Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
ඇමරිකානු මනොවිද්‍යඥයන්ගේ සංගමයට අරමුදල් සැපයෙන්නේ මෙම ඖෂධ සමාගම් මගිනි ඖෂධ සමාගම් විසින් ඇරිමකානු මනෝ විද්‍යාඥයන්ගේ සංගමයට නව සොයාගැනීම් සිදු කිරීමට මනෝ විද්‍යා දැනුම බෙදාහැරීමට දේශපාලන බලඅධිකාරියේ සහය ලබා ගැනීමට සහාය දක්වයි. එසේම මාධ්‍ය ආවරණයන් සදහාද සහාය දෙයි
2008 දී පළමු වරට සිනෙටර් චාල්ස් ඇරිකානු මනෝවිද්‍යාඥයන්ගේ සංගමයට ඖෂධ සමාගම් වෙතින් ලබාදුන් අරමුදල් හෙළි කළේය
ඇමරිකානු මනෝ විද්‍යාඥයන්ගේ සංගමයට ඕෂධ සමාගම් වෙතින් අරමුදල් ලෙස 28%  ලැබෙන අතර මේවා අධ්‍යාපනික අවශ්‍යතා හා ප්‍රකාශන නිකුත් කිරීමට මෙය යොදා ගන්නා බව ඔවුන් ප්‍රකාශ කර ඇත
බලන්න 
 Presidents of the American Psychiatric Association
 American Psychiatric Association Foundation
 American Board of Psychiatry and Neurology
 American Group Psychotherapy Association
 American Journal of Psychiatry
 American Psychoanalytic Association
 List of psychiatrists
 Royal College of Psychiatrists

යොමුව

බාහිර සබැදුම් 
 
 Paul Lowinger papers, Kislak Center for Special Collections, Rare Books and Manuscripts, University of Pennsylvania
Paul Lowinger was a psychiatrist and founder of the Institute of Social Medicine and Community Health, and his papers are largely concerned with his work as a psychiatrist and activist, with significant portions devoted to his work with the American Psychiatric Association
හිම්බා (singular
OmuHimba, plural
OvaHimba) ජනතාව යනු උතුරු නැම්බියාවේ වාසය කරන 50,000  අධික සංඛ්‍යාවකින් යුත් ආදිවාසී ජන කොටසකි මොවුන් කුනෙනේ ගංගා නිම්නය අශ්‍රිතයව ඇන්ගෝලාවේ වෙසෙති
මීට අමතරව කුඩා පිරිසක් ඔවටාහි (Ovatwa) වාසය කරයි, මොවුන් ඔවාහිම්බා නමින් හදුන්වන අතර මොවුන් උතුරු නැම්බියාවේ හා දකුණු ඇංගෝලාවේ වාසය කරන ජනයාට වඩා තරමක් වෙනස්ය
සංස්කෘතිය

යැපුම් ආර්ථිකය 
හිම්බා ජනයාගේ ප්‍රධාන ආර්ථික කටයුත්ත සතුන් ඇතිකිරීමයි
මොවුන් බැටළුවන් එළුවන් හා ගවයන් ඇතිකරයි
ප්‍රධාන වශයෙන් කිරි ලබාගැනීම උදෙසා මෙම සතුන් ඇතිකරති
මීට අමතරව  ඔවුන් ඉරිගු හා   මෙනේරි වගා කරති
ඔවුන් ගේ ප්‍රධාන ආර්ථික කටයුත්ත කිරි සහ මස් නිෂ්පාදනයයි
තවද බිත්තර හා කුකුළ් මස්ද ඔවුනගේ යැපුම් ආර්ථිකයට අයත්ය
වනාන්තරය තුලින් ලබාගන්නා පැළෑටි වර්ග මෙන්ම මීපැණි ද ඔවුන් පරිබෝජනයට යොදාගනිති
කලාතුරකින් ඔවුන් තම පශු සම්පත් විකුණා මුදල් උපයාගනී
ඇතැම් හිම්බා ගෝත්‍රිකයන් දැන් රාජ්‍ය සේවයට බැදී කටයුතු කරති
එමගින් රාජ්‍ය අංශයෙන් වැටුප් හා විශ්‍රාම දීමනා ලබාගනී

දෛනික දිවි පෙවෙත 
දෛනික දිවියේ දී වැඩි වැඩ කොටසක් හිම්බා ජාතික කාන්තාවන් හා ගැහැණු දරුවන් අතින් සිදුවේ
වතුර ගෙනඒම දර ගෙන ඒම සාම්ප්‍රධායික රතු මැටි හා ගොම  යොදා නිවස කපරාදු කිරීම ගෙබිම සැකසීම දියලබු වයින් නිෂ්පාදනය කිරි නිෂ්පාදනය ඉවුම් පිහුම් කටයුතු හා ආහාර බෙදාදීම අදුම් මැසීම අත්කම් නිර්මාණ ආභරණ සැකසීම  වැනි බොහෝ දෛනික දිවියේ ක්‍රියාකාරකම් රැසක්ම ස්ත්‍රීන් විසික් සිදුකරන කාර්‍යෙව්
ගවයන් හා එළුවන් ගේ කිරි වෙීමෙ කටයුතුද ගැහැණු ලරුවන් හා කාන්තාවන් සිදුතරති
කාන්තාවන් හා ගැහැණු දරුවන් තම පවුලේ දරුවන් බලා ගැනීම මෙන්ම තම අසල්වැසි හා ඥාතීන්ගේ දරුවන් රැකබලා ගැනීමටද සහායවෙයි
හිම්බා ගෝත්‍රික පිරිමින්හට පැවරී ඇති ප්‍රමුඛ කර්‍යයය නම් ගොවිපල රැකබලා ගැනීමයි
බොහෝ විට පුරුෂයන්  නිවසෙන් පිට ගතකරන කාලය වැඩිය
මොවුන් කුඩා විස්තෘත පවුලක් ලෙස කුඩා ගමක වාසය කරති
මෙම කුඩා ගමක පවුල් කිහිපයක් වාසය කරති
සෑම පවුලකටම ගෙවත්තක් පිහිටා ඇත
මෙම කුඩා ගමකම මළවුන් උදෙසා කළ ආගමික ස්ථානයක් පවතී
මෙම ආගමික ස්ථාන මගින් මිනිසා හා මළගිය ඥාතීන් අතර සම්භන්ධතා ගොඩනගා ගතහැකිබව ඔවුන් විශ්වාස කරති"
වස්ත්‍ර හා කොණ්ඩ විලාසිතා 

හිම්බා ගෝත්‍රික ස්ත්‍රීන් හා පුරුෂයන් ඔවුන්ගේ සංස්කෘතියට අයත් සාම්ප්‍රධායික  ඇදුම් ආයිත්තම් වලින් සැරසී සිටිනු දක්නට ලැබේ
ඔවුන් ජීවත්වන පරිසරයේ පවතින උණුසුම් දේශගුණික  තත්වයට ඔරොත්තු දෙන අයුරින් මෙම ඇදුම් සකසාගෙන ඇත
ගව සමින් නිමැවුන සායකට සමාන වස්ත්‍රයක් හෝ නවීන වස්ත්‍ර භාවිතයද සිදු කරති
ඔවුන් ගේ පුරුෂයන් සේම ස්ත්‍රින්ද උඩුකය නග්නව තබාගනී
ඇතැම් විට පාවහන්ද පළදිති
ඇතැම් විට වාහන වලින් ඉවත් කළ ටයරයෙන් පාවහන් සකසා ගනී
හිම්බා ස්ත්‍රීන් මෙන්ම පුරුෂයන්ද අධික වියලි හා උණුසුම් දේශගුණ තත්වයන් යටතේ වාසය කරන නිසා ඔහුන් තම සිරුරේ විවිධ ආලේප ගල්වා ගනී එමගින් අධික හිරු රැස්වලින් ඔවුන්ගේ සමටවන හානිය අවමවෙයි
එක් අතකින් මෙම ආලේපන හා විලවුන් ගල්වා ගැනීම නිසා මදුරුවන් දෂ්ටනය වැනි කෘබීන්ගෙන් එන උවදුරුද වළකාගනී
මෙම ආලේප හා විළවුන් සාදා ගැනීමට ගස්වල ලාටු හෝ දුම්මල යොදාගනී
මෙම අලේපන විචිත්‍ර වර්ණයන්ගෙන් යුක්තය
මොවුන්ගේ කොණ්ඩ විලැසිතාව හා ආභරණ මගින් ඔවුන් නියොජනය කරන සමාජ තත්වය පෙන්වා දෙයි
ළදරුවන් හා දරුවන් සාමාන්‍යයෙන් හිසකෙස් තට්ටය පෑදෙන අයුරින් කපා දමති එසේත් නැතිනම් හිසකෙස් ස්වල්පයක් පමණක් පවතිනසේ ඉතා කොටට කොණ්ඩය කපා දමයි,තරුණ ගැහුණු දරුවන් හා පිරිමි තරුවන් හිසකෙස් තැඑළි වශයෙන් ගොතා ඉරිරියට රූරා වැටෙන අයුරින් සකස්කරගනී,පියපේරුවේ ආරෝහණ සමූහයේ සාම්ප්‍රධායට අනුව මෙම වස්ත්‍ර හා විලාසිතා අනුගමනය කරයි,වැඩිවිය පැමිණිම දක්වා ඔවුන් මෙම විලාසිතා අනුගමනය කරති
ඇතැම් ගැහැණු ළමුන් එක් කොණ්ඩ ගෙතුමක්ින් පමණක් සැරසීම මගින් ඔවුන් නිවුන් සොයුරියන් බව කියාපායි
තාරුණ්‍යයට පැමිනීමේ සිට හිම්බා පිරිමි ළමුන් කොණ්ඩය කැරළි ආකාරයට සකස්කරගනීt,ගැහැණු ළමුන් විවිධ විලාසිතා අනුව කොණ්ඩය සකස්කර ගනිති
විවාහපත්වූ හා දරුවන් අති කාන්තාවන්  කොණ්ඩ කැරළි කිහිපයකින් යුතු ඔවුන්ට ආවේණික විලාසිතා අනුගමනය කරයි
අවිවාහක පිරිමින් එක් කොණ්ඩ කැරළක් සිටිනසේ හිසකෙස් සකස් කරගනී විවාපත් පිරිමීන් හිසේ හිස්වැසුමක් පළදිති
තම බිරිද මියගිය පුරුෂයන් හිස්වැසුම් නොපළදිති
සිරිත් විරිත් 
හිම්බාවරු බහුවිවාහ ක්‍රමයන් අනුගමනය කරති
බහු භාර්‍යාෙස්වනය මොවුන් අතර ප්‍රචලිතය එක් පුරුෂයෙකුට ස්ත්‍රින් දෙදනකු සරණපාවාගත හැක
මොවුන්ගේ විවාහ යොජිත විවාහවන අතර දෙපාර්ෂවයේ පියවරුන් විසින් තම දරුවන්ට සුදුසු කාලත්‍රයා සොයාදෙයි
ගැහැණු දරුවකු වැඩිවියට පත්වූ දිනයේම ඇගේ පියා විසින් ඇයට සුදුසු සහකරුවකු යොජනා කරයි
මෙහි දී පියාගේ කැමැත්ත මත ඇය විවාහ දිවියට ඇතුලුවෙයි
එහෙත් වයස අවුරුදු 10 අඩු ගැහැණු දරුවන් විවාහ කරදීමක් සිදුනොවේ
සමාජ ගතිකත්වය 
හිම්බා ජනයා වෙනම සංස්කෘතියක් සහිතව දුෂ්කර ග්‍රාමීය පෙදෙස් වල වාසය කලද ඔවුන් මහා සමාජය හා නිතර ගනුදෙනු කරන ජන ප්‍රජාවක් ලෙස වර්තමානයේ දී දක්නට ලැබේ
ඔවුන් වෙළදපොළ අවශ්‍යතා සදහා නිතර නගරයට පැමිණිම සිරිතකි
සුපිරි වෙළදසැල් වෙළදසැල් සදහා විවිධ අවශ්‍යතා සදහා ගමන් කරයි
ඔවුන් මහා සමාජට වේගයෙන් අනුගතවෙමින් පවතී
ප්‍රාථමික ව්‍යුහය 

