Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
එබැවින් සැප සම්පත් අලුයම ලු කෙලපිඩක් සේ සලකා එතුමෝ භව නිරෝධය පතා  වන වැදුනාහ
එතුමෝ නිවන පතා කෙනෙකුට විඳීමට තබා සිතීමටවත් නොහැකි තරම් අප්‍රමාණ දුක් වින්දාහ
අපමනවූ සැප විඳීම හෝ දුක් විඳීම  අනර්ථවත් බව නුවණින් අවබෝධ කල එතුමෝ මැදුම් පිළිවෙත අනුගමනය කොට සියලු දුකින් මිදුනාවූ නිවන් අවබෝධ කළහ
එසේ අසීමිත සැප සම්පත් හා අසීමිත දුක් විඳීමේ අත්දැකීම තමාම අත්විඳි එතුමෝ නිර්වාණයේ සුවය තමා අවබෝධ කොටගෙන අන් අයටද එහි අගය දේශනා කළහ
ඒ මග කියා දුන්හ
උන්වහන්සේ දේශනා කල ඒ සදහම් මග අද ද සන්දිට්ඨිකව හා අකාලිකව පවතින බැවින් ඕනෑම අයෙකුට නුවනින් විමසා බලා අවබෝධ කර ගැනීමේ අවස්තාව ඇත
ඒ සඳහා තමා තුල විශ්වාසය හා අවශ්‍යතාවය තිබිය යුතුය
සසර දුක බව නිවැරදිව අවබෝධ කර ගැනීම
මේ දුක නැතිකර ගත යුතුය යන දැඩි උවමනාව ඇතිකර ගත යුතුය
මේ දුක නැතිකර ගත හැක්කේ සදහම් මගට පැමිනිමෙන්ම පමණක්ය යන තද බල විශ්වාසයට පැමිණිය යුතුය 
 මේ සම්බුද්ධ සාසනය තුලදීම නිවන් අවබෝධ කළ යුතුය යන විශ්වාසය ඇතිකරගත යුතුය
බුදුපියාණන් වහන්සේ විසින් ඉතා පහත්  යැයි සලකු සැපයෙහි ඇලීමත් , 
 දුක් දීමෙන් මොක්ෂයට පැමිණිය හැකිය යන මිත්‍යා විශ්වාසයන් ගෙන් වෙන්විය යුතුය
සියලු දේ කෙරෙහි උපාදානය හෙවත් ඇලීම දුරුකරගැනීම තුලින් මේ භවගමනින් නිදහස් වීම නම් වූ නිවන සාක්ෂාත් කරගත යුතුය
සියලු දුක්ඛයන්ගෙන් නිදහස්වූ, එකම සදාකාලික සැපයවූ ධර්මතාවයයි
දුකම ස්වභාව කොට ඇත්තාවූ සංසාරයෙන් නිදහස්වීමට ඇති එකම මාර්ගය නිර්වාණයයි
නිවන වචනයෙන් ප්‍රකාශ කල නොහැකි ධර්මතාවක් වන අතර දැකීමෙන්ම (ලබාගැනීමෙන්ම) පමණක් සම්පූර්ණයෙන් අවබෝධ කරගත හැකිය
නිවනෙහි ස්වභාවයන් වශයෙන් පහත කරුණු දැක්විය හැකිය
අනන්ත සුඛ සුබ ගුනයෙන් යුක්තව පරමාර්ථ වශයෙන් ඇති ධර්මතාවයකි (කිසිවක් නොමැති හිස් බව නොවේ)
සදාකාලික වන බැවින් හටගැනීමක් හෝ අභාවයක් හෝ නොමැති ධර්මතාවයකි
සටහනක් (රූපයක්) නොමැති ධර්මතාවයකි
චතුකෝටික ශුන්‍යතාවයකි
එනම් ආකාර හතරකින් (ඇත්තේ නැත, නැත්තේ නැත, ඇත්තේ නොවන්නේ නොවේ, නැත්තේ නොවන්නේ නොවේ) ශුන්‍ය තත්වයකි
අවේදයිත සුඛ ලෙස දැක්වේ
එනම් නොවිඳීමෙන් ලබන සැපය යන්නයි
මෙම ලෝකයෙහි හෝ වෙනත් ලෝකයක හෝ දිශාවකහෝ නොපිහිටන ධර්මතාවයකි
බොහෝ සත්වයන් නිලීයන ස්ථානය උවත් තමාකෙරෙහි එකම සත්වයෙකු වත් නැති ධර්මතාවකි
බොහෝ සත්වයන් පැමිණෙන නමුත් පැමිණීමෙන් පූර්ණත්වයක් හෝ නොපැමිණීමෙන් ඌනත්වයක් හෝ නැත්තාවූ ධර්මතාවයකි
තමාකෙරෙහි කිසි විඳියයුතු සුවයක් නොමැතිව පරම සුඛයක්වූ ධර්මයකි
මාර්ගඵල ඤානයෙන්ම පමණක් ප්‍රත්‍යක්ෂව දැකිය හැකි ධර්මතාවයකි
නිර්වානයේ අළුත්‍ පරණ ආදී වශයෙන් බේදයක් නොමැත
(වර්ශ අසංඛ්‍යය කට පෙර දක්නාලද නිර්වාණයත් මේ ශාසනයේදී දක්නාලද නිර්වාණ්යත් අතර භේදයක් නොමැත)

වදන
නිර්වාණය (Nirvāṇa) යනු නිවන යන්නට සංස්කෘත බසින් යෙදෙන පදයයි
පාලි බසින් නිබ්බාන යනුවෙන් හඳුන්වයි. සත්වයා භවයෙන් භවයට වියන තණ්හාව නැමැති ගෙතුමෙන් ඉක්මීම නිබ්බාන වේ
නි =  නැති කිරීම 
වාන = තෘෂ්ණාව

හැඳින්වීම 
නිර්වාණය පිළිබඳ විෂය බෞද්ධ දර්ශනයේ ඉතා වැදගත් තැනක් ගනී
නිර්වාණය පිළිබඳ හීනයානිකයින් සහ මහායානිකයින් අතර වෙනස්කම් පවති
නිර්වාණය පිළිබඳ සහ නිර්වාණය යනු භාව රූපයක් ද නැතහොත් අභාව රූපයක් ද යන්න පිළිබඳ බුදු දහමේ සෑම සම්ප්‍රදායක්ම සෑහෙන තරම් විමසීමක් කර තිබේ
නිවන් මග

නිවනට සපැමිනිමේ පළමු පියවර වනුයේ සෝවාන් ඵලය ලැබිමය
ඒ සඳහා  සක්කාය දිට්ටි , විචිකිච්චා , සීලබ්බත පරාමාස, යන මේ සංයෝජන අවබෝදයෙන් දුරු කල යුතුවේ
යමෙක් තුල තමා පිළිබඳව හෝ අන් වස්තුන් පිළිබඳව ආසාව බැඳීම තදින් පවතීනම් ඔහුට මේ දුකින් පිරුනාවු  සංසාරයෙන් ගැලවීමක් ඇත්තේ නැත
නැවත නැවත සසර ඉපදෙමින් අනන්ත දුකටම පත්වේ
එසේනම් සසරින් එතර වීමට හෙවත් දුකින් මිදීමට කැමැත්ත ඇති අය විසින් අනිවාර්යයෙන්ම තමා පිළිබඳව හෝ වෙනත් වස්තුන් පිළිබඳව ඇති ආසාව ටිකින් ටික දුරු කරගත යුතුවේ
එවිට සක්කාය දිට්ටිය නම් වූ සංයෝජනය දුරුකර ගත හැක
එය සෝවාන් මගට තබන පළමු පියවර වන්නේය
යමෙක් තුල බුදුන් දහම් සඟුන් යන තිසරණය පිළිබඳවත්, පෙර භවය මතු බවය පිළිබඳවත් , දෙවියන් බඹුන් පිළිබඳව හෝ මාපිය ගුණ පිළිබඳව හෝ සැකයක් පවතී නම් එය විචිකිච්චාව ලෙස හඳුන්වනු ලැබේ
සෝවාන් මගට පැමිණෙන්නහු  විසින් මෙකි සැකය නැතිකරගත යුතුය
විස්වාසය දැඩිකරගත යුතුය
එසේම මන්දබුද්ධික නොවන ඕනෑම අයෙකුට සෝවාන් මගට පැමිණිය හැකිය යන්න දැඩිව විස්වාස කලයුතුය
එවිට වීචිකිච්චාව නැතිවේ සෝවාන් මගට පැමිණීමට එය ඉමහත් රුකුලක් වන්නේය
නොයෙක් ආකාරයේ ශිල සමාදානයන් කෙරෙහි හෝ වෘත සමාදානයන් පිළිබඳව  විස්වාසය තුලින් දුකින් මිදියහකියයි විස්වාසකිරීම තුන්වන සංයෝජනයයි
නිවනට මග වන්නේ චතුරාර්ය සත්‍යය පිළිබඳ නිවැරදි අවබෝදය පමණක්ම බවත් ඒ සඳහා වෙනත් සීල වෘත සමාදන් වීම නිවැරදි මග නොවන බවත් විස්වාස කල යුතුවේ
ගෞතම බුද්ධසාසනය තුල දීම නිවන් මගට පැමිණීමට බලාපොරොත්තුවන බුද්ධශ්‍රාවකයා මෙසේ තම අවබෝදය නිවැරදි කරගතයුතු වන්නේය
එසේම සෝවාන් මගට පැමිණ මිස මේ බවයෙන් ඉක්ම නොයන බවට දැඩිව තීරණය කරගත යුතුය
සක්කාය දිට්ටිය , 
විචිකිච්චා , 
සීලබ්බත පරාමාස, යන මේ සංයෝජන දුරුකොට මේ බවයෙදීම සෝවාන් මගට පැමිණිය යුතුමය
නිවනේ මූලික අවස්ථා දෙක
 සෝපාදිසේස නිබ්බානය
 නිරූපාදිසේස නිබ්බානය

සෝපාදිසේස නිබ්බානය 
රාග, ද්වේශ, මෝහ යන අකුසල් මුල් ක්‍ෂයකිරීම නිවනයි
ජීවත්ව සිටියදී නිර්වනාවබෝදය කිරීම, මෙයින් අදහස් කෙරේ
නිරූපාදිසේස නිබ්බානය
නිරුපාදිශේෂ නිර්වාණය  යනු මේ භවයේදී නිවන් අවභෝධ කල උත්තමයින් මේ ජීවිතයෙන් සමු ගැනීමයි
හෙවත් පිරිනිවීමයි (පිරිනිවන්පෑම)

ථේරවාද බුද්ධ ධර්මය අනුව නිර්වාණය 
හීනයාන සම්ප්‍රදායට අනුව සත්ත්වයා තුන් ආකාර දුක්වලින් පීඩාවිඳියි
දුඃඛ දුඃඛතා - භෞතික සහ මානසික හේතු නිසා උපන් ක්ලේශයන්, (ප්‍රියයන්ගෙන් වෙන්වීම අප්රියයන්හා එක වීම, කැමතිදේ නොලැබීම ගලක මුලක පය පැටලීම වැනි එදිනෙදා  ජීවිතයේ අප ලබන කටුක අත්දැකීම් මෙනයින් දැක්විය හැකිය)  
 
 සංසාර දුඃඛතා - උපත සහ විනාශ ස්වභාවය ඇති ලෝකයේ වස්තූන් නිසා උපන් ක්ලේශයන්, (නැවත නැවත උපදිමින් මැරෙමින් යන සසර ගමන වේ
)

 විපරිණාම දුඃඛතා - සැපය දුකට පෙරලීම නිසා උපන් ක්ලේශයන්, (මොහොතක් පාසා ක්ෂණයක් පාසා සිදුවන වෙනස් වීම වයසට යාම මෙනයින් අදහස් වේ
)  

