Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
මේ වන විට අන්ඛෙසෙනමුන්ට වයස අවුරුදු විසි එකක් පමණ විය
සොයාගැනුණු මුදුවක සඳහන් වන්නේ අන්ඛෙසෙනමුන් පිළිබඳ වාර්තා ඉතිහාසයෙන් අවසන් වීමට මඳ කලකට පෙර ඇය ආයි සමග විවාහ වූ බවයි. නමුත් ඇය රාජකීය බිසව වූ බවට කිසිදු ස්මාරකයක් හමු නොවේ
ආයිගේ සොහොන්ගැබේ රැජින ලෙස දැක්වෙන්නේ අන්ඛෙසෙනමුන් නොව ටෙයි (ආයිගේ ජ්‍යෙෂ්ඨ බිරිඳ) නැමැත්තියයි
ඇතැම්විට ඇය ඔහුගේ රාජ්‍ය සමයේ හෝ රාජ්‍ය සමයට මඳ කලකට පසු මිය යන්නට ඇත
ඇය වෙනුවෙන් කිසිදු භූමදානයක් හමු වී නැත
හිටයිට් ලිපි
හිටයිට් අගනුවර වූ හැට්ටුසාවලින් අමර්ණ යුගයට අයත් යැයි කාල නිර්ණය කළ ලේඛනයක් හමුවී ඇත
මෙය Iවන සුපිලුලියුමාගේ "ක්‍රියාවන්" යනුවෙන් ප්‍රකට ය
කර්කෙමිෂ්හි වටලෑමක් අතරතුර හිටයිට් පාලකයාට ඊජිප්තු රැජිනකගෙන් ලිපියක් ලැබෙයි
එම ලිපියේ මෙසේ දැක්වෙයි
මට පුතුන් නැත
ඔවුන් ඔබ ගැන පවසන්නේ ඔබට පුතුන් රැසක් සිටින බවයි. මාගේ සැමියා කර ගැනීමට මට ඔබගේ පුත්‍රයකු ලබා දෙන්න
මාගේ යටත් වැසියකු සැමියා ලෙස පත් කරගැනීමට මා සිතන්නේ නැහැ
මට බියක් දැනෙයි
"

මෙම ලේඛනය සුවිශේෂී යැයි සැලකේ. ඊජිප්තුවරුන් සම්ප්‍රදායිකව විදේශිකයන් පහත් යැයි සලකා තිබේ
මින් විස්මයට පත් Iවන සුපිලුලියුමා සිය රාජ සභිකයනට මෙසේ පවසා තිබේ
"මෙවන් දෙයක් මාගේ දිවියේ කිසිදින මා හට සිදු වී නැත
"

පෙනෙන ආකාරයට මේ පිළිබඳ විමර්ශනශීලී වූ ඔහු මේ පිළිබඳ සොයාබැලීමට දූතයකු පිටත් කර හැරියේ ය
නමුත් මෙසේ සිදු කිරීමෙන් ඔහු සිය අධිරාජ්‍යය ඊජිප්තුව කරා ව්‍යාප්ත කිරීමට තිබූ අවස්ථාව අහිමි කරගත්තේ ය
පසුව ඔහු සිය පුත්‍රයකු වූ සනන්සාව පිටත් කර හැරි මුත්, ගමන අතරතුර කුමරු මියගියේ ය
ඇතැම්විට මෙය මිනීමැරුමක් වන්නට ඇත
මෙම ලිපිය ලියූ රැජිනගේ අනන්‍යතාවය නොදනී
හිටයිට් වාර්ෂික වාර්තාවල ඇයව දඛමුන්සු ලෙස හඳුන්වා තිබේ
මෙය ඇතැම්විට ටහෙමෙට්නෙසු (රජුගේ භාර්යාව) යන ඊජිප්තු පදවි නාමයෙහි පරිවර්තනයක් විය හැක
මෙම තැනැත්තිය සඳහා යෝජනා වී ඇති නම් අතර, නෙෆර්ටිටි, මෙරිටාටන්, සහ අන්ඛෙසෙනමුන් ද වේ
මින් අන්ඛෙසෙනමුන් වඩාත් යෝග්‍ය යැයි සැලකෙන්නේ ඇගේ සැමියා වූ ටූටන්ඛාමූන් මියයන විට ඔහුට උරුමකරුවකු නොසිටීම නිසායි
නමුත් අක්නාටන් සතුව අවම වශයෙන් නීත්‍යානුකූල අනුප්‍රාප්තිකයින් දෙදෙනකුවත් විය
නමුත් මෙය පාදක කරගෙන ඇත්තේ 18වන රාජවංශයේ අවසන් පාරාවෝවරයා වූ හොරෙම්හෙබ්ගේ රාජ්‍ය සමය වර්ෂ 27ක් ලෙස සලකා ය
නමුත් වර්තමානයේ පිළිගැනෙන්නේ ඔහුගේ රාජ්‍ය සමය වර්ෂ 14ක් වැනි කෙටි කාලයක් බවයි. මෙම සාධකය නිසා මියගිය පාරාවෝ ලෙස ටූටන්ඛාමූන්ට වඩා අක්නාටන් සැලකීමට සිදු වේ
'මාගේ යටත් වැසියකු' (ඇතැමුන් විසින් 'සේවකයින්' ලෙස පරිවර්තනය කොට තිබේ) සමග විවාහ වීම යන යෙදුමෙන් ප්‍රධාන අමාත්‍ය ආයි හෝ ඊජිප්තු රාජකීය පවුල් පෙළපතේ ද්විතීයික සාමාජිකයකු අදහස් කළා වන්නට පුළුවන
ඊජිප්තුවේ සතුරන්ට දඬුවම් පමුණුවන නෙෆර්ටිටි ඇගේ සැමියාට සමානව බලවත් අයුරින් ස්මාරකවල නිරූපණය කර ඇති හෙයින්, නිකොලස් රීවස් විශ්වාස කරන්නේ අමර්ණ ලිපි හුවමාරුවේ දැක්වෙන දඛමුන්සු නෙෆර්ටිටි බවයි. ඊජිප්තුවේ සිහසුනට සිය අයිතිය තහවුරු කරගැනීම පිණිස ආයි විසින් තමන්ව විවාහ කරග්නනා මෙන් අන්ඛෙසෙනමුන්ට බල කරන්නට ඇත
මෙම අදහස මගින් ඇය 'බියෙන්' පසුවීමට හේතුව ද පැහැදිළි කළ හැක
විශේෂයෙන්ම ආයි ඇගේ සැමියාගේ මරණයට දායක වී ය යන ජනප්‍රිය (නමුත් පුළුල්ව පිළිනොගැනේ) වන මතය ද ඇතැම්හු මෙයට සම්බන්ධ කර දක්වති
2005දී ටූටන්ඛාමූන්ගේ මමිය පිළිබඳ සිදුකළ CT පරිලෝකනයකින් පෙනීගියේ ඔහුගේ මරණයට මඳ කලකට පෙර පාදය දරුණු ලෙස බිඳීමට ලක්ව ඇති බවත්, පාදය ආසාදනය වී ඇති බවත් ය
2010දී සිදුකළ DNA විශ්ලේෂණයකින් ඔහුගේ සිරුර තුළ මැලේරියා පරපෝෂිතයින් හමු විය
වර්තමානයේ විශ්වාස කෙරනේනේ මැලේරියාව සහ ලයියොමයෝමේටා යන තත්ත්වයන්ගේ සම්මිශ්‍රණයෙන් ඔහුගේ මරණය සිදුවූ බවයි. කෙසේනමුත්, සිය වල්ලභයා විදේශ රාජ්‍යයකින් තෝරා ගැනීමට අන්ඛෙසෙනමුන්, නෙෆර්ටිටි තරම් බලවත් තැනැත්තියක ද නොවී ය
KV21A මමිය
2010 පෙබරවාරි මස ප්‍රකාශිත DNA පරීක්ෂාව අනුව, අනුමාන කෙරුණේ ඇගේ මමිය රජුන්ගේ නිම්නයේ KV21 සොහොන්ගැබෙන් හමුවූ 18වන රාජවංශයේ රැජිනියන්‍ දෙදෙනාගේ මඹී ද්විත්වය අතුරින් එකක් බවයි.

ටූටන්ඛාමූන් සමග භූමදානය කොට තිබූ භ්‍රෑන ද්විත්වය ටූටන්ඛාමූන්ගේ දරුවන්ට අයත් යැයි සනාථ වී තිබේ
වර්තමාන මතය නම් ඇන්ඛෙසෙනමුන් ඔවුන්ගේ මෑණියන් බවයි. මෙ‍ම රැජිනියන්ගේ අනන්‍යතාව පිළිබඳ ධනාත්මක අදහසක් ඇති කරගැනීමට ප්‍රමාණවත් තරම් DNA KV21 මමීවලින් ලැබුණේ නැත
ප්‍රමාණවත් DNA අනුව යෝජනා වී ඇත්තේ KV21a මමිය ටූටන්ඛාමූන්ගේ සොහොන්ගැබෙන් හමුවූ භ්‍රෑණ ද්විත්වයේ මව වියැ හැකි බවයි. එම තැනැත්තිය අන්ඛෙසෙනමුන් විය හැකි යැයි යෝජනා වී ඇත්තේ ඓතිහාසික වාර්තාවල ටූටන්ඛාමූන්ගේ භාර්යාව ලෙස හමුවන්නේ ඇගේ නාමය පමණක් බැවිනි‍
නමුත් මෙම අනාවරණය පිළිබඳ එක් ගැටලුවක් ඇත
KV21a මමිය අන්ඛෙසෙනමුන්ගේ නම්, KV55 මමිය ඓතිහාසික වාර්තාවල සඳහන් ඇගේ පියා වන අක්නාටන්ගේ විය නොහැක
KV21a මමියේ DNA භ්‍රෑණවල මව ලෙස ගැලපුණු නමුත්, KV55ගේ දියණිය ලෙස නොගැළපිණි
මෙම මමිය අන්ඛෙසෙනමුන්ගේ නොව ටූටන්ඛාමූන්ගේ අප්‍රකට භාර්යාවකගේ වන්නට ඇත, නැතහොත්
 KV55 මමිය අක්නාටන්ගේ නොව ඔහුගේ වෙනත් සහෝදරයකුගේ, බොහෝවිට ස්මෙන්ඛ්කරේගේ විය හැක, නැතහොත්
 KV55 මමිය අක්නාටන්ගේ ය
KV21a අන්ඛෙසෙනමුන්ගේ ය
නමුත් ඔහු ඇගේ ජීව විද්‍යාත්මක පියා නොවේ
කෙසේනමුත් KV21a මමියේ DNA, 18වන රාජවංශයේ රාජකීය පෙළපත සමග ගැළපෙන හෙයින් එය තුත්මොසීය පාලන නිවසේ සාමාජිකාවකගේ විය හැක
KV63
KV63 සොහොන්ගැබේ කැනීම්වලින් පසු යෝජනා වී ඇත්තේ එය අන්ඛෙසෙනමුන් වෙනුවෙන් ඉදිවූවක් බවයි. එයට හේතුව මෙය ටූටන්ඛාමූන්ගේ KV62 සොහොන්ගැබට යාබදව පැවතීමයි
මෙම සොහොන්ගැබේ තිබී මිනීපෙට්ටි (ඉන් එකක කාන්තාවකගේ මුද්‍රාවක් පැවතිණි), කාන්තා වස්ත්‍ර, ආභරණ සහ නේට්‍රන් ද හමු විය
පාටන් යන නාම කොටස සහිත මැටි බඳුන්වල කොටස් ද මෙහි තිබී හමු විය
මෙම නාමය සහිත එකම රාජකීය පුද්ගලයා අන්ඛෙසෙනමුන් ය
ඇගේ සැබෑ නාමය අන්ඛෙසෙන්පාටන් ය
කෙසේනමුත් KV63 සොහොන්ගැබෙන් කිසිදු මමියක් හමු නොවිණි
නූතන මාධ්‍ය තුළ

අන්ඛෙසෙන්පාටන්/අන්ඛෙසෙනමුන් ප්‍රබන්ධ චරිතයක් ලෙස පහත කෘතිවල දක්නට ලැබේ
ස්ටෙෆනී ලියාෂිගේ The Last Heiress
A Novel of Tutankhamun's Queen කෘතියේ කථිකයා ලෙස
බෙල්ජියානු කතාමාලාවක් වන, Het Huis Anubis තුළ අක්නාටන්ගේ කෲර භාර්යාව ලෙස
ක්‍රිස්ටියන් ජාක්ගේ La reine soleil නවකථාවේ සහ එහි සජීවීකරණ චිත්‍රපට අනුවර්තනය වූ එම නාමයම ඇති චිත්‍රපටයේ ප්‍රධාන චරිතය ඇයයි
ලුසිල් මොරිසන්ගේ The Lost Queen of Egypt කෘතියේ ප්‍රධාන චරිතය ලෙස
පෝලින් ගෙජ්ගේ The Twelfth Transforming කෘතියේ ප්‍රධාන චරිතය ලෙස
චියේ ෂිනොහරාගේ මංගා කතාමාලාවක් වන Red Riverහි ඇගේ චරිතය නිරූපිත ය
මෙය හිටයිට් ලිපි සිද්ධිය හා සම්බන්ධව දක්වා ඇත
මිචෙල් මොරාන්ගේ Nefertiti නවකථාවේ ඇගේ දියණියන් සයදෙනාගෙන් තුන්වැන්නිය ලෙස දක්වා ඇත
මොයිරා කැල්ඩිකොට්ගේ Tutankhamun and the Daughter of Ra නවකථාවේ ප්‍රධාන චරිතය ලෙස
ඇගේ නාමය ඉම්හොටෙප්ගේ පෙම්වතිය ලෙස යොදාගෙන ඇත
ඉම්හොටෙප් 1932 මුල් චිත්‍රපටය වූ The Mummy චිත්‍රපටයේ එන මමියකි
මෙය ටූටන්ඛාමූන්ගේ සොහොන්ගැබ සොයාගැනීමෙන් පසු ඇතිවූ ජනප්‍රියත්වය නිසා නිපදවූවකි
ඇගේ චරිතය නිරූපණය කළේ සිටා ජොහෑන් විසිනි
1999 ප්‍රතිනිර්මාණය වූ The Mummy සහ එහි අනුගාමී කෘතිය වූ The Mummy Returns චිත්‍රපටයේ ඇගේ චරිතය පැට්‍රිෂියා වෙලාස්ක්වෙස් විසින් නිරූපණය කරයි
1932 චිත්‍රපටයේ ඇගේ නාමය උච්චාරණය කරන්නේ අන්ඛ්-එස්-එන්-අමොන් ලෙස ය
1999 චිත්‍රපටයේ එය අන්ක්-සු-නමුන් ලෙස දැක්වේ
ජුඩිත් ටාර්ගේ නවකථාවක් වන Pillar of Fire තුළ අන්ඛෙසෙනමුන්ගේ දිවිය විශාල වශයෙන් නිරූපණය වේ
පී. සී. ඩොහර්ටිගේ අක්නාටන් තුන්ඈඳුතුව තුළ ඇය ටූටන්ඛාමූන්ගේ මරණින් පසු හිටයිට් කුමරකු සමග විවාහ වන අයුරු දක්වා ඇත
ජේම්ස් පැටර්සන් සහ මාර්ටින් ඩුගාර්ඩ් ගේ The Murder of King Tut හි ඇය ප්‍රධාන චරිතයකි
මෙහි ඇගේ සැමියාගේ මරණයේ අභිරහස නිරූපණය වේ
නික් ඩ්‍රේක්ගේ Tutankhamun
the Book of Shadowsහි ඇය ප්‍රධාන චරිතයකි
ස්පයික් නාළිකාවේ ටුට් රූපවාහිනී කතාමාලාවේ ඇගේ චරිතය නිරූපණය කරන්නේ සිබිලා ඩීන් විසිනි
පෙළපත සහ පවුල

