Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
7. චක්ක උප්පෙරි (Chakka Upperi)  හෝ චක්කචුල වරුතතු (Chakkachula Varuthathu)  හෝ කොස් කැබලි (Jackfruit Chips)
නොඉදුණු නමුත් ඉදීමට ඉතාමත් ආසන්න කොස් මේ සදහා යොදා ගනී
එනම්, මෙයට යොදා ගනු ලබන කොස් මදුලේ පැණි රසය නොපැමිණිය යුතුය
පසුව මෙම මදුළු කුඩා කැබලිවලට කපා ගැබුරු  තෙලෙන් බැද ගනී
රසය වැඩි කර ගැනීමට ලුණුද එකතුකර ගනී
8. චක්ක වරට්ටියතු (Chakka Varattiyathu)
ඉදුණු කොස් මදුළු යොදා ගනිමින් සාදනු ලබන ආහාරයකි
මෙය "එලයප්පම්"(elayappam) හෝ "එලයදු"(elayadu) වැනි රසවත් උදෑසන ආහාර සැදීමට යොදා ගනී
9.චක්ක ප්‍රතමන් (Chakka Prathaman)
මෙය පොල් කිරි සහ "චක්ක වරට්ටියතු"(chakka varattiyathu) එක් කර සාදා ගනු ලබන "පගසම්"(pagasam) එකකි
මෙය නැවුම් ඉදුණු කොස් මදුළු වලට පොල් කිරි දමා ද සාදාගත හැකිය
ගිතෙල් තුල බැදගත් පොල් කැබලි, මිදී වැනි දෑ එක් කර වඩාත් රසයක් ලබා ගත හැකිය
කොස් ලීය 
කොස් ගසේ ලීය බොහෝ සෙයින් සංගීත භාණ්ඩ නිෂ්පාදනයට යොදා ගනී
ඉන්ඩ්දුනීසියවේ "ගමෙලේඅන්"(gamelean) වලට පිලිපීනයේ "කුටියපි"(kutiyapi) වලටත් මෙම කොස් ලීය යොදා ගනී
මීට අමතරව ඉන්දීය සංගීත භාණ්ඩක් වන "වීණාව", "ම්රිදන්ගම්"(Mridangam) සහ "කන්ජිර"(Kanjira) යන බෙර වල බද සෑදීමටත් මෙම ලීය යොදා ගනී
එමෙන්ම ඉන්දියාවේ ගෘහ භාණ්ඩ නිෂ්පාදනයට, නිවාස සැදීමේ කටයුතුවලට ද කොස් ලී බහුලව යොදා ගනී
කේරලයේ හින්දු උත්සව සදහා භාවිතා කරන "අවනී පාලක"(Avani Palaka) යන නමින් ප්‍රසිද්ධ අලංකෘත ලී පෝරැව සැදීමට ද යොදා ගන්නේ කොස් ලීය
කොස් ලී බහුල වශයෙන් ජනෙල් දොරවල් සෑදීමට, නිවාස ඉදිකිරීමට මෙන්ම ගෘහ භාණ්ඩ නිෂ්පාදනයට ද යොදා ගනී
මීට අමතරව, කොස් ගසේ අරටුව බෞද්ධ ආරණ්‍යවාසී භික්ෂුන්ගේ සිවුරු පාඩු ගැසීමට අවශ්‍ය ඩයි වර්ග නිපදවා ගැනීමටද යොදා ගනී
සංස්කෘතික වැදගත්කම

ශ්‍රී ලංකාව 
මල්වර චාරිත්‍ර වලදී කිරි ගස ලෙස යොදා ගනී
වෙනත් රටවල 
තමිල්නාඩුවේ ශුභ පලතුරු තුනෙන් එකක් ලෙස කොස් හැදින්විය හැකිය
අනෙක් ශුභ පලතුරු දෙක වන්නේ අඹ සහ කෙසෙල්ය
ආශ්‍රිත ලිපි 

 දෙල් (අර්ටෝචාර්පුස් අල්ටිලිස් (Artocarpus altilis))
 දූරියං
 අත්තික්කා(දිබුල්) (චාරිචා (carica))
 පලතුරු ලැයිස්තුව

මුලාශ්‍ර 

පලතුරු
ගස් - ශ්‍රී ලංකා
කොස් ගස
බැං කි-මූන් (උපත ජුනි 13 1944) යනු එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයේ හිටපු 8 වන මහලේකම් වරයාය
මොහු 2007 වර්ෂයේ කොෆි අන්නන් මහලේකම් ධුරයෙන් ඉවත්වීමෙන් පසු මහලේකම් ධුරයට පත් විය
වෘත්තීය රාජ්‍යතාන්ත්‍රිකයෙකු වන මුන් දකුණු කොරියාවේ විදේශ කටයුතු අමාත්‍යංශයේ සහ එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයේ කටයුතු කරන ලදී
විශ්ව විද්‍යාලයෙන් පිට වීමත් සමග විදේශ සේවයට එක වූ මුන් තම පළමු ධුරය ඉන්දියාවේ නව දිල්ලි වල හොබවන ලදී
මුන් දකුණු කොරියාවේ විදේශ කටයුතු ඇමති ලෙස 2004 ජනවාරි සිට 2006 නොවැම්බර් දක්වා කටයුතු කරන ලදී
2006 පෙබරවාරි මාසයේ ඔහු එක්සත් ජාතීන්ගේ මහා ලේකම් ධුරයට තරග කිරීමේ වැඩසටහන ආරම්භ කරන ලදී
මුලදී ඔහු මෙම ධුරයට තේරී පත්වීමට ඉඩකඩ සිමා සහිත බව සිතුවද දකුණු කොරියාවේ විදේශ ඇමති ලෙස විවිධ රට වල සංචාරය කිරීමට ලැබුණු ඉඩකඩ නිසා ඔහුට වාසිදායී තත්වයක් ඇති විය
චරිත කතා
1944 උපත්
මතංගි "මායා" අරුල්ප්‍රගාසම් (දෙමල
மாதங்கி 'மாயா' அருள்பிரகாசம் උපත
1975 ජුලි 18) වඩාත් ප්‍රසිද්ධව හදුන්වනු ලබන්නේ ඇගේ වේදිකා නාමය වන "මියා" (M
A) නමිනි
මියා යනු හිප් හොප් , ඉලෙක්ට්‍රොනිකා, ඩාන්ස් , අවන්ට් ගර්දේ ගනයේ නිර්මාණ කරන  බ්‍රිතාන්‍ය ගායිකාවක් , ගීත රචිකාවක් හා ගීත ඇල්බම නිකුත් කරන්නියකි
මැද ඇඟිල්ල දික්කිරීම
බටහිර රටවල කුණුහරපයක් සේ සැලකෙන හැසිරීමක් වන මැදැඟිල්ල ඉහලට දික්කිරීම වේදිකාවක ගී ගයද්දී ප්‍රසිද්දියේ සිදුකිරීමට අ
ජාතික පාපන්දු ලීගය මායා අරුල්ප්‍රගාසම්ට විරුද්ධව ඇ
ඩොලර් මිලියන 1.5ක් සහ මිලියන 15.1ක් ඉල්ලා නඩු දෙකක්  පැවරීය
සරලා කාරියවසම් ගාල්ල ප්‍රදේශය නිජබිම වූ ශ්‍රී ලාංකික ළමා නිළියකි
සංඝමිත්තා බාලිකා විද්‍යාලයේ ශිෂ්‍යාවක් වන සරලා ජාත්‍යන්තරයට ගිය පළමු ශ්‍රී ලාංකික ළමා කලාකාරිනියයි
දැනට ඇය ශ්‍රීලංකාවේ විකාශනය වන වෙළඳ ළමා වැඩසටහනකට දායකත්වය ලබා දෙයි
රංගනය 

හොලිවුඩ් හි තරුණ කලාවේදී පදනම විසින් ඇය හට ලොව හොඳම ළමා නිළියට හිමි සම්මානය ලබා දුනි
මෙය ඇය රගපෑ "වෝටර්" චිත්‍රපටයේ ළමා වැන්දඹුවක ගේ චරිතය උදෙසා පිරිනැමිණි
මෙය දීපා මේහ්තාගේ නිර්මාණයකි
වෝටර් චිත්‍රපටය කලාපීය ජයග්‍රහණයක් ලෙස සැලකෙන අතර එය චන්ද්‍රන් රත්නම්ගේ ෆිල්ම් ලොකේෂන් සවිසස් ලංකා සමාගමේ සහ ජාතික චිත්‍රපට සංස්ථාවේ සහයෝගයෙන් සම්පූර්ණයෙන්ම ශ්‍රීලංකාවේ රූගත කරන ලද්දකි
ගැහැනු ළමයින් පනස් දෙනෙකු අතරින් මෙම අභියෝගාත්මක චරිතය සඳහා සරලා තෝරගනු ලැබු අතර මෙහෙතා විසින් සම්මුඛ පරික්ෂණය පවත්වන ලදි
රඟපැමට එක්වන විට අවුරුදු අටක තරම් වයසක පසුවුවත් ච්ත්‍රපට යේ ප්‍රධාන චරිතයට පණ පෙවීමට සුදුසු ම පුද්ගලයා ඇය බව ඇගේ රංගනය මගින් සපථ කර ඇති බව මෙහෙතාගේ මතයයි
වෝටර් රඟපැමට පෙර ඇය පාසලේ වේදිකා නාට්‍ය කිහිපයක ම රඟපා ඇති අතර ම මැතක දී පැවැත්වූ සමස්ත ලංකා නර්තන, ගායන සහ කථික තරගවලින් ද ප්‍රථම ස්ථාන දිනා ඇත
ඇය පවසන්නේ ඇයට  ඇගේ අධ්‍යාපනික කටයුතු වෙනුවෙන් වැඩි අවධානයක් යොමු කිරීමට අවශ්‍ය නිසා  රඟපැමට ලැබෙන ආරධනා බොහොමයක් ප්‍රතික්ෂේප කරන බවයි.
සරලා විසින් අග්‍රගණ්‍ය චිත්‍රපටයක කරන ලද ඒ අතිවිශිෂ්ඨ චරිත නිරුපණය සඳහා හොලිවුඩය මගින් මිට වඩා වැඩි ඇගයීමක් ලබාදිය යුතුව තිබූ බව පවසන පදනමේ සභාපති මොරීන් ඩැරගෝන්, 28 වෙනි වරට ත් පැවැත්වූ සම්මාන ප්‍රදානයේදි ලෝකයේ දක්ෂත ම තරුණ  ළමා කලකාරිනිය වෙනුවෙන් වූ සම්මානය සරලා හට පුද කරන ලදි
ඇය අති දක්ෂ ගැහැණු ළමයක වන අතර ඇය කිසිදු හින්දි වචනයක් දැනනොසිටි නමුදු සියලුම දෙබස් කටපාඩම් කොට අවසානයේදි ඉතා හොඳ රංගනයක් ඉදිරිපත් කරමින් බොහෝ විචාරක මත ඇගේ රංඟනය මඟින් අභියෝගයට ලක් කළාය
මෙම චිත්‍රපටය ටොරන්ටෝ සිනමා උළෙලට ඉදිරිපත් කරන ලද අවස්ථාවේ එක්තරා විචාරකයකු පැවසුවේ මෙම චිත්‍රපටය කේන්ද්‍රගතවී ඇත්තේ ජීවය නොනැසී පවතින ගැහැණු ළමයකු වන තරුණ චුයියා  ලෙස සරලා ඉදිරිපත් කරන  අසම්මත රංඟනය වටා බවයි.

ඇගේ උප්පත්තියෙන් වු දක්ෂතාවය  හඳුනාගන්නාවිට ඇය හින්දි හෝ ඉංග්‍රීසි නොදැන සිටි නමුදු  සති කිහිපයක් තුළදී භාෂා දෙකම ඉගෙන ගැනීමට ඇය සමත්වීම  අධ්‍යක්ෂකවරියගේ පුදුමයට හේතුවිය
මෙම නිසා ඔවුන්ට ඉක්මනින් චිත්‍රපටයේ කටයුතු ආරම්භ කිරීමට හැකි වූ අතර මාස තුනක් ඇතුලත දී චිත්‍රපටයේ කටයුතු අවසන් කරන ලදි
සරලා හට චිත්‍රපටයේ චරිතය භාර ගැනීමේදී මුහුණදීමට සිදු වූ දුෂ්කර ම කටයුත්ත වූයේ සිය කෙස් වැටිය බූගා දැමිමට සිදුවීමයි
කුඩා කාලයේ සිට වැවූ දිගු කෙස් වැටිය ඇයට හුරුබුහුටි පෙනුමක් ලබාදී තිබිනි
මෙම චිත්‍රපටයෙන් එක්දහස් නමසීය තිස්ගණන් වලදී ඉන්දියාවේ සිටි වැන්දඹුවන්ට විඳීමට සිදු වූ කටුක අත්දැකීම් ගැන කියවේ
ඇය නිරූපණය කරන ලද්දේ චුයියා නම් වූ ළමා මනාළියකගේ චරිතය වන අතර එම චරිතයට අනුව ඇයට වයස අවුරුදු  අටේදී ඇගේ සැමියා අහිමි වන අතර ඉන්පසු ව ඇය ව අනෙක් වැන්දඹුවන් ජීවත් වන ආශ්‍රමයකට යවන අතර එහිදී ඇයට කර්කශ ජීවිතයකයට මුහුණදීමට සිදුවෙයි
කොන්ක්‍රීට් බිම මත නිදාගැනීමට ත්,ජීවත්වීම සඳහා  හිඟමන් යැදීමට ත් සිදු වන අතර  සමහර අවස්ථාවල දී ඇය ව ගණිකාව ක ලෙස ද ගඟ දෙපස සිටින උසස් කුලයේ යැයි සැලකෙන බ්‍රාහ්මණයන්ට විකිණීම ද සිදුවෙයි
ඇය ලීසා රේ විසින්   පණ පොවන තවත් අතිශයින්ම රූමත් වැන්දඹුවක වන කල්‍යාණි සමඟ මිතුරු වෙයි
බ්‍රිථාන්‍ය විචාරකයකු මොවුන් ගැන පැවසුවේ මෙවැනි අදහසකි
සරලා චුයියා ලෙස කරන රඟපෑම සිත කුල්මත් කරන අතර ඇගේ අහිංසකත්වය හා අවස්ථානූකූල කලබලකාරී හැසිරීම් සහිත රංඟනය පුදුම එළවන සුලුය
එම පුදුමය තීව්‍ර කරන්නේ ඇය හින්දි හෝ ඉංග්‍රීසි වදනක් වත් නොදැන උච්චාරණයෙන් පමණක් ඉගෙන ගනිමින් එය කොට තිබේ
මූලාශ්‍ර

