Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
මෙය කල්‍යාන් සිට 8km ගිනිකොණ දෙසින් පිහිටා ඇත
මෙම ලෙන් කැන ඇත්තේ ගංගාවක අවතල කොටසක වූ පහත් කඳුගැටයක ය
මෙහි බරාඳ සහිත විහාර කුටි 12ක් සමඟ ජල පොකුණු කිහිපයක් දක්නට ලැබේ
මෙහි බරාඳයෙහි වූ කුළුණක බ්‍රාහ්මී අක්ෂර සහිත අභිලේඛනයක් දක්නට ලැබේ
ආශ්‍රේයයන්

ඉන්දියාවේ බෞද්ධ ආරාම
ඉන්දියාවේ බෞද්ධ ලෙන්
ඉන්දියානු ශෛලමය ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය
ඉන්දියාවේ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන
ඉන්දියාවේ බෞද්ධ වන්දනා ස්ථාන
ඉන්දියාවේ ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය
මහාරාෂ්ට්‍රයේ ලෙන්
අවුරංගාබාද් ලෙන් යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ඉන්දියාවේ මහාරාෂ්ට්‍ර ප්‍රාන්තයේ අවුරංගාබාද් නගර ආසන්නයේ නැගෙනහිර බටහිර ඔස්සේ දිවෙන කඳුගැටයක වූ බෞද්ධ ලෙන් දොළහකින් සමන්විත සංකීර්ණයකි
මෙම ලෙන් 6වන සහ 7වන සියවස්වල දී සාපේක්ෂව මෘදු බැසෝල්ට් පාෂාණයකින් නිර්මාණය කොට ඇත
මෙම ලෙන් ඒවායේ පිහිටීම අනුව ප්‍රධාන කාණ්ඩ තුනකට බෙදා ඇත
එනම් "බටහිර සමූහය"ට අයත් 1 සිට 5 දක්වා ලෙන්, "නැගෙනහිර සමූහය"ය අයත් 6 සිට 9 දක්වා ලෙන් සහ "උතුරුදිග සමූහය"ට අයත් 9 සිට 12 දක්වා වූ ලෙන් සමූහයයි
අවුරංගාබාද් කැටයම්වල ඇති විශේෂත්වය වන්නේ  එහි ස්තූපය හීනයාන සම්ප්‍රදායට අයත් වීමත්, එහි මහායාන කලාකෘති සහ වජ්‍රයාන දේවතාවියන්ගේ රූ දක්‍නට ලැබිමයි
මෙම ලෙන්වල දුර්ගා, සහ ගණේෂ වැනි දේව රූප ද දක්නට ලැබේ
එසේම තන්ත්‍රික සම්ප්‍රදායෙහි එන විවිධ බෞද්ධ දේවතා රූ ද මෙහි කැටයම් කොට තිබේ
ලෙන් I සහ III
අවුරංගාබාද් හි ලෙන් අංක I සහ III සහ අජන්තාවේ අවසන් ලෙන් සමකාලීන බැව් පෙනේ
ඉතිහාසඥයන්ගේ අධ්‍යයන අනුව ලෙන් අංක III නිර්මාණය වී ඇත්තේ අංක I ට පෙර ය
ගැලරිය

සටහන්

ආශ්‍රේයයන්
 
 
Ganvir, Shrikant, "Built Spaces
On Aurangabad caves in conversation with Dr
Shrikant Ganvir", Video (40 mins), on You Tube
Harle, J
Buddhist, Jain, Hindu, 1989, Penguin Books,

බාහිර සබැඳි

Video of Aurangabad Caves 

බුද්ධාගමේ ඉතිහාසය
මහාරාෂ්ට්‍රයේ ලෙන්
ඉන්දියනු ශෛලමය ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය
ඉන්දියාවේ බෞද්ධ ලෙන්
අටමහ නරකවලින් දෙවෙනි නරකය යි
මෙහි උපන් නිරිසතාගේ ද සිරුර ගව්දෙගව් පමණ උස් වෙයි
සියුම් ආයුධ වලින් යමපල්ලෝ නිරිසතාගේ ඇඟ මස් ලියති
ගිනිගෙන දිලිසෙන යපොළොවෙහි හොවා ඇඟමස් සසිති
ඉරති
කර්මවේගය තිබෙනතාක් නොමැරී දුක් විඳිමින් ජීවත් වන නිරිසතා මහ දුකින් හඬ හඬා ඈත මෑත දුව පැන ඇවිදී
ගිනියම් වූ යම පොළොවේ පෙරළා, දැලිනූල් ගසා සහින්නා වූ බැවින් කාලසුත්‍ර නරකය නම් වේ
මාපියන්ට හා මිතුරන්ට ද ගුණවත් මහණ බමුණන්ට ද අපරාධ කළවුන් එහි දුක් විඳින්නා හ
තාවතිංසයේ සම්පූර්ණ ආයුෂ මෙහි එක දවසකි
මිනිස් ලෝ ගණනින් අවරුදු තුන්කෝටි සැට ලක්ෂයක් මේ අපායට එක් දිනකි
එබඳු මාස වර්ෂ ආදියෙන් මෙහි පරමායු වර්ෂ දහසකි
මිනිස් වර්ෂ ගණනින් පරමායු අවුරුදු දොළොස් ලක්ෂ අනූදහස් අට කෝටියක් වේ
මිනිස් ලෝ උපන් කල දාගැබ් බින්දෝ ද, දා කරඬු මැකුවෝ ද, ධාතු සහිත පෙති පිළිම සිඳ බිඳ දැමුවෝ ද, සිල්වත් ගුණවතුන් මැරුවෝ ද පූජනීය වස්තු විනාශ කරන, පූජනීය ස්ථාන කෙලෙසන, ගරු කළ යුතු අයට හිරිහැර කරන අයත්, පස්පව් දස අකුසල් සිදු කරන අයත් මේ නිරයට වැටේ
මේ අපායෙහි ඉපිද කර්මය ගෙවෙනතාක් මහ දුක් විඳිමින් කල් යවති
කර්මය ගෙවුන දා චුත වෙති
බහ්රෝට් ලෙන්, හෙවත් බරාද්, ‍යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ඉන්දියාවේ මහාරාෂ්ට්‍රයේ දාහානු අසල පිහිටි ලෙන් සමූහයකි
මෙය ඉන්දියාවේ පිහිටි එකම පාර්සි/ශරතුස්ත්‍ර ලෙන් දේවාලය වේ
බහ්රෝට් ලෙන් පිහිටියේ ගුජරාටයේ සංජන් සිට 25 km පමණ දකුණින් වන අතර, එය බෝර්ඩි ගම්මානයේ සිට 8 km පමණ දුරින් පිහිටා ඇත
මේවා මුල්කාලීනව බෞද්ධ භික්ෂූන්ගේ ප්‍රයෝජනය සඳහා නිර්මාණය වූ ලෙන් වේ
ව. 1393 දී මුහම්මද් බින් ටුඝ්ලුක්ගේ සෙන්පතියා වූ අලාෆ් ඛාන් විසින් සංජන් ආක්‍රමණය කිරීම නිසා ශරතුස්ත්‍ර ආගමිකයෝ මෙම ලෙන්වල අවුරුදු 13ක් පමණ සැඟව සිටියහ
මෙම යුගයේ දී (ක්‍රි
ව. 1393-1405) ‘ඉරාන්ෂා ගිනිසිළුව’ ද බහ්රෝට් වෙත රැගෙනවිත් තිබේ
මෙම පූජනීය ගිනිසිළුව අදටත් දැල්වෙනු දැකගත හැක
ඉන්දියානු පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව මඟින් බහ්රෝට් ලෙන් ආරක්ෂිත අඩවියක් ලෙස නම්කොට ඇත
ආශ්‍රේයයන් 

මහාරාෂ්ට්‍රයේ ලෙන්
මහාරාෂ්ට්‍රයේ ආගමික ගොඩනැගිලි සහ ව්‍යූහ
ඉන්දියාවේ ශරතුස්ත්‍ර ආගම
ඉන්දියානු ශෛලමය ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය
අග්නි දේවස්ථාන
ඉන්දියාවේ අග්නි දේවස්ථාන
ඉන්දියාවේ බෞද්ධ ලෙන්
බේඩ්සේ ලෙන් (හෙවත් බේඩ්සා ලෙන්) ‍යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ඉන්දියාවේ මහාරාෂ්ට්‍ර ප්‍රාන්තයේ පූනේ දිස්ත්‍රික්කයේ මාවාල් තාලුකාව තුළ පිහිටි බෞද්ධ ලෙන් සමූහයකි
මෙම ලෙන්වල ඉතිහාසය සාතවාහන යුගය, එනම් ක්‍රි
වන සියවස තෙක් දිවෙයි
මේවා භාජා ලෙන්වල සිට 9 km පමණ දුරින් පිහිටා ඇත
මෙම ප්‍රදේශයේ පිහිටි වෙනත් ලෙන් වන්නේ කාර්ලා ලෙන්, පතන් බෞද්ධ ලෙන සහ නාසික් ලෙන් ය
සටහන්

ආශ්‍රේයයන්
Harle, J
Buddhist, Jain, Hindu, 1989, Penguin Books,

බාහිර සබැඳි

 Bedse Caves detail info 
 Photographs by Himanshu Sarpotdar
 Bedse Caves - legendary cliff temples

ඉන්දියාවේ බෞද්ධ ලෙන්
මහාරාෂ්ට්‍රයේ ලෙන්
පූනේ දිස්ත්‍රික්කයේ සංචාරක ආකර්ෂණයන්
ඉන්දියානු ශෛලමය ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය
ඉන්දියාවේ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන
ඉන්දියාවේ බෞද්ධ වන්දනා ස්ථාන
ඉන්දියාවේ ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය
භාජා ලෙන් ‍යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ඉන්දියාවේ පූනේ නගරය අසල පිහිටි ක්‍රි
2වන සියවසට අයත් ලෙන් 22කින් යුත් ලෙන් සමූහයකි
මෙම ලෙන් භාජා ගම්මානයේ සිට අඩි 400ක් පමණ ඉහළින් පිහිටා ඇත
මෙය අරාබි මුහුදේ සිට නැගෙනහිරට ඩෙකෑන් සානුව තෙක් විහිදුණු පුරාතන වැදගත් වෙළඳ මාර්ගයක පිහිටා ඇත
මෙහි ව්‍යු අභිලේඛන සහ ලෙන් විහාර ඉන්දියානු පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව විසින් ජාතික වැදගත්කමක් සහිත ස්මාරකයක් ලෙස සංරක්ෂණය කොට ඇත්තේ නිවේදන අංක 2407-A අනුව ය
මෙය හීනයාන බෞද්ධ නිකායයට අයත් ය
මෙම ලෙන්වල ස්තූප ගණනාවක් ඇති අතර, ඉන් වඩාත්ම ප්‍රකට චෛත්‍ය ගෘහය (ලෙන් අංක XII) මුල්කාලීන දැවමය ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය අනුව යමින් මෙය ගොඩනැගූ ආකාරයට මනා නිදසුනකි
එහි අශ්ව ලාඩම් හැඩැති සිවිලිමක් ඇත
මෙහි වූ විහාර ලෙන (ලෙන් අංක XVIII) තුළ කුළුණු සහිත බරාඳයක් ඇති අතර, එය කැටයම්වලින් අලංකාර කොට ඇත
මෙම කැටයම් අනුව පෙනී යන්නේ ඉන්දියානු වාදන භාණ්ඩයක් වන තබ්ලාව මින් වසර 2300කටවත් පෙර නිර්මාණය වන්නට ඇති බවයි. මෙහිවූ කැටයමක තබ්ලා වයන ස්ත්‍රියක සහ නළඟනක දැක්වේ
මෙම ලෙන් බේඩ්සේ ලෙන්වලට 9 km පමණ බටහිරින් පිහිටියේ ය
සටහන්

ආශ්‍රේයයන්
Dehejia, V
Michell, George, The Penguin Guide to the Monuments of India, Volume 1
Buddhist, Jain, Hindu, 1989, Penguin Books,

බාහිර සබැඳි

 Archaeological Survey of India, "Bhaja Caves, Bhaja" 
 "Indian Tourist sites – In the footsteps of the Buddha"

මහාරාෂ්ට්‍රයේ ලෙන්
ඉන්දියාවේ බෞද්ධ ලෙන්
ඉන්දියාවේ බෞද්ධ ආරාම
ඉන්දියානු ශෛලමය ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය
ඉන්දියාවේ බෞද්ධ වන්දනා ස්ථාන
කවුරුහරි කරුණාකර ටොයොටා සමාගම ගැන ලිපිය සාදා එය පුළුල් කරන්න
Someone please make the article about Toyota and expand it
හෘදය සූත්‍රය (  හෙවත්  , ටිබෙට්
བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྙིང་པོ) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ මහායාන බුදු දහමේ හමුවන ජනප්‍රිය සූත්‍රයකි
මෙහි සංස්කෘත නාමය වන  යන්නෙන් "ප්‍රඥා පාරමිතාවේ හදවත" යන්න හැඟවේ
මෙම සුත්‍රය මඟින් නිතරම කියැවෙන දෙයක් නම්, "ශූන්‍යතාව ස්වරූපයයි, ස්වරූපය ශූන්‍යතාවයයි
"

