Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
අනුරපුර යුගයේදි මෙම ලෙන් සංකීර්ණය තුල මහරහතන් වහන්සේලා වැඩසිටින්නට ඇතැයි යන විශ්වාසයයක්ද වෙයි
යුගයෙන් යුගයට විත් අද පවතින තත්ත්වයට සංවර්ධනය වි ඇත්තේ මහනුවර යුගයේදිය
ඉපැරණි කටාරම් කොටන ලද ගල්ලෙනක් තුල මහනුවර යුගයේදි පිළිකුත්තුවේ බුදුමැදුර ලෙන් විහාර සම්ප්‍රදායට අනුව කරවා ඇත
සැතපෙන පිළිමය , හිටි පිළිමය හා සමාධි පිළිමයද දේව ප්‍රතිමා ලෙසට විෂ්ණු හා නාථ දෙවිවරුන්වද අඹා ඇත්තේ මැටියෙනි
අතීතයේ පටන්ම විහාර මන්දිරය තුල කාන්තාවන්ව කිසිම අයුරකින් සිත්තම් නොකිරිනි එහෙත් පිළිකුත්තුවේදි එ ක්‍රමය වෙනස් වු බවට ලෙන් විහාරය තුල සිත්තම් කර ඇති භික්ෂූනි සිත්තම් සාක්ෂි දරන බව පුරාවිද්‍යාඥයන්ගේ මතයයි
පිළිකුත්තුවේ ලෙන් විහාරයේ ඕලන්ද ආභාෂයෙන් සිත්තම් කර ඇති ජාතක කතා තුලින් සමකාලීන ලක්දිව පැවතුණු දේශපාලනික,සාමාජික,ආගමික ස්තරයන් පිලිබඳව මනාව පෙන්නුම් කරන වග චිත්‍ර විශ්ලේෂකයන්ගේ මතයක්ද වෙයි
(චිත්‍රවලට නම් දරණ කැළණිය , දඹුල්ල , දෙගල්දොරුව යන ස්ථානවල දක්නට ලැබෙන්නේ සාම්ප්‍රදායික මහනුවර යුගයේ චිත්‍ර ශෛලියයි
එහෙත් නුවර යුගයටම අයත් ලෙන් විහාරයකි පිළිකුත්තුවේ බුදුමැදුරත් නමුත් එකි සාම්ප්‍රදායික නුවර යුගයේ චිත්‍ර ශෛලියට වඩා වෙනස් ආරක් පිළිකුත්තුව තුලින් දැකිය හැකි බව විද්වත් මතයයි
එතෙක් පැවති සාම්ප්‍රදායික චිත්‍ර ශෛලිය වෙනස් මගකට ගමන් ගත් බවට දැකිය හැකි වටිනා බිතුසිතුවම් පිළිකුත්තුවේ ලෙන් විහාරයෙන් ප්‍රකට කරවන බව සමහරෙක්ගෙ ප්‍රබල මතයක්ද වෙයි)
ඓතිහාසික බෝධින් වහන්සේලා දෙනමක්ද පුදබිම තුල දක්නට ලැබෙයි
කුමර කුමරි  යන නාමයන්ගෙන් එම ඇසතු වෘක්ෂයන්ව එදා පටන්ම හදුන්වා ඇත
තවද දිග්ගල ,තොප්පිගල , පිලිහුඩුවාගල , ගල පිටගල  ආදිය ප්‍රධාන තැනක් ගනියි
තවද දුර්ලභ ගණයේ බෙහෙත් පැළැටි රාශියකින්ද මෙම භුමිය පිරි ඇත්තේ ඖෂධ උයනක් සේමය
නුවර යුගයට අයත් පැරණි ලී පාලම ලංකාවේ පිහිටි දෙවන ලී පාලමද වෙයි
සිප්කඩුවේ සිරි සුමගුල් නාහිමියන්ගේ දෝලාවද පිළිකුත්තුව පුදබිමේ කෞතුක උරුමය තීව්‍ර කරන දුර්ලභ උරුමයන් වශයෙන්ද දැක්වෙයි
ශෛලමය ධර්ම ශාලාවද ගල් කුලක් මත අලංකාරව ඉදිකර ඇති ඝාණ්ඨාර කුළුණද පොකුණු, වැව් ආදියෙන්ද යුතු උමං ජල මාර්ග වලින් යුතු භුමියක් වන අතර වටිනා උරුමයන් රාශියකින් යුතු අතීත හෙළයාගේ ශ්‍රි විභුතිය ප්‍රකට කරවන ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටි ජාතික උරුමයකි මෙම රජමහා විහාරය

ප්‍රධාන සෙල්ලිපි 4
 1 වන සෙල්ලිපිය , ක්‍රි
අක්ෂර වලින් ලියුවකි === අනිකටස බතුනො අගිබුතිනො දානෙ අගත අනගත චතුදිස සගස

 2 වන සෙල්ලිපිය , ක්‍රි
අක්ෂර වලින් ලියුවකි === මනොරමෙ

 3 වන සෙල්ලිපිය , ක්‍රි
අක්ෂර වලින් ලියුවකි === දඛිණි ලෙනෙ

 4 වන සෙල්ලිපිය , ක්‍රි
අක්ෂර වලින් ලියුවකි === පරුමක පුරණ පුත දතශච බත මිතශච ලෙණෙ

සැක = රජමහා විහාරය , පිළිකුත්තුව ,බුත්පිටිය
අවම-ආමාන දුම්රිය මාර්ග සඳහා බොහෝ පසිඳු වශයෙන් , , , ,  හෝ  ආමානයක් භාවිතා කෙරෙයි
අවම-ආමාන දුම්රිය මාර්ග යන ප්‍රත්‍යය මුලින්ම ප්‍රවර්ධනය කෙරුණේ  වතුයාය දුම්රිය මාර්ග සහ කාර්මික දුම්රිය මාර්ග සඳහා ඩූකෝවිල්ල නම් ප්‍රංශ සමාගම විසිනි
ආශ්‍රිත 

අවම-ආමාන දුම්රිය මාර්ග
බණ්ඩාරවෙල හෝටලය (), ශ්‍රී ලංකාවේ බණ්ඩාරවෙල ප්‍රදේශයේ පිහිටි හෝටලයකි
පහසුකම්
 භෝජනාගාරය (ආසන 70)
 පිහිණුම් තටාකය
 සම්මන්ත්‍රණ පහසුකම්

මූලාශ්‍ර

බදුල්ල දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක
බෝට්මේල් () යනු ඉන්දියාව සහ සිලෝන් () අතර පැවති දුම්රිය සේවයයි
මෙම මාර්ගයේ සාගරය තරණය කිරීමට අයත් කොටසට පාරු සේවයක් භාවිතා කරන ලදී
මෙම ලිපිය තුල ශ්‍රී ලංකාවේ නම්කොට ඇති මගී ප්‍රවාහන දුම්රිය ලැයිස්තුවක් අන්තර්ගත වේ
ශ්‍රී ලංකා දුම්රිය සේවය
ක්‍රි
ව. 1950 දශකයේ මැද වනවිට බී.ඩී. රම්පාල මහතාගේ මූලිකත්වයෙන් ශ්‍රී ලංකාවේ මහා පරිමාණ මගී ප්‍රවාහන සේවය ආරම්භ විය
දෛනික සේවා

දැනට නතරකොට ඇති සේවා
බෝට්මේල් එක්ස්ප්‍රස්
ඉන්දියාව සහ සිලෝන් අතර සේවාවකි
හිජ්රා - කොළඹ සිට මඩකලපුව හා ත්‍රිකුණාමලය දක්වා

විශේෂ සේවා 

 අනුරාධපුර සිට මිහින්තලේ දක්වා - පොසොන් උත්සවයට සමගාමී ව
 බ්‍රැඩ්ලි එක්ස්ප්‍රස්

වෙනත් 

 එයාපෝට් එක්ස්ප්‍රස් - කොළඹ මහලේකම් කාර්යාල දුම්රිය ස්ථානයේ සිට බණ්ඩාරනායක ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපොළ දක්වා Hitachi Class S5 DMU4 දුම්රියකින් ගමන් කෙරේ
වය්ස්රෝයි විශේෂ - කොළඹ සිට මහනුවර
බදුල්ල හෝ ගාල්ල දක්වා සංචාරක ගමනාන්ත වෙත දිවෙන වාෂ්ප දුම්රියකි
වයිස්රෝයි ස්පෙශල් (), යනු ශ්‍රී ලංකාව තුල ක්‍රියාත්මක වන වසර 75ක් පැරණි විශේෂ දුම්රියකි
එය J
Tours & Travels (Ceylon) Ltd ආයතනය මගින් ක්‍රියාත්මක කරනු ලබයි
ශ්‍රී ලංකාවේ එකම පෞද්ගලික දුම්රිය සේවාව මෙය වන අතර වායුසමීකරණය කරන ලද නැරබුම් මැදිරි 2ක් මෙම දුම්රියෙහි අඩංගු වෙ
එක්ස්පෝරේල් () යනු ශ්‍රී ලංකාවේ දුම්රිය සේවයකි
රාජධානි එක්ස්ප්‍රස් () යනු ශ්‍රී ලංකාවේ දුම්රිය සේවයකි
මඩකලපුව දුම්රිය මාර්ගය යනු ශ්‍රී ලංකාවේ පිහිටි ප්‍රධාන දුම්රිය මාර්ගයකි
ශ්‍රී ලංකාවේ දුම්රිය මාර්ග
කැළණි වැලි දුම්රිය මාර්ගය යනු ශ්‍රී ලංකාවේ පිහිටි ප්‍රධාන දුම්රිය මාර්ගයකි
නාගරික රථ-වාහන තදබදය ඉවත් කර කඩිනම් ප්‍රවාහන පද්ධතියක් ස්ථාපිත කිරීම වෙනුවෙන් ගුවන් දුම්රිය මාර්ග ඇරඹීමේ ක්‍රියාවලියේ ප්‍රථම ව්‍යාපෘතිය කැලණි-වැලි දුම්රිය මාර්ගය කේන්ද්‍ර කරගනිමින් ආරම්භ කිරීමට රජය තීරණය කර ඇත
ඒ අනුව ආසියානු සංවර්ධන බැංකුවේ (ඒඩීබී) ආධාර ඇතිව කැලණි-වැලි දුම්රිය මාර්ගය ගුවන් දුම්රිය මාර්ගයක් ලෙස කොළඹ සිට කොට්ටාව දක්වා ඉදි කිරීමට අවශ්‍ය සියලු කටයුතු මේ වන විටත් ආරම්භ කර තිබේ
මෙහිදී කොට්ටාවේ සිට පාදුක්ක දක්වා බිම් මට්ටමේ ද්විත්ව දුම්රිය මඟක් ලෙසත්, එතැන් සිට අවිස්සාවේල්ල දක්වා මාර්ගය තනි මාර්ගයක් ලෙසත් සංවර්ධනය කෙරේ
වසර 5ක් තුළ මෙහි වැඩකටයුතු සම්පූර්ණයෙන්ම නිම කිරීමට පියවර ගැනෙනු ඇත
ඒ සඳහා ආසියානු සංවර්ධන බැංකුව විසින් ඇමරිකන් ඩොලර් බිලියන 1.5ක පමණ මුදලක් සැපයීමට කටයුතු කර ඇත
මෙහිදී දැනට තිබෙන දුම්රිය මාර්ගය මුළුමනින්ම ඉවත් කර, එයට සමාන්තරව ගුවනින් දුම්රිය මාර්ගය ඉදි කෙරෙන අතර කොළඹ සිටම ද්විත්ව මාර්ගයක් සහිතව දුම්රිය මඟ ඉදි කෙරේ
ඒ අනුව සමස්ත කැලණි-වැලි දුම්රිය මාර්ගයම විදුලි දුම්රිය සේවාවන්ගෙන් සමන්විත කෙරෙන අතර, දැනට ස්ථාපිත දුම්රිය ස්ථානවලට අමතරව තවත් දුම්රිය ස්ථාන දෙකක් ඉදි කෙරෙනු ඇත
ඒ ගොල්ෆ් ක්‍රීඩාංගණය අසල (මාතා පාර) හා කොට්ටාවට සමීපව (දඹහේන) දුම්රිය ස්ථානය වශයෙනි
එමෙන්ම කොටා පාර, නාරාහේන්පිට, පැඟිරිවත්ත, කොට්ටාව දුම්රිය ස්ථාන නගරයට ආසන්න ස්ථානවල ස්ථාපිත කෙරේ
මන්නාරම දුම්රිය මාර්ගය යනු ශ්‍රී ලංකාවේ පිහිටි ප්‍රධාන දුම්රිය මාර්ගයකි
මාතලේ දුම්රිය මාර්ගය යනු ශ්‍රී ලංකාවේ පිහිටි ප්‍රධාන දුම්රිය මාර්ගයකි
මිහින්තලේ දුම්රිය මාර්ගය යනු ශ්‍රී ලංකාවේ පිහිටි දුම්රිය මාර්ගයකි
පුත්තලම දුම්රිය මාර්ගය යනු ශ්‍රී ලංකාවේ පිහිටි ප්‍රධාන දුම්රිය මාර්ගයකි
පුත්තලම මාර්ගය යනු ශ්‍රී ලංකාවේ දුම්රිය ජාලයේ අඩි 5 අඟල් 6 (මි
1,676) පුළුල් මාපක දුම්රිය මාර්ගයකි
(මුලින් වයඹ මාර්ගය ලෙස හැඳින්වේ
)  කිලෝමීටර් 133 (සැතපුම් 83) දුම්රිය මාර්ගය රාගම හන්දියෙන් ආරම්භ වී රටේ වයඹ දිග වෙරළ තීරයේ ප්‍රධාන නගර හරහා පෙරියනගවිල්ලු දක්වා දිව යයි
එහි දිගට දුම්රිය ස්ථාන හතළිස් දෙකක් ඇත
ශ්‍රී ලංකා දුම්රිය සේවයේ අංක 3 වශයෙන් හැඳින්වෙන්නේ පුත්තලම මාර්ගය යි
රාගම සිට ජාඇල දක්වා පමණක් ද්විත්ව මාර්ග ඇති අතර එතැනින් ඔබ්බට තනි මාර්ගය දිවේ
වර්ණ සංඥා භාවිතා කෙරෙන්නේ රාගම සිට මීගමුව දක්වා පමණි
එතැන් සිට භාවිතා වන්නේ පැරණි ටැබ්ලට් ක්‍රමය යි
මගී ප්‍රවාහනය සඳහා දුම්රිය මාර්ගයේ අවසානය වන්නේ නූර් නගර් දුම්රිය ස්ථානය යි
එනම් පුත්තලමට පසු හමුවන පළමු දුම්රිය ස්ථානය යි
නමුත් මාර්ගය එතැනින් අවසන් වන්නේ නැත
නූර් නගර් සිට පෙරියනාගවිල්ලු හරහා එය ඉදිරියට අැදෙයි
මාර්ගයේ එම කොටස භාවිතා කරන්නේ හොල්සිම් සිමෙන්ති සමාගම යි
ඔවුන් පාලාවි හි පිහිටි සිමෙන්ති කර්මාන්ත ශාලාව වෙත හුණුගල් (සිමෙන්ති නිෂ්පාදනයට යොදා ගැනෙන ප්‍රධාන අමු ද්‍රව්‍යය යි) ප්‍රවාහනය කරනුයේ ඉහත සඳහන් කළ මාර්ගය ඔස්සේ ය
ඒ සඳහා හොල්සිම් සමාගමට අයත් දුම්රිය එන්ජින් සහ හුණුගල් ප්‍රවාහන ගැල් භාවිතා වේ
ඉතිහාසය