කර්කශ කාන්තාර දේශගුණය  ඔවුන් ගේ ජීවිතය හා විවේකය පාලනය කරනු ලබයි
ඔවුන් තම ජීවන ශෛලිය සාම්ප්‍රධායික  සමාජ ව්‍යුහය මත පදනම් වෙමින් ගත කරන්නට මෙම දේශගුණ තත්වය විසින් ඔවුන්ව පොළබවනු ලබයි
ඔවුනොවුන් සමගියෙන් එකිනෙකාට උදවු කරමින් සාමූහිකව දිවි ගෙවති
ඔවුන් ගේ සමාජ ව්‍යුහය ද්වීපාර්ෂවික අවරෝණ ක්‍රමයට ගොඩනැගී ඇත
පීතෘ මූලික අවරෝහණ ක්‍රමය හා මාතෘ මූලික අවරෝහණ ක්‍රමය යන ක්‍රම දෙකම  මෙහිදී භාවිතවේ
පීතෘ මූලික අවරෝහණ ක්‍රමය ඔරුසෝ(oruzo) වශයෙන්ද මාතෘ මූලික අවරෝහණ ක්‍රමය එන්ඩා (eanda) යනුවෙන් ද හදුන්වයි. හිම්බා ගොත්‍රිකයන් ගේ  පවතින්නේ පීතෘ මූලික සමාජයකි
පවුලේ වැඩිමල් පුරුෂයා පවුලේ නායකත්වය දරයි
දියණියන් විවාහවූවිට ඔවුන් තම සැමියාගේ නිවසට යයි
එහෙත් නිෂ්චල හා චංචල දේපල අයිතිය මාතෘ මූලික අවරෝහණ ක්‍රමයට බෙදීයයි
ඒ අනුව පියාගේ අයිතිය පුතාට නොලැබේ
උදාහරණ ලෙස පියාට අයිතිව තිබුන ගවයින් පුතාට නොව බෑනාට ලැබේ
එනම් පුතකුට පියාට අයත් දේ නොව මාමාණ්ඩියට අයත් දේ උරුමවේ
එයට හේතුව පීතෘ මූලික අවරෝහන ක්‍රමයට සම්පත් බෙදී නොයාම නිසයි
මේ ආකාරයට ද්විත්ව අවරෝහණ ඥාතීත්ව රටා ක්‍රියාත්මකවන  සමාජ කිහිපයක් දකුණු අප්‍රිකාව ඉන්දියාව ඔස්ට්‍රේලියාව මලයාසියාව සහ පොලිනීසියාව අදී සමාජයන්හි දැකගත හැත
ඉතිහාසය 
හිම්බා ජනයාගේ ඉතිහාසය නියඟයන් වැනි ස්වභාවික විපත් මෙන්ම ගරිල්ලා යුද්ධ නැම්බියානු නිදහස් අරගලය වැනි යුධ ගැටුම් හමුවේ ඉදිරියට ගිය දුෂ්කර ගමනක් විය
මීට අමතරව ජර්මානු අධිරජ්‍යවාදීන් විසින් දියත් කල මහා ජන සංහාරයන්ට මැදිවීමටද ෙමාවුන්ට සිදුවිය
1980 දී පමණ හිම්බාවරුන්ගේ ජන ජීවිතය කාලගුණ හා දේශගුණ විපර්‍යාෂ මෙන්ම දේශපාලන තත්වයන් නිසා තවදුරටත් කටුක හා දුශ්කරවූ ආකාරය දැකියහැක
නියං තත්වය නිසා 90%  පමණ පශු සම්පත් විකාශවූ අතර බොහෝ හිම්බාවරු ඔවුන්ගේ වාසස්ථාන අතහැර සරණාගතයන් ලෙස වෙනත් ප්‍රදේශයන්ට පලා ගියහ
මොවුන් ඇන්ගෝලාවේ දේශ සීමාවේ සිටියදී පැහැර ගැනීම් ප්‍රාණ ඇපකරුවන් ලෙස තබාගැනීම  ඇන්ගෝලා නිදහස් අරගලයේ යෙදුන හමුදා කණ්ඩායම් අතින් සිදුවිය
ආගම 
මොවුන්ගේ ආගම ඒකදේවවාදී ආගමක්වන අතර මුකුරු(Mukuru) නම් වූ දෙවියකු අදහති
එසේම මළවුන් පිදීමද සිදුකරති
සෑම පවුලකටම අයත් විශේෂ පූජාස්ථානයක් ඔවුන්ට ඇත
මෙමගින් ඔවුන් තම ප්‍රධාන දෙවියා වන මුකුරු හා මළවුන් ගේ පිහිට ලබාගතහැකිබව විශ්වාස කරති
නිතරම මුකුරු නම්වූ දෙවියා කාර්‍යබහුල නිසා ඔහු වෙනුවෙන් පෙනී සිටීම මළවුන් විසින් සිදු කරනබව ඔවුන් අදහති
ඔවුන් සතුව හදි හූනියම් ආදී කළු අභිචාරක්‍රමද ප්‍රචලිතව පවතී
ඔවුන් මෙම කළු අශිචාර නිසා මිනිසුන් මියයන බව විශ්වාස කරති
එසේම ඇතැම් අමනුෂ්‍ය බලවේගයන්ට මිනිසාගේ මනසට බලපෑම් කළහැකිබව විශ්වාස කරති එසේම ඇතැම් අස්වාශාවික අද්භූත සිදුවීම් අමනුෂ්‍ය බලපෑම් නිසා සිදුවන බව විශ්වාස කරති
යොකාරයට බොහෝ ගුප්ත සිදුවීම් නොපෙනෙන බලවේගයන්ගේ බලපෑමෙන් සිදුවන බව ඔවුන් අදහති
නැම්බියාවට නිදහස ලැබුනු දා සිට 

වර්තමානයේ දී හිබ්බා ජනයාගේ ආර්ථික හා සමාජීය තත්වය වර්ධනය කරගැනීම සදහා නැම්බියා රජයෙන් හා ජාත්‍යන්තර සංවිධාන මගින් ආධාර උපකාර හිමිවේ
නොර්වේ රජය හා අයිස්ලන්ත රජය විසින් හිබ්බා ගෝත්‍රික දරුවන් වෙනුවෙන් ජංගම පාසැල් ආරම්භ කළහ
කෙසේ වෙතත් පසුව නැම්බියා රජය ඔවුන් වෙනුවෙන් ස්තීර පාසැල් ආරම්භ කරනලදී
හිම්බා ගෝත්‍රික නායකයා  චොදනා කරන්නේ මෙම පාසැල් පද්ධතිය ඔවුන්ගේ සංස්කෘතියට තර්ජනයක් බවයි.

මානව හිමිකම් 
අතීතයේ ඔවුන් උතුරු නැම්බියාවේ  කුනෙනේ පෙදෙසෙහි දඩයමෙන් හා එඩේර ජීවිතය ගතකරමින් ඔවුන්ගේ සාම්ප්‍රධායික සංස්කෘතික අංග පිළිපදිමන් ජීවත්විය
කෙසේ වෙතත් වර්තමානයේ ඔවුන්ට විවිධ තහංචි වලට ලක්වීමට සිදුවී ඇත
2012 පෙබරවාරි මාසයේදී හිම්බා නායකයා විසින් තම වර්ගයාගේ අයිතීන් වෙනුවෙන් ප්‍රකාශනයක් අප්‍රිකානු සංගමයට හා එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයට යොමු කළේය
ඔවුන් තම අයිතිවාසිකම් ලබා ගැනීම සදහා නැම්බියා රජයට හා ජාත්‍යන්තර සංවිධාන වෙත තම දුක්ගැනවිලි ඉදිරිපත් කළහ
2012 සැප්තැම්බර් මාසයේ දී එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය විසින්  විශේෂ වාර්ථාවක් සකස් කරමින් ඔවුන්ගේ අයිතිවාසිකම් ආරක්ෂා කරගැනීම සදහා කටයුතු කළහ
මානව විද්‍යාත්මක පර්යේෂණ

වර්ණ සංජානනය 
හිබ්බා ජනයාගේ වර්ණ සංජානනය ඉතා උසස්බව මානව විද්‍යාඥයන් විසින් සිදුකළ පර්යේෂණ වලදී පෙනීගොස් ඇත
ඔවුන්ගේ භාෂාව තුලද වර්ණ විභේදනය දක්නට ලැබේ
එකම වර්ණයක ශුක්ෂම වෙනස් කම් පවා ඔවුන්ට සංවේදී බව පැවසේ,ඔවුනගේ භාෂාව තුල ඇති වර්ණ සදහා යෙදෙන නාම විශේෂනයන්හි සංකීර්ණ බව තවත් උදාහරණයකි
මේවාත් බලන්න 
 Herero people
 Ovambo people
 Nama people
 Oorlam people

ගැලරිය

සාහිත්‍ය

යොමුව

වැඩිදුර කියවීම් 
 
 Peter Pickford, Beverly Pickford, Margaret Jacobsohn
New Holland Publishers (UK) Ltd, 1990
ISBN 978-1-85368-084-7
 Klaus G
Förg, Gerhard Burkl
Namibias ockerrotes Volk
Rosenheimer Verlagshaus, 2004
ISBN 3-475-53572-6 (in German)
 Rina Sherman
Ma vie avec les Ovahimba
Hugo et Cie, 2009
ISBN 978-2-7556-0261-6 (in French)

බාහිර සබැදුම් 
 Himbas, struggle for survive
a documentary photo story by photojournalist and filmmaker Delmi Alvarez
 The Ovahimba Years I Les annes Ovahimba 
 Keep the Dance Alive I Que la danse continue
 Sept annes chez les Ovahimba 
 A Peace Corps volunteer works among the Himba
 HIMBA CUSTOMS from Namibia
Extract from Last Free Men by Jos Manuel Novoa
 HIMBA DANCE in Omuhonga, Kaokoland, Namibia, video by Rebecca Sommer

ඡායාරූප 
 The Ovahimba Years  – Photography by Rina Sherman
The Himba Tribe – Photography by Klaus Tiedge
Photos of the Himba People in Okangwati  – Photography by Benjamin Rennicke
Photographs of the Himba in Namibia 
 Photos from Himba village near Opuwo, Namibia  – Photographs and information
Africa on the Matrix
Himba People of Namibia – Photographs and information
රාධිකා ආප්තේ (උපත 1985 සැප්තැම්බර් 07) ඉන්දියානු සිනමා නිළියක සහ වේදිකා නිළියකදවේ
මනඃකල්පිත චිත්‍රපටයක්වූ Vaah
Life Ho Toh Aisi
(2005)හිදී කෙටි භූමිකාවක් තුළින් ඇයගේ චිත්‍රපට ජීවිතය අරභන ලදී
අරියානා ග්‍රන්ඩේ-බුටෙරා (උපත 1993 ජූනි 26), වෘත්තීය මට්ටමින් ඇයව හදුන්වන්නේ අරියානා ග්‍රන්ඩේ ලෙසය, ඇමරිකානු ගායකාවක හා නිළියකවේ
මුල් කාලය
අරියානා ග්‍රන්ඩේ-බුටේරා - උපත ලැබූවේ බෝකාරැන්ටන්, ෆ්ලොරිඩාහිදීය
ග්‍රන්ඩේගේ සංගීත දිවිය ආරම්භ වන්නේ,  soundtrack Music මගින් 2011දී නිකුත්කල Victorious ඇල්බමයත් සමගය
ඇයගේ දෙවන ඇල්බමය වන්නේ My Everythingය
මෙම ගීත ඇල්බමය ඇමෙරිකාවේ සංගීත දර්ශක තුළ මෙන්ම ලෝකයේ බොහෝ රටවල අංක එකට එම වසරේ පත්ව ඇත
මූලාශ්‍ර

