Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
ඇල්ෆ්‍රඩ් හැල්ස්ටඩ් නැමති නිරීක්ෂකයා 1896දී ජාත්‍යන්තර YMCA පුහුණු පාසලේදී පැවැත් වූ (වර්ථමානයේදී Springfield college ලෙස හැඳින්වේ) ප්‍රථම ප්‍රදර්ශන තරඟයේදී මෙම ක්‍රීඩාවේ ඇති
පන්දුව බිම පතිත වීමට පෙර පහර දීමේ ස්වභාවය (volleying nature) නිරීක්ෂණය කිරීමෙන් එය ක්ෂණිකව Volleyball ලෙස ප්‍රචලිත විය
(ආරම්භයේදී මෙය Volley ball ලෙස වචන 2කට ලියනු ලැබිණි) Volleyball නීතිරීති ජාත්‍යන්තර YMCA පුහුණු පාසල විසින් සුළු වශයෙන් වෙනස් කොට ඇති අතර මෙම ක්‍රීඩාව රට වටා නොයෙක් තරුණ ක්‍රිස්තියානි සංගම් (YMCA) අතරට පැතරී ගියේය
පිටියේ නීති රීති 
වොලිබෝල් නීති මාලාව දීඝව විහිදී යන අතර සාමාන්‍යයෙන් ක්‍රීඩාව දිව යන්නේ පහත පරිදිය
එනම් ලකුණු රැස් කිරීම සිදු කරනුයේ ප්‍රතිවාදී පිටිය මත බෝලය පතිත කරවීමෙන් හෝ ප්‍රතිවාදී පිළේ ක්‍රීඩකයකුගේ දුර්වල පහර දීමකිනි
මෙලෙස ලකුණු 25ක් රැස් කළ ප්‍රථම කණ්ඩායම දිනුම් කණ්ඩායම ලෙස සලකන අතර මෙලෙස තෙවරක් දිනන කණ්ඩායම තරගයේ ජයග්‍රහනය කළ කණ්ඩායම බවට සැලකේ. පන්දුවට පහර දීමේ දී තෙවරකින් පන්දුව ප්‍රතිවාදී පිළට ලබා දිය හැකි අතර එම අවස්ථා තුන ක්‍රීඩකයින් තිදෙනෙකු ලබා ගත යුතුයි
පන්දුවට පහර දීමේ දී දෑත් හෝ බාහු පාවිච්චි කළ හැකි අතර කෙටි පහර දීමක දී ශරීරයේ කුමන හෝ අංගයක් පාවිච්චි කළ හැකිය
මෙතෙක් ඇති වූ තාක්ෂණයන්හි දියුණුවේ දී වොලිබෝල් ක්‍රීඩාවේ විවිධ අංගයන් ඉදිරියට විත් ඇත
එනම්, පන්දුව ලබා දීම, පන්දුව වැළකීම , ස්ථානගත කිරීම, සේම ප්‍රතිවාදීන් වැළැක්වීම, ආරක්ෂණය කිරීමේ ස්වරූපය ද ඉදිරියට ගොස් ඇත
දැලට ඉහළින් කෙරෙන සිරස් පිම්ම වොලි බෝල් ක්‍රීඩාවේ ක්‍රීඩා කෞශල්‍යට පෙන්වන දක්ෂතාවයකි
මෙම ලිපියෙන් අපි වැඩි අවධානය යොමු කරනුයේ ගෘහස්ථ වොලිබෝල් ක්‍රීඩාව පිළිබඳවය
විවිධාකාර වූ වොලිබෝල් ක්‍රීඩාවන්, ඔලිම්පික් මට්ටම දක්වා දියුණු වී ඇත
උදා -“බීච් බෝල්” (Beach Ball)
පිටිය 

වොලිබෝල් ක්‍රීඩාව ක්‍රීඩා කරනුයේ දිගින් මීටර් 18 ක් ද පළලින් මීටර් 9 යක් ද වන අතර වර්ග මීටර් 9 x 9 ප්‍රමාණයේ සමාන භාගයන්ට වෙන් කර ඇත
මෙම වෙන් කිරීම සිදු කර ඇත්තේ මීටරයක් පළල දැලකිනි
මෙම දැල පිරිමි තරඟයක දී නම් පිටියේ මාධ්‍යයේ සිට මීටර් 2.43 ක් වන අතර කාන්තා තරඟයක දී නම් මීටර් 2.24 ක් වේ
(මෙම උස තරඟ ස්වරූප අනුව වෙනස් වේ) 

දෙපිලේම දැලට සමාන්තරව මීටර් 3ක් ඔබ්බෙන් රේඛාවක් ලකුණු කර ඇති අතර එය පහර නෙ රේඛාව (attack line) ලෙස හඳුන්වයි. මෙම මීටර් 3 රේඛාව (අඩි 10) පිටිය ‍කොටස් දෙකකට බෙදනු ලබයි
එම “පසු‍පෙළ “ හා “ඉදිරි පෙළ” ලෙසයි
(ඉදිරි පිටිය හා පසු පිටිය ලෙසයි)
මෙම බෙදීම නැවත කොටස් 3කින් නම් කරනු ලබයි
එන්ම අංක 1 බෝලය ලබා දෙන්නාගේ ස්ථානය (serving player) බෝලය ලබා දුන් පසු එම පිළේ ක්‍රීඩකයින් ඔරලෝසුව ගමන් කරන ආකාරයට (දිශාවට) අංක 2 දිශාවේ සිට අංක 1 දිශාවටත් අංක 1 ප්‍රදේශයේ සිට අංක 6 දිශාවටත් යන ආකාරයටය
කණ්ඩායම් පිටිය ‍අවමය මීටර් 3 ක් පළල වූ නිදහස් කලාපයකින් වටව ඇත
බෝලය පිරිනැමීමෙන් පසු ක්‍රීඩකයන් එයට ඇතුළු වී ක්‍රීඩා කරයි
කණ්ඩායම් පිටියේ හා ප්‍රහාරක කලාපයේ සියළු රේඛා හා සීමා අදාල ප්‍රදේශය තුල ඇඳ ඇති අතර එමනිසා ඒවා අදාල පිටියේ හෝ කොටසේ අංගයක් වේ
බෝලය රේඛාව සමඟ ස්පර්ශ වුව හොත් එම බෝලය ඇතුළත වූ එකක් ලෙස සැලකේ. පැති රේඛාවට ලම්භකව දැලෙහි එක් එක් පැත්තෙහි ඇන්ටනාවක් සවි කර ඇති අතර එය පිටියෙහි පැති සීමාවේ සිරස් දික් කිරීමක් වේ
දැල හරහා යන පන්දුවක් සම්පූර්ණයෙන්ම ඇන්ටනා අතරින් යා යුතු අතර ඒවා ස්පර්ශ නොකළ යුතුය
ක්‍රීඩාවේ ඉරියව්

