Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
මෙය රෝගයේ අසාමාන්‍ය ලෙස ඉහළ ව්‍යාප්තියක් තිබූ බැරන්ක්විටාස් සහ ලැගුනේටාස් නැමැති හුදකලා වෙනිසියුලානු ගම්මාන ද්විත්වයේ ජනගහනය පිළිබඳ සිදුකළ පුළුල් පර්යේෂණයක ප්‍රතිඵලයකි
මෙයට පුද්ගලයින් 18,000කට අධික සංඛ්‍යාවක් දායක කරගැනිණි
මින් බොහෝදෙනකු තනි පවුලකින් පැවතෙන්නන් විය
සෙසු නව නිමැවුම් වූ, මෙම ව්‍යාපෘතිය විසින් සංවර්ධනය කළ DNA-සලකුණු කිරීමේ ක්‍රමවේද මානව ගෙනෝම ව්‍යාපෘතිය දියත් කිරීමට මහෝපකාරී විය
1993දී, මෙම පර්යේෂණ කණ්ඩායම විසින් අදාළ ජානය 4p16.3 දී වෙන්කර ගන්නා ලදී
මෙය ප්‍රවේණික ප්‍රතිබද්ධ විශ්ලේෂණය මගින් පථය සොයාගැනුණු පළමු අලිංග වර්ණදේහ රෝගය විය
එම කාලසීමාවේම, මෙම ආබාධයේ යන්ත්‍රණය හා සම්බන්ධ වැදගත් සොයාගැනීම් කිහිපයක්ම අනාවරණය විය
මේ අතරට ජානයේ දිග හා එහි බලපෑම සම්බන්ධ ඇනිටා හාර්ඩිංගේ පර්යේෂණ කණ්ඩායම වැදගත් වේ
1996දී වර්ධනය කෙරුණු පාරජානක මීයන් වැනි විවිධ සතුන් තුළ රෝගය ආදර්ශනයට හැකි වීම නිසා මහා පරිමාණයේ පර්යේෂණ කටයුතු දියුණු විය
මිනිසාට සාපේක්ෂව මෙම සත්ත්වයින් සතුව ශීඝ්‍ර පරිවෘත්තියක් සහ කෙටි ජීවිත කාලයක් තිබීම නිසා පර්යේෂණ ප්‍රතිඵල ඉක්මණින් ලැබිණි
1997දී mHTT ඛණ්ඩ නැවීමේ දෝෂ සොයාගැනීම හේතුවෙන් ඉන් ඇතිවන න්‍යෂ්ටික අන්තර්ගතයන් අනාවරණය විය
මෙවැනි ප්‍රගමනයන් හේතුවෙන් රෝගයට සම්බන්ධ ප්‍රෝටීන, යෝග්‍ය ඖෂධ ප්‍රතිකාර, රැකබලාගැනීමේ ක්‍රම සහ ජානය පිළිබඳ වැඩිදුර පර්යේෂණ මෙහෙයවෙමින් පවතී
මෙම තත්ත්වය මුලින් හැඳින්වුණේ 'හන්ටිංටන්ගේ කෝරියාව' යන නාමයෙනි
සෑම රෝගියකුම තුළ කෝරියාව වර්ධනය නොවන බැවින් වර්තමානයේ ඒ සඳහා 'හන්ටිංටන්ගේ ‍රෝගය' යන වදන භාවිතා වේ
සමාජය සහ සංස්කෘතිය

ආචාර ධර්ම

හන්ටිංටන්ගේ රෝගය විශේෂයෙන්ම, රෝගය සඳහා වන අයැදුම් පරීක්ෂණය හා සම්බන්ධ ආචාර ධර්ම වාද විෂයයන්ට ලක්වී ඇත
මෙම ප්‍රවේණි පරීක්ෂා සඳහා වන විෂයයන් අතරට යම් තැනැත්තකු ප්‍රවේණි පරීක්ෂාවට යෝග්‍යදැයි දැනගැනීමට කෙතරම් පරිණත විය යුතු ද, ප්‍රතිඵලවල රහස්‍යභාවය සහ විශ්වසනීයත්වය තහවුරු කිරීම, සමාගම්වලට මෙම ප්‍රතිඵල රැකියා, ජීවිත රක්ෂණ සහ මූල්‍යමය ගැටලු සම්බන්ධ තීරණ ගැනීමට භාවිතයට අවසර දිය යුතු ද යන්න අදාළ වේ
1910දී චාල්ස් ඩේවන්පෝට් විසින් සුජනක ව්‍යාපාරය හා සමගාමීව හන්ටිංටන්ගේ රෝගය ඇතුළු ඇතැම් රෝග සහිත පෙදෙස්වල සිට පැමිණෙන ජනයා අනිවාර්ය වන්ධ්‍යකරණයකට හෝ සංක්‍රමණ පාලනයකට ලක්කළ යුතු බවට මතයක් ඉදිරිපත් කරන ලදී
නාලස්ථ සංසේචනය (In vitro fertilization) අනුගමනයේ දී එයට කලල භාවිතය පිළිබඳව ද සැලකිය යුතු වාදවිෂයයන් රැසක් පවතියි
ඇතැම් හන්ටිංටන්ගේ රෝග පර්යේෂණ පිළිබඳ ආචාර විද්‍යානුකූල මතභේදයන් පැනනැගී ඇත්තේ එයට සත්ත්ව පරීක්ෂා සහ කලල පියවි සෛල භාවිතා වන බැවිනි
හන්ටිංටන්ගේ රෝගය සඳහා නිශ්චිත රෝග විනිශ්චය පරීක්ෂාව ගොඩනැගීමේ දී පුද්ගලයාගේ ප්‍රතිඵල භාවිතය හා සම්බන්ධ සමාජයීය, නීතිමය, සහ ආචාරධර්මානුකූල කරුණු රැසක් සලකා බැලිය යුතු ය
බොහෝ මෙහෙයුම් ප්‍රතිපත්ති සහ පරීක්ෂා ක්‍රමවේද කෙරෙහි එහි ප්‍රතිඵල අනාවරණය සහ රහස්‍යභාවය රැකගැනීම පිළිබඳ දැඩි ක්‍රියාමාර්ග පවතියි
එමගින් පුද්ගලයින්ට එම ප්‍රතිඵල ලබාගන්නා දිනය, සහ ආකාරය මෙන්ම එම ප්‍රතිඵල ලබාදිය හැකි පුද්ගලයින් පිළිබඳසීමා පැනවේ
ජීවිත රක්ෂණ හෝ රැකියා වැනි කටයුතුවල පුද්ගලයකු ඇගයුමේ දී මූල්‍යමය සංස්ථාපිතයන් සහ ව්‍යාපාර ප්‍රවේණි පරීක්ෂා ප්‍රතිඵල භාවිත කළ යුතු ද යන ප්‍රශ්නයට මුහුණපා සිටියි
එක්සත් රාජධානියේ රක්ෂණ සමාගම් 2017 වර්ෂය තෙක්  යටතේ රක්ෂණ ප්‍රතිපත්ති රචනා කිරීමේ දී ප්‍රවේණි තොරතුරු භාවිතා නොකිරීමට එකඟ වී ඇත
නමුත් පැහැදිළිවම හන්ටිංටන්ගේ රෝගය මෙම ගිවිසුමට ඇතුළත් කොට නැත
පසුකාලීනව රෝගය ඇරඹෙන ප්‍රතිකාර නොමැති සෙසු ප්‍රවේණි ආබාධ සඳහා දරුවකුට හෝ වැඩිහිටියකුට පූර්ව-රෝගලක්ෂණික පරීක්ෂාවක් සිදුකළ යුතු ද යන්න ආචාරවිද්‍යානුකූලව ප්‍රශ්නාර්ථයකි
එයට හේතුව එම පුද්ගලයන්ට කිසිදු වෛද්‍යය වාසියක් නොවීමයි
ඥානාත්මක වශයෙන් වැඩුණු යැයි සැලකිය හැකි පුද්ගලයන්ට පමණක් මෙම පරීක්ෂාව සිදුකළ යුතු බවට පිළිගැනීමක් ඇත
නමුත් දරුවකුට මෙම පරීක්ෂාවක් සිදු කිරීමට දෙමාපියන්ට අයිතියක් ඇති බවට මීට විරුද්ධ එකඟතාවක් ද ඇත
ක්‍රියාකාරී ප්‍රතිකාර මඳ හෙයින්, වයස් සීමාවක් අනුව යෝග්‍ය යැයි නොසැලකෙන පුද්ගලයකු පරීක්ෂාවට ලක්කිරීම බොහෝ අවස්ථාවල ආචාර් ධර්ම විරෝධී යැයි පිළිගැනේ
දරුවා රෝගය සහිතව උපත නොලබන බව සනාථ කරගැනීමට පුරඃප්‍රසව ප්‍රවේණි පරීක්ෂා හෝ පූර්වඅධිරෝපණ ප්‍රවේණි රෝග විනිශ්චය සම්බන්ධයෙන් ද පිළිපැදිය යුතු ආචාර ධර්ම පවතී
උදාහරණයක් ලෙස, පුරඃප්‍රසව පරීක්ෂා නිසා සිදුකළ හැකි ගබ්සා කිරීම් ඇතැමකු විසින් අනුමත නොකරන්නට පුළුවන
මෙය ප්‍රමුඛ රෝගයක් නිසා, ඇතැම් දෙමාපියන්ට සිය රෝග විනිශ්චය ප්‍රතිඵල දැනගැනීමට අවැසි නොවන අවස්ථා ද එළැඹිය හැක
මේ නිසා මෙම ක්‍රියාවලියේ දී එය දෙමාපියන්ගෙන් රහසක්ව තබා ගැනීමට සිදුවේ
සහාය සංවිධාන

1968දී, හන්ටිංටන්ගේ රෝගය පිළිබඳ සිය බිරිඳගේ පවුල තුළින් අත්දැකීම් ලත් වෛද්‍ය මිල්ටන් වෙක්ස්ලර් විසින් ආවේණි රෝග පදනම (HDF) ආරම්භ කරන ලදී
මෙහි අරමුණ වන්නේ පර්යේෂණ සමායෝජනය සහ සහාය වීම මගින් ප්‍රවේණි රෝග සුවපත් කිරීමයි
මෙම පදනම සහ වෙක්ස්ලර්ගේ දියණිය වූ නැන්සි වෙක්ස්ලර් හන්ටිංටන් රෝගයේ ජානය සොයාගැනීමට දායක වූ වෙනිසියුලාවේ පර්යේෂක කණ්ඩායමේ වැදගත් සාමාජිකයන් විය
දළ වශයෙන් HDF ගොඩනැගූ සමයේම, මාජරී ගුත්රී විසින් හන්ටිංටන්ගේ රෝගය සමග සටන් කිරීමේ කමිටුව (වර්තමාන ඇමරිකාවේ හන්ටිංටන්ගේ රෝග සමාජය) පිහිටුවන ලද්දේ, ඇගේ සැමියා වූ වූඩි ගුත්රී හන්ටිංටන් රෝගය හේතුවෙන් මියයාමෙන් පසුවයි.