අඩවියෙන් බැහැර පිටු 
Official Website - National Film Corporation of Sri Lanka

ළමා නිළියන්
චිත්‍රපට නිළියකි
කැලණිය රජ මහා විහාරය හෝ කැලණිය පන්සල යනු ශ්‍රී ලංකාවෙහි ගම්පහ පරිපාලන දිස්ත්‍රික්කයේ කැළණි ගඟ අසබඩ කැලණිය ප්‍රදේශයේ පිහිටි බෞද්ධ විහාරස්ථානයකි
එය කොළඹට ඊසාන දෙසින්  පමන දුරින් පිහිටා ඇත
මෙහි වත්මන් විහාරාධිපති (ප්‍රධාන පූජක) මහාචාර්ය කොල්ලුපිටියේ මහින්ද සංඝරක්ඛිත හිමියන්ය
බෞද්ධ බැතිමතුන්ගේ විශ්වාසයට අනුව කැලණිය යනු ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේගේ තෙවන මෙන්ම අවසන් ලංකාගමනයෙන් පාරිශුද්ධත්වයට පත් පුදබිමකි
බුදුරජාණන් වහන්සේගේ තෙවන ලංකාගමනය සිදුවූයේ බුද්ධත්වය පසක් කොටගෙන වසර 8 ක් ගතවූ කාලයේදීයි
එනයින් කැලණිය පුදබිමේ ඉතිහාසය ක්‍රි
500 ක් තරම් ඈතට දිවෙන බවට සැලකිය හැක
මහාවංශයට අනුව, බුදු හිමි වැඩ සිට ධර්මය දේශනා කළ මැණික් එබ්බවූ ආසනයක් නිධන් කොට කැලණියෙ ස්ථූපය ඉදිකරවා තිබේ
බුදුන් හා සම්බන්ධය
මණිඅක්ඛිත නා රජුන්ගේ ආරාධනයෙන් බුද්ධත්වයෙන් වසර අටක් ඇවෑමෙන් එළඹුණු වෙසක් මස පුර පසළොස්වක දින අප මහා ගෞතම බුදුන් වහන්සේ කැලණියට සපැමිණියේ ලක්බිමට වැඩි තුන්වැනි සදහම් චාරිකාවට ඓතිහාසික සටහනක් තබමිනි
බුදුන් වහන්සේගේ මෙම විදේශ සංචාරයට පන්සියයක් මහ රහතන් වහන්සේ ද එකතු වූහ
කැලණි පුරවරයේ මණිඅක්ඛිත නාග භවනට පැමිණි බුදුන් වහන්සේ සහ පන්සියයක් මහරහතන් වහන්සේ ගෞරව බහුමානයෙන් පිළිගැනීමට මණිඅක්‍ඛිත මහ නා රජාණන් සැදී පැහැදී බලා සිටියේ පුරවරය මහත් සේ අලංකාරවත් කරමිනි
අසලින් ගලා බසිනා සුන්දර කැලණි නදියෙන් ජලස්නානය කළ බුදුන් වහන්සේ නා විමනේ මාණික්‍ය ආසනයේ සිට සද්ධර්මය දේශනා කළ සේක
බුදුන් වහන්සේ කැලණි රාජධානියේ දී ධර්මය දේශනා කළ ස්ථානයේ දී ඒ මාණික්‍ය ආසනය නිධන් කර කුඩා ස්තූපයක් ප්‍රථමයෙන් සෑදුවේ මණිඅක්‍ඛිත නා රජතුමා විසින් බව කියැවෙයි
ඉතිහාසය 

කැලණිය එදවස මාගම රාජ්‍යයට අවනත උප රාජ්‍යයක්ව පැවැති සමයේ එහි උප රජවරයකු වශයෙන් අභිෂේක ලද්දේ කැලණිතිස්ස නම් රජතුමාය
02 වන සියවස) රජතුමාගේ බිසව සමඟ තම සොයුරා වූ උත්තිය කුමරු ඇති කර ගත් ප්‍රේම සම්බන්ධයට වගකිවයුතු යැයි අස්ථානයේ සැකකළ කැලණිතිස්ස නම් මහ රහතන් වහන්සේ තෙල් කටාරමක බහා ගිනි ලා ඝාතනය කිරීමේ මහා පාපයට මහ මුහුද ගොඩ ගලා වටිනා මිනිස් ජීවිත මෙන්ම හත්ගව්වක වූ ගම් නියම්ගම් කෙත්වතු ආදී දෑ සුනු විසුණු වී ගියේ ය
නිමිතිකරුවන්ගේ උපදෙස් මත ‘දේවී නම්’ තම එකම දියණිය වියරු වැටුණු මහා සමුද්‍රයට බිලිදීමට සියල්ල සූදානම් විය
16 වැනි වියේ පසුව ‘දේවී’ කුමාරිය තම මාතෘ භූමිය මේ මහා දිය රකුසාගෙන් ගලවා ගැනීමේ ඒකායන අභිප්‍රායෙන් තම ජීවිතය පරිත්‍යාග කිරීමට මොහොතකට හෝ නොපැකිලිව ඉදිරිපත් වූවා ය
ලාංකේය බිම එක්සේසත් කරමින් සම්බුදු සසුනේ පැවැත්ම වෙනුවෙන් අනූපමේය සේවයක් කළ විශිෂ්ට රාජෝත්තමයකු වූ දුටුගැමුණු මහා නිරිඳානන්ගේ උදාරතර මව වීමට තරම් භාග්‍ය ලද්දේ මේ වීර දියණිය ය
පසුව විහාර මහා දේවිය නමින් ප්‍රසිද්ධ වූයේ ඇයයි
එදා මේ දේවියගේ මහා පරිත්‍යාගය නිසා මේ බිම සාගර මහා සෝදා පාළුවෙන් වැලකිණි
අද අපට ඉතා ශෝචනීය අමිහිරි අත්දැකීමක් එක්කළ ‘සුනාමි’ ව්‍යසනය මෙන් වූ සාගරය ගොඩගැලීමේ පළමු අමිහිරි අත්දැකීම මේ කැලණි මහා සුනාමිය යි
කැලණිතිස්ස රජුගෙන් පසු කැලණි රාජ්‍යය අභාවයට පත් විය
පසුව දුටුගැමුණු රාජ්‍ය සමයේ (ක්‍රි
161 – 137 ) කැලණි විහාරයේ රහතන් වහන්සේ 500 ක් පමණ වැඩ සිටි බව මහා වංශයේ කියවෙයි
ව. 227 කණිෂ්ටතිස්ස රජතුමා කැලණි විහාරයට උපෝසථාගාරයක් කරවීය
මහා පරාක්‍රමබාහු (ක්‍රි
ව. 1153 – 1186) නිශ්ශංකමල්ල රජතුමා කැලණියේ වර්ධනයට කටයුතු කළහ
විහාරයේ පසුබෑම සහ නැගුම
කාලිංග මාඝ ආක්‍රමණයේ දී කැලණි විහාරය විනාශ විය
පෘතුගීසි, ලන්දේසි යුගවලදී මෙම කැලණි විහාරය සහමුලින් විනාශ කර දමන ලදී
වැලිවිට ශ්‍රී සරණංකර සංඝරාජ මා හිමිපාණන්ගේ අනුශාසනා පරිදි කීර්ති ශ්‍රී රාජසිංහ රජතුමා විසින් මාපිටිගම බුද්ධරක්‍ඛිත හිමියන්ට රාජ්‍ය භාණ්ඩාගාරයෙන් මුදල් ලබා දී කැලණි විහාරය නැවත ගොඩ නංවන ලදී
ඉතා සාර්ථකව ප්‍රතිසංස්කරණයන් නිම කළ සතුටට රජතුමා බුද්ධ රක්‍ඛිත හිමියන්ට තඹ සන්නසකින් කැලණි විහාරය පවරා දුන්නේ ය
1779 වසරේ කැලණි වෙහෙර සෙල්ලිපියෙන් ඒ බව සනාථ වේ
කෝට්ටේ රාජ්‍ය සමයේ දී ධර්ම පරාක්‍රමබාහු රජු විසින් ක්‍රි
ව. 1509 දී පිහිටුවන ලද කල්‍යාණී ශිලා ලිපිය පසු කලෙක පෘතුගීසීන් විසින් කැබැලි අටකට කඩා බිඳ දැමූවද දැනට එය සකස් කර කැලණි විහාර භූමියේ සුරක්‍ෂිතව තබා ඇත
කැලණි විහාරයේ පැරැණි බුද්ධ මන්දිරය මහනුවර යුගයේ කරවන ලද බව විශ්වාස කෙරෙයි
මෙහි ඇති සිතුවම් බු
ව. 2394 පමණ වූ මහනුවර යුගයට අයත් ය
අද  දකින කැලණියේ අලුත් විහාරය ඉදිකිරීම ආරම්භ වන්නේ 1927 වර්ෂයේ ය
සෝලියස් මැන්දිස් නම් මහා කලා ශිල්පියා අඳින ලද විශිෂ්ට සිතුවම් පෙළ නිර්මාණය වන්නේ 1930 වසරේදීය
කැලණි රජ මහා විහාරයට ආලෝකයක් එක්කළ  බුද්ධ මන්දිරය ඉදිකිරීමට මූලික වන්නේ හෙලේනා විජයවර්ධන මැතිණියයි
වසර 19 ක් පමණ කාලයක් තිස්සේ ගොඩනැඟෙන මෙම විහාර මන්දිරය ඉදිවී අවසන් වන්නේ 1946 වසරේ දී ය
කැලණි විහාරයේ සෑය අවසන් වරට ප්‍රතිසංස්කරණ කෙරෙන්නේ තුන්වැනි විජයබාහු රාජ්‍ය සමයේය
ධ්‍යානාගාර හැඩැති ස්තූපයේ උස අඩි 90 කි
වට ප්‍රමාණය අඩි 180 කි
ජන ව්‍යවහාරයේ
තම දිවියේ දී එක්වරක් හෝ කැලණිය වන්දනාමාන කරගත යුතු බවට බෞද්ධ ජනහද කිඳා බැසගත් කියමනක් තිබේ
මෙම වදන කවියට ගීතයට කලාවට ද සම්බන්ධ වීමට තරම් ප්‍රබල වී ඇත
මහනුවර යුගයේ ලෝකුරු නයිදේ නමැති ජන කවියකු විසින් මෙම ප්‍රසිද්ධ වදන සහිත මෙම කවිය ලියා ඇත
පසන් ගෞතම මුනිඳු බුදු වී සාසනේ ලොව පැවැතියේ
  එසම්පත් ඇති අයත් යනවා මරුව සමඟින් උරුදියේ
  වසන් ඇති දා කරපු පින්මයි කැටුව යන්නේ පැහැදියේ
  උපන් දා සිට කරපු පව් නැත වරක් වැන්දොත් කැලණියේ

යටත් විජිත යුගය

පෘතුගීසි යුගය
පෘතුගීසි අධිරාජ්‍ය සමයේදී විහාරයේ ගොඩනැගිලි විනාශකර ඊට අයත් විශාල භූමි ප්‍රමාණයක් රාජසන්තක කරන ලදී
ලන්දේසි යුගය
කෙසේ වෙතත් ලන්දේසි අධිරාජ්‍යය යටතේ පන්සලට නව ඉඩම් තෑගි ලෙස ලැබුණු බව පැවසේ
කීර්ති ශ්‍රී රාජසිංහ රජුගේ අනුග්‍රහය යටතේ විහාරය යලි ගොඩනංවන ලදී
ඉංග්‍රීසි යුගය
විසිවන සියවස මුල බාගයේදී හෙලේනා විජේවර්ධන ළමාතැනීගේ උදවු ඇතිව විහාරය තව දුරටත් පිළිසකර කරවන ලදී
ගැලරිය

මේවාද බලන්න
ශ්‍රී ලංකාවේ ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක ලැයිස්තුව

බාහිර සබැඳුම්
Temple website
Listing on a site devoted to Buddhist temples of Sri Lanka

රජමහා විහාර
ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කයේ බෞද්ධ සිද්ධස්ථාන‎
මංජු දිනේෂ් කුමාර වන්නිආරච්චි (උපත
1979 දෙසැම්බර් 2) ශ්‍රී ලංකාව නියෝජනය කරන බොක්සිං ක්‍රීඩකයෙකි
නවදිල්ලියේ පොදු රාජ්‍ය මණ්ඩලීය ක්‍රීඩා උළෙලේ බැන්ටම් බර පන්තිය නියෝජනය කරමින් වේල්සයේ සින් මක්ග්රෝදික් පරාජය කරමින් පොදු රාජ්‍ය මණ්ඩලීය ක්‍රීඩා උළෙලේ රන් පදක්කම ජයග්‍රහණය කිරීම ශ්‍රී ලාංකීය ක්‍රීඩා ක්ෂේත්‍රයේ විශිෂ්ට ජයග්‍රහණයක් බවට පත් විය
ක්‍රීඩා ජීවිතය 
මහනුවර විද්‍යාර්ථ විද්‍යාලය නියෝජනය කරමින් බොක්සිං ක්‍රීඩාවට ප්‍රවිෂ්ටවූ මංජු 1991 සිට 1998 දක්වා ස්ටබ්ස් පලිහ ජයගෙන දක්ෂතම පාසල් බොක්සිං ක්‍රීඩකයා ලෙස ඔහු සම්මාන දිනා ඇත
1999 සිට මේ දක්වා ජාතික මට්ටමේ බොක්සිං තරග වලදී තම බර පන්තියේ දක්ෂතම ක්‍රීඩකය ලෙස ඔහු ජයග්‍රහණ ලබා ඇත
ඔහු පන්නල ස්ලිම්ලයින් ආයතනයේ සේවයේ යෙදෙන අතර වෘත්තියෙන් වරලත් ගණකාධිකාරීවරයෙකු වේ
ජයග්‍රහණ

