Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
යන්කොවික් රංගන ශිල්පියාට අදාල සම්මානය ලබාගත්තේය, ඒ අතර ජේ ලිවේ රුපරචන අද්‍යක්ෂනයට ද සහ සුසාන් ෂර්මන් රුපරචන අද්‍යක්ෂනය ද විය
මේවත් බලන්න
 Latin Grammy Award for Best Long Form Music Video
 Latin Grammy Award for Best Short Form Music Video
 List of awards and nominations received by Genesis
 List of Grammy Award categories
 List of songs by "Weird Al" Yankovic

යොමුව

General
  Note
User must select the "Music Video" category as the genre under the search feature
Specific

බාහිර සබැඳි
 Official site of the Grammy Awards
 YouTube "Weird Al" Yankovic – Fat

Category
Grammy Award categories|Grammy Award for Best Concept Music Video
ගෘහස්ත බැටළුවන්ගේ ඉතිහාසය ක්‍රිස්තු පූර්ව 11000 සහ 9000 කාලයට දිව යන අතර වන මෆ්ලන් නම් වල් බැටළු විශේෂය හීලෑ කිරීම පෞරාණික මෙසපොතේමියාව තෙක් දිව යයි
මිනිසා විසින් හික්මවන ලද පළමු සත්ව කොට්ඨාශයන්ගෙන් එකක් බැටළුවන් වනවාක් මෙන්ම ඉරානියානු සැටර්ඩේ වකවානුවෙහි ද බැටළු පාලනය පැවතින
මොවුන් මූලිකවම ඇති කරන ලද්දේ මාංශ, කිරි සහ සම් ලබා ගනු පිණිසයි
ලොම් සහිත බැටළුවන් බිහි කිරීම ඇරඹුණේ ක්‍රිස්තු පූර්ව 6000 න් පසුවයි. පර්සියානු සංස්කෘතිය බැටළු ලෝම වෙළඳාම  මත රඳා පැවතුණු අතර අප්‍රිකාවෙන් සහ යුරෝපයෙන් ඒවා ආනයනය කෙරිණි
රෝමානුවන් ඔවුනගේ බැටළුවන් එංගලන්තයට රැගෙන ගොස් එහි මහා පරිමාණ ලොම් කර්මාන්තයක් ඇති කළහ
මින් කෙටි කලකට පසුව ස්පාඤ්ඤය සහ එංගලන්තය ලොව බැටළුවන් ඇතිකරන රටවල් අතුරෙන් ප්‍රමුඛයන් බවට පත් විය
ස්පාඤ්ඤය වටිනා ලොම් සඳහා ප්‍රසිද්ධ මරිනෝ බැටළුවන් බෝ කළ අතර මෙම බැටළු පට්ටි ධනවතුන් විසින් පාලනය කළේ සිය රට පුරා ව්‍යාප්ත වන අයුරිනි
මෙම සතුන් හට නිදහසේ සැරිසරමින් තණ උළා කෑමට අවකාශ සලසන ලද අතරතුර එයට බාධා පැමිණ වූ ගොවි ජනතාව, පුද්ගලික විනිශ්චය සභා වෙත කැඳවන ලදී
පූර්වජ වන ජීවීන්

බැටළුවන්ගේ හා ඔවුන්ගේ ආදිතමයන්ගේ වංශානුක්‍රමය නිශ්චිතවම පැහැදිලි නොමැත
වඩාත්ම සුලභ කල්පිතය නම් ඔවිස් ආරීස්, මෆ්ලන් විශේෂයේ ඒසියේටික් (O
orientalis) ගෙන් පැවත එන බවය
පැරණි මූලලේඛන වල ඔවුන් ආදිතමයන් ලෙස දැක්වෙතත් යුරෝපීය මෆ්ලන් (O
musimon) යනු එකල ගෘහස්තව පැවත, වන බැටළුවන්(ෆෙරල්) බවට පත් වූ විශේෂයක් විය හැකි බව ද යෝජනා විය
ස්කොට්ලන්තයේ කාස්ල්මිල්ක් මූරිට් වැනි බැටළු වර්ග කිහිපයක් යුරෝපීය වන යුරෝපීය මෆ්ලන් සතුන් දෙමුහුම් අභිජනනයෙන් ඇති කරන ලදී
කලෙකදී යූරියල්  (O
vignei), ගෘහස්ත බැටළුවන්ගේ ආදිතමයා ලෙස සැලකීමට පාදක වූයේ ඔවුන් පර්සියානු පෙදෙස්වල නිදැල්ලේ සැරිසරන අතරතුර  මෆ්ලන් සතුන් සමග අන්තර්-අභිජනනය කිරීමයි
නමුත් අර්ගාලි (O
ammon), සහ හිම බැටළුවන් (O
nivicola) සතු වර්ණදේහ සංඛ්‍යාව ඔවිස් විශේෂයෙන් වෙනස් වන බැවින් ඔවුන් අතර ඍජු සම්බන්දතාවයක් අපේක්ෂා කළ නොහැකි අතර සිදු කළ වංශ-ප්‍රවේණික අධ්‍යයනයකින් යූරියල් ආදිතමයන් පිලිබඳ සාධක ද නොපෙන්වීය
යුරෝපීය සහ ආසියානු වංශ ඔස්සේ සිදු කළ වැඩිදුර පරියේෂණ පෙන්නුම් කළේ දෙපාර්ශ්වය අතර සැලකිය යුතු ජානමය වෙනස්කම් පවතින බවයි. මෙම සංසිද්ධිය සඳහා මූලික උපග්‍රහණ දෙකක් ඉදිරිපත් විය
පළමුවැන්න නම් දැනට හඳුනා නොගත් හෝ වන බැටළුවන් උප විශේෂයකින් ගෘහස්ත බැටළුවන් පැවත එන බවයි. දෙවැන්න, මෙම ප්‍රභේදනයට හේතුව අනෙකුත් පශු සම්පත් මෙන්ම වන මෆ්ලන් විශේෂයන් වනාන්තර වලින් සත්ත්ව ගොවිපොළවල් සඳහා අල්ලා ගැනීම මගින් පැහැදිලි කළ හැකි බවයි.

ලෝම ඉවත් කරගැනීමට භාවිත කරන ක්‍රමෝපායයන් ආදිතම බැටළුවන් හා නූතනයේ දක්නට ලැබෙන බැටළු වංශ අතර පවතින ප්‍රධාන වෙනසකි
පුරාතන බැටළුවන්ගේ ලොම් ඉවත් කළ යුත්තේ "රූයින්ග්" ක්‍රමවේදයට අනුව ගොවි දෑතිනි
ඔවුන්ගේ කෙම්ප්ස් යනුවෙන් හැඳින්වෙන කෙඳි, මෘදු ලොම් ස්තරයට වඩා දිගු වීම එයට හේතුවයි. එසේම ක්ෂේත්‍රයෙහි ඇද හැලෙන බැටළු ලොම් ද එකතු කර භාවිත කරන ලදී
මෙම ගති ලක්ෂණය අදටත් සෝයි සහ ශේට්ලන්ඩ් ග්‍රාම්‍ය විශේෂ කිහිපයකම දක්නට ලැබේ
වෙනත් කෙටි වලිගය සහිත උතුරු  යුරෝපයීය වංශ මෙන්ම සෝයි විශේෂයට ද ලොම් ඉවත් කළ නොහැකි බව (ඍජුව), ප්‍රමාණයෙන් කුරු වීම, ලිංගිකතා දෙකටම අං පිහිටීම යන ලක්ෂණ පොදු අතර ආදිතම බැටළුවන් හා සමීප සම්බන්දතාවයක් ද පෙන්වයි. මුල්කාලීනව පෙහෙකම් සහ ලොම් කැටීම නිවැසියන්ගේ අත්කම් වූ නමුත් කර්මාන්තයක් නොවුණි
බැබිලෝනියානුවන්, සුමේරියනුවන් සහ පර්සියානුවන් බැටළුවන් මත මුළුමනින්ම යැපුනෝය
ඇඟලුම් සඳහා ප්‍රථමයෙන් කොමු පිළි (ලිනන්) යොදා ගැනුණ ද එකල පවා ලොම් සඳහා ඉහල වටිනාකමක් නියම විය
ලොම් පිණිස සතුන් ඇතිකිරීම ලොව පුරාතන කර්මාන්ත වලින් එකක් වන අතර, භාණ්ඩ හුවමාරු වෙළඳාමේදී බැටළු සමූහ ප්‍රධාන හුවමාරු මාධ්‍යයක් විය
බයිබලයෙහි විශාල බැටළු සමූහ පිලිබඳ සඳහන් වනවාක් මෙන්ම ඊශ්‍රායල රජුගේ යටත්වාසීන් සිය බැටළු සමූහ ගණන අනුව බදු ගෙවූ බව ද සඳහන් වේ
ආසියාව තුළ

හීලෑ කිරීම
බැටළුවන් යනු මිනිසුන් විසින් හීලෑ කරන ලද ප්‍රථම සත්ව කොට්ඨාශයකි
එය අවුරුදු 11000 කට පෙර මෙසපොතේමියාවේදී සිදු වූ බව සැලකේ. ඔවුනගේ වනගත නෑදෑයින් සතු සාපේක්ෂව අඩු ආක්‍රමණශීලී බව, කළමනාකරණය කරගත හැකි ප්‍රමාණය, ඉක්මන් ලිංගික පරිණතිය, සමාජශීලී ස්වභාවය, ඉහළ ප්‍රජනන ශීඝ්‍රතාව වැනි ගති ලක්ෂණ ඔවුන් විශේෂයෙන්ම හීලෑ කිරීම සඳහා සුදුසු වීමට හේතු විය
වත්මනෙහි ඔවිස් ආරීස් මුළුමනින්ම හීලෑ සතෙකු වන අතර ඔවුනගේ සෞඛ්‍යය සහ දිවිපැවැත්ම නොමඳව මිනිසා මත රඳා පවතී
ෆෙරල් බැටළුවන්, ෆෙරල් අශ්වයින්, එළුවන්, ඌරන් හෝ සුනඛයන් වැනි පරිමාණයකින් දක්නට නොලැබුණ ද විශාල විලෝපිකයන් හීන ප්‍රදේශවල මොවුන් දක්නට හැකි අතර ඔවුන් වෙනමම විශේෂයයක් ලෙස ද වෙන් කර දැක්විය හැකිය
ද්විතීයික නිෂ්පාදන සඳහා බැටළුවන් ඇති කිරීම නිරිතදිග ආසියාවෙන් හෝ බටහිර යුරෝපයෙන් ඇරඹුණි
මුල් කාලයේදී බැටළුවන් මස්, කිරි සහ සම් පිණිස පමණක් තබා ගැනුණි
ඉරානයෙන් සොයාගැනුණු සැටර්ඩේ පුරාවිද්‍යාත්මක සාධක කියාපාන්නේ ලොම් සහිත බැටළුවන් තෝරා ගැනීම ඇරඹෙන්නට ඇත්තේ ක්‍රිස්තු පූර්ව 6000  දී පමණ බව සහ ඉන් අවුරුදු 2000 කට 3000 කට පසු පැරණිතම ලොම් රෙදි පිළි නිර්මාණය වන්නට ඇති බවයි. මීට පෙරාතුව බැටළුවෙකු මස් පිණිස මැරීමේ දී ලැබෙන සම පදම් කොට කබායක් ලෙස පළඳින්නට ඇත
පරියේෂකයන් විශ්වාස කරන අන්දමට මෙවන් පැළඳුම් 70F( 21C) මධ්‍යයනය උෂ්ණත්වයක් පවතින ෆර්ටයිල් ක්‍රෙසන්ට් වැනි ප්‍රදේශ වලටත් වඩා අඩු උෂ්ණත්වයන් පවතින ප්‍රදේශවල ජීවත් වීමට මිනිසාට රුකුල් දෙන්නට ඇත
ක්ටහොයික් හි දී  සොයා ගනු ලැබූ බැටළු චාර්වක දත් කැබලි  සහ අස්ථි කියාපාන්නේ එවක ගෘහස්ත බැටළු ගහණයක් පැවති බවයි. ලෝකඩ යුගයට අයත් එම කාල වකවානුවෙහි බැටළු වංශ, සියලු නූතන ගති ලක්ෂණ වලින් යුක්තව බටහිර ආසියාව පුරා විසිරී පැතිරී පැවතින
ක්‍රිස්තු පූර්ව 6000 දී පුරාතන ජීට්න් වාසීන් බැටළුවන් සහ එළුවන් ඔවුනගේ ප්‍රධාන පශු සම්පත ලෙස සැළකූහ
සංචාරක පශු කර්මාන්තයක් පැවති බව පුරාවිද්‍යාත්මක කැණීම් බිම් වල හඳුනාගැනීම් රාශියකින් එනම් බැටළු හා එළු අස්ථීන්, ධාන්‍ය සහ ධාන්‍ය සැකසුම් උපකරණ වල දුලබතාවය, විශේෂිත ආවේණික ගති ලක්ෂණ පෙන්වන ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පයක සාධක මඳ බැවින්, කලාපයේ කෘෂිකාර්මික ප්‍රදේශවලින් බැහැරව පිහිටීමෙන් සහ නූතන සංචාරක එඬේරවරුන්ගේ මානව-වංශ ලේඛයන්ගෙන්  තහවුරු වේ
අධ්‍යතනය

