Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
සාමාන්‍ය භාණ්ඩ හා තෙල් ආනයනය කරන දොරලෙහ් වරායට අමතරව, ජිබුටි (2018) තොග භාණ්ඩ සහ පශු සම්පත් ආනයනය සහ අපනයනය සඳහා තවත් ප්‍රධාන වරායන් තුනක් ඇත, ටාජුරාහ් වරාය (පොටෑෂ්), ඩමර්ජෝග් වරාය (පශු සම්පත්) සහ ගූබෙට් වරාය (ලුණු)
ඉතියෝපියාවේ ආනයන හා අපනයනවලින් 95%ක් පමණ ජිබුටියන් වරායන් හරහා ගමන් කරයි
ජිබුටියන් අධිවේගී මාර්ග පද්ධතිය නම් කර ඇත්තේ මාර්ග වර්ගීකරණයට අනුව ය
ප්‍රාථමික මාර්ග ලෙස සලකනු ලබන මාර්ග සම්පූර්ණයෙන්ම තාර දමා ඇති (ඒවායේ මුළු දිග පුරාම) සහ සාමාන්‍යයෙන් ඒවා ජිබුටි හි සියලුම ප්‍රධාන නගර අතර ගමනාගමනය ගෙන යයි
ජිබුටි යනු 21 වන සියවසේ සමුද්‍ර සේද මාවතේ කොටසක් වන අතර එය මධ්‍යම හා නැගෙනහිර යුරෝපයට සම්බන්ධ වන චීන වෙරළේ සිට ඉහළ ඇඩ්‍රියාටික් කලාපය දක්වා දිව යයි
මාධ්‍ය හා විදුලි සංදේශ 

ජිබුටි හි විදුලි සංදේශ සන්නිවේදන අමාත්‍යාංශයේ අධිකාරිය යටතට වැටේ
ජිබුටි ටෙලිකොම් යනු විදුලි සංදේශ සේවා සපයන එකම ආයතනයයි
එය බොහෝ විට මයික්‍රෝවේව් රේඩියෝ රිලේ ජාලයක් භාවිතා කරයි
අගනුවර ෆයිබර් ඔප්ටික් කේබලයක් සවි කර ඇති අතර ග්‍රාමීය ප්‍රදේශ රැහැන් රහිත දේශීය ලූප් රේඩියෝ පද්ධති හරහා සම්බන්ධ වේ
ජංගම සෙලියුලර් ආවරණය මූලික වශයෙන් ජිබුටි නගරයේ සහ ඒ අවට ප්‍රදේශයට සීමා වේ
2015 වන විට, දුරකථන ප්‍රධාන මාර්ග 23,000ක් සහ ජංගම/සෙලියුලර් මාර්ග 312,000ක් භාවිතයේ තිබුණි
SEA-ME-WE 3 සබ්මැරීන් කේබලය ජෙඩා, සූවස්, සිසිලි, මාර්සෙයිල්, කොළඹ, සිංගප්පූරුව සහ ඉන් ඔබ්බට ක්‍රියාත්මක වේ
දුරකථන චන්ද්‍රිකා භූමි මධ්‍යස්ථාන ඉන්ටෙල්සැට් 1 (ඉන්දියානු සාගරය) සහ ඇරබ්සැට් 1 ඇතුළත් වේ
මෙඩරබ්ටෙල් යනු කලාපීය මයික්‍රෝවේව් රේඩියෝ රිලේ දුරකථන ජාලයයි
ජිබුටි හි ගුවන්විදුලි රූපවාහිනිය රජය සතු ජාතික විකාශකයා වේ
එය එකම භූමිෂ්ඨ රූපවාහිනී මධ්‍යස්ථානය මෙන්ම AM 1, FM 2 සහ කෙටි තරංග 0 හි දේශීය ගුවන්විදුලි ජාල දෙකද ක්‍රියාත්මක කරයි
විකාශන මාධ්‍ය බලපත්‍ර ලබා දීම සහ ක්‍රියාත්මක කිරීම රජය විසින් නියාමනය කරනු ලැබේ
සිනමාහල්වලට අගනුවර Odeon සිනමා ශාලාවද ඇතුළත් වේ
2012 වන විට, දේශීය අන්තර්ජාල සේවා සපයන්නන් 215 ක් සිටියහ
අන්තර්ජාල භාවිතා කරන්නන් 99,000 ක් පමණ (2015) සමන්විත විය
අන්තර්ජාල රටේ ඉහළම මට්ටමේ වසම
dj වේ
ප්‍රධාන මුද්‍රිත පුවත්පත් රජය සතු වේ
ප්‍රංශ භාෂා දිනපතා La Nation, ඉංග්‍රීසි සතිපතා Djibouti Post සහ අරාබි සතිපතා Al-Qarn
රාජ්‍ය ප්‍රවෘත්ති ඒජන්සිය Agence Djiboutienne d'Information වේ
රාජ්‍ය නොවන පුවත් වෙබ් අඩවි විදේශයන්හි පිහිටා ඇත
උදාහරණයක් ලෙස, La Voix de Djibouti බෙල්ජියමේ සිට ක්‍රියාත්මක වේ
සංචාරක ව්‍යාපාරය

ජිබුටි හි සංචාරක ව්‍යාපාරය රටේ වර්ධනය වන ආර්ථික අංශයක් වන අතර එය වසරකට 80,000 කට වඩා අඩු සංචාරකයින් ජනනය කරන කර්මාන්තයකි, බොහෝ දුරට රටේ ප්‍රධාන නාවික කඳවුරුවල ස්ථානගත කර ඇති සොල්දාදුවන්ගේ පවුලේ අය සහ මිතුරන්ය
සංඛ්‍යාව ඉහළ යමින් තිබුණද, සංචාරක වර්ධනය සීමා කළ හැකි වීසා මත පැමිණීම නතර කිරීම පිළිබඳ කතා පවතී
යටිතල පහසුකම් නිසා සංචාරකයින්ට ස්වාධීනව ගමන් කිරීමට අපහසු වන අතර පුද්ගලික සංචාර සඳහා වියදම් අධික වේ
2018 ජනවාරි මාසයේදී අඩිස් අබාබා සිට ජිබුටි දක්වා දුම්රිය මාර්ගය නැවත විවෘත කිරීමෙන් පසු ගොඩබිම් ගමනාගමනය ද නැවත ආරම්භ විය
ජිබුටි හි ප්‍රධාන භූ විද්‍යාත්මක ආශ්චර්යයන් දෙක වන ඇබේ විල සහ අසාල් විල රටේ ඉහළම සංචාරක ගමනාන්තයන් වේ
මෙම අඩවි දෙක සෑම වසරකම බොහෝ සංචාරකයින් නොපැමිණෙන දුරස්ථ ස්ථාන සොයන සංචාරකයින් සිය ගණනක් ආකර්ෂණය කරයි
බලශක්තිය
ජිබුටි ඉන්ධන තෙල් සහ ඩීසල් බලාගාර වලින් මෙගාවොට් 126 ක ස්ථාපිත විදුලි බල උත්පාදන ධාරිතාවක් ඇත
2002 දී විදුලි බල නිෂ්පාදනය ගිගාවොට් පැය 232 ක් වූ අතර පරිභෝජනය ගිගාවොට් පැය 216 විය
2015 දී, ඒක පුද්ගල වාර්ෂික විදුලි පරිභෝජනය කිලෝවොට් පැය 330 (kWh) පමණ වේ
එපමනක් නොව, ජනගහනයෙන් 45% කට පමණ විදුලිය සඳහා ප්‍රවේශය නොමැති අතර, රටේ විදුලිබල ක්ෂේත්‍රයේ සපුරා නොමැති ඉල්ලුමේ මට්ටම සැලකිය යුතු ය
ජිබුටි හි ඉල්ලුමෙන් 65%ක් තෘප්තිමත් කරන ඉතියෝපියාවෙන් ජලවිදුලි ආනයනය වැඩි කිරීම, රටේ පුනර්ජනනීය බලශක්ති සැපයුම ඉහළ නැංවීම සඳහා සැලකිය යුතු කාර්යභාරයක් ඉටු කරනු ඇත
භූතාප විභව ස්ථානයක් දැනටමත් අසාල් විල අසල එක් ස්ථානයක ඉදිකිරීම් ආරම්භ කර ඇත
ග්‍රෑන්ඩ් බාරා හි ප්‍රකාශ වෝල්ටීයතා බලාගාරය (සූර්‍ය බලාගාර) ඉදිකිරීමෙන් මෙගාවොට් 50 ක ධාරිතාවක් ජනනය කෙරේ
ජනවිකාසය 

ජිබුටි හි ජනගහනය 921,804 ක් පමණ වේ
එය බහු වාර්ගික රටකි
1955 දී 69,589 සිට 2015 වන විට 869,099 පමණ දක්වා වැඩි වූ දේශීය ජනගහනය 20 වැනි සියවසේ අවසාන භාගයේදී වේගයෙන් වර්ධනය විය
ජිබුටි වලට ආවේණික විශාලතම ජනවාර්ගික කණ්ඩායම් දෙක වන්නේ සෝමාලි (60%) සහ අෆාර් (35%) ය
සෝමාලි ගෝත්‍ර සංරචකය ප්‍රධාන වශයෙන් ඊසාගෙන් සමන්විත වන අතර පසුව ගඩබුර්සි සහ හබාර් අවල් උප වංශය ඉසාක්ගෙන් සමන්විත වේ
ජිබුටි හි ජනගහනයෙන් ඉතිරි 5% මූලික වශයෙන් යේමන අරාබිවරුන්, ඉතියෝපියානුවන් සහ යුරෝපීයයන් (ප්‍රංශ සහ ඉතාලි ජාතිකයන්) සමන්විත වේ
ප්‍රදේශවාසීන්ගෙන් ආසන්න වශයෙන් 76% නාගරික වැසියන් ය
ඉතිරි අය එඬේරුන් ය
ජිබුටි අවට ප්‍රාන්තවලින් සංක්‍රමණිකයන් සහ සරණාගතයින් ගණනාවකට ද සත්කාරකත්වය සපයන අතර, එහි කොස්මොපොලිටන් නාගරිකත්වය හේතුවෙන් ජිබුටි නගරය "රතු මුහුදේ ප්‍රංශ හොංකොං" යන අන්වර්ථ නාමයෙන් හැඳින්වේ
අප්‍රිකාවේ නැගෙනහිර වෙරළ තීරයේ ජිබුටි පිහිටීම නිසා එය කලාපීය සංක්‍රමණයේ කේන්ද්‍රස්ථානයක් බවට පත් කරයි, සෝමාලි, යේමන සහ ඉතියෝපියානුවන් ගල්ෆ් සහ උතුරු අප්‍රිකාවට යන ගමනේදී රට හරහා ගමන් කරයි
යේමනයේ සිට විශාල සංක්‍රමණිකයන් ගලා ඒමක් ජිබුටි වෙත ලැබී තිබේ
භාෂා 
ජිබුටි යනු බහුභාෂා ජාතියකි
ප්‍රදේශවාසීන්ගෙන් බහුතරයක් සෝමාලි (කථිකයන් 524,000) සහ අෆාර් (කථිකයන් 306,000) පළමු භාෂා ලෙස කතා කරති
මෙම ව්‍යවහාරයන් පිළිවෙලින් සෝමාලි සහ ඇෆාර් ජනවාර්ගික කණ්ඩායම්වල මව් භාෂාව වේ
භාෂා දෙකම විශාල ඇෆ්රෝසියාටික් කුෂිට් පවුලට අයත් වේ
සෝමාලියාවේ කතා කරන ප්‍රධාන උපභාෂාව වන බෙනාදිරි සෝමාලි භාෂාවට වඩා වෙනස්ව උතුරු සෝමාලි යනු රටෙහි සහ අසල්වැසි සෝමාලිලන්තයේ කතා කරන ප්‍රධාන උපභාෂාවයි. ජිබුටි හි නිල භාෂා දෙකක් ඇත
අරාබි සහ ප්‍රංශ
අරාබි යනු ආගමික වැදගත්කමකි
විධිමත් සැකසුම් තුළ, එය නවීන සම්මත අරාබි වලින් සමන්විත වේ
වාචිකව, ප්‍රදේශවාසීන් 59,000 ක් පමණ ජිබුටි අරාබි ලෙසද හැඳින්වෙන තායිසි-ඇඩෙනි අරාබි උපභාෂාව කතා කරයි
ප්‍රංශ භාෂාව ව්‍යවස්ථාපිත ජාතික භාෂාවක් ලෙස ක්‍රියා කරයි
එය යටත් විජිත යුගයෙන් උරුම වූවක් වන අතර එය මූලික ඉගැන්වීමේ භාෂාව වේ
ජිබුටියන් 17,000 ක් පමණ එය පළමු භාෂාව ලෙස කතා කරයි
සංක්‍රමණික භාෂාවලට ඕමානි අරාබි (කථිකයන් 38,900), අම්හාරික් (කථිකයන් 1,400) සහ ග්‍රීක (කථිකයන් 1,000) ඇතුළත් වේ
ආගම් 
ජිබුටි හි ජනගහනය ප්‍රධාන වශයෙන් මුස්ලිම් ය
ජාතියේ ජනගහනයෙන් 98% ක් පමණ ඉස්ලාම් දහම නිරීක්ෂණය කරයි (ආසන්න වශයෙන් 2022 වන විට 891,000)
2012 වන විට, ජනගහනයෙන් 94% ක් මුස්ලිම් වූ අතර ඉතිරි 6% ක්‍රිස්තියානි අනුගාමිකයින් වේ
ඉස්ලාමීය අනාගතවක්තෘ මුහම්මද් තුමාගේ බලකිරීම මත හිංසනයට ලක් වූ මුස්ලිම්වරුන් පිරිසක් අප්‍රිකාවේ අං ප්‍රදේශයේ රතු මුහුද හරහා රැකවරණය පතා ඇති බැවින් ඉස්ලාමය ඉතා ඉක්මනින් කලාපයට ඇතුළු විය
1900 දී, යටත් විජිත යුගයේ මුල් භාගයේදී, ප්‍රංශ සෝමාලිලන්තයේ කතෝලික දූත මණ්ඩල කිහිපයක පාසල් සහ අනාථ නිවාසවලින් පැමිණි අනුගාමිකයින් 100-300ක් පමණ වූ ප්‍රදේශ තුළ පාහේ කිතුනුවන් සිටියේ නැත
ජිබුටි ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව ඉස්ලාම් එකම රාජ්‍ය ආගම ලෙස නම් කර ඇති අතර, සියලු ආගම්වල පුරවැසියන්ගේ සමානාත්මතාවය (1 වන වගන්තිය) සහ ආගමික භාවිතයේ නිදහස (11 වන වගන්තිය) සඳහා ද පහසුකම් සපයයි
බොහෝ දේශීය මුස්ලිම්වරු ෂාෆි පාසල අනුගමනය කරමින් සුන්නි නිකායට අනුගත වෙති
නිකායට අයත් නොවන මුස්ලිම්වරුන් බොහෝ දුරට විවිධ පාසල්වල සුෆි නියෝගවලට අයත් වේ
2008 ජාත්‍යන්තර ආගමික නිදහස වාර්තාවට අනුව, මුස්ලිම් ජිබුටියන්වරුන්ට වෙනත් ඇදහිල්ලක් වෙත හැරීමට හෝ විවාහ වීමට නීත්‍යානුකූල අයිතියක් ඇතත්, වෙනත් ආගමකට හැරෙන්නන්ට තම පවුලෙන් සහ වංශයෙන් හෝ සමාජයෙන් නිෂේධාත්මක ප්‍රතිචාරවලට මුහුණ දීමට සිදු විය හැකි අතර, ඔවුන් බොහෝ විට ආපසු ඉස්ලාමයට යාමට බලපෑම්වලට මුහුණ දෙයි
ජිබුටි රදගුරු පදවිය කුඩා ප්‍රාදේශීය කතෝලික ජනගහනයට සේවය කරයි, එය 2006 දී පුද්ගලයන් 7,000 ක් පමණ යැයි ගණන් බලා ඇත
විශාලතම නගර

