Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
"අහසෙ ගෑවෙන සිතු විමනේ", "ඈත දියඹ වැන්නේ", "ශෝකය ගීතයක්", "දෙතැනක පිපුණත් එකමල්", "සූරියවංශේ සිංහල පුතුනේ", "සඳමුතුමල්දම්", "පෙම්වත තරහවෙලා", "මංගල කසී සළු", "පුංචි දවස්වල", "දුනුකෙයියා මලක් වගේ", "බොලං පොඩි නංගි", "ආගන්තුක කුරුල්ලා", "අද හවසට මා", "හතර වටින් කළු කරගෙන" "සාධු දන්තදා" වැනි ගීත ඇය ගැයූ දහස් ගණන්වූ සරල ගී අතර ඉතා රසවත් ගී සමුදායෝ වෙති
සියලුම චිත්‍රපට ගීත,සරල ගීත,ශාස්ත්‍රීය ගීත සහ වෙනත් භාශාවලින් ගැයූ ගීතවල එකතුව 6000කට අධිකය
එමෙන්ම ඇය දිඟු නිහැඬියාව බිඳ දමමින් 2016 වර්ශයේ ශ්‍රී ලංකා පොලිස් තේමා ගීතයද සහ පසුව විශේෂ කාර්‍යය සාධන බලකායේ (STF) තේමා ගීතයේද සංගීත අධ්‍යක්ෂණය කරන ලදී
සම්මාන
1965 - හොඳම ගායිකාව - ස්වර්ණ සංඛ සම්මානය

1966 - හොඳම ගායිකාව - සරසවිය සම්මානය

1966 - හොඳම ගායිකාව - ස්වර්ණ සංඛ සම්මානය

1972 - හොඳම ගායිකාව - කුමරතුඟු අනුස්මරණ සම්මානය
        
ජනප්‍රියතම ගායිකාව - දීපශිකා සම්මානය

1974 - හොඳම ගායිකාව - සරසවිය සම්මානය

1974 - ජනප්‍රියතම ගායිකාව - සරසවිය සම්මානය

ජනාධිපති සම්මානය

ශ්‍රී ලංකා මුස්ලිම් කලා පදනම විසින් අචාර්‍ය සුජාත අත්තනායකයන් "පන්මායි කෝකිලම්" ගෞරව නාමයෙන් පිදුම් දෙනු ලැබීය
1994 - සුධීර මාතා සම්මානය

2009 - විද්‍යාලංකාර උපහාර සම්මානය

2010 - ශ්‍රී ලංකා නාවික හමුදා ගෞරව සම්මානය

2011 - ධීමති සම්මානය

2012 - කල්‍යාණි ප්‍රසාදිනී සම්මානය

2012 - මන්චි ගෞරව උත්තමාචාර සම්මානය

2013 - ශ්‍රී ලංකා යුධ හමුදා ගෞරව ප්‍රසාද සන්නස

2013 - ටවර්හෝල් රඟහල පදනම ගෞරව උපහාර සම්මානය

2014 - සුමති අනුස්මරණ සම්මානය

2014 - සුවඳ පද්ම සම්මානය

2014 - අචාර්‍ය ලයනල් එදිරිසිංහ ගෞරව උපහාර සම්මානය - උත්තර භාරතීය සංගීත අධ්‍යනාංශය - සෞන්දර්‍ය කලා විශ්වවිද්‍යාලය

2014 - ලංකා බැංකු උපහාර සම්මානය

2014 - විදුලිපුර ගෞරව සම්මානට

2015 - සුසර ප්‍රණාම සම්මානය

2015 - ජනතා ගෞරව සම්මානය

2016 - සරසවිය රණතිසර සම්මානය

2016 - ශ්‍රී ලංකා පොලිස් ගෞරව සම්මානය

2016 - තරුණ ගෞරව උපහාර සම්මානය

2016 - සුනිල් ශාන්ත අනුස්මරණ සම්මානය - රාජ්‍ය සංගීත සම්මාන උළෙල

2017 - ADTF ගෞරව සම්මානය

2017 - ප්‍රතිභා ප්‍රණාම සම්මානය

2017 - OSCAR පූජා ප්‍රණාම සම්මානය

2017 - සුජාතා අත්තනායක අභිනන්දන සම්මානය

2018 - නිදහස් කලාභූෂණ සම්මානය

2019 - ගෞරව ආචාර්‍ය උපාධිය - සෞන්දර්ය කලා විශ්ව විද්‍යාලය

2020 - කලාභිමානි සම්මානය

2020 - ජීවන ප්‍රශංසා ගෞරව සම්මානය

ආශ්‍රිත

බාහිර සබැඳි

1942 උපත්
ශ්‍රී ලාංකික ගායකයෝ
සිංහල ගායකයෝ
991 මැක්ඩොනල්ඩා යනු,   තෙමිස්ටියානු ක්ෂුද්‍ර ග්‍රහයෙකි
ඔටෝ ස්ටෲවෙ විසින්, 1922දී, ඇඑජහී, විස්කෝන්සින්හී, විලියම්ස් බේහී, පිහිටි යර්කීස් නිරීක්ෂණාගාරය මෙය සොයාගැනුනි
ස්ටෲවෙ විසින් 1939දී ඇරඹීමට උපකාර කල මැක්ඩොනල්ඩ් නිරීක්ෂණාගාරය අනුව යමින් එයට නම් තබා ඇත
ආශ්‍රිත

බාහිර සබැඳි 
 
 ඩිස්කවරි සර්කම්ස්ටන්සර්ස්
නම්බර්ඩ් මයිනර් ප්ලැනට්ස්

තෙමිස්ටියානු ක්ෂුද්‍ර ග්‍රහයෝ
1922දී සොයාගත් තාරකා විද්‍යාත්මක වස්තූන්
ස්ටෲවෙ සන්තානය
992 ස්වෝසි යනු ක්ෂුද්‍ර ග්‍රහයෙක් සහ, සූර්යයා වටා කක්ෂගතව ඇති සුළු ග්‍රහයෙකි
එය නම් කෙරුණේ,  ස්ටෲවෙ අනුව යමින් නම් කෙරුණු මැක්ඩොනල්ඩ් නිරික්ෂණාගාරයේ අඟල්-82 දුරදක්නය නිපැයූ   වෝනර් හා ස්වෝසි සමාගමෙහි, අම්බ්‍රෝස් ස්වෝසි අනුව යමිනි
ආශ්‍රිත

බාහිර සබැඳි
 ඩිස්කවරි සර්කම්ස්ටන්සර්ස්
නම්බර්ඩ් මයිනර් ප්ලැනට්ස්

ප්‍රධාන වළල්ලට අයත් ක්ෂුද්‍ර ග්‍රහයෝ
පුද්ගලයන් අනුව යමින් නම් කෙරුණු ක්ෂුද්‍ර ග්‍රහයෝ
1922දී සොයාගත් තාරකා විද්‍යාත්මක වස්තූන්
ස්ටෲවෙ සන්තානය
පොදු ලෙසින් එච්. එෆ්. ව්‍රවෲඩ් ලෙසින් හැඳින්වෙන, හෙන්ද්‍රික් ෆ්‍රෙන්ස්ච් ව්‍රවෲඩ් (8 සැප්තැම්බර් 1901 – 6 සැප්තැම්බර් 1966) , 1958 සිට, 1966දී ඔහුගේ ඝාතනය දක්වා,  දකුණු අප්‍රිකාවේ අග්‍රාමාත්‍යයවරයා විය
රටෙහි වාර්ගික කණ්ඩායම් බෙදා වෙන් කෙරුණු, වාර්ගික විසංගමන ක්‍රමයක් වූ, වර්ණභේදයෙහි සංකල්පය සහ ක්‍රියාවට නැංවීම පසුපස සිටි තැනැත්තේ ලෙසින් ඔහු සිහි කෙරෙයි
ඩිමිට්‍රි සාෆෙන්ඩාස් (14 ජනවාරි 1918  – 7 ඔක්තොම්බර් 1999) විසින්, ඊනියා " වර්ණභේදයේ නිර්මාණශිල්පී", දකුණු අප්‍රිකානු  අග්‍රාමාත්‍යය හෙන්ද්‍රික් ව්‍රවෲඩ් 1966 සැප්තැම්බර් 6 දිනදී ඝාතනය කෙරිණි
පාර්ලිමේන්තු පණිවුඩකරුවෙකු විසින් සේවය කළ සාෆෙන්ඩාස් විසින්, පාර්ලිමේන්තු සැසිවාරයක් තුලදී, කිණිස්සක් භාවිතා කරමින්, ව්‍රවෲඩ් හට ඇණ මරා දැමීය
993 මෝල්ටොනා යනු  සූර්යයා වටා කක්ෂගතව ඇති සුළු ග්‍රහයෙකි
බාහිර සබැඳි 
 ඩිස්කවරි සර්කම්ස්ටන්සර්ස්
නම්බර්ඩ් මයිනර් ප්ලැනට්ස්

පුද්ගලයන් අනුව යමින් නම් කෙරුණු ක්ෂුද්‍ර ග්‍රහයෝ
ප්‍රධාන වළල්ලට අයත් ක්ෂුද්‍ර ග්‍රහයෝ
1923දී සොයාගත් තාරකා විද්‍යාත්මක වස්තූන්
එරිගෝන් ක්ෂුද්‍ර ග්‍රහයෝ
994 ඔටිල්ඩ් යනු,  සූර්යයා වටා කක්ෂගතව ඇති සුළු ග්‍රහයෙකි
බාහිර සබැඳි 
 ඩිස්කවරි සර්කම්න්ස්ටන්සර්ස්
බර්මිංහැම් පුස්තකාලය යනු,  එංගලන්තයේ, බර්මිංහැම්හී, නගර මධ්‍යයෙහි පිහිටි මහජන පුස්තකාලයකි
නගර මධ්‍යයට බටහිර දෙසට වන්නට, බර්මිංහැම් සමාගාරය (මෙයට එය සම්බන්ධිත වන අතර, එය හා සමග සමහරක් පහසුකම් හවුලේ දරයි) සහ  බැස්කර්විල් හවුස් අබියස,  සෙන්ටිනරි චතුරස්‍රයෙහි එය පිහිටයි
2013 සැප්තැම්බර් 3 දිනදී එය විවෘත කිරීමත් හා සමගම, බර්මිංහැම් මධ්‍යම පුස්තකාලය වෙනුවට එය භාවිතයට ගැනීම ඇරඹුනි
පුස්තකාලය සඳහා ඇස්තමේන්තුගත වියදම £188.8 මිලියන වෙතැයි සිතන අතර  බර්මිංහැම් නගර සභාව විසින් එය සැලකෙන්නේ,  බර්මිංහැම් යළි-සංවර්ධනය කෙරුම යටතේ එය ධ්වජධාරී ව්‍යාපෘතියක් ලෙසිනි
මිනිස් ක්‍රියාකාරකම් අනුව උප බෙදීම්

දේශපාලනික බෙදීම්
 පළාත්
 පළාත් පාලන කොට්ඨාස

පරිපාලනමය බෙදීම්

 පරිපාලන දිස්ත්‍රික්ක
 ප්‍රාදේශීය මහලේකම් බල ප්‍රදේශ
 ග්‍රාම නිලධාරී කොට්ඨාශ (තුලාන)

මැතිවරණ බෙදීම්
 මැතිවරණ දිස්ත්‍රික්ක

අධ්‍යාපන සේවා බෙදීම්
 පළාත්
 අධ්‍යාපන කලාප
 අධ්‍යාපන කොට්ඨාශය

සෞඛ්‍ය සේවා බෙදීම්
 පළාත්
  සෞඛ්‍ය සේවා දිස්ත්‍රික්ක
 සෞඛ්‍ය වෛද්‍ය නිලධාරී කොට්ඨාශ
 පවුල් සෞඛ්‍ය සේවා කොට්ඨාශ

සිවිල් නීති අනුව බෙදීම්
 පහතරට
සාමාන්‍ය (රෝම ලන්දේසී හා ඉංග්‍රීසි) සිවිල් නීතිය පමණක් බලපාන ප්‍රදේශය
 උඩරට
සිංහල සාම්ප්‍රදායික සිවිල් නීතිය බලපාන ප්‍රදේශය
 තෙන්නමරාචිචි සහ වඩමාරච්චි
දෙමළ ජාතිකයන් සඳහා තේසවලාමෙයි නීතිය බලපාන ප්‍රදේශය

රෙජිස්ට්‍රාර් කලාප
ඉඩම්, උප්පැන්න, විවාහ සහ මරණ ලියාපදිංචි කරන්නාවූ කලාපවේ
මේවා ලක්දිව පැරණි දේශපාලන සහ පරිපාලන කලාප වලට අනුරූපී වේ
උඩරට
කෝරළ හත්පත්තු වලට බෙදේ

පහතරට
කෝරළ පත්තු වලට බෙදේ

තෙන්නමරාචිචි සහ වඩමාරච්චි

ස්වභාවික ‍ලක්‍ෂණ අනුව උප බෙදීම

භූ ගෝලීය බෙදීම්

ගොඩබිම
 ලංකා දූපත
 වෙනත් දූපත්

මුහුද
 අභ්‍යන්තර ජල ප්‍රදේෂ
 රාෂ්ඨීය මුහුද
 යාබද මුහුද
 පරම ආර්ථික මුහුද

ලංකා දූපතේ භූ විශමතා කලාප
 වෙරළබඩ තැන්න
 අභ්‍යන්තර තැන්න සහ ශේෂ කඳු
 සබරගමු කඳුවැටිය
 ගල්ඔය කඳු
 මධ්‍ය කඳුකරය

ආශ්‍රිත ලිපි
 ශ්‍රී ලංකාව
ශ්‍රී ලංකාව
ශ්‍රී ලංකාවේ උප බෙදීම්
Mary's College, was established on 1867 parallel to St
Mary's Church lying proudly in Colombo-Kandy road in the Kegalle district
It was Domenico Pingulani who initiated the school and was in religious missionaries between 1864-1880. SMC Kegalle was the 5th established catholic school after the schools of Colombo, Jaffna, Kandy and Galle
At the very first time there were only 22 students and 1 teacher
In 1885 SMC has been a mixed school
All the educational activities at that time was done in English
In 1890 many students have showed their talents internationally by a certificate examination conducted by the University of Cambridge
It was father Paul Nium that has done a remarkable service to uplift the standard of education in 1886 to 1901.

