Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
නමුත් 1952 මාර්තු 22 දා හැට අට හැවිරිදි ඩී.එස්. සේනානායක ගාලූ මුවදොර පිටියේදී අසු පිටින් වැටී පසුව එම නිසාම මිය ගියේය
සිංහලයන් සහ මුස්ලිම් ජනයා ඩී.එස්.සේනානායකට ඉතා ගරු කරන මුත් ඔහුගේ ප්‍රතිපත්ති ඇතැම් දෙමළ ජනයාගේ විරෝධයට හේතු විය
ඩී.එස්. සේනානායක මහතාගේ බිරිඳ මොලී දුනුවිල මහත්මියගේත් පුතණුවන් දෙදෙනා ඩඩ්ලි සේනානායක හා රොබට් සේනානායකය
ඩඩ්ලි සේනානායක මහතා 1952, 1960, 1965-1970 කාලයේ අගමැති ධූරය හෙබවීය
1953 අගමැති වූ සර් ජෝන්  කොතලාවල ද ඔහුගේ ඥාතියෙකි
ඔහුගේ මුණුපුරෙක් වන රුක්මන් සේනානායක මහතා දැනටද පාර්ලිමේන්තුවේ එ
ප සභාපති ධූරය දරයි
මෙයද බලන
 ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලන පවුල්

මූලාශ්‍ර

ලංකික දේශපාලකයින්
චරිත කතා
1884 උපත්
1952 මරණ
ශ්‍රී ලංකාවේ අග්‍රාමාත්‍යවරු
ගල්කිස්ස ශාන්ත තෝමස් ආදි සිසුවෝ
ක්‍රිකට් ඉතිහාසයේ සර් ඩොනල්ඩ් බ්‍රැඩ්මන් ව සැළකෙන්නේ ශ්‍රේෂ්ඨතම පිතිකරුවා ලෙසය
ක්‍රිකට් විචාරකයෙකු හා ලේඛකයෙකු ලෙස ද සේවය කළ ඔහුගේ ලකුණු සාමාන්‍යය වන 99.94 ඉතිහාසයේ ඕනෑම ක්‍රීඩාවක් ගත් කළ ඉතා ඉහළ දක්ෂතාවයක් ලෙස සැළකේ. 

ඔහුගේ 20 වසරක ක්‍රීඩා දිවිය තුළ අති මහත් වාර්තා සමූහයක් පිහිටුවන ලද අතර සමහර ඒවා අදටද නොබිඳී පවති
එකල ඔහුව හැදින්වූයේ පිතිකරුවන් 3 දෙනෙක් තරම් වටිනා වස්තුවක් ලෙසය
වෙනත් ක්‍රීඩකයන් හා ජනමාධ්‍ය සමඟ එතරම් හොඳ සබඳතාවයක් නොදැක්වූවද ඔහුව "ශ්‍රේෂ්ඨතම ඕස්ට්‍රේලියානුවා ” යැයි හැදින්වේ
1908 උපත්
2001 මරණ
මොහිනියාටම් කේරළයේ සාම්ප්‍රදායික නර්තනයකි
මෙය ගැහැණුන් විසින් කරන තනි පුද්ගල නර්තනයකි
මොහිනියාටම් සැදී ඇත්තේ මොහින් (නරඹන්නන් වශී කරන්නා) හා ආටම් - ශරීරයේ රිද්මය යන එකතුවෙනි
මෙහි විෂ්ණු දෙවියන් මෝහිනි ලෙස වෙස් ගත් කතන්දර 2 ක් ඇත
ඒවා නම්,
ඔහු මෝහිනි ලෙස වෙස් ගෙන යක්ෂයන් පලවා හරින බව.
විෂ්ණු දෙවියන් මෝහිනි ලෙස වෙස්ගෙන ශිව දෙවි බග්මපුර යක්ෂාවේශයෙන් ගලවා ගන්නා බව.

මෙය විෂ්ණු දෙවියන් ආශ්‍රයෙන් එන නර්තනයක් විය හැකි බැවින් නර්තනයේ තේමාව වන්නේ දෙවියන් කෙරෙහි ඇති ආලය හා බැඳීමයි
දේවදාසින් මෙය තොවිල් බලි ප්‍රදර්ශනය කොට තිබේ
මෙහි නෝතු හා නෝටියාටම් යන අවස්ථා 2ක් ඇත
මෙම නර්තනයේ දකුණු ඉන්දියානු ආභාශයන් වන භාරත නාට්‍යම් හා කතකලි අංග 2 ක් ඇතුලත් කර ඇති අතර, මෙය ආරම්භ කර ඇත්තේ ස්වාධි පිරුනාල් යන රජු සමයේ ය
මෙම නර්තනයේදී උකුල් ප්‍රදේශයේ පැද්දීම හා ශරීරයේ පැද්දීම උපයෝගී  කොට ගනී
මෙහි මුලික චලන 40 ක් තිබෙන අතර මෙය  අමාවුනල් වේ
මෙහි ඇඳුම වන්නේ සුදු සාරියක් හා රත්තරන් පාටින් ඔප දැමූ කසාබු  නමැති වාටියයි
මෙහි පදමාලාවන් හස්ත ලක්ෂණ ලීපිකා වන මුද්‍රා ස්වරූපයන් ගනී
ස්වර සංගීතය විවිධ නාද රටාවන් වන ඩෝලු නමින් හඳුන්වයි. මෙහි ගී තනු මනිප්‍රාවලම් වන අතර එය සංස්කෘත හා මලයාලම් වලින් යුක්ත වේ
නර්තන ශිල්පියා තම දෑත් විවිධ ලෙස හසුරුවන අතර මෙහි පදනම වන්නේ මනස ප්‍රබෝධමත් කිරීමයි
වර්ථමානයේ බොහෝ ගුරුවරුන් ගොනිපුආ නර්තන ශිල්පීන් වු අතර ඔවුන්ගේ ශෛලියන් නර්තන ශිල්පීන්ට  හා ගුරුවරුන්ට පැවත එන්නක් විය
ගමේ පුජනිය ස්ථානයෙන් පැවත එන මෙය නගරයේ වේදිකාව දක්වා විහිදී ඇත
ඔඩිසි නර්තනය මෙය සාර්ථක කර ඇත
මහාරිස් හා ගොමිපුආස් අදටත් සිහිකරන අතර අද වනවිට එම පෙලපතින්  පැවත ‍එන ගුරුන් විසින් ඔඩිසි සම්පුදාය ඉදිරියට ගෙන යයි ‍මොවුන්  දක්ෂ නර්තන පරම්පරාවක් ඇති කර තිබෙන අතර එහි පැවැත්ම තහවුරු කර ඇත
මෙහි අන්තර්ගතය හා පැවැත්ම පවතින්නේ නර්තන ශිල්පීන්ගේ හා ගුරුවරුන් අතය
50 වන වර්ෂවලදී ලෝකයා මෙම ඔඩිසි පිළිබද උනන්දුවක් දක්වන්නට විය
ප්‍රියන්බඩා මොහන්ටි විසින් මෙම ඔරිසා සම්භාව්‍ය නර්තන ය විශ්වවිද්‍යාල ප්‍රදර්ශනය කොට තිබේ
දොස්තර චාල්ස් ෆැබ්රි විසින් මෙම නර්තනය අගය කොට ඇති අතර ඔහු ඉන්ද්‍රානි හෙමන් හට  මෙම නර්තන  ශෛලිය ඉගෙනිමට උදව් කොට ඇති අතර විදේශ අවධානයට මෙය ගෙන ඒමේ ගෞරවය  ඇය‍ට හිමි වේ
ගුරු ප්‍රභූන් වන පද්මවිභූෂන් නෙලුචරන් මොහපුත්‍ර, පන්නාජ් චරන් දාස්, ඩෙබි ප්‍රසාද් ‍ඩාස්, මායාදාර් රබුට් සහ නර්තන ශිල්පීන් වන සන්ජුකූට පනිග්‍රාහි, කුට් කුම් මොහන්ට් සොනාල් වංසින්, මාඨීවි වමුද්ගල් හා‍ ග්‍රොරීමා මෙම නර්තනයේ පැවැත්මට දායක වී ඇත
ඉන්දියානු නර්තනය - සාම්ප්‍රදාය හා  නර්තන ශිල්පීන් 

ඔඩිස් නර්තන ශිල්පිනිය මොනාලිසා ශේෂ් ඉරැ දේවාලය ඉදිරිපිට (නෝනාර්න්)
 
ඕඩිසි පිලිබද මතයක් ගුහා වල හෝ ශාස්ත්‍රීය ග්‍රන්ථ වල ස‍ටහන් වී තිබුනත්, මෙම නිර්මාණයේ ජිවමාන සම්ප්‍රදාය මහරිස් හා ගොමිප්‍රදාස් ගේ සංගන‍නයේ ඇත
මහරිස් යනු සේවසාසින් කිරිසා සිට පැරණි මාරි දෙවියන්ගේ සේවය  සදහා එතෙන තෝරාගෙන ඇත
මාරි දෙවියන් වෙනුවෙන් ගායනයේ හා නර්තනයේ යෙදෙයි
මොවුන් නර්තනයේ යෙදෙන්නේ ගීත් ගෝවින්ද්ගේ ගී තනු වලට ය
ජයදේවියගේ තාලයට පෙර මහාරිස්වරැන් නිරිමා රගදැක්වූ අතර අභිනය මන්ත්‍ර හා ස්ලෝන  මත රගදැක්විය
මහරිස් සම්ප්‍රදාය ඇණහිටීමට විවිධ කාරණා බලපෑ අතර, ගොටිපුආ  සම්ප්‍රදාය ඉස්මතු විය
ගොට්පුදාස් යනු නරැරැ පිරිමි දරැවන් ගැහැණු මෙන් ඇද නර්තනයේ  යෙදීමයි
මහරිස් විසින් මෙය මොවුන්නට පුරැදු කර ඇත
මහරිස් නර්තනයේ යෙදී ඇත්තේ පන්සල් ඇතුලේය
මහරිස් නල්ලි 2 න් වන බිමාරි හා ගවුනි මහරිස් දේවස්ථාන යේ ප්‍රජනීයම නාටරයට යා හැකි අතර බහාරි ගවුනි වරැන්ට එහි යාමට අවසර නොදැක් විය
නමුත් තරැණයින්ට මෙම  කාලය  අතරතුර වෛයිශ්නාවු  නවියන් රාධෘ හා ක්‍රිෂ්නා වෙනුවෙන් තනු නිර්මාණය කලහ
වර්තමානයේ ද ඔඩිසි යේ මෙම ගීතනු අඩංගු වේ
අශ්ටපඩි රග දැක්වීමේ දී එය මනා රිද්මයකට චලනය කෙරෙන රංගනයක් වන අතර  එම අවස්ථාව ධරියා ගීත ගායනා අවස්ථාවේ තරමක් ගොරහැඩි චලනයක් බවට පත් වේ
ඉන්දියානු නර්තනය
ශාවිටීස්වරුන් ශිව දෙවියන් වන්දනාමාන කරයි
නර්තනයේ අංග 2 ක් ඔහු තුලින් පිළිඹිබු වේ
එනම්  ලස්සා හා තන්ඩාවා වේ
ලස්සා වෙතින් පිළිඹිබු වන්නේ අලංකාරය, ප්‍රසන්න බව, ආලය වේ
ලස්සා විසින් ශිව දෙවියන්ගේ ප්‍රතිරූපය නිරූපනය වේ
මේවා කල්යාන සුන්දර, වර්ශවහන, යෝ‍ගේශ්වර, නට්ටාවලම්බිත, සුඛසහමුර්ති, වෛයිනාන මුර්ති, චීනමුදිරා, අනුගෘහමුර්ති හා චන්ද්‍රශේකර වේ
දේවි, ශිව දෙවියන් හඳුන්වන නාමයක් වන අතර විද්‍යාමාන වන කාලි, මහාකාලී, ශම්ශනකාලි හා බහිරවීය
දේවි හට වෙනත්  රූප තිබෙන අතර සෑම කෙනෙක්ම විශේෂිත භාවයක් පිළිඹිබු කෙරේ
මහා විද්‍යා හා සැනමන්ත්‍රිනාස් 10 න් ද මෙය සිදු වේ
මෙම සෑම රූපයක් ම නර්තනයේ විලාසයෙන් එහි භාව සම්බන්ධතාවය විදහා දක්වයි. දේවිගේ අනෙකුත් භාව රූප විදහා දැක්වීමේ දී ද මෙම ක්‍රමය භාවිතා කර ඇත
සටහන් 

ඉන්දියානු නර්තනය
1920 වර්ෂයේ නර්තන අධ්‍යනය ශ්‍රාස්ත්‍රීය විෂයක් ලෙස පිළිගැනිනි
වර්තමානයේ මෙම විෂයයන් පූර්ණ පද්ධතියන් වන්නේ විශ්වවිද්‍යාල, සෞන්දර්යය හා මානව වැඩසටහන් තුලය
20 වන ශතවර්ෂයේ දී ප්‍රායෝගික දැනුම හා සමානව ශාස්ත්‍රීය දැනුම ද ප්‍රායෝගික පර්යේෂණ සදහා උපකාර විය
විශාල නර්තන පාඨමාලාවන් ඇති අතර ඒවායින්,
විශේෂඥ පුහුණුව
විලාසය හා ශිල්ප ක්‍රම
පුහුණු පර්යේෂණ
නැටුම් ශාස්ත්‍රය රඟ දැක්වීම
මානව ශිල්ප ශාස්ත්‍රය
නර්තන චිකිත්සාව
නර්තන හා ශිල්පය
ලබාන් චලනය

පරිපූර්ණ නර්තන ශාස්ත්‍රීය පාඨමාලාවන් BA (Hons) සිට PhD හා අනෙකුත් පශ්චාත් ආචාර්ය උපාධි දක්වා විහිදේ
බොහෝ නර්තන විශේෂඥයන් මෙම පාඨමාලා හදාරා විශේෂඥ නර්තන වෘත්තිකයන් ලෙස ක්‍රියා කරයි
සටහන් 

