Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
විසිවෙනි ශත වර්ෂයේ ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය අප්‍රිකා අමෙරිකානුවන්ගේ ඡන්ද බලය අහිමි කළ රාජ්‍ය ව්‍යවස්ථා (ප්ලෙසි සමග 1915 ගින් එදිරිව එක්සත් ජනපද නඩුවේදී මෙන්) ආපසු හැරවීම ආරම්භ කළ අතර දකුණු ජනපද විසින් පොදු ජීවිතයේ සහ පෞද්ගලික ජීවිතයේ සෑම අංශයකම වාගේ කාවද්දා තිබුණු වෙනස් අන්දමින් සැළකීම අනුමත කළේය
එම තීරණයට එරෙහිව අදහස් දැක්වූ එකම විනිශ්චකාරයාවූ හාර්ලන් අනාවැකියක් ප්‍රකාශ කළේය
"සිවිල් සමාජයේ පාලනය සම්බන්ධ රෙගුලාසි ලෙස සුදු මිනිසුන්ට සහ කළු මිනිසුන්ට එකම බස් රථයක ගමන් කළ නොහැකිය යනුවෙන් රජයකට නීති පැන විය හැකිනම් එහි නගරවල පාරවල් පාවිච්චි කිරීම සම්බන්ධව සුදු මිනිසුන්ට පාරවල්වල එක පැත්තකුත් කලු මිනිසුන්ට අනික් පැත්තත් පාවිච්චි කිරීම ක්‍රමවත් නොකරන්නේ මන්ද
සමාන පදනමක් මත ප්‍රසිද්ධ පාරවල්වල රථවලින් එකට ගමන් ගන්නා සුදු හා කළු මිනිසුන්ට එක සමානව දඬුවම් නොකරන්නේ මන්ද"
	
අධිකරණය ඉක්මණින් පාසැල් වෙන්කිරීම අනුමත කිරීමට ප්ලෙසි (Plessy) ව්‍යාප්ත කළේය
පෞද්ගලික ආයතනයක් වූ බෙරියා කොලිජියේ සුදු සහ කළු ළමුන් ඒකාබද්ධ කොට ඉගැන්වීම තහනම් කළ කෙන්ටුකි ව්‍යවස්ථාව බෙරියා කොලෙජ් එදිරිව කෙන්ටුකි 211 යු
එස් 45 (1908) නඩුවෙන්ද අනුමත කරන ලදි
බොහෝ ජනපද විශේෂයෙන් දකුණේ ජනපද ඔවුන්ට අවශ්‍ය සීමා කිරීමේ නීති ක්‍රියාත්මක කිරීම සඳහා සාමාන්‍යයෙන් විලියම් ක්‍රෝ නීති නමින් හැඳින්වෙන ප්ලෙසි  සහ බෙරියා තීරණ උපකාර කර ගන්නා ලදි
එම ජිම් ක්‍රෝ නීති මගින් අප්‍රිකා - අමෙරිකානුන් සඳහා නිර්මාණය කළේ දෙවැනි ස්ථානයයි
බොහෝ මහ නගර සභා සහ කුඩා නගරවල  කුලී රථවල සුදු මිනිසුන් සමග ගමන් කිරීමටද,  එකම දොරටුවකින් ගොඩනැගිල්ලකට ඇතුළු වීමටද අප්‍රිකානු - ඇමෙරිකානුන්ට අවසර නොලැබුනි
ඔවුන්ට ජලය පානය සඳහා වෙනම උල්පත් සහ  වෙනම විවේකාගාර විය
එමෙන්ම වෙනම සුසාන භූමි, වෙනම පාසැල් සහ දිව්රීම සඳහා වෙනම බයිබලයක් පාවිච්චි කිරීමට පවා සිදු විය
මහජන පුස්තකාල වලට සහ ආපන ශාලාවලට ඔවුන් වැද්ද නොගන්නා ලදි
බොහෝ උද්‍යාණ ඔවුනට තහනම් කරන ලද්දේ "නීග්‍රෝවරුන්ට සහ බල්ලන්ට අවසර නැත" යනාදී දැන්වීම් පුවරු ප්‍රදර්ශනය කිරීමෙනි
එක්තරා නාගරික සත්ව උද්‍යාණයක් මෙම තත්වය කෙතරම් දුරට ගෙන ගියේද කියතොත් එයට ඇතුල් වීමට වෙනම වේලාවල් යොදා තිබුනි
විශේෂයෙන් දකුණු ප්‍රදේශවල ජාති වශයෙන් වෙන් කිරීමේ ප්‍රතිපත්ති වඩාත් දරුණු විය
සුදු මිනිසෙකු පැමිණෙන විට කලු මිනිසුන් පාරෙන් මග හැර ඔහුට ඉඩ දිය යුතු විය
කළු මිනිසෙකුට සුදු කාන්තාවක් දෙස එක එල්ලේ බැලිය නොහැකි විය
කලු මිනිසුන්ට හා ගැහැණුන්ට අමතන ලද්දේ ටොම් සහ ජේන් යන නම් වලිනි
සුදු මිනිසුන් කලු මිනිසුන් හැඳින්වීම සඳහා කුමන වියේ සිටි කලු මිනිසෙකුට වුවද යොදන ලද්දේ "Boy" යනුවෙනි
ගැහැණුන්ට "Girl" යනුවෙනි
බොහෝ විට "නිගර්" නැතහොත් "කලර්ඩ්" (නීග්‍රෝ නැතහොත් කල්ලා) යනුවෙන් පටබැඳි නම් කියා කතා කරන ලදි
උතුරේ මීට වඩා අඩු තත්වයක් කරා වෙනසක් සිදු වෙමින් පැවතියේය
org/wiki/American_Civil_Rights_Movement_%281896-1954%29#Segregation
ඡායාරූප පත්‍රකලාවේදය යනු පත්‍රකලාවේදයේ (ප්‍රකාශයට පත් කිරීම හෝ විකාශනය කිරීම සදහා ප්‍රවෘත්ති එකතු කිරීම සංස්කරණය කිරීම සහ ඉදිරිපත් කිරීම මෙයට අයත් වෙයි
) විශේෂිත ක්ෂේත්‍රයකි
එමගින් කිසියම් ප්‍රවෘත්තියක් ඉදිරිපත් කිරීම සදහා ඡායාරූප නිර්මාණය කෙරේ
වර්තමානයේ මෙය බොහෝ විට නිශ්චල ඡායාරූප සදහා පමණක් අදාල වන බව පිළිගැනේ
ඇතැම් විට මාධ්‍ය විකාශන සඳහා භාවිතා වන වීඩියෝ පට සදහා ද භාවිතා වෙයි
පහත ගුණාංග මගින් ඡායාරූප පත්‍රකලාවේදය ඡායාරූපකරණයට අදාල අනෙකුත් ක්ෂේත්‍ර වලින් (වාර්තාමය ඡායාරූප කරණය, මහාමාර්ග ඡායාරූපකරණය හෝ ප්‍රසිද්ධ පුද්ගලයන් ඡායාරූප කරණය වැනි) වෙනස් වේ
කාලීන බව - ඡායාරූප පත්‍රකලාවේදයේදී පළ කෙරෙන  ඡායාරූප අර්ථයක් ගෙන දෙනුයේ ඒවා පල කිරීමට ආසන්න කාලයක පල වු සිදුවීම් වර්තාවන් පිළිබඳ සලකන විටය
ඉලක්ක ගත බව - ඡායාරූප මගින් දැක්වෙන අවස්ථාව එහි අන්තර්ගතය සහ ඉදිරිපත් කෙරෙන විලාසය යන ද්විත්වයටම අනුව ඊට අදාල අවස්ථාවෙහි සාධාරණ සහ නිවැරදි නිරූපණයක් වේ
විස්තර සහිත වීම - බලන්නාට හෝ පාඨකයාට ඡායාරූප මගින් කියවෙන කරුණු සංස්කෘතිකමය මට්ටමක සිට තේරුම් ගත හැකි ආකාරයට ඡායාරූප අනෙකුත් පුවත් කොටස් සමග සම්බන්ධ වේ
ලිපිරචකයින් මෙන්ම ඡායාරූප පත්‍ර කලාවේදීන් ද වාර්තාකරුවෙකු වශයෙන් සැලකේ. ඔවුන් බොහෝ විට ක්ෂණික තීරණ ගත යුතු වන අතර ඡායාරූපකරණය සඳහා අවශ්‍ය වන උපකරණද රැගෙන යා යුතු වේ
බොහෝ විට මෙම කාර්යය ඉටු කිරීමේදී සැලකිය යුතු තත්ත්වයේ බාධාවන්ට මුහුණ පෑමට ද ඔවුන්ට සිදුවේ
(ශාරීරික, කාලගුණය, පිරිස් එක්රැස් වීම් ආදී)

ඉතිහාසය

පදනම 

ඡායාරූප මඟින් අලුත් කතා නිර්මාණය කිරීමටත්, පිටපත් කිරීම මඟින් ක්‍රියාවට නැංවීමටත් හැකිවිය
1880 සිට1897 දක්වා කාල පරාසය තුළදී ඡායාරූපකරණය නවීකරණයට භාජනය විය
1850 දශකයේ පමණ සිට ,ප්‍රවෘත්තිවලට යෝග්‍ය අංග රූපගත කළ අතර, 1880 තෙක් මුද්‍රණාල වලට හැකිවූයේ ඒවා මුද්‍රිත චිත්‍ර මඟින් ප්‍රචාරය කිරීමට පමණි
පැරණි ප්‍රවෘත්ති ඡායාරූප ප්‍රචාරය කිරීමට පෙර කැටයම්කරු ලවා එම ඡායාරූප නැවත අර්ථ දැක්වීම අවශ්‍ය විය
බ්‍රිතාන්‍ය මුද්‍රණ වාර්තාකරුවන් වූ විලියම් සිම්ප්සන් සහ රොජර් ෆෙන්ටන් මෙලෙස ක්‍රිමීන් යුද්ධයේ යුද්ධ භූමියේ ඡායාරූප මුද්‍රිත චිත්‍ර ලෙස ප්‍රචාරය කළහ
මෙලෙස ඇමරිකානු සිවිල් යුද්ධයේ ඡායාරූපද මැතිව් බ්‍රේඩි විසින් ප්‍රචාරය කිරීමට පෙර චිත්‍ර බවට හරවන ලදී
මහජනයා පුවත් වල තාත්වික බවට ආශා කළ බැවින් ප්‍රවෘත්තිවලට යෝග්‍ය ඡායාරූප, ඡායාරූප ශාලාවල ප්‍රදර්ශනය කිරීම සාමාන්‍යය දෙයක් බවට පත්විය
ප්‍රතිනිෂ්පාදනයක්(මුද්‍රිත චිත්‍ර වලට වඩා ඉහළ )ප්‍රථම වරට ප්‍රචාරය කරවීය
තවදුරටත් නවීකරණය සිදු විය
1887 දී ක්ෂණික බලය (flash)සොයාගන්නා ලදී
මෙමඟින් පුවත වාර්තාකරුවන්ට වෙනත් විෂයන්ට සම්බන්ධ ඡායාරූපද ප්‍රචාරය කළ හැකි විය
1887 වනවිට මෙම අර්ධතාන ඡායාරූප මුද්‍රණාල තුළ වඩා වැඩිවේගයකින් පිටපත් කිරීමට ඉඩ සැලසිණි
මෙම නවීකරණයන් ඇති වූවත් සමහර සීමා ද පැවතුණි
බොහෝ සංවේදනීය පුවත්පත් හා සඟරා කතාවල මුද්‍රණ චිත්‍රද ඇතුලත් විය
(1897-1927) 1921දී "wire photo" තාක්ෂණය යොදා ගැනීම නිසා වඩාත් වේගයෙන් රූප සම්ප්‍රේෂණය කිරීමේ හැකියාව ලැබිණි
කෙසේ වෙතත් එය 1925 දී මිලිමීටර 35 ලෙයිකා වාණිජ කැමරාව සාදන තෙක් නොතිබූණි
ප්‍රථම ක්ෂණික බල්බ (1927-1930) භාවිතයට යොමුවීමත් සමඟ මෙම සියලුම අංශ ඡායාරූප කලාවේ වඩාත් වැදගත් සන්ධිස්ථානයක් කරා ගෙන ඒමට සමත් විය
ඡායාරූප පත්‍රකලාවේදයේ සදාචාරාත්මක සහ නෛතික ගැටළු

