Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
අධිකරණයේ ස්වාධීනත්වය පිළිබඳ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ සහතිකය තිබියදීත්, ජනාධිපතිවරයා බොහෝ ප්‍රධාන අධිකරණ නිලධාරීන් නම් කරයි
නීති පද්ධතියේ ඉහළම අධිකරණ බලය වන ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය සහ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා සභාව 2000 වසරේ සිට සම්පූර්ණයෙන්ම ක්‍රියාත්මක වී ඇත
ජනාධිපතිවරයා විසින් නම් කරන ලද අගවිනිසුරුවරයෙකුගෙන් සහ ජනාධිපතිවරයා සහ ජාතිකයා විසින් ජීවිතාන්තය දක්වා පත් කරන ලද මන්ත්‍රීවරුන් 15 දෙනෙකුගෙන් ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය සැදී ඇත
ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා අධිකරණයේ ප්‍රධානියා වන්නේ වසර නවයකට තේරී පත් වූ විනිසුරුවරුන් නව දෙනෙකු විසිනි
එය සම්මත කිරීමට පෙර නීති, ගිවිසුම් සහ ජාත්‍යන්තර ගිවිසුම් සමාලෝචනය කිරීමට බලය ඇත
ජාතික සභාව නීති සම්පාදනය කරයි
වසරකට තුන් වතාවක් රැස්වන සිව් අවුරුදු වාර සඳහා තේරී පත් වූ සාමාජිකයින් 155 දෙනෙකුගෙන් ආයතනය සමන්විත වේ
සභාව වසරකට දෙවරක් නිතිපතා සැසිවාර පවත්වන අතර, මාර්තු සහ ඔක්තෝබර් මාසවල ආරම්භ වන අතර, අගමැති විසින් කැඳවන විට විශේෂ සැසිවාර පැවැත්විය හැකිය
නියෝජිතයන් සෑම වසර දෙකකට වරක් ජාතික සභාවේ සභාපතිවරයෙකු තෝරා පත් කර ගනී
ජනාධිපතිවරයා විසින් අලුතින් සම්මත කරන ලද නීති දින 15ක් ඇතුළත අත්සන් කිරීම හෝ ප්‍රතික්ෂේප කිරීම කළ යුතුය
ජාතික සභාව අගමැතිගේ ආණ්ඩු සැලැස්ම අනුමත කළ යුතු අතර බහුතර විශ්වාසභංගයකින් අගමැතිට ඉල්ලා අස්වීමට බල කළ හැකිය
කෙසේ වෙතත්, ජාතික සභාව එක් වසරක් තුළ දෙවරක් විධායක බලයේ වැඩසටහන ප්‍රතික්ෂේප කරන්නේ නම්, ජනාධිපතිවරයාට සභාව විසුරුවා හැර නව ව්‍යවස්ථාදායක මැතිවරණයක් ඉල්ලා සිටිය හැකිය
ප්‍රායෝගිකව, ජනාධිපතිවරයා විශාල බහුතරයක් හිමි තම පක්ෂය වන දේශප්‍රේමී ගැලවීමේ ව්‍යාපාරය (MPS) හරහා ජාතික සභාව කෙරෙහි සැලකිය යුතු බලපෑමක් සිදු කරයි
1992 දී විරුද්ධ පක්ෂ නීතිගත කරන තෙක්, ඩේබිගේ MPS චෑඩ් හි එකම නීත්‍යානුකූල පක්ෂය විය
එතැන් සිට ලියාපදිංචි දේශපාලන පක්ෂ 78 ක් සක්‍රීය වී ඇත
2005 දී, විරුද්ධ පක්ෂ සහ මානව හිමිකම් සංවිධාන ඡන්දදායකයින් ලියාපදිංචි කිරීමේ පුලුල්ව පැතිරුනු අක්‍රමිකතා සහ මැතිවරණ ව්‍යාපාරය අතරතුර ස්වාධීන මාධ්‍ය ආයතන වාරණය කිරීම පිලිබඳ වාර්තා මධ්‍යයේ ඩීබිට තුන්වන වාරයක් සඳහා නැවත තේරී පත්වීමට ඉඩ සලසන ව්‍යවස්ථාපිත ජනමත විචාරණය වර්ජනය කිරීමට සහාය විය
2006 ජනාධිපතිවරණය විගඩමක් ලෙස සැලකූ විපක්ෂය එය වර්ජනය කළ බැවින් වාර්තාකරුවන් 2006 ජනාධිපතිවරණය හුදු විධිමත් බව විනිශ්චය කළහ
සාමය සඳහා වූ අරමුදල (FFP) විසින් චෑඩ් අසාර්ථක රාජ්‍යයක් ලෙස ලැයිස්තුගත කර ඇත
2021 හි බිඳෙනසුලු රාජ්‍ය දර්ශකයේ හත්වන-ඉහළම ස්ථානය චෑඩ් සතු විය
දූෂණය සෑම තරාතිරමකම පිරී ඇත
2021 සඳහා ට්‍රාන්ස්පේරන්සි ඉන්ටර්නැෂනල් හි දූෂණ සංජානන දර්ශකය ලැයිස්තුගත කර ඇති රටවල් 180 අතර චෑඩ් 164 වැනි ස්ථානයට පත්ව ඇත
හිටපු ජනාධිපති ඩෙබිගේ විවේචකයින් ඔහුට ගජමිතුරුවාදය සහ ගෝත්‍රිකවාදය ගැන චෝදනා කර තිබුණි
දකුණු චෑඩ්, ඉඩම් සම්බන්ධයෙන් දරුණු ගැටුම් වඩ වඩාත් සුලභ වෙමින් පවතී
ඔවුන් බොහෝ විට ප්‍රචණ්ඩත්වයට පත්වේ
දිගුකාලීන ප්‍රජා සංස්කෘතිය ඛාදනය වෙමින් පවතී - බොහෝ ගොවීන්ගේ ජීවනෝපාය ද එසේමය
දිගුකාලීන චෑඩ් ජනාධිපති ඉඩ්රිස් ඩේබි 2021 අප්‍රේල් 20 වන දින අභාවප්‍රාප්ත වූ අතර, ජාතියේ ජාතික සභාව සහ රජය යන දෙකම විසුරුවා හරින ලද අතර ජාතික නායකත්වය වෙනුවට හමුදා නිලධාරීන්ගෙන් සමන්විත සංක්‍රාන්ති හමුදා කවුන්සිලයක් ඔහුගේ පුත් මහමත් කකා විසින් මෙහෙයවනු ලැබීය
ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව දැනට අත්හිටුවා ඇති අතර, සිවිල් ජාතික සංක්‍රාන්ති සභාවක් විසින් කෙටුම්පත් කරන ලද එකක් ප්‍රතිස්ථාපනය කිරීමට බලාපොරොත්තු වන අතර, තවම පත් කර නොමැත
මාස 18 ක සංක්‍රාන්ති සමයක් අවසානයේ මැතිවරණය පවත්වන බව හමුදා කවුන්සිලය ප්‍රකාශ කර ඇත
අභ්‍යන්තර විරෝධය සහ විදේශ සබඳතා 

නායකත්ව ගැටුම්වලින් ගැඹුරින් බෙදී සිටින නමුත් ඔහුව පෙරලා දැමීමේ අභිප්‍රාය තුළ එක්සත් වූ කණ්ඩායම්වල සන්නද්ධ විරෝධයට ඩෙබි මුහුණ දුන්නේය
මෙම හමුදා 2006 අප්‍රේල් 13 වන දින අගනුවරට කඩා වැදුණ නමුත් අවසානයේ එය පලවා හරින ලදී
චෑඩ් විශාලතම විදේශීය බලපෑම වන්නේ රට තුළ සොල්දාදුවන් 1,000 ක් නඩත්තු කරන ප්‍රංශයයි
කැරලිකරුවන් පලවා හැරීමට උදව් කිරීමට ඩෙබි ප්‍රංශ ජාතිකයන් මත විශ්වාසය තැබූ අතර ප්‍රංශය කලාපීය ස්ථාවරත්වය සම්පූර්ණයෙන් බිඳ වැටේ යැයි බියෙන් චැඩියානු හමුදාවට සැපයුම් සහ බුද්ධිමය සහාය ලබා දෙයි
එසේ වුවද, 1999 දී ඇමරිකානු එක්සෝන් සමාගමට තෙල් කැණීමේ අයිතිය ලබා දීමෙන් ෆ්‍රැන්කෝ-චැඩියන් සබඳතා පළුදු විය
පසුගිය දශක කිහිපය පුරාවට චෑඩ් කැරලිකාර කණ්ඩායම් ගණනාවක් තිබී ඇත
2007 දී, ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී වෙනසක් සඳහා එක්සත් පෙරමුණ සොල්දාදුවන් චැඩියන් හමුදාවට ඒකාබද්ධ කළ සාම ගිවිසුමක් අත්සන් කරන ලදී
චෑඩ් යුක්තිය සහ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය සඳහා වූ ව්‍යාපාරය ද 2003 දී ජනාධිපති ඉඩ්රිස් ඩේබි බලයෙන් පහකිරීමේ ප්‍රයත්නයෙන් රජයේ හමුදා සමඟ ගැටුණි
මීට අමතරව, හෙලිකොප්ටර් තුවක්කු යොදා ගනිමින් සිවිල් වැසියන් ඝාතනය කළ නැගෙනහිර චෑඩ් හි කාර්ටූම් ගේ ජන්ජාවීඩ් කැරලිකරුවන් සමඟ විවිධ ගැටුම් ඇති වී තිබේ
වර්තමානයේ, ප්‍රතිරෝධී හමුදා සංගමය (UFR) යනු චෑඩ් රජය සමඟ දිගටම සටන් කරන කැරලිකාර කණ්ඩායමකි
2010 දී, UFR හි මිනිසුන් 6,000 ක් සහ වාහන 300 ක් ඇස්තමේන්තු කර ඇති බව වාර්තා විය
එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යය විදේශ ආධාර 2023 අගෝස්තු 3 වන දින චැඩියන් නගරයේ ඇම්ජරාස් හිදී ආරම්භ කරන ලදී
එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යය විසින් චැඩියන් ජනතාවට ආධාර සැපයීමට සහ චෑඩ් හි සුඩාන සරණාගතයින්ට එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යය හි මානුෂීය ආයතන හරහා මානුෂීය සහ සහනාධාර සැපයීමට දරන ප්‍රයත්නයන්ට සහාය වීමට එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යය අඛණ්ඩ උත්සාහයක නිරත විය
හමුදා 
CIA World Factbook 2006 වන විට චෑඩ් හි මිලිටරි අයවැය දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් 4.2% ක් ලෙස ගණන් බලා ඇත
එවකට රටේ දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය ($7.095 බිලියන) අනුව, මිලිටරි වියදම් ඩොලර් මිලියන 300 ක් පමණ වනු ඇතැයි ගණන් බලා ඇත
2011 වර්ෂය සඳහා ලෝක බැංකුව විසින් ඇස්තමේන්තු කර ඇති පරිදි මෙම ඇස්තමේන්තුව චෑඩ් හි සිවිල් යුද්ධය අවසන් වීමෙන් පසු (2005-2010) 2.0% දක්වා පහත වැටුණි
පරිපාලන අංශ 
2012 සිට චෑඩ් කලාප 23 කට බෙදා ඇත
2003 දී විමධ්‍යගත කිරීමේ ක්‍රියාවලියේ කොටසක් ලෙස කලාපවල චෑඩ් උප බෙදීම ඇති වූයේ රජය විසින් පෙර පැවති ප්‍රාන්ත 14 අහෝසි කරන විටය
සෑම කලාපයක්ම ජනාධිපති විසින් පත් කරන ලද ආණ්ඩුකාරවරයෙකු විසින් මෙහෙයවනු ලැබේ
කලාප තුළ දෙපාර්තමේන්තු 61 පරිපාලනය කරන්නේ ශිෂ්‍ය නායකයන් විසිනි
දෙපාර්තමේන්තු උප-ප්‍රාන්ත 200 කට බෙදා ඇති අතර ඒවා ප්‍රාන්ත 446 කින් සමන්විත වේ
කැන්ටන් ප්‍රතිස්ථාපනය කිරීමට නියමිතව ඇත්තේ කොමියුනිස්ට් ග්‍රාමීය ප්‍රදේශ වන නමුත් නෛතික සහ නියාමන රාමුව තවමත් සම්පූර්ණ කර නොමැත
ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවෙන් විමධ්‍යගත රජයක් සඳහා ප්‍රාදේශීය ජනතාවට ඔවුන්ගේම සංවර්ධනය සඳහා ක්‍රියාකාරී භූමිකාවක් ඉටු කිරීමට බල කරයි
මේ සඳහා, ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවෙන් ප්‍රකාශ කරන්නේ, එක් එක් පරිපාලන උප කොට්ඨාශය තේරී පත් වූ ප්‍රාදේශීය සභා මගින් පාලනය වන බවයි. නමුත් පළාත් පාලන මැතිවරණයක් පවත්වා නැත
සහ 2005 පැවැත්වීමට නියමිත වාර්ගික මැතිවරණ නැවත නැවතත් කල් දමා ඇත
ආර්ථිකය 