{|

|Dance - Dance studies and techniques
{|
නර්තනය
පු 1 වැනි සියවසේ සිට ජාත්‍යන්තර වෙළෙදාමේ පුරෝගාමියෙකු වූ ඇක්සුමයිට් රාජ්‍යය එම සියවසේ අගභාගය වන විට ඉස්ලාම්වරු වෙළෙදාමේදී නැගීසිටීමත් සමඟ අඩාල විය
අප්‍රිකා මහද්වීපයේ ඊසාන දිගින් වූ ඉතියෝපියාව හා එරිත්‍රියා රාජ්‍යයන් මැදිකොට වු ඇක්සුම් අධිරාජ්‍යය පුරාණ ඉන්දු-රෝම මුහුදු වෙළෙඳ මාර්ගයේ වැදගත් කේන්ද්‍රස්ථානයක් ලෙස සැලකිණි
පු 1 වැනි සියවසේදී ලියැවුණු "Periplus of the Erythraean Sea” කෘතියේ සඳහන් පරිදි ඇක්සුම් අධිරාජ්‍යය ඇත්දත් අපනයනය සඳහා මහත් ප්‍රසිද්ධියක් උසුලා ඇත
එම කෘතියේ වැඩිදුරටත් සඳහන් වන්නේ එකල මෙම අධිරාජ්‍යය සොස්කේල්ස් (Zoscales) නම් පාලකයෙක් යටතේ පාලනය වූ බවයි. මොහු ඇක්සුම් රාජ්‍යයට අමතරව රතු මුහුද ආශ්‍රිත වූ ඇඩියුලිස් (Adulis) හා ඇවලයිට්ස් (Assab) නම් වරායන් දෙකද පාලනය කර ඇත
ඇක්සුම් රාජ්‍යය වඩාත් වැදගත් වීමට එහි පිහිටීම මහත් සේ ඉවහල් වේ
ඊට හේතුව නම් මෙම අධිරාජ්‍යය ඉන්දු-රෝම මුහුදු වෙළෙඳ මාර්ගයේ පිහිටීමයි
ව 100 පමණ වන විට මෙම මුහුදු වෙළෙඳාම වඩාත් දියුණු තත්ත්වයකට පත්වීම ඇක්සුම් රාජ්‍යයට වාසි දායක විය
එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ඇක්සුම් රාජ්‍යය යටතේ පාලනය වුණු ඇඩියුලස් වරාය අප්‍රිකානු අපනයනයන් සඳහා භාවිතා වුණු ප්‍රධානතම නැව්තොට බවට පත්විණි
පූ 1 පමණ වන විට ඇඩියුලස් වරාය පිහිටි කියෝපයිට් නම් භූමි ප්‍රදේශයද ඇක්සුම් රාජ්‍යයට ඈදා ගැනුණු අතර දෙවන හා තෙවන සියවස වන විට රතු මුහුදෙන් දකුණු භූමි ප්‍රදේශය දක්වා ඇක්සුමටයිට් අධිරාජ්‍යය විහිදී තිබිණි
සටහන් 

{|

|Axumite_Kingdom

අප්‍රිකාවේ ඉතිහාසය
උතුරු අප්‍රිකාවේ නැගෙනහිරට වන්නට නයිල් ගඟ ආශ්‍රිතව මෙම පැරණි ඊජිප්තු ශිෂ්ටාචාරය විහිදී පැවතිණි
මෙම ශිෂ්ටාචාරයේ ආරම්භය ක්‍රි
පූ 3150 දී සිදුවිණි
එය පළමුවන පාරාවෝ රජු විසින් උතුරු හා දකුණු ඊජිප්තුව එක්සේසත් කිරීමත් සමඟම ඇතිවිණි
එසේ ඇරඹුණු ඊජිප්තු ශිෂ්ටාචාරයේ මුල් කාලවලදී දේශපාලනික වශයෙන් අස්ථාවර භාවයක් දක්නට හැකිවිය
ව 31 පමණ වන විට පාරාවෝ රජ පෙළපතේ අවසානයත් සමඟම ඊජිප්තුව රෝම අධිරාජ්‍යයට යටත් විණි
නයිල් ගඟ ආශ්‍රිතව පැවති ඊජිප්තුව එකල වාරිකර්මාන්තය හා කෘෂිකාර්මික වශයෙන් දියුණුවක් අත්කරගෙන තිබිණි
ස්වභාවික සම්පත් බහුල වු ඊජිප්තුව, නයිල් නිම්න මිටියාවත් හා කාන්තාර ප්‍රදේශයන් පුරාවට පැතිර තිබුණු වටිනා ඛනිජ නිධිවලටද උරුමකම් කීය
දියුණු කෘෂිකාර්මික ව්‍යාපෘති ශක්තිමත් වෙළෙඳ සම්බන්ධතාවයකට හිමිකම් කී පුරාණ ඊජිප්තු රාජ්‍යය පාරාවෝවරු විසින් පත්කරන ලද ආගමික නායකයින් විසින් හා වෙනත් උගතුන් විසින් පාලනය  කරන ලදහ
පුරාණ ඊජිප්තුවේ පාලනය සහ වෙළඳාම

ඊජිප්තුවේ ඒකාන්තයෙන්ම රටේ අධිපති වූයේ පාරාවෝය
කෙසේ නමුත් ඔවුන් භූමියේ සහ සම්පත් වල සම්පූර්ණ පාලකයන් වුහ
රජු සැමවිටම හමුදා අණදෙන්නාය
ඔහු රටේ අධිපති වන අතර නිලබල ක්‍රමය මත ඔහුගේ සම්බන්ධතා කළමණාකරණය ගැන වැසියෝ විශ්වාසය තබති
මිනින්දෝරුවන්, භාණ්ඩාගාරය, ගොඩනැගිලි සාදන ව්‍යාපෘති සම්බන්ධීකරණය කිරීමට නියෝජිතයන් ලෙස අමාත්‍යවරු පත්කර තිබුණි
ඒ සැමදෙනාම රජුගේ අණට යටත්ව ක්‍රියා කළහ
දේශීය මට්ටමේදී රට කොටස් 42 කට බෙදන ලදී
ඒවා නොමෙස් නමින් හැඳින්විය
ඒ සැම කොටසකටම අධිපතියෙක් සිටියේය
ඔහු එම කොටසේ අධිකරණ බලය පිළිබඳ වගකිව යුතු අමාත්‍යයවරයාද විය
ආර්ථිකයේ ප්‍රධාන රුකුල ලෙස පන්සල් පිහිටවූවේය
ඒවායේ පන්සල් ලෙස පුද පූජා පැවැත්වූවා පමණක් නොව රටට එන සම්පත් එකතු කිරීමට සහ ගබඩා කිරීමටද වගකීමක් තිබුණු අතර මහජනයාට ධාන්‍ය සහ භාණ්ඩ බෙදාහැරීමට නියෝජිතයන් සිටියහ
ආර්ථිකයෙන් වැඩි කොටසක් මධ්‍යගතව සංවිධානය කරනු ලැබූ අතර නීතිමතින් පාලනය කරනු ලැබුවේය
ඉපැරණි ඊජීප්තුවන් මෑතක් වනතුරු කාසි වර්ග භාවිතා නොකලහ
නමුත් ඔවුන්ගේ ගනුදෙනු සඳහා වෙනත් වර්ගයක මුදල් හෙවත් සම්මත ධාන්‍ය සහ ඩෙබෙන් ගොඩවල් වල බර දල වශයෙන් ග්‍රෑම් 91 රිදී හෝ තඹ යොදාගෙන පොදු භාගයක් පිහිටවමින් මැනගත්හ
සේවකයන්ට ධාන්‍ය වලින් ගෙවීම් කරන ලදී
සුළු සේවකයින් මසකට ධාන්‍ය කිලෝග්‍රෑම් 200 පමණ උපයන ලදී
රට තුළ භාණ්ඩ සඳහා නියමිත මිලක් නියම කරන ලදී
වෙළඳාම් කිරීමට පහසුකම් සලසන ලද අතර ඒවායේ මිල සටහන් කරන ලදී
උදාහරණයක් ලෙස කමිසයක මිල තඹ ඩෙබෙන් 5 ක් විය
එළදෙනෙකුගේ මිල ඩෙබෙන් 140 ක්ය
නිශ්චිත මිල ලැයිස්තුවට අනුව ධාන්‍ය වෙනත් භාණ්ඩ සමග හුවමාරු කිරීමට හැකියාව තිබුණි
ව.5 වන සියවස තුළ විදේශ වලින් ඊජිප්තුවට කාසි මුදල් හඳුන්වා දෙනු ලැබිණි
මුලදී සත්‍ය මුදල් වලට වඩා සම්මත කරගත් වටිනා ලෝහ කැබලි කාසි ලෙස භාවිතා කල නමුත් පසු සියවස් තුළ ජාත්‍යන්තර වෙළඳුන් කාසි මත වැඩි විශ්වාසය තැබීය
පුරාණ ඊජිප්තුවේ නීති පද්ධතිය

මෙම නෛතික පද්ධතියේ ප්‍රධානියා වුයේ පාරවෝවරුය
ඔහුට නිතීය සම්පාදනය කිරීමේ, යුක්තිය පසිඳිලිමේ හා නීතී ක්‍රියාත්මක කිරීමේ හැකියාව තිබිණි
මෙම නෛතික රාමුව ඊජිප්තු වැසියන් Maat (මාට්) ලෙස හඳුන්වනු ලැබීය
පැරණි ඊජිප්තුවේ නීතී සංග්‍රහයක් නොපැවතුණු අතර සාමාන්‍ය බුද්ධිය අනුව නීතී කටයුතු සිදු කෙරුණු බවට අධිකරණ වාර්තා පෙන්නුම් කරයි
ප්‍රශ්න නිරාකරණයේදි බොහොදුරට අවබෝධාත්මක ගිවිසුම්වලට එළඹුනු බවක් පෙනෙන්නට තිබේ
ප්‍රාදේශිය අධිකරණවල බලධාරියා වුයේ kenbet නමින් හැඳින්වු පුද්ගලයෙකි
ඔහු සුළු පැමිණිලි සුළු ආරවුල් විභාග කොට විසඳනු ලැබිණි
බරපතල ගැටළු(මිණිමැරුම්, ඉඩම් ගණුදෙනු, මංකොල්ලකෑම් ) විසඳනු ලැබුවේ පාරාවොගේ අනුදැනුම ඇතිව great kenbet විසිනි
අවසානයේ විත්තිකරුවන් හා පැමිණිලිකරුවන් තමන්ට නිවැරදි තීන්දුව ලැබුණු බවට දිවුරා  දිවුරුම් ප්‍රකාශනයක් ඉදිරිපත් කළ යුතුය
සමහර අවස්ථාවලදී පැමිණිලිකරු මෙන්ම විනිශ්චයකරුද එකම පුද්ගලයෙක් වු අතර කරුණු දක්වමින් කුමන්ත්‍රණකරුව හඳුනා ගැනිණි
විභාගිත නඩුව වැදගත් හො නොවැදගත් වුවද අධිකරන ලේකම්වරයා විසින් පැමිණිල්ල, සාක්කිය, තීන්දුව සටහන් කරගනී
සුළු වැරදිවලට දඬුවම් ලෙස දඩගැසීම, පහරදිම, මුහුණු විකෘති කිරිම හො පිටුවහල් කිරිම ආදිය ලබාදෙන ලදි
බරපතල වැරදි සඳහා ජීවිතක්ෂයට පත් කිරිම, උලතැබීම,ජලයේ ගිල්වීම ආදී දඬුවම් දෙන ලදි
සමහර විට දඬුවම් අපරාධකරුගේ පවුලේ අයටද පැනවිණි
අලුත් රාජධානිය ආරම්භ කිරිමෙන් අනතුරුව නීතී පද්ධතියෙ ප්‍රධානියා හැටියට Oracle(ඔරුකල්) නමින් තනතුරක් ඇතිකරන ලදි
මෙහිදි නීතීය පසිඳලීම සඳහා මිනිසුන්ට දෙවියන්ගේ ආශිර්වාදයද නොමසුරුව අවශ්‍ය විය
පුරාණ ඊජිප්තුවේ රෝම ආධිපත්‍ය

