Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
එක් දිනක,මාස තුනක,මාස හයක හෝ වසරක සාමාජිකත්වය ලබා ගත හැක
තමාට අවශ්‍ය තොරතුරුවල ඡායා පිටපත්ලබා ගැනීමට ද පාඨකයාට හැකියාව ලබා දී ඇත
ශ්‍රී ලංකා ජාතික පුස්තකාල වෙබ් ලිපිනය වන www
natl
lk තුලින් ශ්‍රී ලංකා ජාතික පුස්තකාලයේ පරිගනක සුචිය අන්තර්ජාලය ඔස්සේ භාවිත කිරීමේ හැකියාව ද ලබා දී තිබීම පාඨකයන්ට ඉතා වැදගත් වනු ඇත
මූලාශ්‍රය
නවයුගය මාර්තු 2007 සඟරාවේ ලිපියක් ඇසුරින්

ආශ්‍රිත

 Document management system
 Libraries in fiction
 Library anxiety
 Library portal
 Trends in library usage
 List of libraries

මූලාශ්‍ර

භාහිර සබැඳි
 
 LIBweb—Directory of library servers in 146 countries via WWW
 Centre for the History of the Book, hss
uk
 Libraries
Frequently Asked Questions, ibiblio
org
 The Concept of Library
Definition of Library  sifonia
com

 
පුස්තකාලවේදය
Book promotion
රට යකුම හෙවත් රිද්දියාගය සිංහල ශාන්තිකර්ම සම්ප්‍රදායේ පහතරට ප්‍රදේශයට ආවේණික ප්‍රධාන ශාන්තිකර්මයකි
මාතර හා බෙන්තර  ප්‍රදේශ මුල් කරගෙන පැවැත්වෙයි
විවාහක දරුවන් අපේක්ෂිත කාන්තාවන් උදෙසා යකුන් අරභයා පැවැත්වෙන ශාන්තිකර්මයකි
රටයකුම ශාන්තිකර්මය සිංහල නර්තන සම්ප්‍රදායේ භාව පූර්ණ නෘත්‍ය ලක්ෂණ අන්තර්ගත එකම ශාන්තිකර්මය ලෙස ද(කෝට්ටගොඩ,1995)ගර්භ සංරක්ෂණ ශාන්ති කර්මයක් ලෙස ද හඳුන්වා ඇත
(කාරියවසම්,1976,41 පිටුව)

පැවැත්වීමේ අරමුණු 
විවාහක, දරුවන් නොමැති  කාන්තාවන්ට දරුවන්  ලබා ගැනීම
දරු ගැබ් පිළිසි‍‍ඳෙන මුත් අතර මැද දරු ගැබ විනාශ වන කාන්තාවන්ගේ දරු ගැබ් ආරක්ෂා කර ගැනීම
පිළිසිඳුණු දරු ගැබ ආරක්ෂා කර ගැනීමට හා දරු උපත යෙහෙන් සිදු කර ගැනීම

උපත් කථාව 
රටයකුම හෙවත් රිද්දියාගය ආරම්භ වී ඇත්තේ දරු දොළ උපතක් මුල් කර ගෙනය
එක් කථා පුවතකට අනුව මහාමේරුව පළාගෙන හටගත් ගිනි පුපුරු හතකින්  මුදුන්මාල, ධර්මපාල, ගිරිමේඛල, ඕන්කාර, රිද්දි, කොණ්ඩමාල, රණකපාල යන බිසෝවරු සත්දෙනෙක් උපන්හ
මොවුහු සොළොස් වයස පසු කළ මුත් දරුවන් නොලද බැවින් දරු උපත් අපේක්ෂාවෙන් වේදනාවෙන් කල් ගෙවූහ
දීපංකර බුදුන්ට නොඉඳුල් සලුවක් වියා පූජා කිරීමෙන් දරු සම්පත් ලැබෙන බව සිහිනෙන් දැක, එය ඉටු කර ගැනීමට කටයුතු කළහ
නේරංජනා නදියට ගොස් හිස නානු ගා ස්නානය කොට සලුපිළි හා ආභරණ පැළඳ, දලු බුලත් අනුභව කොට, නැව් නැග ලක්දිව උසන්ගොඩ ප්‍ර‍‍දේශයට ගොඩ බැස්සහ
එහිදී බිසෝවරු හේනක් කොටා, කපු වපුරා, අස්වැන්න ලබා සලුවක් වියා දීපංකර බුදුන්ට පූජා කළහ
එම අනුහසින් දරු ගැබ් පහළ වූ බව කියවෙයි
මෙම කථා පුවත ශාන්තිකර්මයේ දොළහ පෙළපාලිය හා කපුයක්කාරිය යන අංග ඔස්සේ නිරූපණය කෙරේ
ඒ හා සම්බන්ධ වූ තවත් කථා පුවතකට අනුව දරු ගැබ් පහළ වීමෙන් පසු ආභරණ ඇල්ලට දිය නෑමට යාමේදී රොඩියෙකු ස්පර්ශ වීම නිසා බිසෝවරුන් ඇල්ලෙන් පැන මිය ගොස් යක්ෂණියන් වී උපත ලද බව කියවෙයි
දරුවන් කෙ‍රේ ආසාවෙන් මිය ගිය බැවින් කාන්තාවන්ට වඳ බව ඇති කෙරෙන බවත් සඳහන් වේ
රටයකුම හා සම්බන්ධ පුරාවෘත්ත තවත් ආකාරයකින් ජනශැතියේ එයි
මහාමේරුව හෙවත් රන් ගිර කූටයේ හට ගත් ගින්නකින් රිද්දි බිසව උපන්නාය
වැඩිවියට පත් ඇය මහා බ්‍රහ්මයාගේ අඹුව බවට පත්වූ අතර දූවරුන් සත් දෙනෙකු ලැබුවාය
පසුව මහා බ්‍රහ්මයා ඇය අත්හැර දමා ගියෙන් තමා සමග උපන් අවශේෂ යකුන් සමග එක්ව වෙසමුණි රජුගේ පිරිසට එක් වූවාය
එහිදී ඇය වෙසමුණි රජුගෙන් වරමක් ගෙන කලු කුමාරයා සමග එක්ව කාන්තාවන්ට හා ළදරුවන්ට රෝග පමුණුවමින් දොළ පිදේනි ලැබීමට යොමු විය
ඔවුහු වෙසමුණි රජුගේ අණ නොසලකා කටයුතු කළ හෙයින් අසුරගිරි පර්වතයට නෙරපා හැර දොළොස් වසරක් දුක් වින්ඳහ
පසුව දීපංකර බුදුන්ගන් වරම් ගෙන කාන්තාවන් වඳ බවට පත් කර දොළ පිදේනි ගැනීමට ‍යොමු වූ බව කියවේ
රටයකුම පැවැත්වීමට පෙර අදාළ ආතුර කාන්තාව උදෙසා කලහ පේ කිරීම, ඇප නූල් බැඳීම යන චාරිත්‍ර ඉටු කෙරේ
සඳුදා, බදාදා යන දෙදිනයන්හි නොපවත්වයි. සැන්දෑ යාමයේ පටන් පසුදා පහන් වනතුරු තුන් සමයමකින් හෝ ඉරමුදුන් සමයම ද ඇතුලු ව  සමයම් හතරක පුද පෙත්වලින් සමන්විත වේ
යොදා ගන්නා සැරසිලි පින්තූර  
නව මල්පාය හෙවත් මල් මඩුව
කුමාර වීදිය
කුමාර පිදේනිය
කත්තිරික්ක හතරක්
සූනියම් වීදිය
කපාල කූඩුව
දැර හැව
නව මාලේ මල් බලිය
කලු කුමාර බලිය
දොළහ පෙළපාලිය හා කපුයක්කාරිය සඳහා අවශ්‍ය රංග භාණ්ඩ

පුද ලබන යක්කු 
 කලු යකා
 කලුකුමාර යකා
 රට යක්කු
 රොඩී යක්කු
 තොට යකා
 රීරි යකා
 මහසෝනා
 බිල්ලේ යකා
 හූනියම් යකා
අභිමාන යකා

පූජා විධි රටාව

මාතර පළාත 
ආතුරයා පන්දලට කැඳවීම			
සූනියම් දේවතාවාට ආරාධනා කර සූනියම් වීදිය කැප කිරීම
කලු, තොටුපල, රීරි, සූනියම් සහ බිල්ලේ යකුන්ට පිදේනි කැප කිරීම
කුමාර පිදේනිය කැප කිරීම
කඩතුරා ඉවත් කොට කුමාර සමයම නැටීම
හත් පද නැටීම
හැන්දෑ සමයමේ යකුන්ගේ පිදේනි පාවා දීම
පැදුරේ දැපවිල්ල
වීදි කැප කර රිද්දි සමයම ඇරඹීම
විලක්කු ගසා වියන් රෙද්ද කැරකීම
දුම්මල කීල ගසා ගිනි සිසිල කිරීම
දුම්මල කන්නලව්ව, විලක්කු පද, මහා කවි තාලය, අඩව් ඇල්ලීම, දුම්මල පදය, බටගහේ පදය, ඊ ගහේ පදය, වටයක් පදය නැටීම
පිට වීදි කැප කිරීම හා මහා යාදින්න (මහ තේ වතුර)
හීන් තාලම් ආරම්භ කර කලාසම් පද, මල් පද, දේව පද, පස්ගම යකුන් පද නැටීම	
පෙළපාලි දැක්වීම හා කොතලේ නැටවීම
නව මාලයේ පිදේනිය ඔප්පු කිරීම
නානු මුරය
කපුයක්කාරිය
දලු මුර ඔප්පු කිරීම
දරු නැළවීම
චාමර පද නැටීම
රිද්දි පිදේනිය කැප කිරීම
කුල්ලේ පිදේනිය කැප කිරීම
සන්නි පිදේනි ඔප්පු දීම, පාලි නැටීම, සන්නි නැටීම
මහා කලු කුමාර සමයම නැටීම හා අවතාර ඉගිල්ලීම
බලිය පාවා දීම
පින් බෙර ගැසීම, ආරක්ෂා නූල් බැඳීම

බෙන්තර පළාත 
ආතුරයා පන්දලට කැඳවීම			
නාථ, විෂ්ණු, සමන්, කතරගම හා පත්තිනි දෙවියන්ට මල් යහන් නැටීම
හැන්දෑ සමයමේ පුද ලබන කලු,රීරි,සූනියම් සහ සන්නි යකුන්ට දොළ දීම
කුමාර පිදේනිය කැප කිරීම
යකුන් නැටීම හා පිදේනි පාවා දීම	
පැදුරේ දැපවිල්ල හා මරුවාගේ පැමිණීම
වීදි කැප කිරීම හා මහ සමයම ආරම්භ කිරීම
විලක්කු ගැසීම හා විලක්කු පද නැටීම	
වියන් රෙද්ද නැටීම හා පන්දම් කීල ගැසීම	
ගිනි සිසිල
මල්ලව අඩව්ව නැටීම
නව මාලය ඔප්පු කිරීම
දලු මුර ඔප්පු කිරීම
චාමර පද නැටීම	
දොළහ පෙළපාලිය
කපුයක්කාරිය
දරු නැළවීම
දෙවොල් කුරුම්බර පිදේනිය කැප කිරීම
කුමාර සමයම නැටීම
කළස බිඳීම
ගෙවල් නිවීම
බලිය පාවා දීම
පින් බෙර ගැසීම/
සෙත් කිරීම හා ආරක්ෂා කිරීම

මූලාශ්‍ර 
 
 
 

