Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
ප්‍රසිද්ධ උදාහරණයන් වන්නේ Imchcolm atiphoner හා Carmen de morte sumerledi එය ගැස්ලෝ ජනතාවගේ Somailre Mac gilla brigte ට එරෙහිව ලැබු විජයග්‍රහණයෙන් පිනායමින් රචිත කාව්‍යයන් ය
දාහත්වන ශතවර්ෂයේ සිට දහනවන වන ශතවර්ෂයේ මුල් භාගය දක්වා

ඇලන් රැම්සේ (1686-1758), පැරණි ස්කොට්ලන්ත සාහිත්‍යය පුනරැදය හා ගැමි කාව්‍ය සදහා පැවති නව ප්‍රවනතාවය පිලිබද පදනමක් ස්ථාපිත කලේය
කාව්‍ය ස්වරෑපයක් ලෙස එය හර්බ් ස්ටැන්ක් විසින් වැඩි දියුණු කරන ලදි
1760 දී ජේම්ස් මැක්ෆිර්සන්, ඔසියා විසින් රචිත කාව්‍යන් සදහා අයිතිය කියා පැහ
ඔහු ජනතාව අතර ඇති ජනප්‍රියත්වය ආශ්‍රයෙන් ලබා ගත් පරිවර්ථන එළිදැක්වු අතර ඒවා කෙල්වින් ආදේශක ලෙස ප්‍රසිද්ධ කරන ලද සම්භාව්‍ය ආචාර ධර්ම වේ
1762 දි ලියන ලද, ෆිලංග්ල්ස් යුරෝපියානු භාෂා බොහෝමයකට වේගයෙන් පරිවර්තනය කරන ලදී
එහි ගැඹුරින් අගය කරන ලද ස්වභාව සෞන්දර්යය සිහ පෞරාණික පුරාවෘත්තයන්ගේ අනුකම්පා සහගත කරැණාව යුරෝපයේ රොමෑන්තික සංගමය ඉහලට ගෙන ඒමට වෙන කිසිවකට වඩා උපකාර විය
විශේෂයෙන්ම ජර්මනියේ සාහිත්‍යය ආභාශයෙන් හෙඩර් හා ගොන් යන අය උදව් විය
බොහෝ ස්කොටියානු රචකයන් අතර පෙළඹවිමක් ඇති වු අතර වෝල්ටර් ස්කොට් ඒ අතර විය
නමුත් අවසානයේ දී කාව්‍යයන් ඍජු ගැලික් පරිවර්ථනයක් නොවන බව පැහැදිලි වු අතර ප්‍රේක්ෂකයන්‍ගේ සෞන්දර්යමය බලාපොරො‍ත්තු විසිතුරු අනුවර්ථනයන්ට බොහෝ සෙයින් සමාන විය
(ඩෙරික්ගේ 'ද ගැලික් සෝස් ඔ‍ෆ් මැක්ෆිර්සන්ස් ඔයිසන් එයට ආදර්ශයකි)
	
ස්කොටියානු රචකයන් අතර ප්‍රසිද්ධ රචකයන් දෙදෙනෙකු වු රොබට් බර්න්ස් හා වෝට්ලර් ස්කොට් යන අය රොමැන්තික සමයේ විශේෂයෙන් ඇසුරැ කරන ලද රචකයන් දෙදෙනෙකි
ස්කොටියානුවන්ගේ රචනයන් ස්කොට්ලන්තයේ විශේෂ සැලකල්ලට බදුන් විය
නමුත් නුතන ස්කොටියානු සාහිත්‍යයේ ඒකාකාරි ස්වභාවය ගොඩනැගීමට එංගලන්තයේ හා වෙනත් විදේශ රටවල ජනප්‍රියත්වය ඉවහල් විය
ස්කොට්ලන්තයේ ජාතික කවියා ලෙස හැදින්වෙන බර්න්ස්ගේ කවි ඔවුන්ගේ විෂය කරුණු මෙනෙහි කිරිමේ අදහසින් සංස්කරණය කරන ලදී
ඔහු වික්ටෝරියානු සමයේ සිටි නිවාරකයෙකි
ස්කොට් විසින් රැස් කරන ලද ස්කොට්ලන්තිය මුද්‍රානාටකයක් වන ' ද එන්ට්‍රල්ස් ඔෆ් ද ස්කොට්ෂ් බෝඩර්' 1814 වේවර්ලි සමග නවකථා- රචක වෘත්තිය එලිදැක්වීමට පෙර, ප්‍රථම ඓතිහාසික නවකතාව ලෙස හැදින්විය
දේශප්‍රේමියෙක් ලෙස ඔහුගේ ප්‍රතිරෑපයට දායක වු 'රොබ් රෝයි' ස්කොට් විසින් රචනා කළ වෙනත් නවකථාවකි
හිස්ට්‍රි ඔෆ් ස්කොට්ලනඩ් ද ඔහු විසින් ලියන ලද්දකි
ඒම කාලයේ වැඩිම මුදලක් ඉපයු හා ජනප්‍රියම රචකයා ඔහු විය
වෝල්ටර් ස්කොට් විසින් දිර්මත් කරන ලද ජේම්ස් හොග් යන රචකයා, ස්කොට්ලන්තිය ආගමික පසුබිමේ නිර්මානාත්මක භාවය ප්‍රයෝජනයට ගෙන නිෂ්පාදනය කළ ඔහුගේ විශිෂ්ඨ ද ප්‍රයිවට් මෙමොරිස් ඇන්ඩ් කන්ප්‍රේසන් ඔෆ් ද පස්ට්ෆයිඩ් සිනර්, ඩොපොලේ ගැන්ගර් තේමාව හදුන්වා දෙමින් පසුකාලින ශතවර්ස වල ද ස්‍ට්‍රේන්ජ් කේස් ඔෆ් ඩොක්ටර් ජැකලී ඇන්ඩ් හියිඩ් මගින් ඉදිරියට ගෙන ගිය බව පෙනේ
ගොග් ඔහුගේ සාහිත්‍යයට ගුරැ අරැත කෝ-චොයිස්වෙ යන ගැලික් ගැමි සංස්කෘතියේ සංකල්පයන් ඇදා ගත් බව සිතිය හැකිය
දහනව වන ශතවර්ෂය හා විසිවන ශතවර්ෂයේ මුල් භාගය 

දහනව වන ශතවර්ෂයේ අග භාගයේ දී ස්කොට්ලන්තයේ ජනගහනය සීග්‍රයෙන් නාගරීකරණය හා කාර්මීකරණයට ලක් විය
කෙසේ වෙතත් පාඨකයාගේ කියවීමට ඇති කැමැත්ත වැඩි කරලීමට ටෝල්ටර් ස්කොට් උත්සාහ දැරීය
මිත්‍යා වලින් පිරි සීමාවක් නොමැති ස්කොටියානු භූමි දර්ශනයන්ගේ වික්‍රමාන්විත දස්කම් පිළිබඳ ලියැවුණු නවකථා දිරිමත් කලද, ජීවිත යථාර්තය නිරූපනය කරන තවත් නවකථා තිබිණ
ස්කොටියානු බුද්ධිමය සංස්කෘතියේ, ආපස්සට යෑමේ දී අවසාන වශයෙන් හමුවන ඩේවිඩ් හම් යන දාර්ශනිකයාගේ රචනයන්, සර් ආතර් කෝනර් ලොයිඩ්ගේ ශර්ලොක් හෝම්ස් නමින් රචනා කළ පොත් වලට සමාන බවක් පෙන්වයි. නමුත් දැන් ශර්ලොක් හෝම්ස් යන්න ශ්‍රේෂ්ඨ ලන්ඩනයේ කොටසකි
මෙම පොත් වල ත්‍රාස්‍ය රසයට ජීවය ලබා දි තිබෙන්නේ ඉංග්‍රීසි භාෂාවට වඩා ස්කොට්ලන්තීය භාෂා‍වෙනි
රොබට් ලොයිඩ් ස්ටීවන්ගේ ප්‍රසිද්ධ කෘතී තවමත් ජනප්‍රිය අතර බොහෝ චිත්‍රපට හා නාට්‍යයන්ගේ හැඩය ද ජනප්‍රියය
කෙටි නවකතාවක් වන ස්ට්‍රේන්ජ් කේස් ඔෆ් ඩොක්ටර් ජැකලී හා මිස්ටර් හයිඩ් (1886), හොඳ හා නරක වෙන් කිරීමේ බලාපොරොත්තුවෙන් සෑදු මත්ද්‍රව්‍යයකින් මනෝව්‍යාධි රාක්ෂයෙක් බවට පත් වූ කරුණාවන්ත හා බුද්ධිමත් වෛද්‍යවරයෙකු පිළිබඳව වචනයෙන් විස්තර කර දක්වයි. කිඩ්නැප්ඩ් යන නවකතාව, ඓතිහාසික නවකතාවක් ලෙස පත් වුයේ හතලිස් පහේ ජැකෝබික් රයිසින් හා ට්‍රෙෂර් අයිලන්ඩ් සම්භාව්‍ය ග්‍රන්ථ චෞරයාගේ ත්‍රාසජනක විපාකයෙන් පසුවය
මෙම ව්‍යාපාරය හැඳින්වුයේ කයිල්යාඩ් සංස්කෘතිය නමින් වන අතර දාහත්වන ශතවර්ෂය අවසානයේ විලාසිතාවන් සඳහා විජ්ජාව හා ජනප්‍රවාද අංගයන් ඇතුලත් කරන ලදී
නවීනභාවය හා කාන්සාව (nostalgia) යන ඒවායේ මිශ්‍රයෙන්ම, උදාහරණයන් වන්නේ ‍ ජේ. ඇම්
බැරී ස්කොට්ලන්තීය සාහිත්‍යයේ ප්‍රබල වැටීම් ලෙස මෙම සම්ප්‍රදාය පෙනෙන අතර, එය පරමාදර්ශයක් සේ සැලකීම, ගොපළු ස්කොට්ලන්ත සාහිත්‍යය චිත්‍ර යන ඒවා ඉතා සීග්‍රයෙන් ස්කොට්ලන්ත ජීවිතයන්ගෙන් මෙම කාලය තුල දී ඉවත්ව ගියේ ය
මෙම සම්ප්‍රදාය ජෝර්ජ් ඩග්ලස් කතුවරයා විසින් රචිත ද හවුස් විත් ද ග්‍රීන් ශටර්'' නව කථාවේ උපහාරයට ලක් කර ඇත
ස්කොට්ලන්ත සාහිත්‍යය අදත් මෙම සම්ප්‍රදායේ දෝංකාරයෙන් දුක් විඳින බවට තර්ක කල හැක
තම කාර්යයන් ප්‍රසිද්ධ වු තවත් එක් ස්කොට්ලන්ත කතුවරයෙක් වන්නේ ජෝර්ජ් මැක්ඩොනල්ය
පශ්චාත් යුධ සමයේ ගත වූ වසර කිහිපය තුළ නව ලේඛකයෝ නව ස්වරූපයන් විදහා දැක්වූහ
ඇලෙක්සැන්ඩර් ට්‍රොචි (1950 දීද) කෙනෙත් වයිට් (1960 දීද), ස්කොට්ලන්තය අතහැර වාසය පිණිසත් තමන්ගේ වැඩ කටයුතු කිරීමටත් ප්‍රංශය බලා ගියහ
යුරෝපීය භාෂාවන් බොහෝ ගණනකින් කරන ලද කෘතීන් පරිවර්තනය කිරීම සම්බන්ධයෙන් ඔව්හු ප්‍රසිද්ධියට පත් වුහ
තවද එඩ්වින් මෝර්ගන් ‘ජාතික කවියා’ විරුදාවලිය ලත් එමෙන්ම නිල වශයෙන් පත්වීම් ලැබු කවියාද විය
ඔහු ලෝක සාහිත්‍ය කෘතින් පරිවර්තනය කළේය
ඔහුගේ කවිවලට වර්තමාන සිදුවීම් මෙන්ම දේශපාලනික ප්‍රශ්නද විෂය විය
විසිවන ශතවර්ෂයේ ආරම්භයේ පුනරුදයේ මිටියාවත් ලෙස හියු මැක්ඩගව්ඩ්ගේ වාචික අංගයන් භාවිතා විය
අනෙක් සමකාලීනයන් ඒ.ජේ.ක්‍රොනින්, එරික් ලින්ක්ලාටර්, නයෝමි විචිසන්, ජේම්ස් බ්‍රයිඩ්, රොබට් ගෙරියොක්, රොබට් මැක්ලෙලන්, නැත්ශෙපඩ්, විලියම් සුටර්, ඩග්ලස් යං සහ සිඩ්නි ගුඩ්සර්ස්වින් විය
කෙසේ වෙතත් අනෙක් සාහිත්‍යය පුබුදුව ඉතා විශාල වශයෙන් සීමා විය
1930 දී ස්කොට්ලන්ත ජාතික සොලී මැ ක්ලීන් නවීන සාහිත්‍යයට නව වටිනාකමක් ලබා දුන්නේය
එඩ්වින් මුවර් නීතිවේදියා ඉංග්‍රීසි සාහිත්‍යයට, භාෂාවට වෙනසක් සහ අවධානයක් ලබා දු‍න්නේය
හිල් චැඩ් ගර්ඩ් හා ලුවිස් ග්‍රැසික් ගිබ්ස් නවකථාකරුවා මෙම කාලය තුලදී ස්කොට්ලන්ත ජීවිතය තුල ඇති වු භාෂාමය ගැටළු අවධාරණය කළේ පිළිවෙලින් සිල්ව ඩාලිංස් හා ස්කොට් කොයර් වශයෙනි
ප්‍රධානීන්ගේ භාෂාව ඉංග්‍රීසි පන්නයෙන් වර්ධනය වීමත් සමඟ ඔවුන් කාර්මික ජවින ක්‍රමයට හුරුවිය
ඇලෙක්සැන්ඩර් මැකෝල්, ඇලන්වොර්නර් සහ ග්ලාස්ගෝහි සිටිමින් නවකථා රචනය කළ සුහායිල් සාදි යනාදිහු 21 වෙනි ශත වර්ෂයේ කැපි පෙනෙන ශාස්ත්‍රීය සේවාවන්වලට දායක වූහ
නව ලේඛකයින් සහ කවියන් ධෛර්යමත් කළ An Leabhar Mòr සහ Ùr Sgeal කාණ්ඩ ප්‍රකාශයට පත් කිරීමත් සමග ස්කොට්ලන්ත ගේලික් සාහිත්‍ය ග්‍රන්ථ පළ කිරීමේ පුනර්ජීවයක් දැනට දක්නට ඇත
ස්කොට්ලන්ත සාහිත්‍ය සම්ප්‍රදාය ගැහැණු කර්තෘවරුන්ගේ අදහස් වලටද දොරටු විවෘත කළේය
මෙහි පරමාර්ථය වුයේ අතීතයේ සිට මේ දක්වා ගැහැණුන් විසින් රචනා කරන ලද කෘතින් නැවත සළකා බැලීම තුළින් ඔවුන් ධෛර්යමත් කිරීමයි
පසු ගිය අවුරුදු කිහිපය තුළ සිට ‘කැනන්ගේට් හවුස්’ ප්‍රකාශන ආයතනය ක්‍රම ක්‍රමයෙන් දියුණු තත්වයට පත් වෙමින් තිබේ
එම ආයතනය විසින් සෑම යුගයකටම අයත් ස්කොට්ලන්ත සාහිත්‍ය කෘති ප්‍රකාශයට පත් කරමින් නව සාහිත්‍යකරුවන් උනන්දු කරනු ලබමින් සිටි
ඉංග්‍රීසි - ස්කොට් සාහිත්‍යය  

