Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
වර්තමාන කුරුණෑගල අසබඩ, දැදුරු  ඔය මත්තෙන්,  කොටබද්ද නම්වූ පුරාතන පැන්නුම් පාලමක්, ප්‍රතිෂ්ඨාපනය කල පුවතක් ඔහු පිළිබඳව තුඩ තුඩ කියැවේ
නව රජුගේ පෞරුෂත්වය නිරූපනය වූයේ, ව්‍යාපෘතිය කිසිසේත් කල නොහැක්කක් බවට එය නිම කිරීමේ කටයුත්ත පවරාතිබූ වාස්තුවිද්‍යාඥයින් පැමිණ ඔහුට වාර්තා කල විට, පරාක්‍රමබාහු ලබා දී තිබූ, "ජන බලය යොදවා නිම කල නොහැකි කිසියම් ව්‍යාපෘතියක් මෙලොව කොහි තිබේද
" යන පිලිතුරෙනි
ඇළ හා බැමි ඉදි කල යුතු බවට නියෝග කල හේ, ඒ අවට විසල් කැලෑ ප්‍රදේශයන් එළි පෙහෙළි කොට, නව  කුඹුරු සඳහා ඉඩකඩ සැලසීය
විශාල කුඹුරු යායක් විසින් ජලය ලබා ගැනුම සඳහා භාවිත කල යෝධ ජලාශයක් වූ,  පරාක්‍රම සමුද්‍රය ගොඩනැගීම, ඔහු විසින් සිදුකෙරුණු කැපී පෙනෙන කර්තව්‍යයකි
ජලාශයෙහි මධ්‍යයෙහි වූ දිවයින් මත, හේ මාලිගයක් හා දාගැබක් ගොඩනැංවීය
රාජ සභාවෙහි පිළිවෙල වෙනස් කළ ඔහු, එය සංස්කෘතික ක්‍රියාවන්ගේ කේන්ද්‍රස්ථානයක් බවට පත් කොට, ඇතුන් හෝ අසුන් පිට යෑම, කඩු හරඹය, විදේශීය භාෂා භාවිතය හා නැටුම් හා ගැයුම් හි දක්ෂ තරුණ කුලීනයන් එය වෙතට ආකර්ෂණය කර ගති
දක්කිණදේශයෙහි රජය ප්‍රතිසංස්කරණය කළ ඔහු හමුදා කටයුතු හා අභ්‍යන්තර පරිපාලනය  පිහිටවූ අමාත්‍යාංශ දෙකට පසුව තුන්වැනි දෙපාර්තමේන්තුවක්ද එක් කළේ ආකර පරිපාලනය අධීක්ෂණය කෙරුමටය
චීන සේද සැලකිය යුතු ලෙසින් සුවිශේෂි ආනයන භාණ්ඩයක් වූ අතර පිළිම හා සිද්ධස්ථාන සංස්කාරය සඳහා භාවිතා කෙරිණි
මුතු හා මැණික් (මෙය වෙත රජු විශේෂ උනන්දුවක් දැක්වීය) දිවයිනෙහි අපනයන අතර වැදගත් ස්ථානයක් ඉසිලු අතර, කුරුඳු (මෙය 19වන සියවස වන තෙක් ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රධාන අපනයන භාණ්ඩය විය), සහ  යුද්ධ ඇතුන් ද එසේම වැදගත් වූහ
වෙළෙඳාමෙන් බොහෝ කොටසක් රාජ්‍යයේ ප්‍රධාන නැව් තොටු වූ  කල්පිටිය, හලාවත සහ කොළඹ වෙතින් සිදුවිය
යුඬයට සැරැසීම 
පරාක්‍රබාහුගේ හමුදාව ප්‍රකීර්ණක ජනවාර්ගික සැදුමක් සහිත විය
ඔහුගේ සමහරක් නිලධරයන්, අනුරාධපුරයේ සිට පාලන තන්ත්‍රය මෙහෙයවමින් රජරට බලය සමසේ බෙදා ගත් මහා පුරාණ ගෝත්‍රයන් දෙක වන මෞර්ය සහ ලම්භකර්ණ  යන්නට අයත් වූහ
මලය රට (නූතන දුම්බර) රජු යැයි කියා ගත් අයෙකු යටතේ හා කුරුණෑගල අවටින් වූ දෙමළ ජාතික සොල්දාදුවන් සමූහයක්ද ඔහු වටා රොක්වූහ
දක්කිණදේශය සහ රජරට අතර සටන් ඇවිලුනු කාලය වන විට මෙම පෙර කී පුද්ගලයාගේ සේනාවට වැද්දන්ද, චේරාවරුන්ද, සාම්ප්‍රදායිකව රණ කෙලියෙහි නොයෙදෙන පහත් කුලයන්ට අයත් වූවන්ද එක්ව සිටියහ
චූලවංශය පවසන පරිදී සොල්දාදුවන් සංඛ්‍යාව 100,000 පමණ වුවත්, සත්‍ය ප්‍රමාණය ඊට අඩු විය හැක
සටන් ඇතුන්, අශ්වාරෝහකයන් සහ  වැටලීම් යන්ත්‍ර උපයෝගී කර ගැනුමට පරාක්‍රමබාහුට හැකි වන්නට ඇති අතර උතුරේ ගජබාහුගේ බලයට මොහුගේ සේනාව තර්ජනාත්මක වන්නට ඇත
රජ රට යටත් කර ගැනුම 
 ගජබාහු සමග යුද්ධය 

 මානාභරණ සහ ගජබාහු සමග යුද්ධය 
පරාක්‍රමබාහු රජු පොළොන්නරුවේ සාමය ඇති කිරීම සඳහා ඔහුගේ සෙන්පති දේව යැවූ නමුත්, ඔහුගේ හමුදාව ප්‍රතිසංවිධානය කර ගැනීමට පළමුව ඔහුට මානාභරණ සමග සටනක පැටලීමට සිදු විය
රුහුණේ රජු පොරොන්දු වූ ආකාරයටම පරාක්‍රමබාහුගේ හමුදාවට දැඩි ප්‍රහාරයක් එල්ල කර පොළොන්නරුවෙන් පලා යාමට සැළැස්වීය
කාලිංග වංශිකයිනට මානාභරණ සමග තිබූ එකඟතාවය ඔවුනටම පාරාවළල්ලක් විය
මන්ද කියතොත් නගරය ඔහුගේ භාරයේම තබා ගැනීමට මානාභරණ අදහස් කරගෙන තිබුණු බව ඉක්මණටම පැහැදිලි වූ හෙයිනි
ඔහු ගජබාහුගේ ජ්‍යේෂ්ඨ නිලධාරීන් බොහෝ දෙනෙකු මරණයට පත්කොට ගජබාහු පොළව යට තැනූ සිරගෙයක සිර කළේය
මේ අතර මානාභරණගේ (විජයබාහුගේ ලේලිය) මව වූ සුගලා  දේවියට සහ බිරින්දෑවරුනට දකුණේ සිට රජරටට පැමිණෙන ලෙස දන්වා යවන ලදී
දකුණේ බොහෝ කාලයක් තිබුණු දන්ත ධාතුව හා පාත්‍රා ධාතුව ඔහුගේ ආරක්ෂාව යටතේ රජරටට ගෙන එන ලදී
මෙම අවස්ථාවේදී ගජබාහු, පරාක්‍රමබාහුගෙන් උදව් ඉල්ලා ආයාචනය කළේය
පරාක්‍රමබාහු ‍පොළොන්නරුවට ධාන්‍ය ලැබෙන මාර්ග වසා දමන ලෙස සහ රුහුණ සහ රජරට අතර මාර්ගයේ යන සංචාරකයින්ට හිරිහැර කරන ලෙස තම හමුදාවට දන්වා සිටියේය
මෙහි ප්‍රථිඵලයක් වශයෙන් පොළොන්නරුවේ මානාභරණ සමග සිටි ජනතාව "කූඩුවක දැමූ කුරුල්ලන් සේ" දුර්වල වූහ
උතුරේ ඔහුගේ බලය මැඩ පැවැත්වීමේ අරමුණෙන් දක්ඛිණදේශ හමුදාවන්ගෙන් විටින්විට එල්ල වන ප්‍රහාරයන් අතරේ මානාභරණ රක්ඛ සෙනෙවියාට පහර දීමට පොළොන්නරුවෙන් පිටත් විය
රක්ඛ සෙනෙවියා ඒ වන විට බටහිර රජරට මහත් විනාශයක් කරමින් සිටියේය
ඔහු නැති අතර වාරයේ පරාක්‍රමබාහුගේ හමුදාව පොළොන්නරුව අල්ලා ගෙන දෙවැනි ගජබාහු මුදා ගත්තේය
ඒ සමගම මානාභරණගේ භාණ්ඩාගාරය ද තමනට අයිතිකර ගත්තේය
අධෛර්යයට පත් වූ රුහුණේ රජු බුදුන්ගේ ධාතු ද තම පවුලේ අයද සමග දකුණ බලා ආපසු පැමිණියේය
නිදහස් කරනු ලැබූ ගජබාහු පරාක්‍රමබාහු පැමිණීමට පෙර පොළොන්නරුව අතහැර නැව් නැග රටින් පිට වී යාමට තීරණය කළේය
එහෙත් ගජබාහුගේ අනුගාමිකයින් පිරිසක් පරාක්‍රමබාහුගේ හමුදාවට පහර දීම නිසා දෙපාර්ශවය අතර නැවතත් සටනක් ඇවිලුණේය
පරාක්‍රමබාහු ඔහුගේ හමුදාව ගජබාහු අල්ලා ගැනීම සඳහා පිටත් කළේය
තමා ඉතා ඉක්මණින් අල්ලා ගන්නා බව අවබෝධ වුණු ගජබාහු, මැදිහත් වන ලෙස ඉල්ලා සංඝට ආයාචනා කළේය
රෝගීව සිටින රජුගෙන් ඉදිරියට තර්ජනයක් ඇති නොවන බවත් ඔහුට ඉදිරි කාලය සැනසිල්ලේ ඉන්නට හරින ලෙසත් යනාදී කරුණු පරාක්‍රමබාහුට ඒත්තු ගන්වන ලදී
පරාක්‍රමබාහුට එරෙහිව නැවත යුද්ධ කිරීමට ගජබාහු එකඟ කරවා ගැනීමට මානාභරණ තැත් කළ නමුත් ගජබාහු එම අදහස ප්‍රතික්ෂේප කළේය
"මම රජරට පරාක්‍රමබාහුට පවරා දුනිමි" යනුවෙන් ඔහු ගල් පුවරුවක ඒ බව සටහන් කර ඔහුගේ නිලය පරාක්‍රමබාහු උදෙසා අත්හළ බව තහවුරු කළේය
ගජබාහු කන්තලේට ගියේය
රජරට රජු ලෙස ඔහුගේ රාජ්‍ය ප්‍රාප්තිය සිදු වී 22 වෙනි අවුරුද්දේ ඔහු කන්තලේදී මිය ගියේය
රාජාභිෂේකය සහ මානාභරණ පැරැදවීම 
{| style="margin
0.5em auto
" class="toccolours"
|-
|colspan=48|පරාක්‍රමබාහු සිංහාසනාරූඪ වීම දක්වා කාලානුරූප සිදුවීම් මාලාව
|- bgcolor=#E0E0E0
|rowspan=2|රාජධානිය|colspan=48 |රාජකීයයා|- bgcolor=#E0E0E0 align=left
|colspan=5 width=8%| 1090
|colspan=5 width=8%| 1100
|colspan=5 width=8%| 1110
|colspan=5 width=8%| 1120
|colspan=5 width=8%| 1130
|colspan=5 width=8%| 1140
|colspan=5 width=8%| 1150
|colspan=5 width=8%| 1160
|colspan=5 width=8%| 1170
|colspan=3 width=5%| 1180
|-
|bgcolor=#F0F0F0| රජරට|colspan=10 bgcolor=#E6CDB4|
|colspan=11 bgcolor=#B8CCE4|පළමුවන වික්‍රමබාහු
|colspan=10 bgcolor=#FCCF8B|දෙවන ගජබාහු
|colspan=17 bgcolor=#CCC0DA|
|-
|bgcolor=#F0F0F0| දක්කිණදේශ (මායාරට)|colspan=10 bgcolor=#E6CDB4|පළමුවන විජයබාහු
|colspan=8 bgcolor=#D0D0AA|මානාභරණ
|colspan=8 bgcolor=#B6DDE8|කිත්ති ශ්‍රී මේඝ
|colspan=22 bgcolor=#CCC0DA|පළමුවන පරාක්‍රමබාහු
|-
|bgcolor=#F0F0F0| රුහුණ'''
|colspan=10 bgcolor=#E6CDB4|
|colspan=8 bgcolor=#FEC6FB|ශ්‍රී වල්ලභ හා කිත්ති ශ්‍රී මේඝ
|colspan=7 bgcolor=#FAFEC6|ශ්‍රී වල්ලභ
|colspan=7 bgcolor=#D7E4BC|මානාභරණ
|colspan=16 bgcolor=#CCC0DA|
|-
|}

