Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
මුදාහැරීම
මෙම චිත්‍රපටය දකුණු කොරියාව තුළ මුදාහැරුණේ 2014 දෙසැම්බර් 24 දින ය
සම්මාන සහ නිර්දේශ

මූලාශ්‍ර

බාහිර සබැඳි
 නිල වෙබ්අඩවිය 
 ද රෝයල් ටේලර්ට කොරියන් මූවී ඩේටාබේස්හි ඇති ගිණුම
 
 ද රෝයල් ටේලර්ට හන්සිනමාහි ඇති ගිණුම

2014 චිත්‍රපට
2010 දශකයේ නාට්‍ය චිත්‍රපට
කොරියානු-භාෂා චිත්‍රපට
දකුණු කොරියානු නාට්‍ය චිත්‍රපට
දකුණු කොරියානු චිත්‍රපට
ප්‍රබන්ධ සන්නාලියන්
ලී වොන්-සුක් විසින් අධ්‍යක්ෂණය කළ චිත්‍රපට
ගුප්ත අධිරාජ්‍යය යනු ශ්‍රී ගුප්ත විසින් පිහිටුවන ලද පුරාතන ඉන්දියානු අධිරාජ්‍යයකි
ව. 320 සිට 550 දක්වා පැවති මෙම අධිරාජ්‍යය උච්චස්ථානයට පත්වන විට එයට ඉන්දියානු උපමහාද්වීපයෙන් විශාල ප්‍රදේශයක් අයත්ව පැවතිණි
ගුප්තවරුන්ගේ නායක්තවය යටතේ පැවති සාමය සහ සෞභාග්‍යය හේතුවෙන් විද්‍යාත්මක සහ කලා අංශවල දියුණුවක් ඇති විය
ගුප්ත යුගය ඉන්දියාවේ ස්වර්ණමය යුගය ලෙස හැඳින්වෙයි
මෙම යුගයේ ඉන්දියානු නව නිමැවුම්, විද්‍යාව හා තාක්ෂණය, ඉංජිනේරු විද්‍යාව, කලාව, සාහිත්‍යය, තර්ක ශාස්ත්‍රය, ගණිතය, තාරකා විද්‍යාව, ආගම සහ දර්ශනය යන අංශයන්හි ප්‍රබෝධයක් ඇති විය
ගුප්ත රාජවංශයේ වඩාත් වැදගත්ම පාලකයින් ලෙස Iවන චන්ද්‍රගුප්ත, සමුද්‍රගුප්ත සහ IIවන චන්ද්‍රගුප්ත යන රජවරුන් සැලකෙයි
ව. 4වන සියවසේ සංස්කෘත කවියකු වන කාලිදාස සඳහන් කොට ඇත්තේ ගුප්තවරුන් විසින් ඉන්දියාව තුළ හා පිටත රාජධානි විසි එකක් ආක්‍රමණය කළ බවයි. මේ රාජධානි අතර පාරසික, හූන, කාම්බෝජවරුන්, ඔක්සස් නිම්නයේ බටහිර සහ නැගෙනහිර පෙදේසවල විසූ ගෝත්‍ර, කින්නරුවරුන්, කිරාතවරුන් ආදීන්ගේ රාජධානි ද අයත් විය
මෙකල ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය, ප්‍රතිමා ශිල්පය සහ සිතුවම් කලාව වැනි සංස්කෘතික අංග උච්චත්වයට පත් විය
ගුප්ත යුගය තුළ කාලිදාස, ආර්යභට, වරාහමිහිර, විෂ්ණු ෂර්මා සහ වත්ස්‍යායන වැනි විද්වතුන් ද බිහි විය
විද්‍යාව සහ දේශපාන පරිපාලන අංශ නව මානයන් කරා ළඟා වීම මෙකල සිදු විය
ශක්තිමත් වෙළඳ සබඳතා හේතුවෙන් මෙම කලාපය වැදගත් සංස්කෘතික මධ්‍යස්ථානයක් බවට පත් වූ අතර, මෙහි ආභාසය යාබද රාජ්‍යයන් වූ බුරුමය, ශ්‍රී ලංකාව, සහ අග්නිදිග ආසියාව කරා ව්‍යාප්ත විය
පැරණිම ඉන්දියානු වීර කාව්‍ය ද මේ යුගයේ ලියැවෙන්නට ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ
භූමි ප්‍රමාණය ක්‍රමයෙන් අහිමි වී යාම, යටත් රාජ්‍යවල ආධිපත්‍යය දුර්වල වීම සහ මධ්‍යම ආසියාවේ හුන ජනයාගේ (එෆ්තලයිට් හන්වරුන්) ආක්‍රමණ හේතුවෙන් අධිරාජ්‍යය ක්‍රමයෙන් පරිහානයට පත් විය
6වන සියවසේ ගුප්ත අධිරාජ්‍යය බිඳ වැටීමෙන් පසු ඉන්දියාවේ පාලනය ප්‍රාදේශික රාජධානි අතට පත් විය
අධිරාජ්‍යය කැබලි වී යාමෙන් පසු ගුප්ත වංශයේ සුළු පෙළපතක් මගධය පාලනය කිරීමට සමත් විය
නමුත් 7වන සියවසේ මුල් භාගයේ වර්ධන පාලකයකු වූ හර්ෂ විසින් මෙම ගුප්තවරුන් නෙරපා සිය අධිරාජ්‍යය ගොඩනැගීය
ගුප්තවරුන්ගේ සම්භවය

බොහෝ ඉතිහාසඥයන් අනුව ගුප්ත රාජවංශය වෛශ්‍ය රාජවංශයකි
ඉතිහාසඥ රාම් ෂරන් ෂර්මා පවසන්නේ වෛශ්‍ය ගුප්තවරුන් "නැගී එන්නට ඇත්තේ පීඩාකාරී රජවරුන්ගේ ක්‍රියාවන්හි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස බවයි"
ගුප්ත කාසි ක්‍රමය පිළිබඳ ග්‍රන්ථයක් ලියා ඇති ඉතිහාසඥයකු හා පුරාවිද්‍යාඥයකු වන ඒ. එස්. අල්තෙකාර් ද පවසන්නේ ගුප්තවරුන්ගේ කුලය වෛශ්‍ය කුලය බවයි. ඔහු මේ සඳහා උදාහරණ ලෙස පුරාතන නීති පාඨයක ගුප්ත යන්නෙන් අවසන් වන නාමයක් හිමි තැනැත්තකු වෛශ්‍ය කුලයට අයත් බැව් සඳහන් වාර්තාව දක්වයි. ඉතිහාසඥ මයිකල් සී. බ්‍රැනිගන් පවසන්නේ පුරාතන ඉන්දියාවේ ප්‍රමුඛතම කුල ක්‍රමය බිඳහෙළුණු අවස්ථාව ගුප්ත රාජවංශය බවයි.

ගුප්තවරුන්ගේ මුල් බිම පිළිබඳ නොයයෙකුත් විවාදාත්මක අදහස් ඇත
ගුප්තවරුන්ගේ මුල් නිජබිම

ගුප්තවරුන්ගේ මුල් බිම සම්බන්ධයෙන් විද්වතුන් අතර නොයෙකුත් වාදවිවාද ඇත
ජයස්වාල් පවසන්නේ ගුප්තවරුන් යනු සැබැවින්ම උතුරු ඉන්දියාවේ උත්තර් ප්‍රදේශ්හි නාගවරුන් හෝ භාර්ෂිවවරුන් යටතේ විසූ ප්‍රයාග (අලහබාද්) ප්‍රදේශයේ පදිංචිකරුවන් බවයි. පසුව ඔවුහු ප්‍රමුඛ වන්නට වූහ
වෙනත් විද්වතකු වන ගයාල් ද ජයස්වාල්ගේ අදහසට සහාය දක්වමින් ප්‍රකාශ කර ඇත්තේ ගුප්තවරුන්ගේ නිජබිම ඖධ් සහ ප්‍රයාග් ප්‍රදේශ අතර පිහිටි අන්තර්වේදි පෙදෙස බවයි. මෙම ඉතිහාසඥයන් සිය මතයට එළඹී ඇත්තේ මෙම ප්‍රදේශවලින් හමු වූ ගුප්ත යුගයට අයත් කාසි පදනම් කරගනිමිනි
මේ නිසා ඔවුහු ගුප්තවරුන්ගේ සම්භවය ඊසානදිග ඉන්දියාවේ සිදු වූ බව පවසති
කෙසේනමුත් මෙකල තවත් ඉතිහාසඥයකු වූ ගංගුලි ඉන්දියා ඉතිහාසයේ ගුප්තවරුන්ගේ නිජබිම පිළිබඳ වෙනස්ම මතයක් ඉදිරිපත් කරයි
ඔහුට අනුව ගුප්තවරුන්ගේ නිජබිම තවත් දකුණට වන්නට පිහිටියේ ය
එය බිහාරයේ මගධය නොව බෙංගාලයේ මුර්ෂිදාබාද් ප්‍රදේශයයි
ඔහු මේ සඳහා පාදක කොටගෙන ඇත්තේ ක්‍රි
ව. 675 සහ 696 අතර කාලයේ ඉන්දියාවේ සංචාරය කළ චීන බෞද්ධ භික්ෂුවක් වූ යිජිං (ඉ-ත්සිං) ගේ ඓතිහාසක වාර්තාවන් ය
නමුත් ෆ්ලීට් ඇතුළු සෙසු ඉතිහාසඥයන් ගංගුලිගේ වාදය විවේචනයට පත්කරන්නේ යිජිං භික්ෂුව විසින් 3වන සියවසේ අගභාගයේ රාජ්‍ය පාලනය කළ ශ්‍රී ගුප්තගේ රාජ්‍ය සමය 2වන සියවස අගභාගය ලෙස දක්වා තිබීම නිසායි
මේ නිසා යිජිං භික්ෂුවගේ වාර්තා මත පදනම්ව ගොඩනැගුණු මතවාදවලට වඩා කාසි මත පදනම්ව ගොඩනැගූ ‍වාද විශ්වසනීයත්වයෙන් වැඩි බව ඉතිහාසඥයෝ විශ්වාස කරති
මෙම වාද අනුව ගුප්තවරුන්ගේ නිජ බිම පිළිබඳ නොයෙකුත් පරස්පර යෝජනා ඉදිරිපත්ව ඇත
ඇලන් ඇතුළු විද්වතුන් පිරිසක් පවසන්නේ ගුප්තවරුන් මුලින් මගධයෙහි සාන්ද්‍රගත වී සිටි බවත්, පසුව ඔවුන් බෙංගාලය පුරා ව්‍යාප්ත වූ බවත් ය
තවත් පිරිසක් පවසන්නේ ගුප්තවරුන්ගේ මුල් බිම බෙංගාලයේ වරේන්ද්‍රි හෝ වරේන්ද්‍ර භුමි ප්‍රදේශය බවයි. එහිසිට ඔවුන් මගධය වෙත සිය අධිරාජ්‍යය ව්‍යාප්ත කරන්නට ඇති බව කියැවේ
මෙම මතවාදයන් කුමක් වුවත්, ගුප්තවරුන් මුළු උතුරු ඉන්දියාවේම බලය සියතට ගැනීමට සමත් වූ හෙයින් ඔවුන් ස්වර්ණමයක් යුගයක් ඇරඹූ බව අවිවාදිතව පිළිගැනේ
එච්. සී. රායිචෞධරි වැනි බෙංගා ඉතිහාසඥයින් විශ්වාස කරන්නේ ගුප්තවරුන් සම්භවය වූයේ බංගලාදේශයේ වර්තමාන රංග්පූර් සහ රාජ්ෂාහි කොට්ඨාසයන්ට අයත් වරේන්ද්‍රි කලාපයේ සිදුවන්නට ඇති බවයි. නමුත් ඩී. සී. ගංගුලි විශ්වාස කරන්නේ ගුප්තවරුන්ගේ නිජබිම මුර්ෂිදාබාද් අවට ප්‍රදේශය බවයි.

ශ්‍රීගුප්ත සහ ඝටොත්කච
අද වන විට ශ්‍රී ගුප්ත රජුගේ පාලන සමය ලෙස 240 පමණ – 280 දක්වා කාලය සැලකෙයි
ඔහුගේ අනුප්‍රාප්තික පුත්‍රයා වූ ඝටොත්කච ක්‍රි
ව. 280 පමණ සිට 319 දක්වා රාජ්‍ය පාලනය කරන්නට ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ
ඔහුගේ අනුප්‍රාප්තික Iවන චන්ද්‍රගුප්ත සමග මහාරාජාධිරාජ යන විරුදය යෙදී තිබුණ ද, ශ්‍රී ගුප්ත හා ඔහුගේ පුත් ඝටොත්කච සඳහා ශිලාලේඛනවල යෙදී ඇත්තේ මහාරාජ' යන විරුදයයි
' 4වන සියවස ආරම්භයේ ගුප්තවරුන්ට මගධය සහ වර්තමාන බිහාරය අවට කුඩා හින්දු රාජධානියක් ස්ථාපනයට හැකියාව ලැබිණි
යිජිං විසින් සිය වාර්තාවල ශ්‍රී ගුප්ත පිළිබඳ සඳහන් කොට ඇත
ශ්‍රී ගුප්තගෙන් පසු ඔහුගේ පුත් ඝටොත්කච සිහසුනට පත් විය
චන්ද්‍රගුප්ත I

ඝටොත්කච (රාජ්‍ය
ව. 280 පමණ – 319) රජුට චන්ද්‍රගුප්ත (රාජ්‍ය
ව. 320 පමණ – 335) නැමැති (මෞර්ය අධිරාජ්‍යයේ ආදිකර්තෘ චන්ද්‍රගුප්ත මෞර්ය (ක්‍රි
322–298) සමග වරදවා වටහා නොගන්න) පුත්‍රයකු විය
රාජ්‍යෝපාය ගනුදෙනුවක් වශයෙන් චන්ද්‍රගුප්තට මගධයේ ප්‍රධාන බලවතුන් වූ ලිච්ඡවි වංශික කුමාරදේවි කුමරියව සරණපාවා දෙන ලදී
මෙහිදී දායාදය වශයෙන් මගධ රාජධානිය (අගනුවර පාඨලිපුත්‍ර) සමග නේපාලයේ ලිච්ඡවීන්ගේ සන්ධානය හිමි විය
මගධයෙහි විශාල පෙදෙසක්, ප්‍රයාග සහ සාකේත යන ප්‍රදේශ ආක්‍රමණය කළ චන්ද්‍රගුප්ත සිය රාජ්‍යය පුළුල් කළේ ය
අනතුරුව 321දී ඔහු විසින් ගංගා නදියේ සිට ප්‍රයාග (වර්තමාන අලහබාද්) ද්කවා පැතිරුණු රාජධානියක් ස්ථාපනය කරන ලදී
අනතුරුව ඔහු මහාරාජාධිරාජ යන අධිරජ විරුදය ආරූඪ කොටගත්තේ ය
ආවාහ-විවාහ සම්බන්ධතා මගින් ඔහු සිය අධිරාජ්‍යය ව්‍යාප්ත කරවීය
සමුද්‍රගුප්ත