අනෙකුත් පත්‍රකලාවේදීන්ට බලපාන සදාචාරාත්මක සහ නෛතික ගැටළු ඡායාරූප පත්‍රකලාවේදයට ද අදාල වේ
කුමන ඡායාරූප ගත කල යුතු ද කෙසේ ඡායාරූප ගත කල යුතු ද කෙසේ සංස්කරණය කල යුතු ද යන්න පිළිබදව අවධානය යොමු කර යුතුය
ඡායාරූප ප්‍රවෘත්ති ආයතනයකට ලැබුණු පසුව ඒවා උප කතෘවරයෙකු ගේ හෝ ඡායාරූප කතෘවරයෙකුගේ භාරයට ගැනීමෙන් සදාචාරාත්මක ගැටලු අවම හෝ උපරිම කල හැකිය
එසේ වන්නේ ඡායාරූප කෙසේ භාවිතාවේද යන්න පිළිබඳව පත්‍රකලාවේදියාට කිසිදු බලයක් නොමැති හෙයිනි
ඩිඡිටල් ඡායාරූපකරණය මගින් ඡායාරූප හැසිරවීම ප්‍රතිනිෂ්පාදනය සහ ව්‍යාප්තිය පහසු කල හැකි නමුත් සදාචාරාත්මක ගැටළු වර්ධනය කර ඇත
එක්සත් ජනපද ජනමාධ්‍ය ඡායාරූපකරුවන්ගේ සංගමය ඇතුලු වෘත්තීමය සංවිධාන මේ සම්බන්ධයෙන් සදාචාරාත්මක නීති පද්ධතියක් අනුගමනය කරයි
ප්‍රධාන සදාචාරාත්මක ගැටලු නීති පොතට ඇතුළු වී තිබේ
ඡායාරූපකරණය සම්බන්ධ නීති රටින් රටට වෙනස්ය
මෙම ගැටලුව තවත් උග්‍ර වන්නේ එක් රටක ඡායාරූප තවත් රටක ප්‍රකාශනයට පත් වන විටය
ඡායාරූප කලාව
ජෝර්ජ් වොෂින්ටන් - ඇමෙරිකානු විප්ලවීය සටනේ කීර්තිමත් නායකයා, මහාද්වීපික හමුදාවේ අණ දෙන නායකයා, හමුදාපති සහ ව්‍යවස්ථානූකූල සභාවේ ජනාධිපති, එක්සත් ජනපද ව්‍යවස්ථාව යටතේ ඇමෙරිකානු එක්සත් ජනපදයේ ප්‍රථම ජනාධිපති ලෙස ජෝර්ජ් වොෂින්ටන් පත් විය
1794 දී සිදු වූ විෂ්කි කැරැල්ල (Whiskey Rebellion)  ඇලෙග්හෙනි කඳු වැටියේ බටහිර පැත්තේ පිහිටි පෙන්සිල්වේනියා ජනපද වාසීන් මත් පැන් සහ නිස්සාරණය කරන ලද බීම වර්ග මත පනවන ලද බද්දට විරෝධය දැක්වීම සඳහා ආරම්භ කරන ලද අතර එය  ෆෙඩරල් රාජ්‍යයේ පළමු වැදගත් අත්හදා බැලීමයි
ලුසියානාව මිළදී ගැනීම - 1803 දී ලුසියානා ප්‍රාන්තය මිළදී ගැනීමෙන් එක්සත් ජනපදයේ බටහිර සීමාවේ ප්‍රංශ නියෝජනය ඉවත් වුණේය
ඉන් පසු එක්සත් ජනපද පදිංචිකරුවන්ට මිසිසිපි ගං ඉවුරේ බටහිර පැත්තේ විශාල බිම් ප්‍රදේශයක අයිතිය හිමි විය
ඇමෙරිකානුවන් බ්‍රිතාන්‍ය නාවික හමුදාවේ සේවයට බලෙන් යොදවා ගැනීමට ප්‍රතිචාර දැක්වීමක් වශයෙන් ජනාධිපති ජේම්ස් මැඩිසන් 1812 දී බ්‍රිතාන්‍යයට එරෙහිව යුද ප්‍රකාශ කළේය
උතුරු කැරොලිනාව සහ ජොර්ජියාව වැනි දකුණේ බොහෝ ජනපදවල වගා ක්‍රම දියුණු වෙමින් පැවතුන ද 1808 ආරම්භයේදි අප්‍රිකානු පෙදෙස් වලින් වහලුන් ගෙන ඒම තහනම් විය
එක්සත් ජනපදය සහ බ්‍රිතාන්‍යය අතර 1812 දී ආරම්භ වූ යුද්ධය 1815 ජනවාරි 8 වෙනි දින දක්වා පැවතිණි
දරුණු සටන්වලින් පසු (නිව් ඕර්ලියන්ස් සටන පැවති කාලයේ) ජය පරාජයෙන් තොරව නිමාවට පත් විය
ග්හෙන්ට් ගිවිසුම මගින් (Ghent) නිල වශයෙන් යුද්ධය අවසාන කරමින් රට යුද්ධයට පෙර තිබූ තත්වයට පත් කළේය
යුද්ධයේදී වූ හානි සම්බන්ධයෙන් ප්‍රතිචාර දැක්වීම් වශයෙන් සමහර දේශීය ඇමෙරිකානු ගෝත්‍රිකයන්ට එක්සත් ජනපද රජය සමග ගිවිසුම් අත්සන් කිරීමට සිදු වීම නිසා එය එක්සත් ජනපද රජයට වැදගත් විය
ඇමෙරිකාවේ ඒක පුද්ගල ආදායම් ආර්ථික වර්ධනය
	
1823 දී ප්‍රකාශිත මොන්රෝ ප්‍රතිපත්තිය මගින් යුරෝපීය බලවතුන් ඇමෙරිකාවේ ජනපද ඇති කිරීම හෝ ඇමෙරිකාවේ කටයුතුවලට මැදිහත් වීම තව දුරටත් නොකළ යුතුයැයි ඇමෙරිකාව ප්‍රකාශයට පත් කර සිටියේය
මෙය එක්සත් ජනපදයේ විදේශ ප්‍රතිපත්තිය පැහැදිලි කළ අවස්ථාවක් විය
බටහිර අර්ධගෝලයේ පෙදෙස් වලට ප්‍රංශ සහ රුසියානු ව්‍යාප්තිය සිදුවෙතැයි යනුවෙන් ඇමෙරිකාවේ සහ බ්‍රිතාන්‍යයේ පැවති බියට ප්‍රතිචාර දැක්වීමක් ලෙස මොන් රෝ ප්‍රතිපත්ති ප්‍රකාශය යොදා ගැනුනි
ටෙඩි රූස්වෙල්ට් ජනාධිපති ලෙස පත්වීම තෙක් මොන් රෝ ප්‍රතිපත්තිය ඇමෙරිකාවේ ප්‍රධාන විදේශ ප්‍රතිපත්තිය ලෙස යොදා ගැනුනි
ඉන්පසු ස්පාඤ්ඤ ඇමෙරිකානු යුද්ධයේදි පසුව එක්සත් ජනපදය හා රුසියාව අතර මධ්‍යම ඇමෙරිකාවේදි සිදු වූ ප්‍රොක්සි යුද්ධවලදී මොන් රෝ ප්‍රතිපත්ති වල පිහිට පැතීමට සිදු විය
1830 දී කොංග්‍රසය විසින් ඉන්දියානුවන් ඉවත් කිරීමේ පනත සම්මත කරන ලදී
එමගින් නැගෙනහිර ජනපද වල ඉන්දියන් ගෝත්‍රික ඉඩම් වෙනුවට මිසිසිපි ග‍ඟේ බටහිර පෙදෙස් ඉඩම් මාරු කර ගැනීම පිළිබඳ ගිවිසුම් හුවමාරු කර ගැනීමට ජනාධිපතිට බලය පැවරුණි
මෙයින් ඇන්ඩ්‍රෑ ජැක්සන් යුද වීරයෙකු වශයෙන්ද ජනාධිපති කපටි කෲර පාලකයෙකු ලෙසද ඇමෙරිකානු භූමයේ මුල් පදිංචිකරුවන් අතර මතයක් ස්ථාපිත විය
ස්වදේශික ඉන්දියානු ගෝත්‍ර බටහිර දෙසට බලෙන් පිටමං කිරීමේදී දහස් ගණනක් ඉන්දියානු ගෝත්‍රිකයින් අතර මගදී මිය යාමත්, ක්‍රීක්වරුන්ගේ ප්‍රචණ්ඩකාරි විරෝධය සහ අවසානයේ පරාජය වීමත් සැළකිය යුතු කරුණු විය
ඉන්දියානුවන් පිටමං කිරීමේ පනත ස්පාඤ්ඤ ෆ්ලොරිඩාව පවරා දීමට හා අනතුරුව බොහෝ සෙමි‍ෙනාල් සටන්වලට  (අමෙරිකානු ඉන්දියන්වරු සමග සටන් වලට) ඍජුව බල පෑවේය
වහල් සේවය අවලංගු කරන්නන්ගේ ව්‍යාපාරය විසින් වහල් සේවය අවසාන කිරීම සඳහා ගෙන ගිය ව්‍යපාරයට සුදු සහ කලු ජාතික දෙවර්ගයෙන්ම විශාල අනුගාමික පිරිසක් එක් වූහ
ඇමෙරිකන් ඇන්ටි ස්ලේවරි සමාජය නොහොත් ඇමෙරිකානු වහල් සේවයට විරුද්ධ සමාජය දේශපාලන වශයෙන් 1833 සිට 1839 දක්වා ක්‍රියාකාරි වූ අතර වහල් සේවය අවලංගු කරන ලෙස රජයට බලපෑම් කළේය
එහෙත් කොංග්‍රසය ගැග් රූල් (Gag rule) නම් මුකවාඩම් නීතියක් පනවමින් වහල් සේවයට විරුද්ධ පුරවැසි ඉල්ලීම් ඉවත දැමූවේය
කලින් ඉහත ව්‍යපාරයට සම්බන්ධව සිටි විලියම් ලොයිඩ් ගැරිසන් නැමැත්තා වහල් සේවයට එරෙහිව 'ද ලිබරල්' නමින් පුවත් පතක් 1831 වසරේ මැසචුසෙට් හි බොස්ටන් නගරයේ ආරම්භ කළ අතර කලින් කලු වහලෙකුව සිටි ෆ්‍රෙඩෙරික් ඩග්ලස් නමැත්තා ඉහත පුවත් පතට ලිවීම ආරම්භ කළේය
ඔහු 1847 දී ව්‍යපාරය සඳහා ඔහුගේම පුවත් පතක් "නොර්ත් ස්ටාර්" නමින් ආරම්භ කළේය
1845 දී ජනාධිපති ජෝන් ටයිලර් විසින් ටෙක්සාස් ජනරජය යා කර ගනු ලැබීය
එක්සත් ජනපදය ඔවුන්ගේ ස්ථිර හමුදාව සහ ස්වේච්ඡා භටයින් විශාල සංඛ්‍යාවක් සහභාගි කර ගෙන 1848 වර්ෂයේ දී කරන ලද සටනින් මෙක්සිකෝව යටත් කර ගන්නා ලදී
එක්සත් ජනපදයේ මහජන මතය 19 සියවසේ ලිබරල් වාදීන්ගේ පක්ෂය ලෙසට බෙදුනු අතර වහල් විරෝධි බලකාය යුද්ධයට එරෙහි වූහ
1848 ගුවාඩලුප් හිඩැල්ගෝ ගිවිසුම (Guadalupe - Hidalgo) මඟින් කැලිෆෝර්නියාව, නව මෙක්සිකෝව, සහ යාබද ප්‍රදේශ එක්සත් ජනපදයට භාර දුන් අතර එයට මෙක්සිකෝ භූමියෙන් සියයට තිහක ප්‍රදේශයක් අයිති විය
org/wiki/History_of_the_United_States#Westward_expansion_
281789.E2.80.931849.29
ඡායාරූප මුද්‍රණය යනු අවසාන වශයෙන් මුද්‍රිත ඡායාරූපයක් ලබා ගැනීමේ ක්‍රියාවලිය වන අතර මෙය සාමාන්‍යයෙන් පූර්වව පිළියෙල කරගත් ඡායාරූප පටල හෝ පාරදෘශ්‍ය කදාවක් ආධාරයෙන් සංවේදී ලෙස නිර්මාණය කළ කඩදාසි භාවිතයෙන් සිදු කෙරේ
දළ සේයා පටලයකින් මුද්‍රණය කිරීම  
මෙම ක්‍රියාවලිය ප්‍රධාන පියවර තුනකින් සමන්විත වේ
මෙය ඡායාරූපකරණ අඳුරු කුටියක් තුළ හෝ ස්වයංක්‍රීය ඡායාරූප මුද්‍රණ යන්ත්‍රයක් තුළ සිදු කෙරේ
රූපය ස්පර්ශ මුද්‍රකයක් හෝ විශාලකාරකයක් (enlarger) ලෙස යොදා ගෙන සංවේදී පිටුවක් මතට අනාවරණය
බහු පියවර රසායනික මතු වීමේ ක්‍රියාවලියක් හරහා නොපෙනෙන රූපය (latent image) සැකසීම
අනාවරණය කරන ලද ඡායාරූපය විකාශනය කිරීම - මෙම පියවරේදී නොපෙනෙ රූපයෙහි වූ රිදී හේලයිඩ ලෝහක රිදී බවට පත් කරයි
උදාසීනකරණයෙන්, තනුක කිරීමෙන් හෝ විකාශකය ඉවත් කිරීම තුළින් දියුණු කිරීම නැවැත්වීම
ආලෝක සංවේදී තෛලෝදයක් (emulsion) මඟින් ඉතිරි අනාවරණය නොවූ රිදී හේලයිඩ දිය කිරීම මඟින් අවසාන මුද්‍රණය සැකසීම
සැකසීමේ දී භාවිතා කළ රසායනික ඉවත් කිරීම සඳහා තදින් සේදීම, බොඳ වී යාමෙන් හා විකෘති වී යාමෙන් අවසන් කළ මුද්‍රණය ආරක්ෂා කිරීම
ඔප ඇති (glossy) කඩදාසියක් මත මුද්‍රණය කරයි නම් පරාවර්තී ඔප වැටීම වැඩි දියුණු කිරීම සඳහා ෆෙරෝටයිපිං යොදා ගනී
ඡායාරූපයේ වූ රිදී සම්පූර්ණයෙන් හෝ කොටස් වශයෙන් අනෙකුත් සායම් මඟින් ප්‍රතිස්ථාපනය කිරීමේ අතිරේක රසායනික ක්‍රියාවලි හරහා මුද්‍රණයේ අතිරේක මාත්‍රාකරණය (toning) කිරීම
අවසාන මුද්‍රණය වැයීම හා වියළීම
සකස් කිරීමෙන් පසු අතිරේකව, සකස් කිරීමට භාවිතා කළ ද්‍රව්‍ය සම්පූර්ණයෙන් ඉවත් කිරීම සඳහා හයිපො-ඉවත් කිරීම් කාරක සමඟ කඩදාසිය ප්‍රතික්‍රියා කරවනු ලැබේ
එසේ නොවුණහොත් එය රූපයේ දීර්ඝ කාලීන ස්ථායීතාවයට බාධා එල්ල කළ හැකිය
වර්ණ මුද්‍රණ සැකසීමේ දී තෛලෝදයෙහි වු විවිධ වර්ණ සංවේදී ස්ථරවල පූර්වකයන් මඟින් වර්ණ සායම් ඇති කිරීම සඳහා අතිරේක පියවර එකතු කර ගනු ලැබේ
පුවත්පත් කලාවේ පිළිගැනෙන ආකාරය වන්නේ විවිධාකාර ස්වරූප එකතු වී සෑදෙන පුවත්පත් කරණයයි
එය මුද්‍රණයෙන් ඡායාරූපකරණයෙන් සහ වීඩියෝකරණයෙන් එක් කොටසකින් හෝ කොටස් කිහිපයකින් යුක්ත විය හැකිය
මෙය අපට CNN පුවත් වැනි පුවත් සපයන්නන්ගෙන් හමුවිය හැකි අතර වොෂිංටන් පෝස්ට්හිදී සැලකිය යුතු ලෙස මෙය හමු වේ
org/wiki/Journalism#
27Convergence_journalism
ලුහුඬු දැන්වීම්, විශේෂයෙන් පුවත්පත්වල දැකිය හැකි මාර්ගගත සහ අනෙකුත් වාර්තාවල උදා- ලෙස මුදල් ඉතිරි කරන හෝ වියදම් නැති දැන්වීම් සහිත පත්‍රවල ද පළවන දැන්වීම් ආකාරයකි
ලුහුඬු දැන්වීම් ප්‍රමිතියකට අනුව සැකසූ දැන්වීම් හෝ ව්‍යාපාරික ආදර්ශයන් ගෙන් වෙනස් වන අතර ඒවා පෞද්ගලික හෝ තනි තනි වශයෙන් (සුළු සමාගම් හෝ සංස්ථා ඊට අයත් නොවේ) නිෂ්පාදයන්ට අලෙවියන් හෝ සේවාවන් ඉල්ලමින් පළ කෙරෙන දැන්වීම් වේ
විමසුම
‍
ලුහුඬු දැන්විම් යනු සාමාන්‍යයෙන් විකිනීමට ඇති දෙය පිළිබඳව කෙටියෙන් ලියැවුණු දුරකතන අංක මඟින් වඩාත් විස්තර සපයා ගත හැකි ආකාරයේ දැන්වීම්ය
එයට තව වඩාත් විස්තර ද සැපයිය හැකි අතර එනම් සම්බන්ධ කරගත හැකි තවත් ලිපිනයක් හෝ නිෂ්පාදනය පිළිබඳ සවිස්තරයක් ද දිය  හැක
(උදා - “රෙදිපිළි” වෙනුවට කලිසම් සහ උඩුකයට ඇඳුම්, සයිස් 10” හෝ “රථ වාහන” වෙනුවට රතු 1996 පොන්ටියැන් මහා රථ තරඟය ග්‍රෑන්ඩ් පික්ස්) සාමාන්‍යයෙන් මෙහි පින්තූර හෝ අනෙකුත් රූප රාමු මෙම දැන්වීම්වල අඩංගු නොවන අතර සමහර විට කුඩා ලාංඡනයක් භාවිතා කළ හැක
ලුහුඬු දැන්වීම් එසේ හැඳින්වෙන්නේ ප්‍රකාශනය තුළ විවිධ මාතෘකා යටතේ සාමාන්‍ය වර්ගීකරණයක්, සිදු කරමින් සේවාවන් නිෂ්පාදනයන් වර්ග කරමින් (ගිණුම්කරණය, රථ වාහන, රෙදි පිළි, ගොවිපල නිෂ්පාදන, විකිණීමට තිබේ, කුලියට යනාදී) සහ සම්පූර්ණ කාණ්ඩගත කරමින් ප්‍රකාශනයේ සුවිශේෂී ස්ථාන එයට දෙමින් එය ප්‍රදර්හන වෙළඳ දැන්වීම්වලට වඩා පැහැදිලි පෙනෙන ලෙස, එනම් ප්‍රකාශන කලාව සහිත චිත්‍ර ඇතුළත් ප්‍රකාශනය පුරා විහිදුනු කතු වැකියට යාබද වෙළඳ දැන්විම්වලට වඩා  වෙනස් ලෙස පළ කිරීම වේ
ආකාර දෙකක මුහුම්කරණය ප්‍රදර්ශනාත්මක සහ ලුහුඬු දැන්වීම් - නිතරම හමු විය හැක
කණ්ඩගත දැන්වීම්වල දී විශාල ප්‍රමාණයක් රූප සහිත විස්තරාත්මක ඒවා ද ප්‍රකාශනයක ලුහුඬු දැන්වීම කොටස් අතරතුරේ හමු විය හැක
ව්‍යාපාරික අවස්ථා ලුහුඬු දැන්වීම් අතර හමු විය හැකි අතර ඒවා සේවා අලෙවිය සඳහා භාවිතා කරන අතර 1-800 දක්වා අතර ප්‍රමාණයක් රැකී රක්ෂා සංඛ්‍යා එහි විය හැක
ලුහුඬු දැන්වීම් අතර බොහෝ සමාගම් නව රැකියා අවස්ථාවන් ද දැන්වීමට අවස්ථා කර ගෙන ඇත
මුද්‍රිත ලුහුඬු දැන්වීම් දිගින් ඉතා සීමිත ලෙස තීරුවක පේළි ගෙන ඇති අතර ඒවා කෙටි යෙදුම් මඟින් පුරවා ඇති අතර ඉන් ඉඩකඩ සහ මුදල් ඉතිරි කර ගෙන ඇත
වර්තමානයේ අන්තර්ජාලය වෙත ද ලුහුඬු දැන්වීම් ව්‍යාප්තව තිබෙනු දැකිය හැක
මුද්‍රිත ප්‍රකාශන වල වෙළඳ දැන්වීම් මෙන්ම පරිගණකය, ගුවන් විදුලිය, රූපවාහිනිය (කේබල් රූපවාහිනිය සහ විකාශන රූපවාහිනිය) ආදී සියලු මධ්‍ය වලට අද ලුහුඬු දැන්වීම් ව්‍යාප්ත වී ඇත
මුද්‍රිත මාධ්‍යයේ බොහෝ අංශ මෙන් ලුහුඩු දැන්වීම් ද අන්තර්ජාලයට ඇතුලුවී ඇත
අන්තර්ජාල ලුහුඬු දැන්වීම් පේළි ගණනට අය නොකරන බැවින් දිගින් වැඩිවේ
ඒවා සොයාගැනිමට පහසුය
ප්‍රාදේශිය මට්ටමෙන් ක්‍රියාත්මක වන අතර වැඩි ප්‍රේක්ෂක සංඛ්‍යාවක් ආමන්ත්‍රණය කරයි
ස්වයං ප්‍රතිපත්ති නිර්ණය කිරීම සහ අඩංගු අඩු වියදම් ව්‍යූහය නිසා එ
ජනපදයේ’ ක්‍රෙලිස්ට මෙන්ම ගම්ට්‍ර’ සහ  කජිජි වැනි ජාත්‍යන්තර වෙබ් අඩවි නොමිලේ ලුහුඬු දැන්වීම් පලකිරීමට පවා අවස්ථාවක් ලබා දේ
බොහෝ ආයතන සිය ප්‍රදේශියකයන් හෝ නාගරික ප්‍රදේශ ආවරණය කරයි
ක්‍රෙලිලිස් ලොව ප්‍රථම අන්තර්ජාල ලුහඩු දැන්වීම් වෙබ් අඩිවි අතුරින් එක්වූ අතර මසකට ප්‍රේකෂකයන් මිලියන 14 ක් පමණ ඇදගන්නා ලොව විශාලතම ලුහුඬු දැන්වීම් මූලාශ්‍රය බවට අද පත්ව ඇත
‘අැග්‍රීෙග්ටර්ස් ‘ නම් අන්තර්ජාල සේවා වෙනත් මූලාශ්‍රයන්ගෙන් ලබා ගත් ලුහුඬු දැන්වීම් එක් වෙබ් අඩවියක දක්වාය
උදාහරණ  උෘඩිල්, වාස්ට් සහ එඩ්ගියෝ 

