Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
2017 මැයි 19 වන දින මෙම ටොරෙන්ට් ට්‍රැකරය වසා දැමුණු අතර ඊට හේතු ලෙස ඔවුන් දක්වා තිබුනේ මෙම ටොරෙන්ට් ට්‍රකරය කරගෙන යාමට අවශ්‍ය තරම් නිදහස් කාලයක්(Freetime), එහි ඉහළ කාර්ය මණ්ඩලයට නොමැති වීමයි
වසාදමන අවස්ථාව වන විට සාමාජිකයින් 18,250 කගෙන් සමන්විතව තිබූ අතර, ඔවුන් සදහා  MoreThan
Tv Nebulance PrivateHD යන පෞද්ගලික ටොරෙන්ට් ට්‍රැකර් මගින් සාමාජිකත්වය ලබා දීමට කැමැත්ත පළ කරන ලදී
MoreThan
Tv (MTV)  කුඩා  ප්‍රමාණයේ නව පෞද්ගලික ටොරෙන්ට් අඩවියක් වන අතර රූපවාහිනි නාට්‍ය පමණක් ඇත
නව සාමාජිකයින් බදවා ගැනීම සදහා දැනට ලියපදිංචි වී සිටින සාමාජිකයින්ට ආරාධනා නිකුත් කර ඇති අතරම, විශේෂ අවස්ථාවලදී අන්තර්ජාලය ඔස්සේ කරන සම්මුඛ සාකච්ජා (IRC Interview) ඔස්සේද ආරාධනා නිකුත් කරයි
CD (WCD)  ඉතා විශාල සංගීත ටොරෙන්ට් සහිත පෞද්ගලික ටොරෙන්ට් අඩවියකි
ඉතා ඉහළ පිලිගැනීමක් තිබූ අතර, මෙම අඩවිය මගින් පෞද්ගලික ටොරෙන්ට් අඩවි අතර අවුරුදු 9කට වැඩි නොමැකෙන මතක සටහනක් තැබුවේය
බොහොමයක් පෞද්ගලික ටොරෙන්ට් ට්‍රැකර් අදටත් මෙම අඩවිය මගින් නිර්මානය කරන ලද Ocelot නමින් හැදින්වෙන සාමාජිකයින් ඇතුලතින් සම්බන්ද කිරීමේ මෘදුකාංගයද (Back-end Tracker), ටොරෙන්ට් වෙබ් අඩවි සදහා අවශ්‍ය වන Gazelle නැමැති පරිශීලක අතුරු මුහුනතද (Front-end Tracker) භාවිත කරයි
ප්‍රයිවට් ටොරෙන්ට් ට්‍රැකර් වලට සම්බන්ධවන නවකයින්ට මෙම ට්‍රැකරය  විශේෂ වූයේ, මෙමගින් ඕනෑම අයෙකුට වෙබ් අඩවිය මගින් පවත්වනු ලබන සම්මුඛ පරීක්ෂණ (IRC Interview) වලට සහභාගි වී සමත්වීම තුලින් මෙහි ලියාපදිංචිය ලබා ගැනීමට තිබූ අවස්ථාව නිසාය
එසේම එලෙස ලියාපදිංචි වූ සාමාජිකයිට නිශ්චිත පරිශිලන මට්ටමක් (User Class) පසුකල පසු අනිකුත් ටොරෙන්ට් ට්‍රැකරයන් හා සම්බන්ධ වීමට උසස් තත්වයේ ආරාධනා ෆෝරමක්ද (Invite Forum) තිබිණි
මෙහි තිබූ සමහර සංගීත අන්තර්ගතයන් (Music Contents) මිලදී ගෙනීමට පවා නොමැති අතිශය දුර්ලබ ඒවා වු අතර, සමහරෙක් මෙම ටොරෙන්ට් අඩවිය ඇලෙක්සැන්ඩ්‍රියාවේ මහා පුස්තකාලයට සමකිරීමට පෙළබී සිටියහ
තවද මෙහි උසස් තත්වයේ සංගීතයන් සකස් කිරිමට අවශ්‍ය විවිධ මුදුකාංග මෙන්ම ඊට අවශ්‍ය උසස් තත්වයේ මගපෙන්වීම් හා ඉගැන්වීම්ද (Tutorials and Guidance) මෙහි විවිධ සාමාජිකයින් විසින් සකස් කර තිබුණි
2016 නොවැම්බර් 17 වන දින ප්‍රංශ රජයේ නීති බලාත්මක කරන ආයතන (French Law Enforcement Agencies)  මගින් මෙම අඩවියට සම්බන්ධ සර්වර් පරිගනක (Front Proxy Servers) සිය බාරයට ගැනීමත් සමග, මෙම  වෙබ් අඩවිය වසා දමන ලදී
වසා දමන දින වනවිට ගායකයින් (Artists) 885, 628ක් දෙනෙක් විසින් ගායනා කරන ලද ගීත එකතූන් (Music Album) 1,092,232ක් සහිත ටොරෙන්ට් 2,675,527 හා ටොරෙන්ට් වෙබ් අඩවියේ ලියාපදිංචි සාමාජිකයින් 144,608ක්ද විය
BitMeTV (BMTV)
 2005 මාර්තු මාසයේ ආරම්භ කරන ලද මෙම පෞද්ගලික ටොරෙන්ට් ට්‍රැකරයේ අඩංගු වන්නේ රූපවාහිනී නාට්‍යවේ
2016 දෙසැම්බර් මාසය වන විට සාමාජිකයින් 14,000 කට ආසන්න ප්‍රමාණයක් සිටින මෙම අඩවිය, BTN ටොරෙන්ට් අඩවියේ ආගමනයත් සමග පිලිගැනීම අඩුවිය
ආරාධනා (Invites) සොයා ගැනීම මෙන්ම සීඩ් කිරීමද අපහසු දැඩි ආර්ථිකයක් (Hard economy) සහිත ට්‍රැකරයකි
දැනට සිටින සාමාජීකයින්ට, නව සාමාජිකයින් බදවා ගැනීම සදහා ආරාධනා නිකුත් කර ඇති අතර නිල ආරාධනා ෆෝරම (Official Invite Forum) මගින්ද නව සාමාජිකයින් බදවා ගනී
එහෙත් එම නිල ආරාධනා ෆෝරම සක්‍රීය මට්ටමක නොපවතී
TorrentLeech (TL)
 IPT මෙන් විශාල සාමාජික සංඛ්‍යාවකගෙන් සමන්විත මෙම ට්‍රැකරය, විශේෂිත ටොරෙන්ට් අන්තර්ගතයන් නොමැති (General Content) සෑම ආකාරයේම ටොරෙන්ට් අඩංගු වේ
(නිල් චිත්‍රපට අඩංගු නොවේ)
අවුරුද්දේ කිහිප වාරයක්ම විවෘත ලියාපදිංචිය (Open Sign up) මගින් නව සාමාජිකයින් බදවා ගැනීම සිදුකරන අතර, එසේ විවෘත ලියාපදිංචිය සිදු කරන අවස්ථා ඔවුන්ගේ වෙබ් අඩවිය හා Twitter ගිනුම ඔස්සේ දන්වයි. අවසන් වරට විවෘත ලියාපදිංචියක් සිදුකරන ලද්දේ 2017 මැයි මස 17 වන දිනය
දැනට ලියාපදිංචි සාමාජිකයින්ටත් තම නව සාමාජිකයින් බදවා ගැනීම සදහා අවශ්‍ය ආරාධනා (Invites) නිරතුරුවම නිකුත් කරයි
විශාල සාමාජිකයින් ප්‍රමාණයක් සිටියත්, නිදහස් බාගත කිරීම් (Freeleech) නොමැති නිසා නව සාමාජිකයින්ට උඩුගත කිරීම හෙවත් සීඩ් කිරීම තරමක් අපහසුය
විශේෂීකර්ණය නොවූ අන්තර්ගතයන් (General Content) සහිත පෞද්ගලික ටොරෙන්ට් ට්‍රැකරයන් අතර, එකී අන්තර්ගතයන් වැඩි කාලයක් රදවා තබා ගැනීමට (Retention) මෙන්ම එම පැරණි අන්තර්ගතයන් පවා වැඩි වේගයකින් යුක්තව බාගත කිරීම (High Download Speed) කල හැකිබවට ප්‍රසිද්ධියක් උසුලයි

