Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
2004 දී ඉන්දියන් සගාර සුනාමියෙ එයට ගොදුරැ වු සමහර ප්‍රදේශ සම්පුර්ණයෙන්ම වාගේ බේරිමට ලක්විය
මෙයට හේතුව වන්නේ සුනිමියේ ශක්තිය පොල් හා කඩොලාන වැනි ශාක මලිව් අය‍ශෝෂණය කර ගැනිමයි
මෙය සදහ පැහැදිලි උදාහරණයක් වන්නේ ඉන්දියාවේ තමින්නාඩු ප්‍රදේශයේ නලුවේදාපති (Naluverdapathy)  ගම්මානයේ අවම හනියට පත් වු අතර සුළු ජීවිත හානි කීපයක් පමණක් සිදුවිය
මෙයට හේතුව සුනාමි රළ පහර වැදුනේ 2002 දී ගිනස් වාර්තා පොතට ඇතුළත් වීම සදහා ඔවුන් විසින් වෙරළ ආසන්නයේ පැළ කර තිබු ගස් 80,224 කින් යුත් වනාන්තරයට වීමයි
පරිසරවේදියෝ සුනාමි අවසානම් සහිත ප්‍රදේශ වෙරළතීරය දිගේ ගස් වැවීම පිළියමක් ලෙස යෝජනා කරති
ශාක ප්‍රයෝජනවත් ප්‍රමාණයක් වර්ධනය වීමට අවුරැදු කිහිපයක් ගතවුවද මෙය කෘත්‍රීම බාධක වලට වඩා ලාභදායී හා දීර්ඝ කාලීන සුනාමි හානි අවම කරගැනීමේ ක්‍රමයකි
කුණාටු වර්ග
කුණාටු වර්ග විවිධ නම් වලින් හා වර්ගවලින් හැඳින්වේ
 
          
අයිස් කුණාටුව - අයිස් කුණාටු යනු ශීත සෘතු කාලගුණයේ භයානකම තත්ත්වයකි
මෙහිදී පෘෂ්ඨීය උෂ්ණත්වය හිමි මිදෙන උෂ්ණත්වයට වඩා අඩු නමුත් එම උෂ්ණත්වට වඩා වැඩි උෂ්ණත්වයකින් යුත් ඝන වායු ස්ථරයක් ඉහළින් පිහිටන විට වැටෙන වර්ෂාව හිම මිදෙන ස්ථරයට වැටී මිදීමට ලක්වේ
සාමාන්‍යයෙන් 8mm (1/4 අගල්) ප්‍රමාණයෙන් විශේෂිත සුළග සහිත වාතාවරණයත් සමග එක්වු විට විදුලි රැහැන් මෙන්ම ගස් අතුද කඩ බිද දැමීම ප්‍රමාණවත් වේ
අයිස් කුණාටු නිසා මාර්ගවල ලිස්සන සුළු ස්වභාවයක් ඇතිකර වාහන ගමන් කිරීම අපහසු කරයි
අයිස් කුණාටු පැය කිහිපයක සිට දින කිහිපයක් වුවද පැවති ය හැකි අතර එයින් කුඩා නගර මෙන්ම විශාල නාගරික කෙන්ද්‍රවල ක්‍රියාකාරිත්වය වුවද අඩාල කළ හැකිය
හිමකුණාටු - හිම කුණාටුවක් කාලය හා ප්‍රදේශය අනුව හදුන්වන අකාරයද වෙනස් වේ
චණ්ඩ මාරුත, තද හිම (පැයකට 5cm (අගල් 02) පමණ ශීඝ්‍රතාවයක් ලැබෙන) හා අධික ශීතල තත්ත්වය (1000C හෙවත් 140F ට වඩා අඩු) සමග හිම කුණාටු ඇතිවිය හැකිය
නමුත් එක්සත් ජනපදයට මෙම උෂ්ණත්වය බලනොපායි
හිමකුණාටු - පැයකට (පැයකට 5cm (අගල් 02) ට වඩා වැඩි ශ්‍රීඝතාවයකින් යුතු තද හිමපතනයක් පැය කිහිපයක් පැවතීම
ඉහළ ද්‍රව සමතුලිතතාවන් හා සුළං සහිත අවස්ථාවලදී හටගන්නා හිමකුණාටු මගින් විදුලි රැහැන් කඩා වැටීම,විදුලි බලය ඇනහිටීම හා විශාල ප්‍රදේශයක මාර්ග අවහිර වීම සිදු විය හැකිය
සාගර කුණාටු - මුහුදේ ඇතිවන කුණාටුවක් යනු ස්නොට් 48 (55 mph හෝ 90km/n) ට වඩා වැඩි වේගයකින් යුත් සුළගකි
මෙය හැඳින්වීමට බොහෝ විට කුණාටු යන නම සමාන්‍යයෙන් භාවිතා වන අතර ඕනෑම වර්ගයක හෝ ප්‍රමාණයක යාත්‍රාවක් ගිල්වා දැමීමේ හැකියාව ඊට ඇත
අග්නි කුණාටු - අග්නි කුණාටු යනු ඉතා අධික ත්‍රීව්‍රතාවයකින් හටගන්නා ලැව්ගින්නකි
එහි බලවත් භාවය නිසා තමන්ගේ සුළං පද්ධතියක් ඇති කර ගනී
මෙය විශාල ලැව්ගිනි හේතුවෙන් ඇතිවන ස්වභාවික සංස්දිධියකි
ඩ්‍රෙස්ටොන් හා ටොකියෝ නගරවලට දෙවන ලෝක යුධ සමයේ එල්ල වු ගුවන් බෝම්බ නිසා අග්නි කුණාටු ඇතිවිය
න්‍යෂ්ටික පිපිරිම් මගින් අග්නි කුණාටු හට ගනී
වැලි කුණාටු (Dust devil) කුඩා නොපැතිරුණු ඉහළට ගමන් ගන්නා උඩු වායු දහර

සුළං කුණාටු - අඩු වර්ෂාපතනයක් රහිත තද සුලඟක් ඇති දරැණු කාලගුණික ලක්ෂණයක්
යුරෝපිය සුළං කුණාටු

වාසුළි - මිනිත්තුවක් පමණ කාලයක් පවතින අවම වශයෙන් ක්නොට් 165 (30 km/n) පමණ වු සුළගේ වේගය වැඩිවීමක් වාසුලි නම්වේ
චණ්ඩ මාරුතය - ක්නොට් 34-38 (39-55 mph හෝ 63 -90 km/n) පමණ සුළගක් සහිත බහිර් නිවර්තන කුණාටුවක්

අකුණු කුණාටුව - ගිගිරුම් සහිත විදුලි කෙටීම් ඇතිවන කුණාටු වර්ගයකි
මෙය සමාන්‍යයෙන් තද වර්ෂාව සමග ඇති වේ
අකුණු කුණාටු ලෝකයේ ඕනෑම ස්ථානයක ඇතිවිය හැකි අතර වැඩිපුරම ඇතිවන්නේ නිවර්තන වැසි වනාන්තරවලය
මෙයට හේතුව එහි අධික ආර්ද්‍රතාවයක් හා උෂ්ණත්වයක් මෙන්ම අසමතුලිත වායුගෝලීය තත්ත්වයක්ද පැවතීමයි
මෙම කුණාටු ඇතිවන්නේ අසමතුලිත විශාල වායු පරිමාවක් ඝනීභවනය වී වායුගෝලයේ ඉහළට වේගවත් චලනයන් ඇතිවීමෙනි
තාප ශක්තිය උරාගැනීම නිසා, සංවහනය නිසා ඉහළ නගින වායු ධාරා අපරිවර්තී මණ්ඩලය වෙතට ගමන් කරයි
එවිට අවපීඩන කලාප හටගන්නා අතර වැඩි පීඩන කලාපවල සිට වේගවත් සිසිල් වායු ධාරා ඒ වෙත පැමිණෙයි
කුණාටුවේ ශක්තිය අවසාන වු විට වායු ධාරා නැතිවී යන අතර එය යටි දහර වලාකුළු බවට හැරේ
කුණාටු වලාකුළු 2-10 km පමණ දිගු විය හැකිය
නිවර්තන කුණාටු - මෙය අඩු පීඩන මාධ්‍යයක් වටා සංවෘත සංසරණයක් සහිත, තෙත් වායු ඉහළ නැගීම හා ඝනීභවනය වීම නිසා හටගත් උණුසුමෙන් බලවත් වු කුණාටු පද්ධතියකි
මේවා නිවර්තන ප්‍රදේශවල ඇති වීම හා එහි ඇති කුණාටු ස්වභාවය මෙම නම ලැබීමට හේතු වයි. මෙම කුණාටු වර්ගය නෝර් ඊස්ටර් (Nor easter) හා ධ්‍රැවක කුණාටුවලින් වෙනස් වෙයි
ඒ මෙම සුළි හටගැනීමට බලපාන උෂ්ණත්ව ක්‍රියාවලි හේතුවෙනි
මේවා උණුසුම වායු සහිත කුණාටු පද්ධති වේ
තත්ත්ව යහපත් නම් නිවර්තන කුණාටු සාගරයේද ඇතිවේ
එහි බලය හා හටගන්නා ස්ථානය අනුව නිවර්තන අවපීඩනය, නිවර්තන කුණාටු, හරිකේන් හා ටයිෆුන් වැනි විවිධ නම් යෙදේ
හිම කැට කුණාටු - මෙම කුණාටුවේ අයිස් කුට්ටි පවතී
මේවා සාමාන්‍යයෙන් හටගන්නේ වැසි කුණාටු සමගය
බොහෝ විට වලාකුළුවලින් ගැවසි පවතින විට ඇතිවන මෙම හිම කැට කුඩා හා හානිකර නොවන නමුත් විෂ්කම්භය අගල් 2 ට වඩා වැඩි ප්‍රමාණයකින් යුතු හිමකට වැටිමෙන් විශාල හානි හා තුවාල සිදුවු අවස්ථාද වාර්තාවේ
ටෝර්නෙඩෝ - ටෝර්නෙඩෝ යනු දරුණු විනාශකාරි ගොඩබිමෙහි ඇතිවන සුළඟකි
එය සාමාන්‍යයෙන් අදුරු පුනීල හැඩැති කුණාටුවක් ලෙස නැතහොත් මෙය සාමාන්‍යයෙන් ගිගිරුම් සහිත කුණාටුවක් හා ඝන වලාකුළු තත්ත්ව සමග ඇතිවේ
මෙම කුණාටු වර්ග ඉතාම විනාශකාරි කුණාටු වර්ගය වන අතර ඒවා ලෝකයේ ඕනෑම ස්ථානයක ඇතිවිය හැකිය
එක්සත් ජනපදයේ අභ්‍යන්තරයේ ටෝර්නෙඩෝ වැඩිපුර ඇතිවේ
ඒ අතර මෙයින් ටෝර්නෙඩෝ ඇලී (Tornedo Alleg) ප්‍රදේශය විශේෂ වේ
හොන්ඩූරස් යනු මධ්‍යම ඇමරිකාවේ පිහිටි ජනරජයක් වේ
(වර්තමානයෙහි බෙස්ලි නමින් හඳුන්වනු ලබන) බ්‍රිතාන්‍ය රාජ්‍යය, හොන්ඩූරස් රාජ්‍යයෙන් වෙන්ව හඳුනාගැනීමට හැකි වනු පිණිස අතීතයෙහි එරට නම් කරන ලද්දේ 'ස්පාඤ්ඤය හොන්ඩූරස්" යනුවෙනි
මෙරටෙහි දේශසීමාවන් වනුයේ  බටහිරින් ගෝතමාලාව, නිරිත දිගින් එල් සැල්වදෝරය, ගිණිකොණට නිකරගුවාව, දකුණින් පැසිපික් සාගරය, ෆොන්සේකා බොක්ක, (Gulf of  fonseka) සහ උතුරින් කැරිබියන් මුහුදෙහි විශාල මුහුදු තුඩුව වන හොන්ඩූරස් බොක්ක යනාදි වශයෙනි
මෙරටෙහි භූමි ප්‍රමාණය වර්ග කි‍
1 12,000 ට මදක් වැඩි වේ
ඇස්තමේන්තු ගත ජනගහනය මිලියන  8 කට ආසන්න වේ
මෙහි අගනුවර ‍'ටෙගුසිගල්පා' (Tegusigalpa) නම් වේ
ස්ලොවේනියාව, ස්ලොවේනියා ජන රජය යන නිල නාමයෙන් හඳුන්වනු ලබයි
මධ්‍යම යුරෝපයට  අයත් රටක් වන මෙය, ඇල්ප්ස් කඳුවැටිය දක්වා පැතිරෙමින් මධ්‍යධරණී මුහුදු තීරයේ පිහිටියකි
බටහිර‍ට ඉතාලිය, නිරිත දිගට, ආද්‍රියාතික මුහුද, දකුණට හා නැගෙනහිරට ක්‍රොඒශියාව සහ ඊසාන දිගට හංගේරියාවත්, උතුරින් ඔස්‍ට්‍රියාව මෙරට දේශසීමාවන් වෙයි
අග නගරය මෙන්ම එරට විශාලතම නගරය ද වනුයේ ලුබිලියානා (Ljubljana)ය
වර්ග කිලෝමීටර් 20273 ක් පුරා පැතිර තිබෙන ස්ලොවේනියාවේ ජනගහනය මිලියන 2.06 කි
ස්ලොවේනියාවේ සමස්ථ භූමි ප්‍රමාණයෙන් සියයට 40% ක් පමණ උස් බිම් වලින් සමන්විතය
මේ උස්බිම් බොහෝමයක් සෑදී ඇත්තේ විශාල කඳු හා සානු වලිනි
මෙම උස්බිම්, රටේ අභ්‍යන්තර ප්‍රදේශයන්හි පිහිටා තිබේ
ස්ලෝවේනියාවේ උසම ස්ථානය මීටර් 2864 (අඩි 9396) ක් උස් වූ ට්‍රිග්ලාව් (Triglav) කඳුවැටිය වන අතර, පහත්ම ස්ථානය වනුයේ මුහුදු මට්ටමේ පිහිටි ආද්‍රියාතික මුහුදයි
ජනගහනයෙන් බහුතර ජනතාවක් කථාකරන්නේ, රටෙහි රාජ්‍ය භාෂාවද වන ස්ලෝවේන් භාෂාවයි. අව‍ශේෂ රාජ්‍ය භාෂාවන් වනුයේ හංගේරියානු සහ ඉතාලි භාෂාවන්ය
යුරෝපා සංගමය යුරොසෝන් (Eurozone) හා ෂෙනගන් ප්‍රදේශ (Schengen area), යුරෝපා ආරක්ෂක හා සහයෝගිතා සංවිධානය (Organization for security and Co-op in Europe), යුරෝපා මණ්ඩලය, (Council of Europe),  නේටෝ සංවිධානය, යුනෙස්කෝ සංවිධානය, ලෝක වෙළඳ සංවිධානය, සහ එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය යන සංවිධානවල සාමාජිකත්වය ස්ලෝවේනියා‍වට හිමිවී තිබේ
ඒක පුද්ගල ආදායම සලකා බැලීමේ දී වාර්තා වන්නේ ඉහළම දෛනික ආදායමක් ලබන රටක් ලෙසිනි
ඒ අනුව ධනවත් ම ස්ලෝවේනියානු රට ස්ලෝවේනියාවයි. එය EU 27 රටවල් අතර වන සාමාන්‍ය අගයෙන් සියයට 88.3% ක ප්‍රමාණයකි
වෙළඳ ආධිපත්‍යය හා ඒකාධිකාරය