335දී සමුද්‍රගුප්ත, පරාක්‍රමාංක සිය පියාගෙන් පසු සිහසුනට පත් විය
380දී සිය මරණය වනතෙක්ම රාජ්‍ය පාලනය කළ ඔහු වසර 45ක් පමණ රාජ්‍ය පාලනය මෙහෙයවී ය
සිය රාජ්‍ය සමයේ මුල්කාලයේ අහිච්ඡත්‍රා සහ ‍පද්මාවති රාජ්‍ය යටත් කරගැනීමට ඔහු සමත් විය
අනතුරුව ඔහු මාල්වා, යෞධෙය, අර්ජුනායන, මදුරා සහ අභිරා යන ගෝත්‍ර යටත් කරගැනීමට සමත් විය
380දී ඔහු මරණයට පත්වන විට රාජධානි විස්කට වඩා සිය අණසකට නතුකරගැනීමට සමත්ව තිබූ අතර, ඔහුගේ අධිරාජ්‍යය හිමාලයේ සිට නර්මදා ගංගාව දක්වාත්, බ්‍රහ්මපුත්‍ර සිට යමුනා ගංගාත් තෙක් විහිදිණි
ඔහු තමන්හට රජුන්ගේ රජ සහ ලෝකයේ රජ යන විරුදයන් ආරූඪ කොටගෙන ඇත
ඉතිහාසඥ වින්සන්ට් ස්මිත් ඔහුව හඳුන්වන්නේ "ඉන්දියානු නැපෝලියන්" ලෙස ය
ඔහු විසින් අශ්වමේධ යාගය පැවැත්වූ අතර, මෙහිදී හමුදාවක් සමග අශ්වයකු යාබද සියලු රාජ්‍ය වෙත යවනු ලැබිණි
එහිදී යාබද රජවරුනට යාඥාව සිදුකරන රජුගේ මිත්‍රත්වය පිළිගැනීම හෝ එසේ නොවේ නම් යුධ වැදීම සිදුකළ යුතු විය
අනතුරුව අශ්වයාගේ ශෛලම අනුරුවක් නිර්මාණය කෙරිණි
මෙම අනුරුවක් දැනට ලක්නව් කෞතුකාගාරයේ තබා ඇත
සමුද්‍රගුප්තගේ ප්‍රශස්තියක් අශෝක ස්තම්භයක කැටයම් කෙරුණු අතර, අදවන විට එය අලහබාද්හි අක්බර්ගේ බලකොටුවේ පිහිටුවා ඇත
මෙම අලහබාද් ප්‍රශස්තිය සමුද්‍රගුප්තගේ ආක්‍රමණ සහ ජයග්‍රහණ බොහෝමයක් පිළිබඳ තොරතුරු සපයන ප්‍රධාන මූලාශ්‍රයයි
සමුද්‍රගුප්ත දක්ෂ රණකාමියකු වුව ද, කලාව සහ ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය කෙරෙහි විශාල අනුග්‍රහයක් දැක් වී ය
වර්තමානයේ කාෂ්මීරය සහ ඇෆ්ඝනිස්ථානයට අයත් ප්‍රදේශ ආක්‍රමණය කළ ඔහු සිය අධිරාජ්‍යය පුළුල්කළේ ය
ඔහුගේ රාජසභාවේ විසූ වැදගත් විද්වතුන් අතර, හරිසේන, වසුබන්ධු සහ අසංග ආදීන් ද විය
සමුද්‍රගුප්ත රජු කවියකු මෙන්ම සංගීතඥයකු ද විය
හින්දු ආගමිකයකු වූ ඔහු විෂ්ණු දෙවියන්ව වන්දනාමාන කළ බව පැවසේ
සෙසු ආගම් කෙරෙහි ද සහනශීලී ප්‍රතිපත්තියක් අනුගමනය කළ ඔහු, ලංකාවේ බෞද්ධ රජකු වූ සිරි මේඝවණ්ණ හට බුද්ධගයාවේ විහාරයක් ඉදිකිරීමට අවසර ලබාදුන්නේ ය
මෙම විහාරය මහාබෝධි සංඝාරාම යනුවෙන් හැඳින්වුණු බව හියුං සාං විසින් වාර්තාකොට ඇත
ඔහු බෝධි වෘක්ෂය වටා රන් වැටක් ඉදිකොට තිබේ
රාමගුප්තදේවිචන්ද්‍රගුප්ත කථාවේ එන තොරතුරු ලේඛන මගින් සනථ නොවූව ද, දුර්ජන්පූර්හි ඇති ජෛන රූ ත්‍රිත්වයක ඇති ශිලාලේඛන මගින් රාමගුප්තගේ ඓතිහාසිකත්වය තහවුරු වේ
මෙහි ඔහුව මහාරාජාධිරාජ යනුවෙන් හඳුන්වා ඇත
එමෙන්ම එරාන්-විදිසා ප්‍රදේශයෙන් තඹ කාසි විශාල සංඛ්‍යාවක් හමු වී ඇති අතර ඒවා ප්‍රධාන කාණ්ඩ පහකට අයත් වේ
ඒ අතර ගරුඩා, ගරුඩධ්වජ, සිංහ සහ දාර පාඨ සහිත වර්ගයන් වේ
මෙම කාසිවල ඇති බ්‍රාහ්මි පාඨ ලියැවී ඇත්තේ මුල්කාලීන ගුප්ත ශෛලියෙනි
කලා ඉතිහාසඥ ආචාර්ය ආර්. ඒ. අගරවාලා අනුව රාමගුප්ත ඇතැම්විට සමුද්‍රගුප්තගේ වැඩිමහල්ම පුත්‍රයා වන්නට ඇත
වැඩිමහල් පුතු වීම හේතුවෙන් ඔහු සිහසුනට පත්වන්නට ඇත
ඔහු විසින් සාර්ථකව රාජ්‍ය පාලනය නොකළ හෙයින් ඔහුගේ බාල සොහොයුරු IIවන චන්ද්‍රගුප්ත විසින් ඔහුව සිහසුනෙන් පහකොට රාජ්‍යත්වයට පත්වන්නට ඇතැයි සිතිය හැක
චන්ද්‍රගුප්ත II "වික්‍රමාදිත්‍ය"

ගුප්ත වාර්තා අනුව, සමුද්‍රගුප්ත සිය පුතුන් අතුරින්, දත්තදේවි බිසවට උපන් IIවන චන්ද්‍රගුප්ත කුමරුන්ව අනුප්‍රාප්තිකයා ලෙස නම්කළේ ය
IIවන චන්ද්‍රගුප්ත හෙවත් වික්‍රමාදිත්‍ය (බලයේ සූර්යයා) රජු 375 සිට 415 තෙක් රාජ්‍ය පාලනය සිදුකොට ඇත
ඔහු කදම්බාවේ කුමරියක වූ කුන්තලාව ද, නාග පෙළපතේ (නාගකුලෝත්පන්න) කුබර්නගා කුමරියව ද සරණපාවා ගත්තේ ය
මෙම නාග රැජිනට දාව උපන් ඔහුගේ දියණිය වූ ප්‍රභාවතිගුප්ත කුමරියව ඩෙකෑනයේ වාකාටක පාලකයා වූ දෙවන රුද්‍රසේන රජුට විවාහ කර දෙන ලදී
ඔහුගේ පුත් Iවන කුමාරගුප්ත කර්නාටක ප්‍රදේශයේ කදම්බා කුමරියකට ආවාහ කරදෙන ලදී
සිය අධිරාජ්‍යය බටහිර දෙසට ව්‍යාප්ත කළ IIවන චන්ද්‍රගුප්ත රජු 409 දක්වා මෙහෙයවූ යුධ ව්‍යාපාර මගින් මාල්වා, ගුජරාට් සහ සෞරාෂ්ට්‍ර ප්‍රදේශවල ශක බටහිර ක්ෂත්‍රපයන්ව පරාජය කළේ ය
395දී ඔහු සිය ප්‍රධාන ප්‍රතිවාදියා වූ IIIවන රුද්‍රසිංහ රජුව පරාජය කොට බෙංගාල (වංග) බල ප්‍රදේශ විනාශකළේ ය
රරට පුරාම සිය බලය ව්‍යාප්ත කළ ඔහු උජ්ජයින්හි දෙවන අගනුවරක් ස්ථාපනය කළේ ය
මෙය ගුප්ත අධිරාජ්‍යයේ උච්ච අවස්ථාව ලෙස සැලකෙයි
යුධ ව්‍යාපාර මතින් අධිරාජ්‍යය ගොඩනැගුණ ද, මෙම රාජ්‍ය සමය කලාව, සාහිත්‍යය, සංස්කෘතිය සහ විද්‍යා ක්ෂේත්‍රවල දියුණුවක් ඇති වූ යුගයක් ලෙස සැලකෙයි
IIවන චන්ද්‍රගුප්තගේ සමය මෙහි දී විශේෂයෙන් වැදගත් වේ
හින්දු කලාවේ විශිෂ්ට නිර්මාණයක් ලෙස සැලකෙන දියෝගාර්හි දශාවතාර දේවස්ථානය නිර්මාණය වූයේ ද මෙම යුගයේ ය
ගුප්ත කලා‍ව එහි විශිෂ්ට ස්වභාවයට පත්වූයේ මෙම කාලයේ ය
මේ කාලය වනවිට ගුප්තවරු බෞද්ධ සහ ජෛන සංස්කෘතීන්ට ද අනුග්‍රහ දක්වන්නට වූහ
මෙයට සාක්ෂි ලෙස හින්දු නොවන ගුප්ත කලා නිර්මාණ රැසක් මෙකල නිර්මාණය වී තිබීම දැක්විය හැක
මීට අමතරව නැගනහිර සහ අග්නිදිග ආසියාවේ බෞද්ධ කලාව හැඩගැස්වීමට ගුප්ත කලාව බෙහෙවින් උපකාරී විය
මෙකල පැවති ප්‍රගමනය සංචාරක ෆාෂියෑන් (ෆා-හියෙන්) ගේ වාර්තාවල ද සඳහන් වේ
චන්ද්‍රගුප්තගේ රාජ සභාව තවත් ප්‍රකට වූයේ එහි සිටි නවරත්න නැමැති විශිෂ්ඨ සාහිත්‍යධරයින් නවදෙනාගේ මඬුල්ල නිසායි
මේ සාහිත්‍යධරයින් අතර මහා කවි කාලිදාස ද විය
ඔහුගේ නිර්මාණ  එකල පමණක් නොව වර්තමානයේ පවා ඉමහත් ප්‍රසාදයට ලක් වී ඇත
කාලිදාස ප්‍රසිද්ධ වූයේ ඔහුගේ කාව්‍යයන්හි ඇති ශෘංගාර රසය හේතුවෙනි
විදේශීය ගෝත්‍රවලට ‍එරෙහි IIවන චන්ද්‍රගුප්තගේ යුධ ව්‍යාපාර
4වන සියවසේ විසූ සංස්කෘත කවියකු වූ කාලිදාස සඳහන් කොට ඇත්තේ චන්ද්‍රගුප්ත වික්‍රමාදිත්‍ය රජු විසින් ඉන්දියාව තුළ මෙන්ම පිටත රාජධානි විසිඑකක් පමණ ආක්‍රමණය කළ බවයි. නැගෙනහිර සහ බටහිර ඉන්දියාවේ සිය යුධ ආක්‍රමණ අවසන් කිරීමෙන් පසු, වික්‍රමාදිත්‍ය (IIවන චන්ද්‍රගුප්ත) රජු උතුරු දෙසට සේනා මෙහෙයවී ය
එහිදී ඔහු විසින් පාරසිකවරුන්ව පරාජය කරන ලදී
අනතුරුව ඔක්සස් නදියේ පිළිවෙලින් බටහිර සහ නැගෙනහිර නිම්නවල විසූ හූනවරුන්ව සහ කාම්බෝජවරුන්ව ද යටත් කරගන්නා ලදී
ඉන් පසුව, හිමාලය ඔස්සේ ගමන් ගත් රජු කින්නරවරුන්, කිරාතවරුන් යන ගෝත්‍රවල භූමිය සීමාකළ බව එම වාර්තාහි වැඩිදුරටත් දැක් වේ
කාෂ්මීර රචකයකු වන ක්ෂේමේන්ද්‍ර සිය බෘහත්කථාමංජරි ග්‍රන්ථයේ සඳහන් කරන්නේ වික්‍රමාදිත්‍ය රජු (IIවන චන්ද්‍රගුප්ත) රජු විසින් "ශක, ම්ලේච්ඡ, කාම්බෝජවරුන්, යවනයින්, තුෂරයින්, පාරසිකයන්, හූනයන් වැනි ම්ලේච්ඡයින් සම්පූර්ණයෙන්ම විනාශ කොට ශුද්ධ භූමිය බරින් මුදාගත් බවයි"
කථාශ්‍රැත්සාගර 18.1.76–78

ෆා-හියෙන්
චීන බෞද්ධ භික්ෂුවක වූ ෆා හියෙන් වන්දනා චාරිකාවක් පිණිස ඉන්දියාවට පැමිණියේ ගුප්ත අධිරජ IIවන චන්ද්‍රගුප්ත රජසමයේ ය
399දී චීනයෙන් සිය සංචාරය ඇරඹි එතුමා 405දී ඉන්දියාව වෙත ළඟා විය
411 වර්ෂය තෙක් ඉන්දියාවේ රැඳී සිටි එතුමා මථුරා, කනෞජ්, කපිලවස්තු, කුෂිනගර්, වෛශාලි, පාඨලිපුත්‍ර, කාෂි සහ රාජගෘහ යන ස්ථාන වෙත චාරිකා කොට ඇති අතර, අධිරාජ්‍යයේ තත්ත්වය පිළිබඳි පැහැදිළි නිරීක්ෂණ සිදුකොට ඇත
රාජ්‍ය පාලනයේ මෘදු බව දැක ෆා හියෙන් සතුටට පත් විය
දඬුවම් ක්‍රමය ලිහිල් එකක් වූ අතර, වැරදි සඳහා දඩ ගැසීම පමණක් සිදු විය
ඔහුගේ වාර්තා අනුව හන් රාජවංශයේ පරිහානියත් රෝම-චීන වෙළඳ මාර්ගය බිඳවැටෙන තෙක්ම එකල ගුප්ත අධිරාජ්‍යය සමෘද්ධිමත්ව පැවතී ඇත
මේ යුගයේ ඉතිහාස‍ය හැදෑරීමට ඉතා වැදගත් මූලාශ්‍ර ලෙස එතුමන්ගේ වාර්තා සැලකේ.

