Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
ඇමරිකානු මුස්ලිම්වරැන්ගේ ප්‍රතිචාර 
ඇතඑතජ තුළ ඉහළ පෙළේ මුස්ලිම් සංවිධාන කිහිපයක් 9/11 ප්‍රහාරය හෙලා දකිමින් ප්‍රකාශ නිකුත් කර ඇති අතර අනතුරට පත් පිරිස හා ඔවුන්තෙග් පවුල් වල පිරිස් වල වේදනාව සමනය කිරිම සදහා හැකියාවෙන්ද සම්පත් වලින්ද දායක වන ලෙස ඉල්ලා සිටින ලදී
මෙම ඉහළ පෙලේ සංවිධාන අතර‍ට උතුරැ ඇමරිකානු ඉස්ලාමීය සංගමය, ඇමරිකානු මුස්ලිම් එකමුතුව, ඇමරිකානු මුස්ලිම් කවුන්සිලය, ඇමරිකා ඉස්ලාමීය සබදතා පිළිබද කවුන්සිල, උතුරැ ඇමරිකා ඉස්ලාම් ‍ කවය,  සහ උතුරැ ඇමරිකා ෂාරියා විද්වත් සංගමය  හැදින්විය හැක
අතිවිශාල මුල්‍ය සහයෝගයට අමතරව, බොහෝ ඉස්ලාමීය සංවිධාන ලේ පරිත්‍යාග කිරිමේ කදවුරැ සහ අනතුරට පත් වුවන් වෛද්‍ය  පහසුකම්, ආහාර සහ වාසස්තාන ලබා දීමට කටයුතු යොදන ලදී
ප්‍රහාරයේන අනතුරැව, 80,000 පමණ ආරාබි හා මුස්ලිම් සංක්‍රමණිකයන්ගේ ඇගිලි සළකුණු ලබා ගැනීමත් 1940 සම්මත වු විජාතිය ලියාපදිංචි පණත යටතේ ලියාපදිංචි පණත යටතේ ලියාපදිංචි  සිදුකිරිමත් සිදුකරන ලදී
8000ක් පමණ අරාබි හා මුස්ලිම්වරැන් සම්මුඛ සාකජ්ජා සදහා යොමු කළ අතර 5000ක් පමණ වන විදේශිකයන් ඇ
එරෙහිව සිදුවන ජ්‍යාතන්තර ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීම සදහා 107 – 40 ඒකාබද්ධ සංගම් යෝජනාව මගින් බලය යෙදවීම සදහා වන බලය පැවරීම යටතේ රදවා තලා ගැනීම සිදු කරනු ලැබීය

http
CIA ප්‍රධානි විසින් 9/11 ප්‍රහාරය එල්ල වීමට ප්‍රථම CIA හි ක්‍රියාකාරිත්වය පිළිබදව අභ්‍යන්තර විමර්ෂණයක් සිදු කරනු ලැබ ඇත
එයින් ඉතා දැඩිව CIA ජ්‍යෙෂ්ට නිළධාරින්ගේ අකාර්්‍යක්ෂමතාවය විවේචනයට ලක් කරයි
ත්‍රස්තවාදී ප්‍රහාරය ව්‍යවර්ත කිරිම සදහා කළ හැකි සෑම දෙයක්ම කර නොමැති බවත් ඒ අතර 9/11 ගුවන් මංකොල්ලකරැවන් 2ක වන නවාෆ් අල්- හරිම් සහ කලිඩ් අල් ම්දර් ඇමරිකාවට පැමිණෙන විට අත්තඩංගුවට නොගැනීම සහ ඔවුන් පිළිබද තොරතුරැ  FBI  සමග සන්නිවේදනය නොකර ගැනීම ප්‍රධාන වේ
2007 මැයි මාසයේ දී ඩිමොක්‍රටික සහ රිපබ්ලිකන් පක්ෂ සෙනට් මන්ත්‍රීවරැන් දෙපිරිසම විසින් කෙටුම්පත් කරන ලද ව්‍යවස්තාවට අනුකූලව CIA පරික්ෂන වාර්තාව විවෘකව ඉදිරිපත් කරන ලදී
මේ ප්‍රයත්නය සදහා දායක වු සෙනට් සභික රොන් වයිඩන් ප්‍රකාශ කර  සිටින්නේ " 9/11 ප්‍රහාරයට පෙර ඉතා වැදගත්  මාස කිහිපය තුළ මධ්‍යම බුද්ධි ඒජන්සිය (CIA) කරමින් සිටියේ කුමක්ද යන්න පිළීබදව දැන සිටිය යුතු වේ
සාමාන්‍යය ජනතාව මෙය දැන ගන්නා  තෙක් මා මෙය නිතර අවධාරණයට ලක් කරමි
මෙම වාර්තාව තුළින් 9/11 ප්‍රහාරය පෙර හා පසු එක් එක් නිළධාරියාගේ වගනීම් පිළිබද අධ්‍යයනය කරයි
මෙම වාර්ථාව 2005 දී අවස්න නළත් අද වන තෙක්ම එය ප්‍රසිදධියට පත්කර නැත
දිර්ඝකාලීන බලපෑම් 
ඇ
හා ලෝක වෙළධපලට මෙම ප්‍රහාරයෙන් දැඩි ආර්ථීක බලපෑමක් ඇති විය
නිව්යෝර්ක් කොටස් වෙළදපළ ( NYSE ), ඇමරිකානු කොටස් වෙළධපළ සහ  NASDAQ  සැප්තැම්බර් 11 වන  දින වසා තැබුණු අතර සැප්තැස්බර් 17 වන තෙක් වසා තබන ලදී
කොටස් වෙළදපොළ නැවත විවෘතකරන විට ,ඩෝව් ජෝන්ස් කාර්මික සාමාන්‍යය   (DJIA) කොටස් වෙළද පල 1,369.7 කොටස් ප්‍රමාණයකින් (14.3%) පහළ බැස්සේය
එය සතියක් ඇතුලත පහත වැටුනු විශාලම කොටස් ප්‍රමාණයයි
එම සතිය තුළ කොටස් වෙළදපොළට සිදුවු අලාභය ඇ
ඩොලර් බිලියන් 1.4කි
නිව්යෝර්ක් නගරයේ මසක් තුළ අහිමි වු රැකියා ප්‍රමාණය 430,000කි
ඩොලර් බිලියන 2.8ක් 9/11 ප්‍රහාරයෙන් පසුව මාස තුනක් ඇතුලත අහිමි වු වැටුප් ප්‍රමාණයෙ වටිනාකමයි
ආර්ථික බලපෑම වැඩිපුරම දැනී තිබුනේ නිව්යෝර්ක් නගරයේ අපනයන ආර්ථික අංශය කෙරෙහිය
නිව්යෝර්ක් නගරයේ දළ දේශිය නිෂ්පාදිතය ඩොලර් බිලියන 27.3කින් 2001 පසුගිය මාස තුන සහ 2002 මාස සියල්ල ගුළ කඩා වැටීමකට ලක් විය
org/wiki/9/11#Internal_review_of_the_CIA
NeedToAddCategory
කුළුණු 02 විනාශ වීමෙන් දුහුවිලි සුන්බුන් ටොන් දහස් ගණනක් විසිර ගිය අතර පිළිකා කාරක ආදී දුෂක 2500 පමණ ප්‍රමාණයක්  විය
විෂ ද්‍රව්‍ය වලට සෘජුව නිරාවරණය වීමෙන් බේරා ගැනීමේ මෙහෙයුම් වලට සහභාගී වුවන් හට ශරිරය දුර්වල කරන රෝග පැතිර යාමේ ප්‍රවණතාවයක් විය
උදාහරණයක් ලෙස NYPD නිළධාරියෙක් වන මාක් මක්රි පෙනහළු පිළිකාවකින් 2007 සැප්තැමිබර් 03වන දා මිය ගියේය
ඔහුගේ පවුලේ සාමාජිකයන් ප්‍රකාශ කරන අන්දමට මරණයට හේතුව වී ඇත්තේ දීර්ඝ වේලාවක් අනතුර සිදුවු ස්තානයේ ගත කිරිම වන අතර ඔවුන් විසින් සේවයේ යෙදී සිටියදී මරණයට පත් වු බවට ලිඛිතව පිළි ගන්නා ලදී
සෞඛ්‍ය බලපෑම පහළ මැන්හැටන් හීදී  පදිංචිකරැවන්ටත් ,ශිෂ්‍යනටත් සහ කාර්‍යාල සේවකයන්ට මෙන්ම ඊට ආසන්න චයිනටවුන් හි වැසියන්ටත් ව්‍යාප්ත වී ඇත
විෂ සහිත දුම හේතුවෙන් මියගිය කිහිපදෙනෙක් ලෝක වෙළද මධ්‍යස්ථාන ප්‍රහාරයෙන් මිය ගිය පිරිසට ඇතුලත් කර ලෝක වෙළද මධ්‍යස්තාන අනුස්මරණ ඵලකයේ ඇතුලත්කර ඇත
විෂ සහිත වාතාශ්‍රයට නිරාවරණය වීමෙන් සෘණාත්මක බලපෑමක් මරණීය වශයෙන් ඇතිවන බවට විද්‍යාඥයන් විශ්වාස කරති
මෙම ව්‍යසනය හේතුවෙන් ප්‍රසිද්ධ ළමයින්ගේ පරිසරාත්මක සෞඛ්‍ය මධ්‍යස්තානයක් විසින් ප්‍රහාරයෙන්  ලෝක වෙළද මධ්‍යදස්තානය විනාශ වනවිට ගර්භණී ව සිටි සහ ප්‍රහාරය වන විට ලෝක වෙළද මධ්‍යස්ථාන කුළුණු ආශ්‍රිතව සිටි හෝ රැකියාව කරමින් සිටි කාන්තාවන්ගේ දරැවන් පිළිබදව පරියේෂණයක් කරමින් සිටී.

ප්‍රහාරය හේතුවෙන් රෝගාබාධ සදහා දරන්නට සිදුවු මුදල පිළිබදව වන නිතිමය මතබේදයක් තවමත් උසාවියේ විභාග වෙමින් පවතී
2006 ඔක්තෝම්බර් 17 වන දා ෆෙඩරල් විනිසුරැ ඇල්වින්හෙලර්ස්ටින් විසින් නිව්යෝර්ක් විසින් නිෂ්ප්‍රභා කරන ලද ආපදා සේවකයන්ට ගෙවිය යුතු සෞඛ්‍ය සදහා වන  වටිනාකම ගෙවන ලෙස නියෝග කරන ලදී
එමෙන්ම පහළ මැන්හැටන් වෙත ජනතාව නැවත යැවීමට තැත් කිරිම මත රජයේ නිලධාරින් වරදකරැවන් කර ලැබ සිටි
EAP හි පරිපාලකයෙකු වන ක්‍රිස්ටීන් මොඩ් වයිට්මන් විසින් මෙම ප්‍රදේශය ආරක්ෂාකාරි ප්‍රදේශයක් ලෙස ප්‍රහාරයෙන් පසුව හැදින්වීම දැඩි විවේචනයට ලක් කරන ලදී
ප්‍රහාරය සිදුවු දිනයේදී ගිලයානි ප්‍රකාශ කරන ලද්දේ "අප නැවත නැගී සිටිමු
අප පෙරටත් වඩා ශක්තිමත්ව යෙින් සාර්ථකව නැගී සිටිමු, දේශපාලනිකව ශක්තිමත්ව, ආර්තිකව ශක්තිමත්ව, ගොඩනැගිලි අහස් රේඛාව නැවතත් යථා තත්වයට පත් කරයි
" සුන්බුන් නිළ වශයෙන් ඉවත්කිරිම අයසන්වුයේ 2002 මැයි මාසයේ දීයි
පහළ මැන්හැටන් සංවර්ධන සංගමය ලෝක වෙළද මධ්‍යස්ථාන භුමිය නැවත ගොඩනැගීමේ වගකීම දැරැවත් ඊට එල්ල වු එක් චෝදනාවක් වුයේ අති විශාල ආධාර ප්‍රමාණයකින් කිසිම දැනෙන දෙයක් නොකල බවයි. සම්පුර්ණයේන ගොඩනැගිලි  විනාශ වු ස්තානයේ 2006 දි නව කාර්්‍යාල කුළුණක් ඉදිකරන ලදී
නිදහසේ කුළුණ ද එම ස්තානයේ ඉදි වෙමින් පවතින අතර 2010වැඩ අවසන් වන විට එහි උස අඩි 1,776 හෙවත් මීටර් 541ක් වනු ඇතැයි ගණන් බලා තිබේ
වැඩ නිමවු විට එය උතුරැ ඇමරිකාවේ උසසම ගොඩනැගිල්ල වනවා ඇත
2007 – 2012 අතර කාලය  තුල තවත් කුළුණු 03ක් සෑදීමට අපේක්ෂිත වන අතර එක් කුළුණක් පෙර කුළුණු පැවැති නැගෙනහිර දිශාවට මුහුණ ලා ගොඩනැගීමට නියමිතයි
අනුස්මරණ 
ප්‍රහාරයෙන් පසු දවස් කිහියප තුළ ලොව පුරා අනුස්මරණ උළෙලවල් සහ යාඥා මෙහෙයන් රාශියක් පවත්වන්නට යෙදුනි
මීට අමතරව "Ground Zero" පුරා ජායාරෑප තැම්පත් කරන ලදී
මාර්ක් සිග්මන්ඩ් මෙය විග්‍රහ කරන්නේ සිද්ධියට ආසන්න ප්‍රදේශ වලදී ප්‍රහාරයෙන් මරැමුවට පත් වුවන්ගේ අහිංසක මුහුණු ඔබට මගහැරයා නොහැක
දුරකතන කුටි තුල විදි විදුලි පහන් වල, උමං දුම්රිය පෙළවල් වල  බිත්ති වල ආදි සියළුම තන්හි ඔවුන්ගේ ජායාරැප දකින්නට ලැබේවි මේ සියළු දෙයම මට සිහිපත්කරන්නේ දැවැන්ත අවමංගල්‍යයකි
මිනිසුන් නිහඩවත් දුකිනුත් සිටින නමුත් බොහෝ සුන්දරය
මීට ප්‍රථමයෙන් නිව්යෝර්ක් මට ගෙන දුන්නේ උදාසීන හැගීමකි
එහෙත් අද එකිනෙකාට උදවු කිරිමට මෙහි වැසියන් උත්සුක වේ
නිව්යෝර්ක් හි ප්‍රහාරයට පසු ස්තාපනය කළ ප්‍රථම අනුස්මරණ ස්මාරකය වන්නේ ලෝක වෙළධ මධ්‍යතාන කුළුණ පිහිටි පාදමේ සිට අහසට විහිදෙන සිරස් කුළුණු දෙකක් මෙන් පෙනෙන්නට සැලැස්වු පිරික්සුම් පහන් 88 කින් යුක්ත "ආලෝකයේ උත්තමාචාර"(Tribute in light) සිහිවටනයයි
මෙම ස්තානයට සුදුසු අණුස්මරණ සැලැස්මක් තෝරා ගැනීඹට ලෝක වෙළද මධ්‍යස්තාන භූමියේ අණුස්මරණ තරගාවලියක් සංවිධානය  කරන ලදී
ජයග්‍රාහි සැලැස්ම වුයේ " පරාවර්තනය වන හිස්බව ( නොමැතිබව ) තෝරා ගනු ලැබුවේ 2006 අගොස්තු හිදීය
එහි සැලැස්ම වුයේ කුළුණු 02 පිහිටි පාදමේ ආලෝකය පරාවර්තනය කරන්නා වු තටාක දෙකක් කුළුණු තිබු ස්ථානයේ පාමුල ඉදිකිරිමත් ඒවා වටා මිය ගිය පුද්ගලයන්ගේ නම් ලැයිස්තුවක් භුමිය අභ්‍යන්තරයේ අණුස්මරණ ඉඩ කඩක් තුළ නිර්මාණය කිරිමත් මෙහි අරමුණ විය
අනතුරට පත් වු පවුල්වල පුද්ගලයන්ගේ දැඩි විරෝධය හේතුවෙන් අත්හැර දැමු ජ්‍යාතන්තර නිදහසේ මධ්‍යස්තානයට පසුව ඉදිවීමට නියමිත වුයේ කෞතුකාගාරයකි
org/wiki/9/11#Rebuilding
කාම්බෝජවරු