පිරිනැමීම

වොලිබෝල් ක්‍රීඩාවේ පහර 

අත්පන්දු ක්‍රීඩාවේ වැළකීමේ පහර (pass), පිරිනැමීම (reception) ලෙසද හඳුන්වයි. මෙය ප්‍රතිවිරුද්ධ කණ්ඩායමේ පළමු පහර (serve) හෝ ඕනෑම ආකාරයක පහරක් සාර්ථකව හැසිරවීමට යොදාගත හැකිය
සෛද්ධාන්තිකව වැළකීම් පහර දිය හැකි කුසලතාවයේ ක්‍රම දෙකක් පවතී
එනම් අතපහළින් වැළකීම (underarm pass) හෝ තද පහර (bump) හා හිසට උඩින් පහර (overhead pass) දීමයි
පළමු ක්‍රමයේදී අත් දෙක තදින් බැඳ පන්දුව යටිබාහුවට ස්පර්ශ වනසේ පහර දීමද, දෙවන ක්‍රමයේදී හිසට ඉහළින් අත ඔසවා ඇඟිලි වලින් පන්දුව ස්පර්ශ වනසේ පන්දුවට පහර දීමද සිදුකරයි
Set ‍(දෙවැනි පහර) 
දෙවැනි පහර (set) යනු කණ්ඩායමක් විසින් දෙවන වර පන්දුවට පහරදෙන අවස්ථාවයි. මෙහි ප්‍රධාන අභිප්‍රාය වන්නේ ප්‍රතිවිරුද්ධ කණ්ඩායම වෙත වේගවත් පහරක් දීමට හැකිවන සේ පන්දුව ගුවනට යොමු කිරීමයි
කණ්ඩායමක මෙම පහර දෙන්නාට setter කියා හඳුන්වන අතර, ඔහු ආක්‍රමණශීලි පහරක් දෙනු ලබන්නේ අනිකුත් කුමන ක්‍රීඩකයාටද යන්නත් තීරණය කරයි
පහරදීමේදී, අත උඩින් පහර දීමේ (over hand) හා තද පහරක (bump set) ඇති වෙනස හඳුනා ගත යුතුය
over hand පහර bump set පහරට වඩා පන්දුවේ දිශාව පාලනය කිරීමට ඉඩ සලසා දේ
Bump set පහර දිය යුත්තේ පන්දුව තමන් වෙත සෙමින් පැම්ණෙන විටදි ඇඟිලි වලින් හැසිරවිය නොහැකි ආකාරයට ළඟාවෙන විටය
වෙරළ අත්පන්දු ක්‍රීඩාවේදී මෙම දෙවන වර්ගයේ පහරට බලපාන නීති තදබලය
දෙවැනි පහර (set) හිදි setter සිටින ස්ථානය අනුව එය ඉදිරි දෙවැනි පහරක් (Front set) ලෙස හෝ පිටුපස දෙවැනි පහරක් (Back set) ලෙස වර්ග කිරීමක්ද සිදුකරයි
පැනීම් දෙවැනි පහරක් (Jump set) යනු පන්දුව දැලට වඩා ආසන්න අවස්ථාවක setter දකුණු පාදයෙන් උඩ පැන පහර දීමයි
Setter බොහෝවිට දැලේ වම් අන්තයේ සිට දකුණු අන්තයට ඇති දුරෙන් 3/2 දුරක සිට වම්පැත්තට මුහුණලා ස්ථානගතව සිටියි
එම ස්ථානයේ සිට ඔහුට විශාල ප්‍රදේශයක් දර්ශනය වේ
සමහරවිට Setter පන්දුව එසවීමෙන් වැළකී අනිකුත් ක්‍රීඩකයෙකුට ඉක්මන් පහරක් දීමට ඉඩසැලසීමටත්, ප්‍රතිවිරුද්ධ කණ්ඩායම වෙත කෙලින්ම පහරදීමටත් කටයුතු කරයි
මෙම ක්‍රියාව "dump" ලෙස හඳුන්වයි. වඩා සුලභ dump කිරීමක් වනුයේ Setter ට පිටුපසින් හෝ ඉදිරි‍පසින් "2" හා "4" කලාප වලට පන්දුව විසිකිරීමයි
වඩා අත්දැකීම් ඇති Setter ක්‍රීඩකයන් පන්දුව අත්පන්දු කොටුවේ අන්තවලට වැටෙන සේ උඩින් විසිකිරීමත්(toss) හෝ දෙවන පහරේදී අධික වේගයෙන් පහර දීමත්(spike) සිදුකරයි
පහර දීම 
කණ්ඩායමක් පන්දුව සමඟ ප්‍රතිවාදී පිළ සමඟ පවතින සම්බන්ධතා අතර තෙවන මට්ටමට පහර දීම ගත හැකිය
පහර දීමේ අරමුණු වනුයේ ප්‍රතිවාදී කණ්ඩායමට ආරක්ෂණයකින් තොරව පන්දුව පතිත කිරීම සඳහා හැසිරවීම සඳහායි
පන්දුවට පහර දීමට ප්‍රථම ක්‍රීඩකයකු පියවර කීපයක් අනුගමනය කරයි
පන්දුව එල්ලය කරා පැනීම හෝ දෙපසට පැද්දීමයි
පන්දුවට පහර දීම තීරණය වනුයේ පහර දෙන්නාගේ පැනීමේ උස ප්‍රමාණය අනුවයි. පන්දුවට පහර දෙන අවස්ථාවේ පහර දෙන්නාගේ දෑත් තම හිසට ඉහළින් මඳක් ඉදිරියට නැඹුරුව හැකි තරම් ජවය ඒ අවස්ථාවේ දී සිය දෑත් පද්දමින් මැණික් කටුව ප්‍රදේශයෙන් තදින් පහර දෙන අතර සිය මුළු ශරීරයම පන්දුව තල්ලු කිරීම සඳහා ශක්තියක්, ලෙස භාවිතා කරයි
ඉහළ නගිමින් එන පන්දුවට බවුන්සර් පහරක් දීමේ දී පන්දුව කෙළින්ම ප්‍රතිවාදී කණ්ඩායමේ භූමියට කෙළින්ම පතිත වේ
වර්තමානයේ පවතින පහර දීමේ තාක්ෂණයන් 

 පසු පෙළ පහරදීම 	-	පසු‍ පෙළ ක්‍රීඩකයකු විසින් පහර දීම
මීටර් 3 සීමාවෙන් එපිට සිට පහර දෙන අතර සමහර විටක මීටර් තුනේ රේඛාව මත සිට ද පහර දේ
රේඛා හා පිටිය හරහා පහරදීම -		මීටර් 3 රේඛා සීමාවට ආසන්නව ආනතිව පැමිණෙන පන්දුවට පිටිය හරහා ගොස් පහරදීම
මෙය කෙටි පහර දීම ලෙස ද සැලකේ.

 Dip/Pink / Tip / Cheat -	පන්දුවට වැරයෙන් පහර දීමට ක්‍රීඩකයෝ අරමුණ නොකරන අතර බෝලයට යන්තමින් පහර දීමත් ප්‍රතිවාදී පිලේ පිටියට වැටෙන සේ පන්දුවට පහර දේ
Tool / wipe / Block – abuse	-	මෙහිදී ක්‍රීඩකයා පන්දුවට තදින් පහර දෙන අතර ප්‍රතිවාදී පිළේ පිටියට පතිත වෙමින් පන්දුව බවුන්ස් වී පිටියෙන් ඉවතට යාමට සලස්වයි.

 Off speed hits -	මෙහිදී ක්‍රිඩකයා පන්දුවට වැරෙන් පහර නොදෙන අතර පන්දුවේ වේගය අඩු කරමින් පන්දුවට පහර දේ
මෙය ප්‍රතිවාදී පිළේ ක්‍රීඩකයන් අවහිර කරන අතර පන්දුව පිටියේ වැදී ඉවතට යයි
Off speed hits -	මෙහි දී ද ක්‍රීඩකයා පන්දුවට වේගයෙන් පහර නොදෙන අතර වේගය අඩුවන ලෙස පහර දී ප්‍රතිවාදියා අපහසුතාවයට පත් කරයි
Quick hit / “one” 	-	සාමාන්‍යයෙන් මැද ආවරණ කරුවා විසින් එල්ල කරන පහරකි
එනම් ස්ථාන ගත වන්නා පැමිණීමට පෙර එල්ල කරන පහරකි
මෙහිදී දැලෙන් ඉහළට යාන්තමින් පන්දුව ප්‍රතිවාදී පිළට යන අතර එය ප්‍රතිඵලදායී පහරක් වනුයේ මැද ආවරණ කරුවා පමණක් සිටින අවස්ථාවක දීය
මෙය ඉක්මන් පහරකි
Slide- ඉක්මන් පහරක තවත් එක් අංගයක් ලෙස මෙය සැලකිය හැකිය
ස්ථාන ගත වන්නාට පිටුපසින් සිට පහර දීම මෙම ක්‍රමයයි
Double quick hit / “stuck” / Tanem	-	මෙම අවස්ථාව ස්ථාන ගත වන්නාට පිටු පසින් හෝ ඉදිරියෙන් විත් ඉක්මන් පහරක් එල්ල කිරීමයි
මෙය ප්‍රතිවාදී පිළේ ආවරණකරුවන් රැවටීමට හා හයවන පහරදෙන්නා පසු පිටියේ සි‍ට පහර දීම නිදහස් කිරීම සඳහා යොදා ගන්නා උපක්‍රමශීලී පහරකි
පහර ඇහිරීම 

ඇහිරීම ලෙස හඳුන්වනුයේ දැල ආසන්නයේම සිට ප්‍රතිවාදී පිළෙන් ලැබෙන පරිදිම වැළැක්වීම හෝ ඊට විකල්ප පියවරක් ගැනීමයි
මෙම වැළැක්වීමේ මූලිකම අරමුණ වූයේ ප්‍රතිවාදී පිලේ පහරදීම වැළැක්වීම සේම එම බෝලය නැවතත් ප්‍රතිවාදී පිළේම රැඳවීමයි
ඉහළ පෙළේ වැළැක්වීමකදී සිය බාහු හා දෑත් ඉහළට ඔසවා‍ දැලට ඉහළින් පහරදී නැවතත් බෝලය සිය ප්‍රතිවාදී පිළටම එල්ල කරයි
මෙම දැලට ඉහළින් දෑත් ඔසවා පැනීම කාලය හොඳින් මැන බලා එල්ල කළ යුතුය
එම වැළැක්වීමේ දී සිය අත්ල අංශක 45 – 60 අතර ප්‍රමාණයක් ප්‍රතිවාදී පිටියේ අභ්‍යන්තරයට ගොස් තිබිය යුතුය
‘roof’ ඇහිරීම වේගය හා බලය යොදා ගැනෙන විශිෂ්ට පහරක් වේ
ඊට ප්‍රතිවිරුද්ධව කෙරෙන වැළැක්වීම හඳුන්වනුයේ වැළැක්වීම නැතහොත් ආරක්ෂා කිරීම යනුවෙනි
එය ‘soft block’ ලෙසද හඳුවන්වයි. මෙම ඇහිරීමේදී වේගයෙන් ඇදී එන බෝලයේ දිශාව වෙනස් කිරීම, ගෝලය පාලනය කිරීම කළ හැකි අතර බෝලයේ වේගය පාලනය වී ඇහිරීම පහසු කරවයි. හොඳින් පුහුණු වූ මෘදු ඇහිරීමකදී අත්ලේ ඇඟිලි පිටුපසට විහිදෙන ලෙස දැල උඩින් බෝලය ප්‍රතිවාදී කණ්ඩායමේ පිටියටම යවනු ලබයි
ඇහිරීම‍ හෝ වැළැක්වීම නැවතත් ඒ සඳහා සහභාගි වන ක්‍රීඩකයන්ගේ සංඛ්‍යාව අනුවද වර්ග කෙරේ
එය තනි, යුගල හා තුන් ආකාර යනුවෙනි
සාර්ථක ඇහිරීමකදී නැතහොත් වැළැක්වීමේදී ‘roof’ ආකාරයටම පන්දුව රැකිය යුතු වේ
ආරක්ෂා කිරීම (defence) ආකාරයටද පන්දුව වැළැක්වීම සාර්ථකව කළ හැකිය
එසේම ආවරණ ස්ථානය ප්‍රතිවාදී ‍පිළේ පහර දෙන්නා සභා ආරක්ෂකයාගේ ස්ථානය අනුව වෙනස් වීම්වලට බලපායි
Dig – (පන්දුවට ඉතාම පහළ මට්ටමින් පහර දීම) 