1907 ජූලි 3 වැනිදා රාගම සිට ජාඇල දක්වා දුම්රිය මාර්ගයක් තැබීමත් සමඟ පුත්තලම දක්වා දුම්රිය මාර්ගය ඉදිකිරීම ආරම්භ විය
මෙම ව්‍යාපෘතිය ආරම්භ කරන ලද්දේ ලංකාවේ ආණ්ඩුකාර ශ්‍රීමත් හෙන්රි ආතර් බ්ලේක් විසිනි
පළමු මගී මෙහෙයුම් 1908 නොවැම්බර් 9 වන දින ආරම්භ විය
මීගමුව දුම්රිය ස්ථානය 1909 දෙසැම්බර් 1 වන දින විවෘත කරන ලද අතර, එම මාර්ගය 1916 දී හලාවත දක්වා දීර්ඝ කරන ලදී
1920 නොවැම්බරයේදී පුත්තලම දක්වා දිගු කිරීමේ කටයුතු ආරම්භ කරන ලදී,එය 1926 මැයි 12 දින නිල වශයෙන් විවෘත කරන ලදී
1943 දී බංගදෙණියේ සිට පුත්තලම දක්වා මාර්ගය ඉවත් කරන ලදී, දෙවන ලෝක යුද්ධය නිසා ඇති වූ හිඟය හේතුවෙන් වෙනත් උපාය මාර්ගික වශයෙන් වැදගත් මාර්ගවල රේල් පීලි අවශ්‍ය විය
එය 1946 දී නව දුම්රිය ස්ථාන ගණනාවක් සමඟින් නැවත සකස් කරන ලදී
මෙම මාර්ගය පුත්තලමෙන් ඔබ්බට පෙරියනගවිල්ලුව දක්වාද, මාර්ගය දෙපසට විහිදුනු අතර, එක් මාර්ගයක් අරුවක්කාලු දක්වාද අනෙක් මාර්ගය ඉලුවන්කුලම දක්වාද දිවෙන ලදී
2011 දී රාගම සහ ජා-ඇල අතර කිලෝමීටර් 20 (සැතපුම් 12) ද්විත්ව මාර්ගයක් නිල වශයෙන් විවෘත කරන ලදී
උතුරු සහ පුත්තලම මාර්ග සම්බන්ධ කරමින් පුත්තලම සිට නොරොචෝලේ බලාගාරය (රටේ ප්‍රධාන ගල් අඟුරු බලාගාරයට සේවා සපයන) හරහා මහව දක්වා දුම්රිය මාර්ගය දීර්ඝ කිරීමේ ශක්‍යතා පිළිබඳව 2017 වසරේ රජය විමර්ශනය කිරීම ආරම්භ කළේය
මෙහෙයුම්

මෙම මාර්ගය මගී සහ භාණ්ඩ ප්‍රවාහන දුම්රිය මගින් බොහෝ දුරට s9, s8, s11 සහ s10 පන්ති දිවා කාලයේ මගී දුම්රිය සඳහා භාවිතා කරන අතර කාර්යාල දුම්රිය s11, s13, m4 සහ s9 පන්තියෙන් ඇදගෙන යයි
මීගමුව, මාදම්පේ, හලාවත, පුත්තලම සහ නූර්නගර් දුම්රිය වල ප්‍රධාන පර්යන්ත වේ
කාර්ය බහුල වේලාවන්හිදී පාලනය කළ නොහැකි සෙනඟක් දක්නට ලැබේ (ප්‍රධාන වශයෙන් කොළඹ සිට මීගමුව දක්වා)

 දුම්රි ස්ථාන
 රාගම (සන්ධිය)
 පේරලන්ද
 කඳාන
 කපුවත්ත
 ජා ඇල
 තුඩැල්ල
 කුඩහකපොල
 අලවතුපිටිය
 සීදූව
 ලියනගේමුල්ල
 ආයෝජන ප්‍රවර්ධන කලාපය
 ගුවන්තොටුපල (ගුවන් තොටුපල විහිදුම් මාර්ගය - සාමාන්‍ය ගමන් මගට හසු නො වෙයි)
 කටුණායක
 කුරණ
 මීගමුව
 කට්ටුව
 කොච්චිකඩේ
 වෛක්කාල
 බෝලවත්ත
 බොරලැස්ස
 ලුණුවිල
 තුම්මෝදර
 නාත්තන්ඩිය
 වලහපිටිය
 කුඩා වැව
 නෙළුම් පොකුණ
 මාදම්පෙ
 කාක්කපල්ලිය
 සවරාන
 හලාවත
 මානුවන්ගම
 බංගදෙණිය
 ආරච්චිකට්ටුව
 ආනවිලුන්දාව
 බත්තුලුඔය
 පුලිච්චකුලම්
 මුන්ඩල්
 මංගල එළිය
 මදුරන්කුලිය
 එරුක්කලම්පිඩි - නාගවිල්ලු
 පලාවි
 තිල්අඩිය
 පුත්තලම
 නූර්නගර් (මගී ප්‍රවාහනය සඳහා මාර්ගයේ කෙළවර)

Made by thaVI
ශ්‍රී ලංකාවේ දුම්රිය මාර්ග
ත්‍රිකුණාමලය දුම්රිය මාර්ගය යනු ශ්‍රී ලංකාවේ පිහිටි ප්‍රධාන දුම්රිය මාර්ගයකි
ලාහුගල කිරි වෙහෙර හෝ කිරි වෙහෙර විහාරය යනු ශ්‍රී ලංකාවේ අම්පාර දිස්ත්‍රික්කයේ ලාහුගල පිහිටි පුරාණ විහාරස්ථානයක් වේ
එය ලාහුගල ප්‍රා
අයත් පැරණි ලාහුගල ග්‍රාම නිළදාරී වසමෙහි ඉදිකොට ඇත
මූලාශ්‍ර

ආශ්‍රේය

 

අම්පාර දිස්ත්‍රික්කයේ බෞද්ධ සිද්ධස්ථාන‎
අම්පාර දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක‎
අඟල්-පහළොව ආමාන දුම්රිය මාර්ග සඳහා පුරෝගාමිත්වය සැපයුයේ, යුදබිමක් වැනි ස්ථානයක ඇතිරීමෙහි පහසුවක් සහිතවූ හෝ වතුකර දුම්රිය මාර්ග ලෙසින් භාවිතා කල හැකිවූ හෝ අවම ආමාන දුම්රිය මාර්ගයක් ලෙසින්  ඔහු විසින් නම් තැබූ දුම්රිය මාර්ගයක් පිළිබඳ උනන්දුවක් දැක්වූ   ශ්‍රීමත් ආතර් පර්සිවල් හේවුඩ් විසිනි
ඔහුගේ ඩෆීල්ඩ් බෑන්ක් දුම්රිය මාර්ගය සඳහා 1874 වසරෙහිදී එය භාවිතා කරමින්, "පටු ආමාන" දුම්රිය මාර්ගයක් වෙතින් එහි මූලධර්මය වෙනස්වූ ආකාරය හේ පැහැදිලි කලේය
පෙරදී  ආමානයක් සහිත කුඩා දුම්රිය මාර්ගයක් තැනූ ඔහු, තම හැඟීම පරිදී ප්‍රායෝගික ලෙසින් අවම ආමානය වූයේ  ආමානය බවට තීරණයකට එළඹියේය
ලාහුගල යනු ශ්‍රී ලංකාවේ, නැගෙනහිර පළාතේ අම්පාර දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටා ඇති සුළු නගරයකි
එය කොළඹ-මඩකලපුව මහා මාර්ගයේ, පොතුවිල් නගරයේ සිට  පමණ දුරින් පිහිටා ඇත
ඉතිහාසය
පුරාණ අනුරාධපුර යුගයේ පටන් ලාහුගල ජනාවාසව පැවතෙන්නට ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ
එසේම මෙම ප්‍රදේශය රුහුණු රාජධානියේ කොටසක් ලෙස පැවත තිබේ
ප්‍රදේශය පුරා විසිර ඇති පුරාණ නටඹුන් ස්ථාන ලාහුගල ඉතිහාසය කෙරේ සාධක සපයයි
බොහොමයක් හමුව ඇති නටඹුන් මහානාග රජ පරම්පරාවට සබැදෙයි
අධ්‍යාපනය
ලාහුගල ප්‍රදේශීය ලේකම් කොට්ඨාශයට අයත් රජයේ පාසල් ලැයිස්තුව පහත දැක්වෙයි
පානම මහා විද්‍යාලය
ලාහුගල මහා විද්‍යාලය
හුලන්නුගේ විද්‍යාලය
පරණ ගොවිපොල විද්‍යාලය
රජයේ මිශ්‍ර දෙමළ විද්‍යාලය
සංචාරක ආකර්ෂණ

 ලාහුගල කිතුලාන ජාතික උද්‍යානය - 1980 වසරේ ඔක්තෝබර් 1 වන දින ජාතික උද්‍යානයක් ලෙස නම්කරන ලද ලාහුගල කිතුලාන ජාතික උද්‍යානය දිවයිනේ කුඩාම වනෝද්‍යාන අතඅරින් එකකි
මඟුල් මහා විහාරය - ලාහුගල පිහිටි පුරාස්ථානයක් වූ මඟුල් මහා විහාරය ක්‍රි
2වන සියවසේ කාවන්තිස්ස රජ විසින් ගොඩනංවන ලද්දකි
ඇතා පිට ඇත් ගොව්වා නිරූපිත ප්‍රසිද්ධ සදකඩපහණ පිහිටා ඇත්තේද මෙම විහාරස්ථානයෙහිය
නීලගිරිසෑය - නීලගිරිසෑය ලාහුගල පිහිටි පුරාණ ස්ථූපයක් වේ
ලාහුගල කොට වෙහෙර - ශ්‍රී ලංකාවේ කොට වෙහෙර සම්ප්‍රදායට ස්ථූප චතුර්තය අතුරින් ලාහුගල පිහිටි ස්ථූපය වේ
ලාහුගල කිරි වෙහෙර - ලාහුගල පිහිටි කිරි වෙහෙර වර්ථමානයේදී රජය විසින් පුරාස්ථානයක් ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කොට තිබේ
මූලාශ්‍ර