චතුරාර්ය සත්‍යය පිළිබඳ ඥානයෙන් ද,ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගය අනුගමනය කිරිමෙන් ද හීනයාන සම්ප්‍රදායට අනුව මෙම ක්ලේශයන්ගෙන් සදාකාලිකවම විමුක්තිය ලබාගත හැක
මෙය නිර්වාණය වන අතර නිර්වාණය ක්ලේශාභාව රූපයක් සහ සුඛ රූපයක් ලෙස හීනයානය දක්වා තිබේ
බොහෝ හීනයාන නිකායන් නිර්වාණය අභාවාත්මක බව පිළිගනියි
මිළින්ද ප්‍රශ්නයේ දී නාගසේන හිමියන් පැහැදිලිවම ප්‍රකාෂ කර ඇත්තේ නිරෝධයට පත්වීම නිර්වාණය බවයි. සත්ත්වයා ඉන්ද්‍රියන් පිනවීමේ සහ විෂයන් උපභෝග කිරිමෙහි ඇලී සිටිම නිසා නිරන්තරයෙන් දුකට පත්වෙයි
එහෙත් ඥානවන්ත ආර්‍ය ශ්‍රාවකයා මේවා සමඟ කිසිවිටෙකත් නොඇලෙයි
එසේම එය සතුටක් ලෙසද නොගනී
එහි ප්‍රතිඵලය නම් ඔහුගේ තණ්හාව නැතිවීමයි
තෘෂ්ණා නිරෝධය (තණ්හාව නැතිවීම) සමග උපාදාන සහ භව නිරෝධය වෙයි
එවිට පුනර්භවයෙන් බැඳුනු සියලු දුක් නවති
මෙසේ තණ්හාධික ක්ලේශයන්ගෙන් නිරෝධයට පත්වීම නිර්වාණයි
නිර්වාණයෙන් පසුව පුද්ගලත්වය සම්පුර්ණයෙන්ම නැතිවී යයි
එයට හේතුව පුද්ගලත්වය තනා රැකීමට කිසිවක් ඉතිරි නොවීමයි
සංසාරයේ හටගන්නා සියලුම වස්තුන් කර්මය නිසා හෝ හේතුවක් නිසා හෝ සෘතු අනුව හෝ හටගනී
එහෙත් නිර්වාණය මේ කිසිවක් නිසා උපදින්නක් නොවේ
එය හේතු රහිත ත්‍රිකාලාතීත, ඉන්ද්‍රයාතීත, වචනයෙන් විස්තර කළ නොහැකි පදාර්ථයකි
නිර්වාණය ප්‍රත්‍යක්ෂ කරගැනීමට ක්‍රමයක් ඇතත් එය ඉපදවීමට ක්‍රමයක් නොමැත
එහි උත්පාදක හේතුව දැක්විය නොහැකි අතර උත්පාද රහිත වේ
එයට හේතුව නිර්වාණය නිර්ගුණ වීමයි
එය අතීත, වර්තමාන, අනාගත කාලයන්ට අයත් නොවන අතර ඉන්ද්‍රිය ගෝචර ද නොවේ
නිර්වාණය - ථේරවාදයට අනුව 
තේරවාදී දෘශ්ටිය අනුව, බුදුන් විසින් යමක් පිළිබඳව ධර්මය දෙශනා කරණ ලද නම් එහි පරම ඉලක්කය නිර්වාණයයි
යම් විටක අවිද්‍යාව සම්පුර්ණයෙන් නැතිකර දමන ලදද එවිට රහතුන් ලබන තත්ත්වය නිර්වාණයයි
නිර්වාණය මේ ලෝකයේදීම ලබාගත යුත්තකි
නිර්වාණය වනාහි මානසික සහ භෞතික ජීවිතයේ පරම නිරෝධය වන අතර එය ලැබීමෙන් පසු පුද්ගලත්වය (මමත්වය) සියලු අයුරින්ම නැතිවී යයි
නිර්වාණය නම් නිවීයාමයි
පහනක ආලෝකය පවතින්නේ පහන් වැටියත් තෙලුත් පවත්නා තෙක්ය
මේවා විනාශ වී යාමෙන් පහනේ ආලෝකය නැතිවී යයි
මෙලෙස තෘෂ්ණා ආදී ක්ලේශයන් විනාශ වීමෙන් යම් විටක මේ භෞතික ජීවිතයේ පරම ඉලක්කයට පත්වෙයිද එවිට එය නිර්වාණය යයි කියනු ලැබේ
ථේරවාදයට අනුවද නිර්වාණය අභාවාත්මකයි
යමෙක් මේ සංසාරය හෙවත් නැවත නැවත ඉපදීම දුකක් බව ඉතා පැහැදිලිව හා අවබෝදයෙන් යුතුව පිළිගත් කල්හි නැවත ඉපදෙමට හෝ පස්කම් සැප විඳීමට ඇති ඇල්ම දුරුකර ගනී
සියලු ආකාරයේ විඳීම් ඉතා සුළු මොහොතකට පමණක් සීමාවන බවත් සියල්ල අනිත්‍ය බවත් ප්‍රත්‍යක්ෂ කරගනි
මෙලෙස සියලු ආකාරයේ ඇලීම් සහ ගැටීම් වලින් නිරුද්ධ වීමෙන් ලබන්නාවූ නිරෝධය නිර්වාණය හෙවත් නිවන නම් වේ
නිවන තම තම නැණ පමණින් අවබෝධ කටයුතුවේ
තමාම නුවනින් විමසා බලා අවබෝධ කලයුතු තත්වයකි නිවන
උදාහරණයක් ලෙස රෝගයක සුවවීම සලකමු
රෝගයක සුවවීම (නිවීම) සැපයකි
සුවයේ හටගැනීම යනු රෝගයේ විනාශයයි
දුක් වූ සංසාරය රෝගය වන අතර එහි නැවැත්ම නිවීම් සැපය ලැබීමකි
රෝග සුවය, රෝගය අනුවම ලැබෙන්නක් වන අතර වෙන්කර දැක්විය හැකි යමක් නොවේ
මහායානයට අනුව නිර්වාණය 
හීනයානිකයින් විසින් දක්වන නිර්වාණය වාස්තවික වශයෙන් නිර්වාණය ලෙස මහායානිකයන් පිළිනොගන්නා අතර එය හුදෙක් ක්‍ලේශාවරණයේන් පමණක් ක්ෂයවීම ලෙස සලකයි
ඥෙයාවරණයේ පැවැත්ම ඉතිරිව තිබෙන්නේය
මහායානිකයන්ට සර්වඥතාවය (නිර්වාණය) යනු මෙම ‍දෙයාවරණයම දුරු කිරිම වේ
නිර්වාණය පිළිබඳ ථේරවාද  සහ මහායාන සමානතා 
 මෙය වචනවලින් ප්‍රකාෂ කල නොහැක
මෙය අසංකෘත ධර්මයකි
එනිසා උත්පත්තියක්, විනාශ වීමක්, පරිවර්තනය වීමක් නොමැත
මෙහි අනුභූතිය තමා විසින්ම ලබා ගත යුතුය
මෙය අතීත, වර්තමාන, අනාගත යන තුන් කාලයටම අයත් බුදුවරුන් සඳහා එකක් වේ
එසේම සම වේ
මාර්ගය තුලින් නිර්වාණය ලැබිය හැක
බුදුන්ගේ ඥානය සහ ලෝකෝත්තර තත්ත්වය රහතුන්ගේ ඥානයට සහ තත්ත්වයට වඩා ඉතාමත් උසස් වේ
නිර්වාණය පිළිබඳ ථේරවාද සහ මහායාන අසමානතා  

සත්වයා සසර දිගින්දිගට ගමන්කරන්නේ අවිද්‍යාව හෙවත් අනවබෝදය නිසාවෙනි
නිවැරදි අවබෝදයට පත්වූ කල්හි සියල්ල අනිත්‍ය බව වටහා ගනී
ඒ අවබෝධය ලැබීම නිවනට පැමිණීමයි
නිවන එවන් අවබෝධයක් නිසා ලැබෙන්නාවූ ඉතා උසස් තත්වයකි
ලබන ස්ථානයක් හෝ දෙයක් නොමැත
වෙනත් කරුණු
නිවනෙහි ස්වභායන් වශයෙන් පහත කරුණු දැක්විය හැකිය
'නි' යන්නෙන්  නැතිවීම, අභාවයට යාම යන අර්ථ ලැබෙයි
'රෝධ' යන්නෙන් සිරගෙය යන අර්ථය ලැබෙයි
ඒ අනුව නිරෝධ යනු සිරගෙයින් නික්මීම, නිදහස් වීම, වෙන් වීම යන අර්ථය ලැබෙයි
එනම් තෘෂ්ණාව නමැති සිරගෙයින් නිදහස් වීමයි
තෘෂ්ණාවෙන්  නිදහස් වීම යනු නිවන් දැකීමයි
විමුක්ති සාධනයයි
"

තත්ථ කතමං දුක්ඛ නිරෝධං අරිය සච්චං
යෝ තස්සායේව තණ්හාය අසේස විරාග නිරෝධෝ චාගෝ පටිනිස්සග්ගෝ මුත්තී අනාලයෝ ඉදං වුච්චතී භික්ඛවේ දුක්ඛං නිරෝධං අරිය සච්චං
"

(දුක්ඛ නිරෝධ සත්‍යය යනු කවරේද යත් දුක් ඉපදීමේ හේතුව වූ තෘෂ්ණව ඉතිරි නොවන සේ මුළුමනින්ම 
නැති කෙරේද (අසේස විරාග නිරෝධෝ ) තෘෂ්ණාව දුරු කෙරේද(චාගෝ) තෘෂ්ණව බැහැර කෙරේද (පටිනිස්සග්ගෝ) තෘෂ්ණාවෙන් මිදීමක් වෙයිද (මුත්තී) තෘෂ්ණාව  පිළිබඳ ඇල්මක් නොවේද (අනාලයෝ) එය නිරෝධ ආර්‍ය්‍ය සත්‍යය නම් වේ
) තෙවැදෑරුම් වන තණ්හාව මුළුමනින්ම ප්‍රහාණය කිරීමෙන් විමුක්තිය සැලසෙයි
එම නිවනේ ස්වභාවය පෘතග්ජන සත්වයන්ට තේරුම් ගත නොහැක
පැහැදිලි කළ නොහැක
සෝවාන් ආදී මාර්‍ග ඵල සිත් වලටම අරමූණු වනු ඇත
නිවන යනු පරම සුවයයි
කවර කලෙකවත් වෙනස් නොවන ලෝකෝත්තර සුවයයි
අවේදයිත හෙවත් නොවිඳින සුවයක් වීම මෙහි උත්තරීතර බව පිණිස මූලික හේතුවයි. වේදයිත හෙවත් විඳිනා සැප වෙනස් වේ
දුකට පෙරළෙයි
නොවිඳින සුවයක් බැවින්  එය ස්ථීරය
නිත්‍යය
සදාකාලිකය
සැප පිළිබඳ ප්‍රභේද 02 කි
කාම සුඛ(කම් සැප)
විමුක්ති සුඛ(ලෝකෝත්තර සැප)

කාම සුඛ -පසිඳුරන් පිනවීම තුළින් ලබන සැපය
විමුක්ති සුඛ-සදාකාලික සැප දෙන නිවන තුළින් ලබන සැපය

නිවන් ලැබීමේ අවස්ථා 02 කි
සෝපාදිසේස නිර්‍වාණය -මෙහිදී නිවන් අව‍බෝධය කරගන්නේ පඤ්චස්කන්ධය සහිතවයි.
අනුපාදිසේස නිර්‍වාණය- පඤ්චස්කන්ධය රහිතව නිවන් අව‍බෝධ වීම (රහත් වීමෙන් පසු පිරිනිවන් පෑම)

තණ්හා නිරෝධය හෙවත් තණ්හාව දුරලීම නිර්‍වාණය බව බුදුන් වහන්සේ වදාළහ
"තණ්හක්ඛයෝ විරාගෝ නිරෝධෝ නිබ්බාණං"යනුවෙන් තණ්හාව ක්ෂය කිරීම රාගය නැති කිරීම නිර්‍වාණය බව දේශනා කළහ
"නිරෝධස්ස නිස්සරනට්ඨෝ විවේකට්ඨෝ අසංඛතට්ඨෝ අමතට්ඨෝ" යනුවෙන් පටිසම්භිධා මග්ගපාළියෙහි එන විග්‍රහයට අනුව නිරෝධ සත්‍යයේ විශේෂ ලක්ෂණ 04 කි
නිස්සරනට්ඨ 
විවේකට්ඨ 
අසංඛතට්ඨ 
අමතට්ඨ

නිස්සරනට්ඨ 
සකලක්ලේශයන්ගෙන් හා සංසාර ගත සියලු දුක්වලින් පහවීම නිදහස් වීම පෘතග්ජන සත්වයෝ ලෝභ, දෝස, මෝහ, ඉස්සරිය, මායා, සාඨෙය්‍ය, ථම්භ, මද, මාන, අභිමාන, මක්ඛ, ඵලාස ආදී 1500 පමණ වන කෙ‍ලෙස් වලින් යුක්ත වෙති
නිවන් අවබෝධ කිරීම තුළින් එම සියළුම කෙලෙස් වලින් ප්‍රහීණ වෙයි
ජාති දුක, ජරා දුක, ව්‍යාධි දුක, මරණ දුක ආදී අප්‍රමාණ දුක්වලින්නිදහස් වීමක්ද සිදුවන බැවින් නිස්සරනට්ඨ නමින් හැඳින්වේ
කිසිඳු බියක් වේදනාවක් ඔහුට නැත
විවේකට්ඨ
සන්තානගත සියලු කෙලෙසුන්ගෙන් හා සංසාරික සියලු දුක්වලින් හිස් වූ අර්ථයෙන් විවේකට්ඨ යයි පවසයි
නිවන් ලබන තෙක් කෙලෙස් වලින් හා දුක්වලින් නිදහස් වීමක් නැත
කෙලෙස් නිසාම දුක් සහගතව පීඩාවිඳින්නකු වෙයි
නිර්‍වාණ ධාතුව කෙලෙස් වලින් හා දුක්වලින් හිස් වූවකි
කිසිඳු ක්ලේශයක් නැත
කිසිඳු දුකක් නැත
ඒ නිසාම බියක් ද නැත
අසංඛතට්ඨ 
හේතූන්ගෙන් හට නොගත් බැවින් අසංඛතට්ඨ වේ
කාම ලෝක, රූප ලෝක ,අරූප ලෝක යන ලෝක වල සියලු ධර්මයන් කර්‍මාදී හේතූන්ගෙන් හටගත් ධර්‍ම වනු ඇත
ඒ නිසාම ඒවා සංඛත ධර්‍ම ගනයට අයත් වෙයි
සංඛත ධර්‍ම වල ස්වභාවය අනිත්‍යය, දුක, අනාත්ම යන ත්‍රිලක්ෂණයන්ගෙන් යුක්ත වීමයි
එහෙත් නිවණ අසංඛතය
ඒ නිසාම අනිත්‍යය නො‍වේ
නිත්‍ය වේ
දුක් සහගත නොවේ
අනාත්ම නොවේ
ස්ථීරය
සංඛාර ධර්‍මයන්ගෙන් තොර වූ බැවින් අසංකතට්ඨ යැයි නම් කෙරේ
අමතට්ඨ 
මෙයින් නොමැරෙන බව අදහස් කෙරේ
නොමැරෙන බව , විනාශ නොවන බව, කැඩී බිඳී වෙනස් නොවන බව නිවණෙහි ලක්ෂණයකි
ලොව පවත්නා ජීවී, අජීවී සියලු වස්තූන්ගේ ස්වභාවය ඇති වු නිසා නැති වීමයි
උපත ලද නිසාම මිය යයි
උප්පාද ,ඨිති ,භංග යන ලක්ෂණයන්ට යටත් වෙයි
එහෙත් නිවණ යනු එබඳු ලක්ෂණවලින් තොර වූ ධර්‍මයක් වන බැවින්  අමතට්ඨ යයි නම් කෙරේ
නිවණ ඇසුරින් මෙබඳු ලක්ෂණ දැකිය හැකිය
නිර්‍වාණය යනු තමන් විසින්ම අවබෝධ කරගත යුත්තකි
අධිභෞතික සන්තාවක් හෝ දේවධර්‍මවාදයක් නොවේ
දුක්ඛ නිරෝධයකි
උදානපාළියේ ද නිර්‍වාණය පිළිබඳව අර්ථකථනයක් දැක්වේ
"අත්ථි භික්ඛවේ අජාතං අභූතං අකතං අසංඛතං
" යනුවෙන් අජාත, අභූත, අකත, අසංඛත යන ලක්ෂණයන්ගෙන් යුක්ත වූ ධර්‍මතාවයක් ලෙස නිවණ හඳුන්වා දී ඇත
නිවණ යනු ඇති වූවක් නොවේ(අජාතං)
පහළ වූවක් නොවේ(අභූතං)
කරන ලද්දක් නොවේ(අකතං)
හේතූන්ගෙන් හට ගත් තත්වයක්ද නොවේ(අසංඛතං)