එක්සත් ජාතීන්ගේ මානව සංවර්ධන දර්ශකය මගින් චෑඩ් ලෝකයේ හත්වන දුප්පත්ම රට ලෙස ශ්‍රේණිගත කර ඇති අතර ජනගහනයෙන් 80% ක් දරිද්‍රතා රේඛාවට පහළින් ජීවත් වෙති
ඒක පුද්ගල දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය (මිලදී ගැනීමේ බලය සමානාත්මතාවය) 2009 දී US$1,651 ලෙස ඇස්තමේන්තු කර ඇත
චෑඩ් යනු මධ්‍යම අප්‍රිකානු රාජ්‍ය බැංකුවේ, මධ්‍යම අප්‍රිකාවේ රේගු සහ ආර්ථික සංගමයේ (UDEAC) සහ අප්‍රිකාවේ ව්‍යාපාර නීතිය සමගි කිරීමේ සංවිධානයේ කොටසකි
(OHADA)
චෑඩ් හි මුදල් වර්ගය CFA ෆ්‍රෑන්ක් ය
1960 ගණන්වලදී, චෑඩ් පතල් කර්මාන්තය සෝඩියම් කාබනේට් හෝ නැට්‍රෝන් නිෂ්පාදනය කළේය
බිල්ටයින් ප්‍රාන්තයේ රන් දරණ ක්වාර්ට්ස් පිළිබඳ වාර්තා ද තිබේ
කෙසේ වෙතත්, වසර ගණනාවක සිවිල් යුද්ධය විදේශ ආයෝජකයින් බිය ගන්වා ඇත
1979 සහ 1982 අතර චෑඩ් හැර ගිය අය රටේ අනාගතය ගැන විශ්වාසයක් ඇති කර ගැනීමට පටන් ගෙන ඇත්තේ මෑතක සිට ය
2000 දී රටේ ආර්ථික අපේක්ෂාවන් ඉහළ නංවමින් තෙල් අංශයේ ප්‍රධාන සෘජු විදේශ ආයෝජන ආරම්භ විය
යටත් විජිත සම්පත් නිස්සාරණය සඳහා (මූලික වශයෙන් කපු සහ බොරතෙල්) වෙබ් අඩවියක් ලෙස ගෝලීය දේශපාලන ආර්ථිකයට අසමාන ලෙස ඇතුළත් කිරීම, චැඩියානු කාර්මිකකරණයේ දියුණුව ප්‍රවර්ධනය නොකරන හෝ දිරිමත් නොකරන ගෝලීය ආර්ථික පද්ධතියක් සහ දේශීය කෘෂිකාර්මික නිෂ්පාදනයට සහාය දැක්වීමට අපොහොසත් වීම චැඩියානුවන්ගෙන් බහුතරයක් දෛනික අවිනිශ්චිතතාවයෙන් හා කුසගින්නෙන් ජීවත් වෙති
චෑඩ් හි ජනගහනයෙන් 80% කට වැඩි ප්‍රමාණයක් යැපුම් ගොවිතැන සහ පශු සම්පත් ඇති කිරීම මත රඳා පවතී
වගා කරන භෝග සහ රංචු පිහිටීම දේශීය දේශගුණය අනුව තීරණය වේ
භූමි ප්‍රදේශයෙන් 10% ක දකුණු කෙළවරේ බඩ ඉරිඟු සහ මෙනේරි පොහොසත් අස්වැන්නක් සහිත ජාතියේ වඩාත්ම සාරවත් භෝග භූමිය පිහිටා ඇත
සහේල්හි දෘඪ මෙනේරි වර්ග පමණක් වර්ධනය වන අතර දකුණට වඩා බෙහෙවින් අඩු අස්වැන්නක් ඇත
අනෙක් අතට, සහෙල් යනු විශාල වාණිජ ගව පට්ටි සඳහා සහ එළුවන්, බැටළුවන්, බූරුවන් සහ අශ්වයන් සඳහා කදිම තණබිම් වේ
සහරා හි විසිරුණු ක්ෂේම භූමියට ආධාර වන්නේ රට ඉඳි සහ රනිල කුලයට අයත් බෝගවලට පමණි
චෑඩ් හි නගර නාගරික යටිතල පහසුකම්වල බරපතල දුෂ්කරතාවයන්ට මුහුණ දෙයි
පානීය ජලය සඳහා ප්‍රවේශය ඇත්තේ නාගරික වැසියන්ගෙන් 48%කට පමණක් වන අතර මූලික සනීපාරක්ෂක පහසුකම් ඇත්තේ 2%කට පමණි
තෙල් කර්මාන්තයේ දියුණුවට පෙර, කපු ආධිපත්‍යය දැරූ කර්මාන්තය සහ ශ්‍රම වෙළඳපොළ අපනයන ආදායමෙන් 80% ක් පමණ විය
නිශ්චිත සංඛ්‍යා නොමැති වුවද කපු මූලික අපනයනයක් ලෙස පවතී
ලෝක කපු මිල පහත වැටීමෙන් දුර්වල වූ ප්‍රධාන කපු සමාගමක් වන කොටොන්චාඩ් පුනරුත්ථාපනය කිරීම සඳහා ප්‍රංශය, නෙදර්ලන්තය, යුරෝපා සංගමය සහ ප්‍රතිසංස්කරණ හා සංවර්ධනය සඳහා වූ ජාත්‍යන්තර බැංකුව (IBRD) විසින් මූල්‍යාධාර ලබා දී ඇත
පැරාස්ටල් දැන් පුද්ගලීකරනය කිරීමට අපේක්ෂා කෙරේ
එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයට අනුව, අවම වශයෙන් 2001 සිට චෑඩ් මානුෂීය අර්බුදයකට ගොදුරු වී ඇත
2008 වන විට, චෑඩ් රට සුඩානයේ ඩාර්ෆූර් ප්‍රදේශයෙන් සරණාගතයින් 280,000 කට අධික සංඛ්‍යාවක් ද මධ්‍යම අප්‍රිකානු ජනරජයෙන් 55,000 කට අධික සංඛ්‍යාවක් ද 170,000 කට අධික අභ්‍යන්තරව අවතැන් වූ පුද්ගලයන් සංඛ්‍යාවක් ද සිටී. 2008 පෙබරවාරියේදී එන්'ජමේනා සටනෙන් පසුව, එක්සත් ජාතීන්ගේ මානුෂීය කටයුතු පිළිබඳ උප ලේකම් ජෝන් හෝම්ස් "අතිශයින්ම කනස්සල්ලක්" ප්‍රකාශ කළේ මෙම අර්බුදය මානුෂීයයින්ට ජීවිතාරක්ෂක ආධාර ලබා දීමට ඇති හැකියාව කෙරෙහි ඍණාත්මක බලපෑමක් ඇති කරනු ඇති බවටයි
ප්‍රතිලාභීන් මිලියන භාගයක්, ඔවුන්ගෙන් බොහෝ දෙනෙක් - ඔහුට අනුව - ඔවුන්ගේ පැවැත්ම සඳහා මානුෂීය ආධාර මත දැඩි ලෙස රඳා සිටිති
එක්සත් ජාතීන්ගේ ප්‍රකාශක මොරිසියෝ ජියුලියානෝ, වොෂින්ටන් පෝස්ට් වෙත ප්‍රකාශ කළේ
"ප්‍රමාණවත් මට්ටමින් ආධාර සැපයීමට අප සමත් නොවන්නේ නම්, මානුෂීය අර්බුදය මානුෂීය ව්‍යසනයක් බවට පත්විය හැකිය"
මීට අමතරව, සේව් ද චිල්ඩ්රන් වැනි සංවිධාන සහන සේවකයන් ඝාතනය කිරීම හේතුවෙන් ක්‍රියාකාරකම් අත්හිටුවා ඇත
චෑඩ් රාජ්‍යය දරිද්‍රතාවය අවම කිරීමේ යම් ප්‍රගතියක් ලබා ඇත, 2003 සහ 2011 අතර ජාතික දරිද්‍රතා අනුපාතිකයේ 55% සිට 47% දක්වා පහත වැටීමක් සිදු විය
කෙසේ වෙතත්, දුප්පත් මිනිසුන්ගේ ප්‍රමාණය මිලියන 4.7 (2011) සිට මිලියන 6.5 (2019) දක්වා වැඩි විය
2018 වන විට පුද්ගලයින් 10 දෙනෙකුගෙන් 4.2ක් තවමත් දරිද්‍රතා රේඛාවට පහළින් ජීවත් වෙති
යටිතල පහසුකම්

ප්‍රවාහනය 
සිවිල් යුද්ධය ප්‍රවාහන යටිතල පහසුකම් සංවර්ධනය අඩාල කළේය
1987 දී චෑඩ් තිබුණේ තාර දැමූ මාර්ග කි
30 ක් (සැතපුම් 19) පමණි
අනුප්‍රාප්තික මාර්ග ප්‍රතිසංස්කරණ ව්‍යාපෘති 2004 වන විට ජාලය කි
550 (සැතපුම් 340) දක්වා වැඩි දියුණු කරන ලදී
එසේ වුවද, මාර්ග ජාලය සීමිතය
මාර්ග බොහෝ විට වසරේ මාස කිහිපයක් භාවිතා කළ නොහැක
තමන්ගේම දුම්රිය මාර්ගයක් නොමැතිව, චෑඩ් ඩවුලා වරායට සහ ඉන් පිටතට චැඩියානු අපනයන සහ ආනයන ප්‍රවාහනය සඳහා කැමරූන්හි දුම්රිය පද්ධතිය මත දැඩි ලෙස රඳා පවතී
2013 වන විට චෑඩ් හි ඇස්තමේන්තුගත ගුවන් තොටුපළ 59ක් තිබූ අතර, ඒවායින් 9ක් පමණක් පදික ධාවන පථ තිබුණි
ජාත්‍යන්තර ගුවන් තොටුපළක් අගනුවර ඇති අතර පැරිස් සහ අප්‍රිකානු නගර කිහිපයකට නිරන්තර නොනවතින ගුවන් ගමන් සපයයි
බල ශක්තිය 
චෑඩ්හි බලශක්ති අංශය අගනුවර පුරවැසියන්ගෙන් 15% කට බලය සපයන සහ ජාතික ජනගහනයෙන් 1.5% ක් පමණක් ආවරණය වන චෑඩ් ජල හා විදුලි සංගමය (STEE) විසින් වසර ගණනාවක් තිස්සේ වැරදි කළමනාකරණයක් සිදු කර ඇත
බොහෝ චාඩියානුවන් බලය සඳහා දැව සහ සත්ව පොහොර වැනි ජෛව ස්කන්ධ ඉන්ධන දහනය කරයි
ExxonMobil දකුණු චෑඩ් හි බැරල් බිලියනයක් ලෙස ඇස්තමේන්තු කර ඇති තෙල් සංචිත සංවර්ධනය කිරීම සඳහා ඩොලර් බිලියන 3.7 ආයෝජනය කර ඇති ෂෙව්රොන් සහ පෙට්රෝනාස් හි සමුහයකට නායකත්වය දෙයි
කැමරූන්හි අත්ලාන්තික් වෙරළ තීරයේ පර්යන්තවලට දකුණු තෙල් බිම් සම්බන්ධ කරන නල මාර්ගයක් (අර්ධ වශයෙන් ලෝක බැංකුව විසින් මූල්‍යකරණය කරන ලද) නිම කිරීමත් සමඟ තෙල් නිෂ්පාදනය 2003 දී ආරම්භ විය
එහි ආධාරයේ කොන්දේසියක් ලෙස ලෝක බැංකුව අවධාරනය කළේ තෙල් ආදායමෙන් 80%ක් සංවර්ධන ව්‍යාපෘති සඳහා වැය කළ යුතු බවයි. 2006 ජනවාරි මාසයේ දී, චැඩියන් රජය මෙම මුදල අඩු කරමින් නීති සම්මත කරන විට ලෝක බැංකුව සිය ණය වැඩසටහන අත්හිටුවන ලදී
2006 ජූලි 14 වන දින, ලෝක බැංකුව සහ චෑඩ් අවබෝධතා ගිවිසුමක් අත්සන් කරන ලද අතර, ඒ යටතේ චෑඩ් රජය සිය වියදම් වලින් 70% ක් ප්‍රමුඛතා දරිද්‍රතාවය අඩු කිරීමේ වැඩසටහන් සඳහා කැප කරයි
සන්නිවේදනය 
රාජ්ය දුරකථන සමාගමක් වන SotelTchad විසින් සපයනු ලබන ස්ථාවර දුරකථන සේවා සමඟ විදුලි සංදේශ පද්ධතිය මූලික හා මිල අධික වේ
2000 දී, රටේ වැසියන් 10,000 කට ස්ථාවර දුරකථන 14 ක් පමණක් ඇත, එය ලෝකයේ අඩුම දුරකථන ඝනත්වයන්ගෙන් එකකි
පෑන්-අප්‍රිකානු තොග සම්බන්ධතා සහ විදුලි සංදේශ සපයන්නෙකු වන ගේට්වේ කොමියුනිකේෂන්ස් චෑඩ් හි ද පවතී
2013 සැප්තැම්බර් මාසයේදී චෑඩ් හි තැපැල් හා තොරතුරු සහ සන්නිවේදන තාක්ෂණ අමාත්‍යාංශය (PNTIC) නිවේදනය කළේ ෆයිබර් ඔප්ටික් තාක්ෂණය සඳහා රට හවුල්කරුවෙකු සොයන බවයි.

