Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
තවද එය සමහර රූපවාහිනී set-top boxes වලද භාවිත විය
2005 වසරේදී ඔපෙරාහි Presto නම් පිරිසැලසුම් එන්ජිම Adobe Creative Suite උපයෝග සදහා සංඝටනය කිරීමට Adobe 
මෘදුකාංග පද්ධතිය තීරණය කරන ලදී
ඔපෙරා තාක්ෂණය Adobe GoLive, Adobe Photoshop, Adobe Dreamweaver සහ අනෙකුත් Adobe Creative Suiteහි සංරචක වල නූතනයේ දක්නට ලැබේ
එසේම ඔපෙරාහි පිරිසැලසුම් එන්ජිම SiteSpinner Proහි අතත්‍ය යන්ත්‍ර වල ද දක්නට ඇත
ප්‍රතිග්‍රහණය 

එය වෙබ් අඩවි හා සමපාත වීම පිළිබඳ ගැටලු පැන නගුණ ද ඔපෙරා කෙරෙහි පවතින තාර්කික පිළිගැනීම වඩාත් ධනවාදී වේ[117][118][119]
ඔපෙරාහි තරගකරුවන්ට අනුව මෙය සිදුවීමට හේතුවක් වන්නේ [121] ඔපෙරාහි අඩු වෙළඳපොළ කොටස සහ එහි සම්මත අනුගත කේත හේතුවෙන් වෙබ් සංවර්ධකයින් විසින් එය පරීක්ෂා නොකිරීමයි
ඔපෙරාහි 8.01 හා ඉහළ සංස්කරණ වලදී ප්‍රසිද්ධ එහෙත් සංගතභාවය ගැටලුකාරී වෙබ් අඩවි සඳහා ප්‍රතිසංස්කරණ ඉදිරිපත් කෙරුණ ද මෙම තත්වය විශාල අර්බුදයක් ලෙස පෙනෙන්නට තිබේ[122][123]
කෙසේ වෙතත් Nintendo හි නියෝජිතයෙකු පවසන අන්දමට එහි Wii හා Nintendo DS සඳහා යොදාගැනීමට හේතුව වන්නේ ඔපෙරා වඩාත් වේගවත්, ආරක්ෂාකාරී සහ නවතම සම්මත AJAX තත්වයන් සඳහා අනුකූලතාවය දක්වන විශිෂ්ට බ්‍රව්සරයක් වීම හේතුවෙනි
References 

වෙබ් බ්‍රව්සර
අන්තර්ජාලය
සාක්ෂරතාවය යනු- යම් කිසි බසක් ලිව්මට ,කියව්මට හා තේරුම් ගෑනීමට ඈති හෑකියාව.  
දකුණූ ආසියානු කලාපයේ   රටවල් අතරින් 2 වන  ස්තානය හිම් කරගෙන ඈත
මහා භූමි ප්‍රදේශය යනු ස්කොට්ලන්තයෙහි  ඕක්නෙයිහී ප්‍රධාන දූපත වෙයි
පෞරාණික නිර්මාණයක් වන පොළොන්නරුව වටදාගෙය, ශ්‍රී ලංකාවේ පොළොන්නරුව යුගයේ ඉදිවූවකි
මෙය පළමුවන පරාක්‍රමබාහු රජ සමයේ, බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ශ්‍රී දන්ත ධාතුන් වහන්සේ තැන්පත් කිරීමට හෝ නිශ්ශංක මල්ල රජ සමයේ, බුදුරජාණන් වහන්සේගේ පාත්‍ර ධාතුව තැන්පත් කිරීමට ඉදිකරවූවක් බවට විශ්වාසයන් පවතී
එකල මෙම පූජනීය ධාතූන් රාජ්‍යත්වයේ සංකේතයන් විය
පොළොන්නරුව ඓතිහාසික නගරය තුල පිහිටා ඇති මෙය රට තුල සංරක්ෂණය වී ඇති විශිෂ්ටතම වටදාගෙය මෙන්ම මෙම මාදිලියේ වාස්තුවිද්‍යාවේ අත්‍යන්ත සමෘද්ධිය විද්‍යාමාන කර‍යි
ශතවර්ෂ ගණනාවක් ජරාවාස වී තිබීමෙන් අනතුරුව 1903දී පොළොන්නරුව වටදාගෙයෙහි  කැණීම් ආරම්භ විය
කුඩා ස්තූපයක ආරක්ෂාව සදහා ඉදිකල මෙම නිර්මාණය සංකීර්ණ ශිලා කැටයමින් අලංකාර කරන ලද ශිලා වේදිකා යුගලකින් සමන්විත වේ
උතුරු දිශාවට මුහුණලා ඇති තනි දොරටුවකින් පහත් වේදිකාවට ප්‍රවිෂ්ට විය හැකි අතර සතර දිශාවට මුහුණලා ඇති දොරටු සතරකින් ඉහල වේදිකාවට ප්‍රවේශ විය හැක
කුඩා ස්තූපය සමන්විත ඉහල වේදිකාව ගඩොල් බිත්තියකින් ආවෘත වී ඇත
ස්තූපය වටා ඇති එක් එක් දොරටුව දෙසට මුහුණලා තබා ඇති බුද්ධ ප්‍රතිමා සතරකි
දැවමය පියස්සකට රුකුල් දෙනු පිණිස ඉදිකල බවට අනුමාන වශයෙන් සිතිය හැකි ඒකකේන්ද්‍රීය ශිලා ස්තම්භ පේළි ත්‍රිත්වයක්ද මෙහි පිහිටා ඇත
සමස්ථ නිර්මාණයම ශිලා කැටයමින් සැරසී ඇත
සඳකඩපහණ වැනි පොළොන්නරුව වටදාගෙයි ඇති ඇතැම් නිර්මාණ, එවන් වාස්තුවිද්‍යාත්මක ලක්ෂණ සඳහා ඇති විශිෂ්ටතම උදාහරණ බව සැලකේ. ඇතැම් පුරාවිද්‍යාඥයින් මෙහි දැවමය පියස්සක් තිබූ බව යොජනා කලද, ඇතැමුන් මෙම මතය ප්‍රතික්ෂේප කරයි
ඉතිහාසය

පොළොන්නරුව වටදාගෙය කවුරුන් විසින් කුමන කාලසීමාවක ගොඩනගන ලද්දක්දැයි යන්නට පුරාවිද්‍යාඥයින් සහ ඉතිහාසඥයින් අතර පවතින මතවාද එකිනෙකට වෙනස් වේ
ඉන් එක් මතවාදයක් වන්නේ, මෙය 12වන ශතවර්ෂයේදී  පළමු පරාක්‍රමභාහු රජ සමයේ ඉදි වූ බවයි. ඔහු බුදුරජාණන් වහන්සේගේ දන්ත ධාතුව තැම්පත් කිරීමට, කවාකාර ශිලා ධාතු මන්දිරයක් ඉදිකල බව චූලවංශයේ සඳහන් වේ
පුරාවිද්‍යාඥ එච්.සී.පී. බෙල්ගේ විශ්වාසය වන්නේ මෙම ධාතු මන්දිරය පොළොන්නරුව වටදාගෙය බවයි. මීට පරස්පර අදහසක් ප්‍රකාශ වන,  රාජාවලිය සහ පූජාවලිය වැනි දිවයිනේ ඓතිහාසික මූලාශ්‍ර කිහිපයක සඳහන් වන්නේ මෙය නිශ්ශංක මල්ල රජු විසින් ඉදිකරන ලද්දක් බවයි. කෙසේ උවත් ආතර් මයුරයිස් හොකාර්ට්ගේ අධ්‍යනයන් පෙන්වා දෙන්නේ  නිශ්ශංක මල්ල රජු එතෙක් තිබූ ගොඩනැගිල්ල ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීමත් වාහල්කඩ සහ බාහිර ද්වාර ම්ණ්ඩපය වැනි එකතු කිරීම් කීපයක් පමණක් කර ඇති බවත්ය
මහාවංශය පරිවර්ථනය කල විල්හෙල්ම් ගීගර් සහ ඉතිහාසඥයකු වන එච්.ඩබ්ලිව්. කොඩ්රින්ටන් යන දෙදෙනාම මෙම මතය සමඟ එකඟ වේ
සමීපයෙහි පිහිටි නිශ්ශංක මල්ල රජු විසින් පිහිටුවන ලද  ශිලා ලේඛණයක වටදාගෙය ඔහුගේ තැනීම් අතර ලැයිස්තු ගතකොට ඇත
එය ඉදිකරන ලද්දේ තම අධීක්ෂණය යටතේ ඔහුගේ සෙනවියෙකු විසින් බව මෙහි ඔහු සඳහන් කොට ඇත
පුරාණ බෞද්ධ ගෘහනිර්මාණ ශිල්පයේ අද්විතීය අංගයක් වන වටදාගෙවල්, වැදගත් පූජනීය වස්තූන් නිදන් කල හෝ පවිත්‍ර භාවයට පමුණුවනලද භූමියමත ඉදිකරන ලද කුඩා ස්තූපයන්ගේ ආරක්ෂාව සදහා ගොඩනගන ලදී
පොළොන්නරුව වටදාගෙය පලමුවන පරාක්‍රමභාහු රජු  විසින් ගොඩනගන ලද සිද්ධස්ථානයක් නම්, බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ශ්‍රී දන්ත ධාතුව එහි නිදන්වී තිබීමට ඉඩ ඇත
බුදුරජාණන් වහන්සේගේ පාත්‍ර ධාතුව  එහි නිදන්වී තිබීම අනෙක් භාව්‍යතාවයි. මෙම ධාතූන් යුගලයම පුරාණ ලාංකීය සංස්කෘතියේ වැදගත් අංගයන් වූ අතර පොළොන්නරුව වටදාගෙය දේශයේ වැදගත්ම සහ ගෞරවණීයම ගොඩනැගීම් වලින් එකක් විය
1215දී දකුණු ඉන්දීය ආක්‍රමණ සමඟ පොළොන්නරුව රාජධානියේ අවසානය සිදුවිය
රාජධානියේ බිඳවැටීමත් සමග පොළොන්නරුව වටදාගෙය ජරාවාසව තිබී ඇති අතර පසුකාලීන ඒ පිළිබඳ කිසිඳු සටහනක් දක්නට නැත
1903දී පුරාවිද්‍යා දෙපාර්ථමේන්තුව මගින් එම භූමියේ බෙල් යටතේ කැණීම් කටයුතු අරම්භ කල අතර ඔහු එම අවස්ථාවේදී එය පස් ගොඩැල්ලක් පමනක් යයි සලකුණු කරගන්නා ලදී
පිහිටීම සහ පෙනුම

ඓතිහාසික පොළොන්නරුව නගරය තුල, දළදා මලුව නම් චතුරස්‍රාකාර ප්‍රදේශය තුල පොළොන්නරුව වටදාගෙය පිහිටා ඇත
නගරයේ පැරණිතම සහ අති පූජනීය ස්මාරක කිහිපයක්ම දළදා මලුව තුල අඩංගු වේ
ඒවා අතරින් ප්‍රමුඛ ස්ථානයක් පොළොන්නරුව වටදාගෙයට හිමිවන අතර දළදා මලුවේ ගිණිකොන ප්‍රදේශයේ වැඩිම ප්‍රමාණයක් ආවරණය කරයි
මෙය රට තුල  හොඳින්ම සංරක්ෂණය වී ඇති වටදාගෙයකට උදාහරණයක් වන අතර අනුරාධපුර යුගයට අයත්, විශේෂයෙන් ථූපාරාමයේ සහ ලංකාරාමයේ සැලසුමට එක්තරා ප්‍රමාණයකට සමානත්වයක් දරයි
පාදකයේ විෂ්කම්භය අඩි 27 අඟල් 8 (මීටර් 8.43)ක් වූ කුඩා ස්තූපයක් වටා මෙම ගොඩනැගිල්ල ඉදිකොට තිබේ
පහත් වේදිකාව සහ ස්තූපය අඩංගු ඉහල වේදිකාව ලෙස වටදාගෙයි මට්ටම් දෙකකි
ඉහල වේදිකාවෙහි විෂ්කම්භය අඩි 80 (මීටර් 24)ක් වන අතර පහත් වේදිකාවේ අඩි 120 (මීටර් 37)කි
පහත් වේදිකාව පොලොව ම්ට්ටමේ සිට අඩි 4 අඟල් 3 (මීටර් 1.30)ක් උසින් පිහිටා ඇති අතර ඉහල වේදිකාව පහත් වේදිකාවේ සිට අඩි 5 අඟල් 3 (මීටර් 1.60)ක් උසින් පිහිටා ඇත
උතුරු දිශාවේ ඇති තනි දොරටුවක් හරහා කවාකාර පහත් වේදිකාවට ප්‍රවිෂ්ට විය හැක
විචිත්‍ර ලෙස ඉදිකර ඇති දොරටු සතර, මෙහි සිට අයින ගඩොල් බිත්තියකින් අවෘත වූ ඉහල වේදිකාවට මඟ පෙන්වයි. මෙම දොරටු, සතර කේන්ද්‍රීය දිශාවන්ට දිශානත වී ඇත
ස්තූපය වටා එක් එක් දොරටුව දෙසට මුහුණුලා ඇති බුද්ධ ප්‍රතිමා සතරක් තැම්පත් කොට ඇත
මෙම වේදිකාවේ මධ්‍යය, ස්තූපය මඟින් ආවරණය වී ඇත
එක් එක් බුද්ධ ප්‍රතිමාවේ උස අඩි 5 (මීටර් 1.5)ක් වන අතර එක එකක් උස අඩි 2 අඟල් 10 (මීටර් 0.86)ක් වූ ශිලා ආසන මත තැම්පත් කොට ඇත
ඒක කේන්ද්‍රීය ශිලා ස්තම්භ පේළි  ත්‍රිත්වයක් ඉහල වේදිකාවේ පැවතී ඇත
ගඩොල් ප්‍රාකාරය තුල පිහිටි මෙම පේළි වලින් දෙකක කිසිවක් ශේෂවී නැති අතර තෙවන පේළිය ඊට පිටතින් දක්නට ඇත
ඇතුලත පේළියේ ස්තම්භ 16ක්ද මැද පේළියේ ස්තම්භ 20ක්ද පිටත පේළියේ ස්තම්භ 32ක්ද තිබී ඇත
දැනට පවත්නා පිටත වළල්ලේ ස්තම්භ වල උස අඩි 8 (මීටර් 2.4)ක් පමණ වේ
ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය සහ ගල් කැටයම් කළාව

