Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
මුලික වශයෙන් තාර්කික මව හා අර්ථිකය පුද්ගලයන් (Economic Consents)පිළිබඳව හදාරයි
චර්යාවද සංකල්පය මානසික විද්‍යවේ හා වත්මන් ආර්ථික සංකල්ප වල එකතුවකි
ශාස්ත්‍රියයන් මෙය තාක්ෂනික විශ්ලේෂණ ක්‍රමයක් ලෙස සලකයි
වෙළඳපොල නැඹුරුතා හා පක්ෂග්‍රාහී තීරණ පිළිබඳච කල්පිත ගොඩනැගිමට ඉහත සංකල්පය භාවිතයට මොවුන් අවධානය යොමු කරයි
චර්යාවාදය විශ්ලේෂණය වෙළඳපොල සම්බන්ධ තිරණයක ප්‍රතිඵලය හා ජනතාවගේ කැමැත්ත යන දෙකම සලකා සිදු කෙරේ
සටහන් 

| Evolutionary Economics
|}
{|
සත්ත්ව නිෂ්පාදිත යනු සතුන්ගෙන් පමණක් ලබා ගත හැකි ඕනෑම නිෂ්පාදිතයකි
නිදසුනක් ලෙසින්, අස්ථි, සම හෝ මස්
සත්ත්ව නිෂ්පාදිතය
බුද්ධ ධර්මයේ සකෘදාගාමී යනු අර්ධ වශයෙන් සත්‍ය අවබෝධ කර ගත් පුද්ගලයෙකි
ඔහු විසින් සාමාන්‍ය මනසක් බැදෙන පළමු දම්වැල් තුන කපා දමා ඇත
හතර වන හා පස් වන දම්වැල් ද සැලකිය යුතු ලෙස දුර්වල කොට ඇත
සකෘදාගාමී භාවය සත්‍ය අවබෝධ කර ගැනීමේ අධියර 4 න් 2 වන අධියරයි
සකෘදාගාමී භාවයට පත් වුවෙක් යලිත් එක් වරක් මනුලොව උපදිනු ඇත
එසේ නමුත් ඔහු සත්‍ය අවබෝධ කර ගැනීමේ ඊළඟ අධියර එනම් අනාගාමී භාවය ලබා ගත හොත් යලිත් මනුලොවට නොපැමිණෙනු ඇත
සකෘදාගාමී වුවෙක් නිදහස් වන බැදීම් තුන වන්නේ 

සකෘදාගාමී භාවය සෝවාන් භාවය හා (කෙලෙස් හා රාගික ආශාවන් යම්තාක් දුරකට පවතින) අනාගාමි භාවය (කෙලෙස් හා රාගික ආශාවන් ප්‍රහීන කල) අතර අතර මැදි අවස්ථාවයි.

 සෝවාන්
 අනාගාමි 
 රහත් 

මාර්ග ඵල
සමුද්‍රාශ්‍රිත කලාපය යනු මුහුදක, විලක හෝ ගංගාවක ඉවුරට කිට්ටු කොටසයි
වෙරළබඩ පරිසරයන්හීදී  සමුද්‍රාශ්‍රිත කලාපය  විහිදෙන්නේ කලාතුරකින්  ජලයෙන් යට වෙන උච්ච දිය සටහනෙහි සිට, ස්ථිර වශයෙන් ගිලී පවතින වෙරළ ඉම දක්වාය
සැමවිටම එයට   අන්තර්-උදම් කලාපයද අඩංගු වන අතර බොහෝවිට අන්තර්-උදම් කලාපය හැඳින්වීමටද භාවිතා වෙයි
කෙසේවෙතත් , සමුද්‍රාශ්‍රිත කලාපය යන්නෙහි අර්ථය අන්තර්-උදම් කලාපය යන්නට වඩා පුළුල් වෙයි
අන්තර්-උදම් කලාපය (පෙරවෙරළ සහ මුහුදුවෙරළ ලෙසින්ද හැඳින්වෙන හා සමහරවිට සමුද්‍රාශ්‍රිත කලාපය ලෙසින්ද හැඳින්වෙන) යනු   බාදියෙහිදී ජල මට්ටමට ඉහළින් සහ වඩදියෙහිදී ජල මට්ටමට පහළින්  (වෙනත් වචනයෙන් පවසතොත් උදම් ඉම අතරතුර ප්‍රදේශයයි) පිහිටන කොටසයි
පසැඟිල්ලන්, ඉකිරියන්, සහ සමහර වර්ග වල කොරල් වැනි බොහෝ වර්ග වල සතුන් අඩංගු විවිධ වර්ගයේ වාසස්ථාන මෙම ප්‍රදේශයේ තිබිය හැක
මෙම ප්‍රදේශය  බෑවුම් සහිත ශිලාමය ප්‍රපාත, වැලි සහිත වෙරළවල්, හෝ තෙත්බිම් (නිද
, මහත් මඩතලා) සහිත විය හැක
මෙම ප්‍රදේශය  පටු උදම් පරාසයක් සහිත ශාන්තිකර දූපත්හී මෙන් පටු තීරුවක් හෝ නොගැඹුරු වෙරළ බෑවුම් මත උස් උදම් ඇතිවීම නිසා  බොහෝ මීටර ගණනකට විහිදෙන වෙරළ ඉම සහිත කොටසක් හෝ විය හැක
ලෙඩ්(II) නයිට්‍රේට් යනු රසායනික සූත්‍රය Pb(NO3)2 වූ අකාබනික සංයෝගයකි
එය සාමාන්‍යයෙන් වර්ණයක් රහිත ස්පටිකයක් හෝ සුදු පැහැ කුඩක් ලෙස පවතින අතර අනෙක් බොහෝ ලෙඩ්(II) ලවණ මෙන් නොව, ජලයේ හොඳින් දිය වේ
මධ්‍යම යුගයේ සිට plumb dulcis ලෙස හඳුන්වන මෙය ලෝහක ලෙඩ්(II) හෝ නයිට්‍රික් ඇසිඩ් තුළ ලෙඩ් ඔක්සයිඩ් මඟින් ලෙඩ්(II) නයිට්‍රේට් උත්පාදනය කුඩා ප්‍රමාණ වලින් සිදු වන අතර වෙනත් ලෙඩ් සංයෝග සඳහා කෙලින් ම යොදා ගැනේ
19 වන සියවසේ දී එක්සත් ජනපදයේ සහ යුරෝපයේ ලෙඩ්(II) නයිට්‍රේට් වාණිජ වශයෙන් නිෂ්පාදනය ඇරඹුණි
ඓතිහාසික වශයෙන් වර්ණක නිෂ්පාදනයේ දී තීන්ත සඳහා අමු ද්‍රව්‍ය ලෙස යොදා ගැනීම ප්‍රධාන භාවිතය වූ නමුත් ටයිටේනියම් ඩයොක්සයිඩ් වලින් සාදන විෂ අඩු තීන්ත නිසා අභාවයට පැමිණෙමින් තිබේ
අනෙකුත් කාර්මික භාවිත වනුයේ නයිලෝන් සහ පොලියෙස්ටර වල තාප ස්ථායිකරණය සහ ඡායා තාප ලේඛ කඩදාසි වල ආලේපන යි
වසර 2000 පමණ සිට ලෙඩ්(II) නයිට්‍රේට් රත්රන් සයනයිඩ සඳහා යොදා ගැණින
ලෙඩ්(II) නයිට්‍රේට් විෂ සහිත ඔක්සිකාරකයක් වන අතර බොහෝ විට මනුෂ්‍ය ශරීරයට පිළිකා කාරකයක් ලෙස පිළිකා පර්යේෂණ සඳහා වූ අන්තර්ජාතික ඒජන්සිය(International Agency for Research on Cancer) විසින් වර්ගීකරණය කොට ඇත
එම නිසා එය ආශ්වාසයෙන්, අධිග්‍රහණයෙන් සහ ස්පර්ශයෙන් වැළකෙන පරිදි සුදුසු ආරක්ෂිත ස්ථාන වල හැසිරවීම සහ ගබඩා කිරීම කළ යුතු වේ
ලෙඩ්(II) නයිට්‍රේට් වල උපද්‍රව සහිත ස්වාභාවය නිසා එහි සීමාසහිත භාවිත නිරන්තර සමීක්ෂණ යටතේ පවතී
ඉතිහාසය 
මධ්‍යම යුගයේ සිට ක්‍රෝමියම් කහ(lead(II) chromate), ක්‍රෝමියම් තැඹිලි(lead(II) hydroxide chromate), සහ සමාන ලෙඩ් සංයෝග වැනි ලෙඩ් සායම් වල දී වර්ණක සඳහා අමුද්‍රව්‍යයක් ලෙස ලෙඩ්(II) නයිට්‍රේට් නිෂ්පාදනය කරනු ලැබීය
මෙම වර්ණක, සායම් පෙවීම සහ කපු රෙදි වල මුද්‍රණය කිරීම සහ අනෙකුත් රෙදිපිළි සඳහා යොදා ගන්නා ලදී
1597 දී ජර්මානු විද්‍යාඥ Andreas Libavius විසින් පළමුවෙන් ම නිෂ්පාදිත plumb dulcis සහ calx plumb dulcis සංයෝග වල මධ්‍යකාලීන නම් වල තේරුම එහි රසය නිසා "sweet lead" යැයි නම් කළේය
මතු සියවස් තුළ දී නිසියාකාර අවබෝධයක් නැති නමුත් ලෙඩ්(II) නයිට්‍රේට් හි පිපිරීමේ ගුණය lead azide වැනි විශේෂ ස්පෝටක සඳහා භාවිතා විය
නිෂ්පාදන ක්‍රියාවලිය සරල රසායනික වන අතර ජලීය නයිට්‍රික් ඇසිඩ් තුළ ලෙඩ් ඵලදායී ලෙස දිය වන අතර පසුව ප්‍රතිඵල ලෙස අවක්ෂේප ඇති කරයි
කෙසේ නමුත් නිෂ්පාදිතයෙන් කුඩා ප්‍රමාණයක් සියවස් ගණනාවක් ඉතිරි වූ අතර ලෙඩ් සංයෝග සෑදීමේ අමු ද්‍රව්‍යක් ලෙස ලෙඩ්(II) නයිට්‍රේට් හි ව්‍යාපාරික නිෂ්පාදනය 1835 තෙක් වාර්තා නොවීය
1974 දී වර්ණක සහ ගැසලීන් වැනි සංකලන ද්‍රව්‍ය හැර එක්සත් ජනපදයේ ලෙඩ් සංයෝග වල පරිභෝජනය ටොන් 642ක් විය
ව්‍යුහය 

The crystal structure of solid lead(II) nitrate has been determined by neutron diffraction
The compound crystallises in the cubic system with the lead atoms in a face-centred cubic system
Its space group is Pa3Z=4 (Bravais lattice notation), with each side of the cube with length 784 picometres
The black dots represent the lead atoms, the white dots the nitrate groups 27 picometres above the plane of the lead atoms, and the blue dots the nitrate groups the same distance below this plane
In this configuration, every lead atom is bonded to twelve oxygen atoms (bond length
281 pm)
All N–O bond lengths are identical, at 127 picometres
Research interest in the crystal structure of lead(II) nitrate was partly based on the possibility of free internal rotation of the nitrate groups within the crystal lattice at elevated temperatures, but this did not materialise
සම්මිශ්‍රණය සහ උත්පාදනය 
ලෙඩ්(II) නයිට්‍රේට් ස්වභාවිකව නොපවතියි
ලෝහමය ලෙඩ් ජලීය නයිට්‍රික් අම්ලයෙහි දියකිරීමෙන් සංයෝගය සාදා ගත හැක
3 Pb (s) + 8 H+ (aq) + 2 N (aq) → 3 Pb2+ (aq) + 2 NO (g) + 4 H2O (l)

More commonly, lead(II) nitrate is obtained by dissolving lead(II) oxide, which is readily available as an intermediate in the processing of galena, in aqueous nitric acid
PbO (s) + 2 H+ (aq) → Pb2+ (aq) + H2O (l)

In either case, since the solvent is concentrated nitric acid (in which lead(II) nitrate has very low solubility) and the resulting solution contains nitrate ions, anhydrous crystals of lead(II) nitrate spontaneously form as a result of the common ion effect
Pb2+ (aq) + 2  (aq) → Pb(NO3)2 (s)

Most commercially available lead(II) nitrate, as well as laboratory-scale material, is produced accordingly
Supply is in 25 kilogram bags up to 1000 kilogram big bags, and in laboratory containers, both by general producers of laboratory chemicals and by producers of lead and lead compounds
No large-scale production has been reported
In nitric acid treatment of lead-containing wastes, e
, in the processing of lead–bismuth wastes from lead refineries, impure solutions of lead(II) nitrate are formed as by-product
These solutions are reported to be used in the gold cyanidation process
ප්‍රතික්‍රියා
Apart from lead(II) acetate, lead(II) nitrate is the only common soluble lead compound
Lead(II) nitrate readily dissolves in water to give a clear, colourless solution
As an ionic substance, the dissolution of lead(II) nitrate involves dissociation into its constituent ions
Pb(NO3)2 (s) → Pb2+ (aq) + 2 N (aq)

Lead(II) nitrate forms a slightly acidic solution, with a pH of 3.0 to 4.0 for a 20% aqueous solution
When concentrated sodium hydroxide solution is added to lead(II) nitrate solution, basic nitrates are formed, even well past the equivalence point
Up through the half equivalence point, Pb(NO3)2Pb(OH)2 predominates, then after this point Pb(NO3)25Pb(OH)2 is formed
No simple Pb(OH)2 is formed up to at least pH 12.