බාහිර සබැදි 
 ලාහුගල ප්‍රදේශීය ලේකම් කොට්ඨාශය 

අම්පාර දිස්ත්‍රික්කය
මී ඉටි () යනු මී මැස්සන් විසින් නිපදවනු ලබන මී වද (පැණි රැස්කර තබා ගන්නා) මිරිකා පැණි ලබා ගැණීමෙන් පසු   (වද තැනීමට මී මැස්සන් විසින් යොදා ගත් අමුද්‍රව්‍ය) ඉතිරි වන ඉටි ගුලි මී ඉටි ලෙස හඳුන්වයි.
ආශ්‍රිත 
 මී මැසි පාලනය

මී මැසි පාලනය
1956 අංක 47 දරණ ස්ත්‍රීන්, තරුණ අය හා ළමයින් සේවයේ යෙදවීමේ පනතේ අරමුණ් වනුයේ ස්ත්‍රින්, තරුණ අය හා ළමයින් සේවයේ යොදවන කාලවේලවන් විධිමත් කිරීම හා ඔවුන්ගේ සෞඛ්‍ය හා ශුභ සාධනයට අහිතකර වන පරිදි සේවයේ යෙදවීම වැලැක්වීමයි
ආවරණය 
මෙම පනතින් ආවරණය වන්නේ පෞද්ගලික අංශයේ (රාජ්‍ය සංස්ථා, මණ්ඩල, අධිකාරී යන සියලුම ස්ථාන ඇතුලුව) වැඩ කරන
වයස අවුරුදු 18 ට වැඩි කාන්තාවන්
 වයස අවුරුදු  14 - 18 අතර තරුණ අය
 වයස අවුරුදු 14 ට අඩු ළමයින්

කොන්දේසි

වයස අවුරුදු 18 ට වැඩි කාන්තාවන් 
ඉහත මුල් පනතේ විධිවිධානයන්ට අනුව කාන්තාවන් රාත්‍රී සේවයේ යෙදවිම සම්පූර්ණයෙන් තහනම් කර තිබූ නමුත්, 1984 අංක 32 දරණ සංශෝධනයට අනුව පහත කොන්දේසී වලට යටත්ව කාන්තාවන් රාත්‍රී සේවයේ යෙදවීමට අවසර ඇත,
 සේවිකාවන්ගේ කැමැත්ත
 කම්කරු කොමසාරිස්වරයාගේ පූර්ව අනුමැතිය
 දිවා කාලයේ  (පෙරවරු 6.00 සිට පස්වරු 6.00 දක්වා කාලය තුල) සේවයේ යෙදවූ කාන්තාවන් එදිනම පස්වරු 10.00 පසුව සේවයේ නොයෙදවීම
 රාත්‍රී කාලයේ සේවය සදහා දිවා කාලයේ වැටුපමෙන් 1 1/2 ගුණයක් ලබා දීම
 කාන්තා පාලිකාවන්ගේ සේවය ලබාදීම
 ව්වේක ගැනීමේ ස්ථානයක් හා ආහාරපාන සැපයීම
 මසකට දින 10කට වඩා රාත්‍රී සේවයේ නොයෙදවීම
ඉහත කොන්දේසි පහත සදහන් අයට අදාල නොවේ
කළමණාකරණ හෝ ශිල්පීය ස්භාවයේ වගකිවයුතු තනතුරු දරණ කාන්තාවන්
 කය වෙහෙසන වැඩවල නොයෙදෙන ශුභ සාධන සේවාවල නියුක්ත කාන්තාවන්
 එකම පවුලේ සාමාජිකයින් පමණක් සේවයේ නියුක්ත කාර්මික ව්‍යාපාරයක නියුතු කාන්තාවන්
වයස අවුරුදු 16 හා 18 අතර තරුණ අය 
 සතියේ දිනවල කෑම පැයද ඇතුලුව දිනකට පැය 09 කට වඩා සේවයේ නොයෙදවීම
සතියේ එක් දිනක පූර්ණ නිවාඩු දිනයක් ලබා දීම හා පැය 05 1/2 ක වරු දිනයක් ලබා දීම
 සතිය තුළ කෑම පැයද ඇතුළුව පැය 50 1/2 කට වඩා සේවයේ නොයෙදවිම
 රාත්‍රී සේවයේ නොයෙදවීම

වයස අවුරුදු 16 හා 18 අතර තරුණ අය 
 සතියේ දිනවල පැය 09කට වඩා එක් පැයක් පමණක් අතිකාල සේවයේ යෙදවිය හැකිය
සතිය තුළ කෑම පැයද ඇතුළුව පැය 55 1/2 කට වඩා  සේවයේ නොයෙදවිය යුතුය
රාත්‍රී සේවයේ නොයෙදවීම

වයස අවුරුදු 16ට අඩු ළමයින් 
මෙම පනත යටතේ වයස අවුරුදු 16ට අඩු අය ළමයින් වශයෙන් සැලකෙන අතර, ළමයෙකු කුමන ආකාරයකින් හෝ (ගෘහ සේවකයෙකු වශයෙන් ඇතුලුව) සේවයේ යෙදවීම සම්පූර්ණයෙන්ම තහනම් කර ඇත
එක්සත් ජනපදයෙහි 45වන ජනාධිපතිවරයා ලෙසින් ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප්ගේ නිලප්‍රතිෂ්ඨාපනය වෙතින්  ජනාධිපතිවරයා වශයෙන්   ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප්ගේ සහ උපජනාධිපතිවරයා ලෙසින් මයික් ස්පෙන්ස්ගේ සිව් අවුරුදු ධූර කාලයෙහි ඇරඹුම සනිටුහන් වනු ඇත
මේ පිළිබඳ මහජන උත්සවයක් 2017 ජනවාරි 20 වන සිකුරාදා දිනදී, වොෂිංටන්, ඩී.සී.හී එක්සත් ජනපද කැපිටෝල් ගොඩනැගිල්ලෙහි බටහිර අභිමුඛයෙහි පැවැත්වෙයි
ආමානය යනු,  ඉන්දියාවෙහි, පකිස්තානයෙහි, ශ්‍රී ලංකාවෙහි, ආර්ජන්ටිනාවෙහි සහ චිලි රටෙහි පුළුල් ලෙසින් භාවිතයෙහි යෙදෙන මෙන්ම,  එක්සත් ජනපදයෙහි සැන් ෆ්‍රැන්සිස්කෝ බොක්ක ප්‍රදේශයෙහි බීඒආර්ටී (බේ ඒරියා රැපිඩ් ට්‍රාන්සිට්) තුලදී පවා භාවිතා කෙරෙන පුළුල් මාර්ග ආමානයකි
ඉන්දියානු අර්ධද්වීපයෙහිදී  "පුළුල් ආමානය" ලෙසින්ද  උතුරු ඇමරිකාවෙහිදී "ප්‍රොවින්ෂල් ආමානය", "පෝට්ලන්ඩ් ආමානය" හෝ "ටෙක්සාස් ආමානය" ලෙසින්ද එය ඓතිහාසික ලෙසින් හැඳින්වෙයි
ලොව පුරා ඕනෑම තැනක නිත්‍ය භාවිතයෙහි යෙදෙන පුළුල්තම ආමානය එය වෙයි
ආශ්‍රිත

5
පුළුල් ආමාන දුම්රිය සේවාවන් විසින්,  ට වැඩි මාර්ග ආමානයක් (රේල් පීලි අතර දුරක්) භාවිතා කෙරෙයි
පරිවර්තනය-ඕෂධ නිපුණ වීරක්කොඩිි

කොහු , හෝ පොල් කෙඳි, පොල් ගෙඩියෙන් ලබාගත් ස්වභාවික තන්තු වර්ගයක් වන අතර බිම බුරුසු, වැසිකිලි, බුරුසු සහ මෙට්ට වැනි නිෂ්පාදන සඳහා යොදා ගනී
කොහු දෘඪ, අභ්යන්තර ශෛලමය හා පොල් පිටි ආවරණය අතර ඇති තන්තුමය ද්රව්යය
දුඹුරු කොහුගේ වෙනත් භාවිතයන් (ඉදුණු පොල්වලින් සාදන ලද) භාවිතා කරනු ලබන්නේ හිස් වැසුම්, නඩත්තු සහ උද්යාන වගාවයි. නොගැඹුරු පොල් වලින් අස්වනු ලබන සුදු කොහු, වඩා හොඳ බුරුසු, නූල්, කඹ සහ ධීවර දැල් සෑදීමට යොදා ගනී
[2] එය ගිලී නොයෑමේ වාසියක් ඇති නිසා, බෝට්ටු හා බෝයි ඇදගෙන අමතර බරකින් තොරව ගැඹුරු ජලය මත දිගු දිගු භාවිතා කළ හැකිය
අන්තර්ගතය

   1 ඉතිහාසය

  2 ව්යුහය

        3 සැකසුම් 

       3.1 දුඹුරු කෙඳි

       3.2 සුදු කෙඳි

       3.3 කැරකීම

       3.4 බ්රිස්ටල් කොහු

   4 භාවිතයන්

       4.1 සිරුප්පුව, ඇසුරුම් කිරීම, ඇඳ ඇතිරිලි, තට්ටු සහ වෙනත් 

      4.2 කෘෂිකාර්මික හා උද්යාන බෝග භාවිතය

       4.3  වෙනත්

5   ජෛව ආරක්ෂණ අවදානම

     6     ප්රධාන නිෂ්පාදකයන්

7 කොහු සාදන ප්‍රදේශ

   8 මූලාශ්‍ර

    9 ආශ්රිත

 ඉතිහාසය

කොහු නමින් හැඳින්වෙන කොහු, හයිඩ්රජන් වචනය සඳහා මලයාලම් වචනයයි
[3] [4] පුරාණ කාලයේ පටන් පොල් කෙඳි වලින් නූල් හා සිරස් අතට සාදා ඇත
මලයා, ජාවා, චීනය හා අරාබියානු බොක්ක ආශ්රිත මුහුදේ යාත්රා කළ ඉන්දියානු නෞකා නෞකාවන් සියවස් ගණනාවකට පෙර ඔවුන්ගේ නැව් කඹ සඳහා කොහුය
11 වන ශතවර්ෂයේ අරාබි ලේඛකයන් විසින් නැව් රැහැන් හා මෝචනය සඳහා කොහු කෙටීම පුළුල් ලෙස සඳහන් කරන ලදී
එක්සත් රාජධානියේ කොහු කර්මාන්තය 19 වන සියවසේ දෙවෙනි භාගයට පෙර වාර්තා විය
1840 දී කපිතන් ලොලීන් සහ කපිතාන් ලොග්න් සහ තෝමස් ට්රෙලෝආර් සමඟ සහයෝගීව කටයුතු කළහ
[6] එංගලන්තයේ ලුඩ්ගාට් හිල් හි ට්රෙලෝරර් සහ පුස්කොළවල නිපදවන ලද කැටපිලර් සමාගමක් බිම් ආවරණ සඳහා යෝග්ය රෙදි වර්ග සඳහා කොහු කෙඳි නිෂ්පාදනය කිරීම සඳහා ආරම්භ කරන ලදී
[5]

2.ව්යුහය

කොහු කෙඳි පෙනෙන විවිධ ආකාර

දෘෂ්ටි, අභ්යන්තර ශෛලමය සහ පොල් පිටි ආවරණය අතර කොහු කෙඳි අතර දක්නට ලැබේ
තනි ෆයිබර් සෛල සෙලවුලේ සෑදූ ඝන බිත්තිවලින් පටු සහ කුහරයකි
ඔවුන් නොමසුරුව විට දීප්තිමත් වේ
එහෙත් පසු කලෙක ලෙන්ඩින් තට්ටුව ඔවුන්ගේ බිත්ති මත තැන්පත් වී ය
එක් එක් සෛලය විෂ්කම්භය 1 mm (0.04) දිග සහ 10 සිට 20 μm (0.0004 to 0.0008 in) පමණ වේ
[7] තන්තු සාමාන්යයෙන් 10 සිට 30 දක්වා සෙන්ටිමීටර (4 සිට 12 දක්වා) දිගු වේ
[8] කොහුබත් වර්ග දෙකම දුඹුරු සහ සුදු
සම්පුර්ණ ඉදුණු පොල් ගෙඩියකින් ලබාගත් බ්රවුන් කොහු ඝනයි, ශක්තිමත් සහ අධිකව අපිරිසිදු ප්රතිරෝධයක් ඇත
එය සාමාන්යයෙන් මැට්, බුරුසු සහ නූල්වල භාවිතා වේ
පරිණත දුඹුරු කොහු කෙඳි, හණ හා කපු වැනි තන්තු වලට වඩා වැඩි ලිග්නින් සහ අඩු සෙලියුලෝස් අඩංගු වේ
එබැවින් ශක්තිමත් නමුත් අඩු නම්යශීලී වේ
ඒවා ඉදිමීමට පෙර පොල් ගෙඩිවලින් කොළ කැළැල්වලින් සුදු, සුදු පැහැය හෝ ලා දුඹුරු වර්ණයෙන් යුක්ත වන අතර ඒවා වඩාත් සුමුදු හා සිහින් වුවත් දුර්වල වේ
ඒවා සාමාන්යයෙන් කූරු හෝ කඹේ යොදා ඇති නූල් සාදා ඇත
කොහු කෙඳි සාපේක්ෂ වශයෙන් ජලයට ඔරොත්තු නොදෙන අතර, ලුණු වතුරෙන් හානිවලට ඔරොත්තු දෙන ස්වාභාවික තන්තු වලින් එකකි
සුදු කොහු නිෂ්පාදනය සඳහා මුහුදු ජලය සහ පිරිසිදු ජලය භාවිතා කරන අතර දුඹුරු කොහු නිපදවීමට නැවුම් ජලය යොදා ගනී
කොහු කෙඳි සැකසීමෙන් ප්රතිඵලයක් වශයෙන් කොහුබත් හෝ කලින් කොකොපියට් සමග ව්යාකූල නොවිය යුතුය
ඇතැම් රටවල කොහු කෙඳි දේශීය වශයෙන් කොපරා ලෙස නම් කර ඇති අතර එය ව්යාකූලත්වයට එකතු වේ
[8]