 රාජ්‍ය පාලනය 
1153 හි සිට පොළොන්නරුව (චූල වංශයෙහි සඳහන් පරිදි පුලත්තිනගර) තුල ස්ථාවර වූ පරාක්‍රමබාහු, ඊළඟ වසර 33 තුලදී  ශ්‍රී ලංකාව සාකල්‍ය ලෙසින් පාලනය කලේය
ඔහු පිළිබඳ අප මතකයන්හි ගැඹුරින් රැඳි බොහෝ කර්තව්‍යයන් සිදු කෙරුණේ මෙම කාලය තුලදී වන අතර, මේ අතර වැදගත් තැනක් ගත්තේ ආගමික ප්‍රතිසංස්කරණ, ඉදිකිරීම්, හා යුද්ධ වේ
ආගමික ප්‍රතිසංස්කරණ 
වට්ටගාමිණි අභය රජතුමාගේ කාලයේ (ක්‍රි
පූ 104-88-76) ලංකාවේ බෞද්ධ භික්ෂූන් වහන්සේලා  එකිනෙකාට විරුද්ධ නිකායන් 3 කට බෙදී සිටියහ
ඒ මහාවිහාරික ථෙරවාදී, අභයගිරි පාර්ශවය සහ දක්ඛිණ විහාර පාර්ශවය වශයෙනි
පරාක්‍රමබාහු රජතුමාගේ එකම අරමුණ වූයේ දුටුගැමුණු රජතුමාගේ කාලයේ පැවතියාක් මෙන් මෙම නිකායන් තුනම ඒකාබද්ධ කිරීමයි
ඒ වන විට භික්ෂු සමාජය බොහෝ සෙයින් දූෂිත වී තිබුණේය
ඇතැම් භික්ෂූහු විවාහ වී දරුවන්ද ලැබ සිටියහ
බොහෝ ක්‍රියාකාරකම්වලදී ලෞකික සැප සම්පත් සොයමින්  ඔවුන් කටයුතු කළේ ගිහියන් මෙනි
1165 දී පමණ භික්ෂු සමාජය ප්‍රතිසංවිධානය කිරීම සඳහා සාකච්ඡා කිරීමට පොළොන්නරුවේදී සමුළුවක් කැඳවන ලදී
මෙයට පරාක්‍රමබාහු රජතුමාගේ ප්‍රධාන නියෝජිතයා ලෙස පලපුරුදු මහාතෙර කාශ්‍යප හිමියන් සහභාගී වූහ
ඒ හිමියෝ අති දක්ෂ වූද ත්‍රිපිටකය ගැනද විශේෂයෙන් විනය පිටකය පිළිබඳව ද මනා දැනීමක් ඇතිව සිටියහ
පරාක්‍රම රජුගේ මෙම උත්සාහයට බාධාවන් එල්ල වූයේ අභයගිරි පාර්ශවයෙනි
අභයගිරි පාර්ශවය ඒ වන විට වෛතුල්‍යවාදය නම් ධර්ම විරෝධී ව්‍යාපාරයක් කෙරේ බැඳී සිටියහ
පරාක්‍රමබාහු එම පාර්ශවය වඩාත් දූෂිතව සිටි බැව් තේරුම් ගෙන සිටියේය
මෙම සමුළුවට සහභාගී වනවාට වඩා වෙනත් රටකට යාම මැනවැයි කල්පනා කළ ඇතැම් භික්ෂූහු එසේ කළහ
ඇතැමෙක් සිවුරු හැර ගිහි  බවට පත් වූහ
මෙසේ කිරීමට පරාක්‍රමබාහු රජු ඔවුන් උනන්දු කරන්නට ඇතැයි සිතිය හැක
දූෂිතයන්ට තහනම් නියෝග පැනවීම හෝ ශාසනයෙන් නෙරපීමද සැබෑ ධර්මානුකූලව ගත කරන්නන්ට තෑගි දීමෙන් හා ධෛර්ය දීමෙන්ද යනාදී කරුණු මත ශාසනය පිරිසිදු කිරීම රඳා පවතින්නේ යයි ඔහු සිතු බව පෙනේ
අවසානයේ නිකායන්වල නායක හිමිවරුන් වර්ෂයකට වරක් කැඳවා මහවැලි නදී ඉවුරේ මධ්‍යස්ථානයක හිඳුවා ප්‍රගතිය සහ ප්‍රමිතිය විමසා බැලුවේ ප්‍රායෝගික තත්වය පරීක්ෂා කිරීම පිණිසයි
1157 දී සුගලා දේවිය පරාජය කිරීමෙන් පසු පරාක්‍රමබාහුට දන්ත ධාතුව සහ පාත්‍ර ධාතුව හිමි විය
ඔහු දන්ත ධාතුව මැණිකක් තුළ ඔබ්බවා පොළොන්නරුවේ දළදා මන්දිරයේ වැඩ හිඳුවේය
මෙවැනි ගොඩනැගිලි පරාක්‍රමබාහු යුගයේ අගනා සිහිවටන විය
ඔහු සංඝයා වහන්සේ උදෙසා කළ ගොඩනැගිලි ගැන බොහෝ විස්තර ද ගල් විහාරය වැනි තැන්වල ඔහුගේ අභිප්‍රායයන් සහ වෙනත් සිද්ධීන් පිළිබඳ තොරතුරු ද බොහෝ විට අඩංගු කරමින් චූලවංශය විස්තර දක්වා ඇත
ඉදිකිරීම් 
මහා පරාක්‍රමබාහු රජතුමා  පරාක්‍රමබාහුගේ ඉදිකිරීම් ශ්‍රී ලංකා ඉතිහාසයේ ඉතා වැදගත් ස්මාරකයන්ය
පොළොන්නරුවේ මෙන්ම බටහිර සහ ගිනිකොණ දිග ලංකාවේද ඔහුගේ ඉදිකිරීම්වල ඉතිරි වු කොටස් අද දක්වාම පවතී
පරාක්‍රමබාහුගේ ප්‍රධාන කාර්යයක් වුයේ පුරාණ රජවරුන්ගේ අගනගරය වී පැවති, චෝල ආක්‍රමණිකයන්ගෙන් විනාශයට පත් වූද අනුරාධපුරය සහ ඒ වන විට කැලෑවට යටවී තිබුණු ථුපාරාමය මිහින්තලේ සහ රුවන් වැලි සෑය ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීමයි
ඉන්පසු පරාක්‍රම පුර නම් පාලන මධ්‍යස්ථානයක් පිහිට වු ඔහු අනතුරුව පොළොන්නරුව දෙසට අවධානය යොමු කළේය
හදිසියේම ආක්‍රමණික පිරිස් විසින් අවුරුද්දකට ආසන්න කාලයක් නගරය වැටලීම හේතුවෙන් නගරවාසින්ට බොහෝ පිඩා ඇතිවුණු අතර නගරයේ පැවැත්ම නමට පමණක් සිමාවිය
12 වැනි සියවසට පෙර පොළොන්නරුවෙන් සුළු නටබුන් ප්‍රමාණයක් පමණක් ඉතිරිව තිබීමේ හේතුව සමහර විට එය විය හැකියි
රජු ආරම්භයේදීම නගරය දිස්ත්‍රික් හතරකට නැතහොත් උපනගර හතරකට බෙදුවේය
ඒ හැම එකකටම එයට විශේෂ වු (භික්ෂුන් උදෙසා) දාන ශාලාවක් විය
ඒවා තඹ භාජන, කොට්ට, මෙට්ට, පැදුරු, බුමුතුරුණු සහ සයනයන්ගෙන්ද යුක්ත විය
ඔහු ආරෝග්‍ය ශාලා තැනීමටද නියම කළේය
ඒවා බැලීමට කීප වතාවක්ම ගියේය
ඔහු පොළොන්නරුව වටා අලංකාර පවුරු තුනක සංකිර්ණයක් තැනු අතර, අටලු, ආරුක්කුද යොදමින් එය විශාල කළේය
මේවායි නටබුන් අද දක්නට නැත
නගර සීමාවට එපිටින් පරාක්‍රම පුර , රාජවේසි බුජංග, රාජ කුලන්තක (සිංහ පුර) සහ විජිත පුර නමැති සුළු නගර වලට අමතරව තවත් සුළු නගර තුනක් පැනවු බව විශ්වාස කෙරේ
පොකුණු, ස්නානය සදහා ජලාශ වලින්ද යුක්තව පොළොන්නරුව වටා උද්‍යාන නිර්මාණය කළේය
එයින් එකක් වු කුට්ටම් පොකුණ අදද දක්නට ඇත
‘දූපත් උයන’ නමින් හැදින්වෙන එක් උද්‍යානයක් තෝපා වැව මධ්‍යයේ උස් දූපතක පිහිටියේය
පොළොන්නරුව අසල ඇති ගල් විහාරය තවමත් සුරැකිව තිබේ
චුල වංශයේ සදහන් වන අන්දමට මෙම විහාරය ඉදිකිරීමේ ගෞරවය පරාක්‍රමබාහු රජුට හිමි වේ
එහෙත් සත්‍ය නම් ඔහු විසින් කරන්නට ඇත්තේ එය අලංකාර ලෙස පිළිසකර කිරීම පමණි
1157 දී වටදා ගෙය ඉදි කරන ලද්දේ සුගලා රැජින විසින් දියත් කරන ලද  රුහුණේ කැරැල්ල මැඩ පැවැත්වීමෙන් පසුවයි. ඊට ආසන්න කාලයේදී සොයාගත් දන්ත ධාතුව සහ පාත්‍රා ධාතුව තැන්පත් කිරීම පිණිස මෙම වටදා ගෙය සාදවන ලදී
ලංකා තිලක විහාරය, ආලාහන පිරිවෙන, ජේතවනාරාමය, සහ දෙමළ මහා සෑය ද ගොඩ නංවන ලද්දේ ඔහුගේ පාලන කාලයේ දීය
පොළොන්නරුවේ නගර මධ්‍යයේ පරාක්‍රම බාහු රජමාළිගය ඉදිකළේය
එහි කොටසක් පමණක් අදටත් ඉතිරිව තිබේ
එහි ඉහළට එසවුණු බිත්ති කොටස්වලින් අපට පෙන්වා දෙන්නේ රජුගේ පුළුල් දර්ශනය පිළිබඳව ඉඟියකි
පරාක්‍රමබාහු රජතුමා විසින් දක්ෂිණ දේශයේ ආරම්භ කරන ලද ජල ව්‍යාපෘතීන් තවදුරටත් කරගෙන ගියේය
මෙයට චෝල පාලන සමයේදී විනාශයට පත් වු ජලාශ සහ ඇළ මාර්ග ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීම්ද ඇතුළත් විය
මෙම කාර්යයන් ගැන විස්තර කෙරෙන සෙල්ලිපි ඌරුවෙල අසල මහවැවේද, වයඹ පළාතේ පදවිය වැව් පතුලේ තිබී 19 වැනි ශතවර්ෂයේදී සොයාගත් ගල් ටැඹකද මෙසේ සටහන් කර ඇත
“ලෝක වාසි සියලු දෙනා වෙනුවෙන් සිහපුර උපන් සමෘද්ධිමත් පරාක්‍රමබාහු නරේන්ද්‍රයා විසින් කළ යුතු සුදුසු දේ කුමක්දැයි සිතා සාදවන ලදී
”

                         
මෙම ජලාශයන් බොහෝමයක් කරවන ලද්දේ පරාක්‍රමබාහු විසිනැයි චුලවංශයේ සඳහන් කර ඇතත් පරාක්‍රම බාහුගේ කාර්යයන් බොහෝමයක් කර ඇත්තේ ඔහුගේ අනුප්‍රාප්තික නිශ්ශංකමල්ල රජු විසිනැයි අනුමාන කෙරේ
සම්පුර්ණයෙන් ගත් කළ පරාක්‍රමබාහු රජතුමා විසින් කරවන ලද  මහ වැව් සංඛ්‍යාව 163 කි
ඒවායේ විශිෂ්ටත්වය හැරුණු විට පරාක්‍රම බාහුගේ කාර්යයන් මහජනතාවට සහ භාණ්ඩාගාරයට අධික බරක් විය
අනුරාධපුරයේදී කරන ලද වැඩ බොහෝමයකම පඬු රට සමග කළ යුද්ධයේදී අල්ලාගත් දෙමළ සිරකරුවන් යොදවන ලදී
එසේම බදු සහ රාජකාරී ක්‍රමය ද මෙම ව්‍යාපෘතිවලට විශාල දායකත්වයක් සැපයීය
හමුදා ක්‍රියාන්විතයන් 

 කැරැලි 
සිහසුන සඳහා පරාක්‍රමබාහු සමග උග්‍ර සටනක යෙදුනු රුහුණේ මානාභරණගේ මව වූ සුගලා දේවිය 1156දී, පරාක්‍රමබාහුට එරෙහි කැරැල්ලක් හා එක් විය
තත්ත්වය දරුණු අතට හැරුණේ, පරාක්‍රමබාහුගේ හමුදාව හා ඔහුගේ  වඩාත්ම රූක්ෂ සෙන්පතිවූ රාක්කගේ ප්‍රවාසයෙහි වාසිය අත්පත් කර ගරනුමට රිසි වූ  කුලීහේවායින් සමූහයක් විසින් 1157දී කැරලි ගැසුමට ඉඩප්‍රස්තා සලසා ගැනුම හා සමගමය
උතුරේ කැරැල්ල දිගටම පැවතියදී, රුහුණේ ගැටුම තුල නිමග්නව සිටි රුක්ක හට උපකාර වනු වස් භූත නම් තවද සෙන්පතියෙකු පිටත් කර එවුමට  පරාක්‍රමබාහු යුහුසුළු විය
චූලවංශය විස්තර කරනුයේ භූතගේ හමුදාවේ සොල්දාදුවෝ ඊතල වලින් ආරක්ෂා වීම සඳහා "මි හරක්  හමින් තැනුනු  අංගරකාවන්" පැලඳ සිටි බවයි. ආධාර පිණිස අමතර බලකායක් පැමිණි නමුදු රක්ඛ සහ භූතා ක්ෂය වන යුද්ධයකට ඇලී සිටින බව පෙනී ගියේය
එය පරාක්‍රමබාහු සිහසුන ලබා ගැනීමට කළ යුද්ධය මෙන් නොවීය
ස්ථිර වශයෙන් සිදු වූ දෙයක් නම් සමකාලීන කැරැල්ලක් උතුරේ ඇති වීමයි
තුන් මසක් පැවති ඒ සටන අන්තිමට දික් වැව ආසන්න ස්ථානයකදී කෙරුණු සටනකින් පසු අවසාන විය
රුහුණේ පැවති කැරැල්ලේ මුල් අවධියේදීත් එකම ප්‍රධාන ජයග්‍රහණ වූයේ 1157 දී බුදුන්ගේ ධාතු අත් පත් කර ගැනීමයි
අවසානයේ තත්වය වෙනස් තත්වයකට පත් වූයේ රුහුණට අමතර භට කණ්ඩායම් පැමිණි විටදීය
ඒ 1158 දී විය හැකිය
එම භට හමුදා පැමිණියේ සබරගමුව හරහා සහ බටහිර වෙරළ පැත්තෙනි
මහගම යටත් කර ගත් අතර සුගලා දේවිය අත්අඩංගුවට ගනු ලැබුවාය
ඉන් පසු පරාක්‍රමබාහුගේ හමුදාව ප්‍රභූවරුන් සහ රුහුණු වැසියන් මරා දැම්මේය
මෙයට පරාක්‍රමබාහුගේ අනුමැතිය ලැබෙන්නට ඇත
"දඬුවම් ලැබිය යුතු සතුරන්ට දැඩි දඬුවම් දෙනු ලැබීය
ගම්වල, වෙළඳපල නගරවල, පුවරු සිටුවා ඒ මත සියගණනක් මිනිසුන් උල තබන ලදහ
තවත් බොහෝ සතුරන් එල්ලා මරන ලදහ" කරුණු මෙසේ වූ නිසා නිරන්තරව පැවතුණු වෛරය හා  ද්වේශය හේතුවෙන් රජු වෙහෙසට පත් විය
කැරුල්ල අති දරුණු ලෙස මැඩ පැවැත්වීම නිසා (1160 හට ගත් සුළු කැරුල්ලක් හැරුණු විට) රජුගේ පාලන කාලය මුළුල්ලේම රුහුණ සාමකාමීව පැවතුනේය
සුගලා දේවියගේ ඉරණම කුමක් වී දැයි යන්න වාර්තා නොවේ
පරාක්‍රමබාහුගේ කාලයේ පැනනැගුණු අනිත් එකම කැරැල්ල හටගත්තේ වර්තමාන මාන්තොට ප්‍රදේශයේදීය එය 1168-1164 කාලයේ පැවතුණේය
බාගන්සමග යුද්ධය, 1164–1165 