තරඟකාරී වෙළද පොලවල් හා සැසදීමේ දී විශාල වෙළද ‍භාගයක් (Market shae)  හිමි  සමාගම වැඩි මිලට තත්ත්වයෙන් බාල භාණ්ඩ පාරිභොගිකයා අතට පත් වීමේ අවදානමක් පවතී
කේසේ නමුත් නව නිෂ්පාදන වෙළද පොලට ඇතුල්වීමෙන් ඉහල   වෙළද භාගයක් ඇති ආයතන වලට මිල ඉහළ දැමීමට  ඇති  ඉඩකඩ අහුරා දමන නිසා එවැනි ඉතා ඉහල වෙළද භාගයන් පැවතීම යනු සැමවිටම පාරිභෝගිකයා වැඩි මිලක් ගෙවීම අදහස් නොවේ තරග කාරී නීතිය මගින් හුදෙක් ඒකාධිකාරයක් පැවතීම තහනම් කිරිම සිදු නොකරන අතර ඒකාධිකාරී බලය ඇත්තා එය අනිසි ලෙස භාවිතා (තරගකරැවන් නිෂේධනය කිමෙ වැනි ක්‍රියාකාරකම්) වලක්වාලයි
පළමුවෙන්ම වෙළද සමාගමක් ප්‍රභලම ස්ථානයක සිටිනවාද නැත්ද යන වගත් එම සමාගම එහි තරගකරැවන්  ගණුදෙනුකරැවන් හා වඅසාන පාරිභෝගිකයන්ගන් සැලකිය යුතු අන්දමකට  ස්වාධිනව කටයුතු කරනවා ද නැද්ද යන්න තීරණය කල යුතුයේ
යුරෝපා වෙළද සමාගම ප්‍රමුඛත්වයේ පවතින බවට සලකුණු ලබන අතර එම උපකල්පන නිෂ්ප්‍රභා කළ හැකි එකක් වේ
එසේ වෙළද සමාගමක් ප්‍රමුකත්වයේ පවතිනම් පොදු වෙළද පොලේ තුල හා නිතර තරගකාරීත්වයක් ඇති නොවන  පරිදි ක්‍රියාකිරිමේ විශේෂ වගකීමක් එම සමාගම සතුව පවතී
එමෙන්ම වෙළද සමාගමක් කූට අන්දමින් ක්‍රියාකරන විට වෙළද භාගය තීරණය කරනු ලබන්නේ අදාල වෙළද සමාගම හා සදහන් කරනු ලැබු නිෂ්පාදනය අලවි කරනු ලබන වෙළද පොල තත්ත්වයන් අනුවයි.‍‍

