Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
යාන්ත්න‍රණය

රූපය ග්ේ‍රහනය කරගැනීම
 

19 වන සියවසේ චිත්න‍රාගාර කැමරාවක් 

සාම්ප්න‍රදායික කැමරා ආලෝකය, පටල පටය හෝ ඡායාරූප තහඩුව මතට මතට ලබාගනීම සිදුකරන ලදී
වීඩියෝ හෝ ඩිජිටල් කැමරාවන් ඉලෙක්ට්‍රොනික මධ්‍ය උපයෝගී කරගනිමින් CCD හෝ  CMOS  සංවේදක යොදාගෙන ලබගනු ලබන රූප පසු අවස්ථාවක නැවත ධාවනය කිරීම සඳහා හෝ මුද්‍රණය කිරීම සඳහා කැමරාව තුල ඇති ටේප් පටයක හෝ පරිගණක මතකයේ හෝ තැම්පත් කරනු ලබයි
රූප මාලාවක් එක දිගට ග්ය‍රහනය කරගැනීමේ හැකියාව ඇති කැමරා චිත්න‍රපට කැමරා හෙවත් සිනේ කැමරා නමින් හැඳින්වේ
තනි රූපයක් ග්ම‍රහනය කරගැනීම සඳහා නිර්මාණය කළ කැමරාවන් තනි කැමරාවන් හෙවත් නිශ්චල කැමරාවන් ලෙසින් හැඳින්වේ
විශේෂ ද්‍රෘෂ්‍ය ප්ත‍රයෝග සිදු කිරීම සඳහා චලනය වන රූප ග්ඳ‍රහනය කරගැනීමට නිශ්චල කැමරාවන් බොහෝවිට යොදාගනු ලබන අතර නවීන ඩිජිටල් කැමරා අවශ්‍ය විටෙක චලන රූප පටිගත කිරීමේ පහසුව සහ නිශ්චල ඡායාරූප ගැනීමේ පහසුකම යන දෙකම සහිතව නිපදවා ඇත
වීඩියෝ කැමරාව සිනමා කැමරා කාණ්ඩයට අයත්වන අතර එහිදී රූප ග්ප‍රහනය කරගනු ලබන්නේ ඉලෙක්ට්‍රොනිකවය (ප්ට‍රතිසම හෝ ඩිජිටල් තාක්‍ෂණය උපයෝගී කරගනිමින්)
ස්ටීරියෝ කැමරාව මගින් ‘ති්න‍රමාන’ ස්වරූපයේ ඡායාරූප ලබාගත හැක
මෙම ති්ය‍රමාණ මුද්‍රණ හෝ ස්ලයිඩ නිර්මාණය කිරීම සඳහා යොදාගනු ලබන ස්ටීරියෝ කැමරාවන්හි දෙපැත්තේ කාච දෙකක් ඇත
සමහර චිත්ර‍රපට කැමරාවල දිනය මුද්‍රණය කිරීමේ පහසුකම් ඇති අතර එහිදී ඍණ පටය මත දිනය මුද්‍රණය වේ
නාභිගත කිරීම

 

ස්වයංකී් ‍රය නාභිගත කිරීමේ පහසුකම සහිත කැමරාවන්ට විෂය වස්තුව විවිධාකාරයෙන් ග්ව‍රහනය කරගත හැක
මෙහිදී කැඩපතෙහි ඇති පුද්ගල රූපය වෙත නාභිගතවී ඇත
ඡායාරූප ගැනීම සඳහා යොදාගනු ලබන කාචයන්ගේ ප්ි‍රකාශ ගුණය අනුව කැමරාවේ සිට කිසියම් දුර පරාසයක් තුල පවත්නා වස්තූන් පමණක් පැහැදිලිව ප්ණ‍රතිනිර්මාණය වෙයි
මෙම පරාසය සීරුමාරු කිරීමේ කි්ා‍රයාවලිය නාභිගත කිරීම ලෙසින් හැඳින්වේ
කිසිදුම් දුර ප්ු‍රමාණයක් තුල (සාමාන්‍යයෙන් මීටර් 3 ක එනම් අඩි 10 ක පමණ සිට අනන්තය දක්වා) පවත්නා සියලූම වස්තූන් පැහැදිලිව මෙමඟින් සැලකිය යුතු මට්ටමකින් නාභිගත කරනු ලබයි
තවත් සමහර කැමරාවල වස්තුවට ඇති දුර කැමරාව මුදුනේ ඇති අසම්පාත මාපකයක් මඟින් මැන ඊට අනුව වඩාත් නිවැරදි ලෙස නාභිගත කිරීමේ  පහසුකම පවතී
ඒක කාච ප්න‍රතිඡායා කැමරාවන්හි චලනය කළහැකි දර්පනයක් මඟින් ලබාගන්නා රූපය ප්ලාස්ටික් ක්‍ෂුද්‍ර පි්ර‍රස්මයන්ගෙන් සමන්විත තිරයක් මතට ලබාගැනීමේ පහසුකම පවතින බැවින් ඡායාරූපය මෑනීම සහ ගැනීම යන දෙකම එකම කාචයක් තුලින් දැගත හැකිවීමෙන් ඡායාරූප ශිල්පියාට සිය ඡායාරූපයේ නාභිගත කිරීම සහ වස්තු සංවිධානය පිලිබඳව ඇසින් බලා අවශ්‍ය නිවැරදි කිරීමේ කිරීමට අවස්ථාව ලැබීමයි
අනාවරනය පාලනය කිරීම

විවරයේ ප්ල‍රමාණය සහ පවත්නා ආලෝක තීව්ස‍රතාවය විසින් අදාල කාලය තුල කැමරාව තුලට ඇතුලූවන ආලෝක ප්ර‍රමාණය තීරණය කරනු ලබයි
වැඩි අනාවරනයක් සහ වේගවත් ද්වාර වේගයක් යෙදීමෙන් ලැබෙන ප්න‍රතිඵලයට සමාන ප්ෝ‍රතිඵලයක් කුඩා අනාවරනයක් සහ අඩු ද්වාර වේගයක් යෙදීමෙන් ලබාගත හැක
ඈන් රණසිංහ 1925 ඔක්තෝබර් 2 වන දින ඇනිලීස් කර්ට්ස් නමින් ජර්මනියේ එසන් හිදී උපත ලැබුවාය
ඇය ශී‍්‍ර ලංකාවේ ජීවත්වන ජාත්‍යන්තර කීර්තියටපත් කිවිඳියකි
නාසි ජර්මනියෙන් එංගලන්තයට පලා ආ ඇය ශී‍්‍ර ලංකීය මහාචාර්යවරයකු සමග විවාහ වූ අතර 1956 දී ශී‍්‍ර ලාංකික පුරවැසිභාවය ලබාගත්තාය
ඇගේ පළමු කාව්‍ය සංග‍්‍රහය වු The Sun That Sucks The Earth to Dry 1971 දී ප‍්‍රකාශයට පත්විය
ඇගේ රචනාවන් වැඩි ප‍්‍රමාණයන් කවි වූ නමුත් ඇය විසින් කෙටිකථාද ලියා පළකොට ඇත
ඇගේ කෘති ගුවන් විදුලිය ඔස්සේ විකාශය වී ඇති අතර රටවල් දාහතක භාෂෘවන් නවයකට පරිවර්තනය වී ඇත
සිය ජීවන අත්දැකීම් මත පදනම් වූ ඇයගේ ලිවීම් ‘ඉතාමත් සංවේදී නොඑසේනම් අතිශයන් ප‍්‍රකම්පනය කරවන’ ලෙස හඳුන්වනු ලබයි
ඛේදවාචකයන් බෝහෝවිට ඈන් රණසිංහගේ කවිවල තේමාව වී ඇති අතර එය ‘1983 ජූලි’ වැනි ශී‍්‍ර ලංකවේ ප‍්‍රචණ්ඩ අතීතය සමග සමපාත වෙයි
ඇගේ බොහොමයක් කවිවලට මාතෘකා වී ඇත්තේ පරාරෝපනය සහ සුලූ ජාතිකයන්ට සිදුවන හිංසාවන්ය
සිය ලිවීම් වෙනුවෙන් ඈන් රණසිංහ දේශීය හා ජාත්‍යන්තර සම්මානයන් අතිවිශාල සංඛ්‍යාවකට පාත‍්‍ර වී ඇති අතර 1985 සහ 1992 වසරවල කවි සඳහාද, 1987 වසරේ ප‍්‍රබන්ධ නොවන රචනාවන් සඳහාද ශී‍්‍ර ලංකා කලා මණ්ඩලය පිරිනැමූ සම්මානයන් ඒ අතර වෙයි
1994 දී ඇය ශී‍්‍ර ලංකාවේ හොඳම කෙටිකථා සංග‍්‍රහය සඳහා වන රාජ්‍ය සාහිත්‍ය සම්මානය දිනා ගත්තාය
ඇය ශී‍්‍ර ලංකාවේ ඉංගී‍්‍රසි ලේඛකයින්ගේ සහයෝගීතාවයේ ආරම්භක සාමාජිකයා වන අතර බොහෝවිට එහි සඟරාව වන ක්‍ය්බබැකි හි සංස්කාරකවරිය වශයෙන්ද කටයුතු කරයි
ඇගේ නම The Oxford Companion to Twentieth Century Poetry (ඔක්සෆර්ඞ් සහ නිව්යෝර්ක්
ඔක්ස්ෆර්ඞ්, 1994) නාමාවලියටද ඇතුලත්ව ඇත
චරිත කතා
සාහිත්‍ය
ඉංග්‍රීසි සාහිත්‍ය
1925 උපත්
2016 මරණ
ඡායාරූපී  පටයක් යනු තෛලෝදයක් ගල්වනු ලැබූ ආලෝකයට සංවේදී රිදී හේලයිඩ (ජෙලටීන් වලින් එකට බැඳුනු) ප්ලාස්ටික් (පොලියෙස්ටර්, නයිට්‍රොසෙලියුලෝස් හෝ සෙලියුලෝස් ඇසිටේට්) පතකි
මේවායේ ප‍්‍රමාණය අනුව සංවේදීතාවය, වර්ණ තීව‍්‍රතා වෙනස සහ පටල පටයේ විභේදන බලය තීරණය වෙයි
තෛලෝදය ප‍්‍රමාණවත් ලෙස ආලෝකයට (හෝ x කිරණ වැනි වෙනත් ආකාරයේ විද්‍යුත් ඉලෙක්ට්‍රොනික කිරණයන්ට) නිරාවරනය වූ විට එමඟින් අප‍්‍රකට (නොපෙනෙන) රූපයක් නිර්මාණය වෙයි
අනතුරුව රසායනික කි‍්‍රයාකාරීත්වයට ලක්කිරීම මඟින් එය දෘෂ්‍යමාන රූපයක් බවට පත්කරගනු ලබයි
මෙය පටල පට විකාශනය ලෙස හැඳින්වේ
කලූසුදු පටල පට වලදී සාමාන්‍යයෙන් රිදී ලූණු ස්ථර එකක් පවතී
ආලෝකයට නිරාවරනය වූ විට රිදී ලූණු ආලෝකයට බාධා කරන අයනීකෘත රිදී බවට පරිවර්තනය වන අතර ඒවා ඍණ පටයේ කලූ පැහැයෙන් දිස්වෙයි
වර්ණ පටල පට වලදී අවම වශයෙන් ස්ථර 3 ක් යොදාගනු ලබයි
රිදී ලූණු මතුපිට පවත්නා විවිධ වර්ණයන් අවශෝෂණය කරගන්නා ඩයි වර්ග මඟින් ස්ඵටිකයන් එක් එක් වර්ණයන්ට සංවේදී බවට පත්කරනු ලබයි
සාමාන්‍යයෙන් නිල් පැහැයට සංවේදී ස්ථරය ඉහලින්ද අනතුරුව පිලිවෙලින් කොළ හා රතු ස්ථරයන්ද පවතී
සේදීමේදී කලූ සුදු පටලපටයේ මෙන්ම නිරාවරනයවූ රිදී ලූණු අයනීකෘත රිදී බවට පත්වේ
නමුත් වර්ණ පටල පටයේදී විකාශනයේ අතුරු ඵලයන් පටල පටයේ හෝ වර්ණවත් ඩයි වර්ග නිර්මාණය කිරීම සඳහා රසායන දියරයට එක් එක්කරන රසායනිකයන් සමඟ එක්වෙයි
මෙම අතුරුඵලයන් නිර්මාණය වන්නේ නිරාවරනය වූ ආලෝක ප‍්‍රමාණය සහ විකාශනය අනුවය
විකාශනයෙන් අනතුරුව නැවතුවම් අදියරේදී රිදී නැවත රිදී ලූණු බවට පත්වේ
ස්ථාවරන අදියරේදී ඒවා පටල පටයෙන් ඉවත් කෙරෙයි
එවිට නිර්මාණය වූ වර්ණවත් ඩයි ඉතිරිවන අතර ඒවා සංයෝගවීමෙන් දෘෂ්‍ය රූපයක් නිර්මාණය වේ
Kodacolor II වැනි නව වර්ණ පටල පට තෛලෝද ස්ථරයන් 12 කින් පමණ සමන්විත වෙයි
සෑම ස්ථරයකම රසායනික ද්‍රව්‍ය 20 ක් පමණ අන්තර්ගත වෙයි
ඡායාරූපකරණ පටල පට චලන චිත‍්‍ර නිර්මාණයේදී ඉතා පුළුල් ලෙස යොදාගනු ලබන බැවින් චිත‍්‍රපට ශිල්පයේදීද ඒවා පටල පට ලෙසින්ම හැඳින්වේ
3 වන සියවස දක්වා වූ ශී‍්‍ර ලංකා ඉතිහාසය පිලිබඳ පුරාවෘතයන් මහාවිහාර භික්‍ෂූන් විසින් පවත්වාගෙන එනු ලැබිණි
ව. 5 වන සියවසේදී බෞද්ධ භික්‍ෂුවක් වූ මහානාම මහතෙරුන් විසින් මෙම පුරාවෘතයන් තනි රචනාවක් ලෙස සංගෘහිත කරන ලදී
ඊට පෙර මෙම පුරාවෘත සංගෘහික කරමින් ලියනු ලැබූ කෘතියක් පැවැති බවත් මහානාම තෙරුන් පදනම් කරගත්තේ එම කෘතිය බවටත් සාධක පවතින බව විල්හෙල්ම් ගයිගර් දක්වා සිටියි
පැරණි ඵෙතිහාසික පුරාවෘත සංගෘහිත කරනු ලැබූ කෘතීන් අතර මහාවංශය හැරුනුවිට අද දක්වාම නොනැසී පවතින කෘතියකි දීපවංශය
එය මහාවංශයට වඩා සරළ වන අතර එහි මහාවංශයේ තරම් තොරතුරු අන්තර්ගත නොවේ
බොහෝවිට එය මහාවංශ අට්ඨකථාව පදනම්කරගෙන ලියැවුනක් වියහැක
විවිධ කාලවකවානු වලදී විවිධ සිංහල බෞද්ධ භික්‍ෂූන් විසින් මුල් චූල වංශයෙන් අනාවරනය නොකෙරෙන පසුකාලීන කාල පරිච්ජේදය එනම් 4 වන සියවසේ සිට ශී‍්‍ර ලංකාව බි‍්‍රතාන්‍යයන්ට යටත්වූ 1815 දක්වා කාළ පරිච්ජේදයද ඇතුලත් කරමින් චූල වංශයේ දෙවන කොටසක් රචනා කොට ඇත
මෙසේ කලින් කල ලියන ලද චූල වශයේ සියලූම කොටස් එක්ව ගත්කළ සමහර අවස්ථාවන්හිදී මහාවංශය ලෙසින්ද හැඳින්වේ
එහි වසර දෙදෙහසක පමණ කාලයක ඉතිහාසය ලියැවී ඇති අතර එය ලෝකයේ දීඝතම අඛණ්ඩ ඵෙතිහාසික කාළපරිච්ඡේදයක් ආවරණය කරන ඵෙතිහාසික ලියවිල්ල ලෙස සැලකේ. එහි දැක්වෙන අශෝක රජුගේ මරණයට පෙර ඉතිහාසය විශ්වාසනීය නොවන හා බොහෝදුරට ජනප‍්‍රවාදයන් මත පදනම්ව ලියා ඇති නමුත් ලේඛණයේ ඇතුලත් ඵෙතිහාසිකත්වය පිලිබඳව සැලකීමේදී එය විශ්මයජනක කෘතියක් බව නොකිවමනාය
කෙසේවෙතත් මහාවංශයේ එම කොටස විජයගේ පැමිණීම පිලිබඳ පුරාවෘතයට පෙර ලංකාවේ වාසය කළ නාගයින් හා යක්‍ෂයින් පිලිබඳව තොරතුරු ඇතුලත් ඉතා දුර්ලභ ලේඛනයන්ගෙන් එකකි
මහාවංශය නිතර ඉන්දියාවේ රාජකීය රාජවංශයන් පිලිබඳව සඳහන් කරන බැවින් ඉන්දියානු උපමහාද්වීපයේ රාජවංශයන් පිලිබඳ දින වකවානු සහ තොරතුරු සොයායන ඉතිහාසඥයින්ටද එය වැදගත් මූලාශ‍්‍රයක් වෙයි
මෞර්ය රාජවංශික අශෝක අධිරාජ්‍යයාගේ අභිශේකය සිදුවූ කාළවකවානුව නිශ්චය කිරීම වැදගත් වන්නේ ඊට සමකාලීනව මහා ඇලෙක්සැන්ඩර් අධිරාජ්‍යයාගේ රාජ්‍ය සමයද පැවතීම නිසාවෙනි
සාංචි සහ වෙනත් වැදගත් ස්ථානයන්හි සිදුකළ කැනීම්වලින් අශෝක අධිරාජ්‍යයාගේ ඵෙතිහාසික සාධකයන් සොයාගැනීමට මුල්වූ මූලාශ‍්‍රය වන්නේ මහාවංශයයි
මහාවංශය විසින් සපයනු ලබන දත්තයන් දිවයින තුල විවිධ ස්ථානයන්ගෙන් හමුවන විවිධ ශිලාලේඛනයන්ගෙන් තහවුරු වෙයි
ඍජු ඵෙතිහාසික වටිනාකමක් නොමැති මහාභාරතය, රාමායනය වැනි වීරකාව්‍යයන්ගෙන් මහාවංශය වෙනස්වන්නේ මේ හේතුවෙනි
මහාවංශය නොවන්නට ශී‍්‍ර ලංකාවේ අනුරාධපුරයේ ඇති රුවන්වැලිසෑය, ජේතවනාරාමය, අභයගිරිය වැනි අතිවිශාල දාගැබ් පසුපස ඇති කථාන්තරයන් දැනගැනීමට කිසිදිනෙක හැකි නොවනු ඇත
පාලියෙන් ලියැවුනු විශිෂ්ඨතම වීරකාව්‍ය

