Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
සාමාන්‍යයෙන් ගත් කල චක්‍රාවාට පොදු  ගුරුත්වකේන්ද්‍රයක් වටා භ්‍රමණයවන තාරකා මිලියන දහයකින් (107) පමණ සැදුම්ලත් වාමණයින්ගේ සිට ට්‍රිලියනයක් (1012) පමණ තාරකා ගහනයකින් යුතු යෝධ චක්‍රාවාට දක්වා පරාසයක පැතිර පවතී
තාරකා

තාරකාවක් යනු ඉතා විශාල, දීප්තිමත්,ගුරුත්වාකර්ශණ බලයෙන් ප්ලස්මා එකට එකතු වී සෑදුනු ‍ගෝලයකි
තරුවක ආයු කාලය අවසානයේ එය තුල පිරිහුණු පදාර්ථ ප්‍රමාණයක්ද අඩංගු වේ
පෘථිවියට ළඟම තාරකාව සූර්යයා වන අතර පෘථිවිය මත ඇති ශක්තියෙන් බොහෝ ප්‍රමාණයක මූලාශ්‍රය වනුයේ සූර්යයාය
අනෙකුත් තාරකා රාත්‍රි කාලයේදී පෘථිවියට දර්ශනය වන අතර සූර්යයා වඩා දීප්තියෙන් නොබබළන අවස්ථාවන්හිදී හෝ වායුගෝලීය සංසිද්ධි වලින් අවහිර නොවූ අවස්ථාවන්හිදී අචල දීප්තිමත් ලක්ෂ්‍ය සමූහයක් ලෙස බොහෝ විට දැක ගත හැක
ඉතිහාසයෙහි අහසේ වඩා හොඳින් මතු වී පෙනුනු තාරකා එකට එකතු කොට තාරකා රාශි සහ තාරකා මණ්ඩල වශයෙන් හඳුනාගත් අතර වඩාත්ම දීප්තිමත් තාරකා සුදුසු ලෙස නම් කරනු ලැබීය
තාරකා විද්‍යාඥයින් විසින් සකස් කරන ලද සවිස්තර තාරකාවන්ගේ නාමාවලිය සම්මත වූ තාරකාවන්ගේ තත්වයන් පිළිබඳ විස්තර අඩංගු වේ
සුපර්නෝවා 

සියලූම ආකාරයේ තාරකා කිසියම් දිනක මිය යායුතුයි
එයින් ඇතැම් තාරකාවක් ඉතාසන්සුන්ව මිලින වී මිය යන අතර ඇතැම් තාරකා මියයන්නේ සුපර්නෝවා නමින් හැඳින්වෙන ඉතාමත් ප‍්‍රචණ්ඩවූ අතිශයින් දැවැන්ත පිපිරීමක් සමගයි
සුපර්නෝවා අවස්ථාවකට පත්වී මිය යාමට නම් තාරකාවක ස්කන්ධය අපේ සූර්යාගේ ස්කන්ධය මෙන් අට ගුණයක්වත් විය යුතුයි
සුපර්නෝවා පිපිරීමක් ඇතිවන්නේ තාරකාව සතු හයිඩ‍්‍රජන් ඉන්ධන ප‍්‍රමාණය දැවී යාමෙන් පසු තාරකාව රතු දැවැන්තයෙකු (Red giant) බවට ප‍්‍රසාරණය වීම නිසයි
මෙසේ ප‍්‍රසාරාණයවන තාරාකාවේ මදය වඩවඩා ගිනියම් වීම නිසා හයිඩ‍්‍රජන් සහ හීලියම් සංඝටනය වීමෙන් වඩා සංකීර්ණ වු ඔක්සිජන්, කාබන් සහ කැල්සියම් ද අනෙකුත් මූල ද්‍රව්‍ය 86 ද බිහිවෙනවා
ඊළඟට සිදුවන්නේ තාරකාවේ මදය කඩාවැටී සුපර්නෝවා පිපිරීම සිදුවීමයි
එසේ තාරාකාව පුපුරායාමේදී තාරකාව තුළ බිහිවූ සියළු මූලද්‍රව්‍ය අවකාශයේ විසිරි ගොස් නව තාරකා බිහිකිරීමට දායක වෙනවා
එය හරියට මිය ගිය සත්ව ශාකාදී ජීවීන් පසට ජීර්ණය වී යලි අළුත් ජීවීන් බිහිකිරීමට දායක වෙනවා වගෙයි
විශ්වයේ උපත පිළිබඳ මත

මහා පිපිරුම් වාදය
මුලින්ම අනන්තයට ලංවී තිබුණු විශ්වයේ උෂ්ණත්වය මේ වෙනකොට අංශක 1.028 දක්වා අඩුවෙලා (ඉතා කුඩා සංඛ්‍යා දහයේ ඍණ බලය යොදා දක්වනවා වගේම ඉතා විශාල සංඛ්‍යා ලියන්නේ ඍණ ලකුණ නොදා අවශ්‍ය කරන බලයේ අගය පමණක් දහයට මඳක් ඉහළින් ලිවීමෙන්
මෙහිදී 1.028 කියන්නේ දශමස්තානයට වමෙන් 1 හා සමග බිංදුවේ ඒවා 28ක් තිබීමයි
වෙනත් විදියකින් කිව්වොත් මේ කියන්නේ අංශක ටි‍්‍රලියන 10,000 ඒවා ටි‍්‍රලියනයක්), එය හිතාගැනීමටත් නොහැකි අධික උෂ්ණත්වයක්
මේ වෙන කොට විශ්වයේ ඝණත්වය ජලයේ ඝණත්වය වගේ 1.078 ගුණයක්
ඊළඟට තත්පරයකින් අංශූමාත‍්‍රයකදී විශ්වයේ ප‍්‍රමාණය 1050 ගුණයකින් පමණ, එනම් විශ්වය ගැලැක්සියක් තරමට ප‍්‍රමාණයෙන් වැඩිවුණා
සාමාන්‍යයෙන් මේ ප‍්‍රසාරණය තමයි බිග් බෑන්ග් නොහොත් මහා පිපිරීම යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ
මහා පිපිරුම් වාදය මුලින්ම ඉදිරිපත් කරන ලද්දේ ජෝර්ජ් ගැමොව් නම් රුසියනු ජාතික විද්‍යාඥයාය
පසුව ඇබේ ලමේත්‍ර නම් ප්‍රංශ විද්‍යඥයෙක් එම මතය විස්ථාරණය කළේය
මොවුන් විශ්වය පිළිබඳ ප්‍රකාශ කළේ මෙවන් අදහසකි
ඈත අතීතයේ විශ්වයේ සියලු කොටස් එක්තැන්ව තිබිණි
එම කුඩා එකතුව තුල සිදූවූ මහා පිපිරුමකින් විශ්වයේ සියලු කොටස් විසිරී ගියේය
ඒ විසිරී ගිය කොටස් වලින් චක්‍රාවාට නිර්මාණය වූ මූලද්‍රවය පහළ විය
CERN ආයතනයේ ALICE උපකරණය භාවිතා කරන පර්යේෂක කණ්ඩායමක් පෙන්වා දෙන්නේ විශ්වයේ මුල් අවධියේදී එය ඝනත්වයෙන් සහ උෂ්ණත්වයෙන් ඉතා වැඩි ද්‍රවයක් ලෙස පැවතුන බවයි.

හැකි උපරිම ශක්තියෙන් ඊයම් න්‍යෂ්ටි ත්වරණයට ලක්කර එකිනෙක ගැටීමට සැලැස්වීමෙන් ALICE උපකරණය තුල දැඩි උෂ්නත්වයෙන් සහ ඝනත්වයෙන් යුත් උප-පරමාණුක අංශු සෑදීමට හැකි විය
මෙම අවස්ථාව විශ්වය බිහිවීමෙන් පසුව ප්‍රථම මයික්‍රෝ තප්පර කිහිපයට සමාන ය
මෙම පුංචි "මහා පිපිරුම" සිදුවීමේදී අංශක ට්‍රිලියන 10කට අධික උෂ්නත්වයක් ජනනය වූ බවද විද්‍යාඥයින් පවස යි
මෙවන් උෂ්නත්වයකදී සමාන්‍ය පදාර්ථ නම් උණු වී "සූපයක්" (soup) නිර්මාණය වේ
මෙය ක්වාක්-ග්ලූවෝන් ප්ලාස්මා (en
quark-gluon plasma) නම් වේ
මීට පෙර ඇමරිකාවේදී මීට අඩු ශක්ති යටතේ කල පර්යේෂණ වලදී පෙන්වා දුන්නේ මෙවන් අවස්ථාවලදී නිර්මාණය වන අංශු ද්‍රව ලෙස ක්‍රියා කරන බවයි. නමුත්  බොහෝ දෙනා අපේක්ෂා කලේ ක්වාක් ග්ලූවෝන් ප්ලාස්මාව වායුවක් ලෙස ක්‍රියා කරනු ඇතැයි කියා ය
මේ අනුව බලන කල මහා පිපිරුමෙන් පසුව විශ්වය ද්‍රවයක් ලෙස පැවතුන බව පැහැදිලි ය
මේ අතර විද්‍යාඥයින් නිරීක්ෂණය කල අනෙක් දේ නම් ‍මීට පෙර ‍භෞතික විද්‍යා ආකෘති වල පෙන්වා දුන්නාට වඩා වැඩි උපපමාණුක අංශු ප්‍රමාණයක් නිෂ්පාදනය වීම යි
පෘථිවිය, මෙසේ පහල වූ අපේ චක්‍රාවාටයට අයත් සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ එක් සාමාජිකයෙක් වේ
අමතර අංශුව 
මහාපිපිරීම සිදුවී ගතවූ පළමු තත්පරය තුළදී ශක්තිය මගින් අංශු (particles) මෙන්ම ප‍්‍රතිඅංශු (anti-particles) ද බිහිවුණා
එහෙත් එසේ බිහිවූ අංශු ප‍්‍රතිඅංශු සමග එකිනෙක හා ගැටුනු සැනින් ඒ දෙවර්ගයම එකිනෙකා විනාශ කළා
එහෙත් මෙහිදී අංශුවලට තරමක වාසියක් සැළසුණේ සෑම අංශු හා ප‍්‍රති අංශු කුට්ටම් බිලියනයකටම එක් අමතර අංශුවක් බිහිවූ නිසයි
මෙසේ බිහිවූ අමතර අංශු නොනැසී බේරුණා
ඒ අන්දමින් අමතර අංශුවක් බිහිවුනේ ඇයිදැයි විද්‍යාඥයන් හරියටම දන්නේ නැහැ
මෙසේ නොනැසී බේරුණු අංශු නොවන්නට බිහිවී තත්පරයක්වත් ගතවෙන්නටත් පෙරාතුව පදාර්ථ විශ්වය (material universe) නිමාවට පත්ව යාමට ඉඩ තිබුණා
අප අද දක්නා සමස්ත පදාර්ථ විශ්වයම ඇති වුණේ එසේ නොනැසී බේරුණු අංශු වලිනුයි
මේ අංශූ විශ්වය පවතිනතුරු පවතීවි
ඒ අනුව විශ්වයේ ඇති පදාර්ථ ප‍්‍රමාණය සදාකාලිකවම එක සමානයි
මහා පිපිරුම් වාදයෙන් ප්‍රකට වන කරුණු

විශ්වයේ අද පවත්නා මූලද්‍රව්‍යයන්ගේ උපත සිදුවූ අයුරු.
විශ්වය පුරා පැතිර ඇති ක්ෂුද්‍ර තරංග වල පසුබිම් විකිරණය සිදුවන ආකාරය
ස්ථාවර තත්ත්ව වාදය

මෙම මතය මුලින්ම ඉදිරිපත් කරන ලද්දේ ඔස්ට්‍රියානු ජාතිකයන් වූ හර්මන් බොන්ඩ් හා තෝමස් ගෝල්ග් යන විද්‍යාඥයින් දෙදෙනාය
පසුව බ්‍රිතාන්‍ය ජාතික ෆ්‍රෙඩ් හොයිල් එය තවත් පැහැදිලි කළේය
මේ මතයෙන් ප්‍රකාශ වන්නේ ඈත අතීතයේ සිට මේ දක්වා විශ්වය එකම ස්වරූපයෙන් පැවති බවත්, අනාගතයේ ද එම ස්වරෑපයෙන් ම පවත්නා බවත්ය
මෙම මතයෙන් ප්‍රකට වන මූලික අදහස

විශ්වයේ අැති චක්‍රාවාට නිරන්තරයෙන්ම ප්‍රසාරනය වෙයි
චක්‍රාවාට කලින් කලට අතුරුදහන් වෙයි
ඒ වෙනුවට නව චක්‍රාවාට පහල වෙයි
නව ස්ථාවර තත්ත්ව වාදය 

නව ස්ථාවර තත්ත්ව වාදය ඉදිරිපත් කිරීමට මුල් වූයේ බ්‍රිතාන්‍ය ජාතික ෆ්‍රෙඩ් හොයිල්, ශ්‍රී ලාංකික විද්‍යාඥ චන්ද්‍රා වික්‍රමසිංහ, හා ඉන්දියානු ජයන්ත් නාලිකර් යන විද්වතුන්ය
මේ මතයෙන් ප්‍රකාශ වූයේ විශ්වය ආරම්භයක් නැති අසීමිත වයසක් ඇති දෙයක් බවයි. එහි අගක් මුලක් නැත
කාලය අතින් අසීමිතය
අපරිමිතය
එහි තැන් තැන්හි සිදුවන කුඩා පිපුරුම් නිසා එසේ සිදුවන ප්‍රදේශ ප්‍රසාරණය වේ
බ්‍රිතාන්‍ය ජාතික ස්ටීවන් හෝකින්ස් නම් විද්‍යාඥයා විශ්වය පිළිබඳව විස්තර කිරීමට ක්වොන්ටම් යාන්ත්‍ර විද්‍යාව උපයෝගී කරගෙන ඇත
ස්පන්දමාන විශ්ව වාදය