සාමාන්‍යයෙන් රටක නීතිය මගින් නොනිසි ක්‍රියාකාරකම් වර්ගීකරණ කර ඒවා තහනස් කර ඇත
වියදම ඉහල දැමීම ප්‍රතික්ෂේප කිරීම හා නවීකරණ තාක්ෂණය යොදාගැනීම ප්‍රතික්ෂේප කිරිම මගින් නිෂ්පාදනයන් සීමාකිරිම, එක් නිෂ්පාදනයක් තවත් වෙරළ සමාගමකට නිෂ්පාදනයන් හා සම්බන්ෂකරමින් විකිණිම  පාරිභෝගිකයාට  වෙළද පොල තුල  තමන් කැමති භාණ්ඩ තෝරාගැනීමට ඉඩ නොතැබීම හා තරගකරැවන්ගේ නිෂ්පාදන වලට වෙළද පොලට ඇතුල්වන මාර්ග ඇහිරීම Microsoft Vs Corrussion නඩුවේ දී මෙවැනි අනිසි ක්‍රියාවන් නිසා වගකිවයුතු සමාගමට පවුම් මිලියන 497 දඩමුදලක් ගෙවීමට  සිදුවිය
වෙළදපොලේ තරගකාරීත්වයේ යෙදී සිටින  සියලුම වෙළද සමාගම් වල ව්‍යාපාර කටයුතු සදහා පහසුකම් එක ලෙස සැපයීම  ප්‍රතික්ෂේප කිරිම තවත්  එවැනි අනිසි ක්‍රියාවකි
Convernscioal solvents  නමැති වෛද්‍ය සමාගම ඔවුන්ගේ ප්‍රතිවාදි ක්ෂය රෝග ‍ඖෂධ  සමාගම පිහිටවු පසු Convernscioal solvents සමාගමට අමුද්‍රව්‍ය සැපයිම සදහා Zoja නමැති සමාගම විසින් බලකරනු ලැබිය
Zoja යනු වෙළද පොලේ එකම තරගකරැ වු අතර අධිකරණ බල කිරිමකින් තොරව අනෙක් සියලුම තරග කරැවන් ඉවත්කර දැම්මත් විය
සුරා කෑමේ මිල නියම කිරිම (Piles exploitation) කෙළින්ම මිල සම්බන්ධ යෙන්වන අනිස්ක්‍රියාවකි
මෙවැනි ආකාරයේ අනිසි ක්‍රියාවන් ඉතා දුලබවන අතර ඒවා ඇතිවන්නේ කුමන අවස්ථාවේ ද යන්න හදුනාගැනිම ඉතා අපහසුවේ
එක් අවස්ථාවක දී අවමංගල්‍යය සේවාවන් සපයන සමාගමක් මෙලෙස පාරිභෝගිකයන් සූරාකව අන්දමේ  මිල නියමයන් ඉදිරිපත් කර තිබුන ද  එය සාධාරණිකරණය කිරිම සදහා  ඔවුන්  යොදා ගන්නේ අන්‍ය ආගම් වල අවමංගල්‍ය කටයුතු  සදහා වෙනම  මිල නියම කිරිම් සිදු කල යුතු බවයි.  කොල්ලකාරි මිල නියම කිරිම  (Predailay Piecing ) තවත් හදුනාගැනිමට ඉතා දුෂ්කර මිල නියම කිරිම වලින් එකකි
මෙහිදීසිදුවන්නේ  කුඩා පරිමාණයේ තරගකරැවන්ට තම නිෂ්පාදන විකුණුම් මිල  අඩුවීමයි
මෙහි ප්‍රතිඵල ලෙස එම කුඩා  පරිමාණයේ ව්‍යාපාර කඩාවැටීමක් සිදුවේ
France Telecom SA VS Commupanis නඩුවේ දී අන්තර්ජාල සමාගමට දඩ වශයෙන්  පවුම් මිලියන 10.35 මුදලක් ගෙවීමට සිදු විය
ඒ නිෂ්පාදන වියදමට වඩා අඩුමිලකට විකුණුම් මිල කිරිමයි
එය තරගකරැවන් ඉවත් කිරිමත් ඉහළ වෙළද‍භාගයන් අත්පත් කර ගැනීමත් අරමුණු කර ගන්නකි
මිල විචයනය තවත් මිල හා සම්බන්ධ අනිසි ක්‍රියාවකි
සමාගමක නිසි අපනයනය කරන කාර්මික පාරිභෝගිකයන්ට ගෙවන ලද මිලෙන් කොටසක් ආපසු දීමත් එම සහනය එම වෙළද පොලේ අනෙකුත් පාිභෝගිකයින්ට  ලබා නොදීමත් මිල විචයනයට වැටේ
සංයුක්ත වීම හා අත්පත් කර ගැනිම
සංයුක්ත වීම හා අත්පත් කර ගැනිම තරඟකාරි නීතියයට අනුව බලන කල පෙරනොවූ විරූ ආකාරයට ආර්ථික ශක්තිය කිහිප දෙනෙකු අතර පත්වීමයි
මෙහිදී මුලික වශයෙන් අදහස් වන්නේ එක් සමාගමක  කොටස් තවත් සමාගමක් විසින් මිලදී ගැනීමයි
රජය විසින් ආර්ථික සංකේන්ද්‍රණය පාලනය කිරිමට හේතුන්ද ප්‍රමුඛත්නවයේ සිටිනා වෙළද සමාගම් විසින් එම ප්‍රමුඛත්වය අනිසි භාවිතය  වැලැක්වීමට යොදා ගන්නා හේතූන්මය
සංයුක්ත වීම හා අත්පත් කර ගැනීම පාලනයේ දී රජය ගැටලුවක් පැන නැගීමට පෙර ඊට පිළියම් යොදයි එනම් ප්‍රමුඛත්ව වෙලද සමාගම ඇති වීමට පෙර ඒවා වැලැක්වීමයි
ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ සංයුක්ත වීම පාලනය වන්නේ ක්ලේටන් පනත (Clayton Act) යටතේ වන අතර යුරෝලා සංගමයේ පාලනය වන්නේ සංයුක්ත රෙගුලාසි  134/2004 යටතේ ය
(ECMR) තරගකාරී නීතියට අනුකූලව සංයුක්ත වීමට අදහස්කරන සමාගම් පළමුව ඊට අනුමැතිය අදාල රාජ්‍ය පරිපාලන ආයතනයෙන් ලබාගනු යුතු වේ
වෙළද සමාගම් සංයුක්ත වීම පසුපස ඇති මුලික සිද්ධාන්ත  නම් සාපේක්ෂව ද්විපාර්ශ්විය ගිවිසුමකට වඩා විවෘත වෙලද පොලේ ගනුදෙනු පහසුකර ගැනිමයි
කෙසේ වෙතත් වෙළද සමාගමේ වෙළද පල තුල තම බලය වැඩිකර ගැනීමට වෙර දරන අතර එය තම වාසියට හරවාගනී
ඒ අතර තම වෙළද භාගය  ඉහළ දමා ගැනිමට ද වෙර දරයි
එලෙසම තමන් හා තරගකරන්නන්ගේ සංඛ්‍යාවද අඩුකර ගැනිම වැනි තම ගනුදෙනු කෙරෙහි සෘජු බල පෑමත් ඇතිකරන පාරිභෝගිකයා ලබන්නේ කුමක් ද යන්න පිළිබ්‍රදව වඩාත් සැලකිලිමත් වේ
යුරෝපා සංගම් නීතියේ ප්‍රධාන ප්‍රතිපාදන වලින් බලාපොරොත්තු වන්නේ සංකේන්ද්‍රණය තුලින් වඩා ක්‍රියාශිලි තරගකාර්ත්වයකට ඉන් සැලකිය යුත්‍ර මට්ටමේ බාධාවන් ඇති කරයි ද  විශේෂයෙන් ම එහි ප්‍රතිඵලයන් එලස ඇතිවන  ප්‍රමුඛතාව ඇතිවිම හෝ තවදුරටත් එය ශක්තිමත් වන්නේ ද යන්නයි
ඊට අදාල එක්සත් ජනපද නීතියේ අන්තර්ගත වන්නේ ඒහා සමාන ම ප්‍රතිපාදන වේ
තරගකාරීත්‍වයේ සැලකියයුතු මට්ටමේ අඩුවීමක් හෝ බාධාවන් වන්නේ කුමක් ද යන්න විධිමත් අධ්‍යාපනයකින් හදුනා ගත හැක
මෙලෙස අධ්‍යයනයන් මගින් ලැබෙන්නේ උපකල්ප මිස අවසාන නිගමනයන් කළ නොහැක
Herfindhal – Hirschman දර්ශකය භාවිතයෙන් වෙළද පල තත්ත්වය ගණනය  හා සංකේන්ද්‍රණය පවතින්නේද යන්න හදුනාගත හැක
මෙවැනි ගනනයන්ගෙන් මිදී වෙලද පොල තුල තාක්ෂණික වමලම් භාවිතය පිළිබ්‍රද අවධානය යොමු කිරිම ඉතාමත් වැදගත් වේ
ආර්ථික සබදතාවන් හරහා ඇතිවිය හැකි සාමුහික ප්‍රමුඛතාව තවත් වැදගත් ප්‍රශ්නයකි
එමගින් ඇතිවන නව වෙළද පොලවල් කූට ක්‍රියාකාරකම් සදහා තෝතැන්නක් වේ
වෙලද පල තොකරම් ‍විනිවිද භාවයකින් යුක්ත වන්නේ ද යන්න දැන ගැනීම තුලින්  වඩාත් සංකේද්‍රිය ව්‍යහයක් පැවතීම මගින් වෙළද සමාගම් වඩා හොදින් එකිනෙකා හා සම්බන්ධ වී අනෙක් තරගකරැවන් බිය වැද්දීම ද තරගකරැවන් ගේ හා පාරිභෝගික ප්‍රතිචාර වලින් කොතරම් දුරට ආරක්ෂා විය හැකිද වෙළද පොලට අලුතින් එකක්වන සමාගම් හා ඒවාට මුහුණ දීමට සිදුවන ගැටලු මොනවාද යන්න පිළිබ්‍රද අවබෝධයන් ලබාගත් හැකි වේ
අසාර්ථක හෝ බංකොලොත් විම හේතුවෙන් සමාගමන් පවරා ගැනීම සාධාරණිකරණය කළ හැකි හේතුවක් වන අතර එම නිසා තරගකාරි තත්ත්වය අඩුවේ
සිරස් ඒකාබද්ධ වීම පිළිබද වෙලදපලේ අවධානය යොමු වන්නේ අල්ප වශයෙනි
යුරොපා කොමිසම විසින් AOL/ Time warner සමාගම තම තරගකරැවන   Bertelsmann සමාගම හා බද්ධවීමටත් නිෂ්පාදන ගණනාවක් සමග සමාගම් සංයුක්ත විම හා එහි බල පැම පිළිබදවත් අවධානය යොමු කරන
නීතිය - ගිවිසුම් ප්‍රතිෂ්ටාව පරිබාධකය
ප්‍රතිෂ්ටාව යනු පොදු නීතිය යටතේ ගිවිසුමක අන්තර්ගත වන විවාදයට බඳුන් වූ කාරණයකි
(මුල්‍යමය) සිවිල් නීතිය එය වැදගත් නොවේ
මෙහි මුලික අදහස නම් ගිවිසුමට අදාල පාර්ශවයන් කේවල් කිරීම සඳහා වටිනාකමක් ඇති යමක් ඉදිරිපත් කළ යුතු වීමයි
එම තත්ත්වය එක් පාර්ශවයකට වාසිදායක වීමහෝ හානිදායක විය හැක ප්‍රතිෂ්ටාව රීතින් 3 මඟින් පාලනය වේ
1.	ප්‍රතිෂ්ටාව සරිලන ප්‍රමාණයට විය යුතු අතර ප්‍රමාණවත්ම නොවිය යුතුයි
පැන්සයකට කාරයක් මිලදී ගැනිම සඳහා නෛතිකව  බැඳීසිටින ගිවිසුමක් ඇතිකර ගත හැක
මෙහිදී ප්‍රතිෂ්ටාව ප්‍රමාණවත් නොවීම අත්‍යාවශ්‍ය කාරණයක් නොවීම, එක් පාර්ශවයක ප්‍රතිෂ්ටාව අනෙක් පාර්ශවයේ ප්‍රතිෂ්ටාව  වඩා විශාල වශයෙන් වැඩි වීම එම  ගිවිසුම අවලංගු වීමට හේතුවක් වීමට ඉඩඇත
එවැනි ගිවිසුම් වංචාව, බලකිරිම හා අසමාන කේවල් කිරීමේ බලය හෝ මහජන ප්‍රතිපත්ති වලට බටහැනි වීම වැනි හේතූන් නිසා අවලංගු කල හැක
තවත් අවස්ථාවක දී සමපාර්ශ්වීය ගිවිසුම් පැවතිය හැකි අතර එහි දී එක් ගිවිසුමක් තවත් ගිවිසුමක් සඳහා ප්‍රතිෂ්ටාවක් වේ
කෙසේ වෙතත් ප්‍රතිෂ්ටාව අර්ථ විරහිත දෙයක් බවට පවතින විව්චන ඉතාමත් අල්පය
2.	ප්‍රතිෂ්ටාව අතීත දෙයක් නොවිය යුතුය
Eastwoos Vs Kengon නඩුවේ දී තරැණියකගේ භාරකරැ විසින් ඇගේ අධ්‍යාපනය හා අනාගත දියුණුවටත් විවාහය සඳහාත් ණයක් ලබාගත් අතර විවාහයට පසුව ඇගේ ස්වාමිපුරැෂයා එම ණය ගෙවා දැමීමට එකඟ විය
අධිකරණ තීන්දුව වුයේ භාරකරැට එම පොරොන්දුව බලාත්මක කළ නොහැකි බවත් ඇගේ අධ්‍යාපනයට ණය ලබා ගැනීම අතීත ප්‍රතිෂ්ටාවක් බවත් එය ඇගේ සැමියා ගෙවීමට පොරොන්දු වීමට පෙර සම්පූර්ණ වූ බවත් ය
3.	ප්‍රතිෂ්ටාව පොරොන්දුව ලැබූ තැනැත්තාගෙන් විය යුතුය
A පුද්ගලයා විසින් C පුද්ගයාට B පුද්ගයා කළ සේවයට ගෙවිමට පොරොන්දු වීම එවැනි පොරොන්දු ලාභීන් කිහිපයන් සිටින වටයක දී ප්‍රතිෂ්ටාව ඉන් එක් අයෙකුගෙන් පමණක් විය යුතුය
සිවිල් නීති සම්ප්‍රදායේ දී නම් පොරොන්දු හුවමාරැ කර ගැනීම  හෝ ඒකමතිකව සිටිම වටිනා දේවල් හුවමාරැ කරගැනීම වඩා නිවැරදි ක්‍රමයක් බව පිළිගැනේ
ඔබ ම‍ට පොතක් පොරොන්දු වුවහොත් මම ඔබට කිසිවක් ආපසු නොදී එම ත්‍යාගය පිළිගන්නේ නම් මට ඒ පොත සඳහා නීතිමය අයිතිවාසිකමක් ඇති අතර ඔබ මට පොත ත්‍යාගයක් වශයෙන් දුන්නාය යන සිතුවිල්ලද වෙනස් කල නොහැක
පොදු නීති සම්ප්‍රදායේ දී කුප්බා සංකල්පය (Culpa) නමනි පරිබාධකය ප්‍රභේදයක් පූර්ව ගිවිසුම් ගණුදෙනු වලදී භාවිතයට ගැනීම ඉහළ යමින් පවතී
පරිබාධකය සාධාරණත්වය මත පදනම් වූ මතවාදයක් වන අතර එහි දී එක්පාර්ශවයක් අනෙක් පාර්ශවයට සහතික වන අතර එම පාර්ශවය  එම සහතික වීම මත රඳාපැවතීමෙන් හානිදායක අවස්ථාවන් වලදී නෛතික බැඳීම ඇති කරයි
විශ්ලේෂණයන් ගණනාවක් පරිබාධකය ඒ වෙනුවට භාවිත කළ හැකි බවට ද යෝජනා කරයි
කෙසේ වෙතත් අධිකරණ තීන්දුවලට වඩා මෙම සංකල්පය ඉවත් කිරිමේ හැකියාව  ඇත්තේ ව්‍යවස්ථාදායකයට ය
ගිවිසුම් නීතිය
ප්‍රතිෂ්ඨාව
නීතිය - ගිවිසුමක් සැදුම
පොදු නීතියේ දී ගිවිසුමක් නිර්මාණය කිරීම සඳහා ප්‍රධාන අවශ්‍යතාවන් 5 ක් තිබිය යුතු වේ
පිරිනැමීම හා පිළිගැනීම colleen & auptaree), ප්‍රතිෂ්මාව නෛතික සබඳතා ඇති කර ගැනීමේ අදහස, සුදුසුකම, හැකියාව හා නියමයන් ය
ප්‍රතිෂ්ටාව සිවිල් නීති ක්‍රමයේ දී නම් අත්‍යාවශ්‍ය අංගයක් නොවන අතර ගිවිසුම සඳහා වංචා වැලැක්වීම සඳහා පවතින නීති හා අනුකුලවීම අනිවාර්්‍ය අංගයක් වේ
19 වන සියවසේ මහත් ප්‍රසිද්ධියක් ඉසිලූ කර්ලයිල් එදිරිව කර්බෝලික් ස්මොක් බෝල්  නඩුවේ දී ගිවිසුමක් සැදුම පිළිබඳව ඉතාමත් වැදගත් තීන්දුවක් දුනි
වෛද්‍ය වෙළඳ සමාගම Senake ball company විසින් උණ රෝගය සඳහා නව ‍‍‍‍‍‍‍‍ ‍‍‍‍‍‍‍ඖෂධ වර්ගයන් පිළිබඳ වෙළඳ දැන්වීමක් ප්‍රචාරය කරන ලදි
එම ‍ ‍‍ ඖෂධ වර්ගයන් පිළිබඳ වෙළඳ දැන්වීමක් ප්‍රචාරය කරන ලදි
එම ‍‍‍‍‍ ඖෂධය භාවිතයෙන් රෝගය සුව නොවුවහොත් එය මිලදී ගත් අයට පවුම් 100 ක මුදලක් ප්‍රධානය කරන බවට ඉන් කියවිණ
මෙහිදී කාබොලින් සමාගමේ තර්කය වුයේ මෙම දැන්වීම වැදගත් එකක් ලෙස නොසැලකිය යුතුය යන්නයි
එහි කිසිම නීතිමය බැඳීමක් නැත
එය හුදු ආරාධනාවක් පමණි
නමුත් අභියාචනාධිකරණ තීන්දුව වුයේ  සාධාරණ පුද්ගලයෙකුට  හැ‍ගෙන අකාරයට සමාගම විසින් බරපතල පොරොන්දුවක් පාරිභෝගිකයන්ට දී ඇත යන්නයි
මහජනතාවට ඉන් ප්‍රතිෂ්ටාවක් ලබා දී ඇති අතර පැහැදිලි වශයෙන් ම මෙම නිෂ්පාදනය දෝෂ සහිත නිෂ්පාදනයක් බවත් එය භාවිතාකරන්නන් ඉන් අපහසුතාවයටත් පත් වී ඇත
එම නිසා මෙය පැහැදිලි පොරොන්දුවක් බවත්  අත්වැදීමකින් ඉදිරිපත් කරන ලද්දක් නොවේය යන්න අධිකරණ

ගිවිසුම් නීතිය
නීතිය
නීතිය - ගිවිසුම් කොන්දේසි
ගිවිසුම් කොන්දේසි යනු ගිවිසුමේ කොටසක් වන ඕනෑම ප්‍රතිපාදනයන් වේ
කොන්දේසි වලින් ගිවිසුම් බන්ධන ඇති කරන අතර ඒවා බිදීම නඩු පැවරීමකට හේතුවක් වේ
සෑම කොන්දේසියක්ම ප්‍රකාශිතව දන්වා නැති අතර සමහර කොන්දේසි  ලඝු වන අතර ඒවා ගිවිසුමේ අරමුණු හා පරිබාහිර ඒවා ලෙස සලකනු ලැබේ
Boilen  plate

Tina L stak's ගේ  Negotiating and drafting courted හි විස්තර කෙරෙන අන්දමට  boiler plate ප්‍රතිපාදන යනු නීතීඥවරැන් විසින් කොකවන් තෛලය ලෙස භාවිතා කරන ප්‍රතිපාදනයන් ය
නමුත් සමහර නීතිඥයින් මෙම යෙදුම පටු ආකාරයකට භාවිතා කරනු ලබන  අතර සමහර ප්‍රතිපාදන ගිවිසුමේ අවසානයට දක්වා ඇත
නියම වශයෙන් මෙම ප්‍රතිපාදන පාර්ශවකරැවන් අතර සබදතාව හා ගිවිසුම හසුරැවන්නේ කෙසේ ද යන්න විස්තර කරනු ලබයි
මේවා ද්විතියනව වැදගත් වන ප්‍රතිපාදන ලෙස සලකනු ලැබුත් මේවායේ නෛතික ප්‍රතිවිපාක ඉතා වැදගත්  වේ
පොදු ප්‍රතිපාදන වලට නීති හසුරවන ප්‍රතිපාදන, පැවරැම් හා අභියෝජන ප්‍රතිපාදන ජුරි නඩු අත්හැරීමේ ප්‍රතිපාදන, දැන්විම් ප්‍රතිපාදන අනුපාතික බලපෑම් ප්‍රතිපාදන ද ඇතුලත් වේ
කොන්දේසි වර්ග කිරීම
කොන්දේසි හෝ ප්‍රතිඥාව 
කොන්දේසි ගිවිසුමේ මුලය හා සම්බන්ධවන අතර ඒවා බිදීමෙන්  ගිවිසුම අලංගු වේ
අනෙක් පාර්ශවයට ගිවිසුමේ බැදීම් වලින් ඉවත් වීමට ඉඩකඩ සලසාදේ
ප්‍රතිඥාව එතරම් වැදගත් නොවන අතර ඒවා බිදීමෙන් ගිවිසුම අවලංගු  නොවේ කෙසේ  නමුත් කොන්දේසි ‍හෝ  ප්‍රතිඥාවන් බිදීම හේතුවෙන්  නිවැරදි පාර්ශවයට වන්දි ලබාගැනීමට අවස්ථාව සැලසේ
කොන්දේසි ගිවිසුමක මුලය හා සම්බන්ධ වන්නේ ද නැද්ද යන්න විෂයානු බද්ධ කරැණකි
නිලියන් නාට්‍යමය නිෂ්පාදනයක පළමු දින රාත්‍රියේ දී රගපෑමට එකගවීම කො‍න්දේසියක් වන අතර ගායකයකු විසින් සංගීත සන්දර්ශනයක පෙරපුහුණුවීම් සදහා පළමු දින 3 තුල සහභාගී වීමට එකග වීම ප්‍රතිඥාවකි
යෙදුමන් හෝ එම යෙදුමේ ස්වාභාවය අනුව එය කො‍න්දේසියක් ‍හෝ  ප්‍රතිඥාවක් වන්නේද යන්න නීතිය මගින් ප්‍රකාශ වේ
භාණ්ඩ  විකිණිමේ පනතේ 15 A වගන්තියේ නාමය, විස්තරය තත්ත්වය හා සාම්පල (පනතේ සදහන් පරිදි) කොන්දේසි ගණයට වැටේ
අනාමික‍ කොන්දේසි
Hong kong Vs Kawasaki  නඩුවේ දී විනිසුරැ Diplock සාමි වරයා විසින් අනාමික කොන්දේසි සංකල්පය ඉදිරිපත් කරන ලදි
ඒවා බිදිම ගිවිසුමේ මුගික පරමාර්ථය ඉෂ්ට ‍නොවිම හා සම්බන්ධද නැත් ද යන වග බිදීම් ස්වාභාවය මත රදා පවති
මෙම කොන්දේසි බිදිමද අන් කොන්දේසිමෙන් වන්දි ලබාගැනීමට අවස්ථාවක් සලසා දේ
එමගින් ගිවිසුම අවලංගු  වන්නේ ද නැත්ද  යන කාරණය තීරණය වන්නේ ගිවිසුම මගින් නිවැරදි පාර්ශවයට සලසා ඇති නෛතික වාසි ලැබේ ද නොලැබේ ද යන්න මතය
විනිසුරැ  Magaw සාමි වරයා විසින් 1970 දී නෛතික ස්ථාවරත්වය මුල්කරගෙන  කොන්දේසි හා ප්‍රතිඥා වර්