මෙම පහරදීමේ දක්ෂතාවය නම් පන්දුව (ප්‍රතිවාදී පිලෙන් ලැබෙන) භූමියට ආසන්නයේදීම භූමියේ ගෑවීමට පෙර එය වළක්වමින් පහර දීමයි
මෙම ස්වරූපය බොහෝ දුරට පන්දුව ඉතා පහළින් අනෙකා අතට පත්කිරීම (Passing) හෝ බම්ප් කිරීම (Bumping) හා සමාන ස්වරූපයක් ගනී
මේ හා සාමානවම ඇඟිලි තුළින් හෝ බාහු එකතුවෙන් ආරක්ෂණයද කළ හැකිය
මෙම පන්දුව අනෙකාට ලබාදීම (parsing) පන්දුවට ඉතා පහළ මට්ටමින් පහර දීම (digging) වලට වඩා කැපීපෙනෙන තාක්ෂණයන් ඇත
එනම් පන්දුව රැකගැනීමට කිමිදුම් ස්වරූපයෙන් සිය ශරීරය චලනය කර උත්සාහ ගනිමින් සිය පපු පෙසෙදට පන්දුව ලබාගනී
එසේම සිය දෑත් භූමියට ඉතා ආසන්නව ආනතීය තලයක සිට පන්දුව යටින් බෝලය රැක ගැනීම ‘pancake’ තාක්ෂණය ලෙස හඳුන්වයි. එසේම බිම වැතිරෙමින් පන්දුව රැක ගැනීමද සිදු කරයි
මෙහිදී ඇති විය හැකි ආබාධ අවම කර ගැනීම සඳහා බහු පෙරළීමේ තාක්ෂණය භාවිතා කරයි
තරග කිරීමේ උපාය මාර්ගයන්

ක්‍රීඩකයන් වර්ගීකරණය

සැකසුම් 
වොල්බෝල් ‍ක්‍රීඩාවේ පිළිගත් තරග කිරීමේ අකාරයන් තුනක් ඇත
එනම් “4-2” , “6-2” හා “5-1” වශයෙනි
මෙම සැකසුම් පිළිබඳ තීරණය කරනුයේ පහර දෙන්නාගේ හා නියමිත ස්ථාන ගතවන ක්‍රීඩකයන්ගේ සංඛ්‍යාව සැලකිල්ලට ගැනීමෙනි
මූලික අවස්ථාවන්හිදී 4 - 2 සැකසුම් භාවිතා තරග අතර ඉහළ පෙළේ ක්‍රීඩාවල දී පොදුවේ භාවිතා වනුයේ 5 – 1 සැකසුමයි
4 – 2 
මෙම ක්‍රමය තුළ පහර දෙන්නන් 4 දෙනෙකුත් නියමිත ස්ථාන ගත වන ක්‍රීඩාකයන් 2 තුන් වන ලෙස සැකසුම් කරයි
ස්ථානීය ක්‍රීඩකයින් ස්ථාන ගත කරනුයේ ඉදිරි මැද කොටසේ හා ඉදිරි දකුණු ප්‍රදේශයන්හි දීය
එබැවින් සැම විටම ඉදිරි පහර දෙදෙනෙකු නිතරම මේ කණ්ඩායම සතුව ඇත
ජාත්‍යන්තර 4.2 තරගවලදී ඉදිරි දකුණු දිශාව අනුව ස්ථානගත කරන අතර අන්තර් ජාතිකව 4 – 2 සැකසුම බොහෝ වැරදිවලට පෙරළීමට හේතු වේ
ස්ථානගත වන්නේ එකිනෙකාට විරුද්ධ දිශාවලින් මාරුවෙන් මාරුවට ස්ථානගත වේ
නියම ස්ථානගත කිරීමක දී පහර දෙන්නන් දෙදෙනෙකු රේඛාවට පිටතින් රඳවයි. මාරුවෙන් මාරුවට ඔවුන් ඉදිරි හා පසු පෙළ සඳහා මාරුවෙයි
බෝලය අනිත් පිළට ලබා ‍දීමෙන් අනතුරුව ක්‍රීඩකයෝ සිය නියමිත ස්ථානය අනුව ස්ථානගත විය යුතුය
මෙහි දී “සෙටර්” (setter) ඉදිරි දකුණු පසට මාරුවෙන අතර එහි දී මැද හා බාහිර පහර දෙන්නා වේ
මෙහි අවාසිය නම් ප්‍රමාණවත් විරුද්ධ පිලේ පහර දෙන්නන් නොමැති වීමයි
මෙය විරුද්ධ පිලේ වළක්වන්නන්ට මැද පෙලේ ක්‍රීඩා කිරීමේ වංචා සහගත තත්වය උදාවීමයි
තවත් කැපී පෙනෙන අවාසිය නම් විරුද්ධ පිලේ පහර දෙන්නාගේ ප්‍රමාණය ප්‍රමාණවත් නොවීමයි
මෙය තව කෝණයකින් බැලූ විට “සෙටර්” පහර දෙන්නකු ලෙස දුර්වල ස්ථානයක පසුවීමයි
එනම් ඉදිරි කොටසේ සිටින විට ඔහුට පන්දුවට ඇඟිලි තුඩුවලින් පහර දීමට හෝ බිම දැමීමට හැකි වීමයි
මෙහි දී දෙවෙනි වරට බෝලය ඇල්ලීමේ දී ඔහුට එක අතකින් දැලට උඩින් පන්දුව යැවිය හැකිය
මෙය විරුද්ධ පිලේ පහර දෙන්නන්ට ඉතා පහසු අවස්ථාවක් වනු ඇත
6 – 2 
6 – 2 සැකසුමේ දී ක්‍රීඩකයා සැම විටම පසුපෙළ සිට ස්ථානගත වීමට ඉදිරියට පැමිණේ
ඉදිරි පෙළේ සිටින ක්‍රීඩකයන් තිදෙනාම පහර දෙන්නන් වේ
එලෙසම පිලේ හය දෙනාටම එක් අවස්ථාවක හෝ තව අවස්ථාවක දී පහර දෙන්නෙකු විය හැකි අතර දෙදෙනෙකුට ස්ථානගත වන්නන් ලෙස ක්‍රියා කළ හැකිය
6 -2 සැකැස්ම 4 – 2 හා සමාන වන අතර වෙනසකට ඇත්තේ පසු පෙළ ස්ථානගත වන්නන්ට නිදහසේ ස්ථාන ගත වීමට ඇති හැකියාවයි.

6 – 2 සැකස්මේ දී මෙලෙස අවශ්‍ය වන ස්ථාන ගත වීම දෙදෙනා සිටිනුයේ එකිනෙකාට විරුද්ධ දිශාවන්හි දී වන අතර එම දෙදෙනා මාරුවෙන් මාරුවට ස්ථානගත වීම කරයි
ස්ථානගත වන්නන් දෙදෙනාට අමතරව මැද හා බාහිරව පහර දෙන්නන් දෙදෙනා බැගින් සිටිය යුතුයි
එහි දී එකිනෙකාට මාරුවෙන් මාරුවට විරුද්ධ පෙළේ ගැසිය යුතු අතර ඒ හැම විටම පසු පෙළ හා ඉදිරි පෙළින් මාරු වීම කළ යුතුයි
පන්දුව ලබා දීමෙන් අනතරුව ඉදිරි පෙළ ක්‍රීඩකයින් නියමිත ස්ථාවලට ස්ථානගත විය යුතුයි
6 – 2 සැකැසුමේ වාසිය නම් නිතරම ඉදිරි පෙළේ පහර දෙන්නන් තිදෙනෙකු සිටීමයි
එය ප්‍රතිවිරුද්ධ කණ්ඩායමට මුහුණ දීමේ උපරිම ශක්තියෙනි
කෙසේ වුවත් 6 – 2 කණ්ඩායමට සුවිශේෂී දස්කම් සහිත ස්ථාන ගත වන්නෙක් හා ප්‍රතිවාදී පිළට ඉතා සාර්ථක පහර දෙන්නෙක් ද අවශ්‍යය
ජාත්‍යන්තර මට්ටමේ දී “කියුබානු ජාතික කාන්තා කණ්ඩායම පමණක් මෙවැනි සුවිශේෂී ක්‍රීඩකයන් යොදා ගැනීම සිදු කරයි
5 – 1 
5 – 1 සැකැස්ම එක් ක්‍රීඩකයෙකුට පමණක් සිය සමාන මාරු කිරීමේ හැකියාව ඇත
එම නිසා මෙම සැකසුමේ දී නිතරම ඉදිරි පෙළ පහර දෙන්නන් තිදෙනෙකු රැ‍ඳෙන අතර පසු පෙළ ස්ථානගත වන්නා රඳවයි. එසේම ස්ථාන ගත වන්නා ඉදිරි පෙළ ක්‍රීඩා කිරීමේ දී පසු පෙළ දෙදෙනෙකු රඳවයි. 

