Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
සම නිර්මාතෘ ජෙරී යැං සහ ටෙට්‍රික්ට අනුව Heineken International වේ
Krijn de Nood, Daan Luining, Ruud Out, Roger Pederson, Mark Kotter සහ Gordana Apic යන අයගෙන් සමන්විත ලන්දේසී පණගැන්වුමක් වන "Meatable" 2018 සැප්තැම්බර් මාසයේදී වාර්තා කළේ සතුන්ගේ පෙකණි වැලේ "pluripotent" සෛල භාවිතයෙන් මස් වගා කිරීමට සමත් විය
එවැනි සෛල සමඟ වැඩ කිරීම අසීරු බව වාර්තා වුවද, අවශ්‍ය පරිදි මාංශ පේශී සෛල හෝ මේද සෛල බවට ඒවා පත් කරවීමට, විවිධ තාක්ෂණ යොදාගනිමින් හැකිබව Meatable කියා සිටියේය
මෙහි ඇති ප්‍රධාන වාසිය නම්, මෙම තාක්ෂණය fetal bovine serum මඟහැරීමයි, එනම් මෙහිදී මස් නිෂ්පාදනය සඳහා කිසිදු සතෙකු මරා දැමිය යුතු වන්නේ නැත
වාර්තාවල දැක්වෙන්නේ එමස අලුතෙන් වගා කළ මස් සම්බන්ධ ඇරඹුම් සංඛ්‍යාව 30ක් පමණ වන බවයි. 2018 සැප්තැම්බර් 26වන දින, ආරම්භක ව්‍යාපාර 3ක සහ සිවිල් උනන්දුවක් දක්වන කණ්ඩායම් 4ක නියෝජිතයන් සමඟ වූ A Dutch House of Representatives Commission රැස්වීමකදී සාකච්ඡා කෙරුනේ වගා කරන මාංශ පිළිබඳව පර්යේෂණ කිරීම, මෙම ක්‍රියාවලිය සංවර්ධනය කිරීම සහ හඳුන්වාදීම සඳහා රජයේ සහය ලබාදීමේ වැදගත්කම හා අවශ්‍යතාවය පිළිබඳවයි.  

වගා කරනු ලබන මස් සහ මුහුදු ආහාර සඳහා වෙළඳපොළට මාවතක් එළිකර දීම වෙනුවෙන් රජයේ නියාමකයින් සමඟ කටයුතු කිරීමට අපේක්ෂා කරන සන්ධානයක් වන Alliance for Meat, Poultry and Seafood Innovation (AMPS Innovation) පිහිටුවීමට 2019 අගෝස්තු මාසයේදී ආරම්භක ව්‍යාපාර 5ක් එක්විණි
මෙහි ආරම්භක සාමාජිකයන්ට JUST Inc
, Memphis Meats, Finless Foods, BlueNalu සහ Fork & Good ඇතුළත් වේ
2019දී සමාගම් තුනක එකතුවක් (Peace of Meat, Solina සහ Nauta) සහ ලාභ නොලබන ආයතන තුනක එකතුවක් (University KU Leuven, Flanders Food සහ Bio Base Europe Pilot Plant) එකතුව "The Foieture Project" දියත් කෙරිණි
2019 දෙසැම්බරයේදී Peace of Meat කියා සිටියේ අනෙක් අයගේ සහාය ඇතිව 2020දී සිය සංකල්පය සනාථ කිරීම, 2022දී එහි පළමු මූලාකෘතිය නිෂ්පාදනය කිරීම සහ 2023දී වෙළඳපොළට පිවිසීම යනාදිය ඔවුන් බලාපොරොත්තු වන බවයි. එම මාසයේදී the Foieture Project, "The Innovation and Enterprise Agency of the Flemish Government" විසින් යූරෝ මිලියන 3.6කට ආසන්න පර්යේෂණ ආධාරයක් ලැබුණි
2020 මැයි මාසයේදී Peace of Meatහි ඔස්ට්‍රියානු සම්භවයක් ඇති සමනිර්මාතෘ සහ විද්‍යාත්මක පර්යේෂක Eva Sommer කියා සිටියේ ආරම්භයේදී යූරෝ 300ක වියදමින් මේදය 20gක් නිපදවීමට හැකි වූ බවයි. ඉලක්කය වූයේ 2030වන විට මිළ, කිලෝග්‍රෑමයකට යූරෝ 6ක් දක්වා අඩු කිරීමයි
Peace of Meat ඉක්මණින්ම Port of Antwerpහි රසායනාගාර දෙකක් ඉදිකරනු ඇත
පෘථිවි කක්ෂයේ නිෂ්පාදනය 
2019 දී පළමු වරට මස් අභ්‍යවකාශයේ සාර්ථකව වගා කරන ලදී
Aleph Farms හරහා, ස්වාභාවික සම්පත් වලින් ඈත්ව පෘථිවියට සැතපුම් 248 ක් (කි
399) දුරින් පිහිටි ජාත්‍යන්තර අභ්‍යවකාශ මධ්‍යස්ථානයේ මස් වගා කරන ලදී
ආරම්භක දළ විශ්ලේෂණය

නිෂ්පාදනය   

වගාකල මස් නිෂ්පාදනයේ අදියර තුනක් ඇත
ආරම්භක සෛල තෝරා ගැනීම, වර්ධන මාධ්‍යයේ සැතපවීම සහ පලංචිය
ආරම්භක සෛල 

වැඩෙන සංස්කෘතික මස්වල ආරම්භක අදියර වන්නේ වේගයෙන් ව්‍යාප්ත වීමේ හැකියාවක් (ඉහළ සෛල ප්‍රජනන අනුපාතය) ඇති සෛල එකතු කිරීමයි
එවැනි සෛල වලට කළල ප්‍රාථමික සෛල, වැඩිහිටි ප්‍රාථමික සෛල, මයෝසැටලයිට් සෛල හෝ මයෝබ්ලාස්ට් ඇතුළත් වේ
වැඩිම වේගයෙන් ප්‍රසාරණය වන්නෙ ප්‍රාථමික සෛල වන නමුත් නිශ්චිත වර්ගයේ සෛලයක් කරා සංවර්ධනය ආරම්භ කිරීමට ඊට හැකියාවක් නොමැත
එම නිසා සෛල බෙදීමේ හා ඒවා යම් නිශ්චිත ආකාරයකින් වර්ධනය වීමේ ගැටලුවක් පැන නඟියි
පූර්ණ ලෙස වර්ධනය වූ මාංශ පේශි සෛල ,මාංශ පේශි ලෙස දැනටමත් සංවර්ධනය අවසන් කර ඇති නමුත් ඒවා කිසිසේත්ම වර්ධනය නොවේ
එමනිසා, මයෝසැටලයිට් සහ මයෝබ්ලාස්ට් සෛල වැනි සෛල බොහෝ විට භාවිතා කරනුයේ ඒවා තවමත් පිළිගත හැකි වේගයකින් වර්ධනය වන නිසාත් අනෙකුත් සෛල වලින් අවශ්‍ය පරිදි වෙනස් වන නිසාත් ය
වර්ධන මාධ්‍යය 
පටක වර්ධනයට අනුබල දෙන ද්‍රාවණයක් යෙදීමෙන් මෙම සෛලවලට ප්‍රතිකාර කරනු ලැබේ
එය වර්ධන මාධ්‍යයක් ලෙස හැඳින්වේ
මෙම මාධ්‍යයන්හි අවශ්‍ය පෝෂ්‍ය පදාර්ථ හා සුදුසු වර්ධන සාධක අඩංගු විය යුතුය
ඉන්පසු ඒවා ජෛව ප්‍රතික්‍රියාකාරකයක් තුල වූ වගා මාධ්‍යයක තැන්පත් කරන අතර එමඟින් සෛලවලට අවශ්‍ය ශක්තිමය අවශ්‍යතා සපුරාලනු ලබයි
පලංචිය 

ත්‍රිමානව මස් වගා කිරීම සඳහා, සෛල පලංචියක් මත වැඩෙන අතර එය එහි ව්‍යුහය හා පිළිවෙල මෙහෙයවන අංගයකි
මෙම පලංචිය ආහාරයට ගත හැකි බැවින් මස් ඉවත් කිරීමට අවශ්‍ය නොවේ
එසේම,එය වරින් වර වර්ධනය වන මාංශ පේශි දිගු කිරීමට පියවර ගන්නා අතර එමඟින් සාමාන්‍ය ශරීරයේ සත්ව ශරීරය අනුකරණය කරයි
වර්ධනය වන මයෝටියුබ් (මුල් මාංශ පේශි තන්තු) වලින් වෙන් නොවී පවතීම සඳහා පලංචිය නම්‍යශීලී බව පවත්වා ගත යුතුය
පලංචිය,මාංශ පේශි වල සාමාන්‍ය වර්ධනය සඳහා සනාලීකරණයට (රුධිර නාල සෑදීමට) ඉඩ දිය යුතුය
හේම් ප්‍රෝටීන(Heme Proteins) 
2019 ඔක්තෝම්බර් මාසයේදී MDPI විසින් Extracellular Heme Proteins Influence Bovine Myosatellite Cell Proliferation and the Color of Cell-Based Meat යන මාතෘකාව යටතේ ලිපියක් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද අතර මිනිස් පරිභෝජනය සඳහා සෛල මත පදනම් වූ මස් නිෂ්පාදනය කිරීම සඳහා අස්ථි මාංශ පේශි පටක ඉංජිනේරු විද්‍යාව යොදා ගත හැකි බව එහි කියැවුනි
මයෝග්ලොබින්, මාංශ පේශි චන්ද්‍රිකා සෛලවල ව්‍යාප්තිය හා පරිවෘත්තීය ක්‍රියාකාරිත්වය වැඩි කළ බව වාර්තා විය
මයෝග්ලොබින් හෝ හිමොග්ලොබින් එකතු කිරීම මඟින් නිෂ්පාදනයේ වර්ණය සාම්ප්‍රදායික හරක් මස් වලට වඩාත් සමීප වර්ණයක් දක්වා වෙනස් කරගත හැකි බවද දැක්විණි
ආකලන නිෂ්පාදනය 
ස්වාභාවික නිෂ්පාදනයට වඩාත් සමාන වන පරිදි වගාකළ මස්වල වයනය වැඩි දියුණු කිරීම සඳහා ත්‍රිමාණ මුද්‍රණ ක්‍රම භාවිතා කිරීමට ඊශ්‍රායල සමාගමක් වන මීටෙක් යෝජනා කරයි
වෙනත් කරුණු 
පලංචිය පාදක වූ නිෂ්පාදන ශිල්පීය ක්‍රම නිසි ලෙස භාවිතා කළ හැක්කේ අස්ථි රහිත හෝ බිම් මාංශ වල පමණි (සැකසූ)
මෙම ක්‍රියාවලියේ අවසාන ප්‍රතිඵලය වන්නේ හැම්බර්ගර් හෝ සොසේජස් වැනි මස් ය
වඩාත් ව්‍යුහාත්මක මස් සෑදීම සඳහා, (නිදසුනක් ලෙස ගවමස්)මාංශ පේශි පටක සකස් කළ යුත්තේ සෘජු හා ස්වයං-සංවිධානාත්මක ආකාරයකින් හෝ දැනටමත් පවතින මාංශ පේශි පටක ව්‍යාප්ත කිරීමෙනි
මීට අමතරව, ගුරුත්වාකර්ෂණ, චුම්බක, තරල ප්‍රවාහ සහ යාන්ත්‍රික ආතති ක්ෂේත්‍ර තිබීම මාංශ පේශි සෛලවල ප්‍රගුණන අනුපාතයට බලපායි
දිගු කිරීම සහ ලිහිල් කිරීම වැනි ආතතිය පාදක වූ ක්‍රියාවලීන් මාංශ පේශි සෛල අතර වෙනස වැඩි කරයි
මෙම ක්‍රියාවලිය ආරම්භ කළ පසු, ජීවියෙකුගෙන් නව සෛල හඳුන්වා නොදී දින නියමයක් නොමැතිව මස් නිෂ්පාදනය කිරීම න්‍යායාත්මකව කළ හැකිය
වගාකල  මස් නිෂ්පාදනයේදී, වැඩෙන මස් බැක්ටීරියා සහ යීස්ට් සහ අනෙකුත් දිලීර වලින් ආරක්ෂා කිරීම සඳහා සෝඩියම් බෙන්සොයිට් වැනි කල් තබා ගන්නා ද්‍රව්‍යයක් භාවිතා කරයි
මෙම ක්‍රියාවලියේදී කොලජන් කුඩු, සැන්තන් ගම්, මැනිටෝල් සහ කොචීනියල් විවිධ ආකාරවලින් භාවිතා කළ හැකිය
තාක්ෂනික දියුණුවත් සමඟ සිල්ලර වෙළඳසැල් සහ සුපිරි වෙළඳසැල් වැනි වෙළඳසැල් වල වගාකල මස්වල මිල මධ්‍යම පන්තික පාරිභෝගිකයින් “පහසු මිල” යැයි සලකන මට්ටම දක්වා අඩු විය හැකිය
පර්යේෂණ අභියෝග 
මාංශ වගා කිරීම යනු පටක ඉංජිනේරු විද්‍යාව නමින් හැඳින්වෙන ජෛව තාක්‍ෂණ ක්‍ෂේත්‍රයේ වර්ධනයකි
මාංශ පේශි ඩිස්ට්‍රොෆි ඇති පුද්ගලයින්ට උපකාර කිරීම සහ බද්ධ කිරීමේ අවයව සංවර්ධනය කිරීම යන යෙදීම් සමගම මෙම තාක්ෂණයද කරට කර සංවර්ධනය වෙමින් පවතියි
එය සාර්ථක කරගැනීමට නම්, ජය ගැනීමට බාධක කිහිපයක් තිබේ
මේ මොහොතේ, වඩාත්ම කැපී පෙනෙන ඒවා වන්නේ පරිමාණය සහ පිරිවැයයි
මාංශ පේශි සෛල ව්‍යාප්ත කිරීම
ප්‍රාථමික සෛල විභාජනය එතරම් අපහසු නොවූවත්, මස් නිෂ්පාදනය සඳහා ඒවා ඉක්මණින් විභාජනය වී ඝන මස් නිපදවීමට අවශ්‍ය වේ
මෙම අවශ්‍යතාවය පටක ඉංජිනේරු විද්‍යාවේ වෛද්‍ය අංශය සමඟ අතිච්ඡාදනය වේ
වගා මාධ්‍යය
ප්‍රගුණනය වන සෛල වර්ධනය වීමට හා වර්ධනය වීමට ආහාර ප්‍රභවයක් අවශ්‍ය වේ
වර්ධන මාධ්‍යය අමුද්‍රව්‍ය හා වර්ධන සාධක හොඳින් සමතුලිත මිශ්‍රණයක් විය යුතුය
කළුකුමා, මාළු, බැටළුවන් සහ ඌරු මාංශ පේශි සෛල සඳහා වර්ධන මාධ්‍ය විද්‍යාඟයින් විසින් දැනටමත් හඳුනාගෙන ඇත
පර්යේෂකයන්ගේ අභිප්‍රායන් මත පදනම්ව, වර්ධන මාධ්‍යය තෝරාගැනීමේදී බලපාන අතිරේක සාධක ඇත
වාණිජ
වර්ධන මාධ්‍යයේ නිෂ්පාදන පිරිවැය අඩු විය යුතුය
'භ්රෑණ බෝවින් සේරම්' වලට වඩා ශාක පදනම් කරගත් මාධ්‍යයක් අඩු පිරිවැයක් දරයි
සත්ව සුභසාධනය
වර්ධන මාධ්‍යය සත්ව ප්‍රභවයන්ගෙන් තොර විය යුතුය (මුල් ප්‍රාථමික සෛලවල ආරම්භක "කැණීම්" හැර)
අසාත්මික නොවන
ශාක පදනම් කරගත් වර්ධන මාධ්‍ය “වඩා යථාර්ථවාදී” , ලාභදායී ,රෝග කාරකයන්ගේ බෝවීමේ හැකියාව අඩු කරන මාධ්‍යයක් වුවත් මෙම වර්ධන මාධ්‍ය නිසා සමහර පාරිභෝගිකයින් තුළ අසාත්මිකතා ඇතිවීමට ඉඩ ඇත
ජෛව ප්‍රතික්‍රියාකාරක
වර්ධනය වන සෑම සෛලයක් ආසන්නයටම පෝෂ්‍ය පදාර්ථ හා ඔක්සිජන් (මිලිමීටර පරිමාණයෙන්) ලැබිය යුතුය
සතුන් තුළ මෙම කාර්යය හසුරුවනු ලබන්නේ රුධිර නාල මගිනි
ජෛව ප්‍රතික්‍රියාකාරකයක් මෙම කාර්යය කාර්යක්ෂමව අනුකරණය කළ යුතුය
සුපුරුදු ප්‍රවේශය නම්, සෛල වර්ධනය වීමට හා වර්ධන මාධ්‍යයෙන් එය විලවුන් කිරීමට හැකි වන පරිදි ස්පොන්ජියක් වැනි අනුකෘතියක් නිර්මාණය කිරීමයි
කෙසේ වෙතත්, විඝටන ප්‍රවාහය හේතුවෙන් ඇති වන ආතතිය සෛල වලට හානි කළ හැකි බැවින් මෙම ප්‍රවේශය පරිමාණය කළ නොහැකි ය
මීට අමතරව, සෛලීය කෘෂිකර්මාන්තය සහ එහි සංවර්ධනය සඳහා විශේෂිත විද්‍යාත්මක පර්යේෂණ විනයක් නොමැත
සෛලීය කෘෂිකර්මාන්තය පිළිබඳ අතීත පර්යේෂණයන් එකිනෙකාගෙන් හුදෙකලා වූ අතර ඔවුන්ට සැලකිය යුතු අධ්‍යයන උනන්දුවක් නොලැබුණි
එය දැනට පැවතුනද, දිගුකාලීන උපාය මාර්ග සංවර්ධනය සඳහා ප්‍රමාණවත් ලෙස අරමුදල් සපයන්නේ නැති අතර ප්‍රමාණවත් තරම් පර්යේෂකයන්ද නොමැත
සාම්ප්‍රදායික මස් අතර වෙනස