එසේම සමහර ආයතන මගින් සැපයෙන අන්තර්ජාල ප්‍රචාරණ සේවා සහ මෙවලම් හරහා සිය සාමාජිකයන්ට අන්තර්ජාල වෙළඳ දැන්වීම් නිර්මාණය කිරීමට සහ ඒවා ස්වයංක්‍රීයව අන්තර්ජාල වෙබ් අඩිවලට යැවීමට ඉඩ සැලසේ
තවද මේ හාස්‍ය ජනක කාටුන් තීරු චිත්‍ර හෝ චිත්‍ර මාලාවක් වන අතර ඉන් කතාවක් පිළිබිඹු වේ
පුවත්පත්වල හෝ අන්තර්ජාලයේ නැවත නැවත පලවන පදනම යටතේ (දිනපතා හෝ සතිපතා) මෙවැනි තීරු පලවන අතරේ ඒවා ලියැවෙන්නේ හා චිත්‍රගත කරන්නේ කාටුන් ශිල්පියෙකි
එක්සත් රාජධානියේ සහ සමහර යුරෝපීය රටවල ද, පිටු තුනකින් පටන් ගෙන එකිනෙක හා බැ‍ඳෙන තීරු කතාංග, විකට කාටුන්, සඟරා (කාණ්ඩ ගතකර) පල වේ
ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ සඟරාවලද “ බෝයිස් ලයිෆ්” වැනි විකට කාටුන් කතා දැකිය හැක
චිත්‍ර භාවිතයෙන්  කතා කීමේ හෝ ලිවීමේ හැකියාව පුරාණ ඊජීප්තු වරුන්ගේ කාලයේ සිට පැවතෙන අතර උදාහරණයක් ලෙස ජර්මනියේ සහ එංගලන්තයේ 19 වන ශතවර්ෂයේ සිට විද්‍යාමාන වේ
ඇමරිකානු විකට කාටුන් තීරු මෙම ආකෘතිය 20 වන ශත වර්ෂය වන විට වැඩි දියුණු කරගෙන ඇත
එය මෙවැනි අංග සහිත කතා (වර්ඩ් බැලූන්) බැලූනයක් තුළ ලියන වචන කතා කරන ඒවාද, තොප්පිය ඉහළ යන විට ‘පුදුමය’ හඟවන සේද නොයෙකුත් විශේෂ අඟවන පද , පින්තූර මගින් කේන්තිය, ශාප කිරීම වැනි දේද විදහා දැක්විණ
ප්‍රථම කාටූන් විකට පොත් පුවත්පත්වල පල වූ කාටුන් තීරු එකතු කර සාදාගත් එකතුවකි
නම දුටු සැණින් කාටුන් තීරුවලට සිනහ උපදවිය හැක
(බ්ලෙන්ඩ්, බ්‍රින්ගින් අප් ෆාදර් පර්ල් බිෆෝ ස්වයින්) 1930 - මුල් අවධියෙන් ආරම්භ වූ කාටුන් තීරු වික්‍රමාන්විත කතාද සහිත විය
බක්රොජස්, ටාසන් සහ ටින් ටින්ගේ වික්‍රම මින් ප්‍රථම ඒවායින් සමහරකි
සෝප් ඔපෙරා නම් දිගින් දිගට බැ‍ඳෙන කතා ජජ් පාකර්, මේරි වර්ත් වැනි ඒවා 1940 ගණන්වල ඉතා ජනප්‍රිය බවක් ලබා ගති
විල් එයිස්නර්  නම්  ප්‍රසිද්ධ කාටුන් තීරු ශිල්පියා මෙය අනුක්‍රමික කලාව (sequential) ලෙස ද හැඳින්වීම වඩාත් සුදුසු යැයි යෝජනා කරන ලදී
පුවත්පත් කලාවේ ආචාර ධර්ම සහ ප්‍රමිතීන්

පොදු මූලික කරුණු

පුවත්පත් කලාවේ ප්‍රමිතීන් සහ ආචාර ධර්මවලට අදාල බොහෝ රෙගුලාසිවලට පොදු මූලික තේමාවන්
විෂය මූලික කරුණු 

	ප්‍රවෘත්ති සහ තම තමන්ගේ මත අතර තිබිය යුතු පැහැදිලි වෙනස - කර්තෘ මණ්ඩල අදහස් සහ මත පැහැදිලිවම ප්‍රවෘත්ති සමග වෙනස් වේ
ප්‍රවෘත්ති වාර්තාකරුවන් සහ කර්තෘ මණ්ඩල යනු දෙපාර්ශවයකි
ප්‍රවෘත්ති සහ දැන්වීම් අතර වෙනස - සියලු දැන්වීම් පැහැදිලි දැන්වීමක් පරිදි හඳුනාගත හැකි විය යුතුය
වාර්තාකරුවා ලාභ ප්‍රයෝජන පිළිබඳ ගැටලු මග හැරී - දෙන ලද මාතෘකාවක් යටතේ කථාවක් ලිවීමට ධෛර්යමත් වීම - මෙයට අල්ලස් නොගැනීම ද ඇතුළත් වේ
වාර්තාකරුවො‍් පෞද්ගලික, ආර්ථික හෝ දේශපාලන වුවමනා එපාකම් මත වාර්තා නොකිරීම (බලන්න Envelope Journalism) 
	විවාදයට බඳුන් වන මතවාද පිළිබඳව මධ්‍යස්ථ විය යුතු අතර සාධාරණව විස්තර කළ යුතුය
කෙනෙකුට එරෙහිව කිසියම් ප්‍රවෘත්තියක් පළ කිරීමට අදහස් කරන විට එය ප්‍රසිද්ධ කිරීමට පළමු එයට ප්‍රතිචාර දැක්වීම සඳහා ප්‍රවෘත්තියට අදාල තැනැත්තාට අවස්ථාව දීම
වාරණය ඇතුළු වෙනත් හේතූන් නිසා වාර්තාකරණයට බාධා ඇති වීම්, විරුද්ධ වීම්, මැදිහත් වීම් හෙළි විය යුතුය
මූලාශ්‍ර (තොරතුරු ලැබෙන මාර්ග) 

	නිර්ණාමිකව ලැබෙන තොරතුරුවල රහස්‍ය භාවය
හැකිතරම් දුරට නිර්ණාමිකව ලැබෙන තොරතුරුවලින් ඈත් වී සිටීම
වෙනත් ප්‍රවෘත්ති මාධ්‍යයන් මගින් හෝ පුද්ගලය මගින් ලැබෙන ප්‍රකාශවල නිර්වද්‍යතාවය
නොමග යවන ආකාරයෙන් පින්තූර, ශබ්ද සහ කියමන් ඉදිරිපත් නොකිරීම
අනුන්ගේ රචනා, කෘති සොරකම් කිරීම ගර්හාවට කරුණක් වන අතර බොහෝ අවස්ථාවල නීති විරෝධි වේ
(බලන්න Copy right - කර්තෘ අයිතිය)