5 – 1 සැකසුමේ ස්ථාන ගත වන්නාට විරුද්ධව සිටින්නා ප්‍රතිවාදී (විරුද්ධ) පහර දෙන්නා ලෙස හඳුන්වයි. සාමාන්‍යයෙන් විරුද්ධ පහරදෙන්නා, සිය ප්‍රතිවාදියා පන්දුව භාර දීමේ දී පන්දුව අතින් අත (Pass) ලබා දීම නොකරන අතර කණ්ඩායම් සාමාජිකයන්ට පිටු පසින් සිට ගෙන සිටියි
මෙම විරුද්ධ පහර දෙන්නා ස්ථාන ගත වන්නා ඉදිරි පෙළ ක්‍රීඩා කරන අවස්ථාවේ දී විකල්ප පහර දෙන්නෙක් ලෙස භාවිතා කළ හැකිය
මෙම සැකැස්ම වර්තමානයේ දී පහර දීමේ හැකියාව වැඩි කිරීම සඳහා යොදා ගන්නා උපක්‍රමයකි
කණ්ඩායමට සිටින හොඳම පහර දෙන්නා වනුයේ මෙම ප්‍රතිවාදී පහර දෙන්නාය
පසු පෙළ පහර දීම බොහෝ විට පසු පෙළ දකුණු දෙසින් සිදු කරන අතර සමහර අවස්ථාවලදී පසු පෙළ මධ්‍යයේ සිට පහර දීම ද සීඝ්‍රයෙන් වර්ධනය වෙමින් පවතී
5 – 1 සැකසුමේ තවත් වාසියක් ඇත
එනම් ඉදිරි පෙළ පහර දෙන්නාට ඉදිරියට පැන පන්දුව විරුද්ධ පිළේ පන්දුව අවහිර කරන්නන් අපහසුවට පත් කරවන තරගයකි
මෙය දක්ෂ පහර දෙන්නෙකුගේ සුවිශේෂී දක්ෂකමකි
මෙම සැකසුම් 6 -2 හා 4 – 2 ක්‍රමයන්හි එකතුවකි
නැතහොත් මිශ්‍රණයකි
සමාන ගතවන්නා (setter) ඉදිරි පෙළ ක්‍රීඩා කිරීමේ දී ප්‍රතිවාදී කණ්ඩායම 4 – 2 ස්වරූපය ගන්නා අතර ස්ථානගත වන්නා පසුපෙළ සිටිය ද ප්‍රතිවාදී පිළ 6 -2 ස්වරූපය ගනී
ලකුණු රැස් කිරීම 
පන්දුව ප්‍රතිවාදී පිළේ පිටිය මත එහි සීමාව තුළ පතිත වීම හෝ ඔවුන්ගෙන් සිදුවන වැරදි පහරකදී බෝලය ලබා දුන් කණ්ඩායමට ලකුණු හිමිවේ
එම ලකුණු පන්දුව ලබා දුන් අවස්ථාවක දී සේම වෙනත් අවස්ථාවක දී සිදු විය හැකිය
ඊළඟ ලකුණ සඳහා බෝලය ලබා දීම කලින් ලකුණු රැස් කරගත් කණ්ඩායමටම ලැබුනේ නම් එම පන්දුව ලබා දුන් ක්‍රීඩකයාට නැවත ලබා දීම ලැබුණේ නම් එම කණ්ඩායමේ ක්‍රීඩකයන් සිය සමාන ඔ‍රලෝසු මුහුණතේ ආකාරයට මාරු විය යුතුය
ලකුණු 25 ක් රැස් කරගන්නා තෙක් තරගය දිගටම පැවැත්වේ
මෙසේ වට පහ දක්වා යන අතර අවශ්‍ය නම් 5වන වටය ලකුණු 15කට සීමා කළ හැකිය
ලකුණු රැස් කිරීම තරගාවලියේ ස්වරූපය අනුව තීරණය කරයි
1999 ට පෙර ලකුණු රැස් කළ හැකි වූයේ බෝලය ප්‍රතිවාදී පිළට ලබා දීමෙන් පමණි
ඒ අනුව රැස් කළ හැකි උපරිම ලකුණු සංඛ්‍යාව වූ‍යේ ලකුණු 15 කි
නමුත් වොලිබෝල් සංගමය 1999 දී එම නීතිය වෙනස් කළේය
ඒ අනුව 2000 වසරේ සිට අනිවාර්යෙන්ම ක්‍රියාත්මක පරිදි වර්තමාන ලකුණු රැස් කිරීමේ ක්‍රමය ක්‍රියාත්මක වේ
මෙම ලකුණු රැස් කිරීමේ ක්‍රමය බොහෝ නරඹන්නන් ඇද ගැනීමටත් රූපවාහිනිය වටා රැස් කර ගැනීමටත් , තරගයේ අනාවැකි ඵල කිරීමටත් හැකි තත්වයකට ගෙන ගොස් ඇත

ගෘහස්ථ ක්‍රීඩා
ක්‍රීඩා
වීනස් එබනි ස්ටාර් විලියම්ස් ඇමරිකානුවකු ලෙස 1980 ජුනි 17 දින උපත ලැබුවාය
ඇය වෘත්තීය ටෙනිස් ක්‍රීඩාවේ අංක 01 දිනාගත් ක්‍රීඩිකාව වන අතර “විම්බල්ඩන්” ටෙනිස් ශූරිය ද වේ
මේ වන විට ඇය ඔලිම්පික් රන් පදක්කම් දිනා ඇති අතර “Grand Slam” තරගාවලිය 14 වතාවක් දිනා ඇත
එය සය වතාවක් තනි තරග (කේවල) ලෙස ද, කාන්තා යුගල තරග හයක් ද, මිශ්‍ර යුගල තරග දෙකක් ද ඊට ඇතුළත්ය
ඇය හිටපු අංක 01 ටෙනිස් ශූරියගේ වැඩිමහල් සොයුරිය වන අතර විලියම් සහෝදරියෝ ටෙනිස් ක්‍රීඩාවට ලෝ පතලය
මූලාශ්‍ර

1980 උපත්
ක්‍රීඩාවේ ප්‍රචණ්ඩත්වය ක්‍රීඩකයින් හා නරඹන්නන් යන දෙපාර්ශවයටම කලහකාරී තත්වයක් ඇති කරන අවස්ථාවකි
මෙම පහර දීම්වල දී ඔවුන්ගේ අතට හසුවන ඕනෑම දෙයක් ආයුධයක් ලෙස භාවිතා කිරීමට පුරුදුවී ඇත
උදා - ක්‍රීඩාගාරයේ ඇති ආසන, උල් ආයුධමය උපකරණ හෝ බියර් බෝතල් වැනි දෑ
ක්‍රීඩාවේ නීතිරීති උල්ලංඝනය කරමින් ඉන් ඔබ්බට යමින් මෙම ප්‍රචණ්ඩත්වය දිවේ
පාපන්දු, පැසිපන්දු හා “බේස් බෝල්” වැනි තරඟකාරී ක්‍රීඩාවලදී ප්‍රචණ්ඩත්වය ඉතා කලහකාරීවන අතර එය ක්‍රීඩා ස්වරූපයේ සීමාව ඉක්මවා යෑමකි
ප්‍රතිවාදීන් එකිනෙකා මුණ ගැසෙන ක්‍රීඩාවලදී උදා - ඇමරිකන් පාපන්දු, අයිස් හොකී, රග්බි පාපන්දු, බොක්සින්, මල්ලව පොර වැනි ක්‍රීඩාවලදී ශාරීරික හිංසනය විවිධ මට්ටමෙන් පවතින අතර, එවැනි අවස්ථාවන්හි දී තරග තහනමක් හෝ දඬුවම් පහරක් දක්වා හෝ භයානක ලෙස බලය පාවිච්චි කිරීමක් දක්වා දුරදිග යනු ඇත
ශාරීරික වධ හිංසනය සේම, තර්ජන ද මෙම ප්‍රචණ්ඩත්වයට ඇතුළත් වන අතර බොහෝ විට ක්‍රීඩකයින්, ක්‍රීඩා පුහුණුකරුවන්, ක්‍රීඩා ලෝලීන් , නරඹන්නන් සේම බාල ක්‍රීඩකයින්ගේ‍ දෙමාපියන් මෙම ප්‍රචණ්ඩකාරී තත්වයන් උදා කරයි
ජෝර්ජ් ඕවෙල් කළ නිරීක්ෂණයේ දී ඔහු පවසන්නේ දැඩි තරගකාරීව කරන ක්‍රීඩාවක දී සාධාරණය අපේක්ෂා කළ නොහැකි බවත් ඒ වෙනුවට, පළි ගැනීම , ඊර්ෂ්‍යාව , නීති උල්ලංඝනය කිරීම, අති‍ශයෝක්තිය හා ප්‍රචණ්ඩත්වය දැකීමේ පහත් මානසික මට්ටම ආදිය දැකිය හැකි බවයි. කෙටියෙන් එය වෙඩි තැබීමකට නොඅඩු පුංචි යුද්ධයකි
සාමාන්‍යයෙන් කෙරෙන අනිකුත් වොලිබෝල් ක්‍රීඩාව සඳහා නිළ වශයෙන් වොලිබෝලය පාචිච්ච් කරයි
වොලිබෝල් කාණ්ඩ 3ක් ඇත
පිළිගත් ගෘහස්ථ වොලිබෝල්
තරුණ ගෘහස්ථ වොලිබෝල්
වෙරළ වොලිබෝල්

සියළුම වොලිබෝල රවුම් හැඩයෙන් යුත් හුලං පිරුණු අවකාශයක් තුළ සම් තට්ටු 18 කින් යුත් බොලයකි
සෑම කොටසක්ම තට්ටු තුනකින් හෝ පේළි තුනකින් යුක්ත වේ
පිළිගත් වොලිබෝලයකින් (ගෘහස්ථ වැඩිහිටි) සහ සුදුපාට හෝ පැහැදිලිව හඳුනාගත හැකි වර්ණ තුනකින් සමන්විත වේ
බාල වයස් කාණ්ඩ සඳහා ඇති වොලිබෝලය සාමාන්‍යයෙන් ප්‍රමාණයෙන් කුඩාවට තනා ඇති අතර ළමයින්ට එය පහසුවෙන් පාචිච්ච් කළ හැකිය
බෝහෝ දෙනෙකු විශ්වාස නොකලත් සාමාන්‍ය වොලිබෝලය හා වෙරළ වොලිබෝලය බරින් එක හා සමාන වේ
වෙනසකට ඇත්තේ බීච් බෝලය තරමක ප්‍රමාණයෙන් වැඩි වීමත්, වඩා මෘදු වීම හා දීප්තිමත් වර්ණයන්ගෙන් යුතු වීමත්ය
ගති ලක්ෂණ

