Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
සමහර ජාල අතර ද්වාර හෝ සේතු තිබුණු නමුදු එම සේතු බොහෝ විට සීමා සහිත හෝ එක් භාවිතයකට විශේෂව සාදා තිබුණි
එක් ව්‍යාප්ත පරිගණක ජාලකරණ ක්‍රමය මධ්‍යම ප්‍රධාන සැකසුම් ඒකක ක්‍රමය මත පදනම් වී , සරලව එහි පර්යන්ත බදු / බැදුනු මාර්ග ඔස්සේ සම්බන්ධ වීමට ඉඩ හරින ලදී
1950 දී මෙම ක්‍රමය RAND  ව්‍යාපෘතිය මගින් භාවිතා කළේ පීටස්බර්ග් පෙනිසෙල්වේනියා හි හර්බට් සීමන් වැනි ගවේෂකයන් මහද්වීප හරහා ස්වයංක්‍රීයව ක්‍රියා කිරීමේ සිද්ධාන්තය  ප්‍රත්‍යක්ෂ කරමින් හා කෘතීම බුද්ධිය ගැන සුලිවාන් ඉලිනොයිස් හි ‍ගවේෂකයන් හා සහයෝගයෙන් කටයුතු කිරීමට සහයෝගය දැක්වීය
org/wiki/History_of_the_Internet#Before_the_Internet
දීර්ඝ කාලයක් තිස්සේම සංඛ්‍යාවාදය සහ විශේෂයෙන්ම ප්‍රථමක සංඛ්‍යා පිළිබඳ අධ්‍යයනය කිසිදු ප්‍රායෝගික භාවිතයකින් තොර ස්වකැමැත්ත මත අධ්‍යයනය කරනු ලබන ශුද්ධ ගණිතමය මාතෘකාවක් සඳහා සරලම උදාහරණය ලෙස සැලකිණි
විශේෂයෙන්ම බ්‍රිතාන්‍ය ජාතික ජී.එච්. හාඩි වැනි අංක ගණිතවාදීන් කිසිම යුදමය වැදගත්කමකින් තොර වූ සිය ක්‍රියාකාරකම් ගැන ආඩම්බර වූහ
නමුත් මෙම මතය 1970 දී පමණ ප්‍රථමක සංඛ්‍යා රහස් කේත භාෂා නිර්මාණය කරන ඇල්ගොරිතම සඳහා පදනම ලෙස යොදාගත හැකි බව ප්‍රකාශයට පත්වීමත් සමග බිඳ වැටුණි
ප්‍රථමක සංඛ්‍යා හෑෂ් වගු සහ ව්‍යාප්ත සසම්භාවී අංක ජනන සඳහා ද භාවිතා වේ
මේ අතර එක් එක් භ්‍රමකයක් මත වූ ලෝහ ඇණ සංඛ්‍යාව අනෙක් ඕනෑම භ්‍රමකයක වූ ලෝහ ඇණ සංඛ්‍යාව සඳහා ප්‍රථමක හෝ අනුයාත ප්‍රථමක වන පරිදි භ්‍රමක යන්ත්‍ර නිපදවීමත් සමග පිහිටුම් පුණරාවර්තනයෙන් තොරව සම්පූර්ණ භ්‍රමක පිහිටුම් චක්‍රයක් සිදු කිරීමේ හැකියාව ඇති විය
රහස් කේත භාෂා නිර්මාණය 

RSA වැනි සමහර රහස් භාෂා කේත නිර්මාණය ඇල්ගොරිතම බිට් 512 වැනි විශාල ප්‍රමාණයේ ප්‍රථමක සංඛ්‍යා මත පදනම් වේ
ස්වභාවධර්මයේ ප්‍රථමක සංඛ්‍යා පිහිටීම 

ස්වභාවධර්මය තුළ විවිධ අංක නිරූපණය වී තිබෙනු දැකගත හැකි අතර මින් සමහරක් ප්‍රථමක සංඛ්‍යා වේ
නමුත් සංඛ්‍යාවක් ප්‍රථමක වීම නිසා එය ස්වභාධර්මයේ පිහිටන අවස්ථා විරල වේ
උදාහරණයක් ලෙස බොහෝ තාරුකා මාළුවන්හට බාහු 5ක් පවතී
නමුත් 5 ප්‍රථමක වීම හේතුවෙන් තාරුකා මසුන්ට බාහු 5ක් පවතී යැයි කීමට සාධක නොමැත
තවද ඇතැම් තාරකා මසුන් විශේෂයෙන්ට බාහු 5කට අසමාන සංඛ්‍යාවක් පවතී
Echinaster luzonicus ට බාහු 6ක් ඇති අතර , Luidia senegalensis ‍ට බාහු 9ක් ඇත
Solaster endeca විශේෂ‍යට බාහු 20 ක් දක්වා තිබිය හැක
බොහෝ තාරුකා මසුන් (එසේම අනෙකුත් බොහෝ එකිනොඩර්මාවන් / ශල්‍යවර්මීන්) පංච අරීය සමමිතිය දැරීමට හේතු අදට ද අපැහැදිලිය
ස්වභාවධර්මයා විසින් ප්‍රථමක සංඛ්‍යා පරිණාමීය ක්‍රියාවලිය සඳහා යොදාගෙන ඇති ආකාරයට එක් උදාහරණයකි
Magicicada ගණයට අයත් රැහැයියන්ගේ ජීවන චක්‍රයන් සැලකිය හැක
මෙම කෘමීන් සිය ජීවන චක්‍රයෙන් වැඩි කාලයක් මැසි පිලවුන් ලෙස පොළව යට ජීවත් වෙති
මොවුන් පිලා අවධිය පසුකර සුහුඹුලන් බවට පත්වන්නේ වසර 15කට හෝ 17 කට පසුව වන අතර ඉන් අනතුරුව උපරිම වශයෙන් සති කීපයක් වූ ජීවිත කාලයක් තුළ ඔබ මොබ පියාඹමින් ප්‍රජනනය කර මිය යති
මෙම අසාමාන්‍ය ජීවන චක්‍රය නිසා  Magicicada  වන් සඳහා විශේෂණය වූ විලෝපීන් පරිණාමය වීමේ හැකියාව ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ
යම් හෙයකින් Magicicada වන් ප්‍රථමක නොවන කාල සීමාවන් තුළ වූ ජීවන චක්‍රයකට හිමිකම් කීවේ නම් සිදු වන්නේ කුමක්දැයි යන්න සොයා බැලීමට ඔවුන්ගේ ජීවන චක්‍රය වසර 12ක් වී යැයි සිතමු
එවිට වසර 2, 3, 4, 6 හා 12 යන ඕනෑම කාලසීමාවන්ට වරක් ජීවන චක්‍රය සපුරණ විලෝපීන්ට Magicicadaවන් මත යැපීමේ හැකියාව ලැබේ
වසර 200ක කාලසීමාවක් සඳහා වසර 14 සහ 15 ක කාල පරාසයේ ජීවන චක්‍රයන් ඇති රැහැයියන් සහ වසර 13 සහ 17 ක ජීවන චක්‍ර ඇති රැහැයියන් සඳහා ඔවුන් සුහුඹුල් වන කාලය තුළ ඇතිවන  විලෝපීය තර්ජන ගණනය කළ විට ප්‍රථමක නොවන ජීවන චක්‍රවල පරිණත කාලයන්හිදී ප්‍රථමක ජීවන චක්‍රවල පරිණත අවධීන්ට සාපේක්ෂව 2% කින් වැඩි විලෝපී ගහණයක් පවතින බවට නිගමනය විය
මෙය ඉතා කුඩා වාසියක් වුව ද මෙම කෘමීන්ගේ ජීවන චක්‍ර ප්‍රථමක සංඛ්‍යාමය කාලසීමාවන්ට පරිණාමය වීම සඳහා ස්වාභාවික වරණය සිදුවීමට මෙය ප්‍රමාණවත් වී ඇති බව පැහැදිලිය
තවද සීමා ශ්‍රිතයේ හා සංකීර්ණ ක්වොන්ටම් පද්ධතීන්හි ශක්ති මට්ටම් අතර සම්බන්ධතාවයක් ඇති බව අනුමාන කෙරේ
org/wiki/Prime_number#Applications
විසිවැනි ශතවර්ෂයේ මැද භාගයේ, අතළොස්සක් විද්‍යාඥයෝ බුද්ධිමත් උපකරණ නිපදවීමට නව පිවිසුම්‍ මාර්ගයක් ආරම්‍භ කළහ
එය, ස්නායු විද්‍යා‍ෙව් නූතන සොයාගැනීම්‍, තොරතුරුවල නව ගණිතමය සිද්ධාන්ත, යන්ත්‍රවල හා ජීවීන්ගේ සන්නි‍ෙව්‍දනය හා ස්වයංක්‍රීය පාලන ක්‍රම පිළිබඳ විද්‍යා‍වේ  පාලනය හා ස්ථායීතාවය පිළිබඳ අවබෝධය, සහ ඒ සියල්ලටම වඩා ගණිතානුකූල තර්කනයෙන් උපුටා ගත් හරය මත රඳා පවතින උපකරණය, සංඛ්‍යාංක පරිගණකය සොය‍ා ගැනීම මත රඳා පැවතුණි
1956 ගිම්‍හාන සෘතු‍ෙව්‍ , ඩාට්‍මවුත් විද්‍යාලයේ සරසවියේ පැවති සම්‍මන්ත්‍රණයකදී නව කෘත්‍රීම බුද්ධි පර්යේෂණ ක්ෂේත්‍රය සොයා ගැණුනි
එයට සහභාගී වූඅය දශක කිහිපයක් ගත වන තුරු කෘත්‍රීම බුද්ධි පර්යේෂණවල මූලිකයන් බවට පත් විය
මැසචු -සෙට්‍ස් තාක්ෂණික ආයතනය, දේවස්ථාන මිෂනාරි සමිතිය හා ස්ටැන්ෆර්ඩ්‍ හි කෘත්‍රීම බුද්ධි විද්‍යාගාර පිහිට වූ ජෝන් මැකාති, මර්වින් මින්ස්කි , ඇලන් නිවෙල් සහ හර්බට්‍ සයිමන් ඒ අතරින් විශේෂ ‍ෙව්‍
ඔවුන් හා ඔවුන්ගේ සිසුන් ලියූ වැඩසටහන්, බොහෝ මිනිසුන් සැකයක් නැතිව හුදෙක් මවිතයට පත් කරන සුළු විය
පරිගණක , වීජ ගණිතයේ වචන හරඹ විසඳමින් , තර්කානුකූල න්‍යායයන් සාධනය කරමින්, හා ඉංග්‍රීසියෙන් කතා කරමින් සිටියහ
60 දශකයේ මැද භාගය වන විට ආරක්ෂාව පිළිබඳ ඇමෙරිකානු දෙපාර්ත‍ම්‍නේතුව විසින් ඔවුන්ගේ පර්යේෂණවලට විශාල ලෙස මුදල් සපයන ලදී
ඔවුහු නව ක්ෂේත්‍රයේ අනාගතය පිළිබඳ සර්ව ශුභවාදී වූහ
සයිමන් , 1965 
“අවුරුදු 20 ක් ඇතුළත, මිනිසාට කළහැකි ඕනෑම වැඩක් කිරීමට උපකරණවලට හැකි වනු ඇත
”

   *
මර්වින් මින්ස්කි , 1967
“පරම්‍පරාවක් තුළ , කෘත්‍රීම බුද්ධිය නිර්මාණය කිරී‍‍ෙම්‍ ප්‍රශ්නය බොහෝ දුරට සාර්ථක ලෙස විස‍‍ඳෙනු ඇත
”

