Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
දැනට දන්නා පැරණිම පාවහන් සොයා ගත්තේ එක්සත් ජනපදයේ ඔරිගන් ප්‍රාන්තයේ ෆෝට් රොක් ගුහාවේහි දීය
සැගේබ්‍රෂ් පොතු මඟින් වියන ලද මෙම සෙරෙප්පුවල විකිරණශීලී කාබන් දින ගණනය මඟින් පෙන්නුම් ක‍ෙල් ඒවා අඩුම තරමින් වසර 10000ක් වත් පැරණි බවයි.
ගුසී නිවහන (වඩාත් සරල ලෙස ගුසි ලෙස දන්නා) යනු ඉතාලියානු විලාසිතා හා සම් භාණ්ඩ වෙළද නාමයකි
එය ගුසියෝ ගූසි මගින් 1921 දී ෆ්ලෝරන්ස් හිදී ආරම්භ කරන ලදී
ගූසි යනු ලෝකයේ වඩාත් ප්‍රචලිත, සම්භාවනීය හා ඉතා වැඩි පිළි ගැනීමක් සහිත විලාසිතා වෙළද නාම අතරින් එකක් ලෙස සැලකෙයි
ගූසි නිවහන අයත් වන්නේ ප්‍රංශ සම්පිණ්ඩන සමාගමක් වු Pinault – Printemps – Redoute (PPR) සමාගමට ය
2007 දී බිස්නස් වීක් සඟරාවට අනුව ගුසි සමාගම ඇමරිකානු ඩෝලර් බිලියන 7.7 ක ලෝක ව්‍යාප්ත ආදායමක් ගොඩනැගු අතර සගරාවේ වාර්ෂික හොදම වෙළද නාම 100 සටහනේ පෙර වසරේ පැවති 46 වන ස්ථානය නැවත සාක්ෂාත් කිරීමට ගුසී සමත් විය
මෙම හේතුව නිසා ගූසි ලෝකයේ වැඩිම විකිණීමක් සහ විලාසිතා වෙළද නාම අතරින් දෙවන තැන අයත් කර ගන්නා අතර එය දෙවැනි වන්නේ LVMH ටය
වඩා වැදගත් ලෙස ගූසි යනු ලෝකයේ වැඩිම විකිණීමක් සහිත ඉතාලියානු වෙළද නාමයකි
ලොව පුරා වෙළද සාප්පු 425 ක පමණ ගූසි ක්‍රියාත්මක වන අතර එහි අධිකාරී හා මහා පරිමාණ දෙපාර්තමේන්තු ගබඩා හරහා තොග වශයෙන් විකිණීම සිදු කරනු ලබයි
සටහන් 
විලාසිතා
{|

|-

|Gucci
|-
{|
පුරාණ රෝමය සංවර්ධනය වූ කේන්ද්‍ර ස්ථාන වුයේ රෝම ප්‍රසිද්ධ වෙළද වු අතර එය දෛනික රෝම ජීවිතයේ චක්‍රනාභියක් විය
පුරාණ රෝම සමාජය, කදු හතක් මත පිහිටා තිබු රෝම නගරය සමග සම්බන්ධව තිබිණි
එහි ක්ලෝසියම්, ට්‍රාජන් වෙළද පොළ සහ පැන්තියනය වැනි ස්මරණීය ගොඩනැගිලි විශාල ගණනක් තිබිණි
සිය ගණන් වාරි මාර්ග පද්ධති හරහා ශාලා, ක්‍රීඩා මණ්ඩප, පුස්තකාල සහ සාප්පු සහිත සනිපාරක්ෂක සංකිර්ණ, වෙළද පෙළ වල් වලට නැවුම් පානීය ජලය බෙදා හැරුණු අතර ක්‍රමවත්ව සෑදු කාණු පද්ධති මගින් ඒවා ඉවතට ගෙනයාම සිදු විණි
පුරාණ රෝම පාලනය යටතේ ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය නවීන නිවෙස් වල සිට අති විශාල තනි නිවෙස් දක්වා ව්‍යාප්ත විය
රෝමයේ අග නගරයේ අධිරාජ්‍ය වරුන් ගෘහ ඉදිවුණේ පැලටයින් කන්ද මතය
පැලස් නම් වචනය බිදී ආවේද පැලටයින් නම් වචනයෙනි
පහත් සහ මධ්‍යම පන්ති වල ජනයා වාසය කළේ නගරයේ මධ්‍යයේය
ඒ යුදෙවුවන් වසන ගෙවල් වැනි කුඩා වෙන්වු කාමර වලය
(19 වන ශතවර්ෂයේදී ලෝකයේ විශාලම නගරය වු ලන්ඩනයේ භූමි ප්‍රමාණයට සමාන ලෙස) එය උපරිම ලෙස මිලියන 14 ක් ද අවම ලෙස 450 000 ක් ද විය
කැර ගැටෙන හඩින් සහ රථ වල රෝද වල හඩින් රෝම නගරය ඝෝෂාකාරී වන්නට වු අතර එය ඉසිලිය නොහැකි වු ජුලියස් සීසර් වරක් රථ ගමනාගමනය (දවල් කාලයේ) අත් හිටුවීමට යෝජනා කර ඇත
ඓතිහාසික ඇස්තමේන්තු ප්‍රකාශ කර සිටින්නේ පුරාණ රෝම වල ප්‍රදේශය යටතේ වු ජනගහණයෙන් 20% ක් නාගරික මධ්‍යස්ථාන වල දිවි ගෙවු බවයි. ඊට හමුදා භටයන් 10000 හෝ ඊට වැඩි ජනකායක් ද පන්සල් හා වෙනත් ගොඩනැගිලි විය
org/wiki/Ancient_Rome#Society
චිත්‍ර ලිපි ලේඛන කලාව ක්‍රි
3200 වන ශ
ව. දී පමණ සිදු වී ඇති අතර ඊට සලකුණු 500 ක් පමණ යොදා ගෙන ඇත
එයින් වචනයක්, පණිවිඩයක් නියෝජනය කළ හැකිය
තවද එකම සලකුණු විවිධ සංදර්භ වල විවිධ අරමුණු වෙනුවෙන් පෙනී සිටිය හැකිය
චිත්‍ර ලිපි විධිමත් ශිලා ලේඛන වර්ගයකි
ඒවා නිර්මාණය කොට තිබුණේ සිහිවටන ගල් වල සහ සොහොන් ගෙවල් වලය
ඒවායෙහි තොරතුරු නිරූපණය කර තිබුණි
මෙම සෙල් ලිපි වල යොදා ගෙන තිබුණේ ලේසියෙන් හා ඉක්මනින් ලිවිය හැකි හයරටික් නම් වු වැල් අකුරුය
විධිමත් චිත්‍ර ලිපි පේලි හෝ තීරු වශයෙන් කියවිය හැකි ලෙස ලියා තිබුණු අතර (සාමාන්‍යයෙන් දකුණේ සිට වමට), හයරටික් නිතරම ලියා තිබුණේ දකුණේ සිට වමට සාමාන්‍යයෙන් සමාන්තර පේලී වශයෙනි
අළුතෙන් පැමිණි ලේඛන කලාවක් වු ඩෙමොටික් ක්‍රමය පසුව පිළිගත් ලේඛන ශෛලිය බවට පත්විය
රොසෙටා පාෂාණයේ ග්‍රීක වදනින් ඇත්තේ ද එවන් ලේඛන ශෛලියකි
ව. 1 වන ශ
ව. දී පමණ සාම්ප්‍රදායික ඩෙමොටික අත් අකුරු වෙනුවට නවීකරණය වු ග්‍රීක හෝඩිය වු කොප්ටික් අක්ෂර මාලාව පැතිරෙන්නට විය
ව. 4 වන ශ
ව. දක්වා විධිමත් චිත්‍ර ශිත්‍ර ලිපි භාවිතා වුවද ඒවා කියවීමේ හැකියාව තිබෙන්නේ පුජකවරු අතලොස්සකට පමණි
සාම්ප්‍රදායික ආගමික ක්‍රම වේදයන් විසුරුවා හරින ලද නිසා, චිත්‍ර ලිපි ලේඛනය පිළිබද දැනුම බොහෝ දුරට අඩු වී ගියේය
ඊජිප්තුවේ බයිසන්ටයින් හා ඉස්ලාමික යුග වලට අයත් චිත්‍ර ලිපි කියවා තේරුම් ගැනීම අපහසු වුවද 1822 රොසෙටා පාෂාණය සොයා ගැනීමෙන් හා තෝමස් යන්ග්ගේ සහ ජීන් - ෂ්රැන්කිස් චැම්පෝලින්ගේ සමීක්ෂණ වලින් පසු බොහෝ දුරට චිත්‍ර ලිපි කියවා තේරුම් ගත හැකි විය
සාහිත්‍යය
ලේඛනය මුලින්ම දක්න‍ට ලැබෙන්නේ රාජකීය සොහොන් ගෙවල් වලින් සොයා ගන්නා ලද ලේබල හා ඇමුණුම් වලයි
එය මූලික ලෙස ප්ර ඇන්ක් ආයතනයේ හෙවත් ජීවන නිවාස වල වැඩ කළ ලේඛකයන්ට රක්ෂාව විය
පසුව පැමිණියන් කාර්යාල, පුස්තකාල (ග්‍රන්ථ නිවාස ලෙස හැදින්වූ), විද්‍යාගාර හා නිරීක්ෂණ මධ්‍යස්ථාන වලට අනුයුක්ත කරන ලදී
පිරමීඩය සහ කො‍ෆීන් ටෙක්ඩ්ස් වැනි පුරාණ ජනප්‍රිය ඊජිප්තියානු සාහිත්‍යමය කෘති ලියවුණේ ක්‍රි
1300 පමණ වන තෙක් ලිවිමට භාවිතා වු සම්භාවනීය ඊජිප්තුයානු භාෂාව නව රාජධානියට ඇති වු සමයේ සිට ඉදිරියට කතා මෙන්ම ඩෙමොයික් හා කොප්ටික් ග්‍රන්ථ වල ද නියෝජනය විය
මෙම කාල පරිච්ඡේදය අතරතුර ලිවීමේ සම්ප්‍රදාය, සොහොන් ගෙවල් වල තම ජීවිත කතාව ලිවීම දක්වා විකසනය විය
හර්ක්හෆ් සහ වෙනි න අයගේ සොහොන් ගෙවල් ඊට උදාහරණවේ
සො‍බාට් (උපදෙස්) ලෙස හැදින්වෙන රීතිය, ඉගැන්වීම් සහ ප්‍රසිද්ධ ප්‍රභූන්ගේ මාර්ගෝපදේශකත්වය සන්නිවේදනය කිරීම දක්වා වැඩි දියුණු විය
ඉපුවර් පපිරස් යනු ඊට ප්‍රසිද්ධ උදාහරණයකි
එය ස්වාභාවික විපත් සහ සමාජ විප්ලව විස්තර කරන අදෝනා ස්වරයෙන් ලියවුණු කාව්‍යයකි
මධ්‍ය ඊජිප්තියානු යුගයේදී ලියවුණු ‘සිනුහිගේ කතාව’ ඊජිප්තියානු සම්භාව්‍ය සාහිත්‍යය නිරූපණය කරන්නක් විය හැක
මෙම කාලයේම ලිය වුණු අනෙක් ග්‍රන්ථය කියන ලද පුජකවරු කළ හාස්කම් ගැන කතාය
නව රාජධානියේ අග භාගය අතර එහි’වෙනමම් කතාව’ සහ ‘අනීගේ ඉගැන්වීම්’ වැනි ජනප්‍රිය කතා ලියවුණු අතර එහි භාවිතා වුයේ ස්වභාෂාවය
වෙනමම් කතාවේ කියවෙන්නේ, දේවදූර මියට ගැනීමට ලෙබනන් යන අතරමඟදී කොල්ල කෑමට ලක්වන වංශවතෙක් හා ඔහු නැවත ඊජිප්තුවට පැමිණීමට කරන අරගලයයි
700 පමණ සිට කතන්දර හා ‘ඔන්ච්ෂ්ඔනික්වි ගේ ඉගැන්වීම්’ වැනි ඉගැන්වීම් ද එමෙන්ම පුද්ලික සහ ව්‍යාපාර ලියකියවිලි ද ලියවුණේ ඊජිප්තියානු ඩෙමොටික් අකුරු වලිනි
ඩෙමොටික් වලින් ලියවුණු බොහෝ කතා (ග්‍රේකෝ - රෝමානු යුගය අතරතුර) කලින් ඓතිහාසික යුගවල සකසන ලද ඒවාය
ඒ ඊජිප්තුව, රාමසේස් II වැනි මහා පාරාවෝ විසින් නිදහස් ජාතියක් ලෙස පාලනය කළ කාලයයි
org/wiki/Ancient_Egypt#Writing
සිමා ක්වියැං ඉතිහාසඥයාට (ක්‍රි
පු 145 – 90) හා බැම්බු ඇනැල්ස් හි වාර්තා වලට අනුව ක්සියා රාජවංශය ආරම්භ ව අත්තේ වසර 4200 කට ඉහතදීය
නමුත් මෙම දිනය තවම තහවුරු වී නැත
ක්සියාහි ආරම්භයත් සමගම ෂැන්ග් සහ ෂෝවු ජනතාව ක්සියා රාජ වංශය යටතේ පැවතී ඇත
ඔවුන් ක්සියා හි රාජකීය දාසයෝ වූහ
ක්සියා රාජවංශයේ සත්‍ය කාපරිච්ඡේදය ඉදිරිපත් කිරීමට අපහසුය
, නමුත් එය වසර 431 කි නැතහොත් වසර 471 කි
බොහෝ පුරාවිද්‍යාඥයන් දැන් ක්සියා රාජවංශය සම්බන්ධ කැණීම් ඇර්ලිටෝවු හි (මධ්‍යම හෙනාන් පළාතේ) කරති
ඊට හේතුව ක්‍රි
2000 ට පමණ අයත් ලෝහ උණු කළ මෙවලම් එම දෙපසින් ගොඩනැගීමට හැකිවී තිබීමය
මැටි කර්මාන්තය හා කැබිලිති සම්බන්ධ සලකුණු (මෙම ප්‍රදේශයෙන් සොයාගත්) අනුව ඔවුන් නවීන චීන ජනතාවගේ මුතුන් මිත්තන් බවට සැක කෙරේ
ෂැන්ග්හි පේන කීමට භාවිතා කළ ඇට කටු හෝ ෂෝවු ලෝකඩ බදුන් වල කළ ලේඛන අනුව ක්සියා යුගය ගැන සුළු තොරතුරු අණාවරණය වී ඇත
ෂැන්ග් රාජවංශය 