වැදගත් ඵෙතිහාසික මූලාශ‍්‍රයක් වනවාට අමතරව මහාවංශය පාලි භාෂාවෙන් ලියැවුනු විශිෂ්ඨතම වීරකාව්‍ය වෙයි
එහි දැක්වෙන යුද්ධ හා ආක‍්‍රමණ, රාජ්‍ය කුමන්ත‍්‍රණ, විශිෂ්ඨ ස්ථූප සහ වැව් ඉදිකිරීම් පිලිබඳව මතකයේ රැඳෙන ආකාරයෙන් ඉදිරිපත් කර ඇති කාව්‍යාත්මක භාෂාව තුල එම කාලයේ පැවැති බෞද්ධ පරිකල්පනය මනාව අන්තර්ගතව ඇත
රුවන්වැලිසෑය එම යුගයේ ලොව පැවැති උසම ඉදිකිරීම විය
පරාක‍්‍රමබාහු රජුගේ වාරිකර්මාන්තයන් එවක ලෝකයේ පැවැති විශිෂ්ඨතම වාරිනිර්මාණ විය
පුරාතනයේ ලියැවුනු බොහොමයක් පඨිතයන් මෙන් නොව මහාවංශය සාමාන්‍ය ජනයාගේ ජීවිතයේ විවිධ පැතිකඩවල් අනාවරනය කරයි
ඔවුන් රජුගේ හමුදාවට බැඳුනු ආකාරය සහ ගොවිතැන් කළ ආකාරය පිලිබඳ තොරතුරු එහි අන්තර්ගතය
මහාවංශය සේද මාවත ඔස්සේ බෞද්ධ රටවල් බොහොමයකටම රැගෙන ගොස් ඇත
එහි සමහර කොටස් වෙනත් භාෂාවන්ට පරිවර්තනයකොට නැවත ලියවී සහ වෙනත් භාෂාවන් තුලට අන්තර්ග‍්‍රහනය වී ඇත
මහාවංශයේ වැදගත් අනුවාදයන් බුරුමයේ සහ තායිලන්තයේ පවතී
එකල පාලි සාහිත්‍යය පිලිබඳ වැදගත්ම ලෝක මධ්‍යස්ථානය බවට ශී‍්‍ර ලංකාව පත්කරමින් වංශකථා ධාරාවේ වෙනත් බොහොමයක් පාලි කෘතීන් බිහිවීමටද මහාවංශය මුල්විය
org/wiki/Mahavamsa#Historical_Aspects
ප‍්‍රායෝගික කැමරා කාචයක් බොහෝවිට අතුලතට පැමිණෙන ආලෝකය පාලනය කිරීම සඳහා වන කාච සිදුර වෙනස් කිරීමේ යාන්ත‍්‍රණයකින් සමන්විත වෙයි
මුල්කාලීන කැමරාවන් භ‍්‍රමණය වන ඵලකයක් හෝ විවිධ ප‍්‍රමාණයේ සිදුරුවලින් යුත් රූපන කිහිපයකින් සමන්විත විය
මෙවැනි යාන්ත‍්‍රණයන් සාපේක්‍ෂව නවීන විශේෂිත කාචයන්හිද දැකගත හැක
ආලෝකය ඇතුල්වන කාළය පාලනය කිරීම සඳහා ද්වාරයක් ඇති අතර එය කාචය හෝ කාච තලයේ පිහිටවා තිබිය හැක
කලාතුරකින් කාචයට ඉදිරියෙන්ද එය පැවතියහ හැක
පත‍්‍රිකා ද්වාරයන්ගෙන් සමන්විත කාච සහිත කැමරාවන්හි කාච සිදුර වෙනුවට එම කාර්යය ද්වාරය විසින්ම සිදු කරයි
කාචය නාභිගත කිරීම සාමාන්‍යයෙන් සිදුකරනු ලබන්නේ කාචය සහ රූපය නිර්මාණය වන තලය අතර දුර සීරුමාරු කිරීමෙනි
සමහර කාචයන්හි කාච පද්ධතියේ අංගෝලාංගයන් චලනය කිරීමෙන් මෙය සිදුකරන අතර එය හඳුන්වන නාමය නිෂ්පාදකයාගෙන් නිෂ්පාදකයාට වෙනස් වෙයි
Nikon  සමාගම එය CRC තාක්‍ෂණය ලෙසින් හඳුන්වන අතර Hasselblad  සමාගම එය හඳුන්වන්නේ  FLE යන නමිනි
කාචයේ කොටස් නිර්මාණය කරනු ලබන්නේ පාරද්‍රෘෂ්‍ය අමුද්‍රව්‍යයන්ගෙනි
එහි පවත්නා ද්‍රෘෂ්‍යමය ගතිකයන් හා සීරීම්වලට ඔරොත්තුදීමේ ලක්‍ෂණය හේතුවෙන් වඩාත් ප‍්‍රචලිත ලෙස යොදාගනු ලබන්නේ වීදුරුය
සමහර අවස්ථාවන්හිදී ක්වාර්ට්ස්, ෆ්ලෝරයිට් වැනි අමුද්‍රව්‍යයන්ගෙන්ද කාච නිර්මාණය කරනු ලැබේ
ඇක‍්‍රලික් වැනි විවිධ ප්ලාස්ටික් වර්ගයන්ද මේ සඳහා යොදාගනු ලබයි
තවත් සමහර අවස්ථාවන්හිදී ජර්මේනියම් සහ උල්කාෂ්ම වීදුරුද මේ සඳහා යොදාගනු දැකිය හැක
ප්ලාස්ටික් මඟින් ශක්තිමත් අගෝලීය කාචයන් නිර්මාණය කිරීමේ හැකියාව පවතී
නමුත් ඒවා පහසුවෙන් සීරීම්වලට ලක්වේ
වසර ගණනාවක් තිස්සේ මිළ අඩු කැමරාවන් සඳහා ප්ලාස්ටික් යොදාගැනින
නමුත් ඒවා පිලිබඳව ඇත්තේ අපකීර්තිමත් ප‍්‍රතිචාරයකි
කෙසේවෙතත් නූතන ඉහල කි‍්‍රයාකාරීත්වයක් සහිත (මිළ අධික) ජනපි‍්‍රය නිෂ්පාදකයින් විසින් නිපදවනු ලබන අගෝලීය කොටස් සඳහා අඹරන ලද හෝ දෙමුහුම් ප්ලාස්ටික් යොදාගනු ලබන අතර ඒ අනුව ප්ලාස්ටික් කාචයන් හැමවිටම ගුණාත්මක බවින් දුබල ඡායාරූපයන් ප‍්‍රතිඵල කරන්නේය යන්න තවදුරටත් වලංගු නොවන්නකි
1951 දී එළිදක්වන ලද එක්සත් ජනපද විභේදන බලය මැනීමේ පරීක්‍ෂණ වාර්තාව ප‍්‍රමිතිගත ආකාරයකින් කාචයේ බලය මැනීමේ ක‍්‍රමවේදයක් විය
කාචය තනා ඇති අමුද්‍රව්‍යයන්හි ගුණාත්මකභාවය, ආලේපනයන් සහ අභ්‍යන්තර නිෂ්පාදනය යන සියල්ල කාචයේ විභේදන බලය කෙරෙහි බලපෑම් කරයි
විවර්තනය හේතුවෙන්ද කාචයේ ගුණාත්මක බව හීන වෙයි
වර්තමානයේ බොහෝ කාචයන් අනවශ්‍ය බලපෑම් අවම කරගැනීම සඳහා ආලේපන තට්ටු කිහිපයකින්ම යුක්ත වෙයි
සමහර කාචයන්හි පාරජම්බූල ආලේපනයක් ගල්වා ඇත්තේ ඡායාරූප සංවේදී ද්‍රව්‍යයන් පාරජම්බූල ආලෝකයට නිරාවරනය වුවහොත් නොගැලපෙන වර්ණ ප‍්‍රතිඵල කිරීම අවම කිරීම සඳහාය
වර්තමානයේ කාච ඇලවීමට භාවිතා කරන ද්‍රව්‍යයන් විසින් පාරජම්බූල ආලෝ්කය නවතනු ලබන බැවින් පාරජම්බූල පෙරනයන් භාවිතා කිරීමේ අවශ්‍යතාවය මඟහැරී ඇත
මේ හේතුවෙන් පාරජම්බූල ආලෝකය සිය ඡායාරූපකරණය සඳහා යොදාගැනීමට අදහස් කරන ඡායාරූප ශිල්පීන්ට ඊට කැමරාවන් සොයාගැනීම අසීරු වී ඇති අතර බොහෝවිට ඔවුහු පවතින කැමරාවක පාරජම්බූල ආලේපනය ඉවත්කර ඒ සඳහා යොදාගනිති
සෞඛ්‍ය නීතිය

(1) සෞඛ්‍ය කර්මාන්තයේ ප්‍රතිපාදකයින්, ගෙවන්නන් හා විකිණුම්කරුවන් හා රෝගීන් අතර සම්බන්ධතාවයන් සහ (2) කි්ප‍රයාකාරීත්වය, නියාමනය සහ ගණුදෙනු සම්බන්ධ නෛතික ගැටළුද ඇතුලත්ව සෞඛ්‍ය සේවාවන් සැපයීම සම්බන්ධයෙන් පෙඩරල්, ප්ඛ‍රාන්ත, ප්ත‍රාදේශීය සහ වෙනත් අධිකරණ බලයන් කෙරෙහි බලපාන්නාවූ සෞඛ්‍ය කර්මාන්තයේ නීති, රීති, නියාමනයන් සහ රෝගීන්, ප්්‍රතිපාදකයින්, ගෙවන්නන් සහ සෞඛ්‍ය කර්මාන්තයේ විකිණුම්කරුවන් සම්බන්ධයෙන් අදාල වන නීතිය සෞඛ්‍ය නීතිය ලෙසින් හඳුන්වනු ලැබේ
මෙම නීතියට පහත නීති ක්ෂේත්ි‍රයන්ද අදාල වේ
වෛද්යි අවප් ‍රයෝගයන්
පරිපාලන නීතිය
මහජන සෞඛ්‍ය පිලිබඳ නීතිය