මෙම ජනවාර්ගික කණ්ඩයාම් කීපයක් අතරින් කබෝජා (කම්බෝජා හෝ කම්බෝජිය)වරු ගැන පුරාණ  සටහන් 7ක 8ක දක්නට ලැබේ
ඒවායේ ‘දමේද’ යන්න හතර වරක් සදහන් වේ
‘මිලේච’ යන්න දෙවරක්ද , මුරිද් , මෙරයා  සහ ජාවක එක් වරක් පමණක්ද සදහන් වේ
4 වැනි සියවසට අයත් සිහලවත්ථු නම් පාල ලේඛණයද රුහුණේ ජීවත් වන කම්බෝජාවරු නම් ජන පිරිසක් ගැන සදහන් වේ
මෙම ලේඛණයේ මෙත්තයිය වත්ථු නැමැති 3වැනි කථාවෙන් ‘මලෙයියා’ නම් වැඩිහිටයෙක් තම්බපන්නි දිවයිනේ රෝහණ පළාතේ , කම්බෝජ ගමෙහි ජීවත් වු බව හෙළිවෙයි
තවත් කරුණ ක් නම් , වයඹ සිටි කම්බෝජවරුන්ගේ අසල්වැසි නිවැසියන් වු යෝන හෙවත් යවනයින් (ග්රී කයෝ) ගේ ජනාවාසද , අනුරාධපුරයේ පණ්ඩුකාභය නම් ස්ථානයේ තිබුණ බවට පුරාණ සාක්ෂියක් මහාවංශයේ තිබෙන බවයි.

කාම්බෝජවරු ක්රියයාකරී ලෙස වෙළද කටයුතු වල යෙදුනු බව ‘ප්රිධාන කාම්බෝජ වෙළද සංගමය’ (කබොජිය මහප්රවගියන) සහ ‘කාම්බෝජ සංඝ’ (ගොට - කබොජි(ය) න)යනාදී වශයෙන් තිබෙන පුරාණ විස්තර වලින් පැහැදිලි වේ
විද්වතුන් මෙම ශිලා ලේඛණගත සටහන් ක්රින
3වන සියවසේ (‍හෝ ඊටත් පෙර) ඒවා ලෙස දින වකවානු නියම කර ඇත
ශ්රීන ලංකාවේ ජනගහණයෙන් ආර්ය භාෂා කථා කරන අය බොහෝ විට වයඹ කාම්බෝජයෙන් ද කොටසක් ශක (මුරින්ද) සහ යවන ජනපද වලින්ද පැවත එන බව මෙයින් අදහස් වේ
org/wiki/History_of_Sri_Lanka#Dravidians
ලන්දේසීන් විසින් පෘතුගීසි බලකොටු යටත් කර ගැනීම

ලංකා හමුදාව සහ ලන්දේසි නාවික හමුදාවල උදව්වෙන් මඩකලපුව , ත්‍රිකුණාමලය , මිගමුව  සහ ගාල්ල  බලකොටු නිදහස් කර ගන්නා ලදී
මෙම බලකොටු , ඒ වන විට කෝට්ටේ රාජධානියෙන් පිටත මායිමේ කෝ‍ට්ටේ රාජධානිය බල නොපැවැත්වු ප්‍රදේශවල තිබුනේය
ගාල්ල හැරුණු විට අනෙකුත් බලකොටු අවට පදිංචිව සිටියෝ දෙමළ ජනතාව වුහ
ඉන්දියාවේ බටහිර වෙරළෙන් සහ කොරමැන්ඩල් වලින් ගෙනවුත් පෘතුගීසීන් විසින් පුහුණු කළ කුලී හේවායින් සමග පෘතුගීසීන්ට එය ආරක්ෂා කරගත නොහැකි විය
මෙපරිදි බලකොටු ලන්දේසි පෙරදිග ඉන්දියා සමාගමට අයිති දේපළ බවට පත්විය
රාජසිංහ රජුට මේවා විනාශ කිරීමට අවශ්‍ය වුවද ලන්දේසින් එසේ නොකළහ
එයට හේතුව ලන්දේසීන් පාතුගීසින් සමග කළ සටන්වලදී ඒ සදහා පොරොන්දු වු පරිදි රජු විසින් ලන්දේසීන්ට වන්දි මුදල් නොගෙවීමයි
ලන්දේසි - සිංහල ගිවිසුමේ කොන්දේසී  වුයේ පෘතුගීසීන්ට එරෙහිව කළ යුද්ධ වල වියදම උඩරට සිංහල රජු විසින් ලන්දේසීන්ට ගෙවිය යුතු බව හා ලන්දේසී හමුදා නඩත්තු කළ යුතු බවයි.

එම ගිවිසුමේ පිටපත් දෙකක් වු අතර ලන්දේසින්ගේ පිටපතෙහි වරායන් ක්‍රියාත්මක කිරීම ලන්දේසීන් සතු විය යුතු බවට භේදයක් තිබුනේය
රජු මෙම ගිවිසුම ක්‍රියාත්මක කිරීමට බැදුනේ නැත
මන්ද රජුගේ පිටපත අර්ථ කථනය කර තිබුණේ වරායයන් රජුට අයිති විය යුතු ලෙසිනි
රජු ඔහුගේ යුතුකම ඉටු කරමින් සිටියේය
ලන්දේසීහු සියලුම වරායයන්ද , බලකොටුද ඉතිරි ඉඩම්ද අයිති කර ගෙන පෘතුගීසින් යැවීමෙන් පසු රජුගේ නියෝජිතයින් ලෙස ඔවුන් බලය අල්ලා ගත් ප්‍රදේශවල පාලන කටයුතු ආරම්භ කළහ
දෙමළ ජනතාව අලුත් පාලකයා එකහෙළා පිළිගත්හ
ගාල්ල සහ මීගමුව පමණක් පෘතුගීසීන්ගේ පහර දීමේ අවදානමට ලක්වෙමින් අනතුරු දායක තත්වයක තිබුණේය
රාජසිංහ රජුට ඕනෑ වුයේ පෘතුගීසීන් හා ලන්දේසින් එකිනෙකා  පස මිතුරු කර දෙපාර්ශවයම  තුරන් කිරීමටයි
ලන්දේසී නිලධාරීන් රජුට විරුද්ධ  වු ඇතැම් අවස්ථාවලදී ඔහුව රජු ඔහු මරණයට පත් කළේය
සමහර අවස්ථාවක කපිතාන් ගේ සුලු වරදක් නිසා මුලු ලන්දේසි නැවේම සිටි ලන්දේසීන් සමුලඝාතනය කෙරින
රජුගේ මෙම කෲර සහ අති සුක්ෂම ක්‍රියාවල ප්‍රතිඵලය වුයේ ලන්දේසීන් ඔවුන් අල්ලා ගත් බලකොටු සහ විශාල වපසරියකින් යුත් ඉඩම් ප්‍රමාණය ලන්දේසීන් සතුවම තබා ගැනීමයි
රාජසිංහ සහ ඔහුගේ නිලධාරීන් ඔවුන් විසින් කළ යුතු උදව් නොකළහ
මේනිසා බොහෝ සටන් සදහා ලන්දේසීන් වියදම් දැරූ අතර ඔවුන්ට විශාල ලෙස අලාභ සිදුවිය
එහෙත් ‍ගාල්ල වැනි බලකොටු කොල්ල කෑ අවස්ථාවල රජුගේ හමුදාවද එතැනට පැමිණි අතර ලන්දේසීහු යුධ වියදම් වලින් භාගයක් රජුට ගෙවුහ
org/wiki/Dutch_Ceylon#Dutch_Capture_Portuguese_Forts
ලන්දේසි - පෘතුගීසි සටන්

