Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
එසේම ගල් ඇදගෙන යාම සඳහා ෆීනිෂියාවෙන් ගෙන්වාගත් ආසියාතික ගවයින් යොදාගෙන තිබේ
මේ බව ඔහුගේ හුනුගල් වැඩපලෙහි ශිලා ලේඛනයේ විස්තර වේ
Iවන අහ්මෝස්ගේ සමයේ කලා නිර්මාණ මධ්‍ය රාජධානි රාජකීය තීබානු ශෛලියට සමානත්වයක් පෙන්වයි. එසේම මෙම යුගයේ ශිලාස්තම්භ ද එම ගුණාත්මයෙන්ම යුක්ත ය
මෙමගින් පූර්ව-හික්සොස් යුගයට පෙර පැවති කලා සම්ප්‍රදායයන් යළි පිහිටුවීමට උත්සාහ ගෙන ඇති බවට මතයක් ගොඩනැගිණි
එසේවුව ද, Iවන අහ්මෝස්ගේ යැයි සැලකිය හැකි ප්‍රතිමා හමුව ඇත්තේ තුනක් පමණි
ඒ අතරට බ්‍රිතාන්‍ය කෞතුකාගාරයේ තබා ඇති ඔහු‍ගේ සොහොන්ගැබට (එය තවමත් සොයාගෙන නැත) අයත් යැයි සිතිය හැකි තනි ෂැබ්ටි රුවක්, සහ නිව් යෝක් මෙට්‍රොපොලිටන් කෞතුකාගාරයේ සහ ඛාර්ටුම් කෞතුකාගාරයේ ඇති ජීව-ප්‍රමාණයේ ප්‍රතිමා දෙකක් අන්තර්ගත ය
මේ සියලු ප්‍රතිමාවන්හි අධිකව නෙරා ගිය ඇස් දක්නට ඇති අතර, මෙය පාරාවෝවරයා නිරූපිත ශිලාස්තම්භයක ද දැක්වෙන ලක්ෂණයකි
ශෛලිය මත පදනම්ව, එඩින්බර්ග්හි ස්කොට්ලන්තයේ ජාතික කෞතුකාගාරයේ තබා ඇති කුඩා හුනුගල් ස්ෆින්ක්ස් රුව ද Iවන අහ්මෝස් නිරූපණය කරන්නක් යැයි සිතිය හැක
වීදුරු නිෂ්පාදනය කිරීමේ කලාව අහ්මෝස්ගේ සමයේ වැඩිදියුණු වන්නට ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ
වීදුරු පිළිබඳ පැරණිතම සාක්ෂි ෆෙයාන්ස් කැබලි ලෙස හමුවුවත්, ඕනෑකමින් සිදු කරන ලද වීදුරු කලා කෘති 18වන සියවස ආරම්භය වන තෙක්ම හමු නොවේ
පැරණිතම වීදුරු පබළු අතරින් එකක අහ්මෝස් සහ Iවන අමෙන්හොටෙප් යන දෙදෙනාගේම නම් සඳහන් වන අතර, එහි ශෛලිය අනුව මෙම යුගයට අයත් යැයි සිතිය හැක
අහ්මෝස්ගේ සමයයට පෙර වීදුරු නිෂ්පාදනය දියුණු නොවූයේ නම් සහ පළමු වස්තූන් ඔහුගේ අනුප්‍රාප්තිකයාගේ සමයට පසුකලෙක නිම නොවූ ඒවා නම්, එය එම කලාව වැඩිදියුණු කළ ඔහුගේ යටත්වැසියකුගේ වන්නට ඇත
අහ්මෝස් විසින් දෙවන අන්තර්මධ්‍ය යුගයට පෙර ඉදිවූ ආකාරයේ දැවැන්ත ගොඩනැගිලි ව්‍යාපෘති ආරම්භ කළේ ය
රටේ දකුණුදිගින්, බොහෝදුරට ගඩොල් යොදාගෙන ඉදිකෙරුණු දේවස්ථාන ඔහු විසින් ඉදිකරන ලදී
මින් එකක් නූබියානු නගරයක් වූ බුහෙන්හි පිහිටා ඇත
ඉහළ ඊජිප්තුව තුළ ඔහු විසින් කාර්නැක්හි අමුන් දේවස්ථානයට සහ ආර්මන්ට්හි මොන්ටු දේවස්ථානයට නව අංග එකතු කළේ ය
ටුරාහි ශිලා ලේඛනයක් අනුව, ඔහු විසින් සුදු හුනුගල් යොදාගෙන ප්ටාහ් දේවස්ථානයක් සහ අමුන්ගේ ඇතුළු නුවරක් ඉදිකරන ලදී
නමුත් මෙම ව්‍යාපෘති දෙකෙන් එකක්වත් නිමකළ නොහැකි විය
ඔහු සිය මිත්තණිය වූ ටෙටිෂෙරි රැජින වෙනුවෙන් ඇබයිඩොස්හි ස්මාරකයක් ඉදිකළේ ය
මැන්ෆ්‍රඩ් බියෙටැක් විසින් අවාරිස් භූමියේ සිදුකළ කැනීම්වලින් පෙනී ගොස් ඇත්තේ පැරණි හික්සොස් අගනුවර පවුරු මත අහ්මෝස් විසින් මාලිගයක් ඉදිකර ඇති බවයි. බියෙටැක් විසින් වරක් මාලිගයේ බිත්ති විසිතුරු කර තිබූ මිනෝවානු-ආරේ සිතුවම් කැබලි කිහිපයක් සොයාගන්නා ලදී
ඊජියානු ශිෂ්ටාචාරය ඊජිප්තුවේ වෙළඳාම සහ කලාවන් කෙරෙහි ඇතිකළ බලපෑම පිළිබඳ නොයෙකුත් තර්ක විතර්ක පවතී
අහ්මෝස්ගේ රාජ්‍ය සමයේ දී, තීබ්ස් අගනුවර මුළු ඊජිප්තුවේම අගනුවර බවට පත් වූයේ මුල්කාලීන මධ්‍ය රාජධානියේ 11වන රාජවංශ‍ යුගයේ මෙනි
එසේම එය අලුතෙන් ස්ථාපනය කළ වෘත්තීමය සිවිල් සේවාවේ මධ්‍යස්ථානයක් බවට පත් විය
මෙකල ලියන්නන් සහ රාජකීය ලේකම්වරුන් ලෙස විද්වතුන්ට විශාල ඉල්ලුමක් පැවතිණි
තීබ්සය රටේ මැද පිහිටි බැවින්, එය අගනුවර ලෙස පිහිටුවීම යුද්ධෝපාය වශයෙන් ද වැදගත් තීරණයක් විය
ඒ නිසා උතුරින් හික්සොස්වරුන් ද, දකුණින් නුබියානුවන් සමග ද සටන් වැදීමට පහසු විය
මේ නිසා අනාගතයේ දී දේශ සීමාවන්හි ඇති විය හැකි ඕනෑම ගැටලුවකට මුහුණදීමේ හැකියාව රාජ්‍යය සතු විය
මෙහි වඩාත් වැදගත්ම ප්‍රගමනය ආගමික වැදගත්කමකින් යුතු ලෙස ද සැලකිය හැක
තීබ්සය ක්‍රමයෙන් රටේ ආගමික මෙන්ම දේශපාලනික මධ්‍යස්ථානය බවට ද පත් විය
එහි ප්‍රාදේශික දෙවියා වූ අමුන්, හික්සොස්වරුන්ට එරෙහිව සටන්වැදීමට අහ්මෝස්ව පෙළඹවූ බවට විරුදාවලි හිමි විය
කාර්නැක් දේවස්ථාන සංකීර්ණයේ (තීබ්සයට උතුරින් නයිල් නදියේ නැගෙනහිර ඉවුරේ) වැදගත්කම වැඩි වූ අතර, පෙර පැවති හීලියොපොලිස් පාදක කරගත් රා දේව වන්දනාව අභාවයට යමින් පැවතිණි
කාර්නැක් දෙවොලේ තිබූ අහ්මෝස්ගේ සේවාවන් විස්තර කෙරෙන ශිලා ස්තම්භ කිහිපයක් හමුව ඇත
මින් දෙකක ඔහු දෙවොලේ දායකයා ලෙස දක්වා තිබේ
"කුණාටු ශිලා ස්තම්භය" යනුවෙන් හඳුන්වන මින් එක් ශිලා ස්තම්භයක, මහා කුණාටුවකින් විනාශ වූ තීබ්ස්හි පැරණි රජවරුන්ගේ පිරමිඩ ඔහු විසින් ප්‍රතිනිර්මාණය කළ බැව් සඳහන් වේ
ඊජියන් ප්‍රදේශවල තෙරා විදාරණය, කුණාටු ශිලා ස්තම්භයේ දැක්වෙන ඇතැම් හානි සඳහා ප්‍රභවයක් වන්නට ඇතැයි ඇතැම් විද්වත්හු පවසති
පිරමිඩය

ඇබයිඩොස්හි පිහිටා තිබූ අහ්මෝස්ගේ පිරමිඩයේ නටබුන් 1899දී සොයාගැනුණු අතර, එය ඔහුගේ යැයි අනාවරණය කරගැනුණේ 1902දී ය
එහි ආවරණ ගල් බොහෝමයක් වසර ගණනාවක් පුරා විවිධ ඉදිකිරීම් සඳහා සොරකම් කොට තිබේ
එය ගොඩනගා තිබූ රළු ගල් ගොඩැල්ල ඇද වැටී තිබේ
කෙසේනමුත්, ඇස නොගැටුණු ආවරණ ගල් පේළි දෙකක් ආතර් මේස් විසින් සොයාගන්නා ලදී
හුනුගල් ආවරණයේ සාධක අනුව ඔහු විසින් එහි බෑවුමේ ආනතිය අංශක 60ක් පමණ වන්නට ඇතැයි ඇස්තමේන්තුගත කොට ඇත
(ගිසාහි මහා පිරමිඩයේ අඩු තීව්‍ර අංශක 51 සමග සසඳා බැලීමේ දී) මහා පිරමිඩ දෙවොලට යාබදව එහි නැගෙනහිරින් අහ්මෝස්ගේ රැජින වූ අහ්මෝස්-නෙෆටාරි විසින් ඉදිකළ දේවස්ථාන දෙකක් හාවි විසින් හඳුනාගන්නා ලදී
මින් එක් ව්‍යූහයක, අහ්මෝස්ගේ ‍22වන වර්ෂයේ එල්-මාසරා (ටුරා) හි ගල් වැඩපලක් ආරම්භ කිරීමට මූලිකත්වය ගත් ප්‍රධාන භාණ්ඩාගාරික නෙෆර්පෙරෙට් නිලධාරියාගේ මුද්‍රාව සහිත ගඩොලු දක්නට ලැබේ
තෙවන විශාල දේවස්ථානය (දෙවොල C) ස්වරූපය සහ පරිමාණය අතින් පිරමිඩ දෙවොලට සමානත්වයක් දරන නමුත්, එහි ගඩොලු මුද්‍රා අනුව පෙනීයන්නේ එය අහ්මෝස්-නෙෆටාරි රැජින වෙනුවෙන් ඉදිකළ වන්දනා ස්ථානයක් බවයි.

පිරමිඩ සංකීර්ණයේ අක්ෂය කාන්තාරයේ කිලෝමීටරයක් පමණ දුරට පැතිර පවතින ස්මාරක මාලාව හා බැඳී පවතී යැයි සැලකේ. එහි අක්ෂය දිගේ ප්‍රධාන ව්‍යූහ ගණනාවක් දක්නට ලැබේ
1) ඔහුගේ මිත්තණිය වූ ටෙටිෂෙරි රැජිනට පුදකළ විශාල පිරමිඩයක්
මෙහි අහ්මෝස් විසින් ඇයට පුද පූජා සිදුකරනු නිරූපිත ශිලා ස්තම්භයක් දක්නට ලැබේ
2) ශිලාමය භුගත ගොඩනැගිලි සංකීර්ණයක්
මෙය ඔසිරියානු පාතාල ලෝකය නිරූපිත සංකේතාත්මක ව්‍යූහයක් හෝ සැබෑ රාජකීය සොහොන්ගැබක් විය හැක
3) උස් බෑවුමකට එදිරිව තනා ඇති පේසාමය දේවස්ථානයක්
මෙහි දැවැන්ත ගල් සහ ගඩොල් පේසා දක්නට ලැබේ
මෙම අංග IIIවන සෙන්වොස්රෙට්ගේ ස්මාරකය තැනීමට යොදාගත් පොදු සැලැස්ම අනුව නිමවා ඇති අතර, මෙහි ශෛලිය පැරණි සහ මධ්‍ය රාජධානි යුගයන්හි පිරමිඩ සංකීර්ණයන් සිහි ගන්වයි.