සිනමාව
1993 උපත්
කසාය 
මොන ලෙඩේට වෙද මහත්මයෙක් ගාවට ගියත් කසායක් නියම කරනවා සැක නැහැ
කම්මැලි නැතුව කසායක් බොන එක පෙති අහුරක් ගිල දමනවාට වඩා ශරීරයට හිතකර බව අමුතුවෙන් කියන්න ඕනෑ නැහැනේ
සකස් කරන ක්‍රමය අනුව කසාය වර්ග පහකට (5) පමණ බෙදා දක්වන්න පුළුවන්
එයින් මුල්ම වර්ගය ගැන කියන්නයි යන්නේ
ඒ කියන්නේ ඖෂධයක අඩංගු වෙලා තියෙන ගුණය වතුරෙහි දිය කරලා සාදා ගන්නා පානය
මේක ආහාරයක් බව කාටත් පැහැදිලි නේ
මේකත් හදන ක්‍රම තුනක් තියනවා
ක්‍රම තුනේම පොදු ලක්ෂණය තමයි ඖෂධීය ගුණය වතුරට ඇද්දවීම
1 වන ක්‍රමය
බෙහෙත් ද්‍රව්‍ය අමුවෙන් ගෙන තලා කොටි මිරිකා පිරිසිඳු රෙදි කැබැල්ලකින් පෙරා බීම සකසා ගැනීම
ඊට ගත වෙන්නේ සුළු වේලාවක් පමණයි
මෙම ක්‍රමය සුදුසු පහසුවෙන් කෙටෙන බෙහෙත් වර්ග වලට
මේ බෙහෙත් වර්ග ගින්නට, සීතලට නැත්නම් කෘමි සතුන්ට අසුවෙලා විකෘති නොවිච්ච ඒවා වෙන තරමට ගුණයි
බෙහෙත් වර්ග කෙටෙනවා හොර නම් වතුර චුට්ටක් විතර එක් කළාට කමක් නැහැ
වතුර වැඩි වුණහම කොටන්න කරදරයි
හරියට වැඩේ වෙන්නේ නැහැ
කොටලා ඉවර වුණහම ඒකට වතුර එක් කරලා හොඳට මිරිකා ගන්න ඕන කරනවා ඖෂධීය ගුණය වතුරට ඇදෙන කම්
ඊට පස්සේ හොඳ පිරිසිඳු රෙදි කඩකින් පෙරන්න ඕනෑ
මේ ක්‍රමය සුදුසු කොළ, මල්, පොතු බෙහෙතට නියම කරන වෙලාවලට
ඒවා පහසුවෙන් කෙටෙනවා
ගල් වංගෙඩියක් තියෙනවා නම් වඩාත් හොඳයි
බ්ලෙන්ඩරය කඩා ගන්නැතුව කොටා ගත්තත් ඉතින් මොකෝ
වැඩේ කෙරෙනවා නම් උපකරණය කුමක් වුවත් කමක් නෑ
වුවමනාවට වඩා දියාරු වෙන එක සුදුසු නැහැ
ඒ නිසා පමණට වතුර දාන්න පරිස්සම් වෙන්න
හුඟක් සරලයි වගේ හිතුනට මේ ක්‍රමයට හදා ගන්න පුළුවන් ඖෂධ වර්ග රාශියක් තියෙනවා
බෙහෙත් බර රාත්තල් බාගයක් නම් (ග්‍රෑම් 225) නම් වතුර අඬු කෝප්ප 2 ක් තමයි නියම ගානට පදම එන පිළිවෙල
2 වන ක්‍රමය
මේක සුදුසු හාල් වගේ පහසුවෙන් කුඩු වෙන බෙහෙත් ද්‍රව්‍ය වලට
වංගෙඩියක් නැත්නම් ග්‍රයින්ඩරයක් පාවිච්චි කරලා හොඳට කුඩු කර ගෙන ඒ කුඩු වතුරට දාලා පැය 24 ක් තියෙන්නට හැරියාම එහි ඇති ගුණදායක කොටස් වතුරට ඇදෙනවා
රාත්තල් බාගයකට (ග්‍රෑම් 225) වතුර අඬු කෝප්ප දෙකක් හොඳ පදම
භාජනය වහලා තියන්න
විශේෂයෙන් පින්න වදින්න තියන්න කිව්වොත් හැර අනෙක් වෙලාවට පින්න නොවදින විදියට තියන්න වග බලා ගන්න
සිසිල් ස්ථානයක තියන්න
ඒ කිව්වේ ශීතකරණයේ දාන්න කියලා නෙමෙයි
පැය විසි හතරක් ගියාම පෙරලා ගන්න
අතර මැද කලතන්න අවශ්‍ය නැහැ
නිකම් තිබුනාම හොඳටම ඇති
3 වන ක්‍රමය
ගස් මුල් වගේ තද ද්‍රව්‍ය අඩංගු බෙහෙත් සීට්ටු වලටයි මේ ක්‍රමය සුදුසු
වියළි ද්‍රව්‍ය, යුෂය නොපෙනෙන ද්‍රව්‍ය මේ ක්‍රමයට සකස් කරනවා
බෙහෙත් බර රාත්තල් බාගයකට (ග්‍රෑම් 225) වතුර අඬු කෝප්ප 16 ක් (රාත්තල් කාලකට වතුර කෝප්ප 8 ක්) එනම් බෙහෙත් බර වගේ අට ගුණයක් වතුර බර එන විදියට, තව විදියට කියනවා නම් බෙහෙත් පත දෙකකට වතුර පත 16 ක් ( බෙහෙත් පතකට වතුර පත 8 ක්) - බෙහෙත් වගේ අට ගුණයක් බරට වතුර දාලා තම්බන්න ඕනෑ
වතුර බර අඩුවී අඩු වී හතරෙන් එකක් වෙන කම් හින්දන්න
ගෑස් ලිප ලෝහ භාජන නම් සුදුසු නැහැ
දර ලිපක් බැඳ ගන්න
හැම වෙලාවෙම මැටි බාජන නැත්නම් පිඟන් මැටි (සෙරමික්) බාජන ගන්න
ලිප තියන්න මැටි බාජන තමයි සුදුසු
පිරිසිඳුකම අංක එක බව මතක් කරන්න අවශ්‍යයි
උණු උණුවේ බොන්නේ නැහැ
හොඳින් නිවුණාම පෙරා පානය කිරීමයි සුදුසු
හුඟක් වෙලාවට අනුපානයක් එක්ක ගන්න තමයි කියන්නේ
පළමු පානය කසාය දෙවැනි පානය ඒ කියන්නේ අනුපානය තව මොකක් හරි බොන්න ඔන්න මෙන්න කියලා එකතු කරන ද්‍රව්‍යයක්
ඒක ලෙඩේ අනුව වෙනස් වෙන්න පුළුවන්
බෙහෙත් බොන්න ඉස්සර ලෙඩාට නිදිමත යන කම් පහසුවෙන් ඉන්න හරින්න ඕනෑ
බීපු පසුවත් නිදා ගන්න තහනම්
පත්තියම් වෙනකම් වෙන වැඩක යෙදුණාම හරි
බෙහෙත් බොන්නත් කෙලින් කටින් ඉඳලා ඕනෑ, ඇඟ දුර්වල වුණොත් බෙහෙත් වත් අල්ලන්නේ නෑ
ඒක නිසා තමන්ගේ ශරීරයට හොඳ ආහාර පාන ව්‍යායාම වලින් සලකලා තියා ගන්න එක අපි කළ යුතු යුතුකමක්, එහෙම නේද
අද කියාදෙන්නේ ආයුෂ වැඩි කරන, මාංශ පේශී පුෂ්ටිමත් කර ශරීරයට ශක්තිය බලය ගෙන දෙන, ශරීරය කාන්තිමත් කර පැහැය ලබාදෙන, මතක ශක්තිය වැඩිකර දෙන, ලේ - මාංශ - වසා - මේදය - ඇට - ඇට මිදුළු - ශුක්‍ර යන ධාතු හත
සප්ත ධාතු, වර්ධනය කර පුද්ගලයා නිරෝගීව තබන ඖෂධීය ආහාරයක් හදා ගන්නා හැටි
හරිම සරලයි, තමන්ගේ අතේ මුදල් තියන හැටියට අවශ්‍ය බෙහෙත් ප්‍රමාණ අඩුකර හදා ගත්තාට කමක් නැහැ
දිනකට ආහාරයට ගන්නා ප්‍රමාණය නම් අඩු කරන්න එපා. දිනකට ග්‍රෑම් 60 ක් (පලමක බර) ගන්න ඕනෑ උදේට
හදා ගන්න ඕනැ කරන ඖෂධ ජාති
සීනි කිලෝ 1   යි (ග්‍රෑම් 1500 යි - පලම් වලින් 25 යි)

එළඟිතෙල් ග්‍රෑම් 750 යි (පලම් 12  යි)

මී පැණි ග්‍රෑම් 375 යි (පලම් 6  යි)

එළ කිරි ග්‍රෑම් 750 යි (පලම් 12  යි - බෝතල 1 යි)

තිරිඟු පිටි (ආටා පිටි තමයි වඩාත් ගුණ) කිලෝ 1   යි (පලම් 25 යි)

මේ ජාති පහම ආසියාවට අයත් ආහාර වර්ග
අද තිරිඟු වෙනත් රටවල් විසින් අයිති කර ගෙන හිටියට එය ආසියාවේ ගෝධූමය
සාමාන්‍ය තිරිඟු පිටි ගන්න එපා, ආටා පිටි ගන්න
ලුණු දාන්න එපා. වතුර කලවම් කරන්නත් එපා.

හදන්නේ මෙන්න මෙහෙමයි
ලොකු ඇතිලියක් ලිප තබා වේලෙන්න ටිකක් තියන්න
හොඳින් තෙත ගියාම එළඟිතෙල් ටික වත් කරලා දිය වෙන්නට තියන්න
ගිතෙල් දිය වුණාම ඒකට එළ කිරි සහ මී පැණි එක් කරන්න
ගිතෙල් කිරි එක්ක කලවම් වෙන්න හොරයි
ඒත් හැඳිගාන කොට පුංචි බිඳිති වලට කැඩිලා කලවම් වෙනවා
අන්න ඒ වෙලාවට සීනි ටික දාලා දිය කරන්න
නොනවත්වාම හැඳි ගාන්න ඕනා
සීනි දිය වුණාම පිටි ටික පොඩ්ඩ පොඩ්ඩ එකතු කරන්න
ඒ ගමන් හැඳි ගාමින් රත් කරන්න
හැබැයි මද ගින්නේ
මද ගින්න කියන්නේ ලිපේ දැල්ල නගින්න බැහැ
හනසු, පොල්ලෙලි, දර වගේ දේවල් තමයි මේ වැඩේට සුදුසු
මෙහෙම උයා ගන්න ඕනා තෙත ගතිය අයින් වෙලා යනකම්
ඊට පස්සේ ලිපෙන් බාලා නිවෙන්න තියන්න
නිවුනාම කට ලොකු බෝතලයක හෝ පිඟන් මැටි බඳුනක සුළං නොවදින විදියට අහුරා තබන්න
හැමදාම උදේට ග්‍රෑම් 60 ක් විතර ආහාරයට ගන්න
සතියක් පමණ යන විට ඇඟ මැලි ගතිය පහවෙලා යනවා
වැඩ කරන්න නිරායාසයෙන්ම ඉදිරිපත් වෙනවා
අමතක වෙන ගතිය මග ඇරෙනවා
ශරීරය පාට වැටිලා පුෂ්ටිමත් වෙනවා
බර වැඩිවෙනවා කියලා තේරෙනවා නම් ලේ දන් දෙන්න
එතකොට පාලනය වෙනවා
කාටද සුදුසු
මේ ඖෂධය පුරුෂ කාන්තා කාටත් සුදුසුයි
ගර්භණී වුවත් කමක් නැහැ
හැබැයි සීනි වැඩිවීමේ ආබාධ වලින් පෙළෙන අයට යෝග්‍ය නැහැ
මේ ඔසුව ගත්තාම රාත්‍රීයට කාමය ප්‍රබෝධ වෙන නැඹුරුවක් තියනවා
ඒ නිසා දරුවන්ට දීම හරි නැහැ
මේ ඖෂධයේ නම නම් මේකට බර වැඩියි
නොමග යවන සුළුයි
අතිශෝක්තියයි
බලන්න රති විනෝද මෝදකය කිව්වාම කොච්චර පක්ෂග්‍රාහී ද කියලා
නමට බය වෙන්න එපා.

සටහන
මී පැණි උණු කරන ක්‍රමය ඉන්දීය ආයූර්වේදයේ එන්නේ නැහැ
එහෙත් දේශීය වෙදකමේ සහ යුනානි ක්‍රමයේ එය දකින්නට පුළුවන්
මෙම ඖෂධය සඳහන් වන්නේ “කාම කුතුහලය” නම් වෛද්‍ය ග්‍රන්ථයේ
මිනිසාගේ ශරීරයේ උත්තමාංගය හිසයි, හිස නිරෝගී නැත්නම් අපිව පහසුවෙන් හඳුනා ගන්න පුළුවන්
ඒ වගේම හිසේ රෝග වලට පොදුවේ බෙහෙත් කියන එක නරක ප්‍රතිඵල දෙන්න පුළුවන්
ඒ නිසා පාරම්පරිකව හෝ පොතපතින් හෝ වෙද විදුහලකින් සුදුසුකම් ලබාපු වෙදැදුරෙකුගේ අනුමැතිය යටතේ බෙහෙත් ප්‍රතිකාර ගන්න එක තමයි සුදුසු
අපි බලමු ඔබගේ ප්‍රමාණයෙන් ඔළුවේ ඇතිවන රෝග සහ නියම කරන බෙහෙත් අනුව කොයි වගේ ගුණයක් බලාපොරොත්තු වෙන්න පුළුවන්ද කියන එක ගැන තොරතුරු ටිකකින් දැනුවත් වෙන්න
ටිකක් හොයලා බලන්න ඔබට නියම කරන ඖෂධයේ මොන මොන ඖෂධ වර්ග අඩංගු වෙලා තියනවාද කියලා
ඔබට නියම කරලා කියන තෙලේ අත්තන, නික, සාරණ, එරමුදු, ලුණුවරණ, තල තෙල් එහෙම අඩංගු නම් ඔබට තියෙන්නේ හිස ඇතුලේ වාතය හෝ සෙම නැත්නම් කිසියම් විෂබීජයකින් හට ගත්තු තත්ත්වයක්
ඒකට සුවය ලැබෙන ඔසුවක් තමයි මේ තෙල
ඒ වගේම තවත් තෙලක සීරැස්ස, බැබිල, කුප්පමේනිය, තල තෙල්, එළ කිරි, කුරුම්බා වතුර, වැල් මී, දේවදාර, සුදු හඳුන්, කලාඳුරු, ආදියෙන් කීපයක් හෝ සියල්ල අඩංගු වෙලා තියෙනවා නම් ඔබේ හිසේ ඇතුලේ ඇති හැම ගණයකම වාත රෝග, සෙම් කිපීමෙන් හටගත් රෝග, පිත කිපීමෙන් හටගත් රෝග මොකක් වුණත් ඒකට සුවය බලාපොරොත්තු වෙන්න පුළුවන්
ඉරුවාරදය, වෙනත් හිස රුදා, බර ගතිය, කැසීම්, හිරි ගතිය, ඉදිමුම්, තුවාල ආදිය සුව කළ හැකි ඔසුවක් තමයි ඔබ ගන්නේ
කලු අත්තන, කීකිරිඳිය, රත් පෙනෙල, එළ කිරි, තල තෙල් ආදියෙන් කිහිපයක සංයෝගයක් ඇති තෙලක් නම් ඒක ආලේප කිරීමෙන් ඔබේ කෙස් සති තුනක් ඇතුළත වැඩෙන්න ගන්න බව කියන්න පුළුවන්
ඒ වගේම හිසකේ යාම නවතිනවා
හිසකේ ඉදීම නවතිනවා
හිසේ දැවිල්ල වගේ තියනවා නම් ඒකත් පහව යනවා
වැටකෙයියා, මුකුණු වැන්න, එරඬු තෙල්, එළඟි තෙල්, දේවදාර, සමදරා මල්, කොකුම්, උරුලෑ සට්ටම්, සාදික්කා, සැවැන්දරා යන ඔසුවලින් කිහිපයක් වත් අඩංගු නම් ඒ තෙලත් හරි බලගතු එකක්
අකලට හිසකේ පැසීම නවතිනවා
හිසරදය පහව යනවා
හාතාවාරිය, කිතුල් මල්, දොඹ තෙල්, කීන තෙල්, දිවිකදුරු ඇට, අත්තන ඇට, දෙහි ඇට, කපු ඇට ආදියෙන් හදාපු තෙලක් නම් හිස්සොරි සුවවීමට, කෙස් වැඩීමට, කෙස් කලු වීමට, කනේ අමාරු, ඇසෙන් කබ ගැලීම වැනි රෝගවලට වහා ගුණ දෙන බලගතු තෙලක් ඒක
වැටකෙයියා, එළ කිරි, තල තෙල්, වැල් මී, ඉඟිනි ඇට, උරුලෑ සට්ටම්, කීකිරිඳිය, ඔළිඳ මුල්, ලුණුවරණ එහෙම අඩංගු නම් ඒ තෙලත් බලගතු එකක්
හිසේ ඇති වෙන්න පුළුවන් ඕනෑම රෝගයකට ඒක ගුණ දෙනවා
හිසත් එක්ක කරන ගනුදෙනු සෙල්ලමට කරලා බැරි නිසයි මෙහෙම ඉදිරිපත් කළේ
වෛද්‍ය උපදෙස් ඇතුව පමණක් බෙහෙත් පාවිච්චි කරන්න
කඩෙන් ගන්නා තෙල්වල අඩංගු ද්‍රව්‍ය මොනවාද කියලා බලා ගන්න මේ දැනුම ඔබට ප්‍රයෝජනවත් වේවි
හිත එක විදියකට තියා ගන්න බැරි වෙන තරමට රෝග ලක්ෂණ පෙන්නුම් කරන පීනස අපෙන් සහනය තුරන් කර දවල් කාලය එකම වේදනාවක් බවටත් රාත්‍රී කාලය අසහනයක් බවටත් පත් කරනවා
ඇතැම් විට බෙහෙත් කළත් අහන්නේ නැහැ
සමහර අයට හොඳ වෙලා වගේ පෙන්නලා ආයෙත් මතු වෙනවා
ඇයි මෙහෙම වෙන්නේ
මේක අපේ පැවැත්ම කල්ක්‍රියාව පිළිබද ගැටළුවක්
අප ප්‍රිය කරන ආහාර නිතර ගන්නා විට යම් යම් වෙනස් කම් ශරීරයේ වෙනවා
වාතය, පිත, සෙම හෝ මේ දෙකක් හෝ තුනම හෝ අසමතුලිත වෙන්නට ඒක හේතු වෙන්න පුළුවන්
නිදා ගන්නා ප්‍රමාණය, දවල් නිදා ගන්නේ ද යන්න, විශේෂයෙන් පෙරවරුවේ නිදා ගන්නේ නම්, රෑ නිදි නොලබා සිටින්නේ නම්, විශේෂයෙන් මධ්‍යම රාත්‍රීයට පසු නිදි මරනවා නම්, අවේලාවේ දිය නානවා නම්, අධික ලෙස ආතතියක් ඇති වන විදියට දුක් වෙනවා නම්, වේදනාකාරී ලෙස අධ්‍යාපන කටයුතු වල නියැලෙනවා නම්, විසඳ ගන්න බැරි ප්‍රශ්න නිසා කල්පනාව එක අතකට ඇදී යනවා නම්, අධික ලෙස ව්‍යායාම කරමින් ශරීරයට දුක් දෙනවා නම්, නිවැරදි ගුරුවරයෙක් නොමැතිව අත්තනෝමතික ලෙස භාවනා කරමින් සිතට වද දෙනවා නම්, අධික ලෙස මෛථූන සේවනය කරනවා නම්, උත්තේජක ඖෂධ (ගංජා, අබිං, මද්‍යසාර) මාත්‍රාව ඉක්මවා ගන්නවා නම්, අපිරිසිඳු පරිසරයක වැඩි වේලාවක් ගත කරන්නට වෙලා නම්, අධික ලෙස ආත්මාර්ථකාමීව සිත් විකෘති බවට පත් වෙලා නම්, අපට මේ රෝග වැළඳෙන්නට ඇති ඉඩකඩ වැඩියි
කොහොමද සුවපත් භාවය සහනය ළඟා කර ගන්නේ
ඉහතින් කියාපු හේතු අතරින් තමන්ට අදාළ “හේතු” හඳුනා ගෙන ආපස්සට හරවන එක තමයි නියම ක්‍රියා මාර්ගය
ඒක දන්නේ තමන් විතරයි
වෙදැදුරාට කළ හැක්කේ රෝග ලක්ෂණ නිරීක්ෂණය කරලා ඔබගේ පැවැත්ම කොයි වගේ එකක්ද කියලා සොයලා තහවුරු කර ගැනීම පමණයි
මම මේ ටික සඳහන් කළේ බෙහෙත් අහන්නේ නැති රෝගීන් ගැන හිතලා
කාටත් පොදුවේ දහ අට පීනසෙන් කොයික වැළඳිලා තිබුණත් ඒක සුව කර ගන්න උපකාරී වන තෙලක් සිඳ ගන්න ක්‍රමය කියා දෙන්නම්
ඕනැ කරන ඖෂධ වර්ග
රතු ළූණු කිලෝ 1 ක්