කුමාරගුප්ත I

IIවන චන්ද්‍රගුප්ත රජුගෙන් පසු මහාදේවි ධෘවස්වාමිණි බිසවට උපන් ඔහුගේ දෙවන පුත් Iවන කුමාරගුප්ත රජු සිහසුනට පත් විය
Iවන කුමාරගුප්ත විසින් මහේන්ද්‍රාදිත්‍ය යන විරුදය භාවිත කොට ඇත
ඔහු 455 තෙක් රාජ්‍ය පාලනය සිදුකළේ ය
ඔහුගේ රාජ්‍ය සමයේ අවසන් කාලයේ නර්මදා නිම්නයේ විසූ ගෝත්‍රයක් වූ පුෂ්‍යමිත්‍රවරු බලයට පත්ව අධිරාජ්‍යයට තර්ජන එල්ල කරන්නට වූහ
කුමාරගුප්ත විසින් වර්තමාන බිහාරයේ නාලන්දාහි බෞද්ධ විශ්වවිද්‍යාලයක් ඉදි කරවන ලදී
ස්කන්ධගුප්ත

Iවන කුමාරගුප්ත රජුගේ පුත්‍රයා මෙන්ම අනුප්‍රාප්තිකයා ද වූ ස්කන්ධගුප්ත රජු අවසාන ශ්‍රේෂ්ඨ ගුප්ත පාලකයා ලෙස සැලකෙයි
ඔහු විසින් වික්‍රමාදිත්‍ය සහ ක්‍රමාදිත්‍ය යන විරුද භාවිතා කොට ඇත
ඔහු පුෂ්‍යමිත්‍ර තර්ජනය මැඬපැවැත්වීමට සමත් වුවත්, වයඹ දෙසින් හෙෆ්තලයිට් හෙවත් "ශ්වේත හූනයන්ගේ" ආක්‍රමණයන්ට මුහුණ දීමට ඔහුට සිදු විය
455දී පමණ ඔහු හූන ආක්‍රමණයක් පරාජය කිරීමට සමත් වුව ද, අධික යුධ වියදම් හේතුවෙන් අධිරාජ්‍යයේ සම්පත් වියැකී යන්නට වීම හේතුවෙන් අධිරාජ්‍යය පරිහානියට පත්වන්නට විය
467දී ස්කන්ධගුප්ත මියගිය අතර, ඔහුගේ පීතෘ පාර්ශ්වීය සොහොයුරකු වූ පුරුගුප්ත සිහසුනට පත් විය
අධිරාජ්‍යය බිඳ වැටීම
ස්කන්ධගුප්තගේ මරණින් පසු අධිරාජ්‍යය පරිහානියට පත්වන ලකුණු පෙනෙන්නට තිබිණි
ඔහුගෙන් පසුව පිළිවෙලින් පුරුගුප්ත (467–473), IIවන කුමාරගුප්ත (473–476), බුධගුප්ත (476–495), නරසිංහගුප්ත (495—
), IIIවන කුමාරගුප්ත (530—540), විෂ්ණුගුප්ත(540—550) යන රජවරුන් ද, එතරම් තොරතුරු නොදත් වෛන්‍යගුප්ත සහ භානුගුප්ත යන රජවරුන් දෙදෙනාත් සිහසුනට පත් විය
ව. 480 දශකයේ හෙෆ්තලයිට්වරුන් වයඹදිගින් ගුප්ත යුධ බලය බිඳහෙලූහහ
500 දශකය වන විට අධිරාජ්‍යයේ වයඹදිගින් විශාල කොටසක් හන්වරුන් අතට පත් විය
තොරමානා සඑ ඔහුගේ අනුප්‍රාප්තික මිහිරකුලාගේ ආක්‍රමණ හේතුවෙන් අධිරාජ්‍යය කැබලි වෙන්වන්නට විය
සිය බලය ක්‍රමයෙන් හීන වුවද, ගුප්තවරුන් දිගින් දිගටම හූනවරුන් කෙරෙහි ප්‍රතිරෝධය දැක් වූ බව ගුප්තවරුන්ගේ ශිලාලේඛනවලින් පෙනේ
510දී භානුගුප්ත රජු විසින් හූන ආක්‍රමණිකයකු වූ තොරමානාව පරාජය කරන ලදී
එන්සයික්ලොපීඩියා ඔෆ් ඉන්ඩියන් ඉවෙන්ට්ස් ඇන්ඩ් ඩේට්ස්
එස්. බී. භටාචර්ජි පි
A15 528දී ගුප්ත අධිරාජ නරසිංගුප්ත සහ මාල්වාහි යශෝධර්මන් රජුගේ සන්ධානය මගින් හූනයන් පරාජය කොට ඉන්දියාවෙන් පිටතට පලවා හරින ලදී
6වන සියවසේ ගුප්තවරුන්ගේ අනුප්‍රාප්තිය පිළිබඳ තොරතුරු පැහැදිළි නැත
රාජවංශයේ හඳුනාගත් අවසන් පාලකයා ලෙස 540 සිට 550 දක්වා රාජ්‍ය පාලනය කළ විෂ්ණුගුප්ත රජු සැලකෙයි
හූන ආක්‍රමණයට අමතරව, අධිරාජ්‍යයේ බිඳවැටීමට හේතු වූ සෙසු කරුණු අතර වාකාටකවරුන් අතර තරගය සහ මාල්වාහි යශෝධර්මන් රජුගේ නැගීම ද ප්‍රධාන වේ
යුධ සංවිධානය

කාර්යක්ෂම යුධ ක්‍රමයක් නොමැතිව ගුප්තවරුන්ට සිය යුධ බලයෙන් පමණක් සිය සාර්ථකත්වය හිමිකර ගත හැකි නොවිණි
ඓතිහාසික මූලාශ්‍ර සැලකූ කල, මේ පිළිබඳ හොඳමා වාර්තා හමුවන්නේ ඉන්දියාවෙන් නොව, චීන සහ බටහිර මූලාශ්‍රවලිනි
කෙසේනමුත්, එකල යුධ ග්‍රන්ථයක් වශයෙන් වැදගත් වූයේ යැයි පැවසෙන සිව-ධනුර්-වේද කෘතියෙන් ගුප්තවරුන්ගේ යුධ සංවිධානය පිළිබඳ අවබෝධයක් ලබාගත හැක
ගුප්තවරුන් ජයග්‍රහණ බොහෝ සෙයින් පාබල දුනුවායන්ගේ හැකියාව මත රඳාපැවති බව පෙනේ
දුන්න එකල හමුදාවේ ප්‍රමුඛ අවියක් විය
හින්දූන්ගේ දිගු දුන්න ලෝහවලින් හෝ බොහෝවිට උණ බට භාවිතයෙන් නිමකොට ඇති අතර, ලෝහමය හිසක් සහිත දිගු උණ දණ්ඩක් හීය ලෙස භාවිතා කොට ඇත
බටහිර හා මධ්‍ය ආසියානු හමුදා සතු වූ සංයුක්ත දුනු මෙන් නොව මෙම දුනු තෙත් සහ ආර්ද්‍ර තත්ත්වලදී ඇදවන්නේ අඩුවෙනි
ඉන්දියානු දිගු දුන්න බලවත් අවියක් ලෙස පිළිගැනුණු අතර, එහි පුළුල් පරාසය සහ තියුණු විනිවිදීමේ හැකියාව හේතුවෙන් අස් දුනුවායන්ට ආක්‍රමණවලදී බෙහෙවින් ප්‍රයෝජනවත් විය
සන්නාහ හස්තීන්ට එරෙහිව යකඩ දඬු භාවිතා වූ අතර, දුනුවායන්ගේ කම්හල්වල ගිනි ඊතල සඳහා ද වැදගත් ස්ථානයක් හිමි විය
ඓතිහාසිකව ඉන්දියාව එහි ලෝහ ආයුධ සඳහා ද ප්‍රසිද්ධියක් උසුලයි
මේ අතුරින් එකකි, වානේ දුන්න
එහි ඉහළ ආතන්‍යභාවය හේතුවෙන් එය දිගු පරාසයක් පුරා එල්ල කළ හැකි වූ අතර, ඝනකම් සන්නාහ පවා විනිවිද යා හැකි විය
උණබට මෝස්තරයේ දුනුවලට වඩා අඩුවෙන් දක්නට ලැබුණු මේ ආකාරය, වංශවතුන් අත රැඳිණි
දුනුවායන්ගේ ආරක්ෂාවට හෙළි, පළිහ සහ දිගු කඩු‍ රැගත් පාබල සේනා ද විය
මීට අමතරව ගුප්තවරුන් සතුව වැටලුම් උපකරණ, කැටපෝල සහ වෙනත් යුධ උපාංග පිළිබඳ දැනුමක් පැවති බව පෙනේ
අස් දුනුවායන් භාවිතය කෙරෙහි ගුප්තවරුන් දැක්වූයේ අඩු අවධානයකි
නමුත් මෙම අස් දුනුවායන් ඔවුන්ගේ සතුරු සිතියන්, පාතියන් සහ හෙෆ්තලයිට් (හූන) හමුදාවල ප්‍රධාන අංගයන් විය
කෙසේනමුත් ගුප්ත හමුදා මැනවින් ශික්ෂිතව සිටි බව පැවසේ
සමුද්‍රගුප්ත සහ IIවන චන්ද්‍රගුප්ත වැනි දක්ෂ සෙන්පතීහු සංයුක්ත යුද්ධෝපාය ක්‍රමයක් සහ මනා සංවිධානයක් පැවති යුතු බව වටහා ගත්හ
හස්තීන් සහ සන්නාහ පැළඳි අශ්වාරෝහක හමුදාවන්ගෙන් සන්නද්ධ වූ ගුප්ත හමුදා අනෙකුත් හින්දු රාජධානි මෙන්ම වයඹදිග විදේශ හමුදා ද පරාජයට පත්කළහ
ගොඩබිම මෙන්ම මුහුදේද සිය ආධිපත්‍යය පැතිරවීමට ගුප්තවරුන් සතුව නාවික හමුදාවක් ද තිබී ඇත
හූන ආක්‍රමණ හමුවේ ගුප්ත අධිරාජ්‍යය බිඳ වැටීමට හේතු වූයේ එහි හමුදාවන්ගේ දුර්වලතාවන් නොවේ
ස්කන්ධගුප්ත රජු යටතේ මෙවැනි ආක්‍රමණිකයන් පරාජය කොට තිබීමෙන් ඒ බව පැහැදිළි වේ
බොහෝ විට අභ්‍යන්තර බල අරතල හේතුවෙන් විදේශ ආක්‍රමණ කෙරෙහි ගුප්තවරුන් දැක්වූ ප්‍රතිරෝධය හීන වූ අතර, මෙම තත්ත්වය බටහිර යුරෝපයේ හා චීනයේ ද දක්නට ලැබිණි
IIවන චන්ද්‍රගුප්ත රජ සමයේ, ගුප්ත අධිරාජ්‍යය සතුව සෙබලුන් 500,000කින් යුත් පාබල හමුදාවක්, 50,000ක අශ්වාරෝහක හමුදාවක්, 20,000ක රථාචාර්යවරුන් සහ අලිඇතුන් 10,000ක් මෙන්ම නැව් 1200කට වඩා පැවති විශාල නාවික හමුදාවක් ඇතුළුව දැවැන්ත හමුදාවක් විය
IIවන චන්ද්‍රගුප්ත මුළු ඉන්දියානු උපමහාද්වීපයම පාලනය කළේ ය
බටහිරින් රෝම අධිරාජ්‍යය පවා බිඳවැටෙමින් පැවති මේ යුගයේ, ලොව බලවත්ම අධිරාජ්‍යය ගුප්ත අධිරාජ්‍යය වන්නට ඇතැයි සැලකෙයි
ගුප්ත පරිපාලනය
ගුප්ත අධිරාජ්‍යයේ අභිලේඛන අධ්‍යයන අනුව පෙනීගොස් ඇත්තේ ඉහළ සිට පහළ දක්වා ධුරාවලියකින් යුත් පරිපාලන කොට්ඨාස මෙකල පැවතී ඇති බවයි. අධිරාජ්‍යය හැඳින්වීම සඳහා රාජ්‍ය, රාෂ්ට්‍ර, දේශ, මණ්ඩල, පෘථිවි සහ ආවනි යන නම් භාවිතා වී ඇත
එය පළාත් 26කට බෙදන ලදී
මෙම පළාත් භුක්ති, ප්‍රදේශ සහ භෝග වැනි නම්වලින් හැඳින්විණි
පළාත් නැවත විෂයයන්ට බෙදුණු අතර, ඒවායේ පාලනය විෂයපතිවරුනට හිමි විය
විෂයපතිවරයකු විසින් විෂය පාලනය කිරීමට අධිකරණ (නියෝජිත මණ්ඩලයක්) උපකාරී වූ අතර, මෙම අධිකරණ නියෝජිතයන් සිව්දෙනකුගෙන් සමන්විත විය
නගරශ්‍රෙෂෙස්ති, සාර්තවාහ, ප්‍රථමකුලිකේ සහ ප්‍රථම කායස්ථ යන නිලධාරීන් ය
විෂයක කොටසක් විථි ලෙස හැඳින්වෙයි
ගුප්ත අධිරාජ්‍යය සහ රෝම අධිරාජ්‍යය අතර වෙළඳ සබඳතා ද පැවතී ඇත
ගුප්ත අධිරාජ්‍යයේ උරුමය

මේ යුගයේ විසූ විද්වතුන් අතර වරාහමිහිර සහ ආර්යභට වැනි විද්වතුන් වැදගත් වේ
ආර්යභට විසින් පළමුවරට ශුන්‍යය පිළිබඳ සංකල්පය ඉදිරිපත් කළ අතර, පෘථිවිය සූර්යයා වටා ගමන් කරන බව උපකල්යන කළ ඔහු සූර්යග්‍රහණ සහ චන්ද්‍රග්‍රහණ නිරීක්ෂණය කොට ඇත
ශ්‍රේෂ්ඨ නාට්‍ය රචකයකු වූ කාලිදාස විසින් ශකුන්තලා වැනි නාට්‍ය රචනා කළේ මේ යුගයේදී ය
මෙය සංස්කෘත සාහිත්‍යයේ උච්චස්ථානය නිරූපණය කරයි
ආයුර්වේද වෛද්‍ය විද්‍යාවේ ප්‍රධාන සිද්ධාන්ත සහ සැත්කම් පිළිබඳ තොරතුරු සඳහන් සුප්‍රකට සුෂ්රුත සම්හිතා ග්‍රන්ථයේ සංස්කෘත සංස්කරණය ද ගුප්ත යුගයේ නිමැවුමක් යැයි සැලකේ.