ක්‍රිස්ටෝපර් කොලොම්බස් ඇමරිකාව සොයාගත් කාලයේ සිට ලෝකයේ විශාල ප්‍රදේශයක් කරා අයිබීරියන් ( ස්පාඤ්ඤය හා පෘතුගාලය සහිත අර්ධද්වීපය) අභියෝගයන් නිරතුරුව  එල්ල විය
ස්පාඤ්ඤය හා පෘතුගාලය ලෝකයේ අනෙකුත් රටවල් යටත් කර ගැනීමෙහි යෙදී සිටියහ
පෘතුගීසිහු පෙරදිග ලංකාවේ පමණක් නොව ඉන්දියාවේ සහ දැනට ඉන්දුනීසියාව නමින් හැදින්වෙන පෙදෙස් වල විශාල ප්‍රදේශ යටත් කර ගත්හ
එම ප්‍රදේශ ඊස්ට් ඉන්ඩීස් (  East Indies)  නැගෙනහිර ඉන්දීය දුපත් ලෙස හැදින්විනි
1580 සිට 1640 දක්වා ස්පාඤ්ඤයේ හැබ්ස්බර්ග් රජවරු විසින්  පෘතුගාලයේ පාලනය හිමිකර ගෙන සිටි අතර ඒ වන විට ස්පාඤ්ඤ‍ය විශාලතම යටත් විජිත හිමි අධිරාජ්‍යය බවට පත්විය
1583 දි පෘතුගාලයේ 1වන පිලිප් වුද ස්පාඤ්ඤයේ II  පිලිප් වුද , පිලිප් රජු ඔහුගේ ඒකාබද්ධ  සයිබීරියන් හමුදාව පිටත් කර හරින ලද්දේ අසෝරස් වෙතින් ප්‍රංශ වෙළදුන් ඉවත් කිරීම පිණිසයි
ඔහු යුද සිරකරුවන් එල්ලා මරමින් කළ පුරාවෘත්තයට දායකත්ය සැපයීය
‘ඇසෝරස්’ යනු පිලිප් රජුගේ පෘතුගාල පාලනයට එරෙහිව පැවති පෘතුගාලයේ අන්තිම ප්‍රදේශයයි
අධිරාජ්‍යයන් දෙකක ප්‍රදේශ පාලනය කිරිමට සිදුවීමත් , ලන්දේසි , ඉංග්‍රීසි හා ප්‍රංශ ජාතීන් සමග තිබුණු තරගයක් හේතුවෙන් ලෝකය පුරා විසිරී තිබුණු පෘතුගීසීන්ට අයත් ප්‍රදේශ සමහරක ආරක්ෂාව කෙරේ සැලකිලිමත්වීමට  හැබ්ස්බර්ග් රජවරුන ට නොහැකි විය
මෙම කාලය තුල තමන් අල්ලා ගෙන සිටි ප්‍රදේශ බොහොමයක් අනෙකුත් තරගකාරී යටත් විජිතවාදීන් සදහා අතහැරීමට පෘතුගාලයට සිදුවිය
ඇමරිකාවේදී ටොර්ඩ්ස්ලාස් ගිවිසුමෙන් නියම කරන ලද අක්ෂාංශ සීමාව ඉක්මවමින් මැන්හැට්න් වලින් ඔබ්බට පෘතුගීසි ව්‍යාප්තිය නොකඩවා සිදුවිය
පාතුගීසීහු ප්‍රංශවරු ඉක්විනෝක්ෂල්   වලින් පලවා හරින ලදහ
යුද්ධ   චාරිකාවක සංවිධානය කොට 1615 දී ඉක්නෝසියල් වල ප්‍රංශ යටත් විජිතවාදීන් හා සටන් කර ඔවුන්  පරාජය කර ( ඔවුන් එහි පැමිණ අවුරුදු හතරක් ගතවීමටත් පෙර) ඔවුන් පලවා හැරීමට සමත් වුහ
1625 අප්‍රේල් 30 වැනි දින ෆැද්රික් ද ටොලෙංඩෝගේ මුලිකත්වයෙන් යුත් හමුදාවක් සැල්ව‍දොරේ ඩි බහියා නගරය ලන්දේසීන්ට නැවත  අයිති කර දුන්නේය
මෙම බල සේනාව පෘතුගීසි නැව් 22කින්ද , ස්පාඤ්ඤ නැව් 34 කින් ද මිනිසුන් 12500 කින්ද සමන්විත විය
මෙයින්   3/4   ක් ස්පාඤ්ඤවරු වු අතර සෙසු පිරිස පෘතුගීසිහු වුහ
කෙසේ වෙතත් 1627 දී   කැස්ටිලියන් (ස්පාඤ්ඤ) ආර්ථිකය කඩා වැටුණි
ලන්දේසීහු අවුරුදු 12 ක යුධ විරාමය කාලය තුල ඔවුන්ගේ නාවික හමුදාවට ප්‍රමුඛත්වය දුන්හ
එසේ කොට ස්පාඤ්ඤ් මුහුදු වෙළදාම විනාශ කර දැමුහ
ස්පාඤ්ඤ ආර්ථිකය කඩා වැටීමෙන් පසු ස්පාඤ්ඤය රදා පැවතුනේ සම්පුර්ණයෙන්ම ඒ මුහුදු වෙළදාම මතයි
ජයග්‍රහණ කීපයකින් පසුව ස්පාඤ්ඤවරු ඔවුන්ගේ වෙළද නැව් ඉතාහොදින් සංවිධානය වු ලන්දේසී නාවික හමුදාවෙන් ආරක්ෂා කරගනිමින් , ඔවුන්ගේ බලපුළුවන්කාරකම් යුරෝපයේද - මුහුදේද විදහා දැක්වුහ
නෙදර්ලන්තය සහ එංගලන්තය වැනි ස්පාඤ්ඤයේ සතුරන් මුහුදින් එතෙර ස්පාඤ්ඤවරුන් සතු ධන සම්පත් කෙරේ ගිජු වුහ
බොහෝ අවස්ථාවලදී දුර්වල ආරක්ෂක තත්වයක තිබුණු පෘතුගීසි මුරපොලවල්වලට පහර දීම (ස්පාඤ්ඤ ඒවාට වඩා) පහසු බව ඔවුහු තේරුම් ගත්හ
ස්පාඤ්ඤවරු තමනට එල්ලවන නාවික තර්ජනයන්ට දිගු කලක් ඔරොත්තු දීමට අපොහොසත් වුහ
මෙපරිදි  ලන්දේසි - පෘතුගීසි යුද්ධය ඇරඹුනි
1638 සහ 1640 අතර කාලය තුල අගනුවර රිසයිෆ්හි තබාගෙන බ්‍රසීලයේ ඊසාන දිග පෙදෙසින් කොටසක් ලන්දේසීහු පාලනය කළහ
පෘතුගීසිහු 1649 දී ගුවාරරුපේස් හි දෙවැනි යුද්ධයෙන් සැලකිය යුතු ජයක් අත්පත් කරගත්හ
1654  වන විට ඔවුන්ගේ පාලනය යටතේ තිබු සියලුම බ්‍රසීලයේ පෙදෙස් ලන්දේසීන් විසින් පෘතුගීසීන්ට පවරා දුන්හ
බ්‍රසීලයේ ලන්දේසි ජනපද 17 වෙනි සියවසේදී නැතිවු නමුත් ලන්දේසීන්ට ලංකාව , සුභ පැත්මේ තුඩුව සහ නැගෙනහිර ඉන්දිය දුපත්  යටත් කර ගැනීමටද නාගසාකිහිදී ජපානය සමග වෙළද කටයුතු ආරම්භ කිරීමටද හැකිවිය
පෘතුගාලය සතු ආසියාවේ යටත් බිම්   නැගෙනහිර ටිමෝරයේ මැකාවු හි කදවුරුවලටත් , පෘතුගිසි  ඉන්දියාවටත්   පමණක් සීමා විය
org/wiki/Dutch_Ceylon#Dutch-Portuguese_War
දුටුගැමුණුගේ පාලනය සමය ගැන මහා වංශයේ විස්තර වෙයි
පරිච්ජේද 35 ක් වු එහි පරිච්ජේද 6 ක්ම වෙන්කර තිබෙන්නේ දුටු ගැමුණු රජතුමා වෙනුවෙන් ගැමුණු කුමරු දේවානම්පියතිස්සගේ සොයුරු මහානාම ඇතුළු රජරට රජ පෙලපතෙන් පැවත එන්නේ යැයි මහාවංශයේ 22 පරිච්ජේදයේ විස්තර කර ඇත
ඔහු උපදින අවස්ථාව වන විට ඔහුගේ පියා කාවන් තිස්ස ශ්‍රී ලංකාවේ ගිණි කොණ දිග පෙදෙසේ කුඩා රාජ්‍යයක් වු “රෝහණ” ගේ රජු වුයේය
එය උතුරේ රජරට‍පාලනයෙන් මිදුනේ විය
රජරට සහ රුහුණු රාජ්‍යයන් දෙක වෙන් වුනේ ‘මහා ගංගා’ යනුවෙන් හැදින්වු ගගකිනි
මෙය වර්ථමානයේ මැණික් ගග විය හැක
මහාවංහයේ කාවන්තිස්ස රජු ගැන සදහන් වන්නේ ත්‍රිවිධරත්නය කෙරේ බලවත් විශ්වාසයෙන් සිටි පුද්ගල යෙකු සහ සහෝදර ජනතාවට අවශ්‍ය දේ නොකඩවා සැපයු කෙනෙකු ලෙසිනි
දුටුගැමුණුගේ මව වුයේ විහාර මහා දේවියයි
ඇය ‘කල්‍යාණි’ රාජ්‍යයේ රජ වු තිස්සගේ දියණියයි
පුරාවෘත්ත වලින් කියවෙන්නේ ‘තිස්ස විසින් බෞද්ධ භික්ෂුවක් මැරවීම නිසා ඊට දඩුවම් වශයෙන් කිහිප වරක් මුහුද ගොඩ ගැලු බවකි
එයින් මිදීම සදහා තිස්ස කළේ ඔහු	ගේ දියණිය වු ‘දේවි’ කුමරිය රන් ඔරුවක නංවා එහි රජුගේ දියණිය යනුවෙන් සටහනක්ද තබා මුහුදට පා කර හැරීමයි
ප්‍රතිහාර්යයකින් මෙන් රජ කුමරිය රුහුණු වෙරළට නිරුපද්‍රිතව පාවී ආවාය
පසුව කාවන් තිස්ස රජු විසින් ඇය විවාහ කරගන්නා ලදී යනුවෙනි
විහාර මහාදේවිය දුටුගැමුණු බිහිවීම‍ට සිටියදී ඇයට විශේෂ ආශාවන් කිහිපයක් ඇති විය
(දොළදුක්) එයින් එකක් නම් මී වද වලින් සෑදු  කොට්ටයක් මත සැතපීමයි
අනෙත් විශේෂ කාරණය වුයේ එළ‍ාර රජුගේ හමුදාවේ රණවිරුවකුගේ හිස වෙන් කළ කඩුව සේදු ජලය එම හිස මතම වාඩිවී පානය කිරීමයි
මෙය රාජසභාවේ අනාවැකි කියන වුන්ගේ කුහුල ඇවිස්ස වීමට හේතු විය
“රැජිනගේ පුතා දමිළයන් ජයගෙන රට එක් සේසත් කර බුද්ධාගම බබලවනවා
යනුවෙන් ඔවුහු අනාවැකි කීහ
විහාර මහා දේවිය පුතෙකු වැදුවාය
ඔහු ගාමිනි අභය නම් වුයේය
ටික කලකට පසු ‘තිස්ස’ නම් වු තවත් පුතෙකුද බිහි කළාය
ගාමිණි බිහි වු කාලයේදීම එක් සද්දන්ත කුලයේ ඇතෙක් උගේ පැටවා එහි ගෙන වුත් දමා යන්නට ගියේය
ඒ ඇත් පැටවා “කන්ඩුල” නම් වු අතර ගැමුණු කුමාරයාගේ සෑම ක්‍රියාවකදීම කුමරු සමග ඌ සිටියේය
හැඳින්වීම

Apple II යනු දැන් Apple Inc
නමින් හැඳින්වෙන, එකල Apple Computer නම් වූ ආයතනය විසින් 1977දී වෙළඳපොළට නිකුත් කළ ඉතාමත්ම සාර්ථක වූ පළමු මයික්‍රෝ පරිගණකය යි
Apple I වලට වඩා බෙහෙවින් ඉහළ තාක්ෂණයකින් හෙබි මෙය මුල් යුගයේ බිහි වූ ගෘහ පරිගණක  (Home Computer) ගණයට ද අයත් යැයි සැලකිය හැකිය
Apple ආයතනය ඉතා සාර්ථක ව්‍යාපාරයක් බවට පත් කළ මෙම නිර්මාණය 90 දශකය වන තෙක් ම ඉතා සුළු වෙනස් කිරීම් සහිතව Models ගණනාවක් වෙළඳපොළට නිකුත් කළ අතර එය මුල් යුගයේ පෞද්ගලික පරිගණක (Personal Computer) ගණයට අයත් සාර්ථකම පරිගණකයක් සේ සැලකේ.

1993 දී එහි නිෂ්පාදනය නවත් වන විට මිලියන 5ක් 6ක් අතරේ පරිගණක ප්‍රමාණයක් විකිණී තිබූ මෙම Apple II කාණ්ඩයේ පරිගණක, 80 දශකයේ අග භාගයේ සිට 90 දශකය වන තෙක් ඇමෙරිකානු අධ්‍යාපනයේ පිළි ගත් පරිගණකය විය

මෘදුකාංග

මුල් Apple II පරිගණකවල වූයේ එක තුළ ම වූ BASIC නම් පරිගණක භාෂාව පමණෙකි
එහි මෙහෙයුම් පද්ධතිය ( Operating System) ලෙස සැලකිය හැකි වූයේ මෙයයි
Apple II  සඳහා නිපදවුනු අති විශාල අධ්‍යාපනික වැඩ සටහන් මෙන්ම පරිගණක ක්‍රීඩා ද කෙලින්ම දෘඩාංගවලට සම්බන්ධ වී ක්‍රියාවට නැඟුනි
පසුව ඩිස්ක් ඩ්‍රයිව්ස් සඳහා Apple DOS නම්  මෙහෙයුම් පද්ධතිය ( Operating System) ඉදිරිපත් කළ අතර එහි අවසන් Version  එක වූයේ "Apple DOS 3.3" යි
CP/M නම් මෙහෙයුම් පද්ධතිය (Operating System) මත WordStar, dBase II, Multiplan හා අනෙකුත් CP/M මෘදුකාංග  සමඟ වැඩ කිරීමට ද Apple II පරිගණකයට හැකියාව තිබිණ
නිර්මාණය

Apple II පරිගණකය නිර්මාණය වූයේ සංකීර්ණ ඉලෙක්ට්‍රොනික මෙවලමකට වඩා නිවසේ භාවිතා කළ හැකි හුරුබුහුටි උපකරණයක් ලෙසිනි
ලා කහ පැහැති කවරයක් සහිත වූ මෙම පරිගණකයට කිලෝ බයිට් 48 ක් (48 KB) දක්වා RAM එකක් තිබීම එකල හැටියට ඉතා හොඳ තත්වයක් විය
මෙම පරිගණකයට අධි විභේදක ග්‍රාෆික ආකාර (High Resolution Graphic Modes) කිහිපයක්ම තිබුණු අතර මුලින් Integer BASIC නම් පරිගණක භාෂාවත් පසුව AppleSoft BASIC නම් පරිගණක භාෂාවත් ඩිස්ක් වැනි කිසිවක් නොමැතිව ROM එක හරහා ම  භාවිතා කිරීමේ හැකියාව තිබිණ
මාදිලි (Models)

 
මුල් කාලයේ Apple II නමින්ම මාදිලි ඉදිරිපත් වූ අතර පසුව ඒ නමට පසුව ඉංග්‍රීසි අකුරක් එකතු වී මාදිලියේ නම සෑදීම සිදු විය
Apple II

මෙගා හර්ට්ස් 1ක (1 MHZ)  වේගයක් ඇති ව 6502 මයික්‍රෝ ප්‍රෝසෙසරය සහිතව 1977  ජූනි 5 වන දින මුල්ම Apple II පරිගණකය ලෝකයට එක් විය
එය කිලෝ බයිට් 4ක (4 KB) සසම්භාවී ප්‍රවේශ මතකයකින් (Random Access Memory - RAM) යුක්ත වූ අතර පඨක මාත්‍ර මතකය (Read Only Memory - ROM) තුළ  Integer BASIC නම් පරිගණක භාෂාව කවා එවන ලදී
තිරය තීරු 40කින් හා පේළි 24කින් යුක්ත වූ අතර තිරයේ දිස් වූයේ ලොකු අකුරු (Uppercase Letters)  පමණෙකි

Disk II නමින් හැඳින්වුනු බාහිරින් සවි කළ හැකි 5 1/4" නම්‍ය ඩිස්ක ධාවකය (Floppy Disk Drive) එකල පෞද්ගලික පරිගණක (Personal Computer) සඳහා වූ ලාභදායකම ඩිස්ක ධාවකය විය
Apple II plus

1979 ජූනි මාසයේ ඉදිරිපත් වූ Apple II plus පරිගණකයේ AppleSoft BASIC නම් පරිගණක භාෂාව තිබූ අතර අනෙක් බොහෝ ලක්ෂණ අතින් එය කලින් Apple II පරිගණකයට සමාන විය
නමුත් කලින් මෙන් කිලෝ බයිට් 4රේ කුඩා මතකයන් වෙනුවට කිලෝ බයිට් 48 ප්‍රමාණයෙන් මතකයන්  නිකුත් වූ අතර එය කිලෝ බයිට් 64 ද්ක්වා දිගු කළ හැකි විය
Apple IIe

