Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
රාම-රාවණා යුද්ධයේදී දරුණු යුධ උපකරණ භාවිත කිරීමෙන් හිම දියවී යාම නිසා මුහුද ගොඩගැලීමක් සිදු වු බව සදහන් වේ
මෙම මුහුද ගොඩගැලීම නිසා ධීවර ගම්මාන 470 ක්ද,වරායවල් 970 ක්ද විනාශ වු බව රාජාවලියේ සදහන් වේ
මීට වසර 2000 කට පෙර කැළණි තිස්ස රජ විසින් භික්ෂුවක් මරාදැමු ශාපය නිසා මුහුඳ ගොඩගැලීම සිදු වු බව මහාවංශයේ සඳහන් වේ
සුනාමි පිළිබඳ අන්තර්ජාල‍යෙහි සඳහන් කරන ආකාරයට ක්‍රි
500දී ස්කොට්ලන්තයේ සුනාමි තරංග වල බලපෑමක් සිදු වී අත
අත්ලන්තික් සාගරයේ ඇති වු හදිසි භූ චලනයක් මෙම සුනාමි තරංග නිර්මාණය වීම කෙරෙහි ඉවහල් වී ඇත
ඉතිහාසය තුළ සුනාමි ක්‍රියාත්මක වු අවස්ථා

සුනාමි අනතුරු ඇඟවීම හා වැළැක්විම

සුනාමියක් වැළැක්වීමට හෝ නිරවද්‍යව අනවැකි පළකිරීමට හෝ නොහැක
අවශ්‍යතරම් විශාලත්වයක් සහිත භූමිකම්පාවක් නිවැරදි ස්ථානයක සිදුවුවද මෙය අපහසුවේ
සාගර විද්‍යාඥයෝ හා භූකම්පන විද්‍යාඥයෝ සෑම භූමිකම්පනයක්ම විශ්ලේෂණය කර වෙනත් සාධක බොහොමයක්ද, සැලකිල්ලට ගෙන එමඟින් සුනාමි අනතුරු ඇඟවීමක් නිකුත් කර සෑම භූමිකම්පනයක්ම විශ්ලේෂණය කර වෙනත් සාධක බොහෝමයක්ද සැලකිල්ලට ගෙන, එමඟින් සුනාමි අනතුරු  ඇඟවීමක් නිකුත් කර යුතු දැයි තීරණය කරතී
නමුත් සුනාමියක් සිදුවීමට ආසන්න වන විට අනතුරු සංඥා බොහෝමයක් ඇති අතර, සුනාමියෙන් සිදුවන හානිය අවම කර ගැනීමට ක්‍රමවේදයන් සකස් කර ති‍බේ
මෙලෙස යොදාගන්නා වැදගත්ම හා නිරතුරුවම නිරීක්ෂණයට ලක්වන පද්ධතිය වන්නේ සාගර පතුලේ පීඩන සංවේදකයයි
මේවා බෝයාවන්ට අමුණා මුහුදේ පිහිටුවා ඇත
මේවා ඉහළ ජල මට්ටමේ පීඩනය නිරතුරුවම නිරීක්ෂණය කරයි
F= GDb

මෙහි F = ඉහළින් පවතින බලය හෝ පීඩනය වර්ගමිටරය නිව්ටන් මඟින්,
   
G = ගුරුත්වජ ත්වරණය, 

D = ප්ලැස් ඝනත්වය ,
 
B= ජල මට්ටමේ උස G=9.8ms-2, 

d=1.1 103 kg m3 හා  h  යනු ජලයේ ගැඹුර මීටර් වලින් ඒ අනුව 5000m ගැඹූරින් පවතින ස්ථානයක පීඩනය වන්නේ  9.8=1.1 103 5 103  හෝ 5.4 107 Nm2 හෝ වර්ග මීටරය ටොන් මිලියන 5.7

සුනාමියේ පළමුව පැමිණෙන කොටස රැල්ලේ නිම්නය නම්, ජල තරංගයේ කලාවර්තයට හරි අඩකට කලින් සාගරයේ වෙ‍රළෙන් පසු පසට ගමන් කරයි
වෙරළාශ්‍රීත මුහුදු පතුල නොගැඹුරු  නම් මෙම පසුපසට යාම මීටර් සිය ගණනක් පමණ විය හැක
මෙහිදී අනතුරු පිළිබඳ දැනුමක් නොමැතිවීම හේතුවෙන් කුතුහලයට පත්වන මිනිසුන් වෙරළ ආසන්නයට පැමිණීම හෝ නිරාවණය වු මුහුදේ මසුන් එකතු කිරීමට පෙළඹේ
2004 දෙසැම්බර් 26 දි ඉන්දියන් සාගරයේ ඇති වු සුනාමියේදී මෙලෙස නිරාවණය වු මුහුදු පතුල විමර්ශනය කිරීමට පුද්ගලයන් බොහෝ ගණනක් පෙළඹුණි
මෙහිදි ගත් ඡයාරූපයක සාමාන්‍යයෙන් ජලයෙන් යටවු ප්‍රදේශවල රැදී සිටින මිනිසුන් හා පසුබිමින් ගලා එන සුනාමි රැල්ල පෙන්වයි. මෙලෙස වෙරළේ රැදි සිටි බොහෝ දෙනෙක් උස්බිම් වෙත පලා යාමට නොහැකි වී මියගියහ
ජපානයේ කමතුරා මුහුදු බාධකයේ ඇති සුනාමි අනතුරු  ඇඟවීම් සංඥාව 2004 මරොමාඩි යුගයේදී කමතුරාවට බලපෑ සුනාමියකින් Kotoku හි පිහිටි අමිධා බුදුන්ගේ අතිවිශාල ප්‍රතිමාව සෙවන කළ දැව මන්දිරය විනාශ විය
එදා පටන් එම ප්‍රතිමාව එලිමහනේ පවති
සුනාමි අනතුරු  ඇතිවීම වැඩි ඉඩක් පවතින කලාප සුනාමි හඳුනාගෙන රැල්ල ගොඩබිම‍ට ළගාවීමට පෙර මහජනතාව දැනුවත් කිරීමට සුනාමි අනතුරු  සංඥා පද්ධති භාවිතා කරති
එක්සත් ජනපදයේ පැසිෆික් සාගර සුනාමි ඇතිවීමට හැකියාව පවතින බටහිර වෙරළ තීරයේ මිනිසුන්ට ඉවත්විය හැකි මාර්ග දක්වන පුවරු  සවිකර ඇත
පැසිෆික් සුනාමි අනතුරු  ඇඟවීම පද්ධතිය හොනලුල මත පදනම් ව ඇත
එය පැසිෆික් ප්‍රදේශයේ ඕනෑම ස්ථානයක ඇතිවන භූමිකම්පනයක් හදුනා ගනී
එහි විශාලත්වය හා තවත් තොරතුරු  මත සුනාමි අනතුරු  ඇගවීම් නිකුත් කෙ‍‍රේ
මෙහිදි සැලකිය යුතු වැදගත් කරු ණක් වන්නේ පැසිෆික් කලාපය භූකම්පන ක්‍රියාකාරී ප්‍රදේශයක් වුවද සැම භූකම්පනයකින්ම සුනාමි හට නොගනී
මේ නිසා පිගණක භාවිතා කරන්නේ සුනාමි අවදානම අධ්‍යයනය කිරීමට උපකාරීවන මෙවලමක් ලෙසය
ඉන්දියන් සාගරයේ ඇති වු සුනාමියේ සෘජු ප්‍රතිඵලයක් ලෙස වෙරළාශ්‍රිත ‍ප්‍රදේශවල සුනාමි තර්ජනය පිළිබද නැවත තක්සේරු වක් එක්සත්ජාතීන්ගේ ව්‍යසන අඩුකිරීමේ කොමිසම හා රජයන් මඟින් සිදුකර ඇති අතර ඉන්දියන් සාගරයේ සුනාමි අනතුරු  ඇගවීමට සංඥා පද්ධිතයක් ස්ථාපිත කරමින් පවතී
සුනාමි අනාවැකි පළකිරිමට පරිඝනක ආකෘති භාවිතා කළ හැක
නිරීක්ෂණ මඟින් පෙන්වා දීඇති පරිදි අනාවැකි පළකෙරු ණු පතුලේ කාලය හා සුනාමිය පැමිණිමේ කාලය අතර වෙනස මිනිත්තු කිහිපයකි
සාගර පතුලේ පවතින සංවේදක මඟින් ලබාගන්න දත්ත හා සුනමි ඇතිවීමට හේතු වු භූකම්පනයේ ස්වභාවය පිළිබද තොරතුරු  සාගර පතුළේ ස්වභාවය (ආගාධ මිතිය) හා වෙරෙ‍ළේ (භූවිෂමතා) මලිව් විස්තරය හෙවත් රු ල්ලේ උස ගණනය කළ හැක
පැසිෆික් සාගර සීමාවේ පවතින සියළුම රටවල් සුනාමි අනතුරු ඇඟවීමේ පද්ධතිය හා සංයෝගිත්වයෙන් ක්‍රියාකරන අතර නොවැලැක්විය හැකි සුනාමියක් පැමිණි විට ක්‍රියාකල යුතු අන්දම පිළිබඳ මහජනයාට පුහුණුව ලබාදේ
ජපානයේ දි මෙම සුදානම් වීම රජය, දේශීය අධිකාරි හා හදිසි ‍සේවා ආයතන හා මහජනයාට අනිවාර්ය වේ
සමහර සත්ව විද්‍යාඥයෝ සතුන්ට භූමිකම්පාවකදී හෝ සුනාමියකදි ඇතිවන රේයිලි (Reyleign) උප ධ්වනි තරංග සංවේදනයට හැකියාවක් ඇති බව උපකල්පනය කරයි
සමහර සතුන්ට මෙවැනි ස්වභාවික සංසිද්ධීන් පිළිබඳව කල්තබා හඳුනා ගැනීමේ හැකියාවක් පවතින අතර අවධානයෙන් නිරීක්ෂණය කළහොත් මෙය සුනාමි හා භූමිකම්පන අනතුරු  ඇඟවීම් ලෙස යොදා ගත හැක
නමුත් මෙම සාක්ෂි මතභේදයට තුඩු දී ඇති අතර විද්‍යාත්මකව ඔප්පු කර නැත
සමහරක් නිල නොවන වාර්තා වලට අනුව ලිස්බන් භූ චලනයට පෙර බොහෝ සත්තු නොසන්සුන්ව හැසිරුනු අතර පහත් බිම් වල සිට උස් බිම් වෙත සංක්‍රමණය වුහ
නමුත් මෙම ‍ප්‍රදේශයේම බොහෝ සත්තු දියේ ගිලිමෙන් මිය ගියහ
මෙම සංසිද්ධිය 2004 දී ඉන්දියන් සාගර භූකම්පනයේදී ශ්‍රීලංකාවෙන්ද වාර්තා විය
පහත දැක්වෙන කරුණු අදාළ වුවද විද්‍යාත්මක කරුණු නොව මාධ්‍ය මඟින් අනාවරණය වු කරුණය
(BBC [1]) (Kenneally [2] ) අලි වැනි සමහර සතුන්ට සුනාමිය වෙරළට ළඟා වන ශබ්දය ඇසීමෙන් ඔවුන් එයට ප්‍රතිචාර දැක්වීමක් ලෙස එම ශබ්දයෙන් ඉවතට එනම් රට තුළට ගමන් කර ඇත
නමුත් මනුෂ්‍යයෝ එය පරික්ෂා කිරීමට වෙරළට යාමෙන් ඔවුන් මරණයට පත්විය
සුනාමි වැලැක්වීමට නොහැක
නමුත් සුනාමී අවදානම සහිත සමහර රටවල් එයින් වෙරළට සිදුවන හානිය අවම කිරීමට ක්‍රම යොදාගෙන තිබේ
ජපානයේ 4.5 m (13.5අඩි) පමණ උස සුනාමි බාධක ජනාධික වෙරළ ප්‍රදේශවල ඉදිකිරිමේ පුළුල් වැඩපිළිවෙලක් ක්‍රියාත්මක කර තිබේ
‍අනෙක් ප්‍රදේශවල සුනාමි සමඟ පැමිණෙන ජලය නැවත හරවා යැවීමට අවශ්‍ය දිය දොර හා ඇල මාර්ග තනා ඇත
නමුත් මේවායේ ඵලදායීතාවය ගැටලුවක් වන්නේ සුනාමි රළ සාමාන්‍යයෙන් මෙම බාධක වලට වඩා උසින් වැඩිවීමයි
උදාහරණයක් ලෙස 1993 ජුලි 12 හටගත් භූමිකම්පාවෙන් විනාඩි කිහිපයකට පසුව ඔකුෂි දුපත, හොකයිඩෝ හි හටගත් බකුෂි, හොකයිඩෝ සුනාමියෙන් 30 m (100අඩි) පමණ උස රැල්ලක් ඇති වු අතර, මෙය තට්ටු 10 කින් යුත් ගොඩනැගිල්ලක් පමණ උසින් යුක්තය
Aonae නගරය සම්පුර්ණයන්ම සුනාමි බාධක වලින් වටවී තිබුනද සුනාමි රළ බාධකයට ඉහළින් පැමිණ නගරයේ තිබු දැවමය ගොඩනැගිලි සියල්ල විනාශයට පත් කළේය
මෙම බාධකය රළ පහරේ වේගය හා උස අඩු කිරීමට හේතු වුවද විශාල දේපල හානි හා ජීවිත හානි වැළැක්වීමට නොහැකි විය
සුනාමියෙන් බලපෑම් අවම කිරීම වෙරළතීරයේ ගස්වැල් ආවරණය වැනි ස්වභාවික සාධක වලට හැකියාව තිබේ
2004 දී ඉන්දියන් සාගර සුනාමියෙන් එයට ගොදුරු  වු සමහර ප්‍රදේශ සම්පුර්ණයෙන්ම වාගේ බේරිමට ලක්විය
මෙයට හේතුව වන්නේ සුනාමියේ ශක්තිය පොල් හා කඩොලාන වැනි ශාක මඟින් අවශෝෂණය කර ගැනිමයි
මෙය සඳහා පැහැදිලි උදාහරණයක් වන්නේ ඉන්දියාවේ තමින්නාඩු ප්‍රදේශයේ නලුවේදාපති (Naluverdapathy)  ගම්මානයේ අවම හානියට පත් වු අතර, සුළු ජීවිත හානි කීපයක් පමණක් සිදුවිය
මෙයට හේතුව සුනාමි රළ පහර වැදුනේ 2002 දී ගිනස් වාර්තා පොතට ඇතුළත් වීම සඳහා ඔවුන් විසින් වෙරළ ආසන්නයේ පැළ කර තිබු ගස් 80,224 කින් යුත් වනාන්තරය වීමයි
පරිසරවේදියෝ සුනාමි අවදානම් සහිත ප්‍රදේශවල වෙරළතීරය දිගේ ගස් වැවීම පිළියමක් ලෙස යෝජනා කරති
ශාක ප්‍රයෝජනවත් ප්‍රමාණයක් වර්ධනය වීමට අවුරුදු කිහිපයක් ගතවුවද මෙය කෘත්‍රීම බාධක වලට වඩා ලාභදායී හා දීර්ඝ කාලීන සුනාමි හානි අවම කරගැනීමේ ක්‍රමයකි
ශ්‍රි ලංකාවට ඇති වු සුනාමි ක්‍රියාකාරිත්වය 

