Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
ඔවුන්ගේ අරමුණ වන්නේ ඔවුන්ට විෂය වූ ක්ෂේත්‍ර වල සමාජ හා ආර්ථික ජීවිතය පාලනය කිරීමයි
මෙලෙස උදාහරණයක් ලෙස වානේ සංස්ථාව මිල මට්ටම් හා වැටුප් වල පොදු ක්‍රියාමාර්ග සාකච්ඡා කිරීම එක්රැස් වන වානේ කර්මාන්තයේ ව්‍යාපාරික ප්‍රමුඛයන්ගෙන් සැදුම්ලත් කාටල ගිවිසුමක් විය හැක
රටක දේශපාලන හා ආර්ථික බලය එවැනි කණ්ඩායම් මත රදා පවත්නා විට සංස්ථාකරුවන්ගේ පද්ධතියක් ඇති වෙ
සංස්ථාවද යන වචනය කෝපස් (Corpus) යන ශරීරය සඳහා වන ලතින් වචනයෙන් ව්‍යුත්පන්න වී ඇත
මෙම අදහස විශේෂිත සංකල්පයක් වන ව්‍යාපාර සංස්ථා හා සම්බන්ධ නොවේ
නමුත් වැඩිදුරටත් එක්තැන් කරනු ලබන ඕනෑම දෙයක් පොදුවේසඳහන් කරනු ලබයි
ශරීරයේ විවිධ කොටස් එහි ජීවය පවත්වා ගැනීමට විවිධ භූමිකා ඉටුකරන ආකාරයට, විවිධ අංග, උදාහරණයක් ලෙස ශිල්ප ‍ශ්‍රේණි, විශ්ව විද්‍යාල, ආශ්‍රම, විවිධ ඉඩකඩම් ආදී සෑම දෙයක්ම සමාජයේ ජීවය රදා පැවැත්මට අදාලව භූමිකාවක් රඟදක්වන බව එහි භාවිතයන් මඟින් මුළු සමාජයම මධ්‍යකාලීන යුරෝපීය සංකල්ප තුලින් පෙන්නුම් කරයි
විවිධ න්‍යාය වාදීන්ට අදාල සංස්ථාවාදය යනු ඒකාබද්ධ රුචිකත්වයන් රජය සමඟ එකතුවීමෙන් වැඩවසම් ක්‍රමයේ නූතන සංස්කරණයක් ගොඩ නැංවීමට දැරූ උත්සායකි
මෙය 1920 සහ 1930 කාලයේදී බ්‍රසීලයේ ජෙටුලියෝ වර්කස් (Getulio Vargas) ගේ පාලන කාලයේ සමාජ සුභසාධන කටයුතු වල ආරම්භයත් සමඟ ප්‍රචලිත විය
පසුව නූතන ධනවාදය යනුවෙන්  හඳුන්වනු ලැබූ ආකෘතියක් ඔහු විසින් ක්‍රියාත්මක කරන ලදී
එහි පරමාර්ථ මධ්‍යස්තවූ අතර සම්පූර්ණයෙන්ම නිදහස් වෙළඳපොලට විවෘත නොවීය‍‍
අනෙක් අතර සංස්ථාවාදය සම්පූර්ණයෙන්ම රාජ්‍ය නීතියක් වීමට අවශ්‍ය නොවුණි
ස්පාඤ්ඤ, පෘතුගාලය හා ඉතාලිය මෙම සංකල්පවේදය අත්හදා බැලුවේ 1900යේ මුල් කාලයේදීය
දේශපාලන විද්‍යාඥයින් පවා සංස්ථාවාදය නම් භාවිතය විවිධ ක්‍රියාවන් පැහැදිලි කිරීම සඳහා යොදා ගන්නා ලදී
රජය විසින් බලපත්‍ර ක්‍රමය තුළින් හා නිල බලයන් පිහිටවනු ලැබූ සමාජ, ආගමික, ආර්ථික හෝ ජනප්‍රිය සංවිධාන පාලනය, ඵලදායී ලෙස ඔවුනගේ නායකත්වය තෝරාගැනීම හෝ එම සංවිධාන වල නීත්‍යානුකූලත්වයේ මූලාශ්‍රය ලෙස රජය කටයුතු කිරිම මඟින් රාජ්‍ය අධිකාරිත්වයට අභියෝග කිරීමට එම ආයතන වලට ඇති හැකියාව සීමා කිරිම මෙන්ම ඇතැම් අවස්ථාවල සංස්ථා මඟින් එම ආයතන සෘජුව හෝ වක්‍රව පාලනය කරමින් පවත්වා ගැනීම් ආදී ක්‍රියාවන් සංස්ථාවාදය තුලින් පැහැදිලි කල හැක
මෙම භාවිතය පෙරදිග ආසියානු අධ්‍යයන වල විශේෂයෙන්ම පොදු වන අතර ඇතැම් අවස්ථාවල රාජ්‍ය සංස්ථාවාදය ලෙසද හඳුන්වනු ලබයි
ඕස්ට්‍රේලියාවේ ප්‍රොපෝස් පද්ධතිය (Propars System) වැනි බටහිර යුරෝපා රටවල භාවිතයන් විස්තර කිරීම සඳහා ඇතැම් විශ්ලේෂකයන් විසින් නූතන සංස්ථාවාදය යන සංකල්පය භාවිතාකර තිබේ
පොදු සංස්ථාවල යහපතට වඩා රජයේ පෞද්ගලික සංස්ථා වල යහපත සංවර්ධනය දැක්වීම සඳහා මෑත වර්ශ වලදී සැලකිය යුතු ලෙස සංස්ථාවාදය යන සංකල්ප යොදාගෙන තිබේ
ආර්ථික විද්‍යාඥයා යනු, සමාජ විද්‍යාවක් වන ආර්ථික විද්‍යාවේ විශේසඥයෙකි
මොහු ආර්ථික විද්‍යාවේ න්‍යායන් සහ සංකල්ප අධ්‍යනය කිරීම, ගොඩනැගීම හා යෙදවීමත් ආර්ථික ප්‍රතිපත්තිය ගැන රචනා කිරීමක් සිදු කරයි
මෙම ක්ෂේත්‍රය තුළ අනු ක්ෂේත්‍ර රාශියක් ඇත
මේවා දාර්ශනික න්‍යායන්ගේ සිට වෙළඳපොල, සාර්ව ආර්ථික විශ්ලේෂණය, සූක්ෂම ආර්ථික විශ්ලේෂණය හෝ මූල්‍යමය විශ්ලේෂණය වැනි ඉලක්ක ගත අධ්‍යනයන් දක්වා විහිදේ
ආර්ථික මිතිකය, සංඛ්‍යානය, ආර්ථික ගණනය කිරීමේ ආකෘති, මූල්‍ය ආර්ථික විද්‍යාව සහ සංඛ්‍යානය, ආර්ථික ගණනය කිරීමේ ආකෘති, මූල්‍ය ආර්ථික විද්‍යාව සහ ගණිතමය ආර්ථික විද්‍යාව වැනි ක්‍රම සහ මෙවලම් මෙහිදී යොදාගනී
ශාස්ත්‍රානුකූලව 
ශාස්ත්‍රානුකූලව දක්වා ඇති ආර්ථික විද්‍යවේ වෘත්තීයකරණය 1900 වකවානුවේ සිට ආර්ථික විද්‍යාවේ ඇතිවූ ප්‍රධාන වෙනස ලෙස පැහැදිලි කර තිබේ
බොහෝ ප්‍රධාන විශ්ව විද්‍යාල තුළ ආර්ථික විද්‍යාව සඳහා ශ්‍රාස්ත්‍රීය උපාධි ප්‍රධානය කරන ආර්ථික විද්‍යා පීඨ, පාසල් හෝ දෙපාර්තමේන්තු පිහිටුවා තිබේ
කෙසේ නමුත් බොහෝ ප්‍රසිද්ධ ආර්ථික විද්‍යාඥයන් බිහිවී තිබෙන්නේ ගණිතය, ඉංජිනේරු විද්‍යාව, ව්‍යාපාර, නීතිය, සමාජ විද්‍යාව හෝ ඉතිහාසය යන ක්ෂේත්‍ර තුළිනි
සෑම වසරකම ආර්ථික විද්‍යා ක්ෂේත්‍රය සඳහා කැපී පෙනෙන බුද්ධිමත් මෙහෙවරක් සිදු කරන්නන් වෙනුවෙන්, 1968දී ස්වෙරිජ්ස් රික්ස්බෑන්ක් (Sveriges Riksbank) විසින් පිහිටුවන ලද නොබෙල් අනුස්මරණ ත්‍යාගය පිරිනමනු ලබයි
සෑම වසරකම ඔක්තෝබර් මාසයේදී සම්මානලාභීන් ප්‍රකාශයට පත්කරනු ලබයි
ඇල්ෆ්‍රඩ් නොබෙල්ගේ මරණය අනුස්මරණය කරන දෙසැම්බර් 10 වෙනිදා මොවුන්ට තමන්ට හිමි ත්‍යාගය (මුදල් ප්‍රමාණය, රත්‍රං පදක්කම හා ඩිප්ලෝමාව) ප්‍රධානය කරයි
වෘත්තීන් 
ආර්ථික විද්‍යාඥයන් ශාස්ත්‍රීය, රාජ්‍ය සහ පෞද්ගලික අංශයේ වැනි බොහෝ ක්ෂේත්‍ර වල නියැලී සිටි
ඔවුන් ආර්ථික ක්‍රියාකාරකම් වල උපනතීන්, ආර්ථික විශ්‍රම්භ මට්ටම් සහ පාරිභෝගික ආකල්ප සොයා ගැනීම සඳහා දත්ත සහ සංඛ්‍යාද අධ්‍යයනය කරනු ලබයි
මෙම තොරතුරු තක්සේරු කිරීම සඳහා ඔවුන් සංඛ්‍යානමය විශලේෂණයෝ උසස් ක්‍රමයන්, ගණිතය, පරිගනක වැඩසටහන් නිර්මාණය යොදා ගැනීම සහ පද්ධතියක කාර්යක්ෂමතාව වැඩි කිරීමේ ක්‍රම යෝජනා කිරීම හෝ උපනතීන් ඇතිවීමත් සමඟම ඉන් වාසි ලබාගන්නා ආකාරය දක්වයි.

වෛද්‍ය, නීතිය හෝ ඉංජිනේරු වැනි විධිමත් වෘත්තීන් නිර්වචනය කිරීමට වඩා ආර්ථික විද්‍යාඥයා යන වෘත්තීය ප්‍රභේදය නිර්වචනය කිරීම අපහසු වේ
උදාහරණයක් ලෙස නීති උපාධියක් සහ රාජ්‍ය වලංගු පත්‍රයක් හිමි නීතිය ප්‍රගුණකල පුද්ගලයෙකු නීතීඥයෙකු ලෙස නිර්වචනය කල හැකිය
නමුත් ආර්ථික විද්‍යාඥයෙකු සඳහා එසේ නීතියෙන් නියම කරනු ලබන අධ්‍යාපන සුදුසුකමක් හෝ බලපත්‍රයක් නොමැත
සමහර රැකියා මට්ටම් වලදී ආර්ථික විද්‍යාව සඳහා ප්‍රථම උපාධියකට හෝ පශ්චාත් උපාධියකට හිමිකම් කීම ආර්ථික විද්‍යාඥයෙකු වීම සඳහා අවම විස්වාසනීයත්වය ලෙස සැලකේ.  කෙසේනමුත් එක්සත් ජනපදයේ ඇතැම් රාජ්‍ය ප්‍රදේශ වල ආර්ථික විද්‍යාව සඳහා විශ්ව විද්‍යාල පාඨමාලා 4ක් හෝ ඊට වැඩි සංඛ්‍යාවක් හදාරා ඇති පමණින් එම පුද්ගලයා ආර්ථික විද්‍යාඥයෙකු ලෙස සැලකේ.  ක්‍රීඩා න්‍යාය, ගණිතමය මූලය වැනි ව්‍යවහාරික ගණිත ක්‍රමයන් හෝ සංඛ්‍යානය වැනි අදාල පුහුණුවක් ලබා ඇති පුද්ගලයෙකුට වෘත්තිය ආර්ථික විද්‍යාඥයෙකු වීම සඳහා අවශ්‍ය කුසලතා ලබාගත හැකිය
ආර්ථික විද්‍යාවේ ඇති බොහෝ ක්ෂේත්‍ර අතරින් එක් ක්ෂේත්‍රයක වැඩකරන වෘත්තිකයෙකු හෝ මෙම විෂයට අදාලව ශාස්ත්‍රීය උපාධියක් ලබා ඇති පුද්ගලයෙකු බොහෝ විට ආර්ථික විද්‍යාඥයෙකු ලෙස සලකනු ලබයි
එසේම මෙම ඕනෑම ක්ෂේත්‍රයක වැඩකරන පුද්ගලයෙකුට ආර්ථික විද්‍යාඥයෙකු වීම සඳහා හිමිකම් කිවහැක
ලාභ අරමුණු කර නොගත් ආයතන හෝ ලාභ උපයන්නේ නොමැති ආයතන, ව්‍යාපාර පරිපාලනය, අලෙවිකරණය, සභාකක්ෂ මන්ත්‍රණය, වාණිජ්‍ය, ගණකාධිකරණය, මූලය හෝ බැංකු යන ඒවායේ ආර්ථික විද්‍යාඥයන් කටයුතු කරයි
ප්‍රතිපත්තියක් නීතිගත කිරීමට ප්‍රථමයෙන් බොහෝවිට දේශපාලඥයන් ආර්ථික විද්‍යාඥයන්ගේ උපදෙස් ලබාගනී
එසේම බොහෝ විකුණුම්කරුවන්ට ආර්ථික විද්‍යාව සම්බන්ධව උපාධියක් ඇත
(ආර්ථික පුහුණුවක් ඇති දේශපාලඥයින්ගේ ලයිස්තුව බලන්න)
යම් කිසි ජන සමාජයක විවිධාකාර වූ භාණ්ඩ හා සේවා මිලදී ගෑනීම සඳහා භාවිතා කරන පොදුවේ පිළිගන්නා ඹ්නෑම හුවමාරු මාධ්‍යයක් මුදල් වශයෙන් සැලකිය හැකිය
මුදල්, භාණ්ඩ හා සේවාවන්ගේ ගෙවීම් කිරීමට සහ ණය නැවත ගෙවීම සඳහා සාමාන්‍යයෙන් පිළිගත් දෙයකි
අය කිරීමේ මාධ්‍යයක් ලෙස, වටිනාකමේ ඒකකයක් ලෙස සහ වටිනාකම් සම්භාරයක් ලෙස මුදලේ ප්‍රධාන භාවිතයන් වේ
විලම්භීත ගෙවීමකට මුදල් අවශ්‍ය කරන බව සමහර කර්තෘවරු ප්‍රකාශකර තිබේ
විශේෂයෙන්ම විශාල ප්‍රමාණයක් සංසරණය වන නීතිමය වලංගුභාවය සහිත මුදල් සහ විවිධ වර්ග වල මූල්‍ය තැන්පතු ගිණුම්, ඉල්ලුම් තැන්පතු, ඉතිරිකිරීමේ ගිණුම් හා තැන්පතු සහතික වශයෙන් මෙම හුවමාරුවන් සඳහා භාවිතා කරන දේ මුදල් වලට අයත්වේ
වර්තමාන ආර්ථිකයේ මුදල් සැපයුමේ කුඩාම කොටස වන්නේ වලංගු මුදල්ය
මුදල් සත්‍ය වටිනාකමක් ලෙසට පමණක් නොව ආර්ථික විද්‍යාවේ මූලික මූලද්‍රව්‍යයකි
මුදල් ආර්ථික විද්‍යාව අධ්‍යනයේදී අත්‍යාවශ්‍ය දෙයක් වන අතර සහ මූල්‍ය හා සම්බන්ධකරණ ප්‍රභල ආකාරයක්ද වේ
මුදල් නොමැතිකම වෙළඳපොල ආර්ථිකය අකාර්යක්ෂම කිරීමට බලපාන්නේ මුදල් වෙළෙන්දන්ගේ එක වේලාවට සිදුවන වුවමනාවන්ට සහ හුවමාරුව සිදුවීමට පෙර එකසමාන වටිනාකම් සහිත ගිවිසුම්වල අවශ්‍යතාවයන්ට මුදල් අත්‍යාවශ්‍යම සාධකයක් වීම නිසාය
ශ්‍රම අංශයේ සහ වෙළදාමේ දිරිගැන්වීමද මුදලේ භාවිතයක් ලෙස සිතිය හැක
මුදලේ පරිණාමය 