" ඒතං සන්තං ඒතං පණීතං යදිදං සබ්බ සංඛාර සමථෝ සබ්බූපධිපටිනිස්සග්ගෝ තණ්හක්ඛයෝ විරාගෝ නිබ්බාණන්ති
"චතුභාණවාර පාළියේ ගිරිමානන්ද සූත්‍රයේ සඳහන් වන මෙම පාඨයෙන්ද නිවණෙහි ස්වභාවය පෙන්නුම් කෙරේ
සියලු සංඛාරයන්ගේ  සිඳීමක් වෙයි
සියලු උපධීන්ගේ දුරලීමක් වෙයි
තෘෂ්ණාව ක්ෂය වීමක් වෙයි
නොඇලීමක් වෙයි
එබඳු සුවිශේෂී ලක්ෂණ නිවණ කෙරෙන් ප්‍රකට වෙයි
අධ්‍යාත්මික ශික්ෂණය තුළින්ම සාක්ශාත් කර ගත යුතු නිවණ සදාචාර ධර්‍ම පද්ධතියක උපරිම අවස්ථාවයි. තණ්හක්ඛය-දෝසක්ඛය-මෝහක්ඛය යනුවෙන් නිවණ හඳුන්වන්නේ තෘෂ්ණාව ක්ෂය කිරීමයි
"භව නිරෝධො නිබ්බාණං "-භවයෙහි නිරෝධය හෙවත් නැවැත්වීම නිර්‍වාණයයි
(සංයුක්ත නිකාය) ඉපදීමෙහි හා මරණයෙහි කෙළවර නිවණ බව "ජාති මරණස්ස අන්තං" යන සංයුක්ත නිකායේ එන පාඨයෙන් පැහැදිලි වේ
නිවණෙහි ස්වභාවය නම් ජරාවට පත් නොවීමයි(අජරං)
රෝගී නොවීමයි(අබ්‍යාධිං)
නොමැරෙන සුළු බවයි(අමතං)
ශෝක රහිත වීමයි(අසෝකං)
කෙළෙස්මලින් තොර වීමයි(අසංකිලිට්ඨං)
නිවන් ලැබූ පසු පෘතග්ජන සත්වයින් සැප ලෙස සලකන ලෞකික සැප කෙරෙහි ඇල්මක් නැත
එම සැප හා සම්බන්ධ අස්සාද (ආශ්වාද) අදීනව(ආදීනව) හා නිස්සරණ යන අවස්ථානුරූපීව දකිති
අනාර්‍ය්‍ය සුඛයෙන් තොරව ආර්‍ය්‍ය සුඛ වින්දනය කරති
පෘතග්ජනයන් මානසික රෝග වලින් පීඩා විඳින මුත් නිවන් පසක් කර ගත් විට (චේතසික රෝගං)  මානසික රෝග කිසිවක් නැති තත්වයකට පත් වේ
කායික මානසික සියළු දුක් වලින් තොර වෙති
නිවන් ලැබීම තුළින් සියළු ශෝක දුරු වෙයි
'සබ්බ සෝකං අතික්කන්තෝ අසෝකං හෝති නිබ්බුතෝ'යනුවෙන් සංයුක්ත නිකායේ විස්තර වේ
සියළු බිය දුර ලූ අයෙකු වෙයි
(අකුතෝභයං) ලෝක ධර්‍මතාවලදී කම්පාවට පත් නොවෙති
"පුට්ඨස්ස ලෝක ධම්මේහි චිත්තං යස්ස න කම්පති"- මංගල සූත්‍රයනිවන් අවබෝධයෙන් සියල්ල දැනගත් අයෙකු බවට පත් වේ
යථාභූත ඤාණය ලැබීම තුළින් එය සිදු වෙයි
නිවණ යනු (පච්චත්තං වේදිතබ්බෝ) ප්‍රත්‍යක්ෂ කළ යුත්තක් වන බැවින් පෘතග්ජනයන් වශයෙන් එහි යථා ස්වභාවය තේරුම් ගැනීම අපහසුය
සිව්සස් දහම් අවබෝධ කළ පුද්ගලයාගේ විශෙෂත්වය "'''අරහං ඛීණාසවෝ වුසිතවා කත කරණීයෝ ඕහිරතෝ අනුප්පත්ත සදත්තෝ පරික්ඛීණ භව සංයෝජනෝ සම්මදඤ්ඤාවිමුත්තෝ
"''''' ආදී වශයෙන් පැහැදිලි කෙරේ
ඒ අනුව ආශ්‍රවයන් ප්‍රහීණ කළ වසන ලද බඹසර ඇති, කළ යුතු දේ කොට නිම කළ ,බහා තැබූ බර ඇති, පරමාදර්ශී තත්වයට පත් වූ භව සංයෝජන බිඳ දැමූ මැනවින් මිදුන තත්වයක් දැකිය හැකි වෙයි
නිවණ කෙරෙන් කෙසේවත් දැක්විය නොහැකි ලක්ෂණ 04 කි
රූප(රූපය)
සන්ඨාණ(හැඩය)
වය(පවත්නා කාලය)
පමාණ(ප්‍රමාණය)

සෝවාන් සකෘදාගාමී අනාගාමී අර්හත් අවස්ථා මාර්‍ග හා ඵල තත්වයන්ට පත් වීමෙන් නිවන් සුවය සැලසේ
දස සංයෝජන ධර්‍ම ප්‍රහීණ වීම ද ඒ සමඟම සිදු වේ
සෝවාන් වීම - සක්කාය දිට්ඨි, විචිකිච්ඡා, සීලබ්බත පරාමාස ප්‍රහීණ වෙයි
සකෘදාගාමී  වීම - කාමරාග, ව්‍යාපාද තුනී වෙයි
අනාගාමී වීම- කාමරාග, ව්‍යාපාද ප්‍රහීණ වෙයි
අර්හත් වීම -රූප රාග, අරූප රාග,මාන ,උද්ධච්ච, අවිජ්ජා ප්‍රහීණ වෙයි
සංයෝජන ධර්‍ම මෙසේ මුළුමනින්ම ප්‍රහීණ වීමත් සමඟ පෙර විසූ ආත්ම දැන ගැනීමේ නුවණ(පුබ්බේ නිවාසානුස්සති) දිවැස් (දිබ්බ චක්ඛු) කෙලෙස් ප්‍රහීණ වී ඇති බව දන්නා නුවණ(ආසවක්ඛය) යනාදී ත්‍රිවිද්‍යා පහළ වෙයි
රහත් බව ලබයි
දම්සක් පැවතුම් සූත්‍රයේදී චක්ඛුං උදපාදී- ඤාණං උදපාදී-පඤ්ඤා උදපාදී- විජ්ජා උදපාදී-ආලෝකෝ උදපාදී යනුවෙන් දේශනා කරන ලද්දේ නිර්‍වාණ අවබෝධ වීමත් සමඟ ය
මේවාද බලන්න
 බෝධි

ආශ්‍රීත ග්‍රන්ථ 
 මහාචාර්ය බලදේව උපාධ්‍යායගේ බෞද්ධ දර්ශණය - ආචාර්ය හිරිපිටියේ පඤ්ඤාකිත්ති හිමි
 ධර්ම සංග්‍රහය - නාරද හිමි

බාහිර සබැදි  
 damruwana
org Dhamma Desana in Sinhala, Guide to attain Nibbanic bliss
 Nibbana  - more excerpts from the Pali Tripitaka defining Nibbana
  "Nirvana Sutra"
full English translation of the "Nirvana Sutra" and appreciation of its teachings
Buddha - A Hero's Journey to Nirvana
 Salvation Versus Liberation, A Buddhist View of Paradise Worlds
 In-depth explanation of Nibbana according to the Pali Canon 
 Mind Like Fire Unbound - a discussion of fire imagery as used in the Buddha's time
https
dharmayaiobai
කොළඹ යනු ශ්‍රී ලංකාවේ විශාලතම නගරය මෙන්ම වාණීජ අගනගරයයි
පරිපාලන අගනගරය වන ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර කෝට්ටේ කොළඹට තදාසන්නව පිහිටා ඇත
කොළඹ දිස්ත්‍රික්කයේ පරිපාලන කේන්ද්‍රස්ථානය කොළඹ වේ
කොළඹ නගර සීමාව තුළ 752,993 ජනගහනයක් වාසය කරයි
කොළඹ නගරයේ වරාය ශ්‍රීලංකාවේ ප්‍රධාන ආනයන හා අපනයනය අතින් ආර්ථික ප්‍රගමනයට ද හේතු වේ
නිරුක්තිය

කොළඹට එම නම ලැබීමට කලකට ඉහත නගරයේ තිබූ අඹ ගස් හේතු වූවා යැයි මතයක් ද පවතී
කොළ + අඹ යන්න කොළඹ ලෙස විකාශය වූවා විය හැක
පෘතුග්‍රීසීන් විසින් 1505 වසරේදී "කොළඹ", යන නාමය මුලින්ම ඉදිරිපත් කල බවටද මතයක් වේ
සාම්ප්‍රදායික සිංහල වදනක් වූ, කැළණි ගඟේ තොටුපල" යන්න අරුත් දක්වන කොලොන් තොට යන වදනින්, කොළඹ යන වචනය බිඳී ආ බව විශ්වාස කෙරේ
13 වන සියවසට අයත් පැරණි සිංහල ව්‍යාකරණ ග්‍රන්ථයක් වූ, සිදත් සඟරාවෙහි කතුවරයා විසින්, මුල්කාලීන සිංහලයන්ට අයත් සුවිශේෂී වදන්හී ගණයන් සම්බන්ධව රචනා කොට තිබෙන අතර, එහි  නාරඹ සහ කොළඹ යන වදන් ස්වදේශීය මූලාශ්‍රයකට අයත් යැයි දක්වා තිබෙයි
මින් කොළඹ යන වදන අගනගරය සඳහා යෙදෙන්නට ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ
ඉතිහාසය
වසර 2000 කට පෙර කොළඹ ස්වාභාවික වරායක් තිබී ඇති හෙයින් එය ඉන්දියානු , ග්‍රීක , පර්සියානු , රෝම , අරාබි සහ චීන වෙළඳුන් දැන සිටියේය
14 වන සියවසේදී දිවයිනට පැමිණි සංචාරක ඉබ්නු බතුතා එය කලන්පු ලෙස හැඳින්වීය
වෙළඳාම මූලික කරගත් අරාබි ජාතිකයින් ක්‍රි
ව. 8 වන සියවසේදී පමණ කොළඹ පදිංචි වීමට පටන් ගත්තේ වැඩි වශයෙන් සිංහල රාජධානි සහ බාහිර ලෝකය අතර පැවති වෙළෙඳාම පාලනය කිරීමේ ක්‍රමය මඟින් වරාය තම ව්‍යාපාරවලට උදව් කළ බැවිනි
ඔවුන්ගේ පරම්පරාව ශ්‍රී ලංකාවේ මුවර් ප්‍රජාව  ලෙස හදුන්වයි. ඔවුන් දැන් දේශීය අයගෙන් සමන්විත වේ
පෘතුගීසි යුගය

ලන්දේසි යුගය

ඉංග්‍රීසි යුගය

නිදහසෙන් පසු

කාලගුණය

සංචාරක ආකර්ෂණ

ගාලු මුවදොර පිටිය - කොළඹ නගරයේ හදවත බඳු ප්‍රදේශය සේ සැළකෙන මූදු වෙරළ සමග බැදුනු බිම් තීරයක් වූ ගාලු මුවදොර පිටිය සහ එම ආශ්‍රිත කලාපය, නගරයට පැමිණන සංචාරකයින් හා නගරවැසියන්ගේ ප්‍රධාන සහ ජනප්‍රිය ආකර්ෂණීය ස්ථානයක් වෙයි
ගාලු මුවදොර හෝටලය - ගාලු මුවදොර පිටියෙහි දකුණු කෙළවර ආසන්නයේ පිහිටි ගාලු මුවදොර හෝටලය කොළඹ සුවිශේෂී නගර සළකුණක් ලෙස සැළකේ.
ගංගාරාම විහාරය - ශ්‍රී ලාංකික ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පයට අමතරව, ඉන්දියානු, තායිලන්ත හා චීන යන රටවල වාස්තු ලක්ෂණද දක්නට ලැබෙන කොළඹ පිහිටි ගංගාරාම විහාරය නගරයේ වූ වැදගත් බෞද්ධ පුදබිමක් වේ
කොළඹ ජාතික කෞතුකාගාරය - පැරණි නාමය අනුව යමින් තවමත් කට වහරේ කොළඹ කෞතුකාගාරය ලෙස හැඳින්වෙන ශ්‍රී ලංකාවේ ජාතික කෞතුකාගාරය, ශ්‍රී ලංකාවේ ඇති ප්‍රධානතම සහ විශාලතම කෞතුකාගාරය වෙයි
විහාරමහාදේවී උද්‍යානය - කොළඹ ඉදිකල පැරණිම සහ විශාලතම උද්‍යානය වන විහාරමහාදේවී උද්‍යානය (පැරණි නාමය, වික්ටෝරියා පාක්) නගරයේ වූ තවත් එක් ජනප්‍රිය ආකර්ෂණීය ස්ථානයකි
ජමි උල්-අල්ෆාර් පල්ලිය - යුනෙස්කෝ ලෝක උරුමයක් වන මෙය රතු පල්ලිය ලෙසද හැදින්වේ
ආකේඩ් නිදහස් චතුරස්‍රය - ආකේඩ් නිදහස් චතුරස්‍රය, කොළඹ නගර සංවර්ධන වැඩපිළිවෙල යටතේ සංවර්ධනය ලද සුපිරි සාප්පු සංකීර්ණයකි
පිටකොටුව පාවෙන වෙළඳපොළ - කොළඹ නගර ප්‍රතිසංවර්ධන වැඩසටහනේ අංගයන් යටතේ, සංවර්ධනය කෙරූ ආකර්ශනීය ස්ථානයකි
පැරණි කොළඹ ලන්දේසි රෝහල - කොළඹ කොටු‍වේ ඉදිකොට තිබෙන පැරණි කොළඹ ලන්දේසි රෝහල (ලන්දේසි රෝහල), මෙරට ලන්දේසි සමය දක්වා දිවෙන ඉතිහාසයක් සහිත පැරණි ගොඩනැගිලි කිහිපයක් අතුරින් එකකි
වර්තමානයේ එය නවීන සාප්පු සංකීර්ණයක් ලෙස සංවර්ධනය කොට තිබේ
නව නෙළුම් කුළුණ - කොළඹ නගර මධ්‍යයේ ඉදිකෙරුණු නෙළුම් මලක් වන් කුළුණකි
ජන විවිධත්වය