  
 
2004 දෙසැම්බර් 26 වන දින සිදු වු භූමි කම්පාවට ඉවහල් වුයේ ඉන්දු තලය උඩින් බුරුම තලය ලිස්සා යාමයි
මෙම ලිස්සා යාමේදී භූතලය මීටර් 30ක් පමණ ඉහළට එසවී ඇත
භූතැටි සිරස්ව චලනය වීමෙන් නිර්මාණය වන සුනාමි තරංගයක නිම්න කොටස පෙරමුණ ගනී
මෙම නිම්න කොටස වෙරළ තීරයට ලගා වු විට ජල මට්ටමේ පහළ යාමක් සිදු වේ
එවිට මුහුදු පත්ල විශාල ප්‍රමාණයකින් නිරාවරණය වේ
තරංගයේ නිම්න කොටස පැමිණීම නිසා ජල තීරය පහළ බැස ගියද සුළු මොහොතකින් ඊලඟ තරංගයේ ශීර්ෂ කොටස පැමිණේ
එවිට සුනාමි තරංගය විශාල ජල කඳක් සහිතව ඉහළ නැග ඉතා වේගයෙන් වෙරළ දෙසට ගමන් කරයි
මෙම ක්‍රියාකාරිත්වය සුනාමියක් ඇති වීමයි
2004 දෙසැම්බර් 26 වන දින ඇති වු සුනාමි රළ හේතුකොට ගෙන ජිවිතක්ෂයට පත් වු ජන සංඛ්‍යාව

2004 දෙසැම්බර් 26 වන දින ඇති වු සුනාමි ක්‍රියාකාරිත්වයේ බලපෑම

පාරිසරික බලපෑම 
		සුමාත්‍රා දුපත් වල ඇති වු භූමිකම්පාව හේතුකොටගෙන පෘතුවිය සිය කක්ෂය වටා භ්‍රමණය වීම කෙරෙහි බලපෑමක් සිදු වී ඇති බව කැලිෆෝනියා විශ්ව විද්‍යාලය මගින් කළ අධ්‍යයනයකින් හෙළි වී ඇත
මේ අනුව අගහරු ග්‍රහයා දෙසට මදක් තල්ලු වී ගොස් ඇත
භූගෝල විද්‍යාඥ  පවසන ආකාරයට පෘතුවිය කක්ෂය වටා භ්‍රමණය වීමට ගතවන කාලය මයික්‍රෝ තප්පර තුනකින් වෙනස් වී ඇත
මෙම වෙනස්කම් නිසා
පෘතුවිය කාළගුණික වෙනස්කම් රැසකට ලක් වී ඇත
සුමාත්‍රා දුපත් මීටර් 100 කින් නිරිත දෙසට තල්ලු වී ඇත
එමෙන්ම කොරල් පර ඇතුළු 
වෙරළ පාරිසරික පද්ධතීන් රැසක් වෙනසකට ලක් වී ඇත
සමාජීය බලපෑම 

		සුනාමි රළ හේතුවෙන් ආසියානු රටවල් රැසක විශාල පිරිසක් ජිවිතක්ෂයට පත් වීම හා අවතැන් වීමට ලක් විය
වගු අංක 4.1 මගින් දැක්වෙන්නේ එම එක් එක් රටවල් වල ජිවිතක්ෂයට පත් වු ජනසංඛ්‍යාවයි.විශාල පිරිසක් මරණයට පත් වීම නිසා සමාජීය ගැටළු රැසක් බලපාන ලදි
ආර්ථික බලපෑම 
		
		සුනාමි රළ හේතුකොටගෙන ආසියාතික රටවල ආර්ථිකය කෙරෙහි දැඩි බලපෑමක් ඇතිවිය
ධීවර, සංචාරක හා වෙරළ ආශ්‍රිත සුළු පරිමාණ කර්මාන්ත රැසක් සුනාමි රළින් විනාශයට පත්විය
සුනාමි රළ ක්‍රියාකාරිත්වය හේතුවෙන් ධීවර කර්මාන්තයට සිදු වු බලපෑම පිළිබඳව සලකා බැලීමේදී සුනාමි රළ ක්‍රියාකාරිත්වය බලපෑ රටවල් 11තුළම ධීවර කර්මාන්තයේ නියැලෙන ධීවරයින්, ධීවර ආම්පන්න, ධීවර යාත්‍රා හා ධීවරයන්ගේ නිවාස විනාශයට පත්විය
මේ වෙබ් අඩවිත් බලන්න 
 2004 සුනාමිය

මුලාශ්‍ර 

 ජන හා සංඛ්‍යා ලේඛන දෙපාර්තුමේන්තුව

ව්‍යසන
සුනාමි
මුදල් විශුද්ධිකරණය 
	මුදල් විශුද්ධිකරණය යන යෙදුමෙන් මූලික වශයෙන් අදහස් වන්නේ කළු මුදල් හෝ අපවිත්‍ර මුදල් පිළිගත හැකි තත්ත්වයට පත් කිරීමේ ක්‍රියාවලියයි
මෙහිදී කළු මුදල් හෝ අපවිත්‍ර මුදල් යන්නෙන් අදහස් වන්නේ ඉපයු ආකාරය අනාවරණය කළ ‍නොහැකි හෝ නීත්‍යානුකූල නොවන ආර්ථික කටයුතුවලින් උත්පාදිත මුදල් ය
(නිදසුන්
හොර මත්පැන් නිෂ්පාදනය,මත්පැන් අලෙවිය,අවි ආයුධ නිෂ්පාදනය,විනිමය වංචා,අල්ලස්,පොදු දේපල වංචා) අතීතයේ දී "මුදල් විශුද්ධිකරණය" සංවිධානාත්මක අපරාධ හා සම්බන්ධිත මුල්‍ය ගණුදෙණු ලෙස හඳුන්වා ඇත්තේ එබැවිනි
කෙසේ වුවද වර්තමානය වන විට බදු පැහැර හැරීම, සාවද්‍ය ගිණුම්කරණය වැනි ක්‍රියාද ඇතුළත් වන පරිදි නීත්‍යානුකූල නොවන කටයුතු තුළින් උත්පාදනය කෙරෙන වත්කම් හෝ වටිනාකම් ආශ්‍රිත මුල්‍ය ගණුදෙණු ඇතුලත් කිරීම දක්වා මුදල් විශුද්ධිකරණය පිළිබඳ නිර්වචනය පුළුල් වී තිබේ
නිර්වචන 

 "නීති විරෝධී ප්‍රභවයන් ගෙන් ඉපයීම හෝ නීති විරෝධී කාර්යයන් සඳහා යොදා ගැනිම හෝ සැඟවීමත්,ඉන් අනතුරුව නීත්‍යානුකූල මුදල්,පුද්ගලයන් හා ඉපයීම් මාර්ග ලෙස පෙනී යන පරිදි වෙනත් මුහුණුවරකින් පෙනී සිටීමත් සඳහා අනුගමනය කරන ක්‍රියාමාර්ග වනාහී මුදල් විශුද්ධිකරණයයි
"  - සංවිධානාත්මක අපරාධ පිළිබඳ ජනාධිපති පරීක්ෂණ කොමිසම, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය
"පාතාල ආර්ථික කටයුතුවලින් උපයනු ලබන මුදල් නීත්‍යානුකූල මුදල් වශයෙන් පෙන්වා වැඩිදුර ක්‍රියාකාරීත්වයන් සඳහා එම පාතාල ක්‍රියාකරුවන්ට අවස්ථාව ලබා දීමේ ක්‍රියාවලිය මුදල් විශුද්ධිකරණය යි
" - පොදු රාජ්‍ය මණ්ඩල ලේකම් කාර්යාංශය
"වංචා සහගත හා නීතිවිරෝධී ක්‍රියාමාර්ගවලින් උපයා ගන්නා ලද මුදල් සාධාරණ හා නීත්‍යානුකූල ආකාරයෙන් උපයා ගන්නා ලද බව පෙන්වීමට සැලසුම් කිරීම සහ ඒ සඳහා ගනු ලබන සියළුම ක්‍රියාමාර්ග මුදල් විශුද්ධිකරණය ලෙස සැලකේ." - මත්ද්‍රව්‍ය ප්‍රවාහනය පිළිබඳ සොයා බැලීමේ රාජකීය කොමිසම, ඕස්ට්‍රේලියාව 

 "නීත්‍යානුකූල නොවන මූලාශ්‍ර වලින් අත්පත් කරගන්නා ලද විශාල මුදල් පරිමාණයන් නීත්‍යානුකූල වූ මුදල් බවට හරවා ගැනීමේ ක්‍රමය වනාහි මුදල් විශුද්ධිකරණය යි
" - නිබන්ධන කෙටුම්පත් අංක 1, යුරෝපා සංගමය
ආර්ථික ප්‍රථිවිපාක 

 ප්‍රාග්ධනය විවිධ දේශසීමාවන් හරහා ගලායාම නිසා ජාතික ආයෝජන  ප්‍රවර්ධනය දුර්වල වීම
රජයට ලැබිය යුතු විවිධ බදු නොලැබීයාම නිසා ජාතික බදු පදනම් දුර්වල වී දේශීය ඵලදායීතාව අවම වීම
ආයෝජන ගලා නොඒමෙන්  හා බදු වංචා සිදු වීමෙන් රටේ ජීවන තත්වය පහළ වැටීම
සමාජ දේහය පුරා අල්ලස් හා දූෂණ වර්ධනය වීම තුළින් අවිධිමත් ආර්ථික වර්ධනයක් ප්‍රදර්ශනය වීම
විශුද්ධිකරණය වු මුදල් යොදා අල්ලස් හා දුෂණ මඟින් මූල්‍ය වෙළද‍පොළ හැසිරවීමට ඉදිරිපත් වීම නිසා මූල්‍ය වෙළඳපොළ ක්‍රියාකාරීත්වය අමානුෂික රටාවක් ගැනීම
නීත්‍යානුකූල ප්‍රාග්ධන ආයෝජනයන් සහිත නිෂ්පාදන ආයතන සමග  විශුද්ධිකරණය වු මුදල් ආයෝජනයෙන් පාලනය කෙරෙන ආයතන තරඟ කිරීම නිසා ආර්ථික ක්‍රියාකාරීත්ව‍ය මන්දගාමී වීම
විශුද්ධිකරණය වු මුදල් කොටස් වෙළඳපොළ තුළ සක්‍රීයව හැසිරීමෙන් ආයතන පරිපාලනයේ ඒකාධිකාරයක් ඇත් වීමෙන් අයහපත් ප්‍රතිඵල ඇතිවිම
ත්‍රස්තවාදී සංවිධානවලට අරමුදල් සැපයීම මඟින් දේශපාලන සංචලතාවයන් හා ආර්ථික අස්ථාවරභාවයන් හට ගැනීම
මුදල් විශුද්ධිකරණ ක්‍රියාවලිය 
මෙම ක්‍රියාවලිය  ප්‍රධාන පියවර තුනකින් සමන්විත වේ
ස්ථාපනය 
ස්ථාපන‍ය (placement) යනු මුදල් විශුද්ධිකරණ ක්‍රියාවලියේ ආරම්භයයි
මෙහි දී නීති විරෝධීව උපයන මුදල් මූල්‍ය ආයතනයක් හරහා මූල්‍ය පද්ධතියට ඇතුළු කරනු ලැබේ
ආවරණය/ස්ථරීකරණය 
ආවරණය/ස්ථරීකරණය (Layering) අවස්ථාවේ දී සිදු වන්නේ මූල්‍ය පද්ධතිය තුළට ඇතුළු කරන ලද මුදල් කිසියම් අවස්ථාවකදී අරමුදල් සුරැකුම් හෝ රක්ෂණ ගිවිසුම් වශයෙන් වෙනත් ආයතනවලට මාරුකිරීම හෝ පැවරීමයි
මෙහි දී එම මුදල් සිය අපරාධමය ප්‍රභවයෙන් තව දුරවත් ඈත් වීම හා ආවරණය වීම සිදුවේ
ඒකාබද්ධකරණය 
අවසන් අවස්ථාවේ දී සිදු වන්නේ නීත්‍යානුකූල ආර්ථිකය සමග අරමුදල් ඒකාබද්ධකරණය යි
(Intedgration) මූර්ත දේපොළ, සුරැකුම් හෝ වෙනත් මූල්‍ය වත්කම්, සුඛෝපභෝගී භාණ්ඩ ආදිය මිලදී ගැනීම තුළින් මෙය සපුරා ගත හැකිය
මුදල් විශුද්ධිකරණ ශිල්පක්‍රම 
 1997 දී එක්සත් ජාතීන්ගේ මත්ද්‍රව්‍ය පාලන වැඩපිළිවෙළ (United Nations International Drug Control Programm/UNDCP) විසින් මුදල් විශුද්ධිකරණ ශිල්ප ක්‍රම කිහිපයක් පැහැදිලි කර තිබේ
ව්‍යුහකරණය (Structuring) යනුවෙන් හැදින්වෙන ක්‍රමය යටතේ නෛතික අවශ්‍යතා උල්ලංගනය වීම වැළැක්වීම සඳහා විශාල මුදල් ප්‍රමාණයක් කුඩා කොටස් වශයෙන් විවිධ පුද්ගලයන් විසින් තැන්පත් කිරීම
අවන්හල්,හෝටල්,කැසිනෝ ශාලා,රාත්‍රී සමාජ ශාලා,තැබෑරුම්,ඉදිකිරීම් සමාගම් හා වාහන නැවතුම් පොළවල් වැනි මුදල් ගනුදෙනු කරන ආයතන ඉදිරිපෙළ සමාගම් (Front Companies) ලෙස භාවිතා කිරීම
එමෙන්ම,ආවරණ සංස්ථා (Shell Corporations) වශයෙන් කිසිදු වාණිජ අවශ්‍යතාවයක් රහිත විවිධ පාර්ශව හා ඹවුන්ගේ වත්කම් වසන් කිරීම පිණිස විදේශ රටවල ව්‍යාපාර ආරම්භ කිරීම
ආනයන/අපනයනවලදී අධි හෝ ඌන ඉන්වොයිස් යොදා ගැනීම ආදී සාවද්‍ය ගිණුම්කරණ ශිල්පක්‍රම යොදා ගැනීම
පෞද්ගලික ආයෝජන ක්‍රම ආදිය මඟින් විදේශ ගිණුම් සඳහා නීතිවිරෝධි ලෙස මුදල් මාරු කිරීම
දැඩි ලෙස නියාමනය නොකළ බැංකු නොවන ආයතන යොදාගැනීම මගින් මුදල් හා සංචාරක චෙක්පත්,රන්,මැණික් හා අනිකුත් වටිනා ලෝහ වැනි වෙනත් වත්කම් සඳහා පරිව්තනය කිරීම
මුදල් තැන්පතු සහතික හෝ රජයේ සුරැකුම්පත් යනාදියෙහි ආයෝජනය කාරීම
අවස්ථාවාදී ලෙස ණය සැපයීම හෝ බුන්වත් ආයතන හා සමාගම් අත්කර ගැනීම
නීත්‍යානුකූල නොවන හෝ විකල්ප බැංකු පද්ධති යොදා ගැනීම
මේවාත් බලන්න
 මුදල් විශුද්ධිකරණ ක‍්‍රියාවලිය

