Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
එම ශාඛා වලින් කිහිපයක් නම්
ෆීනික්ස්(PHEONIX)
බෙටා(BETA-Billion channel Extra Terrestrial Assay)
මෙටා(META-Million channel Extra Terrestrial Assay)

2) බෙටා ව්‍යාපෘතිය

පිටසක්වළ ජීවීන් සෙවීම සඳහා චැනල බිලියනයක් යොදා ගැනීම අරුත් දෙන (Billion channel Extra Terrestrial Assay)BETA ව්‍යාපෘතිය, ග්‍රහ සංගමයෙහි (Planetary Society)ආධාර ඇතිව හාවඩ් විශ්ව විද්‍යාලයේ පෝල් හොරොව්ට්ස්ගේ ප්‍රධාණත්වයෙන් ඇරඹුණකි
ඛගෝලයේ සමකයේ සිට උතුරට අංශක 60 ක්ද දකුණට අංශක 30 ක්ද වූ සීමාව තුල සියළුම තරු නිරීක්ෂණය කිරීම මෙම ව්‍යාපෘතියේ අරමුණ විය
වසරක් පුරා හාවඩ්හි පිහිටි මීටර 26ක රේඩියෝ දුරේක්ෂයෙන් ගිගා හර්ට්ස් 1.4 ත් 1.72 ත් අතර පරාසයක සංඛ්‍යාත ඹවුන් විසින් මෙම ව්‍යාපෘතිය යටතේ නිරීක්ෂණය කරන ලදී
බෙටා ව්‍යාපෘතිය ආරම්භ වූයේ 1985 දී ආරම්භ වූ මෙටා ව්‍යාපෘතිය(META-Million channel Extra Terrestrial Assay)වෙනුවෙනි
පිටසක්වළ ජීවීන් පිළිබදව වැඩිදුර තොරතුරු 

(1) පිටසක්වළ ජීවීන් සෙවීමේ අනෙකුත් ව්‍යාපෘති

(2) සෞරග්ර හ මණ්ඩලය තුළ ඡීවය 

(3) ආදි පිටසක්වළයන් ඉතිරිකළ ඓතිහාසික සාධක

ආශ්‍රිත ලිපි
 ඒරියා 51
සබරගමුව පළාත  ශ්‍රී ලංකාවේ පළාත් නවයෙන් එකකි
සබරගමුව පළාත දිස්ත්‍රික්ක දෙකකින් සමන්විත වේ
ඒවා නම් කෑගල්ල දිස්ත්‍රික්කය සහ රත්නපුර දිස්ත්‍රික්කයයි
ඉතිහාසය
සබරගමුව පළාතේ ප්‍රාග් ඓතිහාසික දායාදයන් දකින්නවුන්ව ශත වර්ෂ ගනණක් ඈත අතීතයට ගෙන යයි
සිදු කරන ලද ගල් ගුහා කැනීම් වලින් තහවුරු වී ඇත්තේ සබරගමුව පළාතේ ඉතිහාසයට වසර 29, 000 ක් පමණ වූ අතීතයක් උරුම බවය
ආදි මානවයාගේ ඇට සැකිළි, ආයුධ, ඔවුන් භාවිතා කළ විවිධ පාෂාණ වර්ග, ඉතිරිව තිබූ විවිධ ආහාර කොටස් ආදී දේ කිතුල්ගල බෙලිලෙන, කෑගල්ලේ අලුලෙනෙන්, කුරුවිට බටදොඹ ලෙනෙන් සහ බලන්ගොඩ බෙල්ලන්බැඳි පැලැස්සෙන් සොයාගෙන ඇත
ආදි මානවයා විසින් නිර්මාණය කර ඇති පනහකට නොඅඩු සතුන්ගේ සහ වෙනත් නොයෙක් දෙයෙහි චිත්‍ර වරකාපොළට ආසන්නයේ පිහිටි දොරවක කන්ද අත්ලෙනෙන් සොයා ගෙන ඇත
එමතුද නොව ප්‍රාග් මානවයා තනන ලද ආදිකල්පිත ගල් මේසයක් මුළු ශ්‍රීර්‍ ලංකාවේම දක්නට ලැබෙන්නේ සබරගමුව පළාතේ පදවිගම්පොළ ප්‍රදේශ‍ෙය්දී පමණි
බුද්ධ වර්ෂ තුන් වන සියවසේදී ලංකාවට බුදු දහම පැමිණි බව තහවුරු ‍කෙරෙන සාක්ෂිද මෙම පළාතේ ඓතිහාසික ස්ථානයන්ගෙන් සොයා ගෙන ඇත
පුරාවිද්‍යාත්මකව වැදගත් ස්ථාන
පුරාවිද්‍යාත්මක වටිනාකමක් ඇති ඓතිහාසික ස්ථාන රාශියක් සබරගමුව පළාතේ පිහිටා තිබුනද ඉන් මූලිකම ස්ථානය ලැබෙන්නේ රත්නපුර මහ සමන් දේවාලයටය
මෙය රත්නපුර නගර මධ්‍යයට ආසන්නයේ පිහිටා ඇත
පුරාවෘත්ත වල සඳහන් වන පරිදි සහ අතීතයේ සිට පැවත එන මතයන්ට අනුව සමන් දේවාලය ඉදි කර ඇත්තේ ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1236 ත් 1270 ත් අතර කාල වකවානුව තුල දෙවන පරාක්‍රමබාහු රජතුමා විසිනි
රත්නපුර මහ සමන් දේවාලයේ පෙරහැර සෑම මසකම අගෝස්තු මාසයේ මහා බැතිමතුන් පිරිසකගේ සහ විශාල ජනකායකගේ සහභාගීත්ව‍ෙයන් එම දේවාලයේදී පැවැත්වේ
බෙරෙන්දි කෝවිල, මානියන්ගම රාජකීය විහාරස්ථානය, සංකපාල විහාරය, දෙල්ගමුව රජමහා විහාරය, අලුත්නුවර දැඩිමුන්ඩ දේවාලය, බෙලිගල විහාරය, දැදිගම කොට වෙහෙර, දනකිරිගල ගල් විහාරය, නිකපිටිය පොතුගල විහාරය, බිසෝවෙල රාජ මහා විහාරය, අරනායක සාලාව විහාරය, දෙවනගල විහාරය, අම්බුළුලෙන විහාරය,ඇහැලේපොළ වලව්ව(වර්තමාන කෞතුකාගාරය) ආදිය පුරාවිද්‍යාත්මක වටිනාකමක් ඇති ඓතිහාසික ස්ථානයන් සදහා ඉතා හොද නිදසුන්ය
මැණික් කර්මාන්තය 
මැණික් කර්මාන්තය පිළිබඳව සබරගමුව පළාත මහත් ප්‍රසිද්ධියක් උසුලන අතර එය ශ්‍රී ලංකාවේ අපනයන කර්මාන්තයන් අතර මූලික ස්ථානයක් ගනී
බොහෝ දුරට මෙ‍ම ප්‍රදේශයේ සිටිනා බහුතරයක් ජනතාව මැණික් කර්මාන්තයේ නියැලී සිටිනු දැකිය හැකි වේ
එහිදී ඉල්ලම් හෑරීම, මැණික් කැපීම, ඔප මට්ටම් කිරීම, මැණික් යොදා ආභරණ තැනීම හෝ මැණික් සහ ආභරණ විකිණීම වැනි රැකියාවන් මූලික වශයෙන් දක්නට ලැබේ
ශාක සහ සත්ත්ව සංහතිය 
සිරිලක පුරා පමණක් නොව මුළු ලොවෙහිම ප්‍රචලිත සිංහරාජ වනාන්තරයෙන්ම සබරගමුව පළාතේ ස්වභාව සෞන්දර්යය පිළිබඳ තොරතුරු ඉදිරිපත් කිරීම අරඹන්නේ නම්, සිංහරාජ වනාන්තරය යනු ලෝකයෙහි තවමත් අදූෂිතව පවතින වනාන්තර සුළු ප්‍රමාණයන්ගෙන් එකකි
හෙක්ටයාර 8900 ක භූමි ප්‍රමාණයක් වසා පැතිරුණු මෙ‍ම වනාන්තරය ස්වභාවයෙන්ම දිය ඇළි, ගංගා, දිය උල්පත්, වන සත්ත්වයින් සහ දේශීය මෙන්ම ලංකාවට පමණක් ආවේනික දුර්ලභ ශාක, වටිනා පැළෑටි, බෙහෙත් සඳහා යොදා ගන්නා ශාක ආදියෙන් සමන්විතය
උඩවලව ජාතික වනෝද්‍යානය, කුරුල්ලන් සදහාම විශේෂිත වූ කෑගල්ලේ "කුරුළු කැලය" නම් කුරුළු අභය භූමිය, බුළුතොට කන්ද ආදිය සබරගමුව පළාතේ ස්වභාව සෞන්දර්යය මනාව පෙන්නුම් කරන ස්ථානයන්ය
සංචාරක ස්ථාන 
ශ්‍රීපාදසථානය සබරගමුව පළා‍ෙත් පිහිටි ප්‍රසිද්ධ සංචාරක ස්ථානයක් ලෙස හැඳින්විය හැකිය
සංස්කෘතිකමය වටිනාකම 
සබරගමුව පළා‍⁣තේ සංගීතය, ප්‍රධාන වශයෙන්ම තාලම්ප‍ට වැනි තාල වාද්‍ය භාණ්ඩ සමග මුසු වූ බෙර වාදනයන්ගෙන් සමන්විත වේ
විවිධ ජන කතා වල එන චරිතයන්ට අනුරූප වන පරිදි නිර්මාණය කර ඇති වෙස් මුහුණු වලින් අලංකෘත වූ සබරගමු නර්තනයන් විටෙක විවිධ වර්ණවත් සහ ආශ්චර්යවත් භාවයන් නිරූපණය කරන අතර තවත් විටෙක හාස්‍ය රසය උපදවයි.

බෞද්ධාගමික කටයුතු 
බෞද්ධාගමික කටයුතු වශයෙන් මෙහිදී මූලිකවම අවදානය යොමු කෙරෙන්නේ භාවනාමය කටයුතු සඳහාය
සබරගමුව පළාතේ නිස්කලංකව භාවනා කටයුතු කර ගැනීම සඳහා යෝග්‍ය වූ භාවනා මධ්‍යස්ථාන රැසක් පවතී
කෑගල්ලේ පිහිටි කුරුළු කැලය නම් වූ කුරුළු අභය භූමිය නිල්මල්ගොඩ කරුඳු ලෙන වන සේනාසනය ආදිය මෙවන් භාවනා මධ්‍යස්ථාන සඳහා උදාහරණ ලෙස දැක්විය හැකිය
මේවාද බලන්න
 සබරගමුව
 සබරගමු කඳු

මූලාශ්‍ර

ශ්‍රී ලංකාවේ පළාත්
සබරගමු පළාත
සිත පුහුණුකිරීම භාවනාකිරීම නම්වේ
භාවනාව මගින් මානසික දියුණුවද ශකක්තිමත් භාවයද වර්ධනය කර ගැැනීම සියලු කටයුතුවල සාර්ථකත්වය සදහා ඉවහල් වෙයි
විවිධ ආගම් සහ දර්ශණවල විවිධ භාවනා ක්‍රම පිළිබඳව විස්තර දක්නට ලැබේ
භාවනාව කෙරෙහි වැඩි  අවධාරණයක් දැක්වන්නේ බෞද්ධ ඉගැන්වීම් තුළ නිසා භාවනා පුහුණුවට වැඩි ක්‍රියාකාරී සහභාගිත්වයක් දක්වනු ලබන්නේ බෞද්ධ ප්‍රජාවයි.