මැද පෙරදිග
සවුදි අරාබිය (3% ට අඩු ප්‍රතිශතයක්), ඉරානය (4%) සහ ඇෆ්ගනිස්ථානය (උපරිම වශයෙන් 10% ක්) වැනි රටවල් වල අති සුළුතරය සංචාරක එඬේරවරුන් සහ අර්ධ සංචාරක එඬේරවරුන් වාසය කරන අතර ඔවුනගේ සතත අවපාතයක් දක්නට ලැබේ
ඉන්දියාව
ඉන්දියානු දේසි බැටළු වංශයේ ගුණාත්මක බව 'ඉහල නැංවීමට' මෙරිනෝ සහ අනෙකුත් ඉහළ තත්ත්වයේ බැටළුවන් සමගින් අන්තර්-අභිජනන ක්‍රියාවලි දියත් වන්නේ ලොම් වල සහ මස් වල ගුණත්වය වැඩි දියුණු කිරීමේ අරමුණෙනි
චීනය සහ මොන්ගෝලියාව
බැටළුවන් චීනයෙහි කෘෂිකාර්මික නිෂ්පාදිතයේ වැදගත් අංගයක් නොවන්නේ චීනය සතුව බැටළුවන් සඳහා විශාල විවෘත තණබිම් දුලබ බැවිනි
එවන් භූමිභාග පවතින නිරිතදිග පළාත්වල බැටළු ගහණය සුලබයි
ළාන් නමින් හැඳින්වෙන ස්වදේශික බැටළු වංශයක් චීනය සතුව පැවතුනත් රජයේ ප්‍රවර්ධන කටයුතු මධ්‍යයේ වුව ද 1985 වසරේ සිට එම සතුන්ගේ ගහන අවපාතයක් දක්නට ලැබේ
ජපානය
වර්ෂ 1800 සිට ජපන් රජය සිය ගොවි ජනතාව බැටළුවන් ඇති කිරීමට යොමු කරන ලදී
එවන් බැටළු අභිජනන ව්‍යාපෘති මගින් Yorkshire, Berkshire,  ස්පාඤ්ඤ merino, චීන/මොන්ගෝලියානු බැටළු විශේෂ රජයේ ද සහන මත ආනයනය කෙරුණු  නමුත් ගොවීන් සතුව බැටළු පාලනය පිළිබඳව පැවති අල්ප දැනුම ශහ රජය විසින් ගොවීන් හට නිසි තොරතුරු ලබා නොදීම නිසා එය අසාර්ථක වූයේ 1888 වසරේදී ව්‍යාපෘතියට නැවතීමේ තිත තබමිනි
අප්‍රිකාව තුළ
බටහිර ආසියාවේදී හීලෑ කිරීමෙන් පසු නොබෝ කලකින්ම බැටළුවෝ අප්‍රිකා මහාද්වීපයට ඇතුළු වූහ
වරෙක ඉතිහාසඥයන්ගෙන් සුළු පිරිසක් Ovis aries හි මූලාරම්භය පිළිබඳව අප්‍රිකානු න්‍යායය ලෙස නම් දැරූ විවාදාත්මක මතයක් ඉදිරිපත්  කරන ලදී
එම න්‍යායය මූලිකවම ශිලා කලා වලින් පහදා දුන් කරුණු මත සහ අස්තිවේදයේ එන බාබේරියානු  බැටළුවන් පිලිබඳ සාක්ෂි මත පදනම් විණි
පළමු බැටළුවන් සිනායි හරහා උතුරු අප්‍රිකාවට ඇතුළු වූ අතර වසර 7000 කට 8000 කට පෙර  පුරාණ ඊජිප්තු සමාජයෙහි ද උන් දක්නට ලැබුණි
අප්‍රිකානු ගොවිතැන ප්‍රධාන වශයෙන් බැටළුවන් මත සෑමවිටම යැපුණාක් මෙන්ම  වත්මනෙහි සැලකිය යුතු බැටළු ගහණයකින් (මිලියන 28.8 ක්) යුතු එකම රට දකුණු අප්‍රිකාවයි.

ඉතියෝපියාවෙහි ලන්ද්‍රාස් වර්ගයේ බැටළුවන්ගේ වෙනස්කම් කිහිපයකි
වල්ගයේ හැඩය සහ ලොම් වර්ගය වැනි සාධක අනුව බැටළුවන් වර්ගීකරණය කිරීමට ප්‍රයත්නයක් දැරූ අතර එච්. එප්ස්ටයින් විසින් මෙම කරුණු දෙක මත පමණක් පදනම්ව බැටළුවන් වර්ග 14 කට බෙදා දැක්වීමට උත්සාහ කළේය
නමුත් 2002 දී කළ ජානමය විශ්ලේෂණයකින් තවදුරටත් පැහැදිලි වූයේ කෙටි-මහත වල්ග සහිත, දිගු-මහත වල්ග සහිත, මහත-වල්ග කොට සහිත සහ සිහින්-වල්ග සහිත යන විශේෂිත ප්‍රභේද සතර පමණක් දැකගත හැකි බවයි.

යුරෝපය තුළ

බැටළු පාලනය යුරෝපය පුරා ශීඝ්‍රයෙන් පැතිර ගියේය
කැණීම් අනාවරණය කරන පරිදි ක්‍රිස්තු පූර්ව 6000 දී පමණ පූර්ව ඉතිහාසයේ නියෝලිතික යුගයේ දී කාසල්නෝවියානු වැසියන් දකුණු ප්‍රංශයේ  ෂටර්නොෆ්-ලේ-මාර්ටිගේස් හි (වත්මනෙහි මාර්සේල් පෙදෙසට නුදුරුව)  වාසය කරමින් යුරෝපයේ ප්‍රථම ගෘහස්ත බැටළු පාලනය ආරම්භ කරන ලදී
පුරාණ ග්‍රීක ශිෂ්ටාචාරයේ ආරම්භයේ පටන් ප්‍රායෝගිකව මූලික පශු සම්පත ලෙස බැටළුවන් සලකන ලද අතර තනි තනි බැටළුවන් නම් කළ බව පවා සඳහන්  වේ
කෙටි වල්ගයක් හා බහුවිධ වර්ණයන්ගෙන් යුතු ලෝම සහිත අදටත් දක්නට ලැබෙන ස්කැඩිනේවියානු බැටළුවන් වර්ගයක් එකල විය
පසුව රෝම අධිරාජ්‍යය බැටළුවන් මහා පරිමාණයෙන් ඇති කරන ලද්දේ යුරෝපය පුරා බැටළුවන් ගහණය ව්‍යාප්ත කළ ප්‍රධාන කාරකක් ලෙසිනි
ප්ලිනි දි එල්ඩර් ඔහුගේ ස්වභාව ඉතිහාසයෙහි (නැචුරාලිස් හිස්ටෝරියා) බැටළුවන් සහ ලොම් පිළිබඳව මෙසේ ද සඳහන් කරයි
"දෙවියන් වහන්සේ පවා පහදවන, අපට ලෝම පරිභෝජනයට ඉඩ හසර ලබා දෙන බැටළුවනි, අපි ඔබට ණය ගැති සහ  ස්තුතිවන්ත වෙමු
" යනුවෙන් හෙතම ප්‍රකාශ කරන්නේ පුරාතන බැටළු විශේෂ වල තොරතුරු සහ ලොම් වර්ණ, දිග සහ ලක්ෂණ ආදිය ද ගෙන හැර දක්වමිනි
රෝමානුවන් ඔවුනගේ බැටළුවන් පොරෝනා (නූතනයේ නයිලෝන්) වලින් වැසීමෙන් බැටළුවන්ගේ පිරිසිදුකම සහ ලොමවල ප්‍රභාව වර්ධනය කර ගැනීමේ පුරෝගාමීන් වූහ
ක්‍රිස්තු වර්ෂ 50 දී රෝමානුවන් බ්‍රිතාන්‍ය දූපත්වල පදිංචිව සිටි සමයෙහි, එංගලන්තයේ වින්චෙස්ටේර්හි විශාල ලොම් සැකසුම් කම්හලක් පැවති බව කියැවේ
ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1000 වන විට එංගලන්තය සහ ස්පාඤ්ඤය බටහිර ලෝකයේ බැටළු නිෂ්පාදන සම මධ්‍යස්ථාන ලෙස පිළිගැණුනි
ඉස්තරම් ලොම් ලබා දෙන මෙරිනෝ බටලුවන්ගේ මුල් කාලීන ඇති කරන්නන් වූ ස්පාඤ්ඤය ලොම් වෙළඳාමේ ප්‍රමුඛයන් වූයේ විශාල ධනස්කන්ධයක් උපයමිනි
එම ධනය ස්පාඤ්ඤ  පාලකයන් විසින් ආක්‍රමණකරුවන් ලෙස නව ලෝකය කරා යාත්‍රා කිරීමට යොමු කරන ලදී
මෙස්ටා (සම්පූර්ණ පදවි නාමය වූයේ ඔන්රඩෝ කන්සේජෝ ඩි ලා මෙස්ටා, ගෞරවනීය මන්ත්‍රණ සභාවෙහි මෙස්ටා) යනුවෙන් බලවත් පදවියක් ස්පාඤ්ඤයේ ධනවත් වෙළඳුන්ගෙන්, කතෝලික පූජකවරුන්ගෙන් සහ මෙලිනෝ බැටළු සමූහ පාලනය කළ රදළයන්ගෙන් සුසැදි මණ්ඩලයක දක්නට ලැබිණි
17 වන ශතවර්ෂය වන විට මෙස්ටා සතුව මෙලිනෝ බැටළුවන් මිලියන දෙකක් පමණ විය
ස්පාඤ්ඤයේ මෙස්ටාහි බැටළුවන් සෘතුමය ගොදුරුබිම් මාරුවක් සිදී කළහ
වසන්ත කාලයේදී, එක්ස්ට්‍රිමඩියුරාහි සහ ඇන්ඩලූසියාහි ශීත තණබිම් (ඉන්වනැඩරෝස්) අතහැර  කැස්ටයිල්හි ග්‍රීෂ්ම තණබිම් (අගොස්ටැඩරෝස්) කරා ගිය උන් සරත් සමයේ දී නැවත පැමිණියහ
ලෝම වලින් ලබා ගත හැකි ලාභාංශ වැඩි කර ගැනීමට රෝම පාලකයන් මෙස්ටා හට පුළුල් බලතල ලබා දුන් අතර ඒවා සාමාන්‍ය ගොවි ජනතාවට වඩාත් හානිදායක විය
විශාල මෙලිනෝ පට්ටි වලට ඔවුනගේ සංක්‍රමණික මාර්ග (කැනඩස්) ඔස්සේ ගමන් කිරීමේ පූර්ණ අයිතිය පැවතුණි
නගර සහ ගම වාසීන් සිය පොදු බිම් වල දී බැටළුවන්ට තණ උළා කෑමට ඉඩදිය යුතු වූ අතර එයට එරෙහි වූ පුද්ගලයින් මෙස්ටා විසින් ඔවුනගේ ශේරිෆ්වරුන් ලවා පුද්ගලික අධිකරණ වෙත කැඳවන ලදී
රාජකීය අවසරකකින් තොරව වනයෙහි මෙරිනෝ බැටළුවන් සෙවීම පවා එකල දඬුවම් ලැබිය හැකි වරදක් වූ බැවින් 18 වන ශතවර්ෂයේ මැද භාගය වන තෙක්ම බැටළු පාලනයේ ඒකාධිකාරයකට ආසන්න තත්ත්වයක් පැවතුණි
අපනයන නීති ඉවත් කිරීමෙන් පසුව අගනා ලොම් ලබා දෙන බැටළුවන් ලෝකය පුරා බෙදා හැරීම ඇරඹිණි
1788 දී ලුයිස් XVI රජ සමයේ රැම්බුලේ වෙත කළ අපනයනයෙන් වත්මනෙහි දක්නට ලැබෙන රැම්බුලේ (ප්‍රංශ මෙලිනෝ) වංශය ආරම්භ වීමේ පසුබිම සැකසුණි
නැපෝලියන් යුධ සමයට පසු හා වරෙක ඒකාධිකාරයක්ව පැවති මෙලිනෝ බැටළුවන් ලොව පුරා බෙදී යාමත් සමග ස්පාඤ්ඤය තව දුරටත් ලෝක ආර්ථිකයෙහි විශාල වැදගත්කමක් නිරූපණය නොකළ අතර එහි ලොම් නිෂ්පාදිතය චුරා වැනි සවිමත් රළු ලොම් නිෂ්පාදිත වෙත ප්‍රතිවර්ත්‍ය විය
ස්පාඤ්ඤයෙහි බැටළු කර්මාන්තය සංක්‍රමණික පට්ටි කළමනාකරණ නිදර්ශකයක් වූයේ එරටට ආවේණික විශාල බැටළු රංචු රට පුරා පැතිරෙමින් පැවතීම නිසාය
එංගලන්තයෙහි භාවිත වූ කළමනාකරණ මාදිලිය මින් බොහෝ සෙයින් වෙනස් වූ නමුත් එරට ආර්ථිකයට මේ හා සමාන බලපෑමක් එල්ල කළේය
20 වන ශතවර්ෂයේ මුල් භාගය වන තෙක්ම ඔව්ලින්ග් (බැටළුවන් හෝ බැටළු ලෝම අවහරණය) දඬුවම් ලැබිය හැකි වරදක් වූ අතර වත්මනෙහි පවා  හවුස් ඔෆ් ලෝර්ඩ්ස්හි කතානායකවරයා වූල්සැක් යනුවෙන් හඳුන්වන මෙට්ටයක් මත වාඩිවීම සිදු කරයි
එක්සත් රාජධානියෙහි අධි සංකේන්ද්‍රනයකින් සහ ව්‍යායාමයෙන් තොර බැටළු පාලනය නිසා බැටළුවන් ඔවුන්ගේ නිශ්චිත අභිප්‍රාය සහ ශරීර කොටස් සඳහා අනුගත වූයේ එරටෙහි භූමි ස්කන්ධයට සාපේක්ෂව  විශේෂිත බැටළු වර්ග ඇති වීමට ඉඩ සලසමිනි
ස්පාඤ්ඤයෙන් පැමිණි සුපිරි තත්ත්වයේ නිෂ්පාදන සමග තරඟ කිරීමට මෙම විවිධ බැටළු විශේෂ වලින් නිපදවන ලද නිෂ්පාදන පරාසය ඉවහල් විය
එලිසබෙත් I රාජිණියගේ සමය තුළ රාජාණ්ඩුවේ මූලික බදු ආදායම වූයේ ලොම් වෙළඳාම බැවින් එංගලන්තය ද බැටළු පාලනය ව්‍යාප්ත කිරීමට ප්‍රධාන වශයෙන් දායක වූ රාජ්‍යයක් ලෙස දැක්විය හැකිය
18 වන ශතවර්ෂයෙහි රොබර්ට් බේක්වෙල්ගේ කාර්යභාරය ගෘහස්ත බැටළුවන්ගේ මෙන්ම පශු සම්පතෙහි ද වැදගත් සන්ධිස්ථානයක් විය
ඔහුගේ කාලයට පෙර ප්‍රශස්ත ගති ලක්ෂණ සහිත සතුන් අභිජනනය, ඒ සඳහා සතුන් තොආර ගැනීමේ විද්‍යාත්මක ක්‍රමවේදයකින් තොර සසම්භාවී එකක් විය
බේක්වෙල් වරණාත්මක අභිජනනය (විශේෂයෙන් පෙළපත් අභිජනනය)සඳහා මූලධර්ම ඉදිරිපත් කළේ ඔහුගේ බැටළුවන්, අශ්වයන් ශා ගවයන් කළ පරියේෂණ සහ අත්දැකීම් ද ඇසුරිනි
පසු කාලීනව ග්‍රෙගර් මෙන්ඩල්ගේ සහ චාර්ල්ස් ඩාවින්ගේ කාර්යයන් සඳහා ද හෙතෙම ඉවහල් විය
ඔහුගේ ප්‍රධාන දායකත්වය ලෙස දැක්වෙනුයේ වැදගත් නූතන බැටළු විශේෂ රාශියකටම පදනම් වූ වාරක සන්‍යාසයකින් හා ඉක්මන් පරිණතියකින් යුතු ලෙස්ටර් ලෝන්ග්වූල් නම් බැටළුවන් හඳුන්වා දීමය
වත්මනෙහි එංගලන්තයේ බැටළු කර්මාන්තය විශාල අවපාතයකට ලක්ව ඇති වුවත් උසස් පෙළපත් වලින් පැවත එන බැටළු පට්ටි වෙන්දේසි වලදී  ස්ටර්ලින් පවුම් 100,000 කට පමණ අදටත් මිලදී ගත හැකිය
ඇමරිකාව තුළ