බාහිර සබැඳි
How to "Launder Money"

මූලාශ්‍ර 
ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුව - ප්‍රවෘත්ති දෙපාර්තමේන්තුව

නීතිය
සල  ගොවිතැන 

ලොව ඉතාම වැදගත්ආර්ථීක කටයුතු වලින් එකක් ලෙස කෘෂිකාර්මය හැදින්විය හැක
ලෝක ජන සංඛාවෙන් 2/3 ක් පමණ කෘෂිකාර්මයේ නියැලී සිටී.මානව ඉතිහාස‍යේ පැරණිතම ආර්ථික ක්‍රියාවලිය ද කෘෂිකාර්මය වේ
වර්තමානයේ ඉතා සංකීර්ණ වූ ද විවිධත්වයකට පත් වී ඇත්තා වූ ද  ක්‍රියාවලියක් බවට පත් වෙමින් පවතී
කෘෂිකර්මය යන්නට දිය හැකි නිර්වචන 
"මානව අවශ්‍යතාවයන් සපුරා ගැනීම සඳහා භූමිය උපයෝගී කර ගනිමින් ශාක හා සත්වයින්ඵලදායී ලෙස ප්‍රයෝජනයට ගැනීම "

කෘෂිකාර්මික අර්ථක්‍රමයන් වැදගත් වන්නේ ඇයි
1.ලොව විශාල ජන සංඛාවක් නිරත වී සිටින බහුතරයක‍ගේ ජීවන උපාය මාර්ගයක් වීම හා 
ආහාර සම්පාදනය කිරීම
2.ඕනෑම කාර්යයක නිරත වී සිටින අයට අවශ්‍ය ආහාර සම්පාදනය කිරීම
3.කර්මාන්ත සඳහා අවශ්‍ය අමුද්‍රව්‍ය සපුරාලීම
4.රටක ආර්ථීකයේ සෑම අංශයක් සමගම දැඩි සබඳතාවක් දැක්වීම
5.ලොව භූමි පරි‍භෝජනයෙන් වැඩි කොටසක් අයත් වීම
6.සෙසු ආර්ථීක කටයුතු වලට වඩා වැඩි වටිනාකමක් කෘෂි නිෂ්පාදන වලට හිමි වීම
7.ආදි යුගයේ සිට පැවත එන ආර්ථීක ක්‍රියිවලියක් වීම
කෘෂිකර්මයේ ස්වභාවය කෙසේද
කෘෂිකර්මය හා භෞතික සම්පත් අතර දැඩි සබඳතාවක් පවතී
දේශගුණය පස භූමියේ ස්වභාවය යනාදී ‍‍භෞතික සාධක රුසක් මත කෘෂිකර්මය රඳා පවතී
එකී ‍‍භෞතික සාධක කලාපීය වශයෙන් විවිධත්වයක් ගන්නා බැවින්කෘෂිකර්මයේ ද විවිධත්වයක් ඇත
කෘෂිකාර්මික නිෂ්පාදනයන් ම්නිසා නිපදවන අතරමිනිසාගේ සහභාගිත්වය එහි ලා ඉතාම වැදගත්ය
ඔහුගේ රුචි අරුචිකම් හැකියාවන් ,ආකල්ප ,හැකියාවන් ,ශිල්ප ක්‍රම නිෂ්පාදන ‍කෙරෙහි බලපායි
එකී මානව සාධක වල ද විවිධත්වයක් දැකිය හැක
ඒ අනුව ලෝකයේ කෘෂිකාර්මික රටාවේ ද  විවිධත්වයක් හදුනාගත හැකිය
සල ගොවිතැන් රටාවේ කැපී පෙනෙන  ලක්ෂණ 

1.වගා බිම් මාරු කිරීම -බිම් නිසරු විම-අසීමිත බිම් තිබීම-මත්ව  උවදුරු-ග්‍රෝත්‍ර ස‍ටන්
2.ඉඩම් අයිතිය සාමුහික බව-ග්‍රෝත්‍ර මුලික රටාව-‍‍පෞද්ගලික අයිතියක් නැති කම
3.වගා ඵ්කකයේ විශාලත්වය හා කායික ශක්තිය අතර සබඳතාව-භූමි හායනය
4.ශ්‍රම භාවිතයේ අඩු කම-පවුලේ ශුමය පමණක් යෙසීම-දැනුම ආදායම පහත් බව.

5.නොදියුණු නිෂ්පාදන රටාව-බීජ වැපිරීම
6.පැරණි උපකරණ-අඩු අස්වැන්න
7.ගිනි භාවිතය වැදගත් වීම-කටුක දේශගුණය-පස පෝර කර ගැනීම
8.නොදියුණු සමාජ සංස්කෘතික රටාව

සල ගොවිතැනේ නූතන ප්‍රවණතා 

1.බිම් මාරැ කිරීම වෙනුවට එකම බිම සිගින් දිගට යොදා ගැනීම-ශෂ්‍ය මාරැව,‍පෝර භාවිතය  ඉඩම් හිගය ,ජන වර්ගය,නීති රීති බලපෑම
2.වගා ඒකක වල අයිතිය විශාලත්වය රජය මගින් තීරණය වීම
3.ශ්‍රම භාවිතය වැඩි වෙමින් පැවතීම
4.වගා කරන භෝග වර්ග වෙනස් වීම හා  වගා රටාවන් නවීකරණය  වීම
5.වාණිජමය හා   නවීකරණය ස්වරූපයකට පත් වීම
6.රාජ්‍ය අනුග්‍රහය,සහතික මිල සහනාධාර අලෙවි හා බෙදා හැරී‍මේ පහහසුකම් ඇත කිරීම
7.ස්ථාවර වාසස්ථාන ජනාවාස වැඩ සටහන් ප්‍රාදේශීය සංවර්ධන ව්‍යාපෘති ඇති කිරීම
8.සමාජ සංස්කෘතික සංවර්ධනයක්  ඇති වීම
සල ගොවිතැන් රටාවේ පාරසරික බලපෑම 

1.වනාන්තර ගිනි තැබීම නිසා වන විනාශය
2.සෝදා පාලුව පාංශු ඛාදනය නිසා පස නිසරු වීම
3.සුළං ඛාදනය වඩාත් ත්‍රීවුර වීම
4.වන ජීවීන් විනාශ වීම ,‍ජෛව විවිධත්වය හානි සිදු වීම
5.පස සෑදීමට උදව් වන පාංශු ජීවීන් විනාශ වීම
6ගිනි තැබීම නිසා වායුව දූෂණය වීම
7.භූගත ජල මට්ටම පහත වැටීම
8.ජල ස්කන්ධ වල  ‍රොන් මඩ පිරී ජල ධාරිතාව අඩු වීම
ශ්‍රී ලංකාවේ සල  ගොවිතැ‍නේ මූලික ලක්ෂණ 

1.වියළි කලාප‍යේ දිස්ත්‍රික්ක වලට පමණක් සීමා වීම
2.වී ගොවිතැන හා සම්බන්ධව පවත්වාගෙන යෑම හා කෘෂිකර්මික ක්‍රම දෙක අතර ශ්‍රමය ‍‍බෙදා ගැනීම
3සංක්‍රමණික ලක්ෂණ ඉවත් වෙමින් ස්ථිර ගොවිතැන් ක්‍රමයක් බවට පත් වීම
4.බහු භෝග වගාවමක් ලෙස පවත්වාගෙන යාම
5.පාරිභෝගික මෙන්ම වෙළදාම අරමුණු කර වගා කිරීම
6.සාම්ප්‍රදායික ක්‍රම වලට වඩා තරමක් නූතන ශිල්ප ක්‍රම යෙදවුම් භාවිතා කිරීම
ලංකාවේ හේන් ගොවිතැනේ මෑත කාලීන ප්‍රවණතා 

1.සීඝ්‍රයෙන් වෙනස් වන ආර්ථික ක්‍රමය තුළ හේන් ගොවිතැන් රටාවද වෙනස් වීම
2.වගාවට යොදා ගෙන ඇති බිම්  අඩු වෙමින් පැවතීම
3.වෙනත් කෘෂිකාර්මික ක්‍රම සමග ඵ්කාබද්ධ වීම
4.බිම් මාරුව අඩු අතර පුරන්වීමට ගත කරන කාලය අඩුවීම
‍5.පාරි‍භෝගික ස්වරූපය වාණිජමය තත්වයකට පරිවර්තනය වීම
6.වර්තමාන විවෘත ආර්ථික රටාව හා සමාජ ආකල්ප යනාදී වෙනස්කම් තුළ යොමු වන පිරිස අඩු වීම නිසා ක්‍රමයෙන් පිරිහීම
මේ අඩවිත් බලන්න 

කෘෂිකර්මය
හේන් ගොවිතැන

වැඩි විස්තර සඳහා 
කෘෂිකර්ම දෙපාර්තමේන්තුව 

කෘෂිකර්මය

<
--

image

http
rbgkew
uk/plants/cucurbits/images/cultivation
jpg p7
http
//wildbranchmushrooms
com/files/Stropharia-tomatoes2.jpg  p6
http
ecostatkerala
org/agristat/paddy
JPG  poto1

http
annesha-foundation
org/ar_index_files/ar_vegetable
jpg  p2

http
in/files/paddy
jpg  p3

--
ඉතිහාසය 

18 වන සියවස වනවිට දී නෙත් අධ දනන් උදෙසා ලිවී උව කියවීමට සුදුසු ක්‍රමවේදයක් යුරෝපා රාජ්‍යයන් කිහිපයක හැඩ ගැසෙමින් තිබුණි
එහිදී තිබුණේ සාමාණ්‍ය භාවිතා කළ අතරුම ස්පර්ෂ කළ හැකි පරිදි උඩට මතු කර දැක්වීමකි
(EMBOSED LETTER) යුනුවෙන් කියන විට එකී ස්වභාවය ඔබට වටහාගත හැකිය
මෙසේ උත්තල අකුරු සැකසුම වෙහෙසකර වූ අතර ඒ සදහා දැවමට උපකරණයක් භාවිත විය
1819 වසරෙහි එක් දිනක පැරිස් නුවර සාන්ත වික්ටර් හි අන්ධ තරුණයන් සදහා වූ ආයතනයෙහි බිහිදොර අභියස සිට ගෙන හුන් මනාව හැ‍ඳ පැළඳගත් එහෙත් ගැමි පෙනුම සඟවා ගැනීමට නොපොහොසත් වූ මහත්මයකුගේ අතෙහි එල්ලී සිටි අන්ධ දරුවකු විසින් ඔහුගේම ලෝකයෙහි අනුප්‍රාප්තිකයන් උ‍දෙසා ලෝක ව්‍යාප්ත අක්ෂර කලාවක් උරුම කර තබනු ඇතැයි සිතූ කිසිවෙකු එම විශේෂ ආයතනය තුළ නොසිටි බව නිසැකය
ප්‍රංශයේ කුප්ප්‍රේ නම් වූ ගම් පියසෙහි සැඳල නිපදවන්නෙකු වූ බ්‍රේල් මහතාගේ අතෙහි එල්ලී එදා එහි ගිය ලුවී 1834 වන විට තිත් සයක අතුරු ක්‍රමයක් නිපද වා තිබුණි
ඔහුගේ අධ්‍යාපන ආයතනයෙන් ඒ සදහා නිසිදු පිළිගැනීමක් නොලැබුණි
ලුවී තිත් අකුරු රටාවක් පිළිබද සිය මනස මෙහෙස වූයේ වසර කිහිපයකට පෙරාතුව සිට වුවද ඔහුට ඒ සදහා  මුල පාදාගත හැකි වූයේ චාල්ස් බාබියර් නම් වූ හමුදා නිලධාරියා විසින් භාවිත කළ රහස් සං‍ඥා ක්‍රමයක් ඇසුරෙනි
අඳුරේ පවා යුධ භටයනට පණිවිඩ කියවා ගත හැකි තිත් සංඥා ක්‍රමය ගැන දැනගත් ලුවී රිසි ලෙස එය වැඩිදියුණු ක‍ලේ ය
අකුරු නිර්මාණය 