එතැන් සිට, හන්ටිංටන්ගේ රෝගය පිළිබඳ මහජන දැනුවත්භාවය වැඩි කිරීමේ අරමුණින් ලෝකය වටා බොහෝ රටවල සහාය සහ පර්යේෂණ සංවිධාන බිහි විය
මේවායින් කිහිපයක් සම්බන්ධීකරණ සංවිධාන ලෙස ක්‍රියා කරයි
උදාහරණයක් වශයෙන් අන්තර්ජාතික හන්ටිංටන් සංවිධානය සහ යුරෝපීය HD ජාලය දැක්විය හැක
බොහෝ සහාය සංවිධාන මගින් වාර්ෂික හන්ටිංටන් රෝග දැනුවත් කිරීමේ වැඩසටහන් සංවිධානය කරනු ලබයි
ඇතැම් වැඩසටහන් අදාළ රජයයන්ගේ සහාය ඇතිව සිදුවේ
උදාහරණයක් ලෙස, එක්සත් ජනපද සෙනට් සභාව විසින් ජූනි 6 "ජාතික හන්ටිංටන්ගේ රෝග දැනුම්වත් දිනය" ලෙස නම්කොට ඇත
මූල්‍යමය ආධාර සපයමින් හන්ටිංටන් රෝගය පිළිබඳ ලොව පුරා පර්යේෂණ මෙහෙයවීමට සහාය දක්වන විශාලතම අනුග්‍රාහකයා CHDI පදනමයි
ලාභ-නොලබන එක්සත් ජනපද ජෛවවෛද්‍ය විද්‍යා පදනමක් වන මෙහි අරමුණ වන්නේ "හන්ටිංටන්ගේ රෝගය ප්‍රමාද කරන හෝ ක්‍රියාකාරී වීම මන්දනය කරන ඖෂධ ශීඝ්‍රයෙන් අනාවරණය කර ගැනීමයි"
CHDI මුලින් හැඳින්වුණේ උසස් Q පදනම යනුවෙනි
2006දී එම ආයතනය විසින් හන්ටිංටන්ගේ රෝග පර්යේෂණ සඳහා ඇ
මිලියන 50ක් වියදම් කොට තිබේ
CHDI ආයතනය බොහෝ ගෝලීය ආයතනික සහ වාණිජමය විද්‍යාගාර සමග සහයෝගයෙන් කියා කරන අතර, පර්යේෂණ ව්‍යාපෘති කළමනාකරණයට සහ ආධාර සැපයීමට එය උපකාරී වේ
හන්ටිංටන්ගේ රෝගය වැළඳුණු පුද්ගලයින් දැනුම්වත් කිරීමට සහ ආධාර වීමට බොහෝ සංවිධාන පවතී
පර්යේෂණ දිශානති
හන්ටිංටන්ගේ රෝගයේ යන්ත්‍රණය පිළිබඳ පර්යේෂණ මගින් HTTහි කෘත්‍යය, ඉන් mHTT වෙනස්වන හෝ අන්තර්ක්‍රියා කරන ප්‍රමාණය, සහ රෝගය නිසා ඇතිවන මොළයේ ව්‍යාධිවේදය හැදෑරීම අරමුණු කෙරේ
පර්යේෂණ සිදුකරන්නේ නාලස්ථ (in vitro) ක්‍රමවේද, සත්ත්ව ආදර්ශක සහ ස්වච්ඡා මිනිසුන් උපකාරයෙනි
සත්ත්ව ආදර්ශක රෝගයේ මූලික යන්ත්‍රණ හැදෑරීමේ දී අර්බුදකාරී වන අතර
ඒවා උපකාරී වන්නේ ඖෂධ සංවර්ධනයේ මුල්කාලීන අවධි සඳහා පමණි
රසායනික ප්‍රේරිත මොළයේ ආබාධ සහිත සත්ත්වයින් HD-වැනි රෝග ලක්ෂණ පෙන්වූ අතර, ඔවුන් මුලින් යොදාගැනිණි
නමුත් ඒවා රෝගයේ සත්‍ය ස්වරූපය පෙන්වූයේ නැත
හේතුකාරක ජානයේ හඳුනාගැනීමත් සමග බොහෝ පාරජානක සත්ත්ව ආකෘති ආධාර කරගත හැකි විය
මේ අතරට නෙමටෝඩා පණුවන්, Drosophila පළතුරු මැස්සන්, මියන්, බැටලුවන් සහ වඳුරන් ඇතුළත් විය
මොවුන් තුළ විකෘති හන්ටිංටින් ජානය ඇතුළත් වූ හෙයින් ප්‍රගාමී ස්නායුපරිහානිය සහ හන්ටිංටින් වැනි සහලක්ෂණ වර්ධනය විය
හන්ටිංටන්ගේ රෝගය යැළැක්වීමට හෝ එහි වර්ධනය ප්‍රමාද කරවීමට නොයෙකුත් පර්යේෂණ ක්‍රියාත්මක වෙමින් පවතී
රෝගය-අඩු කිරීමේ උපක්‍රම ප්‍රධාන ආකාර තුනකට වර්ග කළ හැක
එනම් විකෘති හන්ටිංටින් ප්‍රෝටීන මට්ටම අඩු කිරීම (ජාන නිහඬ කරවීම ඇතුළු)
නියුරෝනවල පැවැත්ම වැඩිදියුණු කිරීම සඳහා ප්‍රෝටීනය මගින් විශේෂිත සෛලිය පථ සහ යන්ත්‍රණවලට සිදුකළ හානිය අවම කිරීම (ප්‍රෝටීන සමස්ථිතිය සහ හිස්ටෝන් ඩිඇසිටයිලේස් නිෂේධනය ඇතුළු)
සහ හානිවූ නියුරෝන ප්‍රතිස්ථාපනයට ක්‍රියාමාර්ග ගැනීමයි
මීට අමතරව, මොළයේ කෘත්‍යය වැඩිදියුණු කිරීම අරමුණු කරගත් නව්‍ය චිකිත්සක ක්‍රම තවමත් අත්හදා බැලෙමින් පවතී
මේවා මගින් රෝගය අඩු කිරීමේ චිකිත්සක කමවලට වඩා චිරකාලීන ප්‍රතිකාර ක්‍රම වර්ධනය කිරීම අරමුණු කෙරේ
මේ අතරට ෆොස්ෆොඩයිඑස්ටරේස් නිෂේධක ආදිය ඇතුළත් ය
හන්ටිංටින් නිපදවීම අඩු කිරීම

ජාන නිහඬ කිරීම මගින් විකෘති ප්‍රෝටීනය නිපදවීම අඩු කිරීම අරමුණු කෙරේ
එයට හේතුව හන්ටිංටින් විෂැති ප්‍රෝටීනයක් සඳහා කේතය සපයන තනි ප්‍රමුඛ ජානයකින් යුතු වීමයි
මීයන් යොදා ගනිමින් සිදුකළ ජාන නිහඬ කිරීමේ පර්යේෂණ මගින් පෙනීගොස් ඇත්තේ mHTT හි ප්‍රකාශනය අඩු වන විට, රෝග ලක්ෂණ වඩාත් යහපත් තත්ත්වයට හැරෙන බවයි. ඇලීල-නොවන විශේෂිත RNAi සහ ASO ජාන නිහඬ කිරීමේ ආරක්ෂිතභාවය මීයන් සහ මිනිසවැනි ප්‍රයිමේටාවන්ගේ මොළ තුළින් වටහාගත හැක
ඇලීල-විශේෂිත නිහඬ කිරීමේ ක්‍රමවේදවල දී, විකෘති HTT ජානය නිහඬ කරවන අතර, HTT වල්-දර්ශයේ කිසිදු වෙනසක් නොකෙරේ
මෙය සිදුකිරීමේ එක් ක්‍රමයක් මගින් තනි ඇලීලයක අන්තර්ගත බහුරූපීතාවන් හඳුනාගැනීම සහ තනි එක් විකෘති ඇලීලයක පමණක් ඇති බහුරූපීතාවන් ඉලක්ක කරගත් නිහඬකාරක ඖෂධ නිර්මාණය කෙරේ
මිනිස් හන්ටිංටන් රෝගීන් දායක කරගත් පළමු 'ජාන නිහඬකරණ' අත්හදා බැලීම 2015 වර්ෂයේ ඇරඹිණි
අයෝනිස් ඖෂධකරුවන් විසින් නිපදවන ලද IONIS-HTTRx හි සුර්ක්ෂිතතාව පරීක්ෂා කෙරුණු මෙය මෙහෙයවන ලද්දේ ස්නායුවේදය පිළිබඳ UCL ආයතනය විසිනි
2015දී නව 'තනි-අණු ගණන' ප්‍රතිශක්ති පරීක්ෂා මගින් හන්ටිංටන් රෝග විකෘති වාහකයන් තුළින් පළමුවරට මස්තිෂ්කසුෂුම්නා තරලයේ තිබී විකෘති හන්ටිංටින් අනාවරණය කරගන්නා ලදී
මෙලෙසින් හන්ටිංටින්-පහත හෙළීමේ ප්‍රතිකාර ක්‍රම නිසි පරිදි ක්‍රියාකරන්නේ දැයි සොයාබැලීමට ඍජු මාර්ගයක් ලැබේ
සෛලවල පැවැත්ම වැඩිදියුණු කිරීම
විකෘති හන්ටිංටින් පවතින විට භාවිතා වන සෛල පැවැත්ම වැඩිදියුණු කිරීමේ ක්‍රමවලදී හිස්ටෝන් ඩිඇසිටයිලේස් නිෂේධකය භාවිතා කොට ප්‍රතිලේඛන යාමනය නිවැරදි කිරීම, හන්ටිංටින් සමාහරණය උස් පහත් කිරීම, පරිවෘත්තිය හා මයිටොකොන්ඩ්‍රීය කෘත්‍යය වැඩිදියුණු කිරීම සහ උපාගමවල කෘත්‍යය ප්‍රතිෂ්ඨාපනය සිදුකෙරේ
නියුරෝනීය ප්‍රතිස්ථාපනය
පියවි සෛල චිකිත්සාව යනු මොළයේ ආසාදිත ප්‍රදේශවල හානි වූ නියුරෝන ප්‍රතිස්ථාපනය කරමින් පියවි සෛල බද්ධ කිරීමයි
මෙම තාක්ෂණය සත්ත්ව ආදර්ශක සහ මූලික මිනිස් සායනික අත්හදා බැලීමේ පරීක්ෂණ මගින් මිශ්‍ර ප්‍රතිඵල ලබා දී ඇත
මේවායේ අනාගත චිකිත්සීය විභවය කුමක් වුව ද, විද්‍යාගාරවල හන්ටිංටන්ගේ රෝගය හැදෑරීමේ දී පියවි සෛල වටිනා අංගයකි
සායනික අත්හදා බැලීම්

හන්ටිංටව්ගේ රෝගය පිළිබඳ නව පර්යේෂණ ප්‍රතිකාර සඳහා සායනික අත්හදා බැලීම් ගණනාවක් සිදුවෙමින් පවතී
රෙමැසිමයිඩ්, සහඑන්සයිම Q10, රිලුසෝල්, ක්‍රියටින්, මිනොසයික්ලින්, එතිල්-EPA, ෆීනයිල්බියුටයිරේට් සහ ඩයිමෙබොන් වැනි සංකීර්ණ මිනිසුන් යොදාකළ අත්හදාබැලීම්වල දී හන්ටිංටන්ගේ රෝගය ප්‍රමාද කිරීමට හෝ වැළැක්වීමට අපොහොසත් වී තිබේ
ආශ්‍රේයයන්

බාහිර සබැඳි

 

 HOPES ව්‍යාපෘතිය – ස්ටැන්ෆර්ඩ් විශ්වවිද්‍යාලයේ HD තොරතුරු ව්‍යාපෘතිය
 HDBuzz – සරල බසින් විද්‍යාඥයින් විසින් ලියන ලද HD පර්යේෂණ පුවත්
 HD Drug Works – වර්තමාන ප්‍රතිකාර සහ සැලසුම් කළ අත්හදා බැලීම් පිළිබඳ පුවත්

හන්ටිංටන්ගේ රෝගය
බහිර්පිරමිඩීය සහ චලන ආබාධ
ප්‍රවේණි රෝග සහ ආබාධ
මධ්‍ය ස්නායු පද්ධතිය කෙරෙහි ප්‍රධාන වශයෙන් බලපාන සංස්ථානික ක්ෂයවීම්
අලිංග වර්ණදේහ ප්‍රමුඛ ආබාධ
ට්‍රයිනියුක්ලියෝටයිඩ පුනරාවර්තී ආබාධ
අපස්මාරයට හේතුවන ආබාධ
RTT
බැලක්ලාවා හෙවත් බැලක්ලාවා හිස්වැස්ම හෝ හිම මුහුණු වැස්ම යනුවෙන් හඳුන්වන්නේ මුහුණේ කොටසක් පමණක් නිරාවරණය වන සේ පැළඳිය හැකි රෙදි හිස්වැස්මකි
මෙය පළඳින ආකාරය අනුව ඇස් පමණක්, මුඛය සහ නාසය හෝ මුහුණේ ඉදිරිපස කොටස නිරාවරණය වීම තීරණය වේ
සම්පූර්ණ මුහුණ සඳහාම විවෘත වීමක් සහිත ඇතැම් හිස්වැසුම් අකුලා හිසේ මුදුන ආවරණය වන තොප්පියක් ලෙස හෝ පහළට අකුලා ගෙලවටා කොලරයක් ලෙස භාවිතා කළ හැක
මෙම නාමය භාවිතයට පැමිණියේ ක්‍රිමියානු යුධ සමයේ බැල්ක්ලාවාහි සටනේ දී මෙම ආකාරයේ හිස්වැසුම් භාවිතයට ගැනීම නිසායි
බැල්ක්ලාවා යනු ක්‍රිමියාවේ සෙවැස්ටොපොල් නගරය අසල පිහිටි ස්ථානයකි
ඉතිහාසය
සම්ප්‍රදායික බැලක්ලාවා හිස්වැසුම් දඟර-ගෙතුම් වූල්වලින් නිර්මාණය කෙරිණි
නමුත් වර්තමානයේ ඒවා සේද, කපු, පොලිප්‍රොපිලීන්, නියෝප්‍රීන්, ඇක්‍රිලික් හෝ ලොම්වලින් නිර්මාණය කෙරේ
මෙම ආකාරයේ හිස්වැස්මක් 19වන සියවසේ උහ්ලාන් හිස්වැස්ම හෝ ටෙම්ප්ලර් හිස්වැස්මක් ලෙස හැඳින්විණි
1854 ක්‍රිමියානු යුද්ධයේ දී, දැඩි ශීත දේශගුණයෙන් ආරක්ෂා වීම පිණිස බ්‍රිතාන්‍ය හමුදා වෙත අතින් මැසූ බැලක්ලාවා හිස්වැසුම් සපයා තිබේ
සිය සැපයුම් (උණුසුම් ඇඳුම්, ‍කාලගුණප්‍රතිරෝධී නිවාස, සහ ආහාර) නිසි වේලාවට නොලැබුණු බැවින් මෙය ඉතා වැදගත් අවශ්‍යතාවක් විය
රිචඩ් රට් අනුව, ඔහුගේ History of Handknitting (හස්ත ගෙතුම් කලාවේ ඉතිහාසය) තුළ දක්වා ඇති පරිදි, ඉහත "බැලක්ලාවා හිස්වැස්ම" යන වදන යුධ සමයේ භාවිතා වූවක් නොවේ
එය හමුවන්නේ 1881 තරම් පසුකාලයක ය
භාවිත

උණුසුම ලබාගැනීම

වර්තමානයේ බැලක්ලාවාවන් ස්කී ක්‍රීඩා සහ හිම පුවරු ක්‍රීඩා වැනි එළිමහන් ශිශිර ක්‍රීඩාවල දී සුළඟින් මුහුණ ආරක්ෂා කරගෙන උණුසුම්ව පවත්වා ගැනීමට භාවිතා වේ
මේවා මෝටර් සයිකල් ධාවකයන් අතර ද ප්‍රචලිත ය
ආරක්ෂාව

ගිනි නිවන භටයින් භාවිතා කරන මුහුණු වැසුම් ප්‍රභේදය නොමෙක්ස්වලින් තැනූ ගිනි-ප්‍රතිරෝධී ප්‍රභේදයකි
මෙහි ඔවුන්ගේ ස්වයං-අන්තර්ගත ශ්වසන උපකරණය (SCBA) මගින් ආවරණය වන විවරයක් ඇත
විද්‍යුත් කාර්මිකයින් ශක්තිමත් ආම්පන්න සමග කටයුතු කිරීමේ දී මුහුණු පලිහ සමග බොහෝවිට චාප-දැල්ල අනුව ඇගැයූ හිස්වැසුම් ප්‍රභේදයක් භාවිතා කරනු ලැබේ
Fdration Internationale de l'Automobile සංවිධානය විසින් අනුමත අවස්ථාවල තරග රියැදුරන් විසින් සිය හෙල්මටයට පහළින් ගිනි-ප්‍රතිරෝධී අමුද්‍රව්‍යයකින් තැනූ බැලක්ලාවාවක් පැළඳිය යුතු යැයි පවසා ඇත
අන්තර්ජාතික ක්‍රීඩා ලේඛ‍නයෙහි ඇතුළත් ධාවන අවස්ථා, කඳු-නැගීම්, පෙළපාලි සහ රට-හරහා යාමේ ඉසව්වල දී, සියලු තරග රථ ධාවකයින් සහ සහායක-ධාවකයින් උඩු කබායට අමතරව අත්වැසුම් (සහ-ධාවකයින්ට සිය මනාපයක් කළ හැක), දිගු යටඇඳුම්, බැලක්ලාවාවක්, මේස් සහ FIA 8856-2000 ප්‍රමිතියට අනුකූල සපත්තු පැළඳිය යුතු යැයි නියමයක් පවතියි
යුධ සහ පොලිස් භාවිතය