අතීත ශ්‍රී ලාංකික පුරවැසියන් බදු ගෙවීමේ ක්‍රමයක් ලෙස ඉදිකිරීම් සහ අළුත්වැඩියා කිරීමේ වැඩ වල නිරතවන ලදී
එවන් ශ්‍රමිකයන්ද පොළොන්නරුව වටදාගෙය ඉදිකිරීමේදී යොදාගෙන ඇත
කෙසේ උවත් වැඩි කර්තව්‍යයක් නිපුන ශිල්පීන් අතින් සිදුකර ඇති බව නිර්මාණයන්ගේ උසස් තත්වය පෙන්වාදෙයි
පොළොන්නරුව යුගයේදී වටදාගෙය ආකාරයේ නිර්මාණයන්ගේ ගෘහ නිර්මාණශිල්පය ඉහල මට්ටමක පැවති අතර පොළොන්නරුව වටදාගෙය එහි අත්‍යන්ත දියුණුව බව සලකයි
නිර්මාණයේ වඩාත්ම සිත් ඇදගන්නා අංග සමහරක් වන්නේ එහි ඇති සංකීර්ණ ගල් කැටයම් වේ
උතුරු පිවිසුමේ ඇති සඳකඩපහණ සහ නැගෙනහිර පිවිසුමේ ඇති මුරගල් දෙක පොළොන්නරුව යුගයට අයත් එවන් වාස්තුවිද්‍යාත්මක නිර්මාණ සඳහා ඇති විශිෂ්ටතම උදාහරණ ලෙස සලකයි
පුරාණ ලංකාවේ ආශ්‍රමස්ථ ගොඩනැගිලි සඳහා වන පිවිසුමෙහි සුලභව මෙවන් සැරසිලි අංග ස්ථාපිත කොට තිබූ අතර සඳකඩපහණ බුදුදහමේ සංසාර චක්‍රය නිරූපණය කරන බව ඉතිහාසඥයින්ගේ පිළිගැනීමයි
බෙල්ට අනුව පැහැදිලි වන්නේ ඉහල වේදිකාවේ පැතිවල ඇති කැටයම් වලට සමකල හැකි නිර්මාණයක් අනුරාධපුරයේ හෝ පොළොන්නරුවේ හෝ ඇතැම්විට ලංකාවේ වෙනත් කිසිම බෞද්ධ සිද්ධස්ථානයකින් හෝ හමුනොවන බවයි.

පොළොන්නරුව වටදාගෙයින් හමුවන සෘජු, සමමිතික ශිලා ස්තම්භ අනුරාධපුර යුගයේ ගොඩනැගිලිවල දක්නට ලැබෙන ඒවාට බොහො සෙයින් සමානවේ
සෑම ශිලා ස්තම්භයකම පාදය නෙළුම් මලක හැඩයට කැටයම් කොට ඇත
පුරාවිද්‍යාඥ සෙනරත් පරණවිතාන අනුමාන කරන්නේ මෙම ශිලා ස්තම්භ දැවමය පියස්සක් උසුලා සිටි බව‍යි
මෙම මතය බොහො අය විසින් පිළිගන්නා අතර මේ සඳහා භාවිතා කල ඇණ සහ උළු කැණීම් වලදී හමුවී ඇත
කෙසේ උවත් අනෙක් මතය වන්නේ වටදාගෙයට පියස්සක් නොතිබූ බවත් පහන්, තිර හෝ බෞද්ධ සංකේත එල්ලීමට ශිලා ස්තම්භ භාවිතා කල බවත්ය
වේදිකාව වටා ඇති ගඩොල් ප්‍රාකාරය සැලකියයුතු තරම් ආරක්ෂාවී පැවතියත් එහි ඇතැම් කොටස් කැඩීගොස් ඇත
එහි ඝනකම බොහෝ සෙයින් අඩි 2 අඟල් 6(මීටර් 0.76)ක් වන අතර අනුමාන වශයෙන් ස්තූපය පැති වලින් ආරක්ෂාවීමට තනන ලද්දකැයි සිතිය හැක
ප්‍රාකාරයේ ඇතුලත පෘෂ්ඨය සිතුවම් වලින් අලංකාරව පැවති බවට සාධක ඇත
එහි පහල කොටස මල් මොස්තර කැටයම් කල  ගල් පුවරු වලින් ආවරණයවී ඇත
ප්‍රාකාරයට පහලින්වූ ඉහල වේදිකාවේ පැත්ත මෙන්ම පහත වේදිකාවේ පැත්තද කැටයමින් සැරසී ඇත
ගලින් කැටයම් කල බුද්ධ ප්‍රතිමා සතර, ධ්‍යාන මුද්‍රාව නිරූපණය කරයි
ඉන් දෙකක් අද වනවිට නිරුපද්‍රිතව පැවතියද අනෙක් දෙකෙහි කොටස් පමණක් ඉතිරිව පවතී
ශ්‍රී ලංකාවේ සුලභව දක්නට ලැබෙන බුබ්බුලාකාර හැඩයට මධ්‍යයේ ස්තූපය ඉදිකර ඇත
මෙහි ඉහල කොටස විනාශවී ඇති අතර ගෝලාකාර හැඩැති පහල කොටස පමණක් දැනට ඉතිරිව පවතී
කෙසේ උවත් සාම්ප්‍රදායික පේසා වළලු ත්‍රිත්වය වෙනුවට මෙහි දක්නට ලැබෙන්නේ පේසා වළලු දෙකක් පමණි
මේවාද බලන්න
තිරියාය වටදාගෙය
ලංකාරාමය වටදාගෙය
මිහින්තලය වටදාගෙය
ථූපාරාමය වටදාගෙය

මූලාශ්‍ර

ආශ්‍රිත ග්‍රන්ථ 

වටදාගෙවල්
පොළොන්නරුව දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක‎
වර්ෂ 2000 ශ්‍රී ලංකා සුළි කුණාටුව, (ඉන්දීය කා
දෙ
නිමිතිකරණය
BOB 06 සබැඳි ටයිපූන් අනතුරු ඇඟවීමේ මධ්‍යස්තානයේ(JTWC) නිමිතිකරණය
04B), වර්ෂ 1978 න් පසු  ශ්‍රී ලංකාවට බලපෑ  දරුණුතම නිවර්තන සුළි කුණාටුව විය
මෙය වසර 2000 දී උතුරු ඉන්දීය සාගර සුළි කුණාටු වකවානුව තුළ ඇති වූ සිවු වන නිවර්තන කුණාටුව සහ දෙවන දරුණුම වා සුළි කුණාටුවයි.  2000 දෙසැම්බර් 25 වන දින ඇතිවූ, කැළඹුණු කාළගුණික බිම් ප්‍රදේශයකින් මෙය වර්ධනය විය
බටහිර දෙසට ගමන් කරන ලද මෙය හිතකර තත්ව යටතේදී පැයට සැතපුම් 75ක (පැයට කි
120)උපරිමයක් දක්වා ක්ෂණිකව වර්ධනය වී ඇත
මෙම කුණාටුව ශ්‍රී ලංකාව තුළ නැගෙනහිර ප්‍රදේශයට ඉහළ ප්‍රබලතාවයකින් බලපවත්වා, අනතුරුව දෙසැම්බර් 28 වන දින දකුණු ඉන්දියාවට බලපෑම් කර පහව යන්නට පෙර දිවයින හරහා හමා යෑමේදී මද වශයෙන් දුර්වල විය
මෙය 1978 වකවානුව තුළ ඇතිවූ පැයට සැතපුම් 110ක් වූ වා සුළියට පසුව, චන්ඩ මාරුතයකට සමාන ශක්තියකින් ශ්‍රී ලංකාවට බලපෑ ප්‍රථම සුළි කුණාටුවයි. එමෙන්ම, 1992 වර්ෂයට පසු ශ්‍රී ලංකාවට බලපෑම් කළ ප්‍රථම නිවර්තන කුණාටුවද මෙය වෙයි
තවද මෙය 1996 න් පසු, දෙසැම්බර් මාසයක, චන්ඩ මාරුතයක තීව්‍රතාවයකින් බෙංගාල බොක්ක තුළ ඇති වූ ප්‍රථම වා සුළියද වෙයි
එය දස දහස් ගණනක් නිවාස වලට හානි කරමින් සහ විනාශ කරමින්, 500,000ක් පමණ පුද්ගලයින්ට උන් හිටි තැන් අහිමි කරමින් මහ වැසි සහ තද සුළං ඇති කළේය
මෙම කුණාටුවේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස අවම වශයෙන් පුද්ගලයන් 09 දෙනෙකුගේ පමණ ජීවිත අහිමි විය
කාලගුණ විද්‍යාත්මක ඉතිහාසය

නිරක්ෂයට යාබදව ක්‍රියාකාරී වායු ගෝලීය අව පීඩන කලාපයක්  ඇති කරමින් දෙසැම්බර් 21 වන දින බෙංගාල බොක්ක මධ්‍යයේ, වායුගෝලීය සංවහන ධාරා වර්ධනය වී, පවත්වාගෙන යනු ලැබීය
දුර්වල සිරස් සුළං මාරුව තුළ ස්ථානගත වී මෙය ශක්තිමත් ලෙස සකස් වෙමින්, අනතුරුව ආරම්භක අවස්ථාවේ සම්පූර්නයෙන්ම වාගේ නිශ්චල වී සිට මෙය සෙමෙන් බටහිර දෙසට ගමන් කිරීමට පටන් ගෙන ඇත
ගැඹුරු සංවහන ධාරා ඇතිවීම නොනැවතී සිදු වී, දෙසැම්බර් 23 වනදා වන විට මධ්‍යම ප්‍රමානයේ සංසරණයක් ආරම්භ විය
එදින පසු යාමයේ, සබැඳි ටයිපූන් අනතුරු ඇඟවීමේ මධ්‍යස්තානය(JTWC) විසින් නිවර්තන වාසුලි ඇති වීමේ අවදානමක් පිළිබඳ අනතුරු ඇඟවීම් නිකුත් කරන ලදී
පද්ධතිය තුල වර්ධනය වූ පහත මට්ටමේ ස්ංසරණයක්, දෙසැම්බර් 23 දින රාත්‍රී කාලය වන විට, ගැඹුරු සංවහන ධාරා වල දකුණු දෙසට ස්ථාපිත වීමක් සිදු විය
මෙම බලපෑම දිගටම සකස් වී, ඉන්දීය කාලගුණ විද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව විසින් දෙසැම්බර් 24දින උදෑසන එය ගැඹුරු අවපාතනයක් ලෙස වර්ගීකරනය කරන ලදී
ඉන්පසු එදිනම පසු යාමයේ මෙම පද්ධතියේ සකස් වීම තරමක් පසු බෑමට ලක් වුවද නැවත ක්ෂනිකව සකස් වීමක් සිදු විය
මෙය ශ්‍රී ලංකාවට සතපුම් 155ක් (කි
250) නැගෙනහිරින් පවතිද්දී, දෙසැම්බර් 25 වන දින සබැඳි ටයිපූන් අනතුරු ඇඟවීමේ මධ්‍යස්තානය (JTWC) ,  04 B නිවර්තන වා සුළිය පිළිබඳ උපදේශන ආරම්භ කරන ලදී
ප්‍රථම උපදේශනයේදී, නිවර්තන වා සුළිය බටහිර - වයඹ හරහා පැයට සැතපුම් 03ක (පැයට කි
5) වේගයක් සහ උපරිම බලපවත්වන සුළං වේගය පැයට සැතපුම් 45ක (පැයට කි
70) වේගයකින් ලංකාව දෙසට හමා එමින් තිබුනි
ගැඹුරු අවපාතනයේ මධ්‍යය වටා වර්ධනය වූ  මධ්‍ය නිශ්චල ප්‍රදෙශයක් හේතුවෙන් ඉන්දියානු කාලගුණ විද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව ඉන් සුළු වේලාවකට පසු ගැඹුරු අවපාතනය පිළිබඳ නිවේදනය වා සුළි කුණාටුවක් ලෙසට ඉහල දමන ලදී
වා සුළියට උතුරු දෙසින් වූ අර්ධනිවර්තන අධි පීඩන තීරයේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස එය තව දුරටත් බටහිර දෙසට ගමන් කිරීම සිදු විය
සංසරණ කලාපයේ මධ්‍යය මත ගැඹුරු සංවහන තත්වය තව දුරටත් වර්ධනය විය
තවද, සංසරණය පුරාවටම කුණාටු පද්ධතියේ පිටාර වායු ධාරාව වර්ධනය වූ නිසා  කුණාටු තත්වය ක්‍රමයෙන් ශක්තිමත් විය
දෙසැම්බර් 25 දින සවස් යාමය වන විට වැසි වලාකුළු ඝනත්වය අධික ප්‍රදේශය, මධ්‍යයට තදින් බැඳුනි
තවද එය  ශ්‍රී ලංකා වෙරළ තීරයට සේන්දු වීමේදී දරුණු වා සුළි කුණාටුවක් බවට වර්ධනය විය
ඊළඟ දිනයේ, සුළි කුණාටුව බටහිර-නිරිත දෙසට ගමන් කරත්ම එය නිශ්චල කලාපයක් ඇති කරන ලදී
මෙම වා සුළිය දෙසැම්බර් 26 දින ශ්‍රී ලංකාවේ ත්‍රීකුණාමලය ප්‍රදෙශයේ ඉහලට නැගෙන දිය සුළියක් ඇති කළේය
සබැඳි ටයිපූන් අනතුරු ඇඟවීමේ මධ්‍යස්තානය(JTWC) එහි උපරිම වේගය පැයට සැතපුම් 75ක්(පැයට කි
120 ක්)බව ගණනය කරන ලදී
කෙසේ නමුත් ඉන්දියානු කාලගුණ විද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව විසින්, මෙය දරුණු සුළි කුණාටුවක් තනමින් එය පැයට සැතපුම් 105ක(පැයට කි
165) උපරිම තීව්‍රතාවයකට ලඟා වූ බව තක්සේරු කරන ලදී
එය ගොඩ බිම හරහා තරමක් දුර්වල වී දෙසැම්බර් 27වන දින නිවර්තන කුණාටුවක් ලෙස මන්නාරම් බොක්ක දෙසට නික්මිණි
මුලදී එය තව දුරටත් සෙමෙන් තීව්‍ර වන බවට අනාවැකි කරුවන් ප්‍රකාශ කළද එහි සංවහනය තීව්‍රතාවය සහ සකස් වීම පහත වැටුනු බවින් සුලි කුණාටුව දුර්වල විය
එය බටහිර සහ වයඹ දෙසට දිශානුගත වීමෙන් පසු දෙසැම්බර් 28 වන දින පැයට සැතපුම් 45 ක(පැයට කි
70) වේගයෙන්,  සුළං මාරුව සහ භූමි පිහිටීම නිසා අවම සංවහනයකින්, දකුනු ඉන්දියාවේ කන්‍යකුමාරි ප්‍රදේශයට පහර දෙන ලදී
එය නිවර්තන අව පීඩනයක් තත්වයක් දක්වා, භූමිය තුලදී වේගයෙන් දුර්වල විය
තවද එය දෙසැම්බර් 29 වන දින මුල් භාගයේ  නැගෙනහිර අරාබි මුහුද ට මතු වීමෙන් පසු එහි අවශේෂයන්  අව පීඩන කලාපයක් බවට  දුර්වල විය
බලපෑම