බෞද්ධ භාවනා 

බුදු දහම

බෞද්ධ භාවනා යනු තථාගත ධර්මය ඉගෙනගෙන, මතකයේ ඇති ධර්ම කොටස් තමන්ගේ උදාහරණ සහිතව මෙනෙහි කර අවබෝධ කරගැනීමටය
එසේ සමුදය වය දැකීමෙන් ලැබෙන සමාධියට ආර්ය සමාධිය කියනු ලැබේ
භාවනා වඩන විට මුල් කාලයේ දී විනාඩි කිහිපයක් වුව ද භාවනා කිරීම ප්ර මාණවත් වන අතර ඉන්ද්රි්ය වැඩිම නිසා කලක් යන විට ප්රීණතිය සුඛය සහිත සමාධීන් ලැබීමෙන් වැඩි වේලාවක් භාවනා වැඩිය හැක
භාවනාව හිඳින සිටින සක්මන් කරන නිදන ඕනෑම ඉරියව්වක කළ හැකිය
කලක් භාවනා කරණ විට ප්රීසතිය සුඛය ගලන සමාධීන් (ධ්යාදනයන්) ඇති වී  ඇති වී අනිත්යල දුක්ඛ අනාත්ම ආදී ත්‍රිලක්ෂණය අවබෝධයෙන් ධර්මාවබෝධය ලැබිය හැක
පංච උපාදානස්කන්ධය යනු කුමක් ද
රූප වේදනා සංඥා සංස්කාර විඤ්ඤාණ කියලා උපාදානයට බඳුන් වෙන ස්කන්ධයන් පහක් තියෙනවා
සත්වයා කියලා හඳුන්වන්නේ මේ ස්කන්ධ පහට
උපාදාන කියන්නේ දැඩිව ගැනීම කියන අර්ථයෙන්
සංඛිත්තේන පංචූපාදානස්කන්ධා දුක්ඛා
මේ ස්කන්ධ පහේ පහළ වීම කියන්නේ දුක් කඳු පහක පහළ වීමට යි
1. රූප කියලා කියන්නේ කුමකට ද
රූප කියන්නේ ඇසට පෙනෙන රූප වලට විතරක් නෙමෙයි
පඨවි ආපෝ තේජෝ වායෝ කියන සතර මහා ධාතු සහ ඒ නිසා ඇති වුණ වර්ණ ශබ්ද ගන්ධ රස ස්ඵර්ශ ආදී සියල්ල රෑප යි
පඨවි ධාතුව කියන්නේ තද ගතියට
කෙස් ලොම් වැනි කොටස් වල පඨවි ධාතුව වැඩි නිසා තදයි
ආපෝ කියන්නේ ඇලෙන වැගිරෙන ගතියට
ජලය ලේ දහදිය වැනි දේවල් වල ආපෝ ධාතුව වැඩි නිසා ඇලෙන වැගිරෙන ස්වභාවයෙන් යුක්තයි
තේජෝ කියන්නේ උෂ්ණත්වයට
වායෝ කියන්නේ පිම්බෙන සෙළවෙන ස්වභාවයට
අපේ කය ඇතුලු ලොව ඇති ඕනෑම වස්තුවක් සෑදී ඇත්තේ මේ පඨවි ආපෝ තේජෝ වායෝ කියන ධාතු සතර අඩු වැඩි වශයෙන් සංයෝග වීමෙන්
2. වේදනා කියන්නේ කුමකට ද
දුක් වේදනාවට විතරක් නෙමෙයි
සැප දුක් මැදහත් වේදනා තුනටම වේදනාස්කන්ධය කියනවා
අපට ප්රි ය අරමුණක් ඇස කන ආදී ඉන්ද්රිියක ගැටුනොත් ඇති වෙන්නේ සුඛ වේදනාවක්
අප්රි ය පුද්ගලයෙක් හෝ වස්තුවක් ගැටුණොත් ඇති වෙන්නේ දුක්ඛ වේදනාවක්
ප්රි්ය අප්රිැය නොවන මැදහත් අරමුණක් නිසා ඇති වෙන්නේ උපේක්ෂා වේදනාවක්
ස්ඵර්ශ වෙන දේ අනුව තමයි වේදනාව ඇති වෙන්නේ
එසේනම් වේදනාව අපට ඕනෑ විදිහට පවත්වාගන්න පුළුවන් දෙයක් නොවෙයි
3. සංඥා කියන්නේ කුමක් ද
සංඥා කියන්නේ හඳුනාගැනීමට
නිල් රතු කහ ආදී වශයෙන් වර්ණ හඳුනාගන්නවා
ශබ්ද හදුනාගන්නවා
ලුණු රස තිත්ත රස ආදී වශයෙන් රස හඳුනාගන්නවා
සංඥාවෙන් මව හදුනාගන්නවා, පියා හඳුනාගන්නවා, දූ දරුවන් හිතමිත්රාවදීන් හඳුනා ගන්නවා
වේදනාව සැපය දුක්ය ආදී වශයෙන් සංඥාවෙනුයි හඳුනාගන්නේ
ඉගෙනගන්නකොට සංඥා ගොඩ වැඩි වෙනවා
ඒ ඒ දේවල් හඳුනාගැනීමේ හැකියාව වැඩි වෙනවා
4. සංස්කාර කියන්නේ කුමක් ද
සකස් කරන නිසා සංස්කාර කියනවා
සංස්කාරයෙන් සකස් කළ දේ නැවත සකස් කරනවා
අපි යම් මනවඩනා රෑපයක් හොඳයි ලස්සන යි කියලා සංස්කාරයක් කළොත් ඒ සංස්කාරය නිසා නැවත නැවතත් ඒ වස්තුවේ රෑප සටහන, ඒ නිසා ඇති වූ වේදනාව, රෑප සංඥාව, හොඳයි ලස්සනයි ආදී වශයෙන් කළ සංස්කාරය සහ විඤ්ඤාණය නැවත නැවත ඇති වෙනවා
කුසල චේතනාව නිසා පුඤ්ඤාභිසංඛාර හෙවත් දාන ශිල භාවනා වැනි දස කුසල් ඇති වෙනවා
අකුසල චේතනාව නිසා අපුඤ්ඤාභිසංඛාර හෙවත් මුසාවාද, පරුසාවාච, පිසුණාවාච (කේලම්) වැනි දස අකුසල් ඇති වෙනවා
අරූපාවචර කුසල් ආනෙඤ්ජාභිසංඛාර යි
අපි කයෙන් වචනයෙන් සහ සිතින් නිරතුරැව සංස්කාර රැස් කරනවා
ඒවාට තවත් ආකාරයකින් කාය සංඛාර, වචී සංඛාර සහ චිත්ත සංඛාර කියනවා
5. විඤ්ඤාණය කියන්නේ දැනගැනීමට
රෑප දැනගන්නවා, ශබ්ද දැනගන්නවා, ගන්ධ දැනගන්නවා, රස දැනගන්නවා, පහස දැනගන්නවා, මනසට එන නොයෙක් අරමුණු දැනගන්නවා
සංඥාවෙන් හඳුනාගත් දේ විඤ්ඤාණයෙන් දැනගන්නවා
ඇසෙහි රූපයක් ගැටුණු විට රූප දකින සිත ඇති වෙනවා
ඇසයි රූපයයි රූප දකින සිතේ එකතුවයි කියන තුනට ඇසේ ස්ඵර්ශය කියනවා
ස්ඵර්ශය නිසා එම රූප අරමුණේ රසය විඳින සැප දුක් හෝ මැදහත් වේදනාවක් ඇති වෙනවා
සංඥාවෙන් ඒ රූපයේ මේ වේදනාව ඇතැයි හඳුනාගන්නවා
චේතනාවෙන් ඒ රූපය ලබාගත යුතුය, අකමැති එකක් නම් ඉවත් කළ යුතුය ආදී වශයෙන් සංස්කාර ඇති වෙනවා
මේ ආකාරයට කණ නාසය දිව කය මනස යන ආයතනයන්ට පිළිවෙලින් ශබ්ද ගන්ධ රස ස්ඵර්ශ ධම්ම යන අරමුණු ගැටී ඒ ඒ ආයතනයන්ගේ ස්ඵර්ශය ඇති වීමෙන් වේදනා සංඥා සංස්කාර ඇති වෙවී නැති වෙවී යනවා
මගේ කය, මගේ දුව පුතා ආදී වශයෙන් රෑපය මමය මගේය කියලා දැඩිව අල්ලාගෙන ඉන්නවා නම් රෑප උපාදානස්කන්ධයක් වෙනවා
ඒවාගේම මගේ සැපය, මගේ දුක ආදී වශයෙන් වේදනාව උපාදාන කරන විට වේදනා උපාදානස්කන්ධයක් ඇති වෙනවා
මගේ හැඳිනීම, මගේ මතකය, මගේ උගත් කම ආදී වශයෙන් සංඥාව උපාදාන කරන විට සංඥා උපාදානස්කන්ධයක් ඇති වෙනවා
මගේ පින, මගේ පව, මගේ රැකියාව, මගේ ලෝභය, මගේ ද්වේෂය, මගේ ප්ර්ඥාව, මගේ සතිය ආදී වශයෙන් සංස්කාර උපාදාන කරන විට සංස්කාර උපාදානස්කන්ධයක් ඇති වෙනවා
මට පේනවා, මට ඇසෙනවා, මම රස විදිනවා, මට දැනෙනවා ආදී වශයෙන් උපාදාන කරන විට විඤ්ඤාණ උපාදානස්කන්ධයක් ඇති වෙනවා
මේ ආකාරයට අපි ධර්මයක් මෙනෙහි නොකරන, භාවනාවක් නොකරන සෑම අවස්ථාවකම අවිද්යාාවත් තෘෂ්ණාවත් නිසා පංච උපාදානස්කන්ධයන් සකස් කරගන්නවා
ඒ ඒ ස්කන්ධයන් මොනවා දැයි මතකයේ තබාගෙන කාලයක් මෙනෙහි කරන විට පංච උපාදානස්කන්ධයන් පිලිබදව මනා අවබෝධයක් ලැබෙනවා
රාග ද්වේෂ මෝහ වැනි ක්ලේෂයන් අඩු විමක් ද අත්දැකිය හැකියි
විදර්ශනාව යනු පංච උපාදානස්කන්ධයන් අනිත්යව දුක්ඛ අනාත්ම අශුභ අසාර වශයෙන් යෝනිසෝ මනසිකාරය කිරීමයි, නුවනින් විමසීමයි
එය කළ යුතු අන්දම කෙටියෙන් විමසා බලමු,

1. අනිච්චානුපස්සනාව 
1)
දුක්ඛාර්ය සත්ය ය පිලිබද අවබෝධයක් ඇති වීමට, සිතේ සමාධියක් ඇති වීමට, ජාති ජරා ව්යා ධි මරණ දුක්ඛය කෙටියෙන් හෝ මෙනෙහි කරන්න
අපායේ ඉපදීම දුකක්
තමන් අපායේ ඉපිද ඇති බව ඇති පිළිගෙන තියුණු හුල් වලින් ඇනීම, අත්පා කැපීම, මස් ගැලවීම, ලෝදිය පෙවීම වැනි දුක් වලට තමා පත් වී ඇති බව මෙනෙහි කරන්න
ප්රේ්ත ලෝකයේ ඉපිද ගින්නෙන් පිච්චෙමින් අසූචි මළමුත්රා  ආදිය අනුභව කරමින් අවුරුදු දහස් ගනන් දුක් වින්ද බව මෙනෙහි කරන්න
තිරිසන් අපායේ ඉපිද ගවයින් වැනි සතුන් වෙලා ජීවිත කාලයම බර වැඩ අරගෙන මැරූ අවස්තා වල ගලා ගිය ලේ මහා සාගරයේ ජලයට වඩා වැඩි බව මෙනෙහි කරන්න
මිනිසෙකු වශයෙන් ඉපිද කුඩා කල හෙලවෙන්නට වත් කථා කරන්නටවත් බැරිව දුක් වින්ද හැටි, ඉගෙනගන්න, රැකියාවල් කරන්න දුක් වින්ද හැටි මෙනෙහි කරන්න
අකීකරු දරුවන් ස්වාමි භාර්යාවන් නිසා දුක් වින්ද හැටි මෙනෙහි කරන්න
නොයෙක් රෝග වැළදී දුක් වින්ද හැටි මෙනෙහි කරන්න
පිළිකා අපස්මාර මොලේ ගෙඩි වකුගඩු රෝග වැනි දරැණු ලෙඩ තමාටත් ඕනෑම වෙලාවක හැදෙන්න පුළුවන් බව සිතන්න
වයසට ගිහින් ඉන්ද්රිබයයන් දුබලව එක්තැන්ව අවුරුදු ගණන් දුක් විදින්නට සිදු විය හැකි බව සිතන්න
දෙවියන්ට බොහෝ කල් ආයුෂ ඇති නමුත් දෙව්ලොව ද දුක් ඇත
දෙවියන් ද රාග ද්වේෂ මෝහ ගිණි වලින් දැවේ
දෙවියන්ට ද නොයෙක් රාජකාරීන් පැවරේ ඒවායින් වෙහෙසට පත් වූ විට දෙවියන් සුවදක් ආඝාණය කර මත් වේ
මත් වෙන්නේ දුක නිසාය
බඹලොව ද දුකකි
බ්රිහ්මයින්ට ද සෑම විටම ධ්යාසනයෙන් සිටීමට බැරි නිසා දෝමනස්සය ඇති වේ
බ්රයහ්මයින් ද චුත වී අපායට තිරිසන් ලෝකයට වැටේ
මෙසේ කෙටියෙන් දුක්ඛය මෙනෙහි කරන්න
(සතර අපායෙන් මිදීමට නම් චතුරාර්ය සත්යෙ අවබෝධ කර සෝවාන් ඵලයකට හෝ පත් විය යුතුය
)

2)
දැන් මරණසතිය වඩන්න
මරණය දුකකි
උපන් හැම සත්වයාම මරණයට පත් වේ
බුදු පසේබුදු මහරහතන් වහන්සේලාට පවා මරණයට යටත් වීමට සිදු විය
එසේ නම් තමා ද ඕනෑම මොහොතක මරණයට පත් විය හැකි බව සිතන්න
තමන් දැක ඇති මළ සිරැරක් ආසන්නයේ තමන්ගේ සිරුර තබන්න
දැන් තමා මරණයට පත් වී ඇති බව සිතට කාවද්දන්න
මළ සිරුර ඉදිමී නිල්වී ඕජස් ගලන හැටි පණුවන් ගහන හැටි මස් දියවෙවී යන හැටි මෙනෙහි කරන්න
සිත සමාධි වෙන තෙක් මෙසේ මෙනෙහි කරන්න
මේ කය මෙසේ අනිච්ච නම් දුක්ඛ නම් විපරිණාමයට පත් වෙනවා නම් මගේය කියන්න වටිනවා දැයි තමාගෙන් විමසන්න
මෙසේ භාවනා කරන විට සමහරෙකුට තමා පෙර භවයක මියගොස් මනෝමය කයින් සිට මළ සිරුර දකිමින් සිට අවස්ථාවක් පෙනිය හැක
එසේ පෙනීමටම අවශ්යාම නොවේ
සිත එකග වූ පසු සමුදය අස්ථංගමය මෙනෙහි කරන්න
දැන් සමුදය හෙවත් කුණු කය හටගත්ත හැටි මෙනෙහි කරන්න
මනවඩනා ආහාරයන් වැනි දෑ පතයි
සිතින් හෝ මැනවයි කියයි
නැවත නැවත ඒවායේ බැසගෙන සිටියි
ඒ නිසා ඒ රෑපයන්ගෙන් ලැබෙන සතුට උපාදාන වේ
උපාදානය නිසා ඒ මනවඩනා රෑපය, භවය හෙවත් තණ්හාව පවතියි
භවය නිසා ජාතිය ඇති වී මේ කුණු කය හටගෙන ජරා මරණ දුක් රැස හටගනියි
ආහාර වෙනුවට, මනවඩනා රූප ඇඳුම් පැළදුම් රෑපවාහිනී වැඩසටහන්, කැමති පුද්ගලයින් වැනි දෑ ආදේශ කර සමුදය මෙනෙහි කරන්න
අස්ථංගමය හෙවත් කුණු කය නිරෝධ වෙන හැටි (මතු නූපදින හැටි) මෙනෙහි කරන්න
මනවඩනා ආහාරයන් නොපතයි
ඒවා මැනවයි නොකියයි
නැවත නැවත ඒවායේ බැසගෙන නොසිටියි
ඒ නිසා ඒ රෑපයන්ගෙන් සතුටක් නොලැබෙන නිසා උපාදානය නැති වේ
උපාදානය නැති වීම නිසා භවය හෙවත් ඒ ආහාරයන්ට තණ්හාවේ පැවැත්මක් නැති වේ
භවය නැති වීම නිසා ජාතිය නැති වේ
මේ කුණු කය හට නොගන්නා බැවින් ජරා මරණ දුක් රැස නිරෝධ වේ
ආහාරයන් වෙනුවට, ඇඳුම් පැළදුම් රෑපවාහිනී වැඩසටහන්, තමා කැමති පුද්ගලයින් වැනි මනවඩනා රෑපයන් ආදේශ කර අස්ථංගමය මෙනෙහි කළ හැක
මේ කුණු කය කෙසේ හටගත්තේ දැයි තමාගෙන්ම විමසන්න
තණ්හාව, භවය වැනි පිළිතුරු ලැබේ
එය තමාගේම අවබෝධයකි
චතුරාර්යසත්ය ය අවබෝධ වන්නේ මේ ආකාරයට ය
නචකිඤ්චි ලෝකේ උපාදියතී
භාවනාවෙන් ලැබුණු ඒ අවබෝධය සහිතව කිසිවක නොඇලී වාසය කරන්න
ඉහත සමුදය අස්ථංගමය බලන ආකාරය මතක තබාගෙන හෝ කලක් මෙනෙහි කරනවිට අවබෝධ වේ
මලක් පරවෙනවා, බාහිර දෙයක් වේගයෙන් ඇති වෙනවා නැති වෙනවා වැනි දෙයක් දැකීමෙන් චතුරාර්ය සත්යා අවබෝධය ලැබිය නොහැක
සමුදය අස්ථංගමය දැකීම ගැඹුරින් අනිත්යල දැකීමයි
එසේ දැකීම යනු උදයව්යගය වැනි විදර්ශනා ඥාණයන් ඇති වීමයි
රෑපය පමණක් ගෙන සමුදය අස්ථංගමය පළමුව අවබෝධ වූ පසුව ඒ රෑපයන්ගෙන් ලැබෙන වේදනාව, සංඥාව ආදිය පැතීම මැනවයි කීම බැසගැනීම නිසා සතුට උපාදාන වී භවය නිසා ජාතිය හටගන්නා හැටි ද එසේ නොකිරීමෙන් උපාදානය භවය ජාතිය නැති වී දුක නැති වෙන හැටි ද වැඩිදුරටත් මෙනෙහි කළ හැක
සාරාංශය