         SMC was transformed to government school in 1960. At that time there were 688 students and 36 staff members
After transferred into a government school SMC acquired Meepitiya primary school in 2001. School was enhancing its quality of education by leaps and bounds
The house system

The house system was reintroduced in St
Mary’s college Kegalle in 1947 after a fief toll
One change introduced along with it was the renaming of houses
So far each house was called after the name of a person who, at some time or other, had been connected with the college and had deserved well for it
The idea of the House System is to afford our pupils an opportunity for healthy rivalry
Now college has 4 houses RED, GOLD (presently named as YELLOW), BLUE, GREEN

Red

The symbol of sacrifice and of love or of loving sacrifice even to the shedding of blood, even to heroism in the highest form to success, then through heroic, loving sacrifice
Blue

High above as high as the sky
It is the symbol of initiative without limit, the symbol of audacity
Is the challenging message that comes constantly down from the blue vault of heaven
Green

The ever pleasing and cheering color
The symbol of perseverance and hope
“Evergreen” Never say die
Perseverance, endurance till the end
Who has persevered till the end and has failed
That success is the price, the reward, the crown of perverting effort has become axiomatic
Gold

The symbol of genuine, precious sincerity honesty and goodness
The symbol of nobility of character, par excellence, the symbol of perfection
This is our most exalted ideal the aim of our educational effort
බ්‍රසීලයේ නිදහස් දිනය (), පොදුවේ හැඳින්වෙන්නේ සෙටේ ඩෙ සෙටෙම්බරෝ (සැප්තැම්බර් 7), යනු  සැම වසරකම සැප්තැම්බර් 7 දිනදී බ්‍රසීලයේ සැමරෙන  ජාතික නිවාඩු දිනයකි
1822, සැප්තැම්බර් 7 දිනදී, පෘතුගාලය වෙතින් බ්‍රසීලයේ නිදහස ප්‍රකාශ කිරීම මෙම දිනයෙහිදී උත්සවශ්‍රීයෙන් සිහිකෙරෙයි
නිදහස් දිනයන්
ඉන්දියාවේ තම්ල්නාඩුවේ සාමාම්ප්‍රදායික ආහාර දෙමළ බොජුන් ලෙස හැඳින්වෙ
ලොව පුරා වෙසෙන දෙමළ ජනතාව අතර පමණක් නොව වෙනත් දකුණු ආසියානු ජාතීන් අතරද මේවා ඉතා ජනප්‍රියවේ
බත් සහ රනිල ඇට දෙමළ බොජුන්වල ප්‍රධාන අමුද්‍රව්‍ය වේ
ආශ්‍රිත ලිපි
 සිංහල බොජුන්

දෙමළ බොජුන්
දෙමළ සංස්කෘතිය
ශ්‍රී ලංකාවේ ශ්‍රී දළදා මාළිගාව මගින්  සෙංකඩගල පැවැතවන වාර්ශික සාම්ප්‍රදායික මංගල්‍යයකි
කාල වකවානුව
ඇසල මස පසළොස්වක දින සිට නිකිණ මස අව පක්‍ෂය දක්වා
අංග

පෙරහැර මංගල්‍යය

ඇතුලේ පෙරහැර
 කූඹල් පෙරහැර
 රන්දෝලි පෙරහැර
 දවල් පෙරහැර

දිය කැපීමේ මංගල්ලය
පෙරහැර මංගල්‍යෙය් අවසන්දින පාන්දර පැවැත්වේ
දිය කැපීම ගැටඹේ දී මහවැලි ගඟේ සිදුකෙරේ
හත්දින වලියක් මංගල්ලය
දවල් පෙරහැර අවසන්වී හත්වන දින පැවැත්වේ
වැඩිදුර කියවීම්

ආශ්‍රිත ලිපි
 සෙංකඩගල පෙරහැර මංගල්‍යය
ඇසල මංල්‍යය
ටමු කුළු කන්ද යනු, වයඹදිග ශාන්තිකර සාගරයේ පිහිටි අක්‍රීය අධඃසාමුද්‍ර  පලිස් යමහලකි
එහි සොයාගැනුම ප්‍රකාශයට පත්කෙරුනේ2013 සැප්තැම්බර් 5 දිනදීය
ටමු කුළු කන්ද, පෘථිවියෙහි විශාලතම යමහල වන අතර, සෞර ග්‍රහ මණ්ඩලයෙහි විශාලතමයන් අතුරින් එකක් වෙයි
එය පිහිටා ඇත්තේ,  ජපානයට   පමණ නැගෙනහිරට වන්නට,    ෂට්ස්කි නැඟුමෙහිය
එහි මුදුන, සාගර පෘෂ්ඨයෙන්   පමණ පහළින් පිහිටා ඇති අතර, එහි පාදම,    පමණ ගැඹුරට විහිදෙයි
භු විද්‍යාව
ටමු කුළු කන්ද තැනී ඇත්තේ වසර මිලියන 145 පමණ ඉහතදීය
ෂට්ස්කි නැඟුම තුල තනි යමහලක් ලෙසින් එහි සොයාගැනුම  නිසාවෙන්,  මවුනා ලෝවා අබිබවා යන එය, පෘථිවියෙහි විශාලතම යමහල වෙයි
සම්පූර්ණයෙන්  අබිබවන,  පෙදෙසක් පුරාවට පැතිරෙන හා එහි  වටකුරු ශිඛරය,   වර්ගප්‍රමාණයක් සහිත මවුනා ලෝවාට වඩා බොහෝ වාරයක් විශාල වන අතර, අඟහරු මත පිහිටි යෝධ යමහල ඔලිම්පස් මොන්ස් හට වඩා කුඩා වන්නේ 20% කින් පමණි
බැසෝල්ට් නම් කළුවන් ආග්නේය පාෂාණ වලින් සමස්ත යමහල සමන්විත වී ඇත
එහි බෑවුම් ඉතාමත් ක්‍රමානුකූල වන අතර,  එහි ශිඛරය සමීපයෙහිදී අංශකයකින් අඩක සිට අංශකයක් දක්වා අගයයක් සහිත වෙයි
යමහලෙහි ප්‍රමාණය,  නිව් මෙක්සිකෝ හෝ බ්‍රිතාන්‍ය දිවයින් හා සමග තුල්‍ය කල හැකි වෙයි
චුම්බක රේඛීයකරණ ආශ්‍රිතයෙන්, අගාධමිතික උච්චයන් තුනක්ද පහත් වැටියක්ද ඇති බව සොයා ගෙන ඇති අතර, එයින් ව්‍යංගනය වන්නේ වෙනස් යමහල් තුනක් වුවද, දුම්ගොබ ශීර්ෂ ආකෘතිය අනුව එය තනි ඉමහත් යමහලක් බව පෙන්නුම් කෙරුණි
නම
ටමු යන්න,  ටෙක්සාස් ඒඇන්ඩ්එම් විශ්වවිද්‍යාලයය යන්නට ඉංග්‍රීසියෙන් යෙදෙන “Texas A&M University” යන පදයෙහි කෙටි යෙදුමක්  වන අතර, යමහල අධයයනය කරන ප්‍රධාන පෙලේ විද්‍යාඥයින් අතර එක් අයෙකු වන හූස්ටන් විශ්වවිද්‍යාලයෙහි භූ විද්‍යා මහාචාර්ය විලියම් සැගර් පෙරදී උගැන්වූ විශ්වවිද්‍යාලය මෙය වෙයි
ආශ්‍රිත

පෘථිවියේ අන්ත ලක්ෂ්‍යන්
අක්‍රීය යමහල්
ශාන්තිකර සාගරයේ මුහුදුගිරි
 පලිස් යමහල්
 අධඃසාමුද්‍ර  යමහල්
ශාන්තිකර සාගරයේ යමහල්
ජේම්ස් ඩග්ලස් පැකර් (උපත 8 සැප්තැම්බර් 1967) යනු ඕස්ට්‍රේලියානු ව්‍යාපාරිකයෙකි
ධනය
ධනය පිළිබඳ ලැයිස්තුවල  පැකර්ගේ නම සඳහන් වීම 2006දී ඇරඹුනේ, පෙර වසරෙහිදී ඔහුගේ පියාගේ අභාවය හා සමගම කෙරී පැකර්ගේ ධනයෙන් අධික කොටසක් ඔහුගේ පුත් ජේම්ස් වෙත පරම්පරාන්තර පැවරුම හා සමගය
ජේම්ස් පැකර්ගේ ධනය, A$7.25 බිලියන අගයයක් සහිතව,  2007 දී  උච්ච ස්ථානයට පත් වූවද,  දුර්වල ආයෝජන තීරණ සහ ලාභ බිඳවැටීම නිසා, 2007 ජූනි 21 දිනදී රූපවාහිනී වාර්තාවක්  විසින් නිරාවරණය කරනු ලැබුවේ, පෙර සය මස තුලදී පැකර් විසින්  $1 බිලියන ප්‍රමාණයට වැඩි මුදලක් අලාභ ලැබ ඇති බවයි. මෙහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙසින්, 2008 BRW රිච් 200 විසින්,  A$6.1 බිලියන පුද්ගලික ධන සම්භාරයකට හිමිකම් කිවූ පැකර් ලැයිස්තුගත කරනු ලැබුවේ, ඕස්ට්‍රේලියාවේ ධනවත්ම පුද්ගලයන් අතුරින් තුන්වැන්නා ලෙසින් වන අතර,    ෆෝර්ටස්කිවු මෙටල්ස් සමූහයේ ප්‍රධාන විධායක නිලධාරි ඇන්ඩෲ ෆොරස්ට් සහ  වෙස්ට්ෆීල්ඩ් සමූහයේ  ෆ්‍රෑන්ක් ලෝවිට පසුපසිනි
අවුරුදු 21 ක් ඇතුලත, ලැයිස්තුවේ පළමු ස්ථානයට පත් වීමට පැකර් පවුලෙහි සාමාජිකයෙක් අසමත්වූ පළමු අවස්ථාව මෙය විය
ධන අනුස්ථිතීන්

ආශ්‍රිත
කෙරී ෆ්‍රැන්සිස් බුල්මෝර් පැකර්, AC (17 දෙසැම්බර් 1937 – 26 දෙසැම්බර් 2005) යනු ඕස්ට්‍රේලියානු,  ධනවත් මාධ්‍ය ව්‍යාපාරිකයෙක් විය
එම රටවල් ජනරජ බවට පත්වූ දිනය සැමරීමට බොහෝ රටවල් කිහිපයක් පවත්වන සැමරුම් දිනය ජනරජ දිනය වෙයි
ඉන් බොහෝ රටවල මෙය නිවාඩු දිනයකි
විවිධ රටවල ජනරජ දිනය

 ඇල්ජීරියාව
3 ජූලි (1962)
 ඉන්දියාව
26 ජනවාරි (1950)
 උතුරු කොරියාව
9 සැප්තැම්බර් (1948)
 පකිස්තානය
23 මාර්තු (1956)
 ශ්‍රී ලංකාව
22 මැයි, (1972)
 ටියුනීසියාව
25 ජූලි , (1957)
 නේපාලය
15 ජෙස්තා (2064)
  චීනය
ජනවාරි 01

ඔක්තොම්බර්

තුර්කියේ ඔක්තොම්බර් 29 
1923 ඔක්තොම්බර් 29 දිනදී, තුර්කි ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව සංශෝධනය කරන ලද අතර තුර්කිය ජනරජයක් බවට පත්විය
ඔටෝමාන් අධිරාජ්‍යයේ විසුරවාහැරීම චාරිත්‍රානුකූලව ප්‍රකාශයට පත් කෙරු‍ණේ එවිටය
තුර්කිය සහ උතුරු සයිප්‍රසය පුරාම සෑම වසරකම ජනරජ දිනය (තුර්කි
කුම්පූරියෙත් බයිරම) උත්සවාකාරයෙන් සිහි කෙරෙයි
සැමරුම් අංග සාමාන්‍යයෙන් ඇරඹෙන්නේ පෙර දින අපරභාගයෙහිදීය
නිවාඩු දින උදෙසා, රජයේ කාර්යාල සහ පාසැල් එදින වසා තැබෙනු ලැබේ
එමෙන්ම, තුර්කියේ නගරවල ගිණිකෙළි සංදර්ශනද පැවැත්වෙයි
ජනරජ දිනය
1948  වසර (MCMXLVIII) යනු  ග්‍රෙගෝරියානු දින දසුන ප්‍රකාර,  බ්‍රහස්පතින්දා දිනයකින් ඇරඹුනු අධික අවුරුද්දක් (බැඳිය විසින් සම්පූර්ණ දින දසුන දක්වනු ඇත)  විය
වාර්ෂිකව සැප්තැම්බර් 10 දිනදී සැමරෙන ජිබ්‍රෝල්ටාවේ ජාතික දිනය යනු, ජිබ්‍රෝල්ටා  බ්‍රිතාන්‍ය පාරසමුද්‍රික බල ප්‍රදේශයේ නිල ජාතික දිනය වෙයි
මෙය,1948, 1976, 2004, 2032 හෝ 2060 වැනි, ජනවාරි 1 දින බ්‍රහස්පතින්දා දිනයකින් ඇරඹෙන ඕනෑම  අධික අවුරුද්දක්  (ඩොමිනිකල් අකුර DC) සඳහා,  දින දසුන වෙයි
මෙවැනි වසරක් සඳහා, අනුරූප ISO වසරෙහි සති 53 පවතින අතර, ISO සතිය 10 (මාර්තු 1 වැනිදායින් ඇරඹෙන) සහ අනෙකුත් සියළු අපරාපරිය ISO සති සිදුවන්නේ අනෙකුත් වසර වලට වඩා වේලාසනිනි
ආශ්‍රිත

