Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
මෙය අතීතයේදී චිත්‍රපටි පටිගත කිරීම සහ ප්‍රදර්ශනය සඳහා භාවිතා කළ මූලික මාධ්‍ය වන ඡායාරූප පටල (Photographic film – Film Stock) හැදින්වීම සඳහා භාවිතා වූ ඉංග්‍රීසි වචනයෙන් බිඳී ආ පදයකි
චිත්‍රපටියක් හැඳින්වීම සඳහා ඉංග්‍රීසි බසින් විවිධ නම් භාවිතා කළ හැකිය
(picture, picture show, photo play, flick සහ වඩාත් පොදුවේ movie) මෙම ක්ෂේත්‍රය හැඳින්වීමට භාවිතා වන අනෙකුත් පදයන් අතරට රිදී තිරය වැනි යෙදුම් පෙන්වා දිය හැකිය
(the big screen, the silver screen, the cinema, the movies)

සටහන් 

සිනමාව
The Lord of the ring
The Return of the King යනු පීටර් ජැක්සන් විසින් සම රචනා කළ සම නිෂ්පාදනය කළ මනඃකල්පිත වීර චරිත චිත්‍රපටයකි
R වොල්‍කීන්ගේ ‘The Lord of the Rings’ කෘතියෙහි තුන්වන වෙළුම මත පදනම් වී ඇති අතර (නමුත් දෙවන වෙළුමෙහි කොටස් ද ඇතුළත් වේ
) එය ‘The Lord of the Rings’ චිත්‍රපට ත්‍රිත්වයෙහි අවසාන චිත්‍රපටය වේ
එය ‘The Fellowship of the Rings’ සහ ‘The Two Towers’ අනුව දිවෙන අතර සම චිත්‍රපටවලට සමගාමීව චිත්‍රපටයට නගා ඇත
සවුරන් විසින් භූමි මධ්‍යය ආක්‍රමණය කිරීමේදී ඔහුගේ අවසාන අදියර දියත් කිරීමත් සමග, මායාකාර ගැන්ඩාෆ් සහ රෝහන්හි රජු තිඔඩන් විසින් ඉදිරියෙන් පැමිණෙන තර්ජනයෙන් ගොන්ඩර්හි අගනුවර වන මිනාස් ටිරිත් ආරක්ෂා කර ගැනීමට සිය හමුදාවන් රැස් කරනු ලබයි
ඇරගන් අවසානයේදී ගොන්ඩර් අත්පත් කරගන්නා අතර ඔහු විසින් සෞරන් පරාජය කිරීම පිණිස උදවු ලබා ගැනීමට භූත සේනාවක් කැඳවයි. අවසානයේදී ආයුධවල සියලු බලයන් හමුදාව සතු වුවද ඔවුන්ට ජයගත නොහැකි බව ඔවුන් තේරුම් ගනී
හොබිට්ස්, ෆ්‍රෝඩෝ, සහ සෑමි යන තිදෙනාට මුද්දේ වගකීම පැවරෙන අතර ගොලමි ඔවුන්ට ද්‍රෝහි වේ, අවසානයේදී ඔවුන් මෝඩෝහි One Ring විනාශ කරනු ලැබේ
The Return of the King’ චිත්‍රපටය, වැඩිම විවේචක ප්‍රසාදය දිනූ චිත්‍රපටි අතරින් 1 ක් සහ මෙතෙක් වැඩිම බොක්ස් ඔෆිස් සම්මානය ලැබූ චිත්‍රපටය බවට පත් විය
මෙය හොඳම චිත්‍රපටය සඳහා ඇකඩමි සම්මානයද ජයග්‍රහණය කළ අතර මනඃකල්පිත චිත්‍රපටයකට ඉතිහාසයේ පළමුවරට ලද සම්මානය එය විය
එසේම එය ‘ටයිටැනික්’ චිත්‍රපටයට පිටුපසින් සිටිමින් මෙතෙක් ලොව පුරා දෙවැනි වැඩිම ආදායම් ලද චිත්‍රපටය බවටද, චිත්‍රපට මාලාවෙහි වැඩිම සාර්ථකත්වය ලැබූ චිත්‍රපටය බවටද පත් විය
මෙහි විශේෂ දීර්ඝ කරන ලද සංස්කරණය, චිත්‍රපටයේ විවිධ කොටස් සහිත අතිරේක මිනිත්තු 52 න් සමන්විත වන අතර එහි DVD තැටිය 2004 දෙසැම්බර් 14 වැනි දින නිකුත් කරන ලදී
ඉන්ද්‍ර වනාහි යුද්ධයට මෙන් ම කාලගුණයට ද අධිපති දෙවියාය
හින්දුසමය අනුව හෙතෙම දෙවියන්ගේ රජුය
එසේම ස්වර්ගයට ද අධිපති වෙයි
ඉන්ද්‍ර පිළිබදව ප‍්‍රථම වරට සඳහන් වන්නේ හින්දු පූජනීය ග‍්‍රන්ථය වන ඍග්වේදයෙහි සදහන් වේ
ඒ අනුව හෙතෙම ප‍්‍රධාන දෙවියා වන අතර ආක‍්‍රමණශීලී චරිත ලක්ෂණවලින් යුක්තය
පශ්චාත් කාලීන හින්දු සමයෙහි පැන නැගි ති‍්‍රමූර්තිය අනුව ඔහුගේ ගෞරවය සහ කාර්යභාරය මදක් අඩු වී ඇතත් වෛදික යුගයේ සිට පුරාණ යුගය දක්වා ම ඉන්දීය පුරාණෝක්තීන්හි දෙවියන්ගේ ප‍්‍රධාන පාලකයා වශයෙන් ඉන්ද්‍ර හැම විට ම වැදගත් ස්ථානයක් හිමි කරගෙන ඇත
පුරාණ තුල

ඉන්ද්‍ර 14
එක් එක් 'මාත්‍ර' 'මන්වන්තර' නමැතියුගයක් තුළ පාලනය කෙරේ
මන්වන්තර 14 ක් එකතුවිමෙන් කල්ප 1 සෑදේ
මෙම 1 ක් ක්පයක් බ්‍රාහ්මයාගේ 1 ක් දවසක්හා සැසදේ
සෑම මන්වන්තරයකටම ඉන්දා 1 ක් ඇත
එනම්, කල්ප 1 කදී ඉන්ද්‍රා 14 ක් වෙනස් වේ
පහත ලයිස්තුව විෂ්නු පුරාණ 31 -2 වලින් උපුටා ගන්නා ලදී
හින්දු 'මුර්ති' යනුවෙන් හඳුන්වනු ලබන්නේ දේව ප්‍රතිමා ආදියයි
දේවානුභාවයෙන් ප්‍රතිමාවකට දේවත්වය කැඳවීම කළ පසු එයට වැඳුම් පිඳුම් කිරිමට සුදුසු බව පිළිගනිති
එම නිසා හින්දුන් මෙන්ම මහායාන බෞද්ධ ජනයා භක්තිය ඇති කර ගැනිම සහ භාවනාවන් සඳහා සිත කේන්ද්‍රගත කර ගැනීමට මෙම ප්‍රතිමා ප්‍ර‍යෝජනවත් ලෙස සලකයි
‍වංචකස්තු ග්‍රන්ථ වල ප්‍රතිමා  පුද පූජා සඳහා උපයෝගී කර ගැනිම පිළිබඳ ව විස්තරාත්මකව දක්වා ඇත
නිශ්චිත හැඩ රුවකින් තොර මුර්ති නොහොත් ප්‍රතිමා කලාතුරකින් දක්නට ලැබුනද, බහුල වශයෙන් දක්නට ලැබෙන්නේ නිශ්චිත හැඩ හෝ ස්වරූපයකින් දෙවියන් නිරූපනය කෙරී ඇති ශිව, ගණ, රාම, කාලි වැනි දේව ප්‍රතිමාවන් ය
ප්‍රාණ ප්‍රතිශ්ඨා නමින් හඳුන්වනු ලබන උත්සව අවස්ථාවල දී පූජකවරුන් විසින් මෙම ප්‍රතිමාවලට දිව්‍යමය භාවය ආරෝපණය කරනු ලැබේ
ප්‍රතිමා වන්දනය මඟින් එක් එක් පුද්ගලයා දෙවියන් කෙරෙහි ඇති භක්තිය වර්ධනය කර ගන්නා අතර ඔවුන්ගේ දෙවියන් කෙරෙහි  ඇති ඇල්ම ගෞරවය, වඩාත් තහවුරු කර ඇදහීම ද සිදුවන්නේය
කෙසේ වෙතත් “ආර්ය සමාජ” සහ "සත්‍ය ධර්‍ම මහිම" යන සංවිධාන මෙය හුදු, රූප වන්දනයක් පමණක් බව පවසා මෙම විශ්වාසයන් බැහැර කරනු ලබයි
සත්ගුරු සිවය සුබ්‍රමනියස්වාමි තුමා පවසන අන්දමට ප්‍රතිමා (මුර්ති) නූතන කාලයේ දුරකතනයකට සමාන කළ හැකිය
මේ අනුව කෙනෙකු කතා කරන්නේ දුරකතනයට නොවන බවත් එය දුර සිටින කෙනෙකු‍ට  කතා කිරිමේ මාධ්‍යය  වශයෙන්  පමණක් යොදා ගන්නා බව  පවසයි
ඒ ආකාරයෙන් වන්දනීය තත්ත්වයක් ආරෝපණය කර පූජනීයත්වය  වඩවා ඇති ප්‍රතිමා මඟින් කෙනෙකුට පහසුවෙන් දෙවියන් අවබෝධ කර ගැනිමට හැකිවනු ඇත
කලා ශිල්ප
හින්දු ආගම
ඔබට අවැසි ලිපිය තෝරාගන්න
හින්දු චන්ද්‍ර අලුත් අවුරුද්ද
Chaitra Navaratri or Navarati (March–April)
 හින්දු සූර්‍ය අලුත් අවුරුද්ද
පුත්තාණ්ඩු
 හින්දු මූල්‍ය චන්ද්‍ර අලුත් අවුරුද්ද
Kartik Shukla Pratipada (October–November)
රක්ෂා බන්ධන, (ආරක්ෂා බැඳීම) හෝ  රක්ෂී යනු, ප්‍රාථමික වශයෙන්  ඉන්දියාව, මුරුසිය සහ  නේපාලය(මදේශීවරුන් පමණි) යන රටවල විසින් පිළිපදනු ලැබෙන,  හින්දු උත්සවයක් වන අතර, එහිදී සැමරෙන්නේ සෙහොයුරන්, ඥාති සොහොයුරන් සහ සොහොයුරියන් අතර සම්බන්ධතාවයයි
ඉන්දියාවේ බොහෝ තැන්හී එය  රක්ෂී පූර්නිමා ලෙසින්ද හැඳින්වෙයි
පකිස්තානයේ සමහර කොටස්වලදීද එය සැමරෙයි
මෙම උත්සවය පවත්වනු ලබන්නේ හින්දුවරු, ජෛනවරු සහ සමහරක් ෂීක්වරු විසිනි
මෙම උත්සවයේ ප්‍රධාන අංගය වනු‍යේ ආරක්ෂාව ලබා ගැනීම වස් සොහොයුරියක විසින් රාකි නමින් හඳුන්වන ශුද්ධ වූ නූල් පටක් සොහොයුරකුගේ අතෙහි ගැට ගැසීමකි
මීට ප්‍රතිචාර වශයෙන් සොහොයුරා විසින් සොහොයුරියට ත්‍යාගයක්  දී ඇගේ ආරක්ෂාව සලසන බවට කැප වෙයි
සොයුරු සොයුරියන් විසින් ඔවුනොවුන්ට රස කැවිලි කැවිමද මේ උත්සවයේ විශේෂ ලක්ෂණයකි
මෙම ආරක්ෂාව සැලසීම හුදෙක් එකම පවුලේ සහෝදර සහෝදරියන් අතර පමණක්ම සිදුවිම අවශ්‍ය නොවේ
මේ සඳහා මස්සිනා, නෑනාවරු හෝ මිතුරු මිතුරියන් ඉදිරිපත් විමද  සිදුවේ
මිනෝර්හි රාණි, කරුණාවති යන ස්ත්‍රියක් ඇයට බන්දුර් ෂා නැමැත්තෙකුගෙන් තර්ජන එල්ල වූ අවස්ථාවක සිය ආරක්ෂාව පිණිස නූල් පටක් ‍මෝගල් අධිරාජ්‍යයකු වූ හුමායන් වෙත යැව් බව සඳහන් වේ
මෙහිදි හුමායන් ඔහු නිරතව සිටි යුධ මෙහෙයුම  නවතා ඇගේ ආරක්ෂාව සඳහා ආ බවත් සඳහන් වේ
මෙම රාකි චාරිත්‍රය අනෙකුත් අවස්ථාවලදී ද භක්තීත්වය ප්‍රකාශ කිරිම සඳහා යොදා ගැනේ
(පවුලෙන් පිටස්තර අය සමඟ වුවද චාරිත්‍රය සිදුකල බව සඳහන් ව ඇත)
‍

ආශ්‍රිත
මැනැවින් ඉටුකෙරෙන පූජාවකදී පහත දැක්වෙන පියවර අනුගමනය කෙරේ
1. දේවාරාධනය

2. පිළිගැන්වීම

3. ආයාචනය

4. නිමකිරීම

5. ධෝවනය සහ බෙදාදීම

ආරාධනය

දේවාලයක් තුළ පිහිටි  ප‍්‍රතිමාවක් හෝ තාවකාලික සංකේතයක් මගින් හෝ දෙවියන්ට ආරාධනය කිරීම පළමුව සිදු කරනු ලැබේ
භාෂාවේ සහ ඥානයේ දෙවගන වන සරස්වතිය වෙනුවෙන් තීන්ත භාජනයක්, පෑනක් සහ මල් කිනිත්තක්
ශිව වෙනුවෙන් ශෛලමය ශිව ලිංගයක්

	විෂ්ණු වෙනුවෙන් හැඩ ගැන් වූ පාෂාණයක්

කෙසේවෙතත් බොහෝ පූජාවන්හිදී ගංගා නදියේ ජලයෙන් පුරවාගත් මැටි කලයක් සහ අඹ කොළ මත තබන ලද පොල් ගෙඩියක් සංකේතයක් ලෙස භාවිත කෙරේ
1.  ආසනයක් පිළිගැන්වීම