බගන් රාජ්‍යය නැතහොත් වර්තමාන මියන්මාර් රාජ්‍යයත් ශ්‍රී ලංකාවත් අතර වෙළඳ කටයුතු සහ දෙරටටම පොදු ආගම වූ ථෙරවාද බුදු දහම හේතු කො‍ටගෙන ඉතා මිත්‍රශීලී සම්බන්ධතාවයක් දිගු කලක් පුරා පැවැත්තේය
9 වෙනි ශත වර්ෂයේදී බගන් රාජ්‍යය බලවත් රාජ්‍යයක් ලෙස මතු වුණු අතර 11 වැනි ශත වර්ෂය වන විට එහි අගනුවර වූ අරිමද්ධනපුර බෞද්ධ ධර්මය ඉගැන්වීමේ මධ්‍යස්ථානයක් විය
එහෙත් අලෝංග් සිථු ගේ මුණුබුරු නරතු (1160 - 1165) බලයට පත් වූ විගස තත්වය පුදුමාකාර ලෙස වෙනස් විය
මුලින්ම ඔහු පෙර පටන් ශ්‍රී ලංකාවේ රජු සමග පවත්වාගෙන පැමිණි දූත මෙහෙවර නවතා දැමුවේය
එපමණක් නොව ඔහු පිටරටවලට අලි ඇතුන් විකිණීම ද තහනම් කරමින් නියෝග පැනවීය
එමෙන්ම ඔහුට තෑගි ගෙන ආ විදේශ නැව්වලට අලියෙකු තෑගි කිරීමේ බොහෝ පැරණි සිරිත ද අහෝසි කළේය
පසු කාලයක ඔහු  ශ්‍රී ලංකාවේ දූතයන් සිරගතකර වදහිංසා පමුණුවා තිබුණේය
එපමණක් නොව ඔවුන් සතු මිළ මුදල්, දේපළ, ඔවුන්ගේ අලි ඇතුන්ද පැහැර ගෙන නාවික යාත්‍රා රාජ සන්තක කර තිබුණේය
පසුව ඔවුනට නිවේදනයක් නිකුත් කරමින් දන්වා සිටියේ
මෙය විශේෂයෙන් ශ්‍රී ලාංකික වෙළඳුන්ට පමණක් එරෙහිව ගත් පියවරක් ද නැතහොත් බර්ගන් දේශ සිමා වැනසීමේදී ගත් පොදු තීරණයක්දැයි යන්න ගැන කීමට පැහැදිළි සාක්ෂි නැත
හේතුව කුමක් වුවද එයින් පරාක්‍රමබාහු රජු අතිශයින් කෝප විය
පල්ලවවන්ක නම් ස්ථානයේදී  එක් රැස් කොට ඔහු බගන් කරා අති දරුණු හමුදාවක් පිටත් කර හැ‍රියේය
මෙම හමුදාවේ ප්‍රමාණය හරිහැටි නොදනී
එහෙත් වාර්තා වන අන්දමට එම හමුදාවට වර්ෂයකට සෑහෙන ධාන්‍ය, විශේෂයෙන් නවීකරණය කරන ලද ඊතල, සහ ශ්‍රී ලංකාවේ අති දරුණු යුධ ඇතුන් ඇතුළත් වී තිබුණි
මෙම යුධ චාරිකාවේදී එක් යාත්‍රාවක් ගිලී යාම, තවත් යාත්‍රා කීපයක් විනාශ වීම වැනි පසු බෑම් කීපයක් සිදු වුවද එම හමුදාව බැගෝ නදී ඉවුරේ පිහිටි කුසුමිය නගරයට (වර්තමාන පැතේන්) ළඟා වී එය අත්පත් කර ගත්හ
ඉන් පසුව අරිමද්ධනපුර ඇතුළු තවත් නගර කීපයක්ද අල්ලා ගෙන නරතු මරා දමා නැවතත් දෙරට අතර සබඳතා යහපත් තත්වයකට ගෙනාවේය
මෙම බගන් ආක්‍රමණය පිළිබඳ විස්තරය සමහර විට අතිශයෝක්තියක් වන්න‍ට පුළුවන
විශේෂයෙන් බුරුම වංශකථාවල මෙබඳු මහා ආක්‍රමණයක් ගැන විස්තර සඳහන් නොවේ
එසේ වුවත් කිසියම් ආකාරයක ආක්‍රමණයක් තිබුණු බවත් එය සාර්ථක වූ බවටත් තොරතුරු තිබේ
ශ්‍රී ලංකා ආක්‍රමණයත්, නරතු රජු සිහසුනෙන් පහ කිරිමත් පිළිබඳ කථාව මියන්මාරයේ ද ප්‍රචලිතය
තවත් තොරතුරු අනුව සමකාලීන ලේඛණයක් වූ දෙවනගල සෙල් ලිපියේ කිත්තිනගරගිරි නම් සෙනෙවියාට ගම්වර පවරා දුන් බවක් කියැවේ
එම සෙනෙවියා  යුද්ධයේදී නායකත්වය දැරීම උදෙසා එම ගම්වර තෑගි කළ බව සඳහන් වන අතර, රාමඤ්ඤ දේශය ගැනත් භූවන දත්ත නම් රජෙකු ගැනත් සඳහන් වේ
මේ භූවන දත්ත යන නම 'නරතු' යන්නෙහි සිංහල ස්වරූපය විය හැකිය
පාණ්ඩ්‍ය යුද්ධය, 1167–1183 

 මරණය හා දායාදය 

චූලවංශය පවසන්නේ, පරාක්‍රමබාහු රජතුමා  " වසර තිස්තුනක් පුරා රාජ්‍යය කලේය", සහ එතුමා පොළොන්නරුවෙහිදී මිය ගි‍ය බව පමණි
එතුමා විසින් කාලිංගයෙහි අගනගරය වූ සිංහපුර වෙතින් මෙරටට ගෙන්වා ගෙන ඇති හා ඔහුගේ “සොහොයුරියගේ පුත්‍රයා” ලෙසින් හැඳින්වුනු විජයබාහු, ඔහුගේ අනුප්‍රාප්තිකයා විය
රුහුණෙහි මානාභරණ හට සරණපාවා දී තිබුණු පරාක්‍රමබාහුගේ සොහොයුරියන් වන ප්‍රභාවතීගේ හෝ මිත්තාගේ හෝ පුත්‍රයා වීමට විජයබාහු හට කිසිසේත් ඉඩක් නොමැත්තේ,  එවිට කාලිංගයෙන් ඔහු කැඳවා ගැනුම පැහැදිලි කල නොහැකි වීම නිසාය
ගජබාහු සහ රජුගේ අනෙකුත් නම් කරන ලද සෙහොයුරිය වන භද්දාවතී  ගේ ප්‍රත්‍රයා වීමටද ඔහුට ඉඩක් නොමැත්තේ, ඔහුට වඩා ආයුෂ සහිතවූ පුතුන් ගජබාහු හට නොසිටිය බව චූල වංශය විසින් පැහැදිලි ලෙසින් දක්වා ඇති බැවිනි
මේ අනුව උපග්‍රහණය කල යුතුව ඇත්තේ විජයබාහු යනු කාලිංග රජෙකුට සරණ පාවා දී තිබුනු රජුගේ අඥාත සතරවැනි සෙහොයුරියක ගේ පුත්‍රයා බවය
රජුගේ භූමදාන ස්ථානය නොදනී
අ0ගම් සටන් මධ්‍යස්ථාන පවා පවත්වාගෙන යාම මෙතුමා අතින් සිදුවූ වැදගත් මෙහෙයකි
මෙයද බලන්න 
 මහාවංශය
 සිංහලේ රාජාවලිය
 ශ්‍රී ලංකාවෙහි ඉතිහාසය
 පුරාතන ශ්‍රී ලංකාවෙහි වාස්තු විද්‍යාව

 සටහන් 
මෙම ලිපියෙහි අඩංගු බොහෝ කරුණු උකහා ගන්නා ලද්දේ විල්හෙල්ම් ගෙයිගර් ගේ  චූල වංශය පරිවර්තනයට ඔහු විසින් සපයා තිබූ මහත්වූ අධෝ සටහන් ඇසුරෙනි
ආශ්‍රිත 
 Bell, H
, Report on the Kagella District in the Province of Sabaraganuwa, Colombo 1892, in Archeological Survey of Ceylon XIX Codrington, H
, A Short History of Ceylon, Macmillan & Co
, London 1926. Retrieved 7 December 2006.
 Geiger, W
, The Culavamsa
Being the More Recent Part of the Mahavamsa, trans
Mabel Rickmers, Pali Text Society, London 1929
 
 Muller, E
, Ancient Inscriptions in Ceylon, Trubner & Co
, London 1883
 Parker, H
, Ancient Ceylon
An Account of the Aborigines and of Part of the Early Civilisation , Luzac, London 1909. Retrieved 7 December 2006.
 

 තවදුරටත් කියවීමට 
 මිටන්, ජී.ඊ., ද ලොස්ට් සිටීස් ඔෆ් සිලෝන්, ජේ.මරේ, ලන්ඩනය1916
 පෙරේරා, එල්.එච්.එච්., ඇඩිෂනල් චැප්ටර්ස් ටු එච්.ඩබ්. කොරිංටන්ස්  අ ෂෝර්ට් හිස්ට්‍රි ඔෆ් සිලෝන්'', මැක්මිලන්, ලන්ඩනය1952.

බාහිර සබැඳි 
 An extensive online resource on Sri Lankan history, containing the Mahavamsa, Culavamsa, and numerous historical works
A site on the now-lost cities of Ruhuna
A site about the Bagan Kingdom
The Culavamsa
Being the More Recent Part of the Mahavamsa, W
Geiger 

 

චරිත කතා
ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිහාසය
ශ්‍රී ලාංකික ජනයා
පොළොන්නරුව රාජධානිය
1123 උපත්
1186 මරණ
ශ්‍රී ලංකාවේ රජවරු
විජය හා පිරිස් සම්බන්ධ පුරාවෘත්තවල සඳහන් වන විජයගේ මුල් භුමිය "ලාල රත්ත" හි (ලාට රාෂ්ට්‍ර) "සිහපුර" (සිම්හපුර) විය හැකිය
මෙය (වර්තමාන ගුජරාටය) ටොලමිගේ ලරිකා ලෙස හඳුනාගෙන ඇත
සංස්කෘතික ග්‍රන්ථවල ලාල - ලාට දේශ වශයෙන්ද ගැනේ
අල් බිරුනි එය 'ලාර්දේශ්' ලෙස හඳුන්වයි. එක් වීර කාව්‍යයක ඉහළ ඉන්දුස් ප්‍රදේශයේ තිබුණු සිංහපුර රාජධානියක් ගැන කියැවේ
උර්යා, අභිසාර, බාහ්ලිකා දරදා සහ කාම්බෝජ්, යනාදී ස්ථාන එයට මායිම් වේ
7 වෙනි සියවසේ චීන වන්දනාකාර හියුං සියැං පවා මෙම සිංහ පුර ගැන සඳහන් කර ඇත
(sang-ho-pu-lo) ඔහු සඳහන් කරන්නේ එය ගාන්ධාර (වයඹ පන්ජාබ්) දේශයේ ඉහළ ඉන්දුස් ප්‍රදේශයේ තැනක් බවයි. 	සමහරු එය ලුණු කඳුවලට ඉහළ ප්‍රදේශයක් යයි කියති
තවත් සිංහපුර නම් ස්ථානයක් ගුජරාටයේ තිබෙන බව සඳහන් වේ
එය ධ්‍රැව සේන නම් මෛත්‍රක රජුගේ අධිකාරි පත්‍රයක සඳහන් කර ඇත
ව.525-545)