 
කහ ගංඟා මිටියාවතෙන් සොයා ගන්නා ලද ෂැන්ග් යුගයට අයත් උසස් සමාජ වල නටඹුන්

චීනයේ ඉතිහාසය ගැන ලියවුණු මුල්ම වාර්තා ෂැන්ග් රාජ කාලයේදී එනම් ක්‍රි
පු 13 වන සියවසේදී ලියවී ඇත
ඒවා ලියවී තිබුණේ සත්ව කටු වල හෝ අස්ථි වල ශිලා ලේඛන ලෙසයි
ඒවා නිමිති කියන ඇට කටු ලෙස හැදින්වේ
1600 – 1046 ශත වර්ෂයේදී ෂැන්ග් රාජවංශයේ පැවැත්ම ගැන කියවෙන පුරාවිද්‍යාත්මක සොයා ගැනීම් කොටස් 2 කි
මුල් කොටස අයත් වන්නේ පුර්ව ෂැන්ග් යුගය (ක්‍රි
පු 1600 – 1300 ශ
ව) ට වන අතර එම ද්‍රව්‍ය සොයා ගන්නා ලද්දේ අර්ට්ලිගෑං, සෙන්ෂොවු සහ ෂැන්ග්චෙන් වලින්ය
දෙවන කොටස අයත් වන්නේ පශ්චාත් ෂැන්ග් හෙවත් යින් යුගයට වන අතර ඒවායේ නිමිති කියන ඇටකටු වල කළ ලේඛන විශාල ලෙස කර ඇත
ෂැන්ග් හි අග නගර නවය අතුරින් අන්තිම අගනගරය වුයේ අන්යන්ග් (වර්තමානයේ හෙනන්) වු අතර එම කාලය ක්‍රි
1300 – 1046 ශ
ව. දක්වාය
ෂැන්ග් රාජ වංශය යටතේ ෂැන්ග් ටැංග් ගෙන් පටන් ගෙන ෂැන්ග් ෂෝවු රජු දක්වා රජවරු 31 රජකම් කළහ
චීන ඉතිහාසයේ දිගම රාජ වංශය වුයේ මෙයය
මහා ඉතිහාසඥ වාර්තා ප්‍රකාශ කර සිටින්නේ ෂැන්ග් රාජ වංශය තම අග නගරය හයක් මාරු කරන ද බවය
1350 දී යින් වෙන සිදු වු , අවසානම සහ වඩාත්ම වැදගත් මාරුව, රාජවංශයේ ස්වර්ණමය යුගය ඇතිවීමට පෙරමුණ ගති
යින් රාජවංශයේ කාය ඉතිහාසයේ ෂැන්ග් රාජවංශය සමග තුල්‍යාථික වී ඇත
නමුත් එය විශේෂයෙන් සදහන් වුයේ ෂැන්ග් රාජ වංශයේ පසු කාලයේදීය
පසු කාලීන චීන ඉතිහාසඥවරු කීමට පුරුදුව සිටියේ එක් රාජවංශයකට පසු තවත් රාජ වංශයක් වශයෙන් පැවත එන්නේ යැයි කියන මතය ය
නමුත් අතීත චීනය තුළ සත්‍ය දේශපාලනික තත්වය මීට වඩා බොහෝ සංකිර්ණ එකක් වු බව අසන්නට ලැබේ
මේ නිසා, සමහර චීන උගතුන් ප්‍රකාශ කරන පරිදි ක්සියා හා ෂැන්ග් රාජ වංශ සමකාලීනව පැවති දේශපාලනික වස්තූන් බීජයන් වීමට හැක
එය හරියට පුර්ව ෂෝවු රාජවංශය (ෂැන්ග් රාජ වංශයෙන් පසු පදවියට පැමිණි ආණුඩුව), ෂැන්ග් රාජවංශයේ පැවති කාලයේම පැවතියැයි කියන්නාක් වැනිය
ඇන්යෑංග් වලින් සොයා ගන්නා ලද ලේඛන ගත වාර්තා, ෂැන්ග් රාජවංශයේ පැවැත්ම තහවුරු කරයි
උදාහරණයක් වශයෙන් සැන්ෂින්ඩුයි හි කරන ලද පුරාවිද්‍යාත්මක සොයා ගැනීම් වලින් අන්යාන්ග් වල නොපැවති තාක්ෂණයෙන් උසස් ශිෂ්ඨාචාරයක් ගැන පැහැදිලි වේ
ෂැන්ග් රාජවංශය අන්යාන්හි සිට කොපමණ දුරකට විහිදී තිබුණ ද යන්න සැපයීමට තරම් සාක්ෂි ප්‍රබල නැත
ප්‍රබලම තර්ක මාත්‍රය වන්නේ, නිල ඉතිහාසයේ ෂැන්ග් රාජ වංශය විසින්ම පාලනය කරන ලද අන්යාන්ග් නගරය, ප්‍රදේශයේ වෙනත් බොහෝ නානාප්‍රකාර සංස්කෘතික ජනාවාස සමග සමකාලීනව පැවතුණු අතර ඔවුනොවුන් අතර වෙළදාමද සිද්ධ වුණු බවය
org/wiki/History_of_China#Xia_Dynasty
“මහා ඉතිහාසඥයාගේ වාර්තා” හා “බැම්බු ඇනැල්ස්” නම් වාර්තා වලට අනුව පුරාණ චීන ඉතිහාසයේ මුල්ම රාජ වංශය ක්සියා රාජ වංශයයි (ක්‍රි
2100 – 1600)
එහි රාජ වංශයේ සත්‍ය තත්ත්වය සමග කිසියම් නොගැලපීමක් තිබෙනවා වුවද පුරා විදයාත්මක වශයෙන්ද සාක්ෂාත් වු සත්ය යයි
ඉතිහාස වාර්තා වලට අනුව එම රාජය වංශය ආරම්බ වුයේ රජවරු තිදෙනා හා අදිරාජය වරු 5 දෙනා සමග වන අතර රාජංශය ඉදිරියට ගෙනයාම ෂැන්ක් රාජ්ය වංශය ඊට පසුව කරන ලදී
ඉතිහාසය
නිළ ඉතිහාසයට අනුව ක්ෂියා රාජ වංශය පිහිටු වන ලද්දේ ශන්තම සිංහාසනය තම ඇමති වු යුගේ කැමැත්තට අතහැරීම නිසාවෙනි
ෂන් ඔහුව සැලකුවේ සර්ව සම්පුර්ණ සිවිල් සේවකයෙකු හැටියටය
ගං වතුර ගැලු අවස්ථාවක සියළුම ගංඟා හරහා ඇළ මාර්ග තනා එය පාලනය කිරීම නිසා යු හට තම ජනතාවගේ ප්රසාදය දිනා ගත හැකි විය
ඔහු තම මරණයට මොහොතකට පෙර තම බලය සුදුස්සකුට පවරනවා වෙනුවට තම පුත්ර ක්වු හට පැවරු	වේ රාජය වංශික නීතිය හෙවත් ප්රවේණි ක්රමයට අනුවයි. මේ නිසා ක්ෂියා රාජය වංශය තම පරම්පරාව රජ කරවන කාලයක් උදාවිය
පුර්ව චීන ඉතිහාසයේ කියවෙන ස්කෙප්ටිකල් පාසැල ක්රි
ව 1920 දී ශු ජිගූං විසින් ආරම්බ කරන ලද අතර ඒ තුලින් චීනයේ මුල්ම උගතුන් කණ්ඩායම බිහිවිය
මේ සමගම පරම්පරාගත කතන්දරයට ප්රශ්න එල්ල විය
“ කල්ගත වන විට පුර්ණ චීන ඉතිහාස කතාව නැවත නැවතත් පරම් පරා ගණනකට කියා තිබු එකක් බවට පත් විය
” යුන් කුවෙන්ලි රාජ්ය වංශ 3 නේ කාල නිර්ණ විග්රහය පැහැදිලි කිරීම ගැන පල කළ අදහස පුරාවිදයාත්මක සමීක්ෂණයන්ට එරෙහිව ඓතිහාසික සමීක්ෂණ සාක්ෂි වල විධාරණය සමග සම්පාත වේ
විශේෂයෙන් “පුරාවිද්යාත්මක අර්ලිට වු සංස්කෘතිය යනු ඓතිහාසික ශියාර් රාජ වංශය වේ
”  යන ප්රකාශය ඒ බව සනාථ කරයි
“ මුල් ශිෂ්ඨාචාර වල පුරා විදයාත්මක කාල වකවානු හා ඓතිහාසික වකවානු සාසදීම යන්න සියළුම වර්ෂ ක්රමානුගත අධ්යයනයන්ට අභියෝගයකි
” රාජ වංශ ක්රමයේ සම්ප්රදායික චීන ලේකන වලට අනුව එය සිදු වුයේ චීන ශිෂ්ටාචාරය කාරුණික සිවිල් ආණ්ඩුවක් සහ නීති උල්ලංගන වලට ලේකන වලට අනුව එය සිදු වුයේ චීන ශිෂ්ඨාචාරය කාරුණික සිවිල් ආණ්ඩුවක් හා නීති උල්ලංගන වලට දැඩි දඩුවම් පමුණුවන ආණ්ඩුවක් ලෙස දියුණු වට පත්වු විටයි
එතැන් සිට චීන නීති සංග්රහය ක්රියාත්මක වීමට පටන් ගෙන ඇත
අවසන් පාලකයා වු ජීන් දුෂිත රජයක් හැටියට සැලකෙයි
නැගෙන හිර ෂැන්ක් ජනතාවගේ පාලකයා වු ටෑන්ක් අතින් ජී පරාජයට පත්විය
ආශ්‍රිත ලිපි 

Erlitou culture
List of Neolithic cultures of China
Longshan culture
Baodun culture
Shijiahe culture
Yueshi culture

මූලාශ්‍ර

උපහරණ

භාහිර සබැඳි 

 
 

 
 