මෙම පිරමිඩය අහ්මෝස්ගේ භුමදාන ස්ථානය ද, නැතහොත් ඔහුගේ ස්මාරකයක් ද යන්න මතභේදයට තුඩු දී ඇත
මේස් සහ ක’රෙලි වැනි පැරණි ගවේෂකයින්ට කිසිදු ඇතුළු කුටීරයක් අනාවරණය කරගත නොහැකි වූ හෙයින්, පිරමිඩයෙහි රළු ගල් හරයෙහි භූමදාන කුටීරයක් පවතී යැයි සිතිය නොහැක
ඇබොට් පැපිරසයෙහි සොහොන් බිඳීම් වාර්තාවල අහ්මෝස් රජුගේ සොහොන්ගැබක් පිළිබඳ සඳහන් නොවේ
තීබ්ස්හි මෙම රජුගේ සොහොන්ගැබ ලෙස හඳුනාගත හැකි කිසිදු ස්ථානයක් හමු නොවීම නිසා, හාවි පවසන පරිදි ඔහුගේ දේහය ඇබයිඩොස්හි භුමදානය කරන්නට ඇත
පසුගිය අවුරුදු කිහිපය තුළ නිශ්චිතවම පිරමිඩයේ පාදම අසලින් වන්දනා ව්‍යූහ ගණනාවක් අනාවරණය කරගෙන තිබේ
එසේම පිරමිඩයේ පාදමෙහි, අහ්මෝස් වන්දනාව සඳහා පූජකවරුන් විසින් භාවිත කළ සුසානයක් ද හමු වී තිබීම නිසා රජුගේ ඇබයිඩොස් වන්දනා මතය සනාථ කෙරෙන සාක්ෂි ලැබේ
කෙසේනමුත්, සෙසු ඊජිප්තුවේදීන් විශ්වාස කරන්නේ මෙම පිරමිඩය ඉදිවූයේ (ඇබයිඩොස්හි ටෙටිෂෙරිගේ පිරමිඩය මෙන්) ස්මාරකයක් ලෙස පමණක් බවයි. අහ්මෝස්ගේ දේහය සෙසු පසුකාලීන 17වන සහ මුල්කාලීන 18වන රාජවංශ රජවරුන් මෙන් ඩ්‍රා' අබු එල්-නගා'හි භූමදාන කරන්නට ඇතැයි ඔවුහු පවසති
මතකාගාර දේවස්ථාන සංකීර්ණයක කොටසක් ලෙස ඊජිප්තුවේ නිර්මාණය වූ අවසන් පිරමිඩය මෙයයි
නව රාජධානියේ ඉදිරි පාරාවෝවරුන් විසින් ප්‍රායෝගික සහ ආගමික හේතූන් මත පිරමිඩ ඉදිකිරීම නවතා ඇත
ගිසා සානුව පිරමිඩ ගණනාවක් සඳහා වාසස්ථාන සපයයි
නමුත් මෙය පිරමිඩ ඉදි කිරීමට බාධාවක් නොවිණි
තීබ්සයේ බෑවුම් සහිත භූ විෂමතාව හේතුවෙන් කාන්තාරයෙන් වටවූ භූමදානයන් ජලගැලීම් නිසා තර්ජනයට ලක් විය
පිරමිඩය සම්බන්ධ වූයේ හිරු දෙවි රේ සමග ය
පසුව ඔහුට හිමි තැන අමුන් දෙවියන්ට හිමි විය
අමුන්ගේ නාමයේ එක් අරුතක් නම්, සැඟවුණු තැනැත්තා යන්නයි
මේ අනුව දේවධර්ම න්‍යායාත්මකව, සැබෑ භුමදාන ස්ථානයෙන් මතකාගාර දේවස්ථානය සම්පූර්ණයෙන් වෙන්ව ඉදි කිරීමෙන් පාරාවෝවරයාගේ සොහොන්ගැබ සඟවා තැබිය හැකි විය
මේ නිසා පාරාවෝවරයාගේ භුමදාන ස්ථානය සොහොන් බිඳින්නන්ගෙන් සඟවා තැබිය හැකි විය
නව රාජධානියේ ඉදිරි සියලු පාරාවෝවරුන් රජුන්ගේ නිම්නයේ ශෛලමය සොහොන්ගැබ් තුළ භූමදානය කෙරිණි
මමිය

Iවන අහ්මෝස්ගේ මමිය සොයාගන්නා ලද්දේ 1881දී හට්ෂෙප්සුට් මතකාගාර දේවස්ථානයට ඍජුවම ඉහළින් කඳු අතර පිහිටි ඩේර් එල්-බහ්රි කුටියක් තුළ තිබී ය
ඔහුගේ මමිය ඇතුළුව Iවන අමෙන්හොටෙප්, Iවන තුත්මෝස්, IIවන තුත්මෝස්, IIIවන තුත්මෝස්, Iවන රැම්සෙස්, Iවන සෙටි, IIවන රැම්සෙස් සහ IXවන රැම්සෙස් වැනි 18වන සහ 19වන රාජවංශයේ පාරාවෝවරුන්ගේ මමී ද එතැන විය
මීට අමතරව Iවන පිනෙඩ්ජෙම්, IIවන පිනෙඩ්ජෙම් සහ සියාමුන් වැනි 21වන රාජවංශයේ පාරාවෝවරුන්ගේ දේහයන් ද එම කුටියේ පැවතිණි
Iවන අහ්මෝස්ගේ මමිය ලිහා බලන ලද්දේ ගැස්ටන් මැස්පරෝ විසින් 1886 ජූනි 9වන දින ය
එම දේහය තිබූයේ රූපාක්ෂරවලින් ඔහුගේ නාමය සටහන්ව තිබූ මිනීපෙට්ටියක තිබී ය
ඔහුගේ වෙලුම් පටිවල ද රූපාක්ෂරවලින් නැවත ඔහුගේ නාමය සටහන්ව තිබිණි
දේවදාර දැවයෙන් නිමකළ මිනීපෙට්ටියේ ශෛලිය අනුව පෙනී ගියේ එය 18වන රාජවංශ සමයට අයත් එකක් බවයි. මෙය රාජකීය ශෛලියෙන් නිම කර නොතිබූ අතර, එතරම් විසිතුරු ද නොවී ය
එහි ආලේප කර හෝ ගිල්වා තිබූ දෑ සියල්ල අතීතයේ දී ම ගලවා ඉවත් කර තිබූ බව පෙනී ගියේ ය
ඔහුගේ දේහය මුල් භූමදාන ස්ථානයෙන් ඉවත් කර, යළි ඔතා ඩේර් එල්-බහ්රිහි කුටීරයේ තැන්පත් කර තිබෙන්නේ 21වන රාජවංශයේ පූජක රජකු වූ IIවන පිනෙඩ්ජෙම් සමයේ ය
ඔහුගේ නාමය ද මමියේ වෙලුම් අතර දක්නට ලැබේ
ඔහුගේ ගෙල වටා ඩෙල්ෆිනියම් මලින් කළ මාලයක් තැන්පත් කර තිබී ඇත
ඔහුගේ දේහය පුරාතන නිධන් සොරුන්ගේ පීඩාවන්ට ලක්ව ඇති බවට සාධක තිබේ
ඔහුගේ හිස දේහයෙන් වෙන්ව ඇති අතර, නාසය බිඳී ගොස් ඇත
දේහය 1.63m උසැති ය
මමියේ මුහුණ කුඩා අතර, කැපී පෙනෙන ලක්ෂණ දක්නට නැත
නමුත් ඔහුට අතිශය ප්‍රමුඛ ඉදිරි දත් පිහිටා ඇත
මෙය ආවේණික කුටුම්භීය ලක්ෂණයක් බව පෙනේ
එයට හේතුව මෙම ලක්ෂණය එම පවුලේම කාන්තා මමී කිහිපයක මෙන්ම, ඔහුගෙන් පැවතෙන්නකු වූ IIවන තුත්මෝස්ගේ මමියේ ද දක්නට ලැබීමයි
කුටුම්භීය සමානත්වයන් දක්වමින් ගැස්ටන් මැස්පරෝ මමිය පිළිබඳ මෙසේ කෙටි විස්තරයක් ඉදිරිපත් කොට තිබේ
මමියේ මුල්කාලීන අධ්‍යයන අනුව පෙනී ගියේ එය 50වන වියෙහි පසු වූ මිනිසකුට අයත් බවයි‍
නමුත් පසුකාලීන අධ්‍යයන අනුව පෙනී ගියේ ඔහු මියයන විට මැදි-තිස්වන වියේ පසුවන්නට ඇති බවයි. 1980දී මෙම මමියේ අනන්‍යතාවය (කයිරෝ කෞතුකාගාරය නාමාවලිය n 61057) දන්ත චිකිත්සාව පිළිබඳ විශේෂඥයකු වූ ආචාර්ය ජේම්ස් හැරිස් සහ ඊජිප්තුවේදියකු වූ එඩ්වඩ් වෙන්ට් විසින් ප්‍රකාශිත ප්‍රතිඵල අනුව ප්‍රශ්නාර්ථයක් විය
කයිරෝ කෞතුකාගාරයේ වූ රාජකීය මමී යැයි සැලකුණු මමී සියල්ලේම x-කිරණ ඡායාරූප ගැනීමට හැරිස්ට අවසර හිමි විය
ඉතිහාස වාර්තා අනුව Iවන අහ්මෝස් යනු සෙකෙනෙන්රේ ටාඕගේ පුත්‍රයකු හෝ මුණුපුරකු යැයි සැලකුණු නමුත් එම මමී දෙක අතර කපාලවක්ත්‍ර රූප විද්‍යාව බෙහෙවින් වෙනස් ය
එසේම එය ඔහුගේ සොයුරියක වූ අහ්මෝස්-නෙෆටාරිගේ යැයි සැලකුණ කාන්තා මමියෙන් ද බොහෝ වෙනස් ය
මෙම පරස්පරතාවන් සහ එම යුගයේ පිරිමි රාජකීය මමීවල සම්ප්‍රදාය වූ මමියේ දෑත් පපුව හරහට තබා තිබීමේ පිළිවෙත මෙහි දක්නට නොලැබීම හේතුවෙනුත්, මෙය රාජකීය මමියක් නොවන බවට විශ්වාසයක් ඇති විය
ඒ නිසා Iවන අහ්මෝස්ගේ අනන්‍යතාවය හඳුනා ගැනීමට අපහසු වී ඇත
මෙම මමිය සහ Iවන රැම්සෙස්ගේ යැයි පැවසෙන මමිය මේ වනවිට "The Golden Age of the Egyptian Military" යන ප්‍රදර්ශන තේමාව යටතේ ලුක්සෝර් කෞතුකාගාරයේ නිත්‍ය ප්‍රදර්ශනයට තබා ඇත
අනුප්‍රාප්තිය
Iවන අහ්මෝස්ගෙන් පසුව ඔහුගේ පුත් Iවන අහ්මෝස් සිහසුනට පත් විය
සුළු විද්වතුන් පිරිසක් ප්‍රකාශ කරන්නේ අහ්මෝස් සහ අමෙන්හොටෙප් අතර වර්ෂ හයක් වැනි කාලයක් කෙටි හවුල් පාලන සමයක් පැවති බවයි. සැබැවින්ම හවුල්-පාලන සමයක් පැවතියේ නම්, අමෙන්හොටෙප් අහ්මෝස්ගේ 18වන රාජ්‍ය වර්ෂයට පෙර රජ වූවා විය නොහැක
එයට හේතුව කිරුළහිමි කුමරු වූ අහ්මෝස්-අන්ඛ් මියගියේ යැයි සිතිය හැකි අවම වර්ෂය එය වීමයි
හවුල් පාලනයක් පැවති බවට ඉඟි කෙරෙන සාක්ෂි ඇතත්, එය සනාථ කෙරෙන නිශ්චිත සාක්ෂි හමු නොවේ
ඉන් පළමු සාක්ෂිය නම් මේ දෙදෙනාගේම පුද්ගල නාමයන් එකකට පසු අනෙක වශයෙන් දැක්වෙන භාණ්ඩයි
මේ අතර පෙර සඳහන් කළ කුඩා වීදුරු පබළුව, කුඩා ෆෙල්ස්පාර් සුරයක් සහ බිඳුණු ශිලා ස්තම්භයක් වේ
මේවා මුල්කාලීන 18වන රාජවංශයේ සම්මත ශෛලියෙන් ලියැවී ඇත
අවසන් ශිලා ස්තම්භයේ සඳහන් වන්නේ අමෙන්හොටෙප් හට "සදාකාලික ජිවය දුන්" බවයි. මෙම ඊජිප්තු රූඪි වදනෙන් පැවසෙන්නේ රජු ජීවත් වන බවයි. නමුත් අහ්මෝස් යන නාමය සමග සාමාන්‍යයෙන් මළ රජවරුන්ට දෙන විරුදයක් වන "හ‍ඬෙහි සත්‍යය" යන විරුදය මෙහි දක්නට නැත
පුද්ගල නාමයන් ආරූඪ කරන්නේ සිහසුනට පත්වූ පසු බැවින්, එම අවස්ථාවේ මේ දෙදෙනාම ජීවත්ව සිටි බව අදහස් වේ
එසේම දෙදෙනා එකම කාලයේ රජ කළ බව ද සිතිය හැක
නමුත් ඇතැම්විට මෙය Iවන අමෙන්හොටෙප් විසින්, ඊජිප්තුව එක්සත් කළ සිය පියාගේ නාමය තමන්ට සම්බන්ධ කර දැක්වීමට ගත් උත්සාහයක් ද විය හැක
දෙවන කරුණ නම්, Iවන අමෙන්හොටෙප් විසින් සෙඩ් උත්සවයක් සඳහා සූදනාම් වී ඇති බව හෝ එය සැමරීම අරඹා ඇති බව පෙනී යාමයි
නමුත් සාමාන්‍යයෙන් Iවන අමෙන්හොටෙප්ගේ රාජ්‍ය සමය වර්ෂ 21ක් ලෙස සැලකේ. සම්ප්‍රදායික සෙඩ් උත්සවයක් පැවැත්විය හැක්කේ පාලකයාගේ 30වන රාජ්‍ය වර්ෂයෙන් පසුව පමණකි
Iවන අමෙන්හොටෙප් තම පියා සමග හවුල් පාලන යුගයක් ගෙනගියේ නම්, ඔහු සෙඩ් උත්සවය සැමරීමේ දී තමන්ගේ තනි පාලන සමය ඇරඹි දිනයයට වඩා, පළමුව සිංහාසනාරූඪ වූ දිනය සලකා වර්ෂ ගණනය කර ඇති බව පෙනී යයි
මෙය කාර්නැක්හි ඔහුගේ සෙඩ් උත්සවයේ සූදානම විස්තර කළ හැකි හොඳම ආකාරයයි
නමුත් මෙම සම්ප්‍රදාය කඩ කළ තවත් නව රාජධානි පාරාවෝවරුන් දෙදෙනකු විය
හට්ෂෙප්සුට් පාරාවෝවරිය ඇගේ හෙබ් සෙඩ් උත්සවය පැවැත්වූයේ ඇගේ 16වන වර්ෂයේ වන අතර, අක්නාටන් සෙඩ් උත්සවයක් පැවැත්වූයේ සිය 17වන වර්ෂයේ ආරම්භයේ ය
තෙවන සාධකය නම්, අහ්මෝස්ගේ බිරිඳ වූ අහ්මෝස්-නෙෆටාරි රැජින අහ්මෝස්ගේ 22වන රාජ්‍ය වර්ෂයට අයත් මාසරාහි හුනුගල් වැඩපළෙහි ශිලා ස්තම්භ දෙකක "රජුගේ මහා භාර්යාව" සහ "රජුගේ මව" යනුවෙන් හඳුන්වා තිබීමයි
සාහිත්‍යමය අරුත සැලකූ විට ඇය "රජුගේ මව" වන්නට නම් ඒ වනවිටත් අමෙන්හොටෙප් සිහසුනට පත්ව සිටිය යුතු ය
නමුත් IIවන ආහොටෙප් නැමැති රැජින කිසිදු හඳුනාගත් රජකුගේ මව නොවූව ද, එම ධුරය උසුලා ඇති හෙයින් එය හුදෙක් ගෞරව නාමයක් පමණක් වන්නට ද පුළුවන
එසේම ඇගේ පුත් අමනෙම්හාට්, Iවන අමෙන්හොටෙප්ගේ සම-රාජ්‍යාධිකාරී ලෙස පත්කොට තිබී අමනෙම්හාට් ඔහුට පෙර මියගියා වන්නට ද හැක
මෙහි ඇති අවිනිශ්චිතතාව හේතුවෙන්, හවුල්-පාලන න්‍යාය සනාථ කිරීමට හෝ ඉවත ලීමට හැකි නොවේ
රේඩ්ෆෝර්ඩ් සහ මර්නෙන් යන දෙදෙනාම මේ සම්බන්ධයෙන් සිය කෘති තුළ තීරණයක් නොමැති බව දක්වා ඇත
එයට හේතුව හවුල් පාලනයක් පැවති බවට හෝ නොපැවති බවට ඇත්තේ ඉතා සුළු සාධක සංඛ්‍යාවක් බැවිනි
එසේ හවුල් පාලනයක් පැවතිය ද, ඉන් කාලානුක්‍රම අනුපිළිවෙලට වෙනසක් සිදු නොවන්නේ අමෙන්හොටෙප්ගේ රාජ්‍ය වර්ෂ ගණනය කොට ඇත්තේ ඔහු තනි පාලකයා වශයෙන් කටයුතු කළ පළමු වර්ෂයේ සිට වීම නිසායි
කෙසේනමුත්, හවුල්-පාලන මතයේ ආධාරකරුවන් පවසන්නේ අහ්මෝස්ගේ රාජ්‍ය සමය තුළ ඔහුට එරෙහිව කැරැලි එකක්වත් අවම වශයෙන් ඇති වූ හෙයින්, සිහසුනට අරගලයක් ඇතිවීමට වැළැක්වීමට අයකුගේ මරණයට පෙර කිරුළට අනුප්‍රාප්තිකයකු නම් කිරීම තර්කානුකූල බවයි.