සෞඛ්‍ය 
මහා පරිමාණයෙන් මස් වගා කිරීමේදී, කෘතීම වර්ධක හෝමෝන එකතුකිරීම අවශ්‍ය විය හෝ නොවිය හැක
පර්යේෂකයින් යෝජනා කර ඇත්තේ ඔමෙගා-3 මේද අම්ල සෞඛ්‍ය සම්පන්න ප්‍රසාද දීමනාවක් ලෙස වගා කරනු ලබන මස්වලට එකතු කළ හැකි බවයි. ඒ හා සමානවම, සාම්ප්‍රදායික මස්වල ඔමෙගා-3 මේද අම්ල අන්‍තර්ගතයද සතුන් පෝෂණය කරන දේ වෙනස් කිරීමෙන් වැඩි කළ හැකියි
ටයිම් සඟරාවේ කලාපයක යෝජනා කොට ඇත්තේ සෛල මඟින් මස් වගාකිරීමේදී මස බැක්ටීරියා සහ රෝගවලට නිරාවරණය වීමේ හැකියාව අඩුවන බවයි. 

දැඩි ලෙස පාලනයේ පවතින හා පුරෝකථනය කළ හැකි පරිසරය හේතුවෙන්, විද්‍යාගාරයේ සිදුකරනු ලබන මස් වගාව, සිරස් ගොවිතැන සමඟ සංසන්දනය කර ඇති අතර, එහි සමහර යෝජකයින් අනාවැකි පළකර ඇත්තේ පළිබෝධනාශක හා දිලීර නාශක වැනි භයානක රසායනික ද්‍රව්‍යවලට, දරුණු තුවාල සහ වන ජීවීන්ට නිරාවරණය වීම අඩු කිරීම සම්බන්ධයෙන්ද ඒ හා සමාන ප්‍රතිලාභ ලැබෙනු ඇති බවයි 

පශු සම්පත් සහ පශු සම්පත්වලින් ලබාගත් මස් (පක්ෂි උණ, ඇන්ත්‍රැක්ස්, සූකර උණ සහ ලෙස්ටීරියෝසිස් ඇතුළු රෝග) රෝග පැතිරීමේ ප්‍රධාන ප්‍රභවයක් ලෙස සැළකීම සහ දිගු කාලීනව සකසන මස් වැඩිවන හෘද රෝග, ආහාර ජීර්ණ පිළිකා සහ type 2 දියවැඩියාව සමඟ ඈඳී තිබීම නිසා පශු සම්පත් සඳහා ප්‍රතිජීවක ප්‍රතිරෝධ වර්ධනය කිරීම සම්බන්ධයෙන් වත්මනේදී අවධානය යොමුව ඇත
වගාකරනු ලබන මස් සම්බන්ධයෙන් ගත් කල, දැඩි පාරිසරික පාලනය සහ පටක අධීක්ෂණය හේතුවෙන් ආරම්භයේ සිටම මෙවැනි ආසාදනය වීම් වළක්වා ගත හැකි අතර පාරිභෝගිකයන්ට නැව්ගතකිරීමට පෙර ඕනෑම ආසාදනයක් හඳුනාගත හැක
රෝග වැළැක්වීම සහ රෝගවලින් තොරවීමට අමතරව සහ ප්‍රතිජීවක හෝ වෙනත් රසායනික ද්‍රව්‍ය භාවිතා නොකිරීමට අමතරව, මේවා පෝෂ්‍ය පදාර්ථවලින් ඉහළ කරනු ලැබීම සහ තනි තනිව සැකසූ සෛලීය හා අණුක සංයුතිය හා ප්‍රශස්ත පෝෂණ පැතිකඩ ඇතුළු ජෛව තාක්ෂණික විධි වලින් වැඩි දියුණු කළ හැකිය
මේ සියල්ලම පශු සම්පත්වලින් ලබාගත් මස්වලට වඩා සෞඛ්‍ය සම්පන්න වේ
කෘතිම බව 
මේවා සැබෑ මාංශ පේශී සෛල, මේද හා ආධාරක සෛල මෙන්ම රුධිර වාහිනීවලින් සමන්විත වන සැබෑ මස් වන අතරම සාම්ප්‍රදායික මස්වලට සමාන වුවද ඇතැම් පාරිභෝගිකයන්ට අධිතාක්ෂණික නිෂ්පාදන ක්‍රියාවලිය අප්‍රසන්න යැයි හැඟේ
වගා කළ මාංශ ව්‍යාජ මාංශ හෝ "Frankenmeat" ලෙස විස්තර කොට ඇත
හෝමෝන, ප්‍රතිජීවක, ස්ටෙරෝයිඩ, බෙහෙත් සහ GMOවලින් තොරව පිරිසිදු මස් නිෂ්පාදනය කළ හැකිය
රසායනාගාරයේ වගා කරනු ලබන මස් නිෂ්පාදනයක් පෙනුම, රසය, සුවඳ, වයනය හෝ වෙනත් සාධකවලින් වෙනස් නම්, එය සාම්ප්‍රදායිකව නිපදවනු ලබන මස් සමඟ වාණිජමය වශයෙන් තරඟකාරී නොවිය හැකියි
අස්ථි හා හෘදවාහිනී පද්ධතිය නොමැතිවීම සූපවේදයේදී අවාසියක් විය හැක
එනමුත්, ඇටකටු සහ/හෝ රුධිරය නොමැතිකම buffalo wings වැනි සාම්ප්‍රදායික මස් සැකසීම් කුඩා දරුවන්ට වඩා රසවත් කරයි
තවද, රුධිරය හා අස්ථිද අනාගතයේදී නිපදවිය හැකියි
පාරිසරික  
වර්ධනය වන ලෝක ජනගහනය සඳහා සාම්ප්‍රදායික මස් නොකඩවා නිෂ්පාදනය කිරීම එක්සත් ජාතීන්ගේ අවධානයට ලක්වී ඇත
ආහාර සඳහා සත්ව නිෂ්පාදනය වාතය/ජල දූෂණය ගෝලීය උෂ්ණත්වය ඉහළ යාමට එක් හේතුවකි
සාම්ප්‍රදායික කර්මාන්තයට, මස් සඳහා ශීඝ්‍රයෙන් ඉහළ යන ඉල්ලුමට සරිලන ලෙස මස් සැකසීමට හැකි වේද යන්න පිළිබඳව සැකයක් ඇති හෙයින් බොහෝ ව්‍යවසායකයන් සහ පර්යේෂකයන්, මෙයට විකල්පයක් ලෙස රසායනාගාරවල වගාකරනු ලබන මස් නිෂ්පාදනය සංවර්ධනයට අත දෙයි
එම නිසා මේවා සාම්ප්‍රදායික මස් නිෂ්පාදනයට පාරිසරික වශයෙන් සවිඥානික විකල්පයක් සපයන බව පෙනේ
රසායනාගාර මස්වල පාරිසරික බලපෑම සාමාන්‍යයෙන්, ඝාතනය කර ලබාගන්න ගව මස්වලට වඩා සැළකිය ලෙස අඩුවනු ඇතැයි පර්යේෂණවලින් හෙළි වී තිබේ
සිරස් ගොවිතැන සහ/හෝ රසායනාගාර මස් නිෂ්පාදනය සඳහා භාවිතා කරන සෑම හෙක්ටයාරයක් මගින්ම, හෙක්ටයාර 10ත් 20ත් අතර ඇති භූමි ප්‍රමාණයක් සාම්ප්‍රදායික කෘෂිකර්ම භාවිතයෙන් නැවත සාමාන්‍ය තත්වයට පරිවර්තනය කළ හැකිය
සිරස් ගොවිපළවල් (රසායනාගාර මස් පහසුකම්වලට අමතරව) මීතේන් ජීර්ණවල (methane digesters) උපරිම වාසිය ගතහොත් විදුලි අවශ්‍යතාවයෙන්ද සුළු කොටසක් උත්පාදනය කළ හැකිය
මෙම ස්ථානයේ ජනනය වන කාබනික අපද්‍රව්‍ය මෙතේන් 65%කින් සහ අනෙකුත් වායුන්ගෙන් සමන්විත ජීව වායුව බවට පරිවර්තනය කිරීමට methane digesters තැනිය හැක
හරිතාගාරයට හෝ ජෛව ප්‍රතික්‍රියා මාලාවක් සඳහා විදුලිය උත්පාදනය කිරීමට මෙම ජීව වායුව පුළුස්සා දැමිය හැක
Oxford සහ Amsterdam විශ්ව විද්‍යාලවල පර්යේෂකයින් විසින් කරන ලද අධ්‍යයනයකින් හෙළි වූයේ රසායනාගාර මාංශ "වඩා කාර්යක්ෂම හා පරිසර හිතකාමී" විභවයකින් යුක්ත බවත් හරිතාගාර වායු විමෝචනය 4%ක් පමණක් ජනනය කරන බවත් මස් නිෂ්පාදනයේ බලශක්ති අවශ්‍යතා 45% දක්වා අඩු කරන බවත් ගෝලීය මස්/පශු සම්පත් කරන භූමියෙන් 2%ක් පමණක් අවශ්‍ය වන බවත්ය
පේටන්ට් බලපත්‍ර හිමිකරු William Van Eelen, වාර්තාකරු Brendan I
Koerner, සහ Oxford විශ්වවිද්‍යාලයේ PhD ශිෂ්‍ය Hanna Tuomisto විශ්වාස කරන්නේ එහි අඩු පරිසර බලපෑමක් ඇති බවයි.  