තල තෙල් බෝතල 1  ක්

අමු ඉඟුරු ග්‍රෑම් 20 ක් (කළං 4 ක්)

පෙරුංකායම් ග්‍රෑම් 20 ක්

කලුදුරු ග්‍රෑම් 20 ක්

ගම්මිරිස් ග්‍රෑම් 20 ක්

කරාබු නැටි ග්‍රෑම් 20 ක්

සූදුරු ග්‍රෑම් 20 ක්

තිප්පිලි ග්‍රෑම් 20 ක්

වසාවාසි ග්‍රෑම් 20 ක්

වැල්මී ග්‍රෑම් 20 ක්

හදන්නේ මෙහෙමයි
රතුළූණු හොඳින් සෝදා සුද්ධ කර හීනියට ලියා ගන්න
ඒවා වංගෙඩියක හෝ බ්ලෙන්ඩරයක බහා කොටා ගන්න අතර වතුර ස්වල්පය බැගින් එකතු කරමින් යුෂ බෝතල් එක හමාරක් (1 ) වන තරමට හදා ගන්න
යුෂ ටික පෙරා ගත්තාම ඇති
යුෂ බෝතල් එක හමාර හදා ගන්න රතුළූණු කිලෝ එකට වතුර බෝතල 1  ක් විතර එකතු කරන්න වෙනවා
ප්‍රධාන ඔසු දෙවර්ගය රතුළූණු සහ තල තෙල් බව පැහැදිලිනේ
අනෙක් වර්ග ටිකත් වෙන වෙනම සෝදා ගන්න
පළමුව වැල්මී ටික අඹරා ගන්න
වතුර යම්තමින් එකතු කරලා කල්කය වගේ හදා ගන්න
ඊට පසුව කලුදුරු, කරාබුනැටි, සූදුරු, වසාවාසි, ටික අර විදියටම යම්තමින් වතුර එක් කරමින් කල්කය වන තරමට අඹරා ගන්න
ඊට පසුව, අමු ඉඟුරු, තිප්පිලි යන දෙක අඹරා ගන්න
අර වගේම කල්කය හදා ගන්න
දැන් ඒ වර්ග ඔක්කොම එකට ගෙන තනි කල්කයක් වෙන විදියට නැවත අඹරන්න
බෙහෙත් ගලක් හෝ මිරිස් ගලක් පාවිච්චි කරන එක සුදුසුයි
ඒ පහසුකම් නැති නම් බ්ලෙන්ඩරය පාවිච්චි කළාට කමක් නැහැ
දැන් තෙල සිඳින්න සූදානම්
ලොකු ඇතිලියක් ගෙන සෝදා ලිප තබා ඒකට රතුළූණු යුෂ එකතු කරන්න
ඒ එක්කම තල තෙල් එකතු කර කලතන්න
දැන් හදාගත්තු කල්කය තෙලට එකතු කර කලවම් කරන්න
කල්කය දිය වුණාට පස්සේ ලිපට ගින්දර දාන්න
තෙලුයි වතුරයි කලවම් වෙන්නේ නැහැ කියලා ඔබ දන්නවානේ
තෙල බිඳිති වලට කැඩිලා තමයි මේ මිශ්‍රණය හැදිලා තියෙන්නේ
මේ කෂාය හින්දන්න ඕනා වතුර ඔක්කොම හිඳිලා යනකම්
හින්ඳන අතරතුර කලතන්න එපා. මද ගින්නේ හින්ඳන්න
වතුර ඔක්කොම හිඳුණාට පසුව පෙරා කල් තබා ගැනීමට සුදුසු බඳුනකට අසුරන්න
පාවිච්චි කරන ක්‍රමය
සතියේ ඔබට විවේකම දවස තෝරා ගෙන පෙරවරු 9 ට පමණ තෙල් මේස හැන්දක් පමණ නස්න කරන්න
ඒ කියන්නේ තෙල් ටිකක් පීරිසියකට දාගෙන ඇඟිලි තුඩු අගින් තෙල් ස්වල්පය බැගින් ගෙන නාසයට උරන්න
ඔක්කොම ජාති දැවිල්ල ජාති බව අමුතුවෙන් කියන්න ඕනේ නැහැනේ
ටිකක් දැවිල්ලයි
කිවිසුම් යයි
පැය බාගයක් පමණ ගත කළාම ඇති
හොඳට නාසට වැදුණ බව තේරෙන විට ඇල්වතුර නාන්න
දෙවරක් මුත්‍රා යනකම් නාන්න
මේක සතියකට එක් වරක් කළාම ඇති
නා අවසන් වූ පසුව ඒ තෙලම හිසේ ගාන්න
සතියේ දින හතම පෙරවරුවේ යහමින් නාන්න
නෑමෙන් පසුව හිසේ තෙල් ගාන්න
මෙච්චර නොවෙයි ප්‍රතිකාරය
තව තියෙනවා
තමන්ට නොගැලපෙන කෑම බීම නොගෙන ඉන්න
කල්ක්‍රියාව හදා ගන්න, ඔබනේ දන්නේ ඔබේ හැසිරීම
එය පාලනය කර ගන්න
හිතේ සහනය වැඩි කර ගන්නා ක්‍රමයකට හිතන්න පුරුදු වෙන්න
පරාර්ථකාමී වෙලා තමන්ගේ පවුලේ අයට, නෑයන්ට, මිතුරන්ට හැකි පමණ උපකාර කරන්න
මිනිසාට සේවය කරන්න මාර්ගයක් හොයා ගන්න
කරුණාවෙන් අනිත් අයගේ ප්‍රශ්න දිහා බලලා හැකි ලෙසකින් උපකාර කරන්න
එවිට සිතේ සහනය වැඩි වෙනවා
පසු තැවීම පහ වෙනකම් වැඩ යොදා ගන්න
සති තුනක් පමණ යනවිට ගුණයක් දැනෙන්නේ නැතිනම් ඔබේ පැවැත්මේ වරදක් ඇති බව වටහා ගන්න
වරද හදා ගැනීමේ හැකියාව ඇත්තේ ඔබටමයි
මේ තෛලය දේශීය වෙදැදුරුතුමෙකුගේ අත් පොතකින් ලබා ගත් එකක්
හින්දි බසින් භෘංගරාජ කියන්නේ කීකිරිඳිය පැළෑටියට, ආමලකී කියන්නේ නෙල්ලිවලට
මේ වචන දෙකින් අරගෙන තමයි භාංගාමලක කියන නම හදලා තියෙන්නේ
කීකිරිඳිය සහ නෙල්ලි තමයි ප්‍රධාන අමුද්‍රව්‍ය දෙක, තව ජාති අඩංගුයි
මේක උතුරු ඉන්දියානු ආයූර්වේදයේ එන ප්‍රතිකාරයක් බව ඒකෙන්ම පේනවානේ
හදන විදිය කියන්න ඉස්සරින් ගුණය ගැන කියලා ඉන්නම්
ඊයේ ලිපිය දිග වැඩිවෙච්ච නිසා ඒ තෙලේ ගුණ කියන්න බැරිවුණා
ඒකත් බලගතු තෙලක්
මේකත් එහෙමයි
දෙකේම ගුණ එකටම කියන්නම්
හිසේ ඉදිරිපස නළල යට, දකුණු පැත්තේ හිස ඇතුලෙන්, නැත්නම් වම් පැත්තේ හිස ඇතුලෙන් එන වේදනාව, ඇහි බැමි ඉදිමීම, ඇස් යට වේදනාව, දවල් කාලයේ හිස වේදනා දෙන ගතිය, උදේ කාලයේ හිස වේදනාව හැදී දවල් වන විට අුධික වෙන ඉරුවාරදය, හිස ඇතුලේ පුපුරු ගැසීම වැනි වේදනාව, හිස කැක්කුමත් සමග අධික වේගයෙන් සිතිවිලි පහළ වෙනවා වගේ දැනීම, නාසයෙන් අධික දුර්ගන්ධයක් දැනීම, සැරෙන් සැරේට කටට කුණු රසක් වගේ දැනීම, අධික ලෙස කිවිසුම් යාම, නෑමෙන් පසු සෙම බුරුල් වීම, නාසය හිරවෙලා වගේ දැනීම, නිතරම සෙම පැසවීම, නාසය ඇතුළත දැවිල්ලක් දැනීම, නළලේ දෙපැත්ත වේදනාව, නාසයෙන් ලේ වහනය වීම, අධික ලෙස කබ ගැලීම, නිකම් සිටින විටත් කඳුළු ගැලීම, හිස්සොරි, අධික ලෙස හිසකෙස් ගැලවී වැටීම, හිසකෙස් අග පුපුරා අවලක්ෂණ වීම, අකලට හිසකේ ඉදීම, කොණ්ඩය කොට වීම, වැවෙන වේගය බාලවීම, හැම වෙලාවෙම නාසය වේලිලා වගේ දැනීම, නිතර නිතර ඇසේ නගන ඇති වීම, නෑමෙන් පසු අධික ලෙස ඇස් රතු වීම, උදය වරුවේ ඇස් රතුවීම, නිතරම සොටු දියර ගැලීම, නාසය කැසීම, ඇස් කැසීම, ඇස් දැවිල්ල, හුස්ම ගැනීමේ අපහසුව, කටින් හුස්ම ගැනීම වැනි රෝග ලක්ෂණ තිබෙනවා නම් ඒ ලක්ෂණ පරම්පරාවෙන් එන රෝගයක් නිසා නොවන විට සියයට සියයක් සුවය ලබා දෙන්න පුළුවන් තෙල් වර්ග දෙකක් හතරවන පාඩමේ දුන් පීනස් තෙල සහ මේ භෘංගාමලක තෙල
පරම්පරාවෙන් එන පීනස් රෝගයක් නම් කරදර ගතිය අඩු වෙන තරමට පාලනය කර ගන්න, නැත්නම් යටපත් කරන්නත් මේ තෙල්වලට පුළුවන්
භෘංගාමලක තෛලය නස්න කිරීමට ගන්න එපා. නෑමෙන් පසු හිසේ ආලේප කරන්න භාංගාමලක තෛලය ඉතාමත් සුදුසුයි
හිසේ ගාන්න පටන් අරන් සති දෙක තුනක් යන විට ගුණ දැනෙන්න පටන් ගන්නවා
හිස්සොරි සුවවී කොණ්ඩය ඉදෙන එක, වැටෙන එක නැවතී වැවෙන වේගය වැඩිවෙන්න ගන්නවා
හිසකේ ඝන වෙන්න පටන් ගන්නවා
සමහර විට කොණ්ඩය ක්රේල් වෙන්නත් පුළුවනි
කෙස් අග පුපුරන එක නවතිනවා
දැන් බලමු හදා ගන්න හැටි, එතරම් අපහසු දෙයක් නෙවෙයි
ඕනැ කරන ද්‍රව්‍ය
අමු නෙල්ලි යුෂ අඬු කෝප්ප 2 යි (පත 2 යි = පලම් 8 යි)

