Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
කල්ප අසංඛෙය්යකට පසු කොණ්ඩඤ්ඤ බුදුරජාණන් වහන්සේද, තවත් කල්ප අසංඛෙය්යකට පසු මංගල බුදුරජාණන් වහන්සේද, තවත් කල්ප අසංඛෙය්යකට පසු සුමන බුදුරජාණන් වහන්සේද, තවත් කල්ප අසංඛෙය්යකට පසු රේවත බුදුරජාණන් වහන්සේද, ලොව පහළ විය
ඉතිරි බුදුවරැ දහනම දෙනාම කල්ප ලක්ෂයක් තුල ලොවපහළවිය
සාරාසංක්‍ය කල්ප ලක්ෂය හෙවත් අසංඛෙය හතරකුත් කල්ප ලක්ෂය ගෙවීගියේය
මහා කල්ප එකකට අන්තර් කල්ප දෙසිය පනස් හයකි(256)
දැනට මෙම කල්පයේ අප ඉන්නේ හතරවන අන්තර් කල්පයේය
මීළඟ පස්වන අන්තර් කල්පයේ මිනිසුන්ගේ ආයුෂ අවුරැදු දහයේ සිට අවුරැදු අසංඛෙයියට වැඩිවී  නැවත අසූ දහසකට අඩුඋන විට මෛත්‍රී බුදු රජාණන් වහන්සේ ලොව පහලවන්නේය
එක අන්තර් කල්පයක් යනු, මිනිසුන්ගේ ආයුෂ අවුරැදු දහයේ සිට අවුරැදු අසංඛෙයියට වැඩිවී  නැවත අවුරැදු දහයට අඩුවන  කාලයටය
අසංඛෙයිය යනු, එකයි බින්දු එකසිහ හතලිහකි
පාලි නම

තණ්හංකර
මේධංකර
සරණංකර
දීපංකර
කොණ්ඩඤ්ඤ
මංගල
සුමන
රේවත
සෝභිත
අනෝමදස්සී
පදුම
නාරද
පදුමුත්තර
සුමේධ
 සුජාත
පියදස්සි
 අත්ථදස්සි
ධම්මදස්සි
සිද්ධත්ථ
තිස්ස
ඵුස්ස
විපස්සි
සිඛි
 වෙස්සභු
කකුසඳ
කෝණාගම
කස්සප
 ගෞතම

අප මහා ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේ එදා සුමේධ තාපස ව ඉපදී දීපංකර බුදුරජාණන් වහන්සේගෙන් නියත විවරණ ලැබීමේ සිට බුදු වීම දක්වා නියත විවරණ ලද බුදුරජාණන් වහන්සේලා 24 නමකි
ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේ පළමු නියත විවරණය ලැබූ කල්පයේ අනෙකුත් බුදුරජාණන් වහන්සේලා (තණ්හංකර, මේධංකර, සරණංකර බුදුරජාණන් වහන්සේලා) සහ තමන් වහන්සේ ඇතුළු බුදු බව ලැබූ කල්පයේ උපත ලබන සියලුම බුදුරජාණන් වහන්සේලා සමඟ (මෛත්‍රී  බුදුරජාණන් වහන්සේ ඇතුළුව)  නියත විවරණ ලැබූ කල්පයේ සිට බුද්ධත්වයට පත් වූ කල්පය දක්වා මුළු බුදුරජානන් වහන්සේලා 29 ක් වේ
මෙම බුදුවරුන් ගේ විස්තර කීපයක් පහත දැක්වේ
තණ්හංකර බුදු රජාණන් වහන්සේ
පිය රජු
සුනන්ද රජු 
මව් දේවිය
මනෝනඤ  දේවිය  
දුෂ්කර ක්‍රියා කාලය
දින 07
බෝධිය
රුක් අත්තන  බෝධිය

මේධංකර බුදු රජාණන් වහන්සේ
පිය රජු
සුදේව රජු  
මව් දේවිය
යසෝධරා දේවිය  
දුෂ්කර ක්‍රියා කාලය
දින 14 
බෝධිය
කෑල නැමති බෝධිය

සරණංකර බුදු රජාණන් වහන්සේ
පිය රජු
සුමංගල රජු   
මව් දේවිය
යසවතී දේවිය  
දුෂ්කර ක්‍රියා කාලය
මාස 01 
බෝධිය
පුලිල නැමති බෝධිය

දීපංකර බුදු රජාණන් වහන්සේ
පිය රජු
සුමේධා දේවිය   
දුෂ්කර ක්‍රියා කාලය
මාස 10 
බෝධිය
පුලිල නැමති බෝධිය

කොණ්ඩඤ්ඤ බුදු රජාණන් වහන්සේ
පිය රජු
සුනන්ද රජු  
මව් දේවිය
රම්යාවති දේවිය   
දුෂ්කර ක්‍රියා කාලය
සල් බෝධිය

මංගල බුදු රජාණන් වහන්සේ
පිය රජු
උත්තර රජු   
මව් දේවිය
උත්තර දේවිය   
දුෂ්කර ක්‍රියා කාලය
මාස 08 
බෝධිය
නා බෝධිය

සුමන බුදු රජාණන් වහන්සේ
පිය රජු
සුදත්ත රජු   
මව් දේවිය
සිරිමා දේවිය   
දුෂ්කර ක්‍රියා කාලය
නා බෝධිය

රේවත බුදු රජාණන් වහන්සේ
පිය රජු
විපුල රජු   
මව් දේවිය
විපුල දේවිය   
දුෂ්කර ක්‍රියා කාලය
මාස 07 
බෝධිය
නා බෝධිය

සෝභිත බුදු රජාණන් වහන්සේ
පිය රජු
සුධම්ම රජු   
මව් දේවිය
සුධම්ම දේවිය   
දුෂ්කර ක්‍රියා කාලය
දින  07 
බෝධිය
නා බෝධිය

අනෝමදස්සී බුදු රජාණන් වහන්සේ
පිය රජු
යසවන්න රජු   
මව් දේවිය
යශෝධරා දේවිය   
දුෂ්කර ක්‍රියා කාලය
කුඹුක් බෝධිය

පදුම බුදු රජාණන් වහන්සේ
පිය රජු
සුදේව රජු   
මව් දේවිය
අනෝමා දේවිය   
දුෂ්කර ක්‍රියා කාලය
දින  07
බෝධිය
මුරුත බෝධිය

නාරද බුදු රජාණන් වහන්සේ
පිය රජු
මව් දේවිය
දුෂ්කර ක්‍රියා කාලය
බෝධිය
මුරුත බෝධිය

පදුමුත්තර බුදු රජාණන් වහන්සේ
පිය රජු
ආනන්ද රජු   
මව් දේවිය
සුජාතා දේවිය  
දුෂ්කර ක්‍රියා කාලය
දින  07     
බෝධිය
කිරිපලුබෝධිය

සුමේධ බුදු රජාණන් වහන්සේ
පිය රජු
සුමනා දේවිය  
දුෂ්කර ක්‍රියා කාලය
මාස 08     
බෝධිය
බක්මී බෝධිය

සුජාත බුදු රජාණන් වහන්සේ
පිය රජු
උද්ගත රජු   
මව් දේවිය
ප්‍රභාවතී දේවිය  
දුෂ්කර ක්‍රියා කාලය
හුණ බෝධිය

පියදස්සි බුදු රජාණන් වහන්සේ
පිය රජු
සුවේන්ද්‍ර දේවිය  
දුෂ්කර ක්‍රියා කාලය
කුඹුක් බෝධිය

අත්ථදස්සි බුදු රජාණන් වහන්සේ
පිය රජු
සාගර රජු   
මව් දේවිය
සුදර්ශණා දේවිය  
දුෂ්කර ක්‍රියා කාලය
සපු බෝධිය

ධම්මදස්සි බුදු රජාණන් වහන්සේ
පිය රජු
සරණ රජු   
මව් දේවිය
සුනන්ද දේවිය  
දුෂ්කර ක්‍රියා කාලය
කරවි බෝධිය

සිද්ධත්ථ බුදු රජාණන් වහන්සේ
පිය රජු
උදේනි රජු   
මව් දේවිය
සුප්පා දේවිය  
දුෂ්කර ක්‍රියා කාලය
කිණිහිර බෝධිය

තිස්ස බුදු රජාණන් වහන්සේ
පිය රජු
ජනසන්ධ රජු   
මව් දේවිය
පදුමා දේවිය  
දුෂ්කර ක්‍රියා කාලය
කොහොඹ බෝධිය

ඵුස්ස බුදු රජාණන් වහන්සේ
පිය රජු
ජයසේන රජු   
මව් දේවිය
සිරිමා දේවිය  
දුෂ්කර ක්‍රියා කාලය
මාස 06 
බෝධිය
නෙල්ලි බෝධිය

විපස්සි බුදු රජාණන් වහන්සේ
පිය රජු
බන්දුන්තු රජු   
මව් දේවිය
මදුමති දේවිය  
දුෂ්කර ක්‍රියා කාලය
පලොල් බෝධිය

සිඛි බුදු රජාණන් වහන්සේ
පිය රජු
අරුණවන්තු රජු   
මව් දේවිය
අඹ බෝධිය

වෙස්සභු බුදු රජාණන් වහන්සේ
පිය රජු
සුප්පාසික රජු   
මව් දේවිය
යසවති දේවිය  
දුෂ්කර ක්‍රියා කාලය
සල් බෝධිය

කකුසඳ බුදු රජාණන් වහන්සේ
පිය රජු
ඛේම රජු   
මව් දේවිය
විශාකා දේවිය  
දුෂ්කර ක්‍රියා කාලය
බක් බෝධිය

කෝණාගම බුදු රජාණන් වහන්සේ
පිය රජු
යඤ්ඤදත්ත රජු   
මව් දේවිය
උත්තරා දේවිය  
දුෂ්කර ක්‍රියා කාලය
දිඹුල් බෝධිය

කස්සප බුදු රජාණන් වහන්සේ
පිය රජු
බ්‍රහ්මදත්ත රජු   
මව් දේවිය
ධනවති දේවිය  
දුෂ්කර ක්‍රියා කාලය
නුග බෝධිය

ගෞතම බුදු රජාණන් වහන්සේ
පිය රජු
සුද්ධෝදන රජු   
මව් දේවිය
මහාමායා දේවිය  
දුෂ්කර ක්‍රියා කාලය
වසර 06  
බෝධිය
ඇසතු බෝධිය

බුද්ධාගම
නන්ද කුමරු සිද්ධාර්ථ කුමාරයාගේ බාලම අර්ධ සහෝදරයා විය
බුදුන් වහන්සේගේත් ඔහුගේත් පියා ශුද්ධෝදන රජුය
නන්ද කුමරුගේ මව මහා ප්‍රජාපතී ගෝතමී දේවියයි
ඇය බුදුන් වහන්සේගේ මවගේ බාලම සොහොයුරියයි
සුන්දරී නන්දා කුමරිය නන්ද කුමරුගේ සොහොයුරියයි
බුදුන් වහන්සේ බුද්ධත්වයට පැමිණ සත් වසක් ගෙවුණු තැන පියරජතුමාගේ ඇරයුමෙන් තම ඉපදුණු නුවර වූ කපිලවස්තු පුරයට වැඩම කළහ
බුදුන් වහන්සේ ආපසු වඩින තුන්වැනි දිනයේදී දානය වළඳා අවසානයේ නිශ්ශබ්දවම පාත්‍රය නන්ද කුමරු අතට දී ආපසු ගමන් ඇරඹීය
පාත්‍රය බුදුන් වහන්සේ විසින් ආපසු ගනිතැයි කල්පනා කරමින්ම නන්ද කුමරු බුදුන් වහන්සේ එවකට වැඩ හුන් නිග්‍රෝධ උයනට වඩින තෙක්ම බුදුන් වහන්සේ පසු පස ගියේය
මෙය බුදුන් වහන්සේ තම බාල සොහොයුරාට ධර්මය නිශ්ශබ්දව පෙන්වා දීමක් විය
ඔවුන් උයනට පැමිණි විට බුදුන් වහන්සේ නන්ද අමතා පැවිදි වීමට කැමැත්ත විමසා සිටියහ
නන්ද කුමරු එදින සිය රූමත් සොහොයුරිය නන්දා ජනපද කල්‍යාණි ය සමග විවාහ වීමට සිටි නමුදු මහණ වී සඟ සසුනට ඇතුළත් විය
එහෙත් නන්ද ආධ්‍යාත්මික වශයෙන් සතුටක් නොලද්දේය
ඔහුගේ සිතිවිලි නිරන්තරයෙන් ජනපද කල්‍යාණිය කෙරෙහි යොමු වී තිබුණේය
මේ බව දැන ගත් බුදුන් වහන්සේ නන්ද කුමරු තව්තිසා දෙව්ලොවට කැඳවා ගෙන ගියහ
එසේ යන අතර මගදී ගින්නකට හසු වූ වැඳිරියක ඔහු විසින් දක්නා ලදී
වැඳිරියගේ කන්, නාසා සහ වලිගය පිළිස්සී ගොසිනි
ඇය දැවි අඟුරු වී තිබුණු ගසක් බදා සිටියාය
ඔවුන් දිව්‍ය ලෝකයට පැමිණි විට නන්ද දිව්‍ය අප්සරාවන් දුටුවේය
"ඔබ වඩා රූමත් යනුවෙන් අදහස් කරන්නේ කවරෙක්ද
ජනපද කල්‍යාණිය ද නැතහොත් මේ දිව්‍ය අප්සරාවන්ද
" යනුවෙන් බුදුන් වහන්සේ විමසූහ
"බුදු හිමියනි, මෙම දිව්‍යාංගනාවන් හා සසඳන විට ජනපද කළ්‍යාණිය අර පිළිස්සුණු වැඳිරිය මෙනි" යයි නන්ද තෙරුන් පිළිතුරු දුන්නේය
"සතුටු වන්න නන්ද මම නියම කරපු ආකාරයට ඔබ නොනැවත ක්‍රියා කරන්නේ නම් මෙම දිව්‍යාංගනාවන් හා සම්බන්ධ වීමට මම ඔබට අවස්ථාව ලබා දෙන බවට පොරොන්දු වෙමි
එනිසා ශුද්ධ ජීවිතයක සතුට ලබා ගන්න" යනුවෙන් බුදුන් වහන්සේ වදාළහ
මෙය ඇසු නන්ද හිමි දිව්‍ය අප්සරාවන් ලබා ගැනීමේ අපේක්ෂාවෙන් කැපවීමෙන් අනලස්ව අභ්‍යාසයන්හි යෙදුණේය
මෙය දැනගත් අනෙක් භික්ෂුහු ඔහු හාස්‍යයට ලක් කළහ
අනතුරුව නන්ද ඔහු පෙලඹවූ කාරණයම පාදක කරමින් තණ්හාව ප්‍රහීණ කොට අරහත් භාවය ලබා ගත්තේය
රහතන් වහන්සේලා
සමාධි බුදු පිළිමය ශ්‍රී ලංකාවේ අනුරාධපුර මහමෙව්නා උයනේ පිහිටා තිබේ
මෙම පිළිම වහන්සේ බුදු රජාණන් වහන්සේ ධ්‍යාන මුද්‍රාවෙන් වැඩ සිටිමින් භාවනාවේ යෙදෙන අයුරු දක්වයි. මෙම භාවනා කිරීමේ ඉරියව්වේදී එරමිණියා ගොතා ගෙන අත්ල උඩු අතට හරවා එකක් මත එකක් සිටින සේ උකුල මත දෑත් තබා බුදුන් වහන්සේ වැඩ හිඳින සේක
මෙම ඉරියව්ව පිළිබඳ මුළු මහත් බෞද්ධ ලෝකයම දැනුවත් වන අතර එනිසාම බුදු පිළිම නිර්මාණය කිරීමේදී බහුලව යොදාගනු ලැබේ
අනුරාධපුර සමාධි පිළිම වහන්සේ අඩි 7'3" ක උසින් යුක්ත වන අතර තනි ග්‍රැනයිට් (හුණුගල්) පාෂාණයෙන් නිමවා ඇත
ඉතිහාසය