පහතරට ශාන්තිකර්ම
තිරසාර (ධරණීය) සංවර්ධනය යනු මුලිකවම පරිසරයෙ පවත්නා සම්පත් වලින් ප්‍රයෝජනය ගන්නා අතරම අනාගතය සඳහා ද ඒවා සුරැකීමයි
සංවර්ධනය යන්නෙන් පවත්නා සම්පත්  වර්තමානයේ ප්‍රයෝජන ගැනීම, එවා සංවර්ධනය කිරීම මෙන්ම,අනාගත පරපුරේ අවශ්‍යතාවයන් සඳහාද ඒ සම්පත් යම් ප්‍රමාණයකට ආරක්ෂා කිරීමත් අදහස් වේ
අනාගතය සඳහා සම්පත් සුරකීමේදි යම් ප්‍රමාණයකට හෝ වර්තමාන අවශ්‍යතා කැප කිරීමට සිදුවිය හැකිය
ධරණීය සංවර්ධනය පිළිබද සංකල්පය සකස් වි ඇත්තේ චිරාත් කාලයක් තුළ එකිනෙකට ප්‍රතිවිරැද්ධ දෙසට ඇදි ගිය ධාරා දෙකක් එක් පොදු දිශාවකට යොමු වීම මගිනි
එවා නම් මානව කේන්ද්‍ර ගත භෞතික සංවර්ධනය පිළිබද චින්තන ධාරාව හා ජෛව කේන්ද්‍රගත වු පරිසරය සංරක්ෂණය පිළිබඳ චින්තන ධාරාවන්ය
පශ්චාත් යුධ සමයේදි ඌන සංවර්ධිත ලෝකය යනුවෙන් හැදින්වුණු වත්මන් තුන්වන ලොව රටවල් කාර්මිකරණය කිරිම පිළිබඳ ප්‍රශ්නය සංවර්ධනය යනුවෙන් හදුන්වන ලදි
එහිදි කැපි පෙනුන මුලික  ලක්ෂණය නම් උණ සංවර්ධිත ලෝකය සංවර්ධනය කිරිම යනු සංවර්ධිත රටවල‍ටම ආවේනික කාර්මිකරණයේ අනුරුවක් බවට පත් විය යුතු බව විනා තෙවන  රටවල පරිසර, සමාජ, ආර්ථික හා සංස්කෘතික තත්වයන්ට ගැලපෙන සංවර්ධනයක් විය යුතු බව අදහස් නොවීමයි
සංවර්ධිත රටවල් අනුගමනය කෙරුනු දේශපාලන මතවාද සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවලට බලපෑවේ විවිධාකාර ලෙස වුවද සංවර්ධනය පිළිබඳ සමස්ත චින්තනයම හුදු ආර්ථික පාරාමිතින්ම පදනම් කර ගත් එකක් බව පොදුවේ දක්නට ලැබේ
අනෙක් අතට පාරිසරික චින්තනය ඇසුරින් මතුවී ආ ප්‍රධාන කරුණ වුයේ සංවර්ධිත රටවල කාර්මිකරණය‍‍ තුල ඇති වු විපත් පිළිබඳව කතා කිරීමයි
එබදු තත්වයක් සංවර්ධනය විරෝධි එකකි
මේ තත්වය යටතේ මෙම චින්තන ධරා දෙක එකිනෙකට ප්‍රතිවිරුද්ධ විය
සංරක්ෂණ වාදින් ගත් කළ සංවර්ධනය විරෝධින් වශයෙන් සංවර්ධනය පරිසරයේ සතුරෙකු ලෙසද සිතිමට තරම් අන්තගාමි තත්වයකට ඹවුන්ගේ එම චින්තනයන් සකස් වී තිබුණි
මෙම අන්තගාමි තත්වයන්  දෙකෙහිම සාරය මුසු කොට ගත් විසදුමක් කරා යොමු විමට ධරණීය සංවර්ධනය නම් සංකල්පය බිහිවින
ස්ටොක්හෝම් ප්‍රකාශනයේ වැදගත්කම
1972 දී ස්විඩනයේ ස්ටොක්හෝම් නුවර පැවැති එක්සත් ජාතින්ගේ මානව පරිසරය පිළිබඳ සමුළුවේදි පරිසරය ආරක්ෂා කර ගැනිම ගැන මුලු ලෝකයේම අවධානය යොමු විය
එම සමුළුවෙන් එළි දැක්වු [[ස්ටොක්හෝම් ප්‍රකා hueles a culo de monoන්ති 26 කින් සමන්විත විය
මෙහි 1 වන වගන්තිය මගින් අනාගත පරපුර වෙනුවෙන් පරිසරය රැක ගැනීම පිළිබඳව අදහස් දක්වා තිබේ
නමුත් මෙහිදි ධරණීය සංවර්ධනය පිළිබඳ ඍඡුවම  දක්වා නොමැති අතර මානව පරිසරය පිළිබඳ අවධානය යොමු කොට ති‍බේ
රියෝ ප්‍රකාශනයේ අදාලත්වය
ධරණීය සංවර්ධනය යන සංකල්පය ක්‍රමානුකූලව ලොව තුල ප්‍රතිස්ථාපිත වුයේ 1992 වර්ෂයේදී එක්සත් ජාතින්ගේ පරිසරය හා සංවර්ධනය පිළිබඳ සමුළුව තුලිනි
මෙය රියෝ ද ජැනයිරෝ නගරය්දි ජුනී මස 3 සිට 14 දක්වා පවත් වමින් තිරසාර සංවර්ධනය සඳහා රාජ්‍යමය ආකල්ප යම් තරමකට  වෙනස් කිරිමට උත්සාහ දරණ ලදි
මෙය මිහිතල සමුළුව ලෙසද නම් කරන අතර ආර්ථිකය ජිවිතයේ සෑම අංශයකම ප්‍රතිපත්ති සෑදීම හා ක්‍රියාත්මක කිරිමට මුල්වන ප්‍රධාන කරුණ බවට තහවුරු කරන ලදි
සෑම මිනිසකුටම ස්ථාවර අනාගතයකට මුහුණ දිය හැකිවන සේ පෘථිවි පරිසරය රැක ගැනීමේ අවශ්‍යතාවයත්, පරිසරය හා ආර්ථික කටයුතු අතර ගැලපීමක් ඇති කිරිමටත් අවශ්‍ය ස්ථාර පියවර පිළිබඳ තීරණ සෙවීමට මෙය පදනම විය
මානව සංහතියේ අනාගතය අළුත් මඟකට යෙමු කිරිම සඳහා මිනිසුන් ඒකරාශි කිරිමේ මෙතෙක් නොවූ විරෑ ප්‍රයත්නයක් ලෙස සැලකිය හැකි මෙම සමුළුවට රාජ්‍යන්ට අමතරව ජාත්‍යන්තර සංවිධාන, රාජ්‍ය නොවන සංවිධාන හා පුද්ගලික අංශද සහභාගී විය
මෙහිදි පරිසරයට හානි නෙකරමින් ඉදිරියට ගමන් කරමින් තමන්ද රැකෙමින් පරිසරයද රැකගතයුතු අදහස ලොවට හෙලි කලේය
රියෝ ප්‍රකාශනයේ පුරිචිකාවෙන්ම දක්වා තිබෙන්නේ ගෝලිය පාරිසරික හා සංවර්ධන පද්ධතියේ අඛණ්ඩතාව අරක්ෂා කරන්නාවූ ජාත්‍යන්තර ගිවිසුම් සදහා ක්‍රියා කරන රාජ්‍යන්ද, සමාජ වල  සහ ජනතාවගේ ප්‍රධාන අංශ අතර  නව මට්ටමේ  සහයෝගීතාවයන් ඇති කිරිම තුලින් අලුත් සහ සාධාරණ ලෝක හවුලක් පිහිටුවීමේ පරමාර්ථ‍යෙන් යුතුව ඒ මත විශ්වාසය තැබිම අපේක්ෂා කරමින්ද, අපගේ වාස භුමීය වන පෘථිවියේ අකණ්ඩ සහ 
අ‍න්‍යෝන්‍ය වශයෙන් රැදි පවත්නා ස්වභාවය පිළි ගැනිම තුලින් ධරණීය සංවර්ධනය පිළිබඳ අඳහස දක්වා තිබේ
මෙම සමුලුවේදි පරිසරය හා සංවර්ධනය පිළිබඳ එක්සත් ජාතින්ගේ කොමිසමේ වාර්තා වු "අපේ පොදු අනාගතය" තහවුරු කිරිම සඳහා මිනිස් වර්ගයාගේ හා ඒ ඒ රටවල ආර්ථික මෙන්ම පාරිසරික රටාව පාලනය විය යුතු ආකාරය පිළිබඳ  මුලික කරුණු අඩංගු පෘථිවි තලය පිළිබඳ නීති පද්ධතියක් ඇති කර ගැනීම අරමුණු විය
21 වන න්‍යාය පත්‍රය 

පරිසරය හා ආර්ථිකය අතර සම්බන්ධතාවයට හානි කරන සියළුම ප්‍රධාන අංශයන් පිළිබඳව ක්‍රියා කිරිමට සැලැස්මක්  ගොඩනංවන අතර එය 21 වන සියවස සඳහා න්‍යාය පත්‍රය ලෙස හදුන්වන ලැබේ
තවද ලෝක පරිසරය සුරැකීම සඳහා සාමූහිකව කටයුතු කිරිමට හා තම රටවල සංවර්ධිත ප්‍රතිපත්ති සැකසිමේදිත්, ක්‍රියාත්මක කිරිමේදීත්, ඒ සඳහා මූල්‍යමය හා තාක්ෂණික අධාර සංවර්ධනය වෙමින් පවත්නා රටවලට ලබා දීමේදීත්, කාලගුණ  විපර්යාස, ජීව විද්‍යාත්මක වෙනස්වීම් හා වන සංරක්ෂණය පිළිබඳ ගිවිසුම් බිහිකිරිම අරමුණු ලෙස හදුනාගත හැකිය
තිරසාර සංවර්ධනය ඉටුකර ගැනීමට අපේක්ෂිත ප්‍රධාන අරමුණක් නම් සංවර්ධනයේ ඵල සර්ව ‍‍භෞම හා  සර්වකාලීන බවට පත් කරලීමයි
සංවර්ධන  හා සංවර්ධනය වන රටවල් වශවෙන් ලෝකය බෙදී ඇති අතර එම දෙවර්ගයටම  අයත් රටවල් අතර සංවර්ධන අරමුණු හා එවා මූණ පාන ගැටළු එකිනෙකට වෙනස් වේ
සංවර්ධිත ලෝකයට ඇත්තේ දැනටමත් ලබාගෙන ඇති සංවර්ධන තත්වයන් පාරිසරික වශයෙන් තිරසාර කරගැනීම වන අතර සංවර්ධනය වන රටවලට ඇත්තේ තවමත් ලබා නොගෙත් සංවර්ධනය  ලබා ගන්නා අතරම එය පාරිසරික වශයෙන් තිරසාර කරගැනීමටද ඇති එකිනෙකට වෙනස් වූ අභියෝගයන්ය
මේ අනුව මිනිසා මිහිතලය මත ජීවත් වීමට අපහසු තරමටම පාරිසරික හානි සිදු කරන අතර පාරිසරික වශයෙන් විශාල ගුණාත්මක පරිහානියක්  සිදු වන විට එය වැලැක් වීම සඳහා පාරිසරික වශයෙන් සවිඥාණික සමාජයක් තුලින් සම්පත් සංවර්ධනය හා පාරිසරික සංරක්ෂණය තුලනාත්මක ලෙස පවත්වා ගෙන යා යුතු බව වැදගත් වේ
ධරණීය සංවර්ධණයේ අවසාන ඉලක්කය එය වේ
අඩවියෙන් බැහැර පිටු 
sustainable Development
library

අාශ්‍රිත ග්‍රන්ථ
 පරිසර සම්පත් කළමනාකරණය හා තිරසාර සංවර්ධනය භූගෝල විද්‍යා ප්‍රවේශය- ඒ.එච් ධනපාල,
 ශ්‍රි ලංකාවේ පරිසරය හා සංරක්ෂණ විධි - උපාලි වීරක්කොඩි,
	ගෝලීය පරිසර අර්බුදය -අමරසේන සඳපාල,
	සිංහරජ සංරක්ෂණය - හර්ෂ ප්‍රනාන්දු,
තිරසර  සන්වර්දනය හා සන්නිවේදනය  -  තිසර කුමාරපේලි  

ආර්ථික විද්‍යාව
තිරසාරබව

තිරසාරබව
මෙරට දැනට සමාඡයේ ව්‍යවහාරව පවතින ප්‍රධාන ගැමි නාට්‍ය ලෙස පිළිගැනෙන සොකරි , කෝලම් සහ නාඩගම් යන අංග වලින් 
පැරණිම ජන නාටක විශේෂය වශයෙන් සැළකිය හැක්කේ අනුරෑප මාධ්‍යයෙන් කථාවක් ගෙනහැරපාන සොකරි නාටකයයි
ගැමි ජනයා අතර පැන නැගුන ස්වාධීන දේශීය කලාංගයක් මෙන්ම යාතුකර්මයක් වශයෙන් ද සොකරි නාටකය හැඳින්වීමට පුළුවන
ආනමඩුව, දඹුල්ල, මාතලේ, හිඟුරක්ගොඩ සහ බදුල්ල වැනි ප්‍රදේශවලදී දක්නට ලැබෙන සොකරි නම් වූ ගැමි නාටකය ගැමි ජනතාව අතර උඩරට නාට්‍යක් ලෙසින් වඩාත් ප්‍රචලිතය
ගොයම් කපා, පාගා, අස්වනු ගෙට ගැනීමෙන් පසුව එළඹෙන ගොවීන්ගේ විවේක කාලය තුළ දී සොකරි රඟ දැක්වීම කරනුලැබේ
මේ සඳහා
සිංහල අලුත් අවුරුද්දෙන් පසුව එළබෙන වෙසක්, පොසොන්, ඇසළ මාස තෝරාගනු ලබන්නේත් අවුරුද්දකට එක් වතාවක් පමණක් සොකරි නාටකය රඟ දක්වනු ලබන්නේත් මේ හේතූන් මතය
නාටකය රඟ දැක්වීමට යෝග්‍ය 
වේදිකාව ලෙස ගැමියෝ අස්වනු ගෙට ගත් පසු හිස්වන කමත යොදා ගනිති
මේ සඳහා කමතට අමතරව පිට්ටනියක් ඉඩකඩ ඇති තැනිතලා බිමක් යොදා ගනි
සොකරිය යනු මෙ‍ම නාටකයේ ප්‍රධාන භූමිකාව රඟ දක්වන
රෑමත් යුවතියකි
ඇය හා විවාහ ගිවිසගන්නා ගුරුහාමි නම් වූ ආඬිගුරා මෙහි ප්‍රධාන චරිත වේ
ඊට අමතරව වෙදරාළ සහ වෙදරාළ‍ගේ බෑණනුවන් වන සොත්තා, පරයා හෙවත් පච්චමීරා, කාලි අම්මා, ගොවියා,‍ ගෙවිලිය, ආච්චි හා මුණුබුරා
රඡතුමා ආදී චරිත විවිධ ප්‍රදේශවල සොකරි නාටක තුළ දැකිය 
හැකිය
සොකරි සහ ගුරුහාමි ඔවුන්ගේ මෙහෙකුරුවාද සමඟ කසී රට සිට මෙරටට පැමිණෙති
පළමුව ඔවුහු සිරිපතුල වැඳ පැමිණ තඹරාවිට ග්‍රාමයෙහි පදිංචි වෙති
එහෙත් හෙළබස නොදත්කම නිසා මොවුන්ට සිදුවන
අතිමහත් වූ දුෂ්කරතා සමුදාය උපහාසාත්මක ලෙස නාට්‍ය මඟින් ඉදිරිපත් කෙ‍රේ
විටෙක රෝගාතුර වන ගුරුහාමි , සුවපත් කිරීමට පැමිණෙන තඹරාවිට වෙදරාළ සමඟ සොකරිය පැන යන අයුරුත් කතරගම දෙවියන්ගේ
මඟ පෙන්වීම මත ගුරුහාමි විසින් නැවත ඇය සොයා ගන්නා අයුරුත් සොකරියට දරුවෙකු ලැබී ඇය දරුවා නළවන අයුරුද මෙ‍මඟින් රංගනය වේ
පැවැත්වීමේ අරමුණු
පත්තිනි දේවිය හා කතරගම දෙවියන් උදෙසා පුදපූඡා පැවැත්වීම
‍
වසංගත රෝගවලින් රැකවරණය ලබා ගැනීම ප්‍රධාන අරමුණු වේ
මෙහිදී ආගමික සම්බන්ධතාවලට මූලිකත්වය දෙමින් සශ්‍රීකත්වය, විනෝදාර්ථය හා  
සෞභාග්‍ය උදෙසා වූ වත්පිළිවෙත් ඇසුරෙන් යාතුකර්මයක් වශයෙන් ගැමි 
ඡනයා අතර පවත්වාගෙන යෑම මෙහි මූලික අරමුණ වශයෙන් හැදින්වීම‍ට
පුළුවන
ප්‍රචලිත ප්‍රදේශ
ලංකාවේ ඡනනාටක පළාත් අනුව වර්ග කිරීමේදී කන්ද උඩරටත් බදුල්ල පළාතෙත් ඇතිවී පැතිරගිය සොකරි නාට්‍ය දැන‍ට රැඳී පවතින හා මුල් වකවානු වල ප්‍රචලිත ප්‍රදේශ වශයෙන් හඟුරන්කෙත, මාතලේ, කොටුවේගොඩ, පාඬිවිට, පාතහේවාහැට, උඩහේවාහැට, මීරුප්පේ, කපුලියද්ද, හේනවල, හපුගස්දෙනිය, ලග්ගල, ඉලුක්කුඹුර, තලාතුඔය, නිල්දණ්ඩාහීන්න, බූටෑවත්ත, කැවැන්දාව, මහවැලි නිම්නය,පාතදුම්බර, උඩුදුම්බර, යටිනුවර, උඩුනුවර, දැදුරු ඔය නිම්නය ආදී
ගම් නියම් ගම් හැඳින්වීමට පුලුවන්
සොකරි කථාව
            