චෑඩ් ලෝක ආර්ථික සංසදයේ ජාල සූදානම දර්ශකයේ (NRI) අවසන් ස්ථානයට පත්ව ඇත - රටක තොරතුරු සහ සන්නිවේදන තාක්ෂණයන්හි සංවර්ධන මට්ටම තීරණය කිරීමේ දර්ශකයකි
චෑඩ් 2014 NRI ශ්‍රේණිගත කිරීම්වල සමස්ත 148 න් 148 ශ්‍රේණිගත කර ඇති අතර එය 2013 හි 142 ට වඩා පහත වැටුණි
2010 සැප්තැම්බර් මාසයේදී මිලියන 10.7 ක ජනගහන ඇස්තමේන්තුවට ජංගම දුරකථන අනුපාතය 24.3%ක් ලෙස ගණන් බලා ඇත
සංස්කෘතිය 
එහි විවිධ ජාතීන් සහ භාෂාවන් නිසා, චෑඩ් පොහොසත් සංස්කෘතික උරුමයක් ඇත
චෑඩ් ජාතික කෞතුකාගාරය සහ චෑඩ් සංස්කෘතික මධ්‍යස්ථානය විවෘත කිරීම මගින් චාඩියානු රජය චාඩියානු සංස්කෘතිය සහ ජාතික සම්ප්‍රදායන් ක්‍රියාකාරීව ප්‍රවර්ධනය කර ඇත
වසර පුරා ජාතික නිවාඩු දින හයක් නිරීක්ෂණය කරනු ලබන අතර, වෙනස් වන නිවාඩු සඳහා පාස්කු සඳුදා ක්‍රිස්තියානි නිවාඩුව සහ ඊද් උල්-ෆිතර්, ඊද් උල්-අදා සහ ඊද් මිලාද් නබි යන මුස්ලිම් නිවාඩු ඇතුළත් වේ
ආහාර පිසීම 
මෙනේරි යනු චැඩියන් ආහාරවල ප්‍රධාන ආහාරයයි
එය සෝස්වල ගිල්වන ලද පේස්ට් බෝල සෑදීමට යොදා ගනී
උතුරේ මෙම ආහාරය ඇලිෂ් ලෙස හැඳින්වේ
දකුණේ, බිය ලෙස හැදින්වේ
මාළු ජනප්‍රිය ආහාරයකි, එය සාමාන්‍යයෙන් සලංග (හිරු ගෙන් වියලන ලද සහ සැහැල්ලුවෙන් දුම් දමන ලද ඇලෙස්ටෙස් සහ හයිඩ්රොසිනස්) ලෙස හෝ බණ්ඩා (දුම් දමන ලද විශාල මාළු) ලෙස සකස් කර විකුණනු ලැබේ
කාර්කේජේ යනු හිබිස්කස් කොළ වලින් ලබාගත් ජනප්‍රිය පැණිරස රතු තේ වර්ගයකි
උතුරේ නොමැති වුවද මධ්‍යසාර පාන දකුණේ ප්‍රචලිතය, මිනිසුන් මෙනේරි බියර් පානය කරයි, රතු මෙනේරි වලින් සාදන විට බිලි-බිලි ලෙසද, සුදු මෙනේරි වලින් කොෂේට් ලෙසද හැඳින්වේ
සංගීතය 
චෑඩ් සංගීතයට දුනු වීණා වර්ගයක් වන කින්ඩේ වැනි සංගීත භාණ්ඩ ගණනාවක් ඇතුළත් වේ
කකාකි, දිගු ටින් අං
සහ හූ හූ, ශබ්ද විකාශන යන්ත්‍ර ලෙස කැලබේෂ් භාවිතා කරන තත් වාද්‍ය භාණ්ඩයකි
වෙනත් සංගීත භාණ්ඩ සහ ඒවායේ සංයෝජන විශේෂිත ජනවාර්ගික කණ්ඩායම් සමඟ වඩාත් සම්බන්ධ වේ
සාරා විස්ල්, බැලෆෝන්, වීණා සහ කොඩ්ජෝ බෙර වලට වැඩි කැමැත්තක් දක්වයි
සහ කනෙම්බු බෙරවල නාදය හා නළා වැනි සංගීත භාණ්ඩවල හඬ ඒකාබද්ධ කරයි
චාරි ජෑස් සංගීත කණ්ඩායම 1964 දී පිහිටුවන ලද අතර චෑඩ් නවීන සංගීත දර්ශනය ආරම්භ කළේය
පසුව, අප්‍රිකානු තනු සහ ජාත්‍යන්තර චලාල් වැනි වඩාත් ප්‍රසිද්ධ කණ්ඩායම් නූතනත්වය සහ සම්ප්‍රදාය මිශ්‍ර කිරීමට උත්සාහ කළහ
ිබෙස්ටිව ැනි ජනප්‍රිය කණ්ඩායම් දකුණු චෑඩ් හි සම්ප්‍රදායික සංගීත ශෛලියක් වන සායි මත ඇඳීමෙන් ඔවුන්ගේ උරුමයට වේගයෙන් ඇලී සිටිති
චෑඩ් ජනතාව නවීන සංගීතය පිළිකුල් කර ඇත
කෙසේ වෙතත්, 1995 දී චැඩියන් කලාකරුවන් ඇතුළත් සීඩී තැටි සහ ශ්‍රව්‍ය කැසට් බෙදා හැරීමට වැඩි උනන්දුවක් ඇති විය
කලාකරුවන්ගේ අයිතීන් සඳහා නීතිමය රැකවරණයක් නොමැතිකම චැඩියන් සංගීත කර්මාන්තයේ තවදුරටත් සංවර්ධනය සඳහා ගැටලු ලෙස පවතී
සාහිත්‍ය 

අනෙකුත් සහේලියානු රටවල මෙන්ම, චෑඩ් සාහිත්‍යය ද ආර්ථික, දේශපාලන සහ අධ්‍යාත්මික නියඟයක් දැක ඇති අතර එය එහි ප්‍රසිද්ධ ලේඛකයින්ට බලපා ඇත
චැඩියානු කතුවරුන්ට පිටුවහල් හෝ විදේශගත තත්ත්වයෙන් ලිවීමට බල කෙරී ඇති අතර දේශපාලන පීඩනය සහ ඓතිහාසික කතිකාව යන තේමාවන් විසින් ආධිපත්‍යය දරන සාහිත්‍ය නිර්මාණය කර ඇත
1962 සිට චැඩියානු කතුවරුන් 20 දෙනෙකු ප්‍රබන්ධ කෘති 60ක් පමණ ලියා ඇත
ජාත්‍යන්තර වශයෙන් වඩාත් කීර්තිමත් ලේඛකයින් අතර ජෝසප් බ්‍රහීම් සෙයිඩ්, බාබා මුස්තාපා, ඇන්ටොයින් බන්ගුයි සහ කොල්සි ලැම්කෝ වේ
2003 දී චෑඩ් හි එකම සාහිත්‍ය විචාරකයා වන අහමට් ටැබෝයි ඔහුගේ Anthologie de la littrature tchadienne ප්‍රකාශයට පත් කළේ චෑඩ් සාහිත්‍යය ජාත්‍යන්තරව සහ තරුණයින් අතර වැඩිදුර දැන ගැනීමට සහ චෑඩ් හි ප්‍රකාශන ආයතන සහ ප්‍රවර්ධන ව්‍යුහයේ අඩුව පිරවීම සඳහා ය
මාධ්‍ය සහ සිනමාව 
චෑඩ් රූපවාහිනී ප්‍රේක්ෂකයින් එන්'ජමේනා වෙත සීමා වී ඇත
එකම රූපවාහිනී ආයතනය රජය සතු Tl Tchad වේ
පුද්ගලික ගුවන්විදුලි මධ්‍යස්ථාන 13ක් සමඟින් ගුවන්විදුලියට වඩා විශාල ප්‍රවේශයක් ඇත
පුවත්පත් ප්‍රමාණයෙන් සහ බෙදා හැරීමෙන් සීමා වී ඇති අතර ප්‍රවාහන වියදම්, අඩු සාක්ෂරතා අනුපාතය සහ දරිද්‍රතාවය හේතුවෙන් සංසරණ සංඛ්‍යා කුඩා වේ
ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව ප්‍රකාශනයේ නිදහස ආරක්ෂා කරන අතර, රජය මෙම අයිතිය නිතිපතා සීමා කර ඇති අතර, 2006 අවසානයේ මාධ්‍ය සඳහා පූර්ව වාරණයක් ක්‍රියාත්මක කිරීමට පටන් ගත්තේය
1960 ගණන්වල එඩ්වඩ් සයිලි ගේ කෙටි චිත්‍රපටවලින් ආරම්භ වූ චැඩියන් චිත්‍රපට කර්මාන්තයේ දියුණුව සිවිල් යුද්ධ නිසා සහ දැනට මුළු රටේම ඇත්තේ සිනමා ශාලා කිහිපයක් නිසා අඩාල විය
චැඩියන් වෘත්තාන්ත චිත්‍රපට කර්මාන්තය 1990 ගණන්වල නැවත වර්ධනය වීමට පටන් ගත්තේය, අධ්‍යක්ෂවරුන් වන මහමත්-සාලේ හරුන්, ඉසා සර්ජ් කොයිලෝ සහ අබකාර් චෙනේ මස්සාර් වැන්නවුන්ගේ චිත්‍රපට විචාරක පැසසුමට ලක් වූ අතර Daratt චිත්‍රපටය 63 වැනි වැනිස් ජාත්‍යන්තර චිත්‍රපට උළෙලේ මහා විශේෂ ජූරි ත්‍යාගය දිනා ගත්තේය
2010 වසරේ A Screaming Man චිත්‍රපටය 2010 කෑන්ස් චිත්‍රපට උළෙලේ ජූරි ත්‍යාගය දිනාගත් අතර, හරුන් ප්‍රධාන කෑන්ස් තරඟයට ඇතුළු වූ ප්‍රථම චැඩියන් අධ්‍යක්ෂකවරයා මෙන්ම සම්මානයක් ද දිනා ගත්තේය
ඉසා සර්ජ් කොයිලෝ Daresalam සහ DP75
Tartina City චිත්‍රපට අධ්‍යක්ෂණය කළේය
ක්‍රීඩා 
පාපන්දු යනු චෑඩ් ජනප්‍රියම ක්‍රීඩාවයි. ජාත්‍යන්තර තරඟ වලදී රටේ ජාතික කණ්ඩායම සමීපව අනුගමනය කරන අතර චැඩියන්  පාපන්දු ක්‍රීඩකයින් ප්‍රංශ කණ්ඩායම් සඳහා ක්‍රීඩා කර ඇත
පැසිපන්දු සහ නිදහස් ආර මල්ලවපොර බහුලව භාවිතා වන අතර, පසුකාලීනව මල්ලවපොර ක්‍රීඩකයින් සාම්ප්‍රදායික සත්ව හම් පැළඳ දූවිලි වලින් ආවරණය වන ආකාරයකි
සටහන්

යොමු කිරීම් 

අප්‍රිකාව තුළ රටවල්
සංයුක්ත ගණිතය යනු ශුද්ධ ගණිතය හා ව්‍යවහාරික ගණිතය යන විෂයයන් කොටස් දෙක එකතු කිරීම මගින් 2001 වසරේ හදුන්වා දෙනු ලැබූ විෂයයයි
ස උසස් පෙළ භෞතිය විද්‍යා විෂය ධාරාවේ ප්‍රධාන ⁣විෂය ලෙස මෙම විෂය හැදෑරිය යුතුවේ
ශුද්ධ ගණිතය තුල
 සීමාව
 අවකලනය
 අනුකලනය
 ශ්‍රේණි
 බහුපද ශ්‍රිත
 වර්ගජ ශ්‍රිත
 ත්‍රිකෝණමිතිය
 සංකරණ හා සංයෝජන
 සරල රේඛාව හා වෘත්තය 
 සංකීර්ණ සංඛ්‍යා
 න්‍යාස
ආදී ඒකක ඇතුලත් වේ
ව්‍යවහාරික ගණිතය තුල
 සරල රේඛීය චලිතය
 සරල අනුවර්තී චලිතය
 භ්‍රමණ චලිතය
 වෘත්ත චලිතය
 දෛශික
 නිව්ටන්ගේ චලිත නියම
 සන්ධි කළ දඬු හා බෝ අංකනය
 සංඛ්‍යානය
 සම්භාවිතාවය
 ඝර්ෂණය
 ගුරුත්ව කේන්ද්‍රය
 ආවේගය හා ගැටුම්
ආදී ඒකක ඇතුලත් වේ
ස උසස් පෙළ විෂයන් 
 ශ්‍රී ලංකාවේ අධ්‍යාපනය
ඉහලින් පිහිටි ජල සංචිතයක ජලය සංචිතයෙන් ඉවතට පාලනයක් සහිතව ගැනීමට සහ සම්පූරණයෙන්ම ගැලීම නැවැත්වීමට යොදාගන්නා තාක්‍ෂණික ව්‍යුහය  හොරොවුව නම්වේ
අතීත ලංකාවේ වැවුවල තිබූ හොරොවු වර්ග
 කැට හොරොවුව
 රජමොහොල් හොරොවුව
 බිසෝකොටුව

බිසෝකොටුව 
හොරොවු අතරින් වඩාත්ම සංකීණතම හොරොවු වර්ගයයි
සෑම මහවැවකම පාහේ මෙන්ම කලාතුරකින් ගම් වැවු වලද යොදාගෙන තිබී ඇත
ඔපෙරා මිනි යනු වෙබ් බ්‍රවුසරයකි
එය මූලික වශයෙන් ජංගම දුරකථන, ස්මාර්ට් ජංගම දුරකථන සහ පී.ඩී.ඒ (Personal digital assistant/ PDA) සඳහා  නිර්මාණය කර ඇත
ජාවා එමඊ (en
Java ME) ඇප්ලිකේෂන් ධාවනය කල හැකි පැල්ටපෝමයක් සහිත ජංගම උපාංග එයට 4 අනුවාදය තෙක් අවශ්‍ය විය
5 වන අනුවාදයේ සිට එය ඇන්ඩ්‍රොයිඩ් (මෙහෙයුම් පද්ධතිය‍), bada, iOS, සිම්බියන් මෙහෙයුම් පද්ධයතිය හා වින්ඩෝස් මොබයිල් සඳහාද හඳුන්වාදෙන ලදී
ඔපෙරා මිනි මෘදුකාංගය නොමිලේ ලබා දෙන්නක් වන අතර, ඇතැම් සමාගම් මගින් එය ජංගම දුරකථනවලට ඇතුළත් කරම ලබා දේ, එසේම ආදායම් ලැඛෙන තවත් ක්‍රමයක් වශයෙන් සෙවුම් දැන්වීම්, මුදල් ගෙවන ලද bookmarks හා speed dail දැක්විය හැක
ඔපෙරා මිනි පැමිණියේ 1996 දී ප්‍රකාශයට පත් වූ පෞද්ගලික පරිගණක සඳහා වූ ඔපෙරා වෙබ් බ්‍රවුසරය මගිනි
2005 දී නියමු ව්‍යාපෘතියක් ලෙස පටන්ගත්  ඔපෙරා මිනි සීමිතව යූරෝපයට නිකුත් කිරීමෙන් පසුව 2006 ජනවාරි මස 24 වන දා ලොවටම නිල වශයෙන් නිකුත් කෙරිණි
2012 මාර්තුවන විට ක්‍රියාකාරී භාවිතාකරුවන් මිලියන 168ක් හා පිටු නරඹන්නන් බිලියන 117ක් එම මාසය ඇතුළත සිටිනා බව ඔපෙරා විසින් වාර්ථා කරන ලදී
මෙය 2011 මාර්තුවල පටන් 60.4%ක සීග්‍ර වර්ධනයක් පෙන්නුම් කෙරෙ
ඔපෙරා මිනි වල සිංහල යුනිකෝඩ් දර්ශනය කර ගැනීම