තහනම් උත්තේජක චෝදනා 
2010 ඔක්තෝබර් 24 වන දින ශ්‍රී ලංකා ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුව මංජු වන්නිආරච්චි පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩල ක්‍රීඩා උළෙලේ තහනම් උත්තේජක පරීක්ෂණයකින් අසමත් ව ඇති බව නිවේදනය කරන ලදී
මංජු වන්නිආරච්චි විසින් සපයන ලද මුත්‍රා සාම්පලයේ නැන්ඩ්රෝලින් නම් තහනම් උත්තේජකය අඩංගු විය
වන්නිආරච්චි සදහන් කරන අන්දමට මෙය ඔහු ඇදුම රෝගයට ගන්නා ලද ඖෂධයක් නිසා හට ගෙන ඇත
ඔහුට දෙවන මුත්‍රා පරීක්ෂණයක් ඉල්ලා සිටිය හැකි අතර එය අසමත් වුවහොත් ඔහුට ඔහු ලද පදක්කම අහිමි වීමේ අවදානමක් ඇත
චරිත කතා
1979 උපත්

ක්‍රීඩා තහනම 
ශ්‍රී ලංකා ජාතික තහනම් උත්තේජක කමිටුව මංජු වන්නිඅරච්චිට 2011 මාර්තු මස 11 වන දින සිට තහනමක් පනවන ලදී
මෙය ඔහුට ලෝක තනහම් උත්තේජක කමිටුව පැනවූ තහනමට සමගාමී එකකි
මෙම තහනම ඔහුට එරෙහිව පොදු රාජ්‍ය ක්‍රීඩා සම්මේලනය පවත්වන පරීක්ෂණයක් සම්පුර්ණ වන තෙක් බල පවත්වනු ලැබේ
උබුන්ටු () යනු ඩේබියන් ජී.එන්.යූ / ලිනක්ස් බෙදාහැරීම මත පදනම් වූ පරිගණක මෙහෙයුම් පද්ධතියකි
එය නිදහස් හා විවෘත මූලාශ්‍ර මෘදුකාංගයක් ලෙස බෙදා හරිනු ලබන අතර ඒ සමඟ වානිජ මෘදුකාංග ද ඇත
දකුණු අප්‍රිකානු උබුන්ටු("ලෝකයාට දිගුවූ මනුෂ්‍යත්වයේ දෑත්") දර්ශන විද්‍යාවට අනුව මෙම නම ලැබී ඇත
විශේෂයෙන්ම උබුන්ටු ඩෙස්ක්ටොප් පරිගණක සඳහා නිර්මාණය කර ඇති නමුත් නෙට්බුක් හා සේවාදායක පරිගණක සඳහාද සංස්කරණයන් පවතී
අන්තර්ජාල දත්ත අනුව තම ඩෙස්ක්ටොප් පරිගණකය සඳහා ලිනක්ස් භාවිතා කරන්නන්ගෙන් සියයට 50ක් පමණ උබුන්ටු භාවිතා කරන අතර උබුන්ටු වෙබ් සේවාදායක පරිගණක භාවිතා කරන්නන්ගේ සංබ්‍යාවද දිනෙන් දින වැඩිවෙමින් පවතී
උබුන්ටු මෙහෙයුම් පද්ධතිය ගොඩනැගීම සඳහා මෘදුකාංග පැකේජ බොහොමයක් භාවිතා කර ඇති අතර ඉන් බහුතරය නිදහස් මෘදුකාංග බලපත්‍රයක් ( නිදහස් මූලාශ්‍ර ලෙසද හඳුන්වයි)යට‍තේ බෙදාහැරි මෘදුකාංග වේ
එහිදී ප්‍රධාන වශයෙන්ම GNU General Public License (GNU GPL) බලපත්‍රය සමග GNU Lesser General Public License (GNU LGPL) භාවිතා කර ඇත
එම බලපත්‍ර මගින් පරිශීලකයන් හට මෙම මෙහෙයුම් පද්ධතිය පරිහරණය කිරීමේ, පිටපත් කිරීමේ, බෙදාහැරීමේ, ගවේශනයේ, වෙනස් කිරීමේ හා ගොඩනැගීමේ අයිතිය පැහැදිලිවම ලබා දී ඇත
උබුන්ටු සඳහා දකුණු අප්‍රිකානු ව්‍යාපාරිකයකු වන මාර්ක් ෂට්ල්වර්ත් ට අයත් කැනොනිකල් ලිමිටඩ් යන එංගලන්ත ආයතනය අනුග්‍රහය දක්වයි. එකී කැනොනිකල් ලිමිටඩ් ආයතනය උබුන්ටු මෙහෙයුම් පද්ධතිය සඳහා තාක්ෂණික අවශ්‍යතාවයන් සහ සේවා සැපයීම මගින් ආදායම් ලබයි
එසේම තවත් උබුන්ටු ව්‍යුත්පන්නයන් තුනක් සඳහා කැනොනිකල් ආයතනයේ අනුමැතිය හා සේවාවන් ලබාදේ
කුබුන්ටු, එඩියුබුන්ටු (උබුන්ටු අධ්‍යාපනික සංස්කරණය ලෙසද මෙය හඳුන්වයි) සහ උබුන්ටු සර්වර් සංස්කරණය
ඊට අමතරව ස්වභාෂිත සහ සමහර දෘ‍ඪාංග සඳහා සුවිශේෂිත වූ මෙහෙයුම් පද්ධති ඇතුළු තවත් ව්‍යුත්පන්නයන් කිහිපයක්ම පවතී
කැනොනිකල් ආයතනය සෑම මාස හයකට වරක් උබුන්ටු නව අනුවාදයක් නිකුත් කරනු ලබන අතර මාස දහඅටක් ගතවන තුරු ආරක්ෂක ප්‍රතිස්ථාපනයන්, ක්‍රමලේඛයක, පද්ධතියක හෝ වැඩසටහනක ඇතිවන අවදානම් සහගත දෝෂ නිවාරණයන් හෝ සුළු නවීකරණයන් ඇතුළු අළුත්වැඩියාවන් සපයමින් සේවා දායකත්වය ලබාදේ
ඊට අමතරව සෑම අවුරුදු දෙකකට වරක් දිගුකාලීන සේවා (දි
කා
සේ
) අනුවාදයක් නිකුත් කරනු ලබන අතර එමගින් ඩෙස්ක්ටොප් සංස්කරණ සඳහා අවුරුදු තුනකටද සර්වර් සංස්කරණ සඳහා අවුරුදු පහකටද සේවාවන් සපයනු ලබයි
උබුන්ටු 10.10 අනුවාදය (මැවෙරික් මීර්කට්), 2010 ඔක්තෝම්බර් මස 10වන දින නිකුත් කරන ලදී
උබුන්ටු නවතම අනුවාදය වන උබුන්ටු 11.10 (ඔනිරික් ඔසිලට්), 2011 ඔක්තෝම්බර් මස 13 වන දින නිකුත් කරන ලදී
ඉතිහාසය සහ සංවර්ධන ක්‍රියාපටිපාටිය 

උබුන්ටු ආරම්භ වුයේ ඩේබියන් පාදක කරගෙනයි
මෙහි ඉලක්කය වුයේ සැම මාස 6 කට වරක්ම නව බෙදාහැරිමක් ලබාදිමයි
මෙහි අරමුණ පරිශීලකයන් වෙත සෑමවිටම නවතම තාක්ෂණය ලඟා කර දීමයි
මෙහි ප්‍රථම බෙදාහැරීම 2004-10-20 වැනිදා නිකුත් විය
උබුන්ටු බෙදාහැරිම් සැමවිටම නවතම ජීනෝම් අතුරුමුහුණත සමඟ පැමිණේ
මෙය අනෙකුත් ඩේබියන් බෙදා හැරීම් වලට වඩා වෙනස් වන්නේ එබැවිනි
නාමිකව එම්පිස්, ක්ඇන්ඩ්රෝස්, ලින්ස්පියර්, පොගෙන්සි හා ලිබානෙට්
මෙවා බොහෝ විට සංවෘත කේත හා මුල්‍යපාදක බෙදාහැරීම් විය
නමුත් උබුන්ටු, ඩේබියන් හි සංකල්පයට වඩාත්ම ගැලපෙන පරිදි බොහෝ විට නිදහස් මෘදුකාංග පමණක් භාවිතා කරයි
බෙදාහැරීම පිළිබඳව 
උබුන්ටු ඩේබියන් ලිනක්ස් මත පදනම් වූ නිදහස් මෙහෙයුම් පද්ධතියකි
එහි නාමය 'සූලූ' වචනයක් මත තීරණය වි ඇත
මෙහි අර්ථය, අන් අයට මානුෂිකත්වය ලෙස සරලව දැක්විය හැක
උබුන්ටු සංකල්පය වන්නේ, මා, මා වන්නෙ මා අවට සිටින අන්‍යයන් නිසාය ලෙස සමාජය පිලිබදව යහපත් ආකල්පයක් ලබා දීමයි
උබුන්ටු වල මූලික අරමුණ නවතම ස්ථාවර මෙහෙයුම් පද්ධතියක් සාමාන්‍ය භාවිත කරන්නන් වෙත ලබා දීමයි
මෙහිදි, පද්ධතියේ භාවිත කිරීමෙ පහසුවත්, ස්ථාපනය කිරීමෙ පහසුවත් පිළිබදව වැඩි අවධානයක් යොමු කර ඇත
උබුන්ටු වඩාත්ම ප්‍රචලිත ලිනක්ස් බෙදාහැරීම ලෙස වාර්තාගත වී ඇත්තේ සියළුම මෙහෙයුම් පද්ධති භාවිත වලින් 30% පුමාණයකට හිමිකම් කීමෙනි
උබුන්ටු නිදහස් හා ව්වෘත මෘදුකාංග එකතුවකි
එහි අර්ථය මෙය නිදහසේ බාගත කිරීමට, රිසි පරිදි භාවිතා කිරීමට, බෙදා හැරීමට හා නවීකරණයට ඔබට නීතිමය බාධාවක් නොමැති බවයි
තවදුරටත් මෙහි කේත නොමිලේ ලබා ගැනීමට, දියුණු කර නැවත බෙදා හැරීමටද පුළුවන
උබුන්ටු සඳහා මූල්‍යමය ආධාර ලබා දෙනුයේ ඇමරිකානු කැනෝනිකල් ආයතනය මගිනි
මෙම ආයතනය දකුණු අප්‍රිකානු ව්‍යවසායකයකු වන මාක් ෂටල්වර්ත් මහතා සතු ආයතනයකි
කැනෝනිකල් ආයතනය උබුන්ටු මිලට දිමෙන් තොරව, මුදලට කාර්මික සහය ලබාදිමෙන් ලාභ අපේක්ෂා කරයි
මෙය නිදහස් මෘදුකාංගයක් නිසා ආයතනයට ලොව පුරා සිටින නිදහස් මෘදුකාංග පාර්ශ්වකරුවන්ගේ (ලිනක්ස්, ඩේබියන්, ජීඑන්යු) සහය ලබා ගත හැක
මෙ නිසා සම්පුර්ණ මෙහෙයුම් පද්ධතිය නිර්මාණය කිරිමේ අවශ්‍යතාවයක් ඔවුන්ට නැත
කැනෝනිකල් ආයතනය උබුන්ටු මත පදනම් වු බෙදාහැරීම් හතරකට කාර්මික සහය ලබා දේ
නාමිකව කුබුන්ටු, ක්සුබුන්ටු, එඩියුබුන්ටු, උබුන්ටු 'ජුස්'
සැම මාස 6 වරක්ම කැනෝනිකල් ආයතනය නව උබුන්ටු නිකුත්කිරිමක් හදුන්වා දේ
මෙම නිකුතු සඳහා මාස 18 කාලයක් දක්වා කැනොනිකල් මගින් යවත්කල් සපයයි
මෙහිදි ආරක්ෂක යවත්කල්, සංකිර්ණ නිවැරදි කිරීම් ආදිය පාරිභෝගිකයාට නොමිලයේ ලබා ගත හැක
දැනට භාවිතා වන නවතම බෙදා හැරීම 11.10 වේ
(2011 ඔක්තෝම්බර් මස 13 වැනි දා)