මුදලේ පරිණාමය විවිධ අවස්ථාවන් කිහිපයක් යටතේ පැහැදිලි කළ හැක
ඍජු භාණ්ඩ හුවමාරුව 
මෙම ක්‍රමය යටතේ තම නිෂ්පාදිත භාණ්ඩයේ අතිර්‍රක්තය වෙනත් අයෙකුට දි ඹහුගෙන් තමාට අවශ්‍ය දෙයක් ලබා ගන්නා ලදි
පටු අවශ්‍යතා ඇති ස්වයංපෝෂිත ග්‍රාමීය සමාජයන්හි මෙම භාණ්ඩ හුවමාරු ක්‍රමය පහසුවෙන් ක්‍රියාත්මක කළ හැකිවිය
නමුත් මිනිසුන්ගේ අවශ්‍යතා සංකීර්ණ වීමත් සමග මෙම භාණ්ඩ හුවමාරු ක්‍රමය අසාර්ථක විය
භාණ්ඩ මුදල් 

‍‍‍ඓතිහාසිකව බලන විට විවිධ ද්‍රව්‍ය රැසක්ම විවිධ අවස්ථාවන්හි හුවමාරු මාධ්‍ය ලෙස භාවිතා වී ඇත
සිප්පිකටු, ලුණු, දුම්කොළ, තඹ, යකඩ, රත්රන්

රැගෙන යාම අපහසු වීම, ඉක්මනින් විනාශ වීම යනාදී දුෂ්කරතා පැවතීම හේතුවෙන් භාණ්ඩ මුදල් භාවිතයද අසාර්ථක විය
කඩදාසි මුදල් 

කඩදාසි ව්‍යවහාර මුදල් භාවිතය ප්‍රචලිත වී ඇත්තේ හුවමාරු මාධ්‍යයක් වශයෙන් ඵය ලබා දෙන පහසුව නිසාය
මුදල් 	නෝට්ටු පහසුවෙන් එහා මෙහා ගෙන යා හැකි අතර, ඒකරාශී කර තබා ගැනිමද පහසුය
බැංකු මුදල් 

වාණිජ බැංකු පවත්වාගෙන යන ඉල්ලුම් තැන්පත් හෙවත් ජංගම ගිණුම්වල ශේෂ බැංකු මුදල් ලෙස හඳුන්වයි. ජංගම ගිණුම් වල ශේෂ  ගනුදෙනු සඳහා භාවිතා කරන්නේ චෙක්පත් නිකුත් කිරීමෙනි
චෙක්පත් ව්‍යවහාර මුදල් ලෙසම ගනුදෙනු සඳහා භාවිතා කරයි
බැංකු මුදල් ව්‍යවහාර මුදල් මෙන්ම 100% ක්ම ද්‍රවශීලතාවයෙන් යුක්ත යැයි පිළිනොගනී
එහෙත් බැංකු මුදල් ආසන්න මුදල් වලට වඩා ද්‍රවශීලතාවයෙන් යුක්තය
මුදල් වල ලක්ෂණ 
 පොදු පිළිගැනීම 
 සමජාතීය වීම
 පහසුවෙන් හදුනාගත හැකිවීම
 කල්පැවතීම
 පහසුවෙන් ගෙනයා හැකිවීම
 කුඩා කොටස්වලට බෙදිය හැකිවීම
 හිඟකමක් තිබීම
 වටිනාකම සමබරව පැවතීම
 පහසුවෙන් නිපදවිය නොහැකිවීම

මුදලේ කාර්යයන් 

 විනිමය මාධ්‍යයක් ලෙස කටයුතු කිර්‍රම - එනම් භාණ්ඩ හුවමාරුවේදී අතරමැදියෙකු ලෙස ක්‍රියාකිර්‍රම
 වටිනාකම මැනීමේ මිනුම්දණ්ඩක් වීම - නූතන මුදල් ආර්ථීකයන්හි වටිනාකම සැසඳීමට, වටිනාකම මැනීමට මුදල් භාවිතය ඉතා වැදගත් වී ඇත
විලම්භීත ‍ගෙවුම් මාධ්‍යයක් ලෙස ක්‍රියාකිර්‍රම - වර්තමාන ගණුදෙනුවක වටිනාකම අනාගතයේදී ගෙවිය හැකිවීම
වටිනාකමේ සන්නිධියක් ලෙස ක්‍රියාකිර්‍රම- මුදල් රැස් කර තබා ගත හැකි වීම
ආයෝජන මාධ්‍යයක් ලෙස ක්‍රියාකිර්‍රම

මුදලේ වටිනාකම 

මුදලේ වටිනාකම යනු භාණ්ඩයක් හෝ සේවාවක් සමඟ හුවමාරුවේදී එහි ඇතිවන වටිනාකම හෙවත් මුදලේ ක්‍රයශක්තියයි
එනම් මුදලින් මිලදී ගතහැකි භාණ්ඩ හා සේවා ප්‍රමාණයයි
මෙය මිලමට්ටම මත රඳා පවතිනු ඇත
ශ්‍රී ලංකාවේ මුදල් 

මුදල් නීති පනතේ 49වැනි වගන්තිය යටතේ ශ්‍රී ලංකාවේ ව්‍යවහාර මුදල් නිකුත් කිරීමේ පරම අධිකාරිය හා බලය ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුවට හිමිවේ
ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුව මඟින් නිකුත් කරන ලද මුදල් නෝට්ටු හා කාසි ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුවේ හිමිකම් වන අතර ඒවා ශ්‍රී ලංකාව ඇතුලත ඕනෑම මුදල් ප්‍රමාණයක් ගෙවීම සඳහා නීත්‍යානුකූල මුදල් ලෙස සැලකේ. 

1952/1953 වර්ෂයන්හි ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුව විසින් ප්‍රථම වරට ව්‍යවහාර මුදල් නෝට්ටු නිකුත්කරීම ආරම්භ කරන ලදී
එහෙත් නෝට්ටු සඳහා දේශීය ලාංඡන යොදා ගැනීමත්, සිංහල භාෂාව යොදා ගැනීමත් 1956දී සිදුවිය
1963දී මහ බැංකුව ප්‍රථම වරට කාසි නිකුත් කිරීම ආරම්භ කරන ලදී
දැනට රු 5000, රු 2000, රු 1000, රු 500, රු 100, රු 50, රු 20 හා රු 10 යන අගයන්ගෙන් යුත් මුදල් නෝට්ටුද රු 10, රු 5, රු 2, රු 1 හා ශත 50, ශත 25 යන අගයන්ගෙන් යුත් කාසිද නිකුත් කෙරේ
මුදල් වල විවිධ ආකාරයන්  

භාණ්ඩ හා සේවා මිලදී ගත හැකි ණය ගෙවිය හැකි  ඕනෑම ස්වරෑපයක දැයක් මුදල් නම් වේ
මුදල් වන ප්‍රධාන වැදගත් කම් හුවමාරැ මාධ්‍යයක් වීම, ගබඩා කල හැකි වීම හා මැනිය හැකි වටිනාකමක් ඇති දෙයක් වීමයි
සමහර කතෘන් මුදල් යනු " සම්මත විලම්භිත ගෙවිම් මාධ්‍යයක්" ලෙස හදුන්වා ඇත
මුදල් වලට සංසරනය වන ව්‍යවහාර මුදල් මෙන්ම, ඉතිරි කිරිමේ ගිණුම්, ඉල්ලුම් තැන්පතු හා තැම්පතු සහතික අයත් වේ
ත්මන් සමාජයේ ව්‍යවහාරික මුදල් යනු, මුදල් වල කුඩාම ඒකකයයි
මුදල් යනු ඝනව වටිනාකම ඇති‍  ඒකකයක් නොව, ආර්ථිකයේ පිලිගත් වටිනාකමක් ඇති ඒකකයකි
මුදල් යනු ආර්ථික විද්‍යාවේ ඇති මුල්‍යමය කටයුතු වලට තිබෙන විශ්වාසදායකම ඒකකයි
මුදල් නොමැති සමාජයකදි භාණ්ඩ හුවමාරැ කරගැනීමේදි භණ්ඩ ඇති වුවමනාව හා එහි වටිනාකම මැනිම යනු ගැටළු සහගත විය
මුදල් භාවිතය වෙළද ‍හා කම්කරැ ක්පේස්ත්‍ර දියුණුවට හේතු විය
මුදල් වල ප්‍රාමානික සංකල්පය
මෙම සංකල්පයේදි වියදමේ අගය හා මුදල් ප්‍රමාණය අතර ධනාත්මක සබදතාව විග්‍රහ කරයි
මුල්‍යමය ප්‍රතිපදාව (Monetary Policy)

ආණ්ඩුව, මහා බැංකුව හෝ මුල්‍යමය ආයතන විසින්
මුදල් සැපයුම
මුදල් ප්‍රමාණය
මුදල් සදහා වියදම / පොලි අනුපාතය

ආර්ථිකයේ ස්ථායිතාව හා වර්ධනය උදෙසා පාලනය කිරිමේ ක්‍රමය මුල්‍යමය ප්‍රතිපදාව මුල්‍යමය ප්‍රතිපතාදව සංසාමන්‍යයෙන් ප්‍රසාරණය ප්‍රතිපදාවක් (expansionary policy ) හෝ සංකෝචන ප්‍රතිපදාවක් වේ
(Concretionary Policy) ප්‍රසාරනයේදි ආර්ථිකයට ඇති මුදල් සැපයුම ඉහල නංවන අතර, පොලි අනුපාතය අඩුකර මන්ධාව දමනයදි විරැකියාව නැතිකිරිමට භාවිතා වේ
සංකෝචන ප්‍රතිපදාවේ දි ආර්ථිකයට ඇති මුදල් සැපයුම අඩුකරන අතර, උද්දමනයට‍ පිළියෙලක් ලෙස පොලි අනුපාතය වැඩි කර සිදු කරයි
මුල්‍යමය ප්‍රතිපදාව, ආණ්ඩුවක ණය ගැනිම්, බදු හා වියදම් පිළිබද සලකන රාජ්‍යය ප්‍රතිපදාවට වඩා වෙනස් වේ
මුදලේ ප්‍රමාණාත්මක න්‍යාය 
ආර්ථික විද්‍යාවේදී, මුදලේ ප්‍රමාණාත්මක න්‍යායෙන් අදහස් කරන්නේ සියළු මිලගණන් වල හෝ වියදම් වල සාමාන්‍ය වටිනාකම ප්‍රමාණාත්මකව මුදලින් සඳහන් කිරීමය
මූල්‍ය ප්‍රතිපත්තිය 
මූල්‍ය ප්‍රතිපත්තිය පවත්වාගෙන යනු ලබන රට පාලනය කරන ආණ්ඩුව මහ බැංකුව හෝ මූල්‍ය බලධාරීන් ආර්ථිකයේ වර්ධනය සහ ස්ථාවරත්වය උදෙසා මුදල් සැපයුම, මුදලේ වලංගුතාව සහ මුදලේ වියදම හෝ පොලී අනුපාත පාලනය කරනු ලබයි
ඉතාම යෝග්‍ය ප්‍රසස්ත මූල්‍ය ප්‍රතිපත්තිමය ශිල්ප කෙසේ යොදාගන්නේද යන්න ‍මූල්‍ය න්‍යාය මඟින් සලසා දී ඇත
මූල්‍ය ප්‍රතිපත්තිය සාමාන්‍යයෙන් යොමු වන්නේ එක්කෝ සංකෝචනාත්මක ප්‍රතිපත්තියකට නැතිනම් ප්‍රසාරණාත්මක ප්‍රතිපත්තියකටය
සංකෝචනාත්මක ප්‍රතිපත්තියෙන් ආර්ථිකයේ මුදල් සැපයුම අඩු කරන අතර ප්‍රසාරණාත්මක ප්‍රතිපත්තියෙන් මුළු මුදල් සැපයුම වැඩි කරනු ලබයි
සංකෝචනාත්මක ප්‍රතිපත්තිය සාම්ප්‍රදායකව භාවිතා කරනු ඇත
අඩු පොලී අනුපාත වලින් පසුබෑමට ලක්වූ සේවා ව්‍යුක්තිය, රැකියා හිඟය හා තරඟ කිරීමට උද්දමනය හා සටන් කිරීමට පොලී අනුපාතය ඉහල දැමීම සංකෝචනාත්මක ප්‍රතිපත්තියේ අරමුණක් වන්නේය
රාජ්‍ය ණය ගැනීම්, රාජ්‍ය වියදම්, රාජ්‍ය බඳුකරණය සදහන් පිස්කල් ප්‍රතිපත්තිය මූල්‍ය ප්‍රතිපත්තියෙන් වෙනස්වේ
ආශ්‍රිත
 රන් සම්මතය