මූලාශ්‍ර

වැඩිදුර කියවීමට 
Akhenaten, King of Egypt සිරිල් ඇල්ඩ්‍රඩ් විසිනි (1988), තේම්ස් ඇන්ඩ් හඩ්සන්
14වන සියවසේ කාන්තාවන්
ඊජිප්තුවේ දහඅටවන රාජවංශයේ අගබිසෝවරුන්
අමර්ණ යුගය
ක්‍රි
1320 දශකයේ මරණ
ටුටන්ඛාමුන්
අක්නාටන්
නෙෆර්ටිටි
ආයි
අහ්මෝස්-හෙනුට්ටමෙහු (“සඳුගේ දරුවා
පහළ ඊජිප්තුවේ උත්තමාවිය”) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ඊජිප්තුවේ පසුකාලීන 17වන සහ මුල්කාලීන 18වන රාජවංශ සමයයන්හි විසූ කුමරියක් මෙන්ම රැජිනකි
පවුල
අහ්මෝස්-හෙනුට්ටමෙහු යනු සෙකෙනෙන්රේ ටාඕ පාරාවෝවරයාට දාව ඔහුගේ භාර්යාව මෙන්ම සොයුරිය ද වූ අහ්මෝස් ඉන්හාපි බිහිකළ දියණියයි
ඇයව ඇගේ අර්ධ-සොයුරා වූ Iවන අහ්මෝස්හට විවාහ කර දී ඇති බව පෙනේ
එයට හේතුව ඇගේ පදවි නාමයන් අතර රජුගේ භාර්යාව (hmt-nisw), මහා රජුගේ භාර්යාව (hmt-niswt-wrt), රජුගේ දියණිය (s3t-niswt) සහ රජුගේ සොයුරිය (snt-niswt) යන නාමයන් ඇතුළත්ව තිබීමයි
අහ්මෝස්-අහනුට්ටමෙහු මහා රාජකීය බිරිඳ සහ අමුන්ගේ දෙවියන්ගේ බිරිඳ වූ අහ්මෝස්-නෙෆටාරි රැජිනගේ අර්ධ-සොයුරිය ද වූවා ය
දිවිය සහ භූමදානය

අහ්මෝස්-හෙනුට්ටනෙබ්ගේ ‍දිවිය පිළිබඳ දන්නේ තොරතුරු ස්වල්පයකි
මෙම රැජින පිළිබඳ ලෙප්සියස්ගේ Denkmahler හි ඇතුළත් ශිලා ස්තම්භයක දැක්වේ
අහ්මෝස්-හෙනුට්ටමෙහුගේ මමිය සොයාගන්නා ලද්දේ 1881දී DB320 සොහොන්ගැබෙහි ඇගේම මිනීපෙට්ටිය තුළ තිබී ය
එය වර්තමානයේ කයිරෝවේ ඊජිප්තු කෞතුකාගාරයේ තබා ඇත
1882 දෙසැම්බර් මස ගැස්ටන් මැස්පරෝ විසින් එය අධ්‍යයනය කරන ලදී
හෙනුට්ටමෙහු මියයන විට මහලු වියේ පසුවූවා ය
ඇගේ ගෙවීගිය දත් මේ බවට සාක්ෂි සපයයි
ඇගේ මමී වෙලුම් පටිවල මළවුන්ගේ පුස්තකයේ පාඨයන් සටහන් කොට ඇත
ඇගේ මමිය මුලින් ඇගේ මවගේ දේහය සමග භූමදාන කොට ඇති බව පෙනේ
Iවන ෂොෂෙන්ක් පාරාවෝවරයාගේ 11වන වර්ෂයෙන් පසුව එම මමිය සහ සෙසු මමී DB320 සොහොන්ගැබ් වෙත රැගෙන ගොස් තිබේ
දහනවවන රාජවංශ සමයේ වන්දනාවට ලක්වූ රාජකීය මුතුන්මිත්තන්ගේ ලැයිස්තුවට ඇගේ නාමය ද ඇතුළත් ය
තීබ්ස්හි ඛාබෙඛ්නෙට්ගේ සොහොන්ගැබේ දඅඇගේ රුව දක්නට ලැබේ
එහි මුදුනේම තීරුවේ අහ්මෝස්-සිපායිර් කුමරිය වම්පසින් අසුන්ගෙන සිටින අතර, වම් සිට සිව්වන ස්ථානයට අහ්මෝස්-හෙනුට්ටමෙහුගේ රුව දක්නට ලැබේ
එහි ඇය දෙවියන්ගේ භාර්යාව සහ භූමිද්විත්වයේ ආර්යාව වූ අහ්මෝස්-නෙෆටාරි සහ රජුගේ භාර්යාව වූ ටුරෙස්ට පසුව දක්වා තිබේ
මූලාශ්‍ර

බාහිර සබැඳි
 ඇගේ මමිය

ක්‍රි
16වන සියවසේ කාන්තාවන්
ඊජිප්තුවේ දහඅටවන රාජවංශයේ අගබිසෝවරුන්
පුරාතන ඊජිප්තු මමී
අහ්මෝස් I
අහ්මෝස්-හෙනුටෙමිපෙට් යනුවෙන් හඳුන්වන්නේ ඊජිප්තුවේ පසුකාලීන දාහත්වන රාජවංශයේ විසූ කුමරියකි
ඇය පාරාවෝ සෙකෙනෙන්රේ ටාඕගේත්, බොහෝවිට Iවන ආහොටෙප් රැජිනගේත් දියණිය යැයි සැලකේ. ඇය Iවන අහ්මෝස්ගේ සහෝදරිය විය
ඇය විසින් රජුගේ දියණිය සහ රජුගේ සොයුරිය යන පදවි නාම උසුලා තිබේ
මමිය 
ඇගේ මමිය සොයාගැනුණේ 1881දී DB320 සොහොන්ගැබෙනි
වර්තමානයේ එය කයිරෝවේ ඊජිප්තු කෞතුකාගාරයේ තබා තිබේ
1909 ජූනි මස ග්‍රැෆ්ටන් එලියට් ස්මිත් විසින් එය අධ්‍යයනය කරන ලදී
හෙනුමෙටිපෙට් මියයන විට මහලු වියේ පසුවූවා ය
ඇගේ හිසකෙස් අළු පැහැති වී ඇති අතර, දත් ද දිරා ගොස් තිබේ
ඇගේ මමියට හානි සිදු වී තිබේ
එය බොහෝවිට නිධන් සොරුන් අතින් සිදුවූවකැයි සැලකේ. Iවන ෂොෂෙන්ක් පාරාවෝවරයාගේ 11වන වර්ෂයෙන් පසු ඇගේ මමිය DB320 වෙත රැගෙන විත් ඇති බව පෙනේ
අහ්මෝස්-ඉන්හැපි හෙවත් අහ්මෝස්-ඉන්හාපි (මැස්පරෝ විසින් අන්හාපෝව් ලෙස දක්වයි) යුනවේන හැඳින්වෙන්නේ ඊජිප්තුවේ පසුකාලීන 17වන රාජවංශයේ සහ මුල්කාලීන 18වන රාජවංශයේ විසූ කුමරියක මෙන්ම රැජිනකි
දිවිය
ඇය පාරාවෝ සෙනඛ්ටෙන්රේගේ දියණියක යැයි සැලකේ. එසේම ඇය සෙකෙනෙන්රේ ටාඕ පාරාවෝවරයාගේත්, සහ ආහොටෙප් සහ සිට්ඩ්ජෙහුටි රැජිනියන්ගේ සොයුරිය ද වූවා ය
ඇය සෙකෙනෙන්රේ ටාඕ සමග විවාහ වන්නට ඇතැයි පැවසේ
නමුත් ඇය Iවන අහ්මෝස්ගේ පසුකාලීන සමයේ (හෝ Iවන අමෙන්හොටෙප්ගේ සමයේ) පවා ජීවත්ව සිටින්නට ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ
ඇයට අහ්මෝස්-හෙනුට්ටමෙහු යනුවෙන් දියණියක විය
අහ්මෝස් ඉන්හාපි පිළිබඳ ඇගේ දියණිය වූ අහ්මෝස්-හෙනුට්ටමෙහුගේ මළවුන්ගේ පුස්තකයේ පිටපතක සහ අමනෙම්හට්ගේ සොහොන්ගැබේ (TT53) සඳහන් වේ
ඇගේ පදවි නාමයන් අතර ''රජුගේ භාර්යාව" සහ "රජුගේ දියණිය" යන නාමයන් පැවතිණි
මරණය සහ භූමදානය