මෙම නවතම මතය ඉදිරිපත් කරන ලද්දේ විලියම් බොනර් නම් බ්‍රිතාන්‍ය ජාතික තාරකා විද්‍යාඥයා විසිනි
මේ මතයෙන් ප්‍රකශ වන්නේ විශ්වයේ මුල මැද හෝ අග නැති බව නොවේ
එය අනන්ත කාලයක් පවත්නා බවයි. එය අවස්ථාවක ඝන වස්තුවක් සේ එකට පැවතුණි
දැන් එය විසිරෙමින් පවතී
එසේ විසිර ගිය එය යළි එක්‍ රැස් වේ
යළිත් විසිරේ
යළි එක් රැස් වේ
මෙම ක්‍රියාවලිය නොකඩවාම සිදුවේ
මේ මතය භෞතික විද්‍යවේ නියමයන්ටත්, අයින්ස්ටයින් හෙළි කළ සාපේක්ෂතා වාදයටත් බෙහෙවින් එකඟ බැව් පැවසේ
එහෙත් මෙය විශ්වයේ සම්භවය ගැන විස්තර නොකරයි
විශ්වය බිහිවූ ආකාරය

හීලියම් හා හයිඩ්‍ර‍ජන් න්‍යෂ්ටි ඇතිවීම 
ආරම්භයේදී ළදරු විශ්වයේ උෂ්ණත්වය ඉතාමත් ඉහළ මට්ටමකයි පැවතුණේ
ඒ උෂ්ණත්වය අංශක ටි‍්‍රලියනයේ ඒවා ටි‍්‍රලියන 10,000 ට වැඩියි
පදාර්ථ ඇතිකරගැනීමට නොහැකිව ‘ක්වාර්ක්’ (quarks)යනුවෙන් හැඳින්වෙන මූලික අංශු ඒ වෙන විට ඉතා උකු අංශු සූපයක තදින් කැළතෙමින් තිබුණා
ඉන්පසු විශ්වයේ වයස තත්පරයකින් අංශුමාත‍්‍රයක් වූ විට විශ්වයේ උණුසුම අංශක ටි‍්‍රලියන 10 දක්වා අඩුවුණා
එසේ උෂ්ණත්වය අඩුවූ විට ක්වාර්ක් නමැති මූලික අංශු එකතුවීමෙන් ප්‍රෝටෝන් සහ නියුට්‍රෝන බිහිවුණා
ඉන්පසු විශ්වය බිහිවී විනාඩි තුනක් ගතවෙන විට විශ්වයේ උෂ්ණත්වය අංශක බිලියන 10ක් දක්වා අඩුවුණා
මේ උෂ්ණත්වයේදී ප්‍රෝටෝන් සහ නියුට්‍රෝන එකතුවීමෙන් හීලියම් න්‍යෂ්ටිත්, ඉතුරුවුණ ප්‍රෝටෝන් වලින් හයිඩ‍්‍රජන් න්‍යෂ්ටිත් හැදුනා
ප්‍රථම පරමාණු ඇතිවීම 
විශ්වයේ වයස අවුරුදු 300,000ක් වූ විට විශ්වයේ උෂ්ණත්වය අංශක 3,000 කට පමණ අඩු වුණා
එවිට ප්‍රෝටෝන් තවත් අංශු වර්ගයක් වන ඉලෙක්ට්‍රොන සමග එක්වී ප‍්‍රථම පරමාණු, එනම් හීලියම් සහ හයිඩ‍්‍රජන් පරමාණු සැදුවා
එක ප්‍රෝටෝනයක් සහ එක නියුට්‍රොනයක් සහිත වූ හයිඩ‍්‍රජන් තමයි ඉතාමත් සරලම පරමාණුව. හීලියම් පරමාණුවට ප්‍රෝටෝන දෙකකුත්, නියුට්‍රෝන දෙකකුත්, ඉලෙක්ට්‍රෝන දෙකකුත් තියෙනවා
(විශ්වයේ ඇති සමස්ත පරමාණු සංඛ්‍යාවෙන් 60% ක්ම හයිඩ‍්‍රජන් පරමාණු වන අතර 8%ක් පමණ හීලියම් පරමාණුයි
ජීවය සඳහා අතිශයින් වැදගත්වන මූලද්‍රව්‍යද ඇතුළුව අනෙකුත් සියළු මූලද්‍රව්‍ය 89 ම ඇතිවූයේ ඉනික්බිතිව බිහිවූ තාරකා තුළයි
ඒ මූලද්‍රව්‍ය 89 ම සතු මුළු පරමාණු ප‍්‍රමාණය විශ්වයේ ඇති මුළු පරමාණු ප‍්‍රාමාණයෙන් 1% කට වඩා වැඩි නැහැ
)

තාරකා බිහිවීම 
විශවයේ ඇතිවුණු හයිඩ‍්‍රජන් මුලින්ම මීදුමක් වගේ වෙලා ඊට පස්සේ කැළැති කැළති දරණු ගැහෙන්නට පටන් ගත්තා
එසේ දරණු ගැහුණු හයිඩ‍්‍රජන් ගුරුත්වාකර්ෂණ බලය නිසා ගෝල බවට පත් වෙන්න පටන් ගත්තා
ලොකු වෙන්න ලොකු වෙන්න මේ ගෝලවල ගුරුත්වාකර්ෂණ බලය තව තවත් වැඩි වුණා
ගුරුත්වාකර්ෂණය වැඩිවෙන පමණට තවතවත් හයිඩ‍්‍රජන් ඒ ගෝල කරා ආකර්ෂණය වුණා
එතකොට ඒ ගෝල තව තවත් ලොකු වුණා
එහෙම ලොකුවෙන්න ලොකු වෙන්න ගෝලවල සම්පීඩනයත් ඒ අනුව රත්වීමත් තව තව වැඩි වුණා
රත්වීම අතිශයින් ඉහළ මට්ට්මට පැමිණි විට ඒ දැවැන්ත හයිඩ‍්‍රජන් ගෝල ගිනිගෙන මව් තාරකා බවට පත්වුණා
අවකාශය පුරා හැම තැනකම ඒ විදියට දැවැන්ත මව් තාරකා ඇති වුණා
ගැලැක්සි හෙවත් මන්දාකිණි බිහිවීම 
විශ්වයේ වයස අවුරුදු බිලියනයයි
ගැලැක්සි නොහොත් බිලියන ගණන් තරු සමූහගත වූ මන්දාකිණි බිහිවීමට පටන් ගත්තා
එතැන් සිට දිගින් දිගටම විවිධ ස්වරූපයේ සහ ප‍්‍රමාණයේ ගැලැක්සි බිහිවුණා
මේ විදියට අප වෙසෙන ක්ෂීරපථ (Milky way) ගැලැක්සියද ඇතුළුව ගැලැක්සි බිලියන ගණනාවක් ඇති වුණා
කලුවර රැයක දිලි දිලී මැණික් වගේ දිදුලන තාරකා බිලියන ගණනාවක් ඒ හැම ගැලැක්සියකම එක්ව තිබුණා
අපේ ක්ෂීරපත ගැලැක්සිය වැනි ඇතැම් ගැලැක්සි මැද ගුරුත්වාකර්ෂණය කොයිතරම් වැඩි වුණාද කිව්වොත් ඒ නිසා බ්ලැක් හෝල් එකක් ඒ කියන්නේ ඉමක් කොණක් නැති කලුකුහරයක් ඇතිවුණා
ළඟපාත තිබුණු තාරාකා, ධූලි වලාකුළු පමණක් නොවෙයි ආලෝකය පවා මේ කුහරය ඇතුළට ඇදලා ගත්තා
හරියට දිය සුළියකට අසුවුණ සුන්බුන් වගේ ඒ හැම දෙයක්ම කුහරයේ අන්ධකාර අගාධය තුළ නොපෙනී ගියා
කලුකුහරයේ ගුරුත්වාකර්ෂණයට අසුවෙන මානයේ තිබුනු සියලූම තාරකා, ධුලි වළාකුලූ ඇද ගෙන ඉවර වු විට සියල්ල සන්සුන් වුණා
දැන් ක්ෂීරපථ ගැලැක්සියත් බිලියන ගණනාවක් වූ අනෙක් ගැලැක්සි සියල්ලත් හොඳට ලොකු මහත් වෙළා
සූර්යයා සහ ග්‍ර‍හයෝ බිහිවීම 
විශ්වයේ වයස අවුරුදු බිලියන හතයි
විද්‍යාඥයන්ට නිශ්චිතවම දින වකවානු කීමට නොහැකි වුවද අපේ මව්තාරකාව සුපර්නෝවා පිපිරීමට ලක්වන්නට ඇත්තේ මේ අවධියේදී විය යුතුයි
ඇතැම් විට එවැනි මව්තාරකා එකකට වැඩිගණනක් පිපිරීම නිසා ඇති වූ ධූලි වලාවෝ පසු කලෙක අපේ සෞරග‍්‍රහ මණ්ඩලය ඇති කිරීමට දායක වෙන්නට ඇතිඒ ගැන තවම අප හරියට දන්නේ නැහැ
විශ්වයේ වයස අවුරුදු බිලියන අටයි
මුලින්ම ධුලි සහ වායු මහා වලාවක් ලෙස ඇරඹී කෙමෙන් කෙමෙන් සෞර ග‍්‍රහ මණ්ඩලය බිහිවීමට සැරසෙයි
අති දැවැන්ත ධූලි වලාව සෙමින් සෙමින් දිගටි කවපෙත්තක ස්වරූපය ගනී
ගුරුත්වාකර්ෂණයෙන් එකිනෙකා වෙත ඇදී යන ධූලි පිණ්ඩ ග‍්‍රහවස්තුවල මුල් හැඩය ගනී
අධික ගුරුත්වාකර්ෂණයෙන් ගිනියම් ව ඇතිවන න්‍යෂ්ථික විලයනය (nuclear fusion) සමග කවපෙත්ත මැද සූර්යා බිහිවෙයි
හයිඩ‍්‍රජන් හීලියම් බවට හරවමින් සිදුවන න්‍යෂ්ථික විලයනය නිසා සූර්යයා දීප්තියෙන් දිදුලයි
පෘථිවිය බිහිවීම 
විශ්වයේ වයස අවුරුදු බිලියන අටහමාරයි
සූර්යයාගේ න්‍යෂ්ටික විලයනය ඇතිවීමෙන් අවුරුදු මිලියන 500ක් ගතවූ පසු දිගටි කවපෙත්තක හැඩයගෙන තිබූ ග්‍ර‍හ පිණ්ඩ එකතුවේ පිට පැත්තේ සිට ග‍්‍රහ ලෝක හැඩගැසීම ඇරඹෙයි
මෙසේ සැදුනු ග‍්‍රහ වස්තුන් අතරින් තුන් වැනි ග‍්‍රහ වස්තුව වන පෘථිවිය ජීවය ඇතිවීම සඳහා සුදුසු තරම් දුරකින් සූර්යයා වටා කක්ෂ ගතවී පරිභ‍්‍රමණය වෙයි
විශ්වයේ වයස 
විශ්වයේ ඇති ගැලැක්සි අතර ඇති පරතරය කෙමෙන් කෙමෙන් වැඩිවෙමින් යනවා යන්නෙන් තේරුම් ගත හැක්කේ මුල සිටම විශ්වය ප‍්‍රසාරණය වෙමින් පවතින බවයි- කාලය ඔස්සේ ආපස්සට ගමන් කිරීමට හැකි නම් මේ ගැලැක්සි සියල්ලම කෙමෙන් කෙමෙන් එකිනෙකට ලංවී හෙවත් සංකෝචනය වී අවසානයේ වැලි කැටයකටත් වඩා කුඩාවට හැකිළී එක්වෙන හැටි දැන ගන්නට ලැබේවි
ගැලැක්සි එකිනෙකින් ඈත්වන වේගය අනුව ඒවා එකට එක්ව පැවතුණේ කෙතරම් කලකට ඉහතදී දැයි ගණනය කළ හැකියි
ඒ අනුවයි විශ්වයේ වයස අවුරුදු බිලියන 13.7ක් පමණ වන බව දැනගත්තේ
ආශ්‍රිත 

 Cosmic Calendar (scaled down timeline)
 Cosmic latte
 Detailed logarithmic timeline
 Earth's location in the universe
 False vacuum
 Future of an expanding universe
 Galaxy And Mass Assembly survey
 Heat death of the universe
 History of the center of the Universe
 Illustris project
 Non-standard cosmology
 Nucleocosmochronology
 Parallel universe (fiction)
 Rare Earth hypothesis
 Space and survival
 Terasecond and longer
 Timeline of the early universe
 Timeline of the far future
 Timeline of the near future
 Zero-energy universe

මූලාශ්‍ර 
පාද සටහන්

උපහරණ

භාහිර සබැඳි 

 NASA/IPAC Extragalactic Database (NED) / (NED-Distances)
There are about 1082 atoms in the observable universe – LiveScience, July 2021.
 This is why we will never know everything about our universe – Forbes, May 2019.