මෙය "මහායාන බෞද්ධ සම්ප්‍රදාය තුළ වඩාත්ම බහුලව භාවිතා වන සහ සජ්ඣායනා වන සූත්‍රය" යැයි පැවසේ
මෙය චීන, සංස්කෘත සහ ටිබෙට් භාෂාවලින් කිහිපවරක්ම ඉංග්‍රීසි භාෂාවට පරිවර්තනය කොට ඇත
බාහිර සබැඳි

බාහිර සබැඳි

වාර්තා වැඩසටහන්
 Journey of the Heart Produced by Ravi Verma

පරිවර්තන
  A guide to some of the important translations and commentaries
From the Chinese version attributed to Xuanzang (T251)
From the Chinese version attributed to Kumārajīva (T250)
From the Chinese translation by Prajā (T253)
Conze's translation from his Sanskrit edition (1948, rev
From the Tibetan text
මහායාන සූත්‍ර
වෛපුල්‍ය සූත්‍ර
අවලෝකිතේශ්වර
ගුවාන්යින්
මහාරත්නකූට සූත්‍රය (සංස්කෘත
, ටිබෙට්
dam-chos dkon-mchog-brtsegs-pa) ‍යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ පුරාතන මහායාන බෞද්ධ සූත්‍ර එකතුවකි
මෙය සරලව රත්නකූට සූත්‍රය () ලෙස ද හඳුන්වයි. සංස්කෘත බසින් මෙහි අර්ථය වනුයේ මැණික් ගොඩෙහි සූත්‍රය යන්නයි
ආශ්‍රේයයන්

වැඩිදුර කියවීමට
 Garma C
Chang, trans
A Treasury of Mahāyāna Sūtras
Selections from the Mahāratnakūṭa Sūtra
Pederson, K
Priscilla (1980)
"Notes on the Ratnakūṭa Collection" in Journal of the International Association of Buddhist Studies 3 (2), 60-66

බාහිර සබැඳි
 

මහායාන සූත්‍ර
වෛපුල්‍ය සූත්‍ර
ගාන්ධාර්පාලේ ලෙන්, හෙවත් මහාඩ් ලෙන් හෝ පාණ්ඩව ලේණි, යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ මුම්බායි සිට 105 km පමණ දකුණින් මුම්බායි-ගෝව අධිවේගී මාර්ගයේ මහාඩ් අසල පිහිටි ලෙන් 30කින් යුත් බෞද්ධ ලෙන් විහාර සංකීර්ණයකි
මෙහි වූ වැදගත් ලෙන් කිහිපයක් පහත පරිදි වේ
ලෙන් 1
මෙහි ඉදිරිපස බරාඳය අඩි 53ක් දිගැති අතර අඩි 8ක් පළල් ය
මෙහි බුද්ධ ප්‍රතිමාවක් සමඟ ධර්මචක්‍රයක් සහ මුවකුගේ රුවක් දැකගත හැක
ලෙන් 8
උසැති දාගැබක් ඇත
ලෙන් 15
දාගැබක් සහිත ය
ලෙන් 21
හිඳි බුද්ධ ප්‍රතිමාවක් සහ පරිවාර රූ සහිත ය
මෙහි වූ අභිලේඛන අනුව, වානිජකරුවන් සහ ගොවියන් විසින් සංඝයාට සිදුකළ දානයන් පිළිබඳ සඳහන් වේ
ආශ්‍රේයයන්

ඉන්දියාවේ බෞද්ධ ලෙන්
මහාරාෂ්ට්‍රයේ ලෙන්
ඉන්දියානු ශෛලමය ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය
ඉන්දියාවේ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන
ඉන්දියාවේ බෞද්ධ වන්දනා ස්ථාන
ඉන්දියාවේ බෞද්ධ ආරාම
ඝටෝත්කච් ලෙන් පිහිටියේ ඉන්දියාවේ අජන්තා සිට 18 km පමණ බටහිරින්, ජින්ජාලා ගම්මානය අසල ය
මෙහි බෞද්ධ ලෙන් ත්‍රිත්වයක් ඇති අතර, ඉන් එකක් චෛත්‍යශාලාවක් ද, අනෙක් දෙක විහාර ද වේ
ව. 6වන සියවසෙහි මහායාන බුද්ධාගමේ ආභාසය අනුව ය
මෙම ලෙන්වල වාකාටක රාජවංශයේ හරිශේන රජුගේ (රාජ්‍ය පාලනය ක්‍රි
ව. 475 – 500 පමණ) අමාත්‍යවරයකු වූ වරාහදේව නැමැත්තකුගේ අභිලේඛනයක් ඇතුළත් ය
වරාහදේව විසින්ම අජන්තා ලෙන් අංක 16හි ඇති අභිලේඛනය ද කරවා ඇති අතර, ඔහු සැදැහැති බෞද්ධයකු වූ බැව් පෙනේ
"පූජනීය ධර්මය සිය එකම සගයා කරගනිමින්, (ඔහු) ලෝක ගුරු බුදුන් වහන්සේ කෙරෙහි පැහැදිණි"
ඝටෝත්කච ලෙනෙහි වූ අභිලේඛනයෙහි බුදුන්, දහම් සහ සඟුන් පිළිබඳ විස්තර කෙරේ
එම අවස්ථාවේම වරාහදේව සිය හින්දු උරුමය පිළිබඳව ද සඳහන් කරයි
බාහිර සබැඳි
 Video of the caves

ආශ්‍රේයයන්

ඉන්දියාවේ බෞද්ධ ලෙන්
මහාරාෂ්ට්‍රයේ ලෙන්
ඉන්දියානු ශෛලමය ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය
ඉන්දියාවේ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන
ඉන්දියාවේ බෞද්ධ වන්දනා ස්ථාන
ඉන්දියාවේ ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය
ඉන්දියාවේ බෞද්ධ ආරාම
ඝෝරාවාඩී ලෙන්, හෙවත් ඝෝරාදේශ්වර් ලෙන් සහ ශේලාර්වාඩී ලෙන්, ‍යන නම්වලින් හැඳින්වෙන්නේ ඉන්දියාවේ පූනේ සිට 25 km පමණ වයඹදිගින් පිහිටි ලෙන් සමූහයකි
මුල්කාලීනව බෞද්ධ ලෙන් වූ මේවායේ වර්තමානයෙහි බෞද්ධ මෙන්ම හින්දු දේව ප්‍රතිමා ද දක්නට ලැබේ
මෙය පූනේ සහ මුම්බායි යා කෙරෙන NH4 අධිවේගී මාර්ගය ආසන්නයේ පිහිටා ඇත
ව. 3වන සහ 4වන සියවස් අවට කාලයේ නිර්මාණය වී ඇති බව පෙනේ
මෙහි චෛත්‍යගෘහ හා සම්බන්ධ භාවනා ශාලා නවයක් ඇත
මෙහි එක් බිත්තියක වූ බ්‍රාහ්මී අක්ෂරවලින් ලියූ අභිලේඛනයක මෙම චෛත්‍යගෘහය බුදුන් ඇතුළු සංඝයා උදෙසා, "භදාන්ත්සිංහ"ගේ ශ්‍රාවකයකු වූ "ධාපර්"ගේ දියණියන් විසින් පූජා කළ බැව් දැක්වේ
මෙම චෛත්‍යගෘහය වර්තමානයේ ශ්‍රී ඝෝර්වාදේශ්වර් දේවාලය ලෙස හැඳින්වේ
බාහිර සබැඳි

Ghorawdeshwar Temple

ඉන්දියාවේ බෞද්ධ ලෙන්
මහාරාෂ්ට්‍රයේ ලෙන්
ඉන්දියානු ශෛලමය ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය
ඉන්දියාවේ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන
ඉන්දියාවේ බෞද්ධ වන්දනා ස්ථාන
ඉන්දියාවේ බෞද්ධ ආරාම
කාර්ලා ලෙන්, කාර්ලි ලෙන්, කාර්ලේ ලෙන් හෙවත් කාර්ලා කුටි, යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ඉන්දියාවේ මහාරාෂ්ට්‍රයේ ලෝනාවාලා අසල කාර්ලි හි පිහිටි පුරාතන ඉන්දියානු ශෛලකර්ම බෞද්ධ ලෙන් විහාර සමූහයකි
මෙය ලෝනාවාලා සිට කිලෝමීටර 10.9 පමණ දුරින් පිහිටා ඇත
මෙම ප්‍රදේශයේ පවතින සෙසු ලෙන් වන්නේ භාජා ලෙන්, පතන් බෞද්ධ ලෙන, බේඩ්සේ ලෙන් සහ නාසික් ලෙන් ය
මෙහි වූ ස්මාරක ක්‍රි
2වන සියවසේ සිට ක්‍රි
ව. 5වන සියවස දක්වා කාලය පුරා ඉදිවී ඇත
මෙහිවූ පැරණිතම ලෙන් විහාරය ක්‍රි
160ට පමණ අයත් ය
මෙම ලෙන් අරාබි මුහුදේ සිට ඩෙකානය තෙක් විහිදුණු පුරාතන වෙළඳ මාර්ගයක පිහිටියේ ය
මහාරාෂ්ට්‍රයේ සෙසු ශෛලකර්ම බෞද්ධ ලෙන් හා සැසඳීමේ දී, කාර්ලාව පැරණි සහ ප්‍රමාණයෙන් කුඩා නමුත් එය වඩාත් ප්‍රකටව ඇත්තේ එහිවූ "මහා චෛත්‍යය" (ලෙන් අංක 8) නිසාවෙනි
එය මෙම යුගයට අයත්, "විශාලතම සහ වඩාත්ම හොඳින් සංරක්ෂණය වී පවත්නා" චෛත්‍ය ශාලාව වන අතර, එහි ප්‍රමාණයෙන් විශාල කැටයම් ගණනාවක් දක්නට ලැබේ
බොහෝ වෙළෙන්දන් සහ සාතවාහන පාලකයන් විසින් මෙම ලෙන් ඉදිකිරීමට අනුග්‍රහ දක්වා තිබේ
මහාරාෂ්ට්‍රය තුළ කාර්ලිය පිහිටා ඇත්තේ උතුරු ඉන්දියාව සහ දකුණු ඉන්දියාව මායිම්වන ස්ථානයක ය
ප්‍රධාන වෙළඳ මාර්ග සමීපයෙහි පිහිටි බැවින් මෙම ආරාම සංචාරක වෙළඳුන් හට නවාතැන් පහසුකම් සපයන්නට ද ඇත
වර්තමානයෙහ්ජ්, මෙම ලෙන් සංකීර්ණය ඉන්දියාවේ පුරාවිද්‍යා සමීක්ෂණ ආයතනය විසින් ආරක්ෂිත ස්ථානයක් ලෙස නම්කොට ඇත
Mමේවාත් බලන්න

 භාජා ලෙන්
 බේඩ්සේ ලෙන්

ආශ්‍රේයයන්

බාහිර සබැඳි

 Archaeological Survey of India, "Karla Caves" 
 Karla Caves - Ancient Buddhist rock-cut cave 
 Flonnet
com article on caves of Western India
 Kanheri Caves Decoded – YouTube
 Inscriptions at the Karla Caves
 Epigraphia Indica Vol
7 Karle Cave inscription p
47ff
 Kevin Standage, An Indian Travel Photography Blog (Karla caves)
 Photodharma photographs

මහාරාෂ්ට්‍රයේ ලෙන්
ඉන්දියාවේ බෞද්ධ විහාර
පූමේ දිස්ත්‍රික්කයේ සංචාරක ආකර්ෂණයම්
ඉන්දියාවේ බෞද්ධ ආරාම
ඉන්දියාවේ බෞද්ධ ලෙන්
ඉන්දියානු ශෛලමය ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය
ඉන්දියාවේ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන
ඉන්දියාවේ බෞද්ධ වන්දනා ස්ථාන
මංජුශ්‍රී යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ මහායාන බුද්ධාගමේ එන බෝධිසත්ත්වවරයෙකි
මොහු ප්‍රඥාව හා සම්බන්ධ ය
සංස්කෘත බසින් මෙම බෝධිසත්ත්වවරයාගේ නමේ අර්ථය වන්නේ "මඳ ශ්‍රීය" යන්නයි
මංජුශ්‍රී බෝසතුන්, මංජුශ්‍රීකුමාරභූත යනුවෙන් ද හැඳින්වෙයි
එහි අර්ථය "කුමාර මංජුශ්‍රී" යන්නයි
මංජුශ්‍රීගේ නාමයම සහිත දෙවියකු වන්නේ  මංජුඝෝෂ ය
ආශ්‍රේයයන්

උද්ධෘත

මූලාශ්‍ර

වැඩිදුර කියවීමට
Harrison, Paul M
Majuśrī and the Cult of the Celestial Bodhisattvas, Chung-Hwa Buddhist Journal 13, 157-193

බාහිර සබැඳි

Manjushri at Khandro Net
Page dedicated to the Manjusri mantra, with several audio versions
බෝධිසත්ත්වවරු
Yidams
භාරතීය පුරාතත්ත්ව සර්වේක්ෂණය හෙවත් ඉන්දියානු පුරාවිද්‍යා සමීක්ෂණායතනය නැතහොත් ඉංග්‍රීසියෙන් Archaeological Survey of India යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ඉන්දියානු සංස්කෘතික ස්මාරක සංරක්ෂණය සහ පුරාවිද්‍යා අධ්‍යයන සඳහා වගකියන ඉන්දියානු රාජ්‍ය නියෝජිතායතනයයි
මෙය සංස්කෘතික අමාත්‍යාංශය හා සම්බන්ධිත ය
මෙය පිහිටුවන ලද්දේ එහි ප්‍රථම අධ්‍යක්ෂ ජනරාල්වරයා වූ ඇලෙක්සැන්ඩර් කනිංහැම් විසින් 1861 දී ය
ආශ්‍රේයයන්

බාහිර සබැඳි 
 
 World Heritage, Tentative Lists, State
India—UNESCO
 Dholavira
a Harappan City, Disstt, Kachchh, Gujarat, India, India (Asia and the Pacific), Date of Submission
03/07/1998, Submission prepared by
Archaeological Survey of India, Coordinates
2353'10" N, 7011'03" E, Ref
1090

 
1861 බ්‍රිතාන්‍ය අධිරාජ්‍යයේ ස්ථාපිත කිරීම්
ඉන්දියානු රජයේ පරිපාලන ශාඛාව
සංස්කෘතික අමාත්‍යාංශය (ඉන්දියාව)
නේනාවලී ලෙන්, හෙවත් ඛඩ්සාම්බ්ලේ ලෙන් පිහිටා ඇත්තේ ඉන්දියාවේ රායිගාඩ් හි සුධාගාඩ් නම් ප්‍රදේශයේ ය
බෞද්ධ ලෙන් 37කින් යුත් මෙම සමූහය පාලි සිට 35 km පමණ දුරින් පිහිටියේ ය
පළමු සියවසට අයත් යැයි සැලකේ.