නීතිය
ආගමන නීතිය අනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ජාතික රජයක් සිය රටට පිටතින් පැමිණෙන්නන් කෙරෙහි ක්‍රියාවට නංවන්නාවූ ප්‍රතිපත්තීන්ය
විදේශික පුරවැසියන් සම්බන්ධ ආගමන නීති පුද්ගලයින්ගේ පුරවැසිභාවය වැනි නෛතික තත්වය හා සම්බන්ධ ජාතිකත්ව නීතිය හා සම්බන්ධිතය
ආගමන නීති රටින් රටට වෙනස් වෙයි
එමෙන්ම කාළයෙන් කාළයට පවත්නා දේශපාලන තත්වය අනුවද එය වෙනස්විය හැක
එය එක් කාළයක නව සංක්‍රමණිකයන් පුළුල් ලෙස ඇතුලත් කරගන්නා තත්වයක සිට නව සංක්‍රමණිකයන් තදින්ම බැහැර කරන තත්වයක් දක්වා වෙනස්විය හැක
රටක පුරවැසියන් සම්බන්ධයෙන් බලපවත්වන්නාවූ ආගමන නීති ජාත්‍යන්තර නීතිය මඟින් නියාමනය කරනු ලබයි
එක්සත් ජාතීන්ගේ සිවිල් හා දේශපාලන අයිතිවාසිකම් පිලිබඳ ජාත්‍යන්තර ප‍්‍රඥප්තිය සෑම රටක්ම සිය පුරවැසියන්ට සිය රටට ඇතුල්වීමට අවසර දියයුතු බවට දක්වා සිටියි
සමහර රටවල් සිය රටට ඇතුල්වීමේ අයිතිය හා ඇතුල්වූ පසු නැවතී සිටිය හැකි කාළ සීමාව පාලන කටයුතු සඳහා සම්බන්ධවීමේ අයිතිය වැනි අයිතීන් සම්බන්ධයෙන් දැඩි නීති ක්‍රියාත්මක කරයි
බොහෝ රටවල සංක්‍රමණිකයින්ට එරට පුරවැසියන් බවට පත්වීමේ ස්වභාවිකකරණ ක්‍රියාදාමයක් ඇතිකරන්නාවූ නීතීන් පවතී
සූදු පිලිබඳ නීතිය

මෙනමින් හැඳින්වෙන්නේ සූදු කර්මාන්තය සම්බන්ධයෙන් බලපවත්වන්නාවූ රීති හා නියාමනයන්ය
සාම්ප්‍රදායික අර්ථයෙන් මෙම නීති වෙනම නීති ක්ෂෙත්‍රයන්  ලෙස හඳුනාගනු නොලැබේ
මෙය සෑදී ඇත්තේ ආණ්ඩු ක්‍රම ව්‍යවස්ථා නීතිය, පරිපාලන නීතිය, බදු නීතිය, සමාගම් නීතිය, ගිවිසුම් නීතිය සහ අපරාධ නීතිය වැනි නීතියේ විවිධ ක්ෂෙත්‍රයන්ට අයත් වන්නා වූ සූදු සම්බන්ධයෙන් බල පවත්වන නීතීන් ඒකරාශී කිරීමෙනි
එක්සත් ජනපදය තුල අනීතික සූදුකෙලීම ව්‍යාපාරයක් ලෙස සිදුකිරීම පෙඩරල් අපරාධයකි
කෙසේ වෙතත් එරට සෑම ජනපදයක්ම සතුව සූදු නියාමනය කිරීම හෝ තහනම් කිරීම සිදුකරනු ලබන තමන්ගේම වූ නීති පවතී
පොදු ජාත්‍යන්තර නීතියට ව්‍යවස්ථාවක් සැකසීම සඳහා එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය නිර්මාණය කිරීමේ අදහස දෙවන ලෝක යුද්ධ සමයේදී ඇති වූවකි
ජාත්‍යන්තර නීතිය ලෙසින් හැඳින්වෙන්නේ ජාතික රාජ්‍යයන් ප්‍රකාශිතව හා ව්‍යංගයෙන් පිලිගත් වටිනාකම් හා ප්‍රමිතීන්ට ගරුකරමින් කටයුතු කරන ගිවිසුම් පද්ධතියකි
පුද්ගලික තැනැත්තන් වෙනුවට ජාතික රාජ්‍යයන් සම්බන්ධයෙන් අදාලවන බැවින් එය අනෙක් නීති පද්ධතීන්ගෙන් වෙනස් වෙයි
කෙසේ වෙතත් ජාත්‍යන්තර නීතිය යන යෙදුම එකිනෙකට වෙනස් දැනුම් පද්ධතීන් තුනක් විසින් යොදාගනු ලැබේ
එක්සත් ජාතීන්ගේ සමුද්‍රිය නීතිය, ජාත්‍යන්තර අපරාධ නීතිය සහ ජිනීවා සම්මුති ඇතුලත් වන පොදු ජාත්‍යන්තර නීතිය 
කිසියම් නඩුවක් විභාග කළයුතු අධිකරණ බලය
අදාල අධිකරණ බලයන් තුලදී අදාල කරගත යුතු නීතිය කුමක්ද යන ප්‍රශ්නවලට පිලිතුරු සපයන පුද්ගලික ජාත්‍යන්තර නීතිය හෝ නීති අතර ගැටුම 
ප්‍රජාතික නෛතික පද්ධතියක් සමඟ කටයුතු කිරීමේදී ජාතික රාජ්‍යයන්ගේ නීති පද්ධතීන් පිලිගත නොහැකි තත්වයට පත්වීම සුවිශේෂ ලක්‍ෂණයක් වන වර්තමාන කලාපීය ගිවිසුම් සම්බන්ධයෙන් අවධානයක් යොමු කරන ප්‍රජාතික නීතිය හෝ ප්‍රජාතික සංවිධානයන් පිලිබඳ නීතිය

ආශ්‍රිත 

 List of International Court of Justice cases
 List of international public law topics
 List of treaties
 Consular law
 Aviation law and Space law
 Centre for International Law (CIL)
 Comparative law
 Diplomatic law and Diplomatic recognition
 Global administrative law
 Global policeman
 International litigation
 International community
 International constitutional law
 International regulation
 International relations
 INTERPOL
 Prize law
 Refugee law
 Third World Approaches to International Law (TWAIL)
 UNIDROIT
 Rule of Law in Armed Conflicts Project (RULAC)

මූලාශ්‍ර

භාහිර සබැඳි 

 United Nations Rule of Law, the United Nations' centralised website on the rule of law
 Treaty Collection at the United Nations
 Audiovisual Library of International Law at the United Nations
 Legal Research Guides at the United Nations Library and Archives in Geneva
 Public International Law, Research Guide at the Peace Palace Library
 Guide to Electronic Resources for International Law at the American Society of International Law
 Official website of the International Court of Justice

ජාත්‍යන්තර නීතිය
International trade law
International
International relations
Cultural globalization
 නීතිය
ගුවන් තරණ නීතිය

පියසැරිය ගුවන් සංචාරය සහ ඒ හා සබැඳි ව්‍යාපාරික කාරණාවන් සම්බන්ධයෙන් අදාල වන්නාවූ නීතියේ ශාඛාව ගුවන් තරණ නීතිය ලෙසින් හැඳින්වේ
එයට අයත්වන සමහර කලාපයන් අද්මිරාල්ති නීතිය සමඟ සමපාත වන අතර ගුවන් සංචාරයේ ස්වභාවය අනුව බොහෝ අවස්ථාවන්හිදී ගුවන් තරණ නීතිය ජාත්‍යන්තර නීතියට අදාල වන්නක් ලෙස සලකනු ලැබේ
කෙසේවෙතත් ගුවන් සේවාවන්හි ව්‍යාපාරික පැතිකඩ සහ ඒවායේ නියාමනයද ගුවන් තරණ නීතියට ඇතුලත් වෙයි
එක්සත් ජනපදය තුල පියසැරි පිලිබඳ ව්‍යවහාරික පැතිකඩ පාලනය කරනු ලබන්නේ පෙඩරල් ගුවන් තරණ පාලක මණ්ඩලය විසිනි
ජාත්‍යන්තර විෂය ක්ෂේත‍්‍රයේදී ජාත්‍යන්තර සිවිල් ගුවන් තරණ සංවිධානය පොදු රීති සපයන අතර ගුවන් තරණ නීතිය අදාල වනතාක් දුරකට ජාත්‍යන්තර කාරණාවන් සම්බන්ධයෙන් මැදිහත් වෙයි
එය එක්සත් ජාතීන්ගේ විශේෂ නියෝජිතායතනයකි
එක්සත් ජනපදයේ සහ බොහෝ යුරෝපීය රටවල ගුවන් තරණ නීතිය පෙඩරල් හෝ රාජ්‍ය මට්ටමේ කාරණයක් ලෙස සලකනු ලබන බැවින් එය නියාමනය කිරීමද පෙඩරල් හෝ රජ්‍ය මට්ටමින් සිදුවේ
එක්සත් ජනපදය තුල ගුවන් තරණය සම්බන්ධ කාරණාවන් ජනපදයන්ට පාලනය කළ නොහැකි අතර ඒ සම්බන්ධයෙන් අදාල වන්නේ පෙඩරල් නීතීන්ය
උදාහරණයක් ලෙෂ මෑතකදී නිව්යෝර්ක් හි මගීන්ගේ අයිතිවාසිකම් පිලිබඳ පනත අධිකරණය විසින් ප‍්‍රතික්ෂේප කරනු ලැබීම දැක්විය හැක
එයට හේතුව ලෙස දක්වනු ලැබුයේ ගුවන් තරණය සම්බන්ධ නියාමනයන් පෙඩරල් රජයේ කරුණක් ලෙස සාම්ප‍්‍රදායිකව සලකනු ලැබීමයි
කෙසේ වෙතත් එක්සත් ජනපදය ගුවන් තරණ නීතිය අද්මිරාල්ති නීතිය තරම්ම පෙඩරල් රජයේ කරුණක් ලෙස සලකනු ලබන බව ප‍්‍රකාශ කළ නොහැක්කේ එරට ආණ්ඩුක‍්‍රම ව්‍යවස්ථාව අද්මිරාල්ති කටයුතු පරිපාලනය සම්බන්ධයෙන් විවිධානයන් දක්වා සිටියද ගුවන් තරණ නීතිය සම්බන්ධ ප‍්‍රතිපාදන එයට ඇතුලත්ව නොතිබීම හේතුවෙනි
පෘථිවියේ වායුගෝලයෙන් ඔබ්බෙහි කාරණාවන් සම්බන්ධයෙන් අදාල වන්නාවූ අභ්‍යවකාශ නීතිය සාපේක්‍ෂව නව නීති ක්ෂේත‍්‍රයක් වන අතර අභ්‍යවකාශ විෂයට අදාල සඟරාවන්ගේ සහ ශාස්ත‍්‍රඥයින්ගේ සහය දැනටමත් ඊට ලැබී ඇත
බලාපොරොත්තු වියහැකි පරිද්දෙන්ම අභ්‍යවකාශ නීතියේ වැඩි කොටසක් ගුවන් තරණ නීතිය හා බැඳී පවතී
එමෙන්ම රාජ්‍ය නිෂ්පාදනයන්හි වගකීම සම්බන්ධයෙන් වන නීතිය බොහෝ අවස්ථාවන්හි පෙඩරල් නීතිය විසින් අතික‍්‍රමණය කරනු ලබන අතර ගුවන් තරණ නිෂ්පාදකයින් සිය නිෂ්පාදනයන්හි දෝෂයන් සම්බන්ධයෙන් ඔවුන් අනිවාර්යයෙන්ම වගකිව යුතු බවට සැලකෙනු ඇත
නීතිය
ගුවන් තරණ නීතිය
පවුල් නීතිය ලෙසින් හඳුන්වනු ලබන්නේ පවුල සම්බන්ධ කාරණාවන් සහ ගෘහස්ථ සම්බන්ධතා සම්බන්ධයෙන් අදාල වන්නාවූ නීතියයි
එයට පහත කාරණාවන් අයත් වෙයි
විවාහය, සිවිල් සම්බන්ධතාවයන් සහ ගෘහස්ථ හවුල්කාරීත්වයන්
කාලත්‍රයා විසින් අපයෝජනය, සුජාතභාවය, කුලද්දාගැනීම, අන්වාදේශය, ළමා අපයෝජනය සහ ළමා අපහරනය ආදී විවාහය තුලදී උද්ගත වන්නාවූ ගැටළු
දික්කසාදය, විවාහ ශූනතාවය, දේපළ සමථයන්, ඇලිමනි (දික්කසාද දීමනා) සහ දෙමාපිය වගකීම පිලිබඳ නියෝගයන් (එක්සත් ජනපදයේ දරුවාගේ භාරකාරත්වය, අභ්‍යාපගමනය සහ නඩත්තු දීමනාවන්) ආදී සම්බන්ධතාවය අවසන් කිරීමේ හා ඒ හා බැඳුනු කාරණාවන්

පවුල් නීති පද්ධතිය ඉදිරියට පැමිණිය හැකි ආරවුල් ආකාරයන් ඉහත ලැස්තුවට සීමා නොවේ
එක්සත් ජනපදයේ බොහෝ අධිකරණ බලප්‍රදේශයන් තුල වැඩිම නඩු ගණනක් විභාග වන්නේ පවුල් අධිකරණයන්හිය
මෙම පද්ධතියේ පිහිට සොයා නඩු පවරන පිරිස කිසිදු සමාජ හෝ ආර්ථිකමය පන්තියකට සීමා නොවේ
සාක්‍ෂි