ඉන්හාපි වෙනුවෙන් ඉදිකළ සොහොන්ගැබ තීබ්සයේ පිහිටා තිබිණි
ඇගේ මමිය පසුකලෙක DB320 සොහොන්ගැබෙහි භූමදානය කෙරිණි
1881දී එය සොයාගන්නා ලදුව, වර්තමානයේ කයිරෝවේ ඊජිප්තු කෞතුකාගාරයේ ප්‍රදර්ශනයට තබා ඇත
මෙම මමිය හමුවූයේ ඉන්හාපිගේ ලේලිය වූ අහ්මෝස්-නෙෆටාරි රැජිනගේ කිරිමව වූ රායි ආර්යාවගේ බාහිර මිනීපෙට්ටිය තුළ තිබී ය
1886 ජූනි 26 දින ගැස්ටන් මැස්පරෝ විසින් එය විවෘත කළ අතර, පසුව ග්‍රැෆ්ටන් එලියට් ස්මිත් විසින් එය පරීක්ෂා කරන ලදී
ස්මිත් පවසා ඇත්තේ ඉන්හාපි දැවැන්ත, ශක්තිමත් කාන්තාවක වූ බවත්, ඇය ඇගේ සොයුරාට බෙහෙවින් සමානත්වයක් දැක්වූ බවත් ය
ස්මිත් පවසන්නේ ඇගේ භූමදානය Iවන අහ්මෝස්ගේ අවසන් දිනවල සිදුවූ බවයි. මෙම මමියේ ගෙල වටා මල් මාලාවක් පැවතිණි
දේහයේ දෑත් පසෙකින් පිහිටුවා තිබූ අතර, මමියේ සම තද දුඹුරු පැහැති විය
සමේ පිටත ස්තරය තවමත් පවතින අතර, එහි ලවණ භාවිතය පිළිබඳ කිසිදු සාධකයක් හමු නොවිණි
ඉන් හැඟවෙන්නේ මෙම මමිය හෙරඩෝටස්, ඩියඩෝරස් ආදීන් පැවසූ පරිදි නේට්‍රන් ද්‍රාවණයක ගිල්වා තබා නොමැති බවයි. සිරුරේ වම් පෙදෙසේ සිදුකළ කැපුමකින්, අවයව ඉවත් කොට ඇති අතර ඇතුළු කුහරය නේට්‍රන්වලින් පිරියම් කරන්නට ඇත
දේහයට ඇරෝමැටික දැව කුඩු තවරා ඇති අතර, රෙසිනයකින් පෙඟවූ ලිනන් රෙදිවලින් එය ඔතා ඇත
16වන සියවසේ කාන්තාවන්
ඊජිප්තුවේ දහඅටවන රාජවංශයේ අගබිසෝවරුන්
ඊජිප්තුවේ දාහත්වන රාජවංශයේ අගබිසෝවරුන්
පුරාතන ඊජිප්තු මමී
ටොලමි XV ෆිලොපේටර් ෆිලොමීටර් සීසර් (ග්‍රීක
Πτολεμαῖος ΙΕʹ Φιλοπάτωρ Φιλομήτωρ Καῖσαρ, Ptolemaios IEʹ Philopatōr Philomētōr Kaisar
Ptolemaeus XV Philopator Philomētor Caesar
ජූනි 23, ක්‍රි
47 – අගෝස්තු 23, ක්‍රි
30) හෙවත් සිසේරියන් (සිංහල
පුංචි සීසර්
Caesariō) නැතහොත් ටොලමි සීසර් (ග්‍රීක
Πτολεμαῖος Καῖσαρ, Ptolemaios Kaisar
Ptolemaeus Caesar) යන පටබැඳි නාමයන්ගෙන් හැඳින්වෙන්නේ ඊජිප්තුවේ අවසන් පාරාවෝවරයා ය
ඔහු ඊජිප්තුවේ ටොලමියානු රාජවංශයේ අවසන් සාමාජිකයා ද වේ
ඔහු සිය මෑණියන් වූ ඊජිප්තුවේ VIIවන ක්ලියෝපැට්රා සමග ක්‍රි
44 සැප්තැම්බර් 2 සිට හවුල් පාලනයක් ගෙනගියේ ය
ක්ලියේපැට්රාගේ මරණයත් සමග ක්‍රි
30 අගෝස්තු 12 සිට ක්‍රි
30 අගෝස්තු 23 දී ඔක්ටේවියන් විසින් ඔහුව මරාදැමීමට නියෝග කරන තෙක්ම ඔහු ඊජිප්තුවේ තනි පාලකයා ලෙස කටයුතු කළේ ය
ඔක්ටේවියන් පසුකලෙක ඔගස්ටස් නැමැති රෝම අධිරාජයා බවට පත් විය
නමුත් ඔක්ටේවියන්ගේ නියෝගය සාර්ථකව ඉටු වූයේ ද යන්න නොදනී
VIIවන ක්ලියෝපැට්රාගේ වැඩිමහල්ම පුත්‍රයා වූ සිසේරියන්, ජුලියස් සීසර්ගේ එකම ජීව විද්‍යාත්මක පුත්‍රයා යැයි සැලකේ. ඔහුගේ නාමය ද සීසර්ගේ නාමය අනුව යොදන ලද්දකි
දිවිය
සිසේරියන් උපත ලැබූයේ ක්‍රි
47 ජූනි 23 දින ඊජිප්තුවේදී ය
ඔහුගේ මව වූ ක්ලියෝපැට්රා ඔහු ජුලියස් සීසර්ගේ පුත්‍රයා බව ප්‍රකාශ කළා ය
සිසේරියන්හට සීසර්ගේ පෙනුම සහ හැසිරීම් විලාසය පැවති බව කියැවේ
නමුත් සීසර් ඔහුව නිල වශයෙන් පිළිගෙන නැත
සීසර්ගේ ආධාරකරුවකු වූ ගේයස් ඔපියස් සිසේරිය්නගේ පියා සීසර් විය නොහැකි බව ඒත්තු ගැන්වීමට පත්‍රිකාවක් ලියා තිබේ
එසේවුවද, සීසර් සිය නාමය භාවිත කිරීමට සිසේරියන්ට අවසර දී ඇති බව පෙනේ
මෙම කරුණ වඩාත් අවුල් සහගත තත්ත්වයකට පත්වූයේ සීසර්ගේ හදාගත් පුත්‍රයා වූ ඔක්ටේවියන් ක්ලියෝපැට්රා සමග ආරවුලක පැටලීම නිසායි
සිසේරියන් සිය ළමා කාලයේ අවුරුදු දෙකක් එනම්, ක්‍රි
46 සිට 44 දක්වා රෝමයේ ගත කර තිබේ
මෙම කාලයේ ඔහු සහ ඔහුගේ මව සීසර්ගේ අමුත්තන් ලෙස පිළිගැනිණි
ක්ලියෝපැට්රා කල්පනා කළේ සිය පුත්‍රයා ඔහුගේ පියාගෙන් පසු රෝම සමූහාණ්ඩුවේ මෙන්ම ඊජිප්තුවේ ද ප්‍රධානියා වනු ඇතැයි කියා ය
44 මාර්තු 15 සීසර් ඝාතනය කිරීමෙන් පසු, ක්ලියෝපැට්රා සහ සිසේරියන් නැවත ඊජිප්තුව වෙත පිටත්වූහ
44 සැප්තැම්බර් 2 දින සිට, තුන්වන වියේ පසුවූ සිසේරියන්ව ඔහුගේ මව විසින් සම-අනුරාජයා ලෙස නම්කරන ලදී
නමුත් ඔහු පාරාවෝවරයා වූයේ නාමිකව පමණි
සැබෑ රාජ්‍ය අධිකාරය ක්ලියෝපැය්රා සතුව පැවතිණි
ක්ලියෝපැට්රා තමන්ගේ සහ සිය පුතුගේ සම්බන්ධතාව, ඊජිප්තු දෙවඟනක වූ අයිසිස් සහ ඇගේ දිව්‍යමය පුතු හොරස් හට සමාන කළා ය
ආරවුල් සහිත යුගයේ මාක් ඇන්ටනි (මාකස් ඇන්ටෝනියස්) සහ ඔක්ටේවියන් (අනාගත ඔගස්ටස් අධිරාජයා) යන දෙදෙනා සමූහාණ්ඩුවේ බලය ත්‍රිත්ව ආධිපත්‍යයක් ලෙසින් ලෙපිඩස් සමග හුවමාරු කරගත්හ
36දී ඔක්ටේවියන් විසින් ලෙපිඩස්ව විශ්‍රාම ගන්වන ලදී
අනුතරුව ඔක්ටේවියන් සහ මාක් ඇන්ටනි පිළිවෙලින් බටහිර සහ නැගෙනහිර ප්‍රදේශවල පාලනය දැරූහ
44 සිට ක්‍රි
36දී ඇන්ටියොක්හි සිදුකරන ලද පරිත්‍යාගයන් පිළිබඳ සඳහන් වන තෙක්ම සිසේරියන් පිළිබඳ කිසිදු ඓතිහාසික වාර්තාවක් හමු නොවේ
වසර දෙකකට පසු ඔහුගේ නාමය ඇලෙක්සැන්ඩ්‍රියාවේ පරිත්‍යාගවල සටහනෙහි දැක්වේ
ක්ලියෝපැට්රා සහ ඇන්ටනි යන දෙදෙනාම "පරිත්‍යාග" සිදුකරමින් රෝමය සහ පාතියාව යටතේ පැවති බිම් ක්ලියෝපැට්රාගේ දරුවන්ට ප්‍රදානය කළහ
මෙම දරුවන් අතර 11 වියැති සිසේරියන් (ජුලියස් සීසර්ට දාව උපන්) සහ සිව් වියැති නිවුන් දරුවන් වූ ඇලෙක්සැන්ඩර් හීලියෝස් සහ ක්ලියෝපැට්රා සෙලීන් II විය
ඔවුනට ආරම්භයේ දී ක්‍රි
36දී එම ප්‍රදානය සිදුකෙරිණි
34දී දෙවන වියැති ටොලමි ෆිලඩෙල්ෆස් (පසුව දැක්වූ දරුවන් තිදෙනාගේ පියා මාක් ඇන්ටනිට දාව උපන් දරුවන් ය) හට ද ප්‍රදානය කෙරිණි
36දී ඇන්ටියොක්හි ප්‍රදානයන් සඳහා ඔක්ටේවියන් ජනතා පිළිගැනීම ලබාදුණි
මෙය ක්ලියෝපැට්රාගේ අනන්‍ය රාජකීය සෙලියුකිඩ් පෙළපත යොදා ගනිමින් එම ප්‍රදේශවල බලය පතුරුවා පෙරදිග ප්‍රදේශ පාලනයට ගත් ඇන්ටනියානු උපක්‍රමයක් ලෙස සැලකෙයි
34දී, ඇලෙක්සැන්ඩ්‍රියාවේ පරිත්‍යාගවල දී ඇන්ටනි විසින් සිසේරියන් සහ ක්ලියෝපැට්රාට උපන් තමන්ගේම දරුවන්හට තවත් නැගෙනහිර පෙදෙස්වල වූ බිම් ප්‍රදානය කරන ලදී
සිසේරියන්ව දෙවියකු, දෙවියකුගේ පුත්‍රයකු සහ "රජුන්ගේ රජු" ලෙස නම්කෙරිණි
මෙම සුවිසල් පදවි නාමය "රෝම අනුග්‍රාහක-රජවරුන් අතර පෙර නොපැවති" ධුරයකි
එසේම එය "රෝම ජනයාගේ 'ශ්‍රේෂ්ඨත්වයට' හානිකර බව" පෙනිණි
ඇන්ටනි විසින් සිසේරියන් යනු සීසර්ගේ සැබෑ පුත්‍රයා සහ අනුප්‍රාප්තිකයා ලෙස ප්‍රකාශ කරන ලදී
මෙම ප්‍රකාශය ඔක්ටේවියන්ට දැඩි තර්ජනයක් විය
(ඔක්ටේවියන්ට බලයට හිමිකමක් පැවතියේ ඔහු ජුලියස් සීසර්ගේ ඥාති බෑනා සහ හදාගත් පුත්‍රයකු වීම නිසායි) මෙවැනි ප්‍රකාශ හේතුවෙන් ඇන්ටනි සහ ඔක්ටේවියන් අතර සම්බන්ධතා බෙහෙවින් අඩපණ විය
ඔක්ටේවියන් රෝමානු වැසියන්ගේ කෝපය උපකාර කරගනිමින් ඇන්ටනි සහ ක්ලියෝපැට්රා‍ට එරෙහි යුද්ධයකට මුලපිරී ය
31දී ඇක්ටියම් සටනේ දී ඇන්ටනි සහ ක්ලියෝපැට්රා පරාජය වීමත් සමග, ක්ලියෝපැට්රා විසින් සිසේරියන්ව "සිය මවගේ සහාය නොමැතිව ස්වාධීන පාලනයක් ගෙන යාමට" සූදානම් කරවන්නට ඇති බව පෙනේ
ඇතැම්විට ඇය ඇන්ටනි සමග රාජ්‍යයෙන් බැහැර වීමට සිතන්නට ඇත
ඇන්ටනි ද ලෙපිඩස් මෙන් විශ්‍රාම යෑමට සිතුවා විය හැකියි
සිසේරියන් පිළිබඳ ඓතිහාසික වාර්තාවන් යළි හමුවන්නේ ක්‍රි
30දී ය
මෙවිට ඔක්ටේවියන් විසින් ඊජිප්තුව ආක්‍රමණය කොට ඔහුව අල්ලා ගැනීමට විපරම් කර තිබේ
ඇතැම්විට ක්ලියෝපැට්රා විසින් 17 වියැති සිසේරියන්ව ආරක්ෂාව පිණිස බෙරෙනිස්හි රතු මුහුදේ වරාය වෙත පිටත් කරන්නට ඇත
සැලසුමේ කොටසක් ලෙස ඔහු ඉන්දියාව වෙත පලාගියා වන්නට ද පුළුවන
නැතහොත් ඊට වසර කිහිපයකට පෙර පිටත් කර හැරියා වන්නට ද පුළුවන
මේ පිළිබඳ ඓතිහාසික මූලාශ්‍ර අපැහැදිළි ය
ප්ලූටාර්ක් පවසන්නේ සිසේරියන්ව ඉන්දියාව වෙත යැවුණු බවයි. නමුත් ඊජිප්තු රාජධානිය පිළිබඳ ව්‍යාජ පොරොන්දු දී නැවත ගෙන්වා ගත් බව ද පැවසේ
ජූලියස් සීසර්ට දාව ක්ලියෝපැට්රාට උපන්නේ යැයි කියන පුත්‍රයා වූ සිසේරියන්ව ඔහුගේ මම විසින් විශාල ධනයක් සමග ඉතියෝපියාව ඔස්සේ, ඉන්දියාව වෙත පිටත් කර යවන ලදී
එහි රෝඩන්හි තියොඩෝරස් වැනි තවත් විද්වතකු, ඔහුට නැවත පිටත් වන ලෙස ඇවිටිලි කළේ [ඔක්ටේවියන්] සීසර් ඔහුට නැවත රාජධානිය භාර ගැනීමට ආරාධනා කළ බව පවසමිනි
30 අගෝස්තු 1 දින ඔක්ටේවියන් විසින් ඇලක්සැන්ඩ්‍රියාව අල්ලා ගන්නා ලදී
මෙම දිනය නිල වශයෙන් ඊජිප්තුව රෝම සමූහාණ්ඩුව වෙත ඈඳා ගැනීම සනිටුහන් කරයි
මෙම කාලය අවට මාක් ඇන්ටනි සහ ක්ලියෝපැට්රා මියගොස් ඇත
සම්පදායිකව ක්ලියෝපැට්රාගේ මරණය සියදිවි නසා ගැනීමක් ලෙස සඳහන් වුවද, එය ඝාතනයක් විය හැකි යැයි යෝජනා වී ඇත
ප්ලූටාර්ක් වැන්නවුන්ගේ තොරතුරු සාමාන්‍යයෙන් අභියෝගයට ලක් වී ඇති හෙයින්, එය සත්‍යය යැයි ගනු නොලැබේ
සිසේරියන්ගේ ගුරුවරයා ඇතුළු ඔහුගේ ආරක්ෂකයින්, අනුකම්පාව පතා ව්‍යාජ පොරොන්දුවට රැවටී ඔහුව ඇලෙක්සැන්ඩ්‍රියාව වෙත ගෙනගියා හෝ ඔහුට ද්‍රෝහී වූවා විය හැක
මේ පිළිබඳ වාර්තා අපැහැදිළි ය
ඔක්ටේවියන් විසින් පාරාවෝ සිසේරියන්ව ඇලෙක්සැන්ඩ්‍රියාවේ දී මරණයට පත් කිරීමට පෙළෙඹෙන්නට ඇත්තේ ඒරියස් ඩිඩයිමස්ගේ උපදෙස් අනුව විය හැක
ඩිඩයිමස් පවසා ඇත්තේ "සීසර්වරුන් රාශියක් සිටීම යහපත් නැත" යනුවෙනි
(මෙය හොමර්ගේ කෘතියක දැක්වෙන් ශ්ලේෂාර්ථ යෙදුමකි) ජනප්‍රිය මතය ඔහුව මරාදැමුණු බවයි. නමුත් ඔහුගේ මරණය හා සම්බන්ධ නිශ්චිත තොරතුරු (හෝ ඔහු වෙනත් අනන්‍යතාවයකින් වියපත් වන තෙක්ම ජීවත් වූයේ ද යන්න) වාර්තා වී නැත
අනතුරුව ඔක්ටේවියන් ඊජිප්තුවේ අසහාය පාලකයා බවට පත් විය
ඊජිප්තුවේ සම්ප්‍රදායික කාලානුක්‍රමය අනුව නව පාලකයාගේ පළමු වර්ෂය ක්‍රි
30න් ඇරඹි බව සැලකේ.