මේවාත් බලන්න
කුණාටු ශිලා ස්තම්භය
පාරා‍වෝවරුන්ගේ ලැයිස්තුව
ඊජිප්තුවේ දහඅටවන රාජවංශය

සටහන්

ග්‍රන්ථාවලිය

මූලාශ්‍ර

බ්‍රෙස්ටඩ්, ජේම්ස් හෙන්රි
Ancient Records of Egypt, වෙළු
II චිකාගෝ විශ්වවිද්‍යාලීය මුද්‍රණාලය, චිකාගෝ, 1906. ISBN 90-04-12989-8.
Catalogue Gènèral 34001, ඊජිප්තු කෞතුකාගාරය, කයිරෝ
ක්ලේටන්, පීටර්
Chronicle of the Pharaohs, තේම්ස් සහ හඩ්සන් ලිමිටඩ්, කඩදාසි බැම්ම සහිත 2006.
කූනි, ජේ. ඩී. Glass Sculpture in Ancient Egypt
Journal of Glass Studies 2 වෙළු
11, 1960.
‍ඩොඩ්සන්, ඒඩන්
Crown Prince Djhutmose and the Royal Sons of the Eighteenth Dynasty The Journal of Egyptian Archaeology, වෙළු
76, 1990.
ඩොඩ්සන්, ඒඩන්
ඩියෑන්, හිල්ටන්
The Complete Royal Families of Ancient Egypt තේම්ස් ඇන්ඩ් හඩ්සන්, 2004. ISBN 0-500-05128-3.
එඩ්නා ආර්. රස්මන්, ඇතුළු පිරිස
Masterworks of Ancient Art from the British Museum
2001. ISBN 0-520-23086-8.
ගාඩිනර්, ඇලන් (ශ්‍රීමත්)
Egypt of the Pharaohs, ඔක්ස්ෆර්ඩ් විශ්වවිද්‍යාලීය මුද්‍රණාලය, 1964. ISBN 0-19-500267-9
ගොර්ඩ්න්, ඇන්ඩෲ එච්. A Glass Bead of Ahmose and Amenhotep I
Journal of Near Eastern Studies, වෙළු
41, අං
4, ඔක්තෝබර් 1982.
ග්‍රිමල්, නිකොලස්
ලයිබ්‍රරී ආර්තීම් ෆෙයාර්ඩ්, 1988. ISBN 90-04-12989-8.
හෙල්ක්, වුල්ෆ්ගැං
Schwachstellen der Chronologie-Diskussion
ගෝටිංජර් මිෂෙලන්, ගෝටින්ජන්, 1983.
ලෙහ්නර්, මාක්
The Complete Pyramids
1997. ISBN 0-500-05084-8.
මැස්පරෝ, ගැස්ටන්
History Of Egypt, Chaldaea, Syria, Babylonia, and Assyria, වෙළුම 4 (12න්), ගුටෙන්බර්ග් ව්‍යාපෘතිය ඊ-ග්‍රන්ථය, මුදාහළ දිනය
දෙසැම්බර් 16, 2005. EBook #17324. https
org/files/17324/17324.txt
මර්නේන්, විලියම් ජේ. Ancient Egyptian Coregencies, Studies in Ancient Oriental Civilization
40. චිකාගෝ විශ්වවිද්‍යාලීය පෙරදිග අධ්‍යයනායතනය, 1977.
රෙඩ්ෆොර්ඩ්, ඩොනල්ඩ් බී. Egypt, Canaan, and Israel in Ancient Times
ප්‍රින්ස්ටන් විශ්වවිද්‍යාලීය මුද්‍රණාලය, ප්‍රින්ස්ටන් NJ, 1992. ISBN 0-691-00086-7.
රෙඩ්ෆෝර්ඩ්, ඩොනල්ඩ් බී. History and Chronology of the 18th Dynasty of Egypt
Seven Studies
ටොරන්ටෝ විශ්වවිද්‍යාලීය මුද්‍රණාලය, 1967.
ෂෝව්, ඉයන්
ඔක්‍ස්ෆර්ඩ් විශ්වවිද්‍යාලීය මුද්‍රණාලය, 2000. ISBN 0-19-815034-2.
ස්මිත් ජී. එලියට්
The Royal Mummies, ජෙරල්ඩ් ඩක්වර්ත් සහ සමාගම, 2000. ISBN 0-7156-2959-X
ස්පැලිංජර්, ඇන්තනි ජේ. War in Ancient Egypt
බ්ලැක්වෙල් පබ්ලිෂිං, 2005. ISBN 1-4051-1372-3
ටිල්ඩෙස්ලි, ජොයිස්
The Age of the New Kingdom
හෙඩ්ලයින් බුක් පබ්ලිෂිං ලිමිටඩ්, 2001. ISBN 0-7472-5160-6.
ටිල්ඩෙස්ලි, ජොයිස්
චැනල් 4 බුක්ස්, 2004. ISBN 0-7522-1903-0.
වෙයින්ස්ටයින්, ජේම්ස් එම්. The Egyptian Empire in Palestine, A Reassessment
Bulletin of the American Schools of Oriental Research
අං 241. ශිශිරය, 1981.
වෙන්ට්, එඩ්වඩ් එෆ්. Thutmose III's Accession and the Beginning of the New Kingdom
Journal of Near Eastern Studies, චිකාගෝ විශ්වවිද්‍යාලීය මුද්‍රණාලය, 1975.

බාහිර සබැඳි

අහ්මෝස් සම්ප්‍රවේෂණය 19 ජූලි 2006.
ඊජිප්තු පාරාවෝවරුන්
අහ්මෝස් I සම්ප්‍රවේෂණය 19 ජූලි 2006.
King of the Wild Frontier සම්ප්‍රවේෂණය 23 අගෝස්තු 2006
ගල් වැඩපළ ආරම්භ කිරීම සම්ප්‍රවේෂණය 28 ජූලි 2006.

ක්‍රි
1525 මරණ
ඊජිප්තුවේ දහඅටවන රාජවංශයේ පාරාවෝවරුන්
පුරාතන ළමා පාලකයෝ
පුරාතන ඊජිප්තු මමී
උපන් වර්ෂ නොදන්නා පුද්ගලයින්
අහ්මෝස් I
ටියේ (ක්‍රි
1398 - 1338, හෙවත් ටේයා, ටිය් සහ ටියි) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ යුයා සහ ට්ජුයු (හෙවත් තුයු) ගේ දියණියයි
ඇය ඊජිප්තු පාරාවෝවරයකු වූ IIIවන අමෙන්හොටෙප්ගේ මහා රාජකීය භාර්යාව වූවා ය
ඇය අක්නාටන්ගේ මෑණියන් වූ අතර, ටූටන්ඛාමූන්ගේ මිත්තණිය ද වූවා ය
ඇගේ මමිය 2010දී IIවන අමෙන්හොටෙප්ගේ සොහොන්ගැබේ (KV35) තිබී සොයාගත් අතර, එය "වැඩිමහල් යුවතිය" ගෙස නම්කෙරිණි
පවුල සහ මුල්කාලීන දිවිය
ටියේගේ පියා වූ යුයා රාජකීයයකු නොවූ අතර උතුරු ඊජිප්තු නගරයක් වූ අඛ්මිම් හි ධනවත් ඉඩම් හිමියකු විය
එසේම ඔහු එම නගරයේ පූජකයකු සහ යුධ රථ සෙන්පතියකු හෝ ගව පාලකයකු ලෙස කටයුතු කොට තිබේ
ටියේගේ මව වූ තුයා බොහෝ ආගමික කටයුතු සඳහා දායක වී ඇති බව ඇගේ නොයෙකුත් පදවි මගින් පැහැදිළි වේ
(මේ අතර හාතොර්ගේ ගායිකාව, අමුන් සහ මින් (දෙවියා)මින් දෙවිවරුන්ගේ ප්‍රධාන විනෝදය ගෙනදෙන්නිය
වැනි පදවි පැවතිණි),ඒ අනුව ඇය රාජකීය පවුලේ සාමාජිකාවක බව පෙනේ
ඊජිප්තුවේදීන් යෝජනා කරන්නේ ටියේගේ පියා වූ යුයා විදේශීය සම්භවයක් ඇත්තකු බවයි. එයට සාක්ෂි ලෙස ඔවුහු එම මමියේ ඇති ලක්ෂණ සහ නාමයේ ඇති විවිධ උච්චාරණයන් හේතුවෙන් එම නාමයට ඊජිප්තු-නොවන සම්භවයක් ඇති බව පවසති
ඇතැමුන් විශ්වාස කරන්නේ රැජිනගේ ශක්තිමත් දේශපාලන සහ ආගමික දැක්මට හේතුවන්නට ඇත්තේ ඇගේ ශක්තිමත් චරිතය නොව විදේශීය සම්භවය වන්නට ඇති බවයි.

ටියේගේ සහෝදරයා වූ අනෙන්, අමුන්ගේ දෙවන වක්තෘවරයා ලෙස කටයුතු කළේ ය
සෙසු ඊජිප්තුවේදීන් අනුමාන කරන්නේ ටූටන්ඛාමූන්ගේ අනුප්‍රාප්තික පාරාවෝවරයකු වූ ආයි ද ටියේගෙන් පැවත එන්නකු බවයි. නමුත් මේ දෙදෙනා අතර සම්පන්ධය සනාථ කෙරෙන කිසිදු පැහැදිළි දිනයක් හෝ ස්මාරකයක් හමුවී නැත
නමුත් මෙම ඊජිප්තුවේදීන් මෙම අනුමානයට පෙළඹී ඇත්තේ ආයිගේ සම්භවය ද අඛ්මිම්හි සිදු වී ඇති නිසායි
එසේම ඔහු විසින් IIIවන අමෙන්හොටෙප්ගේ රාජ සභාවේ ටියේගේ පියා වූ යුයාගේ බොහෝ පදවි උසුලා ඇති නිසාත් ය
IIIවන අමෙන්හොටෙප් රජු විසින් ටියේ සරණපාවා ගත්තේ සිය දෙවන රාජ්‍ය වර්ෂයේදී ය
ඔහු සිය පියාගේ දෙවන බිසවකට උපන් හෙයින්, රාජකීය පෙළපත පවත්වා ගැනීමට ශක්තිමත් බැඳීමක් අවශ්‍ය විය
ඔහුගේ සිංහාසනාරූඪය ඇතැම්විට සය සහ දොළහ අතර වයසක ළමාවියේ දී සිදු වන්නට ඇති බව පෙනේ
ඔහුට සහ ටියේට අවම වශයෙන් දරුවන් සත්දෙනකුවත් (හෝ ඊට වැඩි ගණනක්) සිටින්නට ඇත
1) සිටාමුන්- වැඩිමහල්ම දියණියයි
ඇගේ පියාගේ 30වන රාජ්‍ය වර්ෂය අවට දී ඇයව මහා රාජකීය භාර්යාව ධුරයට ඔසවා තබන ලදී
2) අයිසිස්- මැයව ද මහා රාජකීය භාර්යාව ධුරයට උසස් කෙරිණි
3) හෙනුට්ටනෙබ්- ඇගේ නාමය කාර්ටුෂයක අවම වශයෙන් එක් වරක්වත් සඳහන් වී තිබුණ ද, ඇය රැජිනක වූ බවට සාක්ෂි නොමැත
4) නෙබෙටාහ්- ඇතැම්විට ඇගේ සොයුරාගේ රාජ්‍ය සමයේ ඇයව බෙකෙටාටන් ලෙස යළි නම්කෙරුණා විය හැකියි
5) කිරුළහිමි තුත්මෝස් කුමරු- කිරුළහිමි කුමරු සහ ප්ටාහ්ගේ ප්‍රධාන පූජකවරයායි
සිය පියාණන්ට පෙර මියගියේ ය
6) IVවන අමෙන්හොටෙප්/අක්නාටන්- දිය පියාගෙන් පසු පාරාවෝ බවට පත් විය
නෙෆර්ටිටි රැජිනගේ සැමියායි
ටූටන්ඛාමූන් සමග විවාහ වූ අන්ඛෙසෙනමුන්ගේ පියායි
7) ස්මෙන්ඛ්කරේ- සම්ප්‍රදායිකව අක්නාටන්ගේ අනුප්‍රාප්තිකයකු ලෙස සැලකේ. වර්තමානයේ ඒඩන් ඩොඩ්සන් වැනි ඇතැම් ඊජිප්තුවේදීන් විශ්වාස කරන්නේ ඔහු නෙෆර්නෙෆරුආටන් පාරාවෝවරිය‍ගේ පූර්වප්‍රාප්තිකයා බවත්, ඔහුට ස්වාධීන පාලන සමයක් නොපැවති බවත් සහ අක්නාටන්ගේ කනිෂ්ඨ සම-රාජ්‍යාධිකාරිවරයා වූ බවත් ය
ඇතැම් අවස්ථාවල KV55 සොහොන්ගැබේ මමිය ඔහුගේ යැයි පැවසේ
එසේ වී නම්, ඔහු‍ ටූටන්ඛාමූන්ගේ පියා වනු ඇත
8) KV35 සොහොන්ගැබෙන් හමුවූ ලාබාල යුවතිය – IIIවන අමෙන්හොටෙප් සහ ටියේගේ දියණියකි
ටූටන්ඛාමූන්ගේ මවයි. KV55 මමිය හිමි තැනැත්තාගේ සොයුරිය සහ භාර්යාවයි. ඇතැම්විට IIIවන අමෙන්හොටෙප් සහ ටියේගේ හඳුනාගත් දියණියකගේ වන්නට ද පුළුවන
9) බෙකෙටාටන්- ඇතැම් අවස්ථාවල ටියේ රැජිනගේ දියණියක යැයි විශ්වාස කරන්නේ ශිලා ස්තම්භයක බෙකෙටාටන්ගේ රුව ටියේ රැජිනට යාබදව අක්නාටන් සහ නෙෆර්ටිටි සමග රාත්‍රී භෝජන සංග්‍රහයක නිරූපණය කොට ඇති නිසායි
ස්මාරක