ආර්ථික විද්‍යාව
මූල්‍ය ආර්ථික විද්‍යාව
ආර්ථික මානව විද්‍යාව
ඉංජිනේරු විද්‍යාව යනු ඉතා විශාල සහභාගිත්වයන්ගේ සිට කුඩා එකල ව්‍යාපෘතින් දක්වා පැතිරුණු පරාසයක් සහිත විෂයකි
සෑම ඉංජිනේරු ව්‍යාපෘතියක්ම සමාගම්, ආයෝජන කණ්ඩායම් හෝ රජය වැනි මූල්‍ය ආයතන මත සිදුවේ
ඉංජිනේරු විද්‍යාවේ ස්වභාවය අනුව එය සමාජය හා මිනිස් සිතුම්පැතුම් සමඟ බැදී පවතී
වර්තමාන සමාජය විසින් භාවිතා කරන නිෂ්පාදන හෝ ඉදිකිරීම් සියල්ල සඳහාම ඉංජිනේරු සැලසුම් බලපානු ලබයි
ඉංජිනේරු සැලසුම් පරිසරයට, සමාජයට හා ආර්ථිකයට වෙනස්කිරීම් පත්කල හැකි බලවත් උපාංගයක්ය
එහි යෙදීම් මඟින් එයට ශේෂ්ඨ වගකීම් පවරා ඇත
ඉංජිනේරු ව්‍යාපෘති විවිධ අයුරින් විෂයානුගතකල හැකිය
මෙහි විවිධ විෂයන්ට අදාල උදාහරණ ලෙස න්‍යෂ්ටික ආයුධ ආශ්‍රිත දියුණුව, තුන් දුර්ග වේල්ල (Three Gorges Dam), ක්‍රීඩා සඳහා උපයෝගී වාහන සැලසුම්කරණය හා භාවිතය, තෙල් නිස්සාරණය ආදිය දැක්විය හැකිය
බටහිර රටවල් වල ඉංජිනේරු සමාගම් තුළ බරපතල ලෙස සමාජ වගකීම් ආදිය පවත්වාගෙන යන අතර සමහර සමාගම් සතුව ඒවා නොපවතී
ඉංජිනේරු විද්‍යාව මානව සංවර්ධනයේ ප්‍රධාන නියමුවායි
විශේෂයෙන්ම අප්‍රිකානු උප සහරා රටවල ඉංජිනේරු විද්‍යාව සම්බන්ධව අඩු ධාරිතාවක් නොගෙන පවතින අතර එය බොහෝ අප්‍රිකානු රටවලට බාහිරින් උපකාරයක් නොගෙන යටිතල ව්‍යුහ සංවර්ධනයට තීරණාත්මක බාධකයක් වී ඇත
සහඝ්‍රයේ සංවර්ධන ඉලක්ක සපුරා ගැනීම සඳහා, ධරනීය තාක්ෂණික දියුණුව හා යටිතල ව්‍යුහ සංවර්ධනයට ඉංජිනේරු විද්‍යවේ ප්‍රමාණවත් තරම් ධාරිතාවක් අවශ්‍ය වේ
සියලු විදේශීය සංවර්ධන ව්‍යාපෘති හා සහන සැලසීමේ NGO ව්‍යාපෘති සඳහා ව්‍යසන වලදී හා සංවර්ධන කටයුතු ඉදිරියට ගෙනයාමේදී ඉංජිනේරු විද්‍යාවේ ප්‍රමාණවත් දායකත්වයක් අවශ්‍ය වේ
ත්‍යාගශීලී සංවිධාන බොහොමයක් මිනිසාගේ හිතසුව පිණිස ඉංජිනේරු විද්‍යාව යොදාගනී
org/wiki/Electronic_engineering

ඉංජිනේරු විද්‍යාව
ග්ලැසියර විද්‍යාව යනු පෘථිවි විද්‍යාවේ (Earth science) අන්තර් ‍ක්ෂේත්‍රයක් වන අතර භූ-භෞතික විද්‍යාව (Geophysics), භූ විද්‍යාව (Geology), භෞතික භූගෝල විද්‍යාව (Physical Geography), භූරූප විද්‍යාව (Geomorphology), කාලගුණ විද්‍යාව (Climatology), ඝෘතු ලක්ෂණ විද්‍යාව (Meteorology), ජල විද්‍යාව (Hydrology), ජීව විද්‍යාව (Biology) හා පරිසර විද්‍යාව (Ecology) එහි අන්තර්ගතය
ග්ලැසියර හේතුවෙන් මිනිසා, මිනිස් භූගෝල විද්‍යාව හා මානව විද්‍යාව (Anthropology) වැනි ක්ෂේත්‍ර කරා යොමු කිරීමට හේතු විය
චන්ද්‍රයාගේ හා යුරෝපා චන්ද්‍රයා මත ඇති අයිස් පිළිබඳ අවධානය යොමුවීම නිසා මෙම ක්ෂේත්‍රය තවත් වැදගත් වේ
සමාලෝචනය 
ග්ලැසියර විද්‍යාව සතුව ඒවායේ ඉතිහාසය අධ්‍යයනය කිරීම හා ග්ලැසියර ඛාදනයන් නැවත ගොඩ නැගීම අධ්‍යයනය කිරීමද පවතී
ග්ලැසියර විද්‍යාඥයා (Glaciologist) යනු ග්ලැසියර පිළිබඳ අධ්‍යයන කරන්නායි
ධ්‍රැව ගවේෂණයේ ප්‍රධාන අංගයක් ලෙස මෙය සැලකේ.

වර්ග 
ග්ලැසියර විද්‍යාඥයින් ග්ලැසියර ඛාදනය වර්ග දෙකකට ප්‍රභේදනය කරයි
ඇල්පයින් ග්ලැසියර ඛාදනය හෙවත් අයිස් ගංගා ඉන් එකකි
උතුරු මහාද්වීප වසාගෙන පවතින ග්ලැසියර ආශ්‍රිත මහද්වීපික ග්ලැසියර ඛාදනයයි
ඇල්පයින් (Alpine) - අයිස් කඳුවල මිටියාවත් ඔස්සේ ගලායෑම නිසා රලු භූ ලක්ෂණ ඇති කරයි
මහද්වීපික (Continental) - ඉහල අක්ෂාංශ වලදී ඇතිවේ
අයිස් තලාවන් පවතී
(ග්‍රීන් ලන්තය, ඇන්ටාක්ටිකා වැනි) වර්ග කිලෝමීටර් දහස් ගණන් පළල සහිතව හා මීටර් දහස් ගණන් ඝනකම සහිතව ඇත
සියුම් භූ ලක්ෂණ ඇති කරයි
ග්ලැසියර කලාප 
අයිස් නැවත ඇති වීම ඒවා ඉවත්වීමට වඩා වේගවත් වූ විට අයිස් එක්රැස්වීම සිදුවේ
අයිස් දියවීම හා වාෂ්පීභවනය වීම හිම එකතුවීමට වඩා වේගවත් වූ විට එය අපහරණය වීම සිදුවේ
ග්ලැසියර තැන්පතු

ස්තරීභූත 
අවුට්වොශ් (වැලි සහ බොරළු)
කෙට්ල් 
එස්කර
කේම
වාච්ච

ස්තරීභූත නොවූ 
අකුරුමැටි
මොරේන
ඩ්‍රම්ලින
නාරටි සහිත ඩ්‍රම්ලින

ආශ්‍රිත 
Benn, Douglas I
and David J
Glaciers and Glaciation
Arnold, 1998. ISBN 0-340-58431-9
Greve, Ralf and Heinz Blatter
Dynamics of Ice Sheets and Glaciers
Berlin etc
Springer, 2009. ISBN 978-3-642-03414-5
Hambrey, Michael and Jürg Alean
Cambridge and New York
Cambridge University Press, 2004. ISBN 0-521-82808-2
Hooke, Roger LeB
Principles of Glacier Mechanics
Cambridge University Press, 2005. ISBN 0-521-54416-5
Paterson, W
Stanley B
Oxford etc
Pergamon Press, 1994. ISBN 0-08-037944-3
van der Veen, Cornelis J
Fundamentals of Glacier Dynamics
Balkema, 1999. ISBN 90-5410-471-6

භූ විද්‍යාව
ජීව විද්‍යාව
ද්විමය සංඛ්‍යා පාදය 2 වූ සංඛ්‍යා පද්ධතියයි
එය 0 හා 1 යන සංකේත 2 පමණක් යොදා‍ ගෙන සංඛ්‍යාත්මක අගයක් ප්‍රකාශ කරන සංඛ්‍යා පද්ධතියකි
විශේෂයෙන්ම 2 පාදයේ සංඛ්‍යා පද්ධතිය මූලාංකය  2 වූ ස්ථානී‍ය කේතකයකි
තාර්කික ද්වාර (Logical gates) ආශ්‍රිතව සංඛ්‍යාත්මක ඉලෙක්ට්‍රොනික් පරිපත නිපදවීමට උපකාරී වේ
වර්ථමාන පරිගණක සඳහාද ද්විමය සංඛ්‍යා පද්ධතීන් උපකාරී වේ
ද්විමය සංඛ්‍යා-ඉතිහාසය  

ද්විමය සංඛ්‍යාවක් ඕනෑම ද්විමය සංඛාතය අනුක්‍රමයක් මගින් නිරූපණය කළ හැක
එය අන්‍යොන්‍ය ඛනිෂ්කාර තත්ත්ව කයෙන්ත්රය මගින් ඉදිරිපත් කල හැක
පහත සංකේත අනුකුමනය මගින් 667 ද්විමය සංඛ්‍යාමය අගය නිරූපණය කළ හැක
ද්විමය ඔරලෝසුව හි LED මගින් ද්විමය අගයක් ප්‍රකාශ කෙරේ
මෙම ඔරලෝසුවේ එක් එක් කිරිමේ ඇති LED මගින් ද්විමය කේත දශමය සංඛන මගින් ආවේණික පෘෂ්ටික වේලාව පෙන්වයි. 

එක් එක් අවස්ථාවේ නිරූපණය වන සංඛ්‍යා අගය එක් එක් සංකේතය මගින් පවරණ ලද අගයට පරායන්ත වේ
පරිගණකයේ දී සංඛ්යාමය අලයන් විවිධ විභවයන් අන්තර දෙකක් මගින් නිරෑපනය කෙරේ
මෙහිදි චුම්බකතැටි හෝ චුම්බක ධ්රැව භාවිතා වේ
"ධන" "ඔව්" හෝ  ON යන තත්ත්වය සංඛයාමය අගය වන 1 ට සමාන නොවේ
අරාබි සංඛ්යා භාවිතා කරමින් චාරිත්රානුකූලය සංඛ්යා නිරැපනය කිරිමේදි ද්විමය සංඛ්ය පොදු වශයෙන් 0 සහ 1 සංකේත යොදා ගනිමින් ලියනු ලැබේ
ද්විමය සංඛ්යා ලිවිමේදී එකසේ පාදමය හෝ මුල සංඛ්යාමය ලිවිමේදි යටිකුරැ උපසර්ගය හෝ ප්රත්යය යොදා ගනී
පහත සදහන් අංකයන් කුලය වේ
100101 (ද්විමය ආකෘති සවිස්තර වගන්තිය)
1001016 (ප්රත්යයන් අන්තරගත ද්විමය ආකෘතිය)
100101B (ප්රත්යයන් අන්තර්ගත දිවිමය ආකෘතිය)
bin 100101 (උපසර්ගය අන්තර්ගත ද්විමය ආකෘතිය)
% 100101 (ප්රත්යයන් අන්තර්ගතය ද්විමය ආකෘතිය)
0b100101 (ප්රත්යයන් අන්තර්ගත ද්විමය ආකෘතිය ප්රක්රමන භාෂාවේ පොදු යෙදේ)

