Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
බුද්දිමය දේපල හිමිකම් සහ වෙළඳ නාම නීතින් සිද්ධාන්තමය වශයෙන් වෙනස් වුවද ඒවා එකකට වඩා වැඩි සංඛ්යාවක් එකම අයිතමය හෝ විශයපථය ආවරණය කරයි
උදාහරණ ලෙස මිකී මවුස් කාර්ටූනයේ පිංතූරය සහ නම වෙළඳ නාම ගනයට අයත් වන අතරම, සම්පූර්ණ කාර්ටූනය  බුද්දිමය දේපල හිමිකම් යටතට අයත් වේ
අනෙක් විලක්ෂන කරුනක් නම් බුද්දිමය දේපල හිමිකම් සහ පේටන්ට් නීතිය ව්යවස්ථාපිතව හඳුනාගත් අයිතමයන්ය, නමුත් වෙළඳ නාම ලියාපදිංචිය කාලානුරූපීව නිසි ගෙවීම් මගින් යාවත්කාලීන වන දෙයකි
නමුත් වරක් බුද්දිමය දේපල හිමිකම් ලෙස දැක්වූ විට එය පොදු විෂයපථයක් වන අතර කවරෙකුහට වුවද භාවිතයට හැකියාව ඇත
එක්සත් ජනපද සහ එක්සත් රාජධානි අධිම්කරණයන් මගින් පොදු නීති බුද්දිමය දේපල හිමිකම් වදය ඉවත් කරණ ලදී
පොදු විෂයපථයක ඇති කාර්යයන් පොදුවේ ඇති කාර්යයන් සමග පටලව නොගතැඈඋතුය
අන්තර්ජාලයේ උත්පතනය කර ඇති ඇති කාර්යයන් පොදුවේ දක්නට ඇති කාර්යයන් සඳහා උදාහරණ වේ
නමුත් සාමාන්යයෙන් එවැනි කාර්යයන් උපුටා ගැනීම හිමිකරුගේ අයිතිවාසිකම් උල්ලංගනය නොකරයි
ප්රකාශන හිමිකම් උපුටා දැක්වීමේ නීතිය_විෂය පථය

ප්රකාශන හිමිකම් උපුටා ගැනීම නිර්මාණාත්මක, බුද්ධිමය දේපළ හෝ කළා කෘතීන් යනාදී වූ පුළුල් පරාසයකට අනුගත වේ
මේවායේ අන්තර්ගතය අධිකරණ බලය අනුව වෙනස් වේ, නමුත් කාව්ය කෘතීන්, සාහිත්ය කෘතීන්, චිත්රපට, නර්තනාංගයන්,ගීත රචනාවන්, ශ්රව්ය පටිගතකිරීම්, සිතුවම්, පින්තාරු සිත්තම්, මූර්ති කළාවන්, ඡයාරූප, මෘදුකාංග, රූපවාහිනී හෝ ගුවන්විදුලි වැඩසටහන්, චිත්රක නිර්මාණ, සහ කර්මාන්තමය නිර්මාණ සඳහා යෙදවෙන සමහරක් අධිකරණ බලතල සන්තුලනය හෝ අතිච්ඡාදනය විය හැක
උපුටා ගැනීමේ ඓතිය ඒවා ප්රකාශ කර අති අකාරය මිස එම අදහස් හෝ තොරතුරු ආවරණය නොකරයි
උදාහරණයක් වශයෙන් මිකී මවුස් කාටූනය එය උපුටා දැක්වීම හෝ එහි මනුෂ්යත්වාරෝපිත ව්යුත්පන්නයන් නිර්මාණය කිරීම සීමා කරයි, නමුත් එය පොදුවේ මිකීමවුස් චරිතය උපුටා නොගත්තේ යයි සාමාන්යයෙන් හඟී යන බව විනිශ්චය කළ හැකිනම් මනුෂ්යත්වාරෝපිත වෙනත් මූසිකයන් නිර්මාණය කිරීම තහනම් නොකරයි
බොහෝ අධිකරණයන් වලදී උපුටාගැනීමේ එඓතිය පිළිබඳ නීතිය, එම කාර්යය පරිකතාවක් ලෙස හෝ සමහර සම්බන්දිත අවස්ථවලට  යොදා ගත් අවස්ථා වලදී ව්යාතිරේඛයක් ලෙස සකකනු ලබයි
මේ අතරම අනෙකුත් නීතීන් සමහර අවස්ථාවලදී (උදාහරණ ලෙස වෙළඳ නාම, සධාරණ ගනුදෙනු ) උපුටා ගැනීමේ නීතිය මගින් නොපනවන අමතර සීමාවන් පනවනු ලබයි
උපුටා ගැනීමේ ඓතිවාසිකම් නීතිය බර්න් සම්මුතිය, සාර්වත්ර උපුටාගැනීමේ එඓතිවාඅසිකම් සම්මුතිය වැනි අන්තර්ජාතික සම්මුතීන් මගින් සම්මතකර්ණය කර ඇත
මෙම බහුපාර්ශ්වික ගිවිසුම් සියලුම රටවල් මගින් බලාත්මක කර ඇති අතර යුරෝපා කොමිසම, ලෝක වෙළඳ සංවිදානය වැනි අන්තර්ජාතික සංවිදාන මගින් එය තම සාමාජික රටවල් වල අනුගත කිරීමට දක්වා ඇත
ආයතනික නීතිය (සමාගම් නීතිය) යනු විභේධිත නීතිමය සමාගමක් සංස්ථාපනය කිරීමේ සහ අතිශයින් ගැලපෙන නීතිමය පද්ධතියක් අනුව පාලනය කිරීමයි
උදාහරණ ලෙස සීමාසහිත පුද්ගලික සමාගම්, සීමා සහිත පොදු සමාගම් හෝ සංස්ථාපිත සමාගම් දැක්විය හැක
එක්සත් රාජධානියෙහි ආයතනික නීතිය යනු සමාගම් නීතියෙහි උප කුලකයකි, එක්සත් ජනපදයෙහි මෙය ව්‍යාපාරික ආයතන නීතියෙහි කොටසකි
මෙම සෑම අවස්ථාවකදීම ආයතන එවායේ පුළුල් ප්‍රේක්ශිතයෙන් හවුල් ව්‍යාපාර, ලියාපදිංචි නොකළ ශ්‍රේණි හෝ තනිපුද්ගල ව්‍යාපාර ආදී වශයෙන් වෙන් කර දක්වා ඇත