නිරූපණයන්

සිසේරියන්ගේ රූ හමුව ඇත්තේ ස්වල්පයකි
1997දී ඇලෙක්සැන්ඩ්‍රියාවේ වරායෙන් හමුවූ ප්‍රතිමා කොටසේ ඔහුව නිරූපණය වේ යැයි විශ්වාස කෙරේ
ඩෙන්ඩෙරාහි හාතොර් දේවස්ථානයේ ඔහු වැඩිහිටි පාරාවෝවරයකු වශයෙන් ඔහුගේ මව සමග සිටිනු දෙවරක් කැටයම් කොට තිබේ
ඔහුගේ ළදරු වියේ රූප ක්ලියෝපැට්රාගේ ලෝකඩ කාසිවල නිරූපිත ය
ඊජිප්තු නම්
ඔහුගේ ග්‍රීක නාමය සහ පටබැඳි නාමයට අමතරව, සිසේරියන්ට ඊජිප්තු බසින් සම්පූර්ණ රාජ පදවි නාම සමූහයක් තිබී ඇත
ඉවාපැනෙට්ජෙර් එන්ටයිනෙහෙම්
සෙටෙපෙන්ප්ටාහ්
අයිර්මාටෙන්රේ
සෙඛෙමාන්ඛාමූන්

මෙම නම් මෙලෙස පරිවර්තනය කෙරේ
"ආරක්ෂා කරන දෙවියන්ගේ උරුමකරු"
"ප්ටාහ් විසින් තෝරාගත් තැනැත්තා"
"රාගේ පාලනය දරා සිටින්නා" හෝ "ධාර්මික බවේ හිරු"
"අමූන්ගේ ජීවමාන ප්‍රතිබිම්බය"

පෙළපත
සිසේරියන්ගේ පූර්වජයින්

සිසේරියන් ප්‍රබන්ධ චරිතයක් ලෙස
 Cleopatra's Heir නැමැති ඓතිහාසික නවකථාවේ ප්‍රධාන චරිතයකි, සිසේරියන්
මෙය ගිලියන් බ්‍රැඩ්ෂෝව් (2002, ISBN 0765302284) විසින් ලියන ලද්දකි
Asterix and Son නැමැති කාටූන් ඇල්බමයේ ක්ලියෝපැට්රා ළදරු සිසේරියන්ව රැක බලාගැනීම පිණිස අදෘශ්‍යමාන ගෝල් වැසියකු වන ඇස්ටෙරික්ස්හට භාර දෙයි
ඒ බෲටස්ගේ ඝාතන තැතින් ආරක්ෂා කරගැනීමටයි
සිසේරියන්ගේ චරිතය රූපවාහිනී කතාමාලාවක් වන Romeහි කතාංග කිහිපයකම දක්නට ලැබේ
පළමුව "සිසේරියන්" නැමැති කථාංගයෙහි අලුත උපන් දරුවකු ලෙස දැක්වේ
ඔහු විසින් එහි අවසන් කථාංගය වන "De Patre Vostro (About Your Father)"හි ප්‍රධාන චරිතය නිරූපණය කරයි
මෙහි ටයිටස් පුල්ලෝ විසින් බේරාගනු ලබන අතර, ඔහුව නොහඳුනන අනාගතයක් කරා රැගෙන යයි
මෙම කතාමාලාවෙන් ඍජුව පැවසෙන්නේ සීසර් මුණගැසීමට පෙර ක්ලියෝපැට්රා සමග සම්බන්ධතා පැවැත්වූ පුලෝ එම දරුවාගේ පියා බවයි. අවසන් කථාංගයේ තේමාවේ, පුලෝ විසින් සිසේරියන්ට පවසන අවසන් වදන්වලින් මේ බව හැඟවෙයි
සිසේරියන් චරිතය ප්‍රධාන චරිතයක් ලෙසින් මයිකල් ලිවිංස්ටන්ගේ 2015 ඓතිහාසික ෆැන්ටසි නවකථාවක් වූ The Shards of Heaven තුළ දක්වා ඇත
කොලීන් මැකූලෝගේ Masters of Rome කතාමාලාවේ අවසන් ග්‍රන්ථය වන Anthony and Cleopatra තුළ ද සිසේරියන් නිරූපිත ය
මේවාත් බලන්න
ජුලියා කුලය

සටහන්

මූලාශ්‍ර

බාහිර සබැඳි
 ටොලමි XV සිසේරියන්  මාහ්ලන් එච්. ස්මිත්‍ගේ ඓතිහාසික ප්‍රභව ග්‍රන්ථයේ යෙදුම

ක්‍රි
47 උපත්
ක්‍රි
30 මරණ
ජුලියස් සීසර්
ක්ලියෝපැට්රා
ටොලමියානු රාජවංශයේ පාරාවෝවරුන්
මරාදැමුණු රාජකීයයන්
හෙලනිස්තික ඊජිප්තුවරුන්
රෝමානු ජනරජය විසින් මරාදැමුණු ජනයා
ක්‍රි
පුරාතන ඊජිප්තුවේ වංශවත් කාන්තාවක වූ ස්ට්රේ ඉන් (හෙවත් ස්ට්රා ඉන්, හෝ ඉන් ලෙස හැඳන්වෙන සිට්-රේ හෝ ඉනෙට්) ගේ දේහය රජුන්ගේ නිම්නයේ KV60 සොහොන්ගැබෙහි භුමදානය කරන ලදී
ඇය හට්ෂෙප්සුට් රැජිනගේ කිරි මවක යැයි සැලකේ. ගේ ජීව ප්‍රමාණයේ ප්‍රතිමාවක ඇගේ කාර්යය සඳහන් කර ඇත
ඇය රාජකීය පවුලේ සාමාජිකාවක නොවූවද, ඇය රාජකීය සුසාන භූමියෙහි භූමදානය ලැබීමේ ගෞරවය හිමි කරගත්තා ය
ඇගේ මිනීපෙට්ටියෙහි sdt nfrw nsw in m3‘t ḥrw යනුවේන කැටයම් කොට ඇත
එහි අරුත රාජකීය කිරි මව යන්නයි
16වන සියවසේ කාන්තාවන්
ඊජිප්තුවේදහඅටවන රාජවංශය
පුරාතන ඊජිප්තුවරුන්
RF resonant cavity thruster, එම් ඩ්‍රයිව් () යනු නිවුටන් ගේ තුන්වන නියමය පිළිපදින්නේ නැතැයි සලකන අභ්‍යවකාශ එන්ජින් විශේෂයකි
මූලාශ්‍ර

උපකල්පිත තාක්ෂණය
ප්‍රචාලනය
තෝරියම් () යනු රසායනික මූලද්‍රව්‍යයකි
එහි පරමාණුක ක්‍රමාංකය 90 වන අතර සංඛේතය Th වේ
ස්වභාවිකව විශාල වශයෙන් හමුවන විකිරණශීලී මූලද්‍රව්‍යයකි
ආශ්‍රිත
 න්‍යෂ්ටික ශක්තිය

තෝරියම්
ද්‍රව ෆ්ලුවොරයිඩ් තෝරියම් ප්‍රතික්‍රියාකාරක (, කෙටි යෙදුම LFTR
බොහෝවිට උසුරවනුයේ
ලිෆ්ටර්) යනු තෝරියම් ඉන්ධනයක් ලෙස භාවිතා වන න්‍යෂ්ටික ප්‍රතික්‍රියාකාරක වර්ගයකි
තෝරියම්
සමනබැද්ද පුරාණ ගල්ලෙන් විහාරය ශ්‍රී ලංකාවේ අම්පාර දිස්ත්‍රික්කයේ උහන ප්‍රදේශයේ පිහිටි පුරාණ ගල්ලෙන් විහාරයක් වේ
එය අම්පාර-මහියංගනය මාර්ගයේ, අම්පාර සිට කිලෝ මීටර 6ක් පමණ දුරින් පිහිටා ඇත
විහාරය සද්ධාතිස්ස රජු (ක්‍රි
137-119) විසින් නිමවන ලද්දක් සේ විශ්වාස කෙරේ
ගැලරිය

මූලාශ්‍ර

අම්පාර දිස්ත්‍රික්කයේ බෞද්ධ සිද්ධස්ථාන‎
අම්පාර දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක
පරමාණුක හෝ රසායනික ප්‍රතික්‍රියාවක් හරහා තාපය පිටකරනු ලබන හෝ යම් ක්‍රියාවක් කිරීම සඳහා අවශ්‍ය ශක්තිය ලබාගතහැකි ඕනෑම දෙයක් ඉන්ධනයක් ලෙස සැලකිය හැක
ආශ්‍රිත ලිපි 

 ජීව ඉන්ධන
 Alcohol fuel
 Alternative fuels
 Ammonia
 Bitumen-based fuel
 Cryogenic fuel
 Fossil fuel phase-out
 Fuel card
 Fuel cell
 Fuel container
 Fuel management systems
 Fuel oil
 Fuel poverty
 Filling station
 Hydrogen economy
 Hypergolic fuel
 List of energy topics
 Low-carbon economy
 Marine fuel management
 Propellant
 Recycled fuel
 World energy resources and consumption

පාද සටහන්

භාහිර සබැඳි
Council Directive 80/1268/EEC Fuel consumption of motor vehicles
එක ෛසලිකා දේහ දරන ජීවීන් කාණ්ඩයකි
මීට අමතරව මොවුන් ප්‍රොටොල්මල්ගිල්න් මැලේරියාව , ලීෂ්මානියාව , ඇමීබා අතීසාරය බෝවේ
What is White Sapphire and value of white sapphire rings
අවර්ණ මැණික් 
අවර්ණ මැණික් එසේත් නොමැතිනම් කොරෝන්ඩම් කුලයට අයත් වන White sapphire සාපේක්ෂව මිල අඩුය
ශ්‍රී ලංකාවේ රත්න පුර ප්‍රදශයේ මෙම white sapphire බහුලව හමු වේ
මෙම White sapphire කපා ඔප දැමු විට ඉතමත් අලංකාරය
මේ white sapphire diamond alternative ලෙස භාවිතා වීම සිදු කරනු ලැබේ
මේ නිසා white sapphire සදහා ප්‍රභල ඉල්ලුමක් ලෝක වෙළද පොළ තුල දක්නට ලැබේ
මේ ආකාරයෙන් කපා ඔප දමන ලද white sapphire engagement rings  වල center stone එක ලෙස බදිනු ලබයි
බහුලව යොදා ගැනෙන white sapphire වන්නේ round cut ,oval cut ,cushion cut ,princess cut යන cut වර්ගවේ
සාමාන්‍ය diamond ඔබ්බන ලද 2 carat engagement ring එකක මිල $20000 පමණ වන විට එම තත්වයේම white sapphire engagement ring එකක් $1800-$3000 ක් වැනි මිලකට ලබාගත හැකිය
එසේම මෙම white sapphire ඝනත්වයෙන් දෙවැනි වන්නේ diamonds වලට පමණි
මේ නිසාවෙන් white sapphire rings දිනපතා භාවිතයටද සුදුසුය
මෙම white sapphire පිරිසිදු කරගැනීමට පිරිසිදු ජලයනේ තෙත් කරගත් පුළුන් කැබැල්ලක් හෝ soft cloth එකක් භාවිතා කරන්න
එමෙන්ම ගබඩා කර තැබීමේදී diamonds සමග  එකට තැබීමෙන් වලකින්න
එවිට white sapphire diamonds සමග ගැටීමෙන් සිරීමට ලක් විය හැකිය
පරිශීලන අත්දැකීම යනු, යම් නිෂ්පාදනයක්, පද්ධතිය හෝ සේවා භාවිතා කරන ආකාරය පිළිබඳව පුද්ගලයෙකුගේ හැඟීම් හා ආකල්පයි
මීට අමතරව, භාවිතා කිරීමේ හා කාර්යක්ෂමතාව පහසුව ඇතුළත් වේ
පරිශීලක අත්දැකීම්, 19 වැනි හා 20 වැනි සියවස් දක්වා විහිදෙන බවට භාවිත කල තාක්ෂණයෙන් හඳුනාගතහැක
ඔරෙගන් () යනු ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදයේ ප්‍රාන්තයකි
මූලාශ්‍ර

ආශ්‍රිත
 ඔරෙගන් සළාව
ගෝල්ඩ් හිල් () යනු ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදයේ ඔරෙගන් (Oregon) ප්‍රාන්තයේ පිහිටි නගරයකි
ජැක්සන් පළාත () යනු ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදයේ පිහිටි පළාතකි
ආශ්‍රිත
 ඔරෙගන් සළාව
බෙවෙර්ලි හිල්ස් යනු ඇමෙරිකාවේ කැලිෆෝනියා ප්‍රාන්තයේ පිහිටි නගරයකි
දකුණු කෙන්සින්ග්ටොන් (), එංගලන්තයේ, බටහිර ලන්ඩන් හි පිහිටි දිස්ත්‍රික්කයකි
විමුක්ති ජයසුන්දර () යනු ශ්‍රී ලාංකික චිත්‍රපට අධ්‍යක්ෂකවරයෙකු සහ තිරරචකයෙකු වේ
චිත්‍රපට
සුළඟ එනු පිණිස (2005)
අහසින් වැටෙයි (2009)
චත්‍රක් (2011)

මූලාශ්‍ර
hello

හැදින්වීම 
අශේන් කලුගමගේ (අසන්ත මධුසංක කලුගමගේ) (ඉංග්‍රීසි Ashen Kalugama උපත
1998 මැයි මස 27 වැනිදා) නොහොත් අශේන් කලුගම  ගණේමුල්ල ශක්ති  එල්ලේ කණ්ඩායමේ හිටපු ක්‍රීඩකයෙකි
ඔහු විශේෂඥ දකුණත් පිතිකරුවෙක් මෙන්ම තුන් ඉරියව් ක්‍රීඩකයෙකි දක්ෂ ධාවකයෙකි වර්ථමානයේ දිවයිනේ දක්ෂ එල්ලේ කණ්ඩායමක් වන වැලිසර මහබාගේ ශාන්ත ජුඩ් කණ්ඩායම නියෝජනය කරනු ලබයි
  දෙමව්පියන් සහ සහොදර සහෝදරියන්

පවුලේ තොරතුරැ 
 ගණේමුල්ල කොස්සින්න ශක්ති එල්ලේ කණ්ඩායමේ හිටපු ක්‍රීඩකයෙකු වූ සුමිත් හේමන්ත කලුගමගේ  අශේන්ගේ පියා විය මව මධුෂි තරංගනී පෙරේරාය එක් සහෝදරියක්ද සහෝදරයෙකු අශේන්ගේ පවුලේ විය සහෝදරියගේ නම මධුෂි ගිතාංජලී කලුගමගේ වර්ථමානයේ ජපානයේ උසස් අධ්‍යාපනය හදාරමින් සිටි බාල සහෝදරයා සත්මින මධුෂාන් කලුගමගේය එල්ලේ ක්‍රීඩාවට මෙන්ම මළළ ක්‍රීඩාවටද දක්ෂයෙකු වු අතර පාසැලේ මළළ ක්‍රීඩා තරගයන්හි දක්ෂතා පෙන්වමින් පාසැලට ගෙෘරවයක් ගෙන දීමටද කටයුතු කරන ලදී
ඉගෙන ගන්නා ලද පාසැල්  
ගණේමුල්ල වැලිපිල්ලෑව  විද්‍යාලයෙන් මුලික අධ්‍යාපනය හැදෑරිමෙන් අනතුරැව උසස් අධ්‍යාපනය ලැබීම සදහා ගලහිටියාව හේමමාලි මහා විද්යාලය සහ ගලහිටියාව මධ්‍ය මහා විද්‍යාලයට ඇතුලත් වන ලදී
මළල ක්‍රඩා කුසලතාවයන්