     
ඇක්ටියම් (Actium) යුද්ධයේදී ඔක්ටාවේන්හට මාර්ක් ඇන්තනි  සහ VII  ක්ලියෝපැට්රා රැජිණ පරාජය වීමෙන් පසු බු
ව.30 දී ඊජීප්තුව,රෝම අධිරාජ්‍යයට අයත් රාජ්‍යක් බවට පත් විය
රෝමන් ජාතිකයන් ඊජීප්තුවෙන් ලැබෙන ධාන්‍ය නැව් බඩු තොග ගැන බෙහෙවින් විශ්වාසය තැබූහ
මෙම කාලය තුළ ප්‍රකට ගැටලුවක්ව තිබූ දාමරිකයන්ගෙන් එල්ල වන ප්‍රහාර මැඩ පැවත්වීමට අධිරාජ්‍යයා විසින් රෝම හමුදාවට නියම කරන ලදී
රෝමය තුළ විදේශීය සුඛෝපබෝගී භාණ්ඩ සඳහා අධික ඉල්ලුමක් පැවති බැවින් පෙරදිගින් එන වෙළඳ මාර්ගයේ ඇලෙක්ස්සැන්ඩ්‍රාව වැදගත් මධ්‍යස්ථානයක්ව තිබුණි
රෝම ජාතිකයන් තුළ ග්‍රීක ජාතිකයන්ට වඩා ඊජීප්තු ජාතිකයන් කෙරෙහි සතුරු ආකල්ප වැඩි වශයෙන් පැවතියද, ඇතැම් සිරිත් විරිත්(දෙවියන් ඇදහීම,මමීකරණය )දිගටම පැවතුනි
මාතෘ ඡායාරූප නිර්මාණ කලාව ප්‍රචලිතව තිබූ අතර සමහර රෝම අධිරාජ්‍යයන් ඔවුන්වම පාරාවෝ ලෙස විස්තර කරන ලදී
(නමුත් ටොලමින් තරම් නොතිබුනි
ඔවුන් ඊජීප්තුවෙන් පිට ජීවත් වූ අතර ඊජීප්තු අධිරාජ්‍යයේ උත්සව අවස්ථා සිදු නොකරන ලදී
)දේශීය ආණ්ඩුව රෝමයේ ක්‍රමයට හැඩගැසුනු අතර ස්වදේශීය ඊජීප්තු වැසියන්ට සමීප විය
ව. පළමු ශතවර්ශයේ මැද භාගයේ සිට ක්‍රිස්තියානි ආගම ඇලෙක්සැන්ඩ්‍රාවේ මුල් බැසගත් අතර  එය ව්‍යාප්ත විය
අන් ආගමිකයන් තම ආගමට හැරවීමට බලාපොරොත්තු වූ අතර ජනප්‍රිය ආගමික සිරිත් විරිත් වලට එය තර්ජනයක් විය
මෙය ක්‍රිස්තියානි ආගමට හැරුනු අයට හිංසා කිරීම් වලට හේතු විය
නමුත් ක්‍රිස්තියානුවන් ජය ගනු ලැබීය
එහි ඵලයක් ලෙස ඊජීප්තුවන්ගේ මිත්‍යාදෘශ්ටික සංස්කෘතින් ක්‍රමයෙන් පරිහානියට පත් විය
ස්වදේශීය ජනයා ඔවුන්ගේ භාෂාව දිගටම භාවිතා කරන අතරතුර ඊජීප්තු පූජකවරු සහ පූජකවරියන් අඩුවීම නිසා චිත්‍ර ලිපියෙන් සමන්විත ලේඛන කියවීමේ හැකියාව ක්‍රමයෙන් නැතිවී ගියේය
පැවති පන්සල් ඇතැම් විට පල්ලි බවට පත් කරගත් අතර ඇතැම්විට පාළු වී අත්හැර දමන ලදී
පුරාණ ඊජිප්තු ලේඛන

රොසෙටා පාෂාණය

 
චිත්‍ර ලිපි ලේඛන කලාව ක්‍රි
3200 කාලවකවානුවට අයත් වන අතර ඊට සලකුණු 500 ක් පමණ යොදා ගෙන ඇත
මේ එක් සළකුණකින් වචනයක්, පණිවිඩයක් නියෝජනය කළ හැකිය
තවද එකම සලකුණකට විවිධ සංදර්භ වල විවිධ අරමුණු වෙනුවෙන් පෙනී සිටිය හැකිය
අළුතෙන් පැමිණි ලේඛන කලාවක් වු ඩෙමොටික් ක්‍රමය පසුව පිළිගත් ලේඛන ශෛලියක් බවට පත්විය
ව. 1 වැනි ශ
ව. දක්වා විධිමත් චිත්‍ර ලිපි භාවිතා වුවද ඒවා කියවීමේ හැකියාව තිබෙන්නේ පුජකවරු අතළොස්සකට පමණි
ඊජිප්තුවේ බයිසන්ටයින් හා ඉස්ලාමික යුගවලට අයත් චිත්‍ර ලිපි කියවා තේරුම් ගැනීම අපහසු වුවද 1822 රොසෙටා පාෂාණය සොයා ගැනීමෙන් හා තෝමස් යන්ග්ගේ සහ ජීන් - ෂ්රැන්කිස් චැම්පෝලින්ගේ සමීක්ෂණ වලින් පසු බොහෝ දුරට චිත්‍ර ලිපි කියවා තේරුම් ගත හැකි විය
ඊජිප්තු සාහිත්‍යය 

මුල්ම ලේඛන දක්නට ලැබෙන්නේ රාජකීය සොහොන් ගෙවල්වලින් සොයා ගන්නා ලද ලේබල හා ඇමුණුම් වලයි
එය මූලික ලෙස ජීවන නිවාස වල වැඩ කළ ලේඛකයන්ගේ රක්ෂාව විය
පිරමීඩය සහ කොෆීන් ටෙක්ඩ්ස් වැනි පුරාණ ජනප්‍රිය ඊජිප්තියානු සාහිත්‍යමය කෘති ලියවුණේ ක්‍රි
1300 පමණය
එතෙක් ලිවිමට භාවිතා කළ සම්භාවනීය ඊජිප්තුයානු භාෂාව නව රාජධානි ඇති වු සමයේ සිට ඉදිරියටද භාවිතා විණි
ඒ අනුව ඩෙමොයික් හා කොප්ටික් ග්‍රන්ථවලින් ද නියෝජනය වූයේද එම භාෂාවමය
මෙම කාල පරිච්ඡේදය අතරතුර ලිවීමේ සම්ප්‍රදාය, සොහොන් ගෙවල්වල තම ජීවිත කතාව ලිවීම දක්වා විකසනය විය
හර්ක්හෆ්ගේ සහ වෙනත් අයගේ සොහොන් ගෙවල් ඊට උදාහරණවේ
සොබාට් (උපදෙස්) ලෙස හැදින්වෙන රීතිය, ඉගැන්වීම් සහ ප්‍රසිද්ධ ප්‍රභූන්ගේ මාර්ගෝපදේශකත්වය සන්නිවේදනය කිරීම දක්වා වැඩි දියුණු විය
එය ස්වභාවික විපත් සහ සමාජ විප්ලව විස්තර කරන අදෝනාවක ස්වරයෙන් ලියවුණු කාව්‍යයකි
මධ්‍ය ඊජිප්තියානු යුගයේදී ලියවුණු ‘සිනුහිගේ කතාව’ ඊජිප්තියානු සම්භාව්‍ය සාහිත්‍යය නිරූපණය කරන්නක් විය හැකිය
මෙම කාලයේම ලිය වුණු අනෙක් ග්‍රන්ථයේ අඩංගු වන්නේ පුජකවරු කළ හාස්කම් ගැන කතාය
නව රාජධානියේ අග භාගයේදී’වෙනමම් කතාව’ සහ ‘අනීගේ ඉගැන්වීම්’ වැනි ජනප්‍රිය කතා ලියවුණු අතර එහි භාවිතා වුයේ ස්වභාෂාවය
වෙනමම් කතාවෙන් දේවදාර මිලට ගැනීමට ලෙබනන් යන අතරමඟදී කොල්ල කෑමට ලක්වන වංශවතෙක් හා නැවත ඊජිප්තුවට පැමිණීමට කරන අරගලය ගැන කියවේ
ඒ ඊජිප්තුව, 11 වැනි රම්සෙස් මහා පාරාවෝ රජවරු විසින් නිදහස් ජාතියක් ලෙස පාලනය කළ කාලයයි
සංස්කෘතිය

කලාව 

වසර 3500 ක් පුරාවට ඊජිප්තු කලා ශිල්පීන් සිය නිර්මාණ සඳහා යම් සම්ප්‍රදායක් මුල්කරගත් බව සඳහන් වේ
සැබවින්ම එම සම්ප්‍රදාය හා බැඳුණු නීතිරීති පද්ධතියක් තිබිණි
නිර්මාණ සඳහා යොදාගන්නා රේඛා, හැඩතල හා වර්ණ අඛණ්ඩව විදේශීය බලපෑම් හෝ අන් කිසියම් හේතුවක් නිසා හෝ නොවෙනස්ව පවත්වාගෙන ගොස් ඇත
මෙම නීතිරීති පද්ධතිය නිසාම එකල ඊජිප්තු කලා නිර්මාණ බොහෝ විට ආගමික හෝ දේශපාලනික අරමුණු උදෙසාම බිහිවී ඇත
පුරාණ ඊජිප්තු කලා ශිල්පීන් විසින් පිළිම ඇඹීමට පාෂාණ මෙන්ම දැව ද යොදා ගන්නා ලදහ
ඔවුන් සතුව පැවතුනාවූ ඛනිජ ද්‍රව්‍යයන්ගෙන් වර්ණ සාදාගෙන ඇත
තවද ඊජිප්තු කලා ඉතිහාසය දෙස බලන කල ඔවුන් එකල සිය මිය ගිය ඥාතීන් උදෙසා නිර්මාණය කළ සොහොන්කොත් වැදගත් තැනක් ගනී
දැවයෙන් හා මැටියෙන් නිමැවුණු මෙම සොහොන් කොත්වල ඔවුන් සිය එදිනෙදා ජීවිතය ගත කරන ආකාරය පෙන්වා ඇත
මින් ඔවුන් මියගිය  අයගේ මරණින් පසු ලෝකය ආරක්ෂා කිරීම අරමුණු කරගෙන ඇත
එකල ඊජිප්තුවේ කලාව සඳහා වූ දේශපාලනික බලපෑම අමර්නා යුගයේ බිහිවූ නිර්මාණවලින් මැනවින් ප්‍රදර්ශනය වේ
කෙසේ වෙතත්, මෙම යුගයෙන් පසු බිහිවූ නිර්මාණවල නැවතත් මුල් සම්ප්‍රදායන්හි තිබූ ගති ලක්ෂණ පිළිඹිබු වේ
ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය 

 
පුරාණ ඊජිප්තු ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය විදහා දක්වන ඉදිකිරීම් අතර පිරමීඩ හා ආගමික ස්ථාන ප්‍රධාන තැනක් ගනී
ආදී ඊජිප්තු ගල් වඩුවෝ මෙම නිර්මාණ සඳහා ඉතා දියණු මෙවලම් හා ආයුධ භාවිතා කළහ
එකල සමාජයේ ප්‍රභූවරුන්ගේ නිවාස තැනීමට වටිනා අමුද්‍රව්‍ය යොදා ගෙන තිබූණි
මේවන විට ඒවා සියල්ලක්ම පාහේ විනාශ වී ඇත
නමුදු මල්කාටා හා අටාමා යනුවෙන් හැදින්වෙන රජමාළිගා දෙකක නටඹුන් තවමත් ඉතිරිව ඇත
ආගමික ස්ථාන වැනි ඉදිකිරීම් කළුගලින් නිමවා ඇත්තේ ඒවායේ දිගුකාලීන පැවැත්ම උදෙසාය
දැනට හමුවී ඇති ඉපැරණිතම ඉදිකිරීම් වූ ආගමික ගොඩනැගිලි ගල්කණුවලින් සමන්විත ශාලාවලින් යුක්තවේ
මීට නිදසුන් 'ගිසා' ප්‍රදේශයෙන් සොයාගෙන ඇත
මස්ටාඩා ප්‍රදේශයෙන් හමුවී ඇති සොහොන් කොතෙන් එකල පැවති සොහොන් කොත් ඉදිකිරීම් කලාව පිළිබඳව මැනවින් විදහා පායි
ව 3300-1700 වකවානුවේදී පකිස්ථානය, බටහිර ඉන්දියාව හා ඇෆ්ගනිස්ථානය ඇතුළු විශාල බිම් ප්‍රදේශයක් පුරා ඉන්දු නිම්න ශිෂ්ටාචාරය විහිදී පැවතිණි
මෙය "හරප්පා” ශිෂ්ටාචාරය ලෙස ද හැදින්වේ
අතීතයේ දී ඉන්දු නිම්න ශිෂ්ටාචාර වැසියන් සුමේරියන්වරු සමඟ ද සම්බන්ධතා පවත්වා ඇතිමුත් මෙය වර්තමාන ලෝකයට දැන ගැනීමට හැකිවූයේ 1920 දී සිදුකරන ලද පුරාවිද්‍යාත්මක කැණීම්වල ප්‍රතිඵලයක් ලෙසය
සංස්කෘත භාෂාවෙන් ලියැවී ඇති සෘග්වේදයට අනුව මෙහි ඉතිහාසය ක්‍රි
ව 1500 දක්වා විහිදී ඇත
සංස්කෘත සාහිත්‍යයේ සඳහන් වන පරිදි ක්‍රි
ව 500 දී පමණ මෙහි පාලනය රාජාණ්ඩු සහ සමූහාණ්ඩු 16 ක් යටතේ සිදුවිණි
ඒ අතරින් මගධය, කෝසල හා කුරු යන රාජ්‍යයන් ප්‍රධාන තැනක් ගනී
රාමායනය, මහා භාරතය වැනි මහා වංශකතාවන්ද මෙකල බිහිවී ඇතැයි සැලකේ.