සෞඛ්‍ය 

උපතේදී ආයු අපේක්ෂාව පිරිමි සහ ගැහැණු යන දෙඅංශයෙන්ම 64.7 ක් පමණ වේ
සාරවත් බව එක් කාන්තාවකට දරුවන් 2.35 කි
ජිබුටි හි පුද්ගලයන් 100,000 කට වෛද්‍යවරු 18 ක් පමණ සිටිති
ජිබුටි හි උපත් 100,000කට 2010 මාතෘ මරණ අනුපාතිකය 300කි
මෙය 2008දී 461.6ක් සහ 1990දී 606.5ක් සමඟ සැසඳේ
උපත් 1,000කට 5ට අඩු මරණ අනුපාතිකය 95ක් වන අතර අලුත උපන් දරුවන්ගෙන් සියයට 7කට අඩු මරණ අනුපාතයක් වේ
ජිබුටි සජීවී උපත් 1,000කට වින්නඹු මාතාවන් සංඛ්‍යාව 6ක් වන අතර ගර්භනී කාන්තාවන් 93 න් 1ක් ජීවිත කාලය තුළ මරණ අවදානමක් ඇත
ජිබුටි හි කාන්තාවන් සහ ගැහැණු ළමයින්ගෙන් 93.1% ක් පමණ කාන්තා ලිංගික ඡේදනයට ලක්ව ඇත (FGM, සමහර විට 'කාන්තා චර්මච්ඡේදනය' ලෙස හැඳින්වේ), මෙය විවාහයට පෙර සම්ප්‍රදායක් ප්‍රධාන වශයෙන් ඊසානදිග අප්‍රිකාවට සහ ආසන්න නැගෙනහිර ප්‍රදේශවලට ආවේණික වේ
1994 දී නීත්‍යානුකූලව තහනම් කර ඇතත්, එය දේශීය සංස්කෘතිය තුළ ගැඹුරින් මුල් බැස ඇති බැවින්, ක්‍රියා පටිපාටිය තවමත් බහුලව භාවිතා වේ
ප්‍රජාව තුළ කාන්තාවන් විසින් දිරිමත් කර සිදු කරනු ලබන, FGM මූලික වශයෙන් අදහස් කරන්නේ සල්ලාලකම වැළැක්වීම සහ පහරදීම්වලින් ආරක්ෂාව සැපයීමයි
ජිබුටි හි පිරිමි ජනගහනයෙන් 94% ක් පමණ පිරිමි චර්මච්ඡේදනයට ලක්ව ඇති බව වාර්තා වේ, එය ඉස්ලාමයට අනුගත වීම සඳහා මෙය අවශ්‍ය වේ
අධ්‍යාපනය 
ජිබුටි රජයට අධ්‍යාපනය ප්‍රමුඛතාවයකි
2009 වන විට, එය සිය වාර්ෂික අයවැයෙන් 20.5%ක් ශාස්ත්‍රීය උපදෙස් සඳහා වෙන් කරයි
ජිබුටියන් අධ්‍යාපන ක්‍රමය මුලින් සකස් කරන ලද්දේ සීමිත ශිෂ්‍ය පදනමක් සපුරාලීම සඳහා ය
එනිසා, පාසල් අධ්‍යාපන රාමුව බොහෝ දුරට ප්‍රභූ වූ අතර දේශීය තත්වයන්ට සහ අවශ්‍යතාවලට නුසුදුසු වූ ප්‍රංශ යටත් විජිත ආදර්ශයෙන් සැලකිය යුතු ලෙස උකහා ගන්නා ලදී
1990 ගණන්වල අගභාගයේදී, ජිබුටියන් බලධාරීන් ජාතික අධ්‍යාපන උපායමාර්ගය සංශෝධනය කළ අතර පරිපාලන නිලධාරීන්, ගුරුවරුන්, දෙමාපියන්, ජාතික සභා සාමාජිකයන් සහ රාජ්‍ය නොවන සංවිධාන සම්බන්ධ කර ගනිමින් පුළුල් උපදේශන ක්‍රියාවලියක් දියත් කරන ලදී
මුලපිරීම මගින් අවධානය යොමු කළ යුතු ක්ෂේත්‍ර හඳුනාගෙන ඒවා වැඩිදියුණු කිරීම සම්බන්ධයෙන් නිශ්චිත නිර්දේශ ඉදිරිපත් කරන ලදී
2000-10 කාලය තුළ අධ්‍යාපන ක්‍ෂේත්‍රය නවීකරණය කිරීම අරමුණු කරගත් පුළුල් ප්‍රතිසංස්කරණ සැලැස්මක් රජය පසුව සකස් කළේය
2000 අගෝස්තු මාසයේදී එය නිල අධ්‍යාපන සැලසුම් පනතක් සම්මත කර ඉදිරි වසර පහ සඳහා මධ්‍ය කාලීන සංවර්ධන සැලැස්මක් කෙටුම්පත් කළේය
මූලික අධ්‍යයන පද්ධතිය සැලකිය යුතු ලෙස ප්‍රතිව්‍යුහගත කර අනිවාර්ය කරන ලදී
එය දැන් ප්‍රාථමික පාසලේ වසර පහකින් සහ මධ්‍යම පාසලේ වසර හතරකින් සමන්විත වේ
ද්විතීයික පාසල්වලට ඇතුළත් කිරීම සඳහා මූලික අධ්‍යාපන සහතිකයක් ද අවශ්‍ය වේ
මීට අමතරව, නව නීතිය මගින් ද්විතීයික මට්ටමේ වෘත්තීය උපදෙස් හඳුන්වා දුන් අතර රට තුළ විශ්වවිද්‍යාල පහසුකම් ස්ථාපිත කරන ලදී
අධ්‍යාපන සැලසුම් පනතේ සහ මධ්‍ය කාලීන ක්‍රියාකාරී උපායමාර්ගයේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස අධ්‍යාපන ක්ෂේත්‍රය පුරා සැලකිය යුතු ප්‍රගතියක් ලියාපදිංචි වී ඇත
විශේෂයෙන්ම, පාසල් ඇතුළත් කිරීම්, පැමිණීම් සහ රඳවා ගැනීමේ අනුපාත සමහර කලාපීය වෙනස්කම් සමඟ ක්‍රමානුකූලව වැඩි වී ඇත
2004 සිට 2005 සිට 2007–08 දක්වා ප්‍රාථමික පාසල් සඳහා ගැහැණු ළමුන්ගේ ශුද්ධ බඳවා ගැනීම් 18.6%කින් ඉහළ ගියේය
පිරිමි ළමයින් සඳහා එය 8.0% කින් වැඩි විය
එම කාලසීමාව තුළ මධ්‍යම පාසලේ ශුද්ධ බඳවා ගැනීම් ගැහැණු ළමුන් සඳහා 72.4% කින් සහ පිරිමි ළමුන් සඳහා 52.2% කින් ඉහළ ගොස් ඇත
ද්විතීයික මට්ටමේදී, ශුද්ධ බඳවාගැනීම් වැඩිවීමේ අනුපාතය ගැහැණු ළමයින් සඳහා 49.8% ක් සහ පිරිමි ළමයින් සඳහා 56.1% ක් විය
නව පන්ති කාමර ඉදිකිරීම සහ පෙළපොත් සැපයීම ඇතුළුව ආයතනික යටිතල පහසුකම් සහ ඉගැන්වීම් ද්‍රව්‍ය සංවර්ධනය කිරීම සහ වැඩිදියුණු කිරීම කෙරෙහි ජිබුටියන් රජය විශේෂයෙන් අවධානය යොමු කර ඇත
පශ්චාත් ද්විතීයික මට්ටමින්, සුදුසුකම් ලත් උපදේශකයින් බිහි කිරීම සහ පාසලෙන් බැහැර තරුණයින් වෘත්තීය පුහුණුව සඳහා දිරිගැන්වීම කෙරෙහි ද අවධානය යොමු කර ඇත
, ජිබුටි හි සාක්ෂරතා අනුපාතය 70% ලෙස ඇස්තමේන්තු කර ඇත
රටේ උසස් අධ්‍යාපන ආයතනවලට ජිබුටි විශ්වවිද්‍යාලය ඇතුළත් වේ
සංස්කෘතිය 

ජිබුටියන් ඇඳුම කලාපයේ උණුසුම් හා ශුෂ්ක දේශගුණය පිළිබිඹු කරයි
ජීන්ස් සහ ටී-ෂර්ට් වැනි බටහිර ඇඳුම් වලින් සැරසී නොසිටින විට, පිරිමින් සාමාන්‍යයෙන් අඳින්නේ මැකාවියි, එය ඉණ වටා පැළඳ සිටින සාම්ප්‍රදායික සරමක් වැනි ඇඳුමකි
බොහෝ සංචාරක මිනිසුන් ලිහිල්ව ඔතා ඇති සුදු කපු වස්ත්‍රයක් පැළඳ සිටින අතර එය දණහිස දක්වා පහළට යන අතර කෙළවර උරහිසට ඉහළින් විසි කර ඇත (රෝම ටෝගා මෙන්)
කාන්තාවන් සාමාන්‍යයෙන් අඳින්නේ ඩිරැක්, එය කපු හෝ පොලියෙස්ටර් වලින් සාදන ලද දිගු, සැහැල්ලු, ඩයෆනස් වොයිල් ඇඳුමක් වන අතර එය සම්පූර්ණ දිග අර්ධ ස්ලිප් එකක් සහ බ්‍රා එකක් මත පැළඳ සිටී. විවාහක කාන්තාවන් ෂෑෂ් ලෙස හඳුන්වන හිස් ස්කාෆ් ක්‍රීඩා කිරීමට නැඹුරු වන අතර බොහෝ විට ඔවුන්ගේ උඩුකය ගර්බසාර් ලෙස හඳුන්වන සාළුවකින් ආවරණය කරයි
අවිවාහක හෝ තරුණියන් නිතරම හිස වසා නොගනිති
පිරිමි ජෙලබියා (සෝමාලියේ ජෙලබියාඩ්) සහ ගැහැණු ජිල්බාබ් වැනි සාම්ප්‍රදායික අරාබි ඇඳුම ද බහුලව පැළඳ සිටී. උත්සව වැනි සමහර අවස්ථාවන් සඳහා, කාන්තාවන්ට මාග්‍රෙබ්හි බර්බර් ගෝත්‍රිකයන් විසින් පැළඳ සිටින විශේෂිත ආභරණ සහ හිස් ඇඳුම් වලින් සැරසිය හැකිය
ජිබුටිගේ බොහෝ මුල් කලාව වාචිකව, ප්‍රධාන වශයෙන් ගීත හරහා සම්ප්‍රේෂණය කර සංරක්ෂණය කර ඇත
ඉස්ලාමීය, ඔටෝමාන් සහ ප්‍රංශ බලපෑම් පිළිබඳ බොහෝ උදාහරණ දේශීය ගොඩනැගිලිවල ද සටහන් කළ හැකිය, ඒවායේ ප්ලාස්ටර්වර්ක්, ප්‍රවේශමෙන් ඉදිකරන ලද මෝස්තර සහ අක්ෂර වින්‍යාසය අඩංගු වේ
සංගීතය