ආසියානු සහ යුරෝපීය විශේෂයන් වලටත් වඩා ඇමෙරිකාවට ආවේණික ඔවින විශේෂ ගෘහස්ත බැටළුවන්ගේ ජානවලට සමීපතාවයක් දක්වුව ද ඔවුන් හීලෑ කිරීමක් ඇමෙරිකාවෙහි සිදු නොවුණි
ඇමෙරිකාවේ ප්‍රථම ගෘහස්ත බැටළු වර්ගය, 1493 දී ක්‍රිස්තොපර් කොලොම්බස් ගේ දෙවන ආගමනයත් සමග පැමිණි චුරා බැටළු විශේෂය විය හැකිය
අත්ලාන්තික් සාගරය ඔස්සේ හර්නන් කොර්ටෙස් සමග 1519 දී මෙක්සිකෝවෙහි ගොඩ බසින ලදදේ දෙවන බැටළුවන් සමූහයයි
මෙම සතුන් අතුරින් කිසියම් සත්ත්ව හෝ ලෝම අපනයනයන් සිදු නොවූවත් ස්පාඤ්ඤ ජනපදිකයන් සමග මෙක්සිකෝවෙහි හා නිරිතදිග එක්සත් ජනපදයේ බිම් උන් ව්‍යාප්ත වූහ
ස්වදේශිකඇමෙරිකානුවන් වන Navajoනවාජෝහට චුරා බැටළුවන් හඳුන්වාදීමෙන් ඔවුනගේ දිවිපෙවෙතෙහි සහ සංස්කෘතියෙහි වැදගත් අංගයක් බවට බැටළුවන් පත්විය
වර්තමාන නවාජෝ-චුරෝ බැටළු වංශය මෙම උරුමයේ ප්‍රතිඵලයකි
උතුරු ඇමරිකාව
සූසන් කොන්ස්තන්ත්, වර්ජිනියාවට පැමිණීමත් සමග 1607 වසර වන තෙක් සිදු නොවූ බැටළු ප්‍රවාහනය ඇරඹිණි
කෙසේ වෙතත් එම වසරේදී ළඟා වූ බැටළුවන් සියලු දෙනාවම සාගතය හේතුවෙන් මරණ ලද අතර වසර දෙකකට පසු 1609 තෙක් ස්ථිර බැටළු සමූහයක් ජනපදයේ බිහි නොවුණි
දශක දෙකකට පසුව ජනපදිකයන් ඔවුනගේ රංචුව 400 ක් දක්වා වර්ධනය කරගෙන තිබිණ
1640 වන විට ජනපද දහතුනක බැටළුවන් 1,000 ක් පමණ වූ අතර 1662 දී මැසචුසෙට්ස්හි වොටර්ටවුන් පෙදෙසෙහි ලෝම කම්හලක් ඉදි කරන ලදී
විශේෂයෙන් 1640 හා 1650 දක්වා වූ කාලයේ එංගලන්තයේ දේශපාලන අස්ථාවරත්වය හා සිවිල් යුද්ධය නිසා මුහුදු මාර්ග වල වෙළඳාමට බාධා වූ අතර, ජනපදිකයන්ට ඇඟලුම් සඳහා ලෝම නිෂ්පාදනයට බලකෙරිණ
සමුද්‍රික සීමාවෙන් ඔබ්බෙහි පැවති බොහෝ දූපත් වලින් විලෝපිකයන් ඉවත් කර ඒවා බැටළුවන් ඇති කිරීම සඳහා වෙන් කරන ලදී
නැන්ටුකෙට්, ලෝන්ග් අයිලන්ඩ්, මාර්තා'ස් විනෙයාර්ඩ් සහ බොස්ටන් වෙරළෙහි කුඩා දූපත් උදාහරණ වේ
දූපත්හි රංචු ගැසීමේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස හොග් අයිලන්ඩ් බැටළුවන් වැනි දුලබ ඇමෙරිකානු බැටළු වර්ග ජනිත විය
මෙම කාලයේ ජනපදකරණයේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස අර්ධ ෆෙරල් බැටළුවන් සහ එළුවන් දූපත් වල ස්ථානගත කිරීම සාමාන්‍ය ව්‍යවහාරයක් විය
මුල් කාලයේ දී බ්‍රිතාන්‍ය රජය සිය දූපත් වල ලෝම වෙළඳාමට එල්ල විය හැකි තර්ජන වැලැක්වීමට ඇමෙරිකාවට ලෝම සහ බැටළුවන් අපනයනය තහනම් කළේය
ඇමෙරිකානු විප්ලවය පහත හෙළීමට කළ විවිධ වෙළඳා සම්බාධක මධ්‍යයේ ඊසානදිග ප්‍රදේශයේ බැටළු කර්මාන්තය වර්ධනය විය
*

19 වන ශතවර්ෂය ආරම්භයේ පටන් එක්සත් ජනපදයේ බැටළු කර්මාන්තය බටහිර දෙසට ව්‍යාප්ත විය
වර්තමානයෙහි බහුතරයක් රංචු බටහිර දිග බිම් වල ස්ථානගත වී ඇත
කර්මාන්තය බටහිරට සංක්‍රමණය වීමේදී බැටළු සහ ගව කර්මාන්ත අතර තරඟය වඩා උණුසුම් වී අවසන අඩවි යුද්ධ("රේන්ජ් මැගට්ස්" ලෙස ද හඳුන්වන) බවට වර්ධනය විය
තණ කැවීමට සහ ජලය අයිතිය සම්බන්ධ සරල තරඟයට අමතරව ගොපල්ලන් විශ්වාස කළේ බැටළුවන්ගේ පාදවල රෝම කූපයන්ගේ ශ්‍රාවයන් නිසා බැටළුවන් පැ තැබූ ස්ථාන වලින් තණ උළා කෑමට ගවයන් අකමැත්තක් දක්වන බවයි.

ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදයේ බටහිර කලාප වල බැටළු නිෂ්පාදනය ව්‍යාප්ත වන විට එය රෝඩියෝ වැනි බටහිර සංස්කෘතික ප්‍රදේශ හා සම්බන්ධ විය
වර්තමානයෙහි ඇමෙරිකාවේ රෝඩියෝ ක්‍රීඩාවේ අංගයක් වනුයේ කුඩා ළමුන් බැටළුවන්ගේ පිටෙන් නොවැටී වැඩිම දුරක් ගමන් කිරීමට තරඟ කිරීමයි (මට්න් බස්ටින්ග්)
බැටළු රංචු බටහිර දෙසට ගමන් කිරීමේ තවත් ප්‍රතිඵලයක් වූයේ  බිග්හොර්න් බැටළුවා (O
canadesis) වැනි වන විශේෂ අඩු වී යාමයි
ගෘහස්ත බැටළුවන්ගේ රෝග බොහොමයක් වන ඔවින්ස්  බැටළුවන් හට බෝවන සුළු නිසා එම ලෙඩ රෝග සමගින් වාසස්ථාන අහිමි වීම කැලෑ බැටළුවන් අඩුවීමට හේතු විය
1940 හා 1950 වසර වල උතුරු ඇමෙරිකානු බැටළු නිෂ්පාදනය මිලියන 55 වැනි ඉහල අගයකට ළඟා විය
1970 දී ටෙක්සාස්හි ඇල්ෆයින් පෙදෙසෙහි රෝයි මැක්බ්‍රයිඩ් නම් කෘෂිකාර්මිකයා සිය පශු සම්පත, උගුරු දණ්ඩට පහර දී ගොදුරු ඩැහැගන්නා කොයෝටි වෘකයන්ගෙන් ආරක්ෂා කර ගැනීමට 1080 විෂ සංඝටකය අඩංගු කර වළල්ලක් නිර්මාණය කළේය
මෙම උපකරණය ටෙක්සාස්හි මෙන්ම දකුණු අප්‍රිකාවේ ද පශු සම්පත් ආරක්ෂණ වළල්ල වශයෙන් ප්‍රචලිත විය
දකුණු ඇමරිකාව

දකුණු ඇමරිකාවේ විශේෂයෙන්ම පැටගෝනියාහි ක්‍රියාශීලී නූතන බැටළු කර්මාන්තයක් පවතී
* බැටළුවන් ඇති කිරීම ප්‍රධාන වශයෙන් හඳුන්වා දෙන ලද්දේ මහාද්වීපයට බහුල ලෙස සංක්‍රමණය වන තම රටෙහි බැටළු කර්මාන්තය ප්‍රධානතම අංගයක් වූ ස්පාඤ්ඤ සහ බ්‍රිතාන්‍ය ජාතිකයන්ගෙනි
දකුණු ඇමරිකාව සතුව විශාල බැටළු ගහණයක් පැවතිය ද විශාලතම නිෂ්පාදක රට (බ්‍රසීලය) 2004 දී වාර්තා කළේ මිලියන 15 ක ගහණයකි
එය බැටළුවන් ඇති කරන අනෙකුත් මද්‍යස්ථාන වලට සාපේක්ෂව ඉතා අඩු අගයයකි
20 වන සියවසෙහි අග භාගයේ දී  වූල් මිලෙහි ඇති වූ දරුණු අවපාතයත්, දැව සඳහා වූ වන විනාශයත් සහ තණබිම් අධි-පරිභෝජනය යන ඒවා දකුණු ඇමෙරිකාවෙහි බැටළු කර්මාන්තයට විශාල තර්ජනයක් විය
එම මිල අවපාතයෙන් ආපසු ස්ථාවර වූ ප්‍රථම අන්තර්ජාතික වශයෙන් වැදගත් වූ ප්‍රදේශය වූයේ පැටගෝනියාවයි. විලෝපිකයන් හීන වීමත් හා සත්ත්ව පරිභෝජනය සඳහා තණබිම් කෙරෙහි පැවතුණු අල්ප තරඟයත් (එහි තණ උළා කන  එකම ක්ෂීරපායී ගුවනාකෝ සත්ත්වයා) නිසා මෙම ප්‍රදේශය බැටළුවන් ඇති කිරීම සඳහා අග්‍ර භූමිය විය
ලා ප්ලාටා නදියෙන් වට වූ පම්පස් ප්‍රදේශය නිෂ්පාදන සඳහා වඩාත්ම විශේෂිත ප්‍රදේශය විය
1952 දී පැටගෝනියාවේ බැටළු නිෂ්පාදනය උච්චතම වූ අතර මිලියන 21 කැ බැටළු ගහණයක් එකල වාර්තා වූ නමුත් වත්මනෙහි දක්නට ලැබෙන්නේ මිලියන 10 කටත් වඩා අඩු සංඛ්‍යාවකි
බොහෝ මෙහෙයුම් ප්‍රමුඛතාව ලබා දෙන්නේ මෙරීනෝ සහ කොරිඩේල් බැටළු නිෂ්පාදන අපනයනයටයි
මිල අවපාතයත් සමග වූල් ලබා දෙන බැටළු පට්ටි වල ආර්ථික ස්ථාවරත්වය පහල බස ඇති නමුත් ගව කර්මාන්තය සාපේක්ෂව සන්තතික වර්ධනයක් පෙන්නුම් කරයි
ඔස්ට්‍රේලියාව සහ නවසීලන්තය තුළ