පුළුල් අර්ථයෙන් සැලකූකළ ඉන් අදහස් වන්නේ කිසියම් ප්ත‍රකාශයක සත්‍යවාදී බව නිරූපනය කිරීම සඳහා යොදාගත හැකි  ඕනෑම දෙයකි
දාර්ශනිකව අත්‍යයැයි උපකල්පනය කරනු ලබන වෙනත් ආස්ථානයකට ආධාරකයක් ලෙසින් යොදාගනු ලැබිය හැකි සත්‍ය යැයි උපකල්පනය කරනු ලබන ප්ද‍රමේයයන් සාක්‍ෂි ලෙස හඳුන්වනු ලැබිය හැක
ප්න‍රතිපත්ති, විද්යාකත්මක පර්යේෂණ, අපරාධ පරීක්‍ෂණ සහ නෛතික කතිකාව වැනි විවිධ ක්ෙෂ්ත්න‍රයන් තුල සාක්‍ෂි යන්නට සුවිශේෂී අර්ථයන් පවතී
උතුරු කැෙරාලිනා විශ්ව විද්යා්ලයේ දර්ශනය පිලිබඳ අධ්‍යනාංශය විසින් සිදුකරනු ලබන පර්යේෂණයන්ට පාදක වන්නාවූ පශ්චාත් නූතන න්‍යායන් තුල සාක්‍ෂි පරිභෝජන භාණ්ඩයක් ලෙස සලකනු ලැබේ
යම් කෙනෙකුට ලබාගත හැකි වඩාත් වේගවත් සාක්‍ෂිය වන්නේ ඔහුගේම සංවේදී ඉන්ද්‍රියන්ගේ සංවේදනාවන්ය
උදාහරණයක් ලෙස අහස නිල් පැහැති බවට සාක්‍ෂියක් සොයන අයකු සිදුකළ යුතුව ඇත්තේ අහස දෙස බැලීම පමණකි
කෙසේවෙතත් මෙම උදාහරණය තුලම සාක්‍ෂි සම්බන්ධයෙන් වන ගැටළුකාරී තත්වයන් ගණනාවක්ද අන්තර්ගත වෙයි
නිල්-කහ වර්ණ අන්ධතාවයකින් පෙලෙන නමුත් ඒ බව නොදන්නා අයකු අහසේ වර්ණය පිලිබඳ වෙනස් සංවේදනයක් ලබනු ඇත
සාක්‍ෂි පිලිබඳ ප්ා‍රමිතීන් ගොඩනැංවීමේදී මුහුණ පෑමට සිදුවන්නාවූ ප්ය‍රධානතම අභියෝගය වන්නේ ඉතා සරළ සංවේදනාවන් පවා පුද්ගලනීෂ්ශි්ි‍රත වන අතර එම තොරතුරම විෂයමූලික වන විට වඩා සාත්‍ය ලෙස සැලකිය හැකිවීමය
එමෙන්ම ‘නිල්’ යන්නෙන් කුමක් අදහස් කළේද යන්නද ප්ද‍රශ්ණගත වියහැක
අප එය මනින්නේ කෙසේද
(එය තීරණය වන්නේ වර්ණයක තරංග ආයාමයක් මත නම් අප එය මනින්නේ කෙසේද
එමෙන්ම සාක්‍ෂිය පරිවර්තනයවීමේ ගැටළුද ඇත
උදාහරණයක් ලෙස ජර්මන් භාෂාවේ  blau ලෙස දැක්වෙන දෙය ඉංගී්න‍රසි භාෂාවට blue ලෙස පරිවර්තනය කෙරේ
නමුත් ජර්මානුවන්ට වර්ණාවළියේ විවිධ කොටස් වළට විවිධ වචන පැවතිය හැක
එනම් ‘සාක්‍ෂි’ යනු සමාජීය ගොඩනැංවීමකි
යුරෝපා සංගමයේ නීතිය

නීති සම්මත කිරීම

යුරෝපීය නීති යුරෝපා සංගමයේ විවිධ ආයතනයන් විසින් සම්මත කරනු ලැබේ
ඒවා අතර පවත්නා ප්‍රධාන වෙනස්කම වන්නේ යුරෝපා පාර්ලිමේන්තුව යුරෝපා සංගම් මණ්ඩලය සමඟ අන්‍යේන්‍ය ලෙස බලපවත්වන්නේ කෙසේද යන්න මතය
එනම් සමතීරක පටිපාටිය, අධිමතික පටිපාටිය, සහයෝගීතා පටිපාටිය සහ උදේශනාත්මක පටිපාටියයි
ආයතනික ක්‍රියාවන්

යුරෝපා සංගමයේ නීත්‍යානුකූල බලයට යටත් වන සියළුම කාරණාවන් සම්බන්ධයෙන් නීති සම්පාදනය කිරීම් බලය යුරෝපා පාර්ලිමේන්තුව, කොමිසම සහ අමාත්‍ය මණ්ඩලය වෙත ගිවිසුම් මඟින් පැවරී ඇත
මෙම ද්විතීයික නීති සම්පාදනය පිලිබඳ උදාහරණයන් ලෙස නියාමනයන්, මඟ පෙන්වීම්, තීරණ, නිර්දේශයන් සහ මත ප්‍රකාශ කිරීම් දැක්විය හැක
මීට අමතරව මෙම ද්විතීයික නීති සම්පාදනයට සිය බලයන් හා අයවැය සම්බන්ධ කාරණාවන් සම්බන්ධයෙන් පැහැදිලි කරගැනීම සඳහා යුරෝපා සංගම් ආයතනයන් අතර එළැඹ ඇති අන්තර් ආයතනික ගිවිසුම්ද අයත් වේ
පාර්ලිමේන්තුව කොමිසම හා මණ්ඩලයට මෙවැනි ගිවිසුම්වලට එළැඹීමේ ශක්‍යතාවය ඇත
මෙම නීති සෑදීමේ ක්‍රියාවන් කුළුනු තුනක් අතර දෝලනය වෙයි
පළවැනි කුළුන සම්බන්ධයෙන් ගත්කළ එහිදී ද්විතීයික නීති සම්පාදනය එය කා වෙත දිශානත වන්නේද සහ එය කෙසේ ක්‍රියාවට නංවනු ලබන්නේද යන්න මත තීරණය කරනු ලබයි
නියාමනයන් හා මඟ පෙන්වීම් වලින් සියළුදෙනා බැඳී සිටින අතර තීරණයන්ගේ බලපෑම එල්ලවන්නේ එය කා වෙත නිකුත් කරන ලද්දක්ද යන්න මතය (එය පුද්ගලයින් සමායතනයන් හෝ සාමාජික රටවල් වියහැක)
නියාමනයන්ගේ බලපෑම වෙනස් වන අතර ඒවා සිය ජාතික නීතියේ කොටසක් ලෙසින් බැඳීම් සහගත වෙයි
මඟ පෙන්වීම් ක්‍රියාත්මක තලයට ගෙන ඒමට නම් ජාතික නීති සම්පාදනය මඟින් ඒවා බලාත්මක කළයුතු වෙයි
කෙසේවෙතත් මඟ පෙන්වීම් සිය ජාතික නීතියේ කොටසක් ලෙස කි‍්‍රයාවට නැංවීමට අපොහොසත්වන රටවල්වලට යුරෝපා යුක්ති අධිකරණය විසින් දඩ නියම කළහැක
මඟ පෙන්වීම් සහ නියාමනයන් උපරිම එකමුතුභාවයක සහ අවම එකමුතුභාවයක මිශ‍්‍රිතයක් ලෙස සංයුක්ත වියහැක
යුරෝපා සංගමයේ සියළු නීති සම්පාදනයන් කිසියම් නිශ්චිත ගිවිසුම් වගන්තියක් මත පදනම් වියයුතු වන අතර එය නීති සම්පාදනයේ ‘නෛතික පදනම’ ලෙසින් හඳුන්වනු ලැබේ
යුරෝපා ආණ්ඩු ක්‍රම ව්‍යවස්ථාව මිඟින් යුරෝපා සංගම් නීතිය සංග‍්‍රහිත කරනු ලැබීමට ඉඩ ඇති අතර ද්විතීයික නිති සම්පාදනය පැහැදිලි පරිච්ජේදයන් 6 කට සීමා වනු ඇත
එනම් යුරෝපා සංගම් නීතිය යුරෝපා සංගම් රාමුවේ නීති තීරණ නියාමන නිර්දේශ සහ මත ප්‍රකාශයන්ය
අධිකරණ

යුරෝපීය යුක්ති අධිකරණයට ගිවිසුම්වල විශේෂිතව දක්වා ඇති කරුණු ගණනාවක් සම්බන්ධයෙන් අධිකරණ බලය හිමිය
යුරෝපා කොමිසමේ 220 වන වගන්තිය දක්වන්නේ යුරෝපා යුක්ති අධිකරණය ‘එම ගිවිසුමට අනුව නීතිය අර්ථ නිරූපනය කිරීම හා අනුගමනය කිරීම’ සිදුකළ යුතු බවයි. අධිකරණය විශේෂිතව දක්වනු ලැබ නොමැති අවස්ථාවන්හි හැර අනු සෑම අවස්ථාවක් කරාම සිය බලය පැතිරවීමට මෙම ප්‍රතිපාදනය ඉවහල් කරගෙන ඇත
මාස්ටි‍්‍රච් ගිවිසුමෙන් පසු සිය තීරණයන්ට අවනත නොවන රටවල් සඳහා මූල්‍යමය දඬුවම් පැනවිමේ බලයද අධිකරණයට හිමිව ඇත
යුරෝපා සංගමයේ නීතිය හැඩගැස්වීමෙහි ලා අධිකරණය ආධාරක වී ඇති අතර එහි ප්‍රවේශය අරමුණු සහගත හා සාධ්‍යතාවාදී ලෙස හඳුන්වනු ලැබේ
අධිකරණයේ බලය සාමාජික රටවල අධිකරණයන් හා එක්ව යුරෝපා සංගම් ආයතනයන් මෙන්ම සාමාජික රටවල්ද සාමාජික රටවල නීතියට වඩා යුරෝපා සංගම් නීතියේ උත්තරීතරබවට සහ හානි සඳහා රාජ්‍යයන් වගකිව යුතු බවට බැඳීම් ස්ථාපිතකොට ඇත
ගිවිසුමට අනුව සෑම සාමාජික රටකින්ම එක් විනිසුරුවරයෙක් බැගින් අධිකරණයට ඇතුලත් වෙයි
2007 වන විට එහි විනිශ්චකාරවරුන් 27 දෙනකු සිටියහ
මෙම විනිසුරුවරුන් නම් කරනු ලබන්නේ සාමාජික රටවල රජයන්ගේ පොදු සම්මුතියෙනි
වසර 6 ක කාළයකට ඔවුහු පත්කරනු ලැබෙති
නීතිපති වරුන් අට දෙනකුගේ සහාය අධිකරණයට හිමිවේ
3 දෙනෙකුගෙන් හෝ 5 දෙනකුගෙන් යුත් විනිශ්චය සභාවන් ලෙස නඩු විභාග කිරීම සිදුකරනු ලබන අතර සුවිශේෂී අවස්ථාවන්හිදී 13 දෙනකුගෙන් යුත් විනිශ්චය සභාවක් ඉදිරියේ විභාගයන් පැවැත්වෙන අතර එවැන්නක් පූර්ණාධිකරණයක් ලෙසින් හඳුන්වනු ලැබේ
මුල් අවස්ථා අධිකරණය 1988 දී සම්මත කොටගත් තනි යුරෝපා පනතක් මගින් පිහිටුවනු ලැබූ අතර එය මුල් අවස්ථෘවේදී යුරෝපා යුක්ති අධිකරණයේ අප්‍රධාන භූමිකාවක් නිරූපනය කරන ලදී
නීස් ගිවිසුමින් පසු සිය අධිකරණ බලය සම්බන්ධයෙන් ඊට වැඩි නිදහසක් ලබාදෙනු ලැබිණ
මුල් අවස්ථා අධිකරණයන්හි අධිකරණ බලය ප්‍රජාවේ ආයතකනයන්හි ක්‍රියාවන්ට (හෝ ක්‍රියා කිරීමට අපොහොසත්වීම* එරෙහිව ස්වභාවික හෝ නෛතික පුද්ගලියින් විසින් සිදුකරනු ලබන ඍජු ක්‍රියාවන් සම්බන්ධයෙන් බලපැවැත්වේ
එමෙන්ම කොමිසමට එරෙහිව සාමාජික රාජ්‍යයන්ගේ කි‍්‍රයාවන් සම්බන්ධයෙන් මෙන්ම ප්‍රජාවේ වෙළඳ නාම සම්බන්ධ කාරණාවන් පිලිබඳවද ඊට අධිකරණ බලය ඇත
ඉතිහාසය හා විකාශනය    

මුලදී, අදහස් විමසීම වූ කලී, ආයතන අතර සිදු වූ ප‘ධාන කර්තව්‍යය විය
ඒ යටතේ, ව්‍යවස්ථාවක් සම්මත කිරීම සඳහා (එය හදිසි ක‍්‍රියාමාර්ගයක් ගැනීම සඳහා නොවන්නක් නම්)කවුන්සිලය යුරෝපා පාර්ලිමේන්තුවේ අදහස විමසන තෙක් සිටිය යුතු විය
මෙම මුල්කාලීන ප‍්‍රමාදයට හේතුව වූයේ යුරෝපා පාර්ලිමේන්තුව එකම බලධරයා වූ හෙයිනි
මෙම ආයතන ත‍්‍රිත්වය තුළ යුරෝපා පාර්ලිමේන්තුවේ භූමිකාව ක‍්‍රමයෙන් ශක්තිමත් වන්නට විය
මෙම ක‍්‍රමික වර්ධනයේ වැදගත් අවස්ථා වනුයේ
70 දශකයේ මුල් කාලයේ අයවැය පිළිබඳ වගකීම් පැවරීම 
	1979 පළමුවන සෘජු මැතිවරණය පැවැත්වීම
	සහයෝගිතා ක‍්‍රියාමාර්ගය සමග එ්කීය යුරෝපා පනත (1986/87) හඳුන්වා දීම,
	ඇම්ස්ටර්ඩෑම්
්පිඑැරා්ප* ගිවිසුම (1997/99) සහ නයිස්
භසජැ) ගිවිසුම (2001) හරහා සැලකිය යුතු ලෙස පරාසය පුළුල් කරන ලද මාස්ටි‍්‍රච්චි
ඵ්්ිඑරසජයඑ) ගිවිසුම (1993/93) සමග ඇති වූ සම තීරණ ගැනීමේ ක‍්‍රියාමාර්ගය
යුරෝපා ප‍්‍රජාවේ නීතිය වර්ධනය වීමට විශාල වශයෙන් දායක වුයේ යුරෝපා යුක්ති අධිකරණයයි
1963 දී ඪ්බ ඨැබා ැබ ඛදදි යන තීරණාත්මක නඩුව හරහා යුරෝපා අධිකරණය පහත තීන්දුව ලබා දුන්නේය
එනම්, රෝම ගිවිසුම මගින් ප‍්‍රකාශ කරන ලද සාමාජීක රාජ්‍යයන්ගේ කැමැත්ත හරහා, සීමිත ෙඏ්ත‍්‍රයන් තුළ වුවත්, ජාත්‍යන්තර නීතියේ නව නෛතික අධිකාරයක් නිර්මාණය වන බවයි. 