වීඩියෝ පට 
 Cosmography of the Local Universe at irfu
cea
fr (17
35) (arXiv)
 The Known Universe 
 Understand The Size Of The Universe
 3-D Video (01
46) – Over a Million Galaxies of Billions of Stars each – BerkeleyLab/animated

 
Astronomical dynamical systems
තාරකා විද්‍යාව තුළ සංකල්ප
Environments
ප්‍රධාන මාතෘකා ලිපි
Physical cosmology
තාරකා විද්‍යාව
භෞතික විද්‍යාව
විද්‍යාව
කිතුනුවන්ගේ පූජනීය පොත වන ශුද්ධවූ බයිබලයේ ක්‍රි
ව. 01 වන වසරට පෙර ඉතා ඈත අතීත යුගය පිළිබදව ලියැවුනු කොටස් ඇතුළත් ඛන්ඩයයි
යේසුස් වහන්සේ පොළවට වැඩීමට පෙර කාලයේ යුදෙව් ජාතිකයන්ගේ ඉතිහාසය පුරා දෙවියන් වහන්සේ ක්‍රියා කළ ආකාරය හා යුදෙව් ආගමික නීති පිළිබදවද මෙහි සදහන් වේ
යුදෙව් ආගම ‘Tanakh ’යන පදය පොදුවේ භාවිතයට ගත්තේය
මෙය පසුව ක්‍රිස්තියානු පැරණි ගිවිසුම මඟින්ද තෝරා ගනු ලැබුණි
හෙබ්රව් බයිබලය ද පැරණි ගිවිසුම නමින් හෝ Tanakh ලෙස ප්‍රකාශ කෙරේ
ක්‍රිස්තියානු බයිබලයේ ආගමික නීති සම්බන්ධ ග්‍රන්ථ දෙකෙන්, පැරණි ගිවිසුම එකකි
විවිධ ක්‍රියාවන් සම්භාරයකින් යුක්ත මෙය හෙබ්රව් බයිබලය හා අනුරූපීය
නැගෙනහිර යුරෝපය හා මැදපෙරදිග සම්ප්‍රදායික සභාවට සමගාමී වන මෙම ග්‍රන්ථ ග්‍රීක පරණ තෙස්තමේන්තුව (Septuagint) යනුවෙන් ද හඳුන්වනු ලැබේ
හෙබ්රව් බයිබලය නිර්මාණය කිරීම හා සකස් කිරීම කරනුයේ 12 වන සහ 2 වන සියවසේ ජේසු උපතට පෙරය යන්න බොහෝ ශාස්ත්‍රවන්තයින්ගේ පිළිගැනීමයි
ජේසුස් වහන්සේ සහ උන් වහන්සේගේ ශ්‍රාවකයෝ ඔවුන්ගේ ඉගැන්වීම් මෙහිදී ප්‍රකාශ කළහ
(මොසෙස්තුමන්ගේ නීති පොත, දිවැසිවරු, ශිත හා ශුද්ධ ලියිවිලි) (ලුක් 24
44) ජේසුස් වහන්සේ සහ ඔවුන්ගේ ශ්‍රාවකයෝ පිළිබඳව සටහන් හෝ වාර්තාද නව ගිවිසුමේ අඩංගුව තිබේ
කිතු දහම
ශුද්ධවූ බයිබලය

පැරණි ගිවිසුමට අයත් පොත් ගණන 46 කි
ඒවා නම්,

 උත්පත්ති
 නික්මයාම
 ලෙවී ව්‍යවස්ථාව
 ගණන් කථාව
 ද්විතීය නීතී සංග්‍රහය
 ජොෂුවා
 වීරාවලිය
 රූත්ගේ කථාව
 1 සාමුවෙල්
 2 සාමුවෙල්
 1 රාජාවලිය
 2 රාජාවලිය
 1 වංශාවලිය
 2වංශාවලිය
 එස් රා
 නෙහෙමියා
 එස්තර්
 ජෝබ්
 ගීතාවලිය
 හිතෝපදේශ
 ධර්මදේශකයා
 ප්‍රේම ගී
 විලාප ගී
 යෙසායා
 ජෙරමියා
 එසකියෙල්
 දානියෙල්
 හොසියා
 ජොවෙල්
 ආමොස්
 ඔබදියා
 ජෝනා
 මීකා
 නාහුම්
 හබක්කුක්
 ශෙපනියා
 හග්ගයි
 සෙකරියා
 මලාකි
 තෝබිත්
 ජූදිත්
 බාරුක්
 සිරාක්
 1 මකබි
 2 මකබි
 එස්තර්
 ප්‍රඥාව

නව ගිවිසුමට අයත් පොත් ගණන 27 කි
ඒවා නම්,
 මතෙව්
 මාක්
 ලූක්
 යොහාන්
 ක්‍රියා
 රෝම
 1 කොරෙන්ති
 2 කොරෙන්ති
 ගලාති
 එපීස
 පිලිප්පි
 කොලොස්සී
 1 තෙසලෝනික
 2 තෙසලෝනික
 1 තිමෝති
 2 තිමෝති
 තීතස්
 පිලමොන්
 හෙබ්‍රෙව්
 ජාකොබ්
 1 පේදෘස්
 2 පේදෘස්
 1 යොහාන්
 2 යොහාන්
 3 යොහාන්
 ජූද්
 එළිදරව්

අඩවියෙන් බැහැර පිටු 

 ද්විතීයික සම්මත ග්‍රන්ථ
 පංච පුස්තකයේ කතෲත්වය
මුද්‍රණය යනු තීන්ත යොදාගෙන, මුද්‍රණය  යන්ත්‍ර ආධාරයෙන් කඩදාසි මත අකුරු සහ රූප ප්‍රතිනිර්මාණය කරන ක්‍රියාවලි යයි
සාමාන්‍යෙන් මහා පරිමාන කර්මාන්තයක් ලෙස සිදු කෙරෙන අතර ප්‍රකාශනයේ අත්‍යවශ්‍ය කොටසකි
ඉතිහාසය

යුරෝපය

වර්ෂ 1300දී අච්චු මුද්‍රණ කලාව යුරෝපයට පැමිණියේ රෙදි මත මුද්‍රණ කටයුතු සිදුකිරීම සඳහා ය
ආගමික අරමුණු සඳහා විශාල වශයෙන් අලංකාර ලෙස පින්තාරු මුද්‍රණය කරන ලදී
වර්ෂ 1400 පමණ වන විට කඩදාසි පහසුවෙන් ලබාගත හැකි වූ නිසා, ධර්මයානුකූල ලී කැටයම් අච්චු මගින් මුද්‍රණය කරන ලද කඩදාසි හා ක්‍රීඩා කිරීමට භාවිතා කරන කඩදාසි කුටිටම්, වැඩි වශයෙන් දක්නට හැකි විය
1425 සිට මෙම මුද්‍රණ කටයුතුවල සීග්‍ර වැඩිවීමක් දක්නට ලැබුණි
පහළොස්වන සියවසේ මැද භාගය පමණ වනවිට ලී කැපුම් පොත් හා බ්ලොක් පොත්, විස්තර හා පින්තූර දෙකම ඇතුලත් කොට නිර්මාණය විය
පොත් හා අත් පිටපත් එහා මෙහා ගෙනයා හැකි ලෙස සකසන ලදී
විද්‍යාර්ථීන් අතර මේ පිළිබඳව විවිධ මත වාද ඇති විය
ඔවුන්ගේ හඳුන්වා දීම් කලින් සිදු කරනවාද යන්න පිළිබඳව බොහෝ දෙනාගේ මතය වුයේ එම හඳුන්වා දීම් ජංගම ආකාරයෙන් සිදු කිරීම සුදුසු බවයි.(1440-1460)
මුද්‍රණ ක්‍රියාවලිය සඳහා කඩදාසි අවශ්‍ය වූ අතර ඒවා යුරෝපයට ගෙන එන ලද්දේ  චීනයෙනි
ඉතිහාසඥයන් පෙන්වා දෙන්නේ කඩදාසි චීනයෙන් ගෙන්වනු ලැබුවත් ඒවායේ මුද්‍රණය කිරීමේ හැකියාව නොතිබුණු බවයි. ඇතැම් සාක්ෂි වලින් මුද්‍රණ ශිල්පයයේ ආභාෂය ලද්දේ ආසියාවෙන් සහ යුරෝපයෙන් ලැබුණු බව තහවුරු වේ
අතින් පිටපත් කිරීම හෝ අච්චු මඟින් මුද්‍රණයට සාපේක්ෂව ජංගම ආකාරයේ  මුද්‍රණ ක්‍රියාවලිය  මඟින් එම කේෂ්ත්‍රයේ  වෙනස්කම් රැසක් සිදු කරයි
ප්‍රකාශණ
දස පණත (බයිබලීය හෙබ්‍රෙව් עשרת הדברים \ עֲשֶׂרֶת הַדְּבָרִים, asret ha-dvarm, lit
The decalogue', The decalogue
මිෂ්නයික් හෙබ්‍රෙව් עשרת הדיברות \ עֲשֶׂרֶת הַדִּבְּרוֹת, asret ha-dibrot, lit
The Decalogue, The Ten Words'') යනු යුදෙව් ආගමේ සහ ක්‍රිස්තියානි ධර්මයේ මූලික කාර්යභාරයක් ඉටු කරන ආචාර ධර්ම හා නමස්කාරයට අදාළ බයිබලීය මූලධර්ම සමූහයකි
දස පනතේ පාඨය හෙබ්‍රෙව් බයිබලයේ දෙවරක් දිස්වේ
නික්මයාම පොතේ 20
2–17 සහ ද්විතීය නීති සංග්‍රහය පොතෙහි 5
6–21.

ටෝරාහි නික්මයාම පොතට අනුව, බයිබලානුකුල සීනයි කන්දේදී මෝසෙස්ට දස පනත් හෙළි කරන ලද අතර ගිවිසුම් පෙට්ටියේ තබා ඇති ගල් පුවරු දෙකක දෙවියන් වහන්සේගේ ඇඟිල්ලෙන් කොටා ඇත
දස පනත ලියා ඇත්තේ කවදාද සහ කවුරුන් විසින්ද යන්න පිළිබඳව විද්වතුන් එකඟ නොවෙති, සමහර නවීන විද්වතුන් යෝජනා කරන්නේ ඒවා හිත්තයිට් සහ මෙසපොතේමියානු නීති සහ ගිවිසුම් මත ආදර්ශයට ගත් ඒවා විය හැකි බවයි.
උපත යනු ජීවියෙක් මව් කුසෙන් එළියට පැමිණීමය
ජීවය
ජීව විද්‍යාව
උපත් වර්ග කිහිපයක් ඇත
සාමාන්‍ය,නිවුන්,දෙමුහුන්,මලදරු,නොමේරූ වැනි ඒවා උපතේ කොටස් ය
මරණය යනු,  සුවිශේෂවූ පණැති ජීවියෙකු නොනැසී පවත්වා ගෙන යන සමස්ත  ජීවවිද්‍යාත්මක කෘත්‍යයන්ගේ ස්ථීර නිරෝධය වෙයි
බොහෝ විට "මොළයේ මරණය" පුද්ගලයෙකුගේ මරණය ලෙස සලකනු ලබයි
දිනපතාම ලොව පුරා මිනිසුන් 150,000 කට අධික ප්‍රමාණයක් මරණයට පත්වේ
මෙය ස්වාභාවික හේතූන් මත හෝ  ඇතැම් විට බාහිර බලපෑමක් මත සිදුවේ
ශරීර අභ්‍යන්තරයේ හටගන්නා රෝග (හෘදයාබාධ,පිළිකා වැනි) මගින්  ශරීරයේ ජීවක්‍රිය/පරිවෘත්තිය පවත්වාගෙන යන වැදගත් ඉන්ද්‍රියයන්ට හානි වීම නිසා සිදුවන 
මරණ ස්වාභාවික හේතූන් මගින් සිදුවන මරණ", "ස්වාභාවික මරණ" ලෙසද, සියදිවි හානිකර ගැනීම, හදිසි අනතුරු, මිනිසුන් විසින් 
පුද්ගලයෙකුට සිදුකරනු ලබන ශාරීරික හානි ආදිය නිසා ශරීරයේ ජීවක්‍රිය/පරිවෘත්තිය පවත්වාගෙන යන වැදගත් ඉන්ද්‍රියයන්ට හානි වීමෙන් සිදුවන මරණ "බාහිර බලපෑම් මත සිදුවන මරණ" ලෙස හැඳින්විය හැකිය
මානසික ආතතිය පාලනය කිරීම 

මානසික ආතතිය පාලනය කිරීමේදී එක්තරා පුද්ගලයෙකුගේ මනෝ විද්‍යාත්මක ආතතීන් දරා ගැනීමට හැකියාව ඇති වන අන්දමට විවිධ ක්‍රමෝපායන් හදුන්වාදීම සිදුකරනු ලබයි
මානසික ආතතිය යනු සටන් කිරීම හෝ පලායාම සදහා පුද්ගලයෙකුගේ අභ්‍යන්තර හෝ බාහිර උත්තේජයක් සදහා දක්වන භෞත විද්‍යාත්මක ප්‍රතිචාරයකි
මානසික ආතතිය පාලන කිරීම වඩාත් ඵලදායි වන්නේ වෙනස් වූ විවිධ අසීරු අවස්ථාවන් සදහා  මුහුණ දීම පිණිස විවිධ ක්‍රමෝපායන් භාවිතා කිරීමට ඔහුට හැකි වූ විටය
මානසික ආතතිය පාලනය පිළිබදව ආදර්ශයන්