 
බ්‍රේල් අක්ෂර ක්‍රමය තිත් 06 ක් පාදක කොට පවතී
සිරස් අතට සාමන්තර කෙටි සේවා 02 ක් ඇඳ ඇති සැටි ඔබට මෙනෙහි කර ගත හැකිද
ඉහළ සිට පහළට වම් පසින් තිත් 03 ක් ද ඊට සමාන්තර ඒ ආකාර වූ තවත් තිත් 03 ක් ද වශයෙන් මේ 06 සළකුණු  කරන අතර මේ තිත් 06 න් ආකාර 63ක් හා හැඩ රටා නිර්මාණය කළ හැකිය
මෙම තිත් 06ක එකතුව බ්‍රේල් කෝෂයක් ලෙස (BRAILLE CELL) නම් කෙරේ
අකුර සංකීර්ණවත්ම එක් කෝෂයක් වෙනුවට කෝෂ 02 වුව භාවිත කළ හැකිය
තිත් 06 ක මෙම සූත්‍රය ලොව පවතින ඔීනෑම බසක සාමාන්‍ය අතුමරු සදහා අදාල කොට ගෙන ආදේශ කිරීමට ඒ බසෙහි භාවිත අතුරු කලාව හා බ්‍රේල් මාධ්‍ය පිළිබද දැනුමක් ඇත්තවුන් විසින්  ඉතා ප්‍රවේසමින් කළ යුතතකි
සිංහළ සහ ඉංග්‍රීසි බ්‍රෙල් 
සිංහල බ්‍රේල් ක්‍රමය සදහා පාදක වූයේ ඉංග්‍රීසි අක්ෂර හෝඩිය පාදක කරගෙන එහි බ්‍රේල් අකුරු හැඩ අනුුව සිංහළය හෝ අන් බසක හෝ අකුරු පිළියෙල කිරීමේ මූලධර්මට සමරූපපිතා න්‍යාය ලෙස හැදින්වේ
ඒ අනුව ඉංග්‍රීසි  A, B, C, ආදී අක්ෂර සදහා සිංහළ "අ,බ,ච," ආදී ලෙස අකුරු සකසා තිබේ
සිංහළයට අදාල නැති Q, Z, අකුරුවල බ්‍රේල් හැඩය සිංහළයේ දී භාවිත කරන්නේ සිංහළයටම ආවේණික  අකුරු සදහා බ්‍රේල් ලියන පුවරුවෙහි හෝ බ්‍රේල් යතුරු ලියනයෙහි නිපැයුම් තාක්ෂණය  අනුව පිල්ලම් භාවිත වනුයේ අකුරට සමාන්තරව විනා අකුරට ඉහලින් හෝ පහලින් නොවීම විශේෂත්වයකි
ඉංග්‍රීසි අනුරූපතාව භාවිතට නිසා සිංහළ බ්‍රේල්  සදහා සමහර පිල්ලම් රටා ඇත්තේම නැත
( ගයනුතිත්ත, යංශය,රේපය,රකාරාංශය ) ආදී ලෙස ඒවා නොමැතිවීම ලිවීමට හෝ කියවීමට හෝ බාදාවක් නොවූවද අන්ධ  ශිෂ්‍යයා සිංහල පිල්ලම් හා අක්ෂර රටාව පිළිබද විශේෂ  කොට හැදෑරීමෙන් සිය සාමාන්‍ය  අකුරු කලාව හා බ්‍රේල් සිංහල අකුරු කලාව අතර වන නොසැසදීම්  විෂයෙහි වැටහීමක් ලබනු ඇත
ගණිතය, විද්‍යාව, තර්ක ශාස්ත්‍රය, සංගීතය, වැනි  සංකේත බහුල විෂයන් පවා හැදෑරීමට අවශ්‍ය ලෙස මේ වන විට බ්‍රේල් මාධ්‍ය පොහොසත්ය
පොදු අකුරු රටාවේ මෙන්ම බ්‍රේල් අරඹයා ද කලින් කළ ගැටළු මතුවේ
එය ස්වභාවික තත්වයකි
විෂයානුබද්ධ සංවර්ධනය සේම දෘශ්‍යාබාධිත ශිෂ්‍ය  ප්‍රජාවගේ අධ්‍යයන වපසරිය වැඩී යාම ද නිසා  උද්ගත වන නව අභියෝග සදහා සාර්ථක පිළිතුරු  සැපයෙන්නේ බ්‍රේල් ක්‍රමය අදාල විෂය හා බ්‍රේල් යන්ත්‍රෝපකරණවල ස්වභාවය ද දැන් විශේෂඥ මණ්ඩලයක බුද්ධි මහිමයෙනි
තිතක මහිවයෙන් අන ලද අන්ධ විද්‍යාර්ථයෙහි වූ ලොව පුරා විවිධ වෘත්තීන් හි නියැලෙති
තිත් 08ක බ්‍රේල් කෝෂයක් නිර්මාණය වූයේ නෙත් අඳ ගුවන් යානා ඉංජිනේරුවන් ගේ අවශ්‍යතාව මතය
තාක්ෂණික දියුණුව. 

පරිගනක මෘදුකාංග සැකසුම සංවර්ධනය වත්ම  එහි ආශිර්වාදය බ්‍රේල් ක්‍රමයට හා අන්ධ ප්‍රජාවට ද හිමිවිය
බ්‍රේල් අකුරු භාවිතයෙන් සපුරා තොරව වුව ද දෘශ්‍යාබාධිත ප්‍රජාවටද පරිගණකයකින් ලියකියවිලි කරගත හැකි අතර බ්‍රේල් නොදත් අයෙකුට  වුවද තමාට හුරු අකුරෙන් ලියූ ලේඛනයක් බ්‍රේල් මාධ්‍යට කැගිය හැකි මෘදුකාංක නිපදවා තිබේ
බ්‍රේල් පරිගණක පිටපත් ලබා ගැනීමට යෙද වෙන බ්‍රේල් ප්‍රින්ටරයක  මිල මට්ටම තවමත් අධිකවීම නොවන්නට දෘශ්‍යෘබාධිත ජනතාවගේ වෘත්තීය පැවැත්්ම වඩාත් පෘතුල ලෙස ව්‍යාප්ත වන්නට අවකාශ ‍සැලසෙනු අැත
තාක්ෂණික  සංවර්ධනයත් සමගම බ්‍රේල් ලියන මෙවලම් ද ගුණාත්මක හා ප්‍රමාණාත්මක අංය ද ඉහළයයි
අධි තාක්ෂණික ගුණයෙන් හෙබි මුද්‍රණ යන්ත්‍ර නිසා අද පෙරට ‍වඩා බ්‍රේල් පත පොත බහුලය
ආයෝජන අවස්ථා වැඩි දියුණු වුවහොත් හා එසේ කිරීමේ ඵලදායිතාවය, රජයන්ට හා ආයතනයන්ට ඒත්තු  ගියහොත් බ්‍රේල් ක්‍රමය ආශ්‍රිත සංර්ධනය පුළුල්වනු ඇත
ඒ වූ කලී ද්‍රෘශ්‍යාබාධිත නෙතට ආලෝකය ලබාදීම වෛද්‍යකමට නොව  දාර්ශනික තාක්ෂණික හා මානුෂීය උපාය මාර්ගය වනු ඇත
විශේෂයෙන්ම සදහන් කල යුතුව ඇත්තේ වර්තමානය වන විට ද්‍රෘශ්‍යාබාධිත බොහෝ දෙනා පරිගනක තාක්ෂණය ඔස්සේ වැඩ කටයුතු කිරීමට පුරුදු වී සිටීමයි
ඒ සදහා ඇමරිකාව මෙන්ම එංගලන්තයද නොයෙකුත් කථන මෘදුකාංග නිපදවා තිබේ
පරිගනකයේ   තිරය මත(moniter)දිස්වන ඕනෑම text,document,icon,වැනි ඒවා පමණක් නොව පරිගනකයේ එෟකෑම තැනක තැන්පත් කර ඇති දත්ත අපට එම කථන මෘදුකාංග ආධාරයෙන් ලබාගත හැකිය
ඊට අමතරව අන්තර්ජාල භාවිතය, ඊමේල් යැවීම,නෙට්වර්ත් කිරීම (NETWORKING)ආදී වූ අනාබාධිත පුද්ගලයින් කරන බොහෝ වැඩ කටයුතු වර්ථමානය වන විට ද්‍රෘශ්‍යෘබාධිත පුද්ගලයින් හට කිරීමට හැකිවී තිබේ
අප දක්කා පරිදි  වර්තමානය වන විට ද්‍රෘශ්‍යෘබාධිත පුද්ගලයින්ට පරිගනකයෙන් වැඩකල නොහැකි  වන්නේ  රූපක (GRAPIC)මෘදුකාංක වල පමණි
මොවුන් මෙලෙස කථන මෘදුකාංග ආධාරයෙන්  පරිගනකයේ  වැඩ කටයුතු සිදුකරන්නේ මූසිකයෙන් නොව (MOUSE) යතුරු පුවරුව (KEYBOARD)උපයෝගී කරගෙනය
ඕනෑම පරිගණකයකට මෙම කථන මෘදුකාංගය ස්ථාපිත කිරීම (INSTALL) හැකි නිසා දෘශ්‍යාබාධිත පුද්ගලයන්ට   ඒ සදහා වෙනත් පරිගනකයක් අවශ්‍ය නොවන බව ඉඳුරාම කිව යුතුය
කථන මෘදුකාංග සහ බ්‍රෙල් මෘදුකාංග නොමිලේ ලබාගත හැකි ස්ථාන

JAWS
Thunder ScreenReader talking software

වැඩි විස්තර ලබා ගැනීම සදහා 

 Sri Lanka Council for the Blind

 DAISY Lanka Foundation

විශේෂ ස්තූතිය 
 
කේ. ජී. ‍ඒ. ඒ. ගුණරත්න
ද්‍රෘශ්‍යාබාධිත සිසුන් සදහා පරිගනක උපදේශක
ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර විශ්වවිද්‍යාලය 
ගං‍ොඩවිල ,
නුගේගොඩ
සභාපති 
ශ්‍රී ලංකා ද්‍රෘශ්‍යාබාධිත උපාධිධාරී මණ්ඩලය
අංක 694-1 ඩී,
ඉඩම ,
මොරටුව

‍
ශ්‍රී ලංකාවේ පහත රට සහ මැදරට තෙත් කලාපයේ ඇති ස්වභාවික වනාන්තර, නිවර්තන තෙත් සදාහරිත වනාන්තර ලෙස හැදින්වේ
බොහෝ කලකට පෙර පහතරට සහ මැදරට තෙත් කලාපයෙන් වැඩි කොටසක් මෙම වනාන්තර වලින් වැසී තිබේ
තේ,රබර් වැනි බෝග වගාකිරීම සඳහා ද ජනාවාස ඇතිවීම ද හේතු කොට ගෙන මෙම වනාන්තර ප්‍රදේශ විශාල ලෙස එළි කර තිබේ
අද මෙම දේශගුණික කලාපයේ වනාන්තර ප්‍රදේශ ඇත්තේ 8% ටත් වඩා අඩුවෙනි
දැනට ඉතිරිව ඇති වනාන්තර අතුරින් ප්‍රසිද්ධියක් දරන්නා වූ ප්‍රධාන වනාන්තරයක් නම් ලෝක ප්‍රසිද්ධ සිංහරාජ වනාන්තරයයි
ශ්‍රී ලංකාවේ නිවර්තන වර්ෂා වනාන්තර, ජගත් බීයෝම යටතේ සලකා බැලූන නිවර්තන වර්ෂා වනාන්තර වලට කදිම නිදසුනකි
ශ්‍රී ලංකාවේ මෙම වනාන්තර උතුරින් දැදුරු ඔයෙනුත්,දකුණින් වලවේ ගඟිනුත්, නැගෙනහිරින් මුහුදු මට්ටමේ සිට මීටර 305 (අඩි 1000) සීමාවෙනුත් වටවී තිබේ
ශ්‍රී ලංකාවේ මුළු නිවර්තන වර්ෂා වනාන්තර ප්‍රමාණය අක්කර ලක්ෂ 4 කි
වනාන්තර ප්‍රදේශ අක්කර ප්‍රමාණය 

සිංහරාජ අඩවිය		100,000
කන්නෙලිය		  15,000
දැදියගල			    9,000
කැලණි නිම්නය		  12,000
මූලටියාන			    8,000
නාකියාදෙනිය		    6,000
රම්මල් කන්ද 		    4,000