එක්සත් ජනපදයෙහි සාමාන්‍යයෙන් සමාගමක් යනු අධිකරණයට වගකියන පුද්ගලයෙකු හෝ නීතිමය ආයතනයකි
මෙම ආයතන හට එවායේ කොටස් හිමිකරුවන්ගෙන් ලැබුනු විභේදිත නීතිමය හැඳුනුම්පතක් ඇත
එසේම එවා ප්‍රාථමික වශයෙන් වෙළඳ ව්‍යාපාර කටයුතු සඳහාම සංස්ථාපනය කර ඇත
සමහරක් අධිකරණ පද්ධතීන් සංස්ථාපනය නොකළ ආයතන සමාගම් ලෙස හැඳින් වුවද, බොහෝ අධිකරණයන් සමාගම් ලෙස හඳුන් වන්නේ සංස්ථාපනය කල ආයතන පමණකි
සමාගමක් යන්නට නීතිමය වශයෙන් ස්ථාපිත අදහසක් නොමැති වුවද එය අදාල නීති විධිවිධාන යටතේ ඇති කළ විශේශිත ආයතන සඳහාම ව්‍යවහාර කරනු ලබයි
මක්නිසාදයත් ඒවායේ හිමිකරුවන් සඳහා එහි ණයභාරයන්, බදු ගෙවීම් ආදිය සඳහා බලපැවැත්වෙන සීමා සහිත වූ වගකීම් හේතුවෙනි
නමුත් ආයතහන් හට වෙනත් බොහෝ භාවිතකරුවන් සිටී. මේවා සාමාන්‍යයෙන් උගස් සහ දීර්ගකාලීන ණය වලට එරෙහිව ගමන් කරයි
එසේම සමාගම් බොහෝ විට බදු ගෙවීම් වල ව්‍යුහාත්මක වෙනසක් ඇති කිරීමට භාවිත වේ
සමාගම් සාමාන්‍යයෙන් වෙළඳ ආයතන නිසා මූල්‍යමය කළමනාකරණය පුද්ගල සබඳතා වඩා පහසු කර්තව්‍යයකි
ආයතන් සඳහා නෛසර්ගික සුනම්‍යතාව මගින් වර්ධනය වීමේ අවස්ථාවක් ඇති බැවිනි
ආයතනයක් මුලික අවස්ථාවේදී තනි පුද්ගලයෙකු විසින් ආරම්භ කර සීමා සහිත පොදු සමාගමක් වන්නේ ඇයිද යන්න පිළිබඳව නීතිමය හේතුවක් නැත
නීතිගත සංස්ථා වල එක් ප්‍රධාන නෛතික ලක්ෂණයක් වන්නේ ඒවාට වෙන ම නෛතික පුද්ගලත්වයක් හිමි වීම හෙවත් කෘතිම පුද්ගලයෙක් වීමයි
කෙසේ වෙතත් වෙන ම නෛතික පුද්ගලත්වය ඉංග්‍රිසි නීතිය තුල 1895 දී සාමි මන්ත්‍රී මණ්ඩලය Salomon v
Salomon & Co
නඩුවේ දී තහවුරු කරන තුරු පිළිගැනීමට ලක් නොවීය
නමුත් වර්තමානයේ දී සමාගම් වෙනම නෛතිකත්වයක් ඇති ආයතනයක් ලෙස ලොව පුරා පිළිගැනීමට ලක් වී ඇත
වෙන ම නෛතික පුද්ගලත්වයක් පැවතීම නිසා විශෙෂයෙන් ම කුඩා පවුල් සමාගම් සම්බන්ධයෙන් නිතර ම අපේක්ෂා නොකල ප්‍රතිවිපාකයන් ඇතිවේ
B v
B  නඩුවේ දී බිරිඳ විසින් සැමියාට එරෙහිව ලබා ගත් එළිදරව් නියෝගය සැමියාගේ ආයතනය සම්බන්ධයෙන් බල නොපාන අතර එය නියෝගයේ දක්වා නොමැති අතර් ඔහුගෙන් වෙනස් වන එකක් බවටත් අධිකරණය විසි තීන්දු කරන ලදී
Macaura v
Northern Assurance Co Ltd නඩුවේ දී රක්ෂණ ආවරණයක් යටතේ හිමිකම ක් දැව සඳහා වූ එම රක්ෂණාවරණය අයිතිකරුගේ නමින් තිබී පසුව තමාට පූර්ණ වශයෙන් අයිති වූ සමාගමේ නමට පැවරීම නිසා පැවරුමට පසුව විනාශ වූ එම දැව තොගය සමාගමට අයිති එකක් මිස ඔහුට අයිති නොවන අතර තව දුරටත් ඒ සඳහා ඔහුට රක්ෂනීය බැඳීමක් නොමැති බවත් නිසා ඔහුට හිමිකම ක් නොමැතී බව තීන්දු විය
වෙන ම නෛතික පුද්ගලත්වය බදු සැලසුමවල දී ඒකාබද්ධ කණ්ඩායම් සඳහා වඩා නම්‍යශීලී ලෙස කටයුතු කිරීමට ඉඩ සලසන අතර බහු ජාතික සමාගම් වලට සිය එතෙර කාර්යයන් හි වගකීම් කළමනාකාරීත්වයට අවස්ථාවක් ලබාදේ
ඇතැම් විටක දී අධිකරණය විසින් සංස්ථාව නමැති කඩතුරාව බිඳ දමමින් ඒ පසුපස සිටිනන් පිළිබඳ සොයා බලා සෘජුවම වගකීම පවරයි
මේ සඳහා බොහෝ විට දිය හැකි උදාහරණ නම් 
 සමාගම නමට පමණක් පවතින්ක් වන අවස්ථාවේ දී 
 සමාගම එහි සාමාජිකයනගේ සහ පාලකයන්ගේ නියෝජිතයෙකු පමණක් වන අවස්ථාවේ දී
 සමාගමේ නියෝජිතයෙකු යම් ප්‍රකාශනයක් හෝ ක්‍රියාවක් සම්බන්ධයෙන් පීද්ගලිකව ම වගකීම බාර ගන්නා අවස්ථාවේ දී 
 සමාගම වංචා සහගත ක්‍රියාවක හෝ වෙනත් වැරදි සගහත ක්‍රියාවක යෙදී සිටින අවස්ථාවේ දී 
 ගිවිසුම හෝ නීතිය අර්ථකථනයේ දී තනි සමාගමට සීමා නොවී ඒකාබද්ධ කණ්ඩායම ට යොමු කිරීම *නීතිය මඟින් අවසර ලබා දී අවස්ථාවේ දී (උදා සමාගම් කොටස් කරුවන් පරිසර සංරක්ෂණ නීති කඩ කළ අවස්ථාවක දී) 
 බොහෝ විනිශ්චයන් හී දී සමාගම අනිවර්ය බංකොලොත් භාවයකට පත්වෙමින් තිබිය දී දිගටම කටයුතු කර ගෙන යන විටදී පුද්ගලික වෙළඳ පාඩු පිළිබඳ සැලකිලිමත් වන ලෙස අධ්‍යක්ෂකවරුනට බල කිරීම
ආයතනික නීති වර්ග