3.සැකසුම

පාට වල ඇති සුදු පැහැති තන්තු අඩංගු මාස හය මාස 12 ක් පමණ පසු කොළ පැහැති පොල් කොළ
කෝපාව සහ පොල් ගෙඩියක් බවට සැකසූ බීජ පෝෂණය කිරීමට පෝෂ්යදායී තට්ටුව සුදානම් වන විට සම්පූර්ණයෙන්ම පරිණත පොල්ගස් අස්වනු නෙළීම මගින් දුඹුරු කෙඳි ලබා ගනී
පළතුරු වල තන්තුමය ස්ථරය පසුව දෘඩ ශෙල් එකෙන් (අතින්) වෙන් කරනු ලැබේ
එය (බෙහෙවින් ගැඹුරට) බෙදීම සඳහා කපනය මතට පල දමන්න
හොදින් කුළුබඩු සහිත හිසකෙස් දිනකට පොල් ගෙඩි 2,000 ක් වෙන් කළ හැක
කැනීම්වලින් සෑදීමට අවශ්ය සියලුම යන්ත්ර මේ වන විට ලබා ගත හැකිය
මෙම යන්ත්ර පැය පැයකට කොකෝටස් 2000 ක් පමණ සකසා ගත හැකිය
3.1දුඹුරු කෙඳි

කෙඳි සහිත ලෙලි තට්ටුව පොඟවා හා මෘදු වන අතර, මන්දගාමී චලනය වන වතුරේ කූරු හෝ දැල්වල පොඟවා ඇත
දිගු කෙඳි සහිත කෙඳි, නූල් චලනය යටින් කෙටි ලේලි තන්තු වලින් වෙන් කරනු ලැබේ
මැටි තන්තු, කුණු හා වෙනත් කුණු ඉවත් කිරීම සඳහා හිරු දමා හිරු වියලූ හා බල්ලු ඇසුරුම් කර ඇත
ඇතැම් මෙට්ට වල තන්තු නිෂ්පාදනය සඳහා වැඩි තෙතමනයක් රඳවා ගැනීමට ඉඩ ඇත
කොහු කෙඳි වෑස්සීමකින් තොරව ඇඹරීමට තරම් ඉලාස්ටික් එකක් වන අතර ස්ථිරව මැසීම් මෙන් එය රැඳී තිබේ
කූඩුවක් යනු හුදෙක් තන්තු හන් කඹයක් සාදා එය යන්ත්රයකින් හෝ අතින් භාවිතා කරමින් එය කපන විටය
දිගු රහැන් පෙත්තක් පිරිසිදු ජලය සෝදා පිරිසිදු කර බණ්ඩල්ස් හෝ හෑන්ක්ස් වලට සම්බන්ධ වීමට පෙර වියළී තිබේ
එමගින් කෙඳි සෘජුවම සවි කිරීමට හා කෙඳි ෆයිබර් කෑලි ඉවත් කිරීම සඳහා වානේ කෙඳි මගින් පිරිසිදු කර ඇති අතර ඒවා "හකුළනු" ඇත
කොහු බ්ලීල් කෙඳි ද වෙනස් වර්ණ ලබා ගැනීමට සුදු පැහැති සහ වර්ණ ගැන්විය හැක
3.2සුදු කෙඳි

මෙම අපරිණත ලෙලි මාස දහයක් දක්වා ගංගාවක් හෝ ජල පිරවූ වළක් තුළ අත්හිටුවා ඇත
මේ කාලය තුළ ක්ෂුද්ර ජීවීන් ඒවා ලිහිල් කිරීමට ශාක පටක බිඳ දමයි
ඉන්පසු ලූණු වල කොටස් පසුව වියළි හා පිරිසිදු කරන දිගු ෆයිබර් වෙන් කිරීම සඳහා අතින් අතට පහර දී තිබේ
පිරිසිදු කරන ලද කෙඳි, සරල තනි පේළියකින් හෝ පිරවුම් රෝදයක් යොදා ගනිමින් නූල් පිරවීම සඳහා සූදානම් වේ
පරිසර දූෂණයෙන් තොරව පොල් ලෙල්ලෙන් කොහු කෙඳි නිස්සාරණය කිරීම සඳහා ජෛවීය ක්රියාවලියක් තිරුවන්තපුරම්හි C‍SIR හි අන්තර්ජාතික විද්යාත්මක හා සමාජ විද්යා පිළිබඳ ජාතික ආයතනයේ පර්යේෂකයන් විසින් සංවර්ධනය කර ඇත
මෙම තාක්ෂණය මඟින් ඔක්සිජන් වෙන් කිරීම සඳහා පැලෑටි සංයෝග වෙනස් කිරීම සහ හුළං පිරවීම මගින් ජලය දූෂණය වීම වැළැක්වීම සඳහා යොදා ගනී
3.3කැරකීම

සෝඩියම් සහ පොටෑසියම් කොහු පොහොර අධික වේ
එය කැල්සියම් බෆරින් විසඳුම් තුළ පොඟවා ගැනීම මඟින් පැලෑටි හෝ දිලීර සඳහා වර්ධක මාධ්යයක් ලෙස සැලකේ. වැඩිවන අරමුණු සඳහා අලෙවිකරන ලද බොහෝ කොහුබරි කලින් සලකනු ලබන්නේ යැයි කියනු ලැබේ
[10] කොහු ග්රන්ථියෙන් ඉතිරි වූ ලවණ කොළ පැහැති විට කොකෝච් සහ දිලීර වගා කිරීම සඳහා සුදුසු උපස්ථර බවට පත්වේ
කොහු ස්වාභාවිකව පොටෑසියම් පොහොසත් වේ
සොයිසස් උද්යාන විද්යාව තුළ මැග්නීසියම් සහ කැල්සියම් ඌනතාවයන් ඇති වීමට හේතු විය හැක
කොහු කෙඳි ඉතා කලාතුරකින් ඔක්සිඩයිල් හැරුණු විට පොටෑම් ද්රව්යයක් ලෙස භාවිතා කරයි
එය ඉතා පහත් කැටායන හුවමාරු ධාරිතාවක් (CEC) ධාරිතාවයක් ඇති නිසා, එය ලවණ රඳවා නොගනී
කොහුබත් භාවිතා කිරීම සඳහා උත්තේජක පොඟවන මාධ්යයක් ලෙස උද්යාන භාවිතය සඳහා සුදුසු උපස්ථරයක් සපයයි
ද්රව්යයේ අධික ලිග්නින් අන්තර්ගතය දිගුකාලීනව පවතින අතර, වැඩි ජල ප්රමාණයක් තබා ඇති අතර, පහසුවෙන් නැවත නැවත සකස් කිරීම සඳහා වියළි විට පොත්තෙහි පැති හැකිලෙන්නේ නැත
ඩ්රැරසනා වැනි අභ්යන්තර ශාකවල බර සඳහා රළු වැලි වැනි නිවැරදි සංශෝධනය එකතු කිරීම සමඟ මෙම ආලෝක මාධ්යය වාසි සහ අවාසි ඇත
පෝෂණ සංෙශෝධනද සලකා බැලිය යුතුය
කැල්සියම් හා මැග්නීසියම් කොහු බඳුන් මිශ්ර කර නොතිබීම නිසා එම පෝෂ්ය පදාර්ථවල ස්වභාවිකවම හොඳ ප්රභේදයක් වන ඩොලමයිටික දෙහි වේ
pH අගය ඉතා වැදගත් වන අතර, කොහු පැටියා මාස කිහිපයකට පසු ඉහළ pH අගය ලබා ගැනීමට හේතු වී තිබේ
ලයිකොකෝපින්ස් හරිතාගාර දිලීරයට අතිශය සංවේදී වීම කොහර්ගේම අවාසිය
කොහුබඩ මාධ්යයට ප්රයෝජනවත් ක්ෂුද්ර ජීවීන් එකතු කිරීම නිවර්තන හරිත නිවාස තත්ත්වයන් සහ අභ්යන්තර අවකාශයන් ද සාර්ථක වී තිබේ
කෙසේ වෙතත්, ක්ෂුද්ර ජීවීන් ගෙඩිවලින් (හතු) නිපදවන තෙත් වායුගෝලය තුළ වර්ධනය හා ප්රජනනය සඳහා යෙදී සිටින බව සැලකිල්ලට ගැනීම වැදගත්ය
3.4බ්රිස්ට්ස් කොහු

බ්රයිට්ල් කොහු යනු කොහු කෙඳි කලක් පැවති දිගකි
එය නිස්සාරණය කරන ලද පොල් ලෙලිවලින් නිපදවනු ලැබේ
මෙලෙස කොහු කෙඳි එකතු කරනු ලබන්නේ ෆ්ලෑෂ් පවිත්ර කිරීම සඳහා සහ කෙටි කෙඳි ඉවත් කිරීම සඳහා වානේ පනා භාවිතා කිරීමෙනි
බ්රිස්ටල් කොහු කෙඳි ගෘහස්ත සහ කාර්මික යෙදීම් සඳහා බුරුසු ලෙස භාවිතා වේ
4 භාවිතයන්

4.1 සිරුප්පුව, ඇසුරුම් කිරීම, ඇඳ ඇතිරිලි, තට්ටු සහ වෙනත්

රතු කොහු බිම හා බඩවැල්, බුරුසු, මෙට්ට, බිම ටයිල් සහ දොඹකරවල භාවිතා වේ
කුඩා ප්රමාණයක්ද ට්වයින් බවට පත්කර ඇත
මිටි සහ ඉරිඟු පාලනය සඳහා ගංගා සහ කඳු බෑවුම් සඳහා භාවිතා කිරීම සඳහා කපන ලද සහ කපන ලද දුඹුරු කොහු තටාකවල, ඉඳිකටු පටලයකින් (මැටි තට්ටුවක් එකතු කරන යන්ත්ර යන්ත්රයක්) හැඩැති සහ කපා ඇත
දුඹුරු කොහු 

බඳුන්වල ප්රධාන කොටසක් යුරෝපයේ මෝටර් රථ කර්මාන්තය සඳහා භාවිතයට යොදා ගන්නා රබර් මිශ්රිත කොහු රබර් ආවරණ සහිත රබර් පරාලයකින් ඉසිනු ලැබේ
ද්රාවණය හා ඇසුරුම්කරණය සඳහා ද යොදා ගැනේ
සුදු කොහු බෙහෙවින් උපයෝගී කර ගනිමින් නිෂ්පාදනය කර ඇත
වියන ලද කොහු කෙඳි මැස්ට්රම් අතින් හෝ යාන්ත්රික නූල් භාවිතා කර ඇති තල සහ සුදු පැහැ තන්තු වලින් සාදා ඇත
සුදු කොහු ද ලුණු ජලයට දැඩි ලෙස ප්රතිරෝධී වීම හේතුවෙන් ධීවර දැල් සෑදීමට යොදා ගනී
4.2කෘෂිකාර්මික හා උදයාන වගා භාවිතය

කෘෂිකාර්මික හා උදයාන විද ාෙව්දී, ෙකොහු යනු ස්පන්ග්නම් (පීට් පාසි) සහ පීට් සඳහා ආෙද්ශකයක් වන අතර එය බහුලව පවතින හා පරිසර හිතකාමී අයුරින් පවතී
කෙසේ වෙතත් කොහුබත්කාර මූලාශ්ර බෝවන දිලීර සමග දැඩි ලෙස දූෂිත වී ඇති අතර ප්රභවයේ තේරීම වැදගත් වේ
දැවමය ශාකවලින් ගොළුබෙල්ලන්ගෙන් පිරිහීමට කොහු ද ප්රයෝජනවත් වන අතර, උද්යාන (දැඩි හරිතාගාර) උද්යාන වල වර්ධනය වන මාධ්යයක් ලෙසද ප්රයෝජනවත් වේ
[11]