ග්‍රෙගරි දින දසුන
ජූලියානු දින දසුන
මෙය, 860, 1940, 1968, 1996, 2024, සහ 2052 වැනි, ජනවාරි 1 දින සඳුදා දිනයකින් ඇරඹෙන ඕනෑම  අධික අවුරුද්දක්  (ඩොමිනිකල් අකුර GF) සඳහා,  දින දසුන වෙයි
මෙය, 1952, 1980, 2008, 2036 හෝ 2064 වැනි, ජනවාරි 1 දින අඟහරුවාදා දිනයකින් ඇරඹෙන ඕනෑම  අධික අවුරුද්දක්  (ඩොමිනිකල් අකුර FE) සඳහා,  දින දසුන වෙයි
මෙය, 1936, 1964, 1992, 2020 හෝ 2048 වැනි, ජනවාරි 1 දින බදාදා දිනයකින් ඇරඹෙන ඕනෑම  අධික අවුරුද්දක්  (ඩොමිනිකල් අකුර ED) සඳහා,  දින දසුන වෙයි
මෙවැනි පන්නයේ අවුරුදු සඳහා  ISO 8601 සති - දින ආකෘතියේ සති 53 ක් ඇත
මෙය, 1932, 1960, 1988, 2016 හෝ 2044 වැනි, ජනවාරි 1 දින සිකුරාදා දිනයකින් ඇරඹෙන ඕනෑම  අධික අවුරුද්දක්  (ඩොමිනිකල් අකුර CB) සඳහා,  දින දසුන වෙයි
මෙය, 1600, 1972, 2000, 2028, 2056, 2084, 2400 හෝ 2800 වැනි, ජනවාරි 1 දින සෙනසුරාදා දිනයකින් ඇරඹෙන ඕනෑම  අධික අවුරුද්දක්  (ඩොමිනිකල් අකුර BA) සඳහා,  දින දසුන වෙයි
නොවැදගත්
සියවස-අවසන-අධික අවුරුද්ද, එනම් ඉතිරියක් නොමැතිව 400න් බෙදිය හැකි ඕනෑම සියවසක අවසන් වසර, සැම විටම  සෙනසුරාදා දිනයකින් ඇරඹෙන අධික අවුරුද්දක් වෙයි
ග්‍රෙගෝරියානු දින දසුනෙහි අවුරුදු

ආශ්‍රිත

ග්‍රෙගරි දින දසුන
ජූලියානු දින දසුන
සෙනසුරාදා
මෙය, 1956, 1984, 2012, 2040, හෝ 2068 වැනි, ජනවාරි 1 දින ඉරිදා දිනයකින් ඇරඹෙන ඕනෑම  අධික අවුරුද්දක්  (ඩොමිනිකල් අකුර AG) සඳහා,  දින දසුන වෙයි
13වන සිකුරාදා දිනයන් තෙවරක් සිදුවන එකම අධික අවුරුද්ද මෙය වෙයි ( බ්‍රහස්පතින්දා දිනයකින් ඇරඹෙන සාමාන්‍ය අවුරුදු වෙතද මෙම ගුණාංගය පවතියි)
13වන සිතුරාදා සිදුවන එක් එක් අවස්ථාව, මාස තුනකදී, එනම් ජනවාරි, අප්‍රේල්, සහ ජූලි වලදී සිදු වෙයි
අද්විතීය ලෙසින්, මෙම සිදුවීම් තුන, එකිනෙකින් සති 13 අන්තරයක් සහිතව සිදු වෙයි
ආශ්‍රිත

ග්‍රෙගරි දින දසුන
ජූලියානු දින දසුන
ඉරිදා
1967
ග්‍රෙගරි දිනදසුනේ අවුරුදු
මෙය, ජනවාරි 1 දින සඳුදා දිනයකින් ඇරඹෙන ඕනෑම  සාමාන්‍ය අවුරුද්දක්  (ඩොමිනිකල් අකුර G) සඳහා,  දින දසුන වෙයි
ග්‍රෙගෝරියානු වසර 1990, 2001, 2007 සහ 2018
හෝ ජූලියානු වසර 1918 (පහළ වගු බලන්න)
සාමාන්‍ය අවුරුද්දක් දින 365 ක් සහිත වසරක් වෙයි
අනෙක් අතට, එය අධික අවුරුද්දක් නොවේ
එක්සත් ජනපදයේ, දේශමාමක දිනය සහ මෙහෙයයන් හා සිහිකිරීම සඳහා ජාතික දිනය (පෙරදී, 2012 සැප්තැම්බර් 10 දින වන තුරු දේශමාමක දිනය) සැම වසරකදීම සැප්තැම්බර් 11 දිනදී පවත්වනු ලබන්නේ,  සැප්තැම්බර් 11, 2001 ත්‍රස්තවාදී ප්‍රහාර වලින් මිය ගිය 2,977 දෙනා සිහිකිරීමට එම දිනය නියම කර ඇති නිසාය
මුලදී, මෙම දිනය හැඳින්වුනේ, 2001 සැප්තැම්බර් 11 දින ත්‍රස්තවාදී ප්‍රහාර වලින් අන්තරාපාත්‍රවූවන් වෙනුවෙන් යාච්ඤා කිරීම සහ සිහිකිරීම වෙනුවෙන් දිනය ලෙසය
නව නාමය යෝජනා වූ විට,  මැසචූසට්ස් ජනපදය වෙතින් විරෝධතා එල්ලවූයේ, ඔවුන් ඒ වන විටත්,   දේශමාමකයන්ගේ දිනයක් පවත්වමින් සිටි නිසාය
නියෝජිත මන්ත්‍රී මණ්ඩලය විසින් 2001 ඔක්තොම්බර් 25 දිනදී ඒකාබද්ධ යෝජනාව 71 සම්මත කරන ලද්දේ 407–0 ඡන්දයකිනි
එයින් ඉල්ලා සිටියේ,  ජනාධිපතිවරයා විසින්,  සැම වසරකදීම සැප්තැම්බර් 11 දින,  "දේශමාමක දිනය" ලෙසින් නියම කරන ලෙසයි
ජනාධිපති ජෝර්ජ් ඩබ්. බුෂ් විසින් මෙම යෝනාව නීතියක් බවට අත්සන් තැබුවේ, 2001 දෙසැම්බර් 18 දිනදීය ( මහජන නීතිය 107-89 ලෙසින්)
එය සිහිකිරීමේ අභිමතානුසාරි දිනයකි
යෝජනාව විසින් නිර්මාණය කෙරුනු අධිකාරිය,  2002, සැප්තැම්බර් 4 දිනදී භාවිතා කල ජනාධිපති බුෂ් විසින් 2002, සැප්තැම්බර් 11 දින දේශමාමක දිනය ලෙසින් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදි
මෙම දිනයේදී, පුද්ගලික ඇමරිකානු නිවෙස් වලදීද, ධවල මන්දිරයෙහිදීද, සියළු ස්වදේශීය හා විදේශීය එ
රජයේ ගොඩනැගිලි සහ ආයතනයන්හීද ඇමරිකානු ධජය අඩ-කුඹ කොට ලෙලවන ලෙසින්, ජනාධිපතිතුමන් විසින් ඉල්ලා සිටිනු ලැබේ
2001, සැප්තැම්බර් 11 දිනදී ලෝක වෙළෙඳ මධ්‍යස්ථානයෙහි උතුරු කුළුණ වෙත පළමු අහස් යානය ගැටුනු වේලාව වන, පෙ.ව.8
46 (නැගෙනහිර දිවාකාල වේලාව)  න්  ඇරඹී, මොහොතක නිහැඬියාවක් රකින මෙන්ද ජනාධිපතිවරයා ඇමරිකානුවන්ගෙන් ඉල්ලා සිටියි
සේවා අවස්ථා සඳහා හැකියාවන් තිබේදැයි ජාතික සහ ප්‍රජා සේවය සඳහා සහයෝගීතාවය තුල සොයා බලා ස්වේච්ඡාවෙන් ඉදිරිපත් වන මෙන් ඇමරිකානුවන් උනන්දු කිරීමද ඔහු එදින සිදු කරයි
ජාතියක් හෝ ස්වෛරී-නොවන රටක් විසින් ජාතියක තත්ත්වය හිමිකරගැනීම සැමරීම සඳහා විශේෂිත ලෙසින් නම් කෙරුණු දිනයක්  ජාතික දිනය වෙයි
ජාතික දින ලැයිස්තුව 

ස්වෛරී රාජ්‍යයන් හෝ ෆෙඩරල් පද්ධතීන් (හවුල් ස්වෛරීත්වය) හී කොටස් හෝ නොවන බල ප්‍රදේශ  වෙතින් දක්වා ඇත
කේප් වර්ඩ් () හෝ කබෝ වර්ඩේ () (), නිල වශයෙන් කබෝ වර්ඩේ ජනරජය, මධ්‍යම අත්ලාන්තික් සාගරයේ පිහිටි දූපත් සමූහයක් සහ දූපත් රටකි, එය වර්ග කිලෝමීටර් 4,033 (වර්ග සැතපුම් 1,557) ක ඒකාබද්ධ භූමි ප්‍රදේශයක් සහිත ගිනිකඳු දූපත් දහයකින් සමන්විත වේ
මෙම දූපත් මහාද්වීපික අප්‍රිකාවේ බටහිර දෙසින් පිහිටි කැප්-වර්ට් සිට බටහිර දෙසින් කිලෝමීටර් 600 සහ 850 (නාවික සැතපුම් 320 සහ 460) අතර පිහිටා ඇත
කේප් වර්ඩ් දූපත්, අසෝර්ස්, කැනරි දූපත්, මැඩෙයිරා සහ සාවේජ් දූපත් සමඟින් මැකරෝනීසියාව පරිසර කලාපයේ කොටසක් වේ
කේප් වර්ඩ් දූපත් සමූහය 15 වන සියවස වන තෙක් ජනාවාස නොවීය, පෘතුගීසි ගවේෂකයන් දූපත් සොයාගෙන යටත් විජිතයක් බවට පත් කළ අතර එමඟින් නිවර්තන කලාපයේ පළමු යුරෝපීය ජනාවාස පිහිටුවන ලදී
අත්ලාන්තික් වහල් වෙළඳාමේ කාර්යභාරයක් ඉටු කිරීමට පහසු ස්ථානයක කේප් වර්ඩ් දූපත් පිහිටා ඇති නිසා, 16 වන සහ 17 වන සියවස් වලදී කේප් වර්ඩ් වෙළඳුන්, පුද්ගලිකයින් සහ මුහුදු කොල්ලකරුවන් ආකර්ෂණය කර ගනිමින් ආර්ථික වශයෙන් සමෘද්ධිමත් විය
අත්ලාන්තික් වහල් වෙළඳාම මර්දනය කිරීමෙන් පසු 19 වන සියවසේදී එය ආර්ථික වශයෙන් පහත වැටුණු අතර එහි වැසියන්ගෙන් බොහෝ දෙනෙක් එම කාලය තුළ සංක්‍රමණය විය
කෙසේ වෙතත්, කේප් වර්ඩ් ක්‍රමයෙන් ආර්ථික වශයෙන් යථා තත්ත්වයට පත් වූයේ වැදගත් වාණිජ මධ්‍යස්ථානයක් සහ ප්‍රධාන නැව් මාර්ග ඔස්සේ ප්‍රයෝජනවත් නැවතුම් ස්ථානයක් බවට පත්වීමෙනි
1951 දී කේප් වර්ඩ් පෘතුගාලයේ විදේශීය දෙපාර්තමේන්තුවක් ලෙස සංස්ථාගත කරන ලදී, නමුත් එහි වැසියන් 1975 දී ඔවුන් අත්පත් කරගත් නිදහස සඳහා දිගටම උද්ඝෝෂනය කළහ
1990 ගණන්වල මුල් භාගයේ සිට, කේප් වර්ඩ් ස්ථාවර නියෝජිත ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයක් වූ අතර අප්‍රිකාවේ වඩාත්ම සංවර්ධිත හා ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී රටක් ලෙස පවතී
ස්වභාවික සම්පත් නොමැතිකම, එහි සංවර්ධනය වෙමින් පවතින ආර්ථිකය බොහෝ දුරට සේවා-අභිමුඛ වන අතර සංචාරක ව්‍යාපාරය සහ විදේශ ආයෝජන කෙරෙහි වැඩි අවධානයක් යොමු කරයි
එහි ජනගහනය 483,628 (2021 සංගණනයට අනුව) බොහෝ දුරට මිශ්‍ර අප්‍රිකානු සහ යුරෝපීය උරුමයන් වන අතර ප්‍රධාන වශයෙන් රෝමානු කතෝලිකයින් පෘතුගීසි පාලනයේ උරුමය පිළිබිඹු කරයි
සැලකිය යුතු කේප් වර්ඩින් ඩයස්පෝරා ප්‍රජාවක් ලොව පුරා පවතී, විශේෂයෙන් එක්සත් ජනපදයේ සහ පෘතුගාලයේ, දූපත් වල වැසියන්ට වඩා සැලකිය යුතු ලෙස වැඩි ය
කේප් වර්ඩ් අප්‍රිකානු සංගමයේ සාමාජික රාජ්‍යයකි
කේප් වර්ඩ්ගේ නිල භාෂාව පෘතුගීසි වේ
එය ඉගැන්වීමේ සහ රජයේ භාෂාවයි. එය පුවත්පත්, රූපවාහිනිය සහ ගුවන් විදුලියේ ද භාවිතා වේ
පිළිගත් ජාතික භාෂාව වන්නේ ජනගහනයෙන් අතිමහත් බහුතරයක් කතා කරන කේප් වර්ඩින් ක්‍රියෝල් ය
2021 සංගණනයට අනුව වඩාත්ම ජනාකීර්ණ දූපත් වූයේ ප්‍රියා අගනුවර පිහිටා ඇති සන්තියාගෝ (269370), සාඕ විසෙන්ටේ (74016), සැන්ටෝ ඇන්ටෝ (36632), ෆෝගෝ (33519) සහ සල් (33347) ය
විශාලතම නගර වන්නේ ප්‍රියා (137868), මින්ඩෙලෝ (69013), එස්පාර්ගෝස් (24500) සහ අසෝමදා (21297)
නිරුක්තිය 
රට නම් කර ඇත්තේ සෙනගාලියානු වෙරළ තීරයේ ඇති කැප්-වර්ට් අර්ධද්වීපය අනුව ය
කැප්-වර්ට් යන නම පැමිණෙන්නේ පෘතුගීසි භාෂාව වන Cabo Verde ('හරිත කේප්') වෙතින් වන අතර, එම නම පෘතුගීසි ගවේෂකයන් 1444 දී දූපත් හරහා පැමිණීමට වසර කිහිපයකට පෙර කේප් හට ලබා දුන්නේය
2013 ඔක්තෝම්බර් 24 දින, එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය වෙත රටේ නියෝජිත කණ්ඩායම දැනුම් දුන්නේ, වෙනත් රටවල් තවදුරටත් එහි නිල නාමයේ කොටසක් ලෙස කබෝ වර්ඩේ හෝ කබෝ වර්ඩේ හි වෙනත් පරිවර්තන භාවිතා නොකළ යුතු බවයි
සියලුම රටවල් රටේ නිල නාමය ලෙස කබෝ වර්ඩේ ජනරජය භාවිතා කළ යුතුය
ඉංග්‍රීසි කතා කරන්නන් දූපත් සමූහය සඳහා කේප් වර්ඩ් යන නම සහ 1975 නිදහසෙන් පසු රට සඳහා භාවිතා කර ඇත
2013 දී කේප් වර්ඩීන් රජය තීරණය කළේ එතැන් පටන් එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය ඇතුළුව ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙන් කතා කරන විට හෝ ලිවීමේදී පවා පෘතුගීසි නාමය කබෝ වර්ඩේ භාවිතා කරන බවයි.