විවිධ අධිකරණ විසින් සිය විනිශ්වයන්වලදී විවිධ ආකාරයේ සමාගම් නිර්මාණය කරන නමුත් ඉතා සුලභ මාදිලි යේ සමාගම් වන්නේ 
 කොටස් මඟින් සීමා වන සමාගම් - ව්‍යාපාර කටයුතු වලදී සුලභම සමාගම් මේවා වේ
ඇපවීම මඟින් සීමා වන සමාගම් - වාණිජ්‍යයමය නොවන අරමුණු සඳහා පිහිට වන සමාජයන් සහ පුණ්‍යායතන
වසාතු භංගත්වයට පත්වූ වී ඈවර කිරීමේ දී ඇපකාර සාමාජිකයන් හට යම් ගෙවීමක් සිදුකරන අතර ඒ හැරෙන්නට සමාගම සම්බන්ධ වෙනත් අයිතිවාසිකම් නොමැත
ඇපවීම මඟින් සීමා වන කොටස් ප්‍රාග්ධන සමාගම් - මෙම යෙදුම භාවිත වන්නේ වාණිජමය නොවන අරමුණු සඳහා පිහිටුවන ලද සමාගම් වන අතර සමාගමේ කටයුතු සඳහා මුදල්වලින් කොටසක් ගෙවනු ලබනනේ ආපසු ගෙවීමක් බලාපොරොත්තු වන ආයෝජකයන් ය
වගකීම සීමා රහිත සමාගම්
සමාගමේ සමාජිකයන්ගේ ණය සඳහා වූ වගකීම සීමා රහිත වන සමාගම් මීට අයත්ය
වර්තමානයේ නම් මෙවැනි සමාගම් දක්නට ලැබෙන්නේ කලාතුරකිනි
සාමාන්‍යයෙන් නීතිමය ව්‍යවහාරයේ දී සමාගමේ අයිතිකරුවන් හඳුන්වනු ලබන්නේ සාමාජිකයින් ලෙසය
කොටස් මඟින් සීමා වන සමාගම්වල අයිතිකරුවන් හඳුන්වනු ලබන්නේ කොටස්කරුවන් ලෙසය
ඇපවීම මඟින් සීමා වන කොටස් ප්‍රාග්ධන සමාගම්වල නම් අයිතිකරුවන් ඇපකරුවන් ලෙස හැඳින්වේ
ඇතැම් විටක දී මෙම සමාගම නෛතික සහ පාලන අරමුණු අනුව පොදු සමාගම් සහ පුද්ගලික සමාගම් ලෙස බෙදා වෙන් කරයි
පොදු සමාගම් යනු ප්‍රසිද්ධියේ කොටස් විකුණනු ලබන නිරතුරුව ම කොටස් හුවමාරු ක්‍රමයක් මඟින් පාලනය වන සමාගම් වේ
පුද්ගලික සමාගම්වල ප්‍රසිද්ධියේ කොටස් විකිණීමක් සිදු නොවේ
නිරතුරුව ම කොටස් පැවරීමේ සීමා වලින් යුක්ත වේ
පුද්ගලික සමාගම් සඳහා සිටිය හැකි උපරිම කොටස්කරුවන් ගණන අධිකරණ තීන්දු මඟින් සීමා කොට ඇත
විශේෂිත සංස්ථා අකාර සහ වෙනත් ව්‍යාපාරික සමාගම් විවිධ රටවල ස්ථාපිත කොට ඇති අතර ඒවායේ අධිකරණ බලය ලොව පුරාවම පවතී
හැකියාව සහ බලතල
නීතියට අනුව පුරාතනයේදී ආයතන යනු කෘත්‍රීම පුද්ගලයන් ලෙස සැලකූ බැවින් ඒවා විසින් කළ යුතු සහ නොකළ යුතු කාර්යන්ද නීතිය මගින් නිර්දේශ කරන ලදී
බොහෝවිට මෙම ආයතන පිහිටුවන්නට බලපෑ වාණිජ පරමාර්ථය පිළිබඳ ව හැඳින්වීමක්ද විය, පසුව මෙය ආයතනික අරමුණු ලෙස ව්‍යවහාරයට පැමිනුණ අතර අරමුණු කොට්ඨාශ ආයතනයේ හැකියාව ලෙස හඳුන්වන ලදී
යම් හෙයකින් කිසිවක් ආයතන්යේ හැකියාවට බාහිරව සිදු වුවහොත් එය බලාත්මක ක්‍රියාවක් වන අතර එම ක්‍රියාව ශූන්‍ය ක්‍රියාවක් වේ
මෙම විලක්ෂණයට අනුව ආයතනික අංශයන් හට විවිධාකර වූ ආයතනික බලතල හිමිවී ඇත
යම් හෙයකින් ආයතනික අරමුණු සපුරාලිය හැකි නම් ඒවා කිරීමට බලතල පවතී
සාමාන්‍යයෙන් බලතල වල ප්‍රකාශනය මුල්කාලීනව අරමුණු සහ බලතල අතර වෙනස නීතීඥවරුන්ව අපහසුතාවයට පත් කළද ඒවා ප්‍රාග්ධනය උපයා ගැනීමේ මාර්ග මත සීමා වී පවතී
බොහෝ අධිකරණ බලතලයන් වර්තමානයේදී තත්ත්වයට ගැලපෙන අයුරින් ව්‍යවස්ථානුකූලව නවීකරණය කර ඇත, එසේම ආයතනයකට සාමාන්‍ය මනුෂ්‍යයෙකුට කළ හැකි සියලු කාර්යයන් කිරීමට උචිත තත්ත්වයක් සහ එය ඒ ආකාරයෙන්ම ඉටු කිරීමට බලතලද ලබා දී ඇත
කෙසේනමුත්, ආයතනික බලතල සහ හැකියාවලට අනුව බලතල නීතිමය  වශයෙන් ඉතිහාසයට විසි කර දමා නැත
බොහෝ අධිකරණයනට අනුව ආයතන අධ්‍යක්ෂ මණ්ඩලය තවමත් ආයතනික අරමූණුවලින් බාහිරව කටයුතු කළ අවස්ථාවලදී එම ආයතනය සහ තුන්වන පාර්ශවය අතර ගනුදෙනුව වලංගු වුවද ආයතන කොටස්කරුවන් වෙත වගකීමට ඔවුන් බැඳී සිටී. එසේම සමහර නීති පද්ධතීන් මගින්, ගනුදෙනු " ආයතනික ප්රතිලාභ" යටතේ අභියෝගයට ලක් කළ හැක
එනම් එම අදාළ ආයතන ප්‍රතිලාභ ලබා නොදෙන අවස්ථා වලදීය
ආයතනන වලට අදාළ නීතිය හා ආයතන සංයුතිය
ලොව බලපැවත්වෙන සෑම අධිකරණ නීතියකින්ම පාහේ දක්වා ඇති පරිදි සමාගමක සතුව එහි සංයුතියක් පැවතිය යුතු 
වේ
මෙමගින් එම ආයතනයේ පැවැත්ම අර්ථ දැක්වෙන අතර එම ආයතනයේ ව්‍යුහය සහ පරිපාලනය විස්තර වේ
සම්මුතියක් ලෙස අධිකරණ බලතල මගින් ආයතනික සංයුතිය ලේඛන දෙකකට බෙදා දක්වයි. ඒවා නම්