 
Dynasties of China
Former countries in Chinese history
States and territories established in the 3rd millennium BC
States and territories disestablished in the 16th century BC
චීනයේ රාජ වංශ
චෞ රාජවංශය (ක්‍රි
පූ 1122 – 256 - චීනය ) ආරම්භ කරන ලද්දේ ෂැන්ග් රාජවංශය විසින් වන අතර ක්වින් රාජවංශය විසින් එය ඉදිරියට පවත්වාගෙන යන ලදී
චීනයේ නියම දේශපාලනික හා හමුදා පාලනය  පැවතුණේ බටහිර චෞ කාලයේදී පමණක් වුවද චීන ඉතිහාසයේ වැඩිම කාලයක් පැවතුණු රාජවංශය චෞ රාජ වංශයයි
චෞ යුගය අතරතුරේ චීනයට යකඩ භාවිතය හඳුන්වා දුන්නේ චීනය තුළ ලෝකඩ භාණ්ඩ තැනීම උච්ච ලෙස පැවති යුගයකයි
වොරින් ස්ටේට් යුගයේ පසු භාගයේදී ලියවුණු පුරාණ සෙල් ලිපිය මගින් දූර්ව අපර දිග චෞ ලෝකඩ සෙල් ලිපි දැකිය හැකි පුරාණ යුගයේ සිට නවීන යුගයේ ආරම්භය දක්වා චෞ රාජ වංශයේ විකසනය පෙන්ණුම් කෙරේ
චෞ රාජ වංශය පැවති කාලයේදී පරිණත චීන දර්ශනය දියුණු විය
එහි ආරම්භය සිදු වූයේ ක්‍රි
පූ 6 වන ශත වර්ෂය ආරම්භයත් සමගය
චීනයේ තමන්ගෙන් පසු පරම්පරාවලටද බලපාන ආකාරයට දර්ශන ඉදිරිපත් කළ ශ්‍රේෂ්ඨ චීන දාර්ශනිකයන් අතර කොන්ෆියුසියස්වාදයේ (ලතින්වලින් කොන්ෆියුසියස්) පුරෝගාමී කොන්ග් ෆුසි ද ඩැවෝ වාදයේ පුරෝගාමී ලවොයිද වේ
මෝහිවාදයේ පුරෝගාමී මෝසි ( ලතින් මිසියස් ), කොන්ෆියුසියස්ගේ වාදය වඩාත් පුළුල් කළ ප්‍රසිද්ධ ප්‍රසිද්ධ කොන්ෆියුසියස්වරයෙකු වූ මෙන්සි (ලතින් මෙන්සියස්) , ක්වින් රාජවංශයේ  ගැඹුරු දර්ශනය හෙවත් පුරාණ චීන නීතිවාදය පුළුල් කළ ෂැන් යෑං සහ හැන් ෂෙයිසි සහ පුරාණ චීනයේ තර්කනයෙන් ප්‍රඥාව පෙන්ණුම් කළ ෂුන්සිද වේ
දිව්‍යය ආඥාව
චීන ඉතිහාස කතාවේ වරක් චෞ රාජවංශය විසින් ෂැන් රාජ වංශය පරදවන ලද අතර ඉන්පසු  ඩයි වන්දනයෙන් මිදී ලෝකෝත්තර වන්දනයක් වූ ෂැන්ග්වරුන්ගේ මළවුන් පිදීම හුරුකර ගන්නා ලදී
ඔවුන් දිව්‍යය ආඥාව යැදීමෙන් තම නීතිය නීත්‍යානුකූල බවට පත් කළහ
දේව වරම අතට ගත් පාලකයා (දිව්‍යයමය පුත්‍රයා)  දිව්‍යය ආඥාව නොසළකා හැරීමෙන් සිංහාසනයෙන් පහ කිරීමටද හැකියාව තිබිණ
පාලක මඩුල්ල දිව්‍යය ආඥාව නොසළකා හැරීම ස්වාභාවික විපත් හා කරලිවලට හේතු විය
ධර්මය විසින් ක්ෂියා  සහ ෂැන්ග් රාජ වංශවල අභාවය සාධාරණීකරණය කළ අතර වර්තමාන සහ අනාගත පාලකයන්ගේ සුදුසු නුසුදුසු බව අනුමත කෙරිණි
චෞ රාජ වංශය ආරම්භ වූයේ ජී පෙළපතින් වූ අතර එහි අගනගරය හාඩ් ( වර්තමානයේ වෙයි ගංගා මිටියාවතේ ක්සියෑං) විය
යටත් විජිත වාදය හා ජනපදකරණය හර හා ෂැන්ග් රාජ වංශයේ භාෂාව හා සංස්කෘතිය උකහා ගනිමින් මුල් කිලීන චෞ පාලකයින් ෂැන්ඩොන් වැනි ඈතක විශාල මහේශාක්‍යය ප්‍රාන්තයක් පිහිට වූහ
ඒ සමගම උසස් ප්‍රජාවට අයත් සංස්කෘතියක් ද පැතිරෙන්නට විය
ෂැන්ග් කලාවේ කුඹල් කර්මාන්තය සමගම ෂෝවු කලාවේ ලෝකඩ භාවිතයද සමකාලීනව සිදුවුණි
අපරදිග චෞ හි පසු භාගයේදී පසු බෑමට ලක්වීමට පෙර තිබූ අවසාන රජයන් දෙක මේවා විය
චෞ රාජවංශය
චීනය
ක්රිය
ව 1661 – 1900 පමණ වන තෙක් ආරම්භක රසායන විද්යාවව විශ්ලේෂී ඒකකයක් විය
එසේ සැලකූයේ  මූලද්ර1ව්ය  සොයා ගැනීමත් වර්ථමානයේ ඇති රසායන ද්ර්ව්යව සොයා ගැනීමත් හා රසායන විද්යා වට මූලික පසුබිම සෑදෙන තෙක් පමණි
සංස්ලේෂණ හා සිද්ධාන්ත දෙයෙහි ඇති වූ වර්ධනය වැනි දෑ විශ්ලේෂී රසායන විද්යානව නොවේ
මෙම කාලයේ දී රසායන විද්යායවට විශාල දායකත්වයක් දැක්වූ සොයා ගැනීම වූයේ , ක්රි
යාකාරී කාණ්ඩවල ප්රිතික්රිටයා මත පදනම් වූ විශේෂ ප්රකතික්රි යා හා ජූලියස් වොන්ලීබිග් විසින් සිදු කරන ලද මූලද්ර ව්යි වර්ගීකරණයයි
ප්රූථම වත‍ාවට උපකරණ භාවිතයෙන් සිදුකළ විශ්ලේෂණයේ සිළු විමෝචක වර්ණාවලිමිනිත ක්රේමයයි
එය රුබීඩියම් හා සීසියම් මූලද්රසව්යව සොයාගත් Gustav Kirchhoff විසින් දියුණු කරගන්නා ලදී
Kirchhoff විසින් රූබිඩියම් හා සීසියම් සොයා ගන්නා ලදී
ප්රනධාන වශයෙන් විශ්ලේෂී රසායන විද්යාිවේ විශාල දියුණුවීම් 1900 න් පසු සිදුවිය
මේ කාලය තුළ මෙම ක්ෂේත්රන තුළ උපකරණ ඇසු‍රින් සිදු කළ විශ්ලේෂණයන් වඩ වඩ‍ාත් ප්රසමුඛ විය
මෙහි දී වර්ණාවලීක්ෂ ක්ර ම තාක්ෂණය විසිවන සියවසේ  ආරම්භයේ සොයා ගැණුනු අතර එය විසිවන සියවසේ අග භාගයේ දී ශෝදනයකට ලක් කෙරුණි
වියෝජන විද්යාිව ද මෙම කාල සීමාව තුළ සම දියුණුවක් පෙන්නුම් කළේය
පසුව අධික්රිියාකාරී උපකරණ භාවිතයත් සමග ඉතා අධික වර්ධනයක් පෙන්වීය
1970 දී බහුතරයක් මෙම තාක්ෂණ ක්රයමවේද භාවිතයෙන් සම්පූර්ණ සාම්පල්වල විදහා දැක්වීමක් ලගා කර ගන්නා ලදී
ආසන්න වශයෙන් 1970 සිට අද දක්වා වන විට වි‍ශ්ලේෂණ රසායනය ටිකෙන් ටික වැඩි දියුණු වී ජීව විද්යානත්මක ගැටළු වඩ වඩාත් විශ්ලේෂණය කරමින් මීට ප්ර්ථම අකාබනික සහ  කුඩා කාබනික අණු පිළිබඳව  පැවති  විශ්ලේෂණ සාපේක්ෂව අඩු කර ඇත
විසිවන සියවසේ අග භාගය විශ්ලේෂී රසායන විද්යා වේ පුළුල් දියුණුවක් දක්නට ලැබීය
එනම් අධිකරණ වෛද්ය  විද්යාෂව පාරසරික සහ වෛද්ය‍ ගැටළුවල දී එය භාවිතයෙන් ශාස්ත්රීඅය රසායනික ගැටළුවලට පමණක් සීමා නොවී ඇති බව පැහැදිලිය

References 
http
org/wiki/Analytical_chemistry#History

විශ්ලේෂණ රසායන විද්‍යාව
පරමාණුක ස්කන්ධය (m0) යනු එක් පරමාණුවක මුළු ස්කන්ධය වන අතර, එය බොහෝ විට පරමාණුක ස්කන්ධ ඒකක මගින් ප්‍රකාශ කරනු ලැබේ
ඇතැම් අවස්ථාවලදී පරමාණුක ස්කන්ධය සාපේක්ෂ  පරමාණුක ස්කන්ධය , සාමාන්‍ය පරමාණුක ස්කන්ධය , පරමාණුක බර ආදී  වචන සදහා සමාන පදයක් ලෙස භාවිතා වූවද , එය වැරදි සහගත වේ
එවිට එය නොගිනිය හැකි වුවත් , ඒක පරමාණුක වශයෙන් ගත් කළ එහි සැලකිය යුතු වෙනසක් සිදුවේ
එක් ප්‍රධාන සමස්ථානිකයකට වඩා පවතින මූලද්‍රව්‍යවල මෙම වෙනස පැහැදිලිව දැකගත හැක
ක්ලෝරීන්) දුර්ලභ සමස්ථානිකවල මෙම වෙනස ඒකක කීපයක් විය හැක
සාපේක්ෂ පරමාණුක ස්කන්ධය භෞමික හා අභෞමික් පරිසරයටද එකසේ යොදාගත හැකිය
IUPAC කමිටුවේ පරමාණුක භාර හා සමස්ථානික සුලභත්වය පිළිබද පනතෙන්  සම්මත පරමාණුක භාරය , පෘථිවි පෘෂ්ඨය මත ඕනෑම පරිසරයක මූලද්‍රව්‍යයක සාපේක්ෂ පරමාණුක ස්කන්ධයට සමාන බව සදහන්ව ඇත
ලිතියම් මූලද්‍රව්‍ය‍ය මෙහිදී අද්විතීය කාර්යක් ඉටු කරයි
එයට හේතුව එහි සම්මත පරමාණුක භාරයේ අවිනිශ්චිතභාවය පිරික්සීම උදෙසා ලිතියම්හි ස්වාභාවික සමස්ථානිකවල සුලභත්වය මිනිස් ක්‍රියාකාරකම් මගින් කැළඹීමකට ලක්වීමයි
එවිට නියුට්‍රෝන ගණන, මුළු නියුක්ලියෝන ගණනින් පරමාණුක ක්‍රමාංකය අඩු කිරීම මගින් සොයාගත හැක
'සපේක්ෂ පරමාණුක ස්කන්ධය ' යන සංකල්පය පැහැදිලි ලෙස අවබෝධ කරගැනීමට කැනිට්සාරෝගේ හැදෑරීම ප්‍රයෝජනවත් වේ
රසායනික ගුණ
ස්කන්ධය
සංඛ්‍යාන රසායන විද්‍යාව
පරමාණුක ගුණ
රසායන විද්‍යාවේ දී හා භෞතික විද්‍යාවේ දී පරමාණුක ක්‍රමාංකය ලෙසින් හදුන්වනුයේ පරමාණුක න්‍යෂ්ටියේ අඩංගු ප්‍රෝටෝන සංඛ්‍යාවයි. මෙය ප්‍රෝටෝන අංකය ලෙසද හදුන්වනු ලැබේ
රසායනික මුලද්‍රව්‍යයකට මෙම පරමාණුක ක්‍රමාංකය එහි පවතින ඉලෙක්ට්‍රෝන සංඛ්‍යාවට සමානය
ස්කන්ධක්‍රමාංකය ලෙසින් හදුන්වනුයේ පරමාණුක න්‍යෂ්ටියේ ඇති ප්‍රෝටෝන සහ නියුට්‍රෝන වල එකතුවයි. 

ආරම්භයේ දී පරමාණුක ක්‍රමාංකය භාවිතා කරන ලද්දේ ආවර්තිතා වගුවේ යම් මුලද්‍රව්‍යයක් පිහිටිය යුතු ස්ථානය ඇගවීම සදහාය
කෙසේ වුවත් මුලද්‍රව්‍ය ඒවායේ පරමාණුක  භාරයන් පදනම් කර ගෙන පමණක් පෙළ ගැස්වීමෙන් නොගැලපීම් කිහිපයක්ම පැන නැගිනි
අයඩීන් හා තෙලුරියම් ඒවායේ පරමාණුක භාරයන් අනුව පෙළ ගැස් වූ විට යම් නොගැලපීමක් පෙන්නුම් කළ අතර ඒවායේ ස්ථානයන් හුවමාරු කළ විට  රසායනික ගුණ අතින් වඩා සුදුසු පිළිවෙලකට පවතින බව පෙන්නුම් කෙරිණි
මෙම අංකය පරමාණුවේ ස්කන්ධය සමග බන්ධුතාවයක් පෙන්නුම් කළද,

1913 දී හෙන්රි ග්වයින් ජෙෆ්රි මොස්ලි විසින් සිදුකරන ලද පරීක්ෂණ වලින් පසුව මෙම මුලද්‍රව්‍යයන්ගේ අනුපිළිවෙල පිළිබදව පැන නැගී තිබු විෂමතාවයන්ට අවසානයේ දී පැහැදිලි කිරීමක් සිදුකෙරීය
මුලද්‍රව්‍යයන්ගේ X කිරණ විවර්තන වර්ණාවලි අතර දැඩි සම්බන්ධතාවයක් ඇති බව සොයා ගත් මොස්ලි ආවස්ථිතා වගුවේ නිවැරදි ස්ථානයන්හි මුලද්‍රව්‍ය ස්ථාන ගත කරන ලදී
පරමාණුක ක්‍රමාංකය පරමාණුවේ අඩංගු ප්‍රෝටෝන හෝ ඉ‍ලෙක්ට්‍රෝන සංඛ්‍යාවට සමාන වේ
රසායනික ගුණ

එක් එක් මුලද්‍රව්‍ය වල න්‍යෂ්ටියේ අඩංගු ප්‍රෝටෝන ගණන සැලකිල්ලට ගත් කල ඒවාට විශේෂිත වු රසායනික ගුණ රාශියක් ඇත
ක්වොන්ටම් යාන්ත්‍ර විද්‍යාවේ නියමයන් පදනම් කරගනිමින් පරමාණුවක න්‍යෂ්ටියේ ආරෝපණයෙන් එහි ඉලෙක්ටෝන වින්‍යාසය පැහැදිලි කළ හැක
එක් එක් මුලද්‍රව්‍ය ඉලෙක්ට්‍රෝන කාක්ෂික වල ආකෘතිය ඒව‍ායේ රසායනික බන්ධන ස්වභාවය තීරණය කරන ප්‍රධාන සාධක වේ
නව මුලද්‍රව්‍ය