කොළඹ යනු බහු වාර්ගික, බහු සංස්කෘතික නගරයක් වේ
නගරයේ ජනගහනය විවිධ වූ ජන වර්ගයන්ගෙන් සමන්විත වන අතර, ප්‍රධානතම ජන කොට්ඨාශයසිංහල වේ
මුස්ලිම්, සහ දමිල ජාතීන්ද නගරයෙහි ප්‍රමුඛව වාසය කරයි
මීට අමතරව කුඩා ජන කණ්ඩායම් ලෙස චීන, පෘතුග්‍රීසි, ඕලන්ද, මැලේ, සහ ඉන්දියානු ප්‍රභවයක් සහිත පිරිස්ද, යුරෝපියානු ප්‍රවාසිකයෝද නගරයේ වාසය කරති
ශ්‍රී ලංකාවේ ජනාකීර්ණතම නගරය කොළඹ වන අතර, එහි ජනගහනය 642,163 පමණ වේ
1866 වර්ෂය වන විට නගරයේ ජනගහනය 80,000 පමණ විය
2012 සංගණනයට අනුව නාගරික කොළඹ ආගමික සහ ජන විවිධත්වය මෙසේය
පරිපාලනය

ප්‍රාදේශීය පාලනය

අගනගරය

නගර සීමා

අගනගර ප්‍රදේශ‍යේ උප නගර
ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර කෝට්ටේ ප්‍රදේශ‍ය

 පිටකෝට්ටේ
 ඇතුල්කෝට්ටේ
 නාවල
 නුගේගොඩ
 රාජගිරිය

බාහිර උප නගර

 අතුරුගිරිය
 බත්තරමුල්ල
 බටුවත්ත
 බොරලැස්ගමුව
 දළුගම
 දෙහිවල-ගල්කිස්ස
 ඒකල
 කඩවත
 කැලණිය
 කඩුවෙල
 කළුබෝවිල
 කඳාන
 කිරිබත්ගොඩ
 කොළොන්නාව
 කොස්වත්ත
 කොටිකාවත්ත
 කොට්ටාව
 ගොඩගම
 හෝමාගම
 හෝකන්දර
 ජා-ඇළ
 මහරගම
 මාලබේ
 මොරටුව
 පන්නිපිටිය
 පෑලියගොඩ
 පිළියන්දල
 රාගම
 රත්මලාන
 තලවතුගොඩ
 වත්තල
 වික්‍රමසිංහපුර

ආර්ථීකය

නීතියේ ආධිපත්‍යය සහ අපරාධ

යටිතල පහසුකම්

නාවික කටයුතු

ගමනාගමනය

බස් මාර්ග

දුම්රිය මාර්ග

 ප්‍රධාන දුම්රිය මාර්ගය – කොළඹ කොටුව සිට වේයන්ගොඩ
එතැන් සිට මහනුවර, බදුල්ල, මාතලේ, කුරුණෑගල, අනුරාධපුරය, කන්කසන්තුරේ, ත්‍රිකුණාමලය සහ මඩකලපුව (2013 සිට මඩු පාර දක්වා)
මුහුදුබඩ දුම්රිය මාර්ගය – කොළඹ කොටුව සිට පානදුර
එතැන් සිට ගාල්ල සහ මාතර දක්වා
පුත්තලම දුම්රිය මාර්ගය – කොළඹ කොටුව සිට ජා-ඇළ
එතැන් සිට මීගමුව සහ පුත්තලම දක්වා
කැළණි වැලි දුම්රිය මාර්ගය – කොළඹ කොටුව සිට අවිස්සාවේල්ල දක්වා
මහා මාර්ග සහ අධිවේගී මාර්ග
රටෙහි යුධ තත්වය නිමාවෙන් අනතුරුව කොළඹ ප්‍රදේශය තුල අධිවේගී මාර්ග නිර්මාණය කිරීම ඇරඹුණි
ඒ අනූව පළමු අධිවේගී මාර්ගය වූ දක්ෂිණ ලංකා අධිවේගි මාර්ගය, කොට්ටාව සිට දිවයිනේ දකුණුදිග ප්‍රධාන නගරයක් වූ මාතර, ගොඩගම තෙක් ඉදිකෙරුණි
මීට අමතරව කොළඹ සිට කටුනායක දක්වා කොළඹ - කටුනායක අධිවේගී මාර්ගයද, කොළඹ පිටත වටරවුම අධිවේගී මාර්ගයද පසුකාලීනව ඉදිකෙරුණි
A1 මහා මාර්ගය කොළඹ සිට මහනුවර දක්වා
A2 මහා මාර්ගය කොළඹ සිට ගාල්ල සහ මාතර දක්වා
A3 මහා මාර්ගය කොළඹ සිට මීගමුව සහ පුත්තලම දක්වා
A4 මහා මාර්ගය කොළඹ සිට රත්නපුරය සහ මඩකලපුව දක්වා
පාරු සේවා

ගුවන් සේවා

බණ්ඩාරනායක ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපළ සහ රත්මලාන ගුවන්තොටුපළ නගරයට අයත් සේ සැළකෙන ගුවන් තොටුපළවල් වේ
බණ්ඩාරනායක ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපළ ප්‍රධාන වශයෙන් අන්තර්ජාතික ගුවන් සේවාවන් වෙනුවෙන් පහසුකම් සපයන අතර, රත්මලාන ගුවන් තොටුපළ මූලික වශයෙන් දේශීය ගුවන් සේවාවන් සඳහා පහසුකම් සපයයි
අධ්‍යාපනය

බාලක පාසල්
 රාජකීය විද්‍යාලය කොළඹ 07

 ආනන්ද විද්‍යාලය කොළඹ 10

 නාලන්දා විද්‍යාලය කොළඹ 10

 තර්ස්ටන් විද්‍යාලය කොළඹ 07

බාලිකා පාසල්

අනුලා විද්‍යාලය, නුගේගොඩ

විශාඛා විද්‍යාලය, කොළඹ 05

දේවි බාලිකා විද්‍යාලය, කොළඹ 08

සිරිමාවෝ බණ්ඩාරනායක විද්‍යාලය, කොළඹ 07

මියුසියස් විද්‍යාලය, කොළඹ 07

ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය

කොළඹ කොටුව

ලන්දේසි සමයේ ගොඩනැගිලි

බ්‍රිතාන්‍ය සමයේ ගොඩනැගිලි

සංස්කෘතිය

වාර්ෂික සංස්කෘතික අංග සහ උත්සව

ප්‍රාසාංගික කලා

ක්‍රීඩා

මාධ්‍ය

සහෝදර නගර

ගැලරිය

මේවාත් බලන්න
 කොළඹ කොටු‍ව
 කොළඹ ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය නගරය
 කොළඹ නගර ශාලාව
 කොළඹ නගරාධිපති
 ශ්‍රී ලංකාවේ උසම ඉදිකිරීම් ලැයිස්තුව

මූලාශ්‍ර

අඩවියෙන් බැහැර පිටු

 කොළඹ නගරයට මග පෙන්වීමක්
 කොළඹ ඩිජිටල් සිතියම

කොළඹ
ආසියාවේ අගනගර
ශ්‍රී ලංකාවේ නගර සහ ගම්මාන
ආසියාව යනු ලොව විශාලතම සහ ජනාකීර්ණම මහාද්වීපය යි
එය පිහිටා ඇත්තේ පෘථිවියේ නැගෙනහිර සහ උතුරු අර්ධගෝලවලය
පෘථිවියේ මුළු මතුපිට වර්ගඵලයෙන් 8.6%ක් හෙවත් මුළු භූමි ප්‍රමාණයෙන් 29.9%ක් එයට අයත් වෙයි
එහි බිලියන 4ක ජන ප්‍රමාණයක් ජීවත් වෙන අතර මෙය වත්මන් ලෝක ජනගහණයෙන් 60%කි
20 වැනි සියවස තුළ ආසියාවේ ජනගහණය සිව් ගුණයකින් වැඩි විය
ආසියාව අර්ථ දක්වා ඇත්තේ සූවස් ඇළෙන්, යූරල් කඳුවලින්, කොකේසස් කඳුවලින්, කැස්පියන් මුහුදෙන් සහ කළු මුහුදෙන් නැගෙනහිරින් පිහිටි යුරේසියාවේ නැගෙනහිර භූමි කොටස ලෙසයි
යුරේසියාවේ බටහිර භූමි කොටස යුරෝපය යි
ආසියාව නැගෙනහිරින් පැසිපික් සාගරයෙන් ද, දකුණින් ඉන්දියන් සාගරයෙන් ද, උතුරින් ආක්ටික් සාගරයෙන් ද මායිම් වී ඇත
නිරුක්ති විස්තරය

අර්ථ දැක්වීම/පැහැදිලි කිරීම සහ මායිම් 
මධ්‍ය කාලීන යුරෝපා ජාතිකයන් ආසියාව වෙනම භූමි භාගයක් හෙවත් මහාද්වීපයක් ලෙස සැලකූහ
ආශ්‍රිත 

ලිපි සඳහා යොමු
Subregions of Asia
විශේෂ මාතෘකා
Asian Century
 Asian cuisine
 Asian furniture
 Asian Games
 Asia-Pacific
 Asian Para Games
 Asian Monetary Unit
 Asian people
 Eastern world
 Eurasia
 Far East
 East Asia
 Southeast Asia
 South Asia
 Central Asia
 Western Asia
 North Asia
 Fauna of Asia
 Flags of Asia
 Middle East
 Eastern Mediterranean
 Levant
 Near East
 Pan-Asianism

ලැයිස්තු
List of cities in Asia
 List of metropolitan areas in Asia by population
 List of sovereign states and dependent territories in Asia

ව්‍යාපෘති
 Asian Highway Network
 Trans-Asian Railway

සටහන්

මූලාශ්‍ර

භාහිර සබැඳි 
  
   
   
 
 
 
 

මහාද්වීප
සිංහල භාෂාව ලිවීමට යොදාගන්නා අකුරු සිංහල අකුරු නම්වේ
සිංහල බ්‍රාහ්මීය අක්ෂර අබුගිඩා වලින් පැවත එන නමුත්, වෙනත් බ්‍රාහ්මීය අක්ෂර සමග සසඳන විට විශාල වෙනස්කම් දක්වයි.  මෙම හේතුව නිසා සිංහල යුනිකෝඩ් පිටුව අනෙක් අක්ෂර  වල යුනිකෝඩ් පිටු වලට වෙනස් වෙයි
ඉතිහාසය

ශබ්ද කිරීම

සිංහල භාෂණයෙහි ස්වර ශබ්ද 
          පූර්ව   මධ්‍ය    අපර
       හ්‍රස්ව දීර්ඝ       හ්‍රස්ව දීර්ඝ
 සංවෘත ඉ ඊ උ ඌ
 මධ්‍ය එ ඒ අ ඔ ඕ
 විවෘත ඇ ඈ අ ආ

සිංහල භාෂණයේ ව්‍යංජන ශබ්ද 
 ඔෂඨජ
 දන්තජ
 මූර්ධන්‍ය
 තාලුජ
 කණ්ඨජ
 අපරකණඨජ

 නාසික්‍ය ම් න් ණ් ඤ් ඞ් 
 ස්පර්ශ ප් බ් ඹ් ත් ද් ඳ් ට් ඩ් ඬ් ච් ජ් ඥ් ක් ග් ඟ් 
 උෂ්ම ෆ් ස් ශ් හ් 
 රේඵ ර්
 පාර්ශවීය ව් ල් ය්

ගැට ඇලපිල්ල
එය සිදු

පිල්ලම්

ව්‍යංජන ස්වර හා මුසුවීම පෙන්වීමට යොදාගන්නා ස්වර ලකුණු පිල්ලම් හෙවත් පිලි නම්වේ
ච්

සිංහල යුනිකෝඩ්

සිංහල යුනිකෝඩ් පරාසය U+0D80
U+0DFF වෙයි
වෙනත් භාෂා ලිවීමට යොදැගැනීම

 සිංහල භාෂාව පරිහරණය කරන්නන් විසින් පාලි සහ සංස්කෘත භාෂාව ලිවීමටද සිංහල අකුරු භාවිතා කරයි
21 වන සිංයවසේ සිට ශ්‍රි ලංකාව තුල ඉංග්‍රීසී බස ලිවීමටද ඉඳහිට   සිංහල අකුරු  යොදාගැනේ
Apple -ඇපල්   
පාලි සහ සංස්කෘත භාෂා සිංහල භාෂාවට බලපෑ ප්‍රබල මව් භාෂා දෙකකි
මෙම මවු භාෂාවල වචන එදිනෙද සිංහල භාෂක පිරිස අතර භාවිත වන අතර එම වචන සිංහල අයුරින් සිංහල අක්ෂර භාවිත කොට සන්නිවේදනයේදී භාවිත කෙරෙයි
එසේම සිංහල විද්‍යාර්ථයින් පාලි භාෂාවටම වෙනම අක්ෂර ක්‍රමයක් නොමැති නිසා පාලි භාෂාව ඉගැනීමේදී ඒවා පාලි වචන සිංහල අකුරින් ලියන අතර සංස්කෘත භාෂාව ඉගෙනීමේ පහසුව හෝ දේවනගරි අක්ෂර නොදැනුවත්කම නිසා නැතහොත් සන්නිවේදන පහසුව සඳහාද සිංහල භාෂක පිරිස් සංස්කෘත භාෂාවේ වචන සිංහල අකුරින් ලියති
උදා
-                                                   

