Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
ග්ලාස් නිෂ්පාදිත වාහන බී.එම්.ඩබ්ලිව් විසින් මුළුමනින්ම එම ආයතනය පවරාගන්නාතුරු බී.එම්.ඩබ්ලිව් ලාංඡනය දරාගෙන වෙළඳපොලට නිකුත්විය
1992දී බී.එම්.ඩබ්ලිව් ආයතනය විසින් කැලිෆොනියාවේ ස්තාපිත ඩිස්යින්වර්ක්ස් යූඑස්ඒ ( DesignworksUSA ) නම් කාර්මික මෝස්තර චිත‍්‍රාගාරයෙහි විශාල කොටස් ප්‍රමාණයක් මිලදී ගත් අතර 1995දී සියළු කොටස් මිලදී ගන්නා ලදි
1994දී බ්‍රිටිෂ් රොවර් සමූහය පවරාගත් අතර  ( එකල්හි එම සමූහයට අයිතිව ලෑන්ඩ් රෝවර්, රෝවර් සහ එම්.ජී යන මෝටර් රථ නාම සහ ඔස්ටින් සහ මොරිස් යන මෝටර් රථ බෙදහැරීමේ අයිතීන්ද පැවතුණි
) එය අවුරුදු 6ක් තමන් සතුව තබාගන්න ලදි
2000 වන විට රොවර් සමාගම විශාල වශයෙන් පාඩු ලබන තත්වයට පත්වතිබූ අතර එමනිසා බී.එම්.ඩබ්ලිව් ආයතනය එම සමුහය විකිණීමේ තීරණය ගන්නා ලදි
එම්.ජී සහා රෝව්‍ර් නාම ෆීනික්ස් සමුළුවට පවරදුන් අතර පසුව එය එම්.ජි රෝවර් ලෙස ස්ථාපිත විය
ලෑන්ඩ් රෝවර් නාමය ෆෝර්ඩ් ආයතය විසින් පවරා ගත් අතර බී.එම්.ඩබ්ලිව් ආයතනය මිනී නිෂ්පාදන අයිතීන් තමන් සතුව තබාගත් අතර 2001 දී අලුත් මිනී මාදිලිය එලිදක්වන ලදි
2009 පෙබරවාරි මාසයේදී ප්‍රධාන මෝස්තර රචක ක්‍රිස් බැන්ගල් (Chris Bangle) අවුරුදු 17ක තමාගේ සේවයෙන් තමන්ගේ නික්මයාම දන්වා සිටියා
ඔහුගේ තනතුරට අළුතින් පත්වූයේ ඒඩ්‍රියන් වෑන් හූය්ඩුක්ය(Adrian van Hooydonk )
බැන්ගල් ඔහුගේ රුඩිකල්වාදී වාහන මෝස්තර වලට නම්දරා සිටි අතර ඒව අතරින් 2002 7-Series සහ 2002 Z4 මාදිලි ප්‍රධාන තෑනක් ගනී
2007දී හුක්ස්වර්නා මෝටර් බයිසිකල් නිෂ්පාදන අයිතීන් යුරෝ මිලියන 93කට බී.එම්.ඩබ්ලිව් ආයතනය විසින් මිලඳි නගන්න ලදි
එම ආයතනයේ නිෂ්පාදන, ගොඩනැගීම් සහ වෙලඳාම් කටයුතු පෙර පරිදිම පෙර තිබූ ස්ථානවලම පවත්වාගෙනය‍යි
2012 ජූනි මාසයේදී  Forbes
com විසින් කරන ලද සමීක්ෂණයකටණ අනූව බී.එම්.ඩබ්ලිව් ආයතනය ලොකයේ නම්දරා ඇති ආයතන අතරින් ප්‍රථම ස්ථානය ලබාගන්නා ලදි
මෙම ශ්‍රේණිගත කිරීමේදී නිෂ්පාදන මිලදී ගැනීමට, නිර්දේශ කිරීමට, එහි රැකියාව කිරීමට සහ එහි ආයෝජනය කිරීමට මහජනයා තුල ඇති කැමැත්ත මූලිකව සළකා බලනලදි
කොටස්කරුවන්ගේ සැකැස්ම 

හිමිකාරිත්වය අනූව
 ස්ටෙෆාන් ක්වන්ඩ්ට්
17.4%
 ජොආනා ක්වන්ඩ්ට්
16.7%
 සුසෑන් ක්ලෑට්ටන්
12.6%
 නිදහස්
53.3%

වර්ගය අනූව 
 උපායමාර්ගික ආයෝජකයින්
46.7%
 ආයතනික ආයෝජකයින්
උතුරු ඇමෙරිකාව
15.8%
 එක්සත් රාජධානිය සහ අයර්ලන්තය
11.8%
 යුරොපය
5.7%
 ජර්මනිය
4.8%
 ලෝකයේ ඉතුරු කොටස් වලින්
2.5%
 ඉතිරි ආයෝජකයින්
12.7%

නිෂ්පාදනය 

2006දී  බී.එම්.ඩබ්ලිව් සමූහය ( මිනි සහ රෝල්ස් රොයිස් ඇතුලුව) රටවල් 5කදී රෝද හතරේ වාහන 1,366,838ක් නිෂ්පාදන කර ඇත
2010දී රෝද හතරේ වාහන 1,481,253ක් ද මෝටර් බයිසිකල් 112,271ක් ද නිෂ්පාදන කර ඇත
In 2010, it manufactured 1,481,253 four-wheeled vehicles and 112,271 motorcycles (under both the BMW and Husqvarna brands)
බී.එම්.ඩබ්ලිව් X3 (E83) මාදිලිය 2010 වනතුරු කැනඩාවේ මැග්නා සමාගමේ අනුබද්ධ ආයතනයක් වන ඔස්ට්‍රියාවේ ස්ථාපිත මැග්නා ස්ටෙයර් සමාගම විසින් බී.එම්.ඩබ්ලිව් බලය ලත් නිෂ්පාදයකයෙකු වශයෙන් නිෂ්පාදන කරන ලදි
2010 ඔක්තෝබර් මාසයේ පටන් X3 (F25) මාදිලියේ රථය දකුණූ කැලිෆෝනියාවේ පිහිටි බී.එම්.ඩබ්ලිව් කර්මාන්ත ශාලාවේ නිපදවයි.
වාර්තගත පරිදි බී.එම්.ඩබ්ලිව් වාහන වලින් 56%ක් පෙට්‍රල් එන්ජින් සහිත වන අතර ඉතිරි 44% ඩීසල් එන්ජින් සහිත ඒවා වෙයි
එම පෙට්‍රල් වාහන අතරින් 27%ක් පමණ සිලින්ඩර හතරේ එන්ජින් වන අතර 9%ක් පමණ සිලින්ඩර අටේ එන්ජින් වේ
වාර්ෂික නිෂ්පාදනය

ලොව වටා විකුණුම්
බී.එම්.ඩබ්ලිව් වාර්ථා වලට අනුව ලොව වටා විකුණුම් ප්‍රමාණ
මෝටර් බයිසිකල්

බී.එම්.ඩබ්ලිව් පළමුවන ලෝක යුද්ධයෙන් පසුව පළමුව මෝටර් බයිසිකල් එන්ජින්ද පසුව මෝටර් බයිසිකල්ද නිෂ්පාදනය කරන ලදි
එහි මෝටර් බයිසිකල් බී.එම්.ඩබ්ලිව් මෝටෝරැඩ් නමින් වෙලඳාම් වේ
අසාර්ථක හේලියොස් සහ ෆ්ලින්ක් මාදිලි වලින් පසුව ඔවුන්ගේ පලමුවන සාර්ථක මාදිලිය වූයේ 1923දී නිපදවූ "R32" මාදිලියයි
මෙහි ද්විත්ව බොක්සර් එන්ජිමක් තිබූ අතර එහි සිලින්ඩරයක් වායු දහරාවක් එන්ජිම දෙපසට යොමුකරන ලදි
ඔවුන්ගේ තනි සිලින්ඩර මාදිලි හැරුණුකොට, ඔවුන්ගේ සියළු මාදිලි මෙම වෙනස දක්වන සැලැස්ම පාදක කරගෙන නිෂ්පාදනය විය
R Series ලෙස හැදින්වෙන බී.එම්.ඩබ්ලිව් මෝටර් බයිසිකල් බහුතරයක් මෙම සැකැස්ම භාවිතකරයි
දෙවනි ලෝක යුද්ධය අතරතුරේදී නිපදවූ R75 රථයට පැතිරථයක් සම්බන්ද කර තිබුණි
එහි Zündapp KS750හි තිබූ පරිදි රථයේ රෝදයටද මෝටරයක් සවිකර තිබුණි
අගුලුදැමිය හැකි ආන්තරයක්ද තිබූ නිසා මෙහි ඕෆ්‍-රෝඩ් (off-road) හැකියාවද තිබුණි
මෙය බොහෝදුරට Jeep රථයට සමාන වේ
1982දී K Series හඳුන්වාදුන් අතර එහි ජල සිසිලන පද්ධතියක් සහ ඉදිරිපස සිට පසුපසට කෙලින් ඉරක පිහිටවූ සිලිඩර තුනක් හෝ හතරක් ඇත
ටික කලකට පසුව F සහ G series හඳුන්වාදුන් අතර එහි දම්වැල් වලින් දිවෙන අතර එහි තනි සහ සමාන්තර ද්විත්ව රෝටැක්ස් එන්ජිමක් තිබුණී
1990හි මුල භාගයේදී බී.එම්.ඩබ්ලිව් එයාර්හෙඩ් බොක්සර් එන්ජිම අළුත් කළ අතර එය පසුව ඔයිල්හෙඩ් (oilhead) ලෙස පසුව හඳින්විණ
2002දී එම ඔයිල්හෙඩ් එන්ජිමෙහි සිලින්ඩරයකට පුලිඟු පේනු දෙක බැඟින් තිබුණි
2004දී එයට තුල්‍යතා දණ්ඩක් එක්කළ අතර එහි ධාරිතාව 1,170 cc කට වැඩිකරන ලදි
එහි බලයද 100 hp (75 kW) දක්වා R1200GS වෙනුවෙන් වැඩිකල අතර එය  R1150GSහි 85 hp (63 kW) බලයට වඩා වැඩිය
R1100S සහ R1200S මාදිලිවල පිළිවලින් 98 hp (73 kW) සහ 122 hp(91 kW) බලයක් ඇති වඩා බලවත් ඔයිල්හෙඩ් එන්ජින් ඇත
2004දී බී.එම්.ඩබ්ලිව් විසින් නව K1200S ක්‍රීඩා බයිසිකලය හඳුන්වාදෙන ලදි
එහි විලියම් F1 කණ්ඩායමෙන් ලබාගත් වඩා සැහැල්ලු 167 hp (125 kW)ක් නිපදවන එන්ජිමක් අන්තර්ගතවිය
නව හඳුන්වාදීම් අතර ඉලෙක්ට්‍රොනික අනුසාරයෙන් වෙනස් කලහැකි ඉදිරිපස සහ පසුපස අවලම්බන සහ Duolever නමින් හැඳින්වෙන හොසැක් වර්ගයේ ඉදිරිපස කරු තිබුණි
බී.එම්.ඩබ්ලිව් විසින් අගුළු නොවැටෙන තිරිංග එහි මෝටර් බයිසිකල්වල 1980 දශකයේ පටන් ඇතුලත් කරන ලදි
2006දී මාදිලිවල එන අගුළු නොවැටෙන තිරිංග පද්ධතිය පසුකාලීනව 2007දී එන ඉලෙන්ට්‍රොනික තුල්‍යතා පද්ධතියට පාදක විය
බී.එම්.ඩබ්ලිව් මෝටර් බයිසිකල් අවලම්බන නිර්මාණකරණයේ පෙරගමන්කරු වූ අතර අනික් සියළු නිෂ්පාදකයින්ට වඩා දූරේක්ෂ ඉහිරිපස අවලම්බන තාක්ෂණය හඳුන්වාදුනි
බී.එම්.ඩබ්ලිව් සමාගම 2013 ජනවාරි 31දී තම හුස්ක්වර්නා සමාගම පියෙරර් සමාගම විසින් මිළදීගත් බව නිවේදනය කළහ
මෝටර් රථ

නිව් ක්ලාස් ( New Class ) 
නිව් ක්ලාස් මාදිලියට අයත් වාහන දොරවල් හතරේ සහ දොර දෙකේ වාහන වූ අතර 1962හි 1500 මාදිලියේ සිට 1977හි 2002 මාදිලිය දක්වා පැතිරුණි
මෙහි එන්ජිම වශයෙන් ලෝප්‍රකට බී.එම්.ඩබ්ලිව් 
M10 සිලිඩර 4 එන්ජිම භාවිත වූ අතර මේවාහි සම්පුර්ණ නිදහස්  	අවලම්බන, ඉදිරිපස මැක්පර්ස්න් ස්ට්‍රට්ස් සහ ඉදිරිපස තැටි රෝධක භාවිතා විය
මුල් අවදියේ දොරවල් හතරේ සෙඩාන් සහ දොර දෙකේ කූපේ මාදිලි පමණක් නිෂ්පාදන වූ අතර පසුකාලීනව 02 ශ්‍රේණියේ 1600 සහ 1966දී 2002 මාදිලි වල දොර දෙකේ ක්‍රීඩා සෙඩාන් වර්ගයේ මාදිලි ද එලිදැක්වුණි
මෙම මාදිලි වල තිබූ ක්‍රීඩාකාරි ස්වාභවය නිසා ලොවවටා ක්‍රීඩාලෝලී වාහන ඇළුම්කරුවන්ගේ අවධාන දිනාගත් අතර බී.එම්.ඩබ්ලිව්  නාමය ලෝප්‍රකට නාමයක් ලෙස ප්‍රචලිත වීමට ඉවහල් විය
3 Series මාදිලියේ පූර්වගය නිසා බී.එම්.ඩබ්ලිව් වාහන ඉ හල පෙලේ වාහන නිෂ්පාදන ආයතනයක් ලෙසට නම්දරා ගන්නා ලදි
0න් අවසන් වන මාදිලි අංක සහිත දොර 4 වාහන සැකස්ම පසුව 1972දී 5 Series මඟින් ප්‍රතිස්ථාපනය විය
උසස් පෙළේ 2000C සහ 2000CS මාදිලි පසුව 1969දී හඳුන්වාදුන් සිලිඩර 6 එන්ජිම සහිත බී.එම්.ඩබ්ලිව් E9 මඟින් ප්‍රතිස්ථාපනය විය
1600 මාදිලියේ දොර දෙකේ මාදිලිය 1975න් පසුව අතහැර දැමූ අතර, 2002 මාදිලිය 1975දී 320i මඟින් ප්‍රතිස්ථාපනය විය
වර්ථමාන මාදිලි 