කතියාවද්හි "සිගොර්" (සිංගෝර්
) යනු එහි වර්තමාන නමයි
'හිංගුර්' යනුවෙන් කියැවෙන පුරාන ස්ථාන නමයක් ඉන්දුස් ඩෙල්ටාවේ අන්තිම තුඩුවේ සිට සැතපුම් 40 ක් නැගෙනහිරින් තිබුණි
එය සිංහලයන්ගේ පුරාණ කතාවල සඳහන්වන සිංහපුර යන්නේ නෂ්ඨාවශේෂයක් විය හැක
(හිංගුර්<සිංගුර්<සිංග්පුර්<සිංහපූර්)
මහා භාරතයේ සඳහන් වන 'සභාපර්ව' හි ග්‍රාමනෙයා නම් ජන කොටස සිංහලයන්ගේ මුතුන් මිත්තන් යැයිද පෙන්වා දී ඇත
ග්‍රාමනේයාවරුන්ගේ මුල් භූමිය ගාන්ධාර/කාම්බොජ දේශයෙහි සිංහපුර යයි විශ්වාස කළ හැක
එහෙත් එම ජනතාව එහි සිට ඉන්දුස් ග‍ඟේපහළට ආහ
ඉන් පසු පණ්ඩව නකුල විසින් පරදවනු ලැබ සෞරස්ත්‍ර අර්ධද්වීපයට යන්නට ඇත
එහිදී ඔව්හු සෞරස්ත්‍ර අර්ධ ද්වීපයෙහි කුඩා රාජ්‍යයක් පිහිටුවා ගන්නට ඇත
පොදු යුගයට ශත වර්ෂ ගණනාවකට ඉහතදී මෙය සිදුවන්නට ඇත
එම කුඩා රාජ්‍යයට ඔවුන් සිංහපුත්‍ර යනුවෙන් නම් තබන්නට ඇත්තේ ගාන්ධාර/කාම්බොජයේ ඔවුන්ගේ පැරණි සම්බන්ධය සිහිකිරීමට විය හැක
බොහෝ දුරට සිදු විය හැක්කේ ආර්ය භාෂා කථා කරන මුල්ම පිරිස ලෙස අප දන්නා විජය සහ ඔහුගේ 700 ක් වූ පිරිස කතියවාද් හි සිහොර් නම් කොටසට හෝ එසේ නැත්නම් ඉන්දු ඩෙල්ටාවේ නැගෙනහිර පෙදෙසේ හිංගූර් නම් ජන කොටසට අයිති වන්නට ඇති බවයි. එහි සිට ඔව්හු ශ්‍රී ලංකාවට යාත්‍රා කරන්නට ඇත
ජනපදිකයින් ලෙස එහි පදිංචිවන්නට ඇත
ශ්‍රී ලංකාව සමග වයඹ කාම්බොජවරු සම්බන්ධතා තිබුණු බව මෙම කරුණුවලින් අනුමාණ කළ හැක
වැඩි විස්තර සඳහා (Kamboja Colonists of Sri Lanka) බලන්න
වර්තමාන ඔරිස්සාවේ තිබුණු කාලිංග දේශයේ පුරාණ අගනුවර වූ සිංහපුරය එම සිංහපුරයම වන්නට ඇත
නිශ්ශංක මල්ලගේ විස්තරයක සඳහන් වන්නේ කාලිංග දේශයේ අගනුවර සිංහපුර බවයි. මයිල්වාකනපුලවර් විසින් 18 සියවසේ ලියන ලද යාල්පානවයිපවමාලෙයි කෘතියෙහි උක්කිර සින්ගන් නමැති ‍රජෙකු ගැන සඳහන් වේ
විද්වතුන් කියන්නේ මොහු කාලිංග මාඝ බවයි. චූලවංශය සඳහන් කරන්නේ කාලිංග මාඝ යනු ඉන්දියාවේ නැවතී සිටි විජයගේ සහෝදරයෙකුගෙන් පැවත එන්නෙකු බවයි. යාල්පානවයිපවමාලෙයි කෘතිය ඉතිහාස කරුණු අඩංගු ලේඛණයක් ලෙස පිළි නොගත්තද මධ්‍ය කාලීන දෙමළ ජනයා විජය පුරාවෘත්තය ගැන පැහැදිලි දැනීමක් ඇතිව සිටින බැවින් ඔවුන් සිංහල රජු කාලිංග වැසියෙකු ලෙස හඳුනා ගනිති
org/wiki/Vijaya#Origins_of_the_Viyaya_Clan

විජය රජ
දෙවැනි රාජසිංහ (අභිෂේකයට පෙර මහා අස්ථාන කුමරු) රජු (ක්‍රි
ව 1635 -1687 දක්වා පාලනය කළ) සිංහල රජෙකි
ඔහු ශ්‍රී ලංකාවේ කන්ද උඩරට රාජධානියේ තෙවැනි සිංහල රජුය
රාජසිංහ රජු පෘතුග්‍රීසීන් ලංකාවෙන් පළවා හැරීමට ලන්දේසීන්ගේ උදව් පැතුවේය
මෙම රජතුමාගේ කාලයේදී දියොගු ද මේලො නම් පෘතුගීසි කපිතාන් ජෙනරාල්වරයා 1638 වරෂයේ දී විශාල හමුදාවක් සමඟ උඩරට ආක්‍රමණය කළේ ය
ගන්නොරුව වෙලේදී දෙවන රාජසිංහ රජු⁣ග් හමුදාව වටකොට ප්‍රබල ප්‍රහාරයක් එල්ල කළහ
මේ සටනින්ද පෘතුගීසීන් අන්ත පරාජයක් ලැබීය
ලන්දේසින් 1656 දී පෘතුගීසින්වව පලවා හැරීය
එහෙත් ඒ වන විට ලන්දේසීන්ගේ පරමාර්ථය වී තිබුණේ පෘතුග්‍රීසීන් ලංකාවෙන් පළවා හැරීම පමණක් නොව දිවයිනෙහි ප්‍රධාන යටත් විජිත බලවතා වීම බව උඩුරැටියනට ඒ වන විට පැහැදිළි වී තිබුණි
රාජසිංහ 1645 සිට තම කලින් සතුරු කණ්ඩාම්  සමග විටින් විට සටන්වල නිරත වෙමින් සිටියේය
උපත සහ මුල් දිවිය 
මහා අස්ථාන කුමරු සෙනරත් රජුගේ සහ කුසුමාසන දේවිය ගේ  පුතාය
සිංහලේ අගනුවර සෙංකඩගල කරගත් දෙවැනි පාලකයා වූයේ සෙනරත්ය
පෘතුග්‍රීසීන් දිවයිනේ මුහුදු බඩ වූ බොහෝ ප්‍රදේශ ඔවුනගේ පාලනයට නතු කරගත් හෙයින් දිවයිනෙහි එකම තනි ස්වාධීන ස්වදේශීය රාජ්‍යය බවට කන්ද උඩරට පත්විය
නිතර නිතර සිදු වූ සටන් නිසා උඩරැටියන් පෘතුග්‍රීසීන් කෙරෙහි තද කළකිරීමෙන් පසුවූහ
ශත වර්ෂයකට පමණ කලින් රණකාමී සීතාවක රාජ්‍යය ලබාගත් කෙටිකාලීන ජයග්‍රහණය නිසා යටත් විජිත පාලකයින් පළවා හැරීම කළහැකි දෙයක් බව රාජධානියෙහි බො‍හෝ දෙනෙක් ඒත්තු ගත්හ
ඉතා ළාබාල අවධියේදී කන්ද උඩරට ‍රාජධානියට 1612 දී එල්ල වූ පෘතුග්‍රීසී ආක්‍රමණයේදී රාජසිංහ රජු ප්‍රතිප්‍රහාර එල්ලකිරීම සඳහා සහාය විය
රාජසිංහ රජු පිය රජුගෙන් පසු 1635 දී කිරුළ හිමිවිය
(සමහරක් මූලාශ්‍රවල වර්ෂය 1629 ලෙසද සඳහන් වේ)

වැදගත්කම්
රාජසිංහ රජුගේ කාලයේ සිදු වූ ඉතා වැදගත් සිදුවීමක් වූයේ ලන්දේසීන් විසින් පෘතුග්‍රීසීන් පලවා හැරීමයි
එක් යුරෝපීය බලවතෙකුගේ කරදරයෙන් මිදීම සඳහා එවැනිම තවත් යුරෝපීය බලවතෙකුගේ සහය පතා ඔවුන් ළඟා කර ගැනීම කන්ද උඩරට රාජ්‍යයට පාරාවළල්ලක් විය
තමන් පෘතුග්‍රීසීන් නිසා විඳි කරදරකාරී තත්වයට දැනුදු මුහුණ පා සිටින බව කන්ද උඩරට රාජධානියට තේරුම් ගියේය
රටේ ජනතාව ඔවුන්ගේ ආගමට හරවා ගැනීම සහ ඔවුන්ගේ සංස්කෘතික ආධිපත්‍යය බලෙන් පැටවීම සම්බන්ධයෙන් ලන්දේසීන් එතරම් සැළකිලිමත් නොවූහ
එසේ වුවද යුරෝපීයයන් ඉතා කපටි සහ ඔවුන්ගේ කටයුතුවලදී ගෞරවනීය ලෙස කටයුතු කරන්නන් නොවූ බව පෙනී ගියේය
උඩරට රාජධානියේ අභ්‍යන්තර තත්වය ක්‍රමයෙන් අස්ථාවර තත්වයකට පත් විය
රාජසිංහ යුගයේදී උඩරට දේශපාලන කටයුතු කළ බලවත් පවුල්, 18 වෙනි සියවසේදී වැඩි බලයක් උරුම කරගත්හ
සැළකිය යුතු කරුණක් වන්නේ රාජසිංහ රජු මැරීමට ගත් උත්සාහයන් සාමාන්‍ය දෙයක් වූ බවයි. ශ්‍රී ලංකාව දේශීය වශයෙන් ස්ථාපිත තනි රාජ්‍යයක් බවට පත් වීමේ සිහිනයේ ක්‍රමික ක්ෂය වීමක් රාජසිංහ පාලන යුගයේදී ද දක්නට ලැබුණි
මේවාද බලන්න
 රයික්ලොෆ්

ශ්‍රී ලංකාවේ රජවරු
දෙවන ලෝක යුද්ධය 

දෙවැනි ලෝක සංග්‍රාමය ආරම්භ වීමෙන් පසු  නිදහස ඉල්ලා උද්ඝෝෂණය කළ පිරිස් බ්‍රිතාන්‍යයන්ගේ යුද්ධ ප්රුයත්නයන්ට අමාත්යිවරු සහයෝගය දැක්වීම ගැන විරුද්ධ වූහ
බ්රිඉතාන්යක යුද යාන්ත්ර්ණයට ශ්රීේ ලංකාවේ බදු ගෙවන්නන්ගේ මුදල් පරිත්යාුග කිරීම සඳහා ඇමතිවරු ඉදිරිපත් කළ යෝජනාවලට රාජ්යී මන්ත්රවණ සභාවේ හුන් නිදහස ලබා ගැනීමට පක්ෂ මන්ත්රීුවරු විරුද්ධ වූහ
යුද්ධයට එරෙහි වූ සෑහෙන පිරිසක් ලංකාවේ සිටියහ
ඒ විශේෂයෙන් වැඩකරන ජනතාව සහ ජාතිවාදීන් අතරයි
පසුව කී අයගෙන් වැඩි දෙනෙක් ජර්මන්වරුන්ගේ ජයග්රවහණය අපේක්ෂා කළහ
මේ අතර ජර්මන් සම්භවයක් ඇති බෞද්ධ භික්ෂුවක් 'සතුරු හමුදාවේ' යයි සැක කොට සිර ගත කරන ලදී
එම සිද්ධිය බෞද්ධයින්ගේ නොමනාපයට හේතු වූයේ ඉතාලි, ජර්මන්, රෝමන් කතෝලික පූජකයින්ට එසේ නොකිරීම නිසාය
ආණ්ඩු පක්ෂයේ මන්ත්රීරවරුන් දෙදෙනෙකු වූ ජූනියස් රිචඩ් ජයවර්ධන සහ ඩඩ්ලි සේනානායක, බ්රිුතාන්යීයන් පලවා හැරීමේ අපේක්ෂාව ඇතිව ජපනුන්ගේ සහයෝගය අපේක්ෂාවෙන් ඔවුන් සමග සාකච්ඡා පැවැත්වූහ
වතු කම්කරුවන්ගේ වර්ජන රැල්ල

තම සංවිධානයේ අයිතිවාසිකම් දිනා ගැනීමේ මූලික අභිප්රාාය ඇතිව 1939 නොවැම්බර් මාසයෙන් පටන් ගෙන 1940 පළමු හය මාසය දක්වා බ්රිවතාන්යඅයන්ගේ වතුවල වර්ජන රැල්ලක් ඇති විය
අයියර්ගේ සිලෝන් ඉන්ඩියන් කොන්ග්ර ස් (Ceylon Indian Congress) සහ සමස්ත ලංකා වතුකම්කරුවන්ගේ සංගමය (පසුව ලංකා වතුකම්කරුවන්ගේ සංගමය) යනුවෙන් ප්රමධාන වතුකම්කරුවන්ගේ වෘත්තීය සමිති දෙකක් විය
සමස්ත ලංකා වතුකම්කරුවන්ගේ සංගමය මෙහෙයවන ලද්දේ සම සමාජ පක්ෂය විසිනි
මධ්යයම පළාත් වර්ජන රැල්ල උච්චාවස්ථාවකට පත් වූයේ 'මූල්' ඔය වත්තේ වර්ජනයේය
එය සම සමාජ පාක්ෂිකයන් විසින් මෙහෙයවන ලදී
මෙයට වතුකම්කරුවන්ගේ සංගමයේ ලේකම් වේලුසාමිද ඇතුළත් විය
මෙම වර්ජනයේදී 1940 ජනවාරි 19 දින පොලීසිය විසින් වෙඩි තබන ලදුව කම්කරුවෙකු වූ ගෝවින්දන් මිය ගියේය
රාජ්යිය මන්ත්ර ණ සභාවේ දී සහ පිටතදී කරන ලද උද්ඝෝෂණයන්හි ප්රවථිපලයක් ලෙස පරීක්ෂණ කොමිෂමක් පත් කිරීමට රජයට බල කෙරුණි
මිය ගිය ගෝවින්දගේ වැන්ඳඹු බිරිය වෙනුවෙන් කොල්වින් ආර් ද සිල්වා පෙනී සිට සුදු වතු අධිරාජ්යගයේ ස්වාමිවරුන්ගේ සහ පොලීසියේ ඒකාබද්ධ රඟපෑම නිරාවරණය කළේය
මුල් මාසයෙන් පසු වර්ජන රැල්ල දකුණු දෙසින් ඌව දක්වා පැතිරුණේය
වර්ජන රැල්ල දිගින් දිගට ඇදී ගිය අතර කම්කරුවන් දිගින් දිගටම සම සමාජ පාක්ෂික සටන්කාමී නායකත්වයක් අපේක්ෂා කළහ
විලී ජයතිලක, එඩ්මන් සමරක්කොඩි සහ වී.සිත්තම්පලම් ඇතුළු සම සමාජ පාක්ෂිකයෝ නායකත්වය දැරූහ
වතු අධිරාජ්යඑවාදීන් විසින් රැස්වීම් තහනම් කිරීම සඳහා බදුල්ල මහේස්ත්රාතත්වරයාගෙන්  නියෝගයක් ලබා ගත්හ
පෙරේරා එම නියෝගයට කඩ කරමින් මැයි 12 දින බදුල්ලේදී විශාල රැස්වීමක් ඇමතුවේය
පොලීසිය ඊට විරුද්ධව ක්රිරයාකිරීමට බලයක් නොමැතිව අසරණ විය
කම්කරුවෝ වේවැස්ස වතුයායේදී තෝරාගත් කවුන්සලයක් පිහිටුවා ගත්හ
කම්කරුවන්ගේ කවුන්සලය සමග සාකච්ඡා කොට උපදෙස් ලබාගෙන ක්රිපයා කිරීමට වතු අධිකාරී තැන එකඟ විය
සාමය ආරක්ෂා කිරීමට ගිය ආයුධ සන්නද්ධ පොලිස් පිරිස් කම්කරුවන් විසින් නිරායුධ කරණු ලැබූහ
පසුව පොලීසිය විසින් දියත් කරන ලද බිහිසුණු ක්රි යා සහ ඒ දිනවල ඇතිවූ ගංවතුර හේතුවෙන් ඌව පළාත සෙසු පෙදෙස්වලින් සතියකට වැඩි කාලයක් වෙන්වීමද නිසා වර්ජනය නතර විය
එහෙත් යටත් විජිත පාලකයින් එයින් තේරුම් ගත්තේ නිදහස් අරගලය ක්රවමයෙන් බලවත්වන බවයි. 