ජාති ජරා ව්යානධි දුක්ඛය කෙටියෙන් මෙනෙහි කරන්න
මරණ සතිය වඩන්න
සමුදය හෙවත් මනවඩනා රූපයන්ගේ සතුට සෙවීම නිසා මළ මිණියක් වැනි කුණු කයක් හටගන්නා හැටි මෙනෙහි කරන්න
අස්ථංගමය හෙවත් මනවඩනා රෑපයන්ගේ සතුට නොසෙවීම නිසා කුණ කය කවදා හෝ නිරෝධ වෙන හැටි මෙනෙහි කරන්න
අවසානයේ දී මේ දුක්ඛය කෙසේ හටගත්තේ දැයි තමාගෙන්ම විමසූ විට තණ්හාව භවය වැනි පිළිතුරු ලැබේ
චතුරාර්ය සත්‍ය අවබෝධ වේ
2. ධාතු මනසිකාර භාවනාව 
ධාතු කියන්නේ සත්ත්ව පුද්ගල නොවන හේතූන් නිසා හටගත් මූලද්රකව්ය් කියන අර්ථයෙන්
ධාතු මනසිකාරය වැඩිමෙන් අනත්ත හෙවත් තමාගේයයි කිසිවක් ගත නොහැකි බව අවබෝධ වෙනවා
අනත්තානුපස්සනාව වැඩේ
පඨවි ආපෝ තේජෝ වායෝ ආකාශ විඤ්ඤාණ කියා ධාතු සයක් තිබෙනවා
පඨවි කියන්නේ තද ගතියට
ආපෝ කියන්නේ ඇලෙන වැගිරෙන ස්වභාවයට
වායෝ කියන්නේ සෙලවෙන ස්වභාවයට
හැම වස්තුවකම ධාතු සතරම තිබෙනවා
ඒ ඒ ධාතූන්ගේ අඩු වැඩි බව අනුව විවිධාකාර වස්තූන් ඇති වෙලා තියෙනවා
පඨවි ගතිය වැඩි වුනොත් ඒ වස්තුව සම් මස් නහර ඇට ගස් ගල් ලෝහ වර්ග වැනි තද දෙයක් වෙනවා
ආපෝ ධාතුව යමක අධික වුනොත් සෙම සොටු ලේ සැරව ජලය වැනි ඇලෙන වැගිරෙන දෙයක් වෙනවා
තේජෝ ධාතුව අධික වෙන්න වෙන්න රස්නය වැඩි වෙනවා
ගින්නෙහි තේජෝ ධාතුව අධිකයි
සුළගෙහි වායෝ ධාතුව අධිකයි
ඒ නිසා වේගයෙන් චලනය වෙනවා
අප කායික චලනයන් කරන්නේ ඒ ක්රි යාව කිරීමට අවශ්යන සිතෙහි බලයෙන් ඒ අවශ්යර අවයවයේ උපන් වායෝ ධාතුවේ ක්රි යාකාරිත්වයෙන්
අයිස් කැටයක් ගැන සිතන්න
ඒක ඝණ වෙලා තියෙන්නේ පඨවි ගතිය අධික නිසා
අනෙක් ධාතු තුනත් එතන තියෙනවා
රස්නය හෙවත් තේජෝ ගතිය වැඩි කලොත් ඒ අයිස් කැටය දිය වෙන්න පටන් ගන්නවා
එතකොට ආපෝ ධාතුව ප්රනකට වෙනවා
තව දුරටත් රත් කළොත් වාශ්ප වෙනවා
එතකොට වායෝ ධාතුව ප්රඩකට වෙනවා
මෙතන ධාතු ටිකක් හැර අයිස් කැටයක් කියා දෙයක් සත්යප වශයෙන් ම තිබෙනවා ද කියා සිතා බලන්න
ධාතු සතරකට තමයි අයිස් කැටයක් කියා නමක් දුන්නේ
මේ ධාතු සතර නිසා වර්ණයක් ඇති වෙලා රෑප සටහන් දිග පලල හැඩ තල මනසින් ඇති වෙලා, ධාතු ගොඩකට ගැහැණියක්ය පිරිමියෙක්ය ලමයෙක් ය ගෙයක් ය ආදී වශයෙන් මුළාවට පත් වෙනවා
ආකාශ ධාතුව කියන්නේ හිස් අවකාශයට
විඤ්ඤාණය කියන්නේ රූප ශබ්ද ගන්ධ රස ස්ඵර්ශ සහ මනසින් නොයෙක් අරමුණු දැනගැනීමට
පියවර 1 - භාවනා කර පලපුරුද්දක් නැති කෙනෙකුට තමන් කළ දානමය පින්කම් (භික්ෂූන් වහන්සේලාට දුන් දානය හෝ තමන් දානයකට සහභාගි වූ අවස්තාවක්, දුගී මගී යාචකයින්ට දන් දුන් අවස්තාවන්, කඨින පින්කම් පිරිත් පින්කම්, සත්වයෙක්ව මරණයෙන් නිදහස් කරගැනීම ආදිය) සිහිපත් කරගෙන සිත එකග කරගන්න පුලුවන්
දන්දෙන්න අමාරුම දේ මොකක් දේ තණ්හාවයි. තණ්හාව තමයි දුක්ඛ සමුය කියන්නේ
තමන්ගේ ඡාග ගුනය සිහි කරගන්න
දෙයක් අත්හැරීමේ හැකියාව තමන්ටත් තියෙනවා කියලා සිතන්න
එතකොට ප්රීනතිය ප්රවමෝදය ඇති වෙලා සිත සමාධි වෙනවා
පියවර 2 - දැන් ධාතු මනසිකාරය වැඩිය යුතුය
අසූචි කියන්නේත් පඨවි ධාතුව. බාහිර අසූචි, අපි මම මගේ කියලා ගන්නේ නැහැනේ
බාහිර අසූචි පිළිකුලයි පඨවි ධාතුව මම නොවේ මගේ නොවේ, මේ කයේ කෙස් පිළිකුලයි පඨවි ධාතුව මම නොවේ, මගේ නොවේ යනුවෙන් මෙනෙහි කරන්න
මේ වගේ ලොම් නිය දත් සම් මස් නහර ඇට ඇට මිදුළු වකුගඩු හෘදය වස්තුව අක්මාව ආදී අනෙක් කොටස් ගැනත් මෙනෙහි කරගෙන යන්න
ඊලගට ආපේ ධාතුව. ඇලෙන වැගිරෙන ගතිය
බාහිර මුත්රාප වගේ දෙයක් ගැන හිතනවා
බාහිර මුත්රාබ පිළිකුලයි ආපෝ ධතුව මම නොවේ, මගේ නොවේ
මේ කයේ පිත පිලිකුලයි ආපේ ධාතුව මම නොවේ, මගේ නොවේ
මේ විදිහට සෙම සැරව ලේ දහඩිය වගේ ආපෝ ධාතු කොටස් භාවනා කරන්න
ඊලගට තේජෝ ධාතුව - රස්නය හෝ සීතලට තේජෝ ධාතුව කියනවා
කුණු බක්කියකත් කුණු නිසා රස්නයක් ඇති වෙනවා
ඒ වගේම අපේ ශරීරයෙත් බැක්ටීරියා ආදිය නිසා රස්නයක් ඇති වෙනවා
කුණු බක්කියක ඇති රස්නය තේජෝ ධාතුව මම නොවේ, මගේ නොවේ
මේ කයේ රස්නය තේජෝ ධාතුව මම නොවේ, මගේ නොවේ යනුවෙන් මෙනෙහි කර අවබෝධ කරගන්න
ඊලගට වායෝ ධාතුව - අපට ගන්ධය දැනෙන්නේ වායෝ ධාතුව හරහා
කුණු ගොඩක හෝ අසූචි ගොඩක දුර්ඝන්ධය පිළිකුළයි වායෝ ධාතුව මම නොවේ මගේ නොවේ
මේ කයේ හුස්ම පිළිකුලයි වායෝ ධාතුව මම නොවේ, මගේ නොවේ යනුවෙන් මෙනෙහි කරන්න
බාහිර ලෝකයේ කඳු හෙල් සාගර ආදී සියල්ලම ධාතු වශයෙන් සලකා පහ කරන්න
මෙහෙම මෙනෙහි කළාම සිත ධාතු සතරෙන්ම මිදෙනවා
මෙතරම් කාලයක් මමය මගේය කියලා අල්ලාගෙන සිටි කුණු ජරාවන්ගෙන් සිත නිදහස් වෙනවා
පියවර 3 - අශුභ දේ සුභයි, අනිත්යි දේ නිත්යුයි, දුක් දේම සුඛයි කියන වැරදි සංඥා නිසා මගේය යන මුසාව ඇති වෙලා අනන්ත සසර අප මහත් පීඩාවට දුකට පත් වුණා
ඒ වැරදි සංඥා සහ ඉන් ඇති වූ මුසාවාද පරැසාවාච පිසුණාවාච ආදී දස අකුසලයට ලැජ්ජා වෙන්න පිළිකුල් කරන්න
එයට ඇති තණ්හාව දන් දෙන්න
පියවර 4 - දැන් සිතන්න, නිවන විතරයි සකස් කල දෙයක් නොවන්නේ, නොකැඩෙන්නේ නොබිඳෙන්නේ
සියලු දේ කැඩෙන බිදෙන බැවින් මුසාවන්
‘තණ්හාව ක්ෂය වීම නිවනයි‘ යනුවෙන් මෙනෙහි කරන්න
මෙසේ ඉන්ද්රිවයයන් සංවරව සිටිම හොඳ යයි නුවන ඇති කරගන්න
සියලු සත්වයෝ සිටින්නේ දුකේ බව සිතා සිංහල දෙමළ හිතවත් අහිතවත් ආදී සියලු කුළ පහ කරන්න
සියලු සත්වයෝ සුවපත් වෙත්වා දුකින් මිදෙත්වායි, බාහිරව මෙත්තාව පතුරුවන්න
සාරාංශය

තමන් කළ දානමය පුණ්‍යක්‍රියා මෙනෙහි කරන්න
ඊලගට, ධාතු මනසිකාරය වඩන්න
කයේ පඨවි ආපෝ තේජෝ වායෝ යන ධාතූන් බාහිර අසූචි වැනි පිළිකුල් දෙයක් සමග සංසංන්දනාත්මකව මෙනෙහි කර තමා නොවන බව අවබෝධ කරගන්න
සුභයි සුඛයි මගේ කියා ගැනීම නිසා ඇති වෙන මුසාවට ලැජ්ජා වෙනවා පිළිකුල් කරනවා යයි එය පහ කරන්න
නිවන පමණයි සත්යක යනුවෙන් සච්චාදිට්ඨානය මෙනෙහි කරන්න
අප්රකමාණව මෙත්තාව පතුරවන්න
3. ආහාර සතර සහ දුක්ඛය 
කබලිංකාරාහාර, ඵස්සාහාර, මනෝසංචේතනාහාර, විඤ්ඤාණාහාර කියා තණ්හාව නිසා හටගන්නා ආහාර වර්ග සතරක් තියෙනවා
ඵලයක් හෙවත් සසර පැවැත්මක් ඇති කරන නිසා ආහාර කියනවා
කබලිංකාරාහාර කියන්නේ මනවඩනා රූපයන්ට
අප ගන්නා ආහාර, ස්ත්රීප පුරුෂ රූප, ලස්සන බබාලා, ඇඳුම් පැළඳුම්, යාන වාහන, ගස් වැල්, මනවඩනා ශබ්ද, ස්ඵර්ශ ආදී සියල්ල කබලිංකාරාහාර යි
ඇස කන නාසය දිව කය මනස යන ආයතනයන්ට අරමුණු ගැටීම නිසා විඤ්ඤාණය පහළවී ඒ ඒ ආයතනයන්ගේ ස්ඵර්ශය ඇති වෙනවා
ඇසේ ස්ඵර්ශය, කනේ ස්ඵර්ශය, නාසයේ ස්ඵර්ශය ආදී වශයෙන් ස්ඵර්ශය සයාකාර වෙනවා
ඒ ස්ඵර්ශය ඵස්සාහාරය යි
ඵස්සය නිසා වේදනාව ඇති වෙනවා
මනෝසංචේතනාව කියන්නේ චේතනාවට
ඵස්සය ඇති වෙලා වේදනා සංඥා ඇති වුණාම චේතනාව ඇති වෙනවා
චේතනව නිසා සංස්කාර ඇති වෙනවා
විපල්ලාසය - විපරීත හෙවත් වැරදි දැකීම්
යෝගය - යෝගය යනු යෙදීමයි
මෙය සත්වයා සසරට බැඳ තබන ධර්මයකි
ග්‍රන්ථය - ග්ර්න්ථය යනු ගැටයයි
ආශ්‍රවය - ආශ්රගව යනු පසු සංඥාවන්ය
ඕඝ - ඕඝ යනු සැඩපහරයි
සල්ල - සල්ල යනු හුලයි