චෙස් ක්‍රීඩාව මෙම යුගයේ ඇරඹෙන්නට ඇතැයි සැලකේ. 6වන සියවසේ එහි මුල් ප්‍රභේදය හඳුන්වන ලද්දේ චතුරංග යන නාමයෙනි
එහි අරුත "[හමුදාමය] අංග සතර" – එනම් පාබල හමුදාව, අශ්වාරෝහක හමුදාව, හස්තීන් සහ යුධ රථ හමුදායි – මේවා පිළිවෙලින් වර්තමාන පෝන්, නයිට්, රූක් සහ බිෂොප් යන ඉත්තන්ගෙන් නිරූපණය වේ යැයි සැලකේ. මෙකල ඉන්දියානු වෛද්‍යවරුන් විසින් වෛද්‍ය උපකරණ නිපදවා ඇති අතර, ශල්‍යකර්ම පවා සිදු වූ බව පැවසේ
ප්‍රථම ධන දහයේ පාදයේ සංඛ්‍යා පද්ධතියක් වන ඉන්දියානු සංඛ්‍යා ක්‍රසය ච ගුප්ත ඉන්දියාවේ නිමැවුමකි
පුරාතන ගුප්ත ග්‍රන්ථයක් වන කාම සූත්‍රය මානව ලිංගික හැසිරීම් පිළිබඳ සංස්කෘත භාෂාවෙන් ලියැවුණු ප්‍රාමාණික ග්‍රන්ථයක් යැයි සැලකේ. ඉන්දියානු විද්වතකු වූ වත්ස්‍යායන විසින් මෙම කාම සූත්‍රය රචනාකොට ඇත
ගුප්ත යුගයේ විසූ දක්ෂ ගණිතඥයකු සහ තාරකා විද්‍යාඥයකු වූ ආර්යභට විසින් පෘථිවිය ගෝලාකාර බවත්, එය එහි අක්ෂය වටා භ්‍රමණය වන බවත් යෝජනා කොට ඇත
එසේම චන්ද්‍රයා සහ ග්‍රහලෝක දීප්තිමත් වන‍්නේ පරාවර්තිත සූර්යාලෝකයෙන් යැයි ඔහු පවසා ඇත
මෙකල රාහු සහ කේතු නැමැති ව්‍යාජ-ග්‍රහයන් දෙදෙනාගේ ඝට්ටනයෙන් සූර්ය සහ චන්ද්‍රග්‍රහණ ඇති වන බවට විශ්වෝත්පත්තිවාදී මතයන් පිළිගැනුණ ද, ආර්යභට විසින් ග්‍රහණ යනු පෘථිවිය මත ඇතිවන ඡායාවන්ගේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ඇති වන සංසිද්ධි බව පැවසූයේ යැයි කියනු ලැබේ
කලාව
සියලු ප්‍රධාන ආගමික කණ්ඩායම් සඳහා උතුරු ඉන්දියානු කලාවේ ස්වර්ණමය යුගය ලෙස ගුබ්ත යුගය අවිවාදිතව පිළිගැනේ
මෙකල සිතුවම් කලාව පුළුල්ව ව්‍යාප්තව පැවති බවට සාධක ඇතත්, අදවන විට ශේෂව ඇති බොහෝ කෘති ආගමික ප්‍රතිමා වේ
මෙම යුගයේ හින්දු ශෛලමය දේව ප්‍රතිමා මෙන්ම බුද්ධ ප්‍රතිමා ද  ජෛන තීර්තංකර ප්‍රතිමා ද ඉදි විය
ප්‍රධාන ප්‍රතිමා ශිල්පීය මධ්‍යස්ථාන ලෙස මථුරාව සහ ගන්ධාරය පැවති අතර, මින් ගන්ධාරය ග්‍රීක-බෞද්ධ කලාවේ කේන්ද්‍රස්ථානයක් ලෙස සැලකෙයි
මෙම මධ්‍යස්ථාන ද්විත්වය උතුරු ඉන්දියාවේ සෙසු ප්‍රදේශ වෙත ප්‍රතිමා අපනයනය කොට තිබේ
පෙර පැවති කුෂාණ අධිරාජ්‍යයේ මෙන් මෙකල රජවරුන් කලාකෘතිවල නිරූපණය කිරීමක් සිදුනොවිණි
නමුත් බටහිර ක්ෂත්‍රප ආභාසය ලත් ගුප්ත කාසි කිහිපයක රජවරුන්ගේ රූ නිරූපණය කොට ඇති බව දක්නට ලැබේ
ගුප්ත සම්ප්‍රදාය දක්නට ලැබෙන වඩාත් ප්‍රකට ශේෂ වී ඇති ස්මාරක අතර අජන්තා ලෙන් විහාර, එලිෆන්ටා ගුහාව සහ එල්ලෝරාව ප්‍රධාන ස්ථානයක් හිමි කරගනියි
මින් අජන්තා ලෙන් විහාර බෞද්ධ ලෙන් වේ
එලිෆන්ටා ලෙන් හින්දු ආභාසය ලත් ලෙන් වේ
එල්ලෝරා ලෙන් අතර, බෞද්ධ, හින්දු මෙන්ම ජෛන ලෙන් ද දක්නට ලැබෙයි
සැබැවින්ම මෙම ‍සිද්ධස්ථාන පසුකාලීන රාජවංශ විසින් ඉදිකළ ඒවා වේ
නමුත් එහි ගුප්ත සම්ප්‍රදායේ ආභාසය ඍජුවම දැකගත හැක
මෙකල පැවති දියුණු සිතුවම් කලාව අජන්තා බෞද්ධ ලෙන් විහාර තුළින් පිළිබිඹු වේ
මෙම සිතුවම්වල ශිල්පීය පරිණත ස්වභාවයක් දක්නට ලැබෙන අතර, මෙකල රාජ මාලිග සිතුවමින් සරසා තිබෙන්නට ඇතැයි සිතිය හැක
හින්දු උදයගිරි ලෙන් මගින් රාජවංශය සහ එහි අමාත්‍යවරුන් අතර පැවති සම්බන්ධතා පිළිබඳ වාර්තා සපයයි
එසේම මෙකල ඉතිරිව ඇති මුල්කාලීන දේවස්ථාන අතුරින් එකක් වන දියෝගාර්හි දශාවතාර දේවාලය අනර්ඝ ප්‍රතිමාවලින් සමන්විත ය
මේවාද බලන්න
පසුකාලීන ගුප්ත රාජවංශය
හර්ෂ අධිරාජ්‍යය

සටහන්

මූලාශ්‍ර

 හාර්ලි, ජේ. සී., The Art and Architecture of the Indian Subcontinent, 2වන සංස්
1994, යේල් යුනිවර්සිටි ප්‍රෙස් පෙලිකන් හිස්ට්‍රි ඔෆ් ආට්, ISBN 0300062176
 මජුම්දාර්, ආර්. සී. (1977)
Ancient India'', නව දිල්ලි
මෝතිලාල් බනාර්සිදාස්, ISBN 81-208-0436-8
 රායිචෞධරි, එච්. සී. (1972)
Political History of Ancient India, කල්කටා
කල්කටා විශ්වවිද්‍යාලය ISBN 1-4400-5272-7

බාහිර සබැඳි

ගුප්තවරුන් සහ ඔවුන්ගේ සමකාලීනයන්ගේ ශිලාලේඛන
ගුප්ත අධිරාජ්‍යයේ කාසි
ගුප්ත යුගයේ කලාව පිළිබඳ ඡායාරූප සහ විස්තර

ගුප්ත අධිරාජ්‍යය
ඓතිහාසික හින්දු අධිරාජ්‍යය
ඉන්දියාවේ අධිරාජ්‍ය සහ රාජධානි
මධ්‍යකාලීන ඉන්දියාව
බෙංගාලයේ ඉතිහාසය
බටහිර බෙංගාලයේ ඉතිහාසය
බංගලාදේශයේ ඉතිහාසය
කොල්කටාවේ ඉතිහාසය
පකිස්ථානයේ ඉතිහාසය
ඉන්දියාවේ රාජවංශ
පැරණි අධිරාජ්‍ය
සමුද්‍රගුප්ත (රාජ්‍ය
ව. 335 පමණ - 380) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ගුප්ත අධිරාජ්‍යයේ සිව්වන පාලකයායි
Iවන චන්ද්‍රගුප්ත රජුගේ පුත්‍රයා වූ ඔහුගේ රාජ්‍ය සමයේ අධිරාජ්‍යය ව්‍යාප්ත වූ අතර, යාබද රාජ්‍ය ආක්‍රමණය කොට අනතුරුව නැගෙනහිර සහ දකුණු දිග රාජධානි පරාජය කරන ලදී
සමුද්‍රගුප්ත රජුගේ යුධ ජයග්‍රහණ බොහෝමයක් පිළිබඳ තොරතුරු අනාවරණය වන්නේ අශෝක රජුගේ අලහබාද් ස්තම්භයේ ඇති ගුප්ත අධිරාජයාගේ ගුණ සහ වීරකම් පිළිබඳ සටහන් කොට ඇති ප්‍රශස්තියෙනි
මෙම ශිලාලේඛනය අනුව, ඉන්දියානු අර්ධද්වීපයේ විශාල ප්‍රදේශයක සිය අණසක ඍජුව මෙන්ම වක්‍රව පැතිරවීමට සමුද්‍රගුප්ත රජු සමත් විය
එහිදී උතුරින් නේපාලයේ සහ පන්ජාබයේ රාජධානි මෙන්ම අග්නිදිගින් කාංචිපුරම්හි පල්ලව රාජධානිය දක්වා ද ඔහුගේ අධිරාජ්‍යය ව්‍යාප්තව පැවති බව සඳහන් ය
සමුද්‍රගුප්ත යනු Iවන චන්ද්‍රගුප්ත රජුගේ සහ ලිච්ඡවි කුමරියක වූ කුමාරදේවිගේ පුත්‍රයායි
සමුද්‍රගුප්තට වැඩිමහල් සොයුරන් කිහිප දෙනකු සිටියත් ඔහුගේ පියා විසින් ඔහුව සිහසුනට උරුමකරු ලෙස නම්කරන්නට ඇතැයි සැ‍ලකේ. එම නිසා ඇතැමුන් විශ්වාස කරන්නේ Iවන චන්ද්‍රගුප්තගේ මරණින් පසු මාලිගයේ බල අරගලයක් පවතින්නට ඇති බවත් ඉන් ජයගන්නට ඇත්තේ සමුද්‍රගුප්ත බවත් ය
සමුද්‍රගුප්ත රජකමට පත්වූයේ සිය ප්‍රතිවාදියා වූ කාච නැමැති රාජවංශයේ අප්‍රකට කුමරකු පැරදවීමෙන් බව පැවසේ
සමුද්‍රගුප්තව ඔහුගේ කාසිවල "සටන්වලදී ඇති වූ තුවාල සියගණනක කැළැල් සහිත" ශක්තිමත් රණකාමියකු ලෙස මෙන්ම කවියකු හා සංගීතඥයකු ලෙස ද නිරූපණය කොට ඇත
ඔහුගේ යුගය ඉන්දියානු ඉතිහාසයේ ස්වර්ණමය යුගයන්ගෙන් එකක් ලෙස සැලකෙයි
මෙකල ගුප්ත අනුග්‍රහය ලද කලාවන් සහ ගෘහ නිර්මාණ උච්චත්වයට පත් විය
ඔහුගේ පුත් IIවන චන්ද්‍රගුප්ත සමුද්‍රගුප්තගේ අනුප්‍රාප්තිකයා ලෙස සැලකුණත්, සියවස් දෙකකට පමණ පසු ලියැවුණු දේවි-චන්ද්‍ර-ගුප්ත නැමැති නාට්‍යය අනුව පළමුව රාමගුප්ත සිහසුනට පත් වූ බවත්, අනතුරුව ඔහුගේ සොහොයුරු IIවන චන්ද්‍රගුප්ත විසින් ඔහුව සිහසුනෙන් නෙරපා රජ වූ බවත් පැවසේ
මුප්කාලීන දිවිය
ගුප්ත අධිරාජ්‍යයේ තුන්වන පාලකයා වූ මගධ රජ Iවන චන්ද්‍රගුප්ත, ලිච්ඡවි කුමරියක වූ කුමාරදේවි සමග විවාහ විය
මෙමගින් ඔහුට උතුරු ඉන්දියානු වානිජ මධ්‍යස්ථානය වූ ගංගා නදී-ද්‍රෝණිය සිය පාලනයට නතු කරගත හැකි විය
උතුරුමැද ඉන්දියාවේ පාඨලිපුත්‍ර අගනුවර සිට ඔහු සිය පුත්‍රයා වූ සමුද්‍රගුප්ත සමග වසර 10ක් පමණ රාජ්‍ය පාලනය ගෙනගියේ ය
ඔහුගේ මරණින් පසු සමුද්‍රගුප්ත සිහසුනට පත් වූ අතර, ඔහු ඉන්දියාවේ විශාල භූමි ප්‍රදේශයක් සිය අණසකට නතු කරගැනීමට සමත් විය
ඔහුගේ රාජ්‍ය සමය තුළ යුධ ව්‍යාපාර විශාල සංඛ්‍යාවක් දියත් කෙරුණු බව සඳහන් වේ
ආරම්භයේදී ඔහු යාබද රාජධානි වූ අහිච්ඡත්‍රා (රෝහිල්ඛාන්ඩ්) සහ පද්මාවති (මධ්‍යම ඉන්දියාව) රාජ්‍ය ආක්‍රමණය කළේ යි
අනතුරුව බෙංගාලයෙන් විශාල කොටසක් සහ නේපාලයේ ඇතැම් රාජධානිය ආක්‍රමණය කළ ඔහු, ඇසෑමයට පඬුරු කප්පම් ගෙවන ලෙස බලකළේ ය
මාල්වා, යෞධය, අර්ජුනයාන, අභිරා සහ මදුරා ඇතුළු ගෝත්‍රික රාජ්‍ය කිහිපයක්ම අවශෝෂණය කරගන්නට ඔහුට හැකි විය
වර්තමානයේ ඇෆ්ඝනිස්ථානය සහ කාෂ්මීරයට අයත් ප්‍රදේශ සිය අධිරාජ්‍යය‍ට ඈඳාගත්තේ ය
ප්‍රභව