ආශ්‍රේයයන්

 

ඉන්දියාවේ බෞද්ධ ලෙන්
මහාරාෂ්ට්‍රයේ ලෙන්
ඉන්දියානු ශෛලමය ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය
ඉන්දියාවේ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන
ඉන්දියාවේ බෞද්ධ වන්දනා ස්ථාන
කුඩා ලෙන් පිහිටා ඇත්තේ ඉන්දියාවේ දකුණු කොන්කන් හි මුරුද්-ජන්ජීරා උතුරු වෙරළ තීරයෙහි නැගෙනහිර පස වූ කුඩා නම් ගම්මානයේ ය
මෙහි ඇති බෞද්ධ ලෙන් පහළොව කුඩා සහ සරල අත
පළමුවන සියවසේ දී නිර්මාණය කොට ඇත
මෙහි චෛත්‍ය ගෘහයෙහි වූ බරාඳයෙහි බුදුන් වහන්සේ කැටයම් කිහිපයක් දක්නට ලැබෙන අතර, එහි පද්මය, ධර්ම චක්‍රය සහ නාග සංකේත ද දක්නට ලැබෙයි
පසුකාලීනව 5වන/6වන සියවස්වල දී මෙම ලෙන් මහායාන නිකායට නතුවූ අතර, එම නිකායයට අයත් ප්‍රතිමා නිර්මාණය විය
මෙහු පළමු ලෙනෙහි බිත්තියේ පුරාතන සෙල්ලිපියක් දක්නට ලැබේ
සයවන ලෙනෙහි හස්ති රූප දැකගත හැක
මෙහිවූ අභිලේඛනය තිහ මඟින් ගිහියන්ගේ සහ පැවිද්දන්ගේ දානයන් විස්තර කරයි
මෙහි සෙඖ දායකයන් අතර යකඩකරුවන්, උද්‍යාන පාලකයකු, බැංකුකරුවකු, ලේඛකයකු, වෛද්‍යවරයකු, මල් වෙළෙන්දකු සහ අමාත්‍යවරයකු ද වේ
ආශ්‍රේයයන්

බාහිර සබැඳි

ඉන්දියාවේ බෞද්ධ ලෙන්
මහාරාෂ්ට්‍රයේ ලෙන්
ඉන්දියානු ශෛලමය ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය
ඉන්දියාවේ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන
ඉන්දියාවේ බෞද්ධ වන්දනා ස්ථාන
ඉන්දියාවේ බෞද්ධ ආරාම
ඉන්දියාවේ බෞද්ධ විහාර
කෝණ්ඩානා ලෙන් පිහිටියේ ලෝනාවාලාවට 33 km පමණ උතුරින්, කාර්ලා ලෙන්වලට 16 km පමණ වයඹදිගින් කෝණ්ඩානා නම් කුඩා ගම්මානයේ ය
මෙහි බෞද්ධ ලෙන් 16ක් ඇත
මෙම ලෙන් මුලින්ම නිර්මාණය වී ඇත්තේ ක්‍රි
පළමු සියවසේ පමණ ය
එහි දැවමය ගෘහනිර්මාණ අනුකරණය කරමින් තැනූ අංග දැකගත හැක
රාජ්මාචි ගම්මානයේ සිට පහළට පැමිණීමෙන් මෙම ස්ථානයට ප්‍රවේශ විය හැක
මෙහි චෛත්‍ය ගෘහය ඉදිරිපස එක් අභිලේඛනයක් පමණක් දක්නට ලැබෙන අතර එහි දානපතියන් පිළිබඳ සඳහන් වේ
ආශ්‍රේයයන්

ඉන්දියාවේ බෞද්ධ ලෙන්
මහාරාෂ්ට්‍රයේ ලෙන්
ඉන්දියානු ශෛලමය ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය
ඉන්දියාවේ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන
ඉන්දියාවේ බෞද්ධ වන්දනා ස්ථාන
ඉන්දියාවේ බෞද්ධ ආරාම
ඉන්දියාවේ බෞද්ධ විහාර
ඛේද් ලෙන් යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ඉන්දියාවේ මහාරාෂ්ට්‍ර ප්‍රාන්තයේ ඛේද් නගරය අසල පිහිටි පුරාතන බෞද්ධ ලෙන් සමූහයකි
මෙම ලෙන් සමූහයට විශාල විහාර ශාලාවක්, භික්ෂූන් සඳහා වූ කුටි තුනක්, සහ දිගටි ශාලාවක පිහිටි ස්තූපයක් අයත් වේ
එසේම කුඩා ලෙන් හතරක් ද මෙම සමූහයට අයත් ය
මෙම ලෙන් ඇත්තේ අතිශය කනගාටුදායක තත්ත්වයක ය
ආශ්‍රේයයන්

බාහිර සබැඳි
 Google images

ඉන්දියාවේ බෞද්ධ ලෙන්
මහාරාෂ්ට්‍රයේ ලෙන්
ඉන්දියානු ශෛලමය ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය
ඉන්දියාවේ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන
ඉන්දියාවේ බෞද්ධ වන්දනා ස්ථාන
ඉන්දියාවේ බෞද්ධ ආරාම
කරාඩ් ලෙන් ‍යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ඉන්දියාවේ කෝයිනා ගඟ අසල කරාඩ් සිට කිලෝමීටර 5ක් නිරිත දෙසින් ජාඛින්වාඩි ගම්මානය අසල පිහිටි ලෙන් 66කින් යුත් බෞද්ධ ස්මාරක සමූහයකි
මෙයට අයත් ලෙන් කාණ්ඩ වන්නේ
අගශිව් ලෙන් 
 භෛරව් ලෙන් 
 දෝන්ග්‍රායි ලෙන් ) 

මෙහි ඇතැම් ලෙන් අගශිව් කඳුගැටයේ ද, සමහර ලෙන් ජාඛින්වාඩි අවට ද පිහිටා ඇත
මෙහි දකුණට මුහුණලා පිහිටි ලෙන් වැදගත් වේ
මෙහි නිම්නයේ ද ලෙන් පිහිටා ඇත
මෙහි එක් ලෙනක චෝඛාමේල අවුරුදු 8ක් වාසය කළ හෙයින් එම ලෙන ඔහුගේ නමින් හැඳින්වේ
පළමුවන සියවසේ කැන ඇති මෙහි ලෙන් ඉතා චාම් ය
ලෙන් අංක 5 - ආදිතම බෞද්ධ සංකේත දක්නට ලැබේ
ලෙන් අංක 30 - බෞද්ධ සංකේත

මෙහි වූ අභිලේඛනයෙහි මෙය ගෝපාලගේ පුත් සංඝමිත්‍රගේ දානයක් බැව් සඳහන් වේ
ආශ්‍රේයයන්

බාහිර සබැඳි

 Exploration at Karad

ඉන්දියාවේ බෞද්ධ ලෙන්
මහාරාෂ්ට්‍රයේ ලෙන්
ඉන්දියානු ශෛලමය ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය
ඉන්දියාවේ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන
ඉන්දියාවේ බෞද්ධ වන්දනා ස්ථාන
ඉන්දියාවේ බෞද්ධ ආරාම
ඩෙකෑන් සානුව යනු බටහිර සහ දක්ෂිණ ඉන්දියාවේ පිහිටි විශාල සානුවකි
මෙය උතුරු ප්‍රදේශයෙහි දී  දක්වා උසකටත්, දකුණු ප්‍රදේශයේ දී  ට වැඩි උසකටත් විහිදෙන අතර, එමඟින් ඉන්දියානු සමුද්‍ර තීරයේ පිහිටි දකුණට යොමුවූ ත්‍රිකෝණාකාර භූමිය තුළ උස්වූ ත්‍රිකෝණාකාර භූමියක් සෑදේ
මෙය ඉන්දියානු ප්‍රාන්ත අටක් ආවරණය කරමින් විහිදෙන අතර, එයට විවිධ ගණයේ වාසස්ථාන කලාප ගණනාවක් අයත් වේ
මෙමඟින් තෙලංගානා, මහාරාෂ්ට්‍ර, කර්ණාටක , ආන්ධ්‍ර ප්‍රදේශ් , කේරළ සහ තමිල් නාඩු යන ප්‍රාන්තවල සැළකිය යුතු භූමි ප්‍රමාණයක් ආවරණය වේ
ආශ්‍රේයයන්

ග්‍රන්ථාවලිය

බාහිර සබැඳි
 
 Dynasties of Deccan
බල්ලා කැටුව යන කාන්තාව
, බෝදිලිමා
, අපරාධකාරයා
, වන්කා
, ගුසෙප්
, කෝෂයක් තුළ ජීවත් වූ මිනිසා
, එදිරිකාරයෝ
, පළගැටියා
, තුන් අවුරුද්ද
, නිසරු ජීවිතයක කතාව
, හයේ වාට්ටුව
, මනාලිය
යේර්ඵාල් ලෙන්, හෙවත් යේර්ඵාලේ ලෙන්, ‍යනු ඉන්දියාවේ මහාරාෂ්ට්‍ර ප්‍රාන්තයේ උම්බ්‍රාජ් අසල පිහිටි බෞද්ධ ලෙන් සමූහයකි
මෙම යළි ලෙන් සොයාගනු ලැබූයේ ඉතා මෑතක දී, 1979 පමණ ය
මෙම ලෙන් කරාඩ් ලෙන්වල නුදුරින් පිහිටා ඇත (25 km පමණ)
මෙම සමූහයේ ස්තූපයක් සහිත කුඩා චෛත්‍ය ගෘහයක් ඇත
මෙහි තවත් කුටි දෙකක් සහ වැඩ නිම නොකළ ලෙනක් ද වේ
ව. දෙවන සියවසේ මුල් බාගයට අයත් වේ
ආශ්‍රේයයන්

ඉන්දියාවේ බෞද්ධ ලෙන්
මහාරාෂ්ට්‍රයේ ලෙන්
ඉන්දියානු ශෛලමය ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය
ඉන්දියාවේ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන
ඉන්දියාවේ බෞද්ධ වන්දනා ස්ථාන
ඉන්දියාවේ බෞද්ධ ආරාම
ඉන්දියාවේ බෞද්ධ විහාර
ඉන්දියාවේ ස්තූප
වායී ලෙන් යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ඉන්දියාවේ මහාරාෂ්ට්‍රයේ වායී සිට 7 km පමණ උතුරින් ලෝනාරා ප්‍රදේශයේ පිහිටි බෞද්ධ ලෙන් 9කින් යුත් සමූහයකි
මෙහි චෛත්‍ය ශාලාවෙහි වූ ස්තූපය ශිව දේවාලයක් බවට පත්කොට ඇත
ආශ්‍රේයයන්

ඉන්දියාවේ බෞද්ධ ලෙන්
ඉන්දියානු ශෛලමය ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය
ඉන්දියාවේ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන
මහාරාෂ්ට්‍රයේ ලෙන්
ඉන්දියාවේ බෞද්ධ වන්දනා ස්ථාන
ඨානාලේ ලෙන් හෙවත් නාඩ්සූර් ලෙන් ‍යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ඉන්දියාවේ බටහිර මහාරාෂ්ට්‍රයේ මුම්බායි සිට  පමණ ගිනිකොණදිගට වන්නට පිහිටි බෞද්ධ ලෙන් 23කින් යුත් සමූහයකි
මෙය රායිගාඩ් හි සූධාගාඩ් තාලුකාවේ ඨානාලේ ගම්මානයේ පිහිටියේ ය
මෙම ලෙන් නිර්මාණය කොට ඇත්තේ ක්‍රි
පළමු සියවසේ දී ය
එහි චෛත්‍ය ගෘහ ද්විත්වයක්, ස්තූප ද්විත්වයක් සහ විහාර ශාලා දක්නට ලැබේ
ඉන්දියාවේ පිහිටි පැරණිතම කනින ලද ලෙන්වලින් එකක් විය හැකි මෙය, පුරාතන චෞල් වෙළඳ මාර්ගයෙහි පිහිටියේ ය
මෙහි වූ මුල්ම ලෙන් ක්‍රි
70 සහ 50 අතර කාලයේ නිර්මාණය වන්නට ඇති බව, මෙහි වූ සෙල්ලිපි අනුව පෙනී යයි
මෙම ලෙන් භාරතීය පුරාවිද්‍යා සමීක්ෂණායතනය විසින් ආරක්ෂිත ස්මාරකයක් ලෙස නම්කොට ඇත
ආශ්‍රේයය්න්