සාම්ප්‍රදායික සෝමාලියානු ජනප්‍රවාද කේන්ද්‍ර කර ගත් පොහොසත් සංගීත උරුමයක් සෝමාලියන්ට ඇත
බොහෝ සෝමාලි ගීත පංචෙන්ද්‍රියයි
එනම්, ප්‍රධාන පරිමාණය වැනි හෙප්ටටොනික් (සටහන් හතක්) පරිමාණයකට ප්‍රතිවිරුද්ධව ඔවුන් අෂ්ටකයකට තණතීරු පහක් පමණක් භාවිතා කරයි
මුලින්ම සවන් දීමේදී, සෝමාලි සංගීතය ඉතියෝපියාව, සුඩානය හෝ අරාබි අර්ධද්වීපය වැනි අවට ප්‍රදේශවල ශබ්ද ලෙස වරදවා වටහා ගත හැකි නමුත් අවසානයේ එය එහිම අනන්‍ය නාද සහ ශෛලීන් මගින් හඳුනාගත හැකිය
සෝමාලි ගීත සාමාන්‍යයෙන් පද රචකයින් (මිඩෝ), ගීත රචකයින් (ලක්සන්) සහ ගායකයින් (කොඩ්කා හෝ "හඬ") අතර සහයෝගීතාවයේ නිෂ්පාදනයකි
බල්වෝ යනු ජිබුටි හි ජනප්‍රිය ආදර තේමා කේන්ද්‍ර කරගත් සෝමාලි සංගීත ශෛලියකි
සාම්ප්‍රදායික අෆාර් සංගීතය ඉතියෝපියාව වැනි අප්‍රිකාවේ අඟෙහි අනෙකුත් ප්‍රදේශවල ජන සංගීතයට සමාන ය
එහි අරාබි සංගීතයේ අංග ද අඩංගු වේ
ජිබුටි හි ඉතිහාසය එහි සංචාරක ජනතාවගේ කවි හා ගීතවල සටහන් වී ඇති අතර, ජිබුටි වැසියන් පුරාණ ඊජිප්තුවේ, ඉන්දියාවේ සහ චීනයේ සුවඳ විලවුන් සහ කුළුබඩු සඳහා හම් සහ හම් වෙළඳාම් කළ කාලය දක්වා වසර දහස් ගණනක් ඈතට දිව යයි
ඈත වාචික සාහිත්‍යය ද තරමක් සංගීතමය ය
එය මංගල උත්සව, යුද්ධය, ප්‍රශංසාව සහ පුරසාරම් දොඩන ගීත ඇතුළු බොහෝ ප්‍රභේදවලින් පැමිණේ
සාහිත්‍යය 
ජිබුටි දිගු කාව්‍ය සම්ප්‍රදායක් ඇත
ගබේ, ජිෆ්ටෝ, ගීරාර්, විග්ලෝ, 'බුරාන්බුර්, බියර්කේඩ්, ඇෆාරේ සහ ගුරාව් යන පදවල හොඳින් වර්ධනය වූ සෝමාලි ආකාර කිහිපයකි
ගැබේ (එපික් කාව්‍යය) වඩාත් සංකීර්ණව දික්වේ, බොහෝ විට පේළි 100 ඉක්මවයි. තරුණ කවියෙකුට එවැනි පද්‍යයක් රචනා කිරීමට හැකි වූ විට එය කාව්‍ය ප්‍රාප්තියේ ලකුණ ලෙස සලකනු ලබන අතර එය කාව්‍යයේ උච්චතම අවස්ථාව ලෙස සැලකේ. කටපාඩම් කරන්නන් සහ කියවන්නන් (හෆිදයාල්) කණ්ඩායම් සම්ප්‍රදායිකව හොඳින් දියුණු වූ කලා ආකෘතිය ප්‍රචාරණය කළහ
කවියන් බරූරෝඩික් (අලංකාරය), අමාන්(ප්‍රශංසාව), ජැකායිල් (ආදර), ගුහාදීන් (ඩයට්‍රිබ්), දිගාශෝ (ප්‍රීතිමත්) සහ ගුබාබෝ (මාර්ගෝපදේශය) ඇතුළු ප්‍රධාන තේමා කිහිපයක් වටා භ්‍රමණය වේ
බරූරෝඩික් රචනා කර ඇත්තේ ප්‍රමුඛ කවියෙකුගේ හෝ චරිතයක මරණය සැමරීම සඳහා ය
අෆාර්වරුන් ගිනිලි, රණකාමී-කවි සහ දෛවඥයෙකු ලෙස හුරුපුරුදු වන අතර, ජන කතාවල පොහොසත් වාචික සම්ප්‍රදායක් ඇත
ඔවුන් සතුව පුළුල් සටන් ගීත ප්‍රමාණයක් ද ඇත
මීට අමතරව, ජිබුටි ඉස්ලාමීය සාහිත්‍යයේ දිගු සම්ප්‍රදායක් ඇත
16 වැනි සියවසේදී අඩාල් සුල්තාන් හමුදාව විසින් අබිසීනියාව යටත් කර ගැනීම විස්තර කරන ෂිහාබ් අල්-ඩීන් විසින් රචිත මධ්‍යකාලීන ෆුටුහ් අල්-හබාෂ් වඩාත් ප්‍රමුඛ ඓතිහාසික කෘති අතර වේ
මෑත වසරවලදී, දේශපාලකයන් සහ බුද්ධිමතුන් ගණනාවක් ද රට පිළිබඳ මතක සටහන් හෝ ආවර්ජනය කර ඇත
ක්‍රීඩා

පාපන්දු යනු ජිබුටියන් අතර ජනප්‍රියම ක්‍රීඩාවයි. රට 1994 දී FIFA සාමාජිකත්වය ලබා ගත් නමුත්, අප්‍රිකානු ජාතීන්ගේ කුසලානය සඳහා මෙන්ම 2000 දශකයේ මැද භාගයේ පැවති FIFA ලෝක කුසලානය සඳහා සුදුසුකම් ලැබීමේ වටයට පමණක් සහභාගී වී ඇත
2007 නොවැම්බරයේදී, ජිබුටි ජාතික පාපන්දු කණ්ඩායම 2010 FIFA ලෝක කුසලානය සඳහා සුදුසුකම් ලැබීමේ වටයේදී සෝමාලියාවේ ජාතික සංචිතය ගෝල 1-0 කින් පරාජය කරන ලද අතර, එහි පළමු ලෝක කුසලානය සම්බන්ධ ජයග්‍රහණය සනිටුහන් කළේය
මෑතකදී, ලෝක දුනු විදීමේ සම්මේලනය ජිබුටි දුනු විදීමේ සම්මේලනය ක්‍රියාත්මක කිරීමට උදව් කර ඇති අතර නැගෙනහිර අප්‍රිකාවේ සහ රතු මුහුදේ දුනු ශිල්ප සංවර්ධනයට සහාය වීම සඳහා අර්ටා හි ජාත්‍යන්තර දුනු විදීමේ පුහුණු මධ්‍යස්ථානයක් නිර්මාණය වෙමින් පවතී
ආහාර පිසීම 

ජිබුටියන් ආහාර පිසීම සෝමාලි, අෆාර්, යේමන සහ ප්‍රංශ ආහාරවල මිශ්‍රණයක් වන අතර අමතර දකුණු ආසියානු (විශේෂයෙන් ඉන්දියානු) සූපශාස්ත්‍ර බලපෑම් ඇත
දේශීය කෑම සාමාන්‍යයෙන් කුංකුම සිට කුරුඳු දක්වා මැදපෙරදිග කුළු බඩු රාශියක් භාවිතා කර සකස් කර ඇත
ග්‍රිල් කරන ලද යේමන මාළු, අඩකින් විවෘත කර බොහෝ විට තන්දූරි මාදිලියේ උඳුන් වල පිසිනු ලබන්නේ දේශීය ප්‍රණීත ආහාරයකි
කුළුබඩු සහිත කෑම සාම්ප්‍රදායික Fah-fah හෝ "Supe Djiboutienne" (තම්බා තැම්බූ හරක් මස් සුප්), තවකෙල්ට් තෙත් (කුළුබඩු මිශ්‍ර එළවළු ඉස්ටුවක්) දක්වා විවිධ වෙනස්කම් වලින් පැමිණේ
Xalwo ("හල්වෝ" ලෙස උච්චාරණය කරනු ලැබේ) හෝ හල්වා යනු ඊද් උත්සව හෝ මංගල උත්සව වැනි උත්සව අවස්ථාවන්හිදී අනුභව කරන ජනප්‍රිය රස කැවිලි වර්ගයකි
හල්වා සීනි, ඉරිඟු පිෂ්ඨය, එනසාල් කුඩු, සාදික්කා කුඩු සහ ගිතෙල් වලින් සාදා ඇත
වයනය සහ රසය වැඩි දියුණු කිරීම සඳහා රටකජු සමහර විට එකතු කරනු ලැබේ
ආහාර ගැනීමෙන් පසු, නිවෙස් සම්ප්‍රදායිකව සුවඳ දුම් (කුන්සි) හෝ සුවඳ දුම් (ලුබාන්) භාවිතා කර සුවඳ දුම් දමනු ලැබේ, එය ඩබ්කාඩ් ලෙස හඳුන්වන සුවඳ දුම් දාහකයක් තුළ පිළියෙළ කරනු ලැබේ
සටහන්

යොමු කිරීම් 

අරාබි ලීගයේ සාමාජික රාජ්‍යයන්
එක්සත් ජාතීන්ගේ සාමාජික රාජ්‍ය
පිළියන්දල හෝරාස්ථභය ශ්‍රී ලංකාවේ පිළින්දල නගර මධ්‍යයයේ පිහිටා ඇති අතර එය එම නගරයේ ප්‍රචලිත මංසලකුණකි
ප්‍රදේශවාසීන් සහ ලේඛනගත තොරතුරු අනුව මෙම හෝරාස්ථම්භය ශ්‍රී ලංකාවේ හෝරාස්ථම්භ අතරින් උසම එකක් වන අතර උසින් අඩි 78ක් හා වටප්‍රමාණයෙන් අඩි 16ක් වේ
මෙම හෝරාස්ථම්භය වසර හැටකට වඩා කාලයක් තිස්සේ ක්‍රියාත්මක තත්ත්වයේ පවතින අතර එහි පුරාවිද්‍යාත්මක වටිනාකම පිළියන්දල නගරයට පෞරාණික වටිනාකමක් එක් කරයි
ඉතිහාසය 
එවකට මොරටුව පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රී සෝමවීර චන්ද්‍රසිරි මහතා කරන ලද ඉල්ලීමකට අනුව පිළියන්දල වෑවල විසූ දානපති ඩී. එස්. ඩබ්ලිව්. සමරකෝන් මහතා එතුමාගේ පෞද්ගලික ධනයෙන් තම මවුපියන් වන පරලොව සැපත් දොන් කොරනේලිස් විජේවික්‍රම මහතා සහ එම මහත්මිය සිහිවීම පිණිස පිළියන්දල නගර මධ්‍යයේ ඇති හෝරාස්ථම්භය ඉදිකර තිබේ
එවකට පළාත් පාලන ඇමැති සී. ඩබ්ලිව්. ඩබ්ලිව්. කන්නන්ගර මහතා විසින් 1952 සැප්තැම්බර් 18 වැනි දින මේ හෝරාස්ථම්භය ඉදිකිරීමට මුල්ගල තබා ඇත
1953 අපි‍්‍රයෙල් 30 වැනි දින මේ හෝරාස්ථම්භය සියලු වැඩ අවසන් කොට ජනතාවට වේලාව දක්වන්නට සැලැසු බවට එම හෝරස්ථම්භයේ ඇති ලේඛනයේ සඳහන් වේ
නිමැවුම 
පිළියන්දල හෝරාස්ථම්භය මහල් තුනකින් යුක්ත වන අතර ගඩොල් සහ සිමෙන්තියෙන් නිමවා ඇත
එහි උඩම මහල කොන්ක්‍රීට් ස්තරයක් මත ඉදිකරනු ලැබ ඇත
එම ඉහළ මාලය වෙත ළඟා වීම සඳහා යකඩ පඩිපෙළක් ඇත
මෙම යකඩ පඩිපෙළ මුදුනේ වයින් කරන යන්ත්‍ර 3කින් සමන්විත පෙට්ටියක් පිහිටා තිබේ
ආශ්‍රිත 

ඔරලෝසු කණු - ශ්‍රී ලංකා
මාග්‍රට් ඊව්, හාජ් ආර්යාව, එම්බීඊ, පීසී (උපත 8 සැප්තැම්බර් 1944) යනු,  1994 වසරෙහි සිට බාකිං සඳහා පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරයා වන බ්‍රිතාන්‍ය කම්කරු පක්ෂ දේශපාලනඥයෙකි
2003 වසරෙහිදී පළමු ළමුන් පිළිබඳ අමාත්‍යවරයා වූ ඇය,    සංස්කෘතිය, මාධ්‍ය සහ ක්‍රීඩා පිළිබඳ අමාත්‍යාංශයෙහි  සංස්කෘතික සහ සංචාරක කටයුතු පිළිබඳ රාජ්‍ය අමාත්‍යවරයා විය
2010 ජූනි 9 දිනදී,  රාජ්‍ය ගිණුම් කාරක සභාවෙහි මූලාසනය වෙත ඇය තේාරා පත් කර ගැණිනි
මාග්‍රට් ඊව් ඕපන්හයිමර් නමින් උපත ලද ඇය, 1968 සිට 1978 දක්වා, මාග්‍රට් ඊව් වොට්සන් ලෙසින් හැඳින්විණි
ඩැනියෙල් ඔවන් වුල්ගාර් ජාවිස්  (උපත 30 නොවැම්බර් 1972) යනු, බ්‍රිතාන්‍ය කම්කරු පක්ෂ දේශපාලනඥයෙක් සහ හිටපු බ්‍රිතාන්‍ය යුද්ධ හමුදා නිලධාරියෙකි
පැරෂුට් රෙජිමේන්තුවෙහි අභීවෘත්තියකට පසුව, ඔහු දේශපාලනයට පිවිසි අතර, 2011 මාර්තු 3 දිනදී පැවැති  අතුරු මැතිවරණයක සිට  බාන්ස්ලි සෙන්ට්‍රල් සඳහා   පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරයා (පාම) වෙයි
1972 උපත්
 ඇබරෙස්ට්විත් විශ්වවිද්‍යාලයේ උපාධිධරයෝ
 කිංස් කොලෙජ් ලන්ඩනයෙහි උපාධිධරයෝ
ඉරාක යුද්ධයෙහි නිරතවූ බ්‍රිතාන්‍ය යුද්ධ හමුදා සාමාජිකයෝ
 ඇෆ්ගනිස්තාන යුද්ධය (2001–වර්තමානය) තුල නිරතවූ බ්‍රිතාන්‍ය යුද්ධ හමුදා සාමාජිකයෝ
බ්‍රිතාන්‍ය පැරෂුට් රෙජිමේන්තු නිලධාරියෝ
 සන්ඩ්හර්ස්ට් රාජකීය හමුදා ඇකඩමියෙහි උපාධිධරයෝ
ජොයින්ට් සර්විසර්ස් කමාන්ඩ් ඇන්ඩ් ස්ටාෆ් ශාස්ත්‍රාලයේ උපාධිධරයෝ
කම්කරු පක්ෂය (එරා) පාමවරුන්
ජීවත්වන්නෝ
 ඕඩර් ඔෆ් ද බ්‍රිටිෂ් එම්පයර් සම්මානලාභියෝ
 ඉංග්‍රීසි මැතිවරණ කොට්ඨාශ සඳහා එක්සත් රාජධානියෙහි පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරු
නොටිංහැම්හී ජීවත්වූවෝ
එරා පාමවරුන් 2010–15
එරා පාමවරුන් 2015–20
ලංකාවේ ස්ථාන පහකදී ආගමික කරුණු පදනම් කොට ගනිමින් බෞද්ධ හා ක්‍රිස්තියානි දෙපක්ෂය අතර සිදු වූ මහා වාද පහ පංච මහා වාදය ලෙස හැඳින්වේ
බද්දේගම වාදය
1865 වර්ෂයේ පෙබරවාරි 8 වන දින, බද්දේගම ගනේගම ශාලාවකදී මෙම වාදය සිදුවිය
මීට බෞද්ධ පක්ෂයෙන් මොහොට්ටිවත්තේ, කහතොට, කහවේ, බුලත්ගොඩ, වැලිගම, පොතුවිල, සිප්කඩුවේ ආදී හිමිවරුන් සහභාගී වූ බව පැවසෙයි
උදම්මිට වාදය
1866 වර්ෂයේ පෙබරවාරි 1 වන දින සතර කෝරලයෙහි උදන්විට විහාරස්ථානයේදී සිදුවිය
මීට බෞද්ධ පක්ෂයෙන් මිගෙට්ටුවත්තේ ගුණානන්ද හිමි හා ක්‍රිස්තියානි පක්ෂයෙන් ජෝන් එඩ්වඩ් හුණුපොල නිළමේ යන අය ප්‍රධානව සහභාගී වූහ
මෙහිලා ප්‍රධාන කරුණු තුනක් පිළිබඳ සංවාදයට ලක්විය
එනම් 
මැවුම්කරු පිළිබඳ
ගැලවුම්කාරු සහ විනිශ්චයකරු පිළිබඳ
සදාකාල ස්වර්ගය