මෙම අනාවැකි හා එවැනි අනාවැකි බොහොමයක් සැබෑ වූයේ නැත
ඔවුන් මුහුණ පෑ සමහර ප්‍රශ්නවල අසීරුතාවය හඳුනා ගැනීමට ඔවුහු අසමත් වූහ
1947 දී වඩා සාරවත් ව්‍යාපෘතිවලට මූල්‍යාධාර ලබා දීමට  කොංග්‍රසයෙන් දිගටම පවතින පීඩනයට සහ එංගලන්ත ජාතික සර් ජේම්‍ස් ලයිට්‍හිල්ගේ කෘත්‍රීම වි‍ව්‍චෙනයට ප්‍රතිචාරයක් ලෙස ඇමෙරිකානු හා බ්‍රිතාන්‍ය රජයන් කෘත්‍රීම බුද්ධිය සම්‍බන්ධ, සියළුම අවධානය යොමු නොකළ අතර පරියේෂණ සම්‍පූර්ණයෙන් නවත්වන ලදී
මෙය කෘත්‍රීම බුද්ධියේ ප්‍රථම අඳුරු සමය විය
විශේෂඥ පද්ධතිවල ( මිනිස් විශේෂඥයන් එක් අයෙකුගේ හෝ කිහිප දෙනෙකුගේ දැනුම හා වි‍ශ්ලේෂණ හැකියාවන් අනුකරණය කළ හැකි එක් ආකාරයක කෘත්‍රීම බුද්ධි වඩසටහනකි)  වාණිජ සාර්ථකත්වය නිසා 80 දශකයේ මුල් කාලයේ කෘත්‍රීම බුද්ධි පර්යේෂණ නැවත ප්‍රාණවත් විය
1985 වන විට, කෘත්‍රීම බුද්ධිය සඳහා වූ වෙළඳපොළ ඩොලර් බිලියනයකට වඩා වැඩි මුදලක් උපයාගෙන තිබුණි
කෘත්‍රීම බුද්ධිය පිළිබඳ ඇති උද්‍යෝගය ක්‍රමයෙන් අඩු වීම හා වැඩිවීම පාලනය කරගත  නොහැකි වුවහොත්, එම බලාපොරොත්තු කඩවීම අනිවාර්යෙන් අත්විඳීමට සිදුවන බවට, මින්ස්කි සහ අන් අය ප්‍රජාවට අනතුරු අඟවා සිටියහ
1987 දී, ලැයිස්තු සැකසීමට ගන්නා පරිගණක භාෂාවක් සහිත උපකරණය වෙළඳ පොළේ බිඳ වැටීම ආරම්‍භ වීමත් සමගම නැවත වරක් කෘත්‍රීම බුද්ධිය අවමානයට පාත්‍ර විය
ඉන්පසු වඩාත් දිගු
දෙවැනි අඳුරු සමයක් කෘත්‍රීම බුද්ධියට උදා විය
90 දශකයේ හා 21 වැනි ශතවර්ෂයේ මුල් කාලයේදී එක්තරා ප්‍රමාණයකට අප්‍රසිද්ධියේ වුවත්, කෘත්‍රීම බුද්ධිය එහි විශාලතම සාර්ථකත්වය අත් කර ගන්නා ලදී
සවිස්තරාත්මකව සැලසුම්‍ සංවිධානය හා ක්‍රියාත්මක කිරීම , තොරතුරු කැනීම වෛද්‍ය විද්‍යාත්මක රෝග විනිශ්චය සහ තවත් බොහෝ ‍ ක්ෂේත්‍රවල විශාල ඔසවා තැබීමක් සිදු කළ කෘත්‍රීම බුද්ධිය, තාක්ෂණික කර්මාන්ත පුරා පිළිගැනීමට ලක් විය
එම දියුණුව ලඟා කරගත හැකි වූයේ විවිධ කරුණු කිහිපයක් හේතුවෙනි
වර්තමාන පරිගණක සතු ඇදහිය නොහැකි බලය ( මූර් ගේ නියමය බලන්න
)   නිශ්චිත විශේෂ අතුරු ප්‍රශ්න විසඳීම දැඩි ලෙස අවධාරණය කිරීම, සමාන ගැටළු පිළිබඳ ක්‍රියා කරන ක්ෂේත්‍ර හා කෘත්‍රීම බුද්ධිය අතර නව සම්‍බන්ධතා නිර්මාණය සහ ‍ මෙම සියල්ලටම ඉහළින් ස්ථිර ගණිතමය ක්‍රම‍ෙව්‍ද  හා ඉතාමත් නිරවද්‍ය විද්‍යාත්මක ප්‍රමිතීන් කෙරෙහි පර්යේෂකයන්ගේ පවතින නව බැඳීම හා කැපවීම එම කරුණු අතර ‍ෙව්‍
org/wiki/Artificial_intelligence#History_of_AI_research
ජාලයක් තුළ ප්‍රධාන න්‍යායපත්‍රකරු (Scheduler) දත්ත තදබදය පාලනය කරයි
න්‍යායපත්‍රකරු වෙත ඉල්ලුම්කරනා පරිගණයකය මගින් දත්ත හුවමාරුවක් සිදුවීමට ඇත්නම් පණිවිඩයක් යවන අතර එය පෙළ ගැසීමට තබයි
එම පණිවුඩයේ හඳුනාගැනීමේ කේතයක් ඇති අතර එය ‍ජාලයේ සෑම පුරුකක් වෙත විකාශය කෙරේ
න්‍යායපත්‍රය BUS   තිබේ නම් ලබන්නාට ප්‍රමුඛතාව හා දැනුම් දීම් මගින් කාර්යය සිදු කරයි
හදුනාගත් පුරුක   පණිවිඩය රැගෙන යමින් පරිගණක දෙක අතර දත්ත හුවමාරුව ඉටු කරයි
එය සම්පුර්ණ කිරීමෙන් පසු BUS   න්‍යාය පත්‍රානුකූලව ඊළග ඉල්ලීම් සදහා පෙළ ගැසී සිටී.

BUS  
වාසි    - 	ඕනෑම පරිගණකයකට සෘජුවම ඇතුළත් වෙමින් පණිවිඩ ‍සාපේක්ෂව සරලව හා වේගවත්ව යැවිය හැක
අවාස  -	පවරන සංඛ්‍යාතයන් හා ප්‍රමුඛතාවයන් මගින් තදබදය සංවිධානය කිරීමට න්‍යායපත්‍ර අවශ්‍ය වේ
පරිගණක විද්‍යාව
Zug
ස්ථල විද්‍යාව හඳුන්වන ඉංග්‍රීසි වදන ග්‍රීක බසින් ස්ථායීය අධ්‍යයනය යන තේරුම ගෙන වචන යුගල එක්ව තැනී තිබේ
ස්ථල විද්‍යාව ජ්‍යාමිතිය තවදුරටත් ප්‍රසාරණය වීමෙන් හටගත් ගණිතයට අයත් විෂය පථයකි
ස්ථල විද්‍යාවේ ආරම්භක අරමුණ අවකාශයේ ස්වභාවය අධ්‍යයනය කිරීමයි
ඒ සඳහා අවකාශයේ සියුම් මෙන්ම මහේක්ෂීය ව්‍යුහය අධ්‍යයනය කෙරේ
ස්ථල විද්‍යාව කුලකවාදය මත ගොඩැනැගී ඇති අතර එහිදී ලක්ෂ කුලක මෙන්ම කුලක කාණ්ඩ ද සලකනු ලැබේ
ස්ථලක අවකාශයක් නිර්ණය කිරීමේ දී යොදාගන්නා ඇතැම් ලක්ෂණ ඇති කුලක කාණ්ඩයක් හෝ ඒවා පිළිබද අධ්‍යයනය ‍ස්ඵලකය ලෙස හැදින්වේ
මෙම ලක්ෂ පහත විස්තර කෙරේ
ස්ථලක පරිණාමණයේදී යොදාගන්නා ශ්‍රිත හෙවත් අනුරූපක (සිතියම්) මෙහිදී වැදගත් තැනක් ගනී
දළ වශයෙන් මෙවන් ශ්‍රිත අවකාශය කොටස්වලට වෙන් කිරීමෙන් හෝ නිශ්චිත කොටස් එකම ඇලවීමකින් තොරව අවකාශය ප්‍රසාරණය කරන්නන් සේ හැදින්විය හැක
19 වැනි සියවසේ අග භාගයේ දී පමණ ස්ථල විද්‍යාව නියමාකාරයෙන් විෂය පථයක් බවට පත්වූ අවධියේ එය ස්ථානීය ජ්‍යාමිතිය හෝ ස්ථානීය විශ්ලේෂණ යන අරුත් ඇති පදයන්ගෙන් හඳුන්වන ලදී
1925 සිට 1975 අතර කාලය තුළ දී ගණිතයේ වර්ධනයට වඩාත් වැදගත් වූ විෂය පථයක් බවට ස්ථල විද්‍යාව පත් විය
ස්ථල විද්‍යාව බොහෝ උප විෂය පථයන්ගෙන් සමන්විත වන අතර ගණිතයට අයත් විශාල විෂය පථයකි
මෙම උප විෂය පථයන් අතරම සුසංගිතතාව, සබැදියාව හා ගණනය කළ හැකි බව යන සංකල්පවලට අදාල ලක්ෂ කලක ස්ථල විද්‍යාව , ඒකසතලතාව සදෘශ්‍යතාව වැනි සංකල්ප අන්වේෂණයට අදාල වීජීය ස්ථල විද්‍යාව සහ ගැට පිළිබඳ වාදය වැනි කොටස් අයත් සමූදායක් පිළිබද අන්වේෂණයට යොදාගන්නා ජ්‍යාමිතික ස්ථල විද්‍යාව මූලික වේ
ස්ථල විද්‍යාව හා ස්ථලක අවකාශ පිළිබඳ අධ්‍යයනයේ දී වඩාත් නිවැරදි අරුත් සොයාගැනීම සදහා ස්ථලක විද්‍යාත්මක ශබ්ද මාලාවක් යොදාගන්න
org/wiki/Topology