ඉතිහාසය හා ගොඩනැගීම 
උබුන්ටු, ඩේබියන් ව්‍යාපෘතියේ කේත මූලධර්මයන්ගෙන් පැවත එන්නකි
නිරන්තර නවීකරණයන්ගෙන් යාවත්කාලීන වූ මෙහෙයුම් පද්ධතියක් නිර්මාණය කිරීම, සෑම මාස හයකට වරක්ම උබුන්ටු නව අනුවාදයක් නිකුත් කි‍රීමේ මූලික අරමුණයි
2004 ඔක්තෝම්බර් මස 20 වන දින උබුන්ටු මංගල අනුවාදය එළිදක්වන ලදී
GNOME නව අනුවාදයක් නිකුත් කිරීමෙන් මසකට පමණ පසුව උබුන්ටු එළිදැක්වීමක් සිදුවේ
සමහර වානිජ දෘඪාංග ධාවක හැරුණු විට, වානිජ සහ රහස්‍ කේත වැඩසටහන් භාවිතා කරනු ලබන, ඩේබියන් ව්‍යාපෘතියෙන් පැවත එන්නාවූ අනෙකුත් ව්‍යාපෘති / නිකුතුවලට සාපේක්ෂව උබුන්ටු සඳහා මූලික වශයෙන් නිදහස් මෘදුකාංග භාවිතා කරයි]
ඩේබියන්හිඅස්ථායි අංශයන්ගෙන් සමන්විත පැකේජ, උබුන්ටු පැකේජ සඳහා පදනම වී ඇති අතර මෙම බෙදාහැරීම් දෙකම ඩේබියන්හි deb පැකේජ ආකෘතිය සහ පැකේජ කළමනාකරණ මෙවලම් (APT සහ Synaptic) භාවිතයට ගනු ලබයි
ඩේබියන් හා උබුන්ටු පැකේජ එකිනෙක කෙරෙහි ද්වීමය අනුරූපතාවයක් දැක්විය යුතු නැති නමුත් උබුන්ටු සමග භාවිතා කිරීම සඳහා
deb පැකේජයන්හී කේත නැවත ගොඩනැගිය යුතු අවස්ථාද පැන නගී
උබුන්ටු ගොඩනගන්නන්ගෙන් බොහෝදෙනෙකු ඩේබියන්හි ප්‍රධාන පැකේජ නඩත්තුකරන්නන් වේ
උබුන්ටු සඳහා ඩේබියන් ‍අන්‍යේන්‍යව උපකාරීවන අතරම සිදුවන වෙනස්කම් මගින් ඩේබියන්ද වෙනස්කම්වලට භාජනය වේ
එනමුත් එය එසේ සිදුනොවන බවටද විවේචනයන් පවතී
කලකට ඉහත ඩේබියන් නිර්මාතෘ ඉයන් මර්ඩොක් පවසා ඇත්තේ උබුන්ටුවල අනුරූපීයතාව පවත්වා ගැනීම සඳහා ඩේබියන් සර්ජ් වලට වඩා උබුන්ටු පැකේජ කෙරෙහි අවධානය යොමුකිරීම වෙනස් මගක් ගන්නා බවයි.
උබුන්ටු අනුවාදයක් නිකුත් කිරීමකට පෙර දිගින් දිගටම ලබාගන්නා ඩේබියන් අස්ථායි පැකේජ, උබුන්ටු සඳහා විශේෂිත වූ වෙනස්කම්වලට ලක්කරමින් එකිනෙක සම්බන්ධ කරනු ලබයි
සෑම නිකුතුවකටම මසකට පෙරාතුව පැකේජ නවත්වා ලබාගැනීම එසේ ලබාගත් පැකේජ ගැටළුවකින් තොරව එකිනෙක ක්‍රියාත්මක වනබවට තහවුරු කරගනී
දැනට උබුන්ටු සඳහා කැනොනිකල් ලිමිටඩ් ආයතනය මගින් ආධාර සපයනු ලබයි
2005 ජූලි මස 8වන දින මාර්ක් ෂට්ල්වර්ත් සහ කැනොනිකල් සමාගම එක්ව උබුන්ටු පදනමේ ආරම්භය ප්‍රකාශයට පත් කළ අතර ඇමෙරිකානු ඩොලර් මිලියන 10ක ආරම්භක ආධාරයක්ද කරන ලදී
මෙම පදනම ආරම්භ කිරීමේ මූලික අරමුණවනුයේ ඉදිරි උබුන්ටු අනුවාදවල ගොඩනැගීම සහ සේවා සැපයීම තහවුරු කිරීමයි
මාර්ක් ෂට්ල්වර්ත් පවසන පරිදී මෙම පදනම "හදිසි අරමුදලකි"[කැනොනිකල් සමාගමේ දායකත්වය ඇනහිටි අවස්ථාවකදී ප්‍රයෝජනයට ගැනීමට]
දැනට පවතින දිගුකාලීන සේවා(දි
) නිකුතුව වනුයේ 2010 අප්‍රියල් මස 29 වන දින නිකුත් කරන ලද උබුන්ටු 10.04 අනුවාදයයි
කැනොනිකල් සමාගම විසින් සෑම අවුරුදු දෙකකට වරක්ම දිගුකාලින සේවා අනුවාදයක් නිකුත් කරනු ලබන අතර 2012 අප්‍රියල් මස නිකුත් කිරීමට නියමිත දිගුකාලින සේවා අනුවාදය Ubuntu 12.04 LTS,Precise Pangolin යන නමින් නම් කර අැත
එය 2017 අප්‍රියල් දක්වා සේවා සැපයීමට නියමිතය
2011 ඔක්තෝම්බර් මස 13 දින නිකුත් කළ උබුන්ටු 11.10 ඔනිරික් ඔසිලට් දැනට පවතින නවීනතම සාමාන්‍ය සංස්කරණයයි
2009 මාර්තු මස 12වන දින උබුන්ටු ප්‍රකාශ කරන ලද්දේAmazon EC2හි භාවිතා වන පරිදී තුන්වන පාර්ශවීය ක්ලවුඩ් කළමනාකරණ වේදිකාවක් සඳහා වැඩසටහන්කරුවන්ගේ අවශ්‍යතාව මතුව ඇති බවයි.

විශේෂාංග 
උබුන්ටු usabilityපරිහරණය කළ හැකිබව, ආරක්ෂිත බව සහ ස්ථිරභාවය කෙරෙහි මූලිකවම අවධානය යොමු කරනු ලබයි
සජී‍වී සංයුක්ත තැටියෙන් ක්‍රියාත්මකවන අවස්ථවක සිට පරිගණකය නැවත පණ ගැන්වීමකින් තොරව පරිගණක ස්ථිර මතකයේ උබුන්ටු ස්ථාපනය කිරීම සඳහා උබික්විටි ස්ථාපිතකරණය මගින් ඉඩදෙනු ලැබේ
තවද උබුන්ටු හැකිතරම් මිනිසුන් අතරට ව්‍යාප්ත කිරීම සඳහා සුලභ කිරීම හා ජාත්‍යන්තරකරණය කිරීම කෙරෙහි අවධානය යොමුව ඇත
විවිධ රෝමානු නොවන අකුරු ලිවී‍මේ ක්‍රමයන්ට උපකාරීවන UTF-8, උබුන්ටු ආරම්භය වූ 5.04 සිට පැවත එන නිත්‍ය සංකේත කේතන  ක්‍රමය වේ
ආරක්ෂක විශේෂාංගයක් ලෙස සූඩෝ මෙවලම පාවිච්චි කරන ලද අතර එමගින් පරිපාලන ක්‍රියාවලි සිදුකි‍රීම සඳහා තාවකාලික වරප්‍රසාද ලබාදීම, පරිපාලක ගිනුම ආරක්ෂාකාරීව පවත්වාගෙනයාම සහ පළපුරුදු නොවන පරිහරණය කරන්නන් නොදැනුවත්ව සිදුකරන වෙනස්කම්වලින් ‍හෝ ආරක්ෂක අගුළුවිවර කිරීම් වලින් පද්ධතිය ආරක්ෂා කරගත හැකිය
තවද පද්ධතිය පාලන කර ගැනීම සඳහා මඳ පරිපාලන මූලධර්මය යටතේ ඩෙස්ක්ටොප් සංස්කරණයන්හී පොලිසිකිට් මෙවලම ස්ථාපිත කර ඇත
උබුන්ටු පරිගණකයේ ස්ථාපනයවීමේදී මාදිලි රැසක මෘදුකාංග ලැබේ
org, Firefox, Empathy (උබුන්ටු 9.10 වලට කලින් සංස්කරණයන් හිPidgin ), Transmission, GIMP (උබුන්ටු 10.04වලට කලින් නිකුත් වූ සංස්කරණයන් හි) සහ තවත් සරල පරිගණක ක්‍රීඩා (සුදොකු සහ චෙස් වැනි) ඒ අතර වේ
මෙම පෙරනිමි මෘදුකාංග හැරුනු විට තවත් අමතර නිත්‍යනොවූ මෘදුකාංග බාගතකර ස්ථාපිත කරගත හැකි අතර ඒ සඳහා උබුන්ටු මෘදුකාංග මධ්‍යස්ථානය හෝ Synaptic පැකේජ කලමනාකරණය යොදාගත හැකිය
එම මෘදුකාංග දෙකම උබුන්ටු සමග ලැබෙන පෙරනිමි මෘදුකාංග වේ
උබුන්ටු සමග ලැබෙන firewall මගින් ජාලකරණ pots වැසීම සිදුකළ හැකිය
ඊට අමතරව පරිශීලකයාට රිසි පරිදී ports තෝරාගැනීමද සිදුකළ හැකිය
එසේම උබුන්ටු පරිශීලකයන් හට Gufw (සංකීර්ණ නොවූ Firewall සඳහා අතුරු මුහුණත්) මෘදුකාංගය ස්ථාපනය කරගත හැකිය
GNOME (දැනට පවතින පෙරනිමි ඩෙස්ක්ටොප්) ව්‍යවහාරික භාෂා 46කටත් වඩා වැඩි ප්‍රමාණයක් සඳහා පහසුකම් සපයයි
‍මයික්‍රොසොෆ්ට් වින්ඩෝස් සඳහා නිර්මාණය කරන ලද බොහොමයක් වැඩසටහන් (උදා මයික්‍රොසොෆ්ට් ඔෆිස්) ක්‍රියාත්මක කිරීම සඳහාද උබුන්ටු පහසුකම් සපයයි
එය Wine හරහා හෝ අතථ්‍ය යන්ත්‍රය භාවිතා කරමින්ද කළ හැකිය
(උදා VMware Workstation හෝ VirtualBox)
ස්ථාපනය 

උබුන්ටු ස්ථාපනය සාමාන්‍යයෙන් සජීවී සංයුක්ත තැටි උපයෝගී කරගනිමින් සිදුකරනු ලබයි
පරිගණක ප්‍රධාන මතකයේ ස්ථාපනය කිරීමකින් තොරව සජීවී සංයුක්ත තැටියෙන් ක්‍රියාත්මක කළ හැකිවීම මෙම මෙහෙයුම් පද්ධතියේ විශේෂ ලක්ෂණයකි( නමුත් අඩු කාර්යක්ෂමතාවයකින්)
එමගින් මෙහෙයුම් පද්ධතිය කොතෙක් දුරට දෘඪාංග සහ දෘඪාංග ධාවක සමග ගැලපෙන්නේදැයි පරිශීලකයන් හට පරීක්ෂා කර බැලිය හැකිය
ඊට අමතරව මෙම උබුන්ටු සංයුක්ත තැ‍ටියේ Ubiquity ස්ථාපිතකරණයද අඩං‍ගුවේ
එමගින් පරිශීලකයන් හට මෙහෙයුම් පද්ධතිය ස්ථිර මතකයේ ගබඩා කිරීම සඳහා අවශ්‍ය මග පෙන්වනු ලබයි
දැනට පවතින හා කලින් පැවති සියළුම අනුවාදයන්හී සංයුක්ත තැටි අනුරු බාගත කර ගැනීම් සඳහා උබුන්ටු වෙබ් අඩවියේ පහසුකම් සපයා ඇත
මෙම මෙහෙයුම් පද්ධතිය සංයුක්ත තැටියකින් ස්ථාපනය කරගැනීම සඳහා අවම වශයෙන් 256 Mb ක සසම්භාවී ප්‍රවේශ මතකයක් අවශ්‍යවේ
පරිශීලකයන් හට උබුන්ටු අනුරුවක්(
iso) බාගත කර සංයුක්ත තැටියකට හෝ DVD තැටියකට පිටපත් කරගත හැකිය
එසේ නොමැතිනම් පරිගණකයේ ස්ථිර මතකයේ සිට ක්‍රියාත්මක කළ හැකිය(UNetbootin හෝ GRUB ඔස්සේ)
උබුන්ටු ARM, PowerPC, SPARC, සහ IA-64 වේදිකාවන් හිදීද පවතී
නමුත් නිල වශයෙන් සේවා සපයන්නේ ARM සඳහා පමණි
කැනොනිකල් සමාගම විසින් කිසිදු අයකිරීමකින් තොරව‍, අවම වශයෙන් තැපැල් ගාස්තුවද නොගෙන ලොව බොහෝ රටවලට උබුන්ටු හා කුබුන්ටු සංයුක්ත තැටි බෙදාහරිනු ලබයි
(ShipIt නම් සේවාව ඔස්සේ)
ස්ථාපිත කරන ලද උබුන්ටු මෙහෙයුම් පද්ධතියට දැනටමයික්‍රොසොෆ්ට් ‍වින්ඩෝස් මෙහෙයුම් පද්ධතියේ පවත්නා පිටුසන, ඩෙස්ක්ටොප් පසුතල ඇතුළු විවිධාකාර සිටුවම් ලබාගැනීම සඳහා Migration උපකාරකය (2007 අප්‍රියල් මස හඳුන්වා දුන්) නම් මයික්‍රොසොෆ්ට් වින්ඩෝස් උපාංගය භාවිතා කළ හැකිය
BIOS හි වෙනස්කම් සිදුකිරීම මගින් උබුන්ටු හා කුබුන්ටු මෙහෙයුම් පද්ධති USB ෆ්ලෑෂ් ධාවකයයොදාගෙන ක්‍රියාත්මක කළ හැකිය
(ඒ සඳහා BIOS හි අදාල පහසුකම සපයා තිබිය යුතුය)
USB මගින් ක්රිනයාත්මක කි‍රී‍මේ පහසුකම සහිත ඕනෑම පරිගණකයක උබුන්ටු ස්ථාපිත කිරී‍මකින් තොරව උබුන්ටු භාවිතා කිරීමේ හැකියාව එමගින් ලැබේ
උබුන්ටු මෙහෙයුම් පද්ධතියUSB ෆ්ලෑෂ් ධාවකයක ස්ථාපනය කිරීම සඳහා USB creator නම් නවතම වැඩසටහනක් උබුන්ටු නවතම අනුවාද වල පවතී
(සජීවී සංයුක්ත තැටියක් සහිතව හෝ රහිතව)