ඉතිහාසය 
නූතන කේප් වර්ඩ් දූපත් සමූහය මීට වසර මිලියන 40-50 කට පමණ පෙර ඉයෝසීන යුගයේදී පිහිටුවන ලදී
යුරෝපීයයන් පැමිණීමට පෙර, කේප් වර්ඩ් දූපත් ජනාවාස නොවීය
ඒවා 1456 දී පමණ ජෙනොයිස් සහ පෘතුගීසි නාවිකයන් විසින් සොයා ගන්නා ලදී
පෘතුගීසි නිල වාර්තාවලට අනුව, පළමු සොයාගැනීම් සිදු කරන ලද්දේ ජෙනෝවා හි උපන් ඇන්ටෝනියෝ ද නොලි විසිනි, පසුව ඔහු පෘතුගීසි රජු වූ V වන ඇෆොන්සෝ විසින් කේප් වර්ඩ් හි ආණ්ඩුකාරවරයා ලෙස පත් කරන ලදී
අනෙකුත් නාවිකයින් කේප් වර්ඩ් දූපත් සමූහයේ සොයාගැනීම් සඳහා දායක වූවන් ලෙස සඳහන් වන්නේ ඩියෝගෝ ඩයස්, ඩියෝගෝ ඇෆොන්සෝ, වැනේසියානු අල්විස් කැඩමස්ටෝ සහ ඩියෝගෝ ගෝමස් (ඔහුගේ සොයාගැනීමේ ගමනේදී ඇන්ටෝනියෝ ද නොලි සමඟ ගිය සහ කේප් වෙත ප්‍රථමයෙන් ගොඩ බැස්සේ තමන් යැයි ප්‍රකාශ කළ අයයි
සන්තියාගෝ හි වර්ඩින් දූපත සහ එම දූපත නම් කළ පළමු ස්ථානය)
1462 දී පෘතුගීසි පදිංචිකරුවන් සන්තියාගෝ වෙත පැමිණ රිබෙයිරා ග්‍රෑන්ඩ් නමින් ජනාවාසයක් ආරම්භ කළහ
අද එය Cidade Velha ("පැරණි නගරය") ලෙස හැඳින්වේ, එය වෙනත් කේප් වර්ඩින් දූපතක (සැන්ටෝ ඇන්ටාඕ දූපතේ රිබෙයිරා ග්‍රෑන්ඩ්) එකම නමකින් යුත් නගරයකින් වෙන්කර හඳුනා ගනී
මුල් රිබෙයිරා ග්‍රෑන්ඩ් නිවර්තන කලාපයේ පළමු ස්ථිර යුරෝපීය ජනාවාස විය
16 වන සියවසේදී, මෙම දූපත් සමූහය අත්ලාන්තික් සාගරයේ වහල් වෙළඳාමෙන් සමෘද්ධිමත් විය
මුහුදු කොල්ලකරුවන් විටින් විට පෘතුගීසි ජනාවාසවලට පහර දුන්හ
ඉංග්‍රීසි ජාතිකයෙකු වූ ෆ්‍රැන්සිස් ඩ්‍රේක් 1585 දී (එවකට) රිබෙයිරා ග්‍රෑන්ඩ් අගනුවර අයිබීරියානු සංගමයේ කොටසක් වූ විට එය දෙවරක් නෙරපා හරින ලදී
1712 දී ප්‍රංශ ප්‍රහාරයකින් පසු, 1770 දී අගනුවර බවට පත් වූ ප්‍රායා අසල නගරයට සාපේක්ෂව නගරය වැදගත්කම අඩු විය
19 වන ශතවර්ෂයේ වහල් වෙළඳාමේ පිරිහීම ආර්ථික අර්බුදයකට හේතු විය
කේප් වර්ඩ් හි මුල් සමෘද්ධිය සෙමෙන් අතුරුදහන් විය
කෙසේ වෙතත්, මධ්‍ය අත්ලාන්තික් සාගරයේ නැව් මංතීරුවල දූපත් පිහිටීම කේප් වර්ඩ් නැව් සදහා සැපයීම් සැපයීමට සුදුසු ස්ථානයක් බවට පත් කළේය
එහි ඇති විශිෂ්ට වරාය නිසා, සාඕ විසෙන්ටේ දූපතේ පිහිටි මින්ඩෙලෝ නගරය, 19 වැනි සියවසේදී වැදගත් වාණිජ මධ්‍යස්ථානයක් බවට පත් විය
රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික එඩ්මන්ඩ් රොබට්ස් 1832 දී කේප් වර්ඩ් වෙත පැමිණියා
කේප් වර්ඩ් යනු 1832 දී HMS බීගල් සමඟ චාල්ස් ඩාවින්ගේ මුහුදු ගමනේ පළමු නැවතුම විය
ස්වභාවික සම්පත් ස්වල්පයක් සහ පෘතුගීසීන්ගෙන් ප්‍රමාණවත් තිරසාර ආයෝජනයක් නොතිබීමත් සමඟ, පළාත් පාලන ආයතනවලට වැඩි ස්වයං පාලනයක් ලබා දීම ප්‍රතික්ෂේප කළ යටත් විජිත ස්වාමිවරුන් කෙරෙහි පුරවැසියන් වඩ වඩාත් අතෘප්තිමත් විය
1951 දී පෘතුගාලය, වර්ධනය වන ජාතිකවාදය මොට කිරීමේ උත්සාහයක් ලෙස කේප් වර්ඩ් හි තත්ත්වය යටත් විජිතයක සිට එතෙර පළාතක් දක්වා වෙනස් කළේය
1956 දී අමිල්කාර් කබ්රාල් සහ සෙසු කේප් වර්ඩියන් සහ ගිනියානුවන් පිරිසක් (පෘතුගීසි ගිනියාවේ) ගිනියාවේ සහ කේප් වර්ඩ් (PAIGC) නිදහස සඳහා වූ රහසිගත අප්‍රිකානු පක්ෂය සංවිධානය කළහ
එය කේප් වර්ඩ් සහ පෘතුගීසි ගිනියාවේ ආර්ථික, සමාජීය සහ දේශපාලනික තත්ත්වයන් වැඩිදියුණු කිරීම ඉල්ලා සිටි අතර ජාතීන් දෙකේ නිදහස් ව්‍යාපාරයේ පදනම විය
1960 දී එහි මූලස්ථානය ගිනියාවේ කොනක්‍රි වෙත ගෙන යමින්, 1961 දී පෘතුගාලයට එරෙහිව PAIGC සන්නද්ධ කැරැල්ලක් දියත් කළේය
කඩාකප්පල්කාරී ක්‍රියාවන් අවසානයේ පෘතුගීසි ගිනියාවේ යුද්ධයක් දක්වා වර්ධනය වූ අතර එය පෘතුගීසි සහ අප්‍රිකානු භටයින් 35,000කට එරෙහිව සෝවියට් කඳවුරේ සහය ලබන PAIGC සොල්දාදුවන් 10,000ක් ප්‍රහාර එල්ල කළේය
1972 වන විට, PAIGC පෘතුගීසි භටයන් සිටියද පෘතුගීසි ගිනියාවේ බොහෝ ප්‍රදේශ පාලනය කළ නමුත් සංවිධානය කේප් වර්ඩ් හි පෘතුගීසි පාලනය කඩාකප්පල් කිරීමට උත්සාහ කළේ නැත
පෘතුගීසි ගිනියාව 1973 දී නිදහස ප්‍රකාශ කළ අතර 1974 දී ජූර් නිදහස ලබා දෙන ලදී
1973 දී ඝාතනය කරන ලද අමිල්කාර් කබ්රාල් විසින් මුලින් මෙහෙයවන ලද අංකුර නිදහස් ව්‍යාපාරයක් - ඔහුගේ අර්ධ සොහොයුරා වන ලුයිස් කබ්රාල් වෙත ගොස් 1975 දී දූපත් සමූහය සඳහා නිදහස ලබා ගත්තේය
නිදහස (1975) 
පෘතුගාලයේ 1974 අප්‍රේල් විප්ලවයෙන් පසුව, PAIGC කේප් වර්ඩ් හි ක්‍රියාකාරී දේශපාලන ව්‍යාපාරයක් බවට පත් විය
1974 දෙසැම්බරයේදී, PAIGC සහ පෘතුගාලය පෘතුගීසි සහ කේප් වර්ඩියන්වරුන්ගෙන් සමන්විත සංක්‍රාන්ති රජයක් සඳහා ගිවිසුමක් අත්සන් කළහ
1975 ජූනි 30 වන දින, කේප් වර්ඩින්ස් ජාතික සභාවක් තෝරා පත් කර ගත් අතර එය 1975 ජූලි 5 වන දින පෘතුගාලයෙන් නිදහස ලබා ගන්නා ලදී
1970 ගණන්වල අග සහ 1980 ගණන්වලදී, බොහෝ අප්‍රිකානු රටවල් දකුණු අප්‍රිකානු එයාර්වේස් ගුවන් ගමන් තහනම් කළ නමුත් කේප් වර්ඩ් ඒවාට අවසර දී යුරෝපයට සහ එක්සත් ජනපදයට ගුවන් සමාගමේ ගුවන් ගමන් සඳහා ක්‍රියාකාරකම් මධ්‍යස්ථානයක් බවට පත්විය
1980 නොවැම්බරයේ ගිනියා-බිසාවු හි කුමන්ත්‍රණයෙන් පසුව, කේප් වර්ඩ් සහ ගිනියා-බිසාවු අතර සබඳතා පළුදු විය
කේප් වර්ඩේ ගිනියා-බිසාවු සමඟ එකමුතුකම සඳහා වූ බලාපොරොත්තුව අතහැර දමා කේප් වර්ඩ්හි ස්වාධීනත්වය සඳහා අප්‍රිකානු පක්ෂය (PAICV) පිහිටුවීය
එතැන් සිට ගැටළු නිරාකරණය වී ඇති අතර රටවල් අතර සබඳතා යහපත් ය
PAICV සහ එහි පූර්වගාමියා ඒක-පක්ෂ පද්ධතියක් ස්ථාපිත කර 1990 දක්වා නිදහසේ සිට කේප් වර්ඩ් පාලනය කළේය
බහුත්වවාදී ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය සඳහා වැඩෙන පීඩනයට ප්‍රතිචාර දක්වමින්, PAICV විසින් 1990 පෙබරවාරි මාසයේදී හදිසි සම්මේලනයක් කැඳවා ඒක-පක්ෂ පාලනයක් අවසන් කිරීම සඳහා යෝජිත ව්‍යවස්ථාමය වෙනස්කම් සාකච්ඡා කළේය
1990 අප්‍රේල් මාසයේදී ප්‍රායා හි ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය සඳහා වූ ව්‍යාපාරය (MpD) පිහිටුවීමට විරුද්ධ කණ්ඩායම් එකතු විය
ඔවුන් එක්ව 1990 දෙසැම්බර් මාසයේ පැවැත්වීමට නියමිත ජනාධිපතිවරණයට තරග කිරීමේ අයිතිය වෙනුවෙන් උද්ඝෝෂණ කළහ
ඒක-පක්ෂ රාජ්‍යය 1990 සැප්තැම්බර් 28 දින අහෝසි කරන ලද අතර පළමු බහු-පක්ෂ මැතිවරණය 1991 ජනවාරි මාසයේදී පැවැත්විණි
එම්පීඩී ජාතික සභාවේ බහුතර ආසන සංඛ්‍යාවක් දිනා ගත් අතර එම්පීඩී ජනාධිපති අපේක්ෂක ඇන්ටෝනියෝ මැස්කරන්හාස් මොන්ටේරෝ PAICV අපේක්ෂකයා පරාජය කළේය
ඡන්දවලින් 73.5% කි
1995 දෙසැම්බරයේ පැවති ව්‍යවස්ථාදායක මැතිවරන ජාතික සභාවේ එම්පීඩී බහුතරය වැඩි කළේය
ජාතික සභාවේ ආසන 72 න් 50 ක් පක්ෂය දිනා ගත්තේය
1996 පෙබරවාරියේ පැවති ජනාධිපතිවරණයකින් ජනාධිපති මොන්ටේරෝ නැවත ධූරයට පත් විය
2001 ජනවාරි මාසයේ පැවති ව්‍යවස්ථාදායක මැතිවරනය PAICV වෙත නැවත බලය ලබා දුන් අතර, PAICV හට ජාතික සභා ආසන 40ක්, MpD 30ක් සහ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී අභිසාරීතාව සඳහා වූ පක්ෂය (PCD) සහ කම්කරු සහ සහයෝගීතා පක්ෂය (PTS) 1 බැගින් හිමි විය
2001 පෙබරවාරියේදී, PAICV-සහය දැක්වූ ජනාධිපති අපේක්ෂක පේද්‍රෝ පීරිස්, හිටපු MpD නායක කාලෝස් වේගා පරාජය කළේ ඡන්ද 13කින් පමණි
2006 මැතිවරණයේදී ජනාධිපති පේද්‍රෝ පීරෙස් යලි යලිත් තේරී පත් විය
ජනාධිපති ජෝර්ජ් කාලෝස් ෆොන්සේකා 2011 කේප් වර්ඩ් ජනාධිපතිවරණයේ සිට රට මෙහෙයවූ අතර ඔහු 2016 මැතිවරණයෙන් නැවත තේරී පත් විය
ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය සඳහා වූ ව්‍යාපාරය ඔහුට සහාය විය
එම්පීඩී 2016 පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙන් ද ජයග්‍රහණය කළ අතර, කේප් වර්ඩ් නිදහස සඳහා වූ අප්‍රිකානු පක්ෂයේ (PAICV) වසර 15 ක පාලනයෙන් පසු පාර්ලිමේන්තු බහුතරය ආපසු ලබා ගත්තේය
2021 අප්‍රේල් මාසයේදී, අගමැති උලිසස් කොරියා ඊ සිල්වා ගේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය සඳහා පාලක මධ්‍ය-දක්ෂිණාංශික ව්‍යාපාරය (MpD) පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණය ජයග්‍රහණය කළේය
2021 අගෝස්තු 26 වන දින, 2005 සම්මුතිය සහ සංස්කෘතික ප්‍රකාශනවල විවිධත්වය ප්‍රවර්ධනය කිරීම අනුමත කළ 150 වැනි රට බවට කේප් වර්ඩ් පත් විය
2021 ඔක්තෝම්බර් මාසයේදී, විපක්ෂ අපේක්ෂක සහ හිටපු අගමැති, PAICV හි ජෝස් මරියා නෙවෙස්, කේප් වර්ඩ් හි ජනාධිපතිවරනය ජයග්‍රහණය කළේය
2021 නොවැම්බර් 9 වන දින කේප් වර්ඩ් හි නව ජනාධිපති ලෙස ජෝස් මරියා නෙවෙස් දිවුරුම් දෙන ලදී
රජය සහ දේශපාලනය 