මෙක්සිකෝවෙන් කොහු කොහුබත් ශාක ව්යාධිජනක දිලීර වලට ජෛව පාලනයක් ලෙස ක්රියාකරන ප්රයෝජනවත් දිලීර Aspergillus terreus හි විශාල ජනපද වල අඩංගු වේ
කොහු ද හතු වර්ධනය සඳහා උපස්ථරයක් ලෙස ද භාවිතා වේ
කොහු සාමාන්යයෙන් වමියුරුලයිට් සමඟ තාපාංක වතුර සමග පැස්ටරීකරණය කර ඇත
කොහු / vermiculite මිශ්රණය කාමර උෂ්ණත්වයට සිසිල් වීමෙන් පසු විශාල ප්ලාස්ටික්, සාමාන්යයෙන් ප්ලාස්ටික් පෙට්ටියක තබා ඇත
කලින් සකස් කරන ලද භාජන භාජන එකතු කරන විට, පොටෑසියම් සාමාන්යයෙන් රයි ධාන්ය හෝ වල් පක්ෂි බීජ වැනි උපස්ථර භාවිතා කරමින් භාජනවල වගා කරයි
මෙම පොත්ත යනු මගේ සෙල්මය හතුයි
කොහු / වර්මිකුලයිට් මිශ්රණය අවසානයේ හතු ලබා ගත හැක
කොහු යනු ආසාත්මිකතාවයක් වන අතර, කොහු කෙලීම සඳහා නිතර භාවිතා කරන රබර් කිරි සහ අනෙකුත් ද්රව්ය ද වේ
[13]

උරගයින් හෝ උරගයින් සඳහා ටෙරාදියම් උපස්ථරයක් ලෙස යොදාගත හැකිය
[14] [15]

කොහු ෆයිබර් කොත් හෝ කොහුබත් දූවිලි, ස්පොන්ජියක් වැනි විශාල ජල ප්රමාණයක තබා ගත හැකිය
එය පාංශු මිශ්රණයේ සාම්ප්රදායික පීට් සඳහා ආදේශකයක් ලෙස භාවිතා කරයි, හෝ, ශාක වගාව සඳහා පාංශු අඩු උපස්ථරයක් ලෙසය
එය "කොකෝ පීට්" නමින් හැඳින්වේ
එය කොස් පී්රම් යනු පීට් මාංශ පේශි වලට සමාන ය
කොහු කෙඳි වලින් ලබාගත් කොහු අපද්රව්ය, උද්යාන හා කෘෂිකාර්මික යෙදවුම් සඳහා යොදා ගන්නා විවිධාකාර විවිධාකාර හා ඝනත්වයකින් යුත් කොකෝ පීට් නිෂ්පාදනයට පෙරාතුව තාපනය, තාපනය කරන ලද සහ පරික්ෂා කර ඇති අතර කාර්මික අවශෝෂක ලෙස යොදා ගනී
සාමාන්යයෙන් සම්පීඩිත තල, බ්බෙෂ්ට්, ස්ලැබ් හෝ තැටි ආකාරයෙන් නැව්ගත කරන ලද, අවසාන පරිශීලකයා ජල එකතු කිරීම මගින් සම්පීඩිත කොකෝ පීට් ගවේශණය කරයි
වියළි කොකෝ පීට් එකක් කිලෝ ග්රෑම් තෙත් කොට් පීට් ලීටර් 15 දක්වා ව්යාප්ත වේ
කොකෝ පීට් පසේ කන්ඩිෂනර් ලෙස යොදා ගනී
එහි සංයුතිය අඩු පෝෂ්ය පදාර්ථ නිසා ශාක වර්ධනය කිරීමට භාවිතා කරන මාධ්යයේ තනි අංගයක් ලෙස කොකෝ පීට් සාමාන්යයෙන් නොවේ
ශාක විශේෂයෙන්ම කොකෝ පීට් වලින් පමණක් වගා කරන විට විශේෂිත ශාක අවශ්යතා අනුව පෝෂ්ය පදාර්ථ එකතු කිරීම වැදගත් වේ
පිලිපීනය, ශ්රී ලංකාව සහ ඉන්දියාවෙන් කොකෝ පීට් පීරිස් සෑදීමේ ප්රමාණය සැලකිය යුතු ප්රමාණයේ පොටෑසියම් ප්රමාණයක් අඩංගු සාර්ව හා ක්ෂුද්ර ශාක පෝෂ්ය පදාර්ථ කිහිපයකි
මෙම අතිරේක පොටෑසියම් මැග්නීසියම් ලබාගත හැකිය
මැග්නීසියම් සල්ෆේට එකතු කිරීමෙන් අමතර මැග්නීසියම් එකතු කිරීම මෙම ගැටළුව නිවැරදි කළ හැකිය
සමහර කොකෝ පීට් සම්පූර්ණයෙන්ම විනාශ වී නැති අතර එය ප්රමාණවත් නොමැති නම් ශාක සමග තරඟ වදින බැවින් එය ලබා ගත හැකි නයිට්රජන් භාවිතා කරනු ඇත
මෙය නයිට්රජන් කොල්ලය ලෙස හැඳින්වේ
එය ශාකවල නයිට්රජන් හිඟය ඇතිවිය හැක
දුර්වල මූලාශ්ර කොකෝ ෆයිබර්ටෝස්වල අතිරික්ත ලුණු ඇති අතර සේදීම අවශ්යයය (ඉවතට වතුරේ විදුලි සන්නායකත්වය පරීක්ෂා කිරීම, ඉහළ නම්)
එය ජලය හොඳින් තබා ගනී
පොටෑසියම් නිදහස් කරන පොහොර හෝ කාබනික පොහොර එකතු කිරීම කොකෝ ෆයිබර් සමඟ වැඩෙන විට ඉහළ උපදෙස් දෙනු ලැබේ
ෙපොල් ෆයිබර්ස් ෙපොෙසස් භාවිතයන් ඇතුළත් ෙව්
පීට් සඳහා ආදේශකයක් ලෙස, එය බැක්ටීරියා සහ බොහෝ දිලීර බීජාණු වලින් තොර බැවින්, පීට් පතල් මගින් ඇතිවන පාරිසරික හානිය තොරව තිරසාරව නිෂ්පාදනය කරනු ලැබේ
හොඳ තත්ත්වයේ පොලි පස සෑදීමට වැලි, කොම්පෝස්ට් සහ පොහොර සමග මිශ්ර කර ඇත
කොකෝ පීට් පොස්පේට් ප්රමාණය 5.5 සිට 6.5 දක්වා පරාසයක ආම්ලිකතාවයක් පවතී
සමහර ශාක සඳහා තරමක් අධික ආම්ලික වන නමුත් බොහෝ ජනප්රිය ශාක මෙම pH අගය පරාසයට දරාගත හැකිය
සෙලියුලෝස් මත දියුණුවන වර්ධනය වන හතු සඳහා උපස්ථරයක් ලෙස
කොකෝ පීට් ඉහළ සෛලවල සහ ලිග්නීන් අඩංගු වේ
කොකෝ ෆයිබර්වලින් අඩු අස්වැන්නක් සමඟ තුන් වරක් නැවත නැවත භාවිතා කළ හැකිය
රෝගී ශාක වලින් කොකෝ ෆයිබර් නැවත භාවිතා නොකළ යුතුය
4.3වෙනත්

හොඳ අවෙශෝෂකයක් විය යුතුය, වියළි කොකෝ පීට් ලිස්සන පොළව මත අවෙශෝෂණය කර ගත හැකිය
කොකෝ පීට් ද සත්ව ගොවිපලවල් හා සත්ව කුස්සියක් ලෙස යොදා ගනී
සත්ත්ව අපද්රව්ය අවශෝෂණය කර ගැනීම සඳහා ගොවිපල පිරිසිදු හා වියළි ලෙස තබා ඇත
කොකෝ ෆයිබර් යනු සෆන්මුහූ හැඩයට සමාන නොවන අතර සම්පූර්ණයෙන්ම වියළී ගිය විට පවා ජලය නැවත ප්රතික්රියා කරයි
කොකෝ පීට් කඩලයි
5.ජෛව ආරක්ෂණ අවදානම

වැඩිදුර තොරතුරු
ආක්රමණික විශේෂ

කොකෝ ෆයිබර්වලට ආනයනය කරන රටවල ජීව විද්යාත්මක සුරක්ෂිතතාව සඳහා තර්ජනයක් වන ජීවීන්ගේ පැවැත්මට තර්ජනයක් විය හැකිය
1989 වසරේ සිට කොකෝ පීට් නවසීලන්තයට ආනයනය කර ඇත
2004 සිට එහි කැපී පෙනෙන ලෙස වර්ධනය වී ඇති අතර 2009 වන විට ආනයනික කොකෝ පීට් හි නව වල් විශේෂ 25 ක් සොයාගෙන ඇත
නවසීලන්තයට ආවේනිකව පොල් කොළ ආනයනය කිරීමේ රෙගුලාසි, ජීව ආරක්ෂක රක්ෂණයන් වැඩිදියුණු කිරීම සඳහා සංශෝධනය කර ඇත
Trichoderma යනු කොකෝ පීට් වල ස්වභාවිකව ඇතිවන දිලීරයකි
එය Pythium වැනි ව්යාධිජනක දිලීර වලින් ආරක්ෂා කිරීමට ශාක මූලයන් සමග සහජීවනයෙන් ක්රියා කරයි
එය විෂබීජහරණය කරන ලද කොකෝ පීට් වල නැත
6.ප්‍රධාන නිෂ්පාදකයන්

මුළු ලෝක කොහු කෙඳි නිෂ්පාදනය ටොන් 250,000 (දිගු ටොන් 250,000 ක් සහ කෙටි ටොන් 280,000 ක්) සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල සමහර ප්රදේශවල මෙම කර්මාන්තය විශේෂයෙන් වැදගත් වේ
ප්රධාන වශයෙන් පොල්ලාචි සහ කේරල ප්රාන්තයේ වෙරළබඩ ප්රදේශය, සුදු කොහු කෙඳි වලින් ලොව මුළු ලෝක නිෂ්පාදනයෙන් 60% ක් නිෂ්පාදනය කරයි
ශ්රී ලංකාව දුඹුරු කෙඳි නිමැවුමෙන් 36% ක් නිෂ්පාදනය කරයි
ලෝකය පුරා වාර්ෂිකව නිපදවන කොහු කෙඳි වලින් 50% කට වඩා වැඩි ප්රමාණයක් ඉන්දියාවේ ප්රධාන වශයෙන් පරිභෝජනය කරයි
සෑම වසරකම ඉන්දියාවේ සහ ශ්රී ලංකාවෙන් නිෂ්පාදනය කරන කොහු නිෂ්පාදනයෙන් 90% ක් නිෂ්පාදනය කරයි
[18] කොහු කෙඳි හා කොහු කෙඳි ආශ්රිත නිෂ්පාදන සඳහා ලොව විශාලතම අපනයනකරු වන්නේ ශ්රී ලංකාවයි.

7
කොහු සාදන ප්‍රදේශකුරුනෑගල (kurunegala)

හලාවත(chilaw)

කොළඹ(colombo)

8.මූලාශ්‍ර

9. ආශ්‍රිත
පොල්
 ශ්‍රී ලංකා පොල් පර්යේෂණ ආයතනය
 කොහු කර්මාන්තය

පොල්
වියන ලද පොල් අතු () වහල සෙවිළිකිරීමට භාවිතා වේ
පොල්
ලුතිනන් ජෙනරාල් අති උතුම් ශ්‍රීමත් තෝමස් මේට්ලන්ඩ්  (10 මාර්තු 1760 – 17 ජනවාරි 1824) යනු බ්‍රිතාන්‍ය සොල්දාදුවෙක් සහ යටත්විජිත ආණ්ඩුකාරවරයෙක් විය
ලංකාවේ ආණ්ඩුකාරවරයා 
1805 සිට 1811 දක්වා ලංකාවෙහි (ශ්‍රී ලංකාවෙහි) ආණ්ඩුකාරවරයා ලෙසින් මේට්ලන්ඩ් සේවය කලේය
ලංකාවේදී ආදර කථාව 

ලංකාවෙහිදී, "ගල්කිස්සෙහි" ස්ථානයක් වෙත මේට්ලන්ඩ්ගේ සිත ඇදී ගොස් ඔහුගේ මන්දිරය එහි තැනීමට තීරණය කලේය
ත්‍රිකෝණමිතික ශ්‍රිතයන්හී අවකලනය යනු,    ත්‍රිකෝණමිතික ශ්‍රිතයක අවකල්‍යය හෝ කිසියම් විචල්‍යයකට සාපේක්ෂව එහි අගය වෙනස්වීමෙහි සීඝ්‍රතාවය හෝ සෙවීමෙහි ගණිතමය ක්‍රියාවලිය වෙයි
පොදුවේ භාවිතා වන ත්‍රිකෝණමිතික ශ්‍රිතයන්ට  sin(x), cos(x) සහ tan(x) ඇතුළත් වෙති
නිදසුනක් වශයෙන්, f(x) = sin(x) හී අවකල්‍යය නිරූපණය කෙරෙන්නේ  f ′(a) = cos(a) ලෙසිනි
f ′(a) යනු a නම් විශේෂිත ලක්ෂ්‍යයකදී sin(x) හී වෙනස්වීමේ සීඝ්‍රතාවය වෙයි
වෘත්තක ත්‍රිකෝණතික ශ්‍රිතයන්හී සියළු ව්‍යුත්පන්න,  sin(x) සහ cos(x) යන්නන්හී අවකල්‍යයන් භාවිතයෙන් සොයා ගත හැකිය
ඵලිත ප්‍රකාශනය අවකලනය කිරීමට ඉන්පසු ලබ්ධි නීතිය යොදා ගැනෙයි
ප්‍රතිලෝම ත්‍රිකෝණමිතික ශ්‍රිතයන්ගේ අවකල්‍යයන් සෙවීමේදී අධ්‍යාහෘත අවකලනය සහ සවිධි ත්‍රිකෝණමිතික ශ්‍රිතයන්ගේ අවකල්‍යයන් භාවිතා කිරීම අදාළ වෙයි
ත්‍රිකෝණමිතික ශ්‍රිතයන්ගේ සහ ඒවායේ ප්‍රතිලෝමයන්ගේ අවකල්‍යයන්