සමාධි බුදු පිළිම වහන්සේ 4 වන හෝ 5 වන සියවසේ අභයගිරි සමයට අයත් ලෙස සැලකෙන අතර එය කිනම් රජ කෙනෙකුගේ කාලයේදී නිර්මාණය කරන ලද්දේ දැයි නිශ්චිතව නොදනී
නමුත් මෙම පිළිමය එකල උතුරු, දකුණු, නැගෙනහිර හා බටහිර යන සිව් දිශාවන්ට මුහුණ ලා පිහිටවූ එකිනෙකට සමාන පිළිම වහන්සේලා 4 නමකගෙන් එකක් ලෙස පිළිගත් මතයක් පවතී
මෙම පිළිමය දැනට පිහිටි ස්ථානයේදීම 1888 දී හමු වූ අතර ඒ වන විට පිළිමයේ නාසයට හානි සිදුවී තිබුණි
පිළිමය ආවරණය කරමින් තිබෙන උඩු වියන 1950/60 කාල සීමාවේදී පිහිටනු ලැබීය
පුරාවිද්‍යාඥ ආනන්ද කුමාරස්වාමි මහතා මෙම සමාධි බුදු පිළිමය නිසැකවම ශ්‍රී ලංකාවේ මූර්ති ශිල්පීන්ගේ නිර්මාණයක් බවත් ඉන්දියාවෙන් අතික්‍රාන්තය නොවූවක් ලෙසත් අවධාරණය කර ඇත
සමාධි බුද්ධ ප්‍රතිමාව බාහිර ලෝකය සමඟ බැඳිමක් හෝ විදැහීමක් නොමැතිව භාවනානුගෝගීව සිටින බුදු රජාණන් වහන්සේගේ මනසේ සන්සුන් බව නිරූපණය කරනු ලැබේ
ආශ්‍රිත
 තොළුවිල බුද්ධ ප්‍රතිමාව

මූලාශ්‍ර 
von Schroeder, Ulrich
Buddhist Sculptures of Sri Lanka
(752 p
1620 illustrations)
Visual Dharma Publications, Ltd
ISBN 962-7049-05-0
von Schroeder, Ulrich
The Golden Age of Sculpture in Sri Lanka - Masterpieces of Buddhist and Hindu Bronzes from Museums in Sri Lanka, [catalogue of the exhibition held at the Arthur M
Sackler Gallery, Washington, D
, 1st November 1992 – 26th September 1993]
ISBN 962-7049-06-9