Reasdon Smith time Ltd
Vs Hansen - Janges

නීතිය
නීතිය - ගිවිසුම් කර සිද්ධාන්තය 
ගිවිසුම්කර සිද්ධාන්තය ගිවිසුම් නීතියේ ප්‍රධානතම නිතිමය සිද්ධාන්තය වන අතර එමඟින් ගිවිසුම් නීතියේ නියමයන් හා සංකල්පිත සැකයක් පිළිබඳව සාකච්ඡා කරයි
මෙහිදී නැගෙන වැදගත්ම ප්‍රශ්නය වන්නේ ගිවිසුම බලාත්මක කළ යුත්තේ ඇයි ද යන්නයි
මෙම ප්‍රශ්නයට  වඩාත් පිලිගත හැකි පිළිතුරැ ලෙස දිය හැක්කේ, ඉන් ලැබෙන ආර්ථික වාසි හා පොරොන්දු බලාත්මක කිරිම සැලකිය හැක
මෙම සෛද්ධාන්තික විවාදයේ තවත් පැතිකඩක් වන්නේ ගිවිසුමක් බැඳීම්  නීතිය හා පවතින පුලුල් සබඳතාවයි. බැඳීමක් සාම්ප්‍රදායිකව ගිවිසුම් දෙකකට බෙදා වෙන්කර ඇති අතර එකක් ස්වේච්ඡාවෙන් ම වගකිම බාරගන්නා අතර එය එක් පුද්ගලයෙකු‍ට  හෝ කීප දෙනකුට සීමා වේ
සිවිල් වැරදි බැඳීම් (fort) නීතිය මඟින් පනවනු ලැබු අයිතිවාසිකම් වැරදිසහගත ලෙස කඩකිරීම් වලින් ආරක්ෂා කිරීම පදනම් කර ගනිමින් වන අතර එහිදී බහුතරයකට වගකිව යුතු වේ
මෑතකදී ප්‍රතිෂ්ටාපන බැඳීම් ලෙස තුන්වන ආකාරයක බැඳීම් ආකාරයක් හඳුනා ගන්නා ලැබූ අතර එය අසාධාරණ ධනාරෝපනය මත පදනම් වේ
(වග උත්තරකරැ පැමිණිලි කරැගේ වියදමින්) සාමාන්‍යයෙන් ගිවිසුමක වගකීම වන්නේ ගිවිසුම මඟින්  බලාපොරොත්තු  වන කාර්යයන් හොඳින් ඉෂ්ට කිරීමට නොහැකිවීම ය
නමුත් සිවිල් වැරදිවල ක්‍රියාව  (පැහැර හැරිම නොව) මඟින් තත්ත්වය නරක අතට හැරීම සහ අසාධාරණ ලෙස පැමැණිලිකරැගේ මුල්‍යමය ලාභය ගැනීම හෝ ලබා නොදී සිටිම වන අතර ඒ සඳහා වගකීම වන්නේ ඒවා ප්‍රතිස්ථාපනයයි
එක්ත් ජනපද නීතියට අනුව ගිවිසුමක් යනු පාර්ශවයන්ගේ එකඟත්වයේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ඇතිවූ පූර්ණ නීතිමය බැඳීමයි
නමුත් පොරොන්දුවක් ඉටු කිරීම තුලින්  නෛතික යුතු කමක් ඇති කිරීම සඳහා අනිවාර්යයෙන්ම කල යුත්තේ කුමන ආකාරයේ ක්‍රියාවන් දැයි දක්වා නොමහැත
අයිතිවාසිකම් පැවත්ම, වරප්‍රසාද හා පොරොන්දුවකින් පැවරැ බලය නීතිය විසින් හඳුනා ගන්නා අවස්ථා පොදු නීතියේ විස්තර කර ඇත
සන්නිවේදන තාක්ෂණය (විශේෂයෙන්ම සයිබර් අවකාශය) සම්බන්ධ නෛතික ගැටලු විශ්ලේෂණාත්මක විමර්ශනයට භාජනය කරනු ලබන නීතිය සයිබර් නීතිය (cyber – law) යනුවෙන් සරලව හදුන්වා දිය හැක
දේපල සහ භාර නීති මෙන් වෙනමම වූ නීති කේෂේත්‍රයක් ලෙස හඳුනාගැනීමට (සයිබර් නීතිය) අපහසුය
මන්ද යත් සයිබර් නීතිය (cyber – law) විවිධ නෛතික කේෂේත්‍රයන් සමඟ සම්මිශ්‍රණය වී ඇති බැවිනි
උදාහරණ ලෙස බුද්ධිමය දේපල, පෞද්ගලිකත්වය, භාෂා නිදහස හරහා වැටී ඇති නීති පද්ධතියකි
සයිබර් නීතියේ මූලික හරය සංක්ෂිප්තව මෙසේ ලුහුඬින් සඳහන් කල හැකිය
සයිබර් නීතිය වනාහි අන්තර්ජාලය තුළ මිනිසාගේ ක්‍රියාකාරීත්වය පාලනය කිරීම සඳහා පමුනුවාගන්නා ලද නීති සමුදායකි
නීතිය
තාක්ෂණය
තොරතුරු තාක්ෂණය
Earth's Radiation Balance
පෘථිවියේ විකිරණ සමතුලිතතාව 

පෘථිවියේ විකිරණ සමතුලිතතාව යනු පොළවට ලඟාවන හා පොළවෙන් බැහැර වන තාප කිරණ වල සමතුලිත භාවය ඉහත දැක්වෙන්නේ ශුද්ධ කිරණ සමතුලිතතාව හා ඇල්බෝඩෝ මනින උපකරණයකි
එය CNRI වන Kipp and Zonen වේ
(Short ware) පහත ඇති සමීකරණය ලඝු තරංග සමතුලිතය (Q2) වේ
Qs	=	G - R = D + H - R  හෝ ප්‍රභානුපාතය (Albedo) = G (1-a)
G	=	පොළොවේ විකිරණ
D	=	සෘජු කිරණ
H	=	විසිරණ කිරණ
R	=	පොළොවෙන නැවත කිරණ ආපසු හැරීම
a	=	ප්‍රහානුපාතය

පෘථිවි තලයත් වායුගෝලයත් තාප කිරණ මුදා හරි
මෙය දිගු තරංග වේ  (q1)

	Q1	=	AE = AO - AG
AE	=	ඵලදායි කිරණ
AO	=	පො‍ළෝ පෘෂ්ඨයේ සිට එන කිරණ
AG	=	හරිතාගාර ආචරණය

ඉහත දැක්වෙන සමිකරණ දෙක යොදා මුළු ශක්තීන් ප්‍රමාණය මැනිය හැක
Qt = Qs - Q1 = G - R- AE

මෙහි ඇති අපහසු කාර්යය වනනේ,මෙහි අභ්‍යන්තර හා පිටත සාධක විකිරණ සමතුලිතතාව බලපෑවිට නිවැරදි පිළිතුර ලබා ගැනීමයි
අභ්‍යන්තර සාධක වන්නේ යමහල්, ජෛව විද්‍යාත්මක ක්‍රියා, මානව ක්‍රියාකාරකම්ය
පිටත සාධක වන්නේ හිරැ කිරණය
හරැගේ සාමාන්‍ය විකිරණ නිෂ්පාදනය 25% යැජි වි ඇකි බව සොයාගෙන ඇත
අභ්‍යන්තර හා පිටත සාධක තුල සහ සම්බන්ධතාවය ඇති
හිරැ කිරණ වැඩි වු විට සාමාන්‍ය උෂ්ණතාවය ඉහල ගොස් ජලය දරා ගැනීම වැඩි වේ
මේ මගින් වලාකුළු ඇති වේ
මෙය සංකීර්ණ වන්නේ ඉහත සාඛ නිසාය
ඉහත රෑපයෙන් දැක්වෙන්න රැසියානෙව් ලුකයිනෝනම් ගම්මානයයි
මෙහි බහුතරයක් ගොඩනැගිලි පොළ‍වට සමතලා වී ඇත්තේ තට්ටු 9 වු  සුපිරි ගොඉනැගිල්ලක් තැනීමටය
ස්ටෝෆා (Kstovo) නගරයේ නාගරීකරණයට රැකුල් දුන් කරැණක් විය
ගෙවී ගිය කාලයේදි ගම්බද ප්‍රදේශ වල නාගරීකරණය ඉතා සීඝ්‍රයන් සිදුවුනි
මෙවට ගොවිතැන් කටයතු පොදු සේවාවන්, කුඩා පරිමාණ ව්‍යාපාර මග හැරිමත් සමග නව කර්මාන්ත ක්‍රම සහ අමුද්‍රව්‍ය යොදා ගන්නාවු නව භාණ්ඩද හේතු විය
නාගරීකරණය වු ප්‍රදේශවල සමීක්ෂණ වාර්ථා අනුව මෙම ප්‍රදේශ ඉහල තත්ත්වයේ භාණ්ඩ විශේෂ සේවාවන් ප්‍රවාහන සේවාවන් සහ තොග අවදාන මගින් වාර්ථාගත ආදායම්ද, අධ්‍යාපනයද, පරිපාලන අංශයේ දියුණුවද දැකිය හැක
මෙසේ විවිධාකාර වු කොටස්මගින් නාගරීකරය ධුරාවලිවය (Urban Hierachy) නිර්මාණය වේ
නාගරීකරණය සමගම බඩුමිල ඉහල යාමක් දැකිය හැක
උදාහරණයක් ලෙස එරික ‍හොබොස් (Eric Habswam  ගේ "The age of revolution" කෘත‍යෙහි සදහන්වන්නේ, හම යුගයේදී නාගරිකරණය ඉතා සීඝ්‍රයෙන් සිදු වු ‍බවත්, වැඩ කරන ජනතාව ඉතා අපහසු තත්ත්වයක සිටි බවත් යුරෝපයේ නැගෙනහිර ප්‍රදේශ දුප්ත් වු බවත් බටහිර ප්‍රදේශ පොහොසත් වු බවත්ය
නාගරීකරණය දෙන ජනතාව සෘණාත්මක ලෙස බැලුවත් එහි ධනාත්මක කරැණු වන්නේ, හොද රැකි රක්ෂා ලබා දීමත් අධ්‍යාපනය දියුණුව නිවාස සහ ප්‍රවාහන දියුණුව තවද විවිධාකාර වු ජාතීන් ආගම්ද වෙළදපොල තරගකාරීත්වයද දැකිය හැක
ආර්ථික භූගෝල විද්‍යාව යනු පෘථිවිය මත ආර්ථික කටයුතු සඳහා වෙන්කර ඇති ප්‍රදේශවල පිහිටීම හා ව්‍යාප්තියයි
සමීක්ෂණ ක්‍රමවේදය මගින් මෙය ඉතා හොඳින් පැහැදිලි කර ඇත
නව්‍ය සම්භාවය යුගයේ (Neoclassical) විසු ඇල්ෆ්‍රඩ් වෙබර් (Alfred weber) ද මේ පිළිබඳව සඳහන් කර ඇත
1970 සිට මෙම නව්‍ය සම්භාව්‍ය යුගයේ අදහස් වෙනස් වී මාක්ස්වාදි ආර්ථිකයක් ඇතිවීමත්, සීඝ්‍ර ආර්ථික දියුණුවත් නිසා ආර්ථික භූගෝල විද්‍යාව ඇති විය
මෙයට සමාජීය, ආර්ථික, සහ වර්ග බිම් යොදා ගැනීමද අදාළ විය
ආර්ථික භූගෝල විද්‍යාව, භූගෝල විද්‍යා විෂයේ ප්‍රධාන තැනක් ගනී
පෝල් ක්රැග්මන්, ජෙෆරිසම යන ආර්ථික විද්‍යාඥයින් මේ පිළිබඳව සදහන් කර ඇත
ක්රැග්මන් මෙ විෂය "නව ආර්ථික භූගෝල විද්‍යාව" නමින් හදුන්වන්නේ මෙහි අන්තර්ගතයෙන් ජාත්‍යන්තර වෙළෙදාම සහ වෙළෙදාම කෙරෙන ආකාරය (සමාජීය වශයෙන්) පැහැදිලි වන නිසාය
තවද මෙම විෂය මගින් කර්මාන්තපුර පිහිටා ඇති ස්ථාන, ආර්ථික සම්බන්ධතා, ප්‍රවාහනය,ජාත්‍යන්තර වෙළෙදාම නිෂ්චල දේපල (Real estate), නව ගොඩනැගිලි, ආචාර ධර්ම (Ethics), පවුල් සම්බන්ධතා, නාගරීකරණ ආර්ථික වර්ධනය සහ පරිසර සහ ආර්ථිකය අතර ඇති සම්බන්ධතාවය යන කරුණු විශ්ලේෂණය වේ
ඉතිහාසය 
ආර්ථික භූ විද්‍යාවේ ඉතිහාසයට ආර්ථික විද්‍යාවෙන් බලපෑම් එල්ල වී ඇත
වසර 2000 කට පමණ පෙර ලියන ලද Strabo ගේ Geographika හි ආර්ථික ක්‍රියාකාරකම්වලදී පෘථිවි අවකාශීය වත්කම් අධ්‍යයනය කෙරී ඇත
4 වැනි සියවසට අයත් Qin ප්‍රාන්තයේ චීන සිතියම් 7 ක් මගින් මෙය අභියෝගයට ලක්වී ඇත
භූ විද්‍යාවේ පාරිසරික නියතවාදය ඉදිරිපත් වූ කාලවකවානුවේදී (පසුකාලීනව විවේචනයට ලක්විය) Ellswort හා Huntintou ගේ දේශගුණික නියති වාදයේ බලපෑම්ද ඊට බලපෑම් ඇති කරන්නට සමත් විය
Jnon Hein ricu vontnuenen හා Alfred weser යන න්‍යායවාදීන්ගේ වටිනා දායකත්වයක් ලැබිණ
බලපෑ වෙනත් න්‍යායන් වන්නේ Walter christaller ගේ මධ්‍ය පිහිටීම් වාදය හා විද්‍යාඥයන් එක්කළ හරය හා පරිධිය පිළිබද අදහස්ය
Fred K
Schaefer ගේ භූ විද්‍යාත්මක අතිරේඛ වාදය පිළිබඳ ලිපිය ආර්ථික භූ විද්‍යාව කෙරෙහි විශාල බලපෑමක් එල්ල කළේය
ඇමෙරිකානු මධ්‍ය වාර්ෂික වාර්තාවේ (ඇමෙරිකානු භූ විද්‍යාඥ සංසදයේ) ප්‍රකාශයට පත් ඔහුගේ “ක්‍රමානුකූල ගවේෂණයක්” හා ප්‍රාදේශීයවාදයේ තත්ත්ව පරීක්ෂාව ඊට හේතු විය
ආර්ථික භූ විද්‍යාඥයින්ගේ බාල පරපුර මෙම විෂය විද්‍යාවක් ලෙස හදුන්වාදීමට අපේක්ෂා කළ අතර ඔවුන්ට මෙය විප්ලවීය වෙනසක් විය
එබැවින් මෙය ප්‍රමාණාත්මක ක්‍රම සමීක්ෂණවලදී භාවිතා වන්නට විය
මෙකල ප්‍රසිද්ධ භූ විද්‍යාඥයින් වන්නේ