කාලීන බැටළු කර්මාන්තයේ අද්විතීය ස්ථානයක් හිමි කර ගන්නා ඔස්ට්‍රේලියාවෙහි සහ නවසීලන්තයෙහි සංස්කෘතිය සහ ආර්ථිකය බැටළු පාලනය සමගින් සමීප බැඳියාවක් දක්වයි. නවසීලන්තය සතුව ලොව වැඩිම පුරවැසියෙකුට  බැටළුවන් ගණන දක්වන ඝනත්ව අනුපාතිකය (බැටළුවන් මිනිසුන් මෙන් සංඛ්‍යාවෙන් 12 ගුණයක් වන) පෙන්නුම් කරන අතර ඔස්ට්‍රේලියාව බැටළුවන් සහ ගවයන් අපනයනය කරන රටවල් අතුරින් අවිවාදයෙන්ම පළමු තැන අත්පත්  කර ගනී
* 2007 දී නවසීලන්තය, පෙබරවාරි 15 දිනය  ජාතික බැටළු දිනය ලෙස එරටෙහි බැටළු නිෂ්පාදනයේ ඉතිහාසය සමරනු වස් නිල වශයෙන් ප්‍රකාශ කළේය
1788 දී ඔස්ට්‍රේලියාවේ සුභපැත්මේ තුඩුවෙන් ප්‍රථම බැටළුවන් සමූහය රැගෙන එන ලද අතර එම ප්‍රමාණය බැටළුවන් 70 දෙනෙකු විය
1793 දී දෙවන නැව් ගත කිරීම ලෙස බැටළුවන් 30 ක් රැගෙන එන ලද්දේ කල්කටාවෙන් සහ අයර්ලන්තයෙනි
මුලින් ගෙන්වූ සියලුම බැටළුවන් යොදා ගැනුනේ දඬුවම් පැමිණ වූ ජනපදයන්හි  පාරිභෝජන අවශ්‍යතාවයන් වෙනුවෙනි
ඔස්ට්‍රේලියානු ලොම් රෙදි කර්මාන්තයේ ආරම්භය කපිතාන් ජෝන් මැකාතර්ගේ ප්‍රයත්නයන් බව සැලකේ. මැකාතර් විසින් පෙළඹවනු ලදුව ස්පාඤ්ඤ මෙරිනෝ බැටළුවන් 16 දෙනෙක් ආනයනය කිරීමෙන් ඔස්ට්‍රේලියානු බැටළු කර්මාන්තය ආරම්භ විය
1801 වසර වන විට මැකාතර් සතුව බැටළුවන් 100,000 ක් පමණ සිටි අතර 1803 දී හෙතම කිලෝග්‍රෑම් 111 (රාත්තල්  245) ක වූල් එංගලන්තයට අපනයනය කළේය
වර්තමානයෙහි මැකාතර් සැලකෙන්නේ ඔස්ට්‍රේලියානු බැටළු කර්මාන්තයේ පියා වශයෙනි
ස්ඵෝටනයක් ලෙසින් ඔස්ට්‍රේලියාව තුළ බැටළු ගහණය වර්ධනය විය
1820 වසරේදී 100,000 ක පමණ බැටළු ගහණයක් පැවති මහාද්වීපයේ දශකයක් ඇවෑමෙන් මිලියනයක බැටළු ගහණයක් වාර්තා විය
1840 වසර වන විට නිව් සවුත් වේල්ස්හි පමණක් බැටළුවන් මිලියන 4ක් වූ අතර දශකයකදී එය ද මිලියන 13 ක් දක්වා වර්ධනය විය
එම වර්ධනයට ප්‍රධාන වශයෙන් දායක වූයේ බ්‍රිතාන්‍යය ලොම් ආනයනකරුවෙක් ලෙසින් දැක්වූ ක්‍රියාශීලී සහයෝගය වූ අතර මෙම රටවල් අධි-නිෂ්පාදනයක් ලබාදෙන බැටළු විශේෂ එකිනෙකාගෙන් ස්වායත්තව සංවර්ධනය කළහ
නවසීලන්තයේදී හෝ ඔස්ට්‍රේලියාවේදී කොරිඩේල්, කුලාලී, කූප්වර්ත්, පෙරේන්ඩේල්, පොල්වාර්ත්, බුරූලා මෙරිනෝ, පෙපින් මෙරිනෝ සහ   පොල් මෙරිනෝ  නව විශේෂයන් ලෙස අභිජනනය කරන ලදී
මව් ජාතීන්ගෙන් ඉතා දුරස්ථව පැවති කොලනි සඳහා වූල් නිෂ්පාදනය ඉතා යෝග්‍ය කර්මාන්තයක් විය
වේගවත් ගුවන් හා සමුද්‍ර පරිවහනයට පෙරාතුව බ්‍රිතාන්‍ය තීර්ථ කරා ලඟා වීමේදී පසු කළ යුතු දිගු ගමන් මගෙහි දී නරක් වීමට භාජනය නොවන නිෂ්පාදන අතර වූල් ද විය
බහුල වශයෙන් වූ නව බිම් සහ කලාපයේ පවතින සෞම්‍ය ශීත දේශගුණය ඔස්ට්‍රේලියාවේ සහ නවසීලන්තයේ බැටළු කර්මාන්තයේ ප්‍රගමනයට හේතු විය
ඔස්ට්‍රේලියාවෙහි බැටළු පට්ටි සැමවිටම සමූහ වශයෙන් වැටවල් යෙදූ භූමි ඔස්සේ නිදහසේ සැරිසරන අතර මද්යම තත්ත්වයේ සහ අගනා වූල් රෙදිපිළි සඳහා ද අනෙකුත් නිෂ්පාදන  සහ මාංශ සඳහා ද අරමුණු වී ඇත
නවසීලන්තයේ බැටළු සමූහ ඉංග්‍රීසි පන්නයේ, ගොපල්ලන් රහිත වැටවල් යෙදු භූමි වල රඳවා තබා ගැනේ
එකල නවසීලන්ත බැටළු හිමියන්ගේ ප්‍රධාන ආදායම් මාර්ගය (නවසීලන්ත වූල් කර්මාන්තයේ උත්පාත සමයේදී) වූල් වුවත්   වත්මනෙහි එය අපනයනය සඳහා මාංශ නිෂ්පාදනය දක්වා විතැන් වී ඇත
සත්ත්ව සුබසාධන කාර්යයන්
ඔස්ට්‍රේලියාවෙහි කාර්මික අංශ අතුරින් ජාත්‍යන්තර විවේචනයට ලක් වූ එකම පරිචය බැටළු කර්මාන්තයයි
සත්ත්ව අයිතීන් පිලිබඳ ව්‍යාපාරයේ ප්‍රභවාත්මක ග්‍රන්ථය වන සත්ත්ව විමුක්තිය හි කර්තෘ සිය මූලික සාක්ෂ්‍යය ලෙස දක්වනුයේ ඔස්ට්‍රේලියාවේ බැටළු රැඳවුම් ස්ථාන වල බැටළුවන් සත්ත්ව කෘෂිකර්මාන්තයේ කොටසක් ලෙස තබා ගනිමින් සිදුකරන සමහර ක්‍රියාවලීන්ය
මුලේසින්ග් ක්‍රමවේදය (ෆ්ල්යිස්ට්‍රයික් නම් මාරක තත්ත්වය ඇතිවීම වලක්වාලීම පෙරින පෙදෙසෙහි සම කපා ඉවත් කිරීම) PETA වැනි සත්ත්ව අයිතීන් සුරැකීමේ සංවිධානවල පරිභවයට පාත්‍ර වී ඇත්තේ එය "වේදනාත්මක සහ අනවශ්‍ය" ක්‍රියාවලියක් ලෙස හුවා දක්වමිනි
එයට ප්‍රතිචාරයක් ලෙස දැනට මුලේසින්ග් ක්‍රමවේදයන් බැහැර කිරීමේ වඩා පිළිවෙලක් දියත් වන අතර, සමහර මුලේසින්ග් සැත්කම් නිර්වින්දක භාවිතයෙන් සිදු කෙරේ
නවසීලන්ත කෘෂිකර්ම අමාත්‍යාංශයේ  සත්ත්ව සුබසාධන උපදේශන කමිටුව බටලුවන්ගේ සුබසාධනය වෙනුවෙන් අවම සම්මුතීන් නිර්දේශ කර ව්‍යවස්ථාපිත කර ඇත
එහි මුලේසින්ග් දැක්වෙන්නේ නවසීලන්තයේ සීමිත ගොවිපොළවල් සංඛ්‍යාවක යොදා ගැනෙන "විශේෂ ශිල්ප ක්‍රමයක්" ලෙසිනි
ඔස්ට්‍රේලියාවෙන් නිශ්පාදන බොහොමයක් එක්කෝ ශීත කළ මාංශ ලෙස එක්සත් ජනපදය වෙත ද නැතිනම් හලාල් සත්ත්ව ඝාතනය සඳහා මැද පෙරදිගට සජීවීව ද අපනයනය කෙරේ
PETA ප්‍රකාශ කර සිටින්නේ ඔස්ට්‍රේලියාවේ සත්ත්ව හිංසන නීතීන්හි අධිකරණ පාත්‍රතාවෙන් බැහැරව සිදු කරන අපනයනයන් හිදී  එම සතුන් හට අමානුෂිකව සලකන බවත්, එරටෙහි හලාල් මාංශ  සැකසුම් පහසුකම් පවතින බැවින් මෙය අනවශ්‍ය ක්‍රියාවලියක් බවත් ය
පින්ක් නම් විනෝද ක්‍රීඩකයා සියලු ඔස්ට්‍රේලියානු බැටළු නිෂ්පාදන වර්ජනය කිරීමට ප්‍රතිඥා දුන් පුද්ගලයෙකි
යොමුව

අධෝලිපි

Sheep
History of agriculture
එක්සත් ජනපදයෙහි කෘෂිකර්මයෙහි ඉතිහාසය යන්න විසින් ආවරණය කරනු ලබන්නේ පළමු ඉංග්‍රීසි ජානපදිකයන් සිට වර්තමානය දක්වා කාල පරිච්ඡේදයයි
යටත්විජිත ඇමරිකාවෙහි කෘෂිකර්මය වනාහි ජනගහණයෙන් 90%කට ප්‍රාථමික ජීවනෝපායය විය
බොහෝ නගර, කෘෂිකාර්මික නිෂ්පාදිත අපනයනය  සඳහා නාවික මධ්‍යස්ථාන වූහ
බොහෝ ගොවිපොළ, පවුල් වල භාවිතය සඳහා යැපුම් නිෂ්පාදනය කෙරුමට පන්නරය සැපයීය
ජනගහණයෙහි වේගවත් වර්ධනය සහ දේශසීමාවන්හී පුළුල් වීම නිසා නව ගොවිපොළ විශාල සංඛ්‍යාවක් බිහිවූ අතර, භූමිය එළිපෙහෙළිකිරීම ගොවිමහතුන්ගේ ප්‍රධාන පූර්වනියුක්තිය විය
1800 වසරෙන් පසුව, දක්ෂිණ වැවිලි බිම් වල ප්‍රධාන වගාව බවට කපු පත්වූ අතර, ප්‍රධාන ඇමරිකානු අපනයන භාණ්ඩය ද විය
1840 වසරෙන් පසුව, කාර්මිකරණය සහ නාගරීකරණය විසින් මූල්‍යදායක ස්වදේශීය වෙළෙඳපොළ සඳහා මග පෑදීය
1850 වසරෙහිදී මිලියන 1.4 ක්වූ ගොවිපොළ සංඛ්‍යාව, 1880 වසරෙහිදී මිලියන 4.0 දක්වා සහ, 1910 වසරෙහිදී මිලියන 6.4 දක්වාද වර්ධනය විය
ඊළඟට එය, 1950 වසරෙහිදී මිලියන 5.6 දක්වා සහ  2008 වසරෙහිදී මිලියන 2.2  දක්වා පහත බැස්සේය
අිශ්‍රිත 