 RevolutionTT (RevTT)
  විශේෂිත ටොරෙන්ට් අන්තර්ගතයන් නොමැති (General Content) සෑම ආකාරයේම ටොරෙන්ට් අඩංගු වේ
දැනට ලියාපදිංචි වී ඇති සාමාජිකයින්ට ආරාධනා (Invites) නිකුත් කිරීම මගින් නව සාමාජිකයින් බදවා ගනී
නිදහස් බාගත කිරීම් (Freeleech) නොමැති නිසා නව සාමාජිකයින්ට උඩුගත කිරීම හෙවත් සීඩ් කිරීම තරමක් අපහසුය
Empornium  (EMP)
  නිල් චිත්‍රපට (Porn) ටොරෙන්ට් අඩංගුවේ
ආරාධනා (Invites) සොයා ගැනීම ඉතා අපහසුවී ඇත්තේ ඔවුන් විසින් නව ආරාධනා (Invites) දැනට ලියාපදිංචි වී සිටින සාමාජිකයින් කිසිවෙකුටත් නිකුත් නොකිරීම නිසාය
අවසන් වරට විවෘත ලියාපදිංචියක්(Open Sign up) 2014 දෙසැම්බර් මාසයේ සිදුකර ඇති අතර, එයින් පසු නව සාමාජිකයින් ලියාපදිංචිය නවතා ඇත
නිල් චිත්‍රපට සහිත නිකුත් පෞද්ගලික ටොරෙන්ට් ට්‍රැකර් සමග සැසදීමේදී, මෙහි වැඩි නිල් චිත්‍රපට අන්තරගතයන් ප්‍රමාණයක් පවතී
නිදහස් බාගත කිරීම් (Freeleech) පවතින නිසා සීඩ් කිරීම පහසුවේ
2016 දෙසැම්බර් මාසය වන විට සාමාජිකයින් 103,000 කට ආසන්න ප්‍රමාණක් ලියාපදිංචි වී ඇත
Avistaz
 ආසියානු චිත්‍රපට හා රුපවාහිනී නාට්‍ය සදහා විශේෂීකරණය වූ පෞද්ගලික ටොරෙන්ට් ට්‍රැකරයකි
මෙහි වැඩි වශයෙන් දකුණු කොරියාණු, චීන හා ජපාන චිත්‍රපට හා රුපවාහිනී නාට්‍ය අඩංගුවේ
නව සමාජිකයින් බදවා ගැනීම සදහා දැන්ට ලියාපදිංචී වී සිටින සාමාජිකයින්ට ආරාධනා නිකුත් කිරීම මගින් සිදු කරයි
නිදහස් බාගත කිරීම් (Freeleech) ඇති නිසා උඩුගත හෙවත් සීඩ් කිරීම පහසුවේ
2016 දෙසැම්බර් මාසය වන විට සාමාජිකයින් 137,000 කට ආසන්න ප්‍රමාණක් ලියාපදිංචි වී ඇත
[Sinderella] S
 ආසියානු නිල් ච්ත්‍රපට (Porn) සදහා විශේෂීකරණය වූ, වැඩි වශයෙන් දකුණු කොරියානූ හා ජපාන නිල් චිත්‍රපට (JAV) අඩංගු පෞද්ගලික ටොරෙන්ට් ට්‍රැකරයකි
2016 දෙසැම්බර් මාසය වන විට සාමාජිකයින් 5,500 කට ආසන්න ප්‍රමාණක් ලියාපදිංචි වී ඇති අතර, නවක සාමාජිකයින්ට ලියාපදිංචී වීමට ඉතා අපහසු ට්‍රැකරයකි
මෙම වෙබ් අඩවියේ වෙබ් ලිපිනය ප්‍රසිද්ධියට පත්කිරීම සාමාජිකයින්ට තහනම් කර ඇත
Awesome-HD (AHD)
උසස් තත්වයේ එනම් HD තත්වයේ චිත්‍රපට පමණක් මෙම පෞද්ගලික ටොරෙන්ට් අඩවියෙහි දක්නට ඇත
HDBits ටොරෙන්ට් වෙබ් අඩවියට විකල්පයක් ලෙසද මෙය හදුනා ගන්නා අතර, ප්‍රසාද ලකුණු හා නිදහස් බාගත කිරිම් (Freeleech) නිසා උඩුගත හෙවත් සීඩ් කිරීම පහසුවේ
නව සාමාජිකත්වය ලබා ගැනිමට එතරම් අපහසු නොවන අතර, සිටින සාමාජිකයින්ට ආරාධනා නිකුත් කිරීම හෝ වෙනත් ටැකර් වල ඇති ආරාධනා ෆෝර්ම මගින් සාමාජිකයි බදවා ගනි
ට්‍රැකර් ෆෝරම 
ටොරෙන්ට් ට්‍රැකරයක ප්‍රධාන කර්යය ලෙස ටොරෙන්ට් මගින් පරිශීලකයින්ට අවශ්‍ය චිත්‍රපට, රූපවාහිනි නාට්‍ය හා වෙනත් දෑ බාගත කිරීමට ඉඩ සැලසීම වුවත් සෑම පෞද්ගලික ටොරෙන්ට් ට්‍රැකරයකම ෆෝරමයක් දක්නට ඇත
මෙම ෆෝරමය මගින් පරිශීලකයින්ට විවිධ නිවේදන, යාවත්කාලින කිරීම් සම්බන්ධයෙන් දැනුවත් කිරීම, විවිධ තරග සංවිධානය, නව අදහස් හා යෝජනා චෝදනා  ඉදිරිපත් කිරීමට ඉඩ සැලසීම, වෙනත් ටොරෙන්ට් ට්‍රැකර් වල ආරාධනා අර්පනය (Invite Offer)  කිරීම,  ටොරෙන්ට් හා වෙනත් ගැටලු සදහා උපදෙස් හා මගපෙන්වීම් ලබාදීම වැනී විවිධ කාර්යයන් සිදු කරයි
එසේම සෑම පෞද්ගලික ටොරෙන්ට් ට්‍රැකරයකම  IRC නාලිකාවක් (IRC Channel) පවතින අතර, එයට සම්බන්ධවූ විට සජීවීව අනිකුත්  සාමාජිකයින් සමග අදහස් හුවමාරු කිරීමට හැකියාව ඇත
මේ සෑමවිටකදීම තමාගේ පෞද්ගලික විස්තර හෙලිදරව් කිරීමෙන් වැළකී සිටිය යුතුවේ
FSC හා PTN  වැනි ට්‍රැකරයන් ප්‍රධාන වශන්යෙන් ෆෝරමයන් මුල් කර ගනිමින් (Community Based) කටයුතු කලත්, ඔවුන්ගේ ටොරෙන්ට් වෙබ් අඩවි තරමක් අක්‍රීය මට්ටමක පවතී
කෙසේ නමුත් ට්‍රැකර ෆෝරමයන් තුල සක්‍රීය වීම මගින් ටොරෙන්ට් සමාජයේ පිළිගත් පුද්ගලයෙකු වීමටත්, ආරාධනා සොයා ගැනීමට අපහසු ඕනෑම පෞද්ගලික ටොරෙන්ට් ට්‍රැකරයක උවත් ඉතා පහසුවෙන් ආරාධනා සොයා ගැනීමටත් හැකියාව පවතී
පෞද්ගලික ටොරෙන්ට් ට්‍රැකරයෙන් පිටත, වෙනත් තෙවන පාර්ශවන් විසින් පවත්වාගෙන යන ටොරෙන්ට් හා සම්බන්ධ ෆෝරමයන් වලට පිවිසීම, එහි සාමාජිකයෙකු ලෙස ක්‍රියා කිරීම හෝ වෙනත් ඕනෑම ආකාරයකින් සම්බන්ධවීම,  තමාගේ සාමාජිකත්වය මෙන්ම තමාට ආරාධනා කල අයගේද සාමාජිකත්වය අහිමිවීමට හේතුවකි
බොහෝවිට මෙවනි තෙවන පාර්ශයෙන් විසින් පවත්වාගෙන යන ෆෝරම  මගින් ටොරෙන්ට් සමාජය විසින් පොදුවේ පිළිගත් නිතීරීති උල්ල්ංඝනය වන ලෙස කටයුතු කිරීම දැකිය හැක
කෙසේ නමුත් ප්‍රයිවට් ටොරෙන්ට් ට්‍රැකර් පිළිබද නවතම තොරතුරු /r/trackers වෙබ් අඩවියට පිවිසීම තුලින් දැනගත හැකි අතර, බොහොමයක් ප්‍රසිද්ධ ප්‍රයිවට් ටොරෙන්ට් ට්‍රැකර් වල කාර්යය මණ්ඩලයන් මෙහි සක්‍රියව කටයුතු කරයි
ටොරෙන්ට් ට්‍රැකර් වල අභ්‍යන්තර ෆෝරම වලින් පිටත අනුමත කරන ලද, ප්‍රයිවට් ටොරෙන්ට් ට්‍රැකර් වලට සම්බන්ධ තොරතුරු දැනගත හැකි එකම වෙබ් අඩවිය /r/trackersපමණි
පරිත්‍යාග සිදු කිරීම
පිළිගත් පෞද්ගලික ටොරෙන්ට් අඩවි නඩත්තු කරන පුද්ගලයින් හා කාර්යමණ්ඩල කිසිදු ලාභ පරමාර්ථයකින් හෝ වැටුප් ලබා ගැනීමකින් තොරව තම ශ්‍රම දායකත්වය ලබාදෙන නමුත්, ටොරෙන්ට් වෙබ් අඩවි මගින් බෙදා හරිනු ලබන්නේ නීත්‍යානුකූල නොවන අයිතම බැවින් ටොරෙන්ට් අඩවි වල හිමි කරුවන් විවිධ ආරක්ෂක ක්‍රම අනුගමනය කරමින් එම ටොරෙන්ට් අඩවිය තිබෙන සැබෑ පරිගණක සර්වර් සැගවීමට අවශ්‍යවේ
මේ නිසා වැඩි වශයෙන් පරිගණක සර්වර් භාවිත කරමින් එකී ප්‍රධාන සර්වරය සැගවීමට ප්‍රොක්සි සර්වර් (Proxy Server) ලෙස භාවිත කිරිමටද සිදුවේ
ඒ අනුව ටොරෙන්ට් අඩවියක් පවත්වාගෙන යාමට හා නඩත්තු කටයුතු කිරීමට අවශ්‍ය පරිගනක සර්වර් සදහා මුදල් වැයවේ
මෙලෙස ටොරෙන්ට් වෙබ් අඩවිය පවත්වාගෙන යාම පිණිස අවශ්‍යවන පරිගණක සර්වර් මිලට ගැනීමට අවශ්‍යවන මුදල් හා ඒවා පවත්වාගෙන යාමට අවශ්‍ය මුදල්, එම ටොරෙන්ට් අඩවියේ ලියාපදිංචි සාමාජිකයින් විසින් පරිත්‍යාග ලෙස ලබා දෙයි
වර්තමානයේ විවිධ රජයේ නීති බල ගැන්වීමේ ආයතන (Law Enforcement Agencies) වල ක්‍රියාකරිත්වයන් නිසා බොහොමයක් ටොරෙන්ට් වෙබ් අඩවි පේපැල් (PayPal) ගිණුම් බාවිත කිරීම නවතා දමා වැඩි ආරක්ෂාවක් සහිත බිට්කොයින් (Bitcoin) නැමැති විද්යුත් මුදල් එකක වලින් පරිත්‍යාග ලබා ගැනීමට පෙළබී ඇත
මෙලෙස කරනු ලබන මුදල් පරිත්‍යාග එකී ටොරෙන්ට් වෙබ් අඩවියේ අනාගතය පිලිබදව තීරණය කරන ප්‍රධාන සාධකයක්ද වන බැවින්,  සාමාජික අරමුදල් පෞද්ගලික ටොරෙන්ට් වෙබ් අඩවි වලට අතිශයින්ම වැදගත් වෙන උපාංගයකි
එම නිසා හැකි අවස්ථාවන් වලදී ඔබ භාවිත කරන පෞද්ගලික ටොරෙන්ට් වෙබ් අඩවි සදහා මුදල් පරිත්‍යාග සිදු කිරීම තුලින් එම වෙබ් අඩවිය තව දුරටත් පවත්වාගෙන යාමට උපකාරී වීමේ යුතුකමක්ද ඇත
කෙසේ නමුත් පෞද්ගලික ටොරෙන්ට් අඩවියකට මුදල් පරිත්‍යාග සිදු කිරීමට ප්‍රථම එහි හිමිකරු හෝ කාර්ය මණ්ඩලය විසින් එකී සාමාජිකයින්ගේ මුදල් පරිත්‍යාග තම පෞද්ගලික ලාබ ප්‍රයෝජන සදහා යොදා නොගන්නා බවට විශ්වාසයක් ඇති ටොරෙන්ට් වෙබ් අඩවි සදහා ලබා දිය යුතුය
එසේම නව පෞද්ගලික ටොරෙන්ට් අඩවි සදහා පරිත්‍යාග සිදු කිරීමේදී සැලකිලිමත් විය යුත්තේ බොහෝ වංචනිකයින් ටොරෙන්ට් අඩවි නිර්මාණය කරමින් මුදල් ලබා ගැනීමට උත්සහ කිරීම නිසාය
පූජිත් සේනාධි බණ්ඩාර ජයසුන්දර යනු ශ්‍රී ලංකාවේ පොලිස්පතිවරයා වේ
2016 අප්‍රේල් 20වන දින ව්‍යවස්ථාදායක සභාව විසින්, ජ්‍යෙෂ්ඨ නියෝජ්‍ය පොලිස්පතිවරු තිදෙනෙකු අතුරින් පූජිත් ජයසුන්දර ශ්‍රී ලංකාවේ 34වන පොලිස්පතිවරයා වශයෙන් තෝරා පත්කර ගැණිනි
පුද්ගලික දිවිය 
1960 මාර්තු 15වන දින කුරුණෑගලදී ඔහු උපත ලද ජයසුන්දර සිය ප්‍රාථමික අධ්‍යාපනය බෝගමුව මහමූකලාන්යාය, තක්සලා මහා විද්‍යාලයෙන් හදාරණ ලදී
විදුහලේ පහ ශ්‍රේණියේදී ඉබ්බාගමුව මධ්‍ය මහා විද්‍යාලයටත් ඉන්පසුව ඔහු 1969දී මහනුවර ධර්මරාජ විද්‍යාලයටත් ඇතුලත් විය
පසුව ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර විශ්වවිද්‍යාලය වෙත තේරී පත් වූ ඔහු වාණිජවේදී දෙවන ඉහළ සාමාර්ථයක් සහිතව සිය උපාධිය සම්පූර්ණ කරන ලදී
1985දී සහකාර පොලිස් අධිකාරීවරයෙකු ලෙස ශ්‍රී ලංකා පොලිස් සේවයට එකතු වූ ඔහු, පොලිස්පතිවරයා ලෙස පත්වීමට පෙරාතුව ජ්‍යෙෂ්ඨ නියෝජ්‍ය පොලිස්පතිවරයෙකු වශයෙන් සේවය කරන ලදී
මූලාශ්‍ර