ශ්‍රී ලංකාව
ඉතිහාස‍ය - ලංකා
ප්‍රකාශ පද්ධතියක නාභිය දුර එමගින් ආලෝකය අභිසරණය (නාභිගත කිරීම) හෝ අපසරණය (විසිරවීම) කරීමේ ශක්තිය පිලිබද මිනුමක් වෙයි
වඩා කෙටි නාභියේ දුරකින් යුත් පද්ධතියක ප්‍රකාශ බලය වඩා දිගු නාභීය දුරකින් යුත් පද්ධතියක එම අගයට වඩා ඉහළ වේ
ඡායාරූපකරණය 

 

ඡායාරූප කාචයක් අනන්තයට යොමු කළ විට එහි පසුපස නිෂ්පන්ද ලක්ෂ්‍යය නාභීය ලක්ෂ්‍යයේදී සේයා පටලයෙන් වෙනස් වේ
කැමරාවෙන් ඉතා ඈත පිහිටන වස්තු තියුණු ප්‍රතිබිම්බ තිරය මත සාදයි
ඇතැම් විට ඡායාරූප ශිල්පීන් ප්‍රතිබිම්බ තලය නාභීය තලය ලෙසද හඳුන්වයි. වස්තුව අනන්තයේ ඇති විට මේවා සමපාත වේ
නමුත් කුඩා වස්තු දුරවල් සඳහා නාභිය තලය ස්ථායි වේ
දුර ඇති වස්තුවක ප්‍රතිබිම්බයේ විශාලනය කාචයේ නාභී දුර මඟින් තීරණය කෙරේ
කාචයේ නාභිය දුර f, ඉදිරිපස නිෂ්පන්ද ලක්ෂ්‍යයේ සිට වස්තුවට දුර S1, පසුපස නිෂ්පන්ද ලක්ෂ්‍යයේ සිට ප්‍රතිබිම්බයට දුර S2 ද නම් ,
S1 අඩුවන විට S 2  ද වැඩි විය යුතුය
උදාහරණයක් ලෙස නාභිදුර 50 mm වු සාමාන්‍ය 35 mm කැමරාවක් සලකමු
අනන්තයේ ඇති වස්තුවක් නාභිගත කිරීම සඳහා පසුපස නිෂ්පන්ද ලක්ෂ්‍ය S2 = 50 mm ස්ථානගත කළ යුතුය
නමුත් එක මීටරයක් ඈතින් ඇති වස්තුවක් නාභිගත කිරීම සඳහා කාචය 2.6 mm ක් ප්‍රතිබිම්බ තලයෙන් ඉවතට ගෙන යායුතු වේ
මේ අනුව S2 = 52.6 mm නාභිය දුර සාමාන්‍යයෙන් මිලිමීටර් වලින් සටහන් කරන අතර, ඇතැම් පැරණි කැමරාවල මෙය සෙන්ටිමීටර් හෝ අඟල් වලින්ද දක්නට ලැබේ
කැමරාව හසුකරගත හැකි පරාසය, නාභිය දුරත්, සේයා පටලයේ ප්‍රමාණයත් අතර අනුපාතය මත රඳා පවතී
කාචයේ දුර සේයා පටලයේ හෝ සංවේදකයේ විකර්ණයේ දිගට සමානනම් එය සාමාන්‍ය කාචයක් ලෙස හඳුන්වනු ලැබේ
මෙවැනි කාචයක දැකිය හැකි කෝණය අංශක 53 ක් පමණ වන අතර, මෙවැනි කාචයක නාභිය දුර 50 mm පමණ වේ
මීට වඩා දිගු නාභි දුරක් ඇති කාච ටෙලිෆෝටෝ කාච ලෙස හැඳින්වෙන අතර මේවායේ නාභි දුර 85 mm පමණ වේ
35 mm සම්මතයේ ප්‍රසිද්ධිය හේතුකොට ගෙන සාමාන්‍යයෙන් කැමරා කාච පද්ධතියක නාභිය දුර 35 mm සමක නාභිය දුරට සාපේක්ෂව ප්‍රකාශ කරනු ලබයි
35 mm සමක නාභිය දුර භාවිතය සංඛ්‍යාංක කැමරාවටද පොදු කරුණකි
සැන්ෂින්ඩුයි , වූ චෙන් හා අර්ලිටෝ වැනි පුරාවිද්‍යාත්මක ස්ථාන චීනයේ ලෝකඩ යුගයේ ශිෂ්ටාචාර සඳහා සාක්ෂි සපයයි
මුල්ම ලෝකඩ පිහිය සොයාගනු ලැබුවේ ගන්ෂු හා ක්වින්හායි පළාතේ මජියායෝ හිදී වන අතර එය කි පූ 3000 දක්වා දින ගත වී තිබුණි
ඉතිහාසඥයන් විසින් චිත්‍රයෙන් පිළිබිඹු කරන ලද කහ අධිරාජ්‍යය 

චීනයේ මුල්කාලීන ව්‍යාප්ත ඉතිහාසය, ක්‍රිපූ 2 වන සියවසේදී චීන ඉතිහිසඥ සීමා ක්වේන් විසින් ලියන ලද ශ්‍රේෂ්ඨ ඉතිහාසඥයකුගේ වාර්තා හා ක්‍රිපූ 2800  පමණ සිට දළ චීන ඉතිහාසය අඩංගු බැම්බූ ඇලස් හා ඕගස්ට්වරු 3 ක්ගේ හා අධිරාජ්‍යයවරු 5 දෙනෙකුගේ වාර්තා වලින් පොහොසත් වේ
මෙම පාලකයන් අර්ධ මිථ්‍යා ඍෂිවර රජවරුන් හා ට්‍රාන්ඥ ආදර්ශනයන් වූහ
සාම්ප්‍රධාය‍ට අනුව ඔවුන් විසින් එම පාලකයන්ගෙන් අයෙකු වූ කහ අධිරාජ්‍යයා හන් චීන ජනතාවගේ මුතුන්මිත්තා ලෙස සලකයි
පුරාතන යුගය