නිවැරදි භාවය සහ සත්‍ය වාර්තාකරණය සඳහා ප්‍රමිතීන් 

	කථාවක් පිළියෙල කිරීමට වෙන් කළ කාලයක් සහ තිබෙන ඉඩකඩ ප්‍රමාණය දුන් විට සහ තොරතුරු සොයා යාමේදී වාර්තාකරුවන් හැකි සෑම විටම හැකි තාක් දුරට නිවැරදිව කටයුතු කිරීම බලාපොරොත්තු වේ
කිසියම් සිද්ධියක් පිළිබඳව තනි පුදගලයෙකු ඇසින් දුටු සාක්ෂියක් වාර්තා විය යුත්තේ එම තැනැත්තාටම ආරෝපණය කිරීමෙනි
සාක්ෂිකරුවන් දෙදෙනෙකු හා ඊට වැඩි නම් තොරතුරු තිබෙන ආකාරයෙන් වන අතර විවාදයට තුඩු දෙන කරුණු ඒ හැටියටම වාර්තා කළ යුතුය
ප්‍රකාශකයාගේ තවත් සේවකයෙකු විසින් ස්වාධීන කරුණු පරීක්ෂා කර බැලීම සුදුසු වේ
වැරැද්දක් එළි වූ විට එහි නිවැරදි කිරීම්ද ප්‍රසිද්ධ කළ යුතුය
නඩුවල වගඋත්තරකරුවන් හැඳින්වීමේදී දඬුවම් ලබන තෙක් ඔවුන් හැඳින්විය යුත්තේ ‘වරද කළා යැයි කියන’ යෙදුම භාවිතා කරමිනි
අපවාද සහ අපහාස සළකා බැලීම 

	ඇත්ත ප්‍රකාශ කිරීම කිසි දිනෙක අපහාසයක් නොවෙනවා මෙන්ම එය ඉතා වැදගත්ය
අප්‍රසිද්ධ පුද්ගලයින්ට රහසිගත ජීවිතයට අයිතියක් තිබෙන අතර ඔවුන් ගැන ප්‍රවෘත්ති ලිවීමේදී එය මහජන වුවමනා එපාකම්වලට එරෙහිව සමබර විය යුතුය
ප්‍රසිද්ධ පුද්ගලයන්ට රහසිගත ජීවිතයක් ගත කිරීමේදී සීමාවන් තිබේ
ප්‍රකාශකයෝ ඔවුන්ගේ වාර්තාකරුවන්ට එරෙහිව අපහාස නඩු කටයුතුවලදී ඔවුන් ආරක්ෂා කිරීමට ඉතා උනන්දුවෙන් කටයුතු කරති
හානි සීමා කිරීමේ මූලධර්ම 

වාර්තාකරුවෙකු තමන්ගේ කිසියම් කාර්යක් කර ගෙන යාමේදී, සාධක එකතු කිරීම, සම්මුඛ සාකච්ඡා හැසිරවීම පර්යේෂණ කිරීම, පසුබිම පරික්ෂා කිරීම, ඡායා රූප ගැනීම, වීඩියෝ සහ ශබ්ද පටිගත කිරීම ආදිය කිරීමට සමහර විට සිදු වේ
ඔහුට දැන ගැනීමට ලැබෙන සියලු දේ වාර්තා කළ යුතුද
එසේ නම් මෙය කෙරෙන්නේ කෙසේද, අනර්ථ, සීමා කිරීමේ මූලධර්ම යනු ප්‍රායෝගික සහ ආචාර ධර්ම පිළිබඳ උභතෝකෝටික ප්‍රශ්නයක් නිර්මාණය කරමින් සම්පූර්ණ හෙළිදරව්වේ අශුබවාදී ප්‍රථිඵලවලට කිසියම් බරක් යෙදීමයි
වෘත්තීය පත්‍ර කලාවේදීන්ගේ ආචාර ධර්ම සංග්‍රහයේ පහත සඳහන් උපදෙස් ඉදිරිපත් කර ඇත
මේවා බොහෝ වෘත්තීය පත්‍ර කලාවේදීන්ගේ ප්‍රායෝගික පරමාදර්ශයන්හි නියෝජනයයි
මේවා කෙලින්ම සඳහන් කරන්නේ, 

	පුවත් ආවරණයෙන් පීඩාවට පත් විය හැකි අය සම්බන්ධයෙන් කරුණාව දැක්වීම ළමයින් සහ අත්දැකීම් නැති ප්‍රභවයන් සහ විෂයන් ගැන කටයුතු කිරීමේදී විශේෂ සංවේදී කමක් දැක්වීම
	ව්‍යසනයකට හෝ විපතකට කරදරයකට භාජනය වූ තැනැත්තන් ඡායාරූප ගත කිරීමේදී හෝ සම්මුඛ සාකච්ඡා පැවැත්වීමේදී සංවේදී වීම
තොරතුරු එකතු කිරීම හා වාර්තා කිරීම ඇතැම් විට අනර්ථකර හෝ අපහසුතාවයට පත් කිරීමක් විය හැක
ප්‍රවෘත්ති ලුහුබැඳයාම ආඩම්බරයට බලපත්‍රයක් නොවේ
බලය, ආධිපත්‍ය සහ අවධානය බලාපොරොත්තු වන රජයේ සේවකයින් සහ අනෙකුත් අයට වඩා සාමාන්‍ය ජනතාවට ඔවුන්ගේම තොරතුරු පාලනයට විශාල අයිතියක් තිබෙන බව පිළිගැනීම කිසිවෙකුගේ පෞද්ගලිකත්වයට එබී බැලීම සාධාරණීකරණය කළ හැක්කේ විශාල මහජන අවශ්‍යතාවයකට පමණි
හොඳ රසයක් ඇත්තෙකු බව පෙන්වීම - නපුරු ගුප්ත දේවල් පිළිබඳ උවමනාවට වඩා සෙවීමෙන් වැළකීම
ලිංගික අපරාධවලට ගොදුරු වන බාල වයස්කාර වින්දිතයන් සහ සැකකරුවන් සම්බන්ධයෙන් විපරම් වීම
අපරාධයක සැකකරුවෙකුගේ සාධාරණ නඩු විභාගයක් සහ මහජනතාවට දැනගැනීමට තිබෙන අයිතිය සමබර කිරීම
ඉදිරිපත් කිරීම 

ආචාරධර්ම ප්‍රමිතීන්, ඉදිරිපත් කිරීමේ ගුණාංගවල පොදු ප්‍රමිතීන් සමග පටලවා ගත යුතු නැත
නිවැරදිව කථා කිරීමේ හා ලිවීමේ භාෂාව (බොහෝ විට පෘථුලව කථා කරන ඉංග්‍රිසි වැනි විධිමත් භාෂාවක්)
	පැහැදිලි බව 
	සංරක්ෂිත භාවය (නැතහොත් ප්‍රකාශකගේ ඉඩකඩ මත රැඳෙන ගැඹුර
ප්‍රමිතිය හෝ තත්වය රැක ගැනීමට නොහැකි වීම

මෙවැනි මෙහෙයමු සංකේතයකට, දෘශ්‍යමාන ලෝකයේ දී ස්ථිරවම තත්වය රැක ගැනීමට අපහසු වේ
පුවත් පත් කලාවේදියා සාධාරණ වීම හෝ විරුද්ධ වීම පක්ෂයකට බර වූ ගිණුමක් සෑදීමට හේතු විය හැකි යැයි විශ්වාස කළ හැක
තෝරාගත් දේ වාර්තාකරණයේ දී පුවත වඩාත්ම සත්‍ය යැයි විශ්වාස කිරීම හෝ ක්‍රියාවට පාක්ෂික හේතු දැක්වීමක් දීම මඟින් එසේ සිදු‍වේ
සාමාන්‍ය රටාවේ වාර්තාකරණයේ දී පවා වාර්තාකරුගේ වාර්තාව සාරාංශගත කිරීමේ සාධක තේරීම මත පක්ෂපාතීත්වය කථාව තුළට ඇතුල් වීමට හැකි වීම හෝ අසාර්ථකත්වය හරහා ඇති පමණ ප්‍රභවයන්ගෙන් පරීක්ෂා කිරීමට, විරුද්ධ මතධාරීන්ගේ හඬ අසා වාර්තා කිරීමට නව, යථා ලෙසට මේ දෙය දකින්නන්ගේ අදහස් බලා ගැනීම ද වේ
‍බොහෝ වාර්තාකරුවන් ඔවුන්ගේ පූර්ව මත හැකි තරම් වෙන්ව තබන්නට උත්සාහ කළත් ඔවුන් ඉතා සුළුව මේ ‍පිළිබඳව දැනුවත් නොවේ
වැඩිහිටි වාර්තාකරුවන්ට දයාවෙන් නිකුත් කිරීමට තරුණ වාර්තාකරුවන් අන්ධ විය හැකිය
පලපුරුදු 20 වියැති වාර්තාකරුවා දෙපාර්තමේන්තුව පවා දූෂණය විය හැකි කටකතාවලට බිහිරි විය හැක
ප්‍රකාශන සමෘද්ධිමත් උප නඟර වැසියන්ට අලෙවි කළ විට ඒවා නාගරික වැසියෝ ගණනකට නොගනී
ඇත්තෙන්ම අහිංසක, කපටි නැති නමුත් අපරික්ෂාකාරී වාර්තාකරුවෝ මෙන්ම කතුවරු පොදු මහජනතා සම්බන්ධතාවයන්, ප්‍රචාරක වැඩසටහන් හා නොමඟ යවන වැරදි තොරතුරු මඟින් ගොදුරු කර ගැනීමට මාන බලයි
ප්‍රවෘත්ති ඒජන්තවරු කතුවරු, නිෂ්පාදකවරු හෝ ප්‍රවෘත්ති අධ්‍යක්ෂකවරු මඟින් වාර්තාකරුවන් නොයෙකුත් මට්ටම්වලදී අවස්ථාවලදී පරීක්ෂාවට ලක් කරයි
නමුත් කතුවරු බොහෝ විට වෙහෙසට ලක් වී, කම්මැලි වී, කිසි දෙයක් ගණනට නොගෙන හෝ පක්ෂපාතී විය හැක
එසේම කතුවරයා ජනප්‍රිය වාර්තාකරුවකුගේ වාර්තාවලට අඩු කරමින්, අගතිගාමී පූර්ව මත ඇති කරමින් හා අතින් ගොතා එකතු කරමින් කරන දේ නොදැක්කා සේ හිඳී
(ජේසන් බ්ලෙයාර් බලන්න) ප්‍රාදේශීය කතුවරු ද නිවැරදිව කිරා බලා ගැනීමට තරම් උත්සුක නොවේ
(දුර බැහැර නඟරයක හෝ පිටරටක සිට වාර්තා කරන ලියුම් සම්බන්ධව - නිව්ස් මැනේජ්මන්ට්)