ගම්පල වාදය
වර්ෂ 1871 ජුනි 7 වන දින, ගම්පල ස්කෝලයේදී මෙම වාදය සිදුවිය
මීට බෞද්ධ පක්ෂයෙන් මිගෙට්ටුවත්තේ ගුණානන්ද හිමි, දොන් අන්දිරිස් බටුවන්තුඩාවේ පණ්ඩිත මහතාද, ක්‍රිස්තියානි පක්ෂයෙන් කාර්ටර් පාදිලිතුමා, සී. පී. රණසිංහ හා ගුණසේකර බර්තලමෙව්ස් යන පාදිලි අයද ප්‍රධානව සහභාගී වූහ
පානදුරා  වාදය
1873 අගෝස්තු 26 හා 28 යන දෙදින තුල පාණදුරේදී මෙම වාදය සිදුවිය
මෙම වාදය පංචමහා වාද අතුරින් වඩා වැදගත්ම වාදය ලෙස සැළකේ. මෙහිදී බෞද්ධ පක්ෂයෙන් මිගෙට්ටුවත්තේ ගුණානන්ද හිමි සහ ක්‍රිස්තියානි පක්ෂයෙන් දාවිත්ද සිල්වා පාදිලි යන අය ප්‍රධාන කථිකයෝ දෙදෙනා ලෙස සහභාගී වූහ
එකල සිලෝන් ටයිම්ස් ප්‍රවෘත්ති පත්‍රයේ කතෘ ජෝන් කැපර් මහතා, මෙම විවාදයේ සමස්ථය, විවාදය කල වේලාවේදීම ඇඩ්වඩ් පෙරේරා මහතා ලවා ඉංග්‍රීසි භාෂාවට පරිවර්තනය කොට පිටපත් දහස් ගණනක් මුද්‍රණය කොට විසිරුවා හරිනු ලැබ තිබේ
(ජෝන් කැපර් මහතා හා ඇඩ්වඩ් පෙරේරා යන මහත්වරු ක්‍රිස්තු ලබ්දිකයින් යැයි සඳහන් වේ
) කැපර් මහතා විසින් ප්‍රසිද්ධ කරන ලද එම පිටපතක් අමෙරිකානු ජාතිකයෙක් වූ ෆිබල් මහතා විසින් ගාල්ලදී දැක එය සිය රටට ගෙන ගොස්, එහිලා නැවතත් මුද්‍රණය කොට බෙදා හැර තිබේ
එහිදී පාණදුරාවාදයේ විවාද තතු දුටු හෙන්රි ස්ටීල් ඕල්කට්තුමා සහ බ්ලවැස්කි මැතිණිය මෙරටට පැමිණ බුදු ධහමේ ප්‍රබෝධය ඇතිකරනු වස් කොළඹ, ගාල්ල වැනි ප්‍රදේශ වල පරමවිඥානාර්ථ බෞද්ධ සමාගම් පිහිටුවීමද, ගම් නියම්හී බෞද්ධ පාඨශාලා පිහිටුවීමටද පෙරමුණ ගන්නා ලදී
ඌරුගොඩවත්ත වාදය
වර්ෂ 1899 සැප්තැම්බර් 3 වන ඉරු දින කොළඹ, ඌරුගොඩවත්ත තර්ක දේශනා ශාලාවේදී සිදුවිය
මූලාශ්‍ර
පංච මහා වාද, බෞද්ධ සංස්කෘතික ම්‍යස්ථානය, ISBN 955-8873-05-5
මයිකල් වින්සන්ට් ඩගර්  (26 අප්‍රේල් 1975) යනු,  2010 වසරෙහි සිට බාන්ස්ලි ඊස්ට් සඳහා පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරයා (පාම) වන  බ්‍රිතාන්‍ය කම්කරු පක්ෂ දේශපාලනඥයෙකි
ඔහු වර්තමානයේ   ජොන් ඇෂ්වර්ත්ගේ නියෝජ්‍යයා ලෙසින්, කම්කරු පක්ෂයේ උප-සභාපති වන අතර, ගමනාගමනය සඳහා පෙරනිමිති රාජ්‍ය ලේකම් වෙයි 

1975 උපත්
බ්‍රිතාන්‍ය රෝමානු කතෝලිකයෝ
නොටිංහැම් විශ්වවිද්‍යාලයේ උපාධිධරයෝ
බ්‍රිතාන්‍ය විශේෂ උපදේශකයෝ
කම්කරු පක්ෂය (එරා) පාමවරුන්
කම්කරු පක්ෂය (එරා) නිලධාරින්
ජීවත්වන්නෝ
 ඉංග්‍රීසි මැතිවරණ කොට්ඨාශ සඳහා එක්සත් රාජධානියෙහි පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරු
එරා පාමවරුන් 2010–15
එරා පාමවරුන් 2015–20
ජෝන් සැක් වුඩ්කොක් (උපත 14 ඔක්තොම්බර් 1978) යනු,  2010 සිට  බැරෝ ඇන්ඩ් ෆර්නස් සඳහා පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරයා (පාම) වන බ්‍රිතාන්‍ය ලේබර් කෝපරේටිව් දේශපාලනඥයෙකි
1978 උපත්
ජීවත්වන්නෝ
ලේබර් කෝපරේටිව් පාමවරුන්
එරා පාමවරුන් 2010–15
එරා පාමවරුන් 2015–20
 ඉංග්‍රීසි මැතිවරණ කොට්ඨාශ සඳහා එක්සත් රාජධානියෙහි පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරු
 එඩින්බරෝ විශ්වවිද්‍යාලයෙහි උපාධිධරයෝ
 ෂෙෆීල්ඩ් හී ජීවත්වූවෝ]
ජෝන් චාල්ස් බැරන් (උපත 21 ජූනි 1959) යනු,  බ්‍රිතාන්‍ය කොන්සර්වේටිව් දේශපාලනඥයෙක් සහ   බැසිල්ඩන් ඇන්ඩ් බිලරිකී සඳහා පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරයා වෙයි
බැරන් නිතරම ඔහුගේ පක්ෂයට විරුද්ධව කැරලිගසන ලද අතර, විශේෂයෙන්ම යුරෝපියානු සංගමය පිළිබඳව සහ මැද පෙරදිග හමුදාමය මැදිහත්වීමට විරුද්ධව වෙයි
කොන්සර්වේටිව් පක්ෂය (එරා) පාමවරුන්
එරා පාමවරුන් 2001–05
එරා පාමවරුන් 2005–10
රාජකීය සැහැල්ලු අත්තුවක්කු රෙජිමේන්තුවෙහි නිලධාරිහු
ඉංග්‍රීසි මැතිවරණ කොට්ඨාශ සඳහා එක්සත් රාජධානියෙහි පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරු
 ජීසස් කොලේජ්, කේම්බ්‍රිජ් හී උගෙනුම ලද්දෝ
1959 උපත්
ජීවත්වන්නෝ
 ක්වීන්ස් කොලේජ්, ටෝන්ටන් හී උගෙනුම ලද්දෝ
එරා පාමවරුන් 2010–15
 බැසිල්ඩන් හී දේශපාලනය
එරා පාමවරුන් 2015–20
නයිගල රජමහා විහාරය ශ්‍රී ලංකාවේ දකුණු පළාතේ හම්බන්තොට දිස්ත්‍රික්කයේ වීරකැටිය රන්න මංසන්ධියේ සිට කිලෝ මීටර් එකහමාරක් පමණ දුරින් පිහිටා තිබේ
ඉතිහාසය
නයිගල රජමහා විහාරය ක්‍රි
307-267 දේවානම්පියතිස්ස රජ සමයේ නිමවන ලද්දක් වන අතර දේවානම්පියතිස්ස රජුගේ සොහොයුරු මහානාග යුව රජ විසින් ඉදිකරවන ලදී
මෙම විහාරය අතීතයේදී කාල පබ්බත විහාරය ලෙසින්ද හඳුන්වා තිබේ
පුරාවිද්‍යා නටඹුන්

පිළිමගේ
අනුරාධපුර යුගයට අයත් ගන්ධකුටි සම්ප්‍රදායේ පිළිමගෙයක් 2013 වර්ෂයේ සිදුකරන ලද පුරාවිද්‍යා කැණීම් වලදී මෙම විහාරයෙන් සොයාගන්නා ලදී
ඇතුළු මාලකය හා පිටත මාලකය ලෙස මාලක දෙකකින් යුක්තව ඉදිකර ඇති චතුරස්‍රාකාර ගොඩනැගිල්ලක් වන එහි මධ්‍යයේ බුදු පිළිමය තිබූ බව විශ්වාස කෙරේ
ගිරි ලිපිය
නයිගල රජමහා විහාර ගිරි ලිපිය ක්‍රි
ව. 4-5 සියවසට අයත් වේ
එය පුරාණ සිංහල භාෂාවෙන් සහ අපර බ්‍රාහ්මී අක්ෂරයන්ගෙන් නිර්මිත වේ
පොකුණ

විහාරයේ දැකගත හැකි පොකුණ නාග පොකුණ ලෙස ජනප්‍රවාදයේ විස්තර වේ
විහාරයේ වැඩ විසූ භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ ජල වුවමනා වෙනුවෙන් පොකුණ භාවිත කරන්නට ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ
දිග අඩි 62ක් වන පොකුණ අඩි 9 ක් පළලැති වේ
ගැඹුර නිශ්චිතව පැහැදිලි නැත
වෘත්තාකාර ශිලා නිර්මාණය
මහාවංශයට අනූව පොලොන්නරු රාජධානි සමයේ සුගලා දේවිය විසින් රුහුණේ ස්ථාන කිහිපයක ශ්‍රී දළඳා වහන්සේ තැන්පත් කර තිබූ බව පැවසෙයි
නයිගල විහාරයේ දක්නට ලැබෙන වෘත්තාකාර ශිලා නිර්මාණය තුල, දළඳා වහන්සේ තැම්පත් කර තිබූ බවට විශ්වාස කෙරේ
මූලාශ්‍ර

රජමහා විහාර
හම්බන්තොට දිස්ත්‍රික්කයේ බෞද්ධ සිද්ධස්ථාන
හම්බන්තොට දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක
දිගු දුර විහිදුම් බලකා(Long Range Reconnaissance Patrol (LRRP)) යනු ශ්‍රී ලංකා යුද්ධ හමුදාවේ විශේෂ බලකා රෙජිමේන්තුවලට අයත් ඒකක වේ
මෙය දිගු දුර මෙහෙයුම් ඒකක  විශේෂ බලකායේ කර්නල් රාජ් විජේසිරි, මෙම දිගු දුර විහිදුම් බලකා සංකල්පය හා මහසොහොන් බලකාය, විශේෂ බලකාය වෙත හඳුන්වාදීමට මූලික වූ ප්‍රධාන පුද්ගලයා ලෙස සැළකේ.  එල්ටීටීඊ සංවිධානයේ පාලනයට නතුව තිබූ ප්‍රදේශ වෙත ගොස් කොටි නායකයින් සොයා යමින් ඔවුන් ඝාතනය කරමින් කොටි සංවිධානය දුර්වල කිරිම LRRP ඒකකවල ප්‍රධාන අරමුණු විය
ශ්‍රී ලංකාවේ  ඊළාම් යුධ සමයේ, එල්ටීටීඊ ග්‍රහණයට නතුව තිබූ ප්‍රදේශවලදී එල්ටීටීඊ සංවිධානයේ නායකයන් සාර්ථකව විනාශ කොට දැමීමට මෙම ඒකක වලට හැකිවිය
ව. 2002 වර්ෂයේදී පොලීසිය විසින්, මිලේනියම් සිටි හී ස්ථානගතව තුබූ LRRP බලකාය වැටලීමත් සමග මෙම බලකායට සම්බන්ධ පුද්ගලයින්ගේ තොරතුරු ජනමාධ්‍ය වෙත නිරාවරණය වූ අතර එසේ තොරතුරු හෙළිදරව් වූ ද්‍රවිඩ බුද්ධි කණ්ඩායමට අයත් පිරිස් පසුව එල්ටීටීය මගින් ඝාතනයට ලක් කෙරුණි
පසුකාලීනව රජය හා ත කොටි සංවිධානය අතර වූ සාම ගිවිසුම බිඳ වැටීමත් සමග LRRP ඒකකවල නැවතත් ප්‍රතිසංවිධානය හා ක්‍රියාත්මක වීම සිදු විය
හෙළිදරවු වීම හා ප්‍රතිපල