Wubi යනු සජීවී සංයුක්ත තැටිවල අඩංගුවන්නාවූ තවත් ‍විශේෂාංගයකි
මෙම විශේෂාංගය මගින් අතථ්‍ය වින්ඩෝස් loop device මත උබුන්ටු මෙහෙයුම් පද්ධතිය ස්ථාපනය කර ක්‍රියාත්මක කරයි
(මෙය වින්ඩෝස් මෙහෙයුම් පැනලය) මගින් ක්‍රියාත්මකවන අනෙත් වින්ඩෝස් වැඩසටහන් මෙන් ක්‍රියාකරන විශාල අනුරුවක් මෙනි)
මෙම ක්‍රමය භාවිතා කිරීමේදී වින්ඩෝස් පරිශීලකයාගේ ප්‍රධාන මතකයකොටස්වලට බෙදිය යුතු නැත
තවද Wubi භාවිතයේදී පරිශිලකයාගේ වින්ඩෝස් සිටුවම් උබුන්ටු වෙත ලබාගැනීම සඳහා Migration උපකාරකය යොදාගැ‍නීමේ හැකියාවද ලැබේ
එම ක්‍රමය වින්ඩෝස පරිශිලකයන් සඳහා පමණක් වන අතර කාර්යක්ෂමතාවයේ සුළු අඩුවීමක් ද දැකගත හැකිය
නව ආකෘති සැකසීම 

පරිශිලකයාට ඇවසි පරිදී වෙනස් කරගත හැකි නව ආකෘති සැකසීමේ විවිධාකාර වූ වැඩසටහන් (remastersys සහ Reconstructor වැනි) උබුන්ටු සජීවී සංයුක්ත තැටිවල පවතී
පැකේජ වර්ගීකරණය සහ සේවා 
බලපත්‍රවල වෙනස්කම් සහ සහය දැක්වීමේ ප්‍රභලතාව මත සියළු උබුන්ටු මෘදුකාංග ප්‍රධාන කොටස් හතරකට වෙන්කරයි
කැනොනිකල් ආයතනය මගින් සේවා සපයන්නේ නැති සමහර මෘදුකාංග සඳහා ප්‍රජාදායකත්වයෙන් යාවත්කාලීන කිරීම් සිදුකරනු ලබයි
ඩේබියන් නිදහස් මෘදුකාංග මෙහෙයුම් නිර්ණායක සමග යම්තාක් දුරකට අනුරූපීවන, උබුන්ටු බලපත්‍ර අවශ්‍යතා සපුරන ලද මෘදුකාංග පමණක් නිදහස් මෘදුකාංග ගණයට අයත්‍ වේ
නමුත් ප්‍රධාන ගණයට අයත් firmware සහ fonts වැඩිදියුණු කළ නොහැකි වුවද අවසරයකින් තොරව බෙදාහැරිය හැකිය
නිදහස් නොවන මෘදුකාංග සඳහා සාමාන්‍යයෙන් සහය දක්වන්නේ නැත(අධිවිශ්ව)
නමුත් සමහර වැදගත් නිදහස් නොවන මෘදුකාංග (සීමා සහිත) සඳහා එවැනි බාධාවක් නොමැත
සහය දක්වන නිදහස් නොවන මෘදුකාංග, දෘඪාංග ආම්පන්න ධාවක සඳහා භාවිතා වේ
උදාහරණයක් ලෙස binary-only graphics card ධාවක පෙන්වාදිය හැකිය
වැඩසටහන්කරුවන් හට මූල කේතසඳහා අවසර නොමැති බැවින් සීමාසහිත කොටසට අයත් මෘදුකාංග සඳහා දක්වන දායකත්වය ප්‍රධාන කොටසට අයත් මෘදුකාංග සඳහා දක්වන දායකත්වයට වඩා අල්ප වේ
ජීඑන්යූ/ලිනක්ස් සාමාන්‍ය භාවිතය සඳහා වන සියළු මෘදුකාංග ප්‍රධාන හා සීමා සහිත යන ප්‍රභේද යටතේ පවතී
එම මෘදුකාංගවලින් සිදුකරන ලබන කාර්යයන්ම ඉටු කරගත හැකි විකල්ප මෘදුකාංග හා විශේෂිත වැඩසටහන් සමස්ථ හා අධිවිශ්ව ප්‍රභේද යටතේ වර්ගීකරණය කර ඇත
මූලික නිකුතුවකින් අනතුරුව මෘදුකාංග සඳහා නව විශේෂාංග නිකුත් කරන්නේ නැත
උබුන්ටු බැක්පෝර්ට්ස් යනු නිල වශයෙන් පිලිගත් ගබඩාවකි
එමගින් උබුන්ටු අනුවාදයක් නිකුත් කිරීම සඳහා නවතම මෘදුකාංග සපයනු ලබයි
එම ගබඩාව පරිපූර්ණ වූවක් නොවේ
එය මූලික වශයෙන්ම පරිශිලකයා ඉල්ලුම් කරන්නාවූ, තත්ව සහතික ලත් පැකේජවලින් සමන්විත‍ වේ
බැක්පෝරට්ස් මෘදුකාංග සඳහා කැ‍නොනිකල් ආයතනයෙන් කිසිදු සේවාවක් සපයන්නේ නැති අතර මුළුමනින්ම ලොව පුරා විසිරී සිටින වැඩසටහන්කරුවන් විසින් දියුණු කරනු ලබයි
"යාවත්කාලීන ගබඩාවේ", උබුන්ටු ස්ථායි නිකුතුවකට අදාල මෘදුකාංග යාවත්කාලීනයන් අඩංගු‍‍ වේ
එම යාවත්කාලීනයන් උබුන්ටු යාවත්කාල-කලමනාකරණය යොදාගෙන ස්ථාපනය කරගත හැකිය
සෑම නිකුතුවකටම අදාල යාවත්කාලීනයන් එම ගබඩාවට ලබා ‍දේ
intrepid-updates)
ප්‍රධාන හා සීමා සහිත ප්‍රභේදයන්ට අයත් මෘදුකාංග සඳහා වන යාවත්කාලීන ගබඩාවට, කැ‍නොනිකල් ආයතනය විසින් සේවා සපයනු ලබයි
සමස්ථ හා අධිවිශ්ව පැකේජ සඳහා ප්‍රජා දායකත්වය ලැබේ
සෑම යාවත්කාලීනයක්ම ප්‍රජාවට නිකුත් කිරීමට ප්‍රථම යම් යම් අවශ්‍යතාවයන් සම්පූර්ණ කළයුතු අතරම යෝජිත ගබඩාව හරහාද ගමන්කල යුතුය
එම නිකුතුවේ ජීවකාලය අවසන් වනතුරු යාවත් කාලීනයන්ද දිගන් දිගටම පවතී
යාවත්කාලීන ගබඩාවට අමතරව අස්ථායි, යෝජිත ගබඩාවක් ද පවතී
යොජනාවූ නමුත් තහවුරු නොකරන ලද යාවත්කාලීනයන් එම ගබඩාව තුළ පවතී
සෑම යාවත්කාලීනයක්ම නිපදවීමෙන් අනතුරුව යෝජිත ගබඩාවට යැවිය යුතුය
එහිදී එම යාවත්කාලීනයන්ගෙන් සත්‍ය වශයෙන් මෘදුකාංග දෝෂ නිවරදිවේද යන්නත් යාවත්කාලීනයන් නිසා වෙනත් දෝෂ ඇති නොවන බවත් තහවුරු කරනු ලබයි
එම යෝජිත යාවත්කාලීනයන් කැනොනිකල් ආයතනය විසින් හෝ ප්‍රජාව විසින් සහතික කරනු ලබයි
වානිජ මෘදුකාංග වෙලෙඳුන්ට තම නිෂ්පාදිතය උබුන්ටු පරිශිලකයන්ට නොමිලයේ ලබාදීම සඳහා කැනොනිකල් "හවුල්කාර" ගබඩාව පහසුකම් සලස්වා ඇත
එමගින් පරිශීලකයන්ට තමන්ට හුරු පුරුදු මෙවලම් ස්ථපනය කර පාවිච්චි කිරීමේ හැකියාව ලැබේ
එසේ හවුල්කාර ගබඩාවේ පවතින මෘදුකාංග සඳහා ආරක්ෂක හා අනෙකුත් යාවත්කාලීනයන් නිලවශයෙන් ලබාදීමට අදාල වෙලෙඳුන් හට හැකියව ඇත
එම මෘදුකාංග උබුන්ටු පැකේජය තුළ අඩංගු කිරීම සහ එම වෙලෙඳුන් හට අවශ්‍යකරන මග පෙන්වී‍ම කැනොනිකල් සමාගමේ වගකීමකි
පෙරනිමි ලෙස හවුල්කාර ගබඩාව අක්‍රිය කර තැබෙන අතර, පරිශිලකයන් හට එය ක්‍රියාත්මක කරගත හැකිය
ඇඩොබි ෆ්ලෑෂ් ප්ලේයර්, ඇඩොබි රීඩර්,ස්කයිප් සහ සන් ජාවා 2010 අගෝස්තු මාසය වනවිට එලෙස හවුල්කාර ගබඩාව හරහා බෙදා හැරි මෘදුකාංග කිහිපයකි
භාවිතයේ ඇති තුන්වන පාර්ශවීය මෘදුකාංග 

තුන්වන පාර්ශවීය මෘදුකාංග සහතික කිරීමේ ක්‍රියාවලියක් උබුන්ටු සතුව පවතී
උබුන්ටු අධිවිශ්ව ප්‍රභේදය තුළ ව්‍යාප්තිය සීමා නොවූ සමහර තුන්වන පාර්ශවීය ‍මෘදුකාංග ද ඇත
නීත්‍යානුකූලව සීමාකල හැකි මෘදුකාංග [[ubuntu-restricted-extras]|උබුන්ටු-restricted-extras] පැ‍කේජ තුළ පවතී
ඒ අතර MP3 සහ DVD ක්‍රියාකරවීම සඳහා වැඩසටහන් මයික්‍රොසොෆ්ට් TrueType core fonts, සන් ජාවා runtime environment, ඇඩෝබි ෆ්ලෑෂ් ‍ප්ලේයර් ප්ලිනය, බොහෝ audio/video කොඩැක්ස් සහ unrar වේ
තවද තුන්වන පාර්ශවීය වැඩසටහන් මිලදී ගැනීමේ හැකියාවද කැනොනිකල් වෙබ් ගබඩාව ලබා‍ දේ
එහි DVD ප්ලේබැක් හා මීඩියා කොඩැක්ස් ඇතුළු තවත් මෘදුකාංග අන්තරගතවේ
නිකුතු 

අවුරුද්දකට දෙවරක් උබුන්ටු නව අනුවාදයක් නිකුත්වේ
අවුරුද්ද සහ මාසය උබුන්ටු අනුවාද අංකය තීරණය කරනු ලබයි
උදාහරණ ලෙස ප්‍රථම නිකුතුව 2004 ඔක්තෝම්බර් 20 දින උබුන්ටු 4.01 ලෙස නිකුත් කරන ලදී
ඉදිරි නිකුතුවල අනුවාද අංකය පිළිබඳව අනාවැකි පල කළ නොහැක්කේ නිකුතුව ප්‍රමාද වුවහොත් අනුවාද අංකයද ඒ අනුව වෙනස්වන බැවිනි
උබුන්ටු සංකේත නාම සඳහා නාම විශේෂනයක් සහ සතකුගේ නාමයක් යොදා ඇත
(උදා, "ඩැපර් ඩාර්ක්" and "ඉන්ටර්පිඩ් ඉබෙක්ස් ")
මුල් නිකුතු තුන හැරුනුවිට අනෙත් නිකුතුවන්ගේ නාමයන් ඉංග්‍රීසි අකාරාදී පිළිවලින් පවති
නවතම නිකුතුව පිළිබඳව ඉඟියක් ඉන් ලබා දේ
සාමාන්‍යයෙන් උබුන්ටු අනුවාදය හැඳින්වීම සඳහා නාම විශේෂන කොටස පමණක් භාවිතා කරනු ලබයි
GNOME නිකුතුවකින් මසකට පමණ පසු උබුන්ටු නිකුතුවක් සිදුවේ
(X
org නිකුකුවකින් මසකට පමණ පසුව GNOME නිකුතුවක් සිදුවේ) එහි ප්‍රතිපලයක් වශයෙන් සෑම උබුන්ටු නිකුතුවක් සමගම යාවත්කාලීන වූ GNOME හා X
org පවතී
තෝරාගත් නිකුතු (උදා 6.06 Dapper Drake, 8.04 Hardy Heron සහ 10.04 Lucid Lynx) දිගු කාලීන සේවා(දිකාසේ) ලෙස නම් කර ඇත
එනම් එම නිකුතුවල ඩෙස්ක්ටොප් සංස්කරණ සඳහා අවුරුදු තුනකද සර්වර් සංස්කරණයක් as compared to the 18-month support period for non-LTS releases
සඳහා අවුරුදු පහකද යාවත්කාලීන කිරීම් සහිත සේවා සැපයීමක් පවතී
‍නමුත් කෙටි කාලීන සේවා ලැබෙනුයේ මාස 18ක කාලයක් පමණි
දැනට පවතින අනුවාදය වන 10.10 මෙවැරික් මීර්කට් 2010 ඔක්තෝම්බර් මස 10වන දින (10/10/10) නිකුත් කරන ලදී
මෙය සාම්ප්‍රදායික කාලසටහනට, එනම් ඔක්තෝම්බර් මස අවසානයේ නිකුත් කිරීමට පරිබාහිරව නිකුත් කරන ලද්දේ "පරිපූර්ණ 10" සනිටුහන් කිරීමටය
උබුන්ටු 11.04, 2011 අප්‍රියල් මස 28 වන දින එලි දැක්වීය
එහි නාමය "නැටී නර්හෝල්" ලෙස නම් කෙරින
ප්‍රභේද 