ඒ සඳහා පහත ක්‍රම අනුගමනය කරන්න
1. Opera mini බ්‍රව්සරයේ ලිපිනය සඳහන් කරන තීරුව (address bar) තුල config
ලෙස සඳහන් කර Go බොත්තම ඔබන්න
2.Use bitmap fonts for Complex scripts (විවෘත වන නව පිටුවේ අවසානයට ඇති තීරුව) ඇති තීරුවේ තිබෙන චෙක් බොක්ස් එක YES සකසා SAVE බොත්තම ඔබන්න

මෙම ආකාරයට සැකසුම් සෑදීමෙන් වෙබ් පිටුවල ඇති සිංහල අක්ෂර කියවීමට හැකි අතර මෙම ක්‍රමය මගින් සාර්ථක ලෙස සිංහල අක්ෂර ලබා ගැනීමට නොහැකි වූවත් එය යම්තාක් දුරට සිංහල අක්ෂර කියවීමට ඔබට උපකාරී වේ
බාහිර සබැඳි

වෙබ් බ්‍රව්සර
අන්තර්ජාලය
සුභාෂිතය යනු සීතාවක යුගයේ විසු කවියකු වන අලගියවන්න මුකවෙටි පඬිතුමා විසින් රචිත උපදේශ කාව්‍ය සංග්‍රහයකි
කාව්‍යය මගින් කුසලයෙහි අගය, සුදන දුදන ගුණ, බොරු නොකීමේ අගය, උඩගු නොවීම, උගතුන්ගේ ස්වභාවය ආදිය පැහැදිලි කෙරේ
මුලින් බෞද්ධයෙකු වූ මුකවෙටිතුමා පසුකාලීනව කිතුනු ආගමට යොමු වූවෙක් වූයේ ය
සුභාෂිතය වැනි බොදු පසුබිමක් සහිත නිර්මාණ මුලින් බිහි කළ ඔහු පසුකාලීන ව කොන්ස්තන්තීනු හටන, පරංගි හටන වැනි හටන් කාව්‍ය නිර්මාණය කළේ එනිසා විය හැක
පොදු ජන ජිවිතයේ සෑම අංශයක් කෙරෙහිම බලපාන ප්‍රකට කාරනා හා උපමා සුභාශිතය පුරා විහිදී ඇත
උපදේශ කාව්‍ය 
සීතාවක යුගය
සිද්ධ දැඩිමුන්ඩ දේවතාවුන් වහන්සේ - අලුත්නුවර

ශ්‍රී ලක්දිව පුරවරයේ රාවනා නම් මහා බලසම්පන්න රජ කෙනෙක් රාජ්‍ය කරන කාලයේ එතුමානන් ගේ බාලම සහෝදරියක් වන සුමිත්‍රා මාතාව කුසින් පිලිසිදගත් පුත් කුමාරයෙක් කාලයාගේ ඇවෑමෙන් ක්‍රමයෙන් පරිනත වෙන විට අසම සම අධිෂ්ඨාන ශක්තියකුත්,අසම සම තේජසකුත්, දුටු දුටුවන් මන බදිනා සුලු රූප ශ්‍රීයකිනුත් යුතුව සියලු දෙවි වරුන් අදහාගෙන බැතියෙන් සුගතියෙන් කටයුතු කරන්නට විය
ඉන් අනතුරුව දෙව්ලොව වරම් ලබාගෙන හිසකෙස් රැලි සහිතව උපත ලබන නිසා "මුන්ඩ දේව" (මුන්ඩ = රැලි සහිත හිසකෙස් ඇති තැනැත්තා) යන නාමෙයෙන් උත්පත්තියක් සිදුවිය
ලොවතුරා තථාගතයානන් වහන්සේ ලක්දිව පුරවරයට වැඩම කර එවකට මහියංගන පුරවරයහි හිටි මහා යක්ශ බල සේනාව එකතු කර ධර්ම දේශනාවක් කලද එම ධර්මයට පටහැනිව ක්‍රියා කල නිසා "සක්වල ගල" යැයි හදුන්වන පර්වතයෙන් එපිටට එලවන්නට තීණ්දුවක් යෙදිනි
උන්වහන්සේගේ මහා බලසම්පන්න ශ්‍රී බුද්ධ බලයෙන්, මුඛ විවරනයෙන් ,ශ්‍රී මුඛයෙන් දේශනා කල ධර්මය ඉවසාගෙන ඉන්න බැරි උන උදවිය නොයෙක් නොයෙක් ආකාරයෙන් වද වේදනා විදි අතර ගිනිදැල් දහසක් මවාගෙන,නෙත් දහසක් මවාගෙන, උර දහසක් මවාගෙන හිටි යක්ශ සේනාව පවා පලා යන්නට යෙදුනි
ඒවෙනවිට විටත් මුන්ඩ දේව නම් වූ දේවතාවුන් වහන්සේගේ සේනාවේ සෙන්පතියන් ලෙස හිටි "සොහොන් යක්ශ" "රීරී යක්ශ" කියනු ලබන්නා වූ යක්ශයන් දෙදනාවත් සඟවාගෙන ආරක්ශාව සපයන අතරේ මුන්ඩ දේව නම් වූ දෙවියන් "එක යකෙක් යක්ශනියක් සම්මා සම්බුදු රජානන් වහන්සේට හානියක් කරන්නට ඉදිරියට පැමිනියොත් බුදුරජානන් වහන්සේ ව ආරක්ශා කරම්" යැයි දැඩි අධිෂ්ඨානයකින් රන් හියක් දුන්නක් අත දරාගෙන සම්මා සම්බුදු රජානන් වහන්සේ ට ආරක්ෂාව සපයන විට අනෙකුත් දෙවි වරුනුත් සත් මුහුදු මතින් එතරව පලා ගොස් ඇත

මේ ආකාරයෙන් සියලුම දෙවි වරුනුත් පලා යන අතරේ මුන්ඩදේව නම් වූ දෙවියන් පමනක් දැඩි සිතකින් යුතුව කටයුතු කල නිසා, දැඩි සිතකින් කාර්ය්‍ය නිම කල නිසා "සිත දැඩි හිසකෙස් රැලි සහිත දෙවියන්" යන තේරුම ඇතුව "සිද්ධ දැඩිමුන්ඩ දේවතා" කියන ගරු නම්බු නාමයෙන් ලක්දිව පුරා ප්‍රචලිත විය
ඉන් අනතුව කාලයාගෙන් ඇවෑමෙන් උත්තර දේශයෙන් මධ්‍ය දේශයට,මධ්‍ය දේශයෙන් නග්ගින දේශයට,නග්ගින දේශයෙන් දකුනු පුරවරට ,රුහුනු පුරවරට , මලය පුරවරට ආදි වශයෙන් ගමන් කර ඒ ඒ ස්ථාන වලින් වැදුම් පිදුම් ලබාගෙන නැවත  මධ්‍ය දේශයට පැමින කෑරගල් පුරවරයෙහි නැවැත්තකෑගල්ල නින්දගම් කුටියක් සාදා ගැනීමට කුඩා ස්ථානයක් සාදාගෙන මලල,කවඩි,බංගලි වැනි දහ අට දේශයෙන් යකුන් යක්ශනියන් ගෙන්වා මා වේවැල් රැහැනින් ගල් කප්පවා උඩ වීදිය,පහත වීදීය, මැද වීදිය මගුල් වීදීය යන්නා වු වීදී සතරක් ඉදිකරවා, උඩ වාහල් කඩ, පහත වාහල් කඩ යන්නා වූ වාහල් කඩ දෙකක් දි කරවන්නට යෙදුන බව කියවේ
References

http
//aluthnuwara
දාර්ශනික කියමන්

1. පල්ලියට යන සියල්ල ශාන්තුවරයන් නොවේ
2. රෝමයේ සිටින විට රෝමානුවෙකු ලෙස හැසිරෙන්න
3. සතුට හා ප්‍රීතිය උරුම වන්නේ සැපතේදී හිස උදුම්මා නොගන්නා වූත් දුකෙහිදී වඩා කම්පා නොවන්නා පුද්ගලයන් හටය
4. මුරකරුවා සිටින තෙක් නොසිට, තමාම තම ආරක්ෂාව සලසා ගන්නා අය ජීවිතේ වගකීම ඉටු කර ගනී
5. මා දන්නා එකම දෙයනම් මා කිසිවක් නොදන්නා බවයි.
බ්‍රෝමීන් (  or  ) යනු Br යන සංකේතයෙන් හැඳින්වෙන පරමාණුක ක්‍රමාංකය 35ක්වූ හැලජනයකි
References 

බැටරි
විද්‍යුත්රසායනය
විසර්ඩ් ව්‍යාපෘතිය යනු අන්‍යයයන් පවසන මුසාවන් අනාවරණය කිරීමට මිනිසුන් විසින් පවතින හැකියාව විශ්ලේෂණය කරන පෝල් එක්මන් සහ මුරීන් ඔ' සුල්ලිවන් යන දෙදන මෙහෙයු ව්‍යාපෘතියකි
නිදන්ගත වකුගඩු රෝගය (Chronic Kidney Disease) යනු දීර්ඝ කාලීනව ඇතිවන වකුගඩුවල අකර්මණ්‍යයතාවයයි
මෙය මාස කිහිපයක සිට වසර කිහිපයක් දිර්ඝ වෙන්නට පුලුවන්
වකුගඩුවල ක්‍රියාකාරීත්වයේ අඩාල වීමත් සමගම රෝග ලක්ෂණද ක්‍රමාණුකූලව වැඩි වීමක් සිදුවෙන්න පුලුවන්
මෙය දීර්ඝ කාලීන වකුගඩු රෝගය ලෙසද හැදින්විය හැකිය
දීර්ඝ කාලීන වකුගඩු රෝගයේ රෝග ලක්ෂණ 

 අධික රුධිර පීඩනය
 රක්තහීනතාවය
 රුධිරයේ ඌරීන ප්‍රමාණය ඉහල යාම
 මුහුණ, පාද සහ ශරීරයේම ඉදිමුම
 අයන සමතුලිතතාවය බිඳ වැටීම
 ශරීරයේ ආම්ලික ස්වාභාවය ඉහල යාම

හේතු 

 වකුගඩු වල සැකැස්මේ දුර්වලතා
 දියවැඩියාව
 අධික රුධිර පීඩනය
 මුත්‍රා මාර්ගයේ ආසාදන
 සර්ප විෂ
 ජානමය හේතු

මූලාශ්‍ර

බාහිර යොමු

Dr Thilak Abesekara , Lankaepress
Dr Sanjaya U Jayasooriya, නිදන්ගත වකුගඩු රෝගය
National Kidney Foundation

The Kidney Foundation of Canada

වකුගඩු රෝග
ඉන්ද්‍රිය අකරණ
වෛද්‍ය වජිරනාත් ලක්ෂ්මන් ද සිල්වා (ඉංග්‍රීසි
Vajiranath Lakshman De Silva) යනු ශ්‍රී ලංකා සෞඛ්‍යදාන ව්‍යාපාරයේ ආදි කර්තෘ වරයායි
ජීවන සටහන්

වෛද්‍ය
වජිරනාත් ලක්ෂ්මන් ද සිල්වා මහතා  කොළඹ නාලන්දා විද්‍යාලයයේ ආදි සිසුවෙකි
ශ්‍රී ලංකා සෞඛ්‍යදාන ව්‍යාපාරයේ නිර්මාතෘ තුමන් ය
ආශ්‍රිත

 

 කොළඹ නාලන්දා විද්‍යාලයයේ ආදි සිසු ව්‍යෛද්‍යවරුන්

 ආදි නාලන්දයීය ව්‍යෛද්‍යවරුන්ගේ සංගමය

 Pinbara Udesana (පින්බර උදෑසන) | 2017-02-12 | 8.30 AM (නාලන්දා විද්‍යාලය (කොළඹ 10))