මුල්ම මධ්‍යම ඉංග්‍රීසි හෝ මුල් ස්කොට් සාහිත්‍යයට ‍ජෝන් බාවර් Brus අයත් වේ
තවද Wyntoun ‍ගේ  kronykil හා Blind Harry ගේ Wallase (15 වන සියවස) ද අයත් වේ
15 වන සියවසේ සිට බොහෝ මධ්‍යම ස්කොට් සාහිත්‍යය ලියවී ඇත්තේ එඩින්බර්ග් රජවාසල හා ශාන්ත ඇන්ඩෲ විශ්ව විද්‍යාලය පාද කර ගත් රචකයන් මගිනි
ඇලෙක්සැන්ඩර් මොන්ටෙගෝමර් යන 16 වන සියවසේ කිවිදානෝ 6 වන ජේම්ස් රජු යටතේ සේවය කළෝය
ස්කොට්ලන්තයේ පළවන ජේම්ස් රජුගේ අණ පරිදි The king is Quart යන කෘතිය රචනා කළේය
ස්කොට්ලන්තයේ 5 වන ජේම්ස් රජු ගේ අණ පරිදි ජෝන් බෙලෙන්ඩෙන් විසින් හෙක්ටර් බෝමේගේ Hiotoria Genths Scotorum as chroniklis of Scotlnt (1536) කෘතිය පරිවර්තනය කළේය
එමෙන්ම ඔහු ලිවිගේ පළමු පොත් පහ ද පරිවර්තනය කළේය
මේවා ස්කොට්ලන්ත‍ සාහිත්‍යයේ ඉතුරැව පවතින මුල්ම සාහිත්‍ය කෘති වේ
මෙයට අමතරව ප්‍රසිද්ධ ප්‍රේමවෘතාන්ත ද ගොඩනගන ලදී
උදාහරණ Launcelot of the Laik සහ The Buik o Alexander

16 වන සියවසේ දී Aeneid හි ස්කොට් පරිවර්තවනයක් ලියුවේය
නැවත ගොඩනැගීමක් වන තෙක් ප්‍රංශ සාහිත්‍ය භාෂාවක් වන Chaucerian ස්කොට් භාෂාව කෙරෙහි බලපෑම් එල්ල කළේය
16 හා 15 වන සියවස් වල දී රොබට් හෙන්රිස්න්, විලියම් ඩන්ඩා හා ඩේවිඩ් ලින්ඩ්සේ ස‍්කොට් සාහිත්‍යයේ ස්වර්ණමය යුගය මෙහෙය වුහ
ජොර්ජ් බැනටයින් විසින් මධ්‍යම ස්කොට් සමයේ බොහෝ කවි එක් රැස් කරන ලදී
ස්කොට්ෂ් බැලේ සංස්කෘතිය 17 වන සියවස තෙක් විහිද පවති
මේවාට උදාහරණ ලෙස ෆැන්සින් හේම්ස් චයිල්ඩ් ගේ Compilation හා The English and scottish popular Ballads (1882-1898) දැක්විය හැක
මේවාගේ අන්තර්ගත කවි ලෙස The Elfin Knight Lord Randal (මුල් මුද්‍රණය ක්‍රි
ව 1610) හා Lord Randal දැක්විය හැක
17 වන සියවස ඉක්මයත්ම ස්කොට්ලන්තයේ ඇංග්ලිසියානුත්වය හිස ඔසවන්නට විය
මේ සමයේ බොහෝ වාචික බැලේ කෘති ලේඛන ගත කරන ලදී
(මේවා ඊසාන දිග දේශසීමාවලින් සොයා ගන්නා ලදී) මේ සමයේ රචකයන් ලෙස රොබර් සෙම්පිල් (ක්‍රි
ව 1595- 1655) හා lady Wadlaw හා Lady Girizel Bailie දැක්විය හැක
ස්කොට් නවකතාව ටෝබියස් ස්මොලට් වැනි 18 වැනි සියවසේ රචකයන් මගින් ගොඩනගන ලදී
ස්කොට්ලන්තය හා බැඳුණු සාහිත්‍ය කෘතින්  

උතුරු බ්‍රිතාන්‍ය ජනවාසීහු සෙල්ටික් (Celtic) භාෂාවක් භාවිතා කළහ
ආදිතම වේල්සියානූ සාහිත්‍යය සැබවින්ම ලියැවී ඇත්තේ ස්කොට්ලන්තය තුළ හෝ ඒ ආසන්නයේදීය
බ්‍රයිනොනික් භාෂාව වේල්සයට හෝ කෝන්වෝලයටම පමණක් සිමා නොවීම එයට‍ හේතුවයි. 

බොහෝ නූතන සාහිත්‍යවේදීන් පවසන අන්දමට පික්ට්සයින් (Picts) බ්‍රයිනොනික් භාෂාව භාවිතා කළද, (පවතින ස්ථානවල නාමයන්, පුද්ගලික නාමයන් හා ඓතිහාසික සාක්ෂි පදනම් කොට) ඔවුන්ගේ සාහිත්‍යමය කෘතින් සුරැකිව නොමැත

ස්කොට්ලන්තයේ ලියැවුනු ආදිතම සාහිත්‍ය කෘති වනුයේ,

බ්‍රයිනොනික් (ආදී වේලිසායනූ බස)
Gododin  - 6 වැනි සියවස - The battel of the Gwen ystrad 6 වන සියවස (Taliesin ට අයත් වන )
(A neirin අයත්වන) 		මුල්භාගය

ගේලික් Elegy for st
columba  වැලන් ෆෝ‍ගේල් 597 වන සියවස

In praise of st
coloumba  රම් හි බෙකන් මැකි ලුයිගේක් 677 වන සියවස

ලතින්	Prayer for protection (St
Mygint ට අවසන්)  6 වන සියවස මැද භාගය

Altus Prosotor (The High creator'st
Columbaට අයත්) 597 වන සියවස

පැරණි ඉංග්‍රීසි  The Dream of Rood 700 වන සියවස (දැනට සුරක්ෂිතව පවතින එකම නෝතුම්බ්‍රියානූ පැරණි ඉංග්‍රිසි කෘතිය)

සාහිත්‍යය‍

Reference
http
org/wiki/Romance_literature
ක්ලයිනොමීටරය වනාන්තර කළමනාකරණයේදී බහුලව භාවිතාවන උපකරණයකි
මෙය බෑවුම්, සිරස් කෝණ සහ මේවායේ එකතුවක් ලෙස උන්නතාංශය වෙනස්වීම සහ ගස්වල උස මැනීමට යොදා ගනී
බොහෝ ක්ෂේත්‍රවලදී ක්ලයිනොමීටරය ලෙස හඳුන්වයි. මෙහිදී ත්‍රිකෝණමිතික මූලධර්මය යොදාගනී
ක්ලයිනොමීටරයේ ප්‍රධාන පරිමාණ තුනක් ඇත
එනම් අංශක ප්‍රතිශත සහ භූ ලක්ෂණයි
ක්ලයිනොමීටරයක් මිලයට ගැනීමේදී එය අප බලාපොරොත්තුවන ආකාරයට ක්‍රමාංකනය කර තිබේදැයි බැලීම වැදගත්ය
පියවර මැනීම යනු ක්ෂේත්‍රයේ දුර මැනීම, සඳහා භාවිතා කරන පහසු සහ වේගවත් ක්‍රමයකි
පියවර මැනීම යනු දුර මනින ක්‍රමයකි
තවද, බොහෝ විට ප්‍රදේශ මායිම් කිරීමට හෝ අත් කොම්පස සඳහා ද භාවිතා කරයි
ඔබ‍ගේ “පියවර” ක්‍රමාංකනය කිරීම

ඔබගේ පියවර තක්සේරු කිරීම සඳහා දන්නා දුර ප්‍රමාණයක් එනම් 66’ (එක් දම් වැලක්) හෝ 132’ (දම්වැල් 2 ක් ), තැනිතලා භූමියක් මත ඍජු රේඛාවක සළකුණු කළ යුතුය
කිහිප අවස්ථාවකදී දුර ප්‍රමාණය පියවර තබමින් ඒ සෑම අවස්ථාවකම එම දුර ප්‍රමාණය ඇවිදීම සඳහා වැයවුණු පියවර ප්‍රමාණය සටහන් කර ගන්න
පියවර තැබූ දුර ප්‍රමාණය එක් දම් වැලකට වඩා දිග වැඩි නම්, පියවර ප්‍රමාණය, දම්වැල් පියවර ප්‍රමාණයෙන් බෙදිය යුතුය
එක් “පියවරක” සාමාන්‍ය දුර ප්‍රමාණය තීරණය කිරීමට, ඇවිදින ලද මුළු දුර ප්‍රමාණය, එම දුර සඳහා වැය වූ පියවර සංඛ්‍යාවෙන් බෙදිය යුතුය
එක් පියවරකට ඇති දම්වැල් ප්‍රමාණය සහ එක් පියවරකට ඇති පා සටහන් ගණන සඳහා “පියවර පෝස්ටරය” බලන්න
ඊට හේතුව වන්නේ ස්වාභාවික භූම් ලක්ෂණ එනම් බෑවුම් සහිත පල්ලම්, ගල් සහිත ප්‍රදේශ, දියපාරවල් සහ ඝණ පඳුරු ඊට බලපෑමයි
සාමාන්‍යයෙන් “පියවර මැනීමේදී” අවහිරයක් හෝ බාධාවක් හමු වූ විට එය සමබර කිරීම හෝ එය පිටතින් මැනීම සිදු කරයි
නිවැරදි පියවර මැනීම මැනීම සාර්ථකව කළ හැක්කේ අභ්‍යාස කිරීමෙනි
තමන්ගේ පියව‍රෙහි දුර දැන ගැනීම, පියවර මගින් මනින ලද දුර ප්‍රමාණයේ නිවැරදිතාවය සනාථකර ගැනීමට උදවු වේ
අනෙකුත් ප්‍රයෝජන

පියවර මැනීම සිතියම් සඳහා ද භාවිතා කරයි
ක්ෂේත්‍රයේදී, සිතියම්වල සඳහන් කර ඇති නිවැරදි දුරවල් සනාථකර ගැනීම සඳහා පියවර මැනීම භාවිතා කළ හැක
ආර්ථික වශයෙන් හොඳම භ්‍රමණ මාරු කිරීමේ වකවානුව වන සංවර්ධන විද්‍යාවේ භ්‍රමණ/ මාරු කිරීමේ විශ්ලේෂණයට අනුව ආර්ථිකමය වශයෙන් හොඳම භ්‍රමණ වකවානුව යනු “කොටන් අස්වැන්න මඟින් උපරිම ආදායමක් හෝ ආර්ථික ඵලදාවක් ලබා ගැනීට හැකි වන තෙක් පවතින භ්‍රමණ කාලය”යි
ආර්ථිකමය වශයෙන් හොඳම වනාන්තර භ්‍රමණ/ හුවමාරු විශ්ලේෂණයට අනුව හොඳම භ්‍රමණ වකවානුව තීරණය කරන්නේ දැනට පවත්නා උපරිම ශුද්ධ අගය ගණනය කිරීමෙනි
ආදායම 	=	පරිමාව/ප්‍රමාණය  X මිළ

පිරිවැය / වියදම 	=	අස්වනු නෙලීම සඳහා වියදම		+	හැසිරවීම සඳහා යන වියදම
 							

එම නිසා,

ලාභය	=	ආදයම  	-	වියදම

අවුරුද්ද පුරා වාසි ලබා ගැනීමට නම්, උපරිම ආදායමක් ලබාගත හැකිවන පරිදි අස්වනු නෙලිය යුතු වකවානුව  ගණනය කිරීම අවශ්යන වේ
වර්තමාන ශුද්ධ අගය	=	වර්තමාන ආදායම	-	වර්තමාන වියදම
 				

භ්‍රමණය / හුවමාරුව සිදු කරන්නේ වර්තමාන ශුද්ධ අගය උපරිම වූ විටය
ඉහත රූපයේ පෙනෙන පරිදි ආර්ථිකමය වශයෙන් හොඳම භ්‍රමණ වකවානුව තීරණය කරනුයේ, අපේක්ෂිත වාසි ප්‍රමාණයේ / ලාභයේ උපරිම වර්තමාන ශුද්ධ අගය ලැබෙන අවස්ථාවේ දී ඇති ආදායමට අනුවයි. එම ආදායම ලැබෙන අවස්ථානව පෙර හෝ පසු කාලවලදී භ්‍රමණයක් / හුවමාරුවක් සිදු කිරීම, අපේක්ෂිත වාසිය / ලාභය පහත හෙලීමට හේතු වේ
ජීව විද්‍යාත්මක වශයෙන් උපරිම භ්‍රමණ/ මාරු කිරීමේ වකවානුව,