1963දී වෙළඳපොළට නිකුත් කළ Apple IIe පරිගණකය වඩාත් ලාභදායී වූ අතර  වැඩි පහසුකම් වලින් ද සමන්විත විය
කිලෝ බයිට් 64ක මතකයක් සහිතව ඉදිරිපත් වූ මෙහි ලොකු හා කුඩා අකුරු (Uppercase & Lowercase) දෙවර්ගයම තිබීම  තවත් පහසුකමක් විය
Apple II නිර්මාණ වැලෙහි වඩාත් ජ්නප්‍රියම පරිගණකය වූයේ Apple IIe  පරිගණකයයි
එසේම කුඩා වෙනස්කම් සහිතව වසර 11ක් පුරා පැවතුනු බැවින් දීර්ඝතම ආයු කාලයක් තිබියේ ද මෙම පරිගණකයටමයි
Apple IIc

1984 අප්‍රේල් මාසයේ වෙළඳපොළට නිකුත් වූ Apple IIc පරිගණකය කිලෝ බයිට් 128ක මතකයකින් හා පරිගණකයටම සවි වූ 5 1/4" ඩිස්ක ධාවකයකින් සමන්විත විය
එහා මෙහා ගෙන යාම සඳහා හැඬලයකින් සමන්විත වූ මෙය සුදු පැහැයෙන් යුක්ත වූ අතර අනෙක් Apple II පරිගණක මෙන් නොව අභ්‍යන්තර Expansion Slots නොමැතිවම නිර්මාණය කරන ලද්දක් විය
Apple IIGS

මෙම නිර්මාණ වැලෙහි ඊළඟ සාමාජිකයා වූයේ නම් Apple IIGS පරිගණකයයි
1986 සැප්තැම්බර් 15 දින වෙළඳපොළට නිකුත් වූ මෙය  බිට් 16යේ මයික්‍රෝ ප්‍රෝසෙසරයක් ලෙස සැලකේ
NeedToAddCategory
පළමුවන ඊළාම් යුද්ධය ඊලාම්වාදී ත්‍රස්තවාදී සංවිධානවල ක්‍රියාකාරකම් සහ ඊට එරෙහිව ශ්‍රී ලංකා ආණ්ඩුව ගත් හමුදාමය ක්‍රියාමාර්ගවල ආරම්භක අවධියයි
1970 ගණන් වල සිට දෙමල සන්නද්ධ කණ්ඩායම් හා රජය අතර ගැටුම් තිබුනද 1983 ජුලි 23 වන දින හමුදා මුර සංචාරයකට යාපනයේදී පහරදීම තෙක් පුර්ණ යුද්ධයක් හට නොගත්තේය
මෙම ප්‍රහාරයෙන් සෙබළුන් 13 දෙනෙක් මියගිය අතර , දකුණේ කැරලි තත්වයක් (කළු ජුලිය නමින් හැදින්වුන) හට ගන්තේය
මෙම ගැටුම් 1985 තෙක් දිව ගිය අතර, 1985 දී සාකච්චාමය විසදුමක් වෙනුවෙන් වූ තිම්පු සාකච්චා දක්වා දිවගියේය
තිම්පු සාකච්චා අසාර්ථක වූ අතර ගැටුම් නැවතත් ආරම්භ විය
1987 වන විට ශ්‍රී ලංකා හමුදා එල්.ටී.ටී.ඊ සංවිධානය යාපනයට කොටු කර තිබුන අතර , ගැටුමට අවසානයක් ගැන විශ්වාසයෙන් සිටියහ
කෙසේ වුවත් , ඉන්දියාවේ සිටින මිලියන 50 ක් වූ ද්‍රවිඩ ජනතාව ගේ පිඩනයට ලක්වූ ඉන්දීය අගමැති රජිව් ගාන්ධි යුද මෙහෙයුම නතර කරන මෙන් ලංකාවෙන් ඉල්ලා සිටියේය
මෙම ඉල්ලීම ප්‍රතික්ෂේප වීම සමග ඉන්දියාව එල්.ටී.ටී.ඊ සංවිධානයට ආධාර පිණිස නැවු කණ්ඩායමක් එවූ අතර එම නෞකා ශ්‍රී ලංකා නාවික හමුදාව නැවැත්වීමත් සමග  ඉන්දියාව ගුවනින් ගැටුමට ලක්වූ නගරයට ආධාර හෙලන ලදී
මෙය පුමලයි මෙහෙයුම ලෙස හදුන්වන ලදී
මෙම මෙහෙයුම හා ඉන්දීය පාබල හමුදා ශ්‍රී ලංකාවේ මෙහෙයුමකට සුදානම් වීමේ අවධානමත් සමග එවකට ශ්‍රී ලංකා ජනාධිපති ජේ.ආර් ජයවර්ධන මෙම ගැටළු කාරී තත්වය මග හරවා ගැනීමට ඉන්දියාව සමග සාකච්චා පැවැත්විය
මෙම සාකච්චා වල එකගතාවයක් ලෙස යාපනය කොටුකරමින් කරන ලද මෙහෙයුම නවතන ලද අතර 1987 ජුලි 29 වන දින ඉන්දු ශ්‍රී ලංකා ගිවිසුම අත්සන් කරන ලදී
ඉන්පසු ශ්‍රී ලංකා ගමුදව උතුරින් ඉවත් වූ අතර එම ප්‍රදේශයේ පුර්ණ පාලනය ඉන්දියානු සාම සාධක හමුදාවට පවරන ලදී
මේ සමග ඊළාම් යුද්ධයේ පළමු අදියර අවසන් විය
සිවිල් වැසියන් ඝාතනය වීම

කළු ජූලිය

1983 වර්ෂයේ ජුලි 23 දින ශ්‍රි ලංකාවේ ඇතිවුණු වර්ගවාදි කැරැල්ල හැඳින්විමට පොදුවේ යොදන නාමය "කළු ජූලිය" යන්නයි
ගණන් බලා ඇති අන්දමට එම සිද්ධියේදී දෙමළ වැසියන් 1000 ක් පමණ ඝාතනය කරන ලදහ
ගෙවල් දහස් ගණනක් ගිනිබත් කරන ලද අතර ශ්‍රි ලාංකික දෙමළ වැසියන් විශාල ප්‍රමාණයක් වෙනත් රටවලට සංක්‍රමණය වූ බවත් ඇස්තමේන්තු කර තිබේ
දෙමළ ආයුධ සන්නද්ධ සංවිධානයක් වූ ඊලාම් විමුක්ති කොටි සංවිධානය විසින් සැඟවී සිට කරන ලද පහර දිමකින් ශ්‍රි ලංකා හමුදාවේ සෙබළු 13 දෙනෙකු ජිවිතක්ෂයට පත් වීම මෙම අරගලයට බලපෑ මුලික හේතුව විය
සිංහල වැඩි බලයක් හිමි ශ්‍රි ලංකා රජයත් දෙමළ බෙදුම්වාදීනුත් අතර මහා පරිමාණ යුද්ධයකට ප්‍රවේශයක් ලෙසද මෙම කළු ජූලිය සාමාන්‍යයෙන් පිළිගැනේ
කෙන්ට් සහ ඩොලර් ෆාම් ඝාතනය

කෙන්ට් සහ ඩොලර් ෆාම් ඝාතනයන් යනු L
E ය විසින් ශ්‍රී ලංකා යුද්ධයේදී සිංහල සිවිල් වැසියන් ඝාතනය කිරීමේ මුල් අවස්ථාවලින් එකකි
1984 නොවැම්බර් 30 දින ඊසාන දිග ශ්‍රී ලංකාවේ මුලතිව් දිස්ත්‍රික්කයේ කුඩා ගොවිපල ගම්මාන දෙකක මෙම මිනිස් සංහාරය සිදු විය
ඊසාන දිග ලංකාව දමිළ නිජබිම බවත්
එහෙයින් 1980 දී ඔවුන් ජන වර්ග ශුද්ධ කිරීමේ ව්‍යාපාරය ආරම්භ කළ බවත් L
E ය ප්‍රකාශ කර සිටියහ
ලංකාවේ උතුරු නැනෙහිර පළාත් ජන වාර්ගික වශයෙන් පිරිසිදු කිරීම අරඹයා L
E ය විසින් කරන ලද අප්‍රමාණ ජනතා සංහාරයන්හි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස එම පළාත් වල ජීවත් වූ සිංහල හා මුස්ලිම් ජනයාගේ ජීවිත හා දේපළ විනාශ වීමෙන් එම ජනතාව මහත් සේ පීඩා වින්දහ
අනුරාධපුරයේ මිනිස් සංහාරය

1985 දී L
E ය විසින් අනුරාධපුරයේ දී කළ මිනිස් සංහාරයේදී ගැහැණු ළමයින් ඇතුළු 146 දෙනෙක් ඝාතනයට ලක්වූහ
E ය අනුරාධපුර ප්‍රධාන බස් නැවතුම්පලට ඇතුළු වී ස්වයංක්‍රීය ආයුධ වලින් ඉවක් බවක් නැතිව සිදු කළ වෙඩි තැබීම්වලින් බස් රථ එන තෙක් බලාසිටී මහජනයා මැරුම් කෑහ
සමහරෙක් තුවාල ලැබූහ
මෙම සිදුවීම් සැලසුම් කිරීමේ අරමුණ වූයේ දෙමළ ජනතාවගෙන් දරුණු ලෙස පළිගැනීමට සිංහල මහ ජාතිය පෙළඹවීමටයි
ඒ තුළින් දෙමළ ජනතාව අතරේ L
E යේ තත්ත්වය වඩාත් ශක්තිමත් කිරීමේ අදහස ඇතිවයි. L
E ය ආපසු යෑමට පළමු ඔව්හු විල්පත්තු ජාතික වනොද්‍යානයට කඩා වැදී එහි සේවය කළ සිංහලයින් 18 දෙනෙක්ද මරා දැමුහ
සිවිල් වැසියන් ඝාතනය වීම

පල්ලියගොඩැල්ල සමූලඝාතනය
සිවිල් වැසියන් ඝාතනය වීම
කාලිංග මාඝ (, ) සහ ක්‍රෑර මාඝ ලෙසින්ද හැඳින්වෙන, මාඝ (රාජ්‍යත්වය 1215–1255), යනු ශ්‍රී ලංකාවේ මධ්‍යතන යුගයේ රජෙකු වන අතර ඔහු සිහියට නැගෙන්නේ ප්‍රාථමික වශයෙන් ඔහුගේ ක්‍රෑර හා පීඩාකාරී පාලනය නිසාවෙනි
1215දී නැගෙනහිර ඉන්දියාවේ කාලිංග ප්‍රදේශයේ සිට මාඝ මෙහි පැමිණ මෙම රට ආක්‍රමණය කර වන අතර  පරාක්‍රම පාණ්ඩ්‍ය සිහසුනෙන් පහකර ලීය
ඔහුගේ රාජ්‍යත්වය තුලදී, දේශීය සිංහලයන් ශ්‍රී ලංකාවේ දකුණු හා බටහිර ප්‍රදේශයන්ටද, රට අභ්‍යන්තරයෙහි මධ්‍ය කඳුකරයටද  අතිමහත් වශයෙන් සංක්‍රමණය වූයේ ඔහුගේ පීඩාකාරී පාලනයෙන් මිදීමටය
රජරට නමින් හැදුන්වුනු පුරාණ උතුරු ප්‍රදේශයේ බලය ලබා ගත් අවසාන රජු වුයේ මාඝයි
ඔහු උතුරේ සිංහල බලය විනාශ කිරීමට ගත් පෘථුල උත්සාහය කොතරම් ප්‍රබල වීද යත් රජරටින් බලයට පත් වු සෑම සිංහල රාජ්‍යවංශක්ම පැවතුනේ ප්‍රධාන වශයෙන් දිවයිනේ දකුණු දිශාවේය
කාලිංග මාඝගේ ආක්‍රමණයෙන් රජරට මුදවා ගැනීම  
වෙනසකට උත්ප්‍රේරකයක් වූ නමුදු මාඝ යනු ශ්‍රී ලංකා ඉතිහාසයෙහි විවාදයට බඳුන් වූ සුවිශේෂී පාලකයෙකි
ඒ වන විට දිවයිනේ පාලන බලයේ හදවත බඳුව තිබූ රජරට රාජධානියට මාඝගේ ආක්‍රමණය විශාල විනාශයක් කළේය
පුරාණ රජදරුවන් විසින් නිර්මාණය කරන ලද මහා නගර වනයට බිලි විය
ඒවා පසුව සොයා ගන්නා ලද්දේ 19 වෙනි ශත වර්ෂයේදීය
දේශීය පාලන බලය ඉන් පසු දකුණට සහ ලංකාවේ මධ්‍යම පළාත්වලට මාරු වූයේ කැලිඩොස්කෝපයක දර්ශන මාරුවන පරිද්දෙනි
උතුරු ප්‍රදේශය අන්තිමට යාපනය රාජධානිය ලෙස විකාශනය වුවද 1619 දී පෘතුග්‍රීසීන් විසින් එය යටත් කරගන්නා ලදී
පුරාණයේ සිට ශ්‍රී ලංකාව බෙදී තිබුණේ රජරට, දක්ඛිණ දේශය සහ රුහුණ වශයෙනි
පළමුවෙන් ඒවා වෙනස් වූයේ රජරට - පතිතදේශ වශයෙන්ද දක්ඛිණ දේශය - මායා රටද වශයෙනි
එහෙත් පසුව එක විටම වාගේ මෙම භාවිතාවන් නතර වී ඒ නම් යල් පිනූ ඒවා බවට පත් විය
ඉන් පසු එම ප්‍රදේශවල බිහි වූ රාජධානි භූගෝලීය වශයෙන් කුඩා වූ අතර යාපහුව - ගම්පොල වැනි ආරක්ෂිත බලකොටු නගර කේන්ද්‍ර කොට ගත්තේය
ඒවා "සීතාවක" රාජ්‍යය මෙන්ම කෙටි කාලයකට පමණක් සීමා විය
මාඝගේ ආක්‍රමණයේ අමිහිරි මතක සටහන් නිසා සිංහලයින් සහ දකුණු ඉන්දීය චෝල, කේරළ සහ පාන්ඩ්‍යයන් අතර කලින් තිබූ කිට්ටු සම්බන්ධතාවයන් පලුදු විය
පෘථුල ලෙස ඉන්දියාවේ සහ ලංකාවේ ශාඛාවන් අතර ඇති වූ විවාහ සම්බන්ධතා සමග රජරට උසස් පවුල් නොවරදවාම රාජකීය සම්බන්ධයක් සහිත වූ නිසා මධ්‍ය කාලීන රාජ්‍ය පවුල් වර්තමානයේ භාවිතා වන අර්ථයෙන්ම විශිෂ්ට සිංහලයෝ වූහ
කෙසේ වෙතත් ශ්‍රී ලංකා දේශපාලනයේ දකුණු ඉන්දීය බලපෑම නැති වී ගිය බවක් එයින් අදහස් නොකෙරේ
නුවර නායක්කර් රජ පරපුර ඊට සාක්ෂි වේ
කෙසේ වෙතත් මෞර්ය සහ ලම්බකර්ණ වැනි ඉන්දු ලංකා ශ්‍රේෂ්ඨ වංශවල යුගය එයින් අවසාන විය
මාඝගේ ආක්‍රමණයට පෙර සිටම ශ්‍රී ලංකාවේ දේශීය පාලන බලය ක්‍රමයෙන් පිරිහෙමින් තිබුණි
එකී ආක්‍රමණයෙන් පසුවද ශත වර්ෂ 3 ක පමණ කාලයක් රට අරාජිකව මෙන් පැවැතුණේය
ශ්‍රී ලංකාවේ මෙම ඓතිහාසික යුගය අවසන් වන්නේ සතුරෙකුගේ පැමණීමත් සමගය
එම සතුරා පසුව දකුණු ඉන්දියාවේ මහා අධිරාජ්‍යය ද ලංකාවේ තිබුණු රාජ්‍යයන් ද තම අණසකට යටත් කර ගත්තේය
ඒ සතුරා අන් කවරෙකුවත් නොව යුරෝපීය අධිරාජ්‍යවාදීන්ය
ආශ්‍රිත