චීන ශිෂ්ටාචාරයේ ආරම්භය හා විකාශය
හැඳින්වීම
ලෝකයේ බොහෝ රටවල ‍ඓතිහාසික පසුබිම පිළිබඳව හදාරණ විට අපට හමුව වන්නේ එම රටවල මානව ශිෂ්ඨාචාර ය ජන සංක්රසමණවලින් සිදුවී ඇති බවයි. නමුති චීන ඉතිහාසය සම්බන්ධයෙන් මෙය වෙනස් ස්වරූපයක් උසුලයි
මෙය චීනය පිළිබඳ හැදැරීමේදී නව අද්දැකීමකි
මෙම තත්ත්වය චීන ජනතාවගේ දේශමාමකත්වයට මෙන් ම ජාති හිතෙෂී භාවයට ද ඉතා ඉහළ බල පෑමක් සිදු වී ඇත
චීනයේ ඓතිහාසික ගවේෂණ බොහොමයක් සිදුකර ඇත්තේ එහි විශාලතම ගංගාව වූ කහගඟ ආශ්රි තවයි. මේ නිසාම එම ප්රවදේශයට චීන ඉතිහාසයේ තොටිල්ල යන විරුද නාමයක් ද පට බැඳී ඇත
චීන සභ්ය‍ත්වයේ ආරම්භය පිළිබඳ හැදැරීමට ඇති මූලාශ්රදය
පුරාවිද්යාතත්මක මූලාශ්රබ
සාහිත්ය් මූලාශ්රල වශයෙන් වර්ග දෙකක් ඇත
මින් පුරා විද්යා‍ත්මක සාධක මත ගොඩනැගෙන ඉතිහාසය 
පූර්ව ශිලා යුගය (Paleolithic age)
නව ශිලා යුගය (Neolithic age) වශයෙන් බෙදිය හැකිය
පූර්ව ශිලා යුගය  ක්රිc
පූර්ව 600,000 සිට ක්රිල
පූර්ව 7000 දක්වා විහිදෙයි
එම යුගයේ මානව වර්ග 3 ක් පිළිබඳ තොරතුරු හමු වී ඇත
1.	Lanthian Man- ක්රිි
600,000
2.	Peking Man – ක්රිි
400,000
3.	Upper Cave Man - ක්රි‍
25,000
නව ශිලා යුගය (Neolithic age)
- ක්රි
7000- ක්රිී
1600
මීට පෙර යුගයට වඩා මෙම  යුගයේ තොරතුරු බහලව හමු වේ
මෙම අවධියේ ප්රේධාන සංස්කෘතික ධාරාවන් තුනකු පිළිබඳ තොරතුරු හමු වී ඇත
1.	යංෂා‍ඕ සංස්කෘතිය (Yang-sha o Culture)
2.	ලුං ෂාං සංස්කෘතිය (Lung- Shan- Culture)
3.	චිං ලියෙන් ගාං සංස්කෘතිය (Ching - Lien Kung Culture)
සාහිත්ය  මූලාශ්ර් මත පදනම්ව ගොඩ නැංවී ඇති ඉතිහාසය ආරම්භ වන්නේ ප්ර)ඥාවන්ත (Sage) යුගයේ සිටයි
ඔවුන්
ෆු ෂී  ( Fu shsi) පාලකයා
යු චාඕ (Yu-Chao) පාලකයා
ෂන් හුං (Shan Hung) පාලකයා
හු වාංදි (Huang di) පාලකයා
o	කසාවන් අධිරාජයා Yellow Emperor (ක්රි
2497-2398)
මෙම අවධියේ කහගඟ ආශ්රිාත ප්රEදේශය එක්සත් කළ බව සඳහන් වෙයි
මී ලඟට හමු වන්නේ පංච අධිරාජ්යි සමයයි
ෂාඕ හාඕ (Sha o Ha o)
චුවාන් ස්යූ (Chuan- Hsia)
දී -කු (Ti Ku)
යා-ඕ (Ya o)
ෂුන් (Shun)
ෂියා පෙළපත (ක්රි
2205-1766)
මෙම යුගය පිළිබඳව ස-මා- චියෙන් (Ssu-ma-chi en) ගේ ෂ-චී (Shih- Chiකෘතියේ තොරතුරු අන්තර්ගතවේ
මෙම යුගයේ වැදගත් සිදුවීම්
දීර්ඝ කාලයක් එකම පරපුරක් යටගත් පාලනය වීම
ෂියා පරපුර ඇරඹීම (එහි ආරම්භකයා වූයේ ෂුන් ( Shun) අධිරාජයාගේ අමාත්යාා වූ  යූ  (Yui)  ය
ගෝත්රප අතර සටන් ඇතිවීම සහ ෂියා ගෝත්රුය පෙරට ඒම
1523 දී ටාං ( Tang) ෂියා පරපුාර් දේශපාලනයෙන් ඉවත් වීම
ෂං පෙළ පත Shang Dynasty (ක්රි
1700-1027)
1.	මෙම යුගය සම්බන්ධයෙන් වඩාත් විශ්වසනීය මූලාශ්රර හමු වෙයි
2.	රාජ්යු කොටස් කිහිපයකට බෙදා රජ පරපුරේ අය පාලනය කරයි
3.	වැඩවසම් සක්ෂණ චීනයේ මතු ව්නනේ මෙම අවධියේය
4.	සංස්කෘතික අතින් වැදගත්කම් දෙකකි
	චීන අක්ෂර කලාවේ ආරම්භය ඇතිවීම
චිත්රා්ක්ෂර (Pictographs)
අදහස්රූප (Ideographs)
	මුල්වරට ලෝකඩ ශිල්පය භාවිතා කිරීම
දේව පූජා සඳහා අවශ්ය  භාණ්ඩ තැනීම
ත්රිපපද බඳුන් (Tri pods)
තාඕ -තියේං (Tao-tieh) මෝස්තරය 
ගෝත්රා අතර ඇතිවූ අරගත හේතුවෙන් ෂං පෙළපතේ දේශපාලන ක්රිතයාකාරිත්වය අවසන් විය
ජෞ පෙළපත ( Chou- Dynasty (ක්රි‍
1027 සිට)
මෙම පෙළපත කොටස් දෙකකි
	බටහිර ජෞ පෙළපත ක්රු
1027-771)
	පෙරදිග ජෞ පෙළපත ක්රි‍
771- 221)
බටහිර ජෞ පෙළපත (ක්රි‍
1027-771)
	වැඩවසම් ක්රෙමය චීනයේ තහවුරුවීම
	චීන රජවරුන්ට ප්ර‍ථම වතාවට දේවත්වය ආරූඪ කිරීම (තියෙන් -ස ,දේවපුත්ර1)
	රාජ්යජත්වය පියාගෙන් පුතාට ලෙස රාජ්යආ උරුම සංකල්පය සැකසීම
	ජින් තියෙන් (Chin-tien) ඉඩම් භුක්ති ක්රසමය භාවිතයට ඒම
පෙරදිග ජෞ පෙළපත (ක්රි)
771-221)
මෙම යුගයේ ප්රනධාන කෘති දෙකක් හමු වේ
1.	චූන්-චියූ (Chun-chiyu) “වසන්ත සහ සරත් සමයෙහි රාජ්යට ප්රයවෘත්ති”
2.	ජන්-ගුඕ-ත්ස (Chang-kno-tsu) “යුද්ධකාරී රාජ්යපයන්ගේ ලියවිලි”
මෙම අවධිය ලොව පුරා චින්තනමය විප්ලවයක් ඇතිවූ අවධයයි
	ඉන්දියාව- බුදු සමය,ජෛන සමය
	ග්රීිසිය- ඇරිස් ටෝටල්
	චීනය කොන්ෆියුසියස්මේ 
අනුව ක්රික
වර්ෂ අට, හත අවධිවල සිට මෙම චින්තන ව්ප්ලවය චීනයේ ද සිදු වෙමින් පැවතින
චීනයේ 
	කොන්ෆියුසිස් වාදය  (Confucianism)
	දාඖ වාදය (Zaoism)
	නීති වාදය (Legalism) වැනි දාර්ශණික අදහස් විකාශනය වන්නට විය
චින් රාජ පෙළපත (Ch’in Dynasty) ( ක්රි්
256-206)
	ප්රජථම වරට චීනය එක්සත් කරන ලද්දේ මෙම රජ පෙළපතයි
	එක්සත් කළ ප්රථථම පාලකයා වූයේ ෂ හුවං දි අධිරාජයාය
	චීන මහා ප්ර්කාරය ගොඩ නැංවීම මෙම අවධියේ සිදුවිය
	චීනය කොන්ෆියුසියස් වාදයට එරෙහි මතවාද පැන නැගීම
	ප්රයවාහණ, මුදල්, කිරුම් මිණුම්, පොදු චීන අක්ෂර මාළාවක් ආදිය බිහි වීම
හන් යුගය ( ක්රිණ
206-221 දක්වා)
	චීන දේශපාලන බලය භූගොලීය වශයෙන් විශාල ප්ර
දේශයක ව්යා ප්තිය සිදුවීම
	ශ්රී  ලංකා චීන සම්බන්ධතා ගොඩ නැංවීම
	ලෝකයේ ප්රේථම වරට සූර්යාගේ ලප පිළිබඳව චීන ජාතිකයින් විසින් සොයා ගැනීම
	චීනයේ බුදු සමය ව්යා ප්ත වීම
ඡායාරූපකරණයේ දී දර්ශන කෝණය යනු කැමරාවක් මගින් කිසියම් දර්ශනයකින් ඡායාරූප ගත කෙරෙන කෝණික පරාසයයි
මෙය පොදු දෘෂ්‍ය යෙදුම වන දර්ශන පථයට සමාන වන අතර එය හා හුවමාරු කොට භාවිතා කිරීමද කල හැක
දර්ශන කෝණය ආවරණක කෝණය වෙන් කර හදුනා ගැනීම වැදගත් වෙයි
ආවරණක කෝණය යනු කාචයක් මගින් නාභීය තලය මතට ප්‍රක්ෂේපනය කරනු ලබන කෝණයයි
බොහෝ කැමරා සදහා කාචය මගින් නිර්මාණය කෙරෙන ප්‍රතිබිම්භ කවය ඡායා පටලය හෝ සංවේදකය සම්පුර්ණයෙන් ආවරණය කිරීමට ප්‍රමාණවත් බව සැලකිය හැක
යම් හෙයකින් දර්ශන කෝණය ආවරණක කෝණය ඉක්මවයි නම් එවිට එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ලබා ගන්නා ඡායාරූපයේ කොටසක අඩුවක් (ඡායාරූපයෙහිළ සිව් කෝණයන්හි අඳුරු වීමක්) දැක ගත හැකි වනු ඇත
මේ සදහා උදාහරණයක් ලෙස පහත බලන්න
ආශ්‍රිත,බාහිර ආශ්‍රිත හා වෙනත් යොමු සහ මූලාශ්‍ර ඉදිරිපත් කර නැවත සංස්කරණය කරන්න 
ඉන්දු ශිෂ්ඨාචාරය බිද වැටීමෙන් පසුව ඉන්දු ශිෂ්ඨාචාරයේ බලපෑම එක් එක් ප්‍රමාණ වලින් පෙන්වමින් ප්‍රාදේශීය සංස්කෘතින් මතුවිය
පෙර ක්ෂේත්‍ර නගරයක් වු හරප්පාහි සුසාන භූමි හැදින්වු ප්‍රාදේශීය සංස්කෘතියට අනුරූප සොහොන් සොයා ගෙන ඇත
එම කාලයේදීම ඕප් පැහැති පිඟන් මැටි සංස්කාතිය රාජස්ථානයේ සිට ගංඟා නිම්නයට පැතිර යන ලදී
වර්තමානය දක්වා හින්දු ආගමේ ක්‍රියාවක් වන ආදාහනයට පැරණිතම සාක්ෂි හමුවන්නේ සුසාන භූමි H සංස්කෘතියේදීය
බලන්න
	සොක්ට කොහ් - වෙරළාශ්‍රිත හරප්පානු ජනපදයක්
	මෙලුහ්හා - මැසපොතේමියා හි භාවිතා කරන ලද ප්‍රදේශ නාමයකි
එමගින් ඉන්දු ශිෂ්ඨාචාරය හදුන්වන්නට ඇත
න්‍යායික පැරණි ලෝක ප්‍රාග් ඓතිහාසික සංස්කෘති පිළිබඳ සංක්ෂිප්ත වගුව
	බ්‍රහුයි භාෂාව - සමහරක් වි‍ට ඉන්දු ශිෂ්ඨාචාරය සම්බන්ධ වන භාෂාවයි.

References 

http
org/wiki/Indus_Valley_Civilization#Legacy
විශාලක කාචයක් යනු නාභියේ දුර වෙනස් කල හැකි ආකාරයට (ඒ අනුව නිරීක්ෂක කෝණයද වෙනස් වෙයි) එකලස් කර ඇති යාන්ත්‍රික කාච උපාංග එකතුවකි
මෙය නිශ්චිත නාභීය දුරක් සහිත කාචවලින් වෙනස් වෙයි
මෙම කාච නිශ්චල කැමරා, වීඩියෝ කැමරා, චිත්‍රපට කැමරා, ප්‍රක්ෂේපක ආදියේ බහුලව භාවිතා කරයි
භාවිතය
විශාලක කාච ඒවායේ දිගම නාභි දුර හා කෙටිම නාභිදුර අතර අනුපාතයෙන් විස්තර කරනු ලැබේ
උදාහරණයක් ලෙස නාභි දුර පරාසය  100 mm සිට 400 mm දක්වා වන කාච  4
1 ලෙස හෝ "4x" විශාලනයක් ලෙස හැඳින්විය හැකිය
විශාල නාභිදුරවල් ඇති කාච සුපිරි විශාලක හෝ අති විශාලක ලෙස හැඳින්වේ
මේවා සාමාන්‍යයෙන් "4x" සිට "10x" පරාසයේ වන අතර "14 x" පවා විය හැකිය
වෘත්තීය රූපවාහිනි කැමරාවක මෙය '100x' තරම් විශාල විය හැකිය
මෙම ඡායාරූප  විශාල කාච, පටු පරාසයක් ඇති ටෙලිෆෝටෝ කාච නොවේ
සමහර විශාලක කාච ටෙලිෆොටෝ කාච වන අතර ඇතැම් ඒවා පුළුල් පරාස කාච වේ
ඇතැම් සංඛ්‍යාංක ( Digital) කැමරා හසුකර ගත් රූපයේ කොටසක් තෝරාගෙන එය විශාල කර දක්වනු ලැබේ
මෙය සංඛ්‍යාංක විශාලනය ලෙස හැඳින්වෙන අතර මෙමඟින් ඡායාරූපයේ තත්ත්වය බාල වේ
බොහෝ සංඛ්‍යාංක කැමරා ප්‍රකාශ විශාලනය සහ සංඛ්‍යාංක විශාලනය යනු දෙකම අන්තර්ගත කොට ඇත
Cannon Power Shot A7201S ද මෙවැන්නකි
මෙහි '6x' ප්‍රකාශ විශාලනයක් ඇති අතර "4x" සංඛ්‍යාංක විශාලනයක් ඇත
මේ අනුව සම්පුර්ණ විශාලනය "24x" වේ
කැමරාවේ කාචයේ සඳහන් කර ඇති 34.8/5.8 යන්නෙන් ප්‍රකාශ විශාලනය ගණනය කළ හැකිය
මෙහි ඡායාරූපකරණය භාවිතයට අමතරව විශාලන කාච විචල්‍ය නාභිය දුරකින් යුක්ත දුරේක්ෂයක් ලෙසද භාවිතා කළ හැකිය
මෙය ලේසර් කිරණ කදම්බයක ප්‍රමාණය වෙනස් කිරීමටද යොදා ගත හැකිය
නිර්මාණය

විශාලන කාච සඳහා  සුදුසු නිර්මාණ රාශියක් ඇත
ඉතාම සංකීර්ණ පද්ධතියේ සිරස් අතට තනි කාච 30 ක් පමණ අන්තර්ගත වන අතර, එහා මෙහා කළ හැකි කොටස්ද එකකට වඩා ඇත
නමුත් බොහෝ ඒවායෙහි මුලික නිර්මාණ දක්නට ලැබේ
සාමාන්‍යයෙන් මේවා ස්ථායි තනි කාච ගණනාවකින් යුක්තවන, හෝ කාචයේ අක්ෂය දිගේ චලනය විය හැකි අයුරින් හෝ නිර්මාණය කර ඇත
විශාලනයෙහි වෙනස් වීමට අනුරූපව තියුණු ප්‍රතිබිම්බයක් තිරය මත ලබා ගැනීම සඳහා  නාභිය තලයද චලනය වීමට සැලැස්වීම අවශ්‍ය වේ
මෙම ප්‍රකාශ අනුපුරක විශාලන කාච පද්ධතියක් තුළ, සමාන නාභිදුරක් ඇති උත්තල කාච 2 ක් අන්තර්ගත වෙයි
එම කාච දෙකෙහි මධ්‍යයෙහි උත්තල කාචයේ නාභිදුරෙන් අඩක් වන අවතල කාචයක් ඇත
L3 කාචය ස්ථායි වන අතර L1 හා L2 කාච වලට අක්ෂය ඔස්සේ එහා මෙහා විය හැකිය
යාන්ත්‍රික උපක්‍රමයක් මඟින් මෙය එහා මෙහා කරනු ලබයි
L2 කාචයේ ඉදිරියේ සිට පසුපසට චලනය වන විට L1 කාචයද පරාවලයක ඉදිරියට හා පසුපසට චලනය වේ
මෙසේ කාච පද්ධතියේ සම්ප්‍රයුක්ත නාභි දුර වෙනස් කිරීමෙන් සම්ප්‍රයුක්ත කෝණික විශාලනය වෙනස් වේ
රූපයේ දක්වා ඇති අවස්ථා තුනේදීම කාචය සමාන්තර ආ‍ලෝක කදම්බයක් නිපදවයි. නාභිය තලයේ පිහිටීම වෙනස් නොකරයි
විශාලන කාච නිර්මාණයේදී සැලකිලිමත් විය යුතු එක් වැදගත් කරුණක් නම් කාචය ක්‍රියාකරන පරාසය තුල සිදුවන ප්‍රකාශ දෝෂයයි
ස්ථායි කාච වලට සාපේක්ෂව විශාලන කාච වලද ප්‍රකාශ දෝෂ මගහැරවීම අසීරු කාර්යයකි
නුතන ප්‍රකාශ නිර්මාණ තාක්ෂණය මගින්, විචල්‍ය නාභිදුරවල් සහ ප්‍රකාශ දෝෂ නිවැරදි කිරීමේ ක්‍රම සහ සිදුරු ප්‍රවාහ සහිත විශාලන කාච නිපදවීමටද සමත් වී ඇත
සිනමාකරණයේදි සහ වීඩියෝ භාවිතයේදි නාභිදුර වෙනස් වන විටද, ප්‍රතිබිම්බයද නාභිගත වීම වැදගත් වේ
වැඩිදුර කියැවුම් 
කැමරාව-නාභියේ දුර
ඡායාරූපකරණය
සාමාන්‍යයෙන් වාර්තාමය ඡායාරූප කරණය එක්තරා ආකාරයකට වෘත්තීය ඡායාරූප පත්‍රකලාවේදයේ එක් ආකාරයකි
නමුත් ඇතැම් විට ආධුනිකයින් හෝ ශිෂ්‍යයින් හෝ පවා මෙම ක්ෂේත්‍රයේ ක්‍රියාත්මක විය හැකිය
සාමාන්‍යයෙන් ඡායාරූප ලබාගන්නා තැනැත්තා උත්සාහ කරනුයේ කිසියම් වස්තුවක (බොහෝ විට මෙහිදී පුද්ගලයින්ගේ ඡායාරූප ලබාගැනේ)
සත්‍ය ඉලක්ක ගත කරන ලද සහ අවංක ඡායාරූපයක් ඉදිරිපත් කිරීමටයි
සාමාන්‍යයෙන් ඡායාරූපයෙන් එය ලබාගත් තැනැත්තාගේ කිසියම් චින්තන පැතිකඩක් නිරූපණය කරයි
මෙවැනි ඡායාරූප ප්‍රකාශයට පත් කිරීම අරමුණු කොට ගෙන ලබා ගැනීම ප්‍රමුඛවෙයි
නමුත් ඇතැම් විට කලාගාර, ප්‍රදර්ශන හෝ වෙනත් පොදු අවස්ථාන්හිදි ඉදිරිපත් කිරීම සදහා පමණක් අරමුණු කොට ගෙන ලබා ගැනෙන අවස්ථාද පවතී
ඇතැම් විටෙක කිසියම් සංවිධානයක් හෝ ආයතනයක් එහි ක්‍රියාවලීන්හි වාර්තාමය ඡායාරූප ලබාගැනීම සිදු කරන නමුත් එම ඡායාරූප එම ආයතන වල පෞද්ගලික ලේඛනාගාර වෙත පමණක් යොමු කෙරේ
1956 අක 33 දරණ නිල භාෂා පනත මගින් ලංකාවේ එතෙක් එකම නිල බසවූ ඉංග්‍රීසි බස වෙනුවට ජනගහනයෙන් 70% කට අධික භාෂාව කථා කරන සිංහල බස ලංකාවේ නිල භාෂාව ලෙස නීති ගත විය
විවිධ මත
මෙම නීතියට පක්ෂ වු අයගේ මතය වුයේ මෑතකදී නිදහස ලබාගත් ප්‍රජාවක් ඔවුන්ගේ අධිරාජ්‍ය ස්වාමිවරුන්ගෙන් ඈත් වීමට ගත් උත්සාහයක් ලෙසයි
එහෙත් එම මතයට විරුද්ධ අය කියා සිටියේ මෙය මහජාතික භාෂා ආධිපත්‍යයක් සුළු ජාතිය වෙත අයුතු ලෙස බලය පෙන්වීමට ගත් උත්සාහයක් ලෙසිනි
බ්‍රිතාන්‍ය පාලනය 