2.  පා ධෝවනය පිණිස ජලය පිළිගැන්වීම

3.  අත් ධෝවනය පිණිස ජලය පිළිගැන්වීම

4.  පානය පිණිස පැන් පිළිගැන්වීම

5.  ස්නානය කරවීම

6.  සිරස ස්නානය කරවීම

7.  අසුන් ගැන්වීම

8.  ඇදුම් පූජා කිරීම

9.  පූන නූල පැළදවීම

10. සදුන් ආලේපය පූජා කිරීම

11. සහල් පූජා කිරීම

12. පුෂ්ප  පූජා කිරීම

13. ස්තෝත‍්‍ර ගායනය

14. සුවද දුම් පූජා කිරීම

15. ආලෝක පූජා කිරීම

16. ආහාර පූජා කිරීම

17. පළතුරු පූජා කිරීම

18. බුලත් පූජා කිරීම

මේ සියල්ල ඉන්දීය සමාජය තුළ ගෞරවණීය අමුත්තෙකු විෂයයෙහි සිදු කෙරෙන සංග‍්‍රහ වේ
ආයාචනය

පූජාවන්හි ඉතාමත් ම නිර්මාණාත්මක අංගය ආයාචනය සේ සැළකිය හැකිය
නිමකිරීම

යහපත අයැදිමින් ද වරදක් සිදුවූයේනම් කමාව අයැදිමින් ද සියලූම පූජා භාණ්ඩ දෙවියන් උදෙසා නැවත වරක් කැප කරමින් දෙවියන් වටා ප‍්‍රදක්ෂිණා කිරීම මෙහිදී සිදුවෙයි
ධෝවනය සහ බෙදාදීම

දෙවියන්ට ආරාධනය කරනු ලැබූයේ තාවකාලික සංකේතයක් මගින් නම් එය ජලයෙහි ගිල්වා ධෝවනය කිරීම පිණිස විශේෂ උත්සවයක් පවත්වනු ලැබේ
යටත්විජිත සමය-ඇමරිකානු සාහිත්‍යය  
ඇමරිකානු සාහිත්‍යයේ මුල්කාලීන ස්වරූපය වූයේ, යුරෝපීන්ට හා යටත්විජිත සභාවන්ට ලැබුණු ප්‍රතිලාභ වර්ණනා කරමින් ලියවුනු ලිපි හා පත්‍රිකාය
කපිතාන් ජෝන් ස්මිත් ඇමරිකාවේ ප්‍රථම ග්‍රන්ථ කර්තෘවරයා ලෙස සලකන අතර "ටෲ රිලේශන් ඔෆ් වර්ජිනියා (1608)" , "ජෙනරල් හිස්ට්‍රි ඔෆ් වර්ජිනියා", "නිවු එන්ග්ලන්ඩ්" හා "සමර් අයිල්ස්" ඔහුගේ කෘති කිහිපයකි
ඩැනියෙල් ඩෙන්ටන්, තෝමස් ආශෙ, විලියම් පෙන්, ජොර්ජ් පර්සි, විලියම් ස්ට්‍රෙචි, ජෝන් හමොන්ඩ්, ඩැනියෙල් කොක්ස්, ගේබ්‍රියෙල් තෝමස් හා ජෝන් ලෝස්න් එම ශෛලිය අනුගමනය කළ තවත් රචකයන් කිහිප දෙනෙකි
ඇමරිකාවේ ආගමික මතභේද සඳහා තුඩුදුන් ගිවිසුම්ද මුල්කාලීන ලිපි ලිවීමේදී ඒවාට මාතෘකා විය
ජෝන් වින්ට්‍රෝප් විසින් රචනා කළ සඟරාවක "මැසචුසෙට්ස් බේ කොලනි" යන ආගමික පදනම පිළිබඳව සාකච්ඡා කරන ලදී
"මේෆ්ලවර්ස්" නැමති කෘතිය පැමිණීමෙන් පසු වර්ෂයේ එඩ්වර්ඩ් වින්ස්ලෝ දින දර්ශනයක් වර්ථා කරන ලදී
ආගමික අභාශය ලත් අනෙකුත් රචකයන් වන ඉන්ක්‍රීස් මැතර් සහ විලියම් බ්‍රැඩ්ෆෝර්ඩ් යන අය විසින් "හිස්ට්‍රි ඔෆ් ද ප්ලේමවුත් ප්ලාන්ටේෂන් (1620-47)” නමින් සඟරාවක් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදහ
රොජර් විලියම්ස් සහ නතාලියෙල් වොර්ඩ් යන කර්තෘවරු ක්‍රිස්තියානි සභාවේ බිඳීයාම පිළිබඳව දරුණු චෝදනාත්මක ප්‍රකාශ නිකුත් කර ඇත
ඒ අතර සමහර කාව්‍යයන්ද පැවතිණි
ඇන් බ්‍රැඩ්ස්ට්‍රිට් සහ එඩ්වර්ඩ් ටේලර් යන අය විශේෂ සැලකිල්ලකට බඳුන් විය
අවසන් විනිශ්චය කාලය විස්තර කරමින්, මිෂෙල් විග්ල්ස්වර්ත් විසින් ලියන ලද "ඩේ ඔෆ් ඩූම්" යන කවිය සඳහා විශාල ඉල්ලුමක් පැවතිණි
නිකොලස් නොයිස් නැමති කවියාද තම පද්‍ය හේතුවෙන් ප්‍රකට විය
මුල්කාලීනව ලියවුණු වෙනත් ලිපි මඟින් ඉන්දියානුවන් සමඟ ඇතිවූ ඝට්ටන හා අන්තර් ක්‍රියා පිළිබඳව විස්තර කෙරේ
ඩැනියෙල් ගෝකින්, ඇලෙක්සැන්ඩර් විටේකර්, ජෝන් මේසන්, බෙන්ජ්මින් චර්ච් හා මේරි රෝලන්ස් යන අයගේ ලිපි තුළින් මෙය පැහැදිලිව දැකගත හැකිය
ජෝන් එලියට් විසින් බයිබලය අල්ගකින් භාෂාවට පරිවර්තනය කරන ලදී
18 වැනි ශතවර්ෂය මුල් භාගයේදී ("කැල්වින්වාදය" පිළිබඳව තදින් කියා සිටින) ජොනතන් එඩ්වර්ඩ් සහ ජොර්ජ් වයිට්ෆීල්ඩ් විසින්, ආගමික පුබුදුව පිළිබඳව ලියන ලද "ග්‍රේට් අවේක්නින්" නැමති කෘතිය එළිදක්වන ලදී
තෝමස් හුකර්, තෝමස් ෂෙපර්ඩ්, යූරි ඔර්ක්ස්, ජෝන් වයිස් හා සැමුවෙල් විලර්ඩ් යන අය අසත්‍ය පිළිකුල් කළ, ආගමික රචකයන් වේ
එනමුත් සැමුවෙල් සෙවල්, සාරා කෙම්බල් නයිට් හා විලියම් බර්ඩ් යනු සන්සුන් සහ ලිහිල් රචකයන් කිහිප දෙනෙකි
විප්ලවකාරී සමයේදී දේශපාලනය පිළිබඳව සැමුවෙල් ඇඩම්ස්, ජෝශී කුවින්සි, ජෝන් ඩිකන්ස් හා ජෝසප් ගැල්වේ වැනි රජයට ගැති රචකයන් විසින් ලිපි ලියන ලදී
ඒ අතරින් ප්‍රධාන චරිත දෙක වන බෙන්ජමින් ෆ්‍රෑන්ක්ලින් විසින් රචිත "පුවර් රිචර්ඩ්ස් අල්මැනක්" හා "ඕටොබයග්‍රෆි ඔෆ් බෙන්ජමින් ෆ්‍රෑන්ක්ලින්" යනු ඔවුන්ගේ බුද්ධිය හා වර්ධනය වෙමින් පැවතුණු ඇමරිකානු අනන්‍යතාවයෙන් ලැබුනු අභාෂය විදහා දක්වන ශ්‍රේෂ්ඨ නිර්මාණ දෙකකි
විප්ලව කාලයෙදී "යැන්කී ඩුඩල්" හා "නේතන් හෝල්" වැනි කවි සහ ගීත ජනප්‍රියව පැවතිණ
ජෝන් ටම්බල් හා ෆ්‍රැන්සිස් හොප්කින්ස් ප්‍රකට උපහාස රචකයන් විය
පිලිප් මොරීන් ෆ්‍රේනී යුධ කාලය අලලා කවි ලිවීය
දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් පසු
දෙවන ලෝක යුද්‍ධයෙහි නිමාව සිට එනම් දළ වශයෙන් 1960 දශකයෙහි අග භාගය හා 1970 දශ‍කයේ මුල් භාගය වන කාලය ඇමෙරිකානූ ඉතිහාසයේ ඉතාමත්ම ජනප්‍රිය කෘතින්ගේ එළිදැක්වීම සිදුවිය
යථාර්ථවාදී නූතන අදහස් දරන්නන් සහ හණමිටි සමාජය අප්‍රිය කළ තරුණ ප්‍රේමාන්විතයින් මේ කාලය තුළ පෙරමුණ ගනු ලැබූහ
ඔවුන්ගේ මේ කාර්යයට දෙවන ලෝක යුද්ධයට ඇරමරිකාව හවුල් කිරීමට විත්තිකරුවන් වූවන්ගේ බලපෑම ද නොමද ලැබුණි
ජේ.ඩී සැලින්ගර්ගේ Nine Stories, The Catcher හා the Rye  වැනි කෘතින් ගේ සිට සිල්පියා ප්ලාක්ගේ  The Bell Jor වැනි කෘතින් දක්වා වූ නිර්මාණ, ඇමෙරිකාවේ උමතුව ජාතියේ සාහිත්‍යමය ප්‍රමුඛස්ථානයට ගෙන ඒමට හවුල්විය
වෙනත් රටවලින් ඇමෙරිකාවට පදිංචියට පැමිණි එලදීමිර් නෝබෝකොන් වැනි කතුවරුන් Lolita (ලෝලීටා)වැනි කෘතින් මඟින් මෙම මාතෘකාව ඉදිරියට ගෙන ගියහ
එම කාලය තුළදීම ඉහත දැක්වු තරුණ ප්‍රේමාන්විතයින් ඔවුන්ගේ  Lost generation පූර්වජයන්ගෙන් සංවිධානාත්මක පියවරක් ඉවතට තැබීය
නිව්යෝර්ක් නුවර හා කොලොම්බියා සරසවිය ආශ්‍රිතව ගොඩනැගී යම් කාලයකට පසු සැන් ‍ෆ්‍රෙන්සිස්කෝ නුවර නිළ වශයෙන් පිහිටවනු ලැබූ බුද්ධිමතුන්ගේ කව මඟින් බිහිවූ  Beat Generation හි කවි හා ප්‍රබන්ධ කරලියට පැමිණියහ
Beat යන පදය 'ජෑස්' සංගීතයේ ප්‍රතිවිරුද්ධ සංස්කෘතික රිද්මයටත්, යුද්ධයෙන් පසුවත් පැවති වෙනස්වීම් වලට ඇති අකමැත්ත කෙරෙහි වූ කැරළිකාර ස්වභාවයත්, මත්ද්‍රව්‍ය, මත්පැන් දර්ශන වාසය හා සෙන් බෞද්ධාගම ප්‍රමුඛ ආගම් වලින් ලැබූ නව ආත්මීය අත්දැකීමුත් සහ සියල්ලම හැඳින්වීමට සාමූහිකව භාවිතා කරන ලදී
ඇලන් ජින්ස්බර්ග් විසින් ඔහුගේ  Howl නම් කවිය මඟින් මෙම යාන්ත්‍රණයට අවශ්‍ය තාලය සපයන ලදී
මාගේ පරම්පරාවේ සුවිශේෂම බුද්ධිමතුන් උමතුව මඟින් විනාශ වනු මම දුටිමි
මේ කාලය තුළදීම ඇලන් ජින්ස්බර්ගේ මිත්‍රයෙකු වු ජැක් කොරොවුවැක් (1922-1969) ගේ ජනප්‍රියම නවකථාව වන The Road  මඟින් Beats  ලෙස හැඳින්වූවන්ගේ විනෝදකාමී,  බාහිර බලපෑම් රහිත, ස්ථර පදිංචියක් පවා නැති ජීවිත විග්‍රහ කරන ලදී
දෙවන ලෝක යුද්ධයට පසු සමය යුද්ධ නවකථා සම්බන්ධව නම් ඇමෙරිකාව තුළ විශාල සාහිත්‍යමය පිබිදීමක් ඇති වූ සමයක් විය
නෝමන් මේලර් ගේ The Naked and the dead (1948)  ‍ජෝසප් හෙලර්ගගේ  Catch -22 (1961) සහ කර්ථ වොන්නෙගට් ජූනියර්ගේ   Slaughter House- Five (1969) වැනි කෘතින් මේ කාලය තුළදී ඉතාමත් ජනප්‍රිය වූ කෘතීන් කිහිපයක් විය
සංසන්ඳනාත්මකව බැලූ කල, ජෝන් අප්බයික් ඇමෙරිකානු ජීවිතයේ ගැමි ජීවිතය අලංකාරව විස්තර කිරීමක් ලෙස සැලකිය හැකි කෘතීන් නිහඩ එහෙත් පෙරලිකාර රචනා ශෛලියකින් ඉදිරිපත් කළේය
ඇමෙරිකානු මධ්‍යම පන්තියෙහි කුඩා තොරතුරු පවා චරිතයට නැගීම නිසා 1960 දී රචිත Robbit Run   නමැති කෘතිය නවමු අත්දැකීමක් විය
මෙම නවකතාව වර්ථමාන කාලය එහි කතා විස්තරයට යොදාගත් පළමු නවකතා කිහිපය අතරින් එකක් ලෙස ද සැලකේ.