කීකිරිඳිය යුණ අඬු කෝප්ප 2 යි

එළකිරි අඬු කෝප්ප 8 යි

තල තෙල් අඬු කෝප්ප 1 යි

වැල් මී ග්‍රෑම් 30 යි (පලම්  යි)

හදන හැටි
පළමුවෙන් වැල්මී ටික ගලක අඹරා කල්කයක් හදාගන්න, ඕනෑ නම් වතුර චුට්ටක් එකතු කරන්න, නැත්නම් කල්ක කරන්න අමාරුයි
ඊළඟට ලොකු ඇතිලියක් ලිප තබා දියර ඖෂධ ටික ඒකට දමන්න, දැන් කල්කයත් එකතු කරලා දිය කරන්න
දැන් පුළුවනි ගින්දර දාන්න
හැබැයි මද ගින්නේ කකාරන්න ඕනා
කකාරනවා කියන්නේ ද්‍රාවණය ඇතුලේ හෙමිහිට බුබුළු නගින විදියට ගින්දර දාන එක
වතුර හිඳෙන්න රාත්‍රී තුනක් යන්න ඕනා
ගින්දර දාන මට්ටම හිතා ගන්න පුළුවන්නේ
හැම විටම රස්නෙන් තියෙන්න ඕනා
තනියෙන් බෑ කියලා තේරෙනවානේ
විස්වාසවන්ත සහායකයෙක් ඕනා
වතුර හිඳුනාම ඒ කියන්නේ පදම ආවාම ලිපෙන් බාගෙන පෙරා ගන්න
පෙරන්න ගන්න හොඳ පිරිසිඳු කපු රෙදි කඩක්
හොඳ බාජනයක අහුරා ගන්න
වරකට අත්ල පිරෙන්න අරන් හිසේ ගාන්න
පිරිමි, කාන්තා, ළමා කාටත් සුදුසුයි
හදන්න අමාරු නම් වෙළඳපලේ මිලදී ගන්න වුණත් තියෙනවා
දවසට කෑම වේල් පහකි
ප්‍රධාන වේල් තුනක් - උදේ, දවල්, හවස - සහ අතුරු වේල් දෙකක් - පෙරවරුවේ මැද, පස්වරුවේ මැද - යනුවෙනි
මේ වේල් පහට මොන මොනවා හරි ගැනීම - ඇතැම් විට පොහොසත් විදියට ගැනීම දැනුමක් අනුව කළ යුතු දෙයක් බව දැන් දැන් කතාබහට ලක් වී ඇත්තේ පවුලේ අය භාජනය වී සිටින විවිධ රෝග නිසා පවුලේ ආහාර වේල වැරදි බවට හැඟීමක් ඇති වී තිබීම නිසයි
එය ඇත්තකි, අපේ ආහාර වේල වැරදිය
අනවශ්‍ය බොහෝ දේවල් අපේ ආහාර වේලේ අඩංගුය
ඒ නිසා අපේ ආහාර වේල රෝගී එකක් බව කීවොත් ඔබ එකඟ වනවා ඇත
ඒ හින්දා වෙන්න ඇති කාන්තා පිරිමි කවුරුත් දැන් හරි දේ කුමක්ද යන්න සොයන්නට පෙළඹී තිබේ
ඇත්තටම හරි දේ මොකක්ද
ඒ හරි දේ
1) මන්දපෝෂණය පිටුදකින එකක් විය යුතුය

2) අධික තරබාරුකම ඇති කරන එකක් නොවිය යුතුය

3) දොස් (වාතය, පිත, සෙම) කෝප කරන එකක් නොවිය යුතුය

4) නිදන්ගත රෝග අවුස්සන එකක් නොවිය යුතුය

5) සුවඳින්, පෙනුමෙන්, රසින් ප්‍රිය උපදවන එකක් විය යුතුය
කොටින්ම

6) ඖෂධයක්ම විය යුතුය

තව ටිකක් පැහැදිලි කරනවා නම් ශරීරය හරියට මෝරටර් රථයක් වැනිය
එය බල ගන්වන ඉන්ධනයක් තිබිය යුතුය
එමෙන්ම යම් දුරක් දුවලා ආවහම ඒක සිසිල් කරන ක්‍රමයක් තියෙන්නත් ඕනා
ගෙවුණු තැන් පිළිසකර කරන්නත් ඕනා
ශරීරයටත් මේ වගේ ඉන්ධන බලයක් සපයන්න ඕනා
මේ බලය සපයන කෑම බීම වැඩි හරියක් ගුණයෙන් උෂ්ණාධිකයි
ඒවා නොගෙන හැරියොත් අපේ ශරීරය කම්මැලි වී දුබලව වැහැරෙන වෙන එක වළක්වන්න බැහැ
ඒ එක්කම ඇඟ සිසිල් කරන කෑම බීම ගන්නත් ඕනා
ගෙවී ගිය කොටස් අළුත්වැඩියාවට වැදගත් වන මාංශ ජනක ධාතු සහ විටමින් ඛනිජ යන දෙවර්ගයත් ගන්න අවශ්‍යයි
මේක සමබරව කරන්නේ කොහොමද
එක් එක් ආහාර වර්ගය ගැන වෙන වෙනම සොයමින් කරුණු රැස් කරන එක තරමක් දුෂ්කර කාර්යයක් අද දවසේ
පැරැන්නන් කළේ කොහොමද
මොකක්ද ඒ රහස
ඒ රහස මේකයි
1) අපි උයන සකසන ආහාර පාන පුළුල් විවිධත්වයක් ඇතුව හදන්න ඕනා
අද එක ව්‍යංජනයක් හැදුවානම් ආයි තව සති දෙකකටවත් ඒක හදන්න එපා. විවිධ කෑම ජාතිවලින් ගන්න
එතකොට සමබරතාවය යම් පමණකට ආරක්ෂා වෙනවා
2) ආහාරය හදන උයන ක්‍රමයේත් විවිධත්වයක් තියෙන්න ඕනා
එකම ක්‍රමයට හදන කොට අරුචිය ඇති වෙනවා
3) සතියකට දවසක්වත් නිරාහාරව ඉන්න ඕනා
උදේ හිට හැන්දෑ වෙනකම් හිටියාම ඇති
එතකොට මේද තැන්පත්වීම - කොලෙස්ටරෝල් තැන්පත්වීම වැනි දේ සිදුවන්නේ නැහැ
4) උදේට තරමක් බර ආහාර වේලක් ගන්න ඕනා
දවල් දවසේ වැඩ කරන කොට ඒකට අවශ්‍ය ශක්තිය සපයන්න පුළුවන් ආහාරයක් - ටිකක් පිටි සහිත ආහාරයක් - ගැනීම හොඳයි
5) පෙරවරුවෙ මැද 10 ට විතර මොනව හරි විකලා - බොන්න යමක් - හදන එක සිරිතක්
කැවිල්ලක් සහ රස්නෙ පිට පානයක් සුදුසුයි
දවල් එක විතර වෙනකම් වැඩ කරන්න පුළුවන් එතකොට
6) දවල්ට හොඳ සම්පූර්ණ ආහාර වේලක් අවශ්‍යයි
පස්මාළු සහිත නම් වඩාත් හොඳයි
පස්මාළු මොනවද කියලා කියල දෙන්නම්
7) පස්වරුවේ මැද හවස 4 ට විතර ඇඟ නිවන පානයක් ගන්න එක හොඳයි
කැවිල්ලක් අවශ්‍ය නැහැ
පැණි රස අඩුවෙන් කහට රස වැඩියෙන් ඇති පානයක් සුදුසුයි
සිරප් වගේ හදන බීම එපා. හරියට ඉරමුසු තැම්බුවා වගේ බීමක් ඇති
හකුරු ටිකක් එක්ක සුදුසුයි
8) රෑටත් හොඳ පස්මාළු සහිත ආහාර වේලක් සුදුසුයි
රෑට බඩගින්නේ නිදා ගන්න එක සුදුසු නැහැ
සැහැල්ලු ආහාර කතා පැරැන්නන් අතර තිබුනේ නැහැ
ඇඟ ගෙවී ක්ෂය වී යන ක්‍රම නොවෙයි තිබුනේ
හැම විටම වැඩ කරන කෙනා රෝගියෙක් - ගිලන්පස ගන්නා ක්‍රමයක් තිබුනේ
9) විශේෂ ලෙඩක් නැත්නම් මස් ආහාරයට ගන්න එපා. ලෙඩක් ඇතොත් හරි කවුරුවොත් පිළිගැන්වුවොත් හරි මස් කෑවට කමක් නැහැ
නිතර පාවිච්චිය සුදුසු නැහැ
පවුලේ කවුරු හරි දුර්වල වගේ පේනවා නම්, වැඩෙන වයසේ පොඩි දරුවන්ට දෙන්න අවශ්‍ය නම්, ඒ නැතත් රස හොයන අය ඉන්නවා නම් මාළු කොපමණ ගත්තත් කමක් නැහැ
ඒ හොඳටම ඇති
10) පැවිදි උතුමන්ට, කාර්යාල සේවකයන්ට, ගැබිණි මව්වරුන්ට ගැලපෙන පරිදි වෙනස් කරගන්න වෙනවා
නොකා ඉන්න පුළුවන් නම් හොඳයි කියලා හිතෙන තරමට අපිට කෑමෙන් වන ලෙඩ, වේලක් ඉව්වාම අනෙක් වේලට උයන්න හොඳ මොනවද කියල අහස පොළව ගැටලන්න කල්පනා කරන්න වෙලා
සමහරු කියනවා අපිට කන්න වෙලා තියෙන්නෙ වස විස කියලා
ඒකමද හේතුව අපි ලෙඩ වෙන්න, මේක වළක්ව ගන්න ක්‍රමයක් නැද්ද
අද අපි කතා කරන්නෙ කොහොමද ඊළඟ කෑම වේල සැලසුම් කරන්නෙ කියලා
සිංහල වෙදකමේ සාරය තමයි අපි උගුරෙන් පල්ලෙහාට ගන්නා දෙයින් අපිව නිරෝගී කිරීම
ඒ කියන්නේ කෑම බීමෙන් නිරෝගී කිරීම තමයි අභ්‍යන්තර දර්ශනය
ආහාරය තවත් එක කෂාය වර්ගයක් කියලා හිතන්නකෝ
එතනින්ම ප්‍රශ්නය විසඳෙනවා
ගෙදරක අම්මා සකස් කරන ආහාරය සරලව කොටස් දෙකකට බෙදන්න පුළුවනි
ඒ තමයි කැඳ සහ බත්
කැඳ ගැන හෙට කතා කරන්න තියලා අද බත් ගැන කතා කරමු
බත් කියන්නේ මෙතන බෝජනය, බොජුන් ආයෙමත් කොටස් පහකට බෙදෙනවා
ඒ බත්, කොමු (ධාන්‍ය වර්ග පිටි කර හදන කෑම), අත්සුණු (හාල් පිටි කර හදන කෑම), මාළු (එළවළු ව්‍යංජන) සහ මස් (ගොඩ මස් සහ මත්ස්‍ය ආහාර) ඒ කියන කසාය සීට්ටු වර්ග පහ
අපිට එක් වේලකට මේ කියන ඒවායින් එකක් හරි දෙකක් නැත්නම් කීපයක් සමහර විට පහම හදා ගන්න වෙනවා
උදේ කෑම වේල සඳහා බත් නැත්නම් තිරිඟු, කුරක්කන්, මෙනේරි, යව (බාර්ලි), හාල් වැනි ධාන්‍ය පිටි වලින් හැදූ ආහාරයක් ගැනීමයි පුරුද්ද
මේ මොන කෑමක් ගත්තත් එයින් අරමුණු දෙකක් ඉටුකර ගන්න අපේක්ෂා කළා අපි කාලයක හිටන්ම
එයින් පළමුවැන්න තමයි දවසේ වරුවක් ඒ කියන්නේ උදේ වරුව වැඩ කරන්න ඕන කරන ශක්තිය හයිය ලබා ගන්න එක
අපිට සෞඛ්‍ය පාඩමට ඉස්කෝලේ උගන්නපු විදියට පිෂ්ටධාතු වැඩිපුර අඩංගු ආහාරයක් තමයි ඒක
අනික් අරමුණ තමයි ඇඟේ ඇති වී තිබෙන ගිලන් බවක් තිබෙනවා නම් ඒකට ගැලපෙන බෙහෙතක් ගැනීම
කොහොමද ඒක කරන්නේ
ඒක කරන්නේ දොස්තරලා දෙන්නෙක් එකතු වෙලා
ඒ අම්මයි තාත්තයි
ඊයේ රෑ පවුලේ අය එකට එකතු වෙලා කතා කරන වෙලාවේ නැත්නම් විශේෂයෙන්ම අම්මාට වාර්තා වුණු පුංචි පුංචි “රෝග ලක්ෂණ” සලකා බලලා තමයි මේ තීරණයට දෙදෙනොගේ අනුමැතිය එකඟතාව ඇති වෙන්නේ
ඒ විතරක් නෙවෙයි අද දවසේ ඊළඟ වේල වෙනකම් කොච්චර වෙලාවක් පවුලේ එක් එක් සාමාජිකයාට ඉන්න වෙනවද කියලත් බලනවා
පවුලේ ආර්ථිකය අනුව සමහර වෙලාවට ලොකු වෙනසක් කරන්න අමාරු වෙන්න පුළුවන්
තුන් වේලටම බත්, නැත්නම් කුරක්කන් වලින් යැපෙන්න වෙන වෙලාවල් තියෙනවා
ඒ වෙලාවට අවශ්‍ය වෙනස කෙරෙන්නේ හදන මාළු පිනි වලින්
හීල් බත වුනත්, නැත්නම් උදේට බතක් ඉව්වත්, සමහර විට කිරිබතක් ඒත් නැත්නම් පාන්, ඉඳි ආප්ප, ආප්ප, කුරහන් රොටි, තලප වැනි ආහාරයක් වුනත් ඒ සමග ගත යුතු වන්නේ ඇඹුලකි
ඇඹුල කියන්නේ පොල් කිරි මුසු නොකර ගොරකා, සියඹලා, තක්කාලි වැනි ඇඹුල් වර්ගයක් යහමින් දමා හදන මාළුවකි
බොහෝ පෝෂණීය මාළු වර්ග, පොලොස්, අඹ, ඇඹරැල්ලා, කරවල වර්ග, ඇඹුලට හදා ගත හැකිය
එය ඇඹුලේ අඩංගු ඇඟ වඩවන පෝෂක සහ බත හෝ කොමු ආහාරය පහසුවෙන් දිරවීමට සලස්වයි. උදේ වරුවේ වැය කිරීමට අවශ්‍ය ශක්තිය ඉක්මනින් මුදා හැරෙන්නේ ඒ ලෙසය
ඇඹුල් අධික ආහාර පිත යහමින් වඩයි
ඇඹුලට පිසෙන ආහාර වැඩි හරියක් ගිනියමින් අධිකය
වැඩි ශක්තියක් ලබා දෙයි
ඇඟ වඩයි
එහෙත් වැඩි වන ගිනියම් ගතිය සහ පිත යළිත් සම තත්ත්වයට ගැනීමට ඊළඟ වේලට නියඹලාවක් අඩංගු විය යුතු වේ
හාල් (බැද හෝ නොබැද), පොල් (බැද හෝ නොබැද), තුනපහ (බැද හෝ නොබැද), සුලු ලූණු, අමු මිරිස්, කුරුඳු ආදිය ගෙන තුනී වන විදියට අඹරා හොද්දට දමා කිරි ද එකතු කර උකුවට උයන මාළුව නියඹලාවයි. ඒ විදියට පිපිඤ්ඤා, කැකිරි, තියඹරා, අළු කෙහෙල්, වට්ටක්කා, වට්ටක්කා දළු, කෙසෙල් බඩ, කොහිල අල, කොස් ඇට කළුපොල් වැනි ඇඟ නිවන ආමාශය, බඩවැල් පවිත්‍ර කරන කෑමක් හදා ගත හැකිය
වැඩිවන උෂ්ණ ගතිය පාලනය කළත් එයින් එතරම් ඇඟ වඩවන පෝෂණ ගුණයක් සැපයෙන්නේ නැති නිසා කොළ මැල්ලුමක්, හොද්දට හැදූ මාළු හෝ ධාන්‍ය වර්ගයක් එක් කරගත හැකිය
මැල්ලුමට කොළ වර්ග මෙන්ම මුංඇට, පැහී ගෙන එන කොස්, පැපොල් ගැට, තිබ්බටු ආදී ඔසුවක් එකතු කරන්නට වුනත් පුළුවනි
එයින් ශරීරය ඇතුලේ වැඩට යෙදී වියදම් වන හිතකර ලෝහ වර්ග සහ “විටමින්” වගේම ලෙඩරෝග වලට ඔරොත්තුව, රෝග ඇති කරන විසම ගති, නිවාලන ඔසු ගුණ “සංචිතය” ආපසු යතා තත්ත්වයට ගන්නට උදව් කරයි
වටපිටාවේ රස්නය වැඩි දවල් දවසේ තෙල් අඩංගු කෑම සුදුසු නැති වුවත් සීත පෙදෙස්වල ජීවත් වන විට හෝ අනෙක් පළාත්වල සීත කාලයට නැත්නම් හීතල ඇති රෑ කාලයට තෙල් සහිත ආනමක් බැදුමක් එකතු කර ගැනීමයි හොඳ
වතුරේ දිය නොවන බොහෝ ඔසු ගුණ තෙලේ දියවේ
ඇරත් ඇඟට තෙල් ද අවශ්‍ය වේ
ඒ වුවමනාව අම්මා පිරිමහින්නේ ආනමක් බැදුමක් හැදීමෙනි
දිය කිරෙන් හෝ වතුරෙන් තම්බා ගන්නා එළවළුව හෝ ධාන්‍ය වර්ගය පසුව තෙම්පරාදු කර හදන මාළුව ආනමයි
එළවළු කීපයක් මිශ්‍ර ආනම අම්මා තෝරා ගන්නේ සරු කාලවලදීය
කොල්ලු, මුංඇට, කව්පි, කඩල, කෙකටිය, දිය හබරල, කැරැන් කොකු, මියනදළු, ගෝවා මල්, ආදී කෑම සුදුසු වන්නේ ආනමටයි
තෙල් ආහාරයට එකතු කර ගැනීමේ අයහපත් ආනිසංස අම්මා සමනයට පත් කරන්නේ පහුවෙනිදා උදේට ඇඹුලක් හැදීමෙනි
ඒ විතරක් නොවේ
පවුලේ කෙනෙකුට සෙම වැඩි වුණත්, අම්මා නියඹලාවට තාවකාලිකව සමුදෙයි
හොද්දට බසී. හොද්දට හදන එළවළු සහ මාළු වර්ග කොයිකටත් ඔට්ටු ඒවාය
හොද්ද දිය කිරි සහ මිටි කිරි දමා පිසින මාළුවයි. පස්මාළුවම (ඇඹුල, ආනම, නියඹලාව, හොද්ද, මැල්ලුම) බැදුමක් ද ඇතුව තව තැම්බුමක් (අල වර්ගයක්, කොස් දෙල් ආදිය) සමග පිසෙන්නේ අමුතු බතයි
අමුතු යන ආගන්තුක යන තේරුමයි
නිවසට ආගන්තුකයෙකු පැමිණි විට මේ වෙනස කරන්නේ ඇත්තටම වෙනසකටය
එදාට වැඩ කරන ශ්‍රම බලකායට නිවාඩු දවසක් ද වේ
මේ ඇරුණාම විශේෂ “කසාය සීට්ටු” කීපයක්ද වේ
මිරිස් හොද්ද, කායම් හොද්ද, තැම්බුම් හොද්ද, දිය බත, අමු හොද්ද ආදී ලෙසින් කලාතුරකින් පිසෙන කෑම වර්ග ඒ ගණයට අයත් වේ
කෙනෙකුට ආහාර අරුචියක්, ඕනෑවට වඩා පුරවා දැමීමක්, අජීර්ණයක් හැදුණා නම් තැම්බුම් හොද්ද බහුකාර්ය විසඳුමක් ලබා දෙයි
අපි මේ කෑම වේලේ අඩු පාඩු මෙන්ම වැඩි පාඩු ඊළඟ වේලෙන් පිරිමහින සිංහල ක්‍රමය ඉගෙන ගෙන “තුන් වේලටම පෝෂක ද්‍රව්‍ය හයක් සමබරව ගන්න, එහෙම අරගෙන ඉස්පිරිතාලෙට එන්න” කියන බටහිර ක්‍රමයට සමුදෙමු
ඇන්ටෝනියෝ මැනුවෙල් ඩියොලිවේරා ගුටරෙස්, GCL GCC (උපත 30 අප්‍රේල් 1949) යනු පෘතුගීසි දේශපාලනඥයෙකු සහ රාජ්‍යතාන්ත්‍රිකයෙක් වන අතර  එක්සත් ජාතීන්ගේ මහා ලේකම් ලෙසින් නාමෝද්දේශිතව ඇත
1995 සිට 2002 දක්වා ගුටරෙස් පෘතුගාලයෙහි අග්‍රාමාත්‍යවරයා විය
සෝෂලිස්ට් ඉන්ටර්නැෂනල් සංගමයෙහි සභාපති වශයෙන්ද ඔහු සේවය කර ඇත
2005 ජූනි සිට 2015 දෙසැම්බර් දක්වා සරණාගතයන් පිළිබඳ එක්සත් ජාතීන්ගේ මහා කොමසාරිස් වූ ඔහු, විශ්‍රාම යන්නාවූ  බැන් කි-මූන්ගේ අනුප්‍රාප්තිකයා ලෙසින් මීළඟ එක්සත් ජාතීන්ගේ මහා ලේකම් බවට නිර්දේශිත බව 2016 ඔක්තොම්බර් මාසයේදී එක්සත් ජාතීන්ගේ ආරක්ෂක මණ්ඩලය විසින් නිවේදනය කෙරිණි
ඩිශා පටානි ඉන්දියානු නිළියක සහ නිරූපිකාවක වන අතර ඇය හින්දි සහ තෙළිඟු භාෂා චිත්‍රපට තුළ දැකගත හැක
පටානි -  උපත ලැබුවේ Bareilly, ඉන්දියාවේදීය
ඇය ඉන්දියාවේ ලක්නව් විශ්ව විද්‍යාලයෙන් B
Tech හදාරා ඇත
ඇය 2013 දී Femina මිස් ඉන්දියාව, Indoreහිදී  දෙවන ස්ථානය හිමිකර ගන්නා ලදී
ඇයගේ තෙලිඟු සිනමාව ආරම්භ වන්නේ සමඟය Loafer (2015)
බ්‍රසීලයේ රියෝ ද ජැනයිරෝ නුවර පැවැත්වෙන 2016 ගිම්හාන ඔලිම්පික් උලෙළට ඇල්ජීරියාව සහභාගී වන්නේ දහතුන්වැනි වරටය
පදක්කම්