විද්‍යාව
විශ්ලේෂණය ඇරඹුණේ කලනයේ බරපතල සූත්‍ර‍යන් වලින්ය
අනුක්‍රමයක සීමාවක් ද නැත්නම්  ශ්‍රීතයක සීමාවක් ද නැත්නම් ශ්‍රීතයක සීමාවක් ද යන සීමාව පිලිබද සංකල්පය ඉතා සවිස්තරව සලක‍ා බැලෙන ගණිතයේ අංශයකි
එයට අවකලනය, අනුකලනය හා මිනුම, අපරිමිත ශ්‍රේණී හා විශ්ලේෂණික ශ්‍රීත පිලිබද සිද්ධාන්ත ද ඇතුලත් වේ
මෙම සිද්ධාන්ත තාත්වික සංඛ්‍යා, සංකීර්ණ සංඛ්‍යා හා තාත්වික හා සංකිර්ණ ශ්‍රීත යන අන්තර්ගතවලදී අධ්‍යයනයට ලක්වේ
කෙසේ නමුත් මෙම සිද්ධාන්ත “ආසන්න බව” (සුපිරි තාර්කික අවකාශ) හෝ වඩා විශේෂිතව “දුර” (මෙට්‍රික් අවකාශ) වල අර්ථ දැක්වීම් වලින් සමන්විත වු ගණිතමය වස්තු පිලිබද අවකාශයකදී ද අධ්‍යයනය හා අර්ථ දැක්වීම් සිදු කළ හැක
ඉතිහාසය
විශ්ලේශණයේ මුල් කාලීන ප්‍රතිඵල පැරණි ග්‍රීක ගණිතයේ මුල් යුගයේදී නිසැකව දක්නට ලැබිණි
උදාහරණයක් ලෙස අපරිමිත ජ්‍යාමිතික එකතුව සෙ(z)නෝගේ ද්විධාකරණය පිලිබඳ විරුද්ධාභාසයෙහි ඇතුලත් වේ
පසුව ඉයුඩොක්සස් හා ආකිමිඩිස් වැනි ග්‍රීක ගණිතඥයන් සිමාවේ හා අභිසාරිතාවයේ සංකල්ප වඩාත් පැහැදිලිව නමුත් අනියම් ආකාරයට භාවිතා කළහ
ඔවුන් මෙය සිදු කළේ ප්‍රදේශ හා ඝන වස්තු වල වර්ග ඵලය හා පරිමාව නිරවශේෂණ ක්‍රමය භාවිතයෙන් ගණනය කිරීමේදීය
ඉන්දියාවේ 12 වන සියවසේ ගණිතඥයෙකු වු භාස්කාර අවකලන කලනය පරිකල්පනය කළ අතර දැනට රෝලේගේ සිද්ධාන්තය ලෙස හදුන්වන වාක්‍යය සමග ව්‍යුත්පන්නය හා‍ අවකලන සංගුණකය සදහා උදාහරණද සැපයීය
14 වන සියවසේ දී සංගමග්‍රාමයේ මාධව විසින් සිදුකල කාර්යයන් ගණිතමය විශ්ලේශණයට මූලික අඩිතාලම දමනු ලැබීය
“ගණිතමය විශ්ලේෂණයේ නිර්මාතෘ” ලෙස සැල‍ෙකන මොහු බල ශ්‍රේණි හා ටේලර් ශ්‍රේණි වැනි අපරිමිත ශ්‍රේණි වල සයින්, කෝසයින්, ටැංජන හා චාප ටැංජන වැනි ශ්‍රීත වල  ව්‍යාප්තියද දියුණු කළේය
ඔහු ඔහුගේ ත්‍රිකෝණම්තික ශ්‍රිත පිළිඳව ටෙලර් ශ්‍රේණියේ දියුණු කිරීම හා සමගාමීව මෙම ශ්‍රේණි වල  අවසාන භාගය කපා දැමීම නිසා ඇතිවන දෝශ වල විශාලත්වය තක්සේරු කළ අතර අපරිමිත ‍ශ්‍රේණි සඳහා තාර්කික සන්නිකර්ෂණයක් ඉදිරිපත් කළේය
කේරල විදුහලේ වු ඔහුගේ අනුගාමිකයන් ඔහුගේ ක්‍රියාකාරකම් 16 වන සියවස දක්වා ව්‍යාප්ත කරන ලදී
17 වන සියවසේ අවසාන භාගයේදී යුරෝපයේ නිව්ටන් හා ලෙයිබ් නිස් (z) වෙන වෙනම කලනය දියුණු කරන ලදී
එම කලනය 18 වන සියවස පුරා අඛණ්ඩව සිදුවු ව්‍යවහාරික (ප්‍රායෝගික) කාර්යයන්ගේ පිබිදීම සමඟ විචලනය පිළිබද කලනය, සමාන්‍ය හා ආංශික අවකලනය සමීකරණ, ෆවුරියර් විහ්ලේෂණය හා ජනන ශ්‍රීත වැනි විශ්ලේෂණික මාතෘකා දක්වා වර්ධනය විය
මෙම කාලය තුලදී දල විටික්ත ගැටලු සදහා කලනය යොදා ගැණුනි
18 වන සියවසේදී ඉයුලර් ගණිතමය ශ්‍රීත පිලිබද මතයක් ඉදිරිපත් කරන ලදී
ස්වාධීන විෂයක් ලෙස තාත්වික විහ්ලේෂණය කරළියට පැමිණීම ඇරඹුණේ 1816 දී බර්නාර්ඩ් බොල්සා(z)නේ, සාන්තත්‍යය පිලිබද නූතන අර්ථ දැක්වීම ඉදිරිපත් කිරීමත් සමගය
19 වන සියවසේදී කෝෂි වසින්, කෝෂි අනුක්‍රමය පිළිබද සංකල්ප හදුන්වා දීම කලනය ස්ථිර තාර්කික පදනමක් මත පිහිටුවීමට බෙහෙවින් මහෝපකාරී විය
ඔහු විසින් සංකිර්ණ විශ්ලේෂණයේ විධිමත් සිද්ධාන්තයද හදුන්වා දෙන ලදී
පොයිසන්, ලියුවිල් ෆවුරියර් හා අනෙක් අය ආංශික අවකලන සමීකරණ හා අනුවර්තී විශ්ලේෂණය අධ්‍යයනය කරන ලදී
මෙම ගණිතඥයන්ගේ හා වෙයර්ට්‍රැස් වැනි අනෙක් අයගේ දායකත්වය ගණිතමය
පිලිබඳ නූතන මතය ඇති වීමට බෙහෙවින් ඉවහල් විය
ගණිතමය විශ්ලේෂණය ක්ෂේත්‍රය ද ඇති විය
සියවසේ මැද භාගයේදී රීමන් ඔහුගේ අනුකලනය පිළිබඳ සිද්ධාන්ත ඉදිරිපත් කරන ලදී
19 වන සියවසේ අවසාන කොටසේදී වෙයර්ස්ට්‍රැස් විසින් විශ්ලේෂණයේ අංක ගණිතමය මුහුණුවර පෙන්වා දෙන ලදී
ජ්‍යාමිතික හේතු දැක්වීමක් සහජයෙන්ම වැරදි වැටහීමක් ලබාදෙන බව සිතු ඔහු සිමාවේ “එජසයිලන්-ඩෙල්ටා” අර්ථ දැක්වීම හදුන්වා දෙන ලදී
ඉන්පසු ගණිතඥයන් ඔවුන් විසින් සාක්ෂි වලින් තෙ‍ාරව තාත්වික සංඛ්‍යා වල සන්තානයක් උපකල්පනය කරනවායැයි අසහනයට පත් වුහ
ඉන්පසු ඩෙඩෙකයින්ඩ්, ඩෙඩෙකයින්ඩ් කැපුම් යොදා ගෙන තාත්වික සංඛ්‍යා  ගොඩ නංවන ලදී
මෙහිදී ගණිතඥයන් විසින් අපරිමේය සංඛ්‍යා නිර්මාණය කරන ලද අතර ඒවා පරිමේය සංඛ්‍යා අතර  වු හිස්තැන් පිරවීමටද දායකත්වය ලබා දුනි
එමගින් තාත්වික සංඛ්‍යාවල සන්නායන ලෙස නව සම්පුර්ණ කුලකයක් නිර්මාණය විය
එම කාලයේදී රීමන් අනුකලනයේ සිද්ධාන්ත වඩාත් දියුණු කිරීමට ගන්නා ලද ප්‍රයත්න තාත්වික සංඛ්‍යා වල  ආසන්න න්‍යායන් පිළිබඳ  කුලකයේ ප්‍රමාණය පිලිබඳ අධ්‍යයන සිදුකිරීමට හේතු පාදක විය
විකෘති දෑ (කිසිසේත්ම සන්තනික නොවන ශ්‍රිත, සන්තතික නමුත් අවකලනය කළ නොහැකි ශ්‍රීත, අකාශ පුරවන වක්‍ර) ද නිර්මාණය වීමට පටන් ගැණුනි
මෙම සන්දර්භයේදී ජෝර්ඩන් මැනීම පිලිබද ඔහුගේ සිද්ධාන්ත දියුණු කරන ලදී
කැන්ටර් වර්තමානයේ සරල කුලක සිද්ධාන්ත ලෙස වර්තමානයේ හදුන්වන දෙන නිර්මාණය කරන ලද අතර බෙයිර් ප‍්‍රවර්ග සිද්ධාන්තය ඔප්පු කරන ලදී
20 වන සියවසේ මුල් භාගයේදී ස්වයං ප්‍රත්‍යක්ෂ කුලක සිද්ධාන්ත යෙ‍ාදා ගෙන විධිමත් කරන ලදී
ලෙබස්ගියු මැනීමේ ගැටව විසදන ලද අතර හිල් බර්ට් විසින් අනුකලන සමීකරණ විසදීම සඳහා හිල්බට් අවකාශය හදුන්වා දෙන ලදී
ප්‍රමතිත දෛහික අවකාශය පිලිබඳ අදහස ද මතුවෙමින් පැවති අතර 1920 දී බනාශ් ශ්‍රීතය විශ්ලේෂණය නිර්මාණය කරන ලදී
ගණිතය
තාත්වික විශ්ලේෂණය යනු තාත්වික සංඛ්‍යා කුලකය සමග සම්බන්ධ වන ගණිතමය  විශ්ලේෂණයේ කොටසකි
එය අභිසරණය හා තාත්වික සංඛ්‍යා අනුක්‍රමවල සීමා, තාත්වික සංඛ්‍යාවල කලනය, සන්තතිය හා තාත්වික ලෙස අගයන ශ්‍රිතවලට අදාල ගුණ ඇතුලුව, තාත්වික ශ්‍රිත හා අනුක්‍රම වල විශ්ලේෂණික ගුණ සමග සම්බන්ධ වේ
අවකලනය
අභ්‍යන්තර දහන එන්ජිම යනු, දහන කුටීරය නැමැති සීමා සහිත ඉඩක් තුළ , ඉන්ධනයක හා ඔක්සිකාරකයක (සාමාන්‍යයෙන්, අපේක්ෂිත ලෙස වාතය) දහන‍යක් සිදුවන එන්ජිමකි
මෙම තාපදායක ප්‍රතික්‍රියාව ඉහළ උෂ්ණත්වයක හා පීඩනයක පවතින, ප්‍රසාරණය වීමට ඉඩ ඇති වායූන් නිපදවයි. අභ්‍යන්තර දහන එන්ජිමක වැදගත් ලක්ෂණය වනුයේ, පිස්ටන, භ්‍රමක මත ක්‍රියා කිරීම මඟින් හෝ එපමණක් නොව සමස්ත එන්ජිම ම චලනය කිරීම මඟින් හා එය මත පීඩනයක් යෙදීම මඟින්, එන්ජිමේ දෘඪ කෙටස්වල චලිතයක් ඇති කිරීමට සෘජුවම ක්‍රියා කරන, ප්‍රසාරණය විය හැකි උණුසුම් වායු මඟින් ඉදිරිපත් කරන ප්‍රයෝජනවත් කාර්යයයි
මෙය වාෂ්ප එන්ජිම, ස්ටර්ලින් එන්ජිම වැනි බාහිර දහන එන්ජින් සමඟ අසමානතාවයක් දක්වයි. ඒවායේ වෙන වෙනම ක්‍රියා කරන තරලයක් රත් කිරීමට බාහිර දහන කුටීරයක් භාවිතා කරන අතර එය ඉන්පසුව එකින් එක ක්‍රියා කරයි
උදාහරණයක් ලෙස පිස්ටනයක් හෝ ටබයිනයක් චලනය කිරීම මඟින්
අභ්‍යන්තර දහන එන්ජිම යන පදය, විශේෂයෙන් ප්‍රතිදාන පිස්ටන් එන්ජින්, වැන්කල් එන්ජින් සහ අඛණ්ඩ නොවූ දහනයක් සිදුවන සමාන ආකෘතීන් හැඳින්වීමට මුළුමනින් ම වාගේ සැමවිටම භාවිතා කරයි
කෙසේ වුව ද , ජෙට් එන්ජින්, බොහෝ රොකට්ටු සහ බොහොමයක් වායු ටර්බයින වැනි අඛණ්ඩ දහන එන්ජින් ද , අභ්‍යන්තර දහන එන්ජින් වේ
සිව්‍ පහර චක්‍රය ( ස්වයංක්‍රීය චක්‍රය) 

සියලුම අභ්‍යයන්තර දහන එන්ජින් තාපාද‍ායක රසායනික ක්‍රියාවලියක් වන දහනය මත රඳා පවතී
සාමාන්‍යයෙන් දහනය යනු වාතයෙන් ලබා ගන්නා ඔක්සිජන් සමග ඉන්ධනයක සිදුවන ප්‍රතික්‍රියාවයි. නමුත් ඇතැම්‍ විට නයිට්‍රස් ඔක්සයිඩ්‍ වැනි ඔක්සිකාරක ද යොදා ගත හැක
මෙහිදී ස්ටොයිකියෝ මිනිත අනුපාතයද සලකා බැලේ
බොහොමයක් සුලභ නවීන ඉන්ධන හයි‍ෙඩ්‍රාකාබනවලින් සැදී ඇති අතර වැඩි වශයෙන් පෙට්‍රෝලියම්‍ පිරිපහදුවෙන් ලබා ගනී
මෙහි ඩීසල් ඉන්ධන, ගැසෝලින්වලින් පෙට්‍රෝලියම්‍ වායුව හා දුලබ වශයෙන් ප්‍රොපේන් වායුව ලෙස ද හඳුනා ගෙන ඇති ඉන්ධන අඩංගු ‍ෙව්‍
ඉන්ධන බෙද‍ාහරින කොටස හැරුණු විට වෙනත් බරපතල නවීකරණය‍ කිරීමකින් තොරව ගැසොලින් සඳහා නිර්මාණය කර ඇති
ආශ්‍රිත ලිපි

මූලාශ්‍ර

භාහිර සබැඳි 

 Combustion video – in-cylinder combustion in an optically accessible, 2-stroke engine
 Animated Engines – explains a variety of types
 Intro to Car Engines – Cut-away images and a good overview of the internal combustion engine
 Walter E
Lay Auto Lab – Research at The University of Michigan
 YouTube – Animation of the components and built-up of a 4-cylinder engine
 YouTube – Animation of the internal moving parts of a 4-cylinder engine
 Next generation engine technologies retrieved May 9, 2009
 How Car Engines Work
 Unusual Internal-Combustion Engines
 Aircraft Engine Historical Society (AEHS) – AEHS Home

 
Internal
Internal combustion
Fossil fuel phase-out
Piston engines
Pollution
Air pollution
19th-century inventions
එන්ජින්
තාත්වික විශ්ලේෂණය යනු, අනුක්‍රම හා ඒවා‍යේ සීමා, සන්තනික බව, අවකලනය, අනුකලනය හා ශ්‍රීත වල අනුක්‍රම යන සංකල්ප පිලිබද අධ්‍යයනය කරන විශ්ලේෂණයේ කොටසකි
කෙසේ නමුත් තාත්වික විශ්ලේෂණයේ විශය පථය තාත්වික සංඛ්‍යා වලට  සීමා කර ඇති අතර එය භාවිතයට ඇති මෙවලම් පරාසයද අර්ථ දක්වයි. 