සොකරි කථාව හෙවත් ගුරු හටනයේ උපත් කථා වල ප්‍රදේශීය 
වශයෙන් සුළු වෙනස්කම් ඇතත් මහාචාර්ය එදිරිවීර සරච්චන්ද්‍රයන්ගේ "සිංහල ගැමි නාටකය" නම් වූ ග්‍රන්ථයේ සඳහන් අන්දමට එහි කථාපුවත මෙසේය
කාසි රටෙහි ගුරුහාමි නමින් යුත් ආඬි ගුරෙක් වාසය කරයි
සොකරිය නම් වූ රෑමත් යුවතියක සරණ පාවා ගන්නා ඔහු පරයා නැමැත්තෙකු මෙහෙකාරකමට ගනී
ඡීවනෝපායක් සොයමින් රටින් ර‍ට ඇවිදින්නා වූ 
ඔවුන් හට කෙළවරදී සිංහල දේශයට යන්නට සිත් වේ
ඔවුහු සුභ නැකතින් පිටත්ව මුහුදු හතක් තරණය කොට ලක්දිවට පැමිණෙති
පළමුවෙන්ම ශ්‍රී පාදස්ථානයට ගොස් වැඳ පුදා ගන්නා වූ ඔවුහු අනතුරුව තඹරාවිට නම් 
ගමට පැමිණ එහි පැලක් සාදාගෙන පොළව ගොමගා පවිත්‍ර කරගෙන එහි වාසය කරන්නට සැරසෙති
ගුරුහාමි හාල් සොයන්නට නික්මයති
බස නොතේරෙන බැවින් නොයෙක් අතෝරයන්ට මුහුණපාන ඔහු කෙසේ හෝ 
හාල් ටිකක් ගෙනවිත් බත් පිසින්නට කියා සොකරියට දෙයි
එහෙත් වතුර නැති බැවින් නැවත වරක් ගම‍ට යන්නට සිදුවෙයි
ඒ ගමන යන විට ගමේ වෙදරාළගේ බල්ලා ඔහුගේ  කකුළ සපාකයි
අමාරුවෙන් ඔහු ගෙදරට සේන්දු වී පොළොවෙහි වැතිර සිටින විට ඔහු මිය‍ගොස් ඇතැයි සිතා පරයා අවස්ථාවෙන් ප්‍රයෝඡන ගෙන සොකරිය අනාචාරයට පොළඹවන්නට මාන බලයි
පරයා කෙරෙහි උරණ වූ සොකරිය වෙදරාළ කැටුව එන්නට යයි, ඔහුට අණ කරයි
පරයා ‍ගොස් වෙදරාළට තතු පවසන නමුත් සොකරිය පැමිණෙතොත් මිස තමා (වෙදරාළ) නොඑන බව ඔහු දන්වා එවයි. එකල සොකරිය තමාම ගොස් වෙදරාළ කැඳවාගෙන එයි
වෙඳරාළ මැදියමතෙක් ගුරුහාමිට බෙහෙත් දී පිළියම් කොට අළුයම් වේලේ සොකරිය සමඟ පලා යයි
සොවින් පෙළන ගුරුහාමි කතරගම දෙවියන්ට බාරහාර ඔප්පු කරයි
‍කෙළවර 
දී කතරගම දෙවියෝ ඔහුට සළකුණක් කියා පායි
මේ සළකුණේ අනුසාරයෙන් සොකරිය සොයා යන්නා වූ ගුරුහාමිට ඇය වෙදගෙ‍දරදී හමු වේ
ගුරුහාමි ඇය කැඳවාගෙන ගොස් ඇයට තලයි
එහෙත් ඇය තමා නිදොස් යැයි ගුරුහාමිගෙන් සමාව යදියි
මින් මතු ‍සොකරිය මැනවින් රැක ගතයුතු යැයි ගුරුහාමි පරයාට ඔවදන් දෙයි
සොකරි කථාවේ චරිත
ගුරුහාමි - ආඬිගුරු/ගුරැස්වාමි/සිවනාථගුරු/ස්වාමි/ගුරුවා          
සොකරිය - පරට්ටී             
පරයා - පච්චමීරා/රාමා  
වෙදරාළ - වෙදා/වෙදමහත්තයා  
සොත්තානා - සොක්කා/සිට්ට    
හෙට්ටියා - සෙට්ටි‍ලේ/සෙට්ටියෝ  
වඩුරාළ          
කපුරාළ                
නයිනටවන්නා        
කාලිඅම්මා                 

පරයා, වෙදරාළ, සොත්තානා යන චරිත පමණක් එරමුදු, කොට්ට, වෙලන්  ලී වලින් කොලපතකින්  ‍සකස් කරගත් වෙස් මුහුණු පළඳිති
ඇඳුම් පැළඳුම්

ගුරුහාමිගේ ඇඳුම
සුදු දිග කලිසමක් ඇඳ ඊට උඩින් සුදු වේටිය, ඉණට පච්ච වඩම, හිසට මුණ්ඩාසනේ , පයට ගෙඡ්ඡි, ඡපමාලාවක්, සංඛයක්, නවගුණවැලකරේ දමාගෙන නිමිති පොතක් සහ සැරයටියක් අතතිව, අත ,ගෙල, නළල අළු තවරාගෙන ශාස්ත්‍ර කියන දෛවඥයෙක් හා විහිළුතහළුකරනමහල්ලෙක්
ලෙසින් නිරෑපණයකරයි
ඇඳසුදුවත රැලි අල්ලා නෙරිය තියාලා
  බැඳ මුදුනඡට පච්චවඩන්කරටලා
  නද කර සක්ගෙඩිය ගෙන පිඹියිඋඩබලා
  ඉඳ තැන තැන කට දොඩවයි කන්සාබීලා

සොකරියගේ ඇඳුම   
උඩරට සාරි රෙද්ද හා උඩුකයට හැට්ටය හැඳගත් පිරිමියෙක් සොකරි චරිතය මවා පායි
පාද වලට සිහින් ගෙඡ්ඡි වැල් ද අතට‍ ‍ලෙන්සුවක් හෝ මල්පොකුරක් ද අතැතිව, කොණ්ඩය තරමක් ලොකුවට බැඳ, කූරු ගසා මාල වළලු වලින් සැරසී මුහුණ පවුඩර් තවරා සැරසෙයි
කාලි අම්මා චරිතය ද පිරිමි කෙනෙක් නිරෑපණය කරයි
ඔසරියකින් හෝ සාරියකින් සැරසෙයි
සොකරියගේ  මෙහෙකාරියයි
පරයාගේ ඇඳුම
තරමක් රළු දිග කළු කලිසමක් කළු කබායක් හැඳ මුහුණට පුවක්කොල වලින්  සැකසූ වෙස් මුහුණක් පැළැඳ සමහර අවස්ථා වල දී රෙදි පොට්ටනියක් ද  කර ලාගෙන සිටී. විටෙක ගෝනි වලින් සැකසූ ඇඳුම් අදී
වෙදරාළගේ ඇඳුම      
සරමක් සහ කෝට් කබායක් හැඳ සුදුපාට දිග රැවුලෙන් යුත් කොළපත් 
වෙස් මුහුණක් පැළඳ පිටට කොට්ටයක් බැඳ හැරමිටියක් අතට ගෙන 
දෙපැත්තට පැද්දෙමින් තාලයට අනුව පාද තබන කුදෙකුගේ ස්‍වරෑපයක් 
නිරෑපණය කරයි
ඔලගුව කරේ දමාගෙන සිටී.

චරිත හඳුන්වන කවි
 චරිත පමණක් නොව මේ ගැමි නාටකයේ , සියළුම කථා පුවත ඉදිරිපත් කරනුයේ සිව්පද කවි ආශ්‍රයෙනි
මේ කවි අඩංගු අත්පිටපතක් සෑම  කණ්ඩායමකම තිබේ
මේ කවි පොතේගුරු ඇතුළු අත්වැල් ගායක පිරිස 
කිසියම් විරිතකට අනුව ඉතා රසවත්ව ගායනා කරති
වෙදරාළ
වෙදා නටන්නේ පළමුව සබේට එන්නේ
යොදා කියන්නේ තාලෙට ගත වේවලන්නේ
කුදා වැනෙන්නේ සබයේ කොක් හඬලන්නේ
විදා පාන්නේ අත් දෙක  තෑගි කියන්නේ

සොත්තානා 
සොක්කා එන්නේ දෙවනුව නැටුම් නටන්නේ
දැක්කා උන්නේ සෙල්ලම් යසයි කියන්නේ  
බක්කා ඉන්නේ නැටුමට මමයි කියන්නේ
සොක්කා දන්නේ නැටුමට බිම පෙරලෙන්නේ

පරයා
ඉතිං කියන්නේ තුන්වැනි වරට නටන්නේ  
පරයයි එන්නේ  වටපිට නිතර බලන්නේ
කට දොඩවන්නේ ගියගිය තැන පෙරලෙන්නේ
කොක් හඬලන්නේ සොකරිය දෙසයි බලන්නේ

සොකරිය                 
සොකරී එන්නී සබයෙන් අවසර ගන්නී
නැටුම් නටන්නී තාලෙට රාග කියන්නී 
පද අල්ලන්නී පියයුරු ලැම සොලවන්නී
කැඩපත ගන්නී සුරතින් මූණ බලන්නී

ගුරුවා
ඈත සිටන් එන්නේ ගුරු කෑ මුර ගාගෙන බීත වෙලා ඉන්නේ දැකලා සමහර දෙන  
සීත සුළං වැඩිය කියා ගත වෙව්ලා ගෙන 
බූත යකෙක් සේම නටයි ගුරුවා ඇව්දින                   

මේ චරිත සියල්ලම රඟ දැක්වීමට පිරිමි පාර්ශවය පමණක් සහභා කරවා ගැනීම දැකිය හැකි විශේෂ ලක්ෂණයකි
රඟ මඬල හා රංග භාණ්ඩ
රඟ මඬල වශයෙන් යොදා ගන්නේ කමත, විශාල ගෙමිදුලක්, 
පිට්ටනියක්, තැනිතලා බිමකි
රඟ මඬල මැද මුහුණින් අතට හැරවූ වංගෙඩියක් 
තබා ඒ මත ලන්තෑරුමක් දල්වා තැබීමෙන් රැය  පහන්වන  තුරාම මුළු 
රඟමඩලම ආලෝකමත් කරයි
රඟමඬල වටා ලණු ඇඳ ති‍බේ
පසෙකින් මල් පැලක් දෙවියන් හා බුදුන් වහන්සේ උදෙසා ඉදිකර තිබේ
රඟ මඬල ගොක්කොළ වලින් අලංකාර ඇත
එක් පැත්තකින් සොකරි අත්පිටපත අතින්ගත් ගුරුන්නාන්සේ ද , හොරණෑ වාදකයෙකු ද, තාලම්පට වාදකයෙකු ද,
දවුල් හෝ ගැටබෙර වාදකයෙකු ද, උඩැක්කි වාදකයෝ ද, ගුරුන්නාන්සේ 
සමඟ පෙළ කියවීම සඳහා අත්වැල් ගායක පිරිසක් ද සිටිති
ඉහත සදහන් කළ 
පිරිස රඟදක්වන ප්‍රදේශවලට අනුව අඩු වැඩි වීමක් සිදුවිය හැකිය
ගුරුන්නාන්
සේ  විසින්  සියළුම චරිත හඳුන්වා දීමේදී එක් එක් චරිත රඟමඬලට පැමිණ 
මැද තබා ඇති වංගෙඩිය වටේ නටති
භාෂාව හා සංවාද
දෙබස් වල අඩංගු වචන වල දෙමළ හා සිංහල මිශ්‍රණයක් ඇතුළත් වී ඇත
පහත කවිය උදාහරණයකට ගත හැකිය
ඔන්ඩු රෙන්ඩු දොළහයි දැන  ගන්    නේ  