1980 ලන්ඩනයේ ඉරාන තානාපති කාර්යාලය (නිම්රොඩ් මෙහෙයුම) වලෑමේ දී බ්‍රිතාන්‍ය විශේෂ ගුවන් සේවා (SAS) භටයින් බැලක්ලාවා හැඳ සිට ඇත
මෙලෙස බැලක්ලාවා පැළඳ සිය අනන්‍යතාව සඟවා ගන්නට ඔවුන් උත්සාහ දරන්නේ ඇතැම් SAS භටයින් උතුරු අයර්ලන්තයේ 'සාමාන්‍ය ජනයා' ලෙස රහසිගතව සේවයේ යෙදෙන බැවිනි
තානාපති කාර්යාල මෙහෙයුමෙන් පසු ඔවුනට එම පළාතේ සිය රාජකාරි යළි ආරම්භ කළ හැකිව තිබිණි
ඉන්දියානු උපමහාද්වීපය තුළ, සාමාන්‍යයෙන් බැල්ක්ලාවා හිස්වැසුම් වඳුරු තොප්පි ලෙස හඳුන්වන්නේ ඒවා සාමාන්‍යයෙන් පොළොවේ වර්ණයෙන් සකසා ඇති නිසාත්, එමගින් මුහුණේ බොහෝ ලක්ෂණ ආවරණය කෙරෙන නිසාත් ය
ඇතැම් වඳුරු තොප්පිවල මුදුනේ කුඩා, විසිතුරු, වූල් පොම්-පොම් අංගයක් පිහිටයි
මේවා සාමාන්‍යයෙන් සීතලෙන් ආරක්ෂා වීමට හිමාලයානු සේවයේ නිරත සෙබලුන් විසින් භාවිතා කරනු ලබයි
එක්සත් ජනපද මැරින් බලකාය විසින් මෑතක සිට ගිනි ප්‍රතිරෝධී සංවිධාන ඇඳුමේ කොටසක් ලෙස මුහුණු ආවරණයක් සමග සම්බන්ධ කළ බැලක්ලාවාවක් නිර්දේශ කොට ඇත
1980 දශකයේ පසුකාලයේ පෙරෙස්ත්‍රොයිකා වර්ෂවල බැලක්ලාවාව සම්මත OMON (විශේෂ පොලිස් කාර්ය බලකාය) නිලඇඳුමේ කොටසක් බවට පත් විය
මෙහි සැබෑ අරමුණ වූයේ නිලධාරීන්ගේ අනන්‍යතාව රැකගෙන සංවිධානගත අපරාධවලින් ඇතිවන තර්ජන මගහැරවීමයි
90 දශකයේ සංවිධානගත අපරාධ ප්‍රමාණය වැඩිවූ හෙයින්, කළු බැලක්ලාවා පැළඳ ආයුධ දරා සිටින මිනිසුන් නිරූපිත රූපවාහිනී දර්ශන ප්‍රචලිත විය
සංවිධානගත අපරාධ ප්‍රමාණය අවම වීමත් සමග, කෙසේනමුත්, බැල්ක්ලාවාව තැතිගැන්වීම් සඳහා භාවිතා වූ වස්ත්‍රයක් බවට පත්වූයේ එමගින් පළඳන්නාගේ මුහුණේ ලක්ෂණ ආවරණය කොට අනන්‍යතාව හඳුනාගැනීමට බාධා කරන නිසායි
සන්නද්ධ රුසියානු පොලීසිය සාමාන්‍යයෙන් බැලක්ලාවා පැළඳ සුදු කරපටි පරිශ්‍රයන් (සාමාන්‍යයෙන් මොස්කව් තුළ) තුළ සෙවීම් මෙහෙයවීම සිදුකරයි
මෙවැනි වටලෑම් රුසියාව තුළ "maski shows" ලෙස ප්‍රකට වූයේ, 1990 දශකයේ ප්‍රකට චිත්‍රකතා රූපවාහිනී වැඩසටහනක් ඇසුරෙනි
සැඟවීම

බැලක්ලාවාව ඇතැම්විට SWAT සහ විශේෂ හමුදා නිලධාරීන් විසින් සිය වෘත්තීය කටයුතු සඳහා භාවිතා කිරීමට අමතරව ඇතැමුන් නීතිවිරෝධී කටයුතු සැඟවීමට ද යොදා ගනියි
මෙය ඇතැම් අවස්ථාවන්හි දී නීතිවිරෝධී හමුදා බලකායන් විසින් සිය අනන්‍යතාවන් සැඟවීමට යොදා ගෙන ඇත
තාවකාලික අයිරිෂ් ජනරජ හමුදාව සහ සෙසු හමුදාවන් සිය මෙහෙයුම්වල දී බැලක්ලාවා පළඳින බව ප්‍රකට කරුණකි
කෙන්ට්හි බ්‍රිතාන්‍ය පොලීසිය විසින් War on Terror නැමැති පුවරු ක්‍රීඩාව රාජසන්තක කරන ලද්දේ එහි බැලක්ලාවාව අන්තර්ගත හෙයිනි
පොලීසිය පැවසූයේ එය "අපරාධකාරී ක්‍රියාවන්හි දී යම් තැනැත්තකුගේ අනන්‍යතාව සැඟවීමට භාවිතා කළ හැකි නිසා බවයි"
2012 අගෝස්තු මස ප්‍රංශයේ මාර්සේලිහි දී, බළල් කැරැල්ල (Pussy Riot) සංවිධානයේ බැලක්ලාවා පැළඳි ආධාරකරුවන් කිහිප දෙනකු අත්අඩංගුවට ගැනුණේ මුහුණ ආවරණය පිළිබඳ ප්‍රංශ තහනම අනුව ය
ඕස්ට්‍රේලියානු සංගීත කණ්ඩායමක් වන TISM කණ්ඩායම සියලු මහජන ප්‍රදර්ශනයන්හි දී බැල්ක්ලාවා පැළඳ සිය අනන්‍යතාව සඟවා ගත්හ
ඇමරිකානු විකාර පොප් සංගීත කණ්ඩායමක් වන Twenty One Pilots සංගීත කණ්ඩායම විසින් "Guns for Hands" සහ "Car Radio" වැනි සංගීත වීඩියෝවල බැලක්ලාවා පැළඳ සිටිනු දක්නට ලැබේ
එසේම ඔවුන්ගේ The Emotional Roadshow නැමැති 2016-17 සංචාරයේ දැන්වීම සඳහා ද ඔවුහු එලෙස පෙනී සිටියහ
මේවාත් බලන්න

 ගිනි-ප්‍රතිරෝධී ඇඳුම්
 වෙස්මුහුණු-විරෝධී නීති
 ෆේස්කිනි
 ගෙතූ තොප්පිය
 වෙස්මුහුණ
 ගෙල වැස්ම

මූලාශ්‍ර

බාහිර සබැඳි

හිස්වැසුම්
පයින් යන්නන්ගේ ඇඳුම්
වෙස්මුහුණු
ආරක්ෂක ඇඳුම්
ලොස්ට් වර්ල්ඩ්ස් යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ද හිස්ට්‍රි නාළිකාව මගින් විකාශය කරන ලද වාර්තා රූපවාහිනී කතාමාලාවකි
මෙමගිව් පුරාතන සිට නූතන යුගය දක්වා "නෂ්ට වී" ගිය ස්ථාන ගණනාවක් ගවේෂණය කෙරේ
මෙවැනි "ඉංජිනේරු, තාක්ෂණ, සහ සංස්කෘතික වික්‍රමයන්" පුරාවිද්‍යාත්මක සාධක, අදාළ විශේෂඥයින් සමග සම්මුක සාකච්ඡා, අදාළ අධ්‍යයන සහ CGI ප්‍රතිනිර්මාණ අනුසාරයෙන් ගොඩනැගීමට ඔවුහු උත්සාහ දරති
මෙම දෘශ්‍ය ප්‍රතිනිර්මාණ ත්‍රිමාණ පරිසරයන් සහ ඡායාරූප පාදක කරගත් නිර්මාණ අනුසාරයෙන් "නෂ්ට වූ ලෝක"වල වර්තමාන තත්ත්වය පෙන්නුම් කරයි
මෙම කතාමාලාවේ පළමු කථාංගය වූ "පැලන්කේ
මායාවරුන්ගේ රාජධානිය" යන්න 2005 අප්‍රේල් 4 දින විකා්‍ය විය‍
ඉන් අනතුරුව 2006දී තවත් කථාංග 12කුත්, 2007දී කථාංග 19කුත් විකාශය විය
කථාංග

DVD නිකුතු
සෑම කථාංගයක්ම එහි මුල් විකාශන දිනයේ සිට DVD ලෙස නිකුත් කෙරිණි
2007 ජනවාරි 30 දින මුල් කථාංග 13 DVD තැටි 4කින් යුත් එකතුවක් ලෙස මුදාහැරිණි
ආශ්‍රේයයන්

බාහිර සබැඳි 
 
 