නව මුලද්‍රව්‍ය පිළිබද ගවේෂණය සෑමවිටම විස්තර කරනුයේ ඒවායේ පරමාණුක ක්‍රමාංකය භාවිතයෙනි
‍ෙමහිදී ඉලක්ක මුලද්‍රව්‍යයෙත් අයන ලෙස භාවිතා කළ මුලද්‍රව්‍යයේත් පරමාණුක ක්‍රමාංකයවල ඓක්‍යය නව සංස්ලේෂිත මුලද්‍රව්‍යයේ පරමාණුක ක්‍රමාංකයට සමාන වේ
රසායනික ගුණාංග
න්‍යෂ්ඨික භෞතික විද්‍යාව
පරමාණුක ගුණ
කාබනික සංයෝග සාමාන්‍යයෙන් සහසංයුජව බැඳී ඇත
දිගු කාබනික දාම සහ වළලු වැනි අද්විතීය ව්‍යුහයකට මෙය ඉඩ සලසයි
කාබන් අද්වීතිය ව්‍යුහයක් සැකසීමට දක්ෂ වීමට සහ කාබනික සංයෝග බොහෝ තිබීමට හේතුව වන්නේ කාබනික පරමාණු එකිනෙක සමග ඉතා ස්ථිර සහ සංයුජ බැඳීම් ඇති කරන නිසාය(ධන අයන සෑදීම)
අකාබනික මූලද්‍රව්‍ය මෙන් නොව කාබනික මූලද්‍රව්‍ය සාමාන්‍යයෙන් දියවීම, වාෂ්ප කිරීම, ගිනිතැබීම හෝ වියෝජනය 3000C ට අඩු උෂ්ණත්වයකදී සිදු කළ හැක
අයන කාබනික සංයෝග පහළ අණුකභාරය සහිත මධ්‍යසාර සහ හයිඩ්‍රජන්  බන්ධන සිදුවන කාබොක්සිලික් අම්ලය යන විශේෂතා හැරුණු විට අකාබනික ලවණ වලට සමාන කළ විට උදාසීන කාබනික සංයෝග ජලයෙහි අඩුවෙන් දිය වේ
කාබනික සංයෝග කාබනික රාවකවල පහසුවෙන් දිය වේ
කාබනික ද්‍රාවක යනු ඊතර් හෝ ඊතයිල් ඇල්කොහොල් වැනි ශුද්ධ සංයෝග හෝ ඛණිජ ඊතර හා සුදු ස්ප්‍රීතු වැනි ද්‍රාවණ ආදි වූ මිශ්‍රණ හෝ භෞතික වියෝජනයේ දී හෝ රසායනික පරිවර්තනවලදී ඛණිජ තෙල්වලින් හෝ තාර කොටස් වලින් ලබා ගනු ලබන නොයෙකුත් ආකාරයේ ශුද්ධ හෝ මිශ්‍ර සගන්ධ ද්‍රාවක වේ
නොයෙකුත් ද්‍රාවකවල ද්‍රාව්‍ය ගුණය ද්‍රාවක වර්ගය සහ ක්‍රියාකාරී කාණ්ඩ පවත්නේ නම් ඒවා මත බලපැවැත්වේ
ද්‍රාවණ පිළිබඳ භෞතික රසායන විද්‍යාව මගින් අධ්‍යයනය කරනු ලබයි
අකාබනික ලුණු මෙන් කාබනික සංයෝග ද ස්ඵටික සකස් කරයි
කාබනික සංයෝගවල කාබන්වල ඇති විශේෂ ලක්ෂණ වන්නේ වෙනත් මූලද්‍රව්‍යවල පරමාණූ මගින් එහි සංයුජතාවය ලබා නොගැනීමයි
එසේ නොකළ වි‍ට අසංතෘප්ත තත්වයේ පවතී
මෙවැනි අවස්ථාවලදී අප කාබන් කාබන් ද්විත්ව බන්ධන හෝ ත්‍රිත්ව බන්ධන පිළිබඳ විමසයි
දාමයක ඒකබන්ධන සමග ද්විත්ව බන්ධන මාරුවෙන් මාරුවට පවතින විට සංයුග්මක ද්විත්ව බන්ධන ලෙස හඳුන්වයි. මෙවැනි සංයුග්මක දාමයක් වැසුණු වළල්ලක් ලෙස පවතින විශේෂ අවස්ථාවකි ඇරෝමැටික ව්‍යුහය
අකාබනික රසායනයේදී සංයෝග ඉතා විශාල සංඛ්‍යාවක් ඇති බැවින්  එය විවිධ වූ විශ්ලේෂණ ක්‍රම ගණනාවක් සමග සම්බන්ධ වී ඇත
අතීතයේ දී  අකාබනික සංයෝගවල ජලීය ද්‍රාවණවල විද්‍යුත් සන්නායකතාවය, ද්‍රවාංකය , ද්‍රාව්‍යතාවය හා ආම්ලිකතාවය වැනි ගුණ පරීක්ෂා කිරීමට ‍ෙනායෙකුත් ක්‍රමවේදයන් යොදා ගන්නා ලදී
නමුත් ක්වොන්ටම් සිද්ධාන්ත පැමිණීමට අනුරූපීවම ඉලෙක්ට්‍රෝනික මෙවලම්වල වැඩි දියුණුවක් සිදුවිය
එහිදී නව අකාබනික රසායන ද්‍රව්‍යවල අංශූන්වල හැදෑරීම් කටයුතු සදහා නව උපකරණ ද නිපදවීය
එම උපකරණ භාවිතයෙන් ගන්නා ලද මිනුම් මගින් සෛද්ධාන්තික කරුණු වඩාත් තහවුරු විය
උදාහරණයක් වශයෙන් මීතේන්වල ප්‍රකාශ ඉලෙක්ට්‍රෝන වර්ණාවලිය මගින් ක්ෂේත්‍ර දෙකක් අතර ඉලෙක‍්ට්‍රෝන දෙකක් මගින් ඇති වන බන්ධනය එනම් කාබන් හා හයිඩ්‍රජන් අතර ඇතිවන බන්ධනය පෙන්වා දෙන ලදී
මෙහිදී සංයුජතා බන්ධන සිද්ධාන්තය මගින් අයනීකරණය හා ක්‍රියාවලිය පහසුවෙන් පැහැදිලි කිරීමට හැකියාව නොලැබිණි
ඉලෙක්ට්‍රෝන කාක්ෂික වලින් ඉවත් වීම හා නැවත ඇතුල් වීම පහදා දීමට එබදු ක්‍රියාවලින් මඟ පාදා දුන් අතර එයට අණුක කාක්ෂික නියමයද උපකාරීවිණි
පොදු අනාවරණීය ශිල්පීය ක්‍රම
(Common encountered techniques)

	X - කිරණ ස්ඵටික විද්‍යාව
මෙම ශිල්පී ක්‍රමය මගින් අණුක ව්‍යුහයේ ත්‍රිමාන හැඩය පිළිබද හැදෑරිය හැක
වර්ණාවලීක්ෂයේ විවිධ යෙදීම්

1)	පාරජම්බුල වර්ණාවලීක්ෂය
ඓතිහාසිකව ඉතා වැදගත් උපකරණයකි
එනම් එය යොදා ගනිමින් බොහෝ අකාබනික මූලද්‍රව්‍ය හදුනාගන්නා ලදී
2)	NMR  වර්ණාවලීක්ෂය
	1H  හා 13C  හා අනෙක් NMR න්‍යෂ්ටීන් (11B , 19F , 31P , 195Pt)  මූලද්‍රව්‍ය පිළිබද වැදගත් තොරතුරු අනාවරණය කරන ලදී
එනම් NMR වැනි අනු ක්ෂේත්‍ර චුම්භක මගින් මූලද්‍රව්‍යවල ව්‍යුහමය පැවැත්ම හොදින් අනාවරණය කරයි
ප්‍රෝටෝන NMR වැදගත් වන්නේ හයිඩ්‍රජන් වැනි සැහැල්ලු මූල ද්‍රව්‍ය X - කිරණ ස්ථිතික විද්‍යාව මගින් හදුනාගැනීමට නොහැකි බැවිනි
3)	අධෝරක්ත වර්ණාවලීක්ෂණය
	මෙය ‍ෙබාහෝ විට යොදාගන්නේ කාබොනයිල් බන්ධ කාණ්ඩ පිළිබද හැදෑරීමටයි
4)	Electron – nuclear double resonance Spectroscopu (ENDOR)

5)	Mossbauer spectroscopy

6)	ඉලෙක්ට්‍රෝන බැමුම් සම්ප්‍රයුක්තය (Electron –spin resonance) අණුක ක්ෂේත්‍රීය ලෝහ පරමාණුවල මිණුම් ගැනීමට යොදා ගනී
7)	විද්‍යුත් රසායන විද්‍යාව
(Cyclic Voltammetry)  චක්‍රීය වොල්ටීයතා මැනීමේ ක්‍රමය මෙම ක්‍රමය භාවිතයෙන් මූල ද්‍රව්‍යවල රෙඩොක්ස් ගු

References 
http
org/wiki/Inorganic_chemistry#Characterization_of_inorganic_compounds

 රසායන විද්‍යාව
චාල්‍ස් නියමය යනු තාපගතික සහ භෞතික රසායන විද්‍යාවේ දී භාවිතා වන වායු නියමයන් වන අතර පරිපුර්ණ වායු නියමයන් විශේෂිත නිදර්ශනයන් වේ
චාල්ස්ගේ නියමයෙන් පවසනුයේ  නියත පීඩනයේ දී නියත ස්කන්ධයත් සහිත පරිපුර්ණ වායුවක පරිමාව වැඩි කිරීමේ දී හෝ අඩු කිරීමේ දී එහි උෂ්ණත්වය කෙල්වින් අගය වැඩීවීම හෝ අඩුවීම සිදු වන බවයි.

චාල්ස්ගේ නියමය පහත පරිදිවේ

නියත පීඩනයේ දී නියත ස්කන්ධයක් සහිත පරිපුර්ණ වායුවක පරිමාව වැඩි කිරීමේ දී හෝ අඩු කිරීමේ දී එහි උෂ්ණත්වය (කෙල්වින් අගය) වැඩීවීම හෝ අඩුවීම සිදුවේ
මෙම නියමය පළමු වරට ප්‍රසිද්ධ කරන ලද්දේ 1802 දී ජෝශප් ලුවිස් ගේලුකැස් විසිනි
නමුත් ඔහු 1787 දී ජේකස් චාල්ස් විසින් සොයා ගන්නා ලද දත්ත බොහොමයක් මේ සදහා උපයෝගි කරගෙන ඇත
එබැවින් මෙම නියමය චාල්ස්ගේ නමින් හඳුන්වන ලදී
1702 දී ගිලොම් ඇමන්ටන් විසින් කරන ලද සටහන් අනුව මෙම සම්බන්ධතාවය පිළිබද මීට පෙරද අදහස් දක්වා ඇති බව පැහැදිලි වේ
චාල්ගේ නියමය, බොයිල්ගේ නියමය සහ ගේලුසැක්ගේ නියමය එක් වී සංයුක්ත වායු නියමය සාදයි
මෙම වායු නියම තුන සමග ඇවගාඩ්‍රෝ නියමය එක්ව ගත්කළ පරිපුර්ණ වායු නියමය ව්‍යුත්පන්න කරගත හැකිය
V යනු වායුවේ පරිමාව ද, T යනු වායුවේ උෂ්ණත්වයේ කෙල්වින් අගය ද, K යනු නියතය ලෙස ගත්විට  , චාල්ස්ගේ නියමය පහත අයුරින් දැක්විය හැක

තාපගතික විද්‍යාවට අනුව මෙය තවත් අයුරකින් අර්ථ දක්වන්නේ නම්, නියත පීඩනයක් සහිත නියත වායු ස්කන්ධයක පරිමාව එහි උෂ්ණත්වයට අනුලෝමව සමානුපාතික වේ
වායුවේ පරිමා ප්‍රසාරණතාවය a මගින්ද පද්ධතියේ උෂ්ණත්වයේ කෙල්වින් අගය  q මගින් ද නිරූපණය කරන්නේ නම් ඉහත සම්බන්ධතාව
නියත පීඩනයේ පවතින වායුවක් රත් වීමේ දී  K නම් නියතය නොවෙනස්ව පවත්වාගෙන යාමට එහි පරිමාව වැඩිවිය යුතු වේ
අනෙක් අතට වායුව සිසිල් වන විට එහි පරිමාව අඩුවේ
සමාන පීඩන සහිත එකිනෙකට වෙනස් වායු පරිමාවන් දෙකක් සංසන්දනය සදහා මෙම නියමය භාවිතයේ දී නියතයේ නිවැරදි අගය දැන ගැනීම අවශ්‍ය නැත
මෙය පහත පරිදි වේ
මෙහිදී V යනු වායුවේ පරිමාව ද, T යන නිරපේක්ෂ උෂ්ණත්වය ද වේ
මෙය පහත සූත්‍රය මගින් දැක්වේ
යන ආකාරයට සමාන පීඩන සහිත වායු පරිමාවන් දෙකක් සන්සන්දනය කළ හැක
ඒ අනුව උෂ්ණත්වය වැඩිකරත්ම වායුවේ පරිමාව ද වැඩිවේ
සෛද්ධාන්තිකව නම් වායුවක් නිරපේක්ෂ ශූන්‍යයට ආසන්න වෙත්ම එහි පරිමාව ද ශූන්‍ය ලක්ෂ්‍යයට ආසන්න වේ
මෙම නියමය අනුලෝම විචලනයට උදාහරණ වේ
චාලක වාදය හා සබැඳියාව 
වායුන්ගේ චාලක වාදය වෙතින් දැක්වෙන්නේ, පීඩනය සහ පරිමාව වැනි වායුන්ගේ   මහේක්ෂ ගුණාංග සහ,   වායුව සෑදී ඇති අණු වල, විශේෂයෙන් අණුවල ස්කන්ධය සහ වේගය යන අන්වීක්ෂීය ගුණාංග අතර සබැඳියාව වෙයි
චාලක වාදය වෙතින් චාල්ස්ගේ නියමය ව්‍යුත්පන්න කිරීම සඳහා, උෂ්ණත්වය සඳහා අන්වීක්ෂීය අර්ථදැක්වීමක් සකසා ගත යුතු වෙයි
මෙය පහසුවෙන් සකසා ගත හැක්කේ උෂ්ණත්වය සමානුපාතික වන්නේ වායු අණුවල චාලක ශක්තියෙහි සාමාන්‍ය අගය, k වෙත බව සැලකීමෙනි
මෙම අර්ථදැක්වීමෙන් සන්නද්ධව චාර්ල්ස්ගේ නියමය සාධනය කිරීම ඉතා සුළු කරුණක් තරම් වෙයි
පරිපූර්ණ වායු නියමයෙහි චාලක වාද තුල්‍යය විසින්  PV යන්න චාලක ශක්තියෙහි සාමාන්‍ය අගයට සබැඳයි
ආශ්‍රිත
 බොයිල් නියමය
 ගේලුසැක් නියමය
 Avogadro's law
 Hand boiler

මූලාශ්‍ර

වැඩිදුර කියවීම සඳහා
Facsimile at the Bibliothèque nationale de France (pp
315–22)
353–79)
භාහිර සබැඳි
Charles's law simulation from Davidson College, Davidson, North Carolina
Charles's law simulation  from TutorVista
com
Charles's law demonstration by Prof
Robert Burk, Carleton University, Ottawa, Canada
Charles's law animation from the Leonardo Project (GTEP/CCHS, UK)

වායු නියම
Volume

de
Thermische Zustandsgleichung idealer Gase#Gesetz von Amontons
ජලයේ රසායනික හා ‍ෙභෟතික ගුණ

 

1)	ජල අණු අතර ඇති හයිඩ්‍රජන් බන්ධනවල අකෘතියක්

 

2)	ජල බිදුවක් වැටීම නිසා ඇතිවී ඇති පොළා පනින ජල දහර හා ඒ වටා ඇති කේශික තරංග

 

3)	මකුණු දැලක බිදුණු පිණි බිංදු

 

4)	රසදිය හා ජලයේ කේශික ක්‍රියාවලීන්හි සංසන්දකයන්

ජලය

 			 