 සාංගමික සංස්ථා පත්‍ර (සමහරක් රටවල සංස්ථාගත කිරීමේ  ව්‍යවස්ථාවලිය හෝ සංස්ථාගත කිරීමේ සහතික පත්‍රය ලෙසද හැඳින් වේ) යනු ප්‍රාථමික ලියවිල්ලයි, මෙය ආයතනයේ බාහිර ලෝකයත් සමග ඇති කාර්යයන් නියම කරයි
උදාහරන ලෙස ආයතනයේ අරමුණු සහ බලතල මගින් එම ආයතනයේ අනුමත කොටස්  ප්‍රාග්ධනය විදහා දක්වයි.

 සාංගමික ව්‍යවස්ථාවලිය (සමහර රටවල අතුරු ව්‍යවස්ථාව ලෙස හඳුන්වන්නේ ද්විතීය ලියවිල්ලයි
මෙය සාමාන්‍යයෙන් ආයතනයේ අභ්‍යයන්තර සබඳතා සහ කළමනාකරණය නියාමනය කරයි
උදාහරණ ලෙස අධ්‍යක්ෂ මණ්ඩල රැස්වීම් සඳහා ක්‍රියා පටිපාටි සැකසීම, ලාභාංශ නිකුතු දැක්විය හැකිය
බොහෝ රටවල ප්‍රාථමික ලියවිල්ල පමණක් ගොනු කරන අතර ද්වීතීයික ලියවිල්ල පුද්ගලිකව තබා ගනී
අනෙකුත් රටවල ලියවිලි ද්විත්වයම  වශයෙන් ගොනු කරනු ලබයි
සමහරක් රටවල් මගින් ආයතනයක තිබියයුතු සංයුතිය පිළිබඳ තොරතුරු ව්‍යවස්ථාපිත ලේඛනයක් මගින් ඉදිරිපත් කරයි ( උදාහරණයක් ලෙස එක්සත් රාජධානියේ චක්‍ර ලේඛන ඒ සහ ඕස්ට්‍රේලියාවේ ප්‍රතිස්ථාපන නීති දැක්විය හැකිය
)

සිවිල් නීති සංග්‍රහයන්ට අනුව ආයතනික ව්යුහය එක් ලියවිල්ලකට ගෙන හැර දක්වයි. මෙය අධිකාර පත්‍රය ලෙස හඳුන්වයි.