ක්‍රි
ව. 6 දී බුදුරජාණන් වහන්සේගේ පහළ වීමත් සමඟ ඉන්දියානු ඉතිහාසයේ පිබිදීමක් දක්නට ලැබේ
එවකට "මහජනපදාස්” නමින් හැදින්වූ රාජ්‍යයන් 16 අතරින් අශෝක අධිරාජ්‍යයාගේ බලවත් වීමත් සමඟ මගධ රාජ්‍යය වඩාත් ප්‍රබල විය
දකුණු ඉන්දියාවේ පැවති කේරළ පාණ්ඩ්‍ය හා චෝළ වැනි කුඩා දෙමළ රාජ්‍යයන්ගේ සහය ද ඊට ලැබිණි
වර්ෂ 320-550 අතර කාලවලදී පැවති ගුප්ත අධිරාජ්‍යයාගේ සමයේදී ද ආගමික හා අධ්‍යාපනික වශයෙන් ඉන්දු වැසියන් ඉතා දියුණු මට්ටමක සිටි බව ඉතිහාසයේ සඳහන් වේ
එකල භාවිතා වූ ප්‍රධාන භාෂාව සංස්කෘත වූ අතර ඊට අමතරව ප්‍රාදේශීය වශයෙන් භාවිතා වූ භාෂා කීපයක් ද විය
ශතවර්ෂ 1-15 ත් අතර කාලයේ ඉන්දියාව, ආර්ථීක වශයෙන් මහත් වූ දියුණුවක් අත්කරගෙන තිබූ අතර මහා බ්‍රිතාන්‍යයේ යටත් විජිතයක් වූවායින් පසුව එම ගොඩනගාගත් ආර්ථීක සංවර්ධනය ශිඝ්‍ර කඩාවැටීමකට ලක්විය
සටහන් 

{|

|Ancient_history Ancient_India
ඉන්දියාව
ඔලිම්පික් යනු දහස් ගණන් ක්‍රීඩකයන් විවිධ ක්‍රීඩාවන් සඳහා සහභාගී වන ප්‍රමුඛ අන්තර්ජාතික උත්සවයකි
රටවල් 200කට අධික ප්‍රමාණයක ක්‍රීඩකයන්ගේ සහභාගීත්වයෙන් පැවැත්වෙන මෙය, ලොව ප්‍රමුඛතම ක්‍රීඩා උළෙල බව අවිවාදයෙන්ම පිළිගැනේ
වර්තමානයේ එක් ඍතුවකට අයත් ඔලිම්පික් උළෙලක් වසර හතර‍කට වරක් පැවැත්වෙන පරිදි ග්‍රීෂ්ම සහ ශීත ඍතු ඔලිම්පික් ක්‍රීඩා දෙවසරකට වරක් ප්‍රත්‍යාවර්ථනය වෙමින් පැවැත්වේ
ක්‍රිස්තු පූර්ව 8 වන සියවසේ සිට ක්‍රිස්තු පූර්ව 4 වන සියවස දක්වා වූ ආරම්භක කාලයේ දී පුරාතන ඔලිම්පික් ක්‍රීඩා ග්‍රීසියේ ඔලිම්පියාහි දී පැවැත්විණ
ක්‍රීඩාවට මහත් ඇල්මක් දැක්වූ  පියරේ ද කුබ(ර්)ටීන් නම් වංශාධිපතියා විසින් 1894 වර්ෂයේ දී අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුව (IOC) පිහිටවනු ලැබීය
ඔලිම්පික් ප්‍රඥප්තියෙන් පනවා ඇති ව්‍යුහයට සහ ක්‍රියා පටිපාටියට අනුව කටයුතු කරන අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුව එතැන් පටන් අද දක්වා ම ඔලිම්පික් ක්‍රීඩා උළෙල පවත්වාගෙන ඒමට කටයුතු කරයි
20 වන සහ 21 වන සියවස තුළ ඔලිම්පික් පදනමෙහි සිදු වූ විකාශනයන් ඔලිම්පික් උළෙල සඳයා ද නොයෙක් ආකාරයෙන් බලපෑවේ ය
හිම ක්‍රීඩා සහ ශීත කාලයට ඔබින ක්‍රීඩාවන් වෙනුවෙන් ශීත ඍතු ඔලිම්පික් උළෙල ඇරඹීම, ශාරීරික ආබාධයන්ගෙන් පෙලෙන්නවුන් සඳහා පැරාලිම්පික් තරගාවලිය හඳුන්වාදීම සහ නව යොවුන් ක්‍රීඩක ක්‍රීඩිකාවන් සඳහා යෞවන ඔලිම්පික් ක්‍රීඩා හඳුන්වාදීම එලෙස සිදු වූ වෙනස්කම් අතර වේ
කාලයත් සමග සිදුවන ආර්ථික, දේශපාලනික සහ තාක්ෂනික යථාර්ථයන්ට අනුගත ව අනුවර්තනය වීමට 20වන සියවසේ දී අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුවට සිදු විය
කුබර්ටීන්ගේ සංකල්පයකට අනුව හුදෙක් විනෝදාස්වාදයට පමණක් හෝ විවේකය ගත කිරීම සඳහා ක්‍රීඩා කරන්නවුන් වෙනුවෙන් අරඹන ලද ඔලිම්පික් උළෙල, පසුකාලයේ දී වෘත්තීමය ක්‍රීඩකයන්ට පමණක් සහභාගී විය හැකි පරිදි සැකසුනේ ඒ අනුව ය
ක්‍රමයෙන් වර්ධනය වන්නට වූ ජන සන්නිවේදන මාධ්‍යයන්ගේ අවශ්‍යතාව, ක්‍රීඩාවට ඒකාබද්ධ ප්‍රතිඥාතෘත්වයක්  අවශ්‍ය වීමට සහ ක්‍රීඩාව වාණීජ්‍යකරණයට ලක්වීමට හේතු විය
1916, 1940, සහ 1944 වසර වලට නියමිත ව තිබූ ඔලිම්පික් උළෙලවල් ලෝක යුද්ධයන් නිසා අවලංගු විය
1980 සහ 1984 වසරවල සීතල යුද්ධය පැවති හෙයින් ඇතැම් රටවල් ක්‍රීඩා උළෙල වර්ජනය කළ අතර ඒ නිසාවෙන් ම තරගකරුවන්ගේ සහභාගීත්වය ද අඩු විය
අන්තර්ජාතික ක්‍රීඩා සම්මේලන (IF), ජාතික ඔලිම්පික් කමිටු (NOC), සහ එක් එක් වසරවල ඔලිම්පික් උළෙලවල සංවිධායක කමිටුවලින් ඔලිම්පික් ව්‍යාපාරය සමන්විත වේ
එක් එක් ඔලිම්පික් උළෙල පැවැත්වීම සඳහා සත්කාරක නගර තෝරා ගැනීම, තීරණ ගැනීමේ බලතල සහිත අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුවේ වගකීමකි
ඔලිම්පික් ප්‍රඥප්තියට අනුකූල වන පරිදි ඔලිම්පික් උළෙල සංවිධානය කිරීමේත් ප්‍රතිපාදන යෙදවීමේත් වගකීම එක් එක් උළෙලේ සත්කාරක නගරය විසින් දැරිය යුතු ය
උළෙල පුරා තරගවැදීමට නියමිත ක්‍රීඩා පෙළගැස්ම ද ඇතුලත් වන වැඩසටහන සම්පාදනය කිරීම, අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුව විසින් සිදු කරනු ලබයි
ඔලිම්පික් ධජය සහ ඔලිම්පික් පහන මෙන් ම සමාරම්භක සහ සමාප්ති උත්සව ද මෙම ක්‍රීඩා උළෙල සම්බන්ධ සංකේත වේ
විවිධ ක්‍රීඩා 33 ක ක්‍රීඩා අංග 400කට ආසන්න සංඛ්‍යාවක් සඳහා ග්‍රීෂ්ම සහ ශීත ඍතු ඔලිම්පික් උළෙලවලදී තරගකරුවෝ 13000කට වැඩි පිරිසක් තරගවදිති
එක් එක් තරග අංගයේ පළමු, දෙවන සහ තෙවන ස්ථාන හිමි කර ගන්නා තරගකරුවන් වෙත පිළිවෙලින් රන්, රිදී, ලෝකඩ වශයෙන් පදක්කම් පිරිනැමේ
ලොව සෑම රටක්ම පාහේ මෙම උළෙලට සහභාගී වන තැන දක්වා වර්තමානය වන විට ඔලිම්පික් උළෙල දියුණු වී ඇත
එම වර්ධනය නිසාවෙන් ම ඔලිම්පික් වර්ජන, තහනම් උත්තේජක භාවිතයන්, නිළධාරීන්ගේ අල්ලස් ගැනීමේ සිද්ධි සහ ත්‍රස්තවාදී ක්‍රියා වැනි අභියෝගයන්ට ද මෙම උළෙල නිරතුරු ව මුහුණදෙයි
සෑම දෙවසරකට ම වරක්, අප්‍රකට ක්‍රීඩකයන් වෙත ජාතික මට්ටමෙන් මෙන්ම ඇතැම් විට අන්තර්ජාතික මට්ටමෙන් ද කීර්තියක් අත් කර දීමට ඔලිම්පික් උළෙල ත් ඒ හා බැඳුණු ජනමාධ්‍ය ආවරණය ත් සමත් වෙයි
එමෙන් ම සත්කාරක රටට සහ නගරයට තමන්ගේ සුවිශේෂතා ලෝකය හමුවේ පෙන්වීමට ද ඔලිම්පික් උළෙල අවස්ථාවක් සලසා දෙයි
පුරාතන ඔලිම්පික් ක්‍රීඩා 

පුරාණ ග්‍රීසියේ රාජධානි සහ නගර නියෝජනය කරමින් එක් වූ ක්‍රීඩකයන් අතර පැවැත්වූ පුරාතන ඔලිම්පික් ක්‍රීඩා උළෙල, මූලික වශයෙන් මළල ක්‍රීඩාවලට ද සටන් සහ රථ ධාවන ක්‍රීඩාවලට ද අවස්ථාවක් ලබා දී තිබුණු තරග මාලාවකි
ඔලිම්පික් උළෙල පැවැත්වෙන කාලය අතරතුර, තරග සඳහා සහභාගී වන රාජ්‍යයන් අතර ඇති අරගල, තරග නිම වන තුරු කල් තබන ලදී
ඔලිම්පික් උළෙලේ සම්භවය පිළිබඳ තොරතුරු අබිරහස් සහ පුරාවෘත්ත අතර සැඟව ගොස් ඇත
ඉතාම පුකට පුරාවෘත්තයකට අනුව ක්‍රීඩාවේ මුතුන්මිත්තන් වනුයේ හර්කියුලිස් සහ ඔහුගේ පියා වන සියුස් ය
පුරාවෘත්තයට අනුව මෙම තරගමාලාව “ඔලිම්පික්” නමින් නම් කරනු ලැබ ඇත්තේත් එය වසර හතරකට වරක් පැවැත්වීමේ සම්ප්‍රදාය හඳුන්වා දෙනු ලැබ ඇත්තේත් හර්කියුලිස් විසිනි
තව ද, පුරාවෘත්තයේ කියවෙන්නේ, හර්කියුලිස් තම වික්‍රම දොළොස සම්පූර්ණ කළ පසු සියුස්ට කරන ගෞරවයක් වශයෙන් ඔලිම්පික් ක්‍රීඩාංගනය තැනූ බවයි. තවද, ඉන් අනතුරු ව ඔහු පියවර 200ක් සරළ රේඛීය ව ගමන් කර, ඒ සලකුණු කළ දුර “ස්ටේඩියනය“ක් ලෙස නම් කළ බව ද සඳහන් වෙයි
(, ලතින්
stadium, stage ඉංග්‍රීසි භාෂාව
Stadion)
එය පසුකලෙක ග්‍රීසියේ දිග මැනීමේ ඒකකයක් ලෙස ද යොදා ගැනුණි
පුරාතන ඔලිම්පික් උළෙලේ ආරම්භය ලෙස බොහෝ දෙනා පිළිගන්නේ ක්‍රිස්තු පූර්ව 776 වසරයි
776 වන වසරෙන් ඇරඹී, වසර හතරකට වරක් පැවති ඇවිදීමේ තරගයක ජයග්‍රාහකයන්ගේ නම් ඇතුලත් ශිලා ලේඛනයක්, ඔලිම්පියා හිදී හමුවීමෙන් මේ බව තහවුරු කර ගෙන ඇත
පුරාතන ඔලිම්පික් උළෙල, දිවීමේ තරග, පංචප්‍රයාම (පැනීම, කවපෙත්ත විසි කිරීම, හෙල්ල විසි කිරීම, ඇවිදීම සහ මල්ලව පොර ඉසව් ඇතුලත් තරගයක්), බොක්සිං, මල්ලව පොර, සටන් තරග සහ තුරඟ තරගවලින් සමන්විත විය
එලිස් නම් නගරයේ කුරෝබස් නම් කෝකියා, පළමු ඔලිම්පික් ජයග්‍රාහකයා බව ජනප්‍රවාදයක කියවෙයි
ඔලිම්පික්, ක්‍රීඩා උළෙලක් වුව ද තවත් පසෙකින් එය සියුස් දෙවියන්ට (ෆීඩියාස් විසින් කරන ලද සියුස් දේව ප්‍රතිමාවක් ඔලිම්පියාහි සියුස් දේවාලයේ ඇත
) සහ දිව්‍යමය වීර චරිතයක් වන පෙලොප්ස් (පුරාවෘත්තවලට අනුව ඔහු ඔලිම්පියා හි රජකෙනෙකි
) වෙනුවෙන් කෙරෙන ශාන්තිකර්ම පූජාවක් ද වන බැවින් ආගමික වැදගත්කමක් ද ඇත
පිසා හි ඕනමස් රජු හා යෙදුණු රථ ධාවන තරගය නිසා පෙලොප්ස් ප්‍රසිද්ධ ය
එවැනි ඉසව්වල ජයග්‍රාහකයින් අගය කරනු වස් ලියවෙන කවි සහ තැනෙන ප්‍රතිමා නිසා ඔවුහු අමරණීයත්වයට පත් වෙති
පුරාතන ඔලිම්පික් උළෙල ද වසර හතරකට වරක් පැවැත්වුණු අතර එය පැවැත්වෙන කාල පරාසය ඔලිම්පියාඩ් ලෙස හැඳින්වුණි
ග්‍රීකයන් විසින් කාලය මිනුමට ගත් ඒකකයක් ලෙස “ඔලිම්පියාඩ්“ හැ‍ඳින්විය හැක
මෙම ක්‍රීඩා, Panhellenic ක්‍රීඩා යනුවෙන් හැඳින්වුණු චක්‍රයක කොටසක් වූ අතර එම චක්‍රයට Pythian ක්‍රීඩා, Nemean ක්‍රීඩා සහ Isthmian ක්‍රීඩා යන ඒවා අයත් විය
පුරාතන ඔලිම්පික් උළෙල, එහි පරමෝත්කර්ශවත් අවධියට පැමිණියේ කිස්තු පූර්ව හයවන සහ පස්වන සියවස් වලදී ය
නමුත් ඉන් අනතුරු ව සිදුවූ රෝම අධිරාජ්‍යයේ නැගී සිටීම ත් සමග ක්‍රමයෙන් එයට තිබූ ආකර්ශනය අඩු විය
පුරාතන ඔලිම්පික් උළෙල, කවදා කෙසේ නිළ වශයෙන් නිමා වූයේදැයි සාක්ෂියක් නොමැති වුවද බහුල ව පිළිගන්නා මතය වන්නේ එය ක්‍රිස්තු වර්ෂ 393 දී තියඩෝසියස් අධිරාජ්‍යයාගේ සමයේ දී සිදු වී ඇති බවයි. තියඩෝසියස් අධිරාජ්‍යයා විසින් සියලු ආගමික ඇදහීම් සහ වතාවත් කිරීම තහනම් කරමින් නීතියක් පැනවීම එසේ පිළිගැනීමට ප්‍රධානතම හේතුවයි.   තවත් පිළිගන්නා මතයක් වන්නේ තියඩෝසියස් රජුගේ අනුප්‍රාප්තිකයා වූ දෙවන තියඩෝසියස් රජුගේ සමග වූ ක්‍රිස්තු වර්ෂ 426 දී ඔලිම්පික් නතර වූ බවයි. එයට හේතුව එම අධිරාජ්‍යයා විසින් සියලු ග්‍රීක ආගමික ස්ථාන විනාශ කිරීමට අණ කරනු ලැබීම යි
මේ අනුව, පුරාතන ඔලිම්පික් උළෙල නතර වූවායින් අනතුරු ව, 19 වන සියවසේ අග භාගය වනතුරු කිසිඳු අවස්ථාවක ලොවම එක් ස්ථානයකට එක් කරන ඔලිම්පික් උළෙලක් පැවැත්වී නැත
නූතන ඔලිම්පික්