The Union of Concerned Scientistsහි Margaret Mellon අනුමාන කරන්නේ මහා පරිමාණ රසායනාගාර මස් නිෂ්පාදනයේ බලශක්ති හා පොසිල ඉන්ධන අවශ්‍යතාවය භූමියෙන් පිටත ආහාර නිෂ්පාදනය කරනවාට වඩා පාරිසරික වශයෙන් විනාශකාරී විය හැකි බවයි. ඒ කෙසේවෙතත් S
Davisගේ අනුමානය වන්නේ නාගරික ප්‍රදේශවල සිරස් ගොවිතැන සහ රසායනාගාර මස් පහසුකම්වල ක්‍රියාකාරීත්වය යන දෙකම සාපේක්ෂව අවට ජීවීන්ට සුළු හානියක් විය හැකි බවයි. Dickson Despommier අනුමාන කළේ මේ දෙක නිසා ස්වාභාවික සම්පත් ක්ෂය වීම වළක්වා ගත හැකි අතර ඒවා අධික ජනගහනයක් සහිත ලෝකයට සුදුසු තාක්ෂණයන් වනු ඇති බවයි. සාම්ප්‍රදායික ගොවිතැන මඟින් සෑම වසරකම හෙක්ටයාරයකට සතුන් දස දෙනෙකු මරා දමන බව එක් අධ්‍යයනයකින් හෙළි වී තිබේ

ජාන වෙනස් කිරීමේ කාර්යභාරය 
ජාන ඇතුළත් කිරීම (insertion), මකා දැමීම (deletion), නිශ්ශබ්ද කිරීම (silencing), සක්‍රීය කිරීම (activation) හෝ විකෘති කිරීම (mutation) වැනි ජාන ඉංජිනේරු ක්‍රම මෙහිදී අවශ්‍ය නොවේ
සිදුවන්නේ සාමාන්‍යයෙන් සත්වයෙකු තුළ සිදුවන ජීව විද්‍යාත්මක ක්‍රියාවලීන් සත්වයා නොමැතිව සිදුවීමට ඉඩ සැළසීමයි
දැඩිව පාලනයේ පවතින කෘතිම පරිසරයක වගා කෙරෙන බැවින් සමහරු ප්‍රකාශ කර ඇත්තේ රසායනාගාර මස් GMO එළවළුවලට වඩා hydroponic එළවළුවලට සමීප බවයි.  

රසායනාගාර මස් පිළිබඳව තවදුරටත් පර්යේෂණ සිදුකෙරෙන අතර, මේවා නිෂ්පාදනයට ජාන ඉංජිනේරු ශිල්පීය ක්‍රම අවශ්‍ය නොවුවද, ගුණාත්මකබව සහ තිරසාරබව වැඩි දියුණු කිරීම සඳහා එවැනි ක්‍රමවේදයන් භාවිතා කිරීම පිළිබඳව පර්යේෂකයින් අතර සාකච්ඡා පවතියි
ප්‍රයෝජනවත් මේද අම්ල වැනි පෝෂ්‍ය පදාර්ථවලින් මෙම මස් ඉහළ කිරීම ජාන වෙනස් කිරීම තුළින් නිෂ්පාදනය වැඩිදියුණු කළ හැකි ආකාරයකි
වගා මාධ්‍යයේ තත්ව වෙනස් කිරීමෙන්ද මෙය කළ හැකියි
මාංශ පේශී සෛල ප්‍රගුණනය කිරීමේද ජාන වෙනස් කිරීම භූමිකාවක් ඉටුකරයි
මාංශ පේශී සෛල තුළට myogenic නියාමන සාධක, වර්ධන සාධක හෝ වෙනත් ජාන නිෂ්පාදන මාංශ පේශී සෛලවලට හඳුන්වාදීමෙන් සාම්ප්‍රදායික මස්වල එම ධාරිතාවට වඩා ඉහළ ධාරිතාවක් එකතුකළ හැකියි
Fetal bovine හෝ horse serum වෙනුවට ප්‍රභාසංස්ලේෂක ඇල්ගී සහ සයනොබැක්ටීරියා යොදාගැනීම වගා මාධ්‍ය නිෂ්පාදනයට යෝජනා කොට ඇත්තේ, සත්ව නිෂ්පාදනවලින් තොර වීමටයි
ඇතැම් පර්යේෂකයන් යෝජනා කරන්නේ වගා මාධ්‍යය නිෂ්පාදනය කිරීමට ඇල්ගි සහ සයනොබැක්ටීරියාවලට ඇති හැකියාව ජාන ඉංජිනේරු තාක්ෂණය වැනි තාක්ෂණයන් යොදාගෙන වැඩිදියුණු කළ හැකි බවයි.

සදාචාරාත්මක සලකා බැලීම් 
ඕස්ට්‍රේලියානු ජෛව විද්‍යාඥ Julian Savulescu පැවසූවේ "කෘතිම මස් සතුන් කෙරෙහි කුරිරුකම් නතර කරයි,පරිසරයටද වඩා හොඳ වන අතර ආරක්ෂිත , කාර්යක්ෂම හා සෞඛ්‍ය සම්පන්න විය හැකි බවයි. මේ ආකාරයේ පර්යේෂණවලට සහාය වීමට අප සදාචාරාත්මකව බැඳී සිටියි
සත්ව සුභසාධන කණ්ඩායම් සාමාන්‍යයෙන් මෙයට කැමති වන්නේ රසායනාගාර මස්වල ස්නායු පද්ධතියක් නොමැති බැවින් වේදනාවක් නොදැනෙන නිසායි
මේවා කෙරේ නිර්මාංශිකයන්ගේ අදහස් විවිධ වේ
සමහරු සිතන්නේ 2013 අගෝස්තු මාසයේ මහජනයාට ඉදිරිපත් කළ රසායනාගාර මස් නිෂ්පාදනයේදී calf serum භාවිතා කළ නිසා ඒවා නිර්මාංශ නොවන බවයි. කෙසේවෙතත්, එතැන් සිට මේවා bovine serum යොදා නොගෙන වගා කරනු ලැබිණි
ඇමෙරිකානු දාර්ශනික කාලෝ අල්වාරෝ තර්ක කරන්නේ මස් මාංශ අනුභව කිරීමේ සදාචාරය පිළිබඳ ප්‍රශ්නය සාකච්ඡා කර ඇත්තේ පහසුව අනුව පමණක් බවයි. අල්වාරෝ යෝජනා කරන්නේ ගුණධර්ම නැඹුරු ප්‍රවේශයක් වන අතර, ගැටලුවේ අවදානයට ලක් නොවුණ තැන් එහිදී හමුවන බව ඔහුගේ මතයයි
රසායනාගාරයෙන් වැඩුණු මස් නිෂ්පාදනය කිරීමට ඇති මුරණ්ඩුකම අශෝභන චේතනාවන්ගෙන් පැන නගින බවට වන යෝජනාව වැනි, එනම්, "මිනිසාගේ සමෘද්ධිමත් වීමේදී, ආහාරයේ කාර්යභාරය වරදවා වටහා ගැනීම"
රසායනාගාර මස් සඳහා ප්‍රමිති මට්ටමක් නිර්මාණය කිරීම සඳහා ඇතැම් රජයන් විසින් ස්වාධීන විමසීම් ආරම්භ කළ හැකිය
මෙම නවතම ආහාර නිෂ්පාදනයට අනුවර්තන වීමට රසායනාගාර මස් නිෂ්පාදන නිසි ලෙස නිර්මාණය කිරීම පිළිබඳ නීති හා රෙගුලාසි නවීකරණය කළ යුතුයි
"ජනතාවගේ යහපත" සඳහා රසායනාගාර මස් නිෂ්පාදනය අවහිර කිරීමට සමහර සමාජයන් තීරණය කළ හැකිය, ඇතැම් රටවල එහි නීත්‍යානුකූලභාවය සැක සහිත කාරණයක් බවට පත් කරයි
රසායනාගාර මස් සඳහා තාක්ෂණිකව නවීන නිෂ්පාදන ක්‍රම අවශ්‍ය වන අතර ප්‍රජාවන්ට ආහාර ස්වයංපෝෂිතව නිෂ්පාදනය කිරීම දුෂ්කර වන අතර ගෝලීය ආහාර සංස්ථා මත යැපීම වැඩි කළ හැකිය
නියාමනය 
රසායනාගාර මස් වඩා පිරිවැය කාර්යක්ෂම වූ පසු, මෙම නිෂ්පාදනවල ආරක්ෂාව සහ ප්‍රමිතිකරණය නියාමනය කරන්නේ කවුරුන්ද යන්න තීරණය කිරීම අවශ්‍ය වේ
විකිණීමට පෙර යුරෝපීය සංගමය සහ කැනඩාව අනුමත කළ ආහාර අයදුම්පත් ඉල්ලයි
මීට අමතරව, යුරෝපා සංගමයේ නම් රසායනාගාර මස් නිෂ්පාදනය සහ නිෂ්පාදන 2018 ජනවාරි 1දා සිට බලපැවැත්වෙන අනුමත සමාගම් යෙදුමකින් ආරක්ෂාව සනාථ කළ යුතු බවයි.  

එක්සත් ජනපදය තුළ, FDA (Food and Drug Administration) සහ USDA (United States Department of Agriculture) ඒකාබද්ධව රසායනාගාර මස් නියාමනය කිරීමට එකඟ වී ඇත
ගිවිසුම යටතේ, FDA විසින් සෛල එකතුකිරීම, සෛල බැංකු සහ වර්ධනය සහ අවකලනය අධීක්ෂණය කරන අතර, USDA සෛල වලින් මිනිසුන් වෙනුවෙන් කළ නිෂ්පාදනයවල, නිෂ්පාදනය හා ලේබල් කිරීම අධීක්ෂණය කරයි
ආගමික සලකා බැලීම් 
රසායනාගාර මස්, කොෂර්ද (kosher- යුදෙව් ආහාර නීතිවලට අනුව පරිභෝජනය කළ හැකි ආහාර) යන්න පිළිබඳව යුදෙව් රබ්බිවාදී (rabbinical) බලධාරීන් එකඟ නොවෙයි
කෙසේවෙතත් බොහෝ රබ්බිවරුන් එකඟ වන්නේ කොෂර් සතෙකුගෙන් මුල් සෛල ලබාගත්තේ නම් මේවාද කොෂර්වනු ඇති බවයි. සමහරුන් සිතන්නේ ඌරන් වැනි කොෂර් නොවන සතුන්ගෙන් මෙන්ම සජීවී සතුන්ගෙන් වුවද එය කොෂර් වනු ඇති බවයි. සමහරුන් ඊට එකඟ නොවෙයි
ඉදිරි වසරවලදී රසායනාගාර මස් විශාල පරිමාණයේ නිෂ්පාදනයක් ලෙස වර්ධනය වීමත් සමඟ ඉස්ලාමීය ඇදහිල්ලේ ශක්‍යතාවන් පිළිබඳ උත්සුකයන් වඩ වඩාත් වැදගත් වෙමින් පවතියි
කැලිෆෝනියාවේ The Islamic Institute of Orange County, කලලරූපී ප්‍රාථමික සෛලවලින් වගා කළ මස් පරිභෝජනයට ප්‍රතිචාර දක්වා ඇත්තේ "මේ ආකාරයේ වගා කළ මස් අනුභව කිරීමට කිසිදු විරෝධයක් නොපෙනේ" ලෙසයි
ඊට අමතරව, International Islamic Fiqh Academyහි Abdul Qahir Qamar උපුටා දක්වමින්, රසායනාගාර මස් "සජීවී සතුන්ගේ මස් ලෙස නොසැළකෙන නමුත් වගා කළ මස් වනු ඇත" ලෙස කියා සිටියේය
ඌරන්, බල්ලන් සහ වෙනත් හලාල් තහනම් සතුන්ගෙන් ලබාගත් සෛල හැරුණු විට මස් ශාකමය ලෙස සළකනු ලබන අතර "යෝගට් හා පැසුණු අච්චාරුවලට සමාන" බව ඔහු පවසයි
රසායනාගාර මස්, හින්දූන් පරිභෝජනය කිරීම සම්බන්ධයෙන් ඉන්දියාවේ විවාදයේදී ස්ටෙක් (steak) සහ බර්ගර් ප්‍රධාන වශයෙන් බැහැර කරයි
හින්දු මහා සභාවේ සභාපති චන්ද්‍ර කෞෂික් වාර්තා කරන්නේ "එය කිසිදු ආකාරයකින් වෙළඳපොළක වෙළඳාම් කිරීම හෝ වාණිජමය කටයුත්තක් සඳහා භාවිතා කිරීම පිළිගන්නේ නැත" ලෙසයි
ආර්ථීක 
රසායනාගාර මස් නිෂ්පාදනය දැනට මිළ අධික කර්තව්‍යයකි
2008දී එම හරක් මස් 250gක් ඩොලර් මිලියනයක් පමණ විය
මහා පරිමාණ නිෂ්පාදනයකට මාරුවීමට සැළකිය යුතු ආයෝජනයක් අවශ්‍ය වේ
කෙසේවෙතත් In Vitro Meat Consortium විසින් ඇස්තමේන්තු කර ඇත්තේ වර්තමාන තාක්ෂණය වැඩිදියුණු වීමත් සමඟ මේවායේ මිළ සැළකිය යුතු ලෙස අඩු කළ හැකි බවයි. ඔවුන් ඇස්තමේන්තු කර ඇත්තේ 3500/tonne (2008 මාර්තු මාසයේදී $5424/tonne) ට එය නිෂ්පාදනය කළ හැකි බවයි. එය සාම්ප්‍රදායික නොවන යුරෝපීය කුකුළු මස් නිෂ්පාදනයේ වියදම මෙන් දෙගුණයක් පමණ වේ
2015 මාර්තු මාසයේදී ඕස්ට්‍රේලියාවේ ABC සමඟ සම්මුඛ සාකච්ඡාවකට එක්වෙමින් Mark Post කියා සිටියේ තම කණ්ඩායමේ බර්ගර්වල මුල් ආන්තික පිරිවැය ඩොලර් 250,000, දැන් ඩොලර් 8ක් බවයි. තාක්ෂණික දියුණුව මඟින්, නිෂ්පාදනය, සාම්ප්‍රදායිකව ලබාගත් හරක් මස් සමඟ පිරිවැය-තරඟකාරීවීමට වසර 10ක් තුළ ඉඩ සලසන බව පවසයි
2016දී ආහාර තාක්ෂණ සමාගමක් වන Memphis Meats සඳහා රසායනාගාර හරක් මස් සඳහා වැයවූ මුදල රාත්තලකට ඩොලර් 18000 විය
2017 ජූනි මස වන විට ඔවුන්ගේ නිෂ්පාදන පිරිවැය රාත්තලකට ඩොලර් 2400ක් විය
2018 පෙබරවාරි මාසයේදී එය රාත්තලකට ඩොලර් 1700ක් විය
පාරිභෝගික පිළිගැනීම 
රසායනාගාර මස් ඉදිරි වර්ෂවලදී ගෝලීය පරිමාණෙන් මහජනතාවට නිරාවරණය වනු ඇති අතර එමනිසා නිෂ්පාදනය සම්බන්ධයෙන් පාරිභෝගික පිළිගැනීම වැදගත් වේ
මේවා වෙළඳපොළට ඒම පාරිභෝගිකයන් පිළිගන්නේ කෙසේද යන්න පිළිබඳව පර්යේෂණ සිදුවෙමින් පවතියි
චීනය, ඉන්දියාව සහ ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදය තුළ රසායනාගාර මස්වලට ඇති පිළිගැනීම පිළිබඳව කරන ලද පර්යේෂණයකදී හෙළි වූයේ, ලොව පුරා ජනාකීර්ණම රටවල් තුනෙහි පිරිසිදු මස්වලට ඇති පිළිගැනිම ඉහළ බවයි.  