හිස්ට්‍රි (රූපවාහිනී නාළිකාව) මුල් වැඩසටහන්
ඇමරිකානු වාර්තා රූපවාහිනී කතාමාලා
ටූටන්ඛාමූන්ගේ වෙස්මුහුණ හෙවත් ටූටන්ඛාමූන්ගේ අවමංගල වෙස්මුහුණ යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ පුරාතන ඊජිප්තුවේ, 18වන රාජවංශයේ පාරාවෝවරයකු වූ ටූටන්ඛාමූන්ගේ (රාජ්‍ය සමය
1332–1323) මරණ වෙස්මුහුණයි
මෙය සොයාගන්නා ලද්දේ 1925දී හොවාඩ් කාටර් විසිනි
KV62 සොහොන්ගැබෙන් හමුවූ මෙම වෙස්මුහුණ වර්තමානයේ කයිරෝවේ ඊජිප්තු කෞතුකාගාරයේ තබා ඇත
මෙම වෙස්මුහුණු ලොව වඩාත් සුප්‍රකට කලා නිර්මාණවලින් එකක් ලෙස සැලකෙයි
ඊජිප්තුවේදියකු වන නිකොලස් රීවස් අනුව "මෙම වෙස්මුහුණ ටූටන්ඛාමූන්ගේ සොහොන්ගැබෙන් හමුවූ අනර්ඝතම නිර්මාණය පමණක් නොව, පුරාතන ඊජිප්තුවෙන් හමුවූ වඩාත් සුප්‍රකටම වස්තුව වේ"
2001 සිට, පර්යේෂණ අනුව යෝජනා වී ඇත්තේ මෙම වෙස්මුහුණ මුලින් නිර්මාණය කොට ඇත්තේ නෙෆර්නෙෆරුආටන් රැජින වෙනුවෙන් බවයි
මෙම වෙස්මුහුණ ඇතුළත තිබී එම රැජිනගේ රාජකීය නාමය (අන්ඛ්ඛෙපෙරුරේ) සහිත අර්ධව මකාදැමූ කාර්ටුෂයක් හමුවිය
අනාවරණය 
ටූටන්ඛාමූන්ගේ භූමදාන කුටිය සොයාගන්නා ලස්සේ 1922දී තීබානු සුසානභූමියේ රජුන්ගේ නිම්නය තුළිනි
එය විවෘත කෙරුණේ ඉන් වසරකට පසුවයි. ටූටන්ඛාමූන්ගේ මමිය අන්තර්ගත බරැති මිනීපෙට්ටිය විවෘත කිරීමට ඉංග්‍රීසි ජාතික පුරාවිද්‍යාඥයකු වූ හොවාඩ් කාටර්ගේ මූලිකත්වයෙන් යුත් පර්යේෂණ කණ්ඩායමට තවත් වසර දෙකක් ගතවිය
1925 ඔක්තෝබර් 28 දින ඔවුහු මිනීපෙට්ටි තුන විවෘත කරමින් අභ්‍යන්තරයේ වූ රන් වෙස්මුහුණ අනාවරණය කරගත්හ
මෙය ආසන්න වශයෙන් වසර 3,250කට පමණ පසුවයි, මිනිසාගේ නෙත ගැටුණේ
කාටර් සිය දිනපොතෙහි මෙසේ ලියා ඇත
ඇණ ඉවත් කොට පියන ඔසවන ලදී‍
උපාන්ත්‍ය දසුන අනාවරණය විය
එහිදී ලාබාල රජුගේ අතිශය පිළිවෙලට ඔතන ලද මමිය, ශෝකාකූල නමුත් සන්සුන් ස්වරූපයක් ඇති රන්වන් වෙස්මුහුණ, ඔසිරිස් සංකේතවත් කරයි  වෙස්මුහුණ දෙවියන්ගේ ගුණාංග දරා සිටියි
නමුත් එය ‍ටූට්
අන්ඛ්
අමෙන්ගේ වැනි බව පෙනේ
මෙය සෞම්‍ය සහ අලංකෘත ය
මෙම හැඩරුවම ඔහුගේ ප්‍රතිමා සහ මිනීපෙට්ටිවල ද දක්නට ලැබේ
වෙස්මුහුණේ පසුපස පෙදෙසට මඳක් හානි වී තිබේ
එහි බැල්ම දෙව්ලොව කරා යොමුව තිබේ
1925 දෙසැම්බරයේ දී, වෙස්මුහුණ සොහොන්ගැබෙන් ඉවත් කරන ලදී
එය ඇසුරුමක බහා කිලෝමීටර 635 (සැත
395) ඈතින් පිහිටි කයිරෝවේ ඊජිප්තු කෞතුකාගාරය වෙත ගෙන යන ලදී
වර්තමානයේ එය එම ස්ථානයේ මහජන ප්‍රදර්ශනයට තබා ඇත
විස්තරය 
වෙස්මුහුණ  54 cm (අඟල් 21) උසැති ය
එහි පළල  39.3 cm (අඟල් 15.5) වන අතර ගැඹුර 49 cm (අඟල් 19) කි
මෙය ඉහළ-කැරට් ගණනකින් යුත් රත්රන් ස්තර දෙකක් ලෙස හැඩගන්වා තිබේ
එහි ඝනකම  1.5–3 mm (අඟල් 0.059-0.118) අතර පරාසයක විචලනය වන අතර, බර  10.23 kg කි‍
X-කිරණ ස්ඵටික විද්‍යාව අනුව අනාවරණය වී ඇත්තේ වෙස්මුහුණ රත්රන්වල මිශ්‍ර ලෝහ දෙකකින් තනා ඇති බවයි
එහි දී මුහුණේ සහ ගෙලේ සැහැල්ලු කැරට් 18.4ක ප්‍රමාණයකුත්, සහ වෙස්මුහුණේ ඉතිරි පෙදෙසේ කැරට් 22.5ක රන් ප්‍රමාණයකුත් අන්තර්ගත ය
මෙහි මුහුණ මගින් සම්මත පාරාවෝ රුව නිරූපණය වේ
එම රුවම පර්යේෂකයන්හට සොහොන්ගැබේ සෑම තැනකම හමුවූ අතර, විශේෂයෙන්ම ආරක්ෂක ප්‍රතිමා ඒ අතර විය
ඔහු නෙමෙස් නැමැති ශිර්ෂ වස්ත්‍රයත්, එහි මුදුනේ රාජකීය නාග (වැඩ්ජෙට්) සහ ගිජුලිහිණි (නෙඛ්බෙට්) ලාංඡනයත් පැළඳ සිටියි
ඉහත නාග සහ ගිජුලිහිණි ලාංඡනය ඉහළ සහ පහළ ඊජිප්තුවේ ටූටන්ඛාමූන්ගේ පාලනය සංකේතවත් කරයි
වෙස්මුහුණේ දෙකන් කර්ණාභාරණ පැළඳීම පිණිස සිදුරුකොට ති‍බේ
මෙම ලක්ෂණය බොහෝ පුරාතන ඊජිප්තු කලා නිර්මාණවල රැජිනියන් සහ දරුවන් නිරූපණය කිරීමේ දී යොදාගත් ලක්ෂණයකි
වෙස්මුහුණ වර්ණවත් වීදුරු සහ මැණික් ඔබ්බවා අලංකාර කොට ඇත
මේ අතරට ලැපිස් ලැසුලි (ඇස්වටා දාර සහ ඇස්බැමි), ක්වාර්ට්ස් (ඇස්), ඔබ්සිඩියන් (කළු ඉංගිරියාව), කාර්නේලියන්, ෆෙල්ඩ්ස්පාර්, නිල් මැණික්, ඇමසොනයිට්, ෆෙයාන්ස් සහ සෙසු පාෂාණ (පළලු කරපටියේ ඔබ්බවා ඇති) අයත් වේ
රැවුල 
1925දී මෙය සොයාගන්නා විට, 2.5 kg (රාත්තල් 5.5) බරැති, ලැපිස් ලැසුලි එබ්බවූ ගෙතූ ආකාරයක් ගත් පටු රන් රැවුල වෙස්මුහුණෙන් වෙන්වී තිබිණි
නමුත් 1944දී ලී පිරිද්දුම් ඇණය්ක භාවිතයෙන් එය නිකටට යළි සවිකෙරිණි
2014 අගෝස්තු මස, පිරිසිදු කිරීම පිණිස වෙස්මුහුණ ප්‍රදර්ශන ආවරකයෙන් ඉවතට ගෙන යාමේ දී රැවුල ගැලවී වැටිණි
වගකිව යුතු කෞතුකාගාර සේවකයින් විසින් වහා-වියළෙනසුලු ඉපොක්සි දුම්මල විශේෂයක් මගින් එය සවි කිරීමට තැත් කළ ද, රැවුල හරිමැද සවිනොවිණි
2015 ජනවාරි මස මෙම හානිය නිවේදනය කෙරිණි
‍ජර්මානු-ඊජිප්තු කණ්ඩායමක් විසින් එය පුරාතන ඊජිප්තුවරුන් භාවිත කළ ස්වාභාවික අමුද්‍රව්‍යයක් වන මී ඉටි ආධාරයෙන් එය යළි සවිකොට තිබේ
2016 ජනවාරි මස නිවේදනය කෙරුණේ, ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීමේ දී විද්‍යාත්මක සහ වෘත්තීයමය දැනුවත්භාවයකින් තොරව කටයුතු කොට වෙස්මුහුණ නිත්‍ය හානියක් සිදුකළ ඊජිප්තු කෞතුකාගාර සේවකයින් අටදෙනකු විත්තකරුවන් ලෙස නම්කොට ඇති බවයි. ඉහත චෝදනාවට ලක්වූවන් අතර කෞතුකාගාරයේ හිටපු අධ්‍යක්ෂකවරයකු මෙන්ම හිටපු ප්‍රතිසංස්කරණ අධ්‍යක්ෂකවරයකු ද වේ
අභිලේඛනය 
වෙස්මුහුණේ පසුපස සහ උරහිස් පෙදෙස්වල සිරස් පේළි දහයකින් සහ තිරස් පේළි දෙකකින් යුතුව ඊජිප්තු රූපාක්ෂරවලින් ලියන ලද ආරක්ෂක මන්ත්‍රයක් සඳහන් වේ
මෙම අභිලේඛනය මළවුන්ගේ පුස්තකයේ 151වන පරිච්ඡේදයට අයත් එකකි
මෙම පාඨය මුලින්ම හමුවන්නේ ටූටන්ඛාමූන් රජසමයට වර්ෂ 500කට පමණ පෙර මධ්‍ය රාජධානි යුගයේ ය
ඔබගේ දකුණු ඇස [හිරු-දෙවියන්ගේ]රාත්‍රී යාත්‍රාවයි
ඔබගේ වම් ඇස දිවා යාත්‍රාවයි
ඔබගේ ඇස්බැමි දෙවියන්ගේ නව [දෙනකුගෙන් යුත්] කාණ්ඩයයි
ඔබේ නළල අනුබිස් [ගේ] ය
ඔබේ ගෙලේ පසු පෙදෙස හොරස් [ගේ] ය
ඔබගේ කේශ කලාපය ප්ටාහ්-සෝකර් [ගේ] ය
[ඔබ සිටින්නේ] ඔසිරිස් [ටූටන්ඛාමූන්] ඉදිරියේ ය
ඔහු ඔබට ස්තුතිවන්ත වේ
ඔබ ඔහුට යහමග පෙන්වයි. සෙත්ගේ හවුල් කරුවන්, ඔබ ඔහු වෙනුවෙන් පහර දෙයි
ඒනිසා ඔහු හීලියොපිලිස්හි පිහිටි මහා මාලිගයේ දෙවිවරුන්ගේ නව පුද්ගල මණ්ඩලය ඉදිරියේ ඔබලේ සතුරන් බලයෙන් නෙරපාවි
ඔසිරිස්, ඉහළ ඊජිප්තුවේ රජ නෙබ්ඛෙපෙරුරා, මියගොසිනි, රා‍ ගේ මෙන් දිවිය දුනි
ඔසිරිස් යනු මරණින් මතු දිවියට අධිපති ඊජිප්තු දෙවියා ය
පබළු මාලය 
වෙස්මුහුණ ප්‍රදර්ශනයට තැබීමේ දී ඉවත් කොට තිබුණ ද, මුලින් එය සතුව දාම තුනකින් යුත් මාලයක් පැවතිණි
රන් සහ නිල් පැහැ ෆෙයාන්ස් පබළුවලින් තැනි එය, නෙළුම් මල් අන්තයකින් සහ යුරේයස් ‍ගාංචුවලින් සමන්විත වේ
ගැලරිය

මේවාත් බලන්න 
ටූටන්ඛාමූන්ගේ සොහොන්ගැබෙන් හමුවූ පුරාවස්තු ප්‍රදර්ශන

මූලාශ්‍ර

ග්‍රන්ථාවලිය

බාහිර සබැඳි 

හොවාඩ් කාටර්ගේ දිනපොත් - ග්‍රිෆිත් ආයතනය වෙතිනි
ටූටන්ඛාමූන්
පුරාතන ඊජිප්තුවේ කලාව
ඊජිප්තු කෞතුකාගාරය
පුරාවිද්‍යාත්මක කලාකෘති
පුරාතන ඊජිප්තුවේ ප්‍රතිමා
ක්‍රි
14වන සියවසේ නිර්මාණ
1925 පුරාවිද්‍යාත්මක අනාවරණ
අවමංගල චාරිත්‍ර
වෙස්මුහුණු
‍ටොලමි XIV (ග්‍රීක
Πτολεμαῖος, Ptolemaĩos, දිවිය ක්‍රි
60/59–44
රාජ්‍ය සමය ක්‍රි
47 –44) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ඊජිප්තුවේ XIIවන ටොලමි රජුගේ පුත්‍රයෙකි
එසේම ඔහු ඊජිප්තුවේ ටොලමියානු රාජවංශයේ අවසන් සාමාජිකයන් අතුරින් අයෙකි
සිය වැඩිමහල් සොයුරා වූ ඊජිප්තුවේ XIIIවන ටොලමිගේ මරණින් පසු ක්‍රි
47 ජනවාරි 13 දින ඔහු පාරාවෝ ලෙස ප්‍රකාශ කෙරුණු අතර, ඔහු අනෙක් පාරාවෝ ලෙස ක්‍රියාකළ සිය වැඩිමහල් සොයුරිය වූ ඊජිප්තුවේ VIIවන ක්ලියෝපැට්රාගේ සම-අනුරාජයා ලෙස කටයුතු කළේ ය
ඔහු සහ ක්ලියෝපැට්රා විවාහ වුවත්, ක්ලියෝපැට්රා රෝම ආඥාපති ජූලියස් සීසර්ගේ පෙම්වතිය ද වූවා ය
ටොලමි විසින් රාජ්‍ය කළේ නාමිකව යැයි සැලකේ. සැබැවින්ම රාජාධිකාර බලය පැවතියේ ක්ලියෝපැට්රා සතුවයි. ක්‍රි
44 මාර්තු 15 දින රෝමයේ දී මාකස් ජූනියස් බෲටස් සහ ගේයස් කැෂියස් ලොංගිනස් ඇතුළු කුමන්ත්‍රණකරුවන් පිරිසක් විසින් සීසර්ව ඝාතනය කරන ලදී
ඉන් මඳ කලකට පසු ටොලමි ද මියයන්නට ඇත
44 ජූලි 26 දිනට අයත් ශිලාලේඛනයක ඔහු ජීවත්ව සිටි බව දක්වා ඇත
ක්ලියෝපැට්රා, සීසර්ට දාව උපන් සිය පුත්‍රයා වූ ටොලමි XV සිසේරියන් සිය සම-අනුරාජයා ලෙස පත්කරගැනීමේ අරමුණින් ඔහුව ඇකනයිට් ලබා දී ඝාතනය කළ බවට අදහසක් පැවතුණ ද, එය සනාථ වී නොමැත
44 සැප්තැම්බර් 2 දින සිසේරියන්ව ඇගේ සම-අනුරාජයා ලෙස පත්කෙරිණි
ක්ලියෝපැට්රාගේ අදහස වූයේ ඔහුව ඔහුගේ පියාගේ අනුප්‍රාප්තිකයා ලෙස නම් කිරීමටයි
පෙළපත
ඊජිප්තුවේ XIVවන ටොලමිගේ පූර්වජයින්

බාහිර සබැඳි
 ටොලමි XIV තියොස් ෆිලොපේටර් II මාහ්ලන් එච්. ස්මිත්ගේ ඓතිහාසික ප්‍රභව ග්‍රන්ථයේ සටහන

ක්‍රි
1වන සියවසේ උපත්
ක්ලියෝපැට්රා
ටොලමියානු රාජවංශයේ පාරාවෝවරුන්
ක්‍රි
44 මරණ
මියයන වහලා යනුවෙන් හැඳන්වෙන්නේ ඉතාලි පුනරුද යුගයේ කලා ශිල්පියකු වූ මයිකල්ආන්ජෙලෝ විසින් නිර්මාණය කරන ලද ප්‍රතිමාවකි
ව. 1513 සහ 1516 අතර කාලයේ නෙළන ලද මෙම මූර්තිය, කැරලිකාර වහලා නැමැති තවත් ප්‍රතිමාවක් සමග IIවන ජූලියස් පාප්තුමන්ගේ සොහොන්ගැබ තුළ තැන්පත් කිරීම වෙනුවෙන් නිමවූවකි
කිරිගරුඬ ප්‍රතිමාවක් වන මෙය මීටර 2.15 (7' 4") ක උසකින් යුක්ත ය
වර්තමානයේ මෙය පැරීසියේ ලූවර්හි ප්‍රදර්ශනයට තබා ඇත
1976දී කලා ඉතිහාසඥ රිචඩ් ෆ්ලයි ලියන ලද්දේ එමගින් "කෲර අයුරින් මරණයට පත්වීමට පෙර යටත් වූවකුගේ දිවියේ මොහොතක්" නිරූපණය වන බවයි. කෙසේනමුත් චාල්ස් රොබට්සන්ගේ The Slave in European Art නැමැති මෑතකාලීන වෙළුමක සඳහන් කොට ඇත්තේ මියයන වහලා මගින් පුනරුද සමයේ ඉතාලියේ පැවති සැබෑ වහල්මෙහෙය නිරූපණය වන බවයි.