2002 වර්ෂයේදී රජය හා ත්‍රස්තවාදී එල්ටීටීඊ සංවිධානය අතර සටන් විරාම ගිවිසුමක් අත්සන් කෙරුණු අතර LRRP ය විසින් එල්ටීටීඊ සංවිධානයේ ඉහල නායකයින් ඉලක්කගත කිරීම මෙලෙස කොටි සංවිධානය රජය සමග සාකච්ඡා මාර්ගයට පිවිසීම කෙරෙහි ප්‍රධාන වශයෙන් හේතු සාධක වන්නට ඇතැයි හමුදාවේ විශ්වාසය විය
2002 ජනවාරි 2වන දින, මහනුවර නිල සුනඛ අංශයේ සහකාර පොලිස් අධිකාරි කුලසිරි උඩුගම්පල යටතේ ක්‍රියාත්මක වූ පොලිස් කණ්ඩායමක් විසින් අතුරුගිරයේ, මිලේනියම් සිටි හී ස්ථානගත කොට තිබූ LRRP බලකායට අයත් ස්ථානය වටලනු ලැබූ අතර ඒ වන විට අළුතින් බලයට පැමිණ සිටි එක්සත් ජාතික පක්ෂ රජයේ ඉහල නායකයින් කිහිප දෙනෙකු ඝාතනයට සැළසුම් කිරීම, ඒකකයට එල්ල වූ චෝදනාව විය
ඒකකයේ නායකව සිටි කැප්ටන් නිලාම් ඇතුළු හය දෙනෙකු එම අවස්ථාවේ අත්අඩංගුවට ගැණුනු අතර හමුදා සෙබලුන් හතර දෙනෙකු සහ හිටපු එල්ටීටීඊ සාමාජිකයෙකුද අත්අඩංගුවට ගැණිනි
ඊට අමතරව, අවිආයුධ ප්‍රමාණයක්ද පොලිස් භාරයට ගන්නා ලදී
එසේම වැටලීම සම්බන්ධ තොරතුරු මාධ්‍ය මගින් අනාවරණය කිරීමටද පියවර ගැණුනි
මෙමගින් එතෙක් රහසිගතව ක්‍රියාත්මක වූ LRRP හෙවත් දිගුදුර විහිදුම් බලකාය මෙහෙයවන්නේ කවුරුන්ද හා ඊට සම්බන්ධ ද්‍රවිඩ චර පුරුෂයන්ගේ රහස්‍යතාව හෙළිදරව් වීම සිදුවිය
අත්අඩංගුවට ගැණුනු පිරිස් නිදහස් කර ගැනීම අසාර්ථක වීමත් සමග, එවක හමුදා කමාන්ඩර් ලුතිනන් ජෙනරාල් ලයනල් බලගල්ල මහතා LRRP ඒකකයේ සැබෑ ස්වරූපය පිළිබද පොදු ප්‍රකාශයක් සිදුකරන ලදී
පොලිසිය මගින් සිදුකල වැටලීම දෝෂාරෝපණයට ලක්කල ආරක්ෂක ඇමති තිලක් මාරපන මහතාගේ නියෝග මත, ජනවාරි 13 වැනිදා ප්‍රශ්න කිරීම් වලින් පමනක් අනතුරුව අත්අඩංගුවට පත් පිරිස මුදා හරින ලදී
මෙම සිදුවීමෙන් පසු වහාම ක්‍රියාත්මක වූ එල්ටීටීඊ සංවිධානය, LRRP බලකායට සහය දුන් හා සහය දෙන බවට සැකකරන්නන් විනාශ කිරීමට පියවර ගත් අතර
ඒකකයේ ප්‍රධාන ඔත්තුකරුවෙකු වූ, මයික් ලෙස හැඳින්වූ තැනැත්තා පැහැරගෙන ගොස් ජනවාරි 20 වනදා මරා දැමීමට එල්ටීටීඊය කටයුතු කරන ලදී
මෙයින් අනතුරුව LRRP ය සමග සම්බන්ධතා පැවැත්වූ 80 කට වඩා වැඩි පිරිසක් එල්ටීටීඊය මගින් ඝාතනයට ලක්විය
රජය මගින් මෙම ඝාතන වැළැක්වීම සඳහා ප්‍රමාණවත් පියවරක් නොගත් අතර රජයේ බුද්ධි අංශ විසින් කල ඉල්ලීම්ද, යුධ විරාමය සඳහා බලපෑම් එල්ල කරනු ඇතැයි සැලකූ නිසා නොසලකා හරින ලදී
පරීක්ෂණ
ආරක්ෂක අමාත්‍ය අධීක්ෂණය යටතේ හමුදා අණදෙන නිළදාරී විසින් LRRP බලකායේ ක්‍රියාකාරකම් විමර්ෂණය සඳහා අධිකරණයක් පිහිටවූ අතර, බලකායේ ක්‍රියාකාරකම් හා උපකරණ සියල්ල නීත්‍යානුකූල බවට අවසානයේ අධිකරණ විසින් නිගමනය කරන ලදී
මෙම සිදුවීම හේතුවෙන් ගොඩනැගුණු මහජන මතබේද හා ඝාතන හේතුවෙන්, ජනපති චන්ද්‍රිකා කුමාරතුංග විසින් පොලිසිය මගින් සිදුකරන ලද වැටලීම පිළිබඳ විමර්ෂනය සඳහා කොමිසමක් පත් කරන ලදී
කොමිසම විසින් නිකුත් කල අවසන් වාර්ථාවේ වූ නිගමන අනූව, කුලසිරි උඩුගම්පල ප්‍රමුඛව පොලීසිය විසින් සිදුකල වැටලීම ජාතියට සිදුකල සම්පූර්ණ පාවාදීමක් හා ඒකාන්ත ද්‍රෝහී ක්‍රියාවක් ලෙස දක්වා තිබුණි
එසේම මෙම සිදුවීමට වගකිව යුතු පොලිස් සහ හමුදා නිළදාරීන්ගේ ලැයිස්තුවක්ද වාර්ථාවෙහි අන්තර්ගත විය
මූලාශ්‍ර

ශ්‍රී ලංකාවේ ත්‍රස්ත මර්දනය
ත්‍රස්තවාදයට එරෙහි මෙහෙයුම් - ශ්‍රී ලංකා
පද්දා ලෙස හදුන්වන ජන කොට්ඨාශයක් අතීතයේ ලංකාවේ පැවතගෙන ආ අතර මොවුන් පහත් යැයි සැළකෙන රැකියාවන් වල නිරත විය
රෙදි ඇපිල්ලීම, පිරිසිදු කිරීම, වැසිකිළි සේදීම මෙම ජන කොටසේ ජීවන තත්ත්වය විය
වර්තමානයේ ශිෂ්ඨ සමාජයේ කිසිවෙකු ට පද්දා ලෙස හදුන්වන්නේ නැති නමුත් යමෙකුට අපහාස කිරීමට, යමෙකුගේ තත්ත්වය පහත් කිරීමට පද්දා ලෙස අමතනු ලබයි
මිලේනියම් සිටි සිදුවීම යනු 2002 ජනවාරි මස 2 වැනි දින ශ්‍රී ලංකාවේ අතුරුගිරිය මිලේනියම් සිටි පරිශ්‍රයේ සිදුවූ සිදුවීමකි
පැතිරීගිය මාධ්‍ය ආවරිත තොරතුරු සහ හමුදා බුද්ධි අධීක්ෂණ මණ්ඩලය හා ශ්‍රී ලංකා පොලීසිය අතර වූ දුර්වල සන්නිවේදනය නිසා ශ්‍රී ලංකා යුද්ධ හමුදාවට අයත් එතෙක් රහසිගතව ක්‍රියාත්මක වූ LRRP හෙවත් දිගු දුර විහිදුම් බලකාය පිළිබඳ තොරතුරු හෙලිදරව් වීම මෙම සිද්ධිය නිසා සිදුවිය
බලකායේ සාමාජිකයින් පිළිබඳ තොරතුරු රහසිගත වන අතර, එම තොරතුරු සම්බන්ධව ඉහළ හමුදා නිළදාරීන් සහ ශ්‍රී ලංකා ජනාධිපති දැනුවත් බව පැවසෙයි
සිදුවීම
2002 ජනවාරි 2වන දින, මහනුවර නිල සුනඛ අංශයේ සහකාර පොලිස් අධිකාරි කුලසිරි උඩුගම්පල යටතේ ක්‍රියාත්මක වූ විශේෂ පොලිස් කණ්ඩායමක් විසින්, හමුදා බුද්ධි අධීක්ෂණ මණ්ඩලය යටතේ පවත්වාගෙන යන ලද අතුරුගිරයේ මිලේනියම් සිටි හී අංක 844හී ස්ථානගත කොට තිබූ LRRP බලකායට අයත් ස්ථානය වටලන ලදී
එහිදී LRRP අණදෙන නිලදාරී කැප්ටන් ශහුල් හමීඩ් නිලාම් ඇතුළු හමුදා නිළදාරීන් පස් දෙනෙකු සහ පැරා මිලිටරි සමාජිකයෙකුද, දෙමළ ඊළාම් විමුක්ති කොටි (LTTE) සංවිධානයේ හිටපු සාමාජිකයෙකුද ත්‍රස්තවාදය වැලැක්වීමේ පනත යටතේ අත්අඩංගුවට ගන්නා ලදී
(අධිකරණ නියෝගයක් හෝ වරෙන්තුවක් නොමැතිව)
එසේම අවි ආයුධ තොගයක් හා එල්ටීටීඊ නිල ඇඳුම් 66 ක්ද සොයාගන්නා ලදී
එස්පී කුලසිරි උඩුගම්පල විසින් වහාම මාධ්‍ය කැඳවා මෙම සිදුවීම හා සොයාගත් දෑ පිළිබඳව අනාවරණය කරන ලදී
මෙම සිදුවීම 2001 දෙසැම්බර් පැවැති පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණය මගින් එතෙක් පැවැති පොදු ජන එක්සත් පෙරමුණ රජය පෙරලා එක්සත් ජාතික පෙරමුණ බලයට පැමිණීමත් සමගම සිදුවිය
වටලන ලද ස්ථානය එවක අගමැති රනිල් වික්‍රමසිංහ මහතා ඇතුළු එක්සත් ජාතික පක්ෂයේ ඉහල නායකයින් ඝාතනයට සැළසුම් කල තිප්පොලක් වශයෙන් මහජනයාට හුවා දැක්විණි
මේ පිළිබඳ චෝදනාව පළමු වතාවට 2001 නොවැම්බරයේදී මැතිවරණයට පෙර එජාප සභාපති චරිත රත්වත්තේ සහ උප සභාපති දයා පැල්පොල මගින් සිදු කරන ලදී
කෙසේ නමුදු පසුව මෙම චෝදනා පදනම් විරහිත බැව් හෙලිදරව් විය
තත්වය සමනයට වෑයම් කිරීම
පොලිස් වැටලීමෙන් පසු වහාම හමුදා කමාන්ඩර් ලුතිනන් ජෙනරාල් ලයනල් බලගල්ල මහතා, පොලීසිය වෙත තත්වය පහදා දීමටත්, හමුදාව වෙත එල්ල වෙමින් තුබූ අර්බුධකාරී තත්වය සමනය කිරීම පිණිසත් හමුදා බුද්ධි අධීක්ෂක බ්‍රිගේඩියර් කපිල හැන්දවිතාන මහතා පිටත් කොට යවන ලදී
ඔහු පොලිස් පරීක්ෂක ජෙනරාල් ලකී කොඩිතුවක්කු හමුව එස්පී උඩුගම්පොලගේ විමර්ෂණ ඉවත් කර ගන්නා ලෙස ඉල්ලා සිටි අතර, පොලිස් පරීක්ෂක ජෙනරාල්වරයා උඩුගම්පොල වෙත දන්වා සිටිමින් හමුදාවේ එම ඉල්ලීම පිළිබදව අවධානය යොමුකරන ලෙස දන්වන ලදී
කෙසේ නමුදු උඩුගම්පොල විසින් එවක අභ්‍යන්තර කටයුතු අමාත්‍ය, ජෝන් අමරතුංග මහතාට තත්වය දන්වා යවන ලදී
ඇමතිවරයා සිද්ධිය පොලිස් ඩීඅයිජී ලාල් රත්නායක මහතාට පවරන ලදී
හමුදාව විසින් සිදුකරන ලද ඉල්ලීම් තුබූවත්, යම් හේතුවක් නිසා උඩුගම්පල විසින් හමුදා නිලදාරීන් රැදවුම්භාරයටත්, අත්අඩංගුවට ගත් ආයුධ නාරාහේන්පිට පොලිස් මූලස්ථානයට යැවීමටත් කටයුතු යොදන ලදී
සිද්ධියෙන් අනතුරුව
මෙම සිදුවීමෙන් අනතුරුව, අපරාධ විමර්ෂණ දෙපාර්ථමේන්තුව හා අනෙකුත් විමර්ෂණ අනූව, පොලීසිය විසින් වටලන ලද ස්ථානය අතිශය රහස් හමුදා ඒකකයක් ලෙස අනාවරණය වන ලදී
කෙසේ නමුත්, ඒ වනවිට LRRPට අදාල ඉතා වැදගත් තොරතුරු රැසක් මාධ්‍ය වෙත කාන්දු වී තිබුණි
ආරක්ෂක ඇමති තිලක් මාරපන මහතාගේ නියෝග මත, ප්‍රශ්න කිරීම් වලින් පමනක් අනතුරුව කටුගස්තොට පොලිස් ස්ථානයේ අත්අඩංගුවට පත්ව සිටි පිරිස මුදා හරින ලදී
මෙම සිදුවීමෙන් පසු වහාම ක්‍රියාත්මක වූ එල්ටීටීඊ සංවිධානය, LRRP බලකායට සහය දුන් හා සහය දෙන බවට සැකකරන ද්‍රවිඩ චරපුරුෂයන් ඝාතනය කිරීමට පියවර ආරම්භ කරන ලදී
එල්ටීටීඊ බුද්ධි අංශ නායක ෂන්මුගලිංගම් සිවශංකර් හෙවත් පොට්ටු අම්මාන් මීට ප්‍රධාන වශයෙන් මැදිහත් වන ලදී
2015 ශ්‍රී ලංකාවේ පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණය නියමිත කාලයට මාස දහයකට පෙර 2015 අගෝස්තු මස 17 වන දින ශ්‍රී ලංකාවේ 15වන පාර්ලිමේන්තුවේ සාමාජිකයින් 225 දෙනා තෝරා පත් කරගැනීම සඳහා පවත්වනු ලැබිණි
පසුබිම
මීට පෙර අවසාන වරට පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයක් පැවැත්වූයේ 2010 අප්‍රියෙල් මස දී ය
වත්මන් බහුතරයක් හිමි එක්සත් ජනතා නිදහස් සන්ධානය (එජනිස) විසින් දෙමළ ඊළාම් විමුක්ති කොටිසත්‍රස්තවාදීංවිධානයේ ම ුදාමය වශයෙන් පරාජය කිරීමේ ගෞරවය උසුලමින් විශිෂ්ට ජයග්‍රහණයක් ලබමින් ව්‍යවස්ථාදායකයේ ආසන 144 ක් අත්කර ගන්නා ලදී
2010 සැප්තැම්බරයේ දී එජනිස විසින් විපක්ෂ මන්ත්‍රීවරුන් කිහිප දෙනෙකුගේ ද සහාය ලබමින් එවකට එජනිස නායක ජනාධිපති මහින්ද රාජපක්ෂගේ බලතල වැඩිකරමින් 18 වන ව්‍යවස්ථා සංශෝධනය සම්මත කරන ලද්දේ ජනාධිපතිවරයෙකුගේ දූර කාල දෙකේ සීමාව ද ඉවත්කරමිනි
දෝෂාභියෝගයක් එල්ල කර අගවිනිසුරු ඉවත්කර, නව අගවිනිසුරු ලෙස පත්කිරීමට එජනිසයට හැකිවිය
එම නව අගවිනිසුරු මහින්ද රාජපක්ෂට හිතවත් බවට චෝදනාවක් ඇතිවිය
මැතිවරණ ක්‍රමය 
විවෘත  පක්ෂ-ලැයිස්තු සමානුපාතික නියෝජන ක්‍රමය යටතේ,  බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ දිස්ත්‍රික්ක 22ක් සඳහා පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරුන් 196 තෝරා ගනු ඇත
ප්‍රචණ්ඩත්වය සහ මැතිවරණ නීති උල්ලංඝණය 