දැවවල හොඳම අස්වනු නෙළන වකවානුව තීරණය කිරීම සඳහා ජීව විද්යාෝඥයන් මඟින් “උපරිම තිරසාර අස්වැන්න” හෝ “සාමාන්ය  වාර්ෂික වර්ධනය” යන සංකල්පය භාවිතා කරයි
සාමාන්යආ වාර්ෂික වර්ධනය යනු “වෙන් කරන ලද කාලයක් දක්වා නැගී සිටින ශාක පරිමාවේ සාමාන්ය  වාර්ෂික වර්ධනය”යි
ශාකයේ ජීවන චක්රදයේ විවිධ වර්ධන අවස්ථා වලදී සාමාන්යා වාර්ෂික වර්ධනය’’ වෙනස් වේ
සාමාන්‍යය වාර්ෂික වර්ධනයේ උපරිම අගය මගින් ශාකය ජීව විද්‍යාත්මකව පරිනත වී ඇති බව හුදනාගත හැක
මෙය සෘජුවම සාමාන්‍ය වාර්ෂික වර්ධනයට සම්බන්ධය ඊට හේතුව වන්නේ සාමාන්යන වාර්ෂික වර්ධනය වැඩි වන්නේ අඩු වර්ධන වේගයකින් වන අතර පසුව වැඩි වර්ධන වේගයක් දක්වා වැඩි වී, මැදි වයසේදී (A) උපරිමයකට (M ලක්ෂය) ළඟාවේ
‘M’ ලක්ෂය පසු හෝ ‘A’ කාලයට පසු “සාමාන්‍ය වාර්ෂික වර්ධනය” වැඩිවීමට පටන් ගන්නා නමුත් එය සිදුවන්නේ අඩුවන වේගයකිනි
එමනිසා, ජීව විද්‍යාත්මකව හොදම මාරුකිරීමේ වකවානුව වන්නේ, සාමාන්‍ය වාර්ෂික වර්ධනය ශුන්යා වු අවස්ථාවයි. එනම්, පරිමාවට අනුව වර්ධනයක් නොමැති අවස්ථාවයි. ඉහත රූපයේ (දෙවන රූපය) පරිමාව ‘V’ වන අවස්ථාවේ ‘M’ ලක්ෂය මගින් මෙය පෙන්නුම් කරයි
‘A’ කාලයෙන් පසු සාමාන්‍ය වාර්ෂික වර්ධනයේ අඩුවීම පැහැදිලි ලෙස දැක ගත හැක
මාරුකිරීමේ කාලයට බලපාන ප්‍රධාන සාධක අතුරින් සමහරක් වන්නේ, අස්වනු නෙලීමට හා හැසිරවීමට යන වියදම, වට්ටම් අනුපාතිකය, අනාගත පිරිවැය, වගා කිරීමට යන වියදම, නැවත ආයෝජනය කිරීමේ කැමැත්ත, මාරු කරන වාර ගණන, NTFP වල භාවිතය, වෙළඳ කටයුතු නොවන පාරිසරික සේවා, පාරිසරික නොවන විනෝදාත්මක සේවායි
අස්වනු නෙළන ක්‍රම
තිරසාර වන සංවර්ධන විද්‍යාවේ අරමුණු වන්නේ ඝට්ටනයන් සීමා කරමින් වනාන්තරවල අගයන් / වටිනාකම් සදාකල් පවත්නා‍සේ පවත්වාගෙන යාමයි
විවිධ වූ අස්වනු නෙළන  ක්‍රම පහක් ඇත
ගසක් බැගින් තෝරා ගැනීමේ ක්‍රමය
ගසක් බැගින් තෝරා නෙළා ගැනීමේ ක්‍රමය විවිධ වයස්වල පවතින ගස් නෙළා ගැනීමේ ක්‍රමයක් වන  අතර වඩාත් උචිත වන්නේ සෙවණට ඔරොත්තු දිය හැකි නැවත ඇතිවන, ශාක විශේෂ පවතින විටයි
මෙම ක්‍රමයෙන් විශාල මෙන්ම වටිනා ශාක දර්ශ බිමෙන් ඉවත්වනවා මෙන්ම පැරණි වැඩුණු ගස්වල මිය යාමට ලක් වෙමින් එම ස්ථානවල නිර්මාණය වේ
ඝණ වනාන්තර සහ ඉතිරි වූ ගස්වලට හානි සිදුවන විට ගසක් බැගින් තෝරා ගැනීම ඉතා අපහසු වේ
සමූහ වශයෙන් තෝරා ගැනීමේ ක්‍රමය
සමූහ වශයෙන් තෝරා නෙළා ගැනීමේ ක්‍රමය විවිධ වයස්වල පවතින ගස් නෙළා ගැනීමේ ක්‍රමයක් වන අතර වඩාත් උචිත වන්නේ සෙවණට ඔරොත්තු නොදෙන නැවත වගා විය හැකි ශාක විශේෂ පවතින විටයි
ඝනව වැඩුණු ගස් පවතින විට, සමූහ වශයෙන් තෝරා ගැනීමේදී ඉතිරිවන ගස්වලට හානි සිදු වේ
කෙසේ වෙතත් එක් දිශාවකට තෝරා ගැනීමෙන් සිදුවන හානිය අවම කර ගත හැක
ඊ‍ට අමතරව වනාන්තර, ගස්වල විෂ්කම්භ පන්ති පරාසවලින් තෝරා ගැනීම සහ විවිධ වයස්වල සහ විෂ්කම්භ පන්තිවල පවත්වා ගත හැකිය
ආවරණ දැව ලබා ගැනීමේ ක්‍රමය
ආවරණ දැව ක්‍රමය සමාන වයස්වල පවතින ගස් නෙලා ගැනීමේ ක්‍රමයක්වන අතර එය වඩාත් ගැළපෙනුයේ අභිමත ආකාරයෙන් ශාක විශේෂ කිහිපයක් පවතින විටදී හෝ සුළං හමන දිශාව සලකන විටදීය
ආවරණ දැව ලබා ගැනීමේ ක්‍රමයේදී සම්මතයක්‍ලෙස අක්කරයකට ගස් 15 – 20 සංඛ්‍යාවක් අතහරිනු ලබන්නේ නැවත ගස් ඉපැද්දීමට අවශ්‍ය බීජ ලබා ගැනීමටයි
මෙම ක්‍රමයෙන් වන ජීවීන්ට උචිත / සුදුසු වාසස්ථාන අහිමි වීම ප්‍රතිඵල විය හැකිය
නැතහොත් අඩුවිය හැකිය
එමෙන්ම ස්වභාවික පූණර්වර්ධනයෙන් පැහැදිලි ලෙස වෙනස් විය හැකි අතර සමාන ගැටළු මේ ආශ්‍රීතව පවතී
බීජ - ශාක ක්‍රමය
බීජ - ශාක ක්‍රමය සමාන වයස්වල ඇති ශාක නෙලා ගැනීමේ ක්‍රමයක්වන අතර වඩාත් යෝග්‍යය වන්නේ පුණර්වර්ධනය / නැවත වගා විය හැකි ශාක විශේෂ එකක් හෝ දෙකක් පවතින විටදී සහ සුළං හමන දිශාව ගැන සැලකිළිමත් නොවන විටදීය
මෙම බීජ - ශාක ක්‍රමයේදී අක්කරයකට බීජ සහිත ගස් 5 – 12 අතර සංඛ්‍යාවක් වනාන්තරය නැවත වගා වීමට අත් හරිනු ලැබේ
මෙසේ ඉතිරිවන බීජ සහිත ගස් එම භූමියේම තබනුයේ නැවත ශාක වර්ධනය වීම තහවුරුවන තෙක් වන අතර ඉන්පසු  ඒවා ඉවත් කළ හැකිය
එය සෑම විටම ආර්ථික වශයෙන් යෝග්‍ය නොවේ
නැත්නම් ජීව විද්‍යාත්මකව ඉතිරිව පවතින බීජ සහිත ගස් ඉවත් වී නැවත ගස් ඇති වීම සිදු වේ
බීජ සහිත ගස් කැපීම පැහැදිලි ලෙස වෙන් වූ කැපීමක් ලෙස ස්වභාවික පුණර්වර්ධනයත් සමග නිරූපණය වේ
එමෙන්ම පැහැදිලි ලෙස වෙන් වූ කැපුම්වලදී මතුවන සෑම ගැටළුවක්ම මෙම ක්‍රමය සමග බැඳී පවතී
පැහැදිලි ලෙස වෙන්කර ගැනීමේ ක්‍රමය
මෙම ක්‍රමය සමාන වයස්වල පවතින ශාක නෙලා ගැනීමේ ක්‍රමයක්වන අතර මෙය ස්වභාවික හෝ කෘතීමව ඇති කළ වනාන්තර සඳහා යෙදිය හැක
මෙම ක්‍රමය ගින්නෙන් හානි වූ ශාක වෙනුවට නැවත ඇති වූ ශාක විශේෂ පවතින විට ජීව විද්‍යාත්මකව යෝග්‍ය Douglas-fir (Pseudotsuga menziesii) උදාහරණයකි
පැහැදිලි ලෙස වෙන්කර ගැනීම මගින් බිමෙහි විශේෂ බහුලතාවය වැඩි වනුයේ ආවේණික නොවන සහ ආක්‍රමණික විශේෂ හඳුන්වාදීමත් සමගය
එය කැලිෆෝර්නියාවේ  Geoget නගරය ආසන්න වනාන්තරයේදී  කරන ලද Blodgett පරීක්ෂණයෙන් දක්වා ඇති පරිදිය
තවද, මෙම ක්‍රමය මගින් දිගු කාලීන Slash දිරාපත් වීම, පාංශු ඛාදනයට පස නිරාවරණය වීම, වනාන්තරයේ දර්ශනයට බලපෑම් ඇති වීම සහ අත්‍යාවශ්‍ය වනජීවී වාසස්ථාන ඉවත්වීම සිදු වේ
වත්මන් තත්‍වය
වර්තමානයේ ඉතා වටිනා වනාන්තර පරිසර පද්ධති කළමණාකරනය, විවිධාකාර වූ විශේෂ වර්ග තේරීම සහ ශාක බෝ කිරීම හා සම්බන්ධ ඉතා ප්‍රබල ව්‍යාප්තියක් පවතී
වන විද්‍යාව සතුව ගස් සිටුවීම, රැක ගැනීම, කප්පාදු කිරීම, පාලනය කරන ලද කැළෑ ගිනි තැබීම, ගස් කැපීම, නිස්සාරණය කිරීම සහ දැව නිෂ්පාදනය සදහා දියුණු කරන ලද ක්‍රම පවතී
මෙලෙස නූතන වන විද්‍යාව සතු ක්‍රමයක් වන නැවත වන වගා කිරීම යටතේ යම් ප්‍රදේශයක ගස් සිටුවීම හා රැක බලා ගැනීම සිදු කරයි
බොහෝ කලාපවල වනාන්තර ආශ්‍රිත වෙළදාම පාරිසරික ලෙස, ආර්ථීක ලෙස හා සාමාජයීය ලෙස ඉතා වැදගත් වේ
බොහෝ ප්‍රදේශවල 1990 කාලයේ සිට තෙවන පාර්ශ්වීය සහතික කිරීමේ ක්‍රමයන් මගින් වනයේ භාරකාරත්වය හා තිරසාර වන විද්‍යාව ඉතා ස්වාධීන ලෙස තහවුරු කිරීම සිදුකිරීම ඉතා ප්‍රකටව පවතී
මෙම සහතික කිරීමේ ක්‍රමයන් දියුණු විම,එතරම් දියුණු නැති කලාපවල සිදුවන වන විනාශය හා දියුණු ලෝකයේ සම්පත්  කළමනාකරණයට වැඩිපුර සැලකිල්ලක් දැක්වීම වැනි සමහර විවේචනාත්මක වන විද්‍යාත්මක ක්‍රියාකාරකම් වලට ප්‍රතිචාර දැක්වීම ලෙස යොදා ගත හැක
ඇතැම්  සහතික කිරීමේ පද්ධති, වෙළදාම් කිරිම් උපකරණයන් ලෙස හා ඔවුන් ඉල්ලා සිටි ස්වාධීනත්වය අඩු වීම නිසා විවේචනයන්ට ලක්ව ඇත
භූමි ලක්ෂණ අනුව වනාන්තර ලෙස පැවතුන භූමි පාංශු ඛාදනයන් ආරක්ෂා කිරීම හෝ අවම කිරීමට හෝ නායයෑම් වලින් ආරක්ෂා කිරිම සදහා නිවැරදි වන විද්‍යාවක් අවශ්‍ය වේ
නායයෑම් සිදුවීම සදහා ඉතා වැඩි හැකියාවක් පවතින ප්‍රදේශවල දේපළ නැති වීම හෝ ආරක්ෂා කිරීම, මිනිසුන්ට සිදුවන තුවාල වීම් හෝ ජීවිත නැති වීම් වළක්වා ගැනීමට නිවැරදි වන විද්‍යාව යොදා ගත හැක
වනාන්තර නිසි පරිදි කළමණාකරණය නොකිරීම පිළිබද මහජනතාවගේ අවධානය යොමු වීම වර්ධනය වීම හා දැව නිෂ්පාදනයට වන භූමි යොදා ගැනීමට වඩා පාරම්පරික අයිතීන්, සුන්දරත්වය, ජල පෝෂක ප්‍රදේශ ආරක්ෂාව හා කැළෑ හා ඒවායේ වන සතුන්ගේ වාසස්ථාන ආරක්ෂාව සදහා වනාන්තර යොදා ගැනීම යන ආකාර දෙක සමගම වනාන්තර කළමණාකරනය පිළිබද මහජනතාවගේ දැකීම විවාදාත්මක වී ඇත
දැව නිෂ්පාදන වලට ජනතාවගේ ඉල්ලූම වැඩි වීමත් සමගම කැළෑ ගිනි තැබීම, වනාන්තර වලින් ලී ලබා ගැනීම, යන්ත්‍ර මගින් සිදු කරන අලංකාර කිරීම් සහ අනෙකුත් ක්‍රියාකාරකම් විවාදයට තුඩු දී ඇත
ශ්‍රී ලංකාවේ වනාන්තර
වනරෝපණය යනු කලින් වනාන්තරයක්ව නොතිබූ භූමියක හෝ ගස් සිටුවීමෙන් හෝ බීජ මගින් ඇති කරන ලද වනාන්තරයක් ලෙස දිගු කාලයක් නොතිබූ භූමියක වනාන්තරයන් පිහිටුවීමේ ක්‍රියාවලිය යි
මෙම යෙදුම ඉඩම් රජය සතු වනාන්තර බවට නීත්‍යානුකූල ලෙස හැරවීමට ද අදාළ වේ
බොහෝ රටවල් වනාන්තර විනාශ කිරීමේ සිය ගණනක් අත්දැකීම් වලට කාර්මික විප්ලවයේ සිට මුහුණ දෙන අතර වනාන්තර මගින් ලබා ගත හැකි ප්‍රයෝජන ලබා දීම සදහා රජයන් හා රාජ්‍ය නොවන ආයතන වනාන්තර ඇති කිරීමේ වැඩසටහන් වලට සෘජුව සමිබන්ධ වී ඇත
නැවත වන වගා කිරීම යනු කෙටි කාල සීමාවකට පෙර ඉවත් කරන ලද වනාන්තර එම භූමියේ ම නැවත ඇති කිරීම ය
උදාහරණයක් ලෙස දැව සදහා වනාන්තර යොදා ගැනීමෙන් පසු නැවත එම භූමියේ වන වගා කිරීම ගත හැක යුරෝපීය සංගමය විසින් 1990 වසර කාලයේ සිට ගොවීන් හට වනාන්තර ඇති කිරීම සදහා ගෙවීම් සිදු කරයි
ඔවුන් විසින් ගොවි ඉඩම් නැවත වනාන්තර බවට පත් කිරීමට ආධාර දෙන අතර වනාන්තර කළමණාකරනයට ද ගෙවීම් සිදු කරයි
1993 හා 1997 වසරවල් අතර කාලයේ යුරෝපා සංගමයේ නීතින් මගින් වර්ග කිලෝමීටර 5000 පමණ වූ භූමි ප්‍රදේශයක නැවත වන වගාව සිදු කිරීමට ඉඩ සලසා දී තිබුනි
දෙවන වැඩසටහන වසර 2000 සිට 2006 වසර අතර කාලයේ සිදුවූ අතර එමගින් අවම ලෙස වර්ග කිලෝමීටර 1000 පමණ වූ භූමියක වනරෝපණය සිදු කර ඇත
(නිවැරදි සංඛ්‍යා ලේඛන මේ වන තුරු නැත)  එවැනි ආකාරයේ වූ තෙවන වැඩසටහන 2007 වසරේ ආරමිභ විය
20 වන සියවසේ ආරම්භයේ යුරෝපය හා එක්සත් ජනපදය සතුව තිබූ වන ආවරණයට වඩා සැලකිය යුතු වන ආවරණයක් දැන් ඔවුන් සතුව ඇත
කෙසේ වෙතත් දකුණු හා මධ්‍යම ඇමෙරිකාවේ හා දකුණු ආසියාවේ විශාල ලෙස වනාන්තර විනාශ වීම තවමත් සිදු වන අතර මැලේසියාව වැනි විවිධ ජාතීන් හරිත වර්ණයෙන් යුක්ත වූ පරිසරයක් ඇති කිරීමට දැඩි ලෙස කටයුතු කරයි
නිසරු පස ඇති ප්‍රදේශ වල වනරෝපණය
විවිධ ශුෂ්ක කලාප හෝ සංවේදීය කලාප වල වනාන්තර නැවත ඇති කිරිම නිසි මග පෙන්විමකින් තොරව සිදු කල නොහැක
මන්දයත් ඒවායේ ඇති විවිධාකාර වු පාරිසරික හේතු නිසාය
මේ හේතුන් අතර එක් හේතුවක් වනුයේ, ශුෂ්ක කලාප වල වනාන්තර විනාශ කල හොත් එම ප්‍රදේශ ඉතා ඉක්මනින් වියලි වන අතර, අලූතින් ශාක සිටුවිම සදහා එම භුමිය යෝග්‍ය නොවේ
අනෙකුත් ප්‍රබල හේතු වනුයේ මිනිසුන් විසින් ජීවනෝපාය මාර්ගයන් ලෙස ඇති කරන සතුන් විශේෂයෙන් ම එළුවන් වැනි සතුන් විසින් සිදු කරන ප්‍රමාණය ඉක්මවා උලා කෑම සහ වන සම්පත් සීමාව ඉක්මවා පරිභෝජනය කිරීමය
මේ හේතූන් නිසා කාන්තාරිකරණය හා මතුපිට පස නැති වීම කරා යොමු විය හැක
ඉතා දීර්ඝ ක්‍රියාවලියක් වූ පස අළුතින් නැවත සෑදීමේ ක්‍රියාවලිය සමිපූර්ණ වන තුරු පස නොමැතිව වනාන්තර වලට වර්ධනය විය නොහැක
ඇතැම් ඝර්මකලාපීය ප්‍රදේශ වලින් වන ආවරණය ඉවත් වුව හොත් උප මතු පිට පසෙහි වු තුනි ඝන ස්ථරය මගින් හෝ ඉලුවියල් සිලිකා සමග මිශ්‍ර වු පස් ස්ථරය මගින් ශාක මුල් වර්ධනය හා පස තුලින් ජලය පෙරීම වලක්වයි. 