2004දී එලිදැක්වූ  1 Series මාදිලිය බී.එම්.ඩබ්ලිව් නිෂ්පාදන කරන ප්‍රමාණයෙන් කුඩාම මෝටර් රථය වේ
වර්ථමානයේ පළමු පරම්පරාවේ කූපේ/කන්වර්ටිබල් (E82/E88) මාදිලි සහ දෙවනි පරම්පරාවේ හැච්බැක් (F20) මාදිලියේ වාහන නිෂ්පාදනය කරයි
1975 සිට නිෂ්පාදනය කරන සුසංහත විධායක තත්වයේ වාහනයක් වන 3 Series මාදිලිය වර්තමානයේ 6වෙනි පරම්පරාව  (F30) පසු කරන අතර එහි ක්‍රීඩා සෙඩාන් මාදිලිය (F30) සහ 4වෙනි පරම්පරාවේ වැගන් (E91), කන්වර්ටිබල් (E93) මාදිලි සහ 3වෙනි පරම්පරාවේ කූපේ (E92) මදිලි වර්තමානයේ නිෂ්පාදනය වේ
5 Series මාදිලියේ වාහන මධ්‍යම ප්‍රමාණයේ විධායක තත්වයේ වාහනයක් වන අතර එහි දැනට සෙඩාන් (F10) සහ වැගන් (F11) මාදිලියේ වාහන නිෂ්පාදිතයි
5 Series ග්‍රෑන් ටූරිස්මෝ (F07) මාදිලිය 2010දී හඳුන්වාදුන් අතර එමඟින් වැගන් රථ සහ ක්‍රොසෝවර් SUV යන මාදිලි අතර ඛණ්ඩයක් ඇතිකරන ලදි
7 Series යනු බී.එම්.ඩබ්ලිව් හි ධ්වජධාරී විධායක සෙඩාන් මාදිලියේ වාහනයයී
සාමන්‍යයෙන් බී.එම්.ඩබ්ලිව් තමන්ගේ නව තාක්ෂණ හඳුන්වා දෙන්නේ 7 Series මාදිලියේ වාහන සමඟයි
මතභේදයට තුඩුදුන් iDrive පද්ධතිය ද මෙලෙස හඳුන්වා දුන්නකි
7 Series Hydrogen මාදිලියේ ලොව ප්‍රථම වතාවට හයිඩ්‍රජන් දහන වන අන්තර් දහන එන්ජිමක් එළිදැක්වූ අතර එහි දහන අතුරුඵල ලෙස පිටවන්නේ පිරිසිදු ජලවාෂ්ප පමණි
නවතම පරම්පරාවේ මාදිලිය (F01) එලිදැක්වූයේ 2009දීය
5 Series මාදිලිය පාදක කරගෙන නිෂ්පාදනය වන 6 Series මාදිලිය බී.එම්.ඩබ්ලිව් හි සුඛෝපභෝගී ක්‍රීඩාත්මක ටූරින්ග් කුපේ/කන්වර්ටිබල් (E63/E64) වාහන පෙළ වේ
2002 සිට Z3 මාදිලියට පසු හඳුන්වාදුන් Z4 (E85) මාදිලිය රෝඩ්ස්ටර් සහ කූපේ මාදිලියක් ලෙස නිෂ්පාදනය වේ
ක්‍රොස්ඕවර් SUV රථයක් වන X3 (E83) මාදිලිය 2003දී හඳුන්වාදුන් අතර එය  E46/16 3 Series මාදිලොය පාදක කරගෙන තනන ලද්දකි
යුරෝපයේ ඕෆ්රෝඩ් (off-road) රථයක් ලෙස වෙළඳාම් වන මෙයට බී.එම්.ඩබ්ලිව් හි xDrive සියළු රෝද ධාවන පද්ධතිය ඇතුළත් වෙනවා
බී.එම්.ඩබ්ලිව් හි 
පළමු ක්‍රොස්ඕවර් SUV රථය වන X5 (E70)  5 series පාදකකරගත් මාදිලියක් වන අතර 2000හි පටන් මධ්‍යම ප්‍රමාණයේ සුඛෝපභෝගී ක්‍රොස්ඕවර් රථයක් ලෙස නිෂ්පාදනය වේ
2007 දෙසැම්බර් මාසයේදී හඳුන්වාදුන්  X6 රථය ක්‍රීඩා ක්‍රියාකාරකම් කූපේ මාදිලියක් ලෙස හඳුන්වා දී ඇත
X1  මාදිලිය බී.එම්.ඩබ්ලිව් හි  ක්‍රීඩා ක්‍රියාකාරකම් පෙලගැස්ම තවත් දීර්ඝ කරන ලදී
බී.එම්.ඩබ්ලිව් 1 Series (F20)|1 Series (F20) (2011–වර්තමාන) හැච්බැක්
 බී.එම්.ඩබ්ලිව් 1 Series (E81)|1 Series (E81) (2004–වර්තමාන) කූපේ සහ ක්න්වර්ටිබල්
 බී.එම්.ඩබ්ලිව් 3 Series (F30)|3 Series (F30) (2012–වර්තමාන) සෙඩාන් සහ වැගන්
 බී.එම්.ඩබ්ලිව් 3 Series (E90)|3 Series (E92) (2007–වර්තමාන) කූපේ සහ ක්න්වර්ටිබල්
 බී.එම්.ඩබ්ලිව් 5 Series (F10)|5 Series (F10) (2010–වර්තමාන) සෙඩාන් සහ වැගන්
 බී.එම්.ඩබ්ලිව් 5 Series ග්‍රෑන් ටූරිස්මෝ|5 Series ග්‍රෑන් ටූරිස්මෝ (2009–වර්තමාන) ප්‍රගාමී ක්‍රියාකාරකම් සෙඩාන්
 බී.එම්.ඩබ්ලිව් F12/F13|6 Series (F12) (2010–වර්තමාන) කූපේ සහ ක්න්වර්ටිබල්, ග්‍රෑන් කූපේ
 බී.එම්.ඩබ්ලිව් 7 Series (F01)|7 Series (F01) (2008–වර්තමාන) සෙඩාන්
 බී.එම්.ඩබ්ලිව් X1|X1 (2009–වර්තමාන) සුසංහත ක්‍රොස්ඕවර් SUV/ක්‍රීඩා ක්‍රියාකාරකම් වාහන (SAV)
 බී.එම්.ඩබ්ලිව් X3 (F25)|X3 (F25) (2010–වර්තමාන) සුසංහත ක්‍රොස්ඕවර් SUV/ක්‍රීඩා ක්‍රියාකාරකම් වාහන (SAV)
 බී.එම්.ඩබ්ලිව් X5 (E70)|X5 (E70) (2006–වර්තමාන) සුසංහත ක්‍රොස්ඕවර් SUV/ක්‍රීඩා ක්‍රියාකාරකම් වාහන (SAV)
 බී.එම්.ඩබ්ලිව් X6|X6 (2008–වර්තමාන) ක්‍රීඩා ක්‍රියාකාරකම් කූපේ
 බී.එම්.ඩබ්ලිව් Z4 (E89)|Z4 (E89) (2009–වර්තමාන) ක්‍රීඩා රෝඩ්ස්ටර්

M මාදිලි 

ඉහළ ක්‍රියාකාරිත්වයෙන් යුත් ව්‍යුත්පන්න රාෂියක් බී.එම්.ඩබ්ලිව්  ආයතනට  අනුබද්ධ  බී.එම්.ඩබ්ලිව් M කොට්ඨාශය විසින් නිපදවනු ලබයි
වර්ථමාන M මාදිලි වනුයේ
1 Series M කූපේ – E82 කූපේ (2011)
 M3 – E90 සෙඩාන්, E92 කූපේ, E93 කැබ්‍රියොලේ (2007-වර්තමාන)
 M5 – F10 සැලූන් (2011-වර්තමාන)
 M6 - F12/13 (2012-වර්තමාන)
 X5 M – E70 SAV (2010-වර්තමාන)
 X6 M – E71 SAV (2010-වර්තමාන)

නාමකරණය 

බී.එම්.ඩබ්ලිව් විසින් තම මාදිලි නාමකරණයේදී එකතරා පිළිවෙතක් අනුගමනය කරයි
සාමාන්‍යයෙන් ඉලක්කම් 3ක් සහ ඊට පසු අකුරු 1ක් හෝ 2ක් ඇත
පලමුවන ඉලක්කමින් එය කුමන ශ්‍රේණියට (Series) අයත්දැයි පැවසෙන අතර ඊලඟ ඉලක්කම් දෙකෙන් එහි එන එන්ජිමේ තරම කියවේ
මෙහිදී එන්ජිමේ විස්ථාපනය ඝන සෙන්ටිමීට්‍ර් වලින් නීර්ණය කොට එය 100න් බෙදා අවශ්‍ය ඉලක්කම ලබා ගනී
කෙසේවුවත් ලඟදී අවුරුදුවල එය ක්‍රියාකාරිත්වය නිරූපණය කිරීමට යොදාගෙන ඇත
උදාහරණයක් වශයෙන් 116i, 118i සහ 120i ( සියල්ලම ලීටර් 2 පෙට්‍රල් එන්ජින් )සේම 325d සහ 330dද (සියල්ලම ලීටර් 3 ඩීසල් එන්ජින්)වෙනස් අංක තිබුනත් එම මාදිලි වල තිබූනේ එකම අච්චුවයි. එන්ජිමේ ජවය වෙනස්කර තිබුනේ ටර්බෝචාජර් සහ එහි සැකසුම වෙනස් කිරීමෙනුයි
මීට සමාන නාමකරණ පිලිවෙතක් 
බී.එම්.ඩබ්ලිව් මෝටොරැඩ් මෝටර් බයිසිකල් නාමකරණයේදීද යොදාගැනේ
මෙහි එන අකුරු තනිවම හෝ යුගල වශයෙන් හෝ සංයෝජනයකර හෝ භාවිතා කළ හැක
A = ස්වයංක්‍රිය සම්ප්‍රේෂණ
 C =කූපේ, අවසාන වශයෙන් E46 සහ E63 මාදිලිවල භාවිත විය (2005න් පසු අත්හරින ලදි)
 c = කැබ්‍රියොලේ
 d = ඩිසල් එන්ජිම ( "td" යන්නෙන් ටර්බෝ ඩීස්ල් එන්ජිම නිරූපණය වේ
)
 e = M20 එන්ජිමකින් යුක්තයි
 g = සම්පීඩිත භූමි වායුව
 h = හයිඩ්‍රජන්
 i = ඉන්ධන විදුම් 
 L = රෝද අතර දිග සාමාන්‍ය මාදිලියට වඩ වැඩි
 s = ක්‍රීඩා ( සාමාන්‍යයෙන් ක්‍රීඩාත්මක ආසන, ස්පොයිලර්, වායුගති විද්‍යාත්මක හැඩය, තත්වයෙන් උසස් රෝද සහ සීමිත ලිස්සුම් ආන්තරය අන්තර්ගතයි )
 sDrive = පසු රෝද ධාවන
 T = වැගන් / ටූරින්ග් 
 Ti = හැච්බැක්
 x / xDrive = සියළු රෝද ධාවන

උදාහරණයක් වශයෙන් බී.එම්.ඩබ්ලිව් 750iL මඟින් ඉන්ධන විදුම් තාක්ෂණයෙන් යුත් 7 Series රථයක් වන අතර එහි වැඩි දිග මදිලිය වන අතර එහි ලීටර 5.4ක එන්ජිමක් ඇත
මෙම ලාංඡනය පරම්පරා ගණනාවකදීම භාවිතා වූ අතර E65 සහ F01 පරම්පරාවේදී "iL"  වෙනුවට  "Li" ලෙස භාවිත විය
'L' අකුර ඉලක්කම් වලට කළින් යෙදවෙන අවස්ථා වලදී එමඟින් විශේෂ සුඛෝපභෝගී ප්‍රභේදයක් දැක්වෙන අතර එහි විශේෂ හම් ආවරණ සහ උපාංග ඇතුළත්ය
L7 මාදිලිය E23 සහ E38 පාදක කරගත් අතර L6 මාදිලිය E24 පාදක කරන නිෂ්පාදනය කර ඇත
මහප්‍රාණ 'X' අකුර ඉලක්කම් වලට කළින් යෙදවෙන අවස්ථා වලදී (උ
X3, X5 ) එමඟින් බී.එම්.ඩබ්ලිව් xDrive පද්ධතිය ඇතුළත් ක්‍රීඩා ක්‍රියාකාරකම් වාහන පෙළ නියෝජනය කරයි
දෙවනි ඉලක්කමින් එය පාදක කරගත් වාහන මාදිලිය නිරූපණය කරයි
උදාහරණයක් වශයෙන් X5 රථය 5 Series රථය පාදක කරගනී
'Z' මඟින් දොර දෙකේ රෝඩ්ස්ටර් රථය නිරූපණය වේ( උ
Z1, Z3, Z4 )
මේවාහි 'M' මාදිලි 'M' අකුර රටට අනුව ඉදිරියෙන් හෝ පිටුපසින් එක්වේ
('Z4 M' රථය කැනඩාවේදී 'M Roadster' ලෙස හැඳින්වේ)
කළින්  X & Z වාහනවල එන්ජින් ධාරිතාවට ( ලීටර් වලින්) පසුව 'i' හෝ 'si' ලාංඡන තිබුණි
බී.එම්.ඩබ්ලිව් ආයතනය මේ දිනවලදී 'sDrive' හෝ 'xDrive'( පසු රෝද ධාවන හෝ සියළු රෝද ධාවන ) සහ එන්ජින් ධාරිතාව ආසන්න වශයෙන් නිරූපණය වන ඉලක්කම් දෙකකින් යුතු මෙම නාමකරණය ප්‍රමිතිකරණය කරමින් පවතී
( උ
Z4 sDrive35i යනු පසුරෝද ධාවන, 3.0 L ද්විත්ව ටර්බෝ ඉන්ධන විදුම් එන්ජිමක් සහිත Z4 රෝඩ්ස්ටර් රථයකි )
බී.එම්.ඩබ්ලිව් විසින් 's' අවසාන වශයෙන් භාවිත කළේ 1999දී නිෂ්පාද්හනය නැවැත්වූ E36 328is රථයේය
කෙසේවෙතත් මෙම නාමකරණය නැවතත් 2011 මාදිලි වර්ෂයේ 335is සහ Z4 sDrive35is රථවල දක්නට ලැබේ
335is යනු ක්‍රීඩත්මක ආකාරයෙන් සකසන ලද රථයක් වන අතර එහි විකලයක් වශයෙන් ද්විතව ක්ලච් සම්ප්‍රේෂණ තාක්ෂණය ඇති අතර එය සාමන්‍ය 335i රථය සහ උසස්ම M3 රථය අතරට වැටේ
'M' අකුරින් එම ශ්‍රේණියට අදාල උසස්ම ක්‍රියාකාරිත්වයෙන් යුත් වාහනය දැක්වේ
උදාහරණයක් වශයෙන් 
M6 යනු 6 Series වාහන පෙලේ උසස්ම වාහනයයි
M රථ පෙල වෙනමම ශ්‍රේණියට අදාලව කොටස් කල යුතු වුවත් බොහෝවිට දක්නට ලැබෙන්නේ M රථ එකට තබා තිබීමයි
බී.එම්.ඩබ්ලිව් වෙබ් පිටුවේද එය එසේ දැක්වේ
ව්‍යතිරේක