කේප් වර්ඩ් යනු ස්ථාවර අර්ධ-ජනාධිපති නියෝජිත ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජයකි
2020 දී එය අප්‍රිකාවේ වඩාත්ම ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජාතිය වූ අතර, V-Dem ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී දර්ශකවල මැතිවරණ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ලකුණු අනුව, 2023 ලෝකයේ 45 වැනි ස්ථානයට පත් විය
ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව - 1980 දී සම්මත කර 1992, 1995 සහ 1999 දී සංශෝධිත - එහි රජයේ මූලික මූලධර්ම නිර්වචනය කරයි
ජනාධිපතිවරයා රාජ්‍ය නායකයා වන අතර වසර පහක කාලයක් සඳහා මහජන ඡන්දයෙන් තේරී පත් වේ
අග්‍රාමාත්‍යවරයා රජයේ ප්‍රධානියා වන අතර අනෙකුත් අමාත්‍යවරුන් සහ රාජ්‍ය ලේකම්වරුන් යෝජනා කරයි
අගමැති ජාතික සභාව විසින් නම් කරනු ලබන අතර ජනාධිපතිවරයා විසින් පත් කරනු ලැබේ
ජාතික සභාවේ සාමාජිකයින් වසර පහක ධුර කාලයක් සඳහා මහජන ඡන්දයෙන් තේරී පත් වේ
2016 දී, පක්ෂ තුනක් ජාතික සභාව තුළ ආසන හිමිකර ගත්තේය – MpD (36), PAICV (25), සහ කේප් වර්ඩින් ස්වාධීන ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී සංගමය (UCID) (3)
ප්‍රධාන දේශපාලන පක්ෂ දෙක වන්නේ PAICV සහ MpD ය
ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය සඳහා වූ ව්‍යාපාරය (MpD) 2016 පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙන් වසර 15කට පසු ප්‍රථම වරට කේප් වර්ඩ්හි ස්වාධීනත්වය සඳහා වූ පාලක අප්‍රිකානු පක්ෂය (PAICV) නෙරපා හරින ලද අතර එම අවස්ථාවේදී එහි නායක උලිසස් කොරියා ඊ සිල්වා අගමැති විය
ජෝර්ජ් කාලෝස් අල්මේදා ෆොන්සේකා 2011 අගෝස්තු මාසයේදී ජනාධිපති ලෙස තේරී පත් වූ අතර 2016 ඔක්තෝම්බර් මාසයේදී නැවත තේරී පත් විය
ඔහුට MpD හි ද සහාය ලැබේ
2021 නොවැම්බර් මාසයේදී කේප් වර්ඩ් සිය පළමු තානාපති කාර්යාලය නයිජීරියාවේ විවෘත කළේය
ජාත්‍යන්තර පිළිගැනීම 
ස්වභාවික සම්පත් නොමැතිකම තිබියදීත් එහි ස්ථාවරත්වය සහ සංවර්ධන වර්ධනය සඳහා කේප් වර්ඩ් බොහෝ විට අප්‍රිකානු ජාතීන් අතර ආදර්ශයක් ලෙස පැසසුමට ලක් වේ
2013 දී එවකට එක්සත් ජනපද ජනාධිපති බරක් ඔබාමා පැවසුවේ කේප් වර්ඩ් යනු "සැබෑ සාර්ථක කතාවක්" බවයි. අනෙකුත් ලගා කර ගැනීම් පහත පරිදි හඳුනාගෙන ඇත
විදේශ සබඳතා 

කේප් වර්ඩ් නොබැඳි ප්‍රතිපත්තියක් අනුගමනය කරන අතර සියලු මිත්‍ර රාජ්‍යයන් සමඟ සමුපකාර සබඳතා අපේක්ෂා කරයි
ඇන්ගෝලාව, බ්‍රසීලය, චීනය, ලිබියාව, කියුබාව, ප්‍රංශය, ගිනි-බිසාවු, ජර්මනිය, ඉතාලිය, පෘතුගාලය, ස්පාඤ්ඤය, සාඕ ටොම් සහ ප්‍රින්සිපේ, සෙනගල්, රුසියාව, ලක්සම්බර්ග් සහ එක්සත් ජනපදය ප්‍රියා හි තානාපති කාර්යාල පවත්වාගෙන යයි
කේප් වර්ඩ් විශේෂයෙන් අප්‍රිකාවේ දැඩි ලෙස ක්‍රියාකාරී විදේශ ප්‍රතිපත්තියක් පවත්වාගෙන යයි
කේප් වර්ඩ් යනු පෘතුගීසි භාෂා රටවල ප්‍රජාවේ (සීපීඑල්පී) ආරම්භක සාමාජික රාජ්‍යයකි, එය ලුසොෆෝන් පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලය ලෙසද හැඳින්වේ, එය පෘතුගීසි නිල භාෂාවක් වන මහාද්වීප හතරක් පුරා ලුසොෆෝන් ජාතීන්ගේ ජාත්‍යන්තර සංවිධානයක් සහ දේශපාලන සංගමයකි
කේප් වර්ඩ් සමහර ලුසොෆෝන් ජාතීන් සමඟ ද්විපාර්ශ්වික සබඳතා ඇති අතර ජාත්‍යන්තර සංවිධාන ගණනාවක සාමාජිකත්වය දරයි
එය ආර්ථික හා දේශපාලන ගැටලු පිළිබඳ බොහෝ ජාත්‍යන්තර සම්මන්ත්‍රණවලට ද සහභාගී වේ
2007 සිට, Cotonou ගිවිසුම යටතේ, කේප් වර්ඩ් හට EU සමඟ විශේෂ හවුල්කාරිත්ව තත්වයක් ඇති අතර, විශේෂයෙන්ම රටේ මුදල් ඒකකය වන කේප් වර්ඩින් එස්කුඩෝ, යුරෝ වෙත සුචිගත කර ඇති නිසා විශේෂ සාමාජිකත්වය සඳහා අයදුම් කළ හැකිය
2011 දී කේප් වර්ඩ් ජාත්‍යන්තර අපරාධ අධිකරණයේ රෝම ප්‍රඥප්තිය අනුමත කළේය
2017 දී කේප් වර්ඩ් න්‍යෂ්ටික අවි තහනම් කිරීම පිළිබඳ එක්සත් ජාතීන්ගේ ගිවිසුමට අත්සන් කළේය
අධිකරණය 
අධිකරණ පද්ධතිය සමන්විත වන්නේ ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය - එහි සාමාජිකයන් පත් කරනු ලබන්නේ ජනාධිපතිවරයා, ජාතික සභාව සහ අධිකරණ මණ්ඩලය - සහ ප්‍රාදේශීය අධිකරණ විසිනි
වෙනම උසාවි සිවිල්, ව්‍යවස්ථාපිත සහ අපරාධ නඩු විභාග කරයි
අභියාචනා ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයට
යුද 

කේප් වර්ඩ්හි හමුදාව ජාතික ආරක්ෂක බළකාය සහ වෙරළාරක්ෂක බලකායෙන් සමන්විත වේ
2005 දී රටේ දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් 0.7%ක් හමුදාව වෙනුවෙන් වියදම් කර ඇත
1974 සහ 1975 අතර පෘතුගාලයට එරෙහිව නිදහස සඳහා වූ යුද්ධයේදී සටන් වැදුණු කේප් වර්ඩීන් සන්නද්ධ හමුදාවන්ගේ දැන් උත්සාහය ජාත්‍යන්තර මත්ද්‍රව්‍ය ජාවාරමට එරෙහිව සටන් කිරීමට යොමු වී තිබේ
2007 දී, කේප් වර්ඩින් පොලිසිය සමඟ එක්ව, ඔවුන් කොලොම්බියාවේ සිට නෙදර්ලන්තයට සහ ජර්මනියට කොකේන් ප්‍රවාහනය කළ මත්ද්‍රව්‍ය ජාවාරම් කණ්ඩායමකට තිත තැබීමේ සාර්ථක මෙහෙයුමක් වන Operation Flying Launch (Operacão Lancha Voadora) ක්‍රියාත්මක කළේය
ලක්ෂ්යය
මෙහෙයුම වසර තුනකට වැඩි කාලයක් ගත වූ අතර, පළමු වසර දෙක තුළ රහසිගත මෙහෙයුමක් වූ අතර, 2010 දී අවසන් විය
2016 දී, කේප් වර්ඩීන් සන්නද්ධ හමුදාවන් මොන්ටේ ට්චෝටා සමූලඝාතනයට සම්බන්ධ වූ අතර, එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස 11 දෙනෙක් මිය ගියහ
භූගෝලය 

කේප් වර්ඩ් දූපත් සමූහය පිහිටා ඇත්තේ අත්ලාන්තික් සාගරයේ, අප්‍රිකානු මහාද්වීපයේ බටහිර වෙරළට ඔබ්බෙන්, සෙනගල්, ගැම්බියාව සහ මොරිටේනියාව අසල මෙන්ම මැකරෝනීසියා පරිසර කලාපයේ කොටසකට ආසන්නව කිලෝ මීටර 570 (සැතපුම් 350) පමණ දුරින් ය
එය පිහිටා ඇත්තේ අක්ෂාංශ 14 සහ 18N අතර දේශාංශ 22 සහ 26W අතර ය
රට වර්ග කිලෝ මීටර 4033 (වර්ග සැතපුම් 1557) ක භූමි ප්‍රමාණයකින් සමන්විත වන දූපත් දහයකින් (ජනවාස නවයක්) සහ දූපත් අටකින් සමන්විත අශ්වාරෝහක හැඩැති පොකුරකි
දූපත් අවකාශීය වශයෙන් කණ්ඩායම් දෙකකට බෙදා ඇත
බාර්ලවෙන්ටෝ දූපත් (සුළං සහිත දූපත්)
සැන්ටෝ ඇන්ටෝ, සාඕ විසෙන්ටේ, සැන්ටා ලුසියා, සාඕ නිකොලෝ, සල්, බෝවා විස්ටා
සහ