ශ්‍රී ලංකාවේ බුද්ධාගම
පුරාවේදය - ශ්‍රී ලංකා
අනුරාධපුර
පුරාවිද්‍යාව
සංඝමිත්‍රා තෙරණිය (සිංහල උරුව
සංඝමිත්තා තෙරණිය)  අශෝක අධිරාජ්‍යයාගේ සහ ඔහුගේ "දේවී" නම් බෞද්ධ රැජිණගේ දියණියයි
සංඝමිත්තාගේ සොයුරු මහින්ද සමග ඇය බෞද්ධ  ශාසනයට 1 ඇතුළත් වූවාය
මෙම සහෝදරයා සහ සහෝදරිය බුදු දහම පැතිරවීම සඳහා පසුව ශ්‍රී ලංකාවට ගියහ
ඇයට සංඝමිත්තා යනුවෙන් නම තැබීමට වෙනත් හේතුද ඉදිරිපත් වෙයි
ඒවාට අනුව ඇය අශෝක රජුගේ බාලම දියණියයි
වැඩිමහල්ලා මහින්ද කුමරුය
කාලිංග යුද්ධය අවසාන වීමෙන් පසු අශෝක රජු තම බෞද්ධ දේවිය සමග බුද්ධාගම වැලඳ ගත් අවස්ථාවේ දියණියට බෞද්ධ නමක් තබන ලෙස කරන ලද ඉල්ලීම අනුව ඇයට සංඝමිත්තා යන නම දේවිය විසින් යොදා ඇත
අශෝක රජු තම දරුවන් ධර්ම දූත කටයුතු සඳහා විදේශ රටකට යැවීමට තීරණය කළේය
ඇයට ගරු කරන දිනය සෑම වසරකම දක්ෂිණායන දිනයයි
නැතහොත් දෙසැම්බර් 21 වැනි දිනය
ලකාවේ රජකල දේවනම්පියතිස්ස රජු (ක්‍රි
250-210) අශෝක රජුගේ (ක්‍රි
304-232)  සමකාලීන මිත්‍රයෙකි
එතුමාගේ ඉල්ලීමක් පරිදි  ලංකාවේ බුදුදහම ස්ථපිත කිරීම සඳහා  සංඝමිත්තා තෙරණිය සහ මිහිඳු හිමියන්(මහින්ද) පසුව ලංකාව බලා නැව් නැග පිටත් වේ
ඉන්දියන් සාගරය ඔස්සේ යාත්‍රා කල මෙම පිරිස ලංකාවේ උතුරු පලාතේ යාපනය නගරයෙන් 16km ක් ඔබ්බට වන්නට ඉන්දියන් සාගරයේ වෙරලාසන්නය ඔස්සේ පිහිටි “මතාගල” නම් වු ග්‍රාමයට ගොඩබසින ලදී
මිහිඳු හිමිගේ ලංකාගමනයත් සමඟ එහි වැසියන් බෞද්ධයන් බවට පත් විය
මේ නිසා “අනුලා” බිසව සහ රජ මැඳුරේ තවත් කාන්තා පිරිසක් බුදු සසුනේ භික්ෂූණීන් ලෙස පවිදි වීමට තිස්ස රජුගෙන් අවසර ඉල්ලා සිටියේය
ඒ සඳහා ධර්මාශෝක අධිරාජ්‍යයා තවත් භික්ෂූණීන් පිරිසක් ලංකාවට පිටත් කර හරින ලදී
මෙම පිරිස  මුල් වීමෙන් ලංකාවේ භික්ෂුණි ශාසනය ආරම්භ විය
එපමනක් නොව, ඇගේ ලංකාගමනේදී ශ්‍රි ලාංකීය බෞද්ධ ජනතාවට වන්දනමාන කිරීම සඳහා ඉන්දියාවේදී බුදුන් වහන්සේ බුදුවීමේදී සෙවන දුන් බෝධියේ රෝපණය කරන ලද දක්ෂිණ ශාඛාවක්ද ශ්‍රි ලංකාවට ගෙනෙන ලදී
එය අනුරාධපුරයේ රෝපණය කරන ලදී
ලාංකික බෞද්ධ ජනතාව ඉතාමත් ගෞරවයෙන් වන්දනාමාන කරන මෙම බෝධි ශාඛය වර්ථමානය වන විටත් නොනැසී පවතී
සෑම වසරකම උඳුවප් මස පොහෝ දිනයේදී (දෙසැම්බරයේදී) මෙම බෝධිය ඉතා උත්සවශ්‍රීයෙන් වන්දනාමාන කරනු ලැබේ
එය ශ්‍රි ලංකා බෞද්ධයන් ලද අගනා පූජනීය වස්තුවක් ලෙස සලකයි
පසුබිම  
ක්‍රිස්තු පූර්ව 3 වන සියවසේ ඉන්දියාව පාලනය කළ, මෞර්ය වංශික අශෝක අධිරාජ්යයාගේ(සංඝමිත්තාගේ පියාණන්) මූලිකත්වයෙන්, මිහිඳු හිමි ලංකාවට මුලින්ම බුදුදහම හදුන්වා දුන්නේය
ඉන්පසු ශ්‍රි ලාංකික කාන්තාවන්ට ධර්මයක අවශ්‍යතාවය හදුනාගත් එතුමිය ශ්‍රි ලංකාවේ වැඩසිටි සමයේ මූලික පරමාර්ථය ලෙස සැලකුවේ ශ්‍රි ලාංකික කාන්තාවන් බුදු දහමට යොමු කිරීමයි
තමන් වැලඳගත් මෙම උතුම්  ථෙරවාද බුදු දහම කලාපයේ තවත් රටවල් 9ක් තුල ව්‍යාප්ත කිරිමට අශෝක රජු ක්‍රියා කලේය
අශෝක රජුගේ සමකාලීන මිත්‍රයකු වූද, ශ්‍රි ලංකාවේ රජතුමා වුද දේවානම්පියතිස්ස රජු ශ්‍රි ලංකාව තුල බුදුදහමේ ප්‍රචලිත වීම දුටුවේය
කෙසේ වුවද බුදුදහම ඉන්දියාව අවට රටවල් කිහිපය තුල ප්‍රචලිත කිරීමට ප්‍රථම, අශෝක රජු, මොග්ගලීපුත්ත තිස්ස මහරහතන් වහන්සේ හමුවී උපදෙස් ලබා ගත්තේය
මෙහිදී බ්‍රාහ්මීය හින්දු ආගම නිසා බුදු දහමට වන හානිය ප්‍රධාන වශයෙන් සාකච්ඡා කල අතර, විනයානුකූල නොවු භික්ෂූන් ගැනද සාකච්ඡා කෙරිණි
බුදු දහමේ අනාගත පැවැත්ම ගැන සිතා, මෙයට විසඳුමක් ලෙස රහතන් වහන්සේලා 1000 නමකගේ සහභාගිත්වයෙන් තුන්වන ධර්ම සංගායනාවක් පැවැත්වීමට තීරණය විය
මෙම සංගායනාවේ මූලිකත්වය ගෙන ක්‍රියා කලේ මොග්ගලීපුත්ත තිස්ස මහරහතන් වහන්සේයි
සංගායනාවෙන් අනතුරුව පිරිසිදු බුදුදහම ව්‍යාප්ත කිරීම පිණිස, කණ්ඩායම් 9ක් විවිධ දිශාවලට පිටත් කරන ලදී
මෙසේ අශෝක රජු විසින් දිශා 9කට ධර්මදුත පිරිස පිටත් කර හරින ලදී
ඉන්දියාවේ දකුණු දෙසට පිටත් කර හරින ලද පිරිසෙහි නායකත්වය මිහිඳු හිමි භාර ගත්තේය
තිස්ස රජුගේ ඉල්ලීම පරිදි, මිහිඳු හිමි ඇතුලු පිරිස ශ්‍රි ලංකාව බලා පිටත් විය
මෙම දීර්ඝ ගමනට පෙර සිය මෑණියන්ගේ ආශිර්වාදය ලබා ගැනීමට උන්වහන්සේ අමතක නොකලේය
මෙම ගමනට මිහිඳු හිමි සහ තවත් 6 දෙනෙකුගෙන් යුත් කණ්ඩායමක් විය
එනම් ඉට්ඨිය,උත්ථිය,සම්බල,බද්ධසාල යන රහතන්ද , සුමන සාමණේරයන්ද(මිහිඳු හිමිගේ බෑණනුවන්) ,භන්ඩුක(මිහිඳු හිමිගේ ඥාති සහෝදරයෙකි) උපාසකත් ය
මෙම දුත පිරිසෙහි සියලු සාමාජිකයන් රාජකීය පව්ලට අයත් විය
බුදු දහම ශ්‍රි ලංකාව තුල ව්‍යාප්ත කිරීමේ වැදගත්කම අවධාරණය කරමින් පිටත් කරවූ දුත පිරිස අශෝක රජු විසින් සිදු විය
බුදුරජාණන් වහන්සේ බුද්ධත්වය ලැබීමෙන් පසු වැඩ සිටි කාලය තුළ 3 වතාවක් ලංකාවට වරින් වර වැඩම කර ඇත
එනම් බුද්ධත්වයෙන් වසර 8ක් පමණ ගතවූ මොහොතේය
එසේ වැඩම කල උන්වහන්සේ, එවකට  ලංකාවේ වාසය කල රාජ්‍යවාංශික පිරිසට මෙන්ම, සාමාන්‍ය ජනතාවට ද උන්වහන්සේ අවබෝධ කල ධර්මයෙහි අර්ථය වටහා දුන් අතර, ජනතාවට ශික්ෂාපද හදුන්වා දී ඒවා පිලිපැදීමටද ඉගැන්විය
නමුත් බුදුන්වහන්සේගේ ලංකාගමනය සිදුවී බොහෝ කලක් ගතවන එම වකවානුවේදී නැවතත් ලංකාව තුල බුදුදහම ව්‍යාප්ත කිරීම කාලෝචිත විය
බුදුන් ජීවමානව වැඩිසිටි කාලයේදී ,බුදුදහමෙහි අනාගත පැවැත්ම සලසා ධර්ම විනය පුහුණු කිරීමට සංඝ සමාජයක් පිහිටුවන ලදී
එනම් භික්ෂූන් සහ භික්ෂූණීන් (මෙහෙණින් ) වහන්සේලාය
පිරිසිදු බුදුදහම අනාගත පරපුරට දයාද කිරීම මෙහි අරමුණ විය
තම රට තුල ආගමික පසුබිමක් එවකට නොමැතිබව හොඳින්ම අවබෝධ කරගත් තිස්ස රජු, ඉන්දියාවෙන් පැමිණි මෙම දූත පිරිස ඉතා කැමැත්තෙන් පිලිගත්තේය
මිහිඳු හිමි උන්වහන්සේගේ පිරිවර සමඟ වැඩම කලේ අනුරාධපුරයටයි
එහිදී තිස්ස රජු සහ රජුගේ මළණුවන්ගේ භාර්යාව වන අනුලා දේවිය ඇතුළු කාන්තා පිරිසද, මහාමේඝ උයනේදී හමුවිය
එහිදී මිහිඳුහිමිගේ දූත මෙහෙවරෙහි සාර්ථකත්වය සනාථ කරමින් උන්වහන්සේ විසින් ලංකාවේ පුරුෂ පක්ෂය සඳහා භික්ෂූ ශාසනය පිහිටුවන ලදී
මේ වනවිට තිස්ස රජු මෙන්ම අනුලා දේවියද තෙරුවන් සරණ ගොස් තිබිණි
මෙහිදී අනුලා දේවියඇතුළු දහසකට අධික කාන්තා පිරිස පැවිදි වීමට අවසර ඉල්ලා සිටියෝය
තමන් විසින් කාන්තාවන්ට පැවිද්ද ලබාදිය නොහැකි බවත්, එය කල හැක්කේ තෙරණින්(මෙහෙණින්) වහන්සේ නමකට බවත් සඳහන් කල මිහිඳු හිමි පැවසුවේ, අශෝක රජුට හසුනක් යවා, තම නැගණිය වන සංඝමිත්තාගේ සහය ලබාගන්නා ලෙසයි(බුද්ධ දර්ශනය පිළිබඳව මනා අවබෝධයක් ඇය සතු විය)
ඒ උපදෙස් අනුව ක්‍රියා කල රජු තවත් යමක් ඉල්ලා සිටියේය
එනම් , බුද්ධත්වයට පත්වීමේදී බෝධිසත්වයන් පිටදුන් මහා බෝධියේ ශඛාවක් ද ඇය සමඟ වැඩම කරවන ලෙසයි
මෙම හසුන අශෝක රජුට යැවීමට, තම බෑණා වූ ඇමති අරිට්ඨ කුමරා  සුදුසු බව රජතුමා සිතීය
එහිදී එක් කොන්දේසියක් මත කුමරු ගමනට එකඟ විය
එනම් පෙරලා පැමිණි පසු තමන්ටද භික්ෂූ ශාසනය තුල පැවිදි වීමට අවසර දෙන ලෙසටයි
එයට අනුමැතිය දුන් රජු අරිට්ඨ කුමරු ඉන්දියාවට පිටත්  කර හැරීය
ජීවිතයේ මුල් භාගය
සංඝමිත්තාගේ දෙමවුපියන් අශෝක අධිරාජ්‍යයා සහ ඔහුගේ අගමෙහෙසිය විදීස දේවියයි
පූ 285 දී ඇය උපත ලැබුවාය
ජනකතා අනුව අශෝක රජුගේ දෙවන දරුවාවු ද, මහින්ද කුමරුගේ බාල නැගණිය වුද සංඝමිත්තාගේ උපත පිලිබඳව ග්‍රන්ථ පවා ලියවී ඇත
ඉන්දියාවේ මධ්‍ය ප්‍රදේශයේ ‘උජ්ජයිනී‘ නම් වු ග්‍රාමයේ ඇයගේ උපත සිදුවී ඇත
කුඩා කලදීම සංඝමිත්තා සහ මහින්ද බුදුදහම වැලඳගෙන තිබුණි
14 දී අශෝක රජුගේ බෑණනුවන් කෙනෙකු වන්නාවූ ‘අග්‍රිබ්‍රාහ්මී’ නම් වූ කෙනෙකු සමඟ ඇය විවාහ වෙයි
ඇයට සුමන නමින් පුතෙකු විය
පසු කලෙක ඇයද මහණ වී , මිහිඳු හිමි(මාමා) සමඟ ලංකාවට පැමිණ බුදුදහම ප්‍රචලිත කිරීමේ කටයුතුවල නිරතව ඇත
ඇය වයස අවු
18දී ථෙරවාදී බුදුසසුනෙහි පැවිදි බව ලබයි (මහින්ද කුමරු මහණ වී ඇත්තේද මේ වකවානුවෙහිදීමය )
සංඝමිත්තා තෙරණියගේ දැඩි වීර්යය සහ කැපවීම නිසාම නොබෝ කලකින් අරහත්වයට පත්විය
මෙම මෙහෙණිය පසුව ‘පාටලීපුත්‍ර’ නම් වු ග්‍රාමයෙහි ජීවත්වීය
ජීවිතයේ මැද භාගය
මිහිඳු හිමිගේ ලංකාගමනේදී උන්වහන්සේ දේශනා කල ධර්මය අසා, තිස්ස රජුගේ මලණුවන්ගේ බිරිඳ වූ අනුලා දේවිය සෝතාපණ්ණ විය
පසුව ඇය පැවිදි බව ඉල්ලා සිටි නිසා, තිස්ස රජු මෙන්ම මිහිඳු හිමියන්ද අශෝක රජුට හසුන් පතක් යවා කියා සිටියේ , සංඝමිත්තා තෙරණිය ලංකාවට වැඩම කරවා දෙන ලෙසටය
එය තිස්ස රජුගේ කාරුණික ඉල්ලීමක් ලෙස සටහන් කර තිබිණි
තිස්ස රජු සහ තම පුතු මිහිඳු හිමිගේ ඉල්ලීමට අනුව , අනුලා දේවිය ඇතුලු කාන්තා පිරිසට පැවිදි බව ලබා දීම පිණිස, අශෝක රජු විසින් සංඝමිත්තා තෙරණිය, තවත් උගත් භික්ෂූණීන් 10 දෙනෙකු ඇතුලු පිරිසක් ලංකාවට යවන ලදී
මුලදී තම දියණිය වෙනත් රටකට යැවීමට අශෝක රජු අකමැත්ත පලකර සිටියද , සංඝමිත්තා තෙරණියගේ කැමැත්ත සහ බලවත් ආයාචනය නිසාම පසුව රජු ඊට අනුමැතිය ලබා දුන්නේය
ඇය තම පියාට මෙසේ පවසා සිටියේය
එතුමියගේ ලංකාගමනෙහි අරමුණ වූයේ, බුදුදහම ව්‍යාප්ත කිරීම සඳහා භික්ෂූණී සංඝ සමාජය පිහිටුවීමත්, ලංකාවේ කාන්තාවන්ගේ විමුක්තිය සලසා දීමත්ය
රන් බඳුනක බහාලූ බෝධි ශාඛයද රැගෙන නැවකින් යාත්‍රා කල තෙරණිය, ලංකාවේ උතුරු වෙරළේ ජම්බුකෝල පටුනෙන් ගොඩබසින ලදී
බෝධි පැලය සහිත සංඝමිත්තා ඇතුලු පිරිස තිස්ස රජු විසින් ඉතා ගෞරවයෙන් සහ භක්තියෙන් පිලිගන්නා ලදී
මෙම පිරිස රජුගේ පිරිස විසින් උත්සව මධ්‍යයේ අනුරාධපුරයට කැඳවාගෙන යන ලදී
ඔවුන් පිරිස උතුරු දොරින් අනුරාධපුරයට ඇතුළු විය
එතැන් සිට මර්ගයේ සුදු වැලි අතුරා තිබුණි
මහාමේඝ නම් වූ උපවනයේ පූජෝපහාර මැද ජය ශ්‍රි මහා බෝධින් වහන්සේගේ දක්ශිණ ශාඛය රෝපණය කරන ලදී
එය වර්තමානය වන විටත්  එය නොනැසී පවතී
දීපවංශයේ සඳහන් වන පරිදි සංඝමිත්තා තෙරණිය සමග ලංකාවට පැමිණි භික්ෂුණීන් වහන්සේලා වන්නේ උත්තරා, හේමා,පසද්පලා,අග්ගිමිත්තා,දාසිකා, ජේගු, පබ්බතා,මන්තා,මල්ලා සහ ධම්මදාසියා යන පිරිසයි
මීට අමතරව ශ්‍රි ලංකාවෙන් ගිය රාජ දූතයා වන අතිත කුමරු පිරිස සමග නැව් නැග ආපසු පැමිණෙන විට, විවිධ කර්මාන්ත වලට දක්ෂ වූ පිරිසක්ද ගෙන්වා ගන්නා ලදී
එසේම මගධයේ රාජකීය පෙළපතට අයත් 8 දෙනෙක්ද (බෝගත්, සුමිත්ත, සන්ගොත්,දෙව්ගොත්, හිරුගොත්, දම්ගොත්, සිසිගොත් සහ ජටින්දරා) , රදළ පෙළපතට අයත් 8 දෙනෙකුත්, බ්‍රාහ්මණවරු 8 දෙනෙකුත්, වෛශ්‍යයන් (වෙළෙදුන්)8 දෙනෙකුත්,එඪේරුන්,කර්මාන්තකරුවන්,යක්ශයන් (මොවුන් ගෝත්‍රික මිනිසුන්ය), නාගයන්(මොවුන් ගෝත්‍රික මිනිසුන්ය), සන්නලියන්ද, කුඹල් කරුවන්ද, තවත් කුලවලට අයත් පිරිසද වේ
මෙම ගමනට පිටත් වනවිට සංඝමිත්තා තෙරණියගේ වයස අවු
32කි
ඇයගේ පුත්‍ර සාමණේරයන් මේ වනවිට ලංකාවේ සිටියේය(මිහිඳු හිමි සමඟ )
ශ්‍රි ලංකාවේ මුලින්ම පැවිදි වු කාන්තව අනුලා දේවියයි
ඊට අමතරව 1000කට අධික ලාංකික කාන්තා පිරිසක්ද දසසිල් සමාදන් වීමෙන් පැවිදි උපසම්පදාව මෙහිදී ලබා ගත්තෝය
මෙය ලංකවේ විධිමත්, විනයානුකූලව සිදුවූ මුල්ම භික්ෂූණී ශාසනයයි
මෙම පැවිදි වීම සඳහා සමාජයේ විවිධ ස්ථරවල කාන්තාවන් සිටීම දක්නට ලැබේ
සංඝමිත්තා තෙරණිය ශ්‍රි ලංකාවේ කාන්තාවන්ගේ ආධ්‍යාත්මික ජීවන මට්ටම ඉහළ නැංවීමට බොහෝ කැප කිරීම් කලාය
සංඝමිත්තා තෙරණිය අනුරාධපුරයට වැඩම කල අවස්ථාවේදී කල ඉල්ලීමකට අනුව තිස්ස රජු විසින් මුලින්ම ‘උපාසිකා’ විහාරයද භික්ෂූණීන්ට භවනා, වතාවත් ආදිය කිරීම පිණිස තවත් ගොඩනැගිලි 12ක් ද , ඒ සියල්ලෙන් වෙන්වන පරිදි සංඝමිත්තා තෙරණිය වෙනුවෙන් ‘හතලක’ විහාරයද කරවන ලදී
දීපවංශයට අනුව, ලංකාවේ භික්ෂුණී ශාසනය පිහිටුවීමත් සමඟ ධර්මය රටපුරා කාන්තාවන් අතර වයස් භේදයකින් තොරව ව්‍යාප්ත විය
පැවිදි කාන්තාවෝ(භික්ෂුණීන් ) ධර්ම ග්‍රන්ථ වැඩිපුර භාවිතා කල අතර, සාමාන්‍ය සමාජයේ විනය, එකිනෙකාට ගරුකිරීම වැනි ගුණාංග දියුණු විය
ජය ශ්‍රි මහා බෝධිය සහ එහි වතාවත්