මේවායේ පාරිභෝගික පිළිගැනීමට හේතු විය හැකි සාධක කිහිපයක් හඳුනාගෙන ඇත
සෞඛ්‍ය, ආරක්ෂාව, පෝෂණ ලක්ෂණ, තිරසාර බව, රසය සහ අඩු මිළ යන සියල්ලක්ම වැදගත් සාධක වේ
එක් අධ්‍යයනයකින් හෙළිවූයේ රසායනාගාර මස් පැහැදිලි කිරීම සඳහා ඉහළ තාක්ෂණික භාෂාවක් පැහැදිලි කිරීම, මේ කෙරේ සෘණ මහජන ආකල්පයක් ඇතිවීමට හේතු වූ බවයි. ඒ හා සමානවම, නිෂ්පාදන ක්‍රියාවලිය වෙනුවට අවසාන නිෂ්පාදනය පැහැදිලි කිරීමද පිළිගැනීම වැඩිකරගත හැකි ක්‍රමයක් ලෙස යෝජනා කෙරේ
මහලු ජනගහනයෙන් රසායනාගාර මස් පිළිගන්නේ අඩු ප්‍රතිශතයක් බව හෙළි වී ඇත
හරිත ආහාර ආහාරයට ගැනීමේ හැසිරීම, අධ්‍යාපන තත්වය සහ ආහාර ව්‍යාපාරය මෙම ජනගහනය සඳහා වඩාත් වැදගත් සාධක ලෙස දක්වා ඇත
ප්‍රමිතිගත විස්තර භාවිතා කිරීම මඟින් රසායනාගාර මස්, පාරිභෝගිකයා පිළිගැනීමේ ආකාරය පිළිබඳ අනාගත පර්යේෂණ වැඩිදියුණු කරනු ඇත
සමාන ජනගහන සමීක්ෂණවලට ලක්කර තිබියදීත් වර්තමානයේ වෙනස් අනුපාතයන් ඇතැම්විට දක්නට ලැබේ
රසායනාගාර මස් පිළිබඳ පාරිභෝගික පිළිගැනීමේ අධ්‍යයනයන් සඳහා වඩාත් සැසඳිය හැකි පර්යේඅනාගත ඉලක්කයක් ලෙස සැළකේ.  

ලෝක ව්‍යාප්ත වෙළඳපොළවලට සංස්කෘතික මස් ලැබෙන්නේ කෙසේද යන්න දැනට නොදනී
වර්තමානයේ පාරිභෝගික පිළිගැනීම තීරණය කිරීමට සහ මෙම අගය වැඩි දියුණු කිරීමේ ක්‍රම හඳුනාගැනීමට විශාල අධ්‍යයන ප්‍රමාණයක් උත්සාහ කරයි
රසායනාගාර මස් සඳහා වාරිකයක් ගෙවීමට කැමැති පාරිභෝගිකයන් සිටින බව අධ්‍යයනයකින් හෙළි වී ඇතත්, නොදන්නා දේ සම්බන්ධයෙන් පිළිතුරු රහිතබවක් පවතියි
ප්‍රබන්ධ වල 
රසායනාගාර මස් විද්‍යා ප්‍රබන්ධවල බොහෝ විට දක්නට ලැබේ
මේ සම්බන්ධයෙන් මුල්ම සඳහන Kurd Lasswitzගේ Two Planets (1897) හි විය හැක
එහී කෘතිම මස් යනු අඟහරු ජීවීන් විසින් පෘථිවියට හඳුන්වා දුන් කෘතිම ආහාරවලින් එකකි
කෘතිම මස් ගැන සඳහන් කරන තවත් කැපී පෙනෙන පොත් අතර Ren Barjavelගේ "Ashes,Ashes" (1943)
Frederick Pohl සහ C
Kornbluthගේ "The Space Merchants" (1952)
Douglas Adamsගේ "The Restaurant at the End of the Universe" (1980)
Jacques Lob සහ Jean-Marc Rochetteගේ "Le Transperceneige (Snowpiercer)" (1982)
William Gibsonගේ "Neuromancer" (1984)
Margaret Atwoodගේ "Oryx and Crake" (2003)
Jeffrey Thomasගේ "Deadstock" (2007)
Charles Strossගේ "Accelerando" (2005)
Rudy Ruckerගේ "Ware Tetralogy"
Veronica Rothගේ "Divergent" (2011)
සහ Lois McMaster Bujoldගේ "Vorkosigan Saga" (1986-2018) වේ
[ උපුටා දැක්වීම අවශ්‍යයි ]
Giulio Questiගේ 1968 ටෙලි නාට්‍ය "La Morte Ha Fatto I'uovo (Death Laid An Egg)" සහ Claude Zidiගේ 1976 හාස්‍ය ටෙලිනාට්‍යය "L'aile Ou La Cruisse (The Wing or Thigh)" හි කෘතිම මස් සඳහන් වේ
David Lynchගේ 1977 සර්රියල්වාදී (surrealist) "Eraserhead"හිද "මිනිසා සැදූ" කුකුළන් දක්නට ලැබේ
ඉතා මෑතකදී, එය "Antiviral" (2012) චිත්‍රපටයේ කේන්ද්‍රීය තේමාව ලෙසද කැපී පෙනුනි
[ උපුටා දැක්වීම අවශ්‍යයි ]
"Star Trek" කතාමාලාවේ හමුවන "The Starship Enterprise" විසින් කාර්යමණ්ඩලයට කෘතීම හෝ වගා කළ මස් ආහාර ප්‍රභවයක් ලෙස සපයනු දක්නට ලැබේ
[ උපුටා දැක්වීම අවශ්‍යයි ]
ABCහි "Better Off Ted"හි (2009-2010), "Heroes" කොටසේ ෆිල් (Jonathan Slavin) සහ ලෙම් (Malcolm Barrett) ගවමස් වගා කිරීමට උත්සාහ කරනු දැකිය හැකිය
[ උපුටා දැක්වීම අවශ්‍යයි ]
"Project Eden" නම් වීඩියෝ ගේමයේ ක්‍රීඩක චරිත විසින් Real Meat නම් මස් වගා කරනු ලබන සමාගමක් විමර්ශනය කරයි
[ උපුටා දැක්වීම අවශ්‍යයි ]
"GalaxyQuest" චිත්‍රපටයේ රාත්‍රී භෝජන සංග්‍රහය අතරතුර, ටිම් ඇලන්ගේ චරිතය, ඔහුගේ ස්ටෙයික් "නියම අයෝවා හරක් මස්" සේ රසවත් යැයි පවසයි
[ උපුටා දැක්වීම අවශ්‍යයි ]
"The Expanse"හි සැබෑ මස් ආනයනය කිරීමේ අධික පිරිවැය හේතුවෙන් පෘථිවියෙන් පිටත පිහිටි අභ්‍යාවකාශ නැව්/මධ්‍යස්ථානවල ජීවත්වන ජනතාව පෝෂණය කිරීම සඳහා "vat-grown" මස් නිෂ්පාදනය කෙරේ
[ උපුටා දැක්වීම අවශ්‍යයි ]

ජනප්‍රිය සංස්කෘතිය තුළ 
රසායනාගාරවල වගා කළ මස් 2009 මාර්තු 17වන දින Colbert Reportහි කථාංගයක් විය
2014 පෙබරවාරියේදී, Bitelabs නම් ජෛව තාක්ෂණික පණගැන්වුමක් ලෙස ප්‍රසිද්ධ චරිතවල පටක සාම්පල වලින් සාදන ලද මස් වලින් artisanal salami සාදා මහජන සහයෝගය ජනනය කිරීමේ ව්‍යාපාරයක් දියත් කළේය
මෙම ව්‍යාපාරය twitterහි ජනප්‍රිය වූ අතර වෙබ් අඩවියේ පරිශීලකයන් ප්‍රසිද්ධ චරිතවලට පේශී සෛල පරිත්‍යාග කරන ලෙස ඉල්ලා පණිවිඩ යැවීය
මෙයට මාධ්‍ය ප්‍රතික්‍රියා දැක්වූයේ ප්‍රසිද්ධ චරිත යන සංස්කෘතිය හා පණගැන්වුම් සංස්කෘතිය හාස්‍යට ලක්කිරීමක්, එසේත් නැත්නම් ජෛව විද්‍යාත්මක අවශ්‍යතා පිළිබඳ සාකච්ඡා කිරීම හාස්‍යට ලක් කිරීමක් ලෙසයි
සර්ජි බ්‍රින්ගේ බර්ගරයේ සාර්ථකත්වයෙන් ඔවුන් උනන්දු වූ බව BiteLabs පැවසූවත්, සමාගම සැබෑ ව්‍යාපාරයකට වඩා විවේචනාත්මක නිර්මාණ සඳහා උදාහරණයක් ලෙස සළකනු ලැබේ
[ උපුටා දැක්වීම අවශ්‍යයි ]
2016 අගභාගයේදී, CBSහි "Elementary"හි "How The Sausage is Made" කොටසට රසායනාගාර මස් සම්බන්ධ විය
[ උපුටා දැක්වීම අවශ්‍යයි ]

මෙයද බලන්න 

 BioArt 
 සෛලීය කෘෂිකාර්මික සමාජය 
 කර්මාන්තශාලා ගොවිතැන් කටයුතු 
 ආහාර එදිරිව පෝෂණය 
 සංස්කෘතික සම් 
 මස් ආදේශක ලැයිස්තුව 
 ක්වෝන් (ආහාර නිෂ්පාදන) 
 සම්පත් විසන්ධි කිරීම 
 සෛලීය කෘෂිකර්මාන්තයේ කාල නියමය 
 පටක සංස්කෘතිය 
 ටයිසන් ෆුඩ්ස්

යොමුව 

Meat
1)Introduction
 *Kernel
 *Shell
 *How To Use Shell

2)Shell History
 *Repeating the last command
 *Repeating the other command
 *History

3)Process
 *Why process required
 *Linux command related with process

4)Shell Expansion
 *Commands and arguments
 *Control operators
 *Shell variables
 *Shell embedding and options
 *File globbing

5)Shell Scripting
 *Shell initialization files
 *Utility shell scripts
 *General scripting
 *Script automation

6)Programming Command
 *Decision making in shell script
 *Loop in shell script
 *Local and global shell variable
 *More example of shell script
වනජීවී වෙළඳාම යනු ගෘහස්ථ නොවන සතුන්ගෙන් හෝ සාමාන්‍යයෙන් ඒවායේ ස්වාභාවික පරිසරයෙන් නිස්සාරණය කරන ලද හෝ පාලිත තත්වයන් යටතේ ඇති කරන ලද ශාක වලින් ලබාගත් නිෂ්පාදනවල වාණිජ්‍යයයි
ජීවමාන හෝ මියගිය පුද්ගලයින්, හම්, ඇටකටු හෝ මස් වැනි පටක හෝ වෙනත් නිෂ්පාදන වෙළඳාම් කිරීම ඊට සම්බන්ධ විය හැකිය
නීතිමය වනජීවී වෙළඳාම නියාමනය කරනු ලබන්නේ එක්සත් ජාතීන්ගේ වඳවීමේ තර්ජනයට ලක්ව ඇති වන සතුන් සහ ශාක විශේෂ පිළිබඳ ජාත්‍යන්තර වෙළඳාම පිළිබඳ සම්මුතිය (CITES) විසිනි
මේ වන විට පක්ෂ රටවල් 183 ක් ඇත
[1] නීතිවිරෝධී වනජීවී වෙළඳාම පුළුල්ව පවතින අතර මත්ද්‍රව්‍ය හා ආයුධ ප්‍රවාහනයට සාපේක්ෂව ප්‍රධාන නීති විරෝධී ආර්ථික ක්‍රියාකාරකම් වලින් එකකි
[2] වනජීවී වෙළඳාම බරපතල සංරක්ෂණ ගැටළුවක් වන අතර බොහෝ වනජීවී ජනගහනයේ ශක්‍යතාවයට අහිතකර ලෙස බලපාන අතර පෘෂ් b වංශී විශේෂවල පැවැත්මට ඇති ප්‍රධාන තර්ජනයකි
[3] නීතිවිරෝධී වනජීවී වෙළඳාම මතුවෙමින් පවතින වෛරස් ඇතුළු මිනිසුන් තුළ නව බෝවන රෝග ඇතිවීම හා පැතිරීම සමඟ සම්බන්ධ වී ඇත
[4] [5]