ශ්‍රී ලංකා රජය විසින් ඉවත් වීමේ නියෝග නිකුත් කලද එය ලැබී තිබුනේ සුළු පිරිසකට පමණි
සුළි කුණාටුව,  නැගෙනහිර වෙරළ තීරයේ ධීවර බෝට්ටු 25ක් විනාශ කරමින් සහ පුත්තලම ආසන්න ප්‍රදෙශයේ ධීවර බෝට්ටු 109ක් ගසා ගෙන යන තත්වයට පත් කරමින් බටහිර මුහුදු තීරයේ ප්‍රබල රළ ඇති කරමින් දරුණු ලෙස බලපැවත්විනි
මෙමගින් පුද්ගලයන් 8 දෙනෙක් අතුරුදහන් වී ඇත
වා සුළි සමග ඇති වූ කුණාටු මුහුදු රළ, අඩි 330ක් දුරට ගං වතුර තත්වයක් ගොඩ බිම තුල ඇති කරන ලදී
වා සුළිය රට තුළින් ගමන් කිරීමේදී එය අඟල් 4-8ක ඝනකමක් සහිත වැසි වලාකුළු ඉතිරි කිරීමෙන්, ප්‍රති විරුද්ධ සුළං ධාරා මගින් පසු මාස වල දරුණු වැසි ඇති විය
වා සුළිය නිසා ඇතිවූ සුළං පහර පැයට සැතපුම් 100ක(පැයට කි
175) වේගයෙන්, කුණාටුව ගොඩ බිමට පතිත වන ස්ථානයේ ඇති විය
මෙයින් වැඩිපුරම හානි සිදු වී ඇත්තේ ත්‍රීකුණාමලය සහ අවට ප්‍රදේශ සඳහාය
ගස් සහ සුන් බුන් කඩා වැටීමෙන් 57 දෙනෙකු රෝහල් ගත වී ඇති අතර, ගසක් කඩා වැටීම නිසා එක් අයෙකු මිය ගොස් ඇත
ධීවර ගම්මානයක් සම්පූර්නයෙන්ම වාගේ විනාශ වී ඇති අතර, දරුණු වැසි නිසා ඇතිවූ ගං වතුරින් පාරවල් සහ භෝග වගාවන් යට කරමින් ගංගා, ඇල, විල් උතුරා පිටාර ගැලූහ
ගං වතුරින් වර්ග සැතපුම් 77ක(වර්ග කි
200) කුඹුරු වගා සහ අතිරේකව වර්ග සැතපුම් 19ක(වර්ග කි
50) අනෙකුත් භෝග විනාශ කරන ලදී
දරුණු සුළං නිසා කින්නියා හි නිවාස 2000ක් සහ ත්‍රීකුණාමලයේ නිවාස 6600ක් ඇතුලුව රට තුළ නිවාස 83,000ක් විනාශ වී හෝ හානි සිදු වී ඇත
සුළි කුණාටුව හමා යාමෙන් පුද්ගලයන් 500,000ක් දක්වා සංඛ්‍යාවකට නිවාස අහී වී ඇත
ඔවුන්ගෙන් වැඩි පිරිසක් පන්සල්, පාසල්, පල්ලි සහ සාප්පු සංකීර්ණ වෙත ගොස් ඇත
සුළං මගින් පොලිස් ස්ථාන, යුධ කඳවුරු කිහිපයක වහලයන් ගැලවී ගොස් ඇති අතර, සරණාගත කඳවුරු කිහිපයකට ගං වතුර තත්වය බලපා ඇත
මෙම සුළං තත්වය විද්‍යුත් පද්ධති සහ, 3000 කට අධික දුරකතන පද්ධති වලට හානි සිදුකර ඇත
එමෙන්ම බොහෝ මාර්ග පිලිසකර කරීමට අපහසු මට්ටමට විනාශ විය
දින කිහිපයක් පුරා විශාල ප්‍රදේශයක විදුලිය ඇන හිටී පැවතියහ
LTTE ග්‍රහනයේ පවතින ප්‍රදේශ වලට කුණාටුව බලපැවත්වූ බව හැර, එම ප්‍රදේශ වලට සිදුවූ හානි පිළිබඳව වාර්තා වී නැත
වා සුළියේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස අවම වශයෙන් දිවයින තුළ පුද්ගලයින් 09 දෙනෙක් පමණ මිය ගොස් ඇති අතර පවුල් 48,000ක් පමණ ව්‍යසනයට පත් වී ඇත
කුණාටු තත්වය ඉන්දියාවට පැමිණීමට පෙර ඉන්දීය රජය විසින් තූත්තුකුඩි දිස්ත්‍රික්කයට දරුණු කුණාටුවක අනතුරු ඇඟවීමක් නිකුත් කරන ලද අතර ධීවරයින්ට මුහුදු නොයා සිටින ලෙසට අනතුරු අඟවන ලදී
කුණාටුව ලඟා වීමට පෙර, දහස් ගණනක් පිරිස ආරක්ෂිත ස්ථාන කරා රැගෙන යන ලදී
කුණාටුව ඉන්දියාවේ දකුනු වෙරළ තීරය ඔස්සේ රළු සුලං ධාරා ඇති කරන ලදී
තවද පහත් බිම් කිහිපයක ගං වතුර තත්වයන්ට හේතු වෙමින්  තූත්තුකුඩි ප්‍රදේශය තුළ සහ අවට තද වැසි ඇති කරන ලදී
වර්ෂාව කෙසෙල් වගාවන්, විශාල වෘක්ෂයන් සහ මාර්ග විනාශ වන තත්වයට පත් කළද, තද නියඟ තත්වය සමනය වීම ඉතා වාසි දායක තත්වයක් විය
වා සුළිය දකුණු ඉන්දියාව හරහා, නිවාස 749කට හානි කර 81 කට අධික ප්‍රමාණයක් විනාශ කළද එරටේ මරණ කිසිවක් වාර්තා නොවීය
පසු විපරම

මේ සදහා පළමුව ශ්‍රී ලංකා රජයේ අධාර ප්‍රමාණවත් නොවුණු අතර මාධ්‍යයන් මගින් රජයේ මෙම අරම්භක ප්‍රතිචාර විවේචනයට ලක් කරන ලදී
මෙම හිඟ ආධාර හේතුවෙන් ත්‍රීකුණාමලය ප්‍රදේශයේ වීදි වල විරෝධතාවන් ඇති විය
සහනාධාර වර්ධනය කිරීම යෝජනා කිරීම සඳහා එවකට අග්‍රාමාත්‍ය රත්නසිරි වික්‍රමනායක මහතා විසින් රාජ්‍ය මන්ත්‍රණ  කැදවීමක් සංවිධානය කරන ලදී
පුද්ගලයන් මියගිය පවුල් සඳහා $183ක(2000 USD, 2000 රු. 15,000) මුදලක් වන්දි වශයෙන් ලැබූ අතර සාමාජිකයින් පස් දෙනෙකු හෝ ඊට වැඩි සංඛ්‍යාවකින් සමන්විත පවුල් වියළි සලාක සදහා සතියකට $5.50ක (2000  USD, 2000 රු.500)ක මුදලක් ලැබීය
නිවෙස් හානි වූ හෝ විනාශ වූවන් සදහා, රජය විසින් $122ක (2000 USD, 2000 රු.10,000) මුදලක් ලබා දුන් අතර අපහසුතාවට  පත් වූවන් සදහා සහල් සලාකායන් බෙදාහරින ලදී
තවද  රාජ්‍ය සංවිධානිත ගුවන් විදුලි විකාශයන් පරිත්‍යාග ලබාදෙන ලෙස මහජනතාවගෙන් ඉල්ලීම් කළහ
සුළි කුණාටුවෙන් දින 2ක් ඇතුලත, අධික ලෙස හානි ඇති වූවන්ට උපකාර කිරීම සදහා ශ්‍රී ලංකා රතු කුරුස සංවිධානය මගින් ස්වේච්ඡා  සෙවකයින් 4000ක සහභාගිත්වයෙන් මෙහෙයුමක් දියත් කරන ලදී
ආහාර, මුලුතැන්ගෙයි උපකරන, පොරවන, අතිරිලි ආදිය සැපයිම මගින් මිනිසුන් 10,000 කට පමණ ආධාර සැපයිමට අන්තර්ජාතික රතු කුරුස සහ රතු චන්ද්‍රවංක සමාගම් හි අන්තර්ජාතික සමුහාන්ඩුව මගින් $ 323,000 ක් (2000 USD,  2000 CHF $525,000) සදහා ප්‍රාරම්භක අභියාචනයක් නිකුත් කළහ
සුළි කුණාටුව ඇති වී පැය කිහිපයක් ඇතුලත, සමුහාණ්ඩුව විසින් මෙහෙයුම ආරම්භ කිරිම සඳහා $61,000ක (2000 USD, 2000 CHF $100,000)  පමණ මුදලක් මුදා හරින ලදී
මසකට පමණ පසු, රතුකුරුස සංවිධානය පවුල් 1720 ක් සදහා සෙවිළි තහඩු 10 බගින්ද, පවුල් 3000ක් සදහා ඇඳ ඇතිරිලි , නිදන පැදුරු, ඉවුම් උපකරණ ආදිය බෙදා දුන්හ
කුණා‍ටුව ඇති වී දළ වශයෙන් සති 40කින් පමණ පසු, 2001 නොවැම්බර් 7 වන දින මුදා ගැනීමේ කටයුතු නිමා විය
මූලාශ්‍ර