ඉන්දියාවේ බෞද්ධ ලෙන්
මහාරාෂ්ට්‍රයේ ලෙන්
ඉන්දියානු ශෛලමය ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය
ඉන්දියාවේ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන
ඉන්දියාවේ බෞද්ධ වන්දනා ස්ථාන
ඉන්දියාවේ බෞද්ධ ආරාම
ඉන්දියාවේ ස්තූප
ඉන්දියාවේ බෞද්ධ විහාර
ඉන්දියාවේ ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය
ශිර්වල් ලෙන් ‍යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ඉන්දියාවේ පූනේ සිට 48 km පමණ දකුණට වන්නට ශ්‍රීවල් නම් කුඩා ගම්මානයේ පිහිටි බෞද්ධ ලෙන් 15කින් යුත් සංකීර්ණයකි
මෙහි එක් චෛත්‍ය ගෘහයක් සහ විහාර ශාලා 14ක් ඇත
මෙම ලෙන් චාම් වන අතර, මුල්කාලීන බෞද්ධ සම්ප්‍රදායයන් අනුව නිර්මාණය කොට ඇති බව පෙනේ
Fourth Buddhist Council is the name of two separate Buddhist council meetings
The first one was held in Sri Lanka and is traditionally attributed to the 1st century BCE
In this fourth Buddhist council the Theravadin Pali Canon was for the first time committed to writing, on palm leaves
The second one was held by the Sarvastivada school, in Kashmir around the 1st century CE
Fourth Buddhist Council in Sri Lanka
The Fourth Buddhist council of Theravada Buddhism was held at the Anuradhapura Maha Viharaya in Sri Lanka under the patronage of Valagamba of Anuradhapura in 25 BCE, but there is a major inconsistency if this Valagamba of Anuradhapura died in 77 BCE and so was not around to patronize this Council some 52 years later
Norman places the life of this King in the period 29 BCE to 17 BCE which is in stark disagreement to a death year of 77 BCE for Valagamba of Anuradhapura
The Dipavamsa states that during the reign of Vattagamani Abhaya (29–17 BCE) the monks who had previously remembered the Tipitaka and its commentary orally now wrote them down in books, because of the threat posed by famine, war, and the growing power of the newly established Abhayagiri vihara, which enjoyed the king's favour
The Mahavamsa also refers briefly to the writing down of the canon and the commentaries at this time

The council was held in response to a year in which the harvests in Sri Lanka were particularly poor and many Buddhist monks subsequently died of starvation
Because the Pāli Canon was at that time oral literature maintained in several recensions by dhammabhāṇakas (dharma reciters), the surviving monks recognized the danger of not writing it down so that even if some of the monks whose duty it was to study and remember parts of the Canon for later generations died, the teachings would not be lost
After the Council, palm-leaf manuscripts containing the completed Canon were taken to other countries such as Burma, Thailand, Cambodia and Laos
Fourth Buddhist Council in Kashmir

The Fourth Buddhist Council of the Sarvastivada tradition is said to have been convened by the Kushan emperor Kanishka (r
CE 127-151), perhaps at Harwan, near Srinagar, Kashmir
The Fourth Council of Kashmir is not recognized as authoritative for the Theravadins
reports of this council can be found in scriptures which were kept in the Mahayana tradition
The Mahayana tradition based some of its scriptures on (refutations of) the Sarvastivadin Abhidharma texts
It is said that for the Fourth Council of Kashmir, Kanishka gathered 500 monks headed by Vasumitra, partly, it seems, to compile extensive commentaries on the Sarvastivadin Abhidharma, although it is possible that some editorial work was carried out upon the existing canon itself
The main fruit of this Council was the vast commentary known as the Mahāvibhāṣā ("Great Exegesis"), an extensive compendium and reference work on a portion of the Sarvastivadin Abhidharma
See also

Buddhist councils
First Buddhist council
Second Buddhist council
Third Buddhist council
Fifth Buddhist council
Sixth Buddhist council

References

Bibliography
 

Buddhist council4
Buddhist councils
1st century BC in religion
1st century in religion
1 වන සියවස
ක්‍රිස්තු පූර්ව පළමුවන සියවස
පන්හාලාකාජී ලෙන් පිහිටා ඇත්තේ ඉන්දියාවේ මහාරාෂ්ට්‍ර ප්‍රාන්තයේ රත්නගිරි දිස්ත්‍රික්කය තුළ, මුම්බායි සිට 160km පමණ දකුණට වන්නට ය
මෙය බෞද්ධ ලෙන් 30කින් පමණ සමන්විත ‍ය
ව. 3වන සියවසේ පමණ හීනයාන බෞද්ධ නිකායයෙහි ආභාසය අනුව නිර්මාණය වූ මෙහි මුල්කාලීන ලෙන් අංක 5 හි ස්තූපය ඉදිවී තිබේ
මෙම ලෙන්වල බ්‍රාහ්මී සහ දේවනාගරී අක්ෂරවලින් යුත් අභිලේඛන තිබේ
ව. 10-11වන සියවස වන විට, වජ්‍රයාන බෞද්ධයන් විසින් ලෙන් අංක 10 නිර්මාණය කොට තිබේ
එහි අක්ෂෝභ්‍ය සහ මහාචන්දරෝෂණ වැනි වජ්‍රයාන දේවතා රූ දක්නට ලැබේ
සිල්හාරා පාලන සමයේ දී ශෛව සහ ගණාපත්‍ය ආගමිකයන් මෙහි පුදපූජා කටයුතු ආරම්භ කොට තිබේ
මෙහි ඇති ලෙන් 29න් 28ක්ම පිහිටා ඇත්තේ කොට්ජායි කඳුකර දියපහරේ දකුණු ඉවුරේ ය
මෙහි වූ වැදගත් ලෙන් කිහිපයක් පහත දැක්වේ
ලෙන් අංක 10 තුළ මහා-චන්ද්‍රරෝෂණ දේව රුවක් දක්නට ලැබේ
මෙම දේවතාවා ස්තූපය මත දක්නට ලැබෙන අතර, එය රත්නගිරිය සහ ඔරිස්සාවේ පුරාතන බෞද්ධ විහාර සිහිගන්වයි.
ලෙන් අංක 14 තුළ නාථ් පන්ථ දේව රූ සහිත ය
ලෙන් අංක 19 තුඅල ශුවලිංගයක් දක්නට ලැබේ
එහි සිවිලිමේ හින්දු සූත්‍ර දක්නට ලැබේ
ලෙන් අංක 29 නාථ් පන්ථ විසින් භාවිතයට ගෙන ඇති අතර, එය ගෞර් ලෙන ලෙස නම්කොට ඇත
ප්‍රවේශ විය හැකි ආකාර
දුම්රියෙන්
ආසන්නතම දුම්රිය ස්ථානය පිහිටියේ ඛේද්, ‍රත්නගිරි හි ය
මහා මාර්ග
දාපෝලි හි NH 4 අධිවේගී මාර්ගය අසල ය
බාහිර සබැඳි

 Map of Panhalakaji Caves

ආශ්‍රේයයන්

ඉන්දියාවේ බෞද්ධ ලෙන්
මහාරාෂ්ට්‍රයේ ලෙන්
ඉන්දියානු ශෛලමය ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය
ඉන්දියාවේ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන
ඉන්දියාවේ බෞද්ධ වන්දනා ස්ථාන
රත්නගිරි දිස්ත්‍රික්කයේ සංචාරක ආකර්ෂණයන්
පාටන් බෞද්ධ ලෙන් ‍යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ඉන්දියාවේ සතාරා දිස්ත්‍රික්කයේ පාටන් අසලින් මෑතක දී සොයාගන්නා ලද ලෙන් සමූහයකි
මෙසේ ලෙන් එකොළහක් සොයාගන්නා ලද අතර, ඒවා පාටන් හි තක්මානේ, යේර්ඵාල්, යේරාද්වාඩි වැනි විවිධ ස්ථාන හතරක පිහිටා ඇත
ව. දෙවන සියවසේ මුල් බාගයට අයත් යැයි විශ්වාස කෙරේ
ආශ්‍රේයයන්

මහාරාෂ්ට්‍රයේ ලෙන්
ඉන්දියාවේ බෞද්ධ ලෙන්
ඉන්දියාවේ බෞද්ධ ආරාම
ඉන්දියානු ශෛලමය ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය
ඉන්දියාවේ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන
ඉන්දියාවේ බෞද්ධ වන්දනා ස්ථාන
සතාරා දිස්ත්‍රික්කය
පිතල්ඛෝරා ලෙන් පිහිටා ඇත්තේ ඉන්දියාවේ මහාරාෂ්ට්‍රයේ බටහිර ඝාට්ස් හි සතමාලා කලාපයේ ය
තෙවන සියවස තෙක් දිවෙන ඉතිහාසයක් සහිත පුරාතන බෞද්ධ ලෙන් 14කින් සමන්විත ය
ඒ අනුව මෙම ලෙන් ඉන්දියාවේ ආදිතම ශෛලකර්ම ගෘහනිර්මාණයක් ලෙස සැළකේ. එල්ලෝරාවේ සිට කිලෝමීටර 40ක් පමණ දුරින් පිහිටි මෙම ස්ථානයට ළඟා වීමට කොන්ක්‍රීට් පියගැට පෙළක් ඇත
සටහන්

වැඩිදුර කියවීමට

බාහිර සබැඳි

Pitalkhora, archeological site, Encyclopdia Britannica
Pitalkhora Caves at Archaeological Survey of India
Pitalkhora Yaksha
Sankarin
Mate (1966)
Les temples rupestres de Pitalkhora en Inde, S Ueda (1978)

ඉන්දියානු බෞද්ධ ප්‍රතිමා කලාව
ඉන්දියානු චිත්‍ර කලාව
මහාරාෂ්ට්‍රයේ ඉතිහාසය
මහාරාෂ්ට්‍රයේ ලෙන්
ඉන්දියාවේ ලෝක උරුම අඩවි
ඉන්දියානු ශෛලමය ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය
ඉන්දියාවේ බෞද්ධ ලෙන්
පෝහාලේ ලෙන්, හෙවත් පෝහාලා ලෙන් නැතහොත් පාවාලා ලෙන්, ‍යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ඉන්දියාවේ මහාරාෂ්ට්‍රයේ කොල්හාපූර් දිස්ත්‍රික්කය තුළ පිහිටි බෞද්ධ ලෙන් සමූහයකි
මෙය කොල්හපූර් සිට 15km පමණ ඊසානදිගින් පිහිටා ඇත
ලෙන් සරල අයුරින් නිමවා ඇති අතර, ඒවා ජ්‍යෝතිබා හි කඳුගැටය අසල කැන ඇත
මෙහි අඩි 34 පමණ වූ විශාල විහාර ශාලාවක් ඇති අතර, එහි පැති තුනෙහි කුළුණු 14ක් ඇති අතර, ප්‍රධාන ශාලාව වටා කුටි 22ක් දක්නට ලැබේ
ආශ්‍රේයයන්

ඉන්දියාවේ බෞද්ධ ලෙන්
මහාරාෂ්ට්‍රයේ ලෙන්
ඉන්දියානු ශෛලමය ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය
ඉන්දියාවේ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන
ඉන්දියාවේ බෞද්ධ වන්දනා ස්ථාන
ඉන්දියාවේ බෞද්ධ ආරාම
ඉන්දියාවේ බෞද්ධ විහාර
රත්නගිරි දිස්ත්‍රික්කයේ සංචාරක ආකර්ෂණයන්
ශ්‍රාවස්තී (
) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ පුරාතන ඉන්දියානු නගරයක් වන අතර, එය ගෞතම බුදුන් වහන්සේගේ සමයේ ඉන්දියාවේ පැවති විශාලතම නගර සය අතුරින් එකකි
නගරය පිහිටා තිබූයේ සශ්‍රීක ගංගා තැන්නේ වර්තමාන ශ්‍රාවස්තී දිස්ත්‍රික්කයට අයත් ප්‍රදේශයේ ය
එය  මෙය උත්තර් ප්‍රදේශ් හි දේවීපාටන් කොට්ඨාසයේ බල්රාම්පූර් අසල පිහිටි අතර, ලක්නව් සිට  පමණ ඊසානදිගින් පිහිටියේ ය
මින් පෙර, මෙය බහ්රායිච් දිස්ත්‍රික්කයට අයත්ව තිබූ නමුත්, වර්තමානයෙහි පරිපාලන හේතූන් මත එය බෙදා වෙන්කොට ඇත
ආශ්‍රේයයන්