ආශ්‍රිත ලිපි
 සිංහලේ රාජාවලිය

චරිත කතා
ඉතිහාසය
අනුරාධ පුරයේ පූජණීය සිද්ධස්ථාන අට / අටමස්ථාන

අභයගිරි දාගැබ
රුවන්වැලි සෑය
ථුපාරාමය
ලොවාමහාපාය
අභයගිරි දාගැබ
ජේතවනා රාමය
මිරිස වැටිය චෛත්‍ය
ලංකා‍රාමය

වෙනත් ගොඩනැගීම්

ඉසරුමුණිය
මඟුල් උයන
වෙස්ස‍ගිරි
රත්න ප්‍රාසාදය
රජිණගේ මාළිගය
දක්ෂිණ ස්ථූපය
සේල චෛත්‍ය
නාගවිහාරය
කිරිබත් වෙහෙර
කුට්ටම් පොකුණ
සමාධි පිළිමය
තොලුවිල පිලිමය
කුට්ටම් පොකුණ

වෙනත් නටඹුන්

අනුරාධපුර‍ය පූජනීය නගරයෙහි සහ ඒ අවට ඉතා විශාල ප්‍රමාණයක නටඹුන් දක්නට ඇත
මේවා ඉතා නිවැරදිව හදුනාගෙන නොමැති අතර ඉන් බොහෝමයක් ද්‍රවිඩ ආක්‍රමණිකයන් අතින් හෝ පූජණීය වස්තු විනාශ කරන්නන් අතින් හානි විම් වලට ලක්ව ඇත
සංචාරකයින් හෝ වන්දනා කරුවන් විසින් මෙම නටඹුන් කෙරෙහි වඩා වැඩි අවධානයක් යොමු කර ඇත
අනුරාධපුරය
නිහාරිකා යනු    වායු සහ දූවිලි වලින් පිරුණු වලාකුළක් අභ්‍යවකාශයේ ඇති විට එය හඳුන්වනු ලබන්නේ "නිහාරිකාවක්" ( Nebula  ) යනුවෙනි
ලතින් භාෂාවෙන් නිහාරිකාවක් යනු "[මීදුම]" වේ
තැටි ආකාර මෙවැනි නිහාරිකාවක් සංකෝචනය වෙමින් [සූර්යයා] වටා තිබී ඇත
එය සූර්යය නිහාරිකාවක් ලෙසින් නම් කරනු ලබන අතර එහි සංකීර්ණ මිශ්‍රණ ලෙස මැග්නීසියම්,කැල්සියම් සහ යකඩ වැඩිපුර අඩංගු සිලිකේට තිබී ඇත
උෂ්ණත්වය,පීඩනය හා එහි තිබූ වායු සංයුතිය අනුව එම සූර්යය නිහාරිකාවේ විවිධ කොටස් ,විවිධ ප්‍රමාණ වලින් ඝනීභවනය වෙමින් පවතින්නට ඇත
ඒ ඝනීභවනය වූ ප්‍රමාණයන් අනුව මුලින්ම සූර්යයාත්,ඊළඟට විවිධ දුර වලින් සෙසු ග්‍රහලෝකත් හට ගෙන ඇත
මෙලෙස සූර්යය නිහාරිකාවක් ඝනීභවනය වීමෙන් අනතුරුව අපගේ සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ ඇති වූ බව කියවෙන නියමයට සාක්ෂි වශයෙන් උල්කාෂ්ම වල සංයුතිය ගත හැක
උල්කාෂ්මයක් යනු ගල් බවට වූ ද්‍රව්‍ය වන අතර, ඒවායේ කුඩා ඛනිජ කොටස් අඩංගු වේ
මෙම උල්කාෂ්ම  සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ ඇති අති පැරණි පාංශු කොටස් වේ,විශ්වයේ සෞරග්‍රහ මණ්ඩලය ඇති වූ කාල සමයේදී එනම් ග්‍රහලෝක තැනිමේදී මේවාද නිර්මාණය වී ඇත
එබැවින් අද හමුවන උල්කාෂ්ම වල සංයුතිය එදා පැවති ඛනිජ හා මූල ද්‍රව්‍ය වලින් යුක්ත යැයි විශ්වාස කෙරේ
කෙල්වින් 1450-1840 අතර අධික උෂ්ණත්වයකට බඳුන්වී ඝනීභවනයට පත්වූ ටන්ස්ටන් සහ ඔස්මියම් මේවායේ අඩංගු වී ඇත
මෙහි ඇති විශේෂත්වයක් වනුයේ අඩු උෂ්ණත්වයක් යටතේ ඝනීභවනය වූ ද්‍රව්‍ය ද උල්කාෂ්මයන් වල අඩංගු වීමයි
ජලය එවැනි උල්කාෂ්ම වල බහුල ලෙස ඛනිජ ද්‍රවය හා සම්බන්ධ වී පවතී
දැන් පෘථිවිය ගැන සලකා බලන විට එහිද ජලය බහුල බැව් පෙනේ
එබැවින් සූර්යය නිහාරිකාවක් ඝනීභවනය වීමෙන් සෞරග්‍රහ මණ්ඩලය ඇතිවී යැයි සැලකෙන මතයට වැඩි පිළිගැනීමක් වර්තමාන තාරකා විද්‍යාඥයන් අතර පවතී
අභ්‍යවකාශය
නිහාරිකා
ලංකා විදුලිබල මණ්ඩලය යනු  1969 අංක 17 දරන පාර්ලි‍මේන්තු පනතින් ස්ථාපනය කරන ලද රාජ්‍යය ආයතනයකි
විදුලි බලය ජනනය කිරීම
සම්ප්‍රේශණය කිරීම සහ බෙදා හැරීම සඳහා ඒකාධිකාරී බලයක් (බොහෝ දුරට)ලැබී ඇති මෙම ආයතනය දිවයින(ශ්‍රී ලංකාව) පුරා විහිදී පවතින විශාලතම රාජ්‍ය අයතනවලින් එකකි
මේ වන විට සේවකයින් 25000 ක් පමණ මෙහි සේවය කරනු ලබයියැයැයරයන අතර ඔවුනගෙන් අවම වැටුපක් ලබන අයකුට පවා රැ
28000 ක මුදලක් හිමි වේ
ලාංකිකයින්ගෙන් 99%ට මේ වන විට විදුලිය රයයෙයරයයරයරරයරරලබාදී ඇති අතර ඉතිරි අය සඳහා ද ඉතා ඉක්මනින් විදුලිය සැපයීම ට අවශ්‍ය කටයුතු කරමින් පවතී
මේ වන විට දල වශයෙන් දිනකට ඒකක 28000000 ක පරිභෝගික ඉල්ලුම සඳහා අවශ්‍ය සැපයුම ලංවිම විසින් සපයනු ලැබේ
එම ඒකකවලින් යම් ප්‍රමාණයක් පෞද්ගලික නිශ්පදකයන් විසින් සපයනු ලබන අතර එම ප්‍රමාණය හා වැස්ස අතර පරස්පර සම්බන්ධතාවයක් පවතී
පෞද්ගලික නිශ්පදකයන්ගෙන් මිලදී ගනු ලබන ඒකක සඳහා අධික මිලක් ගෙවීමට සිදුවීම නිසාත් ඉන්ධන භාවිතයෙන් විදුලිය ජනනය කිරීමේදී අධික වියදමක් දැරීමට සිදුවන නිසාත් මේ වන විට ලංවිම වෙත අධික නය බරක් පැටවී ඇත
2009 අංක 20 දරන විදුලිබල පනත මගින් විදුලි බලය ජනනය කිරීම
සම්ප්‍රේශණය කිරීම සහ බෙදා හැරීම සඳහා නියාමන බලය මහජන උපයෝගීතා කොමිශන් සභාව  වෙත පවරා ඇත
ඒ අනුව විදුලිබල මණ්ඩලය වෙතද මේ වන විට තාවකාලික බලපත්රහ නිකුත් කර ඇති අතර ඒ සඳහා අදාල අයකිරීම් මහජන උපයෝගීතා කොමිශන් සභාව වෙත ගෙවිය යුතු වේ
මේ වන විට විදුලිබල මණ්ඩලය විසින් ව්යාාපෘති ගණනාවක් ආරම්භ කර ඇති අතර ඒවා අතරින් කීපයක් පහත දක්වා ඇත
ඉහල කොත්මලේ ජල විදුලි ව්යාවපෘතිය (ජපාන ආධාර යටතේ)

නොරොච්චෝල ගල් අඟුරැ බලාගාරය (චීන ආධාර යටතේ)
ත්රිචකුණාමල ගල් අඟුරැ බලාගාරය (ඉන්දිය ආධාර යටතේ)
කොළඹ නගරයට විදුලිය සැපයීමේ ව්යාරපෘතිය 
ගැමි විදුලි ව්යාිපෘතිය 4 (SIDA ආධාර යටතේ)
ගැමි විදුලි ව්යාිපෘතිය 7 (ඉරාන ආධාර යටතේ)
විදුලමු ශ්රී  ලංකා ව්යාPපෘති (රත්නපුර)
විදුලමු ශ්රී  ලංකා ව්යාPපෘති (කෑගල්ල)
විදුලමු ශ්රී  ලංකා ව්යාPපෘති (හම්බන්තොට)
විදුලමු ශ්රී  ලංකා ව්යාPපෘති (මොනරාගල)
විදුලමු ශ්රී  ලංකා ව්යාPපෘති (කළුතර)
ත්රීලකුණාමල ඒකාබද්ද යටිතල පහසුකම් සංවර්ධනය කිරීමේ ව්යාටපෘතිය
Clean Energy Access Improvement Project

External links 
 http
lk/
කිරිබත් යනු සිංහල සංස්කෘතියේ නැතිවම බැරි ආහාරයකි
කිරෙන් (බොහෝවිට පොල් කිරෙන්) සැදූ බත් නිසා කිරිබත් වන මෙම ආහාරය සිංහල අලුත් අවුරුද්ද හැඩ කරවන ප්‍රධාන ආහාරය වෙයි
සුබ නැකතින් මුළු රටම එකම වේලාවට එකම ක්‍රමයට පිස එකම වේලාවට අනුභව කරනා මෙම ආහාරය ලුණු මිරිස් සමඟ හෝ හකුරු හෝ කෙසෙල් ගෙඩි සමඟ ආහාරයට ගැනීම සාමාන්‍ය සිරිතයි
දුගී පැලේ සිට රජ මැඳුර දක්වා හැම නිවසක ම කැවුම්, කිරිබත්, අළුවා පිරි අලුත් අවුරුදු මේසයක් සැකසීමත් එම ආහාර බෙදා හදා ගෙන භුක්ති  විඳීමත් සිංහල සිරිතයි
පොල් කිරි සමඟ පිස ගන්නා සහල් කෙසෙල් කොළයකට වඩා කැබලි කපා ගෙන මේසයට යවන මෙම ආහාරය සියළු  සුබ කටයුතුවල දී පිස ගැනීමට සිංහලයා පුරුදු වී සිටී. ඉඹුල් කිරිබත්, මුං කිරිබත් මෙන්ම ලබු කිරිබත් ද මෙම ආහාරයේ ප්‍රභේද වේ
ඉතිහාසය

හෙළ ආහාරයක් වූ කිරිබත්(කිරිපිඬු) දානයක් එදා සිදුහත් බෝසතාණෝ ඇසතු බෝ රුක මුල බවුන් වඩද්දී බුද්ධත්වයට පත් වීමට පෙර සුජාතා සිටු දේවිය විසින් පූජා කරන ලදී
සිදුහත් තාපසතුමා එය පිඬු 49 කට කඩා වැළඳූ බවත් බුද්ධත්වයට පත් වූ පසු බුදුරජාණන් වහන්සේ දින 49 ක් එම ආහාරයෙන් දිවි ගෙවූ බවත් ඉතිහාසයේ සඳහන් වේ
ගැමුණු කුමරා මහළු මාතාවක් දුන් කිරිබතක් අනුභව කරද්දී දුන් අවවාදය අනුව යුද කර ජය ලැබූ බව ද ජන ප්‍රවාදයේ සඳහන් වේ
ඉඹුල් කිරිබත්