ඇගේ සැමියා විසින් ඇය වෙනුවෙන් පූජාසන කිහිපයක්ම ඉදිකළ අතර, නූබියාවේ සෙඩෙඉන්ගාහි ඇය වෙනුවෙන් දෙවොලක් ඉදිකරන ලදී
එම දෙවොලේ ඇයව හාතොර්-ටෙෆ්නුට් දෙවඟනගේ ස්වරූපයක් ලෙස සලකා වන්දනාමාන කෙරිණි
එසේම ඔහු විසින් සිය 12වන වර්ෂයේ ඇය වෙනුවෙන් කෘත්‍රිම විලක් තනවා ඇත
ඇමරිකානු ඊජිප්තුවේදීන් වන ඩේවිඩ් ඕ'කොනර් සහ එරික් ක්ලයින් මෙසේ සඳහන් කරයි
මාලිගයේ බලපෑම

ටියේ රැජින සිය සැමියාගේ මෙන්ම සිය පුත්‍රයාගේ ද සමයේ විශාල බලයක් භුක්ති වින්දා ය
IIIවන අමෙන්හොටෙප් දක්ෂ ක්‍රීඩකයකු, ප්‍රේමවන්තයකු සහ ශ්‍රේෂ්ඨ රාජ්‍ය පාලකයකු ද විය
ඔහුට නිතරම මිටැනියෙහි ටුෂ්රට්ටා සහ බැබිලෝනියාවේ Iවන කඩාෂ්මන්-එන්ලිල් වැනි විදේශ රජවරුන්ගෙන් රන් සඳහා ඉල්ලීම් සහ සිය සියණියන්ට විවාහ යෝජනා ඉදිරිපත් විය
පුරාතන ඊජිප්තුවේ රාජකීය පෙළපත පවත්වා ගෙනගියේ කාන්තාවන් විසිනි
රාජකීය කාන්තාවක හා විවාහ වන්නකුගේ දරුමුණුපුරන් සිහසුනට සුදුසුකම් හිමි කරගනිති
ටියේ සිය සැමියාගේ විශ්වාසවන්ත උපදේශිකාව සහ හිතවතිය වූවා ය
බුද්ධිමත්, නැණවත්, ශක්තිමත් සහ රෞද්‍ර ඇයට විදේශයන්ගේ පවා බුහුමන් හිමි විය
විදේශ නායකයන් පවා ඇය සමග ඍජුව ගනුදෙනු කළහ
ක්‍රියාකාරීව විදේශ සබඳතා මෙහෙයවූ ඇය නීතිමය පණතක සිය නම වාර්තා කරගත් ප්‍රථම ඊජිප්තු රැජිනිය ද වේ
ටියේ ඇතැම්විට ඇගේ පුත්‍රයා වූ අක්නාටන් සිහසුනට පත්වූ පසු ඔහුට ද උපදෙස් සපයන්නට ඇත
ඇගේ පුත්‍රයා මිටැනියෙහි රජු වූ ටුෂ්රට්ටා සමග පැවැත්වූ ලිපි හුවමාරුවේ ඇය රාජසභාවේ දැරූ දේශපාලන බලය ඉහළින් වර්ණනා කර ඇත
EA 26 නැමැති අමර්ණ ලිපිය මගින් මිටැනියෙහි රජු වූ ටුෂ්රට්ටා ටියේ සමග ඍජුවම ලිපි හුවමාරු සිදු කරයි
එහි එකල ඔහු ඇය සහ ඇගේ මියගිය සැමියා සමග පැවැත්වූ යහපත් සබඳතා පිළිබඳ අතීතාවර්ජනය කර ඇත
එසේම ඇගේ පුත්‍රයා වූ අක්නාටන් සමග ද තවදුරටත් මිත්‍රත්වය පවත්වා ගැනීමට ඔහු තුළ වූ අපේක්ෂාව ද ඉන් හෙළි වේ
IIIවන අමෙන්හොටෙප් මියගියේ ඔහුගේ 38 හෝ 39 වන රාජ්‍ය වර්ෂයේ (ක්‍රි
1353/1350) ය
ඔහුගේ දේහය රජුන්ගේ නිම්නයේ WV22 සොහොන්ගැබේ භූමදානය කෙරිණි
නමුත් ටියේ වසර දොළහක් පමණ ඉන් අනතුරුවත් ජීවත්ව ඇති බවට හඳුනාගෙන තිබේ
ටියේ තවදුරටත් අමර්ණ ලිපිවල සහ ශිලා ලේඛනවල සඳහන් කෙරුණේ රජුගේ ප්‍රියයා සහ රැජින ලෙසයි
ටියේ වෙත ලියා ඇති EA 26 නැමැති අමර්ණ ලිපිය අක්නාට්න රාජ්‍ය සමයට අයත් යැයි කාලනිර්ණය කර ඇත
අක්නාටන්ගේ නව අගනුවර වූ අක්ටාටන් (අමර්ණ) නගරයේ ඇයට නිවසක් පැවති බව හඳුනාගෙන තිබේ
එසේම ඇයව හුයාගේ සොහොන්ගැබේ බිත්තිවල නිරූපණය කොට ඇත
හුයා යනු "රජුගේ මෑණියන්, මහා රාජකීය භාර්යා ටිය්ගේ නිවසේ ආරක්ෂකයා" ය
එහි ඇය, අක්නාටන්, නෙෆර්ටිටි සහ ඔවුන්ගේ පවුලේ සාමාජිකයින්ගේ රාත්‍රී භෝජන සංග්‍රහයක් නිරූපිත අතර, අනතුරුව ඇයව රජු විසින් ඇගේ හිරුමුවාව වෙත ඇරලවන අයුරු නිරූපිත ය
අක්නාටන්ගේ රාජ්‍ය සමයේ 12වන වර්ෂයේ නොවැම්බර් 21ට (ක්‍රි
1338) නිර්ණිත ශිලාලේඛනයක ඇය සහ ඇගේ මිණිපිරිය වූ මෙකෙටාටන් අවසන් වරට සඳහන් කොට තිබේ
එම දිනයෙන් මඳ කලකට පසු ඔවුන් මියගියේ යැයි සිතිය හැක
මේ බව සනාථ කරමින් අක්නාටන් විසින් ඇය වෙනුවෙන් ඉදිකළ පූජාසනය හමු වී ඇත
මෙය පසුව තීබ්ස්හි KV55 අමර්ණ සොහොන්ගැබේ තිබී හමු විය
එම පූජාසනයේ පාරාවෝවරයාගේ 9වන වර්ෂයෙන් පසුව පමණක් භාවිතා වූ ආටන්ගේ නාමයේ පසුකාලීන ස්වරූපය සටහන් කොට තිබේ
ටියේ රැජින අක්නාටන්ගේ 12වන රාජ්‍ය වර්ෂයෙන් (ක්‍රි
1338) පසුව මියගියේ නම්, ඇගේ උපත ක්‍රි
1398 අවට සිදුවූ‍යේ යැයි සිතීමට සිදු වේ
එසේම IIIවන අමෙන්හොටෙප් සහ ඇගේ විවාහය එකොළොස් හෝ දොළසෝවන වියේ සිදු වන්නට ඇත
එවිට ඇය වැන්දඹුවක් බවට පත්වූයේ හතලිස්-අටේ සිට හතලිස්-නවය දක්වා වූ වයසක දී වන්නට ඇත
එවිට විවිධ මතයන් අනුව IIIවන අමෙන්හොටෙප් සහ ඔහුගේ පුත් අක්නාටන් අතර හවුල් පාලන සමය වසර දොළහකට වැඩි කාලයක් පවතින්නට ඇත
නමුත් වර්තමානයේ බොහෝ විද්වතුන් විශ්වාස කරන්නේ වසරකට අඩු කාලයක් පැවති හවුල් පාලන සමයක් පැවති බව හෝ කිසිසේත්ම හවුල් පාලන සමයක් නොපැවති බවයි.

භූමදානය සහ මමිය 

ටියේගේ දේහය, ඇගේ මිණිපිරිය වූ මෙකෙටාටන් සහ ඇගේ පුත්‍රයාගේ දේහය සමග මුලින් අමර්ණහි අක්නාටන්ගේ රාජකීය සොහොන්ගැබේ භූමදානය කරන්නට ඇත
මේ බවට සාක්ෂි ලෙස මීට කෙටි කලකට පෙර සොහොන්ගැබෙන් හමුවූ ඇගේ මිනීපෙට්ටියේ යැයි සැලකිය හැකි පුරාවස්තු කොටසක් නිසායි
ඇගේ රන් ආලේපිත භූමදාන පූජාසනය (ඇය සහ අක්නාටන් නිරූපිත) KV55 සොහොන්ගැබෙන් හුමවූ අතර, ඇයට අයත් ෂැබ්ටි රූප IIIවන අමේනහොටෙප්ගේ WV22 සොහොන්ගැබෙන් හමු විය
ඇගේ මමීකෘත දේහය තවත් මමී දෙකක් සමග IIවන අමෙන්හොටෙප්ගේ KV35 සොහොන්ගැබේ ප්‍රතිවිරුද්ධ කුටියක තිබී සොයාගන්නා ලද්දේ 1898දී වික්ටර් ලොරෙට් විසිනි
සෙසු මමී දෙක නම් දසවන වියේ දී පමණ මියගිය වෙබෙන්සෙනු හෝ තුත්මෝස් කුමරුගේ යැයි සිතිය හැකි පිරිමි දරුවකුගේ මමියක් සහ තරුණ හඳුනා නොගත් කාන්තාවකගේ මමියකි
මෙම මමී තුන පෙළට නිර්වස්ත්‍රව තබා තිබූ අතර, එය සොහොන්ගැබෙහි වූ කුඩා පැති කුටීරයක තිබී හමු විය
මෙම මමී තුනට පුරාතන නිධන් සොරුන් අතින් බෙහෙවින් හානි සිදු වී තිබේ
පළමුව, පර්යේෂකයින් හට මෙම කාන්තා මමී ද්විත්වය හඳුනාගත නොහැකි වූ අතර, ටියේ රැජිනගේ මමියට 'වැඩිමහල් ආර්යාව' යන නාමයත් ‍අනෙක් කාන්තාවට 'ලාබාල ආර්යාව' යන නාමයත් ලබා දෙන ලදී
ඇතැම් පර්යේෂකයන් යෝජනා කළේ වැඩිමහල් ආර්යාව යනු ටියේ රැජින බවයි. ඇතැමුන් පැවසූයේ ඇගේ මුණුපුරා වූ ටූටන්ඛාමූන්‍ගේ සොහාන්ගැබෙන් හමුවූ ඇගේ නාමය කැටයම් කළ කුඩා මිනී පෙට්ටි දයාබර මිත්තණියකගේ ත්‍යාගයන් බවයි. මෙම මතයට එකඟ නොවූ බ්‍රිතාන්‍ය විද්වතුන් වූ ඒඩන් ඩොඩ්සන් සහ ඩියෑන් හිල්යන් වැනි ඇතැම් විද්වතුන් වරක් ප්‍රකාශ කළේ "IIවන අමෙන්හොටෙප්ගේ ‍සොහොන්ගැබේ තිබී හමුවූ 'වැඩිමහල් ආර්යාව' නැමැති මමිය ඇගේ විය නොහැකි බවයි"
2010 වන විට, ශ්‍රේෂ්ඨ ඊජිප්තු පුරාවස්තු කවුන්සිලයේ ලේකම් ජනරාල්වරයා වූ සාහි හවාස්ගේ අනුග්‍රහය යටතේ පැවැත්වූ DNA විශ්ලේෂණයකින් පෙනීගියේ වැඩිමහල් ආර්යාව නැමැති මමිය ටියේ රැජිනගේ බවයි.එසේම ටූටන්ඛාමූන්ගේ සොහොන්ගැබ ඇතුළත තිබී හමුවූ කෙස් ගස්, වැඩිමහල් ආර්යාවගේ DNA සමග ගැළපිණි
මූලාශ්‍ර