ඇමරිකානු ඉතිහාසය
ක්‍රිස්තු පූර්ව 800 කට පෙර සිටම ශ්‍රී ලංකාවේ වී ගොවිතැන පැවති බව ලේඛනගත සාධක වලට අනුව හෙළිවේ
මේ බැව් වඩාත් තහවුරු වන්නේ ක්‍රිස්තු පූර්ව 300 සිට ඉදිකරන ලද අති විශාල වාරි මාර්ග සැලැස්ම, ජලාශ හා එකිනෙකට සම්බන්ධ ඇළ මාර්ග පද්ධති වලිනි
මෙම වී ගොවිතැන ආර්ථික ක්‍රියාකාරිත්වයක් පමණක් නොව එය  ජීවනෝපාය මාර්ගයක්ද විය
වී වල ප්‍රභේද හැඳින්වීම සඳහා අතීත මුතුන් මිත්තන් විසින් පාරම්පරික,ස්වදේශීය,පාරම්පරික වස්තුව යන නාමයන් භාවිතා කොට ඇත
කාලයක් ආසියාවේ පෙරදිග ධාන්‍යාගාරය වශයෙන් ප්‍රචලිත ශ්‍රී ලංකාව ස්වදේශීය සහල් වර්ග 2000 කට අධික ප්‍රමාණයක් ලෝකයට හඳුන්වා දී ඇත
ශ්‍රී ලංකාවේ වී ගොවිතැන පුජ්‍යත්වයෙන් සලකනු ලබන අතර, මෙම ක්‍රියාවලියේ සත්‍යභාවය ඔප්පු කරන්නේ නිශ්පාදන ක්‍රමෝපායන් සහ නිශ්පාදන ක්‍රියාවලිය ආශ්‍රිත ශුද්ධවන්තකමයි
නමුත් 16 සහ 18 වන ශත වර්ෂ අතරතුරදී  සිදුවූ යුරොපීයන්ගේ සංක්‍රමණය බෝග වගාව කෙරෙහි වැඩි අවධානයක් ලබා දෙනු ලැබූ අතර නැවතත් එම අවධානය 20 වන ශත වර්ෂයේ දී වී ගොවිතැන කෙරෙහි විය
කෙසේ වුවත් ජනගහණය වර්ධනය වීමත් සමඟ, 1930 වර්ෂයේදී H ශ්‍රේණියේ වී වර්ග සමඟ අස්වැන්න වැඩි කර ගත හැකි රසායනික පොහොර භාවිතය හඳුන්වා දී ඇත
මෙහි ප්‍රතිඵලයක් වශයෙන් 1950 වර්ෂයේදී වී අස්වැන්නේ සාමාන්‍ය මෙට්‍රික් ටොන්/හෙක්ටයාර 0.65 සිට මෙට්‍රික් ටොන්/හෙක්ටයාර 1.73 දක්වා ඉහළ ගොස් ඇත
මෙම ක්‍රියාවලියේදී බොහෝ ශ්‍රී ලාංකික සම්ප්‍රදායික සහල් ප්‍රභේදයන්හි අඩංගු වූ, විශාල ප්‍රමාණයක ග්ලුටැමික් අම්ලය (Glutamic acid), අධිසාන්ද්‍රිය විටමින්, තන්තු සහ අඩු සීනි සාන්ද්‍රණය (Glycemic index) යන ගුණාත්මකභාවයන් රසායනික පොහොර භාවිතය නිසා ජාතියට අහිමි විය
1980 වසරේ පටන්, 90% ක ප්‍රමාණයක වගා බිම් වල semi-dwarf යන නමින් කියනු ලැබූ අලුතින් වැඩිදියුණු කරන ලද වී වර්ගයක් වගා කරනු ලැබුහ
වර්තමානයේ ශ්‍රී ලංකාවේ 95% වී නිෂ්පාදනය දෙමුහුන් ප්‍රභේදයි
මෙම දෙමුහුන් ප්‍රභේද වී නිෂ්පාදනය සඳහා රසායනික ද්‍රව්‍ය, අකාබනික පොහොර සහ කෘමිනාශක ද්‍රව්‍ය යොදා ගනු ලබන්නේ අඩු මිලකට වැඩි අස්වැන්නක් ලබා ගැනීමේ අරමුණින්ය
නමුත් වර්තමානයේ ගෝලීය ප්‍රවනතාවය අනුව කාබනික පොහොර යෙදු ආහාර භාවිතයේ ඇති ප්‍රතිලාභත්, කෘෂිරසායනික හා කෘමිනාශක තුල ඇති අවධානමත් සහ යටත් විජිත යුගයට පෙර ජිවත් වූ මිනිසුන්ගේ කායශක්තිය හා දිර්ගායුෂ පිළිබඳ සැලකිල්ලට ගෙන නැවතත් පාරම්පරික සහල් කෙරෙහි අවධානය යොමු කොට ඇත
සුවඳැල් 
මෙහි පරිවර්තක නාමයෙන් අදහස් වනුයේ සුවඳයි
රසැති සහ ප්‍රණීත සුදු වී වර්ගයකි
මෙම සහල් භාවිතයෙන් සමෙහි පැහැය වර්ධනයද, කටහඩෙහි ස්වභාවය වර්ධනයද, කායික ශක්තිය වර්ධනයද සිදු කර ගත හැකි අතර දියවැඩියාව වැනි රෝග පාලනය කිරීමේ හැකියාවක්ද ඇත
මේ අතර සමබර කායික වර්ධනයක් සඳහාද මෙවා බෙහෙවින් උපකාරී වේ
මෙම සහල් වල ඇති කිරි රසය නිසා උත්සව අවස්ථාවන් සඳහා භාවිතයට ඉතාමත් සුදුසුය
සුවඳැල් වී වල පෝෂ පදාර්ථ වලින් 90% ක් කාබොහයිඩේ‍්‍රට්ද, 7% ක්  අසංස්කෘත ප්‍රෝටීන්ද, 0.7% ක් අසංස්කෘත මේදයද සහ 0.1% ක ප්‍රමාණයක අසංස්කෘත තන්තුද වේ
සුවඳැල් යනු පාරම්පරික වස්තුන්ගෙන් එකක් වන අතර මෙය ලංකාවේ දක්ෂිණ පහත බිම් ආශ්‍රිතව වගා කරනු ලබයි
මේ හේතුවෙන් මෙම වී වගාවන් සඳහා විශාල කාලයක් ගත වේ
අස්වැන්න නෙලීම සඳහා මාස 3 හෝ 3.5  ක කාලයක් ගතවේ
කළු හීනටි 
ඖෂධීය ගුණාංගයන්ගෙන් පෝෂිත තවද රතු කැකුළු සහල් වර්ගයක් ලෙසින් හඳුන්වන කළු හීනටි හාල් දිනපතා ආහාරයට සුදුසු වන අතර විශේෂයෙන් ගර්භනී හා කිරි දෙන මව්වරුන් සඳහා නිර්දේශිතය
කායික ශක්තිය වර්ධනය කරන අතර ආහාර දිරවීම සඳහා අවශ්‍ය තන්තු බහුලව ඇත
දියවැඩියාව පාලනය කිරීමට සහ සර්ප විෂ නැසීම සඳහාද උපකාරී වේ
කළු හීනැටි සහල් වලින් පිසින ලද කැඳ කහ උණ රෝගීන් සඳහා ඖෂධයක් ලෙස සැලකේ.

මා වී 
රත් පැහැයට හුරු දුඹුරු වර්ණයෙන් යුත් කාබොහයිඩේ‍්‍රට් අඩු ප්‍රෝටීන් වලින් සහ තන්තු බහුල වී වර්ගයකි
අනෙකුත් පොදු වී වර්ග හා සසඳන විටදී මා වී 25% සිට 30% දක්වා අඩු Glycemic Index (GI) වලින් යුක්තය
මෙහි පෝෂ්‍යදායී කාබොහයිඩේ‍්‍රට් 84.5% ක් ද, ප්‍රෝටීන් 9.4% ක් ද, මේදය 3,6% ක් ද, තන්තු 1.1% ක් ද අඩංගුය
පෙර රැජිනියන් මෙම මා වී භාවිතයට වඩාත් ඇළුම් කල අතර, ඉතාමත් සිහින් හැඩති සිරුරක් පවත්වා ගෙන යාමට මෙවා උපකාරී වී ඇත
මෙවා තුලින් ශරීරයේ දැවිල්ල පහකර සිහිලැල් ගතියෙන් පවත්වා ගත හැකි බවට විශ්වාසයක්ද ඔවුන් තුල පැවතීය
මා වී හාල් මාංශ සමග ආහාරයට ගැනීමෙන් සුරාමත අඩු කල හැකිය
මේවා ක්ෂය රෝගීන් සඳහා අනුමත වන අතර විරේකය සඳහා ඉතා පලදායි ප්‍රතිකාරයකි
එමෙන්ම මේවා දියවැඩියාව, ක්ෂය රෝගය, මලබද්ධය, අර්ශෂ් හා හෘද්වාහිනි රෝග සඳහා ඉතා යෝග්‍ය වන අතර තරබාරුකම පාලනය සඳහාද වැදගත් වේ
මා වී සහල් තැම්බීමට පෙරාතුව හොඳින් පෙඟවිම ඉතා සුදුසුය
සිහින්ව කපා ගත් ලුණුකොල, ලීක්ස් මිශ්‍ර කර  පිසූ බත් සමග පිළිගන්වනු ලබන දියලබු ව්‍යංජනය (පොලිකිරි, කුළුබඩු හා ඉතා සුළු ප්‍රමාණයක තෙල් එක්කර පිසිනු ලබන)  සම්ප්‍රදායික කැම වර්ගයක් ලෙස හඳුන්වනු ලැබේ
ආගමික උත්සව කටයුතු සඳහා මා වී යොදා ගනු ලබන අතර ඉන් එහි ඓතිහාසික වැදගත්කම පිළිබිඹු කරනු ලැබේ
දාගැබ් වල කොත තුල අඩංගු පුජනිය ධාතු කරඬුව තුල මා වී ද තැන්පත් කරනු ලබන බව ජනප්‍රවාද වල කියැවේ
පච්චපෙරුමල් 
පච්චපෙරුමල් යන නාමයෙන් කියවෙන්නේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ වර්ණය යන්නයි
පාරම්පරික සිංහල සංස්කෘතිය දිව්‍යමය සහල් ලෙස සලකන්නේද මේවාය
මෙම සහල් බොහෝ විට දන් දීම සදහා යොදා ගනු ලැබිය
මේවා ගුණාත්මක රතු සහල් වර්ගයක් වන අතර පිසීමේදී ප්‍රංශයේ බර්ගන්ඩ් වයින් වල රතු පැහැය ගනු ලබයි
දිනපතා ආහාරය සඳහා ඉතා යෝග්‍ය වන මෙම සහල් පොෂ්‍යදයිත්වයෙන් සහ ප්‍රෝටීන් වලින් සපිරිය
දියවැඩියා හා හෘද්වාහිනි රෝගීන්ට පච්චපෙරුමල් පරිපුර්ණ අහාරයකි
කුරුළු තුඩ 

මේවා ප්‍රෝටීන් හා මේදයන්ගෙන් සපිරි මනෝහර හා පොෂ්‍යදායි රතු සහල් විශේෂයකි
ඉතා කදිම රසයකින් හෙබි මෙම සහල් පිත්තාශ ක්‍රියාකාරීත්වය වර්ධනය කිරීමේ, පුරුෂ කාම ශක්තිය වැඩි කිරීමේ සහ බෙලහිනතාවය මඟහැරවීමේ හැකියාවන්ගෙන් යුක්ත වේ
රත්දැල් 

මෙය සිරෝසිස්  රෝගයෙන් පීඩා විඳින්නන්ට සහනයක් ගෙන දෙනු ලබන ඉතා රසවත් රතු සහලකි
රත්දැල් වලින් සාදනු ලබන තලප සහ හොද්ද වයිරස් උණ රෝගීන් සඳහා ඉතා යෝග්‍ය වේ
මේවා මානසික ආතතිය නිසාවෙන් හට ගනු ලබන කුෂ්ඨ සඳහාද නිර්දේශිත වන අතර මුත්‍රාශ ආශ්‍රිත රෝගයන්ට සහනයක් ගෙන දීමේ හැකියාවක්ද මේවාට ඇත
එමෙන්ම මළපහ කටයුත්ත පහසුවෙන් සිදු කර ගැනීමටත් ශරීරය සිහිල්ව පවත්වා ගෙන යාමටත් මෙම සහල් උපකාරී වේ
එළඟිතෙල් සමග පදම් කල, බඳින ලද හා කුඩු කරන ලද නිවුඩු රත්දැල් සහල් බඞ විරේකය සඳහා ඵලදායි ප්‍රතිකර්මයකි
මුත්‍රශ්‍ර ගල් සහ පිත්තාශ ගල් නිවාරණය  කිරීමේ හැකියාවක් මෙම සහල් සතු බව ප්‍රත්‍යක්ෂ වී ඇත
රත්දැල්  සහල්, සාරණ (Boerhavia diffusa), සීනි, වියළි මිදි සහ නැවුම් එළකිරි වලින් සාදන ලද තලප ක්ෂය රෝගීන් හා  පෙනහළු රෝගීන් සඳහා ඉතා යෝග්‍ය වේ
මඩතවාලු 
මෙවා තවත් සම්ප්‍රදායික රතු සහල් වර්ගයකි
ආයුර්වේද ප්‍රතිකර්ම වලදි ප්‍රතිශක්තිකරන පද්ධතිය වඩා ශක්තිමත් කරවීම සඳහා බොහෝ සෙයින් මෙම සහල් යොදා ගනු ලබයි
හැටදා වී 
රතු සහල් වර්ගයක් වන අතර දියවැඩියව පාලනය සඳහා උපකාරී වේ
ශරීරයේ දැවිල්ල පහකර සිහිලැල් ගතියක් ලබා දේ
මෙමඟින් ජෛව විසංතුලනය නිසා ඇතිවන රෝගයන්ට සහනයක් ලබා ගත හැකි බව කියවේ
එමෙන්ම කායික ශක්තිය වැඩි කර ගැනිමටද, හෘද්වාහිනි රෝග, ලේ, වමනය යනාදි රෝගයන් සඳහාද බෙහෙවින් උපකාරි වනු ඇත
ක්‍රියාකාරිත්වය පිලිබඳ වූ ගුණ 

පහත සඳහන් පෝෂ්‍ය පදාර්ථ ශ්‍රී ලංකාවේ සම්ප්‍රදායික සහල් වල අඩංගු බව ඉහත කරුණු සනාථ කිරීම සඳහා  කරන ලද බොහෝ පරීක්ෂණ වලින් හෙළි වී ඇත
1. අලෝහමය මුලද්‍රව්‍යන් (Selenium) - සහල් කෝප්පයක 27.3% ක දෛනික අගයක් වූ අලෝහමය මුල දව්‍ය වල ඇති වැදගත් සාධකයක් වන ඛනිජ වලින් සමහර  පිළිකා සෛල, හෘද රෝග, දැවිල්ල අැතිකරන සාධකයන්, රක්තවාතාකාර, සන්ධි ඉදිමීම යනාදීය අඩු කිරීමේ ප්‍රබල හැකියාවක් ඇති බව දැන ගැනීමට ලැබේ
Brazil Nuts, Sunflower Seed, කෙලවල්ලා, halibut (මත්ස්‍ය වර්ගයක්), සාඩින්, flounder (මත්ස්‍ය වර්ගයක්), salmon (සැමන් මාලු වර්ගයක්) , මස් (ගවමස්, පීකුදු, බැටළු පැටියන්ගේ මස්, ඌරුමස්), තිරිඟු ඇට, බාර්ලි, oats (ධාන්‍ය වර්ගයක්) අලෝහමය මුලද්‍රව්‍යන් වලින් හෙබි අාහාර සඳහා උදාහරණ වේ
2. මැංගනීස් (Manganese)  - සහල් කෝප්පයක වන 88.0 % ක මැංගනීස්  ස්නායු සහ ප්‍රජනක පද්ධතියේ ක්‍රියාකාරිත්වයට ඉවහල් වේ
එන්සයිම 300 කට අධික ප්‍රමාණයකට සහසාධකයක් වශයෙන් ක්‍රියා කරනු ලබන අතර ශරීරයේ ග්ලුකෝස්  සහ ඉන්සියුලින් ශ්‍රාවය නිපදවන එන්සයිම සඳහා උපකාරී වේ
මැංගනීස් බහුලව අඩංගු අනෙකුත් අාහාර වන්නේ කොකෝවා කුඩු, දුඔුරු චොකලට්,  තල ඇට, තල තෙල් සහ බෙල්ලන් වර්ග වේ
3. ස්වභාවිකව නිපදවෙන තෙල් (Naturally Occurring Oils) - මෙම හෘදයට හිතකර තෙල් වලින් LDL කොලෙස්ටරෝල් අඩු කරයි
මිට සමාන පෝෂ්‍ය ගුණය ඇති අාහාර වර්ග වනුයේ ඉරිගු, ඔලිව්, අලි ගැට පේර සහ පොල්ය
4.  ශාක රසායනයන් (phytochemicals) - අධ්‍යනයන් මගින් පෙන්වා දී ඇති පරිදි සතියකට සය වතාවක් ශාක රසායනයන් ප්‍රයෝජනයට ගැනීමෙන් ධමනි වල සිරවිම් අඩු කරන අතර හෘද රෝග වලට කාරක වන හයිකොලේස්ටරෝල් අඩු කිරීමේ ප්‍රවනතාවයක්ද ඇත
එයට හේතුව වන්නේ රෝග නාශක ශාක රසායනයන් අඩංගු වන හෙයිනි
මේ හා සමාන පෝෂ්‍ය ගුණය අඩංගු අාහාර වන්නේ ඕට්, බාර්ලි, ක්විනොන්, තිරිඟු, රයි සහ ඉරිඟුය
5. ඔක්සිහාරක (Antioxidant) - ඔක්සිහාරක ගුණය අඩංගු අාහාර වනුයේ බ්ලුබෙරි සහ ග්‍රීන් තේ පමණක් නොවේ
කාර්මික තාක්ෂණික ආයතනය (ITI) (No
10715TG6) මගින් කරන ලද අධ්‍යනයකින් පෙන්වා දී ඇත්තේ පාරම්පරික සහල් වල ඉතාමත් උසස් ඔක්සිහාරක ගුණයන් අඩංගු වන බවයි.