විලියම් ගැරිසන්, බ්‍රයන් බෙරි, වැලිඩෝ ටොබ්ලරි, පීටර් හැගම්, විලියම් බෙන්ග් ආදීන්ය
නූතන භූ විද්‍යාඥයින් ප්‍රාදේශීය වාදය හා අවකාශීය විශ්ලේෂණය (භූ තොරතුරු පද්ධතිවල ආධාරයෙන්) වෙළෙදපොළ සමීක්ෂණය, ප්‍රවාහන භූ විද්‍යාව, භූමි හෝ වතු මිල ශක්‍යතාවය, ප්‍රාදේශීය හා ගෝලීය සංවර්ධනය සැලසුම් කිරීම, අන්තර් ජාල භූ විද්‍යාව, emanopractituton භූ විද්‍යාව, erastomarkenotation භූ විද්‍යාව ආදී ක්ෂේත්‍රවලට නැඹුරු තාවයක් දක්වයි.
1755	 - 	ලිස්බන් නගරයේ වු භූචලනයයි
1906 	- 	සැන් ෆ්‍රැන්සිස්කෝ නුවර භූ චලනය
1964	 -	 ඇන්කෝරා ඇලෙක්සිකාහි භූ චලනය
	1985 	- 	මැක්සිකෝ සිටි හි භූ චලනය සහ එහි සිදුවු ව්‍යසනය
	1988	-	 ආමේනියාහි භූ චලනය
	1989 	- 	ලෝමා ප්‍රියෝටා හි භූ චලනය
	1994	-	නිරිත දිග වැටියෙහි සිදුවු භූ චලනය
	1995	-	කෝබේ හි භූ චලනය
	2004	-	වෙළසුඉ හි භූ චලනය

භූ චලන හා ඉරිතැලිම් 
 

භූමියේ ඇති වන චලනයන් හා ඉරිතැලීම්, භූමිකම්පාවක ප්‍රධාන ලක්ෂණ වේ
නායයෑම් සහ හිම කඳු කඩා වැටීම 

නායයෑම් සහ හිම කඳු කඩා වැටීම් නිසා කඳුකර ප්‍රදේශ වලට බලපෑමක් ඇති වේ
ගිනි 

භූ චලනයක් සමඟම ගිනි හට ගැනීම සිදුවේ
මෙය ගෑස් මාර්ග හා විදුලි රැහැන් කැඩීම නිසා සිදු වේ
ඒ අවස්ථාවේදී ජලය සොයා ගැනීමද අපහසු නිසා මෙය නැවැත්වීමට අපහසු වේ
පස් දියවී යාම 

මෙය සිදුවන්නේ, භූ චලනයන් සමඟ ජලය මිශ්‍රිත ද්‍රව්‍යවල (වැලි ගඩොල්) ශක්තිය තාවකාලිකව අඩු වී දියවීයාමට භාජනය වේ
එවිට විශාල ගොඩනැගිලි, පාලම් වැනි දේ ගිලා බැසීම හෝ කඩා වැටීම සිදු වේ
සුනාමි 

සාගර පත්ලේ සිදුවන භූචලන නිසා විශාල උදම් රළ භූමියට පැමිණීම සුනාමි (Tsunami) වේ
2004/12/26 සිදු වු සුනාමිය
මානව බලපෑම් 
 

භූ චලන නිසා වසංගත රෝග පැතිරීම, මුලික අවශ්‍යතා හිඟවීම, ජීවිත හානි, දේපල හානි, මහාමාර්ග හානි, ගොඩනැගිලි කඩා වැටීම සිදු වේ
ගෝලීයකරණය නිසා ලෝකයට සිදුවන බලපෑම් බොහෝය
කාර්මීකරණය - නිෂ්පාදන ද්‍රව්‍ය වල ඇති අවශ්‍යතාව හා වෙනතක් රට වලින් ආනයනය කිරීමේ අවශ්‍යතාව
මුල්‍යමය - ලොවපුරා ඇති මුල්‍යමය ආයතන හා මුදල් හුවමාරැවේ අවශ්‍යතාව
ආර්ථික - වෙළදපොල තත්ත්වය සහ භාණ්ඩ හා මුදල් හුවමාරැව
දේශපාලනමය - ගෝලීයකරණය හේතුවෙන සමාජීය හා ආර්ථිකමය හේතූන්ගේ අයිතින් ගැන රජයන් විසින් වගා බලා ගනී
දේශපාලන වශයෙන් ඇමරිකානුවන ආර්ථිකමය ප්‍රභලභාවයක් පෙන්වයි. එමෙන්ම චීනයද පැහැදිලි වර්ධනයක් පෙන්වන්නේ සියලුම තාක්ෂණ හා සම්පත් සතු නිසාය
තවත් අවු
20 ක් තුල ලෝකයේ බලවත්ම රාජ්‍ය කුමක්දැයි යන්න ප්‍රශ්නයක් විය හැක
යුරෝපාන සංගමය, රැසියාව හා ඉන්දියාවද මේ අතර සිටී.
තොරතුරැ ලබා ගැනිම් - දුරස්ථ ප්‍රදේශ වලින් ඉක්මන් තොරතුරැ ලබා ගැනීම
සංස්කෘතික මත - විවිධ සංස්කෘතීන් එකතුවන නිසා එක් භාෂාවක් භාවිතය
පාරිසරික - ජාත්‍යන්තර සමාගම් සමග සබදතා අවශ්‍ය වීම, ගෝලීය උණුසුම, පරිසරය දුෂණය වැනි කරැණු වලට පිළියම් සෙවීම
සාමාජීය - ජනතාවගේ ව්‍යාප්තිය සහ ඒ සදහා ඇති අඩු නීති මාලා
ප්‍රවාහනනය - යුරෝපය තුල යුරෝපිය වාහන අඩු වීම, තාක්ෂණය ස්ථානගත කිරීම
ජාත්‍යන්තර සංස්කෘතික වෙනස් වීම
බහු සංස්කෘතිකවාදය (multiculturalism) සහ සංස්කෘතික විවිධත්වය
ජාත්‍යන්තර ගමනාගමනය හා සංචාරය
ආමනය, නීතිවිරෝදී ආගමනය
දේශීය භාණ්ඩ ජාත්‍යන්තර යැවීම
කාර්මික - ලෝකයේ ගෝලීය සන්නිවේදනයේ, යටිතල පහසුකම් දියුණු කිරීම, ඒ සදහා අන්තර්ජාලය, සැටලයිට්, ජංගම දුරකථන යොදා ගැනිම
එමෙන්ම ලෝකයේ ඇති ප්‍රමිතීන් (Standards) වැඩි කිරීම, පිටපත් කිරීමේ නීති, අයිතිවාසිකම් සහතිකය(Patent)
නීති - ජාත්‍යන්තර දුෂණ හා වර්ධන ආයතන පිහිටීම
දුෂණය නැති කිරීම හා දැනුවත් කිරීම
ගෝලීයකරණයේදි විවිධ සංස්කෘතීන් මුණගැසීම සමගාම ලිංගික අසමතුලිතා දැකිය හැක
සමකය () යනු ලෝකය වටා ඇති මනඃකල්පිත රේඛාවකි
එය උතතරාද්‍ර ගෝලයත්, දක්ෂිණනාර්ථගෝලයත්, සමලෙස වෙන්කරමින් උතුරැ අර්ධ ගෝලයන් දකුණ අර්ධගෝලයන් වෙන් කරයි
අනෙකුත් ග්‍රහලෝක හා ආකාශ වස්තූන් හි සමකයන් "සමාකාරය" ලෙස හැදින්වේ
Astronomical coordinate systems
Circles of latitude
Geodesy
Tropics
Beach evolution - erosion & accretion 
වෙරළහි පරිණාමය - ඛාදනය හා තැ‍ටි විශාල වීම

සුනාමි හා සුළි සුළං

	සුනාමි යනු භූමිකම්පා නිසා විශාල උදම් රල ගොඩබිමට පැමිණිමයි
මෙයට ඛාදනය හැකියාව ඇත
මෙය කාලයක් තිස්සේ තැන්පත් වු ද්‍රව්‍ය කඩා බිම දමා තවද සාගරික වෘක්ෂලතා විනාශ ද සිදු කරයි
තවද ගංවතුර ඇති වීමද, ‍ගෙවල් ගොඩනැගිලි විනාශද වේ
කුණාටු යනු අඩු පීඩනයදී මුහුදු සුළං වැඩිවීමයි
මෙයට සමකාන්ත කුණාටු උදාහරණය වේ
කුණාටු නිසා ඛාදනයද එමෙන්ම මුහුදු බඩ ප්‍රදේශ වල තැන්පත් විම් වැඩිවීමද සිදු විය හැක
ඩෙල්ටා - ඩෙල්ටා පෝෂණය වන්නේ දුපියළුම (alluvium) සහ වැලි හා තැන්පතු ගංගා මුඛයේ තැන්පත් වීමයි
මෙය සාගර ඛාදනය අඩු කරයි
බොහෝ ඩෙල්ටා මීට වසර ගණනකට පෙර තැනී ඇත
ගංවතුර වැනි අවස්ථා නිසා ඩෙල්ටා කැඩී යාම සිදු වේ
යුරෝපාත්‍ර ‍වෙරළ වර්ධනය වීම 
ඉහත දැක්වෙන්නේ 'රෝන්" ඩෙල්ටාවයි.

	මධ්‍යධරණි මුහුදේ ඇති ඩෙල්ටා කලක් තිස්සේ වර්ධනය වෙමින් පවතින්නේ, මුහුදු මට්ටම ඒකකාරි වීම හා ගංගාවන් හරියාකාර ලෙස ගලායාමයි
නමුත් මානව ක්‍රියාවන් නිසා මේ ප්‍රදේශ වෙනස් වේ
උදා- බාසිලෝනා වෙරළ තීරය මධ්‍යකාලීන යුගයේ සිට තැන්පතු වැඩි වු නිසා වරාය ඉදි කිරීම පහසු විය
නවීන කාලයේ වෙරළ තීරය පසු බැසීම

ඉහත දැක්වෙන්නේ පෘතුගීසීයේ ඛාදනය වන ‍වෙරළ තීරයක්

	මෑත කාලීන යුගයේ සිට වෙරළ ඛාදනය වැඩි වෙමින් පවතී
මේ නිසා වෙරළ ඝනකමද අඩු වේ
කලිෆෝනියා වෙරළ, පොල්ලන්ත වෙරළ, පෘතුගාල වෙරළ
අක්ෂාංශය (Latitude) සහ දේශාංශය (Longitude) 
 උත්තර අර්ධ ගෝලයේ 00 ස්ථානය - ආක්ටික් සාගරය 
 උත්තර අර්ධ ගෝලයේ භූමිය මත ඇති අඩුම දේශාංශ පිහිටීම - කැෆේක්ලුබන් දුපත (83040' N, 2905' W) 
 දක්ෂිණ අර්ධ ගෝලයේ 00 ස්ථානය හා භූමියේ ඇති අඩුම දේශාංශ පිහිටිම - ඇන්ටාටික් මහද්වීපය 
 බටහිර හා නැගෙනහිර අර්ධ ගෝලයේ උච්චතම ස්ථානය - 1800 ග්‍රිනීච් රේඛාව 
 බටහිර හා නැගෙනහිර අර්ධ ගෝලයේ භූමියෙන් උච්චතම ස්ථානය - ජාත්‍යන්තර දින රේඛාව.