මුනු නාළු හතරයි දැන           ගන්    නේ  

අන්ඡි ආරු හල හයි දැන        ගන්    නේ  
 
යේළු යෙට්ටු අට ලඟයි      කියන්    නේ 
      

සංවාද වලදී දෙපිට කැපෙන වචන භාවිතා වේ
එවැනි උපහාසාත්මක හා 
හාස්‍ය වැඩිකරන පදමාලාවක්, පහතරට පම්මඩු වල අඹවිදමනෙන් ද,  දහඅට
සන්නියේ කෝල සන්නියේ ද, උඩරට කොහොඹයක් කංකාරියේ ගුරුගේ 
මාලාවෙහි ද අඩංගු වේ
මේ අවස්ථා තුනෙහිම නිරෑපිත සිද්ධිය හා ඒ සිද්ධිය 
යාතු කර්මයකට ගළපාගෙන නිරෑපණය කිරීමේදී භාවිතා වන විවිධ රංග 
උපක්‍රම ද , සො‍කරි නාටකයේ පරයා කඩවත් තරණය කිරීම යන සිදුවීමට 
බොහෝ සමාන කමක් දක්වයි. වඩුවාට "බඩුව" කීම වෙදරාළගේ බඩ 
ලොකුවට ති‍යෙන්නේ ඒ තුළ කුකුළු පැටව්, හරක් හා දරුවෝ ඉන්න නිසා 
යැයි කීම , ලෑලි වලට "ලේලි" කියමින් නැව කැඩුණු අවස්ථාවේ ඒ ගොල්ල
"ලේලි" බදාගෙන (ලෑලි බදා ගෙන) පීනා ආ බව කීම දෙමළ බසින් කථා 
හාස්‍යයට ලක් කිරීම ඒ අවස්ථා සියල්ලම පොදුය
සොකරි, කෝලම්, නාඩගම් වැනි ගැමි නාට්‍යවල ආභාශයෙන්  
නුතනයේ දී මනමේ , සිංහබාහු වැනි නාටක බිහිවිය
නමුත් සොකරි නාටකය 
නුතනයේ ගම්මාන වලින් වඳවී ගෙන යයි
අතීතයේ දී  එදිරිවීර සරච්චන්ද්‍රයන්
ගේ අවධානයට යොමු වූ මෙම නාටකය පිළිබඳ අත්තනායක එම් හේරත්, 
මුදියන්සේ දිසානායක , තිස්ස කාරියවසම් යන විද්වතුන්ගේ පර්යේෂණ කෘති
සොකරි නා‍ටකය පිළිබඳව අධ්‍යයනයේ දී වැදගත් වේ
නමුත් මේ වටිනා ගැමි
සංස්කෘතික කලාංගය මතු පරපුරට රැකදීමට කටයුතු කිරීම කාලීන 
අවශ්‍යතාවයකි
මූලාශ්‍ර
 එදිරිවීර සරච්චන්ද්‍ර , සිංහල ගැමි නාටකය, 1968.
 මුදියන්සේ දිසානායක, උඩරට ශාන්තිකර්ම හා ගැමි නාටක  සම්ප්‍රදාය, 1990.
 කේ.ඡී අමරසේකර, සොකරි නාටක පුරාණ‍ය, 2001.
පෙ. ආරම්භය

ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ ලාංකේය‍ දේශපාලන කේෂ්ත්‍රය තුළ සුවිශේෂී සටහන් තැබූ පක්ෂයකි
1965 මැයි මස 14 වන වෙසක් පොහෝ දින ගාල්ල අක්මීමන දී පක්ෂය ආරම්භ කිරීමේ සාකච්ඡාව පවත්වන ලදී
පක්ෂයේ නිර්මාතෘ වූයේ රෝහණ විජේවීර මහතාය
අක්මීමන සාකච්ඡාව සඳහා හත්දෙනෙක් සහභාගී විය
ජවිපෙ ආරම්භ කිරීමේ අරමුණු වූයේ ලංකාවේ නිර්ධන පන්තියට රාජ්‍යබලය දිනා ගැනීමටය
ජවිපෙ බිහිවීම සදහා බලපාන ලද හේතූන් වූයේ පැරණි වමේ ව්‍යාපාරය සමසමාජ හා කොමියුනිස්ට් පක්ෂ ආණ්ඩුව සමග එකතුවීම, චීන සෝවියට් මතභේදය, රෝහණ විජෙවීරගේ මැදිහත්වීමද මේ සඳහා බලපාන ලදී
මේ කාල සීමාව තුළ ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය චීන පිල හා රුසියානු පිල වශයෙන් දෙකට බෙදී තිබුනු අතර  රෝහණ විජේවීර මහතා චීන පිලේ මතය පිළිගනිමින් එය නිවැරදිව ක්‍රියාත්මක කිරීමට උත්සාහ කරන ලදී
නමුත් එය අසාර්ථක වෙයි
1967 කියුබානු විප්ලවවාදි චේ ගුවේරාගේ මරණින් පසු කියුබානු ආදර්ශය ජවිපෙට බලපාන ලද අතර සුප්‍රකට පන්ති පහ අරබමින් ඉන් අනතුරුව දේශපාලන කේෂ්ත්‍රයට ප්‍රවේශ විය
1969 දී ඇත්ත පත්‍රය විසින් "සමගි පෙරමුණට පහර දීම සදහා තරුණයින් බාගන්නා CIA කෙමනක්" ලෙස ජවිපෙ හදුන්වා දෙන ලදී
මේ තත්ත්වය තුළ 1970 මැයි 12 වන දා රෝහණ විජේවීර මහතා අත්අඩංගුවට ගන්නා ලදි
නමුත් පසුව ඔහු නිදහස්කරන ලෙස ඉල්ලා දිවයින පුරා පෝස්ටර් ව්‍යාපාරයක් ගෙන යන ලද අතර 1970 ජූලි 09 නිදහස් කර ඇත
1970 ජූලි 14 දින විද්‍යෝදය  විශ්ව විද්‍යාලයේ දී CIA කාරයෝ නම් දේශණය පවත්වා ඇත
1970 අගෝස්තු 10 මංගල රැළිය කොළඹ  හයිඩ් පිටියේදී පවත්වයි. මේ වනවිට ජවිපෙ ප්‍රචාරක කටයුතු සඳහා පත්‍ර කිහිපයක් මුද්‍රණයකර තිබිණ
රතුලංකා,රතුබලය,ජනතා විමුක්ති, දේශප්‍රේමී,රතු කැකුලු යන පත්‍රයි
71 කැරැල්ල 

1970 අගවන විට සමගි පෙරමුණු ආණ්ඩුව ජවිපෙ කෙරෙහි විශේෂ අවධානයකින් සිටින අතර 1970 අගෝස්තු 09 දින සමගි පෙරමුණු ආණ්ඩුවේ ලේකම්වරු තිදෙනා ජවිපෙ මර්දනය කිරීම සදහා ජනතා සහාය පතන ලදි
1970 අගෝස්තු 12 ආරක්ෂක ලේකම් රත්නවේල් මහතා විසින් විශේෂ ප්‍රකාශයක් කරමින් චේ ව්‍යාපාර ආණ්ඩුවේ අංක එකේ සතුරා බවත් එය මුලිනුපුටා දැමිය යුතු බවත් ප්‍රකාශ කරයි
1971මාර්තු 06 වන දින ඒවන විටත් ජවිපෙන් වෙන්ව සිටි ධර්මසේකර කණ්ඩායම විසින් ඇමරිකානු තානාපති කාර්යාලයට පහරදෙන ලදී
මේ සමග ආණ්ඩුව හදිසි නීතිය පනවන ලදී
1971 මාර්තු 13 රෝහණ විජේවීර හා කෙලී සේනානායක අම්පාරේදී අත්අඩංගුවට ගෙන යාපනයේ රදවන ලදී
මේ තත්ත්වය තුළ ඒ වන විට ඉදිරිපෙළේ නායකයකුව සිටි පොඩි අතුල හෙවත් වික්ටර් අයිවන් කැරැල්ලට සූදානම් වෙයි
1971 අප්‍රේල් 12 වන දින විද්‍යෝදය විශ්ව විද්‍යාලයේ සංඝාරාමයේ දී පහරදීම සදහා සාකච්ඡාවක් පවත්වන ලදී
ප්‍රථමයෙන් තීරණයකර තිබුනේ අප්‍රේල් 05 අළුයම පහර දීමටය
නමුත් පසුව එම තීරණය වෙනස් කරමින්
රාත්‍රී පහරදීමට තීරණය කෙරිණි
මේ පනිවිඩය මොනරාගල දිස්ත්‍රික්කයට අදාලව වෙනස්කිරීමට නොහැකි විය
පණිවිඩය මොනරාගල දිස්ත්‍රික්කයට අදාලව වෙනස් කිරීමට නොහැකි විම නිසා වැල්ලවාය පොලීසියට පහරදීම අප්‍රේල් 05 අලුයම සිදුවිය
එනිසා කැරැල්ල අසාර්ථවීමට එය හේතුවිණි
එහිදී පොලිස් ස්ථාන 92 කට පහරදුන් අතර 57 කට අලාභහානි සිදුවිය
තරුණ තරුණියන් දස දහසක් දෙනා මරණයට පත් වූඅතර 20,000 ක් පමණ සිරගත කෙරිණි
සැකකරුවන්ට දඩුවම් කිරීමට විශේෂ නීතියක් යටතේ ආණ්ඩුව කොමිසමක් පත් කරන ලදි
එය අපරාධ විනිශ්චය කොමිෂන් සභාව ලෙස හඳුන්වන ලදී
කොමිසන් සභාව මගින් පක්ෂ නායකයන්ට දඩුවම් පනවන ලදී
එයින් අනතුරුව සිරගෙදර සිට පක්ෂය ගොඩනැගීමට කටයුතු කරන ලදී
1976-83 දක්වා  කාලවකවානුව

1976 හදිසි නීතිය ඉවත් කිරීමත් සමග පක්ෂය නීත්‍යානුකූල විය
නිදහස් වූ උපතිස්ස ගමනායක පක්ෂයේ වැඩකටයුතු ආරම්භ කරන ලදී
නියමුවා පුවත්පත ආරම්භ කරමින් නැවතත් ප්‍රචාරක රැලි ආරම්භ කරන ලදී
77 මැතිවරණයේ දී ආසන 4 කට ඉදිරිපත් වේ
තංගල්ල, බටහිර අනුරාධපුරය, හොරොව්පතාන හා හක්මන යන ආසන වලට සීනුව ලකුණින් ඉදිරිපත් විය
1977 දී අපරාධ විනිශ්චය කොමිසන් සභාව අහෝසි වීමත් සමඟ රෝහණ විජේවීර නිදහස් විය
78 පළමු සමුළුව ඉන්පසු පවත්වන ලදී
අනතුරුව 1978 නගර සභා මැතිවරණය සඳහා ස්වාධීනව තරග කර ඇත
1981 දී දිස්ත්‍රික් සභා ඡන්දයෙන් නියෝජිතයන් 13 ක් පත්වී ඇත
1982 ජනාධිපතිවරණය සඳහා රෝහණ විජේවීර මහතා ඉදිරිපත් වී ලක්ෂ තුනකට ආසන්න ඡන්ද ප්‍රමාණයක් ලබාගෙන  ඇත
==1983 සිට 1994 දක්වා 

1983 කුප්‍රසිද්ධ කළු ජූලිය  ඇතිවෙයි
1983 ජූලි 30 වනදා ජේ.ආර්. ජයවර්ධන රජය ජවිපෙ තහනම් කරයි
තහනම ඉවත්කර ගැනීම සඳහා කටයුතු කළද එය සාර්ථක නොවේ
ඉන්දු ලංකා ගිවිසුමත් සමග ඉන්දියන් හමුදාව පැමිණීම නිසා දේශප්‍රේමී සන්නද්ධ අරගලයක් ඇරබෙයි
මේ වකවානුව තුල ජවිපෙ තමන්ගේ සාම්ර්‍ප්‍රදායික ජනතා දැනුවත් කිරීම් තුලින් විශාල පිරිසක් මෙම 13 වන ව්‍යවස්ථා සංධශෝනයට එරෙහිව පෙලගැස්වීමට සමත් වීම නිසා එ
ආණ්ඩුව 13 වන ව්‍යවස්ථා සංධශෝනයේ යෝජනා ක්‍රියාත්මක කිරීම පසෙක තබා මෙම අරගලය මර්දනය කිරීම අරඔයි
එහිදී තරුණයන් දහස් ගණනක් අාණ්ඩුෙව් හා ජවිපෙ අතින් මියයයි
එ් අතර වියතුන්, ජනමාධ්‍යවේදීන්, පාසැල් සිසුන්, විශ්ව විද්‍යාල සිසුන් හා ප්‍රාදේශීය දේශපාකයන් අයත් වෙයි
කෙසේ හෝ අවසානයේ බලයේ සිටි එ
ආණ්ඩුව විසින් මෙම අරගලය මර්දනය කරයි
‍රෝහණ විජේවීර, උපතිස්ස ගමනායක ඇතුළු නායකයින් මරණයට පත් වෙයි
පිරිසක් විදේශ ගතවෙයි
දස දහස් ගණනක් සිරගත වීමට සිදුවෙයි
ඉතා විශාල දේපල හානියක් සිදුකල මෙම අරගලය මගින් ලක්ෂයකට ආසන්න තරුණ තරුණියන් ඇතුළු බොහෝ දෙනෙකුගේ ජීවිත අහිමි වෙයි
දේශපාලන බලමණ්ඩලය තුළ මරණයට පත් නොවී ජීවිතය බේරාගත්තේ සෝමවංශ අමරසිංහ මහතා පමණි
1994 සිට 2005 ජනාධිපතිවරණය දක්වා 

1994 පොදුජන එක්සත් පෙරමුණ බලය ලැබීමත් සමග සිරගතව සිටි බොහෝ පිරිසකට නිදහස ලැබේ
1994 මැතිවරණයට ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ  ලෙස තරඟ වැදීමට තීරණය කරයි
මහ මැතිවරණයෙන් හම්බන්තොට දිස්ත්‍රික්කයෙන් එක් ආසනයක් හිමිවෙයි
නිහාල් ගලප්පත්ති මහතා පාර්ලිමේන්තුවට පත්වෙයි
ඉන් අනතු‍රුව ඉදිරිපත් වූ මැතිවරණ තුළ 1997 පලාත් පාලන ආසන 101 ක් දිනාගන්නා අතර 1998 පලාත් සභා ආසන 25 ක් දිනයි
2000 මහා මැතිවරණයෙන් ආසන 10 ක් දිනාගන්නා අතර 2001 දී එය 16 දක්වා වර්ධනය කර ගැනීමට සමත්වෙයි
උතුරු නැගෙනහිර අර්බුදය සම්බන්ධයෙන් දැරූ මතය හේතුවෙන් ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂය සමග එක්ව 2004 වර්ෂයේදී සන්ධානය ගොඩනගමින් එජාපය පරාජය කරයි
2004 මහමැතිවරණයෙන් මන්ත්‍රීදූර 39 ක් දිනා ගැනීමට සමත්වෙයි
සුනාමි ව්‍යවසනය ඇති‍වීම තුළ චන්ද්‍රිකා බණ්ඩාරනායක රජය L
සංවිධානය සමඟ සුනාමි සහන මණ්ඩල ගිවිසුමට අත්සන් කිරීමට සූදානම් වීමත් සමඟ සන්ධානයෙන් ඉවත්වෙයි
අධිකරණය හමුවට ගොස් සුනාමි සහන මණ්ඩලය අවලංගු කිරීමට සමත් වෙයි
නමුත් 2005 ජනාධිපතිවරණයේදී මහින්ද රාජපක්ෂ මහතා බලයට පත්කිරීම සඳහා විශාල වැඩකොටසක් ඉටු කරයි
45678912