ත්‍රිකෝණමිතික ශ්‍රිතයන්ගේ අවකල්‍යයන්ගේ සාධනයන්

0 වෙතට θ එළඹෙත්ම sin(θ)/θ හී සීමාව 

දකුණෙහි දැක්වෙන රූපසටහන විසින්, කේන්ද්‍රය O සහ අරය r වන වෘත්තයක් දැක්වෙයි
OA සහ OB යන අරයයන් දෙක විසින් O වෙත සාදන කෝණය θ වන බව සිතමු
අපගේ අවධානය යොමු වී ඇත්තේ ශුන්‍යය වෙත θ එළැඹෙත්ම  සීමා සෙවීම වෙත වන බැවින්, θ යනු ඉතා කුඩා ධන සංඛ්‍යාවක් බවට අපට උපකල්පනය කල හැක
රූපසටහනෙහි පහත දැක්වෙන කොටස් තුන සලකමු
R1 යනු OAB ත්‍රිකෝණයද, R2 යනු OAB  වෘත්තමය ඛණ්ඩකයද සහ, R3 යනු  OAC ත්‍රිකෝණයද වෙති
පැහැදිලි ලෙසින්
මෙහි  යනු R1 කොටසෙහි වර්ගඵලයද,  යනු R2 කොටසෙහි වර්ගඵලයද,  යනු R3 කොටසෙහි වර්ගඵලයද වෙයි

මූලික ත්‍රිකෝණමිතික සූත්‍ර භාවිතයෙන්, OAB ත්‍රිකෝණයෙහි වර්ගඵලය වන්නේ 

OAB වෘත්තමය ඛණ්ඩකයෙහි වර්ගඵලය යනු   වන අතර, OAC ත්‍රිකෝණයෙහි වර්ගඵලය දෙනු ලබන්නේ
 විසිනි

මෙම කොටස් තුන එක්ව සැලකීමට ලක් කිරීමෙන්
බැවින්, මුළු ප්‍රකාශනය
r2 වෙතින් බෙදීම අපට කල හැකි වෙයි
මෙයින් ගම්‍ය වන්නේ සංස්ථානය සහ ගණනය කිරීම් සියල්ල වෘත්තයෙහි අරයෙන් ස්වායත්ත වන බවයි.
තවදුරටත්,  යන්න පළමු වෘත්ත පාදයෙහි වන බැවින්,  වන අතර , වෙතින් මුළු ප්‍රකාශනය බෙදීමෙන් පහත ප්‍රකාශනය ලැබෙයි
අවසන් පියවරෙහිදී අප විසින් සිදු කලේ පද තුනෙන් එකින් එකෙහි ප්‍රතිලෝමය ගැනීමයි
පද තුනම ධන වන බැවින් මෙයින් සිදු වූයේ අසමානතා ප්‍රතිවර්තනය වීමයි, නිද
නම්, එවිට
ප්‍රධාන ත්‍රිකෝණමිතික ශ්‍රිතයන්ගේ අනුකලන සූත්‍ර 

♦ මෙහි යනු c අභිමත නියතයකි
හි  වන මාත‍්‍රයේ බහුපද ශ්‍රිතය
     ලෙස අර්ථ දැක්වේ
මෙහි   ,  ,  ,  ,   තාත්වික නියත වන අතර  වේ
නිදසුන්

හි පළමු මාත්‍රයේ බහුපද ශ්‍රිතය

හි දෙවන මාත්‍රයේ බහුපද ශ්‍රිතය

හි තෙවන මාත්‍රයේ බහුපද ශ්‍රිතය 
 
 ශේෂ ප්‍රමේයය
 බහුපදය  වලින් බෙදූ විට ශේ්ෂය  වේ
මෙහි ලබ්ධිය  වන අතර ශේෂය  වේ
කැතෝඩ කිරණ (ඉලෙක්ට්‍රෝන කදම්භ හෝ ඊ-කදම්භ ලෙස ද හැඳින්වේ) යනු රික්ත නළ තුළ නිරීක්ෂණය කළ හැකි ඉලෙක්ට්‍රෝන ධාරවකි
වාතය ඉවත් කළ විදුරු නළයකට ඉලෙක්ට්‍රෝඩ දෙකක් සම්බන්ධ කර විභව අන්තරයක් ලබා දී ඇති නම්, වීදුරුවේ ඍණ ඉලෙක්ට්‍රෝඩයට විරුද්ධ පැත්ත දිලිසෙන අයුරු නිරීක්ෂණය කළ හැකි අතර ඒ කැතෝඩයෙන් (විදුලි සැපයුමේ ඍණ අග්‍රයට සම්බන්ධ කර ඇති ඉලෙක්ට්‍රෝඩය) විමෝචනය වී ඊට ලම්බාකාරව ගමන් කරන ඉලෙක්ට්‍රෝන හේතුවෙනි
මේවා 1869 දී ජර්මානු ජාතික භෞතික විද්‍යාඥ විලියම් හිටෝෆ් විසින් මුල් වරට නිරීක්ෂණය කරන ලද අතර, 1876 දී ඉයුජින් ගෝල්ඩ්ස්ටයින් විසින් Kathodenstrahlen (කැටෝඩන්ශ්ත්‍රෛලන්) හෙවත් කැතෝඩ කිරණ ලෙස නම් කරන ලදී
ඉලෙක්ට්‍රෝන සොයාගනු ලැබුවේ කැතෝඩ කිරණවල සංඝටක ලෙසිනි
1897 දී බ්‍රිතාන්‍ය භෞතික විද්‍යාඥ ජේ. ජේ. තොම්සන් විසින් කැතෝඩ කිරණ තැනී තිබුණේ පෙර හඳුනාගෙන නොතිබූ ඍණ ආරෝපිත අංශුවකින් බව සොයාගත් අතර එය පසුකලෙක ජී.ජේ ස්ටෝනි "ඉලෙක්ට්‍රෝනය" ලෙස නම් කෙරිණි
කැතෝඩ කිරණ නළ (CRT) වල දී නාභිගත කළ ඉලෙක්ට්‍රෝන ධාරාවක්, විද්‍යුත් හෝ චුම්භක ධාරාවක් මගින් උත්ක්‍රමය කර පැරණි රූපවාහිනී වල රූප තැනීමට යොදාගනියි
කැතෝඩ කිරණ සැදී ඇත්තේ ඍණ ආරෝපිත අංශුවලිනි
සටහන

කැතෝඩ කිරණ වලට එම නම ලැබී ඇත්තේ, ඒවා රික්ත නළයක ඍණ ඉලෙක්ට්‍රෝඩය හෙවත් කැතෝඩය මගින් විමෝචන වන බැවිනි
නළය තුළට ඉලෙක්ට්‍රෝන නිකුත් කිරීමට, ඒවා මුලින් ම කැතෝඩයේ පරමාණු වලින් වෙන් විය යුතුය
මුල් කාලීන ව ඇල් කැතෝඩ රික්ත නළ හෙවත් කෲක්ස් නළ වල, මෙය සිදු කරන ලද්දේ නළයේ අවශේප වායු අයනීකරණය කිරීමට ඇනෝඩය සහ කැතෝඩය අතර ඉහළ විද්‍යුත් විභවයක් යොදා ගනිමිනි
අයන විද්‍යුත් ක්ෂේත්‍රයක් මගින් ත්වරිත කළ අතර ඒවා කැතෝඩය සමග ගැටෙන විට ඉලෙක්ට්‍රෝන නිකුත් කෙරිණි
නූතන රික්ත නළ වල භාවිතා වන ත'මයන විමෝචනයේ දී, කැතෝඩය තැනී ඇත්තේ තුනී කම්බි සූත්‍රිකාවකින් වන අතර ඒ හරහා ගමන් කරන විභේද කළ විදුලි ධාරාවක් මගින් එය රත්වේ
සූත්‍රිකාවේ වැඩි වූ අහඹු තාප චලිතය මගින් ඉලෙක්ට්‍රෝන, සූත්‍රිකාවේ පෘෂ්ඨයේ සිට නළයේ හිස් ප්‍රදේශය වෙතට පලවා හරී
ඉලෙක්ට්‍රෝන වලට ඇත්තේ ඍණ අරෝපණයක් බැවින්, ඒවා කතෝඩයෙන් විකර්ෂණය වී ඇනෝඩය වෙත ආකර්ෂණය වේ
ඒවා හිස් නළය හරහා ඍජු රේඛාවල ගමන් කරයි
ඉලෙක්ට්‍රෝඩ අතරට යොදන විභව අන්තරය මගින් ස්කන්ධය අඩු අංශු ත්වරිත කර වැඩි ප්‍රවේගයන්ට පත් කරයි
කැතෝඩ කිරණ අදෘශ්‍යමාන වේ, එහෙත් ඒවායේ පැවතීම මුල්ම රික්ත නළ තුළ හඳුනාගනු ලැබුවේ ඒවා නළයේ වීදුරු බිත්තිය තුළ සිරවී ගිය විට, වීදුරුවේ පරමාණු සකොබනය කරමින් ප්‍රතිදීප්තිය නම් දිලිසීමකින් ඒවායෙන් ආලෝකය විමෝචනය කරන විට දී ය
නළය තුළ කැතෝඩයට ඉදිරියෙන් තැබූ වස්තුවලට දිලිසෙන බිත්තිය මත ඡායාවන් ඇතිකිරීමට හැකි බව පර්යේෂකයන් දුටු අතර, කැතෝඩයේ සිට සරල රේඛීය ව යමක් ගමන් කරන බව ඔවුහු අවබෝධ කරගත්හ
ඉලෙක්ට්‍රෝන ඇනෝඩයට ළඟා වූ පසු, ඒවා ඇනෝඩයේ කම්බි තුළින් බල සැපයුමට ගමන් කර නැවත කැතෝඩයට ගමන් කරයි, එබැවින් කැතෝඩ කිරණ මගින් නළය හරහා විද්‍යුත් ධාරාවක් ගෙනයයි
නළයක් තුළින් යන කැතෝඩ කිරණ කදම්භයක ධාරාව, කුඩා විභව අන්තරයක් යෙදූ කම්බි ලෝහ ආවරණයක් (ජාලකයක්) තුළින් යැවීමෙන් එය පාලනය කළ හැක
කම්බිවල විද්‍යුත් ක්ෂේත්‍රය මගින් සමහර ඉලෙක්ට්‍රෝන ඇනෝඩයට ළඟාවීම වළකමින් ඒවා පසෙකට හරවයි. මෙලෙස ජාලකයේ කුඩා විභව අන්තරයක් මගින් ඇනෝඩයේ වඩා විශාල විභව අන්තරයක් පාලනය කළ හැක
රික්ත නළ තුළ විද්‍යුත් තරංග වර්ධනය කිරීමේ දී යොදා ගන්නේ මෙම මූලධර්මයයි
කැතෝඩ කිරණවල අධි වේගී කදම්භ හැරවීමට සහ මෙහෙයවීමට, නළය තුළ ඇති විභව අන්තරයක් යෙදූ අතිරේක ලෝහ තහඩු මගින් ඇති කළ විද්‍යුත් ක්ෂේත්‍රයන් හෝ කම්බි දඟර (විද්‍යුත් චුම්භක) මගින් ඇති කළ චුම්භක ක්ෂේත්‍රයන් ද යොදාගත හැක
මේවා රූපවාහිනී සහ පරිගණක තිර, මෙන්ම ඉලෙක්ට්‍රෝන අන්වීක්ෂවල දී හමුවන කැතෝඩ කිරණ නළවල භාවිතා වේ
ඉතිහාසය
ඔටෝ වොන් ගෙයරකි විසින් 1654 දී රික්ත පොම්පය නිපදවීමෙන් අනතුරුව, භෞතික විද්‍යාඥයන් විරලීකෘත වාතය හරහා අධික විභව අන්තරයක් සහිත ධාරා යැවීම පිළිබඳව පරීක්ෂණ සිදු කරන ලදී
1705 දී, ස්ථීති විද්‍යුත් ජනකයකින් පිටවන විදුලි පුපුරු වායුගෝලීය පීඩනයට වඩා අඩු වායු පීඩනයක් යටතේ දී වඩා දිගු දුරක් ගමන් කරන බව නිරීක්ෂණය විය
වායු විසර්ජන නළ