පෙරගමන්කරුවෝ 

 
පුරාතන ඔලිම්පික් උළෙලට නව පණක් දෙමින් යළි ඇරඹීමට පළමු පියවර තැබුයේ ක්‍රි
ව. 1796 සිට 1798 දක්වා විප්ලවකාරී ප්‍රංශයේ වාර්ෂික ව පැවති L'Olympiade de la Rpublique නම් වූ ජාතික ඔලිම්පික් උළෙල යි
එම තරගාවලියේ ද පැවති සමහර නීති රීති පුරාතන ඔලිම්පික් උළෙල අනුසාරයෙන් සැකසී තිබිණ
1796 වසරේ දී පැවති තරගාවලියට පළමු වරට  මෙට්‍රික් ඒකක ක්‍රමය හ‍ඳුන්වා දීම ද විශේෂ සිදුවීමක් විය
වර්ෂ 1850 දී වෛද්‍ය විලියම් පෙනී බ්‍රෘක්ස්, එංගලන්තයේ ශ්‍රොප්ෂයර් හි මච් වෙන්ලොක් නගරයේ ඔලිම්පික් උළෙලක් පැවැත්වීය
වර්ෂ 1859 දී එතෙක් වාර්ෂික ව පැවති තරගාවලිය “වෙන්ලොක් ඔලිම්පීය ක්‍රීඩා“ යනුවෙන් වෛද්‍ය බ්‍රෘක්ස් විසින් නම් කරන ලදී
1850 වසරේ නොවැම්බර් 15 දින වෛද්‍ය බ්‍රෘක්ස් වෙන්ලොක් ඔලිම්පීය සමාජය පිහිටුවීය
1862 ත් 1867 ත් කාලය තුළ ලිවර්පූල් හි වාර්ෂික ව මහා ඔලිම්පික් උළෙලක් පැවැත්විණ
ප්‍රථම වතාවට, එම තරගාවලිය මුළුමනින් ම ආධුනික තරගකරුවන්ට පමණක් තරගවැදිය හැකි  අයුරිනුත්, ජාත්‍යන්තර වශයෙන් කැපී පෙනෙන අයුරිනුත් සංවිධානය කරනු ලැබුයේ ජෝන් හලී සහ චාල්ස් මෙලී යන අය විසිනි
1896 දී ඇතැන්ස් හි පැවති පළමු නූතන ඔලිම්පික් උළෙලේ වැඩසටහන් සැකැස්ම බොහෝදුරට ලිවර්පූල් ඔලිම්පික් උළෙලට සමාන විය
බ්‍රිතාන්‍ය ඔලිම්පික් සංගමය පිහිටුවීමට පෙර, 1865 දී, හලී, බෘක්ස් සහ ඊ.ජී. රේව්ස්ටීන් විසින් ජාතික ඔලිම්පීය සංගමය ලිවර්පූල්හි දී පිහිටුවනු ලැබීය
එමෙන්ම වර්තමාන ඔලිම්පික් ප්‍රඥප්තිය සැකසීම ස‍ඳහා ද අඩිතාලම සැපයූයේ පෙර කී සංවිධානයේ ව්‍යවස්ථාවයි.   1866 දී ජාතික ඔලිම්පික් ක්‍රීඩා උළෙල බ්‍රිතාන්‍යයේ ලන්ඩන් නුවර, The Crystal Palace
හි පැවත්විණි
පුනර්ජන්මය 

1821 දී ඔටෝමන් අධිරාජ්‍යයාගෙන් නිදහස ලැබීම සඳහා පැවති ග්‍රීක යුද්ධයෙන් පසුව ඔලිම්පික් උළෙලට යළි පණ දීම සඳහා ග්‍රීකයන්ගේ උනන්දුව වැඩි විණ
කවියකු හා පුවත්පත් සංස්කාරකවරයකු වූ Panagiotis Soutsos 1833  වසරේදී පළ කරන ලද "Dialogue of the Dead" කවිය තුළින් එය පළමු වරට යෝජනා කර තිබිණ
Evangelis Zappas නම් ධනවත් ග්‍රීක - රෝමානු ජනහිතකාමියා 1856 දී ග්‍රීසියේ ඔටෝ රජු වෙත ලියා යවනු ලැබුවේ ඔලිම්පික් උළලේ පුබර්ජීවනය සදහා අරමුදලක් පිහිටුවීමට තමා කැමති බවයි.  ඒ අනුව 1959 වසරේ දී ඇතැන්ස් නුවර චතුරස්‍රයේ දී පළමු වරට පැවති Zappas Olympics නමින් හඳුන්වා ඇති ඔලිම්පික් උළෙලට Evangelis Zappas විසින් අනුග්‍රාහකත්වය දක්වන ලදී
ග්‍රීසියේ සහ ඔටෝමන් අධිරාජ්‍යයේ ක්‍රීඩකයෝ ඒ සඳහා සහභාගී වූහ
පැරණී ඇතැන්ස් නගරයේ වූ Panathenaic stadium නම් ක්‍රීඩාගාරය ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීමට ද Zappas මූල්‍යමය දායකත්වය දැක්වූවේය
ඒමනිසා, එය පසු කාලයේ දී සියළු ඔලිම්පික් තරග පැවැත්වෙන ක්‍රීඩාගාරය ලෙස භාවිත කළ හැකි විය
1870 සහ 1875 ඔලිම්පික් උළෙලවල් Panathinaiko Stadium හි දී පැවැත්විණ
1870 ඔලිම්පික් උළෙල නැරඹීම සඳහා තිස් දහසක ප්‍රේක්ෂක ප්‍රමාණයක් පැමිණ ඇති බව සඳහන් වූව ත්, 1875 උළෙලේ ප්‍රේක්ෂක සහභාගීත්වය පිළිබඳ ව නිළ වාර්තා කිසිවක් නොමැත
වෙන්ලොක් ඔලිම්පීය සමගමය විසින් 1890 දී පවත්වනු ලැබූ ඔලිම්පීය ක්‍රීඩා සඳහා සහභාගී වීමෙන් අනතුරුව, පියරේ ද කුබර්ටීන් වංශාධිපතිවරයා අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුව (IOC) පිහිටුවීමට උද්යෝගීමත් ව ක්‍රියා කළේ ය
කුබර්ටීන්ගේ නවමු අදහස්වලින් සහ Brookes සහ Zappas යන අයගේ දායකත්වයෙන් වසර හතරකට වරක් ලොව පුරා ගමන් කරන ඔලිම්පික් තරගාවලියක් නිර්මාණය විය
අළුතින් පිහිටුවන ලද අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුවේ පළමු සැසිවාරයේ දී තම ඔලිම්පික් අදහස් කුබර්ටීන් විසින් ඉදිරිපත් කරන ලදී
1894 වසරේ ජුනි 16 සිට 23 දක්වා කාලයේ දී, ප්‍රංශය පැරිස් නුවර  සෝබෝන් විශ්වවිද්‍යාලයේ දී එම සමුළුව පැවැත්විණ
සමුළුවේ අවසන් දිනයේ දී අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුවේ අනුග්‍රාහකත්වයෙන් 1896 වසරේ ඇතැන්ස් නුවර දී පළමු ඔලිම්පික් උළෙල පැවැත්වීමට තීරණය විය
අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුවේ පළමු සභාපතිවරයා ලෙස ග්‍රීක ලේඛක දිමිත්‍රියස් වික්ලාස් (Demetrius Vikelas) තේරී පත් වූවේ ය
1896 පළමු ඔලිම්පික් උළෙල 

 

1896 වර්ෂයේ ග්‍රීසියේ ඇතන්ස් නුවර Panathenaic stadium හි දී අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුවේ අනුග්‍රහයෙන් පළමු ඔලිම්පික් උළෙල පැවැත්විණ
ඒ සඳහා රටවල් 14 ක ක්‍රීඩකයෝ 241 දෙනෙක් තරග අවස්ථා 43 ක් සඳහා ඉදිරිපත් වූහ
අනාගත ඔලිම්පික් උළෙලවල් සඳහා ද තම මූල්‍යමය දායකත්වය ලබා දීමට හැකි වන පරිද්දෙන්, ග්‍රීක රජය තුළ තමන් කෙරෙහි විශ්වාසයක් ඇති කරවීමට Zappas සහ ඔහුගේ ඥාති සොහොයුරෙකු වූ Konstantinos Zappas සමත්වූහ
1896 උළෙලේ මූල්‍යමය තත්ත්වය කෙරෙහි ඒම විශ්වාසය බලපෑවේ ය
උළෙල පැවැත්වීමට පෙර සිදු කළ ක්‍රීඩාගාරයේ නවීකරණ කටයුතු සඳහා George Averoff නොමසුරු ව දායකත්වය දැක්වූයේ ය
ඔලිම්පික් උළෙලේ ප්‍රවේශපත් වලින් සහ පළමු ඔලිම්පික් උළෙල සැමරුම සඳහා නිකුත් කළ මුද්දර පෙළ විකිණීමෙන් ලැබෙන ආදායමෙන් පියවා ගන්නා අටියෙන් ග්‍රීක රජය ද අරමුදල් ලබා දුන්නේ ය
තම රටෙහි ඔලිම්පික් උළෙල පවත්වන්නට යෙදීම සම්බන්ධයෙන් ග්‍රීක රජය සහ ජනතාව බෙහෙවින් ම උද්යෝගයට පත්වූහ
සෑම ඔලිම්පික් උළෙලක් ම ඇතැන්ස් නුවර ම පැවැත්විය යුතු යැයි ඇතැම් ක්‍රීඩකයෝ ද යෝජනා කරන්නට වූහ
නමුත්, ඒ සඳහා අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුව එකහෙලාම විරුද්ධ වූ අතර නූතන ඔලිම්පික් උළෙල ලොව වටා ගමන් කළ යුතු ය යන්න ඔවුන්ගේ මතය විය
ඒ අනුව 1900 දී දෙවන ඔලිම්පික් උළෙල ප්‍රංශයේ පැරිස් නුවර දී පැවැත්වීමට තීරණය විය
වෙනස්වීම් සහ එකතුවීම් 

1896 තරගාවලිය සාර්ථක වුව ද ඉන් අනතුරුව, ඔලිම්පික් උළෙල මුහුණදුන්නේ එක තැන පල් වන තත්ත්වයකට ය
ඔලිම්පික් උළෙලෙහි පැවැත්මට ද එම තත්ත්වය බලපාන සුළු විය
1900 වසරේදී පැරිසියේ පැවති වෙළඳ ප්‍රදර්ශනය අතර පැවැත්වුණු ඔලිම්පික් උළෙල ත්, 1904 වසරේ දී ශාන්ත ලුවිස් හි පැවති ජගත් සල්පිල අතරතුර පැවති ඔලිම්පික් උළෙලත් සුළු අංගයන් පමණක් ම විය
පැරිසියේ පැවති උළෙලට ක්‍රීඩාගාරයක් ද භාවිතා නොකළ අතර කෙසේ වුව ද පළමු වරට ඔලිම්පික් සඳහා කාන්තාවන් සහභාගී වී ඇත්තේ මෙම ඔලිම්පික් උළෙලේ දී ය
ශාන්ත ලුවිස් ඔලිම්පික් උළෙල සඳහා සහභාගී වූ ක්‍රීඩකයන් 650 දෙනාගෙන් 580 දෙනෙක් ම ඇමරිකානුවෝ වූහ
සෑම උත්සවයක ම තිබී ඇති ඒකාකාරීභාවය පිළිබඳ ඔලිම්පික් පදනම සැලකිල්ලක් දක්වා නැත
1906 දී ඇතැන්ස් හි පැවති අතරමැදි ඔලිම්පික් උළෙලේදී නැවත එය පරිවර්තනයකට ලක් ව පැවැත්වූවේ ය
තෙවැනි ඔලිම්පියාඩ් කාල පරාසය තුළ පැවති දෙවැනි ඔලිම්පික් උළෙල වන නිසා අතරමැදි තරගාවලිය ලෙස හඳුන්වන එය, අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුව විසින් නිළ උළෙලක් වශයෙන් පිළිනොගන්නා අතර එවැනි අතරමැදි උළෙලක් එතැන් සිට මේ දක්වා පවත්වා නැත
ඇතැන්ස් හි Panathinaiko ක්‍රීඩාගාරයේ පැවැත්වුණු ඔලිම්පික් උළෙල ජාත්‍යන්තර තලයේ ඉහළ සහභාගීත්වයක් මෙන්ම විශාල ජනතා ආකර්ශනයක් ද දිනා ගැනීමට සමත් විය
එය, ඔලිම්පික් උළෙලේ ජනප්‍රියත්වය සහ විශාලත්වය වර්ධනය වීමේ ආරම්භය සනිටුහන් කරයි
ශීත ඍතු ඔලිම්පික් 

 