ෆ්ලැන්නරි ඕ'කොනර් (උපත මාර්තු 25, 1925 ජෝර්ජියාව විපත අගෝස්තු 3 1964 ජෝර්ජියාව) විසින්ද මාර්ක් ට්වේන් වැනි ඇමෙරිකානු සාහිත්‍යයේ ප්‍රමුඛ කතුවරුන්ට ඉතා සමීප මාතෘකාවක් වු දකුණු පළාත සහ මාතෘකාව පිරික්සීමට ලක්කොට සංවර්ධනය කරන ලදී
(Wise Blood 1952, The Violeut Bear it Away 1960, Everything that Rises Must Converge - ඇගේ ප්‍රසිද්ධම කෙටිකථාව හා අතිශය වැදගත් එකතුවක් 1965 දී ඇ‍ගේ අභාවයෙන් පසුව එළිදක්වන ලදී
සුවිශේෂි ඇමෙරිකානු රීතිය
1812 යුද්ධය සමග සහ සුවිශේෂී ඇමෙරිකානු නිර්මාණයන් බිහි කිරීම සඳහා ඇති වූ උනන්දුව හේතුකොට ගෙන ප්‍රධාන පෙළේ සාහිත්‍ය ලැදි උගත් පිරිසක් බිහි වූහ
මේ අතරින් වොෂින්ටන් අර්වින්, විලියම් කුලන් බ්‍රයන්ට්, ‍ජේම්ස් ෆෙනිමො‍්ර් කූපර් සහ එඩ්ගා ඇලන්පෝ කැපී පෙනුනහ
මෙයින් අර්වින් සුවිශේෂ ඇමෙරිකානු රීතියක් ඇති කිරීමට උත්සාහ ගත් ප්‍රථම ලේඛකයා ලෙස බොහෝ විට සළකනු ලැබේ
(මෙම කාරණය විවාදිතය) ඔහු ලියු හාස්‍යෝත්පාදක කෘතින් නම් සල්මන් ගුන්ඩි සහ බොහෝ දෙනෙක් දන්නා උපහාසාත්මක කථාවක් රැගත් අ හිස්ටරි ඔෆ් නිව් යොර්ක් බයි ඩීඩ්රිට් නිකර්බෝකර් (1809) වැනි කෘතින්ය
බ්‍රයන්ට් මුල්ම ප්‍රේමාන්විත සහ ස්වභාව සෞන්දර්ය එක් කරමින් කවි ලීවේය
මෙම කෘතින් ඒවායේ යුරෝපයේ මූලයන්ගෙන් විකාශනය වූ ලක්ෂණ පෙන්නුම් කළේය
1832 දී පෝ කෙටි කතා ලිවීම ආරම්භ කළේය
මේවායින් කීපයක් නම් ‘ද මැස්ක් ඔෆ් ද රෙඩ් ඩෙත්’, ‘ද පිට් ඇන්ඩ් ද පෙන්ඩුලුම්’ ‘ද ෆෝල් ඔෆ් ද හවුස් ඔෆ් යුෂර්’ සහ ‘ද මර්ඩර්ස් ඉන් ද රියු මෝර්ග්’ වැනි කෙටි කථාය
මෙම කථා වලින් මානව මනෝ විද්‍යාවේ සැඟවුනු තැන් ගවේෂණය විය
එමෙන්ම ප්‍රබන්ධ වල සීමාවන් අභිරහස් කථා සහ මායා ලෝකයන් දක්වා තල්ලු විය
කූපර්ගේ නැට් බම්පෝ ගැන ලෙදර්ස්ටොකින් කථා මාලාව අලුත් රටේ සහ විදේශයන්හි ජනප්‍රිය විය
හාස්‍යජනක කථා ලියු ලේඛකයන් ද ජනප්‍රිය වූහ
නිව් එංගලන්තයේ සෙබා ස්මිත් සහ බෙන්ජමින් පී ෂිලාබර් වැන්නෝද - ඔගස්ටන් බෝල්ඩ්වින් ලෝංග් ස්ට්‍රීට්, ජොන්සන් ජේ හූපර්, තෝමස් බැන්ග්ස් තෝර්ප්, ජෝශප් ජි බෝල්ඩ්වින් සහ ජෝර්ජ් වොෂින්ටන් හැරිස් වැනි ඇමෙරිකානු ප්‍රත්‍යන්ත දේශ ගැන ලියු අයද ඒ ගණයට අයත් වූහ
නිව් එංග්ලන්ඩ් බ්‍රාහ්මින් නමින් හැඳින්වූ ලේඛක කණ්ඩායමද හාවර්ඩ් විශ්ව විද්‍යාලයට සම්බන්ධ වූහ
මෙහි වැදගත් කණ්ඩායමට ජේම්ස් රසල් ලොවෙල්, හෙන්රි වර්ඩ්ස් වර්ත්, ලෝංග්ෆෙලෝ සහ ඔලිවර් වෙන්ඩෙල් හෝල්ම්ස් ද අයත් වූහ
1836 දි හිටපු ඇමතිවරයෙකු වූ රැල්ෆ් වුල්ඩෝ එමර්සන්ට් ‘නේචර්’ නම් ප්‍රබන්ධ ගණයට නොවැටෙන ආන්දෝලනාත්මක කෘතියක් ප්‍රකාශයට පත් කළේය
ඒ මගින් ස්වභාවධර්මයට අනූකූලව සහ එය අධ්‍යයනය කිරීමෙන් උසස් අධ්‍යාත්මික තත්වයක් ඇති කර ගත හැකි බවත්, සංවිධානය වූ ආගම් අවශ්‍ය විය නොහැකි බවත් ප්‍රකාශ කළේය
ඔහුගේ ලේඛණවලට ඔහු වටා සිටි ලේඛකයින්ගේ අදහස් පමණක් නොව ඔහුගේ දේශනා ඇසු මහජනතාවගේද අදහස්ද ඇතුලත් විය
එමර්සන්ගේ අනගිතම සහාය චින්තකයා සමහර විට හෙන්රි ඩේවිඩ් තෝරියෝ (Henry David Thoreau 1817-1862 නම් දැඩි අදහස් ඇති එංගලන්ත සභාවට අයත් නැති ක්‍රිස්තු භක්තිකයා විය හැකිය
වනයෙන් ගැවසිගත් පොකුණක් අසල කුටියක අවුරුදු දෙකක් ජීවත් වෙමින් ඔහු Wolden නම් පොතක් පමණ විශාලත්වයක් ඇති ජීවන සටහනක් ලීවේය
ඒ මගින් සංවිධානගත සමාජයේ අනවශ්‍ය අණ කිරීම්වලට බාධා පමුණුවන මෙන් බල කිරීමක් කරන ලදී
ඔහුගේ විරෝධාකල්ප සහිත ලියවිලිවලින් ඇමෙරිකානු ලක්ෂණයේ තනිපුද්ගලවාදය දෙසට ගැඹුරු මුල් බැසගත් කැමැත්තක් ප්‍රකාශ කෙරේ
ලෝකෝත්තර වාදය විසින් උනන්දු කරවනු ලැබු අනෙකුත් ලේඛකයින් නම් බ්‍රොන්සන් ඇලිකට්, මාර්ගර්ට් ෆුලර්, ජෝර්ජ් රිප්ලේ, ඔරෙස්ටන් බ්‍රවුන්සන් ජෝන්ස් වෙරි යන අයයි
අත්හැරීමේ වාදය වටා වූ දේශපාලන අර්බුද විසින් විලියම් ලොයිඩ්ට සහ ලිබරේට් නම් ඔහුගේ පත්‍රයටද, ඒ සමගම ජෝන් ග්‍රීන් ලීෆ් නම් කවියාටද සහ අන්කල් ටොම්ස් කැබින් නම් කෘතිය කළ හැරියට් බීචර් ස්ටොව්ටද පෙළඹවීම් ඇති කරන ලදී
1837දී තනානියෙල් හැව්තෝර්න් (1804-1864) සංකේත හා ගුප්ත සිදු වීම් වලින් පිරුණු Twice told tales වැනි ඔහුගේ කථා ඛාණ්ඩයක් වශයෙන් එක් කළේය
හැව්තෝර්න්, වරද, අභිමානය සහ ආවේග මැඩ පැවැත්වීම වැනි තේමාවන් ගවේෂණය කරන පූර්ණ දිග ප්‍රමාණයෙන් යුත් ආදර කථා වැනි නවකථා ලිවීමෙහි නිරත විය
ඔහුගේ අති විශිෂ්ඨ කෘතියක් වන ‘ද ස්කාර්ට්ලට් ලෙටර්’ ලියැවි ඇත්තේ පර පුරුෂ සේවනය හේතුවෙන් තමන්ගේ සමාජයෙන් කොන් කළ ගැහැණියක් පිළිබඳවයි. හැව්තෝර්න්ගේ ප්‍රබන්ධ ඔහුගේ මිතුරු හර්මන් මෙල්වින් කෙරෙහි ගැඹුරු ඝට්ඨණයක් තිබුනි
මෙම මෙල්විල් ඔහුගේ මූදු ගමන් යෙදුනු දින වලින් විචිත්‍ර නවකථා දක්වා කරුණු වෙනස් කිරීමෙන් පළමුවෙන් නමක් ඇති කර ගෙන තිබුනි
හැව්තෝර්න් ගේ උදාහරණයෙන් උනන්දු වූ මෙල්විල් දර්ශනවාදය පිළිබඳ විමර්ශනයන්ගේ පොහොසත් නවකථා කරණයෙහි දිගටම යෙදුනේය
නපුරු ගතිගුණ වල ස්වභාවය, පංචමහා භූතයන්ට එරෙහිව මනුෂ්‍යයන්ගේ අරගලය, වැනි තේමාවල් පරික්ෂා කිරීම සඳහා මොබිඩික් වැනි (තල් මසුන් සොයා ගිය චාරිකා) වැනි කෘතින් පිටුවහලක් වෙයි
මෙල්වින්ගේ ගැඹුරු අදහස් ඇති කෘතින් අලෙවිය අතින් දුර්වල විය
ඔහුගේ මරණය සිදු වන අවස්ථාවේ ඔහු පිළිබඳව බොහෝ දෙනාට අමතකව තිබිනි
ඔහු ගැන නැවතත් මතකය අවදි වන්නේ 20 වෙනි ශත වර්ෂයේ මුල් දශක දෙක තුලයි
ඇමෙරිකානු සාහිත්‍ය - 20 වැනි ශතවර්ෂය 

   
20 වෙනි ශත වර්ෂය ආරම්භයේදි ඇමෙරිකානු නවකථාකරුවන් ඉහළ සහ පහළ පන්ති සමාජ ජීවිතය හසුකර ගැනීම සඳහා ඔවුන්ගේ ප්‍රබන්ධ කථාවල විෂය පථය පුළුල් කළහ
ඊස්ටන් සීබෝඩ් සමාජය නම් වූ එම සමාජය තුළ ඇය හැදි වැඩුනාය
ඇගේ කදිම පොත් වලින් එකක් වූ ඒජ් ඔෆ් ඉනසන්ස් (The age of innocence) ඉලක්ක කර තිබෙන්නේ විවාහය සඳහා ලස්සන පිටස්තර ගැහැණියකට වඩා සාම්ප්‍රදායික සිරිත් විරිත් ගරු කරන සමාජය පිළිගත් ගැහැණියක තෝරා ගන්නා පිරිමියෙකු ගැනයි
මෙම කාලය තුළදීම ස්ටීවන් ක්‍රේන් (1871-1900) (Stephen crane) නිව් යොර්ක් නගරයේ වෙසඟනන් ගැන කියැවෙන ‘මැගි
ඔහු ප්‍රසිද්ධියට පත් වූයේ සිවිල් යුද්ධය අළලා ඔහු ලියු ‘ද රෙඩ් බැජ් ඔෆ් කරේජ්’ නම් නව කථාවෙනි
හැමිලින් යාර්ලන්ඩ් සහ ෆ්‍රෑන්ක් නොරිස් ඇමෙරිකානු ගොවීන්ගේ ප්‍රශ්න ගැන ලියුවෝය
දේශපාලන ලියවිලි මගින් සමාජ ප්‍රශ්න සහ සමගියේ බලය ගැන ඍජුව සාකච්ඡා වුණි
හෙන්රි ඇඩම්ස්ගේ ස්වයං චරිතාපදානය වූ ‘ද එඩියුකේෂන් ඔෆ් හෙන්රි ඇඩම්ස්’ කෘතියෙන් අධ්‍යාපන ක්‍රමයේ සහ නවීන ජීවිතයේ නොමනා පැති හෙළි කළේය
හැඩය සහ ශෛලිය පිළිබඳව කළ පරික්ෂණ වලින් ප්‍රස්තුත කාරණය සමග ඉක්මණින් සම්බන්ධ විය
1909 දී එවකට පැරීසියට පිටමං වී සිටි ගර්ට්රූඩ් ස්ටෙයින් (1874-1946) ත්‍රී ලයිව්ස් නමින් කෘතියක් ප්‍රකාශයට පත් කළාය
එය ජ්‍යාමිතික චිත්‍ර කලාව, ජෑස් සංගීතය සහ සමකාලීන කලා සහ සංගීතයේ අංගවලට ඇයට තිබු සමීප බව ආභාෂයට ගෙන ලියැවුණු අමුතු ආකාරයේ කෘතියක් විය
ඔහුගේ නිර්මාණ සංකීර්ණ ඒවා විය
ඇතැම් විට තේරුම් ගැනීමට දුෂ්කරය
ඒවායේ වෙනත් කලා ක්‍රමවලට සහ පෙර අපර දෙදිග සාහිත්‍යයට යොමු කළ කරුණු ඇත
ඔහු වෙනත් බොහෝ කවීන්ගේ ආභාෂය ලබා ගත්තේය
විශේෂයෙන් ටී.එස්.එලියට් (1888-1965) සඳහන් කළ හැකිය
පවුන්ඩ්ගේ කෘතිවල මෙන්ම එලියට්ගේ කාව්‍යයන්ගේද ව්‍යාංගර්ථයන් බහුලය
එෆ්. ස්කොට් ෆිට්ස්ජෙරාල්ඩ්ගේ (1896-1940) කථා සහ නවකථා වලින් 1920 දශකයේ අසහනකාරි නොසැලකිලිමත් තත්ත්වයන් හසුකර ගනි
අර්නස්ට් හෙමිංග්වේ (1899-1962) පළමු ලෝක යුද්ධ සමයේ ගිලන් රථ රියදුරෙකු වශයෙන් සේවය කිරීමේදි දරුණු ක්‍රියා සහ මරණය පිළිබඳ අත්දැකීම් ලබා තිබුණේය
ඔහු තම ලේඛනවලින් අනවශ්‍ය වචන කපා හැරියේය
ඔහු විසින්ම නිර්මාණය කරන ලද මිසිසිපි ප්‍රදේශයක් වූ යොක්නපටව්ෆා කවුන්ටි (Yoknapatawha County) කෘතියට මනුෂ්‍යත්වය පිළිබඳ අති විශාල පරාසයක් ඇතුළත් කර ගැනීමට ඔහු සමත් විය
ඔහු ඔහුගේ චරිත නිර්මාණය කර ඇත්තේ (පෙනෙන ආකාරයට) සංස්කරණයකින් තොරව දිගින් දිගටම විස්තර කරමින් එම චරිතවල අභ්‍යන්තර ස්වභාවය පෙන්වා දීම සඳහාය
) වර්තමානය තුළ අතීතය පවතින්නේ කෙසේද කියා පෙන්වීමට ඔහු කාල ක්‍රමානූකුල පිළිවෙල (විශේෂයෙන් ඈත දකුණේ වහල් සේවය පැවති කාලය) වෙනස් කළේය
, ගෝ ඩවුන්, මෝසෙස් සහ ද අන්වැන්ක්විෂ්ඩ් යනාදි කෘතින් ඇතුළත් වේ
මේ නිසාම විවේචකයින්ගේ නොව බොහෝ සෙයින් පාඨක ප්‍රසාදයට ඔහුට ලැබුණි
ඔහු බොහෝ විට දුගී ජනයා, සහ යහපත් ජීවිතයක් පතා වැඩ කරන පන්තිය ගෙන යන අරගලය ගැන ලීවේය
වඩා හොඳ ජිවිතයක් අපේක්ෂාවෙන් ඔක්ලොහෝමා සිට කැලිෆෝනියා දක්වා ගිය ජෝඩ් (Joads) නම් දුගි පවුලක් වටා එම කථාව ලියැවි තිබේ
ඔහුගේ අනෙකුත් ජනප්‍රිය කථා අතරට ටොරිල්ලා ෆ්ලැට් ඔෆ් මයිස් ඇන්ඩ් මෙන්, කැනරිරෝ සහ ඊස්ට් ඔෆ් ඒඩ්න් නම් කෘතින් ඇතුළත් වේ
දුගි අය ගැන ලියු අනෙකුත් ලේඛකයින් නම් නදනියෙල් වෙස්ට් (Nathanael west) ෆීල්ඩින් බර්ක්, ජැක් කොන්‍රොයි, ටොම් ක්‍රොමර්, රොබට් කැන්ට්වෙල්, ඇල්බර්ට් හාපර් සහ එඩ්වින් ඇන්ඩර්සන් යනාදිහු වේ
යථාර්ථවාදය, ට්වේන් සහ ජේම්ස්