බොහෝ ප්‍රදේශ වල මිනිසුන් එම ප්‍රදේශයේ භූමිය භාවිතා කිරිම නිසා නැවත වන වගාව සිදු කිරීමට නොහැකි වි තිබේ
මේ ප්‍රදේශවල නැවත වන වගා කිරීම සදහා ගස්වල කුඩා පැල සිටුවීම, ගස් සිටුවිම අවශ්‍යය
අනෙකුත් ප්‍රදේශවල පොළවේ උප මතු පිට ස්ථරයේ වු ඉලුවියල් සිලිකා සමග මිශ්‍රව ඝනවු පස් ස්ථරය හෝ උප මතු පිට පසෙහි වු තුනි ඝන ස්ථරය යාන්ත්‍රානුසාරයෙන් කැඩිම අවශ්‍ය අතර රැකබලා ගැනීම සහ අඛණ්ඩව වතුර යෙදීම ද අවශ්‍ය විය හැක
තවද වැට ඉදි කිරීම වැනි විශේෂිත වූ ආරක්ෂාවන් ද අවශ්‍ය විය හැක
බර්කිනා ‍ෆාසෝ හි වු උද්‍යාන භුමිය බැන්ෆෝරා හා බර්කිනා ෆාසෝ අසල සෝගම් වැවේ මෙ‍ම සෝගම් Faidherbia albida හා Borassus akeassii යන ශාක සෙවනේ වර්ධනයවේ
කෘෂි කාර්මික වන විද්‍යාව යනු ගස් හා පදුරු බෝග වගාවන් හා ජීවනෝපාය මාර්ගයක් ලෙස ඇති කරන සතුන් හා එක්ව ගත් විට ලැඛෙන ආකර්ෂණීය ප්‍රයෝජන යොදා ගන්නා කෘෂිකාර්මික ක්‍රමෝපායකි
මෙය ලාභදායී, ඵලදායී, එකට එක්වු, විවිධාකාර වු, නිරෝගිමත් සහ තිරසාර ලෙස භූමිය යොදා ගැනීම ක්‍රම නිර්මාණය කිරීමට කෘෂිකාර්මික හා වන විද්‍යාත්මක තාක්ෂණයන් එකට සමිබන්ධ කරයි
“භූමිය භාවිතා කිරිමේ ක්‍රම පද්ධති හා බහුවාර්ෂික ශාක අනෙකුත් බෝග වගාවන් හා සතුන් එකම භුමිය කළමණාකරණ ඒකකයක් තුල සුපරීක්ෂාකාරිව සිදු කිරිමේ ක්‍රියාවලියක් එකට එක්ව ගත් කල කෘෂිකාර්මික වන විද්‍යාව ලෙස භාවිතා වේ
මෙම එකතු වීම අවකාශීය මිශ්‍රණයක් හෝ තාවකාලික අනුපීළිවෙලක් තුළ සිදු විය හැක
කෘෂිකාර්මික වන විද්‍යාව තුළ ශාකමය හා ශාකමය නොවන සංඝටක අතර පාරිසරික හා ආර්ථීකමය අන්තර් සම්බන්ධතා පවතී”
ලෝක කෘෂිකාර්මික වන විද්‍යා මධ්‍යස්ථානය (ICRAF) 1993. 
එනම් ශාක කෘෂිකාර්මික පද්ධතීන් තුල ඉතා කල්පනාකාරීව ඕනෑකමින් යොදා ගනී
ශාක වලින් උපරිම ඵලදාව ලබා ගැනීමට හා ශාකවලට වන ධනාත්මක බලපෑම වර්ධනය කිරීමට, බෝග වගාවන්ට වන සෘණාත්මක තරගකාරී බලපෑම් අඩු කිරීමට දැනුම, කල්පනාකාරී ලෙස විශේෂ වර්ග තෝරා ගැනීම සහ ගස් හා බෝග වගාවන් මනා කළමණාකරනය අවශ්‍යය
ඒ අතරම කෘෂිකාර්මික වන විද්‍යාව ගොවිපළවල්වල වූ ශාක ලෙස ද අර්ථකථනය කළ හැක
එමනිසා කෘෂිකාර්මික වන විද්‍යාව ගොවිපලවල් ආශ්‍රිත වන විද්‍යාව හා ගොවීන් තනිව හෝ හවුලේ බැදෙමින් තම භුමියන් වල වනාන්තර සිටුවීම හා කළමනාකරණය ලෙස ඉතා පුළුල් ලෙස තේරුම් ගත හැක
බොහෝ ඉඩම් හිමියන් මෙයට සම්බන්ධ වීම හා විවිධාකාර වූ ක්‍රියාකාරකම් වල නියැලීම මගින් සමාජය තුළ වූ විවිධාකාර වූ අත්දැකීම් හා අවශ්‍යතාවයන් නිරූපණය වේ
පැරණි වන ලැහැබ යන යෙදුම එක්සත් රාජධානියේ භාවිතා කරනුයේ 1600 දින වලට පසු ඇති වූ වන ලැහැබවල් වලට හෝ එංගලන්තය හා වේල්සයේ එම යෙදුම භාව්තා කිරීමට පෙරය
(හෝ1750 වසරේ ස්කොටිලන්තයේ) මෙයට පෙර අලූත් වන ලැහැබ ඇති කිරීම සුපුරුදු දෙයක් නොවී ය
එමනිසා 1600 කාලයේ තිඛෙන වන ලැහැබ ස්වභාවිකවම වර්ධනය වු ඒවාය
පැරණි වන ලැහැබ, සතුන් හා ශාක විශේෂ වලට අසහාය වාසස්ථානයක් වූ අතර අනෙකුත් බොහෝ දෙනාට ද වාසස්ථාන සපයයි
තව ද මේවායේ තත්ත්වය අනෙකුත් බොහෝ භූමි වලට වඩා ඉතාමත් යෝග්‍ය වේ
මේ හේතු නිසා පැරණි වන ලැහැබනැවත ඇති කළ නොහැකි සම්පතක් හෝ වැදගත් ස්වාභාව්ක ප්‍රාග්ධනයක් ලෙස හදුන්වයි. ස්වාභාවික එංගලන්තය හා ඒ හා සමාන බලයලත් වෙනත් ආයතන මගින් මෙම පැරණි වන ලැහැබ නීත්‍යානුකූලව සිතියම්වල දැක්වීම සිදු කරන අතර ම එමගින් යම් ආකාරයක පරිපාලනමය ආරක්ෂාවක් සැලසේ
ඒ හා සමාන ඇමරිකානු යෙදුම වන්නේ, “පැරණි වර්ධනය වන වනාන්තර” වේ
වන ලැහැබ කළමණාකරනය යනු දැව නිෂ්පාදනය වැඩි කිරීමට හෝ වන සතුන් සංරක්ෂණය සදහා වන ලැහැබ කළමණාකරණය කිරීමයි
කොපිසයන් සිදු කරන වන ලැහැබ වැනි මනා ලෙස කළමණාකරනය සිදු කරන වන ලැහැබ මගින් අඛණ්ඩ කුඩා ලී සැපයුමක් ලබා ගත හැක
(වැට ඉදි කිරීමට, කොසු මිට සෑදීමට සුදුසු ලී) වන ලැහැබ තුළ වූ එළිමහන් ස්ථාන මදක් ගස්වැල්වලින් වැසුනු ස්ථාන, හා සම්පූර්ණයෙන් ම ගස්වලින් වැසුනු ස්ථාන යන මිශ්‍රණය නිසා එහි ජීවත් වන කුරුල්ලන්, කෘමීන් හා මල් විශේෂ වලට විවිධාකාර වූ පරිසරයන් පවත්වාගෙන යයි
අනෙකුත් වන ලැහැබ කළමණාකරන ක්‍රමයන් වනුයේ කප්පාදු කිරීම හා තීරු කර කැපීම ය
ඉතිහාසය
අඟුරු යකඩ නිපදවන කාලයේදී , යකඩ තනන ප්‍රදේශ වල බොහෝ කැලෑ වසර 16කට වරක් කපාදමන වන ලැහැබ වල ලෙස නඩත්තු කර ඇත
මේ ආකාරයට සදාකාලික ප්‍රතිපත්තියක් වශයෙන් කර්මාන්ත සඳහා ඉන්ධන සැපයීමට හැකිවී ඇත
මෙම ක්‍රමය ක්‍රමවත්ව හසුරවා ඇත්තේ vlll වන හෙන්රි ගේ ආඥාපනත මගිනි
එනම් අවශ්‍ය කරන දැව කපා දැමීමෙන් පසු ඇහිරීම (සතුන් විසින් ආහාරයට ගැනීම වැලැක් වීම) සහ ස්ටැන්ඩෙල් (නියම මිමි ලබා ගැනීමට වැඩුණු සෘජු නොකැපූ  ශාක) දොලහක් සෑම ආකාරයකටම , දැව ලබාගැනීමට හැකිවන තෙක් වර්ධනය වීමට ඉඩහැරීම සෘජු වන ලැහැබ් (coppice with standards) වශයෙන් හඳුන්වන ‍වෙනස්ම වූ වන ලැහැබ් නිර්මාණය කිරීමේ ක්‍රමය (වනලැහැබ් චක්‍ර කිහිපයක් අතරතුර විසිරුණු තනි කඳන් වලට වර්ධනය වීමට ඉඩහැරීම)ධ මුළු බ්‍රිතාන්‍යයම වැඩි වශයෙන් පාවිච්ච් කර ඇත්තේ ඕනෑම ප්‍රදේශයකින් ලැබෙන නිෂ්පාදන වලට උසස් නම්‍යශීලීත්වයක් ලබාදීමටය
කැලෑවන් වල පිහිටි වන ලැහැබ් මගින් කුඩා ද්‍රව්‍ය සැපයීම පවමණක් නොව නිවාස තැනීම පාලම අළුත්වැඩියා කිරීම , කරත්ත තැනීම වැනි රැකියා සඳහාද නියමිත මිමි සහිත සෘජු ශාක මගින් විශාල දැව සැපයීමද සිදු කරයි
ශාක කඳ (හෝ මුලින් අදින රිකිල්ල) භාවිතා කිරීමට හැකිවන්නේ එහි ළපටි අවස්ථාව රිකිලි වැටවල් ඉදිකිරීම වෙනුවෙන් ( විලෝ හා හේසල් ශාක මගින් මෙන් ) හෝ ඕක් හෝ ඈෂ්
තවද වන ලැහැබ් නිර්මාණය කිරීම මගින් , කුරුඳු ශාකය එහි පොත්ත වෙනුවෙන් වගාකරන ආකාරයට විශේෂිත වර්ධන ක්‍රම සිදු කිරීමට හැකිවී ඇත
වර්තමාන ක්‍රියාකාරකම්