2005 ජනාධිපතිවරණයේ සිට 2010 දක්වා 
1994 වර්ෂයෙන් පසු ජවිපෙ දිගින්දිගටම පෙනී සිටියේ උතුරු නැගෙනහිර ප්‍රශ්නය සම්බන්ධයෙන් දැඩි ස්ථාවරයක
ඒකීය රටක් හා ත්‍රස්තවාදය යුධමය වශයෙන් පරාජය කළ හැකිය යන්න ප්‍රකාශ කරන ලදී
එවකට පැවති ජනමතය අනුව එය වර්තමාන තත්ත්වය දක්වා වෙනස් කිරීම සඳහා ජවිපෙ මැදිහත්වීම අමුතුවෙන් කිව යුතු නැත
උතුර-නැගෙනහිර පළාත් වෙන් කිරීම, කුප්‍රකට 'පීටොම්ස්‍‍‍්‍' ගිවිසුම හකුලා ගැනීම සඳහා ජවිපෙ විසින් ගත් නීතිමය ක්‍රියාමාර්ග සඳහා එවකට අගවිනිසුරු සරත් එන්. සිල්වා මහතා අගනා මෙහෙයක් කළ අතර එවක යුධහමුදාපති ජනරාල් සරන් ‍ෆොන්සේකා මහතාට තම භටයන් සාර්ථකව මෙහෙයවීම සඳහා අවැසි පසුබිම ජවිපෙ විසින් දකුනේ ජනමතය සැකසීම මගින් පාදා දෙන ලදී
තවද මහින්ද රාජපක්ෂ මහතා බලයට පත්ව ත්‍රස්තවාදය යුධමය වශයෙන් පරාජයට පත්කිරීම සඳහා කටයුතු කළේය
මේ අතරතුර ජවිපෙ අභ්‍යන්තර අර්බුදය පැන නැගුණි
ඉතා තීරණාත්මක සන්ධිස්ථානයක් වූයේ විමල් වීරවංශ මහතා ඇතුළු පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරුන් 11 දෙනෙක් පක්ෂය හැරගොස් ජාතික නිදහස් පෙරමුණ පිහිටුවීමයි
මේ තත්ත්වය තුළ පසුගිය වයඹ, මධ්‍යම හා සඹරගමු පළාත් මැතිවරණ‍වලින් සැලකිය යුතු ප්‍රමාණයක් ඡන්ද අහිමිවීමක් සිදුව තිබේ
කෙසේ වෙතත් විමල් වීරවංශ සාධකයේ හැරයාම පිළිබඳ ජවිපෙ ඉතා නිහඬ පිළිවතක් අනුගමනය කරන බවක් පෙනේ
2010 ජනාධිපතිවරණය 
2010 ජනාධිපතිවරණයේදී තනිව පක්ෂයක් ලෙස තරඟ වැදීම වෙනුවට විපක්ෂයේ පොදු අපේක්ෂකයෙකු ඉදිරිපත් කිරීමට ජ
පෙ ඇතුලු විපක්ෂය තීරණය කරන ලදී
ඒ අනුව හිටපු යුධ හමුදාපති ( එවකට )ජෙනරාල් සරත් ෆොන්සේකා මහතාගේ නායකත්වයෙන් පිහිටවූ "ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජාතික සන්ධානය" නම් පක්ෂයට ජ
පෙ සහය පල කල අතර පොදු අපේක්ෂකයා ලෙස සරත් ෆොන්සේකා මහතා ඉදිරිපත් විය
එක්සත් ජාතික පක්ෂය ඇතුලු විපක්ශයේ බොහෝ පක්ෂ මේ සන්ධානයට සහය පලකල අතර, ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ එයට එක්වීම යම් තරමකට විවාදාත්මක විය
ඒ වන විට ජනතා ජ
පෙ තුල සිටි සමහර පිරිස් පසු කාලයකදී ප්‍රකාශ කලේ පොදු අපේක්ෂකයාට සහය දීම සහ ඊට පෙර (2004 වසරේදී)එක්සත් ජනතා නිදහස් සන්ධානයට  එක් වීම හරහා ජ
පෙ තම පන්ති සටන අත්හැර පන්ති සහයෝගීතාවයකට එකඟ වී ඇති බවයි. 
කෙසේ වෙතත් ජනාධිපතිවරණයේදී ෆොන්සේකා මහතාට ලබාගත හැකි වූයේ ඡන්ද 4,173,185ක් (40.15%) පමණක් වන අතර ඡන්ද 6,015,934ක් (57.88%) ලබාගත් එක්සත් ජනතා නිදහස් සන්ධානයේ අපේක්ෂක මහින්ද රාජපක්ෂ නැවටත් වතාවක් ජනපති ධූරයට පත් විය
මැතිවරණය දූශිත බව ජ
පෙ ඇතුලු විපක්ෂ කණ්ඩායම් චෝදනා කලද ඒ පිලිබඳව වූ පරීක්ෂණ වලදී චෝදනා ඔප්පු කරගත නොහැකි විය
පසුකාලීනව ෆොන්සේකා මහතාට මුහුණ පෑමට සිදුවූ දේශපාලන පලිගැනීම් ජ
පෙ විසින් හෙලා දුටු නමුත් ඉදිරියේදී පක්ෂයක් ලෙස තනිව තම දේශපාලන ගමන සිදු කිරීමට තීරණය කරන ලදී
ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලන පක්ෂ

මෙම වෙබ් අඩවි බලන්න
 ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ
 රෝහණ විජේවීර
 ජනරාල් සරත් ‍‍ෆොන්සේකා
 නිළ වෙබ් අඩවිය 
 නිව් ක්ලෝත්ස් ඔෆ් ජේ.වී.පී - ද සන්ඩේ ලීඩර්

ආශ්‍රිත ග්‍රන්ථ
71 කැරැල්ල - වික්ටර් අයිවන්
රැස්වෙහෙර හෙවත් සස්සේරුව කුරුණෑගල දිස්ත්‍රික්කයේ ඇහැටුවැව ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාශයේ අංක 109 පොතානේගම ග්‍රාම නිලධාරි කොට්ඨාශයේ පිහිටා ඇත
මෙහි විහාර  සංකීර්ණයට හිමිවන්නේ විශේෂිත වු ස්ථානයකි
මෙම ස්ථානය බෞද්ධාගමික ස්ථානයක් බවට පත් වුයේ ලක්දිවට බුදුදහම හදුන්වාදීමත් සමඟ බව නිගමනය වේ
මෙම ස්ථානයේ ඵෙතිහාසික වැදගත් කමකින් යුතු ස්ථාන රාශියක් පවතී
එමෙන්ම මෙම ස්ථානයේ ඉතිහාසය බෙහෙවින් පැරැණි බව පුරාවිද්‍යාත්මක සාධකවලින් සනාථ වී ඇත
මෙම ස්ථානයේ ආරමිභකයා දෙවනපෑතිස් රජු බව විශ්වාස කෙරේ
පිහිටීම 
වයඹ පළාතේ  වන්නි හත්පත්තුවේ නැගෙනහිර හතළිස් පහ කෝරළයේ සුප්‍රසිද්ධ අවුකන ප්‍රතිමාවට තරමක් සමීපයෙන් පිහිටා ඇත
රැස්වෙහර බුද්ධ ප්‍රතිමාව 
 
මෙහි පිහිටි ස්වභාවික පර්වතයක නෙළා ඇති අඩි 40 පමණ උසින් යුත් හිටි ඉරියව්වෙන් නිරූපිත බුද්ධ ප්‍රතිමාව පැරැණි ලක්දිව මුර්ති ශිල්පියාගේ විශිෂ්ඨ නිර්මාණයකි
ඒකාංශ පාරුපණයත් දකුණු අත අභය මුද්‍රාවත් වම් අත කටක මුද්‍රාවත් නිරූපනය වෙන මෙම පිළිමය ස්වාභාවික පර්වතය ඇතුළතින් පිහිටන ආකාරයෙන් නෙළා ඇත
මේ හේතු කොට ගෙන කිසියම් ආරක්ෂාවක් පිළිමයට ලැබෙන බව පෙනේ
අනුරපුර යුගයේ මැද භාගයට අයත් ලෙස පිළිගැනෙන මෙම බුදු පිළිමය ධාතුසේන රජු විසින් කරවන ලද්දක් බව ද ජනශ්‍රැතියේ කියවෙන අතර මෙම විහාර සංකීර්ණයට සැතපුම්  කිහිපයක් නුදුරින් පිහිටි ධාතුසේන රජු ගේ නිර්මාණයක් ලෙස පිළිගන්නා අවුකන පිළිමය හා සසඳන විට එක්තරා අසම්පුර්ණ ස්වභාවයක් මෙමගින් පෙන්නුම් කෙරේ
දැනට දක්නට ලැබෙන මෙම අසමිපුර්ණ ස්වභාවය නිසා මෙම පිළිමයේ නිර්මාණ කටයුතු කිසියමි හේතුවක් නිසා අතහැර දමන ලද බවත් විශ්වා‍ස  කෙරේ
අවුකන පිළිමය ගුරුවරයාගේ නිර්මාණයක් ලෙසත්, රැස්වෙහර පිළිමය ගෝලයාගේ නිර්මාණයක් ලෙසත් ජනශ්‍රැතියේ කියවේ
කෙසේ වුවද මෙම බුදු පිළිමය පිළිබඳව අධ්‍යයනය කිරීමේදී දක්නට ලැබෙන්නේ නිර්මාණ කටයුතු අවසන් නොකර අතහැර දමන ලද්දක් නොවන බවයි. මෙහි අවසාන නිමාව හුණු බදාමයෙන් සිදුකර ඇති අතර  එය පසුකාලීනව කාලයත් සමඟ බදාම ගැලවී යාම හේතු කොට ගෙන මේ අසම්පුර්ණ ස්වරූපය විද්‍යමාන වේ
පැරැණි ලෙන් 
අනුරපුර යුගයේ මුල්ම කාලයට (ක්‍රි
ව. 2-1 සියවස්වලට) අයත් ලෙස  සැලකෙන කටාරම් කෙටු ලෙන් මෙහි දක්නට ඇත
මේ කටාරමි වලට පහළින්  බ්‍රාහ්මීය  අක්ෂර වලින්  කොටන ලද කෙටි ලිපි තුළින්  ඒවා භික්ෂුණ් වහණ්සේලා උදෙසා නිර්මාණය කළ බව කියවේ
මේ ලෙන්  ලිපි අභිලේඛනාත්මක වශයෙනුත් අගය කළ හැකිය
දුර්ලභ සඳකඩ පහණ 
අනුරාධපුර යුගයේ මුල්ම කාලයට අයත් දුර්ලභ සඳකඩ පහණක්  ලැබී ඇත
සඳකඩ පහණ විකාශනයේ ආරමිභක අවස්ථාවක් පෙන්නුමි කරන මෙහි  නෙලුමි මල් හා සත්ව පෙළ  පමණක් දක්නට ලැබේ
බෝධිය හා බෝධි ප්‍රාකාරය 

මෙම විහාර සංකීර්ණයේ ලෙන් විහාරයට නුදුරින් පැරැණි බෝධියනක හා ශිලාමය ආකාරයක නටබුන් හමු වී ඇත
දෙවනපෑතිස් රජු විසින් දෙතිස් ඵලරූහ බෝධින් ගෙන් එක් නමක් මෙහි ස්ථාපිත කරවු බවටද විශ්වාසයක් පවතී
ලෙන් විහාර