බාහිර සබැඳි

JTWC report 

ශ්‍රී ලංකාවේ ස්වභාවික විපත්
කේවි යනුවෙන්ද හඳුන්වනු ලබන ගිනී පිග් රෝඩන්ට් කුලයටත් පවුලටත් ගණයටත් අයත් විශේෂයකි
නම ගිනී පිග් වුවද මොවුන් ඌරු පවුලට අයිති හෝ ගිනියාවෙන් පැමිණි පිරිසක් නොවේ
ඔවුන්ගේ සම්භවය සිදු වී ඇත්තේ අන්දීස් කඳු ආශ්‍රිතවයි. ජීව රසායන විද්‍යාව හා දෙමුහුන්කරණය පදනම් වූ  අධ්‍යයනවලට අනුව ඔවුන්  වැනි කේවි විශේෂයන්ට ලඟ නෑකමක් දරන හීලෑ කොට්ඨාශයකි
එම නිසා මොවුන් වනයේ ස්වාභාවිකව දැකිය නොහැක
වර්තමාන හා සංරක්ෂණය වූ සතුන්ගේ හිස්කබල සහ ඇටසැකිලි පිළිබඳ රූප විද්‍යාවට අනුව සහ අණුක සළකුණු පිළිබඳ මෑත අධ්‍යයනවලට අනුව මොවුන්ගේ පූර්වජයා බොහෝ දුරට Cavia tschudii විය හැකි බව හෙලිවිනි
ගිනී පිග් දකුණු ඇමරිකානු ස්වදේශික ගෝත්‍රයන්ගේ ගැමි සංස්කෘතියේ  වැදගත් භූමිකාවක් නිරූපණය කරයි
ආහාර ලෙස , දේශීය වෙදකමට මෙන්ම ආගමික සමාජ උත්සව ලෙස ද ඔවුන් යොදා ගනු ලබයි
දකුණු ඇමරිකාවෙන් පිටත මොවුන්ගේ ජනනය වැඩි කිරීමට 1960 සිට උත්සහ දරා ඇත
16 වන සියවසේ යුරෝපීය වෙළෙඳුන්ගේ හඳුන්වාදීමත් සමගම ගිනී පිග් සුරතල් සතෙකු   ලෙස බටහිර ජාතීන් අතර ඉමහත් ජනප්‍රියත්වයට පත්විය
ඔවුන්ගේ හීලෑ ස්වභාවය, ආහාර ලබාදීමේදී හා සුරතල් කිරීමේදී ඔවුන් දක්වන ප්‍රතිචාරය සහ රැක බලා ගැනීමේ සාපේක්ෂ පහසු භාවය නිසා ගිනී පිග් සුරතල් සතෙකු ලෙස ජනප්‍රිය වෙමින් පවතී
ගිනී පිග් පැටව් තරගකාරීව බිහි කිරීම සඳහා වූ සංවිධාන ලොව පුරා බිහි වී ඇත
විවිධ පාට සහ සම්මිශ්‍රණ සහිත විශේෂ ගිනි පිග් වර්ග මොවුන් විසින් බිහි කරනු ලබයි
ගිනී පිග්ලා ගැන ජීව විද්‍යාත්මක පරීක්ෂණ 17 වන සියවසේ සිට සිදු කෙරිණි
මෙම සතුන් 19 වැනි සහ 20 වැනි සියවස්වලදී පර්යේෂණ සඳහා බහුල ලෙස යොදා ගැනිණ
එම නිසා මොවුන් පර්යේෂණ විශේෂයක් ලෙස හැඳින්විණ
නමුත් දැන් මොවුන් වෙනුවට මීයන් වැනි අනික් රොඩන්ට් විශේෂ යොදා ගනී
මොවුන් තවමත් ළමා දියවැඩියාව, ක්ෂය රෝගය, ශීතාද රෝගය සහ ගර්භණී සංකූලතා වැනි මානව රෝගී තත්ව සඳහා පර්යේෂණ නිරූපක ලෙස යොදා ගනී
ඉතිහාසය 
ගිනි පිග් සතුන් මුලින්ම ගෘහාශ්‍රිතව ඇති කර ඇත්තේ ක්‍රි
5000 ක් තරම් ඈත යුගයේදී ආහාර සඳහාය
ඒ දකුණු ඇමරිකාවේ අන්දීස් කඳු ආශ්‍රිත පෙදෙසේ ( වර්තමානයේදී දකුණු කොලොම්බියාව, ඉක්වදෝරය, බොලිවියාව හා පේරු රටවල්)විසූ ගෝත්‍රික ජනතාව විසිනි
එක්වදෝරයේ සහ පේරුහි කරන ලද පුරා විද්‍යාත්මක කැණීම්වලින් ක්‍රි
පූ 500 ත්  ක්‍රි
ව 500 ත් අතර යුගයකට අයත් ගිනි පිග් සත්වයන්ගේ චිත්‍ර ආලේපිත පිළිම හමු වී ඇත
පුරාණ පේරු වැසියන් සතුන්ට පුද පූජා පවත්වා ඇති අතර ගිනී පිග් සතුන් නිතරම ඔවුන්ගේ කලාකෘති වල ඇඳ ඇත
ව 1200 පමණ සිට 1532 හි සිදු වූ ස්පාඤ්ඤ ආක්‍රමණය වනතුරු සිදු වූ තෝරාගත් විශේෂයන් ජනනය, විවිධාකාරයේ ගිනි පිග් විශේෂ බිහි වීමට හේතු වී ඇත
සමහර නව විශේෂ සඳහා ද පදනම් වී ඇත්තේ ඔවුන්ය
ගිනි පිග් සතුන් එම කලාපයේ ආහාර මූලාශ්‍රයක් ලෙස තවමත් පවතී
අන්දීස් කඳුවැටි ආශ්‍රිතව මොවුන් ගෘහාශ්‍රිතව වාසය කරන අතර නිවැසියන් ආහාරයට ගෙන ඉවත දමන එළවලු කොටස්වලින් යැපේ
ගිනි පිග් සතුන් සම්බන්ධ වන ගැමි සම්ප්‍රදායන්ද බොහෝය
ඔවුන් තෑගි වශයෙන් හුවමාරු වන අතර සමාජ ආගමික උත්සවවල දී යොදා ගනු ලබයි
එසේම ව්‍යවහාරයේදී ඔවුන් උපමා රූපක ලෙසද නිතරම යොදා ගනු ලබයි
ඔවුන්ව පාරම්පරික වෛද්‍යය ක්‍රමයේදී කහ උණ,රක්තවාතය, සන්ධි ප්‍රදාහය හා උණ සන්නිපාතය වැනි රෝග හඳුනා ගැනීමට දේශීය වෛද්‍යයවරයන් විසින් යොදා ගනී
ඔවුන්ව රෝගින්ගේ සිරුරේ ඇතිල්ලීමට යොදා ගනු ලබන්නේ අද්භූත මාධ්‍යයක් ලෙස සලකායි
කලු ගිනි පිග් සතුන් මේ සඳහා විශේෂයෙන් ප්‍රයෝජනවත් ලෙස සැලකෙයි
සමහර විට රෝගය සුව වී ඇත්දැයි බැලීමට මෙම සතුන් කපා ඔවුන්ගේ බඩවැල් පරීක්ෂා කිරීම සිදු කරයි
මෙවැනි ක්‍රම බටහිර වෛද්‍ය ක්‍රමය නොමැති හා එය පිළි නොගන්නා අන්දීස් ප්‍රදේශ වල සුලභව භාවිතා වේ
ස්පාඤ්ඤ ලන්දේසි හා ඉංග්‍රීසි වෙ‍ළෙඳුන් ගිනී පිග් සතුන් යුරෝපයට ගෙන ආ අතර මෙම සතුන් විදේශීය සුරතල් සතුන් ලෙස ඉහල පැළැන්තිය අතර හා රාජකීයන්(1 වෙනි එළිසබෙත් රැජනද ඇතුලුව ) අතර ඉක්මනින් ජනප්‍රිය  විය
ගිනී පිග් සතුන් ගැන දැනට හඳුනාගත් පැරණිම ලියවිල්ල වාර්තා වන්නේ 1947 නි
ඒ සැන් ඩොමින්ගෝවල සතෙකු ගැන ඇති විස්තරයකිනි
මීට හේතුව කේවී සතුන් හිපැනියෝලා දූපත්වලට ආගන්තුක වීමයි
මුලින් විශ්වාස කරන ලද්දේ මෙම සතුන් ස්පාඤ්ඤ සංචාරකයන් විසින් හඳුන්වා දෙන ලද බවයි.කෙසේ වුවත් බටහිර ඉන්දීය කොදෙව් දූපත්වල මෑතක සිදු කරන ලද කැණීම් වලට අනුව මොවුන් සෙරමික් භාණ්ඩ තනන උයන් පල්ලන් විසින් මීට වසර 2500 කට පමණ පෙර දකුණු ඇමරිකාවෙන්  කැරීබියන් දූපත්වලට හඳුන්වා දී ඇතැයි සැලකේ.

නම 
මෙම විශේෂයේ විද්‍යාත්මක නාමය cavia porcellus වේ
Porcellus යන්නෙහි අදහස ලතින් භාෂාවෙන් පුංචි ඌරා යන්න ය
cavia යන්න නව ලතින් භාෂාවෙන් යෙදේ
එය පැමිණ ඇත්තේ වරක ප්‍රංශ ගිනියාවේ විසූ ගෝත්‍රිකයන් කොටසක් වූ ගලිබි ජාතිකයන් මෙම සතුන් හැඳින්වූ cabiai යන නමිනි
එය පෘතුගීසි භාෂාවේ savia සහ එයට එක් වී ඇති ටුපියානු භාෂාවේ sauja(මීයා) ඇසුරෙන් බිඳී ආ වචනයක් විය හැකිය
මොවුන්ට කියුචුවා භාෂාවෙන් (දකුණු ඇමරිකානු ප්‍රාදේශීය භාෂාවකි ) quvi හා jaca යන්නද ඉක්වදෝරය, පේරු සහ බොලිවියා යන රටවල ස්පාඤ්ඤ භාෂාවෙන්  cuy  හා cuyo යන්නද ව්‍යවහාර වෙයි
මොවුන් ඇති කරන්නන් විසින් මොවුන්ට කේවි යන නමද විද්‍යාත්මක සහ විද්‍යාගාර කටයුතු වලදී සාමාන්‍යය නම වන ගිනී පිග් යන නමද භාවිතා කරනු ලබයි
මොවුන්ට පිග් යන නම භාවිතා වීමට පටන් ගත් හේතුව පැහැදිලි නැත
මොවුන්ගේ වැඩීම ඌරන්ට සමානය
මොවුන් සිරුරට සාපේක්ෂව විශාල හිසක්,  මහත ගෙලක්,  රවුම් තට්ටම් සහ වලිගයක් නොමැතිව වැඩේ
මොවුන් නගන සමහර ශබ්ද ඌරන් නගන ශබ්දවලට සමාන වන අතර ආහාර ගැනීමට විශාල කාලයක් වැය කරති
මොවුන්ට කුඩා කූඩු තුළ විශාල කාලයක් සිටිය හැකි අතර එම නිසා පහසුවෙන්ම යුරෝපයට නැව් මගින් ප්‍රවාහනය කරනු ලබයි
බොහෝ යුරෝපියානු භාෂාවල මෙම සතුන්ගේ නමට ඌරා යන ප්‍රත්‍ය යෙදෙයි
ජර්මානු භාෂාවෙන් කුඩා මුහුදු ඌරු පැටියා යන අදහස ඇති Meerschweinchen යන්න ව්‍යවහාර වේ
එය පෝලන්ත භාෂාවට  świnka  moska ද රුසියානු භාෂාවට  морская свинка ලෙසද හන්ගේරියානු භාෂාවට  tengerimalac ලෙසද පරිවර්තනය වී භාවිතා වේ
මෙම නමේ නියම අදහස මධ්‍යයම උසස් ජර්මානු භාෂාවෙන් ඩොල්ෆින් යන්නය
මොවුන් නගන සමහර ශබ්ද ඩොල්ෆින් සතුන් නගන ශබ්දවලට සමාන වේ යන අදහස ඇතුව එය භාවිතා කර ඇත
මොවුන්ට ප්‍රංශ භාෂාවෙන් Cochon d'Inde හා cobaye ලෙසද ලන්දේසි භාෂාවෙන්  Guinees biggetje හෝ cavia ලෙසද පෘතුගීසි භාෂාවෙන් cobaia ලෙසද ස්පඤ්ඤ භාෂාවෙන් conejillo de Indias ලෙසද චීන භාෂාවෙන් Holland pigs (荷蘭豬, hlnzhū)  ලෙසද සහ ජපන් භාෂාවෙන් モルモット(morumotto) ලෙසද ව්‍යවහාර වේ
ගිනී පිග් හි ගිනියා යන වචනය ඇති වූයේ කෙසේද යන්න පැහැදිලි නැත
එක අදහසක් නම් මුලදී මොවුන් ගිනියාව මාර්ගයෙන් යුරෝපයට ගෙන්වූ බවත් එම නිසා මිනිසුන් මොවුන් ගිනියාවෙන් ගෙන්වන බවට සිතන්නට පෙළඹුණු බවත්ය
Guinea pig යන වචනය ඉංග්‍රීසි භාෂාවේදී බොහෝ දුර ඈත නොදන්නා රටකට බොහෝ විට යෙදේ
එම නිසා මොවුන්ගේ විදේශිකත්වය හැඟවීමට මෙය යොදාගත්තා විය හැකිය
පරිසරය හා ගති ලක්ෂණ 

ගිනී පිග් සතුන් රෝඩන්ට් විශේෂය සඳහා විශාලය
බර ග්‍රෑම්  700  ත්  1200  ත් අතරය (රාත්තල්  1.5 ත්  2.5 ත් අතර ) දිග සෙ
25 ත්  30 ත් අතරය (අඟල් 8 ත් 10ත්අතර )
මොවුන් සාමාන්‍යයයෙන් වසර  4 ක් 5 ක් පමණ ජීවත් වේ
නමුත් සමහර සතුන් වසර 8 ක් පමණ ජීවත් වේ
මෙතෙක් වැඩිම කාලයක් ජීවත් වූ සතා ලෙස සැලකෙන්නේ  2007  ගිනස් වාර්තා පොතේ සඳහන් අයුරින් වසර  14 ක් සහ මාස  10.5 ක් ජීවත්  වූ ගිනි පිග් සතෙකි
1990  දශකයේදී, ගිනී පිග් වැනි සතුන් රොඩන්ට් ගණයට අයත් නොවන බවත් වෙනත් ක්ෂීරපායී ගණයක් ලෙස නැවත වර්ගීකරණය කළයුතුය යන විද්‍යාත්මක අදහස ඉදිරිපත් විය
මේ නිසා සිදු කරන ලද බහු පරාස නියදි පරීක්ෂණවලට අනුව දැනට ඇති වර්ග කිරීම නිවැරදි බවට ක්ෂීරපායීන් පිළිබඳ ජීව විද්‍යාඥයින් අතර පොදු එකඟතාවක් ගොඩ නැගී ඇත
ස්වභාවික පුරුදු 

මොවුන් වනයේ ස්වාභාවිකව හමු නොවෙයි
දකුණු ඇමරිකාවෙන් නිතර හමු වන කේවී විශේෂ වන Cavia aperea, Cavia fulgida හා Cavia tschudii ගෙන් මොවුන් පැවතගෙන එතැයි සැලකේ. ගෘහාශ්‍රිතව සිට වනගත වූවා යැයි සැලකෙන Cavia  anolaimae  හා Cavia  guianae, වැනි කේවි වර්ග  20 වැනි සියවසේදී හඳුනාගෙන ඇත
තණබිම්වලදී හමුවන කේවී සත්තු එළදෙනුන් මෙන් පරිසර විද්‍යාත්මක නිකේතන අත්කර ගෙන සිටිති
ඔවුහු වනයේදී සමාජශීලීව හා පිරිමි සතෙකු, ගැහැනු සතුන් කිහිප දෙනෙකු සහ කුඩා පැටවුන්ගෙන් සමන්විත කුඩා කණ්ඩායම් වශයෙන් ජීවත් වෙති
ඔවුහු තණකොල සහ වෙනත් කොල වර්ග ආහාරයට ගනිමින් කණ්ඩායම් වශයෙන් සංක්‍රමණය වන අතර ආහාර සුරක්ෂිත කිරීමක් සිදු නොකරති
ඔවුහු කූඩු හෝ ගුහා තැනීමක් සිදු නොකරති
බොහෝ විට වෙනත් සතුන් ඉදිකල ගුහාවල හෝ පරිසරයේ හමුවන විවරවල සෙවන මොවුහු ලබාගනිති
මොවුහු නිශාචර හැසිරීමක් දක්වති
විලෝපිකයන් විරල සැඳෑ සහ රාත්‍රී කාලවල මොවුහු වැඩි ක්‍රියාශීලී බවක් පෙන්වති
ගෘහාශ්‍රිත පුරුදු 