මාර්ක් ට්වේන් (සැමුවෙල් ලැංග්හෝර්න් ක්ලෙමන්ස් 1835-1910 ලේඛණ කලාවේදි යොදා ගත් නම) ඇමෙරිකාවේ නැගෙනහිර වෙරලෙන් ඔබ්බෙහි මායිම් රාජ්‍යයක් වූ මිසූරි හි උපත ලද්දේය
මතක සටහන් අඩංගු Life on the Misissippi සහ නව කථාවක් වූ Adventure of Huckleberry Finn යන කෘතින් කලාපීය වශයෙන් ඔහුගේ ශ්‍රේෂ්ඨතම කෘතින් විය
පුවත්පත් කලාවේ පන්නරය ලැබු ට්වේන්ගේ ලේඛණ ශෛලිය සාමාන්‍ය ග්‍රාම්‍ය ව්‍යවහාරයෙන් යුක්ත ප්‍ර‍බෝධමත් සහ හාස්‍ය ජනක එකක් විය
මෙම ශෛලිය ඇමෙරිකානුවන්ගේ භාෂාව ලිවීමේ ක්‍රමය වෙනස් කළේය
ඔහුගේ චරිත සැබෑ මිනිසුන් ලෙස කථා කළ අතර ප්‍රාදේශීය භාෂා ව්‍යවහාරය පාවිච්චි කරමින් අලුතෙන් සොයාගත් වචන, ප්‍රාදේශීය උච්ඡාරණය යොදා ගනිමින් ඇමෙරිකානු ස්වරූපය විශිෂ්ඨ ලෙස පෙන්නුම් කළේය
ප්‍රාදේශීය උච්ඡාරණය සහ වෙනස්කම් ගැන උනන්දු වූ අනෙකුත් ලේඛකයින් වුයේ ජෝර්ජ් ඩබ්ලිව්.කේබල්, තෝමස් නෙල්සන් පේජ්, ජොඑල් චැන්ඩ්ලර් හැරිස්, මේරි නොඑල්ස් මර්ෆි Sarah Orne jewett, මේරි ඊ විල්කින්සන්, ෆ්‍රීමන් හෙන්රි කයිලර් බනර් සහ විලියම් සිඩ්නි පෝටර් (ඕ හෙන්රි) වැන්නන්ය
විලියම් ඩීන් හවෙල්ස් ද ඔහු‍ෙග් The Rise of Silas Lapham වැනි ඔහුගේ නවකථා තුලින් සහ ‘Atlantic Monthly, (අත්ලාන්තික් මන්ත්ලි) නම් පුවත්පතේ කතුවරයා වශයෙන් යථාර්ථවාදි සම්ප්‍රදාය නියෝජනය කළේය
හෙන්රි ජේම්ස් (1843-1916) පැරණි ලෝකය සහ නව ලෝකය නම් වූ උභතෝකෝටික ප්‍රශ්නය කෙලින්ම ලිවීමෙන් ඒ දෙක අතර ගැටුමට මුහුණ දුන්නේය
ඔහු නිව් යොර්ක් සිටි හි උපන් නමුත් ඔහුගේ වැඩිහිටි කාලය බොහෝ සෙයින් ගත කළේ ලන්ඩනයේය
ඔහුගේ නවකථා බොහොමයකට පාදක වූයේ ඇමෙරිකාවේ ජීවත්වන සහ යුරෝපයට යනෙන ඇමෙරිකානුවන්ය
නොයෙක් අවුල් සහගත වුත්, ඉතා උසස් යෙදුම් සහිත වාක්‍ය සහ ආවේගයන් සහ මනෝවිද්‍යාත්මක කාරණාවල සියුම් වෙනස් විස්තර කර දැක්වීම ආදි කරුණු නිසා ඔහුගේ ප්‍රබන්ධ කියවීම වෙහෙසකර විය
යු‍රෝපයේ ජීවත්වූ රුවැති ඇමෙරිකානු ගැහැණු ළමයෙකු පිළිබඳ ලියැවුනු Daisy Miller නම් වෘතාන්තයද The turn of the screw නම් අද්භූත හොල්මන් කථාවද ජනතාව ප්‍රිය කළ ඔහුගේ කෘතින් දෙකකි
සටහන් 
සාහිත්‍යය
{|

|-

|
|-
{|
ප්‍රතිසංස්කරණ සාහිත්‍යය තුළ අන්තර්ගත වී ඇත්තේ 'පැරඩයිස් ‍ලෙසට්', 'අර්ස් ඔෆ් රොචෙස්ටර්ස්' සැඩ්මන් හා ලිංගික හාස්‍ය ගැබ්ව ඇති ' ද කන්ට්‍රී වයිෆ්', '‍ෆිල්ජිගේ' හා 'මොරෙල් විස්ඩම්' යන ඒවාය
එහි දක්නට ලැබෙන්නේ, 'ලොකේස්‍' ගේ 'ට්‍රිප්ස් ඔන් ‍ගවර්මන්ට්' රාජකීය සමාජයේ සොයා ගැනීම, 'රොබට් බෙයිල් ගේ' පරීක්ෂණ, ඩ්‍රයිඩ්න්ගේ විවේචනයන්ට පුරෝගාමී වූ සාහිත්‍යය යන ඒවාය
අරාජිත කාලය තුළදී පළමුවෙනි චාර්ල්ස් රජුට ඈදුනු බලකායක් විසින් විසිහැවරිදි දෙවන චාර්ල්ස් සමඟ විවාදයකට යොමු විය
එම නිසා චාල්ස් (දෙවන) සමඟ ගමන් කළ රදලයා සාහිත්‍ය කටයුතු උදෙසා දශකයක පමණ කාලයක් මෙම මහද්වීපයේ නැවතී සිටියේ ය
චාර්ල්ස් ප්‍රංශ නාට්‍යයන්ට යොමු වීමෙන් කාලය ගත කල අතර ස්පාඤ්ඤ ජාතිකයන්ට රුචි නාට්‍යමය කලාවක් සංවර්ධනය කළේය
පෝලන්‍තයේ ජීවත් වූ ‍ ශ්‍රේෂ්ඨයන් වාණිජ ගනුදෙණු කිරීම් මෙන්ම සාධාරණත්වය පිළිබඳව ඉගෙනීමට යොමු වූ අතර, බුද්ධිවාදී ගද්‍ය මඟින් නිල වශයෙන් හා සාධාරණ ලෙස ජාතිය බෙදී යෑම පිළිබඳ තර්ක කළේය
ඉතා වැදගත් සහ විශාලමය කාව්‍යයමය ආකාරය වූයේ හාස්‍යය
සාමාන්‍යයෙන් හාස්‍යය ප්‍රකාශයට පත් කලේ නිර්නාමික ආකාරයෙනි
අනෙක් අතින් අපහාස නීතිය ඉතා පුළුල් ජාලයක් බැවින් හාස්‍ය උත්පාදකයෙකුට ශ්‍රේෂ්ඨයෙක් පිළිබඳව විවේචනය කළ බවට ඔප්පු වූව හොත්, අධිචෝදනා වලින් මිදීමට නොහැකි විය
අනෙක් අතින් දුෂ්ඨයින් විසින් බොහෝ දුරට පොහොසත් පුද්ගලයන් වූ සැකකරුවන්ට ශාරීරික පහර දීම්  සිදු නොකළෝය
'ජෝන් බ්‍රයිඩ්න්" සැන්ටයර් ඔන් මෑන් කයින්ඩ්' රචනා කිරීම සම්බන්ධයෙන් හුදෙක්ම සැකකරුවෙකු විය
නිර්ණාමිකත්වයේ ප්‍රතිඵලයක් වූයේ විශ්ඨත්වයෙන් හා කුසලතාවයෙන් පිරි කාව්‍යයන් ප්‍රසිද්ධියට හෝ ප්‍රකාශනයට පත්නොවීමය
ප්‍රතිසංස්කරණ අවධියේ බලපවත්නා ගද්‍යයන් වූයේ ක්‍රිස්තියානි ආගමික ලේඛණයන් වන නමුත් අවසාන කාලයේ බලපැවැත් වූ නව ප්‍රභේදයන් දෙකක ආරම්භය දක්නට ලදී
ප්‍රබන්ධ කතා සහ ලේඛණ කලාව ආගමික ලේඛණයන් දේශපාලනික සහ ආර්ථික ලේඛණයන් තුළ වූ අතර දේශපාලනික සහ ආර්ථික ලේඛණයන් විසින් ආගම ඍජුව ප්‍රකාශ කරන ලදී
ප්‍රතිසංස්කරණය වූයේ 'ජෝන් ලෝකේ' ගේ අනුකම්පා නොවන කාර්යයන් රැසක් රචනා කල අවධියේය
'ලොකෙස්' ගේ අනුභූතවාදය මිනිසුන් විසින් තේරුම් ගැනීමට උත්සාහ දැරූ අතර, ඉන් ඉතා හොඳ තීරණ ගැනීමේ හැකියාවක් ඇති විය
පසුකාලීනව මෙම විද්‍යාත්මක ක්‍රමයන් ඇමෙරිකා පුනර්ජීවනයට හේතු විය
ඔහුගේ තේරුම් ගැනීමේ කාර්යයන් තුළින් මූලික අංගයක් වන සමාජයේ සිට 'තෝමස් හොබ්ස්' ආකාරයෙන් ප්ලාස්ටික් ආකාරයේ සමාජ ගිවිසුම් පිළිබඳ ප්‍රකාශ කිරීමට නැඹුරු විය
ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයට උත්සාහ දරමින් සිටී එක්තරා කාලයක් තුළ එරට දක්නට ලැබුණේ පුර්ණ පරාජයක නියුතු රජය පමණක් සැනසවිය හැකි සාහිත්‍ය ක්‍රමයකි
ප්‍රතිසංස්කරණය අමිහිරි නිකායවාදී ලේඛණයක් වූ නමුත් රැඩිකල් වාදය ප්‍රතිසංස්කරණයෙන් පසු නොනැසී පැවතුණි
'ජෝන් මිල්ටන්' වැනි අසභ්‍ය ‍දේ අතිශයින් පිලිකුල් කළ ලේඛකයින්ට විශ්‍රාම යැවීම හෝ ඒ සඳහා හැඩගැස්වීම සිදු කරන ලදී
'මොනරාකි' සම්බන්ධයෙන් විරුද්ධ උපදේශයන් ලබා දුන් 'සිගර්'
‍'ලෙව්ලර්' සහ චාර්ල්ස් (පළමුවන)යන අය රාජඝාතනයට ඍජුව සම්බන්ධ වුවත් ඔවුන් නොමරා මර්ධනය පමණක් කරන ලදී
සාහසික ලේඛකයින් පාතාල ක්‍රියාවලට සහයෝගය දුන් අතර, ආරාජික කාලය තුළ සේවය කල බොහෝ දෙනා ප්‍රතිසංස්කරණ තුළින් වැහැරී ගිය ස්ථානයකට හිමිකම් කියනු ලැබීය
'ජෝන් බුන්යැන්" අනෙකුත් ආගමික කතුවරයන්ට ඉහළින් නැගී සිටියේය
ඔනියන් ගේ 'ද පිල්ග්‍රිම්ස් ප්‍රොග්‍රෙස් ' පුද්ගලයන් වරදින්  ගලවාගැනීමේ හා ක්‍රිස්තියානි ජීවිතයට මඟපෙන්වීමේ උපමා කථාවක් විය
පව්වරණය හා දිව්‍යමය විවාහවලට විරුද්ධ වන පෙලඹවීම් ජය ගත හැකි ආකාරය පිළිබඳව 'ඔනියන්' රචනා කළේය
මෙම පොත තේරුම් ගත හැකි කථාවක් ආකා‍රයෙන් සහ ජීවිත කථා හා නාට්‍යයන්ගේ බලපෑම් පෙන්නුම් කල අතර තවද ප්‍රතිසංස්කරණ කාලය තුළ දී 'එඩ්මන්ඩ් ස්පෙන්ස්ර් විසින් සොයාගත් ශ්‍රේෂ්ඨ රූපක සම්ප්‍රදායේ පරික්ෂාකාරී බව පෙන්නුම් කළේය
පංචතේතින් ලබාගන්නා සාමාන්‍ය ආකාරය වූයේ පැත්තක් මුද්‍රණය කරන ලද පත්‍රිකා ප්‍රකාශනයයි
එක් විශාල තනි පිටුවක සාමාන්‍යයෙන් පක්ෂවාදී සිද්ධීන් සම්බන්ධ රචනා ලියවී තිබිණි
මෙම අවධියේ දී වෘත්තිමය සහ කාලීන (සුපුරුදු ප්‍රකාශනයන්ගේ තෙ‍්රුම) ඉංග්‍රීසි ලේඛන කලාවේ ආරම්භය දක්නට ලැබුණි
1689 රාජාසනයට අයිතිවාසිකම් කියන කාලයේ දී ලේඛන වාදය සංවර්ධනය විය
'ඇම්ස්ටර්ඩන්' හි සිටි විලියම් රාජ්‍යත්වයට පැමිණි පසු එංගලන්තයේ පුවත් පත් කලාව ආරම්භ විය
ඉංග්‍රීසි නවකතාවේ ප්‍රතිසංස්කරණ අවධිය තුළදී දිගු ප්‍රබන්ධ කථා සහ කල්පිතමය ජීවිත කතා,  අනෙක් ආකාරයන්ට වඩා පැහැදිළිවම වෙනස් විය
ප්‍රංශයේ සහ ස්පාඤ්ඤයේ පැවති ප්‍රේම ප්‍රබන්ධ කථා එංගලන්තයේ ප්‍රසිද්ධ විය
ප්‍රේම කථා වලට ස්ත්‍රීන් සම්බන්ධ වූ අතර, මෙය කියැවීම දුරාචාරයක් ලෙස සලකා ගැහැණුන්ට තීරු බදු අය කළේය
ප්‍රතිසංස්කරණ අවධියේ නවකතා ක්ෂේත්‍රයේ සුවිශේෂී චරිතය වූයේ 'ඇල්ෆ්‍රා බෙහෙන්' ය
ඇය වෘත්තීය කාන්තා නවකතාකරුවන් අතර ප්‍රමුඛයා වුවාය
එමෙන්ම එංගලන්තයේ ප්‍රධාන වෘත්තීය නවකතාකරුවන් අතරේද ඇය ඉදිරියෙන් සිටියාය
'බෙන්' ගේ සුප්‍රසිද්ධ නවකතාව වූයේ 'ඔරුනොකෝ' ය
මේ සඳහා පාදක වී ඇත්තේ 1688 දී සුරුනේම් යටත් කර ගත් කල්පිත රජවරයෙකුගේ ජීවිත කථාවය
‍'බෙන්ගේ' නවකතා තුළ ඛේදජනක බලපෑම් දක්නට ලැබෙන අතර නාට්‍ය රචකයෙකුගේ පරිණත භාවය දක්නට ඇත
අසභ්‍ය දේ පිළිකුල් කරන ලද රාජ්‍ය පාලනය පොදු වේදිකාවන් තුළ සංදර්ශනය තහනම් කිරීමෙන් පසු නාට්‍යයන් අධික ලෙස සහ ඉතා වේගයෙන් ප්‍රතිනිර්මාණය කරන ලදී
ප්‍රතිසංස්කරණ ආරම්භක අවධියේදී බොහෝ ප්‍රසිද්ධ, 'ජෝන් ඩ්‍රයිඩ්න්', 'විලියම් විචර්ලි" සහ ‍'ජොර්ජ් එතර්ප්' ගේ රසාත්මක නොවන හෝ 'ගැඹුරු' හාස්‍ය, උසාවි වටපිටාව සහ අනුවර්ත ලිංගික කුමන්ත්‍රණ සහ දිණුම ඇති 'මචෝ' ශිෂ්ඨ ජීවිත ක්‍රමය මින් නිරූපණය විය
විලියම් කොන්ග්‍රේව් ගේ ලව් ෆො ලව් (1965) සහ 'ද වේ ඔ‍ෆ් ද වර්ල්ඩ්" (1700) සහ 'ජෝන් වෙන්බ්‍රග්ස්' ගේ 'ද ෆියලැප්ස්' ' ද ප්‍රාවොක්ඩ් වයිෆ් ' වැනි හාස්‍යයන් සැහැල්ලු සහ විසිවන ශතවර්ෂයේ ආරම්භයේ වංශවත් චිත්‍ර කලාවට වඩා වෙනස් වූ බොහෝ මාධ්‍යම පන්තියේ ශීලයක් සහ පුළුල් නරඹන්නන් පිරිසක් කෙරෙහි අවධානය යොමු කළේය
1690 දී නාට්‍යයන් තුළ බොහෝ සමාජීය  නරඹන්නන් සහ ප්‍රබල මධ්‍ය පංතික ස්ත්‍රී නරඹන්නන් විය
උදාහරණයක් ලෙස ලිංගිකත්වය තුළ වූ හැල හැප්පීම් නිසා විවාහය දක්වා මාරු වීම යන තේමාව ප්‍රබල විය
තරුණ ආදරවන්තියන් තුළ හාස්‍ය පිළිබඳ අවධායනය අඩු අතර, වයසක පරම්පරාවේ අවධානය 'වෙඩ්න් බෙල්ස්' වලින් පසු විවාහ සම්බන්ධතාවයන් කෙරෙහි යොමු විය
දින චර්යා සම්පාදක 'ජෝන් එලියන්' සහ 'සැමැවෙල් පෙරිස්' සැමදා ලන්ඩන් ජීවිතය සහ  කාලීන සිද්ධීන් පිළිබඳව තම රචනයන්ගෙන් විස්තර කළහ
බොහෝ ප්‍රායෝගික කටයුතු වලදී චන්ද්‍රයා වටවී ඇත්තේ රික්තයකින් බවට සැලකේ. පෘථිවියේ වායුගෝලයත් සමඟ සන්සන්දනය කරන විට සඳෙහි වායු ගෝලය ඉතා විරල සහ නොසැලකිය හැකි ප්‍රමාණයේ එකකි
සඳෙහි වායුගෝලයේ පවතින වායූන් සඳහා එක් මූලයක් වන්නේ සඳෙහි කබොල සහ  ප්‍රාවරණය තුළ විකිරණශීලී ක්ෂය වීම මඟින් නිපදවෙන රේඩෝන් වැනි වායූන් වේ
මෙසේ වායූන් නිදහස් වීමේ ක්‍රියාවලිය නිර්වායුකරණය ලෙස හැඳින්වේ
සඳෙහි වායුගෝලය නිර්මාණය වීම සඳහා තවත් වැදගත් මූලයක් ලෙස පටපනය නම් ක්‍රියාවලිය හැඳින්විය හැකිය
ක්ෂුද්‍ර උල්කාෂ්ම සඳ මත පතිත වීම, සූර්ය සුළඟ සහ සූර්යාලෝකය මෙම ක්‍රියාවලියට අයත් වේ
මෙසේ නිදහස් වන වායූන් රැසකි, 
                     