ජලය දැනට සොයාගෙන ඇති සියළු ජීවී ආකාරවලට අත්‍යාවශ්‍ය ද්‍රාවකයක් වන අතරම පෘථිවිය මතුපිට බහුලව පවතින සංයෝගයක් ද වේ
තොරතුරු හා ගුණාංග	   
සාමාන්‍ය නම	ජලය	   
IUPAC නම 	ඔක්සිඩේන්	   
අමතර නම්	ඇක්වා , ඩයි හයිඩ්‍රජන් මොතොක්සයිඩ් 
හයිඩ්‍රජන් හයිඩ්‍රොක්සයිඩ්	   
අණුක සූත්‍රය	H2O	   
CAS අංකය	7732-18-5	   
InChI	InChI = 1/ H2O / hIH2	   
අණුක ස්කන්ධය	18.0153 gmol-1	   
ඝනත්වය හා කලාපය	0.998gcm-3 (200C හිදී 1atm හිදී ද්‍රව තත්වයේ වේ)
0.917gcm-3 (00C හිදී 1atm හිදී ඝන තත්වයේ වේ)	   
ද්‍රවාංකය	00C (273.15K) (320F)	   
තාපාංකය	99.9740C (373.124K) (211.950F)	   
විශිෂ්ට තාප ධාරිතාවය	4.184Jg-1K-1 (200C හිදී ද්‍රව අවස්ථාවේ දී)	 

ජලයේ අණුක සූත්‍රය “H2O” වන අතර එක් ජල අණුවක් සමන්විත වන්නේ එක් ඔක්සිජන් පරමාණුවක් හා සහසංයුජව බන්ධනය වී ඇති හයිඩ්‍රජන් පරමාණු යුගලකිනි
ජලයේ ප්‍රධාන භෞතික හා රසායනික ලක්ෂණ කිහිපයක් පහත දැක්වේ
ජලය කාමර උෂ්ණත්වයේ දී ද්‍රව තත්වයේ පවතින රසයකින් හා ගන්ධයකින් තොර ද්‍රව්‍යයකි
ජලය කුඩා පරිමාවක් ගත් කළ අවර්ණ ස්වභාවයක් පෙන්වුවද සහජයෙන්ම ජලය හා අයිස් ඉතා මද නිල් පැහැයකින් යුක්තය
අයිස් ද කුඩා ප්‍රමාණවලින් අවර්ණ ස්වභාවයක් පෙන්වන අතර ජල වාෂ්ප වායූන් මෙන් අදෘශ්‍යමාන වේ
ජලජ ශාකවලට ජලයේ ජීවත්වීමට හැකිව ඇත්තේ ජලය පාරදෘශ්‍ය බැවින් හිරු එළිය එම ශාක වෙත ළගා වන බැවිනි
ප්‍රබල පාරජම්බුල (UV) තරංග පමණක් ජලය මගින් තරමක් දුරට අවශෝෂණය කරයි
ජලය සම්මත තත්ව යටතේ ද්‍රව කලාපයේ පවතී
ඔක්සිජන්හි විද්‍යුත් ඍණතාව හයිඩ්‍රජන්ට වඩා ඉහළ හෙයින් ජල අණු ධ්‍රැවීය වේ
ඒ අනුව ජල අණුවක හයිඩ්‍රජන් පරමාණු සුළු ධන ආරෝපණයක් ද ඔක්සිජන් පරමාණුව සුළු ඍණ ආරෝපණයක් ද දරණ හෙයින් අණුවට ඉහළ සඵල ද්වී ධ්‍රැව ඝූර්ණයක් ඇත
මේ හේතුවෙන් ජල අණු එකිනෙක අතර ඇති කරගන්නා ද්වි ධ්‍රැව - ද්වි ධ්‍රැව ආකර්ෂණ බල හේතුවෙන් ජලයට ප්‍රභල පෘෂ්ටීය ආතතියක් ඇත
ජල අණු එකිනෙකට බැද තැබීමට වැදගත් වන තවත් බලයකි හයිඩ්‍රජන් බන්ධනය
ජලයේ (සහ අනෙකුත් ද්‍රවවල) තාපාංකය වායු පීඩනය හා ඍජුව බැදී තිබේ
උදාහරණයක් ලෙස එවරස්ට් කන්ද මුදුනේ ජලය නටන උෂ්ණත්වය 680C (1540F) වන අතර මුහුදු මට්ටමේ දී එය 100C (212F) වේ
මෙහි පරස්පරදය ද සත්‍ය වන අතර එබැවින් සාගරයේ ඉතා ගැඹුරු ප්‍රදේශවල පිහිටි භූතාප කවුළු අවම ප්‍රදේශවලදී සෙල්සියස් අංශක සිය ගණනක උෂ්ණත්වයක් යටතේ ද ජලය ද්‍රව තත්වයේ පවතී
ජල අණු සංයුක්ත බල මගින් එකිනෙක බැදී පවතින හෙයින් ජලයට අධික පෘෂ්ඨික ආතිත ශක්තියක් පවතී
මෙයට හේතුව ජල අණුවල ධ්‍රැවීය ස්වභාවයයි
මෙම දැඩි පෘෂ්ඨික ආතිත ශක්තිය නිසා ජල පෘෂ්ඨයක් මත කේශික තරංග පැතිර යා හැක
ජලයේ ධ්‍රැවීය ගුණ හේතුවෙන් එයට ප්‍රභල ආසක්ත බල ද තිබේ
කේශික සිදුරක් සහිත නලයක් ඔස්සේ ජල කදක් ඉහළ නැගීමේ සංසිද්ධිය කේශික උද්ගමනය නම් වේ
මෙයට ගුරුත්වයට එරෙහිව ක්‍රියා කළ හැක
ජලය විශ්වීය ද්‍රාවකය ලෙස ද හැදින්වෙන අතර බොහෝ ද්‍රව්‍ය දිය කරගත හැකි ප්‍රභල ද්‍රාවකයකි
අම්ල , ක්ෂාර , ලවණ හා සීනි වර්ග ද මෙවන් ද්‍රව්‍යය සදහා උදාහරණ වේ
මේ හැරුණු විට සමහර වායූන් ද (විශේෂයෙන් ඔක්සිජන් හා කාබන් ඩයොක්සයිඩ් ද) ජලයේ ද්‍රවණය වේ
මේ සියලු සංයෝග “ජලකාමී” සංයෝග ලෙස නම් කෙරේ
ජලය සමග හොදින් මිශ්‍ර නොවන ද්‍රව්‍ය ( උදා - තෙල් හා මේද) “ජලභීතික” ද්‍රව්‍ය ලෙස හැදින්වේ
සෛලයක් ඇති සියලුම ප්‍රධාන සංඝටක (ප්‍රෝ‍ටීන , DNA සහ පොලිසැකරයිඩද) ජලයේ ද්‍රවිතව පවතී
පිරිසිදු ජලය දුර්වල විද්‍යුත් සන්නායකයක් වන නමුත් ලුණු / සෝඩියම් ක්ලෝරයිඩ් වැනි අයනික සංයෝගයකින් ස්වල්පයක් ද්‍රවණය කළ විට විද්‍යුත් සන්නායකතාව බොහෝ වැඩි වේ
ජල අණු අතර පවතින හයිඩ්‍රජන් බන්ධන හේතුවෙන් ජලයට සොයාගෙන ඇති සියලු ද්‍රව්‍ය අතුරින් ඉහළම වාෂ්පීකරණයේ ගුප්ත තාපය (40.65kJmol-1) පවතින අතර ජලයේ විශිෂ්ට තාප ධාරිතාව දෙවැනි වන්නේ ඇමෝනියාවලට පමණි
මෙම ගුණයන් හේතුවෙන් පෘථිවි උෂ්ණත්වයේ විශාල විචලනයන්ට ස්වාරක්ෂකයට ක්‍රියා කරමින් පෘථිවියේ දේශගුණය පාලනය කිරීමට ජලයට හැකියාවක් ලැබී ඇත
ජලය උපරිම ඝනත්වය ළගා වන්නේ 3.980C (39.160F)  ක උෂ්ණත්වයේ දී තවදුරටත් සිසිල් කළ විට ජලයේ ඝනත්වය ක්‍රමයෙන් අඩුවන අතර ඝන තත්වයට පත්වීමේදී 9% ක ප්‍රසාරණයක් පෙන්වයි. මේ හේතුවෙන් ඇතැම් අසාමාන්‍යය ලක්ෂණ නිරීක්ෂණය කළ හැක
උදාහරණයක් ලෙස අර්ධ ලෙස අයිස් බවට පත්වූ පොකුණක පතුලේ පවා ජලජ ජීවීන්ට ජීවත් විය හැක
ඊට හේතුව පොකුණේ පතුලේ ඇති ජලය 40C (390F) ආසන්න උෂ්ණත්වයක ද්‍රව තත්වයේ පැවතීමයි
ජලය බොහෝ ද්‍රව සමග හොදින් මිශ්‍ර වේ
උදාහරණයක් ලෙස ජල එතනෝල් හා ඕනෑම අනුගතයකින් මිශ්‍ර කළ විට ලැබෙනුයේ තනි සමජාතීය මිශ්‍රණයකි
එහෙත් ජලය හා බොහෝ තෙල් වර්ග අමිශ්‍ර වන අතර ඉහළ සිට පහළට ඝනත්වය වැඩිවන පිළිවෙලට ස්ථිර වෙන්වීම , මිශ්‍ර කිරීමට උත්සාහ කළ විට සිදුවේ
තවද වායුවක් ලෙස ජල වාෂ්ප වාතය සමග සම්පූර්ණයෙන්ම මිශ්‍ර වේ
ජලය වෙනත් ‍බොහෝ ද්‍රාවක සමග ස්ථිර තාපාංක මිශ්‍රණ ලබා දේ
මෙම රූප සටහනෙන් දැක්වෙන්නේ ජලය සමග දරුණු ලෙස ප්‍රතික්‍රියා කරන ද්‍රව්‍යය ප්‍රවාහනයේදී යොදාගන්නා ADR නම් ලේබලයකි
සෝඩියම් , ලිතියම් , කැල්සියම් හා පොටෑසියම් වැනි ඇතැම් ද්‍රව්‍යය ‍ජලය සමග ප්‍රභලව ප්‍රතික්‍රියා කරන අතර ගිනි ගන්නා සුළු හයිඩ්‍රජන්

References 

http
org/wiki/Water#Chemical_and_physical_properties
කිසියම් වායු මිශ්‍රණයක ඇති මුළු පීඩනය එම එක් එක් සංඝ‍ටක වායුන්  විසින් ඇති කරන ආංශික පීඩනයන්ගේ ‍ඓක්‍යයට සමාන බව ඩෝල්ටන් නියමයෙන් අදහස් වේ
රසායන විද්‍යාවේ දී හා භෞතික විද්‍යාවේ දී භාවිතාවන මෙම ආනුභවික නියමය 1801 දී ජෝන් ඩෝල්ටන් විසින් ඉදිරිපත් කර ඇති අතර පරිපුර්ණ වායු නියම සම්බන්ධ වේ
ගණනය කිරීමේ දී p1 , p2 , pn  යනු එක් එක් සංඝටක වායුවේ ආංශික පීඩනය ලෙස ගත් විට වායු මිශ්‍රණයේ මුළු පීඩනය 

 

හෝ     

ලෙස අර්ථ දැක්විය හැක

මෙහිදී වායුන් එකිනෙක හා ප්‍රතික්‍රියා නොකරන බව උපලකල්පනය කරයි
පද්ධතියේ ඇති සියලුම සංරචක වලට සාපේක්ෂව i  නම් සංරචකයේ මවුල භාගය mi  ලෙස ගත්විට,
			
	     ලෙසද අර්ථ දැක්විය හැක
පහතදී ඇති සමීකරණයට අනුව ඕනෑම තනි වායුමය සංරචකයක් සදහා පරිමාවට අනුව සාන්ද්‍රණය නිර්ණය කළ හැක
මෙහිදි  Ci  ලෙස හදුන්වන්නේ i  නම් සංරචක‍යේ සාන්ද්‍රණයේ  ppm  අගය වේ
තාත්වික වායු ඩෝල්ටන්ගේ නියමය හරියටම පිළිනොපදින අතර අධික පීඩන හමුවේ දී විශාල අපගමන දක්වයි. කිමද එවැනි අවස්ථාවල දී අණුවල පරිමාව ඒවා අතර පවතින නිදහස් අවකාශයට සාපේක්ෂව සැලකිය යුතු තරම් විශාල ‍වේ
තවද අණු අණු අතර පවතින දුර අඩුවත්ම වායු අණු වලින් ඇති කරන පීඩනය සැලකිය යුතු තරම් වෙනස් කිරීමට ප්‍රමාණයක් පරිදි වායු අණු අතර පවතින අන්තර් - අණුක බලවල තීව්‍රතාව වැඩිවේ
නමුත් ඉහත සදහන් කරුණු දෙකෙන් එකක් හෝ පරිපුර්ණ වායු කෙරෙහි බලපෑමක් නැත
ආශ්‍රිත

මූලාශ්‍ර

වායු නියම
භෞතික රසායන විද්‍යාව
Engineering thermodynamics

නියමයන්
ආනන්ද හිමියන් බුදුන් වහන්සේගේ ප්‍රධාන ශිෂ්‍යයා මෙන්ම භක්තිමත් උපස්ථායකයාද විය
බුදුන්වහන්සේගේ ගෝලයින් අතරින් ආනන්ද තෙරුන්ට මනා ධාරණ ශක්තියක් තිබුනේය
පළමු සංගායනාව කාලයේ බුදුන්ගේ ධර්මය, සූත්‍ර පිටකයේ බොහෝ සූත්‍ර, ඔහුගේ මතකයේ තබාගෙන සිටීමේ ගෞරවය ඔහුට ලැබුනේය
මෙම කාරණය නිසාම ආනන්ද තෙරුන් ධර්මය ආරක්ෂා කරන්නා යනුවෙන්ද හැඳින්වුනේය
බුදු සිරිතට අනුව හැම බුදුවරයෙකුටම අග්‍ර ශ්‍රාවකයින් දෙනමක් සහ අග්‍ර උපස්ථායකයෙකු සිටියේය
ගෞතම බුදුන් සම්බන්ධයෙන් සාරිපුත්ත මුගලන් දෙනම අගසව් වූ අතර ආනන්ද හිමියන් අග්‍ර උපස්ථායක විය
ආනන්ද යනු සංස්කෘත පාලී මෙන්ම අනිකුත් භාෂා වලද "ප්‍රමෝදය - අතිශය ප්‍රීතිය" යන තේරුම ගෙන දෙන වචනයකි
එය බෞද්ධයන් හා හින්දුන් අතර ජනප්‍රිය නාමයකි
කන්නකත්ථල සූත්‍රයේ ආනන්ද හිමියන් ගේ නමෙහි තේරුම විග්‍රහ කර ඇත්තේමෙසේය
" පසේ නදි කොසොල් රජ තුමා බුදුන්ගෙන් මෙසේ විමසීය"
	" බුදු හිමියනි මෙම තෙරුන්ගේ නම කුමක්ද
"
	" ඔහුගේ නම ආනන්ද (සතුට) නම් වේ මහ රජ"
	" මොන තරම් ආනන්දයක්ද ඔහු මොන තරම් සැබෑ ආනන්දයක්ද
"