දකුණු බ්‍රිතාන්‍යයේ යටි වගාව ලෙස ඕක්,  ash හෝ බීච් ශාක අතර වැඩුණු හේසල්, හෝන් බීන් බීච්, ඈෂ් හෝ ඕක් ශාක යොදා ගනී
තෙත් ප්‍රදේශවල ඇල්ඩර් (alder)  සහ විලෝ (Willow) ශාක භාවිතා වේ
මෙම ශාක විවිධ අවශ්‍යතා සඳහා දැව සපයයි
මේවායින් වැඩි ප්‍රමාණයක් 19 වන සියවසේදී වතුවගා ලෙස ව්‍යාප්තව පැවතුණි
වර්තමානයේ 12 – 18 වන වසර චක්‍රයක් ලෙස වැටවල් තැනීම‍ට යොදාගනී
එසේත් නොමැති නම් 20 – 35 චක්‍රයක් ලෙස rail fencing සඳහා යොදා ගනී
උතුරු සහ බටහිර එංගලන්තයේ ප්‍රමිතියක් සහිත යටිවගා සඳහා සම්මතය ලෙස තරමක යටිවගාවක් සහිත ඕක් වගාව භාවිත කරයි
මෙහිදී යටි වගා ශාක ඉවත් කරන ලද නමුත් තවමත් ස්වල්ප පිරිසක් යටිවගා ශාක නිෂ්පාදන සඳහා යොමු වී සිටී. Bill Hogarth MBE ඔහුගේ පාඨමාලා, සංදර්ශන, රේඩියෝ, රූපවාහිනී වැඩසටහන් සහ චිත්‍රපටි මගින් මෙම වගාවට නව ජීවයක් දීමට සමත් විය
යටිවගාවල නීත්‍යානුකූල මායිම් ශාක අතු මගින් හෝ කපන ලද ශාක කොටස් මගින් සලකුණු කරයි
Coppicing

තිරසාරබව
ශාක අභිජනනය යනු වනාන්තරවල ශාක කළමණාකරනය හා ජානමය ලෙස වැඩිවර්ධනය සදහා ජානමය මූලධර්ම යොදා ගැනීමය
පසුගිය සියවස්වල සිදුකල තෝරාගත් ජීවනෝපාය ලෙස ඇතිකරන සතුන් අභිජනනය, වගා කළ හැකි බෝග අභිජනනය සහ උද්‍යානවල වගා කරන මල් අභිජනනය හා සසදන විට පළතුරු ශාක හැර අනෙකුත් ශාක අභිජනනය සාපේක්ෂ වශයෙන් ඉතා මෑත කාලයේ සිදුවිය
නියම ආකාරයේ වනාන්තර වල ශාක අභිජනනය කිරීම, ඇරඹිම සිදුයුයේ තත්ත්වයෙන් උසස් ප්‍රමුඛ රූපානුදර්ශි ශාක (ධන ශාක) ස්වභාවික හෝ සිටුවන ලද වනාන්තරවලින් සොයා ගැනීමත් සමගය
මෙමගින් ප්‍ර‍වේණි දර්ශින් ද වැඩි වර්ධනය වේ
මෙලෙස තෝරාගත් ශාක අභිජනනය මගින් ඇතිවන පැල පර්යේෂණ වතුවල වර්ධනය වීමට ඉඩ හරී
මෙවැනි පරීක්ෂණ මගින් හොදම ප්‍රවේණි දර්ශි මව් ශාක තෝරා ගත හැක
බද්ධ කිරිම් මගින් මෙලෙස තෝරා ගත් ශාක ප්‍රමාණයෙන් වැඩි කර ගන්නා අතර එම ශාක වලින් නිපදවෙන බිජ පැළතවාන් වල සිටුවිම සිදු කරයි
එම ආකාරයට අමතරව ප්‍රවේණි දර්ශි ශාක කැපිම හෝ මගින් සෘජුව බෝ කර ගත හැකි අතර ඉන් පසුව ඒවා සෘජුවම ක්ලෝන වතුවලට එක් කිරීම සිදු කරයි
පළමු ක්‍රමය පයින් හෝ අනෙකුත් කේතුධර ශාක සදහා භාවිතා කරයි
දෙවැනි ක්‍රමය පළල් පත්‍ර ශාක (පොප්ලර්, ඉයුකැලිප්ටස් සහ අනෙකුත් ශාක) සදහා භාවිතා කරයි
මෙම අභිජනන වැඩසටහන්වල අරමුණ අස්වැන්න වැඩිකිරිම හා යම් පරිසර තත්ත්වයන්ට අනුවර්තනය වීමේ සිට කෘමින්ගෙන් ආරක්ෂා වීම, යම් යම් ශාක ලක්ෂණ ඇති කර ගැනීම දක්වා වූ පරාසයක විහිදේ
වර්තමාන ලෝකය උණුසුම් වීමේ තර්ජනය යටතේ ශාක අභිජනනය නව අවධානයක් දිනා ඇත
තව ද එය ශාක ප්‍රවේණි විද්‍යාවේ හා ජාන විද්‍යාවේ වේගවත් දියුණුවට ද වාසිදායක තත්ත්වයක් ලෙස යොදා ගෙන ඇත
ඝර්ම කලාපිය වනාන්තර භාරය, එක්සත් රාජධානියේ ලියාපදිංචි වි ඇති අයතනයකි
එය ලාභ ඉපයිම සදහා නොව තිරසාර වනාන්තර කළමණාකරනය සදහා පවතින ක්‍රියාකාරකම් මගින් දැව වෙළදාම සිදු කිරීම සදහා යොමු වී ඇත
ඝර්ම කලාපිය වනාන්තර භාරය, සැපයීමේ දාමයේ සියළු අවධිවල හවුල්කරුවන් සමග වැඩ කටයුතු කරයි
එනම් වනාන්තර සාදන්නන්ගෙන් ආරම්භ කර කර්මාන්ත සහ ලී මෝල් දක්වා, විකුණුම්කරුවන් දක්වා එනම් ඝර්ම කලාපීය දැව නිෂ්පාදන (ගෙවත්තේ තබන ලී බඩු) ගබඩා කර ගනිමින් අලෙවි කරන්නන් දක්වා මෙම භාරය සමිබන්ධ වී කටයුතු කරයි
ඝර්ම කලාපිය වනාන්තර භාරය තිරසාර වන විද්‍යාව දියුණු කරමින් ඝර්ම කලාපීය වනාන්තර වලට වටිනාකමක් දීමට උත්සහ ගනී
එහි දී ඔවුන් ඝර්ම කලාපීය වනාන්තර විවිධාකාර ප්‍රයෝජන සදහා හෙළි කරන ලද ඉඩම් ලෙස නොව සියළුම ක්‍රියා වලින් සිදුවන පරිසර පද්ධතියක් ලෙස වටිනාකමක් දීමට අවස්ථාවක් සොයයි
ඝර්ම කලාපිය වනාන්තර භාරයට එක්සත් ජනපදය,ඉන්දුනීසියාව, මැලේසියාව සහ වියට්නාමය සහ ගාබෝන් යන රටවල් වල කාර්යාල පවති
ඝර්ම කලාපිය වනාන්තර භාරය පාලනය කරනු ලබන්නේ සාමාජිකයන්ගේ නියෝජිතයන් හා නිදහස් විශේෂඥයන්ගෙන් සංයුක්ත වූ අධ්‍යක්ෂක මණ්ඩලයක් විසිනි
ඝර්ම කලාපිය වනාන්තර භාරය විසින් වන භාරකාර මණ්ඩලය වනාන්තර නිසි පරිදි කළමණාකරනය කර ඇති බවට ඉහළ මට්ටමේ නිදහස් සහතික කිරීමක් ලබා දෙන මුල් පෙලේ ජාත්‍යන්තර වනාන්තර සහතික කිරීමේ යෝජනා ක්‍රමය සපයන ආයතනයක් ලෙස හදුනාගෙන ඇත
ඝර්ම කලාපිය වනාන්තර භාරය විසින් තම සාමාජිකයන්ට ඔවුන්ගේ සැපයීමේ දාමයන් කළමණාකරනයට හා පරීක්ෂා කිරීමට උදව් ලබා දෙන අතර සැපයීමේ දාමයන්ට ආධාර කරන වනාන්තර වලට වන භාරකාර මණ්ඩලය සහතිකය ලබා ගැනීමටද උදව් වේ
ඝර්ම කලාපිය වනාන්තර භාරය එහි සාමාජික ආයතන වලට ඔවුන්ගේ දැව ඔවුන්ට වර්තමානයේ කුමන ස්ථානවලින් ලබා දෙන්නේ දැයි දැන ගැනීමට මග පෙන්වයි. ඝර්ම කලාපිය වනාන්තර භාරය විසින් එහි සාමාජිකයන්ට අනාගතයේ ඔවුන්ට ලැඛෙන දැව ලැබිය යුත්තේ කුමන ස්ථාන වලින් දැයි තීරණය කරන නීති සෑදීමට සාමාජිකයන්ට උපකාර වේ
තව ද ඝර්ම කලාපිය වනාන්තර භාරය එහි සාමාජිකයන්ට හොද දැව සම්පත් හදුනා ගැනීමට උදවි ලබා දේ
එනම් ඔවුන්ගේ නිෂ්පාදන සදහා  හෝ නිෂ්පාදනවලට හිගව පවතින දැව ලබා ගැනීමට අවශ්‍ය වන භාරකාර මණ්ඩලය සහතික ලද වනාන්තර හදුනා ගැනීමට, අස්ථීර තත්ත්වයේ පවතින දැව සම්පත් එනම් වන භාරකාර මණ්ඩලය සහතිකය ලබා ගැනීම සදහා ඝර්ම කලාපිය වනාන්තර භාරය සමග එක්ව දැඩි ලෙස පාලනය කරන ලද සහතික කිරීමේ ක්‍රියාකාරී යෝජනාවක් ක්‍රියාත්මක වෙමින් පවතින හෝ ක්‍රියාත්මක කිරීමට සූදානම් කරන ලද වනාන්තර හදුනා ගැනීමට ඝර්ම කලාපිය වනාන්තර භාරය උදව් වේ
ගස් සිටුවීමේ ක්‍රියාදාමය යනු වන විද්‍යාව සදහා මුඩු බිම් අස්වැද්ද වීම හෝ භූමි අලංකාර කටයුතු සදහා ශාකවල පැළ සිටුවීම ය
මෙය ශාක හා ලදු වගාවේ සිදු කරන විශාල ගස් සිටුවීමෙන් හා අඩු වියදම් හා අඩු ව්‍යාපෘතියක් හා සෙමින් වර්ධනය වන ශාක බීජ සිටුවීමෙන් වෙනස් වේ
මෙය වන වගාවට අයත් ක්‍රියාකාරකමක් වන අතර එය නැවත වනාන්තර ඇති කිරීම ලෙස හදුන්වයි. මෙය කළින් අස්වැද්ද වු වනාන්තරයක්ව හෝ රෝගයක් හෝ කෘමින් මගින් විනාශ කරන ලද වනාන්තරයක්ව පැවති ප්‍රදේශයක කුඩා ශාක පැල සිටුවීම හා සම්බන්ධ වේ
මෙම ගස් සිටුවීම ලෝකයේ විවිධ ප්‍රදේශවල සිදුවන අතර එය ජාතීන්, ප්‍රදේශ හා නැවත වන වගා කිරීමේ එක් එක් ආයතන අනුව ද වෙනස් වේ
ගස් සිටුවීම, වන විද්‍යාවට ඇතුළත් වන අතර මෙය නිවැරදිව සිදු කළහොත් වනය විනාශ වූ ප්‍රදේශවල නැවතත් සාර්ථකව වන වගාව කළ හැක
නැවත වන වගා කිරීම වාණිජමය ගස් කැපීමේ කර්මාන්තයක් වන අතර එය විශාල පරිමාණයේ පැරණි හොදින් වර්ධනය වූ වනාන්තර විනාශ කිරීමට කදිම පිළිතුරකි
නමුත් සිටුවන ලද වනාන්තර මගින් කලාතුරකින් ස්වභාවික වනයේ ජෛව විවිධත්වය හා සංකීර්ණභාවය නැති විය හැක
ගයිස්බරෝ(Guys borough) හෝ ෆ්ලයිස්බරෝ (Flys borough)යන නාමය ඇතැම් වගාකරුවන් අතර අප්‍රසාදයට පත් ව ඇත
මෑත කාලයේ ශාක සිටුවීම ගැන වැඩ්පුර කතාබහ වේ
මෙය හුදෙකලා වූ පරිසරයක සිදුකරන අතර මෙය වැඩකටයුතු නොමැති සමයන්හි වගා කරුවන්ගේ ජීවිත හා සමාන වේ
ස්කොට් චිෙශාල්මි treeplanter
com  වෙබි අඩවියේ නිර්මාණකරු වන අතර ඔහු විසින් ශාක සිටුවන්නන්,විපත් හේතුකොටගෙන තව තවත් ශක්තිමත් වන බව සොයාගෙන ඇත
දීර්ඝ කාලීන අත්දැකීම්, මඩ ගසාගැනීම්, නිග්‍රහ කිරීම් හා අපකීර්තියට ලක් කිරීම්, වැවිලිකරුවන් එක්සත්ව එකතු වීමට හේතු වේ
ශාක වගා කිරීමේ අපහසුතාව, යුධ හමුදා සේවය සමග නිතර සංසන්දනය වේ
ශාක වගාකරුවන් බොහෝ විට වයස අවුරුදු 18 හා 30 අතර වේ
මොවුන් රැකියා සොයන්නන් වන අතර ශාක සිටුවීම වෘත්තියක් බවට සකසා ගෙන ඇත
සමාජය ශාක වගාකරුවන් දැඩි, නොසැලකිලිවන්ත පුද්ගලයන් ලෙස දැකීමට හුරුව ඇත මොවුන් නගරයේ කුඩා තැබෑරුම් වලින් රළු පානයන් ගන්නා පිරිසක් බවට පත්ව ඇත
කෙසේ වෙතත් මොවුන්ගේ ජීව්තයේ දැඩි අදුරු පැත්තක් ද ඇත
මෑත කාලීන සමීක්ෂණ වලින් සොයා ගෙන ඇත්තේ ඔවුන්ගේ වැඩ කිරීෙම් පරිසරය හා ජීව්තවල තත්ත්වය ද ඉතාමත් දුර්වල බව ය
මත්කුඩු (කංසා) සහ මධ්‍යසාර භාවිතය සදහා ඔවුන් ඉතා බහුල ලෙස හුරුවී ඇත
තවද ඔවුන්ගේ මානසික සෞඛ්‍යද විවිධාකාර වූ පීඩනයන්ගෙන් පිරී ඇත
කැනඩාවේ ක්විඛෙක් ප්‍රාන්තයේ සේවකයන් මතු බලාපොරොත්තු සහිතව මෙම ප්‍රශ්න අඩු කිරීම හා නැති කිරිමට සංවිධානය වී ඇත
තවද ගෙවීම් නොලබන සේවකයන්ගේ (බොහෝ විට කර්මාන්තවල) බලාපොරොත්තුන් ඉටු කිරීමද මෙහි   තවත්  ඒක් අරමුණකි
ශාක ගොව්පළ යනු පෞද්ගලික අයිතිකරුවකු සතු වනාන්තරයක් වන අතර එය දැව ලබා ගත හැකි ශාක නිෂ්පාදනය සදහා කළමණාකරනය කළ එකකි
ශාක ගොවිපළ යන යෙදුම වතු හා පැල තවාන් සදහා ද භාව්තා කරයි
ඇමෙරිකානු ශාක ගොවිපල සංස්ථාව 