සිතුවමි   
රැස්වෙහර විහාර සංකීර්ණයේ ඇති ලෙන් විහාර දෙකේ දක්නට ඇති සිතුවමි
මහනුවර යුගයට අයත් වේ
බිත්ති හා උඩුවියන්වල ඇති සිතුවමි මහනුවර චිත්‍ර ‍ශෛලියට නෑකමි කියයි
මහනුවර සිතුවමිවල දක්නට ඇති පොදු ලක්ෂණ මේවායේද දක්නට ඇත
සියලු සිතුවමි ශෛලිගත සම්ප්‍රදායට  අනුව සකස් කර ඇත
ස්වභාවික ලක්ෂණ වලට වඩා කාල්පනික ලක්ෂණ ඇත
පරිමාණ සංකල්පය නොසැලකීම
සියලු සිතුවම් එකම තලයක සමීපස්ථව දක්වා ඇත
පසුබිම දර්ශන නොදක්වා  පසුබිම රතු හෝ කළු වර්ණයෙන් දක්වා තිබීම
බුද්ධි ගෝචර රීතියට වඩා අක්ෂි ගෝචර රීතියට මුල්තැන දීඇත
මුර්ති  
ලෙන් විහාර දෙකේ දක්නට ඇති මුර්ති නිර්මාණ අතර  බුදුන්ගේ සුවිසල් ඔත් පිළිමයක් හා සමාධි පිළිම රාශියක් දක්න‍ට ලැබේ
මේ සියලු බුද්ධ ප්‍රතිමා වල දක්නට ඇති ප්‍රතිමා විද්‍යාත්මක ලක්ෂණ  මහනුවර යුගයට අයත් වේ
විහාර
කුරුණෑගල දිස්ත්‍රික්කයේ බෞද්ධ සිද්ධස්ථාන‎
කුරුණෑගල දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක
1897 වර්ෂයේදී හලාවත, මාදම්පේ, මහවැව ප්‍රදේශයේ උපත ලද සෝලියස් මෙන්ඩිස් සාමාජිකයන් හත් දෙනෙකුගෙන් යුතු පවුලක දෙවැනියා විය
ඔහුගේ සම්පූර්ණ නම වලිමුණි සෝලියස් මැන්දිස් ය
පියා ඩබ්.සිරිනෝරිස් මැන්දිස් සහ මව ක‍රෝලින් හාමි ලෙසත් සඳහන්ය
පියා දේශීය වෛද්‍යවරයෙකි
සෝලියස් මැන්දිස්ට පිළිගත් ඉහළ අධ්‍යාපනක් නොතිබුණ ද විශ්ව කීර්තියට පත් සිත්තර නාමයක් ලබා ගැනීමේ භාග්‍ය සතු වී ඇත
චිත්‍ර කලාවට පිවිසීමේ මූලාරම්භය 
සෝලියස් මැන්දිස් කුඩා කාලයේදී ම මෙමෝනියස් ද සිල්වා නම් වූ සිය මාමා සමඟ බිතු සිතුවම් කලාවේ නිරත වූ බවට සාධක ඇත
මහවැවට නුදුරු මාවිල කුසුමාරාමයේ දක්නට ඇති සිතුවම් ඔහුගේ චිත්‍ර ඇඳීමේ මූලාරම්භය දක්වන සිතුවම් වේ
කලාත්මක වටිනාකමටත් වඩා මානව විද්‍යාත්මක වටිනාකමක් ගැබ්වන පරිදි සිය සිතුවම් නිර්මාණ තමාට නිතර දක්නට ලැබෙන භෞතික සාධක ඔස්සේ  නිරූපණය කිරීමක් ඇරම්භයේ දී දැකිය හැකිය
සෝලියස් සාර්ලිස් චිත්‍ර ශිල්පියාගේ සිතුවම් එකල ජනප්‍රිය වී තිබීම එයට හේතු වන්නට ඇත
සිතුවම් කලාවේ නව ආභාසයක් කරා 
සිය ජීවිතයේ මැද භාගයේදී හෝ ඊට ආසන්න වකවානුවකදී දැනුමෙන් හා වයසින් මුහුකුරායත්ම සෝලියස් මෙන්ඩිස් සිය චිත්‍ර කලාවට පැරණි සිතුවම් ආභාසය ලබාගන්නට උත්සාහ දරා ඇති බව පෙනේ
ඒ සඳහා ඔහු  අනුරාධපුර හා පොලොන්නරු යුගයන්ගේ චිත්‍ර හා මූර්තිවල ආභාසය ලබා ඇති බව පෙනේ
මොහු බිතු සිතුවම් නිර්මාණයට මෙන් ම මූර්ති නිර්මාණ‍යට ද එකසේ  සමත් බව කැලණි විහාරයේ මෙන් ම ගිරිඋල්ල මැද්දෙපොළ රජ මහා විහාරය,මල්වාන ලෙනගම්පල රජමහා විහාරය, පොලොන්නරුව රජ මහා විහාරය වැනි ස්ථානයන්හි දක්නට ඇති නිර්මාණවලින් තහවුරු වේ
කැලණි විහාර‍යේ බිතුසිතුවම් කිරීමට පෙර කැලණි විහාර දායක සභාවේ අනු දැනුම මත සෝලියස් මෙන්ඩිස් කලාකරුවාව ඉන්දියාවේ අජන්තා, එල්ලෝරා ආදී සිතුවම් හා මූර්ති නිර්මාණ අධ්‍යයනය සඳහා පිටත්කර යවා ඇත
එම ගමනින් පසු ඔහු‍ගේ සිතුවම් නව මගකට යොමුව ඇති බව පැහැදිලි ය
ඔහු ඉන් අනතුරුව අනුරාධපුර, පොළොන්නරු චිත්‍රවල ආභාසය මෙන් ම ඉන්දියාවේ අජන්තා, එල්ලෝරා වැනි බිතුසිතුවම් හා මූර්තිවල ද ආභාසය ලබමින් තම නිර්මාණ කටයුතු කර ඇති බව පෙනේ
කැලණි විහාරයේ බිතුසිතුවම් 

බුදුරජාණන් වහන්සේගේ පාදස්පර්ශ‍ය ලද පූජනීය ස්ථානයක් ලෙස කැලණි විහාරය බෞද්ධයන්ට සුවිශේෂී වේ
කැලණි විහාරයේ පූජනීය වස්තූන් හැරුණු විට විහාරය තුළ දක්නට ලැබෙන සිතුවම් වැඩි වැදගත් කමකින් යුක්තය
මෙම සිතුවම් නිර්මාණය කරන ලද්දේ සෝලියස් මෙන්ඩිස් නම් වූ සිත්තරාණන් විසිනි
ඉතිහාසය පුරාවට ම කැලණි විහාරය විදේශීය බලපෑම්වලට නතු විය
ඉංග්‍රීසි පාලනයට යටත්ව පැවති යුගයක සෝලියස් මෙන්ඩිස් මහතා විසින් මෙම ඓතිහාසික බෞද්ධ සිද්ධි සිතුවමට නැගීම සංස්කෘතික අතින් ද වැදගත්ය
බුදුන්වහන්සේ මෙරට වැඩමකිරීමේ සිට වැදගත් බෞද්ධාගමික ඓතිහාසික සිද්ධීන් රැසක් මෙතුමන් විසින් සිතුවමට නගා ඇත
ඒ අතර චූලෝදර ම‍හෝදර යුද්ධය, සංඝමිත්තා තෙරණින්වහන්සේ විසින් ශ්‍රී මහා බෝධිය මෙරට වැඩමවීම, හේමමාලා කුමරිය හා දන්ත කුමරු විසින් දන්ත ධාතූන් වහන්සේ ‍මෙරට වැඩමවීම, මහින්දාගමනය, කාලිංග මාඝ කැලණි විහාරය විනාශ කිරීම හා විජය කුමරා ලක්දිවට පැමිණීම ආදී සිතුවම් වේ
මෙම සිතුවම් කෙතරම් මිනිස් සිත ඇද බැඳ ගත්තේද යත් මෙම අවස්ථාවන් සම්බන්ධයෙන් අපට චිත්‍රරූප මැවෙන්නේ ද මෙන්ඩිස් මහතා විසින් ඒ සඳහා නිර්මාණය කර ඇති සිතුවම් ඇසුරිනි
කැලණි විහාර සිතුවම්හි කැලණි ඉතිහාසය දැක්වෙන සිතුවම් ද අන්තර්ගත වේ
මෙතුමාගේ සිතුවම් තුළ ඔහුට ම ආවේනික තාක්ෂණයක් වේ
සෝලියස් මෙන්ඩිස් මහතාගේ සිතුවම් වස්තු විෂය, රිද්මය හා ශෛලිය අතින් විශිෂ්ටත්වයෙන් යුතුය
කැලණි විහාරයේ සිතුවම් සඳහා ඔහු තෝරාගත් ශිල්ප ක්‍රමය ස්වභාවික මෙන්ම පුරාණ වන්නකි
ඒ සඳහා ස්වභාවික අමුද්‍රව්‍ය අනුසාරයෙන් සිතුවම් සඳහා වර්ණ පිළියෙල කරගත් බව පැවසේ
ඔහු සායම් නිපදවා ගැනීමට කිකිළි බිත්තර යොදා ගත් බවත් ඒ සඳහා බිඳුණු බිත්තර  භාවිත කළ බවත් ප්‍රකටය
සෝලියස් මෙන්ඩිස් සිය බිතුසිතුවම් සඳහා තෝරාගත් වර්ණ සිත නිවන, ශාන්ත ස්වභාවයක් ඇතිකරයි
නිල්, රතු, කහ යන මූලික වර්ණ එකිනෙක මිශ්‍ර කිරීමෙන් ලැබෙන වර්ණයන්ට සුදු වර්ණය මිශ්‍ර කිරීමෙන් ඔහු තම බො‍හෝමයක් සිතුවම් වර්ණ ගන්වා ඇත
වර්ණ ගැන්වීමේ දී ත්‍රිමාන ලක්ෂණ මතුවන පරිදි පින්සලෙන් ඇඳ තිබීමත්, කලු මිශ්‍ර වර්ණයකින් සිතුවම් චරිත මතුකර පෙන්වීමත් විශේෂ ලක්ෂණයකි
කැලණි විහාරයේ චිත්‍ර ඇඳීම සඳහා ඉන්දියාවේ සුප්‍රකට චිත්‍ර ශිල්පියෙක් වන නන්දලාල් බෝස් මහතා එක් අවදියක දී මෙරට කැඳවීය
නමුත් සෝලියස් මෙන්ඩිස් අඳිමින් සිටි සිතුවම් දුටු නන්දලාල් බෝස් පවසා ඇත්තේ ඒ සඳහා යෝග්‍යත ම පුද්ගලයා සෝලියස් මෙන්ඩිස් බවයි.

ප්‍රතිභාපූර්ණ කලාකරූවෙකු වශයෙන් කලා කටයුතු සඳහා ම තම දිවිය කැපකළ මෙතුමා අවිවාහක‍යෙකි
සෝලියස් මෙන්ඩිස් මහතා තම අවසාන කාලයේ දී තමා සතු වූ සියලු දේපොළ අඳ, ගොළු, බිහිරි දරුවන්ගේ ප්‍රයෝජනයට පරිත්‍යාග කළ බව කියවේ
එයට සිවිරාජ  ලෙස නම් තබා ඇත
මෙය බෞද්ධ සාහිත්‍යයේ එන නමකි
ඒ අනුව ද ඔහු විසින් නිර්මිත කලා නිර්මාණ වලින් පමණක් නොව සිතුම් පැතුම්වලින් පවා උසස් පුද්ගල‍යෙකු බව ක්‍රියාවෙන් ම සනාථ කොට ඇති බව පැහැදිලියග

කැළණි විහාරයේ ඇදි සිතුවම්

1.බුදුන් වහන්සේ මහියංගනයට වැඩම කිරීම

2.නාගදීපයට වැඩම කිරීම

3.විජය කුමරුගේ ලංකා ගමනය

4.දළදාව වැඩම කිරීම

5.ශ්‍රී මහා බෝධිය වැඩම කරවීම

6.මහින්දාගමනය

7.සංඝරාජ හිමිට පදවි පිරිනැමීම

මේවාත් බලන්න
 එම්. සාර්ලිස්
 ජෝජ් කීට්

මූලාශ්‍ර 

(සිළුමිණ පුවත්පතේ ලිපියක් ඇසුරිනි
)

චරිත කතා

ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයෝ
ලාංකික සිංහලයෝ
1896 උපත්
1975 මරණ
දළදා මාලිගාවේ සිතුචම්

හැඳින්වීම 

මහනුවර පිහිටි දළදා මාලිගාව සිතුවම් කලාව හදාරන්නාට හොඳ මූලාශ්‍රයක් වෙයි
උඩරට සිතුවම් කලාව යනුවෙන් කලා විචාරකයන් හඳුන්වන චිත්‍ර සම්ප්‍රදායේ අංග ලක්ෂණ හොඳින් හඳුනා ගැනීමට මෙ‍ම සිතුවම් ඉවහල් වෙයි
මෙම සිතුවම්වලින් මතු වන්නේ සිංහල සිත්තරාට ආවේණික වූ සරල,නිර්ව්‍යාජ,ගැමි චිත්‍ර සම්ප්‍රදායකි
දළදා මාලිගාවේ සිතුවම් ස්ථාන තුනකින් හමුවෙයි
01)මාලිගාවට පිවිසෙන තැනම පිහිටි අඹරාවෙහි
02)දළදා වහන්සේ වැඩ සිටින මාලිගාවේ යටි මාලයෙහි හා උඩු මාලයෙහි බිත්තිවල හා සීලිමෙහි
03)පහල්  මාලෙ බිත්තිවල

දළදා මාලිගාවේ සිතුවම් 

බුද්ධ චරිතය දක්වන සිතුවම් අතරෙහි සත් සතිය,බුද්ධ වංශය දක්වන සිතුවම් අතරෙහි සූවිසි විවරණය,ජාතක කථා අතුරෙහි වෙස්සන්තර ජාතකය,බුද්ධ ශාසන ඉතිහාසය දක්වන සිතුවම් අතුරෙහි‍ සොළොස්මස්ථාන හා අටමස්ථාන,බෞද්ධ පුරාණෝක්ති දක්වන සිතුවම් අතුරෙහි හිමාලය හා දිව්‍ය ලෝක මුල්තැන ගනී
බෞද්ධ ජීවන මාර්ගයත් සදාචාරයත් පිළිබඳ කරැණු වටහා ගැනීමට අනුබල දුන්නේ අපාය පිළිබඳ සිතුවම්ය
නුවර යුගයේ මුල්ම බිතු සිතුවම් දක්නට ලැබෙන්නේ දළදා මාලිගාවේ ඇතුල් මාලිගයෙහිය
මහනුවර බිතුසිතුවම් කිරීම පටන් ගත්තේ කීර්ති ශ්‍රී රාජසිංහ රජුගේ සමයේය
(1747-1786)