උන්තතාංශය (Altitude) 

 උන්නතාංශයේ ඉහලම ස්ථානය - එවරස්ට් කන්ද (8,848 m, 29,029 අඩි) 
 උත්නතාංශයෙන් පහළම තැන - මරියානා ආගාධය (10,911 m )
 උන්තාංශයෙන් පහළම තැන (වියලි කලාපීය) - මළ මුහුද (418 m) 
 පහත්ම ස්ථානය (ජලය රහිත) - මෙන්ටලි ආගාධය (2,555 m) 
 පෘථිවි අභ්‍යන්තරටේ සිට ඉවතට ඇති දුරම ස්ථානය - එම්බරාසෝ 6384 km මෙයට හේතුව වන්නේ පෘථිවියේ නියමාකාර ගෝලයක් නොවීමයි
පෘථිවි අභ්‍යන්තර සිට ඉවතට ඇති ආසන්නතම ස්ථානය - ආක්ටික් සාගරයේ පතලය (6353 km)
විශාල ජල  කඳක් පිටාර ගලා යාමක් වන අතර එය බිම් පෙදෙසක් ඡලයෙන් ගිල්වා ගැනීම ගංවතුර (ජල ගැල්ම) හැදින්වේ
ගංවතුර නිර්වචනයට අනුවනම් ගංවතුරක් යනු යම් බිමක් තාවකාලිකව ඡලයෙන් යටවීමක් මිස සාමානයෙන් බිමක් ඡලයෙන් පිරී යාමක් නොවන බවයි. ජලය ගලායාම පිලිබඳ සලකා බැලීමේදී, එම වචනය වඩදිය බාදිය ඇතුලට ගලා යාමටද යොදා ගත හැක
ගඟක, ඇළක හෝ වැවක, ඇති ජල ප්‍රමාණය එය පෙර පිරී තිබූ කොටසින් පිටාර ගැලීම හෝ කඩාගෙන යාම ගං වතුර ගැලීමට හේතු වේ
මෙහි ප්‍රතිඵලය වන්නේ සමහරක් ජලය එහි සාමාන්‍ය මට්ටම ඉක්මවා යාමයි
වැවක, ඇති ජල මට්ටම ඉහළ ගොස් පිටාර ගැලීම හෝ ඉවුරුවේලි කඩාගෙන යාම ගං වතුර ගැලීමකට හේතු වේ
වැවක පිරී ඇති ජල පරිමාව හෝ අනෙකුත් ජලය පිරී ඇති තැන්වල ජලය පිටාර ගැලීම වර්ෂාපතනය හා අයිස් කැටවීම් වැනි සෘතුමය වෙනස් වීම් මත විවිධ වේ
මෙසේ ජලය පිටාර ගැලීම් ගම්, නගර හා අනෙකුත් බිම් පෙදෙස් පුරා පැතිර ගොස් එය උපද්‍රවයක් තත්ත්වයට පත්වන ගංවතුරක් ලෙස නොසැළකේ.

ගංවතුරක් ඇතිවිය හැකි තවත් ආකාරයක් වන්නේ ගඟක ජලය එහි ගං ඉවුර හා දිය පහර සාමාන්‍ය ප්‍රමාණය ඉක්මවා ගලා යාමයි
ස්වාභාවික ගං වතුර ගැලීම් වලට ගොදුරුවන ගංඟා පෙදෙස්වල ඉදිකර ඇති නිවෙස් හා ව්‍යාපාර නිතරම ගං වතුරට ගොදුරු වෙයි
ගංගා ඇති ප්‍රදේශවලින් හා අනෙකුත් ජල කොටස් ඇති ප්‍රදේශවලින් ඉවත්වීමෙන් සැබැවින්ම ගං වතුරින් වන හානිය නැති කර ගත හැකිය
වගා කටයුතුවලට අවශ්‍ය ජලය සපයා ගනීමේ පහසුව මෙන්ම පහසු හා ලාභදායී ප්‍රවාහන හා වාණිජ ක්‍රම තුළින් ප්‍රාග්ධනගත වීම උදෙසා ගංගා වැව් ආශ්‍රිත ජීවත්වීම හා නිවාස ඉදිකිරීම් ආදී කටයුතු කිරීම සිදු වී ඇත
මිනිසුන් ගං වතුරින් තර්ජනයට ලක් වු ප්‍රදේශවල දිගින් දිගට වාසය කිරීම කාලයෙන් කාලයට තවදුරටත් ගං වතුර තත්ත්වයන් හට ගැනීමේ ප්‍රවණතාවය වැඩි වීමට හේතුවේ
"Flood" යන වචනය පැරණි ඉංග්‍රීසි Flod නැමති වචනයෙන් බිඳී ආවකි
එය ජර්මන් භාෂාවට පුරුදු වචනයක් වේ
(ජර්මන් Flut නැමැති වචනය හා සංසන්දනය කරන විට ලන්දේසි භාෂාවේ vloed යන්නද ඊට සමාන වන අතර ඊට ගලා යාම  වචනය සම්බන්ධ වේ
එසේම ලතින් භාෂාවේ fluctus, flumen සමගද සංසන්දනය වේ
) Deluge myths යනු මිත්‍යා කතා වන අතර ගං වතුර හට ගැන්වීම දේවතාවන් විසින් සිදුකරන බවත්, දේවගැතියන්ගේ පව් පළදීම් වෙනුවෙන් ශිෂ්ටාචාරය විනාශ කිරීමට ගංවතුර ඇති  වන බවත් බොහෝ සංස්කෘතියන් වල මිත්‍යා මතය වේ
දේවගැතියන්ගේ පව් පල දීම් වෙනුවෙන් ශිෂ්ඨාචාරය විනාශ කිරීම සඳහා ගංවතුර ඇති  වන බවත් බොහෝ සංස්කෘතියන්හි මිත්‍යා මතය වේ
ගංවතුර තත්ත්වය හා ඊට බලපාන හේතු 
 සෙමින් වර්ධනය වන ගංවතුර තර්ජනය
පවතින වැසි වැඩියෙන් ඇද හැලීම හෝ හිම කැට වීම් වේගවත් වීම්,ගංඟාවල ජල ප්‍රමාණය වැඩි කිරීම සඳහා බලපානු ලබයි
ඊට අදාළ හේතූන් වන්නේ විශාල මෝසම් වැසි, චණ්ඩ මාරුතයන්, සහ නිවර්තන දේශගුණයන්ගේ වායු පීඩනය, විදේශීය සුළං සහ අයිස් කැටි සඳහා බලපාන උණුසුම් වැසි ආදියයි
නාය යාම්, අයිස්, හෝ සුන්බුන් වැනි බලාපොරොත්තු නොවූ වැසි තත්ත්වයන් නිසා කාණු පද්ධති අවහිරවීම ජලය පහළට ගලා යාමේ වේගය අඩුවීමට හේතුවේ
වේගවත් වර්ගය
සංවහන වර්ෂාපතනය නිසා ඇතිවන ක්ෂණික ගංවතුර (ක්ෂණික වැහි කුණාටු)හෝ හදිසියේ වේලි කැඩීයාම, නායයාම් හා හිම නදී හේතුවෙන් ජල මට්ටම ඉහළ යාම හා ජලය බැසීම අවහිරවීම ඇතුළත් වේ
මෝය 
 සාමාන්‍යයෙන් කුණාටු සුළං නිසා ඇති වන මුහුදු වඩදිය බාදිය දිය රැලිවල එකතුව මීට බලපානු ලබයි
නිවර්තන සුළි කුණාටු හෝ අතිරේක නිවර්තන සුලං කුණාටු තුළින් ඇතිවන කුණාටු දිය වැල් මේ ඝනයට අයත් වේ
වෙරළ ආශ්‍රිත ඇතිවන කුණාටු 
 විශාල මුහුදු කුණාටු හෝ අනෙකුත් උපද්‍රවයන් (උදා
සුනාමි හෝ චණ්ඩ මාරුත) මීට හේතු වේ
නිවර්තන සුලං කුණාටු හෝ අතිරේක නිවර්තන සුළි කුණාටුවලින් ඇතිවන කුණාටු දිය වැල් මේ ඝනයට අයත් වේ
විපත්ත දායක 
 සැලකිය යුතු නමුත් බලාපොරොත්තු නොවූ සිද්ධියක් නිසා ඇතිවේ
වේලි කඩා වැටුම්, හෝ වෙනත් උපද්‍රවයන් හේතුවෙන් ඇතිවන තත්ත්වයන් ( උදා
භූමි කම්පා හෝ ගිනි කදු පුපුරායාම්)

මඩ සහිත 
 පිටාර ගැලීම් නිසා වගා බිම්වල මඩ සහිත ගංවතුර ඇතිවේ
මඩ සහිත ගංවතුරක් නිර්මාණය වනුයේ පිටාර ගැලූ වගා බිම් එකතුවක් හේතුවනි
පිටාර ගැලූ මඩ ප්‍රමාණයන් එහි තැන්පත් වේ
මඩ සහිත ගංවතුර වඩා අවධානමට ලක් වීමට ඉඩ ඇත්තේ එය තහනම් කලාපයක් වෙත ඇදී ගිය විටදීය
මඩ සහිත ගංවතුර කදු බෑවුම් මත ඇතිවන ක්‍රියාවලියක් බැවින් මෙහිදී මඩ ගලා යාම් හේතුවෙන් ඇතිවන ජන සංචලන පීඩනය වැළැක්විය යුතුය
වෙනත් අක්‍රමවත් ඉදිකිරීම් ආදිය 
 විනිවිද යා නොහැකි මතු පිටක (උදා
වැසි) ජලය එකතු වීම හේතුවෙන් හා වේගයෙන් විසුරුවා හැරිය නොහැකි විටදී (i
අඩු වාෂ්පීකරණය හෝ මෘදු සංස්ථානය) ගංවතුර ඇති විය හැකිය
කුණාටු එකතුවක් එක් ප්‍රදේශයක් පුරා හමා යන 
 වේල්ල බඳින්නන් මගින් ඇති වන සැලකිය යුතු හානියන් මගින් නගර හා ගම් ආශ්‍රිත ප්‍රදේශවලට ඇති වන ගංවතුර

ගංවතුර බලපෑම්

ප්‍රාථමික බලපෑම් 
 භෞතික හානි - පාලම්, මෝටර් රථ, ගොඩනැගිලි, කාණු පද්ධති,  මහාමාර්ග හා උමං ආදී ඕනෑම ගොඩනැගීමක් මත ඇති වන හානියකි
හදිසි අනතුරු - ජලයේ ගිලීම හේතුවෙන් මිනිසුන් හා අනෙකුත් ජීවින් මියයාම්
වසංගත හා ජලයෙන් ඇතිවන රෝග පැතිරීමට මෙය බලපානු ලබයි
 විවිධ රෝග පැතිරීම- අපවිත්‍ර වූ ජලය නිසා විවිධ රෝග පැතිරීමට ඇති ඉඩකඩ වැඩිය
ද්විතික බලපෑම් 
  ජල සැපයුම් - ජල දූෂණය
පිරිසිදු බීමට ගන්නා ජලය හිඟ වීම
රෝග - සනීපාරක්ෂක තත්ත්වයන්, ජලයෙන් බෝවන රෝගවල ව්‍යාප්තිය
බෝග හා ආහාර සැපයුම්- අස්වැන්න නැති වීම හේතු කොට ගෙන ආහාර බෝගවල ඇතිවන හිඟය
කෙසේ වුවත්, ගංගා අද්දර පිහිටි පහත් බිම්,ගංවතුර නිසා එකතු වන වැලි හා රොන් මඩ තැන්පතුවලින් පෝෂණය වේ
වගා හානිය - ගංවතුරට ඔරොත්තු නොදෙන බෝග විශේෂ මියයයි
තෘතිය දිගු කාලීන බලපෑම් 
ආර්ථීක - ආර්ථීක තර්ජනයන්, සංචාරක කර්මාන්තයන්හි තාවකාලික බිඳවැටීම්, පිරිවැය නැවත ගොඩනැංවීම්, ආහාර හිඟ වීම තුළින් ඇතිවන මිළ ඉහළ යාම් හේතු වේ
ගංවතුර තත්ත්වය පාලනයන් 
ලෝකයේ ඇති බොහෝ රටවල්, ගං වතුර අවධානම ඇති කරනට දායකවන ගංඟා ඉතා හොඳින් කළමණාකරණය කරනු ලැබේ
ගං ඉවුරු කඩා වැටීම් වැළැක්වීම සඳහා ඉවුරු බැඳීම්, ජලාශ ජල ටැංකි හා අමුණු තැනීම් වැනි ආරක්ෂන ක්‍රම යොදා ගනී
මෙම ආරක්ෂාවන් බිඳ වැටුනොත්, ඒ සඳහා භාවිතා කිරීමට වැලි බෑග් සහ හුලං පිරවූ අත් නලයන් භාවිතා කරනු ලැබේ
වරායන් ආශ්‍රිත ගංවතුර සඳහා යුරෝපා සහ ඇමරිකානු රටවල් මුහුදු බිත්ති, වෙරළ පෝෂකයන් හා බාධක දූපත් වැනි වෙරළ ආරක්ෂාවන් යොදනු ලැබේ
යුරෝපාවේ ගංවතුර බලපැම 
1910 දී පැරිසියේ ඇතිවු විශාල ගංවතුර නිසා මුහුණපාන්නට සිදු වු දුක්ඛිත තත්ත්වය සහ විනාශය සිහි කරමින් ප්‍රංශ රජය විසින් ජල තටාක පෙළක්ම නිපදවු අතර එය ගංවතුර ඇති විටදී ඇතිවන පීඩනය ඉවත් කිරීමට මෙන්ම විශේෂයෙන් ශීත සෘතුවේදී ඇතිවන ගං වතුර වැළැක්වීමටද උපකාර විය
එංගලන්තය සාගරය ගොඩබිමට ගලා ඒමෙන් ආරක්ෂා වීම සඳහා කාර්මික බාධකයක් තේම්ස් නදිය හරහා යොදා ඇත
එය මුහුදු ජල මට්ටම වැඩි වූ විට වර්ධනය වේ
(තේම්ස් බාධකය බලන්න)
 