සංකීර්ණ බව
Lead(II) nitrate is associated with interesting supramolecular chemistry because of its coordination to nitrogen and oxygen electron-donating compounds
The interest is largely academic, but with several potential applications
For example, combining lead nitrate and pentaethylene glycol (EO5) in a solution of acetonitrile and methanol followed by slow evaporation produces a new crystalline material [Pb(NO3)2(EO5)]
In the crystal structure for this compound, the EO5 chain is wrapped around the lead ion in an equatorial plane similar to that of a crown ether
The two bidentate nitrate ligands are in trans configuration
The total coordination number is 10, with the lead ion in a bicapped square antiprism molecular geometry
The complex formed by lead(II) nitrate, lead(II) perchlorate and a bithiazole bidentate N-donor ligand is binuclear, with a nitrate group bridging the lead atoms with coordination number of 5 and 6. One interesting aspect of this type of complexes is the presence of a physical gap in the coordination sphere
, the ligands are not placed symmetrically around the metal ion
This is potentially due to a lead lone pair of electrons, also found in lead complexes with an imidazole ligand
This type of chemistry is not unique to the nitrate salt
other lead(II) compounds such as lead(II) bromide also form complexes, but the nitrate is frequently used because of its solubility properties and its bidentate nature
ඔක්සිකරණය සහ පිපිරීම 
Lead(II) nitrate is an oxidising agent
Depending on the reaction, this may be due to the Pb2+(aq) ion, which has a standard reduction potential (E0) of −0.125 V, or the nitrate ion, which under acidic conditions has an E0 of +0.956 V
The nitrate would function at high temperatures or in an acidic condition, while the lead(II) works best in a neutral aqueous solution
When heated, lead(II) nitrate crystals decompose to lead(II) oxide, dioxygen and nitrogen dioxide, accompanied by a crackling noise
This effect is referred to as decrepitation
2 Pb(NO3)2 (s) → 2 PbO (s) + 4 NO2 (g) + O2 (g)

Because of this property, lead nitrate is sometimes used in pyrotechnics such as fireworks
භාවිත
Due to the hazardous nature of lead(II) nitrate, there is a preference for using alternatives in industrial applications
In the formerly major application of lead paints, it has largely been replaced by titanium dioxide
Other historical applications of lead(II) nitrate, such as in matches and fireworks, have declined or ceased as well
Current applications of lead(II) nitrate include use as a heat stabiliser in nylon and polyesters, as a coating for photothermographic paper, and in rodenticides
On a laboratory scale, lead(II) nitrate provides one of two convenient and reliable sources of dinitrogen tetroxide
By carefully drying lead(II) nitrate and then heating it in a steel vessel, nitrogen dioxide is produced along with dioxygen following the decripitation equation shown above
Alternatively, nitrogen dioxide is formed when concentrated nitric acid is added to copper turnings
in this case, substantial nitric oxide can also be produced
In either case, the resulting nitrogen dioxide exists in equilibrium with its dimer, dinitrogen tetroxide
2 NO2  N2O4

In order to remove either impurity, the gas mixture is condensed and fractionally distilled to give a mixture of NO2 and N2O4. As the dimerisation is exothermic, low temperatures favour N2O4 as the dominant form
To improve the leaching process in the gold cyanidation, lead(II) nitrate solution is added
Although a bulk process, only limited amounts (10 to 100 milligrams lead(II) nitrate per kilogram gold) are required
Both the cyanidation itself, as well as the use of lead compounds in the process, are deemed controversial due to the compounds' toxic nature
In organic chemistry, lead(II) nitrate has been used as an oxidant, for example as an alternative to the Sommelet reaction for oxidation of benzylic halides to aldehydes
It has also found use in the preparation of isothiocyanates from dithiocarbamates
Because of its toxicity it has largely fallen out of favour, but it still finds occasional use, for example as a bromide scavenger during SN1 substitution
සුරක්ෂිතභාවය

Lead(II) nitrate is toxic, and ingestion may lead to acute lead poisoning, as is applicable for all soluble lead compounds
All inorganic lead compounds are classified by the International Agency for Research on Cancer (IARC) as probably carcinogenic to humans (Category 2A)
They have been linked to renal cancer and glioma in experimental animals and to renal cancer, brain cancer and lung cancer in humans, although studies of workers exposed to lead are often complicated by concurrent exposure to arsenic
Lead is known to substitute for zinc in a number of enzymes, including δ-aminolevulinic acid dehydratase (porphobilinogen synthase) in the haem biosynthetic pathway and pyrimidine-5′-nucleotidase, important for the correct metabolism of DNA and can therefore cause fetal damage
මේවාත් බලන්න

 Pigments containing lead, such as White lead, Naples Yellow, and Red lead
 Historical compounds, such as Muriatic acid, Vitriol, sugar of lead, and Sal mirabilis

යොමුව

බාහිර ඇමුණුම් 

 
 
 
 
 

Material Safety Data Sheets
 MSDS for lead nitrate, PTCL, Oxford University 
 
 MSDS for lead nitrate, Science Stuff Inc 
 MSDS for lead nitrate, Iowa State University 
 MSDS for lead nitrate, NIST

IARC Group 2A carcinogens
Lead compounds
Nitrates
Oxidizing agents
වාෂ්පීකරණයේ තාපය හෝ වාෂ්පීභවනයේ තාපය ලෙසින්ද සැලකෙන, වාෂ්පීකරණයේ එන්තැල්පිය, (සංකේතය) යනු  , යම් ද්‍රව්‍යයක දී ඇති ප්‍රමාණයක් දී ඇති පීඩනයකදී (බොහෝවිට වායුගෝලීය පීඩනය)  වායුවක් බවට පෙරැලීමට අවශ්‍ය වන ශක්ති ප්‍රමාණයයි
එය බොහෝවිට මනිනුයේ ද්‍රව්‍යයක  සාමාන්‍ය තාපාංකයේදීය
වගුගත කෙරුණු අගයයන් සාමාන්‍යයයෙන් 298 K වෙත සංශෝධනය කෙරුණද, මැනුණු අගයයෙහි  අවිනිශ්චිතතාවට වඩා එම සංශෝධනය බොහෝවිට කුඩාය
කුඩා උෂ්ණත්ව වෙනස් වීම් වලදී හා Tr<<1.0 ට පහළ අගයයකදී නියත වාෂ්පීකරණයේ තාපයක් උපකල්පනය කළ හැකි වුවද වාෂ්පීකරණයේ තාපය සත්‍ය ලෙසින් උෂ්ණත්ව-පරායත්ත වෙයි
උෂ්ණත්වය වැඩි වෙත්ම වාෂ්පීකරණයේ තාපය අඩු වන අතර  අවධි උෂ්ණත්වයට ඉහළින් ද්‍රව සහ වායු කලාප එකවිට නොපවතින බැවින්, අවධි උෂ්ණත්වයේදී  (Tr=1) එය සම්පූර්ණයෙන් නැතිවී යයි
විලයනයේ එන්තැල්පිය යනු ද්‍රව්‍යයක එක් මවුලයක් ඝන අවස්ථාවෙහි සිට ද්‍රව අවස්ථාව දක්වා ගෙන ඒම සඳහා එය රත් කිරීමේදී ඇති වන එන්තැල්පි වෙනසයි
මෙය සිදුවන උෂ්ණත්වය එහි ද්‍රවාංකය වෙයි
වෘෂණ කෝෂ	
  අපිවෘශණය	
  කටෝල කැවනෝසම
  ලිංග්‍රා චර්මය	
  ෆ්රරෙනියුලම	
  මුත්‍රාශ විවරය
  ශිරැ මුණ්ඩය	
  කටෝල ස්පොන්ජියොසම	
 ශිරපායි
  අණ්ඩ කෝෂය
             

පුරැෂ ප්‍රජනක පද්ධතිය යනු ඉන්ද්‍රියයන් සමුහයක එකතුවකි
එය ශරීරයට පිටතින් හා ශ්‍රෝණි ප්‍රදේශයේ ස්ථානගත වි ඇත
මෙය ප්‍රජනක ක්‍රියාවලියට දායකවේ
මෙම පද්ධතියේ ප්‍රධාන කාර්ය ප්‍රජනනයට අවශ්‍ය පුරුෂ ජන්මානු හෙවත් ශුක්‍රාණු සැපයීමයි
ඒවානම් 
	ශුක්‍රාණු නිෂ්පාදනය හා ගබඩාකර තැබීම- නිෂ්පාදනය සිදු වන්නේ,
වෘෂණකෝෂවලදීය
මෙම වෘෂණ කෝෂ පිහිටා ඇත්තේ උෂ්ණත්වය යාමනය කළ හැකි අණ්ඩ කෝෂ තුළය
මෙමගින් නිපදවන නොමේරු ශුක්‍රාණු අපි වෘෂණයට පිවිසෙන අතර එහි වර්ධනය සහ ගබඩාකර ගැනීම සිදුවේ
ශුක්‍ර තරල නිපදවීම - 
මේවා පුරස්ථි ග්‍රන්ථිය, ශුක්‍ර ආශයිකා, ශුක්‍රාණු ආශයිකා සහ ශුක්‍රනාල තුළ සිදුවේ
සංයෝගය සහ ශුකාණු තැන්පත් කිරීම - මේ සඳහා ශිෂ්ණය, ශුකනාල සහ කුපර් ග්‍රන්ථි දායක වේ
පුරුෂයින්ගේ ප්‍රදාන ද්විතියික ලිංගික ලක්ෂණ නම් දේහය විශාලවීම මාංශ පරිමාව වැඩිවීම, කටහඩ ගොරෝසු වීම, දේහයේ රෝම වර්ධනය , උරහිස පළල් විම සහ උගුරු ඇටය නෙරා ඒමයි
දේශපාලන ව්‍යාපාර නිශ්චිත කණ්ඩායමක් තුළ තීරණ ගැනීමේ ක‍්‍රියාවලියට බලපෑම් කිරීම සඳහා වන සංවිධානාත්මක උත්සාහයකි
ප‍්‍රජාතන්ත‍්‍රවාදය තුළ, දේශපාලන ව්‍යාපාර බොහෝ විට නියෝජිතයන් තෝරා ගනු ලබන මැතිවරණ ව්‍යාපාරයන් වේ
යම් ආයතනයක් තුළ හෝ සංවිධානයක් තුළ ප‍්‍රතිපත්ති වෙනස් කිරීම සඳහා වන සංවිධානාත්මක උත්සාහයක් ද දේශපාලන ව්‍යාපාරයක් වේ
දේශපාලනය, මානව වර්ගයා තරම්ම දීර්ඝ ඉතිහාසයක් සහිත විෂයයක් වන අතර, එය ප‍්‍රජාතන්ත‍්‍රවාදී හෝ රාජ්‍ය ආයතන කෙරෙහි පමණක් සීමා නොවන්නකි
මේ සඳහා වන නිදසුන් සමහරක් නම්, ක‍්‍රි
5 වන සියවසේ 'ඇතන්ස්හි සොක‍්‍රටීස්' මරා දැමීමේ උත්සාහය, 13 වන සියවසේ එංගලන්තයේ 'ජෝන්' රජුට එරෙහි කැරලි, 2005 දී වෝල්ට් ඩිස්නි සමාගමෙන් මයිකල් අයිස්නර් ඉවත් කිරීමට දැරූ උත්සාහයන් දැක්විය හැකිය
සටහන් 

| Political Campaign
|}
{|

දේශපාලන ව්‍යාපාර
මනුෂ්‍යයන් විසින් ගින්දර සොයා ගැනීමේ සිට රත් කිරීම හා ආහාර පිසීම සඳහා ජෛව ඉන්ධන භාවිතා කර ඇත
ද්‍රව ජෛව ඉන්ධන

කර්මාන්තයේ මුල් දිනවල සිටම භාවිතයට ගෙන ඇත
ජෛව ඉන්ධන නිෂ්පාදනයේ සහ පරිභෝජනයේ ගැටළු 