නාමකරණයේ ව්‍යතිරේක දක්නට ලැබේ
බී.එම්.ඩබ්ලිව් 1 Series හි M රථයට සුපුරුදු පරිදි M1 ලෙස නම් නොතබා 1 Series M Coupe ලෙස නම් තැබුවා
ඒ බී.එම්.ඩබ්ලිව් විසින් නිපදවන ලද M1 රේසින් රථය පැටලවිය හැකි නිසාය
ක්‍රීඩා ක්‍රියාකාරකම් වාහන පෙලේ M රථ පෙල ( X5 M ) සුපුරුදු පරිදි MX5 ලෙස නම් කරන්නට නොහැකිවිය
ඒ MX5 නාමය මැස්ඩා ආයතය විසින් MX-5 Miata රථය නම්කිරීමට යොදාගෙන තිබූ නිසාය
තවද 2008දී 125i/128i, 328i, සහ 528i රථවල තිබුනේ ලීටර 2.5ක හෝ 2.8ක එන්ජිමක් නොවන අතර එහි ඇත්තේ ස්වාභාවික චූෂිත ලීටර් 3ක එන්ජිමකි (N52)
'28' යොදාගෙන තිබුනේ ලීටර් 3ක එන්ජිම ඩීටියුන් කර ඇති බව දැක්වීමටයි
එහි බලය  2006 මාදිලි වර්ෂයේ N52 එන්ජිම ඇති '30' තිබූ රථ (330i and 530i) වලට සාපෙක්ෂව අඩු බලයක් නිපදවයි.

2008දී 335i සහ 535i වාහනවලද තිබුනේ ලීටර් 3 එන්ජිමකි, නමුත් එම එන්ජිම ද්විත්ව ටර්බෝචාජර් යොදා තිබූ නිසා එය නාමකරණයේ එය හඳුනා තිබුනේ නැත
35න් කලින් 30 මාදිලි වල තිබූ ස්වාභාවික චූෂිත N52ට වඩා බලයෙන් වැඩි බව නිරූපණය වේ
2011 740i සහ 335is මාදිලිවල ද තිබුනේද ද්විතව-ටර්බෝ 3.0 ලීටර එන්ජිමයි, නමුත් එය වැඩි බලයක් පිටකිරීමට ටියුන් කර ඇත
ලඟදී නිපදවූ V8 එන්ජින් වල නාමකරණයේදීද එහි එන්ජින් ධාරිතාව නිරූපණය නොවිය
2006 750iහි 4800 cc (ස්වාභාවික චූෂිත) සහ 2009 750iහි 4400 cc (ද්විතව-ටර්බෝ) එන්ජින් අන්තර්ගතයි
චන්ද්‍ර දිනදසුන් වලට අනුව මැදින් මාසයේ 1වන තිථියයි
ආශ්‍රිත ලිපි
 චන්ද්‍ර මාස
 පෝය

මැදින්
චන්ද්‍ර දිනදසුනේ පුර පක්‍ෂයේ දින
චන්ද්‍ර දිනදසුන් වලට අනුව මැදින් මාසයේ 2වන තිථියයි
ආශ්‍රිත ලිපි
 චන්ද්‍ර මාස

මැදින්
චන්ද්‍ර දිනදසුනේ පුර පක්‍ෂයේ දින
චන්ද්‍ර දිනදසුන් වලට අනුව මැදින් මාසයේ 3වන තිථියයි
චන්ද්‍ර දිනදසුන් වලට අනුව මැදින් මාසයේ 4වන තිථියයි
චන්ද්‍ර දිනදසුන් වලට අනුව මැදින් මාසයේ 5වන තිථියයි
චන්ද්‍ර දිනදසුන් වලට අනුව මැදින් මාසයේ 6වන තිථියයි
චන්ද්‍ර දිනදසුන් වලට අනුව මැදින් මාසයේ 7වන තිථියයි
චන්ද්‍ර දිනදසුන් වලට අනුව මැදින් මාසයේ 8වන තිථියයි
චන්ද්‍ර දිනදසුන් වලට අනුව මැදින් මාසයේ 9වන තිථියයි
චන්ද්‍ර දිනදසුන් වලට අනුව මැදින් මාසයේ 10වන තිථියයි
චන්ද්‍ර දිනදසුන් වලට අනුව මැදින් මාසයේ 12වන තිථියයි
චන්ද්‍ර දිනදසුන් වලට අනුව මැදින් මාසයේ 13වන තිථියයි
චන්ද්‍ර දිනදසුන් වලට අනුව මැදින් මාසයේ 14වන තිථියයි
කිඹුල්වත් නුවරට වැඩම කිරීමට ගමනාරම්භ කිරීම
වැඩම කිරීමෙන් පසුව පියරජු ඇතුලු ඤාතීන්ට ධර්මදේශනා  කිරීම
රාහුලකුමරු පැවිදි කීරිම, නන්දකුමරු පැවිදි කිරීම, 

 කිඹුල්වතේදී යමාමහ පෙළහර පෑම
සමාජයීය වැදගත්කම

බුද්ධාගම

බෞද්ධයන්ට මෙය පෝය දිනයකි
ආශ්‍රිත ලිපි
 චන්ද්‍ර මාස
 පෝය
 පසළොස්වක

මැදින්
චන්ද්‍ර දිනදසුනේ පුර පක්‍ෂයේ දින
චන්ද්‍ර දිනදසුන් වලට අනුව මැදින් මාසයේ 16වන තිථියයි
මැදින් මාසයේ අව පක්‍ෂයේ 1වන තිථියයි
ආශ්‍රිත ලිපි
 චන්ද්‍ර මාස
 පෝය

මැදින්
චන්ද්‍ර දිනදසුනේ අව පක්‍ෂයේ දින
චන්ද්‍ර දිනදසුන් වලට අනුව මැදින් මාසයේ 17වන තිථියයි
මැදින් මාසයේ අව පක්‍ෂයේ 2වන තිථියයි
චන්ද්‍ර දිනදසුන් වලට අනුව මැදින් මාසයේ 18වන තිථියයි
මැදින් මාසයේ අව පක්‍ෂයේ 3වන තිථියයි
ඇසළ මාසයේදී ඇසළ ගස් මලින් බරවේ
ඇසළ මාසයේදී  මල් පිපෙන බැවින් ගස ඇසළ නම්වූවාද නැතිනම් ඇසළ ගස් වල මල් පිපෙන බැවින් මාසය ඇසළ නම්වූවාද යන්න පැහැදිලි නැත
ඔබට අවැසි ලිපිය තෝරාගන්න
ඇසළ (මාසය)
ඇසළ (ගස)
ඇසළ සමයේදී මල් පිපේ
හරිම ශාන්තය
සුන්දරය
කැසියා ෆිස්ටුලා (Casia Pistula) නමින් උද්භිද විද්‍යාත්මකව හඳුන්වන මෙය රනිල කුලයේ ශාකයකි
’ෂවර්ස් ඔෆ් ගොල්ඞ්’ නමින් ඉංගී‍්‍රසි බසින් හඳුන්වන ඇහැල ශාකය දෙමළ බසින් ’අප්පායි, තිරුක්කොනායි, කවානි’ සහ ’කොන්නි’ යන නම් වලින ්ද හැඳින්වේ
මධ්‍යම ප‍්‍රමාණයේ ශාකයකි
වන  පොත්ත අළු පැහැයට හුරු දුඹුරු පැහැයක් ගනී හැම වසරකම පෙබරවාරි සමයේ මල් හටගැනීම ඇරැඹේ මල් සියල්ල හැලී යන්නේ අගෝස්තු මාසයේදී ය
දීප්තිමත් කහ පැහයකින් යුතු දිග කිනිත්තක් ලෙස සැකසුණු පුෂ්ප මංජරියක් හෙවත් පොකුරු වශයෙන් එල්ලා වැටේ
ගස පුරාම මල් හටගනනා බැවින් මල් පිපෙන සමයේ සම්පූර්ණ ගසම කහ පැහැයකින් අතිශය චමත්කාර ජනක දර්ශනයක මතු කරයි්
ශී‍්‍ර ලංකාවේ වියළි කලාපයේ හොඳින් වැවෙන මෙම ශාකය ඉන්දියාව, මලයාසියාව, චීනය, ජාවා සහ පිලිපීනය යන රටවලද දැකිය හැකියි
ලෙස උද්‍යාන හා නගර අලංකාරකිරීමට යොදා ගනී ඇහැල ශාකය ඖෂධීය වටිනාකමකින් ද යුතුය
මෙහි පොතු සහ මුල් නියුමෝනියාව, හදවත් රෝග, උණ රෝග වැනි රෝග සඳහා යොදන ඖෂධයක් ලෙස ප‍්‍රයෝජනයට ගනී
මුල් සහ කරල් විරේක ඖෂධ ලෙසද යොදා ගනී
දැව ඉතාමත් ශක්තිමතය
ඇහළ ගස වරිච්චි බිත්ති සෑදීමට ද ගනී
දළදා මාළිගාවේ බිත්ති සඳහාද මෙම ශාඛයේ දැව යොදාගෙන ඇත
ඇහැල මල උතුරු මැද පළාත් පුෂ්පයයි
චන්ද්‍ර දිනදසුන් වලට අනුව මැදින් මාසයේ 19වන තිථියයි
මැදින් මාසයේ අව පක්‍ෂයේ 4වන තිථියයි
චන්ද්‍ර දිනදසුන් වලට අනුව මැදින් මාසයේ 20වන තිථියයි
මැදින් මාසයේ අව පක්‍ෂයේ 5වන තිථියයි
චන්ද්‍ර දිනදසුන් වලට අනුව මැදින් මාසයේ 21වන තිථියයි
මැදින් මාසයේ අව පක්‍ෂයේ 6වන තිථියයි
Spoken English (කතා කරන ඉංග්‍රීසි)

ඉංග්‍රීසි කතා කිරීමට පෙර පහත පාඩම් දෙක හොදින් අධ්‍යනය කළ යුතුය
1. කර්තෘ කාරකය - Active Voice
කර්තෘ පදය මුල් කරගෙන වාක්‍යක් ලියන රටාව මෙයයි
මෙහි ප්‍රධාන කාල 12 ක් ඇත
එම සියලුම කාල සදහා භාවිතා වන්නේ වාක්‍ය රටා 1 කි
2. කර්මකාරකය - Passive Voice
කර්මය මුල් කරගෙන වාක්‍යයන් ගොඩනගන රටාව මෙයයි
මෙහි විස්තර වන්නේ කර්තෘ කාරකයෙහි විස්තර වූ කළ 12 න් 8 ක් පමණි
මෙම  සියලුම කාල සදහා භාවිතා වන්නේ වාක්‍ය රටා 1 කි
මෙම කොටස් 2 න් කර්මකරකය සංකීර්ණ අතර පළමුව කර්තෘ කාරකයෙන් පටන් ගන්න
කර්තෘ කාරකය - Active Voice 
මෙහි සියලුම කාල සදහා භාවිතා කරන වාක්‍යය රටාව මෙයයි
කර්තෘ → ක්‍රියාව → කර්මය
අරලිය
ශ්‍රී ලංකාවේ සුවිශේෂී ස්ථාන අටක් ජාතික උරුමයන් ලෙස නම් කර ඇත
නාමිකව ගත් කළ පුරාතන පොළොන්නරුව(1982), අතීත සීගිරි නගරය(1982), රන්ගිරි දඹුලු විහාරය(1991), පුරාතන ගාලු කොටුව  හා එහි ආරක්ෂාව සැපයීමේ ක්‍රමෝපායන්(1988), පූජනීය අනුරාධපුර නගරය(1982), පූජනීය මහනුවර නගරය හා දළදා මාළිගාව (1988), සිංහරාජ වන රක්ෂිතය(1988) සහ ශ්‍රී ලංකාවේ මධ්‍යම උස්බිම්(2010) ජගත් ලෝක උරුමයන් ලෙස ප්‍රකාශයට පත්ව ඇත
දළදා මාළිගාව