සිංහල අකුරින් ලියූ පාලි පාලි වචන                                                                          

සජ්ඣායනා                                                       

අට්ඨකතා                                                          

විපස්සනා                                                        

සිංහල අකුරින් ලියූ සංස්කෘත වචන 

නෛසර්ගික 

දුඃඛ

නයති

සිංහල ඉලක්කම්

නවතම අධ්‍යයනයන් තුළින සිංහලයට ආවේණික වූ ඉලක්කම් සොයාගෙන ඇත
ඈත අතීතයේ සිට ම මෙම ඉලක්කම් භාවිතා කොට ඇත
මහනුවර යුගය තෙක්ම මෙම ඉලක්කම් භාවිතා කොට ඇති බවට සාක්ෂි ලැබේ
නමුත් සිංහල යුනිකොඩ් මගින් නැවත සිංහල ඉලක්කම් කරලියට පැමිණ ඇත
ආශ්‍රිත ලිපි
 සිංහල හෝඩි
 සිංහල භාෂාව

යොමුව

සටහන්

තව දුර කියවීමට

බැහැර පිටු 
සිංහල යුනිකෝඩ්  
සිංහල යුනිකෝඩ් සමූහය 
සිංහල යුනිකෝඩ් සඟරාව 
Download සිංහල යුනිකෝඩ් 
සිංහල යුනිකෝඩ් ස්ථාපනය කරගැනීමට  
සිංහල හෝඩිය 
Omniglot සිංහල පිටුව

අබුගිඩා ලේඛන භාෂා
සිංහල අකුරු
අබුගිඩා
මහාවංශය යනු ලක්දිව මහා විහාර ඉතිහාසය ප්‍රධානකොට රජරට රාජධානියේ ඉතිහාසය පිළිබඳව මහා විහාරික මහානාම හිමි විසින්   පාලි භාෂාවෙන් ලියනලද, ඓතිහාසික කාව්‍යයකි
චූල වංශ සංකල්පය
මහානාම හිමියන් විසින් ලියන ලද කොටස (ජර්මන් ජාතික ගෛගර් පඬිතුමා විසින් පරිවර්තනය කරන ලද) මහාවංශය ලෙසත් අනිත් කතුවරුන් විසින් ලියන ලද කොටස් චුලවංශය ලෙසත් හඳුන්වා දී තිබේ
මේ සඳහා පාදක වී තිබෙනුයේ සිංහලයේ රජවරුන් පිළිබඳ ව පූජාවලියෙහි එන යෙදුමකි
කෙසේ වුවත් බොහෝ උගතුන්ගේ පිළිගැනීම අනුව චුලවංශය ලෙස කෘතියක් තිබී නැත
සිංහල බෞද්ධ  භික්ෂුන්වහන්සේලා විසින් සම්පාදිත, චූල වංශය (සුළුතර වංශ කථාව) නම් සාමායක වෙළුමක් ඇති බවට ගයිගර් නම් ජර්මන් ජාතික පඬිවරයා මත‍යක් ඉදිරිපත් කර ඇත
ය   මහාවංශ I වන කාණ්ඩයේ එන රජවරු මහාවංශ රජවරු ලෙසත් ඉන් පසු කාණ්ඩ වල එන රජවරු චූලවංශ රජවරු ලෙසත් පූජාවලියෙහි සඳහන් වී තිබේ
ගයිගර් පඬිවරයා මහාවංශයේ II වන කාණ්ඩයේ සිට චූල වංශය යන නාමය භාවිතා කර ඇත්තේ මේ නිසයි
ඒ හැරෙන්න‍ට චූල වංශය නමින් ග්‍රන්ථයක් සම්පාදනය වූ බවට වෙනත් සාක්ෂියක් හමු වි පඹයා

අන්තර්ගතය

මහානාම හිමියන් විසින් කරවන ලද කොටස
මහාවංශය  ආවරණය කරන කාල පරිච්ඡේදය වනුයේ, බුදුන් වහන්සේගේ ලංකා ගමනය සිට
543 දී කාලිංගයේ (පුරාතන ඔරිස්සාව)  විජය රජතුමා ගේ ආගමනයෙහි සිට, මහාසේන රජතුමා (ක්‍රි
ව. 334–361) ගේ රාජ්‍ය කාලය දක්වා කාලයයි
මෙහි ගාථා 52ක් පරිච්චේද 37කින් දක්වා ඇත
13 වැනි සියවසයේ වැඩ සිටි ධම්මකිත්ති හිමියන් විසින්කරවන ලද කොටස
මහසෙන් රජුගේ සිට මහා පරාක්‍රමබාහු රජු ගේ අවසන් කාලය දක්වා ලියන ලද කොටසයි
පරිච්ඡේද 37-79 දකවා රචිතයි
පරාක්‍රමබාහු රජු පිළිබඳ පමණක් අධ්‍යාය 18ක් භාවිතා කොට වීරත්වයක් ආරෝපණය කොට තිබේ
හුදෙක් ඉතිහාසය දැක්වීම ම අරමුණු කොට ඇත
බුද්ධරක්ඛිත තෙරුන් විසින් කරවන ලද කොටස 
මහා පරාක්‍රමබාහු රජු සිට හතරවන පරාක්‍රමබාහු රජු දක්වා කරවන ලද කොටස  80-90 පරිච්ඡේදය දක්වා බුද්ධරක්ඛිත තෙරුන් විසින් රජවරු 23ක් පිළිබඳ කරුණු ඇතුලත්ව රචිතයි
තිබ්බොටුවාවේ ශ්‍රී සුමංගල හිමියන් විසින් කරවන ලද කොටස 
හතරවන පරාක්‍රමබාහු රජු ගේ කාලයේ සිට ශ්‍රී වික්‍රම රාජසිංහ අවසාන රජු දක්වා වු කාලය 100 වැනි පරිච්ඡේදය දක්වා රජවරු 24කගේ තොරතුරු දක්වයි.

සංස්කෘතික දෙපාර්තුමේන්තුව විසින් කරවන ලද කොටස 
වර්තමානය දක්වා ලියැවේ
මුද්‍රණ හා පරිවර්තන

සිංහල බසට පරිවර්ථන ==
මහාවංශයෙහි පළමු මුද්‍රිත සංස්කරණය හා ඉංග්‍රීසි පරිවර්තනය, 1837 දී,  The Mahavamsa නමින් ලංකා සිවිල් සේවයෙහි නිලධාරියෙකු සහ ඉතිහාසඥයෙකු වූ ජෝර්ජ් ටර්න්අවර් විසින් ප්‍රකාශයට පත්කෙරිණි
1912 දී විල්හෙල්ම් ගෙයිගර් විසින්, මහාවංශයෙහි  ජර්මන් පරිවර්තනයක් සම්පූර්ණ කරන ලදි
මේබල් හෙයින්ස් බෝඩ් විසින්, මෙය ඉංග්‍රීසියට පරිවර්තනය කරන ලද අතර, ගෙයිගර් විසින්,  ඉංග්‍රීසි පරිවර්තනය සංශෝධනය කරන ලදි
සිංහල පරිවර්තන

බුද්ධාගම 
ආගමික පුස්තකයක් ලෙසින් නොසැළකුණත්, මහාවංශය ලක්දිව බුද්ධාගම පිලිබඳ වැදගත් ග්‍රන්ථයෙකි
සිද්ධාර්ථ ගෞතමයන් වහන්සේගේ කාලයෙන් ආරම්භ කරමින්, ශ්‍රී  ලංකාවේ ආගමික ඉතිහාසයේ ආදි යුගය එය විසින් ආවරණය කෙරෙයි
බුදුන්වහන්සේගේ පරිනිර්වාණය සිදුවූ දින සිට, ධර්මය විමර්ශනයට ලක්වුනු විවිධ බෞද්ධ සංගායනාවන් දක්වා,  ඉන්දියාවේ  බුද්ධාගමෙහි ඉතිහාසයද සංක්‍ෂිප්ත ලෙසින් එය ගෙන හැර දක්වයි. මහාවංශයෙහි සෑම පරිච්ඡේදයක්ම කෙළවර වනුයේ, සැදැහැතියන්ගේ පසන් ප්‍රමෝදය සඳහා යන්න ලියා දැක්වීමෙනි
එහි මතය අවධාරණය කිරීමෙන් හැඟෙන්නේ, අනුරාධපුරයෙහි මහාවිහාර සිද්ධස්ථානයෙහි  අනුග්‍රාහකයන්ව සිටි රජුන්ගේ යහපත් ක්‍රියාවන් ලේඛනගත කිරීමට මෙය සම්පාදනය කෙරුණු බවකි
ඉතිහාසය 
මහාවිහාරයෙහි බෞද්ධ භික්ෂූන් වහන්සේලා, ක්‍රි
3වන සියවසෙහි සිටම, ශ්‍රී ලාංකික ඉතිහාස වංශ කතා (මුඛ පරම්පරාගතව) පවත්වාගෙන ආහ
මෙම පුරාවෘත්ත එක් කිරීම හා තනි ග්‍රන්ථයක් ලෙසින්  සම්පාදනය කිරීම, ක්‍රි
ව. 5වන සියවසෙහිදී, බෞද්ධ භික්ෂුවක් වූ මහාථෙර මහානාම විසින් සිදුකෙරිණි
විල්හෙල්ම් ගෙයිගර්ට අනුව , මහාවංශ අත්තකථා නමින් පූර්ව සම්පාදනයක් තුබූ බවටත්,  මහාථෙර මහානාම විසින් මෙම පුස්තකය ආශ්‍රය කල බවටත්, වංසත්ථප්පකාසිනියේ හි සීහළට්ඨකථා සහ රජවරුන්ගේ ලේඛන(පින්පොත්) මුලාශ්‍ර ලෙස ගත්බව මහාවෂ කතුවරයාම සදහන් කරයි
සීහළට්ඨකථා හි මහාවංසය මහාවිහාරයේදි ලියන ලද බව වංසත්ථප්පකාසිනියේ සදහන්ය
අභයගිරිවිහාරවසී හිමිවරුන් පවත්වාගෙන ගිය උත්තරවිහාරට්ඨකථා ද මුලාශ්‍ර කරගත් බව පැහැදිලිය
සාක්ෂි  ඇත
දීපවංශය නමින් හැඳින්වෙන, දැනටද පවතින, තවත් මුල් ලේඛනයක්, මහාවංශයට වඩා අඩුවෙන් තොරතුරු දරමින් සරල බවක් දනවන අතර, බොහෝ විට මහාවංශ අත්තකථා ඇසුරින්ම සම්පාදනය කල බවට සැලකිය හැක
සහස්‍රවර්ෂ දෙකක කාල සීමාවක් අවිච්ඡින්න ඓතිහාසික වාර්තාවක් සපයන හා, සමහරවිට සාමුහිකව මහාවංශය ලෙසින් හැඳින්වෙන සංයුක්ත කෘතිය, ලෝකයේ දීර්ඝතම නොබිඳුනු ඉතිහාස විස්තර අතුරින් එකක් ලෙස සැලකෙයි
අශෝක අධිරාජයාගේ මරණයට පෙර විෂය කොටස විශ්වාස කල නොහැකි සහ බොහෝ දුරට ප්‍රබන්ධමය වුවද,  එය ලියැවුනු කාල සීමාව සැලකිල්ලට ගත් කල, කෘතියෙහි ඓතිහාසික නිරවද්‍යතාවය, විස්මයජනක බවට සැලකෙයි
එනමුදු, මහාවංශයෙහි එම කොටස  විජයගේ ජනප්‍රවාදගත ආගමනයට මත්තෙන් ලංකා ද්වීපයෙහි  වැසියන් වූ නාගයන් සහ යක්කයන් පිළිබඳ කරුණු කාරණා අඩංගු ලේඛණයන් කිහිපය අතුරින් එකෙකි
වැදගත් ඓතිහාසික මූලාශ්‍රයක් වීම හැරුණු විට එය පාලි භාෂාවෙන් ලියැවුණු වීර කාව්‍යයකි
කදිම ගීතවත් භාෂාවකින් ලියැවුණු  මතක තබා ගත හැකි කථා, එනම් යුද්ධ, ආක්‍රමණ රජ පවුලේ කුමණ්ත්‍රන, මහා ථූප සහ ජලාශ ගොඩනැංවීම පිළිබඳ කථා, කාලීන බෞද්ධ ලෝකයේ අවධානය දිනා ගත්තේය
එකල රුවන්වැලි සෑය මුළු ලෝකයේම උසම ගොඩනැගිල්ල විය
පරාක්‍රමබාහු රජතුමාගේ ඉංජිනේරු ක්‍රම එකල ලෝකයේ තිබුණු මහා වාරි ව්‍යාපාර විය
පුරාණ කාලයේ ලියැවුණු අනෙකුත් ලේඛණ මෙන් නොව එය සාමාන්‍ය ජන ජීවිතයේ බොහෝ පාර්ශවයන් ගැන සාකච්ඡා කර ඇත
රජුගේ හමුදාවට බැඳුණේ කෙසේද නැතහොත් ගොවිතැන් කළේ කෙසේද යනාදී වශයෙනි
(පරිච්ඡේද xxii – xxviii බලන්න)  
මහාවංශය සේද මාවත දිගේ බොහෝ බෞද්ධ රටවල්වලට ගෙන යන ලදී
එහි කොටස් වෙනත් භාෂාවලට එක්කෝ පරිවර්තනය කර නැතහොත් එහි අඩංගු කාරණා වෙනත් භාෂාවලින් නැවත කියා ඇත
බුරුමයේ හා තායිලන්තයේ එහි අගනා පිටපත් තිබේ
වෙනත් වංශ කථා වර්ගයේ පාලි කෘතීන්වල දියුණුව කෙරෙහි මහාවංශය බොහෝ සේ බලපෑවේය
එහි ප්‍රථිපලයක් වශයෙන් එකල පාලි කාව්‍යය පිළිබඳ ලෝකයේ ප්‍රධාන මධ්‍යස්ථානය බවට සමහර විට ලංකාව පත් වන්නට ඇත
දේශපාලනික වැදගත්කම 