තාත්වික විශ්ලේෂණය, සංකිර්ණ සංඛ්‍යා වල පෙර සදහන් කළ ගුණවලට වඩ‍ා පුළුල්ව අධ්‍යයනය කරන සංකිර්ණ විශ්ලේෂණයට තරමක් සමාන වේ
සංකිර්ණ විශ්ලේෂණයේදී පූර්ණ රූප ශ්‍රීත ඇසුරින් අවකලනය අර්ථ දැක්වීම සාමාන්‍ය තත්ත්වයකි
එහි නැවත නැවත අවකලනය කල හැකිවීම, බල ශ්‍රේණි ලෙස ප්‍රකාශයට පත්කළ හැකිවීම හා පුර්ණ සංඛ්‍යාමය කෝෂි සමීකරණය තෘප්ත කිරීම වැනි වැදගත් ගුණ කිහිපයක් ඇත
කෙසේ නමුත් තාත්වික විශ්ලේෂණයේදී අවකලනය කල හැකි සුමට හෝ අනුවර්තී ශ්‍රීත සැලකීම සාමාන්‍ය වේ
මේවා පුළුල්ව යෙදිය හැකි නමුත් පුර්ණ රූප ශ්‍රිත වල බලවත් ගුණ කිහිපයක් මෙහි හමුනොවේ
තවද වීජ ගණිතය පිලිබද මූලික සිද්ධාන්තය වැනි ප්‍රතිඵල සංකිර්ණ සංඛ්‍යා මගින් සරලව දැක්විය හැක
අනෙක් අතින් බලන කල තාත්වික සංඛ්‍යා වලට ඒවාටම ආවේනික වු වැදගත් විශ්ලේෂණික ගුණ කිහිපයක් ඇත
ඒවා සම්පුර්ණයෙන්ම පිලිවෙලකට සකස් කර ඇති අතර අවම උඩු සීමා ගුණයද පවතී
මෙම ගුණ ඒක විධ අභිසරණ අගය සිද්ධාන්තය වැනි තාත්වික විහ්ලේෂණයේදී වැදගත් වන ප්‍රතිඵල ගණනකට මඟ පාදයි
org/wiki/Real_analysis#Scope
ගණිතමය විශ්ලේෂණය යන ගණිතමය උප ඒකකයේ අන්තර්නිවේශණය යනු, දන්නා දත්ත ලක්ෂ්‍යවල විවික්ත කුලක පරාසයක් තුළ නව දත්ත ලක්ෂ්‍ය ගොඩ නැංවීමේ ක්‍රමවේදයයි
ඉංජිනේරු විද්‍යාවේ දී හා විද්‍යාවේ දී අයෙකුට සාම්පල මඟින් හෝ පර්යේෂණ මඟින් ගත් දත් ලක්ෂ්‍ය විශාල සංඛ්‍යාවක් ඇති අතර ඔහු එම දත්ත ලක්ෂ්‍යවලට සමීපව ගැලපෙන පරිදි ශ්‍රිතයක් ගොඩ නැංවීමට උත්සාහ කරයි
මෙය වක්‍ර අනුසීහුම හෝ ප්‍රතිපායන විශ්ලේෂණය ලෙස හඳුන්වයි. අන්තර් නිවේෂණය වක්‍ර අනුසීහුවෙහි විශේෂ කොටසක් වේ
ශ්‍රිතය හරියටම දත්ත ලක්ෂ්‍ය තුළින් යා යුතුය
අන්තර්නිවේෂණයට සමීපවම සම්බන්ධ වන වෙනත් ප්‍රශ්නයක් වන‍්නේ සංකීර්ණ වූ ශ්‍රිතයක් , සරල ශ්‍රිතයක් අනුසාරයෙන් සන්නිකර්ෂණය කිරීමයි
අපි ශ්‍රිතය දන්නා මුත්, එය ගණනය කිරීමට සංකීර්ණ වැඩි යයි සිතන්න
එවිට අපට සංකීර්ණ ශ්‍රිතයේ දන්නා දත්ත ලක්ෂ්‍ය කිහිපයක් ගෙන , එම දත්ත ලක්ෂ්‍ය අන්තර්නිවේෂණය කර සරල ශ්‍රිතයක් ගොඩ නැංවීමට උත්සාහ කළ හැක
සරල ශ්‍රිතය යොදා ගෙන නව දත්ත ලක්ෂ්‍ය ගණනය කිරීමේ දී අපට මුල් ශ්‍රිතය භාවිතා කිරීමේ දී ලැබෙන ප්‍රතිඵලවලට සමානව ප්‍රතිඵල නොලැබේ
නමුත් ගැටලුවේ වසම හා සරලකරණයට යොදාගත් අන්තර් නිවේෂණ ක්‍රමය මත දෝශය අවම විය හැක
“කාරක අන්තර් නිවේෂණය” ලෙස හඳුන්වන අතිශයින් වෙනස් ආකාරයක අන්තර්නිවේෂණයක් ද ගණිතයේ ඇති බව පැවසිය යුතු වේ
කාරක අන්තර් නිවේෂණය පිළිබඳ ආදි සම්භව්‍ය ප්‍රතිඵල , රෙයිස් - තෝරික් ප්‍රමේයය හා “මාර්සින් කිවිච්” ප්‍රමේයය වේ
තවත් අපර ප්‍රතිඵල බොහොමයක් ද වේ
org/wiki/Interpolation
ජෙට් එන්ජින් () යනු නිව්ටන්ගේ චලිතය පිළිබඳ තෙවැනි නියමයට අනුව තෙරපුම ජනනය කිරීමට වේගයෙන් චලනය වන තරල ක්ෂේපයක් මුදාහරින ප්‍රතික්‍රියා එන්ජිමකි
ජෙට් එන්ජින් පිළිබඳ මෙම මූලික අර්ථ දැක්වීම turbojets, turbofans, rockets, ramjets, pulse jets සහ pump jets සදහා ද අදාල වේ
නමුත් පොදු භාවිතයේදී මෙම පදය සාමාන්‍යයෙන් ගෑස් ට’බයින, බ්‍රේට්න් චක්‍ර එන්ජින්, ඉතිරි බලය  මගින් තෙරපුම ලබාදෙන, ට’බයිනයක් මගින් ශක්තිය ලබාදෙන භ්‍රමක සම්පින්ඩනයක් සහිත එන්ජින් හැදින්වීමට භාවිතා කරයි
නූතන ලෝකයට ජෙට් එන්ජින් කොතරම් සමීපවී ද යත් ඇතැම් අවස්ථාවලදී අත්වැරදීමකින් ගෑස් ට’බයිනය වෙනත් ක්‍රමවලට වඩා වැඩියෙන් ජෙට් ඉන්ජින්වල විශේෂ භාවිතයන් ලෙස හැඳින්වේ
බොහෝමයක් ජෙට් එන්ජින් අභ්‍යන්තර දහන එන්ජින් වුවද ගින්නෙන් නොදැවෙන ආකාර පවා පවතී
දුර ධාවනය කරන චාරිකා සඳහා ජෙට් ගුවන් යානාවලට ජෙට් එන්ජින් මූලික වශයන් භාවිතා කරයි
මුල් කාලයේදී ජෙට් ගුවන් යානාවලට අකාර්යක්ෂම වූ ට’බොජෙට් එන්ජිමක් භාවිතා කරන ලදී
නූතන ජෙට් ගුවන් යානා සාමාන්‍යයෙන් ඉතා ඉහළ වේගයක් ලබාදීමට උදව් වන වඩාත් දුර ධාවනය කළ හැකි මෙන්ම වෙනත් ප්‍රවාහන ක්‍රමවලට වඩා හොඳ ඉන්ධන කාර්යෂමතාවයක් ඇති high-bypass turbofan engines භාවිතා කරයි
2004 දී ලෝක ඉන්ධන ප්‍රමාණයෙන් 7.2% පමණ මූලික වශයෙන් ජෙට් එන්ජින් මගින් පරිභෝජනය කරන ලදී
2007 දී එක් ගුවන් යානාවකින් අනිකට බොහෝ සෙයින් වෙනස් වන අතරතුරදී බොහෝ ගුවන් සේවා සඳහා තනි විශාලතම මෙහෙයුම් වියදම බවට පත් කරමින් සම්ප‍ූර්ණ මෙහෙයුම් පිරිවැය සාමාන්‍යයෙන් 26.5% පමණ ජෙට් ඉන්ධනවල මිල සඳහා වැය විය
ආශ්‍රිත ලිපි 
 Air turboramjet
 Balancing machine
 Components of jet engines
 Rocket engine nozzle
 Rocket turbine engine
 Spacecraft propulsion
 Thrust reversal
 Turbojet development at the RAE
 Variable cycle engine
 Water injection (engine)

සටහන්

මූලාශ්‍ර

භාහිර සබැඳි 
 
 
 Media about jet engines from Rolls-Royce
 How Stuff Works article on how a Gas Turbine Engine works
 Influence of the Jet Engine on the Aerospace Industry
 An Overview of Military Jet Engine History, Appendix B, pp
97–120, in Military Jet Engine Acquisition (Rand Corp
, 24 pp, PDF)
 Basic jet engine tutorial (QuickTime Video)
 An article on how reaction engine works
 

Energy conversion
Gas turbines
 
Gas compressors
Turbomachinery
Engineering thermodynamics
Fluid dynamics
Aerodynamics
Discovery and invention controversies
20th-century inventions
සංඛ්‍යායනයෙහි, කේන්ද්‍රික ප්‍රවණතාව යන පදය වෙතින් අදහස් වන්නේ ප්‍රමාණාත්මක දත්ත කිසියම් අගයක් වටා රොක් වීමට නැඹුරු වීමේ ආකාරයයි
මෙම "කේන්ද්‍රිය අගය" විස්තර කිරීමේ ක්‍රම කිහිපයෙන් ඕනෑම එකක් කේන්ද්‍රික ප්‍රවණතාවයෙහි මිම්මක් වන්නේය
ප්‍රායෝගික සංඛ්‍යායන විශ්ලේෂණයෙහිදී, යමෙකු විශ්ලේෂණයෙහි ප්‍රාරම්භක ආකාරයක් තෝරාගැනීමට හෝ පෙර මෙම පද බොහෝ විට භාවිතා වෙති
මෙලෙසින්, "කේන්ද්‍රික ප්‍රවණතාවයෙහි සුදුසු මිම්මක් තෝරාගැනීම " ප්‍රාරම්භ   අරමුණක් විය හැක
සරලතම උදාහරණයන්හිදී, කේන්ද්‍රික ප්‍රවණතාවයෙහි මිම්ම වන්නේ මිනුම් කට්ටලයක සාමාන්‍යය වන අතර, සාමාන්‍යය යන පදය, සන්දර්භය ප්‍රකාර, මධ්‍යයනය,  මධ්‍යස්ථය හෝ නිවේෂණයෙහි වෙනයම් මිම්මක් ලෙසින් විවිධ ආකාරයෙන් සම්ප්‍රයෝජනය කෙරෙයි
සාමාන්‍ය අගය ගණනය කරනු ලබන්නේ මිනිසුන් සමූහයක් හෝ වස්තු සමුහයක් පාදක කොට ලබාගන්නා දත්තයන් එකතු කොට එම අගය අදාල වස්තු හෝ මිනිසුන් අගයෙන් බෙදීමෙනි
ආශ්‍රිත

සංඛ්‍යානය
Average යන ශ්‍රිතය මඟින් යම්කිසි කොටු ගණනාවක ඇති අගයයන්ගේ සාමාන්‍යය ලබා ගත හැකිය
මෙය උදාහරණ කිහිපයක් මඟින් තේරුම් ගනිමු
මෙම උදාහරණ සඳහා A1 සිට A10 දක්වා වු කොටුවල 12, 25, 8, 14, 33, 78, 11, 9, 41, 19 යන අගයයන් ඇතැයි ද සිතමු
අපගේ අවශ්‍යතාවය වනුයේ මෙම අගයයන් වල සාමාන්‍යය A11 නම් කොටුවේ දැක්වීමයි
මෙම ශ්‍රිතය පැතුරුම්පත්වල බහුලවම භාවිතා වන එකක් වන අතර බොහෝ ගැටළු විසඳීමේදී අවශ්‍යම වන එකකි

පළමු ක්‍රමය

මෙම සාමාන්‍යය  ලබා ගැනීම සඳහා A11 නම් කොටුවේ =(A1 + A2 + A3 + A4 + A5 + A6 + A7 + A8 + A9 + A10)/10  හෝ =sum(A1
A10)/Count(A1
A10) ලෙස A11 කොටුවට  ඇතුළු කළ හැකිය
දෙවන ක්‍රමය

Sum හා Count යන ශ්‍රිත භාවිතා කරමින් සංඛ්‍යාවල එකතුව සෙවීම වෙනුවට Average නම් ශ්‍රිතය තුළ කොමාව මඟින් සම්බන්ධ කරමින් A11 කොටුවේ =Average(A1 , A2 , A3 , A4 , A5 , A6 , A7 , A8 , A9 , A10) ආකාරයෙන් ලිවීමෙන් ද මෙය කළ හැකිය
තුන්වන ක්‍රමය

කොමාව භාවිතා කරමින් ශ්‍රිතය තුළ සංඛ්‍යා සම්බන්ධ කිරීම වෙනුවට එය පරාසයක් ලෙස = Average (A1
A10) ආකාරයෙන් A11 කොටුවේ ලිවීමෙන් ද ද මෙය කළ හැකිය

සිව්වන ක්‍රමය
එම සම්පූර්ණ පරාසය පරාස කොටස් කිහිපයක එකතුවක් ලෙසින්, එම පරාස කොටස් කොමා මඟින් සම්බන්ධ කර = Average (A1
A4, A5
A7,A8
A10) ආකාරයෙන් ලිවීමෙන් ද ද මෙය කළ හැකිය
අවශ්‍ය පරාසය දෙතුන්පළක තිබෙන විට, මෙම ක්‍රමය  භාවිතා කිරීම ඉතා පහසු ක්‍රමයක් වනු ඇත
org Calc

මෙහිදී මතක තබා ගත යුතු වැදගත් කරුණක් නාම් MicroSoft Excel වලදී ශ්‍රිතයක් තුළ පරාමිතික වෙනස් කිරීම කරනු ලබන්නේ කොමාවලින් නමුදු OpenOffice
org Calc වලදී එය තිත් කොමාවලින් සිදු කරනු ලබන බවයි. OpenOffice
org Calc වලදී පළමු දෙවන තුන්වන හා සිව්වන සමීකරණ පහත දැක්වේ

පළමු ක්‍රමය - =(A1 + A2 + A3 + A4 + A5 + A6 + A7 + A8 + A9 + A10)/10  හෝ =sum(A1
A10)

දෙවන ක්‍රමය -  =Average(A1
A10)

තුන්වන ක්‍රමය - = Average (A1
A10)

සිව්වන ක්‍රමය - = Average (A1
A10)
NeedToAddCategory
ගණිතය
ප්‍රගති විද්‍යාව (κινειν,kinein චලිතය සඳහා භාවිතා වන ග්‍රීක  වචන) යනු, ගති විද්‍යාවේ අංශයකි
එය චලිතය ඇති කරන ස්කන්ධයන් හෝ බලයන් පිළිබඳව සැලකීමකින් තොරව වස්තූන්ගේ චලිතය පිළිබඳව පැහැදිලි කරයි
එයට ප්‍රතිවිරුද්ධ ලෙස, චාලක විද්‍යාව, චලිතය ඇති කරන හෝ චලිතයට බලපාන බලයන් හා අන්තර් ක්‍රියා පිළිබඳව සැලකිල්ලක් දක්වයි.