ශ්‍රී දළදා මාළිගාව වනාහි මහනුවර පූජා නගරය නගරය තුළ පිහිටි සුවිශේෂී ආගමික වැදගත්කමක් උසුලන පූජනීය ස්ථානයකි
එය රාජකීය මාළිග පරිශ්‍රයක් තුළ ඉදිවීම දන්ත ධාතූන් වහන්සේ ආරක්ෂා වීමට හේතු පාදක විය
දන්ත ධාතූන් වහන්සේ බෞද්ධයාගේ නිරන්තර පිදුමට ලක්වන අතරම අතීතයේ සිට ශ්‍රී ලාංකික රාජ්‍ය පාලනය කෙරෙහි මහත් වූ බලපෑමක් ඇති කරන ලදී
එකල්හි දන්ත ධාතුවේ හිමිකාරිත්වය දරන පුද්ගලයාට රජකම හිමි වූ අතර එම නිසා දන්ත ධාතුව ආරක්ෂා කිරීමට පාලනයේ යෙදී සිටි රජවරු ඉමහත් වූ පරිශ්‍රමයක් දැරීය
සිංහල රජවරුන්ගේ අගනගරය ලෙස මහනුවර 1592 සිට 1815 දක්වා පැවතින
රාජධානිය වටා පිහිටි කඳු වලල්ලකින් සැදුම්ලත් භූමි භාගය රාජධානියේ ආරක්ෂාව තර කිරීමට සමත් විය
මහනුවර නගරය  ජගත් ලෝක උරුමයක් නම් කිරීම සඳහා ශ්‍රී දළදා මාළිගාව ප්‍රධාන කොට ගෙන හේතු පාදක වී ඇත
මල්වතු මහා පාර්ශවය හා අස්ගිරි මහා පාර්ශව‍යේ බෞද්ධ භික්ෂූන් විහාරය ඇතුලත පිහිටි කුටිය තුළ බෞද්ධ වතාවත් ඉටු කරනු ලබයි
මෙම වතාවත් වාර්ෂිකව මල්වතු හා අස්ගිරි පාර්ශව‍ය මගින් සිදුවේ
දිනකට තෙවතාවක් අළුයම, දහවල්, හා සවස් යාමයේ මෙම චාරිත්‍ර ඉටු කෙරේ
බදාදා දින වල විශේෂයෙන් පිළියෙළ කොට ගත් බෙහෙත් හා සුවඳ ගැල්වූ ජලය යොදා ශ්‍රී දන්ත ධාතුන් වහන්සේ ස්නානයකට භාජනය කරනු ලබයි
මෙය නානුමුර මංගල්‍යය ලෙස හැඳින්වේ
මෙම ශුද්ධ වූ ජලයට, වතාවත් සඳහා පැමිණ සිටින ජනතාවගේ ලෙඩ දුක් සුව කිරීමේ බලයක් ඇති බවට ව්ශ්වාසයක් පවතී
ත්‍රස්තවාදී ප්‍රහාර හේතු කොට ගෙන ශ්‍රී දළදා මාළිගාවට හානි සිදු වු අතර පසුව එම තත්වය සම්පූර්ණයෙන්ම යථා තත්වයට පත් කරන ලදී
සීගිරිය

සීගිරිය වනාහි හතර වන ශතවර්ෂයට අයත් පැරණි රජ වාසලකි
මෙය ඉදිකොට ඇත්තේ කාශ්‍යප රජු විසින් වන අතර සමහරෙක්, සීගිරිය ලොව අටවන පුදුමය ලෙසට සලකනු ලැබේ
සීගිරි පර්වතයේ ඉහලම තැනිතලා බිමෙහි සීගිරි රජ මාළිගයේ නටබුන් දක්නට ලැබේ
මැද මළුවෙහි සිංහ දොරටුව, කැටපත් පවුර සහ කැටපත් පවුරේ බිතු සිතුවම් දක්නට ලැබේ
පහළ මාළිග පරිශ්‍රය ඊට පහලින් පිහිටි බෑවුම් වලට තදින් සවි වී තිබෙන අතරම දිය අගල්, තාප්ප, සහ උද්‍යාන වලින් යුක්ත වේ
මෙම අංග මාලිගා පරිශ්‍රයේ පහළ  කොටසේ සිට මීටර් සිය ගණනක් ඈතට විහිදී ඇත
සීගිරිය වනාහි රජ මාළිගයක් මෙන්ම බලකොටුවක් ලෙසද භාවිත කල ස්ථානයකි
පෙර රජ දවස හෙළ කලාකරුවාගේ විස්මිත නිර්මාණ කුසලතාව විදහා දැක්වීමේ සාක්ෂි අදටත් සීගිරි පරිශ්‍රයේ දක්නට ලැබේ
සීගිරි පර්වතයේ ඉහලම තැනිතලා බිමෙහි අඩංගු ගල් භාජනය ජලය රැස් කරන අතරම එම ජලය පහල පිහිටි දිය අගල් වලට හා උද්‍යාන වලට ලබා දීම තුලින් ඉමහත් වූ ආකර්ෂණයක් මාළිගා පරිශ්‍රයට ලබා දීමට හැකියාව ලැබී ඇත
අනුරාධපුරය

අනුරාධපුරය වනාහි අතීතයේ ලක්දිව පැවති අග නගරයන්ගෙන් එකකි
එහි ආරක්ෂා වී ඇති අතීත නටබුන්, අතීත ශ්‍රී ලාංකීය ශිෂ්ඨාචාරයේ ශ්‍රී විභූතිය ලොවටම හෙළි කරයි
අනුරාධපුර නගරය වටා ආරම්භ වූ මෙම ශිෂ්ඨාචාරය ආසියාවේ හා ලෝකයේ පැවති දියුණුම ශිෂ්ඨාචාර වලින් එකකි
මෙම ලෝක උරුම නගරය ශ්‍රී ලංකා අග නගරය වන කොළඹ සිට කිලෝමීටර් 205ක් (හැතැක්ම 127) දුරින්  උතුරු මැද පළාතේ මල්වතු ඔයේ  ඉවුරු දෙසට වන්නට පිහිටා  ඇත
ක්‍රිස්තු පූර්ව හතර වන සියවසේ ආරම්භ වූ අනුරාධපුර රාජධානිය ක්‍රිස්තු වර්ෂ එකොළහේ ආරම්භය දක්වා පැවතින
මෙම කාලය වනාහි අනුරාධපුර නගරය, දකුණු ආසියාවේ දේශපාලන හා සමාජයීය වශයෙන් ඉතාමත් ස්ථාවර තත්වයක පැවතුන සමයකි
මෙසමයෙහි අනුරාධපුර නගරය අද්විතීය සංස්කෘතියකින් හා උසස් ශිෂ්ඨාචාරයකින් පොහොසත් විය
වර්තමාන අනුරාධපුර නගරයේ වර්ග සැතපුම් දහසයක්(ව
කිමී 40) පුරා පෞරාණික බෞද්ධ ආරාම පැතිරී ඇති අතර මෙම කලාපය අන්තර්ජාතික පුරාවිද්‍යාත්මක ස්ථාන අතර ප්‍රධාන ස්ථානයක් උසුලයි
ගාලු කොටුව

ගාල්ල යනු ශ්‍රී ලංකාවේ නිරිතදිග ගැටියේ පිහිටි, කොළඹ සිට කිලෝ මීටර 119(හැතැක්ම 74)ක් දුරින් වූ නගරයකි
16 වන ශතවර්ෂයේ පෘතුගීසි ආක්‍රමණයට පෙර ගිම්හාතිත්ත(14 වන සියවසේදී ඉබන් බතුතා විසින් ක්වාලි) ලෙසින්ද ගාලු නගරය හැදින්වීය
මෙසමයෙහි ගාලු වරාය ලංකාවේ ප්‍රධාන වරායක් ලෙසට නම් දරා තිබිණ
18 වන ශතවර්ෂයේදී ගාලු නගරය දියුණුවේ හිණි පෙත්තටම නැගී සිටියේය
බ්‍රිතාන්‍යය ආගමනයෙන් පසු කොළඹ වරාය සංවර්ධනය වීමත් සමඟම තත්වය කෙමෙන් වෙනස් විය
පොළොන්නරුව

ශ්‍රී ලංකාවේ රාජධානීන් අතර දෙවැනි තැනට පැරණි රාජධානිය වනුයේ පොළොන්නරුව රාජධානියයි
පළමුවන විජයබාහු රජතුමා ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1070 දී චෝල ආක්‍රමණිකයින් පලවා හැරීමෙන් පසුව පොළොන්නරු රාජධානිය තම පාලනයට නතු කොට ගෙන එක්සේසත් කළේය
පළමුවන විජයබාහුගේ රාජ්‍යත්වයත් සමඟම සිදු වූ අධිරාජ්‍ය වෙනස් වීම් හේතුවෙන් පොළොන්නරුව සුවිශේෂී බවක් උසුලයි
පොළොන්නරුව එක්සේසත් කළ කතා නායකයා වනුයේ විජයබාහු රජුගේ මුණුබුරා වූ පළවෙනි පරාක්‍රමබාහු රජතුමායි
චෝල අධිරාජ්‍යයන්ගේ කෙටි පාලන සමය තුළ පොළොන්නරුව නගරය "ජනන්තමංගලම්" ලෙසට  හැඳින්වීය
කෙසේ වුවද පළවෙනි පරාක්‍රමබාහු රජතුමාගෙන් පසුව රජ වූ නිශ්ශංකමල්ල රජතුමාට  ඇති විරුද්ධත්වය මත අනෙකුත් සියලු අභ්‍යන්තර පාලකයින් තුළ රාජ්‍ය පාලනයට තිබූ කැමැත්ත ක්‍රමයෙන් ගිලිහී යන්නට විය
මෙය හේතු කොට ගෙන නිශ්ශංකමල්ල රාජ්‍ය පාලනයට විරුද්ධව සටන් ඇවිලීමට පටන් ගැනිණ
මෙසේ රජුට විරුද්ධව කැරළි ඇති වෙද්දී අනෙකුත් පාලකයන් විසින් දකුණු ඉන්දියානු ප්‍රබල රාජ්‍යයන් සමඟ සීමා රහිත විවාහ සම්බන්ධතා ඇති කර ගත්තේය
එය හේතු කොට ගෙන ශ්‍රී ලාංකීය රජ පෙළපත අභාවයට  
යාමට පටන් ගත් අතර කාලිංග මාග වර්ෂ 1214 දී පොළොන්නරුව රාජධානිය ආක්‍රමණය කළේය
අවසාන වරට පොළොන්නරුව රාජධානිය ආක්‍රමණයකට නතු වුයේ වර්ෂ 1284 දී පාන්ඩ්‍යය රජ පෙළපතකට උරුමකම් කියූ ආර්ය චක්‍රවර්තී නම් රජුගෙනි
ඉන්පසුව ලංකාවේ අගනුවර ලෙසට දඹදෙණිය පත් විය
වර්තමානයේදී දක්නට ඇති අතීත පොළොන්නරුව නගරයේ පුරාවිද්‍යාත්මක ස්ථාන ලාංකීය රජ දරුවන්ගේ විශිෂ්ටත්වය හා ශික්ෂණය මනාව පිළිඹිබු කරයි
රන්ගිරි දඹුළු උයන්වත්ත රජමහා විහාරය 

මෙම ඡායාරූපයේ දැක්වෙන්නේ රන්ගිරි දඹුලු උයන්වත්ත රජමහ විහාරය නොවේ
මෙය රන්ගිරි දඹුලු රජමහ විහාරයයි
යුනෙස්කෝ ලෝක උරුමයක් වන්නේ මෙම ඡායාරූපයේ දැක්වෙන රන්ගිරි දඹුලු රජමහ විහාරයයි
උයන්වත්ත රජමහ විහාරය යනු රන්ගිරි දඹුලු රජමහ විහාරයට අයත් වෙනත් විහාරස්ථානයක් වේ
ඒය යුනෙස්කෝ ලෝක උරුම ස්ථානයක් නොවේ
දඹුළු විහාරය යුනෙස්කෝ ලෝක උරුම අතරට පත් වුයේ 1991 වර්ෂයේදීය
මෙම විහාරය කොළඹ සිට කිලෝමීටර් 148(හැතැක්ම 92) නැගෙනහිර දෙසටද නුවර සිට කිලෝමීටර් 72(හැතැක්ම 45) උතුරු දෙසටද වන්නට පිහිටා ඇත
මෙම විහාරය ලංකාවේ ඇති වඩාත්ම ආරක්‍ෂිත මෙන්ම විශාලතම ලෙන් විහාරයයි
ගල් පර්වතය බිම පිහිටි තැනිතලා මට්ටමේ සිට මීටර 160(අඩි 525) උසක් දක්වා දිව යයි
ලෙන් විහාරය අවට ප්‍රලේඛගත ලෙන් 80කට වැඩි ප්‍රමාණයක් දැක ගත හැක
මෙම ලෙන් අතර විශේෂ ආකර්ෂණයක් දිනා ගන්නේ බුද්ධ චරිතය ඇතුළත් සිතුවම් හා බුදු පිළිම අඩංගු කර ඇති විහාර වේ
මෙම ලෙන් විහාරය තුළ බුදු පිළිම 153ක්, ශ්‍රී ලාංකික රජවරුන්ගේ පිළිම 3ක් සහ දෙවි දේවතාවන්ගේ පිළිම 4ක් අඩංගු
දේවතා පිළිම අතර විෂ්ණු සහ ගණ  දෙවිවරුන්ගේ පිළිම 2කක්ද අඩංගු වේ
ලෙනෙහි අඩංගු බිතු සිතුවම් වර්ග මීටර් 2100 ආවරණය කරයි
මෙම බිතු සිතුවම් අතර මාරයා විසින් බුදුන් පරික්ෂාවට ලක් කළ ආකාරය හා බුදුන්ගේ පළමු ධර්ම දේශනය ඇතුලත් වේ
සිංහරාජ වනාන්තරය