චරිත කතා
ශ්‍රී ලාංකිකයෝ
සිංහලයෝ
ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයෝ
ආදි නාලන්දියයෝ
1929 උපත්
2010 මරණ
රාජකීය විද්‍යාලය, පානදුර (
සහ රාජකීය මහා විද්‍යාලය, පානදුර) යනු ශ්‍රී ලංකාවේ පානදුර හි පිහිටි ජාතික පාසලකි
පානදුර රාජකීයේ පසුබිම 
මෙම විද්‍යාලය 1978 ජනවාරි 9 දින ජනාධිපති විද්‍යාලය ලෙස ආරම්භ කරන ලද අතර පසුව එය පානදුර රාජකීය විද්‍යාලය ලෙස නම් කරන ලදී
පාසලේ වත්මන් සිසුන් මධ්‍යයේ හඳුන්වන්නේ පානදුර රාජකීයයන් ලෙසයි
විද්‍යාලය එක ශ්‍රේණියේ සිට ඉංග්‍රීසි මාධ්‍ය ඇතුළුව සිංහල හා  දෙකෙන්ම 13 ශ්‍රේණිය දක්වා පන්ති පවත්වයි. උපෙල සදහා  කලා ,වානිජ, විද්‍යා, ගණිත ආදී විශය ධාරා බෙදා ඇත
විද්‍යාලය හෙක්ටයාර 14 (අක්කර 34) පුරා පැතිරී ඇති අතර, සම්පූර්ණ තොරතුරු තාක්ෂණ මධ්‍යස්ථානයක්, විද්‍යාත්මක විද්‍යාගාර 10කට වැඩි පහසුකම්, ශ්‍රවණාගාර, ස්කොෂ් ක්‍රීඩාංගණ, පැසිපන්දු පිටි, ජාත්‍යන්තර මට්ටමේ රග්බි පාපන්දු පිටියක් සහ නවීන ව්‍යායාම ශාලාවක්, ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාංගණ 2ක් සහ දැල්, කිමිදුම් පහසුකම් සහිත පිහිනුම් තටාකයක්, වොලිබෝල් සහ ටෙනිස් පිටි සමඟින් මේසපන්දු සහිත ක්‍රීඩා සංකීර්ණයක්ද ඇත
පාසලට ශිෂ්‍ය භට ඛණ්ඩයක් ද ඇත
ආදී ශිෂ්‍ය සංවිධානය 1990දි අරබන ලදි
පාසලේ පවතින සංගම් හා ක්‍රිඩා 
 බෞද්ධ සංගමය 
 රිය නියාමක සංගමය
 තාරකා විද්‍යා සංගමය
 සිංහල සාහිත්‍යය සංගමය
 කතික හා විවාද සංගමය 
 ඉතිහාසය හා පුරාවිද්‍යා සංගමය 
 කෘෂිකර්ම සංගමය 
 ජායාරුප සංගමය 
 නව නිපැවුම් සංගමය 
 ඉංග්‍රීසි සාහිත්‍යය සංගමය 
 බාලදක්ශ සංගමය 
 ශිෂ්‍ය නායක සංගමය 
 දැනුම මිනුම සංගමය 
 කරාටේ සංගමය 
 පරිසර සංගමය 
 චෙස් සංගමය 
 ජනමාධ්‍ය සංගමය 
 ඉලෙක්ට්‍රොනික සංගමය 
 පුස්තකාල සංගමය 
 ජිව විද්‍යා සංගමය 
 ගණිත සංගමය 
 කලා සංගමය 
 වාණිජ සංගමය 
ක්‍රිකට්
රග්බි 
මලල ක්‍රිඩා 
පිහිනුම් 
පාපන්දු 
වොලිබෝල් 
හොකි
කාරතේ
චෙස් 
බැඩ්මින්ටන් 
බාලදක්ශ 
යුද්ධ හමුදා ශිෂ්‍ය බටතාරකා 
පොලිස් ශිෂ්‍ය බට 
ශිෂ්‍ය බට තුර්‍ය වාදන කංඩාය
මේස පන්දු 
කායවර්ධන 
එල්ලේ
පෙරදිග තුර්‍ය වාදන කංඩාය
බටහිර තුර්‍ය වාදන කංඩාය

හරිත මහා සටන  

පානදුර රාජකීය විද්‍යාලය, පානදුර ශාන්ත ජෝන් විද්‍යාලය සමඟ වාර්ෂික මහා ක්‍රිකට් තරගයක් ක්‍රීඩා කරයි
එය හරිත මහා සටන ලෙසද හැඳින්වේ
මෙම ක්‍රිකට් ක්‍රිඩා උලෙළ 1992 වර්ෂය සිට අද දක්වා පවත්වනු ලබයි
මෙය  මුල්ම තරගය පවත්නා ලද්දේ  පානදුර     ක්‍රිඩාංගනයේ පැවැත්විණි
පසුව මොරටුව ද සොයිසා ක්‍රිඩාංගනයේ පවත්වයි
පානදුර රාජකීයියන් එක් දින තරග ද, ශාන්ත ජෝනනුවන් විසින් ටෙස්ට් තරග සංවිධානය කරයි
පානදුර රාජකීය විද්‍යාලයේන් චාමර සිල්වා  ද   පානදුර ශාන්ත ජෝන් විද්‍යාලයත්  චරිත බුද්ධික හා  රවින්ද්‍ර පුශ්පකුමාර  ශ්‍රී ලංකාවේ ක්‍රිකට් කංඩයමට නියෝජනය කරගන ලදී
විද්‍යාල දෙක අතර 1992 සිට තරග 24ක් පවත්නා ඇති අතර රාජකීයන් තරග 3ක් ද , ජෝනනුවන් ද තරග 3 ක් ජයග්‍රහණය කලද , ඉතුරු සියලු තරග 17ක්  ජය පැරදුමෙන් තොරව නිම විය
තරග 9 ක් විවිධ ගැටලු නිසා පවත්වන්නට නොහැකි විය
තවද එක්දින තරගය - සිමිත ඕවර පන්දු  ( ජි
සි රොබට්ස් කුසලානය ) 2007 දි ආරම්භ කරන ලදි එයින් තරග 17ක් පවත්නා ඇති අතර රාජකීයන් තරග 15 ක් ද  ජෝනනුවන් තරග 3ක් පමන ජය ගෙන ඇත
ගුරුවරුන් හා ගුරුවරියන් , ආදී ශිෂ්‍යයින් හා ශිෂ්‍යයාවන් , ශිෂ්‍ය නායක නායිකා  සදහා තරග අරබන ලද්දේ 2013 දිය
එයින් රාජකීයන් වැඩි ජයග්‍රහණ ද ජෝනනුවන් අඩු ජයග්‍රහණය ප්‍රමාණයක් ලබා ඇත
මහා විවාදයත් එසේමය
මෙය ශ්‍රී ලංකාවේ පාසල් ක්‍රිකට් ක්‍රිඩා තරග අතරින් පැරණිතම ක්‍රිකට් තරගය වන රාජකීය - තෝමස්  ක්‍රිකට් තරගය වු ද මෙම ශ්‍රී ලංකාවේ 25 වනි  පැරණිතම ක්‍රිකට් තරගයකි
පානදුර රාජකීය විද්‍යාලය හා පානදුර ශාන්ත ජෝන් විද්‍යාලය අතර හරිත මහා සටන පැවැත්වෙන අතර හරිත මහා සටන ( ටෙස්ට් තරගයට ) මර්වින් ජෝසප් කුරේ අනුස්මරණ කුසලානය ලබන , එක් දින තරගයට (  සිමිත ඕවර පන්දු ) ජි
සි රොබට්ස් කුසලානය ලබයි
තවද මහා ක්‍රිකට් තරගය පැවැත්විමට පෙර  ගුරුවරුන් හා ගුරුවරියන් , ආදි ශිෂ්‍යයින් , ශිෂ්‍ය නායක නායිකා  සදහා තරග පවත්වයි
මහා ක්‍රිකට් තරගයට ආසන්න කාලයේ මහා විවාදයක් පවත්වයි
මෙය විශේෂ අංගයකි
ආගමික වතාවක් සිදු කිරිම ද සිදු කරයි
ආදි ශිෂ්‍ය සංගමය 
ආදි ක්‍රිකට් ක්‍රිඩකයින්ගේ සංගමය
කණිෂ්ඨ  ආදි ශිෂ්‍ය සංගමය
 
ආදී රගර් ක්‍රිඩකයින්ගේ සංගමය

 විද්‍යාලයේ කැපී පෙනෙන ආදී ශිෂ්‍යයින්
ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් ක්‍රිඩක චාමර සිල්වා මහාතා
 ශ්‍රී ලංකා රුපවාහිනි සංස්ථාවේ මාධ්‍යවේදී චානක ඉනොජ් මහාතා

 ශ්‍රී ලංකා රුපවාහිනි සංස්ථාවේ මාධ්‍යවේදී සජිත් අලංකාර මහාතා

 ශ්‍රී ලංකා රගර් කංඩයමෙ සමාජික ඉරෝශන් සිල්වා මහාතා

 රජයේ වෛද්‍ය නිලධාරීන්ගේ සංගමයේ ලේකම් වෛද්‍ය නාවින් ද සොයිසා මහාතා
 ශ්‍රී ලංකා රගර් කංඩයමෙ සමාජික සච්න් සිල්වා මහාතා 
 ශ්‍රී ලංකා රගර් කංඩයමෙ සමාජික රමේශ් ප්‍රනාන්දු මහාතා 

 තවද අප විද්‍යාලයේ , වෛද්‍යවරුන්  ,ගුරුවරුන් , ක්‍රිකට් හා රගර් ක්‍රිඩකයන් හා ආචාර්යවරුන් , මහාචාර්යවරුන්  බිහි කිරිම අප විද්‍යාලය ලැබූ ජයග්‍රහණකි
1980 දි ආදී ශිෂ්‍ය සංවිධානය බ්හි විය
ඉතිහාසය හා සංස්කෘතිය 

 පානදුර රාජකීය විද්‍යාලය 1978 ජනවාරි 9 දින වෛද්‍ය නෙවිල් ප්‍රනාන්දු මහාතා ගේ සංකල්පයට නිර්මාණ විය
සිසුන් 234 ක් ද , ගුරුවරුන් 11 දෙනෙකු හා පංති 4 කින් ජනාධිපති  විද්‍යාලය නමින් අරබන මෙම විද්‍යාලය අද ලමුන් 4000 කට අදික සිසුන් ගේන් හා කාර්‍යය මංඩලය 150 කින් සමන්විත වේ
ආනන්ද විද්‍යාලය, කොළඹ සහයෝගය යෙන් මෙම විද්‍යාලය බිහිවිය
එවකට පානදුර නෙළුම් මාවත පිහිටි පානදුර නගර ශාලාවේ මෙම පාසල පිහිටුවන ලදී
විද්‍යාලයේ ප්‍රථම විදුහල්පති බ්‍රිගේඩියර් රංජිත් පි විතාන මහාතා විය ඔහු එවකට  ආනන්ද විද්‍යාලය, කොළඹ හි ක්‍රිඩා පරිපාලක වශයෙන් කටයුතු කලේය
මෙම විද්‍යාලය දියුණු කිරිම සදහා ආදී ශිෂ්‍යයින් ,ගුරුවරුන් හා ගුරුවරියන් ද ශිෂ්‍යයින් හා රාජකීය විද්‍යාලය ආදරය කල පිරිසයි
එ අතරින් රෙජිනෝල්ඩ් කුරේ මහාතා හා හිටපු බලශක්ති හා විදුලිබල අමාත්‍ය මර්වින් ජෝසප් කුරේ මහාතා සිහිපත් කර යුතුයි
ව්ද්‍යාලයේ සුවිශේෂී සිද්ධින්

 අප විද්‍යාලය උපෙල විශයන් එකවර ලබාගත් පාසල විය ( ගණිත, විද්‍යා , වානිජ , කලා )

 1987 වර්ෂය අප විද්‍යාලය ප්‍රථම සා
පෙල ව්භාගයේ විශිෂ්ට සාමර්තයක් ලබා ගන්නා ලදී
පානදුර රාජකීය විද්‍යාලයට ඇතුළත් වු මුල්ම ශිෂ්‍යයා වුයේ  හපුආරච්චිගේ දොන් අණිල් ජයතිලක මහාතය
ප්‍රථම නිවාසාන්තර ක්‍රිඩා උලෙළ පවත්වන 

 එවකට විද්‍යාලයේ විදුහල්පති බ්‍රිගේඩියර් රංජිත් පි විතාන මහාතා මුලික කොට ගෙනය
මෙය ආනන්ද විද්‍යාලයේ නිල නිවාස මුල් කොට ගෙනය
ප්‍රථම තාග්‍ය ප්‍රදානෝත්සවය පවත්වන ලදී දෙවන විදුහල්පති වු ජී.ආර් වර්නකුලසුරිය මහතා මුල් කරගෙන ගෙනය

 වයි යසරත්න මහාතා ගේ යුගයේදී  (2020 වර්ෂය ) ජාතික පාසලක් විය
1980 කාලයකදී සංගම් බ්හි ව්ම ද එම කාලයේ ආදී ශිෂ්‍ය සංගමය බ්හි විම
1987දී සා
පෙල පෙනීසිටි සිසුන් පාසලේ ප්‍රථම ආදි ශිෂ්‍ය කණ්ඩායම විය
1990 දි ආදී ශිෂ්‍ය සංගමය ස්ථාපිත කරන ලදී
1992 හරිත මහා සටන පැවැත්විය
එ පානදුර ශාන්ත ජෝන් විද්‍යාලය හා අප විද්‍යාලය අතර පැවැත්විණි 

 1978 දි ජනාධිපති විද්‍යාලය නමය , 1980 දි  පානදුර රාජකීය විද්‍යාලය නමින් වෙනස් විය
1990 දි  පානදුර රාජකීය විද්‍යාලයේ ශිෂ්‍ය නායක සංසදය ආරම්භ කරන ලදි
විද්‍යලයේ සංස්කෘතිය
විද්‍යාලයේ නිල ගිතය පද රචනා කරන ලද්දේ අරිසෙන් අහුබුදු ශුරින් හා අමිතා වැදිසිංහ මෙනවිය විසිනි
විද්‍යාලයේ නිල ලංජනය දැල්වෙන පහණ හා ධර්ම චක්‍රය නිර්‍රුපනය වෙ
මෙය බුදු දහමට සමිප කරගෙන නිර්මාණ විය
විද්‍යාලයේ නිල වර්න වන්නේ කොළ හා රන් වර්නයය , මෙම වර්න යොදා ගැනුනේ ශ්‍රී ලංකා යුද්ධ හමුදාවට අයත් රයිෆල් බලකායට අයත් නිල වර්න විය
මෙම නිල ධජය නිර්මාණය කරන්නේ විද්‍යාලයේ පලමු විදුහල්පති වන  බ්‍රිගේඩියර් රංජිත් පි විතාන මහාතා විසින්ය
ව්ද්‍යාලයේ නිල ගීතය 

සිප්සත පාන පානදුරේ 

ජය ජය රාජකීය අපේ  

විදුහල් මව බැබලේ // 

පත පොත කියවා නුවණ වඩා  

සරබින් නැග නගමු //  

ගුන දහමින් සුසිරිත් මොලවා 

ජිවිත සරු කරමු // 

සිප්සත පාන පානදුරේ  

නැග නැග යන්නට දියුණු මගේ  

ඔබ අත අපට ලැබේ  // 

ගිය ගිය තැන නම ගියවා ලන්නෙමු  

ව්දුහල් මවුනි ඔබේ ///   

අරිසෙන් අහුබුදු - පද රචනය
ව්ද්‍යලයේ හා දෙවන ජනරජ ආන්ඩුක්‍රමයේ අතර පවතින සම්බන්ධය

 දෙවන ජනරජ ආන්ඩුක්‍රමය තුළ ජනාධිපති තනතුර හදුන්වා දිම ලදී , එමගින් 1970 දශකයේ බිහිවූ විද්‍යාල වලට ජනාධිපති නමය භාවිතා විය
අප විද්‍යාලයේ මුල් නාමය වුයේ ජනාධිපති විද්‍යාලය පානදුර නමිනි
දෙවන ජනරජ ආන්ඩුක්‍රම වවස්තාවට අවුරුදු 44 විම හා අප විද්‍යාලයට අවුරුදු 45 විම සුවිශේෂී සිද්ධියකි
පානදුර රාජකීයේ ව්දුහල්පතිවරු