ගෘහාශ්‍රිත සතුන්,  දෙතුන් දෙනෙකුගෙන් යුතු කණ්ඩායම් වශයෙන් දක්නට ලැබේ
ගැහැණු සතුන්ගෙන් යුතු කණ්ඩායම්,  ගැහැණු සතෙකු හා බෙලහීන පිරිමි සතෙකුගෙන් යුතු කණ්ඩායම් පොදුවේ දක්නට ලැබේ
මෙම සත්තු අනෙක් ගිනී පිග් සතුන් හඳුනාගැනීමට සහ ඔවුන් සමග බැඳීම් ඇති කර ගැනීමට හැකියාවක් දක්වති
පිරිමි සතුන් ඇසුරෙන් කළ පරීක්ෂණවලින් හෙලි වී ඇත්තේ ඔවුන් එසේ දන්නා ගැහැනු සතුන් සමග සිටින විට දක්වන අන්තරාසර්ග ස්නායු ආවේග ප්‍රමාණය නොදන්නා ගැහැනු සතුන් සමග සිටින විට දක්වන ප්‍රමාණයට වඩා ඉතා අඩු බවය
පිරිමි සතුන්ද කුඩා කාලයේදී හඳුන්වා දුන් විට, ඔවුන්ගේ කූඩුවල ප්‍රමාණවත් තරම් ඉඩක් ඇති විට සහ ගැහැනු සතකු නොමැති විට එකට කණ්ඩායම් ගැසීමට පෙළඹෙති
ගෘහාශ්‍රිත ගිනී පිග් සත්තු වෙනස් ජෛව විද්‍යාත්මක හැසිරීමක් පෙන්වති
කෙටි නින්දක් සහිත දිගු ක්‍රියාශීලී පරිච්ජේද මොවුහු ගත කරති
මොවුහු පැය  24  පුරාම පැතිරුණු අහඹු හැසිරීම් රටාවක් දක්වති
තද ආලෝකයට නිරාවරණය වීමට අකමැතිය
නිතිපතා සිදු කරන චර්යාවන් කිසිවක් නොමැතිය
හීලෑ සත්තු කූඩු වල ජීවත් වෙති
සතුන් විශාල පිරිසක් අයිති සමහරු මොවුන්ට මුලු කාමරයක්ම වෙන් කර ඇත
කූඩු සඳහා තද වයර් දැල් යොදාගනිති
මෙම දැල් නිසා සමහර විට සතුන් ආබාධ වලට ගොදුරු වන අතර bumblefoot යන ආසාදනයට(පයේ ඇති වන බැක්ටීරියා ආසාදනයකි ) ගොදුරුවීමටද ඉඩ ඇත
මොවුහු කූඩුවල ඉතා අපිරිසිදුව ජීවත් වෙති
ඔවුහු ආහාර බඳුන්වලට පනින අතර ඇතිරිලිවලට මළ පහ කරති
ඔවුන්ගේ මුත්‍රා කූඩු තුල කැටි ගැසෙන නිසා ඉවත් කිරීම අපහසු වෙයි
මොවුන්ගේ කූඩු පිරිසිදු කළපසු සහ කූඩුවෙන් ඉවත් කර නැවත ආපසු දැමූ පසු මොවුහු මුත්‍රා කිරීම මගින් සහ ශරීරයේ යටි කොටස ඇතිල්ලීමෙන් තම බල ප්‍රදේශය ලකුණු කිරීම සිදු කරති
සාමාන්‍යයයෙන් මෙම සතුන් වෙනත් සත්වයින් සමග එකට ඇති කිරීම අසාර්ථකය
මෙමගින් ආසාදන පැතිරීම වැඩි විය හැකි අතරම අනික් සතුන් මොවුන් කෙරෙහි ප්‍රචණ්ඩ ලෙස ක්‍රියා කිරීමටද ඉඩ ඇත
විශාල සත්තු, මොවුන් තමන්ගේ ගොදුරු ලෙස හඳුනා ගනිති
හාවුන් සමග මොවුහු තරමක සාර්ථකත්වයක් දක්වති
හැසිරීම 

ගිනී පිග් සත්තු කෑමවලට ඇති සංකීර්ණ මාවත් සොයා ගැනීමට සමත්කම් දක්වති
ඔවුහු එවැනි මං පෙත් මාස ගණනාවක් මතක තබාගෙන සිටිති
ඔවුන්ගේ ශක්තිමත්ම ගැටලු විසඳීමේ ක්‍රමෝපාය චලන වේ
මොවුන්ට කුඩා බාධක පැනිය හැකි වුවද ඉහල නැගිමේදී දුර්වලය
වේගවත්ද නොමැත
මොවුහු පහසුවෙන්ම තිගැස්සෙන අතර එක තැනම ගල් ගැසීම හෝ වේගයෙන් පලා යෑම සිදු කරති
විශාල කණ්ඩායමක් බියට පත් වූ විටකදී නොයෙක් දිශාවලට වේගයෙන් දිව යෑම සිදු කරති
මොවුහු උද්යෝගීමත් වූ විට අහසට කුඩා පිමි පැනීම සිදු කරති
එමෙන්ම මොවුන් පිහිනීමටද ඉතා සමත්ය
බොහෝ රොඩන්ට් වර්ග මෙන්ම ගිනී පිග් සතුන්ද එකිනෙකා පිරිසිදු කරගන්නා අතර ස්වයං පිරිසිදු කිරීම්ද කර ගනිති
ඔවුන්ගේ ඇස්වලින් වෑස්සෙන කිරි වැනි ද්‍රවයක් කෙස්වල ඇතිල්ලීමක් මෙහිදී සිදු කරති
පිරිමි සතුන් එකිනෙකා ගේ හිස කෙස් සපා ගැනීම මගින් කණ්ඩායම තුල තමාගේ ආධිපත්යන පෙන්නුම් කරති
මෙය කන් සපාගැනීමෙන්,  නොයෙක් ශබ්ද පිට කිරීමෙන් හා හිසෙන් පහරදීමෙනුත් පෙන්නුම් කරනු ලබයි
මොවුන්ගේ දෘෂ්ටිය මිනිසුන්ගේ තරම් ප්‍රබල නොවුනත් අංශක  340 පුඵල් පරාසයක් ගනී
ද්විත්ව වර්ණ දෘෂ්ටියක් මොවුන්ට ඇත
මොවුන්ට දියුණු ආග්‍රානයක්, ශ්‍රවනයක් සහ සන්වේදනයක් පිහිටා ඇත
කථනය තම වර්ගයා අතර සන්නිවේදනයේ ප්‍රාථමික මාධ්‍යය වේ
අභිජනනය 

මොවුන්ට අවුරුද්ද මුලුල්ලේම පැටවුන් බෝ කිරීමේ හැකියාවක් ඇත
වසන්තයේදී එය උච්චස්ථානයට පත් වෙයි
අවුරුද්දකට  5  වරක් පමන පැටවුන් බෝ කිරීම සිදු කළහැකිය
ගර්භණී කාලය සාමාන්‍යයෙන් දින  63-68 ත් අතර කාලයක් පවතී
දිගු කාලය හා පැටවුන්ගේ විශාල භාවය නිසා මව් සතුන් මහත් වී හැඩය වෙනස් වේ
අනෙක් රොඩන්ට් විශේෂ මෙන් නොව අලුත බිහිවන පැටවුන් කෙස්,  දත්,  නිය සහ භාගික දෘෂ්ටියකින්ද යුක්තය
ඔවුහු ඉපදුණු විටම ගමන් කරන අතර මව් කිරි බොන අතර ඝන ආහාරද ගනිති
එක පැටව් ගැසීමකදී පැටවුන් 1-6 ත් අතර ප්‍රමාණයක් උපදින අතර සාමාන්‍යය ප්‍රමාණය  3 කි
මෙතෙක් වාර්තා වී ඇති උපරිම ගණන  17 කි
පැටවුන් කුඩා ගණනක් උපදින විට පැටවුන්ගේ විශාලත්වය වැඩි නිසා ප්‍රසූත අපහසුතා ඇතිවිය හැකි අතර, පැටවුන් ගණන වැඩි වුවහොත් මළ දරු උපත් සිදුවීමට ඉඩකඩ පවතී
පැටවුන්ගේ බිහිවීම වර්ධනයේ ඉහල අවධියකදී සිදු වන නිසා මවු කිරි හිඟ වීමෙන් පැටවුන් මිය යෑමේ සුලු අවදානමක්ද  පවතී
වෙනත් මවුවරුද කිරි දීමට සහය වෙති
පිරිමි සත්තු සති  3-5  ත් අතරත් ගැහැනු සත්තු සති  4  දී පමණත් ලිංගිකව පූර්ණත්වයට පැමිණෙති
ගැහැනු සතුන්ට ප්‍රසූතියකින් පැය 6 ත්  48  ත් අතර කාලයකදී නැවත ගැබ් ගැනීමට හැකි වුවත් එය සෞඛ්‍යාරක්ෂිත නැත
ගර්භණී අවස්ථාවේ ඇති වන ධූලකරක්ති අවස්ථාව නිසා බොහෝ මව්වරු මරණයට පත් වෙති
මෙය බොහෝ විට උෂ්ණාධික තත්ව නිසා ඇති වෙයි
ආහාර 

මොවුන්ගේ ස්වාභාවික ආහාරය තණකොල ය
මොවුන්ගේ දත් ආහාර ඇඹරීමට හැකි අයුරින් පිහිටා ඇති අතර ඒවා ජීවිත කාලය පුරාවටම වර්ධනය වේ
ඔවුන්ට අනෙක් රොඩන්ට් විශේෂවලට වඩා දිග බඩ වැලක් ඇත
මොවුහු තම මළපහද ආහාරයට එක් කර ගනිති
මොවුන් අලුත් පිදුරු කෑමට කැමතිය
එයට අමතරව ඇල්ෆල්ෆා යන පැලෑටියද මොවුහු විශාල වශයෙන් කෑමට ප්‍රිය කරති
නමුත් මෙම පැලෑටිය ප්‍රමාණය ඉක්මවා ගැනීමෙන් මොවුන්ට ස්ථුල බව සහ මුත්‍රා ගල් ඇති කරවයි. මෙහි ඇති අධික කැල්සියම් ප්‍රමාණය මෙයට හේතුවයි. නමුත් විද්‍යාත්මක මූලාශ්‍රවලට අනුව ඇල්ෆල්ෆා ඔවුන්ට ඇමයිනෝ අම්ල, ‍‍ප්‍රෝටීන් සහ තන්තු සපයන මූලාශ්‍රයක් ලෙස ක්‍රියා කරති
අනෙක් බොහෝ ක්ෂීරපායීන් මෙන් නොව මෙම සතුන්ට තමන්ට අවශ්‍යය විටමින්  c  සංෂ්ලේශණය කර ගත නොහැකි අතර එය ආහාර මගින් ලබා ගත යුතු වේ
විටමින්  c  හිඟ වුවහොත් මොවුන් ශීතාද රෝගයට ගොදුරු විය හැකිය
මොවුන්ට දිනකට විටමින්  c  මිලි ග්රෑම්  10  ක් පමණ (ගර්භණී නම් 20 ක්) පමණ අවශ්‍යය වන අතර ඒවා නැවුම් එළවලු සහ පලතුරු මගින් (ඇපල්, කැරට්, ගෝවා හා නිවිති වැනි ) ලබා ගත හැකිය
මොවුන් සඳහා වන සමබල ආහාර වේලකට කැල්සියම් මැග්නීසියම් පොස්පරස් පොටෑසියම් සහ හයිඩ්‍රජන් අයන මෙන්ම  E,A,D  යන විටමින් වර්ගද අවශ්‍යය  වේ
සම බර නොවන ආහාරවලින් නොයෙක් සංකූලතා හා ප්‍රසව අපහසුතා ඇති විය හැකිය
ඔවුන්ගේ ආහාර පුරුදු වයස් ගත වූ පසු වෙනස් කළනොහැකි අතර අලුත් ආහාර වර්ග පුරුදු කිරීමට නොහැකිය
අලුත් පිදුරු හා වෙනත් ආහාර කෑමට දීම වඩාත් සුදුසුය
නිරතුරුව ආහාර දීමට පුරුදු වූ සතෙකුට ආහාර නොමැති වුවහොත් ඔවුන් තම කෙස් සැපීම සිදුකරති
මොවුන්ගේ දත් නිරතුරුව වැඩෙන නිසා මොවුන් රෙදි පත්තර කොල, රබර් ප්ලාස්ටික් වැනි දේ ලෑටි ගෑමට පුරුදුව සිටියි
කැකිල්ල, bryony,  buttercup,  charlock, deadly  nightshade,  foxglove,  hellebore,  hemlock,  Lily  of  the  Valley,  mayweed,  monkshood,  privet,  ragwort,  rhubarb,  speedwell,  toadflax,  සහ wild  celery වැනි ආහාර,  ලූණු, අයි වී සහ ඕක් කොල වැනි දේ මෙම සතුන්ට විෂ සහිතය
සෞඛ්‍යය 