බ්‍රිතාන්‍ය අධිරාජ්‍යයන් යටතේ ශ්‍රී ලංකාවද(සිලෝන්) යටත් විජිතයක් වශයෙන් පාලනය කටයුතු කෙරුණි
ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙන් 1944 දී නිදහස් අධ්‍යාපනය පනත ස්ථීර වන තෙක් ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙන් ලද අධ්‍යාපන ඉහළ පෙළ පැලැන්තියට පමණක් අයිති එකක් විය
සාමාන්‍ය ජනතාවට ඒ පිළිබදව තිබුණේ ස්වල්ප දැනුමකි
ඉංග්‍රීසි භාෂා ප්‍රවීණත්වය විශේෂ සුදුසුකමක් ලෙස සැලකු සිවිල් සේවයේ රැකියාවලින් වැඩි ප්‍රතිශතය දෙමළ ජනතාවට හිමිවිණි
මෙම තත්ත්වය ඔවුන්ගේ ජනගහනයේ ප්‍රතිශතයට වඩා වැඩි තත්ත්වයකි
ලංකා සම සමාජ පක්ෂයේ සාමාජිකයෙකු වු එන්.එම්. පෙරේරා සහ පිලිප් ගුණවර්ධන 1936 රාජ්‍ය මන්ත්‍රණ සභාවට තේරී පත්වීමෙන් පසු ඉංග්‍රීසි වෙනුවට රාජ්‍ය භාෂා ලෙස සිංහල සහ දෙමළ යොදා ගන්නා ලෙස ඉල්ලා සිටියහ
1936 නොවැම්බරයේදී දිවයින පුරා නාගරික හා පොලිස් උසාවි වල නඩු කටයුතු ස්වභාෂාවෙන්ම කළ යුතු යැයි ද පොලිස් ස්ථානවල සටහන් ලිවිය යුත්තේ විස්තර කරන්නාගේ භාෂාවෙන් යැයිද කරන ලද ඉල්ලීමක් රාජ්‍ය මන්ත්‍රණ සභාවේදී සම්මත විය
පසුව එය නීති ලේකම් වෙත යොමු කරන ලද නමුත් එම කරුණ සම්බන්ධයෙන් කිසිවක් නොකෙරුණු අතර 1956 දක්වා ‘ඉංග්‍රීසිය’ රාජ්‍ය පාලන භාෂාව විය
නිදහසෙන් පසු ලංකාව 

       
1948 දී ශ්‍රී ලංකාව ඩොමිනියම් තත්ත්වය ලබා ගත්තේ සාමකාමී අරගලයකිනි
බ්‍රිතාන්‍යයන්ගෙන් ලංකාවේ රදළ පැලැන්තිය වෙත බලය මාරුවීම දක්වා ආ මාවත සාමකාමී විය
නිදහස ලැබුණු පළමු වසර කිහිපයේ ප්‍රධාන ජන වර්ග දෙක වු සිංහල හා දෙමළ ප්‍රභූ පන්තියේ උවමනා එපාකම් තුළනය කරගැනීමට උත්සාහයක් තිබුණි
සිංහලයින් බොහෝ දෙනෙක් බ්‍රිතාන්‍ය පාලනය යටතේ දෙමළ ජනයා භුක්ති විදි වරප්‍රසාද පිළිබඳ නොමනාප වුහ
මෙම තත්ත්වයට ප්‍රධාන හේතුව වුයේ “බෙදා පාලනය කිරීමේ” ප්‍රතිපත්තියයි
1951 දී ප්‍රගතිශීලි සොලමන් ඩයස් බණ්ඩාරනායක ඔහුගේ පක්ෂය වු ප්‍රතිගාමි එක්සත් ජාතික පක්ෂයෙන් වෙන්වී අලුත් පක්ෂයක් පිහිටුවා ගත්තේය
එය මැද පිළිවෙතක් අනුගමනය කරන පක්ෂයකි
එහි නම ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂය යන්නයි
මෙම පක්ෂය විසින් නිල භාෂා පනත සම්මත කර ගන්නා ලදී

සටහන් 

සිංහල භාෂාව
ඉතිහාසය - ලංකා
භාෂාවන් භාවිතය, විශ්ව විද්යාෙලයට සිසුන් තේරීම, සිංහල මහ ජාතිය හා සුළු ජාතිය වූ දෙමළ ජාතීන් දෙක අතර ඇති වූ කළකෝලාහල, යනාදී කරුණු සම්බන්ධයෙන් ඇති ව තිබුණු නොගැළපීම්  ශ්රී  ලංකාව තුළ අභ්යයන්තර යුද්ධයක් ඇති වීමට බල පෑ මූලික හේතු විය
1920 වර්ෂයේ සිට මේවා ක්රිම ක්රවමයෙන් එහෙත් නොකඩවා උත්සන්න වි 1983 දී අභ්යින්තර යුද්ධයක් පැන නැගුනේය
යටත් විජිතයුගයට පෙර

දකුණු ඉන්දීය දෙමළ රජෙකු වූ එල්ලාලන් නොහොත් එළාරගේ ශ්රී් ලංකා ආක්ර මණය හේතු කොට ගෙන එක් කාල පරිච්ඡේදයකදී සිංහල සහ දෙමළ දෙපිරිස අතර යුද්ධයක් ඇති වූ බවත් එහි ප්ර ථිඵලයක් ලෙස කෙටි කාලයකට උතුරේ ද්රුවිඩ පාලනයක් ඇති වූ බවත් මහාවංශය විස්තර කරයි
කෙසේ වෙතත් පසුව ශ්රීස ලංකා රජෙකු වූ දුටුගැමුණු විසින් එළාර පරාජය කරන ලදී
ඉන් පසුව පල්ලව, චෝල, පාණ්ඩ්යක සහ කාලිංග නම් ඉන්දීය රාජ්යනයන්ද ලංකාව ආක්රලමණය කළෝය
ඔවුහු කාලයෙන් කාලයට තම ආධිපත්යණය සමග දැඩි සංස්කෘතික හා වාණිජ කටයුතුද සමගාමිව පවත්වා ගෙන ගියහ
පසු කාලීන ඉතිහාසඥයින් මෙම ආක්රකමණය හඳුන්වා දෙමින් කියන්නේ ජනවාර්ගික දෙපක්ෂයක් අතර කාලාන්තරයක් මුළුල්ලේ පවත්නා හතුරු තත්වයකට එම ආක්රෙමණය හේතු වූ බවයි. 

යටත් විජිත යුගය

බ්‍රිතාන්‍ය පාලනය යටතේ (1796-1948) දෙමළ ජනතාවට විශේෂ වරප්‍රසාද ලැබුණි
නිදහස ලැබෙන විට මිෂනාරිවරුන් විසින් ගොඩනගන ලද ඉංග්‍රීසි පාසල් දිවයිනේ අනෙකුත් ප්‍රදේශවලට වඩා දෙමළ ජනයා වැඩි වශයෙන් සිටින යාපනයේ තිබුණි
මෙයින් තේරුම් ගත හැකි වූයේ නිදහස් ශ්‍රී ලංකාව තුළ ලංකා සිවිල් සේවය, වෛද්‍ය ක්ෂේත්‍රය සහ නීතීඥ වෘත්තිය යනාදී සේවාවල  විෂමානුපාතික වශයෙන් ලාංකික දෙමළ ජනතාව සිටීමයි
සිංහල-දෙමළ දෙපිරිස් අතර අර්බුදවලට හේතු වූයේ බ්‍රිතාන්‍යයන්ගේ බෙදා පාලනය කිරීමේ ප්‍රතිපත්තිය බව බොහෝ ඉතිහාසඥයෝ පිළිගනිති
org/wiki/Origins_of_the_Sri_Lankan_civil_war
ඇන්සල් ඇඩම්ස් (1942) විසින් ගන්නා ලද ටෙටන්ස් - ස්නේක් ගංඟා වේ ඡායාරූපයක් මෙහි දැක්වේ
පිරිමි මැලාඩ් තාරාවෙකු පියාසර කරන අතර තුර ලබාගත් මෙම ඡායාරූපය වැනි වනසත්ත්ව ඡායාරූප ලබාගැනීම ඉතා අපහසු කාර්යයක් වන අතර ඒ සදහා අධි බල දුරප්‍රකාශ කාච යොදා ගත යුතුය
පරිසර ඡායාරූපකරණයට භූමි දර්ශන, වන සතුන්, ශාක සහ ස්වභාවික දර්ශන සහ සමීප දර්ශන ආදී බාහිර පරිසරයේ සිදු කෙරෙන ඡායාරූපකරණ ක්ෂේත්‍ර රැසක් අයත් වෙයි
ඡායාරූප පත්‍රකලාවේදය සහ වාර්තාමය ඡායාරූපකරණය ආදී අනෙකුත් ඡායාරූපකරණ ක්ෂේත්‍ර මෙන් නොව පරිසර ඡායාරූපකරණයේදී ලබා ගන්නා ඡායාරූපවල සෞන්දර්යාත්මක අගය පිළිබඳව වැඩි අවධානයක් යොමු කරයි
මෙසේ ලබාගන්නා පරිසර ඡායාරූප විද්‍යාත්මක, සංචාරක සහ සංස්කෘතික සඟරාවල පළකෙරේ
එවැනි සඟරා අතරට National Geographic Magazine සහ Audubon Magazine යන සඟරා අයත්ය
තවද මේ සඟරා අතරට Outdoor Photographer සහ Nature’s Best Photography යන සඟරා අයත් වෙයි
සුසාන භූමියක තිබූ ද්විත්ව මිහිදන් කිරීමක්

ලෝතල් ජනපදයේ මිනිසුන් මුද්‍රාමත අං සහිත දෙවියෙකු ලෙස අනුමාණ කළ අතාර් හෝ අර්කා යන නම්වලින් හැඳින් වූ ගිනි දෙවියෙකු වන්දනාමාන කළහ
තවද එය සතුන් හා වසු පැටියන් බිලි දීම සිදුකළ පුද්ගලික හා පොදු අල්තාරවල පැවතීම මගින් ඔප්පු වේ
පුරා විද්‍යාඥයන් විසින් රන් පෙන්ඩන , පිඟන් බඩු හා දම්මැටි භාජනවල අළු , ගව වර්ගයේ අවශේෂ , පබළු හා ඉපැරණි වේද ආගම හා සම්බන්ධ ගව මානය බිලි පූජා දීම සිදුකළ බව පෙන්වන අනෙකුත් සාක්ෂි සොයා ගත්හ
සතුන් වන්දනා කිරීමද සාක්ෂි සහිතව සොයාගත් නමුත් අනෙකු හරප්පානු ශිෂ්ටාචාරවල තිබූ මවු දේවතාව ඇදහීම මෙහි දක්නට නොතිබුණි
විශේෂඥයන් මෙය සලකන්නේ ආගමික සම්ප්‍රධායයන්වල විවිධත්වයක් පැවතුණු බවට සළකුණක් ලෙසය
එ‍සේ නමුත් සමහර විට හින්දු යුගයේ මව් දේවතාව සමග සමිබන්ධ මුහුදු දේවතාවක් වන්දනාමානයට ලක් වුණි
වර්තමානයේදී දේශීය ගම්මාන වාසී මුහුදු දේවතාවියක් වන්දනාමාන කළහ
වනුවතී ,සිකොටරිමාටා පෞරාණික වරාය සම්ප්‍රධාය හා ‍ඓතිහාසික අතීතයක් සමග සම්බන්ධයක් යෝජනා කරයි
නමුත් පුරාවිද්‍යාඥයන් සොයාගෙන ඇත්තේ කි පූ 2000 පමණ වෙද්දී මෙම ක්‍රමය අත්හැර ඇති බවයි. (එය නිර්ණය කර ඇත්තේ ආදාහන කාළවල වෙනස හා අවශේෂවල කාබන් දින නියම කරණයෙනි) එමගින් යෝජනා කර සිටින්නේ මෙය සිදුකර ඇත්තේ යම් යම් අවස්ථාවලදී බවයි. සොයා ගෙන ඇති අඩු සොහොන් කොත් සංඛ්‍යාවෙන් එය වඩාත් සැලකිල්ලට භාජනය වේ
15000 ක පමණ දළ ජනගහණයකින් සොහොන් සොයාගෙන ඇත්තේ 17 දෙනෙකුගේ පමණි
ලෝතල් ජනපද වාසීන් මරණ ආදාහනය සිදු කිරීම සිදු කරන ලදී
ආදාහනයෙන් පසු සිදු කළ මිහිදන් කිරීම් හරප්පා , මෙහි හා ඩෑම් බුටි තිබී සොයාගෙන ඇත
පස්ගොඩවල්වල තිබී ඇසිරියානුවන්ගේ හා ඊජිප්තුවන්ගේ මමී ගත කරන ලද අවශේෂ ද සොයාගෙන ඇත
org/wiki/Lothal#Religion_and_disposal_of_the_dead