විද්‍යාලයේ නිල නිවාස

 විද්‍යාලයේ නිල නිවාස කොළඹ ආනන්ද විද්‍යාලයේ නිල නිවාස මුල් වුකි
එනම් පුරාණ රජවරුන් 
 නාම සිහිපත් කරගෙනය
මෙම නිල නිවාස සදනු ලබුයේ විද්‍යාලයේ ප්‍රථම ව්දුහල්පති වු බ්‍රිගේඩියර් රංජිත් පි විතාන මහාතා විසින්ය
ගැමුණු
 පරාක්‍රම
 විජය
 තිස්ස

මේවාද බලන්න 
ප්‍රධාන ලිපිය
රාජකීය – සාන්ත ජෝන්
අරිසෙන් අහුබුදු
ආනන්ද විද්‍යාලය
රාජකීය විද්‍යාලය, කොළඹ
චාමර සිල්වා
රාජකීය විද්‍යාලය, කොළඹ
නාලන්දා විද්‍යාලය, කොළඹ
ශ්‍රී සුමංගල විද්‍යාලය පානදුර

මූලාශ්‍ර

ශ්‍රී ලංකාවේ පිරිමි පාසල්
Educational institutions established in 1976
ශ්‍රී ලංකාවේ පලාත් පාසල්
පාන්දුර පිහිටි පාසල්
ශ්‍රී ලංකාවේ පාසල්
පාසැල් ලැයිස්තු
රාජකීය විද්‍යාලය, පොලොන්නරුව

ශ්‍රී ලංකාවේ අධ්‍යාපන ආයතන
ශ්‍රී ලංකාවේ පාසල්
ශ්‍රී ලංකාවේ රජයේ පාසල්
පාසැල් ලැයිස්තු
පාසල්
පාසල් නාමාවලි - ශ්‍රී ලංකා
මාතර දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටි තෙල්ලිජ්ජවිල රාජකීය විද්‍යාලය දැනට බෞද්ධ ජාතික පාසලක් ලෙස ශ්‍රී ලංකා රජය විසින් පවත්වාගෙන යනු ලබයි
ශ්‍රී ලංකාවේ අධ්‍යාපන ආයතන
ශ්‍රී ලංකාවේ පාසල්
ශ්‍රී ලංකාවේ රජයේ පාසල්
දකුණු පලාතේ පාසල්
කටාරම යන්නෙන් පහත දෑ අදහස් විය හැක
කටාරම - ගල් ලෙනක ඉහළ කොටසෙහි කෙටූ ගැට්ට යන්න අදහස් වන 
 කටාරම - ඉතා ලොකු හැළිය යන අරුත දෙන 

වක්‍රෝත්තිහරණ පිටු
ගල් ලෙනක් ඇති ගල් කුලක් මතට ඇදහැලෙන වැසි වතුර ගල් කුලේ පෘෂ්ඨය දිගේ පහලට ගලාවිත් ගල් ලෙන තුලට ඇතුළුවීම වැලැක්වීම පිණිස තිරස් අතට ගල් කුලේ කොටන්නාවූ නොගැඹුරු ඇලි  කටාරම් නම් වේ
ගලේ යකා, ඉදිගොල්ලේ යකා, ගලේ බණ්ඩාර දෙයියෝ හෙවත්  ඊරි යකා යනු  වැද්දන් වන්දනාකරනා දෙවත්‍වයට පත් යක්‍ෂ ගෝත්‍රිකයෙකි
ශ්‍රී ලංකාවේ වැවු බැඳි රට නමින් හැඳින්වෙන කොටසේ ප්‍රාදේශීය දෙවියන් අයියනායක දෙයියෝ වේ
වෙනත් නම්
 කරේනාර්
 අයියානාරේ
 අයියානාථ

ආවුදය
කඩුව සහ හැරමිටිය

වාහනය
අලියා

දේවාල
ප්‍රධාන දේවාලයක් හඳුනාගත නොහැක
දේවාල විශාල ප්‍රමාණයක් ඇත
සිංහලයන් විසින් වන්දනාකරන දෙවිදේවතාවෝ
පැරණි ගම්පොල රාජධානියේ රජකල රජෙකි
හෙණ කඳ බිසෝ බණ්ඩාර නමින් දේවත්‍වෙයන් සලකන්නේ මොහුගේ අග බිසව බව සැලකේ.

ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිහාසය
රජවරු - ශ්‍රී ලංකා
පෘථිවිය හෝ වෙනත් ඕනෑම ගෝලාකාර අභ්‍යවකාශ වස්තුවක ත්‍රිමාන ආකෘතීන් ලෝක ගෝල හෙවත් ලෝක බෝල ලෙස හැඳින්වේ
රූප මාලාව

ආශ්‍රිත
 සිතියම් විද්‍යාව

මූලාශ්‍ර

බාහිර යොමු

ppmglobe - generate strips to glue onto a sphere
3D VRML globe
3D Java Globe with coastlines, parallels, meridians, etc
How to orient a globe in homothetic position to the Earth 

සිතියම් වර්ග
ගෝල
Articles containing video clips
Science education materials
සාන්ත තෝමස් උසස් බාලිකා විද්‍යාලය යනු මාතර දිස්ත්‍රික්කයේ ප්‍රමුඛ පෙළේ පාසලකි
ඉතිහාසය

සාන්ත තෝමස් උසස් බාලිකා විද්‍යාලය 1885 ජූලි 02 දින ආරම්භ කළ බව සඳහන්වේ
ඒ අනුව  2010 ජූලි 02 දින වන විට වසර 125  ක් සපිරෙයි
මිෂනාරි පාසලක් ලෙස  මෙම පාසල ආරම්භ කිරීමට මූලිකව කටයුතු කරමින්  පුරෝගාමී වූයේ ජෝන් ස්ටීවන්සන් ලයිලි පියතුමාය
1885 වසරේ ආරම්භක විදුහල්පතිනිය වුයේ කැලැන්ඩර් මැතිනියයි
ඉන්පසුව බොයිටන්, ලැබරේයි, බුල්ජන්ස්, මොයිරා යන විදුහල්පතිනියන්ගේ කාලවලදී මෙම විදුහලට උදාර මෙහෙයක් සිදු කළ බව සඳහන්වේ
1926-1929 දක්වාත් 1932-1938 දක්වාත් විදුහල්පතිනිය වූයේ එඩා මේරි කන්‍යා සොහොයුරියයි
එම කාලය එතුමියගේ පරිත්‍යාගශීලී භාවයත් හා අවංක කැපවීමත් නිසා තෝමසු බාලිකාවන්ගේ යහපැවැත්මත්, උසස් අධ්‍යාපනයත් මැනවින් ඔප මට්ටම් වූ බව සඳහන් වී ඇත
1938 සිට පාලනය ගෙන ගියේ එස්.සමරසිංහ මැතිනියයි
එතුමිය ප්‍රථම සිංහල විදුහල්පතිනිය විය
මෙකල බිහිසුණු II ලෝක සංග්‍රාමය සිදු වූ කාලයයි
මෙකල බාලිකාවන්ගේ  පූර්ණ ආරක්ෂාවත්, අධ්‍යාපනය ලබාදීමත් පාසල මගින් ඉතා විශිෂ්ට ලෙස ලබා දෙන ලදි
1904 දී එච්. විජේරත්න මැතිනිය විදුහල්පතිනිය බවට පත්විය
සාන්ත  තෝමස් උසස් බාලිකා විද්‍යාලය මුල් පිහිටි භූමිය වූයේ දැනට සාන්ත තෝමස් කුමර විදුහල පිහිටි භූමියේය
පළමුවෙන්ම මොහොට්ටි මුදලි ගුණරත්න මැතිතුමා විසින් පාසල් ගොඩනැගිල්ලක් පරිත්‍යාග කරන ලදි
මේ අනුව කැලැන්ඩර් මහත්මිය විදුහල්පතිනිය ලෙස කටයුතු කළ අතර නේවාසිකාගාරය, නිල නිවස හා පාසල එකම ස්ථානයක පැවැත්වීය
ශිෂ්‍ය ශිෂ්‍යාවන් හතර දෙ‍නෙකුගෙන් ආරම්භ වූ පාසලේ මුල්ම දරු පිරිස වූයේ එලන් බණ්ඩාරනායක , ඇලිස් සෙනවිරත්න,ජෝර්ජියා ද සේරම්, එච්.ඩී. ගුණරත්න යන අයයි
පසුව  වාසල මුදලි, එම්.ආර්.එච්. පෙරේරා මැතිතුමා විසින් කරවන ලද “MIZPAH” නම් මන්දිරයෙනි
1890 -1912 දක්වා කාලය තුල සාන්ත තෝමස් බාලිකා විදුහල ස්ථාන ගත කරන ලදි
එය දැනට රුහුණු විශ්ව විද්‍යාලය ස්ථාන ගත වී  තිබෙන “වැල්ලමඩම” නම්  ප්‍රදේශය බව සැලකේ. අනතුරුව “Daisy Villa” හි බ්‍රෝඩ්වේ මන්දිරය අසල පාසල පැවැත් වූ බව සඳහන්වේ
ඒ අවධිය වන විට  ශිෂ්‍ය ශිෂ්‍යාවන් 400 ක් ඉගෙනුම ලැබුහ
පසු  කාලයකදී මෙම ස්ථානය විකුණා දැමු බැවින් දැනට තිබෙන ස්ථානයට, එනම් වල්පොල ප්‍රදේශයට ගෙන එන ලදි
1961 වර්ෂය වි‍ශේෂිත වූවකි
සාන්ත තෝ‍මස් උසස් බාලිකා විද්‍යාලය රජයට පවරා ගන්නා ලදි
නිදහස් අධ්‍යාපන‍යේ ආරම්භයත් සමඟම මවුබසින් අධ්‍යාපනය ලබාදීම කළ යුතු නිසා ඒ සමඟම පාසල් පරිපාලනය වෙනස් විය
විදුහලේ   උන්නතියට කැප වී ක්‍රියා කළ   මෑත  කාලීන  විදුහල්පතිනියන්  වූ    එච්. විජේරත්ත, සෝමා කුමාරි සමරසිංහ, ඔල්ගා බුල්ජන්ස්, වී.බුද්ධප්‍රිය හා එච්.එල්.බී.වී. ජයවීර මැතිනිය ද මෙහිලා ගෞරවයෙන් සිහිපත් කළ යුතුය
අධ්‍යාපනික වශයෙන් පාසල ඉතා ඉහළ තලයකට ගෙන ඒමට මෙම සියලු විදුහල්පතිනියන් කැප වී ක්‍රියා කළ බව සඳහන් කළ යුතුය
වර්තමානයේ පාසල අතිමහත් ජනප්‍රියත්වයට හා ගෞරවයට පාත්‍ර වී ඇත්තේ වත්මත් විදුහල්පතිනිය ආර්.එස්. පතිරණ මැතිනියගේ හා ගුරු මණ්ඩලයේ කැපවීම තුලිනි
අද සාන්ත තෝමස් උසස් බාලිකා විද්‍යාලය

විදුහල්පතිවරු

සාන්ත තෝමස් උසස් බාලිකා විද්‍යාලයීය ආදී ශිෂ්‍යයාවන්ගේ සංගමය)

පාසල් ගීතය

ශ‍්‍රී ලක් මාතා නළල් තෙලේහි
කුංකුම තිලකය මනහාරී
මාතර පුරවර හී ලොව පූජිත
සාන්ත තෝමස් බාලිකා විදුහල
ශ‍්‍රී ලක් මාතා
//
විද්‍යා, වාණිජ කලාව ආදි
සිප්කිරි දහරින් අප පණ ගන්වන
ලෝක ශාන්තිය සලසන සැමදා
සාන්ත තෝමස් අප මාතා
ශ‍්‍රී ලක් මාතා
//
ඥාණ වීර්ය බල විනය ගරුක වූ
පුරවැසියන් රට දැය සමයට දෙන
ජීවය කරගත් ශීර්ෂ පාඨය
මට නොව අනුනට සේවය සලසන
ශ‍්‍රී ලක් මාතා
//
සාන්ත තෝමස් බාලිකා විදුහල්
මාතාවනි අනුනට සේවය සලසන
තව තව අපහට ආලෝකය දී
ජයතු ජයතු ජය වේවා
ජයතු ජයතු ජය වේවා
විද්‍යාලයීය නිවාස
විද්‍යාලයීය නිවාසවල නම් අකාරාදී පිළිවෙලට ලැයිස්තු ගත කර ඇත
එමතිස්ට් වර්ණය
දම් 
 එමරල්ඩ් වර්ණය
කොළ 
 රූබී වර්ණය
රතු 
 සෆායා වර්ණය
නිල් 

විද්‍යාලයීය නිවාසවල නම් සඳහා පාදක වී ඇත්තේ වටිනා මැණික් ගල් විශේෂ කිහිපයක නම් වේ
ක්‍රීඩා

බොහෝ තෝමසු බාලිකාවන් ක්‍රීඩා සඳහා දැඩි උනන්දුවක් දක්වති
මළල ක්‍රීඩා
 පැසි පන්දු

 චෙස්
 දැල් පන්දු

 පිහිනුම්
 අත් පන්දු

බාහිර සබැඳි 
මාතර දිස්ත්‍රික්කයේ පාසල්

Provincial schools in Sri Lanka
Educational institutions with year of establishment missing
Schools in Southern Province, Sri Lanka
ශාන්ත මරියා කන්‍යාරාමය යනු මාතර දිස්ත්‍රික්කයෙහි ප්‍රධාන බාලිකා පාසලක් වන අතර මෙය කන්‍යා සහෝදරියන් විසින් පවත්වා ගෙන යනු ලබයි
මේවාත් බලන්න
සාන්ත සර්වේසස් විද්‍යාලය