ජීව ඉන්ධන වලින් බලාපොරොත්තු වන වාසි වන්නේ
2008 මාර්තු 28වන දින 'ට්යිම්ස්' සඟරාවෙහි මේ පිලිබඳව 'The clean energy myth' නමින් ලිපියක් ඇත
ඉන්ධන  සඳහා විකල්පයක් ලෙස තිරිඟු වලින් නිපදවනු ලබන එතනෝල් සඳහා දේශපාලඥයින් හා මහා පරිමාණ  ව්‍යපාරිකයින් යොමුවීම නිසා, ලෝක ආහාරවල මිලගණන් ඉහල නැංවීමත්, ඇමසන් වනාන්තරය විනාශ කිරීමට උදව් කිරීමත්, ගෝලීය උෂ්ණත්වය වඩාත් දරුණු කිරීමත් සිදුවේ

ඉන්ධන
ඹබට අවැසි ලිපිය තෝරාගන්න

 සිරි මහ බෝධිය, බුද්ධගයාව
 ශ්‍රී මහා බෝධිය, අනුරාධපුර - ශ්‍රී ලංකාවේ අනුරාධපුරයේ පිහිටි ඇසතු වෘක්‍ෂයකි
බුදුන් වහන්සේ බුද්ධත්වය ලබා ගැනීමේදී පිට දුන් ඓතිහාසික බෝධි වෘක්ෂයේ අංකුර පැලයකි
එය මේ දක්වා ලෝකයේ තිබෙන මිනිස් අතකින් සිටවූ සහ එසේ සිට‍වූ කාලය දන්නා පැරණිම වෘක්ෂයයි
ඩයටම් බැසිලාරියෝෆීටා වංශයට අයත් වේ
කරදිය ප්‍රාථමික නිපැයුම් ප්‍රජාවේ ප්‍රධාන ස්ථානයක් ගනී
7/10ක් කරදිය වේ
මිරිදිය, කරදිය මතුපිට ස්ථරවල ඒක සෛලීය ප්‍රභා ස‍්වයංපෝෂී වේ
සෛල බිත්තිය සෙලියුලෝස්, පෙක්ටීන් හා ප්‍රධාන වශයෙන් සිලිකන් ඇත
දර්ශීය ජීවියා පිනියුලේරියා වේ
ව්‍යුහය
මොවුන්ගේ විශේෂිත ම ලක්‍ෂණය සෛල වටා ඇති අලංකාර පාරදෘෂ්‍ය සිලිකන් කවචය යි
එක මත එක පිහිටි දෙපියනකින් යුතු ය
කවචයේ ඇති තන්තු ආධාරයෙන් චලනය විය හැක
ක්ලෝරොෆීල් A, B, හා කැරොටිනොයිඩ ඇත
ප්‍රභාසංස්ලේෂක වර්ණය ෆියුකොසැන්තීන් වේ
සංචිත ආකාරය ක්‍රිසොලැමිනරීන් වේ
ප්‍රජනනය
අලිංගිකව ද්විඛණ්ඩනයෙන් ප්‍රජනනය කරන අතර ලිංගිකව ඌනන විභාජනයෙන් කශිකා සහිත සචල පුංජන්මාණුවක් හා අචල ඩිම්බ සාදයි
පුං ජන්මාණුවට තනි කශිකාවක් ඇත
මූලාශ්‍ර

 E
Virginia Armbrust, et al
The Genome of the Diatom Thalassiosira Pseudonana
Ecology, Evolution, and Metabolism
Science 306
79-86. 2004.
 
 Ben Waggoner
Life, History and Ecology
Christopher D
Clack, Eileen Cox, Katie Bantley
Diatom Morphogenesis
1994.  
 
 Doe Joint Genome Institute
Diatom Genome Reveals key Role in Biosphere's Carabon Cycle
Sept 30, 2004.
 
 E
Fourtanier, J
Kociolek, J
Demouthe California Academy of Sciences
Department of Inverebrate Zoology and Geology
Diatom Collection
Bacillariophyta
La Claire
Selected handouts For Biology 324. Diatom Life Cycle and History
January 2005.
 
 Jacob Feldman
Bacillariophytes - Diatoms
Jan Parmentier
 
 Marine Diatoms
Microscopy UK
The Micropaleontology Society
Algae with Animal Traits
Science, 1 Oct
, 2004.
 
 NCBI
Taxonomy browser
Owen Davis
April 2003.  
 
 Staff, Star Tribune
June 11, 2004.
 
 Urban Rivers Awareness
ජීව විද්‍යාව
වංශය
මෙම කේෂේත්‍රයේ හි විවිධාකාර සංගීත ආකාර හා එය රසිකයින්ට දැනෙන ආකාරයද අඩංගු වේ
එහි දී ඇති පරිදි සම්මත පුහුණු විශ්ලේෂණය කිරීම, එළිදැක්වීම‍ට අමතරව මෙමගින් ඇතිවන මානසික ක්‍රියාකාරිත්වයද අනාවරණය කරයි
එම සංගීත සම්ප්‍රදායේ සමානකම් රහිත සංස්කෘතින් සහ ඥානාත්මක අවහිරතා අතර පර්යේෂණ කොටස නිතර සිදුවන දිවුරීම අනාවරණය කරයි
සංගීතමය සමාජ හැකියාවන් පිළිබඳ ඇති ගැටලු සහ සංගීතය නිසා ඇතිවන හැගිම් මගින් ඇතිකර වන ප්‍රතිචාර මෙම සංගීතයේ ප්‍රධාන ස්ථානයක් ගනී
බිහිරි ජනතාව කම්පනය මගින් මෙම සංගීත ඇත්දැකීම ලබා ගන්නා අතර දෝංකාරකයක් ළඟ තබා ගැනීමෙන් මෙම තත්ත්වය උසස් කර ගත හැකිය
ප්‍රසිද්ධ බිහිරි සංගීතඥයකු වන ලුඩ්වින් වදන් බීතෝවන් ශ්‍රවනය අහිමි වුණු සංගීතඥයෙකි
මොහු ඇසීම අහිමි විමෙන් පසුවද බොහෝ සුප්‍රසිද්ධත්වයට පත්වු සංගීත නිර්මාණයන්ට දායක වී ඇත
එය මෑත කාලීන නිදසුනකි
මොහු බොහෝ සෙයින් ගෞරවයට පාත්‍ර වු අවුරුදු 12 සිට බිහිරි බවට පත්වුණු අයෙකි
මෙයින් වඩාත් පිළිඹිබු වන්නේ සංගීතය ඉතා ගැඹුරු ඥාන සම්බන්ධිත ක්‍රියාකාරකම් වන බවත් ඒ සදහා මුලික කරුණු කාරනාණා අවශ්‍ය නොවන බවත්ය
තවදුරටත් කරන ලද පරික්ෂණ මගින් සංගීතයට ඇහුම්කන් දීමේදී මනසෙහි ඇති වන්න වු සංකීරණ භාවය අනාවරණය කර ගන්නා ලදී
මූලාශ්‍ර 
Music Cognition

සංගීතය
ශ්‍රී ලංකාවේ තැපැල් කාර්යාල ලැයිස්තුව/ම යනු සිංහල අකාරාදියෙහි ම අක්ෂරයෙන් ඇරඹෙන නමක් සහිත ශ්‍රී ලංකාවේ තැපැල් කාර්යාල ලැයිස්තුවයි.
සංසක්තිය (n
cohaerere "ඇලීම හෝ එක ලඟ තිබීම")  හෝ සංසක්තිමය ආකර්ෂණය හෝ සංසක්තිමය බලය යනු අන්‍යෝන්‍ය ලෙස ආකර්ෂණීය වීම නිසාවෙන්  සමාන අණු එකිනෙකට ඇලී පැවතීමේ ක්‍රියාව හෝ ගුණය වේ
මෙය ද්‍රව්‍යයක නෛසර්ගික ගුණයක් වන අතර  අණු එකිනෙකට කිට්ටුවෙන් පවතින විට කක්ෂගත ඉලෙක්ට්‍රෝනයන්හී ව්‍යාප්තිය අක්‍රමවත් කරන හා  එහි අණු වල හැඩය හා ආකෘතිය නිසාවෙන් ඇති වෙන අතර  විද්‍යුත් ආකර්ෂණය ජනිත වීම නිසාවෙන්  ජල බින්දුවක් වැනි මහේක්ෂ ව්‍යුහයක් රඳවා තබා ගත හැතිවෙයි
සාර්ව ආර්ථික ක්‍රමයක කම්කරු වෙළඳපොළ

ශ්‍රම බලකාය ලෙස හඳුන්වන්නේ සේවය කරන මෙන්ම රැකියා විරහිත නමුත් රැකියා අපේක්ෂා කරන පිරිසේ එකතුයි
මෙහිදි වැඩිහිටි ජනගහනයෙන් අධ්‍යාපනයේ නිරත නොවන පිරිස සලකයි
ශ්‍රම බලකාවට අයත් නොවන පිරිස ලෙස උසස් අධ්‍යාපනයේ නිරත වන්නෙන්, රැකියා කිරීමට උවමනාවක් නැති පිරිස, සිරගෙදර පිරිස, මානසික අබාධිත පිරිස්, හමුදා සේවකයන්, ළමයින්, හා විවාහයට ගෙදර සිටින පිරිස් අයත් නොවේ
විරැකියාව ප්‍රමාණය යනු ශ්‍රම බලකායෙන් රැකියා ඇති පිරිස ඉවත් කල විට ඇති ඉතුරැ පිරිසයි
විරැකිය යනු විරැකියා පිරිස ශ්‍රම බලාකයෙන් බෙදු විට ලැබෙන අගයයි
රැකියා නියුක්තිකයන් අනුපාතය රැකියා ඇති පිරිස වැඩකරන වයසේ වැඩිහිටි ජනගහනයෙන් බෙදු විට ‍ලැබේ
ස්වයං රැකියා කරන පිරිස් රැකියා නියුක්ති ලෙස සලකයි
ශ්‍රම බලකාය, රැකියා නියුක්තිය, විරැකියා මට්ටම, රැකියා අවස්ථා ආදි විචල්‍යයක් "Stock Vorcbles" ලෙස හඳුන්වයි. එයට ‍හේතුව මේවා එක් නිශ්චිත මොහොත ගණනය කර එම දත්ත කලක් යාදාගන්නා බැවිනි
මේවා නිශ්චිත කාලයකට වරක් යාවත්කාල (Update)  කරන "Flow Voreble"  වලින් වෙනස් වේ
මෙම "Flow Voreble" නිසා ශ්‍රම බලකයේ නෙස්විම් ලෙස ජනගහනය වර්ධනය, අමනයන්, ශ්‍රම බලකායට අළුතෙන් එකතුවන්නන් හා එම වයස පසුකරන්නන් අයත් වේ
අකහරින්නන්, රැකියා උමනා නොවුවන් රැකියා සෙවීමට, රැකියා කරමින් සිටි පිරිස් අස්විම,රැකියා පිරිස්වලට රැකියා ලැබීමට ආදි බොහොමයක් කරණු මත වෙනස් වේ
මෙහිදි අපි විවිධ වර්ගයේ විරැකියා වර්ග හඳුනගෙන ඇත
ශ්‍රී ලංකාවේ උප උප තැපැල් කාර්යාල ලැයිස්තුව දැක්වීමේදී උප උප තැපැල් කාර්යාලයෙහි නම ඇරඹෙන මුල් අකුර අනුව ලැයිස්තු ගත කර ඇත
උප තැපැල් කාර්යාල - ශ්‍රී ලංකා
මෙම වංශයට ඒක සෛලීය හෝ බහු සෛලීය හරිත ඇල්ගී අයත් වේ
මොවුන් මිරිදිය හා කරදිය ආකාරවලින් හමුවේ
ඇතැමුන් දිලීර සමග සහජීවී සබඳතා පවත්වන අතර ඉන් ලයිකන හටගැනේ
ප්‍රභා ස‍්වයංපෝෂී වංශයකි
සංචිත ආකාරය පිෂ්ඨය යි
දේහ විලාශය
දේහ විලාශයන් අනුව ක්ලෝරොෆීටාවන් විවිධත්‍වයක් පෙන්වයි.
 ඒක සෛලීය
ක්ලැමිඩොමොනාස්
 බහු සෛලීය
ස්පයිරොගයිරා (සූත්‍රිකාකාර)
 තලසාකාර
උල්වා