6. තන්තු (Fiber) - එක් සහල් කෝප්පයක අඩංගු දෛනික තන්තු අගය 14.0 % කි
එහි අැති තන්තුමය වටිනාකම නිසා සෞඛය සම්පන්න අාහාර ජීර්ණ ක්‍රියාවලියකට මග පාදන අතර ශරීරයේ බර අඩු කිරීමට උපකාරී වේ
එක් බත් කෝප්පයක් ආහාරයට ගැනීමෙන් අනතුරුව, කුඩා ප්‍රමාණයක් වෙනුවට වැඩි අහාර ප්‍රමාණයක් ගැනීමට පෙලඔවීමක්ද අැති වේ
මේ හා සමාන ආහාර වර්ග වනුයේ  තිරිඟු, ප්ලැක්ස් ඇට වර්ග, ධාන්‍ය, බෝංචි, දිවුල්, අලිගැට පේර සහ ගස්ලබු වේ
7. අඩු සීනි දර්ශකය (Low glycemic index) - සුදු සහල් සහ සුදු පාන් වල මෙන් නොව මෙම පාරම්පරික සහල් වල ගුණයක් වන්නේ ශරීරයේ සීනි (ග්ලුකෝස්) මට්ටම ස්ථාවරව සහ ක්‍රමානුකුලව පවත්වා ගැනීමට උපකාරී විමයි
යම් පුද්ගලයෙක් දුඔුරු සහල් සතියකට දෙවරක්වත් පරිභෝජනය කරන්නේ නම් දියවැඩියාව හට ගැනීමේ  ප්‍රවනතාවය 2% සිට 11 % දක්වා අඩු කර ගැනීමේ හැකියාවක් ඇති බව නව පර්යේෂණයකින් පෙන්වා දී ඇත
මේ හා සමාන අාහාර වර්ග වනුයේ ග්‍රීන් පිස්, ස්වීට් කෝන්, කැරට්, බ්‍රොකොලි, කොන් ෆ්ලවර් හා තක්කාලිය
8. පොස්පරස්  (Phosphorus) - සෛල ක්‍රියාකාරීත්වය, කැල්සියම් පාලනය, දත් සහ අස්ථි වල සවිමත් බාවය අැති කිරිමට සහ ATP (adenosine triphosphate) නිපද වීමට අවශ්‍ය පෝෂ්‍ය පදාර්ථයකි
පොස්පරස් උණතාවය නිසා අහාර අභිරුචිය, ලේ අඩුවීම, මස්පිඩු වේදනාව, අවිදිමත් අස්ථි නිර්මාණය, හිරිවැටීම සහ ප්‍රතිශක්ති උෟණතාවය යනාදිය අැති විය හැකිය
ඕට් චීස් හා  තල පොසප්රස් අඩංගු අාහාරයන් වේ
9. යකඩ  (Iron) - මෙය රුධිරයේ ඔක්සිජන් ගෙන යාමට උපකාරී වන හිමොග්ලොබින් හා මයෝග්ලොබින්, ශරීරයේ ප්‍රෝටීන් සහ එන්සයිම වලින් කොටසකි
පේශීන් වල වැදගත් සංරචකයකි යකඩ
සම්ප්‍රදායික සහල් සදහා අදේශකයන් ලෙස රතු මාංශ, බිත්තර කහ මදය, කොළ සහිත එළවළු වර්ග (නිවිති), වියළි මිදි සහ බෙල්ලන් යනාදිය ගත හැකිය
10. විටමින් බී 6 (Vitamin B6) -  සෞඛය සම්පන්න ස්නායු සහ ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතියක් අැති කරයි
සාමාන්‍ය සෛලීය වර්ධනයක් සහ පැහැපත් සමක් අැති කරයි
ආහාර, ශක්තිය බවට හැරවීමට උපකාරී වේ
අනෙකුත් උදාහරණ නම් තිරිඟු ඇට, මාංශ වර්ග, බිත්තර, මාළු, බ්‍රිවස්ට් යීස්ට්, කැරට්, නිවිති, සුරියකාන්ත ඇට සහ වොල්නට්ස් වේ
11. ටි‍්‍රප්ටොපේන් (Tryptophan) -  ප්‍රෝටීන් වල අඩංගු අත්‍යාවශ්‍ය ඇමයිනෝ අම්ලයකි
කොටේජ් චීස්, මාංශ, රට කජු සහ තල ඇට වල මෙම අම්ලය ඉතා අනර්ඝ ලෙස අඩංගුය
12. කැලරි (Calories) - ශරීරයේ ප්‍රධාන ක්‍රියාකාරකම් පවත්වා ගෙන යාම සඳහා අත්‍යාවශ්‍ය සධයකයකි
උදාහරණ ලෙස ක්ෂණික අාහාර, තෙල් ආහාර, රට කජු, සෝයා බෝංචි,  ඔලිව්, ලාඩ් සහ සත්ව තෙල් හැඳින්විය හැක
13. විටමින් බී 1 (Vitamin B1) - මෙම විටමිනය සෞඛය සම්පන්න භාවය සහ ස්නායු පද්ධතිය සඳහා උදව් වන අතර මොළයේ ක්‍රියාකාරීත්වය මෙන්ම ආහාර ජීර්ණ පද්ධතියේ මනා පැවැත්ම සඳහාද උපකාරී වේ
එමෙන්ම රුධිර සංසරණ පද්ධතියේ ක්‍රියාකාරීත්වය සහ රුධිරය නිපදවීම, ශරීර වර්ධනය , මාංශ පේශි ධ්වනිය, ජවය සහ ඉගෙනුමටද උපකාරී වේ
අල්සයිමා රෝගයෙන් ආරක්ෂා වීමටද උදව් වේ
එළවලු, කරල් වර්ග, ඇට වර්ග, ගෙඩි වර්ග, කුකුල් මස්, මාළු සහ පීකුදු අදේශකයන් ලෙස ගත හැකිය
14. විටමින් බී 3 (Vitamin B3) -  සෞඛය සම්පන්න වූ ස්නායු පද්ධතියක්, සමක්, ජීර්ණ පද්ධතියක් ලබගනිමටද හොඳ රුධිර සංසරණයක් හා ශක්තිය ලබා ගැනීමටද විටමින් බී 3 උදව් වේ
එමෙන්ම අහිතකර( LDL) එල්ඩ්එල් කොලෙස්ටරෝල් මට්ටම අඩු කරන අතර හිතකර එල්ඩ්එල් කොලෙස්ටරෝල් වර්ධනය කරයි
15. Unsaponifiables -  සන්ධි ඉදිමිමේ රොගීන් සඳහා ස්වභාවික වූ ප්‍රචලිත ප්‍රතිකාරයකි
අනෙකුත් උදාහරණ සෝයා බෝංචි සහ අලිගැට පේර වේ
16. ශාක පෝෂ්‍ය පදාර්ථ ප්‍රති ප්‍රදානය (phytonutrients) - අක්මාවේ ක්‍රියාකාරීත්වය සඳහා උපකාරී වේ
මේ හා සමාන පෝෂ්‍යදායි අනෙකුත් ආහාර වර්හ වනුයේ ඔොෂධිය  ශාක, කුළුබඩු,  බ්ලැක්බෙරි, ගෝවා, කැරට්, තක්කාලි, ගස්ලබු සහ කොමඩුය
17. ලිග්නන්ස් (lignans) - පිළිකා සෛල වැඩීම වලක්වා පිළිකා අවධානම සහ පිළිකා සෛල වර්ධන වේගයද, හෘද ආශ්‍රිත රෝග අවධානම මෙන්ම එල්ඩ්එල් (LDL) කොලෙස්ටරෝල් මට්ටමද අඩු කරයි
(අනෙකත් උදාහරණ නම් තල, වට්ටක්කා ඇට සහ රයි (rye) වේ
18. ඇමයිලෝස් සහ ඇමයිලොපෙක්ටින් (Amylose and Amylopectin content) - උසස් තන්තු මූලාශ්‍ර සමග අඩු සීනි දර්ශකයක් සපයනු ලැබේ
අධික ඇමයිලොස් සීනි දර්ශකය අඩු කරයි
ඇමයිලෝන අධික ආහාරයන් දියවැඩියාව වලකාලයි
මහතන්ත්‍රයේ ඇතිවන පිළිකා සහ හෘද රෝග සඳහා ඇමයිලෝන  අධික ආහාර වලින් ලැබෙන ප්‍රතිලාභ සඳහා පර්යේෂණ පවත්වාගෙන යනු ලැබේ
මෙතෙක් දුරට ඒ හා සමාන ඇමයිලොස් අඩංගු ආහාර වර්ග ලෙස හඳුවනු ලබන්නේ අර්තාපල් සහ බාර්ලි වලටය
19. පොටෑසියම් (Potassium) - ශරීරයේ විද්‍යුත් විච්ජේද සමබරතාවය සහ දියර ස්වභාවය පවත්වාගෙන යාම සඳහා අත්‍යවශ්‍ය පෝෂ්‍ය පදාර්ථයකි
පොටෑසියම් හීනතාවය නිසා විඩාව, උද්දීපනය, සහ අධි රුධිර පිඩනය අැති කරයි
වියළි අැප්රිකොට්, සුදු බෝංචි, කෙසෙල්, මාළු, යෝගට් ආදිය පොටෑසියම් බහුල ආහාර වේ
20. ගැමා ඔරිසනොල් (Gamma Oryzanol ) - රුධිර ප්‍රවාහකයේ ඇති සීනි දවාලීම සදහා උපකාරී වේ
එනිසා උදරයේ සහ උකුල ප්‍රදේශ වල මේදය තැන්පත් නොවේ
මේවාට එල්ඩ්එල් (LDL) කොලෙස්ටරෝල් මට්ටම අඩු කිරීමේද, ඉහල මේද මට්ටම අඩු කිරීමේද, ටෙස්ටොස්ටෙරෝන් මට්ටම ඉහල දැමීමේද, සිහින් මාංශ පේෂීන් වර්ධනය කිරිමේද හැකියාවක් පවතී
මේ හා සමාන පෝෂ්‍යදායි අනෙකුත් ආහාර වනුයේ තිරිඟු පිටි සහ ශාක පැළෑටිය
21. පිෂ්ටය (amylum) - සම්ප්‍රදායික සහල් 54 g ක කෝප්පයක් තුල වැඩි ප්‍රමාණයක කාබොහයිඩේ‍්‍රට් අඩංගු වේ
එමෙන්ම සහල් යනු ශක්තිජනක හා පෝෂ්‍යදායි ආහාරයකි
අර්තාපල්, පාන්, ධාන්‍ය වර්ග සහ පැස්ටා කාබොහයිඩේ‍්‍රට් අඩංගු අාහාර සඳහා උදාහරණ වේ
22. ප්‍රොටින් (protein) - ශරීර ඇට, පේශීන්, කෝමලාස්ථි, සම හා රුධිරය සඳහා අවශ්‍ය වේ
එමෙන්ම මේවා එන්සයිම, හෝමෝන හා විටමින් නිශ්පාදනය කරීමේ මුලශ්‍රායකි
එනමුත්, එක් කිරි විදුරුවක අඩංගු 8 g ක ප්‍රෝටීන් ප්‍රමාණය සලකා බලා සමහරු සහල් වල ප්‍රෝටීන් අඩු බව නිශ්චය කරනු ලබනවා
නමුත් සම්ප්‍රදායික සහල් නිසැකයෙන්ම වඩා හොඳ තේරීමක් වේ
එමෙන්ම ප්‍රෝටීන් බහුල අාහාර ලෙස මස් , මාළු, කිරි, බිත්තර සහ ධාන්‍ය වර්ග සැලකිය හැකිය
අනාගතය 
බෞද්ධ, හින්දු හා මුස්ලිම් ජනවර්ගයන් අතර සහල් වලට පුජනීය ස්ථානයක් හිමිවෙි
එමෙන්ම පොල්කිරිත් සමඟ පිසූ සහල් (කිරි බත් ) ප්‍රථමයෙන්ම භාග්‍යවතුන් වහන්සේට බුද්ධ පූජාව ලෙස වෙන් කරන අතර අදටත් ශ්‍රී ලාංකීය සංස්කෘතියට අයත් පුජනිය උත්සව සහ වැදගත් අවස්ථාවන් වලදී කිරිබත් සඳහා හිමි වනුයේ විශේෂ ස්ථානයකි
එසේම එළඟිතෙල් හෝ පිරිසිදු ගිතෙල් සමඟ පිසින ලද සහල් මොහොමඩ් නබි තුමාගේ ප්‍රියතම ආහාරය බව කියැවේ
වර්තමානයේ සම්ප්‍රදායික සහල් අපනයනය කිරීමද සිදු වේ
එ් අනුව පුරොගාමින් උත්සාහ කරනු ලබන්නේ සමහර තේ නාමයන් සඳහා පවතින අන්තර්ජාතික පිළිගැනීම් ශ්‍රී ලාංකීය සම්ප්‍රදායික සහල් සඳහාද ලබා ගැනිමටයි
ආශ්‍රිත ලිපි
 සහල්
 ගොවිතැන