පාරිසරික සාධක 
	සාමාන්‍ය වාර්ෂික වර්ෂාපතනය මිලිමීටර 2500-5000 ට වැඩි මෙම ප්‍රදේශ වලට වැසි ලැබෙන්නේ නිරිතදිග මෝසම් සුළං මගිනි
මෙහි සාමාන්‍ය උෂ්ණත්වය සෙ
අංශක 27 පමණ වන අතර වාතයෙහි ආර්ද්‍රතිවය 70%ක් පමණ වේ
අවුරැද්ද මුළුල්ලේ ඒකාකාරීව පවතින උෂ්ණත්වය, වර්ෂාපතනය සහ සූර්ය තාපය මෙහි ශාක වර්ධනයට ඉතා හිතකර පරිසරයක් ලබා දෙයි
මෙම ප්‍රදේශයේ බොහෝ ගස් වල වරින් වර කොළ හැලෙන නමුත් අවුරුද්ද මුළුල්ලේම රිකිලි ලියලමින් පවතින නිසා නිවර්තන සදාහරිත වනාන්තර යනුවෙන් මෙම වනාන්තර හැදින්වේ
වර්ෂාව අධික නිසාත්, උෂ්ණත්වය ඉහළ නිසාත්, ආලෝකය හොඳින් ලැබෙන නිසාත් මෙම වර්ෂා වනාන්තර ඝනව වැඩී තිබේ
එබැවින් ඛණිජ වලින් වැඩි ප්‍රමාණයක් ඇත්තේ ශාක වලට උරාගෙනය
එමනිසා මෙම වනාන්තර වල පස ඛණිජ වලින් හීන වේ
එනම් පස එතරම් සරු නොවේ
තවද  වර්ෂාව අධික බැවින් පසේ ක්ෂීරණය, එනම් ලවණ පසේ ගැඹුරට සේදීයාම වැඩියෙන් සිදුවේ
ශාකමය අගය 
	ශ්‍රී ලංකාවේ තෙත් සදාහරිත වනාන්තර වල ශාක විශේෂ 100 සිට 140 දක්වා වූ ප්‍රමාණයක් අන්තර්ගත වේ
මෙම වනාන්තර වල ඇති වෘක‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍්‍ෂයන් හි උස එකිනෙකට වෙනස්ය
එමනිසා ඒවා ස්ථරීය ආකාරයකට දිස්වේ
එනම් යටිරෝපණයක් දක්නට ලැබේ
වැඩිම උස ශාකය මීටර 45ක් පමණ උසට වැඩෙන අතර එවැනි ශාක වල මුදුන් එක‍ට එක්වී අඛණ්ඩ වියනක් සාදයි
මෙම වියන සාදන වෘක්ෂ වලට කටබොඩ, මලබොඩ, කිරිහැඹිලිය, අරිද්ද වැනි වෘක්ෂ විශේෂ අයත් වේ
උද්භිත ශාක වන හොර, බූ වැනි වෘක්ෂ "ඩිප්ටෙරොකාපස්" කුලයට අයත් වේ
වියන් ස්ථරයට පහළින් මිටි ගස් වලින් යුක්ත තවත් එක් ස්ථරයක් හෝ ස්ථර 2ක් ද ඊට පහළින් පඳුරු සහිත ස්ථරයක්ද වේ
ඊට යටින් අවසාන වශයෙන් අකාෂ්ඨමය පඳුරු විශේෂ වලින් බිම් වැස්ම ‍හෙවත් වටි වගාව දක්නට ලැබේ
වෘක්ෂ, ප‍‍‍ඳුරු සහ පැළෑටි වලට අමතරව ඉතා විශාල කාෂ්ටමය ආරෝහක ශාක විශේෂ ගණනාවක් ද මෙම වනාන්තර වල දක්නට ලැබේ
මේවා වියන් ස්ථරය තරමටම වැ‍ඩේ
වෙනිවැල් ගැට, පුස්වැල්
	ශ්‍රී ලංකාවට විශේෂ වූ ශාක 3100 ටත් වඩා ප්‍රමාණය අතුරින් 28%ක ප්‍රමාණයක් මෙම වනාන්තර තුළ දක්නට ලැබේ
ශාක විශේෂ අනුව වෙනස් වුවද ශ්‍රී ලංකාවේ නිවර්තන වර්ෂා වනාන්තර කොංගෝ, ඇමර්සන් වැනි වනාන්තර වලට ස්වභාවයෙනුත්, පෙනුමෙනුත් සමාන වේ
උඩු වියන හේතුවෙන් වනාන්තරය තුළට ආලෝකය වැටීම සීමා කෙරෙන හෙයින් ඒ තුළ අඳුරු බවක් දක්නට ලැබේ
වියන් ස්ථරයේ ඇති ප්‍රධාන ශාක
දොඹ
කීන, නා, මලබොඩ, 						වල්දෙල්, ඇටඹ
	එමෙන්ම මෙම වනාන්තර තුළ උඩවැඩියා වර්ග රාශියක් ඇත
සත්ත්වමය අගය 

	මෙම වනාන්තර ‍ජෛව විවිධත්වයෙන් යුක්තය
කෘමි විශේෂ, ගොළුබෙලි විශේෂ, මත්ස්‍ය, උරග, ඇමීෆීබියා, පක්ෂි විශේෂ සහ ක්ෂීරපායී සත්ත්ව විශේෂ රාශියක් ද මෙහි සිටී.

සිංහරාජ අඩවිය 
	ජගත් උරුමයක් ලෙස සැලකෙන සිංහරාජය සත්ත්ව සහ ශාක විවිධත්වයෙන්  යුක්තය
රත්නපුර, ගාල්ල, මාතර දිස්ත්‍රික්ක 3 පුරා පැතිරී ඇත
හෙක්ටයාර් 11.18 පමණ පැතිරී ඇති අතර ලොව පරිසරවේදීන්ගේ අවධානයට යොමුවී ඇත
කඳු පංති 3න් යුත් මෙහි උසම ස්ථානය හිනිපිටිගල බටහිර කන්ද වේ
නිවර්තන වනාන්තර වල ඇති ප්‍රධාන වියන් ස්ථර වන වියන් ස්ථරය, උප වියන් ස්ථරය, යටි වියන් ස්ථරය සහ බිම් වියන් ස්ථරය මෙහි ද දක්නට ලැබේ
1978 දී සිංහරාජය මිනිසා සහ ජෛවගෝලීය රක්ෂිතයක් ලෙස නම් කෙරුණ අතර 1988 දී ජාතික උරුමයක් ලෙසද 1989 දී ලෝක උරුමයක් ලෙස ‍ද නම් කෙරුණි
තෙත් සදාහරිත වනාන්තර වල වෙසෙන විවිධ සතුන්
{| border="1"

ෙම් අඩවියත් බලන්න
වනාන්තර

මූලාශ්‍ර
නවයුගය,  2008 ඔක්තෝම්බර් කලාපය

සදාහරිත වනාන්තර
ලෂ්කාර්-ඊ-ටයිබා ( laškar-ĕ ṯayyiba
වචනාර්ථයෙන් යහපත සඳහාවූ සේනාව, පරිවර්තනය වන්නේ ධර්මිෂ්ඨයන්ගේ සේනාව, හෝ පරිශුද්ධයන්ගේ සේනාව) — ලෂ්කාර්-අයි-ටයියාබා, ලෂ්කාර්-ඊ-ටයියාබා, ලෂ්කාර්-ඊ-ටයියිබා, ලෂ්කාර්-අයි-ටයිබා, හෝ එල්ඊටී  ලෙසින්ද අක්ෂර පරිවර්තනය වේ— යනු  දකුණු ආසියාවේ විශාලතම  හා බෙහෙවින් සක්‍රීය සටන්කාමී  සංවිධාන අතුරින් එකකි
එයට මූල්‍යාධාර සපයන ලද්දේ ඇෆ්ගනිස්තානයේ, කුනාර් ප්‍රාන්තයෙහි  හෆීෆ් මුහාමද් සයීඩ් සහ සාෆාර් ඉක්බාල් විසින් වන අතර එය දැනට පාකිස්තානයේ, ලාහෝරයට කිට්ටුවෙන් පාදක වී,   පාකිස්තාන-පරිපාලිත කාෂ්මීරය තුල පුහුණු කඳවුරු කිහිපයක් පවත්වා ගෙන යති
ලෂ්කාර්-ඊ-ටයිබා සාමාජීකයන්  ඉන්දියාවට එරෙහිව ප්‍රධාන පහරදීම් කිහිපයක් එල්ල කර ඇති අතර ඔවුන්ගේ ඉලක්කය වී ඇත්තේ දකුණු ආසියාවේ මුස්ලිම් රාජ්‍යයක් බිහිකිරීම සහ ඉන්දියානු පරිපාලිත කාෂ්මීරය තුල පදිංචිව සිටින මුස්ලිම් වරුන් "නිදහස් කරගැනීම" වේ‍
පකිස්තානයට විරුද්ධව, විශේෂයෙන්  කරච්චිය තුල, හිටපු ජනාධිපති පර්වෙස් මුෂාරෆ්ගේ ප්‍රතිපත්තීන්ට විරුද්ධත්වය පල කෙරුමට, පහරදීම් එල්ල කල බවට සමහරක් කැඩී ගිය ලෂ්කාර් සාමාජීකයන්ට චෝදනා එල්ල වී ඇත
මෙම සංවිධානය  ත්‍රස්තවාදී සංවිධානයක් ලෙසින්   ඉන්දියාව, පකිස්තානය, එක්සත් ජනපද, the එක්සත් රාජධානිය, යුරෝපීය සංගමය, රුසියාව සහ ඕස්ට්‍රේලියාව විසින් තහනම් කර ඇත
බුද්ධි තොරතුරු නිලධාරින් විශ්වාස කරනුයේ පකිස්තානයේ ප්‍රධාන රහස් ඔත්තු කාර්යාංශය වන, අන්තර්-සේවා රහස්ඔත්තු සංවිධානය (අයිඑස්අයි), දිගින්දිගටම එල්ඊටී වෙත බුද්ධිමය තොරතුරු සහ ආරක්ෂාව සපයන බවය
ශ්‍රීමත් ඇලෙක්සැන්ඩර් ෆ්ලෙමිං , FRSE, FRS, FRCS(Eng) (6 අගෝස්තු  188111 මාර්තු  1955) යනු  ස්කොට්ලන්ත ජාතික ජීව විද්‍යාඥයෙක්, භිෂග්වේදියෙක් සහ  උද්භිද විද්‍යාඥයෙක් විය
බැක්ටීරියා විද්‍යාව, ප්‍රතිශක්ති විද්‍යාව, සහ රසායනික චිකිත්සාව පිළිබඳ බොහෝ ලිපි ඔහු විසින් රචනා කොට ඇත
විද්‍යාඥයෝ
ජීව විද්‍යාඥයන්
එම කාලයේ බොහෝ මනෝ චිකිත්සකයින් මෙන්ම එලිස් ඔහුගේ උසස් උපාධි කටයුතු අවසන් වීමෙන් පසු මනෝ විශ්ලේෂණයේ වැඩිදුර පුහුණුවක් ලැබීය
ඔහු සිග්මන්ඩ් ප්‍රොයිඩ්ගේ න්‍යායන් කෙරේ කැමැත්ක් දැක්විය
ඔහුගේ Ph
D උපාධිය ලබා ගැනීමත් සමඟම රිචර්ජ්ඩ් හල්බෙක්ගේ අධීක්ෂණය යටතේ (මොහු විශ්ලේෂණ පුහුණුවේ පුරෝගාමියකු සහ Richard Hulbeck  පර්යේෂණයේ ආරම්භකයා වන Hermann Rorschach ගේ ‍ගෝලයෙකි
) පුද්ගල විශ්ලේෂණය සඳහා වැඩමුළුවක් ආරම්භ කෙරිණි
ඇල්ප්‍රඩ් ඇඩ්ලර්, එරිච් ප්‍රෝම් සහ හැරී ස්ටැක් සුල්වියන් වැන්නන්ගේ නිබන්ධයන් Ellis ගේ මනෝ විද්‍යාත්මක ආකෘති හැඩ ගැස්වීම සඳහා බලපෑම් කළ නමුදු මොහුගේ චින්තනය සඳහා වඩාත්ම බලපෑමක් කලේ කරන් හොනී විසිනි
Ellis “ඇල්ෆ්‍රඩ් කෝරිස්ක්” සහ ඔහුගේ ග්‍රන්ථය “විද්‍යාව සහ ප්‍රකෘති සිහිය” සහ සහේතුක චිත්තවේගී ප්‍රති කර්මය සඳහා දර්ශනවාදය බිහි කිරීම සඳහා ද සම්මාන ලබා ඇත
1965 දී එලිස් විසින් සමලිංගිකත්වය හේතු සහ ප්‍රතිකාර යන්නෙන් ග්‍රන්ථයක් එලි දැක්විය
1973  ඇමරිකානු මනෝ චිකිත්සක සංගමය සමලිංගිකත්වය මානසික රෝගයක් නොවන බව ද එය ප්‍රතිකාර අවශ්‍ය නොවන තත්වයක් බව ද ප්‍රකාශ කළෝය
2003 දී සහේතුක චිත්වේගී චර්යා ප්‍රතිකාර පිළිබඳ සංගමය විසින් එම ක්‍රමය බිහි කිරීම සහ වර්ධනය සඳහා එලිස් වෙත සම්මානයක් පිරි නැමීය
org/wiki/Albert_Ellis#Development_of_Rational_Emotive_Behavior_Therapy_
28REBT
මිනිසාගේ ජීවිත කාලය තුළ ඇතිවන ක්‍රමානුකූල මනෝවිද්‍යාත්මක වෙනස්කම් පිළිබඳ කරන විද්‍යාත්මක අධ්‍යයනය ලෙස අපට සංවර්ධනාත්මක මනෝවිද්‍යාව හඳුන්වා දිය හැක
මුල් කාලයේ මෙම  විෂය අලුත උපන් ළමුන්ට සහ ළමයින්ට වැඩි අවධානයක් යොමු කළද ක්‍රම ක්‍රමයෙන් එය තරුණ විය දක්වා ද මෑතක දී වැඩිහිටි වර්ධනය, වියපත්වීම සහ මුළු ජීවිත කාලයම දක්වා අධ්‍යයනයක් ලෙස පැතිරිණි
මෙමගින් චාලක හැකියාව, මනෝකායික ක්‍රියාවන්, ගැටළු විසඳීමේ හැකියාවන් , සංකල්පිත අවබෝධයන් , අන්‍යන්‍යතාවය ගොඩනැඟීම වැනි මාතෘකා යටතේ විශ්ලේෂණය කරයි
සංවර්ධනාත්මක මනෝවිද්‍යාඥයෝ ළමුන් ගුණාත්මක වැඩිහිටියන්ගෙන් වෙනස් වන්නේ ද නැතහොත් වැඩිහිටියන් ලබා ඇති අත්දැකීම් නොමැති වීම ද වැනි මූලික ගැටළු ගවේෂණය කරති
ඔවුන් වඩා කැමැත්තක් දක්වන වර්ධනයේ ස්වභාවය සම්බන්ධ ගැටළු වනුයේ,