භාවනාව 1 -

ජාති ජරා ව්යා ධි මරණ වෙලා මනෝමය කයකින් සිටින විට කාලා නැහැ වගේ දුක්ඛයක් ඇති වේ
අසූචි මළමුත්රාය පිරිණු මවු කුසකට බැසගෙන කුණු කයක් හදාගත් විට ආයතන සයට ස්ඵර්ශ වන්නේ දුක්ඛය යි
දුක්ඛය ස්ඵර්ශ වී දෝමනස්සයක් ඇති වේ
දෝමනස්ස සහගත සංඥාවෙන් හදන සංස්කාර ශෝක කරයි
ශෝක කරණ සංස්කාරයෙන් හදන විඤ්ඤාණය පරිදේව කරයි
මෙසේ මෙනෙහි කර අවබෝධ කරගන්න
(එනම්, ලෝකයේ ඇත්තේ දුක්ඛය යි
රූප ශබ්ද ගන්ධ රස ස්ඵර්ශ ධම්ම ආදිය ආයතන සයට ස්ඵර්ශ වී අප නිරතුරුවම දුක්ඛ දෝමනස්ස ශෝක (හැඩීම්) පරිදේව (වැළපීම්) සහිතව සිටින බව අවබෝධ කරගන්න
)

භාවනාව 2 -

ආහාර, ස්ත්රීත පුරුෂ රූප, ලස්සන බබාලා වැනි කබලිංකාරාහාරය නිසා අශුභ දේ සුභය යන විපල්ලාසය ඇති වෙනවා
එනම් සුභය යන හඳුනාගැනීම, සුභ යයි දැකීම සහ සුභය යන දෘෂ්ටියක් ඇති වෙනවා
දෙතිස් කුණපයන්ගෙන් හටගත් කුණු කය සුභ වශයෙන් ගැනීම මෙයට උදාහරණයක්
සුභය යන විපල්ලාසය නිසා ආහාර, ස්ත්රීී පුරුෂ රූප, ලස්සන බබාලා, ඇඳුම් පැළඳුම්, යාන වාහන, ගස් වැල්, මනවඩනා ශබ්ද, ස්ඵර්ශ වැනි කබලිංකාරාහාරයන් උපාදාන කරනවා
මමය මගේය කියලා දැඩිව ගන්නවා
කාම උපාදානය නිසා කාම යෝගයේ යෙදෙනවා
එනම්, රැකියාව වැනි සංස්කාර කර මිළ මුදල් උපයනවා
ආහාර නොයෙක් භාණ්ඩ ඇඳුම් නිවාස ආදිය සපයාගන්නවා
කාම යෝගය නිසා සසරට බැඳෙනවා
කාම යෝගය පහ නොකිරීමෙන් අභිජ්ජාකාය ග්රාන්ථය හෙවත් දැඩි ලෝභයෙන් ඉහත කාමයන්ට ගැට ගැසෙනවා
ගැටය පහ නොකරන නිසා කාම ආශ්‍රවය ඇති වෙනවා
එනම් කාමයන් විඳීම නිසා සුඛය යන සංඥාව ඇති වෙනවා
කාමාශ්රමවය වැඩි වීමෙන් කාම ඕඝය හෙවත් කාම නැමති සැඩ පහරට හසු වෙනවා
එනම්, වැඩි වැඩියෙන් කාමයන් සොයමින් කාමය නැමති මඩ වගුරේ ගිලෙනවා
කාම ඕඝය නිසා අශුභ දේ සුභය යන විෂ පෙවූ හීයක් ඇනෙන්නා සේ රාග සල්ලය හෙවත් රාගය නැමති හුල ඇනෙනවා
විඤ්ඤාණය රූපය එළඹ සිටිනවා
එනම්, ඉහත මනවඩනා රූපයන්හි සිත පුණ පුණා සිත බැසගන්නවා
නැවත නැවත චක්‍රාකාරව මේ කියාවලිය සිදු වෙනවා
මේ ක්‍රිවයාවලිය කර බඹලොව උපදින්නේ නැහැ
මෙහි ප්‍රතිඵලය වනුයේ රාගය නිසා ඡන්දයෙන් අගති ගමනක් යාමයි
නැවත නැවත අසූචි මළමුත්‍රා පිරුණු මව් කුසකට බැසගෙන දුක හටගැනීමයි
කබලිංකාරාහාරය, අශුභ දේ සුභය යන විපල්ලාසය, කාම උපාදානය, කාම යෝගය, අභිජ්ජා කායග්ර න්ථය, කාමාශ්‍රවය, කාම ඕඝය, රාග සල්ලය, විඤ්ඤාණය රූපය එළඹ සිටීම
රාගය නිසා ඡන්දයෙන් අගතියට යාම කියන කාරණා දහය නැවත නැවත මෙනෙහි කර අවබෝධ කරගන්න
කාමේසුවිනෙය්යබගේධං නහිජාතුගබ්බසෙය්යං  පුණරේතීති, ආදී වශයෙන් මෙත්ත සූත්රතයේ වදාරා ඇති පරිදි කාමයන්හි ගිජු බව නැති වීම නිසා නැවත මවුකුසකට යාමට නුසුදුසු බව අවබෝධ වේ
භාවනාව 3 -

ඇස කණ නාසය දිව කය මනස යන ආයතන සයට පිළිවෙලින් රූප ශබ්ද ගන්ධ රස ස්ඵර්ශ ධම්ම යන අරමුණු ලැබීම නිසා පිළීවෙලින් ඇසේ ස්ඵර්ශය, කනේ ස්ඵර්ශය, නාසයේ ස්ඵර්ශය, දිවේ ස්ඵර්ශය, කයේ ස්ඵර්ශය, මනසේ ස්ඵර්ශය ඇති වෙනවා
ඵස්ස ආහාරය නිසා දුක සැපයයි විපල්ලාසයක් ඇති වෙනවා
සුඛය යන සංඥාව, සුඛය යන චිත්තය හෙවත් දැනගැනීම, දුක්ඛය සුඛ වශයෙන් ගෙන සැපයයි දුක ඉවසීම හෙවත් දිට්ඨිය ඇති වෙනවා
සුඛය යන විපල්ලාසය නිසා සීලබ්බත උපාදානය ඇති වෙනවා
දොස්තර ඉංජිනේරු ගුරු ව්‍යාපාර ආදී සීලබ්බතයන් සහ පරලොව වශයෙන් දිව්යගත්වය, බ්‍රහ්මත්වය වැනි සීලබ්බතයන් සුඛ යයි දැඩිව ගන්නවා
සීලබ්බත උපාදානය නිසා භව යෝගයේ යෙදෙනවා
වැඩි වැඩියෙන් ඉගෙනගන්නවා, රැකියාවන් කරනවා, මිළ මුදල් උපයනවා, දෙව්ලොව යාමට පින් කරනවා
භව යෝගය නිසා ව්යාවපාද කායග්රලන්ථය ඇති වෙනවා
දුක නැමති විෂ ටිකෙන් ටික මතු වෙනවා
ලෙඩරෝග, අනතුරු, නින්දා අපහාස, අලාභ ආදිය නිසා ව්යාරපාදයෙන් ගැටගැසෙනවා
ව්‍යපාදය ඇති වුණත් අත් නොහරින නිසා භව ආශ්‍රවය ඇති වෙනවා
අද කරදර වුනත් හෙට හොඳ වේය යයි සිතා පෙර වූ සුඛයම පතාගෙන ක්‍රියා කරනවා
භව ආශ්‍රවය  පහ නොකිරීම නිසා භව ඕඝය ඇති වෙනවා
එක විභාගයක් අසමත් කෙනා වැඩි වැඩියෙන් විභාග සමත් කරන්න යනවා
කාරෙක කැඩුණාම ඊට වඩා හොඳ එකකට යනවා
දෙව්ලොව යාමට එක පින්කමක් කළ කෙනා වැඩි වැඩියෙන් පින් කරනවා
භව ඕඝය නිසා ද්වේෂ සල්ලය ඇනෙනවා
දුක නැමති විෂ මතු වීම නිසා ද්වේෂය නැමති හුල ඇනෙනවා
විඤ්ඤාණය වේදනාව එළඹ සිටිනවා
සියල්ල දුක යයි පිළි නොගැනීමත් සැපය යන විපල්ලාසයත් නිසා විඤ්ඤාණය වේදනාව අල්ලාගෙන සිටිනවා
ද්වේෂය නිසා ද්වේෂයෙන් අගතියට යනවා
ජරාව හෙවත් වෙනස් වීම නිසා දොම්නස (මානසික දුක්ඛය) ඇති වෙනවා
මේ ක්‍රියාවලිය නැවත නැවත සිදු වෙනවා
(කෙනෙක් සමග අමනාප වූ විට, දොස් අහන්නට ලැබුණු විට, කායික පීඩාවක් ඇති විට නැවත නැවත ඒ අරමුණටම සිත යන්නේ ද්වේෂ සල්ලය නිසාය
)

4. දුක්ඛ පටිපදා දන්දාභිඥාව 
ඉහත කාරණා දහය, එනම් කබලිංකාරාහාරය නිසා ඇති වෙන ගැටලුවට පිළියම් වශයෙන් දුක්ඛ පටිපදා දන්ධාභිඥාව තථාගතයන් වහන්සේ විසින් තෙවෙනි පටිපදා සූත්රථයේ වදාළ සේක
තෙවෙනි පටිපදා සූත්රතයේ වදාළ ආකාරය ආහාරයේ පටික්කූලතා සංඥාව, අසුභ සංඥාව, මරණ සංඥාව ආදී භාවනාවන් පළමුව වැඩිය යුතු ය
වමනයේ පිළිකුළ මෙනෙහි කරන්න
වමනය ගන්ධයෙන් ද පිළිකුල් ය, සෙවල ගතිය නිසා ස්ඵර්ශය ද පිළිකුල්ය, වමනය ගැන කථා කරනවාට ද අප කැමති නැත, රසය ද ඉතා පිළිකුල්ය
ඉන්ද්රිදයයන් සයම ප්රිතික්ෂේප කරන වමනය ඇත්තේ කොතැනදැයි සිතා බලන්න
තමාගේ උදරයේ ය
වමනය නිසා ලේ හටගෙන ඒ ලෙයින් කෙස් ලොම් නිය දත් සම් මස් නහර ආදී දෙතිස් කුණපය සෑදී ඇත
වමනයෙන් සෑදුණා වූ කෙස්, ලොම්, නිය, දත්, සම, මස්, නහර, ඇට, ඇට මිදුළු, වකුගඩු, හෘදය, අක්මාව, පපුමස, අතුණු, අතුණු බැඳුම්, ආමාශය, අසූචි, පිත සෙම සැරව ලේ දහදිය මේදය කඳුළු කෙළ සෙම සොටු සැරව ආදී කුණප කොටස් පිළිකුල් බව මෙනෙහි කරන්න
(තමාට තේරෙන කොටස් මෙනෙහි කිරීම ප්රහමාණවත් ය
තමාට වැඩියෙන් වැටහෙන කොටස් වැඩියෙන් මෙනෙහි කරන්න
) ඊළගට මරණ සංඥාව වඩන්න
මරණය සියලු දෙනාට සාධාරණ බව සිතා තමා මරණයට පත් වී ඇති බව සිතන්න
දින ගණනක් යන විට මළ සිරැර ඉදිමී නිල්වී ඕජස් ගලන ආකාරය පණූවන් ගසන ආකාරය සතුන් මළ මිණියේ කොටස් කඩාගෙන යන ආකාරය ඇට ද දිරා මළ මිණිය පොළොවට පස් වෙන අකාරය මෙනෙහි කරන්න
මේ කය මෙසේ අනිත්යය නම් දුක්ඛ නම් විපරිණායට පත් වෙනවා නම් මගේය කියන්න වටිනවා දැයි තමාගෙන්ම විමසන්න
අනත්ත හෙවත් තමා නොවන බව අවබෝධ වේ
ශන්‍යතාවයට යයි
දැන් රූප වේදනාදී ස්කන්ධයන්ගේ සමුදය වය (අස්ථංගමය) මෙනෙහි කරන්න
සමුදය යනු මේ ස්කන්ධයන් හටගන්නා ආකාරය යි
වය යනු කවදා හෝ අනාගත ස්කන්ධයන් නූපදින ආකාරය යි
ආහාර, ස්ත්රීද පුරුෂ රූප, ලස්සන බබාලා, ඇඳුම් පැළඳුම්, යාන වාහන වැනි තමා අභින්දනා කරන කබලිංකාරාහාරයක් ගෙන මෙසේ මෙනෙහි කරන්න
මනවඩනා රූපයේ සතුට සොයනවා, එය හොඳය ලස්සනය මනරම්ය ආදී වශයෙන් සිතින් හෝ ප්‍රකාශ කරනවා
නැවත නැවත ඒ රූපයේම බැසගන්නවා
එවිට ඒ නිසා ලැබෙන සතුට හෙවත් නන්දිය උපාදාන වෙනවා
උපාදානය නිසා භවය ඇති වෙනවා
භවය නිසා ජාතිය ඇති වෙලා කුණු කය හටගන්නවා
මේ අකාරයටම පංචකාම සුඛ වේදනාවන් සොයනවා, ඒවා සුඛ යයි සිතින් හෝ ප්රදකාශ කරනවා, නැවත නැවත ඒ වේදනාවම සොය සොයා බැසගනීම නිසා උපාදානය නිසා භවය ජාතිය ඇති වීම ගැන ද සිතන්න
ඊළගට වය මෙනෙහි කරන්න
මනවඩනා රූපයේ සතුට සොයන්නේ නැහැ
ප්රදකාශ කරන්නේ නැහැ
ඒවායේ නැවත නැවත බැසගන්නේ නැහැ
උපාදාන වෙන්න සතුටක් නන්දියක් නැහැ
උපාදානය නැති නිසා භවයක් නැහැ
ජාතියක් නැහැ
දුඛ නිරෝධ වන්නේ මේ ආකාරයට බව මෙනෙහි කරන්න
මේ අකාරයටම, පංචකාම සුඛ වේදනාවන් සොයන්නේ නැහැ, ඒවා සුඛ යයි සිතින් හෝ ප්රනකාශ කරන්නේ නැහැ, නැවත නැවත ඒ වේදනාවම සොය සොයා බැසගන්නේ නැති නිසා උපාදානය නිරෝධ වී භවය, ජාතිය නැති වෙන ආකාරය ද මෙනෙහි කරන්න
(උපාදානය යනු මමය මගේය ආදී වශයෙන් දැඩිව ගැනීමයි
භවය යනු තණ්හාවේ පැවැත්ම බව පෙටකෝපදේසයේ සඳහන් වේ
එනම් උපාදානස්කන්ධ රාශිය යි
රූප වේදනා ආදිය උපාදාන කරගත් විට එයට තණ්හාව පවතියි
එසේ තණ්හාව පැවතීම භවයයි
ඒ නිසා කර්ම රැස් වීම ද සිදු වේ
භවය නිසා ඒ රූපය ලැබිය හැකි තැනක උප්පත්තිය ලබයි
)