යුරෝපා ප‍්‍රජාවේ නීතිය හා යුරෝපා සංගමයේ නීතිය අතර වෙනස පදනම් වනුයේ, යුරෝපා සංගමයේ ගිවිසුම්වල ව්‍යුහය මතය
යුරෝපා ප‍්‍රජාව විසින්, යුරෝපා සංගමයේ ‘බලකණු’ තුනෙන් එකක් නිර්මාණය කරන අතර, තනි වෙළඳ පොළක සමාජීය හා ආර්ථික මූලයන් කෙරෙහි සැළකිලිමත් වේ
දෙවන හා තෙවන බලකණු යුරෝපා සංගම් ගිවිසුම (මාස්ටි‍්‍රච්ට් ගිවිසුම) මගින් නිර්මාණය කරන අතර, පොදු ආරක්‍ෂාව, ආරක්ෂක ප‍්‍රතිපත්ති සහ අභ්‍යන්තර ආරක්ෂාව කෙරෙහි මැදිහත් වේ
දෙවන හා තුන්වන බලකණුවල තීරණ ගැනීම කිසිදු බහුතර ඡුන්දයකින් අනුමත වීමකට යටත් නොවේ
යුක්තිය හා අභ්‍යන්තර කටයුතු වනාහී තුන්වන බලකණුව බවට පත් කරන ලද්දේ මාස්ටි‍්‍රච්ට් ගිවිසුම මගිනි
ඉන්පසුව ඇම්ස්ටර්ඩෑම් ගිවිසුම විසින් නීති විරෝධී සංක‍්‍රමණය
වීසා, සරණාගතයින් සහ අධිකරණමය මැදිහත්වීම යන කරුණු යුරෝපා ප‍්‍රජාව (පළමුවන බලකණුව) වෙත පවරන ලදී
වර්තමානයේ අපරාධ කටයුතුවලදී පොලිස් හා අධිකරණමය මැදිහත්වීම යන කරුණු විසින් තුන්වන බලකණුව නිර්මාණය කරයි
එහෙයින් යුක්තිය හා අභ්‍යන්තර කටයුතු පිළිබඳ කාරණා දැන් යුරෝපා ප‍්‍රජාවට පවරන ලද කටයුතු මෙන්ම තුන්වන බලකණුව පිළිබඳ ව ද අදාළ වේ
ඒකීයත්වය, සමානුපාතිකත්වය, 	පැවරීම පිළිබඳ	මූලධර්මය හා පූර්ව අවවාද කිරීම් පිළිබඳ මූලධර්ම යුරෝපා සංගමයේ නීතිය වර්ධනය වීමට මූලිකත්වය ගෙන තිබේ
කැතරින් බර්නාඞ් තර්ක කරන්නේ, යුරෝපා සංගමයේ හරයාත්මක නීතිය නිර්මාණය කරන අයිතිවාසිකම් හතරක් පවත්නා බවයි. එනම්, යුරෝපා සංගමයේ අභ්‍යන්තර වෙළඳ පොළ තුළ භාණ්ඩ, සේවා, ප‍්‍රාග්ධනය සහ ශ‍්‍රමය නිදහසේ හුවමාරු කර ගැනීමයි
අපරාධ නීතිය 

2006 දී, අයිවරි කෝස්ට් හි වෙරළක යුරෝපා නැවක් මගින් තෙල් කාන්දුවීමේ සිදුවීම, කාබනික අපද්‍රව්‍ය පිළිබඳ නව නීතියක් සම්පාදනය කිරීමට යුරෝපා කොමිසමට බල කළේය
පරිසර කොමසාරිස් ස්ටැව්රෝස් දිමාස්
ීඒඩරදි ෘසප්ි* ප‍්‍රකාශ කළේ, ”මෙබඳු අතීශය කාබනික අපද්‍රව්‍ය යුරෝපා සංගමය තුළ අතහැර දැමිය යුතු නැත” යනුවෙනි
නැව්ගත කාබනික අපද්‍රව්‍ය පිළිබඳ අපරාධ හඳුන්වා දී නොමැති ස්පාඤ්ඤය වැනි රටවල් හේතුවෙන් ෆ්රැුන්කෝ ෆ‍්‍රැටිනි
ත්‍ර්බජද ත්‍ර්එසබස* (යුක්තිය, නිදහස හා ආරක්ෂාව පිළිබඳ කොමසාරිස්* දිමාස්ට යෝජනා කළේ, පරිසරමය අපරාධ සඳහා අපරාධ දඬුවම් සකස් කළ යුතු බවයි. 2005 දී ඔහුට එසේ කිරීමට ඇති අයිතිය යුරෝපා යුක්ති අධිකරණය තුළ අභියෝගයට ලක් වූ අතර, කොමිසමේ වාසියට නඩුව තීන්දු විය
මෙම තීන්දුව ජාතිකත්වය ඉක්මවා යමින් කොමිසමට අපරාධ නීති පැනවීමේ බලය ලබා දුන් අතර, එය ගිවිසුම් තුළ මීට ඉහත සිදු නොවු දෙයකි
එහෙත් මේ වන තෙක් එසේ කරනු ලැබ ඇත්තේ, ‘බුද්ධිමය දේපල අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ මඟ පෙන්වීම්’ පමණි
අපරාධ නීතිය වනාහී යුරෝපා සංගමයේ විෂයයක් නොවිය යුතු බවට ඉල්ලීම් යුරෝපා පාර්ලිමේන්තුව තුළ ඉදිරිපත් වූ නමුත්, ඒවා ඡුන්දයේ දී පරාජය විය
එහෙත්, යුක්ති අධිකරණය 2007 ඔක්තෝම්බර් මාසයේ දී ප‍්‍රකාශ කළේ, අපරාධ නීතිය තීරණය කිරීම කොමිසමේ කාර්යයක් නොවන බවයි.

ගිවිසුම් 

ප‍්‍රධාන ලිපිය
යුරෝපා සංගමයේ ගිවිසුම්

මූලික ව්‍යවස්ථාවෙන් හෝ ගිවිසුම් වනාහී යුරෝපා සංගමයේ ව්‍යවස්ථාපිත නීතියයි
ඒවා නිර්මාණය කරන ලද්දේ, කැමැත්ත මත එක්රැුස් වූ සියලූ යුරෝපා සංගම් සාමාජීක රාජ්‍යයන් විසිනි
ඒවා, සංගමයේ මූලික ප‍්‍රතිපත්ති, එහි ආයතනික ව්‍යුහය, නීති සම්පාදන පිළිවෙල සහ සංගමයේ බලතල පිළිබඳ ව විස්තර කරයි
ප‍්‍රාථමික නීති සම්පාදනය පිළිබඳ ගිවිසුම් වනුයේ,

	1951 ෑක්‍ීක්‍ ගිවිසුම (පැරිස් ගිවිසුම)
	1957 ෑෑක්‍ ගිවිසුම (රෝම ගිවිසුම)
	1957 ෑඹඍ්ඔධඵ ගිවිසුම (රෝම ගිවිසුම)
	1965 ඵෑඍඨෑඍ මර්ජර් ගිවිසුම	
	1972 එක්සත් රාජධානිය, අයර්ලන්තය හා ඩෙන්මාර්කය ඇතුළත් වීම පිළිබඳ පනත් 
	1970 අයවැය පිළිබඳ ගිවිසුම
	1975 අයවැය පිළිබඳ ගිවිසුම
	1971 ග‍්‍රීසියේ ඇතුළත්වීම පිළිබඳ පනත
	1985 ස්පාඤ්ඤයේ ඇතුළත්වීම පිළිබඳ පනත
	1986 ඒකීය යුරෝපා පනත
	1992 මාස්ටි‍්‍රච්ට් ගිවිසුම (යුරෝපා සංගමයේ ගිවිසුම)
	1994 ඔස්ටි‍්‍රයාව, ස්වීඩනය හා පින්ලන්තය ඇතුළත් වීම පිළිබඳ පනත
	1997 ඇම්ස්ටර්ඩෑම් ගිවිසුම
	2001 නයිස් ගිවිසුම
	2003 ඇතුළත්වීම පිළිබඳ ගිවිසුම
	2005 ඇතුළත් වීම පිළිබඳ ගිවිසුම

මෙම ගිවිසුම්වලට අදාළ විවිධ ඇමුණුම් හා ප්‍රොටෝකෝල
protocol) ද මූලික ව්‍යවස්ථවේ කොටස් ලෙස සලකයි
යුරෝපා සංගමයේ සාමාජීක රටවල ප‍්‍රධානීන් විසින් 2004 දී ව්‍යවස්ථාවකට අත්සන් තැබූ නමුත්, 2007 මාර්තු වන විට දී එය තහවුරු කළ යුතු වේ ද යන්න අපැහැදිලිව පැවතුණි
යුරෝපා සංගම් නීති මූලධර්ම ආධිපත්‍යය
යුරෝපා අධිකරණය විසින් කිහිප වරක්ම යුරෝපා ප්‍රජාවේ (ප්‍රථම ස්තම්භය) නීතිය ජාතික නීතියට වඩා උත්තරීතර බව තීන්දුකොට ඇත
සාමාජික රටවල නීතිය සහ යුරෝපා ප්‍රජාවේ නීතිය අතර ඝට්ටනයක් ඇති වන විටක දී යුරෝපා ප්‍රජාවේ නීතියට ප්‍රමුඛතාවය ලැබෙන අතර එවිට සාමාජික රාජ්‍යයේ නීතිය අදාළ නොවිය යුතුය
මෙම සංකල්පය යුරෝපා ප්‍රජාවේ නීතියේ අඳාධිපත්‍යය ලෙස හැඳින්වෙන අතර මෙම සංකලපය ඉස්මතු වූයේ ඡඔසටඅ ව. ුණුළ නඩුවේ  දී යුරෝපා අධිකරණය විසින් ලබා දෙන ලද තීන්දුවත් සමඟය
මෙම නඩුවේ දී අධිකරණ තීන්දුව අනුව පෙනීයන්නේ ස්වායත්ත නීති ප්‍රභවයක් වන ගිවිසුමකින් හට ගනු ලබන නීතිය, කෙසේ සකස් කරන ලද්දක් වුවත් එහි විශේෂ සහ නියම ස්වාභාවය නිසා ප්‍රජා නීතියක ලක්ෂණ වලින් තොරව හෝ එහි නීතිමය පදනම ප්‍රජාව තුළින්ම ප්‍රශ්ණාර්ථයට ලක් කිරීමකින් තොරව දේශීය නීතිමය ප්‍රතිපාදන අභිභවා යා නොහැකිය
බොහෝ රටවල උපරිමාධිකරණ ප්‍රකාශ කරන පරිදි ප්‍රජා නීතිය උත්තරීතර වුවත් එය සාමාජික රටවල මූලික ව්‍යවස්ථාදායක මූලධර්මයන් ට දිගින් දිගටම ගරු කරන අතර අවසාන විනිශචය වන්නේ සාමාජික රාාජ්‍යය මිස යුරෝපා සංගම් ආයතනය නොවේ
මේ අනුව සාමාජික රටවල් තවදුරටත් ගිවිසුම් ප්‍රධානියා බවත් සහ ප්‍රජා නීතියේ බලපෑමේ පදනම බවත් අදහස් වේ
සෘජු බලපෑම

ප්‍රජා නීතිය සාමාජික රාජ්‍යයන් තුළ නීති පද්ධතීයනට සාපේක්ෂව පුළුල් පරාසයක් ආවරණය කරනු ලබයි
ගිවිසුම් ප්‍රතිපාදන සහ යුරෝපා සංගම් රෙගුලාසි ප්‍රතිපාදන වල සමාන්තර ච සෘජු බලපෑම් ඇතැයි කියනු ලැබේ
මෙහි අර්ථය නම් පුරවැසියන් හට තවත් පුරවැසියෙකුට එරෙහිව ප්‍රදානය කරන ලද අයිතිවාස්කම් මත විශ්වාස කල හැකි ය
උදා ගුවන් සේවිකාවකට වෙනස්කම් කොට සැලකීමට එරෙහිව ඇගේ ගුවන් සේවා සේවායෝජකයාට නඩුවක් පැවරිය හැකිය
තවත් ප්‍රධාන නෛතික මෙවලමක් වන යුරෝපා සංගම් නියමයන් සිරස් වභයෙන් සෘජු බලපෑම් ඇත
මෙහි දී ඒවා මත පදනම්ව පුරවැසියන්ට තවත් පුරවැසියෙකුය විරුද්ධව නඩු පැවරිය නොහැක
නියමයන් සාමාජික රටවලට තම ජාතික නීතියට මඟ පෙන්වීමක් වන පරිදි පරිවර්තනය කර ගැනීමට අවස්ථාව සැලසෙන අතර බොහෝ විට එක්සත් රාජ්‍යයේ දී මෙන් පාර්ලිමේන්තු පණතක් හෝ වෙනත් ව්‍යවස්ථාපිත මෙවලමක් මඟින්  සිදු කරනු ලැබේ
එවිට ජනතාව නීතිය ක්‍රියාත්මක කෙරෙන බවට විශ්වාස කරන අතර රජයට විරුද්ධව නඩු පවරන්නේ නියමයන් හරිහැටි ක්‍රියාත්මක නොකරන විට පමණි
උදා පාරිභෝභිකයිනට හානිදායක සහ අගුණ නිෂ්පාදන සඳහා සමාගම වගකිව යුතු බවට නියම කරන නිෂ්පාදන වගකීම් නියමය
සටහන් 

|European_Union_law History_and_development
|-
{|

 නීතිය
බුද්ධිමය දේපළ

බුද්ධිමය දේපළ යනු සංගීතය සාහිත්‍ය කලා කෘති සොයාගැනීම් වානිජ වශයෙන් යොදාගනු ලබන ප‍්‍රකාශන හිමිකම්, වෙළඳ ලකුණු, පේටන්ට් ආදිය ඇතුලත් සංකේත, නාමයන්, රූප, සැලසුම් ඇතුලත් වන්නාවූ නෛතික ක්ෂේත‍්‍රයයි
බුද්ධිමය දේපළ නීතිය යටතේ එවැනි සුවිශේෂී දේපළකට හිමිකම් කියන්නකුට එමඟින් ආවරණය වන නිර්මාණය වානිජ සංකේතය හෝ සොයාගැනීම සම්බන්ධයෙන් පරම අයිතියක් හිමිවේ
දළ විශ්ලේෂණය