බාහිර සබැඳි

 maps
google The place where Lord Buddha show Twin Miracle (Pali
Yamaka Patihara)
- Shravasti
 maps
google The place where Lord Buddha came down from Daowadung
- Sankisa

 
පුරාතන ඉන්දියානු නගර
උත්තර් ප්‍රදේශ් හි ඉතිහාසය
ඉන්දියාවේ බෞද්ධ වන්දනා ස්ථාන
රාමායණයෙහි එන ස්ථාන
ගොන්ඩා, උත්තර් ප්‍රදේශ්
ඉන්දියාවේ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන
උත්තර් ප්‍රදේශ් හි බෞද්ධ අඩවි
ඉන්දු-ආර්ය පුරාවිද්‍යා අඩවි
සංකිස්ස (හෙවත් සංකාසියා, සංකස්ස සහ සංකස්‍ය) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ පුරාතන ඉන්දියානු නගරයකි
මෙම නගරය ගෞතම බුදුන් වහන්සේගේ සමයෙහි ප්‍රමුඛ නගරයක් විය
බෞද්ධ මූලාශ්‍ර අනුව මෙය සාවත්ථීයෙහි මණ්ඩල තිහට අයත් ය
ගෞතම බුදුන් වහන්සේගේ මහා පරිනිර්වාණයෙන් පසු, අශෝක රජ සමයේ මෙම ප්‍රදේශය සංවර්ධනය කෙරුණු අතර, නගරයේ අශෝක ස්තම්භයක් ද පිහිටුවා තිබේ
වර්තමානයෙහි මෙම ස්තම්භයේ හස්ති ස්තම්භ ශීර්ෂය දක්නට ලැබේ
බුදුන් වහන්සේ අනුස්මරණය කිරීම උදෙසා මෙහි විහාරයක් සහ ස්තූපයක් ද තනවා ඇත
වර්තමානයේ මෙම විහාරය ශේෂව ඇති අතර, ස්තූපයේ නටබුන් හඳුනාගත හැක
ආශ්‍රේයයන්

බාහිර සබැඳි

Sankassa Video Documentary (in Sinhalese) Ancient Buddhist events at Sankissa
 http
com/english/pali_names/sa/sankassa
htm
 maps
- Sravasti
 maps
- Sankisa

පුරාතන ඉන්දියානු නගර
උත්තර් ප්‍රදේශ් හි ඉතිහාසය
ඉන්දියාවේ බෞද්ධ වන්දනා ස්ථාන
රාමායණයෙහි එන ස්ථාන
උත්තර් ප්‍රදේශඵි බෞද්ධ අඩවි
ෆාරූඛාබාද් දිස්ත්‍රික්කය
දේවීපාටන් මණ්ඩලය හෙවත් දේවීපාටන් කොට්ඨාසය යනු ඉන්දියාවේ උත්තර් ප්‍රදේශ් ප්‍රාන්තයේ පිහිටි පරිපාලන භූගෝලීය ඒකකයකි
වර්තමානයෙහි (2005), මෙම මණ්ඩලය ‍යටතට පහත දිස්ත්‍රික්ක අයත් වේ
ගෝණ්ඩා, 
 බහ්රායිච්, 
 ශ්‍රාවස්තී, සහ 
 බලරාම්පූර්
බරාබන්කී
මෙම මණ්ඩලයේ මූලස්ථානය ගෝණ්ඩා ය
ආශ්‍රේයයන්

උත්තර් ප්‍රදේශ් හි මණ්ඩල
දේවීපාතන් මණ්ඩලය
දිසානායක මුදියන්සේලාගෙ සුගත් චන්ද්‍රසිරි බන්ඩාර ශ්‍රී ලංකා යුද හමුදා සොල්දාදුවකු වේ
ඔහු ශ්‍රී ලාංකික සිවිල් යුද්ධයේ අවසාන භාගය වූ, හතරවෙනි ඊලාම් යුද්ධයේදි හමුදාවේ විශේෂ බලකා රෙජිමෙන්තුවේ සේවය කරන ලදි
චන්ද්‍රසිරි බණ්ඩාර තම ජීවිතය කැපකරමින් දෙමළ ඊලාම් විමුක්ති කොටි සංවිධානයේ මරාගෙන මැරෙන ප්‍රහාරයක් වැළක්වීමට කටයුතු කිරීම හේතුවෙන්, ඔහුව ශ්‍රී ලංකාවේ විශිෂ්ටතම හමුදා ප්‍රදානය වූ, පරම වීර විභූෂනයෙන් පිදුම් දෙන ලදීය
පුද්ගලික ජීවිතය 
චන්ද්‍රසිරි බණ්ඩාර මොනරාගල දිස්ත්‍රික්කයේ, බිබිලේ නගරයේ උපත ලදීය
ඔහුගෙ බිරිඳ වූ මංගලිකා සමග විවාහයෙන් පසු ඔවුන් රත්මලානෙහි පදිංචි වූ අතර ඔවුන් දෙදෙනාට එක් දියනියක් විය
වෘත්තිය

2009 පෙබරවාරි 3 ක්‍රියාන්විතය 
2009 පෙබරවාරි මුල වනවිට, ශ්‍රී ලංකානු හමුදාවෝ කොටි හමුදාවන් පුදුකුඩිඉරිප්පු හි කුඩා ප්‍රදේශයකට සීමා කොට තිබූහ
2009 පෙබරාවාරි 3 වැනිදා, කොටි හමුදාව ප්‍රහාරයක් එල්ල කල අතර, හමුදාවේ 4 වෙනි කාර්‍ය බලකාය (පසුව 64 වෙනි අංශය) එයින් පසුබැස්සහ
මේ අතර, 2 වෙනි විශේෂ බලකායේ ඒකක මෙම ප්‍රහාරය මැඩ පැවැත්වීම සඳහා කැඳවන ලදි
මේ වන විට චන්ද්‍රසිරි බන්ඩාර එම බලකායේ කෝප්‍රල්වරයෙකු ලෙස සේවය කරමින් සිටියේය
කොටි ත්‍රස්තයින් මෙම විශේෂ බලකාය වෙත මරාගෙන-මැරෙන, පුපුරන ද්‍රව්‍ය සහිත, සන්නාහ-තහඩු වලින් යුත් ට්‍රක් රථයක් එවන ලදි
සැහැල්ලු ගිනි අවි වලින් එල්ල කරන ප්‍රහාර මෙම ට්‍රක් රථය නැවැත්වීමට සමත් නොවූ අතර, RPG-7 රොකට් විදිනයකින් සන්නද්ධ වූ චන්ද්‍රසිරි බන්ඩාර එයින් ට්‍රක් රථය විනාශ කිරීම සඳහා ඉදිරියට ගියේය
ඔහු ට්‍රක් රථය වෙත රොකට්ටුවක් එල්ල කලත් එය පිපිරී ගියේ නැත
චන්ද්‍රසිරි බණ්ඩාර ඉක්මනින් තවත් රොකට්ටුවක්, රොකට් විදිනයට ඇතුලු කලේය
ඒ වනවිට ට්‍රක් රථය ඉතා ආසන්නයට පැමිණ තිබූ අතර ඊළඟ රොකට්ටුවද එයට එල්ල කලහොත් තමාද ඒ පිපිරීමට හසුවන බව චන්ද්‍රසිරි බන්ඩාරට වැටහිනි
කෙසේ නමුත් ඔහු ඉතා ඉක්මන් තීරනයකින් ඊළඟ රොකට්ටුවද ට්‍රක් රථයට එල්ල කලේය
ට්‍රක් රථයේ සන්නාහය විනිවිද ගිය රොකට්ටුව එය තුලදී පුපුරා ගියේ එය සම්පූර්නයෙන්ම විනාශ කරමිනි
පිපිරීමට හසුවූ චන්ද්‍රසිරි බණ්ඩාර සොල්දාදුවා මරණයට පත් වූවත්, එම කණ්ඩායමේ සිටි බොහෝ සොල්දාදුවන් ජීවිතය බේරාගන්නට සමත් විය
ඇවෑමෙන් පසු 
කෝප්‍රල් චන්ද්‍රසිරි බණ්ඩාර මරණයෙන් පසු සැරයන් තනතුරට උසස් කරන ලදි
තවද, ඔහුගේ ක්‍රියාවන්ට පරම වීර විභූෂනයද යෝජන කෙරුනු අතර 2012 මැයි 16 වැනිදා ආරක්ෂක ලේකම් ගැසට් ප්‍රකාශනයකින් දැනුම් දෙන ලද්දේ චන්ද්‍රසිරි බණ්ඩාර ඇතුලු 14 දෙනෙකුට මෙම පදක්කම හිමි වන බවයි. 

2012 මැයි 19 වන දින, යුද්ධය අවසන් වී වසර තුනක් ගතවන දින, ජනාධිපති මහින්ද රාජපක්ෂ විසින් මෙම පදක්කම චන්ද්‍රසිරි බණ්ඩාර වෙනුවෙන් ඔහුගේ සමීපතමයෙකුට ප්‍රදානය කරන ලදි
විශේෂ බලකායෙන් මේ පදක්කම ලැබූ හතර වැනියා ඔහු විය
ඔහු නියත මරණය හමුවේ, තමාගෙ ජීවිතය වෙනුවෙන් පසු නොබැස, තම සහෘදයින්ගේ ජීවිත බේරාගැනීමේ අරමුණින් ක්‍රියා කිරීම අතිශයින් පැසසුමට ලක්විය
ඔහුගේ සහ එම රෙජිමෙන්තුවේ එම පදක්කම ලැබූ අනෙක් අයගේ නම් වවුනියාවේ පිහිටි ඔවුන්ගේ බලකා මූලස්ථානයේ ඇති විශේෂ සමරු පලකයක සටහන් කොට ඇත
මූලාශ්‍ර 
Sugath Chandrasiri Bandara - Wikipedia
නූතන පැට්නාවට යාබදව පිහිටි පාටලීපුත්‍ර (IAST
) පුරාතන ඉන්දියාවේ පැවති නගරයකි
490 පමණ මගධයේ පාලක උදයින් විසින් කුඩා බලකොටුවක් (පාටලීග්‍රාම) ලෙස ගොඩනැගූ මෙය ගංගා නදිය අසල පිහිටියේ ය
මෙය ශිශුනාග අධිරාජ්‍යය (ක්‍රි
413–345), නන්ද අධිරාජ්‍යය (ක්‍රි
460 හෝ 420–325), මෞර්ය අධිරාජ්‍යය (ක්‍රි
320–180), ගුප්ත අධිරාජ්‍යය (ක්‍රි
ව. 320–550), සහ පාල අධිරාජ්‍යය (ක්‍රි
ව. 750–1200) වැනි බලවත් රාජ්‍ය යටතේ අගනගරයක් ලෙස පැවතී ඇත
මෞර්ය යුගයේ දී, මෙම නගරය ලොව විශාලතම නගරවලින් එකක් ලෙස සැලකිණි
ග්‍රීක තානාපති, දේශාටක සහ ඉතිහාසඥ මෙගස්තීනිස්ට අනුව, මෞර්ය අධිරාජ්‍ය සමයේ (ක්‍රි
320–180 පමණ) මෙය ලොව වඩාත් සඵල ප්‍රාදේශීය ස්වයං පාලන තන්ත්‍රයක් පැවති මුල්ම නගර අතුරින් එකකි
ව. 7වන සියවසේ සිට පරිහානියට පත්වෙමින් පැවති පාටලීපුත්‍රය ශේර් ෂා සූරි (1538–1545) පාලන සමයේ දී යළි පුනර්ජීවයක් ලද අතර, එය පැට්නා ලෙස නම් කෙරිණි
නූතන පැට්නා පරිශ්‍රයෙහි පුරාවිද්‍යා කැනීම් ගණනාවක් සිදුකොට තිබේ
20වන සියවස අවට කාලයේ පැට්නාවේ සිදුකරන ලද කැනීම්වලින් දැවමය ආධාරක යොදා සවිබල ගැන්වූ විශාල ප්‍රාකාරයක නටබුන් හමු විය
ආශ්‍රේයයන්

මූලාශ්‍ර

වැඩිදුර කියවීමට
 Bernstein, Richard (2001)
Retracing the Path of an Ancient Buddhist Monk (Xuanzang) who crossed Asia in Search of Enlightenment
පැට්නාවේ ඉතිහාසය
පැට්නා
ඉන්දියාවේ බෞද්ධ වන්දනා ස්ථාන්
ඉන්දියාවේ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන
ඉන්දියාවේ පැරණි අගනගර
ඉන්දු-ආර්ය පුරාවිද්‍යා අඩවි
ඉන්දියාවේ ඉතිහාසය
මෞර්ය අධිරාජ්‍යය
මෞර්ය රාජවංශය
මෞර්ය කලාව
පුරාතන ඉන්දියාව
පාවා (වර්තමාන පාද්‍රෞනා) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ පුරාතන ඉන්දියානු නගරයක් වන අතර, එය මහාවීර සහ ගෞතම බුදුන් වහන්සේගේ සමයේ වැදගත්කමක් ඉසිලී ය
මල්ල රජ දරුවන්ගේ නගරයක් වූ මෙම ස්ථානය වෙත බුදුන් වහන්සේ සිය අවසන් චාරිකාවෙහි දී පැමිණ තිබේ
එහි දී භෝගගාමයේ සිට පැමිණි උන් වහන්සේ චුන්දයන්ගේ අඹ වනයේ විවේක ගෙන තිබේ
පාවාව පිහිටියේ ඉන්දියාවේ උත්තර් ප්‍රදේශ් හි කුෂිනගර් සිට කිලෝමීටර 15 පමණ නැගෙනහිරට් වන්නට ය
පාවාවේ විසූ චුන්ද බුදුන් වහන්සේට අවසන් දානය පිළිගැන්වී ය
මෙම අවස්ථාවේ දී චුන්ද සූත්‍රය දේශනා කරන ලදී
පාවා සිට බුදුන් වහන්සේ කක්කුට්ඨ ගඟ තරණය කොට කුෂිනගර් වෙත වැඩම කළහ
සංගීති සූත්‍රය අනුව, බුදුන් වහන්සේ පාවා හි වැඩසිටින සමයේ මල්ලයන් විසින් සිය උබ්භතක නම් ශාලාව විවෘත කළ අතර, බුදුන් වහන්සේ එහි ප්‍රථම වරට ධර්ම දේශනයක් කොට තිබේ
බුදුන් වහන්සේගේ දේශනයෙන් පසු, සාරිපුත්ත රහතන් වහන්සේ විසින් සංගීති සූත්‍රය සජ්ඣායනය කොට ඇත
ආශ්‍රේයයන්