පොලිස් මාධ්‍ය ප්‍රකාශක සපොඅ රුවන් ගුණසේකර පැවසුවේ, වාර්තාගත සිදුවීම් සම්බන්ධයෙන් පුද්ගලයින් 314 අත්අඩංගුවට ගෙන ඇති බවයි. මේ අතර, පැෆරල් සංවිධානය පවසන්නේ, මැතිවරණය සම්බන්ධයෙන් ඔවුන් වෙත මේ වන තුරු පැමිණිලි 674 ලැබී ඇති බවයි.

ප්‍රතිඵල

ජාතික

සටහන්

ආශ්‍රිත

බාහිර සබැඳි 
 
 

 
ආසියාවෙහි 2015 වසර තුල මැතිවරණ
පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණය
ශ්‍රී ලංකාවෙහි මැතිවරණ
මේජර් ජෙනරල් අජිත් වික්‍රමසිංහ (ඉංග්‍රීසි
Ajith Wickramasinghe) RSP, USP, psc යනු  ශ්‍රී ලංකා යුද්ධ හමුදා නිලධාරියෙක් වන අතර ඔහු අධ්‍යක්ෂඅධ්‍යක්ෂ සැපයුම් සහ ප්‍රවාහන තනතුර හොබවයි.

මේජර් ජෙනරල් අජිත් වික්‍රමසිංහ  කොළඹ නාලන්දා විද්‍යාලයයේ ආදි සිසුවෙකි
මේජර් ජෙනරාල්වරුන් වන උභය මඩවල,  මිලින්ද පීරිස්, ජානක වල්ගම, ස්නායු වෛද්‍ය විශේෂඥ උදය රණවක, එයාර් චීෆ් මාර්ෂල් ගගන් බුලත්සිංහල යන මිතුරන්  නාලන්දා විද්‍යාලයයේ ඔහුගේ සමකාලීනයෝ
මේජර් ජෙනරල් අජිත් වික්‍රමසිංහ1979 කොලඹ නාලන්ද  විද්‍යාලයේ  ජේෂ්ට ක්‍රිකට් පිලේ ක්‍රීඞා  කල අතර ආනන්ද - නාලන්ද මහා ක්‍රිකට් තරගයට නාලන්දාව වෙනුවෙන් ක්‍රීඞා කලහ
රොෂාන් ගුනරත්න, කීර්ති රණසිංහ, ෂම්මි සිල්වා, සනත් කලුපෙරුම මොහුගේ නාලන්දා ක්‍රිකට් කණ්ඩායමේ සමකාලීනයන් වූහ
ආශ්‍රිත

 කොළඹ නාලන්දා විද්‍යාලයයේ ආදි සිසු හමුදා නිලධරයන්

 රාජපක්ෂ හස්තයෙන් යුද හමුදාව මඳක් මුදාගනී
ප්‍රධාන තලයේ හමුදා තනතුරු වෙනස්කම් රැසක්

 
චරිත කතා
ශ්‍රී ලාංකිකයෝ
ශ්‍රී ලංකා යුද්ධ හමුදා නිලධාරීන්
ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයෝ
ලාංකික සිංහලයෝ
ආදි නාලන්දියයෝ
කසාගල රජමහා විහාරය ශ්‍රී ලංකාවේ දකුණු පළාතේ හම්බන්තොට දිස්ත්‍රික්කයේ අඟුණකොලපැලැස්ස ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාශයට අයත් උඩයාය ග්‍රාමසේවා වසමේ පිහිටා තිබේ
රන්න-වීරකැටිය මහා මාර්ගයේ රන්න සිට කිලෝ මීටර 10 ක් පමණ දුර ප්‍රමාණයක් ගමන් කල විට විහාරයට සේන්දු විය හැක
3වන සියවසේ දේවානම්පියතිස්ස රජුගේ අනුග්‍රහය මත මෙම භූමියේ දෙතිස්ඵල බෝධි අංකුරයක් රෝපණය කිරීමත් සමග කසාගල පුදබිම නිර්මාණය වූ බව විශ්වාස කෙරේ
කාවන්තිස්ස රජු (ක‍්‍රි
200-160) විසින් මෙහි ගොඩනැගිලි කරවන ලද තිබෙන අතර 1වන දප්පුල රජු (කි‍්‍ර
ව. 659) සහ 1වන විජයබාහු රජු (ක‍්‍රි
ව. 1055-1110) මෙහි ගොඩනැඟිලි ප‍්‍රථිසංස්කරණය කල බැව් පැරණි මූලාශ්‍රයන්හී දැක්වේ
එසේම කීර්ති ශ්‍රී රාජසිංහ රජ  (ක‍්‍රි
ව. 1747-1780) විසින් මෙම විහාරයට පිළිමගෙයක් හා රන් පිළිමයක් පරිත්‍යාග කොට තිබේ
විහාරයේ ගල් තලාව මත ඉදි කර ඇති පැරණිතම චෛත්‍යය දේවානම්පියතිස්ස රජු විසින් කරවා ඇති අතර ඊට නුදුරින් ඇති අනෙක් චෛත්‍යය සද්ධාතිස්ස රජු (ක්‍රි
119–137) විසින් කරවන ලද්දකි
නාමය
අතීතයේ විහාරයේ වැඩ විසූ භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ සිවුරු වියළීම පිණිස නිතර විහාර භූමියේ ගල් මත එලා තිබූ නිසා ඒ අරුතින් මෙම විහාරය කසාගල වූ බව ජනප්‍රවාදයේ සඳහන් වේ
එසේම ක්‍රි
ව. දෙවන සියවසට අයත් සෙල්ලිපියක මෙම විහාරය කවගල පබ්බත ලෙස හඳුන්වා ඇත
මනෝරථපූරණී ග්‍රන්ථයේ ‘මිත්ත’ නම් මහරහතන් වහන්සේ ‘කස්සක ලෙන’ වැඩ විසූ බවට සඳහන් වන අතර එම නිසා මෙම විහාරය කස්සක ලෙන ලෙසද හඳුන්වා තිබේ
බිතුසිතුවම්

විහාරයේ වූ බුද්ධ මන්දිරයේ ප්‍රවේශ මණ්ඩපය, ප්‍රදර්ෂිණපථය සහ ගර්භ ගෘහය යන කොටස්හී මහනුවර සම්ප‍්‍රදායේ දකුණු ගුරුකුලයට අයත් විශේෂිත බිතු සිතුවම් දැකගත හැකිවේ
මෙහි වූ විශේෂත්වය වන්නේ දක්ෂිණ ශෛලය සහ සංක‍්‍රාන්තින ශෛලය යන විශේෂ ශෛලීන් දෙකකට අයත් සිතුවම් මෙහිදි හඳුනා ගත හැකි වීමයි
මෙම සිතුවම්හී යුරෝපීය සංස්කෘතික ලක්ෂණ සහ නව කලා ශෛලීන්හි ආභාෂය දැකගත හැකිය
පුරාවිද්‍යා නටඹුන්

කසාගල ගිරි ලිපි
කසාගල රජමහා විහාර ගිරි ලිපිය ක්‍රි
ශිලා ලේඛන 6ක් සටහන්ව පවතියි
මේවාද බලන්න
කසාගල කෞතුකාගාරය

ආශ්‍රිත

රජමහා විහාර
හම්බන්තොට දිස්ත්‍රික්කයේ බෞද්ධ සිද්ධස්ථාන
හම්බන්තොට දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක
යුධගනාව යනු ශ්‍රී ලංකාවේ මොණරාගල දිස්ත්‍රික්කයේ වැල්ලවායට ආසන්නව පිහිටි ඓතිහාසික පුදබිමක් වේ
ඉතිහාසය
මහාවංශයට අනූව ක්‍රි
දෙවන ශතවර්ෂයේ දුටුගැමුණු හා සද්ධාතිස්ස දොසොහොයුරන් අතර ඇතිවූ යුද්ධයෙන් පසුව එම සිද්ධිය සිහිවීම පිණිස දාගැබක් කරවූ බව සඳහන් වේ
බොහෝදෙනා විශ්වාස කරන පරිදි, යුධගනාව යනු එම දාගැබ වේ
එසේම පළමුවන පරාක්‍රමබාහු රජු (ක්‍රි
ව. 1153-1186) සිය මෑණියන් වූ රත්නාවලී දේවිය ආදාහනය කල රත්නාවලී ස්ථූපය, යුධගනාව බැව් තවත් මතයක් වේ
කැණීම්
මෙම දාගැබ 2003 හා 2004 යන වර්ෂ වලදී කැණීම් වලට භාජනය කල අතර එහිදී සමහර අයගේ මතයක් වූ දාගැබ් දෙකක් යන මතය බැහැර කරමින් එකම දාගැබක් බව තහවුරු කර ගන්නා ලදී
එසේම ලැබුණු වෙනත් සාධක අනූව මෙය ඉදිකිරීම් අතරමග නවත්වා දැමූ දාගැබක් බව තහවුරු විය
කැණීම් වලදී ලෝකඩ කරඩුවක්, බුද්ධ ප්‍රථිමා තුනක්, බෝසත් හෝ දේව ප්‍රථිමාවක්, ලෝහ භාජන කිහිපයක් හා කාසි විශාල ප්‍රමාණයක් හමුවී ඇති අතර ඒවා බුදුරුවාගල කෞතුකාගාරයේ ප්‍රදර්ශනයට තබා තිබේ
නිශ්ශංකමල්ල රජු ඉදිකල ගාවුත කණුවක්, නුවර යුගයේ ඉදිකල විහාර මන්දිරයක් සහ හාත්පස පුරා විසිරුණු නටඹුන් රැසක් යුධගනාව භූමිය තුල දැකිය හැකි වේ
සංරක්ෂණ කටයුතු
යුධගනාව දාගැබේ සංරක්ෂණ කටයුතු ප්‍රථම වරට 1979 වසරේදීත්, පසුව 1992 සිට 2002 දක්වාත්, 2003-2004 යන වර්ෂවලදීත් පුරා විද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව විසින් සිදු කරන ලදී
මොණරාගල දිස්ත්‍රික්කයේ බෞද්ධ සිද්ධස්ථාන‎
මොණරාගල දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක
ෂෝල්ස් ඇන්ඩ් ග්ලිඩ්න්ස් යතුරුලියනය (රෙමිංටන් අංක
1 ලෙසින්ද හැඳින්වෙයි) යනු, වාණිජ වශයෙන් සාර්ථක වූ පළමු යතුරුලියනය වෙයි
ඇමරිකානු නිවැවුම්කරු ක්‍රිස්ටෝපර් ලේතම් ෂෝල්ස් විසින් ප්‍රමුඛ ලෙසින් සැලසුම් කෙරුණු මෙය, සහාධ්‍ය  මුද්‍රණ ශිල්පී  සැමුවෙල් ඩබ්. සෝල් සහ ආධුනික යාන්ත්‍ර ශිල්පි කාර්ලොස් එස්. ග්ලිඩ්න් යන්නන්ගේ සහය ඇතිව ප්‍රවර්ධනය කෙරිණි
මෙය සම්බන්ධ කටයුතු  1867 වසරෙහිදී ඇරඹුනු නමුදු, කෙටි කලකදී ව්‍යවසායෙන් ඉවත් වීමට සෝල් ක්‍රියා කල අතර, ඔහු වෙනුවට ආදේශ කෙරුණු ජේම්ස් ඩෙන්ස්මෝර් විසින්, මූල්‍ය පිටුබල සපයමින් යන්ත්‍රයේ අඛණ්ඩ ප්‍රවර්ධනයේ බල සැපයුම විය
මෙම උපකරණය නිපැයීමට ගත් මන්දායුෂ්ක උත්සාහයයන් කිහිපයකට අනතුරුව, ඊ රෙමිංටන් සහ පුත්‍රයෝ විසින්  1873 වසරෙහි මුල් භාගයෙහිදී යන්ත්‍රය අත්පත් කර ගැනිණි
විවිධාංගකරණයට පාත්‍ර වීමට රුචිකත්වයක් දැක්වූ ආයුධ නිෂ්පාදකයෙක් ලෙසින්, රෙමිංටන් සමාගම විසින් යතුරුලියනය තවදුරටත් ප්‍රසාදනය කොට අවසානයේදී  1874, ජූලි 1 දිනදී, වෙළෙඳපොලට නිකුත් කෙරිණි
එහි ප්‍රවර්ධනය අතරතුර, කුතුහලය දැනවූ රළු ආම්පන්නයක සිට ප්‍රායෝගික උපකරණයක් බවට පරිණාමය වීමට යතුරුලියනය සමත්වූ අතර, එහි මූලික ආකාරය කාර්මික ප්‍රමිතිය බවට පත් විය
යතුරුලියනයන් සැලසුම් කිරීමේදී මූලිකවූ අංගයන් මෙම යන්ත්‍රයෙහි අඩංගුවූ අතර, ඒවා අතර සිලින්ඩරාකාර ප්ලැටනයක් සහ පේලි-සතරක QWERTY යතුරුපුවරුවක් වූහ
කෙසේවෙතත්, සැලසුම් ඌණතා කිහිපයක් පැවතිනි
ෂෝල්ස් ඇන්ඩ් ග්ලිඩ්න්ස් වෙතින් මුද්‍රණය කල හැකි වූයේ ලොකු මුද්‍රණ අකුරු පමණක් වූ අතර—මෙම ගැටළුවට එහි අනුප්‍රාප්තික, රෙමිංටන් අංක
2විසින් පිළියම් යෙදිණි—එය "අන්ධ ලියනයක්" විය, යන්නෙන් අදහස් වූයේ යතුරු ලියන්නා විසින් එයට ලියන අතරතුර ලියන්නේ කුමක්දැයි දැක ගත නොහැකි වූ බවයි.