මළල ක්‍රීඩා කුසලතාවයන් ආරම්භය 
 2006 වර්ෂයේ  වැලිපිල්ලෑව  ප්‍රාථමික විද්‍යාලයේ නිවාසාන්තර මළළ ක්‍රීඩා උත්සවයේ මීටර් 75 දිවිම තරගයේ ප්‍රථම ස්ථානය ලබා ලනිමින් තම ක්‍රීඩා දිවියේ ප්‍රථම ජයග්‍රහණය වාර්ථා කිරිමට මොහු සමත් විය ඉන් අනතුරැව එම මළල ක්‍රීඩා උත්සවයේ හිටි පිම්ම පැනීමෙන්ද ප්‍රථම ස්ථානය ලබා ගන්නා ලදී
 2006 වර්ෂයේ  වැලිපිල්ලෑව  ප්‍රාථමික විද්‍යාලයේ නිවාසාන්තර මළළ ක්‍රීඩා උත්සවයේ බාලක කඩුලු පැන දිවිමෙන් ප්‍රථම ස්ථානයද හිටිපිම්ම තරගයෙන් ප්‍රථම ස්ථානයද ලබා ගන්නා ලදී
 2007 වර්ෂයේ එම විද්‍යාලයේ සිගිති ක්‍රීඩා උළෙලේ මිටර් 100  4 තරගයේ දෙවන ස්ථානය කණ්ඩායමක් වශයෙන් ප්‍රථම වරට ලබාගන්නා තද මොහු එම නිවාසාන්තර තරගයේ මිටර් සියය තුන්වන ස්ථානය දිනා ගන්නා ලදී
2009 වර්ෂය වන විට ගලහිටියාව හේමමාලි විද්‍යාලයට ඇතුලත් වෙමින් පැවති ප්‍රථම නිවාසාන්තර මළල ක්‍රීඩා උත්සවයේ වයස 13 න් පහල  මීටර් 100 දිවිම තරගයෙන් ප්‍රථම ස්ථානය වාර්ථා කිරිමට සමත් විය
2009 වර්ෂය වන විට ගලහිටියාව හේමමාලි විද්‍යාලයට ඇතුලත් වෙමින් පැවති ප්‍රථම නිවාසාන්තර මළල ක්‍රීඩා උත්සවයේ වයස 13 න් පහල  මීටර් 200 දිවිම තරගයෙන් ප්‍රථම ස්ථානය වාර්ථා කිරිමට සමත් විය
2009 වර්ෂය වන විට ගලහිටියාව හේමමාලි විද්‍යාලයේ නිවාසාන්තර මළල  ක්‍රීඩා උත්සවයේ වයස 13 න් පහල ශූරතම  ක්‍රීඩකයා බවට පත්විය
2010 වර්ෂයේ ගම් ගලහිටියාව හේමමාලී මහා විද්‍යාලයේ නිවාසාන්තර මළල ක්‍රීඩා උත්සවයේ වයස 15 න් පහල මීටර් 400 තරගයෙන් දෙවන ස්ථානය දිනා ගන්නා ලදී
2011 වර්ෂයේ ගම් ගලහිටියාව හේමමාලී මහා විද්‍යාලයේ නිවාසාන්තර මළල ක්‍රීඩා උත්සවයේ වයස 15 න් පහල මීටර් 200 තරගයෙන් ප්‍රථමයා වීමද මීටර් 100 දිවිම දෙවන ස්ථානය ලබා ගැනීමද මීටර් 400 4 කණ්ඩායම ප්‍රථම ස්ථානය දිනගනිමින් එම වර්ෂයේ වයස 15 න් පහල ශූරතම ක්‍රීඩකයා බවට පත්විය
2012 වර්ෂයේ ගම් ගලහිටියාව හේමමාලී මහා විද්‍යාලයේ නිවාසාන්තර මළල ක්‍රීඩා උත්සවයේ වයස 17 න් පහල තුන් පිම්ම පැනීම තරගයෙන් ප්‍රථම ස්ථානය මීටර් 400 තරගයෙන් දෙවන ස්ථානය ලබා ගන්නා ලදී
2013 වර්ෂයේ ගම් ගලහිටියාව හේමමාලී මහා විද්‍යාලයේ නිවාසාන්තර මළල ක්‍රීඩා උත්සවයේ වයස 17 න් පහල තුන් පිම්ම පැනීම තරගයෙන් ප්‍රථම ස්ථානය මීටර් 400 තරගයෙන් ප්‍රථම ස්ථානයද මිටර් 400 4 තරගයෙන් ප්‍රථම ස්ථානයද  ලබා ගන්නා ලදී
2013 වර්ෂයේ ගම් ගලහිටියාව හේමමාලී මහා විද්‍යාලය නියෝජනය කරමින්යේ ගම්පහ කොට්ඨාශ තරගයෙදී වයස 17 න් පහල තුන් පිම්ම පැනීම තරගයෙන් ප්‍රථම ස්ථානයද දුර පැනීම දෙවන ස්ථානය  ලබා ගන්නා ලදි
මෙසේ මළළ ක්‍රීඩාවෙන් පාසැලේ මෙන්ම ප්‍රදේශයේ මළල ක්‍රීඩාවෙන් දක්ෂ්කම් පෙන්වමින් එල්ලේ ක්‍රීඩාවටද තම පියා මෙන් හුරැ පුරැදු වුයේ පියාගේ ආභාෂය මත බව පිළීගත හැක
 ඒ අනුව පාසැලේ එල්ලේ කණ්ඩායම නියෝජනය කරමින් සමස්ත ලංකා තරමාලාවට සහභාගී වීමෙන් පසු ගණ්මුල්ල ශක්ති ක්‍රීඩා සමාජයෙන් එල්ලේ ක්‍රීඩාවට මුල්ම අඩිතාලම දමන ලදී

තවත් විස්තර මෙතනින් බලන්න
එලලය] නිල වෙබ් අඩවිය
එල්ලේ ක්‍රීඩා වීඩියෝපට
වෙනත්

බාහිර සබැඳි 
 අශෞන් කලුගමගේ
 එල්ලේ ක්‍රීඩාව පිළීබදව වීඩියෝපට
 l එල්ලේ ක්‍රීඩාව වෙනුවෙන් ලියවුන ප්‍රථම වෙබ් පිටුව
 l එල්ලේ ක්‍රීඩා ඉතිහාසය වෙනුවෙන් ලියවුන වෙබ් පිටුව

එල්ලේ
ක්‍රීඩා
එල්ලේ ක්‍රීඩක ක්‍රීඩිකාවෝ
රෙමෝ ද'සූසා
කිරීටක ශ්‍යානිය () යනු  හෘදයේ රෝග තත්ත්වයකි
මූලාශ්‍ර

ආශ්‍රිත
 හෘදයාබාධය

හෘද රෝග
හෘද රෝග
අත්ට්‍රැක්ටරය, රෝද දෙකේ ට්‍රැක්ටරය එසේත් නැත්නම් ලෑන්ඩ්මාස්ටරය () යනු කෘෂිකාර්මික කටයුතු වලදී භාවිතා වන උපකරණයකි
ආශ්‍රිත
 රේ විජේවර්ධන

ට්‍රැක්ටර්
කෘෂි යන්ත්‍රෝපකරණ
ආර්සිනෝයි III ෆිලොපේටර් (පුරාතන ග්‍රීක
Ἀρσινόη ἡ Φιλοπάτωρ
අර්ථය "පියාට ආදරය කරන ආර්සිනෝයි", ක්‍රි
246/245 – 204) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ඊජිප්තුවේ විසූ රැජිනකි (ක්‍රි
220 – 204)
ඇය IIIවන ටොලමි සහ IIවන බෙරෙනිස්ගේ දියණිය වූවා ය
220 ඔක්තෝබර් මස අග සිට නොවැම්බර් මුල දක්වා කාලය තුළ ඇයව ඇගේ සොයුරා වූ IVවන ටොලමි හට විවාහ කර දී තිබේ
ඇය රාජ්‍ය පාලනය සඳහා ක්‍රියාකාරීව දායක වූ අතර, අවම වශයෙන් බලවත් අමාත්‍ය සොසිබියස් පවා ඇයට ඉඩ දී තිබේ
217 රැෆියා සටනේ දී මහා ඇන්ටියෝකස් සමග යුධ වැදීමට ඇය විසින් පාබල සහ අශ්වා‍රෝහක හමුදා මෙහෙයවා තිබේ
ඇය Vවන ටොලමිගේ මව වූවා ය
204 ග්‍රීෂ්ම ඍතුවේ දී මාලිග ක්‍රමන්ත්‍රණයකින් ඇයව ඝාතනය කෙරුණේ ඇගේ සැමියාගේ මරණින් මඳ කලකට පසුවයි. ඉරටොස්තීනිස් විසින් රචනා කරන ලද ආර්සිනෝයි නැමැති අත්පිටපත මෙම රැජින පිළිබඳ මතක සටහනක් ලෙස සැලකේ. පුරාතන විද්වතුන් රැසක් මේ පිළිබඳ සඳහන් කොට තිබුණ ද, වර්තමානයේ එය දක්නට නැත
පෙළපත

මූලාශ්‍ර

ක්‍රි
204 මරණ
ක්‍රි
240 දශකයේ උපත්
ක්‍රි
3වන සියවසේ කාන්තා රාජ්‍ය පාලකයින්
ක්‍රි
3වන සියවසේ ග්‍රීක ජනයා
ක්‍රි
3වන සියවසේ මැසිඩෝනියානුවන්
රණකාමී පුරාතන ඊජිප්තු කාන්තාවන්
ටොලමියානු රාජවංශයේ වල්ලභ රැජිනියන්
රණකාමී හෙලනිස්තික කාන්තාවන්
ඊජිප්තුවේ ක්‍රි
3වන සියවස
රොසෙටා පාෂාණය යනුවෙන් හඳුන්වන‍්නේ 1799දී සොයාගනු ලැබූ පාෂාණමය ශිලා ස්තම්භයකි
මෙහි ක්‍රි
196දී ඊජිප්තුවේ මෙම්ෆිස් නුවර සිට Vවන ටොලමි රජු විසින් නිකුත් කළ නියෝගයක් අන්තර්ගත වේ
මෙම නියෝගය අක්ෂර වර්ග තුනකින් ප්‍රකාශයට පත්කොට තිබේ
එහි ඉහළ පාඨය පුරාතන ඊජිප්තු රූපාක්ෂරවලින් ද, මධ්‍ය පෙදෙස පොදු ජන වහරින් ද, සහ පහළම පාඨයන් පුරාතන ග්‍රීක බසින් ද ලියා තිබේ
මූලිකවම මෙම පාෂාණය මගින් එකම පාඨය ඉහත අක්ෂර මාලා තුනෙන්ම ලියා ඇති බැවින් (ඒවා අතර සුළු වෙනස්කම් ඇත) මෙය ඊජිප්තු රූපාක්ෂර වටහා ගැනීමට යතුර වශයෙන් නූතනයේ භාවිත වූයේ යැයි සැලකේ.