|-

|-

1960 උපත්
සිංහල පොලිස් නිළදාරීන්
ශ්‍රී ලංකාවේ පොලිස්පතිවරු
මෙම පාඩම උම්මග්ග ජාතකයෙන් උපුටා ගන්නා ලද්දකි
මෙම ජාතකය බුදුන්වහන්සේගේ පූර්ව උත්පත්ති කතා වලින් දීර්ඝත ම ජාතකයයි
මෙම පාඩම පිළිබ`ද දැනගත යුතු කාරණා කිහිපයකි
	ගුත්තිල වෙණ නද පාඩම පැරණි ගද්‍ය (බණකතා සාහිත්‍යය වර්ගයට අයත් වේ
	මෙම පාඩම උපුටා ගෙන ඇත්තේ උම්මග්ග ජාතකය හෙවත් උමංදාව ජාතකයෙනි
	ග‍්‍රන්ථයට එම නම යෙදීමට හේතු වී ඇත්තේ ඒ ජාතක කතාව තුළ විස්මිත මහා උමඟක් පිළිබ`ද ස`දහන් වීම බව පෙනේ
	උම්මග්ග ජාතකය (සිංහල රචනය* අයත් වන සාහිත්‍ය අවධිය ලෙස සැලකෙන්නේ කුරුණෑගල යුගය යි
	මෙම ජාතක කතාව සිංහල පන්සිය පනස් ජාතක පොත් වහන්සේගෙන් උපුටා ගන්නා ලද්දකි
	සිංහල පන්සිය පනස් ජාතක පොතට මූලාශ‍්‍රය වී ඇත්තේ පාලි ජාතකට්ඨ කතාව කෘතිය යි
	චූලවංශයට අනුව කුරුණෑගල රජ හතරවැනි පණ්ඩිත පරාක‍්‍රමබාහු රජතුමාගේ කාලයේ දී (ක‍්‍රි
ව. 1302 - 1326* පන්සිය පනස් ජාතක පොත රචනා වී ඇත
	සිංහල පන්සිය පනස් ජාතක ග‍්‍රන්ථයේ කර්තෘත්වය එක් කතුවරයෙකුට පැවරිය නොහැකිය
එහි භාෂා ශෛලීය විමසා බැලූ චිචාරකයෝ මෙය කතුවරයන් කිහිපදෙනෙකුගේ හෝ කර්තෘ මණ්ඩලයක මූලිකත්වයෙන් සිදු වූවක් බව දැක්විය හැකිය
මහාවංශයට අනුව රචනා කර ඇත්තේ සොළී රටින් ලංකාවට පැමිණි මහා තෙර නමක් (සොළී මහා සාමි* ප‍්‍රධාන කොට ගත් කර්තෘ මණ්ඩලයක් විසිනි
” සොළී රටින් ආ නා නා භාෂාහි විශාරද වූ, තර්කාගගමධාරී මනා ව හික්මුණු, එක් මහා තෙර නමක්  රාජගුරු තන්හි තබා
” (මහාවංශය 90 පරිච්ඡේදය*
	දෙවන පණ්ඩිත පරාක‍්‍රමබාහු රජතුමාගේ පුරෝගාමීත්වයෙන් වීරසිංහ ප‍්‍රතිරාජ නැමැති අමාත්‍යවරයාගේ උත්සාහයෙන් සිංහල ජාතක පොත සම්පාදනය වූ බැව් පිළිගත් මතයයි
	පන්සිය පනස් ජාතක පොතේ ඇතුළත් කතා ප‍්‍රමාණය 547 යි
	උම්මග්ග ජාතකයේ වෙනත් පරිවර්තනයන් කිහිපයක් දක්නට ලැබේ
x	(සිංහල* උම්මග්ග ජාතකය (වීරසිංහ ප‍්‍රතිරාජ ඇමතිතුමා කළ බැව් පැවසෙතත්, කර්තෘත්වය පැහැදිලි නැත
*
x	එළු උමංදාව (දෙවන විද්‍යාචක‍්‍රවර්තීගේ බැව් ස`දහන් වේ
*
	අනුරාධපුරයේ සිට ජාතක කතා පදනම් කොට බිහි වූ සාහිත්‍ය කෘති කිහිපයකි
x	සක් දා කව (සංඛ ජාතකය* - අනුරාධපුර යුගය
x	අසක් දා කව (ආසංඛවතී ජාතකය* - අනුරාධපුර යුගය
x	සසදා කව (සස ජාතකය* - පොළොන්නරු යුගය
x	මුවදෙව් දා කව (මඛාදේව ජාතකය* - පොළොන්නරු යුගය
x	කව්සිළුමිණ (කුස ජාතකය* - දඹදෙණි යුගය
x	ස`දකිඳුරු දා කව (චන්ද කින්නර ජාතකය* - කුරුණෑගල යුගය
x	කාව්‍ය ශේඛරය (සත්තු භත්ත ජාතකය* - කෝට්ටේ යුගය
x	ගුත්තිල කාව්‍යය (ගුත්තිල ජාතකය* - කෝට්ටේ යුගය
x	කුස දා කව (කුස ජාතකය* - කෝට්ටේ යුගය
x	විධුර ජාතක කාව්‍යය - මහනුවර යුගය
x	මහා ජනක ජාතක කාව්‍යය - මහනුවර යුගය
x	සම්බුුලා දා කව (සම්බුල ජාතකය* - මහනුවර යුගය
x	ඇත්පල් දා කව (හස්තිපාල ජාතකය* - මහනුවර යුගය
x	පදමානවක ජාතක කාව්‍යය - මහනුවර යුගය
x	මඛාදේව ජාතක කාව්‍යය - මහනුවර යුගය
x	වෙස්සන්තර කාව්‍යය (වෙස්සන්තර ජාතකය* - මහනුවර යුගය
x	මුව ජාතක කාව්‍යය - මහනුවර යුගය
x	අසක් දා කව (ආසංඛවතී ජාතකය* - මහනුවර යුගය
x	මනමේ නාඩගම (චුල්ල ධනුද්ධර ජාතකය* - ජන නාට්‍යය
x	මනමේ නාටකය (චුල්ල ධනුද්ධර ජාතකය* - එදිරිවීර සරච්චන්ද්‍ර
x	ස`දකිඳුරු නාඩගම (චන්දකින්නර ජාතකය* - ජන නාට්‍ය
x	වෙස්සන්තර නාට්‍යය (වෙස්සන්තර ජාතකය* - ජෝන් ද සිල්වා
x	විධුර නාට්‍යය (විධුර ජාතකය* - ජෝන් ද සිල්වා
x	කුස නාට්‍යය (කුස ජාතකය* - ජෝන් ද සිල්වා
x	වෙස්සන්තර (වෙස්සන්තර ජාතකය* - එදිරිවීර සරච්චන්ද්‍ර
x	ස`දකිඳුරු (චන්දකින්නර ජාතකය* - ගුණසේන ගලප්පත්ති
x	දික්තල කාලගෝල (උම්මග්ග ජාතකය* - පුණ්‍යසේන ගුණසිංහ
	සිංහල පන්සිය පනස් ජාතක පොත හැරුණු විට කුරුණෑගල යුගයේ දී රචිත වෙනත් කෘති කිහිපයකි
x	දළදා සිරිත (පරාක‍්‍රමබාහු රජතුමාගේ ආරාධනාවෙන් දෙව්රද දම් පසඟිනා විසින් රචනා කරන ලදී
*
x	බෝධි වංශය (විල්ගම්මුල ශ‍්‍රී පරාක‍්‍රමබාහු හිමි*
x	අනාගත වංශය (විල්ගම්මුල ශ‍්‍රී පරාක‍්‍රමබාහු හිමි*
x	ස`ද කිඳුරුදා කව (විල්ගම්මුල මාහිමි*
x	ථූපවංශය (පරාක‍්‍රම පණ්ඩිත අයෙකු විසින් ලියා ඇත
*
x	ධාතු මංජුසාව (යක්ඛගිරි ලෙනෙහි විසූ සීලවංශ හිමි*
	ජාතක කතාවක ආකෘතික ලක්ෂණ
x	වර්තමාන කතාව
x	අතීත කතාව
x	ගාථා (ගාථා මඟින් දක්වන කොටස*
x	වෙය්‍යාකරණ (ගාථාව විස්තර කිරීම*
x	සමෝධනය (වර්තමාන හා අතීත කතා දෙකේ චරිත ගැළපීම*
මෙම අංගයන් අතර වර්තමාන කතාව, අතීත කතාව හා සමෝධනය ඉතා වැදගත් අංග කිහිපයකි
	උම්මග්ග ජාතකයේ විශේෂ ලක්ෂණ		
x	වර්තමාන කතාවක් නැත
x	ප‍්‍රශ්න (පැන* නමින් තේරවිලි කතා කොටස් දෙකක් උම්මග්ග ජාතකයේ මුලට ස`දහන් වෙයි
මුල් කොටසේ ප‍්‍රශ්න 9කි
දෙවන කොටසේ ප‍්‍රශ්න 10කි
x	මෙහි එන කුඩා කතා 11ක් ම, ජාතකට්ඨ කතාවෙහි දී ජාතක ලෙසින් එයි
x	මෙය ජාතක පොතේ එන විශාල ම ජාතක කතාවයි.
	උම්මග්ග ජාතකය ඇසුරින් බිහි වූ වෙනත් ග‍්‍රන්ථ
x	උමංදා කව (සිරි සුමිත්ත හිමි*
x	උමංදා කව (කිරිමැටියේ අප්පුහාමි*
x	දික්තළ කාලගෝල (පුණ්‍යසේන ගුණසිංහ*
x	වේදේහ සිංදුව (වීරකොඩියානෙ මැතිඳු*
x	රතවතී කතාව (පත්තායමේ ලේකම්*
	මෙම කතාවස්තුවෙන් ආ සුන්දර උපමා	
x	සිංහ නාද ඇසූ මුව පොල්ලන් පරිද්දෙන්
x	ශක‍්‍ර පුරයට වන් අසුර භටයන් පරිද්දෙන්
x	න`දුන් උයන මෙන්
x	දණ්ඩයකින් පහරන ලද සර්ප රාජයකු සේ
x	වේරම්බ වාතයෙන් හැළලී ගිය මහා සාගරය සේ
x	ගින්නෙන් නැඟි දුම් ක`ද සේ
x	ආකාශ ගංගාවෙහි බි`දි-බි`දි දිවන්නා වූ රළ පතර සේ
x	සමුද්‍රයෙන් නැංගා වූ මහ තල්මස් කැල සේසිංහයෙකු මෙන්
x	මූ පරගානා සේ
x	පිළියමක් දන්නා වෙදෙකු පිළිසරණ වන්නා සේ
x	සා දුකින් පෙළෙන එකෙකුට භෝජනය මුත්, අනෙකක් පිළිසරණ නොවන්නා සේ
x	පිපාසා ඇති එකෙකුට පැන් පුවහොත් මුත්, ඒ පිපාසය නොසන්සිෙ`දන්නා සේ
x	රග්ගල් තලා මස්තකයෙහි නාද කරන සිංහ රාජයකු මෙන්
x	කැටක් ගෙන කපුටු රැුසක් පලවන එකක්හු මෙන්
x	දුන්නක් අල්ලා වඳුරු මුළක් පලවන එකක් පරිද්දෙන්
x	නිගණ්ඨ සේනාවක් පරිද්දෙන්
x	කොමඩු බානා සේ
x	අභිමතාර්ථසාධක චිත්තාමාණික්‍යයක් බඳු
x	රජහු කටින් බස උදුරා ගත්තා සේ
x	ඉතා නිල් වලා සමූහයක් සේ
x	පුර දියවක යහපත් දවස් ස`ද බලන්නට එක් සිත් ව, එක දිසාව බලන්නවුන් පරිද්දෙන්
x	දිගන්තරයෙහි පතළා වූ තේජස් පරිද්දෙන්
x	ඔදවැඩියා වූ සාගරය පරිද්දෙන්
x	පොළොව මැ`ඩ පියන්නා සේ
x	කෙසරු සලා විදහා කිළිපොළන්නා වූ සිංහ රාජයකු සේ
x	අසුර යුද්ධයට නික්මුණු සක් දෙව් රජහු පරිද්දෙන්
x	රත් වද මලක් සේ
	මෙම පාඩමේ දක්නට ලැබෙන රූපක
x	කෝප නමැති වාතයෙන්
x	කෝප නමැති ගින්නෙන්
x	සිත් නමැති ආකාශ ගංගායෙහි
x	සේනා නමැති සමුද්‍රයෙන්
x	ප‍්‍රඥා නමැති සුර්යයා
සතර කන් මන්ත‍්‍රණය පිළිබ`ද විමසීමේ දී එම කතා වස්තුව මෙසේ සාරාංශ කළ හැකිය
	උතුරු පංචාල නුවර චූලනී බ‍්‍රහ්මදත්ත නම් රජුගේ කෙවට්ට බමුණා මුළු දඹදිවටම අග‍්‍ර පුරෝහිත බවට පත් වී තමා දැන් වි`දින සම්පත් වර්ධනය කර ගැනීමේ ආසාවෙන් චූලනී බ‍්‍රහ්මදත්ත රජු ව මුළු දඹදිව ම අග රජු කරවන බවට රජු සමග සැලසුම් කිරීම
	කේවට්ටයාගේ හා රජුගේ සතර කන් මන්ත‍්‍රණයට ගිරා පෝතකයා සවන් දීම
	ගිරා පෝතකයා ලත් පණිවිඩය මහෞෂධ ප`ඩිතුමාට දැන්වීම
	පණිවිඩය ලත් මහෝෂධ ප`ඩිතුමාගේ ප‍්‍රකාශය හා යුද්ධයක් ස`දහා මියුලූ නුවර සූදානම් කිරීම
	අන් රජවරු යටත් කර ගැනීමට කේවට්ටයා සූක්ෂම උපක‍්‍රම යෙදීම
	උපක‍්‍රම මගින් චූලනී බ‍්‍රහ්මදත්ත රජු මියුලූ නුවර හැර සියලූ රාජ්‍ය ජයගෙන මියුලූ නුවර අල්ලා ගැනීමට යෝජනා කරද්දී කේවට්ටයා එය ප‍්‍රතික්ෂේප කිරීම
	ජයපානෝත්සවයක් පැවැත්වීම සහ මහෞෂධ ප`ඩිතුමා උපක‍්‍රම යෙදීම
මියුලූ නුවර වටලෑම
 