පාරිභාෂිතය 
වනජීවී භාවිතය යනු චාරිත්‍රානුකූල හෝ ආගමික භාවිතයන්, බුෂ්මීට් පරිභෝජනය සහ විවිධ වෙළඳාම් ඇතුළු වනජීවී නිෂ්පාදනවල සියලු භාවිතයන් සඳහා පොදු යෙදුමකි
වනජීවී භාවිතය සාමාන්යයෙන් සම්බන්ධ වී දඩයම් හෝ මසුන් ඇල්ලීෙම්
වනජීවී වෙළඳාම නෛතික හා නීති විරෝධී වෙළඳාමෙන් වෙන්කර හඳුනාගත හැකි අතර, දෙකටම දේශීය (දේශීය හෝ ජාතික) හෝ ජාත්‍යන්තර වෙළඳපොලවල් තිබිය හැකි නමුත් ඒවා බොහෝ විට එකිනෙකා සමඟ සම්බන්ධ විය හැකිය
ජාත්‍යන්තර වනජීවී වෙළඳාමේ අකාර්යක්ෂම ලෙස අධීක්ෂණය කිරීම 
වනජීවී වෙළඳ භාණ්ඩවල ජාත්‍යන්තර වෙළඳාමේ පරිමාව අතිමහත් වන අතර එය දිගටම ඉහළ යමින් පවතී
2012 සමගාමී පද්ධති රේගු සංඛ්‍යාලේඛන විශ්ලේෂණයකට අනුව, වනජීවී නිෂ්පාදන ගෝලීය වශයෙන් ආනයනය කිරීම ඇමරිකානු ඩොලර් බිලියන 187 ක් වන අතර එයින් ධීවර භාණ්ඩ ඩොලර් බිලියන 113 ක් විය
ඩොලර් බිලියන 71 කට පැලෑටි සහ වන නිෂ්පාදන
ධීවර නොවන සත්වයා සජීවී සතුන්, කොටස් සහ ව්‍යුත්පන්නයන් ඇතුළුව ඩොලර් බිලියන 3 කට
කෙසේ වෙතත්, වනජීවී වෙළඳ භාණ්ඩවල ගෝලීය වෙළඳාම අකාර්යක්ෂම ලෙස අධීක්‍ෂණය කර ඇති අතර එය ගණන් ගනු ලබන්නේ ලොව පුරා රේගුව විසින් භාවිතා කරනු ලබන එච්එස් කේත පද්ධතියේ අවහිරතා හේතුවෙනි
වනජීවී ජාත්‍යන්තර ආනයනයන්ගෙන් බහුතරයක් වාර්තා වී ඇත්තේ තවදුරටත් වර්ගීකරණ විස්තරයක් නොමැති ශාක හෝ සත්ව නිෂ්පාදන වැනි සාමාන්‍ය කාණ්ඩවල පමණි (මෙය ලෝහවල මූලද්‍රව්‍ය අනන්‍යතාවය සටහන් නොකර ආනයනය කිරීමට සමාන වේ
තඹ හෝ යකඩ)
ගෝලීය ශාක ආනයනයෙන් 50% කට ආසන්න ප්‍රමාණයක් සහ සත්ව නිෂ්පාදනවලින් 70% ක් සාමාන්‍ය කාණ්ඩ ලෙස ආනයනය කර ඇති බවට ඇස්තමේන්තු කර ඇත
වාර්තා
බොහෝ අධිකරණ බලයන් නීති විරෝධී වනජීවී ආනයනය සොයා ගැනීම සහ නඩු පැවරීම සඳහා ප්‍රකාශිත එච්එස් කේතය මත රඳා පවතී
එච්එස් කේතයේ නිශ්චිතතාවයේ lack නතාවය ගෝලීය වනජීවී වෙළඳාමේ effective ලදායී අධීක්ෂණය සහ සොයා ගැනීමේ හැකියාව වළක්වයි. ගෝලීය වනජීවී වෙළඳාම අධීක්ෂණය හා බලාත්මක කිරීම ශක්තිමත් කිරීම සඳහා එකඟතා පද්ධතිය ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීම සඳහා වැඩි වැඩියෙන් ඉල්ලීමක් පවතී
සැලකිලිමත් වීමට හේතු 
විවිධ වර්ගයේ වනජීවී වෙළඳාම හෝ භාවිතය (භාවිතය, දඩයම් කිරීම, උගුලට හසු කිරීම, එකතු කිරීම හෝ අධික ලෙස සූරාකෑම) වඳවීමේ තර්ජනයට ලක්ව ඇති ක්ෂීරපායින්ට ඇති දෙවන ප්‍රධාන තර්ජනය වන අතර එය කුරුල්ලන්, උභයජීවීන් සහ පාපැදි වලට ඇති පළමු තර්ජන දහය අතර වේ
වනජීවී වෙළඳාම දේශීය පරිසර පද්ධතියට තර්ජනයක් වන අතර අධික ලෙස මසුන් ඇල්ලීම, දූෂණය, කැණීම්, වන විනාශය සහ වෙනත් වාසස්ථාන විනාශ කිරීම් වැනි තර්ජනයන්ට මුහුණ දී සිටින අවස්ථාවක සියලු විශේෂයන් අමතර පීඩනයකට ලක් කරයි
[උපුටා දැක්වීම අවශ්‍යයි] ආහාර දාමයේ විශේෂ ඉණිමඟට ඉහළින් ඉහළට පහළින් ඇති විශේෂ බහුල නොවන බවට වග බලා ගන්න (එබැවින් ඔවුන්ට පහළින් සිටින අයගේ ජනගහනය පාලනය කිරීම)
ඉණිමඟට පහළින් සිටින සතුන් බොහෝ විට මාංශ භක්ෂක නොවන (නමුත් ඒ වෙනුවට ශාකභක්ෂක) වන අතර කලාපයක ශාක විශේෂ බහුල වීම පාලනය කරයි
පරිසර පද්ධතියෙන් ඉවත් කරනු ලබන විශේෂ විශාල ප්‍රමාණයක් නිසා, උදා
සමාන පාරිසරික ගැටලු ඇති වේ යැයි සිතිය නොහැකිය
අධික ලෙස මසුන් ඇල්ලීම, ජෙලිෆිෂ් අධික ලෙස ඇතිවීමට හේතු වේ
[ උපුටා දැක්වීම අවශ්‍යයි ]
එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය, ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය සහ ලෝක වනජීවී පදනම පවසන පරිදි, කොරොන වයිරස් රෝගය 2019 සොබාදහමේ විනාශයට සම්බන්ධ වේ, විශේෂයෙන් වන විනාශය, පොදුවේ වාසස්ථාන අහිමි වීම සහ වනජීවී වෙළඳාම
ජෛව විවිධත්වය පිළිබඳ එක්සත් ජාතීන්ගේ සම්මුතියේ ප්‍රධානියා මෙසේ පැවසීය
“සිකා, ඒඩ්ස්, සාර්ස් සහ ඉබෝලා වැනි රෝග වසර ගණනාවක් තිස්සේ මතුවී ඇති අතර ඒවා සියල්ලම සත්ව ජනගහනයෙන් බිහිවූයේ දැඩි පාරිසරික බලපෑම් යටතේ ය
”  

චීනයේ වනජීවී වෙළඳපොලවල් ද 2002 SARS පුපුරා යාම සහ COVID-19 වසංගතයට සම්බන්ධ වී තිබේ
වෙළඳපල පරිසරය සත්වෝද්‍යාන සම්භවයක් ඇති කිරීටක වෛරස් සඳහා ප්‍රශස්ත තත්වයන් සපයන අතර එමඟින් පුපුරා යාම දෙකම විකෘති වී පසුව මිනිසුන්ට ව්‍යාප්ත විය
[ උපුටා දැක්වීම අවශ්‍යයි ]

ප්‍රවාහනයේදී විශේෂවල පැවැත්මේ වේගය 
සමහර අවස්ථාවල
මැඩගස්කරයේ සිට me රන් විකිණීම වැනි ජීවීන් බෝට්ටුවකින් හෝ වාතය හරහා පාරිභෝගිකයින් වෙත ප්‍රවාහනය කරනු ලැබේ
මේවායේ පැවැත්මේ අනුපාතය අතිශයින් දුප්පත් ය (පැවැත්මේ අනුපාතය 1% ක් පමණි)
මෙය නිසැකවම සිදුවන්නේ නීති විරෝධී ස්වභාවය නිසා ය
වෙළෙන්දෝ me රන් සොයා ගත යුතු බවට අවදානමක් නොදක්වන අතර ඒවා සරල ලෙස නැව්ගත නොකරන්න
ඉතා අඩු පැවැත්මේ අනුපාතය හේතුවෙන්, එයින් අදහස් වන්නේ පාඩු පියවා ගැනීම සඳහා වඩා විශාල ජීවීන් ප්‍රමාණයක් (මේ අවස්ථාවේ දී කැමිලයන්) පරිසර පද්ධතියෙන් ඉවතට ගෙන යන බවයි.

ආදිවාසීන් සඳහා ප්‍රතිවිපාක 
බොහෝ අවස්ථාවන්හිදී, ගෝත්‍රිකයන් දඩයම් කිරීමෙන් වැටීමට ගොදුරු වී ඇත
නීතිවිරෝධී වනජීවී වෙළඳාමේ වැඩි ඉල්ලුමක් ඇති හෙයින්, වන සතුන් ආරක්ෂා කිරීම සඳහා ක්‍රියාත්මක කරන ලද ක්‍රියාමාර්ගවලට ගොදුරු වූවන් බොහෝ විට සෘජුවම ගොදුරු වේ
බොහෝ විට ආහාර සඳහා දඩයම් කිරීම මත යැපෙන ඔවුන් එසේ කිරීමෙන් වලක්වනු ලබන අතර සතුන් ආරක්ෂා කිරීම අරමුණු කරගත් සොබාදහමේ සංචිත නිර්මාණය කිරීමෙන් පසුව ඔවුන් නිතරම නීතිවිරෝධී ලෙස ඔවුන්ගේ ඉඩම්වලින් ඉවත් කරනු ලැබේ
ඉන්දියාව සම්බන්ධයෙන් ගත් කල, උදාහරණයක් ලෙස, ඔවුන්-කොටි විරෝධී මසුන් ඇල්ලීෙම් පියවර, එහි වැඩිම බරක් දැරීමට - ගෝත්රික ජනතාව බොහෝ විට සාවද්ය ලෙස විශේෂ පහත වැටීම දායක චෝදනා කර  20 වන සියවසේ දී කොටි ජනගහනය, කඩාවැටීමක් සඳහා ප්රධාන හේතුව වුවත් යුරෝපීය යටත් විජිතවාදීන් සහ ඉන්දියානු ප්‍රභූන් විසින් දඩයම් කිරීම හේතුවෙන්
ඇත්ත වශයෙන්ම, ජනප්‍රිය විශ්වාසයන්ට පටහැනිව, ඔවුන් සත්ව ජනගහනය ඵලදායී ලෙස නියාමනය හා කළමනාකරණය කරන බවට ප්‍රබල සාක්ෂි තිබේ
නීති විරෝධී වනජීවී වෙළඳාම 