සිංහරාජ වන රක්ෂිතය ශ්‍රී ලංකාවේ ජාතික උද්‍යානයකි
අන්තර්ජාතික වැදගත්කමක් උසුලන සිංහරාජ රක්ෂිතය, ජෛවගෝල රක්ෂිතයක් මෙන්ම ලෝක උරුම භූමියක් ලෙසට යුනෙස්කෝ සංවිධානය විසින් ප්‍රකාශයට පත් කොට ඇත
කඳු සහිත අදූෂිත වැසි වනාන්තරය හා පහත භූමී භාගයේ පිහිටි වැසි වනාන්තර වලින් සමන්විත ජෛව විවිධත්වය අවිධිමත් වාණිජ අතපෙවීම් වලින් ආරක්ෂා කිරීමට ලෝක ජෛව ගෝල රක්ෂිතයක් ලෙසට 1978 වර්ෂයේදී නම් කළ අතර 1989දී ලෝක උරුම රක්ෂිතයක් ලෙසට නම් කරන ලදී
සිංහරාජ රක්ෂිතය නැගනහිර සිට බටහිර දක්වා කිලෝ මීටර 21(හැතැක්ම 13) සහ උතුරේ සිට දකුණ දක්වා  කිලෝ මීටර 7(හැතැක්ම 4) පමණ විශාලත්වයෙන් යුතුවේ
එසේ වුවද එම භූමි භාගය ඒකදේශික විශේෂයන්ගෙන්- වෘක්ෂලතා, කෘමීන්, උභය ජීවින්, උරගයන්, පක්ෂීන් සහ ක්ෂීරපායින්ගෙන් අගතැන්පත් වේ
ශ්‍රී ලංකාවේ මධ්‍යම උස්බිම්

මෙම ප්‍රදේශය මිනිස් වාසයෙන් තොර රක්ෂිතයක් ලෙසට ප්‍රකාශයට පත් කොට ඇති අතර, හෝර්ටන් තැන්න, නකල්ස් කඳු පන්තිය මෙම ප්‍රදේශයට අයත් වේ
ශ්‍රී ලංකාවේ මධ්‍යම උස්බිම් ලෝක උරුම ලේඛනයට 2010 වර්ෂයේදී ඇතුළත් වුයේ එහි වූ ජෛයව විවිධාත්මක වැදගත්කම නිසාවෙනි
යොමුව

තව බලන්න 
ශ්‍රී ලංකාවේ සංචාරක ව්‍යාපාරය
දකුණු ආසියාවේ ලෝක උරුම

බාහිර යොමු
UNESCO World Heritage Centre - Sri Lanka
Panorama views of world heritage sites

ශ්‍රී ලංකාවේ පිහිටා ඇති යුනෙස්කෝ ලෝක උරුම අඩවි
1947 අගෝස්තු 15 වන දින බ්‍රිතාන්‍යය පාලනයෙන් ජාතික නිදහස දිනා ගැනීම අනුස්මරණය කිරීම පිණිස සමරන, නිදහස් දිනය ඉන්දියාවේ ජාතික නිවාඩු දිනයකි
ඉන්දීය ජාතික කොන්ග්‍රසය මගින් ගෙන ගිය අවිහිංසාවාදී විරෝධතා සහ මහජන කෝලහාල ඉන්දියාව නිදහස දිනා ගැනීමට ප්‍රධාන වශයෙන් මූලික විය
නිදහසට සමගාමීව බ්‍රිතාන්‍යය - ඉන්දීය අධිරාජ්‍ය ආගමික විශමතා හේතුකොට ගෙන ඉන්දියාව සහ පාකිස්තානය වශයෙන් බෙදීමකට ලක්විය
මෙහිදී අති වු උග්‍ර කලකෝලහල හේතුකොට ගෙන විශාල පිරිසක් විපතට පත්විය
ජාතික කොඩිය එසවීමේ උත්සවය දිල්ලි නගරයේ රතු කොටුවේ සිදුවන අතර මෙහිදී ඉන්දීය අග්‍රාමාත්‍යවරයා විසින් ජාතික කොඩිය ඔසවා ජාතිය ඇමතීම සිදු කරනු ලබයි
මෙදින රට පුරා කොඩි එසවීමේ උත්සව, පෙලපාලී සහ විවිධ සංස්කෘතික උත්සව දැකගත හැක
ඉන්දියානු ජනතාව තම නිදහස සමරන්නේ සිය ඇඳුම් ආයිත්තම්, වාහන සහ නිවෙස් වල ජාතික කොඩිය ප්‍රදර්ශනය කිරීමෙන්, ජාත්‍යාලය දනවන චිත්‍රපට සහ ගීත ඇසීමෙන් සහ තම නෑදෑ හිතමිත්‍රාදීන් සමඟ සම්බන්ධතා වැඩි දියුණු කිරීම ආදී කටයුතු වල නිරත වීමෙනි
නිදහස් දිනය වර්ජනය කිරීමට සහ ඊට විරෝධය පෑමට බෙදුම්වාදීන් සහ යුධ කාමීන් විසින් නිරන්තරයෙන් අගෝස්තු 15 සහ ඒ ආශ්‍රිත දින වල ත්‍රස්ත ප්‍රහාර එල්ල කරනු ලබන  අතර අනෙකුත් පිරිස් හර්තාල් සහ කළු කොඩි ව්‍යාපාර මගින් නිදහස් දින උත්සව සැමරීම් පිටු දැකීමට කටයුතු කර ඇත
සැකසුම - G
මදීශ සංකල්ප රන්තරු

ඉතිහාසය

17 වන සියවස වන විට යුරෝපීය වෙළෙන්දන් විසින් ඉන්දීය අර්ධද්වීපයේ මුර පොලවල් පිහිටුවා ගෙන තිබුණි
නැගෙනහිර බ්‍රිතාන්‍ය වෙළඳ සමාගම විසින් සිය ප්‍රබල යුධ බලය යොදාගනිමින් 18 වන සියවස වන විට  එවකට පැවති ඉන්දීය රාජ‍ය්‍යන් මැඩ පවත්වා සිය අණසක පතුවරන ලදී
ඉන්පසුව 1857  වර්ෂයේ  දී ඇතිවූ කැරැල්ල නිසා, ඉන්දීය රාජය්‍ය පනත නම් වු බ්‍රිතාන්‍යය පාර්ලිමේන්තු පනත යොදා ගනිමින් බ්‍රිතාන්‍යය අධිරාජ්‍ය, ඉන්දීය පාලනය සියතට ගන්නා ලදී
ඉන්පසු ගෙවී ගිය දශක කිහිපය ඇතුළත ඉන්දියාව තුළ ප්‍රජා සමාජය ක්‍රමක්‍රමයෙන් ගොඩනැගෙන්නට විය
මින් වඩාත්ම කැපී පෙනුනේ ඉන්දීය ජාතික කොන්ග්‍රසය 1885 වර්ෂයේ දී පිහිටු වීමයි
1 වන ලෝක යුද්ධයෙන් පසු කාලය තුළ සිදු වු වැදගත්ම සිදුවීම වුයේ මොන්ටාගූ කෙම්ස්ෆෝර්ඩ් නම් බ්‍රිතාන්‍ය ප්‍රතිසංස්කරණ ස්ථාපිත වීමයි
මෙයට අමතරව මෙම සමය තුළ  රොව්ලට් පනත පිහිටු වීම සහ ඉන්දියානු වන්  ස්වයං පාලනයක් ඉල්ලා කළ බලපෑම් ද වැදගත් තැනක් ගනී
මෙම කාල සීමාව තුල ජනතාව තුළ පැවති අතෘප්තිය විදහා දක්වමින් ඉන්දියාව පුරාම අවිහිංසාවාදී සහයෝගීතා වර්ජන සහ මහජනයා අයබදු ගෙවීමෙන් ද වැළකී සිටියහ
මෙම ව්‍යාපාරයේ නියමුවා වුයේ මොහාන්දාස් කර්ම්චන්ද් ගාන්ධි ය
ඉන්පසු දශකය 2වන ලෝක යුද්ධයට ඉන්දියාවේ සහභාගීත්වය, ඉන්දීය කොන්ග්‍රසයේ ස්වයංපාලනය ඉල්ලා කල අවසන් ප්‍රයත්නයන් සහ මුස්ලිම් ජනතාවගේ නැගීසිටීම යනාදී දේශපාලනික ආරවුල් වලින් පීඩිත එකක් විය
මෙසේ වර්ධනය වෙමින් ආ දේශපාලනික පීඩනය යටපත් වුයේ 1947 දී ඉන්දියාවට නිදහස ලැබීමත් සමඟ ය
නිදහස ලැබීමෙන් පසු උග්‍ර ගැටුම් හා කලකෝලහල මැද අර්ධද්වීපය ඉන්දියාව සහ පාකිස්ථානය වශයෙන් බෙදන ලදී
නිදහසට පෙර නිදහස් දිනය

1929 වර්ෂයේ ලාහෝරයේ පැවති ඉන්දීය ජාතික කොන්ග්‍රස් සැසියේදී ඉන්දියාව පූර්ණ ස්වාධීන රාජ්‍යයක් ලෙස ප්‍රකාශයට පත් වූ අතර ජනවාරි 26 වන දින නිදහස් දිනය ලෙස නම් කරන ලදී
මෙහිදී කොන්ග්‍රසය විසින් ජනතාවගෙන් අයබදු නොගෙවීමටත් තම සංවිධානය විසින් වරින් වර නිකුත් කරන උපදෙස් පිළිපැදීමටත් ප්‍රතිඥා ගත්හ
1930 ත් 1947 ත් අතර කාල පරාසය තුලදී මෙලෙස කොන්ග්‍රසය විසින් ජනවාරි මස 26 වන දින නිදහස සමරන ලද අතර මෙම සැමරුම් වල කැපී පෙනෙන අංගයක් වූයේ සහභාගී වූවන් විසින් ලබා දුන් නිදහස පිළිබඳ  ප්‍රතිඥාවන්ය
ජවහර්ලාල් නේරු විසින් රචිත ආත්මචරිතකථනයහි සඳහන් ආකාරයට මෙම රැස්වීම් සාමකාමී, සන්සුන් වූ අතර "කථන සහ අනුශාසන  වලින් තොර විය"
රැස්වීම්වලට අමතරව දිනය ගෙවුණු ආකාරය පිළිබඳ මහත්මා ගාන්ධි ගේ දැක්ම වූයේ "
බැමවීම හෝ කුලහීනයන් ට සේවය කීරීම වැනි ප්‍රයෝජනවත් කාර්යයන්හි නිරත වීම හෝ හින්දූන් සහ මුස්ලිම්වරුන් ගේ ප්‍රතිසංගමය හෝ වැඩ තහනම් කිරීම හෝ මේ සියල්ලගේම සංයෝජනයක්
" ලෙසිණි
1947 දී තත්‍ය නිදහස ලැබීමෙන් පසු
1950 ජනවාරි මස 26 වන දින සිට සහ ඉන් ඉදිරියට ඉන්දීය ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව බලගැන්වූ අතර, එදින සිට ජනවාරි 26 ජනරජ දිනය ලෙස සමරනු ලබයි
පසුබිම

1946 වර්ෂය වන විට මෑතකදී නිමාවූ 2වන ලෝක යුද්ධය නිසා සිය භාණ්ඩාගාරය හිස් ව ඇති බව එවකට පාලනයේ සිටි බ්‍රිතාන්‍ය කම්කරු පක්ෂයට වැටහිණි
ඉන්දියාවේ දිගින් දිගටම වර්ධනය වෙමින් පැවති කලහකාරී තත්වය තවදුරටත් මර්දනය කිරීමට අවශ්‍ය සිය ඡන්ද දායකයන්ගේ කැමැත්තවත්, ජාත්‍යන්තර සහයෝගයවත්, බ්‍රිතාන්‍යය-ඉන්දීය හමුදාවේ විශ්වසනීයත්වය වත් නොමැති බව තවදුරටත් ඔවුන් තේරුම් ගත්හ
එබැවින් 1947 පෙබරවාරි මාසයේදී එවකට බ්‍රිතාන්‍යය අග්‍රාමාත්‍යව සිටි ක්ලිමෙන්ට් ඇට්ලී විසින් 1948 ජූනි 28 වන විට බ්‍රිතාන්‍යය-ඉන්දියාවට සම්පූර්ණ ස්වයං පාලනයක් ලබා දෙන බවට ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී
ඉන්දීය කොන්ග්‍රසය සහ මුස්ලිම් සංවිධානය අතර ඇති වූ ගැටුම් හේතුවෙන් මධ්‍යම රජය බිඳවැටේ යැයි විශ්වාස කළ නව ප්‍රතිරාජයා වූ  ලුවිස් මවුන්ට්බැට්න්ට බලය පැවරීමේ දිනය තව දුරටත් ඉදිරියට ගෙන ඒමට කටයුතු කළේය
ඔහු විසින්, ජපානය 2වන ලෝක යුද්ධයෙන් සිය යටත් වීම ප්‍රකාශ කොට දෙවසරක් ගතවීමේ සංවත්සරය, එනම් අගොස්තු 15 මෙම බලය පැවරීම සඳහා තෝරා ගන්නා ලදී
ඉන්පසු 1947 ජූනි මස 3 වන දින බ්‍රිතාන්‍යය රජය විසින්, බ්‍රිතාන්‍යය-ඉන්දියාව කොටස් දෙකකට බෙදීමේ යෝජනාවට සිය එකඟත්වය ප්‍රකාශ කළහ
මෙසේ වෙන් වන රාජ්‍ය දෙක හට ආධිපත්‍යභාවය හිමි වූ අතර බ්‍රිතාන්‍යය පොදු රාජ්‍ය මණ්ඩලයෙන් ඉවත් වීමේ සම්පූර්ණ අයිතිය ද ලැබිණි
මේ අනුව එක්සත් රාජධානි පාර්ලිමේන්තුව,1947 ඉන්දීය නිදහස් පනත ට අනුව බ්‍රිතාන්‍යය-ඉන්දියාව, ඉන්දියාව සහ පාකිස්ථානය(වර්තමාන බංග්ලාදේශයද ඇතුළත්)ලෙස ස්වාධීන රජ්‍ය දෙකකට බෙදන ලද්දේ 1947 අගෝස්තු 15 වන දිනයි
මෙම පනතට බ්‍රිතාන්‍යය රාජ්‍ය අනුමැතිය ලැබුණේ 1946 ජුලි මස 18 වන දිනයි
නිදහස සහ බෙදීම