සමථ භාවනාවෙන් ලැබෙන ධ්‍යාන අන් ශාසන වලත් ඇත
ඒවා නිවනට යොමු වූ සමාධීන් නොවේ
මෙසේ සමුදය වය මෙනෙහි කළ පසු ලැබෙන ධ්යාසනය නිවනට යොමු වූ ආර්ය ධ්‍යානයයි
එසේ පටිච්ච සමුප්පාදයේ අවබෝධය සහිතව ලැබෙන සමාධියකින් වාසය කිරීමට දිබ්බ විහාරය කියා කියනු ලැබේ
මෙසෙ සමාධියෙන් යුතුව වාසය කරන්න
කුණු කය මගේයයි ගැනීම වැනි කාම විතක්කයන් පෙර වූ දේ හැටියට සළකා දැන් කාම විතක්කයන් නොකරමි යයි අධිෂ්ඨානයක් ඇති කරගන්න
එය පළමු සම්යගක් ප්රපධාන විරිය යි
මෙසේ සමාධියෙන් වාසය කරන විට මේ දෙතිස් කුණපයක් නිසා සෑදුණා වූ කුණු කය මහා දුකක් ය යි අවබෝධ වේ
එනම් දුක්ඛාර්ය සත්ය ය අවබෝධ වේ
එසේ නම් දුකයි දුකයි කියා සිටීමම ප්ර්මාණවත් නොවේ
නිවනට යා යුතුය
තණ්හාවන් මුළුමනින්ම ක්ෂය වීම නිවනයි
නිවන පමණයි සත්යළ සකස් කළ සියල්ල කැඩේ බිඳේ යයි සච්චාදිට්ඨානය සිහිපත් කරගන්න
නිවනට ඡන්දය ඇති කරගන්න
ඒ අවබෝධය ඇතිව ඉන්ද්රිකය සංවර කරගෙන සියලු සත්වයෝ දුකින් මිදෙත්වා නිවන් ලබත්වා යයි තමාට නොව බාහිරව මෙත්තාව පතුරුවමින් මෙත්තාවෙන් අප්රතමාණයට යන්න
(මෙත්තා කරුණා මුදිතා උපේක්ෂා යනු සතර අප්රමමාණයෝය
සතර අප්ර මාණයේ නිවන් දොරටුය
මෙත්තාවෙන් අප්රණමාණයට ගිය විට විඤ්ඤාණය අල්ලාගෙන සිටින රූප වේදනා සංඥා සංස්කාරයන්ගෙන් ගැලවී සිත විසංඛාරගත වේ
තණ්හාවන් ක්ෂය වීම නිවන බව අවබෝධ වේ
)

5. කරණීය මෙත්ත සූත්‍රය සහ ආර්ය මෛත්‍රී භාවනාව

බුද්ධ කාළයේ භික්ෂූන් වහන්සේලා පන්සිය නමක් වනගතව භාවනා කරන්නට විය
උන් වහන්සේලාට ඒ වනයේ විසූ අමනුෂ්‍යයන්ගෙන් නොයෙක් කරදර හිරිහැර විඳින්නට සිදු විය
පෙරළා පැමිණ තථාගතයන් වහන්සේ හමු වූ උන් වහන්සේලාට ආරක්ෂාව සඳහාත් නිවන් ලැබීම සඳහා කමටහන වශයෙනුත් මෙම කරණීය මෙත්ත සූත්රකය වදාළ සේක
කරණීය මෙත්ත සූත්රුය භාවන කළ උන් වහන්සේලා වස් අවසාන වීමටම පෙර අරහත්වයට පත් වූ සේක
කරණීය මත්ත කුසලේන යංතං සංතං පදං අභිසමෙච්ච සක්කෝ - මේ ජීවිතයේදීම නිවනට පැමිණ වාසය කිරීමට අපේක්ෂා කරන තම හිතවැඩ කැමති සත්පුරුෂයා විසින් දස කුසලය වැඩිමට මෙසේ දක්ෂ විය යුතුය
පාණාතිපාතය නිසා ද්වේෂය ඇති වේ, ද්වේෂය නිසා පාණාතිපාතය ඇති වේ, පාණාතිපාතය දුරු කරමි
අදත්තාදානය නිසා ලෝභය ඇති වේ, ලෝභය නිසා අදත්තාදානය ඇති වේ, අදත්තාදානය දුරු කරමි
කාමමිත්යායචාරය නිසා මෝහය ඇති වේ, මෝහය නිසා කාමමිත්යායචාරය ඇති වේ කාමමිත්යාදචාරය දුරු කරමි
මුසාවාදය නිසා ලෝභය ඇති වේ, ලෝභය නිසා මුසාවාදය ඇති වේ මුසාවාදය දුරු කරමි
පරුසාවාචය නිසා ද්වේෂය ඇති වේ, ද්වේෂය නිසා පරුසාවාචය ඇති වේ, පරුසාවාචය දුරු කරමි
සම්පප්රතලාපය නිසා මෝහය ඇති වේ, මෝහය නිසා සම්පප්රයලාපය ඇති වේ සම්පප්රවලාපය දුරු කරමි
උජූ ච - සෘජු වන්නේය
පාණාතිපාත අදත්තාදාන කාමමිත්යා චාර වැනි කයෙන් සිදු වෙන අකුසල සංස්කාරයන් සහ මුසාවාද පරුසාවාච පිසුණාවාච සම්පප්රයලාප වැනි වචනයෙන් සිදු වෙන අකුසල් දුරු කිරීමෙන් 

සෘජු වේ
මෙබඳු අකුසල් කරන්නේ මේ දෙතිස් කුණපයකින් සෑදුණා වූ ශරීරයන් පැවැත්වීමට සහ පිණිවීමට බව සිතා එහි ඇති නිසරු බව අවබෝධ කරගන්න
ඒ සඳහා සිල් පද සමාදන් වන්න
එවිට සෘජු භාවය ඇති වේ
සූජු ච - මැනවින් සෘජු වන්නේය
සිල් පද කැඩී ඇති නම් නැවත සම්පප්ර ලාප ආදිය නොකරමියි අධිෂ්ඨාන කරගන්න
එවිට මැනවින් සෘජු වේ
සුවචෝචස්ස - කීකරු වන්නේය
සුවච වීමට ද්වේෂයට සම්බන්ධ මක්ඛ, ඉරිසියා, පළාස, මච්ඡරිය යන කෙලෙස් පහ කරන්න
මක්ඛය යනු අනුන්ගේ සහ තමන්ගේ ගුණය මැකීමයි
අප ඕනෑ තරම් අපට උපකාර කළ අයගේ, ගුණවතුන්ගේ ගුණ මැකූ අවස්ථා ඇත
එබඳු අවස්ථාවක් සිහි කර මක්ඛය පහ කරන්න
ක්රෝඑධය නිසා මක්ඛය ඇති වේ
එය පහ කරන්න
ශීලය සමාධිය ආදී ගුණධර්ම නැති කරගෙන දුසිල් වීම තමන්ගේ ගුණය මකාගැනීමකි
මක්ඛය නිසා ඉරිසියාව අධික වන බැවින් ඉරිසියාවේ සමුදය මක්ඛය යි
අන් අය තමාට නැති මිළ මුදල්, යාන වාහන, උසස් රැකියාවන්, දේපල ආදිය නිසා නිත්යර සැපයක් විඳී යයි ඉරිසියා සහගත සිතුවිලි ඇති වන අවස්ථා ඕනෑ තරම් ඇත
එබඳු අවස්ථාවක් මෙනෙහි කර ඉරිසියාව පහ කරන්න
පළාසය යනු ලාභ ප්රතයෝජන සළකා එක් දෙයකින් තව දෙයක් වෙන් කිරීමයි
යාලුවන් දෙදෙනෙකු ඇති විට එක් අයෙකුගෙන් වැඩි ලාභ ප්රායෝජන ඇති නිසා අනෙකා කේලාම් කියා වෙන් කරයි
එසේ කිරීමට හෝ සිතයි
අනික් පුද්ගලයා නැති වෙනවා නම් කියා හෝ සිතයි
එය පළාසයකි
එබඳු අවස්ථාවක් මෙනෙහි කර පළාසය පහ කරන්න
පළාසය නිසා මච්ඡරිය අධික වේ
කුළ මච්ඡරිය නිසා සිංහල දෙමළ ආදී කුළයන් අල්ලාගෙන වෙනත් ජාතීන්ට ගරහයි
ලාභ මච්ඡරිය නිසා හොර කිරුම් මැණුම් භාවිතා කරයි, වංචා කර භාණ්ඩ වල මිළ අඩුකරගැනීමට සිතයි
ආවාස මච්ඡරිය නිසා කය පැවැත්වීමට අදත්තාදානය, පාණාතිපාතය කරයි
ධම්ම මච්ඡරිය නිසා බොරු බණ කියයි
වර්ණ මච්ඡරිය නිසා තමා විභාග ආදියෙන් අසමත්ව ඒ බව සැගවීමට බොරු කියයි
මෙබඳු අවස්ථා සිහි කර මච්ඡරිය පහ කරන්න
මෘදු, අනතිමානී - මෘදු වන්නේය
නිහතමානී වන්නේය
ගේදොර ඉඩකඩම්, යාන වාහන, තනතුරු, උගත්කම්, බාහිර පුද්ගලයන් ආදිය මමය මගේයයි ගැනීම නිසා (චේතනා කිරීමෙන්) මෘදු බව නැති වේ
අහංකාරය මානය ඇති වේ
එනම්, ප්රිගල්භ ගති ඇති වේ
දිට්ඨි ආශ්රණව ආදී ආශ්ර වයන් වැඩි වේ
තමා මරණයට පත් වන විට සියල්ල අතහැර යාමට සිදු වෙන බව සිතන්න
තමා දැන් මරණයට පත් වී ඇතැයි සිතා කය ඇතුළු බාහිර සියල්ල සිතින් අතහරින්න
තමාගේ මළ සිරුර ඉදිමී කුණු වී ඕජස් ගළමින් වැගිරෙමින් පොළවට පස් වී යන ආකාරය මෙනෙහි කරන්න
මේ කය මෙසේ අනිත්යා නම් දුක්ඛ නම් විපරිණාමයට පත් වෙනවා නම් මමය මගේය කියා ගැනීමට කිසිවක් නැති බව අවබෝධ කරගන්න
තමා කාන්තාවක්ය පුරුෂයෙක්ය ආදී වශයෙන් ඇතිකරගෙන සිටින අහංකාරය ද දුරු කරගන්න
සන්තුස්සකෝච, සුභරෝච, අප්පකිච්චෝච, සල්ලහුකවුත්තී - ඉහත ගුණධර්මයන් ඇතිකරගත් විට සතුටින් වාසය කළ හැකි වීම, ලද දෙයින් යැපිය හැකි වීම, අල්ප වූ කෘත්ය  ඇති වීම සහ සන්සුන් වූ පැවතුම් ඇති වෙන ආකාරය මෙනෙහි කරන්න
සන්තින්ද්‍රියෝ ච - ඉන්ද්රිහය සංවර කරගන්නේය
මෘදු අනතිමානී වීම නිසා දිට්ඨි ආදී ආශ්රඇව අඩු වීමෙන් මේ රූපය බලන්න, මේ ශබ්දය අහන්න, මේ රසය විඳින්න ආදී වශයෙන් කාමයන්ට තල්ලු කරණ ගතිය නැති වීම නිසා කාමාශ්රාවය අඩු වීමෙන් ඉන්ද්රි යයන් සංවර කරගැනීමට පහසු වෙන බව දකින්න
නිපකෝ ච - ප්ර ඥාවන්ත වන්නේය
ඉන්ද්රිවය සංවරව සිටින විට කෙලෙස් දැවිලි ඇති නොවන බැවින් කිසිවක් මමය මගේයයි උපාදාන නොකර ඉන්ද්රිිය සංවර කරගෙන වාසය කිරීම හොඳ යයි නිපක භාවය ඇති කරගන්න
අප්පගබ්බෝ - ප්රපගල්භ භාවය දුරු කරන්නේය
අත සළ සළා කථා කිරීම වැනි කායික ප්රකගල්භයන්, අන් අයට කථා කිරීමට  ඉඩ නොදී තමාම කථා කිරීම වැනි වාචසික ප්රොගල්භයන්, උසස් යයි සම්මත අය හා තමා සමාන කිරීම වැනි මානසික ප්රලගල්භයන් දුරු කරන්න
සියලු සංස්කාර සකස් කළ බැවින් අනිත්ය් යයි සළකා ධ්යාුන සංස්කාරයක් වැනි කුසලයක් නිසා වත් මානයක් ඇති කර නොගන්න
කුලේසු අනනුගිද්ධෝ - සියලු කුලයන් පහ කරන්න
සිංහල දෙමල බෞද්ධ අබෞද්ධ නෑ නොනෑ ආදී සියලු කුළ හදාගන්නේ වේදනාවට තණ්හාවෙන්ය
සියලු සත්වයෝ සිටින්නේ දුකේ යයි අවබෝධ කරගෙන සියලු කුළ පහ කරන්න
බුදු පසේබුදු මහරහත් ආදී නුවනැති කිසිවෙක් නින්දා කරන සුළු වූ සුළු හෝ වරදක් නොකිරීමට අධිෂ්ඨාන කරගන්න
සියලු සත්වයින් දරුවන් සේ සලකා කුඩා සතුන්ට හානි වන නිසා පොළොව හෑරීම වැනි සංස්කාරයක් වත් නොකිරීමට අධිෂ්ඨාන කරගන්න
ක්රෝකධය නිසා හෝ ව්‍යාපාදය නිසා හෝ කිසිවෙකුටත් හානියක් නොකරමියි සිතන්න
ඉහත කාරණා විනාඩි කිහිපයක් හෝ මෙනෙහි කර මෙත්තාව පතුරුවන්න
තමාට නොව බාහිරව, සත්ව කොට්ඨාශ වශයෙන් දිශා වශයෙන් මෙත්තාව පතුරුවන්න
උතුරු දිශාවේ සත්වයෝ සුවපත් වෙත්වා නිවන් දකිත්වා
දකුණු දිශාවේ සත්වයෝ සුවපත් වෙත්වා නිවන් දකිත්වා
නැගෙනහිර දකුණු දිශාවේ සත්වයෝ සුවපත් වෙත්වා නිවන් දකිත්වා
බටහිර දිශාවේ සත්වයෝ සුවපත් වෙත්වා නිවන් දකිත්වා
උඩ දිශාවේ සත්වයෝ සුවපත් වෙත්වා නිවන් දකිත්වා
යට දිශාවේ සත්වයෝ සුවපත් වෙත්වා නිවන් දකිත්වා
සියලු සත්වයෝ සුවපත් වෙත්වා නිවන් දකිත්වා
තරහ නොගැනීම, දස කුසලය, මගේයයි ගැනීම පහ කිරීම නිසා ඇති වූ සම්මා දිට්ඨිය ආදී සීලයට ඇතුලත් කරගන්න
කාමයන්හි ගිජු බව නසා අසූචි මළ මුත්රාස පිරුණු මවු කුසකට නැවත නොපැමිණෙන්නට අධිෂ්ඨාන කරගන්න
ප්‍රසිද්ධ බෞද්ධ භාවනා ගුරුවරු