අශෝක රජු රජවී 12 වසරක් ගතවන මොහොතක සංඝමිත්තා තෙරණිය විසින් බුද්ධගයාවේ දක්ෂිණ ශාඛයක් ලංකාවට ගෙනෙන ලදී
මෙම පූජනීය බෝ පැලය දේවානම්පියතිස්ස රජු විසින් අනුරාධපුර මහමෙව්නාවේ රෝපණය කරන ලදී
මෙම බෝධි ශාඛයේ විශේෂත්වය වන්නේ බුදුන් පිරිණිවන්පානා මොහොතේ ප්‍රකාශ කල පරිදිම බෝ අත්ත මව් ශාඛයෙන් ඉබේම වෙන්වී රන් බඳුන තුල පිහිටීමයි
පසුව මෙම බෝ පැලය සහිත රන් බඳුන සංඝමිත්තා තෙරණිය විසින් ගෙනැවිත් අනුරාධපුරයේදී දේවානම්පියතිස්ස රජුට භාරදෙන ලදී
තවද බොධි පැලෑටිය උත්සවශ්‍රීයෙන් රජු විසින් රෝපණය කරන ලද්දේ, සංඝමිත්තා සහ මිහිඳු හිමි ඉදිරිපිටදී කජරාගාම, චන්දනගාම සහ හිවක්කු යන පූජකවරුන්ගේද සහය ඇතිවය
ඒ මොහොතේදී අශ්චර්යවත් ලෙස තවත් බෝ පැල 8ක් මතුවිය
තවද එහි බීජ සහිත ඵල ද හටගන්නා ලදී
මෙවා ලංකාවේ ජම්බුකෝල,තිවක්ක,ථූපාරාම, තිස්සමහාරාම, ප්‍රථමසේටිය, චේතියගිරි, කජරාගාම සහ චන්දනගාම යන ප්‍රදේශ වල පූජනීය වෘක්ෂ ලෙස රෝපණය කරන ලදී
වර්ශ 1907 වන විටදී ශ්‍රි මහා බෝධියේ උස අඩි 32(9.8m) ක් වූ අතර , වටප්‍රමාණය අඩි 8.17(2.49m) කි
අඩි 61(19m)*අඩි 57(17m) ප්‍රමාණයෙන්ද , උසින් අඩි 21(6.4m) ප්‍රමාණයෙන්ද යුක්ත වු රන් ආලේපිත වැටකින් බෝධියට ආරක්ෂාව සපයයි
ඊට එපිටින් මිදුල වටේට පූජාසන පිහිටා ඇත
තවත්  බෝධි ශාඛ කිහිපයක්ම කොටු සීමාව තුල රෝපණය කර පවතී
තවද වෙනත් වර්ගයේ ශාඛ 32ක් පමණ අවට දක්නට ලැබේ
මෙම බෝගය ශතවර්ෂ ගණනාවක් මුලුල්ලේම ශ්‍රි ලංකාවේ රාජ්‍ය අනුග්‍රහය ඇතිව සුරක්ෂිතව පවතී
තවද එය නඩත්තු කිරීම සඳහා පත්කල ගම් වැසියෙක්ද සිටී. H
වෙල්ස් නැමති ඉතිහාසඥයාගේ මෑත නිකුත් කල දත්ත අනුව නඩත්තු වී පවතින ලොව පැරණිතම ශාඛය ජයශ්‍රිමහා බෝධියයි
තවද ඉන්දියාවේ පිහිටි මහා බෝධියද බෞද්ධයන් ඉතාම පූජනීයකොට සලකන ගසකි
ජීවිතයේ අග භාගය
ඌට්ඨිය රජු රජකමට පැමිණ වසර 9ක් ගතවූ අවස්ථාවේදී සංඝමිත්තා තෙරණිය අපවත්වී(මරණය) වදාලහ
ඒ අනුරධපුරායේ පිහිටි ඇයගේ ආවාසය වූ හත්තාලෝක උපාසිකාරාමයේදී වයස අවු
79ක් ව තිබියදීය
ඇයට ගරු කිරීමක් ලෙස සතියක් පුරා මුළු ශ්‍රි ලංකාව පුරාම ඇයගේ අනුස්මරණය සිදුවිය
ඇය ජීවමානව සීටියදී ඉල්ලා සිටි පරිදි ඇයගේ දේහය, නැගෙනහිර ථුපාරාමයේ බෝධි ශාඛය ඉදිරිපිට ආදාහනය කොට, එහි භෂ්මාවශේෂ මැදිකොට උට්ඨිය රජු විසින් ස්ථූපයක් සාදන ලදී
References