වසරකට ඩොලර් බිලියන 10 ත් 20 ත් අතර නීතිවිරෝධී වනජීවී වෙළඳාමේ ප්‍රමාණය ඉන්ටර්පෝල් විසින් ඇස්තමේන්තු කර ඇත
වෙළඳාම ගෝලීය එකක් වන අතර සෑම මහද්වීපයකටම මාර්ග පුළුල් වන අතර සංරක්‍ෂකයින් පවසන්නේ අග්නිදිග ආසියාවේ ගැටලුව වඩාත් උග්‍ර බවයි. එහිදී, චීනයේ, එක්සත් ජනපදයේ සහ යුරෝපා සංගමයේ ප්‍රධාන වෙළඳපොළවල් සමඟ වෙළඳ සම්බන්ධතා
ලිහිල් නීතිය බලාත්මක කිරීම
දුර්වල දේශ සීමා පාලනය
ඉහළ ලාභය සහ අඩු අවදානම පිළිබඳ සංජානනය මහා පරිමාණ වාණිජ වනජීවී ජාවාරමට දායක වේ
ආසියාන් වනජීවී බලාත්මක කිරීමේ ජාලය (ආසියාන්-වෙන්න්) ආසියාන් වනජීවී බලාත්මක කිරීමේ ජාලය, එක්සත් ජනපදයේ ජාත්‍යන්තර සංවර්ධනය සඳහා වූ ඒජන්සියේ සහ බාහිර අරමුදල් සම්පාදකයින්ගේ සහාය ඇතිව කලාපයේ නීති විරෝධී වනජීවී වෙළඳ ජාලයන්ට එක් ප්‍රතිචාරයකි
ආසියාව 
වනජීවී වෙළඳාමේ කැපී පෙනෙන වෙළඳ කේන්ද්‍රයන් වන්නේ බැංකොක්හි සුවර්ණභූමි ගුවන්තොටුපළ වන අතර එය ජාවාරම්කරුවන්ට යුරෝපය, මැදපෙරදිග, උතුරු ඇමරිකාව සහ අප්‍රිකාව වෙත සෘජු ජෙට් සේවාවක් සපයයි
බැංකොක් හි චතුචක් සති අන්ත වෙළඳපොල නීතිවිරෝධී වනජීවී වෙළඳාමේ ප්‍රසිද්ධ මධ්‍යස්ථානයක් වන අතර කටුස්සන්, ප්‍රයිමේට් සහ වඳවීමේ තර්ජනයට ලක්ව ඇති අනෙකුත් විශේෂ විකිණීම පුළුල් ලෙස ලේඛනගත කර ඇත
අග්නිදිග ආසියාවට සම්බන්ධ වන වෙළඳ මාර්ග මැඩගස්කරය එක්සත් ජනපදයට සම්බන්ධ කරයි (කැස්බෑවන්, දෙහි ගෙඩි සහ වෙනත් ප්‍රයිමේට් විකිණීම සඳහා), කාම්බෝජය ජපානයට ( මන්දගාමී ලොරි සුරතල් සතුන් ලෙස විකිණීම සඳහා) සහ බොහෝ විශේෂ චීනයට විකිණීම
වෙළඳාම මැඩපැවැත්වීම සඳහා නිර්මාණය කර ඇති ජාත්‍යන්තර සහ දේශීය නීති තිබියදීත්, සජීවී සතුන් සහ සත්ව කොටස් - බොහෝ විට වඳවීමේ තර්ජනයට ලක්ව ඇති හෝ තර්ජනයට ලක් වූ විශේෂ - ආසියාව පුරා එළිමහන් වෙළඳපොලවල විකුණනු ලැබේ
වෙළඳාමට සම්බන්ධ සතුන් අවසන් වන්නේ කුසලාන ලෙස හෝ විශේෂිත අවන්හල්වල ය
සමහරක් සාම්ප්‍රදායික චීන වෛද්‍ය විද්‍යාවේ (TCM) භාවිතා වේ
නම තිබියදීත්, ටීසීඑම් හි මූලද්‍රව්‍ය චීන හා චීන නොවන ප්‍රජාවන් අතර නැගෙනහිර හා අග්නිදිග ආසියාව පුරා බහුලව භාවිතා වේ
වෙළඳාමට විදේශීය සුරතල් සතුන් සඳහා ඇති ඉල්ලුම, විශේෂයෙන් කුරුල්ලන්,  සහ මස් සඳහා වන සතුන් පරිභෝජනය කිරීම ද ඇතුළත් ය
මිරිදිය ඉබ්බන් සහ කැස්බෑවන්, සර්පයන්, පැන්ගෝලින් සහ මොනිටර් කටුස්සන් විශාල ප්‍රමාණයක් ආසියාවේ මස් ලෙස පරිභෝජනය කරනු ලැබේ
විශේෂ අවන්හල්වල වනජීවීන් රසැති කෑම ලෙස දක්වයි. 

විදේශීය සුරතල් වෙළඳාමට අදාළව, නීතිවිරෝධී වනජීවී වෙළඳාමට සම්බන්ධ අභයභූමිවල වහල්භාවයේ සිටින වන සතුන් රඳවා තබා ගනී
රහසිගතව කොටින් හුවමාරු කර ගැනීමේ චෝදනාව මත තායිලන්තයේ කොටි පන්සල 2016 දී වසා දමන ලදී
අප්‍රිකාව 
බොහෝ අප්‍රිකානු විශේෂ වෙළඳාම් කරනු ලබන්නේ ආරම්භක රට තුළ සහ ජාත්‍යන්තරව ය
අප්‍රිකානු අලි ඇතුන්, පැන්ගෝලින්, රයිනෝසරස්, දිවියන් සහ සිංහයන් ඇතුළු අප්‍රිකානු මහාද්වීපයට ආවේණික වූ බහුලව වෙළඳාම් කරන විශේෂ අතර චරිස්මැටික් මෙගා සත්ත්ව විශේෂ වේ
උකුස්සන් වැනි අනෙකුත් සතුන් දේශීය හා ජාත්‍යන්තර වශයෙන් වෙළඳාමේ කාර්යභාරයක් ඉටු කරයි
උතුරු බොට්ස්වානා හි සොයාගත් අලි මළකඳන් සංඛ්‍යාව 2014 - 2018 වර්ෂවලදී දළ වශයෙන් 6 ගුණයකින් වැඩි වූ අතර 2019 මැයි මාසයේදී රට අලි දඩයම් කිරීම නීතිගත කළේය
ඒ අතරම, අලි ඇතුන් මිනිසුන්ට අනතුරක් විය හැකි අද්භූත රෝගයකින් මිය යාමට පටන් ගත්තේය
මොරොක්කෝව ස්පා
් with ය සමඟ ඇති දේශසීමා හේතුවෙන් අප්‍රිකාවේ සිට යුරෝපයට සංක්‍රමණය වන වන සතුන් සඳහා සංක්‍රමණික රටක් ලෙස හඳුනාගෙන තිබේ
වනජීවී ඡායාරූප මුක්කු ලෙස, සැරසිලි සඳහා විකුණනු ලැබේ, ෂධීය භාවිතයන් සඳහා භාවිතා කරයි, සුරතල් සතුන් ලෙස විකුණනු ලැබේ
උරගයින් විශාල සංඛ්‍යාවක් වෙළඳපොලේ විකුණනු ලැබේ, විශේෂයෙන් ඉබ්බන්
දිවියන් බොහෝ දුරට මොරොක්කෝවෙන් මුලිනුපුටා දමා ඇතත්, ඔවුන්ගේ හම් නිතිපතා විවෘතව ඖෂධීය නිෂ්පාදන හෝ වෙළඳපොලේ සැරසිලි ලෙස විකුණනු දැකිය හැකිය
දකුණු ඇමරිකාව 
අග්නිදිග ආසියාවේ වෙළඳාම් කරන සතුන්ගේ පරිමාව වැඩි වුවද ලතින් ඇමරිකාවේ සත්ව වෙළඳාම පුළුල් ලෙස ව්‍යාප්ත වී ඇත
ඉක්විටෝස් සහ මනවුස් හි එළිමහන් ඇමසන් වෙළඳපොලවල, විවිධාකාර වැසි වනාන්තර සතුන් මස් ලෙස විවෘතව විකුණනු ලැබේ, එනම් ඇගුටිස්, පෙකරි, කැස්බෑවන්, කැස්බෑ බිත්තර, ඇවිදින කැට්ෆිෂ් යනාදිය
මීට අමතරව, බොහෝ විශේෂ සුරතල් සතුන් ලෙස විකුණනු ලැබේ
ගිරවුන් හා වඳුරන් ඇමේසන් දිගේ ගම්වැසියන් සුරතල් සතුන් ලෙස තබා ගැනීම සාමාන්‍ය දෙයකි
නමුත් විවෘත වෙළඳපොලවල මෙම "සහකාර" සතුන් විකිණීම බහුලව සිදු වේ
තමරින්, මාමොසෙට්, මකුළු වඳුරන්, සාකි වඳුරන් යනාදිය අල්ලා ගැනීම සඳහා ඒවා විකිණීම සඳහා බොහෝ විට මවගේ ප්‍රයිමේටාව තම පැටලී සිටින දරුවා සමඟ ගසකින් වෙඩි තැබීම අවශ්‍ය වේ
තරුණයා වැටීමෙන් නොනැසී පැවතිය හැකිය
මානව ජනගහනය වැඩිවීමත් සමඟ, එවැනි භාවිතයන් තර්ජනයට ලක් වූ බොහෝ විශේෂයන්ගේ අනාගත අපේක්ෂාවන්ට බරපතල බලපෑමක් ඇති කරයි
එක්සත් ජනපදය ඇමසෝනියානු වැසි වනාන්තර සතුන් සඳහා ජනප්‍රිය ගමනාන්තයකි
නීතිවිරෝධී drugs ෂධ සේම ඒවා දේශසීමා හරහා හොර රහසේ ගෙන යනු ලැබේ - මෝටර් රථවල ටන්කවල, සූට්කේස්වල, වෙනත් දෙයක් ලෙස වෙස්වලා ගත් කූඩවල
වෙනිසියුලාවේ සත්ව විශේෂ 400 කට වැඩි ප්‍රමාණයක් යැපුම් දඩයම් කිරීම, දේශීය හා ජාත්‍යන්තර (නීති විරෝධී) වෙළඳාමට සම්බන්ධ වේ
මෙම ක්‍රියාකාරකම් විවිධ වෙළඳපලවල් විසින් මෙහෙයවනු ලබන නමුත් විවිධ විශේෂයන් ඉලක්ක කරගත්තද, බොහෝ කලාපවල අතිච්ඡාදනය විය හැකිය
මාර්ගගතව 
ගැඹුරු වෙබ් (මුරපද ආරක්ෂිත, සංකේතාත්මක) සහ අඳුරු වෙබ් (විශේෂ ද්වාර බ්‍රව්සර්) වෙළඳපල හරහා සහභාගිවන්නන්ට වනජීවී ඇතුළු නීති විරෝධී ද්‍රව්‍ය වෙළඳාම් කර ගනුදෙනු කළ හැකිය
කෙසේ වෙතත්, විවෘත හෝ මතුපිට වෙබයේ ඇති ප්‍රමාණයට සාපේක්ෂව ක්‍රියාකාරකම් ප්‍රමාණය තවමත් නොසැලකිලිමත් ය
සංරක්ෂණ ජීව විද්‍යාව විසින් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද ලිපියක වනජීවී වෙළඳාමට අදාළ සෙවුම් යන්ත්‍ර ප්‍රධාන වචන පරීක්‍ෂණයක දී සඳහන් කර ඇති පරිදි, “පෘෂ් web ීය වෙබයේ විවෘත හා වැඩිවන වෙළඳාමට සාපේක්ෂව අඳුරු වෙබ් අඩවියේ වනජීවී නීතිවිරෝධී වෙළඳාමට අදාළ මෙම නොසැලකිලිමත් ක්‍රියාකාරකම්
මතුපිට වෙබයේ නීති විරෝධී වනජීවී වෙළඳාමට එරෙහිව සාර්ථක ලෙස බලාත්මක කිරීමේ ඌනතාවක්  පෙන්නුම් කරයි
සත්ව සුභසාධනය සඳහා වූ ජාත්‍යන්තර අරමුදල (ඉෆාව්) විසින් 2018 දී කරන ලද අධ්‍යයනයකින් හෙළි වූයේ වඳවීමේ තර්ජනයට ලක්ව ඇති වන ජීවීන්ගේ අන්තර්ජාල අලෙවිය (වඳවීමේ තර්ජනයට ලක්ව ඇති විශේෂවල ජාත්‍යන්තර වෙළඳාම පිළිබඳ ගෝලීය සම්මුතියේ ලැයිස්තුවේ) යුරෝපය පුරා ව්‍යාප්ත වී ඇති බවයි. ඉදිරිපත් කරන ලද භාණ්ඩ වලින් සියයට 20 කට ආසන්න ප්‍රමාණයක් අයිවරි සතුය
නීති විරෝධී වනජීවී වෙළඳාම ආමන්ත්‍රණය කරන සංවිධාන 

 ASEAN Wildlife Enforcement Network
 International Fund for Animal Welfare
 International Union for Conservation of Nature (IUCN)
 Clark R
Bavin National Fish and Wildlife Forensic Laboratory
 Four Paws
 FREELAND Foundation
 South Asia Wildlife Enforcement Network (SAWEN)
 Species Survival Network
 TRAFFIC, the wildlife trade monitoring network
 Wildlife Alliance
 United for Wildlife
 United Nations Environment Programme
 World Wildlife Fund for Nature

නීතිමය වනජීවී වෙළඳාම 

වාණිජ වෙළඳාම, සුරතල් වෙළඳාම මෙන්ම සංරක්ෂණ උත්සාහයන් ඇතුළු හේතු ගණනාවක් නිසා වන ජීවීන්ගේ නීතිමය වෙළඳාම බොහෝ විශේෂයන් සඳහා සිදුවී ඇත
වනජීවී නීත්‍යානුකූල වෙළඳාමට බොහෝ උදාහරණ විශාල ජනගහනයක් හෝ පළිබෝධකයන්ගේ ප්‍රති result ලයක් ලෙස ඇති අතර, බොහෝ විශේෂයන්ට තර්ජනයක් වන නීති විරෝධී වෙළඳාම අවම කිරීම සඳහා නීතිමය වෙළඳාම භාවිතා කිරීමේ හැකියාව පවතී
විශේෂ වෙළඳාම නීතිගත කිරීමෙන් සතුන්ගේ අස්වැන්න නියාමනය කළ හැකි අතර අධික ලෙස අස්වැන්න නෙළා ගත හැකිය
ලොව පුරා සිටින බොහෝ පරිසරවේදීන්, විද්‍යාඤ්යින්  සහ සත්ව විද්‍යාඤ්යින්  යින් බොහෝ දුරට ආක්‍රමණශීලී හෝ හඳුන්වා දුන් විශේෂවල සුරතල් වෙළඳාම නීතිගත කිරීමට විරුද්ධ ය
ඔවුන් වනාන්තරයට මුදා හැරීම හිතාමතා හෝ වේවා, ආදිවාසී විශේෂ සමඟ තරඟ කළ හැකි අතර එය අනතුරට හේතු විය හැකිය
සාර්ථක වනජීවී වෙළඳාම සඳහා උදාහරණ