ගනුදෙනු කිරීම සම්බන්ධයෙන් ගොඩ නැගුණු ආකෘතිය 

රිචඩ්ලාසර්ස් සහ සුසෑන් ෆෝක්මන් විසින් 1984 දී යෝජනා කරන ලද අන්දමට මානසික ආතතිය ඇති වන්නේ බාහිර ඇති සම්පත් සහ ඉල්ලුම අතර අසමතුලිතතාවයක් පවතින විටදී හෝ යම්කිසි පුද්ගලයෙකු හට ආවේණික දරාගැනීමේ හැකියාවට වඩා පිටතින් ඇති කරන පීඩනය ඉහළ ගිය අවස්ථාවන්හිදීය
මෙම සංකල්පය මත පදනම්ව මානසික ආතතිය පාලනය පිළිබදව වැඩ සටහන් වර්ධනය වී ඇති අතර මානසික ආතතිය යනු ඒ සදහා හේතු වන දෙයට දක්වන සෘජු ප්‍රතිචාරයක් නොවන අතර එය අදාල ගැටළුව විදදරා ගැනීම සහ ඒ සදහා ප්‍රතිචාර දැක්වීමට පුද්ගලයෙකුට ඇති හැකියාව මත පදනම්ව ඇති වන්නකි
මේ අනුව මානසික ආතතිය වෙනස් කිරීමට හෝ පාලනය කිරීමට හැකියාවක් ඇත
ඵලදායි මානසික ආතති පාලන වැඩසටහනක් ඇති කිරීම සදහා මුලික වශයෙන් ඔහුගේ හෝ ඇයගේ මානසික ආතතිය පාලනය කිරීමට  මුලිකවන සාධක හදුනාගැනීම සහ මෙම ඉලක්ක සාධකයන් සදහා ඵලදායි ලෙස ප්‍රතික්‍රියා දැක්විය හැකි ක්‍රමෝපායන් හදුනා ගැනීම අවශ්‍ය වේ
ලාසර්ස් සහ ෆෝක්මන්ගේ විග්‍රහ කිරීමට අනුව මානසික ආතතිය පුද්ගලයෙකු සහ ඔහුගේ බාහිර වටපිටාවේ ඇති වන ගනුදෙනුවක් ලෙසට විග්‍රහ කර ඇත
මෙම ආකෘතිය මගින් ඇති වූ සංකල්පයක් වනු‍ෙය් මානසික ආතතිය යනු ඒ සදහා හේතු වන සාධකයන් කෙතරම් දුරට තක්සේරු කරන්නේ ද යන වග සහ යම්කිසි පුද්ගලයෙකු ගැටළු සහගත අවස්ථාවක් සදහා මුහුණදීම සදහා ඔහු තුළ ඇති සම්පත් කෙතරම් දුරට භාවිතා කරන්නේ ද යන්න මත පදනම් වය
මෙම ආකෘතිය මගින් මානසික ආතතිය සහ ඒ සදහා හේතු වන සාධකය අතර ඇති සම්බන්ධතාවය බිදදමා ඇති අතර එමගින් යෝජිතව ඇත්තේ ඇතිවන්න‍ා වූ ගැ‍ටළුව ධනාත්මකව සහ අභියෝගාත්මක එකක් ලෙස විනා තර්ජනයක් ලෙස බාර නොගෙන තමාට එම ගැටළුව සදහා මුහුණදීමට ප්‍රමාණාත්මක හැකියාවක් ඇති බවට ආත්ම විශ්වාසයක් ඇති නම් මානසික ආතතිය පාලනය කිරීම ගැටළුක් නොවන බවයි. මානසික ආතතියට ලක්වූ පුද්ගලයන් ගැටළු සදහා ප්‍රතික්‍රියා දක්වන ආකාර වෙනස් කිරීමෙන් සහ ඒ සදහා මුහුණදීමට ඔවුන් තුළ ඇති ආත්ම විශ්වාසය වැඩිදියුණු කර ගැනීමට හැකියාව ලබාදීම මගින් එවන් පුද්ගලයන් හට ඇතිවන මානසික ආතතිය අවම කර ගැනීමට උපකාර කළ හැකිය
සෞඛ්‍ය සාක්ෂාත් කරණය / සහජ සෞඛ්‍ය ආදර්ශ 

ඉහත කී සංකල්පයන් සොයාගෙන ඇත්තේ මානසික ආතතිය ඒ සදහා හේතු වන යම්කිසි  දෙයක් නිසාම අත්‍යවශ්‍යයෙන්ම ඇතිවන්නක් නොවන බව යන සිද්ධාන්තය  මත පදනම්වයි.  යම්කිසි ගැටළුවක් සදහා පුදුගලයෙකු මුහුණ දෙන ආකාරය සහ එය විදදරා ගැනීමට ඔහු තුළ ඇති හැකියාව පිළිබදව අවධානය යොමු කිරීමට මෙමගින් එම අවස්ථාවේ දී අදාල පුද්ගලයාගේ ඇතිවන සිතුවිලි පිළිබදව අවධානයක් යොමු කෙරේ
මෙහිදී සදහන් වනුයේ පීඩාකාරී බාහිර වටපිටාවන් සදහා පුද්ගලයෙකු දක්වන ප්‍රතිචාර සදහා හේතු වනුයේ එම අවස්ථායව් දී ඔහු හෝ ඇය තුළ ඇති වන සිතුවිලි මාලාව අනුව බවයි. මෙම ආකෘතිය මගින් විග්‍රහ කරන අන්දමට මානසික ආතතිය ඇති වනුයේ පුද්ගලයෙකුට ඇති වන ගැටළු අනාරක්ෂිත බව සහ සෘණාත්මක සංකල්ප යන මානසික පෙරනය තුළින් ගමන් කිරීමෙන් පසුවය
තවද මානසික සුවතාවය ඇති වනුයේ අවට ලෝකය කෙරෙහි නිෂ්චල මනසකින් සහ අභ්‍යන්තර ප්‍රඥාවකින් යුතුව සාමාන්‍ය අවබෝධයක් ඇති අවස්ථාවන්හිදීය
මෙම ආකෘතිය මගින් විග්‍රහ කරන අන්දමට ආතතියට ලක්වූ පුද්ගලයන් හට අනාරක්ෂිත අවස්ථාවන්හි දී තමාට ඇතිවන සිතුවිලි පිළිබද අවබෝධයක් ලබාගැනීමට හැකියාව ලබාදීමෙන් සහ ධනාත්මක සංකල්පයන් ඇති කර ගැනීමට අවස්ථාව ලබාදීමෙන් ඔවුන්ගේ ආතතිය අඩු කළ හැකිය
රෝග, ලෙඩ හෙවත් අසනීප යනු යම්කිසි ජිවියෙකුගේ දේහමය ක්‍රියාකාරිත්වයන් අඩපන කරන අසාමාන්‍ය තත්වයක් වන අතර මෙහිදී ඒ සදහා විශේෂිත රෝග ලක්ෂණ ඇති කරයි
මෙය මිනිසෙකු තුල, වෙනත් සත්ත්වයෙකු තුල හෝ යම් ශාකයක් තුල ඇතිවිය හැක
මිනිසුන් තුළ රෝගයක් ලෙස විග්‍රහකරනුයේ වඩාත් පුළුල් ලෙස වේදනාවක්, අකර්මණ්‍යවීමක්, ආතතියක්, සමාජීය ගැටළුවක් හෝ අදාල පුද්ගලයා හට මරණය පවා ලගාකර දෙන හෝ එම රෝගියා හා සබධතා පැවැත්වූ වෙනත් පුද්ගලයින්ට ඒ හා සමානව ගැටළුවලට මුහුණ පෑමට සිදුවන තත්වයකි
මෙම පුළුල් විග්‍රහකිරීම තුළ අනතුරු, ආබාධිත වීම්, රෝගී තත්වයන්, සින්ඩ්‍රෝම, ආසාදන, තනි තනිව ඇතිවන රෝග ලක්ෂණ, හැසිරීමේ ඇතිවන වෙනස්කම් සහ ආකෘති හෝ ක්‍රියාකාරිත්වයෙහි ඇතිවන අසාමාන්‍ය වෙනස් වීම් අන්තර්ගත වේ
වෙනත් අවස්ථාවන්වල දී සහ අවශ්‍යතාවයන්වලදී ඉහත සදහන් කළ ඒවා වෙන් වෙන්ව හදුනාත හැකි කාණ්ඩයන් ලෙස විග්‍රහ කරනු ලැබේ
රෝගයක් ඇතිවීමට කෙරෙහි බලපාන හේතූන් බාහිර සාධක (උදා - බැක්ටීරියා, වෛරස ආසාදන හේතුවෙන්)  හෝ  අභ්‍යන්තර සාධක  (උදා - Autoimmune Diseses) ලෙස දැක්විය හැක
රෝග තුන් ආකාරයකට වෛද්‍යවරුන් නිර්වචනය කරයි
Disease, Illness හා Sickness 
  
මහාචාර්ය වෛද්‍ය මාර්ෂල් මැරින්කර් වසර 20 කට පෙර disease, illness and sickness අතර වෙනස හඳුනා ගැනීමට උපකාරී වන ක්‍රමයක් යෝජනා කරන ලදී
ඔහු මෙම "සෞඛ්‍ය ක්‍රම තුන" පහත පරිදි සංලක්ෂිත කරයි
Disease  

බොහෝ විට භින්නෝන්මාදය මෙන් උගුරේ ආසාදනය මෙන්ම බ්රොන්කස් පිළිකා වැනි ශාරීරික ව්‍යාධී ක්‍රියාවලියකි
රෝගය හඳුනා ගන්නා ගුණාත්මකභාවය ජීව විද්‍යාත්මක සම්මතයෙන් යම් අපගමනයකි
වෛද්‍යවරුන්ට දැකීමට, ස්පර්ශ කිරීමට, මැනීමට, සුවඳ දැනීමට හැකි බැවින් රෝගය පිළිබඳව අරමුණක් ඇත
වෛද්‍ය විද්‍යාවේ දෘෂ්ටි කෝණයෙන් මූලික කරුණු ලෙස Disease රෝග අගය කරනු ලැබේ
Illness
 
Illness  යනු හැඟීමක්, සෞඛ්‍ය සම්පන්න නොවන අත්දැකීමක් වන අතර එය සම්පූර්ණයෙන්ම පුද්ගලික, රෝගියාගේ අභ්‍යන්තරයයි
බොහෝ විට එය disease සමඟ එන නමුත් එය පිළිකාවේ හෝ ක්ෂය රෝගයේ හෝ දියවැඩියාවේ මුල් අවධියේදී මෙන් රෝගය ප්‍රකාශයට පත් නොවිය හැකිය
සමහර විට කිසිදු රෝගයක් disease සොයාගත නොහැකි ලෙස අසනීපය පවතී
රෝගියාගේ රෝගය නිශ්චය කරගත හැකි කිසිවක් වෛද්‍යවරයාට ඉදිරිපත් නොකර සිටීමට රෝගියාට හැකිය
Sickness  
 
Sickness  යනු බාහිර වූත් පොදු වූත් සෞඛ්‍යමය තත්ත්වයේ පිරිහීම් ආකාරයයි
Sickness යනු සමාජ භූමිකාවකි, තත්වයකි, ලෝකයේ සාකච්ඡාමය තත්වයකි
එසේම ‘අසනීප sick’’ යනුවෙන් හැඳින්වෙන පුද්ගලයා සහ ඔහුව හඳුනා ගැනීමට සහ නඩත්තු කිරීමට සූදානම් සමාජයක් අතර කේවල් කිරීමකි
Illness මත පමණක් Sick වීම ඉතාමත් අවිනිශ්චිත තත්ත්‍වයකි
නමුත් disease පැවතීම sick වීමට බල නොපායි
නිදන්ගත රෝගයකින් පෙළෙන අයකුට, උග්‍ර රෝගයකින් පෙලෙන කෙනෙකුට වඩා රෝග sick වීමට අඩු ආරක්ෂාවක් ඇත
- ශල්‍යකර්මයකට වඩා මනෝචිකිත්සක රෝග ඇති අය
ආශ්‍රිත ලිපි 

 Cryptogenic disease, a disease whose cause is currently unknown
 Developmental disability, severe, lifelong disabilities attributable to mental or physical impairments
 Environmental disease
 Host–pathogen interaction
 Lists of diseases
 Mitochondrial disease
 Philosophy of medicine
 Plant pathology
 Rare disease, a disease that affects very few people
 Sociology of health and illness
 Syndrome

මූලාශ්‍ර

භාහිර සබැඳි 

 "Man and Disease", BBC Radio 4 discussion with Anne Hardy, David Bradley & Chris Dye (In Our Time, 15 December 2002)
 CTD The Comparative Toxicogenomics Database is a scientific resource connecting chemicals, genes, and human diseases
Free online health-risk assessment by Your Disease Risk at Washington University in St
Louis
 Health Topics A–Z, fact sheets about many common diseases at the Centers for Disease Control
 Health Topics, MedlinePlus descriptions of most diseases, with access to current research articles
NLM Comprehensive database from the US National Library of Medicine
 OMIM Comprehensive information on genes that cause disease at Online Mendelian Inheritance in Man
 Report
The global burden of disease from the World Health Organization (WHO), 2004
 The Merck Manual containing detailed description of most diseases

 
 