මැදට පොල් පැණි දමා ගෙඩි ලෙස සකස් කර ගන්නා  ආහාරයකි
itha

මුං කිරිබත්

මුං ඇට සමඟ හකුරු හෝ පැණි ද කජු හා වියළි මිදි ද දමා උයා ගන්නා මෙම ආහාරය රසයෙන් මෙන්ම ගුණයෙන් ද අග්‍ර වේ
ලබු කිරිබත්
ලබු දමා සාදා ගන්නා මෙම ආහාරය "නරියා ලබු කිරිබත් කෑ හැටි" යන ජන කතාවේ ද සඳහන් ආහාරයකි
සාදාගන්නා ආකාරය
අඩංගු ද්‍රව්‍ය 
සහල්

කිරි - ප්‍රධාන වශයෙන් පොල් කිරි යොදා ගැනේ
එළකිරි යොදන අවස්ථාවන්ද ඇත
ලුණු - ආහාරයේ රස වැඩි කිරීමට උපකාරී වේ
අතිරේක එකතු කිරීම් වශයෙන් 

පොල් පැණි - ඉඹුල් කිරිබත් සඳහා යොදාගනී
සමහර පුද්ගලයන් තෙල් දැමූ හාල්මැස්සන්, උම්බලකඩ සම්බෝලය වැනි දෑ පොල් පැණි වෙනුවට යොදා ගනී
මුං ඇට - මුං කිරිබත් සඳහා යොදා ගනී
හකුරු හෝ පැණි, කජු හා වියළි මිදි රසය වැඩි කිරීම සඳහා උපයෝගී කර ගැනේ
ලබු - ලබු කිරිබත් සඳහා (සිහින්ව කැපූ දියලබු කිරිබතට එක් කිරීමෙන් ප්‍රණීත රසයක් ලැබේ
)

මේවාද බලන්න 
බත්
සිංහල බොජුන්
 ශ්‍රී ලංකාවේ බොජුන්

ආශ්‍රිත

බාහිර සඹැඳි
Recipe for Kiribath

බත් වර්ග - සිංහල
සහලින් සාදන ආහාර
(26 දෙසැම්බර් 1791 – 18 ඔක්තොම්බර් 1871)

උපත ලබුව් 1791 දෙසැම්බර් 26 දින ලන්ඩනයදි ය
ඔහුගෙ මරණය සිදුවයේ  1871 ඔක්තොම්බර් ලන්ඩනයදි ය
ඔහුගෙ ජිවිත කාලය වුයෙ අවුරුදු 79 කි
ඔහු එ කාලය තුලදි ගණිතඥයා, දාර්ශනිකයා,නිමැවුම්කරු සහ යාන්ත්‍රික ඉංනේරු යන විෂයන් ට අදාලව සමාජයට වැදගත් සෙවාවන් රාසියක් කර ඇත
නමුත් චාලස් බැබේජ් වඩා ප්‍රසිද්ද වුයෙ පරිගණකයේ  පියා වශයෙනි
එ ඔහුගෙ නිර්මාණයක් වු difference engine නම් වු යාන්ත්‍රක පරිගණකයයි
මූලාශ්‍ර

1791 උපත්
ප්‍රකාශන

නව කතා
 වරදත්ත
 මේධා
 චාරුමුඛ
 අවරගිර
 රළ බිඳුම
 මල පුඩුව
 කැකෑරිල්ල
 ජල ගැල්ම
 බැඳුම
 රුව
 උරගල
 මුදුපාණී
 කෙළෙස් සයුර
 එකට එක
 මණිකේතු / රම්‍යා
 දෙපොට
 ලොකු කුමාරිහාමි

කෙටිකතා
 දුප්පතුන් නැති ලෝකය
 පළි ගැනීම
 ඈත බැලුම
 ගමන
 නැටුම
 රූපිකා
 මංමුළාව
 ‍ලේඛකයා
 කාන්ති

පද්‍ය

 හැඬී ද ඔබ

 ශාන්තය මුහුණ සුදු හැඳි
 මළ සිරුරෙහි දෑත එක් කළ
 දිලෙයි දෙපස තෙල් පහන්
 යන්තම් සැලෙන සිළින්

 ළඟ මිනිය සිටියි බිරිඳ
 අවුරුදු පනසක් වයස සිහින් තල එලළු
 පිටිපසින් ඈ විසි පස් හැවිරිදි
 දුවය මඳක් තර පැහැපත්
 සාලෙ දොර අසල සිටියි
 විසි දෙකක් වයස පුත්

 අඹු දරු දැරි එකකුට හෝ
 නැත මතක මළහු විඳි දුක්
 දිවියක් මුළුල්ලේ ඔවුන් රැකුමට
 හඬත් ඔවුහු විටින් විට සොවින් මෙන්
 නෑයන් මිතුරන් ආ කල

 හැඬී ද ඔබ ළඟ නෑයකු මළ කල
 කිම ඔබ හැඬුයේ, බලන්න සොයා ඔබ සිත

 සෙවණැලි කාව්‍ය සංග්‍රහයෙනි

 ජී.බී.
සේනානායක
 රුබයියාට් (පරිවර්තන)
 විඳිමි
 දැල් කවුළුව
 සෙවණැලි
 මුළාව
 කවරෙක්ද

ශාස්ත්‍රීය
 නවකතා කලාව
 බටහිර ශ්‍රේෂ්ඨ නවකතා
 විචාර ප්‍රවේශය
 සාහිත්‍ය සේසත්
 සාහිත්‍ය විග්‍රහය
 සාහිත්‍ය ධර්මතාව

චරිතාපදාන
 සාහිත්‍ය දර්ශන සිතුවිලි
 විනිවිඳිමි අඳුර
 මගේ සිතුම් පැතුම්
 මම එදා සහ අද

යෞවන සාහිත්‍ය
 රණරාළ

සුරංගනා කතා
 මල් කුමාරි
 හාල්මැස්සා
 රත්හඳුන් රූපය
 හීනය
 අඹ කතාව
 මහා ‍ලෝබයා

චරිත කතා
නවකතා කරුවෝ
9/11 කොමිෂන් වාර්තාවේ සදහන් ප්ර හාරයට හේතු වෙනත් බොහෝ විශේෂඥයන්ගේ ද  පිළිගැනීමට ලක් වී ඇත
ත්ර ස්තවාදය වැළැක්වීමේ විශේෂඥයෙකු වන රිචර්ඩ් ඒ. ක්ලාක් පැහැදිලි කරන අන්දමට අල්කයිඩා ප්ර1හාරයට හේතු වන්නේ ඇෆ්ගනිසථානයේ දී මොස්කවු හමුදාවන් සමග ගැටීමත් ඇමරිකානු හමුදා පර්සියානු බොක්කට ආදේශ කිරිමත්
විදුලි පද්ධතිය තුල සිදුවු අධි විදුලි කාන්දුවකින් පිපිරිම සිදු වු බව ප්‍රථමයෙන් පළමු මතයයි
මෙය පසුව විදුලි සැපයුම් කරුවන් වන Power Grad විසින් ප්‍රතික්ශේප කරන ලද්දකි
මේ පිළිබදව විචාරය කරන පුද්ගලයන්ගේ අදහස වුයේ බෝම්බය නිසා දුම්රිය මාර්ගයේ විදුලි රැහැන් වලට හානි සිදු වීමෙන් පිපිරිම ඇති වු බවයි. විචාරකයන් යෝජනා කරන්නේ මෙම අර්ථ දැක්වීමට සිදුවන්නට ඇත්තේ දුම්රිය මාර්ග වල විදුලි රැහැන් වලට හානි සිදු වී ඇති බවත් පිපිරිමෙන් සිදු වු සීග්‍ර විදුලි බල ඇණ හිටිම, පාලන මැදිරි ක්‍රියාකරුවන්ට අනුව විශාල විදුලි බල සැපයුමකින් ඇති වන නොනවතින පරිපථ බිද වැටීමකට සමානය
නාගරික = 
මෙට්‍රොපොලිටන් පොලිස් කොමසාරිස්, සර් ඉයන් බ්ලෙයාර් සදහන් කරන පරිදි පිපිරිමෙන් පැය 02ක් තුළ මෙය ත්‍රස්තවාදී ක්‍රියාවක් බවට විශ්වාසය තහවුරු කර ගත් බවයි. ඔහු තවදුරටත් සදහන්කරන්නේ පිපිරිම් සිදුවු එක් ස්තානයකින් පුපුරණ ද්‍රව්‍යය පිළිබදව සාධක හමුවු බවයි. එහෙත් මෙම ප්‍රහාරය සිදු කරනු ලැබුවේ කවුරුන්දැයි යන වග පිළිබද අනුමාන නොකරයි
පර්යේෂණමගින්ද
ත්‍රස්තවාදී සැකකරුවන්  කවුරුන් දැයි කවුරුන් වේද යන්න පිළිබද අවධානය යොමු කරයි
බෝම්බ ප්‍රහාරයෙන් පැය කිහිපයකට පසුව එවක ස්වදේශ ලේකම් චාර්ල්ස් ක්ලාර්ක් නියෝජිත මන්ත්‍රීමණ්ඩලය අමතමින් මෙම ප්‍රහාරය ත්‍රස්තක්‍රියාවක් බවට ප්‍රහාරය සිදුවු දිනයේ දීම පිටර් පවර් විසින් ජුල 07වන දින උදෑසන එල්ල වු ප්‍රහාර පිළිබදව සම්මුඛ සාකච්චා  02ක් පවත්වන ලදී
පවර්
උදෑසන 9 පසුවී පැය භාගයක් ඉක්ම වු වේලාවේදී අප විසින් ආයතනයක සේවය දහසක් කරන පමණ පිරිසක් සමග සමගාමීව සිදුවන බෝම්බ අනතුරකින් බේරි සිටින්නේ කෙසේද පිළිබදව පුහුණුවක යෙදී සිටි අතර ඒ අවස්ථාවේ දීම දුම්රියපොළ බෝම්බ සිදු වීම වාර්තා වීම මගේ හිසකේ කෙලින් සිටු වීමට සමත් විය
පීටර් ඇලන්
මෙය හරියටම පැහැදිලි කරනවා නම් ඔබ විසින් බෝම්බ අනතුරක් පිළිබද පෙර පුහුණු වීමක් සිදු කරමින් ඉන්නා විට එවැනිම සිදු වීඹක් වාර්තා වීමක් ලෙස හැදින්විය හැකිද
ඇත්ත වශයෙන්ම උදැසන 9.30ට පමණ එක්තරා ආයතනයක් සදහා මා එහි නම හෙළි නොකලත් ඔවුන් මෙය අසා සිටි යැයි මා දන්නවා, අප මෙම පෙර පුහුණුව සංවිධානය කර තිබුණි
පළමු වතාවට අපත් සමග ආපදා කළමණාකාර කළමණාකරුවන් රාශියක් සිටි අතර විනාඩි 05ක්තුළ අප ඉතා ඉක්මන් තීරණයකට එළඹියෙමු
" මෙය ඇත්ත වශයෙන්ම සිදුවනනක් බවත් " ඒ අනුව නිවැරදි ආපදා කළමණාකරණ පටිපාටිය ක්‍රියාත්මක කිරිම සදහා අප විසින් ( "මන්දගාමි සිතුවිලි" වල සිට " වේගවත් සිතුවිලි" දක්වා ගමන් කිරිම අවශ්‍ය බවත් අප වටහාගත්තා)  මන්දගාමීව කටයුතු කිරිම වෙනුවට සීග්‍රයෙන් කටයුතු කිරිම සිදු කළ යුතු බව අප වටහා ගන්නා ලදී
පවර් විසින් සදහන් කරන ලද්දේ "සමගාමීව  බෝම්බ පිපිරිමක් සිදු වු බවයි. එහෙත් මතක තබා ගත යුතු කරැණක් වන්නේ  මෙම බෝම්බ පිපිරිම  එකවර සිදුවු බව හෙළිදරවු වුයේ බෝම්බ සිද්ධිය සිදුවී දින 2කට පසු හෙවත් 2005 ජුලි 9වන දා බවයි. 
පවර්ගේ ප්‍රබන්ධාත්මක සිදුවීම් පෙළ
8.50 ලංඩන් භුගත උමං තුළ බෝම්බ 03ක් පුපුරා යෑම
පළමු බෝම්බය  පුපුරා යන ලද්දේ ලිවපුර් මාවත හා ඇල්ඩිගේට් හරහා අංක 204 දරණ උමං දුම්රියක් තුළයි
මෙම දුම්රිය කින්ග්ස් ක්රොාස් වලින් විනාඩි 08කට පෙර පිටත්ව යන ලදි
පිපිරිම සිදුවන විටදී දුම්රියේ තුන් වන පෙට්ටිය ලිවපුර් මාවතට යාර 100ක් ඇතීන් තිබි ඇත
හැමර්ස්මිත් හා සිටි ලයින් දුම්රිය මාර්ගයට සමාන්තරව දිවෙන ලිවපුර් මාවතේ සිට ඇල්ඩිගේට් නැගෙනහිර වෙත දිවෙන දුම්රිය මාර්ගය ද අනතුරින් හානියට පත් විය
දෙවන බෝම්බය පිපිරිමට ලක් වුයේ අංක 216 දරණ
9.47 මාර්බල් ආර්ක් සිට හැක්නිවික් දක්වා දිවෙන ස්ටේජ්කෝච් ගංඩන් මගින් ක්‍රියාත්මක කරන LXO3BUF ලියා පදිංචි අංකයක් ඇති තට්ටු දෙකේ බස් රථයක් තුල පිපිරිමක් ඇති විය
මීට ප්‍රථම, හැක්නිවික් සිට "මාර්බල් ආර්ක්" දක්වා " කින්ග්ස් ක්‍රෝස් " ප්‍රදේශය පසු කරමින් ගමන් කරයි
"මාර්බල් ආර්ක්" හි දි බස් රථය හරවා නැවත හැක්නිවික් වෙත ගමන් ආරම්භ කරන ලදි
එය "මාර්බල් ආර්ක්" වෙතින් උදෑසන 9ට පමණ පිටත්වු අතර ඉයුස්ටන් බස් නැවතුම් පොළට 9.35ට පමණ ළගා වු අතර එහිදී බසයේ මගින් උමං දුම්රිය පොළෙන් බස් රථයට නැගුනු අතර " කින්ග්ස් ක්‍රෝස් " මාවත වසා දමා ඇති හෙයින් පොලිසිය බස් රථය සාමාන්‍ය දිනවල භාවිතාකරන මාර්ගයෙන් බාහිරව වෙනත් මාර්ගයක ධාවනය කරවුහ
බිම්ගත මාර්ගවල සිට ජනතාවද බසයට ගොඩ විය
පිපිරිම සිදුවන වේදාවේදී බසය "ටච්ස්ටොක්" චතුරස්‍රය හරහා ඉහළ "වොබර්න් පෙදෙස" දක්වා ගමන් කරමින් සිටියේය
පිපිරිමෙන් බසයේ ඉහළ මහලේ වහලය ගලවා දමන ලද අතර බසයේ පිටුපස ද විනාශ විය
සිද්ධිය ඇසින් දුටුවෙකු ප්‍රකාශ කරන ලද්දේ  "බසයේ භාගයක් අහසේ පියාසර කරමින් තිබු බවයි."
පිපිරිම සිදුවුයේ "බිත්‍රාන්‍යය වෛද්‍ය සංගම් ගොඩනැගිල්ලට ආසන්නව වන අතර ගොඩනැගිල්ලට ආසන්න වෛද්‍යවරැැන්ට හදිසි වෛද්‍ය සේවය ගලා දීමට හැකියාව ලැබුනි
" BBC  ගුවන් විදුලිය 5" සහ " ද සන්" පුවත්පත පසුව වාර්තා කර තිබුණේ බසය තුළ සිටි පුද්ගලයෙකු බෝම්බයක් පුපුරවා ගත් බව බසයේ මගින් දුටු බවයි. පුවත්පත් වාර්තා "හසීබ් හුසේන් " (Hasib Hussain) නම් පුද්ගලයා එම පිපිරවීම සිදු කළ පුද්ගලයා හදුනා ගෙන ඇත
මෙම බස් බෝම්බය පිපිරි ඇත්තේ වාහනයේ ඉහළ තට්ටුව පිටුපසදී වන අතර බසයේ ඉදිරිපසට ඉන් දැඩි හානියක් වී නොතිබුණී
බසයෙ ඉදිරිපස සිටි පිරිස් ප්‍රහාරයෙන් නිරුපද්‍රිතව බේරි ඇති අතර පහළ හා ඉහළ තට්ටුවල පසුපස සිටි බොහෝ මගින් ප්‍රමාණයක් ප්‍රහාරයෙන් පිළිස්සුම් තුවාළ ලබා ඇත
මිය ගිය ප්‍රමාණය  කොපමණදැයි ගණනය කිරිමට ටික කාලයක් ගතවු අතර පොලිසිය විසින් මිය ගිය පිරිස අතර ඝාතකයාගේ මළ සිරුරත් තිබේදැයි පරික්ෂා කරන ලදී
මෙම පිපිරිමෙන් එහා මෙහා ගමන් කරමින් සිටි කිහිප දෙනෙකුට තුවාල සිදු වු අතර වටපිටාවේ තිබු ගොඩනැගිලිද අනතුරට පත් විය
උමං දුම්රිය මාර්ගයේ තිබි ගවත් සැක කටයුතු පාර්සල් 02 සොයා ගන්නා ලදී
මේව පොලිසිය විසින් පුපුරුවා හැරිය නමුත් පසුව සනාථ වුයේ ඒවා බෝම්බ නොවන බවයි. 