ක්‍රි
1390 දශකයේ උපත්
ක්‍රි
1338 මරණ
ක්‍රි
14වන සියවසේ කාන්තාවන්
අමර්ණ යුගය
ඊජිප්තුවේ දහඅටවන රාජවංශයේ අගබිසෝවරුන්
මව් බිසෝවරුන්
පුරාතන ඊජිප්තු මමී
ඊජිප්තු කෞතුකාගාරය
අමෙන්හොටෙප් III
ක්ලියෝපැට්රා I සයිරා (ග්‍රීක
Κλεοπάτρα Σύρα
204 පමණ - 176) යනුවෙන් හැඳන්වෙන්නේ සෙලියුකිඩ් අධිරාජ්‍යයේ කුමරියකි
විවාහයෙන් පසුව ඇය ටොලමියානු ඊජිප්තුවේ රැජින බවට පත්වූවා ය
පවුල
Iවන ක්ලියෝපැට්රා, සෙලියුකිඩ් අධිරාජ්‍යයේ රජු වූ මහා IIIවන ඇන්ටියෝකස්ගේත් IIIවන ලැඔඩිස් රැජිනගේත් දියණිය වූවා ය
193දී ඇය ඊපිප්තුවේ රජු වූ Vවන ටොලමි සමග විවාහ වූවා ය
ඔවුනට අවම වශයෙන් දරුවන් තිදෙනකුවත් සිට ඇත
එම දරුවන් නම්
VIවන ටොලමි
186දී උපන්නේ ය
IIවන ක්ලියෝපැට්රා
187 – 185 අවට කාලයේ උපත ලබන්නට ඇත
VIIIවන ටොලමි
184 අවට උපන්නේ ය
චරිතාපදානය
ක්‍රි
197දී IIIවන ඇන්ටියෝකස් විසින් මුලින් ඊජිප්තුවේ ටොලමියානු රාජධානිය යටතේ පැවති සුළු ආසියාවේ නගර කිහිපයක් අල්ලා ගත්තේ ය
196දී සෙලියුකිඩ් රජු සමග ලිසිමේකියාවේ ධී පැවති සාකච්ඡාවකින් පසු රෝමවරු ඊජිප්තුවට සහාය දැක්වූහ
එයට ප්‍රතිචාරයක් ලෙස Vවන ටොලමි සමග සාමදාන වීමට සිතූ IIIවන ඇන්ටියෝකස් සිය දියණිය වූ Iවන ක්ලියෝපැට්රාව Vවන ටොලමිට විවාහ කරදුන්නේ ය
195දී ඔවුන් විවාහ ගිවිසගත් අතර, ක්‍රි
193දී රේෆියාහි දී විවාහ මංගල්‍යය පැවැත්විණි
මේ වනවිට Vවන ටොලමි 16වන වියේ පමණ පසුවූ අතර, Iවන ක්ලයෝපැට්රාගේ වයස අවුරුදු 10ක් පමණ විය
පසුව, ටොලමියානු රජවරුන් පවසන්නට වූයේ Iවන ක්ලියෝපැට්රාගේ දෑවැද්ද ලෙස කොයිලි-සිරියා ප්‍රදේශය ලබාදුන් බැවින්, එම භූමිය නැවත ඊජිප්තුවට අයත් විය යුතු බවයි. නමුත් මේ පිළිබඳ තොරතුරු පැහැදිළි නැත
කෙසේනමුත්, ප්‍රායෝගිකව, ක්‍රි
පැනියම්හි සටනෙන් පසු කොයිලි-සිරියා ප්‍රදේශය සෙලියුකිඩ් භාරකාරීත්වය යටතේ පැවතිණි
ඇලෙක්සැන්ඩ්‍රියාව තුළ Iවන ක්ලියෝපැට්රාව හඳුන්වන ලද්දේ සිරියානුවා යන නාමයෙනි
ටොලමියානු වන්දනාව අනුව ඇයට ඇගේ සැමියා සමග තියොයි එපිෆේන්ස් යන නාමයෙන් ගෞරව කෙරිණි
පුරාතන ඊජිප්තු සම්ප්‍රදාය අනුව, ඇයව Vවන ටොලමිගේ ඇඩෙල්ෆ් (=සොයුරිය) ලෙස ද හැඳින්විණි
185දී මෙම්ෆිස්හි පැවති පූජක සභාවක දී, ක්‍රි
196දී Vවන ටොලමි ලද ගෞරව නාමයන් සියල්ල (රොසෙටා පාෂාණයේ ලියා තිබේ) ඔහුගේ භාර්යාවට ප්‍රදානය කෙ‍රිණි
187දී, Iවන ක්ලියෝපැට්රා අමාත්‍යවරියක ලෙස පත්කෙරුණු අතර, ක්‍රි
180දී ඇගේ සැමියාගේ මරණින් පසු ඇය සිය ලාබාල පුතු වූ VIවන ටොලමි වෙනුවෙන් රාජ්‍ය පානය මෙහෙයවූවා ය
ඊජිප්තුවේ තනි පාලකයා බවට පත් පළමු ටොලමියානු රැජින ඇයයි
මේ බව නිගමනය කළ හැක්කේ ක්‍රි
179 සිට 176 දක්වා ලියැවුණු පැපිරසයන්හි සඳහන් සූත්‍ර අනුවයි. මේවායේ Iවන ක්ලියෝපැට්රාව තියා එපිෆේන්ස්ලෙස හඳුන්වා ඇති අතර, ඇගේ නාමය ඇගේ පුත්‍රයාගේ නාමයට ඉදිරියෙන් ලියා ඇත
ඇය විසින් ඇගේම කාසි නිකුත් කළ අතර, ඒවායේ ඇගේ නාමය ඇගේ පුතුගේ නාමයට ඉදිරියෙන් වේ
2010 ජූනි 22වන දින, පුරාවිද්‍යාඥයින් විසින් ඇගේ රුව දරන රන් කාසියක් ලෙබනන් දේශසීමාව අසල ඊශ්‍රායලයේ ටෙල් කෙඩෙෂ් ප්‍රදේශයෙන් සොයාගන්නා ලදී
එය මෙතෙක් ඊශ්‍රායලයෙන් හමුවූ වඩාත් බරැති සහ වටිනාකමින් වැඩිම රන් කාසිය වේ
සිය මරණයට මඳ කලකට පෙර Vවන ටොලමි සෙලියුකිඩ් රාජධානියට එරෙහිව යුද්ධයක් ඇරඹීමට සැලසුම් කළේ ය
නමුත් Iවන ක්ලියෝපැට්රා රාජ්‍ය පාලකයා බවට පත්වීමත් සමග, ඇය වහාම සිය සොයුරා වූ සෙලියුකස් IV ෆිලොපේටර්ට එරෙහි යුධ ප්‍රකාශය නැවැත්වූවා ය
176 අවට දී Iවන ක්ලියෝපැට්රා මියගියා ය‍
පෙළපත

</center>

සටහන්

මූලාශ්‍ර
 ස්ටැහෙලින්, Kleopatra 14)
තුළ
Realencyclopdie der Classischen Altertumswissenschaft, වෙළු
XI 1, 1921, col
738-740.
 වර්නර් හබ්, gypten in hellenistischer Zeit (හෙලනිස්තික යුගයේ ඊජිප්තුව)
මියුනික් 2001, p
514f
537-540.
 ගන්තර් හෝල්බ්ල්, Geschichte des Ptolemerreichs (ටොලමියානු අධිරාජ්‍යයේ ඉතිහාසය)
ඩාර්ම්ස්ටැඩ්ට් 1994, p
127f
153.

ක්‍රි
2වන සියවසේ කාන්තා රාජ්‍ය පාලකයින්
ටොලමියානු රාජවංශයේ අගබිසෝවරුන්
ඊජිප්තු රාජ්‍ය කරන රැජිනියන්
ඊජිප්තුවේ ක්‍රි
2වන සියවස
ක්‍රි
200 දශකයේ උපත්
ක්‍රි
176 මරණ
සෙලියුකිඩ් රාජවංශය
ඊජිප්තු වල්ලභ රැජිනියෝ
ටොලමියානු රාජවංශය  (පුරාතන ග්‍රීක
Πτολεμαῖοι, Ptolemaioi) හෙවත් ඇතැම් අවස්ථාවන්හි ලැගිඩ්වරුන්  හෝ ලැගිඩේ  (පුරාතන ග්‍රීක
Λαγίδαι, Lagidai, Iවන ටොලමිගේ පියා වූ ලැගස් අනුව යෙදුණකි) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ හෙලනිස්තික යුගයේ ඊජිප්තුවේ ටොලමියානු රාජධානිය පාලනය කළ මැසිඩෝනියානු සම්භවයක් සහිත ග්‍රීක ඔවුන්ගේ පාලනය වර්ෂ 275ක් පැවති අතර, එය ක්‍රි
305 සිට 30 දක්වා පැවතිණි
මෙය පුරාතන ඊජිප්තුවේ අවසන් රාජවංශය ලෙස සැලකෙයි
ටොලමි, මහා ඇලෙක්සැන්ඩර්ගේ සෙන්පතීන්ගේ ආරක්ෂකයන් සත්දෙනාගෙන් අයෙකි
323දී ඇලෙක්සැන්ඩර්ගේ මරණින් පසු, ඔහුව ඊජිප්තුවේ ප්‍රදේශ රාජයා ලෙස නම් කරන ලදී
305දී ඔහු තමන්ව Iවන ටොලමි ලෙස හඳුන්වා ගත්තේ ය
පසුකලෙක ඔහුව සෝටර් හෙවත් "ගැලවුම්කරුවා" ලෙස හැඳින්විණි
ඊජිප්තුවරුන් මඳ කලෙකින්ම ටොලමිවරුන්ව, නිදහස් ඊජිප්තුවේ පාරාවෝවරුන්ගේ අනුප්‍රාප්තිකයින් ලෙස සලකන ලදී
30දී රෝමය විසින් යටත් කරගන්නා තෙක්ම ටොලමිගේ පවුල විසින් ඊජිප්තුවේ පාලනය ගෙන යන ලදී
මෙම රාජවංශයේ සියලුම පුරුෂ පාලකයින් ටොලමි යන නාමය භාවිතා කර තිබේ
ඇතැම් ටොලමියානු රාජ්‍ය කළ රැජිනියන් සිය සැමියන්ගේ සොයුරියන් වූ අතර ඔවුන්ව බොහෝවිට ක්ලියෝපැට්රා, ආර්සිනෝයි හෝ බෙරෙනිස් යන නාමයෙන් හැඳින්විණි
මෙම පෙළපතේ වඩාත් ප්‍රකට සාමාජිකයා මෙහි අවසන් රැජිනිය වූ VIIවන ක්ලියෝපැට්රා ය
ඇය ජුලියස් සීසර් සහ පොම්පේ අතර පැවති දේශපාලන අරගලවලදීත්, පසුව ඔක්ටේවියන් සහ මාක් ඇන්ටනි අතර ඇති වූ අරගලවලදීත් දැක්වූ දායකත්වය හේතුවෙන් ප්‍රකට වූවා ය
රෝම ආක්‍රමණයේ දී ඇය විසින් සිය දිවි හානි කරගැනීම ඊජිප්තුවේ ටොලමියානු පාලනයේ අවසානය සනිටුහන් කළේ ය
ටොලමියානු පාලකයින් සහ බිසෝවරුන්
මෙහි වරහන් තුළ දක්වා ඇති දිනයන් ටොලමියානු පාරාවෝවරුන්ගේ රාජ්‍ය වර්ෂයන් වේ
ඔවුහු බොහෝ විට සිය භාර්යාවන් සමග හවුල් පාලනයක් ගෙනගියෝ ය
බොහෝ විට මෙම භාර්යාවන් ඔවුන්ගේම සොයුරියන් විය
රැජිනියන් කිහිප දෙනකු විසින් රාජ්‍ය අධිකාරය හොබවා තිබේ
මේ අතරින් අවසාන මෙන්ම සුප්‍රකටම රැජිනිය ක්ලියෝපැට්රා ("ක්ලියෝපැට්රා VII ෆිලොපේටර්", ක්‍රි
51–30) ය
ඇය ඇගේ සොයුරන් දෙදෙනා සහ පුත්‍රයා සමග ගෙනගිය හවුල් පාලන සමයේ ක්‍රියාකාරී පාලකයා වූයේ ඇයයි
අවසන් පාලකයින් අංකනය කිරීම සඳහා නොයෙකුත් ක්‍රමවේද භාවිත වී ඇත
මෙහි භාවිත ක්‍රමය නූතන විද්වතුන් විසින් වඩාත් බහුලව භාවිතා කෙරෙන ක්‍රමයයි
ටොලමි I සෝටර් (ක්‍රි
303–282)  - පළමුව තායිස් ද, අනතුරුව ආර්ටකාමා ද, අනතුරුව යුරිඩිස් ද අවසානයේ Iවන බෙරෙනිස් සමග ද විවාහ විය
ටොලමි II ෆිලඩෙල්ෆස් (ක්‍රි
285–246) - පළමුව Iවන ආර්සිනෝයිව ද, අනතුරුව IIවන ආර්සිනෝයි ද විවාහ කරගන්නා ලදී
ටොලමි එපිගෝනස් (ක්‍රි
267–259) සමග හවුල් පාලනයක් ගෙනගියේ ය
ටොලමි III යුවර්ගීට්ස් (ක්‍රි
246–221) - IIවන බෙරෙනිස් හා විවාහ විය
ටොලමි IV ෆිලොපේටර් (ක්‍රි
221–203) - IIIවන ආර්සිනෝයි සමග විවාහ විය
ටොලමි V එපිෆේන්ස් (ක්‍රි
203–181) - ක්ලියෝපැට්රා I සයිරා සමග විවාහ විය
ටොලමි VI ෆිලොමීටර් (ක්‍රි
181–164, ක්‍රි
163–145) - IIවන ක්ලියෝපැට්රා සමග විවාහ විය
152දී කෙටි කාලයක් ටොලමි යුපේටර් සමග හවුල් පාලනයක් ගෙනගියේ ය
ටොලමි VII නියොස් ෆිලොපේටර් (රාජ්‍ය පාලනය කොට නැත)
 ටොලමි VIII ෆිස්කන් (ක්‍රි
170–163, ක්‍රි
145–116) – IIවන ක්ලියෝපැට්රාවත් අනතුරුව IIIවන ක්ලියෝපැට්රාවත් විවාහ කරගන්නා ලදී
131-127 අතර කාලයේ IIවන ක්ලියෝපැට්රා විසින් ඔහුව තාවකාලිකව පිටුවහල් කරන ලදී
124දී ඇය සමග සමාදාන විය
ක්ලියෝපැට්රා II ෆිලොමිටෝරා සොටෙයිරා (ක්‍රි
131–127) - ටොලමි VIII ෆිස්කන්ට එදිරිව
 ක්ලියෝපැට්රා III ෆිලොමීටර් සොටෙයිරා ඩිකායෝසයිනේ නයිකෙෆොරස් (කොකේ) (ක්‍රි
116–101) - ටොලමි IX ලැතිරොස් (ක්‍රි
116–107) සහ ටොලමි X ඇලෙක්සැන්ඩර් I (ක්‍රි
107–101) සමග හවුල් පාලනයක් ගෙනයන ලදී
ටොලමි IX ලැතිරොස් (ක්‍රි
116–107, ක්‍රි
88–81 IIවන සෝටර් ලෙස) - IVවන ක්ලියෝපැට්රා ව ද, අනතුරුව ක්ලියෝපැට්රා සෙලීන් Iව ද විවාහ කරගන්නා ලදී
සිය පළමු රාජ්‍ය සමයේ IIIවන ක්ලියෝපැට්රා සමග හවුල් පාලනයක් ගෙනගියේ ය
ටොලමි X ඇලෙක්සැන්ඩර් I (ක්‍රි
107–88) - ක්ලියෝපැට්රා සෙලීන් I සමගත්, අනතුරුව ‍IIIවන බෙරෙනිස් සමගත් විවාහ විය
පූ 101 වන තෙක් IIIවන ක්ලියෝපැට්රා සමග හවුල් පාලනයක් ගෙනගියේ ය
බෙරෙනිස් III ෆිලොපේටර් (ක්‍රි
81–80)
 ටොලමි XI ඇලෙක්සැන්ඩර් II (ක්‍රි
පූ‍
80) – IIIවන ක්ලියෝපැට්රා සමග විවාහ වී ඇයව මරාදැමීමට පෙර හවුල් පාලනයක් ගෙනගියේ ය
එම සිදුවීමෙන් පසු ඔහුට පාලනය ගෙනයාමට හැකිවූයේ දින 19ක් පමණි
ටොලමි XII නියොස් ඩියොනීසස් (ඕලීට්ස්) (ක්‍රි
80–58, ක්‍රි
55–51) - ක්ලියෝපැට්රා V ට්‍රිෆේනා සමග විවාහ විය
ක්ලියෝපැට්රා V ට්‍රිෆේනා (ක්‍රි
58–57) - බෙරෙනිස් IV එපිෆේනියා (ක්‍රි
58–55) සහ ක්ලියෝපැට්රා VI ට්‍රිෆේනා (ක්‍රි
58) සමග හවුල් පාලනයක් ගෙනගියා ය
ක්ලියෝපැට්රා ("ක්ලියෝපැට්රා VII ෆිලොපේටර්", ක්‍රි
51–30) - ටොලමි XIII තියොස් ෆිලොපේටර් (ක්‍රි
51–47), XIVවන ටොලමි (ක්‍රි
47–44) සහ ටොලමි XV සිසේරියන් (ක්‍රි
44–30) සමග හවුල් පාලනයක් ගෙනගියා ය
IVවන ආර්සිනෝයි (ක්‍රි
48–47) - ක්ලියෝපැට්රාට එදිරිව