Actuarial science
Medical terminology
Medicine in society
වෛද්‍ය සමාජවිද්‍යාව යනු නොයෙකුත් රෝග අවස්ථාවන්හිදී පුද්ගලයන්ගේ හැසිරීම් පිළිබදව කෙරෙන අධ්‍යයනයකි
මෙහිදී වෛද්‍ය යන වචනය යෙදුනද වෛද්‍ය වෘත්තිකයන්ගේ හැසිරීම පමණක්ම අධ්‍යයනය නොකරයි
සියළුම මානව වර්ගයාගේ සෞඛ්‍ය සහ රෝගී අවස්ථාවන්හි දී ඔවුන් දක්වන චර්යාත්මක ප්‍රතිචාර පිළිබදව හදාරනු ලබයි
වෛද්‍ය සමාජ විද්‍යාවේදී පුද්ගලයෙකු හෝ පුද්ගලයන් සමූහයක් සෞඛ්‍ය තත්වය පවත්වාගෙන යාම, රෝග අවස්ථාවකදී ක්‍රියා කරන ආකාරය හා සෞඛ්‍ය සේවා පද්ධතිය අතර දක්වන අන්තර්ප්‍රතික්‍රියා පිළිබදව අවධානය යොමු කරනු ලබයි
මෙහිදී භෞතික සහ කෘත්‍යමය ලෙස සිදුවූ අකර්මණ්‍යවීමකට උපරිම ආකාරයෙන් ප්‍රතිචාර දැක්වීමට හැකියාව ලබාදේ
මෙහිදී අපගේ සෞඛ්‍ය තත්වය සහ පරිසරය මගින් මානසික වශයෙන් කෙසේ බලපෑමක් ඇති කරයිද යන්න පිළිබදව හදාරනු ලබයි
වෛද්‍ය සමාජ විද්‍යාවෙහි පියා ලෙස සලකනුයේ ටැල්කොට් පාසන්ස් වන අතර එසේ වීමට හේතුව ඔහු විසින් සොයාගන්නා ලද “රෝගියෙකුගේ භූමිකාව” නම් විග්‍රහ කිරීමයි
මෙමගින් නිරෝගී පුද්ගලයෙකුට සාපෙක්ෂව රෝගී වූ පුද්ගලයෙකු නිරූපණය කරන භූමිකා‍වෙහි වෙනස විස්තර කරයි
ඔහු පුද්ගලයෙකු රෝගී වූ අවස්ථාවේ දී ඔහුගේ අභිප්‍රායන් රෝගියෙකුගේ භූමිකාව ලෙස විස්තර කරයි
නමුත් පාසන් විසින් මෙහිදී වෛද්‍යවරයෙකු වෙනත් වෛද්‍ය ආයතනයක් මගින් නිරූපණය කරන භූමිකාව විස්තර කර නොමැත
රෝගියෙකුගේ භූමිකාව කොටස් 4 කින් යුක්ත වේ
සමාජයෙහි සාමාන්‍ය වශ‍ෙයන් සිදුවන වගකීම්වලින් නිදහස් වී සිටීමේ හැකියාව 
 තමා රෝගී වීමට කිසිදු වගකීමක් නොමැති බව පැවසීමට ඇති අයිතිවාසිකම  
 රෝගය සුව වීමට ඇති අවශ්‍යතාවය 
 නිසි වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර සහ උපදෙස් ලබාගැනීමට රෝගියා බැදී සිටීම
වෛද්‍ය  සමාජ විද්‍යාව සාමාන්‍යයෙන් සමාජ විද්‍යාව , සායනික මනෝ විද්‍යාව සහ සෞඛ්‍ය අධ්‍යයනයන්හි කොටසක් ලෙස ඉගැන්වේ
තවද වෛද්‍ය විද්‍යාවෙහි ආචාර ධර්ම පද්ධතිය පිළිබදව අධ්‍යයනය කිරීමක් වශයෙන් එය විශේෂඥ උපාධිවලට ද අන්තර්ගත වේ
එක්සත් රාජධානියෙහි විශේෂඥ උපාධි සදහා වෛද්‍ය සමාජ විද්‍යාව අන්තර්ගත වන ආයතන වශයෙන් නොටින්හැම් සරසවියේ ලන්ඩන් සරසවිය සහ ගෝල්ඩ්ස්මිත් විද්‍යාලය හැදින්විය හැකිය
මනෝ විද්‍යාව
වසංගත අධ්‍යයනය 

වසංගතවේදය () වූ කලී වසංගත අධ්‍යයනය මගින් ජන ගහනයක සෞඛ්‍ය සහ ලෙඩ රෝග සදහා හේතු වන කරුණු පිළිබදව අධ්‍යයනය කිරීම වන අතර එමගින් මහජන සෞඛ්‍ය වැඩිදියුණු කිරීම සහ රෝග වළක්වා ගැනීම සදහා ‍ෙනායෙකුත් මැදිහත් වීම් සිදුකරනු ලබයි
මෙය මහජන සෞඛ්‍ය පර්යේෂණ පිළිබදව ඇති මූලික ක්‍රමෝපායක් ලෙස සැලකෙන අතර එය සාක්ෂි මත පදනම් වූ වෛද්‍ය විද්‍යාව මගින් රෝග සදහා ඇති අවධානම් සාධක හදුනාගැනීමක් සිදුකරන අතර වඩාත් ප්‍රශස්ත ප්‍රතිකාර ක්‍රමෝපායන් සපයා දෙනු ලබයි
බෝවන සහ බෝ නොවන රෝග පිළිබදව වූ වසංගත වේදියෙකුගේ කෘත්‍ය වසංගත රෝග අවස්ථාවන් පර්යේෂණයට ලක්කිරීම, දත්ත රැස්කිරීම සහ විශ්ලේෂණය, සංඛ්‍යාත්මක දත්ත සටහන් කිරීම සහ ඒවායෙහි ප්‍රතිඵල පිළිබදව නොයෙකුත් සගරාවලට ලිපි පලකිරීම දක්වාත් විවිධ වේ
වසංගත වේදියෙකුට රෝග පිළිබදව අවබෝධයක් ලබාගැනීම සදහා ජීව විද්‍යාව පිළිබදව ද රෝග සදහා ඇති අවධානම් සාධක පිළිබදව අවබෝධයක් ලබාගැනීම සදහා සමාජ විද්‍යාව සහ දර්ශනවේදය පිළිබදව ද අවබෝධයක් තිබිය යුතුය
ඉතිහාසය 
ග්‍රීක ජාතික වෛද්‍ය වරයෙකු වූ හිපොක්‍රටීස් ඇතැම් අවස්ථාවලදී වසංගත වේදයෙහි පියා ලෙස හැදින්වේ
රෝගවල ඇති වීම සහ ඒ සදහා අවට පරිසරයෙහි ඇති බලපෑම පිළිබදව ඇති සම්බන්ධතාව මුල් වරට නිරීක්ෂණය කළ පුද්ගලයා වූයේ ඔහුය
ඔහු විසින් යම්කිසි ප්‍රදේශයකට පමණක් ආවේනික වූ ඒක දේශික රෝග තත්වයන් සහ වසංගත රෝග යන සොයා ගැනීම් සිදුකරන ලදී
රෝගවල මුලාරම්භය පිළිබදව මුල් යුග වලදී පැවති සිද්ධාන්තයක් වනුයේ එය මිනිසුන්ගේ අති සුඛෝපභෝගි ජීවිතවල ඇති වරදක් නිසා මූලික වශයෙන් ඇති වූවක් බවයි. මෙය ප්ලේටෝ සහ රෝසියෝ වැනි දාර්ශනිකයන් සහ ජොනතන් ස්විෆ්ට් වැනි සමාජ විචාරකයන් විසින් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී
මධ්‍යයතන ඉස්ලාමික ලොවෙහි විසූ ඉස්ලාම් ජාතික වෛද්‍යවරුන් ආසාදිත රෝගවල බෝවන සුළු ස්වභාවය සොයාගන්නා ලදී
පර්සියානු ජාතික වෛද්‍යවරයෙකු වූ ඇවිසෙනා නූතන වෛද්‍ය විද්‍යාවෙහි පියා ලෙස වෛද්‍ය විද්‍යාවේ සිද්ධාන්ත පද්ධතියෙහි හැදින්වේ
ඔහු විසින් ක්ෂය රෝගය සහ ලිංගාශ්‍රිත රෝගවල බෝවන සුළු ස්වභාවය සොයාගන්නා ලද අතර ජලය, පස් හා සිරුරෙන් ස්‍රාවයවන අපවිත්‍ර වූ ද්‍රව්‍යය මගින් රෝග බෝකිරීමට හැකියාව ඇති බව සොයා ගන්නා ලදී
ඔහු රෝග බෝවීම වැළැක්වීම සදහා නිරෝධායන ක්‍රම, ඒ සදහා ඇති අවධානම් සාධක අධ්‍යයනය කිරීම සහ යම්කිසි රෝගයක් හදුනා ගැනීම පිළිබදව ක්‍රම ඉදිරිපත් කරන ලදී
14 වන ශත වර්ෂයේදී මහාමාරිය මගින් අල් අන්ඩාලුස් ප්‍රදේශයෙහි කළු මරණ සංඛ්‍යාව ඉහළ යත්ම ඉබන් කාටිමා විසින් කරන ලද උපකල්පනයක් වූයේ ආසාදිත රෝග ඇති වනුයේ මිනිස් සිරුර තුළට ඇතුළු වන ඉතා කුඩා අංශු විශේෂයක් නිසා වන බවයි. තවත් 14 වන ශතවර්ෂයේ විසූ අරාබි ජාතික වෛද්‍යවරයෙකු වූ ඉබන් අල් කාටිබ් විසින් (1313 – 1374) රචිත මහාමාරිය පිළිබදව වූ නිබන්ධයෙහි සටහන් වනුයේ ඇදුම් පැලදුම්, පරිහරණය කරන ද්‍රව්‍ය හා ආභරණ මගින් එක් රෝගියෙකු‍ෙගන් තවත් කෙනෙ‍කුට ස්පර්ශය මගින් රෝග බෝ කිරීමට හැකියාව ඇති බවයි. 

16 වන ශතවර්ෂයෙහි මැද භාගයේදී විසූ ෆ්ලෝරන්ස් ප්‍රදේශයෙන් පැමිණි ප්‍රසිද්ධ ඉතාලි ජාතික වෛද්‍යවරයෙකු වූ ගිරෝලේනෝ ෆ්රුකැස්ටොරෝ විසින් යෝජනා‍ කරන ලද සිද්ධාන්තයක් වූයේ ඉතා කුඩා ඇසට නොපෙනෙන ජීවී අංශු මගින් රෝග ඇති කරන බවයි. ඒවා වාතය මගින් ව්‍යාප්ත වීමට හැකි අතර ස්වයං ගුණනය වීමට හැකියාව ලබමින් ගින්දර මගින් විනාශ කළ හැකි බවට ඔවුන් විශ්වාස කළහ
මෙම ආකාරයටම ඔහු ගැලන් විසින් ඉදිරිපත් කළ සිද්ධාන්තයක් වූ රෝගී පුද්ගලයාගෙන් නික්මෙන විෂ වායු පිළිබදව සිද්ධාන්තය නිෂ්ප්‍රභා කරන ලදී
1543 දී ඔහු De contagione et contagiosis morbis නම් ග්‍රන්ථය රචනා කරන ලදී
එකල ඔහුගේ සිද්ධාන්ත මත පදනම් ව පෞද්ගලික සහ පාරිසරික සෞඛ්‍ය වැඩි දියුණු කිරීමට මුල්ම පුරෝගාමියා වූයේ ඔහුය
මෙම සිද්ධාන්ත 1675 දී ඇන්ටන් වෑන් ලීවන් හුක් විසින් මුල්ම අන්වීක්ෂය සොයා ගන්නා තෙක් ඔප්පුකල නොහැකි විය
ආධුනික විද්‍යාඥයකු වූ ජෝන් ග්‍රාන්ට් 1662 දී Natural and Political Observations  upon the Bills of Mortality නම් කෘතිය ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී
එමගින් ඔහු මහාමාරිය රෝගය ඇති වීමට ප්‍රථම ලන්ඩනයේ මරණ අනුපාතය අධීක්ෂණය කරන ලද අතර නූතන සහ පැරණි බොහොමයක් රෝගවල කාලයට අනුව ඇතිවන ප්‍රවණතාවය ජීවී දත්ත වගු ආශ්‍රීතව වාර්තා කරන ලදී
ඔහු රෝග පිළිබදව වූ විවිධ සිද්ධාන්තයන් සදහා සංඛ්‍යාත්මක සාක්ෂි ඉදිරිපත් කළ අතර ඇතැම් ඒවා පිළිබදව පුළුල්ව ව්‍යාප්තව පැවති මති මතාන්තර නිෂ්ප්‍රභා කරන ලදී
1854 දී ලන්ඩනයේ සොහෝ දිස්ත්‍රික්කයේ වසංගත රෝගයක්ව පැවති කොළරාව මර්දනය කිරීමට පුරෝගාමි වූ ප්‍රසිද්ධ පුද්ගලයෙකු වූයේ වෛද්‍ය ජෝන් ස්නෝය
රෝගය ව්‍යාප්ත වීමට හේතුව මාර්ගවල පැවති පොදු ජල පොම්පයක් බව ඔහු හදුනා ගත් අතර එය ඉවත් කිරීම මගින් වසංගත රෝග තත්වය නිමා කිරීමට හැකියාව ලැබුණි
(වෛද්‍ය ස්නෝ විසින් ඉහත කී ක්‍රියාමාර්ග ගන්නා අවස්ථාව වන විට වසංගත රෝග තත්වය ස්වභාවිකවම නිමාවෙමින් පැවතිණි ද යන්න පිළිබදව ප්‍රශනාර්ථයක් පවතී
මෙය ඉතිහාසය තුළ ප්‍රජා සෞඛ්‍ය පිළිබදව සිදු වූ ප්‍රධාන සිදුවීමක් ලෙස සැලකෙන අතර වසංගතවේදය නිර්මාණය වීම සදහා මූලික අඩිතාලම මෙමගින් බිහි වුණි
මේ හා සම්බන්ධ අනෙකුත් කැපීපෙනෙන පුරෝගාමියෙකු වන්නේ ඩෙන්මාක් ජාතික වෛද්‍ය වරයෙකු වූ පී.ඒ. ශ්ලේස්නර් ය
ඔහු 1849 දී අයිස්ලන්තයේ වෙස්ට්මානා දූපත්වල අළුත උපන් බිලිදුන්  තුළ  ඇති වූ  පිටගැස්ම වසංගත රෝග තත්වය වළක්වා ගැනීම සදහා කටයුතු කරන ලදී
තවත් ඉතා වැදගත් වෛද්‍යවරයෙකු වන්නේ හංගේරියානු ජාතික වෛද්‍යවරයෙකු වූ ඉග්නාස් සෙමෙල්විස් ය
ඔහු 1847 දී වියානාවෙහි රෝහල්වල ළදරු මරණ අනුපාතය විෂබීජ මරණ ක්‍රමෝපායන් හදුන්වාදීම මගින් අවම කරන ලදී
ඔහුගේ සොයා ගැනීම් 1850 දී ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද අතර ඔහුගේ සමකාලීනයන් විසින් ඔහු කල මෙහෙය එතරම් ඇගයීමකට ලක් නොකළ අතර අකණ්ඩව පවත්වාගෙන නොයන ලදී
බ්‍රිතාන්‍ය ජාතික ශල්‍ය වෛද්‍යවරයෙකු වූ ජෝසප් ලිස්ටර් විසින් 1865 දී ලුවී පාස්චර්ගේ සොයා ගැනීම් අනුව යමින්  විෂබීජ නාශක ද්‍රව්‍යයන් හදුන්වා දෙන තෙක්ම ඒවා බහුල වශයෙන් භාවිතයට ‍ෙනාගැණින
20 වන ශත වර්ෂයේ මුල භාගයේදී රොනාල්ඩ් රෝස්, ඇන්ඩර්සන් ග්‍රේ මැකෙන්ඩ්‍රික් සහ අනෙක් අය විසින් වසංගත වේදය සදහා ගණිත ක්‍රම හදුන්වාදෙන ලදී
රිචඩ් ඩෝල් සහ ඔස්ටින් බ්‍රැඩ්ෆෝඩ් හිල් විසින් 1954 දී ප්‍රකාශයට පත්කර බ්‍රිතාන්‍ය වෛද්‍යවරුන්ගේ අධ්‍යයනයක ප්‍රතිඵලයක් වූයේ දුම්කොළ පානය සහ පෙනහළු පිළිකා අතර සම්බන්ධතාවය පිළිබදව වූ සැකය ස්ථාපිත කරමින් දැඩි සංඛ්‍යාත්මක වශයෙන් සාක්ෂි ඉදිරිපත් වීමයි
ජීව විද්‍යාව
වසංගතවේදය
ජනගහනය මත පදනම්ව සෞඛ්‍ය කළමණාකරණය 