ප්‍රවෘත්ති සංවිධානයක අයවැය මඟින් තීරණ ගැනීම ගැන අනිවාර්යයෙන්ම දැන ගත හැක
එනම් ආවරණය කළ යුතු ප්‍රවෘත්ති මොනවාද, කුමන පාඨකයන් සඳහා ද සහ ඒ කොපමණ ගැඹුරකට ද යන්නයි
මේ තීරණ මඟින් දැන හෝ නොදැන කරන පක්ෂපාතීත්වය පරාවර්තනය කරයි
අයවැය කැපූ විට කතුවරු ඈත ප්‍රවෘත්ති කාර්යාංශවල වාර්තාකරුවන්ට පරිත්‍යාග කිරීම, අඩු ආදායම් ප්‍රදේශවල සේවය කිරීමට බැඳී සිටින කාර්යය මණ්ඩලය අඩු කිරීම හෝ ප්‍රකාශනවල කැමැත්ත දිනා ඇති ප්‍රදේශවල ජන කොට්ඨාශ මුළුමනින්ම අකා මකා දැමීම සිදු කරයි
ප්‍රකා‍ශකයෝ, හිමිකරුවෝ සහ අනෙකුත් ඒකාබද්ධ විධායකයෝ විශේෂයෙන්ම වෙළඳ දැන්වීම් අලෙවි විධාකයෙන් ඔවුන්ගේ බලය භාවිතා කර පුවත්පත් වාර්තාකරුවන්ට පුවත් වාර්තාකරණය සහ ප්‍රකාශ කිරීම පිළිබඳව බලපෑම් කළ හැක
පුවත් වාර්තාකරුවන් බොහෝ විට ඉහල කළමණාකාරීත්වය මත විශ්වාස තබා ප්‍රවෘත්ති සංවිධානයේ ප්‍රවෘත්ති දෙපාර්තමේන්තුව සහ අනෙකුත් දෙපාර්තමේන්තු අතර බැම්මක් මවා එය පවත්වාගෙන යෑමට උත්සාහ ගන්නේ ප්‍රවෘත්ති දෙපාර්තමේන්තුවට නොමනා බලපෑම් ඇතිවීම් වැළැක්වීමට වේ
එක්තරා සඟරාවක් (කොළොම්බියා ජ’නලිසම්  රිවීව්) මෙය ප්‍රායෝගිකව පුවත් වාර්තාකරණයේ දී බලපෑම් ඇති කිරීමට උත්සාහ කිරීමෙන් විධායකයෝ ‍ඔවුන්ගේ බලය අනිසි ලෙස භාවිතා කර ඇති නමුත් සඟරා‍කරුවෝ එම පීඩනයට ප්‍රතිරෝධය දැක්වීය
ස්වයංවාරණය පුවත්පත් කලාවේ නැඟී එන වර්ධනය වන ගැටළුවකි
එය විශේෂයෙන්ම ප්‍රවෘත්ති නිදහස සීමා කරන ලද රටවල්වල පුවත් ආවරණයේ දී තදින්ම දැනේ
මාධ්‍යය වෙළඳාම වර්ධනයේ දී වාණිජමය පීඩනයක් ලෙස ද, මාධ්‍යය සංවිධාන බොහෝ විට ඉහල ආකර්ශනීය රටවලට ළඟා වීමේ මාර්ගය ව්‍යාජ පුවත් සපයා නැති කර ගැනීමට අකමැතිය
උදා - CNN සමාගම වාරණයක් ප්‍රායෝගිකව භාවිතා කළ අවස්ථාවක් වන්නේ අනෙකුත් මාධ්‍යයන් සදාම් හුසේන් ඉරාක රජයෙන් ඉවත් කර බව පවසද්දී ඔවුන් පැවසුවේ සදාම් හුසේන් රාජ්‍යය කරනා බවටයි
CNN ලියුම්කරු වන ක්‍රිස්ටීන් අමාන්පෝ ද පැමිණිලි කර සිටියේය
පුවත්පත් කලාව - ආචාර ධර්ම හා සම්මත ස්වයං - යාමනය
ආචාර ධර්ම සංග්‍රහයන්ට අමතරව බොහෝ ප්‍රවෘත්ති ආයතන තමන්ගේ ආයතන තුළ ඔම්බුඩ්ස්මන් කෙනෙකු නොහොත් මහජන පැමිණිලිවලට ඇහුම්කන් දෙන නිලධාරියෙකු සේවයේ යොදවා සිටිති
ඔහුට අයත් කාර්ය භාරයෙන් කොටසක් නම් ප්‍රවෘත්ති ආයතනයේ ගෞරවය ආරක්ෂා කිරීම සහ මහජනයාට වගකීමය
මෙම නිලධාරියා අභ්‍යන්තර හා බටහිර බලපෑම් වළක්වමින් අර්බුද විසඳීම සඳහා මැදිහත් විය යුතුවා සේම වාර්තා වන ප්‍රවෘත්ති සම්බන්ධයෙන් ජනතාවට වගකිව යුතු යයි ද අපේක්ෂා කෙරේ
එසේම ස්වයං විවේචනයන් වැඩි දියුණු කර ගැනීම සහ සංග්‍රහ කරන ලද හෝ නොකරන ලද ආචාර ධර්මවලට ඇල්ම දැක්වීම ධෛර්මත් වීමද අපේක්ෂා කෙරේ
මහජන කර්තෘවරු කියවන්නන් සමග සම්බන්ධව කටයුතු කරන සාමාන්‍ය ප්‍රවෘත්ති ඔම්බුඩ්ස්මන්ලාගේ සංවිධානයේ සාමාජිකයින් නොවන අය වුවත් මෙම තනතුර මහජන කර්තෘ යන තනතුරම හෝ එයට සමාන විය හැක
මෙයට විකල්පයක් වන්නේ ප්‍රවෘත්ති කවුන්සිලයකි
එය එක්සත් රාජධානි‍යේ ප්‍රවෘත්ති සහ සඟරා විසින් ඇති කළ පුවත්පත් පැමිණිලි කොමිසම වැනි ස්වයං පාලිත ආයතනයකි
මෙවැනි ආයතන සාධාරණවූත් සුදුසුවූත් තත්වයන් ක්‍රියාත්මක කිරීමට සහ පැමිණිලි විශාල ප්‍රමාණයක් සම්බන්ධයෙන් කටයුතු කිරීමේ හැකියාව ඇත්තේය
එසේ පුවත් විවේචනවලට මුහුණ දීමෙන් ගැලවී යා නොහැක
පුවත්පත් කලාව
මෝස්තර පුවත් කලාව මෝස්තර මාධ්‍යය මඟින් ප්‍රසිද්ධ කරන සියළු දේ විස්තර කිරීමට භාවිතා කරන ඡත්‍ර පදයයි
සමහර අවස්ථාවල මෝස්තර ලියන්නන්, විවේචකයන් හෝ මෝස්තර වාර්තාකරුවන් වේ
මෝස්තර පුවත් කලාවේ බොහෝ පැහැදිලි උදාහරණ වන්නේ සඟරාවල සහ පුවත් කලාවේ බොහෝ පැහැදිලි උදාහරණ වන්නේ සඟරාවල සහ පුවත්පත්වල පලවන මෝස්තර, විලාසිතා පිළිබඳ ලියැවුණු පොත් ද, මෝස්තර පිළිබඳව රූපවාහිනී වාර්තා ද වෙබ් අඩවි සහ blogs ද මාර්ගගත (අන්තර්ජාලය) විලාසිතා සඟරා ද අඩංගුය
මෝස්තර පුවත්පත් ශිල්පියාගේ කාර්යයන් සම්පූර්ණයෙන්ම විවිධත්වයක් දක්වයි. සාමාන්‍ය අකෘතිමය ලිපි ලිවීම සහ ලිපි සංස්කරණය කිරීම, විලාසිතා ඡායාරූප ගත කිරීම සහ ඒ සඳහා උදව් කිරීම සහ ඒවා සැලසුම් ගත කිරීම ද ඊට අඩංගුය
මෙම විලාසිතා පුවත් වාර්තාකරුවන් ඇත්තෙන්ම සාමාන්‍යයෙන් බොහෝ කාලයක ගත කරන්නේ පර්යේෂණයන්ට හෝ සම්මුඛ සාකච්ඡා මෙහෙවන්නට වගේම ඇයට හෝ ඔහුට මෝස්තර කර්මාන්තයේ යෙදී සිටින අයවළුන් සමඟ මනා සබැඳියාවක් ද පවත්වාගෙන යා යුතු වන අතර එයට ඡායාරූප ශිල්පීන්, නිර්මාණකරුවන් සහ මහජන සබඳතා විශේෂඥයින් පවා ඇතුළත්ය
මෙම මෝස්තර පුවත් කලාව ප්‍රකාශනයක පූර්ණ කාලීනව යෙදීමට ද හැකියාව ඇති අතර නිදහස් වාර්තා කරන ශිල්පියෙකු ලෙසට ද ක්‍රියා කළ හැක
org/wiki/Fashion_journalism
සඟරා, වාර ප්‍රකාශන යනු එක්තරා නිශ්චිත කාලයකට වරක්, විවිධ ආකාරයේ ලිපි ලේඛණ අඩංගු ප්‍රකාශනයන් වේ
මේවාට මුදල් ලැබෙන්නේ දැන්වීම්වලින් සහ එම ප්‍රකාශන අලෙවි කිරීමෙනි
නැතහොත් ඒ දෙකම හේතුවෙනි
සඟරා වර්ග 

සඟරා වර්ග ඉතා පළල් විෂය වර්ග දෙකකට බෙදේ
පාරිභෝගිකයින්ගේ සඟරා සහ ව්‍යාපාරික සඟරා වශයෙනි
ප්‍රායෝගික වශයෙන් සඟරා යනු වාර ප්‍රකාශනවල උපකාණ්ඩයකි
වෘත්තීය කරුණු අලලා කෙරෙන සඟරා සාමාන්‍ය වාර ප්‍රකාශනවලට වඩා වෙනස් වේ
ඒවා විද්‍යාත්මක , කලාත්මක, අධ්‍යාපනික කරුණුවලට සීමා වන අතර සීමිත සාමාජිකයින් පිරිසක් සිටින, මිළ අධික ,සීමා සහිත බෙදා හැරීමක් පවතින, සඟරා වර්ගයකි
මේවායේ දැන්වීම් ඇත්තේ සුළු වශයෙනි
නැතහොත් නැති තරම්ය
බොහෝ ව්‍යාපාරික සඟරාවන් බොහෝ විට රඳා පවතින්නේ සාමාජිකයින්ගේ මුදල් මතයි
සමහර අවස්ථාවලදී සාමාජික මුදල් ගෙවන ඕනෑම කෙනෙකුට මෙම සාමාජිකත්වය ලබා ගත හැක
අනෙකුත් අවස්ථාවල ප්‍රකාශකයාගේ නිර්ණායකයන්ට එකඟවන කියවන්නාට නොමිලේ සාමාජිකත්වය ලබාගත හැක
මෙම භාවිතය හැඳින්වෙන්නේ සීමිත බෙදාහැරීම යනුවෙනි
(Conrtolled Circulation) කියවන්නන් නොහොත් පාඨක සමාජයට අදාල වන්නේ ඔවුන්ගේ අවශ්‍යතාවයන්ය, යන්න දැන්වීම් කරුවන්ට ඒත්තු ගැන්වීම මෙයින් අදහස් කරේ
ඒවායේ පළවන දැන්වීම්වල සඳහන් කෙරෙන ද්‍රව්‍යය පාඨකයන්ට මිළ දී ගැනීමේ ශක්තිය තිබෙන බව දැන්වීම්කරුවන්ට ඒත්තු ගැන්වීමට ඔවුනට පුළුවන
බොහෝවිට මෙම ක්‍රම දෙක එකට මිශ්‍රවෙයි
ව්‍යාපාරික සඟරා සඳහා දැන්වීම් යනු ආදායම් ලැබීමේ මාර්ගයකි
ප්‍රකාශනය 
සඟරා එළි දැක්වීම සඳහා විවිධාකාර මූලික කරුණු පෘථුල ලෙස යොදා ගනු ලැබේ
ඒවායේ මූලික අංග, එනම් ප්‍රකාශන කාල සටහන, සඟරාවේ සැකැස්ම හැඩය, ඉලක්කගත පෘඨකයින් යනාදිය වීක්ලි වැනි කාලීන සිද්ධි ඉලක්ක කරගත් සඟරා සිරිතක් වශයෙන් සතියකට වරක් නැත්නම් සති 2කට වරක් පළ වේ
ධනාත්මක ජීවිතය, (positive life) කැට් ෆැන්සි (cat fancy) වැනි විශේෂ කරුණක් ඉලක්ක කර ගත් සඟරාවල එලි දැක්වීමේ කාල පරතරය ඊට වඩා දිගු විය හැක
සමහර විට මාස එකකට, මාස දෙකකට නැතහෝත මාස තුනකට වරක් වශයෙනි
සඟරාවක සාමාන්‍යයෙන් පිට කවරයේ දිනයක් දක්නට ලැබෙන නමුදු එය නියම වශයෙන් සඟරාවට එලි දක්වන දිනය නොවේ
සාමාන්‍යයෙන් එදිනෙදා, කාලීනව නිකුත් කරන සඟරාවල්, පොත් සාප්පු වල පුවත් පත් අලෙවි කරන ස්ථානවල තබා තිබේ
ඇතැම් පාඨකයින්ට තැපැල් මඟින් ලැබේ
බොහෝ සඟරා ප්‍රකාශකයින් පසුගිය සඟරා කලාප ද ලබා ගැනීමට පහසුකම් සලසා ඇත
බොහෝ සඟරාවල ප්‍රකාශනයට පත් කරනු ලබන්නේ වාණිජ අරමුණු ඇතිවයි. මේවා මුද්‍රණය සඳහා වෙබ් ඩ්ෆ් සෙට් ප්‍රොසෙස් වෙබ් සමතල මුද්‍රණ ක්‍රමය උපයෝගී කරගනු ලැබේ
සාමාන්‍යයෙන් සඟරාවක් මුද්‍රණය කරනු ලබන්නේ පිටු 16 ක කොටස් වශයෙන් කලු සුදු හෝ වර්ණයෙන් මුද්‍රණය වෙයි
මෘදු කවරයක් යොදා කටු ඇමිනීමෙන් ඉහත කොටස් ගොනු කරනු ලැබේ
මෙම ක්‍රමය සෑදල මැසීමේ ක්‍රමය (Saddle stitching) යනුවෙන් හඳුන්වනු ලැ‍බේ
එසේ නැතහොත් එම කොටස් එක් කොට මැලියමක් ආලේප කර එකට අලවනු ලැබේ
මෙම ක්‍රමය පරිපූර්ණ බැඳීම (Perfect binding) ලෙස හඳුන්වයි.

ඇතැම් සඟරා අන්තර්ජාලය ඔස්සේ ප්‍රකාශනය කරනු ලැබේ
බොහෝ සඟරා මුද්‍රිත මාධ්‍යයෙන් වෙන්ව අන්තර්ජාල ප්‍රකාශන ලෙස ද එළි දැක්වේ
ඇතැම් සඟරා අන්තර්ජාලයේ පමණක් දක්නට ලැබෙන අතර අනෙකුත් ඒවා මුද්‍රිත මාධ්‍යයෙන් පවතී
අන්තර්ජාලයේ සඟරා සාමාන්‍යයෙන් හඳුන්වනු ලබන්නේ ඩන් ලයින් සඟරා යනුවෙනි
ඇතැම් සඟරා ඒවා ප්‍රකාශනය කරන රට තුළ පමණක් තිබේ
තවෙකක් විශේෂිත කලාප හෝ නඟර තුළය
අනෙක්වා අන්තර්ජාතික වශයෙන් දැකිය හැක
බොහෝ විට වෙනස් වෙනස් මුද්‍රණවලිනි
පැහැදිලි කරතොත් ලෝකයේ එක් රටකට හෝ කලාපයට එක් මුද්‍රණයක් වශයෙනි
මේවායින් ඇතැම් සඟරාවල කර්තෘ මණ්ඩලය සහ අඩංගු දැන්වීම් ආදිය එකිනෙකට වෙනස් නමුදු ඒ සම්පූර්ණ වශයෙන් නොවේ
වෙනත් ප්‍රකාශනයන් 
සමහර කාරණා නිසා සඟරාවකට බොහෝ ලෙසින් සමරූපි බවක් දැක්වුවද, වඩාත් සුවිශේෂි අනුලැකියක් දරාගෙන විද්වත් ලිපි පලකරන්නාවූ ශාස්ත්‍රීය වාරිකයක් සාමාන්‍යයෙන් හැඳින්වෙන්නේ "ශාස්ත්‍රීය සංග්‍රහය"ක් ලෙසිනි
මෙවැනි ප්‍රකාශන තුල වෙළෙඳ දැන්වීම් සුළුවෙන් අඩංගු වීම හෝ සපුරා අඩංගු නොවීම හෝ නිරික්ෂණය කල හැක
විචාර්යයන්ගේ හෝ විෂය පථය ගැන දැනුවත් සම්මානික වියත් මණ්ඩලයක හෝ සියුම් පරික්ෂනයට සියළු ලිපි ලක් වෙති
ඉතිහාසය 
“ද ජෙන්ටල් චන්’ස් මැගසින්” (The Eentleman’s Magazine) නැමති සඟරාව 1731 වර්ෂයේදී ලන්ඩනයේ ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී
මෙම සඟරාව පාඨකයා සඳහා සාමන්‍ය තොරතුරු රැගත් ප්‍රථම සඟරාව වශයෙන් සලකනු ලැබේ
එය සංස්කරණය කරන ලද්දේ එඩ්වර්ඩ් කෝච් (Edward Cave) නැමැත්තා විසිනි
මේ සඳහා සිල්වනුස් අර්බන් (Sylranus Urban) නැමති අනුවර්ථ නාමය ඔහු යොදා ගත්තේය
වාරික ප්‍රකාශනයකට මැගසින් (ගබඩාව) යන වචනය පළමුවෙන් භාවිතා කළ පුද්ගලයා ඔහුය
තවමත් මුද්‍රණය කෙරෙන පාරිභෝගිකයින් සදහා වු පැරණිම සඟරාව ‘ද ස්කොට්ස් මැගසින්’ නම් (The Scots Magazine) සඟරාවයි. එය පළමුවෙන් ප්‍රසිද්ධ කළේ 1739 වර්ෂයේදීය
සඟරාවේ අයිතිය සම්බන්ධයෙන් බොහෝ වෙනස්කම් සිදු විය
එමෙන්ම වරින්වර සඟරාවේ ප්‍රකාශනය නැවතී තිබුනි
අවුරුදු 90 ක පමණ කාලයක් මෙම තත්වය සඟරාවට බලපාන ලදී
1734 වර්ෂයේදී එඩ්වර්ඩ් ලෝයිඩ්ගේ එංගලන්ත කෝපි හලේදී ලොයිඩ්ස් ලිසිට් (Lioyd’s list) ආරම්භ කරන ලද අතර දිනපතා ව්‍යාපාරික පුවත් පතක් වශයෙන් එය තවමත් ප්‍රකාශනය වෙමින් තිබේ
පාරිසරික බලපෑම 
ජීවන චක්‍ර අධ්‍යයනයක් පෙන්නුම් කරන්නේ ඇමරිකානු එක්සත් ජනපදයෙහි සාමාන්‍ය තරමෙහි රාත්තල් 0.39 සඟරාවක එක් පිටපතක් නිෂ්පාදනය කොට බෙදාහැරීම නිසා ඇතිවන්නාවූ CO2 විමෝචන සම්පූර්ණයෙන් කිලෝග්‍රෑම් 0.95 (රාත්තල් 2.1) -- ශාක වලින් ලබා ගන්නා කඩදාසි, වෙනත් ද්‍රව්‍යය, නිෂ්පාදනය, ප්‍රවාහනය සහ පාරිභෝගික භාවිතය ඇතුළු දේ හේතුවෙන් -- පමණ වන බවයි
රාත්තල් 0.39 සඟරාවක් නිසා අභාවයට යන්නාවූ ස්වභාවික ජීව පරිසර භව්‍යය වර්ග මීටර 0.73 (වර්ග අඩි 7.9 ) බවට ඇස්තමේන්තු ගතකොට ඇත
ඉලෙක්ට්‍රොනික් මාධ්‍ය සහ මුද්‍රිත මාධ්‍යවලට අයත්වන්නේ