මාතර දිස්ත්‍රික්කයේ පාසල්
1305 මරණ
lankadeepa
lk/index
php/articles/59674
ශ්‍රී ලංකාවේ බස්නාහිර පලාතේ ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කයේ  ගම්මානයකි
කැළණිය ප්‍රාදේශිය ලේකම් කොට්ඨාශයේ 256 අංක දරන ග්‍රාමසේවා වසමට අයත්ය
ඒ. එච්. එම්. හසාර්

අහමඩ් හසන් මොහොමඩ් හසාර්
උපන් දිනය
05 ජනවාරි 1979
පියා
අහමඩ් හසන්
මව
ෆාතිමා සූරියා
 2006 කැළණිය ප්‍රාදේශිය සභාවට  අපේක්ෂකයකු ලෙස තරඟ කර එම මැතිවරණයේ මුස්ලිම් අපේක්ෂකයකු ලෙස ගත් වැඩිම් මනාප ස්ංඛ්‍යාවක් ලබා ගත්තේය
2000 - සිට “මෙගා මීම් මාර්කටින්ග්” ව්‍යාපාරයෙ හි අයිතිකරු ලෙස කටයුතු කරයි
2004 - කැළණිය ප්‍රාදේශීය සභාවේ සභාපති වූ  " සෝමරත්න අතුකෝරළ " මැතිතුමගේ  සම්බන්ධීකරණ ලේකම් ලෙස
2007 - එවකට ඇමති ශ්‍රීපති සූරියාරච්චි මෙතිතුමා සමග සම්බන්ධ වී ඔහුගේ මුස්ලිම් සම්බන්ධීකරණ ලේකම් ලෙස කටයුතු කලේය
දේශපාලන මැර් ප්‍රහාරයන්ට ලක්වීම්
2009 - නොකල අපරාධ චෝදනාවකට ද්වේශ සහගතව සිර කෙරිණි
2011 - සියලු චෝදනා වලින් නිදොස් කොට, නඩු නොපැවරීමට නොහැකිව නිදහස් කරන ලදී
රත්නපුර මැතිවරණ දිස්ත්‍රික්කය යනු ශ්‍රී ලංකාවේ 1978 ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව විසින් ශ්‍රී ලංකාවේ සැදුණු  බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ දිස්ත්‍රික්ක 22 අතුරින් එකකි
සබරගමුව පළාතේ පිහිටි  රත්නපුර පරිපාලන දිස්ත්‍රික්කය හා සමග මෙම මැතිවරණ දිස්ත්‍රික්කය සමීපවර්තී වෙයි
වර්තමානයෙහිදී  ශ්‍රී ලංකාවේ පාර්ලිමේන්තුවෙහි මන්ත්‍රීවරුන් 225 අතුරින් 10 දෙනෙකු මෙම දිස්ත්‍රික්කය විසින් තෝරා පත් කරනු ලබන අතර 2010 දී එහි ලියාපදිංචි ඡන්දදායකයන් 734,651 සිටියහ
1982 ජනාධිපතිවරණය
1982 ඔක්තොම්බර් 20 දිනදී පැවැත්වුනු පළමුවන ජනාධිපතිවරණයේදී මෙම දිස්ත්‍රික්කය සඳහා ප්‍රතිඵලය
ආශ්‍රිත

මැතිවරණ දිස්ත්‍රික්ක - ශ්‍රී ලංකා
ශ්‍රී ලංකාවේ ජාතික ලැයිස්තු පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරයෙක්යනු පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරයෙක් වශයෙන් මහජන චන්දයෙන් තේරීපත් නොවුවත් දේශපාලන පක්ෂයක් විසින් හෝ ස්වාධීන කණ්ඩායමක් විසින් ශ්‍රී ලංකාවේ පාර්ලිමේන්තුවට පත් කරනු ලැබූ අයෙකි
තරග වැදෙන පක්ෂයකට හෝ ස්වාධීන කණ්ඩායමකට ජාතික ලැයිස්තු පාම සංඛ්‍යාවක් වෙන් කරනු ලබන්නේ ප්‍රකාශික ජාතික ඡන්ද සංඛ්‍යාවෙහි ඔවුන්ගේ කොටස ප්‍රකාරය
(බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ දිස්ත්‍රික්ක 22 වෙතින් තෝරාපත් කෙරෙන) තෝරා පත් කොරන මන්ත්‍රීවරුන් 196 හා සමග ජාතික ලැයිස්තු මන්ත්‍රීවරුන් 29 දෙනෙක් පත්කිරීමෙන් පාර්ලිමේන්තුවේ සම්පූර්ණ මන්ත්‍රීවරුන් සංඛ්‍යාව 225 බවට පත් වෙයි
ඡන්ද ප්‍රතිඵල නිකුත් වී අවසන් වූ වහාම බොහෝ දෙනෙකුගේ අවධානය යොමුවූයේ ජාතික ලැයිස්තු මන්ත්‍රී ධූර බෙදී යන ආකාරය පිළිබඳවය
විශේෂයෙන්ම ආසන මට්ටමින් කිසිදු මන්ත්‍රී ධූරයක් හෝ ජයග්‍රහණය කිරීමට අපොහොසත් වූ එක්සත් ජාතික පක්ෂයට හා අපේ ජන බල පක්ෂයට ජාතික ලැයිස්තුවෙන් මන්ත්‍රී ධූර 1 බැගින් හිමිවූයේ කෙසේද යන්න, බොහෝ දෙනාගේ විමසුම් ඇස යොමු වූ කරුණකි
පාර්ලිමේන්තුවට පත්වන මුළු ජාතික ලැයිස්තු මන්ත්‍රීන් සංඛ්‍යාව 29 කි
මෙය ගණනය කෙරෙනුයේ එක් එක් පක්ෂය ලබා ගත් මුළු ඡන්ද සංඛ්‍යාව, මැතිවරණයේ සමස්ත වලංගු ඡන්ද ප්‍රමාණයෙන් බෙදා 29 න් ගුණ කිරීමෙනි
එහිදී එන අගයයන් ආසන්නතම පූර්ණ සංඛ්‍යාවට වැටයීමෙන් පසු ඡන්ද ලැයිස්තුවේ ඉදිරියෙන්ම සිටින පක්ෂ සඳහා හිමි ජාතික ලැයිස්තු මන්ත්‍රී ආසන සංඛ්‍යාව තීරණය කෙරේ
මෙම ගණනයෙන් පසු ආසනයක් හෝ දෙකක් ඉතිරිව පවතී නම් එය මීළඟට වැඩිම ඡන්ද ප්‍රමාණයක් ලබා ඇති පක්ෂ වෙත ඒවා පිරිනමනු ඇත
මෙයද බලන්න
ලංකාවේ සෙනෙට් මන්ත්‍රී මණ්ඩලය

ආශ්‍රිත
ශ්‍රී ලන්කන් පොලිටිකල් පාර්ටීස් එනවුන්ස් නැෂනල් ලිස්ට් එම්පීස් ටු ද පාර්ලිමන්ට් 

ශ්‍රී ලංකාවේ මැතිවරණ දිස්ත්‍රික්ක
ශ්‍රී ලංකාවේ පාර්ලිමේන්තුව
මහනුවර මැතිවරණ දිස්ත්‍රික්කය යනු ශ්‍රී ලංකාවේ 1978 ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව විසින් ශ්‍රී ලංකාවේ සැදුණු  බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ දිස්ත්‍රික්ක 22 අතුරින් එකකි
මධ්‍යම පළාතේ පිහිටි  මහනුවර පරිපාලන දිස්ත්‍රික්කය හා සමග මෙම මැතිවරණ දිස්ත්‍රික්කය සමීපවර්තී වෙයි
වර්තමානයෙහිදී  ශ්‍රී ලංකාවේ පාර්ලිමේන්තුවෙහි මන්ත්‍රීවරුන් 225 අතුරින් 12 දෙනෙකු මෙම දිස්ත්‍රික්කය විසින් තෝරා පත් කරනු ලබන අතර 2010 දී එහි ලියාපදිංචි ඡන්දදායකයන් 970,456 සිටියහ
ආශ්‍රිත

මැතිවරණ දිස්ත්‍රික්ක - ශ්‍රී ලංකාමහනුවර මැතිවරණ කොට්ඨාස
මිනිසුන් හෝ සතුන්  විසින් ජල මාර්ගයක හෝ ජල සංචිතයක තරණය කිරීම හෝ පිවිසීම සඳහා යොදාගන්නා ස්ථානය මංකඩ නම්වේ
නිදසුන්
 නාන මංක‍ඩ
 අලි මංකඩ
 වැලි මංකඩ
ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාතාන්ත්‍රික සමාජවාදී ජනරජ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව ශ්‍රී ලංකාව නමැති ස්වෛරීය රාජ්‍යයෙහි ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවයි.  1978 සැප්තැම්බර 7 වන දිනදී ජාතික රාජ්‍ය සභාව විසින් එය ප්‍රඥාපනය කරණලදී
මෙය ජනරජයක් වූ ශ්‍රී ලංකාවේ දෙවන ව්‍යවස්ථාව වන අතර, ලංකාව නමින් 1948 දී බ්‍රිතාන්‍යයෙන් නිදහස ලැබීමෙන් පසුව එහි තුන්වන ව්‍යවස්ථාව වෙයි
2015 අප්‍රියෙල් වන විට එය  19 වතාවක් විධිමත් ලෙසින් සංශෝධනය කොට ඇත
1978 ව්‍යවස්ථාව මගින් බොහෝ දුරට ගෝලිස්ට් ආණ්ඩුක්‍රමයක් පිළිඹිබු කරයි

ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවෙහි ඉතිහාසය 
හයෙන්-පහක බලයක් සහිතව එක්සත් ජාතික පක්ෂය (එජාප) 1977 ජූලි මසදී බලයට පත්වූ විට, 1972 ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවට දෙවන සංශෝධනය 1977 ඔක්තොම්බර් 4 දිනදී සම්මත කර ගන්නා ලද්දේ විධායක ජනාධිපති ධූරයක් පිහිටුවීමට වන අතර, එය යටතේ (එකල අග්‍රාමාත්‍යවරයා)  ජේ. ආර්. ජයවර්ධන 1978 පෙබරවාරි 4 දිනදී පළමු විධායක ජනාධිපතිවරයා බවට පත් විය
1977 මහා මැතිවරණයට පෙර එජාප විසින් නව ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවක් ගෙන ඒම සඳහා මහජන වරමක් පැතීය
ඒ අනුව තේරීම් කමිටුවක් පත් කෙරුණේ පවත්නා ව්‍යවස්ථාව සංශෝධනය කල හැකි අයුරු විමසා බැලීමටය
1978 සැප්තැම්බර 7 දිනදී ප්‍රඥාපනය කරන ලද නව ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව විසින්, ඒක-මණ්ඩල පාර්ලිමේන්තුවක් සහ විධායක ජනාධිපති තනතුරක් ලබා දුනි
ජනාධිපතිවරයාගේ ධූර කාලසීමාව සහ පාර්ලිමේන්තුවේ ධූර කාලය වන දෙකම වසර හයක් බවට නියම කෙරිණි
නව ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව විසින්  පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණ සඳහා  බහු-මන්ත්‍රී සමානුපාතික නියෝජන ක්‍රමයක් හඳුන්වා දෙනු ලැබූ අතර, ඒ අනුව පාර්ලිමේන්තුව මන්ත්‍රීවරුන් 196 දෙනෙකුගෙන් (පසුව ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවට ගෙන ආ දහහතරවන සංශෝධනයට අනුව එය  225 දක්වා වැඩි කෙරිණි) සමන්විත විය යුතු විය
විධායක ජනාධිපතා තනතුර 

1972 ව්‍යවස්ථාවට අනුව ඇති වූ ජනාධිපති තනතුර වෙනුවට 1978 ව්‍යවස්ථාවේදී පූර්ණ බලතල හිමි ජනාධිපති තනතුරක් ඇති විය
ජනපතිට හිමි බලතල

 පාර්ලිමේන්තුව කැදවීම 
 පාර්ලිමේන්තුව වාර අවසාන කිරීම
 අගමැති පත්කිරීම
 ඇමති මණ්ඩලය පත් කිරීම
 වීෂය භාර අමාත්‍යවරු පත් කිරීම

භාහිර සබැඳි
කපිලවස්තු (සිංහලයන් කිඹුල්වත්නුවර ලෙසද හඳුන්වන) යනු දඹදිව පිහිටා තිබූ පුරවරයකි
සිද්ධාර්ථ කුමාරයා හැදී වැඩුනු ප්‍රදේශයයි
වර්තමානය
මෙය දකුණු නේපාලයේ පිහිටා ඇත
වසභ රජ ලංකාදීපය පාලනය කල සමයේ රන් පතක ලිවූ සටහනකි
අන්තර්ගතය
මෙම ලිපිය අද ශ්‍රී ලංකාවේ සොයා ගැනීමට නැත
එය නැතිවී තිබෙන්නේ බ්‍රිතාන්‍ය යටත්විජිත යුගයේදී ය
මුල් ලිපිය

සිධ මහරජ වයහභ රජෙහි අමෙතෙ ඉසගිරියෙ නකදිව බුජමෙනි බඳකර අතනෙහි පියගුක තිස විහර කරිතෙ

වත්මන් සිංහලෙන්

වසභ රජතුමාගේ රාජ්‍ය සමයේ ඉතිහාසය පිළිබඳ තොරතුරු ඇතුළත් ය
මෙහි ඍෂිගිරි නම් ඇමතිවරයකු විසින් (නකදිව) *යාපනය ප්‍රදේශය 
පාලනයට පත් කර ඇති අතර එහිදී ඔහු විසින් පියංගුකතිස්ස නම් විහාරයක් ඉදි කර ඇති බව දැක්වේ
''''''
සැ
එකල යාපනය අර්ධද්වීපය හැඳින්වූයේ නාගදීපය හෙවත් නකදිව ලෙසය
සම්භාව්‍ය යාන්ත්‍ර විද්‍යාවෙහි දී ගම්‍යතාවය යනු ස්කන්ධයෙ හි හා  ප්‍රවේගය හි ගුණිතය වෙ
මෙහි SI ඒකකය Ns හො kg m/s වෙ
පුස්තක නාමාවලිය