ග්‍රීශ්ම ඔලිම්පික් උළෙලකදී පැවැත්වීමට අපහසු වන හිම සහ අයිස් මත කරන ක්‍රීඩාවන්ට අවස්ථාවක් ලබා දීම සඳහා ම ශීත ඍතු ඔලිම්පික් උළෙල සංවිධානය විය
හිම මත ලිස්සා යාම (1908 සහ 1920 උළෙලවල දී) සහ අයිස් හොකී (1920 උළෙලේ දී) ග්‍රීෂ්ම උළෙලවලදී පැවැත්වීමට මුල් කාලයේ දී කටයුතු යොදා තිබිණ
අනතුරුව තව තවත් එබඳු ක්‍රීඩා ඔලිම්පික්වල දී පැවැත්වීමට අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුව තීරණය කළේය
1921 දී ලුසෑන් හි පැවති ඔලිම්පික් සැසියේ දී, ඔලිම්පික් උළෙලට සමගාමී ව ශීත ඍතු ක්‍රීඩා පැවැත්වීම සඳහා වෙනම ක්‍රීඩා උළෙලක් පැවැත්වීමට යෝජනා විය
ඒ අනුව 1924 ප්‍රංශයේ පැරිස් ඔලිම්පික් උළෙලට සමගාමීව, ඉන් තෙමසකට පසු, එම වර්ෂයේ ම ප්‍රංශයේ Chamonix හි දී ශීත ඍතු ක්‍රීඩා සතියක් (දින 11 ක්) පැවැත්විණි
එය ශීත ඍතු ඔලිම්පික් වල සමාරම්භය සනිටුහන් කරයි
ග්‍රීෂ්ම ඔලිම්පික් සඳහා සත්කාරකත්වය දරන රටම ඊට සමගාමී ව පැවැත්වෙන ශීත ඍතු ඔලිම්පික් උළෙලට සත්කාරකත්වය දැක්විය යුතු බව පළමු ව තීරණය කර තිබුණ නමුත් කෙටි කලකින් ම එම අදහස අත්හැරදැමීමට සිදු විය
ශීත ඍතු ඔලිම්පික් උළෙල ද, සෑම සිව් වසරකට ම වරක් ග්‍රීෂ්ම ඔලිම්පික් පැවැත්වෙන වසරේ ම පැවැත්වීමට අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුව සම්මතයකට එළඹුණේ ය
ප්‍රංශයේ Albertville හි පැවැත්වුණු 1992 ශීත ඍතු ඔලිම්පික් උළෙල දක්වා ම එම සම්මතය පැවතුණ ද, 1994 උළෙලේ සිට ව මේ දක්වා ශීත ඍතු ඔලිම්පික් පැවැත්වෙන්නේ ග්‍රීෂ්ම ඔලිම්පික් පවත්වා දෙවසරකට පසු එළඹෙන ශීත ඍතුවේ දී ය
පැරාලිම්පික් 

දෙවන ලෝක යුද්ධය නිමා වීමෙන් අනතුරුව, 1948 වසරේ දී යුද්ධයට සහභාගී වූ සොල්දාදුවන් පුනරුත්තාපනය කිරීමේ වැඩසටහන පුචලිත කිරීමේ අරමුණෙන්, ශ්‍රීමත් ලුඩ්විග් ගට්මන් විසින් ක්‍රීඩා කිහිපයකින් යුත් ක්‍රීඩා උළෙලක් සංවිධානය කර රෝහල් කිහිපයක් අතර පවත්වන්නට කටයුතු කෙරිණි
එම උළෙල 1948 ලන්ඩන් ඔලිම්පික් උළෙලට සමගාමී ව පැවැත්විණ
ගට්මන් විසින් සංවිධානය කෙරුණු එම ක්‍රීඩා උළෙල පසුව ස්ටෝක් මැන්ඩවිල් ක්‍රීඩා උළෙල ලෙස වාර්ෂික ව පවත්වන්නට කටයුතු යෙදිණි
ඉන්පසු යෙදුණු දොළොස් වසරේ දී ම ගට්මන් සහ ඔහුගේ පිරිවර විසින්, යුධ සෙබළුන් සුව කිරීමේ මාර්ගයක් වශයෙන් ක්‍රීඩාව යොදා ගැනීමට කටයුතු කෙරිණි
රෝමයේ පැවැත්වුණු 1960 ග්‍රීෂ්ම ඔලිම්පික් උළෙල හා සමගාමීව ගට්මන්ගේ ක්‍රීඩා උළෙල පැවැත්වීම සඳහා ඔහු විසින් ක්‍රීඩකයෝ 400 දෙනෙක් රෝමයට ගෙන එන ලදී
එතැන් පටන් එම සමගාමී ක්‍රීඩා උළෙල "Parallel Olympics" යන අර්ථයෙන් පැරාලිම්පික් යනුවෙන් හඳුන්වන්නට විණි
එමෙන්ම පැරාලිම්පික් උළෙල ද සෑම ඔලිම්පික් උළෙලකට ම සමගාමීව වර්ෂ 4 කට වරක් පවත්වන්නට කටයුතු කෙරිණි
1988 ග්‍රීෂ්ම ඔලිම්පික් සඳහා සත්කාරකත්වය දැක්වූ දකුණු කොරියාවේ සියෝල් නගරය ඉතිහාසයේ ප්‍රථම වතාවට එම වසරේ පැරාලිම්පික් සඳහා ද සත්කාරකත්වය දැක්වීය
ඉන් අනතුරුව ඔලිම්පික් උළෙල සඳහා සත්කාරකත්වය දක්වන නගරයට ම පැරාලිම්පික් උළෙල සඳහා ද සත්කාරකත්වය දැක්වීමට හැකි වන පරිදි, 2001 වසරේ දී අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුව (IOC) සහ අන්තර්ජාතික පැරාලිම්පික් කමිටුව (IPC) විසින් ගිවිසුමකට එළඹෙන ලදී
2008 වසරේ  චීනයේ බීජිං හි පැවති ග්‍රීෂ්ම ඔලිම්පික් උළෙලින් සහ 2010 වසරේ දී වැන්කුවර් හි පැවති ශීත ඍතු ඔලිම්පික් උළෙලින් එම ගිවිසුම් ක්‍රියාත්මක කිරීම ඇරඹිණි
ලන්ඩන් ඔලිම්පික් උළෙලේ සංවිධායක කමිටුවේ සභාපතිවරයා වූ සෙබස්තියන් කෝ 2012 ග්‍රීෂ්ම ඔලිම්පික් උළෙල සහ පැරාලිම්පික් උළෙල සම්බන්ධව මෙසේ ප්‍රකාශ කර සිටියේ ය
යෞවන ඔලිම්පික් 

2010 වසරේ දී ඔලිම්පික් උළෙලට එක් වූ යෞවන ඔලිම්පික් නම් විශේෂ ඔලිම්පික් උළෙල වසය අවුරුදු 14 සහ 18 අතර යෞවනයන් සඳහා වෙන්වූවකි
එබඳු තරගාවලියක් ඔලිම්පික් සඳහා එක් කිරීම 2001 වසරේ දී අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුවේ සභාපති ධුරය දැරූ ජැකස් රොජ්ගේ සිතිවිල්ලක් වන අතර එය අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුවේ 119 වන සැසි වාරයේ දී සම්මත කර ගන්නා ලදී
පළමු ග්‍රීෂ්ම යෞවන ඔලිම්පික් උළෙල 2010 වසරේ අගෝස්තු 14 සිට 26 දක්වා සිංගප්පූරුවේ පැවැත්වුණු අතර පළමු ශීත ඍතු යෞවන ඔලිම්පික් උළෙල 2012 වසරේ දී ඔස්ට්‍රියාවේ ඉන්ස්බ්රුක් හි දී පැවැත්විණ
යෞවන ඔලිම්පික් උළෙලක් සාමාන්‍ය ඔලිම්පික් උළෙලකට වඩා කෙටි වෙයි
ග්‍රීෂ්ම ඍතු ‍යෞවන ඔලිම්පික් උළෙලක් දින 12 ක් ද ශීත ඍතු යෞවන ඔලිම්පික් උළෙලක් දින 9 ක් ද පැවැත්වෙයි
ග්‍රීෂ්ම ඍතු යෞවන ඔලිම්පික් උළෙලක් සඳහා ක්‍රීඩක ක්‍රීඩිකාවන් 3500 දෙනෙකු හා නිළධාරීන් 875 දෙනෙකු සහභාගී කරවීමට අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුව අවසර ලබා දී ඇත
එමෙන්ම ශීත ඍතු යෞවන ඔලිම්පික් උළෙලක් සඳහා ක්‍රීඩක ක්‍රීඩිකාවන් 970 දෙනෙකුට හා නිළධාරීන් 580 දෙනෙකුට සහභාගී විය හැක
මෙම උළෙලක දී පැවැත්වෙන ක්‍රීඩා බොහෝ දුරට සාමාන්‍ය ඔලිම්පික් උළෙලකට සමාන වන නමුත් මිශ්‍ර යුගල සහ කණ්ඩායම් තරගවල දී සුළු සුළු වෙනස්කම් දක්නට හැක
සාමාන්‍ය ඔලිම්පික් උළෙලක දැකිය හැකි සියළුම තරග සහ පුහුණුවීම් යෞවන ඔලිම්පික් උළෙලක දී දක්නට නොලැබේ
මෑත ඉතිහාසය 

1896 වසරේ පැවැත්වුණු පළමු ඔලිම්පික් තරගාවලියට රටවල් 14 ක් නියෝජනය කරමින් තරගකරුවන් 241 දෙනෙකු සහභාගී වූ අතර 2008 වන විට රටවල් 204 කින් තරගකරුවන් 10,500 කට අධික සංඛ්‍යාවක් සහභාගී වන තත්ත්වයට ඔලිම්පික් උළෙල දියුණු වූයේය
මෙම සංඛ්‍යාත්මක අගයන් ශීත ඍතු ඔලිම්පික් ගැන සලකා බැලීමේ දී මීට වඩා අඩු ය
උදාහරණයක් ලෙස 2006 වසරේ ටියුරින් හි දී පැවති ශීත ඍතු ඔලිම්පික් උළෙලේ ක්‍රීඩා ඉසව් 84 ක් සඳහා රටවල් 80 ක් නියෝජනය කරමින් තරගකරුවෝ 2508 දෙනෙක් සහභාගී වූහ
තරගාවලිය පැවැත්වෙන මුළු කාලය පුරාවටම ක්‍රීඩකයෝ සහ නිළදාරීහු ඔලිම්පික් ගම්මානයේ නවාතැන් ගනිති
එම ගම්මානය සියළු ක්‍රීඩක ක්‍රීඩිකාවන්ට නවාතැන් ගත හැක වන පරිදි සෑදූ අංග සම්පූර්ණ නිවාසවලින් මෙන් ම භෝජනාගාර, සෞඛ්‍ය මධ්‍යස්ථාන සහ ආගමික කටයුතු කිරීමට සිද්ධස්ථාන වලින් ද සමන්විත වේ
දේශපාලන ස්වෛරීත්වය තහවුරු කිරීම වෙනුවෙන් අනෙක් ජාත්‍යන්තර සංවිධානවලින් ඉල්ලා සිටින සාධනීය තත්ත්වයන් පෙන්වා සිටීමට නොහැකි වන රටවල් නියෝජනය කිරීම ස‍ඳහා ජාතික ඔලිම්පික් කමිටු පිහිටුවීමට අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුව අවසර දී ඇත
ඒ අනුව ජනපද සහ යටත් විජිත වලට ද ඔලිම්පික් තරගාවලියට සහභාගී වීමට හැකියාව ලැබී ඇත
උදාහරණ ලෙස පෝට රිකෝ, බර්මියුඩා සහ හොංකොං වැනි ජනපද වෙනම ජාතියක් වශයෙන් තරග වදින අතර ඒවා වෙනත් රටක කොටසක් ලෙස ඔලිම්පික් තරගාවලිය තුළ දී නොසැලකේ.  ජාත්‍යන්තර ප්‍රජාව විසින් නිදහස් රාජ්‍යයක් වශයෙන් පිළිගැනෙන ඕනෑම රටක් නියෝජනය කිරීම සඳහා ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුවක් පිහිටුවා ගැනීමට ඔලිම්පික් ප්‍රඥ්ඥප්තියේ නව අනුවාදය මගින් ඉඩ කඩ සලසා ඇත
සත්කාරක නගර සහ රටවල් කෙරෙහි බලපාන ආර්ථික සහ සාමාජීය බලපෑම

ඔලිම්පික් උළෙලක සත්කාරකත්වය දැරීමෙන්, දිගු කාලීන ව නියත වශයෙන්ම ප්‍රතිලාභයන් කිහිපයක් ලැබුව ද, එවැනි දැවැන්ත උළෙලක සංවිධාන කටයුතු වලට යන අධික පිරිවැය හා සැලකීමේදී සැබැවින්ම සත්කාරක රටවල්වලට ආර්ථික වාසියක් අත්වන්නේදැයි ආර්ථික විද්‍යාඥයෝ සැක පල කරති
ඔලිම්පික් උළෙලක සත්කාරකත්වය දැරීම හෝ ඒ සඳහා ඉල්ලුම් කිරීම වනාහි රටක ආර්ථික තත්ත්වය යහපත් බවට ලෝකයට කරන ඉඟි කිරීමක් වන බැවින් එවැනි අවස්ථාවක එම රටෙහි හෝ නගරයේ අපනයන ආර්ථිකය ඉහළ යෑම දැකිය හැකි වේ
කිසියම් නගරයක් ඔලිම්පික් උළෙලක සත්කාරකත්වය දැරීම හේතුවෙන් එම නගරයේ ඇති සංස්ථාවල උපකාර නිසා එම ප්‍රදේශයේ ආදායම් නොලබන ජනතාවට වාසි ලැබිය හැකි වන බව පර්යේෂණයකින් සොයා ගෙන ඇත
එම ධනාත්මක බලපෑම ඔලිම්පික් උළෙල පැවැත්වෙන වසරේ දී බහුල ව දැකීමට හැකි වන අතර සදාකාලිකව නොපැවතුණත්, ඇතැම් විට ඊට පසුව ද දිගු කාලයක් පුරා දැකිය හැකි වේ
ආදායම් නොලබන ජනතාව සහ සාමාන්‍ය ජනතාව වෙත වාසි අත් කර දීමට හැකි වන පරිදි දේශීය සංස්ථාවලට අනුබල දිය හැකි වන වටපිටාවක් ඔලිම්පික් උළෙලක සත්කාරකත්වය දැරීම නිසා නගරයකට හිමි වන බව ඉහත කී පර්යේෂණය මගින් තවදුරටත් පැහැදිලි කර ඇත
එසේම, මෙ කී සත්කාරකත්වය දැරීම සැලකිය යුතු ඍණාත්මක බලපෑම් ද අදාල රට වෙත ඇති කරයි
අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුව 