	ආනන්ද හිමි බුදුන්ගේ පළමු ඤාති සහෝදරයා වෙයි
එසේම ආනන්ද හිමි, බුදුන් කෙරේ අතිශය ලැදියාවක් දැක්වූයේය
බුද්ධත්වයට පත් වී විසිවෙනි අවරුද්දේදි ආනන්ද හිමියන් බුදුන්ගේ අග්‍ර උපස්ථායකයා පදවිය ලැබු අතර බුදුන්වහන්සේගේ චාරිකා වලදි එක්ව වැඩියයහ
එම සංචාරවලදී ඇතිවූ සංවාදයන්හිදී සම්භාෂණයෙහි යෙදෙන්නා තනතුරු ද දැරීය
බුදුන්වහන්සේගේ පරිනිර්වාණයට සුලු වේලාවකට පෙර බුදුන් වහන්සේ කළ ප්‍රශංසාත්මක දේශනාවෙහි වස්තු බීජය වූයේ ආනන්ද තෙරුන්ය
(මහාපරිනිබ්බාන සුත්ත - දීඝ නිකාය) එය කරුණාවන්ත දූරදර්ශි, ජනප්‍රිය, ආත්මාර්ථයෙන් තොර පුද්ගලයෙකු වෙනුවෙන් කරන ලද එක්තරා ගුණ කථනයකි
අංගුත්තර නිකායෙහි (i
xiv) ශිෂ්‍ය පරම්පරාවේ නාමාවලියක් තිබෙන අතර එහි සඳහන් එක් එක් අය කුමක් හෝ විෂයක් සම්බන්ධයෙන් අග්‍ර තනතුර දැරුවෝ වූහ
ඒ අයට වඩා පස් වතාවක් ආනන්ද හිමියන්ගේ නම ඒ සම්බන්ධයෙන් සඳහන් කර තිබේ
ඔහු යහපත් හැසිරිමේ ප්‍රධානියායි
අනුනට සේවය කිරී‍ෙම්දීද, ධාරණ ශක්තියෙන්ද අගතැන් පත් විය
බුදුන් වහන්සේ ආනන්ද හිමියන් අමතා තමන් වෙනුවට කටයුතු කිරිමද පවරා තිබුනි
පසුව බුදුන් වහන්සේ පැවසුවේ ආනන්ද තෙරුන් එම ක්‍රියාව ඉතා සාර්ථකව  ඉටු කල  බවයි.

ප්‍රථම සංගායනාව.
	බුදුන් වහන්සේ ළඟින්ම ඇසුරු කළ, බුදුන් වහන්සේගේ අග්‍ර උපස්ථායකයාද වූ, බුදුන් වහන්සේ සමග නොයෙක් ප්‍රදේශ වල ධර්ම සංචාරයන්හි නිරත වූ පුද්ගලයා වශයෙන්ද ආනන්ද හිමියන්ට බුදුන්ගේ ධර්ම දේශනාවන්ට විවිධ අවස්ථාවල දී  ශ්‍රවණය කිරිමේ අවස්ථාව ලැබුනේය
මේ නිසාම ඔහු බුදුන් වහන්සේගේ ශ්‍රාවකයින් අතර 'බොහෝ ඇසු' තැනැත්තා විය
බුදුන් වහන්සේ පිරිනිවීමෙන් සුලු කාලයකට පසුව පැවැත් වූ ප්‍රථම සංගායනාවේදි බුදුන් වහන්සේ විසින් කළ ධර්ම දේශනා නැවත මතකයෙන් කීම පිණිස ආනන්ද තෙරණුවන් කැඳවනු ලැබීය
මෙම දේශනාවන් පසුව පාලි සූත්‍ර පිඨකය ලෙස සැකසුනේය
ආනන්ද හිමියන්ගේ හදවත ඉතා සුපිරිසුදු බැව් බුදුන් වහන්සේ පැවසූහ
මෙම භවයේ ආනන්දයන් විමුක්තිය නොලැබ මිය යන්නේ නම් හදවතේ තිබෙන පිරිසිදු භාවය නිසාම ඔහු හත් වරක් දෙවියන්ගේ රජු වන බවත් එසේ නොවන්නේ නම් ජම්බුද්දීපයේ හත්වරක් රජු බවට පත් වන බවත් බුදුහු ප්‍රකාශ කළහ
එහෙත් ආනන්ද හිමියන් ඒ අත්භවයේදිම නිවන් ලබා ගැනීමේ වරම ලැබුවේය
ආනන්දට පළමු සංගායනාව පැවැත්වෙන භූමියට ඇතුලත් වීමට ප්‍රථමයෙන් අවසර නොලැබුනේ ඒ වන විට අරහත් භාවය ලබා නොතිබීම හේතුවෙනි
පුරාවෘත්තයන්ට අනුව මෙම සිද්ධියෙන් පසු ආනන්ද හිමියන් තමන්ගේ උපරිම ශක්තිය ඒ වෙනුවෙන් ඉතා ඉක්මණින් යොදවා සංඝායනාවට පළමුව නිවන් මාර්ගයට එළඹීමේ සුදුසුකම ලබා ගත්තේය
පාලී ධර්ම ග්‍රන්ථ වල දැක්වෙන බොහෝ තොරතුරු වලට ප්‍රතිවිරුද්ධව ආනන්ද තෙරුන් දුර්වල ළාමක තැනැත්තෙකු ලෙසද පෙන්වා ඇත
ඔහු බුදුන්ගේ පරිනිර්වානයේදීත්,  ඉතා ළඟින්ම ඇසුරු කළ ශාරිපුත්ත රහතන් වහන්සේගේ පරිනිර්වානයේදීත් වැලපුනේය
බුදුන්ගේ පිරිනිවිමෙන් පසු ඔහු හුදෙකලාව වෙන්ව සිටි අයුරු ථෙරගාථා වල විස්තර කර තිබේ
සෙන් බුදු දහමේ ආනන්ද තෙරුන් දෙවැනි නිකාය ප්‍රධානියා වශයෙන් විස්තර කර ඇත
පළමු නිකාය ප්‍රධානියා වූ මහා කාශ්‍යප ද සමග ආනන්ද බොහෝ අවස්ථාවල බුදුන් වහන්සේ හා සිටි බව විස්තර වල සඳහන්වේ
ආශ්‍රිත

රහතන් වහන්සේලා
දන්ත කුමරු  හේමමාලා කුමරිය ( )

දන්ත ධාතුන් වහන්සේ ලංකාවට වැඩම කරවීම 
දන්ත ධාතුව අයිතිකර ගැනීම සඳහා ගුහාශිව සමග යුද්ධයක් කිරීමට අසල්වැසි රාජ්‍යයක් විසින් ගන්නා ලද අන්තිම උත්සාහය, මෙම පූජනීය ධාතුන් වහන්සේ ඉන්දීය භූමියෙන් පිටතට ගෙන යාමට හේතු විය
මෙම අවස්ථාව වන විට ලංකාවේ බුද්ධාගම ඉතා හොඳින් මුල් බැස ගෙන තිබුනේය
දිවයිනේ රජවරු බුද්ධාගම බිහි වූ ඉන්දියාවේ ප්‍රාන්තයන් සමග සමීප සබඳතා පවත්වාගෙන ගියහ
තමන් යුද්ධයෙන් පරාජය වීමට ආසන්න යැයි බියට පත් කාලිංග පාලකයා ලංකාවේ පැවති තත්වයද සළකා දන්තධාතුව ශ්‍රි ලංකාවේ රජු වෙත යැවීමට තීරණය කළේය
දන්තධාතුව සහ හේමමාලා වන්දනා කරුවන් සේ සැරසි දන්තධාතුව හේමමාලාගේ කේශ කලාපය තුල සඟවා ගෙන ඉන්දියාවේ සිට ශ්‍රී ලංකාවට පැමිණියහ
ඉන්දියාවේ ශත වර්ෂ අටක් පමණ කාලයක් තිබුණ දන්තධාතුව, දන්ත සහ හේමමාලාවන් විසින් රැගෙන ඇත
මෙම දෙදෙනා ගුහාශිව රජුගේ පුතා සහ දියණිය බව කියැවේ
දාඨාවංශය, දළදා සිරිත සහ වංශකථාවක් වූ මහාවංශය ආදි ශාස්ත්‍රිය කෘතිවල ඉහත දෙපල දන්ත ධාතුව ලංකාවට රැගෙන ඒමේදි එය රැක ගැනීම සඳහා ඔවුන් මුහුණ පෑ දුෂ්කරතාවයන් සහ ඒවායින් මිදුණු ආකාරය විස්තර කර ඇත
කුමරා සහ කුමරිය සන්‍යාසියන් සේ වෙස් වලා ගෙන මග යන එන්නන් දකිතැයි බියෙන් දන්ත ධාතුව ආරක්ෂාව පිණිස කුමරියගේ කේෂ කලාපය තුල සඟවා ගෙන පැමිණි බව වාර්තා වේ
මෙම සිද්ධිය කොළඹට නොදුරු (කොළඹ සිට සැතපුම් 5 නැගෙනහිර දෙසින් පිහිටි) කැළණි විහාරයේ ඉතා රමනීය බිතුසිතුවමක් ලෙස සෝලියස් මැන්දිස් නම් කලාකරුවා විසින් විසි වැනි සිය වසේදී නිර්මාණය කර ඇත
දන්ත සහ හේමමාලා දෙදෙන ඉන්දියාවේ ගංගා නම් නදි මුව දොර පිහිටි කාර්ය බහුල පැරණි වරායක් වූ තාම්රලිප්තියෙන් නැව් නැගී වර්තමාන ත්‍රිකුණාමල දිස්ත්‍රික්කයේ ලංකාපට්ටන (වර්තමාන ඉලංගෙයිතුරෙයි) නම් නැව් තොටට ගොඩ බැස්සාහ
එසේ ලංකාවට එන ගමනේදි දන්ත ධාතුන් වහන්සේ ප්‍රාතිහාර්යයන් කීපයක් පෑ බවත් ඒ දැක සාමාන්‍ය ජනයා සහ දේවි දේවතාවුන් නමස්කාර කළ බවත් වාර්තාවේ
අවසානයේ දන්ත ධාතුව ලංකාවේ අගනුවර වූ අනුරාධපුරයට වැඩම කරවා මහා මේඝ වනයේ මේඝගිරි විහාරයේ තැන්පත් කරන ලද බව සිංහල ග්‍රන්ථයක් වූ දළදා සිරිතෙහි සඳහන් වේ
දන්ත ධාතුව මෙහි ළඟා වන විට ඉන්දියන් පාලක ගුහාශිව ගේ මිතුරා වූ මහාසේන රජු මිය ගොස් තිබුනි
සෑම පසළොස්වක පෝය දිනකම විශේෂ ආගමික පූජාවන් මාළිගය තුල පවත්වනු ලැබේ
References 

බුදු දහම සහ බුද්ධාගම
හේස්‍ නියමය චාලක රසායනයේ නියමයකි
එය ජර්මේන් හේස් විසින් ඉදිරිපත් කරන ලද එන්තැල්පි විපර්යාස හා ශක්ති සංස්ථිතිය (සම්මත යෙදුම ΔH) පිළිබද හේස් චක්‍රය නම් කිරීමට යොදාගන්නා ලදී
අර්ථ කථනය 

හේස් නියමයට අනුව, ප්‍රතික්‍රියාවක වැදගත් වන්නේ අවසාන හා ආරම්භක පියවර පමණි
එහි අර්ථ දැක්වීමට අනුව , එන්තැල්පිය ශ්‍රිතයක් ආකාර ගන්නා බැවින් අතරමැදි පියවරවලදී සිදුවන එන්තැල්පි විපර්යාස සැලකිල්ලට නොගනී
“රසායනික ප්‍රතික්‍රියාවක ආරම්භක හා අවසාන භෞතික තත්ව වෙනස් නොවී ඇති විට එහි මුළු එන්තැල්පි විපර්යාසය පියවර සංඛ්‍යාවෙන් ස්වායත්ත වේ” (රසායන විද්‍යාව , කේම්බ්‍රිජ් සරසවි මුද්‍රණාලය)

මෙමගින් සෘජුව තාප විපර්යාසය මැනීමට නොහැකි ප්‍රතික්‍රියාවල ද එන්තැල්පිය ගණනය කළ හැක
මෙය සිදු කරනුයේ අංක ගණිතය හා රසයානික සමීකරණ භාවිතයෙනි
මෙහිදී සමීකරණය හා ΔH අගය යන දෙකම එකම අගයෙන් ගුණ විය යුතුය
මෙම සමීකරණයට අදාල ලකුණ (+ හෝ -) ΔH අදාල වේ
මෙහිදී සමීකරණ එකතුවීමෙන් සමීකරණ ජාල සෑදේ
එවිට ලැබෙන අවසාන අගය සෘණ නම් (ΔH < 0) ප්‍රතික්‍රියාව තාප දායක වන අතර ධන නම් (ΔH < 0) ප්‍රතික්‍රියාව තාප අවශෝෂක වේ
(නමුත් , මෙහිදී එන්ට්‍රොපිය ප්‍රතික්‍රියාවක වැදගත් ස්ථානයක් ගන්නා බැවින් ඇතැම් ප්‍රතික්‍රියාවල එන්තැල්පිය ස්වභාවයෙන්ම ධන වේ
)

හේස් නියමයට අනුව එන්තැල්පි විපර්යාස වෙනස් විය හැක
එම නිසා යම් ප්‍රතික්‍රියාවක ΔH අගය , ප්‍රතික්‍රියක හා ප්‍රතිඵලවල තාප ශක්ති අතර වෙනසින් සෙවිය හැක
ප්‍රතික්‍රියක ප්‍රතිඵල 