ව්‍යුහය
ඒක සෛලීය ඕවලාකාර සෛලයකි
ප්ලාස්ම පටලයට පිටතින් සෛල බිත්තියක් වේ
ක්ලෝරොෆීල් a, b, කැරොටීන් හා සැන්තොෆීල් අඩංගු ය
සෛල බිත්තියේ සෙලියුලෝස් හා පෙක්ටීන් අඩංගුවේ
වර්ධක හා ප්‍රජනක සෛලවලට කශිකා ඇත
බොහෝ දෙනෙක් සම ජන්මාණු සාදයි
මූලාශ්‍ර

ජීව විද්‍යාව
වංශය
ඇල්ගී
ගණිතයෙහි, එරටොස්තනීස්ගේ පෙනේරය () යනු, මූල සංඛ්‍යා පෙනේර බොහෝ ගණනක් අතුරින්, කිසියම් සීමාවක් දක්වා සියළු මූල සංඛ්‍යා සෙවීම සඳහා වන, සරල, පුරාතන ඇල්ගොරිතමයකි
එය වඩා ඉක්මන් නමුත් වඩා සංකීර්ණ නූතන ඇටිකින්ගේ පෙනේරයට පූර්වගාමිකයෙක් වේ
එරටොස්තනීස් පුරාණ ග්‍රීක ගණිතඥයකු විය
වේගය වැඩි කිරීම සඳහා එරටොස්තනීස්ගේ පෙනේරය භාවිතා කිරීමට පෙර රෝධ සාධකරීණය මගින් නිඛිල සංඛ්‍යා ශ්‍රේණියක ප්‍රථමක භාවය පරීක්ෂා කරන ලදී
ආශ්‍රිත

ගණිතය
ඇල්ගොරිතම
පෙනේර සිද්ධාන්තය
ආවාට සෑදීම  

මිනිසා හෝ ස්වභාවික හේතුවක් නිසා අධික ප්‍රවේගයක් ඇති වස්තුවක්, භූමියක ගැටීමෙන් ඇතිවන අවපාතය හේතුවෙන් ආවාට සෑදේ
ග්‍රහලෝක, චන්ද්‍රයන් හා සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ අනෙක් වස්තූන්ගේ මෙම ආවාට දැකිය හැකිය
මෙම ආවාට සෑදීම අධිප්‍රවේගය ඇති කුඩා වස්තූන් නිසා සිදු වේ
මෙම ආවාට විවිධ භ්‍රමණයන්ගෙන් හා හැඩයන්ගෙන් දැකිය හැකිය
නමුත් බොහෝ විට වෘත්තාකාර ආවාට දැකිය හැකිය
මෙම ආවාට සෑදීම් බොහෝමයක් චන්ද්‍රයා, බුධ, බ්‍රහස්පතිගේ කැලිස්ටෝ (Callisto) චන්ද්‍රයා හා ගැනීමේඩ් (Ganymede) චන්ද්‍රයාගේ ඇතුළු කුඩා චන්ද්‍රයන් හා ග්‍රාහකයන්ගේ දැකිය හැකිය
මෙයට හේතුව මෙම වස්තූන්ගේ ස්කන්ධය අඩු නිසා වායුගෝලයක් නොපිහිටීමයි
ආවාට ඇතිවීමට බලපාන හේතුව ග්‍රාහකයන් වැඩි වශයෙන් බලපාන්නේ පෘථිවිය, සිකුරු, අගහරු “යුරෝපා (Europe), ඉයෝ (Io), ටයිටන් (Titan)” චන්ද්‍රයන් වැනි විශාල වස්තූන්ටය
නමුත් මෙම වස්තූන්ට වායුගෝලයක් තිබීම හේතුවෙන් මෙම ග්‍රාහක අවශේෂ (erode) බවට පත් වේ
පොළොවට ළං වන්නා වූ ග්‍රාහක කැබලි ඇති කරන ආවාට වැලලීම හා භූ කම්පන ආදියේදී වෙනස් වීමට ලක් වේ
අතීතයේදී, එනම් වසර බිලියන 3.8 කට පෙර මෙම ග්‍රාහකයන්ගේ බලපෑම අධික විය
මේ හේතුවෙන් විෂ්කම්භය (Diameter) කි
සියගණන් විශාල වූ ආවාට දැකිය හැකි විය
එතැන් පටන් ග්‍රාහක වල බලපෑම අඩුව තිබේ
එම යුගයෙන් පසු පෘථිවියට ඇති බලපෑම වසර මිලියනයකට, කි
20 ක විෂ්කම්භයක් ඇති ආවාට සෑදීමට තරම් ප්‍රබල ග්‍රාහක 1 – 3 ක පමණ විය
මෙම සාමාන්‍ය අගය සලකා බැලීමේදී පෘථිවිය මත තවමත් සොයාගැනීමට නොහැකි වූ ආවාට රාශියක් ඇති බව පැහැදිලි වේ
පෘථිවියේ සක්‍රීය තලය නිසා මෙම ආවාට ඉක්මනින් විනාශ වේ
එහෙත් දැනට ආවාට 170 ක් පමණ හඳුනාගෙන ඇත
මෙම ආවාටයන්ගේ විෂ්කම්භය කුඩා මීටර් ප්‍රමාණ වල සිට කි
300 තරම් විශාල පරාස දක්වා විහිදෙයි
මෙම ආවාට වල වයස මෑතක සිට වසර බිලියන 2 ක් දක්වා වේ
මෑතකදී හඳුනාගත් ආවාටයක් ලෙස 1947 රුසියාවේදී හමුවූ Sikhote – Alin ආවාටය නම් කළ හැකිය
නමුත් බොහෝ ආවාට වසර මිලියන 200 ට වඩා අළුත් වේ
පැරණි ආවාට විනාශ වීම ‍මීට හේතුවයි.  මහද්වීප වල ස්ථායි වූ මධ්‍යයේත්, මුහුද යටත් ආවාට සොයාගෙන ඇත
මුහුදේ ආවාට මුහුදේ ගිලාබැසීම් හා භූචලන නිසා විනාශ වේ
එමෙන්ම මුහුදේ ආවාටයන් පරීක්ෂා කිරීමද ඉතා අපහසු වේ
සටහන් 

| Impact Crater
|}
{|
Ansori X prize යනු තරගයකි
මෙය X Prize පදනම විසින් සංවිධානය කරන ලදී
තරඟය වූයේ සති 2 ක් ඇතුළත නැවත භාවිතා කළ හැකි මිනිසුන් සහිත යානය දෙවරක් අභ්‍යවකාශගත කිරීමයි
රාජ්‍ය නොවන සංවිධාන සහභාගි වූ මෙම තරඟයේ ජයග්‍රාහී ත්‍යාග මුදල අමෙරිකානු ඩොලර් මිලියන 10 ක් විය
“20th Century Aviention” තරඟය ආශ්‍රිතව නිර්මාණය කළ මෙය, අභ්‍යවකාශ තරණය උනන්දු කිරීමට හා සංවර්ධනය අරමුණු කර පැවැත්වනු ලැබේ
2004 ඔක්තෝම්බර් 4 වැනිදා “Burt Ruton” විසින් නිපදවූ යානය ත්‍යාගය දිනා ගත්තේය
මෙම යානය සඳහා අනුග්‍රහය දැක්වූයේ මයික්‍රසොෆ්ට් ආයතනයේ අධ්‍යක්ෂකයෙකු වන පෙවු ඇලන් (Pew Allen)  විසිනි
ත්‍යාගය මිලියන 10 ක් වුවත්, යානයට අවශ්‍ය තාක්ෂණයට මිලියන 100 ක් පමණ වියදම් විය
මෙම යානය ත්‍යාගය දිනාගත් දිනය ස්පුට්නික් (Sputnik I) යානය අභ්‍යවකාශ ගත කිරීමේ 47 වන සංවත්සරයයි
දෙවන X prize ලෙස Archon X Prize 2006 ඔක්තෝම්බර් ද, තෙවන ත්‍යාගය වන Automotive X Prize ඊට ටික කලකට පසුද, 2007 සැප්තැම්බර් Google Lunor X Prize ද ආරම්භ විය
Google Lunor X Prize 2015 අවසානය වනතුරු දිනාගත හැක
Automotive X Prize හා Archon X Prize හි ත්‍යාග ප්‍රදානය කර අවසන්ය
ළමා මෙහෙකාරිත්වය 
ILO (International labor Organization - ජාත්‍යන්තර කම්කරුවන්ගේ සංවිධානය) විසින් ළමා මෙහෙකාරිත්වය පිටුදැකීමට IPEC වැඩමුළුව ක්‍රියාවට නංවා ඇත
ජාත්‍යන්තර පුහුණු මධ්‍යස්ථානය
ILO විසින් මෙය ඉතාලියේ, ටියුරින් (Turin) හි පවත්වයි.
බලහත්කාරයෙන් වැඩ ගැනීම
ILO හි විශේෂ වැඩමුළුවක් මගින් ළමුන් බලහත්කාරයෙන් සේවයේ නිරත කර ගැනීම ගැන සොයා, එවැනි ක්‍රියා ලෝකයට නිවේදනය කරයි
HIV/AIDS 
ILO AIDS නමින් HIV පිළිබඳ හා එහිදී ක්‍රියා කළ යුතු ආකාරය පිළිබඳ ව්‍යවස්ථාවක් (Code), ILO විසින් සකසා ඇත
සේවකයන් අතර HIV ආසාධිතයන් ඇති වීම වැළැක්වීමට ක්‍රියා කළ යුතු අයුරු මෙහි දක්වා ඇත
පහත කරුණු ගැන මෙහි ඇතුළත්ව ඇත
සාමාජිකත්වය

රටක් වශයෙන් පිළිගැනෙන රටවලට මෙහි සාමාජිකත්වය ලබා ගත හැකිය
මෙයට 1945 නොවැම්බර් 1 දිනයේදී සිටි සාමාජිකයන්ද අයත් වේ
එමෙන්ම එක්සත් ජාතීන්ගේ සාමාජිකයන්ටත්, ILO සාමාජිකත්වය ගත හැක
නමුත් අනෙක් රටවලට මෙහි සාමාජිකත්වය සඳහා ඇතුළත්වීමට ILO ව්‍යවස්ථාවට අනුව වැඩි ඡන්දයෙන් සම්මත වීම අවශ්‍ය වේ
එක්සත් ජාතීන්
එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයේ කාර්යාංශ
නීතියට අනුව ආයතනයක් යනු පුද්ගලයෙකි
නීත්‍යානුකූලව සලකනකල ආයතනයන් හා ආයතනයේ සාමාජිකයනුත් වෙන් වෙන් පුද්ගලයන්ලෙස සැලකේ.  නීතියට අනුව ආයතනයක අයිතීන් හා වගකීම් වලට පහත දෑ අන්තර්ගත වේ
නඩු දැමීමට හා නඩුවකට ලක් වීමේ හැකියාව
දේපල අයිති කර ගැනීමේ හැකියාව
නියෝජිතයන් බඳවාගැනීමේ හැකියාව
ගිවිසුම් වලට එළඹීමේ හැකියාව
ආයතනික නීතියකට අනුව අභ්‍යන්තර පරිපාලනය

අනෙක් අයිතීන් හා වගකීම් රජය හා උසාවි විසින් පනවයි.  මේවා විවාදයට ලක් කළ හැකිය
Steword Kyd යනු ඉංග්‍රීසි නීතිය ගැන පළමු ග්‍රන්ථය ලියු ලේඛකයාය
ඔහුට අනුව ආයතනයක් යනු “පුද්ගලයින් සමූහයක් විසින් එක්තරා නාමයක් යටතේ සැදුණු ඒකකයකි
මෙම සමාගම් නිරන්තර ජයග්‍රහණයන් කෘත්‍රිම ලෙස දක්වන, හා එම ජයග්‍රහණයන්ට නීත්‍යානුකූල අයිතියක් ඇත
පුද්ගලයෙකු ලෙස හැසිරිය හැකි, එනම් දේපල අයිති කරගැනීම, නඩු දැමීම හා නඩු වලට ලක්වීම, ගිවිසුම් වල වගකීම් වලට බැදීම, ලාභ අලාභ සමසේ විඳ  ගැනීම, ආයතනයේ පුළුල් බව අනුව දේශපාලනික අයිතීන් ලබා ගැනීම
මෙය ආයතනය ආරම්භයේදී හෝ පැවැත්වීමේදී ලැබෙන බලයන් හෝ ව්‍යාපාරයේ සැලසුම අනුව තීරණය වේ
නව ව්‍යාපාරයන්ගේ පැවැත්ම හේතුවෙන්,  පැරණි ව්‍යාපාර කඩා වැටේ
ආයෝජකයෝ හා ව්‍යාපාරිකයෝ එකතුවෙන් ආයතනයේ පැවැත්මට රුකුල් දෙති
ආයතනයක් ලෙස හැඳින්වීමේදී බොහෝ විට ව්‍යාපාරයන් යන අරුත අදහස් වේ
එම වචනය භාවිත වන්නේ ව්‍යාපාරයන් සඳහායි
නමුත් ආයතන යන්නෙන් රජය, පක්ෂ, ආගමික, අසරණ සරණ ක්‍රියාකාරීන්ද අයත් වේ
ආයතනය යන්නේ නියම නිර්වචනය නම් “නෛතික පුද්ගලභාවයක් (legal Personality) ඇති, පුද්ගලයින් සමූහයකින් සැදුනු ඒකකයකි
නව ව්‍යාපාර, මෙම සාමූහිකත්වය හේතුවෙන් ගොඩ නැංවීය
ආයතන වර්ග 