ප්‍රගති විද්‍යාවේ සරලතම භාවිතය අංශු චලිතය හුවා දැක්වීමයි
(සංක්‍රමණ ප්‍රගති විද්‍යා‍ව හෝ රේඛීය ප්‍රගති විද්‍යාව) භ්‍රමණය පිළිබඳ විස්තරය ( භ්‍රමණ ප්‍රගති විද්‍යාව හෝ කෝණික ප්‍රගති විද්‍යාව) වඩාත් සංකීර්ණය
ඝනීය දෘඩ වස්තුවක තත්වය, සංක්‍රමණ හා භ්‍රමණ ප්‍රගති විද්‍යාව යන දෙකම සංයෝජනය කිරීම මඟින් පැහැදිලි කිරීමට හැකිය
(දෘඪ වස්තු ප්‍රගති විද්‍යාව) යාන්ත්‍රික සන්ධි මඟින් එකිනෙකට සම්බන්ධ වී ඇති දෘඪ වස්තු පද්ධතියක ප්‍රගති විද්‍යාව වඩාත් සංකීර්ණ කාරණයකි
තරලයක ගලා යාම පිළිබඳ ප්‍රගති විද්‍යාත්මක විස්තරය ඊටත් වඩා සංකීර්ණ වන අතර ප්‍රගති විද්‍යාවේ ‍අඩංගු දේවල් (චින්තනවලට) සාමාන්‍යයෙන් අයත් නොවේ
ආශ්‍රිත 
 ගති විද්‍යාව
මිණූම යනු, වස්තුවක දිග , බර වැනි කිසියම් ගුණාංගයක විශාලත්වය මිණුම් ඒකකයකට සාපේක්ෂව නිමානය කිරීමයි
මිණුමක් සාමාන්‍යයෙන්, මීටරය හෝ කිලෝග්‍රෑමය වැනි කිසියම් පිළිගත් ප්‍රමාණිකයකට වස්තුවක් සැසඳිය හැකිවන පරිදි ක්‍රමාංකනය කරන ලද කෝදුවක් හෝ තරාදියක් වැනි මිණූම් උපකරණයක භාවිතය සම්බන්ධ කර ගනී
කෙසේ වුව ද, නිවැරදි මිණුම ඉතා වැදගත් වන , විද්‍යාවන්වලදී මිණූමකට කොටස් 3ක් තිබිය යුතු බවට පිළිගැනේ
පළමු වැන්න මිණුම එයම වේ
දෙවැන්න දෝෂයේ සීමාවයි. තෙවැන්න විශ්වාසනීය මට්ටමයි
එය භෞතික වස්තුවේ නියම ගුණය දෝෂයේ සීමාව තුළ පැවතීමේ සම්භාවිතාවයි. උදාහරණයක් ලෙස , වස්තුවක දිග 2.34 m +  0.01 m ලෙස 95% විශ්වාසනීය මට්ටමක් සහිතව අපට මැනිය හැක
මිණුම පිළිබඳ විද්‍යාත්මක අධ්‍යයනය මිනිතය නම් වේ
මිණුම පිළිබඳ සිද්ධාන්තවලදී මිණූමක් යනු, ප්‍රමාණයක් මෙන් ප්‍රකාශ කරනු ලබන අස්ථිරතාවය අඩු කරනු ලබන නිරීක්ෂණයකි
ක්‍රියා දෙයක් ලෙස මැනීම යනු, එවැනි නිරීක්ෂණ සිදු කිරීමයි
එහි දුර, බලය, උෂ්ණත්වය හෝ කාලය වැනි භෞතික අගයයන් පිළිබඳ නිමානයන් අන්තර්ගත වේ
එහි, සමීක්ෂණවල දී ආකල්ප, වටිනාකම් හා ප්‍රත්‍යක්ෂ පිළිබඳ තක්සේරුව හෝ පුද්ගලයන‍්ගේ ස්වාභාවික හැකියාවන් පරීක්ෂා කිරීම වැනි දේවල්  අන්තර්ගත විය හැක
භෞතික විද්‍යාවන්වලදී මිණුම, ඉතාමත් පොදු වශයෙන් කිසියම්‍ භෞතික අගයක්, එම අකාරයේ පිළිගත් අගයකට දරන අනුපාතය ලෙස සැලකේ.ඒ අනුව, දිග පිළිබඳ මිණුමක් යනු, භෞතික දිගක්, පිළිගත්, සම්මත මීටරය වැනි සම්මත දිගකට දක්වන අනුපාතයයි
මිනුම් ඒකකයක තාත්වික සංඛ්‍යාවක් වරක අකාරයෙන්, සාමාන්‍යයෙන් මිණුම් දෙනු ලැ‍බේ
උදාහරණයක් ලෙස 2.53 m නමුත් ඇතැම් අවස්ථාවල දී (විද්‍යුත් සම්බාධනය පිළිබඳ මිණුම් වැනි) මිණුම් සඳහා සංකීර්ණ සංඛ්‍යා භාවිතා කරයි
සම්භාවිතා සිද්ධාන්තවල දී සහ සංඛ්‍යානයේ දී මධ්‍යස්ථය දත්ත සමූහයක් කොටස් දෙකකට විභේදනය කරන ඉලක්කම මධ්‍යස්ථය ලෙස හඳුන්වනු ලබයි
සීමිත අංක කිහිපයක මධ්‍යස්ථය එම අංක කුඩා අංකයේ සිට විශාල අංකය දක්වන පෙළ ගස්වා එහි මැද අගය තෝරා ගැනීමෙන් සොයා ගත හැක
ව්‍යාප්තියේ අංක ඉරට්ට සංඛ්‍යාවක් පවතින විට මධ්‍යස්ථය අනන්‍ය නොවේ
එම අවස්ථාවලදී මැද පිහිටන ඉලක්කම් දෙකේ මධ්‍යන්‍යය ගත යුතුය
උදාහරණයක් ලෙස  නම්  යන ලැයිස්තුවේ මධ්‍යස්ථය  වේ
නමුත්  නම්  යන ලැයිස්තුවේ මධ්‍යස්ථය යනු  හා  ගේ මධ්‍යයනයයි
එනම්  වේ
සමස්ත ව්‍යාප්තියෙන් අර්ධයකට මධ්‍යස්ථයට වඩා වැඩි අගයක් ද ඉතිරි අර්ධයකට මධ්‍යස්ථයට වඩා අඩු අගයක් ද පවතී
යම් හෙයකින් කොටස් දෙකම සමස්තයේ අර්ධයට වඩා අඩු නම් සමස්ත ව්‍යාප්තියේ සමහරක් අවයව හරියටම මධ්‍යස්ථයට සමාන වේ
මෙහි මධ්‍යස්ථය  වේ
යාන්ත්‍රික ඉංජිනේරුවේදය එසේත් නැත්නම් යාන්ත්‍රික ඉංජිනේරු විද්‍යාව () යනු යාන්ත්‍රික පද්ධති නඩත්තුව, විශ්ලේෂණය සැලසුම් කිරීම, ගොඩ නැඟීම ආදියට භෞතික විද්‍යා මූලධර්ම සම්බන්ධ කර ගන්නා ඉංජි‍ෙන්රු විද්‍යාමය ආචාර ධර්ම පද්ධතියකි
මේ සඳහා යාන්ත්‍ර විද්‍යාව, ප්‍රගති විද්‍යාව, තාප ගති විද්‍යාවසහ ශක්තිය යන විෂය ක්ෂේත්‍රවල ප්‍රධාන සංකල්ප පිළිබඳ දළ අවබෝධයක් අවශ්‍ය වේ
යාන්ත්‍රික ඉංජිනේරුවරුන් මෙම සංකල්ප සහ අනෙකුත් සංකල්ප මෝටර් රථ, ගුවන් යානා, තාපන සහ සිසිලන පද්ධත, බෝට්ටු ,කම්හල් ඉදි කිරීම , කාර්මික උපකරණ නිපදවීම, වෛද්‍ය උපකරණ නිපදවීම වැනි කටයුතු නිර්මාණය කිරීමට සහ විශ්ලේෂණය කිරීමට යොදා ගනී
යාන්ත්‍රික ඉංජිනේරුවන් එන්ජින් සහ බල ශක්ති ඒකක සැලසුම් කිරීම සහ නිෂ්පාදනය කිරීම සිදු කරයි
ඕනෑම ප්‍රමාණයක ආකෘති සහ වාහන 
 සහ චලනය වන යාන්ත්‍රණ, යන්ත්‍ර සහ රොබෝවන් නිපදවයි.

සංවර්ධනය 

යාන්ත්‍රික ඉංජිනේරු විද්‍යාව ලෝකය පුරා පැතිර පැවතුණ බොහෝ මධ්‍යතන සමාජ තුළින් දැකග හැකිය
ආකිමිඩීස් (287BC – 212 BC) ගේ සහ ඇලෙක්‍සැන්ඩ්‍රියාවේ හේරොන්ගේ (10–70 AD) ක්‍රියාකාරකම් යාන්ත්‍ර විද්‍යාවේ බටහිර සංස්කෘතියට බොහෝ සෙයින් බලපෑවේය
පුරාණ චීනයේ ද ශැන්ග් හෙන්ග් (78–139 AD) සහ මා ජනුන් වැනි අයගේ ක්‍රියාකාරකම් ද යාන්ත්‍ර විද්‍යාවට බලපෑවේය
මධ්‍යතන චීනයේ ඔ‍රලෝසු නිපදවීමේ ශිල්පියෙක් සහ ඉංජිනේරුවරයෙක් ව සිටි සූ සොංග් තමාගේ නක්ෂත්‍ර ඔරලෝසු කුලුණ සඳහා පැන්නුම් යාන්ත්‍රණයක් සවි කරනු ලැබීය
මෙය යුරෝපය තුළ ප්‍රථම වරට පැන්නුම් යාන්ත්‍රණයක් ඔරලෝසු සඳහා යොදා ගැනීමට සියවස් දෙකකට පමණ එපිට දී සිදු වු අතර එය ලොව ප්‍රථම කෙළවරක් නොමැති ශක්ති සම්ප්‍රේශණ දම්වැල් යාන්ත්‍රණය ද විය
19 වන සියවසේ මුල් භාගයේ දී බ්‍රිතාන්‍ය තුළ යන්ත්‍ර සහ උපාංගවල සිදු වූ වර්ධනය සමඟ ඒවා නිපදවීම සහ ඒවාට බලය ලබා දීමට එන්ජින් නිපදවීම ආදිය‍ හේතුවෙන් යාන්ත්‍රික ඉංජිනේරු විද්‍යාව ඉංජිනේරු විද්‍යා ක්ෂේත්‍රය තුළ වෙනම ක්ෂේත්‍රයක් ලෙස දියුණු විම ආරම්භ විය
බ්‍රිතාන්‍ය තුළ පිහිට වනු ලැබූ ප්‍රථම වාර්ථීය යාන්ත්‍රික ඉංජිනේරුවරුන්ගේ සංගමය 1847 දී පිහිටවනු ලැබූ අතර ඒ අනුව එය ඊට වසර 30කට පෙර පිහිටවන ලද සිවිල් ඉංජිනේරු ක්ෂේත්‍රයට පසුව ඉංජිනේරු ක්ෂේත්‍රයේ බිහි වූ උප ක්ෂේත්‍රය බවට පත් විය
ඇමරිකා එක්සත් ජනපය තුළ ප්‍රථම වාර්තීය යාන්ත්‍රික ඉංජිනේරු විද්‍යාව (1852) සහ කැනීම් සහ ලෝහ ඉංජිනේරු විද්‍යාව (1871) ට පසුව බිහි වූ පැරණිම ඉංජිනේරු ක්ෂේත්‍රය විය
ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය තුළ ඉංජිනේරු විද්‍යා අධ්‍යපනයක් ලබා දීම සඳහා වූ ප්‍රථම ආයතනය වනුයේ 1817 දී පිහිට වූ එක්සත් ජනපද යුධ හමුදා පාසල, 1819 දී පිහිටුවා දැනට ‍නෝර්විච් විශ්ව විද්‍යාලය ලෙස හඳුන්වන ආයතනය සහ 1825 දී ආරම්භ කළ ,රෙන්ස්ලේරල් බහු තාක්ෂණික ආයතනය යන ආයතනයනුයි
යාන්ත්‍රික ඉංජිනේරු විද්‍යා අධ්‍යාපනය ‍ෛඑතිහාසික වශයෙන්ම විද්‍යාවේ සහ ගණිතයේ ප්‍රබල මූල දැණුමක් මත රඳා පවති
යාන්ත්‍රික ඉංජිනේරු විද්‍යා පාඨමාලාවන් මඟින් මෙම දැනුම ප්‍රායෝගික යෙදීම් අවධාරණය කරනු ලබන අතර ඉංජිනේරුවරයාට පුළුල් අවබෝධයක් ලබා දෙනු පිණිස සමාජ විද්‍යාව සහ මානව ශාස්ත්‍රය පිළිබඳව දැනුම ලබා දෙනු ලබයි
යාන්ත්‍රික ඉංජිනේරු විද්‍යාවේ නව ප්‍රවනතාවයක් ලෙස මෙකට්‍රොනික් ඉංජිනේරු විද්‍යා ‍ක්ෂේත්‍රය හැඳින්විය හැකිය
ආශ්‍රිත ක්ෂේත්‍ර 
නිෂ්පාදන ඉංජිනේරුවේදය, ගගන ඉංජිනේරුවේදය සහ රථවාහන ඉංජිනේරුවේදය, විටෙක යාන්ත්‍රික ඉංජිනේරුවේදය සමඟ කාණ්ඩ ගත කරයි
මෙම ක්ෂේත්‍රවල ප්‍රථම උපාධි බොහෝ විට විශේෂිත පන්ති කිහිපයක වෙනසක් පමණක් ඇත
ආශ්‍රිත ලිපි 

 Index of mechanical engineering articles

 ලැයිස්තු

 Glossary of mechanical engineering
 List of historic mechanical engineering landmarks
 List of inventors
 List of mechanical engineering topics
 List of mechanical engineers
 List of related journals
 List of mechanical, electrical and electronic equipment manufacturing companies by revenue

 සංගම්

 American Society of Heating, Refrigerating and Air-Conditioning Engineers (ASHRAE)
 American Society of Mechanical Engineers (ASME)
 Pi Tau Sigma (Mechanical Engineering honor society)
 Society of Automotive Engineers (SAE)
 Society of Women Engineers (SWE)
 Institution of Mechanical Engineers (IMechE) (British)
 Chartered Institution of Building Services Engineers (CIBSE) (British)
 Verein Deutscher Ingenieure (VDI) (Germany)

 විකිපොත්

 Engineering Mechanics
 Engineering Thermodynamics
 Engineering Acoustics
 Fluid Mechanics
 Heat Transfer
 Microtechnology
 Nanotechnology
 Pro/Engineer (ProE CAD)
 Strength of Materials/Solid Mechanics

මූලාශ්‍ර

වැඩිදුර අධ්‍යයනය සඳහා

භාහිර සබැඳි 

 
 