මෙම පාෂාණය කළු ග්‍රැනෝඩයෝරයිට් පාෂාණයෙන් නෙළා ඇති අතර, මුලින් මෙය දේවස්ථානයක් ඇතුළත ප්‍රදර්ශනය කෙරෙන්නට ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ
බොහෝවිට මෙම දේවස්ථානය සායිස් අසල පිහිටා තිබෙන්නට ඇත
මුල්කාලීන ක්‍රිස්තියානි හෝ මධ්‍යකාලීන යුගයේ එය වෙනත් ස්ථානයකට රැගෙන ගොස් ඇති බව පෙනේ
පසුකාලීනව නයිල් ඩෙල්ටාවේ රෂිඩ් (රොසෙටා) නගරය අසල ජුලියන් බලකොටුව ඉදිකිරීමේ දී එය ගොඩනැගිලි අමුද්‍රව්‍යයක් ලෙස භාවිතා කර ඇත
මෙය නැවත සොයාගන්නා ලද්දේ 1799 ජූලි මස නැපෝලියනික ඊජිප්තු ආක්‍රමණයේ දී පියරේ-ෆ්‍රංෂුවා බෝචාර්ඩ් නැමැති සෙබලකු විසිනි
මෙය නූතන කාලයේ දී සොයාගත් පළමු පුරාතන ඊජිප්තු ද්වීභාෂා ලේඛනය ලෙස සැලකේ. මින් පෙර පරිවර්තනය කළ නොහැකිව තිබූ රූපාක්ෂර භාෂාව පරිවර්තනයට මෙය දායක කරගත හැකි වීම හේතුවෙන්, රොසෙටා පාෂාණය පුළුල් ජනතා ආකර්ෂණයට ලක් විය
මෙහි ශිලාරේඛන පිටපත් සහ බදාම වාත්තු යුරෝපීය විශ්වවිද්‍යාල සහ විද්වතුන් අතර සංසරණය විය
මේ අතර, 1801දී බ්‍රිතාන්‍ය හමුදා විසින් ඊජිප්තුවේ දී ප්‍රංශවරුන්ව පරාජය කිරීමත් සමග, ඇලෙක්සැන්ඩ්‍රියාව යටත් වීමෙන් පසු මෙහි නියම පාෂාණය බ්‍රිතාන්‍යයක් යටතට පත් විය
අනතුරුව එය ලන්ඩන් වෙත රැගෙන යන ලදී
1802 සිට අඛණ්ඩව මෙය බ්‍රිතාන්‍ය කෞතුකාගාරයේ මහජන ප්‍රදර්ශනයට තබා ඇත
බ්‍රිතාන්‍ය කෞතුකාගාරයේ වඩාත්ම නැරඹූ කෞතුක වස්තුව ලෙස ද රොසෙටා පාෂාණය සැලකෙයි
1803දී ග්‍රීක පෙළෙහි පළමු සම්පූර්ණ පරිවර්තනය නිකුත් වීමත් සමග රාජ ආඥාව පිළිබඳ හැදෑරීම් ඇරඹිණි
කෙසේනමුත් තවත් වසර 20කට පසු 1822දී ජීන්-ෆ්‍රංෂුවා චැම්පොලියන් විසින් පැරීසියේ දී ඊජිප්තු පාඨයේ අක්ෂර පරිවර්තනය ප්‍රකාශයට පත්කරන ලදී
නමුත් විද්වතුන් හට පුරාතන ඊජිප්තු ශිලා ලේඛන සහ සාහිත්‍ය ග්‍රන්ථ කියවීමට හැකියාව ලබාගන්නට තවත් වසර ගණනාවක් ගත විය
මෙහි අර්ථ නිරූපණයේ ලත් ප්‍රගමනයන් නම් එකම පාඨය ප්‍රභේද ත්‍රිත්වයක්‍ ලෙස දක්වා ඇති බව වටහා ගැනීම (1799)
විදේශ නාමයන් උච්චරාණයට පොදු ජන වහරේ දී ශබ්ද විද්‍යාත්මක සංකේත භාවිතා වී ඇති බව (1802)
රූපාක්ෂර ‍පෙළ එහි වූ පොදු ජන වහරට යම් සමානත්වයක් දක්වන බව (තෝමස් යන්ග්, 1814) සහ විදේශ නම්වලට අමතරව ස්වදේශික ඊජිප්තු වචන උච්චාරණයට ද ශබ්ද විද්‍යාත්මක සංකේත භාවිතා කර ඇති බව (චැම්පොලියන්, 1822–1824) වටහා ගැනීමයි
සොයාගත් දින සිටම මෙම පාෂාණය ජාතිකවාදීන්‍ගේ විරෝධතාවන්ට තේමාවක් විය
නැපෝලියනික යුද්ධ සමයේ මෙය ප්‍රංශවරුන්ගෙන් බ්‍රිතාන්‍යයට හිමි වීම සහ යන්ග් හා චැම්පොලියන් විසින් මෙය අර්ථ නිරූපණයට දැක්වූ දායකත්වය පිළිබඳ නොයෙකුත් මතභේද පවතී
2003 සිට, මෙම පාෂාණය යළි ඊජිප්තුව වෙත ගෙන්වා ගැනීමට ඉල්ලීම් ද සිදු වී ඇත
පසුකලෙක මෙම ආඥාවේම පිටපත් දෙකක කැබලි සොයාගැනිණි
එසේම මෙවැනි ඊජිප්තු ද්වීභාෂා හෝ ත්‍රීභාෂා අභිලේඛන ගණනාවක් ද හමු විය
මේ අතර ඉහත පාෂාණය අයත් යුගයට පෙර කාලයක ලියැවුණු ටොලමියානු ආඥා ද්විත්වයක් (ක්‍රි
238 කැනෝපස් ආඥාව, සහ ක්‍රි
218 IVවන ටොලමිගේ මෙම්ෆිස් ආඥාව) ද වේ
මේ නිසා රොසෙටා පාෂාණය තවදුරටත් අනන්‍ය එකක් නොවිණි
නමුත් ‍එය පුරාතන ඊජිප්තු සාහිත්‍යය සහ ශිෂ්ටාචාරය වටහා ගැනීමට යතුර වශයෙන් ක්‍රියාකළේ යැයි සැලකේ. වර්තමානයේ රොසෙටා පාෂාණය යන යෙදුම දැනුමේ නව ක්ෂේත්‍රයක ආරම්භක ඉඟිය වශයෙන් භාවිතා වන වෙනත් පාඨ යෙදුම් සඳහා ද භාවිතා වේ
විස්තරය
ප්‍රංශ ආක්‍රමණ සමයේ සොයාගනු ලැබූ පුරාවස්තු පිළිබඳ සමකාලීන නාමාවලියක රොසෙටා පාෂාණය පිළිබඳ විස්තර කර ඇත්තේ "ශිලා‍ලේඛන ත්‍රිත්වයක් දරන කළු ග්‍රැනයිට් පාෂාණයක්
රොසෙටාවෙන් හමු වූ" ලෙස ය
මෙය පසුකලෙක 1801දී බ්‍රිතාන්‍යයන්ට යටත් විය
එය ලන්ඩන් වෙත රැගෙන විත් මඳ කාලයකට පසුව වඩාත් පැහැදිළි වීම පිණිස පාෂාණයේ වූ ශිලා ලේඛන සුදු රටහුණුවලින් වර්ණ ගන්වන ලදී
ප්‍රේක්ෂකයන්ගේ ස්පර්ශයෙන් රොසෙටා පාෂාණය ආරක්ෂා කර ගැනීමට ඉතිරි පෘෂ්ඨය කාර්නෝබා ඉටි ස්තරයකින් ආවරණය කෙරිණි
මේ හේතුවෙන් පාෂාණයට අඳුරු පැහැයක් ලැබුණු අතර, එනිසා මෙය කළු බැසෝල්ට් පාෂාණයක් යැයි වැරදි වැටහීමක් ඇති විය
1999දී මෙම පාෂාණය පිරිසිදු කිරීමේ දී මෙම පසුකාලීන අංග ඉවත් කෙරිණි
ඉන් පාෂාණයේ සැබෑ අඳුරු අළු පැහැය නිරාවරණය විය
එහි ස්ඵටිකාකාකර ව්‍යූ‍හයේ දිස්නය සහ ඉහළ වම් කෙළවර හරහා දිවුණු වයිරම් ද පැහැදිළිව දැකගත හැකි විය
ක්ලේම් එකතුවේ වූ ඊජිප්තු පාෂාණ නියැදි සමග සැසඳීමේ දී මෙම පාෂාණය අස්වාන් කලාපයේ එලිෆන්ටයින්හි බටහිර පෙදෙසේ, නයිල් ගංගාවේ බටහිර ඉවුරේ ගෙබෙල් ටිංගර්හි පිහිටි කුඩා ග්‍රැනෝඩයෝරයිට් නිධියකින් හමුවූ පාෂාණ කැබැල්ලකට සමානත්වයක් දැක්වී ය
එම ප්‍රදේශයේ ග්‍රැනෝඩයෝරයිට්වල සුලබව රෝස පැහැ වයිරම් දක්නට ලැබිණි
රොසෙටා පාෂාණය එහි මුදුනේම ස්ථානය දක්වා 112.3 cm (අඩි 3 අඟල් 8) උසකින් යුක්ත ය
එහි පළල 75.7 cm (අඩි 2 අඟල් 5.8) සහ ඝනකම 28.4 cm (අඟල් 11) ක් වේ
එහි ස්කන්ධය ආසන්න වශයෙන් කිලෝග්‍රෑම් 760කි
එහි ශිලා ලේඛන තුනක් අන්තර්ගත ය
ඉහළින්ම පිහිටි පෙළ පුරාතන ඊජිප්තු රූපාක්ෂරවලින් ලියා ඇත
මැද පෙළ ඊජිප්තු ජන වහරින් ද, අවසන් පෙළ පුරාතන ග්‍රීක බසින් ද ලියා තිබේ
ඉදිරි පෘෂ්ඨය ඔප දමා ඇති අතර, එහි අක්ෂර ලිහිල්ව කැටයම් කොට තිබේ
පාෂාණයේ පැති සුමට ය
නමුත් එහි පසුපස පෙදෙස රළු අයුරින් නිමවා තිබේ
සිටුවූ විට එම පෙදෙස නොපෙනීම එයට හේතු වන්නට ඇත
මුල් ශිලා ස්තම්භය

රොසෙටා පාෂාණය විශාල ශිලා ස්තම්භයක කොටසකි
රොසෙටා භූමියේ සිදුකළ පසුකාලීන ගවේෂණවලින් එහි ඉතිරි කිසිදු කොටසක් හමුවූයේ නැත
මෙහි හානි වූ ස්වභාවය හේතුවෙන් ශිලා ලේඛන තුනෙන් එකක්වත් සම්පූර්ණයෙන් දක්නට නොලැබේ
ඉහළම පෙදෙසේ ඊජිප්තු රූපාක්ෂර සහිත කොටසට බෙහෙවින් හානි සිදුවී ඇත
එම රූපාක්ෂර පාඨයේ අවසන් පේළි 14 පමණක් දැකගත හැක
ඒ සියල්ලම දකුණු පසින් ද, 12ක් වම් පසින් ද කැඩීගොස් ඇත
එයට පහළින් ඇති ජන ව්‍යවහාරි බසින් ලියැවුණු පෙළ හොඳින්ම සුරැකී ඇත
එහි පේළි 14ක් දක්නට ඇති අතර, ඉන් පළමු 14 දකුණුපසින් යන්තම් හානි වී ඇත
අවසන් ග්‍රීක පාඨය පේළි 54කින් යුක්ත ය
ඉන් 27ක් සම්පූර්ණයෙන් දක්නට ලැබේ
සෙසු පේළි පාෂාණයේ පහළ දකුණු පස කෝණික බිඳීම හේතුවෙන් අසම්පූර්ණ ය
රොසෙටා පාෂණය අන්තර්ගත වූ මුල් ශිලා ස්තම්භයේ සම්පූර්ණ ප්‍රමාණය සහ ඊජිප්තු රූපාක්ෂර පෙළෙහි සම්පූර්ණ දිග එම ආඥාවේම පිටපත් ලෙස පවතින සෙසු ශිලා ස්තම්භ අනුසාරයෙන් අනුමාන කළ හැක
මීට මඳක් පෙර කාලයකට අයත් ක්‍රි
238දී IIIවන ටොලමි රජ සමයේ ඉදිවූ කැනෝපස් ආඥාව සෙන්ටිමීටර 219ක් (අඩි 7.19) උසැති අතර සෙන්ටිමීටර 82ක් (අඟල් 32) පළල ය
එහි රූපාක්ෂර පේළි 36ක් ද, ජන භාෂා ශෛලියේ පේළි 73ක් සහ ග්‍රීක පේළි 74ක් දක්නට ලැබේ
මෙම පාඨ සමාන දිගකින් යුක්ත ය
එවන් සංසන්දනයක් අනුව රොසෙටා පාෂාණයේ ඉහළ පෙදෙසේ තවත් රූපාක්ෂර පේළි 14ක් හෝ 15ක් තිබෙන්නට ඇතැයි සිතිය හැක
ඒ අනුව එහි උස තවත් සෙන්ටිමීටර 30ක් (අඟල් 12) පමණ වැඩිවිය යුතු ය
ඉහත ශිලා ලේඛනවලට අමතරව, කැනෝපස් ශිලා ස්තම්භයේ මෙන් රජු දෙවිවරුන් ඉදිරියේ සිටින මුදුනේ පියාපත් සහිත මඬලක් වැනි දර්ශනයක් තිබෙන්නට ඇත
මෙම ලක්ෂණවලට අමතරව "ශිලා ස්තම්භය" සංකේතවත් කෙරෙන රූපාක්ෂරයක් ගාඩිනර්ගේ සංඥා ලැයිස්තුව) ද තිබෙන්නට ඇත
O26 ‍සංකේතය අනුව මුලින් එහි රවුම් හිසක් පැවති බව පෙනේ
පාකින්සන් ඇතුළු පිරිස (1999) පි
26 මුල් ශිලා ස්තම්භයේ උස සෙන්ටිමීටර 149ක් (අඩි 4 අඟල් 11) පමණ වන්නට ඇතැයි ඇස්තමේන්තුගත කර ඇත
මෙම්ෆිස් ආඥාව සහ එහි අන්තර්ගතය