අලහබාද් ස්තම්භය

සමුද්‍රගුප්ත යුගයේ ඉතිහාසය පිළිබඳ හැදෑරිය හැකි ප්‍රධාන ප්‍රභවය ලෙස අලහබාද් අශෝක ස්තම්‍භයේ ඇති අභිලේඛනය සැලකේ. මෙම ශිලාලේඛනය තුළ සමුද්‍රගුප්තගේ ආක්‍රමණ පිළිබඳ විස්තර කොට ඇත
මෙම ශිලාලේඛනයේ සඳහන් වන්නේ, "ඔහුගේ මනහර දේහය සටන් පරසු, හී, හෙලි, කුන්ත, අසිපත්, ලන්සයන්ගෙන් ඇති වූ සිය ගණනක් තුවාල කැලැල්වල අලංකාරයන්ගෙන් වැසී ඇත"
මෙම ශිලාලේඛනය ඉන්දියාවේ දේශපාලන පසුබිම වටහා ගැනීමට ඉතා වැදගත් මූලාශ්‍රයක් වන්නේ මෙහි ක්‍රි
ව. හතරවන සියවසේ මුල් භාගයේ ඉන්දියාවේ විවිධ ප්‍රදේශවල විසූ රජවරුන් සහ ජනයාගේ නම් අන්තර්ගත නිසායි
මෙම සමුද්‍රගුප්තගේ යුධ ජයග්‍රහණ පිළිබඳ ප්‍රශස්තියෙහි රචකයා සමුද්‍රගුප්තගේ රාජසභාවේ වැදගත් කවියකු වූ හරිසේන බව සඳහන් වේ
සමුද්‍රගුප්තගේ එරාන් ශිලා ලිපිය

සමුද්‍රගුප්තගේ එරාන් ශිලා ලිපිය දැනට කොල්කටා ජාතික කෞතුකාගාරයේ තබා ඇත
(පේළි 1 සිට 6
පළමු කවිය, දෙවන කවියේ මුල් භාගය සඳහන් කොටස සම්පූර්ණයෙන් කැඩී ඉවත් වී ඇත
)
(පේළිය 7.)—
රන් ලබාදීමෙහි
[කවුරුන් විසින් ද යන වග] ප්‍රිතු සහ රාඝව සහ සෙසු රජවරුන් [දස්කම් පෑහ
]
(පේළිය 9.)—
සමුද්‍රගුප්ත, (පිළිවෙලින්) සොම්නස සහ කෝපය අතින් (දෙවිවරුන් වූ) ධානද සහ අංතකට සමාන
පිළිවෙත් අතින්
(සහ) [කවුරුන් විසින් ද යන වග] පෘථිවිය මත රජවරුන්ගේ මුළු ගෝත්‍රයම [සිහසුනෙන් නෙරපා] සහ ඔවුන්ගේ ස්වාධිපත්‍යය ධනය අතින් හීන කෙරිණි
—
(පේළිය 13.)— [කවුරුන් ද යන වග], විසින්
කැපවීම සහ පිළිවෙත් සහ පරාක්‍රමය අතින් තෘප්තියට පත්,—ශ්‍රී විභූතියෙන්, මෙවන් කැපවීමක් ඇත්තේ 'රජකුට,'— (සහ) වෙතින්
විශිෂ්ට තෘප්තිය සමග සංයුක්ත වූ, —
(යනු) විරෝධය පෑ නොහැකි ඔද ඇති රජෙකි
—
(පේළිය 17.)— [කවුරුන් විසින් ද යන වග] ගුණවත් සහ පක්ෂපාතී බිරිඳක් විවාහ කරගැනිණි
ඇගේ ආයාදය (ඔහුගේ) ධෛර්යවන්තභාවය සහ ශූරත්වය වෙනුවෙන් පිරිනැමිණි
[හස්තීන්] හා අසුන් සහ ධනධාන්‍යවලින් සපිරිව ඔහු භුක්ති වින්දේ ය
ගේ නිවෙස්වලින් ප්‍රීතියට පත් විය
(සහ) බොහෝ පුතුන් සහ පුතුන්ගේ පුත්‍ර සමාගමයක් ලද්දේ
—
(පේළිය 21.)— යුද්ධයේදී ඔහුගේ ක්‍රියාවන් ඔහුගේ ශූරභාවය පුබුදුවාලී ය
(ඔහුගේ)
දැවැන්ත යසස නිරතුරු ඔහු වටා සංසරණය විය
සිතුමෙන් පමණක් නොව ඔහුව සිහිනෙන් දැකුමෙන් පවා ඔහුගේ සතුරන් බියෙන් ත්‍රස්ත වූහ, (ඔහුගේ)
යුද්ධයේ දී තේජසින් යුක්ත ය
—
(පේළිය 25.)
ඓර්කිනාහි ස්ථානයක, ඔහුගේ ආස්වාදය සඳහාම වූ නගරය
ගොඩනැගිණි
ඒ ඔහුගේම යසස පතුරුවාලීම සඳහායි
(පේළිය 27.) —
රජු පවසන විට
(මෙම ශිලාලේඛනයේ ඉතිරි කොටස සම්පූර්ණයෙන්ම කැඩී ගොස් ඇති අතර එය අද දක්නට නැත්තේ ය
)

සමුද්‍රගුප්තගේ ආක්‍රමණ

සමුද්‍රගුප්තගේ රාජ්‍ය සමයේ මුල්කාලයේ සිය අසල්වැසි රාජ්‍ය වූ අහිච්ඡත්‍රාවේ පාලක අච්‍යුත සහ නාගසේන යන අයව පරාජය කිරීම සිදු විය
ඉන් අනතුරුව සමුද්‍රගුප්ත දකුණින් වූ රාජධානි වෙත ද ආක්‍රමණ මෙහෙයවී ය
මෙම දකුණු යුධ ව්‍යාපාරය හේතුවෙන් ඔහුට බෙංගාල බොක්කෙන් දකුණුට සිය බලය ව්‍යාප්ත කිරීමට හැකි විය
මධ්‍ය ප්‍රදේශ්හි වනාන්තර කලාපය පසු කළ ඔහු, ඔදිෂා වෙරළ තීරය තරණය කොට ගැන්ජම්, විසාඛපට්නම්, ගෝදාවරි, ක්‍රිෂ්ණා සහ නෙල්ලෝර් දිස්ත්‍රික්ක හරහා ගමන් ගත් අතර, ඇතැම් විට කාංචීපුරම් තරම් ඈතට ගමන් ගන්නට ඇතැයි සැලකේ. කෙසේනමුත් මෙම ප්‍රදේශවල ඔහු ඍජු පාලනයක් පැවැත්වීමට කටයුතු නොකළේ ය
සිය සතුරන් අල්ලාගත් පසු ඔහු ඔවුන්ව, සිය යටත් රජවරුන් ලෙස පත්කළේ ය
මෙමගින් සමුද්‍රගුප්තගේ රාජ්‍යෝපාය ඥානය පැහැදිළි වේ
ඔහුගේ අරමුණ වූයේ "රාජ චක්‍රවර්තී" හෙවත් මහා අධිරාජයා වී "ඒක්රට්", එනම් අවිවාදිත පාලකයා බවට පත්වීමටයි
උතුරු පෙදෙස්වල "දිග්විජය" ප්‍රතිපත්තියක් අනුගමනය කළ මෙතුමා එම ප්‍රදේශ ආක්‍රමණය කොට ඈඳාගැනීමට ක්‍රියාකළේ ය
දකුණු දිග ප්‍රදේශ සඳහා, ඔහු "ධර්ම විජය" ප්‍රතිපත්තිය එනම්, ආක්‍රමණයක් මුත් ඈඳාගැනීමක් නොවූ ප්‍රතිපත්තිය අනුගමනය කළේ ය
සෙසු පුත්‍රයන් සිටියදී සමුද්‍රගුප්තව ඔහුගේ පියා විසින් සිහසුනේ උරුමකරු ලෙස නම්කළ බැවින් මුල්කාලයේ ඔහුට කැරැලි මර්දනය කරන්නට සිදුවී යැයි සිතිය හැක
රාජධානිය සමාධාන කරවීමේ දී, වර්තමාන අලහබාද් (උත්තර් ප්‍රදේශ්) සිට පෙංගාල දේශසීමා දක්වා ඔහුට යුධ ව්‍යාපාර මාලාවක් අනුගමනය කරන්නට සිදු වන්නට ඇත
දුකණු දිගින් කාංචිපුරම්හි පල්ලව රාජධානියේ විෂ්ණුගෝප රජුව පරාජය කළ ඔහු පඬුරු කප්පම් පදනම මත විෂ්ණූගෝප සහ පරාජිත ‍සෙසු රජවරුන් යළි තනතුරෙහි පිහිටුවන ලදී
ඇතැම් උතුරෙහි රජවරුන් මරාදැමුණ ද, ඒවායේ භූමි ගුප්ත අධිරාජ්‍යය‍ට යටත් කරගැනිණි
සමුද්‍රගුප්ත සිය බලය අතින් උච්චස්ථානයට ළඟාවන විට ඔහුට සම්පූර්ණ ගංගා නදී නිම්නයම තමන් සතු කරගත හැකි වූ අතර, නැගෙනහිර බෙංගාලය, ඇසෑමය, නේපාලය, පන්ජාබයේ නැගෙනහිර පෙදෙස සහ රාජස්ථානයේ විසූ විවිධ ගෝත්‍රවල නායකයින්‍ගේ ප්‍රණාමය රජුට හිමි විය
ඔහු විසින් රජවරුන් 9 දෙනකුව විනාශ කරන ලද අතර, තවත් 12 දෙනකුව මර්දනය කරන ලදී
සමුද්‍රගුප්ත දක්ෂ සෙන්පතියකු සහ මහා ආක්‍රමණිකයකු බව හරිසේනගේ ශිලාලේඛනයෙන් පැහැදිළි වේ
ඔහු සඳහන් කරන්නේ සමුද්‍රගුප්ත ඉන්දියානු රාජ්‍ය නවයක් විනාශ කොට, බජල්පූර් සහ චෝටා නාග්පූර් අසල අටවික රාජධානි දහඅටක් යටත් කරගත් බවත් ය
ඔහුගේ ක්ෂණික යුධ ව්‍යාපාර මගින් දකුණු ඉන්දියානු රජවරුන් දොළොස් දෙනකුගේ ඔද බිඳ, දේශසීමා ගෝත්‍ර නවයකගේ සහ ස්මතතා, දේවක, කරුපා, නේපාලය සහ කෘත්‍රිපූර්හි රාජ්‍ය පහක් 'මහා සමුද්‍රගුප්තට බදු ගෙවා, නියෝගවලට අවනත වූ බවත්, ඔහුට නමස්කාර කළ බවත් ය'
මෙම ආක්‍රමණ මගින් ඔහු ඉන්දියාවේ මහා බලවතා බවට පත් විය
සමුද්‍රගුප්ත කිසිදු සටනකින් පරාජය නොවූ බව පැවසේ
ඔහුගේ එරාන් ශිලාලේඛනය මගින් ද යුද්ධයේ දී ඔහුගේ 'අනභිබවනීය' ස්වරූපය විස්තර කොට ඇත
සමුද්‍රගුප්තගේ යුධ ව්‍යාපාර පිළිබඳ තොරතුරු, විස්තර කිරීමට අපහසු තරම් විශාල ය
(පහත පළමු මූලාශ්‍රයෙහි මේ පිළිබඳ තොරතුරු ඇත) කෙසේනමුත් ඔහුට යුධ හමුදාවට අමතරව බලවත් නාවික හමුදාවක් විසූ බව පැහැදිළි ය
යටත් රාජ්‍යවලට අමතරව, ශක සහ කුෂාණ වැනි විදේශීය රජවරුන් පවා සමුද්‍රගුප්තගේ ආධිපත්‍යය පිළිගත් අතර, ඔහුට සිය සේවය සැපයූහ
උත්තර් ප්‍රදේශ්හි බටහිර පෙදෙසේ සහ දිල්ලියේ පාලකයින් යටත් කරගැනීමෙන් පසු, සමුද්‍රගුප්ත එම ප්‍රදේශ සිය ඍජු පාලනයට පවරාගත්තේ ය
මීළඟට ප්‍රත්‍යන්ත රාජ්‍ය වූ කාමරූප (ඇසෑම්), නැගෙනහිරින් බෙංගාලය සහ බටහිර දෙසින් පන්ජාබය සිය අණසකට යටත් කරගත්තේ ය
වින්ධ්‍යා ප්‍රදේශයේ විසූ වනචාරී ගෝත්‍ර ද ඔහු සිය අණසකට නතු කරගත්තේ ය
ආවාහ-විවාහ සම්බන්ධ ප්‍රතිපත්තිය
ඔහුගේ සමයේ සිදු වූ වඩාත් වැදගත් සිදුවීමක් ලෙස වාකාටකයේ IIවන රුද්‍ර සේන රජු සමග ආවාහ-විවාහ සම්බන්ධතා පැවැත්වීම සහ කතියවාර්හි සෞරාෂ්ට්‍ර අර්ධද්වීපය යටත් කරගැනීම සැලකෙයි
මෙම සෞරාෂ්ට්‍ර පුදේශය ශක රාජවංශය විසින් සියවස් ගණනාවක් පුරා බටහිර ක්ෂත්‍රපයන් ලෙස එහි පාලනය ගෙනගොස් තිබිණි ආවාහ-විවාහ සම්බන්ධතාවලට ගුප්ත විදේශ ප්‍රතිපත්තියේ ප්‍රමුඛස්ථානයක් හිමි විය
ලිච්ඡවි සන්ධානය හේතුවෙන් බිහාරයේ ඔවුන්ගේ තත්ත්වය ශක්තිමත් විය
අසල්වැසි රාජමාලිගවලින් ත්‍යාග ලෙස එවන ලද ස්ත්‍රීන්ව සමුද්‍රගුප්ත විසින් පිළිගන්නා ‍ලදී
මේ අරමුණින්ම සමුද්‍රගුප්තගේ පුත් IIවන චන්ද්‍රගුප්ත නාග කුමරියක් වූ කුබර්නගාව සරණපාවා ගත් අතර, චන්ද්‍රගුප්ත සිය දියණිය වූ ප්‍රභාවති කුමරියව වාකාටක රජ IIවන රුද්‍ර සේන හට විවාහ කරදෙන ලදී
මෙම වාකාටක මිත්‍රත්වය ගුප්තවරුන්ගේ උපයා මාර්ගික වශයෙන් වැදගත් පියවරක් ලෙස සැලකේ. රුද්‍ර සේන රජු තරුණ වියේදීම මියයාම හේතුවෙන් ඔහුගේ වැන්දඹුව වූ ප්‍රභාවති සිය පුතුන් නිසි වියට එළඹෙන තෙක් රාජ්‍ය පාලනය මෙහෙයවූවා‍ ය
ඩෙකෑනයේ සෙසු රාජවංශවල සාමාජිකයන් ද ගුප්ත රාජකීය පවුලට ඇතුළත් කරගන්නා ලදී
ගුප්තවරු දකුණින් වූ යටත් ප්‍රදේශ සමග මිත්‍රශීලී සම්බන්ධතා අනුගමනය කළහ
එනම් IIවන චන්ද්‍රගුප්ත විසින් සමුද්‍රගුප්තගේ දකුණු යුධ ව්‍යාපාර යළි අලුත් නොකළ අතර, ඔහු නිරිතදිග ප්‍රදේශ ආක්‍රමණය කෙරෙහි අවධානය යොමුකළේ ය
කාසි මුද්‍රණය