දේශීය අධිකරණ සීමාව යටතේ කොටස් නිකුත් කරන හා නොකරන වශයෙන් ආයතනයන් වර්ග දෙකකි
කොටස් නිකුත් කරන ආයතනයේ කොටස් ජනතාවට විකිණීම සිදු කරයි
මෙම ආයතන බොහෝ විට ලාභ පරමාර්ථ වූ ආයතනවේ
කොටස් නිකුත් නොකරන ආයතනයන්හි කොටස්කරුවෝ නැත
නමුත් එහි අයිතීන් සාමාජිකයන් අතර බෙදී තිබිය හැකිය
වැනි අධිකරණ වසම් වල ව්‍යාපාර ලාභ පරමාර්ථ කිරීම/ නොකිරීම අනුව කොටස් නිකුත් කිරීම/ නොකිරීම අනුව කොටස්වලට වෙන් කරයි
ලාබ පරමාර්ථ වූ ආයතන හා ලාබ පරමාර්ථ නොවූ ආයතන
නව ආර්ථික පරිසරයේ ව්‍යාපාර මනා පරිපාලන විධි ක්‍රියා කිරීම ව්‍යාපාර වල මෙන්ම ලාභ අරමුණු නොවූ ආයතන අතර ද දැකිය හැකිය
අදාළ නීති ව්‍යාපාර හා ලාභ අරමුණු නොවූ ආයතනයන්ට අදාළ පරිපාලන නීති එකිනෙකට වෙනස් වුවත්, උසාවි පද්ධතියේදී බොහෝ විට ආයතන වර්ග දෙකටම මෙම නීති සමසේ වලංගු ලෙස සලකයි
ව්‍යාපාර ප්‍රතිපත්ති සැකසීමේදී එහි රාමුව ආයතන වර්ග දෙකටම සමාන ලෙස සැලකුවත් එය එසේ ‍නොවේ
ලාභ ලැබිම අරමුණු කර නොගත් ආයතන

අනෝන්‍ය සුභ සාධන සමාජ ආයතන (Mutual benefit copordims)
ආනෝන්‍ය සුභසාධන සමාජ ආයතන ලාභ පරමාර්ථ වු ආයතන නොවන අතර, එහි සමජිකයන්ගේ සුභ සද්ධිය සදහා පවති
මෙම ආයතනය ඇමෙරිකාව එක්තස් ජනපද‍යේ ඇරඹුනි
ගෝල්ෆ් සමාජ මෙයට උදාහරණයක් ලෙස ගත හැකි
මෙම සමාජ ආයතන වල සමාජිකනත්වට ගැනිම විකිණිම කල හැක
සමාජය විසුරැවා හැරියහොත් එහි දේපල සමාජිකයන් අකර බෙදියිත සමජයේ නිති මාලව අනුව එහි සාමාජිකයන් ප්‍රමාණය, සමාජිකයෙකු විය හැකි පුද්ගලයින් තිරණය කල හැක
ලාභ නොලබන ආයතන වුවක් මේවා පුණ්‍යයතන ගණයට නොවැටේ
එයට හේතුව අන්‍යෝන්‍ය සුභසුධාන ආයතනයන්ට SOIC (C) (3) වගන්තියේ තත්ත්වය ලබිය නොහැකි බැවිනි
ආයතනය් පරිපාලනය සම්බන්ධ ගැටළු පැනනැගුනු හොත් එය එක්ව විසදා ගැනීම සාමාජිකයන්ගේ අයිතිය හා වගකිම වේ
එයට හේතුව ආතනයේ අරමුණ සමාජිකයන්ට සේවය කිරිමයි
බහු ජාතික සමාගම්
ජාතික වශයන් සාර්ථකත්වයට පත්වු සමාගම්, ඒ ඔස්සේ දේශසිමාව පසුකර බහුජාතික සමාගම් බවට පත්ව ඇත
ගෝලියකරණයට ඉතා විශාල තල්ලුවක් මේ ඔස්සේ ලැබේ
Transactional (දේශසිමාවලින් ඔබ්බට ගිය) හෝ Multinational  (බහුජාතික) සමාගමස් සාමාන්‍යයෙන් කොටස්කරැවන් හා අධ්‍යක්ෂකවරැන් ජාලයක් සහිත වේ
එක් එක් දේශයේ කාටස්කරැවන් අනු කණ්ඩායම් වශයෙන් සමාගමේ ශාඛා පාලනය කරයි
සමාගම පුළුල් කිරිම එහි වර්ධනය විම ජාතිකයට හිතකර වේ
මෙම වර්ධනය වෙනත් සමාගමක් මිලට ගැනිම හෝ ගිවිසුම් මගින් සිදුකල විට වෙනස් වු සැලැස්මක් සහිත අපහැදිලි පාලනයක් සහිත ආයතන බිහිවිය හැක
මෙස් විවිධ මහ්දිවිප ව්‍යාපාරය පැතිර යන විට ආයතනයේ සංස්කෘතිය, විවිධ සංස්කෘතින් හා දේශපලන් පිළිබද වටහෙන

ඔස්ට්‍රේලියාව

ඔස්ට්‍රේලියායේ ආයතන ලියාපදිංචිය හා පාලනය Austricillon Securities & investment omission  මගින් සමුහාන්ඩුව රජය සිදු කරයි
එහි සස්ථාවන්ට වු නම් (Commonwealth) නිති සංග්‍රහය Cooperate Act 2001 වේ
බ්‍රසිලය

බ්‍රසිලයේ ආයතව වයර්ගයන් රාශියකි
ඒ අතරින් වඩා සුලභ වර්ග 2 නම් "Sociaedate Limited" නම අගම LTDA ඇති හා Sociaedate onomime හෙවත් Componhia නව අගම "SA" " හෝ Componhia" ඇති ආයතනයි
LTDE මගින් බ්‍රිතාන්‍ය සිමා සහිත සමාගමුත්, SA හෝ Compohie  මගින් බ්‍රිතාන්‍ය පොදු සමාගමුත් නිරෑපනය වේ
LTD 2002 නව මහජන නිති සංග්‍රහයෙනුත් SA 1976 දෙසැම්බර් 15 6.404 නීතියෙනුත් පරිපාලනය වේ
ආයතන විකාශනය

19 වැනි සියවස අගභාගය වන විට සීමාසහිත සමාගම් හඳුන්වා දීමත්, දේශීය පරිපාලන නීති සීමා කිරීම තුළින් ධනවාදී ව්‍යාපාර සීග්‍රයෙන් ව්‍යාප්ත වීම ඇරඹිණි
“Sonta Clora Country V Southern Pacific Rail Road” නඩුවේදී අමෙරිකානු ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය විසින් ආයතනය, නෛතික පුද්ගලයෙකු ලෙස සලකන ලදී
එහිදී 14 සංශෝධනයේ පුද්ගලයෙකුට ඇති අයිතීන් ආයතනයට ඇති අයිතීන් ලෙස සැලකිනි
ව්‍යාපාර වලට වැඩි නිදහස් බවක් ලබාදීම අමෙරිකාවේ New Jersy හා Delawara ප්‍රාන්ත වලින් ඇරඹී, පසුව රට පුරා ව්‍යාප්ත විය
ව්‍යාපාර මිල දී ගැනීම හා සංයුක්ත කිරීමේ නීති ලිහිල් කිරීමත් සමග ව්‍යාපාරයන් එක්වී කටයුතු කිරීම ඇරඹිණි
1898 – 1904 කාල පරාසයේ අමෙරිකාවේ ව්‍යාපාර 1800 ක්, ව්‍යාපාර 157 සෑදෙන පරිදි සංයුක්ත වී තිබුණි
මේ සමගම වර්තමාන ව්‍යාපාර සමය ඇරඹිනි
20 වන සියවසේ නීතින් ලොව පුරා ප්‍රගණනය  (Proliferetion) විය
මෙය පළමු ලෝක යුද්ධෙන් පසුව සිදු වූ දැවැන්ත ආර්ථික වර්ධනයට (economic Boorn) පිටුවහලක් විය
1980 යුගයේ සිට පුද්ගලීකරණයට මුල්තැන හිමි විය
රාජ්‍ය ආයතන රාශියක් පුද්ගලීකරණය වූ අතර, පරිපාලන නීතීන් සීමා විය
මේ නිසා පුද්ගලික ව්‍යාපාර වලට ඉතා යහපත් සමයක් උදා විය
රජයන් ප්‍රශ්නයන් මග හැරීමට හා පහසු ක්‍රියාවක් ලෙස පුද්ගලීකරණය කිරීම සිදු කළේය
එමෙන්ම පුද්ගලික ආර්ථිකයේ දියුණුවත් සමඟ විශාල ව්‍යාපාර විසින්, කුඩා ව්‍යාපාර ගිල ගැනීම දැකිය හැකි විය
ජපානයේ සම මට්ටම් ව්‍යාපාර සම්පීඩනයෙන් දැවැන්ත ව්‍යාපාර ගොඩනැගීම පිළිබඳ Keiretsu ආකෘතිය පළ විය
පුද්ගලයන් මට්ටමෙන් ද, ධනවත් පුද්ගලයන් පරිපාලනය අතට ගෙන සුළු කොටස් හිමියන් නොසැලකීමද දැකිය හැකි විය
මුළු ධනයම සියතට ගෙන කටයුතු කිරීමටත්, ගිණුම් වංචා කරමින් වාසි ලබා ගැනීමට අධ්‍යක්ෂකයන් ක්‍රියා කිරීමත් හේතුවෙන් Enron, World com නමැති දැවැන්ත ආයතන බිඳ වැටුණි
මේ සමඟම නීති පද්ධතිය කොටස්කරුවන්ට හිතෛෂි පරිදි වෙනස් වීම ඇරඹිණි
සටහන් 

|
Corporation - Closely held and public
|-
ලක්ෂණ  

රාජ්‍ය නොවන සංවිධාන හා අසරණ සරණ කටයුතු කරන (charity) ආයතන, ලාභය හා ආර්ථික වර්ධනය මත පදනම් වී නැත
එබැවින් ධනවාදී (capitalist) ව්‍යාපාර වල ගති ලක්ෂණ රාශියක් මෙවැනි ආයතන වල දැකිය නොහැකිය
නමුත් ලාභ පරමාර්ථ නොවූ සංවිධාන, ව්‍යාපාර වල බලපෑම් වලට ලක්වේ
මෙම බලපෑම නිසා ලාභ අරමුණු නොවුවත්, ධූරයන්ගේ වෙනස (hierarchy)  තරඟය හා ක්ෂණිකව කටයුතු කිරීම ආදි ගති ලක්ෂණ පෙන්වයි.
සමාජය හා පුද්ගලයන්ට ආයතන වලින් සිදුවන බලපෑම (සාමූහිකව ආයතනය ගන්නා තීරණයෙන්)
	බටහිර සමාජයේ ව්‍යාපාර වල ආධිපත්‍යය හේතුවෙන් විශාල බලපෑමක් පුද්ගලයන් හා සමාජයට සිදුවේ
පුද්ගලයෙක් හෝ කණ්ඩායමක් සාමූහිකව ක්‍රියා කිරීම, ආයතනයක් ගන්නා සාමූහික තීරණයක් විය යුතුම නැත
පුද්ගලයන් හෝ කණ්ඩායම්වලට ව්‍යාපාර සමඟ සම්බන්ධතාවක් තිබීම හෝ නොතිබීම මත එය පදනම් නොවේ
පුද්ගලයන් සමූහයක් වශයෙන් කටයුතු කරන ආකාරය, ආයතනයකදී, නිවසේදී මෙන්ම, එළිමහනේදීද දැකිය හැකිය
නමුත් බොහෝ පුද්ගලයින් ආයතන වල තනි තීරණ වලට හා එයින් ඇතිවන අනිසි ප්‍රතිඵල වලට විරුද්ධත්වය දක්වයි.
	මෙයට හේතුව “සාමූහික” ලෙස දැක්වුවත් පුද්ගල කණ්ඩායමක හා ආයතනයක සාමූහික පදනම වෙනස්වීමයි
පුද්ගලයන් මෙහිදී එකිනෙකාගේ යහපත සැලකුවත්, ආයතනයක් සාමූහිකව තීරණයක් ගැනීමේදී එයින් ආයතනයේ පැවැත්මට ඇතිවන වාසිය පමණක් සලකයි
සටහන් 

|
Corporate behaviour - The Characteristics of not for profit
"සිලිකන් වැලි හී පුරපති" යන අප නාමයෙන්ද හැඳින්වෙන,  රොබට් නෝර්ටන් නොයිස් (දෙසැම්බර් 12, 1927 – ජූනි 3, 1990), 1957දී  ෆෙයාර්චයිල්ඩ් සෙමිකන්ඩක්ටර් සමාගම සහ 1968දී ඉන්ටෙල් යන සමාගම් වල සමාරම්භක විය
පුද්ගලික පරිගණක විප්ලවයට අඩිතාලම දමමින් සිලිකන් වැලි සඳහා එම නම ලබාදුන් සංගෘහිත පරිපථය හෝ මයික්‍රෝචිපය සොයා ගැනීම  ( ජැක් කිල්බි හා සමගින්) පිළිබඳ ගෞරවයද ඔහුට හිමි වෙයි
නොයිස්, ව්‍යවසායකයන් පරපුරක උපදේශකයා හා පිතෘ-පදවි ලත්තා විය
චරිතාපදානය