ආශ්‍රිත ලිපි 
 මහින්ද තෙරණුවෝ
 ශ්‍රී මහා බෝධිය, අනුරාධපුර
 අශෝක අධිරාජයා

භික්ෂුණිය
ඉන්දියානු බෞද්ධයෝ
ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයෝ
බුද්ධ ශාසනයේ ඉතිහාසය
උප්පලවණ්ණාවෝ පෙර පදුමුත්තර නම් බුදුරජාණන් වහන්සේගේ කාලයෙහි හංසවතී නූවර ඉපිද  බුදුරජාණන් වහන්සේ වෙත ගොස් බණ අසන ලදි
උන්වහන්සේ එක්තරා භික්ෂුණියක සෘද්ධිමත් භික්ෂුණීන් අතරෙහි අග්‍රස්ථානය තබනු දැක සත්දවසක් මහ දන් දී ‘මම ද බුදු කෙනෙකුන්ගේ ශාසනයෙහි එකී අග්‍රස්ථානය ලබන්නෙමි’ යි ප්‍රාර්ථනා කළාය
අනතුරුවද බොහෝ පින්කොට දෙව්ලොව ඉපිද කාශ්‍යප බුදුරජාණන් වහන්සේගේ කාලයෙහි බරණැස් නුවර කිකී නම් කාසි රජුගේ ගෙදර සමණගුත්තා නමින් උපත ලබා විසි දහසක් අවුරුදු බඹසර වැස බුද්ධ ප්‍රමුඛ මහා සංඝ රත්නය සඳහා පිරිවෙනක් කරවූවාය
ඇගේ අනිත් සොහොයුරියෝ සය දෙනෙක් වූහ
ඔවුහු නම් සමණි, භික්ඛුනී, භික්ඛුනී දාසිකා, ධම්මා, සුධම්මා හා සංඝදාසිකා යන මොවුහුය
පසු කාලයකදී උත්පලවණ්ණා නම් වූයේ සමණගුත්තා ය
අනිත් සොහොයුරියෝ ඛේමා, පටාචාර, කුණ්ඩලා, කිසාගෝතමි, ධම්මදින්නා හා විශාඛා වූහ
පසුකලෙක ඕ තොමෝ නැවතත් මිනිස් ලොව එක්තරා දුගී පවුලක උපත ලැබුවාය
දිනක් ඈ කුඹුරට යද්දි අතරමග විලක උදෑසනම පිපුණු පියුමක් දැක ඒ විලට බැස මල හා නෙළුම් පත්‍රයක් ද කඩාගෙන අවුත් පැලෙහි තබාගෙන විලඳ පාත්‍රයක් පුරා එකතු කරමින් සිටින විට ගන්ධමාදන පර්වතයෙහි නිරෝධ සමාපත්තියට සමවැදී එයින් නැගිට පිඬුසිඟා වඩනා පසේබුදු කෙනකු දැක එම විලඳ සියල්ල උන්වහන්සේගේ පාත්‍රයට පූජාකොට පියුමෙන් පාත්‍රය වසා පිළිගැන්වූහ
පසේ බුදුරජාණන් විලඳ පාත්‍රය රැගෙන මද දුරක් වැඩි කල්හි ඇයට මෙබඳු සිතක් ඇතිවිය
“පැවිද්දන්ට මල්වලින් වැඩක් නැත
මම ඒ මල ආපසු ගෙන පලඳීමි” මෙසේ සිතා ඕ තොමෝ පසේ බුදුන්ගේ පාත්‍රය වසා තිබුණු පියුම ආපසු රැගෙන නැවතත් එය පාත්‍රය වසා ගැනීමට සුදුසු වෙයි සිතා ආපසු පසේ බුදුන්ගේ පාත්‍රය මතම පියුම තබා වැඳ තමා අතින් සිදුවූ වරදට සමාවන මෙන් අයැද සිටියාය
අනතුරුව මෙසේද ප්‍රාර්ථනා කළාය
“මේ විලඳ ප්‍රමාණයට එනම් විලඳ ඇට පන්සියය ගණනටම මට පුතුන් ලැබේවා
පියුම පිදීමේ පිනෙන් උපන් උපන් ආත්මයෙහි පියවරක් පියවරක් පාසා පියුම් පිපේවා” පසේ බුදුවරු ඇය බලා සිටියදීම අහසට නැඟී ගන්ධමාදන පර්වතයට ගොස් එකී පියුම නන්දමූලක ගුහාවෙහි දොරකඩ පාපිස්නක් කොට තැබූහ
සමණගුත්තාවෝ ඒ පිනින් දෙව්ලොව උපන්හ
ඇය පය තබන තබන තැන මහා පියුමක් පහළ වෙයි
ඕ තොමෝ දෙව්ලොවින් චුතව පර්වතය පාමුල එක්තරා පියුම් විලක පියුම් ගැබක උපන්නාය
එම විල සමීපයෙහි එක්තරා තාපසයෙක් වාසය කරයි
දිනක් හෙතෙම මුහුණ සේදීම පිණිස විලට ගොස් ඈත මෑත බලන්නේ වෙනත් පියුම් ගැබකට වඩා විශාල වූ එකී පියුම් ගැබ දැක “මේ පියුම් ගැබ වෙනත් පියුම්වලට වඩා විශාලය
මෙය නො පිපීම තිබෙයි
කිසියම් විශේෂයෙක් මෙහි ඇතැ’යි සිතා දියට බැස එම පියුම කඩා ගැනීමත් සමඟ නෙළුම පිපිණ
තාපස තෙම එම පියුම තුළ සිටි කුමාරිකාවද දැක “තමාගේම දුවකය” යන ස්නේහය උපදවා කුමාරිකාවත් රැගෙනම මල රැගෙන විත් ඇඳ මත තැබීය
ඇයගේ පිනෙන් තාපසයාගේ මාපට ඇඟිල්ලෙන් කිරි එරිණ
ඕ තොමෝ ඒ කිරි බීමෙන් වැඩී පය බිම තබන්නට තරම් වැඩුණාහ
එයින් පසු තබන පියවරක් පාසා පියුම් පිපිණ
ඇගේ රන්වන් වූ ශරීරය කුංකුම මෙන් සුවඳවත් වූවාය
ඈ තම පියා පලවැල සඳහා ගිය කල්හි ආරාමයෙහි හුදකලාව වසයි
දිනක් එක්තරා වැද්දෙක් ආරාමය තුළ තනිවම ඉන්නා කුමාරිකාව දැක ඇය මනුෂ්‍ය දුවක් බව දැන ඒ බව බරණැස් රජුට දැන්වීය
රජතෙම ඒ පුවත ඇසූ මොහොතෙහිම ඇය ගැන පිළිබඳ සිත් ඇත්තේ වැද්දා සමඟ තාපසයා සිටි වනයෙහි ආරාමයට ගොස් තාපසයා වැඳ සුවදුක් කථා පවත්වා එකත්පස්ව හුන්නේය
අනතුරුව රජතුමා තවුස් පිරිකර තාපසයාට පිළිගන්වා “ස්වාමිනි, මෙහි වාසය කිරීමෙන් කවර ඵලයකද
මා සමඟ ගමට යාමට එනු මැනවැ”යි ඇයදීය
“ඔබතුමා යනු මැනව. මම මෙහිම නවතිමි” යි තාපසයා කී කල්හී “ස්වාමීනි, ඔබ සමීපයෙහි කුමාරිකාවක් වාසය කරන බව ඇසීමි
එය වනාහී පැවිද්දන්ට නුසුදුසුය
ඇය මට පාවා දුන මැනවි
මම ඇය අගමෙහෙසි තනතුරෙහි තබා ආරක්ෂා කෙරෙමි”යි කීය
තාපස තෙමේ රජුගේ වචනය අසා “දුව පදුමවතී” යනුවෙන් ඇය ඇමතීය
ඈ එක වචනයෙන්ම එහි පැමිණ තාපසයාට වැන්දාය
“දුව, ඔබ දැන් යෞවන වයසෙහි සිටින කුමාරිකාවකි
එම නිසා මේ බරණැස් රජු සමඟ යන්නැ”යි හෙතෙම කීය
ඕ තොමෝ “මැනවැ”යි පියාණන් වැඳ අඬමින් සිටියාය
ඒ මොහොතෙහිම රජතුමා ඇයව කහවුණු රැසක් මත්තෙහි තබා අභිෂේක කළේය
පදුමවතී බිසව මාළිගයට පැමිණිදා පටන් රජතුමා වෙනස් ස්ත්‍රියකගේ මුහුණ දෙස හෝ නො බලා පදුමවතීය සමඟම විශ්වාසවන්තව වසයි
මෙයින් අතිශයින් නො සතුටට පත් අනිකුත් අන්තඞපුර ස්ත්‍රීහූ රජතුමා සමඟ රහසින් මෙසේ කීවාහූය
“මහරජ, මෑ වනාහි කතක් නම් නොවෙයි
පියුම් ගැබක උපන් වෙනත් ස්ත්‍රියක් ගැන ඔබ වහන්සේ මීට කලින් අසා ඇත්ද
මෝ තොමෝ ඒකාන්තයෙන් යක්ෂණියකි
වහාම පිටත්කොට හැරිය මැනව“ අන්තඞපුර ස්ත්‍රීන්ගේ මේ කථාව ඇසූ රජතුමා නිශ්ශබ්ද විය
වෛර බැඳගත් ස්ත්‍රීහුද “පසුව අවස්ථාවක් ලැබුණු විට කළ යුතු දෙය කරමු” යයි කථිකා කර ගත්හ
මේ අතර රජුගේ පසල් දනව්වක කැරැල්ලක් හට ගෙන එය සංසිඳවීම පිණිස රජතුමා සේනාව සමඟ පිටත්විය
ගර්භණීව සිටි පදුමාවතී බිසව හුදකලාව වාසය කරන කල්හී අන්තඞපුර ස්ත්‍රීහූ “දැන් මැයගෙන් පළිගැනීමට සුදුසු කාලයයි” සිතා ඊට නිසි උපායක් සිතනුයේ ලීයකින් ළදරු රුවක් තනා එය වින්නඹු ගැහැනියට දී “රජබිසව වැදූ කල්හී දරුවා අපට දී මේ ලී කැබැල්ල ලෙයින් තෙමා ඇයට දෙව“යි අණ කළහ
පදුමවතී බිසව නියමිත දිනයෙහි මහාපදුම කුමාරයන් ඇතුළු පන්සියයක් කුමාරවරු වැදූහ
අල්ලස් ගත් වින්නඹු ගැහැනිය වැදූ දරුවන් පන්සියය අන්තඞපුර ස්ත්‍රීන්ට දී ලී කැබැල්ල ලෙයින් තෙමා පද්මාවතී බිසව අතට දී “මෑණියෙනි, මේ තොප වැදූ දරුවාය”යි ලීකඩ ඇගේ ළඟ තැබීය
අන්තඞපුර බිසෝවරු තම තමන් ලැබූ දරුවන් රන් කරඬුවල බහා ගඟෙහි පාකොට යැවූහ
සක්දෙව් රජුගේ ආනුභාවයෙන් එකී කරඬුවල “මේ දරුවෝ බරණැස් රජුට දාව උපන් කුමාරවරු වෙති” යනුවෙන් රජුට පමණක් බලාගත හැකි පරිදි අකුරු කොටා තිබිණ
පසල් දනව්ව ජයගෙන ආපසු පැමිණි රජතුමා පදුමාවතී බිසව ළඟට ගොස් ඇයට උපන්නේ දුවක ද නැතහොත් පුතකු දැ යි ඇසූ විට බිසව මුවින් නො බැණ කරබා ගත්තා ය
සෙසු බිසෝවරු එකල්හි දර කොටස රජුට පෙන්වා “බිසව වැදුවේ මෙයය”යි කියා “ඔබගේ අලුත උපන් පුතු වඩාගෙන සුරතල් කළ මැනවැ”යි සිනාමුසු බස් දෙඩූහ
ඒ බස් අසා රජ තෙමේ අතිශයින් ශෝකයට පත්විය
එවිට අන්තඞපුර බිසෝවරු “ස්වාමීනි, අපි කලින්ද කීවෙමු
මෑ වනාහී යකින්නකි
වහාම රජගෙයින් පිටමන් කළ මැනැවැ”යි පැවසුහ
රජතුමා කිසිවක් කරකියා ගත නො හැකිව පදුමවතී බිසව රජගෙයින් පිටමන් කළේය
පසේ බුදුන්ට පිදූ මල නැවත ආපසු ගැනීමේ අකුසලය නිසා බිසවගේ සියලු යස ඉසුරු පිරිහිණ
ශරීර වර්ණයද අතුරුදහන් විය
ඕ තොමෝ අසරණව හුදකලාව මඟට බැස එක්තරා වයස්ගත ස්ත්‍රියකගේ අනුකම්පාව ලැබ ඇගේ ගෙයි නතර වූවාය
රජතුමා යුද්ධයෙන් ජයගෙන, තම අනිකුත් බිසෝවරු සමඟ දිය කෙළියට ගොස් නහා අවසන් කොට සිටි කල්හි අන්තඞපුර ස්ත්‍රීන් විසින් දියෙහි දමන ලද කරඬු පන්සියය මස් කරන්නන්ගේ දැලට අසුව ඒවා රැගෙන ආ කෙවුලෝ රජුට දුන්හ
රජතුමා “මේ කුමක්දැ”යි ඔවුන්ගෙන් ඇසූ කළ ඔවුහු “නොදනිමි” යි කීහ
එකල්හි රජ්ජුරුවෝ මුල්ම කරඬුව විවෘත කොට එහි තුළ හුන් මහාපදුම කුමාරයා දැක එහි ලියා තිබුණු අකුරුද කියවා ක්‍රමයෙන් අනික් කරඬුද විවෘත කොට බැලූහ
එහි හුන් අනික් රජකුමාරවරු සාරසිය අනූ නව දෙනා ද දැක පන්සියයක් රාජකුමාරවරු මහ පෙළහරින් රජගෙට වැඩම වූහ
“මා අනුන්ගේ බස් අසා මාගේ අග මෙහෙසුන් පදුමාවතී බිසව පිටමන් කරන ලද්දේය
වහා ඇය සිටින තැනකින් කැඳවාගෙන එව“යි රජතුමා රාජ පුරුෂයන්ට අණ කෙළේය
මෙහෙසිය සිටින තැනක් දන්නා කෙනෙක් ඇත්නම් මේ මසු දහස ගනීවා”යි නියමකොට බෙර ලැවූහ
එකල්හි පදුමාවතී බිසව නැවතී සිටි වීථියට මඟුල් ඇතු ගිය කල්හී ඈ තම යෙහෙළි මැහැල්ලට කථා කොට “අම්ම, මසු දහස ගනුවය”යි කීවාය
එකල්හි මැහැල්ල මසු දහස ගෙන තමන් ගෙයි ඉන්නා පදුමාවතී බිසව දැක්වූවාය
රාජ පුරුෂයෝ බිසව හැඳින මහත් වූ පෙළහරින් යුතුව රජ ගෙදරට කැඳවාගෙන ගියාහූය
පන්සියයක් රාජකුමාරවරු තම මව් බිසව පිරිවරා ගත්හ
එකල්හි රජතුමා “මාගේ අග මෙහෙසිය සමඟ පන්සියයක් පුත්‍රයන් මගෙන් වෙන් කළ මේ දුෂ්ට ස්ත්‍රීන් සියල්ල අග මෙහෙසියගේ දාසියන් බවට පත් කරමි”යි ඔවුන් සියලු දෙනාම දාසියන් කළේය
පදුමවතී බිසව ඔවුන්ට සමාව දී දාසි භාවයෙන් මුදවා කුමාරවරුන්ගේ කිරිමව් තනතුරු දී තමන් මහා පදුම කුමාරයන් වැඩූහ
පන්සියයක් රාජ කුමාරවරු සත්හැවිරිදි කල්හි දිනක් පිය රජු සමඟ උයන් කෙළියට ගොස් එහි පස්පියුම් පිපී ගිය විලක ක්‍රීඩා කරමින් හුන්හ
එසේ ක්‍රීඩාකරන කල්හි අලුත් පියුම් පිපෙන සැටිත් පරණ පියුම් වෙලී දිරා යන සැටිත් දුටු රජකුමරුවෝ ඒ ගැන සිත යොමු කොට සියල්ල අනිත්‍යයය, වෙනස්වන සුළු යයි විදර්ශනා වඩමින්ම පසේ බුදුබව ලැබූහ
පන්සියයක් පසේ බුදුවරු පියුම් පන්සියයක කෙම්පිට වැඩ සිටි කල්හී උන්වහන්සේලා පසේ බුදුබව ලැබූ බව නො දත් රාජ පුරුෂයෝ සවස් වේලෙහි “ස්වාමීනි, ආපසු රජ ගෙදරට වැඩිය මැනවැ”යි දැන්වූහ
උන්වහන්සේලා මුවෙන් නො බැණ වැඩ හුන්හ
එදා රාත්‍රීයෙහි උන්වහන්සේලා එහිම වැඩහුන් සේක
පසු දින රාජපුරුෂයන් කලින්දා මෙන් “දේවයන් වහන්ස, මාළිගාවට වඩිනු මැනවැ”යි කී කල්හි උන්වහන්සේලා පිළිතුරු දෙමින් “අපි රාජ කුමාරවරු නොවෙමු
පසේ බුදුවරු වෙමු”යි පවසා ගිහි ස්වභාවය හැර පැවිදි වෙස්ගෙන අහසින් ගොස් ගන්ධමාදන පර්වතයටම ගියාහූය
පදුමවතී බිසව එපවත් අසා “මම බොහෝ පුතුන් ඇත්තියක් වීමි
දැන් එකම පුතෙකුත් මට නැත්තේ” යයි බොහෝ ශෝකයට පැමිණ එම ශෝකයෙන්ම මිය පරලොව ගොස් රජගහනුවර හස්ත කර්මාන්ත කොට ජීවත්වන කුලගෙයක උපන්නාය
වැඩිවිය පත් කල්හී එක්තරා කුලගෙයකට පාවා දෙනු ලැබූ ඇය දිනක් තමන්ගේම ගිය ජාතියෙහි පුත්‍රයන් වූ පන්සියයක් පසේ බුදුන්ට මහදන් දී අවසානයේදී නිලුපුල් මල් පුදා මේ පින්කමෙහි අනුසසින් මතු උපනූපන් ජාති මාගේ ශරීර වර්ණය නිලුපුල් පැහැය වේවා”යි ප්‍රාර්ථනා කළාය
පසේ බුදුවරු ඇයට අනුමෝදනා ගාථා පවසා ගන්ධමාන පර්වතයටම වැඩියාහුය
ඕ තොමෝ පසු කාලයේදී අපමණ පින් රැස්කොට දෙව්ලොව ඉපිද අපගේ බුදුරජාණන් වහන්සේගේ කාලයෙහි සැවත්නුවර සිටු කුලයක උපන්නාය
ඇගේ ශරීරය නිල් උපුල් මල්වල වර්ණයෙන් බැබළෙයි
ශරීරයෙන් නිල් උපුල් මල් සුවඳ විහිදෙයි
මේ නිසා ඇයට උප්පලවණ්ණා යයි නම් තැබිණ
ඇගේ රූප සම්පත්තිය ගැන ඇසූ සියලු දඹදිව රජවරු ඇය පාවා ගැනීමට කැමැත්තෙන් පියා වෙත පණිවිඩ එවූහ
එක් අයකුට ඇයව විවාහ කරදීමෙන් බොහෝ දෙනකු තමා සමඟ විරුද්ධ වන බව සැලකූ හෙතෙම තම උපුල්වන් කුමරියගෙන් “පැවිදිවීමට කැමතිදැ”යි අසා ඇගේ බලවත් කැමැත්තට අනුව පැවිදි කරවීය
උත්පලවණ්ණා භික්ෂුණිය පැවිදිව නොබෝ කලකින් දැල්වෙන පහනක පහන් සිළුවක් නිමිති වශයෙන් ගෙන තේජෝ කසිණය අරමුණු කොට ධ්‍යාන වඩා එයම පාදක කොට රහත් වූවාය
සෘද්ධිමත් භාවයටද පත්වූවාය
උත්පලවණ්ණා තෙරණිය වනාහී බුදුරජාණන් වහන්සේ සැවැත් නුවර යමක මහා ප්‍රාතිහාර්ය පෑමට සූදානම්ව සිටි අවස්ථාවෙහි එතැනට පැමිණ “ස්වාමීනි, ඔබ වහන්සේ අවසර දෙන්නේ නම් මම ප්‍රාතිහාර්ය පාන්නෙමි”යි කීවාය
භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කාරණය අරමුණු කොට ගෙන භික්ෂුණීන්ට අග්‍රස්ථාන දෙන අවස්ථාවක මෙම උප්පලවණ්ණා භික්ෂුණියට ඍද්ධිමත් භික්ෂුණීන් අතර අග්‍රස්ථානය දුන් සේක
ආසියාවේ භූමි ප්‍රමාණ අති මහත් බැවින් හා නානා විධ ජනගහණයකින් යුක්ත වීමත් නිසා බලාපොරොත්තු විය යුතු ආකාරයටම දේශපාලනය සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් ආකාරයක් ගනී
ව්‍යවස්ථානුකූල රාජාණ්ඩු, පරම බලැති රාජාණ්ඩු තනි පක්ෂ ක්‍රම, යටත් විජිත ජනපද, ලිබරල් ප්‍රජාතාන්ත්‍රික හා හමුදා ඒකාධිපතිත්වයෙන් යුතුව ඇතිවාක් මෙන්ම විවිධාකාර වූ නිදහස් ව්‍යාපාර ද ඇත
ආසියාව පුරාම ශිෂ්ටාචාරය පිළිබඳ දිගු ඉතිහාසයක් ඇති අතර ලිවීම සොයා ගැනීමත් සමඟ මෙසපොතේමියාවෙන් ඇරඹි දේශපාලන පිළිවෙලවල් පිළිබඳ විස්තරාත්මක කරුණු අපට ඉදිරිපත්ව ඇත
විශාල එමෙන්ම මනාව සකස් කෙ‍රුණු සිවිල් සේවයක් චීනයේ පැන නැඟුණු අතර එය දේශපාලනයට එක් කර ගැනීම සුදුසුය
ආසියාවේ දේශපාලනයට එක් කර ගැනීම සුදුසුය
ආසියාවේ දේශපාලනය බොහෝ දුරට යටත් විජිත වාදයේ හා අධිරාජ්‍යවාදයේ බලපෑම්වලට යටත් වෙමින් සමහර රාජ්‍යයන් පැරණිතම විජිතයන් යටත් කොට ගෙන සිටි රාජ්‍යයන් සමඟ සමීප සබඳතා ඇති කරගෙන ඇති අතර අනිත් ඒවා කටුක ප්‍රතිඵල අත් විඳීමට ලැබෙන නිදහස් අරගලවල නිරතව ඇත
තත්වය තවදුරටත් සංකීර්ණ වී ඇති බවට ආසියාවේ පවතින සැලකිල්ලේ තත්වය පෙන්වන දිගට පවතින කාශ්මීරයේ පවතින අවිනිශ්චිතභාවය හා මහජන චීන සමූහාණ්ඩුවත්, චීන සමූහාණ්ඩුවත් අතර ඇති අවිනිශ්චිතභාවයක් දැකිය හැක
වඩා දියුණු සහයෝගීතාවයන් හා හුවමාරු කිරීම් ගැන කලාපීය වැඩ සටහන්වලට උදාහරණයකි, අග්නිදිග ආසියා ජාතීන්ගේ සංවිධානය (ASEAN)

ඉතිහාසය 
Asian Socialist Conference (1953-1960)
History of civil-military relations in Southeast Asia

ජාත්‍යන්තර සංධාන 
Asia-Pacific Economic Cooperation
Association of Southeast Asian Nations
Asia Cooperation Dialogue
Commonwealth of Independent States
International Conference of Asian Political Parties
Eurasian Union
Organization of Turkic States
Shanghai Cooperation Organisation
South Asian Association for Regional Cooperation
South Asia Free Trade Agreement

ආසියා කවුන්සිලය 
ආසියා කවුන්සිලය යනු ආසියාවේ රටවල් අතර වැඩි සමගියක් සාක්ෂාත් කර ගැනීම සඳහා 2016 දී දියත් කරන ලද සර්ව-මහාද්වීපික මුලපිරීමකි
පළමු ආසියානු කවුන්සිල සමුළුව 2018 වසරේ තෝක්‍යෝ නුවරදී පැවැත්වීමට නියමිතව තිබුණි
සර්ව-ආසියානු ගැටළු පිළිබඳව සාකච්ඡා කිරීම සඳහා ආසියාවේ ඉහළ නායකත්වය එකම වහලක් යටට ගෙන ඒම සඳහා, ආසියානු කවුන්සිලයේ විවිධ සංසද, වරින් වර පැවැත්වෙන අමාත්‍ය මණ්ඩල රැස්වීම් සහ සමුලුව භාවිතා වෙයි
මූලාශ්‍ර 