	චූලනී බ‍්‍රහ්මදත්ත රජු මියුලූ නුවර වටලෑමට තරයේ අධිෂ්ඨාන කිරීම හා එක් සියයක් රජ දරුවෝ එකහෙලාම අනුමතිය දීම
	කේවට්ටයන් මියුලූ නුවර වටලෑමට යාම වැලැක්වීම
	එක් සියයක් රජදරුවන් සමග බ‍්‍රහ්මදත්ත රජු මියුලූ නුවර වැටලීම
(ඇත් හමුදා වළල්ල, අශ්ව හමුදා වළල්ල, රථ හමුදා වළල්ල, පාබල හමුදා වළල්ල*
	මහත් වූ කෝලහල ශබ්ද අසා සේනක ප`ඩිවරු ඒ බැව් වේදේහ රජුට දැන්වීම
	වේදේහ රජු බියට පත් වීම හා සේනක ආදී ප`ඩිවරුන්ගේ අවිචාරවත් නිද්‍රාශීලි ව එහිදී හැසිරීම
	තලතා දේවියගේ නුවණ දක්වන අතුරු කතාව
	මහෞෂධ ප`ඩිතුමා වේදේහ රජුගේ බියට පත් වීම අස්වැසීම
	මහෞෂධ ප`ඩිතුමා ඇතුල් නුවර වාසීන්ට ප‍්‍රීති උත්සව පැවැත්වීමට පැවසීම
යුද්ධෝපාය යෙදීම
	කේවට්ටයා උපක‍්‍රම යෙදීම හා මහෞෂධ ප`ඩිතුමා ඒවාට ස්ථානෝචිත ප‍්‍රඥාවෙන් කටයුතු කිරීම
	සියලූ උපායන් ව්‍යවර්ථවත් ම කේවට්ටයා තමා ලත් අවමානය අකා මකා ගැනීමට ධර්ම යුද්ධය නම් උපායක් යෙදීම
ධර්ම යුද්ධය
	ධර්මය යුද්ධය කේවට්ටයාගේ උපක‍්‍රමයකි
	කේවට්ටයා මහෞෂධ පණ්ඩිතයන්ගේ ආචාරශීලි ගුණය තමාගේ වාසියට හරවා ගැනීමට සිතීම
	මහෞෂධ ප`ඩිතුමා ධර්ම යුද්ධය පිළිගැනීම
	මහෞෂධ ප`ඩිතුමා වේදේහ රජු හමුවට ගොස් අෂ්ටවංක මැණික ඉල්ලා ගැනීම
	මහෞෂධ ප`ඩිතුමා පමා වී කේවට්ට හමුවට යාම හා කේවට්ටයා පෙර මග බල බලා සිටීම
	මහෞෂධ ප`ඩිතුමා ප‍්‍රථම වරට දුටු එක් සියයක් රජ දරුවෝ විස්මිත වීම
	මහෞෂධ ප`ඩිතුමා මැණික ගෙන කේවට්ටයා අත, ඇඟිලි අග තැබීම
	මැණික බර බැවින් බිම වැටීම හා මහෞෂධ ප`ඩිතුමාගේ පාමුල වැටීම
	කේවට්ටයා එය ගැනීමට බිමට නැමෙන අතර මහෞෂධ ප`ඩිතුමා වහා ක‍්‍රියාත්මක වීම
	පරාජය දුටු එක් සියයක් රජදරුවන් ප‍්‍රමුඛ සේනාව මරණ බයෙන් ආපසු යෑම
1ග	” උම්මග්ග ජාතක කතාවේ යොදා ඇති භාෂා ශෛලිය නිසා පොදු ජනතාවට මෙන් ම පැසුණු බුද්ධියෙන් හෙබි පාඨකයන්ටත් එකසේ රස වි`දිය හැකි ය
” නියමිත කොටසින් ගත් උදාහරණ තුනක් ඇසුරෙන් සාකච්ඡුා කරන්න
	පොදුවේ කාටත් අවබෝධ කරගත හැකි උපමා භාවිතා කිරීම
	පොදුවේ කාටත් අවබෝධ කරගත හැකි රූපක භාවිතා කිරීම
	පොදුවේ අවබෝධ වන ලෙස උචිත පද භාවිතා කිරීම
x	වර්චස් පි`ඩක්
x	ක‍්‍රීන් යන අනුකරණයෙන් 
x	කොල, ගනුව
x	තූ තූ කොට
x	සාල් නැළියක්
x	වඳුරු මුළක්
x	ඉස් ලූ ලූ
x	එළු සන්
x	ජඩ වූ
x	අලජ්ජි
2ග	කේවට්ටයාගේ චරිතය මගින් බමුණු සමාජය හාස්‍ය මුසු උපහාසයෙන් දක්වා ඇති ආකාරය උදාහරණ තුනක් දෙමින් පැහැදිලි කරන්න
x	සාල්ලෙක ලාලා පාතට බාන කෙනකුන් මෙන් කේවට්ට බමුණා හිසැ වර්චස් පිඬක් හෙළා, ‘කිමෙක් දැ’ යි කට දල්වා ගෙන උඩ බැලූ තැනැත්තවුන්ගේ මුඛයේ නැවැත වර්චස් පිඬක් හෙළා,
x	”ආචාරීනි, උපාය නම් තමා කිම් ද
මේ සා මහත් වූ තොපගේ උපායෙකින් වැඩකුත් නිමාවකුත් දුටු දෑ  නැති
මෙ නුවර වේදේහ රජු අල්ලා ගන්නට නොපිළිවන
එබැවින් අපගේ නුවරට යම්හ”
x	ඉතා අලජ්ජී වූ දුෂ්ට වූ කේවට්ටයා අසු නැඟීී, කටින් ලේ දම-දමා නළලේ ලේ පිස-පිස දිවන්නේ ය
සේනාවට ආසන්න ව අසු පිට ම හිඳ, ”පින්වත්නි, නො යව
මම ගොවියා පුතු නොවැන්දෙමි
සිටුව, සිටුව”
3ග	මහෞෂධ පණ්ඩිතයන්ගේ ප‍්‍රඥා මහිමය සතර කන් මන්ත‍්‍රණය තුළ මනා ව දක්වා ඇති බව නිදසුන් තුනක් දෙමින් පැහැදිලි කරන්න
x	ඇතුළු නුවර හුන් දිළිඳුන් පිටත් කරවා පිටි නුවර ලැවූ සේක
පිටි රටින් දනවුවලින් සතර වාසල නියම් ගම් සතරින් වස්ත‍්‍රාභරණ ධනධාන්‍යාදීන් සමෘද්ධ වූ ඉසුරුමතුන් ගෙන්වා ඇතුළු නුවර වැස්වූ සේක
බොහෝ ධනධාන්‍ය රැුස් කරවූ සේක
x	‘අපි මියුලූ නුවර මහෞෂධ පණ්ඩිතයන්ගේ යෝධයම්හ
පිළිවන් වී නම් අප අල්ලා ගනුව’ යි තොප ගිය බව හඟවා එව” යි කියා යෝධයන් දහස යැවූ සේක
x	බෝසතාණන් වහන්සේ ද ”හෙ ද ගනුව” යි අත දික් කොට, අත ඇඟිලි අග මැණික එළාලූ සේක
4ග	” උම්මග්ග ජාතක කතාවේ යොදා ඇති භාෂාව යොදා ගැනීමේ දක්ෂතාවය නිසා ම එය පරිපූර්ණ සාහිත්‍ය කෘතියක් වී ඇත
x	උපමා භාවිතා කර තිබීම
x	රූපක භාවිතා කර තිබීම
x	ශබ්ද රසය නංවන යෙදුම් භාවිතා කර තිබීම
-	ඉස තල්පැන් පලක් මඬනා සේ කඩුවෙන් කපා පියා දෙ පයින් මැඬ ගෙන හිඳ
-	සිත් නමැති ආකාශ ගංගායෙහි බිඳි-බිඳී දිවෙන්නා වූ රළපතර සේ යුද්ධයට පිඹිනා ලද කාහල ශබ්දයෙන් සතුටු වැ පැන-පැන සිටිනා වූ
-	සේනා නමැති සමුද්‍රයෙන් නැංගා වූ මහ තල් මස් කැල සේ රිය සකින් රිය සක ගසා සිටුවන ලද රථ වළල්ලෙකින් ද
-	හස්ති ශබ්ද යැ, අශ්ව ශබ්ද යැ, රථ ශබ්ද යැ, වීණා ශබ්ද යැ මෘදංග ශබ්ද යැ, ගීත ශබ්ද යැ, තාල ශබ්ද යැ, ‘විදුව, ගනුව, අනුව’ යි මෙ සේ දශ විධ ශබ්දයෙන් යුක්ත වුව
-	”කොල පවිටු දුෂ්ට අධර්මිෂ්ඨ වූ නිකෘෂ්ට අනාචාර ස්වරූප ඇති අවලක්ෂණ වූ අඥන බමුණු මහල්ල,
5ග	මහෞෂධ පණ්ඩිතයාගේත් කේවට්ට බමුණාගේත් චරිත තුළ ඇති සම විෂමතා දක්වන්න
	සමානතා
x	මහෞෂධ ප`ඩිතුමා මියුලූ නුවර වේදේහ රජුගේ අනුශාසකයා වූ අතර කේවට්ටාචාරී පංචාල රට චූලනී බ‍්‍රහ්මදත්ත රජුගේ අනුශාසකයා වීම
x	දෙදෙනාම උගත් වියතුන් ය
x	දෙදෙනා ම උපායශීලි ය
	අසමානතා
x	මහෞෂධ ප`ඩිතුමා අභිෂ්ට රාජ්‍යතාන්ත‍්‍රිකයෙකි
දුර දක්නා නුවණින් යුත් අනුශාසකයෙකි
නමුත් කේවට්ටයා රාජ්‍ය තාන්ත‍්‍රික ලක්ෂණ වලට වඩා ඉසුරු මදය හා තනතුරු වලට කෑදරයෙකි
x	මහෞෂධ ප`ඩිතුමා ගතානුගතික ඉක්ම වූ ව්‍යවහාර ඥානයෙන් හෙබි ප‍්‍රඥා වන්තයෙකි
නමුත් කේවට්ටයා සාම්ප‍්‍රදායික, ගතානුගතිකත්වය මත පිහිටා කටයුතු කළ බමුණු පුරෝහිතයෙකි
x	මහෞෂධ ප`ඩිතුමා ස්ථානෝචිත නුවණින් යුත් අනුශාසකවරයෙකි
නමුත් කේවට්ටයා මියුලූ නුවර ගැන්මට දර, දිය, ආහාර නවත්වා උපායශීලි වුව ද ස්ථානෝචිත ප‍්‍රඥාව ධන කාමය නිසා යටපත් වී ගිය තැනැත්තෙකි
x	මහෞෂධ ප`ඩිතුමා තම රජුත්, රටත්, ජනතාවත්, රකිමින් ලේ බිඳුකුදු නොසෙල්වා රට පාලනයට උපදෙස් දුන් පරාර්ථ සාධනය උතුම් කොට සැළකූ පුරුෂෝත්තමයෙකි
නමුත් කේවට්ටයා ධනය හා බලය උදෙසා තම රජු ද පොළඹවා ගනිමින්, මිනිසුන් ඝාතනයට පවා නොපසු බට වූ පුරුෂාධමයෙකි
x	මහෞෂධ ප`ඩිතුමා වත්මන් පාලකයෙකුටත් පූර්වාදර්ශයට ගත යුතු චරිත ලක්ෂණ සහිත ය
නමුත් කේවට්ටයා එවැනි සුලකුණු වලින් තොර ය
රංජිත් රාජපක්ෂ විසින් සාදන ලදී
තිරිඟු ලොව බහුලවම භාවිතයට ගැනෙන ධාන්‍ය විශේෂයකි
නිශ්පාදනය අතින් බඩ ඉරිඟු වලට පමණක් දෙවෙනි වන අතර ලොව වැඩිම භූමි ප්‍රමාණයක් තුල වගා කරන ධාන්‍ය වර්ගය වන්නේද තිරිඟුය
2014 වසරේදී තිරිඟු වගා කරන ලද මුළු භූමි ප්‍රමාණය හෙක්ටයාර මිලියන 224කි
2016 වසරේදී ලෝක තිරිඟු නිශ්පාදනය මෙට්‍රික් ටොන් මිලියන 749කි
උතුරු අප්‍රිකානු රටවල සහ මැදපෙරදිග රටවල ප්‍රධාන ආහාරය වන්නේ තිරිඟු හා ඒ ආශ්‍රිත නිශ්පාදනයන් වේ
ආසියානු රටවලද වගා ව්‍යාප්තිය ඉහල යන තිරිඟු නිශ්පාදනයේ ලොව ප්‍රමුඛයන් වන්නේ චීනය, ඉන්දියාව රුසියාව හා ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයයි
තිරිඟු
රුලං () යනු ආහාර ද්‍රව්‍යයකි
අලවතුගොඩ සමන් දේවාලය යනු ශ්‍රී ලංකාවේ අලවතුගොඩ පිහිටි පුරාණ දේවාලයකි
එය සිංහල බෞද්ධ දේවතාවක වූ සුමන සමන් දෙවියෝ වන්දනය වෙනුවෙන් නිර්මාණය කොට ඇත
සමන් දෙවියන් වෙනුවෙන් ඉදිකොට ඇති දේවාල අතුරින් තෙවන වැදගත්ම දේවාලය ලෙස අලවතුගොඩ දේවාලය සැළකේ. මෙම පුදබිමෙහි ඉතිහාසය අනුරාධපුර යුගයේ වළගම්බා රාජ සමය (ක්‍රි
89-77) තෙක් දිවයන බැව් පැවසේ
පසුකාලීන පෘතුගීසී යටත් විජිත සමයේ මෙම දේවාලය විනාශකර දමනු ලැබූවත්, 1814දී නැවත එය ගොඩනංවන ලදී
වර්තමානයේ මෙම පූජා ස්ථානය ශ්‍රී ලංකා රජය විසින් දිවයිනෙහි ආරක්‍ෂිත පුරාවිද්‍යා ස්මාරකයක් ලෙස නිල වශයෙන් නම් කොට තිබේ
2009 වසරේ අප්‍රේල් 8වන දින අංක 1597 දරණ ගැසට් පත්‍රය මගින් මෙම නම් කිරීම සිදුකරන ලදී
මේවාද බලන්න
 මහ සමන් දේවාලය
 මහියංගනය සමන් දේවාලය

මූලාශ්‍ර

මහනුවර දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක
සන් බෙල්ට් යනු  අග්නිදිග සහ වයඹදිග එක්සත් ජනපදය පුරා දිවෙන ප්‍රදේශයක් ලෙසින් සාමාන්‍යයෙන් සැලකෙන භූමිභාගයකි
තවත් දළ අර්ථදැක්වීමක් වනුයේ 36වන සමාන්තරයට දකුණින් පිහිටි භූමිභාගය යන්නයි
සන් බෙල්ට් භූමිභාගයෙහි ප්‍රධාන අර්ථනිරූපණ ගුණාංගය වන්නේ, විස්තීරණ ගිම්හාන කාලයන් සහිත සහ කෙටි හා සංසන්දනාත්මක ලෙසින් සෞම්‍ය ශිශිර කාලයන් වෙතින් හෙබි උණුසුම් දේශගුණය වෙයි
භූමිප්‍රදේශය තුල, කාන්තාර/ අර්ධ-ශුෂ්ක (කැලිෆෝර්නියාව, නෙවාඩා, ඇරිසෝනා, නිව් මෙක්සිකෝ, ඔක්ලහෝමා, සහ ටෙක්සාස්), මධ්‍යධරණි (කැලිෆෝර්නියාව), තෙත් උපනිවර්තන (ඔක්ලහෝමා, ටෙක්සාස්, ලූසියෑනා, මිසිසිපි, ඇලබාමා, ෆ්ලොරිඩා, ජෝර්ජියා, දකුණු කැරොලයිනා, සහ උතුරු කැරොලයිනා), සහ නිවර්තන (ෆ්ලොරිඩා) දේශගුණයක් දැකගත හැකිය
උණුසුම් සහ ප්‍රබෝධමත් දේශගුණයක් බලාපොරොත්තු වන ජනයාගේ ආගමනයක්, විශ්‍රාම පත් වන්නාවූ  බිලිඳු උත්පාතිකයන්ගේ සර්ජනයක්, සහ වර්ධනය වන ආර්ථික ප්‍රස්තාවන් යන හේතූන් නිසා 1960 ගණන් වල සිට සන් බෙල්ට්හී සැලකිය යුතු ජනගහණ වර්ධනයක් දක්නට ලැබිණි
වායු සමනය කිරීමෙහි ආගමනය විසින්,  ෆැරන්හයිට්  උෂණත්ව ක්‍රමයෙන් සංඛ්‍යාංක-තුනකට වැඩි (සෙල්සියස් 37.7 ට වැඩි) උෂ්ණත්වයන් සාමාන්‍යයෙන් පවතින කාන්තාරමය වයඹදිග ප්‍රදේශයෙහි ගිම්හාන කාල උණුසුම විඳ දරාගැනුමට ජනතාවට පහසු කරවන ලදි
මෑත වසර කිහිපයෙහිදී,   ජල හිඟතාවයන්, නියඟයන්, සහ මෙක්සිකානු දේශසීමාව අසල මත්ද්‍රව්‍ය හොර ජාවාරම යන්නන් වයඹදිග ප්‍රදේශයෙහි ප්‍රශ්නකාරී තත්ත්වයන් ඇති කළේය
ඇමරිකානු දක්ෂිණ දිග, ඩික්සි, හෝ සරල ලෙසින් දක්ෂිණ දිග ලෙසින් පොදු ව්‍යවහාරයෙහි දැක්වෙන, දක්ෂිණදිග එක්සත් ජනපදය, යනු ඇමරිකානු  එක්සත් ජනපදයෙහි භූමිප්‍රදේශයකි
දක්ෂිණදිග යන පදය භූගෝල විද්‍යාත්මක දකුණ සමගින් යථාර්ථ ලෙසින් නොගැලපුනද මෙම ප්‍රදේශය ප්‍රමුඛතම ලෙසින් රටෙහි අග්නිදිග කොණෙහි පිහිටයි
භූගෝල විද්‍යාත්මක ලෙසින් රටෙහි දකුණු කොටසෙහි පිහිටන  ඇරිසෝනා සහ නිව් මෙක්සිකෝ යන ජනපද,  දක්ෂිණ එක්සත් ජනපදයෙහි කොටසක් ලෙසින් නොසැලකෙතත්, 1863 වසරෙහිදී වර්ජීනියා වෙතින් වෙන්වූ බටහිර වර්ජීනියා, සාමාන්‍යයෙන් එහි කොටසක් ලෙසින් සැලකෙයි
සමහරක් විද්වතුන් විසින් දකුණුදිග සඳහා යෝජනා කර ඇති අර්ථදැක්වීම් ජනපද සීමා සමගින් පිළිවෙලට සමපාත නොවේ
සිවිල් යුද්ධය ඇරඹීමට පෙර ඩෙලවෙයා සහ මේරිලන්ඩ් යන ජනපද දෙක මෙන්ම, ඩිස්ට්‍රික්ට් ඔෆ් කොලොම්බියා ප්‍රදේශයද වහල් සේවයට අවසර දී තුබූ අතර, ඔවුහූ  සංගමික රාජ්‍යය හා සමගින් සිටියහ
1960 ගණන් වලදී සිවිල් අයිතිවාසිකම් ව්‍යාපාර වලින් පසුව, ඔවුහූ කාර්මීකරණයවූ උතුරු ජනපද හා සමගින් බෙහෙවින් සංස්කෘතික, ආර්ථික සහ දේශපාලනමය ලෙසින් පෙළගැසුනු අතර, බොහෝ වැසියන්, ව්‍යාපාර, පොදු ආයතන සහ පුද්ගලික සංවිධාන විසින් බොහෝවිට මධ්‍ය-අත්ලාන්තික් සහ/හෝ ඊසානදිග ප්‍රදේශයන්ගේ කොටසක් ලෙසින් හඳුනාගැනෙයි
කෙසේවෙතත්, එක්සත් ජනපද ජනසංඛ්‍යාලේඛන කාර්යාංශය විසින් ඔවුන් දකුණුදිග ගොන්නට දමා හඳුන්වයි.