බාහිර සබැඳි 

 කොන්සර්වේෂන් ඔෆ් මොමෙන්ටම්  – අ චැප්ටර් ෆ්‍රොම් ඇන් ඔන්ලයින් ටෙක්ස්ට්බුක්

භෞතීය රාශි
යාන්ත්‍ර විද්‍යාව
සංස්ථිති නියම
චලිතය (භෞතික විද්‍යාව)
එස්අයි ව්‍යුත්පන්න ඒකක
කියුරියෝසිටි යනු නාසා ආයතනය මගින් අඟහරු වෙත යවන ලද යානයකි
අඟහරු මතට ගොඩබැසු කිව්රියෝසිටි යානය සාර්ථකව අඟහරු මත ගොඩබෑම තහවුරු කිරීම සඳහා නාසා ඉන්ජිනේරුවන් වෙත කිව්රියෝසිටි යානය විසින් ඡායාරූප එවන ලදී
අඟහරුගේ දිනයක් පෘථිවි පැය 24යි මිනිත්තු 37ක් වේ
යානය අඟහරු වසරක්, එනම් පෘථිවි සති 98ක ගවේශණයක් සඳහා සූදානම් බව සදහන්  වේ
මෙම පර්යේශනයේ මූලික අරමුණ අඟහරු මත ජීවය පවතීද නැතහොත් අතීතයේ පැවතුනාද යන්න නිශ්චිතව තහවුරු කරගැනීමයි
මිනිසා බිහිවූ දිනයේ පටන් අහස දෙස බැලූවේ කුතුහලයෙනි
අහසින් එන දෙවියන් ගැනත් අඟහරු ලොවින් එන කුරුමිට්ටන් ගැනත් අනාදිමත් කාලයක දිට ඔවුහු විශ්වාස කළහ
මේ කුතුහලය සමගින් විවිධ සංකල්ප බිහිවන්නට විය
පෘථිවිය හැරුණු විට සෞරග‍්‍රහ මණ්ඩලයේ ජීවින් සිටින එකම ග‍්‍රහලෝකය අඟහරුයැයි බොහෝ දෙනකු විශ්වාස කළහ
අඟහරු පිළිබඳ ගවේෂණ කටයුතු මිනිසා විසින් ආරම්භ කරන්නේ මේ කුතුහලය හේතුවෙනි
සඳ තරණය කළ මිනිසා අඟහරු තරණයට සූදානම් වීමේ මූලික පියවර ලෙස අඟහරු වෙත යානා රාශියක් යැවූවද ඒ අතරින් ඇතැම් ඒවා සාර්ථක වූයේ නැත
යානා බොහොමයකින් ලැබුණු තොරතුරු වලින් කියැවුණේ මිනිසා සිතා සිටි ආකාරයේ ජීවයක් අඟහරු මත නොමැති බවයි.

මේ යානා අඟහරු මත සිට එවන ලද තොරතුර අනුව අඟහරු මත ඇසට නොපෙණෙන ක්ෂුද්‍ර ජීවින් සිටිය හැකියැයි ද ඇතැම් විද්‍යාඥයන් කියා සිටි බැවින් අඟහරු තරණය අතහැර දැමීමට මිනිසා කැමැත්තක් දැක්වූයේ නැත
මෙහි ප‍්‍රතිඵලය වූයේ සදාකාලිකව කුතුහලයෙන් පිරි අඟහරු ග‍්‍රහයා ගවේෂණය සඳහා ඇමෙරිකාවේ නාසා ආයතනය "කියුරියෝසිටි" හෙවත් කුතුහලය නම් වූ අති නවීන රොබෝ යානයක් අගහරු වෙත යැවීමයි
එම යානය 2012 අගෝස්තු 6 වැනිදා අති සාර්ථක ලෙස අඟහරු මත ගොඩ බැස්ස බව නාසා ආයතනය නිවේදනය කළේය
අගහරු ගවේශණයේ ඉතිහාසය  
මින් ඉහත අවස්ථා කිහිපයකදීම අඟහරුවෙත නාසා ආයතනය විසින් 1975 සිට මේ දක්වා යානා ගණනාවක් සාර්ථක ව යවා ඇත
නිශ්පාදනය කිරීම 
සාමාන්‍ය මෝටර් රථයක් පමණ විශාලත්වයේ යුතු මෙම කියුරියෝසිටි රෝවරය නිපදවන ලද්දේ බොයිං ගුවන් යානා නිෂ්පාදන ආයතනයයි
ලොක්හීඞ් මාර්ටින් සහ මැක්ඩොනල්ඞ් ඩෙට්විලර් නැමැති ආයතන දෙක එහි කොන්ත‍්‍රාත්කරුවෝ වෙති
කිලෝ ග‍්‍රෑම් 900 ක් බරින් යුතුය
වාහනයක් ලෙස හැඳින්වුවද ජංගම රසායනාගාරයක් වැනි මෙම රෝවරය ක‍්‍රියාත්මක වීම සඳහා ශක්තිය සැපයෙන්නේ එහි බලසැපයුම් පද්ධතියේ සවිකැර ඇති ප්ලූටෝනියම් ඩයොක්සයිඞ් නැමැති විකිරණශීලි මූලද්‍රව්‍යයෙනි
එම ද්‍රව්‍යයේ කිලෝ ග‍්‍රෑම් 4.8ක් රෝවරයේ තැන්පත්කැර ඇතැයි නාසා විද්‍යාඥයෝ පවසති
වසර දෙකක කාලයක් ක‍්‍රියාත්මක වනු ඇතැයි විද්‍යාඥයන් පැවසුවද එහි ඇති ප්ලූටෝනියම් ඩයොක්සයිඞ් රෝවරය වසර 14 කාලයක් ක‍්‍රියාත්මක තත්ත්වයේ පවත්වා ගැනීමට ඉවහල්වනු ඇත
== විස්තර ==
දිග - අඩි 10 (මීටර් 3)
බර - කිලෝග‍්‍රෑම් 899 
උපරිම පළල - මීටර් 2.8
 උස - මීටර් 2.1
රොබෝ අතේ දිග - මීටර් 2.2
වියදම ඇමෙරිකන් ඩොලර් බිලියන 2.5

කියුරියෝසිටි යානය අඟහරු මතුපිට ගොඩබැස්ස පසු එහි අඟල් හතරක පමණ ප‍්‍රමාණයක් යටට පස් හාරා නියැදි ලබාගැනීමට නියමිතය
විද්‍යාඥයන් පවසන්නේ මෙහිදී වැඩි අවදානයක් යොමුකරන්නේ මෑතකදී ග‍්‍රහක පතිත වීමෙන් සෑදී ඇති අලූත් ආවාට කෙරෙහි බවයි.

පෘථිවියේ ජීවීන් බිහිවීම පිළිබඳ විවිධ මත ප‍්‍රකාශ කරන විද්‍යාඥයන් අතරින් පිරිසක් පවසන්නේ අඟහරුමත තිබූ ජීවය ග‍්‍රහක සමඟ පෘථිවියට පැමිණෙන්නට ඇති බවයි. කෙසේ වෙතත් වරින් වර අඟහරු පිළිබඳ කරන ලද පර්යේෂණ වලින් හෙලිවී ඇත්තේ අඟහරු මත සරල කාබනික අනු පිහිටා තිබිය හැකි බවයි. කියුරියෝසිටි යානයේ ඉලක්කයක් වී ඇත්තේ ද අඟහරුමත ඇති කාබනික අණු හඳුනාගැනීමයි
රෝවරය කක්ෂගත කිරීම 
ඇමෙරිකාවේ ෆ්ලොරිඩාහි කැනවරල් තුඩුවෙන් මෙම යානය අඟහරුවෙත යැවීමේ ගමන ආරම්භ කැරුනේ පසුගිය වර්ෂයේ නොවැම්බර් මස 27 දින දීය
ඇට්ලස් පහ රොකට්ටුව ආධාරයෙන් යානය මුදා හැර ඇති අතර අඟහරු දක්වා ඇති කිලෝමීටර් 5670 ලක්‍ෂයක් පමණ වූ දුර ගෙවා සැළසුම් කළ පරිදිම ඒ වෙත ළඟාවීමට මෙම යානයට හැකියාව ලැබිණි
2012 අගෝස්තු 5 එය අඟහරු කක්ෂයට සාර්ථකව පිවිසෙන අයුරු මුළු ලෝකයම බලාසිටියේ මහත් බලාපොරොත්තු දල්වාගනිමිනි
මුළු මහත් ලෝක ප‍්‍රජාවගේම බලාපොරොත්තු සඵල කරමින් -කියුරියෝසිටි” යානය සාර්ථකව කක්ෂගතවූ බව නාසා ආයතනය නිවේදනය කර තිබිණි
අගහරු මත ගොඩබෑම 
ගගන කැප්සියුලය කක්ෂගත වීමෙන් අනතුරුව සුවිශේෂි පැරෂුටයක් හා දොඹකරයක් ආධාරයෙන් යානය අඟහරුමතට ගොඩබැස්සීමට සැළසුම් කර තිබිණි
අඟහරුමත ඇති විශාල ආවාටයක් වූ ගේල් වෙත මේ රෝවර් යානය බැස්සවීම නාසා විද්‍යාඥයන්ගේ අපේක්‍ෂාව විය
කිලෝ මීටර් 150ක පමණ පළලකින් යුතු ගේල් ආවාටය මිනිසාගේ කුතුහලය වර්ධනය කිරීමට හේතු වූ ස්ථානයක්ව තිබූ බැවින් මෙම පතිත කිරීම සඳහා සුදුසුම ස්ථානය එතැන බව විද්‍යාඥයෝ දැන සිටියහ
ස්ථර කිහිපයකින් සමන්විත මෙම ආවාටය ගවේෂණයෙන් අඟහරුමත බොහෝ තොරතුරු නිරීක්‍ෂණය කළ හැකි වෙතැයි යන්න විද්‍යාඥයන්ගේ අපේක්‍ෂාවයි.

අඟහරු වෙත ගොඩබෑමෙන් පසු කියුරියෝසිටි රෝවරය අඟහරුගේ ඡුායාරූප, පාරිසරික දත්ත, රසායනික තොරතුරු, පස් සහ පාෂාණ කැබලි පරීක්‍ෂා කිරීමෙන් ලබාගන්නා දත්ත ආදි සියල්ල පෘථිවිය වෙත එවනු ඇත
ඒ සඳහා අවශ්‍යකරනු ලබන අති ප‍්‍රබල සන්නිවේදන උපකරණ කියුරියෝසිටි රෝවරය සතුව තිබේ
නාසා ආයතනයේ බලාපොරොත්තුව වූයේ කියුරියෝසිටි යානය අඟහරුගේ වර්ෂයක කාලයක් ක‍්‍රියාකාරී තත්ත්වයේ තබා ගැනීමයි
අඟහරුමත වසරක් යනු පෘථිවියේ මාස 23ක කාලයකි
එය ආසන්න වශයෙන් පෘථිවි වර්ෂ දෙකකට සමානවේ
කෙසේ නමුත් නාසා ආයතනය බලාපොරොත්තු වූවාටත් වඩා කාලයක් සාර්ථකව ක්‍රියා කිරීමට කියුරියෝසිටි සමත් විය
2021 පෙබරවාරි 24 වනවිට රෝවරය අඟහරු මත අඟහරු දින 3041 ක් (හෙවත් පෘතුවි දින 3124 ක්) ගත කර ඇත
රොබෝ අත 
රෝවරයේ සවිකැර ඇති මීටර 23 දක්වා දිගු කළ හැකි රෝබෝ අත උපයෝගී කරගෙන පස් හා පාෂාණා නියැදි මෙන්ම  ජලය ඇත්නම් එවැනි අංශූ ද එක්රැස්කැර ගැනීමේ හැකියාව පවතී
වෙනත් විස්තර 
කියුරියෝසිටි රෝවරයේ ඇති රසායනික විශ්ලේෂණාගාරයකට මෙවැනි නියැදි ඍජුවම යොමුකොට අවශ්‍ය පර්යේෂණ සිදුකැරෙනු ඇත
පැයට මීටර් 144ක වේගයෙන් ගමන් කළ හැකි මෙම රෝවරයට අංශක 45ක් දක්වා ආනතියක් ඇති කන්දක් තරණය කිරීමේ හැකියාව තිබීමද විශේෂත්වයකි
සෙන්ටි මීටර් 50ක විශ්කම්බයෙන් යුතු රෝද හයක් සවිකැර ඇති අතර ඒ සෑම රෝදයකටම වෙන වෙනම ක‍්‍රියාත්මක වන මෝටර් සවිකැර තිබේ
මීට ඉහත අවස්ථාවකදී අඟහරුවෙත යවන ලද ස්පිරිට් නම් රෝවරය මගින් ගේල් ආවාටය සම්බන්ධයෙන් එවන ලද  තොරතුරු උපයෝගී කර ගනිමින් ගේල් ආවාටයට වඩාත් සාර්ථකව ගවේෂණය කිරීමට මේ කියුරියෝසිටි රෝවරය නිපදවන ලදී
ඉතා තුනී වායුගෝලයක් සහිත අඟහරුමතට කියුරියෝසිටි රෝවරය පතිත කිරීම අතිශය සීරුවෙන් කිරීමට නාසා ආයතනය සැලසුම් කර තිබිණි
ඒ සඳහා සුපර්සොනික් පැරෂුටයක් හා තෙරපුම් රෝකට්ටු සවිකල අහස් දොඹකරයක් භාවිත කරන්නට සිදුවිය
අඟහරු කක්ෂයේ ගමන් කරමින් තිබෙන ඔඩිසි  ඕබිටර් යානය භාවිතයෙන් එම මෙහෙයුම් සිදුකරන ලදී
ඇට්ලස් 5 රෝකට්ටුව මගින් කියුරියෝසිටි රෝවරය අභ්‍යාවකාශයට රැුගෙන යන ලද්දේ ආරක්ෂිත කැප්සියුලයක බහාලමිනි