එක්සත් ජනපදයේ ශාක ගොවිපළවල් ඇමෙරිකානු ශාක ගොවිපළ සංස්ථාව මගින් සහතික කරයි
ඇමෙරිකානු ශාක ගොවිපළ සංස්ථාව පිහිටුවනු ලැබුවේ 1941 වසරේ වන අතර එය එක්සත් ජනපදයේ දැව සහතික කිරීමේ පැරණිතම තෙවන පාර්ශ්වීය නිවැරදිදැයි තහවුරු කිරීමේ ක්‍රියාදාමයයි
ශාක ගොවිපළ පිහිටුවීමට හේතු වූයේ නැවත වගා කිරීමකින් තොරව තිරසාර නොවන වේගයකින් කැළෑ කැපීම කෙරෙහි අවධානය යොමු කිරීමට ය
සාමිප්‍රදායික ලෙස ශාක ගොවිපළ කළමණාකරනය කරනුයේ දැව,ජලය, වන සතුන් හා සුන්දරත්වය සදහාය
ශාක ගොවිපළ," සංරක්ෂණය ගමනේ" කොටසක් ලෙස පිහිටවනු ලැබූ අතර එයට හේතු වූයේ දැව සාගතය සදහා වූ බියයි
උතුරු ඇමෙරිකාවේ යම් ප්‍රදේශයක ඉල්ලූම සම්පූර්ණයෙන් ම අවසන් වන තුරු ලී ලබා ගැනීම සිදු කරයි
ඉන්පසු ලී ලබාගන්නන් වෙනත් ප්‍රදේශයකට ලී ලබා ගැනීමට යොමුවේ
වන ලැහැබ, අඛණ්ඩ දැව සැපයුමක් ලබා ගැනීම සදහා කළමණාකරනය කල යුතුය යන හැගීම ශාක ගොවිපළ මගින් මතු කර පෙන්වයි.
මෙම ශාක පේලියේ දර්ශනය දෙස බැලු විට එය දිගු ශාක පේළියක් වන අතර එය ඉතා තියුණු හැඩයක් ගනී
දර්ශනයේ ඉතිරි කොටස, ශාක වලින් පිරුණු ප්‍රදේශයේ සිට ශාක නොමැති කලාපය දක්වා වෙනස් වීම පෙන්නුමි කරයි
ශීත හා සුළග හේතුකොට ගෙන මෙම ශාක මිටි හා එක් දිශාවකට යොමු වූ ශාක බවට පත්ව ඇත
මෙම ශාක පේලිය හෝ දැව පේළිය වාසස්ථානයේ සීමාවේ පිහිටා ඇති නමුත් එම ප්‍රදේශ ශාක වර්ධනයට සුදුසු ප්‍රදේශ වේ
ශාක පේලියට ඉදිරියෙන් ඇති ශාක වලට යෝග්‍ය නොවන පාරිසරික තත්ත්ව නිසා ඒවාට වර්ධනය විය නොහැක
(සාමාන්‍යයෙන් ශීත උෂ්ණත්වයන්, ප්‍රමාණවත් නොවන වායුගෝල පීඩනය හෝ තෙතමනය අඩු වීම වේ
)
 
යම් ශාක පේලියක ශාක කුරු වේ නම්, අවසාන ශාක කීපය ඝනත්වයෙන් අඩු පදුරු බවට පත් වේ නම් හා එය සිදු වූයේ සුළග මගින් නම් එය ක්රෑම් හෝල්ස් (krummholz formation) ලෙස හැදින්වේ
ජර්මනියේ මෙය සමාවෘත ලි ලෙස හදුන්වයි. 

මෙම ශාක පේළි අනෙකුත් ස්වභාවික පේළි ආකාරයෙන්ම දිස්වන අතර (උදාහරනයක් ලෙස දිය ඇල්ලක සීමා මායිම්) දුරින් සිට හොදින් හදුනාගත හැක
නමුත් ඒ සදහා ඉතා සමීප පරීක්ෂා කිරීමක් කළ යුතුයි
තව ද එහි ක්‍රමවත්ව මාරු වීම් සිදුවේ
ශාක ඒවායේ වර්ධනය නවතින තුරු ශාක වර්ධනයට නුසුදුසු කාලගුණයක් පවතින ප්‍රදේශ දක්වා හෙමින් වර්ධනය වේ
වනාන්තර මූලධර්ම යනු සියළුම ආකාරයේ වනාන්තර කළමණාකරන, සංරක්ෂණ හා තිරසාර දියුණුව පිළිබද ගෝලීය ඒකමතිකතාව සදහා වූ නීතිමය නොවන බැදීමක් සහිත වූ අධිකාරිමය මූලධර්ම ප්‍රකාශයට දෙන ලද නිල නොවන නාමය යි
මෙම ලියවිල්ල සාදන ලද්දේ 1992 වසරේ පෘථීවි සමුළුව ලෙස නිල නොවන ආකාරයෙන් හදුන්වන පරිසරය හා සංවර්ධනය සදහා වූ එක්සත් ජාතීන්ගේ සමුළුව මගිනි
මෙය නීතිමය වශයෙන් බැදීමක් නොමැති ලියවිල්ලක් වන අතර වන විද්‍යාව සදහා බොහෝ යෝජනා ඉදිරිපත් කර ඇත
හැත්තෑහත කණ්ඩායමේ වූ දියුණු වෙමින් පවතින් ජාතීන් විසින් වන සංරක්ෂණ ප්‍රදේශ වෙන් කිරීමට කළ යුතු ගෙවීම් සදහා විදේශ ආධාර වැඩි කරන ලෙස පෘථීවි සමුළු‍වේ දී ඉල්ලා සිටීම නිසා මෙම ලියවිල්ල සදහා වූ සාකච්ඡා සංකීර්ණ විය
දියුණු ජාතීන් මෙම ඉල්ලීම ප්‍රතික්ෂේප කළ අතර අවසාන ලියවිල්ල දෙපාර්ශ්වයේම කැමැත්ත ඇතිව සම්මත විය
[Forest Principles]
වනාන්තර ගතිකත්වය ලෙස විස්තර කරනුයේ වනාන්තරයේ හැඩය හා අනෙකුත් වෙනස්කම් සිදු කරන ‍ෙභෟතික හා ජෛව විද්‍යාත්මක බලපෑම් යටපත් කිරීමය
මෙය වනයේ සංයුක්තිය හා සැලැස්ම විකෘති කරන අඛණ්ඩ වෙනස් වීමකි
වනාන්තර ගතිකත්වයේ මූලික අංග දෙකකි
එනම් වන සන්තතිය (පරිසර විද්‍යාත්මක සන්තතිය) සහ වනාන්තර වලට සිදුවන බාධා කිරීමි ය
බාධා කිරීම්

වනාන්තරයට සිදුකරන බාධා කිරීම් යනු වනයේ සැලැස්ම හා සංයුතිය වෙනස් කරන එක්තරා ආකාරයකි
එම ආකාර වලට කැළෑ ගිනි තැබීමි, ගංවතුර, සුළග හෝ භූමි කමිපා හෝ කෘමින්, වෙනත් රෝග නිසා සිදුවන මියයාම් අදාළ වේ
මෙය මිනිසුන්ගේ ක්‍රියාකාරකමි නිසා ද සිදුවිය හැක
උදාහරණ ලෙස වනාන්තරයෙන් දැව ලබා ගැනීම ගත හැක
ප්‍රතිස්ථාපන බාධා කිරීම

ප්‍රධාන බාධා කිරිමක් වන වනයේ ගස් විශාල ප්‍රමාණයක් හෝ සියල්ල ඉවත් වීම, “භූමිය ප්‍රතිස්ථාපනය කිරීමට වන බාධා කිරීම ලෙස හැදින්වේ
මෙය වන සන්තතියේ මුල් අවධිය ආරමිභ කරන අතර එය භූමියේ ආරමිභය’’ ලෙස හැදින්වේ
බීජ වර්ධනය වීමත් සමගම ශාක ඇතිවීම සිදුවේ
ගස්වල වියන් එකට ගෑවීමත් සමගම දෙවන අදියර වන ගස්වල කදන් නිෂේදනය වීම ආරමිභ වේ
ගස් හිරු එළිය සදහා තරග කිරීම ආරමිභ කරන අතර මියයාමේ වේගය වැඩි වීමට පටන් ගනී
මෙම අවස්ථාවේ දී ශාකවල වියන් ක්‍රමවත් හැඩයකට පිහිටන අතර වියන එක් ප්‍රධාන විශේෂයකින් සමන්විත වේ
(වයස කණ්ඩායම්)

වනාන්තරයේ වියන සාදන ගස් වයසට යාම ඇරඹිමත් සමගම එම එකම වයස් මට්ටමේ වු ගස් මිය යාමේ වේගය වැඩිවේ
යටි ස්ථරය නැවත ආරමිභ විම ඇරෙඹි
ෙමි වන විට ගස්වල පත්‍ර සහිත ප්‍රදේශය විශාල වීම සිදුව ඇති අතර වයස්ගත වූ ගස්වල වර්ධන වේගය අඩු වී වියන්වල වූ හිදැස් ලපටි ශාක ගෝත්‍රවලින් පිරවීම සිදුවේ
මේ වන විට වනාන්තරය වයස් කණ්ඩායම් දෙකකින් සමන්විතය
ඇතැම් ස්ථානවල ආරමිභක ශාක ගෝත්‍රයන්ට අදාළ ගස් කිහිපයක් පමණක් ඉතිරි විම හෝ සම්පුර්ණටයන් නැති විම සිදුවිය හැක
වනාන්තරය වයස් කණ්ඩායමි රැසකින් සමන්විත වීම සිදුවනු ඇත
මියයාම අඛණ්ඩව සිදුවේ
විශාල ශාක මියයාමත් සමග වියන් වල  විශාල ප්‍රමාණයේ හිඩැස් ඇති වේ
මෙය පශ්චාත්(පසු) සන්තති වනාන්තර වේ
මුලාශ්‍ර
[Forest dynamics]
වනාන්තර කැබලිවලට වෙන් වීම වාසස්ථාන කැබලි වලට වෙන් වීමේ එක් ආකාරයකි
මෙය සිදුවනුයේ ශාක පත්‍ර සාපේක්ෂව කුඩා කාලයේ වනාන්තර කැපීම මගිනි
මෙලෙස හුදකලා වූ වනාන්තර භුමි කොටස් වනාන්තර කැබලි හෝ ඉතිරි වූ වනාන්තර කොටස් ලෙස හදුන්වයි. මෙලෙස ඉතිරි වන වන ලැහැබ කොටස් ස්වභාව්ක විවෘත ප්‍රදේශ ගොවිපළවල් හෝ දියුණු ප්‍රදේශ විය හැක
දූපත් ජෛව ගෝලීය විද්‍යාෙවි මූලධර්මය අනුව යමින් මෙම ඉතිරි වූ වන ලැහැබ ප්‍රදේශ මුහුදු තණබිමි, කුඹුරු, උප කලාප, වෙළද සංකීර්ණවල පිහිටි වනාන්තර දූපත් ලෙස ක්‍රියා කරයි
සංරක්ෂණය අනුමැතියන්
වනාන්තරය කැබලිවලට වෙන්වීම වනාන්තර ජෛව විවිධත්වයට එල්ල වන ප්‍රබල තර්ජනයකි
මෙය විශේෂයෙන් ඝර්ම කලාපීය වනාන්තරවලට බලපායි
වනාන්තර කැබලිවලට වෙන්වීමට හේතුවන සාධක අතර වාසස්ථාන විනාශ වීමේ ප්‍රශ්නය මුල් තැනට ඒමට හේතුවනුයේ, 