සමුද්‍රගුප්ත පිළිබඳ බොහෝ තොරතුරු අනාවරණය වී ඇත්තේ ශිලාලේඛන සහ කාසිවලිනි
මෙකල පිරිසිදු රනින් නිමකළ වෙනස් කාසි වර්ග අටක් නිමවා ඇත
ඔහුගේ ආක්‍රමණ හේතුවෙන් රාජ්‍යයට රත්රන් ලැබුණු අතර, කුෂාණවරුන් සමග සම්බන්ධතා පැවැත්වීමෙන් කාසි නිර්මාණය පිළිබඳ දැනුම ද දියුණු විය
ගුප්ත මූල්‍ය ක්‍රමයේ පියා ලෙස සමුද්‍රගුප්ත සැලකේ. ඔහු වෙනස් වර්ග අටක කාසි මුද්‍රණය කරවී ය
මෙම කාසි ප්‍රභේද සම්මත වර්ගය, දුනුවායා වර්ගය, යුධ කෙටේරි වර්ගය, අශ්වමේධ වර්ගය, ව්‍යාඝ්‍ර මරන්නා වර්ගය, රජු සහ රැජින වර්ගය සහ වීණා වාදක වර්ගය යනුවෙන් කාණ්ඩ කොට ඇත
මෙම කාසි සියුම් ලෙස අනර්ඝ අයුරින් නිමවා ඇත
අවම වශයෙන් කාසි තුන් වර්ගයක — එනම් දුනුවායා වර්ගය, යුධ කෙටේරි සහ ව්‍යාඝ්‍ර ප්‍ර‍භේදවල — සමුද්‍රගුප්ත රජු යුධ සන්නාහ සහිතව නිරූපණය කොට ඇත
මෙම කාසිවල පරාක්‍රම, කෘතන්ත-පරශු (මරණීය යුධ කෙටේරිය), ව්‍යාඝ්‍ර පරාක්‍රම (නීර්භීත ව්‍යාඝ්‍රයා) යන විරුද යොදා තිබීමෙන් ඔහු දක්ෂ රණකාමියකු වූ බව පෙනේ
සමුද්‍රගුප්තගේ අශ්වමේධ වර්ගයේ කාසි මගින් ඔහුගේ අශ්වමේධ යාගය සහ ශ්‍රේෂ්ඨත්වය අනුස්මරණය කරයි
අනුග්‍රහය 
සමුද්‍රගුප්ත රජු කලාකාමී රජකු ලෙස ද ප්‍රකට ය
අධ්‍යාපනය සඳහා අනුග්‍රහ දැක් වූ ඔහු කීර්තිමත් කවියකු සහ සංගීතඥයකු ලෙස ප්‍රකට ය
ඇතැම් කාසිවල ඔහු වීණාවක් වයනු නිරූපිත ය
කවියන් සහ විද්වතුන් රැස්කළ ඔහු ඉන්දියානු සංස්කෘතිය කලාව, ආගමික සහ සාහත්‍යමය අතින් ප්‍රවර්ධනය කිරීමට මූලික වූයේ ය
සෙසු ගුප්ත රජවරුන් මෙන් ඔහු හින්දු ආගමට අනුග්‍රහ දැක්වූව ද, සෙසු ආගම් කෙරෙහි සහනශීලී ප්‍රතිපත්තියක් අනුගමනය කළේ ය
ඔහු විසින් ලංකාවේ බෞද්ධ රජකු වූ සිරි මේඝවණ්ණ රජුට බුද්ධ ගයාවේ විහාරයක් ඉදිකිරීමට අවසර දුන් බවට පැහැදිළි සාධක ඇත
සමුද්‍රගුප්ත රජු නොයෙකුත් අංශවලට සමර්ථකම් පෙන්වූයෙකි
රණකාමියකු, පාලකයකු, සෙන්පතියකු, කවියකු, සංගීතඥයකු වූ ඔහු පරාර්ථකාමී රජකු විය
කලාවට සහ සාහිත්‍යයට අනුග්‍රහ දැක්වූ ඔහුගේ කාසි සහ ශිලාලේඛනවලින් ඔහුගේ අපූර්ව හැකියා පිළිබඳ පැහැදිළි වේ
අලහබාද් ප්‍රශස්තියෙන් විස්තර වන ආකාරයට 'සමුද්‍රගුප්ත යනු සෑම අංශයකම විද්වතකු වූ අතර, ඔහු සිය තියුණු නුවණ, සංගීත ඥානය සහ වාදන හැකියාවෙන් දෙවිවරුන්, තඹුරු සහ නාරද ඇතුළු සෙස්සන් පරදවනසුලු තරමේ අයෙකි
ඔහුගේ නාමයක් වූ කවිරාජ් (කවියන්ගේ රජ) යන්න ඔහුගේ නොයෙකුත් කාව්‍ය නිර්මාණ මගින් මොනවට පැහැදිළි වේ
' අවාසනාවට ඔහුගේ කාව්‍ය නිර්මාණ කිසිවක් අද දක්නට නැත
ලේඛකයන්ට ඔහු ඉමහත් අනුග්‍රහයක් දැක් වූ බව හරිසේන සහ වසුබන්ධු වැනි ප්‍රකට සාහිත්‍යධරයන් සිටීමෙන් පැහැදිළි වේ
සමුද්‍රගුප්තගේ දැනුම සහ සංගීත ඥානය පිළිබඳ හරිසේනගේ අනුස්මරණය තහවුරු කෙරෙන දුර්ලභ රන් කාසි කිහිපයක් හමු වී ඇත
මේවායේ රජු උස් ඇන්දක් සහිත සයනයක පහසුවෙන් වාඩි වී වීණාවක් වයන අයුරු නිරූපිත ය
අනුප්‍රාප්තිය
සමුද්‍රගුප්ත වසර 40ක් රාජ්‍ය පාලනය සිදුකළ අතර, ඔහුගෙන් පසු සිහසුනට යෝග්‍ය යැයි තේරුණු ඔහුගේ පුත්‍රයකු පත්වන්නට ඇත
පළමුව ඔහු සිය වැඩිමහල් පුත්‍රයාව සිංහාසනාරූඪ කළ ද, අනෙක් පුත්‍රයා වූ චන්ද්‍රගුප්ත ඔහුව මරාදමා සිහසුනට පත්ව ඇත
මෙම නව පාලකයා IIවන චන්ද්‍රගුප්ත ලෙස හැඳින්වෙයි
ඔහු විසින් වික්‍රමාදිත්‍ය යන නාමය උසුලා ඇත
මේවාත් බලන්න
 චන්ද්‍රගුප්ත මෞර්ය
 ගුප්ත අධිරාජ්‍යය

මූලාශ්‍ර

බාහිර සබැඳි
 සමුද්‍රගුප්තගේ කාසි එකතුවක්

ගුප්ත අධිරාජ්‍යය
4වන සියවසේ ඉන්දියානු රජවරුන්
සිල්ලාහි හ්යොක්ගොසේ (ක්‍රි
69 - ක්‍රි
ව. 4, රාජ්‍ය
57 - ක්‍රි
ව. 4) හෙවත් බක් (පාක්, පක්) හ්යෝක්ගොසේ යන සම්පූර්ණ පෞද්ගලික නාමයෙන් හැඳින්වෙන්නේ කොරියාවේ තුන් රාජධානිවලින් එකක් වූ සිල්ලාවේ ආරම්භක පාලකයායි
ඔහු කොරියාවේ සියලු බක් (පාක්) වංශවල ආදිකර්තෘ ලෙස ද සැලකෙයි
නාමය 
ඔහුගේ පදවි නාමය වූ ගෝසෝගන් (거서간, 居西干) හෙවත් ගෝස්‍යුල්හන් (거슬한, 居瑟邯) යන්න ජින්හන් සංයුක්ත රාජ්‍යයේ භාෂාවෙන් "රජු" ලෙස අර්ථ දැක් වේ
මෙම ජින්හන් සංයුක්තය කොරියානු අර්ධද්වීපයේ අග්නිදිග පෙදෙසේ ප්‍රධාන බලවත් මධ්‍යස්ථානයක් ලෙස සැලකිණි
"හ්යොක්ගෝසේ" යන්න පෞද්ගලික නාමයක් නොවේ
නමුත් එය හන්ජාවලින් ඔහුගේ ගෞරව නාමය ලෙස සැලකේ. මෙය පෞරාණික කොරියානු බසින් "බුල්ග්‍යුනේ" (弗矩内 불그내) ලෙස උච්චාරණය කෙරෙන අතර, එහි අර්ථය "දීප්තිමත් ලෝකය" යන්නයි
එහි දී 赫 හ්යෝක් නැමැති චීන අක්ෂරය මගින් "දීප්තිමත්, තේජස්, උත්කර්ෂවත්" (මෙය 赤 ජොක් "රතු" යන අක්ෂරය ද්විත්ව කොට නිර්මාණය කෙරිණි) යන්න අදහස් වන අතර එය කොරියානු නාම විශේෂණ ප්‍රකෘතියක් වන 븕 බයිල්ග්- > 붉 බුල්ග්- "රතු" (< "රතු
දීප්තිමත් වර්ණ ගැන් වූ
දීප්තිමත්" යන්න සඳහා භාවිත වූ පුරාතන කොරියානු වදනකි) යන්න පිටපත් කිරීමට භාවිතා විය
居 ගෝ නැමැති චීන අක්ෂරය මගින් "දිවිය, විසීම, පදිංචිය, හිඳීම," වැනි අරුතක් හැඟවෙන අතර එය කොරියාවු පූර්ව නාම විශේෂණ ප්‍රත්‍යයක් වන ㄴ -න්  은 -යුන් " එය (දීප්තිමත්/රතු),  මෙය (දීප්තිමත්/රතු)" යන අරුත සඳහා යොදාගැනිණි
世 සේ නැමැති "පරම්පරාව
ලෝකය
යුගය" යන අරුතැති චීන අක්ෂරය යල් පිනූ කොරියානු වදනක් වන 뉘 නුයි  누리 නුරි "ලෝකය" යන කොරියානු වදන පරිවර්තනයට භාවිතා වේ
පදනම් පුරාවෘත්තය 
සම්ගුක් සගි සහ සම්ගුක් යුසා යන මූලාශ්‍රවල හ්යොක්ගෝසේ විසින් සිල්ලාව පිහිටුවූ ආකාරය විස්තර වේ
ගෝජොසොන් රාජ්‍යයේ අවතැන් වූවෝ වර්තමාන දකුණු කොරියාවේ ග්යොංසං-දෝ නිම්නයේ ගම්මාන සයක පදිංචි වූහ
මෙම ගම්මාන සය යංසන් (양산촌, 楊山村), ගොහෝ (고허촌, 高墟村), ජින්ජි (진지촌, 珍支村), දේසු (대수촌, 大樹村), ගරි (가리촌, 加利村), සහ ගෝයා (고야촌, 高耶村) නම් විය
69දී ගම්මාන සයෙහි නායකයින් රාජධානියක් පිහිටුවා එයට රජකු පත්කිරීමට සාකච්ඡා කරන්නට විය
මේ අතර යංසන්හි නාජොං නැමැති වනාන්තරයක‍් වෙත අහසෙන් අද්භූත එළියක් වැටුණු අතර සුදු අශ්වයකු දණගසා සිටියේ ය
ගොහෝහි නායක සො‍බෝල්ගොං එතැන තිබී විශාල බිත්තරයක් සොයගත්තේ ය
එම බිත්තරයෙන් පිටතට පිරිමි දරුවකු පැමිණි අතර, ඔහුව ස්නානය කරවූ විට ඔහුගේ සිරුර දිදුළන්නට විය
පක්ෂීන් සහ වන සතුන් රඟදෙන්නට වූහ
සොබෝල්ගොං විසින් ඔහුව හදාවඩා ගත් අතර, ප්‍රධානීන් සයදෙනා ඔහුට ගෞරව කළහ
දරුවාට වයස 13 සපිරෙන විට ප්‍රධානීන් සයදෙනා ඔහුව සිය රජු බවට පත්කළහ
එම රාජ්‍යය සෝරබෝල් ලෙස නම්කරන ලදී
රජ බවට පත්වීමෙන් පසු ඔහු අල්යොං ආර්යාව (알영, 閼英) සමග විවාහ විය
අල්යොං ආර්යාව උඵත ලැබූයේ මකරකුගේ පර්ශුවලින් යැයි පැවසේ
ඓතිහාසික සටහන් 
මෙම පුරාවෘත්තය මගින් පැවසෙන්නේ නාගරික රාජ්‍යයේ වර්ධනය පිළිබඳවයි. ප්‍රධානීන් සයදෙනා ගෝජොසොන් රාජ්‍යයේ අවතැන්වූවන් යැයි පැවසේ
මෙම කථාව මගින් ස්වදේශික ජනයාට වඩා බක් වංශයේ ඉස්මතු වීම නිරූපණය වන අතර, ඇතැම් විට ඔවුන් සූර්යයා සහ අශ්වයා වන්දනාමාන කරන්නට ඇති බව පෙනේ
මෙම රාජ්‍යයේ ස්ථාපිත දිනය මතභේදයට තුඩු දී ඇත
එයට හේතුව සම්ගුක් සගි ග්‍රන්ථය ලියැවී ඇත්තේ සිල්ලාවේ දෘෂ්ටිකෝණයෙන් වීමයිත එහිදී ගොගුර්යෝ සහ බෙක්ජේ රාජ්‍යවලට වඩා සිල්ලාවේ පුරාණභාවය සහ ශ්‍රේෂ්ඨත්වය ඉස්මතු කොට ඇත
මෙම සම්ප්‍රදායික දර්ශනය අනුව, මුලින්ම සිල්ලා රාජ්‍යයත්, අනතරුවු පිළිවෙලින් ගොගුර්යෝ සහ බෙක්ජේ රාජ්‍යයනුත් බිහිවූ බවත් සිතියට හැක
නමුත් පුරාවිද්‍යාත්මක සාක්ෂි මගින් අපට ලබාදෙන්නේ වෙනස්ම චිත්‍රයකි
එහිදී තුන් රාජධානි අතුරින් පැරණිතම රාජ්‍යය ගොගුර්යෝව ලෙසත්, සිල්ලාව බෙක්ජේ රාජ්‍යයට සමකාලීනව හෝ ඉන්පසුව වර්ධනය වූවක් ලෙසත් සැලකෙයි
රාජ්‍ය සමය 
සම්ගුක් සගි ග්‍රන්ථය අනුව, හ්යොක්ගෝසේ සහ ඔහුගේ රැජින ක්‍රි
41දී රාජ්‍යයේ සැරිසරමින් ජනතාවට සිය වගාවන් වැඩිදියුණු කරගැනීමට උපකාර කොට තිබේ
ජනතාව ඔවුන්ව ශාන්තුවරයින් දෙපළ එසේත් නැතිනම් ශුද්ධවන්තයින් දෙපළ (이성, 二聖) යනුවෙන් හඳුන්වමින් අගය කොට ඇත
37දී හ්යොක්ගෝසේ විසින් අගනුවර (වර්තමාන ග්යොංජු) තුළ ග්‍යුම්සොං (금성, 金城) ඉදිකළ අතර, ක්‍රි
32දී එය ඇතුළත රාජ මාලිගයක් තනවන ලදී
28දී චීන ලෙලෑං ආඥාහමුදාව ආක්‍රමණයක් දියත් කරන ලදී
නමුත් ධාන්‍යවලින් සපිරි ජනයා රාත්‍රියේ සිය නිවෙස් අගුළු නොදමන බව දැක පසුබට වූ ඔවුන් පවසා ඇත්තේ සිල්ලාව යනු සදාචාරාත්මක රාජ්‍යයක් බවයි.