සාමාන්‍යයෙන් ආයතනික සාමාජිකයන් විසින් ආයතනික ව්‍යුහය අවශ්‍ය අමතර සැකස්මද සමග පරිපූර්ණය කරයි, උදාහරණ ලෙස කොටශිමි ගිවිසුම් දැක්විය හැකිය
එමගින් ඔවුන් තමාගේ සාමාජික අයිතිවාසිකම් පිළිගැනීමට එකඟ වෙති
බොහෝ ආයතනික ව්‍යුහයන් තුළ කොටස් හිමියන්ගේ ගිවිසුම ඒ ලෙසින්ම සපුරාලනු ලබයි, නමුත් එය ගිවිසුමකි
යම්කිසි ලෙසකින් සඳහන් කර ඇත්නම් මිස නවක සාමාජිකයන් ඒ සඳහා බැඳී නොසිටී. 

අනෙක් පරිපූරණය සිදු කරන පොදු  ක්‍රමය නම් ඡන්ද විශ්වාසය පළකිරීමයි, මෙය එක්සත් ජනපද අධිකරණය හා ඇතැම් අධිකරණ ප්‍රතික්ෂේප කරයි
ඇතැම් නීති සංග්‍රහ ආයතනික මුද්‍රාව ව්‍යුහයේ පාර්ශවයක් ලෙස ද සලකනු ලබයි
ඈයතනික නීතිය- ආයතන සංයුතිය

ලොව බලපැවත්වෙන සියලුම අධිකරණ නීතියකින්ම පාහේ දක්වා ඇති පරිදි සමාගමක සතුව එහි සංයුතියක් පැවතිය යුතු වේ
මෙමගින් එම ආයතනයේ පැවැත්ම අර්ථ දැක්වෙන අතර එම ආයතනයේ ව්යුහය සහ පරිපාලනය විස්තර වේ
සම්මුතියක් ලෙස බොහෝ පොදු නීති අධිකරණ බලතල මගින් ආයතනික සංයුතිය ලේඛන දෙකකට බෙදා දක්වයි. ඒවා නම් 

 සාංගමික සංස්ථා පත්රය (සමහරක් රටවල සංස්ථාගත කිරීමේ ව්යවස්ථාවලිය හෝ සංස්ථාගත කිරීමේ සහතික පත්රය ලෙස්ද හැඬින් වේ) යනු ප්රාථමික ලියවිල්ලයි, මෙය ආයතනයේ භාහිර ලෝකයත් සමග ඇති කාර්යයන් නියම කරයි
උදාහරන ලෙස ආයතනයේ අරමුණු සහ බලතල මගින් එම ආයතනයේ අනුමත කොටස් ප්රාග්ධනය විදහා දක්වයි.

 සාංගමික ව්යවස්ථාවලිය (සමහර රටවල අතුරු ව්යවස්ථාව ලෙස හඬුන්වයී යනු ද්විතීය ලියවිල්ලයි
මෙය සාමාන්යයෙන් ආයතනයේ අභ්යන්තර සබඳතා සහ කලමනාකරනය නියාමනය කරයි
උදාහරණ ලෙස අධ්යක්ෂ මණ්ඩල රැස්වීම් සඳහා ක්රියා පතිපාටි සැකසීම, ලාභාංශ නිකුතු දැක්විය හැක
බොහෝ රටවල ප්රාථමික ලියවිල්ල පමණක් ගොනු කරන අතර ද්වීත්යික ලියවිල්ල පුද්ගලිකව තබා ගනී
අනෙකුත් රටවල ලියවිලි ද්විත්වයම ගොනු කරනු ලබයි
සමහරක් රටවල් මගින් ආයතනයක තිබියයුතු සංයුතිය පිළිබඳ ව්යවස්ථාපිත ලේඛණයක් මගින් ඉදිරිපත් කරයි ( උදාහරණයක් ලෙස එක්සත් රාජධානියේ චක්රලේඛන ඒ සහ ඕස්ට්රේලියාවේ ප්රතිස්ථාපන නීති දැක්විය හැක
)

 සිවිල් නීති සංග්රහයන්ට අනුව ආයතනික ව්යුහය එක් ලියවිල්ලකට ගෙන හැර දක්වයි. මෙය අධිකාර පත්රය ලෙස හඳුන්වයි.

සාමාන්යයෙන් ආයතනික සාමාජිකයන් විසින් ආයතනික ව්යුහය අවශ්ය අමතර සැකස්මද සමග පරිපූර්ණය කරයි, උදාහරණ ලෙස කොටශිමි ගිවිසුම් දැක්විය හැක
එමගින් ඔවුන් තමාගේ සාමාජික එඓතිවාසිකම් අනුගමනය කිරීමට එකඟ වේ
සංකල්පමය වශයෙන් කොටස් හිමියන්ගේ ගිවිසුම බොහෝ ආයතනික ව්යුහයන් ඒ ලෙසින්ම සපුරාලනු ලබයි, නමුත් එය ගිවිසුමකි
මෙමගින් එය යම්කිසි ලෙසකින් සඬහන් කර ඇත්නම් මිස නවක සාමජිකයන් ඒ සඳහා බැඳී නොසිටී. මෙහි එක් වාසියක් වන්නේ බොහෝ විට රහස්යගත වීමයි, මක්නිසාද යත් බොහෝ අධිකරණ සංග්රහයන් එය පොදුවේ ගොනු කිරීමට ඉල්ල නොසිටින බැවිනි
අනෙක් පරිපූරණය සිදු කරන පොදු ක්රමය නම් ඡන්ද විශ්වාසය පලකිරීමයි, මෙය එක්සත්ජනපද අධිකරණය ශ සමහරක් අනෙකුත් අධිකරණ ප්රතික්ෂේප කයි
සමහරක් නීති සංග්රහ ආයතනික මුද්රාව ව්යුහයේ පාර්ශවයක් ලෙස සලකනු ලබයි
නමුත් මෙය බොහෝ රටවල අත්යාවශ්ය නොවේ
Renaissance learning - පුනරැද අධ්‍යයනය