Mechanical engineering – MTU
edu

 
Engineering disciplines
Mechanical designers
මිනින්දෝරු ශිල්පය
භෞතික විද්‍යාව
සවිස්තරාත්මක සංඛ්‍යා විද්‍යාවේදී පරාසය යනු සියලුම දත්ත අඩංගුවන කුඩාම ප්‍රාන්තරයේ ප්‍රමාණයයි
විශාලම නිරීක්ෂණයෙන් කුඩාම නිරීක්ෂණය අඩුකිරීම මගින් මෙය ගණනය කළ හැකි අතර එමගින් සංඛ්‍යාන විද්‍යාත්මක විසරණය පිළිබඳව යම් සංඥාවක් ලබාදේ
පරාසය නිරීක්ෂණ දෙකක් මත පමණක් පදනම් වන නිසා එහි ඒකක ද දත්තයන්ගේ ඒකකම වේ
දත්ත ප්‍රමාණය විශාල වන විට දී පමණක් එය විසරණය පිළිබඳ දුර්වල මිණුමක් වේ
ජන සංගණනයකදී පරාසය එහි සම්මත අපගමනයේ දෙගුණයකටත් වඩා වැඩිවේ
පරාසය උපරිම හා අවම අගය අතර පවතින වෙනස ලෙස දක්වන විට එය
දළ පරාසය ලෙස හඳුන්වයි. මිණුම් ලබාගැනීමේ නව පරිමාණයක් ගොඩනංවන විට වඩා ප්‍රබල උපරිමයක් හෝ අවමයක් එම පරිමාණය මගින් උපදී
මෙය විභව (දළ) පරාසය ලෙස හැඳින්වේ
උපරිම මට්ටමේ ආචරණය වළක්වා ගැනීම සඳහා මෙම පරාසය ඉතා කුඩාවට තෝරා නොගත යුතුය
නිරීක්ෂණය ලබාගත් වි‍ට විශාල හෝ කුඩා නිරීක්ෂණ ප්‍රතිඵල නිරීක්ෂණ (දළ) පරාසයක් පිළියෙල කරයි
මැදිපරාස ලක්ෂ්‍යය
එනම් අන්ත දෙක අතර මැද පවතින ලක්ෂ්‍යය
එය දත්තවල කේන්ද්‍රික ප්‍රවණතාව පිළිබඳ මිණුමකි
නැවතත් එය කුඩා දත්ත කොටස් සඳහා ශක්තිමත් මිණුමක් නොවේ
ප්‍රකාශ තන්තුවක්  යනු තන්තුවෙහි දෙකොණ අතර ආලෝකය සම්ප්‍රේෂණය කල හැකි වන පරිදී  තරංග නායකයක් ලෙසින් හෝ "ආලෝක නලයක්" ලෙසින් හෝ ක්‍රියාකරන සිහින්, නම්‍ය, පාරදෘශ්‍ය තන්තුවකි
ව්‍යවහාරික විද්‍යාවෙහි සහ ඉංජිනේරු විද්‍යාවෙහි, ප්‍රකාශ තන්තු සැලසුම් කිරීම හා භාවිතය පිළිබඳ ක්ෂේත්‍රය හැඳින්වෙන්නේ තන්තු ප්‍රකාශ විද්‍යාව ලෙසිනි
වෙනත් සන්නිවේදන ආකාරවලට වඩාඉහල දත්ත සීඝ්‍රතාවයකින් සහ දුර ස්ථාන 2ක් හරහා සම්ප්‍රේෂණය කිරීමට මෙමඟින් ඉඩ ලබාදේ
ලෝහ කම්බි වෙනුවට තන්තු භාවිතා කරනුයේ , ඒවා හරහා අඩු හානියකින් යුතුය සංඥාගමන් කරන නිසා  සහ ඒවා විද්‍යුත් චුම්භක බාධා කිරීම් වලට ඹරොත්තු දෙන නිසාත්ය
ප්‍රකාශ තන්තු සංවේදක සඳහාත් ,විවිධාංගීකරණය වු වෙනත් භාවිතයන් වලදීත් යොදා ගැනේ
පූර්ණ අභ්‍යන්තර පරාවර්තනය මඟින් ප්‍රකාශ තන්තුවේ හරය තුළ ආලෝකය පවත්වා ගැනේ
මෙය තන්තුව ක්ෂුද්‍ර තරංග රඳවාගෙන සිටින හා ප්‍රවාහනය කරන ලෝහ නලයක් ලෙස ක්‍රියා කිරීමට හේතු කාරක වේ
බොහෝ ව්‍යාප්ති මාර්ග හෝ  තීර්යයක් ආකාර සඳහා සහාය වන තන්තු බහුවිධ ආකාර තන්තුලෙස හැඳින්වේ
බහුවිධ ආකාර තන්තුවලට සාමාන්‍යයෙන් විශාල විෂ්කම්භයක් සහිත හරයක් තිබෙන අතර කෙටිදුර සන්නිවේදන සම්බන්දතා සඳහා හෝ වැඩි බලයක් සම්ප්‍රේෂණය කළයුතු අවස්ථා සඳහා යොදා ගනී
තනි ආකාර තන්තු 200mට වඩා දිග ,බෙහෝ සන්නිවේදන සම්බන්ධතා සඳහා යොදා ගනී
ප්‍රකාශ තන්තු වල දිග ප්‍රමාණයෙන් සම්බන්ධ කිරීම , විදුලි කම්බි හෝ කේබල සම්බන්ධ කිරීමට වඩා බෙහෝ සංකීර්ණ වේ
තන්තු වල කෙළවර සැලකිල්ලෙන් යුතුව පැලිය යුතු වන අතර ඉන්පසුව කාර්මිකව එකට පිරිද්දීම හෝ එසේත් නැතිනම් විද්‍යුත් වාපයක් භාවිතයෙන් ඒවා එකට විලීන කිරිම කළ යුතුය
ඉවත් කළ හැකි සම්බන්ධතා ඇති කිරීම සඳහා විශේෂ සම්බන්ධක භාවිතා කරනු ලබේ
ඉතිහාසය 
ප්‍රකාශ තන්තු පිටුපස වූ ආලෝකය යොමු කිරීමේ න්‍යාය මුලින්ම ආදර්ශනය කරනු ලැබුවේ ඩැනියෙල් කොලෝචන් හා ජේකස් බැබිනෙට් විසින් 1840 දී පැරීසියේ දීය
වසර 10කට පසු අයර්ලන්ත ජාතික නිපැයුම්කරුවෙකු වූ ජෝන් ටින්ඩල් ජල උල්පත් යොදාගෙන මහජන ප්‍රදර්ශන සිදු කරන ලදී
දත්ත වේදයේ වූ සංවෘත අභ්‍යන්තර දිලිසුම් වැනි ප්‍රායෝගික භාවිත කරළියට පැමිණියේ විසිවන සියවසේ මුල් කාලයේය
1920 ගණන්වල දී නල හරහා රූප සම්ප්‍රේෂණය ගුවන් විදුලි පර්යේෂකයෙකු වූ ක්ලැරන්ස් හැන්සල් හා රූපවාහිනී විශේෂඥයෙකු වූ ජෝන් ‍ලොගී බෙයාර්ඩ් විසින් වෙන වෙනම නිරූපනය කරන ලදී
ඊළඟ දශකය තුළ හෙන්රිච් ලෑම් විසින් අභ්‍යන්තර වෛද්‍යමය පරීක්ෂණ වලදී, න්‍යාය ප්‍රථම වරට යොදා ගන්නා ලදී
1952 දී භෞතිකඥ නරේන්ද්‍ර සිංග් කාපනි ටිනචල්ගේ අධ්‍යයන මත පදනම්ව සිදු කළ පර්යේෂණවල ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ප්‍රකාශ තන්තු බිහිවිය
වඩ වඩාත් ගැලපෙන වර්තන දර්ශකයක් ලබා දීම සඳහා වීදුරු තන්තුව පාර දෘශ්‍ය වැස්මකින් යුත් නූතන ප්‍රකාශ තන්තු නිෂ්පාදනය වූයේ දශකයේ පසු භාගයේ දීය
දියුණුව ඊළඟට යොමු වූයේ තන්තු මිටි මඟින් රූප සම්ප්‍රේක්ෂණය කෙරෙහිය
1956 මිචිගන් විශ්ව විද්‍යාලයේ පර්යේෂකයන් වූ බැඩිල් හර්ෂොවට්ස්, සී. විල්බර් පීටර්ස් හා ලොරන්ස් බී. කර්ටිස් ප්‍රථම ප්‍රකාශ තන්තුවලින් යුත් අර්ධ සුනම්‍ය ගැස්ට්‍රොස්කෝපයට පේටන්ට් බලපත්‍රය හිමි කර ගත්හ
ගැස්ට්‍රොස්කෝපය නිපදවීමේ ක්‍රියාවලියේ දී කර්ටිස් විසින් ප්‍රථමවරට වීදුරු වැසුම් ද්‍රව්‍ය මත රඳා පැවතුනි
වෙනත් විවිධ රූප සම්ප්‍රේක්ෂණ යෙදුම් ද ඒ සමඟම ක්‍රියාවට යෙදවිනි
අර්ධ සන්නායක උපාංග සඳහා අධි සංශුද්ධ සිලිකන් හඳුන්වා දීම තුළින හානිය අඩු සිලිකා තන්තු යථාර්තයක් බවට පත් විය
1965 දී සටෑන්චර්ච් ටෙලිෆෝනය ඇන්ඩි කේබල්ස් නම් බ්‍රිතාන්‍ය සමාගමේ චාර්ලිස් කේ කාඕ හා ජෝර්ජ් ඒ හොක්හැම් විසින් නුතන තන්තුවල හායනය ප්‍රකිරණය වැනි භෞතික විද්‍යාත්මක ආචරණ නිසා නොවන ඉවත් කරළ හැකි අශුද්ධතා නිසා සිදුවන බව ප්‍රථම වරට ප්‍රකාශ කළහ
හායනය කිලෝ මීටරයක 20 dB දක්වා අඩු කළ හැකි නම් ප්‍රකාශ තන්තු සන්නිවේදනය සඳහා හොඳ ප්‍රායෝගික මාධ්‍යයක් බව ඔවුන් ප්‍රකාශ කළහ
මෙම හායන මට්ටම හඳුන්වන ඇමරිකන් ග්ලාස් මේකර් කොර්නින්ග් ග්ලාස් වර්ක් හි සේවය කළ රොබර්ට් ඩී. මෝරර්, ඩොන්ල්ඩ් කෙක්, පීටර් සී එල්ට්ස් සිලිකා වීදුරු ටයිටේනියම් මඟින් මාත්‍රණය කර කිලෝමීටරයකට හායනය 17 dB වූ තන්න්තුවක් ආදර්ශනය කර පෙන්වීය
වසර කිහිපයකට පසු හර මාත්‍රකය ලෙස ජර්මේනියම් ඔක්සයිඩ් යොදාගෙන 4 dB/km වූ තන්තුවක් නිපදවීය
මෙවැනි අඩු හායන මට්ටම් ටෙලි සන්නිවේදනය ඉක්මන් කරවූ අතර අන්තර්ජාලය යථාර්තයක් බවට පත් කරලීය
වර්තමානයේ ප්‍රකාශ තන්තුවල හායන මට්ටම විද්‍යුත් තඹ කම්බිවලට වඩා අඩුය
එම නිසා 500–800 km පුනරාවර්තන වලින් යුත් දුරවලින් යුත් ප්‍රකාශ තන්තුමය සබඳතා ඇති විය
1986 දී බෙල් විද්‍යාගාරවල ඉමැනුවෙල් ඩිසටරයර් හා සතැප්ටන් විශ්ව විද්‍යාලයේ ඩේවිඩ් පේයින් විසින් සමව දියුණු කරන ලද ඉර්බියම් මඟින් මාත්‍රණය කරන ලද ප්‍රකාශ තන්තු විස්තාරක, (amplifier) ප්‍රකාශ - විද්‍යුත් - ප්‍රකාශ පුනරාවර්තන (repeaters) අඩු කිරීමෙන් හෝ බොහෝමයක් විට ඉවත් කිරීමෙන් දිගු දුර තන්තු පද්ධතිවල වියදම අවම කරන ලදී
නූතන බහුලව භාවිතා වන ප්‍රකාශ තන්තුවල හරය හා ආවරණය යන දෙකම වීදුරුවලින් තනා ඇති නිසා ඒවා පැරණි
වීමේ ක්‍රියාවලියට දක්වන්නේ අඩු පෙළඹවීමකි
එය 1973 දී ජර්මනියේ ෂොට් ග්ලාස් හි රෙහර්ඩ් බර්න්සි විසින් හඳුන්වා දෙන ලදී
1991 දී ෆෝටෝනික ස්ඵටික පිළිබඳ ක්ෂේත්‍රයේ ආගමනය , පූර්ණ අභ්‍යන්තර පරාවර්තනයේ නොව ආවර්තිත ව්‍යුහයකින් තන්තු ( විද්‍යාව (2003) , 299 බෂ්ම , 358 පිටුව) වල නිර්මාණයට ඉවහල් විය
ප්‍රථමවරට ෆෝ‍ටෝනික ස්ඵටික තන්තු වාණිජමය වශයෙන් මිළදී ගැනීමට හැකිවූයේ 1996 දීය
ෆෝටෝනික ස්ඵටික තන්තු, සාමාන්‍ය තන්තුවලට වඩා වැඩි ශක්තියක් රැගෙන යන ලෙස සැලසුම් කළ හැකි අතර එහි තරංග ආයාමය මත රඳා පවතින ගුණ, යම් යම් යෙදුම්වලදී ඒවායේ කාර්ය ඵලය වැඩි දියුණු කිරීම සඳහා අවශ්‍ය පරිදි හැසිරවිය හැකි වේ
ක්‍රියාකාරිත්ව මූලධර්මය 
ප්‍රකාශ තන්තුවක් යනු පූර්ණ අභ්‍යන්තර පරාවර්තන ක්‍රියාවලියක් මඟින් එහි අක්ෂය දිගේ අලෝකය සම්ප්‍රේශණය කරන සිලින්ඩරාකාර පාර විද්‍යුත් ‍තරංග මෙහෙයවන්නකි
තන්තුව වැසුම් ස්ථරයකින් වටවූ හරයකින් යුක්ත වේ
ආලෝක සංඥාව හරය තුළම තබා ගැනීම සඳහා හරහා වර්තනාංකය ආවරණය වර්තනාංකයට වඩා විශාල විය යුතුය
හරය හා ආවරණය අතර සීමාව, ස්ටෙප් ඉන්ඩෙක්ස් (step-index) තන්තුවල දී තියුණු අතර ග්‍රේඩඩ් ඉන්ඩෙක්ස් (graded-index fiber) තන්තුවල දී ක්‍රමික වේ
බහු විධ තන්තු 