ක්‍රි
20දී මහන් සංයුක්ත රාජ්‍යයේ රජු සිල්ලාවෙන් කප්පම් ඉල්ලා සිටියේ ය
ඒ වෙනුවට සිල්ලාවේ රජු අමාත්‍ය හෝගොංව පිටත් කොට හැරියේ ය
සිල්ලාවෙන් කප්පම් වෙනුවට හෝගොංව එවීඹ පිළිබඳ රජු ‍කෝපයට පත් විය
ධෛර්යයයෙන් යුතුව හෝගොං මහන් රජුගේ අවිනීතභාවය පිළිබඳ විවේචනය කළේ ය
කෝපයට පත් රජු ඔහුව මරාදැමීමට තැත්කළත්, යාබද නිලධාරීන් රජුව වළක්වා ඔහුට නැවත සිල්ලාව වෙත යාමට අවසර දෙන ලදී
19දී මහන් රජු මියයාමත් සමග ක්‍රි
20දී හ්යොක්ගෝසේ දූතයන් පිටත් කර යැවී ය
5දී නැගෙනහිර ඔක්ජෝ (උතුරින් පිහිටි කුඩා රාජ්‍යයකි
පසුව ගොගුර්යෝව විසින් ආක්‍රමණය කරන ලදී) රාජ්‍යයෙන් සිල්ලාව වෙත දූතයන් එවූ අතර, හ්යොක්ගොසේ ඔවුනට අශ්වයන් 20 දෙනකු ත්‍යාග කළේ ය
මරණය සහ අනුප්‍රාප්තිය 
වසර 60ක් පමණ රාජ්‍ය පාලනය කළ හ්යොක්ගෝසේ විසින් බිහිකළ රාජධානිය පසුකලෙක, එනම් ක්‍රි
ව. 668දී කොරියානු අර්ධද්වීපයේ වැඩි ප්‍රදේශයක් එක්සත් කිරීමට සමත් විය
සිල්ලාව පාලනය කළ පාක් වංශික පාලකයන් කිහිප දෙනාගෙන් පළමුවැන්නා ද හ්යොක්ගෝසේ වේ
73වන වියේ දී මියගිය ඔහුගේ දේහය උතුරු දමොම්සා (නම්චොන්හි දකුණු පෙදෙස) ප්‍රදේශයේ සාර්යුංහි භූමදානය කරන ලදී
හ්යොක්ගෝසේගෙන් පසු ඔහුගේ වැඩිමහල් පුත් නම්හේ සහිසුනට පත් විය
උරුමය 
හ්යොක්ගෝසේ පිළිබඳ එතැම් තොරතුරු අනාවරණය වී නොමැති වුවත්, ඔහුගේ දායාදයන් සහ පැවතෙන්නන් වර්තමානයේ ද දක්නට ලැබේ
ඔහුගෙන් පැවතෙන්නේ යැයි සැලකෙන කොරියාවේ පාක් වංශය පොදු අවසන් නාමයක් සහිත තෙවන විශාලතම ජන කොට්ඨාසය ලෙස සැලකෙයි
සිල්ලාවේ බලය ක්‍රමයෙන් ඔහුගේ වංශිකයන්ට අහිමි වුවත්, සිල්ලාවේ ආදිකර්තෘ වශයෙන් ඔහු සැමදෙනාගේම ගෞරවාදරයට පාත්‍ර විය
මේවාත් බලන්න
 සිල්ලා

මූලාශ්‍ර 

ක්‍රි
ව. 4 මරණ
සිල්ලා පාලකයින්
ක්‍රි
1වන සියවසේ ආසියානු පාලකයින්
1වන සියවසේ ආසියාවේ රජවරුන්
ආරම්භක රජවරුන්
ගොංමින් රජු (23 මැයි 1330 – 27 ඔක්තෝබර් 1374) යනුවෙන් හැඳින්වේනනේ කොරියාවේ ගොර්යෝ රාජවංශයේ රජකෙනෙකි‍
1351 – 1374 අතර කාලයේ රාජ්‍ය පාලනය ගෙනගිය මොහු චුංසුක් රජුගේ දෙවන පුත්‍රයා වේ
ඔහුට පැවති නොයෙකුත් කොරියානු නාමයන්ට අමතරව බයාන් තෙමූර් (伯顔帖木兒) නැමැති මොංගෝලියානු නාමය ද විය
චරිතාපදානය

මුල්කාලීන දිවිය
13වන සියවසේ කොරියාවේ මොංගෝලියානු ආක්‍රමණ හේතුවෙන් ගොර්යෝව මොංගෝලීය යුවාන් රාජවංශයේ යටත් රාජ්‍යයක් ලෙස අර්ධ ස්වාධීන පාලනයක් ගෙනගියේ ය‍
චුංන්‍යොල් රජුගෙන් පසු පත් වූ සියලුම රජවරුනට මොංගෝලියානු කුමරියන් සරණ පාවා ගන්නට සිදු වූ අතර, සම්ප්‍රදායයක් ලෙස ඔවුන්ව යුවාන් රාජසභා‍ව වෙත යැවුණේ ඇපයක් වශයෙනි
සිහසුනට පත්වීමට පෙර 1341දී ගොංමින් රජුට ද යුවාන් රාජමාලිගය වෙත යාමට සිදු වූ අතර, එහි වසර ගණනාවක්ම රැඳී සිටීමට සිදු විය
අනතුරුව ඔහු යුවාන් කුමාරිකාවක් සරණ පාවා ගත් අතර, ඇය නෝගුක් රැජින ලෙස ප්‍රකට විය
14වන සියවස මැද භාගය වන විට, යුවාන් රාජවංශය දුර්වල වන්නට වූ අතර, 1368දී එය ආක්‍රමණය කොට මිං රාජවංශය පිහිටුවන ලදී
රාජ්‍ය සමය
1238 කොරියාව තුළ මොංගෝලියානු ආක්‍රමණයෙන් පසු කොරියානු අර්ධද්වීපය තුළ සිය අණසක පතුරුවාගෙන සිටි යුවාන් රාජවංශය ක්‍රමයෙන් කැබලි වෙන්වන්නට පටන් ගැනීමත් සමග, ගොංමින් රජු ගොර්යෝ රජය ප්‍රතිසංස්කරණයට උත්සාහ දැරී ය
ඔහුගේ පළමු ක්‍රියාමාර්ගය වූයේ මොංගෝල-හිතවාදී වංශවතුන් සහ යුධ නිලධාරීන් සියලුදෙනා ඔවුන්ගේ තනතුරුවලින් ඉවත් කරවීමයි
මෙම ධුරයෙන් පහකළ පුද්ගලයන් එකතු වී විරුද්ධ සන්ධානයක් පිහිටුවාගෙන රජුට එරෙහිව අසාර්ථක කුමන්ත්‍රණයක් දියත් කළහ
ඉහළ නිලධාරියකු වූ ජෝ ඉල්-ෂින් පවා රාජ්‍ය විරෝධී කුමන්ත්‍රණයට දායක වුව ද, සෙන්පති චෝයි යොං විසින් මෙම කැරැල්ල මර්දනය කරන ලදී
1250 සහ 1270 දශකයන්හි ඇති වූ මොංගෝලියානු ආක්‍රමණවලින් පසු, මොංගෝලියානුවෝ කොරියාවේ උතුරු පළාත් සිය අධිරාජ්‍යයට ඈඳාගෙන ඒවා සංසොං (쌍성총관부, 雙城摠管府) සහ දොංන්‍යොං දිස්ත්‍රික්ක (동녕부, 東寧府) ලෙස නම් කරන ලදී
1356දී, සංසොංහි මොංගෝලියානුවන්ට සේවය කළ සුළු කොරියානු නිලධාරියකු වූ යි ජා-චුන් හා ඔහුගේ පුත් යි සොං-ග්යේගේ ක්‍රියාකලාපය හේතුවෙන් ගොර්යෝවට එව ප්‍රදේශ යළි තම අණසකට ගැනීමට හැකි විය
මීට අමතරව යි සොං-ග්යේ සහ ජි යොංසු යන සෙන්පථීන් විසින් ලියාඕයැං වෙත යුධ ව්‍යාපාර දියත් කරන ලදී
තවත් අර්බුදයක් වූයේ ඉඩම් හිමිකම පිළිබඳ ප්‍රශ්නයයි
මේ වනවිට ඉඩම් ප්‍රදාන පද්ධතිය බිඳ වැටී තිබිණි‍
මොංගෝලියානු ප්‍රසාදය දිනූ නිලධාරීන් විසින් කෘෂිකාර්මික ඉඩම් බොහෝමයත් අයිති කරගත්හ
මේවායේ සේවය කරන ලද්දේ කුලී ගොවීන් සහ දාසයන් ය
නමුත් මෙම නිලධාරීන්ගෙන් ගොංමින් රජුගේ ඉඩම් ප්‍රතිසංස්කරණ ක්‍රියාවලියට බොහෝ බාධා එල්ල විය
ඔවුනට අවශ්‍ය වූයේ එම ඉඩම්වල හිමිකාරීත්වය තමන් යටතේම පවත්වා ගැනීමටයි
ගොංමින් රජ සමයේ පැවති තවත් ගැටලුවක් ලෙස වොකොවු කොල්ලකරුවන්ගේ ගැටලුව දැක්විය හැක
ඇතැම් අවස්ථාවල හොඳින් සංවිධානය වූ අයුරක් පෙන්වූ වොකොවු මුහුදු කොල්ලකරුවන් අර්ධද්වීපය පුරා ගැටලු ඇති කළ අතර රට තුළට ද ව්‍යාප්ත වූ ඔවුහු සැඟ වී කොල්ලකෑම්වල යෙදීමෙහි නිරත වන්නට වූහ
ඔවුනට විරුද්ධව සටන් කිරීමට ගොංමින් විසින් චෝයි යොං සහ යි සොං-ග්යේව කැඳවන ලදී
මීට අමතරව, ගොර්යෝව දෙවරක් ආක්‍රමණය කළ (පළමුව 1359දී  සහ දෙවනුව 1361දී) රතු ජටා හමුදාවන් සමග සටන් කිරීමට ද ගොංමින් රජුට සිදු විය
1361දී, රතු ජටා හමුදා කෙටි කාලීනව කේසොං නුවර යටත් කරගත්හ
නමුත් චෝයි යොං, යි සොං-ග්යේ, ජොං ස්‍යුන්, යි බං-සිල් යන සෙන්පතීන් විසින් කේසොං යළි සියතට ගැනීම ගැනීම නිසා දිවි බේරාගත හැකි වූයේ රතු ජටාකරුවන් කිහිප දෙනකුට පමණි
ගොංමින් රජ සමයේ ගොර්යෝ විද්වතකු වූ මුන් ඉක්-ජොම් චීනයේ සිට සොරෙන් කපු බීජ ගොර්යෝව වෙත රැගෙන ආ අතර, එය කොරියානු අර්ධද්වීපයට පළමුවරට හඳුන්වා දෙනු ලැබිණි
රජු සහ නෝගුක් රැජින අතර සම්බන්ධය ඉතා සමීප වුව ද, වසර ගණනාවක් යනතෙක්ම ඔවුනට සිහසුනට උරුමකරුවකු බිහිකළ නොහැකි විය
දෙවන බිරිඳක් රැගෙන එන මෙන් යෝජනා ඉදිරිපත් වුවත් රජු ඒවා ප්‍රතික්ෂේප කළේ ය
මේ රජු සමලිංගික සේවනයෙහි යෙදුණු බවට ද ප්‍රකට ය
ඔහු මාලිගයේ විසූ චාජෙවිවරුන් කිහිප දෙනකු සමග එවැනි සම්බන්ධතා පවත්වා ඇත
ඉන් පස්දෙනකුගේ නම් මෙසේ වාර්තා කොට ඇත
හොං යුන්, හන් අන්, ක්වොන් චින්, හොං ක්වන් සහ නෝ සොන් ඒ අතර වේ
නෝගුක් රැජින ගැබ්ගත් නමුත්, 1365දී දරු උපත් හේතුවෙන් ඇති වූ සංකූලතාවන් නිසා ඇය මරණයට පත් විය
ඇගේ මරණය හේතුවෙන් ගොංමින් දැඩි මානසික පීඩනයකට ලක් විය
දේශපාලනය කෙරෙහි එතරම් උනන්දුවක් නොදැක්වූ ගොංමින් රජු රාජ්‍යයේ වැදගත් කටයුතු ප්යොන්ජෝ හට භාරකළේ ය
‍කුමරියකට සහ වහලකුට දාව උපන් ප්යොන්ජෝ බෞද්ධ භික්ෂුවක විය
ඔහුගේ දක්ෂතාවන් අගය කළ ගොංමින් රජු, ප්යොන්ජෝගේ නම ෂින් දොන් ලෙස වෙනස් කළේ ය
ගොංමින් රජුගේ පූර්ණ විශ්වාසය ලත් ෂින් දොන් ගොර්යෝ සමාජය ප්‍රතිසංස්කරණයට ලත් කිරීමට උත්සාහ දැරී ය
1365දී, ගොංමින් රජු විසින් ප්යොන්ජෝහට "චොංහන් ගෝසා" නැමැති පටබැඳි නාමය සහ ජින්ප්යොංහු (චින්ප්යොං වංශාධිපතිතුමා) යන වංශවත් පදවිය පිරිනමන ලදී
නමුත් සය වසකට පසු, ෂින් දොන්ට සිය තනතුර අහිමි වූ අතර, 1371දී ගොංමින් රජු විසින් ඔහුට දඬුවම් පමුණුවන ලදී
ගොර්යෝවේ වංශාධිපතිවරුන් ගොංමින් රජුගේ ප්‍රතිසංස්කරණ කෙරෙහි කිසිදු අනුකම්පාවක් දැක්වූයේ නැත
යුවාන් සමග සියලු බැමි ලිහා දමා මිං චීනය සමග සබඳතා ස්ථාපනය කිරීමේ රජුගේ ප්‍රතිපත්තිය සිය තත්ත්වයට තර්ජනයකැයි සිතූ ඔවුහු එය ක්‍රියාත්මක කිරීමට බිය වූහ
මොංගෝලියානුවන් සමග සිය සම්බන්ධතා අලුත් කරගැනීමෙන් සිය තත්ත්වය ආරක්ෂා කරගෙන සිය ධනය යළි උපයා ගත හැකි වේ යැයි සිතූ කේසොංහි ධුරයෙන් පහකළ මොංගෝල-හිතවාදී පක්ෂය කැරැලි ඇතිකළේ ය
මරණය
1374දී චෝයි මන්-සෙං (최만생) ඇතුළු පිරිස විසින් ගොංමින් රජුව ඝාතනය කරන ලදී
තරුණයකු වූ හොං ර්යුන් (홍륜) සහ ගොංමින්ගේ උපබිසවක අතර වූ සම්බන්ධය ගොංමින් රජුට හෙළි වූ අතර එය රජුගේ කෝපයට හේතු විය
‍ ගොංමින් තමන්ව මරාදැමීමට ප්‍රථම, හොං ර්යුන් සහ චෝයි මන්-සෙං එක්ව නින්දේ සිටි ගොංමින් රජුව මරා දැමූහ
ඔහුගේ මරණින් පසු ඉහළ නිලධාරියකු වූ යි ඉන්-ඉම් රජයේ පාලනය අතටගත් අතර, ඔහු විසින් එකොළොස් හැවිරිදි උ රජුව සිහසුනට පත්කරන ලදී
එකල පැවති දේශපාලන පසුබිම අනුව ගොංමින් රජුට විහාර නාමයක් පිරිනැමුණේ නැත
නිදහස් ජාතියක් ලෙස ගොර්යෝවේ තත්ත්වය නැවත නගා සිටුවා රාජ්‍යත්වය ස්ථාපනය කළ ඔහුගේ ප්‍රතිසංස්කරණ, ඔහුට පසුව සිටි අය නිවැරදිව වටහා නොගැනීම එයට හේතුවයි.