මිලියන සංඛ්‍යාත හින්දූන්, මුස්ලිම්වරුන් සහ සික් ජාතික සරණාගතයින් නිදහස ප්‍රකාශයට පත් වූ කාල සීමාව තුල තම ගම් බිම් අත්හැර නව දේශසීමා හරහා ගමන් ගත්හ
පන්ජාබ් ප්‍රදේශය දෙකඩ වන ලෙස බෙදීම හේතුකොට ගෙන විශාල ලේ වැගිරීම් සිදුවිය
බිහාර් සහ බෙන්ගාලයේ මහත්මා ගාන්ධි ගේ බලපෑම හේතුකොට ගෙන ජාතිවාදි ගැටුම් සහ ප්‍රචණ්ඩත්වය යම් තාක් දුරකට මඳ විය
මෙකී ප්‍රචණ්ඩත්වය හේතුකොට ගෙන දෙපාර්ශවයේම 250,000 - 1,000,000 අතර පිරිසකට සිය ජීවිත අහිමි විය
මුළු දේශයම නිදහස සමරද්දී මහත්මා ගාන්ධී කල්කටාවේ රැඳුණේ සංහාරය වළක්වන අටියෙනි
1947 අගෝස්තු 14 වන දින පාකිස්තානයේ නිදහස් දිනය ලෙස ප්‍රකාශයට පත් වූ අතර, එදින කරච්චි නුවර දී නව අග්‍රාණ්ඩුකාර තුමා ලෙස මුහම්ම්ද් අලි ජින්නා දිවුරුම් දුනි
එදිනම මධ්‍යම රාත්‍රියේදී ජවහර්ලාල් නේරු විසින් ඉන්දියාවේ නිදහස ප්‍රකාශිත කරමින්, "Tryst with destiny" නම් සිය ලෝකප්‍රකට  කථාව පවත්වන ලදී
නව දිල්ලි නුවර උත්සව පැවත්වෙද්දී ඉන්දියාව ස්වාධීන රාජ්‍යයක් බවට පත් විය
ජවහර්ලාල් නේරු හට නිදහස් ඉන්දියවේ ප්‍රථම අග්‍රාමාත්‍ය ධූරය හිමි වෙද්දී මවුන්ට්බැට්න් සාමිවරයා අග්‍රාණ්ඩුකාරවරයා ලෙස පත්විණි
නිදහස සමරන ජනතාව මහත්මා ගාන්ධි ගේ නම සිහිපත් කළ නමුත් මහත්මා ගාන්ධි මෙම උත්සව සැමරුම් වලට සහභාගී නොවීය
එවෙනුවට ඔහු කළේ පැය 24 ක උපවාසයක් රැකීම සහ ඒ අතරතුර කල්කටා නගරයේ ජනතාව අමතා හින්දූන් සහ මුස්ලිම්වරුන් අතර සාමය සුරැකීමට ඔවුන්ව දිරිගැන්වීමයි
උත්සවාංග

සියලුම ප්‍රාන්ත වල සමරන නිදහස් දිනය, ඉන්දියාවේ ජාතික නිවාඩු දින 3න් එකකි
( අනෙක් දෙක වන්නේ ජනවාරි 26 වන දින සමරන ජනරජ දිනයත් ඔක්තෝම්බර් මස 2 වන දින සමරන මහත්මා ගාන්ධී ගේ ජන්ම දිනයත්ය
) නිදහස් දිනයට පෙර දින සන්ධ්‍යාවේ ඉන්දියාවේ ජනාධිපති විසින් ජාතිය අමතා සිය කතාව සිදු කරනු ලබයි
අගෝස්තු 15 වන දින අග්‍රාමාත්‍යවරයා දිල්ලි නුවර රතුකොටුවේ ප්‍රාකාරය මත ජාතික ධජය එසවීම සිදු කරයි
මෙහිදී වෙඩි මුර 21 ක් පවත්වනුයේ මෙම උත්සවයේ ගාම්භීරත්වය සලකුණු කීරීම පිණියි
අග්‍රාමාත්‍යවරයා සිය කතාවේදී ගෙවී ගිය වසර තුල ලද ජයග්‍රහණ, පවතින ගැටලු සහ ඉදිරි සංවර්ධන ඉලක්කයන් ඉස්මතු කරන අතර නිදහස් අරගලයේ නායකයින් හට සිය ගෞරවය පිරිනැමීම ද සිදු කරයි
" ජන ගන මන" ලෙසින් පටන් ගන්නා ඉන්දීය ජාතික ගීය මෙහිදී ගැයෙන අතර ඉන්පසු ඉන්දීය යුධ හමුදාවල සහ අනෙකුත් ඒ හා සමාන බළඇණිවල ආචාර පෙළපාළි  ගමන් ගනී
විවිධ වූ  සරඹ සංදර්ශන සහ පෙළපාළි මගීන් ඉන්දීය නිදහස් අරගලයේ විශේෂ සිදුවීම් සහ විවිධ සංස්කෘතික අංග ගෙනහැර පායි
මේ හා සමාන වූ උත්සව සියලුම ප්‍රාන්ත අගනගර වල සිදු වන අතර එම නගර වල මහ ඇමති ජාතික ධජය ඔසවන අතර ඉන්පසු විවිධ වූ සංදර්ශන සහ පෙළපාළි දැකගත හැක
රට පුරා රාජ්‍ය සහ රාජ්‍ය නොවන ආයතන සහ පාසල්වල ජාතික ධජය එසවීමේ උත්සව සහ විවිධ සංස්කෘතික අංග නිරීක්ෂණය කළ හැක
ප්‍රධාන රාජ්‍ය ආයතන බොහොමයක් විදුලි බුබුළු වල අලෝකයෙන් හැඩගනී
දිල්ලි සහ තවත් නගර කිහිපයක පමණක් දැකිය හැකි සරුංගල් යැවීම මෙම උත්සවය තවත් හැඩ ගන්වයි. ඉන්දීය වැසියන් සිය ජාතික ධජයේ ප්‍රාධාන වර්ණ 3 නිරූපණය වන අයුරින් සිය නිවෙස්, වාහන සහ ඇඳුම් පැළඳුම් වර්ණවත් කරනු දැකිය හැක
ඉන්දීය ඩයස්පෝරාව, ඉන්දීය ජාතිකයන් වැඩි වශයෙන් වෙසෙන පෙදෙස් වල විවිධ සංදර්ශන සහ පෙළපාළි මගින් තම නිදහස් දිනය සමරනු ලෝකයේ නොයෙක් තැන්වල දැකගත හැක
නිව්යෝර්ක් නුවර සහ ඇමෙරිකාවේ අනෙකුත් සමහරක් නගරවල අගෝස්තු 15 "ඉන්දීය දිනය" වශයෙන් ඩයස්පෝරාව සහ එරට දේශිකයින් අතර ප්‍රසිද්ධියට පත්ව ඇත
ආරක්ෂක ක්‍රියාමාර්ග

නිදහස ලබා අවුරුදු 3ක් වැනි කෙටිකාලයක් නික්ම යත්ම නාග ජාතික කවුන්සලය නිදහස් දිනය උතුරු නැගෙනහිර පළාතේ වර්ජනය කිරීමට පියවර ගන්නා ලදී
1980 වන විට මෙම ප්‍රදේශයේ බෙදුම්වාදී විරෝධතා උත්සන්න විය
ඇසෑම් හි එක්සත් විමුක්ති පෙරමුණ, බෝදෝලන්තය හි ජාතික ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පෙරමුණ වැනි සංවිධාන මඟින් එල්ල කළ ත්‍රස්ත ප්‍රහාර සහ වර්ජන ව්‍යාපාර නිදහස් දින සැමරුම් උත්සවවලට බාධා පමුණුවන්නට විය
1980 අග භාගයේ ජම්මු හා කාශ්මීර් ප්‍රදේශ වල කැරලි උත්සන්න විය
බෙදුම්වාදී කැරලිකරුවන් එම ප්‍රදේශවල උද්ඝෝෂණ, කළු කොඩි ව්‍යාපාර සහ කොඩි ගිනි තැබීම් ආදිය කරමින් නිදහස් දිනයට සිය විරෝධය පෑහ
ලෂ්කර් ඊ තයිබා, හිස්බුල් මුජාහිදීන් සහ ජයිශ් ඊ මොහොම්ඩ් වැනි ඉස්ලාම් ත්‍රස්තවාදී සංවිධාන නිදහස් දිනය අශ්‍රිතව විවිධ තර්ජන සහ ප්‍රහාර එල්ල කර තිබේ
මීට අමතරව මාඕයිස්ට්  කැරලිකාර සංවිධානය විසින්ද නිදහස් දිනය වර්ජනය කිරීමට උපදෙස් නිකුත් කර ඇත
ඉස්ලාම් යුද්ධකාමීන්ගෙන් ත්‍රස්ත ප්‍රහාරවලට පෙර සුදානම් පියවර ලෙස මුම්බාය සහ දිල්ලිය වැනි ප්‍රධාන නගරවලත් කලබල පවතින ජම්මු හා කාශ්මීර් වැනි ප්‍රදේශවලත් ආරක්ෂාව මෙම කාලයේදී තරකරනු දැකිය හැක
මීට අමතරව  ගුවනින් සිදුවිය හැකි ප්‍රහාර වළක්වා ගැනීමට රතු කොටුව ආශ්‍රිත ගුවන් කාලාපය තහනම් පියාසැරි කලාපයක් ලෙස නම් කරන අතර අනෙකුත් නගරවල පොලිස් මුරකාවල් තරකරනු ලබයි
සංස්කෘතිය

නිදහස් දිනයේදී, ගුවන් විදුලියේ සහ රූපවාහිනී නාලිකා වල දේශමාමක ගීත හින්දි භාෂාවෙන් සහ අනෙකුත් ප්‍රාදේශීය භාෂාවන්ගෙන් විකාශනය වනු ඇසිය හැක
මීට අමතරව මෙම ගීත ධජය එසවීමේ උත්සව අවස්ථාවලද වාදනය වේ
මේ අකාරයටම දේශමාමක චිත්‍රපටද විකාශනය වූ නමුදු වර්තමානය වන විට එසේ විකාශනය වන චිත්‍රපට ගණන අඩු වී ඇතැයි ඉන්දියාවේ ටයිම්ස් පුවත්පත වාර්තාකරයි
මෙයට හේතුව ලෙස ඔවුන් ගෙනහැර දක්වන්නේ දේශමාමක චිත්‍රපට දිගින් දිගටම පෙන්වීමෙන් ප්‍රෙක්ෂකයින් ගේ රුචිය අඩු වී ඇති බවයි. Y පරම්පරාවට අයත් පිරිස් ජාතිමාමකත්වය නවීන සංස්කෘතියට එකාබද්ධ කරමින් සැමරීම් සිදුකරයි
මෙම සම්මිශ්‍රණයට උදාහරණ වන්නේ ඉන්දියාවේ විවිධ සංස්කෘතික සම්ප්‍රදායන් නිරූපණය කරන ඇඳුම්, ඉන්දීය ධජයේ වර්ණ 3න් පාටගැන්වූ ආහාර සහ සළුපිලියි
වෙළෙඳසැල්වල මෙම කාලය තුළ විවිධ වෙළෙඳ ප්‍රවර්ධන කටයුතු සිදුකෙරෙන අතර පුවත් පත් වාර්තා කීපයක්ම මෙම වාණිජකරණය හෙළාදැක ඇත
ඉන්දියානු තැපැල් සේවය අගොස්තු 15 වන දිනට සමගාමීව නිදහස් සටනේ නායකයන්, දේශාභීමනී තේමාවන් සහ රාජ්‍ය ආරක්ෂාව තේමාකරගත් අනුස්මරණ මුද්දර නිකුත් කිරීම සිදු කරයි
නිදහස සහ ඉන්දීය පාකිස්තාන් බෙදීම, සාහිත්‍ය සහ වෙනත් කලාත්මක නිර්මාණ බිහිවීම දිරිගන්වන්නක් විය
එවැනි බොහොමයක් නිර්මාණ දේශයන්ගේ බෙදීම නිසා අහිමි වූ ජීවිත පිළිබඳව සටහන් කරයි
බුකර් සහ බුකර් ඔෆ් බුකර්ස් වැනි සම්මානවලින් පිදුම් ලද සල්මාන් රුෂ්දීගේ මිඩ්නයිට් චිල්ඩ්‍රන්(1980) නම්  කෘතිය 1947 අගෝස්තු 14-15   මධ්‍යම රාත්‍රීයේ උපන් ඉන්ද්‍රජාලික හැකියාවන් සහිත ළමුන් වටා ගෙතී ඇත
ලැරී කොලින්ස් සහ ඩොමින්ක් ලේපියර් විසින් රචිත ෆ්‍රීඩම් ඇට් මිඩ්නයිට්(1975)කෘතිය 1947 පළමු නිදහස් දිනය ආශ්‍රිතව සිදු වු සිදුවීම් වාර්තා කරන කෘතියකි
නිදහස පිළිබඳ ගොඩනැගී ඇති චිත්‍රපට වලින් කිහිපයක් පමණක් නිදහස ලබා ගැනීමේ මොහොත මධ්‍යස්ථ කරගත් ඒවා වන අතර බොහොමයක් නිරූපණය කරන්නේ ඉන්දියාවේ දෙකඩවීම සහ ඉන්පසු ඇතිවු විපාක පිළිබඳවයි.ගූගල් සමාගම විසින් එහි ඉන්දීය පිටුවේ,  නිදහස අනුස්මරණය කිරීමට 2003 වර්ෂයේ සිට ඩූඩ්ල් එකක් යොදාගෙන ඇත
යොමුව