මෙම සතුන් ලක්වන පොදු අසනීප ලෙස ස්වසන රෝග, උදරාබාධ, ශීතාද රෝගය, විසර ගෙඩි හා උකුණන් සහ දිලීර නිසා ඇති වන රෝග දැක්විය හැකිය
කීඩෑ කුෂ්ඨ නිසා කෙස් යාම, සුලු තුවාල හා ඇල්ලීමේදී ඇති වන වේදනාව රෝග ලක්ෂණ ලෙස ඇති විය හැකිය
උකුණන් නිසා ද මෙම සත්තු පීඩා විඳිති
කෙස් යෑම නොයෙක් හෝමෝන විපර්යාස නිසාද ඇතිවිය හැකිය
පිදුරු, බට වැනි ආගන්තුක ද්‍රවය ඇසට ඇතුලු වීම නිසා වේගයෙන් ඇසිපිය ගැසීම,  ඇසෙන් කඳුලු ගැලීම හා ඇසේ පටලයක් බැඳීම සිදු විය හැකිය
පිදුරු හා දුහුවිලි නිසා කිවිසුම් යෑම ද ඇති විය හැකිය
අධික ලෙස කිවිසුම් යෑමට බොහෝ විට කාලගුණ වෙනස්වීම් ද  බලපායි
මෙය නිව්මෝනියාව ද විය හැකි අතර එසේ වුවහොත් තත්වය උග්‍ර වීමට ද ඉඩ ඇත
මොවුන්ගේ ශරීරය තරබාරු නිසා අධික සීතලට ඔරොත්තු දීමේ හැකියාවක් ඇත
සාමාන්‍යය ශරීර උෂ්ණත්වය ෆැරන්හයිට්  101-104 (සෙල්සියස් 38-40) අතර අගයක් ගනී
ඔවුන් අවට ප්‍රශස්ථ වායු උෂ්ණත්වය සෙල්සියස් 18  ත්  24  ත් වන අතර  32 ට වඩා වැඩි උවහොත් ඔවුන් හයිපර්තර්මියාවට ගොදුරු වී මිය යා හැකිය ( මෙය ගර්භනී සතුන්ට අධිකව බලපායි )
මොවුන් සුලං සහිත හා නියඟය සහිත පරිසරයටත් ආර්ද්‍රතාව  30%-70% පිටත පරිසරයටත් සුදුසු නොවේ
බොහෝ රෝගවල රෝග ලක්ෂණ රෝගය උත්සන්න වන තුරු පෙන්නුම් නොකරන අතර පෙනිසිලින් වැනි ප්‍රතිජීවක ඖෂධවලට මොවුන් දක්වන අධික සංවේදීතාවය නිසා ප්‍රතිකාර කිරීම අපහසුය
මොවුන්ගේ පාරම්පරික ජානමය රෝගාබාධ ද වාර්තා වී ඇත
සුරතලුන් ලෙස 

මොවුන් මුල සිටම හොඳින් ඇති කළහොත් ඇල්ලීමට සහ රැගෙන යාම්වලට කීකරු වෙති
එසේ වූ විටක සපන්නේ හෝ සූරන්නේ කලාතුරකිනි
මොවුන් කුලෑටි සතුන් කොටසක් වන අතර අවස්ථාවක් ලැබුණද කූඩුවෙන් මිදී පලා යෑමට උත්සහ නොකරති
එසේ වුවද  පුරුදු පරිසරයක නිදහසේ යෑමට සැලසූ විට ඔවුහු නිතරම විමසිල්ලෙන් ගමන් කරති
මොවුන් තම ස්වාමියාට පුරුදු වූ විට ඔහු හෝ ඇය පැමිණෙන විට විසිල් නාදයක් පිට කරති
එමෙන්ම ඔවුන් තමන්ට කෑම ලබා දෙන ප්ලාස්ටික් බඳුන්වල ශබ්දයට හා කෑම තබා ඇති ශීතකරණයේ දොර විවෘත වන ශබ්දයට ද විසිල් නාදයකින් ප්‍රතිචාර දක්වති
විශේෂිත රෝගී අවස්ථාවකදී හැරුණු විට මෙම සතුන් යුගල් වශයෙන් හෝ කණ්ඩායම් වශයෙන් තැබිය යුතුය
තනිවම සිටීම නිසා මොවුන් මානසික ආතතියට සහ විශාදයට ගොදුරු විය හැකිය
පිරිමි සතුන් වුවද කුඩා කළසිටම එකට තැබුවහොත් හොඳින් කණ්ඩායම් ලෙස ක්‍රියා කරති
ඔවුන් විරසක වන්නේ සම්පත් හිඟ වුවහොත් පමණි
ගෘහාශ්‍රිත සතුන් විවිධ විශේෂවලින් ඇත
ඒ යුරෝපයට හා ඇමරිකාවට හඳුන්වා දුන් පසු සිදු වූ වර්ධනයන්ය
මොවුන් කෙස් සහ වර්ණ සංයෝජනයන් ගෙන් වෙනස්කම් දක්වයි. ඉංග්‍රීසි ශෝතයර්, ඇබිසිනියන්, පෙරුවියන්, ශෙල්ටී, ටෙක්ස්සෙල් යනු සාප්පුවලින් මිලදී ගැනීමට ඇති ජනප්‍රිය වර්ග කීපයකි
සංස්කෘතික හා මාධ්‍ය බලපෑම

මිනිසුන්ගේ ගෘහ ජීවිතයේදී මොවුන් දක්වන ජනප්‍රිය භාවය නිසා මොවුන් සංස්කෘතියට සහ මාධ්‍යයටද එකතු වී ඇත
මොවුන් සිටින සාහිත්ය කෘති කිහිපයක් නම් Beatrix Potter ගේ  The Fairy Caravan හා Michael Bond ගේ  Olga da Polga  series  for children, C
Lewis ගේ  The Magician's Nephew හා The Chronicles of Narnia  series,  Ellis Parker ගේ ButlerPigs Is Pigs හා David Gerrold ගේ  The Trouble with Tribbles වේ
එමෙන්ම  Shredderman Rules, Dr
Dolittle, Nick Jr
ගේ Wonder Pets හා Walt Disney Picturesල ගේ  G-Force යන චිත්‍රපටහී දී මොවුහු චරිත නිරූපනය කරති
ගිනී පිග් සතුන් විද්‍යාත්මක පරීක්ෂණවලට යොදා ගැනීම  17 වන සියවස දක්වා ඈතට දිව යයි
එහිදී මාකෙලෝ මැල්පිගි හා කාලෝ ෆ්රැකස්සාටි යන විද්‍යාඥයන් දෙපල මෙම සතුන් යොදාගෙන ජෛව විජ්ජේදනයක් සිදු කර ඇත
1980 දී අන්තෝනියෝ ලැවොයිසියර් තම කැලරිමීටර් පරීක්ෂණයට මෙම සතුන් යොදාගෙන ඇත
19 වන සියවසේදී සොයා ගැනුණු රෝග පිළිබඳ විෂ බීජ න්‍යාය පිළිබඳ පර්යේෂණවලටද යොදාගනු ලැබුවේ මෙම සතුන්ය
මෙම සතුන් කිහිප විටකදී අභ්‍යයවකාශයටද යවා ඇත
Guinea pig යන ඉංග්‍රීසි වචනය ඕනෑම පර්යේෂණයක් සඳහා උපමා රූපකයක් වශයෙන් යෙදේ
විද්‍යාත්මක පර්යේෂණ 

මෙම සත්තු 20 වැනි සියවස අග භාගය වනතෙක්ම ජනප්‍රිය විද්‍යාගාර සතුන් කොටසක් වූහ
1960 දශකයේදී එක්සත් ජනපදයේ පමණක් වාර්ශිකව මෙම සතුන් මිලියන  2.5 ක්  පරීක්ෂණවලට ලක් කර ඇත එම ප්‍රමාණය 1990 දශකය මැදදී  375,000 ක් දක්වා අඩුවූ අතර දැන් එම ප්‍රමාණය පර්යේෂණ වලට ලක් කරන මුඵ සත්තු ප්‍රමාණයෙන්  2%  කි
20 වැනි සියවස මැද භාගයේ සිට මොවුන් වෙනුවට මීයන් යොදා ගැනීම ආරම්භ වුනි
මොවුන් තවමත් ක්ෂය රෝගය සහ ශීතාද රෝගය  ආශ්‍රිත පරීක්ෂණ සඳහා යොදා ගනිති
මොවුන්  සතුව අසාමාන්‍යය ඉන්සියුලින් විකෘතියක් පවතී
මෙය ප්‍රති ඉන්සියුලින් ප්‍රති දේහ නිපදවීමට යොදාගනිති
ලොම් රහිත ගිනී පිග් විශේෂ 1980 දශකයේ සිට චර්ම රෝග පර්යේෂණ සඳහා යොදා ගනිති
සමහර ලොම් රහිත විශේෂ සුරතලුන් ලෙස ඇති කරනු ලබන අතර මොවුන් ස්කිනිපිග් ලෙස හඳුන්වයි.