මියයන වහලා ප්‍රතිමාවේ අනුරූ දොළහක් පැරීසියේ 12වන ඇරොනස්ඩිස්මන්ට් පොලිස් ස්ථානයේ උඩු මහලේ තබා ඇත
Art Deco ශෛලියෙන් යුතු වුවත්, මෙම ගොඩනැගිල්ල සැලසුම් කරන ලද්දේ 1991දී මැනෝලෝ නුනෙස්-යැනොව්ස්කි සහ මිරියම් ටෙයිටෙල්බෝම් යන වාස්තු විද්‍යාඥයින් විසිනි
මේවාත් බලන්න
ශාන්ත ක්වෙන්ටින් (පොන්ටර්මෝ)
යුරෝපීය කලාව තුළ වහල්භාවය නිරූපණය

ආශ්‍රේයයන්

බාහිර සබැඳි

IIවන ජූලියස් පාප්තුමන්ගේ සොහොන්ගැබ
ලූවර්හි ප්‍රතිමා
16වන සියවසේ ප්‍රතිමා
ප්‍රංශයේ කිරිගරුඬ ප්‍රතිමා
මයිකල්ආන්ජෙලෝ විසින් නිර්මාණය කළ ප්‍රතිමා
බෙරෙනිස් III (ග්‍රීක
120–80) හෙවත් ක්ලියෝපැට්රා බෙරෙනිස් යනුවෙන් හඳුන්වන්නේ ක්‍රි
81 සිට 80 දක්වා ඊජිප්තුව පාලනය කළ රැජිනකි
ඇතැම්විට ඇය විසින් ක්‍රි
101 සිට 88 දක්වා ඇගේ සැමියා/මාමණ්ඩිය වූ ටොලමි X ඇලෙක්සැන්ඩර් I සමග හවුල් පාලනයක් ද ගෙනයන්නට ඇත
120දී උපන් ඇය ටොලමි IX ලැතිරොස් සහ ක්ලියෝපැට්රා සෙලීන් I ගේ දියණිය වූවා ය
ටොලමි X ඇලෙක්සැන්ඩර් I විසින් ලැතිරොස්ගෙන් සිහසුන පැහැරගෙන සිය මෑණියන් (බෙරෙනිස්ගේ මිත්තණිය) වූ IIIවන ක්ලියෝපැට්රාව ඝාතනය කිරීමෙන් පසු ක්‍රි
101දී ඇයට Xවන ටොලමි සමග විවාහ වීමට සිදු විය
ලැතිරොස් නැවත සිහසුනට පත්වූ පසු බෙරෙනිස්ට ඇගේ පාලනය අහිමි විය
81 අවසාන කාලයේ ලැතිරොස් මියයාමත් සමග, බෙරෙනිස් සිහසුනට පත්ව මාස හයක් රාජ්‍ය පාලනය මෙහෙයවූවා ය
මෙකල ඇය ජනතාවගේ ආදරයට පාත්‍රවූවා ය
80දී ඇයට ටොලමි XI ඇලෙක්සැන්ඩර් II සමග විවාහ වීමට බලකෙරිණි
ඉන් දින 19කට පසු ඔහු ඇයව මරාදැමී ය
මෙය ජනතාවගේ වෛරයට හේතුවූ අතර, ඔහුට එරෙහිව කැරලි ගැසූ ජනතාව දින කිහිපයකට පසු ඔහුව මරාදැමූහ
හැන්ඩල්ගේ ඔපෙරාවක් වන බෙරෙනිස් සඳහා තේමාව වී ඇත්තේ ද බෙරෙනිස්ගේ චරිතයයි
120 උපත්
ක්‍රි
80 මරණ
ටොලමියානු රාජවංශයේ පාරාවෝවරුන්
ඊජිප්තු රාජ්‍ය කරන රැජිනියන්
ටොලමියානු කුමරියන්
ක්‍රි
2වන සියවසේ රාජ්‍ය පාලිකාවන්
ක්‍රි
2වන සියවසේ අප්‍රිකානු ජනයා
ඊජිප්තුවේ ක්‍රි
1වන සියවසේ ග්‍රීක ජනයා
උෂිකු දායිබුත්සු (牛久大仏) යනුවෙන් හඳුන්වන්නේ ජපානයේ ඉබරාකි දිස්ත්‍රික්කයේ උෂිකුහි පිහිටි දැවැන්ත බුද්ධ ප්‍රතිමාවකි
1993දී නිමකොට අවසන් කෙරුණු මෙම ප්‍රතිමාවේ සම්පූර්ණ උස 120 m (අඩි 390) ක් වන අතර, එයට 10 m (අඩි 33) ක් උසැති පාදම සහ 10m උසැති පද්ම පීඨිකාව ද ඇතුළත් වේ
2016 වන විට, මෙම බුද්ධ ප්‍රතිමාව ලොව උසම ප්‍රතිමා ත්‍රිත්වය අතුරින් එකක් ලෙස පැවතිණි
උත්තෝලකයක් මගින් නරඹන්නන්ව 85 m (අඩි 279) උසැති නිරීක්ෂණ මහලක් වෙත රැ‍ගෙන යයි
මෙම ප්‍රතිමාව මගින් අමිතාභ බුදුන් වහන්සේ නිරූපණය වන අතර, එය ලෝකඩවලින් නිමවා තිබේ
මෙම ප්‍රතිමාව උෂිකු ARCADIA (අමිදගේ ප්‍රභාව සහ දයාව සැබැවින්ම සංවර්ධනය කිරීමේ සහ ප්‍රභාවත් කිරීමේ කලාපය) ලෙස ද හඳුන්වයි. මෙම ප්‍රතිමාව ඉදිකෙරුණේ ජෝදෝ ෂින්ෂූ 浄土真宗 හෙවත් බුදු දහමේ "සැබෑ ශුද්ධ භූමි ශාස්ත්‍රාලය" පිහිටුවීමට පුරෝගාමී වූ ෂින්රන්ගේ උපත අනුස්මරණය කිරීම පිණිසයි
තොරතුරු
බර
ටොන් 4003 (රාත්තල් 8,825,000)
වම් හස්තයේ දිග
18.00 m (අඩි 59.06)
මුහුණේ දිග
20.00 m (අඩි 65.62)
ඇසෙහි දිග
2.55 m (අඩි 8.4)
මුඛයේ දිග
4.5 m (අඩි 15)
නාසයේ දිග
1.2 m (අඩි 3.9)
කනෙහි දිග
10.00 m (අඩි 32.81)
මහපටැඟිල්ලෙහි දිග
7.00 m (22.97)

ප්‍රතිමාව අභ්‍යන්තරයෙහි මහල් සතරකින් යුත් ගොඩනැගිල්ලක් ඇත
මෙම ගොඩනැගිල්ල යම් ආකාරයක කෞතුකාගාරයක් ලෙස සැලකයි හැක
1වන මට්ටම, අසීමිත ආලෝකය සහ අසීමිත දිවිය  පළමු මහලේ ප්‍රවේශ ශාලාව අඳුරු ය
එයට ඇතුළුවන්නන්ට අඳුරේ පවා සංගීත නාදයක් ඇසේ
කුටිය මධ්‍යයෙහි සුවඳ දුම් කටාරයක් තුළට එල්ල වූ තනි ආලෝක ධාරාවකි
මෙයට පිටතින් සෙසු මහල් වෙත යාමට උත්තෝලකයක් ඇත
2වන මට්ටම (10.0 m), කෘතඥතාවේ සහ ස්තුතියේ ලෝකය  ආගමික ග්‍රන්ථ අධ්‍යයන සඳහා වෙන්කොට ඇත
3වන මට්ටම (2030.0 m), පද්ම ආරාමයේ ලෝකය  රන් බුද්ධ ප්‍රතිමා 3000කට අධික නිදර්ශක සංඛ්‍යාවක් ඇත
4වන මට්ටම (8085.0 m), ගිර්ධ්‍රකූඨ කන්ද  මෙ සිව්වන මහලේ බුද්ධ ප්‍රතිමාවේ ළයෙහි ඇති කවුළු තුළින් යාබද මල් උයන සහ කුඩා සත්ත්වෝද්‍යානය දැකගත හැක
මේවාත් බලන්න
දායිබුත්සු
කෝතොකු-ඉන් - කමකුරාවේ පිහිටි මෙම විහාරය තුළ ජපානයේ දෙවන විශාලතම ලෝකඩ හිඳි බුද්ධ ප්‍රතිමාව පිහිටා ඇත
තොදායි-ජි - නාරාහි පිහිටි විහාරයකි
ජපානයේ විශාලතම හිඳි බුද්ධ ප්‍රතිමාව ඇත්තේ මෙහි ය
ලේෂාන් දැවැන්ත බුද්ධ ප්‍රතිමාව - චීනයේ පිහිටි මෙම බුද්ධ ප්‍රතිමාව ලොව විශාලතම ශෛලමය බුද්ධ ප්‍රතිමාව වේ
ටියෑන් ටෑන් බුද්ධ ප්‍රතිමාව - හොං කොංහි පිහිටි මෙම බුද්ධ ප්‍රතිමාව ලොව විශාලතම හිඳි බුද්ධ ප්‍රතිමාව වේ
උස අනුව ප්‍රතිමා ලැයිස්තුව
මෙම ලැයිස්තුවෙහි අන්තර්ගත ප්‍රතිමා බොහෝමයක් බෞද්ධ ප්‍රතිමා වේ
මූලාශ්‍ර

බාහිර සබැඳි
 නිලවෙබ්අඩවිය

1993 ජපානයේ ස්ථාපිත කිරීම්
1993 ප්‍රතිමා
ජපානයේ ලෝකඩ ප්‍රතිමා
1993දී සම්පූර්ණ කෙරුණු ගොඩනැගිලි සහ ව්‍යූහයන්
ඉබරාකි දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටි ගොඩනැගිලි සහ ව්‍යූහ
දැවැන්ත බුද්ධ ප්‍රතිමා
ජපානයේ එළිමහන් ප්‍රතිමා
ජපානයේ ප්‍රතිමා
ඉබරාකි දිස්ත්‍රික්කයේ සංචාරක ආකර්ෂණ ස්ථාන
ශුද්ධ භූමි විහාර
ලිං ෂාන්හි දැවැන්ත බුද්ධ ප්‍රතිමාව (සරල චීන
සම්ප්‍රදායික චීන
Lngshān D Fó) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ මහජන චීන සමූහාණ්ඩුවේ ජියාංසු පළාතේ, වුක්සි නගරයේ, මාෂන් අසල පිහිටි ලොංෂාන් කන්දේ දකුණු පෙදෙසෙහි පිහිටි දැවැන්ත බුද්ධ ප්‍රතිමාවකි
මෙම ප්‍රතිමාව චීනයේ මෙන්ම ලෝකයේ ද පිහිටි විශාලතම බුද්ධ ප්‍රතිමාවන්ගෙන් එකක් ලෙස සැලකේ.

මීටර 88කට වඩා උසැති මෙම ලිං ෂාන්හි මහා බුද්ධ ප්‍රතිමාව අමිතාභ බුදුන් වහන්සේ නිරූපිත ලෝකඩ හිටි එළිමහන් බුද්ධ ප්‍රතිමාවකි
එහි බර ටොන් 700කට අධික ය
මෙය සාදා නිමකෙරුණේ 1996 අගකාලයේ ය
2008දී, මෙම දැවැන්ත බුද්ධ ප්‍රතිමාවේ ගිනිකොන දෙසින් "පංච-මුද්‍රා" මාලිගයක් සහ බ්‍රහ්ම මාලිගයක් ඉදිකෙරිණි
ගැලරිය

මේවාත් බලන්න
උස අනුව ප්‍රතිමා ලැයිස්තුව

බාහිර සබැඳි

ජියාංසු සහ සෙසු පළාත්වල සංචාරක මාර්ගෝපදේශය 

දැවැන්ත බුද්ධ ප්‍රතිමා
ජියාංසුහි ගොඩනැගිලි සහ ව්‍යූහ
ජියාංසුහි සංචාර අකාර්ෂණ ස්ථාන
20වන සියවසේ බුදු දහම
ලේක්‍යුන් සෙක්‍යා බුද්ධ ප්‍රතිමාව (බුරුම
လေးကျွန်းစင်္ကြာ) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ 2016 වනවිට, ලෝකයේ උසම ප්‍රතිමා තුන අතුරින් එකකි
මීටර 116ක් (අඩි 381) උසැති මෙම බුද්ධ ප්‍රතිමාව මගින් ගෞතම බුදුන් වහන්සේ නිරූපණය වේ
මෙම බුද්ධ ප්‍රතිමාව වැඩහිඳින ආසනය මීටර 13.5 (අඩි 44) ක් උස ය
මෙය පිහිටා ඇත්තේ මියන්මාරයේ මොනිවා අසල ඛාටකන් ටෝන්ග් ගම්මානයේ ය
1996දී ඉදිකිරීම් ඇරඹි මෙම ප්‍රතිමාව නිමවා අවසන් වූයේ 2008 පෙබරවාරි 21වන දින ය
මෙම කටයුත්ත මෙහෙයවන ලද්දේ විහාරාධිපති නාරද හිමිපාණන් විසිනි
මේවාත් බලන්න

උස අනුව ප්‍රතිමා ලැයිස්තුව
මහා බෝධි ටාහ්ටෝන්ග්

මූලාශ්‍ර

දැවැන්ත බුද්ධ ප්‍රතිමා
එළිමහන් ප්‍රතිමා
මියන්මාරයේ ස්මාරක
2008 ප්‍රතිමා
කොන්ක්‍රීට් ප්‍රතිමා
2008දී සම්පූර්ණ කෙරුණු ආගමික‍ ගොඩනැගිලි
2008 මියන්මාරයේ ස්ථාපිත කිරීම්
තායිලන්තයේ මහා බුද්ධ ප්‍රතිමාව නැතහොත් විශාල බුද්ධ ප්‍රතිමාව, තායිලන්තයේ විශාල බුද්ධ ප්‍රතිමාව, ෆ්‍රා බුද්ධා මහා නවමින්, සහ මහාමින්හ් සකායමුනී විසෙජ්චායිචාර්න් යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ තායිලන්තයේ පිහිටි උසම ප්‍රතිමාවයි. එය ලොක්යේ නවවන උසම ප්‍රතිමාව ද වේ
අන්ග් තොන්ග් පළාතේ වට් මුවාං විහාරය තුළ පිහිටි මෙම බුද්ධ ප්‍රතිමාව උසින් 92 m (අඩි 300) පමණ වන අතර, පළල 63 m (අඩි 210) පමණ වේ
1990දී ඉදිකිරීම් ප්‍රකාශයට පත්කෙරුණු මෙම බුද්ධ ප්‍රතමාව නිමවා අවසන් වූයේ 2008දී ය
කොන්ක්‍රීට්වලින් සෑදූ මෙම ප්‍රතිමාව රන් ආලේපිත ය
මේවාත් බලන්න
 බුද්ධාගම
 බෞද්ධ කලාව
 උස අනුව ප්‍රතිමා ලැයිස්තුව