දිවියේ මුල් අවදිය
නොයිස් උපන්නේ 1927, දෙසැම්බර් 12 දින  බර්ලින්ටන්, අයෝවා හිදීය
ඔහු දේවගැති රැල්ෆ් බෲස්ටර් නොයිස්ගේ පුතුන් සතර දෙනා අතුරින්  තුන්වැන්නාය
සටහන්

සටහන් 2
සම්භාවිතා වාදයේදී, සම්භාවිතා ස්කන්ධය, සම්භාවිතා ඝනත්වය, හෝ සම්භාවිතා ව්‍යාප්තිය යනු සසම්භාවී විචල්‍යයක් විසින් කිසියම් අගයයන් දැරීමෙහි සම්භාවිතාව විස්තර කෙරෙන ශ්‍රිතයකි
වඩාත් නිශ්චිත අර්ථ දැක්වීමක් රිසි යමෙකු විසින් විවික්ත සහ සන්තත සසම්භාවී විචල්‍යයන් අතර වෙනස හඳුනාගත යුතුයි
විවික්ත අවස්ථාවෙහිදී, සම්භාව්‍ය එක් එක් අගය සඳහා සම්භාවිතාවක් නියම කිරීමට කෙනෙකුට පහසුවෙන් හැකි වෙයි
නිදසුනක් වශයෙන්  දාදු කැටයක්  පෙරලීමේදී, 1 සිට 6 දක්වා වන එක් එක් අගය සඳහා  1/6 ක සම්භාවිතාවක් ඇත
සසම්භාවී විචල්‍යයක් විසින් සන්තතිය පුරා පැවතිය හැකි අගයයක් ගන්නා විට, මෙයට හාත්පසින්ම විරුද්ධ ආකාරයට, ශුන්‍ය නොවන සම්භාවිතාවන් පවතින්නේ එම අගයයන් පරිමිත පරාසයන් තුලට අයත්වන ආකාරයට හැඳින්වුවහොත් පමණි
නිදසුනත් වශයෙන් තත්ත්ව පාලනයෙහිදී, "500 g" ඇසුරුමක් 490 g සහ 510 g අතර පැවතීමෙහි සම්භාවිතාව 98% ට නොඅඩු විය යුතු බවට යමෙකුට නියම කර සිටිය හැක
සම්භාවිතා ව්‍යාප්තිය මගින් අහඹු සිද්ධියක් සිදුවිමේදි ඇති අගයක් යන සම්භාවිතා විස්තර කරයි
අගයන් සිද්ධියක් සිදුවිය හැකි පල ආවරණය කරන අතර සියලුම සම්භාවිතා වල එකතුව හරියට 1 හෝ 100% වේ
උදාහරණයක් ලෙස එක් කාසියක් උඩ දැමු විට සිරස හෝ අගය ලැබෙන අතර එක් එක් සිද්ධිය සදහා සම්භාවිතාවය හරියට  වේ
මෙම අගයන් දෙක යන සම්භාවිතා දෙක මගින් එක් කාසියක් උඩදැමමේ සිද්ධියේ යම්භාවිතාව ව්‍යාප්තිය සාදනු ලබයි
එහිදි ධන සම්භාවිතාව සහිත ගත්කල හැකි සංඛ්‍යාවලින් යුත් ඵල සැදෙන නිසා මෙම ව්‍යාපෟතිය ජිවික්ත ව්‍යාපෟතිය ලෙස හැදින්වේ
සන්තික ව්‍යාපෘතියක් සන්තික පරයක්ෂ සිදුවන සිද්ධින් විස්තර කරයි
මෙහි විශේෂ වු පලයන සම්භාවිතාව ශුන්‍ය වේ
උදාහරණයක් ලෙස හෙල්ල විසිකරණ ක්‍රියාවේදි එය ඉලක්කය වෙත ළගාවිමේ සම්භාවිතාව අවාරයෙන් ශුන්‍ය වේ
හේතුව එම ලක්ෂණ ඉතාමත් කුඩා විටයි
නමුත් එය අදාළ ප්‍රදේශ තුළට යැවිමේ සම්භාවිතාවයක් ඇත
හෙල්ල තුඩ යම් කුඩා ප්‍රදේශයකට වැදිමේ සම්බාවිතාව අනිකුත් පෙසෙසක වැදිමේ සම්භාවිතායට වඩා වැඩිවේ
හෙල්ල විසිකිරිමේ සිදුවිය හැකි සම්භාවි ප්‍රදේශයක වැදිමේ සම්භාවිතාව අනිකුත් ප්‍රදේශවල වැදීමේ සම්භාවිතාව වැඩිය
හෙල්ල විසිකිරිමේ සිදුවිය සම්භාවිතා ව්‍යාප්තිය ශ්‍රිතයක් මගින් පැහිදිලි කළ හැකිය
සම්භාවිත සන්ධ ශ්‍රිතය () හි අනුකුල 1 ට සමාන විය යුතු අතර හේතුව එක් එක් හෙල්ලට කොනකට හා පතිත වන නිසාය සම්භාවි විචළය යන සම්භාවිත ව්‍යාප්තිය පිළිබදව සංකල්පය ගණිතමය ක්ෂේත්‍ර යක් වු සම්භාවිතා වාදයට යනු විද්‍යාවේ සංඛ්‍යා  යන මාතෘකාව යටතේ විස්තර කරනු ලබයි

නියැදිය පැතිරුණු හෝ විචල්‍ය ඕනෑම අගයකත් වැටිමට සිදුකළ හැකිය
උදා මිනිසුන්ගේ ලෝහවල කල්පැතවැත්විමේ හැකියාව යනාදි මෙම මිනුම් වල නෛසර්ගික දෝෂයක් ඇත
භෞතික විද්‍යාවේ වායුවල චාලක ගුණ සිට මුලික ප්‍රදේශ ක්වන්ටම් යාන්ත්‍රික විද්‍යාව ආදි බොහෝ ක්‍රියාවලින් සම්භාවිතාවන් ආකාරයෙන් පැහැදිලි කරයි
මේවා යන අනිකුත් හේතුන් නිසා සරල සංඛ්‍යා ප්‍රමාණයක් විස්තර කිරිම සහාද නිතරම ප්‍රමාණවත් නොවේ
එනම නිසා සම්භාවිතා ව්‍යාප්තිය වඩා සුදුසු ආකෘති ලෙස යොදා ගත හැක
බොහෝ සම්මත ගණිතමය විජිගණිත හැසිරිමේ යොදා ගත නොහැකි නිසා සම්භාවිතා ව්‍යාප්තිය භාවිතා කරනු ලැබේ

it
Variabile casuale#Distribuzione di probabilit
එල් සැල්වදෝර් යනු මධ්‍යම ඇමරිකාවේ කුඩාම රට වන අතර, ජන ඝනත්වය අතින් විශාලතම රටද වේ
පැසිපික් සාගරය, ග්වාතමාලා හා හොන්ඩුරාස් රජය එහි සීමාවන් වේ
ෆොන්සේකා බොක්ක (Gulf of Fonseca) මත පිහිටන රටවල් 3 ක් අතරින් එල් සැල්වදෝර් එකකි
හොන්ඩියුරාස් හා නිකරගුවා සෙසු රටවල් වේ
2001 දී තම මුදල් වන කොලෝන් (Colon) භාවිතයෙන් ඉවත් කර අමෙරිකානු ඩොලර් භාවිතය ආරම්භ විය
ධනපති වාදය

ධනපති වාදය යනු පුද්ගලයන්ට අහිමි කල ‍‍‍නොහැකි අයිතින්ට අනුව නිදහස්ව නිෂ්පාදනය හා වෙළදාම කිරිමට අවශ්‍යය ආර්ථික පරිසයක් සහිත සමාජයකි
එහි දේපල සියල්ල ‍පෞද්ගලික අයිතියක් ඇති ලාභ සදහා භාවිතා කරන්නන් වේ
එමෙන්ම ආයෝජනය, බෙදාහැරීම, නිෂ්පාදනය හා මිල නියම කිරීම වෙළද ආර්ථිකය ක්‍රියාකාරිත්වය අනුව තීරණය වේ
එහිදි පුද්ගලයන්ට හා ආයතන වලට වෙළදාමට, මුදල් පරිහරණය මගින් භාණ්ඩ, සේවා, කම්කරැ හා ඉඩම් කඩම් මිලට ගැනිමේ අයිතිය සලකා බලයි
ධනපතිවාදය ආර්ථික ක්‍රමවේදය බ්‍රිතාන්‍යයේ 16 හ 19 සියවස් අතර කාලයේ දී සංස්ථාගත විය
එනමුත් අතීතියේ පටන් ධනවාදි සංකල්ප ඇති ආයතන පැවතුණි
එසේම මධ්‍යකාලින යුගයේ වෙළෙන්දන්ගේ ධනවාදය ද අතීතයට උදාහරණයකි
වැඩවසම් යුගයේ අවසානය පටන් ධනපති වාදය මුලික වු අතර, බ්‍රිතාන්‍යයෙන් ආරම්භ ව එය යුරෝපය පුරා ව්‍යාප්ත විය
19 හා 20 වන සියවස වන විට සංස්ථාකරණයේ පෙරමුණ ධනපතිවාදයට හිමිවිය
එය එකම ක්‍රමය නොවිය
ධනපති වාදය සංකල්පයට විශ්ලේෂණ අගය අඩු විය
අතීතයේ පටන් කාලය, භූගෝලිය, දේශපාලනික හා සංස්කෘතික උදාහරණ ඔස්සේ එය පැහැදිලි වන අතර සමහරහෙක් බෝහෝ සමකාලීන ආර්ථික ක්‍රමවල මෙන් "මිශ්‍ර ආර්ථිකය "යන  නම වඩා උචිත යැයි සලකයි
බලය හා ධනයට ඇති වුවමනාව හා ධනය සංචිතය අනුව ආර්ථික විශේෂඥයින් විවිධ ධනපතිවාදි ක්‍රම අර්ථ දක්වා ඇත
පසුගිය සියවසේ ධනපති වාදය මාක්ස්වාදි ආර්ථික,(Merxis economics) වැනි "මධ්‍ය සැලසුම්ගත ආර්ථිකය(Central Ploned economic) වලට වඩා වෙනස් වේ
ධනපතිවාදයේ ඉතිහාසය