 
ආසියාව
දේශපාලනය
කැනඩාවේ දේශපාලනය ව්යවස්ථානුකූල රාජ්යත්වයකින් වූ රාමුවක් තුළ හා බලවත් ප්රජාතාන්ත්රික සම්ප්රදායක් ඇතුළත් සන්ධීය ක්රමයේ පාර්ලිමේන්තු ආණ්ඩුවකින් ක්රියාත්මක වේ
බොහෝ ව්යවස්ථාදායක භාවිත, එක්සත් රාජධානියේ වෙස්ට් මිනිස්ටර් පාර්ලිමේනතුවේ ලිඛිත නොවූ සම්මතයන් අනුව යමින් ක්රියාත්මක වේ
කෙසේ නමුත් කැනඩාව එක්කර ගත් වෙනස්කම් ද එහි ඇත
උදාහරණ වශයෙන් ගතහොත් පක්ෂ විනය, එක්සත් රාජධානියට වඩා තදින් ක්රියාත්මක වේ
පාර්ලිමේන්තුවේ වැඩි ඡන්ද, විශ්වාසය පළ කිරීමේ යෝජනා හැටියට සැලකෙන අතර පාර්ලිමේන්තුවේ කැබිනට් නොවන මන්ත්රීවරුන්ගේ බලතල ඒ මඟින් අඩු කිරීමට ද යොමු වේ
ආණ්ඩු පක්ෂයේ සිටින එවැනි පක්ෂ කණ්ඩායම් හා විරුද්ධ පක්ෂයේ සිටින කණිෂ්ඨ හෝ පහල එක් අංශයකට පමණක් වූ මන්ත්රී කොටස් පසු පෙළ මන්ත්රීවරු වශයෙන් හැඳින්වේ
පසු පෙළ මන්ත්රීවරුට පොදු ගිණුම් කාරක සභාවේ හෝ ජාතික ආරක්ෂක කමිටු වැනි කමිටුවල නියෝජිතයන් වාඩි වීම මඟින් ඔවුන්ට පාර්ලිමේන්තුවේ බලපෑම් කළ හැකි වේ
කැනඩාව
යුරෝපයේ දේශපාලනය මහද්වීපය තුළ නිරන්තරව ක්‍රම ක්‍රමයෙන් විකාශනය වන දේශපාලනයක් ඇත
විවිධ හේතු කාරණා නිසා වෙනත් මහාද්වීපවලට වඩා ඈතට දිවුණු බොහෝ විස්තරාත්මක දේ ඒ සතුයි
ඒ කරුණු වලට කලාපයේ ජාතික රාජ්‍යවල දීර්ඝ ඉතිහාසය මෙන්ම යුරෝපා රටවල් අතර වර්තමානයේ ඇති වන දේශපාලනික එකමුතුභාවය පිළිබඳ නැඹුරුව ද අයත්ය
වර්තමාන යුරෝපා දේශපාලනය පිළිබඳව අවබෝධ කර ගැනීම යුරෝපා මහද්වීපයේ පසුගිය ඓතිහාසික  සිදුවීම් දිහා සලකා බැලීමෙන් කළ හැක
එමඟින් වර්තමාන යුරෝපීය දේශපාලන නිර්මාණය භූගෝලයීය ආර්ථිකය හා සංස්කෘතිය හේතු වී බලපා ඇත
වර්තමානයේ යුරෝපා දේශපාලනය යුරෝපා සංගමය මඟින් බල පවත්වාගෙන යයි
නැ‍ඟෙනහිර යුරෝපයේ අයෝමය තිරය කඩා වැටී කොමියුනිස්ට් රාජ්‍යයන් බිඳ වැටීමේ සිට මෙම ක්‍රමය ක්‍රියාත්මක විනි
ශීත යුද්ධය නිමා වීමත් සමඟ නැ‍ඟෙහිර යුරෝපයේ සාමාජික රාජ්‍ය 27 කගෙන් යුරෝපා සංග‍මයේ පාර්ලිමේන්තුවට සාමාජිකයන් තෝරා පත් කර ගෙන එය ව්‍යාප්ත වෙමින් පවතී
ආශ්‍රිත ලිපි 

Council of Europe
International organizations in Europe
Politics of the European Union
European Neighborhood Policy
European integration
Eurovoc
Eurosphere
Culture of Europe
Economy of Europe
Future enlargement of the European Union
Geography of Europe
History of Europe
List of conflicts in Europe
List of Europe-related topics
OSCE countries statistics
Paneuropean Union
Pro-Europeanism
Regions of Europe

මූලාශ්‍ර
මධ්යලම  ඇමරිකාවේ ප්රබථම ශිෂ්ටාචාරය වශයෙන් ඔල්මෙක්වරු විශ්වාස කෙරේ
ඇත්තෙන්ම ඔවුන් බොහෝ දේවල් වලින් ප්‍රථමයෝය
මධ්ය්ම ඇමරිකානු බෝල ක්රීදඩාව, ලේ හැලීම් සහ සමහර විට බිලි පූජා , ලිවීම් සහ ශිලා ලේඛන ලිවීම් , ශූන්යෝය සොයා ගැනීම, මධ්යැම ඇමරිකානු දින දර්ශනය වැනි බොහෝ දේ ප්රරථම වරට සිදු කළේ ඔවුන්ය
ඔවුන්ගේ ශක්තිමත් පූජක නගරාන්ඩු සම්බන්ධ දේශපාලනික සැකසීම් සෑම මෙක්සියානු හා මධ්ය්ම ඇමරිකානු ශිෂ්ටාචාරයක්ම වාගේ අනුගමනය කළෝය
කලා ශූරී සහ කලා ඉතිහාසඥ මිගෙල් කෙබරූබියස් ආදී සමහර සමීක්ෂකයන් පවා ඔල්මෙක්වරු බොහෝ පසුකාලීන මධ්යාම ඇමරිකානු දෙවිවරු අනුව හැඩ ගැසුණු බව පිළි ගනිති
ලා වෙන්ටාහි පස් වන අල්තාරය

ලේ හැලීම සහ ජීවිත පූජාව

ඔල්මෙක්වරු ලේ හැලීම සහ ස්ව ජීවිත පූජාව ක්රිකයාවෙහි යෙදවූහ
ඔල්මෙක් පුද බිමේ කළ පුරා විද්යාීත්මක කැනීම් වලින් බොහෝ ස්විභාවික සහ මැටියෙන් කළ ස්ට්රිංිගේ උල් සහ මැගේ කටු සොයා ගෙන ඇත
ඔල්මෙක්වරු බිලි පූජා සිදු කිරීම කළායැයි කියන මතය ඇත්තෙන්ම විවාදාත්මකය
ඔල්මෙක් හෝ ඔල්මෙක් බලපෑම් ඇති වූ කිසිම බිලි පූජා සම්බන්ධ මානව කෘති තවම සොයා‍ ගෙන නැති අතර ඊට සම්බන්ධ පැහැදිලි දර්ශන වත් තවම සොයා ගෙන නැත
- මොන්ටි ඇල්බන්හි ඩැන්සන්ට් රූප වැනි )
බිලි පූජා සම්බන්ධ දර්ශනද ‍සොයා ගෙන නැත
(එල් ටාජින්හි ප්රඩසිද්ධ බෝල් අංගනයේ දැකිය හැකි දර්ශන වැනි)
කෙසේ වෙතත් එල් මනාටි ප්රිදේශයෙන් උපන්, නූපන් බිළිඳු ඇට සැකිලි, පුරුක් රහිත හිස් කබල් සහ ඌර්වස්ථි සොයා ගෙන ඇති අතර මෙයින් ළදරු බිලි පූජා ගැන අදහසක් අනුමාන කෙරේ
බිළිඳුන් මරා දමන ලද්දේ කෙසේ දැයි තවම නොදනී
සමහර ලේඛකයන් ඔල්මෙක් චාරිත්ර  කලාව පෙන්වන “ වර් - ජගුවර” බිළිඳුන් (ලා වොන්ටාහි පස් වන අල්තාරය ) (වම් පස රූපයේ දැක්වෙන ) හෝ ලාස් ලිමාස් රූපය (“ආගම” කොටස යටතේ දැක්වෙන) සමග මෙහි සම්බන්ධයක් ඇති බව කියා සිටිති
තවත් සොයා ගැනීම් අපේක්ෂා කිරීමට නම් විස්තරාත්මක පිළිතුරු අවශ්ය ය
ලිවීම

බටහිර භූ ගෝලාර්ධයේ ලේඛන කලා දියුණු කළ ප්රවථම ශිෂ්ටාචාරය ඔමෙක් ශිෂ්ටාචාරය විය හැක
ක්රිේ
පූ 500 දී පමණ පැවති පුරාණතම සැපොටෙක් ලේඛන කලාව පාදක කොට ගත් , ක්රි)
පූ 650 ට අයත් සලකුණු 2002 දී ද ක්රිි
පූ 900 ට අයත් සලකුණූ 2006 දී ද සොයා ගන්නා ලදී
2002 දී පසු කාලීන මායන් චිත්ර
ලිපිවලට සමානකම් දක්වන ගලෙන් නෙළූ කැටයම්, පක්ෂියෙක් සහ දේශන ලියවිලි සැන් ඇන්ඩ්රෑපස්වලින් සොයා ගන්නා ලදී
2006 දී සැන් ලොරෙන්සෝ අසළින් සොයාගත් කස්කජල් තහඩුව , නුමුණු තහඩුවක කැටයම් කරන ලද සලකුණු 62 ක් (එකිනෙකට වෙනස් සලකුණු 28 ක් සහිතව) සහිත නිර්මාණයකි
බොහෝ ප්රලවීන පුරාවිද්යා ඥයන් මෙම සොයා ගැනීම “ ප්රසථම ප්රාසග් - කොලොම්බියානු ලේඛනය” ලෙස නම් කොට ඇත
එහි වෙනත් කිසිම මධ්ය“ම ඇමෙරිකානු ලේඛන ශෛලියක් සමග සමානකමක් දක්නට නැත
තවද, “එපි - ඔපෙක්” නමින් කියවෙන තවත් වාර්තාකරණය වූ චිත්ර  ලිපි විශේෂයක් ඇත
සමහරුන්, “එපි - ඔමෙක්”  යනු මායා ලේඛන කලාවේ සහ පුරාණ ඔමෙක් ලේඛන ශෛලිය මාරුවෙමින් පවතින ලිපියක් යැයි විශ්වාස කරන අතරතුර අදාල කාරණය තවමත් නොවිසඳී පවතී
ට්රෙවස් සාපොට්ස්වලින් සොයා ගත් “සී” ස්මාරක කුළුන

දැනට සොයා ගෙන ඇති දෙවනියට පැරණිම දින ගණනය මෙය වේ
ක්රිී
පූ 32 සැප්තැම්බර් 3 

එම දිනය කේන්ද්රත කොට ගත් ගල් කැටයම්, එපි - ඔමෙක් ලියවිල්ලේ දැනට ඉතිරිව ඇති උපහැරණ කිහිපයකි
මාලිමාව

දිශා සලකුණු සහිත , මාලිමාවක් බව පරීක්ෂණවලින් බොහෝ දුරට සනාථ වී ඇති ඔල්මෙක් හීමටයිට් මානව කෘතියක සොයා ගැනීම පෙරදැරි කරගෙන ඇමරිකානු ජ්යෝදතිශවේදී ජෝන් කාසන් ප්රමකාශ කළේ ඔල්මෙක්වරු ක්රිජ
පූ 100 ට පෙර සිට කාන්දම් ගල් වලින් තැනූ මාලිමා භාවිතා කැන්නට ඇති බවය
කාසන් තව දුරටත් කියා සිටින්නේ එවැනි උපාංග ඔල්මෙක්වරු භාවිතා කරන්නට ඇත්තේ තම වාසස්ථානවල හා මළගිය වුන් භූමදාන කළ ස්ථානවල පිහිටීම් සොයා ගැනීමට බවය
මධ්ය ම ඇමරිකානුවන්ගේ දීර්ඝ දින දර්ශනය හා ශූන්ය්ය සංකල්පයේ සොයා ගැනීම
ඔමෙක්වරු විසින් සොයා ගන්නට ඇති ශූන්යිය සංකල්පය සහ දීර්ඝ දින දර්ශනය ඔවුන්ගෙන් පසුව ඇති වූ මධ්යනම ශිෂ්ටාචාර බොහෝ සංඛ්යාඝවක්ද භාවිතා කළහ
පූර්ව දින දර්ශනවලට අදාල මානව කෘති 6 ක් මායා නිජ බිමට එපිටින් සොයා ගන්නා ලද නිසා මෙම දින දර්ශනයේ අංක සැකසීම මායාවරුන් කරන්නට ඇති අතර අැතැම් විට එය ඔමෙක්වරුන් කළ සොයා ගැනීමක් වන්නට ඇත
ඇත්ත වශයෙන්ම මෙම මානව කෘති සයෙන් තුනක්ම සොයා ගන්නා ලද්දේ ඔමෙක් හදබිම් ප්ර දේශය තුළිනි
නමුත් ඔමෙක් ශිෂ්ටාචාරය අවසන් වූයේ ක්රි
පූ 4 වන සියවස වෙද්දීය
එනම් මුල්ම දීර්ඝ දින දර්ශන මානව කෘතියේ බිහිවීමට ශතවර්ෂ කිහිපයක් උඩදීය
මෙම නොගැළපීම නිසා මෙය වාද විවාදවලට ලක් වී ඇත
දීර්ඝ දින දර්ශනයට ශූන්යායේ භාවිතය අවශ්ය  විය
මෙහිදී කටුවක කරන ලද කැටයමක් ශූන්ය යේ සංකේතය වශයෙන් යොදා ගන්නා ලදී
ඉහත කියන ලද ට්රේස් සාපොට්ස් හි “සී” ස්මාරක කුළුන ද  ක්රිව.පූ 32 හි දිනයක් මෙලෙස නිරූපණය කර ඇත
මෙය ඉතිහාසයේ , ශූන්යූය භාවිතා කළ මුල්ම අවස්ථාවකි
මධ්යතම ඇමරිකානු බෝල ක්රීදඩාව