පහත දැක්වෙන්නේ කැනොනිකල් ආයතනය සහ උබුන්ටු ප්‍රජාව මගින් නිපදවා නඩත්තු කරගෙන යනු ලබන නිල උබුන්ටු සංස්කරණයන් වේ
උබුන්ටු ඩෙස්ක්ටොප් සංස්කරණය, ඩෙස්ක්ටොප් හා ලැප්ටොප් පරිගණක සඳහා නිපදවා ඇත
උබුන්ටු නෙට්බුක් සංස්කරණය, (කලින් උබුන්ටු නෙට්බුක් රීමික්ස්) නෙට්බුක් හා අනෙකුත් කුඩා පරිගණක සඳහා නිර්මාණය කර ඇත
උබුන්ටු සර්වර් සංස්කරණය, සර්වර් පරිගණක සඳහා නිපදවා ඇත
උබුන්ටු නිල සංස්කරණය පදනම් කරගත් තවත් ‍බොහෝ උබුන්ටු ප්‍රභේද (හෝ ව්‍යුත්පන්නයන්) ඇත
මෙම උබුන්ටු ප්‍රභේද, නිල උබුන්ටු ව්‍යාප්තියට වඩා වෙනස් වූ පැකේජ සමූහයක් ස්ථාපනය කරනු ලබයි
පහත දැක්වෙන්නේ උබුන්ටු ව්‍යාපෘතිය යටතේ කැනොනිකල් ආයතනයේ දායකත්වය දෙනු ලබන උබුන්ටු ප්‍රභේදයන්ය
එඩියුබුන්ටු, GNOME පාදක කරගත් උප ව්‍යාපෘතියක් සහ උබුන්ටු සඳහා ඈඳුමක්වන අතර පාසල් පරිශිලකයන් හා සාමාන්‍ය නිවාස පරිශීලකයන් ඉලක්කකර නිර්මාණය කර ඇත
කුබුන්ටු, GNOME ඩෙස්ක්ටොප් පරිසරය වෙනුවට මෙහි කේඩීඊ මෘදුකාංග සම්පාදක ඩෙස්ක්ටොප් පරිසරය භාවිතා කරනු ලබයි
මයිත්බුන්ටු, ‍හෝම තියටර් පරිගණක පරිශිලකයන් ඉලක්ක කර නිපදවා ඇති මෙහි Xfce ඩෙස්ක්ටොප් පරිසරය භාවිතා කරනු ලබයි
උබුන්ටු ස්ටුඩියෝ,වෘත්තීය රූපමය හා ශබ්ද සංස්කාරකයන් සඳහා නිපදවා ඇති මෙම මෙහෙයුම් පද්ධතියේ සුවිශේෂී නිදහස් රූපමය හා ශබ්ද සංස්කරණ මෘදුකාංග අඩංගු කර ඇත
මෙය අනෙකුත් උබුන්ටු ‍ප්‍රභේද මෙන් සජීව සංයුක්ත තැටියක නොලැබෙන අතර DVD
iso අනුරුවක් ලෙස ලැබේ
එක්සුබුන්ටු, මෙයද GNOME ඩෙස්ක්ටොප් පරිසරය පාදක කරනොගන්නා අනුවාදයකි
මෙහි Xfce ඩෙස්ක්ටොප් පරිසරය යොදාගන්නා අතර අවම තත්ව යටතේ උපරිම කාර්යක්ෂමතාවයකින් ක්‍රියාත්මක වේ
කැනොනිකල් ආයතනය විසින් මයිත්බුන්ටු, උබුන්ටු ස්ටුඩියෝ සහ එක්සුබුන්ටු සඳහා මූල්‍යමය දායකත්වයක් නොදක්වයි.

අනෙකුත් ප්‍රභේදයන් කැනොනිකල් ආයතනයෙන් පිටත, පෞද්ගලික සහ ආයතනික වශයෙන් නිපදවා නඩත්තු කරගෙන යනු ලබයි
එම ප්‍රභෙද ස්වයංව පාලනය වන අතර උබුන්ටු ප්‍රජාව සමග අඩු වැඩි වශයෙන් සමීප වනු ඇත
LXDE භාවිතා කරන, සැහැල්ලු ප්‍රභේදයක් වන ලුබුන්ටු වැනි සමහර ප්‍රභේදයන් හට කැනොනිකල් සමාගමේ අනුමැතිය ලබාගැනී‍මේ නිශ්චිත පරමාර්ථය පවතී
පද්ධති අවශ්‍යතා 
දැනට උබුන්ටු ඩෙස්ක්ටොප් අනුවාද Intel x86, AMD64, සහARM යන නිර්මිත සඳහා සහය දක්වයි. සමහර සර්වර් අනුවාද SPARC නිර්මිතයටද සහය දක්වයි. PowerPC, IA-64 (Itanium) සහ PlayStation 3 නිර්මිත, නිල නොවන අනුවාද සඳහා සහය දක්වයි.(සටහන
කෙසේවුවත් Sony සමාගම නිලවශයෙන් OtherOS සඳහා සහය දැක්වීම 2010 අප්‍රියල් මස 1 දින නිකුත් කළ PS3 මෘදුකාංග වලින් අනතුරුව නවතා ඇත)
තිර දෘශ්‍ය ආචරණ ක්‍රියාත්මක කිරීම සඳහා සහය දක්වන GPU අවශ්‍ය වේ
ගොඩනැගීම 

"උබුන්ටු ගොඩනගන්නන්ගේ සමුළුව" යනු නව උබුන්ටු අනුවාදයක් නිකුත් කිරීමට පෙර පවත්වනු ලබන මෘදුකාංග නිපදවන්නන්ගේ රැස්වීමකි
නව ගොඩනැගීමක් ආරම්භයේදී, මීළඟ අනුවාදය කෙසේ විය යුතුද, කොපමන ගැඹුරකට ‍කළ යුතුද වැනි කරුණු ලෝකයේ හතර දිග් භාගයෙන්ම පැමිණි මෘදුකාංග නිපදවන්නන්ගේ රැස්වීමේදී සාකච්ඡා කරනු ලබයි
එම සමුළුව විවෘත සමුළුවක් වන අතර එය කි‍සිසේත්ම සම්මන්ත්‍රණයක්, ප්‍රදර්ශනයක් හෝ ප්‍රේක්ෂකයන් සඳහා කරනු ලබන සම්මේලනයක් වැනි දෙයක් නොවේ
එය අන්තර්ජාලය හරහා දැන හඳුනගත් මෘදුකාංග වැඩසටහන්කරුවන් හට එකට එකතු වී කටයුතු කළ හැකි අනගි අවස්ථාවකි
පිලිගැනීම 
වර්ෂ 2005දී ලන්ඩනයේ පැවැත්වූ ලෝක ලිනක්ස් සම්මන්ත්‍රණයේදී හොඳම ලිනක්ස් බෙදාහැරීමට අදාල රීඩර් සම්මානය උබුන්ටු විසින් දිනා ගන්නා ලදී
තවද වර්ෂ 2007 දී හොඳම නිදහස් මෘදුකාංග සේවා දායක මෙහෙයුම් පද්ධතියට හිමිවන Bossie සම්මානයද හිමිකරගන්නා ලදී
වර්ෂ 2007 අගෝස්තු මාසය වන විට DesktopLinux
com වෙත පැමිනි මිනිසුන් 38500න් 30.3%ක්ම උබුන්ටු පා‍විච්චි කිරීම අනුමත කළ අතර එය ජනප්‍රියතම ලිනක්ස් මෙහෙයුම් පද්ධතිය විය
මොසේඩියානු ජනරජයේ අධ්‍යාපන හා විද්‍යා අමාත්‍යංශය මගින් උබුන්ටු ජීඑන්යූ/ලිනක්ස් සහිත ඩෙස්ක්ටොප් පරිගණක 180,000ක් ස්ථාපනය කළ අතර එමගන් උබුන්ටු පණ ගැන්වූ පරිගණක භාවිතයට පාසල් සිසුන් ‍යොමුකරන ලදී
උබුන්ටු වැරදි ලෙස ඇගයීමට ලක්වූ අවස්ථාද වාර්තාවේ
2008 මුල් භාගයේදී PC World මගින් උබුන්ටු ඩෙස්ක්ටොප් සංතුලිත ආචරණ කලමනාකරණය අ‍ඩංගු නොවන බවට චෝදනා එල්ල කරන ලදී
උබුන්ටු "අද ලෝකයේ හොඳම ලිනක්ස් බෙදෘහැරීම" ලෙස නම් කළද කලින් නැගූ චෝදනා වැළැක්විය නොහාකි විය
2009 ජනවාරි මාසයේ New York Times වාර්තා කල අන්දමට ලොවපුරා මිලියන 10කට අධික පරිශිලකයන් පිරිසක් සිට ඇත
2009 ජූනි මස ZDNet වාර්තා කල අන්දමට ලොව පුරා මිලියන 13කට අධික සක්‍රීය උබුන්ටු පරිශිලකයන් පිරිසක් සිට ඇති අතර එම සංබ්‍යාව වැඩිවෙමින් පවතී
මේවත් බලන්න 

 ලිනක්ස් බෙදාහැරීම් ලැයිස්තුව
 උබුන්ටු පාදක කරගත් බෙදාහැරීම් ලැයිස්තුව
 Ubuntu Certified Professional
 උබුන්ටු අත්පොත

යොමුව

වැඩිදුර පරිහරණයට

ඈඳිය 

 
 

X86-64 Linux distributions
PowerPC operating systems
Launchpad consumers
තොරතුරු තාක්ෂණය
පරිගණක මෙහෙයුම් පද්ධති
ලිනක්ස්
ශුද්ධාසනය (ඉංග්‍රීසි
Holy See, ලතින්
Sancta Sedes) යනු  රෝම නුවර සදහා වන රෝමානු කතෝලික සභාවේ එපිස්කෝපල් බලප්‍රදේශය හෙවත් රදගුරු පදවිය වන අතර, එහි රදගුරු ධූරය හොබවනු ලබන්නේ පාප් තුමා විසිනි
වත්මන් පාප් ධූරය දරනු ලබන්නේ ශුද්ධෝත්තම  ෆ්‍රැන්සිස් පාප් තුමන් විසින්ය
ශුද්ධාසනය කතෝලික සභාවේ රදගුරු පදවි අතරින් ශ්‍රේෂ්ඨතම පදවිය නොහොත් මූලිකම එපිස්කෝපල් ආසනය වන අතර මෙමගින් කතෝලික සභාවේ මධ්‍යගත පරිපාලනය සිදු කරනු ලබයි
එබැවින් රාජ්‍යතාන්ත්‍රික හා අනෙකුත් විෂයෙහි ශුද්ධාසනය ක්‍රියා කරනු ලබන්නේත් සිය මතය ප්‍රකාශ කරනු ලබන්නේත් සමස්ථ කතෝලික සභාවම වෙනුවෙනි
එලෙසම මෙය අන්තර්ජාතික නීතිය විෂයෙහි තානාපති සබඳතා පවත්වා පවත්වාගෙන යා හැකි, පාප් තුමන් විසින් පාලනය කෙරෙන, ස්වාධීන අස්තිත්වයක් ලෙස හදුනා ගැනේ
සමහර අවස්ථාවලදී "වතිකානුව" යන උභයාර්තවාචී වචනයෙන් හැදින්වූවද, ශුද්ධාසනය යනු  1929 යේ සිට පැවතෙන වතිකානු රාජ්‍යය යන ආස්තිත්වයම නොවේ
ශුද්ධාසනයේ හෙවත් රෝම රදගුරු පදවියේ ඉතිහාසය මුල් කිතුනු යුගය (ක්‍රි
ව. පලමු සියවස) දක්වාම දිව යන්නකි
විදේශ රාජ්‍යයන් විසින් සිය තානාපතිවරුන් නිල වශයෙන් පත් කරනු ලබන්නේ වතිකානු රාජ්‍යයට නොව ශුද්ධාසනයට වන අතර, විදේශ  රාජ්‍යයන් හා අන්තර්ජාතික සංවිධාන සදහා නිල වශයෙන් පත් කරනු ලබන පාප් තුමාගේ නියෝජිතයින් හදුනා ගනු ලැබෙන්නේ වතිකානු රාජ්‍යයේ නොව, ශුද්ධාසනයේ නියෝජිතයින් ලෙසිනි
සියළුම එපිස්කොපල් ආසන ශුද්ධවූ ලෙස සැළකෙතත්, ශුද්ධවූ අසුන හෙවත් "ශුද්ධාසනය" යන වචනය විශේෂාකාරයෙන් යමක් සදහන් නොකොට අන්තර්ජාතික සබඳතාවන්හිදී (හා කතෝලික සභාවේ සසුන් නීතියේ) භාවිතාකරනු ලැබෙන්නේනම් ඉන් හැඟවෙන්නේ කතෝලික සභාවේ මධ්‍යම පරිපාලනය සිදු කරනු ලබන රෝම රදගුරු පදවිය බව සාමාන්‍යයෙන් සළකනු ලබයි
ශුද්ධාසනය නෛතික පුද්ගලභාවය අතින් බොහෝදුරට අගාරික රාජකීය රාජ්‍යකට සමානකම් දක්වයි.