බුද්ධිමය දේපළ යනු සෞන්දර්යාත්මක හා වානිජමය වන මනසේ නිර්මාණයන් සම්බන්ධයෙන් බලපවත්වන්නාවූ පරම අයිතිවාසිකම් පොදියකි
මෙහි පළවැන්න පොත්, චිත‍්‍රපට, සංගීතය, සිතුවම්, ඡායාරූප සහ මෘදුකාංග වැනි නිර්මාණාත්මක කෘතීන් ආරක්‍ෂා කරනු ලබන ප‍්‍රකාශන හිමිකම් පිලිබඳ නීතියෙන් ආවරනය වන අතර එකී නිර්මාණයන් කිසියම් නිශ්චිත කාළයකට ප‍්‍රතිනිෂ්පාදනය හෝ අනුවර්තනය කිරීම පාලනය කිරීමේ පරම අයිතිය එහි ප‍්‍රකාශන හිමිකම හිමි තැනැත්තාට හිමිවේ
දෙවන කාණ්ඩය සමස්ථයක් ලෙස කාර්මික දේපළ ලෙස හැඳින්වෙන අතර ඒවා දර්ශීය ලෙස නිර්මාණය කරනු ලදුව කාර්මික හෝ වානිජමය පරමාර්ථයන් සඳහා යොදාගනු ලබයි
නව, ප‍්‍රයෝජනවත්, පැහැදිලිව නව නිර්මාණයක් ලෙස හඳුනාගත හැකි නිර්මාණ සඳහා පේටන්ට් ලබාදෙනු ලබන අතර පේටන්ට් හිමියාට කිසියම් කාළයකට සිය අවසරයෙන් තොරව අන්‍යයන් එම සොයාගැනීම භාවිතා කිරීම වැලැක්වීමේ අයිතිය හිමිවේ
වෙළඳ ලකුණක් යනු වෙළඳපොළේදී නිෂ්පාදනයන් අතර ව්‍යාකූලත්වයක් ඇතිවීම වැලැක්වීම සඳහා යොදාගනු ලබන සුවිශේෂී වූ ලාංඡනයකි
කාර්මික සැලසුම් හිමිකමක් කාර්මික උපකරණයක පෙනුම, රූපාකාරය හෝ සැලැස්ම වෙනත් අයකු විසින් සිය නිර්මාණයකට යොදාගැනීම වළකයි
වෙළඳ රහසක් යනු ව්‍යාපාරයක වානිජ පරිචයන් හෝ ස්වාම්‍ය දැනුම සම්බන්ධයෙන් වන ප‍්‍රසිද්ධ නොකරන ලද තොරතුරකි
සමහර වෙළඳ රහස් මහජනයාට හෙළි නොකිරීම නීතිවිරෝධී වියහැක
‘බුද්ධිමය දේපළ’ යන යෙදුම ඉහතින් දක්වන ලද විශේෂිත නෛතික හිමිකම් විස්තර කිරීමට මිස කිසියම් දේපළක් දැක්වීම සඳහා යොදාගනු නොලබයි
ශ්‍රී ලංකා නීතිය තුළ වෙළඳ රහස් අාරක්ෂා කර ගැනීම සහ ඊට අානුෂාංගික නෛතික තත්ත්වය 2003 අංක 36 දරන බුද්ධිමය දේපළ පනත මගින් සංගෘහිත වී අැත
ඉතිහාසය
බුද්ධිමය දේපළ යන යෙදුමේ වඩාත් පැරණිතම භාවිතය හඳුනාගත හැකිවන්නේ 1845 ඔක්තෝබර් මාසයෙනි
ඬේවොල් එ
බ‍්‍රවුන් හිදී මැසචුසෙට්ස් සංචාරක අධිකරණය පේටන්ට් අයිතිය පිලිබඳව විභාග කරමින් චාර්ල්ස් එල්. වුඞ්බරි විනිසුරුවරයා කියා සිටියේ ‘අපට බුද්ධිමය දේපළ ආරක්‍ෂා කළහැකි වන්නේ මේ ක‍්‍රමයෙන් පමණකි
කෙනෙකුගේ මානසික ශ‍්‍රමය, නිෂ්පාදන හා අභිරුචීන් ඔහු වගා කරන තිරිඟු හෝ ඔහු ඇති කරන සතුන් වැනිය’
‘සොයාගැනීම් දේපළ වේ’ යන ප‍්‍රකාශය ඊටත් බොහෝ ඈතට යන්නකි
1791 ප‍්‍රංශ නීතියේ පළවැනි වගන්තිය කියා සිටියේ ‘සෑම නව සොයාගැනීමක්ම එසේ කළ අයගේ දේපළ වේ
එම අයිතිය සුරක්‍ෂිත කිරීම සඳහා එකී සොයාගැනීම තාවකාලිකව භූක්ති විඳිම සඳහා එම තැනැත්තාට වසර පහකට දහයකට හෝ පහළොවකට පේටන්ට් අයිතිය ලබාදිය යුතුය’ යනුවෙනි
බුද්ධිමය දේපළ යන යෙදුමේ පැතිරුනු ජනපි‍්‍රයභාවය වඩා නූතන සංසිද්ධියකි
1967 දී මෙකී යෙදුම ප‍්‍රවර්ධනය කිරීමට සකී‍්‍රයව උත්සාහ කළ ලෝක බුද්ධිමය දේපළ සංවිධානය ස්ථාපිත කරන තුරුම එය එතරම සාමාන්‍ය එකක් නොවුනි
කෙසේවෙතත් 1980 පමණ වනතුරුම උදෘත ලකුණුවලින් තොරව එය යෙදුනේ කලාතුරකිනි
මෙම සංකල්පයේ සමභවය ඊටත් එහාට සොයා යා හැක
යුදෙව් නීතිය තුල බලබෑම අතින් වර්තමාන බුද්ධිමය දේපළ නීතියට සමාන ප‍්‍රතිෂ්ඨාවන් කිහිපයක් අන්තර්ගත වේ
කෙසේවෙතත් බුද්ධිමය නිර්මාණයන් ‘දේපළ’ වන්නේය යන සංකල්පය මෙකල නොපැවතින
කෙසේවෙතත් බොහෝ බටහිර රටවල නීති පද්ධතීන් තුල බුද්ධිමය දේපළ සම්බන්ධ ප‍්‍රතිපාදනයන් නොතිබූ අතර මෙම යෙදුම විසින් ආවරනය කරනු ලබන නීතීන් සාධාරණීකරණය කෙරුනේ බලහත්කාරයෙනි
මෙම යෙදුම සමහර පනත් කෙටුම්පත්වල පාද සටහන් තුල හැරෙන්නට එක්සත් ජනපදයේ ප‍්‍රකාශන හිමිකම් පිලිබඳ නීති සම්පාදනයන් තුල අන්තර්ගත නොවුනි
ආණ්ඩු ක‍්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ හා ව්‍යවස්ථාපිත නීතීන් තුල යොදාගනු ලැබූ යෙදුම වූයේ ‘පරම හිමිකම්’ යන්නයි
අරමුණ
බුද්ධිමය දේපළ හිමිකම නිර්මාණකරුවන්ට සිය නිර්මාණයන් සම්බන්ධයෙන් පරම හිමිකමක් ලබාදීම තුලින් කතුවරයා හෝ නව නිර්මාණකරුවාට සිය නිර්මාණය පිලිබඳ තොරතුරු රහසක් ලෙස තබාගන්නවා වෙනුවට එය වැඩිදියුණු කිරීම හා ඒ පිළිබඳ තොරතුරු බෙදාහදා ගැනීම කෙරෙහි පෙළඹවීමක් ඇති කරවයි. බුද්ධිමය දේපළ නීති මඟින් සහතිකකොට ඇති නෛතික රැකවරනය එකී නිර්මාණය මඟින් ආර්ථික සංවර්ධනය වෙත වන සැලකියයුතු දායකත්වය විසින් සමතුලිත කරවනු ලබයි
ආර්ථික විද්‍යාඥයින් දක්වා සිටින්නේ එක්සත් ජනපදයේ විශාල ව්‍යාපාරයන් සතු දේපළ වලින් තුනෙන් දෙකක්ම ස්පර්ශ කළ නොහැකි දේපළ වන බවයි. මේ ආකාරයට බුද්ධිමය දේපළ රැකවරනය මත යැපෙන කර්මාන්තයන් විසින් බුද්ධිමය දේපළ නොවන කර්මාන්තයන්ට වඩා එක් සේවකයකුට 72 % ක වටිනාකමක් එක්කරයි
මීට අමතරව ලෝක බුද්ධිමය දේපළ සංවිධානය සහ එක්සත් ජාතීන්ගේ විශ්ව විද්‍යාලය විසින් සිදුකරන ලද හවුල් පර්යේෂණ ව්‍යාපෘතියක් මඟින් ආසියාතික රටවල් හයක බුද්ධිමය දේපළ පද්ධතිවල බලපෑම මැනීමට කටයුතු කරන ලද අතර එහිදී පෙනීගියේ බුද්ධිමය දේපළ පද්ධතීන් ශක්තිමත් කිරීම සහ ආර්ථික වර්ධනය අතර පැහැදිලි සම්බන්ධතාවයක් පවතින බවයි. කෙසේවෙතත් මෙම සම්බන්ධතාවය හේතුඵල වශයෙන් තහවුරු කළ නොහැක්කකි
විවේචන 
බුද්ධිමය දේපළ සම්බන්ධයෙන් විවේචන ඉදිරිපත් කරන නිදහස් සංස්කෘතික ව්‍යාපාරයේ සිටින්නන් එය බුද්ධිමය ආරක්‍ෂණවාදයක් නොඑසේනම් බුද්ධිමය ඒකාධිකාරයක් ලෙසින් හඳුන්වන අතර ප‍්‍රකාශන හිමිකම් දීර්ඝ කිරීම, මෘදුකාංග, පේටන්ට් සහ ව්‍යාපාර ක‍්‍රමවෙදයන්ගේ පේටන්ට් ආදිය සම්බන්ධ නීතීන් හේතුකොටගෙන මහජන ශුභසිද්ධියට හානිවී ඇති බව කියා සිටිති
පුළුල් අර්ථයෙන් යෙදීමේදී සමහරු බුද්ධිමය දේපළ යන යෙදුම පවා ප‍්‍රතික්ෂේප කරසිටිති
රිචඞ් ස්ටෝල්මන් තර්ක කර සිටින්නේ ‘මෙය ක‍්‍රමෝපායික ලෙස විකෘතිවීම් සහිත  හා ගැටලූකාරී එකක් වන අතර එම තත්වය වඩා උග‍්‍රකොට ඇත්තේ ඉන් ප‍්‍රතිලාභ ලබන්නන් විසින්ම’ බවය
ඔහු කියා සිටින්නේ එකී යෙදුම යොදාගෙන ඇත්තේ වෙන වෙනම සම්භවය වූ, වෙනස් ආකාරයෙන් පරිණාමය වූ, විවිධ කි‍්‍රයාකාරකම් ආවරනය කරන, වෙනස් රීතීන් යටතේ කි‍්‍රයාත්මක වන සහ වෙනස් මහජන ප‍්‍රතිපත්තිමය කාරණාවන්ට අදාල වන්නාවූ විෂම නීතීන් රාශියක් කැටිකර දැක්වීමට බවයි. මෙම විවේචකයෝ ප‍්‍රකාශන හිමිකම්, පේටන්ට් සහ වෙළඳ ලකුණු සම්බන්ධයෙන් මූලික වශයෙන් ඉදිරිපත් වන අතර විෂම නීතීන් රැසක් එයට ඇතුලත් කරගැනීම සම්බන්ධයෙන් නොසතුට පළකර සිටිති
බුද්ධිමය දේපළ නීතිය 

බුද්ධිමය දේපළේ ආර්ථික විද්යාඅව

ආර්ථීක විද්යාආඥයෝ රාජ්‍ය විසින් පනවනු ලැබූ තාවකාලික ඒකාධිකාරයක් ලෙස (නොඑසේනම් රාජ්‍යයේ අනුග්ි‍රහය ඇතිව සහන සැලසීම සඳහා වන නෛතික යාන්ත්ඩ‍රණයන් උපයෝගී කරගනිමින් බලාත්මක කළ) බුද්ධිමය දේපල හිමිකම් සලකති
සාමාන්‍යයෙන් බුද්ධිමය හිමිකම් තරඟකාරී නොවන භාණ්ඩයන්ට, එනම් එකවර විශාල පිරිසක් විසින් භාවිතා කරනු ලැබිය හැකි (එක් තැන්ත්තෙක් භාවිතා කිරීම අනෙක් තැනැත්තාගේ භාවිතයට බාධාවක් නොවන) භාණ්ඩයන්ට සීමා වේ
එක් වතාවකදී එක් තැනැත්තකුට පමණක් භාවිතා කළහැකි ඇඳුම් වැනි තරඟකාරී භාණ්ඩ සමඟ මෙය සන්සන්දනය කළ හැක
උදාහරණයක් ලෙස ගණික සූත්භ‍රයක් එකවර විශාල පිරිසක් විසින් භාවිතා කරනු ලැබිය හැක
බුද්ධිමය දේපළ යන යෙදුමට විරුද්ධ වන සමහරු තර්ක කර සිටින්නේ ‘දේපළ’ යන වචනය යොදාගත හැක්කේ තරඟකාරී භාණ්ඩ (එනම් කෙනෙකුට තමන්ටම හිමි ලෙස අයිතිකරගත නොහැකි) හැඳින්වීම සඳහා පමණක් වන බවයි.