ලෝතල්
භූ දර්ශන ඡායාරූප කලාව කැමරාවක් මඟින් නිර්මාණය කෙරේ
භූ දර්ශන ඡායාරූපකරණය මඟින් පෙන්වා දෙන්නේ ස්වාභාවික ලෝකයේ සුන්දරත්වයයි
බොහෝමයක් භූ දර්ශන ඡායාරූපකරුවන් තමන්ගේ ඡායාරූපවල මිනිස් ක්‍රියාකාරකම් පෙන්වන්නේ හැකි තරම් අඩුවෙනි
බොහෝ විට එය නොපෙන්වන තරම්ය
ඒවා හැර ඡායාරූපවලට විෂයන් වන්නේ භූ රූප, කාලගුණය හා හාත්පස විසිරුණු ආලෝකයයි
(Golden hour බලන්න)

දිය ඇලි හා කඳුකර දර්ශන විශේෂයෙන්  ඒ අතරින් ජනප්‍රිය වේ
ඒවා බහුලව උදාසීන, ඝනත්ව හෝ ධ්‍රැවීකරණ පෙරහන්වලට අදාළ වේ
භූ දර්ශන බොහෝ විට නිර්මාණය කරනු ලබන්නේ පුළුල් කෝණ කාච (24mm හා 35mm විශේෂයෙන් ජනප්‍රිය වේ) හා ත්‍රිපාදයක් උපයෝගී කරගෙනය
විශාලම ක්ෂේත්‍ර ගැඹුර ලබා ගැනීම සඳහා කුඩා විවර (f/11 සිට f/22) යොදා ගනී
ඡායාරූපකරුවන් හැකිතාක් විස්තර ගබඩා කර ගැනීමට මධ්‍යම හෝ විශාල ආකෘති පද්ධති භාවිතා කරයි
කෙසේ නමුත් වර්තමානයෙහි ගන්නා ලද බොහෝමයක් භූ දර්ශන ඡායාරූපගත කර ඇත්තේ ඩිජිටල් SLR හා සංයුක්ත කැමරා වලිනි
භූ දර්ශන ඡායාරූප කලාව පාරිසරික කළමණාකාරීත්වය උත්තේජනය කිරීමට වටිනා මෙවලමක් බවට පත්වී ඇත
අප්‍රකට ස්ථානවල සුන්දරත්වය ග්‍රහණය කර ගැනීමෙන් එම කැලෑබද ස්ථාන පොදු මහජනයාගේ ඇස කරා ගෙන ඒමට හැකි වේ
බොහොමයක් සැලකිල්ලට බඳුන්වන භු දර්ශන ඡායාරූපකරුවන් පාරිසරික සංරක්ෂණ සංවිධානවලට ඡායාරූප ලබා දෙයි
සමහරක් සංවිධාන ඉදිරියට වූ සංරක්ෂණ වැඩ සටහන් සඳහා වෘත්තීය හා ආධුනික ඡායාරූපකරුවන්ගේ ක්‍රියාකාරකම් යොදා ගනී
Earthjustice
org යනු වනාන්තර ප්‍රදේශ සංරක්ෂණ කිරීමේ එවන් සංවිධානයකි
එයට ඔවුන් ඉටු කරන ලද දේ නිරූපණය කරන භූ දර්ශන ඡායාරූප ඇතුළත් ස්ක්‍රීන් සේවර් පිටුවකින් යුක්ත වේ
ග්‍රීනපීස් විසින් ඉතාමත් දැකුම්කළු ස්වාභාවික ඡායාරූපවලින් යුත් ජනප්‍රිය වාර්ෂික කැලැන්ඩරයක් නිකුත් කරයි
මහල් නවයකින් යුත් ලෝවා මහාපාය (ක්‍රි
පූ තුන්වැනි සියවස) එකල අති දර්ශනීය ගොඩනැගිල්ලක්ව තිබෙන්නට ඇත
එහි දැවවලින් කළ රාමු, ගල් කුළුණු අධාරක මත පිහිටුවා තිබුණේය
සුදු පැහැයෙන් පිරියම් කරන ලද්දේය
තඹවලින් කරන ලද දීප්තිමත් උළු සහිත වහල මුදුණේ කොත් කැරැල්ලක් විය
'චුම්බකම්' 
යනුවෙන් හඳුන්වන ලද අකුණු සන්නායකයක්ද සවිකර තිබුණේය
මෙම සන්නායකය තනා තිබු‍ණේ ඇම්බර්වලින් සහ තෝරමල්ලිවලිනි
පරාල නිමවා තිබුණේ තල් ගසක ක‍‍‍දෙනි
එහි උස අඩි 162  (මී
49) ක් වු අතර ගෙබිම වර්ග අඩි 179316 නොහොත් වර්ග මිටර් 16659 ක වපසරියකින් යුක්ත විය
9000 ක් භික්ෂූන් වහන්සේලාට හිඳ ගැනීමේ ඉඩකඩ තිබුණි
මෙම අති විශාල ගෙබිම් පරාසය වර්තමාන ශ්‍රී ලංකාවේ සැලසුම්කරුවන් පවා විෂ්මයට පත් කරනු ඇතැයි රෝලන්ඩ් සිල්වා 1981 දී ප්‍රකාශ කළේය
උළු සෙවිලි වහල 
මෙම ගොඩනැගිල්ලේ විශේෂතම අංගය වූයේ බාල්ක සහ පරාල මත පිහිටුවා තිබුණු උළු සෙවිලි වහලයි
රතු, සුදු, කහ, කොළ, නිල්, පැහැගත් උළු සෙවිලි කරන ලද වහලවල් ක්‍රි
3 වෙනි ශත වර්ෂයේදි ද තිබුණේය
එසේම ලෝකඩවලින් නිමැවූ උළු ද එහි තිබුණේය
ආරෝග්‍යශාලා 
මිහින්තලේ සහ පොළොන්නරුවේ තිබුණු භික්ෂු ආරෝග්‍යශාලාවලින්, ආරෝග්‍යශාලා ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය ගැන කිසියම් අදහසක් ඇති කර ගත හැකිය
මෙම රෝහල්වල සැළසුම් කොළඹ ජාතික කෞතුකාගාරයේදී දැක බලා ගත හැක
මේවායේ පිටත සහ ඇතුළත ශාලාවල් තිබුණි
ආයත චතුරස්‍රාකාර වූ ඇතුල් ශාලාවේ නාන කාමර, වැසිකිලි හා කුටි පේළි තිබුණු අතර එක් පැත්තකින් පමණක් පිටවීමේ දොරටු තිබුණි
එක් කුටියක් ඖෂධීය නාන කාමරයකි
ආලාහන පිරිවෙනෙහි කුටි වෙනුවට තිබුණේ දිගැති සයනාගාරයන්ය
පිටත ශාලාව දාන ශාලාවකින්ද, උණු ජලය ස්නානය සඳහා කුටියකින්ද, ගබඩා කාමරවලින් සහ බෙහෙත් ශාලාවකින්ද යුක්ත විය
රෝහල වටා ආරක්ෂක පවුරක් තිබුණි
ජනෙල්වලට අමතරව විවෘත අංගන දෙකක් තිබූ ගොඩනැගිලි තුළට මනා වාතාශ්‍රයක් ලැබෙනු පිණිසයි
නිවාස 
වරිච්චි බිත්ති සහිත ක්‍රි
450 දී පමණ තැනුණු නිවසක නටබුන් කිරිඳි ඔය ආසන්න ප්‍රදේශයකදී සොයාගෙන තිබේ
තවත් එකක් වීරවිල අඳල්ලේ දී සොයා ගෙන ඇත
ව.50 සිට 400 දක්වා කාලය තුළ තනන ලද නිවෙස් පිළිබඳ සාක්ෂි වලගම්පත්තුවෙන් සොයා ගෙන තිබේ
කුස්සියේ පාවිච්චි කරන ලද උපකරණ තවමත් තිබේ
මධ්‍යතන යුගයේ ධනවත් අයගේ නිවෙස් විශාල වූ අතර ගලෙන් සහ හුණු බදාම යොදා තනා, වහලට උළු සෙවිලි කර බිත්තිවලට සුදු පැහැ ආලේප කර තිබුණි
දොර ජනෙල් යෙදූ කාමර සහ අමුත්තන් සඳහා වෙන් වූ කාමර ද, ජනෙල්වලට උඩින් වා කවුළු ද, දොරවල්වලට අගුළු, අසව් සරනේරු, ආදිය ද තිබුණි
නිවෙස්වලට සඳලු තල හා මිදුල් එක් කර තිබුණි
වී කෙටීම සඳහා වෙනම කාමර ද ගබඩා කාමරය නොහොත් අටුවක් ද කරත්තය තැබීම පිණිස මඩු ද තිබුණි
වැසිකිලිද මෙහිදී සඳහන් කළ යුතු අතර සෑම නිවෙසකටම කුඩා මුළු තැන්ගෙයක් ද විය
ඡායාරූප එකතුවක් තුළ නිශ්චිත යෙදුම් සඳහා අවසර සහිතව යොදා ගත හැකි ඡායාරූප අන්තර්ගතවේ
ප්‍රකාශන පළකරන්නෝ, වෙළෙඳ දැන්වීම් ආයතන, චිත්‍ර නිර්මාණකරුවන් සහ වෙනත් විවිධ පුද්ගලයින් සිය නිර්මාණ කාර්යයන්හිදී පැන නඟින අවශ්‍යතා සපුරා ගැනීම සඳහා ඡායාරූප එකතු භාවිතා කරති
ඡායාරූපකරුවෙකු ගේ සේවය ලබා ගනු වෙනුවට ඡායාරූප එකතුවකින් ඡායාරූප ලබා ගන්නා පාරිභෝගිකයෙකුහට කාලය සහ මුදල් ඉතිරි කර ගත හැකිය
එහෙත් ඇතැම් විට ඒ වෙනුවට නිර්මාණාත්මක පාලන හැකියාව ඔහුට අහිමි විය හැකිය
මෙවැනි ඡායාරූප එකතු අන්තර්ජාල දත්ත බැංකු තුළ නිරූපණය විය හැකි අතර අවශ්‍ය පරිදි ඡායාරූප තෝරාගෙන අන්තර්ජාලය ඔස්සේම ඒවා මිළදී ගැනීමේ හැකියාව ද පවතී
එවිට මෙම ඡායාරූප බාගත කර ගැනීම හෝ විද්‍යුත් තැපෑල ඔස්සේ ලබා ගැනීම හෝ සිදු කළ හැකිය
ඡායාරූප එකතුවක් ඡායාරූප ලේඛනාගාරයක්, ඡායාරූප පුස්තකාලයක් හෝ ඡායාරූප බැංකුවක් ලෙස ද හැඳින්විය හැකිය
කෙසේ නමුත් වර්තමානයේ දී ඡායාරූප එකතු පාලනය කරන්නන් සිය එකතු තුළට නිශ්චල ඡායාරූප වීඩියෝ ක්ලිප් සහ චිත්‍ර නිර්මාණ අන්තර්ගත කර ඇත
මේනිසා පවතින ශබ්ද මාලාව අනුව ඒවා හැඳින්වීම සඳහා නිරවද්‍ය යෙදුමක් සැපයීම අපහසු වේ
දල විශ්ලේෂණය

කර්තෘභාගය නොමිලේ (Royalty free - RF)

මෙහි නොමිලේ යන්නෙන් අදහස් කරන්නේ පින්තූරය භාවිතා කරන සෑම අවස්ථාවකදීම ගෙවීම අවශ්‍ය නොවේ යන්නයි
නමුත් මෙහිදී පින්තූර මිලදී ගැනීම අවශ්‍ය වේ
මෙම ඡායාරූපවලට එක් වරක් ගෙවීමෙන් පසු වාර ගණනක් විවිධ හේතු සඳහා එම ඡායාරූප භාවිත කළ හැකිය
පින්තූරය භාවිතා කළ හැකි කාල සීමාවක් නැත
කිසිවෙකුටත් පින්තූරය පිළිබඳ විශේෂ හිමිකම් ගත නොහැකිය (ඡායාරූප ශිල්පියාට කැමති වාර ගණනක් පින්තූරය අලෙවි කළ හැකිය)
කර්තෘභාගය නොමිලේ ලැබෙන පින්තූරයක් ‍නැවත ගොඩනැඟිය හැකි වාරගණන පිළිබඳව සීමාවක් ඇත
උදාහරණයක් ලෙස තමා මිලදී ගත් ඡායාරූප සහිත අත්පත්‍රිකා 5,000,000 ක් සකස් කිරීමට බලපත්‍රයක් මඟින් අවසර ලබා දිය හැකිය
මෙම ප්‍රමාණය ඉක්මවා යන්නේ නම් එක් පිටපතකට සත 1 ත් 3 ත් අතර ප්‍රමාණයක් ගෙවීමට සිදුවේ
මේ අනුව විශාල වශයෙන් මුද්‍රණය කරන සඟරාවකට ඡායාරූප සදහා කතෘභාගය නොමි‍ලේ නොලැබෙයි
එවැනි අවස්ථාවන්හි නොමිලේ ලැබෙන බලපත්‍රය භාවිතා කළ නොහැකි අතර, ඔවුනට හිමිකම් ඇවිරුණු ඡායාරූප භාවිතා කිරීමට හෝ  ආයතනයේම ඡායාරූප ශිල්පීන් තබා ගැනීමට සිදු වේ