මෙම ශිලා ස්තම්භය පිහිටුවන ලද්දේ Vවන ‍ටොලමි රජුගේ රාජාභිෂේකයෙන් පසුව වන අතර, එහි නව පාලකයාගේ දිව්‍යමය වන්දනාව ස්ථාපිත කරමින් නිකුත් කළ ආඥාවක් අන්තර්ගත ය
මෙම ආඥාව නිකුත් කරන ලද්දේ මෙම්ෆිස් නුවර රැස්වූ පූජක මණ්ඩලයක් විසිනි
මෙහි දිනය මැසිඩෝනියානු දින දසුන අනුව "4 ෂැන්ඩිකස්" ලෙසත්, ඊජිප්තු දින දසුන අනුව "18 මෙෂිර්" ලෙසත් දක්වා ඇත
196 මාර්තු 27ට අනුරූප වේ
එනම් Vවන ටොලමිගේ නවවන වර්ෂයට (ක්‍රි
197/196 ලෙස) අයත් ය
එම වර්ෂයේ උත්සව කටයුතු මෙහෙයවූ පූජකවරුන් සිව්දෙනාගේ නම් දක්වා තිබීමෙන් ද මේ බව සනාථ වේ
මෙකල මහා ඇලෙක්සැන්ඩර්ගේ සහ Vවන ටොලමි දක්වා ටොලමිවරුන් පස්දෙනාගේ දිව්‍යමය වන්දනාව මෙහෙයවා ඇත්තේ ඒටස්ගේ පුත් ඒටස් නැමැති පූජකයා විසිනි
ශිලා ලේඛනයේ පිළිවෙලින් දක්වා ඇති ඔහුගේ සහායකයන් තිදෙනා විසින් බෙරෙනිස් යුවර්ජිටිස් (IIIවන ටොලමිගේ භාර්යාව), ආර්සිනෝයි ෆිලඩෙල්ෆස් (IIවන ටොලමිගේ භාර්යාව මෙන්ම සොයුරියයි), සහ Vවන ටොලමිගේ මව වූ ආර්සිනෝයි ෆිලොපේටර් රැජිනියන් වන්දනාව මෙහෙයවා තිබේ
කෙසේනමුත්, ග්‍රීක සහ රූපාක්ෂර පාඨයන්හි දෙවන දිනයක් ද ලබා දී ඇති අතර, මෙය ක්‍රි
197 නොවැම්බර් 27ට අනුරූප වේ
එදින ටොලමිගේ රාජාභිෂේකයේ නිල සංවත්සරය යෙදී තිබිණි
නමුත් ජන වහරින් ලිඛිත විස්තරයේ තොරතුරු මේ සමග නොගැළපේ
එහි ආඥාව සහ සංවත්සරය සඳහා මාර්තු මස දින පිළිවෙලින් යොදා තිබේ
මෙවන් විසංගතතාවක් පැවතීමට හේතුව නොදනී
නමුත් මෙම ආඥාව ක්‍රි
196දී නිකුත් කෙරුණු බව පැහැදිළි ය
එමගින් ටොලමියානු රජවරුන්ගේ පාලනය ඊජිප්තුවේ ස්ථාපිත කරවීම අපේක්ෂා කෙරිණි
මෙම ආඥාව නිකුත් කර ඇත්තේ ඊජිප්තු ඉතිහාසයේ කලබලකාරී යුගයක ය
ටොලමි IV ෆිලොපේටර්ගේ සහ ආර්සිනෝයි‍ගේ පුත්‍රයා වූ ටොලමි V එපිෆේනස් විසින් ක්‍රි
204 සිට 181 දක්වා රාජ්‍ය පාලනය ගෙනයන ලදී
සිය දෙමව්පියන්ගේ හදිසි මරණයෙන් පසු ඔහු සිහසුනට පත්වන විට ඔහුගේ වයස අවුරුදු පහකි
ඔහුගේ දෙමව්පියන් ඝාතනය කෙරුණේ IVවන ටොලමිගේ භාර්යාවක වූ ඇගතොක්ලියාගේ දායකත්වයෙන් මෙහෙයවුණු කුමන්ත්‍රණයකින් බව පැවසේ
කුමන්ත්‍රණකරුවෝ Vවන ටොලමිගේ ආරක්ෂකයන් ලෙස ක්‍රියාකාරීව ඊජිප්තුවේ පාලනය ගෙනගියහ
නමුත් වසර දෙකකට පසු ට්ලිපොලීමස් සෙන්පතියාගේ නායකත්වය යටතේ ඇරඹුණු කැරැල්ලකින් ඇගතොක්ලියා සහ ඇගේ පවුලට ජනතාව විසින් දඬුවම් පමුණුවන ලදී
201දී, මෙම්ෆිස් ආඥාව ප්‍රකාශිත සමයේ ප්‍රධාන අමාත්‍යවරයා වූ ඇලයිසියාවේ ඇරිස්ටොමේනස් විසින් ට්ලිපොලීමස්ව රජුගේ ආරක්ෂකයා ලෙස පත්කරන ලදී
ඊජිප්තුවේ දේශ සීමා සම්බන්ධ දේශපාලන බලපෑම් හේතුවෙන් ටොලමියානු රාජධානියේ අභ්‍යන්තර බල අරගල තීව්‍ර විය
මහා IIIවන ඇන්ටියෝකස් සහ මැසිඩෝනියාවේ Vවන පිලිප් විසින් ඊජිප්තුවේ විදේශ යටත් ප්‍රදේශ බෙදා වෙන්කිරීමට උත්සාහ ගත්හ
පිලිප් විසින් ඇතැම් දූපත් සහ කාරියා සහ ත්‍රේස්හි නගර අල්ලාගත් අතර, පැනියම්හි සටන (ක්‍රි
198) හේතුවෙන් ජුදියාව ඇතුළුව සීලේ-සිරියාව ටොලමිවරුන්ගෙන් සෙලියුකිඩ්වරුනට හිමි විය
මේ අතර, ඊජිප්තුවේ දකුණු දිගින් IVවන ටොලමි රජ සමයේ ඇරඹි දිගු කාලීන කැරැල්ලක් ද පැවැතිණි
මෙය මෙහෙයවන ලද්දේ හොර්වෙන්නෙෆර් සහ ඔහුගේ අනුප්‍රාප්තික අන්ඛ්වෙන්නෙෆර් විසිනි
12 හැවිරිදි Vවන ටොලමි නිල වශයෙන් අභිෂේක වන විට (රාජ්‍ය සමය ඇරඹී වසර හතකට පසු) සහ මෙම්ෆිස් ආඥාව නිකුත් කරන විටත්, යුද්ධ සහ අභ්‍යන්තර බල අරගල දිගටම පැවතිණි
මෙම ශිලා ස්තම්භය පරිත්‍යාග ශිලා ස්තම්භයක් සඳහා පසුකාලීන නිදසුනක් ලෙස සැලකිය හැක
මෙමගින් රාජ්‍ය පාලකයා විසින් නේවාසික පූජකවරුන් බදුවලින් නිදහස් කළ අයුරු නිරූපණය වේ
පෙර වසර 2,000 පුරාම පාරාවෝවරුන් විසින් මෙවැනි ශිලා ස්තම්භ පිහිටුවා තිබිණි
ඉන් පැරණිතම උදාහරණ ඊජිප්තු පැරණි රාජධානි සමයයට අයත් වේ
පැරණි යුගවල දී, එවැනි ආඥා සියල්ල නිකුත් කරන ලද්දේ රජු විසින්ම ය
නමුත් මෙම්ෆිස් ආඥාව නිකුත් කර ඇත්තේ පූජකවරුන් විසින් සම්ප්‍රදායික ඊජිප්තු සංස්කෘතිය සුරකින්නන් ලෙස ය
එම ආඥාවේ වාර්තා කරන්නේ Vවන ටොලමි විසින් දේවස්ථානවලට ත්‍යාග ලෙස රිදී සහ ධාන්‍ය ප්‍රදානය කළ බවයි. එසේම එහි රජුගේ අටවන වර්ෂයේ මහා ජලගැල්මක් ඇතිවූ බව සඳහන් වේ
ඔහු විසින් අතිරික්ත ජලය වේලි බැඳ ගොවියන්ට යහපත සැලසූ බව දැක්වේ
මෙයට ප්‍රතිඋපකාරයක් වශයෙන් පූජකයින් රජුගේ උපන් දිනය සහ අභිෂේක සංවත්සර වාර්ෂිකව සැමරිය යුතු බවට පොරොන්දු වූහ
‍ එසේම ඊජිප්තුවේ සියලු පූජකවරුන් සෙසු දෙවිවරුන්ට මෙන් ඔහුට සලකන බවත් එහි දැක්වේ
මෙම ආඥාවේ අවසන් වහයෙන් දැක්වෙන්නේ මෙහි පිටපතක් සෑම දේවස්ථානයකම තැන්පත් කිරීමට උපදෙස් ලැබුණු බවයි. එය "දෙවියන්ගේ භාෂාව" (රූපාක්ෂර), "ලේඛන භාෂාව" (ජන වහර), සහ ටොලමියානු රජය විසින් භාවිත කළ "ග්‍රීකවරුන්ගේ බසින්" එය කැටයම් කළ යුතු බවත් දැ‍ක්වේ
මහජනයා ක්‍රියාකාරීව පාලනය කිරීමෙහිලා ටොලමි රජවරුන්ට පූජකයන්ගේ ප්‍රසාදය අත්‍යාවශ්‍ය විය
රජු සිංහාසනාරූඪ කෙරුණු මෙම්ෆිස්හි ප්‍රධන පූජකවරුන් ඒ අතුරින් වඩාත් වැදගත් විය
එයට හේතුව එකල ඉහළම ආගමික අධිකාරය ඔවුන් සතු වීමත්, ඔවුන්ගේ බලපෑම රාජධානිය පුරාම ව්‍යාප්තව පැවතීමත් ය
මෙම ආඥාව ටොලමිවරුන්ගේ පරිපාලන මධ්‍යස්ථානය පැවති ඇලෙක්සැන්ඩ්‍රියාවේ සිට නොව මෙම්ෆිස්හි දී නිකුත් කිරීම හේතුවෙන් මෙම ලාබාල රජු ඔවුන්ගේ ක්‍රියාකාරී සහාය ලබාගැනීමට අදහස් කළ බැව් පෙනේ
එම නිසා, මහා ඇලෙක්සැන්ඩර්ගේ ආක්‍රමණ සමයේ සිට ඊජිප්තු රජය ග්‍රීක-භාෂාව භාවිතා කළ ද, පෙර නිකුත් කළ ද්විත්ව ආඥා මාලාව මෙන් මෙම්ෆිස් ආඥාව ද, ඊජිප්තු අක්ෂරවලින් ඇතුළත් කොට තිබේ
මෙය උගත් පූජකවරුන්ගේ මාර්ගයෙන් සිදුකළේ සාමාන්‍ය ජනයාට එහි අදාළත්වය නිරූපණය කිරීමටයි
මෙහි මුල් ලේඛන ත්‍රිත්වයෙහි වූ සුළු වෙනස්කම් හේතුවෙන් ආඥාවේ නිශ්චිත ඉංග්‍රීසි පරිවර්තනයක් ඉදිරිපත් කොට නැත
එසේම පුරාතන භාෂා පිළිබඳ නූතන අදහස් දියුණු වෙමින් පැවතීම ද එයට හේතුවකි
පොදු ජන වහරින් රචිත ලේඛනය පාදක කරගත් නූතන පරිවර්තනයක් ආර්. එස්. සිම්ප්සන් විසින් බ්‍රිතාන්‍ය කෞතුකාගාර වෙබ්අඩවියෙහි පලකර ඇත
මෙය ග්‍රීක ලේඛනය පදනම් කරගනිමින් එඩ්වින් ආර්. බෙවන් විසින් The House of Ptolemy (1927) තුළ ඇතුළත් කොට ඇති සම්පූර්ණ පරිවර්තනය සහ ඊජිප්තු ලේඛන දෙකෙහි ප්‍රභේදයන්ගේ වෙනස්කම් පිළිබඳ දක්වා ඇති පාදක සටහන් ආශ්‍රයෙන් සැසඳිය හැක
මෙම ශිලා ‍ස්තම්භය බොහෝදුරට එය හමුවූ රෂිඩ් (රොසෙටා) නගරයෙන් සම්භවය වූවක් නොවන අතර, එය වෙනත් ස්ථානයක වූ දේවස්ථාන භූමියකින් රැගෙන ආවකැයි සිතිය හැක
බොහෝවිට එම ස්ථානය සායිස්හි රාජකීය නගරය විය හැක
මෙය මුලින් පැවති දේවස්ථානය ක්‍රි
ව. 392 අවට කාලයක දී වසා දැමෙන්නට ඇත
එයට හේතුව නැගෙනහිර රෝම අධිරාජ Iවන තියඩෝසියස් විසින් ක්‍රිස්තියානි-නොවන සියලු දේවස්ථාන වසා දැමීමට අණකිරීමයි
මුල් ශිලා ස්තම්භය කැබලිවලට කැඩීගිය අතර, ඉන් විශාලතම කැබැල්ලයි, අප අද රොසෙටා පාෂාණය යනුවෙන් හඳුන්වන්නේ
පසුකලෙක පුරාතන ඊජිප්තු දේව්සථාන නව ඉදිකිරීම් සඳහා ගල්වැඩපලවල් ලෙස භාවිතා වූ අතර, රොසෙටා පාෂාණය ද එලෙස භාවිත වන්නට ඇත
පසුව එය මම්ලුක් සුල්තාන් කේට්බායි (ක්‍රි
ව. 1416/18–1496) විසින් නයිල්හි බොල්බිටයින් ශාඛාව ආරක්ෂා කිරීමට රෂිඩ්හි ඉදිකළ බලකොටුවේ පාදම සඳහා යොදාගෙන ඇත
එහි නැවත අනාවරණය තෙක් සියවස් තුනක්වත් එය එතැන තිබෙන්නට ඇත
රොසෙටා පාෂාණය දොයාගත් පසුව, මෙම්ෆිස් ආඥාව ඇතුළත් තවත් ශිලා ලේඛන ද්විත්වයක් ද හමු විය
නුබායිරාහ් ශිලා ස්තම්භය සහ ෆිලේ දේවස්ථානයේ (ෆිලේ ඔබලිස්කය මත) තිබී සොයාගත් ශිලා ලේඛනයයි
රොසෙටා පාෂාණය මෙන් නොව, ඒවායේ රූපාක්ෂර ලේඛන හානියට පත්ව නැත
ආඥාවේ මෙම පිටපත් දෙක සොයාගැනීමට බොහෝ කලකට පෙර රොසෙටා පාෂාණයේ ශිලා ලේඛනය කියවා තිබිණි
නමුත් වැලිස් බජ් වැනි පසුකාලීන ඊජිප්තුවේදීන් විසින් මෙම ශිලාලේඛන රොසෙටා පාෂා‍ණයේ රූපාක්ෂර කොටසේ කැඩීගිය ස්ථානවල වූ මුල් රූපාක්ෂර හඳුනාගැනීමට භාවිත කර තිබේ
යළි සොයාගැනීම