තනි වනාන්තර කොටසකට, යම් පරිසර පද්ධතියක ජීවත් විය හැකි තරමි සතුන් සංඛ්‍යාවක් ජීවත් වීමට පහසුකමි සැලසිය නොහැක
විශේෂයෙන් ම කොදු ඇට පෙළක් සහිත විශාල සතුන්

අඩුම වශයෙන් එකදු වනාන්තර කොටසක්වත්, දේශීය වද වෙමින් යන වන සත්ත්ව විශේෂ වල සැලකිය යුතු තරමි වන සත්ත්ව ගහනයකට ජීවත් වීමට පහසුකමි සැලසිය නොහැක
මායිම්වලින් සිදුවන බලපෑමි වනාන්තර කොටස්වලට පිටතින් පිහිටි ප්‍රදේශවල තත්ත්වය වෙනස් කරන අතර එමගින් වනාන්තරවල වාසස්ථාන විශාල ලෙස අඩුවේ
වනාන්තර කැබලිවලට වෙන්වීම මගින් ශාක හා සත්ත්වයන් හට සිදුවන බලපෑම රදා පවතිනුයේ 

වනාන්තර කොටසේ ප්‍රමාණය

හුදෙකලා වීමේ ප්‍රමාණය මතය
ආසන්නතම එක හා සමාන වනාන්තර කොටසට ඇති දුර හා අවට ප්‍රදේශය සමග ඇති බැදීම මත වනාන්තර කොටසක හුදකලා වීම රදා පවතී
උදාහරණයක් ලෙස යම් එළිකරන ලද ප්‍රදේශයක නැවත වන වගා කිරීමෙන් හෝ නැවත ශාක පැළ වීමට ඉඩ හැරියහොත් එමගින් ව්‍යුහාත්මක විවිධත්වය වැඩිවන අතර වනාන්තර කොටස් හුදකලා විම අඩුවේ
කෙසේ වෙතත්, නිල වශයෙන් ස්ථීරවම වනාන්තර භූමි තණබිම් ලෙසට, කෘෂිකාර්මික ඉඩම් බවට හෝ මිනිසුන් වාසය කරන දියුණු ප්‍රදේශ බවට පරිවර්තනය කළ විට ඉතිරි වනාන්තර කොටස් හා ඒවායේ වූ ජෛව සමුදාය ඉතා දැඩි ලෙස හුදකලා වේ
විශාල හා එතරම් හුදකලා නොවූ වනාන්තර කොටස්වලට වඩා කුඩා ඉතා දැඩි ලෙස හුදකලා වූ වනාන්තර කොටස්වලට වන සත්ත්ව ව්ශේෂ නැති වීම වේගවත්ය
කුඩා වනාන්තර දූපත් විශාල සංඛ්‍යාවක් එකතු කළ විට ලැඛෙන ජෛව විවිධත්වයට සමාන ජෛව විවිධත්වයක් සහිත තනි අඛණ්ඩ වනාන්තරයකින් එහි ජෛව විවිධත්වයට දක්වන සහයෝගය කුඩා වනාන්තර දූපත් වලට දැක්විය නොහැක
ඇතැමි විට මෙලෙස වනාන්තර කොටස් රාශියක් එක් කල විට ලැඛෙන භුමි ප්‍රමාණ තනි වනාන්තරයකට වඩා විශාල විය හැක
මුලාශ්‍ර
[Forest fragmentation]
ලී රාමු කිරීම යනු එක්තරා ඉදිකිරිම් කලාවක් වන අතර, ඒ සදහා නූතන ලී රාමු කිරිම් වලදි යොදා ගන්නා යම් ප්‍රමිතියකට අනුකූලවූ නිශ්චිත දිග හා පලල සහිතව තනා නිම කරන ලද ලී වලට වඩා ශක්තිමත් රාමු කිරීමේ අමුද්‍රව්‍ය යොදා ගනි
පළමුව ශාක කද වෑය උපයෝගි කර ගෙන සතරැස් හැඩයක්  බවට පත් කර එම ලී එකි‍‍‍ෙනක  සම්බන්ධ කරන අතර මෙහිදී ඇණ උපයෝගි කර නොගනි
නූතන ක්‍රම අනුගමනය කරමින් ඉරා සැකසූ ලී එක්සත් ජනපදය තුල ජනප්‍රිය වෙමින් පවතී
එක් සාම්ප්‍රදායික රාමු කිරිමේ ක්‍රමයක් වනුයේ "නූමාන් කත්තු" ක්‍රමයයි
මේ සදහා 320 ක ආනතියකින් යාවු නිශ්චිත  දිග පළලකින් යුක්ත වූ ලිය සම්බන්ධ වන අතර එම ලිය අගුළු  දැමීමට පෙර 900 න් වූ  කූඤ්ඤයක් 180  න් වූ තුන්ඩයත් සමග එය අතරින් සවි කරයි
මෙම කුමය වඩු කාර්මිකයෙකු වූ ඩැනියෙන් ආර්. ‍ෙනවුමාන් විසින් සොයා ගත් අතර ඔහු 1630  වසරේදී වූ  ව්‍යුහාත්මක දියුණුවටද හේතු වූ තැනැත්තා වේ
මෙම රාමු කිරිමේ කලාව අනෙකුත් ජනපද වල වු ඉදිකිරීමේ තැන් වලට ද  ව්‍යාප්ත විය
බොහෝ ප්‍රසිද්ධ "ප්ලයිමෙ‍ාන්" හා "කොන්කෝඩ්" ජනපද මේ සදහා උදාහරණ වේ
මෙම නෙවුමාන්ගේ කත්තු සහිත රාමු කිරීම් අනෙකුත් වඩු කාර්මිකයන් හා ඉදිකිරිම් ආයතන යොදා ගත් අතර වර්ථමානයේ මෙය පාරම්පරික රාමු කිරිම් වලට යොදා ගනී
එතරම් සාම්ප්‍රදායික නොවූ රාමු කිරීමේ තවත් ක්‍රමයක් වනුයේ "නිව් ස්ටයිල්" බැම්ම ක්‍රමයයි
‍මෙම ක්‍රමයයි
මෙම ක්‍රමය මූලිකව ගොඩනගනු ලැබුවේ 1800 කාලයේ ඌත් හි සෝල්ට් ලෙත් නගරයේ පදිංචි කරුවෙකු වූ ඔස්ටින් ඩී. නිව් නම් ආගමික නිකායකට සම්බන්ධ වූ සාමාජිකයෙකි
මෙම ක්‍රමය යටතේ 900  ක ආනතියකින් වු එකම ප්‍රමාණයේ වූ ලි කදන් දෙකක් හණ පටියකින් බැදීම සිදු කරයි
මෙම ක්‍රමය ඉතා පහසුවෙන් භාවිතා කල හැකි නිසාත්, කල් පැවැත්ම වැඩි නිසාත්, ආගමික නිකායට අයත් සාමාජිකයන් මුල් කාලයේ නිවෙස් ඉදිකිරීමේදි යොදා ගන්නා ලදි
අවසානයේ නිවෙස් ඉදි කිරිම සදහා සාම්ප්‍රදායික උළු/ගඩොල් හා හුණු බදාම යොදා ගැනීමත් සමගම ආගමික නිකායට අයත් සාමාජිකයන් මෙන් මෙම ක්‍රමයද අභාවයට පත් විය
කලා ශිල්ප
නියම කරන ලද හෝ පාලනය කිරිමක් සහිත ගිනි තැබ්ම් ( back burning or swailing ) සමහර අවස්ථාවල දී වන කලමණාකරනය, ගොවිතැන, ගස් නැති තණකොළ වලින් වැසුනු තැනිතලාවන් නැවත ඇති කිරීම හෝ හරිතාගාර වායු පිටවීම වැළැක්වීම සදහා යොදා ගන්නා ක්‍රමයකි
ගින්න යනු වනාන්තර හා තණබිම් පරිසර විද්‍යාවේ ස්වභාවික කොටස් වන අතර වන නිලධාරීන් පාලනය කිරිමක් සහිත ගිනි තැබීම් මෙවලමක් ලෙස යොදා ගනී
පාලනය කිරිමක් සහිත ගිනි තැබීම් ඇතැම් යෝග්‍ය, රැ අපට අවශ්‍ය කරන වන ශාක පැලවිම උද්දීපනය කරන අතර එමගින් වනාන්තර නැවත අළුත් වීමක් සිදුවේ
සික්වෝයා වැනි ඇතැමි බීජ ඒවායේ බීජ ආවරණය ඉවත් නොවී ගින්නකට අසුවන තුරු සුප්තව පවතී
කාර්මික රටවල්වල පාලනය කිරිමක් සහිත ගිනි තැබීම් සම්බන්ධයෙන් නීතී හා බලපත්‍ර නිකුත් කිරීමට බලය පැවරී ඇත්තේ ගිනි ගැනීම් පාලන අධිකාරීන්වලට ය
බලයලත් පාර්ශ්වය විසින් ගිනිගැනීම් ඇතිවිය හැකි යැයි බලාපොරොත්තු වන කාලය හා ස්ථානය වචනයෙන් හෝ සටහනකින් ඉදිරිපත් කළ යුතුය
ගිනිගැනීමක් පාලනයෙන් තොරව සිදුවන අවස්ථාවක බලපත්‍රයක් ලබාගෙන තිබීම වගකීම සීමා කිරීමක් නොවේ
Reference
http
org/wiki/Controlled_burn
අප හට කිසිදු ස්පර්ශයක් නොලැබූ සංරක්ෂිතයන් ආකෘතියක් ලෙස යොදා ගෙන වනාන්තරවල තත්ත්වයන් වැඩිදියුණු කිරිමට උත්සාහ කල හැක
තෝරා ගත් ගස් කැපීම යනු ඇතැමි ගස් කඩා වැටීම වැනි ස්වාභාවික බාධාවන් අනුකරණය කරන ලද ක්‍රියාවකි
සම්පුර්ණයෙන්ම ගස් කැපීම ප්‍රබල කැළෑ ගිනි ගැනීම් වැනි අනෙකුත් ස්වභාවික බාධාවන් අනුකරණය කරයි
මෙලෙසම අපට ස්වභාවික තත්ත්වයන් අනුකරණය කරමින් ශාක වලට නූතන වනාන්තරික තත්ත්වයන්ට වඩා මෙම ස්වාභාවික තත්ත්වයන් යටතේ වර්ධනය වීමට ඉඩ හැරිය හොත් අපට එම අනුකරණයන් සාර්ථක නීරෝගි වනාන්තර අස්වැන්න ලෙස ලබා දෙනු ඇත
තෝර ගත් ගස් කැපීම ස්වාභාවික සංරක්ෂිතයන් තුළ පවතින ඉඩ ප්‍රමාණයන් හා ඒවායින් හමුවන ශාක කොළ රොඩු මත පදනමි විය හැක
තිරසාර වන විද්‍යාව විසින් නැවත වනාන්තර ගිනි ගැනීම් වනාන්තර වලට හදුන්වා දීමට කටයුතු කර ඇත
මෙමගින් ලැබුනු වාසි දායක තත්ත්වයන් වනුයේ විවිධාකාර වන සත්ත්ව විශේෂයන් නැවතත් වනාන්තර වලට හදුන්වා දීමය
මෙවැනි ඵලදාව ලබා ගැනීමේ ක්‍රියාකාරකම් මගින් වනාන්තරවල වූ සියළු වර්ධන අවධීන්ට පැවතීමට හැකි වේ
විහිදී පැතිර ඇති කුඩා මං තීරු වන සතුන්ගේ වාසස්ථාන යා කරන අතර ඒවා වනාන්තර භූමි අතර පවතී
එමනිසා වන සතුන්ට වනාන්තර අතර නිරන්තරයෙන් ගමන් කල හැක
ලයිකන හා දුබල ව්‍යාප්තියක් පවතින ශාක හා සතුන්ට මෙම වනාන්තර භූමි කොටස් අතර තම ජීවිත පවත්වා ගැනීමට උපකාරී වන අතර මෙමගින් සීමාවලින් වන බලපෑම් අඩු කිරිම හෝ ශාක සුළගින් ආරක්ෂා කිරිම සිදු කරයි
මෙයට ශාක අතර පරාග සංයෝග කිරීමට හා ඔවුන්ගේ ජාන ප්‍රමාණය පුළුල් කිරිමට උදව් වේ
සහතික කිරීම