මධ්‍යකාලීන යුගයේ මැදපෙරදිග හා බටහිර යුරෝපයේ තිබු වෙළද ධනවාදය තරම් ඈතට විහිදෙන ඉතිහාසයක් ධනපති වාදයට ඇත
බොහෝ ඉතිහාසඥයන් පළමු ධනපතිවාදි රටලෙස නෙදර්ලන්තය සලකයි
වර්ථමාන යුරෝපයේ යුරෝපා යුගය ආරම්භයේ ධනවත් වෙළද නගරය මෙම ක්‍රමය තිබු අතර, පළමු පුර්ණ කාලීන කොටස් වෙළද පොල තිබුණි
මෙම දත්ත නිපදවිම් තුලින් රක්ෂණයන්, විශ්‍රාම සැලසුම් හා "Boom- Bust Cycle" ලොව පලමු දේපල උද්ධමනය බුබුල (Tutip
1636-1637) Marroy Soyle  "Beer Raider
Moir (කොටස් වෙළදපලේ  ‍කොටස් එකවර විකිණිමට දමා මිල පහත් කර අඩු ිලට කෙටස් මිලට ගැනීම) වැනි රථ ප්‍රතිපලද ඇතිවිය
අතීතයේ සියවස් 5 ක් තිස්සේ ධනපතිවදය බලය හ ධනයට ඇති උවමනාව අනුව විවිධ ස්වරෑවලින් වර්ධනය ඇති දේපළ සංචිතය විවිධ ක්‍රමයන්ගෙන් සිදුව ඇතත සියවස් 5 ක ඉතිහාසයක් තුල ධනපති ක්‍රමයේ වර්ධනය, එහි නුසුදුසු හා සුදුසු පැතිකඩ හා ප්‍රධාන වශයෙන් සමාජ  වාදීන් ප්‍රතික්ෂේප කිරීම දැකිය හැක
සටහන් 

|
Capitalism
|-
ආර්ථික විද්‍යාඥයා  

ආර්ථික විද්‍යාඥයෙකු යනු ආර්ථිකය පිලිබද වු සමාජ විද්‍යාවේ ප්‍රවීණයෙකි
මොහු ආර්,ිත පිළිබද හදාරා ක්‍රමයන් උත්පාදනය කර ඒවා යොදාගත් හා ආර්ථික ප්‍රතිපත්ති පිලිබඳ ලිවු පුද්ගලයෙකු විය හැකිය
මෙම ක්ෂේත්‍රයේ අනුකේෂ්ත්‍ර ගණනාවකි
පුළුල් වු දර්ශනවාදි න්‍යායාන් හෝ විශේෂ වෙළඳපොලක්, සාර්ව ආර්ථික විශ්ලේෂනය, ක්ෂුද්‍ර ආර්ථික විශ්ලේෂණය හෝ ආර්ථික විශ්ලේෂනය වැනි ක්සේත්‍ර ඇත
මෙම විශ්ලේෂණයේහිදී, විශේෂ විශ්ලේෂ ක්‍රම හා ආර්ථික හිතිය, සංඛ්‍යාතය, ආර්ථික සංඛ්‍යාත්මක ක්‍රම (Economic Computational Models) මුල්‍යමය ආර්ථිකය,මුල්‍යමය ගණිත ක්‍රම හා ගණිතමය ආර්ථික වැනි මෙවලම් භාවිතා කළ හැකිය
ශාස්ත්‍රික ක්‍රමයේදී

ආර්ථික විද්‍යාවේ වෘත්තිමය පැතිකඩ අධ්‍යපනය තුලට ආර්ථික විද්‍යාව ඇතුළුවිමට හේතු වේ
මෙය 1955 සිට ආර්ථිකයේ වු ප්‍රධාන වෙනස ලෙස හදුන්වා ඇත
බොහෝ ප්‍රධාන විශ්වවිද්‍යාල වල ආර්ථික විද්‍යා අංශයන් ඇත
එහි උපාධි පිරිනමනු ලැබේ
එනමුත් බෙහෝ ආර්ථික විද්‍යාඥයන් ගණිත, ඉංජිනේරැ, ව්‍යාපාර නිති, සමජ විද්‍යා හා ඉතිහාසය විෂයන් හැදෑරුවන්ය
ආර්ථික විද්‍යාවට ඇති නෙබෙල් අනුස්මරණ ත්‍යගය 1968 Serviges Rikconk විසින් ඇරඹු අතර, ආර්ථික විද්‍යාවට විශිෂ්ට බුද්ධිමය හදුන්වාදිමක් කරන තැනැත්තාට වාර්ෂිකාව පිරිනැමිය ඔක්තෝම්බර් මස ජයග්‍රහකයා නම් කරන අතර දෙසැම්බර 10 ට යෙදි ඇත
Alfred Nobel අනුස්මරණ දිනයේ ත්‍යාගය පිරිනමයි (ත්‍යාග මුදල, රන්පදක්කම හා ඩිප්ලෝමාවක් )

රැකියා

ආර්ථික විද්‍යාඥයින් අධ්‍යාපනික රාජ්‍ය හා පුද්ගලික අංශ ආදි විවිධ ක්ෂේත්‍රයන්හි රැකියාවල නියැලේයි
ආර්ථික ක්‍රියාවලි, පාරිභෝගික උවමනා, රහස්‍ය තොරතුරු ආදිය සංඛ්‍යාත්මක දත්ත ඇසුරින් විශ්ලේෂණය කරයි
ඔවුන් මේ විස්තර දියුණු සංඛ්‍යාත්මක විශ්ලේෂණ ක්‍රම ගණිතය හා පරිගණක වැඩසටහන් වලින් සිදු කර ඒවායේ අඩුපාඩු හදුනාගෙන ඒවා නැතිකරන අයුරු ප්‍රකාශ කරයි
ආර්ථික විද්‍යාඥයන් යන නිර්වචනය ඉංජිනේරු නීතිය යන විෂයන්ට වඩා අපහසුය
නීතිඥයා යනු නිති උපාධියක් ඇති, උසාවියේ නඩු කීමට හැකි අයෙකි
එනමුත් ආර්ථික විද්‍යාඥයාට එසේ අවශ්‍ය වන සුදුසුකමක් නැත
සමහර අවස්ථාවල ආර්ථික විද්‍යවේ උසස් උපාධියක් තිබිම ආර්ථික විද්‍යාඥ‍යෙකු වීමට අවශ්‍ය අවට සුදුසුකමක් ලෙස සලකයි
සමහර ඇමෙරිකානු ප්‍රාන්තවල ආර්ථික විද්‍යාවට අදාළ උපාධි 4 ක් පමණ ඇත
පුද්ගලයෙකුට සංඛ්‍යානය, ව්‍යවහාරික ගණිතය, ගණිතමය ආර්ථිකය Game theory ආදිය හදාරා ආර්ථික විද්‍යාඥයෙකු විමට අවශ්‍ය දැනුම ලබා ගත හැකිය
ආර්ථිකයට අදාළ ක්ෂේත්‍රයක නියැලෙන්නෙකු හෝ උපාධියක් ඇත්තෙකු හෝ ආර්ථික විද්‍යාඥයෙකු ලෙස හැඳින්විය හැකි
ආර්ථික විද්‍යාඥයන් බැංකු, මුලපටලය, ගණකාධිකාරි, වානිජ , ව්‍යාපාර පාලනය, සහකාරක්ෂ මණ්ඩල, ලාභ පරමාර්ථ කරගත් හා නොකරගත් ආයතනවල සේවය කරයි
දේශපාලකයින්ට ප්‍රතිපත්ති සැකසිමට පෙර ආර්ථික විද්‍යාඥයන්ගේ අදහස් ලබා ගත හැකි අතර බොහෝ උසස් රාජ්‍යතන්ත්‍රිකයන් ආර්ථික විද්‍යාඥයන් වේ
පියොර් ඩ ෆෙර්ම ගේ විතර්කය ඔහුගේ එරින්මැටිකා ග්ර න්ථයේ පිටපතක මායිමේ ලියා ඇති අතර එය කල්පනාකාරි සැලසුම්කරණය විස්මිත සහ ශූන්‍ය ගණිතමය ගැටලු සාධනය කර ඇත
එරිමැටිකා දියෝවැන්ටඩිය ග්‍රන්ථයේ 1621 මුද්‍රණයේ ගැටලු 11.8 සදහන් ව ඇත
ප්‍රසිද්ධ මායිම් වු දකුණු පස මායිස ඔහුගේ අවසාන ප්‍රවේශය සමාන කිරිමට ඉඩ ප්‍රමාණවත් නැත
ෆෙර්ම ගේ අන්තිම ප්‍රවේශය සංඛ්‍යා වාදයේ එන එක් වගන්තියකි
දෙවන බලයට වඩා බලයක් යුත් එක සමාන බල දෙකකින් යුත් සම්බන්ධතාවයකට වෙන් කිරිමට කළ නොහැකිය
n යන 2 ට වැඩි නිඛිලයක් නම් an+bn=Cn   සමීකරණය  a,b,c ශුන්‍ය  නොවන නිඛිල සදහා විසදුම් නොමැත
1937 හී දි පියෙරි ඩි පර්මිඩ් ප්‍රසිද්ධ එරික්මැටිකා බදු ඩිනෙපැන්ටිස් පරිවර්තනය කිරිම ක්ලේස් ග්රාඩස්ර් බාර්චර් අතින් සිදුවිය
මායිම් ඉතා සුළු වුවත් පරිවර්තනය ක්‍රියාව සමුදායක් ලෙස සිදු විය
බිරිමිටිගේ අන්තිම ප්‍රවේශය කැපිපෙනන ලෙස වෙනත් අතර එය සමාන ගැටලු අවස්ථාවේදි අනන්තය ලෙස බොහෝ නිඛිල විසදුම් ඇති අතර ඒවා විධගෝරියන් ග්‍රීක ලෙස හදුන්වයි. (එය පයිතගරස් ප්‍රවේශය ආසන්න ලෙස සම්බන්ධ අතර එය‍ට සුලික ඔප්පු කිරිමේ රාශියක් ඇත) මෙකි ගැටලු ප්‍රකාශයනය පාසල් සිසුන්ට අවබෝධ වන නමුත් එය ඔවුගේ බලපොරාත්තු සුන් කිරිමට හේතු වේ
ගණිතමය ඉතිහාසයේ ඇති අනිකුත් ගැටලු වලට අනුව මෙමගින් වැරදි ඔප්පු කිරිමේ මාර්ග ඇති විය
1995 ඇන්ඩා විල්සු විසින් අවසාන ඔප්පු කිරිම ප්‍රසිද්ධ කරන තෙක් අවු 357 කාලය තුළ නිවැරදි ඔප්පු කිරිමක් සිදු නොවේ
අන්තිම ප්‍රවේශය යන වචන භාවිතා කිරිමට සිදු වේ
අන්තිම ප්‍රවේශය යන වචනය භාවිතා කිරිමට හේතුව අනිකුත් ප්‍රවේශගයන් සහ ප්‍රතිඵල පර්ම්ට් විසින් ගණනය කළ අතර එය සාධන හෝ සාධනය නොකිරිම ඔහු විසින් හෝ අනිකුත් ගණිතඥයින් අතින් සියවස් දෙකක කාලය තුළදි සිදු විය
දැනට ප්‍රවේගය සාධනය කර ඇතත් පර්විමගේ අවසාන ප්‍රවේශය තත්ත්වය විතර්කය ලෙස සැලකේ.

ගණිතය ඉතිහාසය ෆෙර්මගේ අවසන් ප්‍රමේයය වඩා ප්‍රසිද්ධ ගැටලු විසදන ලදී
මෙය සියලු ගණිතඥයින් පුරුදු වු අතර එම ඔප්පු කිරිම මගින් පිළිගත්  සංස්කෘතිමය තත්ත්වය ලබා ගැනීමට හැකි විය
මාධ්‍ය අනුග්රගහය පදිවියේ ලැබිව කියා පර්විගයේ අන්තිම ප්‍රවේශය ලැබිම නිසා ලෝපුර පුවත්පත් සහ විවිධ ජනප්‍රිය පොත්පත් වල අන්තර ගත වේ
සටහන් 