ශ්‍රී ලංකාව 
 මාතර ඥානාරාම හිමි 
 මීතිරිගල ධම්මාවාස හිමි
 කටුකුරුන්දේ ඤාණනන්ද හිමි  
 උඩඊරියගම ධම්මජීව හිමි 
 එල්ලාවල විජිතනන්ද හිමි

ඉන්දියාව 
 දීපා මා  
 එස්. එන්. ගොයෙන්කා තුමා

තායි ලන්තය 
 අජාන් මන්  
 අජාන් චා  
 අජාන් ලී ධම්මධරෝ  
 අජාන් ජම්නියන්

බුරුමය 
 මහාසී සයාඩෝ 
 පණ්ඩිත සයාඩෝ
සබරගමුව පළාතටම ආවේනික වූ වෙස් මුහුණු සහ ඒ ආශ්රිපත ඇදුම් පැළදුම් මෙහි සංස්කෘතිකමය වටිනාකම මොනවට කියා පාන අතර ‍ෙම්වා වසර සිය ගණනාවක් මුළුල්ලේම නොවෙනස්ව පැවත එයි
</div>

‍ෙමහිම ආවේනික වි‍ෙශ්ෂ නර්තන වර්ගයක් වන ශාන්තිකර්ම, රෝග සඳහා සුවය ලබා දෙන පාරම්පරික ක්‍රමයක් ලෙසද, ආශිර්වාද කිරීමේ ක්‍රමයක් ලෙසද යොදා ගැනේ
සංස්කෘතිකමය වැදගත්කමක් ඇති රසවත් සිද්ධීන්ද සබරගමුව පළා‍ෙත් අතීතයෙන් සොයා ගත හැකිය
මාවනැල්ලට නුදුරු උතුවන්කන්ද ද මෙවැනි පුරාවෘත්තයකට මූලික වූ ස්ථානයකි
'ශ්‍රී‍ ලංකාවේ රොබින්හුඩ්' ලෙස අන්වර්ථ නාමයක් ලද උතුවන්කන්දේ සූර සරදියෙල් සිය සගයන් සමග වාසය කර ඇත්තේ මෙහිය
ඔහු ධනවතුන්ගේ වස්තුව කොල්ල කා දුප්පතුන් අතර බෙදා හැරි පුද්ගලයෙක් ලෙස ප්‍රසිද්ධය
පසුකාලීනව ඉංග්‍රීසින් විසින් අත් පත් කර ගන්නා ලද රුවන්වැල්ලේ ලන්දේසි බලකොටුවද  ශ්‍රර්‍ ලංකාවේ සංස්කෘතිකමය වටිනාකම මොනවට ඉස්මතු කර පෙන්වන සාධකයකි
වර්තමානයේදී මෙය එම ප්‍රදේශ‍ෙය් පොලිස් මූලස්ථානය ලෙස භාවිතා කරයි
ලන්දේසි බලකොටුව ආශ්‍රිතව ඉතිරි වී ඇති ලන්දේසි සහ ඉංග්‍රීසි නටඹුන් අදද දැක ගත හැකිය
පිටසක්වළ ජීවීන් සෙවීමේ ව්‍යාපෘති 

 picture

සෙරන්ඩිප් ව්‍යාපෘතිය(SERANDIP-Search for Extraterrestrial Radio Emissions  from Near by Developed Intelligent Populations) 

කැලිෆෝනියා විශ්ව විද්‍යාලයේ බර්ත්ලි සහ පිරිස විසින් 1978 වසරේ ක්‍රියාත්මක කල මෙම ව්‍යාපෘතිය මඟින් ලෝකයේ ඕනෑම තැනක ඇති රේඩියෝ දුරේක්ෂ වෙනත් අරමුණකින් ක්‍රියාත්මක වුවත් ඒ පිළිබඳ සංඥා ලබා ගැනීමට හැකි විය
1997 වසරේ මැයි මාසයේ දී සෙරන්ඩිප්-4 නමින් එහි අනු ව්‍යාපෘතියක් ක්‍රියාත්මක වූවේත් ක්‍රාන්තියේ සිට  අංශක 38 සිට අංශක -3 අතර ප්‍රදේශය සිසෑරීමටයි
එසේම දකුණු අර්ධගෝලය පිරික්සීමට ඹස්ට්‍රේලියාවේ පර්ක් හි නිරීක්ෂණාගාරයේ සිට තවත් සෙරන්ඩිප් අනු ව්‍යාපෘතියක් ක්‍රියාත්මක විය
සෙරන්ඩිප්-3 නම් වන එයද හයිඩ්‍රජන්හි තරංග ආයාමය ඔස්සේ දිව ගිය එකකි
අගස් ව්යානපෘතිය 
ලෝකය පුරා කුඩා රේඩියෝ දුරේක්ෂ 5000 ක් මඟින් මුළු ඛගෝලයම තෝරාගත් සංඛ්යාමත කිහිපයක් ඔස්සේ පරීක්ෂාවට ලක් කිරීම අරමුණු කොට අගස් ව්යානපෘතිය ඇරඹිණ
අරමුණෙන් බොහෝ ඈත්ව ක්රි යාත්මක කෙරුණ මෙම ව්යාණපෘතියට යොදා ගැනුනේ නිරීක්ෂණාගාර 59 පමණි
සොපියා යානය(SOFIA) 

පෘතිවියේ සිට සෙටී වැනි ව්යාමපෘති විශාල දීසි ඇන්ටනා සතිහව ක්රිෂයාත්මක වන අතරම විද්යාහඥයන් අභ්යවවකාශයට යවන ලද නොයෙක් යානා මඟින් පිටසක්වල සිහිනය සැබෑ කර ගැනීමට වෙහෙසේ
අභ්යවවකාශ‍යේ දැනටමත් රඳවා ඇති හබල් දුරේක්ෂය මඟින් විශ්වය පුරි පැතිරුණු තරංග වර්ග පිරික්සනවාට අමතරව වැඩි දියුණු කල තාක්ෂණය යොදා ගනිමින් විසිරුණු පරාස යටතේ කිරණ අධ්යකනයට විවිධ අභ්යණවකාශ යානා සකස් කර තිබේ
මින් එක උදාහරණයකි සොෆියා යානය(SOFIA-Sophisticated Facility of Intra-red Astronomy )
අප දන්නා විද්යුaත් චුම්බක වර්ණාවලියට අයත් තවත් තරංග වර්ගයකි,අධෝරක්ත කිරණ
මෙම යානය සතු විශාල අධෝරක්ත දුරේක්ෂය මඟින් කෙරෙනුයේ එම ක්රණ විශ්ලේෂණය කිරීමයි
සාමාන්ය  දුරේක්ෂ සඳහා යොදා ගැනෙනුයේ ආලෝකයේ ද්රඅශ්යඑ පරාසයයි
නමුත් අධෝරක්ත කිරණ වලින් මැනෙන්නේ වස්තුවකින් පිටවන තාපයයි
මෙම දුරේක්ෂය රඳවා ඇති අභ්යෝවකාශ යානයේ ඇති විශේෂ ලක්ෂණය වනුයේ වෙනත් යානා මෙන් නොව මෙය සාමාන්යක ගුවන් යානයක සිරි ගැනීමයි
සාමාන්යය ගුවන් යානයක් ගුවන්ගත වන පරිදිම ගුවන්ගත වන වීමටත්, අභ්යයවකාශ‍යේ රඳවා තබා ගැනීමටත්,හබල් මෙන් නොව නැවත පෘථිවියට පරිස්සමෙන් ලඟාවීමටත් මේ යනයට හැක
මේ තාක් කල් කිසිම දුරේක්ෂයකට ග්රවහණය කර ගත නොහැකි වූ “පිටසක්වළ සංඥා”මෙම දුරේක්ෂය මඟින් ග්රකහණය කිරීමට හැකියාව ලැබෙන බව  ව්යාකපෘති අධ්යසක්ෂකගේ විශ්වාසයයි
ස්ටාර් ඩස්ට් යානය(Star Dust) 