සංස්ථාපිත වෙළෙඳපොළක් නොමැතිවීම, අධික මිල සහ, පුහුණු කල ක්‍රියාකරුවන් අවශ්‍යවීම ආදී කරුණු නිසා, මුලදී,  මෙම යතුරුලියනය සඳහා ලැබුණු මහජන ප්‍රතිචාරය  උද්‍යෝගිමත් එකක් නොවීය
සංස්ථාපිත වෙළෙඳපොළක් නොමැතිවීම, අධික මිල සහ, පුහුණු කල ක්‍රියාකරුවන් අවශ්‍යවීම ආදී කරුණු විසින්, එහි ප්‍රතිග්‍රහණය පමා කෙරිණි
මීට අමතර වශයෙන්, යතුරු ලියවන ලද පණිවුඩ ලද පුද්ගලයන්, එම යාන්ත්‍රික, ලොකු මුද්‍රණඅකුරු පමණක් සහිත ලීවීම්, අපුද්ගල සහ සමහරවිට නින්දාදනවනසුළු ලෙසින් සැලකූහ
කෙසේවෙතත්,  19වන සියවසෙහි අපර භාගයේදී ඇතිවූ නව සන්නිවේදන තාක්ෂණයන් සහ දියුණුවන ව්‍යාපාර විසින්, යතෝචිත සහ කියවීමට පැහැදිලි ලිපි හුවමාරුව සඳහා අවශ්‍යතාවය ඉස්මතු කල අතර, එබැවින් ෂෝල්ස් ඇන්ඩ් ග්ලිඩ්න්ස්  සහ එහි සමකාලිකයන්, සාමාන්‍ය කාර්යාල සවිකුරුවන් බවට විගසින් පත්වූහ
ලිපිකාර වෘත්තිය සඳහා කාන්තාවන්ගේ ආගමනය, මෙම යතුරුලියනයේ සහායයෙන් සිදුවූ බව සඳහන් වන්නේ, නව උපකරණය ක්‍රියාකරවීම සඳහා බොහෝ කාන්තාවන් බඳවා ගත් බැවිණි
ඉතිහාසය

මුල් ප්‍රවර්ධනය 

ෂෝල්ස් ඇන්ඩ් ග්ලිඩ්න්ස්  යතුරුලියනයේ සම්භවය වන්නේ, වසර 1866 දී ක්‍රිස්ටෝපර්

1874 හඳුන්වාදීම්
ඇමෙරිකානු සොයාගැනීම්
යතුරුලියන
පරිබ්බාජකකථා
1
එවං මෙ සුතං - එකං සමයං භගවා අන්තරා ච රාජගහං අන්තරා ච නාළන්දං අද්ධානමග්ගප්පටිපන්නො හොති මහතා භික්ඛුසඞ්ඝෙන සද්ධිං පඤ්චමත්තෙහි භික්ඛුසතෙහි
සුප්පියොපි ඛො පරිබ්බාජකො අන්තරා ච රාජගහං අන්තරා ච නාළන්දං අද්ධානමග්ගප්පටිපන්නො හොති සද්ධිං අන්තෙවාසිනා බ්‍රහ්මදත්තෙන මාණවෙන
තත්‍ර සුදං සුප්පියො පරිබ්බාජකො අනෙකපරියායෙන බුද්ධස්ස අවණ්ණං භාසති, ධම්මස්ස අවණ්ණං භාසති, සඞ්ඝස්ස අවණ්ණං භාසති
සුප්පියස්ස පන පරිබ්බාජකස්ස අන්තෙවාසී බ්‍රහ්මදත්තො මාණවො අනෙකපරියායෙන බුද්ධස්ස වණ්ණං භාසති, ධම්මස්ස වණ්ණං භාසති, සඞ්ඝස්ස වණ්ණං භාසති
ඉතිහ තෙ උභො ආචරියන්තෙවාසී අඤ්ඤමඤ්ඤස්ස උජුවිපච්චනීකවාදා භගවන්තං පිට්ඨිතො පිට්ඨිතො අනුබන්ධා (අනුබද්ධා (ක
සී. පී.)) හොන්ති භික්ඛුසඞ්ඝඤ්ච
2
අථ ඛො භගවා අම්බලට්ඨිකායං රාජාගාරකෙ එකරත්තිවාසං උපගච්ඡි (උපගඤ්ඡි (සී. ස්‍යා
පී.)) සද්ධිං භික්ඛුසඞ්ඝෙන
සුප්පියොපි ඛො පරිබ්බාජකො අම්බලට්ඨිකායං රාජාගාරකෙ එකරත්තිවාසං උපගච්ඡි (උපගඤ්ඡි (සී. ස්‍යා
පී.)) අන්තෙවාසිනා බ්‍රහ්මදත්තෙන මාණවෙන
තත්‍රපි සුදං සුප්පියො පරිබ්බාජකො අනෙකපරියායෙන බුද්ධස්ස අවණ්ණං භාසති, ධම්මස්ස අවණ්ණං භාසති, සඞ්ඝස්ස අවණ්ණං භාසති
ඉතිහ තෙ උභො ආචරියන්තෙවාසී අඤ්ඤමඤ්ඤස්ස උජුවිපච්චනීකවාදා විහරන්ති
3
අථ ඛො සම්බහුලානං භික්ඛූනං රත්තියා පච්චූසසමයං පච්චුට්ඨිතානං මණ්ඩලමාළෙ සන්නිසින්නානං සන්නිපතිතානං අයං සඞ්ඛියධම්මො උදපාදි - ‘‘අච්ඡරියං, ආවුසො, අබ්භුතං, ආවුසො, යාවඤ්චිදං තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන සත්තානං නානාධිමුත්තිකතා සුප්පටිවිදිතා
අයඤ්හි සුප්පියො පරිබ්බාජකො අනෙකපරියායෙන බුද්ධස්ස අවණ්ණං භාසති, ධම්මස්ස අවණ්ණං භාසති, සඞ්ඝස්ස අවණ්ණං භාසති
ඉතිහමෙ උභො ආචරියන්තෙවාසී අඤ්ඤමඤ්ඤස්ස උජුවිපච්චනීකවාදා භගවන්තං පිට්ඨිතො පිට්ඨිතො අනුබන්ධා හොන්ති භික්ඛුසඞ්ඝඤ්චා’’ති
4
අථ ඛො භගවා තෙසං භික්ඛූනං ඉමං සඞ්ඛියධම්මං විදිත්වා යෙන මණ්ඩලමාළො තෙනුපසඞ්කමි
උපසඞ්කමිත්වා පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ නිසීදි
නිසජ්ජ ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි - ‘‘කායනුත්ථ, භික්ඛවෙ, එතරහි කථාය සන්නිසින්නා සන්නිපතිතා, කා ච පන වො අන්තරාකථා විප්පකතා’’ති
එවං වුත්තෙ තෙ භික්ඛූ භගවන්තං එතදවොචුං - ‘‘ඉධ, භන්තෙ, අම්හාකං රත්තියා පච්චූසසමයං පච්චුට්ඨිතානං මණ්ඩලමාළෙ සන්නිසින්නානං සන්නිපතිතානං අයං සඞ්ඛියධම්මො උදපාදි - ‘අච්ඡරියං, ආවුසො, අබ්භුතං, ආවුසො, යාවඤ්චිදං තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන සත්තානං නානාධිමුත්තිකතා සුප්පටිවිදිතා
ඉතිහමෙ උභො ආචරියන්තෙවාසී අඤ්ඤමඤ්ඤස්ස උජුවිපච්චනීකවාදා භගවන්තං පිට්ඨිතො පිට්ඨිතො අනුබන්ධා හොන්ති භික්ඛුසඞ්ඝඤ්චා’ති
අයං ඛො නො, භන්තෙ, අන්තරාකථා විප්පකතා, අථ භගවා අනුප්පත්තො’’ති
5
‘‘මමං වා, භික්ඛවෙ, පරෙ අවණ්ණං භාසෙය්‍යුං, ධම්මස්ස වා අවණ්ණං භාසෙය්‍යුං, සඞ්ඝස්ස වා අවණ්ණං භාසෙය්‍යුං, තත්‍ර තුම්හෙහි න ආඝාතො න අප්පච්චයො න චෙතසො අනභිරද්ධි කරණීයා
මමං වා, භික්ඛවෙ , පරෙ අවණ්ණං භාසෙය්‍යුං, ධම්මස්ස වා අවණ්ණං භාසෙය්‍යුං, සඞ්ඝස්ස වා අවණ්ණං භාසෙය්‍යුං, තත්‍ර චෙ තුම්හෙ අස්සථ කුපිතා වා අනත්තමනා වා, තුම්හං යෙවස්ස තෙන අන්තරායො
මමං වා, භික්ඛවෙ, පරෙ අවණ්ණං භාසෙය්‍යුං, ධම්මස්ස වා අවණ්ණං භාසෙය්‍යුං, සඞ්ඝස්ස වා අවණ්ණං භාසෙය්‍යුං, තත්‍ර චෙ තුම්හෙ අස්සථ කුපිතා වා අනත්තමනා වා, අපි නු තුම්හෙ පරෙසං සුභාසිතං දුබ්භාසිතං ආජානෙය්‍යාථා’’ති
‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’
‘‘මමං වා, භික්ඛවෙ, පරෙ අවණ්ණං භාසෙය්‍යුං, ධම්මස්ස වා අවණ්ණං භාසෙය්‍යුං, සඞ්ඝස්ස වා අවණ්ණං භාසෙය්‍යුං, තත්‍ර තුම්හෙහි අභූතං අභූතතො නිබ්බෙඨෙතබ්බං - ‘ඉතිපෙතං අභූතං, ඉතිපෙතං අතච්ඡං, නත්ථි චෙතං අම්හෙසු, න ච පනෙතං අම්හෙසු සංවිජ්ජතී’ති
6
‘‘මමං වා, භික්ඛවෙ, පරෙ වණ්ණං භාසෙය්‍යුං, ධම්මස්ස වා වණ්ණං භාසෙය්‍යුං, සඞ්ඝස්ස වා වණ්ණං භාසෙය්‍යුං, තත්‍ර තුම්හෙහි න ආනන්දො න සොමනස්සං න චෙතසො උප්පිලාවිතත්තං කරණීයං
මමං වා, භික්ඛවෙ, පරෙ වණ්ණං භාසෙය්‍යුං, ධම්මස්ස වා වණ්ණං භාසෙය්‍යුං, සඞ්ඝස්ස වා වණ්ණං භාසෙය්‍යුං, තත්‍ර චෙ තුම්හෙ අස්සථ ආනන්දිනො සුමනා උප්පිලාවිතා තුම්හං යෙවස්ස තෙන අන්තරායො
මමං වා, භික්ඛවෙ, පරෙ වණ්ණං භාසෙය්‍යුං, ධම්මස්ස වා වණ්ණං භාසෙය්‍යුං, සඞ්ඝස්ස වා වණ්ණං භාසෙය්‍යුං, තත්‍ර තුම්හෙහි භූතං භූතතො පටිජානිතබ්බං - ‘ඉතිපෙතං භූතං, ඉතිපෙතං තච්ඡං, අත්ථි චෙතං අම්හෙසු, සංවිජ්ජති ච පනෙතං අම්හෙසූ’ති
තිලිණි ජයසිංහ (1985 ජනවාරි 15) යනු ශ්‍රී ලාංකික බැඩ්මින්ටන් ක්‍රීඩිකාවක් වේ
ඇය 2012 ලන්ඩන් ඔලිම්පික් ක්‍රීඩා උළෙල වෙනුවෙන් ශ්‍රී ලංකාව නියෝජනය කලාය
ආශ්‍රිත

බාහිර සබැඳි

1985 උපත්
අඩිල හුසේන් (ඇසෑම්
আদিল হুছেইন,
උපත 5 ඔක්තෝම්බර් 1963) ප්රධාන ධාරාවේ හින්දි සිනමා මෙන්ම කලා නිවසක් සිනමාවේ වැඩ කරන ඇසෑම්, රාජ්ය සිට ඉන්දියානු වේදිකාව, රූපවාහිනිය සහ සිනමා රංගන ශිල්පියෙකු වන
ඔහු මේ පසුබට මූලධර්මවාදී සහ පයි ජීවිතය (දෙකම 2012) වැනි ජාත්යන්තර චිත්රපට සේවය කර ඇත
මිහින්තලේ පුරාවිද්‍යා කෞතුකාගාරය ශ්‍රී ලංකාවේ, උතුරු මැද පළාතේ, අනුරාධපුර දිස්ත්‍රික්කයේ, මිහින්තලේ පිහිටි පුරාවිද්‍යා කෞතුකාගාරයකි