	ස්වකීය සරසවියක් හෝ වෙනත් අධ්‍යයන ආයතනයක් රහිතව, අවම වශයෙන් අධිකරණයක් හෝ අමාත්‍යවරැන් රහිතව, වේල්ස් දේශය, පුනරැදයත් සමග නැගී සංකල්ප විප්ලවයකට දායක වීමට සුදුසු තත්වයක නොවිය
එ‍සේ දැනුම හා සංකල්ප ජනිත කිරීමේහි ලා මධ්‍යස්ථානයක් ලෙස කටයුතු කිරිමට සුදුසු වු ප්‍රදාන නගරයක් වුව ද වේල්ස් හී නොවීය
නමුත් පුනරැදය මගින් වේල්ස් මත නිසැක ‍බලපෑමක් තිබුණි
එනම්, යම් යම් පුද්ගලයින් (රෙපරමාදු හා කතෝලික බැතිමතුන්ද) තම ‍ෙව්ල්ෂ් භාෂාව පුනරැදයෙන් නැගී ආ මේ නව ව්‍යාපාරයේ කොටසක් කිරීමට දැක්වු කැපවිම හා අභිප්‍රාය හෙයිනි
Konsthanthinapalaya
'සබ්ජන්' අප්‍රිකානු ඇමරිකානු සාහිත්‍යයේ 19 ශතවර්සයේ මැද භාගයේ ආරම්භ වු වහල් කතාන්දරයකි
'අන්කල් ටොම්ස් කැබින්' වැනි ග්‍රන්ථ තුලින් සාහිත්‍යයේ ඇති පැති දෙකක් කරා වහල් මතවාද වේගයෙන් පැතිරැන අතර, මෙයින් දුෂ්ට වහල් බව අවලංගු කරවන දර්ශන නිරෑපනය වන අතර දක්ෂිණ ලේඛකයින් වන 'විලියම් ග්ලිමෝ සිම්ස්, වයිට්' විසින් රචිත 'ඇන්ට් ටොම්' සාහිතය මගින් පෙර වහල් බවේ අදහස් නිරෑපණය විය
සත්‍යය යථාර්ථය පෙන්නුම් කිරීමට පුරාණ වහලුන් වන 'හැවියන් ජෙකොබ්ස්' සහ 'ෆ්‍රෙඩ්රික් ඩග්ලස්' කතුවරයන් විසින් වහල් කතාන්දර රචනා කළ අතර ඒවා අප්‍රිකානු ඇමරිකානු සාහිත්‍යය මුඛය ප්‍රතිෂ්ඨාවට පත් විය
හය දහසකට පමණ අධික උතුරැ ඇමරිකානු සහ කැරේබියානු පුරාන වහලුන් ඔවුන්ගේ ජිවිත වල විස්තර රචනා කල අතර ඒවායින් 15 ක් පමණ ග්‍රන්ථ ලෙස ප්‍රකාශ විය
වහල් කථාන්දර ප්‍රධාන වශයෙන් ඛාණ්ඩ 3 කට ගොනු කළ හැක
ධාර්මික, විමුක්තියේ කතාන්දර, සටන අවලංගු කිරිමට පොලඹ වන කතාන්දර, වැඩි දියුණුවේ කතාන්දර, තමන් විසින් රචනා කරන ලද හැගිම් මහත් සේ ගෙන දෙන නිසා සටන අවලංගු කිරිමට ලියු කතාන්දර බොහෝ ප්‍රකට විය
අප්‍රිකානු ඇමරිකාවේ 19 වන ශතවර්ෂයේ රචනා අතුරින් සාහිත්‍යමය රචනා ලෙස මෙම 'ඔටෝග්‍රැෆි' යන 'හැමියට් ජේකොබස්' (1861) ගේ 'ඉඩන්ටස් ඉන් ද ලයි‍ෆ් ඔෆ් අ ඩ්ලේව් ග්ර්ල්'  (Incidents in the lifw if a daeve girl)
සාත්‍රීය, හෝ සාත්‍රීය න්‍රිත්‍ය, ප්‍රධාන  සම්භාව්‍ය ඉන්දියානු නර්තන සම්ප්‍රදායයන් අට අතුරින් එකකි
සමහර පරම්පරාගත චාරිත්‍ර මෑත අතීතයේ වන අතර සන්ට්‍රියා නර්තනය ජීව මාන දෙයක් ලෙස එහි නිර්මාර්තෘ 'ශ්‍රීමන්ත සංකාර දේව' ශත වර්ශ 15 ආසාමි සිට නැවත එයි
සංකාර දේව සන්ට්‍රියා නර්තනය නිර්මාණය කළේ අන්කියානාත් (අසැම්ස් නැමැති රංගන මාර්ගයක් ) සන්ට්‍රියා තුල බොහෝ විට රග දැක්වෙන රංගනය උදෙසාය
එම නර්තනය සන්ට්‍රියා තුල ව්‍යාප්ත වීමේදි සන්ට්‍රියා වශයෙන් ශාස්ත්‍රඥ මහේෂ්වර මියෝග් විසින් ප්‍රචලිත කිරිම පිණිස එය නම්කර ඇත
මෙම නර්තනයේ සීමාව සන්ට්‍රියා තුළින් බොහෝ ප්‍රේක්ෂකයින් අතරට ගිය අතර ඒ චාරිත්‍රනු කූල හා වෙනත් කටයුතු සදහා යොදා ගැනේ
ඒ අතරම ඒය මුලින්ම නිර්මාණය කලේ
වර්ෂ 500 කට පෙරයි
ආශ්‍රිත

ඉන්දියාවේ සම්භාව්‍ය නර්තන ප්‍රභේද
ඇසෑමයේ සංස්කෘතිය
ඉන්දියාවේ නර්තන
ඉන්දියාව
ඇමරිකාවේ විවිධ වර්ගයේ නර්තනයන් ඇත
රොක් ඇන්ඩ් රෝල් නර්තනයෙන් ව්‍යුත්පන්න ලින්ඩි හෝප් රංගනයෙහි උප්පත්ති ස්ථානය වනු‍යේ ඇමරිකාවයි. තවද නුතන ස්කුවෙයර් නර්තනයෙහි ද (ඇමරිකාවේ ඓතිහාසික දියුණුව නිසා මෙහි ඇමරිකාවට සම්බන්ධ - 19 වන සියවසේ ඇමරිකාව විසින් මෙය ඔවුන්ගේ රාජ්‍ය නර්තනය ලෙස නම් කර ඇත
) උප්පත්ති ස්ථානය වනුයේ ඇමරිකාවයි. නුතනයේහි ද කෙන්ද්‍රය වනුයේද, ඇමරිකාවයි.