දයක සංඛ්යාවල අනිකුත් සංඛ්යා වෙන් කොට  හදුනා ගැනීම සාමාන්ය ද්විමය සංඛ්යා කියවිමේදි අංකයෙන් අංකයට කියනු ලැබේ
උදාහරණයක් වශයෙන් ද්විමය සංඛ්යාවන් වන 100 සියය කියනු වෙනුවට එක බිංදුව ලෙස උච්චාරණය කරනු ලැබේ
එමගින් ද්විමය ස්වභාවය පැහැදිලි වන අතර සංශෝධනය කිරිමේ කාර්ය වේ
ද්විමය සංඛ්යා 100 දශක සංඛ්යා 4 ට සමාන වන අතර එය සියය ලෙස සදහන් කිරිමට ව්යාකුල සංඛ්යාත්මක වැරදි සහගත වේ
නිදහස ලබන විට ලංකාවේ ජනාධිපති වරයෙකු නොසිටියේය
විධායක බලය අගමැති සතුවූ අතර නාමමාත්‍ර බලයක් අණ්ඩුකාර වරයා (Governor-General) සතු විය
1972 හඳුන්වාදුන් ජනරජ ව්‍යවස්ථාව ආණ්ඩුකාර වරයා (Governor-General) වෙනුවට ජනාධිපතිවරයා යන තනතුර හඳුන්වාදෙන ලදී
1978 ව්‍යවස්ථාව වෙස්මිනිස්ටර් ක්‍රමය මූලික කරගත් දේශපාලන ක්‍රමයක් වෙනුවට ප්‍රංශයේ ආකෘතිය පදනම් කරගත්තක් විය
ප්‍රංශයේ ක්‍රමය අනුව සෘජුවම තෝරාගත් දිගු කාලීන ජනාධිපති වරයෙකු (පාර්ලිමේන්තුවෙන් වෙන්වූ) තෝරා පත්කර ගන්නා ලදී
ජනාධිපති වරයා සියළුම සේනාංකයන්‍හි සේනාධි නායකයා වූ අතර කැබිනට් මණ්ඩලයේ ප්‍රධානියාද විය
ඔහුට අගමැති පත් කිරීමේ බලය මෙන්ම පාර්ලිමේන්තුව විසිරවීමටද බලය පවතී
(පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණය පවත්වා වසරකට පසු) ප්‍රායෝගිකව ශ්‍රී ලංකාවේ ජනාධිපති ධූරයට ඇති බලතල ප්‍රංශ ජනාධිපති බලතලද ඉක්මවාගිය එකකි
ප්‍රංශ ජනාධිපති වරයෙකු සම්බන්ධයෙන් බලතල තමා සතුව තබා ගැනීමත් අනෙකුත් අභ්‍යන්තර සබදතා පිළිබද අවශ්‍ය බලතල අගමැති වෙත පවරා දෙයි
ශ්‍රී ලංකා ජනාධිපති වරයාව සෑම ආකාරයකින්ම රජයේ සෑම කටයුක්තකටම මැදිහත් කරවන අතර ඔහුට අමාත්‍යාංශ පවත්වා ගැනීමේ හැකියාවද ජනාධිපති ලේකම් වෙත තීරණ ගැනීමේ බලය පවරමින් කැබිනට් තනතුරු රදවා ගැනීමටද හැකියාව ඇත
ජනාධිපතිට ඉතා සීමිත සීමාවන් ඔහුගේ බලය යෙදවීම සම්බන්ධයෙන් පවතින අතර ඔහුට එරෙහිව අධිකරණ තීරණ ගත නොහැක
කෙසේවෙතත් 2/3ක බලයක් යොදා ගනිමින් ජනාධිපතිවරයාට එරෙහිව දෝෂාභියෝගයක් ගෙනආ හැකිය
පාර්ලිමේන්තුව මඟින් සම්මත කරන ලද නීති උල්ලංඝනය කරමින් හා නීතිමය අවසරයක් රහිතව රෙගුලාසි පැනවීමෙන් රට අවධානම් තත්වයක තැබීමට ඔහුට හැකිය
පාර්ලිමේන්තුව ආරම්භයේදී රජයේ ප්‍රතිපත්ති සරලව දක්වමින් සිංහාසන කථාවට සමානව අදහස් දැක්වීමක් කරනු ලැබේ
ජනාධිපති නීතීඥ තනතුර සඳහා නීතීඥයන් පත් කිරීමට ජනාධිපතිට බලය පවරන අතර ජනාධිපති ආරක්ෂක තනතුරට හමුදා නිළධාරීන් පත්කිරීමටද හැකියාව ඇත
1994 ජනාධිපති වරනයේදී පොදුජන එක්සත් පෙරමුණේ චන්ද්‍රිකා කුමාරතුංග තමා අවසන් විධායක ජනාධිපතිවරයා වන බවට හා වෙස්මිනිස්ටර් ක්‍රමය පදනම් කරගත් ආණ්ඩුවක් පිහිටුවන බවට පොරොන්දු විය
ඇතැම් දේශපාලන පක්ෂ විධායක ජනාධිපති ධූරය අහෝසි කරන බවට ප්‍රකාශ කලද ශ්‍රී ලංකාවේ වර්තමාන දේශපාලන රාමුව තුල එය ඉතා අසීරු කටයුක්තකි
org/wiki/List_of_Presidents_of_Sri_Lanka#Sri_Lanka
27s_Executive_Presidency
බුදු දහමේ මාර්ගඵල සතර පුද්ගලයෙකුට අරහත් බව  සඳහා වන ප්‍ර‍ෙව්ශයන්ගේ ප්‍රමාණයන් සතරයි
මෙම අදියරයන් හතර වන්නේ සෝතාපන්න (සෝවාන්), සකෘදාගාමී, අනාගමි හා අරහත් වේ
බුදු දහමේ ඉතා වැදගත් සංකල්පයකි
පෘතඃජන 

සාමාන්‍ය පුද්ගලයා හෙවත් පුතක්ජනයා සංසාරයේ නිමා නොවන වෙනස්කම් වලින් බැද තබනු ලැබේ
ඔහුගේ රුචි අරුචිකම් මත පිං පවු සිදු කරමින්, ඔහු විසින් සිදු කල ක්‍රියාවන්ට අනුව දෙව්ලොව හෝ අපායේ (උසස් හෝ පහත් තත්ව වල) උපදී
ඔහුට තමාගේ මනස හා චර්යාවන් සම්බන්ධයෙන් පවතින්නේ අඩු පාලනයක් නිසා ඔහුගේ ගමනාන්තය අහඹු / අක්‍රමවත් වන අතර විශාල දුක් වේදනාවන්ට යටත් වේ
සාමාන්‍ය පුද්ගලයා ධර්මයේ අවසාන සත්‍ය අත්විද නොමැති අතර එබැවින් ඔහුගේ දුෂ්කරතාවයට (සසර ගමනට) අවසානයක් සොයා ගැනීමේ ආකාරයක් නොමැත
ආර්ය පුද්ගලයෝ 

බුදුන් වහන්සේගේ මාර්ගය අවංකව අනුගමනය කිරීමට පටන්ගන්නා  පුද්ගලයා සසරට බැද තබන බැමිවල රස සංයෝජන බැමි ලිහිල් කිරීම අත්විදින පුද්ගලයා ආර්ය පුද්ගලයෙක් බවට පත්වේ
ඔහු නුදුරු අනාගතයේදී (ජීවිත 7ක් තුල) මාර්ග ඵලයක්/සම්බෝධියක් අත්කර ගැනීම ඒකාන්තය
ඔහුගේ නිශ්චිත ගමනාන්තය (සසර ගමනේ කෙලවර) පාලනය කරනු ලබන්නේ ඔහු ලඟා කරගත් ප්‍රමාණය විසිනි
කුමන සමාජයක් තුල හෝ කුමන කණ්ඩායමක් තුල වුවද තථාගතවරයන්ගේ අනුගාමිකයින් වන ශාවක සංඝයා වහන්සේලා උත්තරීතර/පරම හෙවත් ‍ශ්‍රේෂ්ඨ ලෙස සලකණු ලබයි
සංඝයා පිළිබඳ විශ්වාසයක් ඇති පුද්ගලයන්ට “ශ්‍රේෂ්ඨත්වය” යනු කුමක්ද යන්න පිළිබද විශ්වාසයක් පවතී
එසේම ශ්‍රේෂ්ඨත්වය පිළිබද විශ්වාසයක් ඇති පුද්ගලයන්ගේ ප්‍රතිඵලයද ශ්‍රේෂ්ඨත්වයයි
තථාගතයන් වහන‍්සේගේ අනුගාමිකයන් ශාවක සංඝයා නම්
එනම්, ආර්ය සංඝයා වහන්සේලා යුගල වශයෙන් ගත්කල සතර කි, තනි පුද්ගලයන් වශයෙන් ගත්කල අට කි
සෝවාන් මාර්ගය
 සෝවාන් සමාපත්තිය
 සකෘදාගාමී මාර්ගය
 සකෘදාගාමී සමාපත්තිය
 අනාගාමී මාර්ගය
 අනාගාමී සමාපත්තිය
 ආර්යන් මාර්ගය
 ආර්යන් සමාපත්තිය

   1 සෝතාපන්න මාර්ග ඵලය - පළමු බන්ධන තුන (එනම් සක්කාය දිට්ඨි විචිකිච්ඡා සීලබ්බත පරාමාශ) ප්‍රහානය කිරීම
2 සකෘදාගාමි මාර්ග ඵලය - පළමු සංයෝජන තුන ට අමතරව කාමරාග පටිඝ යන දෙකෙහි ඕලාරිකබව තුනීකිරීමෙන් සකෘදාගාමි ඵලයට පත්වේ
3අනාගාමී මාර්ග ඵලය -පංච ඕරම්භාගීය සංයෝජන ප්‍රහීනකිරීමෙන් අනාගාමී මාර්ග ඵලයට පත්වේ මොවුන් නැවත කාමලෝකයේ උප්පත්තියක් නොලබයි රූපී අරූපී භවයන්හි ඉපිද එහිදීම අර්හත්වයට පත්වී පිරිනිවන් පාන්නාහුය

     4 අර්හත් - දශ සංයෝජනයන් ප්‍රහීන කිරීමෙන් නිර්වානය සාක්ෂාත් කරගත් ආර්ය උත්තමයන් මෙනමින් හැදින්වේ ඔවුන්ගේ නැවත ඉපදීමක් නැත
ගෝලීය ප්‍රාග්ධන අවශ්‍යතා සඳහා මිනිස් අයිතිවාසිකම් හා යහපැවැත්ම යටපත් කිරීම ගෝලීය ආර්ථික න්‍යායයන්ට පටහැනි වේ
බොහෝ ඖෂධ සමාගම් රජයට බලපෑම් කිරීම පිළිබඳ චූදිතයන් වී තිබෙන ආකාරයට, මෙවැනි සමාගම් අනෙකුත් රටවලට වඩා රජයන්ට බලපෑම් එල්ල කරයි
වැඩි දියුණුවන ගෝලීයකරණය නව අවස්ථාවන් විශාල ප්‍රමාණයක් නිර්මාණය කර තිබේ
නිදසුන් වශයෙන් අවකාශ වෙළඳපොළ දැක්විය හැකිය
මේ කිසා යම් අයෙකුට තරඟකාරී වීමට නම් ගෝලීයකරණය සමඟ ගමන් කිරීමට සිදුවේ
David Shane ඔහුගේ ලිපිවල මෙසේ සඳහන් කර ඇත
“තාරුණ්‍යය ගෝලීය ආර්ථිකයක් තුල සාර්ථක වීමට අවශ්‍ය උපක්‍රම ඉගෙනගත යුතුය
” , ” තාක්ෂණය හා වෙළඳාම ආර්ථික ප්‍රධාන කොටස් 02ට බෙදයි
, ගෝලීය ආර්ථිකය සමඟ කටයුත්‍ර කිරිමට අවශ්‍ය දක්ෂතා ඇති පුද්ගලයින් සහ එවැනි දකුෂතා නොමැති පුද්ගලයින් ලෙසයි
”Shane පවසන පරිදි දියුණු තාක්ෂණය භාවිතා කිරීම මගින් සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවලට අධ්‍යාපනය හා කුසලතා යන ක්ෂේත්‍ර වලින් සංවර්ධිත රටවල් සමඟ තරඟ කිරීමට හැකියාව ලැබේ
මිනිසුන් සහ ව්‍යාපාර නිතරම ලෝකය වටා සිටින තම තරඟකරුවන් සමඟ කොත්ත්‍රාන්තු සහ ව්‍යාපාර ගණුදෙනු සඳහා තරඟ වදී
දියුණු වෙමින් පවතින ගෝලීය ආර්ථිකය සහමුලින්ම පැතිරුණු අන්තර්ජාලය මේ සඳහා සහය වේ
විශාල සමාගම් වලට අති විශාල සමාගම් බවට පත් විමට අවශ්‍ය වටපිටාව ගෝලීය ආර්ථිකය නිර්මාණය කර දී තිබේ
නමුත් විචාරකයින් පවසන්නේ  හමය අන්තර්ජාතිකව ඉතා දරුණු තරගකාරිත්වයක් (Race-to-the-bottom) නිර්මාණය කර ඇති බවයි.බොහෝ සමාගම් වඩා තරගකාරීවීම සඳහා සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල් වල පවතින අඩු පිරිවැය ශ්‍රමය හා අඩු පාරිසරික හා ආර්ථික ප්‍රතිපත්ති යටතේ නිෂ්පාදයන් සිදු කිරිමට පෙළඹී  ඇත
මේ ආකාරයේ ව්‍යාපාර කටයුතු වලින් සමාගම් වලට මුදල් ඉතුරු කර ගැනීමට ,ආයෝජකයන්ට හොඳ ආදායම් ලබා දීමට, සේවා දායකයන්ට වඩා ලාභදායි  නිෂ්පාදන ලබා දීමට හැකිවේ
සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල් ශ්‍රමිකයන් හා පරිසරය ආශ්‍රිතව නීති සම්පාදනය කිරීමේදී දක්නා නොසැළකිළිමත්කම බව මේ සඳහා හේතු වී ඇති බව බොහෝ අයගේ මතයයි
මෙවැනි අති විශාල සමාගම්  නිතර රාජ්‍ය අංශයට බලපෑම් කරමින් සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවලට ඇතුලු  වීමට උත්සහ කරයි
තවමත් බොහෝ සංවර්ධිත රටවල් සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල අපනයන ඔවුන්ගේ වෙළඳපොළවල‍ට පැමිණීම වැළැක්වීම සඳහා ආරක්ෂණ වාදී ප්‍රතිපත්ති අනුගමනය කරයි
මෙවැනි කටයුතු රාජ්‍ය නීති තද කිරීම මගින් අඩු කර හැකි බව ඇතැමුන් විශ්වාස කරයි
ආර්ථික නිදහස පිළිබඳ සේවකයන්ට (proponents) අනුව ගෝලීයකරණයට අදාල ආර්ථික ප්‍රශ්න වලට හේතු වී තිබෙන්නේ පවත්නා රජයන්ගේ දුර්වලතාවයන්ය
වෙළඳ බාධක නිතරම ගෝලීය වශයෙන් ආර්ථික සංවර්ධනයට බාධා එල්ල කරයි
අන්තර්ජාලය වැනි නව තාක්ෂණය වෙළඳ බාධක වලින් සිදු වන හානිය තව දුරටත් වැඩි කරයි
පුළුල් වන ගෝලීය ආර්ථිකයේ ‍විවේචකයන්ට අනුව මෙවැනි වෙළඳ බාධක සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල සමාගම් වලට දැඩි බලපෑමක් එල්ල කරයි
org/wiki/Global_economy#Disadvantages
සැලසුම්ගත ආර්ථික ක්‍රමයක් නැතහොත් ඍජු ආර්ථික ක්‍රමයක් යනු රජය හෝ ආණ්ඩුව විසින් පාලනය කරනු ලබන ආර්ථික පද්ධතියකි
විධාන මත ක්‍රියාත්මක වන ආර්ථික පද්ධති මධ්‍යම සැළසුම්ගත ආර්ථික පද්ධති හෝ විධාන හෝ පාලන ආර්ථික පද්ධති ගැන මෙමඟින් සවිස්තරව සඳහන් කර ඇත
මෙම ආර්ථිකයන්හිදි රජය නැතහොත් ආණ්ඩුව ආර්ථිකයේ බොහෝ අංශයන් පාලනය කරන අතර රාජ්‍ය පරිභෝජනය හ‍ා ආදායම් බෙදීයාම පිළිබඳ තීරණ ගනු ලබයි
සැලසුම්කරුවන් විසින් නිෂ්පාදනය කලයුත්තේ කුමක්ද යන්න තීරණය කරන අතර එම නිෂ්පාදනයන් නිපදවීම සඳහා ව්‍යවසායකයින්ව මෙහෙය වීම සිදු කරනු ලබයි
සැලසුම්ගත ආර්ථිකයන් වෙළඳපළ ආර්ථිකයෙන් සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් වන අතර වෙළඳපොළ ආර්ථිකයේදී පෞද්ගලික සාධක හිමිකරුවන් තමන්ගේ හා පාරිභෝගිකයන්ගේ ලාභදායීත්වය සැළකිල්ලට ගනිමින් නිෂ්පාදනය, බෙදා හැරීම, මිල කිරීම හා ආයෝජනය පිළිබඳ තීරණ ගනු ලබයි
මෙහිදී ඔවුන් හුදෙක් සාර්ව ආර්ථික සැළසුම් මත නොරැඳී කටයුතු කරයි
සැළසුම්ගත ආර්ථිකයක සරල භාවිතකරණය බලහත්කාර නොවන බලපෑම් සහනාධාර දීමනා හා බදු හා රාජ්‍ය මැදිහත්වීම මඟින් පෙන්නුම් කරයි
මෙම ලිපිය ඇතැම්විට සැළසුම්ගත වෙලඳපළ ආර්ථිකය ලෙසද දැක්විය හැකිය
සැලසුම්ගත ආර්ථිකයට රජයට අයත් ව්‍යාපාර, රජය විසින් මෙහෙයවන පෞද්ගලික ව්‍යාපාර හා මෙම ‍ෙදඅංශයටම අයත් ව්‍යාපාර අයත්ය
සැලසුම් ආර්ථිකය හා විධාන ආර්ථිකය බොහෝ විට සමාන අරුත් ගෙන දුන්නත් විධාන ආර්ථිකයේදී නිෂ්පාදනය මහජනයා සතු වීම ආර්ථිකයන් අතර වෙනසට හේතුවයි. සැලසුම් ආර්ථිකය යනු රජය විසින් නිෂ්පාදනය බෙදා හැරීම මිල හා අනෙකුත් අංශ පාලනය කරන ආර්ථික ක්‍රමයයි
නමුත් විධාන ආර්ථිකය සැලකීමේදී අනිවාර්යයෙන්ම කර්මාන්ත අයිතිය මහජනයා සතුවිය යුතුය
මේ අනුව විධාන ආර්ථිකයන් සැලසුම් ආර්ථිකයන් වන අතර මෙම ආර්ථිකයන් අතර ඍජු වෙනසක් නැත
දෙවන ලෝක යුධ සමයේ ඇමෙරිකානු ආර්ථිකය නැතහොත් ජර්මන් නාසිවාදීන්ගේ පෞද්ගලික හිමිකාරීත්වය පුළුල්ව ගත් කල සැලසුම් ආර්ථිකයන් ලෙස හැඳින්විය හැකිය
නමුත් ඒවා අත්‍යාවශ්‍යයෙන්ම විධාන ආර්ථිකයන් විය යුතු නැත
එසේ නමුත් මහජන අයිතිය සතු සෝවියට් සමූහය විධාන ආර්ථිකයකි
)  