ආහාර 

මෙම සතුන් මුලින් ම ආහාර සඳහා ඇති කර ඇත්තේ අන්දීස් කඳු වැටිවලය
ඔවුන්ව අන්දීස් ප්‍රදේශවාසීන් විසින් සාම්ප්‍රදානුකූලව විශේෂ උත්සව අවස්ථා සඳහා වෙන් කර ගෙන සිටි සතුන් කොටසකි
නමුත්  1960 දශකයේ සිට සාමාන්‍යය මිනිස් පාරිභෝජනයට ගෙන ඇත
එය පේරු රාජ්‍යයයේ සහ බොලිවියාවේ ආහාරවල ප්‍රධාන අංගයකි
ඉක්වදෝරයේ සමහර ප්‍රදේශ වල සහ කොලොම්බියාවේ ද මෙය ආහාරයට ගනී
මොවුන් සඳහා වැය වන්නේ කුඩා ඉඩ ප්‍රමාණයක් වීමත් ගමේ මෙන්ම නගරයේත් ඇති කළහැකි වීමත් නිසා සාම්ප්‍රදායික ආහාර වන ගව මස් හා සූකර මස්වලට වඩා මේවා ලාබදායී වී ඇත
මෙම සතුන් ගමේ සහ නගරයේ වෙළඳසැල්වලින් මිලදී ගත හැකිය
මේවා ‍ප්‍රෝටීන් අධික සහ මේදය හා කොලෙස්ට්‍රෝල් අඩු ආහාරයකි
හා මස් සහ කුකුල් මස්වලට සමානය
මේවා බැද, තම්බා හෝ කර කර ආහාරයට ගත් හැකි අතර ඉක්වදෝරයේ දී සුප් සෑදීමටද යොදා ගනිති
දකුණු ඇමරිකාව 
පේරුහි මිනිස්සු වර්ෂයකට මෙම සතුන් මිලියන 65 ක් පමණ ආහාරයට ගනිති
මෙම සතුන් පේරු හීදී තවමත් වැදගත් ආගමික කටයුතුවලදී පාවිච්චි වේ
මෙයට අමතරව පේරුහිදී සහ ඉක්වදෝරයේ නොයෙකුත් උත්සව අවස්ථා සඳහා මෙම සතුන් භාවිතා වේ
සමහර විටකදී මොවුන්ට විවිධ ඇඳුම් අන්දවා තරඟ සඳහා යොදා ගනිති
නිව්යෝක් නගරයේ සිටින අන්දීස් සංක්‍රමණිකයන් මොවුන් ඇති කර මස් සඳහා විකිනීම සිදු කරති
පේරු පර්යේෂණ විශ්වවිද්‍යාල විසින්  1960  දශකයේ  පටන්  වඩා විශාල ගිනී පිග් විශේෂ බිහි කිරීමට පර්යේෂණ පවත්වයි. මෙයට සමාන්තරව විශ්වවිද්‍යාල විසින් මොවුන් බිහි කිරීමේ ක්‍රමවේද වෙනස්කිරීමට පර්යේෂණ පවත්වනු ලැබ ඇත
1990  හා  2000  දශකවලදී මෙම විශ්වවිද්‍යාල විසින් වඩා විශාල සතුන් යුරෝපයට එක්සත් ජනපදයට සහ ජපානයට අපනයනය කිරීම ආරම්භ  කරන ලදී
උප සහරා අප්‍රිකාව 
බටහිර අප්‍රිකාවේ මෙම සතුන් ප්‍රචලිත කිරීමේ උත්සාහයන් ගෙන ඇත
මෙම සතුන් අප්‍රිකාවට හඳුන්වාදුන් කාලය සහ වර්ෂය තහවුරු වී නොමැත
කැමරූන් රාජ්යෙයේ මෙම සතුන් විශාල ලෙස පැතිරී ඇත
කොන්ගෝ ජනරජයේදී මෙම සතුන් අර්ධනාගරික ප්‍රදේශවල මෙන්ම ග්‍රාමීය ප්‍රදේශවල ද ටැන්සානියාවේදී ද  මෙම සතුන් හමුවේ
අනෙත් බටහිර රටවල 
මේ හැරුණු විට මස් පිණිස ගිනි පිග් සතුන් ආහාරයට ගැනීම අනෙක් යුරෝපානු රටවල්වල සංස්කෘතිකමය වශයෙන් තහනම් මාතෘකාවකි
වෙඬරු හෙවත් බටර් කිරිපට්ටි වල හෙවත් කිරිහලවල් වල මන්ථනය කිරීමෙන් හෝ මුහුම් කරනලද ක්රීම් වලින් හෝ කිරි වලින් නිෂ්පාදනය කෙරේ
මෙය සමන්යයෙන් පතිරුම් ද්රව්යක් ලෙසද අමතර අහාර රසකාරකයක්ද වේ
බටර් වල ප්රධාන වශයෙන් මේදය, ජලය, කිරි ප්රොටීන අන්තර්ගත වේ
බටර් වැඩියෙන්ම නිෂ්පාදනය වන්නේ එළදෙනුන්ගේ කිරි මගිනි
නමුත් ඊට අමතරව බටර්  ඔටුවන් , මී හර්කන්, බැටළුවන්, එළුවන් වැනි වෙනත් සතුන්ගේ කිරි මගින්ද නිෂ්පාදනය කල හැක
බටර් රසකැවීමට හා සංරක්ෂනයට ලුණු උපයෝගී කර ගන්නවා
බටර් සමන්යයෙන් කහ පැහැයක් ගෙන දේ
නමුත් මෙය සුදට හුරු කහ පැහැයටද වෙනස් කල හැක
මෙම වර්ණය බොහෝ දුරට රදා පවතින්නේ සතුන්ගේ අහාර වල පවතින පෝෂණ ගුණයෙනි
බටර් වල ඇති සෞඛ්ය වටිනාකම
බටර් වල ඇති තෙල් සහිත බව  මගින් හමේ සිනිදු බව හා නිරෝගී බව අති කරයි
එහි පවතින විටමින් K2 මගින් අතරයිටීස්, ඔස්ටියෝපොරෝසිස්, දත් දිරායැම්, ක්ෂය රෝගය, එම්පිසිමාව හා ඇදුම වැනි රෝග වලට ප්රතිකාරකයක් ලෙස ක්රියා කරයි
බටර්, බාලයගේ සිට මහල්ලා දක්වා ජඨක අන්ත්රික මැලේරියා වසංගතය බෝ වීමෙන් අරක්ෂා කරයි
බටර් වල පවතින කොලොස්ටරෝල් ළමයින්ගේ මොළය වර්ධනයට හා ස්නායු වර්ධනයට උපකාරී වේ
බටර් සන්ධි වල හා කේතු ග්රන්ථිවල අති දැඩි බව අඩු කරයි
එමෙන්ම ධමනි වල හා පටක වල දැඩී වීම වලක්වයි.
 බටර් වල අති මේද ප්රමාණය මගින් දත් දිරායම වලක්වයි. 
 ධමනි වල දුර්වලතා හා මුලික වශයෙන් ශරීරයේ අතිවන හානි වලින් ශරීරය ආරක්ෂා කරයි
බටර්
චොකලට් යනු නිවර්තන ශාකයක් වන කොකෝවා හි ඇට වලින් සාදන ලද ආහාරය කි
මෙම ශාක විශේෂය තියබ්‍රෝමා කොකෝවා යන උද්භිත විද්‍යාත්මක නමින් හඳුන් වනු ලැබෙයි
මෙක්සිකෝව, සෙන්ට්‍රල් නගරය, සහ දකුණු අප්‍රිකාවේ මිලියනයකට අධික වගා බිම් ප්‍රමාණයක කොකෝවා වගා කර ඇත
චොක්ලට් පිළිබඳ පළමු ලිපි ලේඛන හමුවන්නේ ක්‍රි
1100 දී පමණ සිට ය
මීසෝ-ඇමෙරිකානුවන් මෙම චොක්ලට් පානයක් ලෙස භාවිතා කර ඇති අතර ඇස්ටෙක් ජනයා මෙම පානය xocolātl යන නමින් හැදින් වූහ
මෙම වදන තිත්ත පානය යන අර්ථය දෙන්නක් විය
මෙම තිත්ත රසය කොකෝවා සඳහා ආවේණික වූවාක් වන අතර මෙය ඉවත් කිරීම සඳහා කොකෝව මද පසවීමට ලක් කරන ලදී
කොකෝවා මද පැසවීමෙන් පසුව වියළා පිරිසිදු කර කුඩු කර ගැනීම සිදු වේ
මෙහිදී ඉවත් කෙරෙන කොකෝවා පොත්ත ද යම් යම් දෑ නිපදවීමට යොදා ගැනේ
මේ අතර ඝන කොකෝවා, කොකෝවා බටර්, රස එකතු නොකල චොක්ලට් කුඩු යන නිශ්පාදන වේ
ඝන කොකෝවා , කොකෝවා බටර් සහ සීනි එක් කිරීමෙන් රසැති චොක්ලටෙ බවට පත් කෙරෙයි
පාශ්චරිත කිරි සහ කිරි පිටි එක් කිරීමෙන් සුදු පහ කිරි රසැති චොක්ලට් නිපදවනු ලැබෙයි
චොක්ලට් පිළිබඳ කළ පර්යේෂණ වලින් චොක්ලට් භාවිතයෙන් රුධිර පීඩනය අඩු කල හැකි බව සොයා ගෙන ඇති අතර පූසන්, බල්ලන් වැනි ඇතැම් සතුන් චොක්ලට් වල අඩංගු තියොබ්‍රොමීන් නිසා මත් බවට පැමිණෙන බවත් අනාවරනය කරගෙන ඇත
මායා සහ ඇස්ටෙක් ශිෂ්ඨාචාර වලදී චොක්ලට් විශේෂ ස්ථානයක් ගත් බව පෙනී යයි
රාජකීය සහ ආගමික උත්සව වලදී චොක්ලට් භාවිතය එයට නිදසුන් දරයි
පොල් තෙල් යනු  තාල වර්ගයට අයත් පොල් (කොකොස් නුසිෆෙරා) ගසෙන් නෙලා ගන්නා  මේරූ පොල් ගෙඩිවල මදයෙන් හෝ  මාංශයෙන්  හෝ නිස්සාරණය කෙරෙන ආහාරයට සුදුසු තෙල් වර්ගයකි
එය, පරම්පරා ගණනාවක් තිස්සේ,  නිවර්තන කලාපීය ලෝකය පුරාවටම, මිලියන ගණනක ජනයාගේ එදිනෙදා ආහාර වේලෙහි මේද සඳහා ප්‍රාථමික මූලාශ්‍රයව තිබී ඇත
ආහාර, බෙහෙත්, සහ කර්මාන්තයන්හී එය බොහෝ ආකාරයෙන් උපයෝගී වෙයි
අධි තාපජ තත්ත්වයන්හී පවා පොල් තෙල් ස්ථායි භාවයක් පෙන්වන බැවින්, බැදීම වැනි අධික උෂ්ණත්ව ඉවුම් පිහුම් ක්‍රම සඳහා එය සුදුසු වෙයි
එහි ස්ථායිතාවය නිසා, එය ඔක්සිකරණය වීම සෙමෙන් සිදු වන අතර, එබැවින්, මුඩුවීමට විරෝධනයක් දක්වමින් වසර දෙකක පමණ කාලයක් පැවතිය හැක්කේ සංතෘප්ත මේද අන්තර්ගතය ඉහළ ලෙසින් පවතින බැවිනි
ගව සහ  මස් නිෂ්පාදිත අරභයා මෙන්ම, පොල් තෙල් අරභයාද පරිභෝජනය සැලකිය යුතු පමණින් සීමා කල යුතු බවට එක්සත් ජනපද ආහාර සහ ඖෂධ පරිපාලනය,, ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය, පෝෂණය පිළිබඳ ජාත්‍යන්තර ශාස්ත්‍රාලයය, එක්සත් ජනපද සෞඛ්‍ය හා මානව සේවා දෙපාර්තමේන්තුව, ආහාර පිළිබඳ ඇමරිකානු සංගමය, ඇමරිකානු හෘද සංගමය, බ්‍රිතාන්‍ය ජාතික සොඛ්‍ය සේවය, සහ කැනඩාවේ ආහාරවේදීන් යන්නන් විසින්  නිර්දේශ කරන්නේ එහි සංතෘප්ත මේදයන් අධික මට්ටමකින් පැවතීම නිසාය
නිෂ්පාදනය 
"වියළි" හෝ "තෙත්" සැකසුම මගින් පොල් තෙල් නිස්සාරණය කළ හැක
වියළි සැකසුම සඳහා මාංශය කටුවෙන් උලුපා ඉන් අනතුරුව කොප්පරා තනනු වස් ගින්නෙන්, හිරු එළියෙන් හෝ  පෝරණු භාවිතයෙන් වියලීම කළ යුතු වෙයි
කොප්පරා මිරිකීම (තෙරපීම) හෝ ද්‍රාවක තුල දියකිරීම හෝ සිදු කිරීමෙන්, පොල් තෙල් සහ අධි-ප්‍රෝටීන්, අධි-කෙඳි සහිත පල්පයක් නිපැයේ
මෙම පල්පය මානව පරිභෝජනය සඳහා සුදුසු තත්ත්වයක නොපවතින අතර  ඒ වෙනුවට වමාරා කන සතුන්ට ආහාරයක් ලෙසින් දෙනු ලැබේ
මෙම පල්පයෙන් ප්‍රෝටීන් නිස්සාරණය කිරීමට ක්‍රමයක් නොමැත
පොල් තෙල්හි ඇති සෞඛ්‍යමය වටිනාකම  

 ප්රතික්ෂා රෝග, එඩ්ස්,චර්ම රෝග, සෙංගමාලය, සරම්ප වැනි රෝග මර්දනය කරයි
 බැක්ටීරිය විනාශ කරන අතර එමගින් පිළිකා, උගුරේ අසාදන, මුත්රාශ ප්රදේශයේ ඇති වන ආසාදන,දත්වල කුහර, නියුමෝනියාව හා උපදංෂය වැනි රෝග වලක්වයි.
 පටි පණුවන්, උකුණන් සහ අනෙක් පරපෝෂිත සත්වයන් එලවා දමයි
බාහිර හා ශක්තිය ලබාදෙන අහරයක් වේ
බාහිර හා මලල ක්රිඩා ක්රියාකාරකම්  වල නිරත වීමේ හැකියාව වැඩි වේ
ආහාර දිරවීම හා පෝෂන ද්රව්ය උරා ගැනීම පහසු කරයි
ඉන්සියුලින් වැඩි කර ශරීරයේ ඇති සීනි ප්රමාණය පාලනය කරයි
අග්න්යශයේ හා පිත්තාශයේ ආසාදන අවම කරයි
දියවැඩියාවෙන් ඇති සෞඛ්යමය අසාදන අවම කර ආසාදනයන් මුදා හැරීමට උදව් කරයි
කැල්සියම් හා මැග්නීසියම් උරා ගැනීමෙන් දත් හා අස්ථි ශක්තිමත් කිරීමට හා වර්ධනය කීරීමට උපකාරී වේ
ඔස්ටියෝපොරෝසිස් යන රෝගයෙන් අරාක්ෂා කරයි
මහා බඩ වැලෙහි ඉදිමීම්, බඩේ අමාරු වැනි ආසාදන වලක්වයි.
 පටක වල උපශමනය හා නැවත සකස් කීරිමට උපකාරී වේ
ප්රතිශක්ති පද්ධතිය සදහා උපකාර හා අධාර ලබාදේ
මහාබඩවැල සහ පපුව ඇතුලු ශරීරය පිළිකා වලින් අරක්ෂා කරයි
කොලොස්ටරොල් ප්රතිශතය වැඩි කර හදවත් රෝග වලින් ඇතිවන අවදානම අඩු කරයි
මූලාශ්‍ර

ආශ්‍රිත 
 පොල්
 කොප්පරා

භාහිර සබැඳි 
 

 
Vegetable oils
Cooking oils
පොල්
මෙය කිලෝමීටර් 6,000ක් දිගින් යුක්ත අතර නිරිතදිග ආසියාවේ පිහිටි උතුරු සිරියාවේ සිට ගිණිකොනදිග අප්‍රිකාවේ පිහිටි මොසැම්බික් නගරය දක්වා පරාසය තුල පැතිරී පවතියි
නැගෙනහිර අප්‍රිකානු පලුම් නිම්නය ලෙස ව්‍යවහාර වන්නේද මෙයම ය
අෆාර් තෙමංසල නමින් හැදින්වෙන ප්‍රදේශයේ සිට දකුණු අප්‍රිකාව දක්වා විහිදෙන අප්‍රිකානු භූ තැටියද මේ නිම්නය හරහා වැටී ඇත
මෙම අප්‍රිකානු භූ තැටිය වෙන් වී සෑදී ඇති උප භූ තටි දෙක විද්‍යාඥයන් හඳුන්වනු ලබන්නේ නුබියන් සහ සෝමාලි තටි ලෙසිණි
වැඩිදුර කියවීම්
Africa's Great Rift Valley, 2001, ISBN 0810906023
Tribes of the Great Rift Valley, 2007, ISBN 9780810994119
East African Rift Valley lakes, 2006, OCLC 76876862
Photographic atlas of the Mid-Atlantic Ridge Rift Valley, 1977, ISBN 0387902473
Rift Valley fever
an emerging human and animal problem, 1982, ISBN 9241700637

බාහිර පරිශීලක සබැඳුම් 

Small simple-coloured map

මූලාශ්‍ර 

 
Physiographic provinces
Rift Valley Province
න්යුන්ග්වේ ජාතික වනෝද්‍යානය රුවන්ඩාවෙහි පිහිටා ඇත
මෙය කිවු විලල දකුණින් පිහිට ඇති අතර බුරින්දි දේශයට එක් මායිමක් පවතී
මෙය 2004දී ජාතික වනෝද්‍යානයක් ලෙස නම් කෙරුනු අතර වර්ග කිලෝමීටර 970ක වපසරියක් පුරා පැතිරී පවතී
වැසි වනාන්තර,බැම්බූ,මඩ ගොහොරු,තෘණ බිම් සහ කලපු යන විවිධාකාර ලක්ෂණ පෙන්වන වනාන්තරයක් ලෙස මෙය හැඳින් විය හැකිය
සියන්ගුගූ නගරය වනාන්තරයට ආසන්නතම නගරය වන අතර ඊට කිලෝ මීටර් 54ක් බටහිරින් පිහිටි බිගුගු කඳු වැටිය මෙහි තවත් එක් සීමාවක් දක්වයි.