වර්ධනය ඇති වනුයේ ක්‍රම ක්‍රමයෙන් ගොඩනගා ගන්නා දැනුම නිසා ද නැතහොත් එක් සිතීමේ අවස්ථාවක සිට අනෙකකට මාරු වීම නිසා ද යන්න
ළදරුවා උපතින්ම දැනුම සමග උපන්නේ ද
නැතහොත් අත්දැකීම් අනුව දැනුම උකහා ගත්තේ ද යන්න
පරිසරයේ අන්තර්ගත දෑ වර්ධනය සඳහා බලපාන්නේ කෙසේ ද
සංවර්ධනාත්මක මනෝවිද්‍යාව අධ්‍යාපනික මනෝවිද්‍යාව ළමා මනෝ ව්‍යාධිවේදය, අධිකරණ මනෝවිද්‍යාව වැනි විවිධ ප්‍රායෝගික විෂය ක්ෂේත්‍ර හා බැඳී පවතී
එමෙන්ම එය මනෝවිද්‍යාවේ මූලික පර්යේෂණ ක්ෂේත්‍රවන අධ්‍යාපනික මනෝ විද්‍යාව,ළමා මනෝ ව්‍යාධිවේදය, සමාජ මනෝවිද්‍යාව,ඥානාත්මක මනෝවිද්‍යාව, ඥාණ වර්ධනය, පාරිසරික මනෝවිද්‍යාව , තුලනාත්මක මනෝවිද්‍යා වැනි ක්ෂේත්‍රවලට ආධාරකයක් ද වෙයි
ආශ්‍රිත ලිපි

ජ'නල 

 Autism Research
 Child Development
 Development and Psychopathology
 Developmental Neuropsychology
 Developmental Psychology
 Developmental Review
 Developmental Science
 Human Development (journal)
 Journal of Abnormal Child Psychology
 Journal of Adolescent Health
 Journal of Autism and Developmental Disorders
 Journal of Child Psychology and Psychiatry
 Journal of Clinical Child and Adolescent Psychology
 Journal of Pediatric Psychology
 Journal of Research on Adolescence
 Journal of Youth and Adolescence
 Journal of the American Academy of Child and Adolescent Psychiatry
 Psychology and Aging
 Research in Autism Spectrum Disorders

මූලාශ්‍ර

භාහිර සබැඳි 

The Society for Research in Child Development
The British Psychological Society, Developmental Psychology Section 
Developmental Psychology
lessons for teaching and learning developmental psychology
GMU's On-Line Resources for Developmental Psychology
a web directory of developmental psychology organizations
Home Economics Archive
Research, Tradition, History (HEARTH)An e-book collection of over 1,000 books spanning 1850 to 1950, created by Cornell University's Mann Library
Includes several hundred works on human development, child raising, and family studies itemized in a specific bibliography
Developmental psychology Subject Area page at PLOS

 
චර්යා විද්‍යා
මනෝ විද්‍යාව
ඉගෝ යන්න ඉඩ්වලින් පැහැදිලිව වෙන් නොවන අතර එහි පහළ කොටස ඉඩ් හා බැඳී පවතී
නමුත් මෙම යටපත් කළ සිතුවිලි ඉඩ් හා සම්බන්ධ වන අතර එහි කොටසක්ද වෙයි
එම යටපත් කළ මර්දන ඉගෝ (ego) සම්බන්ධ වනුයේ ඉඩ් හරහාය
(සිග්මන් ප්‍රොයිඩ් 1923)

ප්‍රොයිඩ්ගේ න්‍යායන් අනුව id, Super – ego සහ බාහිර පරිසරය අතර මැදහත් කරුවෙකු ලෙස ego ක්‍රියා කරයි
එහි කාර්ය භාරය වනුයේ id සහ Super – ego තෘප්තිමත් කරමින් මූලික ආශාවන් සහ යථාර්තය අතර සමබරතාවය සොයා ගැනීමයි
(මෙම අවස්ථාවේදී Ego සදාචාරාත්මක බවින් තොර වේ) එහි මූලික අරමුණ පුද්ගල තෘප්තිමත් භාවය වන අතර id හි ආශාවන්හි ප්‍රතිඵල අතරමැදිව පිහිටි අවස්ථාවන්හි ඒවා එළි දැක්වීමටද ඉඩ ලබා දේ
නමුදු id හි ක්‍රියාවන් යථාර්තය සමග අර්බුදකාරී අවස්ථාවලදී ද සමාජයේ සදාචාර, ප්‍රතිමාණ චාරිත්‍ර හා නොගැළපෙන වටදී ද පුද්ගලයාගේ අපේක්ෂාවන් හා නොගැළපෙන විටදී Ego ආරක්ෂණ යාන්ත්‍ර මගින් එම ක්‍රියා මැඩපත් වේ
Ego පදය ලතින් භාෂාවෙහි එන උත්තම පුරුෂ ඒක වචන සර්ව නාමයකි
එය පරිවර්තනය කළ විට මමත්වය යන්න අවධාරණය කරවයි. ප්‍රොයිඩ්ගේ Das ich යන ජර්මාණු පදය Ego ලෙසින් ඉංග්‍රීසි ව්‍යවහාරයේ පවතී
එනම් සාහිත්‍යයට අනුව මම යන්නයි
නවීන නූතන සමාජයට අනුව Ego යන්නට අරුත් රාශියක් ඇත
එනම් අයෙකුගේ ආත්ම අභිමානය ලෙස ද දර්ශන වාදයට අනුව තමාගේ දෑ යන්නයි
නමුදු ප්‍රොයිඩ්ට අනුව Ego යනු මොළයේ විඤ්ඥාණය අඩංගු කොටසකි
ඇත්තවශයෙන්ම ප්‍රොයිඩ් විසින් Ego යන්න තමාගේ යන්න පිළිබඳ හැඟීමක් ලෙස ප්‍රකාශ කළද පසුව ඔහු විසින් විනිශ්චය කිරීම , ඉවසීම , යථාර්තය හඳුනාගැනීම , පාලනය, සැලසුම් කිරීම, ආරක්ෂාව , තොරතුරු නිපදවීම, බුද්ධිමත්ව ක්‍රියා කිරීම, මතකය වැනි චෙතසිකයන් රාශියකට සමාන කරන ලදී
Eckhart tolle ගේ මතයට අනුව Ego යනු සමාජ ආචාර ධර්ම සහ හැඩතල අනුව හැඩගැසුණු සිතයි
(දේහය, සිතුවිලි, මතකයන්, සමාජ භූමිකාවන්,ජීවිත කතා, මතයන්, චිත්ත සිතුවිලි, ජාතිය, ආගම, කැමති අකමැති දෑ, ආශාවන්, බිය වැනි) තවද, එයට යටපත් කරන ලද සිතුවිලිවලින් සෑදුණු වේදනාකාරී දේහයද, වර්තමානයේ පවතින දෑ වලින් පිළිගත නොහැකි දේ නිසා ඇතිවන දොම්නස් සිතුවිලි ද අඩංගු වේ
මනසේ ව්‍යුහාත්මක සහ භූ ලක්ෂණාත්මක ආකෘතියකට අනුව Ego හි අර්ධයක් විඤ්ඥාණයේ ද අනෙක් හතරෙන් කොටසක් පූර්ව විඤ්ඥාණයේ ද අනෙක් හතරෙන් එක අවිඤ්ඥාණයේද අන්තර්ගත වේ
Ego යනු id සහ Super – ego යන දෙදෙනාම තෘප්තිමත් කිරීමට උත්සාහ කරමින් කටයුතු කරන මැදහත් කරුවකු ලෙස හැඳින්විය හැක
Ego යථාර්තවාදී මූලධර්මවලට අනුව ක්‍රියාකරයි
එනම් Ego විසින් id සහ Super – ego ආශාවන්, අභිමථාර්තයන් සහ බලවේගයන් සමාජයට සහ යථාර්තයට ගැළපෙන පරිදි එළි දැක්වීමට කටයුතු කරයි
එය වයසත් සමග ඇතිවන හේතුව සහ අවධානම මැන බලා ක්‍රියා කරයි
සිග්මන්ඩ් ප්‍රොයිඩ් විසින් (Sigmund Freud) Ego අශ්වයා සහ අශ්වාරෝහකයාට සමාන කර ඇත
එනම් Ego අශ්වාරෝහකයා ලෙස ද id අශ්වයා ලෙස ද යන්නයි
අශ්වයා විසින් ශක්තිය ද තොරතුරු හා ශක්තිය ලබා තග හැකි මාර්ගයන් ද පෙන්වන අතර අශ්වාරෝහක යා යුතු ගමන් මාර්ගය පාලනය කරයි
නමුදු නොවැළැක්විය හැකි අවස්ථාවන්හිදී අශ්වයා තනි තීරණ ගැනීමට ද පෙළඹේ
Ego යනු රළු ස්වාමිපුතුන් තිදෙනෙකුට සේවය සපයන සේවකයෙකු වැනිය
(id, Super – ego සහ බාහිර පරිසරය ) ඔහුට ස්වාමිපුතුන් තිදෙනාටම ගැළපෙන පරිදි ක්‍රියා කළ මුත් නිරන්තරයෙන්ම දෙපාර්ශවයක් අතෘප්තිමත් වී යැයි යන කරදරකාරී සිතුවිල්ලෙන් පෙළීමට සිදු වේ
කෙසේ නමුදු Ego යථාර්තයට ගැළපෙන ලෙස කටයුතු කරන ලෙස පෙන්වුවද එය id වලට පක්ෂපාතී වේ
නමුදු Super – ego නිරන්තරයෙන් Ego සියලුම ක්‍රියාවන් නිරීක්ෂණය කරමින් පහත්බව, වරදකාරීබව සහ නොසන්සුන්බව ඇති කරමින් දඬුවම් ලබා දේ
මේවායින් මිදීම සඳහා Ego විසින් ආරක්ෂණ යාන්ත්‍ර උපයෝගී කර ගනී
Id, ego and super-ego#Ego
සංදෘෂ්ටික ප්‍රතිකාර මිනිසා ලෝකයේ තනිව සිටි යන අනුභූතී විශ්වාසය මත රඳා පවතී
මෙම හුදකලා බව නිසා ඇති වන සිතුවිලි සහ හිස් බව නැති වනුයේ තමාගේ ගැන වටිනාකමක්, අර්ථයක් ඇති කර ගැනීමෙනි
අපට තෝරා ගැනීමට නිදහසක් ඇති නිසා නිර්මාණයන්ට බලයක් ලැබී ඇත
එමනිසා අපගේ තෝරා ගැනීම් නිර්මාණයේ එහි සම්පූර්ණ වගකීම අප ලබා ගනිමු
තවද එම ප්‍රතිඵලය අඩු වුවහොත් පැමිණෙන චෝදනා ද අපම දරා ගනී
මානසික ප්‍රතිකර්මයේ දී ප්‍රතිකර්මකයා කරනුයේ තමාගේ රෝගීන්ට හුදකලාව, හිස් බව සහ නොසන්සුන් බව නිසා ඇතිවී තිබෙන කරදරජය ගැනීමට උපකාර කිරීමත්, නව නිරෝගී අදහස් ගොඩ නගා ගැනීමටත් ප්‍රතිකාරයෙන් පසු නිදහස්, බල සම්බන්න මිනිස් ජීවිතයක් ලෙස හැඩ ගැස්වීටම උදව් දීමයි
මිනිස් සිතේ දැක්ම

සත්‍ය වශයෙන්ම මිනිසා ලෝකයේ තනි වුව ද සහජයෙන්ම අනෙකා හා බැඳී පැවතීමට කැමැත්තක් දක්වයි. අපව ඔවුනගේ ජීවිත අර්ථ ගැන්වීමට අවශ්‍යසේම ඔවුන්ට ද අපගේ ජීවිත අර්ථ ගැන්වීමට අවශ්‍යය, නමුත් අපට අවසානයේ අපගේ පැවැත්ම සඳහා අනුන් මත යැපීමට නොහැකි බවය
එම අවබෝධය මත ගත් කළ මිනිසා යනු තනිව පවත්නා ඒකකයකි
මෙම අවබෝධය මත තමාගේ පැවැත්ම තමා තුළින්ම ඇති විය යුතු බව හැඟී යාම නිසා මිනිසා තුළ මානසික නොසන්සුන්තාවයක් ඇති වේ
අප හුදකලා වීම සහ අන්සතු වීම අපගේ ජීවිතයන්හි ද අර්ථ ශූන්‍ය අපට වඩා වටිනා වෙන දෙයක් නොමැති වීම නිසා අපට බාහිරව ලබා ගත හැකි වටිනාකම් නොමැති තරම්ය
මෙය අන්තගාමීව සිතුවහොත් අපට ජීවත් වීම සඳහා අර්ථයක් නොමැති බව පැහැදිලි වනු ඇත
නුමුදු අපට අපගේම වටිනාකම් ඇති කර ගැනීමට සහ පෞද්ගලික ජීවිත වටිනාකම් ඇති කර ගැනීම සහ ඒවා අපගේ ජීවිතයන්ට ආදේශ කිරීමට හැකියාව ලැබී ඇත
මෙම නිදහස මගින් අපට අපගේ වටිනාමක් පිළිබඳ හැඟීමක් සහ ජීවිතය තුරා පවත්නා ප්‍රබල අරමුණු ඇති වීමට ඉඩ සැලසී ඇත
නමුදු මෙම නිදහස එම පුද්ගලයා තුළ නොසන්සුන්තාවයට හේතුවකි
එමනිසා අප අපගේ නිදහසට අනුව පෞද්ගලික - ජීවිත අරමුණු තෝරාගෙන ඒවාම තදින් බැඳ තබා ගැනීමට ශක්තිය සහ ධෛර්යය ලබා ගත යුතුය
නමුත් අවිවාදයෙන්ම මෙය බොහෝ දෙනාහට දුෂ්කර කාර්යයකි
මනුෂ්‍ය වර්ගයා කවදා‍ හෝ මරණයට පත්වේ
මෙලෙස අපගේ ජීවිතය සීමාසහිත බව හඳුනාගත් කළ අප තුළ තවදුරටත් නොසන්සුන් බව වර්ධනය වේ
අප සියලු දෙනාම මරණය සඳහා අකමැති වෙයි
අපගේ ජීවිතය අනාගතයේ යම් දිනක නැතිවන බව පිළිබඳ ඇතිවන බිය ජනක වන අතර නමුත් වර්තමානය සඳහා එය සම්බන්ධ නොවීම මිනිසා තුළ සැනසිලිදායක සිතුවිලි ද ඇති කරවයි. මෙලෙස ජීවිතය සහ මරණය අතර ඇති සමීප පිහිටීම අප තුළ යම් තරම් දුරට ස්ථිරතාවයක් ඇති කරවයි.