තරඟකාරී නොවන භාණ්ඩයක් එකවර බොහොමයක් දෙනා විසින් (උදාහරණයක් ලෙස පිටපත් කිරීම) භාවිතා කරනු ලැබියහැකි බැවින් (ආර්ථීක වශයෙන් අවම මුදලකට) එවැනි නිර්මාණයන් නිර්මාණය කිරීමට නිෂ්පාදකයන් දිරිමත් නොවනු ඇත
එය සමාජයට පැහැදිලිවම පාඩුවකි
මීට ප්ර‍රතිපක්‍ෂව ඒකාධිකරයන් පැවතීමේද අවාසි (නිෂ්පාදකයෝ වැඩි මුදලක් අයකරනු ඇති බැවින් සමාජයේ සුළු පිරිසකට පමණක් එය ලබාගත හැකිවනු ඇත) පවතී
බුද්ධිමය දේපළ හිමිකම් ස්ථාපිත කිරීම තරඟකාරී නොවන භාණ්ඩ නිෂ්පාදනයේදී සමාජයේ යහපත (ඒවා නිෂ්පාදනයට දිරිදීම මගින්) සලකමින් ඒකාධිකාරයන්ට අවසර ලබාදීමකි
ඒකාධිකාරයට අවසර ලබාදී ඇති කෙටි කාළය තුල සමාජයට ලැබෙන මෙම ලාභ සහ පාඩු එක් එක් නිෂ්පාදනය සහ සමාජයට අදාල කරුණු ගණනාවක් මත ර‍ඳා පවතිනු ඇත
බුද්ධිමය දේපළ යන යෙදුමේ වඩාත් පැරණිතම භාවිතය හඳුනාගත හැකිවන්නේ 1845 ඔක්තෝබර් මාසයෙනි
බුද්ධිමය දේපළ නීතිය අරමුණ

බුද්ධිමය දේපළ හිමිකම නිර්මාණකරුවන්ට සිය නිර්මාණයන් සම්බන්ධයෙන් පරම හිමිකමක් ලබාදීම තුලින් කතුවරයා හෝ නව නිර්මාණකරුවාට සිය නිර්මාණය පිලිබඳ තොරතුරු රහසක් ලෙස තබාගන්නවා වෙනුවට එය වැඩිදියුණු කිරීම හා ඒ පිළිබඳ තොරතුරු බෙදාහදා ගැනීම කෙරෙහි පෙළඹවීමක් ඇති කරවයි. බුද්ධිමය දේපළ නීති මඟින් සහතිකකොට ඇති නෛතික රැකවරනය එකී නිර්මාණය මඟින් ආර්ථික සංවර්ධනය වෙත වන සැලකියයුතු දායකත්වය විසින් සමතුලිත කරවනු ලබයි
ධම්මපද (පාලි - ප්‍රාකෘත - ධමපද, සංස්කෘත - ධර්මපද )යනු ධර්ම පාඨ ඇතුළත් කාව්‍යමය ලක්ෂණවලින් යුතු ථෙරවාදී බුද්ධාගමේ ඉතා ප්‍රසිද්ධ සහ ජනප්‍රිකෘතියකි
මෙය ඛුද්දක නිකායට  අන්තර්ගත කොට ඇත
බොහෝ ගාථාවන් ධර්ම කරුණු  හා සම්බන්ධය
පාලි ධර්ම ග්‍රන්ථයන්හි කොටස්වල ගාථාවලින් භාගයක් පමණ දක්නට ලැබෙන්නේ වුවද, ධම්මපද සූත්‍ර පිටකයේ ඛුද්දක නිකායේ කොටසකි
හතරවැනි හෝ පස් වැනි සියවසේ බුද්ධඝෝෂ හිමි විසින් අර්ථකථන දක්වා ඇත
එහි ගාථාවල අර්ථය පැහැදිලි කරන කථා 299 ක් අඩංගු වේ
හමුවී ඇති පැරණිම සංස්කරණ

ධම්මපදයෙහි බොහෝ ප්‍රසිද්ධව ඇත්තේ පාලි සංස්කරණ වුවද වෙනත් පුර්ණ අනුවාද ද ඇත
සංවිධානය 

පාලි ධම්මපදයෙහි ගාථා 423 ක් ඇතුළත් වේ
පරිච්ඡේද 26 කි
ඒවා පාලි භාෂාවෙන් පහත පරිදි වේ
{|
|i	යමක වග්ග - යුගල වර්ගය
|-
|ii
අප්පමාදවග්ග - අප්‍රමාද බව
|-
|iii
චිත්තවග්ග - සිතිවිලි
|-
|iv
පුෂ්ඵ වග්ග - මල්
|-
|v
බාල වග්ග - මෝඩ
|-
|vi
පණ්ඩිත වග්ග - ඥාණවන්ත
|-
|vii
අරහන්ත වග්ග - පූජනීය
|-
|viii
සහස්ස වග්ග - දහස්
|-
|ix
පාප වග්ග - පව
|-
|x
දණ්ඩ වග්ග - දඬුවම්
|-
|xi
ජරා වග්ග - මහලු
|-
|xii	අත්ථ වග්ග - තමාම
|-
|xiii	ලෝක වග්ග - ලෝකය
|-
|xiv
බුද්ධ වග්ග - බුදුන් (උධෘත බලන්න)
|-
|xv
සුඛ වග්ග - සැප
|-
|xvi
පිය වග්ග - සතුට
|-
|xvii
කෝධ වග්ග - තරහ
|-
|xix	ධම්ම වග්ග - යුක්තිය
|-
|xx
මාග්ග වග්ග - මාර්ගය
|-
|xxi	පකීර්ණක වග්ග - විවිධ
|-
|xxii	නිරය වග්ග - අපාය
|-
|xxiii	නාග වග්ග - ඇතා
|-
|xxiv	භික්ඛු වග්ග - භික්ෂූන්
|-
|xxv	බ්‍රාහ්මණ වග්ග - බමුණන්	
}|

කෘතියේ මූලාශ්‍ර
ධම්මපද කෘතියේ ගාථා බොහෝමයක් වෙනත් මූලාශ්‍ර වලින් ලබාගෙන ඇත
බෞද්ධ මූලාශ්‍ර
 සතර නිකාය
 ඛුද්දක නිකායේ වෙනත් කොටස්

බෞද්ධ නොවන මූලාශ්‍ර
 උපනිෂදි
 දිව්‍යාවදාන
 මහාභාරත
 මනුස්මෘති
 ජාතක මාලා

මූලාශ්‍ර

ඛුද්දක නිකාය
"දුක්ඛ" යන පාලි යෙදුමේ සංක්‍ෂිප්ත සිංහල අර්ථය "ජීවිතයේ අනිත්‍යතාවයි"
පැරණි සංස්කෘතයෙහි දුඃඛ යන යෙදුම විස්තර කිරීමට කුඹල්කරුවාගේ සකපෝරුව යොදා ගෙන ඇත
කුඹල්කරුවා ඔහුගේ සකපෝරුව කරකවන විට මහත් ශබ්දයක් නිකුත් කරන්නේද එය හරි හැටි ක්‍රියාත්මක නොවන්නේද එය දුක්ඛ නොහොත් ජීවිතයේ දුක් විඳීම හා සමානය
එහි විරුද්ධ පැත්ත "සුඛ" නම් වේ
එය උපමා කරන්නේ හොඳින් ක්‍රියාත්මක කෙරෙන හඬ නොනගන සකපෝරුවකටයි
බුද්ධාගමේ ආභාසය ලත් වෙනත් සංස්කෘතිවල ද මෙවැනි උපමා යොදා ගෙන ඇත
උදාහරණයක් ලෙස චීනයේ දුක්ඛ යන යෙදුම විස්තර කිරීමට උපමා කර ගන්නේ එක් රෝදයක් මදක් කැඩුණු ගැලකි
රෝදයේ කැඩුණු තැන බිම වදින  හැම විටකම කරත්තය පදවන්නා ගැස්සීමකට ලක් වේ
දුක්ඛ යන්න සාමාන්‍යයෙන් "දුක" ලෙස පර්වර්තනය කළද එහි ඊට වඩා පුළුල් වූ අර්ථයක් ගැබ්ව ඇත්තේය
එහි අසම්පූර්ණත්වය (Imperfection) නොසන්සුන්කම, සන්තාපය සහ අතෘප්තිකර බව යනාදී භාව ද ඇතුළත් වේ
"නිෂේධාත්මක හැඟීම්වල ලක්ෂණය" යන්න සමග සැසඳීමේදී දුක (Suffering) යන වචනයේ තේරුම ඉතා ලුහුඬු එකකි (ජෙෆ්රි පො)
එයින් අදහන් වන්නේ සෑම දෙයකම අශුභ පාර්ශවය හෝ අනිත්‍යය යයි කෙනෙකු‍ට සිතෙන්නට පිළිවන
එහෙත් බුද්ධාගමෙහි එවැනි සංකල්පයක් නැත
බුද්ධාගම සර්ව ශුභවාදී හෝ සර්ව අශුභවාදී දර්ශනයක් නොවේ
එය යථාර්ථවාදීය
මෙපරිදි ඉංග්‍රීසි බෞද්ධ ලේඛනවල දුක්ඛ යන වචනය බොහෝ විට හරි හැටි පරිවර්තනය නොවුණු තත්වයක පවතී
දුක්ඛ යන පාළි  වචනයට ඉංග්‍රීසියෙන් දිය හැකි වඩාත් සුදුසුම ආසන්න වචනය වන්නේ "insecurity of life" ය
දුක්ඛ යන්න කු (ku) (අමිහිරි, දුෂ්කර, දුක වේදනාව) ලෙස චීන බුද්ධාගමෙහි පරිවර්තනය වී ඇත
මෙම වචනය ජපාන බුද්ධාගමේ (Ku)  කු ලෙසද, කොරියාවෙහි (Ko) ලෙසද, ටිබෙටයෙහි (sdug bsngal) ස්දග් බ්ස්න්ගල් ලෙසින්ද පරිවර්තනය වී ඇත
බුදුන් වහන්සේ දුක්ඛ යන්නෙහි ආකාර තුනක් විස්තර කර ඇත
මෙහි විස්තර කරන්නේ සියලු සංස්කාර අනිත්‍ය බවයි.
එනම් කිසිදු දෙයක් තම කැමති සේ පවත්වාගෙන යාමට නොහැකි බවයි.  එය පැහැදිළි කරන්නේ මනසේ නිරතුරුව පවතින පෙලීම් සහගත හෝ අතෘප්තිකර  ස්වභාවයයි
එබැවින් එය අසාර හෙවත් තම වසඟයේ නොපැවැතීම යුතු නම් අවබෝධයයි
සෝතාපන්න ඵල ලාභියාගේ සිට මාර්ගඵල ලාභීන් විදර්ශනාවන් මගින් මේ ධර්මතාවය භාවිතා කර කෙලෙස් වලින් සිත මුදවා නිර්වාණය කර යන්නේය
මාර්ගය පූර්ණය කල රහතන් වහන්සේ  වේදනාව වේදනාව ලෙසද සතුට සතුට ලෙසද විඳින්නේය
බුදුන් වහන්සේ උන්වහන්සේගේ පළමු මාර්ගඵල තුනෙහි එහි පැවැත්ම ගැනද එයට පැහැදිලි හේතු තිබෙන බවද එයින් මිදීමේ මාර්ගයද උගන්වා ඇත
එම මාර්ගය චතුරාර්ය සත්‍යයෙහි හතර වැන්නයි
තවත් කරුණු
විභංගප්‍රකරණයේ සච්ච විභංගයට අනුව " තත්ථ කතමං දුක්ඛං අරිය සච්චං
ජාතිපි දුක්ඛා ජරාපි දුක්ඛා මරණම්පි දුක්ඛං ‍සෝක පරිදේව දුක්ඛ දෝමනස්සුපායාසා දුක්ඛා අප්පියෙහි සම්පයෝගෝ දුක්ඛො පියෙහි විප්පයෝගෝ දුක්ඛො  යම්පිච්චං නලභති තම්පි දුක්ඛං සංඛිත්තේන පඤ්චූපදානක්ඛන්ධා දුක්ඛා" යනුවෙන් ද්වාදසාකාර (12) වේ
ජාති
ජරා
ව්‍යාධි
මරණ 
සෝක
පරිදේව
කායික
මානසික
උපායාස
අප්‍රිය සම්ප්‍රයෝගය 
ප්‍රිය විප්‍රයෝගය 
කැමති දේ  නොලැබීම 
පඤ්ච උපාදානස්කන්ධය
 
	

එලෙසම සච්චවිභංගයට අනුව සියලු දුක්  "දුඃඛය’ කවරෙ යත්
කායික වූ යම් නො සුවයෙක් කායික වූ දුකෙක් කාපහසින් උපන් නො සුව වූ දුක් වූ වෙදයිතයෙක් කාපහසින් උපන් නො සුව වූ දුක් වූ වේදනායෙක් වේ ද, මේ ‘දුඃඛ’ යි කියනු ලැබේ
"ලෙස

*
ඒනම්  ඉහත සියලු දුක් කායික ද මානසික දුකට අයත් වේ
ජාති දුක  
එනම් ඉපදීමයි
ජාති දුක විවිධ දුක් වලට මූල හේතුව වේ
එසේ ඇති වන දුක් නම්,

දුක්ඛ දුක්ඛය 
අමිහිරි අත්දැකීම් නිසා සාමාන්‍යයෙන් ඇතිවන කායික මානසික වේදනා

විපරිණාම  දුක්ඛය
කායික මානසික සුවය නැති වී යාමෙන් ඇතිවන වේදන

සංඛාර දුක්ඛය
සංස්ඛාර ධර්මයන්ගේ ඇති වීම නැති වීම නිසා ඇතිවන වේදනා

පටිච්ඡින්න  දුක්ඛය
අත පය කැඩීම්, බිඳීම්, තුවාල වීම් ආදී පැහැදිලිව පෙනෙන්නට තිබෙන දුක