කලක් ලොව හොඳම දෙවන ආර්ථිකයට හිමිකම් කියූ සෝවියට් රුසියාව වැනි වැදගත් සැලසුම් ආර්ථිකයන්, චීනය එමෙන්ම ඉන්දියාව තම ආර්ථිකය ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීමට 1981 දී කටයුතු කළේය
1980 හා 1990 ආරම්භයේදී ‍සැලසුම් ආර්ථිකයක‍ට හිමිකම් කියූ බොහෝ ප්‍රධාන රටවල් වෙළඳපොළ පාලන නීති රීති බොහෝමයක් ඉවත් කරමින් හා සීමා කරමින් වෙළඳපොළ මුල්කරගත් ආර්ථිකයක් දෙසට යොමු වන්නට විය
මේ අනුව මිල නිෂ්පාදනය හා බෙදා හැරීමේ තීරණ ගැනීම පෞද්ගලික අංශයට පවරන ලදී
වර්තමානයේ බොහෝ ආර්ථිකයන් වෙළඳපොළ ආර්ථිකයන් හෝ මිශ්‍ර ආර්ථිකයන් වුවත් කියුබාව, උතුරු කොරියාව, මියන්මාරය වැනි රටවල්වල අදටද සැලසුම් ආර්ථිකයන් පවතී
ලංකා දිවයින හෙවත් ලක්දිව යනු ඉන්දියානු සාගරයේ පිහිටා ඇති දිවයිනකි

නම
වර්තමානයේදී ලංකා දූපත සම්පූර්ණයෙන්ම ශ්‍රී ලංකාවට අයත් බැවින්ද ශ්‍රී ලංකාවට අයත් ගොඩබිමින් විශාල ප්‍රමාණයක් ලංකා දූපත බැවින්ද ලංකා දූපත හැඳන්වීමේදී ශ්‍රී ලංකා යන පදය යොදාගනු බොහෝවිද දක්නට ලැබේ
අතිතයේ   "තැප්රෝබේන්"  නමින්ද,  යටති විජිතසමයේ "සිලොන්" නමින්ද ශ්‍රී ලංකාව හදුන්වා ඇත
භූ‍ගෝලීය පිහිටීම 
ඉන්දියන් සාගරයේ,ඉන්දියාවට ගිණිකොණින් ඉන්දියානු මුහුදු මාර්ගය ආසන්නයේ පිහිටා ඇති වැදගත් කේන්ද්‍රස්ථානයකි෴

දේශගුණය 
 
ශ්‍රී ලංකාව උෂ්ණ කලාපීය දේශගුණයක් පවතින දූපතකි
උතුරු අක්ශාංෂ 5 ත් 10 ත් අතර පිහිටීම තරමක් උණුසුම් දේශගුණයක් දායාද කර වීමට හේතුවයි. අඩුම උෂ්ණත්වය පවතින්නේ මධ්‍යම කඳුකරයේ නුවරඑළිය දිස්ත්‍රික්කයේය
ඒ සෙල්සියස් අංශක 16 පමණ අගයකි
(මෙහි සීත සෘතු‍වේ දී දින ගණන් මීදුම පවතී) ඊසාන දිග වෙරළේ පිහිටි ත්‍රිකුණාමල නගරයේ උෂ්ණත්වය සෙල්සියස් අංශක 32 වේ( මෙහි උෂ්ණත්වය සෙල්සියස් අංශක 38 ක් දක්වා ඉහළ නගී)
වාර්ෂිකව ශ්‍රී ලංකාවේ දිවා කාලයේ උෂ්ණත්වය සාමාන්‍යයෙන් සෙල්සියස් අංශක 28 සිට සෙල්සියස් අංශක 30 දක්වා ද, රාත්‍රී කාලයේ උෂ්ණත්වය සෙල්සියස් අංශක 4 සිට 7 දක්වා වෙනස් වේ
සීතල අධික මාසය වන්නේ ජනවාරි මාසයයි
විශේෂයෙන් කඳුකරයේ සිටින මිනිසුන්ට  මේ කාලයේ දී සිරුරේ උණුසුම රදවා ගන්නා කබා හා ‍ස්වෙටර් ඇඳීම ට සිදු වේ
මෝසම් වැසි ආරම්භ වීමට පෙර ශ්‍රීෂ්මසෘතුවේ උෂ්ණාධිකම කාලය මැයි මාසයයි
ඉන්දියන් සාගරයෙන් හා බෙංගාල බොක්කෙන් හමා එන මෝසම් සුළං අනුව ශ්‍රී ලංකාවට  වර්ෂාපතනය ලැබෙන කාල වකවානු 4 කි
පළමුවැන්න මැයි මැද සිට ඔක්තෝබර් දක්වා ඉන්දියන් සාග‍රයේ ජල වාෂ්පද රැගෙන හමා එන නිරිත දිග මෝසම් වර්ෂාවයි. මෙම සුළං මධ්‍යම කඳුකරයේ බෑවුම්වල ගැටී එම කඳු බැවූම් වලට ද, දිව‍යිනේ නිරිත දිග ප්‍රදේශවලට ද මහා වැසි ලබා දෙයි
නිරිත දිග මෝසම් සුළං හමන සමහර බෑවුම් ප්‍රදේශවලට මසකට මි
මි 2500 වර්ෂාපතනයක් ලැබෙන නමුත් සුළං  මුවා වේ පිහිටි නැගෙනහිර හා ඊසාන දිග ප්‍රදේශවලට අඩුවෙන් වැසි පතිත වේ
අන්තර් මෝසම් කාලයේ දී එනම් ඔක්තෝබර් හා නොවැම්බර් මාසවලදී  ශ්‍රී ලංකාවට වර්ෂාව ලබා දෙන දෙවැනි කාල වකවානුවයි. මේ කාලයේ දී කලින් කලට ඇතිවන සුළි කුණාටු  ඇතිවීමට ද ඉඩකඩ තිබේ
එමෙන්ම උෂ්ණ කලාපීය වාසුළි නිසා අහස වළාකුලින් බරවෙයි
අන්තර් මෝසම් වර්ෂාවෙන් නිරිතට, ඊසානට සහ දිව‍යිනේ නැගෙනහිරට වැසි ඇද හැළේ
තුන්වැනි කාල වකවානුව නම් දෙසැම්බර් සිට මාර්තු දක්වා බෙංගාල බොක්කේ සිට ජල වාෂ්පද රැගෙන ඊසාන දිගින් ‍මෝසම් සුළං හමා එන ඊසාන දිග මෝසමයි
මේ මාසවලදී ඊසාන දිග කඳු බෑවුම් වලට මි
2500 වර්ෂාපතනයක් ලැබේ
ගං වතුර ඇති වේ
මාර්තු සිට මැයි දක්වා තවත් අන්තර් මෝසම් කාලයක් ක්‍රියාත්මක වෙයි
නිරතුරු අඩුවැඩි වෙමින් වෙනස්වන සුළඟ සමඟ ගිගිරුම් සහිත වැසි ඇතිවේ
නිරිත දිග හා කඳුකර ප්‍රදේශවල තෙතමනය අධිකවන අතර සෘතුවෙන් සෘතුව වෙනස් වෙමින් වුවද පැතිර ගිය වර්ෂාපතනයක් ඇද හැළේ
නිරිත දිග මොසම් සුළං පවතින ජුනි මාසයේ කොළඹ දිස්ත්‍රික්කයේ වයුගෝලීය තෙතමනය 90% දක්වා  ඉහළ නගින අතර  එම ප්‍රදේශයේ වාර්ෂික වායුගෝලීය තෙතමනය 70%  පමණ වේ
අන්තර් මෝසම් සුළං හමන මාර්තු මාසයේදී අනුරාධපුර ප්‍රදේශයේ (දිවා කාලයේ) වායුගෝලීය තෙතමනය 60% පමණ වේ
එම අගය නොවැම්බර් ‍හා දෙසැම්බර් වැසි කාලපරිච්ඡෙදවලදී 79% දක්වා ඉහළ නගී
කඳුකරයට අයත් මහනුවර ප්‍රදේශයේ දහවල් කාලයේද පවතින තෙතමනය සාමාන්‍යයෙන් 70% ත් 79% ත් අතර අගයක් ගනී
භූගෝලය පරිණාමය 
 
දිවයිනේ සමස්ත භූ තලයෙන් 85% ටත් වඩා අයත්ව ඇත්තේ ප්‍රාග් කේම්බ්‍රියානු ස්ථරයටයි
එයින් සමහරක් අවුරුදු බිලියන ගණනක් අතීතයට අයත් වේ
මෙම විපරිත ගල් පෘෂ්ඨ තලය සාදන ලද්දේ කඳු නිර්මාණය වන ක්‍රියාවලි පවතින අතරතුර දැඩි රශ්මියට සහ පීඩනයකට විකාශනය වූ පැරණි රොන්මඩ ලක් වීමෙනි
භූ තැටි චලන පිළිබඳව  වූ න්‍යායෙන් පැහැදිළි කරනුයේ මෙම ගල් සහ මෙයට සම්බන්ධිත ගල් බොහෝමයක් සෑදී ඇත්තේ දකුණු ඉන්දියාවේ ඇති භූ ස්කන්ධයක් වන ගොඩ්වානාලන්තයේ ආරම්භය අවුරුදු මිලියන් 200 කට පෙර සිදුවිය
පෘථිවි ප්‍රවාරණයේ දකුණු අර්ධ ගෝලයේ භූමි බෙදී වෙන්වී යාමට පටන් ගත් අතර ශ්‍රී ලංකාව හා ඉන්දියාව භූ තැටියක ආධාරයෙන් ඊසාන දිගට ඇඳී යන ලදී
අවුරුදු මිලියන 45 කට පමණ පෙර ඉන්දියානු ඵූ තැටිය ආසියානු භූ ස්කන්ධය සමඟ ඝට්ටණය වීමේ ඉන්දියාවේ උතුරු ප්‍රදේශයේ පවතින හිමාලයානු කඳු වැටිය දිසු වීමට පටන් ගත් අතර එහි වැඩීම වර්තමානයේදීද සෙ‍ෙමන් සිදුවේ
ශ්‍රී ලංකාව භූමිකම්පා කිහිපයකට හෝ ප්‍රධාන ගිණි කඳු අවස්ථා කිහිපයකට ලක්විය හැක්කේ  ශ්‍රී ලංකාව මෙම භූ තැටියේ මැදට ගමන් කරන නිසාය
පුරාණ කඳුවලින් වටවූ සීමිත විපරිත ස්ථර මෙම දූපතෙහි අන්තර්ගත වේ
ගංඟා තැන්නවල් වල ඇති නිධි ද ජුරාසික් යුගයේ රොන්මඩ කොටස් දෙකක් පමණද පුත්තලම් දිස්ත්‍රික්කයේ පවතින අතර වඩාත් පුළුල් කලාපයක් වන මයෝසින හුණුගල් ඊසාන දිග වෙරළේ පවතී
ඊසාන දිග වෙරළ  ගිණිකොණ දිග ඉන්දියාවේ ගැඹුරු කාවේරි ද්‍රෝණියේම කොටසකි
ගොඩ්වානාලන්තයේ  කැඩී යාමේ සිට ශ්‍රී ලංකාවේ සහ ඉන්දියාවේ උස් කඳුවල සිට ගංඟා රොන්මඩ එකතු කරමින් ගලා බසී.