සන්දර්භය

මෙම බෝම්බ සිදු වීම වාර්තා වුයේ බ්‍රිතාන්‍යය විසින් 31වන G8 සමුළුව පැවැත්වු පළමු දිනයේ දීය
එමෙන්ම 2012 ගිම්හාන ඔලිම්පික් උළෙල සදහා ලංඩන් නගරය සුදුසුකම් ලැබීමට දිනකට ප්‍රථමයෙන්ද මුලධර්මවාදී පුජකයෙකු වන අබු හම්සා අල් - මස්රි ගේ නඩු විභාගයට දින දෙකකට කලින්ද " Live 8" ප්‍රසංගයට දින 05ක් තිබිය දීද සහ යුරෝපීය සංගම් කවුන්සිලයේ සභාපතිත්වය  බ්‍රිතාන්‍යය විසින් භාර ගැනීමෙන් ස්වල්ප වේලාවකට පසුව ද ආදී වශයෙන් වු සිද්ධි දාමයකට පස්ව මෙම බෝම්බ පිපිරීම වාර්තා විය
එමෙන්ම වර්ගවාදී පෙළඹවීමකින් බිහිවු " බ්‍රැඩ්ෆිර්ඩ් කැරැල්ල"එම සිදු වීමේ හතරවන සංවත්සරය යෙදුණු දිනම මෙම ප්‍රහාරය ද වාර්තා විය
2005 ජුලි 21 වන දින ලන්ඩන් උමං දුම්රිය මාර්ග හා ලන්ඩන් බසයක් තුළ දෙවැනිවරට     එකවර සිදුවන බෝම්බ පිපිරම් හතරක් වාර්තා විය
බෝම්බ හතරම පිපිරිම සිදු කරන උපාංග පිපිරිමක ට ලක් වුවත් ප්‍රධාන පිපිරිම් සිදු කරන විදුලි ආරෝපණය පුපුරා නොගිය නිසා අනතුරක් සිදු නොවීය
එම පිපිරිමෙන් තුවාල ලත් එකම පුද්ගලයා වුයේ ඇදුම රෝගියෙකි
මෙම සිදු වීමට සම්බන්ධ සියළු සැකකරුවන් සිද්ධිය වීමත් සමගම පළා ගියද පසුව අත්තඩංගුවට පත් විය
අණුස්මරණ කටයුතු

2006 ජුලි 7වන දා ඊට අවුරුද්දකට පෙර බෝම්බ සිද්ධියෙන් මිය ගිය පිරිස සිහි කිරිම පිණිස මිනිත්තු 02ක නිහඩතාවයක් රකින ලදී
බෝම්බ පිරිරුණු ස්ථානයේ සමරු ඵලකයක්ද  විවෘත කරන ලදී
එමෙන්ම මිය ගිය පිරිස සිහිකිරිම පිණිස එම ස්ථාන වල අනුස්මරණ උත්සව පවත්වන ලදී
විමර්ශන
මුලික ප්‍රථිථල 

ප්‍රහාරය ඇතිවු ආකාරය, වේලාව ආදිය පිළිබදව ව්‍යාකූල තොරතුරැ පොලිස් මුලාශ්‍ර මගින් කියවිණී
අධිකරණ විමර්ශන නිළධාරින් මුලින්ම උපකල්පනය කරන ලද්දේ හමුදාව භාවිතා කරන ප්ලාස්ටික් පුපුරණ ද්‍රව්‍යය භාවිතා කර ඇති බවත් පිපිරීම් එකවර සිදු වීම නිසා පිපිරවීම සිදු කරන උපකරණය ඒවා එකවිට පුපුරැවා හැරිමට හැකි අයුරින් නිපදවා ඇති බවත්ය
මේ සියල්ල හුදු කල්පිත බවට පත් වුයේ තවදුරටත් කරැණු  අණාවරනය වන්නට වු විටයි
නිවසේදී නිෂ්පාදනය කරන ලද කාබනික පෙරොක්සයිඩ යොදා ගෙන ඇති බව 2006 මැයි මස බ්‍රිතාන්‍යය රජයේ බුද්ධිමය හා ආරක්ෂක කමිටුව විසින් නිකුත් කරන ලද වාර්තාවක සදහන් වේ
මරාගෙන මැරෙන ප්‍රහාරකයන් හතර දෙනෙකු ඇතුළුව සාමාන්‍යය මගින් 54 දෙනෙකු මරැමුවට පත් විය
700 පමණ දෙනා තුවාල ලැබු අතර 100ක් පමණ දිවා රාත්‍රි රෝහල් ප්‍රතිකාර සදහා යොමු කරන ලදී
ලොකර්බි අනතුරෙන් පසුව " පෑන් ඇමරිකා ගුවන් යානා - 103, 270 දෙනෙකු මරැමුවට පත්විය)  බ්‍රිතාන්‍යය ඉතිහාසයේ වාර්තා වු දරුණුම ත්‍රස්තවාදී ප්‍රහාරය ලෙස මෙය හැදින්වේ
එමෙන්ම ලංඩනය තුළ 2වන ලෝක යුද්ධයෙන් පසු වාර්තා වු දරුණුතම බෝම්බ පිපිරිම මෙය වේ
පොලිසිය විසින් CCTV විඩියෝ පට 2500ක් පමණද අධිකරණ පර්යේෂණ සාක්ෂි විශාල ප්‍රමාණයක්ද විමර්ශණයට ලක්කරන ලදී
බෝම්බ ඒ අනුව සවිකර ඇත්තේ දුම්රිය හා බසයේ බිම් තට්ටු වලය
පොලිස් විමර්ශන නිළධාරින් විසින් සිද්ධියට සම්බන්ධ මරාගෙන මැරෙන බෝම්බකරුවන්  හතර දෙනෙකු හදුනා ගත්හ
ජුලි 07 වන දා සිදු වු බෝම්බ පිපිරිම බටහිර යුරෝපයේ සිදුවු ප්‍රථම බෝම්බ පිපිරීම වේ
ප්‍රංශ අභ්‍යන්තර කටයුතු අමාත්‍යය නිකොලොස් සර්කෝඩි  බ්‍රිතාන්‍ය ස්වදේශ කටයුතු අමාත්‍යංශයේ පැවති මාධ්‍ය හමුවකදී කියා සිටියේ ඊට කලින් වසරේ පැවති එංගලන්ත- ඇමරිකානු ආරක්ෂක හමුවකදී කලින් විස්තර කර එක් නමක් බ්‍රිතාන්‍යය බුද්ධි අංශ සදහා වත්කමක් ලෙස සළකා ඇති බවයි. මෙය ස්වදේශ කටයුතු ලේකම්චාල්ස් ක්ලාර්ක් විසින් ප්‍රතික්ෂේප කරනු ලැබුවා මෙන්ම මෙය හැදින්වුයේ " මෙය අවම වශයෙන් තමාගේ මතකයේ වත් නොවන බවයි"
ආශ්‍රිත 

 29 June 2007 attempted car bombings
 European arrest warrant
 Murder of Lee Rigby
 Parsons Green bombing

මූලාශ්‍ර

භාහිර සබැඳි 

 Official London Transport Status and Updates

 

ත්‍රස්තවාදී ප්‍රහාර
 21 July
Failed terrorist attempts in the United Kingdom
Terrorist incidents in the United Kingdom in 2005
Shepherd's Bush
Kennington
Bethnal Green
2005 in London
July 2005 events in the United Kingdom
Terrorist incidents on subterranean rapid transit
බෝම්බ පිපිරිම් 04ක් මරාගෙන මැරෙන ප්රරහාර ලෙස වාර්තා වුවත් පොලිසියට සිදු කළ හැකි වුයේ බෝම්බ කරැද මෙම ප්රමහාර වලින් මිය ගිය බවයි. කෙසේ වුවත් ජුලි 21, 2005 ලංඩන් බෝම්බ පිපිරිම් හා ජෝන් චාල්ස් ද මෙනෙස්ට වෙඩි තැබීමට පසුව ශ්රිමමත් ඉයන් බ්ලෙයාර් විසින් ප්ර සිද්ධියේ තහවුරැ කරන ලද්දේ ඔවුන් මරාගෙන මැරෙන බෝම්බකරැවන් වන බවත් ඔවුන් පිළිබද කටයුතු කෙරැණු බවත්ය
බෝම්බකරැවන් විසින් හදුනාගැනීම සදහා උපකාර වන විවිධ උපාංග රැගෙන ඒම තුළින් "ලීඩ්ස්" (Leeds) වල පිහිටා තිබු බෝම්බ නිෂ්පාදන කර්මාන්තශාලාවක් පිළිබදව තොරතුරැ දැන ගැනීමට උපකාරි විය
‍මෙම කර්මාන්තශාලාව අනාගත විවිධ අවශ්යාතා සපුරා ගැනීම සදහා පැවැති බවත් බෝම්බ කරැගේ "ලුටන් දුම්රිය"නැවතුම් පළේ තිබු මෝටර් රථයේ වෙනත් පුපුරණ ද්ර ව්ය ය තිබු බවට සොයා ගෙන ඇත
ඊට අමතරව බෝම්බකරැ විසින් ලුටන් වල සිට ලංඩනය දක්වා ගමන් කිරිම සදහා ටිකට්පතක් ගෙනවිත් තිබු බවත් හෙළි විය
එමගින් ඔහු පැමිණි මාර්ගයේම ආපසු හෑමට සුදානමින් සිටි බවට විශ්වාසයක් ඇති විය
මෙමගින් සිතා ගත හැකි කරැණක් නම් බෝම්බකරැ ප්රණහාරයෙන් පසු නිරැපද්රිටතව පළා යාමට සැළසුම් කර තිබු බවත් එසේ කිරිමට නොහැකි වන්නට  ඇත්තේ බෝම්බය පිපිරි යෑමට පසුව පළා යා යුතු වේලාව පිළිබදව අවබෝධයක් නොවීමත් යැයි උපකල්පනය කෙරේ
පළමු බෝම්බ පිපිරිම් 3 තත්පර 50ක් තුළ එකිනෙකට පසු එකක් ලෙස වාර්තා විය
එහෙයින් කාල වේලා මණින උපකරණයක් හෝ දුරින් සිට දුරස්ථ පාලන උපකරණයක් මගින් පිපිරිවීම සිදුකරන්නට ඇති බවත් විශ්වාස කරයි
මැඩ්රිඩ් බෝම්බ පිපිරිම ජංගම දුරකතනයක වේලා අගවනය හෝ දුරකතනයට ඇමතුමක් දීමෙන් හෝ දුරස්ථව පුපුරා යාමට සළස්වා ඇති බවට විහ්වාස කරයි
කළින් සදහන් කළ ක්රතමය ලංඩන් භුගත උමං මාර්‍ග තුළ සාර්ථක විය හැකිව තිබුණ ද ඒ අවස්ථාව් ජංගම දුරකතන සංඥා වල තිබු දෝෂයක් මත එය වැරදි යන්නට ඇත
2005 ජුලි 19 දාට අනුව මෙවැනි යාන්ත්රිණයන් එකක්වත් පිළිබදව කිසිම ආකාරයක විද්යාමනුකූල සාක්ෂි ප්ර සිද්ධියට පත් නොකරන ලදී
මහජන ප්ර්ශ්ණ කිරිම් සිදු නොවීම 
රජය විසින් ප්ර්ශ්ණ කිරිම් කටයුතු සිදු නොකරන ලද හේතුව ලෙස සදහන් කරන ලද්දේ එය සම්පත් නාස්ති  කරන හා ප්ර දාන නිළධාරින් හා පොලිස් නිළධාරින් හිර කරණ වැඩක් ලෙස පවසමින්ය
හිටපු අගමැති ටෝනි බ්ලෙයාර් ප්ර‍කාශ කරන ලද්දේ "ස්වාධින ප්රකශ්ණ කිරිමක් ආරක්ෂක අංශ වලට ලැබෙන සහයෝගය බාල්දු කරයි"
යනුවෙනි
අනතුරින් දිවි ගලවා ගත් හා මිය ගිය පිරිසගේ සමහර ඥාතීන් විසින් පිපිරිම සිදු වු දිනයේ දී ඇති වුයේ යැයි කියන පරස්පර විරෝධී සිදු වීම් නිරාකරණය කරන ‍ෙලස  ඉල්ලා ඉහළ උසාවියේ හා යුරෝපා අධිකරණය සදහා පුර්ණ මහජන ප්රිශ්ණ කිරිමත් සිදු කරන ලෙස ඉල්ලා නිතිමය ක්රිසයාමාර්ග වලට එළඹ ඇත
ජායා ස්වදේශ ලේකම්, ඩේවිඩ් ඩේවිස් විසින් ප්ර කාශ කරනු ලැබ ඇත්තේ "මහජනතාවට හා පාර්ලිමේන්තුවට ඉදිරිපත් කරනු ලැබු සිද්ධිය පිළිබදව වන විස්තර විකාර සහගත කරැණු වලින් ගහණ බවයි.
1.	මොහොමඩ් සිඩික් කාන් (30) - එඩ්ග්වෙයාර්හිදි  උමං මාර්ගය උදෑසන 8.50 ගර්භණි බිරිද හා දරුවා සමග ඩිවුස්බරිහි ජිවත් විය
( අසාර්ථක හසීනා පටෙල් උපාය - 2005 ) 