ඉංග්‍රීසි ලිපිය

ඉන්දියාවේ අනුස්මරණ
ජාතික දිනයන්
ඉන්දීය නිදහස් ව්‍යාපාරය
ඉන්දියාවේ රජයේ නිවාඩු දිනයන්
අගෝස්තු මස අනුස්මරණ
ඉන්දියාව
නිදහස් දිනයන්
කෆිර් යානා යනු ඊශ්‍රායල් ගුවන්යානා කර්මාන්තයේ නිපැයුමකි
කෆිර් යනු හීබෘ බසින් සිංහ පොතකයා යන්න යි
මෙම යානා සියලුම කාලගුණ තත්ත්වයන්ට උචිත වන අයුරින් තනා අති බහුකාර්ය ප්‍රහාරක යානා විෂේශයකි
කෆිර් ප්‍රහරක ගුවන් යානාව තනා ඇත්තේ ප්‍රංශ ඩැසල්ටඩ් මිරාජ් 5(Dassault Mirage 5)ගුවන් යානයේ සැකිල්ල, ඊශ්‍රායල් ගුවන් තාක්ෂණික ඉලෙක්ට්‍රොනික ක්‍රම ශිල්පය සහ ඊශ්‍රායලයේ නිශ්පාදිත සාමාන්‍ය ඉලෙක්ට්‍රොනික ජේ79 (General Electric J79) තල බමන විදින එන්ජිමක් උපයෝගී කිරීමෙනි
විකාශනය

පසුබිම
කෆිර් ප්‍රහාරක ගුවන් යානාවෙහි උපත ඊශ්‍රායල් ගුවන් හමුදවේ විශේෂිත අවශ්‍යතාවය මත ඩැසෝල්ටඩ් මිරාජ් IIIC(Dassault Mirage IIIC) ගුවන් යානය උපයෝගී කරගනිමින් නිර්මාණය වූවකි
ඊශ්‍රායලය මගින් පලමුවෙන් අත්පත් කරගත් වේගය හා ශබ්දය අතර අනුපාතය 2 වූ ගුවන් යානය වුයේ සියලුම කාලගුණ තත්ත්වයන්ට උචිත වු සහ ඩෙල්ටා පක්ෂයන්ගෙන් සමන්විත වු මිරාජ් IIICJ (Mirage IIICJ) ගුවන් යානාවයි.ඒ වන විට ඊශ්‍රායලය සමඟ කිට්ටු සබදතා දැක්වු ප්‍රංශයෙන් ලබා ගත් මෙම යානාව, ඒ-4 අහස් ලිහිණියා නොහොත් උකුස්සා (A-4 Skyhawk) ගුවන් යානාව සහ විශේෂයෙන් එෆ්-4 මායාව (F-4 Phantom) ගුවන් යානාවේ ආගමනය තෙක් 1960 දශකය අග භාගය වන තෙක් ඊශ්‍රායල් ගුවන් හමුදාවේ ප්‍රාණ නාලිය විය
මිරාජ් IIICJ යානාව ගුවනේ ශ්‍රේෂ්ඨත්වය රැක ගැනීම උදෙසා සුවිසල් මෙහෙයක් කල අතර මෙම යානාව ඇතැම් සීමාන්තිකයන් හේතුවෙන් කෙටි දුර කාර්යයන් සඳහා භුමි ප්‍රහාරක යානාවක් වශයෙන් යොදා ගන්නා ලදී
තවද 1960 මධ්‍යම භාගය වන විට ඩැසල්ටඩ් ගුවන් තරණය සමාගම (Dassault Aviation) ඊශ්‍රායලයේ ඉල්ලීමකට අනුව පැහැදිලි කාලගුණයකට උචිත වුත්, භුමි ප්‍රහාරක යානාවක් වු මිරාජ් III ගුවන් යානාවේ අනුවාදයක් වුත් මිරාජ් 5 තැනීමට ආරම්භ කරන ලදී
ඊශ්‍රයලයේ ඉල්ලීමකට අනුව මෙම යානයේ නියමු කුටිය පිටුපස වු උසස් ගුවන් තාක්ෂණික ඉලෙක්ට්‍රොන ක්‍රම ශිල්පයන් ඉවත් කොට නඩත්තු වියදම් අවම කරගැනීම උදෙසා වැඩි ඉන්ධන ධාරිතාවක් රැගෙන යාමට හැකිවන සේ නිර්මාණය කරන ලදී
1968 වන විට ඩැසල්ටඩ් සමාගම ඊශ්‍රායලය සඳහා මිරාජ් 50J යානා 50ක් නිෂ්පාදනය කර තිබු නමුත් 1967 දී ප්‍රංශය මගින් ඊශ්‍රායලයට යෙදූ යුද්ධායුධ තහනම හේතුවෙන් ගුවන් යානා බෙදා හැරීමේ කාර්යය අඩාල විය
මෙයට පිළිතුරු ලෙස ඊශ්‍රායලය විසින් බලපත්‍ර රහිතව මිරාජ් 5 ගුවන් යානාවේ අනුපිටපතක් වු නෙශර්(Nesher) හෙවත් හීබෘ බසින් ගිජුලිහිණියා යන අන්වර්ථ නාමයෙන් හැදින් වු ගුවන් යානය නිර්මාණය කරන ලදී
මෙම යානයේ එන්ජිම සහ සැකිල්ල ඊශ්‍රායලයේ නිශ්පාදනයකි
ප්‍රවර්ධනය

ඊශ්‍රායල් රහස් තොරතුරු කාර්යාංශය වන රහස් තොරතුරු හා විශේෂ කාර්යය ආයතනය හෙවත් මොස්සාඩ්(Mossad), කෆිර් ගුවන් යානයේ ප්‍රවර්ධන කටයුතු සඳහා බෙහෙවින් දායක විය
ප්‍රංශ හිටපු ජනාධිපති ජෙනරාල් ඩි ගොල් (General De Gaulle) යෙදූ යුද්ධායුධ තහනම හේතුවෙන් තවදුරටත් කලාපීය පසමිතුරන්ගෙන් සහයෝගයක් නොලැබේ යැයි ඊශ්‍රායල් ගුවන් හමුදාව චකිතයට ලක් කිරීමට සමත් විය
ඊශ්‍රයල් ගුවන් හමුදව සතුවු ගුවන් යානා අතරින් බහුතරයක් මිරාජ් ගුවන් යානා වු අතර අරාබිය හා ඊශ්‍රායලය අතර පැවති සයදින යුද්ධය(Six-Day War) හේතුවෙන් එම සංඛ්‍යාව ද පහත වැටීමේ අවදානමට ලක් විය
නමුදු ඔවුන් හට මිරාජ් ගුවන් යානා හැර වෙනත් විකල්පයක් නොවීය
මේ අතර මොස්සඩ් අයතනය මිරාජ් III ගුවන් යානයේ සැලසුම ලබා ගැනීමට සමත් වු අතර එය කෆිර් ගුවන් යානා පෙළ නිර්මාණකරනයට සෘජුවම යොදා ගැනින
සාමාන්‍ය ඉලෙක්ට්‍රොනික ජේ79 ජම්බොජෙට්(General Electric J79 turbojet) සහ රෝල- රොයිස් ස්පෙයි ටර්බොෆැන්(Rolls-Royce Spey turbofan) ආකාරයේ ජව නිශ්පාදන දෙකක් ආරම්භයේ දී පෙර පරීක්ෂන සඳහා යොදා ගන්නා ලද අතර සාමාන්‍ය ඉලෙක්ට්‍රොනික J79 ජම්බොජෙට්(General Electric J79 turbojet) අවසානයේදී තෝරා ගන්නා ලදී
ඊශ්‍රායලය මෙය තෝරා ගන්නා ලද්දේ එය ඔවුන් එක්සත් ජනපදයෙන් 1969 දී අත්පත් කරගත් මැක්ඩොනල් ඩෝග්ලාස් එෆ්-4 ෆැන්ට්ම් II(McDonnell Douglas F-4 Phantom II) ගුවන් යානයට යොදාගත් එන්ජිම නිසාවෙන් සහ ඔවුන් ජේ79 නිපදවීමට බලපත්‍ර ලද නිසාවෙන් පමනක් නිසාම නොව, ජේ 79 එන්ජිම මුල් ප්‍රංශ අට්‍ර් 09(Atar 09) එන්ජිමට ද වඩා පැහැදිලි ලෙස ප්‍රභල වු බැවිනි
මිරාජ් III ගුවන් සැකිල්ල මත ජව නිශ්පාදනය තැබීමට නිසි ආකාරයෙන් ඉඩ සලසා දීමට සහ ජේ79 එන්ජිමට අවශ්‍ය සිසිලනය ලබාදීම සඳහා යානයේ පෘෂ්ටභාග රාමුව සුළු ලෙස කෙටි සහ පුළුල් කරන ලදී
පසු දහනය සඳහා අවශ්‍ය සිසිලනය ලබා දීමට වායු චුෂණයන් විශාල කරන ලද අතර පර්යන්ත සිරස් ස්ථායීකාරකයෙහි විශාල ආයමුඛයක් සවි කරන ලද අතර ටයිටේනියම් තාප ඵලකයකින් කොපු ලන ලදි
ආසන දෙකක් සහිත මිරාජ් IIIBJ(Mirage IIIBJ)යානය සමඟ සාමාන්‍ය ඉලෙක්ට්‍රොනික ජේ79(GE J79) එන්ජිම එකතු කිරීමෙන් සාදාගත් යානය පළමු වරට 1970 සැප්තැම්බර් මස ගුවන් ගත කරන ලදී
ඒ සමඟම නැවත සකස් කළ නෙශර් යානය 1971 සැප්තැම්බර් මස පියාසර කරවන ලදී
1973  ජුනි මස දී වැඩි දියුණු කළ නෙශර් යානයේ මුලාකෘතියක් වු රාම්(Ra'am) හෙවත් ගිගුරුම ගුවන් යානය ගුවන් ගත කරන ලදී
මෙම යානය සතුව පුළුල් වු සංශෝධිත නියමු කුටියක්, ශක්තිමත් ගොඩ බැස්වීමේ ගියරයක් සහ සැලකිය යුතු තරමේ ඊශ්‍රායල් ගුවන් තාක්ෂණික ඉලෙක්ට්‍රොනික ක්‍රම ශිල්පයන් පවතී
මෙහි අන්තර් ඉන්ධන බහාලුම් සුළු වශයෙන් නැවත සකස් කරන ලද අතර සම්පූර්ණ ධාරිතාව ගැලුම් 713 තෙක් වර්ධනය කරන ලදී
ඇතැම් ස්ථිර නොවු වාර්තා පවසා සිටින්නේ ඊශ්‍රායලය මිරාජ් IIIC(Mirage IIIC) මුල් පිටපත සමඟ ජේ79(GE J79) එන්ජිම එකතු කිරීමෙන් බරාක්(Barak) හෙවත් අකුණ ගුවන් යානය නිර්මාණය කල බව සහ මොවුන් 1973 දී අරාබි-ඊශ්‍රායල් යුද්ධය හෙවත් ඔක්තෝම්බර් යුද්ධය සඳහා මෙම ගුවන් යානය යොදාගත් බවයි. නමුදු මේ වනතුරු ද එවැනි ගුවන් යානයක් පවතින බවට සාධක සොයාගෙන නොමැත
මෙහෙයුම් ඉතිහාසය

කෆිර් ගුවන් යානය ඊශ්‍රායල් ගුවන් හමුදාව මගින් සේවයට යොදවන ලද්දේ 1975 දීය
මෙහි පළමු ගුවන් යානවල් පවරන ලද්දේ 101 පළමු සටන් කරන්නා භට කණ්ඩායම(101st "First Fighter" Squadron) හට ය
පසුගිය වර්ෂයන් තුල මෙම යානය තවත් භට කණ්ඩායම් යටතේ පිහිටුවන ලදී
එක්සත් ජනපදය මගින් 1976 දී ඊශ්‍රායලයට ලබා දුන් එෆ්-15 ඊගල් ෆයිටර්(F-15 Eagle fighter) හෙවත් සටන් රාජාලියා ගුවන් යානායේ ආගමනයත් සමඟ ඊශ්‍රායල් ගුවන් හමුදාවේ ශ්‍රේෂ්ඨත්වය වු කෆිර් යානයේ අගය ගිලිහී ගියේය
කෆිර් ගුවන් යානාව ප්‍රථම වරට සටනෙහි යොදවන ලද්දේ 1977 නොවැම්බර් 09 වන දා ඊශ්‍රායල - ලෙබනන ගැටුම හිදී ලෙබනනයේ ටෙල් අසියා(Tel Azia) පුහුණු කඳවුරට පහර දීම සඳහා ය
කෆිර් යානාව ඊශ්‍රායල් ගුවන් හමුදාවට සේවය කරන කාලවකවානුවේ දී ලබා ගත හැකි වු එකම ජයග්‍රහණය වන්නේ 1979 ජුනි 27 වන දින කෆිර් සී.2(C
2) යානයට සිරියානු මිග්-21( MiG-21) ගුවන් යානයකට ප්‍රහාරය එල්ල කොට බිම හෙලීම ය
ඊශ්‍රායලය ලෙබනනය ආක්‍රමණයේ දී ඔවුන් බහුලව එෆ්-15 සහ එෆ්-16 ගුවන් යානා යොදා ගත් අතර අනාරක්ෂිත පිරිස් මුදා ගැනීමේ මෙහෙයුම් වලට කෆිර් යානය යොදා ගන්නා ලදි
කෙටි කලකට පසුව සියළුම ඊශ්‍රායල් ගුවන් හමුදා සී.2 යානයන් සී.7 අනුවදයට වැඩි දියුණු කරන ලද්දේ එම යානාවන් හට උසස් ක්‍රියාකාරීත්වයක් ලබා දී බෝම්බ හෙලන ගුවන් යානයක් සඳහා වඩාත් උචිත වන සේ සැකසීමටය
20 වසරක නොනවත්වා සේවාවෙන් පසුව කෆිර් ගුවන් යානය 1990 හි දෙවන භාගය වන විට ඊශ්‍රායල් ගුවන් හමුදාවෙන් නික්මෙන ලදි
කෆිර් යානාව විදේශ සේවාවේ දී

කෆිර් යානාව ඊශ්‍රායල් නිශ්පාදනයක් වුව ද ජේ79 එන්ජිම එක්සත් ජනපදයේ නිශ්පාදනයක් බැවින් සියළුම අපනයන වෙළදාම් වලදී එක්සත් ජනපද රාජ්‍ය දෙපාර්තුමේන්තුවෙහි අනුමැතිය අවශ්‍ය විය
මෙය කෆිර් ගුවන් යානය අනිකුත් ජාතීන් අතර ව්‍යාප්ත වීම සීමාන්තික කිරීමට සමත් විය
2006 වර්ෂයේ දී කෆිර් ගුවන් යානා කොලොම්බියාව, ඉක්වදෝරය සහ ශ්‍රී ලංකාවට අපනයනය කරන ලදි
එක්සත් ජනපදය