චන්ද්‍රයාගේ ගුරුත්වාකර්ෂණය හේතුවෙන් නැවත ප්‍රාවරණ පාෂාණ තුළට උරා ගැනීම හෝ,
සූර්ය විකිරණ පීඩනය හේතුවෙන් අභ්‍යවකාශය තුළට විසිරී යාම හෝ යම් හෙයකින් වායූන් අයනීකරණය වී ඇත්නම් සූර්ය සුළඟෙහි චුම්භක ක්ෂේත්‍රය ඔස්සේ ඉවතට ගසා ගෙන යාම සිදු වේ
සංයුතිය  
සෝඩියම් සහ පොටෑසියම් යන මූලද්‍රව්‍යයන්ගේ පැවැත්ම පෘථිවියේ සිටම ක්‍රියාවේ යෙදවිය හැකි වර්ණාවලි මිතික ක්‍රම මගින් තහවුරු කර ඇති අතර රේඩෝන් - 222 සහ පොලෝනියම් - 210 වැනි මූලද්‍රව්‍යවල පැවැත්ම ලුනා ප්රෝස්පෙක්ටර් (Lunar Prospector) යානයේ ඇල්ෆා අංශු වර්නාවලි මානය මගින් ලබාගත් දත්ත ඇසුරෙන් අධ්‍යාලහාර කොට ඇත
ආගන් - 40, හීලියම් - 4, ඔක්සිජන් සහ/හෝ මෙතේන් (CH4), නයිට්‍රජන් වායුව (N2) සහ /හෝ කාබන් මොනොක්සයිඩ් (CO) සහ කාබන්ඩයොක්සයිඩ් (CO2) යන වායුන්ගේ පැවැත්ම ඇපලෝ අභ්‍යවකාශ ගාමීන්ගේ ඇඳුම් තුළ පිහිටි සංවේදක මගින් ප්‍රතිග්‍රහණය කර ගන්නා ලදී
චන්ද්‍ර වායුගෝලයේ මූල්ද්‍රව්‍ය වල දෛනික සාමාන්‍ය බහුලතාවය (ඝන සෙන්ටිමීටරයකට අණු වශයෙන්) පහත දැක්වේ
ආගන්
40,000
හීලියම්
2,000-40,000
සෝඩියම්
70
පොටෑසියම්
17
හයිඩ්‍රජන්
17ට වඩා අඩු

සඳෙහි ස්ථිති විද්‍යුත් වශයෙන් පාවීමට ලක්වන දුහුවිලි අංශු වලින් සකස් වු විරල වායුගෝලයක් ද පවතියි
මෙම ලිපිද බලන්න
 චන්ද්‍රයාගේ ගුරුත්වාකර්ෂණ ක්ෂේත්‍රය
 චන්ද්‍රයාගේ භූ-ලක්ෂණ

ආශ්‍රිත

සඳ
චන්ද්‍රයා
අභ්‍යවකාශ විද්‍යාව
සැළකිය යුතු සංඛ්‍යාවක් වූ මිනිමැරුම්, පැහැරගෙන යාම්, හිරිහැර කිරිම්, අතුරුදන් කිරිම් පිළිබඳව එම දෙපාර්ශවයට චෝදනා ඵල්ල විය
කළු ජුලියේ සිදුවීම් 