ආශ්‍රිත 

 එයර්ස්, එඩ්වඩ් එල්. වට් කෝස්ඩ් ද සිවිල් වෝ
රිෆ්ලෙක්ෂන්ස් ඔන් ද සවුත් ඇන්ඩ් සදර්න් හිස්ට්‍රි (2005)
 කෑෂ්, විල්බර් ජේ. ද මයින්ඩ් ඔෆ් ද සවුත් (1941),
Google Summer of Code (GSoC) ජාත්‍යන්තර වාර්ෂික වැඩසටහන පළමු වරට 2005 මැයි  සිට අගෝස්තු  දක්වා පැවත් වුනි
මෙම වැඩසටහනෙදි තම ව්‍යාපෘතිය නිදහස් හා විවෘත මූලාශ්ර මෘදුකාංග බාවිතයෙන් කේතනය කොට සාර්ථකව නිම කරන සිසුන් හට  Google සමාගම විසින් සම්මාන දීමනාවක් ලෙස (ඇමරිකානු $
5,500 ක, 2016 වන විට) පිරිනැමීම සිදු කරයි
මෙම වැඩසටහන වයස අවුරුදු 18 හෝ ඊට වැඩි වයස් විශ්වවිද්යාල සිසුන් සඳහා විවෘත වේ
Google Summer of Code අදහස ඉදිරිපත් කරන ලද්දෙ Google සමාගමෙ නිර්මාතෘන් වන සර්ජි බ්‍රින් සහ ලැරී පේජ් විසිනි
2007 සිට 2009 වන තෙක් මෙම වැඩසටහන කළමනාකරනය කරන ලද්දෙ, 2006 වසරේ සිට මෙයට සම්බන්ද වු  ලෙස්ලි හොතොර්න්  විසිනි
2010 සිට 2015 දක්වා කැරොල් ස්මිත් හටද, 2016 දී ස්ටෙෆනි ටේලර් හටද මෙම වැඩසටහනනෙ කළමනාකරිත්වය පවරුනි
දළ විශ්ලේෂණය 
අවශ්‍ය සුදුසුකම්  සැපිරු සිසුන්ට, තමා වැඩ කිරීමට කැමති මෘදුකාංග කේතන ව්‍යාපෘතිය සඳහා 
අයදුම්පත් 5ක් මෙම වැඩසටහන වෙත ඉදිරිපත් කිරීමට පුලුවන
මෙම අයදුම්පත් පසුව අදාල උපදේශක සංවිධානය විසින් ඇගයීමට ලක් කරයි
සෑම සංවිධානයක් විසින්ම තමන්ට ලැබුණු ව්‍යාපෘති යෝජනා සඳහා උපදේශකයන්  නම් කළ යුතු වෙ
මෙම උපදේශකයින් සංවිධානයට ලැබුණු අයදුම්පත් ශ්‍රේණි ගත කර සුදුසු යෝජනාවන් අනුමත කරයි
පසුව Google සමාගම විසින් මෙම සංවිධාන වෙත ලැබුණු අයදුම්පත් සංඛ්‍යාව සලකා බලා එමසංවිධානට ලැබිය යුතු ව්‍යාපෘති ගනණ තීරණය කරයි
කිසි‍යම් සිසුවෙකු එකකට වඩා වැඩි සංවිධාන තුල සලුකුණු වෙ ඇත්නම් , Google සමාගම මැදිහත්වි එම සිසුවා ඇතුලත් විය යුතු සංවිධානය තීරනය කරයි
අනිත් උපදේශක සංවිධානය එම සිසුවා ඉවත් කර නව ව්‍යාපෘති යෝජනවක් සඳහා අනුමතිය ලබගැනිම හෝ එම අවස්ථාව  අනිත් සංවිධාන වලට ලබා දේ
Google සමාගම විසින් 2005-2016 කාල පරිච්ජේදයට අදාලව ප්‍රකාශ කරන ලද විශිශ්ට පසල් 15 පහත පරිදි වේ
යොමු

බාහිර සබැඳි
ඇමරිකානු ඊසානදිග හෝ සරල ලෙසින් ඊසානදිග ලෙසින්ද හැඳින්වෙන, ඊසානදිග එක්සත් ජනපදය යනු, උතුරෙන් කැනඩාවෙන්ද, නැගෙනහිරෙන් අත්ලාන්තික් සාගරයෙන්ද, දකුණෙන් දක්ෂිණදිග එක්සත් ජනපදයෙන් සහ, බටහිරින් මධ්‍යබටහිර එක්සත් ජනපදයෙන්ද මායිම්වී ඇති ඇමරිකානු එක්සත් ජනපදයෙහි  භූගෝලවිද්‍යාත්මක භූමිප්‍රදේශයකි.
අවුරුදු 10,000 ක කාලයක් තුළ වගා කිරීමේදී මානව තෝරා ගැනීමට අනුව විවිද තිරිඟු වර්ග පරිණාමය වී ඇත
ධාන්‍ය වෙළෙඳාම () යනුවෙන් අදහස් කරනුයේ තිරිඟු, බඩ ඉරිඟු, හා සහල් වැනි ආහාරමය ධාන්‍ය වර්ග දේශීයව හා ජාත්‍යන්තරව සිදුකරන වෙළෙඳාමයි
ධාන්‍ය වෙළෙඳාම
බඩ ඉරිඟු () යනු ආහාරමය ඇට වර්ගයකි
මෙහි බඩ ඉරිඟු සහ බඩ ඉඟුරු නමින් වර්ග දෙකක් ඇත , එහි මතුපිටින් සහ රසයෙන්ද වෙනස්‍ ය
එහි ප්‍රමානයන්ගෙන්ද වෙනස්ක්කකම් තිබේ

ආශ්‍රිත 
 ආහාරමය ඇට වර්ග

ආහාරමය ඇට වර්ග
ගොයම් () යනු වී ගස හැඳින්වෙන නාමයයි
ආශ්‍රිත
 වී
 සහල්
 බත්

වී, සහල් සහ බත්
වෙස්ට්වර්ල්ඩ්  යනු HBO සඳහා ජොනතන් නෝලන් සහ ලීසා ජෝයි විසින් නිපද වූ ඇමරිකානු විද්‍යා ප්‍රබන්ධ බටහිර ත්‍රාසක රූපවාහිනී කතාමාලාවකි
It is based on the 1973 film of the same name, which was written and directed by American novelist Michael Crichton, and to a lesser extent on the 1976 sequel Futureworld
It is the second TV series based on the two films, the first being the short-lived 1980 series Beyond Westworld
Nolan and Joy serve as executive producers along with J
Abrams, Jerry Weintraub, and Bryan Burk, with Nolan directing the pilot
The first season premiered on October 2, 2016, concluded on December 4, 2016, and consists of ten episodes
In November 2016, HBO renewed the show for a 10-episode second season, planned for a 2018 debut
The story takes place in the fictional Westworld, a technologically advanced, Western-themed amusement park populated completely by synthetic androids dubbed "hosts"
Westworld caters to high-paying visitors dubbed "newcomers" (or just "guests"), who can do whatever they wish within the park, without fear of retaliation from the hosts
The series' debut on HBO garnered the network's highest viewership ratings for a premiere since the first episode of True Detective in 2014 and Westworld ranks as the most-watched first season of an HBO original series ever
Westworld has received positive reviews by critics, with particular praise for the visuals, story, and acting
නැකාඩා III යනුවෙන් හඳුන්වන්නේ පුරාතන ඊජිප්තු ප්‍රාග් ඉතිහාසයේ නැකාඩා සංස්කෘතියේ අවසන් අවධියයි
මෙය දළ වශයෙන් ක්‍රි
3200 සිට 3000 දක්වා කාලයේ පැතිර පවතින්නට ඇතැයි අනුමාන කෙරේ
මෙම යුගයේ නැකාඩා II යුගයේ ආරම්භ වූ රාජ්‍ය සංවිධානය, පැහැදිළිව දෘශ්‍යමාන වන්නට විය
එසේම බලවත් ආණ්ඩුක්‍රමයක් පිහිටුවූ රජුන්ගේ නම් ද මෙම යුගයේ හමු වේ
නැකාඩා III යුගය බොහෝ අවස්ථාවන්හි රාජවංශය 0 හෙවත් ප්‍රාක්රාජවංශික යුගය ලෙස හඳුන්වන අතර, මේ යුගයේ බලවත් රාජ්‍යවල රජවරුන් සිටිය ද, එම රජවරුන් රාජවංශයක කොටසක් යැයි නොසැලකේ. ඔවුන් එකිනෙකා අතර දැඩි තරගයක නියුතු වූවෝ වෙති
මෙම යුගයේ රජුන්ගේ නම් සෙරෙඛ් ස්වරූපයෙන් විවිධ මැටි බඳුන් සහ සොහොන්ගැබ්වල කැටයම් කොට තිබේ
පුරාතන ඊජිප්තුවේ ප්‍රාක්රාජවංශික යුගයේ සුවිශේෂි ලක්ෂණයක් ලෙස දේශපාලන ඒකාබද්ධතාවක් ඇති කිරීම සහ අවසාන වශයෙන් තනි රාජ්‍යයක් ගොඩනගා මුල්කාලීන රාජවංශික යුගයක් බිහි වීම දක්නට ලැබේ
මීට අමතරව, ඊජිප්තු භාෂාව පළමුවරට රූපාක්ෂරවලින් වාර්තා කිරීම සිදුවූයේ ද මෙම යුගයේ දී ය
ප්‍රාක්රාජවංශික යුගයේ දකුණු කනාන් ප්‍රදේශයේ ඊජිප්තු ජනාවාස පැවිත බවට ප්‍රබල පුරාවිද්‍යාත්මක සාක්ෂි හමුව තිබේ
මේවා ජනපද නැතහොත් වෙළඳ බිම් වශයෙන් හඳුන්වනු ලැබේ
මෙම යුගයේ හෝ ඇතැම්විට මීට පෙර යුගයක රාජ්‍යය සංවිධානය වීම ආරම්භ වූයේ යැයි සැලකේ. නයිල් අවට කුඩා නගර-රාජ්‍ය ගණනාවක් බිහි විය
ආක්‍රමණ සියවස් ගණනාවක් නිසා ඉහළ ඊජිප්තුව ප්‍රධාන රාජ්‍ය තුනකට සීමා විය
තිනිස්, නැකාඩා, සහ නෙඛෙන් ය
තිනිස් සහ නෙඛෙන් රාජ්‍ය අතරට මැදි වූ නැකාඩාව පළමුව බිඳවැටිණි
අනතුරුව තිනිස් රාජ්‍යය පහළ ඊජිප්තුව ආක්‍රමණය කළේ ය
නෙඛෙන් සහ තිනිස් අතර සම්බන්ධතාව නිශ්චිත නැත
නමුත් මෙම රාජ්‍ය සාමකාමීව ඉස්මතු වූ බව පෙනේ
තිනීය රාජකීය පවුල මුළු ඊජිප්තුවම පාලනය කළේ ය
තිනීය රජවරුන් ඇබයිඩොස්හි උම් එල්-කාබ් සුසානයෙහි භූමදානය කෙරිණි
බොහෝ ඊජිප්තුවේදීන් විශ්වාස කරන්නේ මෙම යුගයේ අවස්න රජු මෙන්ම පළමු රාජවංශයේ ආරම්භක රජු ද නාමර් බවයි. ඔහුට පෙර ඉහළ ඊජිප්තුවේ ඇතැම් පෙදෙස්වල ක්‍රොකඩයිල්, අයිරි-හොර්, කා සහ ඇතැම්විට ඊනියා "ද්කෝර්පියන් රජු(න්)" රාජ්‍ය කොට තිබේ
මෙම ස්කෝර්පියන් යන වදන වෙනත් දෙවිවරුන් සහ පාලකයන්ගේ ආරක්ෂකයකු යැයි සැලකුණු සර්කෙට් දෙවඟනගේ නාමයෙන් පැනනැගුණක් විය හැක
නැකාඩා III සංස්කෘතිය මුළු ඊජිප්තුව පුරාම ව්‍යාප්ත වූ අතර, පහත අංගවල ආරම්භකයා ලෙස එය සැලකේ
පළමු රූපාක්ෂර
ඵලක මත පළමු සටහන් නිරූපණය
පළමු විධිමත් සෙරෙඛ් භාවිතය
පළමු සත්‍ය රාජකීය සුසානයන්
බොහෝවිට වාරිසම්පාදනයේ පළමු උදාහරණය
යාත්‍රා ගමනාගමනයේ නිපදවීම (වසර 2,000කට පෙර පර්සියානු බොක්කේ එහි මුල් නිපදවීමෙන් ස්වායත්තව)