සොටාවෙන්ටෝ දූපත් (ලිවර්ඩ්)
මායෝ, සන්තියාගෝ, ෆෝගෝ, බ්‍රාවා
ප්‍රමාණයෙන් සහ ජනගහනයෙන් විශාලතම දූපත වන්නේ, දූපත් සමූහයේ ප්‍රධාන නාගරික එකතුව වන ජාතියේ අගනුවර වන ප්‍රියා හි සත්කාරකත්වය දරන සන්තියාගෝ ය
කේප් වර්ඩ් දූපත් තුනක්, සල්, බෝවා විස්ටා සහ මායෝ තරමක් පැතලි, වැලි සහ වියළි ය
අනෙක් ඒවා සාමාන්‍යයෙන් වැඩි වෘක්ෂලතා සහිත පාෂාණ වේ
භෞතික භූගෝල විද්‍යාව සහ භූ විද්‍යාව 

භූ විද්‍යාත්මකව, වර්ග කිලෝමීටර් 4,033 (වර්ග සැතපුම් 1,557) ට වඩා තරමක් වැඩි ඒකාබද්ධ ප්‍රදේශයක් ආවරණය වන දූපත්, ප්‍රධාන වශයෙන් ගිනිකඳු ව්‍යුහයන් සහ පයිරොක්ලැස්ටික් සුන්බුන් සහිත ගිනිකඳු පාෂාණවලින් සමන්විත වේ
ගිනිකඳු සහ ප්ලූටෝනික් පාෂාණ පැහැදිලිවම මූලික වේ
මෙම දූපත් සමූහය සෝඩා-ක්ෂාරීය පෙට්‍රොග්‍රැෆික් පළාතක් වන අතර අනෙකුත් මැකරෝනියානු දූපත් වල දක්නට ලැබෙන ඛනිජමය අනුප්‍රාප්තියට සමාන වේ
දූපත් සමූහය ආසන්නයේ හඳුනාගත් චුම්බක විෂමතා පෙන්නුම් කරන්නේ දූපත් සාදන ව්‍යුහයන් වසර මිලියන 125-150 දක්වා දිවෙන බවයි
දූපත් මිලියන 8 (බටහිර) සිට වසර මිලියන 20 (නැගෙනහිර) දක්වා දිව යයි
පැරණිතම නිරාවරණය වූ පාෂාණ මායෝ සහ සන්තියාගෝ හි උතුරු අර්ධද්වීපයේ ඇති අතර ඒවා වසර මිලියන 128-131 ක් පැරණි කොට්ට ලාවා වේ
දූපත් වල ගිනිකඳු ඇතිවීමේ පළමු අදියර මයෝසීන යුගයේ මුල් භාගයේ ආරම්භ වූ අතර, මෙම කාල සීමාව අවසානයේ දී දූපත් උපරිම ප්‍රමාණයට ළඟා වූ විට එහි උච්චතම අවස්ථාවට ළඟා විය
ඓතිහාසික ගිනිකඳු (මිනිස් ජනාවාස තුළ) ෆෝගෝ දූපතට සීමා වී ඇත
මෙම දූපත් පිහිටා ඇත්තේ කේප් වර්ඩ් රයිස් ලෙස හැඳින්වෙන නානමිතික දිය පහරක් මත ය
වර්ග කිලෝමීටර් 1200 (වර්ග සැතපුම් 460) ක අර්ධ වෘත්තාකාර කලාපයක 2.2 (සැතපුම් 1.4) ඉහළ යන ලෝක සාගරවල ඇති විශාලතම ප්‍රරෝහණයන්ගෙන් එකකි, භූගෝලයේ නැගීම හා සම්බන්ධ වේ
කලාපයේ විශාලතම ක්‍රියාකාරී ගිනි කන්ද වන පිකෝ ඩෝ ෆෝගෝ 2014 දී පුපුරා ගියේය
එහි කිලෝමීටර අටක විෂ්කම්භයක කැල්ඩෙරා ඇත, එහි දාරය මීටර 1,600 (අඩි 5,249) ක උන්නතාංශයක සහ අභ්‍යන්තර කේතුවක් ඇත
එය මුහුදු මට්ටමේ සිට මීටර 2,829 (අඩි 9,281) දක්වා ඉහළ යයි
මැග්මා කුටිය තුළ සිට සිලින්ඩරාකාර තීරුවක් දිගේ කිලෝ මීටර 8 ක (සැතපුම් 5 ක) ගැඹුරකින් මැග්මා කුටියේ අර්ධ වශයෙන් ඉවත් කිරීම (පිපිරීම) හේතුවෙන් කැල්ඩෙරා ගිලාබැසීමේ ප්‍රතිඵලයක් විය
සල් සහ මායෝහි පුළුල් ලුණු තට්ටු දක්නට ලැබේ
සන්තියාගෝ, සැන්ටෝ ඇන්ටෝ සහ සාඕ නිකොලෝ හි ශුෂ්ක බෑවුම් උක් වගාවන් හෝ උස් කඳු පාමුල පැතිරී ඇති කෙසෙල් වගාවන් ඇත
විනාශකාරී සුන්බුන් නාය යෑම් හේතුවෙන් සාගර ගල්පර නිර්මාණය වී ඇත
දේශගුණය 
කේප් වර්ඩේ දේශගුණය අප්‍රිකානු ප්‍රධාන භූමියට වඩා මෘදුයි, මන්ද අවට මුහුද දූපත් වල උෂ්ණත්වය මධ්‍යස්ථ වන අතර සීතල අත්ලාන්තික් ධාරා දූපත් සමූහය වටා ශුෂ්ක වායුගෝලයක් ඇති කරයි
ඊට ප්‍රතිවිරුද්ධව, බටහිර අප්‍රිකානු වෙරළ තීරයට බලපාන ඉහළ යාම (සීතල දිය පහර) දූපත් වලට නොලැබෙන බැවින් වාතයේ උෂ්ණත්වය සෙනගාලයට වඩා සිසිල් වන නමුත් මුහුද උණුසුම් වේ
සන්තියාගෝ වැනි කඳු බෑවුම් සහිත සමහර දූපත් වල සහනය හේතුවෙන්, දූපත් වලට භූගෝලීය වශයෙන් වර්ෂාපතනයක් ඇති විය හැකි අතර, තෙතමනය සහිත වාතය ශාක, පාෂාණ, පස්, දැව, පාසි ආදිය පොඟවා ගනිමින් පොහොසත් වනාන්තර සහ සශ්‍රීක වෘක්ෂලතාදිය වර්ධනය වීමට ඉඩ සලසයි
සැන්ටෝ ඇන්ටෝ දූපත වැනි කඳුකර ප්‍රදේශවල උස් දූපත් සහ තරමක් තෙත් දූපත් වල වියළි මෝසම් වනාන්තර සහ ලෝරල් වනාන්තර සංවර්ධනය සඳහා දේශගුණය සුදුසු ය
සාමාන්‍ය උෂ්ණත්වය පෙබරවාරි මාසයේ 22 C (72 F) සිට සැප්තැම්බර් මාසයේ 27 C (80.6 F) දක්වා පරාසයක පවතී
කේප් වර්ඩ් යනු සහේලියන් ශුෂ්ක තීරයේ කොටසකි, ආසන්න බටහිර අප්‍රිකාවේ වර්ෂාපතන මට්ටම් වැනි කිසිවක් නැත
අගෝස්තු සහ ඔක්තෝබර් අතර අක්‍රමවත් ලෙස වර්ෂාව ඇද හැලෙන අතර, නිරන්තර කෙටි තද වැසි ඇති වේ
කාන්තාරයක් සාමාන්‍යයෙන් අර්ථ දැක්වෙන්නේ වාර්ෂික වර්ෂාපතනය මිලිමීටර් 250 (අඟල් 9.8) ට වඩා අඩු ප්‍රදේශයක් ලෙසය
සල් හි මුළු වර්ෂාපතනය මිලිමීටර් 145 (අඟල් 5.7) මෙම වර්ගීකරණය තහවුරු කරයි
වසරේ බොහෝ වර්ෂාපතනය සැප්තැම්බර් මාසයේදී වැටේ
සල්, බෝවා විස්ටා සහ මායෝ සමතලා භූ දර්ශනයක් සහ ශුෂ්ක දේශගුණයක් ඇති අතර අනෙකුත් දූපත් සාමාන්‍යයෙන් පාෂාණ සහිත වන අතර වැඩි වෘක්ෂලතාදියකින් යුක්ත වේ
කඳුකර නොවන තැන්වල වර්ෂාපතනය කලාතුරකින් ඇති වන නිසා, භූ දර්ශනය කෙතරම් ශුෂ්ක වී ඇත්ද යත්, එයින් සියයට දෙකකටත් වඩා අඩු ප්‍රමාණයක් වගා කළ හැකිය
සන්තියාගෝ වැනි සමහර දූපත් වල, අභ්‍යන්තරයේ සහ නැගෙනහිර වෙරළේ තෙත් දේශගුණය දකුණු/නිරිතදිග වෙරළ තීරයේ වියළි කාලගුණයට වඩා වෙනස් වේ
ගිනිකොනදිග වෙරළ තීරයේ පිහිටි ප්‍රියා දිවයිනේ විශාලතම නගරය වන අතර රටේ විශාලතම නගරය සහ අගනුවර වේ
කේප් වර්ඩ්හි බොහෝ ප්‍රදේශවලට වසර පුරා සුළු වර්ෂාපතනයක් ලැබෙන අතර, උස් කඳු වල ඊසානදිග බෑවුම්, විශේෂයෙන් මුහුදෙන් ඈත ප්‍රදේශවල ඔරොග්‍රැෆික් එසවීම හේතුවෙන් සැලකිය යුතු වර්ෂාපතනයක් දක්නට ලැබේ
එවැනි සමහර ප්‍රදේශවල මෙම වර්ෂාපතනය, දූපත් වල මිනිස් පැවැත්මෙන් සැලකිය යුතු බලපෑමක් ඇති වුවද, වැසි වනාන්තර වාසස්ථානයකට සහාය වීමට ප්‍රමාණවත් වේ
මෙම අම්බ්‍රියා ප්‍රදේශ සිසිල් සහ තෙතමනය ලෙස හඳුනාගෙන ඇත
කේප් වර්ඩ් පිහිටා ඇත්තේ කේප් වර්ඩ් දූපත් වල වියළි වනාන්තර පරිසර කලාපයේ ය
බටහිර අර්ධගෝලයට සම්බන්ධ වන සුළි කුණාටු බොහෝ විට කේප් වර්ඩ් දූපත් ආසන්නයේ මුල් ආරම්භය ඇත
මේවා කේප් වර්ඩ් වර්ගයේ සුළි කුණාටු ලෙස හැඳින්වේ
කේප් වර්ඩ් සිට උණුසුම් අත්ලාන්තික් සාගරය හරහා ගමන් කරන විට මෙම සුළි කුණාටු ඉතා තීව්‍ර විය හැක
සාමාන්‍ය සුළි කුණාටු සමය තුළ කේප් වර්ඩ් වර්ගයේ සුළි කුණාටු දෙකක් පමණ ඇති අතර, ඒවා සාමාන්‍යයෙන් එම කන්නයේ විශාලතම හා තීව්‍ර කුණාටු වේ
වාර්තාගත විශාලතම අත්ලාන්තික් නිවර්තන සුළි කුණාටු පහ වන්නේ කේප් වර්ඩ් වර්ගයේ සුළි කුණාටු ය
අත්ලාන්තික් ද්‍රෝණියේ දීර්ඝතම නිවර්තන සුළි සුළං බොහෝමයක් කේප් වර්ඩ් සුළි කුණාටු වේ
2015 වන විට, වාර්තාගත ඉතිහාසයේ (1851 සිට) දූපත් වලටම සුළි කුණාටු මගින් පහර දී ඇත්තේ දෙවරක් පමණි
1892 දී වරක්, සහ 2015 දී අත්ලාන්තික් සාගරයේ මෙතෙක් ඇති වූ නැගෙනහිර දෙසින් ඇති සුළි කුණාටුව වන ෆ්‍රෙඩ් සුළි කුණාටුවෙන්ය
දේශගුණික විපර්යාස 
නාඌරූ ජනාධිපතිට අනුව, 2011 දී කේප් වර්ඩ් දේශගුණික විපර්යාස හේතුවෙන් ගංවතුර හේතුවෙන් වඳවීමේ තර්ජනයට ලක්ව ඇති රාජ්‍යයන් අතර අටවන ස්ථානයට පත්විය
2023 දී එක්සත් ජාතීන්ගේ මහලේකම් ඇන්ටෝනියෝ ගුටරෙස් දේශගුණික විපර්යාස පිළිබඳ කනස්සල්ල මතු කිරීමට Cabo Verde වෙත පැමිණියේය
දේශගුණික විපර්යාස හේතුවෙන් රට පවතින පැවැත්මේ අර්බුදයේ පෙරමුණේ සිටින බවත් දේශගුණික අර්බුදය විසඳීමට ලෝක නායකයින් කටයුතු කළ යුතු බවත් ඔහු පැවසීය
කබෝ වර්ඩේ යනු උප සහරා අප්‍රිකාවේ පුනර්ජනනීය බලශක්තියේ ප්‍රමුඛයෙකි
දැනට එහි ශක්තියෙන් 20%ක් පුනර්ජනනීය ප්‍රභවයන්ගෙන් ලැබෙන අතර එය 2030 වන විට 50% දක්වා වැඩි කිරීම ඉලක්කයයි
2023 දී පෘතුගාලය පාරිසරික ව්‍යාපෘති සඳහා ආයෝජනය කරන කේප් වර්ඩ් ණය වලින් යුරෝ මිලියන 140 ක් අත් හැරීමට ගිවිසුමක් අත්සන් කළේය
මෙම ගිවිසුම අප්‍රිකාවේ ස්වභාවධර්මය සඳහා වූ පළමු ණය හුවමාරුවකි
ජෛව විවිධත්වය 
කේප් වර්ඩේ හුදකලා වීම නිසා දූපත් වලට ආවේණික විශේෂ කිහිපයක්, විශේෂයෙන් පක්ෂීන් සහ උරගයින් සිටින අතර, ඒවායින් බොහොමයක් මානව සංවර්ධනයෙන් වඳවීමේ තර්ජනයට ලක්ව ඇත
ආවේණික පක්ෂීන් අතර Alexander's swift (Apus alexandri), Bourne's heron (Ardea purpurea bournei), Raso lark (Alauda razae), Cape Verde warbler (Acrocephalus brevipennis) සහ Iago sparrow (Passer iagoensis) ඇතුළත් වේ
කේප් වර්ඩ් ෂියර්වෝටර් ඇතුළු මුහුදු පක්ෂීන් සඳහා මෙම දූපත් වැදගත් අභිජනන ප්‍රදේශයකි
උරගයින්ට කේප් වර්ඩේ යෝධ හූනන් (Tarentola gigas) ඇතුළත් වේ
පරිපාලන අංශ 
කේප් වර්ඩේ යටත් විජිත සමයේ පැවති ආගමික පල්ලි මත පදනම්ව, නගර සභා 22කට (concelhos) බෙදී ඇති අතර, පල්ලි 32කට (freguesias) බෙදා ඇත
ආර්ථිකය 