ටොලමියානු පවුල් ගස

ටොලමියානු රාජවංශයේ සෙසු සාමාජිකයින්
ටොලමි කෙරෝනොස් (ක්‍රි
279දී මියගිය) - ටොලමි I සෝටර්ගේ වැඩිමහල්ම පුත්‍රයායි
ක්‍රමයෙන් මැසිඩෝනියාවේ රජු බවට පත් විය
ටොලමි ඒපියන් (ක්‍රි
96දී මියගිය) - ටොලමි VIII ෆිස්කන්ගේ පුත්‍රයායි
සිරෙනයිකාවේ රජු ලෙස පත්කෙරිණි
සිරෙනයිකාව රෝමයට පවරා දුන්නේ ය
ටොලමි ෆිලඩෙල්ෆස් (ක්‍රි
36දී උපන්) - මාක් ඇන්ටනි සහ VIIවන ක්ලියෝපැට්රාගේ පුත්‍රයායි
මෝරිටේනියාවේ ටොලමි (ක්‍රි
ව. 40දී මියගිය) - නුමිඩියාවේ සහ මෝරිටේනියාවේ රජු වූ IIවන ජුබාගේත්, VIIවන ක්ලියෝපැට්රා හා මාක් ඇන්ටනිගේ දියණිය වූ ක්ලියෝපැට්රා සෙලීන් IIගේ පුත්‍රයායි
මෝරිටේනියාවේ රජු ය
වෛද්‍ය විද්‍යාත්මක විශ්ලේෂණය
වර්තමාන විද්වතුන් පවසන්නේ ටොලමියානු රාජවංශයේ බොහෝ දෙනා අධික ස්ථූලභාවයෙන් පෙළුණු බවයි. එයට හේතුව ප්‍රතිමා සහ කාසිවල දැක්වෙන් ඔවුන්ගේ රූපවල නෙරා ආ ඇස් සහ ඉදිමුණු ගෙල සහිත බැවිනි
කුටුම්භීය ග්‍රේව්ස් රෝගය මගින් ඔවුන්ගේ ඉදිමුණු ගෙල සහ නෙරා ආ ඇස් (උදක්ෂිය) පිළිබඳ විස්තර කළ හැක
මෙම සොයාගැනීම් පිළිබඳ කුටුම්භීය ස්වරූපයෙන් සොයාබලන විට, මෙම රාජවංශයේ සාමාජිකයන් බහු-ඉන්ද්‍රිය ෆයිබ්‍රෝටික තත්ත්වයකින් පෙළෙන්නට ඇති බව පෙනේ
මෙම තත්ත්වය අර්ඩ්හයිම්-චෙස්ටර් රෝගය හෝ කුටුම්භීය බහු කේන්ද්‍රීය ෆයිබ්‍රොස්‍ක්ලෙරෝසිස් ත්ත්වයක් විය හැක
පින්තූර ගැලරිය

මේවාත් බලන්න
සෙලියුකිඩ් පාලකයින් ලැයිස්තුව
හෙලනිස්තික යුගය
පුරාතන ඊජිප්තුවේ ඉතිහාසය
ටොලමියානු නියෝග
ටොලමියානු පාරාවෝවරුන්ගේ ලැයිස්තුව

මූලාශ්‍ර

වැඩිදුර කියවීමට
 සුසෑන් ස්ටීවන්ස්, Seeing Double
Intercultural Poetics in Ptolemaic Alexandria (බර්ක්ලේ, 2002)
ඒ. ලැම්පෙලා, Rome and the Ptolemies of Egypt
The development of their political relations 273-80 B
(හෙල්සින්කි, 1998)
ජේ. ජී. මැනිං, The Last Pharaohs
Egypt Under the Ptolemies, 305-30 BC (ප්‍රින්ස්ටන්, 2009)
බාහිර සබැඳි

Livius
ටොලමිවරු  — ජොනා ලෙන්ඩරිං විසිනි
ටොලමියානු රාජවංශය

පුරාතන ඊජිප්තුවේ රාජවංශ
හෙලනිස්තික රාජවංශ
ටොලමියානු
අප්‍රිකානු රාජකීය පවුල්
පුරාතන ඊජිප්තු පවුල් ගස්
පුරාතන ග්‍රීක පවුල්
ඊජිප්තුවේ පුරාතන ග්‍රීකවරුන්
පුරාතන රාජකීය පවුල්
ඊජිප්තුවේ ක්‍රි
4වන සියවස
ඊජිප්තුවේ ක්‍රි
3වන සියවස
ඊජිප්තුවේ ක්‍රි
2වන සියවස
ඊජිප්තුවේ ක්‍රි
1වන සියවස
ක්‍රි
4වන සියවසේ ඊජිප්තුවේ ස්ථාපිත කිරීම්
ක්‍රි
1වන සහස්‍රකයේ ඊජිප්තුවේ අහෝසි කිරීම්
ක්‍රි
305
ඊජිප්තුවේ ක්‍රි
300 දශකය
ක්‍රි
300 දශකයේ ස්ථාපිත කිරීම්
ඊජිප්තුවේ ක්‍රි
30
ක්‍රි
4වන සියවසේ ග්‍රීසියේ ස්ථාපිත කිරීම්
ක්‍රි
1වන සියවසේ ග්‍රීසියේ අහෝසි කිරීම්
පුරාතන ඊජිප්තුවේ දහඅටවන රාජවංශයේ අවසන් සමයේ රජුන්ගේ අනුප්‍රාප්තිය මහත් විවාදයට සහ අවුල් සහගත තත්ත්වයට පත්වූ ‍කරුණකි
අමර්ණ යුගයේ ස්වභාවය සහ අක්නාටන්ගේ හා ඔහුගේ අනුප්‍රාප්තිකයන්ගේ සහ සම-අනුරාජයන්ගේ රාජ්‍ය සමයයන් පිළිබඳ තොරතුරු ලබාගත හැකි විශ්වසනීය මූලාශ්‍ර ඇත්තේ ස්වල්පයකි
අක්නාටන් විසින් වර්ෂ දාහතක් රාජ්‍ය පාලනය සිදු කොට ඇති බව අනාවරණය වී ඇත
මුලින් විශ්වාස කෙරුණේ ඔහුගේ අවසන් වර්ෂ 3 හෝ 4 තුළ, ඔහුට සම-අනුරාජවරුන් දෙදෙනකු සිටි බවයි. එනම්
ඔහුගේ සොහොයුරකු හෝ පුත්‍රයකු විය හැකි ස්මෙන්ඛ්කරේ සහ ඔහුගේ දියණියක හෝ ඔහුගේ මහා රාජකීය භාර්යාව වූ නෙෆර්ටිටි විය හැකි යැයි සැකකෙරෙන නෙෆර්නෙෆරුආටන් ය
ඔවුන් රාජ්‍යත්වයට පත් අනුපිළිවෙල හෝ කාලසීමා නොදනී
එසේම ටූටන්ඛාමූන් අක්නාටන්ගේ මරණයෙන් මඳ කලකට පසුව සිහසුනට පත් විය
අක්නාටන් සහ අමර්ණ පවුලේ අවසන් දින නිර්ණිත නිරූපණය IIවන මෙරිරේගේ සොහොන්ගැබෙන් හමු වේ
එය ඔහුගේ 12වන වර්ෂයේ දෙවන මාසයට අයත් ය
මෙම ඓතිහාසික වාර්තාවෙන් පසු ඉතිහාසය අපැහැදිළි ය
තරමක් හෝ පැහැදිළි වන්නේ ටූටන්ඛාමූන්ගේ අනුප්‍රාප්තිය අවට සමයයි
කෙසේනමුත්, 2012 දෙසැම්බර් මස අක්නාටන්ගේ වර්ෂය 16 III අඛෙට් දිනය 15 ට අයත් ශිලා ලේඛනයක් හමුවීම හේතුවෙන් හවුල් පාලනයක් පිළිබඳ මතය ප්‍රතික්ෂේප විය
මෙහිම තෙවන පේළියේ නෙෆර්ටිටි රැජින නැතහොත් "මහා රාජකීය බිරිඳ, ඔහුගේ ප්‍රියාදර, භූමි ද්විත්වයේ ආර්යාව, නෙෆර්නෙෆරුආටන් නෙෆර්ටිටි" ජීවත්ව සිටි බවට සාධක ලැබේ
කියවීමට ඉතා අපහසු පේළි පහකින් යුත් මෙම ශිලා ලේඛනය හමුවූයේ ඩේර් එල්-බර්ෂාහි හුනුගල් වැඩපළකිනි
මෙහි සඳහන් වන්නේ "අමර්ණහි ඉදිකිරීම් ව්‍යාපෘතියක් පිළිබඳව" ය
අමර්ණ අක්නාටන්ගේ සමයේ ඊජිප්තුවේ දේශපාලන අගනුවර විය
මෙම ශිලා ලේඛනය කියව අර්ථ කථනය කරන ලද්දේ ඇතීනා වැන් ඩර් පෙරී විසිනි
‍මින් පැහැදිළි වන්නේ පාරාවෝගේ 16වන වර්ෂයේ (අවසන් වර්ෂයට පෙර වර්ෂය) දීත්, නෙෆර්ටිටි අක්නාටන්ගේ ජීවත්ව සිටි භාර්යාව බවයි. එම නිසා අමර්ණ පාරාවෝවරුන් වූ ස්මෙන්ඛ්කරේ සහ නෙෆර්නෙෆරුආටන් සිහසුනට පත්වූයේ යැයි සිතිය හැක්කේ අක්නාටන්ගේ 16වන වර්ෂයේ වන අතර, කෙටි මාස 9ක හවුල් පාලන සමයක් හෝ රජුගේ ‍මරණින් පසු වර්ෂ 2ක් පැවති ස්වාධීන පාලන සමයක් පවතින්නට ඇත
ටූටන්ඛාමූන්ගෙන් පසු රාජවංශයේ පෙළපත අභාවයට ගියේ ය
ඔහුගේ සොහොන්ගැබෙන් හමුවූ මළ භ්‍රෑණ ද්විත්වය ඔහුගේ නිවුන් දියණියන් දෙදෙනාගේ විය හැකි යැයි 2008 පරීක්ෂණයක් අනුව යෝජනා වී ඇත
ප්‍රභව
අමර්ණ සොහොන්ගැබකින් හමුවූ සමරාජ්‍යාධිකාරී ශිලා ස්තම්භය අනුව පෙනීයන්නේ අක්නාටන්ගේ භාර්යාව වූ නෙෆර්ටිටි රැජින ඔහු සමග හවුල් පාලනයක් ගෙන යන්නට ඇති බවයි.