දේශපාලනික පණිවුඩයක් රැගත් ලේඛණයක් ලෙස නූතන ශ්‍රී ලංකාව තුල මහාවංශය වැදගත් ස්ථානයක් හිමිකරගෙන ඇත
1930 ගණන්වලදී විශේෂයෙන් දෙමළ ජාතිකවාදී ව්යා පාරය තුල මහාවංශය පරිහාසය ට ලක්කිරීමේ කිරොගණයාදාමය ආරම්භ වූ ආකාරය බිරායාතාන්යා ජාතික ඉතිහාසඥයකු වන ජේන් රසල් විසින් විස්තරකොට ඇත
දෙමළ ජාතිකවාදීන් මෙන්ම සිංහල ජාතිකවාදීන්ටද පෙනීගියේ සිංහල බෞද්ධයන්ගේ ඉතිහාසය වන මහාවංශය සිංහල ජනයාගේ හෙජමොනික වීරකාව්යගයක් ලෙසිනි
1930 ගණන්වලදී ජාතිකවාදී දෙමළ ජනයාගේ නායකයා වූ ජී. ජී. පොන්නම්බලම් විසින් මෙයට පහර දෙනු ලැබිණ
විජය කාශ්ය්ප පරාකරාතිමබාහු ආදී බොහොමයක් සිංහල රජවරු ද්රකවිඩයින් වූ බව ඔහු විසින් කියා සිටින ලදී
1939 දී නාවලපිටියේදී සිංහලයින් හා මහාවංශයට පහරදෙමින් ජී. ජී. පොන්නම්බලම් විසින් සිදුකළ කුපිත කරවනුසුලූ කථාව නාවලලිටිය පස්සර මස්කෙලිය පමණක් නොව යාපනයටද පැතිරුනු පරති ථම සිංහල- දෙමළ කෝළාහළය නිර්මාණය කිරීමට හේතුවිය
බිරනයටතාන්යන යටත්විජිත පාලකයන් විසින් ඉතා ඉත්මනින් මැඩපැවැත්වූ අතර පශ්චාත් නිදහස් ගැටුම්වල ඛේදනීය ඉරමක් කරා ඇදීයාම වලකනු ලැබිණ
එළාර රජු ඝාතනය කිරීම පිලිබඳව දුටුගැමුණු රජු පසුතැවිල්ලට පත්වීම පිලිබඳ සාදාචාරාත්මක පරකන ශ්ණයට මහාවංශ කථාපුවත තුල දක්වා ඇති පිලිතුර පිලිබඳ විවිධ රචකයෝ විවිධ අදහස් දක්වා ඇත
මහාවංශය ආකරීකථමණිකයන් ඝාතනය කිරීම ‘පවුකාරයන් හා තිරිසන් සතුන් ඝාතනය කිරීම’ හා සමාන දෙයක් බව දක්වා සිටී. සමහර විචාරකයින් මෙය දක්වා සිටින්නේ සදාචාරාත්මක වැරදීමක් වන බවයි. කෙසේවෙතත් බුදුදහම පාපකාරී කිරවමෙයාවන්ගේ උස් පහත් බවක් දකී
එනම් රහත් භාවයට පත්වූ අයකු ඝාතනය කිරීම සාමාන්යු කෘතග්ජන මනුෂ්යකයකු ඝාතනය කිරීමට වඩා පාපකාරී කිරි ේයාවකි
අලියකු ඝාතනය කිරීම කූඹියකු ඝාතනය කිරීමට වඩා පවක් යැයි බෞද්ධයින් කියාසිටිනු ඇත
හින්දු මනු නීතියේද මෙවැනිම සිතීමක් අන්තර්ගතය
එහිදී බරාි හ්මණ යකු ඝාතනය කිරීම චන්ඩාල යකු ඝාතනය කිරීමට වඩා පාපකාරී කිරීමටයාවක් ලෙසින් දක්වා ඇති අතර හින්දු චාරිතරසේ සඳහා සතුන් බිලිදීමට අවසර දී ඇත
ඒ අනුව බලන කළ මහාවංශය බෞද්ධ සදාචාර ධර්මයන්ට අනුකූලය
වැදගත් කාරණය වන්නේ දුටුගැමුණු සිය කිරවංශයාව සම්බන්ධයෙන් පසුතැවිල්ලට පත්වීමය
මෙයද විශාල ලේ වැගිරීම් මාලාවකින් පසුව ලද හමුදා ජයගර‍ෞදහණයකින් අනතුරුව අශෝක රජු සාමකාමී අයකු බවට පත්වීමේ බෞද්ධ උදාහරණය හා සමාපාත කරවීම සඳහා සිදු කරන ලද්දක් වියහැක
මහාවංශය වෙනුවෙන් පෙනීසිටින කීර්තිමත් ඉතිහාසඥයකු වන කාතිගේසු ඉන්ද්රලපාල තර්ක කරන්නේ මහාවංශයේ කථාව බෞද්ධ අන්තවාදයක් ලෙස දැකීමේ වැරදි බවත් මහාවංශ රචකයා සිය ලිවීම තුල බෙහෙවින් සාධාරණවී ඇති බවත්ය
කෙසේවෙතත් ශීරුමහ ලංකාවේ දේශපාලඥයෝ දිගින් දිගටම මහාවංශය සිය පටු දේශපාලන වුවමනාවන් වෙනුවෙන් භාවිතා කිරීම අඛණ්ඩව සිදුවනු ඇත
ගරරී න්ථ නාමාවලිය
මුද්රනණයන් හා පරිවර්තනයන්
ටර්නර් ජෝර්ජ් " The Mahawanso in Roman Characters with the Translation Subjoined, and an Introductory Essay on Pali Buddhistical Literature" 1 වන කලාපය පළමු පරිච්ෙඡ්ද 38 අන්තර්ගත වේ, 1837
සුමංගල එච් සිල්වා බටුවන්තුඩාව, දොන් අන්දිරිස් මහාවංශය 1 වන පර්චිෙඡ්දයේ සිට 36 වන පරිච්ෙඡ්දය දක්වා පරud තිශෝධනය සහ සංස්කාරණය ලංකා රජයේ නියෝගය පරිදි කොළඹ1883
ගයිගර් විල්හෙල්ම්, බෝඬේ මේබල් හේන්ස් (පරිවර්තනය) ෆෝර්ඬේ එච් (සංස්කාරක) The Mahavamsa or, The great chronicle of Ceylon" ලංකා රජයේ අනුගරh tහයෙනි පාලි පඨිත සංගමය ලන්ඩන් 1912
ගුරුගේ ආනන්ද ඩබ්ලිව් ප මහාවංස කල්කටා එම් පී බිර්ලා පදනම 1990 (පෙරදිග සම්භාව්ය කෘති)
රුවන් රාජපක්ෂ් Concise Mahavamsa" කොළඹ ශීරt ං ලංකාව 2001

ආශ්‍රිත අනෙකුත් ග්‍රන්ථ  
දීපවංශය
චුලවංශය
 සමන්තප්‍රාසාදීකාව
සිංහල බෝධි වංශය
සද්ධාර්මාලංකාරය
සද්ධර්මරතනාවලිය
දළදා වංශය

ආශ්‍රිත

බාහිර සබැඳුම් 
 මහාවංශය ඉංග්‍රීසි‍ බසින්

පාලි ග්‍රන්ථ - ශ්‍රී ලංකා
චූලවංශය යනු සිංහලේ රාජාවලිය ගැන පාලි භාෂාවෙන් ලියැවුන මහාවංසයේ මුල් වෙලුමට පසු අනක් කොටස් හැඳින්වීම‍ට ගයිගර් නම් ජ'මානු පඬිවරයා යෙදූ නාමයකි
මෙයින්  ක්‍රි
ව. සිව්වන (4) ශතවර්ෂයේ සිට ක්‍රි
ව. 1815 දක්වා වූ කාලය ආවරණය වේ
චූලවංශය, සිංහල බෞද්ධ භික්ෂූන් විසින් වසර ගණනාවක් මුළුල්ලේ සංස්කරණය කරන ලද්දකි වන අතර මෙය හයවන (6) සියවසේ මහානාම හිමියන් විසින් රචිත  මහාවංශයේ, දෙවන කොටස ලෙසද සැලකනු ලබයි
එසේම සමහර අවස්ථා වලදී මහාවංශය සහ චූලවංශය යනු ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිහාසයේ වසර දෙදහසකට (2000) වඩා වැඩි කාලයක් ගැන විස්තර කෙරෙන එකම (මහාවංශය යන නමින්ම) ග්‍රන්ථයක් ලෙසද සලකනු ලබයි
අන්තර්ගතය 
චූලවංශය ප්‍රධාන කොටස් දෙකකින් යුක්ත වෙයි
එහි මුල් කොටස සිව් වන (4) සියවසේ සිද්ධාර්ථ ගෞතමයාණන් වහන්සේගේ දන්ත ධාතුව ලක්දිවට වැඩමවීමෙන් ආරම්භ වී මහා පරාක්‍රමබාහු රජුගේ (1153-1186) රාජ්‍ය කාලයෙන් අවසන් වෙයි
මේවාත් බලන්න
 ශ්‍රී ලාංකීය ඉතිහාසය

බෞද්ධ ග්‍රන්ථ
ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිහාසය
ශ්‍රී ලාංකීය සාහිත්‍යය
ශ්‍රී ලංකාවේ ආගම්
ලංකා ලිනක්ස් භාවිත කණ්ඩායම (කෙටි නම
LK-LUG) නිදහස් හා විවෘත මූලාශ්‍ර මෘදුකාංග (Free and Open Source Software) (FOSS) ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රචලිත කරවීමේ පුරෝගාමී සංවිධානයකි
1998 දී සාමජිකයින් 40 දෙනෙකුගෙන් ආරම්භ කරන ලද මෙයට අද ලොව වටා සිටින GNU/ලිනක්ස් ලෝලීන් දහස් ගණනක් එක්වී ඇත
අඩවියෙන් බැහැර පිටු
LK-LUG වෙබ් අඩවිය 
LK-LUG තැපැල් ලැයිස්තු Archive  
සිංහල GNU/ලිනක්ස්  
තැප්‍රෝබේන් GNU/ලිනක්ස් 
FOSS User Community  

ලිනක්ස් භාවිත කණ්ඩායම්
සත්‍යයේ ජේසු සමිඳාණන්ගේ සභාව යනු 1917 වර්ෂයේ චීනයේ බෙයිජින් නුවර ආරම්භ වූ සෛවරී සභාවකි
වර්තමානයේ ලොව රටවල් 45ක් පුරා විසිර ඇති එහි සමාජිකත්වය මිලියන 1.5ක් වෙයි
මෙම සභාව විසිවන ශතවර්ෂයේ දී කිතුනු ශාසනයෙහි මතු වූ ප්‍රොතෙසතන්ත නිකායන්ට අයත් වූ පෙන්තකොස්ත සභා හෙවත් ශුදාත්මදානී සභාවන් ඝනයේ ලා සැලකේ. ඉන්දියාවෙහි 1932 වර්ෂයේ දී මේ සභාව ආරම්භ විණ
නත්තල සහ පාස්කුව මෙකී සභාවන්හි පවත්වනු නොලැබේ
සභාව විසින් පිළිගන්නා වූ මුලීක ධර්මනියාමක දසය
1.ශුද්ධාත්මයාණන් වහන්සේ
"වෙනත් භාෂා කථා කිරීමෙන් ඔප්පු වන සේ ශුද්ධාන්මය ලබා ගනීම, දෙවියන් වහන්සේගේ රාජධනියට තිබෙන අපේ උරුමය සහතික කරයි
" 

2.බෞතීස්ම කිරීම
"ජලයේ බෞතීස්ම කිරීම යනු පවු සමා කිරීමේ හා නවජීවය ලබා දීමට කරන චාරිත්‍රයකි
බෞතීස්මය සිදුකරන්නේ ස්වභාවික ගලායන ජලයේය
ගංඟා ඇල, දොළ හා මුහුද මීට උදාහරණ වේ
ජේසුස් ක්‍රිස්තුස් වහන්සේගේ නාමයෙන් බෞතීස්මය සිදුකරනු ලබන්නේ කලින් බෞතීස්මය ලබා ඇති අයෙකු විසිනි
බෞතීස්මය ලබන තැනැත්තා හිස නමා සම්පූර්ණයෙන් ජලයේ ගිලිය යුතුය
" 

3.පාද දෝවනය
"පා සේදීමේ චාරිත්‍රය පුද්ගලයෙකුට ජේසුස් වහන්සේ සමග එක් වීමට අවස්ථාව ලබාදේ
තවද එය පුද්ගලයෙකුට ආදරය ශුද්ධවූබව හා මානුශිකත්වය තිබිය යුතු බව නිතර මතක් කරයි
ජල බෞතීස්මය ලැබූ සියලුදෙනාම ජේසුස් ක්‍රිස්තුස් වහන්සේගේ නාමයෙන් පා සේදීමද ලැබිය යුතුය
අනෙ‍්‍යාන්‍ය පා සේදීමද සුදුසු අවස්ථා වල සිදුකරනු ලබයි
" 