විශාල සංඛ්‍යාවක් වූ ජාතික හා ජාත්‍යන්තර ක්‍රීඩා සංවිධාන, මාධ්‍ය සහකරුවන්, ක්‍රීඩක ක්‍රීඩිකාවන්, නිළධාරීන්, විනිසුරුවන් මෙන්ම ඔලිම්පික් ප්‍රඥප්තියේ අන්තර්ගත වන නීති රීති වලට එකඟ ව කටයුතු කරන සෑම පුද්ගලයකුම හා ආයතනයක් ම ඔලිම්පික් පදනමට අයත් වේ
ඔලිම්පික් උළෙලක් සංවිධානය කිරීමේ දී සත්කාරක නගර තෝරා ගැනීම, සංවිධාන කටයුතු කෙරෙන ආකාරය පිළිබඳ නිරතුරුව විමසිලිමත් වීම, ක්‍රීඩා වැඩසටහන් සඳහා අනුමැතිය ලබා දීම සහ යාවත්කාලීන කිරීම මෙන්ම අනුග්‍රාහක අයිතීන් සහ විකාශන අයිතීන් සම්බන්ධ කරුණුවලදී මැදිහත් වීම සම්බන්ධයෙන් ඔලිම්පික් පදනමෙහි මව් සංවිධානය වශයෙන් අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුව (IOC) වගකිව යුතු වෙයි
ඔලිම්පික් පදනම ප්‍රධාන කොටස් තුනකින් සමන්විත වෙයි
අන්තර්ජාතික මට්ටමෙන් කිසියම් ක්‍රීඩාවක් අධීක්ෂණය කිරීමේ බලාධිකාරය වනුයේ එම ක්‍රීඩාව සඳහා වන අන්තර්ජාතික ක්‍රීඩා සම්මේලනය යි
උදාහරණ ලෙස පාපන්දු ක්‍රීඩාව සඳහා එය ජාත්‍යන්තර පාපන්දු සම්මේලනය (FIFA) වන අතර වොලිබෝල් සඳහා එය අන්තර්ජාතික වොලිබෝල් සම්මේලනය (Fdration Internationale de Volleyball) නමින් හැඳින්වේ
මේ වන විට එක් එක් ක්‍රීඩා නියෝජනය කිරීම උදෙසා අන්තර්ජාතික ක්‍රීඩා සම්මේලන 35 කින් ඔලිම්පික් පදනම සමන්විත වේ
එක් එක් රටවල් තුළ ඔලිම්පික් පදනම නියෝජනය කරනුයේ සහ හසුරවනුයේ එම රටෙහි ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුව යි
(NOC) උදාහරණයක් ලෙස ශ්‍රී ලංකාව තුළ ඔලිම්පික් පදනම නියෝජනය කරනුයේ ශ්‍රී ලංකා ඔලිම්පික් කමිටුව යි
මේ වන විට ජාතික ඔලිම්පික් කමිටු 205 ක් අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුවේ ලියාපදිංචි වී ඇත
එක් එක් වසරවල ඔලිම්පික් උළෙලවල් සංවිධාන කිරීම තාවකාලිකව භාර කරනුයේ ඒ සඳහා පත් කරන ඔලිම්පික් ක්‍රීඩා සංවිධායක කමිටුවලට ය
(OCOGs) එවැනි සංවිධායක කමිටුවක් පත්කරනු ලබන්නේ කිසියම් ඔලිම්පික් උළෙලක සංවිධාන කටයුතු වලට පමණක් වන අතර එම ඔලිම්පික් උළෙල අවසන් වූ පසු අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුවට අවසන් වාර්තාව ලබා දීමෙන් අනතුරු ව එය විසුරුවා හරිනු ලබයි
ප්‍රංශ සහ ඉංග්‍රීසි භාෂාවන් ඔලිම්පික් පදනම භාවිතා කරන ප්‍රධානතම භාෂාවන් දෙක ය
කිසියම් ඔලිම්පික් උළෙලක දී එම භාෂාවන් දෙකට අමතර ව තවත් භාෂාවක් (භාෂාවන්) භාවිතා කරයි නම්, ඒ අදාල සත්කාරක රටේ රාජ්‍ය භාෂාව (භාෂාවන්) විය යුතු ය
සෑම දැන්වීමක් ම (සමාරම්භක උළෙලේ දී, ආචාර පෙළපාලියේ යන විට කණ්ඩායම් පිළිබඳ නිවේදන කරන අවස්ථා වල, පදක්කම් ප්‍රදානයේ දී) ඉතහ කී භාෂා තුනෙන් (හෝ වැඩි ගණනින්) නිවේදනය කරනු ලබයි
විචාර 

අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුව, අන්තර්ජාතික සංවිධාන අතර ඇති එක් මුරණ්ඩු සංවිධානයක් ලෙස නිරතුරු ව චෝදනා ලබයි
ඇවෙරි බ්‍රන්ඩේජ් සහ ජුවාන් ඇන්ටෝනියෝ සැමරන්ච් යන සභාපතිවරුන්ගේ නිල කාලයන් දැඩිව මතභේදයන්ට ලක් ව ඇත
බ්‍රන්ඩේජ්, පුරා වසර 20 ක් මුළුල්ලේ එහි සභාපතිවරයා ව කටයුතු කරන අතර ඔහුගේ නිල කාලය තුළ ඔලිම්පික් උළෙල දේශපාලන ඇඟිලි ගැසීම්වලින් සහ වෙළඳ ප්‍රචාරණ බලපෑම්වලින් තොරව පවත්වා ගෙන යෑමට ඔහු කටයුතු කළේය
දකුණු අප්‍රිකානු නියෝජිතයන් සම්බන්ධයෙන් සිදු  වූ වර්ණ භේදය පිළිබඳ ගැටලුව විසඳූ ආකාරය ත්, යුදෙව් විරෝධවාදය සම්බන්ධව ඔහු කටයුතු කළ ආකාරය ත්, අන්තවාදී ලෙස සිදු කළේ යැයි ඔහුට චෝදනා එල්ල වී ඇත
සැමරන්ච්ගේ සභාපතීත්වය යටතේල ඔහුගේ ඥාතීන් වෙත වැඩි සැලකිල්ලක් දැක්වූ බවටත්, විවිධ අක්‍රමිකතා සිදු වූ බවටත් චෝදනා එල්ල වී ඇත
සැමරන්ච් සහ ස්පාඤ්ඤයේ ෆ්‍රැන්කෝ ආධිපත්‍ය අතර තිබූ සම්බන්ධය ද විචාරයන්ට බඳුන් වෙයි
2002 ශීත ඍතු ඔලිම්පික් උළෙලේ සත්කාරකත්වය ලබා ගැනීම සඳහා 1998 වසරේ දී පැවැති ලංසු තැබීමේ දී සෝල්ට් ලේක් නගරයේ අදාල කමිටුවේ නිළධාරීන්ගෙන් අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුවේ නිළධාරීන් පිරිසක් අල්ලස් ගත් බවට හෙළි වී ඇත
ඒ සඳහා පැවැත්වූ පරීක්ෂණයකින් පසු ව නිළධාරීන් හතර දෙනෙකු ඉල්ලා අස් වූ අතර 6 දෙනෙකුගේ වැඩ තහනම් කරන ලදී
එම සිදුවීමෙන් අනතුරුව, අනාගතයේ තවදුරටත් එවැනි සිදුවීම් සිදු වීම වැළැක්වීමේ අරමුණෙන් සත්කාරක නගර තෝරා ගැනීම සඳහා අනුගමනය කරන ක්‍රියා මාර්ගය සංශෝධනය කිරීමට පියවර ගන්නා ලදී
2012 ග්‍රීෂ්ම ඔලිම්පික් උළෙලේ සත්කාරකත්වය ගැනීම සඳහා 2004 වසරේ දී පැවති ලංසු තැබීමේ දී සිදු වූ අල්ලස් ගැනීමක් සම්බන්ධව කළ විමර්ශනයක් ඇසුරින් BBC නාළිකාව නිෂ්පාදනය කළ වාර්තා වැඩසටහනක් Panorama
Buying the Games, නමින් 2004 වසරේ අගෝස්තුවේදී විකාශය විය
එම වාර්තා වැඩසටහන හෙළි කළ පරිදි අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුවේ නිළධාරීන්ට අල්ලස් ලබා දී කිසියම් නගරයකට ඡන්දය ප්‍රකාශ කරන ලෙස බලපෑම් කළ හැකි බවයි. 2012 ග්‍රීෂ්ම ඔලිම්පික් උළෙලේ සත්කාරකත්වය ලබා ගැනීම සඳහා ඔවුන්ගේ ලංසුව ඉතා සුළු අගයකින් පරාජය වීමෙන් අනතුරු ව ප්‍රංශයේ පැරිස් නුවර නගරාධිපතිවරයා විසින් එවකට බ්‍රිතාන්‍යයේ අගමැතිවරයා වූ ටෝනි බ්ලෙයාර් සහ හිටපු ඔලිම්පික් ශූරයකු වූ සෙබස්තියන් කෝ ගේ ප්‍රධානත්වයෙන් යුත් ලන්ඩන් නුවර ලංසු තැබීමේ කමිටුව හට ලංසු තැබීමේ මූලික නීති රීති බිඳ දැමූ බවට ඍජුව චෝදනා කරන ලදී
ඒ සඳහා එවකට ප්‍රංශ ජනාධිපතිවරයා වූ ජැක් ෂිරාක් සාක්ෂි දරනු ඇති බවට ඔහු පැවසූ අතර, ජනාධිපතිවරයා විසින් ප්‍රවේශම්සහගත ව ප්‍රශ්න කිරීම්වලදී පිළිතුරු දෙන ලදී
චෝදනාව සම්පූර්ණයෙන්ම පරීක්ෂණයකට ලක් නොකළ බව නම් නිසැකය
2006 ශීත ඍතු ඔලිම්පික් උළෙල සඳවූ වූ ලංසු තැබීම ද මතභේදයකට ලක් ව සැඟව ගියේ ය
ටියුරින් සංවිධායක මණ්ඩලය විසින් දැඩිව චෝදනා කරන ලද්දේ ප්‍රතිවාදී ලංසුව තැබූ ස්විට්සර්ලන්තය අල්ලස් ලබා දුන් බවත් අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුවේ ප්‍රසිද්ධ නිලධාරියකු වන මාක් හෝල්ඩර් ද එයට සම්බන්ධ බවත් ය
එම චෝදනාව දීර්ඝ පරීක්ෂණයක් සිදු කිරීමට මුල පිරුවේ ය
තවද එම චෝදනාව නිසා අන්තර් ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුවේ නිළධාරීන් ද කළකිරුණු අතර ස්විට්සර්ලන්තය කෙරෙහි අප්‍රසාදයට පත් ව සත්කාරකත්වය ටියුරින් නගරයට දිනා ගැනීමට ඔවුහු උදව් කළහ
1972 දී මියුනිච් ඔලිම්පික් උළෙලේ දී පලස්තීන ත්‍රස්තවාදීන් අතින් ඝාතනය වූ ඊශ්‍රායල ක්‍රීඩකයන් 11 දෙනා සිහි කර ඔලිම්පික් උළෙලේ සමාරම්භක උත්සවයේ දී නිහඬතාවයක් පැවැත්වීමට කරන ලද ඉල්ලීම් සියල්ලම අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුව දිගින් දිගටම ප්‍රතික්ෂේප කර ඇත
ඒ වෙනුවෙන් 2012 ජූලි මාසයේ දී ප්‍රකාශයක් නිකුත් කරමින් The Anti-Defamation League (ADL) නම් සංවිධානය කියා සිටියේ එය අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුවේ මුරණ්ඩු බව, දයාවිරහිත බව සහ හැඟීම් විරහිත බව දිගින් දිගටම ප්‍රදර්ශනය කිරීමක් බවයි.