මූලාශ්‍ර

වැඩිදුර කියවීමට

බාහිර සබැඳි

 http
touregypt
net/featurestories/hdyn00.htm
ප්‍රාග්රාජවංශික ඊජිප්තුව
ක්‍රි
4වන සහස්‍රකයේ අප්‍රිකාවේ පිහිටුවීම්
ක්‍රි
4වන සහස්‍රකයේ අප්‍රිකාවේ අවලංගු කිරීම්
සිට්ඩ්ජෙහුටි හෙවත් සැටිබු (හෝ සැට්‍ඩ්ජෙහුටි
“තොත්ගේ දියණිය”) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ඊජිප්තුවේ පසුකාලීන දාහත්වන රාජවං‍ශයේ විසූ කුමරියක් මෙන්ම රැජිනකි
ඇය සෙනඛ්ටෙන්රේ අහ්මෝස් පාරාවෝවරයාගේ සහ ටෙටිෂෙරි රැජිනගේ දියණියයි
ඇය සිය සොහොයුරා වූ සෙකෙනෙන්රේ ටාඕගේ භාර්යාව ද විය
එසේම ඇය අහ්මෝස් කුමරියගේ මෑණියන් ද වේ
දිවිය
සිට්ඩ්ජෙහුටි යනු සෙනඛ්ටෙන්රේ අහ්මෝස් පාරාවෝවරයාගේ දියණිය වූ අතර, ඇය සෙකෙනෙන්රේ ටාඕ පාරාවෝවරයාගේත්, ආහොටෙප් සහ අහ්මෝස් ඉන්හපි රැජිනියන්ගේත් සොයුරිය වූවා ය
ඇය ඇගේ (අර්ධ-) සොයුරා වූ සෙකෙනෙන්රේ-ටාඕ සමග විවාහ වූවා ය
ඔහුට දාව ඇයට අහ්මෝස් නැමැති දියණියක විය
ඇගේ මිනීපෙට්ටියේ සඳහන් වන්නේ ඇය ටෙටිෂෙරිගේ දියණියක බව ය
ඇගේ අනෙක් නාමය සැටිබු ලෙස දැක්වේ
පදවි 
සිට්ඩ්ජෙහුටිගේ පදවි නාම අතර, රජුගේ බිරිඳ, රජුගේ සොයුරිය සහ රජුගේ දියණිය වැනි නාමයන් හමු වේ
ඇය පිළිබඳ රැජිනියන්ගේ නිම්නයෙන් හමුවූ (QV47) ඇගේ දියණිය‍ වූ අහ්මෝස්ගේ මමී වස්ත්‍රයෙහි ද සඳහන් වේ
අහ්මෝස් ද රජුගේ දියණිය සහ රජුගේ සොයුරිය යන නාමයන් උසුලා ඇත
මින් පැහැදිළි වන්නේ අහ්මෝස් යනු සෙකෙනෙන්රේ ටාඕ රජුගේ සහ සිට්ඩ්ජෙහුටිගේ දියණියක බවයි.

මරණය සහ භූමදානය
සිට්ඩ්ජෙහුටිගේ මමිය 1820දී සොයාගැනුණු අතර, ඒ සමග ඇගේ මිනීපෙට්ටිය, රන් වෙස්මුහුණ, හෘද ස්කැරබ් රුවක් සහ ඇගේ ලේලිය වූ අහ්මෝස්-නෙෆටාරි විසින් ප්‍රදානය කළ ලිනන් ද ‍විය
ලිනන්වල මෙලෙසින් සටහන් කොට තිබේ
දෙවියන්ගේ බිරිය, රජුගේ බිරිය සහ රජුගේ මව වූ අහ්මෝස් නෙෆටාරි, ඇය සදා දිනේවා
විසින් ප්‍රිය සිට්ඩ්ජෙහුටි වෙත ප්‍රදානය කෙරුණකි
 
සැට්ඩ්ජෙහුටිගේ මිනීපෙට්ටියේ පියන වර්තමානයේ මියුනිච්හි තබා ඇති අතර, ඇගේ අවමංගල වෙස්මුහුණ බ්‍රිතාන්‍ය කෞතුකාගාරයේ (EA 29770) ප්‍රදර්ශනයට තබා ඇත
මූලාශ්‍ර

බාහිර සබැඳි

 සැට්ඩ්ජෙහුටිගේ මමී වෙස්මුහුණ - බ්‍රිතාන්‍ය කෞතුකාගාරය
16වන සියවසේ කාන්තාවන්
ඊජිප්තුවේ දාහත්වන රාජවංශයේ අගබිසෝවරුන්
පුරාතන ඊජිප්තු මමී
පුරාතන ඊජිප්තු කුමරියන්
References 

 01
18
 
පවුල් ගස
අමෙන්හොටෙප් III (හෙලනීකෘත අමෙනෝෆිස් III
ඊජිප්තු අමාන-හාට්ප
අරුත අමුන් තෘප්තියට පත් වන) හෙවත් විශිෂ්ට අමෙන්හොටෙප් යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ඊජිප්තුවේ දහඅටවන රාජවංශයේ නවවන පාරාවෝවරයායි
විවිධ කතුවරුන්ගේ වාර්තා අනුව, ඔහු විසින් ඊජිප්තුව පාලනය කොට ඇත්තේ ක්‍රි
1386 ජූනි සිට 1349 දක්වා හෝ ක්‍රි
1388 ජූනි සිට 1351/1350 දෙසැම්බර් දක්වා ය
ඔහු සිහසුනට පත්වූයේ ඔහුගේ පියා වූ IVවන තුත්මෝස්ගේ මරණයත් සමගයි
IIIවන අමෙන්හොටෙප්, තුත්මෝස්ගේ උපබිසවක වූ මුටෙම්වියාගේ පුත්‍රයායි
ඔහුගේ රාජ්‍ය සමය පෙර‍ නොපැවති සමෘද්ධිමත්භාවයකින් සහ කලාත්මක තේජසින් හෙබි යුගයක් විය
මෙකල ඊජිප්තුව කලාව සහ අන්තර්ජාතික බලය අතින් උච්චත්වයට පත්ව පැවතිණි
ඔහුගේ 38වන හෝ 39වන රාජ්‍ය වර්ෂයේ සිදු වූ ඔහුගේ මරණයත් සමග ඔහුගේ පුත්‍රයා, IVවන අමෙන්හොටෙප් යන නාමයෙන් සිහසුනට පත් විය
නමුත් පසුකලෙක ඔහු සිය රාජකීය නාමය අක්නාටන් ලෙස වෙනස් කරගත්තේ ය
පවුල

IVවන තුත්මෝස් (IIවන අමෙන්හොටෙප්ගේ පුත්‍රයා) රජුට දාව ඔහුගේ සුළු භාර්යාවක වූ මුටෙම්වියා හට උපන් පුත්‍රයා වූ අමෙන්හොටෙප් ක්‍රි
1388 අවට උපන්නේ යැයි සැලකේ. ඔහු Iවන තුත්මෝස් ගෙන් ඇරඹී වසර 150ක් පමණ ඊජිප්තුව පාලනය කළ තුත්මොසීය පවුලේ සාමාජිකයකු විය
IIIවන අමෙන්හොටෙප්ට දාව ඔහුගේ මහා රාජකීය බිරිඳ වූ ටියේට පුතුන් දෙදෙනකු විය
ඔවුන්ගේ පළමු පුත්‍රයා වූ කිරුළහිමි තුත්මෝස් කුමරු සිය පියාට පෙර මියගිය අතර, දෙවන පුත්‍රයා වූ IVවන අමෙන්හොටෙප් (පසුව අක්නාටන් ලෙස හැඳින්විණි) අවසානයේ IIIවන අමෙන්හොටෙප්ගෙන් පසු සිහසුනට පත් විය
ඇතැම් විට IIIවන අමෙන්හොටෙප්ට තුන්වන දරුවකු ද සිටින්නට ඇති අතර, අක්නාටන්ගෙන් පසු කෙටි කාලයක් පාරාවෝ ලෙස ඊජිප්තුව පාලනය කළ ස්මෙන්ඛ්කරේ ඔහුගේ දරුවකු විය හැකි යැයි පැවසේ
IIIවන අමෙන්හොටෙප් සහ ටියේ හට දියණියන් සිව්දෙනකු සිට ඇති බව පෙනේ
ඔවුන් නම්
සිටාමුන්, හෙනුට්ටනෙබ්, අයිසිස් හෙවත් ඉසෙට් සහ නෙබෙටාහ් ය
ඔවුන් පිළිබඳ ඔවුන්ගේ පියාගේ රාජ්‍ය සමයයට අයත් ප්‍රතිමා සහ කැටයම්වල මෙන්ම කුඩා භාණ්ඩවල (නෙබෙටාහ් හැර) ද දක්නට ලැබේ
නෙබෙටාහ් පිළිබඳ සාක්ෂියක් ලෙස හමුවන්නේ මෙඩිනෙට් හබුහි පිහිටි දැවැන්ත හුනුගල් ප්‍රතිමා සමූහය පමණකි
මෙම දැවැන්ත ප්‍රතිමාව මීටර හතක් උසැති වන අතර, එහි IIIවන අමෙන්හොටෙප් සහ ටියේ එක්ව අසුන්ගෙන සිටින අයුරුත්, "ඔවුන්ගේ දියණියන් තිදෙනකු සිහසුන ඉදිරිපස සිටගෙන අයුරුත් නිරූපණය කොට ඇත
මින් වඩාත් සංරක්ෂිත සහ විශාලතම මධ්‍ය ප්‍රතිමාව හෙනුට්ටනෙබ්ට අයත් ය
නෙබෙටාහ් දකුණුපස වේ
වම් පස පිහිටි අනෙක් ප්‍රතිමාවේ නම විනාශ වී ඇත
"