විවිධ වර්ගයේ සමාජීය නර්තන හා ප්‍රාසාංගික හෝ දර්ශනීය නර්තන අතර සම්ප්‍රදායික, ස්වදේශීය ආදී ඇමරිකානු නර්තන රාශියක් ද ඇත
"So You think you can Dance"සහ " Dancing with stars" වැනි යථාර්ත වැඩසටහන් හා  තරඟ" ප්‍රේක්ෂකයන්ව නර්තනයට යොමු කර ඇත

ඇමරිකාව
නර්තනයේ දි යමක් අගවන අයුරින් නිරූපනය කර දැක්විම නර්තන අංකනයයි
එය සංගිත ප්‍රභන්ධන අංකනයට යම් තරමින් සමනා කම් දැක්වුවත් විවිධ ලෙස විළුඹ හා පයේ ඇගිලි ශබ්ද වන සේ බිම ඇනිමෙන් කරනු ලබන නැටුම් විශේෂයේදී මිනිසාට නියත වු චාරිත්‍ර, ආචාර පිළිවෙත දැකිය හැකිය
නර්තනයේදි මේ පිළිබදව අඩංගු වන විවිධ නිරූපන ක්‍රමයක් ඇත
වෙන් කොට යමක් ඇගවිම
හැඩය නිරෑපනය
සිතියම් ලකුණු කිරිමේ මග
ගණන් වශයෙන් වු පද්ධතිය/ රීතිය
සංගීත අංකනය
සටහන් අංකනය
ලිපි හා වචන අංකනය
නර්තන තාක්ෂණයේ දි නර්තන අංකනය හා ගවේෂණය පැති හතරක් තිබේ
අංකනය හා සංස්කරණය මෘදුකාංග අංක සදහා
යන්ත්‍ර භාවිතයෙන් කියවීම පවතින නර්තන පිටපත් වල
ලිඛිත හා යන්ත්‍ර මගින් කියවීමේ නර්තන අංකන පරිගණක සජීවිකරණය හා මානව භාවිතය සදහා
යන්ත්‍ර නියත චලන අංකනය චිත්‍ර හා තොරතුරු සදහා
නර්තනයේ දී යමක් අඟවන අයුරින් නිරූපනය කර දැක්විම නර්තන අංකනයයි
එය සංගීත ප්‍රබන්ධන අංකනයට යම් තරමින් සමානකම් දැක්වුවත් විවිධ ලෙස විළුඹ හා පයේ ඇඟිලි ශබ්ද වන සේ බිම ඇනීමෙන් කරනු ලබන නැටුම් විශේෂයේදී මිනිසාට නියත වු චාරිත්‍ර, ආචාර පිළිවෙත දැකිය හැකිය
නර්තනයේදි මේ පිළිබඳව අඩංගු වන විවිධ නිරූපන ක්‍රමයන් ඇත
වෙන් කොට යමක් ඇඟවිම
හැඩය නිරූපනය
සිතියම් ලකුණු කිරිමේ මඟ
නර්තන ප්‍රස්තාර‍ය - ඉතිහාසය 

පළමු පරිගණක අංකනය, සජිවීකරණය කරන ලද රූපයක් නර්තන සැලසුම් කරන්නා විසින් යෙදූ චලනයන්ට අනුව DOM නරත්න අංකනයක් සේ එඩී. ඩොම්බ්‍රොවර් විසින් ඇපල් 2 වන පුද්ගලික පරිගණය 1982 දී නිපදවන ලදී
සමහර අංගයන් හි විෂේෂිත රංගනයන් වන පෝර්ට්හැන්ඩ් නර්තනය,මොරිස් නරත්නය හා බේලාමෑස් ෆුයුලේ සඳහන් කල හැක
ඈන් හට්චින්සන්ගේ පොත වන නැටුම් ශාස්ත්‍රය  1989 හි නර්තන අංකනයන් 13 ක් සෑදෙන අතර, එකට එන සමාන කිරීම් වලින් එම පද්ධතීන්ගේ වාසි හා අවාසි දැන ගත හැක
මෙම පොත එලිදැක්විමට හා නර්තන අංගනයේ ගොඩනැගීමට හා ක්‍රියාවෙහි යෙදවීමට උපකාරී වෙයි
1975 වර්ෂයේ දී ඈන් හට්චින්සන්, ආතර් පෙන්ටි ලියොන්ගේ පැස් ඩී සික්ස් නැටුම් රචන ය නැවත රචනා කල අතර 1844 ලා විවැන්ඩ්යර් එහි මුල් සංගිතය ද ජොෆ්රි බැලේ නාට්‍යයට ‍යොදා ගැනුනි
මෙය සෙන්ටි ලියෝ විසින් ඔහුගේ සිමෙන්නොරියාග්‍රැෆි නර්තන අංගයෙන් ප්‍රතිනිර්මාණය කලහ
1978 මැරික්ස් බැලේ නර්තනය පිර්ලැනොම් විසින් වේදකා ගත කරන ලද අතර වර්තමානයේ එය ඔහු සතුව ඇත
පැස් ඩී සික්ස් බැලේ නර්තනය තවමත් ලාව පුරා රංගන ගත කෙරේ
ඉතා ප්‍රචලිත නර්තන අංකනයන් වන සර් ජේම් එකතුව නර්තනයේ ක්‍රමයෙන් ලෙස බ්ලැඩිමියර් ඉවැනොව්ව් ස්ටෙපනොව් විසින් පටිගත කරන ලදී
එහි අන්තර්ගත වන්නේ ප්‍රසිදධ ඉම්පිරියල් බැලේය
එය 20 වන ශතවර්ෂයේ එකතුවකිනි
මෙයින් බහුතරයක් නැටුම් ශාස්ත්‍රය මෙරයිස් පෙටියා ගේ එකතුවකි
මෙයින් ඔහුගේ මුල් රචකා වන ද ස්ලිපින් බියුටි ගිසෙල් ලානොසයර් හා ස්බෝන් විල වේ
අනෙක් රචනා අතර ද නට්ක්‍රැකර් මුල් පිටපත, ‍කොපෙලා බැලේ නර්තනය වේ
|Dance notation