මූලාශ්‍ර

බාහිර සබැඳි
රූප

තායිලන්තයේ එළිමහන් ප්‍රතිමා
දැවැන්ත බුද්ධ ප්‍රතිමා
2008 ප්‍රතිමා
තායිලන්තයේ ගොඩනැගිලි සහ ව්‍යූහයන්
තායිලන්තයේ ස්මාරක
තායිලන්තයේ සංචාරක ආකර්ෂණ ස්ථාන
අන්ග් තොන්ග් පළාත
2008දී සම්පූර්ණ කෙරුණු ආගමික ගොඩනැගිලි
කොන්ක්‍රීට් ප්‍රතිමා
Bootstrap යනු වෙබ් අඩවි සහ වෙබ් යෙදුම් නිර්මාණය සඳහා වු නිදහස් හා විවෘත මූලාශ්ර ඉදිරිපස අවසානය වෙබ් රාමුවකි
එහි HTML- හා අකුරුකරණය සඳහා CSS මත පදනම් නිර්මාණය සැකිලි,ආකෘති පත්ර, බොත්තම්, නාවික සහ අනෙකුත් අතුරු මුහුණත සංරචක  අඩංගු වනවා ,එවගේම විකල්ප JavaScript සක්රීය දිගු අඩංගු වනවා
Unlike many web frameworks, බොහෝ වෙබ් රාමුව මෙන් නොව,එය ඉදිරි-අන්තයක් සංවර්ධනයට  පමණක් සම්බන්ධයි
Bootstrap යනු GitHub හි තරු 107.000 කට වඩා වැඩි සහ ගෑරුප්පු
48,000 සමග දෙවේනියට වඩාත්ම තරු රඟපෑ ව්යාපෘතියකි

සම්භවය 
මුලින් Bootstrap ,Twitter Blueprint නම් විය
එය Mark Otto සහ  Jacob Thornton විසින් Twitter හි අභ්යන්තර මෙවලම් හරහා අනුකූලතාවක් දිරිමත් කිරීම සඳහා රාමුවක් ලෙස නිර්මාණය කරන ලදී
Bootstrap නිර්මාණයට  පෙර, අතුරු මුහුණත සංවර්ධනය සඳහා විවිධ නොගැලපීම් සහිත libraries භාවිතා කරන ලදී
Twitter සංවර්ධක  Mark Otto ට  අනුව
කුඩා කණ්ඩායමක් විසින් සංවර්ධනය මාස කිහිපයකට පසු,Twitter හි බොහෝ සංවර්ධකයින් වැටෙයි සතිය කොටසක් ,මෙම ට්විටර් සංවර්ධන කණ්ඩායමක් සඳහා hackathon පන්නයේ සතියේ ලෙස ව්යාපෘතිය සඳහා දායක විය
එයTwitter Blueprint සිට Bootstrap ලෙස නම වෙනස් කල අතර,සහ 2011, අගෝස්තු 19 දිනදී, විවෘත මූලාශ්ර ව්යාපෘතියක් ලෙස නිකුත් කරන ලදී
Mark Otto, Jacob Thornton, හරය සංවර්ධකයින් ගේ කුඩා කණ්ඩායමක්, එවගේම දායකයන් විශාල ප්රජා විසින්  දිගටම පැවත තිබේ
ජනවාරි 31, 2012 වෙනිදා දොළොස්-තීරුව ප්රතිචාර විදුලිබල පද්ධතියට සැකැස්ම පද්ධතිය, Glyphicons සඳහා සවිකල සහයෝගය, නව සංරචක කිහිපයක් මෙන්ම, දැනට පවතින බොහෝ අංග වෙනස්කම් එකතු කරන, Bootstrap 2 නිකුත් විය

අගෝස්තු 19, 2013, පැතලි නිර්මාණය, සහ පළමු ජංගම ප්රවේශය භාවිතා කිරීමට සංරචක ප්රතිනිර්මාණය කරන, Bootstrap 3 නිකුත් කරන ලදී
ඔක්තෝබර් 29, 2014,Mark Otto විසින් Bootstrap 4 සංවර්ධනය බව ප්රකාශ කලේය
Bootstrap 4 හි  පළමු ඇල්ෆා සංස්කරණය අගෝස්තු 19, 2015 දින නිකුත් කරන ලදී
විශේෂාංග 
Bootstrap 3  Google Chrome නවතම අනුවාදයන්, Firefox, Internet Explorer, Opera සහ Safari (Windows මත හැර)  සඳහා සහය දක්වයි. එය මීට අමතරව නවතම ෆයර්ෆොක්ස් පුලුල් සහාය මුදා (ESR) වෙත සහය දක්වයි.

2.0 සිට, Bootstrap ප්රතිචාර වෙබ් නිර්මාණය සඳහා සහය දක්වයි. මේ මගින් වෙබ් පිටු පිරිසැලසුම භාවිතා උපාංගය ලක්ෂණ සැලකිල්ලට ගනිමින්, ගතිකව හුරු බවයි (ඩෙස්ක්ටොප්, ටැබ්ලට්, ජංගම දුරකථනය)
3.0 වෙළුම සමඟ Bootstrap සම්මත ජංගම-ප්රථම නිර්මාණය දර්ශනය,පෙර සැකසුම මඟින් අවධාරණය ප්රතිචාර නිර්මාණය ආරම්භ කලේය
වෙළුම 4.0 ඇල්ෆා නිදහස් කිරීමත් සමග Sass සහ flexbox සහයෝගය එකතු විය
Structure and function 

Bootstrap යානු මොඩියුලක් සහ  සමන්විත වුණා  අඩු විලාස පත්  වලින් සමන්විත වුණ   විවිධ මෙවලම් කට්ටලයේ උපාංග ක්රියාත්මක කිරීම මගින්
මෙම stylesheets සාමාන්යයෙන් මිටියක් සමගම සම්පාදනය කර ඇති අතර, වෙබ් පිටු තුළ ඇතුළත් වේ
නමුත් තනි තනි කොටස් ඇතුළත් හෝ ඉවත් කළ හැකිය
Bootstrap විවිධ සංරචක වර්ණ හා පුරවන වැනි වින්යාස විචල්යයන් ගණනාවක් සපයයි
Bootstrap 2 සිට, Bootstrap ලේඛගතකිරීමහි  ඉල්ලා සංරචක සහ විවිධ සැකසුම් මත පදනම් bootstrap වල සැකසුණු අනුවාදය උත්පාදනය වන පාරිභෝගිකයාගේ තැනීමේ මායා අඳුන ඇතුළත් කර ඇත
Bootstrap 4 වන විට stylesheets සඳහා ඒ වෙනුවට අඩු Sass භාවිතා වේ
එක් එක්  Bootstrap   HTML ව්යුහය, CSS වේ ප්රකාශ, සහ සමහර අවස්ථාවල දී JavaScript කේතය කැටුව යන  සංරචකයේ සමන්විත  වේ
තීරු  පද්ධතිය සහ වගකිව යුතු නිර්මාණ පැමිණෙන්නේ 1170 පික්සල් පුරා පිරිසැලසුම සහිත ප්රමිතිය තීරු  පද්ධතියකින් යුක්තය
විකල්පයක් ලෙස, සංවර්ධක විචල්ය-පළල සැකැස්ම භාවිතා කළ හැකියඅවස්තා දෙකේහිම ,මෙම උපකරණ කට්ටලය විවිධ දර්ශන වෙනස්කම් හතරක් ඇති අතර, උපකරණ මාදිලි
ජංගම දුරකථන, චිත්රයක් භූ, ටැබ්  සහ අඩු සහ ඉහළ විභේදනයක් සහිත පුද්ගලික පරිගණකය

Stylesheet 
Bootstrap සියලු ප්රධාන HTML සංරචක සඳහා මූලික ශෛලිය අර්ථ දැක්වීම් ලබා දෙනු ලබන stylesheets කට්ටලයක්  සපයයි
මෙය නිල ඇඳුමක්,පෙළ හැඩතලගැන්වීම සඳහා නවීන පෙනුමක්,වගු ආකෘතිය හා අංග සපයනු ලැබේ

Re-usable components 
නිත්ය HTML අංග වලට අමතරව,Bootstrap පොදුවේ භාවිතා අනෙකුත් අතුරු මුහුණත මූලද්රව්ය අඩංගු වේ
සංඝටකයන්   HTML පිටුවක නිශ්චිත අංග වලට ඇතුලත් කරන CSS වේ පන්ති ලෙසින් ක්රියාත්මක වේ
JavaScript components 
Bootstrap jQuery ප්ලගින ස්වරූපයෙන් JavaScript සංරචක කිහිපයක් සමඟ පැමිණේ
ඔවුන් සංවාද කොටු, tooltips, සහ carousels  වැනි  අමතර පරිශීලක අතුරු මුහුණත මූලද්රව්ය සපයයි
ඔවුන් සමහර පවතින අතුරු මුහුණත මූලද්රව්ය ක්රියාකාරීත්වය දීර්ඝ කළේය, උදාහරණයක් ලෙස  ආදාන ක්ෂේත්ර සඳහා ස්වයංක්රීය සම්පූර්ණ ශ්රිතය
අනුවාදය 2.0, පහත සඳහන් JavaScript ප්ලගින සහය දක්වයි
බහුවිධ, ඩ්රොප් ඩවුන්, Scrollspy, Tab, Tooltip,Popover, ඇලර්ට්, බොත්තම, Collapse,Carousel and Typeahead
Bootstrap 4 
ඔක්තෝබර් 29, 2014, මාක් ඔටෝ Bootstrap 4 සංවර්ධනය කල  බව ප්රකාශ කලේය
සැප්තැම්බර් 6, 2016 දින Bootstrap 4 මත වැඩ කිරීමට කාලය නිදහස් කිරීම සඳහා මාර්ක් Bootstrap 3 වැඩ තහනම් කළේය 4000 කට අධික commits  මේ වන විට Bootstrap 4 codebase කටයුතු කර  ඇත
bootstrap 3 සිට 4 bootstrap දක්වා සම්පූර්ණ නැවත ලිවියවේ
සැලකිය යුතු වෙනස්කම් ඇතුළත්
Less සිට Sass මාරු විය
IE8,IE9, සහ iOS 6 සහයෝගය පහත වැටුනි
flexbox පහසුකම එකතු විය පසුව flexbox නොවන සහයෝගය පහත වැටුනි
pixels සිට rems මාරු විය
14px සිට 16px දක්වා ගෝලීය අකුරු ප්රමාණයේ වැඩි විය 
 panel, thumbnail, හා හොඳින් සංරචක පහත වැටී ඇත
මෙම Glyphicons අයිකනය අකුරු පහත වැටී ඇත
පේජරය සංරචකය පහත වැටී ඇත
නැවත ලියා සියලුම දෙනා පාහේ සංරචක,jQuery ප්ලගින හා ලිපි ලේඛන
See also 
 CSS framework
 Responsive web design

References

External links 
 Bootstrap Blog - The official Bootstrap blog maintained by the developer, Mark Otto
වයිකතෝ විශ්වවිද්‍යාලය () යනු, නවසීලන්තයෙහි  හැමිල්ටන් හී  පිහිටි,  තයිරන්ගා හී අනුබද්ධ මණ්ඩපයක් සහිත, පරිපූර්ණ විශ්වවිද්‍යාලයකි
නාච්චාදූව වැව ශ්‍රී ලංකාවේ අනුරාධපුර නගරයේ නාච්චාදූව නගරයට ආසන්න වන්නට පිහිටා ඇත
මෙම වැව කලා වැවේ සිට යෝධ ඇල හරහා ගලන ජලය ගබ‍ඩා කිරීම සදහා භාවිතා කරයි
මෙම ජලාශය 1957  දැඩි ගංවතුර නිසා හානියට පත් වූ අතර වැවේ ප්‍රතිසංස්කරණ ක‍ටයුතු 1958 දී නිම කරන ලදී
ඉතිහාසය 
මෙම වැව මහසෙන් රජු (277 – 304)  විසින් ගොඩනගන ලද වැව් අතුරින් එකක් බවට සඳහන් වේ
නගරයට ජලය සම්පාදනය කර ගැනීමට හා නගරය ගංවතුරින් ආරක්ෂා කරගැනීමට රජු විසින් මෙම වැව ඉදිකරන්නට ඇතැයි පැවසෙයි
කෙසේ වෙතත්, මහාවංශයට අනුව මෙය දෙවන මුගලන් රජුගේ (540-560) කාලයේදී ඉදි කරවූ බව සඳහන් වේ
සතරවන ක්ලියෝපැට්රා (), ඇයගේ සැමියා  නවවන ටොලමි ලෑතිරොස් සමග එකතුව, ක්‍රිපූ  116 සිට 115 දක්වා කෙටි කාලයක්  තුල ඊජිප්තුවේ රැජිණ වූවාය
ඇය පසුව  නවවන ඇන්ටියෝකුස්  කිසිකුනුස්ගේ බිරිය ලෙසින් සිරියාවේ රජ බිසව වූවාය
චරිතාපදානය