මූලාශ්‍ර

අමර්ණ යුගය
ලාබාල යුවතිය යනුවෙන් හැඳන්වෙන්නේ ඊජිප්තුවේ රජුන්ගේ නිම්නයේ KV35 සොහොන්ගැබෙහි තිබී වික්ටර් ලොරෙට් නැමැති පුරාවිද්‍යාඥයා විසින් 1898දී සෙයාගනු ලැබූ මමියකට දෙන ලද නාමයකි
මෙම මමියේ DNA පරීක්ෂාවකින් පෙනීගොස් ඇත්තේ ඇය ටූටන්ඛාමූන් පාරාවෝවරයාගේ මෑණියන් බවත්, IIIවන අමෙන්හොටෙප් පාරාවෝ සහ ටියේ රැජිනගේ දියණියක බවත් ය
මෙම මමියට KV35YL ("YL" යන්න "ලාබාල යුවතිය හෙවත් Younger Lady" සඳහා) සහ 61072 යන නාමය ලබා දී වර්තමානයේ කයිරෝවේ ඊජිප්තු කෞතුකාගාරයේ ප්‍රදර්ශනයට තබා ඇත
මුල්කාලීන අදහස වූයේ මෙම මමිය නෙෆර්ටිටි රැජිනගේ දේහය බවයි. නමුත් එය අසත්‍ය යැයි සැලකේ. DNA පරීක්ෂණයකින් ද ඒ බව තහවුරු වී ඇති අතර, ඇගේ අනන්‍යතාව පිළිබඳනොයකුත් ගැටලු පවතී
සොයාගැනීම සහ හඳුනා ගැනීම
මෙම මමිය KV35 සොහොන්ගැබේ තවත් මමී දෙකකට යාබදව තිබී හමු විය
සෙසු මමී දෙක නම්
වෙබෙන්සෙනුගේ යැයි සිතිය හැකි 10වන විය අවට මියගිය පිරිමි දරුවකුගේ මමියක් සහ වැඩිමහල් කාන්තාවකගේ මමියකි
ටූටන්ඛාමූන්ගේ පෙළපත පිළිබඳ සිදුකළ මෑතකාලීන DNA අධ්‍යයනවලින් පෙනීගොස් ඇත්තේ එම වැඩිමහල් කාන්තාවගේ මමිය ටියේ රැජිනගේ බවයි. මෙම මමී තුන හමුවූයේ සොහොන්ගැබෙහි පැති කුටියක නිර්වස්ත්‍රව පෙළට තබා තිබියදී ය
පුරාතන සොහොන් බිඳින්න් අතින් මෙම මමී තුනට අතිශයින් හානි සිදු වී තිබිණි
ලාබාල යුවතිය මමියේ අනන්‍යතාව පිළිබඳ ඇත්තේ දැඩි මතභේදාත්මක ස්වරූපයකි
මමිය සොයා ගැනීමෙන් පසු, වික්ටර් ලොරෙට් මෙම තරුණ පිරිමියකුට අයත් යැයි විශ්වාස කළේ එහි හිස මුඩු ස්වභාවයක් ගැනීම නිසායි
ලොරෙට්ගේ මුල් මතය වසර ගණනාවක් පුරා විශ්වාස කෙරුණ ද, පසුකලෙක ආචාර්ය ග්‍රැෆ්ටන් එලියට් ස්මිත් විසින් සිදුකළ සමීප අධ්‍යයනයකින් පෙනී ගියේ මමිය කාන්තාවකට අයත් වූවක් බවයි. 

මෑතක දී, අලිංග වර්ණදේහ සහ මයිටොකොන්ඩ්‍රීය DNA පරීක්ෂාවකින් පෙනීගියේ මෙම මමිය කාන්තාවකගේ බවත්, ඇය ටූටන්ඛාමූන්ගේ මෑණියන් බවත් ය
එසේම එම ප්‍රතිඵල මගින් අනාවරණය වූයේ ඇය ඇගේ සැමියා වූ KV55 සොහොන්ගැබෙන් හමු වූ මමිය හිමි පුරුෂයාගේ පූර්ණ සොයුරියක බවයි. ඒ අනුව ඔවුන් දෙදෙනාම IIIවන අමෙන්හොටෙප් සහ ටියේ රැජිනගේ දරුවන් වේ
KV55 සොහොන්ගැබෙන් හමුවූ මමියේ (සහෝදරි විවාහයක් සිදු වූ) අනන්‍යතාවය ද මතභේදයට තුඩු දී ඇත
සාහි හවාස් ඇතුළු ඇතැම් ඊජිප්තුවේදීන් විශ්වාස කරන්නේ එය අක්නාටන්ගේ බවයි. නමුත් මානව විද්‍යාඥ ජොයිස් ෆයිලර් ඇතුළු සමහරුන් පවසන්නේ එම මමිය ස්මෙන්ඛ්කරේගේ බවයි. මෙම පවුල් සම්බන්ධතාවය අනුව  ලාබාල යුවතිය (එනම් ටූටන්ඛාමූන්ගේ මව) යනු නෙෆර්ටිටි හෝ අක්නාටන්ගේ දෙවන බිසව වූ කියාගේ මමිය යැයි සිතිය නොහැකි බව පෙනේ
එයට හේතුව කිසිදු පුරාවස්තුවක එම බිසෝවරුන් දෙදෙනාගෙන් එක් අයකුවත් "රජුගේ සොයුරිය" හෝ "රජුගේ දියණිය" ලෙස හඳුන්වා ‍නොතිබීමයි
ලාබාල යුවතිය සිටාමුන්, අයිසිස්, හෝ හෙනුට්ටනෙබ් ‍යන අයගෙන් අයකු විය නොහැකි බව පෙනේ
ඔවුන් සිය පියා වූ IIIවන අමෙන්හොටෙප්ගේ මහා රාජකීය භාර්යාවෝ වූහ
අක්නාටන් ඔවුන්ගෙන් අයකු හා විවාහ වූයේ නම්, ඇයට නෙෆර්ටිටි වෙනුවට ඊජිප්තුවේ අගබිසව ධුරය හිමි විය යුතු යුතු ය
වාර්තාවේ දැක්වෙන්නේ මෙම මමිය IIIවන අමෙන්හොටෙප් සමග විවාහ වූයේ යැයි නොපැවසෙන අමෙන්හොටෙප්ගේ දියණියන් වූ නෙබෙටාහ් හෝ බෙකෙටාටන් විය හැකි බවයි. නමුත් අමෙ‍න්හොටෙප් රජුට දාව ටියේ රැජිනට දියණියන් අටදෙනකු වූ බව සඳහන් වේ
රූපය 2 eAppendix)

ඇතැම් තර්කයන් අනුව, ලාබාල යුවතිය යනු අක්නාටන් සහ නෙෆර්ටිටිගේ දියණිය සහ ස්මෙන්ඛ්කරේගේ බිරිය වූ මෙරිටාටන් යැයි පැවසේ
මේ සඳහා පාදක කරගෙන ඇත්තේ ටූටන්ඛාමූන් වෙත උරුම වූ ඇලීලයන් ය
තොරතුරු අනුව, මෙරිටාටන් සමග විවාහ වූ ස්මෙන්ඛ්කරේ ඇගේ මාමා කෙනකු යැයි පැවසේ
එවිට ටූටන්ඛාමූන් අක්නාටන්ගේ මාතෘ පාර්ශ්වීය මුණුපුරකු යැයි සැලකීමට සිදු වේ
සහාභිජනනය හේතුවෙන් පරම්පරා හඳුනා ගැනීම අපහසු වුවත්, මෙම තර්කයේ එක් අඩුපාඩුවක් ඇත
මෙරිටාටන්, ටියේ රැජිනගේ හෝ ටියේගේ මව වූ තුයාගේ මයිටොකොන්ඩ්‍රීය පැවතෙන්නකු විය යුතු ය
නමුත් ලාබාල යුවතියගේ මයිටොකොන්ඩ්‍රීය DNA ගැළපෙන්නේ ටියේගේ දියණියක් ලෙසටයි
නෙෆර්ටිටිගේ පෙළපත කිසිදු ස්ථානයක විශේෂ කර දක්වා නැත
මේ නිසා මෙරිටාටන් ලාබාල යුවතිය වූයේ නම්, නෙෆර්ටිටි තුයාගේ මයිටොකොන්ඩ්‍රීය ඥාතියකු විය යුතු ය
ව්‍යාභිචාරය එකල අසම්මත සිද්ධියක් නොවූ හෙයින්, ලාබාල යුවතිය යනු නෙෆර්ටිටි යැයි යෝජනා වී ඇත
එය එසේ වී නම්, අක්නාටන් සිය සොයුරිය හා විවාහ වූ අතර, ටූටන්ඛාමූන්ගේ දෙමාපියන් අක්නාටන් සහ නෙෆර්ටිටි විය යුතු ය
එසේම සිය සැමියාගේ මරණින් පසු ද ජීවත් වූ නෙෆර්ටිටි, ස්මෙන්ඛ්කරේ යන නාමයෙන් රාජ්‍ය පාලනය කරන්නට ඇත
(එසේම ඇගේ දියණියව සිය නිල ධුරයන් වූ ප්‍රධාන පූජකවරිය සහ 'භාර්යාව' යන ධුරයන්ට පත් කරන්නට ඇත) මේ සියල්ල සනාථ වී නොමැත
නමුත් මෙය ද සාධාරණ තර්කයක් ලෙස දැක්විය හැක
මෙම මතයට පිළිගැනීමට ඇති අපහසුතාවක් නම් මමියේ මියයන විට වයසයි
එයට හේතුව නෙෆර්ටිටි මෙරිටාටන්ට උපත ලබා දුන්නේ අක්නාටන්ගේ 1වන රාජ්‍ය වර්ෂයට පසුව නොවීමත්, ඇය 16වන වර්ෂයේ ද ජීවත්ව සිටීමත් ය
මමිය පිළිබඳ විස්තරය

ග්‍රැෆ්ටන් එලියට් ස්මිත් විසින් විසිවන සියවස ආරම්භයේ දී පුරාතන රාජකීය මමී පිළිබඳ සිදු කළ සමීක්ෂණයේ මෙම මමිය පිළිබඳ සවිස්තර වාර්තාවක් සපයා ඇත
ඔහු මෙම මමිය 1.58m (අඩි 5 අඟල් 2) උසැති බව දක්වා ඇත
මිය යන විට ඇගේ වයස අවුරුදු 25ට වැඩි නොවිය හැකි බව එහි දැක්වේ
එසේම ඔහු විසින් පුරාතන නිධන් සොරුන් විසින් එයට සිදු කර තිබූ විශාල හානිය පිළිබඳ විස්තර කර තිබේ
ඔවුන් විසින් මමියේ ළයෙහි පූර්ව බිත්තිය විනාශ කොට තිබේ
උරහිසට වහාම පහළින් දකුණු බාහුව වෙන් වී ඇත
ස්මිත් අනුමාන කොට තිබූයේ මෙය රාජකීය පවුලේ සාමාජිකාවකගේ මමියක් බවයි.

මමියේ මුඛයේ සහ කම්මුලෙහි වම් පස වූ විශාල තුවාලය හේතුවෙන් හනුවේ කොටසක් විනාශ වී ඇති අතර, එය ද නිධන් සොරුන්ගේ ක්‍රියාවන් හේතුවෙන් සිදුවූවකැයි සැලකේ. නමුත් මෑතක දී ජාන පරීක්ෂා සහ CT පරිලෝකන ආධාරයෙන් සිදු කළ මමියේ යළි අධ්‍යයනයකින් පෙනීගොස් ඇත්තේ තුවාලය මරණයට පෙර සිදුවූවක් බවත්, එය මරණීය තුවාලයක් වන්නට ඇති බවත් ය
මූලාශ්‍ර

බාහිර සබැඳි 

ක්‍රි
14වන සියවසේ කාන්තාවන්
පුරාතන ඊජිප්තුවරුන්
ඊජිප්තු කෞතුකාගාරය
ඊජිප්තුවේ දහඅටවන රාජවංශය
හඳුනා නොගත් පුද්ගලයින්
පුරාතන ඊජිප්තු මමී
අමෙන්හොටෙප් III
ටූටන්ඛාමූන්
අහ්මෝස් (“සඳුගේ දරුවා”) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ඊජිප්තුවේ දාහත්වන රාජවංශයේ කුමරියකි
ඇය (එඩිතර) සෙකෙනෙන්රේ ටාඕ පාරාවෝවරයා සහ ඔහුගේ සහෝදරි-භාර්යාව වූ සිට්ඩ්ජෙහුටිගේ එකම හඳුනාගත් දියණියයි
එසේම ඇය Iවන අහ්මෝස් පාරාවෝවරයාගේ සහ අහ්මෝස්-නෙෆටාරි රැජිනගේ අර්ධ-සොයුරියක ද වේ
ඇගේ පදවි නාමයන් අතර රජුගේ දියණිය සහ රජුගේ සොයුරිය යන නාමයන් දක්නට ලැබේ
අහ්මෝස් කුමරිය ඇගේ සුප්‍රකට අර්ධ සොයුරා සහ සොයුරියට පසුවත් ජීවත්ව තිබේ
ඇය මියගොස් ඇත්තේ Iවන තුත්මෝස් (දහඅටවන රාජවංශයේ) රජ සමයේ යැයි විශ්වාස කෙරේ
QV47 සොහොන්ගැබ
ඇගේ දේහය රැජිනියන්ගේ නිම්නයේ QV47 සොහොන්ගැබේ භූමදානය කරන ලදී
රැජිනියන්ගේ නිම්නයේ ඉදි වූ ප්‍රථම සොහොන්ගැබ ඇයට අයත් යැයි සැලකේ. මෙම සොහොන්ගැබ සාපේක්ෂව සරල අතර, එක් කුටියක් සහ භුමදාන පතලක් දක්නට ලැබේ
මෙම සොහොන්ගැබ පිහිටියේ අහ්මෝස් කුමරුගේ නිම්නය යනුවෙන් හැඳින්වෙන උප නිම්නයක ය
අහ්මෝස් කුමරියගේ මමිය සොයාගන්නා ලද්දේ අර්නස්ටෝ ෂියාපැරෙලි විසින් 1903-1905 අතර කාලයේ සිදුකළ කැනීම්වලිනි
ඇගේ මමිය වර්තමානයේ ඉතාලියේ ටියුරින්හි ඊජිප්තු කෞතුකාගාරයේ තබා ඇත
මමියට පසෙක තිබී ෂියාපැරෙලි විසින් ඇගේ මිනීපෙට්ටියෙහි කොටසක්, හම් සපත්තු, මළවුන්ගේ පුස්තකයේ ඇතැම් පරිච්ඡේද 20ක් අන්තර්ගත ලිනන් රෙදි කඩක කොටසක් ද සෙයාගන්නා ලදී මෙම සෑම කෞතුක වස්තුවක්ම ටියුරින්හි තබා ඇත
16වන සියවසේ කාන්තාවන්
ඊජිප්තුවේ දාහත්වන රාජවංශයේ කුමරියන්
පුරාතන ඊජිප්තු මමී
නෙෆ්රුබිටි (අඛෙබෙට්නෙෆරු) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ පුරාතන ඊජිප්තුවේ 18වන රාජවංශයේ කුමරියකි
ඇය Iවන තුත්මෝස් පාරාවෝවරයාගේ සහ අහ්මෝස් රැජිනගේ දියණියයි
එසේම ඇය හට්ෂෙප්සුට් රැජිනගේ සොයුරියක වූ අතර, IIවන තුත්මෝස්, වැඩ්ජ්මෝස් සහ අමෙන්මෝස් යන අයගේ අර්ධ-සොයුරිය විය
ඇය ඇගේ දෙමාපියන් සමග සිටින අයුරු හට්ෂෙප්සුට්ගේ ඩේර් එල්-බහ්රි මතකාගාර දේවස්ථානයේ නිරූපණය කර තිබේ
අනතුරුව ඇය පිළිබඳ වාර්තා හමු නොවේ
ඇය ලාබාල වියේ මිය යන්නට ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ
මූලාශ්‍ර