කේප් වර්ඩ් හි සැලකිය යුතු ආර්ථික වර්ධනයක් සහ ස්වභාවික සම්පත් හිඟයක් තිබියදීත් ජීවන තත්වයන් වැඩිදියුණු කිරීම ජාත්‍යන්තර පිළිගැනීමට ලක්ව ඇති අතර අනෙකුත් රටවල් සහ ජාත්‍යන්තර සංවිධාන බොහෝ විට සංවර්ධන ආධාර සපයයි
2007 සිට, එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය එය අඩු සංවර්ධිත රටක් ලෙස නොව සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටක් ලෙස වර්ගීකරණය කර ඇත
කේප් වර්ඩ්හි ස්වභාවික සම්පත් කිහිපයක් තිබේ
සාමාන්‍යයෙන් සැලකිය යුතු කෘෂිකාර්මික නිෂ්පාදන සඳහා සහය දක්වන්නේ ප්‍රධාන දූපත් දහයෙන් පහක් (සන්තියාගෝ, සැන්ටෝ ඇන්ටෝ, සාඕ නිකොලෝ, ෆෝගෝ සහ බ්‍රාවා) පමණි
කේප් වර්ඩ් හි පරිභෝජනය කරන සියලුම ආහාර වලින් 90% කට වඩා ආනයනය කරනු ලැබේ
ඛනිජ සම්පත් අතර ලුණු, පොසොලානා (සිමෙන්ති නිෂ්පාදනය සඳහා භාවිතා කරන ගිනිකඳු පාෂාණ) සහ හුණුගල් ඇතුළත් වේ
පෘතුගීසි මාදිලියේ වයින් නිපදවන එහි කුඩා වයින් කර්මාන්තශාලා සංඛ්‍යාව සාම්ප්‍රදායිකව දේශීය වෙළඳපොල කෙරෙහි අවධානය යොමු කර ඇති නමුත් මෑතකදී ජාත්‍යන්තර පිළිගැනීමක් ලබා ඇත
කේප් වර්ඩ් හි විවිධ ක්ෂුද්‍ර ක්ලයිමට් වල වයින් චාරිකා කිහිපයක් 2010 වසන්තයේ දී පිරිනැමීමට පටන් ගත්තේය
කේප් වර්ඩ් හි ආර්ථිකය සේවා-අභිමුඛ වන අතර, වානිජ්‍යය, ප්‍රවාහනය සහ පොදු සේවා දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් 70% කට වඩා වැඩි අගයක් ගනී
ජනගහනයෙන් 35% කට ආසන්න ප්‍රමාණයක් ග්‍රාමීය ප්‍රදේශවල ජීවත් වුවද කෘෂිකර්මාන්තය සහ ධීවර කර්මාන්තය දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් 9% ක් පමණ දායක වේ
ඉතිරි බොහෝමයක් සඳහා ආලෝකය නිෂ්පාදනය කරයි
මාළු සහ සිප්පිකටු බහුලව ඇති අතර කුඩා ප්‍රමාණවලින් අපනයනය කෙරේ
කේප් වර්ඩ් හි ශීතාගාර සහ ශීත කිරීමේ පහසුකම් සහ මත්ස්‍ය සැකසුම් කම්හල් මින්ඩෙලෝ, ප්‍රියා සහ සල් මත ඇත
විදේශගත කේප් වර්ඩියන් ප්‍රේෂණ හරහා දේශීය ආර්ථිකයට දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් 20%ක් ලෙස ඇස්තමේන්තු කළ මුදලක් දායක වේ
ස්වාභාවික සම්පත් ස්වල්පයක් සහ අර්ධ කාන්තාරයක් තිබියදීත්, රට කලාපයේ ඉහළම ජීවන තත්ත්වය ගැන පුරසාරම් දොඩන අතර විවිධ ජාතීන්ට අයත් සංක්‍රමණිකයන් දහස් ගණනක් ආකර්ෂණය කර ඇත
1991 සිට ආන්ඩුව විදේශීය ආයෝජකයින් සඳහා විවෘත පිළිගැනීමක් සහ දුරදිග යන පුද්ගලීකරන වැඩසටහනක් ඇතුළුව වෙළඳපල ඉලක්ක කරගත් ආර්ථික ප්‍රතිපත්ති අනුගමනය කර ඇත
එය වෙළඳපල ආර්ථිකයක් සහ පුද්ගලික අංශය ප්‍රවර්ධනය කිරීම ප්‍රමුඛ සංවර්ධන ප්‍රමුඛතා ලෙස ස්ථාපිත කර ඇත
සංචාරක, සැහැල්ලු නිෂ්පාදන කර්මාන්ත සහ ධීවර කර්මාන්තය සංවර්ධනය
සහ ප්‍රවාහන, සන්නිවේදන සහ බලශක්ති පහසුකම් සංවර්ධනය
1994 සිට 2000 දක්වා ඩොලර් මිලියන 407 ක් පමණ විදේශ ආයෝජන සිදු කර හෝ සැලසුම් කර ඇති අතර ඉන් 58% ක් සංචාරක ව්‍යාපාරයේ විය
කර්මාන්ත 17%, යටිතල පහසුකම් 4% සහ ධීවර හා සේවා 21%
2011 දී දිවයිනේ හතරක සුළං බලාගාරයක් ඉදිකරන ලද අතර එය රටේ විදුලියෙන් 30% ක් පමණ සපයයි
2010 දී ආරම්භ කරන ලද පුනර්ජනනීය බලශක්ති සහ බලශක්ති කාර්යක්ෂමතාව සඳහා වූ ECOWAS ප්‍රාදේශීය මධ්‍යස්ථානයේ සත්කාරකත්වය දරන කේප් වර්ඩ් 2025 වන විට පුනර්ජනනීය බලශක්ති ප්‍රභවයන් මත සම්පූර්ණයෙන්ම යැපෙමින් ආදර්ශයට ගැනීමට සැලසුම් කරයි
මෙම ප්‍රතිපත්තිය 2015 දී සම්මත කරන ලද ලේඛන රාශියකට අනුකූල වේ, කේප් වර්ඩ්ගේ 2030 දක්වා පරිවර්තන න්‍යාය පත්‍රය, එහි ජාතික පුනර්ජනනීය බලශක්ති සැලැස්ම සහ එහි අඩු කාබන් සහ දේශගුණයට ඔරොත්තු දෙන සංවර්ධන උපාය මාර්ගය ඇතුළුව වඩාත් තිරසාර සංවර්ධනයකට මග පෑදෙයි
වසර දෙකකට පසුව, 2017-2021 තිරසාර සංවර්ධනය සඳහා උපාය මාර්ගික සැලැස්මක් අනුගමනය කරන ලදී
2000 සහ 2009 අතර, සැබෑ දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය වසරකට සාමාන්‍යයෙන් සියයට හතකට වඩා වැඩි වූ අතර, උප සහරා රටවල සාමාන්‍යයට වඩා බෙහෙවින් වැඩි වන අතර කලාපයේ බොහෝ කුඩා දූපත් ආර්ථිකයන්ට වඩා වේගවත් විය
ලෝකයේ වේගයෙන්ම වර්ධනය වන සංචාරක කර්මාන්තයක් මෙන්ම, දැනට පවතින මාස 3.5 ආනයනය දක්වා ජාතික මුදල් සංචිත ගොඩනගා ගැනීමට කේප් වර්ඩ්ට ඉඩ සලසන සැලකිය යුතු ප්‍රාග්ධන ගලා ඒම මගින් ශක්තිමත් ආර්ථික ක්‍රියාකාරිත්වය ශක්තිමත් විය
විරැකියාව ශීඝ්‍රයෙන් පහත වැටී ඇති අතර, 1990 එහි දරිද්‍රතා මට්ටම අඩකින් අඩු කිරීම ඇතුළුව - එක්සත් ජාතීන්ගේ සහස්‍ර සංවර්ධන ඉලක්ක බොහොමයක් සාක්ෂාත් කර ගැනීම සඳහා රට ගමන් කරමින් සිටී.

2007 දී, කේප් වර්ඩ් ලෝක වෙළඳ සංවිධානයට (WTO) සම්බන්ධ වූ අතර 2008 දී රට අඩුම සංවර්ධිත රට (LDC) සිට මධ්‍යම ආදායම් රට (MIC) තත්ත්වයට පත් විය
කේප් වර්ඩ් ආර්ථිකයේ සෑම තරාතිරමකම පෘතුගාලය සමඟ සැලකිය යුතු සහයෝගීතාවයක් ඇති අතර, එය එහි මුදල් මුලින්ම පෘතුගීසි එස්කුඩෝ සහ 1999 දී යුරෝ වෙත සම්බන්ධ කිරීමට හේතු විය
2008 ජුනි 23 වන දින කේප් වර්ඩ් WTO හි 153 වන සාමාජිකයා බවට පත්විය
2018 ජනවාරි මස මුලදී, අවම වැටුප 2018 ජනවාරි මස මැද සිට බලපැවැත්වෙන CVE 11,000 සිට මසකට CVE 13,000 (US$140 හෝ EUR 130) දක්වා ඉහළ නංවන බව රජය නිවේදනය කළේය
සංවර්ධනය 
"දරිද්‍රතාවය අඩු කිරීම, විශේෂයෙන් කාන්තාවන් ගෘහ මූලිකත්වය දරන ග්‍රාමීය සහ පරි-නාගරික ප්‍රදේශවල මෙන්ම යහපාලනය" සඳහා 2008-2013 කාලසීමාව සඳහා යුරෝපා කොමිසමේ මුළු ප්‍රතිපාදන යුරෝ මිලියන 54.1 කි
සංචාරක කර්මාන්තය 

මධ්‍ය අත්ලාන්තික් සාගරයේ ගුවන් සහ මුහුදු මංතීරුවල සන්ධිස්ථානයක කේප් වර්ඩ්ගේ උපායමාර්ගික පිහිටීම මින්ඩෙලෝ වරායේ (පෝටෝ ග්‍රෑන්ඩ්) සහ සල් සහ ප්‍රියා හි ජාත්‍යන්තර ගුවන් තොටුපලවල සැලකිය යුතු වැඩිදියුණු කිරීම් මගින් වැඩි දියුණු කර ඇත
2007 දෙසැම්බර් මාසයේදී බෝවා විස්ටා හි නව ජාත්‍යන්තර ගුවන් තොටුපළක් විවෘත කරන ලද අතර සාඕ විසෙන්ටේ දූපතේ, කේප් වර්ඩ් හි නවතම ජාත්‍යන්තර ගුවන් තොටුපළ (Cesria vora Airport) 2009 අග භාගයේදී විවෘත කරන ලදී
මින්ඩෙලෝ හි නැව් අලුත්වැඩියා පහසුකම් 1983 දී විවෘත කරන ලදී
ප්‍රධාන වරායන් වන්නේ මින්ඩෙලෝ සහ ප්‍රියා වේ, නමුත් අනෙකුත් සියලුම දූපත් වල කුඩා වරාය පහසුකම් ඇත
සල් හි ජාත්‍යන්තර ගුවන් තොටුපළට අමතරව, ජනාවාස වූ සියලුම දූපත් වල ගුවන් තොටුපළ ඉදිකර ඇත
බ්‍රාවා සහ සැන්ටෝ ඇන්ටෝ හි ගුවන් තොටුපළ හැර අනෙකුත් සියලුම ගුවන් තොටුපල නියමිත ගුවන් සේවා භුක්ති විඳිති
මෙම දූපත් සමූහයට කිලෝමීටර් 3,050 (සැතපුම් 1,895) මාර්ග ඇති අතර, එයින් කිලෝමීටර් 1,010 (සැතපුම් 628) ප්‍රමාණයක් ගල් කැට භාවිත කර ඇත
ආධාර ප්‍රවාහයන් පවත්වා ගැනීම, සංචාරක ව්‍යාපාරය දිරිගැන්වීම, ප්‍රේෂණ, අසල්වැසි අප්‍රිකානු රටවලට ශ්‍රම බාහිරින් ලබා දීම සහ රජයේ සංවර්ධන වැඩසටහනේ ප්‍රවේගය මත රටේ අනාගත ආර්ථික අපේක්ෂාවන් දැඩි ලෙස රඳා පවතී
ජනවිකාශනය 