බාහිර සබැඳි

පුරාතන ඉන්දියානු නගර
උත්තර් ප්‍රදේශ් හි බෞද්ධ අඩවි
ඉන්දියාවේ බෞද්ධ වන්දනා ස්ථාන
ඉන්දියාවේ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන
ගයා යනු ඉන්දියාවේ බිහාර් ප්‍රාන්තයේ දකුණු පෙදෙසෙහි පිහිටි ඓතිහාසික වැදගත්කමක් සහිත ප්‍රධාන සංචාරක ආකර්ෂණස්ථානයකි
ගයාව පිහිටියේ බිහාරයේ අගනගරය වන පැට්නාවට  පමණ දකුණට වන්නට ය
මෙය එම ප්‍රාන්තයේ දෙවන විශාලතම නගරය වන අතර, 470,839ක ජනගහනයකින් යුක්ත ය
එසේම මෙය ගයා දිස්ත්‍රික්කයේ සහ මගධ් මණ්ඩලයේ මූලස්ථානය ද වේ
නගර පැති තුනකින් කුඩා කඳුගැට ත්‍රිත්වයක් මඟින් (මංග්ලා-ගෞරි, ශෘංග-ස්ථාන්, රාම්-ශිලා, සහ බ්‍රහ්මයෝනී) වටවී ඇති අතර, එහි නැගෙනහිරින් ඵාල්ගු ගඟ ගලා බසියි
ගයාව ජෛන, හින්දු, සහ බෞද්ධ යන ආගම් තුන සඳහාම වැදගත් ස්ථානයකි
ගයාව පිළිබඳ ඉන්දීය මහා වීරකාව්‍ය වන රාමායණය සහ මහාභාරතය තුළ සඳහන් ය
ඒ අනුව රාම, සීතා සහ ලක්ෂ්මණ සිය පියා වූ දශරථ වෙනුවෙන් පිඬු දානයක් ලබාදුන්නේ මෙහි දී ය එම නිසා මෙම ස්ථානය පිණ්ඩාදාන චාරිත්‍රය උදෙසා වැදගත් හින්දු වන්දනා ස්ථානයක් වේ
බුදුන් වහන්සේ බුද්ධත්වයට පත්වුණු බුද්ධ ගයාව පිහිටියේ ද මෙහි වන අතර, එය බුද්ධාගමේ එන ප්‍රධාන ශුද්ධ ස්ථාන සතරෙන් එකකි
බුද්ධ ගයාවෙහි පිහිටි මහාබෝධි විහාර සංකීර්ණය ලෝක උරුම අඩවියක් ද වේ
ආශ්‍රේයයන්

බාහිර සබැඳි

 
ඉන්දියාවේ හින්දු වන්දනා ස්ථාන
ඉන්දියාවේ බෞද්ධ වන්දනා ස්ථාන
හින්දු පූජනීය නගර
මුල්කාලීන බුද්ධාගම
ගෞතම බුදුන් වහන්සේ
වාරාණසී (), හෙවත් බෙනාරස්, බනාරස් (Banāras  ) හෝ කාශී (Kāśī ) යනුවෙන් හඳුන්වන්නේ ඉන්දියාවේ උත්තර් ප්‍රදේශ් හි ගංගා නදියෙහි ඉවුර අසබඩ පිහිටි නගරයකි
මෙය ප්‍රාන්ත අගනගරය වන ලක්නව් සිට  ගිනිකොණදිගින් ද, අලහබාද් සිට  පමණ නැගෙනහිරට වන්නට ද පිහිටා තිබේ
ඉන්දියාවේ ප්‍රධාන ආගමික මූලස්ථානයක් වන මෙය, හින්දු ආගම සහ ජෛන ආගම තුළ එන සප්ත පූජනීය නගර (සප්ත පූරි) අතර වඩාත්ම ශුද්ධ වූ නගරය ලෙස සැලකෙයි
එසේම මෙය බුද්ධාගමෙහි සහ රවිදස්සියා හි වර්ධනය කෙරෙහි බෙහෙවින් ඉවහල් විය
වාරාණසී පිහිටියේ ජාතික අධිවේගී මාර්ග අංක 2 අසල වන අතර, එහි වාරාණාසි සන්ධිය දුම්රිය ස්ථානය සහ ලාල් බහදූර් ශාස්ත්‍රී අන්තර්ජාතික ගුවන්තොටුපල පිහිටා තිබේ
වාරාණසී වානිජමය අතින් ද වැදගත් නගරයක් වූ අතර, එය මස්ලින් සහ සේද රෙදි, සුවඳ විලවුන්, ඇත්දළ නිර්මාණ සහ ප්‍රතිමා සඳහා ප්‍රසිද්ධියක් ඉසිලී ය
528 අවට කාලයේ, බුදුන් වහන්සේ සිය මංගල ධර්ම දේශනය වූ "ධර්මචක්‍ර ප්‍රවර්තන සූත්‍රය" දේශනා කළේ මෙහි යාබද සාරනාත් හි දී ය
මෙම නගරයෙහි ඇති තවත් ආගමික වැදගත්කමක් ලෙස ක්‍රි
ව. 8වන සියවසෙහි දී ආදි ශංකර විසින් ශෛවාගමික නිකායයක් ස්ථාපනය කිරීම දැක්විය හැක
මධ්‍යකාලීන යුගයේ මුසල්මාන පාලන සමයේ පවා නගරය හින්දු ආගමෙහි වැදගත් ස්ථානයක් ලෙස පැවතිණි
රාමගේ දිවිය අලලා තුල්සිදාස්  විසින් රාම් චරිත් මානස් ‍රචනා කරන ලද්දේ වාරාණසී හි ය
භක්ති ව්‍යාපාරයෙහි වැදගත් චරිත වන කබීර් සහ රවිදාස් උපත ලැබූයේ වාරාණසී හි ය
සීක් ආගම බිහිකිරීමෙහි ලා වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉසිලූ ගුරු නානක් ක්‍රි
ව. 1507 දී මහා ශිවරාත්‍රිය වෙනුවෙන් වාරාණසී වෙත පැමිණියේ ය
ආශ්‍රේයයන්

උද්ධෘත

බාහිර සබැඳි 

 Official website of Varanasi District
 State Government Tourism Website
 
 
 Banaras Bibliography  at the Südasien-Institut, Heidelberg University

 
පුරාතන ඉන්දියානු නගර
ඉන්දියාවේ බෞද්ධ වන්දනා ස්ථාන
වාරාණසී දිස්ත්‍රික්කයේ මහනගර සහ නගර
උත්තර් ප්‍රදේශ් හි නගර
ඉන්දියාවේ පැරණි අගනගර
හින්දු පූජනීය ස්ථාන
ශුද්ධ නගර
පිප්‍රහ්වා යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ඉන්දියාවේ උත්තර් ප්‍රදේශ් ප්‍රාන්තයේ සිද්ධාර්ථ්නගර් දිස්ත්‍රික්කයේ බිර්ද්ර් අසල පිහිටි ගම්මානයකි
කාලනාමක් සහල් නම්වූ සුවඳවත් කුළුබඩු වර්ගය මෙහි වගාකරනු ලබයි
මෙය ගෞතම බුදුන් වහන්සේගේ උත්පත්තිය සිදුවූ ලුම්බිණියේ සිට සැතපුම් 12ක් දුරින් පිහිටා ඇත
පිප්‍රහ්වාව වඩාත්ම ප්‍රකට වී ඇත්තේ එහි වූ පුරාවිද්‍යා අඩවිය නිසායි
මෙහි සිදුකළ කැනීම් අනුව, ශාක්‍ය වංශිකයන් වෙත ලබාදුන් බුදුන් වහන්සේගේ භෂ්මාවශේෂවලින් කොටසක් මෙහි නිදන් කොට ඇති බව පෙනේ
විශාල ස්තූපයක් විහාරස්ථානයක නටබුන් ද මෙහි දක්නට ලැබෙන අතර, යාබදව කෞතුකාගාරයක් ද පවතියි
සටහන්

ආශ්‍රේයයන්

බාහිර සබැඳි
 Piprahwa Museum
 ASI

සිද්ධාර්ථනගර් දිස්ත්‍රික්කයේ ගම්මාන
උත්තර් ප්‍රදේශ් හි බෞද්ධ අඩවි
බුද්ධාගමේ ඉතිහාසය
බෞද්ධ පුරාවිද්‍යා අඩවි
ඉන්දියාවේ බෞද්ධ වන්දනා ස්ථාන
ලලිතගිරි () (හෙවත් නාල්තීගිරි) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ඉන්දියාවේ ඔඩිෂා ප්‍රාන්තයේ පිහිටි ප්‍රධාන බෞද්ධ විහාර සංකීර්ණයකි
මහා ස්තූප, බුද්ධ ප්‍රතිමා, සහ ආරාමවලින් සමන්විත වන මෙය, ප්‍රදේශයේ පවත්නා පැරණිතම ස්ථානයකි
මෙම විහාරස්ථානයෙහි බුදුන් වහන්සේගේ ධාතූන් තැන්පත් කොට ඇතැයි පැවසේ
මෙහි තන්ත්‍රික බෞද්ධ පිළිවෙත් පැවතී ඇත
මෙය සහ ඒ ආසන්නයෙහි ඇති රත්නගිරි සහ උදයගිරි යන බෞද්ධ විහාරස්ථාන එක්ව ගත්කල "වජ්‍රමය ත්‍රිකෝණය" ලෙස සැළකේ. අතීතයේ විශ්වාස කෙරුණේ මෙය පුරාතන වාර්තාවන්හි එන පුෂ්පගිරි විහාරයට අයත් බවයි. නමුත් වර්තමානයේ මෙය වෙනමම ස්ථානයක් ලෙස සැලකේ.

ආශ්‍රේයයන්

ග්‍රන්ථාවලිය

වැඩිදුර කියවීමට
 Donaldson, Thomas Eugene, Iconography of the Buddhist Sculpture of Odisha, 2001, Abhinav Publications, , Volume 1 is the text, given page references, and 2 the plates, given figure numbers
බාහිර සබැඳි

Photos of Lalitgiri

ඔඩිෂාවේ බෞද්ධ අඩවි
ඉන්දියාවේ බෞද්ධ ආරාම
ඉන්දියාවේ බෞද්ධ වන්දනා ස්ථාන
ඉන්දියානු උපමහාද්වීපයේ පුරාතන විශ්වවිද්‍යාල
බෞද්ධ විශ්වවිද්‍යාල සහ කොලීජි
ඔඩිෂාවේ පුරාවිද්‍යා අඩවි
පැරණි බෞද්ධ විහාර
ඉන්දියාවේ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන
ඔඩිෂාවේ ඉතිහාසය
ඉන්දියාවේ නටබුන්
ඉන්දියාවේ ස්තූප
ඔඩිෂාවේ බුද්ධාගම
ඉන්දියානු බෞද්ධ ප්‍රතිමා කලාව
පුෂ්පගිරි (ඔඩියා
ପୁଷ୍ପଗିରି) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ඉන්දියාවේ ඔඩිෂා හි ජාජ්පූර් දිස්ත්‍රික්කයේ ලංගුඩි කඳුගැටයේ පිහිටි පුරාතන බෞද්ධ මහාවිහාර සංකීර්ණයකි
චීන දේශාටක හියුංසාංගේ () සහ වෙනත් මූලාශ්‍රවල පුෂ්පගිරි විහාරය පිළිබඳ සඳහන් වේ
1990 දශකය තෙක්ම විශ්වාස කෙරුණේ ජාජ්පූර් දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටි ලලිත්ගිරි-රත්නගිරි-උදයගිරි විහාර සමූහයම හෝ ඉන් එකක් හෝ පුෂ්පගිරි විහාරයට අයත් බවයි. මෙම ස්ථානවල බොහෝ ගොඩනැගිලි, විවිධ ප්‍රමාණවලින් යුත් ස්තූප, ප්‍රතිමා සහ අනෙකුත් කලාකෘති ගණනාවක්ම දක්නට ලැබේ
කෙසේනමුත්, 1996-2006 අතර කාලයේ ලංගුඩි කඳුවල සිදුකළ පුරාවිද්‍යාත්මක කැනීම්වල දී පුෂ්ප සභාර් ගිරිය යනුවෙන් අභිලේඛනවල සඳහන් වන මෙම විහාරය සොයාගැනිණි
මෙය පුෂ්පගිරිය බව වර්තමාන විද්වතුන්ගේ මතයයි
මේ වනවිට මෙම අඩවිය, සංචාරක කර්මාන්තයට විවෘත කොට ඇත
ආශ්‍රේයයන්