අවසානයේ මිනිසා සැම දෙයටම වගකිව යුතුය
එනම් හුදකලා වීම සහ තමාගේ අරමුණු තෝරා ගැනීමට ලබා ඇති නිදහස ලැබී ඇති නිසා තමාගේ ගැටළු සඳහා අන් අයෙකුට වරද පැටවිය නොහැක
පුද්ගලයා තමා විසින් තෝරා ගැනීම් කරන අතර ඒවායේ ප්‍රතිඵල සඳහා වගකිව යුතුය
තවද ඕනෑම අවස්ථාවක දී වෙනත් තෝරා ගැනීම් කිරීමට ද නිදහස ද ඇත
එමනිසා අපගේ ජීවිත කාලය තුළ අප විටක නිර්මාණ ශිල්පයෙක් ලෙස ද ගොඩනගන්නකු ලෙස ද සැලසුම්කරුවකු ලෙස ද හැඳින්විය හැක
ආශ්‍රිත ලිපි 

 Ludwig Binswanger
 Medard Boss
 Gestalt Therapy
 Existentialism
 Viktor Frankl
 Paul T
Wong
 Martin Heidegger
 Thomas Hora
 Sren Kierkegaard
 R
Laing
 Rollo May
 Clark Moustakas
 Karlfried Graf Dürckheim
 Friedrich Nietzsche
 Otto Rank
 Jean-Paul Sartre
 Irvin D
Yalom
 Karl Jaspers
 Martin Buber
 Contextual therapy
 Emmy van Deurzen
 William Glasser
 Metapsychiatry
 Philosophical Consultancy
 Jan Hendrik van den Berg
 Martti Olavi Siirala
 Kirk J
Schneider

මූලාශ්‍ර

භාහිර සබැඳි 

 Existential positive psychology
 Searching for meaning

 
Psychotherapy
වසර 1950 දී චර්යාවාදය සහ මනෝ විශ්ලේෂණය යන මාතෘකා සඳහා ‍ප්‍රතිචාරයක් ලෙස විශාල වශයෙන් අනුභූතී දර්ශනවාදය සහ ජින් -පෝල් සාත්‍රේ සහ සෙරේන් කර්ත්ගාර්ඩ් වැනි රචකයින්ගේ දායකත්වය නිසා මානවවාදී මනෝ විද්‍යාව බිහිවිණි
සංසිද්ධි විද්‍යා, අන්තර් ආත්මීයතාව, උත්තම පුරුෂ කාණ්ඩ වැනි දෑ යොදා ගනිමින් මාන‍වවාදී ප්‍රවේශණය මඟින් පෞරුෂත්වය සහ ප්‍රජානන ක්‍රියාවලියේ කොටස් ලෙස මුළු පුද්ගලයාම අධ්‍යයනය කිරීමට වරම් ලබා දේ
මානව වේදය මූලික වශයෙන් අද්විතීය මිනිස් ක්‍රියා සහ ස්වයං - හැදිනීම, මරණය, තනිකම, නිදහස, අර්ථය වැනි මූලික ජීවිත ක්‍රියාකාරකම් කෙරේ සලකා බලා ඇත
මෙම චින්තන ක්ෂේත්‍රයේ පුරෝගාමීන් ලෙස මිනිස් අවශ්‍යතා, ධූරාවලිය නිර්මාතා ඒබ්‍රහම් මාස්ලොව් ද  පුද්ගල -කේන්ද්‍ර  ප්‍රතිකාරකයේ නිර්මාතෘ කාල් රොජර්ස්ද, ගෙස්ටල්ට් ප්‍රතිකර්මයේ නිර්මාතෘ ප්‍රිට්ස් පර්ල් ද හඳුන්වාදිය හැක
චර්යාවාදයට සහ මනෝ විශ්ලේෂණයට පසු මනෝ විද්‍යාව බලපැම් කළ හැකි තුන්වන පාර්ශවය ලෙස මෙය හඳුන්වා දිය හැක
ප්‍රජානන වාදය 

පරිගණක තාක්ෂණයේ නැඟී සිටීමත් සමඟ තොරතුරු සැකසීම මානසික රූපකයන් ද ප්‍රචලිත විය
මෙය විද්‍යාත්මක ප්‍රවේශණය හා අනුබද්ධව මනස සහ අභ්‍යන්තර මානසික විශ්වාසයන් අධ්‍යයනය යොදා ගැනීම නිසා සංජනනය මනසේ ප්‍රසිද්ධ අකෘතියක් ලෙස පැන නැඟිනි
ප්‍රජානන මනෝ විද්‍යාව ඊට පෙර පැවති මනෝ විද්‍යාත්මක පරියාලෝකනයන්ගෙන් ආකාරය 2කින් පැහැදිලිව වෙනස් වේ
එය විද්‍යාත්මක ක්‍රමය පිළිගන්නා අතර, සාමාන්‍යයෙන් අන්තරාවලෝකනය පිළිගත් ගවේශනය හෝ පර්යේෂණ කිරීමේ ක්‍රමයක් ලෙස ප්‍රතික්ෂේප කරයි
(ප්‍රොයිඩ්ගේ මනෝගතික විද්‍යාවේ මෙය පිළිගත ක්‍රමයකි)
එය චර්යා වාදය මෙන් නොව විශ්වාසයන්, ආශාවන්, අභිප්‍රායන් වැනි අභ්‍යන්තර මානසික තත්වයන් පැවතීම ප්‍රබලව පිළිගනී
චාර්ලිස් සෙරින්ටන් සහ ඩොනල්ඩ් හෙබ්ගේ මානව පර්යේෂණ ක්‍රියාවලීන් නිසාද මොළයේ ආබාධ (අනතුරු)වලට ලක්වුවන් ආශ්‍රිතව කරන ලද අධ්‍යයන නිසා ද මොළය සහ ස්නායු පද්ධතියේ ක්‍රියාකාරීත්වය අතර සම්බන්ධතාවය හඳුනා ගැනීමට ඉඩ සැලසී ඇත
මොළයේ ක්‍රියාකාරීත්වය නිරවද්‍යව මැනීමේ තාක්ෂණය දියුණු වීමත් සමඟම නූතන මනෝ විද්‍යාවේ වඩා ක්‍රියාකාරී ක්ෂේත්‍ර ලෙස ස්නායු මනෝ විද්‍යාව සහ ඥාණාත්මක ස්නායු විද්‍යාව පත්වී ඇත
දර්ශන වාදය පරිගණක විද්‍යාව , හා ස්නායු විද්‍යාව වැනි අනෙකුත් ක්ෂේත්‍රයන් ද මනස අධ්‍යයනය ගවේෂණය සඳහා යොමු වීම වැඩි වී ඇති අතර ඥාණාත්මක විද්‍යාව මෙම ගවේෂණයන් ක්‍රමානුකූල ලෙස සකසා ගැනීමට පදනමක් වී ඇත
org/wiki/Psychology#Existential-humanist_movement
මනෝ විද්‍යාව
පර්යේෂණාත්මක මනෝ විද්‍යාව අනුව මනෝ විද්‍යාව ස්වභාවික මනෝ විද්‍යාවක් ලෙස ද පර්යේෂණයට බඳුන් කළ හැකි පථයක් ලෙස ද සැලකේ. බොහෝ පර්යේෂණාත්මක මනෝ විද්‍යාඥයින් පර්යේෂණයන් හැර අනෙකුත් අන්වේශනය කිරීමේ ක්‍රම පිළිබඳ සැක උපදවති
විශේෂයෙන්ම සායනික සහ වර්ධනාත්මක මනෝ විද්‍යාවේ භාවිතා වන රෝගී අධ්‍යයනය, සහ සම්මුඛ සාකච්ඡා අඩු වශයෙන් යොදා ගැනීමට නැඹුරුතාවයක් දක්වති
Ibn al-Haytham පර්යේෂණාත්මක මනෝ විද්‍යාවේ ආරම්භකයකු ලෙස ඇතැමුන් සලකන අතර ඔහුගේ දෘෂ්ටිය පිළිබඳ ග්‍රන්ථයේ දෘෂ්ටි සංජානනය සහ දෘෂ්ටි මායාවන් පිළිබඳ පර්යේෂණාත්මක ප්‍රවේශණය මෙයට හේතු වේ
ඔහුගේ සමකාලීන පර්සියානු ම‍නෝ චිකිත්සකයකු Abū Rayhān al-Bīrūnī විසින් ද ප්‍රතිචාර කාලයේ සංකල්පයේ මොහු සොයා ගන්නා ලද පර්යේෂණාත්මක ප්‍රවේශණයක් බිහි කරන ලදී
නමුදු 19 වන සියවසේ පර්යේෂණාත්මක මනෝ විද්‍යාවේ පියා ලෙස සැලකෙන Wilhelm Wundt කාලය තෙක් තවදුරටත් වර්ධනයක් මෙම ක්ෂේත්‍රයේ සිදු නොවිණි
මොහු විසින් පර්යේෂණාත්මක මනෝ විද්‍යාව සඳහා ගණිතමය සහ ගුණාත්මක ප්‍රවේශනයක් ලබා දෙන ලදී
Wundt මනෝ චිකිත්සකයකු ලෙස හැඳින්වූ පළමුවැන්නා වන අතර ප්‍රථම පර්යේෂණාත්මක මනෝ විද්‍යාඥයා ද වෙයි
ඔහු විසින් ප්‍රථම මනෝ විද්‍යාත්මක පර්යේෂණාගාරය ලෙප්සිග්හි දී ස්ථාපනය කළ අතර ව්‍යුහාත්මක මනෝ විද්‍යා පාසල සඳහා මූලිකත්වය ලබා දෙන ලදී
හර්මාන් ජබින්ග්ස් සහ එඩ්වඩ් ටිචිනර් වැනි අනෙකුත් මුල් කාලීන පර්යේෂණාත්මක මනෝ විද්‍යාඥයින් අන්තර්ධ්‍යානය තම පර්යේෂණාත්මක ආකෘතීන් තුළ අන්තර්ගත කරන ලදී
නමුදු 20 වන සියවසේ මුල් භාගයේ දී පර්යේෂණාත්මක මනෝ විද්‍යාව චර්යාවාදය සමඟ තදින් සමානකම් දක්වන‍්නට විය
විශේෂයෙන්ම ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය තුළ දී මෙම තත්වය ඇතැම් මානසික ප්‍රපංචයන් නොසලකා හැරීමට ද පත් විය
යුරෝපය තුළ මෙම තත්වය (සමානකම) වඩා අඩු වූ අතර සර්
පෙඩ්‍රික් බාට්ලඩ්, කෙනත් කේක, ඩබ්.ඊ. හික් සහ ඩොනල්ඩ් බ්‍රෝඩ්බන්ට් වැනි පර්යේෂණාත්මක මනෝ චිකිත්සකයෝ චින්තනය, මතකය, අවධානය වැනි මාතෘකා කෙරෙහි වැඩි අවධානයක් දක්වන ලදී
මෙය පසුකාලීනව ගුණාත්මක මනෝ විද්‍යාව බිහි වීම සඳහා අඩිතාලමක් ද විය
20 වන සියවසේ අග භාගයේ දී ම‍නෝ විද්‍යාවේ වර්ධනය සහ උප ක්ෂේත්‍ර වැඩි ව‍ශයෙන් ඇති වීම නිසා ද ඥාණාත්මක මනෝ විද්‍යාව යන පදයේ අර්ථය වෙනස් වීම බඳුන් විය
විද්‍යාවේ දර්ශනයේ ඇති වූ වර්ධනය පර්යේෂණයන් හි ඇති වටිනාකමට බලපෑම් කිරීම නිසා අද පර්යේෂණාත්මක මනෝ විද්‍යාඥයෝ වෙනස් ආකාරයේ ක්‍රම අනුගමනය කරන අතර තමා හුදෙක් පර්යේෂණාත්මක ප්‍රවේශණයට පමණක් සීමා කොට නොගනී
නමුත් මෙයට ප්‍රති විරුද්ධ ලෙස කලින් පර්යේෂණාත්මක මනෝ විද්‍යාව අංග නොවූ වර්ධනය සහ සමාජීය මනෝ විද්‍යාව වැනි අංග වඩා පුළුල් ලෙස පර්යේෂණාත්මක ක්‍රමය පුළුල් ලෙස යොදා ගනී
එමෙන්ම ඉතා පිළිගත් සමාජ තුළ ද, විද්‍යාත්මක සඟරා තුළ ද, ඇතැම් විශ්ව විද්‍යාලයන්හි මනෝ විද්‍යා පාඨමාලාවන්හි දී මෙම යෙදුම නිරන්තරයෙන් ව්‍යවහාර කෙරේ
පර්යේෂණාත්මක මනෝ විද්‍යාව
මනෝ විද්‍යාව
ඉන්ද්‍රිය පරිබාහිර සංජානනය () හෙවත් ඊඑස්පී(ESP)  යනු හඳුනාගත් භෞතික සංවේදන මගින් ලබා නොගන්නා, එ නමුත් මනසින් සංවේදන වන තොරතුරු ග්‍රහණය වීම කි
ඩ්‍යුක් විශ්ව විද්‍යාලයේ පර්යේෂකයන් වන ජේ. ආර්. රයින් විසින් පහත සඳහන් හැකියාවන් සඳහා මෙම අර්ථ දැක්වීම යොදා ගන්නා ලදී
<div>ටෙලිපති (පංචේන්ද්‍රියේ සහය නොමැතිව හැඟීම් හා සිතුවිලි ඇති වීම) පූර්වඥානය (අනාගත අවස්ථා පිළිබඳ පූර්ව දැනුම) හා අනාගත සංජානනය(පසිදුරන්ගේ සහය නොමැතිව පුද්ගලයින්ට විවිධ අවස්ථාවන් වස්තූන් , අනාගත සිදුවීම් පිළිබඳ අවබෝධය ලබා ගැන්මට ඇති හැකියාව)
ඇතැම් විට හයවන සංවේදනය, අසංඥ කෞශ්‍යලයක්, සහජ ඥානයක් ලෙස ව්‍යවහාර වෙයි
එනම් විද්‍යාව මගින් පහදා නොදුන් තොරතුරු ලබා ගැනීමේ ප්‍රභවයන් වෙයි
ඉන්ද්‍රිය පරිබාහිර සංජානනය ගැන පැතුරුණු විශ්වාසයන් පැවතිය ද විශ්වාසදායී තොරතුරු හා සෛද්ධාන්ත නොමැතිවීම නිසා ඒ පිළිබඳව ඒත්තු ගැන්වීමට නොහැකි වී ඇත
විද්‍යාත්මකව පහදා දිය හැකි තොරතුරු තවමත් නොමැති වීම නිසා ඉන්ද්‍රිය පරිබාහිර සංවේදන විවාදාත්මක මාතෘකාවකි
අධිමානසික ශක්තීන් මගින් මෙහි පැවැත්ම ගැන පර්යේෂණ කෙරෙන අතර ගැන්ස්ෂීල්ඩ් වැනි පර්යේෂණ මගින් එය හොඳ සාක්ෂි ද සපයා ඇත
නමුදු විද්‍යාත්මක පසුබිමක් තුළ ඉන්ද්‍රිය පරිබාහිර සංවේදන අවබෝධය සහමුලින්ම පිළිගෙන නැත
ඇතැම් පුද්ගලයන් ESP පිළිබඳව විශ්වාස කිරීමට සතුටු වන අතර ඇතැමුන් එය පිළිගැනීම දැඩි ලෙස ප්‍රතික්ෂේප කරති
පාර-මනෝවිද්‍යාඥයින් (Parapsychologists) මෙම විෂයය පිළිබඳව විද්‍යාත්මකව අධ්‍යනය කරමින් මෙයට එකතරා සංකීර්ණත්වයක් ලබා දී ඇත
ඔවුන් ESP හි එකිනෙකට වෙනස් ආකාර 4ක් හඳුනාගෙන ඇත
ඒවා නම්,
දිවැස (Clairvoyance)
පරචිත්ත ඥානය/ටෙලිපති (telepathy)
චිත්ත ශක්තියෙන් වස්තුවක් චලනය කිරීමේ හැකියාව (psychokinesis)
අනාගත සිද්ධි දැනගැනීමේ හැකියාව (precognition)