නිල සංගණනය වාර්තා කළේ කේප් වර්ඩ් හි 2013 හි 512,096 ජනගහනයක් සිටි බවයි. කේප් වර්ඩියන්වරුන්ගෙන් විශාල ප්‍රමාණයක් (236,000) ජීවත් වන්නේ ප්‍රධාන දූපත වන සන්තියාගෝ හි ය
කේප් වර්ඩියන් යනු අප්‍රිකානු (නිදහස් හෝ වහල්) සහ විවිධ සම්භවයක් ඇති යුරෝපීයයන්ගෙන් පැවත එන්නන් වේ
උතුරු අප්‍රිකාවෙන්, ප්‍රධාන වශයෙන් බෝවා විස්ටා, සන්තියාගෝ සහ සැන්ටෝ ඇන්ටාඕ දූපත් වල යුදෙව් මුතුන් මිත්තන් සිටින කේප් වර්ඩියන්වරු ද සිටිති
කේප් වර්ඩියන්වරුන්ගෙන් විශාල කොටසක් විදේශයන්හි, ප්‍රධාන වශයෙන් එක්සත් ජනපදය, පෘතුගාලය සහ ප්‍රංශය වෙත සංක්‍රමණය වූ අතර, එමඟින් කේප් වර්ඩියන් ජනගහනය ස්වදේශයට වඩා විදේශයන්හි වාසය කරයි
අප්‍රිකානු මහාද්වීපයේ රටවල් මෙන් නොව, කේප් වර්ඩ්හි ගෝත්‍ර නොමැත
අනෙක් අතට, රටේ ඓතිහාසික ගමන් පථයට මුල සිටම සමාජ පන්ති ගොඩනැගීමේ ක්‍රියාවලියක් ඇතුළත් විය
මේ මොහොතේ, "ධනේශ්වරය" නොමැතිකම දැකිය හැකි නමුත්, "සුළු ධනේශ්වර" වර්ග කිහිපයක පැවැත්ම, සංඛ්‍යාත්මකව වැදගත් වේ
කෙසේ වෙතත්, ජනගහනයෙන් බහුතරය ගොවීන්ගෙන් සහ සමහර කම්කරු පන්තියෙන් සමන්විත වේ
භාෂා 
කේප් වර්ඩ්ගේ නිල භාෂාව පෘතුගීසි වේ
කේප් වර්ඩින් ක්‍රියෝල් (ක්‍රියෝලු) කේප් වර්ඩේ පුරා වාචිකව භාවිතා වන අතර එය ප්‍රායෝගිකව සියලුම කේප් වර්ඩියන්වරුන්ගේ මව් භාෂාව වේ
ජාතික ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව එය පෘතුගීසි භාෂාවට සමාන කිරීමට පියවර ගන්නා ලෙස ඉල්ලා සිටී. ක්‍රියෝල්හි, විශේෂයෙන්ම සන්තියාගෝ ක්‍රියෝල් සහ සාඕ විසෙන්ටේ ක්‍රියෝල්හි සැලකිය යුතු සාහිත්‍ය ප්‍රමාණයක් ඇත
ක්‍රියෝලු ජාතිය පෘතුගාලයෙන් නිදහස ලැබූ දා සිට කීර්තියක් අත්කර ගනිමින් සිටී.

දූපත් තුළ භාෂාවේ ස්වරූප අතර ඇති වෙනස්කම් භාෂාවේ ප්‍රමිතිකරණයට විශාල බාධාවක් වී ඇත
සමහර අය ප්‍රමිතීන් දෙකක් සංවර්ධනය කිරීම වෙනුවෙන් පෙනී සිටිති
උතුරු (බාර්ලවෙන්ටෝ) ප්‍රමිතියක්, සාඕ විසෙන්ටේ ක්‍රියෝල් කේන්ද්‍ර කර ගත් අතර, දකුණු (සොටවෙන්ටෝ) ප්‍රමිතිය, සන්තියාගෝ ක්‍රියෝල් කේන්ද්‍ර කර ගෙන ඇත
මැනුවෙල් වේගා, Ph
, භාෂා විද්‍යාඥයෙක් සහ කේප් වර්ඩ් හි සංස්කෘතික අමාත්‍යවරයා, ක්‍රියෝලු හි නිලකරණය සහ ප්‍රමිතිකරණයේ ප්‍රමුඛ යෝජකයා වේ
ආගම 
කේප් වර්ඩියන්වරුන්ගෙන් අති බහුතරයක් ක්‍රිස්තියානි
ශතවර්ෂ ගණනාවක පෘතුගීසි පාලනය පිළිබිඹු කරමින්, රෝමානු කතෝලිකයන් 2010 වන විට සියයට 80 ට අඩු (2007 හි ජනගහනයෙන් සියයට 85 ට වඩා මඳක් අඩු) තනි විශාලතම ආගමික ප්‍රජාව සෑදී ඇත
අනෙකුත් බොහෝ ආගමික කණ්ඩායම් රෙපරමාදු භක්තිකයන් වන අතර, නාසරේන්හි එවැන්ජලිස්ත පල්ලිය දෙවන විශාලතම ප්‍රජාව පිහිටුවා ඇත
අනෙකුත් සැලකිය යුතු නිකායන් වන්නේ සෙවන්ත් ඩේ ඇඩ්වෙන්ටිස්ට් පල්ලිය, දෙවියන්ගේ එක්රැස්වීම්, දෙවියන්ගේ රාජධානියේ විශ්ව පල්ලිය සහ පසු-දවස්වල සාන්තුවරයන්ගේ යේසුස් ක්‍රිස්තුස්ගේ පල්ලියයි
ඉස්ලාම් යනු විශාලතම සුළුතර ආගමයි
යටත් විජිත යුගයේදී යුදෙව් ආගමට ඓතිහාසික පැවැත්මක් තිබුණි
අදේවවාදීන් ජනගහනයෙන් සියයට 1 කටත් වඩා අඩුය
බොහෝ කේප් වර්ඩියන්වරු ක්‍රිස්තියානි ධර්මය ස්වදේශික අප්‍රිකානු විශ්වාසයන් සහ සිරිත් විරිත් සමඟ සමමුහුර්ත කරති
විගමනය සහ ආගමන 

කේප් වර්ඩියන් වැසියන් රට තුළම ජීවත් වන ප්‍රමාණයට වඩා දෙගුණයක් පමණ විදේශයන්හි (මිලියන 1කට ආසන්න) ජීවත් වෙති
දූපත් වලට සංක්‍රමණයේ දිගු ඉතිහාසයක් ඇති අතර කේප් වර්ඩියන්වරු මැකාවු සිට හයිටි දක්වා සහ ආර්ජන්ටිනාවේ සිට ස්වීඩනය දක්වා ලොව පුරා බෙහෙවින් විසිරී සිටිති
ඩයස්පෝරාව නිල සංඛ්‍යාලේඛනවලට වඩා විශාල විය හැකිය, මන්ද 1975 නිදහස ලබන තෙක් කේප් වර්ඩින් සංක්‍රමණිකයන්ට පෘතුගීසි විදේශ ගමන් බලපත්‍ර තිබුණි
කේප් වර්ඩියන්වරුන්ගෙන් බහුතරයක් ජීවත් වන්නේ එක්සත් ජනපදයේ සහ බටහිර යුරෝපයේ වන අතර, හිටපු අය විශාලතම විදේශීය ජනගහනය 500,000 ට සත්කාරකත්වය දරයි
එක්සත් ජනපදයේ බොහෝ කේප් වර්ඩියන් නව එංගලන්තයේ, විශේෂයෙන් ප්‍රොවිඩන්ස්, නිව් බෙඩ්ෆෝර්ඩ් සහ බොස්ටන් නගරවල සංකේන්ද්‍රණය වී ඇත
බ්‍රොක්ටන්, ඕනෑම ඇමරිකානු නගරයක විශාලතම ප්‍රජාව (18,832) ඇත
කේප් වර්ඩියන්වරු 1840 ගණන්වල සිට මැසචුසෙට්ස් වෙත සංක්‍රමණය වී ඇත, නමුත් වර්තමාන ජනගහනයෙන් වැඩි ප්‍රමාණයක් පැමිණියේ 1970 ගණන්වලදීය
ඔවුන් දැන් බොස්ටන්හි හොඳම සංක්‍රමණ කණ්ඩායම් දහයෙන් එකක් වන අතර අප්‍රිකාවෙන් පැමිණි විශාලතම සංක්‍රමණික කණ්ඩායම් වේ
කේප් වර්ඩීන් සංක්‍රමණිකයින්ගේ පළමු රැල්ල මැසචුසෙට්ස් වෙත පැමිණියේ තල්මසුන් ඇල්ලීමේ කර්මාන්තයේ වැඩ කිරීමටය
තල්මසුන් දඩයම් කිරීම ප්‍රතික්ෂේප වූ විට, ඔවුන් සමුද්‍ර රැකියා, සෘතුමය කෘෂිකාර්මික වැඩ (cranberries නෙලීම වැනි) සහ කර්මාන්තශාලා වැඩවලට යොමු විය
කේප් වර්ඩීන් සංක්‍රමණිකයන්ගේ දෙවන රැල්ල පැමිණියේ 1975 දී කේප් වර්ඩ් නිදහස ලැබීමෙන් පසුවය
ඔවුන්ට කර්මාන්තශාලාවල රැකියාවක් ද ලැබුණි, නමුත් නිෂ්පාදන කම්හල් වසා දැමීමත් සමඟ ඔවුන් 1990 ගණන්වල සේවා කර්මාන්තයට යොමු විය
කේප් වර්ඩින් සංක්‍රමණිකයන් ආපනශාලා, සිල්ලර බඩු, දේපළ වෙළඳාම් සහ රක්ෂණ කාර්යාල සහ අනෙකුත් ව්‍යවසායන් ඇතුළුව කුඩා ව්‍යාපාර අංශයක් ද දියුණු කර ඇත
විප්ලවවාදී යුද්ධයේ සිට වියට්නාම් යුද්ධය දක්වා වූ සෑම ප්‍රධාන ගැටුමකදීම පෙනී සිටින එක්සත් ජනපදයේ කේප් වර්ඩීන් සංක්‍රමණිකයන්ට එක්සත් ජනපද හමුදාවට බඳවා ගැනීමේ දිගු ඉතිහාසයක් ඇත
ශතවර්ෂ ගණනාවක යටත් විජිත සබඳතා හේතුවෙන්, දෙවන විශාලතම කේප් වර්ඩියන් සංඛ්‍යාව පෘතුගාලයේ (150,000) ජීවත් වන අතර, කලින් පෘතුගීසි යටත් විජිත වූ ඇන්ගෝලාවේ (45,000) සහ සාඕ ටෝම් සහ ප්‍රින්සිපේ (25,000) සැලකිය යුතු ප්‍රජාවන් ඇත
ස්පාඤ්ඤය (65,500), ප්‍රංශය (25,000), සෙනගල් (25,000) සහ ඉතාලිය (20,000) වැනි සංස්කෘතික හා භාෂාමය සමානකම් ඇති රටවල ප්‍රධාන ජනගහනය පවතී
අනෙකුත් විශාල ප්‍රජාවන් එක්සත් රාජධානියේ (35,500), නෙදර්ලන්තයේ (20,000, ඉන් 15,000ක් රොටර්ඩෑම්හි සංකේන්ද්‍රණය වී ඇත) සහ ලක්සම්බර්ග් සහ ස්කැන්ඩිනේවියාවේ (7,000) ජීවත් වෙති
එක්සත් ජනපදය හා යුරෝපයෙන් පිටත, විශාලතම කේප් වර්ඩීන් ජනගහනය මෙක්සිකෝවේ (5,000) සහ ආර්ජන්ටිනාවේ (8,000) වේ
වසර ගණනාවක් පුරා, කේප් වර්ඩ් එහි සාපේක්ෂ ඉහළ ඒක පුද්ගල ආදායම, දේශපාලන සහ සමාජ ස්ථාවරත්වය සහ සිවිල් නිදහස හේතුවෙන් සංක්‍රමණිකයන්ගේ ශුද්ධ ලබන්නෙකු බවට පත් වී ඇත
ආසන්න බටහිර අප්‍රිකානු රටවල් බොහෝ සංක්‍රමණ සඳහා දායක වේ
21 වන ශතවර්ෂයේදී යුරෝපීයයන් සහ ලතින් ඇමරිකානුවන් දහස් ගණනක් රට තුළ පදිංචි වී ඇත, බොහෝ දුරට වෘත්තිකයන්, ව්‍යවසායකයින් සහ විශ්‍රාමිකයන්
රටවල් 90කට අධික සංඛ්‍යාවකින් පැමිණි විදේශිකයන් 22,000කට අධික ප්‍රමාණයක් ස්වභාවිකකරණය වී ඇත
කේප් වර්ඩින් ඩයස්පෝරා අත්දැකීම බොහෝ කලාත්මක හා සංස්කෘතික ප්‍රකාශනවලින් පිළිබිඹු වේ, වඩාත් ප්‍රසිද්ධ වන්නේ සිසේරියා එවෝරාගේ සොඩේඩ් ගීතයයි
සෞඛ්‍ය 

ජාතික සංඛ්‍යාලේඛන කාර්යාංශයේ නවතම (2017) දත්ත වලට අනුව අවුරුදු 0 සහ 5 අතර කේප් වර්ඩීන් ළමුන් අතර ළදරු මරණ අනුපාතය සජීවී උපත් 1,000කට 15ක් වන අතර, මාතෘ මරණ අනුපාතය සජීවී උපත් 100,000කට මරණ 42කි
වයස අවුරුදු 15 සහ 49 අතර කේප් වර්ඩියන්වරුන් අතර HIV-ඒඩ්ස් ව්‍යාප්තිය අනුපාතය 0.8%කි