පිහිටීම 
මිහින්තලය නගර මධ්‍යයේ පිහිටි ප්‍රධාන වටරවුමේ සිට දකුණු දෙසින් නුවර මාර්ගයේ මීටර් 200ක් ගිය පසු මෙම පුරාවිද්‍යා කෞතුකාගාරය හමුවේ
පයින් යන ඕනෑ ම නරඹන්නෙකුට මිහින්තලා ඓතිහාසික රෝහල් සංකීර්ණය ඉදිරිපිටින්, මිහින්තලා පඩිපෙළට යන මාර්ගයේ මෙම කෞතුකාගාරය වෙත ළඟා විය හැකිය
ඉතිහාසය 
විශ්‍රාම ශාලාවක් ලෙස පවත්වාගෙන ගිය මෙම ගොඩනැගිල්ල පසුව ශ්‍රී ලංකා පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුවට පවරා ගන්නා ලදී
[2] සහ කෞතුකාගාරයක් ලෙස සකස් කර 1984 ජූනි 24 වැනි දින විවෘත කරන ලද්දේ එවකට අගමැති ධුරය දැරූ රණසිංහ ප්‍රේමදාස මහතා විසිනි
වසර 22 ක් අඛණ්ඩව ක්‍රියාත්මක කිරීමෙන් පසු ගොඩනැගිල්ල අබලන් තත්ත්වයේ පැවති අතර 2006 වසරේ තවත් අලුත්වැඩියා කටයුත්තක් ආරම්භ කර 2010 මැයි 31 දින ජනතා අයිතියට පත් කරන ලදී
කෞතුක වස්තු එකතුව 
මිහින්තලය සහ ඒ අවට ප්‍රදේශවලින් හමුවූ පුරාවිද්‍යාත්මක වස්තූන් කෞතුකාගාරයේ ප්‍රදර්ශනය කෙරේ
එහි ලෝකඩ රූප, පෞරාණික මෙවලම්, බිතුසිතුවම් කැබලි සහ සිතුවම් අඩංගු වේ
කෞතුකාගාරයේ ප්‍රධාන ස්ථානය වන්නේ මිහින්තලේ කඳුකරයේ තිබී මෙහි ගෙන ආ ගිරිභණ්ඩ ස්තූපයේ අනුරාධපුර යුගයේ මුල් යුගයට අයත් චිත්‍ර සහිත මුල් ධාතු කුටියයි (ධාතු ගර්භය)
එය මෙම කෞතුකාගාරයට පෙර අනුරාධපුර පුරාවිද්‍යා කෞතුකාගාරයේ ප්‍රදර්ශනය කරන ලදි
එය ගිරිභණ්ඩ ස්තූපයෙන් ගලවා ඉවත් කිරීම සම්බන්ධයෙන් පහත පරිදි 1953 පාලන වාර්තාවේ මහාචාර්ය සෙනරත් පරනවිතාන මහතා මෙසේ දක්වා තිබේ
"පිටුව අංක 15.
46. කණ්ඨක චෛත්‍යයට නැගෙනහිරින් 1951 වැන්නෙහි දී පාදාගත් දාගැබෙහි පේසා වළලු තැහැවිරීමේ වැඩ කරගෙන යන ලදී
එහි ලීස්තර මුලින් පැවති ලෙසම නැවත සාදන ලද්දේ ය
මේ ස්තූපයෙහි පහත ගර්භයෙහි වූ සිතුවම් ආරක්ෂා කිරීම දුෂ්කර ප්‍රශ්නයක් වූයේය
ඒවා පිහිටි ලෙස ම පවත්වා ගැනීමට අධික වියදම් දරන්නට වෙයි
එසේ කිරීමෙන් දාගැබ් දැම්මට හානි සිදුවීමට ඉඩ තිබේ
ඒ හැරත් එලෙස තිබිය දී ම සිතියම්වලට දිය සීරාවෙන් හටගෙන උවදුරු වළක්වාලීම ඉතා අපහසු වේ
එබැවින් ඒ සඳහා කළ හැකි එකම පිළිවෙත් වනුයේ සිතුවම් ගලවා අනුරාධපුරයේ පුරාවිදු කටුගෙට ගෙනගොස් සුරැකිව පවත්වා ගැනීමය
47. චිත්‍ර පිහිටි බදාමේ ගැලවීම ඉතා දුෂ්කර විය
අතරින් පතර ඉරිතලන ලද ඒ බදාම දැඩිලෙස බැම්මෙහි ඇලී තිබුණේ ය
බදාමය පමණක් ඉවත් කිරීමට තැත් කළේ නම් ඒ කැබලි වී චිත්‍ර විනාශ වෙනවා නිසැකය
එබැවින් ඒ බදාම ආලේපිතව පිහිටි බැම්මෙ හි කොටසකුත් සමගම ගලවා වෙන් කර ගැනීමට සිදුවිය
ඉතා පටු බැවින් එහි තුළ කම්කරුවන්ට වුවමනා පරිදි වැඩ කිරීමට නොහැකිවේ
කණවන ලැබූ මේ ජරාවාස වූ දාගැබෙහි පහළ ගර්භයෙහි බැමි කැපීමේදී හටගැනිය හැකි දෙදුරුම් ආදී කරුණු වලින් ඉහළින් පිහිටි දුබල බැමි ගැබ තුළට කඩා වැටී කම්කරුවන්ට අනතුරු සිදු වීමට හැකිවිය
ඉහළ බැමි මුක්කු ගැසීමෙන් දැඩිලෙස තර නොකොට පහළ ගර්භයෙහි වැඩෙහි යෙදීම මහත් අනතුරුදායක බැවින් වැඩ පිළිබඳව අවවාද දීමට සමත් අය පැවසූහ
ගැබ් පියස්සේ පිහිටි විශාල ගල් පුවරු සිතුවම්ද අනතුරට අනතුරක් නොවන සේ ඉවත් කර පිටතට දැමීමට සිදුවිය
1952 වැන්නේ මිහින්තලා මහා සෑය දී සිදු වූ අවාසනාවන්ත සිද්ධිය නිසා මේ වැඩේ යෙදීමට බොහෝ අය අධෛර්යයමත් වූහ
48. කරුණු මෙසේ තිබියදී පුරාවිදු අධිකාරියේ නිලධාරියෙකු සරත් වත්තල මහතා ඉදිරිපත් වී අඩු වියදමින් වුවද සෑහෙන පමණ ආරක්ෂා සංවිධාන සලසාගෙන මේ කටයුතු ඉතා ප්‍රශංසනීය ලෙස නිම කරවිය
මේ රාජකාරි ඉටු කිරීමෙන් ඔහු විසින් කිසියම් ලාභ ප්‍රයෝජනයක් නොතකන ලද්දේය
එහෙත් පැරණි චිත්‍ර කලාවෙහි එවැනි උසස් නිදසුනක් ඔවුන්ගේ ප්‍රයෝජනය පිණිස සුරැකිව තබා දුන් නිසා කලාකාමී අනාගත පරම්පරාවන් විසින් ඔහු ආදරයෙන් සිහිපත් කරනු ලබනවා ඇත
"

ඓතිහාසික රෝහල් සංකීර්ණයට අයත් පුරාවස්තු සහ මිහින්තලේ පුරාවිද්‍යා භූමියෙන් හමුවූ විවිධ පුරාවස්තු 200කට ආසන්න ප්‍රමාණයක් මෙම කෞතුකාගාරයේ ප්‍රදර්ශනය කර ඇත
ඒ අතරින් මිහින්තලා රෝහලෙන් හමුවූ ශල්‍ය උපකරණ, පර්සියානු මැටි බඳුන්, දේව රූප, ශාන්ති කර්ම සඳහා භාවිත කරන මැටි රූප ආදිය කැපී පෙනේ
ප්‍රදර්ශන  ගැලරි 
මිහින්තලේ කෞතුකාගාරයේ ප්‍රදර්ශන ගැලරි 7ක් ඇති අතර ඒවා පහත පරිදි වේ
ස්තූප හැඳින්වීම - මිහින්තලය ආශ්‍රිතව
 මිහින්තලේ විවිධ ස්මාරක සම්බන්ධ වැදගත් තොරතුරු
 මිහින්තලේ පරිශ්‍රයේ ජල කළමනාකරණය
 විවිධ ස්ථාන වලින් හමුවූ පුරාවස්තු
 ජන්තාගාර - මිහින්තලා පරිශ්‍රය භාවිතය
 මිහින්තලේ ඓතිහාසික රෝහල පරිශ්‍රය
 මිහින්තලා පුදබිම ආශ්‍රිත සනීපාරක්ෂාව

මිහින්තලේ පුරාවිද්‍යා කෞතුකාගාරයෙන් තෝරාගත් ප්‍රදර්ශන භාණ්ඩ කිහිපයක්

මේවාද බලන්න
ශ්‍රී ලංකාවේ කෞතුකාගාර ලැයිස්තුව

මූලාශ්‍ර

ශ්‍රී ලංකාවේ කෞතුකාගාර
පිහිටීම 
අනුරාධපුර පුරාවිද්‍යා කෞතුකාගාරය ශ්‍රී ලංකාවේ උතුරු මැද පළාතේ, අනුරාධපුර දිස්ත්‍රික්කයේ, රුවන්වැලිසෑය අසල  අනුරාධපුර ජනාධිපති මන්දිරයට යාබදව පිහිටා ඇත
ඉතිහාසය 
අනුරාධපුර පුරාවිද්‍යා කෞතුකාගාරය (පුරවිදු භාවන ලෙස ද හැඳින්වේ) ශ්‍රී ලංකාවේ පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුවට අයත් කෞතුකාගාරවලින් එකකි
එය අනුරාධපුර පූජනීය නගරයේ පැරණි පරිපාලන ගොඩනැගිල්ලේ (පරණ කච්චේරි ගොඩනැගිල්ල) පිහිටා ඇත
මීට පෙර පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව සතුව ඉතිරිව තිබූ පුරාවස්තු එකතුවක් තිබූ අතර ආචාර්ය සෙනරත් පරණවිතාන මහතා මෙම පුරාවස්තු පටිගත කිරීම ආරම්භ කළේ ඔහුගේ උත්තරීතර එච
ඒ.හෝකාර්ට් මහතාගේ නියෝගයකට අනුවය
මෙම කෞතුකාගාරය මුලින් පවත්වාගෙන යනු ලැබුවේ අනුරාධපුර ශ්‍රී මහා බෝදිය හා රුවන්වැලිසෑයට ආසන්නව පිහිටි රෝහලක කොටසකය
එහෙත් පසුකාලීනව පහසුකම් නොමැතිකම හේතුවෙන් සෙනරත් පරණවිතාන මහතා කෞතුකාගාරය නව ස්ථානයක පිහිටුවීමේ අවශ්‍යතාව නිරන්තරයෙන් අවධාරණය කළේය
වාර්තාවලට අනුව 1948 දී අනුරාධපුර දෙපාර්තමේන්තු ගොඩනැගිල්ලේ දකුණු පැත්තේ තබා තිබූ මෙම භාණ්ඩ එකතුව එස්.ෂාන් මුගනාදන් සහ ජී.ඩී.රණසිංහ යන අයගේ දායකත්වයෙන් කෞතුකාගාරයක් ලෙස සංවිධානය කරන ලදී
මෙම ඉල්ලීමට අනුව රජය විසින් පුරාවිද්‍යා කෞතුකාගාරය පිහිටුවීම සඳහා අනුරාධපුර පැරණි පරිපාලන ගොඩනැගිල්ල (පරණ කච්චේරි ගොඩනැගිල්ල) ලබා දෙන ලදී
1940 ගණන්වල අනුරාධපුර ගංවතුරෙන් විපතට පත් වූවන්ට නවාතැන් පහසුකම් සැලසීමේ මධ්‍යස්ථානයක් ලෙස ගොඩනැගිල්ල ක්‍රියාත්මක වූ නිසා කෞතුකාගාරය පිහිටුවීම ප්‍රමාද විය
ඒ අනුව එවකට අනුරාධපුර ආණ්ඩුකාරවරයා ලෙස කටයුතු කළ නිශ්ශංක විජේරත්න මහතාගේ සහය ඇතිව මෙම ප්‍රදාන ගොඩනැගිල්ලෙන් සහ ඊට යාබද දෙමහල් පටිගත කිරීමේ ගොඩනැගිල්ලෙන් ගොඩනැගිලි දෙකක් කෞතුකාගාරයට පවරා ගැනීමට හැකි විය
නිල වශයෙන්, අනුරාධපුර පුරාවිද්‍යා කෞතුකාගාරය පිහිටුවන ලද්දේ හිටපු අධ්‍යක්ෂ ජනරාල් ආචාර්ය සෙනරත් පරණවිතාන මහතාගේ මූලික උත්සාහය යටතේය
අනුරාධපුර පුරාවිද්‍යා කෞතුකාගාරය ශ්‍රී ලංකාවේ පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුවට අයත් පැරණිතම සහ විශාලතම කෞතුකාගාරය වේ
කෞතුක වස්තු එකතුව 
බුද්ධ ප්‍රතිමා, ධාතු කරඬු, චිත්‍ර, රූකඩ, කාසි, ස්වර්ණාභරණ, පබළු සහ වෙනත් විවිධ දේ වැනි ශ්‍රී ලංකාවේ විවිධ ප්‍රදේශවලින් සොයා ගන්නා ලද පුරාවස්තු ප්‍රදර්ශනය කිරීම සඳහා මෙම කෞතුකාගාරය භාවිතා කරනු ලැබේ
] මෙම පුරාවස්තු අතර අභයගිරි ස්ථූපය, ජන්තාඝර සහ පංචාවාස ගොඩනැඟිල්ල ආදියෙහි ආකෘතියක් ඇත
එසේ ම අනුරාධපුර පුරාවිද්‍යා කෞතුකාගාරය ශ්‍රී ලංකාවේ විශාලතම ශිලා ලේඛන එකතුවේ ද භාරකාරිත්වය දරයි
හී ජූලි සතරවැනිදා  හෝ  ජූලි සතර ලෙසින්ද හැඳින්වෙන, එක්සත් ජනපදයෙහි නිදහස් දිනය යනු, 1776, ජූලි 4 දිනදී, ඇමරිකානු ජනපද දහතුන විසින්, ඇමරිකානු එක්සත් ජනපදය ලෙසින්,   නව දේශයක් ලෙසින් ඔවුන් සලකන බවත්, තවදුරටත් බ්‍රිතාන්‍ය අධිරාජ්‍යයේ කොටසක් නොවන බවටත්,  නිදහස ප්‍රකාශයට පත්කිරීම,   කොන්ටිනෙන්ටල් කොංග්‍රසය විසින්  අපත්‍යිකරණය කිරීම සැමරෙන,   ෆෙඩරල් නිවාඩු දිනයකි