වසංගතවේදය පිළිබදව වූ ප්‍රායෝගික ක්‍රියාකාරකම් සහ ඒ පිළිබදව සිදු කළ අධීක්ෂණයන්හි ප්‍රතිඵලයක් වශයෙන් ජනගහනය මත පදනම්ව සිදු කරන සෞඛ්‍ය කළමණාකාරිත්වය ඇති වීමට කැපීපෙනෙන දායකත්වයක් ලබාදුණි
ජනගහනය මත පදනම්ව කරන සෞඛ්‍ය කළමණාකාරිත්වය මගින් , 
	ඉලක්ක ජනගහනයක සෞඛ්‍ය අවශ්‍යතා සහ සෞඛ්‍ය තත්වය තක්සේරු කිරීමට 
	එම ජනගහනයෙහි සෞඛ්‍ය තත්වය වැඩි දියුණු කර ගැනීම සදහා අතර මැදි වැඩ සටහන් ඇති කිරීමට සහ 
	ප්‍රජාවෙහි සංස්කෘතිමය සහ සෞඛ්‍ය පිළිබදව වූ සම්පත් අනුව යමින් එකී ජනගහනයෙහි සාමාජිකයන් හට කාර්යක්ෂම සහ සුක්ෂම ලෙස සේවාවන් සැපයීම සිදුකළ හැකිය
‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍

නූතන ජනගහනය මත පදනම්ව සිදුකරන සෞඛ්‍ය කළමණාකාරිත්වය ඉතා සංකිර්ණ වූවකි
ඒ සදහා වසංගතවේදය පිළිබදව ප්‍රායෝගික දැනුම සහ අධීක්ෂණය කිරීමේ හැකියාව ඉතා වැදගත් වේ
(වෛද්‍ය විද්‍යාත්මක, දේශපාලනික, කාර්මික සහ ගණිතය පිළිබදව ඇති දැනුම ඉතාවැදගත්ය) එමගින් ඵලදායී සහ කාර්යක්ෂම සෞඛ්‍ය සේවාවක් ජනගහනය වෙත සැපයීමට හැකිය
මෙම කර්තව්‍ය සදහා නූතන අවධානම් කළමණාකාරිත්වය පිළිබදව දුරදක්නා දෘෂ්ටියක් සහ මරණ අනුපාතය පිළිබද සංඛ්‍යාන දත්තවල සිදුවීම සහ ව්‍යාප්තිය පිළිබදව දැනීමක් නූතන ජනගහනය මත පදනම් වූ සෞඛ්‍ය අවශ්‍යතාවයන් කලමණාකාරිත්වය සදහා අත්‍යවශ්‍ය වේ
තවද මෙමගින් අනාගතයේදී ජනගහනය තුළ ඇති වූයේයැයි අනුමාන කළ හැකි සෞඛ්‍ය ගැටළු පිළිබදව යහපත් ප්‍රතිචාර දැක්වීමට සහ නිසි පරිදි කළමණාකරණය කිරීමට හැකියාව ලැබේ
මෙලෙස ජනගහනය මත පදනම්ව සෞඛ්‍ය කළමණාකාරිත්වය සිදුකරන සහ එහි කර්තව්‍යයන් මගින් වසංගතවේදය පිළිබදව ප්‍රායෝගික ප්‍රතිඵල ලබාගන්නා සංවිධාන වනුයේ Canadian Strategy for Cancer Control , Health Canada Tobacco Control Programs , Rick Hansen Foundation සහ Control  Research Initiative ය
මෙම සංවිධාන මගින් අවධානමට ලක් වූ ජීවිත පිළිබදව ජනගහනය මත පදනම් වූ සෞඛ්‍ය කළමණාකාරිත්ව වැඩසටහන් ක්‍රියාත්මක කිරීමේ දී ජන ගහන විද්‍යාව, සෞඛ්‍ය ඒජන්සි මෙහෙයුම් පර්යේෂණ සහ ආර්ථික විද්‍යාව පිළිබද දැනුම ප්‍රමාණාත්මක ලෙස දත්ත අධීක්ෂණය කිරීමේදී යොදා ගනී
ජනගහයෙහි ජීවිත කෙරෙහි ඇති බලපෑම පිළිබදව අධ්‍යයනය කිරීම
ජනගහනයෙහි අළුතෙන් ඇති වන රෝග තත්වයන් ඒවායේ ව්‍යාප්තිය , අඩු වයසකදී සිදුවන මරණ සංඛ්‍යාව සහ ආබාධිත තත්වය හා මරණය මගින් ජීවිතකාලයෙන්  අහිමිවන වසර සංඛ්‍යාව පිළිබදව අධ්‍යයනය කිරීම මගින් අනාගතයේදී රෝග තත්වයන් මගින් ජනගහනය වෙත ඇති කරන බලපෑම පිළිබදව අවබෝධයක් ලබාගැනීම
ශ්‍රම බලකාය මගින් ජීවිතයට ඇති වන බලපෑම අධ්‍යයනය කිරීම
මෙහිදීද ශ්‍රමබලකායෙහි අළුතෙන් ඇති වන රෝග තත්වයන් ඒවායේ ව්‍යාප්තිය, අඩු වයසකදී සිදුවන මරණ සංඛ්‍යාව සහ ආබාධිත තත්වය හා මරණය මගින් ජීවිත කාලයෙන් අහිමි වන වසර සංඛ්‍යාව පිළිබදව සොයා බැලේ
රෝග මගින් ආර්ථිකයට ඇති කරන බලපෑම පිළිබදව සොයා බැලීම
මෙමගින් අනාගතයේදී ඇති විය හැකි රෝග තත්වයන් මගින් පෞද්ගලික අංශයෙහි ආදායම් මාර්ග කෙරෙහි ඇති කරන ලබපෑම් පිළිබදව සොයා බැලීම් සිදු කරනු ලබයි
(වේතන, සෞඛ්‍ය සේවාවන් සැපයීම සදහා සිදුවන වියදම් සහ අනෙකුත් වියදම්)
ප්‍රතිකාර ක්‍රම සහ රෝග පාලනය  

දියවැඩියාව යනු කාලික රෝගයකි
එය සුවකළ නොහැක
දියවැඩියාව නිසා පසුව කෙ‍ටිකාලීනව සහ දිර්ඝ කාලීනව ඇති වන ගැටළු වළක්වා ගැනීම සදහාත් නිසිකලට නිවැරදි වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර ලබාගත යුතුය
මීට අමතරව රෝගියා දැනුවත් කිරීම, නිවැරදි ආහාර රටාවකට පුරුදු වීම, ව්‍යායාම කිරීම සහ  තමා විසින්ම නිවසේදී රුධිර සීනි මට්ටම පරීක්ෂා කර ගැනීම මගින් කෙටි කාලීනව සහ දිගු කාලීනව රුධිර සීනි මට්ටම යහපත් මට්ටමක පවත්වා ගැනීමද එකසේ වැදගත් වේ
සුපරික්ෂාකාරී ලෙස රෝග පාලනය කිරීම මගින් දිගු කාලීනව ඇති වන සංකූලතාවයන් හි අවධානම අඩුවේ
මෙය ආහාර රටාව, ව්‍යායාම සහ බර අඩු කර ගැනීම (දෙවන වර්ගයේ දියවැඩියාව සදහා) , විවිධ දියවැඩියා ඖෂධ භාවිතා කිරීම (දෙවන වර්ගයේ දියවැඩියා සදහා) සහ ඉන්සියුලින් භාවිතා කිරීම (පළමු වන වර්ගයේ සහ ඖෂධ සදහා ප්‍රතිචාර නොදක්වන දෙවන වර්ගයේ රෝගීන් සදහා) මගින් සිදුකර ගත හැකිය
මීට අමතරව දිය වැඩියාව මගින් රුධිර සංසරණ පද්ධතියෙහි රෝග ඇති වීමේ අවධානම අඩුවේ
එම නිසා එදිනෙදා දින චර්යාවන්හි වෙනස් කම් ඇති කර ගැනීම අධි රුධිර පීඩනය සහ අධි කොලේස්ටරෝල් පාලනය කර ගැනීම සදහා උපකාරී වේ
තවද ව්‍යායාම් කිරීම, දුම්පානයෙන් වැළකීම, සෞඛ්‍ය සම්පන්න ආහාර වේලක් පරිභෝජනය කිරීම සහ ඇතැම් අවස්ථා වලදී රුධිර පීඩනය පාලනය කිරීම සදහා විවිධ ඖෂධ භාවිතා කිරීමද නිර්දේශ කෙරේ
බොහෝ පළමු වර්ගයේ දියවැඩියාව සදහා ලබාදෙන ප්‍රතිකාර ක්‍රම වලට NPH ඉන්සියුලින් සහ කෘතිමව නිෂ්පාදනය කරන ලද ඉන්සියුලින් වර්ග වන Humalog, Novolog හෝ Apidra භාවිතා කිරීමද එසේත් නැතිනම් Lantus/Levemir සහ Humalog හෝ Novolog සහ Apidra යන ඉන්සියුලීන් වර්ග වල සංකලනයන්ද භාවිතා වේ
පළමු වන වර්ගයේ දියවැඩියාව සදහා අනෙකුත් විකල්ප ප්‍රතිකාර ක්‍රමයක් වන්නේ ඉන්සියුලීන් එන්නත් කරන කුඩා පොම්පයක් මගින් අදාල හෝමෝනය ශරීර ගත කිරීමයි
Cozmo, Animas, Medtronic, Minimed  සහ Omnipod  යනු බහුලවම භාවිතා වන එහි ජනප්‍රියතම වෙළද නාමයන්ය
එක්සත් රාජධානිය වැනි රටවල දියවැඩියා රෝගීන් සදහා ප්‍රතිකාර ක්‍රම බහුලව ලබාදෙනුයේ රෝහල් වලින් පිටතය
රෝහල් මගින් විශේෂිත ප්‍රතිකාර ලබාදෙන්නේ රෝගයෙහි සංකූලතා ඇති විට, රුධිර සීනි මට්ටම අපහසු වු විට හෝ සමීක්ෂණ අවස්ථාවන්හි දී පමණි
ඇතැම් අවස්ථා වලදී සාමාන්‍ය වෛද්‍යවරු සහ විශේෂඥ වෛද්‍යවරුවන් කණ්ඩායමක් ලෙස රෝගියා සදහා ප්‍රතිකාර ලබාදීමට තම අත්දැකීම් බෙදා ගනිති
අක්ෂි විශේෂඥයින්, පාද රෝග චිකිත්සකයින්, ආහාර වේදීන්, භෞත චිකිත්සකයින්, විශේෂ පුහුණුව ලද හෙදියන් හා අනෙකුත් ඒ පිළිබද පුහුණුව ලද පුද්ගලයන් විසින් සාමුහිකව කණ්ඩායමක් ලෙස ප්‍රතිකාර ලබාදීමේ දී ක්‍රියාකාරී වෙති
සංවර්ධිත රටවල (උදා - ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය වැනි) ජනතාව  සෞඛ්‍ය සේවා ලබාගැනීමේදී යන වියදම තමාවිසින් දැරිය යුතු අතර එම නිසා ඔවුන් හට දියවැඩියාව වෙනුවෙන් ප්‍රතිකාර ලබා ගැනීමට යන වියදම ඉතා අධික වේ
ලබාගන්නා ප්‍රතිකාර ක්‍රම හා ඖෂධ වලට අමතරව අවම වශයෙන් සති තුනකට හෝ හයකට වරක් වෛද්‍ය වරයෙකු හමුවී උපදෙස් ලබාගැනීම අවශ්‍ය වේ
රක්තවේදය (Rheumatology) යනු හන්දි ගත රෝග නිර්ණය කිරීම හා ප්‍රතිකාර ලබාදීම හා සම්බන්ධ වෛද්‍ය විද්‍යාවේ උප ක්ෂේත්‍රයකි
රක්තවේදය පිළිබද විශේෂඥ වෛද්‍ය වරයෙකු විසින් හන්දි පත්, මෘදු පටක සහ ඒ අවට සන්ධාරක පටකවල ඇති වන රො‍්ග සදහා ප්‍රතිකාර කරනු ලැබේ
Rheumatology යන වදන බිහිවී ඇත්තේ ග්‍රීක භාෂාවෙන් Rheuma යනු දිය පහරක් මෙන් ගලායන සහ -ology  යනු පිළිබද අධ්‍යයනය යන අර්ථය ඇතිවයි. 