බුද්ධ රෑපය 
මෙම බුද්ධ රෑපය ඇඳ තිබෙන්නේ සමාධි මුද්‍රාව නම් ඉරියව්වෙනි
මෙහි දෙපා නිරෑපණය කොට ඇත්තේ වම් සිරිපතුල මත දකුණු සිරිපතුල පිහි‍ටා සිටින ආකාරයෙනි
මෙම ආසනය වීරාසනය නමිනි
දෑත් නිරූපණය කොට ඇත්තේ වම් අත මත දකුණු අත සිටින ආකාරයෙනි
කන් ලම්බකර්ණ වන අතර හිස මුදුනේ සිරස්පතක් ද වෙයි
බුදුන් වහන්සේ හිඳගෙන සිටින්නේ මකර තොරණක් යටය
මෙම බුද්ධ රූපය ඇත්තේ හඳුන්කුඩමේ බිතුසිතුවම් අතරය
සූවිසි විවරණය 
මෙම සිතුවම් ඇත්තේ හඳුන්කුඩමේ බිත්තිවල ඉහළම තීරුවෙහිය
මෙහි දක්නට ලැබෙන්නේ බෝසතුන් අතුල නම් දිව්‍ය නාග රාජව සිටි කල විපස්සී බුදුන්ගෙන්ද,අරින්ද නම් රජව සිටි කල සිඛී බුදුන්ගෙන්ද විවරණය ලැබූ පුවතයි
බුද්ධ රූපවල දෑත් නිරූපණය කොට ඇත්තේ විතර්ක මුද්‍රාවෙනි
මහා බ්‍රහ්ම රාජයා 
මෙම සිතුවම් ඇත්තේ වැඩ සිටින මාලිගාවේ ඉදිරිපස දොරටුව අසල සීලිමේ දකුණු කෙළවරය
මෙහි දැක්වෙන්නේ මුහුණු තුනක් පමණකි
අත් සතරකි
ඉන් තුනක වස්තු තුනකි
ඉදිරියෙහි ඇති දකුණු අතෙහි කිසිඳු වස්තුවක් නැත
ඉදිරිපසින් ඇති වම් අතෙහි චක්‍රයකි
පිටිපසින් ඇති එක් අතක පුස්කොළ පොතක්ද එක් අතක චත්‍රයක්ද වෙයි
ශක්‍ර දිව්‍ය රාජයා  
මෙම සිතුවම ඇත්තේ වැඩ සිටින මාලිගාවේ ඉදිරිපස දොරටුව අසල සීලිමේ වම් කෙළවරය
මෙම රූපයේ ඇස් දහසක් දක්වා නැත
එහි දකුණු අත්ල උඩු පැත්තට හරවා ඔ‍ඩොක්කුවේ තබාගෙන ඇති අතර වම්අත ආශීර්වාද කෙරෙන මුද්‍රාවෙන් නිරූපිතය
දේව රූප 
මෙම රූපවල දෙවිවරුන් අතුරෙහි ප්‍රධානීන් හඳුනා ගනු පිණිස යම්යම් වස්තු හෝ ආභරණ ඔවුන්ගේ අත්වල දැක්වේ
හක්ගෙඩි,චක්‍ර ආදිය මේ වස්තු අතරෙහි දක්නට ලැබේ
හිස් ඔටුනු වලින් සරසා ඇත
විමලධර්මසූරිය රජතුමා 
වැඩසිටින මාලිගාවට පිවිසෙන ප්‍රධාන දොරටුවට දකුණු පැත්තේ සීලිමෙහි මෙම රූපය දක්නට ලැබේ
වම් අතෙහි සැරයටියකි
දකුණු අතෙහි මලකි
කීර්ති ශ්‍රී රාජසිංහ රජතුමා 
වැඩ සිටින මාලිගාවට පිවිසෙන ප්‍රධාන දොරටුවට වම් පැත්තේ සීලිමෙහි මෙම රූපය දක්නට ලැබේ
වෙස්සන්තර ජාතකය 
පූජක බමුණා ලියමනක්ද සහිතව වංකගිරියෙහි ගමන් කරන විට දඩ බල්ලන් දෙදෙනෙකුට හා දඩයම්කරුවෙකුට මුහුණදුන් ආකාරය එක් සිතුවමකින් දැක්වේ
මෙය ඇත්තේ වැඩ සිටින මාලිගාවේ වම් පැත්තේ බිත්තියේ මුදුනෙහිය
වෙස්සන්තර රජු අත පැන් වත්කොට දරුවන් දෙදෙනා පූජක බමුණාට පැවරූ ආකාරයත් බමුණා දරුවන් කැටුව යන ආකාරයත් අනික් සිතුවමෙහි දැක්වේ
එය ඇත්තේ පල්ලෙ මාලයෙහිය
මනුෂ්‍ය රූප 
දළදා වහන්සේ වැඩ සිටින දෙමහල් මන්දිරයේ යටි මාලය වටා ඇති ගල් කුලුණු වල ඉහළම කොටසෙහි මෙම රූප දක්නට ලැබේ
ප්‍රභූවරුන් හා සාමාන්‍ය පුද්ගලයන් ‍මෙම රූපවලින් නිරූපිතය
චතුර්නාරි පල්ලැක්කිය හා නව නාරි කුංජරය 
මෙම රූප වැඩ සිටින මාලිගාවෙහි උඩුමාලේ පිහිටි හඳුන්කුඩමට පිටින් ඇති බරාදිවලය
චතුර්නාරි පල්ලැක්කිය යන රූපයෙන් නිරූපණය වන්නේ පල්ලැක්කිය ඔසවාගෙන යන ආකාරයයි
නව නාරි කුංජරය යන රූපයෙහි ඇතාගේ සතරපාද සඳහා කාන්තා රූප හතරක්ද,හොඬවැල සඳහා එක් කාන්තාවකගේ කකුලක්ද,දළ සඳහා එක් කාන්තාවකගේ දිගුකළ දෑත්ද,වල්ගය සඳහා එක් කාන්තාවකගේ කේශ කලාපයද යොදාගෙන ඇත
සප්ත නාරි රථය 
මෙය හඳුන්කුඩමට පිටින් ඇති බරාඳයෙහි දක්නට ලැබෙන්නකි
මේ සිතුවමෙහි නිරූපිත රථයෙහි රෝද දෙක වශයෙන් දක්වා ඇත්තේ එක් අතකින් පයක් අල්ලාගෙන සිටින සේ කවාකාරව නැමුණු කාන්තාවෝ දෙදෙනෙකි
රථය මැද පිරිමි රූපයකි
ඒ අනංගයාය
ඔහුගේ අත්වල දුන්නක්ද හීතලද වෙයි
පංච නාරි රථය 
මෙය වැඩ සිටින මාලිගාවෙහි උඩු මාලයෙහි හඳුන්කුඩමට පිටින් ඇති බරාඳයෙහි දක්නට ලැබේ
මෙහි ඉහළින්ම සිටින කාන්තාව දෑතින් මල් දෙකක් රැගෙන සිටී.පහළින්ම සිටින කාන්තාව තවත් කාන්තාවන් තිදෙනෙකු හිසින් හා දෑතින් දරා සිටී.

මල්ලව පොරකාරයෝ 
මෙය වැඩ සිටින මාලිගාවෙහි යටි මහලේ දෙපැත්තේ ඇති දොරටු දෙකට ඉහළින්ඇති සීලිමෙහි දක්නට ලැබේ
එක් සිතුවමක මොවුහු සිය දෑත් එකට පටලවා ගෙන සිටිති
අනිකෙහි මොවුහු එක් අතකින් අනෙකාගේ කෙස් කළඹ අල්ලාගෙන සිටින අතර අනික් අතින් අනිකාගේ අත පටලවාගෙන සිටී.

සඳ කිඳුරියෝ 
සද කිඳුරියන් සතර දෙනෙකු සහිත මේ සිතුවම හමුවන්නේ වැඩ සිටින මාලිගාවේ යටි මාලයේ සීලිමෙහිය
මොවුන්ගේ උඩුකය මිනිසෙකුගේද යටිකය සත්වයෙකුගේද හැඩයෙන් යුක්තය
නාරිලතා වැල 
එක් සිතුවමක් වැඩ සිටින මාලිගාවේ යටිමාලේ බිත්තියකද අනික යටිමාලේ සීලිමෙහිද දක්නට ලැබේ
ලියවැලක් අතින්ගත් කාන්තාවකගේ උඩුකය පමණක් ඇඳීමෙන් මෙය සිත්තම් කර ඇත
සිංහ රූප 
වැඩ සිටින මාලිගාවේ යටි මාලයේ පිට බිත්ති සරසා ඇත්තේ අඹන ලද සිංහ රූප වලිනි
එක් සිත්තමක එකිනෙකා දෙස බලාගත් සිංහයෝ දෙදෙනෙකි
දෙදෙනාටම ඇත්තේ එක් මුහුණකි
සිනාසෙන ආකාරයෙන් නිරූපිත මේ මුහුණු වටා කේශර ඇති හෙයින් එය කේශර සිංහයෙකුගේ මුහුණක් බව පැහැදිලිය
ඔහුගේ කටේ දෙකෙළවර දළ දෙකක්ද වෙයි
වැඩ සිටින මාලිගාවේ යටි මාලයේ සීලිමට පහළින් ගජසිංහ රූපය සිතුවම් කර ඇත
මෙය සිංහයෙකුගේ කඳකින්ද ඇතෙකුගේ හිසකින්ද යුතුය
ඇතා ආපසු හැරී බලන විලාසයෙන් නිරූපිත මෙහි සොඬය මදක් හකුලුවා ‍ගෙන ඇති අතර දළ දෙක උඩට විහිදුවා ඇත
වැඩ සිටින මාලිගාවේ යටි මාලයේ සීලිමට මදක් පහළින් මේ සිතුවම හමුවේ
වෘෂභ කුංජරය 
මෙම සිතුවම දක්නට ලැබෙන්නේ වැඩ සිටින මාලිගාවේ යටි මාලයේ සීලිමට මදක් පහළිනි
ගවයෙකුත් ඇතෙකුත් සටනකට මෙන් එකිනෙකාට මුහුණලා සිටිති
ගවයා පිට මෙන්ම ඇතා පිටද මිනිසෙක් සිටී.එවුන් දෑත් එක්කොට වඳින ස්වරූපයක් සිතුවම් කොට ඇත
හංස පූට්ටුව හා කුරුලු පූට්ටුව 
වැඩ සිටින මාලිගාවේ යටි මාලයේ සීලිමේ ඇති හංස පූට්ටු සිතුවම් දෙවර්ගයක් නිරූපණය කරයි
එහි එකක මැදම ඇති චක්‍රයෙහි හංසයෝ හතර දෙනෙකි
මේ චක්‍රයට පිටින්ද හංස පූට්ටු හතරකි
වෙනත් පක්ෂීන්ගෙන් සැදුණු පූට්ටු මාලිගාවේ යටි මාලයේ සීලිමෙහි සිතුවම් අතරෙහි ඇත
මල් රූප 
මල් රූප අතරෙහි අන්නාසි මල්,කඩුපුල් මල්,දෙලුම් මල්,කතුරු මල්,මානෙල් මල්,නෙලුම් මල්,දෑසමන් මල්,සපු මල් බහුලව හමුවේ
එහි පෙති ගණන,පෙති විහිද යන ආකාරය,ඒ හා සම්බන්ධ වැල් ආදිය පැහැදිලි ජ්‍යාමිතික රටාවකට අනුගතය
ඇසළ පෙරහැර 
වැඩ සිටින මාලිගාවේ යටි මාලයේ සීලිමට මදක් පහළින් ඇති පේකඩ වල මෙම රූප දක්නට ලැබේ
අලි ඇතුන්,බෙරකාරයන්,නැට්ටුවන්,බොරුකකුල්කාරයන්ද සිතුවම් කර ඇත
මිනිස් පූට්ටු 
අත් පා පටලවා ගත් මිනිස් රූප කිහිපයක් සංයෝගයෙන් සැදුණ පූට්ටු විශේෂයක් මාලිගාවේ සිතුවම් අතර හමුවෙයි
ක්‍රීඩාවෙහි යෙදී සිටින අය බව ඇඳුම් වලින් හෙළි වේ
නව ග්‍රහ මණ්ඩලය 
වැඩ සිටින මාලිගාවේ යටි මාලයේ වම් පැත්තේ සීලිමේ මුලම සිතුවමේ දක්වා ඇති සැටියට රවි ග්‍රහයා අශ්වයෙකු පිට ගමන් කරයි
චන්ද්‍ර ග්‍රහයා ඇතෙකු පිට ගමන් කරයි
නව ග්‍රහ මණඩල සිතුවම ඇඳ තිබෙන්නේ මැද පිහිටි ලක්ෂයකින් පිටතට විහිද යන මල් පෙති වැනි කොටස් තුළ මේ නව ග්‍රහයන් සතුන් පිට ගමන් ගන්නා විලාසයෙනි
ඔවුන්ගේ අත්වල ආයුධ වේ
පැරණි දොරටු සිතුවම් 
දළදා මාලිගාවේ දොරවල්වල සිතුවම් සමහරක් පැරණි ගොඩනැගිලි වලට අයත්ය
පුන් කලස්,මල් හා ලියවැල් රටා මෙහි දක්නට ලැබේ
නිල්,රතු,කහ,සුදු වැනි සියුම් රේඛාත් යොදාගෙන තිබේ
නව බුදු මැදුරේ චිත්‍ර 
නව බුදු මැදුරේ ඵලකවල ඇඳ ඇති චිත්‍ර නව සිතුවම් රීතියක් පිළිබිඹු කරයි
දළදා වහන්සේ පිළිබඳ වංශ කථාව කියාපාන මේ චිත්‍ර උපසේන ගුණවර්ධනගේ නිර්මාණයි
ආශ්‍රිත ග්‍රන්ථ 

සිත්තර මහිම-ජේ.බී.දිසානායක(2000)

ලංකා බිතු සිතුවම්

මධ්‍යකාලීන සිංහල කලා-ආනන්ද කුමාරස්වාමි

දළදා මාලිගාව
ප්‍රථම සඳ තරණය 

වෙලාව -	ප
ව. 7
02

යානය -	ඇපොලෝ 11

අභ්‍යවකාශගාමින්

නීල් ආම්ස්ටෝන්

මයිකල් කෝලින්ස්

එඩ්වින් ඕල්ඩ්‍

හැඳින්වීම 

	19-20 ශතවර්ෂවලදී තාරකා විද්‍යාත්මක ‍‍ක්ෂේත්‍රයේ සිදු වූ තාක්ෂණික දියුණුවත් නව උපකරණ නිපදවීමත් සමග අභ්‍යවකාශ තාක්ෂණය වේගයෙන් දියුණු විය
මෙහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස සඳ මත පා තැබිම සිදුවිය
සඳ මත පා තැබීම අභ්‍යවකාශ තරණයේ ඉතා වැදගත් පියවරක් විය
සඳ මත පා තැබි‍මේ කාර්ය සදහා පියවර කිහිපයක් සහය විය
ඒවා නම්‍,