IIIවන අමෙන්හොටෙප් සිය රාජ්‍ය සමයේ අවසන් දශකයේ දියණියන් සිව්දෙනා අතුරින් දෙදෙනකු, එනම් සිටාමුන් සහ අයිසිස් ව "මහා රාජකීය බිරිඳ" ධුරයට පත්කොට තිබේ
සිටාමුන්ව ද ඔහුගේ 30වන රාජ්‍ය වර්ෂයේ මෙම ධුරයට ඔසවා තැබුණු බව මල්කටා රාජකීය මාලිගයෙන් සොයාගත් බඳුන් ලේබල කැටයමක සඳහන් වේ
ඊජිප්තුවේ දේව ධර්මය අනුව පිරිමි පාරාවෝවරයා හට විවිධ පරම්පරාවල කාන්තාවන් භාර්යාවන් ලෙස පත් කරගෙන රාජකීය උරුමය තහවුරු කරගැනීමට හැකියාව තිබූ බව පෙනේ
හාතොර් දෙවඟන රා දෙවිඳන්ට සම්බන්ධ වන්නේ පළමුව මෑණියන් ලෙසත්, පසුව ඔහු පුරාතන ඊජිප්තු ආගම අනුව ඊජිප්තු දේව සභාවේ ප්‍රමුඛතමයා බවට පත්වූ පසු බිරිය සහ දියණිය ලෙසත් ය
මේ නිසා, සමකාලීන විවාහ මතයන් හා සසඳා බැලීමේ දී IIIවන අමෙන්හොටෙප් සිය දියණියන් දෙදෙනකු සමග විවාහ වීම අසාමාන්‍ය බවක් නොපෙනේ
IIIවන අමෙන්හොටෙප් විදේශීය කාන්තාවන් කිහිප දෙනකු සමග ද විවාහ වී ඇති බව සඳහන් වේ
ඔවුන් පහත දැක්වේ
ගිලුක්හෙපා
මිටැනි රාජ්‍යයේ IIවන ෂුට්ටර්නාගේ දියණියයි
ඔහුගේ දසවන වර්ෂයේ දී විවාහ කරගැනිණි
ටඩුක්හෙපා
ඔහුගේ මිත්‍ර මිටැනියෙහි ටුෂ්රටාගේ දියණියයි
ඔහුගේ 36වන වර්ෂය අවට දී විවාහ කරගන්නා ලදී
බැබිලෝනියාවේ කුරිගල්සු රජුගේ දියණියක්
බැබිලෝනියාවේ කඩාෂ්මන්-එන්ලිල් රජුගේ දියණියක්
අර්සාවාහි පාලක ටර්හුන්ඩරාඩුගේ දියණියක්
ඇම්මියා (වර්තමාන සිරියාවේ) පාලකයාගේ දියණියක්
දිවිය
IIIවන අමෙන්හොටෙප්ට සුවිශේෂී ස්ථානයක් හිමිව ඇත්තේ අනෙක් සෑම පාරාවෝවරයකුටම වඩා වැඩිම නිරුපද්‍රිත ප්‍රතිමා සංඛ්‍යාවකට හිමිකම් කීම නිසාවෙනි
ඔහුගේ ප්‍රතිමා 250කට අධික සංඛ්‍යාවක් සොයොගෙන සහ හඳනාගෙන ඇත
මෙම ප්‍රතිමා ඔහුගේ සම්පූර්ණ ජීවිත කාලය පුරමා නිර්මාණය වූ ඒවා බැවින්, මෙය ඔහුගේ රාජ්‍ය සමයේ දිග නිර්ණයට උපකාරී වේ
IIIවන අමෙන්හොටෙප් සමයේ ඇති තවත් සුවිශේෂීත්වයක් නම් 200නට අධික විශාල අනුස්මරණ ශිලා ස්කැරබ් රූ ය
මේවා සිරියාවේ (රාස් ෂම්රා) සිට නූබියාවේ සොලෙබ් දක්වා වූ විශාල භූගෝලීය ප්‍රදේශයක් තුළ හමු වේ
මේවායේ ඇති දිගැති කැටයම් අක්ෂර මගින් පාරාවෝවරයාගේ සේවාවන් වර්ණනා කොට ඇත
උදාහරණයක් ලෙස, මෙම අනුස්මරණ ස්කැරබ් රූපවලින් 123කම සඳහන් වන්නේ IIIවන අමෙන්හොටෙප් සිය පළමු රාජ්‍ය වර්ෂයේ සිට දසවන වර්ෂය දක්වා කාලය තුළ ඔහු "තමන්ගේම ඊතලවලින්" විද මරාදැමූ සිංහයන් ගණනාවක (කියවීම මත පදනම්ව 102 හෝ 110ක්) තොරතුරු ය
මීට සමානව, වෙනත් ස්කැරබ් රූ පහක දැක්වෙන්නේ ගිලුක්හෙපා නැමැති ‍විදේශ කුමරියක ඔහුගේ භාර්යාව වීමට පරිවාර කාන්තාවන් 317ක් සමග ඊජිප්තුවට පැමිණි බවයි. ඇය පාරාවෝගේ ගෘහය ඇතුළු වූ පළමු විදේශ කුමරියයි
තවත් ස්කැරබ් රූ එකොළහක ඔහු සිය එකොළොස්වන රාජ්‍ය වර්ෂයේ සිය මහා රාජකීය භාර්යාව වූ ටියේ රැජින වෙනුවෙන් තැනවූ කෘත්‍රිම විලක් පිළිබඳ සඳහන් වේ
ඇතැම්විට 6 සහ 12 වැනි වයසක දී, අමෙන්හොටෙප් සිංහාසනාරූඪ කර ඇත්තේ ළමා වියේ බව පෙනේ
ඔහු පාරාවෝ බවට පත් මුල් කාලයේ ඔහු වෙනුවෙන් රාජ්‍යාධිකාරිවරයකු සිටින්නට ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ
ඔහු වසර දෙකකට පසු ටියේ සමග විවාහ විය
ඇය ඔහුගේ මරණින් පසු ද, වර්ෂ දොළහක් ජීවත් වූවා ය
ඔහුගේ දිගු රාජ්‍ය සමය පෙර නොපැවති සමෘද්ධිමත්භාවයකින්, කලාත්මක තේජසකින් සහ අන්තර්ජාතික බලය අතින් හෙබි යුගයක් විය
මේ බවට සාක්ෂි ඇසිරියාව, මිටැනිය, බැබිලෝනියාව සහ හැටි රාජ්‍ය සමග පැවැත්වූ රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික ලිපි හුවමාරු මගින් පෙනේ
මේවා අමර්ණ ලිපි තුළින් වටහාගත හැක
මෙම ලිපිවල ‍නිරන්තරයෙන් පාරාවෝවරයාගෙන් සෙසු පාලකයින් රන් සහ ත්‍යාග ඉල්ලා කෙරුණු ඉල්ලීම් දක්නට ලැබෙයි
මෙම ලිපි මගින් IIIවන අමෙන්හොටෙප්ගේ 30 වන වර්ෂයේ සිට අවම වශයෙන් අක්නාටන්ගේ රාජ්‍ය සමයේ අවසානය දක්වා වූ කාල පරිච්ඡේදය ආවරණය වේ
එක්තරා සුප්‍රකට ලිපියක—අමර්ණ ලිපිය EA 4— IIIවන අමෙන්හොටෙප්, පාරාවෝවරයාගේ දියණියකව විවාහ කරගැනීමට බැබිලෝනියානු රජ Iවන කඩාෂ්මන්-එන්ලිල් සිදු කළ ඉල්ලීම දැඩිව ප්‍රතික්ෂේප කර ඇත
සිය දියණියන්ගෙන් අයකු බැබිලෝනියානු රජුට විවාහ කර දීමට IIIවන අමෙන්හොටෙප් ප්‍රතික්ෂේප කිරීමට හේතුව රාජකීය කුමරියක විවාහ කරගැනීමෙන් සිහසුනට උරුමකම් කීමට අයිතියක් ඇති වන ඊජිප්තු සම්ප්‍රදායික ක්‍රමය වන්නට ඇත
නැතහොත් අන්තර්ජාතික ලෝකයේ ඊජිප්තුවේ තත්ත්වය උසස්කොට දැක්වීමට ගත් උත්සාහයක් වන්නට ද ඇත
මෙම පාරාවෝවරයාගේ යුගය සාපේක්ෂව සාමකාමී, වැදගත් සිදුවීම් රහිත යුගයක් ලෙස පැවසේ
රජු විසින් සිදුකළ යුධ ක්‍රියාන්විතයක් පිළිබඳ ඇති එකම වාර්තාව ඔහුගේ පස්වන රාජ්‍ය වර්ෂයට අයත් අස්වාන් සහ නූබියාවේ සායි අසල තිබූ හමු වූ ශිලා ස්තම්භ ත්‍රිත්වය දැක්විය හැක
IIIවන අමෙන්හොටෙප්ගේ යුධ විජයග්‍රහණ පිළිබඳ නිල වාර්තාවේ ඔහුගේ වීරත්වය සහ පාරාවෝවරුන්ට පොදු අතතිශයෝක්තිය මැනවින් දැකගත හැක
IIIවන අමෙන්හොටෙප් විසින් සිය සෙඩ් ජයන්ති උත්සව තුනක් පිළිවෙලින් ඔහුගේ වර්ෂය 30, වර්ෂය 34 සහ වර්ෂය 37 යන දිනවල බටහිර තීබ්ස්හි මල්කටා ග්‍රීෂ්ම සාලිගයේ සමරා තිබේ
මෙම මාලිගය පුරාතන සමයේ පෙර්-හේයි හෙවත් "ප්‍රමුදිත ගෘහය" ලෙස හැඳන්විණි
මෙයට අමුන් දෙවොලක් සහ මෙම අවස්ථාව සඳහා විශේෂයෙන්ම නිර්මිත උත්සව ශාලාවක් ද අන්තර්ගත ය
රජුගේ වඩාත් ජනප්‍රිය විරුදයක් වූයේ ආටන්-ට්ජෙහෙන් යන්නයි
එහි අරුත "දිදුළන හිරු මඬල" යන්නයි
මෙය ලුක්සෝර් දේවස්ථානයේ ඔහුගේ පදවි නාම අතර බහුලව යොදා තිබේ
එසෙම එම විරුදය ඔහුගේ මාලිගා අතුරින් එකක් නාමය ලෙස භාවිත කෙරුණු අතර, 11වන වර්ෂයට අයත් රාජකීය පහුර මෙන්ම අමෙන්හොටෙප්ගේ හමුදාවේ මිනිස් සමාගම හැඳන්වීමට ද භාවිතා කොට තිබේ
IIIවන අමෙන්හොටෙප්ගේ දිව්‍යමය උපත පිළිබඳ පුරාණෝක්තිය ලුක්සෝර් දේවස්ථානයේ නිරූපණය කොට ඇත
එම පුරාණෝක්තිය අනුව, IIIවන අමෙන්හොටෙප් පිළිසිඳගන්නේ IVවන තුත්මොසිස්ගේ ස්වරූපය ගත් අමුන් දෙවිඳුන් මුටෙම්වියාව මුණගැසීමට යාම නිසායි
අක්නාටන් සමග යෝජිත හවුල් පාලනය

IIIවන අමෙන්හොටෙප් සහ ඔහුගේ පුත් අක්නාටන් හවුල් පාලනයක් ගෙනගිය බවට නිශ්චිත සාක්ෂි හමු නොවේ
අමර්ණ මාලිග‍ ලේඛනාගාරයට අයත් ලිපියක් අක්නාටන්ගේ 2වන වර්ෂයට—12වන වර්ෂයට අයත් නොවිය හැක— දින නිර්ණය කොට ඇත
මෙහි මිටැනියානු රජ, ටුෂ්රටා (අමර්ණ ලිපිය EA 27) අක්නාටන්ට ‍පැමිණිලි කරන්නේ සිය දියණිය වූ ටඩුක්හෙපා පාරාවෝගේ ගෘහය වෙත එවීම වෙනුවෙන් දායාදය ලෙස දඹ රනින් නිමකළ ටුෂ්රටා ප්‍රතිමා ලබාදීමට අක්නාටන්ගේ පියා වූ පොරොන්දුව අක්නාටන් ඉටුනොකළ බව පවසමිනි
මෙම ලිපි හුවමාරුව මගින් පෙනෙන්නේ IIIවන අමෙන්හොටෙප් සහ අක්නාටන් අතර හවුල් පාලනයක් පැවතියේ නම එය වසරකට වඩා නොපැවතිය හැකි බවයි. ලෝරන්ස් බර්මන් IIIවන අමෙන්හොටෙප් පිළිබඳ 1998දී ප්‍රකාශිත චරිතාපදානයක මෙසේ දක්වයි
"හවුල් පාලනය කෙරෙහි මතයන් ඉදිරිපත් කරන යෝජකයන් කලා ඉතිහාසඥයන් [උදා
, රේමන්ඩ් ජොන්සන්] බව පෙනේ
නමුත් ඉතිහාසඥයෝ [උදාහරණ ලෙස ඩොනල්ඩ් රෙඩ්ෆෝර්ඩ් සහ විලියම් මර්නේන් වැන්නවුන්] මෙය එතරම් විශ්වාස නොකරති
මෙම ගැටලුව හඳුනා ගැනීමෙන් පහසු පිළිතුරක් බලාපොරොත්තු විය හැකි නොවේ
වර්තමාන රචකයින් ක්‍රමයෙන් විශ්වාස කරන්නේ IIIවන අමෙන්හොටෙප්ගේ රාජය සමයේ කලා නිර්මාණ පැහැදිළි කිරීමට හවුල් පාලන න්‍යායන් නොගැළපෙන බවයි. අනෙක් අතින්, මෙම ගැටලු පැනනගින්නේ මතකාගාර භාණ්ඩ අර්ථකථනයන් නිසා බව පෙනේ
"

2014 පෙබරවාරි මස, ඊජිප්තු පුරාවස්තු අමාත්‍යාංශය නිවේදනය කළේ අක්නාටන් සිය පියා වශයෙන් අවම වශයෙන් වසර 8ක් වත් බලය හවුලේ භුක්ති විඳින්නට ඇති බවට‍ 'ස්ථිර සාක්ෂි' හමුවී ඇති බවයි. මේ සඳහා පාදක කරගෙන ඇත්තේ අමෙන්හොටෙප්-හුයි අමාත්‍යවරයාගේ සොහොන්ගැබෙන් හමුවූ සොයාගැනීම් ය
මෙම සොහොන්ගැබ Instituto de Estudios del Antiguo Egipto de Madrid ආයතනය මගින් මෙහෙයවන බහු-ජාතික පර්යේෂ කණ්ඩායමක් සහ ආචාර්ය මාටින් වැ‍ලන්ටින් විසින් අධ්‍යයනය කෙරෙමින් පවතියි
මෙම සාක්ෂි අතරට, IIIවන අමෙන්හොටෙප්ගේ සහ අක්නාටන්ගේ කාර්ටුෂයන් එක්ව කැටයම් කොට තිබීම දක්වා ඇත
නමුත් මෙමගින් නිගමනය කළ හැක්කේ IIIවන අමෙන්හොටෙප් සිය එකම ජීවත්වූ පුත්‍රයා වන අක්නාටන්ව සිය අනුප්‍රාප්තිකයා ලෙස නම් කර ඇති බවයි. එසේම මෙම රජවරුන් දෙදෙනාගේම රාජ්‍ය වර්ෂ දැක්වෙන කිසිදු වස්තුවක් හෝ ශිලා ලේඛනයක් හමු වී නොමැත
ඊජිප්තුවේදියකු වන පීටර් ඩෝර්මන් මෙම රජවරුන් දෙදෙනා අතර හවුල් පාලනයක් පැවති බවට වූ තර්කය ප්‍රතික්ෂේප කරන්නේ ඛෙරුඑෆ්ගේ සොහොන්ගැබෙන් හමුවූ පුරාවිද්‍යාත්මක සාක්ෂි අනුවයි.

අවසන් වර්ෂ

නූබියාවේ සොලෙබ් දේවස්ථානයේ ඇති බිතු කැටයම් සහ රජුගේ මහා බිරිඳ ටියේගේ ආරක්ෂකයකු වූ ඛෙරුඑෆ්ගේ තීබානු සොහොන්ගැබෙහි අමෙන්හොටෙප් රූපීයව දුබල සහ රෝගී අයුරින් නිරූපණය කොට ඇත
විද්‍යාඥයින් විශ්වාස කරන්නේ ඔහුගේ අවසන් වර්ෂවල ඔහු ආත්රයිටිස් රොගයෙන් පීඩා විඳඇති බවත්  තරබාරු වී ඇති බවත් ය
මේ බව ඇතැම් විද්වතුන් විශ්වාස කරන්නේ අමෙන්හොටෙප් මිටැනියෙහි සිය මාමණ්ඩිය වූ ටුෂ්රටාගෙන් සුවපත් කිරීමේ දෙවඟනක වූ නිනෙවේහි ඉෂ්තාර් දෙවඟනගේ ප්‍රතිමාවක් තමන් වෙත එවා සිය දත්වල වූ සැරව ගෙඩිය වැනි වේදනා‍වන්ගෙන් තමන් සුවපත් කරන ලෙස පවසා තිබීම නිසායි
ඔහුගේ මමියේ වෝහාරික විද්‍යා අධ්‍යයනයකින් පෙනී ගොස් ඇත්තේ ඔහු සිය ගෙවීගිය දත්වල වූ සිදුරු හේතුවෙන් නිරන්තර වේදනාවන්ගෙන් පෙළෙන්නට ඇති බවයි. කෙසේනමුත් විලියම් එල්. මොරාන් විසින් අමර්ණ ලිපිය EA 23හි සිදුකරන ලද මෑතකාලීන විශ්ලේෂණයකින් පෙනී ගොස් ඇත්තේ, දෙවඟනගේ ප්‍රතිමාවක් තීබ්ස් වෙත යැවීමේ සිද්ධිය මෙම මතයට සාක්ෂියක් කර ගත නොහැකි බවයි. මෙම ප්‍රතිමාව ගෙන්වීම සිදුකොට ඇත්තේ පාරාවෝගේ 36වන වර්ෂයේ ටුෂ්රටා‍ගේ දියණිය වූ ටඩුක්හෙපා සහ IIIවන අමෙන්හොටෙප්ගේ විවාහය සිදු වූ සමයේ බවයි. EA 23 ලිපිය ඊජිප්තුව වෙත පැමිණි ‍දිනය ලෙස දක්වා ඇත්තේ "රාජ්‍ය වර්ෂය 36, ශිශිර ඍතුවේ සිව්වන මාසය, දිනය 1" යන දිනයයි
එසේම EA 23 ලිපියෙහි ටුෂ්රටා සඳහන් කරන්නේ ප්‍රතිමාව එවීම යනුවෙන් අදහස් කරන්නේ අමෙන්හොටෙප්ගේ රෝග සුව කිරීම බවයි. නමුත්, ටුෂ්රටා මෙසේ පමණක් ලියා ඇත,