රක්තවේදය යනු සීඝ්‍ර ලෙස දියුණුවක් පෙන්නුම් කරන වෛද්‍ය විද්‍යාවේ එක් ක්ෂේත්‍රයකි
මෙම ක්ෂේත්‍රය‍ට සම්බන්ධ රෝග ඇති වීමට හේතුවන ප්‍රතිශක්ති කරන ක්‍රියාවලිය පිළිබදව වඩා හොද අවබෝධයක් ලබාගැනීමත් සමගම නව විද්‍යාත්මක සොයා ගැනීම් බිහි වී ඇත
රක්ත වේදයෙහි ඇති වන රෝග කෙරෙහි හේතුව ලෙස හදුනා ගෙන ඇත්තේ ප්‍රතිශක්ති කරන පද්ධතියෙහි ඇති වන වෙනස්කම්ය
ප්‍රතිශක්ති කරන විද්‍යාව මගින් මෙකී රෝග ඇති වීමෙහි හේතුව සහ එම රෝග වල ලක්ෂණ විග්‍රහ කරයි
තවද දැනට භාවිතා වන නව ප්‍රතිකාර ක්‍රමද ප්‍රතිශක්ති කරන වේගය මත පදනම්ව බිහිවී ඇත
හන්දිපත් රෝග කෙරෙහි බලපාන ප්‍රවේනි ගත සාධක පිළිබදව වඩා හොද අවබෝධයක් ලබා ගැනීම මගින් රක්තවේදය නව විද්‍යාත්මක සොයා ගැනීම් මත පදනම් වු වෛද්‍ය ක්ෂේත්‍රයක් බවට පත්වී ඇත
නව ප්‍රතිකාර ක්‍රමවේදයන් ගොඩනැගී ඇත්තේ ප්‍රතිශක්ති කරණය පිළිබදව වු සමීක්ෂණ, සයිටෝ කයින, T වසා සෛල හා B වසා සෛල වල ක්‍රියාකාරිත්වය මත පදනම්වය
අනාගතයේදී මේ සදහා ලබාදෙන ප්‍රතිකාර ක්‍රම ජාන චිකිත්සාව කෙරෙහි වැඩි අවධානයක් ලබා දෙනු ඇත
රක්ත වේදයෙහි දැනට භාවිතා වන ක්‍රමෝපායන් බහුලවම පදනම් වී ඇත්තේ සායනික පරීක්ෂණ සහ සාක්ෂි මත පදනම්ව ලබ‍ාදෙන ප්‍රතිකාර ක්‍රම මතයි
මෙමගින් එම රෝගීන්ට ආබාධිත තත්ත්වයකින් තොරව ආසන්න වශයෙන් සාමාන්‍ය සෞඛ්‍ය තත්ත්වයක් ගත කළ හැකිය
මෙම වෛද්‍ය ක්ෂේත්‍රයෙහි විශේෂඥ දැනුමක් ඇති වෛද්‍යවරුන් රක්තවේදීන්ය
(Rheunatologists)
ප්‍රවේනිය 

පළමු වර්ගයේ සහ දෙවන වර්ගයේ දිය වැඩියාව සුළු වශයෙන් හෝ ප්‍රවේනි ගත වේ
පළමු වන වර්ගයේ දියවැඩියාව ඇතැම් වෛරස ආසාදන මගින් ඇති විය හැකි අතර  සුළුතරයක් මානසික ආතතිය හෝ ඇතැම් රසායනික ද්‍රව්‍ය සහ ඖෂධ වැනි බාහිර සාධක වලද නිරාවරණය වීම මගින් ඇති විය හැකිය
මෙලෙස ඉහති කී සාදක වලට නිරාවරණය වු පසු ඒ ඒ පුද්ගලයන් හට දියවැඩියාව ඇති වීමක් සඳහා හේතු කාරක වන ජානමය කොටසක් අන්තර්ගතය
එය වනුයේ HLA 	ප්‍රවේනි දර්ශකය
එසේ නමුත් පළමුවන වර්ගයේ දියවැඩියාව ඇති වීම සඳහා බාහිර පරිසරයේම සාධකයක් බලපායි
පළමු වන වර්ගයේ දියවැඩියාව ඇති පුද්ගලයින්ගෙන් ඉතා සුළු ප්‍රමාණයක විකෘති ජානයක් මගින් ඇති කරන දියවැඩියාව දක්නට ඇත
මෙය Maturity Onset Diabetes of the Young (MODY)  නම් වේ
දෙවන වර්ගයේ දිය වැඩිය‍ාව සඳහා වඩාත් ප්‍රබල ආවේනික රටාවක් ඇත
දෙවන වර්ගයේ දියවැඩියාව ඇති ඉතාමත් සමීප ඥාතීන් ඇති පුද්ගලයෙකුට එම වර්ගයේ දියවැඩියාව ඇතිවීම සඳහා වඩාත් වැඩි අවධානමක් ඇත
එලෙස දියවැඩියාව ඇති සමීප ඥාතීන් සංඛ්‍යාව වැඩිවත්ම දියවැඩියාව ඇති වීමේ අවධානමද ඒ හා සමානව ඇති වේ
ඒකාන්ඩජ නිවුන් දරුවන්ගේ මෙලෙස දියවැඩියාව ඇති වීමේ අවධානය සියයට 100 ක් වන අතර දියවැඩියාව ඇති බවට පවුල තුළ ඉතිහාසයක් ඇති පුද්ගලයන්ගේ එය සියට 25 කි
මෙකී පුද්ගලයන්ගේ ජාන තුළ KCNJ 11 නම් ජාන කොටසක් පිහිටා ඇති අතර මෙමගින් අග්න්‍යාශයෙහි අයිලට් (Islet) සෛල වල ATP සඳහා සංවේදී පොටෑසියම් චැනලය සඳහා කේත සපයන අතර එමගින් ග්ලයිකෝජන් වැනි පෙප්ටයිඩ නිෂ්පාදනය කිරීම සඳහා ප්‍රෝග්ලුකෝජන් ජාන සඳහා ද කේත සපයයි
මීට අමතරව දෙවන වර්ගයේ දිය වැඩියාව ඇති කිරීම සඳහා වඩාත් තද බල අවදානම් සාධකයක් වන අධිස්ථුලතාවයද ජාන මගින් උරුමවේ
Myotonic dystrophy හා  Friedreich’s ataxia හා Wolfram’s syndrome වැනි  ජාන ගත රෝග වලදී ද දියවැඩියාව ඇති වේ
මෙය ප්‍රධාන වශයෙන් ළමා කාලයේදී පෙන්නුම් කෙරේ
අමිෂ්ට මේහය, දියවැඩියාව, ඇස්පෙනීම දුර්වල වීම සහ  ශ්‍රවණාබාධ  ඇති වීම ඉහත රෝග වලදී ඇතිවේ
රක්තවේදීන් 

රක්තවේදියෙකු යනු රක්ත වේදය පිළිබදව විශේෂඥ දැනුමක් ඇති වෛද්‍ය විද්‍යාව සහ අස්ථි චිකිත්සාව සදහා විශේෂ උපාධි සහිත වෛද්‍ය වරයෙකි
මෙම ක්ෂේත්‍රයෙහි පුහුණුව ලබාගැනීම සදහා උපාදි ශිෂ්‍යයෙකු ලෙස වෛද්‍ය විද්‍යාලයෙහි වසර 4 ක පුහුණුවක් ද ඉන්පසුව ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ නම් ඊට අමතරව වසර 2 ක් හෝ 3 ක් පශ්චාත් උපාධි පුහුණුවක් ද අවශ්‍යවේ
රක්ත වේදයෙහි පශ්චාත් උපාධි අපේක්ෂකයන් හට විශේෂ පුහුණුව ලබාගත යුතු කාලසීමාව විවිධ රටවල් වල අවශ්‍යතාවය අනුව වෙනස්වේ
රක්ත වේදියෙකු යනු හන්දිපත් , පේශී හා අස්ථි වල රෝග නිර්ණය පිළිබදව හා ප්‍රතිකාර ක්‍රම පිළිබදව අතිරේක පශ්චාත් උපාධි  පුහුණුවක් ලද වෛද්‍ය වරයෙකි
ඇතැම් රක්තවේදීන් විසින් ආබාධිත තත්ත්වයට පත් කරන සහ ඇතැම් විට මාරාන්තික හන්දිපත් රෝග සදහා වඩා හොද ප්‍රතිකාර ක්‍රම සොයාගැනීම හා සම්බන්ධව පරීක්ෂණ පවත්වති
ප්‍රතිකාර ක්‍රම පදනම් වී ඇත්තේ විද්‍යාත්මක පරීක්ෂණ මතය
රක්ත වේදය තුළ දැනට භාවිතා වන ක්‍රමෝපායන් බෙහෝ විට සාක්ෂි මත පදනම්ව ඇත
රක්තවේදීන් විසින් හන්දිපත් ප්‍රදාහය, ඇතැම් ස්වයං ප්‍රතිශක්තිකරණ රෝග, මස්පිඩු සහ අස්ථීවල රෝග සහ ඔස්ටියෝපොරෝසිස් යන රෝග සදහා ප්‍රතිකාර කරයි
මේවායෙහි හටගන්නා රෝග තත්ත්වයන් 200 කට වඩා වැඩි ප්‍රමාණයක් ඇත
ඒවායින් සමහරක්  නම් රුමටෝයිට් හන්දි ප්‍රදාහය, ඔස්ටියෝ ආතරයිටීස්,  රක්තවාතය, ලූපස්, කොන්ද කැක්කුම, ඔස්ටියෝපොරෝසිස්, ෆයිබ් රෝමයැල්ජියා සහ ඛණ්ඩරාවල ආසාදනයන්ය
මේවායින් සමහරක් දරුණු රෝග තත්ත්වයන් වන අතර රෝග නිර්ණය හ‍ා ප්‍රතිකාර ක්‍රම අපහසුය
මෙහිදී සන්දාරක පද්ධතිය හා සම්බන්ධ මෘදු පටක වල රෝග තත්ත්වයන්ටද ක්‍රීඩාව හා සම්බන්ධ මෘදු පටකවල රෝග තත්ත්වයන්ටද භෞත චිකිත්සක ක්‍රමද ආබාදිත පුද්ගලයන් හට පුණුරුත්තාපන ක්‍රමවේදයන්ද භාවිතා වේ
මෙහිදී අදාල රෝගියා දැනුවත් කිරීමේ වැඩ සටහන්ද වෘත්තීමය චිකිත්සාවද එකසේ වැදගත් කමක් ගනී
ලොවපුරා රක්තවේදීන් නියෝජනය කරන ජාත්‍යන්තර සංවිධානයන් බොහෝමයක් ඇත
American College of Rheumatology (ACR) , European League Against Rheumatism (EULAR) , Asia Pacific League of Associations for Rheumatology (APLAR) , International League of Associations for Rheumatology (ILAR) යනු මෙම ක්ෂේත්‍රයෙහි ඇති ජාත්‍යන්තර සංවිධාන කිහිපයකි
තවද, එක් එක් ජාතීන් නියෝජනය වන අන්දමට රක්ත වේදීන් ඉහත කී සංවිධානයන් නියෝජනය කරති
ඔවුන් ජාත්‍යන්තරව රක්තවේදය පිළිබද නව දැනුම ව්‍යාප්ත කිරීමට ඇප කැපවී සිටී.

ආසන්න වශයෙන් රක්ත වේදය පිළිබද විශේෂඥ වෛද්‍යවරුන් 480 ක් එක්සත් ජනපදය තුළ ‍ෙස්වය කරති
මෙම ක්ෂේත්‍රයෙහි විශේෂඥ දැනුම කෙරෙහි ඇති ඉල්ලුම සහ දිනෙන් දින සීඝ්‍රව වැඩිවන වයස් ගත ජනගහනයෙහි වෛද්‍ය අවශ්‍යතා සපුරාලීම සදහා සියලුම රටවල්වල රක්තවේදීන්ගේ සංඛ්‍යාව වැඩිවෙමින් පවතී
ආයුර්වේදය (සමස්ත විග්‍රහය)

ආයුර්වේදාවත්වරණයට අනුව ආයුර්වේදය බිහිවී ඇත්තේ බ්‍රහ්ම නම් හින්දු දෙවියෙකු විසින් විශ්වය මැවීමේදී සිදු කරන ලද දිව්‍යමය හෙළිදරව්වකට අනුවය
මෙය අනෙකුත් දෙවියන් වෙත හෙළිදරව් කරන ලද්දේ දිව්‍යමය සාගරය කලඹමින් පැමිණි දිව්‍යමය චිකිත්සක වරයෙකු වු ධන වන්තරී විසිනි
බ්‍රහ්ම දේවියන් විසින්  ආයුර්වේදය පිළිබද දැනුම ‍ශ්ලෝක ආකාරයට ගායනා කොට සෘජුවම දක්ෂ ප්‍රජාපතී වෙත යවන ලද අතර ධර්මයෙහි ආරක්ෂක දෙවියන් ලෙස හැදින් වෙන ඉන්ද්‍ර දෙවියන් හට අවසානයේදී එම දැනුම ලබාදෙන ලදී
මෙම ලේඛනයන්ට අනුව ප්‍රථම වරට ආයුර්වේදයෙහි නිපුණත්වයක් දක්වන ලද මානවයා වුයේ ඉන්ද්‍ර දෙවියන්ගෙන් ආයුර්වේදය උගත් බාරද්වාජයි
බාරද්වාජ විසින් ඉන්පසු ප්‍රාඥයින් කණ්ඩායමක් වෙත ආයුර්වේදය පිළිබද දැනුම ලබාදුන් අතර ඉන්පසු ඔවුන් විසින් තම ශිෂ්‍යයන් වෙත ඒ දැනුම ලබාදෙන ලදී
ආයුර්වේදය මුල්වරට ලේඛන ගත කොට ඇත්තේ අග්නිවේෂ මගින් අග්නිවේෂ්තන්ත්‍රනම් ග්‍රන්ථයේය
මෙම ගන්ත්‍රය පසුකාලීනව චරක විසින් සංශෝධනය කොට චරක සම්හිත ලෙස හදුන්වන ලදී
ආයුර්වේදය පිළිබදව සදහන් කෙරුණු වෙනත් ග්‍රන්ථයක් වන්නේ ධන වන්ත්‍රිගේ ශිෂ්‍යයෙකු වු ශුස්රුත විසින් රචිත ශුස්රුත සම්හිත නම් ග්‍රන්ථයයි
ශුස්රුත ආයුර්වේදයෙහි ශල්‍ය වෛද්‍යයෙහි පියා ලෙස හැදින්වේ
ශුස්රුත සම්හිතයෙහි ධනවන්ත්‍රි විසින් උගන්වනලද ශල්‍ය ක්‍රම වලට අමතරව ශුස්රුත විසින් නිරීක්ෂණයන් සහ සොයා ගැනීම් මගින් හෙළිදරවු කරන ලද විකලාංගවේදී , ප්‍රසව හා නාරිවේදී සහ අක්ෂි රෝග පිලිබදව ද විග්‍රහ කර ඇත
ශුස්රුත සම්හිතය හා චරක සම්හිතය තක්ෂිලා සහ නාලන්ද යන පුරාණ විශ්ව විද්‍යාලයන්හි පරීශීලනය කරන ලද ලිඛිත ග්‍රන්ථයන්ය
මෙම ග්‍රන්ථයන් රචනා වී ඇත්තේ මුල් යුගවල දී වන අතර ඒවා  වේද සංස්කෘතියෙහි පුජනීය ලෙස සැලකේ. ආයුර්වේදයෙහි පුජනීයත්වය මූලික කොට සලකන අතර ආයුර්වේදයෙහි විවිධ අංගයන්හි පුජනීයත්වයෙන් සලකන  කොටස් අන්තර්ගතය
ජෛව තාක්ෂණය යනු ජෛව විද්‍යාව මත පදනම්ව ඇති තාක්ෂණයක් වන අතර විශේෂයෙන්ම මෙය කෘෂිකර්මය ආහාර විද්‍යාව සහ වෛද්‍ය ක්ෂේත්‍රයන් හි සිදු වන භාවිතයන් සදහා යොදා ගනී
එක්සත් ජාතීන්ගේ ජෛව විවිධත්වය පිළිබදව හෝ සම්මුති‍ෙයහි සදහන් වන ආකාරයට ජෛව තාක්ෂණය අර්ථ දක්වා ඇත්තේ,