කළු ජුලිය ආරම්භ වුයේ එල්.ටී.ටී.ඊ සංවිධානය විසින් 1982 ජුලි 23 වන දින උතුරේදී හමුදා රථ පෙළකට සැඟවී කරන ලද පහරදීම මුල් කරගෙනය
මුළු මරණ ගණන 15 ක් වූ අතර , එල්.ටී.ටී.ඊ ප්‍රාදේශීය නායකයෙක් වූ කිට්ටු  විසින් සැගවී සිට කරන ලද මෙම පහරදීම සංවිධානය කිරීම හා ක්‍රියාත්මක කිරීමේ වගකීම භාර ගන්නා ලදී
බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිත පාලකයින් විසින් 19 වැනි සහ 20 වැනි ශත වර්ෂවලදී ඉන්දියාවෙන් ගෙන එන ලද වතු කම්කරුවන්ගෙන් යුත් සෑහෙන දෙමළ ජනගහනයක් මධ්‍යම පලාතේ වතු ආශ්‍රිතව වෙසෙති
ඉන්දියන් දෙමළ හෝ වතු දෙමළ යනුවෙන් හඳුන්වනු ලබන මොවුහු ප්‍රධාන වශයෙන් ලංකාවේ තේ වතුවල දැනුදු සේවය කරති
පරම්පරා ගණනක් තිස්සේ ඔවුන් දරිද්‍රතාවයෙන් පීඩා විදින අතර නොකඩවා පහත් ජිවන තත්ත්වයක් අත් විදිති
එකම භාෂාවක් කතා කරන නමුදු උතුරේ සහ නැගෙනහිර සිටින අනෙක් දෙමළ ජනතාව, උඩරට දෙමළ ජනතාව වෙනත් ජන කොට්ඨාශයක් ලෙස සලකා කටයුතු කරති
1949 දී ඩී.එස්. සේනානායක රජය වතු කම්කරුවන්ට පුරවැසිභාවය නොදීමට නීතියක් සම්මත කර ගත්තේ ඔවුන් රටක් නැත්තවුන් තත්ත්වයට හෙළමිනි
මෙහි ප්‍රතිඵලය වුයේ දේශපාන සමතුලිතභාවය දෙමල ජනතාවගෙන් ඈත්වීමයි
වතු දෙමළ ජනතාවට ඡන්ද බලය අහිමි වීම මත එම ප්‍රමාණය 20% දක්වා අඩුවිය
සිංහලයනට පාර්ලිමේන්තුවේ 2/3 ක බලය ලබා ගැනීමට හැකිවීමෙන් සිංහල ප්‍රතිපත්ති සම්බන්ධයෙන් පාර්ලිමේන්තුවේදී විරෝධය පෑමට දෙමල ජනතාවට තිබුණු ඉඩ ප්‍රස්ථා අහිමි විය
මෙම අසාමානත්වයට ප්‍රධාන හේතුව වුයේ සිංහල බහුතරයක් සිටින බහු ආසන මන්ත්‍රී කොට්ඨාශයකින් දෙමළ මන්ත්‍රීවරයෙකු තෝරා ගැනීමය
බහු ජාතික ආසන ඇති කිරීමට හේතුව වුයේ ඉදිරි ජාතිකවාදී ආණ්ඩුවකදී සුදු ජාතීන්ට වැඩි බලයක් ඒම වළක්වනු පිණිසයි
පුරවැසිභාවය අහිමි කිරීමෙන් පමණක් සෑහීමට පත් නොවී ඉන්පසු බලයට පත් පක්ෂ රාජ්‍යයන් කීපයක්ම උත්සාහ කළේ වතු දෙමල ජනයා සම්පුර්ණයෙන්ම රටෙන් ඉවත් කිරීමටයි
1962 දී එවකට අගමැති එල්. බී. ශාස්ත්‍රි සමග ගිවිසුමක් අතසන් කරන ලදී
දෙවැනි ගිවිසුම ඉන් අවුරුදු 3කට පසුව ඉන්දිරා ගාන්ධි සමග අත්සන් කෙරිණි
මෙයින් වතු දෙමළ ජනතාව 600000 ක් අවුරුදු 15 ක් තුළ ඉන්දියාවට යැවීමටත් 375000 කට ශ්‍රී ලංකාවේ පුරවැසිභාවය දීමටත් එකගතාවයක් ඇති විය
මෙයින් පළමු පිරිස ඉන්දියාවට නොගිය අතර ශ්‍රී ලංකාවේ නැවතුණහ
එහෙත් එම ඡන්ද බලයද, පිටරටකට යාමේ අවස්ථාවද , සැබෑ ශ්‍රී ලාංකික පුරවැසියෙකු ලෙස කටයුතු කිරීමේ අවස්ථාවන් අහිමි කර ගනිමිනි
2003 දී ඉතිරිව සිටි උඩරට දෙමළ ජනතාවට පුර්ණ පුරවැසිභාවය ප්‍රදානය කරන ලදී
1805 දී බ්‍රිතාන්‍යයට උඩරට සතුරු රදළවරු රාශියක් සමග මත ගැටුම් ඇති කර ගැනීමට සිදු වූ නමුදු 1815 එම රදළවරුම උඩරටට පැමිණෙන ලෙස බ්‍රිතාන්‍යයින්ට ඇරයුම් කොට ශ්‍රී වික්‍රම රාජසිංහ රජු බලයෙන් පහ කිරීමට උදව් ද කළහ
එවකට ලංකාවේ බ්‍රිතාන්‍ය ආණ්ඩුකාරවරයා වූ මේට්ලන්ඩ් විසින් මහා පරිමාණ නීතිමය හා සාමාජයීය ප්‍රතිසංස්කරණ රැසක් හඳුන්වා දෙන ලදී
එහි අරමුණ වුයේ බ්‍රිතාන්‍ය බලය ආරක්ෂා කිරීම හා ව්‍යාප්ත කිරීමයි
ඒ සමඟ ලන්දේසි පල්ලිවලට තිබුණු වරප්‍රසාද නැති වූ අතර කතෝලික ප්‍රජාවට ඡන්ද බලය හිමි විය
මේට්ලන්ඩ් බෞද්ධ අධිකාරී බලයට රහසින් පීඩා කළ අතර යුරෝපීයයන්ට අක්කර 4000 ක බිම් කොටස් දෙන බව පැවසීමෙන් ඔවුන් දිවයිනට ගෙන්වා ගැනීමද අපේක්ෂා කළේය
සාම්ප්‍රදායික වශයෙන් එවැනි විශාල වාරි කර්මාන්ත තැනවීමේ ප්‍රධාන අරමුණ වූයේ කුඹුරුවලට ජලය සැපයීම වුවත් මැද සෙංකඩගල කුඹුරු තිබුණේ නැත
1810 දී රජු විසින් පිළිමතලාවේ අදිකාරම්ව ඔහු දරමින් සිටි ප්‍රධාන ඇමති ධූරයෙන් ඉවත් කරන ලදී
ඊළඟ වසරේ පිළිමතලාවේ අදිකාරම් කැරළි ගැසුවේය
රජතුමා විසින් නුවර ප්‍රධානීන්ද බියට පත්කරමින් ඔහු මරණයට පත් කරනු ලැබුවේය
සටහන් 
ඉතිහාසය - ලංකා
සිනෙමා ෆෝඩී යනු සුප්‍රසිද්ධ ත්‍රිමාන වැඩසටහනකි
එය චිත්‍රපටවල වඩා ජනප්‍රිය වී තිබේ
එයට හේතු වී ඇත්තේ එය සාර්ථක ලෙස   (composing ) වැඩසටහන් සමඟ සම්බන්ධ වී තිබීමය
එසේම එය ඉතා දැකුම්කළු මෙන් ම භාවිතයට පහසු වන ලෙස සකස් කර තිබීමද එහි ජනප්‍රියත්වය සඳහා බලපා තිබේ
මෙම ක්‍රමවේදය පෝලර් එක්ස්ප්‍රස්  (polar Express) ඕපන් සීසන් (open season)  හා මොන්ස්ටර් හවුස්   (Monster Mouse) වැනි චිත්‍රපට සඳහා භාවිතා කර ඇත
මෙම වැඩසටහන දැනට වැඩියෙන් භාවිතා වන්නේ ත්‍රිමාන වැඩසටහන්වල ක්‍රියාත්මක වන සමුහ  (points) (Vertices) සමඟය
මෙහි දි ත්‍රිමාන ඡායාව නිර්මාණය වන්නේ වස්තු වල තුන්පිට කිහිපයක් නිරූපණය කිරීමෙනි
නිසල ඡායාරූප, චිත්‍රපට මෙන්ම ස්භාව ධර්මය ද මෙම ක්‍රමවේදය ඔස්සේ නිරූපණය කළ හැකිය
එයට ඊට ආවේණික  වූ පරිගණක භාෂාවක් ඇත
E	වන මෙය 	Jscript  හා වඩාත් භාවිතා   C++API සමාන වේ
මිල රහිත 
C++SDK (plugins) සඳහා යොදා ගන්නා අතර එය එයට ම යොදා ගන්නා මෘදුකාංගයකින් ද සමන්විත වේ
තවද මෙය (plug in cafe)  වලින් ලබාගත හැක
මැක්සන්  (MAXON) ආයතනය විසින් වැඩසටහන් හතරක් හදුන්වා දී ඇත
එනම්, (The care cinema 4D application) ද කෙයාර් සිනොමා ෆෝඩ් ඇප්ලිකේෂන්, (the excel bundle) ද එක්සෙල් බන්ඩින්  (Net render (3 license) PyroCluster, Advanced Render, MOCCA and Thinking particles)ඇතුලත්ව ,  (the studio bundle) ද ස්ටුඩියෝ බන්ඩිල් , මෙය සෑම මොඩුයුල වලින් හා  Cinema 4 D  වලින්  ද සේවා සහතිකයක් ද තවත් නවීන අංග වලින්  ද සමන්විත වේ
මෙම මාදිලිය ලබාගත හැක්කේ විශේෂ ඉල්ලීමක් මත පමණි
පළමුව Cinema 4 D   නිපදවන ලද්දේ අටිගා  (Amiga) පරිගණක සඳහාය නමුත් පසු කාලයේ දී එය මැක් (Mac), ඕ එස් එක්ස්  (Mac OS X) මයික්‍රොසොෆ්ට් වින්ඩෝස්   (Microsoft windows)  මෙන්ම වර්තමාන ලිනක්ස්  (Linux
) සඳහා ද ඉදිරිපත් කර ඇත
සෑම මැක්සන්  (MAXON)  භාවිතාකරන්නෙකුටම ත්‍රිමාණ මෘදුකාංග සඳහා ලගා වීමට ඔවුන්ගේ මෘදුකාංග හරහා ඉඩ ලබා දී ඇත
පුහුණු ඩීවීඩී තැටි හා ජි
බී වලට වැඩි ප්‍රමාණයක උපදේශක (ජර්මානු බසින් හා ඉංග්රීසි බසින් ) මෙයට උපකාර වී ඇත
තවද මැක්සන් (MAXON)  ඉගෙන ගන්නා පිරිසට  සම්බන්ධ වීමට සිනවෙන්ස්ඩි ඩොට් කොම් (cinevencdy
com)  නමැති සමාජයක් ද පිහිටුවා ඇත
තවද මීට අමතරව  ෆෝඩ් කැෆේ (4D  caf), (Spanish forum) හා සි ජි ටෝක් (CG talk)  වැනි සජීවි සන්නිවේදන පහසුකම් ද සලසා දී තිබේ
මැක්සන්  (MAXON) HQMC ලියවිලි හා උපදේශන එකට එකතු කර මෘදුකාංග සමඟ ලබා දීමක් සිදු කරයි
සිනෙමා ෆෝඩී (cinema 4D) අඩොබි ආෆ්ටර් ඉෆෙක්ට්ස්  (Adobe after effects) මඟින් දක්වා ඇති පරිදි
සමූහ උත්තේජනය යනු  චිත්‍රපට සඳහා වර්තමානයේ බොහෝ ලෙසින් ත්‍රිමාන පරිගණක චිත්‍රකයන්හී දක්නට ලැබෙන ස්ථිතීන් හෝ චරිත විශාල සංඛ්‍යාවක් චලනය කිරීමට උත්තේජනය සැපයීමේ ක්‍රියාවලියයි
මෙම සමූහ උත්තේජනය කරන අතරතුර, නිරික්ෂිත මානව චර්යාත්මක අන්තර්ක්‍රියා සැලකිල්ලට ගැනෙන්නේ සාමුහික චර්යාව ප්‍රතිවලිත කිරීම සඳහාය
මෙම සමූහ උත්තේජන අවශ්‍යතාවය ඇතිවන්නේ, සාම්ප්‍රදායික ක්‍රමවේදයන් භාවිතා කිරීමෙන් ප්‍රායෝගික ලෙසින් සජීවීකරණය කල හැකි ගණනට වඩා ඇටසැකිලි/ඇටකටු වැනි පාත්‍ර වර්ගයා   වැඩි සංඛ්‍යාවක අවශ්‍යතාවයක් කිසියම් දර්ශනයක් අපේක්ෂා කරන විටදීය
සමූහ උත්තේජන ක්‍රමවේදය මගින් පිරිවැය සඵලතාව හැකියාව  සලසන අතර එලෙසින්ම උත්තේජිත එක් එක් පාත්‍රවර්ගයා හෝ කාරකය හෝ  වෙන වෙනම පාලනය කිරීමේ හැකියාවද ලබා දෙයි
සජීවිකාරකයෝ දර්ශීය වශයෙන් සිදුකරනුයේ සම්පූර්ණ පාත්‍රවර්ගයා සඳහා හෝ ප්‍රත්‍යෙක කායික කොටස් සඳහා හෝ චලන පුස්තකාලයක් නිර්මාණය කිරීමයි
සැකසුම සරලීකෘත කරනු වස්, මෙම සජීවිකරණයන් සමහරවිට  රූපකාරකයන් ලෙසින් පැලහීම කරනු ලැබේ
විකල්ප වශයෙන්, මෙම චලනයන්  පටිපාටිමය ලෙසින් ජනිත කල හැක - එනම් මෘදුකාංග තුලින් ස්වයංක්‍රීයව රංග රචනයකල හැක
සමූහයේ සත්‍ය චලනය සහ අන්තර්ක්‍රියා දර්ශීය වශයෙන් සිදු කෙරෙන්නේ පහත ආකාර දෙකකින් එක් අයුරකිනි
අංශු චලනය 

පාත්‍රවර්ගයා ලක්ෂ්‍යාකාර  අංශූන්ට අමුණා තැබෙන අතර, ඉන්පසු සුළඟ, ගුරුත්වය, ආකර්ෂණ, සහ ගැටුම් සමායිත කිරීමෙන් ඒවා සජීවීකරණය කෙරෙයි
අංශු ක්‍රමය ක්‍රියාත්මක කිරීමට සාමාන්‍යයෙන් අධික වැයක් සිදු නොවන  අතර, බොහෝ ත්‍රිමාන මෘදුකාංග පැකේජ තුල එය සිදු කල හැක
කෙසේ වුවත් මෙම ක්‍රමයේ ප්‍රායෝගික ‍දෝෂයක් වන්නේ අවශ්‍ය ලෙස චරිත යොමු කිරීමට ඇති අපහසුවත් චලන පැතලි තලයකට සිමාවීමත් ය
කෙසේවෙතත්, මෙම ක්‍රමවේදය එතරම් යතාර්ථනිරූපිත නොවන්නේ අවශ්‍ය වූ විටෙක එක් එක් ස්ථිතීන් මෙහෙයවීම අපහසු වන අතර චලිතය සාමාන්‍යයෙන් පැතැලි පෘෂ්ඨයකට සීමා වන නිසාවෙනුත්ය
සමූහ කෘත්‍රිම බුද්ධිය (ඒ. අයි.) 

වස්තුවක් එසේත් නැත්නම් කාරකයට (Artificial intelligence) ලබා දේ
මෙම ක්‍රමය කාරකයක් හට පෙනීමෙන් දැක්ම, මූලික හැගිම්, ශක්ති මට්ටම වැනි දෑ මූලික කර ගනිමින් මෙහෙයවීමක් සිදු කරයි
‍මෙම කාර්යයන් හට පසුව අරමුණු ලබා දීමේදී ලෝකයේ විශාල පිරිසකගේ එකතුවක් මෙන් අනෝන්‍යව ක්‍රියාකිරීමට අවස්ථාව ලබා දේ
බොහෝ විට එම චරිත වටපිටාවේ අවයවයන්ට අනුව ක්‍රියා කරයි
එනම් කදු නැගීම ඉනිමං වලින් බැසීම වැනි ක්‍රියාකාරකම් සඳහා සැකසුම් කරයි
මෙම ක්‍රමය (partice Mation) ක්‍රමයට වඩා තාත්වික නමුත් වඩා මිල අධික වේ