විශාල (10 μm ට වඩා වැඩි) හර විශ්කම්භයකින් යුත් තන්තු ජ්‍යාමිතික ප්‍රකාශ විද්‍යාව මඟින් විශලේෂණය කළ හැක
එවැනි තන්තු, විද්‍යුත් චුම්භක විශ‍්ලේෂණයෙන් බහු විධ තන්තු ලෙස හඳුන්වයි. (පහත බලන්න) ස්ටෙප් ඉන්ඩෙක්ස් බහු විධ තන්තුවල දී ආලෝකය ව්‍යාප්ත වන්නේ පූර්ණ අභ්‍යන්තර අතරු මුහුණත සඳහා පරාවර්තනයෙනි
අවධි කෝණය විශාල කෝණයකින් හර - ආවරණ අතුරු මුහුණත හමුවන කිරණ (අතුරු මුහුණතට ලම්භ රේඛාවට සාපේක්ෂව මනිනු ලබයි) සම්පූර්ණයෙන්ම පරාවර්තනය වේ
අවධි කෝණය (පූර්ණ අභ්‍යන්තර පරාවර්තනය සඳහා අවම කෝණය) තීරණය කරනු ලබන්නේ හරය හා ආවරණ ද්‍රව්‍ය අතර වර්තන අංකවල වෙනසෙනි
අඩු කෝණයකින් මායිම හමුවන කිරණ හරයෙන් ආවරණය වෙත වර්තනය වන අතර ආලෝකය ඉදිරියට රැගෙන නොයයි
එනම් තොරතුරු ද රැගෙන නොයයි
අවධි කෝණය මඟින් තන්තුවෙහි acceptance angle ලෙස සාමාන්‍යයෙන් හඳුන්වන numerical aperture කෝණය තීරණය කරනු ලබයි
අධි numerical aperture , තන්තුව තුළට ආලෝකය කාර්යක්ෂමව ඇතුල් කරන අතර අක්ෂයට ආසන්නයෙන් හා විවිධ වූ කෝණවලින් ආලෝකයට ව්‍යාප්ත වීමට ද ඉඩ ලබා දේ
කෙසේ නමුත් මෙම අධි numerical aperture, අපකිරණ  ප්‍රමාණය වැඩි කරයි
එසේ වන්නේ වෙනස කෝණ සහිත කිරණවලට වෙනස් පථ දිග ඇති නිසා ඒවා තන්තුව හරහා යාමට විවිධ වූ කාල ගන්නා නිසාය
එම නිසා අඩු වඩාත් සුදුසු වේ
ග්‍රේඩඩ් ඉන්ඩෙක්ස් තන්තුවල දී, හරයේ වර්තනාංකය අක්ෂය හා ආවරණය අතර දී ක්‍රමානුකූලව අඩ‍ුවේ
මෙහි දී ආලෝක කිරණවලට හර - ආවරණ අතුරු මුහුණතේ දී එකවර පරාවර්තන වනවා වෙනුවට ඒවා ආවරණයට ළඟාවත්ම සුමටම හැරේ
මෙම වක්‍ර පථ, බහු පථ අපකිරණය අවම කරයි
මන්ද යත්, විශාල කෝණ සහිත කිරණ අධි වර්තනාංකයෙන් යුත් කේන්ද්‍රයෙන් නොව අඩු වර්තනාංකයෙන් යුත් හරයේ මායිමෙන් ගමන් කරයි
වර්තනාංක ආකෘතිය තෝරා ගනු ලබන්නේ තන්තුව තුළ විවිධ කිරණවල අක්ෂීය  ව්‍යාප්ත වේගවල වෙනස අඩු කිරීමටය
මෙම නියම වර්තනාංකය, වර්තනාංකය හා අක්ෂය සිට දුර අතර වූ පරාවලයික සබඳතාවට බොහෝ සෙයින් සමාන වේ
ඒක විධ තන්තු 
 

ව්‍යාප්ත වන ආලෝකයේ තරංග ආයාම මෙන් 10 ගුණයකට වඩා අඩු හර විශ්කම්භයකින් යුත් තන්තුවක් ජ්‍යාමිතික ප්‍රකාශ විද්‍යාව යොදා ගෙන නිරූපණය කළ නොහැක
ඒ වෙනුවට එය විද්‍යුත් චුම්භක තරංග සමීකරණයට අවකරණය කළ ඇති පරිදි මැක්ස්වෙල්ගේ සමීකරණවල විසඳුම් මඟින් ව්‍යුහයක් ලෙස විශ්ලේෂණය කළ යුතුය
සමචාරී ආලෝකය බහු විධ තන්තු තුළින් ව්‍යාප්ත වීමේ දී ඇති වන ස්පෙක්ල් (speckle) වැනි හැසිරීම් අවබෝධ කර ගැනීමට ද විද්‍යුත් චුම්භක විශලේෂණය අවශ්‍ය වේ
තරංගමය යොමු කාරකයක් ලෙස තන්තුව ආලෝකයට තන්තුව දිගේ ව්‍යාප්ත විය හැකි සීමාකරන ලද තීර්යක් විධි එකක් හෝ කිහිපයකම සහාය දේ
එක් විධියකට පමණක් සහාය දක්වන තන්තුවක්, ඒක විධ තන්තුවක් ලෙස හඳුන්වනු ලැ‍බේ
විශාල හරයකින් යුත් බහු විධ තන්තුවල හැසිරීම තරංග සමීකරණය භාවිතයෙන් ද නිරූපණය කළ හැක
එහි දී එවැනි තන්තු ව්‍යාප්ත විධි එකකට වඩා වැඩි ගණනකට සහාය දෙන බව පෙන්වා දේ
හරය විධි ස්වල්පයකට වඩා සහාය දීමට තරම් විශාල නම් බහු විධ තන්තුවල එවැනි නිරූපණයක් දළ වශයෙන් ජ්‍යාමිතික ප්‍රකාශ විද්‍යාවේ උපකල්පනවලට සමාන වේ
තරංග යොමුකාරක විශ්ලේෂණය පෙන්වා දෙන්නේ තන්තුව තුළ වූ මුලු ආලෝක ශක්තියම හරය තුලම ගැබ්වී නැති බවයි. ඒ වෙනුවට, විශේෂයෙන් ඒක විධ තන්තුවලදී ශක්තියෙන් සැලකිය යුතු ප්‍රමාණයක් evanescet තරංග ලෙස හරය තුළ චලනය වේ
වඩාත් බහුල ඒක විධ තන්තු වර්ගයට 8 සිට 10 μm දක්වා වූ හර විශ්කම්භයක් පවතී
විධි ඒ ව්‍යුහය රඳා පවතින්නේ භාවිතා වන ආලෝකයේ තරංග ආයාමය මතය
එමනිසා දෘශ්‍ය තරංග ආයාමවලදී තන්තුව සහාය දක්වනනේ අතිරේක විධි සුලු ප්‍රමාණයකට පමණි
සැසඳීමේ දී බහු විධි තන්තු 50 μm වැනි කුඩා හර හා මයික්‍රොමීටර් සිය ගණක් විශාල හර ලෙස නිෂ්පාදනය කරයි
විශේෂ කාර්ය තන්තු 
සමහරක් විශේෂ කාර්ය ප්‍රකාශ තන්තු සිලින්ඩරාකාර නොවන හරයකින් හා / හෝ ආවරණයකින් යුක්තව තනා ඇත
බොහෝ විට මේවා තනා ඇත්තේ ඉලිප්සිය හෝ සෘජුකෝණාශ්‍රාකාර හරස් කඩකින් යුක්තවය
මේවාට ධ්‍රැවීයතාවය පවත්වා ගන්නා තන්තු ඇතුළත් ‍වේ
ෆෝටෝනික ස්ඵටික තන්තු නිපදවා ඇතේ ක්‍රමික රටාවකට අනුව වර්තනාංක වෙනස් කරමිනි
(බොහෝ විට තන්තුව දිගේ දිවෙන සිලින්ඩරාකාර සිදුරු ලෙස) එවැනි තන්තු ආලෝකය හරයට සීමා කිරීමට පූර්ණ අභ්‍යන්තර පරාවර්තනයට අමතරව හෝ ඒ වෙනුවට අපකිරණය යොදා ගනී
මෙම තන්තුවෙහි ගුණ විවිධ යෙදුම් විශාල සංඛ්‍යාවකට සුදුසු පරිදි සැකසිය හැක
ප්‍රකාෂ තන්තු සන්නිවේදනය  
ප්‍රකාෂ තන්තු වල ඇති නම්‍යතාවය නිසා එය සන්නිවේදන මාධ්‍යයක් ලෙස වර්තමානයේ යොදගෙන ඇත
එය තුළින් ආලෝකය ගමන් කිරීමේදි  ආලෝක ධාරාවේ ක්ෂය වීමක් දැකිය හැකිය
විද්‍යුත් ධාරා වලට  වඩා ආලෝක ධාරාවල දුර ප්‍රමාණය අඩු නිසා එය දිගු දුර සන්නිවේදන මාධ්‍යයක් ලෙස වඩාත් යෝග්‍යය  වේ
එමනිසා යොදාගත යුතු රිපීටර්ස් ගණනද අඩුය
එසේම ආලෝක ධාරා තත්පරයට ගිගාබයිට් 40 ක වේගයකින් වර්ධනය කිරීමේ හැකියාවද එයට ඇත
කෙටි දුර සන්නිවේදනයේදි ප්‍රකාෂ තන්තු යොදා ගැනීම මඟින් ගොඩනැගිලි තුළ ඉඩ ඇහිරීම වැළකේ. තවද ප්‍රකාෂ තන්තු වලට විද්‍යුත් ක්ෂේත්‍ර වල බලපෑමක් නැත
එම නිසා ගිනිගන්නා සුළු හා පුපුරන ද්‍රව්‍ය අඩංගු ස්ථානවල මේවා යොදා ගෙන ඇත
ප්‍රකාෂ තන්තු වීදුරු වලින් මෙන්ම ප්ලාස්ටික් වලින්ද නිපදවිය හැකිය
නමුත් වීදුරු වල අති අඩු හායන ගුණය නිසා දිගු දුර සන්නිවේදනයේදි වීදුරු යොදා ගනී
බහු මත තන්තු කෙටි දුර සන්නිවේදනයේදිත් (මීටර් 500 දක්වා) ඒක මත තන්තු දිගු දුර සන්නිවේදනයේදීත් යොදා ගනී
ප්‍රායෝගික ගැටළු

ප්‍රකාශ තන්තු රැහැන් 
ප්‍රායෝ‍ගික තන්තු වල වැස්ම (cladding) වටා, සාමාන්‍යයෙන්, දැඩි රෙසින  “අවරෝධක”  ස්ථරයක් ආලේපනය කර ඇති අතර, එය තවදුරටත්, සාමාන්‍යයෙන් ප්ලාස්ටික් වලින් නිමැවුනු,  “කංචුක”  ස්තරයකින් වට කෙරෙනු ලැබේ
මෙම ස්තර විසින් තන්තුව ශක්තිමත් කෙරෙන මුත්, එහි ප්‍රකාශ තරංග නියාමක ගුණයට,  කිසිදු බලපෑමක් ඇති නොකරයි
දෘඪ තන්තු එකලසයන් හිදී සමහර විට තන්තු අතර අවකාශයට ආලෝකය අවශෝෂණය කර ගන්නා ( “අඳුරු”) වීදුරු බහාලනුයේ, එමගින් එක් තන්තුවකින් කාන්දු වන ආලෝකය අනෙකට ඇතුළුවීම වැළැක්වීමටය
තන්තු මිටි තුලින් රූප සංඥා යැවීමේ යෙදුම්වලදී,  මෙම සැකසුම හේතුවෙන් තන්තු අතර හරස්-කතාව  අඩු කිරීම හෝ තන්තු දීපනය වීම අඩු කිරීම සිදු වේ
නූතන රැහැන් විවිධ වූ ආරක්ෂක කොපු හා ආවරණ විශාල සංඛ්‍යාවකින් යුක්තව පැමිණේ
ඒවා, අගල් තුළ කෙළින්ම වැළලීම, ජව රැහැන් ලෙස ද්විත්ව භාවිත, නායිනී (conduit) තුළ ස්ථාපනය, ඒරියල දුරකථන කණුවල සවි කිරීම, සබ්මැරීන්වල ස්ථාපනය කිරීම හෝ මහා මාර්ගවල බහාලීම් වැනි යෙදුම් සඳහා නිර්මාණය කර තිබේ
සාම්ප්‍රදායික තන්තු 30 mm වඩා කුඩා අරයකින් යුතුව නැවේ නම් තන්තුවේ හානිය විශාල ලෙස වැඩිවේ
ගෘහස්ථ පරිසර පද්ධතිවල පහසු ස්ථාපනයට තනා ඇති නැවිය හැකි තන්තු සම්මතකරණය කර ඇත්තේ ITU-T G
657 ලෙසය
මෙම වර්ගයේ තන්තු කිසිම බලපෑමකින් තොරව 7.5 mm තරම් කුඩා අයක් දක්වා වුව ද නැවිය හැකිය
නැවිය හැකි තන්තු, තන්තු නවා කාන්දුවන ආලෝකය අනාවරණය කිරීමෙන් තන්තුව තුළ වු සංඥාව අනවසරයෙන් ලබා ගැනීමේ වංචාවලට ද ප්‍රතිරෝධයක් දක්වයි.