පදක්කම්ලාභීන්

මලල ක්‍රීඩා 
 Q = ඊලඟ වටය සඳහා සුදුසුකම් ලැබීම
 NR = ජාතික වාර්ථාව

පිරිමි

ධාවන හා මාර්ග ඉසව්

බද්ධ ඉසව් - දස ප්‍රයාම

කාන්තා

ධාවන හා මාර්ග ඉසව්

බොක්සිං

පිරිමි 
 W - ජයග්‍රහණය

 L - පරාජය
ටැන් ලී (උපත 1977 මැයි 20),  - වියට්නාම-ඕස්ට්රේලියානු විදුලි සංදේශ ව්‍යවසායිකාවක සහ  Emotivහි සම නිර්මාතෘවරියද වේ
ඇය 1998 වසරේදී තරුණ ඕස්ට්රේලියානුවා බවටද නම් කරන ලදී
මුල් කාලය
දකුණු වියට්නාමය උපත ලද ටැන් ලී 1982 දී තම පවුලේ අය සමඟ සරණාගත ලෙස ඕස්ට්‍රේලියාවට සංක්‍රමණය විය
වෘත්තීය
Footscray සංගමයේ වියට්නාම ප්‍රජා සභාපති ලෙස, ඇය, මෙල්බර්න් පුරා පුන්‍යාධාර ආයතන මගින් සහ පුවත්පත් මාර්ගයෙන් ඇය දායකත්වයන් ගණනාවක් කර ඇත
පිළිගැනීම්
ඇය 1998 වසරේදී තරුණ ඕස්ට්රේලියානුවා බවටද නම් කරන ලදී
සහ වයස අවුරුදු 30න් පහළ සාර්ථක ඕස්ට්රේලියානු කාන්තා තිස්දෙනා අතරටද පත්ව ඇත
මූලාශ්‍ර