භූ ලක්ෂණ   

කාලයක් තිස්සේ පුළුල්ව සිදුවන විභේදන හා පාංශු ඛාදනය හේතුවෙන් දිවයින විවිධ භූ ලක්ෂණ විශාල ප්‍රමාණයක් දක්නට ලැබේ
ශ්‍රී ලංකාව දර්ශනීය ස්ථානයක් බවට පත් කිරීමට මෙය හේතුවී ඇත
උස මට්ටම අනුව ශ්‍රී ලංකාවේ භූ විෂමතා කලාප 3 ක් දක්නට ලැබේ
මධ්‍යම කඳුකරය, අභ්‍යන්තර තැනිතලාව හා වෙරළබඩ තීරුව යනු ඒවායි
ශ්‍රී ලංකාවේ දකුණු මධ්‍යම කොටස හෙවත් විෂම මධ්‍යම කඳුකරය රට මැද පිහිටා ඇත
මෙහි මධ්‍ය වන්නේ උතුරේ සිට දකුණට 65 Km පමණ ප්‍රදේශයකට විහිදෙන උස් සානුවයි. මෙම ප්‍රදේශයේ ශ්‍රී ලංකාවේ උසම කඳු පිහිටා තිබේ
(උසම කන්ද වන්නේ 2524 m පමණ උස පිදුරුතලාගල කන්දයි) සානුවේ දකුණු අන්තයේ සමනල කන්දද 2543 m, බටහිරින් දිවෙන කඳු පන්තියක් හා නමුනුකුල (25036 m) දෙසට නැගෙනහිරින් දිවෙන ලෙස කඳු පන්ති පිහිටා ඇත
උස් හෙල් වල බෑවුම් වල උසින් අඩු සානු 2 ක් පිහිටා ඇත
බටහිරින් පිහිටා ඇති ‍හෝර්ටන් සානුව දළ බැවුම් සහිත හෙල් රාශියකින් සමන්විත වේ
එම සානුව උතුර දෙසට බෑවුම්ව පිහිටා ඇත
ඌව ද්‍රෝණිය තණකොළ සහිත කඳුවැටි හා ගැඹුරු නිම්න  හා දුර්ග මාර්ග වලින් යුක්තය
පළල් නිම්න මඟින් ප්‍රධාන කඳු හා සානු වලින් වෙන්ම උතුරින් නකල්ස් කඳු වැටිය පිහිටා ඇත
එහි තද බෑවුම සහිත මොහොර, දුර්ග මාර්ග හා 1800 m ට වඩා උස් කඳු මුදුන් දක්නට ලැබේ
සමනල කන්දට දකුණින් වන්නට පිහිටි රක්වාන කන්දේ සමාන්තර කඳු වැටි කිහිපයක් දක්නට ලැබේ
එහි සමහරක් කඳු මුදුන් 1400 m ට වඩා උසින් යුක්ත වේ
වෙරළබඩ තැන්නට ලඟා විමට පෙර  මුහුදු මට්ටමේ සිට 400 m හා 500 m උසින් පිහිටි කඳුකරයේ මොහොර හා වාසාවකාශ ගණනාවක් හමුවේ
දිවයිනේ පෘෂ්ඨය වැඩි වශයෙන් තැනී ඇත්තේ මුහුදු මට්ටමේ සිට 30 m ත් 200 m ත් අතර උසින් පිහිටි තැනිතලා වලිනි
නිරිත දිග කඳු වැටි හා නිම්න ක්‍රමයෙන් උසින් වැඩි වී මධ්‍යම කඳුකරය හා සම්බන්ධ වීම නිසා තැනිතලාව කැඩුණු ස්වභාවයක් ගනී
මෙම ප්‍රදේශයේ සිදුවන පාංශු ඛාදනය නිසා කඳු වැටි ක්ෂය වන අතර එම සාරවත් පස කෘෂිකාර්මික ප්‍රයෝජනය සඳහා පහත් බිමවල තැන්පත් වේ
ගිනිකොණ දිග සමතලා ප්‍රදේශයේ බිම රතු ලැටරික් පස් වලින් සමන්විත වේ
එමෙන්ම ශේෂ කඳු තැනිත් තැන දක්නට ලැබේ
ගිනිකොණ දිග ප්‍රදේශයේ තැනිතලාවේ සිට මධ්‍යම කඳුකර දක්වා වු භූමියේ ස්වභාවය ක්ෂණිකව සංක්‍රණය වීම නිසා මෙම ප්‍රදේශයේදි කඳු වැටි තාප්පයක් මෙන් විහිදි තිබේ
නැගෙනහිර හා උතුරේදී තැනිතලාව සමතලාව වන අතර මධ්‍යම කඳුකරයේ සිට දිවෙන පටු දිග කලු ගලින් සැදි කඳු වලින් යුක්තය
මුහුදු මට්ටමේ සිට මී
30 දක්වා උසට විහිදෙන වෙරළ බඩ තැනිතලාව වටා වෙරළ තීරයක් පවතියි
එම ප්‍රදේශයේ වැඩි කොටසක්  දර්ශනීය වෙරළ තීරයන්ගෙන් යුක්තයි
ශ්‍රී ලංකාවේ විවිධ පාරිසරික කලාප 

 
ශ්‍රී ලාංකිකයන්ගේ ජීවන ක්‍රම තිරණය වන්නේ, ශ්‍රී ලංකාවට ලැබෙන්නනා වු වර්ෂාපතනය මතයි
කඳුකරයත්, නිරිත දිග කලාපයත් "තෙත් කලාප" (Wet Zones) ලෙස හඳුන්වන අතර එම කලාපයට සාමාන්‍යයෙන් වසරකට 250 cm වැඩි වර්ෂාපතනයක් ලැබේ
ගිණිකොණ, නැගෙනහිර හා උතුර යන ප්‍රදේශ අයත් වියළි කලාපයට (Dry Zones) වසරකට 1200 mm - 1900 mm අතර වර්ෂාපතනයක් ලැබේ
අනෙකුත් මාස තුළදී ඉතා අඩු වර්ෂාපතනයක් දැකිය හැකිය
ශුෂ්ක කලාප (arid Zones) වන ඊසාන දිග හා ගිණිකොණ දිග කලාපවලට ලැබෙන්නේ වසරකට 600m-1200 mm වර්ෂපාතනයකි
වියළි කලාපයේ ස්වභාවික වක්ෂලතා, ජලගැලීම්, නියගයන් ආදියට අනුවර්තනය වී ඇත
බහුතරයක් ලෙස මුදු කෑලැ දැකිය හැකි අතර එහි ඝන පඳුරු හා පතොක් වර්ග ඇත
නොවැම්බර් සිට පෙබරවාරි දක්වා ඉතා සීඝ්‍ර වෘක්ෂලතා වර්ධනයක් දැකිය හැකි වුවත් මාර්තු සිට අගෝස්තු දක්වා වර්ධනය වේගය අඩුවේ
ජලය රදවා ගැනිමට ගස් පොත්ත ඉතා ඝනවන අතර  පත්‍ර කුඩාය
ශාක මුදුන් එකිනෙකට බැදුනා සේ විහිදෙන අතර වියනක් සේ දැකිය හැකිය
මෙය තෙතමනය රදා පවත්වා ගැනීමට උදව් වේ
වර්ෂාපතනය නැති කල වෘක්ෂලතා දුඹුරු හෝ අළු පැහැ වන අතර වර්ෂාපතනය ඇති කල මල් ඵල හට ගනී
යාපන අර්ධවීපයේ ඉතා අලංකාර මල් වර්ග දැකිය හැකිය
මෙම ප්‍රදේශවල බුරුත, කළුවර හා මහෝගනී වැනි වටිනා ශාක වර්ග දක්නට ලැබේ
තෙත් කලාපයේ ඇත්තේ ඉතා ඝන සාරවත් වනාන්තරය
එහි උස ගස්, පළල් කොළ, අතු සහ ඝන උඩුවියන් ඇත
උපනිවර්තන කලාපවල උන්තාංගය (altitude) වැඩි වීම සමග සදාහරිත වනාන්තර ඉතා සාරවත් වේ
කදුකර වෘක්ෂලතා උන්නතාංශය වැඩි වීමත් සමග කුරු ස්වභාවයක්ද ගනී
කලක් ශ්‍රී ලංකාව වනාන්තර වලින් වැසී ගියත් 20 වන සියවස වන විට වනාන්තර හෝ සංරක්ෂිත වනාන්තර දැකිය හැක්කේ 1/5 පමණි
නිරිත දිග කලාපයේ පමණක් දැනට තෙත් බිම් කලාපීය වන ලැහැබ් දැකිය හැකිය
රජයද මේ කාර්යය සදහා අත්වැලක් දේ
යාල වනෝද්‍යානයෙහි අලි, මුවන්, මොනරුන්ද, විල්පත්තු වනෝද්‍යානය කුරුල්ලන්ද ආරක්ෂා කරයි
1970 සහ 1980 ඇති වු මහවැලි ව්‍යාපාරය, 1900 km2 වු බිම් ප්‍රමාණයක් මේ සදහා වෙන් කරන වේ

ආශ්‍රිත අනෙකුත් දූපත්

ජීවීන්

මාළුවෝ

මිනිස් ක්‍රියාකාරකම්

දේශපාලනය
වර්තමානයේ සමස්ත දිවයින ශ්‍රී ලංකාවට අයත්ය
දිවයිනේ කොටසක දෙමළ ඊළම නමින් වෙනම රාජ්‍යයක් පිහිටුවීම සඳහා බෙදුම්වාදී මතධාරීන් කල උත්සාහ පරාජය කර ත්‍රිවිධ හමුදාව විසින් 2009.05.19 දින රට එක් සේසත් කරන ලදී
ගොවිතැන් සඳහා භූමි පරිහරණය 

පසුගිය වසරක කාලය තුළ මිනිසාගේ වාසස්ථාන ව්‍යාප්ත වීම සිදුවුයේ ගොවිතැන් කරන ප්‍රජාව ලෙසයි
වර්ෂ 1970 දී පවා මිනිසුන් ප්‍රධාන වශයෙන් කුඩා ගම්මානවල වෙසෙමින්කෘෂිකාර්මික කටයුතු  වල නියැළෙමින් ජීවත් වී තිබේ
තෙත් හා වියලි ලෙස ජලය මත රදා පැවතෙමින් සාම්ප්‍රදායික ගොවිතැන් විධි හා ජීවන රටාවන් ඇති වී ඇත
වීවගා කටයුතු සිදුවන්නේ සාමුහික ක්‍රියාදාමයක් ලෙසින්ය
සමහර විට මෙම නිවාස ප්‍රධාන පාර අසල කඩ මණ්ඩියක් සමඟ හෝ ගම තුළ කුඩා කණ්ඩායම් ලෙස පැවතිය හැකිය
කුඹුරු, නිවාස අසලම පිහිටා ඇති අතර කුඹුරු තුල උක්, පොල් වැනි අතුරු බෝග ද වගා කරයි
තල් ගස්ද තම සීමාවන්හි වගා කරනු ලබයි
පුද්ගලික නිවාස වල එළවළු වගාද පවත්වා ගනී
වැහි කාලවල සහ ඉන් පසුවද කුඹුරු, බෝග වගා වලින් පිරී පවතී
ආශ්‍රිත 
 ශ්‍රී ලංකාව
 මන්නාරම් දූපත