 

වඩාත් ප්‍රචලිත පැහැදිළි කිරීම නම් ප්‍රතිමාව ඊජිප්තුව වෙත ගෙනගියේ "IIIවන අමෙන්හොටෙප් සහ ටඩුක්හෙපාගේ විවාහයට ආශිර්වාද පැතිරවීමයි
නමුත් ඇයව මීට පෙර IIIවන අමෙන්හොටෙප් සහ ගිලුක්හෙපා වෙනුවෙන් එහි යවා තිබිණි
" මොරාන් ලියන්නේ
"දෙවඟනගේ ප්‍රතිමාව සංචාරයට ගෙනයාම පිළිබඳඑක් පැහැදිළි කිරීමක් නම්, ඇයව වියපත් පාරාවෝවරයාගේ ආබාධ සුව කිරීමට රැගෙන ගිය බවකි
නමුත් මෙම පැහැදිළි කිරීම හුදෙක් මතුපිටින් සලකා දක්වා ඇති අතර, ලිපියෙන් ඊට ඉඟියක් නො‍ලැබේ
බොහෝ විට, මින් පෙනෙන්නේ ටුස්රටාගේ දියණියගේ විවාහය හා සම්බන්ධ ගාම්භීරත්වය විය හැක
පෙර චාරිකාව පිළිබඳ 18f පේළිවල සඳහන් කර ඇත
ඇතැම්විට මෙය කෙලු-හෙබා [එනම්, ගිලුක්හෙපා] ගේ විවාහය සම්බන්ධ සිද්ධියක් විය හැකියි
එසේම ඉන් පෙනෙන්නේ සවුස්කා සහ අමන්ගේ සංයෝගයෙන් ටඩු-හෙබා විසින් රජුගේ ආශාවන්ට පිළිතුරු දීමක් විය හැකියි
"

ටුෂ්රට්ටා සිය "සොයුරු" IIIවන අමෙන්හොටෙප් වෙත යැවූ EA21 අමර්ණ ලිපියෙහි අන්තර්ගතය මේ බව ප්‍රබලව සනාථ කරයි
මෙම ලිපි හුවමාරුවේ දී, ටුෂ්රට්ටා පැහැදිළිව මෙසේ පවසයි,

මරණය

IIIවන අමෙන්හොටෙප්ගේ ඉහළම රාජ්‍ය වර්ෂය වර්ෂය 38ට අයත් ය
මෙය මල්කටාහි වයින් බඳුන් ලේබල සටහන්වලින් ලැබේ
ඔහු වාර්තාගත නොවූ 39වන වර්ෂයක වයින් අස්වැන්න නෙළීමට ප්‍රථම කෙටි කාලයක් ජීවත්ව මියගොස් ඇත
IIIවන අමෙන්හොටෙප්ගේ දේහය රජුන්ගේ නිම්නයේ බටහිර නිම්නයේ, WV22 සොහොන්ගැබෙහි භූමදානය කරන ලදී
තෙවන අන්තර්මධ්‍ය යුගයේ දී ඔහුගේ මමිය KV35හි පැති කුටීරයකට රැගෙන යන ලදී
මෙම කුටිය වෙත දහඅටවන සහ දහනවවන රාජවංශයේ ඇතැම් පාරාවෝවරුන්ගේ මමී ද රැගෙන ගොස් තිබිණි
මෙය අනාවරණය කරගන්නා ලද්දේ 1898දී වික්ටර් ලොරෙට් විසිනි
ඕස්ට්‍රේලියානු කායික විද්‍යාඥ ග්‍රැෆ්ටන් එලියට ස්මිත් විසින් සිදුකළ පරීක්ෂණයකින් පෙනී ගොස් ඇත්තේ මෙම පාරාවෝවරයා මියයන විට හතළිහ සහ පනහ යන වයස් අතර සීමාවේ පසුවන්නට ඇති බවයි. ඔහුගේ අගබිසව වූ ටියේ රැජින ඔහුගේ මරණින් පසු අවම වශයෙන් වසර දොළහක්වත් ජීවත් වී ඇති බව පෙනේ
එයට හේතුව ඇගේ පුත්‍රයාගේ සමයේ ඇතැම් අමර්ණ ලිපිවල මෙන්ම, ඇගේ පුත්‍රයාගේ 9වන සහ 12වන වර්ෂ අතර නිමැවුණු හුයාගේ සොහොන්ගැබේ ඇය අක්නාටන් සහ රාජකීය පවුල සමග රාත්‍රී භෝජන මේසයක සිටිනු නිරූපණය කර තිබීමයි
පාරාවෝවරයාගේ මරණය අසා විදේශ නායකයන් පවා සිය ශෝකය ප්‍රකාශ කර ඇත
ටුෂ්රට්ටා මෙසේ පවසා ඇත
IIIවන අමෙන්හොටෙප් මියගියේ, බලය සහ ආධිපත්‍යය අතින් ඉතා උච්චස්ථානයක පැවති රාජ්‍යයක් දායාද කරමිනි
එකල අන්තර්ජාතික ලෝකයේ අති විශාල ගෞරවයක් ඔහුට හිමි විය
කෙසේ නමුත්, ඔහු අමුන් පූජකවරය යටතේ ඊජිප්තුවට එහි සම්ප්‍රදායික දේශපාලන සහ ආගමික පිළිවෙත් උරුම කර තිබිණි
ඔහුගේ පුත් අක්නාටන් විසින් සිදුකළ ප්‍රතිසංස්කරණ විප්ලවය හේතුවෙන් මෙම පැරණි සම්ප්‍රදායයන් බිඳහෙළුණු අතර, පැවති සම්ප්‍රදාය අනුව බලවත්ව සිටි අමුන් පූජකවරුන් සහ ඔවුන්ගේ සිද්ධස්ථානවලට වඩා පාරාවෝවරයා බොහෝ බලවත් වන්නට විය
අක්නාටන් විසින් අගනුරව තීබ්ස් සිට වෙනත් ස්ථානයකට ගෙනගියේ එම බලවත් දේවස්ථානවල බලපෑමෙන් මිදී, සිය තේරීම වූ ආටන් දේව වන්දනාව ප්‍රචලිත කිරීමටයි
අක්නාටන් ඊජිප්තුවේ අගනුවර වර්තමාන අමර්ණ (මුලින් හැඳන්වුණේ අක්ටාටන් යනුවෙනි
එහි අරුත 'ආටන්ගේ ක්ෂිතිජය' යන්නයි) පෙදෙසට ගෙනගිය අතර, ක්‍රමයෙන් අමුන් වන්දනාව යටපත් කළේ ය
මාලිගය
IIIවන අමෙන්හොටෙප්ගේ මාලිගයේ වැදගත් පුද්‍රලයින් රැසක් විය
ඒ අතර අමාත්‍යවරුන් වූ රාමෝස්, අමෙන්හොටෙප්, අපෙරෙල් සහ ප්ටාහ්මෝස් වැන්නවුන් විය
ඔවුන් වඩාත් ප්‍රකට වූයේ තීබ්ස්හි රාමෝස්ගේ සොහොන්ගැබ ඇතුළු ස්මාරක ගණනාව නිසා ය
භාණ්ඩාගාරිකයන් ලෙස වෙනත් ප්ටාහ්මෝස් කෙනකු සහ මෙරිරේ ද විය
ප්‍රධාන ආරක්ෂකයන් වූයේ අමනෙම්හාට් සුරර් සහ අමෙන්හොටෙප් (හුයි) යන පුද්ගලයින් ය
කුෂ්හි ප්‍රතිරාජයා ලෙස මෙරිමෝස් කටයුතු කළේ ය
ඔහු නූබියාවේ දී, රජුගේ යුධ ව්‍යාපාරවල ප්‍රධානියකු විය
ඇතැම්විට රජුගේ වඩාත් ප්‍රකට නිලධාරියා ලෙස හාපුගේ පුත්, අමෙන්හොටෙප් සැලකේ. ඔහුට කිසිදින උසස් තනතුරු හිමිනොවූවත්, පසුකලෙක දේවත්වයට පත්කොට වන්දනාමාන කෙරිණි
ඔහු‍ රජුගේ ඇතැම් ප්‍රධාන දේවස්ථානවල වාස්තු විද්‍යාඥයා වේ
රජු යටතේ වූ අමුන් පූජකවරුන් අතර, රජුගේ මස්සිනා වූ අනෙන් සහ සිමුට් යන අය ද විය
ස්මාරක

IIIවන අමෙන්හොටෙප් රජු කාර්නැක්හි දේවස්ථානය පුළුල් කළ අතර, ලුක්සෝර් දේවස්ථානය ඉදිකළේ ය
මෙම දේවස්ථානය අටලු දෙකකින් සමන්විත වූ අතර, නව දේවස්ථාන ප්‍රවේශයට පිටුපසින් ස්තම්භාවලියක් ඉදිකළේ ය
එසේම මා'අ‍ට් දෙවඟනට නව දේවස්ථානයක් ඉදිවීම ද සිදු විය
තෙවන අටලුව නම් වූ නව අටලුවක් ඉදි කිරීමට IIIවන අමෙන්හොටෙප් කාර්නැක්හි අමුන් දේවස්ථානයේ සිව්වන අටලුව ගලවා ඉවත් කළේ ය
මෙම ව්‍යූහයට ඔහු නව ප්‍රවේශ මාර්ගයක් තැනවූ අතර, නව අංගණයේ මධ්‍යයට පහළින් "විවෘත පැපිරස් කුළුණු හිස් සහිත ස්තම්භ පේළි දෙකක්" ඉදිකළේ ය
ඊජිප්තුවේ තෙවන සහ සිව්වන අටලුව අතර අංගණය ඇතැම්විට ඔබලිස්ක අංගණයක් ලෙස හඳන්වයි. මෙය අමුන්, මුට් සහ ඛොන්සු දෙවිවරුන්ගේ පූජනීය ඔරු, අවමංගල බෝට්ටු මත නංවාගෙන අයුරු නිරූපිත රූ වලින් විසිතුරු කොට ඇත
එසේම රජු විසින් එහි අමුන් දේවස්ථානයේ දසවන අටලුවේ වැඩ කටයුතු ද ආරම්භ කළේ ය
රජු ලෙස IIIවන අමේනහොටෙප්ගේ ප්‍රථම වාර්තාගත කාර්යය වන්නේ ඔහුගේ 1 හා 2වන වර්ෂවල කයිරෝවට මඳක් දකුණින් පිහිටි ටුරා සහ මධ්‍ය ඊජිප්තුවේ ඩේර් අල්-බර්ෂා යන ප්‍රදේශවල නව හුනුගල් වැඩපළවල් ආරම්භ කිරීමයි
මෙය ඔහුගේ මහා ගෘහනිර්මාණ කටයුතු සඳහා අධාර වන්නට ඇත
එසේම ඔහු විසින් ලුක්සෝර්හි මා'අට් දේවතාවා සඳහා නව දෙවොලක් ද, නූබියාවේ ස්මාරක ගණනාවක් ද ඉදිකරන ලදී
මේ අතරට එලිෆන්ටයින්හි ඉදි කළ ස්තම්භාවලියක් (IIIවන තුත්මෝස් වෙනුවෙන් පුද කළ)වැඩි එස්-සෙබුවාම්හි අමුන් 'මාර්ගයන්ට අධිපති' වෙනුවෙන් ඉදිකළ ශෛලමය දෙවොල, අනිබාහි මියාම් පෙදෙසේ ඉදිකළ හොරස් දේවස්ථානය ද අයත් ය
[එසේම] කවා සහ සෙසෙබි ස්ථානවල නව දේවස්ථානයන් [ඇරඹීම] ද සිදු විය
"

නයිල්හි බටහිර ඉවුරේ පිහිටා තිබූ ඔහුගේ දැවැන්ත මතකාගාර දේවස්ථානය එකල තීබ්ස්හි පිහිටා තිබූ විශාලතම ආගමික ගොඩනැගිලි සංකීර්ණය විය
නමුත් රජු විසින් එය ඉදිකිරීමට තෝරාගත් භූමිය පිටාර තැන්නට ආසන්නව පිහිටීම නිසා එය සියවස් දෙකකට අඩු කාලයක දී නටබුන් වන්නට විය
මෙහි වූ බොහෝ ශෛගමය නිර්මාණ මෙර්නෙප්ටාහ් සහ පසුකාලීන පාරාවෝවරුන් සිය ඉදිකිරීම් කටයුතු සඳහා භාවිතා කර තිබේ
මෙම්නන්හි දැවැන්ත ප්‍රතිමා යනුවෙන් හැඳින්වෙන් දැවැන්ත ශෛලමය ප්‍රතිමා ද්විත්වය මීටර දහඅටක් උසැති විය
අමෙන්හොටෙප්ගේ මෙම ප්‍රතිමා ඔහුගේ මතාකාගාර දේවස්ථානයට ඇතුළු වන ස්ථානය දෙපස පිහිටියේ ය
මෙම ප්‍රතිමා ද්විත්වය මෙම දේවස්ථාන සංකීර්ණයේ ස්ථාවරව පවත්නා එකම නිර්මාණයයි
මීට අමතරව IIIවන අමේනහොටෙප් විසින් කාර්නැක්හි තෙවන අටලුව ඉදිකළ අතර, කාර්නැක්හි දකුණින් වූ මුට් දෙවොලේ සෙඛ්මෙට් දෙවඟප්‍රතිමා 600ක් පිහිටුවාලී ය
ඊජිප්තුවේ නව රාජධානි යුගයේ වඩාත් විශිෂ්ටතම නිර්මාණ සමහරක් ඔහුගේ යුගයට අයත් ඒවා ය
මේ අතර "නූබියාවේ සොලේබ් දේවස්ථානය ඉදිරිපිට මුලින් පිහිටවා තිබූ විශිෂ්ට රෝස ග්‍රැනයිට් සිංහ රූ" මෙන්ම රාජකීය ප්‍රතිමා ගණනාවක් ද අයත් වේ