ඇස්ටෙක්ස්හි නහුව‍ටල් භාෂාවෙන් ඔල්මෙක් යනු “රබර් මිනිස්සු” යන්නයි
ඔවුන් මධ්යයම ඇමරිකානු බෝල ක්රීුඩාව පිහිටුවමින් සහ පසු සංස්කෘතීන් තුළද ව්යානප්ත කරමින් විනෝද සහ ආගමික කටයුතු අරමුණු කොට ගෙන මෙම ක්රීවඩාව කළහ
සැන් ලොරෙන්සෝ ටෙනෝච්ටිට්ලන්වලට කිලෝමීටර් 10 ක් නැගෙනහිරින් පිහිටි ඔමෙක් යාග සිදු කළ මඩ වගුරක්වන මනාටිවලින් ක්රිර
පූ 1600 ට හෝ ඊට වඩා අතීතයට අයත් රබර් බෝල දුසිමක් සොයා ගෙන ඇත
ක්රිර
පූ 1400 ට පමණ අයත් වූ පසෝ ඩි ලා අමාඩා හි පැවති මුල් කාලීන ක්රීඔඩා පිටියක් සමග මේවා සම්බන්ධය
මෙම බෝල සොයාගනු ලැබුවේ මැටි භාණ්ඩ හා ජේඩයිට් සෙල්ට්ස් ආදී බිලි පූජා සඳහා යොදා ගන්නා දේවල් සමගය
එනිසා මෙම ක්රීහඩාව ආගමික හා චාරිත්රඅමය යන දෙයාකාරයෙන්ම වැදගත් වූ ඉසව්වක් විය
org/wiki/Olmecs#Notable_innovations
‘නර්ගීස්’ සුළි කුණාටුව 
නර්ගීස් සුළි කුණාටුව ඉතා බිහිසුණු නිවර්තන සුළි කුණාටුව 2008 මැයි 02 දින මියන්මාරය [බුරුමය] හරහා හමා ගියේය
එය මහා මාරන්තික ඛේදවාචකයක් වූයේ 23,335 ට පමණ මාරකයක් වූ නිසාවෙනි
තවද, අතුරුදන් වී ඇති වී සංඛ්‍යාව දැනට 37,019 වන අතර ගණනය කර ඇති ලෙස‍ට අවසානයේ මෙහි එකතුව 100 000 කට ආසන්න විය හැකි බවට මත ඉදිරිපත් කර ඇත
උතුරු ඉන්දියානු සාගර කලාපයේ මෙතෙක් සිදු වූ මාරාන්තික  සුළි කුණාටුව අතුරින් ‘නර්ගීස්’ කුණාටුව දෙවැනි වී ඇත්තේ ‘නිනා’ කුනාටුවට පමණි
එහෙත් නම් නොකළ කුණාටුද ඇතුළත් වූ පසු ‘නර්ගීස්’ සුළි කුණාටුව 8 වන තැනට පත්වේ
නමුත් මියන්මාරයට බල පෑ සුළි කුණාටු අතුරින් එය 2006 දී හටගත් ‘මාලා’ සුළි කුණාටුවට පමණක් දෙවැනි වේ
2008 වසරේ උතුරු ඉන්දියානු මුහුදු සුළි කුණාටු කාලසීමාවේදී සිදු වූ මෙම ‘නර්ගීස්’ සුළි කුණාටුව එකී කාලය තුළ උතුරු ඉන්දීය මුහුදු කලාපයේ නම් කළ පළමු සුළි කුණාටුවයි. එය වර්ධනය වීම ඇරඹී ඇත්තේ අප්රේුල් 27 වන දින බෙංගාල බොක්කේ මධ්යණම ප්රරදේශය ආශ්රීනතවයි. පසුව එය වයඹ දෙසට ගමන් කරනවාත් සමගම ක්ෂණිකව ඉතා බිහිසුණූ කුණාටුවකට පරිවර්තනය විය
අප්රේකල් 29 වන විට තිබූ වියළි වායු තත්වය ‘නර්ගීස්’ සුළි කුණාටුව අඩපන කළද නැගෙනහිර දෙසට ගමන් ඇරඹීමත් සමග ක්ෂණිකව එය ඉතා තීව්රි වූ අතර පැයට කිලෝමීටර් 165 ක වේගයකින් ගමන් කළේ මැයි 02 වන දිනය
නමුත් එහි වේගය පැයට කිලෝමීටර් 215  පමණ වන බවට සුළි කුණාටු අවධානම් ඇඟවීමේ ඒකාබද්ධ මධ්ය ස්ථ‍ානය ගණනය කොට ඇත
මියන්මාරයට ආසන්න ‘අයියර්වාඩ්’ නම් වෙරළ සීමාවට ළඟා වෙද්දී සුළි කුණාටුව වඩ වඩාත් තීව්රා වූ අතර ‘රැන්ගූන්’ නගරය දෙසින් හමා ගිය පසු සුළි කුණාටුව දුර්වල වෙමින් මියන්මාර් හා තායිලන්ත දේශ සීමා  ආසන්නයට වත්ම එය සම්පූර්ණයෙන්ම පහව ගියේය
සුළි කුණාටුව හඳුන්වන ‘නර්ගීස්’ යන නාමය  උර්දු නමක් වන අතර එහි අර්ථය ‘ඩැෆොඩිල්’ මල  යන්නයි
ඉතා දරුනු නර්ගීස් කුණාටුව - ඉතා දරුනු මට්ටමට වැටෙන සුළි කුණාටු 4ක් ඇති විය
(SSHS)
 
2008-04-27 වනදා ඇති වූ අතර 2008-05-03 වන දින පහව ගියේය
ඉහළම සුළං වේගයන්
165 km/h [විනාඩි 03 යි] , 215 km/h [විනාඩි 01 යි] 
පහළම පීඩන තත්වයන්
962 hPa
ශ්රී  ලංකාව, ඉන්දියාව, බංග්ලාදේශය, මියන්මාරය යන රටවලට ද බලපාන ලදී
org/wiki/Cyclone_Nargis
ශ්‍රී ලංකා දේශපාලනය- ශ්‍රී ලංකා ආරක්ෂක හමුදාවම bvb

ශ්‍රී ලංකා ආරක්ෂක හමුදාව ශ්‍රී ලංකා යුධ හමුදාව , ශ්‍රී ලංකා නාවික හමුදාව හා ශ්‍රී  ලංකා ගුවන් හමුදාවෙන් සමන්විතයි
මේවා පාලනය ආරක්ෂක අමාත්යංrශයට අයත් අතර වර්තමානයේ දී ආරක්ෂක ඇමති ලෙස ක්රිතයාකරන ජනාධිපති මහින්ද රාජපක්ෂ යටතේ පාලනය කෙරේ
මුලික වශයෙන් ශ්රිත ලංකා පාබල හමුදාව ගොඩබිම යුධ කටයුතු සඳහා යොමුවිය
අනිත් සේවාවන්ට වඩා පැරණි හමුදාවද එය විය
විශාලත්වයෙන්ද එය ප්ර මුඛ විය
කෙසේ නමුත් රට මුහුදින් වටවී තිබීම නිසා නාවික හමුදාව වැඩිම වැදගත් ආරක්ෂක ශක්තියක් හමුදාවමෙන්  සැලකුණි
ගුවන් හමුදාව මූලික වශයෙන් යුධ හමුදාවටත් නාවික හමුදාවටත් උදව් කිරීම සඳහා වු හමුදාවක් ලෙස සේවය කරයි
කෙසේ නමුත් යුධ හමුදාවේ අණ දෙන නිලධාරියා වුයේ සුළු ජනවාර්ගයට අයත් දෙමල ජාතිකයෙකි
මෑත දශකවලදී හමුදාවට සිංහල ජනයා පමණක් වාගේ බඳවා ගැනෙනු පෙනේ
මෙය බොහෝ දුරට දෙමල වර්ගයා තුළ සැක බිය ඇති වීමට හේතු විය
එහි ඉතිහාසය තුල  යුධහමුදාව බොහෝ යුද්ධයන්හි දිගටම යෙදි ඇති අතර බොයර් යුද්ධය හා ලෝක යුද්ධ දෙකේදීම බ්රිඉතාන්ය  අණ යටතේ යෙදී ඇත
නිදහසෙන් පසු ප්ර ධාන වශයෙන් රටතුල කැරැල්ලට විරුද්ධව අවිගත් කණ්ඩායම් වලට විරුද්ධව ක්රි යාත්මක වූ අතර ප්ර ධන වශයෙන් එල්.ටී.ටී.ඊ. යට විරුද්ධවත් එක් අවස්ථාවක අවිගත් ජෙ
පීයට විරුද්ධවත් හමුදාව ක්රි යාත්මක විය
ශ්‍රී  ලංකා හමුදාව පුහුණුවීම් කටයුතු ඕස්ටේලියාව, එක්සත් රාජධානිය, ඊශ්රා යලය, එක්සත් ජනපදය, ඉන්දියාව, පකිස්ථානය හා දකුණු අප්රි කාව යන රාජ්යඑය මගින් ලබා ගනී
වෙනත් රාජ්ය වල සොල්දාදුවන් ද යුධ ක්රිලයාන්විත වල යෙදෙව් බවට චෝදනා තිබුණද මේවා ඔප්පු වී නොමැති අතර සහතික වීමකුදු සිදුවී නොමැත
මෑතකදී එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය හයිටි රාජ්ය යේ ක්රිසයාත්මක සාම හමුදාවට ශ්‍රී  ලාංකික යුධ හමුදාවද තෝරා ගෙන ඇත
ශ්‍රී  ලංකා හමුදා එල්.ටී.ටී.ඊයට විරුද්ධව සටන් කිරීමේ 1983 සිටම යෙදී ඇත
වසර 25 ක කාලය තුළ මියගිය හෝ තුවාල ලද සංඛ්යාඅව පැහැදිලි  නොමැත
දෙපාර්ශවයම ගණන් ලඝුකොට දැක්වුවත් එය දසදහස් ගණනින් විය හැක
ශ්‍රී   ලංකා හමුදාවට එරෙහිව වද හිංසා පැමිණ වීම, දූෂණය හා නීතිය අතට ගෙන විශාල වශයෙන් ජනයා මැරීම ගැන චෝදනා ඇත
නමුත් ඇම්නෙස්ට් ජ්යා්ත්ය න්තරයෙත්, හියුමන් රයිට්ස් වොච් (මානව හිමිකම් සෙවීමේ සංවිධානයේත්) UNHCR සංවිධානයේත් චෝදනා කිරීම් රජය කිසිම විභාග කිරීමකට එකඟ වී නොමැත
ප්රවතික්ෂේප කොට ඇත
අද දක්වා හමුදාවේ කිසිවකු යුධ අපරාධ සම්බන්ධයෙන් චෝදනා ලබා නොමැත
org/wiki/Politics_of_Sri_Lanka#Military_of_Sri_Lanka
ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය
(මෙම ලිපිය “එක්සත් ජනපද ආණ්ඩුව සහ දේශපාලනය”  ලිපි මාලාවේ කොටසකි
)

ඇමරිකා එක්සත් ජනපද දේශපාලනය රැඳී ඇත්තේ  ප්‍රධානියා වශයෙන් සමුහාණ්ඩුවේ ජනාධිපති , රාජ්‍යයේ ත් ආණ්ඩුවේ ත් ප්‍රධානීත්වය දරන අතර, ප්‍රායෝගික ද්වී පක්ෂ ව්‍යවස්ථාදායකයක් හා මැතිවරණ ක්‍රමවේදයක්ද එම ඇමරිකා එක්සත් ජනපද දේශපාලනයට අයත් වේ
සන්ධිය, මධ්‍යය ආණ්ඩුව, ඒකාබද්ධ වු ප්‍රාන්ත සමග  ස්වාධිපත්‍යය බෙදා හදා ගන්නා අතර ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය ඒ බලය තුලනය කරයි
විධායකය ජනාධිපතිවරයාගේ ප්‍රධානත්වයේන් යුතු අතර එය ව්‍යවස්ථාදායකයෙන් නිදහස්ව ඇත
ව්‍යවස්ථාදායකයේ බලය රැඳී ඇත්තේ සෙනට් මණ්ඩලය හා නියෝජ්‍ය මන්ත්‍රී මණ්ඩලය යන ද්විත්ව මන්ත්‍රී මණ්ඩල වලයි
අධිකරණයේ බලය ශ්‍රේඨාධිකරණය මගින් හා පහල සමුහාණ්ඩු රාජ්‍යවල අධිකරණයන් මගින් ක්‍රියාත්මක කරයි
අධිකරණය, එක්සත් ජනපදයේ ව්‍යවස්ථාව අර්ථ නිරූපණය  කර ඇත්තේ සමුහාණ්ඩු රාජ්‍යවල නීතී හා රෙගුලාසි විග්‍රහ කරයි
විධායකයේ හා ව්‍යවස්ථාදායකය අතර ඇති අර්බුද නිරාකරණය කිරීමේදී මෙයට ඇතුළත්ව ඇත
එක්සත් රාජ්‍ය සමුහාණ්ඩුව ගොඩනැගුනේ එහි ව්‍යවස්ථාව මගිනි
ඩිමොක්ක්‍රටික් පක්ෂයත් රිපබ්ලිකන් පක්ෂයත් විසින් ඇමරිකන් දේශපාලනය බලපවත්වනු ලැබේ
ඇමරිකන් සිවිල් යුද්ධයේ සිටම මෙම ද්වී පක්ෂ බලවත් වුවද වෙනත් පක්ෂද  ක්‍රියාත්මක වේ
වෙනත් දියුණු ප්‍රජාතාන්ත්‍රක රටවල් හා එක්සත් ජනපදය (USA) අතර ඇති ප්‍රධාන වෙනස්කම් නම් ව්‍යවස්ථාදායකයේ බලය රැඳී ඇති උසස්ම ආයතනය වශයෙන් සෙනට් සභාවත්, පුළුල් බලය ඇති ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයත්, ව්‍යවස්ථාදායකය හා විධායකය ආණ්ඩුව අතර බලතල බෙදීමත්, ප්‍රධාන පක්ෂ දෙක අතර ආණ්ඩු බලය ක්‍රියාත්මක වීමත්, මගින් ලෝකයේ සංවර්ධනය වූ ප්‍රජාතාන්ත්‍රයත්  තුළ එක්සත් ජනපදය යුක්ත වේ
USA වල ද්වී පක්ෂ ක්‍රියාවලිය තුළ තෙවන පාර්ෂවයක බලය හීන වේ
org/wiki/American_politics