සංවිධාන ව්‍යූහය 

පාප් තුමා කතෝලික සභාව පාලනය කරනු ලබන්නේ රෝම කියුරියාව හරහාය
රෝම කියුරියාව රාජ්‍ය ලේඛම් කාර්‍යාලයෙන්ද, විවිධ සංසද 9 කින්ද, විනිශ්චය සභා 3 කින්ද, පාප් තුමන්ගේ කවුන්සිල 11 කින්ද හා පාප් තුමන්ගේ කොමිසම් සභා 7 කින්ද යන කතෝලික සභාවේ ඉහලම තලයේ පරිපාලන කටයුතු සිදු කරනු ලබන සංකීර්ණ වූ තනතුරු/ආයතන  වලින් සමන්විත වේ
වතිකාන රාජ්‍ය ලේඛම් කාර්දිනල් හිමිපාණන් යටතේ පවතින රාජ්‍ය ලේඛම් කාර්‍යාලය, රෝම කියුරියාවට මඟපෙන්වීම හා එහි සම්බන්ඳීකරන කටයුතු සිදුකරනු ලබයි
වත්මන් රාජ්‍ය ලේඛම් තනතුර දරනු ලබන්නේ තාර්සීසියෝ බෙර්තොනේ කාර්දිනල් හිමිපාණන් විසින් වන අතර, එම තනතුර ශුද්ධාසනයේ අගමැති තනතුරට සමාන වේ
රාජ්‍ය ලේඛම් කාර්‍යාලයේ විදේශ සබඳතා අංශයේ ලේඛම් ධූරය දරන අගරදගුරු ඩොමිනික් මම්බර්ටි හිමිපානන් ක්‍රියාකරනුයේ ශුද්ධාසනයේ විදේශ ඇමති ධූරයට සමාන අන්දමිනි
බෙර්තොනේ හා මම්බර්ටි හිමිපාණන් දෙනම එම තනතුරු සදහා ශුද්ධෝත්තම  XVI වැනි බෙනඩික්ට් පාප් තුමන් විසින් 2006 වසරේදී පත් කරන ලදි
රෝම කියුරියාවේ ආයතන අතුරින් වතිකානු රාජ්‍ය තුලම පිහිටා ඇති එකම ආයතනය රාජ්‍ය ලේඛම් කාර්‍යාලයයි
අනිකුත් ආයතන රෝම නගරයේ විවිද කොටස් වල ස්ථානගතකර ඇති අතර ඒවාට විදේශ තානාපති කර්‍යාලයකට හිමිවන ආකාරයේ දේශභූමි බාහය අයිතියක් හිමිය
රෝම කියුරියාවේ ආයතන අතුරින් කතෝලික සභාවේ ඉගැන්වීම් පිළිබඳ බලය පැවරෙන දේවධර්මය හා විශ්වාසය පිළිබඳ සසුන් සන්සදය, රදගුරුවරුන් පත්කිරීමේ හා ඒ ආශ්‍රිත කටයුතු සම්බන්දීකරනය පිළිබඳ බලය පැවරෙන රදගුරුවරුන් පිළිබද සසුන් සන්සදය,  සභාවේ දූතකාර්‍ය පිළිබද බලය පැවරෙන ධර්මදානය  පිළිබද සසුන් සන්සදය හා අන්තර්ජාතික මට්ටමේදී සාමය හා සමාජයීය ගැටළු පිළිබද කටයුතුකිරීම පැවරෙන සාමය හා සාධාරනත්වය පිළිබද පාප් තුමාගේ කවුන්සිලය ඉතාමත් ක්‍රියාකාරී ආයතන කිහිපයක් වේ
කියුරියාවේ විනිශ්චය සභා තුන ශුද්ධාසනයේ අධිකරනමය බලතල පිලිබදව වගකීම දරයි
මේ අතරින් "සක්‍රා රොටාව" (ඉංග්‍රීසි
Sacred Roman Rota ) විවාහ ශුන්‍යකරනය වැනි සාමාන්‍ය අභියාචනා සලකාබලනු ලබයි, "අපෝස්තලික සිග්නට්‍යුරාව" (ඉංග්‍රීසි
Supreme Tribunal of the Apostolic Signatura )  පරිපාලනමය අධිකරනය වන අතර එය කතෝලික සභාවේ ශ්‍රේෂ්ඨතම නෛතික අධිකාරිය ලෙස සලකනු ලැබේ
"අපෝස්තලික චරිතශෝධකය" (ඉංග්‍රීසි
Supreme Tribunal of the Apostolic Penitentiary)  ඉහත අදිකරන දෙකට වඩා වෙනස් වන අතර එය සමාකිරීම් හා පූර්ණඵළ නිකුත් කිරීම් වැනි කටයුතු සිදුකරනු ලැබේ
ආර්ථීක කටයුතු පිලිබද ශුද්ධාසනීය අංශය විසින් ශුද්ධාසනයේ ආයතන/කර්‍යාල වල සියළුම මූල්‍ය කටයුතු සම්බන්දීකරනය සිදු කරන අතර, අදාල ආයතන කෙතරම් ස්වත්‍රන්තව පාලනය වුවද එම සෑම ආයතනයකම පරිපාලන කටයුතු අධීක්ෂණය හා මූල්‍යමය කලමණාකරනය සිදුවන්නේ මේ මගිනි
ශුද්ධාසනීය ප්‍රවේණි උරුම පරිපාලන අංශය මේහි ඇති ඉතා වැදගත්ම කොටස වේ
පාප් තුමාගේ වාසස්ථාන කටයුතු අංශයට පාප් තුමාගේ වාසස්ථානය වන අපෝස්තලික මන්දිරයේ කටයුතු, බැහැදැකීම් හා උත්සව (ජනවන්දනා මෙහෙයන් හැර ) වැනි දෑ සංවිධානය කිරීමේ වගකීම පැවරේ
ශුද්ධාසනය පාප් තුමාගේ අභාවයෙන් හෝ ඉල්ලා අස්වීමකින් විසුරුවා හැරෙන්නේ නැත
ඒ වෙනුවට එම කාල පරිච්ඡේදය තුල හිස්වූ ආසනය යන අරුත ඇති "Sede vacante" (ලතින්) නම් වූ නීති මාලාවකට අනුව ශුද්ධාසනය ක්‍රියාත්මකවේ
මෙම අරාජක කාලය තුල රෝම කියුරියාවේ සියළුම ආයතන වල නායකත්වයන් (උදා
සංසද වල නායකයන්) වහාම ක්‍රියාත්මක වන පරිදි අහෝසි වේ
නමුත් මෙහිදී සමාකිරීම් හා පූර්ණඵල පිලිබදව වැදගත් කටයුත්තක් ඉටු කරන ප්‍රධාන චරිතශෝධක හා මෙම කාලය තුලා ශා
පීතර තුමන්ගේ අසුනේ (ශුද්ධාසනයේ) ශාසනික දේපල පරිපාලනය භාර වන ශුද්ධවූ රෝම සභාවේ කාර්මලෙන්ගෝ තුමන්ගේ තනතුරු දෙක පමනක් අහෝසි වීම සිදු නොවේ
මෙම අවස්ථාවේදී ශුද්ධාසනයේ පාලනයද, එනයින් ගත් කල සමස්ථ කතෝලික සභාවේම පාලනයද කාර්දිනල් මඩුල්ල යටතට පත් වේ
මෙම කාලපරිච්ඡේදය තුල කාර්දිනල් මඩුල්ලට හෝ කාර්මලෙන්ගෝ තුමන්ට සභාවේ පරිපාලනය සම්බන්දව නව්‍යකරන හා නවතාවයන් ගෙන ඒමට ඇති හැකියාව ශාසන නීතියෙන් සම්පූර්ණයෙන්ම අහුරා ඇත
වර්ෂ 2001 දී ශුද්ධාසනය ඉතාලි ලීරා බිලියන 422.098 (එකල ඇ
මිලියන 202) ක අයභාරයක් ලබා ඇති අතර, ඉතාලි ලීරා බිලියන 17.720 (එකල ඇ
මිලියන 8) ක ශුද්ධ ආදායමක් ලබා ඇත
අන්තර්ජාතික නීතිය හමුවේ තත්වය 

ශුද්ධාසනය නූතන නීති විශාරදයින්ට අනුව හා රාජ්‍ය පරිචයේදී, සාමාන්‍ය රාජ්‍යකට සමාන හිමිකම් හා වගකීම් දරන පොදු අන්තර්ජාතික නීතියට යටත් විශයක් ලෙස හදුනා ගැනේ
වතිකානු රාජ්‍යයෙන් වෙනස් වන ශුද්ධාසනය  අන්තර්ජාතික නීතිය මගින් පිහිටුවා ඇති රාජ්‍යක් වීමට සපුරාලියයුතු ස්ථීර ජනගහනයක් සිටීම, නිශ්චිතව අර්ථදැක්වූ බලප්‍රදේශයක් තිබීම, ස්ථාවර රජයක් පැවතීම හා වෙනත් රාජ්‍යන් සමග සබදතාවන්ට එළඹීම් ශක්‍යතාවක් තිබීම යන සාධක සපුරන්නේ නැතත්, අන්තර්ජාතික නීතිය ඉදිරියේ එහි නෛතික පුද්ගලභාවයේ හිමිකම, විදේශ රාජ්‍යන් 178 ක් සමග තානාපති සබඳතා පවත්වාගෙන යාම, විවිධ අන්තර්ජාතික රාජ්‍ය සංවිධානවල සාමාජික රාජ්‍යක් ලෙස කටයුතු කිරීම මෙන්ම එය "ස්වාධීන රාජ්‍යන්ගෙන් සමන්විත අන්තර්ජාතික ප්‍රජාව විසින් ගරු කිරීම හා අන්තර්ජාතික නීතිය හමුවෙහි රාජ්‍යන් එකක්, කිහිපයක් හෝ සමූහයක් සමග තානාපති සබඳතා පැවැත්වීමේ හා අන්තර්ජාතික නීතිය හමුවේ ලෝක සාමය තහවුරුකරනු සදහා මෙන්ම පවත්වාගෙන යාම සදහාද අන්තර්ජාතික නීතියට යටත්ව ගිවිසුම් වලට එළඹීමේ හැකියාව ඇති විශයක් සේ සැළකීම" යන සාධක මගින් තහවුරු වේ
රාජ්‍යතාන්ත්‍රික සබඳතා 

මධ්‍යතන යුගයේ සිටම රෝම එපිස්කෝපල් අසුන (ශුද්ධාසනය ) ස්වාධීන ආස්ථිත්වයක් ලෙස සලකන ලදි
වර්ථමානයේදී ශුද්ධාසයය (වතිකානු රාජ්‍ය නොවේ) ලෝකයේ ස්වාධීන රාජ්‍යන් 178 ක් සමග ද , යුරෝපා සංගමය හා මෝල්ටා ස්වාධීන මිලිටරි සංවිධානය සමග  නිල තානාපති සබඳතා පවත්වාගෙන යන අතර පලස්තීන විමුක්ති සංවිධානය සමග විශේෂාකාර සබඳතාවක් පවත්වාගෙන යයි
ශුද්ධාසනය වෙත පත් කර ඇති විදේශ තානාපති කාර්‍යාංශ අතුරින් 69 ක් රෝම නගරයේ පිහිටා ඇත
ශුද්ධාසනය විදේශයන්හි ස්ථීර තානාපති කාර්‍යාංශ 180 ක් පවත්වාගෙන යන අතර ඒවායින් 74 ක් අනේවාසික කාර්‍යාංශ වේ
එබැවින් ඒවායින් 106 පමන වන කාර්‍යාංශ ප්‍රමානයක්  රටවල් දෙකකට, කිහිපයකට හෝ අන්තර්ජාතික සංවිධාන වෙත පත් කල ඒවා වේ
ශුද්ධාසනයේ තානාපති ක්‍රියාකාරකම් පිලිබදව, විදේශ සබඳතා අංශය හරහා රාජ්‍ය ලේඛම් කාර්‍යාලය (රාජ්‍ය ලේඛම් කාර්දිනල් හිමිපාණන් මගින් පාලනය වන ) මගින් අධීක්ෂනය සිදු කරනු ලබයි
අන්තර්ජාතිකව පිලිගත් රාජ්‍යන් 15 ක් දැනට ශුද්ධාසනය සමග තානාපති සබඳතා පවත්වාගෙන නොයයි
ශුද්ධාසනය අන්තර්ජාතික පරමාණුක බලශක්ති අධිකාරිය (IAEA), අන්තර්ජාතික විදුලි සංදේශ සංගමය, ආරක්ෂාව හා සහයෝගීතාව පිලිබඳ යුරෝපානු සංවිධානය (OSCE), රසායනික අවිහරන සංවිධානය (OPCW) හා එක්සත් ජාතීන්ගේ සරණාගතයන් පිලිබඳ මහ කොමසාරිස් කාර්‍යාලය (UNHCR) වැනි විවිධ අන්තර්ජාතික සංවිධාන හා කණ්ඩායම් වල සාමාජිකත්වය දරයි
මීට අමතරව ශුද්ධාසනය එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයේ මහා සමුළුව, යුරෝපා කවුන්සිලය, එක්සත් ජාතීන්ගේ අධ්‍යාපනය, විද්‍යාව හා සංස්කෘතිය පිලිබඳ සංවිධානය (UNESCO), ලෝක වෙළඳ සංවිධානය (WTO) හා ආහාර හා කෘෂිකර්ම සංවිධානය (FAO) වැනි අන්තර්ජාතික සංවිධාන වල ස්ථීර නිරීක්ෂණ මට්ටමේ සාමාජිකත්වය දරයි
සන්නද්ධ අංශ හා පොලීසිය