ඊජිප්තුවේ රැජිණ 
සතරවන ක්ලියෝපැට්රා යනු අටවන ටොලමි ෆිස්කන් සහ ඊජිප්තුවේ තුන්වන ක්ලියෝපැට්රා යන අයගේ දියණිය වූවාය
ඇය ඉපදී ඇත්තේ ක්‍රිපූ 138 සහ 135 අතරතුරදීය
ඇය,  නවවන ටොලමි,  දසවන ටොලමි, පළමුවන ක්ලියෝපැට්රා සෙලීනී සහ ට්‍රයිෆීනා යන්නන්ගේ සෙහොයුරිය වූවාය
ට්‍රයිෆීනා (
ක්‍රිපූ 141 පමණ – ක්‍රිපූ 111) යනු ටොලමියානු කුමාරිකාවක් වූවාය
අටවන ඇන්ටියෝකුස්  ග්‍රයිපස් නම්  සෙලූසිඩ් රජ  හා විවාහ වූ ඇය සිරියාවේ රැජිණ (ක්‍රිපූ 124-111) වූවාය
ලිනක්ස් පවුලේ තවත් හොද සාමාජිකයෙක් විදියට හදුන්වන්න පුලුවන් OS ‍එකක් තමයි කාලී ලිනක්ස් කියන්නේ
ෆෙඩොරා කියන operating system එකෙන් බිහිවුන operating system එකක් තමයී කාලි ලිනක්ස් කියන්නේ මේ කාලී ලිනක්ස් වල තියෙන විශේෂත්වය තමයි මේ කාලි ලිනක්ස් තමයි දැනට ගොඩක් අය පිලිගන්න විදියට පරිගණක ආරක්ෂාව සම්බන්ධයෙන් වැඩ කරන්න තිබෙන ලේසිම operating system එක
ඒ වගේම පරිගණක Hacker වරු බොහෝ විට මෙම OS එක තමයි භාවිතා කරන්නේ
මෙම operating system එකේ තියෙනව applications ගොඩක් ඒ වගේම මේ කියන application අපිට ලෙසි වෙන්න වර්ග කරලත් තියෙනවා
1)Information Gathering

2)Vulnerability Analysis

3)Wireless Attacks

4)Web Applications

5)Exploitation Tools

6)Forensics Tools

7)Stress Testing

8)Sniffing & Spoofing

9)Password Attacks

10)Maintaining Access

11)Reverse Engineering

12)Reporting Tools

13)Hardware Hacking

FB ATTACKING

වාසි  
ඒ වගේම මෙම operating system එකේ තියෙන වාසි ගොඩකුත් තියෙනවා
පලවෙනිම දේ තමයි මේකේ තියෙන ආරක්ෂාව ‍ඉතා ඉහළ මට්ටමක තියෙනවා
අපිට අපේ දත්ත ආරක්ෂිතව තියා ගන්න අපිට යොදා ගන්න පුලුවන් encrypt කියන ක්‍රමය
ඉතින් මේ විදියට අපේ දත්ත encrypt කරගන්න පුලුවන් වෙන විදියේ tool ගොඩක් තියෙනවා
එ් වගේම තමයි අනිත් ලිනක්ස් operating system වගේ ම මේ operating system එකත් ගොඩක් වේගවත්
යම් ද්‍රව‍‍‍ය්‍යක් ප්‍රතය්‍යා බලය සහ වික්‍රියාව අතර පෙන්වන සම්බන්ධතාවය එම ද්‍රවය්‍යෙහි ආතති වික්‍රියා වක්‍රය ලෙස හදුන්වයි. එය එක් එක් ද්‍රවය්‍ය සඳහා වෙනස් වන අතර එය වෙනස් ආතනය්‍ය හෝ සම්පීඩක පූරණ(වික්‍රියාව) අන්තරයන්හිදී විරූපණය වන ප්‍රමාණය (ප්‍රතය්‍යා බලය) සටහන් කිරීම මගින් ලබා ගත හැක
මෙම වක්‍රයන් මගින් යම් ද්‍රවය්‍යක බොහෝ ගුණ හදුනා ගත හැක ( ප්‍රත්‍යාස්ථතා මාපාංකය සනාථ කිරීමට අවශය්‍ය දත්ත ඇතුලුව, E)
විවිධ ද්‍රව‍‍‍ය්‍යන්හි ආතති වික්‍රියා වක්‍ර විශාල ලෙස වෙනස් වන අතර ද්‍රව‍‍‍ය්‍යෙහි උෂ්ණත්වය හා පූරණ වේගය අනුව එකම ද්‍රව‍‍‍ය්‍යක් මත විවිධ ආතනය්‍ය ප්‍රතය්‍යා බලයන් යොදමින් කරන ලද පරීක්ෂාවන්හිදී ලබාගත් ප්‍රතිඵලයන් වෙනස් වේ
කෙසේ නමුත්, විවිධ ද්‍රවය්‍ය කාණ්ඩයන්හි ආතති වික්‍රියා වක්‍ර අතරින් පොදු ගති ලක්ෂණ හදුනා ගැනීම මගින්, එම ද්‍රවය්‍යන් තනය්‍ය ද්‍රවය්‍ය(පහසුවෙන් නැමිය හැකි) හා ආතනය්‍ය ද්‍රවය්‍ය(පහසුවෙන් කැඩෙන) ලෙස වර්ග දෙකකට බෙදිය හැකිය
හරස්කඩ වර්ගඵලය A වන දණ්ඩක දෙපසින් සමාන හා ප්‍රතිවිරුද්ධ F වන බලයකින් අදින විට , එම දණ්ඩ ආතතියකට ලක්ව ඇතැයි සැලකිය හැකිය
දණ්ඩක හරස්කඩ වර්ගඵලයට යොදන ලද බලය දරන අනුපාතය ප්‍රතය්‍යා බලය යනුවෙන් අර්ථ දැක්විය හැක
ආතතිය වස්තුවේ සෑම කොටසකටම බලපාන නිසා, මෙම ප්‍රතය්‍යා බලය  ආතනය්‍ය ප්‍රතය්‍යා බලය ලෙසද හඳුන්වයි. ප්‍රතය්‍යා බලයෙහි SI ඒකකය පැස්කල් නොහොත් වර්ග මීටරයට නිව්ටන් වේ
පැස්කල් 1= 1 Pa = 1 N/m2     

දැන් වස්තුවක් මතට ස්පර්ශීයව යොදන ලද බලයක් සලකන්න
වර්ගඵලය A මතට යොදන ලද වය්‍යාකෘති බලයේ අනුපාතය,වය්‍යාකෘති ප්‍රතය්‍යාබලය ලෙස හඳුන්වයි
වස්තුව q කෝණයකින් ඇඹරුණේ නම්, එවිට වය්‍යාකෘති වික්‍රියාව වනුයේ
ද්‍රවය්‍යක වය්‍යාකෘති මාපාංකය යනු එම ද්‍රවය්‍යෙන් සාදන ලද වස්තුවක ඕනෑම ලක්ෂය්‍යකදී, වය්‍යාකෘති වික්‍රියාවට වය්‍යාකෘති ප්‍රතය්‍යාබලය දක්වන අනුපාතයයි
වය්‍යාකෘති මාපාංකය,  දෘඩතා මාපාංකය ලෙසද හඳුන්වයි.

තනය්‍ය ද්‍රවය්‍ය (පහසුවෙන් නැමිය හැකි) 
සාමානය්‍ය උෂ්ණත්වයන් යටතේදී තනය්‍ය වීමේ හැකියාව  මගින්, වය්‍යුහාත්මක වානේ සහ බොහෝ මිශ්‍රලෝහ අඩංගු වන තනය්‍ය ද්‍රවය්‍ය විස්තර කල හැක
අවකාබන් වානේ ,හොඳින් අර්ථ දක්වන ලද අවනති ලක්ෂය්‍ය දක්වා ඉතා හොඳ රේඛීය සම්බන්ධතාවයක් ප්‍රදර්ශනය කරයි (රූපය
වක්‍රයේ රේඛීය කොටස ප්‍රතය්‍යස්ථතා කලාපය වන අතර  එහි බෑවුම (අනුක්‍රමණය) ප්‍රත්‍යාස්ථතා මාපාංකය නොහොත් යං මාපාංකය ( යං මාපාංකය යනු සම්පීඩක ප්‍රතය්‍යාබලය, අන්වායාම වික්‍රියා බලයට දක්වන අනුපාතයයි)
අවනති ලක්ෂය්‍යට පසුව, වක්‍රය යම්තම් අඩුවන්නේ කොට්‍රල් වායුගෝලයන් ගෙන් විස්ථාපනයන් නිදහස් වීම නිසාය
විරූපණය තව දුරටත් පවත්වාගෙන යන විට, වික්‍රියා දැඩියම හේතුවෙන් ප්‍රතය්‍යාබලය අත්ය්‍යන්ත ආතනය්‍ය ප්‍රත‍ය්‍යාබලයට ලඟා වන තෙක් වැඩිවේ
මෙම ලක්ෂය්‍යට ලඟා වන තෙක්, පොයිසන්ගේ සංකෝචන නියම අනුව හරස්කඩ වර්ගඵලය ඒකාකාරව සහ අහඹු ලෙස අඩුවේ
නියම බිඳුම් ලක්ෂය්‍ය ,දෘශය්‍ය බිඳුම් ලක්ෂය්‍ය සේ එකම සිරස් රේඛාවේ පිහිටයි
කෙසේවුවත්, මෙම ලක්ෂය්‍ය ඉක්මවා යනවිට ගෙල ආකාරයක් ගනිමින් හරස්කඩ වර්ගඵලය මුල් අගයට වඩා අඩුවේ
ගෙලෙහි පුළුල් ප්‍රදේශයේදී, ආතනය්‍ය බලය හරස්කඩ වර්ගඵලයට දරන අනුපාතය සතය්‍ය ප්‍රතය්‍යාබලය ලෙස හඳුන්වයි. ආතනය්‍ය බලය හරස්කඩ වර්ගඵලයට දරන අනුපාතය ඉංජිනේරු ප්‍රතය්‍යාබලය ලෙස හඳුන්වයි. සැබෑ ප්‍රතය්‍යාබලය හා සැබෑ වික්‍රියාව සලකා අඳින ලද ආතති වික්‍රියා වක්‍රය නම්, එහි ප්‍රතය්‍යාබලය අසමත් වීම දක්වාම ක්‍රමයෙන් ඉහළ යනු ඇත
අවසානයේ ගෙල අස්ථාවර බවට පත් වී නිදර්ශකය කැඩී යයි
නිදර්ශකයේ ආතන‍ය්‍ය බලය ක්‍රමයෙන් වැඩිකරන විට, එය අත්ය්‍යන්ත ආතනය්‍ය ප්‍රත‍ය්‍යාබලයට ලඟා වන අතර  එය වේගයෙන් දික් වී කැඩී යයි
නිදර්ශකයේ දිග ක්‍රමයෙන් වැඩිවන විට, ක්‍රමයෙන් වැඩිවන දික්වීම නිරීක්ෂණය කිරීමට හා නිදර්ශකයේ ආතනය්‍ය බලය අඩු වීමේ ප්‍රමාණය දැන ගැනීමට හැක
පාලම් වැනි නාගරික වය්‍යුහ බොහෝමයක් ඉහත ක්‍රමය යොදාගනිමින් සාදා ඇත
ලෝහ තහඩු නිපදවන ක්‍රියාවලි, කරන ලද වැඩ කොටස නොනැවත විරූපණය වැඩි කිරීමට භාජනය කරනු ලැබේ
අත්ය්‍යන්ත ආතනය්‍ය ප්‍රත‍ය්‍යාබලය හා බිඳීම අතර ද්‍රවය්‍යන්ගේ හැසිරීම නිවැරදිව සටහන් කිරීම සඳහා, බොහෝ ආතනය්‍ය පරීක්ශා කිරීමේ උපකරණ භාවිතා කරනු ලැබේ
කාබනාධික වානේ වලට මාධය්‍යක් වැනි අවතනය්‍ය ද්‍රවය්‍යවලට නිවැරදිව අර්ථ දැක්වූ අවනති ලක්ෂය්‍යක් නැත
උඩු හා යටි අවනති ලක්ෂය්‍ය යනුවෙන් අවනති ලක්ෂය්‍ය වර්ග දෙකක් ඇත
මෙම ද්‍රවය්‍ය සඳහා අවනති ප්‍රතය්‍යාබලය "offset yield method" මගින් තීරණය කළ හැක (සාමානය්‍යෙන් 0.1% සිට 0.2% දක්වා)
මෙම රේඛාවේ හා ආතති වික්‍රියා වක්‍රයේ අන්තර් ඡේදනය අවනති ලක්ෂය්‍ය ලෙස හදුන්වයි. ප්‍රතය්‍යාස්ථ කලාපය යනු ආතති ව්ක්‍රියා වක්‍රයේ කොටසක් වන අතර එහිදී ද්‍රව‍‍ය්‍යකට යොදා ඇති භාරය ඉවත් කළ විට එය නැවත මුල් පිහිටීමට (හැඩය) පත්වේ
සුවිකාර්යය ප්‍රදේශය යනු භාරය ඉවත් කළද සමහර කල්පවතින විරූපණයන් දැකිය හැකි කොටසකි
බිඳුම් ලක්ෂය්‍ය   යනු ද්‍රවය්‍ය  කැඩී යන අවස්ථාවයි.