ඔඩිෂාවේ බෞද්ධ අඩවි
ඉන්දියාවේ බෞද්ධ ආරාම
ඉන්දියාවේ බෞද්ධ වන්දනා ස්ථාන
ඉන්දියානු උපමහාද්වීපයේ පුරාතන විශ්වවිද්‍යාල
බෞද්ධ විශ්වවිද්‍යාල සහ කොලීජි
ඔඩිෂාවේ අධ්‍යාපනය
පැරණි බෞද්ධ විහාර
ඉන්දියාවේ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන
ඉන්දියාවේ නටබුන්
ඉන්දියාවේ ස්තූප
ඔඩිෂාවේ පුරාවිද්‍යා ස්මාරක
ඔඩිෂාවේ බුද්ධාගම
උදයගිරි (ඔඩියා
ଉଦୟଗିରି) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ඉන්දියාවේ ඔඩිෂා ප්‍රාන්තයේ පිහිටි විශාලතම බෞද්ධ විහාරාරාම සංකීර්ණයයි
මෙයට ප්‍රධාන ස්තූප සහ ආරාම ඇතුළත් වේ
මෙය සහ යාබදව පිහිටි ලලිත්ගිරි හා රත්නගිරි යන බෞද්ධ විහාරස්ථාන එක්ව ගත්කල "රත්නගිරි-උදයගිරි-ලලිත්ගිරි" "වජ්‍රමය ත්‍රිකෝණය" ලෙස හඳුන්වයි. මුලින් විශ්වාස කෙරුණේ මේ සියල්ල පුරාතන මූලාශ්‍රයන් හි එන පුෂ්පගිරි විහාරයම බවයි. නමුත් වර්තමානයෙහි ඒවා වෙනමම ස්ථාන ලෙස සැළකේ. මෙම ස්ථානයෙන් හමුවන අභිලේඛනමය සාධක අනුව, උදයගිරියෙහි අතීත නාමය වන්නේ "මාධවපුර මහාවිහාරය" යන්නයි
මෙම බෞද්ධ විහාර සංකීර්ණය ක්‍රි
ව. 7වන සහ 12වන සියවස් අතර කාලයේ සක්‍රීයව පැවති බව පෙනේ
ආශ්‍රේයයන්

ග්‍රන්ථාවලිය

වැඩිදුර කියවීමට
 Donaldson, Thomas Eugene, Iconography of the Buddhist Sculpture of Odisha, 2001, Abhinav Publications, , Volume 1 is the text, given page references, and 2 the plates, given figure numbers
බාහිර සබැඳි
Flickr
Photos of Udayagiri Complex

ඔඩිෂාවේ බෞද්ධ අඩවි
ඉන්දියාවේ බෞද්ධ ආරාම
ඉන්දියාවේ බෞද්ධ වන්දනා ස්ථාන
ඉන්දියානු උපමහාද්වීපයේ පුරාතන විශ්වවිද්‍යාල
බෞද්ධ විශ්වවිද්‍යාල සහ කොලීජි
ඔඩිෂාවේ පුරාවිද්‍යා අඩවි
ඔඩිෂාවේ අධ්‍යාපනය
පැරණි බෞද්ධ විහාර
ඉන්දියාවේ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන
ඔඩිෂාවේ ඉතිහාසය
ඉන්දියාවේ නටබුන්
ඉන්දියාවේ ස්තූප
ඔඩිෂාවේ පුරාවිද්‍යා ස්මාරක
ඔඩිෂාවේ බුද්ධාගම
ඉන්දියානු බෞද්ධ ප්‍රතිමා කලාව
වික්‍රමශිලා (දේවනාගරී
विक्रमशिला, IAST
) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ පාල අධිරාජ්‍ය සමයේ දී නාලන්දාව සේම ඉන්දියාවේ වැදගත් අධ්‍යාපනික කේන්ද්‍රයක් ලෙස පැවති ස්ථානයකි
මෙය පිහිටා ඇත්තේ වර්තමාන බිහාරයේ භගල්පූර් දිස්ත්‍රික්කයේ අන්තිචක් ගම්මානයේ ය
වික්‍රමශිලාව ස්ථාපනය කරන ලද්දේ පාල අධිරාජ ධර්මපාල (ක්‍රි
ව 783 සිට 820 දක්වා) විසින් නාලන්දාවේ අධ්‍යාපනයේ ප්‍රමිතිය දුර්වල වීමට ප්‍රතිචාරයක් වශයෙනි
අතිශ නම් වූ ප්‍රකට පණ්ඩිත භික්ෂුව මෙහි විහාරාරාමාධිපති වශයෙන් කටයුතු කොට තිබේ
1193 අවට කාලයේ මුසල්මාන ආක්‍රමණිකයකු වූ මුහම්මද් බින් බඛ්තියාර් ඛල්ජිගේ සේනා විසින් මෙය විනාශ කරන ලදී
මේවාත් බලන්න 
 නාලන්දා
 තක්ෂිලා
 ශාරදා පීඨ

ආශ්‍රේයයන්

බාහිර සබැඳි 

 Archaeological Survey of India page for Vikramashila
 

ඉන්දියානු උපමහාද්වීපයේ පුරාතන විශ්වවිද්‍යාල
බෞද්ධ විශ්වවිද්‍යාල සහ කොලීජි
බෞද්ධ පාඨශාලා
බෞද්ධ ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය
ඉන්දියාවේ බෞද්ධ වන්දනා ස්ථාන
බෙංගාලයේ ඉතිහාසය
[[Category
බුද්ධාගමේ ඉතිහාසය]
භගල්පූර්
බිහාරයේ පුරාවිද්‍යා අඩවි
භගල්පූර් දිස්ත්‍රික්කය
බිහාරයේ බෞද්ධ අඩවි
කාශී රාජධානිය යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ වාරාණසී අගනුවර කරගනිමින් පැවති පුරාතන ඉන්දියානු රාජධානියකි
වාරාණසී මායිම් වූයේ උතුරින් සහ දකුණින් වරුණ සහ අසී ගංගාවලිනි
6වන සියවස ආරම්භයේ උතුරු ඉන්දියාවේ පැවති සොළොස් මහාජනපදවලින් එකක් ද වේ
මෙම රාජධානියේ උතුරු සීමාව වූ සොන් ගඟ, මගධයේ බටහිර සීමාව විය
වර්තමානයෙහි එයට අයත් භූමිය භෝජ්පූර්, රෝහ්තාස්, කයිමූර් සහ බුක්සර් දිස්ත්‍රික්කවලට අයත් ය
චානක්‍ය සමය වන විට, කාශිය වෛදික අධ්‍යාපනයෙහි මූලස්ථානයක් ලෙස පැවතිණි
එසේම එය සතුව ශක්තිමත් ‍යුද්ධ හමුදාවක් පැවතිණි
වාරාණසිය බෞද්ධ බලපෑමට යටත් වුවද, ශහාබාදය තවදුරටත් ශෛවාගමික බලපෑම යටතේ පැවතියේ ය
ජාතක කථාවල සඳහන් වන ආකාරයට වාරාණසී ඉන්දියාවේ පැවති ධනවත්ම නගර අතුරින් එකකි
එම කථා පුවත් අනුව පෙනීයන්නේ කාශිය සහ යාබද කෝසලය අතර නිරතුරුව ගැටුම් පැවති බවයි. ඇතැම් අවස්ථාවල දී අංග සහ මගධය සමග ද ගැටුම් ඇතිකරගත්තේ ය
කාශී රාජ්‍යයේ බෘහද්රථ රජු විසින් කෝසලය ආක්‍රමණය කළ ද, බුදුන් වහන්සේගේ සමයෙහි එය කෝසලයෙහි යටත් රාජ්‍යයක් ලෙස පැවතියේ ය්
ආශ්‍රේයයන්

ඓතිහාසික ඉන්දියානු ප්‍රදේශ
මහාජනපද
රාමායණයෙහි එන ස්ථාන
උත්තර් ප්‍රදේශ් හි ඉතිහාසය
වාරාණසී හි ඉතිහාසය
කෝසල රාජ්‍යය () යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ දළ වශයෙන් ඉන්දියාවේ වර්තමාන උත්තර් ප්‍රදේශ්හි අවාධ් ප්‍රදේශයට අයත් භූමි භාගයෙහි පැවති පුරාතන ඉන්දියානු රාජධානියකි
පශ්චාත් වෛදික යුගයෙහි දී ජනපදක් ලෙස ඇරඹි මෙය යාබද විදේහය සමඟ සබඳතා පැවැත්වී ය
කෝසලය අයත් වූයේ උතුරු කළු ඔපදැමූ පාත්‍ර සංස්කෘතියට (ක්‍රි
700-300 පමණ) වන අතර, එය ජෛන ආගම සහ බුද්ධාගම ආදී ශ්‍රමණ ව්‍යාපාරයන් බිහිවූ ප්‍රදේශයකි
මෙය එයට බටහිරින් පිහිටි කුරු-පංචාල වෛදික ආර්ය වර්ණාලේපිත අළු පාත්‍ර සංස්කෘතියෙන් වෙනස් විය
මේවාත් බලන්න

පුරාතන ඉන්දියාවේ රාජධානි

ආශ්‍රේයයන්

උද්ධෘත

 
ඓතිහාසික ඉන්දියානු ප්‍රදේශ
මහාජනපද
රාමායණයෙහි එන ස්ථාන
උත්තර් ප්‍රදේශ් හි ඉතිහාසය
වජ්ජි  (  ) හෙවත් වෘජ්ජි යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ පුරාතන ඉන්දියාවේ සොළොස් මහාජනපද අතුරින් එකක් වූ සමූහාණ්ඩුවකි
මෙහි පාලන ප්‍රජාව අතරට ලිච්ඡවීන් ඇතුළු වංශ කිහිපයක් අයත් විය
මෙහි පාලනය පැවති ප්‍රදේශයට වර්තමාන උතුරු බිහාරයේ මිථිලාව අයත් වූ අතර, මෙහි අගනගරය වූයේ වෛශාලියයි
බෞද්ධ ග්‍රන්ථයක් වන අංගුත්තර නිකාය මෙන්ම ජෛන ග්‍රන්ථයක් වන භගවතී සූත්‍රය (සය xv උද්දේස I) තුළ ද වජ්ජිය සොළොස් (දහසය) මහාජනපදවලින් එකක් බව සඳහන් වේ
මෙම මහාජනපදයේ නාමය එහි පාලන වංශයක් වූ වෘජ්ජීන්ගේ නාමයෙන් පැනනැඟුණකි
වජ්ජි රාජ්‍යයේ සමූහාණ්ඩු පාලන තන්ත්‍රයක් පැවති බව සඳහන් වේ
මෙම වංශය පිළිබඳ පාණිනි, චානක්‍ය සහ හියුංසාං විසින් ද සඳහන් කොට තිබේ
භූමිය
වජ්ජි භූමිය පිහිටියේ බිහාරයේ ගංගා නදියට උතුරින් වන අතර, එය මාධේශ් කලාපය තෙක් විහිදිණි
බටහිරින්, ගාන්දකී ගඟ බොහෝවිට වජ්ජියෙහි සහ මල්ලයෙහි දේශසීමාව වූ අතර, එය කෝසල මහාජනපදයෙන් ද මායිම් වන්නට ඇත
නැගෙනහිරින් මෙහි භූමිය කෝෂි සහ මහානන්ද ගක් ඉවුරුවල වූ වනාන්තර තෙක් විහිදිණි
මෙම මහාජනපදයෙහි අගනුවර වූයේ වෛශාලියයි
මෙහි වූ අනෙකුත් වැදගත් නගර සහ ගම්මාන අතරට කුණ්ඩපුර හෙවත් කුණ්ඩග්‍රාම (වෛශාලි අසල), භෝගනගර සහ හත්ථිගාම දැක්විය හැක
ගැලරිය

මේවාත් බලන්න
 පුරාතන ඉන්දියාවේ ‍රාජධානි
 මිථිලාවේ පාලකයන් ලැයිස්තුව

ආශ්‍රේයයන්

මිථිලා
බිහාරයේ රාජධානි
මහාජනපද
ඉන්දියාවේ අධිරාජ්‍ය සහ රාජධානි
බිහාරයේ ඉතිහාසය
මල්ල යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ පුරාතන ඉන්දියාවේ  සොළොස් මහාජනපද අතුරින් එකක් ලෙස සැලකෙන පුරාතන ඉන්දීය සමූහාණ්ඩු (ගණ සංඝ) රාජ්‍යයකි
මෙම ස්ථානය වැදගත් වූයේ එය  මහාවීර සහ ගෞතම බුදුන් වහන්සේගේ පරිනිර්වාණය සිදුවූ ප්‍රදේශය නිසායි
ඉතිහාසය

මල්ල රාජ්‍යය අංගුත්තර නිකායයෙහි සඳහන් පුරාතන ඉන්දියාවේ සොළොස් (16) මහාජනපද අතුරින් එකකි
මෙය නම්කොට ඇත්තේ එම නාමයම සහිත පාලන වංශයේ නාමයෙනි
මහාභාරතය (VI
9.34) තුළ මෙම දේශය මල්ලරාෂ්ට්‍ර (මල්ල රාෂ්ට්‍රය) ලෙස සඳහන් වේ
මල්ල මහාජනපදය පිහිටියේ මගධයට උතුරිනි
කක්කුට්ඨ නදිය (වර්තමාන කුකූ) මඟින් මෙම මහාජනපදය ප්‍රධාන කොටස් දෙකකට බෙදිණි
මෙම කොටස් දෙකෙහි අගනගරයන් වූයේ කුසාවතී (වර්තමාන ගෝරඛ්පූර් අසල කාශියා) සහ ඊට සැතපුම් 12ක් දුරින් වූ පාවාවයි.