1977 උපත්
ඕස්ට්‍රේලියානු ව්‍යාපාරික කාන්තාවන්
වියට්නාම සම්භවයක් ඇති ඕස්ට්‍රේලියානු ජනතාව
එක්සත් ජාතීන්ගේ මහා ලේකම් යනු එක්සත් ජාතීන්ගේ ප්‍රධාන අංගයක් වන එක්සත් ජාතීන්ගේ මහා ලේකම් කාර්යාලයෙහි ප්‍රධානියා වෙයි
මහා ලේකම් වරයා තත්වාකාරයෙන් එහි නිල ප්‍රකාශක ලෙසින්ද එක්සත් ජාතීන්ගේ ප්‍රධානියා ලෙසින්ද කටයුතු කරයි
ඔවුන්ගේ භූමිකාවන් එක්සත් ජාතීන්ගේ ප්‍රඥප්තියෙහි පරිච්ඡේදය XV (කොන්දේසි 97 සිට 101 දක්වා) තුල විස්තර කොට ඇත
වර්තමාන මහා ලේකම්වරයා වන්නේ  2007 ජනවාරි 1 දිනදී ධූරය භාර ගත් දකුණු කොරියාවේ බැන් කි-මූන් මහතාය
ඔහුගේ ධූර කාලය  2011 දෙසැම්බර් 31 දිනදී අවසන් විය
දෙවන ධූර කාලයක් සඳහා  2011ජූනි 11 දින ඔහු නිතරඟයෙන් තේරී පත් විය
ඔහුගේ අනුප්‍රාප්තිකයා   2016 මහා මණ්ඩලය විසින් පත් කර ගැනීමට නියමිත අතර එම තැනැත්තා   හිටපු පෘතුගාල අග්‍රාමාත්‍යවර ඇන්ටෝනියෝ ගුටරෙස් වනු ඇතැයි බලාපොරොත්තු වෙයි
පිරිමි මානව ව්‍යුහ විද්‍යාවෙහි, ශිශ්න මුණ්ඩය (හෝ සරල ලෙසින් මුණ්ඩය) යනු ශිශ්නයෙහි විදුර අග්‍රයෙහි පිහිටි සංවේදී බුබුලාකාර ව්‍යුහයකි
මෙම මුණ්ඩය ව්‍යුහ විද්‍යාත්මක ලෙසින් මානව ස්ත්‍රියගේ භග මුණ්ඩයට සදෘශ වෙයි
චර්මඡේදිත පිරිමින්ගේ හැරෙන්නට අනෙකුත් පිරිමින්ගේ මුණ්ඩය සම්පූර්ණයෙන් හෝ පාර්ශවිකව හෝ පෙර හම වෙතින් සාමාන්‍යයෙන් වැසී පවතියි
ජේ ලෝ නොහොත් ජෙනිෆර් ලින් ලොපෙස් ,1969 ජූලි 24 උපත ලැබූ ඇමරිකානු ගායිකාවකි
ගායන වෘත්තියට අමතරව ඇය නිලියක්, කතෘවරියක්, නර්තන ශිල්පිනියක්, මෝස්තර නිර්මාණ ශිල්පිනියක්, නිශ්පාදකවරියක්, ගීත රචකාවියක්, සහ රූපවාහිනී නිවේදකයකවරියක් ලෙසද ජනප්‍රිය වී ඇත
ඇයගේ රංගන දිවියේ මංගලාවතරනය සිදු වූයේ මයි ලිට්ල් ගර්ල් (1986) චිත්‍රපටයේ සුළු චරිතයකට පන පොවමිනි
පසුව ඇය 1991දී ඉන් ලිවිංග් කලර්ස් නම් ඇමරිකානු රූපවාහිනී වැඩසටහන් මාලාවේ ෆ්ලයි ගර්ල් නර්තන ශිල්පිනියක් ලෙස තමුන්ගේ පලමු දෛනික ඉහල පෙලේ රැකියාව ආරම්භ කලාය
ඇය 1993දී නිලියක් වීමේ අභිමතාර්ථය පසුපස හඹා යන තෙක්ම මෙම වැඩසටහන් මාලාවේ අනිවාර්ය චරිතයක් බවට පත් වී සිටියාය
ඇය තම පලමු ප්‍රධාන  රංගන චරිතය 1997 සෙලීනා චිත්‍රපටයේදී රඟ දැක්වූවාය
එම වසරේ අවුට් ඔෆ් සයිට් චිත්‍රපටයේ චරිතයකට පන පොවමින් ඇ
මිලියනයකට වඩා ආදායමක් ලැබූ ප්‍රථම ලතින් ඇමරිකානු නිලිය බවට ඇය පත් වූවාය
සංගීත ක්ශේත්‍රයට ඇයගේ ඇති බුහුටිකම ප්‍රසිද්ධ වූයේ 1999දී නිකුත් කල ඇයගේ මූලාරම්භක  ඔන් ද 6 ඇල්බමයේ "ඉෆ් යූ හැඩ් මයි ලව්" නම් පෙරටුගාමී ගීතයත් සමගිනි
සවිවර අස්ථිය යනු අස්ථි පටකයේ අස්ථි ජනනයට හේතුවන ප්‍රධාන අස්ථි පටක වර්ග දෙන අතුරින් එකකි
එහි සෙසු අස්ථි පටක වර්ගය, සුසංහිත අස්ථි වේ
ලක්ෂණ 
සවිවිර අස්ථියක පෘෂ්ඨ-පරිමා අනුපාතය, සුසංහිත අස්ථියකට වඩා වැඩි ය
එයට හේතුව එහි ඝනකම අඩුවීමයි
මේ හේතුවෙන් සවිවර අස්ථියට මෘදු, දුර්වල, සහ නම්‍යශීලී ගුණාංග ලැබී ඇත
සුසංහිත අස්ථි සමග සසඳන විට එය සතු විශාල පෘෂ්ඨ වර්ගඵලය හේතුවෙන්, සවිවර අස්ථිය පරිවෘත්තීය ක්‍රියාවන් (උදා
කැල්සියම් අයන හුවමාරුව) සිදුවීමට වඩාත් සුදුසු තත්ත්වයක පවතී
සාමාන්‍යයෙන් සවිවර අස්ථි දිගු අස්ථිවල කෙළවර, කශේරුකාවල අභ්‍යන්තරයේ, සහ සන්ධිවලට ආසන්න ප්‍රදේශවල දැකිය හැක
සවිවර අස්ථි හොඳින් වාහිනීමත් වී ඇති අතර, බොහෝ විට රතු ඇටමිදුළු පිහිටයි
ඒවායේ රතු රුධිර සෛල ජනනය සිදු වේ
සවිවර අස්ථිවල ප්‍රධාන ව්‍යූහමය සහ කෘත්‍යමය ඒකකය මාවර වේ
සවිවර අස්ථි තුළ පිහිටි මාවර මානව ඌර්වස්ථිය වැනි දිගු අස්ථිවලදී දේහ බර ව්‍යාප්ත කිරීමට ද උපකාර වේ
කෙටි අස්ථි පිළිබඳ අවධානය යොමුව තිබුණත්, කශේරුක වෘන්තිකාවල මාවර සැකැස්ම පිළිබඳ අධ්‍යයනයන් ඇත
ඉහළ විසර්ජනයක් ඇති පරිගණක ආකෘති යොදා ගනිමින් සවිවිර අස්ථිවල මහේක්ෂීය අවනති ශක්තිය පවා අනාවරණය කොටගෙන ඇත
එහි ලතින් නාමය සබ්ස්ටන්ෂියා ස්පොන්ජියෝසා හෝ සබ්ස්ටන්ෂියා ස්පොන්ජියෝසා ඔසියම් යන්නයි
මෙය පළමුව නිවැරදිව නිරූපණය කොට ඇත්තේ ක්‍රිසොස්ටොමෝ මාර්ටිනෙස්ගේ නිරේඛන සිතුවමක ය
සායනික වැදගත්කම 
අස්ථිවෛවර්වයේ දී (විශේෂයෙන්ම 1වන වර්ගයේ දී, හෙවත් පශ්චාත්-ආර්තවාභාවයේදී), සුසංහිත අස්ථියට වඩා බෙහෙවින් සවිවිර අස්ථිය හායනයට ලක් වේ
මූලාශ්‍ර 

 නෙටර්, ෆ්‍රෑන්ක් එච්. (1987), Musculoskeletal system
anatomy, physiology, and metabolic disorders
සමුළුව, නිව් ජර්සි
සිබා-ගයිගි සංස්ථාව ISBN 0-914168-88-6

බාහිර සබැඳි 
 

සැකිලි පද්ධතිය
ඌර්ධ්වහනුක අස්ථිය (ඉංග්‍රීසි
maxilla ) යනු ඌර්ධ්වහනුක අස්ථි දෙකක් සංයුක්ත වීමෙන් සෑදුණු උඩු හනුක අස්ථිය යි
උඩුහනුවට මුඛයේ තල්ල ද අයත් වේ
<ref>මීරියම්-වෙබ්ස්ටර් මාර්ගස්ථ ශබ්දකෝෂය
</ref> මෙම ඌර්ධ්වහනුක අස්ථි යුගලය සංයුක්ත වී ඇත්තේ අන්තර් ඌර්ධ්වහනුක සීවනිය මගිනි
මෙය අධෝහනුක අස්ථියට (යටිහනුව) සමාන ය
එය ද අධෝහනුක අස්ථි යුගලක් අධෝහනුකයෝගයේ දී සංයුක්ත වීමෙන් සෑදුණකි
ඇතැම්විට අස්ථික මසුන්ගේ මෙන්, ඌර්ධ්වහනුක අස්ථිය "ඉහළ මැක්සිලාව", ලෙසත්, අධෝහනුක අස්ථිය "පහළ මැක්සිලාව" ලෙසත් හඳුන්වනු ලැබේ
මෙයට ප්‍රතිවිරුද්ධ අයුරින්, පක්ෂීන්ගේ උඩුහනුව බොහෝවිට "ඉහළ අධෝහනුව" ලෙස හඳුන්වන අවස්ථා ඇත
ව්‍යූහය

සෑම ඌර්ධ්වහනුක අස්ථියක්ම පහත කොටස්වලින් සමන්විත වේ
ඌර්ධ්වහනුක දේහය
 ප්‍රසර හතර
 යුග ප්‍රසරය
 ඌර්ධ්වහනුක අස්ථියේ පූර්ව ප්‍රසරය
 ගර්තික ප්‍රසරය
 තාලව ප්‍රසරය
 අධෝක්ෂකූප ජිද්‍රය
 ඌර්ධ්වහනුක කෝඨරකය

 සන්ධානයන් 
සෑම ඌර්ධ්වහනුකාස්ථියක්ම අස්ථි නවයක් සමග සන්ධානය වේ
කපාල අස්ථි දෙකක් වන
ලලාටාස්ථිය සහ ජිද්‍රාස්ථිය
 මුහුණේ අස්ථි හතක් වන
නාසාස්ථිය, යුගාස්ථිය, අශ්‍රැ අස්ථිය, අධර නාසා කම්බු, තාලව අස්ථි, හලාස්ථිය, සහ යාබදව පිහිටි සංයුක්ත වූ ඌර්ධ්වහනුක අස්ථිය
ඇතැම්විට එය අක්ෂිකූපයේ මතුපිට සමග සන්ධානය වන අතර, ඇතැම්විට කීලාස්ථියේ පාර්ශ්වික ගරුකාභ තලය සමග ද සන්ධානය වේ
වර්ධනය

ඌර්ධ්වහනුක අස්ථිය අස්ථිභවනය වන්නේ පටලවලිනි‍
මෝල් සහ ෆෝසෙට් පවසන්නේ එය අස්ථිභවනය වන්නේ මධ්‍යස්ථාන දෙකකින් පමණක් බවයි. ඉන් එකක් නියම ඌර්ධ්වහනුක අස්ථිය සඳහාත් අනෙක පූර්වෝර්ධ්වහනු අස්ථිය සඳහා බව පැවසේ
මෙම මධ්‍යස්ථාන ඇතිවන්නේ ප්‍රාග්-ප්‍රසව වර්ධනයේ හයවන සතියේ වන අතර, තෙවන මාසය ආරම්භයේ දී ඒවා ඒකාබද්ධ වේ
නමුත් තල්ලේ මෙම කොටස් දෙක අතර පවතින සීවනිය මැදි දිවිය තෙක් පවතී
මෝල් පවසන්නේ පූර්ව ප්‍රසරය එම මධ්‍යස්ථාන දෙකෙන්ම වර්ධනය වන බවයි.

ඌර්ධ්වහනුක කෝඨරකය, අස්ථියේ නාසා මතුපිට නොගැඹුරු ඇලියක් ලෙස වර්ධනයේ සිව්වන මාසය වන විට දැකිය හැකි ය
නමුත් දෙවන දන්ත න්‍යාසය වනතෙක් එය එහි සම්පූර්ණ ප්‍රමාණය තෙක් වර්ධනය නොවේ
මුලින් ඌර්ධ්වහනුක අස්ථිය විස්තර කෙරුණේ ස්ථාන හයකින් අස්ථිභවනය වන ලෙසයි
, 
 පළමුවැන්න, අක්ෂිකූපනාසාස්ථි, අස්ථියේ දේහය ඇති කරන අතර, එය අධෝක්ෂකූප නාලයට මධ්‍යව වැටී ඇත
එයට අක්ෂිකූපයේ පාදම සහ නාස් කුහරයේ පාර්ශ්වික බිත්තිය අයත් වේ
දෙවැන්න, යුගාස්ථික, අධෝක්ෂකූප නාලයට පාර්ශ්විකව පිහිටි පෙදෙස මින් සම්භවය වේ
ඒ ැතරට යුග ප්‍රසරය ද ඇතුළත් ය
තෙවැන්න, තාලව, මෙයින් නාසා බිත්තියට සම්බන්ධ වන කොටසේ කෘන්තක නාලයට අපරව පිහිටි තාලව ප්‍රසරය වර්ධනය වේ
සිව්වැන්න, පූර්වෝර්ධ්වහනුක, කෘන්තක දත් දරන කෘන්තක අස්ථිය ඇති කරයි
පහත් පෘෂ්ඨවංශීන්ගේ පූර්වෝර්ධ්වහනුවට අනුරූපව පවතී
පස්වැන්න, නාසා, පූර්ව ප්‍රසරය සහ රදනක දත්වලට ඉහළ පෙදෙස මින් පැනනගී
සහ සයවැන්න, අධෝහලාස්ථික, තාලව සහ පූර්වෝර්ධ්වහනුක මධ්‍යස්ථාන අතරින් හලාස්ථියට පහතින් විහිදේ
මෙම මධ්‍යස්ථානය ඊට අනුරූප ප්‍රතිවිරුද්ධ අස්ථියේ මධ්‍යස්ථානය සමග කෘන්තක නාල එකිනෙකින් වෙන් කරයි
වයසත් සමග සිදුවන වෙනස්කම්
උපතේ දී, අස්ථියේ තීර්යක් සහ පූර්ව-අපර විෂ්කම්භ එහි සිරස් විෂ්කම්භයට වඩා විශාල ය
පූර්ව ප්‍රසරය හොඳන් සලකුණු වී ඇති අතර, අස්ථියේ දේහය ගර්තික ප්‍රසරයට වඩා මඳක් ‍වැඩියෙන් පිහිටයි
දන්ත කුහර අක්ෂි කූපයේ පත්ළ වෙත ළඟා වේ
ඌර්ධ්වහනුක කෝඨරකය නාසයේ පාර්ශ්වික බිත්තියේ ඇගිලියක ස්වරූපයෙන් දක්නට ලැබේ
වැඩිහිටියන්ගේ ‍අස්ථියේ සිරස් විෂ්කම්භය විශාල වෙමින්, ගර්තික ප්‍රසරයේ සහ ඌර්ධ්වහනුක කෝඨරකයේ වර්ධනයට මඟ සලසා දේ
කෘත්‍යය

ඌර්ධ්වහනුක අස්ථියේ ගර්තික ප්‍රසරය උඩුහනුවේ දත් රඳවා ගනී
එය ඌර්ධ්වහනුක වක්‍රය වෙත යොමු වී ඇත
සෑම ඌර්ධ්වහනුක අස්ථියක්ම පාර්ශ්වකව යුගාස්ථියට (කම්මුල් අස්ථි) සන්ධානය වේ
සෑම ඌර්ධ්වහනුක අස්ථියක්ම කුහර තුනක මායිම් සෑදීමට දායක වේ
මුඛයේ පියස්ස
 නාස් කුහ‍රයේ පාදම සහ පාර්ශ්වික බිත්තිය
 අක්ෂි කූපයේ බිත්තිය