ඕස්ට්‍රේලියාව

කිඹුලන් 
ඕස්ට්‍රේලියාවේ කිඹුලන් වෙළඳාම බොහෝ දුරට සාර්ථක වී ඇත
ලවණ ජල කිඹුලන් ( කිඹුලන් පෝරෝසස් ) සහ මිරිදිය කිඹුලන් ( කිඹුලන් ජොන්ස්ටෝනි ) CITES පරිශිෂ් II ය II යටතේ ලැයිස්තුගත කර ඇත
මෙම කිඹුලන් වාණිජමය වශයෙන් අස්වනු නෙලීම සිදු කරනු ලබන්නේ උතුරු දේශසීමාව, ක්වීන්ස්ලන්තය සහ බටහිර ඕස්ට්‍රේලියාව යන රටවල ය
වන සතුන්ගෙන් අස්වනු නෙළීම මෙන්ම ඕස්ට්‍රේලියානු රජය විසින් නියම කරන ලද කෝටා මත පදනම්ව අනුමත වහල් අභිජනන වැඩසටහන් ද ඇතුළත් ය
කැන්ගරුවන් 
කැන්ගරු කර්මාන්තය කැන්ගරුස් දැනට ඕස්ට්‍රේලියාවේ වාණිජ වෙළඳාම 

සහ අපනයනය සඳහා නීත්‍යානුකූලව අස්වනු නෙලනු ලැබේ
වෙළඳාමට

ඇතුළත් විශේෂ ගණනාවක් ඇත
රතු කැන්ගරු (Macropus rufus)  
 නැගෙනහිර අළු කැන්ගරු (M
giganteus) 
 බටහිර අළු කැන්ගරු (M
fuliginosus) 
 පොදු වොලරූ  (M
robustus)  

නෛතික වෙළඳාම සඳහා කැන්ගරු අස්වනු නෙලීම ජාතික උද්‍යානවල සිදු නොවන අතර එය තීරණය කරනු ලබන්නේ ප්‍රාන්ත රජයේ දෙපාර්තමේන්තු විසින් නියම කරන ලද කෝටා මගිනි
ක්‍රියාකාරී කැන්ගරු කළමනාකරණය කැන්ගරු මස්, සැඟවුණු සහ වෙනත් නිෂ්පාදන වෙළඳාමේ වාණිජමය වටිනාකමක් ලබා ඇත
උතුරු ඇමරිකාව

අලිගාටර් 
කළමනාකරණ වැඩසටහනක කොටසක් ලෙස අලිගාටර්ස් ෆ්ලොරිඩාවේ සහ අනෙකුත් ඇමරිකානු ප්‍රාන්තවල වාණිජමය වශයෙන් වෙළඳාම් කර ඇත
නෛතික වෙළඳාම සහ කෝටා භාවිතය මගින් විශේෂයක් කළමනාකරණය කිරීමට මෙන්ම වැඩි පාරිසරික ප්‍රතිලාභ සහිත වාසස්ථාන පවත්වා ගැනීම සඳහා ආර්ථික දිරිගැන්වීම් ද ලබා දී ඇත
වඳවීමේ තර්ජනයට ලක්ව ඇති විශේෂ සඳහා වෙළඳාම නීතිගත කිරීම 
CITES පක්ෂවල 15 වන සමුළුව 2010 මාර්තු මාසයේදී කටාර්හි දෝහා හිදී පැවැත්විණි
වඳවීමේ තර්ජනයට ලක්ව ඇති විශේෂයන්ගේ ජාත්‍යන්තර වෙළඳාම පිළිබඳ සම්මුතිය ( CITES ) යටතේ, පරිශිෂ් I ය I යටතේ ලැයිස්තුගත කර ඇති විශේෂයන් වඳවීමේ තර්ජනයට ලක්ව ඇති අතර, වල් අල්ලන ලද නිදර්ශකවල වාණිජ වෙළඳාම හෝ ඒවායින් ලබාගත් නිෂ්පාදන තහනම් කර ඇත
සුවිශේෂී අවස්ථාවන්හිදී හැර, වඳවීමේ තර්ජනයට ලක්ව ඇති සියලුම විශේෂයන්ට මෙම නියමය අදාළ වේ
පරිශිෂ් II ය II සහ III යටතේ ලැයිස්තුගත කර ඇති වඳවීමේ තර්ජනයට ලක්ව ඇති විශේෂවල වාණිජ වෙළඳාම තහනම් කර ඇතත්, වෙළඳාම සඳහා වන සතුන් විශේෂ තිරසාර ලෙස අස්වැන්න නෙළා නොගන්නා බව පෙන්වීමට පාර්ශවයන් හානිකර නොවන සොයාගැනීම් ලබා දිය යුතුය
වාණිජමය අරමුණු සඳහා වහල්භාවයේ බෝ කරන ලද උපග්‍රන්ථ I විශේෂවල උපග්‍රන්ථය II ලෙස සලකනු ලැබේ
මෙයට නිදසුනක් වන්නේ අල්ලා ගත් අභිජනන ලුණු වතුර කිඹුලන් වන අතර සමහර වන සතුන් උපග්‍රන්ථයේ I සහ තවත් අය පරිශිෂ් II ය II හි ලැයිස්තුගත කර ඇත
වනජීවී වෙළඳාමේ සුභසාධනය 
බොහෝ සතුන් විකිණීම සඳහා මාස ගණනක් වෙළඳපොලේ තබා ඇත
වෙළඳාමේ සතුන්ගේ සුභසාධනය විශ්වීය වශයෙන් පාහේ දුර්වල මට්ටමක පවතින අතර සතුන්ගෙන් බහුතරයක් වේදනාව, කුසගින්න, පීඩාව, අසහනය සහ සාමාන්‍ය හැසිරීම ප්‍රකාශ කිරීමට ඇති අවස්ථා වලින් මූලික නිදහස පවා ලබා ගැනීමට අපොහොසත් වී ඇත
මෙයද බලන්න 

 පාරිසරික අපරාධ 
 පරිසර හිතකාමී 
 අයිවරි වෙළඳාම 
 දඩයම් කිරීම 
 වනජීවී ජාවාරම 
 වනජීවී ගොවිතැන 
 අප්‍රිකානු වල්චර් වෙළඳාම 
 පැන්ගෝලින් වෙළඳාම 
 වඳවීමේ තර්ජනයට ලක් වූ විශේෂ 

 Nellemann, Christian
The Environmental Crime Crisis
Threats to Sustainable Development From Illegal Exploitation and Trade in Wildlife and Forest Resources
Nairobi, Kenya
Arendal, Norway
GRID-Arendal
ISBN 978-82-7701-132-5.
 Roe, Dilys (2002)
Making a Killing Or Making a Living
Wildlife Trade, Trade Controls, and Rural Livelihoods
International Institute for Environment and Development
ISBN 978-1-84369-215-7.

 CITES 
 ට්‍රැෆික් - වනජීවී ශාක හා සතුන් වෙළඳාම ස්වභාව ධර්මය සංරක්ෂණයට තර්ජනයක් නොවන බව සහතික කිරීම සඳහා කැපවී සිටින ජාත්‍යන්තර රාජ්‍ය නොවන සංවිධානය 
 ආසියාන් වනජීවී බලාත්මක කිරීමේ ජාලය - වනජීවී නීතිය බලාත්මක කිරීමේ ජාලය 
 ෆ්‍රීලන්ඩ් පදනම - නීති විරෝධී වනජීවී වෙළඳාම අවසන් කිරීම, ස්වාභාවික වාසස්ථාන සංරක්ෂණය කිරීම සහ මානව හිමිකම් ආරක්ෂා කිරීම සඳහා කැපවී සිටින ජාත්‍යන්තර රාජ්‍ය නොවන සංවිධානය 
 වනජීවී සන්ධානය - වනජීවී ජාවාරම සහ සොබාදහමට එරෙහි වෙනත් අපරාධ සම්බන්ධයෙන් ජාත්‍යන්තර රාජ්‍ය නොවන සංවිධානයක් 
 පාරිසරික විමර්ශන ඒජන්සිය (EIA)  
 ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ EIA  
 විශේෂවල පැවැත්ම ජාලය - CITES ප්‍රවර්ධනය, වැඩිදියුණු කිරීම සහ දැඩි ලෙස ක්‍රියාත්මක කිරීම සඳහා කැපවී සිටින රාජ්‍ය නොවන සංවිධාන 80 කට අධික සංඛ්‍යාවක ජාත්‍යන්තර සන්ධානය 
 අවදානම් සහිත වනජීවී - වියට්නාමයේ නීති විරෝධී වනජීවී වෙළඳාමට එරෙහිව සටන් කිරීම 
 වියට්නාමයේ වන ජීවීන් බේරා ගැනීම  
 අලි ක්‍රියාකාරී ලීගය (ඊඒඑල්) 
 දඩයම් නොකරන පුද්ගලයින්
ප්‍රජාවන් සහ අයිඩබ්ලිව්ටී ඉගෙනුම් වේදිකාව
හිපපොටේමස් , වල්රස් , නර්වාල් මැමත් සහ බොහෝ විට අප්‍රිකානු හා ආසියානු අලි ඇතුන්ගේ වාණිජමය හා නීතිවිරෝධී දළ වෙළෙඳාම , ඇත්දළ වෙළෙඳාම ලෙස හැඳින්වේ

අප්‍රිකාවේ සහ ආසියාවේ මිනිසුන් විසින් වසර සිය ගණනක් පුරා ඇත් දළ වෙළෙඳාම සිදුකර ඇති අතර එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස සීමාවක් හා තහනම් කිරීම් පැනවිණි
මුල් අවධියේ ඇත් දළ පියානෝ යතුරු හා වෙනත් අලංකාර භාණ්ඩ සෑදීම සඳහා භාවිතා කරන ලද්දේ එම දළ වල ඇති සුදු පැහැය හේතුවෙනි
නමුත් පසු කාලීනව ප්ලාස්ටික් වැනි ආදේශක හේතුවෙන් 1980 දී පමණ ඇත් දළ භාවිතය අත් හරින ලදි
අලි ඇත්දළ 

අලි ඇත් දත් සියවස් ගණනාවක් පුරා අප්‍රිකාවෙන් සහ ආසියාවෙන් ආනයනය කර ඇති අතර එහි අතීතය ක්‍රි
14 වන සියවස දක්වා දිව යයි
යටත්විජිතකරණ කාලය පුරාම ඇත් දළ අප්‍රිකාවෙන් ඉවත් කරන ලදි
බොහෝ වශයෙන් වහලුන් යොදවා මෙම දළ රැගෙන යාම සිදු කරනු ලැබූ අතර මෙම දළ පියානෝ යතුරු , බිලියඩ් බෝල සහ විදේශීය ධනය ප්‍රකාශ කිරීම සදහා භාවිතා කරන ලදි
19 වන සියවසේ දකුණු අප්‍රිකාවේ බොහෝ ප්‍රදේශවල සහ 20 වන සියවස අග වන විට බටහිර අප්‍රිකාවේ බොහෝ ප්‍රදේශවල ඇත් දළ වෙළඳාමේ උච්චතම අවස්ථාවේ දී, 20 වන සියවසට පෙර අප්‍රිකාවේ යටත් විජිත සමයේ දී ඇත් දළ ටොන් 800 ත් 1,000 ත් අතර ප්‍රමාණයක් යුරෝපයට පමණක් යවන ලදී
ලෝක යුද්ධ සහ ඉන් පසුව ඇති වූ ආර්ථික අවපාතයන් මෙම සුඛෝපභෝගී වෙළඳාමේ පසුබෑමකට හේතු වූ නමුත් 1970 දශකයේ මුල් භාගයේ දී සමෘද්ධිය වැඩිවීම යළිත් නැගිටීමක් පෙන්නුම් කළේය
දෙවන ලෝක සංග්‍රාමයෙන් පසුව පනවා ඇති විනිමය සීමාවන්ගෙන් නිදහස් වූ ජපානය අමු (වැඩ නොකළ) ඇත්දළ මිලදී ගැනීමට පටන් ගත්තේය
මෙය අප්‍රිකාවේ සහ ආසියාවේ වන අලි මත පීඩනය යෙදීමට පටන් ගත් අතර, මේ දෙකම ජපන් ජාතිකයින් විසින් හන්කෝස් හෝ නාම මුද්‍රා නිෂ්පාදනය සඳහා වඩාත් කැමති ඇත් දත් සැපයීම සඳහා භාවිතා කරන ලදී
මෙම කාල පරිච්ඡේදයට පෙර, බොහෝ නාම මුද්‍රා ඇත්දළ ඉඟියක් සහිත ලී වලින් සාදා ඇති අතර එය අත්සනින් කැටයම් කර ඇත, නමුත් සමෘද්ධිය වැඩිවීම නිසා පෙර හදුනා නොගත් රළු ඇත් දළ මහා පරිමාණයෙන් හන්කෝස් නිෂ්පාදනය සදහා යොදා ගැනිණි
නැගෙනහිර අප්‍රිකාවේ සහ දකුණු අප්‍රිකාවේ මෘදු ඇත්දළ සිහිවටන, ස්වර්ණාභරණ සහ ටින්කට් සඳහා වෙළඳාම් කරන ලදී
1970 දශකය වන විට ජපානය ගෝලීය වෙළඳාමෙන් 40% ක් පමණ පරිභෝජනය කළේය
තවත් 40% ක් යුරෝපය සහ උතුරු ඇමරිකාව විසින් පරිභෝජනය කරන ලද අතර බොහෝ විට විශාලතම වෙළඳ මධ්‍යස්ථානය වූ හොංකොං හි සේවය කළ අතර ඉතිරි ඒවායින් වැඩි ප්‍රමාණයක් අප්‍රිකාවේ ඉතිරිව තිබේ
අද වන විටත් ආර්ථික බලවේගය බවට පත්ව නොමැති චීනය, සිය දක්ෂ කැටයම් ව්‍යාපාරයේ තබා ගැනීම සඳහා කුඩා ඇත්දළ පරිභෝජනය කළේය
[5] [6]