පරියාය දුක්ඛය 
ජාති,ජරා ,ව්‍යාධි ආදී විවිධ ලෙසසින් ඇති වන දුක

නිප්පරියාය දුක්ඛය
දුක්ඛ දුක්ඛ මෙයින් අදහස් කෙරේ
	
මෙබඳු දුක් වලට පෘතග්ජන සත්වයෝ මුහුණ දෙති
ගර්භා වක්‍රාන්ති මූලික දුක්ඛ-මව් කුස තුළ අත් පා හකුළුවා ගෙන ගත කිරීමට සිඳුවීම
ගර්භ පරිහරණ  මූලික දුක්ඛ -මවගේ කෑම බීම ගමන් බිමන් ආදී සෑම අවස්ථාවකදීම කුස තුළ සිටියදී පීඩා විඳීමට සිදු වීම
ගර්භ විපත්ති  මූලික දුක්ඛ- ඇතැම් විට බිහිවන අවස්ථාවේදී වෙදුන් විසින් සැත්කම් ආදිය කිරීම නිසා ඇති වන දුක
  විජායන මූලික දුක්ඛ- පර්‍වතයකින් හෙළනු ලැබූවකු මෙන් හිස යටිකුරුව බිහිවන විට ඇති වන දුක
වහීර් නිෂ්ක්‍රමණ මූලික දුක්ඛ-අළුත් තුවාලයකට ලුනු දමා කොස්සකින් උලන විට ඇති වන දුකට නොදෙවෙනි දුකක් උපත ලද මොහොතේ නාවා පිරිසිදු කරන විට ඇත් වීම
ආත්මෝපක්‍රම  දුක්ඛ- ජීවත් වන අතරතුර ලෝභාදී අකුසල ධර්ම නිසා  ඇති වන දුක
පරෝපක්‍රම  දුක්ඛ- අන්‍යයන් විසින් තැලීම්, කැපීම්, බැනීම් ආදිය  නිසා  ඇති වන දුක
ජරා දුක -පංච ඉන්ද්‍රියන් දිරාපත් වීම  නිසා  ඇති වන දුක
උදා- ඇස් නොපෙනීම
කන් නොඇසීම
මරණ දුක- ක්ෂණික මරණ හා සම්මුති මරණ
ආයුක්ඛය 
 කම්මක්ඛය
උභයක්ඛය
උපච්ඡේදක
යනුවෙන් මරණය සිවු වැදෑරුම් වේ
සෝක දුක- තමන් සතු සම්පත් නැති වීම අඹුදරුවන් මිය යාම ආදිය නිසා ඇති වන දුක
පරිදේව දුක- හඬාවැලපීම් නිසා ඇති වන දුක
දුක්ඛ දුක්ඛ -ශාරීරික හා මානසික වේදනා තුන් දොස් කිපීම වැනි හේතු නිසා ඇති වන දුක
 දෝමනස්ස  දුක්ඛ- සිතෙහි හට ගන්නා දුක, දරුවන් අකීකරු වීම්, බිරිඳ දුසිරිතෙහි යෙදීම 	ආදිය නිසා ඇති වන දුක
 උපායාස දුක- හිතවත් ඥාතීන්ගේ මියැදීම  නිසා ඇති වන දුක
අප්‍රිය සම්ප්‍රයෝග දුක- අප්‍රිය පුද්ගලයන් හා වස්තූන් මූණ ගැසීම නිසා ඇති වන දුක
ප්‍රිය විප්‍රයෝග දුක - ආශා කළ පුද්ගලයන් හා වස්තූන්ගෙන් වෙන් වීම නිසා ඇති වන දුක
කැමති දේ  නොලැබී‍මේ දුක - සිතන පතන අයුරින් ඒවා ඉටු නොවීම
 පඤ්ච උපාදානස්කන්ධ දුක - රූප වේදනාදී පඤ්ච උපාදානස්කන්ධ නිසාම ජාති ජරා මරණාදී දුක් හට ගනී
ස්කන්ධ පහම එහෙයින් දුක් වේ
දුක්ඛ සත්‍යය කෙරෙන් ප්‍රකට වන මූලික ලක්ෂණ 04 කි
පීළනට්ඨ
සංඛතට්ඨ
සන්තාපට්ඨ
විපරිණාමට්ඨ

පීළනට්ඨ 
සත්වයා ජරාවෙන් හා මරණයෙන් පෙළෙන නිසා පඤ්චස්කන්ධය දුක් සහගතය
සිත කය නිතරම දුකින් පීඩාවට පත් වෙයි
කාම ලෝක රූප ලෝක යන කවර තැනක උපත ලැබූවත් උදව්‍යය පීඩා ඇති වන බැවින් පීළනට්ඨ නම් වේ
සංඛතට්ඨ
හේතූන්ගේ බලපෑමෙන් ඇති වන බවයි. පඤ්චස්කන්ධය යනු හේතූන්ගෙන් ඇති වූවකි
උත්පාද ,ඨිති ,භංග යන ලක්ෂණ වලින් යුක්ත වෙයි
කුසලාකුසල කර්‍මානුරූපව ඇති වන බැවින් සංඛතට්ඨ නම් වේ
සන්තාපට්ඨ
සිත කය විවිධ හේතූ නිසා තැවෙයි
එසේ සන්තාපයට පත් කරන බැවින් සන්තාපට්ඨ නම් වේ
විපරිණාමට්ඨ 
පඤ්චස්කන්ධය සථීර නැත
විපරිණාමයට පත් වේ
ඒ නිසා විපරිණාමට්ඨ නම් වේ
චතුරාර්ය සත්‍යය
ත්‍රිලක්‍ෂණය
ගිහි බෞද්ධයන් විසින් (බෝහෝ විට පෝය දිනවල) රකිනා පංච සීලයට වඩා ඉහල සීලය අටසිල් හෙවත් ආජීව අට්ඨමක සීලය නම්වේ
අෂ්ටාංග ශීලය[සංස්කරණය] 
සැකිල්ල
ගිහි ථේරවාද පිළිවෙත් අෂ්ටාංග ශීලය හෙවත් අෂ්ට ශීලය හෙවත් අට සිල් හෙවත් අටසිල් යනු බෞද්ධයන් සඳහා වූ සාමාන්‍ය පංච ශීලය ට වඩා තරමක් දැඩි ලෙස පිළිපැදීම රිසි බෞද්ධ ගිහි පුරුෂයන් හා ස්ත්‍රීන් විසින් පිළිපැදිය හැකි ශික්ෂා පද රැසකි
අෂ්ටාංග ශීලයෙන් පරමාර්ථ කොට ඇත්තේ සදාචාරාත්මක වශයෙන් නොමනා චර්යාවන්ගෙන් වැලකීම සහ වඩාත් ධාර්මික දිවි පෙවෙතක් රැකීමත්ය
අනෙක් අතින් පංච ශීලය පරමාර්ථ කොට ඇත්තේ සදාචාරාත්මක වශයෙන් නොමනා චර්යාවන්ගෙන් වැලකීම පමණි
ශ්‍රී ලංකාව සහ තායිලන්තය වැනි ථේරවාද බෞද්ධ රටවල , බෞද්ධ ගිහි පුරුෂයන් හා ස්ත්‍රීන් බොහෝ විට සැකිල්ල
උපන්‍යාස ඇවැසිය සතියකට එක් දිනක් ( උපෝසත හෙවත් පොහොය දිනයන්හිදී
අමාවක, පුර-අටවක, පසළොස්වක හා අව-අටවක දිනයන්) ආශ්‍රමිකව හිඳිමින්, අෂ්ටාංග ශීලය රකිති
බුදුන් වහන්සේ විසින් අෂ්ටාංග ශීලය රැකිය යුතු ආකාරය පිළිබඳ හා, සහ අෂ්ටාංග ශීලය පිළිපැදිය යුතු නිවරැදි හා වැරැදි ආකාර පිළිබඳ  දේශනා කොට ඇත
#1 මම ප්‍රාණ ඝාතයෙන් වැලකීමේ ශික්ෂා පදය සමාදන් වෙමි
(මනුෂ්‍ය හා මනුෂ්‍ය-නොවන යන දෙවගයම)
#2 මම නොදුන් දෙයක් ගැනීමෙන් (සොරකම් කිරීම) වැලකීමේ ශික්ෂා පදය සමාදන් වෙමි
#3  මම අබ්‍රහ්මචර්යාවෙන් හෙවත් ගිහිකාමභෝගී ජීවිතයෙන් වෙන්වීමේ ශික්ෂා පදය සමාදන් වෙමි
#4 මම නුසුදුසු භාෂිතයෙන් එනම්, බොරු කීම, අනුන් රැවටීම, සිත් පහරවන වචන භාවිතය ආදියෙන් වැලකීමේ ශික්ෂා පදය සමාදන් වෙමි
#5 මම අප්‍රමාදයට නොසැලකිල්ලට හේතුවන රහමෙර පානයන් ගෙන් හා මත් ද්‍රව්‍යයන්ගෙන් වැලකීමේ ශික්ෂා පදය සමාදන් වෙමි
#6 මම විකාල භෝජනය හෙවත් අවේලාවේ ආහාර ගැනීමෙන් වෙන්වීමේ ශික්ෂා පදය සමාදන් වෙමි
(නිවැරදි වේලාව නම් ඉරු නැගීමෙන් පසුවත් ඉර මුදුන් වීමට කලිනුත් එක් වරක් පමණ ආහාර ගැනීම)
#7 මම නැටුම්, ගැයුම්, වැයුම් හා විහිළු දැකීම්වලින් ද, මල්ගඳ විලවුන් දැරීමෙන් හා මල්මාලා ආභරණයෙන් ගත සැරසීමෙන් ද වෙන්වීමේ ශීක්ෂාපදය සමාදන් වෙමි
#8 මම සයනය කිරීම සහ හිඳීම සඳහා සැප පහසු ආසන එනම් උස් අසුන් හා මහ අසුන් භාවිතයෙන් වැලකීමේ ශීක්ෂාපදය සමාදන් වෙමි
දසසිල් සමාදන් වීම[සංස්කරණය] 

 පර පණ නැසීමෙන් වැළකීම නම් වූ ශීක්‍ෂාපදය මම සමාදන් වෙමි (පාණතිපාතා වේරමණී සික්ඛාපදං සමාදියාමි)
අනුන් සතු ඔවුන් කමැත්තෙන් නොදුන් දෙයක් සොර සිතින් ගැනීමෙන් වැළකීම නම් වූ ශීක්‍ෂාපදය මම සමාදන් වෙමි (අදින්නාදානා වේරමණී සික්ඛාපදං සමාදියාමි)
ඉතා පහත් හැසිරීම නම් වූ ඉන්ද්‍රිය බද්ධ කාම සේවනයෙන් වැළකීම නම් වූ ශීක්‍ෂාපදය මම සමාදන් වෙමි (අබ්‍රහ්මචරියා වේරමණී සික්ඛාපදං සමාදියාමි)
මුසාවාදයෙන් හෙවත් බොරු කීමෙන් වැළකීම නම් වූ ශීක්‍ෂාපදය මම සමාදන් වෙමි (මුසාවාදා වේරමණී සික්ඛාපදං සමාදියාමි)
මත්වීම හා ප්‍රමාදයට කාරණා වූ රහමෙර පානය කිරීමෙන් වැළකීම නම් වූ ශීක්‍ෂාපදය මම සමාදන් වෙමි (සුරාමේරය මජ්ජපමාදට්ඨානා වේරමණී සික්ඛාපදං සමාදියාමි)
විකල් භෝජනයෙන් හෙවත් අකාලයේ ආහාර ගැනීමෙන් වැළකීම නම් වූ ශීක්‍ෂාපදය මම සමාදන් වෙමි (විකාල භෝජනා වේරමණී සික්ඛාපදං සමාදියාමි)
නැටීම, ගීත ගැයීම, වාදනය කිරීම, උසුළු විසුළු බැලීම යනාදී දෙයින් වැළකීම නම් වූ ශීක්‍ෂාපදය මම සමාදන් වෙමි (නච්ච ගීත වාදිත විසුකදස්සන වේරමණී සික්ඛාපදං සමාදියාමි)
මල් ගඳ විලවුන් දැරීම, අඩුතැන් පිරවීම, පැහැ ගැන්වීම් වශයෙන් සැරසීමය, ඔප මට්ටම් දැමීම යනාදී දෙයින් වැළකීම නම් වූ ශීක්‍ෂාපදය මම සමාදන් වෙමි (මාලා ගන්ධ විලේපන ධාරණ මණ්ඩන විභුස නට්ඨානා වේරමණී සික්ඛාපදං සමාදියාමි)
උස් අසුන් හා මහාසන පරිභෝග කිරීමෙන් වැළකීම නම් වූ ශීක්‍ෂාපදය මම සමාදන් වෙමි (උච්චාසයන මහාසයනා වේරමණී සික්ඛාපදං සමාදියාමි)
රන් රදී මසු කහවනු (මිල මුදල්) ගැනීමෙන් වැළකීම නම් වූ ශීක්‍ෂාපදය මම සමාදන් වෙමි (ජාත රූප රජත පටිග්ගහණා වේරමණී සික්ඛාපදං සමාදියාමි)
නිති පන්සිල් පොහොය යනු අටසිල් වලටයි
ආශ්‍රිත සඳාදදඅඅ

ආශ්‍රිත[සංස්කරණය] 

 Jump up↑ අංගුත්තර නිකාය 8.43
 Jump up↑ අංගුත්තර නිකාය 3.70

සිල්
‍බොහෝ ථේරවාදී බෞද්ධ රටවල අටවිසි බුදුවරුන්ට ගෞරව කිරීම සඳහා අලංකාර උත්සව පැවැත්වීම බෞද්ධයන්ගේ චාරිත්‍රයකි
උදාහරණයක් වශයෙන් මියන්මාරයේ නොයෙක් පළාත්වල, විශේෂයෙන් කාලගුණය හොඳින් පවතින කාලවලදී බුදුවරු විසි අට නමට ගරු කිරීම සඳහා උත්සව පැවැත්වේ
බොහෝ බෞද්ධ සම්ප්‍රදායයන්ට අනුව 29 වෙනි බුදුරජාණන් වහන්සේ වන්නේ මෛත්‍රී බෝධි සත්වයන් වහන්සේ ය
දීපංකර බුදුරජාණන් වහන්සේගෙන් පසු කල්ප අසංඛෙයක් බුදුවරැ පහළ නොවුනි