1883 දී, මයිකල් ෆැරඩේ විරලීකෘත වාතය පිරි වීදුරු නළයක් තුළින් ධාරාවක් යැවීමේ දී, කැතෝඩය (ඍණාරෝපිත ඉලෙක්ට්‍රෝඩය) වෙතින් ආරම්භ වී ඇනෝඩය (ධනාරෝපිත ඉලෙක්ට්‍රෝඩය) වෙතින් අවසන් වන නාඳුනන ආලෝක චාපයක් නිරීක්ෂණය කළේය
1857 දී, ජර්මානු භෞතික විද්‍යාඥයෙක් හා වීදුරු භාණ්ඩ නිපදවන්නෙකු වූ හයින්රික් ගීස්ලර් වැඩිදියුණු කළ පොම්පයකින් වීදුරු පිඹින විටක, පීඩනය 10−3 atm පමණ වන තෙක් වැඩි වාත ප්‍රමාණයක් ඉවත් කරගත් අතර එමගින් චාපයක් වෙනුවට දීප්තියකින් නළය පීරීයන බව සොයාගත්තේය
නළයේ ඉලෙක්ට්‍රෝඩ දෙක අතරට ප්‍රේරණ දඟරයකින් ජනනය කර යොදන ලද විභව අන්තරය, කුඩා කිලෝවෝල්ට් ප්‍රමාණයක සිට 100 kV අතර විය
ගීස්ලර් නළ ලෙස හැඳින්වුණු මේවා, වර්තමාන නියෝන් සංඥා වලට සමානය
මූලික තර්ක ද්වාර (Basic Logic Gates) 
මූලික වශයෙන් තර්ක ද්වාර 3 ක් ඇත
AND Gate
 OR Gate
 Not Gate

AND Gate

අංකිත පරිපථය (Digital Circuit)

ප්‍රතිසම පරිපථය (Analog Circuit)

සත්‍යතා වගුව (Truth Table)

OR Gate

අංකිත පරිපථය (Digital Circuit)

ප්‍රතිසම පරිපථය (Analog Circuit)

සත්‍යතා වගුව (Truth Table)

NOT Gate

අංකිත පරිපථය (Digital Circuit)

ප්‍රතිසම පරිපථය (Analog Circuit)

සත්‍යතා වගුව (Truth Table)

සංයුක්ත තර්ක ද්වාර (Compound Logic Gates) 
සංයුක්ත තර්ක ද්වාර සෑදී ඇත්තේ මූලික තර්ක ද්වාර 2 ක් හෝ කිහිපයක් එකිනෙක සංයෝජනය වීමෙනි
NOR Gate ( NOT + OR )
 NAND Gate ( NOT + AND )
 XOR Gate (Exclusive OR)
 XNOR Gate (Exclusive NOR)

NOR Gate

අංකිත පරිපථය (Digital Circuit)

ප්‍රතිසම පරිපථය (Analog Circuit)

සත්‍යතා වගුව (Truth Table)

NAND Gate

අංකිත පරිපථය (Digital Circuit)

ප්‍රතිසම පරිපථය (Analog Circuit)

සත්‍යතා වගුව (Truth Table)

XOR Gate

අංකිත පරිපථය (Digital Circuit)

ප්‍රතිසම පරිපථය (Analog Circuit)

සත්‍යතා වගුව (Truth Table)

XNOR Gate

අංකිත පරිපථය (Digital Circuit)

ප්‍රතිසම පරිපථය (Analog Circuit)

සත්‍යතා වගුව (Truth Table)
Balangoda is a small and well planed town in Sabaragamuwa Province, Ratnapura District and Balangoda Divisional Secretariat area in Sri Lanka
150 km distant from capital city Colombo
The Urban Council established in 1945 by British colonial and the first mayor is Mr
Barnes Ratwatte Disawe who was the father of late world's first lady prime minster Sirimawo Bandaranayake
Then the world famous Buddhist monk Ven
Balangoda Ananda Maithereya thero was born and residence in the city
The normal temperature change between 20o C to 30o C
The beautiful and mountainous situation around the area
A great deal of the inhabitants work in this area agriculture, gem mining and tea planting sectors
These sectors however also have a negative impact on the environmental sustainability of the city
Increasing congestion waste water problem, poverty and highly increasing the values of lands
The city implements a best waste management system in including, composting, polythene/plastic recycling, recyclable waste colection, school waste management programs, night soil treatment, and a resilient city program
It was first started as the "Seniority Board" and 11 mayors have ruled this urban council up to now
This urban council has also been ruled by a special commissioner for another 9 years
The present mayor of the Balangoda urban council is Mr
Nimal Gamini Weerasinghe
This Urban council area is about 16.2 square kilometers in size and the present permanent resident human population of this urban area is about 35,875.and Floating population 50,000 per day
Balangoda urban council facilitates almost all the basic common needs of about 50,000 people who enter the city for various types of purposes daily
The staff consists of 117 permanent and 65 substitute members are always ready to provide a good service to the public
Population Information 

Total Population of the area – 77,026 

Metropolitan population -56,785

Historical Importance

There is evidence of Paleolithic (Homo Erectus) people in Sri Lanka about 300,000 BP and possibly even as early as 500,000 BP
There is strong evidence of prehistoric settlements in Sri Lanka by about 125,000 BP
Anthropologically modern human remains have been found which have been dated back to the subsequent culture of the second Stone Age period - which appears to have endured until about 1000 BCE in Sri Lanka with the transition to Iron working
This Mesolithic culture was known as the Balangoda Culture
The Balangoda Man appears to have been responsible for creating Horton Plains, in the central hills, by burning the trees in order to catch game
However, discovery of oats and barley on the plains dating to about 15,000 BCE suggests that they also may have engaged in agriculture
The place called Bellan Bandi Palassa is also situated near Balangoda town
Geological Importance

Geologically Balangoda lies in the highland series of the Sri Lankan Precambrian complex comprising metamorphic rocks, which have been folded in to form the Balangoda syncline
Also, the boundary between the Highland complex (HC) and Vijayan complex (VC) lies on this area
National Productivity Award winner urban council of year 2005 in Sri Lanka and Green job award 2009 and 2010 ,Green Silva award 2011 , 2012 awarded Ministry of Environment & Natural resources 
National Productivity award competition - 2005 was organized by the National Productivity Secretariat (Ministry of Productivity Promotion) and Balangoda urban council was able to win the award for the best urban council in Sri Lanka
As this urban council provides a unique service to the public, these awards are the positive feedbacks to motivate the staff members to continue the good service with better improvements
The estimated time required to get a Street line certificate, approval for water/ electricity supply or to get an approval for a building plan and the names of required documents are displayed on the notice boards
All the staff members are duty bound to provide instant service
The printed community response forums and the electronic community response forums (for the first time in Sri Lanka) are used to get the response of the public and to make positive changes to cater the public with a maximum service
The urban council has the ability to respond the clients within 48 hours through this electronic community response service
The public have the ability to connect with the urban council through social networking websites such as Facebook, Twitter, Youtube etc
So it is very easy for the public to connect with the Balangoda urban council from anywhere of the world
This is the first Sri Lankan urban council that provides a service through social networking websites
More than that Urban council got the second place of best service providers in 2011 ,2012 in Sri Lanka organized by Ministry of Local government and Provincial Council

Asia's Biggest Environmental Friendly Compost Project 
The garbage collected by the urban council is divided in to two as decaying garbage and non-decaying garbage
Non-decaying garbage (e
Plastic, glass) is being sold and the decaying garbage is used to make compost
Asia's largest compost project belongs to Balangoda urban council and this project is the leading compost project among the few successful compost projects in the country
Training programs for making compost are also being conducted here
Sri lanka's First and Only Fully Automated Electronic Library
Balangoda urban council maintains the first and only local authority owned fully automated electronic library in Sri Lanka
Electronic books, e-encyclopedias, e-maps, e-gazettes, educational CDs, DVDs and many more electronic sources are there in this library
School children, Teachers, university students and the people in the society get the maximum use of this
All the computers in this library are exclusively controlled by special fully automated software which speaks with the users
This is the only e-library which uses this kind of software
e-Balangoda Information Technology Promotion Project 
The very first information technology promotion project launched in Sri Lanka by a local authority is e-balangoda project
The main objective of this project is making aware the public regarding the latest issues of the modern technology and to lead the nation towards the global village
Holding one day internet workshops for government servants, conducting special ICT lectures and workshops for students and un-employees, conducting computer courses are the main services of this project
Furthermore promoting the Sinhala Unicode system and open source software among the society is done through this project
ප්‍රාකෘත (
මුල්කාලීන බ්‍රාහ්මී , prākṛta
දේවනාගරී ,
pāgada) යනු ඉන්දියාව හා අවට ප්‍රදේශයේ පැවැති පෞරාණික භාෂා වර්ගයකි
සමහර වර්තමාන විද්වතුන් මධ්‍යම ඉන්දු-ආර්ය භාෂා සියල්ල ප්‍රාකෘත භාෂා ලෙස සලකන අතර තවත් කාණ්ඩයක් ප්‍රාකෘත බසයන්හි ස්වාධීන පිබිදීම තදින් ප්‍රකාශ කරන අතර ඔවුන් ප්‍රාකෘත බස් කුල, ආගම් හා භූගෝලීය පිහිටීම අනුව සංස්කෘත බසින් වෙන් වී ඇති බැව් පවසති
සංස්කෘත බසෙන් ප්‍රාකෘත භාෂාවලට බලපෑමක් වූ අතර, ඒවායෙන් සංස්කෘත බසට ඇති වූ බලපෑමෙහි අධික බව හේතුවෙන් වඩා උසස් සංස්කෘතික ගෞරවයක් හිමි වේ
නමෙහි නිරුක්තිය 
මෝනියර් මෝනියර්-විලියම්ස් මහතාගේ සංස්කෘත-ඉංග්‍රීසි ශබ්දකෝෂයට අනුව 'ප්‍රාකෘත' යන වචනය පැමිණියේ 'ස්වභාවික' හෝ 'ප්‍රථම' යන අරුත ගෙනෙන 'प्राकृत' (ප්‍රකෘති) යන සංස්කෘත වචනයෙන් යැයි පවසනු ලැබේ
නාට්‍යමය ප්‍රාකෘත 
මෙලෙස හඳුන්වන්නේ නාට්‍ය වැනි සාහිත්‍යමය හේතුවකට සැදී ඇති ප්‍රාකෘත භාෂාවන් ය
ඒවයින් ප්‍රධාන වන්නේ, 
 අර්ධ මාගධි
 ශෞරසේනී
 මහාරාෂ්ට්‍රී

අසාමාන්‍ය ප්‍රාකෘත බස් 

පුරාණ ලංකාවේ තිබුණු හෙළබසට සහ මධ්‍යම ඉන්දියාවේ පිහිටි ගාන්ධාර නම් රාජ්‍යයේ ගාන්ධාරි බසට වෙනත් ප්‍රාකෘත බසයන්හි දක්නට නොලැබෙන ව්‍යාකරණමය හා ශාබ්දික වෙනස්කම් පෙන්වයි.

ප්‍රාකෘත භාෂා 
 අර්ධ මාගධි

 පාලි
 මාගධි
 හෙළබස
 ගාන්ධාරි
 මහාරාෂ්ට්‍රී
 පෛශාචි
 Shauraseni
 ජෛන මහාරාෂ්ට්‍රී
 Jain Shauraseni
 Apabransh

ආශ්‍රේය මූලාශ්‍ර
කොසයින නියමය යනු ඕනෑම ආකාරයේ ත්‍රිකෝණයක පාද සහ එහි කෝණවල කොසයින අතර ඇති සම්බන්ධයයි
අනෙක් කෝණ 2 සඳහා ද මෙය ලියූ විට,