ඇමරිකාව
දේශපාලනය
උතුරු ඇමරිකානු ස්වදේශීය ජනතාවගේ භාෂා කුල

වසර 9,000 – 50,000 කට ඉහත බීරිං සමද්රණ සන්ධිය හරහා සයිබීරියාවෙන් සංක්රිමණය වූ ජනයාගෙන් අමෙරිකාවේ ස්වදේශීය ජනතාව පැවත එන්නේයැයි කියන මතය සමග , බීරිං සමුද්රන සන්ධි න්යා–ය ඉගෙන ගන්නවුන් එකඟ වෙති
නමුත් ඊට සම්බන්ධ කාලවකවානු හා ගමන් මාර්ත තවමත් විද විවිද වලට ලක් වේ
2006 දී කරන ලද අධ්යියනයකින් (“ජර්නල් ඔෆ් කැලිෆෝනියා ඇන්ඩ් ග්රෙ ට් බේසින් ඇන්ත්රොකපොලොජි” හි පළවීමට නියමිත) වාර්තා කෙරෙන්නේ ඇලස්කා දිවයිනෙන් සොයාගත් වසර 10,000 ක් පැරණි පොසිලමය දතක් ඇසුරින් කළ DNA පරීක්ෂණයකින් ටියෙරා ඩෙල් ෂියුගෝ , එක්වදෝර්, මෙක්සිකෝවේ සහ කැලිෆෝනියාවේ විසූ විශේෂ වෙරළබඩ ගෝත්ර  සමග සම්බන්ධයක් හෙළිවන බවයි. මෙම පොසිලමය දතෙන් සොයා ගත් DNA ලක්ෂණ මෙම විශේෂ වෙරළබඩ ගෝත්රබවලින් පමණක් සොයා ගෙන ඇති අතර ඇමරිකාවේ වෙනත් කිසිම ස්වදේශික ජන කොට්ඨාසයකින් මීට සංසන්දනාත්මක ලක්ෂණ සොයා ගෙන නැත
මෙම සොයා ගැනීම කියා පාන්නේ සංක්රරමණ න්යා්යකි
එනම් අඩුම වශයෙන් එක් පුරාණ ජන කොට්ඨාසයක්වත් බෝට්ටු මගින් ඇමරිකාවේ බටහිර වෙරළ තීරය දිගේ දකුණට සංක්‍රමණයවී ඇත
කෙසේ වෙතත් DNA සමීක්ෂණ සහ ජීව විද්යාවත්මක හා සංස්කෘතික සම්බන්ධ කිරීම් ( පීටර් එන්. ජෝන්ස්ගේ ග්ර්න්ථය - මුතුන්මිත්තන්ට ගෞරව දැක්වීම
බටහිර ඇමරිකාවේ සංස්කෘතික සම්බන්ධතා සහ සංස්කෘතික අනුවර්තනය ) වලට අදාල වෙනත් ප්රංශ්න නිසා මෙම ප්රෘතිඵල නොපැහැදිලි විය හැක
මෙම සංක්රවමණවල එක් ප්ර තිඵලයක් වූයේ සමාන භාෂා කතා කරන සමහර විට සමාන භෞතික ලක්ෂණද පෙන්ණුම් කරන - විශාල ජන කණ්ඩායම් උතුරු සහ පසුව මධ්යිම හා දකුණු ඇමරිකාවේ විවිධ ප්රනදේශවලට චලනය වීමයි
මෙම මිනිසුන් තම ගෝත්රසවල එල්බ සිටී. අතරතුර පසුව ඔවුන් පොදු භූගෝලීය සම්භවය, භාෂාමය සමානකම් සහ පොදු ජීවන රටා සහිත විශාල සමාජ බවට පත්ව ඇති බව මානව විද්යාචඥයින් සොයා ගෙන ඇත
වසර 12,500 කට කාල නිර්ණනය කරන ලද  චිලීහි මොන්ටි වර්ඩ් හි මනුෂ්යසය වාසස්ථානයක් වූ නටබුන් වලින් පෙන්නුම් කෙරෙන්නේ බීරිං සමුද්ර  සන්ධි සංක්රෂමණයට බඳුන් වූ මිනිසුන්ට පෙර ඇමරිකාවට ඇතුල් වූ මිනිස්සු දකුණු චිලී හි පදිංචිවී සිටි බවයි. අමෙරිකාව තුළ වේගවත් සංක්රාමණ වලට ඔරු හරහා කෙරුණු වෙරළබඩ මුහුදු තරණය හේතු වූ බවට අදහසක් ඉදිරිපත් වී ඇත
තවද, මොන්ටිවර්ඩ් වලින් වසර 33,000 – 35,000 කාල නිර්ණය කළ තවත් ලේයරයක් හමු වී ඇත
නූතනයේ සිදු වූ සංක්ර මණය පිළිබඳව සාම්ප්ර්ධායික මතය , දකුණු ඇමරිකාවෙන් සොයා ගත් මානව ශේෂ හමුවේ අභියෝගයට ලක්ව ඇත
ඒවාට වසර 30,000 ක හෝ ඊට පැරණි අතීතයක් පැවත ඇත
සමහර නූතන සොයා ගැනීම් (විශේෂයෙන් බ්රයසීලයේ ලාගෝවා සැන්ටාහි ලුසියා කත ) බොහෝ ආසියාතික ලක්ෂ නොදරන අතර අප්රිසකානුවන්ට , මෙලනීසියන් වරුන්ටහ සහ ඕස්ට්රේෂලියානු ආදි වාසිකයින්ට  සමාන ලක්ෂණ දරයි
මෙම ඇමරිකානු ආදිවාසීන් පසුව වෙනත් ස්ථාන කරා යන්නට හෝ  සයිබීරියානු සංක්ර මණිකයන් විසින් ඇද ගන්නට හෝ ඇත
ඇමරිකා මහාද්වීපයේ දකුණු කෙළවරේ වූ ටියෙරා ඩෙල් ෂු යිගෝහි ෂුයිගියානු ජාතීන් , ඉහත කියූ ආදී වාසික ජනතාවගෙන් බිඳී ආවුන් යැයි අනුමාන කෙරේ
මෙම මුල් සංකුමණිකයන් සයිබීරියානු ජන ගලනයට පෙර බෝට්ටු මගින් මුහුදු මාර්ගයෙන් හෝ ආසියානු වෙරළ තීරය දිගේ උතුරට ගමන් කිරීමෙන් වයඹ දිගින් ඇමරිකාවට ඇතුල් වන්නට ඇත
මීට අදාල බොහෝ ප්රේදේශ දැනට ජල ගලනය නිසා යට වී ඇති හේතුවෙන් ඉහත සිද්ධාන්තය අනුමාන වශයෙන් කළ එකකි
සමහර උගතුන්ගේ විශ්වාසය වන්නේ මුල් කාලීන ජනගහන පිළිබඳ සාක්ෂි ඊසාන දිග ආසියාවේ නොව ගිණිකොණ දිග ආසියාවේ වැසියන්ට සහ පැසිපික් දූපත් වාසීන්ට බොහෝ සමීප සමානකම් දක්වන බවයි.

යුරෝපියානු සබඳතා පුළුල් ලෙස ව්යා
ප්තවීමට පෙර ඇමරිකාවේ සමස්ත ජනගහනය අවම වශයෙන් මලියන 10 කත් උපරිම වශයෙන් මලියන 112 කත් පැවති බවට ගණනය කර ඇත
සමහර ලේඛකයින් , මෙම ජනගහන විවාදයේ මතවාදී මුක්කු ගැසීම් දකිති
උදාහරණයක් වශයෙන් පූර්ව කොළොම්බියානු ජනගහන සංගණන වාර්තා , යුරෝපයේ සහ අපරදිග ශිෂ්ටාචාරයේ ගුණ දොස් සොයන්නන් සමග තදින් දේශපාලනීයකරණය වී ඇති බව රොබට් රෝයල් කියා සිටියි
සමහර උගතුන් කියා සිටින්නේ බොහෝ ආදිවාසීන් පදිංචිව සිටියේ මධ්ය්ම ඇමරිකාවේ හා දකුණූ ඇමරිකාවේ වන අතර එයින් ආසන්න වශයෙන් 10% ක් පමණ පදිංචිව සිටියේ උතුරු ඇමරිකාවේ බවද කියා සිටිති
සොලුට්රිසයන් කම්පනයෙන් කියාසිටින්නේ ඇමරිකාව තුළට සිදු වූ ප්රානග් ‍ඓතිහාසික යුරෝපයේ සොලුට්රිසයන් සංස්කෘතියට අයත් ගල් ආයුධ තාක්ෂණය , ඇමරිකාවේ ක්ලෝවිස් ආයුධ තැනීමේ කලාවේ සංවර්ධනයට බලපෑමක් වූ බවයි. ආචාර්ය ඩෙනිස් ස්ටෑන්ෆෝඩ් (ස්මිත් සෝනියන් ආයතනය) සහ ආචාර්ය බ්රූස් බ්රැ ඩ්ලි (එක්සටර් විශ්ව විද්යාතලය ) එම කල්පනයේ මූලික යෝජකයන් අතර වේ
මෙම කල්පනයට අනුව අයිස් යුගයේදී යුරෝපයෙන් උතුරු ඇමරිකාවට සංක1මණය වූවෝ (සොලුට්රිුයන් සංස්කෘතියට අයත්) , ම ආයුධ තැනීමේ ක්රමම හඳුන්වා දෙමින් , පසුව උතුරු ඇමරිකාවේ පැතිරුණූ ක්ලෝවිස් තාක්ෂණය සඳහා පදනමක් වූ බව කිය වේ
මෙම කල්පනය සත්යඇය යැයි පිළි ගැනෙන්නේ සොලුට්රිඳයන් හා ක්ලෝවිස් ආයුධ තැනීමේ කලාවල විශේෂ සමානකම් තිබීම සහ ඇමරිනාවන් එරටට සංක්රිමණය වූවැයි කිව හැකි පෙරදිග ආසියාව , සයිබීරියාව හෝ බෙරින්ජියාව යන ප්රරදේශවලින්ද ක්ලෝවිස් තාක්ෂණය තිබූ බවට සාක්ෂ්යව සොයා ගැනීමට නැති වීම නිසයි
අමෙරිකානු ඉන්දියානු පුරාවෘත්ත ඔවුන්ගේ ගෞරවනීය ජනයාගේ සම්භවයන්ගේ විවිධත්වය කියාපායි
සමහරු එහිම සිටියෝ වූහ
සමහරු දෙවියන් හෝ සතුන් විසින් මවන ලද්දෝ වූහ
සමහරු විශේෂ දිශාවකින් සංක්රහමණය වූවෝ වූහ, තවත් සමහරුන් මුහුද හරහා පැමිණියෝ වූහ
කර්තෘ සහ අමද්යකප ක්රිසයාකාරිණී වයින් ඩෙලෝරියා කණිෂ්ඨ, තම ග්ර න්ථ වන රෙඩ් අර්ත් හා වයිට් ලයිස්වල බීරිං සමුද්රස සන්ධි ගොඩබිම් මාර්ගය ප්රරතික්ෂේප කරමින් කලින් සිටි තැනම සිටි සම්භවයක් ගැන කියවෙන මුඛ්යප ඉතිහාසයක් ගැන ප්රබකාශ කර ඇත
ඩෙලෝරිකා නව පෘථීවි සංකල්පයක් පිළිගනිමින් කියා සිටින්නේ ස්වදේශික ඇමරිකානුවන් ඇත්ත වශයෙන්ම හට ගත්තේ ඇමරිකාවේ බවය
org/wiki/Native_American_%28Americas%29#Original_peopling_of_the_Americas
හිලරි ඩයේන් රොඩම් ක්ලින්ටන් (උපත ඔක්තොම්බර් 26, 1947) යනු ඇමරිකානු දේශපාලනඥයෙක් වන අතර  එක්සත් ජනපදයෙහි ජනාධිපතිවරයා තෝරාගැනුමට පැවැත්වෙන 2016 මැතිවරණය සඳහා ඩිමොක්‍රටික් පක්ෂයෙහි අපේක්ෂකයාද වෙයි
2009 වසරෙහි සිට 2013 වසර දක්වා   එක්සත් ජනපදයෙහි 67වන   රාජ්‍ය ලේකම්වරයා වශයෙන්ද, 2001 වසරෙහි සිට 2009 වසර දක්වා නිව්යෝර්ක් නියෝජනය කරමින්  එක්සත් ජනපද කණිෂ්ඨ සෙනෙට් මන්ත්‍රීවරයා ලෙසින්ද, 1993 වසරෙහි සිට 2001 වසර දක්වා බිල් ක්ලින්ටන්ගේ ජනාධිපති ධූර කාලයෙහිදී එක්සත් ජනපදයෙහි ජනාධිපති ආර්යාව ලෙසින්ද සහ , 1979 වසරෙහි සිට 1981 වසර දක්වා සහ 1983 වසරෙහි සිට 1992 වසර දක්වා ඔහුගේ ආණ්ඩුකාර ධූර කාලයෙහිදී ආකැන්සාස් හී පළමු ආර්යාව ලෙසින්ද ඇය සේවය කර ඇත
චිකාගෝ නගරයෙහි උපත ලදුව නගරාසන්න  පාක් රිජ් සුළු නගරයෙහි ඇතිදැඩිවූ  ක්ලින්ටන්, වෙලෙස්ලි විදුහලෙහි අධ්‍යාපනය ලැබ 1969 වසරෙහිදී එයින් උපාධිය ලැබූ අතර, යේල්  නීති ශාස්ත්‍රාලය වෙතින් 1973 වසරෙහිදී ජේ.ඩී. උපාධිය ලැබීය
කොංග්‍රස් මණ්ඩලීය නීති අනුශාසන මණ්ඩලයෙහි සේවය කල ඇය, 1975 වසරෙහිදී බිල් ක්ලින්ටන් හා විවාහ වී ආකැන්සාස් වෙත පදිංචියට ගියාය
උසස් අධ්‍යාපනය
1965 වර්ෂයේදී රොඩ්හැම් වෙලෙස්ලි උසස් අධ්‍යාපන ආයතනයට ඇතුළු වූ අතර ඇය දේශපාලනික වශයෙන් මුහුකුරා ගිය තත්වයට පත්වූයේ එහිදිය