වෙනීසිය තවමත් වැඩි වන වඩදිය බාදිය සම්බන්ධයෙන් ප්‍රතිචාර නොදැක්වුවත් මීට සමාන සැකැස්මක් තුළ කටයුතු කරයි
නව පද්ධතියක් වන වේල් මුදුන් විචලතාව තවමත් ඉදි වෙමින් පවතී
එංගලන්තය හා වෙනීසිය යන රටවල් දෙකෙහිම භාවිතා කරන්නා වූ ආරක්ෂාවන් මුහුදු මට්ටම වැඩි වන විට ප්‍රමාණවත් නොවේ
උතුරු ඉතාලියේ ඇති ඇජී නගරය මේ සඳහා භූගත දිය මාර්ගයක් සපයාගෙන ඇති අතර එය ගර්දා වැවට ගලා යාම සඳහා කානු පද්ධතිය සකසා ඇත
එය ගං වතුරෙන් වන බලපෑම අඩු කිරීම සඳහා උපකාරී වේ
මෙම භූගත දිය මාර්ගය 1996දී හා 2000දී භාවිතා කර ඇත
විශාලම හා මහත් පරිශ්‍රමයක් දරා නෙදර්ලන්තයේ ගංවතුර ආරක්ෂකයක් ඉදිකර ඇත
එය ඔවුන් හඳුන්වා ඇත්තේ Oosterscheldeවේල්ල සමඟ ඩෙල්ටාව ක්‍රියා කිරීම ලෙසයි
මෙය ගොඩනඟන ලද්දේ 1953දී නෙදර්ලන්තයේ බටහිර ප්‍රදේශයේ ඇතිවු උතුරු මුහුදු ගංවතුරට ප්‍රතිචාරයක් ලෙසය
ලන්දේසි දැනටමත් තම රටේ උතුරු ප්‍රදේශයේ ලොව විශාලතම වේල්ල ගොඩනඟා ඇත
Afsluitdijk (1932 දී අවසානය සිදු විය
)

වර්තමානයේ රුසියාවේදී Saint Petersburg වේල්ල ගං වතුර වැළැක්වීමේ පහසුකම් සපයන්නට නියමිත සංකීර්ණය 2008දී අවසන් කිරීමට ඇත
මෙය Saint Petersburg කුණාටු දිය වැල් වලින් ආරක්ෂා කිරීමට යොදා ගනී
එසේම එහි තදබදකාරී ක්‍රියාවන් ඇති අතර වේලි 11ක් කිලෝමීටර 25.4ක් පුරා වර්ධනය වී ඇති අතර සාමාන්‍ය ජල මට්ටමට වඩා මීටර් 8 ක් ඉහළ යනු ඇත
ඕස්ට්‍රියාවේ අවුරුදු 150කට පෙර සිට ගංවතුර පාලනය කිරීම සඳහා Vienna Danube රෙගුලාසිවලට අනුව 1870 සිට 1875 කාලය තුළ ගං පතුලේ වැලි හා පස් ඉවත් කිරීම් සිදුවුණි
ඒ අතර නව ඩැනුබ් 1972 සිට 1988 කාලය තුළ සිදු විය
උතුරු අයර්ලන්තයේ ගං වතුර අවධානම් කළමනාකරණය කරනු ලබන්නේ ජලාශ ඒජන්සිය මගිනි
ඇමරිකාවේ ගංවතුරින් ඇතිවු බලපැම් 
විශාල පරිශ්‍රමයක් දරා ඇති අනෙක් ගංවතුර ආරක්ෂන පද්ධතිය සොයා ගත හැකි වන්නේ කැනේඩියානු පළාතේ වන මැනිටෝබාහීදීය
එක්සත් ජනපදයේ පිහිටි උතුරු රතු ගඟ උතුරු දෙසට ගලා යන්නේ විනිපෙග් නගරය පසු කරමින් විනිපෙග් ජලාශය වෙතයි
උතුරු දෙසට ගලා යන හැම ගංඟාවක්ම මුහුණ දෙන ගැටලුව වන්නේ උතුරු ප්‍රදේශයේදී අයිස් මිදීමට ලක් වීමයි
එය දකුණු ප්රෙ ද්ශයේ ජල මට්ටම ඉහළ යාමට බලපායි
උතුරු ප්‍රදේශයේ අයිස් මිදීමට පෙර එනම් 1950 වසන්ත කාලෙය්දී විනිපෙග් හී ඇති වූ ගංවතුර තත්ත්වය අතිමහත් විනාශයට මුල් විය
අනාගත ගංවතුරින් නගරය ආරක්ෂා කර ගැනීම සඳහා මැනිටෝබා රජය ගංඟා හැරවීම් වේල් බැඳීම් ගංවතුර ගලා යන මාර්ගයන් තැනීම වැනි විශාල පද්ධති ගොඩනැඟීම් ආරම්භ කර ඇත
(රතු ගඟ මාර්ගය හා පෝටේජ් හැරවීම ඇතුළත්ව) මෙම පද්ධතිය 1997දී ඇති වු ගංවතුරෙන් විනිපෙග් ආරක්ෂා කර ගත් නමුත් 2009දී ඇති වූ ගංවතුරෙන්
විනිපෙග් හි ඉහළ බෑවුම් වල පිහිටි Grand Forks, උතුරු Dakota සහ Ste
Agathe, මැනිටෝබා යන ජනාවාසයන් වනන්නට හේතු විය

ඇමරිකාවේ නව ඕර්ලියන්ස් මෙට්ට්රොසපොලිටන් ප්‍රදේශයේ 35%ක් පමණ ප්‍රදේශයක්ම මුහුදු මට්ටමට පහළින් පිහිටන බැවින් ගංවතුර ගේට්ටු මඟින් එය ආරක්ෂා කර ඇත
මෙම ප්‍රදේශය අවස්ථා කිහිපයකදීම හරිකේන් කැත්‍රිනා කුණාටු හා ගංවතුර නිසා ඛේදනීයව බිඳ වැටුණු අතර නැගෙනහිර මෙට්ට්‍රොපොලිටන් ප්‍රදේශයන් වල 50%කට ආසන්න ප්‍රදේශයක් ගංවතුරින් පිඩාවට පත්විය
එහිදී මීටර් 8.2ක් (අඩි 27 ට ආසන්න) පමණ මුහුදු ජනාවාසයන් ජලයෙන් යට විය
ගංවතුර වැළැක්වීමේ පනතට අනුව ඇමරිකාවේ ෆෙඩරල් රජය විසින් ස්වභාවික ව්‍යසනයන් ඇති වීම වළක්වා ගැනීමට පියවර ගනු ලැබ ඇත
තෙත් බිම් කුණාටු සඳහා ජලමාත්තුවක් ලෙස ක්‍රියා කරයි
1995 වනවිට තෙක් බිම් සංරක්ෂණයට කටයුතු කිරීම නිසා ගංවතුර හටගත්විට අනෙකුත් ප්‍රදේශවල සම්පත් භාවිතා කිරීමට ඇමෙරිකානු රජයට සිදු නොවීය
ආසියාවේ ගංවතුරින් ඇතිවු බලපැම්
ඉන්දියාව, බංග්ලාදේශය හා චීනය (චීන අධිරාජ්‍යයේ විශාල උමං මාර්ගය) යන රටවල් වල අනෙකුත් නගර සුරක්ෂිත කිරීම සඳහා ගංවතුර ගලා යාම් පිටිසර ප්‍රදේශයන් වෙත අරමුණුගතව මුදා හරිනු ලැබේ
අප්‍රිකාවේ ගංවතුරින් ඇතිවු බලපැම් 
ඊජිප්තුවේ අස්වාන් වේල්ල මෙන්ම අස්වාන් ඉහළ වේල්ල (1976) නයිල් ගංඟාව පිටාර ගැලීම නිසා ඇතිවන ගංවතුර තත්ත්වයන් ඇති වීමේ මට්ටම පාලනය කරනු ලබයි
පිරිසිදු කිරීමේදී ආරක්ෂාව 
ගංවතුරට පසුව සිදු වන පිරිසිදු කිරීමේ ක්‍රියාකාරකම් තුළින් නිතරම එම උත්සහයට සම්බන්ධ වන වැඩකරුවන් හා ස්වාධීනව ඉදිරිපත් වන්නන් කරදර වලට මුදුණපායි
වැසිකිලි අපද්‍රව්‍ය පිටාර ගැලීම නිසා ජලය සමඟ මිශ්‍ර වීමෙන් ඇතිවන ජල දූෂණය, විද්‍යුත් අනතුරු, කාබන් මොනොක්සයිඩ් අනාවරණය වීම, මාංශ පේශීවලට ඇති වන අනතුරු, උණුසුම් හෝ ශීතල පීඩනය, යතුරු පැදි අනතුරු, ගිනිගැනීම්, ජලයේ ගිලීම් හා කරදරකාරී අමුද්‍රව්‍යයන්ට අනාවරණය වීම වැනි තර්ජන නිගමනයන් ඇතුළත් වේ
ගංවතුර ඇති වන ප්‍රදේශවල අස්ථීරතාවය නිසා පිරිසිදු කිරීමේ කාර්යයන්හි නිරත කම්කරුවන්හට තියුණු කඩතොළු සහිත සුන්බුන්වලින්, ගංවතුර නිසා ඇතිවිය හැකි ජීව විද්‍යාත්මක අනතුරුවලින්, විද්‍යුත් රැහැන් කඩා වැටීමෙන්, ලේ සහ අනෙකුත් ද්‍රව වලින් හා සත්ව හා මානව සුන්බුන්වලින් කරදර වලට මුහුණපාන්නට සිදු වේ
සැලසුම් කිරීම මඟින් හා ගංවතුර විනාශයට නිසි ප්‍රතිචාර දැක්වීම මඟින් මේ තත්ත්වය මග හැරවිය හැකිය
ඒ සඳහා කළමනාකරුවන් විසින් සේවකයන්ට ආරක්ෂිත හිස් වැසුම්, දූවිලි ආරක්ෂිත කණ්ණාඩි, ආරක්ෂිත වැඩ අත්මේස්, ජීවිත ආවරණ හා යකඩින් තැනූ ජලය නොයන සපත්තු සැපයුම කරනු ලැබේ
ගංවතුර පිළිබඳ විස්තරයක් 
මානව සකසා ගැනීම් හා ආර්ථිකක්‍රියාකාරකම් කඩාකප්පල් කිරීමට ගංවතුරට බලයක් තිබේ
කෙසේ වුවත් ගංවතුර බොහෝ වාසිදායක තත්ත්වයන්ද ළඟාකරවයි. එනම් බිම් වතුර නැවත පිරවීම්, පස පොහොර සහිත කිරීම්, ඌන පෝෂණ සැපයීමයි
විශේෂයෙන් වියළි හා අර්ධ වියළි කලාපයන්හි වර්ෂාපතනය වර්ෂය පුරා සම අයුරින් නොලැබෙන නිසා ගංවතුර ඉතාමත් අවශ්‍ය ජල සම්පතක් ලෙස සලකයි
නැවුම් ජලය ඇඳ හැලීම විශේෂයෙන් පරිසර පද්ධතිය පවත්වාගෙන යාම සඳහා වැදගත් කාර්යයක් ඉටු කරන අතර එය ගංවතුර ඇතිවන කලාපයන්හි ජෛව විවිධත්වය පවත්වාගෙන යයි
Tigris-Euphrates ගංඟා ආශ්‍රිතව, නයිල් ගඟ ආශ්‍රිතව, ඉන්ඩාස් ගඟ ආශ්‍රිතව, ගැන්ගාස් හා කහ ගඟ, ආශ්‍රිතව ජනාවාසයන්හි යහපත් පැවැත්ම සඳහා කාලානුකූල ගංවතුර අත්‍යාවශ්‍ය විය
ගංවතුරට ගොදුරුවන ප්‍රදේශ පරිගණක ඇසුරින් සිතියම් ගත කිරීම 
ගංවතුරට ගොදුරුවන ප්‍රදේශ සිතියම්ගත කොට අඳිනු ලබන ආකෘති මෑතකදී වඩා ප්‍රකට විය
ගංවතුර සහිත ප්‍රදේශවල එනම් මීට පෙර අවම වශයෙන් සියවස් 6ක පමණ පෙර ඇතිවූ ගංවතුර තත්ත්වයන්හි යාන්ත්‍රණය තේරුම් ගැනීමට හා අවබෝධ කර ගැනීමට මේවා උපකාරිවේ
මෑතකදී දියුණු වු මෙම පරිගණක සිතියම් ආකෘති මගින් ඉංජිනේරුවන්ට සුපරික්ෂාකාරී තත්වයන් පවත්වා ගැනීමට හා අනාරක්ෂිත තත්ත්වයන් හඳුනාගෙන එම තත්ත්වයන් මගහැර ඉවත් කර නව ඉංජිනේරු ප්‍රවණතාවයක් වෙත ළඟා විය හැකිය
බොහෝ පරිගණක ගංවතුර ආකෘති නිර්මාණය කර ඇත්තේ මෑත අවුරුදු 10 ඇතුළත වන කාලය තුළ වන අතර එය 1D (ගංවතුර මට්ටම් ඇසුරින් මිනුම් ලබාගැනීම) හා 2D ආකෘතිය (ගංවතුරේ ගැඹුර ගංවතුරට ගොදුරු වූ ප්‍රදේශ මට්ටම් අනුව මනිනු ලැබීම) ලෙස වේ
HEC-RAS,  ආකෘතිය දැනට වඩාත් ජනප්‍රිය වන අතර එය නොමිලේ ලබා ගත හැකිය
අනෙකුත් ආකෘති වන, TUFLOW ගංවතුරේ ගැඹුර මැනීම සඳහා 1D සහ 2 D හි එකතුවක් ලෙස සෑදී ඇත
දැනට වඩදිය බාදිය සිතියම් කිරීම, ගංඟා ආශ්‍රිතව ගං වතුරට ගොදුරුවන ප්‍රදේශ පිළිබඳව අවධානය යොමු කර ඇති අතර 2007දී ඇමරිකාවේ ඇති වු සිද්ධින්වලදී ගංවතුර මට්ටම ජල මට්ටමේ බලපෑම වෙත මාරු විය
මරණීය ගංවතුර          
මරණීය ගංවතුර වල ලයිස්තුව