(AI) ක්‍රමයේ වඩාත් ප්‍රසිද්ධ උදාහරණයක් වන්නේ (New Line cinema's) ද ලෝඩ් ඔෆ් ද රින්ග් (The lord of the ring) චිත්‍රපටයේ සටන් වදින හමුදාවන්ය
මෙහි දී පිරිස් අනුකරණය කර ඇත්තේ (Wera Digital's) (Massive software) මදුකාංගය යොදා ගනිමිනි
ත්‍රිමාණ සජීවීකරණය
ඍජු ත්‍රිමාන (Direct 3D) යනු මයික්‍රෝසොෆ්ට්හි  Direct x API හි කොටසකි
මයික්‍රෝසොෆ්ට්හි සමහර කාරක පද්ධතීන්වල පමණක් ඍජු ත්‍රිමාන (Direct 3D) අන්තර්ගත වන අතර   X box සහ X box 360 හි ග්‍රැෆික් සඳහා  ද යොදා ගෙන ඇත
ක්‍රියාකාරිත්වය වැදගත් වන ත්‍රීමාන ග්‍රැෆික් සඳහා  ඍජු ත්‍රිමාන (Direct 3D) යොදා‍ගැනෙන අතර එයට උදාහරණ ලෙස පරිගණක ක්‍රිඩා පෙන්වා දිය හැකිය
ඍජු ත්‍රිමාන (Direct 3D) පරිගණක යෙදුම්  වලදී සම්පූර්ණ තිරයට යොදාගැනීමට අවස්ථාව සලසා දෙයි
එමෙන්ම තමන්ගේ ග්‍රැෆික් කාඩය මඟින් අවස්ථාව සලසා දී ඇත්නම් ඍජු ත්‍රිමාන (Direct 3D) මඟින් දෘඩකාංගවල වේගය වැඩි කිරීම ද සිදු කරයි
3D ග්‍රැෆික් දෘඩකාංගවල  විශේෂිත වූ ග්‍රැෆික් තාක්ෂණයන් ඍජු ත්‍රිමාන (Direct 3D) මඟින් ඉස්මතු කළ හැකි අතර එවැනි ඒවා සඳහා උදාහරණ ලෙ‍ස  Z- අවරෝධකය (buffering), anti - aliasing, ඇල්ෆා සම්මිශ්‍රණය (alpha blending), අනුරූපණය (mapping), වායුගෝලීය ප්‍රතිවිපාක සහ නිවැරදි ආකෘති (correct texture) අනුරූපණය වැනි දෘඩකාංග පෙන්වා දිය හැකිය
අනෙකුත්  Direct X තාක්ෂණයන් සමඟ එක්ව  ගත් විට  ඍජු ත්‍රිමාන (Direct 3D) හි විඩීයෝ අනුරූපණය, ත්‍රිමාණ ග්‍රැ‍ෆික් ද්විමාණ බවට පත්කිරීම වැනි විශේෂාංගද ඇත
ඍජු ත්‍රිමාන (Direct 3D) යනු ත්‍රිමාණ API එකකි
ත්‍රිමාණ පරිවර්තනයන් සඳහා අවශ්‍ය විධාන එහි ඇතුල් වේ
කෙසේ හෝ  ඍජු ත්‍රිමාන (Direct 3D) 8 වැනි පිටපත පෙර  Direct draw හි විශේෂ අංගයන් වලට වඩා දියුණූ අංගයන්ගෙන් යුක්ත වන අතර එහි ද්විමාණ දර්ශන පරිවර්තනය ද සිදු කිරීමට හැකියාව  ඇත
නවතම දර්ශන කාඩ්වල ඇති දියුණු තාක්ෂණයට සරිලන  අයුරින් ඍජු ත්‍රිමාන (Direct 3D) දියුණු කිරීමට මයික්‍රොසො‍ෆ්ට් ආයතනය නිරන්තරයෙන්  බැදී සිටි
ඍජු ත්‍රිමාන (Direct 3D) සමහර  මෘදුකාංග සඳහා අණුකරණයක් ලෙස යොදාගත හැකි නමුත් එය පරිගණකයේ නැති පික්සල් මෘදුකාංග සඳහා අණුකරණයක් ලෙස යොදාගත නොහැකිය
උදාහරණයක් ලෙස ඍජු ත්‍රිමාන (Direct 3D) යොදාගැනෙන මෘදුකාංගයකට  Pixelshaders අවශ්‍ය වුවහොත් සහ එම විශේෂාංගයට පරිගණකයේ වීඩියෝ කාචය සුදුසු නැතිවුවහොත් ඍජු ත්‍රිමාන (Direct 3D) එහි යොදාගත නොහැකිය
ත්‍රිමාණ අනු රූපයන් හි ඇති රටාවන් සහ බහුඅස්‍රයන් සකස් කිරීමේ හැකියාවක්  ඍජු ත්‍රිමාන (Direct 3D) සතුවන නමුත්  එමඟින් තත්ත්වය හා ක්‍රියාකාරීබව, මෘදුකාංග වලට සාපේක්ෂව පහත වැටීමක් සිදුවේ
API  එක Reference Rasterizer එකක් අර්ථ දක්වා නොමැති අතර එය  Pixel shaders සඳහා යොදාගැනීමේ දී ඉතා අක්‍රමවත් බැවින් භාවිතය ඉතා අඩුවේ
ඍජු ත්‍රිමාන (Direct 3D) හි ප්‍රධාන තරගකරුවන්නේ Open GL එකයි
එහි බොහෝ විශේෂාංග සහ මෙවලම්, (API එකේ නොමැති) ඇත
සටහන් 
ත්‍රිමාණ සජීවීකරණය
{|

|-

|Direct3D
|-
{|
මිනිස් චර්යාව සහ සංස්කෘතික විවිධත්වය හැදෑරීමේදී මානව චර්යාමය පරිසර විද්‍යාව යොදා ගැනේ
මෙම අධ්‍යයනාංශයේදී පාරිසරික සන්දර්භය තුළ සිදුවන මානව ගතිලක්ෂණ අනුවර්තනයවීම, චර්යාවන් සහ මිනිස් ජීවිතවල අතීතය විමසාබැලීම සිදුකෙරේ
මානව චර්යාමය පරිසරවිද්‍යාව පරිණාමීය මනෝවිද්‍යාව, සංස්කෘතික පරිසරවිද්‍යාව සහ තීරණ න්‍යාය වැනි විෂයයන් සමග අන්තර් සම්බන්ධතාවයෙන් යුතුය
පාරිසරික සහ සමාජ සාධක සමාජ තුළ මෙන් ම සමාජ අතර ද මිනිස් චර්යාව හැඩගැස්වීමෙහිලා කෙසේ බලපාන්නේද යන්න තීරණයකිරීම මෙම අධ්‍යයනාංශයේ එක් අරමුණකි
තව ද වර්ධනය, සංවර්ධනය, ප‍්‍රජනනය, දෙමාපිය රැකවරණය සහ සහකරුවකු සොයාගැනීම වැනි කි‍්‍රයාවන්ගෙන් සමන්විත වෙයි
එමෙන්ම තරඟකාරී ජීවන කි‍්‍රයාවලියේදී මානව චර්යාවෙහි ඇතිවන වෙනස්කම් පැහැදිලි කිරීම ද මෙම විෂයයෙහි අනෙකුත් පරමාර්ථය වෙයි
සටහන් 

{|

|-

|Human_behavioral_ecology
|-

මානව විද්‍යාව
වෛද්‍ය මානවවිද්‍යාව, සමාජ හා සංස්කෘතික මානවවිද්‍යාවේ අනුවිෂයකි
සෞඛ්‍ය, රෝගාබාධ සහ හෙදකර්මය හා ඒ හා සබැඳි සංසිද්ධීන්ගේ සමාජයීය කි‍්‍රයාකාරීත්වය සහ සංස්කෘතික නියෝජන පිළිබඳව මානව විද්‍යාඥයින් විසින් පවත්වන ලද ආනුභූතික පර්යේෂණ සහ එහිදී බිහිවූ න්‍යායයන් හඳුන්වාදීම පිණිස වර්ෂ 1963 දී පමණ සිට  මෙම පදය භාවිත කෙරේ
තවද මේ සඳහා සෞඛ්‍ය පිළිබඳ මානව විද්‍යාව සහ රෝගාබාධ පිළිබඳ මානව විද්‍යාව වැනි වදන් ද යුරෝපීය රටවල භාවිත කෙරේ
වෛද්‍ය මානව විද්‍යාව යන පදය පෘතුගීසි භාෂාවේ එන “medische anthropologie” යන වචනයේ පරිවර්තනයක් සේ සැලකේ. එය වර්ෂ 1940 දී පමණ කාලයේදී සෞඛ්‍ය සහ රෝගාබාධ සම්බන්ධයෙන් සිදුකරන ලද දාර්ශනික අධ්‍යයන ගැන සඳහන් කිරීම සඳහා ඇතැම් ලේඛකයින් විසින් භාවිත කරන ලද්දකි

සටහන් 

{|

|-

|Medical_anthropology
|-

මානව විද්‍යාව
පියරේ ටිල්හාඩ් ඩී චාර්ඩින් ප‍්‍රංශ දාර්ශනිකයෙකි
ජේසු නිකායික පූජකවරයෙකි
පාෂාණභූතවිද්‍යාව සහ භූගර්භවිද්‍යාවෙහි ප‍්‍රවීණයෙකි
පීකිං මානවයා සොයාගැනීම සඳහා ද දායක වූවන්ගෙන් එතුමා එක් අයෙකි
ටිල්හාඩ් විසින් ලියන ලද ප්‍රධානම ග‍්‍රන්ථය වන මිනිසා පිළිබඳ ප‍්‍රපංචය ප‍්‍රසාරණය යන කෘතියෙහි විශ්වය පිළිබඳ පුළුල් විග‍්‍රයක කර තිබේ
හෙතෙම  බයිබලයේ උත්පත්ති පොතෙහි දැක්වෙන ලෝක නිර්මාණය පිළිබඳ සාම්ප‍්‍රදායික අර්ථකථනය බැහැර කළේය
මෙය ශාන්ත ඔගස්ටින් විසින් වර්ධිත මූලික පාපය පිළිබඳ අදහස බිඳ දමන්නක් ලෙස සිතූ බැවින් රෝමයේ වතිකානුවේ ඇතැම් නිලධාරීන්ගේ අප‍්‍රසාදයටද  හේතුවිය
ටිල්හාඩ් ගේ ස්ථාවරයට පල්ලියේ බලධාරීන් එරෙහි විය
ඔවුන් විසින් ටිල්හාඩ් ගේ කෘති එතුමාගේ ජීවිත කාලය තුළ ප‍්‍රකාශයට පත්කරන්නට අවසර දෙනු නොලැබීය
එතුමාගේ මරණින් පසුව කම්පා වන ජෝන් පාප්තුමා ටිල්හාඩ් පුනරුත්ථාපනයට ලක්කළ නමුත් පරිණාමය පිළිබඳ තත්කාලීන පල්ලියේ ස්ථාවරය කෙරෙහි එතුමාගේ කෘති වැදගත් පලපෑමක් කළ බව සලකනු ලැබේ
සටහන් 

1881 උපත්
1955 මරණ
භාෂාවේ ප‍්‍රභවය කෙසේ වීද යන ප‍්‍රශ්නය මානව ඉතිහාසය තුළ සැළකියයුතු මතිමතාන්තර රැසක් බිහිවීමට තුඩුදුන් එකකි
කෙසේවුව ද ලිඛිත භාෂාව මෙන් නොව කථික භාෂාව කිසිදු ශේෂයක් නොතබයි
මේ හේතුව නිසා භාෂාවේ ප‍්‍රභවය සොයාගැනීම පිණිස උත්සාහයන් හි නිරත වාග්විද්‍යාඥයින්ට ඒ සඳහා වක‍්‍රක‍්‍රම උපයෝගී  කර ගැනීමට සිදුව ඇත
මුල්වරට මානවයා විසින් භාෂාවක් භාවිත කලබව මනව විද්‍යාඥයන් විශ්වාස කරන්නේ හෝමෝ හැබිලිස් මානවයාය
ඔනුන් පියෙස්ටෝසීන යුගයේ මීට වසර මිලියන 2.8 ත් 1.5 අතර කාලයේ මිහිමත වාසය කළහ
මොවුන්ගේ පොසිල විශ්ලේෂණය කළ මානව විද්‍යාඥයින්ට හැබිලිස් මානවයන්ට තරමක දියුණු මොළයක් පැවති බවත් හිස් කබලේ වූ හනු පිහිටා තිබෙන ආකාරය ආදිය සලකා බැලීමේ දී මොවුන් මුලින්ම භාෂාමය කතා කාර්‍යයට මුලපිරූ මානවයන් බව පැහැදිලි වනබව විද්‍යාඥයන් අවධාරනය කරති
ප‍්‍රාථමික භාෂාවන්ගෙන් කිසිවක් දැන් ඉතිරිව නැති බවත්, නූතන මිනිසා කථා කරනුයේ සාපේක්ෂකව සංකීර්ණ භාෂා බවත් යන අදහසට වාග්විද්‍යාඥයෝ එකඟ වෙති
අද පවත්නා භාෂා, ප‍්‍රමාණයෙන් ද ඒවායේ වාග් මාලාවෙන්ද ආවරණය වන විෂයයෙන් ද වෙනස් වන අතර ඒ සියල්ල ම ව්‍යාකරණයකින් ද පද ඝටනාවකින් ද සමන්විතය
එමෙන් ම එම භාෂාව කථාකරන පුද්ගලයාගේ සංකල්ප මැනැවින් ප‍්‍රකාශකිරීමට අවශ්‍ය වාග්මාලාවෙන් ද ඒවා සමන්විතය
සියලූම මනුෂ්‍යයෝ එක හා සමාන භාෂා හැකියාවන්ගෙන් යුක්ත වේ
කිසිදු සුවිශේෂ භාෂාවක් භාවිත කිරීමේ සහජ ජෛවවිද්‍යාත්මක හැකියාවකින් යුතුව මෙලොව කිසිදු දරුවෙක් උපත නොලබති
අතීතයේ සිටම මේ දක්වා සමාජ ස්ථරය තුළ මානවයාට පැන නැඟුන ගැටළු අතර එක් මූලික ගැටළුවක් වූයේ මානවයා විසින් ලොව මුලින්ම කතාකරන ලද භාෂාව කුමක් ද යන්නයි
ඒ අනුව, ලොව මුල්ම භාෂාව කුමක්ද යන්න පිළිබඳව අතීතයේ සිටම පර්යේෂකයින් විවිධ පර්යේෂණ පැවැත්වූහ
ඒ අනුව, එම පර්යේෂකයින් තමන් කරන ලද පර්යේෂණ ඔස්සේ භාෂාව සම්බන්ධව එහි උපත සම්බන්ධව විවිධ අදහස් ඉදිරිපත් කළහ
එහෙත් එදා සිට මේ දක්වා තවමත් මානව භාෂාවේ උපත සම්බන්ධව පැහැදිලි අදහසක් ඉදිරිපත් කිරීමට කිසිවෙකුටවත් නොහැකි වී ඇත
එනිසා අද වන විට මානව භාෂාවේ උපත හා සම්භවය පිළිබඳව ඇත්තේ මතවාදයක් පමණි
එදාමෙදා තුර මානව භාෂාවේ උපත සහ සම්භවය පිළිබඳ සිදුකරන ලද පර්යේෂණයන්හි අවසාන ප්‍රතිඵල ඇසුරින් ඉදිරිපත් කරන ලද සියළු මතවාදයන් මූලික මතවාදයන් දෙකක් ඔස්සේ සාකච්ඡා කරයි
ඒවා නම්,