අවසන් කිරීම හා කොන් පිරිද්දීම 

ප්‍රකාශ තන්තු, අවසන් කිරීමේ උපාංගවලට සම්බන්ධ කරනු ලබන්නේ ප්‍රකාශ තන්තු සම්බන්ධක මඟිනි
මෙම සම්බන්ධක FC, SC, ST, LC, හෝ MTRJ  වැනි සම්මත වර්ගවලින් ඇත
ප්‍රකාශ තන්තු සම්බන්ධක හෝ පිරිද්දීම් මඟින් එකිනෙකට සම්බන්ධ කළ හැක
එනම් තනි ප්‍රකාශ තරංග නියාමකයක් තැනීමට තන්තු දෙකක් එකතු කිරීමයි
සාමාන්‍යයෙන් පිළිගත් පිරිද්දීමේ ක්‍රමය චාප විලයක පිරිද්දීමයි
එහි දී සිදු කරන්නේ විද්‍යුත් චාපයක් මඟින් තන්තු කෙළවරවල් උණු කිරීමයි
ඉක්මනින් පාස්සා ගැනීමට යාන්ත්‍රික පිරිද්දීමක් යොදා ගනු ලැබේ
විලයන පිරිද්දීම සිදු කරනු ලබන්නේ පහත පරිදි ක්‍රියා කරන විශේෂ උපකරණයකිනි
පිරිද්දීම ආරක්ෂා වන පරිදි තන්තු කෙළවර දෙක පාස්සනු ලබන්නේ පිරිද්දුම් ආවරකයක් තුළය
තන්තු කෙළවරවල දී ඒවායේ වූ ආරක්ෂක බහු අවයවක ආවරණය ඉවත් කරනු ලැබේ
(වඩා දැඩි බාහිර ආවරණයක ති‍බේ නම් එයත්) කෙළවරවල් ලම්භක වන පරිදි ඒවා සූක්ෂමව කපා ගැනීමෙන් පසු ඒවා පිරිද්දුම් ආවරණයේ විශේෂ කවුළු තුළ තබනු ලැබේ
සාමාන්‍යයෙන් , පිරිද්දීමට පෙර හා පසු කැපුම් නිරීක්ෂණය කිරීමට පිරිද්දුම විශාල කළ දර්ශන තිරයක් තුළින් නරඹනු ලැබේ
පිරිද්දීම් ආවරණය අවසන් එකට සකස් කිරීමට කුඩා මෝටර යොදා ගන්නා අතර දූවිලි හා තෙතමනය පිලිස්සීම සඳහා හිඩැස අසල වූ ඉලෙක්ට්‍රෝඩ මඟින් කුඩා පුලිඟුවක් නිකුත් කරනු ලැබේ
ඉන්පසු වීදුරුහි ද්‍රවාංකයට වඩා උෂ්ණත්වය ඉහල යන පරිදි විශාල පුලිඟුවක නිකුත්කරන අතර මඟින් කෙළවරවල් උණු වී ස්ථිරවම පෑස්සේ
උණු වූ හරය හා වැස්ම මිශ්‍ර නොවන පරිදි පුළිඟුවේ ශක්තිය හා ස්ථානය වෙනස් කරනු ලැබේ
මෙමඟින් ප්‍රකාශ හානිය අඩු කරලයි
පිරිද්දුම් හානි තක්සේරුව, පිරිද්දීම සිදු කරන යන්ත්‍රය මඟින් මනිනු ලැබේ
එය සිදු කරන්නේ වැස්ම හරහා එක් පැත්තකින් ආලෝකය ඇතුල් කර අනෙක් පැත්තේ වැස්මෙන් කාන්දුවන ආලෝකය මැනීමෙනි
0.1 dB ට වඩා අඩු පිරිද්දුම් හානියක් අපේක්ෂිත වේ
මෙම පිරිද්දීමේ ක්‍රියාවලියේ සංකීර්ණත්වය, තන්තු පිරිද්දීම තඹ කම්බියක් පිරිද්දීමට වඩා අපහසු කාර්යක් බවට පත් කරවයි.

යාන්ත්‍රික තන්තු පිරිද්දීම් නිර්මාණය කර තිබෙන්නේ වේගවත් හා පහසු ස්ථාපනය සඳහාය
නමුත් එහිදී ද බාහිර ආරක්ෂක ආවරණ ඉවත් කිරීම, පිරිසිදු කිරීම හා සුක්ෂම ලෙස කැපුම් සිදු කිරීම අත්‍යවශ්‍ය වේ
තන්තු කෙළවරවල් නිවැරදිව ස්ථාන ගත කර එකට රඳවා තබා ගන්නා නිවැරදිව තනන ලද කොපු මඟිනි
සාමාන්‍යයෙන් යොදා ගන්නේ සන්ධිය හරහා ‍ආලෝක සම්ප්‍රේශණය වැඩි දියුණු කරන පැහැදිලි වර්තනාංක ගැලපුම් ජෙල් වර්ගයකි
මෙවැනි සන්ධි, විශේෂයෙන් ජෙල් යොදා ගෙන තිබේ නම් වැඩි විලයන පිරිද්දීමට වඩා වැඩි ප්‍රකාශ හානියකින් හා අඩු ශක්තිමත් බවකින් යුක්ත වේ
සියලුම පිරිද්දීමේ ක්‍රමවල දී සන්ධියේ පසු ආරක්ෂාව සඳහා එය ආවරණයක් තුළ බහාලනු ලැබේ
තන්තු අවස්න් වන්නේ සම්බන්ධක තුළය
එම නිසා තන්තු කෙළවර අවසන් මුහුණතේ නිවැරදිව හා ආරක්ෂිතව රැඳවී තිබේ
මූලිකව ප්‍රකාශ තන්තු සම්බන්ධකයක් යනු දෘඩ සිලින්ඩරාකාර බැරලයක් වන අතර බැරලය එහි පෑස්සුම් බහාලුම තුළ හොඳින් රැඳවී පවතින ලෙස කොපුවකින් වටවී ඇත
පෑස්සුම් යාන්ත්‍රණය “තදකර ලොක් කිරීමක්” “කරකවා අගුලු ලෑමක්”  හෝ  “ඉස්කුරුප්පු කිරීමක්” විය හැකිය
සාමාන්‍ය සම්බන්ධයක් ස්ථාපනය කරනුයේ තන්තු කෙළවර සකසා එය සම්බන්ධකයේ පසුපස කොටසට ඇතුල් කිරීමෙනි
තන්තුව ‍හොඳින් සවි වීමටත් පසුපසට වන ඇඳීම්වලින් ආරක්ෂා කිරීමටත් ඉක්මනින් ඇලවෙන මැලියම් වර්ගයක් යොදා ගනී
මැලියම් ඇලවී ඉවර වූ පසු තන්තුවේ කෙළවර කණ්ණාඩියක මුහුණතක් මෙන් වන තෙක් ඔප දමනු ලැබේ
තන්තු වර්ගය හා අවස්ථාව අනුව විවිධ ඔප දැමීමේ විධි භාවිතා වේ
ඒක විධ තන්තුවලදී කෙළවරේ ඔප දමනු ලබන්නේ කුඩා වක්‍රතාවයකින් යුක්ත වන පරිදිය
එවිට සම්බන්ධක එකට සවි කළ විට ඒවායේ හර පමණක් ස්පර්ශ වේ
මෙය “භෞතික ස්පර්ශ” (PC) ඔප දැමීම ලෙස හඳුන්වනු ලැබේ
වක්‍ර කරන ලද මතුපිට කෝණිකව ඔප මට්ටම් කිරීමෙන් “කෝණික භෞතික ස්පර්ශ” (APC) සබඳතාවක් ඇති කරගත හැක
එවැනි සබඳතාවලට PC සබඳතාවලට වඩා වැඩි හානියක් ඇත
නමුත් ආනත මතුපිටින් පරාවර්තනය ආලෝකය හරයෙන් එලියට කාන්දු වන නිසා ප්‍රති පරාවර්තනයට බොහෝ දුරට අඩු කරයි
මේ නිසා සංඥා ශක්තියේ සිදු වන හානිය විවර හානිය ලෙස හඳුන්වනු ලැබේ
APC  තන්තු කෙළවරවල් විසන්ධි කර තිබුණ ද ඇත්තේ අඩුප්‍රති පරාවර්තනයකි
නිදහස අවකාශ සීහුම 
බොහෝ විට ප්‍රකාශ තන්තුවක් තවත් ප්‍රකාශ තන්තුවක් සමඟ හෝ ආලෝක විමොචක ඩයෝඩයක්,ලේසර් ඩයෝඩයක්‍ හෝ මොඩියුලේටර් වැනි ප්‍රකාශ විද්‍යුත් උපකරණයක් සමඟ සම්බන්ධ කිරීමේ අවශ්‍යතා පැන නගී
මෙයට කෙලින්ම තන්තුව අදාල උපකරණය සමඟ ස්පර්ශ වන පරිදි සීරුවෙන් සැකසිම හෝ වායු හිඩැසක් තුළින් සීහුම සිදුවන පරිදි කාචයක් යොදා ගැනීම ඇතුළත් වේ
සමහරක් අවස්ථාවල දි එයට කාචයක් ලෙස හැසිරීමට ඉඩ ලබා දෙමින් කෙළවර වක්‍රාකාරව ඔප දමනු ලැබේ
පර්යේෂණාගාර පසුබිම්වල දී සාමාන්‍යයෙන් ආලෝකය තියුණු ලක්ෂ්‍යයකට නාභිගත කරන අන්වීක්ෂීය වස්තු කාච යොදා ගන්නා තන්තු ඇරඹීමේ පද්ධතියක් මඟින් තන්තු තවත් තන්තුවකට හෝ උපකරණයට අදාල පරිදි සකසනු ලැබේ
සීහුම් කාර්යක්ෂමතාව ඉහල නැංවීමට කාච,තන්තු හෝ උපකරණ චලනය සඳහා නිරවද්‍ය පරාවර්තන වේදිකාවක්(ක්ෂුද්‍ර - ස්ථානයක කිරීම් මේසයක්) යොදා ගනී
තන්තු විලයනය 
වර්ග සෙන්ටිමීටරයට මෙගා වොට් 2කකට වඩා වැඩි ප්‍රකාශ තීව්‍රතාවලදී තන්තුව කම්පනයකට ලක් වු විට දී හෝ එකවර හානි වීමේ දී තන්තු විලයනය සිදු විය හැක
හානියෙන් වන පරාවර්තනය , නිසා තන්තුව බිඳී යාමට පෙර ක්ෂණිකව වාෂ්ප වේ
මෙම නව දෝෂය ද පරාවර්තිත වන නිසා හානිය සම්ප්‍රේෂකය දෙසට තත්පරයට මීටර 1 – 3 වේගයෙන් ව්‍යාප්ත වේ
තන්තුවක් බිඳුනු අවස්ථාවක දී ලේසර් බල්බයෙහි ආරක්ෂාව සහතික කරවා විවෘත තන්තු පාලන පද්ධති ද තන්තු විලයනය ව්‍යාප්ත වීම නැවැත්වීමට භාවිතා කළ හැක
මුහුදු යට රැහැන් වැනි විවෘත තන්තු පාලනය නැතිව අධි ජව මට්ටම් අවශ්‍ය අවස්ථාවලදී සම්ප්‍රේශකයේ වූ තන්තු විලයන ආරක්ෂක උපකරණයක් මඟින් හානිය වැළැක්වීමට පරිපථය බිඳ දමනු ලැබේ
ප්‍රකාශ තන්තු
භෞතික විද්‍යාව
“සම්මතකරණය” යේ එක් භාවිතයක් මෙහි විස්තර කෙරේ
එහි කාර්මික සහ තාක්ෂණික යෙදුම් සඳහා “සම්මතකරණය” බලන්න
පරිසර විද්‍යාවේ එන Z - අගය සදහා “Z - අගය” බලන්න
සංඛ්‍යානයේ දී සම්මත අය ගණන ලෙස හැඳින්වෙන්නේ එක් සකස් නොකළ අය ගණනකින් ගහන මධ්‍යන්‍ය අඩු කර එය ගහනයේ සම්මත අපගමනයෙන් බෙදා ලබා ගන්නා මාන රහිත අගයකි
මෙම පරිවර්තන ක්‍රියාදාමය සම්මතකරණ නැතහොත් ප්‍රමාණකරණය ලෙස හැඳින්වේ
සම්මත අය ගණන Z - අගය , Z - අය ගණන , ප්‍රමත අය ගණන හා සම්මතකරණ විචල්‍ය ආදී නම්වලින් ද හැඳින්වේ
සම්මත අය ගණන මඟින් කිසියම් නිරීක්ෂණයක් මධ්‍යන්‍යයට සම්මත අපගමන කෙතරම් ප්‍රමාණයක් ඉහලින් හෝ පහලින් පිහිටයි ද යන්න දැක්වේ
මේ නිසා පර්යේෂණවල දී නිතරම අවශ්‍ය වන පරිදි වෙනත් ප්‍රමත ව්‍යාප්තිවලට අයත් නිරීක්ෂණ සංසන්දනය කළ හැකි වේ
සම්මත අය ගණන උච්ච - කාර්ය තේරුම් දත්ත විශ්ලේෂණයේ දී භාවිතා වන Z - සාධකයට සම නොවන නමුත් ඇතැම් විට මේවායේ අර්ථයන් පටලා ගැනීම සිදු වේ
වාෂ්ප ටර්බයිනය යනු සම්පීඩක වාෂ්පයෙන් තාප ශක්තිය, උරාගෙන එම ශක්තිය ප්‍රයෝජනවත් යාන්ත්‍රික ශක්තියක් බවට පරිවර්තනය කරන යන්ත්‍රයකි
එහි වූ තාපික කාර්යක්ෂමතාවය සහ භාරයන් භ්‍රමනය කිරීමට එහි වූ අධික බලය නිසා එය සම්පූර්ණයෙන්ම ඉදිරියට සහ පසුපසට පිස්ටන් වාෂ්ප එන්ජිම ප්‍රතිස්ථාපනය කරන ලදී
වාෂ්ප ටර්බයිනය භ්‍රමන චලිතයක් ඇති කරන නමුත් පිස්ටන් එන්ජිම මඟින් භ්‍රමණ චලිතයක් ඇති කිරීමට තවත් බොහෝ සම්බන්ධීකරණ යාන්ත්‍රණ අවශ්‍යය
එය ප්‍රධාන වශයෙන් යෝග්‍ය වන්නේ එලවුම් සහ විද්‍යුත් ජනක කටයුතු සඳහාය
ලෝකයේ විදුලි බල උත්පාදනය 86% පමණ සිදු වන්නේ වාෂ්ප ටර්බයින මඟිනි
වාෂ්ප ටර්බයිනය යනු තාප එන්ජින් වර්ගයකි
එක් අදියරකට වඩා අදියර කිහිපයකින් වාෂ්ප ප්‍රසාරණය වීම මෙහි තාපගතික කාර්යක්ෂමතාව වැඩි දියුණු වීමට බලපා ඇත
ටර්බයින