මේවාත් බලන්න
පුරාතන ඉන්දියාවේ ‍රාජධානි
 මල්ලභූම්
 ගණ සංඝ
 කෝලිය

ආශ්‍රේයයන්

මූලාශ්‍ර
 
 Gorakhpur Janpad aur Uski Kshatriya Jatiyon Ka Itihaas By Dr
Rajbali Pandey, pp
291–292
 Kshatriya Rajvansh by Dr
Raghunath Chand Kaushik
 Bhagwan Buddh ke Samkalin Anuyayi tatha Buddha Kendra By Tripatkacharya, Mahopadhyaya Bikshu Buddhamitra, pp
274–283.

මහාජනපද
රාෂ්ට්‍ර
වත්ස හෙවත් වංස (පාලි සහ අර්ධමාගධී
වච්ච, අර්ථය "වසු") යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ අංගුත්තර නිකායයෙහි සඳහන් පුරාතන ඉන්දියාවේ උත්තරපථයේ පැවති සොළොස් (දහසය) මහජනපදවලින් එකකි
වත්ස හෙවත් වංස දේශය පිහිටියේ වර්තමාන උත්තර් ප්‍රදේශ් ප්‍රාන්තයේ අලහබාද් හි ගංගා සහ යමුනා දෙගං නිම්නයේ ය
මේවාත් බලන්න
පුරාතන ඉන්දියාවේ ‍රාජධානි

ආශ්‍රේයයන්

උද්ධෘත

මූලාශ්‍ර
 

පුරු වංශයේ රාජධානි
මහාජනපද
කුරු () යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ උතුරු ඉන්දියාවේ යකඩ යුගයේ පැවති වෛදික ඉන්දු-ආර්ය ගෝත්‍රික සන්ධානයකි
මෙය වත්මන් දිල්ලි, හර්යානා, පන්ජාබ් සහ බටහිර උත්තර් ප්‍රදේශ් හි ඇතැම් ප්‍රදේශවල ව්‍යාප්තව පැවතුණකි
මෙය පසුකාලීන ඉන්දියානු උපමහාද්වීපයේ පළමු වාර්තාගත රාජ්‍ය-මට්ටමේ සමාජය ලෙස සැලකෙයි
සටහන්

ආශ්‍රේයයන්

මූලාශ්‍ර

වැඩිදුර කියවීමට

බාහිර රාජධානිය

Kuru Kingdom
Mahabharata of Krishna Dwaipayana Vyasa, translated to English by Kisari Mohan Ganguli
The Kuru race in Sri Lanka -  Web site of Kshatriya Maha Sabha
Coins of Kuru janapada

පුරු වංශයේ රාජධානි
ආසියාවේ යකඩ යුගයේ රටවල්
දකුණු ආසියාවේ යකඩ යුගයේ සංස්කෘතීන්
පුරාතන ජනයා
ඉන්දු-ආර්ය ජනයා
මහභාරතය
ඍග්වෛදික ගෝත්‍ර
මහාජනපද
මත්ස්‍ය රාජධානිය (ක්‍රි
300-700) යනු ක්‍රි
6වන සියවසට අයත් බෞද්ධ ධර්ම ග්‍රන්ථයක් වන අංගුත්තර නිකාය සහ හින්දු වීරකාව්‍යයක් වන මහාභාරතය තුළ සඳහන් වන පුරාතන ඉන්දියානු සොළොස් (දහසය) මහාජනපදවලින් එකකි
වර්තමාන රාජස්ථාන් ප්‍රාන්තයේ ජයිපූර් දිස්ත්‍රික්කයේ උතුරු පෙදෙසෙහි වූ විරාත්නගර් මෙහි අගනුවර විය
මෙයට උතුරින් සහ නැගෙනහිරින් පිළිවෙලින් කුරු සහ සූරසේන මහාජනපද පිහිටා තිබිණි
වර්තමාන ‍යුගයට අයත්, මත්ස්‍ය එක්සත් ජනපද වනාහි 1947 සිට 1949 දක්වා පැවති තාවකාලික කුමාර රාජ්‍ය 4ක සන්ධානයකි
මෙයට භාරත්පූර්, ඪෝල්පූර්, අල්වාර් සහ කරෞලි යන රාජ්‍ය සතර අයත් විය
ආශ්‍රේයයන්

බාහිර සබැඳි
 Hindu Mythology

මහාභාරතය
ඍග්වෛදික ගෝත්‍ර
මහාජනපද
ඉන්දියාවේ කුමාර රාජ්‍ය
මහාභාරතය (,
, , ) ‍යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ පුරාතන ඉන්දියාවේ සංස්කෘත මහා වීර කාව්‍ය ද්වය අතුරින් එකකි
අනෙකුත් මහා වීර කාව්‍යය වන්නේ රාමායණය යි
මහාභාරතය මඟින් ඥාති සහෝදර පාර්ශ්වයන් ද්විත්වයක් වන කෞරව සහ පාණ්ඩවයන් අතර ඇති වූ කුරුක්ෂේත්‍ර යුද්ධය පිළිබඳ විස්තර වේ
මෙම කාව්‍යය මඟින් "ජීවිතයේ අරමුණු" හෙවත් සතර පුරුෂාර්ථ (12.161) වැනි දාර්ශනික සහ භක්තිමය සංකල්ප ද නිරූපණය වේ
මහාභාරතයෙහි අන්තර්ගත ප්‍රධාන කථා පුවත් අතරට භගවද් ගීතාව, දමයන්තිගේ කථා පුවත, සාවිත්‍රී සහ සත්‍යවන්ගේ කථාව, කාච සහ දේව්‍යාණි කථා පුවත, ඍෂ්‍යශෘංගගේ කථාව සහ රාමායණයෙහි සාරාංශයක් අයත් වේ
සම්ප්‍රදායිකව, මහාභාරතයේ කතුවරයා ලෙස සැලකෙන්නේ ව්‍යාස නැමැත්තායි
සියවස් ගණනාවක් පුරා සංස්කරණය වෙමින් පැවති මහාභාරතයෙන් වැඩි ප්‍රමාණයක් ක්‍රි
3වන සියවස සහ ක්‍රි
ව. 3වන සියවස අතර කාලයේ නිර්මාණය වී ඇති බව පෙනේ
එහි පැරණිතම කොටස් පවා ක්‍රි
400ට පසු කාලයක නිර්මාණය වී ඇති බව විශ්වාස කෙරේ
කාව්‍යයට පාදක වූයේ යැයි පැවසෙන සත්‍ය සිදුවීම ක්‍රි
9වන සහ 8වන සියවස අතර කාලයේ සිදුවන්නට ඇතැයි පැවසේ
මෙම කාව්‍යය එහි අවසන් ස්වරූපය වෙත ළඟා වූයේ ක්‍රි
ව. 4වන සියවසේ මුල්කාලීන ගුප්ත යුගයේ පමණ ය
මහාභාරතය ලොව දීර්ඝතම වීර කාව්‍යය වන අතර එය විස්තර කර ඇත්තේ "මෙතෙක් ලියා ඇති දිගම කාව්‍යය" ලෙසිනි
එහි දිගම අනුවාදය ශලෝක 100,000කට අධික ප්‍රමාණයකින් හෝ තනි තනි පද්‍ය පේළි 200,000කට අධික ප්‍රමාණයකින් (සෑම ශ්ලෝකයක්ම පද්‍ය පේළි යුගලයකි) සහ දිගු ගද්‍ය කොටස් වලින් සමන්විත වේ
මුළු වචන මිලියන 1.8 ක් පමණ වන අතර, මහාභාරතය ඉලියඩ් සහ ඔඩිසි ඒකාබද්ධයේ දිග මෙන් දස ගුණයක් හෝ රාමායණයේ දිග මෙන් හතර ගුණයක් පමණ වේ
ජොන්සන් විසින් ලෝක ශිෂ්ටාචාරයේ සන්දර්භය තුළ මහාභාරතයේ වැදගත්කම බයිබලය, කුරානය, හෝමර්ගේ කෘති, ග්‍රීක නාට්‍ය හෝ විලියම් ෂේක්ස්පියර්ගේ කෘති සමඟ සංසන්දනය කර ඇත
ඉන්දියානු සම්ප්‍රදාය තුළ එය සමහර විට පස්වන වේදය ලෙස හැඳින්වේ
මහාභාරතය පර්ව හෙවත් පොත් 18 කින් සමන්විත වේ
මහාභාරතය ආරම්භ වන්නේ පහත ගීතිකාවෙන් වන අතර මෙම ප්‍රශංසාව සෑම පර්වයක් ආරම්භයේදීම සිදු කර ඇත
"ඕම්
නාරායනට සහ නාරා (අර්ජුන) උතුම්ම පුරුෂයාට ද, සරස්වතී දේවියට ද වැඳ, ජය යන වචනය ප්‍රකාශ කළ යුතුය
"

නාර-නාරායන යනු ශ්‍රී විෂ්ණුගේ කොටසක් වූ පුරාණ සෘෂිවරුන් දෙදෙනෙකි
නාරා යනු අර්ජුනගේ පෙර උපත සහ නාරායනගේ මිතුරා වන අතර, නාරායන යනු ශ්‍රී විෂ්ණුගේ අවතාරය වූ අතර ඒ අනුව ශ්‍රී ක්‍රිෂ්ණාගේ පෙර උපතයි
මහාභාරතයේ පර්වයන් 18 පහත පරිදි වේ
ආදි පර්ව 
 සභා පර්ව
 වන පර්ව
 විරත පර්ව
 උද්‍යෝග පර්ව
 භීෂ්ම පර්ව
 ද්‍රෝණ පර්ව
 කර්ණ පර්ව
 ශල්‍ය පර්ව
 සෞප්ටික පර්ව
 ස්ත්‍රි පර්ව
 ශාන්ති පර්ව
 අනුශාසන පර්ව 
 අශ්වමේධ පර්ව
 ආශ්‍රමවාසික පර්ව
 මෞසල පර්ව
 මහාප්‍රෂ්ඨනික පර්ව
 ස්වර්ඝරෝහණික පර්ව

කතා සාරාංශය
කෘතියේ මූලික කතාව වන්නේ කුරු වංශය විසින් පාලනය කරන ලද හස්තිනාපුර රාජධානිය සඳහා රාජවංශ අරගලයකි
අරගලයට සහභාගී වන පවුලේ ඇපකර ශාඛා දෙක වන්නේ කෞරව සහ පාණ්ඩව ය
කෞරව, පවුලේ ජ්‍යෙෂ්ඨ ශාඛාව වුවද, වැඩිමහල් කෞරවයා වූ දුර්යෝධන, වැඩිමහල් පාණ්ඩව වූ යුධිෂ්ඨීරට වඩා බාලය
දුර්යෝධන සහ යුධිෂ්ඨීර යන දෙදෙනාම සිහසුනට උරුමකම් කියන අනුපිළිවෙලේ පළමුවැන්නා තමා යැයි කියා සිටිති
අරගලය අවසන් වන්නේ කුරුක්ෂේත්‍ර මහා සටනින් වන අතර එහිදී පාණ්ඩවයන් අවසානයේ ජයග්‍රහණය කරයි
මෙම සටන ඥාතිත්වයේ සහ මිත්‍රත්වයේ සංකීර්ණ ගැටුම් ඇති කරයි, පවුලේ පක්ෂපාතිත්වය සහ යුතුකම හරි දේට වඩා ප්‍රමුඛත්වය ගන්නා අවස්ථා මෙන්ම ඒ පිලිබඳ සංවාදයන් ද ඇති කරමින් කතාව ගලා යයි
මහාභාරතය අවසන් වන්නේ ක්‍රිෂ්ණාගේ මරණයෙන් සහ ඔහුගේ රාජවංශයේ අවසානයෙන් වන අතර පාණ්ඩව සහෝදරයන් දෙව්ලොවට පැමිණවීම සිදුවෙයි
එය මානව වර්ගයාගේ සිව්වන සහ අවසාන යුගය වන හින්දු කලියුගයේ ආරම්භය ද සනිටුහන් කරයි
එහිදී ශ්‍රේෂ්ඨ සාරධර්ම සහ උතුම් අදහස් බිඳ වැටී ඇති අතර මිනිසුන් නිවැරදි ක්‍රියාව, සදාචාරය සහ ගුණධර්ම සම්පූර්ණයෙන්ම විසුරුවා හැරීම කරා ගමන් කරයි