ප්‍රධාන වෙළඳ නාම 

තරගකාරී වොලිබෝල් වෙළඳ නාම කිහිපයක් භාවිතයේ ඇත
ඒවා අතර පහත වෙළඳ නාම ඇතුළත් වන අතර ඒවාට සීමා ද නොවේ
“ටකිකාරා”  Tachikara
“මෝල්ටන්” Molten
“විල්සන්” Wilson
“මිකාසා” Mikasa
“බේඩන්”  Baden
“ස්පේල්ඩින්ග්” Spalding

බොහෝ වර්ගීකරණයන් නැවත කුඩා කොටස්වලට විනෝදාස්වාද ක්‍රීඩා සඳහා යොදා ගනු පිණිස වෙන්කරනු ලැබේ
A writing system is a type of symbolic system used to represent elements or statements expressible in language
General properties
Writing systems are distinguished from other possible symbolic communication systems in that one must usually understand something of the associated spoken language to comprehend the text
By contrast, other possible symbolic systems such as information signs, painting, maps, and mathematics often do not require prior knowledge of a spoken language
Every human community possesses language, a feature regarded by many as an innate and defining condition of mankind
However the development of writing systems, and the process by which they have supplanted traditional oral systems of communication has been sporadic, uneven and slow
Once established, writing systems on the whole change more slowly than their spoken counterparts, and often preserve features and expressions which are no longer current in the spoken language
The great benefit of writing systems is their ability to maintain a persistent record of information expressed in a language, which can be retrieved independently of the initial act of formulation
All writing systems require
a set of defined base elements or symbols, individually termed characters or graphemes, and collectively called a script
a set of rules and conventions understood and shared by a community, which arbitrarily assign meaning to the base elements, their ordering, and relations to one another
a language (generally a spoken language) whose constructions are represented and able to be recalled by the interpretation of these elements and rules
some physical means of distinctly representing the symbols by application to a permanent or semi-permanent medium, so they may be interpreted (usually visually, but tactile systems have also been devised)
Basic terminology

The study of writing systems has developed along partially independent lines in the examination of individual scripts, and as such the terminology employed differs somewhat from field to field
The generic term text may be used to refer to an individual product of a writing system
The act of composing a text may be referred to as writing, and the act of interpreting the text as reading
In the study of writing systems, orthography refers to the method and rules of observed writing structure (literal meaning, "correct writing"), and in particular for alphabetic systems, includes the concept of spelling
A grapheme is the technical term coined to refer to the specific base or atomic units of a given writing system
Graphemes are the minimally significant elements which taken together comprise the set of "building blocks" out of which texts of a given writing system may be constructed, along with rules of correspondence and use
The concept is similar to that of the phoneme used in the study of spoken languages
For example, in the Latin-based writing system of standard contemporary English, examples of graphemes include the majuscule and minuscule forms of the twenty-six letters of the alphabet (corresponding to various phonemes), marks of punctuation (mostly non-phonemic), and a few other symbols such as those for numerals (logograms for numbers)
Note that an individual grapheme may be represented in a wide variety of ways, where each variation is visually distinct in some regard, but all are interpreted as representing the "same" grapheme
These individual variations are known as allographs of a grapheme (compare with the term allophone used in linguistic study)
For example, the minuscule letter a has different allographs when written as a cursive, block, or typed letter
The selection between different allographs may be influenced by the medium used, the writing instrument, the stylistic choice of the writer, and the largely unconscious features of an individual's handwriting
The terms glyph, sign and character are sometimes used to refer to a grapheme
Common usage varies from discipline to discipline
compare cuneiform sign, Maya glyph, Chinese character
The glyphs of most writing systems are made up of lines (or strokes) and are therefore called linear, but there are glyphs in non-linear writing systems made up of other types of marks, such as Cuneiform and Braille
Writing systems are conceptual systems, as are the languages to which they refer
Writing systems may be regarded as complete according to the extent to which they are able to represent all that may be expressed in the spoken language
History of writing systems 
 

Writing systems were preceded by proto-writing, systems of ideographic and/or early mnemonic symbols
The best known examples are
Jiahu Script, symbols on tortoise shells in Jiahu, ca
6600 BC
 Vinča script (Tărtăria tablets), ca
4500 BC
 Early Indus script, ca
3500 BC

The invention of the first writing systems is roughly contemporary with the beginning of the Bronze Age in the late Neolithic of the late 4th millennium BC
The Sumerian archaic cuneiform script and the Egyptian hieroglyphs are generally considered the earliest writing systems, both emerging out of their ancestral proto-literate symbol systems from 3400–3200 BC with earliest coherent texts from about 2600 BC
Though the Ge'ez writing system of Ethiopia is considered Semitic it is likely of semi-independent origin, having roots in the Meroitic Sudanese ideogram system
The Chinese script likely developed independently of the Middle Eastern scripts, around 1600 BC
The pre-Columbian Mesoamerican writing systems (including among others Olmec and Maya scripts) are also generally believed to have had independent origins
It is thought that the first true alphabetic writing appeared around 2000 BC, as a representation of language developed for Semitic slaves in Egypt by Egyptians (see History of the alphabet)
Most other alphabets in the world today either descended from this one innovation, many via the Phoenician alphabet, or were directly inspired by its design
Functional classification of writing systems

The oldest-known forms of writing were primarily logographic in nature, based on pictographic and ideographic elements
Most writing systems can be broadly divided into three categories
logographic, syllabic, and alphabetic (or segmental)
however, all three may be found in any given writing system in varying proportions, often making it difficult to categorise a system uniquely
The term complex system is sometimes used to describe those where the admixture makes classification problematic
Logographic writing systems

A logogram is a single written character which represents a complete grammatical word
Most Chinese characters are classified as logograms
As each character represents a single word (or, more precisely, a morpheme), many logograms are required to write all the words of language
The vast array of logograms and the memorization of what they mean are the major disadvantage of the logographic systems over alphabetic systems
However, since the meaning is inherent to the symbol, the same logographic system can theoretically be used to represent different languages
In practice, this is only true for closely related languages, like the Chinese languages, as syntactical constraints reduce the portability of a given logographic system
Japanese uses Chinese logograms extensively in its writing systems, with most of the symbols carrying the same or similar meanings
However, the semantics, and especially the grammar, are different enough that a long Chinese text is not readily understandable to a Japanese reader without any knowledge of basic Chinese grammar, though short and concise phrases such as those on signs and newspaper headlines are much easier to comprehend
While most languages do not use wholly logographic writing systems many languages use some logograms
A good example of modern western logograms are the Hindu-Arabic numerals — everyone who uses those symbols understands what 1 means whether he or she calls it one, eins, uno, yi, ichi or ehad
Other western logograms include the ampersand &, used for and, the at sign @, used in many contexts for at, the percent sign % and the many signs representing units of currency ($, , , £,  and so on
)

Logograms are sometimes called ideograms, a word that refers to symbols which graphically represent abstract ideas, but linguists avoid this use, as Chinese characters are often semantic–phonetic compounds, symbols which include an element that represents the meaning and element that represents the pronunciation
Some nonlinguists distinguish between lexigraphy and ideography, where symbols in lexigraphies represent words, and symbols in ideographies represent words or morphemes
The most important (and, to a degree, the only surviving) modern logographic writing system is the Chinese one, whose characters are or were used, with varying degrees of modification, in Chinese, Japanese, Korean, Vietnamese, and other east Asian languages
Ancient Egyptian hieroglyphs and the Mayan writing system are also systems with certain logographic features, although they have marked phonetic features as well, and are no longer in current use
Syllabic writing systems

As logographic writing systems use a single symbol for an entire word, a syllabary is a set of written symbols that represent (or approximate) syllables, which make up words
A symbol in a syllabary typically represents a consonant sound followed by a vowel sound, or just a vowel alone
In a "true syllabary", there is no systematic graphic similarity between phonetically related characters (though some do have graphic similarity for the vowels)
That is, the characters for "ke", "ka", and "ko" have no similarity to indicate their common "k"-ness
However, another type of syllabic writing system is known as the abugida, where each grapheme typically represents a syllable, but where the characters representing related sounds are similar graphically (typically, a common consonantal base is annotated in a more or less consistent manner to represent the vowel in the syllable)
The nomenclature used to make this distinction was only introduced by linguists relatively recently, borrowing the term abugida from Ethiopian languages that call their own Ge'ez script by this name
Syllabaries are best suited to languages with relatively simple syllable structure, such as Japanese
The English language, on the other hand, allows complex syllable structures, with a relatively large inventory of vowels and complex consonant clusters, making it cumbersome to write English words with a syllabary
To write English using a syllabary, every possible syllable in English would have to have a separate symbol, and whereas the number of possible syllables in Japanese is no more than about fifty to sixty, in English there are many thousands
Other languages that use true syllabaries include Mycenaean Greek (Linear B) and Native American languages such as Cherokee
Several languages of the Ancient Near East used forms of cuneiform, which is a syllabary with some non-syllabic elements
Alphabetic writing systems