මූලාශ
[
/Https
//maps
com/ Https
com/]
භූගෝල විද්‍යාව
ශ්‍රී ලංකාව 
දූපත් - ශ්‍රී ලංකා
ලංකා දිවයින
ඓතිහාසික භූගෝල විද්‍යාව යනු මානුෂීය භෞතික පරිකල්පිත න්‍යායාත්මක හා සත්‍ය භූ ශාස්ත්‍රයන් අධ්‍යයනය කිරීමයි
ඓතිහාසික භූගෝලීය විද්‍යාව නිසා විශාල විවිධත්වයකින් යුත් ගැ‍ටළු හා මාතෘකා අධ්‍යයනය කරනු ලබයි
කලාපයක් හා ස්ථානයක් කාලයත් සමග වෙනස් වන ආකාරය හා අතීතයේ වු භූ විද්‍යාවන් අධ්‍යයනය කිරීම පොදු තේමාවක් වේ
සංස්කෘතික භූ දර්ශන ගොඩ නැගීම හා පුද්ගලයෙකු තමන්ගේ පරිසර සමග ඇති අන්තර් ක්‍රියාකාරීත්වය ද ඇතුළත්ව බොහෝ ඓතිහාසික භූ විද්‍යාඥයන් කාලයත් සමග භූ විද්‍යාත්මක රටා අධ්‍යයනය කරනු ලබයි
දේශීය වටපිටාව හා පරිසරය සමග පුද්ගලයන්ගේ අන්තර් ක්‍රියා තේරුම් ගනිමින් විවිධ සමාජ වල සංස්කෘතික ලක්ෂණ ග්‍රහලෝකයන්හි ඇති වී ඇති හා පරිනාමනය වී ඇති ආකාරය කෙසේ ද යන්න තීරණය කිරීම ඓතිහාසික භූගෝල විද්‍යාව මගින් සොයා බලයි
එක්සත් ජනපදයේ ඇතමෙකුට ඓතිහාසික භූ ගෝල විද්‍යාව යන පදයෙහි ඉතා විශේෂිකරණය වු අර්ථයක් ඇත
20 වන ශත වර්ෂයේ පළමු දශකයේ කැලිෆෝනියා සරසවියේ කාල්ඔට්විල් සෝඅර් ආරම්භ කරන ලද කලාපිය රේඛා ඔස්සේ ප්‍රතිසංවිධානය කරන සංස්කෘතික භූගෝලීය විද්‍යා වැඩ සටහන (ඇතැමෙක් සමස්ථ භූගෝලීය විද්‍යාව ලෙසද හදුන්වයි) සදහා දෙන ලද නම වන්නේ (Berkeley) බර්කලීය සෝඅ(ර්) භූ දර්ශන හා ඒවා මත වන සංස්කෘතීන් හදුනාගත හැකි වුයේ පාරිසරික දේශපාලනික ආර්ථික විද්‍යා සංස්කෘතික හා භෞතික යන සෑම දෙයහිම ඉතිහාසය මගින් ඇති වු බලපෑම සලකා බැලීමෙන් පසු පමණි
ලෝකයේ කලාපයන් පිළිබද ප්‍රමාණවත් තරම් විශේෂඥතාවක් ලබා ගැනීම සදහා ඇති එකම ක්‍රමය වන්නේ කලාපීය විශේෂිය කරනය බව ‍ සෝඅ(ර්) විසින් අවධාරනය කරන ලදී
20 වන සියවසේ මැද කාලයේදී ඇමරිකානු භූගෝල විද්‍යා සංකල්පය සදහා බලපෑ මුලික සංකල්පය වුයේ  සෝඅ(ර්) ගේ දර්ශනයයි
මේ දින වල කලාපීය විශේෂඥයින් ශාස්ත්‍රිය භූ ගෝල විද්‍යා දෙපාර්තුමේන්තු වල රැදෙයි
නමුත් ඇතැම් භූ ගෝල විද්‍යඥයින් එය පුහුණුවට බාධාවක් ලෙස සලකයි
මෙහිදී දත්ත එකතු කිරීම හා වර්ග කිරීමට මහත් පරිශ්‍රමයක් දරන අතර දත්ත විශ්ලේෂණයට හා විස්තර කිරීම සදහා අඩු අවධානයක් යොමු කරයි
පසු කාලීනව භූ ගෝල විද්‍යඥයින් තමන්ටම විශේෂිත වු තත්වයක් ඇති කර ගැනිමට අරගල කිරීම හේතුවෙන් අධ්‍යයනයන් වඩ වඩාත් නිෂ්චිත ක්ෂේත්‍රයකට විශේෂිත වන තත්ත්වයකට පත්වේ
එක්සත් ජනපදයේ ශාස්ත්‍රිය පුහුණුවක් ලෙස දේශපාලන විද්‍යාව සම්බන්ධයෙන් දරුණු ගැටළු ඇති කළ මෙම කරුණු පිලිවෙලින් 1950 දී භූ ගෝල විද්‍යාවේ අර්බුද සදහා හේතු විය
මානුෂීය භූගෝල විද්‍යාවේ මෙම අනුශාඛාව ඉතිහාසය හා පාරිසරික ඉතිහාසය හා සමීපව සම්බන්ධ වේ
ග්ලැසියර හැඩයන් උෂ්ණත්වයේ බලපෑම, අවක්ශේපණය, ස්තූල විද්‍යාව හා අනෙකුත් සාධක මත රඳා පවතී
ග්ලැසියර, ග්‍රීන්ලන්ත අයිස්පර හෝ ඇන්ටාක්ටික් අයිස්පර වැනි අති විශාල අයිස් තට්ටු සේම කඳුමුදුන් වටා ඇති කුඩා ග්ලැසියර කොටස් දක්වා පරාසයක පැතිර පවතී
ග්ලැසියර ප්‍රධාන වර්ග දෙකකට බෙදා දක්වයි. අයිස් ගලා යාමට පිහිටි ගලේ භූ ලක්ෂණ මත සීමාවී ඇති හෝ නැති බව මත එම වර්ගීකරණය සිදුවේ
බලනොපාන (Unconstrained)

Vanajokull අයිස් වැස්ම
(අයිස්ලන්තය) 
අයිස්තලාවන් හා අයිස් වැස්ම යටින් පවතින භූ ලක්ෂණ මත රදා නොපවතී
ඉහත දෙක අතර පවතින ප්‍රධාන වෙනස නම් ඒවා ආවරණය කරන වර්ගඵලයන්ය
අයිස් වැස්මක් වර්ග කිලෝමීටර 50,000කට වඩා කුඩා වන අතර අයිස් තලාවන් විශාල ප්‍රදේශයක් පුරා පැතිර පවතී
අයිස්තලා හා අයිස් වැස්මන් තවත් වර්ගීකරණය කල හැකිය
අයිස් ඩෝම් (Ice dome) 

මේවා ඉහල උන්නතාංශ සහිත කලාප වලදී නිර්මාණය වේ
අයිස් ස්ට්‍රීම් (Ice Stream)

 

මුහුදකට හෝ සමුද්‍රයකට නිරන්තරයෙන් අයිස් ඇලක් ලෙස ගලායන විට මෙසේ හඳුන්වයි. මේවා පෝෂණය වන්නේ අයිස්පර වලිනි
අයිස් හා ජලය එක්වන කෙලවරදී අයිස් නැවත ඇතිවේ
අයිස් කුට්ටි කැඩීමද සිදුවේ
මේවායේ කෙළවරවල් සෙමින් චලනය වන අයිස් සමඟ බැදී පවතී
බලපෑම් ඇති කරන (Constrained) 
මේවා ග්ලැසියර වලින් නිර්මිත භූ ලක්ෂණයන්ය
අයිස් යාය (Ice Field) 
මේවා විශාල භූමිභාගයන් වසා පවතී
විශේෂයෙන්ම කඳු භූමි භාගයන් මත පවතී
යටින් පවතින භූමි ලක්ෂණයන් මේවා මත බලපෑම් පාලනය කරයි
උදාහරණයක් ලෙස කොලොම්බියා අයිස් යාය, කැනඩා, ආර්ජන්ටිනා අයිස් යායන් දැක්විය හැකිය
අවුට්ලෙට් ග්ලැසියර (Outlet Glaciers)
අයිස් තලාවන්ගෙන් ගලායන දිය ඇළවල්ය‍
නමුත් මේවා නිරාවරණය වූ පිහිටි ගලේ බලපෑමට යටත්වේ
නිම්න ග්ලැසියර (Vally glaciers) 
මේවා යටින් පිහිටි භූ ලක්ෂණ වල බලපෑමට යටත් අයිස් යායන්ට ජලාපවහනය කරන්නන්ය
බෑවුම් සහ අයිස් රහිත නිරාවරණය වූ පිහිටි ගල වටා මෙම නිම්න ග්ලැසියර පවතී
පිටිය ග්ලැසියර 
වොෂින්ටන්හි North Cascades ග්ලැසියරය උදාහරණයකි
කඳුවල ශේලාකාර හැඩති ප්‍රදේශ වල ඇති වේ
මෙහි ගිම්හාන මාස වලදී හිම දියවී ග්ලැසියර අයිස් බවට පත්වේ
ග්ලැසියර විද්‍යාව
ස්වස්ථතා භූගෝල විද්‍යාව ලෙසින් අදහස් වන්නේ, සෞඛ්‍යය, ලෙඩරෝග හා සෞඛ්‍යය සම්පන්න අධ්‍යයනය කිරීම සඳහා භූගෝලීය විද්‍යාත්මක තොරතුරු, යථාදර්ශනයන් හා ක්‍රමවේදයන් යොදා ගැනීමයි
මෙය වෛද්‍ය භූගෝලීය විද්‍යාව ලෙසද හඳුන්වයි.  එය පාදක වූයේ සෞඛ්‍යයේ ජීව - වෛද්‍යමය ආකෘතිය මත වන අතර තාර්කික යථානුභූතවාදි දර්ශනයද සැලකිල්ලට ගනී
සමාජ, නොඑසේනම් සාමාජීය - පාරසරික ආකෘතිය මඟින් ලෙඩරෝග සඳහා වඩාත් සංකල්ප ප්‍රවේශයක් යොදාගනු ලබයි
එමගින් පද්ධතියේ උපාංගවලට නොව සමස්ථ පුද්ගලයාටම ප්‍රතිකාර කිරීම පිළිබදව අවධාරණය කරනු ලබයි
මෙම ආකෘතිය යටතේ නව ලෙඩ රෝග (උදා
මානසික අසනීප තත්වයන්) සොයාගන්නා අතර අනෙකුත් ආකාර වල ‍ඖෂධ (ආදේශනාත්මක හෝ විකල්ප ඖෂධ) සාම්ප්‍රදායික ඖෂධ සමඟ සංයෝග කරනු ලබයි
මෙම විකල්ප ක්‍රමවේදාත්මක ප්‍රවේශයෙන් අදහස් කලේ, ව්‍යුහකරණය, ව්‍යුහවාදය (ස්කෘති වාදය), සමාජ අන්තර් ක්‍රියා වාදය, ස්ත්‍රී වාදය වැනි දර්ශනයන් සංගත කිරීම පිණිස වෛද්‍ය භූගෝල විද්‍යාව පුළුල් වූ බවයි. එමනිසා සෞඛ්‍ය භූගෝල විද්‍යා ක්ෂේත්‍රය උපත ලැබීය
අධ්‍යයන ක්ෂේත්‍රයන් 
සෞඛ්‍ය භූගෝලීය විද්‍යාව මඟින් ජනගහනයේ සෞඛ්‍ය, ප්‍රදේශයන් තුල ලෙඩ රෝගවල ව්‍යාප්කතිය, සෞඛ්‍ය සහ ලෙඩරෝග කෙරෙහි පාරිසරික බලපෑම් යනාදිය පිළිබද අවබෝධයක් ලබාදේ
එසේම සෞඛ්‍ය පහසුකම් ලබාගත හැකි බව හා සෞඛ්‍ය සේවා සපයන්නන්ගේ ව්‍යාඵෘතික සමගද මෙය සම්බන්ධවේ
මෙම අධ්‍යයනය සලකනු ලබන්නේ මානුෂීය භූගෝල විද”්‍යාවේ උපනතියක් ලෙසයි
කෙසේ වුවත්, වසංගත අධ්‍යනය, දේශපාලන විදයාව වැනි අනෙකුත් ක්ෂේත්‍රයන් පිළිබදව අවබෝධයක් ද ඊට අවශ්‍යවේ
සෞඛ්‍ය සේවය පොදු භාණ්ඩයක් වුවුද, එය ශුද්ධ පොදු භාණ්ඩයක් නොවේ
වෙනත් වචන වලින් සදහන් කරන්නේ නම් එය සියළුම පුද්ගලයන්ට සමානව ලබාගත නොහැක
සෞඛ්‍ය සේවා වෙන් කිරීමෙන් භූ ගේලීය විද්‍යාවට මේ සම්බන්ධයෙන් කිරීමට බෙහෝදෑ පවතී
ජනගහනයේ ව්‍යාප්තියට අනුව පොදු සේවා සදහා වන ඉල්ලුම අඛණ්ඩව ව්‍යාප්තව පවති
නමුත් මෙම සේවාවන් සපයනු ලබන්නේ ඇතැම් ස්ථාන වල පමණි
එම නිසා ප්‍රත්‍යක්ශ වශයෙන් එම සේවා භාවිතා කිරීමේ ප්‍රායෝගික බව, ප්‍රවාහන පිරිවැය, ප්‍රවාහණ කාලය / වාරගණන ආදී වශයෙන් සෟඛ්‍ය සේවා සදහා වන ප්‍රවේශයේ අසාමානක්‍ය තාවයක් පවතී
සෞඛ්‍ය පහසුකම් වලට ප්‍රවිශ්ඨ වීමට  / ලඟාවීමට බලපාන එකම ගුණාංගය වන්නේ භූ ගෝලීය හෝ ස්ථානීය සාධක (ආසන්න බව, ප්‍රවාහන කාලය) පමණක් නොවේ
භූගෝලීය සාධක හැරුණු විට මේසදහා බලපාන අනෙකුත් සාධක වන්නේ සමාජ, මූල්‍යමය හා ශ්‍රිතාත්මක සාධකයි
සෞඛ්‍ය සේවා වල සාමාජීය සුලභතාවය හෙවත් සමාජීය වශයෙන් ලඟාවිය හැකි බව රදා පවතිනුයේ ජාතිය  (උදා - කළුජාතිකයන්ට හා සුදු ජාතිකයන්ට වෙන්වෙන් රෝහල්), වයස, ස්ත්‍රී පුරුෂ භාවය හා පුද්ලයන්ගේ අනෙකුත් සාමාජීය ගති ලක්ෂණ මතයි
රෝගියා හා වෛද්‍ය වරයා අතර සම්බන්ධතාවයද මෙහිදී වැදගත් වේ
‍මූල්‍යමය සාධක රඳාපවතිනුයේ කිසියම් සෞඛ්‍ය පහසුකමක මිල මතයි
ශ්‍රිතාත්මක සාධක යනුවෙන් පිළිඹිබු වන්නේ සපයන සේවාවල ප්‍රමාණය සහ ව්‍යුහයයි
මෙය ලෝකයේ විවිධ රටින් රටට හා ප්‍රදේශයෙන් ප්‍රදේශයට වෙනස් වේ
විවෘතව ඇති වේලාව, පොරෝත්තු ලයිස්තූන් යනාදීන් සෞඛ්‍ය සේවා වලට ප්‍රවේශ වීම සදහා බලපානු ලබයි‍
තින පුද්ගලයන්ට හෝ ජනගහනයේ උපකණ්ඩායම් වලට සෞඛ්‍ය පහසුකම් වලට ප්‍රවේශ වීමේ හැකියාව තීරණය කිරීමේදී මේවා වැදගත් කාර්යය භාර්යයක් ඉටු කරයි
මෙවනක් ආකාරයේ ප්‍රවේශයක්, “සඵලදායි ප්‍රවේශයක්” ලෙස හදුන්වනු ලබයි
සෞඛ්‍ය සේවා පහසුකම් වල පිහිටිම විශාල වශයෙන් රඳාපවතිනුයේ ක්‍රියාවේ යොදවනු ලබන සෞඛ්‍ය සේවා පද්ධතියේ ස්වභාවය මතයි
එමෙන්ම ඓතිහාසික සාධකද විශාල වශයෙන් බලපානු ලබයි
(රෝහල්, සැත්කම් ආදී පහසුකම් වල ඉහළ ආයෝජන පිරිවැය නිසා) රෝගීන්ව විශේෂඥයෙකුට යොමු කිරිමේ පද්ධති පැවතීම ආදී සංවිධානමය සාධක හරහා සුළු පරතරයක් ඉවත් කළ හැක
සැලසුම් කළ සෞඛ්‍ය සේවා පද්දතියක් තුළ අපි අපේක්ෂා කරනු ලබන්නේ ඉල්ලුමේ ව්‍යාප්තියට සරිලන ආකාරයට පහසුකම් වල ව්‍යාප්තිය සාධාරණව හා සමීපව පැවතිමයි
කෙටියෙන් සදහන් කරන්නේ නම්, වෙළෙඳ පොළ අබිමුඛ කරගත් පද්ධතියක් මගින් ස්ථානීය රටාවන් (ප්‍රදේශීය පිහිටීම්) මැනවිම් පිළිඹිබු කර ගත යුතුය
විභව ලඟාවීමේ පහසුව හෝ සැබෑ ලඟාවීමේ පහසුව මිනුම් කිරීමට අපේක්ෂා කරනු ලැබිය හැකිය
නමුත් ප්‍රවේශය සමග වැඩිවන උපයෝගිතා රටාවක් ඇති බව මතකතබාගත යුතුය
එනම්, ප්‍රවේශයේ පහසු පුද්ගලයන් එම සෞඛ්‍ය සේවා බොහෝ විට භාවිතා කරයි
වෛද්‍ය භූගෝලීය විද්‍යාව
ජල විද්‍යාව (Hydrology) යනු, පෘථිවිය පුරාම ජලයේ සංචලනය, ව්‍යාප්තිය හා ගුණත්වය අධ්‍යයනය කිරීමයි
එනම්, එමගින් ජල චක්‍රය හෙවත් ජලාවර්තන චක්‍රය හා ජල සම්පත් යන දෙකම සැලකිල්ලට ගනී
ජල විද්‍යාව හදාරන්නා ජල විද්‍යාඥයා හෙවත් Hydrologist ලෙස හඳුන්වන අතර ඔහු භූමිය, පාරිසරික විද්‍යාව, භෞතික භූගෝලීය විද්‍යාව හෝ සිවිල් සහ පාරිසරික ඉංජිනේරුකරණය යන ක්ෂේත්‍රයන් වල වැඩකරනු ලබයි
ජල විද්‍යාවේ විෂය පථයට ජලය ඉතා වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉටුකරනු ලබන ජලවායු ගුණ විද්‍යාව, පෘෂ්ඨීය ජල විද්‍යාව, ජල ප්‍රවාහන කළමණාකරණය සහ ජල ගුණාත්වය යනාදිය අන්තර්ගත වේ
සාගර විද්‍යාව හා කාලගුණ විද්‍යාව ඇතුළත් නොවේ
මන්දයත්, එම ක්ෂේත්‍රයන් වල ජලය යනු ඉතා වැදගත් අංශ වලින් එකක් පමණි
ජල විද්‍යාත්මක පර්යේෂණයන් අපට වැදගත් වේ
මන්දයත්, එමඟින් අප ජීවත් වන ලෝකය මැනවින් අවබෝධ කර ගැනීමට අපට හැකියාව ලබාදේ
එසේම පාරිසරික ඉංජිනේරුකරණය, ප්‍රතිපත්ති හා සැළසුම්කරණය පිළිබද දැනුමක් ලබාදේ
ඉතිහාසය 
සහඝ්‍රයේ ගවේෂණාත්මක හා ඉංජිනේරුමය විෂයක් ලෙස ජල විද්‍යාව හැදින්විය හැකිය
උදාහරණයක් ලෙස ක්‍රි
4000දී පමණ, කලින් මුඩු බිම් බවට පත්ව තිබූ ඉඩම්වල කෘෂිකාර්මික ඵලදායීතාවය ඉහල නැංවීම පිණිස නයිල් ගඟ හරහා වේල්ලක් ඉදිකරන ලදී
මැටියෙන් සාදන ලද තාප්ප නිසා මෙසපොටේනියානු නගරයන් ගංවතුරෙන් ආරක්ෂා විය
ශ්‍රික් ජාතිකයන් හා රෝම ජාතිකයන් වාරිමාර්ග/ඇළ මාර්ග ගොඩනඟා තිබේ
චීන ජාතිකයන්ද වාරිමාර්ග හා ගංවතුර පාලන කටයුතු පාලන කටයුතු කළ බවට චීන ඉතිහාසය සාක්ෂි දරයි
අතීත සිංහල ජාතිකයන්ද ශ්‍රී ලංකාව තුළ සංකීර්ණ වාරිමාර්ග කටයුතු ගොඩ නැංවීම සඳහා ජල විද්‍යාව භාවිතා කර තිබේ
විශාල ජලාශයන් අමුණු හා ඇලවල් ඉදි කිරීමට හැකියාව ලබාදුන් “බිසෝ කොටුව” සොයාගැනීම සම්බන්ධයෙන්ද ඔවුන් ප්‍රසිද්ධියක් උසුලයි
වැදගත්දෙය වන්නේ, මේවා දැනටමත් ක්‍රියාත්මක වෙමින් පැවතීමයි
1වන සියවසේදී Marcus Vitruvius විසින් ජලවර්තන චක්‍රය පිළිබද දාර්ශනික න්‍යායන් විස්තර කරමින් කියා සිටියේ කඳුවලට පතනය වන වර්ෂාව පොළව මතු පිටට උරාගෙන පහත් බිම්වල උල්පත් වලට හා ගංගා වලට එකතුවන බවයි. වඩාත් විද්‍යාත්මක ප්‍රවේශයක් යොදා ගනිමින් ලියනාඩෝ ඩාවින් (Leonardo davinchi) සහ බර්නාඩ් පැලිසි (Bernard Palissy) ස්වාධීන ජල වර්ධන චක්‍රය පිළිබදව නිරවද්‍ය ඉදිරිපත් කිරීමකට එලඹෙන ලදී
ජල විද්‍යාත්මක විචල්‍යයන් ප්‍රමාණගත කිරීම ආරම්භ කල 17 වන සියවස තෙක් එය නොතිබිණි
ජල විද්‍යාව පිළිබද නවීන විද්‍යාවේ ප්‍රමුඛයන් අතරට පියරේ පෙරෝල්ට් (Pierre Perrault), Edme Mariottle, එඩ්මන් හැලී (Edmund Hally) ඇතුලත් වේ
වර්ෂාපතනය, අතිරික්තය ජල ප්‍රවාහන ක්ෂේත්‍රයේ (කාණු/අඟල්) මිනුම්කරමින් සේන් නදියේ ජලප්‍රවාහයට වර්ෂාපතනය ප්‍රමාණවත් බව පෙරොල්ට් (Perrault) විසින් පෙන්වා දෙන ලදි
Mariottle විසින් ප්‍රවේශය සහ නදියේ හරස්කඩ පිළිබද මිනුම් සංයෝග කරමින් සේන් නදිය සම්බන්ධයෙන් තීරණයකට එළඹීමට උත්සාහ කරන ලදී
ජල විද්‍යාවේ ශාකා 
රසායනික ජල විද්‍යාව යනු ජලයේ රසායනික ගති ලක්ෂණ අධ්‍යයනය කිරීමයි
පාරසරික ජල විද්‍යාව යනු ජීවීන් සහ ජල චක්‍රය පිළිබඳව අන්තර් ක්‍රියා අධ්‍යයනය කිරීමයි
ජල භූගෝල විද්‍යාව යනු ජලයේ ජල ධාරාවල පැවැත්ම හා චලනයන් පිළිබඳව අධ්‍යයනය කිරීමයි
ජල තොරතුරු තාක්ෂණය යනු තොරතුරු තාක්ෂණය ජල විද්‍යාවට අනුවර්තනය කරමින් ජල සම්පත් හා යෙදවුම් පිළිබඳව අධ්‍යයනය කිරීමයි
ජල මානව විද්‍යාව යනු ජලය හා ශක්තිය භූමිය හා ජල දේහ මතු පිටින් හා ශුද්‍ර දේශ ගුණයන් යටතේදීත් හුවමාරුවීම පිළිබඳව අධ්‍යයනය කිරීමයි
සමස්ථානික ජල විද්‍යාව යනු ජලයේ සමස්ථානික ගති ලක්ෂණ පිළිබඳව අධ්‍යයනය කිරීමයි
මතුපිට ජල විද්‍යාව යනු පොලව මතුපිට ජල විද්‍යාත්මක ක්‍රියාකාරකම් පිළිබඳව අධ්‍යයනය කිරීමයි
අදාල ක්ෂේත්‍ර 
 ජල රසායන විද්‍යාව 
 සිවිල් ඉංජිනේරු විද්‍යාව 
 කාලගුණ විද්‍යාව 
 පාරසරික ඉන්ජිනේරු විද්‍යාව 
 ජලීය විද්‍යාව 
 ද්‍රවස්ථිතික ඉංජිනේරු විද්‍යාව 
 භූරූප විද්‍යාව 
 තඩාර්යය විද්‍යාව 
 සාගර විද්‍යාව 
 භෞතික භූ විද්‍යාව.