බහු ප්‍රතික්‍රියාවලදී මෙහි ඒකක ආදිය වෙනස් වුව ද , මූලධර්ම එකම වේ
එන්ට්‍රොපිය හා යෝජ්‍ය ශක්තිය ව්‍යාප්ත වීම 

එන්ට්‍රොපියේ හා යෝජ්‍ය ශක්තියේ ඇති වන වෙනස්වීම් අන්තර්ගත කිරීමට හේස් නියමයේ මූලධර්ම තවදුරටත් පුළුල් කළ හැක
උදාහරණයක් වශයෙන් බෝර්ඩ්වෙල් තාපගතික චක්‍රය ගත හැක
මෙහිදී පහසුවෙන් නිර්ණය කළ හැකි තුලිත සමීකරණ හා රේඩොක්ස් ප්‍රතික්‍රියාවල ගිබ්ස් යෝජ්‍ය ශක්ති අගයන් ගණනය කිරීම සිදු කෙරේ
එවිට බෝර්ඩ්වෙල් තාප ගතික චක්‍ර මගින් ලැබෙන ΔG˚ අගයන් හා හේස් නියමයෙන් ලබාගන්නා ΔH˚ අගයන් එක් කිරීමෙන් , සෘජුව මැනිය නොහැකි එන්ට්‍රොපිය අගයන් සෙවීමට හැකියාවක් ලැබේ
ප්‍රයෝජන 

කිසියම් පුද්ගලයෙක් ප්‍රතික්‍රියක (R) ප්‍රතිඵලවල ΔHf (උත්පාදන එන්තැල්පිය) දනී නම් , ප්‍රතික්‍රියාවේ එන්තැල්පි විපර්යාසය එමගින් සෙවිය හැක
ΔH=ΔHf(P)-ΔH f(R)

‍හේස් නියමය මගින් නැවත නැවතත් පැහැදිලි කරන කරුණ නම්, ප්‍රතික්‍රියාවේ එන්තැල්පි විපර්යාසය පියවර ගණනින් ස්වායත්ත වන බවයි. එය මෙහිදී ප්‍රයෝජනවත් වේ
මේ අයුරින්ම සම්මත දහන එන්තැල්පිය දැන ගැනීමෙන් ද එන්තැල්පි විපර්යාසය සෙවිය හැක
එවිට රූප සටහනේ ඊතල පහළ දිශාවට යොමුවන අතර , ඉහත සමීකරණයේ සංකේත වෙනස් වීම හැර වෙනස් කිසිදු බලපෑමක් එන්තැල්පියට සිදු නොවේ
එවිට,

ΔH=ΔHc(P)-ΔHc(R)

ප්‍රායෝගික යෙදීම් 

හේස් චක්‍රයක් නිර්මාණය කිරීමට අවශ්‍ය ආකෘතියක් පහත වේ
සම්මත උත්පාදන එන්තැල්පි අගයන් 

මෙම දත්ත ඇසුරින් පහත ප්‍රතික්‍රියාවේ CH‍f හා සම්මත දහන එන්තැල්පිය ΔHc සෙවිය හැක
උදාහරණ 

 B2O3(s) + 3H2O(g) → 3O2(g) + B2H6(g) ΔH = +2035 kJ 
H2O(l) → H2O(g) ΔH = +44 kJ 
 H2(g) + (1/2)O2(g) → H2O(l) ΔH = -286 kJ 
 2B(s) + 3H*2B(s) + (3/2)O2(g) → B2O3(s)

මේවායේ ආපසු ප්‍රතික්‍රියා සැලකීමෙන් හා එකම පූර්ණ සංඛ්‍යාවෙන් ගුණ වූ පසු

B2H6(g) + 3O2(g) → B2O3(s) + 3H2O(g) ΔH = -2035 kJ 
 3H2O(g) → 3H2O(l) ΔH = -132 kJ  3H2O(l) → 3H2(g) + (3/2)O2(g) ΔH = +858 kJ 
 2B(s) + 3H2(g) → B2H6(g) ΔH = +36 kJ මෙම සමීකරණ එක් කිරීමෙන් හා පොදු පද කපා හැරීමෙන් පසු
2B(s) + (3/2)O2(g) → B2O3(s) ΔH = -1273 kJ හේස්‍නිය‍මය එන්ට්‍රොපිය හා යෝජ්‍ය ශක්තියට භාවි‍තයෙන්
එන්ට්‍රොපිය සදහා 
 ප්‍රතිඵල ප්‍රතික්‍රියක ΔSo = Σ(ΔSfo ) - Σ(ΔSfo ) ) 

ප්‍රතික්‍රියක ප්‍රතිඵල ΔS = Σ(ΔSo ) - Σ(ΔSo ) යෝජ්‍ය ශක්තිය සදහා 
 ප්‍රතික්‍රියක ප්‍රතිඵල ΔGo = Σ(ΔGfo ) - Σ(ΔGfo ) 
ප්‍රතික්‍රියක ප්‍රතිඵල ΔG = Σ(ΔGo ) - Σ(ΔGo )

සටහන් 

{|

|Hess's Law
|-
භෞතික විද්‍යාව
පුරාණ ග්‍රීසියෙහි විසූ බලවත් ග්‍රීක දාර්ශනිකයෙකු වූ ඇරිස්ටෝටල් ප්‍රධාන මූලද්‍රව්‍ය 4ක් ඇති බවට යෝජනා කරන ලදී
ඒවා නම් සුළඟ, ජලය , පස හා ගින්දරයි
මෙම මූලද්‍රව්‍ය සියල්ල ප්‍රතික්‍රියා කොට වෙනත් ද්‍රව්‍ය සෑදේ
- පස හා ගින්දර එකතු වී ලාවා සෑදේ
කෙසේ වෙතත් නියම රසායනික මූලද්‍රව්‍ය සොයා ගැනීම ඇරඹීමත් සමඟම මෙම මතය බැහැර කෙරිණි
විද්‍යාඥයින්ට මෙම මූලද්‍රව්‍යවල තොරතුරු පහසුවෙන් වාර්තා කර තබා ගත හැකි, පහසුවෙන් නැවත ලබා ගත හැකි හොඳින් සංවිධානය වූ දත්ත ගබඩාවක් අවශ්‍ය විය
මෙය *ආවර්තිතා වගුව* නම් විය
මුල්ම ආවර්තිතා වගුව ‍සකසන ලද්දේ උප පරමාණුක අංශු හෝ පරමාණුක ව්‍යුහ පිළිබඳ නූතන ක්වොන්ටම් යාන්ත්‍ර විද්‍යාවේ සිද්ධාන්ත සොයා ගැනීමට පෙරයි
මෙම මූලද්‍රව්‍ය පරමාණුක ස්කන්ධයේ ආකාරයට පෙළ ගස්වා, ඒවායේ අනෙක් නිශ්චිත ගුණාංග පරමාණුක ස්කන්ධයට එදිරිව ප්‍රස්තාර‍ගත කළ විට පරමාණුක ස්කන්ධයේ ශ්‍රිතයක් ලෙස මෙම ගුණාංගවල ක්‍රමානුකූල උච්චාවචනයක් හෝ ආවර්තයක් දැකිය හැකිය
මෙම ක්‍රමානුකූලභාවය මුලින්ම හඳුනාගත්තේ ජර්මන් රසායනඥයෙකු වන ජොහැන් වුල්ෆ් ගැන්ග් ඩර්බරයිනර්ය
1829 දී  ඔහු සමාන ගතිගුණ දරන මූලද්‍රව්‍ය ත්‍රික කිහිපයක් හඳුනාගන්නා ලදී
1829 දී ඩර්බරයිනර් ඔහුගේ ත්‍රික පිළිබඳ නියමය යෝජනා කළේය
ත්‍රිකයේ මැද ඇති මූලද්‍රව්‍යයේ පරමාණු ස්කන්ධය ත්‍රිකයේ ඇති අනෙක් මූලද්‍රව්‍ය දෙකෙහි පරමාණුක ස්කන්ධවල මධ්‍යන්‍ය අගයට සමාන වේ
සමහර ත්‍රික වල ඝනත්වයන්ද එම රටාව අනුගමනය කරයි
නමුත් වැඩි කල් නොගොස් අනෙක් විද්‍යාඥයින් විසින් මෙම මූලද්‍රව්‍ය ත්‍රිකවලින් ඔබ්බට ගිය සම්බන්ධතාවයක් මූලද්‍රව්‍ය අතර පවතින බව සොයා ගන්නා ලදී
Cl/Br/I කාණ්ඩයට F එක් කරන ලදී
S, O, Se , හා Te තවත් එක් කාණ්ඩයක් යටතට ගොනු කරන ලදී
N, P, As , Sb හා Bi ද තවත් කාණ්ඩයකට ගොනු කරන ලදී
සමහර ත්‍රික කිහිපයක්	   
මූලද්‍රව්‍ය	මවුලික ස්කන්ධය
(g/mol)	ඝනත්වය
(g/cm³)	   
ක්ලෝරීන්	35.453	0.0032	   
බ්‍රෝමීන්	79.904	3.1028	   
අයඩීන්	126.90447	4.933	   
 	   
කැල්සියම්	40.078	1.55	   
ස්ට්‍රොන්ටියම්	87.62	2.54	   
බේරියම්	137.327	3.594	 

 
දිමිත්‍රි මෙන්ඩලියෙව්, ආවර්තිතා වගුවේ පියා
මෙම සංකල්පය අනුව ගමන් කළ ඉංග්‍රීසි ජාතික ජෝන් නිව්ලන්ඩ්ස් විසින් 1865 දී හඳුනාගන්නා ලද පරිදි, පරමාණුක ස්කන්ධය වැඩි වන පිළිවෙලට මූලද්‍රව්‍ය සකස් කළ විට මූලද්‍රව්‍ය අටෙන් අටට සමාන රසායනික හා භෞතික ගුණ අඩංගු මූලද්‍රව්‍ය ආවර්තනය බව පෙණිනි
ඔහු මෙය සංගීතයේ අඩංගු අෂ්ටකවලට සම කළ අතර, ඔහුගේ මෙම අෂ්ටක නියමය ඔහුගේ සමකාලීන විද්‍යාඥයින් විසින් හාස්‍යයට බඳුන් කෙ‍රිනි
මෙම නියමය මූලද්‍රව්‍ය සමහරක් සමඟ හොඳින් ගැලපුණ ද ප්‍රධාන හේතු දෙකක් නිසා අසාර්ථක විය
1.	එය Ca ට ඉහල පරමාණුක ස්කන්ධය ඇති මූලද්‍රව්‍ය සඳහා වලංගු නොවීය
2.	උච්ච වායු වැනි මූලද්‍රව්‍ය (He, Ne, Ar) තවදුරටත් සොයා ගැනීමත් සමඟම ඒවා ඔහුගේ ආවර්තිතා වගුවේ ඇතුළත් කළ නොහැකි විය
අවසානයේ දී 1869 දී රුසියානු ජාතික රසායන විද්‍යා මහාචාර්යවරයෙකු වූ දිමිත්‍රි මෙන්ඩලියෙව් හා ඊට මාස හතරකට පසුව ජර්මන් ජාතික ජූලියස් ලෝ ද මේයර් එකිනෙකාගෙන් ස්වාධීනව, මූලද්‍රව්‍ය ස්කන්ධය අනුව සකස් කිරීම මඟින් මුල්ම ආවර්තිතා වගුව නිර්මාණය කරන ලදී
කෙසේ වෙතත් මෙන්ඩලියෙව් මූලද්‍රව්‍ය කිහිපයක් ඒවායේ ස්කන්ධ අනුක්‍රමයට විරුද්ධ ව හා ඒවායේ යාබද මූලද්‍රව්‍යවල ගුණවලට වඩාත් ගැලපෙන පරිදි වගුවට ඇතුළත් කර , සමහර මූලද්‍රව්‍යවල පරමාණුක ස්කන්ධය ගණනය කිරීමේ වැරදි නිවැරදි කළ අතර ඔහුගේ වගුවේ හිස් කොටුවල පැමිණිය යුතු මූලද්‍රව්‍ය හා ඒවා ගුණ පිළිබඳ අනාවැකි පළ කිරීමක් ද සිදු කළේය
මෙන්ඩලීයෙව්ගේ මෙම වගුව නිවැරදි බව 19 වන ශත වර්ෂයේ අගභාගයේ හා 20 වන ශත වර්ෂයේ මුල් භාගයේ දී මූලද්‍රව්‍යවල ඉලෙක්ට්‍රෝන සැකැස්ම සොයා ගැනීමත් සමඟම තහවුරු විය
මුල් කාලයේ දී මූලද්‍රව්‍ය ඒවායේ අන්තර් සම්බන්ධතා මත පෙළ ගැස්වීම සඳහා පදනම් කර ගන්නා ලද්දේ (උදාහරණයක් වශයෙන් නිව්ලන්ඩ්ස්) පරමාණුක ස්කන්ධයයි
ආවර්තිතා වගුව සකස් කිරීමේ දී මෙන්ඩලියෙව්ගේ ප්‍රධාන පරමාර්ථය වූයේ මූලද්‍රව්‍යවල පුනරාවර්තී රසායනික ලක්ෂණ ඉස්මතු වන පරිදි ආවර්තිතා වගුව සකස් කර (මෙහිදී සමහර මූලද්‍රව්‍ය ඒවායේ සක්න්ධ අනුපිළිවෙලට නොගැලපිණි) සොයා නොගත් මුලද්‍රව්‍යයන්ට එහි ඉඩ වෙන් කිරීමයි
මෙන්ඩලියෙව් ඔහුගේ ආවර්තිතා වගුව මඟින් මෙම සොයා නොගත් මූලද්‍රව්‍ය පිළිබඳ අනාවැකි පළ කළ අතර පසුව ඒවා සත්‍ය වශයෙන්ම සොයා ගන්නා ලද අතර ඒ සම්බන්ධයෙන් පළ කළ අනාවැකි සමඟ නිවැරදිව ගැලපුණි
පරමාණුක ව්‍යුහය සම්බන්ධ සිද්ධාන්ත වල වැඩි දියුණු වීමත් සමඟ (උදාහරණයක් වශයෙන් හෙන්රි මෝස්ලිගේ සොයා ගැනීම්) මෙන්ඩලියෙව් සිය ආවර්තිතා වගුවේ මූලද්‍රව්‍ය සකස් කර ඇත්තේ වැඩි වන පරමාණුක ක්‍රමාංකයේ අනුපිළිවෙලට බව පැහැදිලි විය
(එනම්  පරමාණුවේ න්‍යෂ්ටියෙහි ශුද්ධ ධන ආරෝපනයයි
) මෙම අනුපිළිවෙල වැඩිවන පරමාණුක ස්කන්ධයටද ආසන්න වශයෙන් ගැළපේ
මූලද්‍රව්‍යවල ගුණාංගවල පුනරාවර්තනය විදහා දැක්වීම සඳහා මෙන්ඩලියෙව් විසින් සිය ආවර්තිතා වගුවේ නව තීරු ආරම්භ කළ අතර එමඟින් සමාන ගුණ ඇති මූලද්‍රව්‍ය එකම සිරස් පේළි (කාණ්ඩ) වලට ඇතුළත් විය
නූතන ක්වොන්ටම් යාන්ත්‍ර විද්‍යාවේ ඉලෙක්ට්‍රෝන වින්‍යාසය පිළිබඳ සිද්ධාන්තවල දියුණුවත් සමඟ වගුවේ සෑම තිරස් තීරුවක්ම (ආවර්තයක්) ක්වොන්ටම් කවචයක ඉලෙක්ට්‍රෝන පිරීමට අනුරූප වන බව පැහැදිලි විය
මෙන්ඩලියෙව්ගේ මුල් ආවර්තිතා වගුවේ සෑම ආවර්තයක්ම සමාන දිගින් යුක්ත විය
නූතන ආවර්තිතා වගුවල කාණ්ඩයේ පහළටයත්ම ක්‍රමයෙන් ආවර්ත ක්‍රමයෙන් දිගින් වැඩි වන අතර ඉලෙක්ට්‍රෝන වින්‍යාසය පිළිබඳ අවබෝධයක් ලබා ගැනීම සඳහා s-, p-, d- හා f- යන ගොනුවලට මෙම මූලද්‍රව්‍ය වෙන් කර ඇත
1940 දී ග්ලේන් ටී. සීබෝග් විසින් සොයා ගන්නා ලද යුරේනියම්වලට වඩා ඉහල පරමාණුක ක්‍රමාංකයක් ඇති ලැන්තනයිඩ් හා ඇක්ටිනයිඩ් ශ්‍රේණි‍යට අයත් මූලද්‍රව්‍ය වගුව තුළ හෝ වගුවට පහළින් තැබිය හැකිය
org/wiki/Periodic_Table_of_the_Elements#History
භව යනු පැවැත්ම - සිදුවෙමින් පැවතීම - ඉදිරියට  යන ලෝක පැවැත්ම යන අදහස ඇති සංස්කෘත මෙන්ම පාලී වචනයකි
බුද්ධාගමේ භව යනුවෙන් අදහස් කරන්නේ ජීවිතය සහ මරණයේ අඛණඩ පැවැත්මයි
ග්‍රහණය (උපාදාන) මත පදනම් වූ මතු ජීවිතය සහ දැනීම හැඟීම කෙරේ පවත්නා ආශාවයි. මෙම 'භව' යනු ඉපදීමේ ක්‍රියාවලිය මගින් විශේෂ ආකාරයකින්, ජීවත්වන ප්‍රාණින්ගේ පැවැත්මේ පිළිවෙලයි
පටිච්ච සමුප්පාද චක්‍රයේ අවස්ථාවන් වූ නිධානයන්ගේ දසවැන්න භව නමි,
	