අප්‍රිකානු අලියා

1980 දශකයේ දඩයම් කිරීම සහ නීති විරෝධී වෙළඳාම
1942 දී අප්‍රිකානු අලි ගහනය පරාසය ප්‍රාන්ත 37 ක මිලියන 1.3 ක් පමණ වනු ඇතැයි ගණන් බලා ඇති නමුත් 1989 වන විට ඉතිරිව ඇත්තේ 600,000 ක් පමණි
[7] [8]  බොහෝ ඇත්දළ වෙළෙඳුන් මෙම ගැටළුව වාසස්ථාන අහිමි වීමක් බව පුන පුනා කියා සිටියද, තර්ජනය මූලික වශයෙන් ජාත්‍යන්තර ඇත්දළ වෙළඳාම බව හොදාකාරවම  පැහැදිලි විය
[6] [7]  මෙම දශකය පුරාවට ඇත් දළ වෙළඳාම සඳහා අප්‍රිකානු අලි 75,000 ක් පමණ වාර්ෂිකව මරා දමනු ලැබූ අතර එහි වටිනාකම ඩොලර් බිලියනයකි
මෙයින් 80% ක් පමණ පැමිණ ඇත්තේ නීතිවිරෝධී ලෙස ඝාතනය  කරන ලද අලි ඇතුන්ගෙනි
අලි සංඛ්‍යාවේ බරපතල පහත වැටීම වැළැක්වීම සඳහා ගත යුතු ක්‍රියාමාර්ග පිළිබඳ ජාත්‍යන්තර සාකච්ඡා සෑම විටම පාහේ අප්‍රිකාවේ මිනිස් ජීවිත අහිමිවීම, දූෂණයට ඉන්ධන සැපයීම, අවි මිලදී ගැනීමේදී ඇත්දළවල “මුදල්” සහ සාමය බිඳ වැටීම නොසලකා හැර ඇති ප්‍රදේශවල  නීති විරෝධී ඇත්දළ වෙළඳාම සමෘධිමත් විය
විවාදය සාමාන්‍යයෙන් රැඳී ඇත්තේ අලි ඇතුන්ගේ සංඛ්‍යාව, දඩයම් කළ අලි ඇතුන්ගේ ඇස්තමේන්තු සහ නිල ඇත්දළ සංඛ්‍යාලේඛන මත ය
දඩයම් කරන ලද ඇත්දළ සඳහා වර්තමාන ඇත්දළ මිල ගණන් සහ සංවිධානාත්මක දඩයම් කිරීමෙන් එවැනි ක්‍රියාකාරීන් මුහුණ දෙන අන්තරායන් Jim Nyamu වැනි ක්‍රියාකාරීන් විස්තර කර ඇත
දඩයම් කිරීම සහ නීති විරෝධී වෙළඳාම පිළිබඳ ගැටළුවට විසඳුම් ලබා දී ඇත්තේ CITES (වඳවීමේ තර්ජනයට ලක්ව ඇති වන සතුන් හා ශාක විශේෂවල ජාත්‍යන්තර වෙළඳාම පිළිබඳ සම්මුතිය) හරහා ජාත්‍යන්තර ඇත්දළ සංචලනය පාලනය කිරීමට උත්සාහ කිරීම මගිනි
අප්‍රිකාවේ සමහර ප්‍රදේශවල දඩයම් කිරීම සැලකිලිමත් වුවද, එහි පාළුකරයේ සැරිසරන අලි ඇතුන්ට ඇති එකම තර්ජනය එය නොවේ
ගොවිබිම් වල වැටවල් වඩ වඩාත් සුලභ වෙමින් පවතී
මෙය අලි ඇතුන්ගේ සංක්‍රමණ රටාව කඩාකප්පල් කරන අතර අලි රෑන් වෙන්වීමට හේතු වේ
CITES විවාදය, පාලනය කිරීමට උත්සාහ කිරීම සහ 1989 ඇත්දළ තහනම
සිම්බාබ්වේ නායකත්වයෙන් යුත් සමහර CITES පක්ෂ (සාමාජික රටවල්) කියා සිටියේ වනජීවීන්ගේ පැවැත්ම සඳහා ආර්ථික වටිනාකමක් තිබිය යුතු බවත්, ප්‍රාදේශීය ප්‍රජාවන් ඊට සම්බන්ධ විය යුතු බවත්ය
අයිවරි වනජීවීන්ගේ මාරාන්තික නොවන භාවිතය සම්බන්ධයෙන් පුළුල් ලෙස පිළිගත් නමුත් ඇත්දළ වෙළඳාමේ දී මෙන් මාරාන්තික භාවිතය පිළිබඳ විවාදයක් ඇති විය
CITES නිලධාරීන් සහ දේශීය දඩයම් කණ්ඩායම් අතර බොහෝ [උපුටා දැක්වීම්] ප්‍රචණ්ඩකාරී අරගලයක් පුපුරා ගිය අතර, සෑම පැත්තකින්ම පිරිමින් සහ කාන්තාවන් මිය ගියේය
ඇත් දළ වෙළඳාම පාලනය කළ නොහැකි නම් "වනජීවීන්ගේ තිරසාර මාරාන්තික භාවිතය" තර්කය අනතුරේ පවතින බව හඳුනාගෙන තිබේ
1986 දී CITES විසින් CITES කඩදාසි බලපත්‍ර, විශාල ඇත්දළ තොග ලියාපදිංචි කිරීම සහ නීතිමය ඇත්දළ චලනයන් අධීක්ෂණය කිරීම ඇතුළත් නව පාලන ක්‍රමයක් හඳුන්වා දෙන ලදී
මෙම පාලනයට බොහෝ CITES පක්ෂ මෙන්ම ඇත්දළ වෙළඳාම සහ ස්වභාව ධර්මය සඳහා වූ ලෝක ව්‍යාප්ත අරමුදල (WWF), ගමනාගමනය සහ සොබාදහම සංරක්ෂණය සඳහා වූ ජාත්‍යන්තර සංගමය (IUCN) නියෝජනය කරන ස්ථාපිත සංරක්ෂණ ව්‍යාපාරය ද සහාය විය
1986 සහ 1987 දී CITES විසින් බුරුන්ඩි සහ සිංගප්පූරුවේ පිළිවෙලින් ඇත්දළ ටොන් 89.5 සහ 297 ක් ලියාපදිංචි කරන ලදී
බුරුන්ඩි සතුව එක් සජීවී වල් අලියෙකු සිටි අතර සිංගප්පූරුවේ කිසිවෙකු සිටියේ නැත
තොග  බොහෝ දුරට දඩයම් කළ අලි ඇතුන් බව හඳුනාගෙන ඇත
[9] [10] “ලියාපදිංචි කිරීම” යන පදය “පොදු සමාව” ලෙස නැවත අර්ථ දැක්වීම සඳහා CITES මහලේකම් කාර්යාලය පසුව ඇමරිකා එක්සත් ජනපද නියෝජිතයාට අවවාද කරන ලදී
මෙහි ප්‍රතිඵලය හොංකොං හි වෙළෙන්දන් හමුවූ විට කුඩා මුදල් නොගෙවූ රාජ්‍ය නොවන සංවිධානයක් වන පාරිසරික විමර්ශන ඒජන්සිය (EIA) විසින් කරන ලද රහසිගත පරීක්ෂණවලින් අවබෝධ විය
[6] [9]  තොග ගබඩාවල විශාල කොටස් දඩයම් කිරීම සහ නීති විරෝධී ජාත්‍යන්තර වෙළඳාම පිටුපස ජාත්‍යන්තර අපරාධකරුවන් සතු විය
හොංකොං හි සුප්‍රසිද්ධ වෙළෙන්දන් වන වැන්ග් සහ පූන් පොදු සමාව ලබා ගැනීමේ ප්‍රතිලාභීන් වූ අතර අලි විශේෂඥ ඉයන් ඩග්ලස්-හැමිල්ටන් බුරුන්ඩි සමාව පිළිබඳව අදහස් දක්වමින් කියා සිටියේ එය “අවම වශයෙන් කෝටිපතියන් දෙදෙනෙකු වත් සෑදූ” බවයි. [10]  මෙම සින්ඩිකේටරයන් අතිවිශාල ධනයක් උපයා ඇතිවා පමණක් නොව, ඔවුන් සතුව විශාල CITES බලපත්‍ර ද ඇති බව ඔවුන් විසින් කරන ලද විමර්ශනවලින් සනාථ කරන ලදී
CITES විසින් ජාත්‍යන්තර වෙළඳපොලේ ඇත්දළවල වටිනාකම වැඩි කරන, ජාත්‍යන්තර ජාවාරම්කරුවන්ට ත්‍යාග පිරිනැමූ අතර වෙළඳාම පාලනය කිරීමට සහ නව ඇත්දළ ජාවාරම දිගටම කරගෙන යාමේ හැකියාව ලබා දී ඇත
[6] [9] 

එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යයේ පූන් ඇතුළු හොංකොං වෙළඳුන් විසින් පවත්වාගෙන යනු ලබන ඇත් දළ කැටයම් කර්මාන්තශාලා රහසිගතව ලබා ගත් විට සහ රූපගත කිරීමේදී මෙම "පාලන" පද්ධතියේ තවදුරටත් අසාර්ථකත්වයන් අනාවරණය විය
එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යය, සිංගප්පූරුව සහ හොංකොං යන රටවල නිල වෙළඳ සංඛ්‍යාලේඛන, ගුවන් ගමන් බිල්පත් සහ වැඩිදුර සාක්ෂි ද ඔවුහු රැස් කළහ
එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යයේ සංඛ්‍යාලේඛනවලින් පෙනී යන්නේ 1987/88 දී මේ රට පමණක් අමු සහ සරලව සකස් කළ ඇත්දළ ටොන් 200 කට වඩා ආනයනය කර ඇති බවයි. මෙයින් අඩක් පමණ ටැන්සානියාවේ සිට ඇත්දළ තහනම් කර තිබුණි
CITES විසින් පොදු සමාව ලබා දුන් ඇත් දත් වෙළෙඳුන් පද්ධතිය වටා මුදු ධාවනය කරන බව එහි අවධාරණය විය
පාරිසරික බලපෑම් තක්සේරුව විසින් කරන ලද මෙම ප්‍රසිද්ධ හෙළිදරව් කිරීම් සහ අප්‍රිකානු රටවලින් මාධ්‍ය හෙළිදරව් කිරීම් සහ ලොව පුරා පිළිගත් සංවිධාන රාශියක් තිබියදීත්, WWF ඉදිරිපත් වූයේ 1989 මැද භාගයේ තහනමකට සහය පළ කිරීමෙනි
මාරාන්තික භාවිතය "WWF සහ CITES සඳහා වනජීවී මූලධර්මය
එසේ වුවද, 1989 ඔක්තෝබර් මාසයේ CITES රැස්වීමේදී කණ්ඩායම තීන්දු තීරණ ගැනීමට උත්සාහ කළහ
තම සමාජය දූෂිත යැයි පිළිගත් ඇත් දළ සින්ඩිකේට් බිඳ දැමීමට උත්සාහ කළ ටැන්සානියාව, අප්‍රිකානු අලියා සඳහා උපග්‍රන්ථ අංක 1 ලැයිස්තුවක් යෝජනා කළේය (international ලදායී ලෙස ජාත්‍යන්තර වෙළඳාම තහනම් කිරීම)
දකුණු අප්‍රිකාව, සිම්බාබ්වේ ඇතුළු සමහර දකුණු අප්‍රිකානු රටවල් දැඩි ලෙස විරුද්ධ විය
ඔවුන්ගේ අලි ගහණය මනාව කළමනාකරණය කර ඇති බවත්, ඇත් දළ අලෙවියෙන් අරමුදල් සංරක්ෂණය සඳහා ආදායමක් අවශ්‍ය බවත් ඔවුහු කියා සිටියහ
රටවල් දෙකම වෙනත් අප්‍රිකානු රටවලින් නීතිවිරෝධී ඇත්දළවලට ඇතුල් වූවන් ලෙස සම්බන්ධ වී සිටියද, දෙරට සමඟ ශක්තිමත් සබඳතා ඇති ඩබ්ලිව්.ඩබ්ලිව්.එෆ්. වෙළඳාමට ප්‍රසිද්ධියේ විරුද්ධ වූ නමුත් මෙම දකුණු අප්‍රිකානු රාජ්‍යයන් සතුටු කිරීමට පෞද්ගලිකව උත්සාහ කළ බව මනාව ලේඛනගත කර ඇත
කෙසේ වෙතත්, සෝමාලියානු ජනරජයේ රජයේ නියෝජිත කණ්ඩායම විසින් ඉදිරිපත් කරන ලද ඊනියා සෝමාලියා-යෝජනාව, ස්වභාව ධර්ම ආරක්ෂණ විශේෂඥ මහාචාර්ය ජූලියන් බවර් නිල සාමාජිකයකු  වූ අතර පසුව එම බාධාව බිඳ දැමූ අතර අලි ඇත් දත් වෙළඳාම තහනම් කිරීමත් සමඟ අලි තහනම CITES නියෝජිතයින් විසින් සම්මත කරන ලදී
උණුසුම් වාද විවාදවලින් පසු ඔක්තෝම්බර් මාසයේ CITES රැස්වීමේදී අප්‍රිකානු අලියා CITES හි උපග්‍රන්ථයේ පළ කරන ලද අතර මාස තුනකට පසුව 1990 ජනවාරි මාසයේදී මෙම තීරණය ක්‍රියාත්මක වූ විට ඇත් දත් පිළිබඳ ජාත්‍යන්තර වෙළඳාම තහනම් කරන ලදී
ඇත් දත් තහනම ක්‍රියාත්මක වූ බව පිළිගැනේ
අප්‍රිකානු අලි ඇතුන්ගේ පරාසයට ගොදුරු වූ දඩයම් වසංගතය බෙහෙවින් අඩු විය
අයිවරි මිල පහත වැටුණු අතර ලොව පුරා ඇත්දළ වෙළඳපොලවල් වසා දැමූ අතර ඒවා සියල්ලම පාහේ යුරෝපයේ සහ ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ විය