මෙහි අරමුණ වනුයේ වල්ගා තරුවකින් පිටවන කුඩා අංශු , වැලි කැට ,දූවිලි වැනි දෑ ග්රකහණය කිරීමයි
මේ යානයේ ඒ සඳහා සැකසුණු විශේෂිත උපකරණ කොටසක්ද වේ
අදාල වල්ගා තරුව ආසන්න වන විට එම උපකරණය යානයෙන් ඉහලට එසවී වල්ගා තරුවේ වලිගයෙන් ඉවතට විසිවී යන අංශු අල්ලා ගනී
එම අංශු සුරක්ෂිතව යානය තුලට ඇතුළු කර එය නැවත පෘථිවිය වෙත ගමන් කරයි
සංවේදනය යනු, ඉන්ද්‍රියන් 5ට ඇති වන දැනීමයි
එනම්, ඇසට ඇති වන පෙනීම, කනට ඇති වන ඇසීම, නාසයට ඇති වන ගන්ධය, දිවට ඇති වන රස, සමට ඇති වන ස්පර්ශය වැනි දැනීම් මෙහි දී අදහස් වේ
ඩොල්පින් වර්ගයන්ට ජලය තුලදි මෙන්ම ජලයෙන් පිටතදීත් ඉතා ඉහළ මට්ටමේ දෘෂ්ටි හැකියාවක් ඇත
එසේම ඔවුන්ගේ ශ්‍රවණ හැකි‍යාවද මිනිසාට වඩා ඉහළ මට්ටමක පවතී
බොහෝ ඩොල්පින් වර්ගයන්ට ජලය තුලදි මෙන්ම ජලයෙන් පිටතදීත් ඉතා ඉහළ මට්ටමේ දෘෂ්ටි හැකියාවක් ඇත
එසේම ඔවුන්ගේ ශ්‍රවන හැකි‍යාවද මිනිසාට වඩා ඉහළ මට්ටමක පවතී
තල්මස්සු යනු සාගරයේ ජීවත් පෙනුමෙන් මත්ස්‍යයෙකු වැනි ක්ෂීරපායිී සත්ත්‍ව විශේෂ කීපයකට පොදුවේ භාවිතාවන නමකි
තල්මසා ක්ෂීරපායියෙකු ලෙස මිස මත්ස්‍යයෙකු ලෙස නොසැලකේ. එයට හේතු කිහිපයකි
තල්මසා ආශ්වාස ප්‍රාශ්වාස කරන්නේ පෙණහළු මගිනි
වෙනත් මසුන් මෙන් කරමල් වලින් නොවේ
තල්මසාට කරමල් නැත
තල්මසාගේ හිසේ ඉදිරිපස නාසය පිහිටා ඇත
ඉදිරියට පිහිනන විට නාස් සිදුරු වැසී යයි
ආශ්වාසය සඳහා තල්මසා සෑම මිනිත්තු 5 කට 10 කට වරක් ජලය මතුපිටට පැමිණේ
ජලයේ මීටර් 600 ක් පමණ ගැඹුරට පිහිනිය හැකි තල්මසාට ජලය තුල එක දිගට මිනිත්තු 45 ක් පමණ සිටිය හැක
තල්මසාට හෘදය වස්තුවද ඇති අතර උෘ උණුසුම් රුධිරය ඇතිට් සත්ත්වයෙකි
📌🌏💯 Wの刀り乇尺ｷひﾚ Wの尺ﾚり💯🌏📌
Main Admin Roshani Tharanga
නිල් තල්මසා
මිහිමත ජීවත් වන විශාලතම සත්ත්වයා ලෙස හැඳින්වේ
හොඳින් වැඩුනු නිල් තල්මසෙකු දිගින් මීටර් 30 ක් පමණ වේ
ටොන් 125 ක් පමණ බරය
උගේ වලිගය මීටර් 6 ක් පමණ පළල වේ
උගේ මාංශ පේශි වල පමණක් බර ටොන් 50 ඉක්මවන අතර අස්ථි වල බර ටොන් 20 ක් පමණ වේ
නිල් තල්මසාගේ දිවෙහි පමණක් බර ටොන් 2  ක් පමණ වේ
ෆ්ලෝ ටයිල් හෙවත් බිම් ගඩොල්   වර්තමාන‍යේ බො‍හෝ ගොඩනැගිලි සෑදි‍මේදී  බිම අලංකාර කිරීම සදහා යොදාගන්නා ගොඩනැගිලි දුව්‍ය වි‍ශේෂයකි
එම නිසා අද ‍‍‍‍‍බොහෝ දෙනා තමන්‍ ගේ නි‍‍‍‍‍වෙස්  සූන්දරව සහ සිත්ගන්න‍‍ා  සුළු ආකාර‍යෙන් පවත්වා‍‍ ‍‍‍‍‍ගෙන ‍‍යාම සදහා බිම් ගඩොල්  භා‍‍විතා කරයි
නිෂ්පාදන ක්‍රියාවලිය 
‍‍‍බෝල මැ‍‍ටි, සිලිකා වැලි‍‍,‍ කෙ‍යොලින්,  ඩොලමයිට්, පෙල්ස්පාර්  බිම් ගඩොල්  නිෂ්පාදනයට අවශ්‍ය අමුද්‍රව්‍ය ‍වේ
බිම් ගඩොල් නිෂ්පාදන ක්‍රියාවලිය තුළ ‍ක්‍රෂර් අංශය, ඇඹරැම් අංශය, විසිර වියලනය, මිශ්‍රණ අංශය, නිපැයුම් අංශය, ඔපදැමිම් අංශය, දහන අංශය, ‍තේරීම් අංශය සහ නිමි ගබඩාව යන අංශ අන්තර්ගතව ඇත
ක්‍රෂර් අංශය  තුළදි  සිදු කරනු‍‍යේ ගල් වශ‍යෙන් පවතින ‍ඩොලමයිට්, පෙල්ස්පාර්  8 mm ක ප්‍රමාණවලට කඩා ගැනිමයි
ඇඹරුම් අංශය තුළදි බෝල මැ‍‍ටි, පෙල්ස්පාර්,‍ ඩොලමයිට්, සිලිකා වැලි සහ කෙ‍යොලින් මැටි යන අමුද්‍රව්‍යවලින් අවශ්‍ය ප්‍රමාණයන්ට‍ අනුව එකතු කර වතුර සමග අඹරා ද්‍රාවණය නිකුත් කරනු ලබයි
ද්‍රාවණ‍යේ ඇති ජලය ඉවත් කර නිෂ්පාදනය සදහා අවශ්‍ය  ‍‍කොටස් පවුඩර් ‍‍ලෙස නිකුත් කිරීම විසිර වියලන‍යේදි සිදු කෙ‍රේ
මෙම පවුඩර් ගබඩා ‍කරනුයේ  විවිධ වර්ණවලට අයත් පවුඩර් වශ‍යෙනි
මිශ්‍රණ අංශ‍යේදි  විවිධ වර්ණයන්‍ ගෙන් යුත් පවුඩර් වර්ග  අවශ්‍ය ප්‍රතිශතයට අනුව මිශ්‍ර කිරීම කරනු ලබයි
මිශ්‍ර කරන ලද පවුඩර් බිම් ගඩොලක් ආකාරයට සකස් කිරීම  නිපැවුම් අංශ‍යෙන් සිදු ‍කෙරේ
නිෂ්පාදනය කරන ලද බිම් ග‍ඩොල් මත මෝස්තර ‍ දැමීම සහ විනිවිද ‍‍පෙ‍නෙන ඔප තට්ටුවක් දැමීම ඔප දැමීම් අංශය මගින් සිදු කරනු ලබයි
දහන අංශ‍යේදී බිම් ග‍ඩොල් සෙ
අ1200 ක උෂ්ණත්වයක් යට‍තේ දහනය කරනු  ලබයි
දහන අංශ‍යෙන් පිට වූ බිම් ග‍ඩොල් අන්තර්ජාතික තත්ත්ව ප්‍රමිතින්ට අනුකූලව වර්ග කර පෙට්ටිවලට  ඇසිරීම තේරීම් අංශ‍යේදී සිදු‍වෙයි
මෙසේ ඇසුරූ පෙට්ටි දේශීය සහ වි‍දේශීය ‍‍වෙළදපොළට අවශ්‍ය වන පරිදි සකසා නිමි ගබඩාව ‍‍‍වෙත යොමු කරනු ලැ‍බේ
බිම් ගඩොල්  ඇතිරීම 
නිවසක් ඉදි කරනු ලබන්නේ දීර්ඝ කාලයක් පවත්වා ගැනීම සදහාය
එමනිසා එහි අලංකාරය ‍මෙන්ම ක්‍රමවත් නිමාව පිලිබදවද වැඩි අවධානයක් ‍‍‍යොමු  කළ යුතුය
එමනිසා නිවසට ‍‍තෝරා ගන්නා අනිකුත් උපකරණ මෙන්ම බිම් ගඩොල් වර්ග පිළිබදවද අවධානය ‍‍‍යොමු  කළ යුතුය
කිසියම් ‍ෙදයක  අලංකාරය ‍‍‍මෙන්ම වටිනාකම  තීරණය වන්නේ එහි උචිත අනුචිත බව අනුවය
එමනිසා  ‍‍නොයෙක් ස්ථාන සදහා ගැළපෙන බිම් ගඩොල් වර්ග තිරණය කිරීම ඉතා වැදගත් කරුණකි
බිම් ගඩොල්හි වර්ණ ‍තෝරා ගැනීමේදීද වර්ණ‍යේ විචිත්‍රත්වයට නොව ගෘහභාණ්ඩ, බිත්ති‍යේ වර්ණයන්ට  ගැල‍පෙන ලෙස  තෝරා ‍ගැනීමටද කල්පනාකාරි විය යුතුය
අවශ්‍ය උපකරණ 
බිම් ගඩොල්  ඇතිරිම  ඉතා ක්‍රමානුකුලව කළ යුතු කාරණයකි
මෙය සදහා විවිධ උපකරණ අවශ්‍යය
එ‍පොක්සි ග්‍රවු‍ට් ෆ්ලෝට්, කොලොප්පු ‍පනාව, සාමාන්‍ය ග්‍රවු‍ට් ෆ්ලෝට්, ග්‍රවු‍ට් ෂෝ, රබර් මිටිය ඒ අතර ‍ වේ
බිම් ගඩොල්  වර්ග 

සෑම පරිසරයකටම  බිම් ග‍ඩොලක් සුදුසු වුවත්  සෑම  ක්‍රියාවලියකටම  බිම් ගඩොල්  සුදුසු ‍ නොවේ
එහිදී අවශ්‍ය ස්ථානය‍ට හා ක්‍රියාවලියට ගැළපෙන ග‍ඩොලක් තෝරා ගත යුතුය එමගින්  ග‍ඩො‍ලේ පැවැත්ම, ලස්සන මෙන්ම ක්‍රමානුකුල බව වැඩි කාලයක් පවත්වා ගත හැකිය
ප්‍රධාන වශ‍යෙන් ගඩොල් වර්ග 11 ක් හදුනා ගත හැකිය
එවා නම් මැ‍‍ටි ෆිනිෂ් ‍ටයිල්, එක්වරක් ග්ලේස් දැමූ ටයිල්, දෙවරක් ග්ලේස් දැමූ ටයිල්, පොලිෂ් ටයිල්, රොක් ෆිනිෂ් ටයිල්, රස්ටික් ටයිල්, ස්‍ටඩඩ් ටයිල්, 
මතුපිට පමණක් ඔප දැමූ ටයිල්, ස්ටෙප් ටයිල්, ස්ක‍ටින් ටයිල් සහ වෝල් ටයිල් වේ
ගල්කිස්ස මහ හෝටලය ශ්‍රී ලංකාවේ ගල්කිස්ස පෙදෙසේ පිහිටි, කාමර 275කින් සමන්විත අවුරුදු 200ක් පමණ පැරණි ගොඩනැගිල්ලක පවත්වාගෙන යන, තරු පන්තියේ හෝටලයකි
එය 100, හෝටල් පාර යන ලිපිනය යටතේ පිහි‍ටා ඇත
එය ශ්‍රී ලංකාවේ  ප්‍රසිද්ධ හෝටලයකි
ඓතිහාසික පසුබිම

ශ්‍රී ලංකාව ඉංග්‍රීසි අධිරාජ්‍යය යටතේ පැවති කාලවකවානුවේ (එවකට ශ්‍රී ලංකාව හැදින්වූයේ "සිලෝන්" [Ceylon] යනුවෙනි), 1805-1811 යන කාල පරිච්ඡේදයේ මෙරට ඉංග්‍රීසි ආණ්ඩුකාරවරයා වශයෙන් ක්‍රියා කළේ සර් තෝමස් මෙට්ලන්ඩ් ය
ඔහු ගල්කිස්‍‍සෙන් ලත් ඉඩමේ සිය පෞද්ගලික වාසස්ථානය ගොඩනැගුමට ඉටාගත්තේය
පුරාවෘත්තයට අනුව, මෙම කාලවකවානුවේ ඔහු පෘතුගීසි හා සිංහල සම්භවයක් ඇති "ලොවීනා" නමැති නෘත්‍යාගනාව සමග පෙමින් වෙලිනි
සිය නිවහන ගොඩනැගෙන අතරවාරයේ එහි සිට එය අසබඩ පිහිටි ලොවීනාගේ නිවහනට රහසිගත උමගක් ඉදිකිරීමට ඔහු වගබලාගත්තේය
ඔහුගේ වයින් ගබඩාවෙන් පටන්ගෙන ඇයගේ නිවහනින් කෙළවර වන මෙම උමග ඔවුනට රහසිගතව හමුවීමට ඉඩකඩ 
පෑදුවේය
එ නමුදු,  සර් තෝමස් මෙට්ලන්ඩ් 1811දී ලංකාව හැරදමා මෝල්ටාවේ පදිංචි වූ අතර එහිදී තනිකඩයකු ලෙසම මියැදිනි
1920දී පමණ උමග වසා දැමුනු අතර මන්දිරය වටා වු අහිකුණ්ඪික ගම්මානය නවීන නගරයක් බවට සංවර්ධනය විය
පසු කලෙක, මෙම "ගල්කිස්ස" නමැති නගරය "මවුන්ට් ලැවීනියා" (Mount Lavinia) යනුවෙන් ඇයව සිහිවීම පිණිස නම් කරන ලදි
දෙවන ලෝක සංග්‍රාමය කාලයේදී හෝටලය බ්‍රිතාන්‍ය හමුදාව විසින් හමුදා රෝහලක් ලෙස භාවිතයට ගැනුනි
යුද්ධයෙන් අනතුරුව 1947දී ගල්කිස්ස මහ හෝටලය ලෙස මෙය ප්‍රතිස්ථාපනය කෙරිනි
"ද බ්‍රිජ් ඔන් ද රිවර් ක්වායි" (The Bridge on the River Kwai) චිත්‍රපටයේ සමහර දර්ශන මෙම හෝටලයේ දී රූගත කෙරිනි
ශ්‍රී ලංකාවේ හෝටල්
ගල්කිස්ස
Gem Trading in Sri Lanka ලංකාවේ මැණික් කර්මාන්තය සහ මුලික හැදින්වීම
මැණික් කර්මාන්තය සබරගමුව පළාතේ  ඉතා ප්‍රසිද්ධ කර්මාන්තයක් වන  අතරම එය ඉතා අලංකාර කර්මාන්තයක් ාලසද හැඳින්විය හැකිය
සබරගමුව පළාතෙන්ද  රත්නපුර නගරය මේ සඳහා මහත් ප්‍රසිද්ධියක් උසුලයි
එනිසාම රත්නපුර නගරය හැඳින්වෙන්නේද, ලොව පුරා ප්‍රචලිතව පවතින්නේද මිණි පුරය, මැණික් පුරය හෙවත් ‘City of Gems’ ලෙසිනි
මැණික් කර්මාන්තයේදී මූලිකවම සිදු වන්නේ ඉල්ලම් ගැරීමෙන් අගනා තත්වයක් ඇති ගල් වර්ග තෝරා ඒවා දීප්තිමත්ව ඔප දැමීම, ඔප වැටෙන ලෙස කැපීම, සහ ඒවායේ ගුණාත්මක බව සහ වටිනාකම අනුව වර්ග කිරීමයි
මෙලෙස වර්ග කල මැණික් ගල් නිල් කැට(blue sapphires), පද්මරාග(Peach sapphire), අමතේස්ත(amethysts), පුෂ්පරාග(yellow sapphire), රතු කැට(Ruby), තෝරමල්ලි(tourmalines), වෛරෝඩි(cat’s eyes) ආදී විවිධ නම් වලින් හැඳින්වේ
ශ්‍රී ලංකාවෙන් හමුවන වටිනාම මැණික් වර්ගවන්නේ නීල් මැණික් සහ පද්මරාග යන මැණික් වේ
පද්මරාග මණික පද්මාරාජ ලෙසද හදුන්වනු ලැබේ
එසේම පද්මාරාජ මණික අන්තර්ජාතික වෙළද පොලේ හදුන්වන්නේ Padparadscha sapphire  ලෙසයි
වර්ණයෙන් අඩු  Padparadscha sapphire ,peach sapphire ලෙසද හදුන්වනු ලැබේ
මෙම peach sapphire engagement rings ලෙස බහුලව ඇමරිකාව කැනඩාව වැනි රටවල ප්‍රසිද්ද වේ
ලංකාවේ ප්‍රධාන මැණික් වෙළද පොළ පවතින්නේ රත්නපුර ශවියා විදියේය
එම විදියේ දහස් ගණනක් මැණික් ගැනුම් කරුවන් සහ විකුණුම් කරුවන් දිනපතාම රැස් වේ
වැඩිම මැණික් ගැනුම් කරුවන් සහ විකුණුම් කරුවන් එකතු වන්නේ සදුදා අගහරුවදා බදදා යන දිනවලදීය
එසේම මෙම ශවියා විදියේ gem market එක අබගහමුල ලෙසද හදුන්වයි.දැන් නම් එතන අබගහක් නැහැ
ගොඩ දෙනෙක් දන්නේ බෝගහ මුල කිවම
එම ස්ථානයේ විශාල බෝගහක් විරාජමානව සිටි
මෙමෙ බෝගහමුල වැඩියෙන්ම විකුනනේ 98% වඩා වැඩි ප්‍රතිශතයක් ඔප නොදමන ලද මැණික් ගල් වේ
ඔබට ඔප දමන ලද මැණික් ගල් බැලීම මිලදී ගැනීමට අවශ්‍යනම් දෙමුවා මාවතට යා යුතුය
එම මාවතේ වැඩිපුරම අලවි වන්නේ කපා ඔප දමන ලද මැණික් වර්ගයන්ය
ලොවට අනගිතම මැණික් සපයන ප්‍රධානම නගරය වන්නේ රත්නපුර නගරයයි
මෙම මැණික් සම්පත නිසි මිලක් ලබාගැනීමට කටයුතු කිරීම මැණික් වෙළෙන්දන්ගේ වගකීමක්
බොහෝ china මැණික් ගැනුම් කරුවන් බොහෝ අඩු මුදලට මැණික් ගැනීම රත්නපුර නගරයේදී සිදු වේ
බොහෝ අවස්ථාවන් වලදී ලංකාවේ ගැනුම් කරුවන් මිට වඩා වැඩි මිලකට මැණික් ලබාගනී
නමුත් හමේ පාට බලලා china ට අඩුවට මැණික් දෙන බොහෝ මෝඩ මැණික් ව්‍යාපාරිකයන් රත්නපුරයේ සිටි
ශිල්පීය නිපුණත්වය ඉතා ඉහළ තත්වයක ඇති ශිල්පීන් විසින් සියළුම මැණික් කැපීමේ සහ ඔප දැමීමේ කටයුතු සිදු කරනු ලබන්නේ සාම්පුදායික ආකාරයට යන්ත්‍ර යොදා ගැනීමෙන් තොරව ඔවුන්ගේම දෑතිනි
ඉතා හොඳ තත්වයේ පවතින මැණික් කෞතුකාගාර සහ පර්යේෂණාගාර කිහිපයක්ම රත්නපුර නගරාසන්නයේ පිහිටා ඇත
මැණික් කර්මාන්තය
සිරීපාදය (Adam’s Peak) 