භව යන්න උපාදාන (ඇලීම) මත රඳා පවති
යමක් කෙරේ ඇලි සිටිමෙන් පැවැත්ම ඇතිවේ
භව යනු එක්තරා දාමයක ඊලඟ තත්වය නොහොත් ඉපදීමේ, දැනට පවත්නා තත්වයයි
උපාදානය ප්‍රත්‍ය වීමෙන් භව නොහොත් උපත ඇති වේ
භික්ෂුණි හෙවත් මෙහෙණි  යනු පැවිද්ද හා උපසම්පදාව ලද කාන්තාවෝ වෙති
පැවිදි පුරුෂ පක්ෂය හඳුන්වන්නේ භික්ෂු නමිනි
මෙම භික්ෂු සහ භික්ෂුණියන් එක්තරා විනය පටිපාටියකට අනුව ජීවත් වෙති
කොරියාව, වියට්නාමය හා තායිවානය වැනි මහායාන බුද්ධාගම පවතින රටවල භික්ෂුණි පරපම්පරාවෙහි පුළුල් පදනමක් තිබේ
ඕනැම සම්මා සම්බුදු කෙනෙකු ම ස්ත්‍රී පක්ෂයටද පුරුෂ පක්ෂයට මෙන්ම නිර්වාණය හෙවත් සත්‍යාවබෝධය ලඟාකර ගැනීමට හැකියාවක් තිබෙන බව දේශනා කළ හෙයිනි
ඔවුනටද මාර්ගඵල ලැබීමට හැකි බව බුදුන් වහන්සේලා දේශනා කළහ
ගැහැණුන්ගේ අධ්‍යාත්මික විමුක්තියේ ඉහල මට්ටම් විස්තර කරන ථෙරිගාථා හා ආපදාන වැන්නට සමාන කෘතින් වෙනත් සම්ප්‍රදායන්හි සාමාන්‍යයෙන් දක්නට නොලැබේ
මෙයට සමාන ස්වභාවයකින් පද්ම සූත්‍ර වැනි ප්‍රධාන මහායාන ලේඛන වල (පරි
12) 6000 ක් රහත් භික්ෂුණින් වහන්සේලා ශාක්‍ය මූණි බුදුන්ගෙන් බෝධි සත්ව හා අනාගත බුද්ධත්වය සම්බන්ධයෙන් විවරණ ලද බව සඳහන් වේ
ස්ත්‍රීන්ට අධ්‍යාත්මික විමුක්තියේ ඉහල මට්ටම් වලට ළඟා වීම සඳහා පුහුණු වීමට සහ අපේක්ෂා තබා ගැනීමේ හැකියාව බුදු දහම තුල තිබේ
අතීතය

ආරම්භය 
ගෞතම බුදුසසුනේ භික්ෂුණි ශාසනය  ආරම්භ කරන ලද්දේ ගෞතම බුදුන් වහන්සේ විසිනි
ඒ උන් වහන්සේගේ සුලු මව වූ මහාප්‍රජාපති ගෝතමියගේ ඉල්ලීමක් අනුවයි. මෙම ඉල්ලීම බුදුන් වහන්සේ වෙත සැල කර සිටින ලද්දේ බුදුන් වහන්සේගේ අග්‍රඋපස්තායක ලෙස කටයුතු කළ  ආනන්ද තෙරුන්ගේ මාර්ගයෙනි
අෂ්ඨ ගරු ධර්ම 
භික්ෂුණී ශාසනය ඇති කිරීමේ දී බුදුන් වහන්සේ ගරු ධර්ම අටක් පැණවූ සේක
විනය පිටකයේ චුල්ල වග්ග පාලියේ සඳහන් වන පරිදි එම ගරු ධර්ම අට මෙසේ ය
උපසම්පදාවෙන් වසර සියයක් ගත වූ මෙහෙණියක විසින් වුව ද උපසම්පන්න වූ භික්ෂුවට වැඳුම් පිදුම් කිරීම, හුනස්නෙන් නැගිටීම ආදී ගෞරව කළ යුතු වේ
භික්ෂුණිය තමාට අවවාද ලබා ගැනීමට සුදුසු භික්ෂුවක් නොමැති ප්‍රදේශයක මෙහෙණවරක වස් නොවැඩිය යුතු වේ
අඩ මසක් පාසා භික්ෂුණින් විසින් භික්ෂු සංඝයාගෙන් පොහොය විචාළ යුතු ය
අවවාද දීමට භික්ෂුවකගේ පැමිණීම ද බලාපොරොත්තු විය යුතු ය
වස් විසූ භික්ෂුණිය වස් අවසානයේ දී භික්ෂු , භික්ෂුණි යන උභතෝ සංඝයා ඉදිරියේ පවාරණය කළ යුතු ය
ඇවැතකට පත් භික්ෂුණිය දෙසතියකට නො අඩු කාලයක් උභය සංඝයා ඉදිරියෙහි වත් මානත් පිරිය යුතු ය
උපසම්පදාව ලබනු කැමති මෙහෙණිය දෙවරසක් ම ශික්ෂා මානකව සිටිය යුතු ය
කවර කරුණක් නිසා හෝ භික්ෂුණිය විසින් භික්ෂුවකට අක්‍රෝශ පරිභව නොකළ යුතු ය
භික්ෂුණිය විසින් භික්ෂුන්ට අවවාද නොකළ යුතු අතර භික්ෂුන්ගේ අවවාද පිළිගත යුතු ය
මහාප්‍රජාපතී ගෝතමිය  නම් අප සම්මා සම්බුදු රජාණන් වහන්සේගේ මවකි
එබැවින් ඇය සසුනට ඇතුලත්වීමෙන් පසු ඇයට  සසුනේ අගතැන දීමට ත් විශේෂ සැලකිලි දැක්වීමටත් අනෙක් භික්ෂු ,භික්ෂුණීන් පෙළඹෙයි
ඒ ගරු සත්කාර ලබන විට ඇය තුල  මාන්නය වැඩීවේ
මෙනිසා මග ඵල  ලැබීමට නොහැකි වේ
ඒ බුද්ධ මාතාවගේ මාන්නය දුරු කිරීම සදහා සම්බුදු හිමියන් මෙම අෂ්ඨ ගරුධර්ම උපසම්පදාව මහා ප්‍රජා පතී ගෝතමීන් වහන්සේට අනුදැන වදාලසේක
අඩ්ඩකේසී මෙහෙණීන් වහන්සේට ධූතාන්ග උපසම්පදාව දුන්සේක
ඛේමා මහරහත් තෙරණියට ප්‍රක්ඥප්ති කර උපසම්පදාව දුන්සේක
උප්පලවන්නා මහරහත්තෙරණීයට අට්ඨ වාචික උපසම්පදාව දුන්සේක
‍කිසා ගෝතමී තෙරණියට අඨ්ටාවාචක උපසම්පදාව දුන්සේක
බොහෝ භීක්ෂුණීන් සරණා ගමන උපසම්පදාවේ පිහිටි සේක
" භික්ඛු භික්ඛුණී, ස්ත්‍රී පුරුෂ, සමානාත්මතාව  මනාව වටහාදීම සදහා  අග්‍රශ්‍රාවක  අග්‍ර ශ්‍රාවිකා නතුරු සමානව දීම තුලින්ම මනාව වැටහේ
තමන්ට අවවාද අනුශාසනා ලබා ගැනීම සඳහා  භික්ෂුණියක්  තෝරා ගැනීමේ අයිතිවාසිකමද භික්ෂුණියට ලබාදුන්සේක
ඒසදහා භික්ෂුණින් සියලු දෙනා කැමති විය යුතු වීමය
ථෙරවාදි භික්ෂුණීන්
ථෙරවාදී භික්ෂනීන්ගේ සාම්ප්‍රදායික පෙනුම සාමාන්‍යයෙන් භික්ෂූන්ට සමාවිය
ඔව්හුද හිස මුඩු කර සිවුරු භාවිතා කලහ
සම්පූර්ණ පැවිදි බව නොලැබූ අය සුදු හෝ රෝස පැහැති සිවුරු හඳිති
සමහර රටවල් වල තද චොකලට් පැහැති සිවුරු හඳින අතර, ඇතැම් විට භික්ෂුන්ගේ සිවුරු ආකාරයටම හඳිති
භික්ෂුණි පරම්පරාව 11 සිට 13 වෙනි සියවස දක්වා පැවතුන බව ථෙරවාද සම්ප්‍රදායෙහි උගතුන් කියති
මෙයින් පසුව නව භික්ෂුණින් නොමැති වූයේ ඔවුන් පැවිදි කිරිමට භික්ෂුණියන් නොසිටි හෙයිනි
මෙනිසා බුරුමය, තායිලන්තය සහ ශ්‍රී ලංකාව වැනි ථෙරවාද ර‍ටවල් භීක්ෂුණී සාසනය ලොවේ නොපවතිත බව සලකයි
එවැන්නක් ඇතිනම් එම භික්ෂුණී උපසම්පදාව 'ව්‍යාජ' ලෙස සළකයි
නමුත් කසාව කන්ඨකයා දක්වාම භික්ෂුන්වහන්සේ ලව පිළිගනී
භික්ෂුණීන් වහන්සේ වද පිළිගෙන
උභ සංඝයාම ලිළිගත යුතුයි
එවිට දෙන දානයේ අනුසස් වැඩිවේ
ශ්‍රී ලංකාව

ශ්‍රී ලංකාවේ දස සිල් මාතාවෝ

සිල් මාතාවන් යනු කේමා උත්පල වන්නා දී  මහරහත් තෙරණියන් අනුගමනය කරමින් සියළු ගිහි කටයුතු අතහැර මගඵල ලැබීමට කටයුතු කරන උතුම් පිරිසකි
ඔවුන් ප්‍රාර්ථනා කරන්නේ මෙම උතුම් මිනිස් ආත්මයෙන් උපරිම ඵල ලබාගැනීමයි
ඒ සදහා සීලය මුල් වෙයි
අධි සීලය තුලින අධි ප්‍රඤ්ඥා අධිපඤ්ඤඥාව තුලින්  අධි සමාධිය ලබයි
මොවුහු භික්ෂූනීහු නොවෙති
භිකිෂුණීහු සම්බුදු සසුනේ පැවිදිව දසිල් මනාව ප්‍රගුණ කර සාමණේරී සීලයේ පිහිටා අනතුරුව සරණා ගමන උපසම්පදාවේ පිහිටා අධිසිල් අධිෂ්ඨාන කර පිළිවෙත් පුරයි
ශ්‍රී ලංකාවේ ස සිල් මාතා පිරිසක් මිස භික්ෂුණී ශාසනයක් නොවේ
දස සිල් මාතාවන්ට රාජ්‍ය අනුග්‍රහය නොඅඩුව ලැබෙයි