ආතනය්‍ය ද්‍රවය්‍ය (පහසුවෙන් කැඩෙන) 
චීනච්චට්ටි, වීදුරු, හා ගල් ද ඇතුළත් වන ආතනය්‍ය ද්‍රවය්‍ය(භංගුර/පහසුවෙන් කැඩෙන), සැලකිය යුතු පූර්ව වෙනසකින් තොරව කැඩීයාම හේතුවෙන් පහසුවෙන් හඳුනා ගත හැක
කොන්ක්‍රීට්, කාබන් තන්තු වැනි ආතනය්‍ය ද්‍රවය්‍ය(භංගුර/පහසුවෙන් කැඩෙන) වලට අවනති ලක්ෂය්‍යක් නැත
එමනිසා ඒවායේ අත්ය්‍යන්ත ආතනය්‍ය ප්‍රත‍ය්‍යාබලය හා බිඳීම එකවිට සිදුවේ
ආතනය්‍ය ද්‍රවය්‍ය සඳහා ආතති වික්‍රියා වක්‍රයක් රූපය 3 හි දක්වා ඇත
වීදුරු වැනි ආතනය්‍ය ද්‍රවය්‍ය , සුවිකාර්ය විරූපණයක් නොපෙන්වන අතර ප්‍රතය්‍යාස්ථ විරූපණය අතරතුරදි ක්‍රියාකිරීම නවතයි
තනය්‍ය ද්‍රවය්‍ය වලදී මෙන් ගෙල හටගැනීමක් නොවන නිසා කැඩුණු කොටස් දෙක නැවත එකතු කර, මුල් හැඩයට  පත් කළ හැකිය
සාමානය්‍යෙන් ආතනය්‍ය ද්‍රවය්‍යක් සඳහා ආතති වික්‍රියා වක්‍රය රේඛීය හැඩයක් ගනී
කොන්ක්‍රීට් වැනි සමහර ද්‍රවය්‍ය සඳහා, සම්පීඩන ප්‍රබලතාව හා සසඳන කළ ආතනය්‍ය ප්‍රබලතාව නොගිණිය හැකි තරම් වන අතර එය බොහෝ ඉංජිනේරු භාවිත වලදී බිංදුව ලෙස සලකනු ලැබේ
ද්‍රවය්‍යේ දෝෂ සඳහා ප්‍රතය්‍යාබල තීව්‍රතා සාධකය බලපාන නිසා වීදුරු තන්තු වල ආතනය්‍ය ප්‍රබලතාව අනෙකුත් විශාල වීදුරු වලට වඩා ශක්තිමත්ය
එමෙන්ම නියැදියේ ප්‍රමාණය විශාල වනවිටද දෝෂය වැඩිවේ
සාමානය්‍යෙන්, සෑමවිටම කඹයක ආතනය්‍ය ප්‍රබලතාවය   එහි  තනි තනි තන්තුවල ආතනය්‍ය ප්‍රබලතාවල එකතුවට වඩා අඩුය
මෙයද බලන්න 
 ස්වභාවික රබර්  
 ද්‍රව්‍යවල ප්‍රබලතාව  
 ආතති වික්‍රියා දර්ශකය  
 ආතති වික්‍රියා විශ්ලේෂණය

ආශ්‍රිත

බාහිර සබැඳි 
 British Society for Strain Measurement 
 Stress–strain diagram
 Engineering stress–strain curve
ABS හෙවත් anti-lock braking system (අගුලු විරෝධී තිරිංග පද්ධතිය) කියන්නේ මෝටර් රථ වල යොදා ගන්නා ආරක්ෂක තිරිංග පද්ධතියක්
මෙම පද්ධතියේ සේවය අපට වැඩියෙන්ම අවශ්‍ය වෙන්නේ හදිසියේ තදින් තිරිංග තද කරන අවස්ථාවකදී
මෙලෙස ක්‍ෂණිකව තදින් තිරිංග තද කිරීමේදී රෝද සිරවිමකට ලක්වී වාහනය ලිස්සා යන්න පුළුවන්
විශේෂයෙන්ම, වැසි දිනයකදී හෝ හිම පතනයකදී වැනි අවස්ථාවකදී මෙලෙස වාහනය ලිස්ස්යා යාමේ ඉඩකඩ බොහොමත්ම වැඩියි
වාහනයයේ රෝද ලිස්සිමට පටන් ගත් විට රියදුරාට සුක්කානම කරකවා වාහනය පාලනය කරන්න හැකි වෙන්නේ නෑ
ඒ වගේම තමයි මෙවන් අවස්ථාවක වාහනය නවතා ගන්න යන දුර ප්‍රමාණය ලිස්සා නොයන අවස්ථාවක යන දුර ප්‍රමාණයට වඩා වැඩියි
මේ නිසා බරපතල අනතුරු ඇතිවීමේ අවධානමක් තියෙනවා
ABS පද්ධතිය මගින් සිදු කරන්නේ තිරිංග තද කිරීමකදී වාහනයේ රෝද හිරවීම වලක්වා වාහනය ලිස්සායාමට ඇති අවධානම වලක්වා ගැනීමයි
මේ නිසා කෙටි දුරකදී වාහනය නතර කර ගත හැකි වනවා වගේම වාහනය මනාව පාලනය කර ගන්නත් රියදුරු ට අවස්ථාව ලැබෙනවා
ඕස්ට්‍රේලියාවේ මොනාෂ් විශ්ව විද්‍යාලයෙන් සිදුකළ සමීක්ෂණයකදී හෙළිවී තියෙනවා ABS තිරිංග පද්ධතියක් වාහනයක ඇති විට වාහන එකිනෙක හා ගැටීමෙන් අනතුරු සිදුවීමේ අවධානම 18% කින් සහ වාහනය පාලනය කර ගත නොහැකිව මාර්ගයෙන් පිටතට ලිස්සා ගොස් අනතුරු සිදුවීම අවධානම 35% කින් ද අඩු වන බව. මීට අමතරව, ඇමෙරිකාවේ Insurance Institute for Highway Safety (IIHS) නම් ආයතනය මගින් සිදු කල සමීක්ෂණයකදී සොයාගෙන තිබෙනවා ABS පද්ධතිය සහිත මෝටර් සයිකල් පැදවීමේදී මාරක අනතුරු ඇතිවීමේ අවධානම 37%කින් අඩු වන බව. මේ අනුව ABS පද්ධතියක වැදගත්කම ඔබට හොඳින් වැටහෙනු ඇති
ABS පද්ධතියේ ඇති වැදගත්කම නිසාම 2007 වසරේ සිට යුරෝපයේ අලෙවි කරන සියලුම කාර් සඳහා ABS පද්ධතිය අනිවාර්න්ම තිබිය යුතු බවට නීති පනවා තිබෙනවා
මෙයින් තවත් ඉදිරියට යමින් ඇමෙරිකාව 2011 වසරේදී නීති සම්පාදනය කර තිබෙනවා ABS පද්ධතිය මෙන්ම Electronic Stability Control (ඉලෙක්ට්‍රොනික ස්ථායිතා පාලනය) පද්ධතියත් අනිවාර්යයෙන්ම කාර් වල තිබිය යුතු බවට
ඉතිහාසය 
ABS තිරිංග පද්ධතියක් පලමු වරට නිෂ්පාදනය වූයේ ගුවන් යානා සඳහායි
ඒ 1929 ප්‍රංෂ වාහන හා ගුවන්යානා නිර්මාපකයෙකු වූ ගේබ්‍රියල් වයොසන් (Gabriel Voisin) විසිනුයි
මෙය යාන්ත්‍රික පද්ධතියක් වූ අතර, ජව රෝදයක් මගින් ක්‍රියාත්මක විය
ගුවන් නියමුවා හදිසියේ දැඩිව තිරිංග තද කරන අවස්ථාවකදී ගුවන් යානය ලිස්සා යාම වලක්වා ගැනීම සඳහා තමයි මෙය යොදාගෙන තියෙන්නේ
ඉන් පසු මෙය ගුවන් යානා සඳහා භාවිත වුවද මෝටර් වාහන සඳහා භාවිත වීමට ආරම්භ වූයේ 1960 පසුවයි. Ferguson P99 රේසින් කාරය, Jensen FF, ෆොර්ඩ් Zodiac යනාදී මෝටර් වාහන වල භාවිත කලද එය ජනප්‍රිය නොවූයේ නිෂ්පාදනයට වැය වු මිල අධික වීම හා ප්‍රායේගික ගැටළු හේතුවෙනි
පලමු වරට ඉලෙක්ට්‍රොනික ක්‍රියාකාරිත්වයෙන් යුතු ABS පද්ධතියක් නිර්මානය වූයේ 1960 අවසාන භාගයේ කොන්කෝර්ඩ් ගුවන්යානා සඳහායි
ක්‍රයිස්ලර් සමාගම තම ඉම්පෙරියල් රථයට ABS පද්ධතියක් සවි කර වෙලඳපොලට යැවූ අතර ඉන් පසු අනෙක් මෝටර් වාහන නිෂ්පාදන සමාගම් ද එය අනුගමනය කලේය
BMW සමාගම විසින් පලමු වරට ඉලෙක්ට්‍රොනික හයිඩ්‍රොලික් පද්ධතියක් සහිත යතුරුපැදිය හඳුන්වා දෙන ලදී
ක්‍රියාකාරීත්වය  

ABS පද්ධතියක් ප්‍රධාන උපාංග 4 කින් සමන්විත වේ
ඒවා පහත පරිදි හඳුන්වාදිය හැක
1) වේග ස්ංවේදක - Speed sensors වාහනයේ එක් එක් රෝදය කැරකෙන වේගය කුමක්ද යන්න ඉලෙක්ට්‍රොනික පාලක ඒකකයට ලබා දීම සඳහා මෙය යොදා ගනු ලබයි
එක් රෝදයකට එක බැගින් වාහනයේ රෝද හතරටම මෙම වේග සංවේදක සවි කොට ඇත
සමහර වාහන වල මෙම සංවේදක වාහනයේ අවකලකයේ (Differential) සවි කර තිබෙනු දක්නට ලැබේ
2) වෑල්ව - Valves සාමාන්‍ය තිරිංග පද්ධතියකද අපට වෑල්ව දැක ගත හැකිය
මේවා බොහෝවිට වාහනයේ ඉදිරිපස හා පසුපස රෝද වලට වෙන වෙනම හයිඩ්‍රොලික් සැපයුම ලබා දීම සඳහා මාස්ටර් පොම්පය සමග පිහිටනු ලබයි
මේ අයුරින් ම ඇඹ්ශ් ක්‍රමයේදීත් එක් එක් රෝදයට සැපයෙන හයිඩ්‍රොලික් සැපයුම පාලනය කිරීමට හැකි වන පරිදි වෙන වෙනම් වෑල්ව හතරක් තිබේ
3) පොම්පය - Pump වෑල්වයක් හරහා හයිඩ්‍රොලික් පීඩනය මුදා හැරිය පසු නැවත වෙනත් වෑල්වයක්ට හයිඩ්‍රොලික් පීඩනය ලබා දීමට අවශ්‍ය පීඩනය උත්පාදනය කිරීමට මෙය ABS පද්ධතියට සම්බන්ධ කොට ඇත
පාලක ඒකකය මගින් මෙම පොම්පයේ ක්‍රියාව නිරතුරුවම ස්ංවේදනය කරනු ලබයි
4) ඉලෙක්ට්‍රොනික පාලක ඒකකය - ECU (electronic control unit) තිරිංග යෙදූ පසු රෝද වල වේගය මැන බලා ඊට අදාලව රෝද වෙත හයිඩ්‍රොලිච් පීඩනය යැවීම හා නිදහස් කිරීම සඳහා නිර්මාණය කරඇති ඉලෙක්ට්‍රොනික උපාංග සහිත කොටසකි
පොම්පය හා වෑල්ව යන කොටස් එක්වී Modulator unit යන ඒකකය නිර්මාණය වේ
මෝටර් වාහනයක රියදුරා විසින් වාහනයේ තිරිංග ක්‍රියාත්මක කල විට ඉලෙක්ට්‍රොනික පාලක ඒකකය මගින් එය සංවේදනය කරයි
පසුව වෑල්වය සෙමින් නිදහස් කරමින් රෝදය වෙතට හ‍යිඩ්‍රොලික් පීඩනය ලැබීමට සලස්වයි. එවිට රෝදයේ රෝධක ක්‍රියාත්මක වීම නිසා රෝදයේ වේගය අඩුවීගෙන ගොස් රෝදය ලොක් වීමට ආසන්න අවස්ථාවට පැමිනේ
එවිට ඒ බව පාලක ඒකකය සංවේදනය කර,නැවත වෑල්වය සෙමින් වැසීම සිදු කරයි
එවිට රෝදයට ලැබෙන හ‍යිඩ්‍රොලික් සැපයුම අඩාල වීම නිසා නැවත රෝදය කරකැවීමට පටන් ගනී
මෙම ක්‍රියාවලිය සිදු වීමට ගත වන්නේ ඉතාමත් කෙටි කාලයකි
තත්පරයකට කිහිපවාරයක්ම මෙය සිදුවේ
මේ අයුරින් මෙම ක්‍රියාවලිය සෑම රෝදයකටම ක්‍රියාත්මක වීම නිසා වාහනය ඉක්මණින් නවතා ගැනීමට හැකියාව ලැබේ
තිරිංග පද්ධති වර්ග 

භාවිත වන වෑල්ව ප්‍රමාණය හා යොදාගන්නා වේග සංවේදක ගණන අනුව තිරිංග පද්ධති වර්ග කිහිපයකි
මෙහි channel යනුවෙන් දක්වා ඇත්තේ භාවිතා වන වෑල්ව ප්‍රමාණය වේ
වාහනයේ බර, ගමන්කල හැකි වේගය, නිෂ්පාදක සමාගම වැනි කරුණු අනුව මෝටර් වාහනයක සවිකරන ABS පද්ධතියේ වර්ගය එකිනෙකට වෙනස් වේ
1) Four-channel, four-sensor ABS
 
 2) Three-channel, four-sensor ABS
 
 3) Three-channel, three-sensor ABS
 
 4) Two-channel,four sensor ABS
 
 5) One-channel, one-sensor ABS

ආශ්‍රිත

බාහිර සැබැදි 
 
ඉබේ පැදවෙන ආරක්ෂණ තාක්ෂණයන්
යාන්ත්‍රික බල පාලනය 
යතුරු පැදි තාක්ෂණය
වාහන තිරිංග තාක්ෂණයන්
වයිකිං යුගයෙහි කඩුව (වයිකිං කඩුව ලෙසින්ද) හෝ කැරොලිංජියන් කඩුව යනු මුල් මධ්‍යතන යුගයන්හිදී බටහිර සහ උතුරු යුරෝපය තුලදී බහුලව භාවිතා කෙරුණු  කඩු වර්ගයකි
වයිකිං යුගය (Viking Age) හෙවත් කැරොලිංජියන් අවධිය (Carolingian-era) ගොඩනැගී ඇත්තේ 8 වන සියවසේදී  මිරොවින්ජියන් කඩු (Merovingian sword) (6 වන සහ 7 වන සියවසෙදී ෆ්රෑන්කිෂ් නිෂ්පාදන අසිපත, රෝමන් ස්පත (spatha) යන්නෙන් පැවත එන්නනකි
) ගෙන් වන අතර 11 වන සහ 12 වන සියවස් අතරතුරදී රෝමාකාර නයිට්වරුන්ගේ කඩුවක් (Knightly sword) දක්වා දියුණු විය
පාරිභාෂික ශබ්දමාලාව 

වයිකිංවරුන්ගේ අසිපත ලෙස ප්‍රචලිත වුවත්, මෙම වර්ගයේ අසිපත් නිෂ්පාදනය කලේ ෆ්රෑන්කිෂ් අධිරාජ්‍යයේ (Frankish Empire) කැරොලිංජියන් යුගයේදීය (Carolingian era)