	Broad Casting  -  පටු අර්ථයෙන් ගත්විට ගුවන් විදුලිය සහ රූපවාහිණිය මගින් විසුරුවා හැරීම 

	නොයෙක් ආකාරයේ තැටි සහ ටේප් පටි , විසිවෙනි ශතවර්ෂයේ මේවා ප්‍රධාන වශයෙන් සංගීතය සඳහා පාවිචිකරන ලදී
පසුව පරිගණක සහ වීඩියෝ සඳහා යොදා ගැණුනි
චිත්‍රපටි - බොහෝවිට විනෝදාස්වාදය සඳහා පාවිච්චියට ගැනේ
එමෙන්ම වාර්තා සඳහා ද උපයෝගී කර ගනී
අන්තර් ජාලය - බොහෝ ප්‍රයෝජනවත්ය
නොයෙක් අවස්ථාවන් හා තරඟකාරී අවස්ථාවන්වලට ඉඩකඩ සලසයි
ප්‍රවෘත්ති, සංගීතය, කලින් පටිගත කරන ලද කථා ශ්‍රවණය‍, සහ වීඩියෝ දර්ශන නැරඹීම ආදී ප්‍රයෝජන ලබා ගත හැකිය
ප්‍රකාශන - පටු අර්ථයෙන් මුද්‍රිත කඩදාසි ප්‍රධාන වශයෙන් පොත් පත් සඟරා සහ පුවත්පත්

	වීඩියෝ ක්‍රීඩා 

	ජංගම දුරකථන - මෙය බොහෝ විට හඳුන්වනු ලබන්නේ හත්වෙනි ප්‍රධාන ජනමාධ්‍ය වශයෙනි
උණුසුම් ප්‍රවෘත්ති, විහිළු වැනි විනෝදාස්වාදය සපයන කෙටි වැඩසටහන්, කේන්දර, ක්‍රීඩා සංගීතය සහ දැන්වීම් ආදියට යොදා ගනී
org/wiki/Mass_media#Forms
නව පුවත් ලේඛන කලාව ( New Journalism) යනු 1960 හා 1970 දශකයේ බිහි වූ පුවත් වාර්තාකරණයේ හා පුවත් ලේඛන කලාව පිළිබඳව 1960 හා 1970 යන දශකවල තිබුණූ සම්ප්‍රදායකි
එම කාලය වන විට සාමාන්‍යයෙන් සම්ප්‍රධායෙන් බැහැරවූවක් ලෙස පෙනී ගියේය
එම යෙදුම එහි වර්තමාන අර්ථය සමග ගලපමින් භාවිතයට ගන්නා ලද්දේ පුවත්පත් කලාව පිළිබඳව ද නිව් ජර්නලිස්ම් නමින් 1973 දී ලිපි එකතුවක් කළ ටොම් වුල්ෆ් විසිනි
මෙම ලිපි එකතුවට ඔහුගේම ලිපි සහ  ටෲමන් කැපොටෙ, හන්ටර් එස්.තොම්ප්සන්, නෝටන් ටේලර්, රොබට් ක්‍රිගස්ට්ගෝ සහ තවත් අයගේ කෘති ඇතුළත්ය
මෙම නව පුවත් ලේඛන කලාව නම් ක්‍රමයේ ලිපි පුවත්පත්වල දක්නට නොලැබෙන නමුදු ඊට වඩා ඒවා දක්නට ලැබෙන්නේ  ද නිව් යෝකර්, නිව් යෝර්ක් මැගසින්, ඇට්ලැන්ටික් මන්ත්ලි, රෝලිං ස්ටෝන්ස්, එක්ස්වයර් මැගසින්, කොඉවලූෂන් ක්ටාර්ටලි සහ (සුළු කාලයකට) ස්කෑන්ඩ්ලන්ඩ් මන්ත්ලි නම් සඟරාවලයි
මාර්ගගත (සයිබර්) පුවත්පත් කලාව 

වර්ල්ඞ් වයිඞ් වෙබ් මාර්ගගත (සයිබර්) පුවත්පත් කලාවේ අළත්ම මාධ්‍යයක් ලෙස ජනනය කරනු ලැබේ
වෙබ් ජාලය තුළින් තොරතුරු වේගයෙන් ප‍්‍රචාරණය කළ හැක
කෙනෙකුගේ විචක්ණ ලෙස විනිවිදයාම පරිගණකය යන වෙබ් බවුසර් ගින් සිදු කල හැක
මෙහි විශාල ලෙස ප්‍රවෘත්ති පුර්ණ වල ප්‍රධානය මාධ්‍ය වෙබ් භාවිතාකරන්නාට වඩා වැඩිවේ
මාර්ගගත පුවත්පත් කලාවේ විශාල කොටස පවතින මුද්‍රණයේ ව්‍යාප්තිය සහ වෙබ් සහ වෙබ් පිටපත් වල මුලික නිපැවුම් හරහා සිදුකරන ප්‍රචාරණ මාධ්‍යය වේ
බලාපොරොත්තු වන වේලාව මුදාහැරිය යුතු ප්‍රවෘත්ති වාර්තා, ඒවා ලියු විගස සහ සංස්කරණය කළ විගස ප‍්‍රමාණයට පත් කළ හැක
මෙහිදි නියමිත පිඩනය වැඩි වන අතර බොහෝ මාධ්‍යකරුවන් හරහා යැමේ භිතිය වැඩිවේ
අලූත් නිෂ්පාදන සහා සංඛ්‍යාමය කොටස හා අන්තර්ජාලය පිළිබද පැතිරි ව්‍යාප්තිය සම්ප‍්‍රදායක පුවත්පත් වෘත්තිමය සංස්කෘතියට අභියෝගාත්මක වේ
සහභාගිත්ව විමේ සංකල්පය අනකුව හෝ (පුද්ගල මාධ්‍යකරණයෆ අනුව මගින් ආධුනික වාර්තා යෝජනා කළ හැති ඒවා මගින් වෘත්තිය මාධ්‍ය හරහා ඒවායේ ඇතුළත හෝ පිටත යෝජනා කරනු ලැබේ
බොහෝ පුවත්වෙබ් අඩවි ඒවා පාවිච්චි කරන අයට නිදහස් වේ
ඒවා වැදගත් විශේෂයක් නම් උ්කක ීඑරුැඑ වදමරබ්ක වෙබ් අඩවියෙන් අඩංගු දේ බලාගැනිම සදහා මුදලක් ගෙවිය යුතු වේ
නමුත් භැඅ හැ්ර එසප වැනි වෙබ් අඩවි වල වර්තමාන පුවත් මුදලකින් තොරව ලෙබා ගත හැක
නමුත් ලේඛන වාර්තා සහ උපදෙස් පත‍්‍රිකා සහ අනිකුත් ප‍්‍රවෘත්ති නොවන අංග ලබාගැනිමට නියමිත ගාස්තුවක් ගෙවිය යුතු වේ
ීක්එැ සහ ී්කදබ වැනි ඒකිය වෙබ් ප‍්‍රකාශන පටන් ගැනිමට උත්සාහ ගත්තත් ඒවාට ග‍්‍රාහක මුදලක් ගෙවිය යුතු බැවින් ඒවායේ සාර්ථත්වය සිමිත විය
අන්තර්ජාලය හේතුවෙන් බොහෝ පුවත්පත්වල අතු බෙදිමෙන් අලූත් මාධ්‍යය බිහිවිය
ඒවායේ වෙබ් අඩවි, විඩියෝ, පෙට් කාට්ස්, බ්ලොක්ස් සහ සල්යිඞ් ෂෝ වලින් සමන්විත වේ
ලිපි පිලිබද අදහස් කතුවරයාගේ අනුමැතියකින් තොරව යැවිමට පාඨකයාට ීඑදරහ ජය්එ මගින් අවස්ථාව ලබා දෙනු ලබයි
org/wiki/New_Journalism
බෙදාහැරීමේ අන්පාතය අඩු වුවද, සාමාන්‍ය දිනක බෙදාහරින පිටපත් සංඛ්‍යාව පුවත්පත් ව්‍යාප්තිය ලෙස හැදින්වේ
දැන්වීම් සඳහා මිල නියම කිරීමේදී මෙය ප්‍රධාන සාධකයක් වෙයි
පුවත්පතක බොහැරීම යන්නෙන් සෑම විටම විකුණන ප්‍රමාණය සඳහන් නොවේ
මෙහිදි පුවත් පත ව්‍යාප්ති වීම යන අදහසද ගත හැකිය
බෙදා හැරීම යන්නෙන් අදහස් වන්නේ මිලදී ගන්නා ප්‍රමාණයයි
ඇතැම් පුවත් පත් කියවන්නා වෙත ගාස්තුවකින් තොරව ලඟා වෙයි
බෙදාහැරීමේ සංඛ්‍යාවට වඩා පාඨක සංඛ්‍යාව සාමාන්‍යයෙන් වැඩිවේ
එයට හේතුව පුවත් පතක් සාමාන්‍යයෙන් වැඩිවේ
එයට හේතුව පුවත් පතක් සාමාන්‍යයෙන් එක් කෙනෙකුට වඩා කියවීමයි
බොහෝ ර‍ටවල් වල පත්‍ර බෙදා හැරීම ස්වාධීන ආයතන මගින් විගණනයට ලක්වේ
දැන්වීම් කරුවන්ට කිසියම් පුවත්පතක ව්‍යාප්තිය පිළිබදව ප්‍රකාශකයින් කරන ප්‍රකාශ පිලිබඳව දැන්වීම් කරුවන්ට සහතිකකර කීම මෙම විගණන වල පරමාර්ථයයි
org/wiki/Newspaper_circulation
නිව්ස්පේපර් නැෂනල් නෙට්වර්ක් එල් පී යනු ඉතා ඉහළ ගණයේ ඇමරිකානු පුවත්පත් සමාගම් විසි හතරේ සහ නිව්ස්පේපර් ඇසෝසියේෂන් ඔෆ් ඇමරිකා යන ආයතනවල වෙළඳ කොටස්කාර ආයතනයකි
මෙම NNN නිව්ස්පේපර් නැෂනල් නෙට්වර්ක් එල් පී  ආයතනය 9000 කට අධික පුවත්පත් හරහා ප්‍රධාන පෙළේ  දැන්වීම්කරුවන් වෙත සැළසුම් සහ තනතුරු ආදිය සම්බන්ධ අනුග්‍රහයන් මුද්‍රිත මාර්ග සහ අන්තර්ජාලය හරහා සැපයුවේය
1994 වර්ෂයේදී NNN ආරම්භ කරන ලද්දේ එවකට පරිහාණියට පත්වෙමින් තිබූ ජාතික දැන්වීම්කරණය නැවත යථා තත්වයට ගෙන ඒම සඳහාය
ඉතා පරෙස්සමෙන් කරන ලද අධ්‍යයනවලින් පසු ඇමරිකාවේ පුවත්පත් සමාගම් සහ  නිව්ස්පේපර් ඇසෝෂියේෂන් ඔෆ් ඇමරිකා යන ආයතන NNN හි නිර්මාණය සහ දියත් කිරීමට මූල්‍ය පහසුකම් සැලසුවේය
NNN ආයතනය ඉතා හොඳින් තෝරාගත් දැන්වීම් පලකරන කණ්ඩායම්වල හොඳම කොටසක ඉලක්කය විය
මොවුන් සාමාන්‍යයෙන් පුවත්පත්වල දැන්වීම් පල නොකරන්නේය
NNN හි විෂය පථය පුළුල් වූ අතර 1994 සිට ඩොලර් බිලියන දෙකකට වඩා පුවත්පත් දැන්වීම් ව්‍යාපාරයන්හි යොදවා තිබේ
NNNහි කොටස්කාර සමාගම් නිව් යෝර්ක් ටයිම්ස්, ලොස් අන්ජලීස් ටයිම්ස්, සහ වොෂින්ටන් පෝස්ට් වැනි අලෙවිය අතින් ප්‍රධාන පෙළේ පුවත්පත් බොහොමයක් අයිතිකරගෙන තිබේ
මාධ්ය් වියදමෙන් 10% කට වඩා අඩුවෙන් පුවත්පත් ලබාගන්නා ප්‍රධාන දැනවීම් පලකරන්නන් 16 කගේ අවධානයට NNN දැන් ලක් වී තිබේ
2003 දී NNN කොටස් හි හවුල්කරුවන් නව වැඩපිළිවෙළක් සහ ක්‍රියාත්මක කිරීමේ මූලධර්ම මගින් NNN සේවා ඔවුන්ගේ සහයෝගය ලබා දෙන බවට පොරොන්දු වූහ
කණ්ඩායමේ මූලස්ථානය නිව් යෝර්ක් NY හි පිහිටුවා ගන්නා ලදී
කුඩා පුවත්පත යන පද පුවත්පත් කලාවේ හැඟීම් දනවන සුළු අපරාධ සම්බන්ධ පුවත්, ඕපාදූප කොළම, පුද්ගලයෙකුගේ ජනප්‍රිය භාවය මත ඔවුනගේ පුද්ගලික ජීවිතය, සැමරීම් සහ රසවත් සිද්ධීන් ( බොහෝ විට ක්‍රීඩා තරු, සිනමා තරු මේ අතර වේ
) සහිතව එන කුඩා පුවත්පතයි
බොහෝ වෙලාවට මෙම ජනප්‍රිය පුද්ගලයන්ගේ පෞද්ගලික හැසිරීම් අලලා අපහාසාත්මක නැතහොත් අපකීර්තිමත් පුවත්, සමහර විට ලිංගිකව නැතහොත් මත්ද්‍රව්‍යය සම්බන්ධව හෝ පලකරන අතර ඒවාට විරුද්ධව අපහාසාත්මක නඩු පවරා බොහෝ විට සාර්ථකව වන්දි ලබා ගත් අවස්ථා ද වේ
එමගින් ඔවුන්ට අපහාස වූ බව සාර්ථකව පෙන්ණුම් කර ඇත
මෙවැනිම වූ විනෝදාත්මක තොරතුරු රැගෙන එන කුඩා පුවත්පත් ද පිළියෙල වන අතර ඒවායේ බොහෝවිට රූපවාහිනී වැඩසටහන් විස්තර ගෙන එන අතර ඒවා පුවත්පත් රූපවාහිනිය ලෙසද හැඳින්වේ
මූලිකවම බොහෝ අය මෙම කුඩා පුවත්පත කිසිම වටිනා කමක් නැති අනවශ්‍ය දේ පවසන කියවන්නෙකුට කිසිදු අගයක් නැති ලෙසද සැලකේ.