සෑම ඌර්ධ්වහනුක අස්ථියක්ම නිඛාති දෙකක් ඇතිවීමට ආධාර වේ
එනම් අධෝශංඛක සහ ගරුකාභගාලව නිඛාති සහ පරිඛා දෙකක් වන, අධර අක්ෂිකූප සහ ගරුකාභඌර්ධ්වහනුක පරිඛා වේ
-උඩුහනුවේ සහ පහළ නාසාවිවිරවල මෘදු අස්ථි දරුණ ලෙස හෝ නැවත නැවත හානි වූ විට, ඕනෑම වයසක දී අවට කාටිලේජ පරිහානියට පත් වේ
මෙය මරණයේ දී ද සිදු වේ
සායනික වැදගත්කම
ඌර්ධ්වහනුකාස්ථිය බිඳීම, අස්ථි බිඳීමෙන් මුහුණට සිදුවන හානි විශේෂයකි
ඌර්ධ්වහනුක අස්ථිය බිඳීමට හේතු වන ප්‍රධාන සාධක අතර පහරදීම්, වැටීම් හෝ රථවාහන අනතුරු ප්‍රධාන වේ
වෙනත් සතුන් තුළ
ඇතැම් අවස්ථාවල (උදා
අස්ථික මසුන්ගේ), ඌර්ධ්වහනුක අස්ථිය "ඉහළ ඌර්ධ්වහනුව," ලෙසත් අධෝහනුව "පහළ ඌර්ධ්වහනුව" ලෙසත් හඳුන්වයි. නමුත් පක්ෂීන්ගේ උඩු හනුව "ඉහළ අ‍ධෝහනුව" ලෙස හඳුන්වනු ලබයි
බොහෝ පෘෂ්ඨවංශීන්ගේ, උඩු හනුවේ අග්‍ර කොටස (ක්ෂිරපායීන්ගේ නම් කෘන්තක දත් සම්බන්ධ වී ඇති) වෙන් වූ අස්ථි යුගලකින් සමන්විත අතර, එය පූර්වෝර්ධ්වහනුක අසථිය නම් වේ
මේවා මිනිසුන් සහ ඇතැම් ක්ෂීරපායීන්ගේ නියම ඌර්ධ්වහනුක අස්ථිය සමග සන්ධානය වී ඌර්ධ්හනුක අස්ථිය සාදා ඇත
අස්ථික මසුන්, උභයජීවීන්, සහ උරගයින් තුළ, ඌර්ධ්වහනුක අස්ථිය සහ පූර්වෝර්ධ්වහනුක අස්ථිය යන දෙකම තල-ආකාර අස්ථි වේ
එමගින් උඩුහනුවේ පැති, සහ මුහුණේ කොටසක් සාදන අතර, එය පූර්වෝර්ධ්වහනුක අස්ථිය සමග එක් වී නාසා විවරවල පහළ සීමාව සාදයි
කෙසේනමුත්, ක්ෂීරපායීන් තුළ, එම අස්ථි ඇතුළු දෙසය වක් වී ඇති අතර, එමගින් තාලව ප්‍රසරය සාදමින් මුඛයේ පියස්ස සෑදීමට උපකාරී වේ
පක්ෂීන්ගේ නිවැරදිවම පැවසුවහොත් ඌර්ධ්වහනුක අස්ථියක් නොමැති මුත්, එයට අනුරූප හොටයේ (ප්‍රධානව පූර්වෝර්ධ්වහනුක අස්ථිය අන්තර්ගත) කොටස "ඉහළ අධෝහනුව" ලෙස හඳුන්වයි.

මෝරුන් වැනි කාටිලේජ මසුන්ට ද සත්‍ය ඌර්ධ්වහනුක අස්ථියක් නොමැත
ඒ වෙනුවට ඔවුන්ගේ උඩු හනුව නිර්මාණය වී ඇත්තේ කාටිලේජමය දණ්ඩකිනි
නමුත් එය සෙසු පෘෂ්ඨවංශීන්ගේ අනුරූප අස්ථියට සමප්‍රභව නොවේ
අමතර පින්තූර

 මේවාත් බලන්න 

වක්ත්‍ර අස්ථි

මූලාශ්‍ර

 හැරී සයිචර් සහ ඊ. ලොයිඩ් ඩු බෘල්, Oral Anatomy පීටර් වෝතිංටන්, Controversies in Oral and Maxillofacial Surgery''

බාහිර සබැඳි
 Anatomy photo
os- 1901 ට අදාළ SUNY ඩවුන්ස්ටේට් මෙඩිකල් සෙන්ටර්හි ඇති ගිණුම

හිසේ සහ ගෙලේ අස්ථි
දන්ත ව්‍යූහවිද්‍යාව
අවිධිමත් අස්ථි
මානව මුඛයේ ව්‍යූහවිද්‍යාව
හලාස්ථිය (Vomer - ) යනු හිස්කබලේ ඇති යුගලමය නොවූ වක්ත්‍ර අස්ථි අතරින් එකකි
එය පිහිටා ඇත්තේ මධ්‍ය ශරීය රේඛාවේ වන අතර, එය කීලාස්ථිය, ජිද්‍රාස්ථිය, වම් හා දකුණු තාලව අස්ථි සහ වම් හා දකුණු උර්ධ්වහනුක අස්ථි යන අස්ථි සමග සන්ධානය වේ
හලාස්ථිය මගින් නාසා ආවාරයේ අධර පෙදෙස සාදන අතර, එහි උත්ත‍ර පෙදෙස ජිද්‍රාස්ථියේ ලම්බ තලය මගින් සෑදේ
මෙහි ඉංග්‍රීසි නාමය වන “Vomer” යන්න එම අස්ථියේ හැඩය ඇති, නගුල් දැත්තට යෙදෙන ලතින් වදනකින් සම්භවය වී ඇත
ව්‍යූහය
හලාස්ථිය මිනිස් සිරුරේ මධ්‍ය තලයේ පිහිටා ඇත
නමුත් එහි පූර්ව පෙදෙස සාමාන්‍යයෙන් එක් පැත්තකට නැවී ඇත
මෙය සිහින්, තරමක් චතුරස්‍රාකාර අස්ථියකි
එය නාසා ආවාරයේ පසුපස සහ පහළ කොටස් සාදයි
මෙය සතුව පෘෂ්ඨ දෙකක් සහ දාර හතරක් ඇත
මෙහි පෘෂ්ඨයේ රුධිර වාහිනී සඳහා ඇගිලි වැනි ප්‍රදේශ ඇති අතර, ඒ සෑම එකකම නාසාතාලව ඇලිය පිහිට අතර එය හරස්ව ඉදිරියට සහ පසුපසට විහිදෙමින්, නාසාතාලව ස්නායුව සහ වාහිනී සඳහා අවකාශ සපයයි
දාර 
උත්තර දාරය, ඝනකම්ම දාරය වන අතර, එහි ගැඹුරු ඇගිලියක් ඇත, එය එක්පසෙකින් අස්ථියේ පිහිටි තිරස්ව විහිදෙන නෙරුමකින් සීමා වේ
– මෙය හලාස්ථි පියාපත නම් වේ
මෙම ඇගිලිය කීලාස්ථියේ තුණ්ඩය තෙක් විහිදේ
අධර දාරය ඌර්ධ්වහනුක අස්ථිය සහ තාලව අස්ථිය මගින් සාදන ශිඛාව සමග සන්ධානය වේ
පූර්ව දාරය දිගම දාරය වන අතර, පහළට සහ ඉදිරියට විහිදේ
එහි ඉහළ අර්ධය ජිද්‍රාස්ථියේ ලම්බ තලය සමග සම්බන්ධ වේ
එහි පහළ අර්ධය නාසාවාරික කාටිලේජය සඳහා ඇලියක් තනයි
අපර දාරය අස්ථි සමග සන්ධානය වී නොමැති අතර, පේශී සන්ධානයන් ද නොමැත
එය අවතල ය
එය අන්තෝන්‍යාසය වෙන් කරයි
එය ඝනකම් වන අතර, ඉහළින් ද්වීභින්න සහ පහළින් සිහින් ව්‍යූහයකි
සන්ධානයන් 
හලාස්ථිය අස්ථි හයක් සමග සන්ධානය වේ
කපාල අස්ථි දෙකක් වන, කීලාස්ථිය සහ ජිද්‍රාස්ථිය සමග ද,
 වක්ත්‍ර අස්ථි හතරක් වන, ඌර්ධ්වහනුක අස්ථි යුගල
සහ තාලව අස්ථි යුගල සමග ද එය සන්ධානය වේ
මීට අමතරව එය නාසයේ ආවාරික කාටිලේජ සමග ද සන්ධානය වේ
කෘත්‍යය
හලාස්ථිනාසා අවයවය, හෙවත් ජේකබ්සන් අවයවය, යනු රසායනික ප්‍රතිගාහකයක් වන අතර, එය හලාස්ථියට සහ නාසාස්ථිවලට සමීපව පිහිටි නිසා මෙසේ හඳුන්වයි. මෙය විශේෂයෙන්ම බළලුන් වැනි සතුන්ගේ (මොවුන්ගේ එම අවයවය භාවිතකරන විට ලාක්ෂණික ප්‍රතිචාරයක් වන ෆ්ලෙමෙන් ප්‍රතික්‍රියාව හෙවත් ෆ්ලෙමිං යන ක්‍රියාව දැකගත හැක) දක්නට ඇති අතර, එය ඇතැම් පෙරමෝන මගින් සංජානනය වේ යැයි සැලකේ.

වෙනත් සතුන් තුළ 

අස්ථික මසුන්ගේ, හලාස්ථි පැතලි, වෙන් වූ අස්ථිවන අතර ඒවා පූර්වෝර්ධ්වහනු අස්ථිය අස්ථියට වහාම පිටුපසින්, පිහිටා මුඛයේ පියස්ස සාදයි
බොහෝ විශේෂවල හනුවට අමතරව මේවායේ දත් දක්නට ඇත
ඇතැම් නෂ්ට වූ විශේෂවල, හලාස්ථියේ දත් ප්‍රාථමික දත් කට්ටලයට වඩා විශාල ය
උභයජීවීන් සහ උරගයින් තුළ, විශාල අන්තෝන්‍යාසයක් (නාසාවිවරවල ඇතුළු කොටස) පැවතීම හේතුවෙන් හලාස්ථි පටු වී ඇති අතර, එය හනුවේ පිටුපසට වැඩිදුරක් දක්වා විහිදේ
නමුත් පක්ෂීන් තුළ මේවා සාමාන්‍යයෙන් කුඩා ය
ඒවා හොටෙහි ඉහළ පිටුපස පෙදෙස සාදන අතර, අන්තෝනාසය අතර පිහිටා ඇත
ක්ෂිරපායීන් තුළ, හලාස්ථි තවත් පටු වී ඇති අතර, එය තනි සිරස්ව දිශානත වූ අස්ථියක් දක්වා ක්ෂීණ වී ඇත
හලාස්ථියට පහළින් දැඩි තල්ල වර්ධනය වන විට සිදුවන්නේ නාසා කුහරයේ දැන් පිහිටි අස්ථිය මුඛයෙන් වෙන් වීමයි
අමතර පින්තූර

මේවාත් බලන්න 
 නාසා ආවාරය
 වක්ත්‍ර අස්ථි

මූලාශ්‍ර

බාහිර සබැඳි 

 Anatomy photo
st-0232 ට අදාළ SUNY ඩවුන්ස්ටේට් මෙඩිකල් සෙන්ටර් ගිණුම - "නාසා කුහරය
අස්ථි"
 Anatomy figure
02-03 ට අදාළ හියුමන් ඇනටමි ඔන්ලයින්, SUNY ඩවුන්ස්ටේට් මෙඩිකල් සෙන්ටර් ගිණුම - "මධ්‍ය (ආවාරික) නාසාබිත්ති අස්ථියේ රූපසටහන්
"
 lesson9ට අදාළ වෙස්ලි නෝමන්ගේ (ජෝර්ජ්ටවුන් විශ්වවිද්‍යාලය) ව්‍යූහවිද්‍යා පාඩම ("nasalseptumbonescarti" )
 Atlas image
rsa1p7ට අදාළ මිචිගන් සෞඛ්‍ය පද්ධති විශ්වවිද්‍යාලයේ ගිණුම - "නාසා ආවාරය, පාර්ශ්ව දර්ශනය"
 Anatomy diagram
34256.000-1 ට අදාළ රොෂ් ලෙක්සිකන් - සිතුවම් සහිත මාර්ගෝපදේශකය, එල්සිවියර්
 Anatomy diagram
34257.000-1 ට අදාළ රොෂ් ලෙක්සිකන් - සිතුවම් සහිත මාර්ගෝපදේශකය, එල්සිවියර්

හිසේ සහ ගෙලේ අස්ථි
අක්‍රමවත් අස්ථි
හන්ජා () යනු චීන අක්ෂර (චීන
hnzì) සඳහා වන කොරියානු නාමයකි
වඩාත් විශේෂිතව, එමගින් චීන බසින් උපුටාගෙන කොරියානු බසට ඇතුළත් කළ අක්ෂර එහි කොරියානු උච්චාරණය ඇතුළත් කොට ඇත
හන්ජා-මල් හෙවත් හන්ජා-ඉයෝ යන්න හන්ජා සමග ලිවිය හැකි වචන සඳහා ද, හන්මුන් (한문, 漢文) යන්න සම්භාව්‍ය චීන ලිවීම සඳහාත් භාවිත වුවද, "හන්ජා" සමහර අවස්ථාවන්හි මෙවන් වෙනත් අරමුණු සඳහා ද භාවිතා වේ
එයට හේතුව හන්ජා කිසිදින ප්‍රබල ප්‍රතිසංස්කරණයන්ට ලක්නොවීම නිසා එය බොහෝදුරට සම්ප්‍රදායික චීන සහ ක්යූජිටායි අක්ෂරවලට සමානත්වයක් දැක්වීමයි
නමුත් ඉතා සුළු හන්ජා අක්ෂර සංඛ්‍යාවක් නවීකරණයට ලක් වී හෝ කොරියානු දේශයට සීමා වී පවතී
නමුත් ජපානයේ සහ චීන මහාභූමියේ භාවිත වන සරල කරන ලද චීන අක්ෂර හන්ජා අක්ෂරවලට වඩා අඩු පහර සංඛ්‍යාවකින් යුක්ත ය
කෙසේනමුත් දැන් හංගුල් ලෙස හැඳින්වෙන කොරියානු වාග්මාලාව, 1440 දශකයේ මහා සේජොං රජුගේ මූලිකත්වයෙන් විද්වතුන් පිරිසක් සම්පාදනය කළ නමුත්, එය පසුකාලීන 19වන සහ 20වන සියවසේ මුල්භාගය වන තෙක් පුළුල්ව භාවිතයට නොගැණිනි