පහත ඇත්තේ ලෝකය පුරා ඇතිවූ දරුණු ගංවතුර තත්ත්වයන්හි ලයිස්තුවක් වන අතර මෙහිදී මරණයට ගොදුරු වූවන්ගේ ගණන 100,000 ට අධික ප්‍රමාණයක් වේ
මේවාද බලන්න 
 ව්‍යසන සඳහා පෙර සූදානම
 ගංවතුර අවදානම් නියම කිරීම්
 නෙදර්ලන්තයේ ගංවතුර පාලනයන්
 නෙදර්ලන්තයේ ඇතිවූ ගංවතුර
 එක්සත් ජනපදයේ ඇතිවූ ගංවතුර
 ගංවතුර වල ලැයිස්තුව
 උතුරු මුහුදේ වඩදිය බාදිය කුණාටු
 ගංවතුර මගපෙන්වීම්

 මූලාශ්‍ර 

 ආශ්‍රේය 
 ග්‍රන්ථ 
 O'Connor, Jim E
and John E
The World's Largest Floods, Past and Present
Their Causes and Magnitudes [Circular 1254]
Department of the Interior, U
Geological Survey
Thompson, M
Historical Floods in New England '' [Geological Survey Water-Supply Paper 1779-M]
United States Government Printing Office
Powell, W
2009. Identifying Land Use/Land Cover (LULC) Using National Agriculture Imagery Program (NAIP) Data as a Hydrologic Model Input for Local Flood Plain Management
Applied Research Project
Texas State University - San Marcos
//ecommons
txstate
edu/arp/296/

බාහිර සබැඳි 

 Website on the Great Flood of Paris in 1910
 U
Centers for Disease Control and Prevention (CDC) Healthy Water - Flood Water Exposure Health risks, cleanup of flood waters, and links to flood resources
 American Water Resources Association
 Associated Programme on Flood Management from World Meteorological Organization
 Dartmouth Flood Observatory 
 Decision tree to choose an uncertainty method for hydrological and hydraulic modelling, Choosing an uncertainty analysis for flood modeling
DeltaWorks
Org Flood protecting dams and barriers project in the Netherlands
 Video
Monsoon flooding, in Phnom Penh, Cambodia
 Europe floods 2006
 Flood Risk Management Research Consortium
 Flooding Risk and warning for Emergency Rescue Services
 International Flood Initiative
 International teaching module "Integrated Flood Risk Management of Extreme Events" (Floodmaster)
 Predictions Off for Global Warming Flood Risk - Study
Protecting against the Next Katrina - Scientific American Magazine (October 2005)
 Related articles at Appropedia, a wiki for non-Wikipedia (projects & practical "how to") content
Safecoast Knowledge exchange on coastal flooding and climate change in the North Sea region
 Social & Economic Benefits/Costs of Heavy Rain & Flooding  NOAA Economics
   Rivers Agency of Northern Ireland

ජලය
Frozen Ground & Perma frost
පොළොව මත අයිස් සහ නීත්‍ය තුහීන  

උත්රාද්‍රගෝලයේ මිලියන 54 km2 ඉඩ ප්‍රමාණයක අයිස් වලින් වැසී ඇත
එ නිසා මෙය ලෝකයේ විශාල ප්‍රමාණයක් අයිස් වලින් වැසුනු ප්‍රදේශ වේ
නිත්‍ය භූහින ඇතිවන්නේ -10C  හෝ- 2 0C අතර එය - 70 0C  දක්වා තිබිය හැක
නමුත් ලෝකයේ කොපමණ ප්‍රමාණයක් නිතය වශයෙන් හිමෙන් වැසි ඇති බව කිය ‍නොහැක
හිසෙහි ඝනකම ආක්ටික් වෙරළ හා සයිබීරියා වෙරළදී 600 m පමණ වන අතර එය ව්‍යාප්තිය සමග තමන් සහ  වේ
මේ අතර ග්ලැෂියකාරණය නිසාද නීත්‍යා තුහින ඇතිවය හැක
උෂ්ණත්වයේ වැඩි වන විට නිත්‍ය තුහීන දියවීම හා ගලායාම 'මැකෙන්සි නිම්නයෙන් ' වර්ථඛා වේ
නමුත් මෙය පොදුවේ වෙන කරැණක් නොවේ
නිත්‍යා තුහිත ඇති සියළුම කලාප වල පොළාව මත අයිස් තට්ටු නැත
බොහෝ දුරට එය බස් හෝ පාෂාණ සහ ඝන වීමකි
අයිස් ඝන බව ඉහල ස්ථර වලදී දැකිය හැකි අතර එහි වැඩි වශයෙන් බාරය දැකිය හැක
පොළව යට ඇති ජලගහ උණුසුම මත නිත්‍ය තුහීන කලාපද වෙන් කර ගත හැක
අලේස්කාවේ නීත්‍ය තුහින කලාපද වෙන් කර ගත හැකි සියවස් 2 ක් තුළ 25m ඝන තට්ටුවක් දියවී ඇත
එහි උෂණත්වය - 0.4 0C  සිට 0 0C  වු අතර එය - 2.6 0C  දක්වා ඉහල යයි
නිත්‍ය තුහින වෙනස් වීම ඉතා අඩු වුවත් උෂණ්තවය වෙනස සමග තුහින පිහිටීමද වෙනස් වේ
මේ නිසා මෙයිද ගෝලීය උණුසම කෙරෙහි පවතිව ප්‍රභල සාධකයක් වේ
සංවර්ධන රටාව පෙන්නුම් කරන එක් ආකාරයක් නම් ' උතුර - දකුණ බෙදීම්' වේ
මෙමගින් පොහොසත් උතුරත් දුපත් දකුණත් පෙන්නුම් කරයි
මෙය තෙලිම් විහිදෙන රේඛාවක් නොව්න‍ඓය පොළෝ තලය වෙන් කරන්නා සේ පෙනෙන නිසාය
මේ අනුව උතුර කොයසේ, උතුරැ ඇමරිකාව, යුරෝපය,රැසියාව, ජපානය ඔස්ට්‍රේලියාව හා නවසීලන්තයයි
මෙම රටවල් වල ආර්ථිකමය වර්ධනයක් දැකිය හැක
දකුණු කොටසේ බොහෝ දියුණු වෙමින් පවතින රටවල් ඇත
මෙම කර්කටක නිවර්තනය (tropic of cancer) මගින්ද වෙන් කල හැක
නමුත් නවතම කාර්මිකරණය වු රටවල් (newly industrialized countries) වන තායිලන්තය, බ්‍රසීලය, මැලයාවථ මෙක්සිකෝව නිසා එය අපහසු වේ
භූගෝලීය කලාප යනු ලෝක ගෝලය මත ඇති අක්ෂාංක කලාප 5 කි
මෙහි වෙනස්කම් සදහා කාලගුණයද, හිරුගේ බලපෑමද හේතුවේ
උතුරු ශීත කලාපය - ආක්ටික් වෘත්තය 
උතුරු සෞම්‍ය කලාපය - ආක්ටික් වෘත්තය හා කර්කටක නිවර්තනය අතර 
සමකාසන්න කලාපය - කර්කටක හා මකර නිවර්තන අතර 
දකුණු සෞම්‍ය කලාප - මකර නිවර්තනය හා ඇන්ටාටික් වෘත්තය අතර 
දකුණු ශීත කලාපය - ඇන්ටාක්ටික් වෘත්තය

සමකාසන්න කලාපය, නිවර්ත කලාපය (Tropic) ලෙසද හදුන්වයි. සුර්යය කිරණ වසර පුරා මේ කාලාපයට පතිත වී ගිම්හාන සුර්යා නිවෘත්තිය (Summer Solstice) උදාවේ
මෙ කලාපය පෘථිවියේ උෂ්ණාධික කලාපය වේ
තෙත් හා වියළි වශයෙන් සෘතු 2 ක් ඇත
මේ කලාපයේ රටවල් වන්නේ අප්‍රිකාව, දකුණු ඉන්දියාව, දකුණු ආසියාව, ඉන්දුනීසියාව, ගිනිදේශය, උතුරු ඔස්ට්‍රේලියාව, මධ්‍යම ඇමරිකාව සහ දකුණු ඇම‍රිකාවය
සෞම්‍ය කලාපය තුළ හිරු එළිය කෙලින්ම පතිත නොවුණත් සෞම්‍ය කාලගුණයත් ඇත
සෘතු 4 ක් ඇත
වසන්ත, ගිම්හාන, සරත්, ශීශිර යන ඒවාය
උතුරු සෞම්‍ය කලාපයට අයිති වන්නේ මහා බ්‍රිතාන්‍ය, යුරෝපය, උතුරු ආසියාව, සහ උතුරු ඇමරිකාවයි. දකුණු සෞම්‍ය කලාපයට අයිති වන්නේ දකුණු ඕස්ට්‍රේලියාව, නවසීලන්තය, දකුණු ඇමරිකාව, දකුණු අප්‍රිකාවයි.

ශීත කලාප තුළ මැදියම් හිරු පැයීම (midnight sun) වසරකට වරක් සිදු වේ
එක් දිනක් තුළදීම හිරු කිරණ ළගා වීම සිදු වේ
මෙම කලාප පෘථිවියේ ඇති සීතලම කලාපය වේ
උතුරු ශීක කලාපයට කැනඩාව, ඇලස්කාව, ග්‍රීන්ලන්තය, උතුරු ස්කැන්ඩිනේවියාව, උතුරු රුසියාව සහ ආක්ටික් වෘත්තය අයත්වේ
දකුණු ශීක කලාපයට ඇන්ටාක්ටිකාව, විලි හා ආජන්ටිනාවේ දකුණු කොටස් අයත් වේ
සටහන් 

|Geographical_zone
|}
භූ‍‍ගෝල විද්‍යාව යනු පෘථිවියේ ලක්ෂණ , ජීවන ක්‍රමය සම සංසිද්ධින් පිළිපද ඉගැන්වෙන විශයකි
එමෙන්ම එය පෘථිවිය පිළිබද විස්තර කිරීමක් යැයි කිව හැක
භූගෝලවිද්‍යාව පිළිබද සදහන් කල ලොව ප්‍රථම පුද්ගලයා වන්නේ ඉ‍රාටෝස්තීන් (Eratosthenes) ය
(276-194 BC) මේ විශයේ ප්‍රධාන කොටස් වන්නේ අවකාශීය විශ්ලෂෙණය (Special analysis ) ප්‍රදේශය පිළිබද හැදැරීම සහ පෘථිවිය පිළිබද අධ්‍යනයයි
ඒවගේම නුතන යුගයේ භූගොල විද්‍යාව තුල භූගෝලය පමණක් ගැන නොවථ එහි සිදු වු වෙනස් වීම්, ක්‍රියාදාම වැනි දෑ පිළිබද සාකච්ඡා වේ
මෙසේ මානුෂි භූගෝලවිද්‍යාව හා භෞතික භූගෝල විද්‍යාව යැයි කොටස් දෙකක් සදහන් වේ
හැදින්වීම

සාම්ප්‍රදායානුකූලව භූගෝල විද්‍යාඥයිනක්ව සිතියම් අධ්‍යනකරැවන් (Cartographers) ලෙස හෝ දත්ත විශ්ලේෂනයන් ලෙස හදුන්වයි. බොහෝ පුද්ගලයන් සිතියම් අධ්‍යනකරැවන් හෝ භූ ලක්ෂණ සිතියම්කරැවන් වුවත් මෙය ප්‍රධාන අංශ සදහා පමණක් විය හැක
භූගෝල විද්‍යාඥයින් ව්‍යාප්තීන්, පද්ධති, ලක්ෂණ සහ මානව බලපැම් ගැනද විශ්ලේෂණය කරයි
මෙයට ආර්ථික විද්‍යාව, සෞඛ්‍යය, කාලගුණය ශාක හා සත්තු පිළිබද අවධාරනය වේ

මානුෂික භූගෝල විද්‍යාවේදි පැහැදිලි ව්නනේ පරිසරය හා ව්‍යාප්ීන් යොදා ගැනීමත් මානුෂ කලමනාකරණය, මනුෂ බලපෑම් (පරිසරයට) යන කරැණුය
භෞතික විද්‍යාව ස්වභාවික පරිසරය සහ කාලගුණය, වනවගා, පස , ජලය භූ ලක්ෂණ පිළිබද අවධානය යොමු කරයි
මේ විශයයන් දෙකම එකතු වු කල්හි පාරිසරක භූගෝල විද්‍යාව නම් විශය දාරාවක් ඇති වේ
ගැබොන් රාජ්‍ය අප්‍රිකාවේ බටහිර දිශාවේ මැද පිහිටා ඇති රටකි