බ්‍රිතාන්‍යයේ ටැබ්ලොයිඩ් පුවත්පත් ප්‍රසිද්ධ පුද්ගලයන් පිළිබඳ පුවත් සිත්ගන්නා සුළු සහ සංවේදන ශීලිව ලියන අතර ඒවාට මනා ප්‍රමුඛත්වයක් දෙන්නේ ඒවා විශාල පුවත්පත්වල  දෙන ඉඩ කඩටත් වඩා ප්‍රමුඛ ස්ථානයක් දීමෙනි
මෙම පුවත් ක්‍රීඩා, අපරාධ සිදුවීම් පිළිබඳ හෝ විහිළුවට කෙරෙන රැවටීම් සම්බන්ධව ද වේ
තවද මේවා දේශපාලන ස්ථානයන් සම්බන්ධ නව පුවත් විය හැක
( දක්ෂිණාංශිකව හෝ වාමාංශිකව) විසුළු කාරක දේශපාලනය , ඉල්ලා අස්වීම් පිලිබඳව, මැතිවරණ ප්‍රතිඵල පිළිබඳ අනාවැකි පලකිරීම් මේ පුවත්පත් අතර වේ
රතුහිස යන පදය රතු නාම පුවරු සහිත කුඩා පුවත්පත් සම්බන්ධව පැවසෙන අතර ඒවා ‘දසන්’, ‘ද ඩේලි ස්ටාර්’, ‘ද ඩේලි මිරර්’සහ ‘ද ඩේලි ස්පෝර්ට්’ වන අතර එසේම කළු හිස වන  ‘ඩේලි එක්ස්ප්‍රස්’ සහ ‘ඩේලි මේල්’ යන ඒවායින් වෙන්කර ගත හැක
රතු හිස් සහිත පුවත්පත් සාමාන්‍යයෙන් සරල ආකාරවලින් ලියැවෙන අතර පින්තූර වලින් ඔපවත් වේ
එහිදී ඉතා සංවේදන ශීලීව ඒවා අලෙවි වේ
තවද ටැබ්ලොයිඩ් පුවත්පත් උණුසුම් අපහාසාත්මක ලිපි,සනසන ඕපාදූපවලින් පිරි ඒවා ලෙසද සැලකේ. 

ද නැෂනල් ඉන්කිවයරර් , ද ස්ටා , දග්ලොබ්, නැෂනල් එග්සැමිනර්, මීරා, සන්, වීක්ල් වර්ල්ඩ් නිව්ස් සහ රේඩාර් යනු එක්සත් ජනපදයේ ඇමරිකන් මීඩියා මගින් මුදුණය කර පලකරන ප්‍රසිද්ධ ප්‍රධාන සුපිරි වෙළඳ සැල් ටැබ්ලොයිඩ් වේ
org/wiki/Tabloid#As_a_sensational
2C_gossip-filled_newspaper
වැඩි ඉල්ලුමක් ඇති පුවත් පත් වශයෙන් උසස් ලෙස නිපදවන ‍පරිගණක මුද්‍රණයෙන් නිකුත් වන ලෝක පුවත් අඩංගු පුවත් පත්ය
මේවා ස්පර්ශයට සංවේදී පාරි‍භෝගිකයන්ගේ රුචිකත්වය අනුව තෝරා ගත හැකි පරිදි පරිගණක යන්ත්‍ර මඟින් නිකුත් වේ
උදාහරණයක් වශයෙන් හොංකොං හි Kowloon නඟරයේ Harbour City නම් සාප්පු සංකීර්ණයේ ඇති  c
ty'super නම් ස්ථානයේ ඇති යන්ත්‍රය මඟින් ඇමරිකානු ඩොලර් 5ක් ක්‍රෙඩිට් කාඩ් ක්‍රමය මඟින්‍ගෙවීමෙන් Daily Telegraph නම් බ්‍රිතාන්‍ය ජාතික පුවත් පතෙ‍හි අලුත්ම පිටපතක් Satellite Newspapers  (චන්ද්‍රිකා තාක්ෂණයෙන් යුත් පුවත්පත්) මඟින් පවත්වා‍ගෙන යන යන්ත්‍රයෙන් ලබා ගත හැකිය
විනාඩි 2ක් වැනි කෙටි කාලයක් ඇතුළත් එම මුළු මුද්‍රණයම ලබා ගැනීමට හැකි බව එම යන්ත්‍රය පෙන්වා දී ඇත
org/wiki/Newspapers_on_demand
සෘජු කෝණ  
 90 ක කෝණයක් (π/2 රේඩියන, හෝ සම්පූර්ණ වෘත්තයකින් හතරෙන්-පංගුවක්) හැඳින්වෙන්නේ සෘජු කෝණයක් ලෙසිනි
ලම්බක හා ප්‍රලම්බ 
සෘජු කෝණයක් නිර්මාණය කරන්නාවූ රේඛා දෙකක්, එකිනෙකට ලම්බක හෝ ප්‍රලම්බ යැයි කියනු ලැබේ
ඍජු කෝණ වර්ග දෙකක් ඇත
1) ඍජු කෝණ - සරල 90 ක කෝණයක් ඍජු කෝණයක් වේ
2) අනුපූරක කෝණ - කෝණ දෙකක එකතුව එක් සෘජු කෝණයක් (90) වෙයි නම් ඒවා අනුපූරක කෝණ යැයි හැඳින්වේ
3) ඒ අනුව ඍජු කෝණ = අනුපූරක කෝණ

ඇල කෝණ  
 සෘජු කෝණ හෝ සෘජු කෝණවල ගුණාකාර හෝ නොවන්නාවූ කෝණ හැඳින්වෙන්නේ ඇල කෝණ ලෙසිනි
සුළු කෝණ  
 සෘජු කෝණයකට වඩා කුඩා කෝණ (90 වඩා අඩු) හැඳින්වෙන්නේ සුළු කෝණ ලෙසිනි
මහා කෝණ  
 සෘජු කෝණයකට වඩා විශාල සහ සෘජු කෝණ දෙකකට වඩා කුඩා කෝණ (90 සහ 180 අතර) හැඳින්වෙන්නේ මහා කෝණ ලෙසිනි
සරළ කෝණ   
 සෘජු කෝණ දෙකකට සමාන කෝණ (180) හැඳින්වෙන්නේ සරළ කෝණ ලෙසිනි
පරාවර්ත කෝණ  
 සෘජු කෝණ දෙකකට වඩා විශාල සහ සම්පූර්ණ වෘත්තයකට වඩා කුඩා කෝණ (180 සහ 360 අතර) හැඳින්වෙන්නේ පරාවර්ත කෝණ ලෙසිනි
අංගසම කෝණ  
 එකම ප්‍රමාණයෙහි (එනම් එකම විශාලත්වය සහිත) කෝණ සමහරවිට අංගසම යැයි හැඳින්වෙයි
මෙම අර්ථ දැක්වීම අනුව යමින් කෝණයක් අර්ථ දක්වන්නේ එහි ප්‍රමාණයෙන් මිස කෝණයේ පාදයන්හි දිග අනුව නොවේ (නිදසුනක් ලෙසින් සෘජු කෝණ සියල්ල අංගසම වේ)
ප්‍රතිමුඛ කෝණ  
 "X"-වැනි හැඩයකින්, සරල රේඛා දෙකක් ඡේදනය වීමෙන් හැදෙන්නා වූ, එකිනෙකට ප්‍රතිවිරුද්ධ කෝණ දෙකක් සිරස් කෝණ හෝ ප්‍රතිමුඛ කෝණ ලෙසින් හඳුන්වයි. මෙම කෝණ ප්‍රමාණයෙන් එකම අගයක් ගනියි
බද්ධ කෝණ  
 පොදු ශීර්ෂයක් සහ මායිමක් හවුලේ භාවිතා කරන නමුත් අභ්‍යන්තර ලක්ෂ්‍යයන් සඳහා හවුල් නොවන කෝණ බද්ධ කෝණ ලෙස හැඳින්වේ
කෝණයේ අනුපූරකය   
කෝණයක් සහ සෘජු කෝණයක් අතර වෙනස හැඳින්වෙන්නේ එම කෝණයේ අනුපූරකය ලෙසිනි
පරිපූරක කෝණ  
 කෝණ දෙකක එකතුව සරල කෝණයක් (180) වේ නම් ඒවා පරිපූරක කෝණ ලෙස හැඳින්වේ
පරිපූරකය   
කෝණයක් සහ සරල කෝණයක් අතර වෙනස හැඳින්වෙන්නේ එම කෝණයේ පරිපූරකය ලෙසිනි
ප්‍රතිබද්ධ කෝණ   
 කෝණ දෙකක එකතුව සම්පූර්ණ වෘත්තයක් (360) වෙයි නම් ඒවා ප්‍රතිබද්ධ කෝණ යැයි හැඳින්වේ
අභ්‍යන්තර කෝණය  
 සරල බහු-අස්‍රයක කොටසක් වන කෝණයක් එම සරල බහු-අස්‍රයෙහි අභ්‍යන්තරයෙහි පවතී නම් එය අභ්‍යන්තර කෝණයක් ලෙසින් හැඳින්වේ
අවතල සරල බහු-අස්‍රයක,180 ඉක්මවන එක් අභ්‍යන්තර කෝණයක් හෝ තිබේ
යුක්ලිඩියානු ජ්‍යාමිතියෙහි එන පරිදී, ත්‍රිකෝණයක අභ්‍යන්තර කෝණ වල ප්‍රමාණයන් හි ඓක්‍යය π රේඩියන්, හෝ 180 වේ
සරල චතුරස්‍රයක අභ්‍යන්තර කෝණ වල ප්‍රමාණයෙහි ඓක්‍යය 2π රේඩියන්, හෝ 360 වේ
පොදුවේ ගත් කල, n පාද ඇති සරල බහු-අස්‍රයක අභ්‍යන්තර කෝණ වල ප්‍රමාණයෙහි ඓක්‍යය [(n − 2)  π] රේඩියන්, හෝ [(n − 2)  180], හෝ (2n − 4) සෘජු කෝණී වෙයි
අභ්‍යන්තර කෝණයකට පරිපූරකවන කෝණය බාහිර කෝණය ලෙස හඳුන්වයි. මෙමගින් බහුඅස්‍රයක් නිර්මාණය කිරීමේදී රේඛා දෙකක් හමුවන ලක්ෂ්‍යයේදී හැරිය යුතු කෝණය මැනේ
බාහිර කෝණයකට අදාල අභ්‍යන්තර කෝණය 1800 ට වඩා වැඩි නම් අදාල බාහිර කෝණය ඍණ ලෙස සැලකේ. සරල නොවන බහු අස්‍රයක් සඳහා වුවද බාහිර කෝණ තීරණය කිරීමේ හැකියාවක් පවතින නමුත් එහි ලකුණු තීරණය කිරීමට තලයේ දිශානතිය සැලකිල්ලට ගත යුතුය
යුක්ලීඩියානු ජ්‍යාමිතියට අනුව, සරල බහුඅස්‍රයක බාහිර කෝණවල එකතුව 3600 ක් වේ
(එනම් එක් සම්පූර්ණ වටයක් වේ)

 සමහර ලේඛකයන් “බාහිර කෝණ” යන නම අභ්‍යන්තර කෝණයේ ප්‍රතිබද්ධය හැඳින්වීමට භාවිතා කරති
එය ඉහත විස්තරයට පරස්පර වේ
බහුතලයක සැබෑ මුහුණත් දෙකක් අතර ආකාරයට තල දෙකක් අතර පිහිටන කෝණයක් ද්වි තල කෝණයක් නම් වේ
එය අදාල තල දෙකට අභිලම්භ වන සරල රේඛා දෙකක් අතර පිහිටන සුළු කෝණය ලෙස අර්ථ දැක්විය හැක
තලයක් හා එය ඡේදනය වන සරල රේඛාවක් අතර කෝණය එම තලයට අභිලම්භව පෙර කී රේඛාවේ ඡේදන ලක්ෂය හරහා යන සරල රේඛාවක් හා මුල් සරල රේඛාව අතර කෝණයෙහි අනුපූරකයට සම වේ
සමාන්තර සරල රේඛා දෙකක් ඒවාට සමාන්තර නොවන වෙනත් සරල රේඛාවකින් ඡේදනය වන විට සෑදෙන ඒකාන්තර කෝණ අංගසම වන අතර මිත්‍ර කෝණ පරිපූරක වේ
(එනම් එම කෝණවල එකතුව රේඩියන් π , 1800 වේ
සටහන් 
අභ්‍යන්තර හා බාහිර කෝනවල අගයන් සමාන වන සව්ධ් බහු අස්‍ර්