ජල මිනුම් 
පෘථිවිය තුළ ජලයේ චලනයන් ආකාර ගණනාවකින් මැනිය හැක
මෙම තොරතුරු ජල සම්පත් පිළිබඳව අධ්‍යයනයට හා ජල චක්‍රයේ ක්‍රියාකාරකම් අධ්‍යයනයට වැදගත් වේ
පහත දී ඇති අයිතම ලැයිස්තුවේ ජල විද්‍යාඥයින් විසින් යොදා ගන්නා උපකරණ සහ ඒවායේ භාවිතයන් පිළිබඳව දක්වා ඇත
ඩිස්ට්‍රෝමීටරය වර්ෂණ රටාවන් අධ්‍යයනය වාෂ්පකරණය සයිමන්ගේ වාෂ්පීකරණ තැටිය කාන්දු මීටරය කාන්දු වීම්, පේසෝ මීටරය භූගත ජල පීඩනය හා භූගත ජල ගැඹුර ජලධාරා පරීක්ෂණ මගින් සෙවීම
රේඩාර් වළාකුළු ගති ලක්ෂණ වර්ෂණ සීඝ්‍රතා ගණනය කිරීම තුෂර හා හිම හඳුනා ගැනීම
වර්ෂා මානය වර්ෂණය සහ හිම වැටීමට අදාලයි
චන්ද්‍රිකා වසින ප්‍රදේශ හඳුනා ගැනීම වර්ෂණ සීඝ්‍රතාව ගණනය කිරීම, භූගත ආර්ද්‍රතාවය ආවරණය වන භූමිය හා භාවිතා වන භූමිය යන තොරතුරු සෙවීමට
සිලින් සයික්‍රෝමීටරය ආර්ද්‍රතාවය මැනීමට ප්‍රවාහ පරිමාණය, ප්‍රවාහ ගලායෑම සෙවීමට ටෙන්සියෝ මීටරය පසේ තෙතමනය මැනීමට, කාලපරායත පරාවර්තන මීටරය පසේ තෙතමනය මැනීමට ධාරිතා ඒෂණය පසේ තෙත මනය මැනීමට
ජල විද්‍යාව
විද්‍යාව
මධයතන යුගයේ ස්ත්‍රීන්ට සමානාත්මතාව නොලැබුණත් (ස්ත්‍රී විරෝධී පත්‍රිකා ආදිය බහුල වුවත් කාතාර්ස වැනි විවිධ නිකායන් කාන්තාවන්ට වැඩි අයිතිවාසිකම් හා හොඳ තත්ත්වයක් ලබා දීමට කටයුතු කළේ ය
)

සමහර කාන්තාවන් තම ලේඛන කෞෂල්‍ය මඟින් ප්‍රසිද්ධියක් ලබා ගැනීමට සමත් විය
ලේඛනයට පහසුම වූයේ ආගමික රචනා මුනිවර නාමාවලියට ඇතුලත් වීමට නියමිතව සිටි කාන්තාවන්ගේ ප්‍රකාශන බහුලවේ
ඒවායෙහි  ප්‍රත්‍යාවේක්ෂණයන් අණාවරණයන් හා යාඥා ඇතුලත් විය
මධ්‍යතන යුගයේ නිර්මාණ බොහෝ විට ඇසිසිහි ක්ලෙයාර් ස්වීඩනයේ බ්‍රිජට් හා සියනාහා කැතරින් වැනි පූජකවරියන්ගේ නිර්මාණ විය
එකල නිතරම කාන්තාවන්ගේ ආගමික ආකල්ප ලෝක සම්මතයට එකඟ නොවන බවට ප්‍රකාශ කල යුරෝපා බලධාරීන් මධ්‍යතන යුගයේ අත්දැකීම් ගැන ගුප්ත විශ්වාස හා දර්ශන සැපයූ නොර්වික්හි ජුලියන් හා හියඩිගාඩ්හි බින්ජන්ගේ නිර්මාණ අපහසුතාවක් ගෙන දුනි
කාන්තාවන් මෙම අඟාරික ප්‍රදේශයේ පවා බලපවත්වන නිර්මාණ කළේය
මේරි ඩී ට්‍රාන්ස්ගේහි හා ක්‍රිස්ටීන් ඩී පිසාන්ගේ සත්‍ය ආදරයේ හා සමාජයේ ප්‍රත්‍යාවේක්ෂණයන් අදටත් අධ්‍යයනය කරන්නේ මධ්‍යතන යුගය ගැන ඒවායේ ඉදිරිපත් වන දර්ශන නිසාය
org/wiki/Medieval_Literature#Women
27s_literature
පැස්කල් ත්‍රිකෝණය යනු ගණිතයේ යෙදෙන ද්විපද සංගුණක ත්‍රිකෝණයක් ආශ්‍රිතව සිදු කරන ජ්‍යාමිතික පෙල ගැස්මකි
එය බටහිර යුරෝපයේ බ්ලේයිස් පැස්කල් ආශ්‍රිතව ගොඩනැඟුණු නමක් වුවද මොහුට පෙර ඉන්දිය‍ාව පර්සියාව චීනය හා ඉතාලිය යන රටවල ගණිතඥයින් මෙම සංකල්පය ඊට ශත වර්ෂ ගණනකට පෙර භාවිතා කර තිබුණි
පැස්කල් ත්‍රිකෝණයේ සම්ප්‍රදායික ලෙස ගණන් කිරීම ආරම්භ වනුයේ බිංදුව වෙනි පේළියෙනි