මෙහිදී ප්‍රථමයෙන්ම සිරීපාදය පිළිබඳව වැඩිදුර විස්තර දැක්වීම යෝග්‍ය වනු ඇත
සිරීපාදය මුහුදුමට්ටමේ සිට අඩි 7,360ක් පමණ ඉහළින් පිහිටා ඇත
ශ්‍රී පාද වන්දනාවේ ය‍ෙදන කාල වලදී විවිධ ආගම් වලට අයත් බොහෝ ජනී ජනයා මහත් භක්තියෙන් ශ්‍රී පාද වන්දනාවේ යෙදෙති
උදෑසනම සිය ගමන අරඹන පුද්ගලයෝ සවස් වන විට සිරිපා කරැණා කිරීමට සමත් වන අතර ඔවුන් නැවත ආපසු ගමන් අරඹන්නේ පසුදා උදෑසන කන්ද මුදුනේ සිට ඉර සේවය(ඉර උදා වන ආකාරය) ද බැලීමෙන් පසුය
මෙම ගමනේ ඇති මනස්කාන්ත බව නිසාම බොහෝ බැතිමත්තු වසරක් පාසාම සිරිපා කරැණා කිරීම පුරැද්දක්ලෙස කරති
ශ්‍රී පාද කන්ද මුදුනේදී ඔබට ආශ්චර්යවත් දර්ශන නැරඹීමට හැකිය
තවද මෙම කන්ද මුදුනේ මෙම කන්ද ආරක්ෂා කරන සුමන සමන් දෙවියන් උදෙසා තනන ලද කුඩා විහාරයක්ද දැක ගත හැකි ‍ෙව්
ශ්‍රී පාද වන්දනාවේ ය‍ෙදන සමයේදී දහස් ගණනක් සමනල්ලු සිරිපා කරැණා කරන අසිරිමත් දර්ශනය දැක ගත හැකි නිසා ශ්‍රර්‍ ලාංකික ජනතාව මෙම කන්ද සමනළ කන්ද ලෙසද හඳුන්වයි. සමනල්ලු සිරිපා කරැණා කරන සමයේදී මුළු සමනල කන්දම ලේස් වැනි වූ සුදු පැහැයකින් වැසී යයි
වැවිලි කටයුතු 

	සබරගමුව පළාත විවිධ භූ විෂමතා ලක්ෂණ සහ විවිධ ගස් කොළන් බහුල පුදේශයකි
වනාන්තර කඳු නිම්න තැනිතලා ආදියට අමතරව මෙහි තේ, රබර්, වැනි විවධ වැවිලි කටයුතු සිදු කෙරෙන අති විශාල භූමි ප්‍රමාණයක් ඇත
මෙම වගා භූමියක සංචාරයේ යෙදීම විශ්මය ජනක අත්දැකීමක් වනු නොඅනුමාන අතරම, එහිදීම ඔබට රසවත් මෙන්ම නැවුම් තේ කොළ සහ කුළු බඩු වර්ග මිළට ගැනීමේ  හැකියාව ලැබේ
මෙම වැවිලි කර්මාන්තයන් ශ්‍රර්‍ ලංකාවට විදේශ විනිමය උපයා දෙන ප්‍රධානතම ආදායම් මාර්ගයන්ගෙන් එකකි
ගල් ගුහා සහ ලෙන් 

	මීට අමතරව තවත් විශ්මය ජනක ස්ථාන සබරගමුව පළා‍ෙත් බහුලව ඇත
නරඹන්නන්ගේ උනන්දුව වඩවන, කුතුහලය අවුස්සන ගල් ගුහා සහ විවිධ ලෙන් මෙහි බොහෝය
මෙවැනි ස්ථාන නැරඹීමට උනන්දුවක් දක්වන්නෙක් මග නොහැරියම යුතු ස්ථානයකි වවුල්පනේ
බොහෝ දුරට ලංකාවටම පමණක් ආවේනික වූ ලක්ෂණ වලින් යුතු වූ මෙම වවුල්පනේ පිහිටි ගල් ගුහා ප්‍රාග් කේම්බ්‍රීය යුගයේදී තැනී ඇතැයි සැලකේ. 

	මෙම ගල් ගුහා අතරින් හල්වින්න දොළ පහරද ගලා යන්නේ, ස්ටැලක්ටයිට්(Stalactites) සහ ස්ටැලග්මයිට්(Stalagmites) වලින් සෑදුණු ගුහා වල දර්ශනයේ අලංකාරය දෙගුණ කරවමිනි
තවද මෙම ගල් ගුහා දහස් ගණන් වවුලන්ට නිවහන් වී ඇති නිසාම මෙම ස්ථානයට ‘වවුල්පනේ’ යන නම ලැබී ඇත
බතලෙගල (Bible Rock) 

	බතලෙගලට කියන තවත් නාමයකි බයිබල් කන්ද
ඉංග්‍රීසි ජාතිකයින් විසින් මෙම කන්ද බයිබල් කන්ද ලෙස නම් කර ඇත්තේ එම කන්ද නැමූ බයිබලයක හැඩයට සමාන හැඩයක් ගත් නිසාය
වන හිස් අතරින් ඈකට දිස් වන බයිබල් කන්දේ දර්ශනය සැබැවින්ම මනස්කාන්තය
රක්වාන පාරේ ආය කටුවක හැඩය ගත් වංගුවක පිහිටි රක්වාන බුළුතොට කපොල්ල දීප්තිමක් දිනයකදී ඈත සිට බලන්නෙක්ට පෙනන්නේ අදහාගත ‍ෙනාහැකි ආකාරයේ අලංකාරයකින් යුත් දර්ශනයක් විලසටය
අතීත විශ්මයන් 

	රත්නපුර නගරයේ මැණික් පතල් වලින් ආභරණ සඳහා මැණික් ලබා දෙනවාට වඩා දේ සොයා ගත් අවස්ථා විරල නැත
මෙම මැණික් පතල් වලින් ආදි යුගයට අයත් පොසිල වර්ග බොහෝමයක් සොයා ගෙන ඇත
මේවාට අනුව ආදි යුගයේදී ලංකාවේ සිංහයන්, හිපපොටේමසුන්, රයිනෝසිරසයන් වැනි සතුන් වාසය කල බව සොයා ගන්නට ලැබී ඇති අතර අතීත මානවයින් පිළිබඳවද තොරතුරු රැසක් සොය් ගෙන ඇත
ශ්‍රී‍ ලංකාවේ ආදී වාසී ජනයා වන වැද්දන් මේ දක්වාද ලංකාවේ සමහරක් ප්‍රදේශ වල වාසය කරන්නේ සිය පාරම්පරික ජීවන ක්‍රමයන්, ආහාර පාන, ඇඳුම් පැළඳුම් ඒ ආකාරයෙන්ම පවත්වා ගනිමිනි
NeedToAddCategory
පුරාවිද්‍යාත්මකව වැදගත් ස්ථාන

බෙරෙන්දි කෝවිල  photo 

සබරගමුව පළා‍ෙත් පුරාවිද්‍යාත්මකව වැදගත් ස්ථාන පිළිබඳව කතා බහ කිරීමේදී බෙරෙන්දි කෝවිල අමතක කළ නොහැක
මෙය පළවන රාජසිංහ රජතුමා විසින් 16 වන සියවසේ මැද භාගය තුල ඉදි කර ඇති අතර අවිස්සාවේල්ල නගරයට සැතපුම් කාලක පමණ දුරක පිහිටා තිබේ
බෙරෙන්දි කෝවිලට ප්‍රතිවිරැද්ධ දිශාවේ මායාදුන්නේ රජතුමාගේ සහ ඔහුගේ පුත් රාජසිංහ රජතුමාගේ රජ මාළිගයේ නෂ්ටාවශේෂ ‍ෙසායාගෙන ඇත
රාජසිංහ රජතුමා විසින් භික්ෂූන් වහන්සේලා 120 නමක් බෙරෙන්දි කෝවිල අසල පිහිටි ගංගාවේ ගිල්වා මරා දමා ඇතැයි කියනු ලැබේ
පුන් පොහෝ දින වල රාත්‍රී කාල වලදී මිනිස් දෑතට ස්පර්ශ කල නොහැකි රන්වන් පැහැගත් යාත්‍රාවක් මෙම ගංගාවේ පාවෙනු දක්නට ලැබේ යැයි මෙම ප්‍රදේශයේ ජනතාව පවසයි
බෙරෙන්දි කෝවිලට ආසන්නයේම මානියන්ගම රාජකීය විහාරස්ථානය පිහිට් ඇත
මෙම විහාරයේ පිහිටි ගල්ලෙන් වල බිත්ති රමණීය බිතු සිතුවම් වලින් අලංකාර කර තිබේ
සංකපාල විහාරය  photo 

	සංකපාල විහාරයේ ඇති ගල්ලෙන් තුනෙහි තිබෙන ශිලා ‍ෙල්ඛන බුද්ධ වර්ෂ දෙවන සියවස තරම් ඈත අතීයේදී තනන ලද ඒවා යැයි සැලකේ. පැරණි වංශකතා වල සඳහන් වන පරිදි මේවා තනා ඇත්තේ බුද්ධ වර්ෂ 161 සිට 137 කාලය තුල ලංකාව පාලනය කළ දුටු ගැමුණු රජතුමාගේ යුද හමුදාවේ ප්‍රධාන අණ දෙන්නන් දස දෙනාගෙන් එක් අයකු වන ඵුස්ස දේව විසින්ය
එකල පැවති මහා යුද්ධය අවසානයේදී  භික්ෂූන් වහන්සේ  නමක් බවට පත් වූ ඵුස්ස දේව භාවනා කටයුතු කර ඇත්තේ සංකපාල විහාරයේ ඇති ගල් ලෙනකය
දෙල්ගමුව රජමහා විහාරය 

	කුරුවිට දෙල්ගමුව රජමහා විහාරය අතීතයේදී වසර 44ක් පුරාවට බුදුරජාණන් වහන්සේගේ අති පූජනීය දන්ත ධාතූන් වහන්සේ සඟවා තබා ගැනීමට භාවිතා කල ස්ථානයක් ලෙස ප්‍රසිද්ධය
කෝට්ටේ පන්සල් සහ සිද්ධස්ථාන බාරව කටයුතු කළ පුද්ගලයා දන්ත ධාතූන් වහන්සේගේ ආරක්ෂාව පිළිබඳව සෑහීමකට පත් නොවූයෙන්, දන්ත ධාතූන් වහන්සේ තැන්පත් කර තිබූ මැණික් මංජුසාව ඔහුගේ ඇඳුම් අතරෙහි සඟවාගෙන දියවන්නා ඔය හරහා සීතාවක රාජධානියට ගොස්  එම මැණික් මංජුසාව විශාල ඇඹරුම් ගලක ඇතුලේ සඟවා තබා ඇත
මෙම ඇඹරුම් ගල ඉන් පසුව රහසේ දෙල්ගමුව රජමහා විහාරයට ගෙනවිත් තිබේ
පසු කාලීනව පළවන විමලධර්මසූරිය රජතුමා‍ෙග් කාලයේදී සොර සතුරු උවදුරු අඩු වූ පසුව දන්ත ධාතූන් වහන්සේ දෙල්ගමුව රජමහා විහාර‍ෙය් සිට නැවත නුවර දළදා මාළිගාවට ගෙනවිත් තිබේ
අලුත්නුවර දැඩිමුන්ඩ දේවාලය 

	අලුත්නුවර දැඩිමුන්ඩ දේවාලය හා සම්බන්ධ අතීතය ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1153 සිට 1186 දක්වා රජ කල පළවන පරාක්‍රමබාහු රජතුමා‍ෙග් කාලය දක්වා ගමන් කරයි
දපුළුසේන රජතුමාගේ කාල‍ෙය්දී තනවන ලද මෙම දේවාලය ශ්‍රර්‍ ලංකාවේ දැඩිමුන්ඩ දෙවියන් සඳහා තනවන ලද ප්‍රධානම පූජනීය ස්ථානය ලෙස හැඳින්විය හැකිය
ආදිමය යුගයේදී තනන ලද විෂ්ණු දේවාලය තවමත් ඒ ආකාරයෙන්ම මෙහි දැකිය හැකි වන අතරම, කැටයම් කරන ලද ගල් පුවරු දෙකක්ද පැරණි ගල් කණු සහ කැටයම් නොකරන ලද ඍජුකෝණාස්‍රාකාර ගල් පේළි ‍ෙදකක්ද දැක ගත හැකි වේ
වාර්ෂිකව ගිනි කෙළි සංදර්ශන සහ දිය කැපීමේ උත්සවයකින් සමන්විත වන පෙරහැරක් ජූලි සහ අගෝස්තු මාස අතර කාලයේදී මෙම  දේවාලය මගින් පවත්වනු ලබයි
සෞරග්‍රහ මණ්ඩලය තුළ ජීවය 
 

සෞරග්‍රහ මණ්ඩලය තුළ පෘථිවිය හැර වෙනත් ජීවයක් තවමත් වාර්තා වී නොමැත
අභ්‍යන්තර සහ බාහිර ග්‍රහලෝක අතරින් අප දන්නා ආකා‍රයේ ජීවයක් පැවතිය හැකි යැයි සැක කෙරෙන එකම ග්‍රහලොව අඟහරු ය