|Fermat's Last Theorem
|-
{|

ගණිතමය ප්‍රමේයයන්
ගණිතය
ආර්ථිකය හා අචාරධර්ම අතර සහ සම්බන්ධය සංකීර්ණ වේ
බොහෝ ආර්ථික විද්‍යාඥයින් ප්‍රමානික තිරණ හා අගයන් තින්දුවැනි අවශ්‍යතා හා උවමනා හෝ සමජය වටිනා දේශපාලනික හෝ පුද්ගලික ආර්ථික සීමා ප්‍රශ්න සලකුවේය
පුද්ගලයෙකු හෝ රජයක් අරමුණු තින්දු කල පසු ආර්ථික විද්‍යාවට එය ඉටුකරගැනිමට මග පෙන්විය හැක
අනෙක් පිරිස නුතන  ධනපතිවාදය ගැබ්ව තිබෙන, ආර්ථික අදහස්, ඔවුන් විශ්වාස කරන හෝ නොකරන සාරධර්ම පටිපාටියක් හුවා දැක්විම‍ට ඇති බලපැම සලකයි (පාරිභෝගික අයිතින් ආරක්ෂා කිරිම හා "කිසිවක් මිලට නොගන්නා දිනය Bury Nothing day උදාහරණ වේ) සමහරැන් අනුව ආර්ථික විද්‍යා සංකල්පය හරි වැරැද්ද නර්තන ක්‍රමයක්ද වේ
සදාචාරාත්මක පාරිභෝගික (ethical consumerism) ක්‍රමයේ සදාචාරාත්මක හා පාරිසරික ගැටළු සලකන අතර මිලදි ගැනිමේ තිරණයට මුල්‍යමය හා සම්ප්‍රදායික ආර්ථික කරැණු සලකයි
අනෙක් අතර සමාජ සුභසාධනයට හා ආරක්ෂාවට සීමිත සම්පත් නිවැරදිව බෙදාහැරිමත් ආර්ථික විද්‍යාවේ පැතිකඩකි
සමහරැන් සෞඛ්‍ය, ආරක්ෂන, පාරිසරික, යුක්තිය හෝ ආපදා පිහිටාධාර ගැන නියම සෙවිමකින් තොරව සම්පත් පරිභෝජනය යනු ඕනෑකමින් සුභසාධන කටයුතු මගහැරිමක් හෝ වේදනාව තවක් වැඩිකරන සිද්ධියක් ලෙස තර්ක කරයි
මෙලෙස බලන විට මෙවන් ගැටලු පහත ආර්ථිකයක් විශ්ලේෂනය නොකිරිම ආචාර සම්පන්න නොවේ
ඇමරිකානු නෙඩරල් නියෝජිත ආයතන නිරන්තරයෙන් මේ සම්බන්ධ විශ්ලේෂනයන් කරයි
සමාජය මත බලපෑම
සමහරැන් සිමිත සිදුවන බෙදාහැරිමේ හා වෙළදපොල ආකෘතිය මගින් වුවහනා හා අශාවන් පමණක් ‍නොව අවශ්‍යතා හා පුරැදු වලටත් බලපාන බව සලකයි
ආර්ථික තීරණය යන කරැණ ඉඹේම සිදුවන්නක් ලෙස සමාජයේ ක්‍රමය අනුව පුද්ගල‍යින් එක්තරා ජිවන මට්ටමක ලගා විමට තැත් කරන හේතුව නිසා සලකනු ලැබේ
මෙය තවද විවාදයට ලක්වන කරැනකි
ලිබරල් වාදින් මෙය ආර්ථික නොසැලකිමේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස සලකයි
ඔවුන්ට අනුව ධනය බෙදාහැරිම සදාචාරත්මක හා ආර්ථික වශයෙන් වැරදිය
සමජයවාදියට මෙය සමාජය නොසලකා හැරිමේ ප්‍රතිපලයක් ලෙස සකලකයි
ඔවුන්ට අනුව ආදායම් විෂමතාව ඇති කිරිම වරදික
මේ නිසා 19 සියවසේ කම්කරැ ආර්ථිකයක් හා 20 වන සියවසේ "සුභසාධන ආර්ථික ක්‍රමයක්" ඇති විය
මනාව සංවර්ධනය න්‍යාය ඇතිවිමට පෙරය
ආර්ථික විද්‍යාව තිබු පැරණි නාමය වන ආර්ථික ශාස්ත්‍රය පදය ආර්ථික විද්‍යාව වෙනුවට නිරන්තරයෙන් භා‍විතාවේ
Mexist  වැනි ආර්ථික විද්‍යාඥයින් මෙයට හොද උදාහරණයකි
මෙයට පළය භාවිතා ‍නාමකරණය හෝ ‍වෙළද ආර්ථිකයට යන අදහස අනුමත නොකිරි‍ම සංඛේතවත් කරයි
ආර්ථික ශාස්ත්‍රයේදී සමජ හා දේශපාලනික ගැටළු ආර්ථික ගැටළු ශාස්ත්‍ර‍යේදි සමාජයට ‍‍ගෙන එන බැවින් විවෘතව සම්මත වන අතර, ධනාත්මක නොවීම යන චෝදනාව හැරැණු විට බොහෝ ආර්ථික විද්‍යාඥයින් මෙම ක්‍රමය සුදුසු යැයි සලකයි
බොහෝ එක්සත් රාජධානියේ හා ප්‍රධාන විශ්වවිද්‍යාල වල ආර්ථික ශාසත්‍ර අංශයන් තිබිමෙන් මෙය පැහැදිලි වේ
මාක්ස්වාදය කාලයට ඇති මුදල් වටිනාකමට නොසලකයි නිෂ්පාදනය ක්‍රියාවලිය පාලනයෙන් සම්පත් බෙදාහැරි‍ම ඔවුන්ගේ අරමුණයි
යම් සම්පතක හිග බව, නිෂ්පාදන ක්‍රියාවලියේ බලය පිළිබද ප්‍රශ්න ඇති කරයි
සටහන් 

|
Ethics and economics
|-
ක්ෂුද්‍ර ආර්ථිකය යනු සීමිත සම්පත් (ප්‍රධාන වශයෙන් අවශ්‍ය භාණ්ඩ හා සේවා ගණුදෙනු වන වෙළදපොලවල් වල) පුද්ගලයන්, නියැදියන් හා ආයතන විසින් පරිභෝජනය කරන අයුරු හදාරන ආර්ථික විද්‍යවේ කොටසකි
මෙහිදි මෙම ද්‍රව්‍ය පරිභෝජනය කරන ආකාරය භාණ්ඩ හා සේවාවල, ඉල්ලුමට හා සැපයුමට බලපාන අයුරුද හදරයි
මෙහිදි මිලද, ඉල්ලුම හා සැපයුමේ තත්ත්වය අනුව භාණ්ඩවල මිල වෙනස්වන අයුරු ද සළකයි
ක්ෂුද්‍ර ආර්ථික විද්‍යාවේ අතින් අතට "ආර්ථික කාර්යයන් වල සිදු වන වර්ධනය,උද්ධමනය හා විරැකියාවේ හා මෙම සිද්ධින්ට ජාතික ආර්ථිකයේ ඇති ප්‍රතිපත්ති වල එකතුවකි" එමෙන්ම රජයේ ක්‍රියාවලි වලින් ඉහත කරුණු වලට සිදු වන බලපෑම ද සැළකේ(බදු ප්‍රතිශතය වෙනස් කිරිම)
ලුකස් විචාරය වැනි බොහෝ නුතන සාර්ව ආර්ථික න්‍යායන් ගොඩ නැගිමේදි ක්‍ෂුද්‍ර න්‍යායන් (Micro Foundation) උපකාර කරගෙන ඇත
මෙහිදි ක්‍ෂුද්‍ර ආර්ථික මට්ටමේ හැසිරීම ගැන ප්‍රාථමික උපකල්පන සිදුකර ඇත
එක් අරමුණක් නම් භාණ්ඩ සේවා හා සිමිත සම්පත් භාවිතය සදහා වන සාපේක්ෂ මිල කිරීම පිළිබද වි‍ශ්ලේෂණයක් වෙළදපොලේ ඇති කිරිමයි
ක්ෂුද්‍ර ආර්ථික විද්‍යාව මගින්(වෙළෙඳපොළ ආසාර්ථක විම් විශ්ලේෂණය වෙළෙඳපොළ විසින් සාර්ථක ප්‍රතිඵල ලබා දී නැත) කරන අතර පරිපුර්ණ තරඟ කාරිත්වයට අවශ්‍ය න්‍යායාත්මක දෑ විස්තර කරයි
පොදු සමතුලිතතාවයට නොගැලපෙන තොරතුරු ඇති වෙළෙඳපොළවල් අවිනිශ්චිතතාව යටතේ ඇති තේරිම් හා ක්‍රීඩා න්‍යාය (Game Theory) හි අර්ථිකයේ භාවිතය නිෂ්පාදනයන්ගේ වෙළෙඳපොළ ක්‍රමය තුළ ඇති නම්‍යශිලිතාව පිළිබඳව සළකයි
උපකල්පන හා නිර්වචන

ඉල්ලුම හා සැපයුම් න්‍යායේදි වෙළෙඳපොළ පරිපුර්ණය ලෙසින්ම තරඟකාරි බවට උපකල්පනය කරයි
එනම් මෙහිදි බොහෝ විකුණන්නන් හා මිලදිගන්නන් වෙළෙඳපොලේ සිටින බවත් ඔවුන් කිසිවෙකුට භාණ්ඩයේ හෝ සේවාවේ මිලට සැලකිය යුතු බලපෑමක් කළ නොහැකි බව සලකයි
නමුත් සත්‍ය ගනුදෙනුවල මෙම උපකල්පනය වැරදි වන අවස්ථ බොහෝය
නවින විශ්ලේෂණයන් අනුව භාණ්ඩයකට ඇති ඉල්ලුම හා සැපයුම අතර සුත්‍රය (Equation) ගොඩනැගීම අවශ්‍ය වේ
නමුත් සරල අවස්ථාවක ඉහත න්‍යාය ක්‍රියාකරයි
මුඛ්‍යාධාර ආර්ථික විද්‍යාවේ (Mainstream economy ) වෙළෙඳපොළවල් අනෙකුත් ආකාරයේ සමාජ ආයතනවල අභිරුචියක් ඇතැයි උපකල්පනය නොකරයි
බොහෝ විට වෙළද‍පොළ සාර්ථක බව හේතුවෙන් සම්මතයකට අනුව සම්පත් යෙදවීමට සිදුවීම මෙහිදී සලකයි (අධිවේගි මාර්ග මීට උදාහරණයකි
සැමට ලාභදායි වුවත්) යාථානුරෑප ආර්ථික විද්‍යාව (ක්ෂ්ද්‍ර ආර්ථික විද්‍යාව) ආර්ථික විද්‍යාඥයෙකුගේ න්‍යාය සමග මිශ්‍ර නොකළ විටදී අනුමිතිය සීමාවේ
විවිධ නිෂ්පාදිතයන්ට ඇති ඉල්ලුම ප්‍රයෝජනවත් බව ඉහළ නැංවිමට හේතුවක් වේ
භාණ්ඩ මිල හා ප්‍රමාණය අතර සම්බන්ධය ආර්ථකථනය කරන විට ඒහා සමාන අනෙක් භාණ්ඩ සළකා පාරිභෝගිකයා සතුවන දේ මිලදි ගනි
ඉල්ලුම සහ සැපයුම යන සිද්ධාන්තය , පරිපුර්ණ තරගකාරී වෙළඳ පොල සංකල්පය උපකල්පනය කරයි
මින් අනුගමනය වන්නේ වෙළඳපොළ තුල ගැනුම්කරුවන් සහ විකුණුම්කරුවන් විශල සංඛ්‍යාවක් සිටින අතර කිසිවකුට භණ්ඩ සහ සේවාවන් හි මිල කෙරෙහි සැළකිය යුතු බලපෑමක් කළ නොහැකි බවයි.නමුත් ප්‍රායෝගික භාවිතයේදී මෙම උපකල්පනය බිඳ වැටෙන අවශ්ථා සුලබය, මන්ද යත් භාණ්ඩ හා සේවාවන්ගේ මිල කෙරෙහි සැළකිය යුතු බලපෑමක් කළ හැකි ගැණුම්කරුවන් හා විකුණුම්කරුවන් ප්‍රායෝගිකව සිටිනා බැවිනි
එසේ නමුත් උපකල්පනය සාර්ථක වන සෑම අවස්ථාවකම සිද්ධාන්තය අතිශය සාර්ථක වේ
ක්ෂුද්‍ර ආර්ථික විද්‍යාවට අදලව සිධාන්තයන් අධ්‍යයනයේදි සියළුම ව්‍යාපරික ආයතන තර්කනුකුලව තීරණ ගැනිමේ ක්‍රමවේදයන් අනුගමනය කරන බව උපකල්පනය කෙරේ
ආයතනයක ලාභයන් සැලකිමෙදි පහත ක්‍රමවෙදයන් ඔස්සේ සලකා බැලේ
ආයතනයේ සාමාන්‍යය මුළු වියදම එක් එක් නිශ්පාදනයේ මිලට වඩා අඩු වු විට ආයතනය ආර්ථිකමය ලාභයක් ලබන්නා ලෙස සළකයි
මෙම ආර්ථික ලාභය ශුන්‍යය වු විට ආයතනය සාමන්‍ය ලාභය ලබනා ලෙස හඳුන්වනු ලබයි
නිශ්පාදනයේ මිල සාමාන්‍ය මුළු වියදම සහ ලාභ උපරිම අවස්ථවේ විචල්‍ය වියදම අතර පවති නම් ආයතනය පාඩු අවම වන අවස්ථාවේ ලෙස සළකන අතර අලාභය වැඩි විම මත නිශ්පාදනය නතර කිරීම් සිදු කෙරේ
නමුත් නිශ්පාදන නැවැත්විමේන් සියළු ස්ථාවර වියදම් අහිනී වීම් සිදුවේ
මිල ලාභ උපරිම නිශ්පාදන මට්ටමේදී සාමාන්‍ය විචල්‍ය වියදමට වඩා අඩු වන විට ආයතනයමෙහෙයුම් නවතා දැමීම දක්වා යා යුතුය
ආර්ථික විද්‍යාවේ සාකච්ඡා වනපිරිවැය සංකල්පය මේ සමග සාකච්ඡා වන සිද්ධාන්තයකි