මූලාශ්‍ර 

 
Agriculture in Sri Lanka
Demulcents
Energy crops
Tropical agriculture
ආහාර
තොටගමුවේ රාහුල හිමියන්ගේ ශිෂ්‍ය හිමි නමක් වූ වැත්තැවේ හිමියන් විසින් රචනා කරන ලද ගුත්තිල මහා කාව්‍යය සඳහා ජාතක පොතේ 237 වැනි ජාතක කථාව වූ ගුත්තිල ජාතකය පාදක වී තිබේ
ගුත්තිල කාව්‍ය තුළ පද්‍ය 511ක් ඇතුලත් වී ඇති අතර වෑත්තෑවේ හිමියන් විසින් වායු ගණය මුල් කොට ගෙන රචනා කර ඇත
ජාතික කථා පුවත් පදනම් කොට ගෙන කෝට්ටේ සමයේ දී ලියැවී ඇති කාව්‍ය කෘති දෙකෙන් දෙ වැන්න ගුත්තිල කාව්‍යයයි
රචනා කර ඇති විරිත සමුද්‍ර ඝෝශ යයි
එනම් සමුදුරෙ රිද්මයටයි
කෝට්ටේ යුගයට අයත් මෙම කාව්‍ය සංග්‍රහය තුළින් බෝසතුන් 'ගුත්තිල' නම් විණා වාදකයාව ඉපිද 'මුසිල' නම් තම ගෝලයා සමඟ වාද කළ අයුරු නිරුපණය කෙරේ
කතුවරයා මෙම කෘතියට විශේෂ නාමයක් ලබා දී නොමැති අතර, එම නිසා ජාතක පොතෙහි එන ගුත්තිල නාමය ම මේ සඳහා භාවිත වේ
වෑත්තෑවේ හිමියන්, තොටගමුවේ ශී‍්‍ර රාහුල හිමිපාණන්ගේ  ගෝලයෙකි
කාව්‍යාකරණයෙහි තම ගෝලයා තුල තිබු හැකියාව දුටු රාහුල හිමි ඒ කෙරෙහි තමා තුල පවතී අප්‍රසාදය පල කිරීමට තම අතවැසියෙකු විසින් වෑත්තෑවේ හිමියන්ට දිනපතා පලා කොළ 3 පංගුවක් බෙදන ලෙස උපදෙස් දුන්නේය
මෙසේ 'පල නො කියා පලා බෙදන' බව වටහා ගත් වෑත්තෑවේ හිමි පෙරලා ගමට වැඩි අතර, තම අකෘතඥයකු නොවන බව ගුරුතුමාට හැගවීම සදහා ගුත්තිල කාව්‍ය රචනා කරන ලදී
ලෙන් බැහැර ව ගිය වෑත්තෑවේ හිමියන් තමන් ගුරු ද්‍රෝහියකු නොවන බව පෙන්වීම පිණිස ගුත්තිල කාව්‍යය රචනා කළ බවත් පැවසේ
හය වැනි පරාක‍්‍රමබාහු රජ සමයේ (කෝට්ටෙ යුගයේ) මෙය ලියැවුණු බවට සැලකෙන ගුත්තිල කාව්‍යය,  සිංහල සාහිත්‍ය ඉතිහාසයේ සුවිශේෂී නිර්මාණයක් ලෙසින් ද සිංහල පද්‍ය සාහිත්‍ය පෝෂණය කළ උසස් රසවත් ග‍්‍රන්ථයක් ලෙසින් ද ඉමහත් ප‍්‍රසාදයට ලක් වී ඇත
තවද සංසාර නෞකා වූ සර්වඥයන් වසහන්සේ වේළුවනාරාමයෙහි
වැඩවසන සමයෙහි දේවදත්ත නම් ස්ථරවීරයන් වහන්සේ අරභයා මෙය දක්වන ලදි
මූලාශ්‍ර

බාහිර සබැඳි
බැටළුවෝ ( ඕවිස් ඒරීස්) වනාහී  චතුෂ්පාදී, රෝමන්ථක ක්ෂීරපායියෝ වන අතර සාමාන්‍යයෙන්  ඇති කරන සතුන් ලෙසින් භාවිතා වෙති
සමස්ත රෝමන්ථකයන් ලෙසින්, බැටළුවන්ද  ආටියාඩක්ටිලා ගෝත්‍රයට අයත්,  ඒකාකාර-පාඟැලි සහිත  සඛුරයෝ  වෙති
ඕවිස් ගණයෙහි බොහෝ විශේෂයන් හට "බැටළුවා" යන නම යෙදුනද, එදිනෙදා භාවිතයෙහිදී එය බොහෝ විට පාහේ භාවිතා වන්නේ  ඕවිස් ඒරීස් සඳහාය
එක් බිලියනයකට මදක් වැඩි සංඛ්‍යාවක් සහිත ගෘහස්ත බැටළුවා, බැටළු විශේෂ අතුරින් වඩාත් බහුල්‍ය විශේෂය වෙයි
පිරිමි බැටළුවා හැඳින්වෙන්නේ බැටළුවා ලෙසින් වන අතර, ගැහැණු බැටළුවා බැටළු දෙන  ලෙසින් හැඳින්වෙයි
යුරෝපියානු සහ ආසියානු වල්  මුෆ්ලොං වෙතින්, බැටළුවා පැවත එන බවට බොහෝ ලෙසින් අනුමාන කෙරෙයි
කෘෂිකාර්මික කටයුතු සඳහා හීලෑ කරන ලද ආදිතම සතුන්ගෙන් එකෙකු වන බැටළුවා, ඇතිකරනු ලබන්නේ  අමු ලොම්, මස් (බැටළු පැටවුන්ගේ මස්, තරුණ බැටළු මස් හෝ මහළු බැටළු මස්) සහ කිරි සඳහාය
බැටළුවෙකුගේ ලොම් වනාහි වැඩියෙන්ම භාවිතා වන්නාවූ සත්ත්ව තන්තු වන අතර, සාමාන්‍යයෙන් නෙලා ගැනෙනුයේ ලොම් කැපීම මගිනි
ලාබාල බැටළුවන්ගේ මස් හැඳින්වෙන්නේ  බැටළු පැටවුන්ගේ මස් ලෙසින් වන අතර වියපත් බැටළුවන්ගේ මස් මහළු බැටළු මස් ලෙසිනි
වර්තමානයෙහිද ලොම් සහ මස් සඳහා බැටළුවන් වැදගත් වන අතර, විරල ලෙසින්  සත්ත්ව හම් උදෙසාද, කිරි ලබා දෙන සතුන් ලෙසින් හෝ, විද්‍යාව සඳහා  ආදර්ශක ජීවීන් ලෙසින්ද ඇති කරනු ලබති
ජනාවාසී ලෝකයේ බොහෝ කොටස්වල බැටළු සත්ත්ව පාලනය සිදු කෙරෙන අතර, බොහෝ ශිෂ්ඨාචාරයන් ඇතිවීමට මූලික ලෙසින් ක්‍රියාකර ඇත
නූතන යුගයෙහිදී, ඕස්ට්‍රේලියාව, නවසීලන්තය, දකුණු සහ මධ්‍යම දකුණු ඇමරිකානු දේශයන් සහ, බ්‍රිතාන්‍ය දිවයින් යන  රටවල්, බැටළුවන් ආශ්‍රිත නිෂ්පාදිත  හා කිට්ටුවෙන් බැඳී සිටිති
සිංහලයන්
ලේට්‍රෝ එක්ස්
ශ්‍රී ලංකා පුරවැසියෝ
මෘදුකාංග සැලැස්ම
මෘදුකාංග සංවර්ධකයා
ඇනෝනිමස් යනු විමධ්‍යගත ජාත්‍යන්තර ක්‍රියාකාරිකයෙකු සහ හක්ටිවිස්ට් සාමූහිකයක් සහ ව්‍යාපාරයක් මූලික වශයෙන් රජයන්, රාජ්‍ය ආයතන සහ රාජ්‍ය ආයතන, සංස්ථා සහ විද්‍යාවේ පල්ලියට එරෙහිව විවිධ සයිබර් ප්‍රහාර සඳහා ප්‍රසිද්ධය
මෙහි ආරම්භය 2003 රූප පුවරුව 4chan මත බොහෝ සබැඳි සහ නොබැඳි ප්‍රජා පරිශීලකයින්ගේ සංකල්පය නියෝජනය කරමින් "අරාජික", ඩිජිටල්කරණය වූ "ගෝලීය මොළය" හෝ "hivemind" ලෙස එකවර පවතින බවයි.

ග්‍රැෆික් නවකතාවේ සහ චිත්‍රපටිය "V for Vendetta" හි නිරූපිත ශෛලියේ ගයි ෆෝක්ස් වෙස්මුහුණු පැළඳීමෙන් ඇනෝනිමස් සාමාජිකයින් ('ඇනෝන්' ලෙස හැඳින්වේ) සමහර විට ප්‍රසිද්ධියේ වෙන්කර හඳුනාගත හැකිය
සමහර සාමාජිකයින් හඬ වෙනස් කරන්නන් හෝ පෙළ-කට-කථන වැඩසටහන් හරහා ඔවුන්ගේ කටහඬ වසන් කිරීමට ද තීරණය කරයි
එක්සත් ජනපදය, එක්සත් රාජධානිය, ඕස්ට්‍රේලියාව, නෙදර්ලන්තය, ස්පාඤ්ඤය, ඉන්දියාව සහ තුර්කිය ඇතුළු රටවල නිර්නාමික සයිබර් ප්‍රහාරවලට සම්බන්ධ පුද්ගලයින් දුසිම් ගණනක් අත්අඩංගුවට ගෙන ඇත
කණ්ඩායමේ ක්‍රියාවන් සහ කාර්යක්ෂමතාවය පිළිබඳ ඇගයීම් පුළුල් ලෙස වෙනස් වේ
ආධාරකරුවන් කණ්ඩායම "නිදහස් සටන්කාමීන්" සහ ඩිජිටල් රොබින් හුඩ් ලෙස හැඳින්වූ අතර විචාරකයින් ඔවුන්ව විස්තර කර ඇත්තේ "සයිබර් ලින්ච් මැර පිරිසක්" හෝ "සයිබර් ත්‍රස්තවාදීන්" ලෙසිනි
2012 දී, ටයිම් (සඟරාව) ඇනෝනිමස් ලෝකයේ "වඩාත්ම බලගතු පුද්ගලයන් 100 දෙනාගෙන්" කෙනෙකු ලෙස හැඳින්වීය
නිර්නාමිකගේ මාධ්‍ය පැතිකඩ 2018 වන විට අඩු වූ නමුත්, "ජෝර්ජ් ෆ්ලොයිඩ් විරෝධතා" සහ වෙනත් හේතූන් සඳහා සහය දැක්වීම සඳහා කණ්ඩායම 2020 දී නැවත මතු විය
"ඉංග්‍රීසි නීතියෙහි ප්‍රකාශිත භාරයක් නිර්මාණය වීමේදී" වලංගු භාරයක් වීම සදහා මූලිකාංග සතරක් සපුරාලිය යුතුය
ශඛ්‍යතාවය, නිශ්චිතබාවය, ව්‍යවස්ථානුකූලබාවය සහ විධිමත්බාවය
ශඛ්‍යතාවය යන්නෙන් භාර කර්තෘට භාරයක් නිර්මාණය කිරීමට ඇති හැකියාව දැක්වේ
සාමාන්‍ය ව්‍යවහාරයේදී දේපළ දැරිය හැකි ඕනෑම අයකුට භාරයක් නිර්මාණය කළ හැක
කෙසේ වූවද නීති ප්‍රකාර ව්‍යුහගතබාවයක් හා සංස්ථානුකූලබාවයක් මීට ව්‍යතිරේඛව පවතී
තවද සාමාන්‍යයෙන් බාලවයස්කරුවන්ට දේපළ දරා ගත නොහැකි වීම් ආදී සමහර අවස්ථාවන්හිදී භාර නිර්මාණය වේ
නිශ්චිතබාවය යන්නෙන් භාරයක් වලංගු වීම් සඳහා පැවතිය යුතු ත්‍රිවිද නිශ්චිතතා දක්වයි. භාර ඔප්පුව මගින් භාරය නිර්මාණය කිරීමේ චේතනාවේ නිශ්චිතබාවය, භාර දේපළේ නිශ්චිතබාවය හා අර්ථලාභින්ගේ (හෝ විශයයන්ගේ ) නිශ්චිතබාවය පෙන්වා දිය යුතු ය
ත්‍රිවිද නිශ්චිතතාවයන්හිදී කුමන හෝ හේතුවක් මත අවිනිශ්චිතබාවයක් පැන නගී නම් භාරයක් ඇති නොවේ
එසේ වුවද මේ වටා විකාශිත වර්ධිත ක්‍රමයන් අධිකරණය සතුව පවතී
වලංගු භාරයක් නිර්මාණය වීම සදහා අදාළ දේපළ භාර කර්තෘ විසින් භාරකරුවන් වෙත පැවරීම ට හැකි වීම ව්‍යවස්තානුකූලබාවය යන්නෙන් අදහස් වේ
දේපළක් පැවරීම කළ නොහැකි විටකදී භාරකරුවන් හා අර්ථලාභින් විය හැකි අය ස්වෙච්ඡාවෙන් පත් වෙන්නන් වේ
සාධාරණත්වය ස්වෙච්ඡයන්ට සහය නොදක්වයි යන සාධාරණත්වයේ ආප්තයට අනුව අධිකරණය මෙවන් නඩුකර අවධානයෙන් බැහැර කරයි
මේ දෙස බැලීමේ දී අධිකරණය විසින් මෙවැනි සිද්ධීන් සදහා දියුණු කරන ලද ව්‍යතිරේඛ පවතී
භාර කර්තෘ විසින් කළ හැකි සියලු ප්‍රතිකර්ම කරන ලද අවස්ථාවන්හිදී භාර කරුවන්ට හා අර්ථලාභීන්ට වෙනස් ක්‍රමෝපායන් මගින් දේපළ අත්පත් කර ගත හැක, නැතිනම් මෙවැනි අවස්ථාවල මරණාසන්න ත්‍යාග donatio mortis causa නිර්මාණය කෙරේ
විධිමත්බාවය මගින් දේපළක් පැවරීමේ දි විශේෂී භාෂාවක් හෝ භාෂා රටාවක් භාවිතා කිරීම අදහස් කෙරේ
පැවරීමක් චේතනාන්විතව කළේ නම් මිස පැවරීම සදහා, විධිමත් භාෂාවක් හෝ ප්‍රලේඛන අවශ්‍ය නොවේ
ඉඩමක් පැවරීමේදී 1925 දේපළ නීතිය පනත(Law of Property Act 1925) හා 1989 දේපළ නීතිය සදහා වූ (සංකීර්ණ ව්‍යවස්ථා) පනත(Law of Property (Miscellaneous Provisions) Act 1989) සමග අනුකූල විය යුතුය
සාධාරණත්වයේ පංගුව ක්‍රියාත්මක වන අවස්ථාවන්හි දී 1925 දේපළ නීතිය පනත පිළිපැදිය යුතුය මේ ආශ්‍රිතව බොහෝමයක් සිද්ධිවලටදී පවරා දීම යන්න වටා ඛේන්ද්‍රගත වී ඇත
පුද්ගලයන් බදු මග හැරීමට දරණ උත්සහයන් මේහා සම්බන්ධ වේ
ශඛ්‍යතාවය