An alphabet is a small set of letters — basic written symbols — each of which roughly represents or represented historically a phoneme of a spoken language
The word alphabet is derived from alpha and beta, the first two symbols of the Greek alphabet
In a perfectly phonemic alphabet, the phonemes and letters would correspond perfectly in two directions
a writer could predict the spelling of a word given its pronunciation, and a speaker could predict the pronunciation of a word given its spelling
Each language has general rules that govern the association between letters and phonemes, but, depending on the language, these rules may or may not be consistently followed
Perfectly phonemic alphabets are very easy to use and learn, and languages that have them (for example Serbocroatian or Finnish) have much lower barriers to literacy than languages such as English, which has a very complex and irregular spelling system
As languages often evolve independently of their writing systems, and writing systems have been borrowed for languages for which they were not designed, the degree to which letters of an alphabet correspond to phonemes of a language varies greatly from one language to another and even within a single language
In modern times, when linguists invent a writing system for a language that didn't previously have one, the goal is usually to develop a phonemic alphabet
It should be noted that a truly phonetic alphabet for a natural spoken language would be very cumbersome, as it would have to have a huge variety of phonetic variation
An example of such a writing system is the International Phonetic Alphabet (IPA)
Abjads

The first type of alphabet that was developed was the abjad
An abjad is an alphabetic writing system where there is one symbol per consonant
Abjads differ from other alphabets in that they have characters only for consonantal sounds
Vowels are not usually marked in abjad
All known abjads (except maybe Tifinagh) belong to the Semitic family of scripts, and derive from the original Northern Linear Abjad
The reason for this is that Semitic languages and the related Berber languages have a morphemic structure which makes the denotation of vowels redundant in most cases
Some abjads (such as Arabic and Hebrew) have markings for vowels as well, but use them only in special contexts, such as for teaching
Many scripts derived from abjads have been extended with vowel symbols to become full alphabets, the most famous case being the derivation of the Greek alphabet from the Phoenician abjad
This has mostly happened when the script was adapted to a non-Semitic language
The term abjad takes its name from the old order of the Arabic alphabet's consonants Alif, B, Jim, Dl, though the word may have earlier roots in Phoenician or Ugaritic
Abjad is still the word for alphabet in Arabic, Malay, and Indonesian
Abugidas

An abugida is an alphabetic writing system whose basic signs denote consonants with an inherent vowel and where consistent modifications of the basic sign indicate other following vowels than the inherent one
Thus, in an abugida there may or may not be a sign for "k" with no vowel, but also one for "ka" (if "a" is the inherent vowel), and "ke" is written by modifying the "ka" sign in a way that is consistent with how one would modify "la" to get "le"
In many abugidas the modification is the addition of a vowel sign, but other possibilities are imaginable (and used), such as rotation of the basic sign, addition of diacritical marks, and so on
The contrast with "true syllabaries" is that the latter have one distinct symbol per possible syllable, and the signs for each syllable have no systematic graphic similarity
The graphic similarity of most abugidas comes from the fact that they are derived from abjads, and the consonants make up the symbols with the inherent vowel, and the new vowel symbols are markings added on to the base symbol
In the Ge'ez script, for which the linguistic term abugida was named, the vowel modifications do not always appear systematic, although they originally were more so
Canadian Aboriginal syllabics can be considered abugidas, although they are rarely thought of in those terms
The largest single group of abugidas is the Brahmic family of scripts, however, which includes nearly all the scripts used in India and අග්නිදිග ආසියාව.

The name abugida is derived from the first four characters of an order of the Ge'ez script used in some contexts
It was borrowed from Ethiopian languages as a linguistic term by Peter T
Featural writing systems
A featural script represents finer detail than an alphabet
Here symbols do not represent whole phonemes, but rather the elements (features) that make up the phonemes, such as voicing or its place of articulation
Theoretically, each feature could be written with a separate letter
and abjads or abugidas, or indeed syllabaries, could be featural, but the only prominent system of this sort is Korean hangul
In hangul, the featural symbols are combined into alphabetic letters, and these letters are in turn joined into syllabic blocks, so that the system combines three levels of phonological representation
Ambiguous systems
Most writing systems are not purely one type
The English writing system, for example, includes numerals and other logograms such as #, $, and &, and the phonetic letters are a poor match to sound
As mentioned above, all logographic systems have phonetic components as well, whether that's along the lines of a syllabary, such as Chinese ("logo-syllabic"), or an abjad, as in Egyptian ("logo-consonantal")
Some scripts, however, are truly ambiguous
The semi-syllabaries of ancient Spain were syllabic for plosives such as p, t, k, but alphabetic for other consonants
In some versions, vowels were written redundantly after syllabic letters, conforming to an alphabetic orthography
Old Persian cuneiform was similar
Of 23 consonants (including null), seven were fully syllabic, thirteen were purely alphabetic, and for the other three, there was one letter for /Cu/ and another for both /Ca/ and /Ci/
However, all vowels were written overtly regardless
as in the Brahmic abugidas, the /Ca/ letter was used for a bare consonant
The zhuyin phonetic glossing script for Chinese divides syllables in two or three, but into onset, medial, and rime rather than consonant and vowel
Pahawh Hmong is similar, but can be considered to divide syllables into either onset-rime or consonant-vowel (all consonant clusters and diphthongs are written with single letters)
as the latter, it is equivalent to an abugida but with the roles of consonant and vowel reversed
Other scripts are intermediate between the categories of alphabet, abjad, and abugida, so there may be disagreement on how they should be classified
Graphic classification of writing systems
Perhaps the primary graphic distinction made in classifications is that of linearity
Linear writing systems are those in which the characters are composed of lines, such as the Latin alphabet and Chinese characters
Chinese characters are considered linear whether they're written with a ball-point pen or a calligraphic brush, or cast in bronze
Similarly, Egyptian hieroglyphs and Maya glyphs were often painted in linear outline form, but in formal situations they were carved in bas-relief
Non-linear systems, on the other hand, such as braille, are not composed of lines, no matter which instrument is used to write them
The earliest examples of writing are linear
the Sumerian script of c
3300 BCE was linear, though its cuneiform descendants were not
Cuneiform was probably the earliest non-linear writing
Its glyphs were formed by pressing the end of a reed stylus into moist clay, not by tracing lines in the clay with the stylus as had been done previously
The result was a radical transformation of the appearance of the script
Braille is a non-linear adaptation of the Latin alphabet that completely abandoned the Latin forms
The letters are composed of raised bumps on the writing substrate, which can be leather (Louis Braille's original material), stiff paper, plastic, or metal
There are also transient non-linear adaptations of the Latin alphabet, including Morse code, the manual alphabets of various sign languages, and semaphore, in which flags or bars are positioned at prescribed angles
However, if "writing" is defined as a potentially permanent means of recording information, then these systems do not qualify as writing at all, since the symbols disappear as soon as they are used
If the Edo script is indeed a complete writing system, it may be the only natural example of a script in which the color of the graphemes is contrastive
Directionality

Scripts are also graphically characterized by the direction in which they are written
Egyptian hieroglyphs were written in either horizontal direction, with the animal and human glyphs turned to face the beginning of the line
The early alphabet could be written in multiple directions, horizontally (left-to-right or right-to-left) or vertically (up or down)
It was commonly written boustrophedonically
starting in one (horizontal) direction, then turning at the end of the line and reversing direction
The Greek alphabet and its successors settled on a left-to-right pattern, from the top to the bottom of the page
In Timed Text (TT) Authoring Format, this pattern is abbreviated LRTB
Other scripts, such as Arabic and Hebrew, came to be written right-to-left
Scripts that incorporate Chinese characters have traditionally been written vertically (top-to-bottom), from the right to the left of the page, but nowadays are frequently written left-to-right, top-to-bottom, due to Western influence, a growing need to accommodate terms in the Roman alphabet, and technical limitations in popular electronic document formats
The Uighur alphabet and its descendants are unique in being the only scripts written top-to-bottom, left-to-right
this direction originated from an ancestral Semitic direction by rotating the page 90 counter-clockwise to conform to the appearance of vertical Chinese writing
Several scripts used in the Philippines and ඉන්දුනීසියාව, such as Hanunó'o, are traditionally written with lines moving away from the writer, from bottom to top, but are read horizontally left to right
Writing systems on computers
Different ISO/IEC standards are defined to deal with each individual writing systems to implement them in computers (or in electronic form)
Today most of those standards are re-defined in a better collective standard, the ISO 10646, also known as Unicode
In Unicode, each character, in every language's writing system, is (simplifying slightly) given a unique identification number, known as its code point
The computer's software uses the code point to look up the appropriate character in the font file, so the characters can be displayed on the page or screen
A keyboard is the device most commonly used for writing via computer
Each key is associated with a standard code which the keyboard sends to the computer when it is pressed
By using a combination of alphabetic keys with modifier keys such as Ctrl, Alt, Shift and AltGr, various character codes are generated and sent to the CPU
The operating system intercepts and converts those signals to the appropriate characters based on the keyboard layout and input method, and then delivers those converted codes and characters to the running application software, which in turn looks up the appropriate glyph in the currently used font file, and requests the operating system to draw these on the screen
In computers and telecommunication systems, graphemes and other grapheme-like units that are required for text processing are represented by "characters" that typically manifest in encoded form
For technical aspects of computer support for various writing systems, see Universal Character Set, CJK (Chinese, Japanese, Korean) and Bi-directional text, as well as
See also
Artificial script
Asemic writing
Calligraphy
Font
Formal language
Genealogy of scripts derived from Proto-Sinaitic
History of writing
History of writing numbers
ISO 15924 — a list of "codes for the representation of names of scripts"
List of inventors of writing systems
List of writing systems
Lower case
Majuscule
Nü Shu
Official script
Orthography
Pasigraphy
Penmanship
Shorthand
Spelling
Transliteration
Universal Character Set
Written language