{|
ශ්‍රිතයක විශේෂිත ආදානයක්, ශ්‍රිතයේ ස්වායත්ත විචල්‍ය ලෙස හඳුන්වයි. එක් එක් ස්වායත්ත විචල්‍ය අගයන් x ට අනුරූප කොඩොමේන් අනන්‍ය y , x හි දී ශ්‍රිතයේ අගය ලෙස හෝ f යටතේ x හි ප්‍රතිබිම්භ ලෙස ලිවිය හැක
(අංකනය පිළිබඳ කොටස බලන්න)
f ශ්‍රිතයේ ප්‍රස්ථාරය යනු x, වසමේ සියලු x සඳහා , සියලු පටිපාටිගත යුගල (x,f(x) වල කුලයයි
x හා y යනු තාත්වික සංඛ්‍යා R හි උප කුලක වේ නම් මෙම අර්ථ දැක්වීම, පටිපාටිගත යුගල, ලක්ෂවල කාටීසියානු ඛණ්ඩාංක බවට පත් වී ශ්‍රිතයක රූපයක් හෝ රූප සටහනක් ලෙස වන ප්‍රස්ථාරවල සාමාන්‍ය හැඳින්වීම සමඟ සම්පාත වේ
ප්‍රතිබිම්භ පිළිබඳ සංකල්පය, ලක්ෂ්‍යක ප්‍රතිබිම්භයේ සිට කුලකයක් ප්‍රතිබිම්භය දක්වා ව්‍යාප්ත වේ
වසමේ ඕනෑම උපකුලකයක් A නම් , A අවයවයේ සියලු ප්‍රතිබිම්භ අඩංගු පරාසයේ උප කුලකය f(A) යන්න f යටතේ උපකුලකයකි
f ශ්‍රිතය යටතේ Y කොඩොමේන් හි B උපකුලකයේ පෙර ප්‍රතිබිම්භය (හෝ ප්‍රතිලෝම ප්‍රතිබිම්භය හෝ වඩාත් නිරවද්‍යව සම්පූර්න ප්‍රතිලෝම ප්‍රතිබිම්භය) X හි උපකුලකයක් යන්න අර්ථ දැක්වෙන්නේ ,
 

එම නිසා උදාහරණ ලෙස වර්ගජ ශ්‍රිතය යටතේ (4,9) හි පූර්ව ප්‍රතිබිම්භය {−3,−2,+2,+3} කුලකය
සාමාන්‍යයෙන් ඒකජ කුලකයක (එක් අවයවයක් පමණ් ඇති කුලකයක්) පූර්ව ප්‍රතිබිම්භයෙහි අවයව ඕනෑ තරමක් අඩංගු විය හැකිය
උදාහරණ ලෙස (x) = 7 නම් , (5) හි පූර්ව ප්‍රතිබිම්භය අභිශුන්‍ය කුලකයක් වන අතර (7) හි පූර්ව ප්‍රතිබිම්ඵය මුලු වසමම වේ
ඒ අනුව කොඩොමේන්හි අවයවයක පූර්ව ප්‍රතිබිම්ඵය, වසමෙහි උප‍කුලකයක් වේ
අවයවයක පූර්ව ප්‍රතිබිම්භය ගැන සාමාන්‍ය සම්මතයක් වන්නේ −1(b) මඟින් කියැවෙන්නේ −1({b}) යන්න යන බවයි.
 

වැදගත් ශ්‍රිත වර්ග තුන වන්නේ ආක්ෂේපණ (හෝ ඒකජ - ඒකජ ශ්‍රිත) , (a) = (b) නම් a, bට සමාන විය යුතුයි යන ගුණය ඇති ශ්‍රිත, සර්ජෙක්ෂන් (මතට වූ ශ්‍රිත) (x) = y  ලෙස කොඩොමේන්හි සියලු y අගයයන් සඳහා වසමෙහි x අගයක් තිබේ යන ගුණය ඇති ශ්‍රිත , හා සමක්ෂේපණ ශ්‍රිත ඒකජ - ඒකජ හා මතට වූ  ශ්‍රිත ද්විත්වයම මෙම නාමකරණය හඳුන්වා දුන්නේ බොර්බාකි කණ්ඩායම විසිනි
සීමා කිරීම් හා ව්‍යාප්ත වීම්
අවිධිමත්‍ලෙස ශ්‍රිතයක් සීමා කිරීම යනු එහි වසම  කප්පාදු කිරීමේ ප්‍රතිඵලයකි
වඩා නිරවද්‍ය ලෙස ,  , x  සිට y ට ඇති ශ්‍රිතයක් නම් හා S , x හි ඕනෑම උප කුලකයක් නම් , f, S දක්වා සීමා කිරීම යනු S සිට Y ට  වූ |S   ශ්‍රිතයයි
එලෙස S හි සියලු S  සඳහා |S(s) = (s) වේ
g යනු f හි ඕනෑම සීමා කිරීමක් නම්, අපි f , g හි ව්‍යාප්ත වීමක් යැයි කි

References 
http
org/wiki/Function_%28mathematics%29#Vocabulary
කලනයේදී අවිනිශ්චිත ආකාර සහිත සීමා ගණනය කිරීමට ඉඩ සැලසෙන ලෙස ව්‍යුත්පන්න යොදා ගැනීම ලොස්පිටාල් නියමය මගින් සිදු කෙරේ
බොහෝවිට ලොස්පිටාල් නියමය මගින් සීමාව පහසුවෙන් ගණනය කළ හැකි පරිදි අවිනිශ්චිත ආකාරයන් නිශ්චය ආකාර බවට පරිවර්තනය වේ
මෙම නියමය 17 වැනි සියවසේ විසු ප්‍රංශ ගණිතඥ ගුලියම්සි ලොස්පිටාල් සිහිවීම පිණිස මෙසේ නම් කර ඇත
ඔහු සිය IAualyse tes intiniment petits pour Intelligence tes lignes courbes (වචනාර්ථය - වක්‍රයක් තේරුම් ගැනීම සදහා අත්‍යනුක ලෙස කුඩා දෑ පිළිිබඳව විශ්ලේෂණය) නම් ග්‍රන්ථය ඔස්සේ මෙම නියමය හදුන්වාදෙන ලද අතර 1696 වසරේ පළ වු මෙම ග්‍රන්ථය අවකලනය පිළිිබඳව පළමු ග්‍රන්ථයද විය
හෝ  නම්  සහ  පවතියි නම්,

එවිට 

   

ස්ටෝල්ස් සෙසෙරෝ ප්‍රමේයය අනුක්‍රම සීමා සම්බන්ධ ඉහත සමාන ප්‍රතිඵල ගෙන දෙන්නක් වන අතර එහිදී ව්‍යුත්පන්න වෙනුවට අන්තර්කාරක භාවිත වේ
දළ විශ්ලේෂණය 

විද්‍යාත්මක , කාර්මික හෝ සමාජමය ගැටලුුවක් සඳහා සංඛ්‍යාතය යෙදීමේ දී අධ්‍යයනය කළ යුතු ක්‍රියාවලියෙන් හෝ ගහනයෙන් ආරම්භ කළ යුතු ය
මෙවැනි ගහනයන් සඳහා රටක සිටින ජනගහනය, පාෂාණයක අඩංගු ස්ඵටික කැටිති හෝ කිසියම් කාල සීමාවක් තුළ කර්මාන්ත ශාලාවක සිදු කළ නිෂ්පාදනයන් උදාහරණ සේ ගත හැකි ය
විවිධ කාලයන් තුළ අධ්‍යයනයට ලක්වූ ක්‍රියාවලියක් මේ සඳහා උදාහරණ වෙයි
මේ ආකාර ගහනයක් සම්බන්ධයෙන් එකතු කරගත් තොරතුරු තුළ අඩංගු වන්නේ කාල ශ්‍රේණියකි
ප්‍රායෝගික හේතු නිසා බොහෝ විට සම්පූර්ණ ගහනයක් පිළිබඳව දත්ත එක් රැස් කිරීම වෙනුවට එම ගහනයෙන් තෝරාගත් උප කුලකයක් පිළිබඳ දත්ත රැස් කිරීම සිදුවේ
එම උප කුලකය නියැදියක් නම් වේ
නියැදිය සම්බන්ධව නිරීක්ෂණාත්මක හෝ පරීක්ෂණාත්මකව දත්ත රැස් කිරීම සිදු වේ
අනතුරුව එම දත්ත සංඛ්‍යාමය විශ්ලේෂණයකට භාජනය කෙරේ
මෙමඟින් විස්තර කිරීම සහ අනුමැතිය යන එකිනෙක සැබැඳි ඉලක්ක සපුරා ගත හැකිය
විස්තරාත්මක සංඛ්‍යානය නියැදිය විස්තර කිරීම පිණිස දත්ත ප්‍රස්තාරිකව හෝ සංඛ්‍යාත්මකව  හෝ සංක්ෂිප්තව දැක්වීමට භාවිත කළ හැකිය
මේ සඳහා යොදා ගත හැකි සංඛ්‍යාමය සූචක සඳහා මධ්‍යන්‍යය සහ සම්මත අපගමනය මූලික උදාහරණ සේ දැක්විය හැකිය
ප්‍රස්තාරීය සංක්ෂේපණ සඳහා විවිධ ප්‍රස්තාර සහ ප්‍රස්තාරික සටහන් භාවිත වේ
අනුමිතීය සංඛ්‍යානය විශාල ගහන සඳහා අනුමිතීන් ලබා ගැනීමට ද සසම්භාවීත්‍ය  සලකමින් දත්ත තුළ අඩංගු රටා ආදර්ශනය සඳහා ද භාවිත වේ
මෙවැනි අනුමිතීන් අතරට ඔව්/නැත ආකාරයේ ප්‍රශ්න සඳහා ලබා ගත් පිළිතුරු (කල්පිත පරීක්ෂා කිරීම) , සංඛ්‍යාමය ගුණාංග පිළිබඳ ඇස්තමේන්තු (නිමානයන්), සම්බන්ධතා පිළිබඳ විස්තර (සහ සම්බන්ධතා) , සම්බන්ධතා ආදර්ශනය (ප්‍රතීපායනය) යනාදිය අයත් වේ
අනෙක් ආදර්ශන ක්‍රමවේද අතරට “ANOVA,” කාල ශ්‍රේණි සහ දත්ත කැනීම් අයත් වේ
පහත පද්‍ය කොටස “The Statistician” ප්‍රකාශනයේ 2000 වසරේ පළවූ “The Philosophy of Statistics" (සංඛ්‍යානයේ දර්ශනය) නම් පද්‍යයෙන් උපුටා ගත්තකි
ඩෙනිස් ලින්ඩ්ලි එහි නිර්මාතෘ වේ
“අප උනන්දු වන්නේ අවිනිශ්චය හැසිරවීම පිළිබඳ පමණි
අවිනිශ්චය කරුණු පිළිබඳ අප උනන්දු නොවෙමු
එනයින් අප වර්ෂාව ඇති වන ආකාරය අධ්‍යයනය නොකරමු
අප අධ්‍යයනය කරන්නේ වර්ෂාව ඇති වන්නේ  ය යන්න පිළිබඳවයි” සහසම්බන්ධතාවය පිළිබඳ සංකල්පය විශේෂයෙන් වැදගත් වේ
දත්ත සමූහයක් සංඛ්‍යානමය විශලේෂණයට භාජනය කරන විට විචල්‍යයන් යුගලක් (එනම් සලකනු ලබන ගහනයේ කිසියම් ගුණාංග යුගලක්) එකිනෙකට සම්බන්ධ වූ ආකාරයෙන් විචලනය වනු ඇතැම් විට දැකගත හැකිය
උදාහරණයක් ලෙස පුද්ගලයන්ගේ වාර්ෂික ආදායම සහ ජීවත් වන කාලය පිළිබඳ අධ්‍යයනය කරන විට වඩාත් දුප්පත් පුද්ගලයන්ට සාපේක්ෂව පොහොසතුන් වැඩි කලක් දිවි ගෙවන බව අනාවරණය විය හැකිය
එවිට මෙම විචල්‍යයන් යුගල සහසම්බන්ධ වේ යැයි කියනු ලැබේ
(මේ අවස්ථාවේ දී එය ධන සහසම්බන්ධයකි) නමුත් යමෙකුට එකවරම විචල්‍යයන් යුගල අතර අහඹු සම්බන්ධතාවක් පවතී යැයි කිව නොහැකිය
(“සහසම්බන්ධතාව මඟින් කාර්යකාරණ සම්බන්ධතාවක් ඇති බව නොහැඟේ” බලන්න) මෙහි දී සහ සම්බන්ධතා සංසිද්ධියට මීට පෙර සලකා බලා නොමැති සංසිද්ධියක් හේතු විය හැකිය
එය ගුප්ත විචල්‍යය හෝ සමාකල්‍ය විචල්‍ය නම් වේ
මේ සඳහා පහත පරිදි පොදු උදාහරණයක් දිය හැකිය
අධ්‍යයනයක් මඟින් පුද්ගලයෙකු ගේ ශ්‍රේණි ලකුණු මධ්‍යන්‍යය සහ පසු කාලීන ජීවිතයේ ආදායම අතර ධන සහසම්බන්ධතාවයක් සොයා ගන්නා ලදැයි සිතන්න
හොඳ අධ්‍යාපනය පසුකාලීන ජීවිතයේ දී ඉහළ ආදායමක් ලබා ගැනීමට හේතු වේ යැයි පර්යේෂකයන්ට මතයක් ගොඩනැඟිය හැකිය
නමුත් ඉහත සම්බන්ධතාවය “අධිෂ්ඨානය” වැනි සමාකල්‍ය විචල්‍යයක් නිසා ඇති වූවක් ද විය හැකිය
කිසියම් නියැදියක් එය ලබා ගත් ගහනය සඳහා නිරූප්‍ය වේ නම් එවිට එම නියැදිය යොදා ගෙන ලැබූ අනුමිතීන් හා නිගමන මුළු ගහනය සඳහාම වලංගු වන පරිදි විස්තාරණය කළ හැකිය
මෙහි දී මතු වන ප්‍රධාන ගැටලුවක් වන්නේ නියැදිය කොතෙක් දුරට ගහනය සඳහා නිරූප්‍ය වේදැයි නිර්ණය කිරීමයි