තිරසාර වන විද්‍යාව තුල, වනාන්තර කළමණාකරණ ක්‍රියාකාරකම් ගැලපෙන සාර්ථක ආකාර‍ෙයන් සිදු වනවාදැයි සහතික කිරීමට හා ස්ථීර කිරීම පරීක්ෂා කිරීම‍ට බොහෝ ආයතන ඉදිරිපත් වී ඇත
ජර්මන් වල බොන් හි පිහිටා ඇති වන භාරකාර මණ්ඩලය සතුව පොදු තිරසාර වන කළමනාකරණ ප්‍රමිතීන් ඇත
මෙම ප්‍රමිතීන් කර්මාන්ත, ප්‍රජා හා පාරිසරික ආයතන වල කොටස් කරැවන් මත පදනම් වූ ප්‍රාදේශීය අවශ්‍යතාවයන් මත සැකසී ඇත
මේ හේතුකොට ගෙන මෙම ප්‍රමිතීන් ප්‍රදේශයෙන් ප්‍රදේශයට යම් යම් ආකාරයට වෙනස් විය හැක
උදාහරණයක් ලෙස කැනඩාවේ වූ බ්‍රිතාන්‍ය කොළොම්බි‍යාවේ වූ කළමණාකරණ ප්‍රමිතීන් හා නවසීලන්තයේ ප්‍රමිතීන් අතර විශාල වෙනසක් ඇත
වන භාරකාර මණ්ඩලය විසින් පරීක්ෂණ පැවැත්වීම‍ට සහතික කිරීමේ ආයතන වලට බලය පවරා ඇත
යම් වනාන්තර භූමියක් මෙම පරීක්ෂණයෙන් සමත්වුව හොත් සහතික කිරීමේ ආයතනය විසින් අවසර මුද්‍රවක් ලබාදෙන අතර එය වෙළද‍පලේ උත්තා්ලනයක් ලෙස භාවිතා කල හැක
"තිරසාර වන විද්‍යා මුලපිරීම" යනු මෙවැනි ආයතනයක් වුව ද මෙය වනභාරකාර මණ්ඩලයෙන් යම් වෙනස් වීම් දක්වයි. එනම් මෙම ආයතනය සතුව සියලුම පාලනපළාත් වලට අදාල වන එක් ප්‍රමිතීන් සංග්‍රහයක් ඇත
මෙ ආයතනවලට අමතරව තවත් ආයතන ද පිහිටුවා ඇති අතර එවායින් ඇතැම් ආයතන අනෙකුත් ආයතන වලට වඩා වාසිදායකය
ඇතැම් ප්‍රමිතීන් වනය සහතික කිරීමේ ලියවිල්ල සඳහා වූ ව්‍යාපෘතිය සමඟ ම බලය ලබාගෙන ඇත
නිවර්තන දුෂ්කර වැසි වනාන්තර තත්වයෙන් උසස් කිරීම හා තිරසාර වන විද්‍ය‍ා ව්‍යාපෘතිය ප්‍යුටො රිකෝ හි වූ උපකාරිවන වැඩසටහන යටතේ ලියාපදිංචි වී ඇත
මෙය නිවර්තන වැසි වනාන්තර භූමි සංරක්ෂණය හා තිරසාර කළමනාකරණය පිළබද උනන්දුවක් ඇති ශිෂ්‍ය ශිෂ්‍යාවන්ට හා වන නිලධාරීන් සඳහා වූ ප්‍රදර්ශනාත්මක ව්‍යාපෘතියකි
ෆොරස්ට් සටුවර්ඩ්ශිප් කවුන්සිල් (FSC) යනු ලෝකයේ වනාන්තරයන් වගකීම්සහිතව කළමනාකරණය කිරීම සඳහා අනුග්‍රහය දැක්වීමට 1993දී පිහිටුවන ලද බහු-පාර්ශවීය, ලාභ-නොපතන ජාත්‍යන්තර සංවිධානයකි
මෙය සාක්ෂාත් කරගැනුමට එය භාවිතා කරන ප්‍රධාන ක්‍රමවේදයන් වන්නේ ප්‍රමිති පිහිටුවීම, ස්වාධීන සහතිකකිරීම සහ වන නිෂ්පාදිතයන් සලකුණු කිරීම වෙති
සාමාජීය සහ පාරිසරික ලෙසින් වගකීමක් සහිතව ක්‍රියාත්මක වන වන කර්මාන්තයන්ගෙන් බිහිවන නිෂ්පාදිත තෝරාගැනුමෙහි අවස්ථාව මෙය මගින් ලොව පුරා පාරිභෝගිකයන්ට සලසා දෙයි
FSC සහතිකකිරීම් මගින් අවධානයට පාත්‍රවන වනහරණ ගැටළු

එක්සත් ජාතීන්ගේ ආහාර සහ කෘෂිකර්ම සංවිධානය පරිදි, වෙනස්කිරීම් වලට, හායනයට, විනාශයට හෝ අනෙකුත් ඉඩම් භාවිතයන් සඳහා පරිවර්තනය කිරීම් වලට  ලෝකයේ වනාන්තර වලින් අඩක් භාජනය වී ඇත
වර්තමානයේ ඉතිරිව ඇති වනාන්තරවලින් බොහෝමයක් නීති විරෝධි උපයෝජනය සහ නොඑසේනම් දුර්වල කළමනාකරණය වෙතින් පීඩා විඳිති
ගෝලීය වනහරණය පිළිබඳ මෙම අවධානයට ප්‍රතිචාර ලෙසින් FSC පිහිටුවන ලදි
වනාන්තර හා වන නිශ්පාදන සදහා සහතික නිකුත් කිරීමට පිහිටු වනු ලැබූ ලොව පලමු ආයතනය වනුයේ මෙයයි
මෙය ස්වෙච්ඡා වෙළඳ පළ මත පදනම් වූ මනා වන කළමනාකරණයක් සදහා පසුගිය ශතවර්ෂයේ පිහිට වූ වැදගත් මුල් පිරීම් අතරින් එකකි
මෙමගින් ඉදිරිපත් කර ඇති ඡාත්‍යාන්තරව පිළිගත් වනාන්තර කළමණාකරන ප්‍රමිතීන්විසින් දේශීය හා ලෝක ප්‍රඡාවට පාරිසරික සේවාවන් සපයයි
එයට වාතය හා ඡලය පිරිසිදු කිරීම සදහා දායක වීම හා කාළගුණික වෙනස් වීම් සදහා දායක වීම යන සේවාවන් අදාලය
නීති විරෝධී දැව කැපීම හා වනහරණය සහ ගෝලීය උණුසුම් වීම යන ප්‍රශ්න සදහා ඍජුව හෝ වක්‍රව සම්බන්ධ වී ඇත
තවද ආර්ථික සංවර්ධනය, පාරිසරික සංරක්ෂනය,දුප්පත්කම අඩු කිරීම හා සමාඡීය හා දේශපාලන බලයන් සදහා ධනාත්මක බලපෑම් කර ඇත
වන භාරකාර මණ්ඩලය යනු ඡාත්‍යන්තර සාමාඡීකයන‍් ගෙන් සමන්විත සoවිධානයකි
මෙය වනාන්තර අයිති කරුවන්ට, දැව කර්මාන්තශාලා වලට, සමාඡීය සංවිධාන වල‍ට, පාරිසරික සංවිධාන වලට එකතු වී වන කළමණාකර ක්‍රියාකාරකම් වැඩි දියුනු කිරීම සදහා පිළියම් සෙවීමට හොද වේදිකාවක් සපයයි
මෙ‍ම මණ්ඩලය විසින් මනා වන කළමණාකරන හා සoරක්ෂණය හරහා වනාන්තර වල ස්ථීර පැවැත්ම තහවුර‍ෑ කිරීම සදහා වැඩ කටයුතූ සිදු කරයි
වන භාරකාර මණ්ඩලය, වෙළදසල මත පදනම් වූ යාන්ත්‍රනයක් ලෙස නිදහස් නාමයක් වනාන්තර නිශ්පාදන සදහා ලබා දෙමින් පාරිභෝගිකයන් හට වෙළදපලෙ‍්දී ඔවුන්ගේ ඉල්ලුම ඉදිරිපත් නිරීමට බලය ලබා දේ
පාරිභෝගිකයන් හට තමන් ලෝකයේ වනාන්තර විනාශ කිරීමට දායක නොවේය යන විශ්වාසය මත සිටිමින් වන නිශ්පාදන තෝරා ගැනීමට Greenpeace අනුව හැකියාව ලැබී ඇත
තවදුරටත් සළකා බැලුවහොත් මෙ‍ම ආයතනයේ ලාංඡනය මගින් එම නිශ්පාදන වගකිවයුතු ප්‍රභවයකින් පැමිණෙන බවට තහවුරූ කරයි
එනම් ඒවා පාරිසරිකව යෝග්‍ය සමාඡීයව වාසිදායක හා ආර්ථික වශයෙන් ගැලපෙන නිශ්පාදන බවට තහවුරූ කරයි
වන භාරකාර මණ්ඩලය විසින් නිකුත් කරන නාමයන් විශාල පරාසයක පවතින ඒව‍ා දැව හා දැව නොවන කඩදාසි හා ලී නිශ්පාදන වල සිට බෙහෙත් හා ආභරණ නිශ්පාදනය දක්වා වූ පුළුල් පරාසයක පැතිර පවතී
වන වගාව යනු කෘෂි-වන විද්‍යාත්මක ක්‍රියාවලියක් වන අතර  එය වනයේ සෞඛ්‍ය පිළිබඳව ප්‍රධාන ලෙස සලකන වනන්තර පරිසර පද්ධතියක ජාත්‍යන්තර, සමොඅධානිත, බලවත් සහ අනෝන්‍ය කළමණාකරණය ලෙස විස්තර කල හැක එය ගතානුගතිකව  දන්නා වන විද්‍යාව හෝ ගොවිතැන නොවේ
වන වගා කළමණාකරණ ප්‍රතිපත්ති වන කළමණාකරණයට, වනාන්තරයේ ප්‍රාදේශීය ජෛව විවිධත්වය හා වනසතුන්ගේ වාස භූමි සංරක්ෂනය හා සීමාසහිතව නීත්‍යානුකූල ලෙස වනයේ විවිධ සම්පත් ප්‍රයෝජනයට ගැනීම අතර තුලනයක් පවත්වා ගැනීම සඳහා පරිසර විද්‍යත්මක ප්‍රවේශයක් ස්ථාපිත කරයි
එය ප්‍රමණයට වඩා වැඩියෙන් භාවිතා කරන ලද ද්විතීයකව වර්ධනය වූ වනාන්තර සහ පරිසර පද්ධතිය දැඩිලෙස කැබලි වලට කැඩී ගොස් පරිසර පද්ධතිය අස්මතුලිතවූ අවස්ථා වල කාලයත් සමඟ ප්‍රවේශම් සහිතව අවධානත්මක ලෙස ක්‍රියාකිරීමෙන් විශේෂවල සමතුලිත බව පෙර තිබූ පරිදිම ඇතිකිරීමට වෑයම් කරයි
කළමණාකරණ ක්‍රම වලට බලවත් එහෙත් පරීක්ෂාකාරී ලෙස ප්‍රමාණයට වඩා විශාල ප්‍රමාණයට  අතු සහිත , වැඩීම බාලවූ ගස් වර්ග තුනීකිරීම සිදුකරන නිසා කිසිම ශාකයක් විනාශ නොවන අතර ඉහල වියන කිසිදා වනයේ පොළොවට වැඩිපුර හිරු එළිය ,වර්ෂාව හා ඛාදනය වීමට ඉඩනොදේ
තුනීකිරීම සඳහා විවිධ සමාධෝනිත පිවිසුම් භාවිතාකරන බැවින් ක්‍රමවත් කම්පනය එතරම් විශාල නොවන අතර දැව ලබාගන්නා විශේෂයක තනි වගාවක් පවත්වා ගන්නවාට වඩා විවිධත්වයෙන් යුතු සෑම වයසකම සෞඛ්‍ය සම්පන්න ගස් පඳුරු ආදිය පවත්වාගෙන යාමට කළමණාකරණය කටයුතු කරයි
වන වගා කළමණාකරණය එක්තරා අන්දමකට සදාචාරාත්මක කළමණාකරීත්වයකි
දර්ශන විද්‍යාවේදී "තිරසාර" යනු පෘථිවිය සඳහා තිරසාර ලෙස මිස මිනිසාගේ අවශ්‍යතාවලට තිරසාර ලෙස නොවේ
එහි අරමුණ වන්නේ වනාන්තර වල විවිධත්වයකින් යුත් බොහෝ  පරිසර පද්ධති වල සෞඛ්‍ය පවත්වා ගැනීම හා නැවත ඇතිකිරීමයි
org/wiki/Forest_gardening
රුක් හා ලඳු වගාව යනු ගස් හා පඳුරු වගාවයි. මෙම ක්ෂේත්‍රයට ඒවා වර්ධනය වන ආකාරය වගා ක්‍රම වලට හා පරිසරයට දක්වන ප්‍රතිචාර මෙන්ම වගාකිරීමේ අංගයන් වන තේරීම ,අවධානය සහ ඉවත් කිරීම වැනිදේ ඇතුලත් වේ
සාමාන්‍ය අභිමතාර්ථය වන්නේ ගස් වල අලංකාර භාවය සලකා ගැනීමයි මෙම ශාකවල දැවමය අගයට වඩා භූ දර්ශණයට ලැබෙන අගය ඉතා ඉහළය
ශාක පාරිසරික ප්‍රතිලාභ  ලබාදෙන අතර සංස්කෘතික, පාරම්පරික වටිනකම් හා සතුනට නිවහනක් සපයයි
සෞන්දර්‍ර්ය ඇතුළු ඒකාබද්ධ වටිනාකම වන ගත දැව වගාවක වටිනාකමට වඩා ඉහළ ය
අලංකාර ගස් සාමන්‍යයෙන් උද්‍යානයක හෝ නාගරික වටපිටාවක පවතින අතර ආබොරි වගාවේදී ශාකයේ සෞඛ්‍ය හා දීර්ඝායුෂ, පලිබෝධ හා රෝග වලට ප්‍රතිරෝධීවීම ආපදා කළමණාකරනය සහ අලංකාරභාවය හෝ සෞන්දර්ය කළමණාකරනය කරයි
මෙහිදී එය වන විද්‍යාවෙන් එනම් වාණිජ‍ය අරමුණු සඳහා දැව නිපදවීම හා පරිහරණය සහ  වෙනත් වගා සහ වනාන්තර වලින් ගන්නා වෙනත් වන නිශ්පාදන වලින් වෙනස් වේ
ආබොරි වගාවේ ඇතැම් විස්තර  කිරීම් වලදී එය ගස් වළට සාත්තුකිරීම ලෙස පමණක් දැක්වේ
රුක් හා ලඳු වගා කර්මය ආබෝ මූර්ති කලාවට  සමානාර්ථ පදයක් නොවේ
වන වගාව