චිත්‍ර ශිල්පියකු ලෙස

ගොංමින් රජු, ඔහු චිත්‍ර ශිල්පයට දැක්වූ දස්කම් හේතුවෙන් ප්‍රකට විය
ගොර්යෝ යුගයේ සිටි දක්ෂතම චිත්‍ර ශිල්පීන්ගෙන් අයකු ලෙස ඔහුව සැලකෙයි
මීට අමතරව ඔහුගේ චාරුලේඛන (calligraphy) නිර්මාණ ද සුප්‍රකට ය
ඔහුගේ සිතුවම් නිර්මාණවලට උදාහරණ නම්
"දෙව්ලොව කඳු අතර දඩයමක සිතුවම" 《天山大獵圖 (천산대렵도 චොන්සන් දේර්යොප් දෝ)》
"බැටළුවන් දෙදෙනාගේ සිතුවම" 《二羊圖 (이양도 ඉ යැං දෝ)》
"නෝගුක් කුමරියගේ ආලේඛය සිතුවම" 《魯國大長公主真 (노국대장공주진 නෝගුක් දේජං ගොංජු ජින්)》
"යොම් ජේ-ෂින්ගේ ආලේඛය සිතුවම" 《廉悌臣象 (염제신상 යොම් ජේ-ෂින් සං)》, 1370 දශකයේ නිමැවූවකි
"සොහ්න් හොං-ර්යැං ගේ ආලේඛය" 《孫洪亮象 (손홍량상 සොහ්න් හොං-ර්යැං සං)》
"කඳුකරයෙන් පිටව යන ශාක්‍යමුණි බුදුන්" 《釋迦出山像 (석가출산상 සොක්ගා චුල්සන් සං)》
"එපාං මාලිගයේ භූමිදර්ශන සිතුවම" 《阿房宮圖 (아방궁도 ආහ්බංගුං දෝ)》
"හ්යොන්ර්යුංහි භූමිදර්ශනය" 《玄陵山水圖 (현릉산수도 හ්යොන්ර්යුං සන්සු දෝ)》
"බිඳුණු අත්තක් සමග ගඟ තරණය කරන බෝධිධර්මගේ ආලේඛය සිතුවම" 《達磨折蘆渡江圖 (달마절로도강도 දල්මා ජොල්ලෝ දොගං දෝ)》
දොංජාබොහ්යොන් යුගාබෙක්සං දෝ《童子普賢六牙白象圖 (동자보현육아백상도)》

පවුල
පියා
චුංසුක් (충숙왕)
මව
නම්යං හොං වංශයේ ගොංවොන් අගබිසව (공원왕후 홍씨, ජූලි 18, 1298 – ජනවාරි 1380)
බිසෝවරුන් සහ ඔවුන්ගේ දරුවන්
බොර්ජිගින් බුදශිරි හෙවත් නෝගුක් කුමරිය, මරණාපරව ඉන්දොක් අගබිසව ලෙස හඳුන්වයි (孛兒只斤寶塔實里 노국대장공주 인덕왕후,
-පෙබරවාරි 16, 1365)
දරුවන් නැත
දරු උපතේ දී මියගියා ය
ග්යොංජු ලී වංශයේ හ්යේ බිසව (혜비 이씨,
-පෙබරවාරි 3, 1408)
දරුවන් නැත
හන් වංශයේ යික් බිසව (익비 한씨, දින නොදනී)
හොං ආර්යාව (홍씨,
-1376) - ගොංමින්ගේ සමලිංගික ආරක්ෂකයකු වූ හොං ර්යුන් (홍륜) ට දාව උපන් දියණියයි
සෝහ්‍යුං යොම් වංශයේ ෂින් බිසව (신비 염씨, දින නොදනී)
දරුවන් නැත
ජුක්ජු ආන් වංශයේ ජොං බිසව (정비 안씨,
-1428년)
දරුවන් නැත
හන් වංශයේ මාලිග ස්ත්‍රියක් (궁인 한씨, දින නොදනී)
දරුවන් නැත
හන් බන් යා (반야,
-මාර්තු 1376)
මොනිනෝ (모니노/무니노)

ජනප්‍රිය නිරූපණයන්
ඉම් හ්‍යුක් (임혁) - 1983, ෆවුන්ඩේෂන් ඔෆ් ද කිංඩම් (개국)
ජොං බෝ-සොක් (정보석) - 2005–2006, ෂින් දොන් (신돈)
ජූ ජින්-මෝ (주진모) - 2008, අ ෆ්‍රෝසන් ෆ්ලවර් (쌍화점)
ර්යු දොක්-හ්වන් (류덕환) - 2012, ෆේත් (신의)
ර්යු තේ-ජූන් (류태준) - 2012–2013, ද ග්‍රේට් සියර් (대풍수)
කිම් මියොං-සු (김명수) - 2014, ජොං දෝ-ජොන් (정도전)

මේවාත් බලන්න
කොරියාවේ ඉතිහාසය
කොරියාවේ රජවරුන්ගේ ලැයිස්තුව
ගොර්යෝ රාජවංශය
කොංමින් රජුගේ සොහොන
යුවාන් පාලනය යටතේ කොරියාව

සටහන්

ගොර්යෝ පාලකයින්
1330 උපත්
1374 මරණ
ඝාතනය වූ රජවරුන්
14වන සියවසේ කොරියානු පාලකයින්
ජෙංඝිස් ඛාන්ගෙන් පැවතෙන්නන්
ක්වීන් ඉන්-හ්යුන්'ස් මෑන් () යනු 2012දී විකාශය වූ දකුණු කොරියානු ෆැන්ටසි-ප්‍රේමකථා-ක්‍රියාදාම-ඓතිහාසික රූපවාහිනී කතාමාලාවකි
මෙහි ප්‍රධාන චරිත නිරූපණය කරන්නේ ජි හ්යුන්-වූ සහ යූ ඉන්-නා විසිනි
මෙම කතාමාලාව සඳහා තේමා වී ඇත්තේ අප්‍රකට නිළියක වන චෝයි හී-ජින් (යූ ඉන්-නා විසින් නිරූපණය කරයි, ඇගේ පළමු ප්‍රධාන චරිතයයි) සහ කිම් බුං-දෝ (ජි හ්‍යුන්-වූ විසින් නිරූපණය කරයි) නැමැති ජොසොන් රාජවංශයේ (1392-1910) කාලතරණය කරන ශිෂ්‍යයකු අතර ඇතිවන ප්‍රේම සම්බන්ධයයි
කිම් බුං-දෝ වසර 300ක් අනාගතයට ගමන් කොට 21වන සියවසට පැමිණෙයි
කේබල් රූපවාහිනී නාළිකාවක් වූ tvN නාළිකාව ඔස්සේ 2012 අප්‍රේල් 18 සිට ජූනි 7 වනදා දක්වා විකාශය වූ ‍මෙම කතාමාලාව බදාදා සහ බ්‍රහස්පතින්දා දිනවල 23
00ට විකාශය වූ අතර, එය කථාංග 16කින් සමන්විත විය
මෙම කතාමාලාව Mnet සහ චැනල් එම් යන රූපවාහිනී නාළිකාවන් ඔස්සේ යළි විකාශය කෙරිණි
කථාපුවත

කථාව ඇරඹෙන්නේ 1694 වර්ෂයේ ජොසොන් රාජවංශ සමයේදී ය
කිම් බුං-දෝ (ජි හ්‍යුන්-වූ) යනු වංශාධිපති පවුලක ශිෂ්‍යයකු වන අතර කුමන්ත්‍රණයක් හේතුවෙන් සිදු වන සංහාරයෙන් සිය පවුලේ අයගෙන් ජීවිතය බේරා ගැනීමට හැකි වන්නේ ඔහුට පමණකි
කිම් බුං-දෝ ඉන්හ්යොන් අගබිසවගේ තනතුර ප්‍රතිෂ්ඨාපනයට සහාය පලකළ අයෙකි
රාජකීය උපබිසවක වූ ජෑං ආර්යාවගේ ක්‍රියා කලාපය හේතුවෙන් ඉන්හ්යොන් අගබිසව තනතුරෙන් නෙරපා තිබිණි
මේ 2012 වර්ෂයයි
වර්තමාන සෝල් නුවර සිටින චෝයි හී-ජින් (යූ ඉන්-නා) අසාර්ථක නිළියකි
"නව ජෑං හීබින්" නැමැති නාට්‍යයේ ඉන්හ්යොන් අගබිසවගේ චරිතය නිරූපණය කරන ඇයට දිගු විවේකයක් හිමි වෙයි
අද්භූත යන්ත්‍රයක් හේතුවෙන් කිම් බුං-දෝ කාල තරණය කොට 2012 වර්ෂය වෙත පැමිණෙයි
එහි දී ඔහුට චෝයි හී-ජින් හමුවන අතර ඔවුන් දෙදෙනා ප්‍රේමයෙන් බැ‍ඳෙති
චරිත නිරූපණය
 ජි හ්‍යුන්-වූ, කිම් බූං-දෝ ලෙස
 යූ ඉන්-නා, චෝයි හී-ජින් ලෙස
 කිම් ජින්-වූ, හන් දොං-මින් ලෙස
හී-ජින්ගේ අනියම් පෙම්වතා
 ගා ද්‍යුක්-හී, ජෝ සූ-ක්‍යුං ලෙස
හී-ජින්ගේ මිතුරෙක් සහ ඇගේ කළමනාකරු
 ජින් යේ-සොල්, යූන්-වොල් ලෙස
 උම් හ්යෝ-සුප්, මින් අමාත්‍ය ලෙස
 ලී ක්වන්-හූන්, ජා-සූ ලෙස
 ජි නම්-හ්‍යුක්, හන්-දොං ලෙස
 පාක් යොං-රින්, යූන් නා-ජුං ලෙස
 ජෝ දල්-හ්වන්, චුන්-සූ ලෙස
 සියෝ වූ-ජින්, සුක්ජොං රජු ලෙස
 කිම් හේ-ඉන්, ඉන්හ්යොන් අගබිසව ලෙස
 චෝයි වූ-රි, ජෑං හී-බින් ලෙස
 කිම් වොන්-හේ, හොං පණ්ඩක ලෙස

නිෂ්පාදනය
මෙහි රූගත කිරීම් සිදු වූ ස්ථාන අතුරින් එකක් ලෙස ග්වංහ්වාමුන් ප්ලාසාව වැදගත් වේ
මෙහි එන ප්‍රධාන චරිත ද්විත්වය වන කිම් බූං-දෝ සහ චෝයි හී-ජින් සිපගන්නා දර්ශනය හෙවත් 'ග්වංහ්වාමුන් හාදුව' රූගත කෙරුණේ ග්වංහ්වාමුන් පසුබිමෙහි ය
සැබෑ දිවියේ ප්‍රේමය
ජූනි 7වන දින අවසන් කථාංගය විකාශයෙන් පසු, නිෂ්පාදකයින් විසින් නාට්‍යයේ අවසානය සනිටුහන් කරමින් රසික සමුළුවක් පවත්වන ලදී
නළුනිළි සම්මුඛ සාකච්ඡාවන්හිදී ජි හ්‍යුන්-වූ ජනයාව පුදුමයට පත් කරමින් ප්‍රකාශ කළේ තමන් සැබැවින්ම සහෝදර නිළි යූ ඉන්-නා සමග ප්‍රේමයෙන් බැඳී ඇති බවයි. මෙය රසිකයින් සහ මාධ්‍ය විස්මයට පත්කළේ ය