References

 Coulmas, Florian
1996. The Blackwell encyclopedia of writing systems
Daniels, Peter T
, and William Bright, eds
1996. The World's Writing Systems
ISBN 0-19-507993-0.
 DeFrancis, John
1990. The Chinese Language
Fact and Fantasy
ISBN 0-8248-1068-6
 Hannas, William
1997. Asia's Orthographic Dilemma
ISBN 0-8248-1892-X (paperback)
ISBN 0-8248-1842-3 (hardcover)
 Rogers, Henry
2005. Writing Systems
A Linguistic Approach
ISBN 0-631-23463-2 (hardcover)
ISBN 0-631-23464-0 (paperback)
 Sampson, Geoffrey
1985. Writing Systems
ISBN 0-8047-1756-7 (paper), ISBN 0-8047-1254-9 (cloth)
Smalley, W
(ed
) 1964. Orthography studies
articles on new writing systems
United Bible Society
External links
 Arch Chinese (Traditional & Simplified) Chinese character writing animations and native speaker pronunciations
 decodeunicode Unicode Wiki with all 98,884 Unicode 5.0 characters as gifs in three sizes
 African writing systems
 Omniglot
  
 Ancient Scripts Introduction to different writing systems
 Michael Everson's Alphabets of Europe
 The Unicode Consortium