වතිකානු නගරය හා අනෙකුත් බලප්‍රදේශ අතර සබඳතාවය 

ශුද්ධාසනය වතිකානු රාජ්‍ය සමග සමීපව බැදී තිබුනද, ශුද්ධාසනයේ ස්වාධීනත්වයට අදාල බලප්‍රදේශය කොටස් දෙකකට වෙන්ව එකිනෙකට වෙනස්ව පවතී
1870 දී ඉතාලිය විසින් එතෙක් කලක් පැවති පාප් වරුන්ගේ රාජ්‍ය (ඉංග්‍රීසි
Papal States) අල්ලා ගැනීමෙන් පසු ශුද්ධාසනයට භෞමික ස්වාධීනත්වයක් නොතිබිනි
ඉතාලි රජයේ සමහර ජූරි සභිකයන් අන්තර්ජාතික තලයේදී ශුද්ධාසනයේ ස්වාධීනත්වය තවදුරට පවත්වාගෙන යා නොහැකියැයි වාද කලද ශුද්ධාසනය විසින් දිගටම තානපති වරුන් යැවීම, විදෙස් තානපති වරු ගෙන්වා ගැනීම හා එකල පැවති බලවත් රාජ්‍යන් වන රුසියාව,පෘසියාව හා ඕස්ට්‍රියා-හංගෙරියා අධිරාජ්‍ය වැනි රටවල් ඇතුළු විදෙස් රාජ්‍යන් සමග සිය සබඳතා දිගටම පවත්වා ගෙන යාම සිදු කලේය
තවද 1815 වියානා සමුළුවේදී ගනු ලැබූ තීරනයට අනුව, විදේශයන්ට යවන පාප් තුමාගේ නියෝජිතයන් (අපෝස්තලික තානපති වරු ) තානාපති මෙහෙවරක සාමාන්‍ය සාමාජිකයකු නොව මූලිකයා බවට අනෙකුත් තානාපති වරුන් අතර තිබූ පිලිගැනීම දිගටම පැවතිනි
ශුද්ධාසනයට සිය භෞමික ස්වාධීනත්වය අහිමිව තිබූ මෙම වසර 59 ක කාලය තුල, එය සමග එතෙක් තානාපති සබඳතා පැවැත්වූ රාජ්‍යයන් 16 ක ප්‍රමානය 29 ක් දක්වා වැඩි කර ගැනීමට හැකිවිය
වතිකානු පුරවර රාජ්‍යය 1929 දී අත්සන් කරන ලද ලතරානු ගිවිසුමට අනුව "ශුද්ධාසනයේ පූර්ණ දෘෂ්‍ය ස්වාධීනත්වය තහවුරු කරනු වස්" හා "අන්තර්ජාතික කටයුතු වලදී එහි අවිවාදිත ස්වාධීනත්වය සහතික කරනු වස්" (ලතරානු ගිවිසුමෙන් උපුටාගන්නා ලදි ) ස්ථාපිත කරන ලදි
ශුද්ධාසනයේ විදේශ සබඳතා අංශයේ හිටපු ලේඛම් ජීන් ලුවිස් ටෞරාන් අගරදගුරු හිමිපාණන්ට අනුව වතිකානු රාජ්‍යයනු "පාප් තුමාගේ ආධ්‍යාත්මික ස්වාධීනත්වය (එනයින් කතෝලික සභාවේ ආධ්‍යාත්මික ස්වාධීනත්වය ) තහවුරු කරනු වස් පිහිටුවන ලද අවම භූමියක් හිමි, සහයෝගය මත රදාපවතින කුඩා රාජ්‍යයක්" වේ
ශුද්ධාසනය (වතිකානු රාජ්‍ය නොවේ ) විදෙස් රාජ්‍යයන් සමග තානාපති සබඳතා පවත්වාගෙන යන අතර අන්තර්ජාතික සංවිධාන වල සාමාජිකත්වයද දරනු ලැබේ
විදෙස් රාජ්‍යවල් තානාපති කාර්‍යාල පිහිටුවන්නේ වතිකානුවට නොව ශුද්ධාසනයට බලපැවැත්වෙන පරිදි වන අතර ශුද්ධාසනය වෙනත් ස්වාධීන ආස්ථිත්වයන් සමග ගිවිසුම් හා සම්මුතීන් වලට පැමිනීම සිදු කරනු ලබන්නේ ශුද්ධාසනයේම නමිනි
අවශ්‍ය වූ විටෙක වතිකානු රාජ්‍ය වෙනුවෙන් එකඟතාවයනට පැමිනීමේ හැකියාව ශුද්ධාසනයට පවතී
ලතරානු ගිවිසුමේ විධිවිධාන අනුව ශුද්ධාසනයට කාස්ටල් ගන්ඩොල්ෆෝහි පිහිටි පාප් තුමාගේ මාලිගය ඇතුළුව රෝම නගරය තුල පිහිටි ස්ථාන 23 ක් හා රෝමයෙන් පිටත ඉතාලියේ ස්ථාන 5 ක් කෙරෙහි දේශභූමි බාහ්‍ය අයිතිය පවතී
තවද මෙම අයිතිය අන්තර්ජාතික නීතියට අනුව විදේශ රාජ්‍යන්හි ශුද්ධාසනය විසින් පවත්වාගෙන යන අපෝස්තලික තානපති කාර්‍යාල වලටද හිමිවේ
"ශුද්ධාසනය" හා "අපෝස්තලික ආසනය" 

සියළුම එපිස්කෝපල් ආසන (රදගුරුවසම්) ශුද්ධ බවට සලකනු ලබයි
ග්‍රීක සම්ප්‍රදායික සභාවේදී "ශුද්ධ"(ἱερά) යන විශේෂණ පදය සියළුම එවැනි ආසන සදහා භාවිත කරනු ලබයි
නමුත් බටහිර සභාවේ "ශුද්ධ" යන විශේෂණ පදය භාවිතා කරන්නේ ශුද්ධාසනය හා ක්‍රි
ව 780-1803 කාලයේ පැවති නමුදු දැන් භාවිතයේ නොපවතින මායින්ස් හි අගරදගුරු වසම ( මායින්ස් හි ශුද්ධාසනය ) යන අගාරික හා සභා ලක්ෂන මුහුව පැවති පාලන ඒකකය සදහා පමනි
ඉංග්‍රීසියෙන් "හෝලි සී"(Holy See) ලෙස හැදින්වෙන ශුද්ධාසනයේ "සී"(See) යන වචනය පැමිනියේ "සේඩේස්"(Sedes) යන ලතින් වචනයෙනි
එහි තේරුම අසුන නොහොත් ආසනය යන්නයි
එය අදහස් කරන්නේ එපිස්කෝපල් සිහසුන හෙවත් නිල රදගුරු ආසනය (Cathedra) යන්නයි
"අපෝස්තලික ආසනය" යන යෙදුම මුල් අපෝස්තුළුවරයකු විසින් ආරම්භ කරන ලද ඕනෑම රදගුරු පදවියකට යෙදිය හැක
කෙසේවුවද කතෝලික සභාවේදී "අපෝස්තලික ආසනය" යනුවෙන් විශේෂයෙන් සදහන් කර ඇති විටෙක එයින් අදහස් කෙරෙන්නේ රෝමයේ රදගුරුවරයාගේ හෙවත් පාප් තුමන්ගේ නිල අසුන හෙවත් ශුද්ධාසනයයි
එයට හේතුව වන්නේ රෝමයේ රදගුරුතුමා හෙවත් පාප් තුමා, අපෝස්තුළුවරුන්ගේ නායකයා වන ශාන්ත පීතර තුමන්ගේ අනුප්‍රාප්තිකයා බවට කතෝලික සභාව සලකන බැවිනි
වැඩිදුර තොරතුරු සදහා බලන්න 
 කතෝලික සභාවේ ගෝලීය සංවිධාන ව්‍යූහය
 රෝම රදගුරු පදවිය
 ශුද්ධවූ රෝම සභාව

මූලාශ්‍ර ලිපි

වැඩිදුර කියවීම

බාහිර සබැඳි 
 ශුද්ධාසනයේ නිල වෙබ් අඩවිය
 YouTubeහි වතිකානු චැනලය
 අපෝස්තලික අසුනේ අග්‍රස්ථානබව
 ශුද්ධාසනය පිළිබඳ C
දත්ත පොතේ තොරතුරු 
 Between Venus and Mars, the Church of Rome Chooses Both —මූලික ඉගැන්වීම් අනුව ශුද්ධාසනයේ භූදේශපාලනය පිළිබඳ විශ්ලේෂනයක් 
 ශුද්ධාසනයේ අතීත පැවැත්ම පිළිබඳ සාම්ප්‍රදායික සභා දෘෂ්ඪිකෝණයෙන්

පොත් 
 La Due, William J
A History of the Papacy
(ISBN 1-57075-249-4)
 Heribert Franz Koeck, Die völkerrechtliche Stellung des Heiligen Stuhls
Dargestellt an seinen Beziehungen zu Staaten und internationalen Organisationen, Berlin 1975
 Heribert Franz Koeck, Holy See, in
Encyclopedia of Public International Law, Bd
2, Oxford etc
1995

කිතු දහම

hu
Vatikn#A Szentszk
හොකි පිත්ත යනු පිටිය හොකි, හිම හොකි එසෙ නැතිනම් රෝල හොකිහි පන්දුව චලනය කිරිමට යොදා ගන්නා උපකරනයකි
පිටියේ හොකි

පිටිය හොකි පිත්තේ නොයෙකුත් හැඩ වලින් සම්න්විත කෙලවරවල් අති අතර එය ක්‍රිඩකයා ක්‍රිඩා කරන ස්ථානය අනුව වෙනස් වේ
සමාන්‍යයෙන් එහි හිසේ ප්‍රභේද හතරක් තිබේ
'ෂෝටි' නමින් හදුන්වන හොකි පිත්ත උපරිම පන්දු පාලනයක් සහිතව ක්‍රිඩා කරන ක්‍රිඩකයන් භාවිතා කරන අතර එමගින් ඔවුන්ගේ උපාය සම්බන්ද චලනයන් ඉහල යවාගත හැක
මෙම විශේෂ වු හිස සහිත හොකි පිත්ත බොහෝ දුරට යෝග්‍ය වන්නේ මැද පෙළ ස්ථානයන්ටය
'මිඩි' නමින් හදුන්වන හොකි පිත්ත බොහෝ විට පන්දුවට වෙගයෙන් පහර දෙන ක්‍රිඩකයන් භාවිතා කරන අතර ඔවුන්ගේ ආපිට හරවා එල්ල කරන පහරවල් වෙගවත් විය යුතුය
මෙහි ඇති විශෙෂ වු හිස සහිත හොකි පිත්ත බොහෝදුරට යෝග්‍ය වන්නේ ඉදිරිපෙළ ක්‍රිඩා කරන ක්‍රිඩකයන් නොහොත් ගෝල වර්තා කරන ක්‍රිඩකයන්ටය
'මැක්සි' නමින් හදුන්වන හොකි පිත්ත 'මිඩි' හොකි පිත්තට බොහො දුරට සමාන වේ
මන්දයත් එහි උත්සන්න වු මතුපිට වර්ගඵලයක් සහිත ප්‍රදේෂයක් අති හෙයින් පන්දුවට පහර දීමේදි එය වඩා යෝග්‍ය වන බැවිනි
කෙසේ වෙතත් එහි සවිමත් බව පන්දුව නතර කිරිමෙදි ප්‍රබල ලෙස උපකාරි වේ
මෙම හිස සහිත හොකි පිති ගෝල අරක්ෂකයන් මෙන්ම ගෝල ප්‍රහරකයන්ද භාවිතා කරයි
'ජේ හුක්' නමින් හදුන්වන හොකි පිත්තේද විශාල මතුපිට වර්ගඵලයක් ඇත
කෙසේ වෙතත් 'මිඩි' පිත්තේ පන්දුවට පහර දීමෙදි ඇති සඵලතාව එහි නොමති නමුත් එහි ඝනකම වඩි නිසා පන්දුව නතර කිරිමට වඩා යෝග්‍ය වේ
මෙහි ඇති හිස කොටස ගෝල අරක්ෂකයන් මගින් වඩිපුර ප්‍රයොජනයට ගනු ලබයි
පිටියේ හොකි පිති දිගින් විශාල වන අතර 26" ත් 38.5" අතර පවති
ඔස්ට්‍රේලියනු ඩොලර් 30 ක් පමන වන මෙවා 'රේජ්', 'ග්‍රේස්', 'මේසන්', 'වූඩූ', 'ග්‍රීෆන්', 'සොප්පෝ', 'මෙරිකන්', 'මලික්', 'ඩිටා', 'ටි කෙ' සහා නෙඩ්ස්ටා යන වර්ගයන්ගෙන් සමන්විත වේ
හොකි පිත්තේ ප්‍රමාණය ඉතාමත් වැදගත් වන අතර එය ක්‍රිඩකයගේ උස මත රදා පවති
වයස අවුරුදු 4 ට අඩු ක්‍රිඩකයන් 28" ට අඩු හොකි පිති වඩිපුර භාවිත කරන අතර, 38" පමන වන හොකි පිති උසින් 5' 10" ට වඩා වැඩි ක්‍රිඩකයන් භවිතා කරනු ලබයි
කෙසේ වෙතත් ගෝල ආරක්ෂකයන් ගෝල ප්‍රහරකයන් හා සසදන කල බොහෝ දුරට දිගින් වැඩි පිති වලට කැමැත්තක් දක්වයි. මන්දයත් එමගින් වැඩි පිටිය වර්ගඵලයක් ඔවුනට අවරනය කල හැකි බැවිනි
ගෝල ප්‍රහාරකයන් දිගින් අඩු හොකි පිති වලට වැඩි කැමැත්තක් දක්වන්නේ එමගින් ඔවුන්ගේ පන්දු පාලනයට උපකාර වන බැවිනි
අයිස් හොකි

ආසන්න වශයෙන් සෙ
150 ක් 200 දිග, සුළු දණ්ඩක් සහිත, තලය නමින් හදුන්වන අග්‍රයේ පවතින පැතලි විස්ථාරයකින් සමන්විත වේ
තලය සහ දණ්ඩ සම්බන්ධ වන වක්‍රාකාර කොටස "ටෙපරය" නමින් හදුන්වයි. තලය , 'පක්' නමින් හදුන්වන කොටස නැතහොත් පන්දුව චලනය කිරිමට යොදාගන්නා අතර එහි විෂාලත්වය අගල් 10 ත් 15 ත් අතර අගයක් ගනි
උස ක්‍රිඩකයන් සාමන්‍යයෙන් දිගින් වැඩි පිති භාවිත කරයි
මන්දයත් ක්‍රිඩකයන්ගේ උස මත පවිච්චි කරන පිත්තේ දිග වෙනස් වන නිසාය
වේගවත් 'පක්' හැසිරවිමට හා පාලනයට දිගින් අඩු පිති භාවිතා කරන අතර ජවසම්පන්න ප්‍රහාර සදහා දිගින් වැඩි පිති භාවිතා කරයි
පිත්තේ අග කෙලවරෙහි තලයෙහි ආනතිය, පිත්තෙහි දිග මත රදා පවති
සාමන්‍යයෙන් එම අනතිය අංසක 45 පමන වේ
පිත්තෙහි තලයෙ අනතිය හා වක්‍රය 'පක්' එක ගෙන යනු ලබන දිශාවට පවතින්නේ, 'පක්' එක මනා ලෙස රදවා ගැනිමට හා හැසිරවිමටය
මෙම වක් හැඩය මගින් ක්‍රිඩකයාගේ පහරෙහි වෙගය වැඩි කරයි
වක් හැඩය වැඩිවන විට ඇතිවන අවාසි ඇත
පිටි අත් පහර ගැසිමට අසිරු වීම, නිවැරදිතාවය අඩුවීම, පහරෙහි සැර බව අඩු වීම ඉන් සමහරකි