සමහර පුද්ගලයන් විශ්වාස කරන්නේ සියලුම මිනිසුන්ට මෙම හැකියාව යම් පමණකින් හෝ ඇති නමුත් බොහෝමයක් දෙනා එම හැකියා වර්ධනය කර ගැනීමට නොපෙළඹෙන බවයි. බොහෝ දෙනා ESP පිළිබඳව සැක පහළ කරති
මේ පිළිබඳව වාර්තාගත වූ සංසිද්ධීන් අතරින් ඇතැම් ඒවා වංචනික බව හෙළි වී තිබේ
බොහෝ දෙනා මේ පිළිබඳව පළමු-ඝනයේ අත්දැකීම් නොමැතිව මෙය විශ්වාස කිරීමට මැලි වෙති
විද්‍යාත්මක සාක්ෂි වල හිඟතාවය එම පිරිස වැඩි වීමට හේතු වී තිබේ
නමුත් බොහෝදෙනා, ඇතැම් අවස්ථාවලදී, විස්තර කිරීමට/පැහැදිලි කිරීමට අපහසු සිද්ධීන් වලට මුහුණ දී ඇත
උදාහරණ වශයෙන් දුරකථනය නාද වන හඬ ඇසෙද්දීම මෙන් අනෙක් කෙලවරේ සිටින පුද්ගලයා කවරෙක්දැයි ඉබේම මෙන් වැටහෙන/දැනෙන අවස්ථා මෙන්ම හදිසි අනතුරු ආදී අහඹු සංසිද්ධීන් කලින් හැඟීම ආදිය දැක්විය හැක
රයින්
ඩ්යුක් සරසවියේ උද්භිද විද්‍යාඥයෙකු වූ ජෝෂප් බෑන්ක්ස් රයින් 1934දි "අතීන්ද්‍රිය-සංජානනය" නමින්, ESP පිළිබඳව අතිමහත් සාක්ෂි අන්තර්ගත කෘතියක් ප්‍රකාශයට පත් කළේය
කෙසේවෙතත් අනෙකුත් විද්‍යාඥයන් එහි සඳහන් ප්‍රතිඵල නැවත ලබා ගැනීමට අපොහොසත් වූහ
මේ නිසා එම කෘතිය පිළිබඳව පැවති මුල් විශ්වසනීයත්වය සහ ජනප්‍රියත්වය අඩු විය
පවුල් ප්‍රතිකාරය යුගල සහ පවුල් ප්‍රතිකාර සහ පවුල් පද්ධති ප්‍රතිකාර ලෙස ද හැඳින්වේ
මෙය අඹුසැමි යුවලයන් සහ පවුල් සමඟ කුළුපග ලෙස කටයුතු කරමින් ඔවු‍නගේ වෙනස්කම් සහ වර්ධනයන් ඇති කිරීමට යොදා ගන්නා මනෝ ප්‍රතිකාරක ක්‍රමයේ එක් අංගයකි
පවුල් සාමාජිකයින් අතර සම්බන්ධතා පද්ධතියේ වෙනස්කම් නිරීක්ෂණය කිරීම ද සිදුවේ
තවද යහපත් පවුල් සම්බන්ධතා හොඳ මානසිකත්වයක පසුබිම් වන සාධකයක් ලෙස ද විස්තර කෙරේ
පවුල් ප්‍රතිකාරයන්හි යෙදෙන විවිධ ආයතන අතර පොදු මතයක් වනුයේ සේවාදායකයා ගැටළුව පුද්ගලික හෝ පවුලට අදාල එකක් හෝ ලෙස සැලකුව ද, ගැටළුවේ ආරම්භය කුමක් වුවද එහි විසඳුම් සඳහා පවුල් සාමාජිකයින් සියල්ලම සහභාගී කර ගැනීම වැඩදායී වන බවයි. මෙම සහභාගීත්වය ප්‍රතිකාරාත්මක වැඩමුළු තුළ දී ඔවු‍නගේ සහභාගිත්වයෙන් ද සපුරා ගනී
මෙහිදී පවුල් උපදේශකයා සංවාදයේ දී ශක්තිය උත්ප්‍රේරණය නිදහස සහ වඩා පුළුල් පද්ධතියකට උදව් දීම යන කටයුතු සඳහා හැකියාවක් ලබා තිබිය යුතු වේ
මෙම අංශයේ මුල් කාලයේ දී බොහෝ චිකිත්සකයින් පවුල යන කුඩා සම්ප්‍රදායී දෙමාපියන් සහ දරුවන්ගෙන් සමන්විත ඒකකයක් ලෙස හඳුන්වන ලදී
පසුව පරිණාමය සමඟ පවුල යන්න වඩා පුළුල්ව විග්‍රහ කරමින් ප්‍රබල ලෙස උපකාරී , දිගු කාලීන ලේ නෑකම් ඇති හෝ ඇතැම් විට නොමැති පුද්ගල සම්බන්ධතා ලෙස අර්ථ දක්වන ලදී
පවුල් ප්‍රතිකාරයන් සියලුම මිනිස් ප්‍රශ්නවලදී හොඳින් යොදාගෙන ඇත
එනම් පවුල් ප්‍රතිකාර ක්‍රම උපයෝගී කර නොගත් පුද්ගල සම්බන්ධතා වර්ගයක් හෝ මනෝ විද්‍යා ගැටළුවක් නොමැති තරම් වෙයි
ආශ්‍රිත ලිපි 

 Alternative dispute resolution
 Acceptance and commitment therapy
CAMFT
Child abuse
Conflict resolution
 Cognitive behavioral therapy
Deinstitutionalisation
Domestic violence
Dysfunctional family
Emotionally focused therapy
ENRICH
Family Environment Scale
Family Life Education
Family Life Space
Identified patient
Impact Therapy
Internal Family Systems Model
Interpersonal psychotherapy
Interpersonal relationship
Mediation
 Mindfulness-based cognitive therapy
Multisystemic Therapy (MST)
Positive psychology
Relationship education
Relationships Australia
Strategic Family Therapy
Abnormal Psychology

පාද සටහන්

භාහිර සබැඳි 

 
Family
Psychotherapies
Relationship counseling
Cybernetics
අධිකරණ මනෝ විද්‍යාව සහ නීති පද්ධතිය අතර ඇති අන්තර් සම්බන්ධතාවයයි
එය එකතු කිරීම, පරීක්ෂා කිරීම, අධිකරණ කටයුතු සඳහා මානසික විද්‍යා සාක්ෂි ඉදිරිපත් කිරීම යන අංග ඇතුළත් ව්‍යවහාරික මනෝ විද්‍යාවේ එන එක් අංගයකි
යොදා ගැනීම සඳහා නීතිමය කටයුතු විශ්ලේෂණය සඳහා අධිකරණ කටයුතු සඳහා අදාල නීති පිළිබඳ අවබෝධය, විනිශ්චකාරතුමා හෝ විනිසුරු, නොතාරිස්වරුන්  සහ අනෙකුත් නීති කටයුතු සඳහා අදාල වෘත්තිකයින් සමඟ උචිතව කටයුතු කිරීම අයත් වේ
මෙහි වැදගත්ම අංගය අධිකරණය තුළ තහවුරු කිරීමට ඇති හැකියාවයි. එනම් මනෝ විද්‍යාත්මක සොයාගැනීම් නීතිමය වෘත්තිකයින්ට අවබෝධ කරගත හැකි වන ආකාරයට නැවත හැඩ ගැස්වීමයි
විශ්වාසදායී සාක්ෂිකරුවන් වීම සඳහා උදාහරණයක් ලෙස ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ , අධිකරණ මනෝ විද්‍යාඥයින් දර්ශනවාදය අවබෝධය , ඇමරිකානු අධිකරණ තුළ නීති සහ රෙගුලාසි අවබෝධ කර ගැනීම, මෙන්ම මනෝ විද්‍යා වෘත්තියේ හොඳ පුහුණුවක් තිබීම අවශ‍්‍ය වේ
මූලිකවම එම පද්ධතිය ක්‍රියා කරන උපදේශක ආකෘතිය පිළිබඳ අව‍බෝධයක් ලබා ගැනීමයි
තවද දෘෂ්‍යමාන සාක්ෂි සඳහා නීති ද විශේෂයෙන්ම exclusionary නීති ද ඇත
මෙම ක්‍රියා පිළිවෙළ පිළිබඳ මනා අවබෝධයක් නොමැති වීම අධිකරණය තුළ මනෝ විද්‍යාඥයකුගේ විශ්වාසදායී බව නොමැති වීමට හේතුවයි.

අධිකරණ මනෝ විද්‍යාඥයකු සායනික, සමාජීය, සංවිධානාත්මක හෝ වෙනත් මනෝ විද්‍යාත්මක  අංශ යටතේ පුහුණුව ලද්දෙකු විය හැක
ඇමරිකාවේ අධිකරණය තුළ විශේෂඥ සාක්ෂිකරුවකු ලෙස තනතුරු ලැබී‍මට පුහුණුව, අත්දැකීම් හෝ දෙඅංශය තිබීම අවශ්‍ය අධිකරණයක් තුළ විශේෂඥ සාක්ෂිකරුවෙකු ලෙස‍ තෝරා පත්වන වාර ගණන ඔහුගේ අත්දැකීම් සහ ප්‍රසිද්ධිය මත වැඩිවේ
අධිකරණය තුළ දී අධිකරණ මනෝ විද්‍යාඥයකුගෙන් අසන ප්‍රශ්න සාමාන්‍යයෙන් මනෝ විද්‍යාත්මක ඒවා නොව නීතිමය ඒවා වෙයි
එමනිසා අධිකරණයට තේරුම් ගත හැකි ආකාරයට පිළිතුරු දීම ඔහුගේ වගකීමකි
උදාහරණයක් ලෙස අධිකරණය බොහෝ විට විත්තිකරුවකු ලෙස පෙනී සිටීමට යෝග්‍ය බව පරීක්ෂා කිරීමට අධිකරණ මනෝ විද්‍යාඥයකු පත් කරයි