මෙහි  හා  යනු ත්‍රිකෝණයේ කෝණ 3 වන අතර  හා  යනු ත්‍රිකෝණයේ පාද 3 වේ
නිම්මි හරස්ගම යනු සිංහල සිනමාවේ සම්මානනීය රංගන ශිල්පිණියක වේ
1997 වර්ෂයේ තිරගත වූ මදර් තෙරේසා ඉංග්‍රීසි චිත්‍රපටයෙහි සහය රංගනයකට එක් වෙමින් ප්‍රථමවරට රිදී තිරය වෙත පා තබන ඇය 2003 වර්ෂයේ තිරගත වූ ඉර මැදියම සිංහල චිත්‍රපටයෙහි ප්‍රධාන චරිතයක් නිරූපණය කරමින් ශ්‍රී ලාංකික සිනමාව වෙත අවතීර්ණ විය
එම චිත්‍රපටයෙහි රංගනය උදෙසා ඇය 2004 වසරේදී ස්පාඥ්ඥයේ Las Palmas ජාත්‍යන්තර සිනමා උළෙලදී හොඳම නිළිය සම්මානය හිමිකර ගන්නා ලදී
ජීවයේ සියළු අධිරාජධානියන්ට අයත් (ආකියා, බැක්ටීරියා, යූකැරියා) සියළු සෙෙලයන්හී සෙෙල සැකිල්ල දැකගත හැකිවේ
එය න්‍යෂ්ටියේ සිට ප්ලාස්ම පටලය දක්වා සෙෙල ප්ලාස්මය පුරා විහිදී යන, අන්තර් සම්බන්ධිත තන්තු සහ නාලිකා සමූහයකින් තැනුනු සංකීර්ණ ජාලයක් ලෙස පවතී
විවිධ ජීවීන්ගේ සෙෙල සැකිලි පද්ධතියන්, සමාන වූ ප්‍රෝටීන වර්ග වලින් තැනී තිබේ
සූන්‍යෂ්ටිකයන්ගේ සෙෙල සැකිලි පූරකය ප්‍රධාන ප්‍රෝටීන වර්ග තුනකින් තැනුනු ගතික ව්‍යුහයක් වන අතර, ඒවාට නිශ්චිත කාල පරාසයක් තුලදී සෙෙලයේ අවශ්‍යතාව අනූව වේගවත් වර්ධනය වීමක් සිදුකිරීමට හෝ කොටස් වලට වෙන්වී යාමේ හැකියාවක් පවතී
ජීවියා සහ සෙෙල වර්ගය මත පදනම්ව සෙෙල සැකිල්ලෙහි ව්‍යුහය, කෘත්‍යය සහ ගතික හැසිරීම් එකිනෙකින් ඉතා වෙනස් විය හැකිය
වෙනත් ප්‍රෝටීන සමග සහසම්බන්ධ වීම මගින් එක් සෙෙලයක් තුලදීම පවා සෙෙල සැකිල්ල වෙනස් විය හැක
කුනල් ගංජාවල
ප්‍රවේණි ආබාධයක් යනු ගෙනෝමයේ සිදුවන අසාමාන්‍යතා එකක් හෝ කිහිපයක් හේතුවෙන් ඇතිවන ප්‍රවේණි ගැටලුවකි
මෙය විශේෂයෙන්ම උපතේ දී දක්නට ලැබෙන තත්ත්වයකි
(සහජ) බොහෝ ප්‍රවේණි ආබාධ අතිශයින් විරළ වන අතර, ජනගහනයෙන් දහසකින් හෝ මිලියනයකින් එක් අයකු පමණ එම ආබාධවලට ‍ගොදුරු විය හැක
ප්‍රවේණි ආබාධ ඇතැම්විට ආවේණිකව, දෙමව්පියන්‍ගේ ජානවලින් උරුම විය හැක
ඇතැම් ප්‍රවේණි ආබාධ DNAවල සිදුවන නව විකෘති හෝ වෙනස්වීම් නිසා ඇතිවන ඒවායි
එවැනි අවස්ථාවල දී, ආබාධය ඉදිරි පරම්පරාවලට ගමන් කළ හැක්කේ එය ජන්මාණු පථයේ සිදුවූවක් නම් පමණි
එලෙසම ඇතැම් පිළිකා ප්‍රභේද වැනි රෝග ඇතැම් පුද්ගලයින්ගේ ආවේණිකව උරුම වූ ජානමය තත්ත්වයක් නිසා හෝ නව විකෘති ඇතිවීම නිසා හෝ ඇතිවිය හැක
නමුත් බොහෝ පුද්ගලයින්ගේ එය ප්‍රධාන වශයෙන්ම පාරිසරික සාධක නිසා ඇති වේ
ප්‍රවේණි ආබාධය හෝ අසාමාන්‍යතාව කුමන කාලයක දී, කුමන ප්‍රමාණයකින් ඇතිවුව ද, සැබැවින්ම පාරිසරික සාධක සහ පුද්ගලයාගේ වර්ධනයේ දී ඇතිවන සිදුවීම් හේතුවෙන් ඊට බලපෑම් ඇතිවිය හැක
ජානයේ එක් පිටපතක් පමණක් පවතින අවස්ථාවල, ඇතැම් ආකාරවල නිලීන ජාන ආබාධ ඇතැම් පරිසරවල දී වාසියක් හිමි කරගන්නා අවස්ථා ද ඇත
තනි-ජාන ආබාධ

තනි-ජාන ආබාධ ඇතිවන්නේ තනි විකෘති ජානයක් හේතුවෙනි
තනි-ජාන ආබාධ නිසා 4000කට අධික මානව රෝග සංඛ්‍යාවක් ඇතිවන බව සොයාගෙන ඇත
තනි-ජාන ආබාධ අනුයාත පරම්පරාවලට සම්ප්‍රේෂණය වීම ආකාර කිහිපයකින් සිදුවිය හැක
කෙසේනමුත්, ගෙනෝමික කාවැද්දීම (Genomic imprinting) සහ ඒකදෙමාපීය එක් වර්ණදේහයක් ස්ථාන දෙකක දක්නට ලැබීමේ තත්ත්වය (uniparental disomy) මෙම ආවේණී රටා කෙරෙහි බලපෑ හැක
නිලීන සහ ප්‍රමුඛ ප්‍ර‍භේද ලෙස බෙදීම සෑමවිටම "නියත" නොවේ
නමුත් අලිංග වර්ණදේහීය සහ X-ප්‍රතිබද්ධ ප්‍රභේද ලෙස බෙදීම (මෙහි පසුව සඳහන් ප්‍රභේද හඳුනාගැනෙන්නේ ජානයේ වර්ණදේහීය පිහිටීම මත පදනම්වයි) එසේ විය හැක
උදාහරණයක් ලෙස එකොන්ඩ්‍රොප්ලේසියාව සාමාන්‍යයෙන් ප්‍රමුඛ ආබාධයක් ලෙස සැලකුණ ද, එකොන්ඩ්‍රොප්ලේසියාව සඳහා ජාන ද්විත්වයක් සහිත දරුවන් තුළින් දරුණු සැකිලි ආබාධ දක්නට ලැබේ
මෙහි දී එකොන්ඩ්‍රොප්ලේසීය රෝගීන් වාහකයා ලෙස සැලකිය හැක
දෑකැති-සෛල රක්තහීනතාව ද නිලීන තත්ත්වයක් ලෙස සැලකුණ ද, විෂමයෝගී වාහකයන්ගේ මුල් ළමාවියේ මැලේරියාව සඳහා ඇති ප්‍රතිරෝධය ඉහළ යාම සිදුවේ
මෙය ද අදාළ ප්‍රමුඛ තත්ත්වයක් ලෙස සැලකිය හැක
දෙමාපියන් දෙදෙනකුගෙන් එක් අයකු හෝ දෙදෙනාම තනි-ජාන ආබාධයක වාහකයින් හෝ රෝගීන් වේ නම්, දරුවකු සෑදීමේ දී ඔවුනට නාළස්ථ (in vitro) සංසේචනය සිදුකොට, එනම් පූර්වඅධිරෝපණ ජාන පරීක්ෂාවක් මගින් කලලයට ප්‍රවේණි ආබාධ ඇත්දැයි සොයා බැලිය හැක
අලිග වර්ණදේහ ප්‍රමුඛ

අලිංග වර්ණදේහ ප්‍රමුඛ ආබාධයක් ඇතිවීමට විකෘති ජානයේ එක් යුගලක් තිබීම ප්‍රමාණවත් ය
සෑම රෝගී පුද්ගලයකුටම සාමාන්‍යයෙන් එක් විකෘති දෙමාපියකු සිටිය හැක
දරුවකුට සිය දෙමාපියාගෙන් විකෘති ජානය උරුම වීමේ ස්මභාවිතාව 50%කි
අලිංග වර්ණදේහ ප්‍රමුඛ තත්ත්වයන් නිසා ඇතැම්විට නිවේධන හැකියාව අඩුවේ
මේ නිසා එක් විකෘති පිටපතක් පමණක් තිබීම ප්‍රමාණවත් වේ
නමුත් විකෘතිය උරුම වන සෑමදෙනා තුළම රෝගය වර්ධනය නොවේ
මෙම ආකාරයේ තත්ත්වයන්ට උදාහරණ ලෙස හන්ටිංටන්ගේ රෝගය, නියුරොෆයිබ්‍රොමේටෝසිස් වර්ගය 1, නියුරොෆයිබ්‍රොමේටෝසිස් වර්ගය 2, මාර්ෆන් සහලක්ෂණය, hereditary nonpolyposis colorectal cancer, hereditary multiple exostoses (අතිශයින් නිවේධනීය අලිංග වර්ණදේහ ප්‍රමුඛ ආබාධයකි), Tuberous sclerosis, වොන් විලිබ්‍රෑන්ඩ් රෝගය, සහ තීව්‍ර සවිරාම පෝර්ෆයිරියාව වැනි ආබාධ දැක්විය හැක
උපන් අසාමාන්‍යතාවන් ද, සහජ විෂමතාවන් ලෙස සැලකේ.

අලිංග වර්ණදේහ නිලීන

අලිංග වර්ණදේහීය නිලීන ආබාධ ඇතිවීමට නම් අදාළ පුද්ගලයා තුළ විකෘති ජානයේ පිටපත් යුගළක් පැවතිය යුතු ය
මෙහිදී රෝගය වැළඳුණු පුද්ගලයින් මෙන්ම, රෝගය නොපෙන්වන නමුත් විකෘති ජානයේ එක් පිටපතක් දරන පුද්ගලයින් (වාහකයින්) ද හඳුනාගත හැක
විකෘති ජානයේ එක් පිටපත බැගින් දරන ආසාදිත නොවූ (වාහක) පුද්ගලයින් දෙදෙනකු අතර විවාහයෙන් සෑම ගර්භනී අවස්ථාවකම, රෝගී දරුවකු බිහිවීමේ 25%ක සම්භාවිතාවක් ඇත
මෙම තත්ත්වයට උදාහරණ Acrodermatitis Enteropathica, ඇලි බව, මධ්‍යම-දාම ඇසිල්-CoA ඩිහයිඩ්‍රොජිනේස් ඌනතාව, සිස්ටික් ෆයිබ්‍රෝසිස්, දෑකැති-සෛල රෝගය, ටේ-සැච්ස් රෝගය, නියෙමාන්-පික් රෝගය, සුෂුම්නා පේශි ක්ෂය වීම, සහ රොබට්ස් සහලක්ෂණය වැනි ආබාධ දැක්විය හැක
තෙත් කන් ඉටි වැනි ඇතැම් රූපානුදර්ශයන් ද අලිංග වර්ණදේහ නිලීන තත්ත්වයන් ලෙස සැලකෙයි
X-ප්‍රතිබද්ධ ප්‍රමුඛ

X-ප්‍රතිබද්ධ ප්‍රමුඛ ආබාධ සඳහා හේතුවන්නේ X වර්ණදේහය තුළ ඇති ජානවල සිදුවන විකෘති ය
ආබාධ කිහිපයක් මෙම ආකාරයට ආවේණිගත වේ
මේ අතර ප්‍රධාන උදාහරණ ලෙස X-ප්‍රතිබද්ධ මන්දපොස්ෆේටීය රිකට්ස් තත්ත්වය දැක්විය හැක
පිරිමින් මෙන් කාන්තාවන් ද මෙම ආබාධවලට ගොදුරු විය හැක
නමුත්, පිරිමින් කාන්තාවන්ට වඩා බෙහෙවින් මෙම රෝගවලට ගොදුරු වීමේ අවධානම වැඩි ය
රෙට් සහලක්ෂණය, incontinentia pigmenti වර්ගය 2, සහ ඒකාර්ඩි සහලක්ෂණය වැනි ඇතැම් X-ප්‍රතිබද්ධ ප්‍රමුඛ තත්ත්වයන් පිරිමින්ට මරණීය වන අතර, ගර්භාෂය තුළ හෝ උපතින් මඳවේලාවකට පසු මියයාමට හේතුවේ
එමනිසා මෙය කාන්තාවන් තුළ අතිප්‍රමුඛව දැකගත හැක
නමුත් මෙම තත්ත්වය වලංගු නොවන අවස්ථාවක් ලෙස ක්ලයින්ෆෙල්ටර් සහලක්ෂණය (47,XXY) සහිත පිරිමි දරුවන්ට X-ප්‍රතිබද්ධ ප්‍රමුඛ ලක්ෂණය උරුම වූ විට කාන්තාවන්ට සමාන ලක්ෂණ පෙන්වන අවස්ථා හඳුනාගත හැක
X-ප්‍රතිබද්ධ ප්‍රමුඛ ආබාධ ප්‍රවේණිගත වන ආකාරය පිරිමින්ගේ සහ කාන්තාවන්ගේ වෙනස් ආකාරයකට සිදුවේ
X-ප්‍රතිබද්ධ ප්‍රමුඛ රෝගී පියකුගේ පුතුන් නිරෝගී වේ
(එයට හේතුව ඔවුනට පියාගේ Y වර්ණදේහය හිමිවීමයි) නමුත් ඔහුගේ දියණියන්ට ලක්ෂණය උරුම වේ
X-ප්‍රතිබද්ධ ප්‍රමුඛ ආබාධයකින් පෙළෙන කාන්තාවකට සෑම ගර්භනී අවස්ථාවකම ආබාධය සහිත භ්‍රෑණයක් හිමිවීමේ 50%ක සම්භාවිතාවක් ඇත