 භාෂාවේ උපත පිළිබඳව ඇති නිර්මාණවාදී මතය

 භාෂාවේ උපත පිළිබඳව ඇති පරිණාමවාදී මතය

පරිණාමවාදී මතයෙන් පැහැදිලි වන්නේ භාෂාවේ ආරම්භය සිදුවූයේ කෙසේද යන්නයි
එනම්, ලොව මුල්ම භාෂාව කුමක් ද
එය කෙසේ ඇති විනි ද
යන්න මෙහිදී සාකච්ඡා කෙරේ
එහෙත් එක්තරා අවස්ථාවකදී මානව භාෂාවේ උපත සෙවීම නිශ්ඵල නොවන කාර්යයක් ලෙස ඔවුන් හඳුනා ගත්හ
එමනිසා භාෂාවේ උපත සොයනවා වෙනුවට එහි සම්භවය සෙවීමට ඔවුන් උත්සුක වූහ
ඒ අනුව, ඔවුන් පරිණාමවාදීන් ලෙස ඔවුන්ගේ මතය මානව භාෂාව පිළිබඳ පරිණාමවාදී මතය ලෙස ලෝකය පිළිගත්හ
මානව භාෂාවේ සම්භවය පිළිබඳ ඇති නිර්මාණවාදී මතය

භාෂාවේ උපත පිළිබඳ විවිධ රජවරුන් විවිධ පර්යේෂණ සිදුකළහ
ඒ අතරින් රජවරුන්, පූජකයින්, විවිධ ආගමික ශාස්තෲවරුන්, දාර්ශනිකයන් භාෂාවේ උපත සෙවීමට වෙහෙසුන අතර ඒ සම්බන්ධව විවිධ පර්යේෂණ සිදුකළහ
ඒ අනුව, ක්‍රි
7 වන සියවසේ විසූ සැම්මෙට්කෝස් නම් රජතුමා ලොව ඉපැරණිතම භාෂාව පිළිබඳ පර්යේෂණයක් සිදුකළ බව හෙරබෝල්ටස් නම් දාර්ශනිකයා පසුකාලීනව පැහැදිලි කළේය
යම් අයෙකු තවත් අයෙකුගේ කටහඬ නොඇසෙන මානයක සිට ළමා කාලයේදී ජීවත් වුවහොත් ඔවුන් මුලින් කතා කරන ලද භාෂාව ලොව මුලින්ම කතා කරන ලද භාෂාව බව සැම්මෙට්කෝස් රජු තීරණය කළහ
ඒ අනුව, ඔවුන් අළුත උපන් දරුවන් දෙදෙනෙකු එ‍‍ඩේරෙකු වෙත ලබාදී මිනිස් ශබ්ද ඇසීමට නොහැකි ස්ථානයක රඳවා ඔවුන් විසින් මුලින්ම කතා කරන ලද වචනය ප්‍රකාශ කරන මෙන් ඉල්ලා සිටියේය
ඒ අනුව, මෙම ළදරුවන් දෙදෙනාගෙන් එක් අයෙකු පසුව බේකෝස් යන වචනය ෆජියන් භාෂාවෙන් පාන් වලට කියන නම නිසා ලොව මුල්ම භාෂාව ෆජියන් භාෂාව ලෙස පිළිගත්හ
එහෙත් භාෂාව වනාහි සෑමවිටම සමාජ උරුමයක් ලෙස මානවයා සතුවන බව වාග් විද්‍යාඥයින් පිළිගත් නිසා මෙම මතවාදය ප්‍රතික්ෂේප කෙරේ
සැම්මෙට්කෝස් රජතුමාට අමතරව භාෂාවේ උපත සම්බන්ධව 13 වන සියවසේ පෙඩ්රික් අධිරාජයා, 13 වන සියවසේ ස්කොට්ලන්තයේ 111 වන ජේම්ස් රජු, 16 වන සියවසේ ඉන්දියාවේ මහා අග්බාර් රජු භාෂාවේ උපත සෙවීමට උත්සාහ ගත්හ
අතීතයේදී දැනුමේ කේන්ද්‍රීය සාධකය බවට රජුට අමතරව ආගමික නායකත්වය, පූජකයින්, ශාස්තෲවරුන් පත්ව තිබූ බැවින් ඔවුන් විසින් භාෂාවේ උපත පිළිබඳ විවිධ පර්යේෂණ සිදු කළහ
ඒ අනුව, බොහෝ ආගම් වල මුල් ශාස්තෲවරුන් තම ආගම දහම ප්‍රචාරණයේදී ලොව මුලින් කතා කරන ලද භාෂාව ලෙස ආගමික ශාස්තෲවරුන් දේශණා කළ භාෂාව බව පිළිගත්හ
ඒ අනුව, යම් ආගමික ශාස්තෲවරයෙක් ලොව මුලින්ම කතා කරන ලද භාෂාව කවරක් ද එය ලොව ප්‍රථම භාෂාව ලෙස පිළිගනී
ක්‍රිස්තියානි ලබ්ධිකයින් විසින් ලොව ප්‍රථම භාෂාව ලෙස පිළිගන්නේ දෙවියන් දේශණා සඳහා භාවිතා කළ හීබෲ භාෂාවයි.  ඒ අනුව, ඔවුන් පවසා සිටියේ දෙවියන් විසින් තම ශරීරයේ දහඩිය මඟින් ආදම් සහ ඒවා නැමති ගැහැණිය හා පිරිමියා මැවූ අතර ඔවුනට ජීව වායුව පිඹ කතා කිරීමට සැලැස්වූ බවයි.  එහිදී ආදම් සහා ඒවා තමාට රිසි ලෙස තමා දකින ලද භෞතික වස්තූන්ට නම් තැබූහ
“සංස්කෘතං දේව වාග්” දෙවියන්ගේ වචනය සංස්කෘත භාෂාවයි.  ඒ අනුව, හින්දු භක්තිකයන් පිළිගන්නේ දෙවියන් විසින් දේශණා පැවැත්වීමේදී භාවිතා කළ භාෂාව ලොව මුල්ම භාෂාව බවයි.  ඒ අනුව, හින්දු භක්තිකයන් ලොව මුල්ම භාෂාව ලෙස සංස්කෘත භාෂාව පිළිගනී
“සං මගධ මූල භාෂා” එනම් මහා බ්‍රහ්මයා විසින් භාවිතා කරන ලද මගධ භාෂාව ලොව මුල්ම භාෂාව බව බෞද්ධ මතයයි
එහෙත් අතීතයේදී ආගමට ඇති භක්තිය, ආගමට ඇති භය හේතුකොට ගෙන මිනිසුන් මෙම මතය ප්‍රශ්ණ කිරීමකින් තොරව පිළිගන්නට හුරු පුරුදු වූහ
එහෙත් පසුකාලීනව වාග් විද්‍යාඥයින්ගේ පිළිගැනීම් තුළ මෙම මතවාද ප්‍රතික්ෂේප වූ බැවින් භාෂාව දෙවියන් විසින් නිර්මාණය කොට මිනිසුන්ට තිළිණ කළේයැයි කියැවෙන මෙම ආගමික මත පිළිගත නොහැකි යැයි ප්‍රකාශ කරන ලදි
අතීතයේදී ආගමික ශාස්තෲවරුන් රජුට අමතරව විවිධ දාර්ශනිකයන් ද භාවිතා කළේය
විශේෂයෙන්ම භාරතීය දාර්ශනිකයන් ආගම පිළිබඳව සොයා බැලූ අතර ඔවුන් ද භාෂාවේ උපත පිළිබඳව විවිධ පර්යේෂණ සිදු කළහ
එහෙත් ඔවුන් ද ආගමික මතවාද වලට පටහැනි අදහස්, ප්‍රකාශ ඉදිරිපත් කිරීමට මැලිවූ හෙයින් ඔවුන් ද ආගමික මතවාද පිළිගත්හ
එහෙත් ඇරිස්ටෝටල්, එරික්ම්‍යුලිස්, ප්ලේටෝ වැනි දාර්ශනිකයන්ගේ අදහස් ද ඉදිරිපත් කළේය
කෙසේ නමුත් 10-19 සියවස් වල වාග් විද්‍යවේ සිදුවූ දියුණුව හමුවේ භාෂාවේ උපත පිළිබඳ පර්යේෂණ වෙනස් විය
පරිණාමවාදී මතය

භාෂාවේ උපත සෙවීම තවදුරටත් නිශ්ඵල කාර්යයක් බව වර්තමාන වාග් විද්‍යාඥයින් 18-19 සියවස් වලදී භාෂාවේ උපත වෙනුවට එහි සම්භවය සෙවීමට උත්සුක වූහ
ඒ අනුව, කවදා, කෙදිනක, කෙලෙසක හෝ නිර්මාණය වූ භාෂාව අද දක්වා පරිණාමය වූයේ කෙසේදැයි සෙවීමට ඔවුන් උත්සාහ ගත්හ
ඒ අනුව, අතීතයේ සිටම බොහෝ දෙනෙකුගේ අදහස වූයේ භාෂාව යන්න එකවිට හදිසියේ ආරම්භ වන්නක් නොව එය මානව පරිණාමය සම්බන්ධව සිදුවන්නක් බවයි.  මෙය 100% ක් පිළිගත නොහැකි මතවාදයක් වුවද වර්තමානයේදී එක්තරා සුළු ප්‍රමාණයකින් පිළිගන්නා වූ මතයක් ලෙස පිළිගනී
භාෂාව පිළිබඳ හැදෑරීම උදෙසා වාග් විද්‍යාව නම් විෂයය ධාරාවන් නිර්මාණය වීමත් සමඟ භාෂාවේ උපත පිළිබඳ හැදෑරීම වෙනස් විය
එනම් උපත වෙනුවට ඔවුන් පරිණාමය හැදෑරීය
භාෂා පරිණාමය පිළිබඳ මතවාද යන්න හැදෑරීමේදී අපට ඒ පිළිබඳ ගොඩනැඟී ඇති මතවාදයන් අතර අනුකරණය යන්න වැදගත් වේ
භාෂාවේ සම්භවය පිළිබඳ ලොව මුල්ම අදහස ඉදිරිපත් කරන ලද්දේ මැක්ස් මුලර් විසිනි
ග්‍රීක දාර්ශනිකයන්ගේ සිට 19 වන සියවස දක්වා භාෂාවේ උපත සම්බන්ධව සියළු මතවාද පරීක්ෂා කර මැක්ස් මුලර් සිය මතවාදය ඉදිරිපත් කළේය
ඒ අනුව, ඔහු භාෂාවේ උපත සම්බන්ධව ප්‍රධාන මතවාද 4 ක් පහත පරිදි ඉදිරිපත් කළේය
බව් - වව් න්‍යාය

 ඩිං - ඩොං න්‍යාය 

 පුහ් - පුහ් න්‍යාය

 යේ - හේ - හෝ න්‍යාය

බව් - වව් න්‍යාය (Bow - Wow Theory) 

බව් - වව් න්‍යායයෙන් පැහැදිලි වන්නේ තිරිසන් ගති ඇති සත්ත්වයන් පවත්වන විවිධ නාද හා නොයෙක් ශබ්ද රටා අනුකරණයට යාමේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස මානව භාෂාව එහි කතා ව්‍යවහාරය ගොඩනැඟී ඇති බවයි.  තම අවට පරිසරයේ ඇති සතුන්ගේ හඬ මෙසේ අනුකරණය කිරීමට යාමෙන් මිනිසාගේ භාෂෝත්පාදක ඉන්ද්‍රියයන්ට වැඩි ශබ්ද නිපදවිය හැකි විම හා පුරුද්දක් ඇති විය
ඒ අනුව, විවිධ සතුන්ගේ හඬ අනුකරණය කිරීමේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස භාෂාව ලොවට බිහි විය
උදාහරණයක් ලෙස කොකා, කොහා, කාක්කා, කුකුළා, බස්සා වැනි සීමිත සතුන් කිහිප දෙනෙකුට පමණක් මෙම නිගමනය නිවැරදි නිසා මෙය අසම්පූර්ණ නිගමනයක් ලෙස හඳුනා ගැනේ
ඩිං - ඩොං න්‍යාය (Ding Dong Theory)

ස්වාභාවික පරිසරය තුළ විවිධ වූ ප්‍රශ්ණ අප අසන්නෙමු
එනම් අකුණු පිපිරීම, වර්ෂාව ඇතිවීම, ද්‍රව්‍ය ගැටීම ආදිය නිසා මෙවැනි ශබ්ද ඇතිවේ
ඒවා අනුකරණය කිරීමට යාමේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස භාෂාව බිහිවූ බව මෙයින් කියැවේ
එහෙත් මෙවැනි ස්වභාවික ශබ්ද ඇසුරින් සංකීර්ණ භාෂාවක් ගොඩනැඟිය හැකි යැයි විශ්වාස කළ ද එය පිළිගත නොහැකි නිගමනයකි
ටකය, ටකරම, ගිගිණි, කිංකිණි
පුහ් - පුහ් න්‍යාය (Pooh - Pooh Theory)

පුහ් - පුහ් න්‍යායයෙන් පැහැදිලි කරන්නේ භාෂාවේ ප්‍රභවය නිර්මාණය වී ඇත්තේ සෑමවිටම මිනිසාගේ භාවමය හා වෙනස් ශාරීරික වේදනාවන් නිසා මිනිස් මුවින් පිටවන ශබ්ද වලිනි
මේවා කිසිවක් සිතා මතා පිටකරන ශබ්ද නොවේ
භය, ත්‍රාසය, ශෝකය, මහන්සිය, විශ්මය වැනි අවස්ථා වලදී මුවින් පිටවන අඃ, අහ්ඃ, හ්ම්ඃ, ඌඃ, ඌහ්ඃ, ආයි, ඌයි, අනේ, අහෝ, කහ්, චි, චික් වැනි ශබ්ද උදාහරණ වේ
එහෙත් මෙවැනි ශබ්ද වලින් හැඟීම් මිස බුද්ධියට ගෝචර දෙයක් නිර්මාණය නොවන බැවින් භාෂාව වැනි ප්‍රබල කාර්යභාරයක් සිදුකරන මෙවැනි ක්‍රියාවලින් මෙලෙස නිර්මාණය විය හැකිදැයි ගැටළුවකි
මැක්ස් මුලර්ගේ මතය ප්‍රතික්ෂේප කරන වාග් විද්‍යාඥයෙකු වන ඒ.එස්. සියමන් ප්‍රකාශ කර සිටින්නේ මෙය සනාථ කළ නොහැකි බවයි.  එහෙත් ලොව කවරාකාර භාෂාවක වුවද ඉහත දැක්වෙන නිපාත හඳුනාගත හැකිවේ