නැපෝලියන්ගේ 1798 ඊජිප්තු ආක්‍රමණයේ දී, කාර්ය සාධක හමුදාව සමග Commission des Sciences et des Arts නැමැති තාක්ෂණික විශේෂඥයින් (ප්‍රාඥයින්) 167කින් යුත් බලකායක් ද පිටත් විය
1799 ජූලි 15 දින, ඩි'හෝට්පෝල් සෙන්පතියාගේ නායකත්වය යටතේ ප්‍රංශ සෙබලුන් ජුලියන් බලකොටුවේ ආරක්ෂාව තර කරමින් සිටියහ
මෙය ඊජිප්තු වරාය නගරයක් වූ රොසෙටා (නූතන රෂිඩ්) සැතපුම් දෙකක් පමණ ඊසාන දිගින් පිහිටියේ ය
ලුතිනන් පියරේ-ෆ්‍රංෂුවා බෝචාර්ඩ් විසින් සෙලුන් විසින් ඉවත් කර තිබූ එක් පැත්තක ශිලා ලේඛන සහිත පුවරුක් හඳුනාගන්නා ලදී
මෙය වැදගත් දෙයක් විය හැකි යැයි සිතූ ඔහු සහ ඩි'හෝට්පෝල් මේ පිළිබඳ රොසෙටාහි සිටි ජැක්විස්-ෆ්‍රංෂුවා මෙනෝ සෙන්පතියාව දැනුවත් කළහ
මෙම සොයාගැනීම නැපෝලියන්ගේ අලුතෙන් පිහිටුවූ කයිරෝවේ විද්‍යා සංවිධානය වූ Institut d'gypte වෙත වාර්තා කෙරිණි
කමිටු සාමාජිකයකු වූ මිචෙල් ඇන්ජේ ලැන්ක්‍රෙට් සඳහන් කර ඇත්තේ එහි ලේඛන තුනක් ඇති බවත්, පළමුවැන්න රූපාක්ෂරවලිනුත් සහ තෙවැන්න ග්‍රීකවලිනුත් බවයි. එය එකම පාඨයෙහි ප්‍රභේදයන් විය හැකි බව ඔහු පවසා ඇත
1799 ජූලි 19 ලෙස වාර්තාගත ලැන්ක්‍රෙට්ගේ වාර්තාව ජූලි 25 සංවිධානයේ කමිටු රැස්වීමක දී ඉදිරිපත් කෙරිණි
මේ අතර, බෝචාර්ඩ් විසින් විද්වතුනට අධ්‍යයනය කිරීම පිණිස පාෂාණය කයිරෝ වෙත ගෙනයන ලදී
1799 අගෝස්තු මස ප්‍රංශය වෙත පිටත්ව යාමට මඳ කලකට පෙර නැපෝලියන් විසින්ම ලා පියරේ ඩි රොසෙටේ ලෙස හැඳින්වුණු රොසෙටා පාෂාණය පරීක්ෂා කර ඇත
මෙම අනාවරණය පිළිබඳ ප්‍රංශ ආක්‍රමණයේ නිල පුවත්පත වූ Courrier de l'gypteහි සැප්තැම්බර් මස පලකෙරිණි
නම නොදන්නා වාර්තාකරුවකු විසින් එය යම් දිනෙක රූපාක්ෂර කියවීමට යතුරක් වනු ඇතැයි බලාපොරොත්තුවක් පලකොට ඇත
1800දී, කොමිසමේ තාක්ෂණික විශේෂඥයින් තිදෙනකු විසින් පාෂාණයේ වූ ලේඛනයේ පිටපත් නිපදවීමට උත්සාහ දරා ඇත
මේ විද්වතුන් අතර මුද්‍රණකරුවකු සහ දක්ෂ වාග්වේදියකු වූ ජීන්-ජෝසෆ් මාර්සල් ද විය
මෙහි මධ්‍යයේ වූ ‍පෙළ ඊජිප්තු පොදු ජන භාෂාවෙන් රචිත බව මුලින්ම හඳුනාගත්තේ ද ඔහු විසිනි
මෙය ශිලාලේඛන සඳහා යොදාගැනුණේ කලාතුරකින් වන අතර, එකල විද්වතුන් එය දුටු අවස්ථා විරළ ය
මුලින් සිතා තිබුණේ එය සිරියැක් බවයි. කලා ශිල්පියකු සහ නව නිපැයුම්කරුවකු වූ නිකොලස්-ජැක්විස් කොන්ටි විසින් මෙම පාෂාණය මුද්‍රණ අච්චුවක් ලෙස භාවිත කරන ලදී
ශිලා ලේඛන ප්‍රතිනිර්මාණයට තරමක් වෙනස් ක්‍රමවේදයක් ඇන්ටොයින් ගැලන්ඩ් විසින් අනුගමනය කරන ලදී
ඉන් ඇති වූ මුද්‍රණ පිටපත් ජනරාල් චාල්ස් ඩුගුවා විසින් පැරිසිය වෙත ගෙනයන ලදී
ඒ අනුව යුරෝපයේ විද්වතුන්ට ශිලාලේඛනය නැරඹිය හැකිවූ අතර, ඔවුහු එය කියවන්නට තැත්කළහ
නැපෝලියන්ගේ නික්ම යාමෙන් පසු, ප්‍රංශ හමුදා විසින් බ්‍රිතාන්‍ය සහ ඔටෝමාන් ප්‍රහාර තවත් මාස 18කට ප්‍රමාද කරන ලදී
1801 මාර්තු මස, බ්‍රිතාන්‍යයෝ අබූකිර් බොක්ක වෙත ළඟා වූහ
සෙන්පති ජැක්විස්-ෆ්‍රංෂුවා මෙනෝ 1799දී පාෂාණය දුටු පළමු තැනැත්තන්ගෙන් අයෙකි
ඔහු ප්‍රංශ ආක්‍රමණයේ අණදෙන නිලධාරිකු ලෙස කටයුතු කළේ ය
කොමිසම ඇතුළු ඔහු‍ගේ හමුදා සතුරන්ට මුහුණ දීමට මධ්‍යධරණි වෙරළ තීරය වෙත උතුරට ගමන් කරන්නට වූහ
ඔවුහු පාෂාණය සෙසු පුරාවස්තු සමග රැගෙන ගියහ
ස‍ටනේ සී මෙනෝ පරාජයට පත් විය
ඔහුගේ හමුදාවේ සෙසු සාමාජිකයෝ ඇලෙක්සැන්ඩ්‍රියාව වෙත පසුබසින්නට වූහ
එහිදී ඔවුන්ට වටලනු ලැබූ අතර, පාෂාණය නගරය තුළ පැවතිණි
පරාජය පිළිගත් ඔහු අගෝස්තු 30 දින යටත් විය
ප්‍රංශවරුන්ගෙන් බ්‍රිතාන්‍යයන් අතට පත්වීම

යටත් වීමෙන් පසු, ඊජිප්තුවේ පුරාවස්තු, ජීව විද්‍යාත්මක නිදර්ශක, සටහන්, සැලසුම්, සහ කොමිසමේ සාමාජිකයන් එකතු කළ සිතුවම් වැනි ප්‍රංශ පුරාවිද්‍යාත්මක සහ විද්‍යාත්මක සොයාගැනීම්වල ඉරණම පිළිබඳ දැඩි මතභේදයක් ඇති විය
ඒවා ආයතනයට අයත් යැයි පවසමින් පුරාවස්තු භාර දීම මෙනෝ ප්‍රතික්ෂේප කළේ ය
මෙනෝ විසින් එම වස්තූන් භාරදෙන තෙක් කගරය නිදහස් කිරීම ජනරාල් ජෝන් හෙලි-හචින්සන් විසින් ප්‍රතික්ෂේප කළේ ය
එංගලන්තයේ සිට පැමිණි නව විද්වතුන් වූ එඩ්වඩ් ඩැනියෙල් ක්ලාක් සහ විලියම් රිචඩ් හැමිල්ටන් ඇලෙක්සැන්ඩ්‍රියාවේ ඇති එකතූන් පරීක්ෂා කිරීමට එකඟ වූ අතර, ප්‍රංශවරුන් විසින් අනාවරණය කර නොතිබූ නව පුරාවස්තු රැසක් ඔවුනට හමුවූ බව පැවසේ
නිවස වෙත යැවුණු ලිපියක ක්ලාක් පවසා ඇත්තේ, "ප්‍රදර්ශනය කළාට හෝ උපකල්පනය කළාට වඩා වැඩි ප්‍රමාණයක් ඔවුන්ගේ භාරයේ තිබී අපට හමුවූවා" යනුවෙනි
සියලුම භාණ්ඩ බ්‍රිතාන්‍ය කිරීටයේ දේපළ බව හචින්සන් ප්‍රකාශ කළේ ය
නමුත් ප්‍රංශ විද්වතකු වූ ඒටියන් ජියොෆ්‍රොයි සේන්ට්-හිලෙයාර් විසින් ක්ලාක් සහ හැමිල්ටන් හට පැවසූයේ සිය අනාවරණයන් ඔවුනට භාරදීමට වඩා සියල්ල ගිනිබත් කිරීමට ප්‍රියකරන බවයි. එසේම ඇලෙක්සැන්ඩ්‍රියාවේ පුස්තකාලය විනාශ කරන බවට අනතුරු ඇඟවූහ
ක්ලාක් සහ හැමිල්ටන් ප්‍රංශ විද්වතුන්ගේ ගැටලුවේ දී ආයාචනා කළ අතර, අවසානයේ හචින්සන් තීරණය කළේ ස්වාභාවික නිදර්ශක වැනි අංග විද්වතුන්ගේ පෞද්ගලික දේපළ ලෙස තබාගත හැකි බවටයිත
මෙනෝ ක්ෂණිකව පාෂාණය ද සිය පෞද්ගලික දේපළක් ලෙස ප්‍රකාශයට පත්කළේ ය
එය අනුමත වූ පසු, ඔහුට එය ප්‍රංශයට ගෙන යා හැකි වනු ඇත
නමුත් ජනරාල් හචින්සන් ද ඔහු මෙන්ම පාෂාණයේ වටිනාකම හොඳින් දැන සිටියෙකි
ඔහු මෙනෝගේ ප්‍රකාශය ප්‍රතික්ෂේප කළේ ය
අනතුරුව එකඟතාවක් ඇති කරගැනුණු අතර භාණ්ඩ රැගෙන යාම ඇලෙක්සැන්ඩ්‍රියාව යටත් වීමටට සමගාමීව සිදු විය
මෙය බ්‍රිතාන්‍ය, ප්‍රංශ, සහ ඔටෝමාන් හමුදා විසින් අත්සන් කරන ලදී
සමකාලීන වාර්තාවන්හි ඇති වෙනස්කම් නිසා පාෂාණය බ්‍රිතාන්‍යයන් යටතට පත්වූ ආකාරය පැහැදිළි නැත
සෙන්පති ටොම්කින්ස් හිල්ග්‍රෝව් ටර්නර් විසින් එය එංගලන්තය වෙත රැගෙන යාමට භාරව තිබිණි
නමුත් පසුකලෙක ඔහු ප්‍රකාශ කළේ තමන් පෞද්ගලිකව එය මැනෝගෙන් ලබාගත් බවත්, එය තුවක්කු ප්‍රවාහකයක තබා රැගෙන ආ බවත් ය
වඩාත් සවිස්තර වාර්තාවක එඩ්වඩ් ඩැනියෙල් ක්ලාක් පවසා ඇත්තේ ප්‍රංශ "නිලධාරියකු සහ ආයතන සාමාජිකයකු" තමන්, සිය ශිෂ්‍ය ජෝන් ක්‍රිප්ස් සහ හැමිල්ටන්ව මැනෝගේ නවාතැන පසුපස වීදියක් වෙත රහ‍සිගතව රැගෙනගිය බවත්, මැනෝගේ භාණ්ඩ අතර ආරක්ෂක බුමුතරුණු තුළ සැඟවූ රොසෙටා පාෂාණය නිරාවරණය කළ බවත් ය
ක්ලාක් අනුව, ප්‍රංශ සෙබලුන් මෙය දුටුවහොත් ඔවුන් එය සොරාගනිතැයි ඔවුනට තොරතුරු සැපයූ පුද්ගලයා බියවී තිබේ
ක්ෂණිකව හචින්සන්ව දැනුවත් කෙරුණු අතර, පාෂාණය ඉවතට ගෙනයන ලදී
මෙය ටර්නර් විසින් ඔහුගේ තුවක්කු ප්‍රවාහකය තුළ ගෙන යන්නට ඇත
ටර්නර් විසින්, අල්ලාගත් ප්‍රංශ යුධ නැවක් වූ HMS ඊජිප්ටියෙන් ඔස්සේ එංගලන්තය වෙත පාෂාණය රැගෙන එන ලදී
1802 පෙබරවාරි මස එය පෝර්ට්ස්මවුත් වෙත ළඟා විය
ඔහුට නියෝග ලැබී තිබුණේ පාෂාණය සහ සෙසු පුරාවස්තු IIIවන ජෝර්ජ් රජුට භාර කිරීමටයි
රජුවෙන් පෙනී සිටි යුධ ලේකම් හොබාර්ට් සාමි විසින් නියෝග කළේ එය බ්‍රිතාන්‍ය කෞතුකාගාරය වෙත ලබාදිය යුතු බවයි. ටර්නර්ගේ විස්තරය අනුව, ඔහු සහ හොබාර්ට් එකඟත්වයට පැමිණියේ පාෂාණය කෞතුකාගාරයේ තැන්පත් කිරීමට පෙර ලන්ඩන් පුරාවස්තු සමාජයේ විද්වතුන්ට ප්‍රදර්ශනය කළ යුතු බවයි. ටර්නර් ද එහි සාමාජිකයකු විය
එය පළමු වරට එහි ප්‍රදර්ශනය කෙරුණු අතර 1802 මාර්තු 11 දින පැවති රැස්වීමක දී සාකච්ඡාවට ද බඳුන් විය
1802දී, සංවිධානය විසින් ශිලා ලේඛනවල බදාම අනුරූ හතරක් නිපදවන ලදී
ඒවා ඔක්ස්ෆර්ඩ්, කේම්බ්‍රිජ්, සහ එඩින්බර්ග් විශ්වවිද්‍යාලවලටත් සහ ඩබ්ලින් ත්‍රිත්ව විද්‍යාලයට ප්‍රදානය කෙරිණි
ඉන් මඳ කලකට පසු, ශිලා ලේඛනයේ කරුණු යුරෝපීය විද්වතුන් අතර බෙදාහරින ලදී
1802 වර්ෂාවසානයට පෙර පාෂාණය එහි වර්තමාන වාසස්ථානය වන බ්‍රිතාන්‍ය කෞතුකාගාරය වෙත රැගෙන යන ලදී
ශිලා ලේඛනයේ වම් සහ දකුණු පස පැතිවල සුදු පැහැයෙන් "1801දී බ්‍රිතාන්‍ය හමුදාව විසින් ඊජිප්තුවෙන් ලබාගන්නා ලදී" සහ "IIIවන ජෝර්ජ් රජු විසින් පරිත්‍යාග කරන ලදී" යනුවෙන් කැටයම් කෙරිණි
1802 ජූනි මස සිට බොහෝදුරට අඛණ්ඩව පාෂාණය බ්‍රිතාන්‍ය කෞතුකාගාරයේ ප්‍රදර්ශනයට තබා ඇත
19වන සියවසේ මැදි කාලයේ එයට "EA 24" යන භාණ්ඩ වට්ටෝරු නාමය ලබාදෙන ලදී
මෙහි "EA" යන්න "Egyptian Antiquities" (ඊජිප්තු පුරාවස්තු) සඳහා යෙදුණකි
මෙය ප්‍රංශ ආක්‍රමණයේ දී ලබාගත් පුරාතන ඊජිප්තු ස්මාරක එකතුවේ කොටසකි
මේ එකතුවේ සෙසු අංග අතර IIවන නෙක්ටැනෙබෝගේ ශෛලමය මිනීපෙට්ටිය (EA 10), අමුන්ගේ ප්‍රධාන පූජකයාගේ ප්‍රතිමාවක් (EA 81), සහ විශාල ග්‍රැනයිට් මිටක් (EA 9) ද වේ
මඳ කලකින්ම පෙනීගියේ මෙම පුරාවස්තුවල බර මොන්ටේගු නිවසේ (බ්‍රිතාන්‍ය කෞතුකාගාරයේ මුල් ගොඩනැගිල්ල) බිමට දැරිය නොහැකි බවයි. එම නිසා මෙම භාණ්ඩ නව ගොඩනැගිල්ල මත ඉදිකළ ස්ථානයක තැන්පත් කෙරිණි
1834දී මොන්ටේගු නිවස බිඳහෙළා බ්‍රිතාන්‍ය කෞතුකාගාරයේ වර්තමාන ගොඩනැගිල්ල වෙත ගෙනයන තෙක් රොසෙටා පාෂාණය ප්‍රතිමා ගැලරියේ තැන්පත් කෙරිණි
කෞතුකාගාර වාර්තා අනුව, රොසෙටා පාෂාණය එහි වඩාත් නැරඹූ පුරාවස්තුව වේ
එසේම දශක ගණනාවක් පුරා එහි තනි ඡායාරූපය කෞතුකාගාරයේ වඩාත්ම අලෙවි වූ තැපැල්පත් වර්ගය ලෙස පැවතිණි