2.	ෂෙහාඩ් තන්වීර් (22)  - ඇල්ගේට් උමං මාර්ගය උදෑසන 8.50 මව හා මාළු චීප් අවහන්හලක සේවය කළ පියා සමග ජිවත් වි ඇත
3.	ජර්මේන් ලින්ඩ්ස්සේ (19) - රසල් චතුරස්‍රය උදැසන 8.50 බකින්හැම්ෂයර් හිදි එයිල්ස්බරි හි තම ගර්භණි බිරිද සමග ජිවත් වී ඇත
4.	හසීබ් හුසේන් (18) ටැවිස්ටොක් චතුරස්‍රය උදෑසන 9.47 ලිඩ්ස් හි තම සොයුරැ ඉම්රාන් හා ඥාති සොයුරිය වන ෂෂියා සමග ජිවත් විය
ලුටන් ජාලය
බෝම්බකරුවන් හා අල්කයිඩා ජාලය ක්‍රියාත්මක වු බෙඩ්ෂෝර්ඩිෂයර්හි ලුටන් හි අල්කයිඩා සමග සබඳතා තිබුණේ යැයි උපකල්පනය කරයි
එම සබඳතා 2004 අගෝස්තු හිදි බිඳී ගොස් ඇත
අල්කයිඩා ක්‍රියාකාරියෙකු වු මොහොමඩ් හසීම් කාන් පකිස්තානයේ ලාහෝර් හිදී අත්තඩංගුවට ගත් පසු මෙම කණ්ඩායම පිළිබදව හෙළිදරව් විය
ලංඩනයේ උමං දුම්රිය මාර්ග බෝම්බ පිළිබද  සැළසුම මොහුගේ නිව්යෝර්ක් හා වොෂිංටන් මුල්‍යය ගොඩනැගිල්ල‍ට බෝම්බ ප්‍රහාර එල්ල කිරිම පිළිබද සැළසුම්ද මොහුගේ ලැප්ටොප් පරිඝණකයේ තිබු බවට සොයා ගෙන ඇත
මෙම කණ්ඩායම වසන් වී සිට ඇති මුත් 2004  අගොස්තු 2වන දා " නිව්යෝර්ක් ටයිම්ස්" පුවත්පත ඔහුගේ නම ප්‍රසිද්ධියට පත් කරන ලදී
මෙම හෙලිදරව්ව සමග බ්‍රිතාන්‍යය හා කැනඩා පොලිසියට තම පරික්ෂණ අවසන් වීමට ප්‍රථම මොහු අත්අඩංගුවට ගැනීමට හැකියාව ලැබුණි
ආන්ඩුව පසුව ප්‍රකාශ කරන ලද්දේ මෙම පුද්ගලයාගේ නම සමහර වාර්තාකරැවන් වෙත ලබා දෙන ලද්දේ පසුබිම් තොරතුරැ සදහා වන බවත් ඊට ඇ
ස්වදේශි ආරක්ෂක ලේකම් වන ටොම් රිප් විසින් සමාව ගන්නා බවත්ය
ලුටන් ජාලය බිද වැටීමත් සමග, ලංඩන් බෝම්බ පිපිරිමට සම්බන්ධ මොහොමඩ්  සිඩික් කාන් (ඥාතින් පිළිබද වාර්තා නැත
) පිළිබදව පරික්ෂාවට ලක් කලත්, එම පරික්ෂාවන් සිදු  m15 මගින් නිගමනය කරන ලද්දේ ඔහු තර්ජනයක් නොවන බවත් ඔහු පිළිබද පරික්ෂාවෙන් සිටිම අවශ්‍ය බවත්ය
2007 මාර්තු අත්තඩංගුවට ගැනීම 

2007 මාර්තු 22 වන දින 7/7 බෝම්බ පිපිරවීම පිළිබද සැකපිට පුද්ගලයන් තිදෙනෙක් අත්තඩංගුවට ගත්හ
ඉන් දෙදෙනෙක් අත්තඩංගුවට පත් වුයේ මැන්චැස්ටර් ගුවන් තොටුපළේ දීය
ඔවුන් එදින පකිස්තානය බලා පිටත්ව යාමට තිබු පස්වරැ 4.30 ගුවන්යානයට ගොඩ වීමට බලාපොරොත්තුවෙන් උන්හ
මෙම පුද්ගලයන් පසුපස රහසිගතව පොලිස් නිළධාරින් පිරිසක් යැවීමට කටයුතු යොදා තිබු අතර එදින මොවුන් අත්තඩංගුවට ගැනීම සදහා සුදානමක් නොතිබිණී
එහෙත් බ්‍රිතාන්‍යයෙන් පිට වුවහොත් අවදානමකට මුහුණ දිමට සිදුවන බව පොලිසියට ඒත්තු 
ගැන්වී තිබුණි
අනෙක් පුද්ගලයා අත්තඩංගුවට ලනු ලැබුවේ බටහිර යෝර්ක්‍ෂයර්හි ලීඩ්ස් ප්‍රදේශයේ ප්‍රහාරයට පුථම මරාගෙන මැරෙන බෝම්බ කරැවන්ගෙන් එක් අයෙකු ජිවත්ව සිට ඇත
සැප්තැම්බර් 11 වනදා උදෑසනම ත්‍රස්තවාදීන් 19 ලොගන් ජාත්‍යන්තර ඩල්ස් ජාක්‍යන්තර සහ හෙවාර්ක් ගුවන් තොටුපලවල් වල සිට කැලිෆෝනියා වෙත ගමන් කරමින් සිටි වෙළෙද ගුවන් යානා හතරක් පැහැර ගන්නා ලදී
ත්‍රස්තවාදීන් ඇමරිකන් එයාර් ලයින්ස් ෆ්පයිට් 11 සහ යුනයිටඩ් එයාර්ලයින්ස් ෆ්ලයිට් 175 යන යානා දෙක උතුරු හා දකුණු කුළු‍ණ වෙත පියාසර කරවන ලදී
තවත් ගුවන් කොල්ලකරුවන් පිරිසක් ඇමරිකන් එයාර්ලයින් ෆ්ලයිට් 77 පෙන්ටගනයත් 4වන යානාව වන යුනයිටඩ් එයාර්ලයින් ෆ්ලයිට් 93 ඇ
ජ මහ මන්ත්‍රණ සභා ගොඩනැගිල්ලේ හැපීමට ප්‍රථම පෙනිසිල්වේනියා හී හැන්ක්ස්විල් හිදී අනතුරට පත් විය
යානා පැහැර ගන්නා අතරතුර සමහර මගින් හා ගුවන් සේවකයන්ට ගුවන් දුරකතන හා පෞද්ගලික දුරකතන මගින් ඇමතුම් ලබා ගැනීමට හැකිවී ඇත
ඔවුන් පවසා ඇත්තේ  ගුවන් යානය තුල ගුවන් කොල්ලකරුවන් කිහිපදෙනෙක් ඇති බවයි. ත්‍රස්තවාදින් විසින් පිහි සහ බොක්ස් කටර් නිවී පිහි යොදාගෙන ගුවන් යානා සේවකයන් සහ අවම වශයෙන්, යානා 11 හි නියමු ජෝන් ඔගොනොවිස්කිද ඇතුළුව, එක් මගියෙක් හෝ එක් නියමුවෙක් මරා දමන්නට ඇතැයි සැළකේ. පළමු පංතියේ මැදිරියෙන් මගින් ඇත්ව තැබිම පිණිස ත්‍රස්තවාදීන් විසින් ඇමරිකන් 11 හා යුනයිටඩ් 175 යානාවන් හිදි කදුළු ගෑස් හෝ ගම්මිරිස් ඉසිනයක් යොදා ගෙන ඇතැයි හෙළිදරව් වී ඇත
9/11 කොමිසමේ වාර්තාවට අනුව බෝම්බ ඇත්ත ඒවා නොවේ
එම 9/11 වාර්තාවට අනුව යානා පැහැරගත් අය අතරින් දෙදෙනෙකු ලේදර්මන් බහු කාර්ය අත් ආයුධය මිලදී ගෙන ඇත
2001 සැප්තැම්බර් 11 වනදා ප්‍රහාරයට පිළිතුරක් වශයෙන් ඇ
ජනපදය දියත් කරන ලද හමුදාමය, දේශපාලණමය සහ නිතීමය ක්‍රියාමාර්ග පොදුවේ ත්‍රස්තවාදයට එරෙහිව යුද්ධය යනුවෙන් හැදින්වේ
ජ ජනපදයට අනුව මෙම ක්‍රියාමාර්ගයේ ප්‍රධාන අභිලාෂ වන්නේ ත්‍රස්තවාදී තර්ජන මැඩපැවැත්වීම, ත්‍රස්තවාදී ක්‍රියාවන් වැළැක්වීම සහ අල්-කයිඩා වැනි සංවිධානවල බලපෑමඅවම කිරිමයි
මෙම යුද්ධය සහ එහිදී භාවිතා වන ප්‍රතිපත්තීන් නිරන්තර විවාදයට ත්‍රඩු දෙන කාරනා බවට පත්ව ඇත
විවේචකයින් තර්ක කරන පරිදි ඒකපාර්ශවීය‍ව සතුරන් නිෂ්ක්‍රීය කරන යුද්ධයක්, මානව අයිතිවාසිකම් උල්ලංගණය සහ වෙනත් ජාත්‍යන්තර නීති උල්ලංගණය සාධාරණීකරණය කිරිමට මෙය යොදා ගෙන ඇත
ත්‍රස්තවාදය සහ ත්‍රස්තවාදී ක්‍රියාකාරකම් ලැයිස්තුව
20වන ශතවර්ෂයේ අග භාගය පුරා ත්‍රස්තවාදී සංවිධාන විසින් ඇ
ජට සහ එහි මිත්‍ර රටවල් වලට එරෙහිව ප්‍රහාර එල්ල කරන ලදී
1998 කෙන්යා හා ටැන්සානියා තානාපති කාර්්‍යාල වලට එල්ල වු ප්‍රහාර වලට පසුව බිල් ක්ලින්ටන් විසින් සුඩාන හා ඇෆ්ගනිස්ථාන අල්කයිඩා ඉලක්කවලට එරෙහිව බෝම්බ ප්‍රහාර එල්ල කරමින් අසීමාන්තික මෙහෙයුම ආරම්භ කරන ලදී
මෙම ඉලක්ක අතරට සුඩානයේ 90% වන මැලේරියා මර්දන ඖෂධ නිපදවන ඖෂධ කර්මාන්ත ශාලාවක් ද විය
2000 ඔක්තෝම්බර් වන විට 2001 සැප්තැම්බර් ප්‍රහාරයට ප්‍රතිඋත්තරයක් ලෙස ඇ
ජ Cole බෝම්බ ප්‍රහාර දියත් කරන ලදී
පසුව සදහන් කළ ප්‍රහාරයෙන් පසුව එක්සත් ජනපදය පුරා තීරණාත්මක ප්‍රතිචාර  මගින් සිවිල් වැසියන් තවදුරටත් ඝාතනය වන බවට තර්ක ඉදිරිපත් වියි
බුෂ් පරිපාලනය මගින් ඉරාක ආක්‍රමණය සාධාරණීකරණය කිරිමට ත්‍රස්තවාදයට එරෙහිව යුද්ධය යොදා ගැනීම ප්‍රධාන වශයෙන් මතබේදයට තුඩු දුන් කාරණයකි
අල්කයිඩා හා සදාම් හුසේන් අතර සෘජු සම්බන්ධයක් තිබුනේ යැයි ඉදිරිපත් වු මත මෙම සිද්ධිය විමර්ෂණයට ලක් කරන සියළු පරික්ෂණ කන්ඩායම් බැහැර කර ඇත