වන ජීවීන්
න්යුන්ග්වේ වනාන්තරය ඉහළ ජෛව විවිධත්වයක් දක්වන අතර මේ නිසාම අප්‍රිකනු රජය මෙය සංරක්ෂණය පිළිබඳ උනන්දුවක් දක්වයි. මෙම වනාන්තරය පිහිටා තිබෙන්නේ මහා පරිමාණ ජෛවභූගෝලීය කලාප හමු වන ස්ථානයක බැවින් ශාක වල සහ සත්ත්වයන් හට හිතකර ක්ෂුද්‍ර පරිසරයක් පවතී
මෙහි 275ක් වූ කුරුළු විශේෂත් 1068ක් වූ ශාක විශේෂත් 85ක් වූ ක්ෂීරපායීන් විශේෂත් 32ක් වූ උභය ජීවී විශේෂත්,38ක් උරග විශේෂත් හඳුනා ගෙන ඇත
මෙම සත්ත්ව විශේෂ බොහොමයක් අප්‍රිකාවට ආවේණික වන අතර මෙහි ඇති බොහෝමයක් ශාක සහ සත්ත්ව විශේෂ අප්‍රිකාවේ වෙනත් වනාන්තර වලද දැක ගත නොහැකි මෙම වනයටම පමණක් සීමා වූ ඒවා වේ
ඒක දේශීය වගර්‍ 
Common Chimpanzee (Pan troglodytes)
Adolf Friedrich's Angola Colobus (Colobus angolensis ruwenzori)
L'Hoest's Monkey (Cercopithecus l'hoesti)
Silver Monkey (Cercopithecus doggetti)
Golden Monkey (Cercopithecus kandti)
Hamlyn's Monkey (Cercopithecus hamlyni)
Red-tailed Monkey (Cercopithecus ascanius)
Dent's Mona Monkey (Cercopithecus denti)
Vervet Monkey (Chlorocebus pygerythrus)
Olive Baboon (Papio anubis)
Grey-cheeked Mangabey (Lophocebus albigena)

සබැඳි පිටු

 

Western Province, Rwanda
National parks of Rwanda
Forests of Rwanda 
Protected areas established in 2004
නොබෙල් ත්‍යාගය ස්කැන්ඩිනේවියානු කමිටු විසින් විද්‍යාත්මක දියුණුවන් ඇගයීම උදෙසා වාර්ෂිකව පිරිනමනු ලබන ජාත්‍යන්තර සම්මානයකි
ඩයිනමයිට් සොයාගනු ලැබූ ස්වීඩන් ජාතික රසායනඥ ඇල්ෆ්‍රඩ් නොබෙල්(Alfred Nobel) ගේ අවසන් කැමැත්ත මත 1885දී නොබෙල් ත්‍යාගය පිහිටුවන ලදී
භෞතික විද්‍යාව, රසායනික විද්‍යාව, කායික විද්‍යාව සහ වෛද්‍ය විද්‍යාව, සාහිත්‍යය සහ සාමය උදෙසා වූ ත්‍යාග ප්‍රථමයෙන් පිරිනමන ලද්දේ 1901 වසරේදීය
නොබෙල් සාම ත්‍යාගය නොර්වේහි ඔස්ලෝ නුවරදීත් අනිකුත් ත්‍යාගයන් ස්වීඩනයේ ස්ටොක් හෝල්ම් නුවරදීත් ප්‍රදානය කරනු ලබයි
සෑම නොබෙල් ත්‍යාගයක්ම සලකනු ලබන්නේ අදාල ක්ෂේත්‍රයේ ගෞරවාන්විතම සම්මානය ලෙසිනි
ස්වෙරිජස් රිස්ක්බෑන්ක්(Sveriges Riksbank ) මහ බැංකුව විසින් ආර්ථික විද්‍යාව සඳහා වූ  ඇල්ෆ්‍රඩ් නොබෙල් අනුස්මරණ ස්වෙරිජස් රිස්ක්බෑන්ක් ත්‍යාගය 1968දී  නොබෙල් ත්‍යාගයන්ට සමගාමීව පිහිටුවිනි
මෙහි පලමු ත්‍යාගය පිරිනැමුනේ 1969. එය නිල වශයෙන් නොබෙල් ත්‍යාගයක් සේ පිලි නොගැනුනද ඒ පිලිබඳව නිවේදනයන් සහ ත්‍යාග පිරිනැමීම සිදුකරනු ලබනේ අනිකුත් නොබෙල් ත්‍යාගයන්ට සමගාමීවය
භෞතික විද්‍යාව, රසායන විද්‍යාව හා ආර්ථික විද්‍යාව සඳහා වූ නොබෙල් ත්‍යාගය කැරොලින්ස්කා ආයතනයෙහි(Karolinska Institutet) නොබෙල් සම්මේලනය මගින් පිරිනමනු ලැබේ
නොබෙල් සාම ත්‍යාගය ප්‍රදානය කරනු ලබන්නේ නොර්වේජියානු නොබෙල් කමිටුව මගිනි
සෑම සම්මානලභියෙකුම රන් පදක්කමක්, අධිකාර පත්‍රයක් හා නොබෙල් පදනමේ වාර්ෂික ආදායම මත පදනම් වන යම් මුදල් ප්‍රමාණයක්ද හිමිකර ගනී
2011 වසරේදී එක ත්‍යාගයක වටිනාකම ස්වීඩ්න් ක්‍රෝනා මිලියන 10ක් විය
නොබෙල් ත්‍යාගය සඳහා මිග ගිය අයෙකු සුදුසුකම් නොලැබුවද යම් අයෙක් සම්මානය හිමි කරගෙන තිබියදී එය ප්‍රදානය කිරීමට පෙර මිය ගියහොත් එම ත්‍යාගය ඒ පුද්ගලයා වෙතම ප්‍රදානය කෙරේ
ත්‍යාගය පුද්ගලයින් තිදෙනෙකුට වඩා වැඩි ප්‍රමානයක් අතරේ බෙදාහරිනු නොලබයි
විසිවන සියවසවන විට එක් සම්මානයක් උදෙසා සම්මානලාභීන්ගේ සාමාන්‍ය අගය සැලකිය යුතු පරිදි ඉහල ගොස් ඇත
ඇල්ෆ්‍රඩ් නොබෙල් 1833 ඔක්තෝබර් 21 දින ස්වීඩනයේ ස්ටොක් හෝල්ම නුවරදී ඉංජිනේරු පවුලක උපත ලබන ලදී
ඔහු රසායනඥයෙක්ද, ඉංජිනේරුවෙක්ද, නිමැවුම්කරුවෙක්ද විය
1884දී බොෆෝර්ස් යකඩ සහ වානේ කම්හලක් මිලදීගත් නොබෙල් ප්‍රධාන යුද්ධෝපකරණ නිෂ්පාදකයෙකු බවට පත්විය
බැලිස්ටයිට්(ballistite,)සොයාගැනීමේ පුරෝගාමියා වන්නේ නොබෙල්ය
ඔහු කෝඩයිට් පේටන්ට් අයිතිය උල්ලංගනය කිරීම පිලිබඳ නඩුවක් සඳහාද සම්බන්ද විය
නොබෙල් සිය ජීවිත කාලය පුරාම මහත් ධනයක් එක්  රැස් කලේය
ඔහුගේ ධනයෙන් විශාල ප්‍රමාණයක් උපයනු ලැබුවේ ඩයිනමයිට් ප්‍රධාන වූ ඔහුගේ නව නිර්මාණ 355නි
1888දී ඇල්ෆ්‍රඩ් "මරණයේ වෙලෙන්දා මිය යයි" යන හිසින් ප්‍රංශ පුවත්පතක පළවූ ඔහුගේම මරණ දැන්වීම දැක පුදුමයට පත්විය
මියගොස් තිබුනේ ඔහුගේ සහෝදරයා වූ ලුඩ්විග්(Ludvig) වූ හෙයින් එය වසර 8කට පෙර සිදුකෙරුනු පූර්ව මරණ දැන්වීමක් විය
එම ලිපිය නොබෙල්ව කලබලයට පත්කල අතර  මරණයෙන් පසුව ඔහුව මිනිසුන්ගේ සිත්හි රැඳෙන ආකාරය පිලිබඳව බියට පත්විය
මෙය ඔහුගේ අන්තිම කැමති පත්‍රය වෙනස් කිරීමට ඔහුව පෙලඹවීය
ඇල්ෆ්‍රඩ් නොබෙල් 1896 වසරේ දෙසැම්බර් 10වනදා ඉතාලියේ සැන් රෙමෝ හි ඔහුගේ නිවසේදී මස්තිෂ්ක රක්තපාතයෙන් මරණයට පත්විය
එවිට ඔහුගේ වයස අවු
63 කි
බොහෝදෙනෙකුගේ මවිතයට හේතුවන පරිදි නොබෙල්ගේ අවසන් කැමති පත්‍රය කියා පෑවේ භෞතික විද්‍යාව, රසායන විද්‍යාව,සාමය, කායික විද්‍යාව හෝ වෛද්‍ය  සාහිත්‍ය අංශවලින් මානව වර්ගයාගේ ශුභ සිද්දිය උදෙසා කැපවූවන් වෙත ත්‍යාග මාලාවක් පිරිනැමීම සඳහා ඔහුගේ ධනය පරිත්‍යාග කරන බවය
නොබෙල් සිය ජීවිත කාලය තුලදී බොහෝ අවසන් කැමති පත්‍ර ලියන ලදී
ඔහු සිය අවසාන අවසන් කැමති පත්‍රය ලියන ලද්දේ ඔහු මිය යාමට වසරකට පෙර 1895 නොවැම්බර් 27 දින පැරීසියේ ස්වීඩන්-නෝර්වේජියානු සමාජ ශාලාවේදීය
නොබෙල් ත්‍යාග 5ක් පිහිටුවීම සඳහා ඔහු සිය සම්පූර්ණ වත්කමෙන් 94%ක්- ස්වීඩන් ක්‍රෝනා මිලියන 36ක් පරිත්‍යාග කරන ලදී
අවසාන කැමති පත්‍රය පිලිබඳව ඇතිවූ සැකය නිසා නෝර්වේ පාර්ලිමේන්තුව මගින් 1897 අප්‍රේල් 26 වනදා තක්වා එය අනුමත නොවිනි
නොබෙල්ගේ අවසාන කැමති පත්‍රයේ භාරකරුවන් වන රැග්නර් සොහ්ල්මන්(Ragnar Sohlman ) සහ රුඩොල්ෆ් ලිලිපෙකිස්ට්(Rudolf Lilljequist) විසින් නොබෙල්ගේ ධනය රැක බලාගැනීම සඳහාත් සම්මාන ප්‍රදානයන් සංවිධානය කිරීම සඳහාත් නොබෙල් පදනම පිහිටුවන ලදී
නොබෙල්ගේ උපදෙස් අනුව සාම ත්‍යාගය පිරිනැමීම සඳහා නෝර්වීජියානු නොබෙල් කමිටුව පත්කෙරිනි
මේ සඳහා සාමාජිකයින් තෝරා ගැනීම අවසන් කැමති පත්‍රය අනුමත වීමත් සමගම 1897 අප්‍රේල් මාසයේදී සිදු කෙරිනි
ඉන්පසු අනිකුත් ත්‍යාග ප්‍රදාන කමිටුද පිහිටුවන ලදී
ඒ අනුව කැරොලින්ස්කා ආයතනය ජුනි 07 වනදාද, ස්වීඩ්න ඇකඩමිය ජුනි 09 වනදාද, විද්‍යාව පිලිබඳ වූ රාජකීය ස්වීඩන් ඇකඩමිය ජුනි 11 වනදාද පිහිටුව්නා ලදී
නොබෙල් පදනම සම්මාන ප්‍රදානය සිදුවිය යුතු ආකාරය පිලිබඳව එකඟතාවයකට පැමිනුණි
නෝර්වේ නොබෙල් කමිටුව සාම ත්‍යාගය පිලිබඳවත් ස්වීඩ්න් ආයතන අනිකුත් ත්‍යාග පිලිබඳවත් වගකීම දරයි
නොබෙල් පදනම 

නොබෙල් පදනම 1990 ජුනි 29 වනදා මූල්‍යමය සහ පරිපාලනය හැසිරවීම සඳහා පෞද්ගලික සංවිධානයක් ලෙස ස්තාපනය කෙරිනි
නොබෙල්ගේ අවසන් කැමති පත්‍රයට අනුව පළමු කාර්යය වූයේ නොබෙල් ඉතිරි කර ගිය ධනය පාලනය කිරීමයි
රොබර්ට් සහ ලුඩ්විග් නොබෙල් ඇසර්බය්ජන්හි තෙල් වෙලඳාමට සම්බන්ද විය
නොබෙල් පදනමේ තවත් වැදගත් කාර්යයක් වූයේ සම්මාන පිලිබඳව ජාත්‍යනතර අවදානය ඇති කිරීමත් ත්‍යාග පරිපාලනය විදිමත් කිරීමත්ය
සම්මානලාභීන් තෝරාගැනීම සම්බන්දයෙන් පදනම මැදිහත් වූයේ නැත
බොහෝ ආකාරයන්ගෙන් නොබෙල් පදනම ආයෝජන සමාගමකට සමාන වේ
ඒ අනුව ඔවුන් නොබෙල්ගේ මුදල් ශක්තිමත් මූල්‍ය පදනමක් ඇති කිරීම සඳහාත් ත්‍යාග සහ පරිපාලන කටයුතු සඳහාත් ආයෝජනය කෙරිණි
නොබෙල් පදනම ස්වීඩ්නයේ බදුවලින්ද(1946 සිටා එක්සත් රාජධානියේ බදුවලින්(1953 සිට )ද නිදහස් විය
1980 සිට පදනමේ ආයෝජනයන් වඩාත් ලාභදායී වී ඇති අතර 2007 දෙසැම්බර් 31 සිට නොබෙල් පදනම පාලනය කරනු ලබන මුදල් ප්‍රමාණය ස්වීඩන් ක්‍රෝනාර් බිලියන 3.628 කි
නොබෙල්ගේ නීති රීතිවලට අනුව පදනම ස්වීඩන සහ නෝර්වීජියානු ජාතික පුද්ගලයින් 5දෙනෙකුගෙන් සමන්විත වේ
පදනමේ සභාපති ඇතුලු භාරකරුවන් විසින් තෝරා ගැනෙන සාමාජිකයින් 5 දෙනෙකු  පත් කරනු ලැබුනේ ස්වීඩ්න් රජු සහිත කවුන්සිලය මගිනි
අධ්‍යක්ෂකවරයා තෝරා ගැනෙන්නේ කමිටු සාමාජිකයින් අතුරෙනි