1985 සිට 1989 දක්වා කාලය තුල වැඩි දියුණු කල කෆිර් සී.1 කෆිර් යානා විසි පහක් එක්සත් ජනපද නාවික හමුදාවට සහ නාවික බල ඇණියට බදු දෙන ලද්දේ අසදෘශ ගුවන් සටන් පුහුණුවේ(dissimilar air combat training (DACT)) දී පස මිතුරෙකු වශයෙන් ක්‍රියා කිරීමට ය
පසුව මෙම කෆිර් යානා එෆ්-21ඒ කෆිර් යනුවෙන් නම් කරන ලදි
12එෆ්-21 යානාව එක්සත් ජනපද නාවික හමුදාවට ලබා දුන් අතර එක නිල් - අළු පැහැති වර්ණ ත්‍රිසංයෝගයකින් 'අවතාර' මනෝ රටාවකින් වර්ණවත් කිරීම සහ ව් එෆ්-43 එක් කිරීම කරන ලදි
මින් අනතුරුව නාවික ගුවන් මධ්‍යස්ථානයේ පිහිටුවනු ලැබිණ
1988 දී මෙම යානා ආපසු හරවා යවන ලද අතර ඒ වෙනුවට එෆ්-16එන් යානා ගෙන්වනු ලැබී ය
එක්සත් ජනපද නාවික බලකාය ගුවන් යානා 13ක් ලබා ගන්නා ලදී
මෙම යානා යාමු නාවික බල ඇණි ගුවන් මධ්‍යස්ථානයෙහි පිහිටුවා තිබු අතර නාවික සටන් පුහුණු කිරීමේ බලකාය 401(VMFT-401) ක්‍රියාත්මක කරවනු ලැබුනි
නිල් - අළු පැහැති ගුවන් යානාවලට අමතරව එක්සත් ජනපද නාවික බලකාය සතුව ඊශ්‍රායල් පැහැයන් සහ කාන්තාර 'තලන්නා'(flogger) මනෝ රටාවකින් හැඩ ගැන් වු එෆ්-21 වර්ගයේ ගුවන් යානා කිපයක් ද විය
1989 දී එෆ්-5 ඊ ගුවන් යානාවල ආගමනයත් සමඟ එෆ්-21 යානාවන් නැවත හරවා යවන ලදී
එමෙන්ම එක්සත් ජනපද වෙළද සමාගමක් වන 'වාසර උපාය පිළිබඳ වූ ජය'(Airborne Tactical Advantage Company,ATAC) සමාගම ද කෆිර් යානා පරිහරණය කරන ලදී
මෙම සමාගම සිවිල් සමාගමක් වු අතර එක්සත් ජනපද හමුදාවට නාවික බල ඇණි උපාය ගුවන් යානා සහ සේවාවන් සපයන සමගමක් ය
මෙම සමාගම වාසර උපාය පුහුණුවන්, තර්ජන ආභාසනය සහ පර්යේෂණ සහ වැඩි දියුණු කිරීම් යන සේවාවන් සපයයි
මෙම ආයතනය පිහිටා තිබෙන්නේ වර්ජීනියාවේ නවනගරය වග(Newport News) හිය
මෙයට අමතරව නිත්‍ය ක්‍රියත්මක වන ස්ථානයන් ලෙස එක්සත් ජනපද නාවික ගුවන් මධ්‍යස්ථානය සහ කැලිෆෝනියාවේ නාවිල බල ඇණි ගුවන් මධ්‍යස්ථානය, නෙවඩා, හවායි සහ ජපානය හැඳින්විය හැකිය
2012 හි මාර්තු 06 වන දින නාවික වර්ජනයට සහ ගුවන් රණකාමී කේන්ද්‍රයට ගුවන් යානා සහය දෙමින් ආපසු පැමිණෙමින් සිටි මෙම සමාගමෙහි කෆිර් එන්404ඒඑක්ස්(N404AX) ගුවන් යානය නෙවඩා හිදි අනතුරට ලක් විය
එම යානයේ ගුවන් නියමු විශ්‍රාමික එක්සත් ජනපද නාවික කපිතාන් කැරොල් ලෙෆොන්(Captain Carroll LeFon) මහතා බරපතල තුවාල ලැබීය
කොලොම්බියාව

1989 දී ඊශ්‍රායලය සහ කොලොම්බියාව අතර අති වු වෙළද ගිවිසුමක ප්‍රතිඵලයක් වශයෙන් කොලොම්බියානු රජය බහි ඊශ්‍රායල් කෆිර් සී.2 සහ ටීසී.2 යානාවල් 12ක් ලබා ගත් අතර එම යානා 1989-1990 අතර කාලය තුල කොලොම්බියානු ගුවන් හමුදාවට ලබා දෙන ලදී
ඉන් පසුව සියළුම සී.2 ගුවන් යානාවල් සී.7 ගුවන් යානාවල් බවට පරිවර්තන ය කරන ලදී
කොලොම්බියනු ගුවන් හමුදාවේ කෆිර් ගුවන් යානා බොහෝවිට කොලොම්බියානු ත්‍රස්තවාදීන්ගේ කැරලි මර්ධනයට බුමි ප්‍රහාරක යානාවක් ලෙස යොදා ගන්න ලදී
කොලොම්බියානු කෆිර් ගුවන් යානා පයිතන් 3 අයි.ආර්-හෝමින්ග් ඒ.ඒ.එම්(Python 3 IR-homing AAM) හෙවත් ගුවන් යානා විනාශක මිසයිල වලින් සන්නධ කර ඇත
2004 දි මෙම යානා දෙකක් ගුවන් අනතුරරු වලින් විනාශ විය
2008 වසරේදී පෙබරවාරි මස කොලොම්බියාව තවත් බහි ඊශ්‍රායල් කෆිර් 24ක් සදහා ඊශ්‍රායලය සමඟ ගිවිසුමකට එළඹින
මෙම ගුවන් යානා බොහෝදුරට ඊශ්‍රායල් ගුවන්යානා කර්මාන්තය මඟින් සී.10 යානා තත්ත්වයට උසස් කරනු ලබන බවට තක්සේරු කරන ලදී
2009 ජුනි මස දී උසස් කරන ලද යානා පළමු කාණ්ඩය කොලොම්බියානු ගුවන් හමුදාවට ඊශ්‍රායල් විසින් ලබා දෙන ලද්දේ ඊශ්‍රායලය විසින් දායකත්වය සැපයු ඊශ්‍රායල් ගුවන් හමුදාවේ දී පැවති උත්සවයකදි ය
මෙම උත්සවයට කොලොම්බියානු තානාධිපති ජෞන් හර්ටඩො කානො(uan Hurtado Cano) මහතා, කොලොම්බියානු ගුවන් හමුදාවේ උසස් තනතුරු දරන නිලධාරින්, සහ ඊශ්‍රායල් ආරක්ෂක අමාත්‍යාශයේ කළමණාකරුවන් සහභාගී විය
මෙය 2007 වසර අග භාගයේ දී වසර කිපයක් සදහා ලබා දුන් කොන්තරාතුවක් වු අතර ඩොලර් මිලියන 150 ක පමණ වටිනාකමකින් යුක්ත විය
මෙහිදී කොලොම්බියානු ගුවන් හමුදාවේ දනට පවතින ගුවන් යානා වැඩි දියුණු කිරීමටත් අමතර ජෙට් යානා සැපයීමටත්, අමතර ජෙට් යානා වන සී.10 - සී.12 යානා ඊශ්‍රායලයේ නවතම තාක්ෂණයන් යොදා ගනිමින් වැඩි දියුනු කිරීමටත් බැඳි සිටී.

2009 වසරේ ජුලි 20 වන දින කාර්ටගන්(Cartagena) නගරය අසලදී කෆිර් ගුවන් යානයක් අනතුරට ලක් විය
ඊශ්‍රායල් නියමුවන් ක්‍රියාත්මක වෙමින් සිදුවීම උපද්‍රවයකින් තොර කිරීමට සමත් වුවද ගුවන් යානව මෙම අනතුරින් විනාශයට පත්විය
ඊශ්‍රායල් ගුවන්යානා කර්මාන්තය ප්‍රකාශ කරන ලද්දේ ගුවන් යානව නවමුව පියාසර කරමින් තිබූ බවත් ගොඩබිම් තීරුව වෙනුවට පිටතින් ගොඩ බැස්වීම හේතුවෙන් මෙම අනතුර සිදුවූ බවත් ය
ඊශ්‍රායල් ගුවන්යානා කර්මාන්තයේ අධ්‍යක්ෂක පවසා සිටියේ මෙය පිළිබඳ පරීක්ෂණ පැවත්වීම ආරම්භ කරන ලද බවත් අනතුර පිළිබඳ වග විභාගයට කමිටුවක් පත් කරන ලද බවත් ය
2009 වසරේ ජුලි 22 වන ඩින ඊශ්‍රායල් ගුවන්යානා කර්මාන්තය ප්‍කොලොම්බියානු ගුවන් හමුදාවට දන්වා සිටි පරදි එම අනතුර සොයා නොගත් මානව දෝෂයක් බවත් එම හේතුවෙන් ඔවුන් ඒ වෙනුවෙන් වෙනත් ගුවන් යානයක් කොලොම්බියනු ගුවන් හමුදාවට ලබා දෙන ලදී
ඉක්වදෝරය 

1981දී ඇලුත්වැඩියා කරන ලද ක්ෆිර් සී.2 යානා 2ක් සහ ටීසී.2 යානා 2ක් සඳහා ඉක්වදෝරය සහ ඊශ්‍රායලය අතර වෙලඳ ගිවිසුමක් අත්සන් කල අතර එම යානා 1982-1983 කාලයේදී ඉක්වදොර් ගුවන් හමුදාවට භාරදෙන ලදි
මෙම කෆිර් යානා ඉක්වදෝරියානු බස්නාහිර පහත්බිම් පාදක කරගෙන 21වන සටන් පාර්ශවයේ 2113වන බලඇණිය(සිංහ) පිහිටුවනලදි
මෙම කෆිර්යානා 1995දී ඉක්වඩෝරය සහ පේරූ අතර හටගත් යුද්ධයේදී සටනට පිවිසුනේය
භූමි සටන් සඳහා තමන්ගේ උපධ්වනි ඒ-37බීඑස් යානා භාවිත කල අතර කෆිර්යානා සහ මිරාජ් එෆ්.1 යානා අන්තර්බාධන මෙහෙයුම් සඳහා භාවිත කළහ
1995 පෙබරවාරි 10වෙනි දින කෆිර් යානවක් පේරූ ගුවන් හමුදාවට අයත් සෙස්නා ඒ-37බී යානාවක් වෙඩිතබා බිම හෙළීය
1996දී ඉක්වඩෝරය සහ පේරූ අතර තත්ත්වය උත්සන්නව පවතින අවස්ථාවේ එක්සත් ජනපදයේ රාජ්‍ය දෙපාර්තමේන්තුවේ අවසරය ඇතුව ඉක්වදෝරය තවත් කෆීර් යානා 6ක් මිලදී ගන්නා ලදී
1998දී සෙපෙකට්(SEPECAT) ජගුවාර් බලඇණිය ක්‍රියාකාරී සටන් වලින් ඉවත් කිරීමත් සමඟම ඉක්වදෝරය තටත් කෆිර් යානා 6ක් මිලඳී ගැනීමට ඊශ්‍රායලය සමඟ සාක්ච්ඦා ආරම්භ කරනලදි
දකුණු ඇමෙරිකාවේ එක්වර අවි මිලදීගැනීමේ වැඩිවීමත් සමඟ ඇමෙරිකාව පේරූහි ගුවන් යානා 18ක් මිලදී ගැනීමේ වෙළඳ ගිවිසුමක් අහෝසි කළහ
එහි විකල්පයක් ලෙස ඉක්වදෝරය සහ ඊශ්‍රායලය 1999දී කෆීර් සී.10 යානා 2ක් සඳහා ගිවිසුමකට එලඹෙන ලදි
1982හි සේවය පටන් ගත්දා සිට 2005 වන විට ඉක්වදෝරයට අනතුරකින් අහිමිවූ ටීසී.2 කෆීර් යානාවක් ඇතුළුව කෆීර් යානා 4ක් අමිහිව ඇත
ශ්‍රී ලංකාව 

ශ්‍රී ලංකා ගුවන් හමුදාව කෆීර් C
2 යානා හයක්ද එක් TC
2 යානවක්ද 1995-1996 වර්ෂවල ඊශ්‍රායලයෙන් මිළදී ගත්තේය
2005 වන විට තවත් C
2 යානා 4ක්ද C
7 යානා 4ක්ද අතුලුව යානා 9ක් එක් කරගන්නා ලදි
වර්ථමානයේදී ශ්‍රී ලංකා ගුවන් හමුදාව TC
2 යානා 2ක්, C
7 යානා 2ක් සහ C
2 යානා 6ක් සමඟ තම දහවෙනි බල ඇණිය යටතේ ක්‍රියාත්මක වේ
ශ්‍රී ලංකා ගුවන් හමුදාව තමන් සතු කෆීර් යානා එල්.ටී.ටී.ඊ ත්‍රස්තවාදය සමඟ සටන් කිරීමෙදී යොදාගත්හ
Two Kfir C
7s were destroyed on the ground in an LTTE attack on SLAF Katunayake air base, part of Bandaranaike International Airport, on 24 July 2001. Three others were lost in non-combat related accidents during the Civil War period
None were lost in combat
2001 ජූලි 24වෙනි දින එල්.ටී.ටී.ඊ ත්‍රස්තවාදීන් විසින් බණ්ඩාරනායක අන්තර්ජාතික ගුවන් තොටුපලලේ ගුවන් හමුදා මූලස්ථානයට එල්ලකල බෝම්බ ප්‍රහාරයෙන් කෆීර් C
7 යානා 2ක් විනාශ විය