4.ශුද්ධ වූ සහභාගීත්වය
"යේසුස්තුමාගේ මරණය ශුද්ධවු සහාව ව්සින් සමරනු ලබයි
එමගින් අපට ශක්තිය ලබාෙදනවා අපෙග් උතුමාණණ්ෙග් රැධිරය හා මාංශ අනුෙමා්දෙයන් කරන්නාවු ඔහු සමග ගණුෙදනුෙව් ෙයදිම මගින් අමරණිය ජිවයක් කරා ලගා ව්මට හැකිය
අපෙග ශුද්ධවු ආගමික එකමුතුව ඉක්මනින් පැවැත්ව්ය යුතුය
ෙමම ශුද්ධව සහාව සදහා ෙයාදා ගනු ලබන්ෙන් මුහුන් ෙනාෙයදු පාන් සහ ම්දි යුෂය
් "

5.සබත් දිනය
"සබත් දිනය වන සතියේ සත් වන දිනය (සෙනසුරාදා) දෙවියන් වහන්සේගේ ආශිර්වාදයෙන් ශුද්ධ වූ දිනයකි
දෙවියන් වහන්සේගේ නිර්මාණයේ ආරම්භයේ විශිෂ්ඨත්වයේ හා ගැලවීමේ හා නැවත උපදින ජීවිතයේ සදාකාලික සැපත පතා මෙම දිනය සමරනු ලබයි
"

6.ජේසුස් ක්‍රිස්තුස් වහන්සේ
"මාංශගතවූ වාක්‍යයාණෝ, ජේසුස් ක්‍රිස්තුන් වහන්සේ, පව්කාරයන් මුදවා ගැනීම සඳහා කුරුසිය මත දිවි පුදා, තුන්වන දිනයේදී උත්ථානය වී, ස්වර්ගාරෝහණය වූ සේක
එතුමාණෝ මනුෂ්‍ය වර්ගයාගේ එකම ගැලවුම්කාරයාද, පොළොවෙහිත් ස්වර්ගයෙහිත් මැවුම්කරුද, සහ එකම සත්‍යවූ දෙවියන්වහන්සේද වෙයි
" 

7.ශුද්ධ වූ බයිබලය
"දෙවියන්වහන්සේගේ මුවින් නිකුත් වූ දේව වාක්‍යය අඩංගු ශුද්ධ බයිබලය, පැරණි හා නව තෙස්තමේන්තු (සුභාරංවි) වලින් සමන්විත, එකම සත්‍ය ලියවිල්ල වන අතර, ක්‍රිස්තියානි දිවි පැවැත්මෙහි පදනමද වෙයි
" 

8.ගැළවීම/මිදීම
"දෙවියන්වහන්සේගේ කරුණාව මගින් ගැලවීම ලබා දෙන්නේ ඇදැහීම තුලිනි
අදහන්නන් ශුද්ධත්වය ලබා ගනීමටත්, දෙවියන්වහන්සේට උපහාර කිරීමටත්, මනුෂ්යත්වයට ආදරය කිරීමටත්, ශුද්ධාත්මය මත විශ්වාස තබිය යුතුය
"

9.පල්ලිය
"ෙද්වස්ථානය ස්ථාපනය සිදු වුෙය් අතිඋතුමි ෙය්ෂුස්(ෙජ්සුස්) තුමාෙග් ශුඳ්ධවු අධ්යාත්මය් තුලින්් ලඛාගත් "උත්තානය සහ ජිවනය" තුලිනි
එය ෙගාඞනැගුෙන් අෙපා්න්තුලු තුමාෙග් කාලෙය්ය
" 
 
10.අවසන් විනිශ්චය
"යේසුස් වහන්සේගේ දෙවැනි පැමිණීම සිදුවන්නේ ඔහු අවසාන දින ස්වර්ගයෙන් පහත් වී ලොව නිශ්චය කරන අවස්ථාවේදීය
ධාර්මිෂ්ඪ පුද්ගලයන්ට සදාකාලීන ආයුෂ ලැබෙන අතර දුශ්ඪයන් සදාකාලීනව නිරයට පත් වේ
"

කිතු දහම
තාරකා විද්‍යාව හෙවත් තාරකාවේදය (ඉංග්‍රීසි
Astronomy / ඇස්ට්‍රොනොමි) (ග්‍රීක
αστρονομία = άστρον + νόμος, astronomia / ඇස්ට්‍රොනොමියා  = astron + nomos, සරලව ගත් කල, "තාරකා නීතිය") යනු තාරකා, ග්‍රහලෝක, ධූමකේතු (comets), ඌෂාලෝකය (aurora), චක්‍රාවාට (galaxies) සහ අන්තරීක්‍ෂ පසුබිම් විකිරණය (cosmic background radiation) යනාදී පෘථිවි වායුගෝලයෙන් පරිභාහිර සංසිද්දීන් සහ අභ්‍යවකශ වස්තූන් (celestial objects) පිලිබඳ විද්‍යාවයි. මෙහි ප්‍රධාන කාර්යයන් වන්නේ විශ්වයේ සම්භවය සහ විකාශණය, විශ්ව වස්තූන්ගේ භෞතික සහ රසායනික ගුණයන්ගේ පරිනාමය සහ ඒවායේ චලනයන් යනාදිය ගැන හැදෑරීමයි
මෙහි එන විද්‍යාත්මක නිරීක්‍ෂණයන් වැදගත් වන්නේ තාරකා විද්‍යාවට පමණක් නොවේ, ඒවා සාමාන්‍ය සාපේක්‍ෂතා වාදය වැනි භෞතික විද්‍යාත්මක මතවාදයන් සනාථ කරගැනීමට අවශ්‍ය වැදගත් තොරතුරු ද සපයයි
තාරකා විද්‍යාව යනු විද්‍යාත්මක ක්‍රමය රැගත් ලෝකයේ පැරණිම විද්‍යාවන්ගෙන් එකකි
එය පෞරාණික ග්‍රීක යුගය දක්වා දිවයන අතර දියුණු නිරීක්‍ෂණ ක්‍රම ඊටත් වඩා ඈත අතීතය කරා දිවයයි
ඓතිහාසික වශයෙන් ගත්කල තාරකා විද්‍යාවේ වැදගත් සොයාගැනීම් රැසකට දායක වී ඇත්තේ ආධුනික තාරකා විද්‍යාඥයන්ය
එසේම අදට ද තාරකා විද්‍යාව යනු ආධුනිකයන්ගේ දායකත්වය නොමසුරුව ලැබිය හැකි "විද්‍යාවන්" අතලොස්සෙන් එකකි
ඒ නව සොයාගැනීම් වලින් සහ කෙටි කාල පරාසයන් තුල සිදුවන සංසිද්දීන් නිරීක්‍ෂණය කිරිමෙන්ය
නූතන තාරකා විද්‍යාව සහ ජ්‍යෝතීෂ්‍යය යන දෙකෙහිම පදනම සැලකිය යුතු තරමකට සමානය
ග්‍රහ වස්තූන්හි අහසේ පිහිටීම මත යම් පුද්ගලයකුගේ හෝ පොදුවේ මනුෂ්‍ය වර්ගයාගේ දෛවය ප්‍රකාශ කිරීමට ජ්‍යෝතීෂ්‍යය උත්සාහ කරයි
එහෙත් තාරකා විද්‍යාවේ කටයුතු වලදී "විද්‍යාත්මක ක්‍රමය" යන්න භාවිතා වන අතර ජ්‍යෝතිෂ්‍යයේදී එසේ නොවේ
එමනිසා මේ දෙක සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් ක්‍ෂේත්‍ර දෙකක් ලෙස සැලකිය යුතුය
ඉතිහාසය 
දූරේක්‍ෂය සොයාගැනීමට පෙර තාරකා විද්‍යාවට මහඟු මෙහෙවරක් ඉටු කළ උපකරණය වූයේ තරු මාලිමාවයි. මධ්‍යතන යුගයේදී මැදපෙරදිග සිටි විද්‍යාඥයන්, කාලය නිර්ණය කිරීමටත් ආකාශ වස්තුවල පිහිටීම සොයා බැලීමටත් එම උපකරණය යොදාගත්තා
තරු මාලිමාව සාදා තිබුණේ වානේ තැටියකයි
එම තැටියේ තරුවල පිහිටීම ලකුණු කර තිබුණා
එම තැටිය සවි කර තිබූ තැටියේ දාරයේ අංශක හා සමහර ඒවායේ පැයද සඳහන් වුණා
පින්තූරයේ පෙනෙන ලෙස එහි ඔරලෝසුවක මෙන් කටුද තිබුණා
එම කටුව තාරකාව දෙසට ස්ථානගත කරන විට තරු මාලිමාව ආධාරයෙන් තරුවේ පිහිටීම නිශ්චිතවම සොයාගත හැකි වුණා
විශිෂ්ට ලෙස සාදා තිබූ තරු මාලිමාවක් භාවිත කිරීමෙන් තරු හඳුනාගැනීමටත්, හිරු නඟින හා බසින වෙලාව සොයාගැනීමටත්, මක්කම පිහිටි දිශාව දැනගැනීමටත්, ඉඩම්වල ප්‍රමාණයන් මැනගැනීමටත්, යම් ස්ථානවල උස මැනීමටත් මුහුදු මාර්ග සොයාගැනීමටත් හැකි වුණා
එය ඇත්තෙන්ම එවකට තිබූ සුපිරි පරිගණකයක් කියා පැවසිය හැකියි
තාරකා විද්‍යාවේ පුරෝගාමීන්

අරාබි විද්වතුන් 
හත්වන සහ අටවන සියවස්වලදී ඉස්ලාම් ධර්මය උතුරු අප්‍රිකාව, ස්පාඤ්ඤය සහ නැඟෙනහිරෙන් පිහිටි ඇෆ්ගනිස්ථානය දක්වා පැතිර ගියා
මේ නිසා පර්සියාව සහ ග්‍රීසිය විසින් සොයාගත් විද්‍යාත්මක තොරතුරුවලින් ප්‍රයෝජන ගැනීමට අරාබි විද්වතුන්ට හැකි වුණා
ටොලමි 
නවවන සියවසේදී ග්‍රීක තාරකා විද්‍යාඥයෙක් වූ ටොලමි සොයාගත් තොරතුරු සහ තවත් වටිනා විද්‍යාත්මක තොරතුරු රැසක් අරාබි ජාතිකයන් තම මව්බසට පරිවර්තනය කළා
අබ්බාසිඩ්ගේ පාලනය අත්ලාන්තික් සාගරයේ සීමාවේ පිහිටි රටවල සිට ඇෆ්ගනිස්ථානය දක්වාම ව්‍යාප්ත වුණා
ඒ නිසා ගණිතය, තාරකා විද්‍යාව හා අනිකුත් විෂයන් පිළිබඳව ඉන්දියානුවන් සොයාගෙන තිබූ දැනුම් සම්භාරයෙන් ප්‍රයෝජන ගැනීමට ඔවුන්ට හැකියාවක් ලැබුණා
මුස්ලිම් ජාතිකයන් 
මුස්ලිම් ජාතිකයන් තාරකා විද්‍යාව පිළිබඳව දැනුම රැස් කිරීමට මහත් උනන්දුවක් දැක්වුවා
ඊට එක් හේතුවක් වුණේ ඔවුන්ගේ ආගමයි
මුස්ලිම්වරුන්ගේ විශ්වාසය වුණේ තමන් යාච්ඤා කළ යුත්තේ මක්කම දෙසට මුහුණ ලා කියායි
ඒ වගේම ඔවුන් සිටින ස්ථානයේ සිට මක්කම පිහිටි දිශාව පෙන්වා දීමට තාරකා විද්‍යාඥයන්ට හැකියි කියාත් ඔවුන් විශ්වාස කළා
දහතුන්වන සියවසේදී ඉස්ලාම් භක්තිකයන්ට යාච්ඤා කළ යුතු වෙලාව නිශ්චිතව තීරණය කිරීම සඳහා මුස්ලිම් පල්ලිවලින් තාරකා විද්‍යාඥයන්ගේ සහාය ලබාගත්තා
ඔවුන් ලබා දුන් මඟ පෙන්වීම්වලට අනුව මුස්ලිම්වරුන්ගේ ආගමික උත්සව හා වත්පිළිවෙත් පැවැත්විය යුතු කාල වකවානු තීරණය කළා
උදාහරණයකට රාමසාන් මාසයේදී නිරාහාරව සිටිය යුතු දින පෙන්වා දුන්නේ ඔවුනුයි
ඊට අමතරව මක්කමට යෑමට ගත වන කාලය සහ හොඳම ගමන් මාර්ගය පෙන්වා දුන්නෙත් ඔවුනුයි
නිරික්‍ෂණාත්මක තාරකා විද්‍යාව
තාරකා විද්‍යාව ආශ්‍රිත ප්‍රධාන ගවේෂණයන් විද්‍යුත් චුම්භක වර්ණාවලිය මත පදනම් වී ඇත
රේඛීය තාරකා විද්‍යාව - මෙහි මිලිමීටර් කිහිපයක් තරම්වන තරංග ආයාම සහිත විකිරණ පිළිබද අධ්‍යයනය කරයි
රේඩියෝ තරංග ශීතල වස්තු මඟින් විමෝචනය වේ
ඒවානම් අන්තර්කාරීය වායූන් හා දූවිලි වලාවන්ය
කොස්මික් පසුබිම් ක්‍ෂුද්‍ර විකිරණ මහා පිපිරුමෙන් පසු ඉවත්වූ විකිරණයන්ය
පල්සාර (pulsars) පළමුවර අනාවරණය කරගත්තේ ක්‍ෂුද්‍ර සංඛ්‍යාත මඟිනි
මෙම අනාවරණ සඳහා විශාල රේඩියෝ ‍දුරේක්‍ෂ අවශ්‍ය වේ
අධෝරක්ත තාරකා අධ්‍යයන පදනම් වන්නේ තරංග ආයාමය දෘශ්‍ය වීමට වඩා විශාල නමුත් රේඩියෝ තරංග වලට වඩා කුඩාය
අධෝරක්ත අධ්‍යයනයන්ට ප්‍රකාශ දුරේක්‍ෂ වලට සමාන දුරේක්‍ෂ යොදා ගනී
ග්‍රහලෝක වැනි තරුවලට වඩා සිසිල් වස්තු ගවේෂණයට අධෝරක්ත අධ්‍යයනයන් යොදා ගනී
ප්‍රකාශ තාරකා විද්‍යාව පැරණිම තාරකා විද්‍යාවයි.  මෙහි බහුලවම යොදා ගන්නා උපාංග ලෙස ‍වර්ණාවලි මානය හා CCD (Charge-Coupled Device) දැක්විය හැකිය
පෘතුවි වායු ගෝලය මෙම ප්‍රකාශ තාරකා විද්‍යා ගවේෂණයන්ට භාධා ඇති කරයි
දර්ශන තත්වය උසස් කිරීමට අභ්‍යවකාශයේ රැදවු දුරේක්‍ෂ හා අනුවර්තී දුරේක්‍ෂ යොදා ගනී
මෙම පරාසයේදී තාරකා හොදින් දෘෂ්‍ය වේ
රසායනික වර්ණාවලි මඟින් තාරකා වල රසායනික සංයුතිය හා මන්දාකිනි, නිහාරිකා ආදියද නිරීක්‍ෂණය කල හැකිය
පාරජම්බුල, X කිරණ හා ගැමා කිරණ මඟින් තාරකා විද්‍යා අධ්‍යයනය කිරීමෙන් විද්ව පල්සාර, කළු කුහර හා චුම්භක තාරකා ආදිය ගවේෂණය කල හැකිය
මෙවැනි විකිරණ වර්ග පෘථිවි වායු ගෝලය හොදින් විනිවිද නොයයි
මෙවැනි කිරණ ගවේෂණයට ක්‍රම දෙකක් පවතී
අභ්‍යවකාශයේ රැදවූ දුරේක්‍ෂ මඟින් හා පොළවේ පිහිටවූ (IACT) දුරේක්‍ෂ (Imaging air cherenkov telescopes)
පළමු ආකාරයේ ගවේෂකයන් RXTE ලෙස හඳුන්වයි.  චන්ද්‍රා  X කිරණ දුරේක්‍ෂය හා කොම්ප්ටන් (Compton) ගැමා කිරණ දුරේක්‍ෂය උදාහරණ වේ
IACT වර්ග වලට උදාහරණ ලෙස Magic දුරේක්‍ෂ හා (H
S) දුරේක්‍ෂ (High Energy Stereoscopic System) දැක්විය හැකිය
ඉතා දුරින් නිපදවෙන විද්‍යුත්චුම්භක තරංග වලින් ඉතා කුඩා ප්‍රමාණයක් පොළව මතින් අනාවරණය කරගත හැකිය
ගුරුත්ව තරංග (Gravitational Waves) අනාවරණයක පිහිටුවත් ඒවා අනාවරණය කර ගැනීම ඉතා අපහසුය
සූර්යා අධ්‍යයනය කිරීමට නියුට්‍රිනෝ අනාවරක නිපදවා ඇත
කොස්මික් කිරණ සතුව අධික ශක්තියක් ඇති අංශු අතර පෘථිවි වායුගෝලයේ ගැටීමේදී හඳුනාගත හැකිය
‍