වාණිජකරණය 

ආරම්භයේ දී අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුව සංස්ථාපිත අනුග්‍රාහකත්වයන් වලට විරුද්ධත්වය දැක්වූවේ ය
1972 දී ඇවෙරි බ්‍රන්ඩේජ් අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුවේ සභාපති තනතුරෙන් විශ්‍රාම යනතුරු ම, රූපවාහිනී මාධ්‍ය සහ මූල්‍යමය වාසි ලබා දෙන ප්‍රචාරණ ක්‍රම භාවිත කළ හැකියාවක් පවතී දැයි සොයා බැලීමටවත් අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුව උත්සාහ නොකළේය
තමන්ගේ නිෂ්පාදන ඔලිම්පික් සන්නාමය හා සබැඳීමට කැමැත්ත ප්‍රකාශ කළ ජාත්‍යන්තර අනුග්‍රාහකයන් වෙත ඔලිම්පික් උළෙල ඇදී යන්නට වූයේ ජුවාන් ඇන්ටෝනියෝ සැමරන්ච් අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුවේ සභාපතීත්වය දරන සමයේ දී ය
අයවැය

20 වන සියවසේ මුල් භාගයේදී අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුව පවත්වාගෙන යනු ලැබුවේ සුළු මූල්‍යමය තත්ත්වයක් යටතේ ය
1952 සිට 1972 දක්වා කාලය තුළ එහි සභාපතිවරයාව සිටි ඇවෙරි බ්‍රන්ඩේජ් විසින් වාණිජ්‍යමය අරමුණු සමග ඔලිම්පික් සැසඳීමට ගත් සියළු උත්සාහයන් ව්‍යර්ථ කර දමන ලදී
එයට හේතුව වූයේ වෙනත් පාර්ශවයන් හා සම්බන්ධ වුවහොත් අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුවේ තීරණ ගැනීම් එම පාර්ශවයන් නිසා අයුතු ලෙස බලපෑමට ලක් ව හැකි බව බ්‍රන්ඩේජ් විශ්වාස කිරීමයි
ඔහුගේ එම ක්‍රියා පිළිවෙල නිසා අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුවට සිදු වූයේ අනුග්‍රාහක ගිවිසුම් ඉවත ලා කටයුතු කිරීමටයි
බ්‍රන්ඩේජ්, අන්තර්ජාතික ඔල්ම්පික් කමිටු සභාපතීත්වයෙන් විශාම යන විට එහි වත්කම් ප්‍රමාණය ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 2 ක් වූ අතර එයින් වසර 8 ක් ඉක්ම යද්දී භාණ්ඩාගාරය ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 45 ක් දක්වා තර කර ගැනීමට හැකි විය
මූලික වශයෙන්ම එය සිදු වූයේ, පාලනාධිකාරයෙහි ඇති වූ දාර්ශනික වෙනස් වීම මත, සයයෝගීතා අනුග්‍රාහකත්වයට සහ රූපවාහිනී විකාශන අයිතීන් අලෙවියට ඉඩ ප්‍රස්ථාව ලබා දෙමින් ඔලිම්පික් උළෙල ව්‍යාපත්තියට මග පෑදූ හෙයිනි
ජුවාන් අන්තෝනියෝ සැමරන්ච් 1980 දී අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුවේ සභාපතීත්වයට තේරී පත් වන විට ඔහුගේ අරමුණ වූයේ එය ආර්ථික වශයෙන් ස්ථාවරත්වයකට පත් කිරීම ය
1984 ග්‍රීෂ්ම ඔලිම්පික් උළෙල ඔලිම්පික් ඉතිහාසයේ නව පිටුවක් පෙරලීමට සමත් විය
ලොස් ඇන්ජලීස් සංවිධායක කමිටුව එම ඔලිම්පික් උළෙලින් ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 225 ක ශුද්ධ ලාභයක් ලැබීමට සමත් වූ අතර එය පෙර නොවූ විරූ අන්දමේ ලාභයකි
විශේෂිත අනුග්‍රාහකත්ව හිමිකම් විකිණීමෙන් එවන් ආදායමක් ලැබීමට ඔවුහු සමත් වූහ
ඉන් අනතුරු ව එවැනි අනුග්‍රාහකත්ව අයිතීන් පාලනය කිරීම සම්බන්ධ ව අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුව සොයා බැලීය
ඒ අනුව සැමරන්ච් විසින් 1985 දී ඔලිම්පික් සන්නාමය පිහිටුවීමේ අරමුණෙන්, ඔලිම්පික් වැඩසටහන (TOP) පිහිටුවීමට උපකාර කරන ලදී
TOP හි සාමාජිකත්වය ඉතා විශේෂිත එකක් වූ අතර එය මිල අධික වූයේ ය
වසර හතරක සාමාජකත්වය ලබා ගැනීමට ඩොලර් මිලියන 50 ක් ගෙවීමට සිදු විය
තම නිෂ්පාදන ලෝකය පුරා ප්‍රචාරය කිරීම සඳහා විශේෂ අයිතියක් ද එහිදී ඔලිම්පික් සන්නාමය භාවිතා කිරීමේ අයිතිය ද, ඔවුන්ගේ ප්‍රකාශන සහ වෙළඳ දැන්වීම්වල ඔලිම්පික් සංඛේතය භාවිතා කිරීමේ අයිතිය ද TOP සාමාජිකයන් සතුවේ
රූපවාහිනියේ බලපෑම 

1936 වසරේ දී බර්ලිනයේ පැවැති ග්‍රීෂ්ම ඔලිම්පික් උළෙල ඉතිහාසයේ ප්‍රථම වතාවට ජර්මනිය පුරා රූපවාහිනියෙන් විකාශය කෙරිණි
ප්‍රථම වරට ලොව පුරා විකාශය කෙරුණු ඔලිම්පික් උළෙල වන්නේ 1956 ශීත ඍතු ඔලිම්පික් උළෙල යි
1960 ඔලිම්පික් උළෙලේ දී ඉතිහාසයේ ප්‍රථම වතාවට තම විකාශන හිමිකම් විශේෂිත රූපවාහිනී නාළිකාවලට විකිණූ අතර ඒ සඳහා ඇමරිකානු හිමිකම් වෙනුවෙන් CBS නාළිකාව මගින් ඇමරිකානු ඩොලර් 394,000 ක් ද European Broadcasting Union (EBU) මගින් ඇමරිකානු ඩොලර් 660,000 ක් ද ගෙවන ලදී
පසුව එළඹුණූ වසරවලදී සීතල යුද්ධයේ සංකල්පමය යුධ පෙරමුණ බවට ඔලිම්පික් උළෙල පරිවර්තනය විය
සුපිරි බලවතුන් විසින් දේශපාලනික ආධිපත්‍ය රැක ගනු වස් එය මෙහෙයවනු ලැබූ අතර, රූපවාහිනියෙන් ඔලිම්පික් උළෙල විකාශය වීම නිසා උද්දීපනය වූ මහජන උනන්දුව තම වාසියට යොදා ගැනීමට අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුව කටයුතු කළේය
විකාශන හිමිකම් විකිණීම නිසා ඔලිම්පික් උළෙල වඩාත් ජනතාව අතර ගෙන යාමෙන්, ඔවුන් තුළ ඔලිම්පික් කෙරෙහි ඇති වූ උන්මාදය දියුණු තියුණු කිරීමට හැකි වූ අතර ඒ නිසා ම එම විකාශයන්ට වෙළඳ දැන්වීම් සඳහා ඉල්ලීම් ගලා එන්නට විය
මෙම ක්‍රියා පිළීවෙල චක්‍රීය ව සිදු වීම නිසා නිරතුරුව ම අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුව තම විකාශන හිමිකම් වල වටිනාකම ඉහළ දැමීය
උදාහරණයක් ලෙස CBS නිළිකාව 1998 ශීත ඍතු ඔලිම්පික් උළෙලේ විකාශන අයිතීන් වෙනුවෙන් ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 375 ක් වියදම් කළ අතර NBC නාලිකාව 2000 සිට 2012 දක්වා ඔලිම්පික් උළෙල 4 ක විකාශන අයිතීන් වෙනුවෙන් ඇමරිකානු ඩොලර් බිලියන 3.5 ක් වියදම් කර ඇත
1960 සිට සියවසේ නිමාව දක්වා ඔලිම්පික් නරඹන්නන්ගේ ප්‍රමාණය ඝාතීය ව ඉහළ ගියේය
1964 දී චන්ද්‍රිකා තාක්ෂණය යොදා ගෙන වෙ පුරා සජීවී ව රූපවාහිනී විකාශයන් ඇරඹීම ත්, 1968 දී වර්ණ රූපවාහිනී ලොවට හඳුන්වාදීම ත් එයට හේතු වන්නට ඇත
1968 මෙක්සිකෝ සිටි ඔලිම්පික් උළෙල නරඹනු ඇතැයි අපේක්ෂා කළ ප්‍රේක්ෂක සංඛ්‍යාව මිලියන 600 ක් වූ අතර 1984 ලොස් ඇසන්ජලීස් ඔලිම්පික් උළෙල නැරඹූ ප්‍රේක්ෂක සංඛ්‍යාව මිලියන 900 ක් විය
1992 වසරේ බාසිලෝනා ඔලිම්පික් උළෙල වන විට මෙම සංඛ්‍යා තවදුරටත් වර්ධනය වෙමින් ලොව පුරා බිලියන 3.5 ක ජනකායක් ඔලිම්පික් උළෙල සජීවි ව නැරඹුවේ ය
කෙසේ වෙතත්, 1968 වසරෙන් පසු ව NBC නාළිකාව ලබා ගත් අවම තක්සේරුව 2000 සිඩ්නි ඔලිම්පික් උළෙලින් වාර්තා විය
ඒ සඳහා හේතු දෙකක් බලපාන්නට ඇත
කේබල් නාළිකාවල ශීඝ්‍ර වර්ධනය එක් හේතුවක් වූ අතර, අන්තර්ජාලයේ බලපෑම දෙවැන්න විය
රූපවාහිනී සමාගම් අනුගමනය කරන ක්‍රමවේදය වන්නේ පටිගත කර පසුව ප්‍රචාරය කිරීම වන නිසා ත්, අන්තර්ජාලය ඔස්සේ කිසියම් දෙයක් ඒ මොහොතේම නැරඹිය හැකි වීම නිසාත් තොරතුරු යුගයට එළඹෙත්ම රූපවාහිනී නාළිකාවන් අනුගමනය කරන ක්‍රමය යල් පැන ගිය එකක් බවට පත් විය
විකාශන හිමිකම්වල මිල අඩුවීම රූපවාහිනී නාළිකාවල වෙළඳ දැන්වීම් කාලය නොමිලේ ලබා දීමට සිදු වන තරම් බරපතල ගැටලුවක් උද්ගත කරන්නක් විය
රූපවාහිනී විකාශයන්ගේ වියදම වැඩි වීමත්, අන්තර්ජාලයෙන් සහ කේබල් නාළිකාවලින් එල්ල වූ දැඩි තරගකාරීත්වය ත් නිසා අදාල විකාශන හිමිකම්වල මිල ඉහළ දැමීමක් රූපවාහිනිය අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුවෙන් අපේක්ෂා කළේය
ඔලිම්පික් වැඩසටහනට විවිධ වෙනස්කම් කිහිපයක් සිදු කරමින් අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුව ඒ ඉල්ලීම්වලට ප්‍රතිචාර දැක්වූවේ ය
දින හතක් පුරා පැවැත්වුණු ජිම්නාස්ටික් තරග දින 9ක් දක්වා දීර්ඝ කිරීම ත්, වැඩිදුර ආකර්ශනයක් ලබා ගැනීම සඳහා ජයග්‍රාහකයන් වෙනුවෙන් සැමරුම් සාදයක් පැවැත්වීමත් ඒ අතර වෙයි
රූපවාහිනිය ඔස්සේ විශාල ප්‍රේක්ෂක පිරිසක් නරඹන පිහිනුම් සහ කිමිඳුම් ඉසව් පුළුල් කිරීම තවත් එක් පියවරකි
එම වෙනස් කිරීම් නිසා ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ වැඩිම පිරිසක් රූපවාහිනී නරඹන කාල පරාසය තුළ ඔලිම්පික් තරග විකාශය කිරීමට ඇමරිකානු රූපවාහිනිය සමත් වූවේය
මෙම සියලු ම ක්‍රියාමාර්ගවලන් ලැබෙන ප්‍රතිපල එක් මිශ්‍ර වීම රූපවාහිනී නරඹන්නන් ප්‍රමාණය කෙරෙහි විවිධ අයුරින් බලපා ඇත
2006 ඉතාලියේ ටොරිනෝ නුවර පැවති ශීත ඍතු ඔලිම්පික් උළෙල නැරඹූ ප්‍රමාණය 2002 වසරේ ප්‍රේක්ෂක ප්‍රමාණයට වඩා සැලකිය යුතු ප්‍රමාණයකින් අඩු වී ඇති අතර 2008 බීජිං ඔලිම්පික් උළෙල නැරඹීමේ යම් වැඩි වීමක් දක්නට ඇත
මතභේදයන් 

ඔලිම්පික් සන්නායමය අලෙවි කිරීම මතභේදයට තුඩු දුන් කාරණයකි
විවාදාත්මක කාරණය වූයේ ඔලිම්පික් සන්නායමය අලෙවි කිරීම නිසා වෙනත් වාණිජ්‍යකරණය වූ ක්‍රීඩා උත්සව අතරින් ඔලිම්පික් උළෙල වෙන් කර හඳුනාගත නොහැකි වන බවට අදහස් පළ වීමයි
1996 ඇට්ලන්ටා සහ 2000 සිඩ්නි උළෙලවල් අතරතුර දී එම නගරයන්හි වෙළඳ ආයතන සහ බාහිර පුද්ගලයන් ඔලිම්පික් සම්බන්ධ ආයිත්තම් අලෙවි කිරීමට පටන් ගත් නිසා එය ප්‍රබල ලෙස විචාරයට බඳුන් විය
අනාගතයේ එවැනි දෙයක් සිදු නොවීමට වග බලා ගැනීමට අන්තර් ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුව පියවර ගත යුතු බව අවධාරණය විය
අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුව ඔලිම්පික් සංකේත වල හිමිකම් තමන් සතුව තබා ගනිමින් ඒ මගින් මුදල් ඉපැයීමක් කළ ද උළෙලේ සංවිධාන කටයුතුවලට කිසිඳු වියදමක් නොදරන බවටත්, සංවිධාන කටයුතුවල වියදම් සියල්ල සත්කාරක නගරයට සහ අදාළ රටේ රජයට පවරා ඇති බවටත් තවත් චෝදනාවක් මතු විය
අන්‍රගාහකත්ව සහ විකාශන හිමිකම් වලින් ලැබෙන ආදායමෙන් කිසියම් ප්‍රතිශතයක් අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුවට හිමිවේ
ඔලිම්පික් උළෙලකින් ලැබෙන ආදායමෙන් අදාල රට සංවිධාන කටයුතුවලට ආයෝජනය කළ මුදල පියවා ගැනීමට හැකි වෙතැයි විශ්වාසයක් නැති වුවද සියලු රටවල් ඔලිම්පික් උළෙලක සත්කාරකත්වය ලබා ගැනීමට තරග වදියි