ලේඛන කලාව
 writing system
Typography
සරලම ඉලෙක්ට්‍රෝනික තර්කන ආකාරය ඩයෝඩ තර්කනය වේ
මෙමගින් AND සහ OR ද්වාර නිර්මාණය කළ හැකි නමුත් අපවර්තක නිර්මාණය කළ නොහැකි හෙයින් මෙම තර්කන ආකාරය අසම්පූර්ණ වේ
තවද වර්ධනයකින් තොරව මේ ආකාර සරල තර්කන ක්‍රියාවලීන් වඩාත් සංකීර්ණ තර්කන ක්‍රියාවලි සඳහා කඳුරැලිකරණය කිරීම කළ නොහැක
සම්පූර්ණ තර්කන පද්ධතියක් නිර්මාණය කිරීම සඳහා කපාට (රික්තක නළ) හෝ ට්‍රාන්සිස්ටර යොදා ගත හැක
ද්විධ්‍රැව ට්‍රාන්සිස්ටර භාවිත වන සරලම තාර්කික ද්වාර කාණ්ඩය ප්‍රතිරෝධක - ට්‍රන්සිස්ටර තර්කනය හෙවත් RTL ලෙස හැඳින්වේ
ඩයෝඩ තර්කන ද්වාර මෙන් නොව RTL ද්වාර වඩාත් සංකීර්ණ තර්කන ක්‍රියාවලීන් ලැබෙන පරිදි සීමාවකින් තොරව කඳුරැලිකරණය කළ හැක
මෙම ද්වාර මුල්අවදියේ සංගෘහිත පරිපථවල භාවිත විය
වඩාත් වේගවත් ක්‍රියාකාරිත්වයක් ලබාගැනීම සඳහා RTL හි භාවිතා වූ ප්‍රතිරෝදක ඩයෝඩ මගින් ප්‍රතිස්ථාපනය කෙරුණු අතර එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ඩයෝඩ - ට්‍රාන්සිස්ටර තර්කනය හෙවත් DTL බිහිවීම සිදුවිය
පසුකාලීනව එක් ට්‍රාන්සිස්ටරයකට ඩයෝඩ දෙකක ක්‍රියාකාරිත්වයට සමාන ක්‍රියාකාරිත්වයක් ලබාදිය හැකි බවත් එහිදී ඒ සඳහා වැය වන්නේ එක් ඩයෝඩයක් සඳහා වැය වන ඉඩ ප්‍රමාණය බවත් සොයා ගන්නා ලදී
තවද ට්‍රාන්සිස්ටර භාවිතයේදී වඩාත් සීඝ්‍රයෙන් අපර අවධිය නිවාදැමීම සිදුවන බැවින් එහි ක්‍රියාකාරිත්වය ඩයෝඩ යුගලක ක්‍රියාකාරිත්වය ඉක්මවා යන බව ද පැහැදිලි විය
ඒ අනුව ට්‍රාන්සිස්ටර - ට්‍රාන්සිස්ටර තර්කනය හෙවත් TTL බිහිවීම සිදුවිය
සියළුම නූතන සංඛ්‍යාංක පද්ධති චීප ක්‍රියාත්මකකරණයේදී ද්වීධ්‍රැව ට්‍රාන්සිස්ටර ඒවාට අනුරූප වන ක්ෂේත්‍ර ආචරණ ට්‍රාන්සිස්ටර මගින් ප්‍රතිස්ථාපනය කර ඇත
මේ මගින් ඒවායේ විශාලත්වය සහ ජව උත්සර්ජනය තවදුරටත් අවමවී තිබෙන අතර මෙහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස අනුපූරක ලෝහ ඔක්සයිඩ අර්ධ සන්නායක (CMOS) තර්කනය බිහිවිය
කුඩා පරිමාණ තාර්කික ක්‍රියාවලීන්හිදී සැලසුම් කරුවන් ‘Texas instruments’ ආයතනය මගින් නිෂ්පාදනය කෙරෙන TTL 7400 ශ්‍රේණිය හෝ ‘RCA’ මගින් නිෂ්පාදිත CMOS 4000 ශ්‍රේණිය සහ ඇතැම් විට මෙම ශ්‍රේණීන්ගේ වඩාත් නූතන ආකාර වැනි නිමි තාර්කික ද්වාර කාණ්ඩ භාවිතා කරති
මේ ආකාර TTL උපාංග තුළ AND ඵලය ලබා ගැනීම සඳහා භාවිතා වන වෙන්වෙන් උපාංග ලෙස ලබාගත නොහැකි විමෝචක ගණනාවකින් යුත් ට්‍රාන්සිස්ටර අන්තර්ගත වේ
නමුත් මෙම නිශ්චිත ක්‍රියාවලීන්ගෙන් යුත් තාර්කික ද්වාර ප්‍රකමණය කළ හැකි තාර්කික ද්වාර මගින් ප්‍රතිස්ථාපනය වෙමින් පවතී
ප්‍රකමණය කළ හැකි තාර්කික ද්වාර භාවිතයත් සමග සැළසුම් කරුවන්ට තනි සංගෘහිත පරිපතයක් තුළට විවිධාකාර තාර්කික ද්වාර විශාල සංඛ්‍යාවක් අන්තර්ගත කරවීමේ හැකියාව ලැබී ඇත
FPGA වැනි ප්‍රකමණය කළ හැකි තාර්කික උපාංගවල ක්ෂේත්‍රයේදී ප්‍රකමණය කරවීමේ හැකියාව නිසා දෘඩාංගවල දෘඩ බව ක්‍රමයෙන් ඉවත්වෙමින් පවතී
මේ අනුව දැන් දෘඩාංග පද්ධතියක තර්කන සැලසුම එහි උපාංග කිහිපයක් නැවත ප්‍රකමණය කිරීම මගින් වෙනස් කළ හැක
මේ මගින් තර්කන පද්ධතියක දෘඩාංගමය ක්‍රියාකාරිත්වයේ ගුණාංග සහ ඵලයන් වෙනස් කළ හැකි වේ
ඉලෙක්ට්‍රෝනික තාර්කික ද්වාර ඒවාට තුල්‍ය පිලියවන-සහ-ස්විච ආකාරවලින් දැඩි ලෙස වෙනස් වේ
මේවා වඩාත් සීඝ්‍රයෙන් ක්‍රියා කරන අතර සාපේක්ෂව ඉතා අඩු බල ශක්තියක් භාවිත කරයි
එමෙන්ම මේවා ප්‍රමාණයෙන් ද වඩාත් කුඩා වේ
(බොහෝ විට මෙම වාසි දායක ගුණාංග මිලියන ගුණයක පරිමාණය පවතී) තවද මෙහිදී මූලික ව්‍යුහමය වෙනසක් ද පවතී
ස්විච පරිපථය ආදානය සහ ප්‍රතිදානය අතර ධාරා ගලනය සඳහා (දෙපසටම) සන්තතික ලෝහමය ගමන් මගක් නිර්මාණය කරයි
නමුත් අර්ධ සන්නායක තාර්කික ද්වාරය උච්ච-ලාභ වෝල්ටීයතා වර්ධකයක් ලෙස ක්‍රියාකරන අතර ආදානය ඔස්සේ කුඩා ධාරාවක් ලබාගෙන ප්‍රතිදානය ඔස්සේ අඩු සම්බාධන වෝල්ටීයතාවක් ලබාදේ
අර්ධ සන්නායක තාර්කික ද්වාරයක ආදානය සහ ප්‍රතිදානය අතර ධාරාවක් ගැලිය නොහැක
7400 සහ 4000 වැනි ප්‍රමාණික සංගෘහිත පරිපථ තර්කණ කාණ්ඩවල තවත් වාසියක් වන්නේ ඒවා කඳුරැලිකරණය කළ හැකි වීමයි
මෙහි අදහස වන්නේ එක් ද්වාරයක ප්‍රතිදානය තවත් ද්වාර එකක හෝ කිහිපයක ආදානයන් වෙත ලබාදිය හැකි බවයි. මෙය දිගින් දිගටම කළ හැකි අතර මේ ඔස්සේ එක් එක් සංගෘහිත පරිපථයේ සීමාවන් සලකමින් ද්වාරවල අභ්‍යන්තර ක්‍රියාකාරිත්වය පිළිබඳ දැඩි අවධානයක් යොමු කිරීමෙන් තොරව අභිමත සංකීර්ණතාවන්ගෙන් යුත් පද්ධතීන් නිර්මාණය කළ හැක
ප්‍රායෝගිකව එක් ද්වාරයක ප්‍රතිදානයට සම්බන්ධ කළ හැකි වෙනත් ද්වාරවල ආදානයන් සංඛ්‍යාව සීමිත වේ
මෙම සීමාව විසුරුම්-සම්බන්ධක සීමාව ලෙස හැඳින්වේ
නමුත් TTL පරිපත හා සංසන්දනය කරන විට වඩාත් නූතන CMOS තාර්කික පරිපථ මෙම සීමාව වෙත ළඟාවීම සිදු නොවන තරම් වේ
තවද ද්වාරයක ආදානය වෙනස් වීමේ සිට එහි ප්‍රතිදානය වෙනස් වීම දක්වා සම්ප්‍රේෂණ පමාව නම් කාලප්‍රාන්තරයක් පවතී
ද්වාර කඳුරැලිකරණය කළ විට මුළු සම්ප්‍රේෂක පමාව දළ වශයෙන් භාවිත වූ එක් එක් ද්වාරයේ සම්ප්‍රේෂණ පමාවේ ‍ෛඑක්‍යයට සමාන වේ
අධිවේගී පරිපථවලදී මෙය ගැටළු සහගත වේ
මහා පිපුරුම් ආකෘතියට අනුව විශ්වය ව්‍යාප්ත වූයේ අධික ලෙස ඝනත්වයකින් හා තාප තත්වයක සිට අතර දැනුදු ව්‍යාප්ත වේ
අභ්‍යාවකාශ ව්‍යාප්ත වෙනවා යන්න විස්තර කිරීමට පොදු හා වැදගත් සදෘශ්‍යයක් වන්නේ අභ්‍යවකාශය, පිපෙන බනිස් ගෙඩියක වූ වියලි බෝංචි කරලක්  මෙන්, ඒ සමඟ මන්දාකිණි රැගෙන යාමයි
කෙසේ නමුත් සාමාන්‍ය සාපේක්ෂිත අභ්‍යාවකාශ විද්‍යා , අභ්‍යාවකාශයට කිසියම් හෝ “‍රසායනිකත්වයක්” ආරෝපණය නොකරයි
මහා පිපුරුම යනු ස්වධීන නිරීක්ෂණ ගණනක් මඟින් හොඳ සංකළණයකින් ලැබෙන විශ්වයේ අභ්‍යාවකාශ විද්‍යාත්මක ආකෘතියයි
දී එඩ්වින් හබල් විසින් මන්දාකිණි අතර දුරවල් ඒවායේ වර්ණාවලියේ විස්ථාපනවලට සමානුපාතික බව ගැනීමෙන් පසුව විශ්වය ව්‍යාප්ත වන බව දැක්වීමට එම උදාහරණය යොදා ගන්නා ලදී
දැන් විශ්වය ව්‍යාප්ත වෙමින් පවතී නම් අතීතයේ දී එය කුඩා, වැඩි ඝනත්වයෙන් හා වැඩි උෂ්ණත්වයෙන් යුක්ත විය යුතුය
මෙම අදහස ඉතා අධික ඝනත්ව හා උෂ්ණත්ව දක්වාම විස්තර සහිතව සලකා ඇති අතර එයින් ඇතිවන නිගමනය ඉතාමත් සමීපව නිරීක්ෂිත දේ තහවුරු කරයි
ඉතිහාසය
උපහාසාත්මකව, බිග් බෑන්ග් යන වදන හඳුන්වා දු‍න්නේ ෆ්‍රෙඩ් ‍හොයිල් (Fred Hoyle) ඔහු විසින් නිවැරදි යයි විශ්වාස නොකළ සිද්ධාන්තයක් පහත් කොට සැලකීමට කරන ලද එතරම් වැදගත්කමක් නැති ප්‍රකාශයක දීය
කෙසේ නමුත් 1964 දී අන්තරීක්ෂ ක්ෂුද්‍ර තරංග පසුබිම පිළිබඳ සොයා ගැනීම, මහා පිපිරුම සඳහා වූ නොපිලිගත නොහැකි ආධාරයක් විය
දුරස්ථ මන්දිකිණි වලින් වූ ආලෝක වර්ණාවලි විශ්ලේෂණ හෙලි කරන්නේ, හබල් නීතිය මඟින් විස්තර කරන සබඳතාවයක දී , දිගු තරංග ආයාම දෙසට වූ විස්ථාපන එක් එක් ගැලැක්සීය දුරවල්වලට සමානුපාතික වන බවයි. මෙය විශ්වය තවමත් ප්‍රසාරණය වන බව දැක්වීමට යොදා ගනී
තවදුරටත් , 1964 දී අන්තරීක්ෂ ක්ෂුද්‍ර තරංග පසුබිම විකිරණය (cosmic microwave background radiation) සොයා ගැනීම, ප්‍රසාරණය නිසා විශ්වය ඉතා උණුසුම් හා ඉහල ඝනත්වයකින් යුත් මුල් තත්වයකින් සිසිල් වූ බවට ප්‍රබල සාක්ෂියක් සපයයි
අන්තරීක්ෂ ක්ෂුද්‍ර තරංග පසුබිම සොයා ගැනීම, මහා පිපිරුම බොහෝ දුරට විශ්වයේ නිර්මාණය වීම විස්තර කරන බව භෞතිකඥයන් , තාරකා විද්‍යාඥයන් හා තාරකා භෞතිකඥයන් විසින් පිළි ගැනීමට බොහෝ සෙයින් ඉවහල් විය
සනාත කිරීම
තවදුරටත් මහා පිපිරුමට සහාය දෙන සාක්ෂි, විශ්වයේ වූ සැහැල්ලු මූලද්‍රව්‍යවල සාපේක්ෂ සමානුපාතය මඟින් ඇති විය
විශ්වය පුරාවට වූ හයිඩ්‍රජන් හා හීලියම් වල නිරීක්ෂිත බහුලත්වය, මහා පිපිරුම් න්‍යෂ්ටික සංස්ලේෂණයට අනුව තාර්කිකව හා ප්‍රමාණාත්මක විස්තර කර ඇති පරිදි විශ්වයේ වේගයෙන් ප්‍රසාරණය හා සිසිලනය සිදු වූ ප්‍රථම මිනිත්තු කිහිපයේ සිදු වූ න්‍යෂ්ටික ක්‍රියාවලියෙන් උත්පාදිත මෙම මූලද්‍රව්‍යවල ගණනය කරන ලද අනුමාන සමඟ සමීපවම ගැලපිනි
ගැටලු
කෙසේ නමුත් මහා පිපුරුමෙන් පමණක් විස්තර නොකළ විශ්වයේ රහස් ඇත
උදාහරණයක් ලෙස විශ්වයේ එක් දිශාවකට ආලෝක වර්ෂ බිලියන 12 ක් දිග ප්‍රදේශයක් ප්‍රතිවිරුද්ධ දිශාවට ආලෝක වර්ෂ බිලියන 12ක් දිග ප්‍රදේශයට වඩා ස්වල්ප වෙනස් වීම් දක්වයි. නමුත් විශ්වය වසර බිලියන 13.7 ක් පමණ පමණක් පැරණි නිසා මෙම ප්‍රදේශ කිසි විටෙක හේතු කාරකව සම්බන්ධ වී ඇතැයි දර්ශනය වේ
එසේ නම් ඒවා එතරම් සමාන වූයේ ඇයි
1981 ඇලන් ගත්ගේ (Alan Guth) විශ්වීය පිම්ඹීම පිළිබඳ සිද්ධාන්තය , කෙටියෙන් ඉතාමත් මුල් කාලීන විශ්වයේ අතිශය දර්ශීය ප්‍රසාරණයේ අහඹු පිපිරීමක්, මෙම ක්ෂිතිජ ගැටලුවට හා මහා පිපිරුම මඟින් පැහැදිලි නොවූ තවත් ගැටලු ගණනක් සඳහා විසඳුම් සැපයීය
“ගත්”ගේ සිද්ධාන්තයට අනියම් සහයන් ලැබී තිබුණත් මහා පිපුරුම මෙන් සමීපව හා හොඳින් සහය ලැබී නැත
අභ්‍යවකාශ විද්‍යාව
තාරකා විද්‍යාව
ෆෝබෝස් (පද්ධතිමය නම් කිරීම
Mars I)  යනු අඟහරුගේ චන්ද්‍රයන් දෙදෙනාගෙන් විශාලතම සහ සමීපතම චන්ද්‍රයා වේ
(අනිත් චන්ද්‍රයා වනුයේ ඩෙයිමොස්ය - Deimos) එය නම් කරන ලද්දේ ග්‍රීක දෙවියකු වන සහ එරස් (Ares) දෙවියාගේ පුතෙකු වන ෆෝබෝස් (භීතිය යන අරුත) නමිනි
කුඩා නොහැඩ වස්තුවක්වන ෆෝබෝස් අඟහරු ග්‍රහයාගේ මධ්‍යය සිට 9377km(5823mi) ඉහළින් කක්ෂගත වී ඇති අතර අනෙකුත් කිසිම ‍ග්‍රහලොවක චන්ද්‍රයා මෙතරම් මව් ග්‍රහලොවට සමීපව පිහිටා නැත
ෆෝබෝස්ගේ භෞතික ලක්ෂණ 

ෆෝබෝස් යනු සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ ග්‍රහයන් අතුරින් අඩු ආලෝක  පරාවර්තනයක් සිදුවන වස්තූන්ගෙන් එකකි