ගවේෂණයන් එහි කාල පරිමාණය අනඅනුව විචලනය වේ
දෘශ්‍ය ගවේෂණයන් මිනිත්තු ගණනේ සිට පැය ගණන් ගතවේ
යම් යම් සන්සිද්ධි වෙනස්වීමට ඉතා වේගවත්ය
සහශ්‍ර ගණන් පැරණ ගවේශණ වාර්තාද පවතී
රේඩියෝ ගවේෂණයන් මිලිතත්පර පරිමාණයෙන් (මිලිතත්පර පල්සාර) යේ ඈදුණු වර්ශ (පල්සාර පිළිබඳ විස්තර කිරීම් වලට) දක්වා පැතිර පවතී
තාරකා විද්‍යාවේ සූර්යා පිළිබද ගවේෂණය විශේෂ තැනක් ගනී
අනෙක් සියළු තරු ඉතා දුරින් පවතින නිසා ළඟම ඇති තරුව වන සූර්යා ගවේෂණය පහසුය
අපගේ සූර්යා අනෙක් තාරකා පිළිබද වද අවබෝධය ඇති කරවයි.

තාරකා වෙනස්වීම පිළිබද මාතෘකා කරන්නේ තාරකා පරිමාණය (Steller evolution) ඇසුරිනි
තාරකා වර්ග අනුව H
සටහනේ (Hertzprung - Russel Diagram) පිහිටුවීම මඟින් තාරකාවල තත්වය දැක්විය හැකිය
එය තාරකාවේ උපතේ සිට අවසානය දක්වා දැක්විය හැකිය
බාහිර සබැඳි 
 NASA
 කොළඹ විශ්ව විද්‍යාලීය ගණිත හා තාරකා විද්‍යා සංගමය 
 Astronomy2009 අන්තර්ජාතික තාරකා විද්‍යා වර්ෂය වෙනුවෙන් වූ වෙබ් අඩවිය
 AbsoluteAstronomy
com
 Southern Hemisphere Astronomy 
 Astronomy Picture of the Day
 New Scientist Space
 Sky & Telescope
 American Astronomical Society
 Planet Surveyor
 Utah Skies  Astronomy Information by and for Amateur Astronomers
 ebook History of Astronomy, George Forbes (1849-1936
 The Amazing Sky
 Space and Astronautics News

 
විද්‍යාව
ජාත්‍යන්තර අභ්‍යවකාශ මධ්‍යස්ථානය අභ්‍යවකාශ ආයතන පහක (5) හවුල් ව්‍යාපෘතියකි
ඒ නාසා ආයතනය (ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය), රුසියානු අභ්‍යවකාශ ඒජන්සිය (රුසියානු සමූහාණ්ඩුව), Japan Aerospace Exploration Agency (ජපානය), කැනේඩියානු අභ්‍යවකාශ ඒජන්සිය (කැනඩාව) සහ යුරෝපීය අභ්‍යවකාශ ඒජන්සිය (යුරෝපය) යන ආයතන පහයි
ජාත්‍යන්තර අභ්‍යවකාශ මධ්‍යස්ථානය
අභ්‍යවකාශ මධ්‍යස්ථාන
මිනිසුන් සහිත අභ්‍යවකාශ යානා
දීපවංශය යනු ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිහාසය ගැන ලියවී ඇති පැරණිම ග්‍රන්ථයයි
දීපවංශය රචනා වී ඇත්තේ මහාවංශය රචනා කිරීමට පෙරය
මෙම කෘතිය ලියවී ඇති කාලය පිළිබද විවිධ මත පැවතිය ද  ඓතිහාසික ගවේෂකයකු වන ඕල්ඩර්න් බර්ග්ට අනුව ක්‍රිස්තු වර්ෂ 4-5 සියවස අතර රචනා කරන ලද බවට සලකනු ලබන මෙය අට්ඨකථා මූලාශ්‍ර කොටගෙන ඇතැයි සැලකනු ලබයි
මහාවංශය සහ දීපවංශය යන දෙකෙහි එකතුව ශ්‍රී ලංකාවේ සහ ඉන්දියාවේ අතීතයේ සිදුවීම් රැසකට සාක්ෂි දරයි
වෙනත් කිසිම සාහිත්‍ය කෘතියක නැති පරිදි දීපවංශයෙහි 18 වැනි පරිචේදය සම්පුර්ණයෙන්ම භික්ෂුනීන් සාසන ඉතිහාසය පිළිබද දීර්ග විස්තරයක් කරයි
දීපවංශ ටීකාව යනුවෙන් වෙනම ග්‍රන්ථයක්ද පවතී
කතෘත්වය
දීපවංශ වංශ කථාව අට්ඨ කථා සහ තවත් මුලාශ්‍ර පදනම් කරගෙන 3 – 4 සියවස් වලදී සංග්‍රහ කරන ලදැයි විශ්වාස කෙරේ
මහා වංශය සමග මෙම කෘතියද ශ්‍රී ලංකාවේ හා ඉන්දියාවේ ඉතිහාසය පිළිබද බොහෝ කරුණු වල මුලාශ්‍රයයි
එහි ඇති වැදගත්කම රදා පවතින්නේ එය ඓතිහාසික මුලාශ්‍රයක් සහ ප්‍රරාවෘතයක් වු නිසාම පමණක් නොව එය බෞද්ධ හා පාලි සාහිත්‍ය පිලිබද ඉතා වැදගත් කෘතියක් ද වීම නිසාය
මෙම කෘතිය  B
ලෝ (Low) විසින් ඉංග්‍රීසියට පරිවර්තනය කර ඇත
අනුරාධපුර මහා විහාරවාසී බෞද්ධ භික්ෂු න්  වහන්සේලා කීප නමක් විසින් 3 – 4 සියවස් වලදී එය සම්පාදනය කරන්නට ඇත
එහි පුර්විකාවෙන් මෙසේ සදහන් වේ
“අසනු මැනව” එම බුදුන්ගේ ලංකා ගමනය ගැනද දන්ත ධාතුව සහ ශ්‍රී මහා බෝධිය ලංකාවට ගෙන ඒම බුදු දහම දිවයිනෙහි ව්‍යාප්ත වීම , ගුරුවරුන්ගේ පහළ වීම සහ විජයගේ ලංකා ගමනය ගැනද එම විස්තර කරමි
අනුරාධපුරයේදී වාර්ෂිකව පැවැත්වෙන මහින්ද උත්සවයේදී ‘දීපවංශය’ මහ හඩින් සජ්ඣායනය කරන ලෙස ධාතුසේන රජු (4 වන සියවස) නියෝග කොට තිබුණි
මහාවංශය සමග
දීප වංශයේ බුදුන් වහන්සේ දිවයිනට තුන් වරක් වැඩම කළ බව සදහන් වේ
එම ස්ථාන නම් කැළණිය, දීඝවාපිය, අනුරාධපුර මහමෙව්නා උයනේ පසුව බෝ අංකුරය සිටවු ස්ථානයයි
විජයගේ කතන්දරය කීමේදී, මං පහරන තවලම් කොල්ල කෑ සිංහ නම් දාමරිකයෙකුගේ බිරිද වු කාලිංග වංග කුමාරිය ආදි වශයෙන් විජයගේ මුතුන් මිත්තන් ගැන කීමේදී දීපවංශය ඊට පසු ලියන ලද මහා වංශය තරම් ස්වාභාවිකත්වයෙන් ඔබ්බට ගොස් නැත
මේ අතරේදි සිංහ බාහු සහ සිංහ සීවලී ලාල (ලාට) රාජ්‍යයෙහි රජු ගෙන ගන දේවිය වශයෙන් නිවුන් පිරිමි දරැවන් දහය වතාවකදී බිහිකළහ
පළමු වැනි ගා විජය වු අතර සුමිත්ත දෙවැන්නා විය
විජ‍ය බොහෝ මුරණ්ඩු සහ කෲර පුද්ගලයෙක් විය
කෝපයට පත් වු මහජනතාව විජය මරාදමන ලෙස රජුට කීහ
එහෙත් රජු විජයට සහ ඔහුගේ හත්සියයක් වු පිරිසට රටින් පිටවන ලෙස කරුණු යෙදුවේය
එම පිරි්ස හරියටම බුදුන් පිරිනිවන් පෑ දිනයේ ලංකාවේ තම්භපන්නි වෙරළට ගොඩ බැස්සාහ
දීපවංශය සංඝමිත්තාවන්ගේ පැමිණීම ගැන ඉතා දිර්ඝ විස්තරයක් සදහන් කරයි
එහෙත් දුටුගැමුණු වීර චරිතය විස්තර කර ඇත්තේ කෙටියෙනි
පාලි ගාථා 10 කින් පමණි
එහෙත් මහා වංශය මේ සදහා පරිච්ජේද 11 ක් කැප කර ඇත
දීපවංශ කථාව මහා වංශයට මුලාශ්‍ර වු ලෙස සළකනු ලැබේ
එසේම මහා වංශය දීපවංශයට වඩා සැලකිල්ලෙන් සකස් කර ඇති පාලි භාෂාවේ කරන ලද ආගමික හා ඓතිහාසික තොරතුරැ අඩංගු විශිෂ්ඨ කෘතියක් ලෙස සැලකේ. මහා භාරතය හා රාමායනය මෙන් නොව මහා වංශයේ සදහන් ඓතිහාසික කතා පුවතකි
(ඉහත කී ප්‍රමාණයට දීපවංශයේද) අශෝක රජුගේ මරණින් පසු බොහෝ දුරට නිවැරදි බව විශ්වාස කෙරේ
මූලාශ්‍ර

දීපවංශය
ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිහාසය
වැදි ජනයා ලංකාවේ වෙසෙන ස්වදේශි ආදිවාසීන් අතරින් එක් ජන වර්ගයකි
සංචාරක කර්මාන්තය, වනාන්තර විනාශය, සිවිල් යුධ තත්ත්වයන්, හා නවීකරණයට තරුන වැද්දන්ගේ කැමැත්ත වැදි සංස්කෘතිය ක්‍රමයෙන් අඩු වී, නවීන සමාජයට සංකලනය වෙමින් පවතියි
සම්භවය 
වැද්දන්ද සිංහලයින් මෙන්ම ලංකාවේ ආදිවාසීන්ගෙන් පැවත එයි
උගතුන් විසින් පෙන්වා දෙන්නේ විජයාගමනයට පෙරාතුව පැවති ඉපැරණි ගෝත්‍ර වන යක්ෂ, නේසද, මිලක, ශබර වැනි ජන කොටස්වල සම්මිශ්‍රණයකින් වැද්දන් බිහිවන් බවකි
ඒ සේම, වැද්දන්ගේ කපාල සන්සන්ධනය කිරීමේ දී, ඔවුන් ප්‍රෝටෝ-ඔස්ට්‍රොලොයිඩ් ජනවර්ගයන්ට සමාන වේ
පරීක්‍ෂණයන් මගින් පෙනි ගොස් ඇත්තේ, ඔවුන් ලංකාවේ ආදිවැසියන් වූ බලංගොඩ මානවයා හා සම්බන්ධයක් ඇති බව ය
වැද්දන්ගේ සම්භවය ක්‍රි
පු