භාරයක් ප්‍රකාශ කිරීමේ ප්‍රථම අවශ්‍යතාවය වන්නේ ශඛ්‍යතාවයයි
භාරයක් නිර්මාණය කරන පුද්ගලයා නෛතික හැකියාවෙන් යුක්ත විය යුතු ය
සාමාන්‍ය ව්‍යවහාරයේදී දේපළ දැරිය හැකි ඕනෑම අයකු ට භාරයක් ඇති කළ හැක
එහෙත් මේ සදහා ව්‍යතිරේඛ පවතී
බාලවයස්කරුවන්ට ඉඩම් දැරිය නොහැක
එම නිසා ඉඩම් සදහා භාරයක් ඇති කිරීමට ඔවුන්ට හැකි නොවේ
මීට් අමතරව යුධ සෙබළුන්ට හා මුහුදෙහි සිටින නාවිකයන්ට වලංගු භාරයක් ඇති කළ හැකි නොවේ
බාලවයස්කරුවකු භාරයක් ඇති කිරීමට උත්සහ කළ විට එය නිරායාසයෙන් ම ශූන්‍ය වේ
තවද ඔහු වයෝපූර්ණත්වයට පත් වූ කළ ඇති කර ගන්නා ලද භාරය ප්‍රතික්ශේප කිරිමට ඔහුට හැකි ය
භාරයක් මගින් බාලවයස්කරුවන් ට යම් අවාසියක් වන බව පැහැදිළි වන අවස්ථාවල දී අධිකරණය විසින් භාරය බල රහිත කිරීමට තීරණය කළ හැකිය
යම් ඇති කර ගන්නා ලද භාරයක්, ඉතා බාල වයස් වූ හෙයින් නිවරිදිව වටහා ගැනීමේ අපහසුතාවය නිසා නිර්මාණය වූවක් ලෙස සළකා ඔහු වයෝපූර්ණත්වයට පත් වූ කල non est factum තත්වයක් අධිකරණයෙන් යාචනය කළ හැක
මානසික ආබාධිත යැයි සැළකෙන පුද්ගලයන්ට (1983 මානසික සෞඛ්‍ය පනත යටතේ) එරෙහිව, පත් කරන ලද ප්‍රතිලාභින්ට භාරයක් බලාත්මක කරන ලෙස ක්‍රියා කළ නොහැක
මක් නිසාද යත් ඔවුනට දිගු කලක් පුරාවට ඔවුන්ගේ දේපළ පරිපාලනය කළ නොහැකි හෙයිනි
ප්‍රතිලාභීන් නොමැති විට ඔවුන්ගේ භාර බල රහිත වේ
පුද්ගලයා තම ක්‍රියාවන් තේරුම් ගත හැකි සිහිය ඇති කාල සීමාවන්හිදී ඇති කරන ලද භාර අවලංගු වේ
සංස්ථාවලට හා නෛතික ආයතනයන් සතුව ඇත්තේ බලධාරි ආඥා පනතකින්  හෝ සංදේශයකින් පවරන ලද බලයක් පමණි
එයින් භාරයක් ඇති කිරීමට බලය පවරා නොමැති විටකදී ඇති කරන ලද භාරයන් බලය අභිබවා කරන ලද්දක් ultra vires  නම් වේ
ත්‍රිවිද නිශ්චිතතා

වලංගු භාරයක් ප්‍රකාශයට පත් කිරීම සදහා භාර ඔප්පුව මගින් චේතනාවෙහි, විෂය වස්තුවෙහි හා අරමුණෙහි නිශ්චිතතාව පෙන්විය යුතු ය
චේතනාවේ නිශ්චිතතාවය යන්නෙන් භාර කර්තෘගේ හෝ තෙස්තමේන්තුකරුගේ භාරයක් ඇති කිරීමේ කැමැත්ත පැහැදිළි විය යුතු ය
මෙය භාවිතා කරන භාෂා භාවිතය මත රදා නො පවතී
භාරය යන වදන භාවිතා කිරීමකින් තොරව භාරයක් නිර්මණය කළ හැක
තව ද භාර කර්තෘ භාරයක් නිර්මාණය කරන බව නොදැන සිටිය දී පවා භාරයක් නිර්මාණය විය හැක
1950 සිට චේතනාන්විතබාවය සැළකීමට අධිකරණය වැඩි නැඹුරුතාවයක් දක්වයි. එසේ නොමැති වූ විට භාරය බල රහිත කෙරේ
විෂය වස්තුවෙහි නිශ්චිතබාවය යනු භාරයට අදාළ වන දේපළ පැහැදිළි විය යුතු යි යන්නයි
ඉතිහාසගතව අදාළ දේපළ, දේපළ භාරයට අයත් නොවන දේපළවලින් වෙන්කොට හදුනාගත හැකි විය යුතු ය
මෑත කාලයේ දී අධිකරණය විසින් ස්පර්ශනීය හා අස්පර්ශනීය වත්කම් වශයෙන් බෙදා දක්වා ඇති අතර අස්පර්ශනීය වත්කම් දැරීම සම්බන්ධයෙන් සැමවිටම වියුක්ත විය යුතු නොවේ
(2009) p
104</ref> භාර අරමුණෙහි නිශ්චිතබාවය යන්නෙන් අදහස් කරනුයේ භාරයෙ අර්ථලාභීන් හෝ අර්ථ ලබන දේ පැහැදිළි විය යුතු බව යි
අර්ථලාභීන් නිශ්චය කිරීම භාරයේ ස්වභාවය මත රදා පවතී
අර්ථලාභීන් තනි තනිව හදුනාගත හැකි විය හැකි ය
නැතිනම් භාරකාර මණ්ඩලය වෙත උරුමකරුවන් පැමිණීමෙන් ඔවුන් අර්ථලාභීන් වේ ද නොවේ ද යන්න භාරකාර මණ්ඩලය නිශ්චය කිරීමෙන් අර්ථලාභින් නිශ්චිත වේ
අවිනිශ්චිතතාවය ප්‍රභේද සතරක් යටතේ දැක්වේ
සංකල්පීය අවිනිශ්චිතතාව, සාක්ෂිමය අවිනිශ්චිතතාව, හා පරිපාලනමය අවැඩබාවය යනු යි
සංකල්පීය අවිනිශ්චිතතාවය භාෂාව අපැහැදිළි වන අවස්ථාවන්හිදී උද්ගත වේ
මෙය භාරය අවලංගු වීමට හේතු වේ
අයිතිය ඉල්ලන්නා අර්ථලාභීන් වේද යනා දී ප්‍රශ්න නැගූවිට පිළිතුරු දිය නොහැකි නම් එය සක්ෂිමය අවිනිශ්චිතතාවය නම් වේ
මෙය සෑමවිටම භාරය අවලංගු වීමට හේතු නොවේ
නීර්ණේයත්වය යනු අර්ථලාභින් සොයා ගත නොහැකි වීමයි
පරිපාලනමය අවැඩබාවය උද්ගත වනුයේ භාරය ප්‍රායෝගිකව ක්‍රියාත්මක කළ නොහැකි විටයි
සාක්ෂිමය අවිනිශ්චිතතාවයන්හිදී, විෂය ප්‍රවීණයන් පත් කිරීම හා භාරකරුවන්ට අර්ථලාභීන් පත් කිරීමට අවශ්‍ය බලය පවරා දීම ආදි විවිධ වර්ධිත ක්‍රමයන් අධිකරණය භවිතා කරයි
ව්‍යවස්ථානුකූලබාවය
භාරයක් මගින් භාරකරුවන් වෙත දේපළ පැවරීම විධිමත් ලෙස සංස්ථාපිත කර තිබිය යුතු යි
වචනයෙන් සිදු වූවක් සදහා භාරයක් නිර්මාණය කිරීම ට අදාළ චේතනාව ඇතිබවට නිශ්චය කිරීම ට, හුදෙක් භාරකරු වෙත දේපළ භාර දී තිබීම ප්‍රමාණවත් ය
තෝමස් එ
ටයිම්ස් අනුව සමහර අවස්ථාවන්හි දී අරමුණ දැන්වීමෙන් හා කට වචනයෙන් පවරා දීම ප්‍රමාණවත් වේ
ඉඩමක් හෝ ඉඩමක සාධාරණ පංගුවක් පැවරීමේදී 1925 දේපළ නීති පනත 52-3 පරිච්ඡේදය අනුව ලියකියවිලි සම්පූර්ණ විය යුතු ය
සාධාරණත්වය ස්වෙච්ඡාව සදහා සහය නොදක්වයි යන සාධාරණත්වයේ ආප්තය අනුව යම් අයකුට සාධාරණ පංගුවක් නොමැති නම් ඔවුන ට අධිකරණයේ නඩුවක් ගොනු කළ නොහැකි ය
භාරය මනා ලෙස ස්ථාපිත කර නොමැති විටකටදී භාරකරුවන්ට හා අර්ථලාභීන්ට දේපළෙහි සාධාරණ පංගුවක් හිමි නොවේ
එම නිසා ඔවුන් ස්වෙච්ඡාවෙන් ඉදිරිපත් වන්නන් බවට පත් වේ
මේ ආප්තයට ව්‍යතිරේඛ කිහිපයක් පවතී
අධිකරණය විසින්, පැවරීම සම්පූර්ණ නොමැති විටක දී යෝජිත අර්ථලාභින් හෝ භාරකරුවන් වෙත භාර කර්තෘගේ පොල්මඃකරුගේ දේපළින් සාධරණ පංගුව ගෙවීමට යොමු කරයි
(ස්ට්‍රෝන්ග් එ
බර්ඩ් රීතිය අනුව) නැතිනම් මරණාසන්න ත්‍යාගයක් donatio mortis causa ක්‍රියාත්මක වේ
භාර කර්තෘ කළ හැකි සියල්ල කර ඇති විටදී  Re Rose මූලධර්මය අනුව එහි අධිකතරබාවය සළකා භාරය අවලංගු කෙරේ
(පෙනින්ග්ටන් එ
වේන්)   Waine]]'

විධිමත්බාවය

සාමාන්‍ය නීතිය අනුව භාර ඔප්පුව සදහා විශේෂ උපචාර භාවිතා කළ යුතු නොවේ
භාරය වාචිකව හෝ ලිඛිතව ඇති විය හැක
එකම අවශ්‍යතාවය වනුයේ මෙමගින් භාරය නිර්මාණය කිරීමේ අවශ්‍යතාවය පෙන්වීම යි
මෙයට ව්‍යතිරේඛ අවස්ථා ඉඩම් පැවරුමකදී පවත්නා සාධාරණ පංගුවක් පැවරීමේදි හා අවසාන කැමැත්තක් ලෙස භාරයක් නිර්මාණයේදි පවතී
ඉඩම්
ඉඩම් පදනම් කරගත් භාර 1925 දේපළ නීති පනතේ 53(1)(b) ඡේදය හා අනුකූල විය යුතු ය, මෙමගින්
මෙයින් අදහස් කරනුයේ, භාරයේ පැවැත්ම තහවුරු කිරීමට යමෙක් සාක්ෂි වශයෙන් සිටිය යුතු යි යන්න යි
මෙයින් අවශ්‍යයෙන් ම භාරය පැවතිය යුතුබව නොදක්ව යි
ගිවිසුමකින් ඉඩමක් භාරයක ට යටත්ව පැවරිම සදහා 1989 දේපළ නීතිය (සංකීර්ණ ව්‍යවස්ථා) පනතේ දෙවන පරිච්ඡේදය හා අනුකූල විය යුතු ය
මෙමගින්,

සාධාරණ පංගුව
සාධාරණ පංගුව පිළියෙල කිරීම සදහා 1925 දේපළ නීතිය පනතේ 53(1)(c) පරිච්ඡේදය හා අනුකූල විය යුතු ය
මෙහිදී බොහෝ තර්කයට ලක් වූ අංශය නම් පවරා දීම යන්න ඉක්මවා යමින් බොහෝ අවස්ථාවල දී පුද්ගලයන් බදුවලින් වැළකීමට උත්සහ ගැනීමයි
Grey v IRC, the House of Lords අනුව පවර දීම සදහා "ස්වාභාවික අර්ථයමක්" ලබා දෙයි
ගණුදෙනුවක ආරම්භයේ සිට අවසානය දක්වා පුරාවටම අර්ථලාභීන්ට පංගුවෙන් ප්‍රයෝජනයක් තිබිය යුතු ය
සරල ව අර්ථලාභි අයිතිය බැහැර කිරීම 53(1)(c) යටතේ සිදු කළ නොහැක Re Paradise Motor Co
විශ්‍රාමික අර්ථලාභ විශ්‍රාමලාභියගේ මරණින් පසු යම් නම් කරන ලද අයකුට පිරි නැමිය නොහැක
Re Danish Bacon Co Ltd Staff Pension Fund
එසේම ජීවිත රක්ෂණ යටතේ ද අර්ථලභීන් නම් කළ නොහැක
Gold v Hill
අර්ථලාභීයකු ඔහු වෙනුවෙන් අන් අයකුව දේපළ දරා ගැනීමට නම් කළ විට එය උප භාරයක් වන අතර විශේෂ විධි විධාන යෙදිය යුතු වේ
කෙසේ වූව ද, Grainge v Wilberforceයටතේ, මෙවැනි භාරයක් වලංගු වන්නේ නම් භාරකරු හා අර්ථලාභීන් යම් කාර්යයන් ඉටු කළ යුතු ය