	1.(1561-1642) ගැලිලියෝ ගැලිලි නක්ෂත්‍ර දුරේක්ෂය මුලින්ම නිපදවීම
2.(1642-1727) අයිසැක් නිව්ටන් "ගුරුත්වාකර්ශන නියමය" ඉදිරිපත්කිරීම
3.1957 සෝවියට් සංගමය(සංචාරක සගයා) "ස්පුට්නික්" නමැති ප්‍රථම කෘත්‍රිම චන්ද්‍රිකාව ගුවන් ගත කිරිම
4.1961 යුරි ගගාරින් අභ්‍යවකාශය ජය ගැනීම
5.1961 ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය නාසා ආයතනය පිහිටුවා ගැනිම
ප්‍රථම සඳගාමීන්

	'1.නීල් ආම්ස්ට්‍රෝංග්-
		1930 අගෝස්තු 5 ඇමරිකාවේ චැපකොන්ට් ගම්මානයේ උපත ලැබිය
වයස අවුරැදු 14 සිට ගුවන්යානා පැදවු ඔහු 1955 		ගුවන් කටයුතු පිළිබද ඉන්ජිනේරු උපාධිය ලැබුවේය
2.මයිකල් කෝලින්ස්-
		1930 ඔක්තෝම්බර් 31 වනදා ඉතාලියේ උපත ලැබු අතර යුධ පවුලකින් පැවත එයි
1966 ජූලි 18 ජේම්ස් යං (James yung) සමග 				අභ්‍යවකාශයෙහි දින 3ක් ගත කළේය
3.එඩ්වින් ඔල්ඩ්‍රිරින්
		1930 ජනවාරි 30 ඇමරිකාවේ නිව් ජර්සි නගරයේ උපත ලැබුවේය
1951 දී විද්‍යාවේදී උපාධියක් ලැබු ඔහු 1963දී විද්‍යා ආචාර්ය උපාධිය ලැබුවෙකි
අභ්‍යවකාශයානය 

	මෙම යානය කොටස් තුනකින් සමන්විත විය
ඒවා නම්,

		1.පාලන මොඩියුලය(මවු යානය)

		2.සේවා මොඩියුලය		3.චන්ද්‍ර යානය(රාජාලියා)'''	මෙය නාසා ආයතනය විසින් නිපදවු අතර එහි ක්‍රියාකාරිත්වය විමසීමට කැනරි දුපත් ආදියෙහි මධ්‍යස්ථාන රැසක් පිහිටුවා තිබුණි
නාසා ආයතනය විසින් මර්කරි, ජෙමිනි යන යෝජනා ක්‍රමවලට පසුව දියත් කරන ලද ඇපලෝ යෝජනා ක්‍රමය මගින් මෙම යානාව ගුවන් ගත කරන ලදි
මෙම යානය ටොන් 3100 බරකින් යුක්ත විය
ගුවන් ගමන ඇරඹිම 

	ඇපලෝ 11 යානය,සැටර්න් [saturn 5] 5 නම් රොකටය මගින් ගුවන් ගත වූහ
ගුවන් ගත වි විනාඩි 11 තත්පර 42 කට පසුව සැටර්න් රොකටයේ ක්‍රියාකාරිත්වය නවතා පෘථිවිය වටා කක්ෂ ගත වූහ
පසුව නියමුවන් රැගත් ඇපලෝ යානය කිසිවකුගේ මෙහෙයවීමකින් තොරව සඳ වටා කිහිපවරක් ගමන් කර ඇති අතර හුස්ටන් මධ්‍යස්ථානය සමග නිරතුරුව පණිවිඩ හුවමාරු  කර ගත්හ
සඳ මත කාර්යය	1-ජූලි 21 ශ්‍රි ලංකාවේ වේලා‍වෙන් පෙරවරැ 8.08ට නීල් ආම්ස්ටෝන් චන්ද්‍රයානයේ දොරටුව  විවෘත කර සඳ මතට පා තැබීම
පා 				තැබිමෙන් පසු කළ ප්‍රකාශය

		"මෙය මිනිසෙකුගේ එක් පියවරක් පමණයි
එහෙත් මෙය මිනිස් සංහතිය ම ඉදිරියට තැබු වේග‍වත්ම 						පිම්මක් වනු ඇත
"
					(නීල් ආම්ස්ට්‍රෝංග්)

	2-දෙවනුව ඕල්ඩ්‍රින් සඳ මතට පා තැබීය
3-රිදියෙන් නිමකළ සමරැවක් සඳ මත සවිකීරිම
එහි මෙ‍සේ සදහන් විය
"වර්ෂ එක්දහස් නවසිය හැටනවයක් වු ජුලි 21 දින පෘථිවි ග්‍රහයා වෙතින් පැමිණි මුල්ම මිනිස්සු සඳ මතට 						පා තැබුහ
සාමය පතා අපි මෙහි පැමිණියෙමු
"

	4-සූර්ය සුළං රඳනකය නමැති උපකරණය  සවි කිරීම
5-ඇමරිකානු ජාතික ධජය තැන්පත් කිරීම
6-නීල්ආම්ස්ට්‍රෝංග්  විශේෂ ආයුධයක් යොදා ගෙන චන්ද්‍ර පාෂාණ සහ පස් කිලෝග්රැම් 380 ක් විශ්ලේෂණය සඳහා එක්රැස් කර ගත්තේය
ආපසු පෘථිවි තලයට පැමිණීම 

	නියමුවන් තිදෙනා රැගත් ඇපලෝ යානය  ජුලි 24 වනදා රාත්‍රියේ පැයකට සැතපුම් 24,641 වේගයෙන් පෘථිවි වායුගෝලයට ඇතුළු 	විය
"හෝර්නට්"(Hornut)		නැමති  නෞකාව ඇපලෝ යානය ‍ගොඩ බැස්සවීමේදි සිදුවන අනතුරු වළක්වාලීමට සුදානමින් සිටියේය
පැරෂුට් කුඩ තුනකින් යානයේ වේගය අඩු 		කරනු ලැබිණි
ප්‍රථම සද ගමනින් පසු 

1969 ජූලි මස සිදු වු සඳ තරණයෙන් පසු ‍බොහෝ රටවල් සඳ තරණයට උනන්දු වුහ
1.ඇමරිකානු විද්‍යාඥයෝ ඇපලෝ 12,13,14,15,16,17 මගින් සඳ පිළිබද ‍තොරතුරැ ග‍වේෂණය කිරිම
2.1969 නොවැම්බර් මස ඇපලෝ 12 යානයෙන් සඳ වෙත ගිය චාල්ස් ‍ කොන්රඩ් ,ඇලන් බීන් සහ රිචඩ්  ගොර්ඩන් සඳ මත පර්යේෂණාගාරයක් පිහිටු වීම
3. ඇපලෝ 16 දුරදක්නයක්  සඳ මත සවි කිරිම

		4. ඇපලෝ 17 සඳ මතට යැවීම

		5.1972 දෙසැම්බර් 07 වන දින  චැලෙන්ජර් (Challenger''') චන්ද්‍රයානය සඳ මත ගොඩ බැසීම හා කෘත්‍රිම චන්ද්‍රිකාවක් සඳ වටා කක්ෂ ගත කිරිම
මේවාත් බලන්න
 අඡටාකාශගාමියා

මුලාශ්‍ර
	
 Neil Armstrong
 NASA 
 හත ශ්‍රේණිය සිංහල භාෂාව හා සාහිත්‍යය පෙළ පොත(2008), අධ්‍යාපන ප්‍රකාශන දෙපාර්තමේන්තුව,

අභ්‍යවකාශ ගවේෂණය
ඇබොට් (Abbott) 1996 දී දක්වන ආකාරයට සුනාමි යනු ජපන් වචනයක් වන අතර එහි අදහස "විශාල වරාය රළ යන්නයි
" ඈත මුහුදේ පවතින උඩින් අඩු රළ වරායට පැමි‍ණෙන විට වරායේ පටු ස්වරූපය නිසා උඩින් වැඩි වීම සිදු වේ
මෙය ජපන් ජාතිකයෝ සුනාමි ලෙස හදුන්වති
රොජස් සහ ෆිසි විසින් සුනාමි හදුන්වන්නේ උදම් රළ වශයෙනි
ටෙල්ෆර්ඩ්ට අනුව සුනාමියක් යනු දිගින් වැඩි උසින් අඩු ගැඹුරු මුහුදේදී සුළු වශයෙන් දැකගත හැකි තරංග විශේෂයකි
සුනාමි පිළිබඳ වෙබ් අඩවිය සඳහන් කරන්නේ සාගරික ජලකඳ ක්ෂණිකව කැළඹීමකට ලක්වී සිරස්ව නිර්මාණය වන ජල තීරුවක් නිසා සෑදෙන දිය රැල්ලක් හෝ දිය රළ කිහිපයක් එකතු වීමෙන් නිර්මාණය වන තරංග සුනාමි තරංග ලෙසයි
සුනාමි ඇතිවීමට බලපාන සාධක 

 සාගර පතුලේ ඇතිවන භූමිකම්පා
 නායයාම් ඇතිවීම ( උදා
1958 ඇලස්කාවේ ලිතියා කඳු වල නායයෑමක් නිසා සුනාමි තරංග ඇතිවිය
)
 යමහල් විදාරණය (ගිනි කදු ක්‍රියාකාරිත්වය ) හේතු‍කොටගෙන පිටවන ද්‍රව්‍ය මගින් සාගර තරංග සුනාමි තරංග බවට පත්වීම
 උල්කාපාත කඩාවැටීම හා විශාල හිම කඳු සාගරයට කඩාවැටීමෙන්

සුනාමි පෙරනිමිති 

සුනාමියක් පැමිණීමට පෙර බොහෝ විට අනතුරු ඇඟවීම් නොලැබේ
නමුත් සුනාමි සාමාන්‍යනේ හටගන්නේ ජලය ආශ්‍රිත සිදුවන භූමිකම්පාවකින්ය
නොගැඹුරු දියේ හට ගැනීම, වැඩි ප්‍රබලත්වය, ජලයේ ගැඹුර හා ප්‍රමාණවත් ජල ස්කන්ධයක් යන කරුණු සම්පූර්ණ නම් සුනාමියක් ඇති වීමට පුළුවන
ප්‍රබලත්වය 4.2 වූ භූමිකම්පාවක් ඇතිවී විනාඩි 15 තුළ සාමාන්‍යයෙන් ජපානයේ විශාල ප්‍රදේශයක් ජලයෙන් යට කළ හැකි සුනාමියක් ඇති විය හැකිය
ගොඩබිමට ලඟාවන පළමු සුනාමි තරංගය නිම්නයක් (දෙකිඳ) ආකාර නම් වෙරළාශ්‍රීත ජලය පැහැදිලි ලෙස අඩුවී සාමානයෙන් දියේ ගිලී පවතින ප්‍රදේශ නිරාවරණය වේ
මෙය උවදුරෙන් දුරස්වයාමට පෙර කඩා වදින සුනාමියක පෙරනිමිත්තකි
වෙරළාශ්‍රිතව සිටින පුද්ගලයෙකුට හදිසියේම මුහුද පසුපසට ගමන් කිරීමක් දක්නට ලැබුණොත් (මේ සමඟම චූෂණ ශබ්දයක්ද ඇසුණු බව බොහෝ නොමැරී බේරුණු පුද්ගලයෝ වාර්තා කර ඇත) ඔහුට ගැලවීමට ඇති එකම අවස්ථාව වන්නේ උස් ප්‍රදේශයකට පළා යාම හෝ උස් ගොඩනැගිල්ලක ඉහළ මාලයට නැගීමයි
2004 දී ඉන්දියන් සාගරයේ ඇතිවූ සුනාමියේදී නැගෙනහිරින් සුනාමි රළවලින් යටවුණු අප්‍රිකානූ හෝ අනෙක් බටහිර වෙරළ වලින් මුහුද පසුපසට යාමක් වාර්තා නොවිණි
එයට හේතුව එම රැල්ලේ ස්වාභාවයයි
එය නැගෙනහිර දෙසින් විභේද රේඛාවට පහළින් ගමන් කළ අතර බටහිරදී විභේද රේඛාවට ඉහළින් ගමන් කළේය
අප්‍රිකාව හා අනෙක් බටහර වෙරළ ගොදුරු වූයේ බටහිරින් ඇතිවූ රළ පහරිනි
සාගරයේ හටගන්නා සුනාමි තත්ත්වයන්ගෙන් 80% ක්ම ඇතිවන්නේ පැසිෆික් සාගරයේය
නමුත් අභ්‍යන්තර විල් වැනි විශාල ජල ස්කන්ධයක් පවතින ඕනෑම ස්ථානයක සුනාමි ඇතිවිය හැකිය
නායයාම, ගිනිකදු පිපිරීම් හා භූ කම්පන මගින් මේවා ඇතිවිය හැකිය
ඉන්දියන් සාගරයේ ඇති වූ සුනාමිය පිළිබඳව 2008 අප්‍රේල් පළවූ Geogrophical සඟරාවට අනුව 2004 දෙසැම්බර් 26 දින ඉන්දියන් සාගරයේ ඇතිවූ සුනාමිය කලාපයකට බලාපොරොත්තු විය හැකි දරුණුතම සුනාමිය නොවේ
Geophysical journal Juternation හි සම ලේඛක දකුණු කැලිෆෝනියා සරසවියේ සුනාමි පර්යේෂණ ආයතනයේ මහාචාර්ය Cosrs synolakis ට අනුව අනාගතයේ ඇතිවන සුනාමියකින් ඉන්දියන් සාගර කලාපයේ මැඩගස්කරය, සිංගප්පූරුව, සෝමාලියාව,බටහිර ඔස්ට්‍රේලියාව යන රටවලට හානි පැමිණය හැකිය
නත්තල් දිනයට පසුදා සුනාමියෙන් 30,000 පමණ පුද්ගලයන් මියගිය අතර බොහෝ සිරුරු හඳුනාගැනීමට නොහැකි වූ අතර තවත් බොහෝ දෙනෙක් අතුරුදහන් විණි
නිල නොවන වාර්තා වලට අනුව මිලියනයකට ආසන්න ප්‍රමාණයක් මිනිසුන් සෘජුවම හෝ වක්‍රව සුනාමිය හේතුවෙන් මියගොස් ඇත
සුනාමි ක්‍රියාකාරිත්වයේ ඓතිහාසික තොරතුරු 
ලෝකයේ පැරණිම ගොඩගැලීම ලෙස සදහන් වන්නේ මීට වසර 2500 කට පෙරය