පුරාතන ඊජිප්තු කුමරියන්
ඊජිප්තුවේ දහඅටවන රාජවංශය
ක්‍රි
16වන සියවසේ කාන්තාවන්
ක්‍රි
15වන සියවසේ කාන්තාවන්
තුත්මෝස් I
සෙන්සෙනෙබ් (හෙවත් සෙනිසෙනෙබ්) යුනවේන හඳුන්වන්නේ මුල්කාලීන නව රාජධානියේ විසූ Iවන තුත්මෝස් පාරාවෝවරයාගේ මෑණියන් ය
ඇය විසින් උසුලා ඇත්තේ රජුගේ මව (Mw
t-nswt) යන පදවිය පමණක් හෙයින්, ඇය සාමාන්‍ය වැසියකු වන්නට ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ
සෙන්සෙනෙබ් පිළිබඳ තොරතුරු අනාවරණය වූයේ වැඩි හල්ෆාවලින් හමු වූ කයිරෝ CG 34006 නැමැති ශිලා ස්තම්භය නිසාවෙනි
මෙහි ඇය ඇගේ පුත් Iවන තුත්මෝස්ගේ රාජාභිෂේක දිනයෙහි රාජුගේ මව ලෙස දුන් ප්‍රතිඥාවක් නිරූපිත ය
සෙන්සෙනෙබ්ගේ රුව ඩේර් එල්-බහ්රිහි හට්ෂෙප්සුට්ගේ මතකාගාර දේව්සථානයේ ද සිතුවම් කොට ඇත
16වන සියවසේ කාන්තාවන්
ඊජිප්තුවේ දහඅටවන රාජවංශය
නෙෆර්නෙෆරුආටන් ටැෂෙරිට් හෙවත් කනිෂ්ඨ නෙෆර්නෙෆරුආටන් (ක්‍රි
14වන සියවස) යනුවේන හැඳින්වෙන්නේ පුරාතන ඊජිප්තුවේ දහඅටවන රාජවංශයේ විසූ කුමරියකි
ඇය පාරාවෝ අක්නාටන් සහ ඔහුගේ මහා රාජකීය බිරිඳ වූ නෙෆර්ටිටිගේ සිව්වන දියණිය වූවා ය
පවුල
නෙෆර්නෙෆරුආටන් උපත ලැබූයේ ඇගේ පියාගේ රාජ්‍ය සමයේ 8වන සහ 9වන වර්ෂය අවටද  කාලයේ ය
ඇය මෙම රාජකීය යුව‍ලගේ හඳුනාගත් දියණියන් සයදෙනා අතුරින් සතරවැන්නිය විය
ඇයගේ උපත ඇගේ පියා විසින් පිහිටුවූ අගනුවර වූ අක්ටාටන්හි සිදුවන්නට ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ
ඇගේ නාමය වන නෙෆර්නෙෆරුආටන් ("ආටන්ගේ රූමතියන් අතර රූමතිය" හෙවත් "ආටන්ගේ වඩාත් රූමත්ම තැනැත්තිය") යන්න නෙෆර්ටිටි විසින් 5වන වර්ෂයේ දී භාවිතා කළේ නමෙහි අනුකරණයක් බව නිසැක ය
("ටා-ෂෙරිට්" යන්නෙහි සරල අරුත "ලාබාල තැනැත්තා" යන්නයි) ඇයට මෙරිටාටන්, මෙකෙටාටන්, සහ අන්ඛෙසෙන්පාටන් නැමැති වැඩිමහල් සොයුරියන් තිදෙනකු ද, නෙෆර්නෙෆරුරේ සහ සෙටෙපෙන්රේ නැමැති බාල සොයුරියන් දෙදෙනකු ද විය
දිවිය

නෙෆර්නෙෆරුආටන් ටැෂෙරිට්ගේ පැරණිතම නිරූපණයක් අමර්ණහි රජුගේ මාලිගයේ බිතු සිතුවමක දක්නට ලැබේ
එහි ඇය ඇගේ සොයුරිය වූ නෙෆර්නෙෆරුරේ සමග කොට්ටයක අසුන්ගෙන සිටින අයුරු නිරූපිත ය
මෙම සිතුවම අක්නාටන්ගේ 9වන වර්ෂයට පමණ අයත් යැයි නිර්ණය කොට ඇත
මෙහි සෙටෙපෙන්රේ බිළිඳිය ඇතුළු පවුලේ සාමාජිකයන් සියලු දෙනාම නිරූපණය කර තිබේ
නෙෆර්නෙෆර්ආටන් ටැෂෙරිට්ගේ රුව අමර්ණහි සොහොන්ගැබ් කිහිපයකම සහ ස්මාරකවල නිරූපණය කර තිබේ
මුලින් අමර්ණහි තිබී පසුව හීලියොපොලිස් වෙත ගෙනගිය ප්‍රතිමා පාදමක ආටන් සහ අක්නාටන් පිළිබඳ සඳහන් වන අතර, එහි පහළින් රාජකීය දියණියන් වූ අන්ඛෙසෙන්පාටන් සහ නෙෆර්නෙෆරුආටන් ටැෂෙරිට්ගේ නාමයන් ද දක්වා ඇත
නෙෆර්නෙෆරුආටන්ගේ මිත්තනිය වූ ටියේ රැජිනගේ ප්‍රධාන ආරක්ෂකයා වූ හුයාගේ සොහොන්ගැබේ උතුරු බිත්තියේ උඩලිපතක පවුලේ දර්ශනයක නෙෆර්නෙෆරුආටන්ව නිරූපණය කර තිබේ
මෙම දර්ශ‍නයෙහි වම්පස අක්නාටන් සහ නෙෆර්ටිටි ඔවුන්ගේ වැඩිමහල් දියණියන් සිව්දෙනා සමග සිටිනු නිරූපිත ය
එහි දකුණුපස IIIවන අමෙන්හොටෙප්, ටියේ රැජින සහ බෙකෙටාටන් කුමරියගේ රූ දක්නට ලැබේ
IIවන මෙරිරේගේ සොහොන්ගැබේ ත්‍යාග ප්‍රදාන දර්ශනයෙහි, නෙෆර්නෙෆරුආටන් ටැෂෙරිට් සිය සොයුරියන් සිව්දෙනකු සමග සිටිනු (සෙටෙපෙන්රේගේ රුව පමණක් දක්නට නොලැබේ) නිරූපණය කර තිබේ
අමර්ණහි රාජකීය මාලිග භාරව කටයුතු කළ IIවන මෙරිරේගේ සොහොන්ගැබේ 12වන වර්ෂයට අයත් රජමාලිග දර්ශනයක ද ඇගේ රුව දක්නට ලැබේ
අක්නාටන් සහ නෙෆර්ටිටි කුටියක් තුළ අසුන්ගෙන විදේශයන්ගෙන් පඬුරු පිළිගන්නා අයුරු නිරූපිත ය
රාජකීය යුවළගේ දියණියන් දෙමව්පියන්ට පසුපසින් සිටගෙන සිටිනු නිරූපිත ය
එහි පහළ ලේඛනයෙහි පළමුව නිරූපිත දියණිය නෙෆර්නෙෆරුආටන් ය
ඇය විසින් දරා සිටින භාණ්ඩය හඳුනාගත නොහැකි තරමට විනාශ වී ඇත
ඇගේ සොයුරියන් වන නෙෆර්නෙෆරුරේ සහ සෙටෙපෙන්රේ ඇයට පසුපසින් සිටගෙන සිටිති
නෙෆර්නෙෆරුරේ සිය අතෙහි සුරතල් ගැසෙල් මුවකු දරා සිටින අතර, සෙටෙපෙන්රේ එම සුරතල් සතා වෙත ළඟාවනු නිරූපිත ය
පැනෙහෙසිගේ ත්‍යාග ප්‍රදාන දර්ශනයේ ද, නෙෆර්නෙෆරුආටන්ගේ රුව නිරූපණය කර තිබේ
එහි ඇය ගොඩනැගිලි කවුළුවක් අසල අක්නාටන් සහ නෙෆර්ටිටි සමග පැනෙහෙසි නැමැති ආටන්ගේ පළමු සේවකයාට ත්‍යාග ප්‍රදානය කරනු නිරූපිත ය
මෙම සොහොන්ගැබේම තවත් දර්ශනයක, නෙෆර්නෙෆරුආටන් සහ ඇගේ වැඩිමහල් සොයුරයන් තිදෙනා ආටන්ට මල් පුදන දෙමව්පියන්හට උපකාර කරනු නිරූපිත ය
මෙහි රාජකීය දියණියන් සිව්දෙනාම මල් කළඹවල් අතින් දරා සිටිනු නිරූපිත ය
අමර්ණහි රාජකීය සොහොන්ගැබේ නෙෆර්නෙෆරුආටන් ටැෂෙරිට් සිය සොයුරයන් වන මෙරිටාටන් සහ අන්ඛෙසෙන්පාටන් සමග රජුගේ 14වන වර්ෂයේ දී මෙකෙටාටන්ගේ මරණය වෙනුවේන ශෝක වනු නිරූපිත ය
ඇගේ ලාබාල සොයුරියන් වන නෙෆර්නෙෆරුරේ සහ සෙටෙපෙන්රේ මෙම දර්ශනයෙහි දක්නට නැත
අවසන් වර්ෂ සහ මරණය
නෙෆර්නෙෆරුආටන් ටැෂෙරිට් හට කුමක් සිදුවූයේ ද යන්න හඳුනාගෙන නැත
නමුත් ඇය ටූටන්ඛාමූන් සහ අන්ඛෙනේපාටන් සිහසුනට පත්වීමට පෙර මිය යන්නට ඇතැයි යෝජනා වී ඇත
අමර්ණහි රාජකීය සොහොන්ගැබේ  කුටියෙහි ඇතැම්විට ඇයගේ දේහය ද භූමදානය කෙරෙන්නට ඇත
ඇතැම්විට අක්නාටන්ගේ සම-අනුරාජිනිය ඇය වන්නට ඇතැයි යෝජනා වී ඇත
ඇගේ නියම අනන්‍යතාව මතභේදයට ලක්ව ඇත
මෙම පාරාවෝවරියගේ නාමය සඳහා යෝජනා වී ඇති සෙසු තැනැත්තියන් නම් නෙෆර්ටිටි රැජින (ඇගේ මව) සහ ඇගේ වැඩිමහල් සොයුරිය වූ මෙරිටාටන් ය
මූලාශ්‍ර

අමර්ණ යුගය
පුරාතන ඊජිප්තු කුමරියන්
ක්‍රි
14වන සියවසේ කාන්තාවන්
අක්නාටන්
නෙෆර්ටිටි
නෙෆටාරි යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ඊජිප්තුවේ දහඅටවන රාජවංශයේ විසූ රැජිනකි
ඇය IVවන තුත්මෝස් පාරාවෝවරයාගේ මහා රාජකීය බිරිඳ වූවා ය
ඇගේ සම්භවය නොදනී
ඇය සාමාන්‍ය වැසියකු විය හැක
ඇතැම් නිරූපණයන්හි ඇය සහ ටියා මව්බිසව තුත්මෝස්ටට සහාය වන දේවතාවියන් දෙදෙනකු ලෙස නිරූපණය කොට තිබේ
7වන වර්ෂයේ මහා රාජකීය භාර්යාව තනතුරට පත්වූයේ තුත්මෝස්ගේ සොයුරිය වූ ඉයාරෙට් ය
ඇතැම්විට එවිට නෙෆටාරි මිය යන්නට ඇත
නැතහොත් ඉයාරෙට් තුත්මෝස්ගේ බිරිඳ වීමට නිසි වියට එළැඹි විට ඇයව යටපත් කෙරෙන්නට ඇත
ගිසේහි අටවන ශිලා ස්තම්භයේ ඇය සහ ඇගේ සැමියා දෙවිවරුන් ඉදිරියේ සිටිනු නිරූපිත ය
ඇගේ රුව ලුක්සෝර් දේවස්ථානයේ ඇති ශිලා ස්තම්භයක මෙන්ම ගුරොබ්වලින් හමුවූ ස්කැරබ් රුවක ද සඳහන් වේ
නෙෆටාරි හෝ ඉයාරට් හට දරුවන් වූ බවට වාර්තා හමු වී නැත
තුත්මෝස්ගේ මරණින් පසු ඊළඟ පාරාවෝවරයා බවට පත්වූයේ මුටෙම්වියා නැමැති උපබිසවගේ පුත්‍රයා වූ IIIවන අමෙන්හොටෙප් ය
15වන සිය‍වසේ කාන්තාවන්
ක්‍රි
14වන සියවසේ කාන්තාවන්
ඊජිප්තුවේ දහඅටවන රාජවංශයේ අගබිසෝවරුන්
තුත්මෝස් IV
ටොලමි XI ඇලෙක්සැන්ඩර් II (ග්‍රීක
Πτολεμαῖος Ἀλέξανδρος, Ptolemaĩos Alxandros) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ක්‍රි
80දී දින කිහිපයක් ඊජිප්තුව පාලනය කළ ටොලමියානු රාජවංශයේ පාරාවෝවරයෙකි‍
XIවන ටොලමි උපත ලැබූයේ ටොලමි X ඇලෙක්සැන්ඩර් I රජුට දාව ක්ලියෝපැට්රා සෙලීන් හෝ IIIවන බෙරෙනිස් යන දෙදෙනාගෙන් එක් බිසවකට ය
ඔහුගේ මාමණ්ඩිය වූ IXවන ටොලමි ලැතිරොස් ක්‍රි
81දී හෝ ක්‍රි
80 දී නීත්‍යානුකූල උරුමකරුවකු නොමැතිව මිය යාමත් සමග, ක්ලියෝපැට්රා බෙරෙනිස් (එනම් IIIවන බෙරෙනිස්) රැජින තනිව රාජ්‍ය පාලනය කෙටිකලක් මෙහෙයවූවා ය
නමුත් රෝමයේ සලා හට රෝමානු-හිතවාදී පාලකයකු සිහසුනට පත් කරවීමට අවශ්‍ය විය
ඔහු Xවන ටොලමිගේ බාල පුත්‍රයා ඊජිප්තුව වෙත පිටත් කර හැරියේ ය
මේ සඳහා ඔහු ටොලමි ඇලෙක්සැන්ඩර්ගේ අවසන් කැමැත්ත රෝමයේ දී ප්‍රකාශයට පත්කළ බව කියැවේ