“විශේෂිතත වූ ප්‍රයෝජනයක් ලබාගැනීම සදහා නිෂ්පාදනයක් හෝ ක්‍රියාවලියක් නවීකරණය කරනු පිණිස ජෛව විද්‍යාත්මක පද්ධති, ජීවීන් හෝ එහි ව්‍යුත්පන්නයන් සදහා තාක්ෂණය යොදා ගැනීමයි
” 

ජෛව තාක්ෂණය බොහෝ අවස්ථාවලදී 21 වන ශත වර්ෂයෙන් ප්‍රවේනි ඉන්ජිනේරු විද්‍යාව හැදින්වීම සදහා ලබාදුණි
කෙසේ වුවද මෙමගින් මිනිසුන්ගේ අවශ්‍යතාවය මත පදනම්ව ජීවී ද්‍රව්‍යය නවීකරණය වීමක් සිදු කෙරිණි
දේශීය ශාක වර්ග වඩාත් හොද අස්වැන්නක් ලැබෙන පරිදි ස්වාභාවික වර්ණය සහ දෙමුහුන් කිරීම මගින් නවීකරණය කෙරුණි
ජෛව ඉංජිනේරු විද්‍යාව යනු සියළුම ජෛව තාක්ෂණික යොදා ගැනීම් මත පදනම් වූ විද්‍යාවකි
නූතන තාක්ෂණය සහ නව ප්‍රවේශයන් සංවර්ධනය වීමත් සමගම සාම්ප්‍රදායික ජෛව තාක්ෂණ කර්මාන්ත ක්ෂේත්‍රය තුළ නිම්වළලු පුළුල් වූ අතර ඔවුන්ගේ නිෂ්පාදනයන් වන ගුණාත්මක බව වර්ධනය කරමින් එම පද්ධතිවල නිෂ්පාදන හැකියාව ඉහළ නැංවුණි
1971 ට ප්‍රථම ජෛව තාක්ෂණය යන යෙදුම ප්‍රාථමික වශයෙන් යොදා ගැනුනේ ආහාර නිෂ්පාදනය සහ කෘෂිකර්මාන්තයේදීය
1970 වේ සිට එය බටහිර විද්‍යාත්මක සංවිධාන මගින් විද්‍යාගාර මත පදනම් වූ ක්‍රමෝපායන් ලෙස ජෛව විද්‍යාත්මක පර්යේෂණයන් සදහා අන්තර්ගත කරන ලදී
ඩී.එන්.ඒ ප්‍රතිසංයෝජනය, පටක වර්ධක මාධ්‍යයක් ලෙස භාවිතා කිරීම, ජීවී ශාක තුළ තිරස් ජාන ප්‍රවාහනය සහ ධාරක ජීවියෙකු තුළට බැක්ටීරියාවක් වාහකයා ලෙස භාවිතා කරමින් ඩී.එන්.ඒ ප්‍රවාහනය කිරීම මේ සදහා නිදසුන්ය
සත්‍ය වශයෙන්ම මෙම විග්‍රහ කෙරුම අතීතයේ දී සහ නූතනයේදී කාබනික ද්‍රව්‍යයන් භාවිතා කරමින් ආහාර නිෂ්පාදනය වැඩිකර ගැනීම සදහා සිදු කරන ලද සියළුම ක්‍රමෝපායන් හැදින්වීම සදහා පුළුල් වශයෙන් භාවිතා කළ යුතු වේ
එමනිසා මෙම යෙදුම පහත ආකාරයට ද අර්ථ දැක්විය හැකිය
“දේශීය හෝ විද්‍යාත්මක දැනුම භාවිතා කරමින් ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් හෝ උසස් ජීවීන්ගේ සෛල සහ පටක කළමණාකරණය කරමින් ආහාර කර්මාන්තයෙහි සහ එහි පාරිභෝගිකයන් හට තත්වයෙන් උසස් වෙළද ද්‍රව්‍ය සහ සේවාවක් සැපයීමයි
ජෛව තාක්ෂණය ප්‍රවේනි විද්‍යාව, අනුක ජීව විද්‍යාව, ජෛව රසායනය, කළල විද්‍යාව සහ සෛල ජීව විද්‍යාව සමග සම්බන්ධතා දක්වන අතර ඒවා රසායනික ඉංජිනේරු විද්‍යාව, තොරතුරු තාක්ෂණය සහ රොබෝ විද්‍යාව වැනි ප්‍රායෝගික සංකල්පයන් සමග ද සම්බන්ධතා පවතී
ව්‍යාධි ජෛව තාක්ෂණය මගින් ප්‍රයෝජනවත් ප්‍රතිඵල ලබාගත හැකි පරිදි ව්‍යාධි ජනකයින් සහ ඔවුන්ගේ ව්‍යුත්පන්නයන් උපයෝජනය කරන ආකාරය පිළිබදව විස්තර කරනු ලබයි
මූලාශ්‍ර

භාහිර සබැඳි

 What is Biotechnology
– A curated collection of resources about the people, places and technologies that have enabled biotechnology
 Science news website for biotech update

Life sciences industry
 
ජෛව විද්‍යාව
ජීව විද්‍යාව
විද්‍යාව
ආයුර්වේදයෙහි වර්ධනය  

බුදුන්ගේ සමයෙහි (බු
ව 520 කාලයේදී) ආයුර්වේද  ක්‍රම වේදයන් වඩාත් පෝෂණය වු අතර මේ කාල සීමා වලදී ආයුර්වේ වෛද්‍ය වරුන් රසදිය සහ සල්ෆර් අන්තර්ගත ඖෂධ වර්ග භාවිතා කරන ලදී
මේ කාලයේදී රසදිය, සල්ෆර් සහ අනෙකුත් ලෝහ වර්ගයන් ශාකමය ඖෂධ හා සංකලනය කරමින් විවිධාකාර ඖෂධයන් නිෂ්පාදනය කෙරුණි
මේ කාලයේ දී විසූ වැදගත් ආයුර්වේද වෛද්‍යවරයෙකු වන්නේ නාගර්ජුනය
ඔහු ශාකසාර ඖෂධ භාවිතා කරමින් විවිධ රෝග සදහා ප්‍රතිකාර ක්‍රම සොයා ගත්තේය
නාගර්ජුන විසූ කාලයේදී සූර නන්ද, නාග්බෝධි, යශෝධාන, නිත්‍යනාග, ගෝවින්ද, අනත්දේව් සහ වාග් බට්ට යන අයද වාසය කළහ
ආයුර්වේදය පිළිබද දැනුම මේ කාලය තුළදී වැඩි දියුණු වු අතර මෙහිදි නවතම සහ වඩාත් කාර්යක්ෂම ඖෂධ වර්ග නිෂ්පාදනය වුණි
ඒනිසා මේ කාලසීමාව ආයුර්වේදයෙහි ස්වර්ණමය යුගය ලෙස හැදින්වේ
අශෝක අධිරාජ්‍යය‍ා (බු
ව 304 – 232) විසින් කාලිංඝ යුද්ධයේදී ලබාගත් ජයග්‍රහණයත් සමගම බුදු දහමින් ලැබු ඉගැන්වීම් වලට අනුව තම රාජධානිය තුළ කිසිදු ලේ සැලීමක් සිදු කිරීම බු
ව 250 දී තහනම් කරන ලදී
මේ නිසා ශල්‍ය කර්ම ක්‍රම සිදු කරන ලද ආයුර්වේද වෛද්‍ය වරුන්ට සැත්කම් ක්‍රම අත්හැරීමට සිදු වු අතර ඔවුන් ඒ වෙනුවට නවතම විකල්ප වෛද්‍ය ක්‍රම භාවිතා කරන ලදී
මේ කාලයේ දී ආයුර්වේද ක්‍රමය නැවත වරක් නව ඖෂධ වර්ග, නව ක්‍රම වේදයන් සහ නව සොයාගැනීම් වලින් ස්වයංපෝෂිත විය
මේ කාලයේ දී ශල්‍ය වෛද්‍ය විද්‍යාව ක්‍රමයෙන් භාවිතයට නොගන්නක් බවට පත්වුණි
චන්ද්‍ර ගුප්ත මෞර්ය (ක්‍රි
ව 375 – 415) සමයෙහිදී ඉන්දීය වෛද්‍ය ක්‍රමවේදයන්හි ප්‍රධාන  ‍ෙකාටසක් ලෙස ආයුර්වේදය සැලකු අතර බ්‍රිතාන්‍යයන් එරට තුළ ජනාවාස ඇති කර ගන්නා තුරුම එය එසේ පැවතිණි
චක්‍රපානී දත්ත (දත්ත ශර්මා) යනු බෙන්ගාලයෙහි විසු වේද බ්‍රාහ්මණයෙකු වන අතර ඔහු චක්‍රදත්ත නමින් ආයුර්වේද ග්‍රන්ථයන් රචනා කරන ලදී
චක්‍රපානි දත්ත මහා ලක්ෂ්මන් සෙන් රජුගේ රාජ්‍ය වෛද්‍ය වරයා විය
ඇතැම් අය විශ්වාස කරන අන්දමට චක්‍ර දත්ත ආයුර්වේදයෙහි  හරය ලෙස හැදින්වේ
බ්‍රිතාන්‍යයන් විසින් ඉන්දියාව පාලනය කරන සමයේදී බටහිර වෛද්‍ය ක්‍රමයන් බහුලව ව්‍යාප්ත වුවද ඉන්දියානුවන් විසින් ආයුර්වේද වෛද්‍ය ක්‍රමවේදයන් සුරක්ෂිතව භාවිතයට ගන්නා ලදී
දශක ගණනාවක් මුළුල්‍ලේ විවිධ ආයුර්වේද වෛද්‍ය විද්‍යාලවල කීර්තිය සහ හැකියාවන් කැපීපෙන ලෙස පිරිහීමට ලක්වූයේ බටහිර වෛද්‍ය විද්‍යාව සහ බටහිර වෛද්‍ය ක්‍රමය භාවිතයට ගන්නා රෝහල් බිහිවීමත් සමගමය
කෙසේ නමුත් 1970 මුල භාගයේ සිට ආයුර්වේද වෛද්‍ය ක්‍රමයේ වටිනා‍කම  පිළිබදව ක්‍රමයෙන් අවබෝධ වීමට පටන් ගත් අතර අද වන විට ඉන්දියාව පුරාම ආයුර්වේද රෝහල් සහ වෛද්‍ය වරුන් වඩාත් වැඩි වශයෙන් බිහිවෙමින් පවතී
එමෙන්ම ශාකසාර ඖෂධ නිෂ්පාදනය සහ අලෙවි කිරීම කැපීපෙනෙන ලෙස ඉහළ ගොස් ඇති අතර ඒවායෙහි ප්‍රතිලාභ පිළිබදව විද්‍යාත්මක සාක්ෂි පවතී
මේ වන විට ලොව පුරාම ආයුර්වේද වෛද්‍ය ක්‍රමය භාවිතයට ගැනේ
තුවාල සුවවීම හෙවත් සුවවීම යනු හානියට පත් වූ හෝ විනාශ වූ පටක සහිත ප්‍රදේශයක ප්‍රමාණය අවමකර ගැනීම සදහා ශරීරයෙහි සෛල මගින් ප්‍රතිජනනය හා ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීම සිදුවන ක්‍රියාවලියකි
සුව වීමේදී හානි වූ පටක ඉවත් කිරීම සහ ඒවා නව පටක මගින් ප්‍රතිස්ථාපනය කිරීම යන අංග දෙකම සිදුවේ
මෙලෙස ප්‍රතිස්ථාපනය සිදු කිරීම ක්‍රම දෙකකට සිදුවේ
ප්‍රතිජනනය මගින් (Regeneration) මෙහිදී කුණු වූ පටක හා සෛල එහි මුලින්ම පැවති සෛලවලින්ම නැවත ප්‍රතිස්ථාපනය කරනු ලබයි