|-
{|
මුල් නර්තනයේ උත්පත්තිය ලතින් ඇමරිකාව වේ
මේවා චා චා, රෑම්බා, සම්බා, සල්සා, මැම්බෝ, මෙරින්ගුයි, බචාටා,තුම්බියා හා බොලේරෝ වේ
සමහර නර්තන උපදේශනයන් ටැන්ගෝ හා ආජන්ටයන් ටැන්ගෝ ද මෙම ලැයිස්තුවට ඇතුලත් කර ඇත
මේවා අනෙකුත් නර්තන ශෛලීන්ගෙන් වෙනස් වේ
ආජන්ටිනාව තුළ චනාරේරා, ගටෝ, එසතොන්ඩිඩෝ සහ සම්බා නර්තනයන් අතරින් ටැන්ගෝ ජන නැටුමක් සේ නොසලකයි
බොහෝ බොල්වියානු ජන නැටුම් වන මොරෙන්ඩා, තුළවාඩා, ලමරාඩා, තැපරෙල්ස් සහ මෑතක දී නීර්මාණය වු ටින්තු ද වෙයි
කොලොම්බියාව තුළ වඩා ප්‍රචලිත නර්තනයකි, තුම්බියා, මෙය ආජන්ටයින් තුම්බියා ලෙස වරදවා නොගත යුතුයි
මෙය පැවත එන්නේ කැරබියන් රෙගේ හා ස්තා යන නර්තනයන් ගෙනි
ශ්‍රී ලංකාවේ නර්තන සම්ප්‍රදායන්ගේ සම්භවය එහි ස්වදේශී ජනයා (වැදි ජනයා සහ යක්ෂ ගෝත්‍රික (යකඩ වැඩ වල නිරත වුවත්)) මත රදා පවතී
තෙල්මේ නර්තනයෙහි ඉතිහාස කථාව රාවණ රජු සමය තෙක් එනම් මීට අවුරුදු 5000 තරම් ඈතට දිවෙයි
සිංහල පුරාවෘත්තයන්ට අනුව මහනුවර උඩරට නර්තනකරුවන්ගේ සම්භවය අවුරුදු 2500 කට ඉහත දී විසූ රජවරයකුගේ ඉන්ද්‍රජාල චාරිත්‍රයක් තුළින් ගොඩ නගා ඇත
ඉපැරණි පුරාවෘත්තයක් වන "මහාවංශය" සදහන් පරිදි විජය රජතුමන් වර්ෂ 543 ශ්‍රී ලංකාවට පා තැබු විට ඔහුට මංගල උත්සවයක සංගීත හා නර්තන ශබ්දය ඇසි ඇත
විජය 
රජතුමන් උතුරු ඉන්දියාවෙන් පැමිණි සංක්‍රමණිකයෙක් වන අතර ඔහු ශ්‍රී ලංකාවේ තම්මැන්නා නම් ප්‍රදේශය යටත් කර ගන්නා ලදී
නමුත් පසු කාලීනව මෙම ප්‍රදේශය රටේ පාලකයා බවට පත්වූ පණ්ඩුකාභය රජ විසින් නැවත අත්පත් කර ගන්නා ලදී
ශ්‍රී ලංකාවේ නර්තන සම්ප්‍රදායන්ගේ  පසුබිම

 

සම්භාව්‍ය නර්තනය විවිධ චාරිත්‍ර හා උත්සව වලදී භාවිතා කෙරේ
මේවා ශතවර්ෂ ගණනාවක් පැරණි අතර, ග්‍රාමීය විශ්වාසය හා ඇඳහිලි මත පදනම් වී ඇත
මෙම නර්තන සම්ප්‍රදායන් බුද්ධාගමේ සම්ප්‍රාප්තියට පෙර සිට පැවැත එන අතර එය සිංහලයින් විසින් ශතවර්ෂ 3 දි පිළිගෙන ඇත
මෙම චරිත හා සැනකෙළි තුළින් කෘෂිකර්මාන්ත ජනාවාසවල අගයයන්, විශ්වාස හා චාරිත්‍ර පිළිඹිබු කෙරේ
බුදුදහමට පෙර පැවැති ඇදහිලි හා විශ්වාස අනුව යක්ෂයින් හා අද්භූත බලවේගවලින් විවිධ ප්‍රයෝජන හා ආශිර්වාද ලබාගැනීමට හැකිබවට සිංහලයින් තුළ බලවත් විශ්වාසයක් පැවතිණ
එමෙන්ම මෙම යක්ෂයින් හා අද්භූත බලවේගවල බලපෑම නිසා විවිධ රෝගාබාධ ද ඇති කෙරෙතියිද සිංහලයින් විශ්වාස කළහ
එම බලපෑමෙන් මිඳීමට ඔවුන් විවිධ උත්සව හා චාරිත්‍ර ක්‍රම පැවැත් වුහ
එය උඩරට නර්තන සම්ප්‍රදායේ විකාශනයේ වදැගත් චාරිත්‍රයක් වන කොහොඹා කංකාරිය දක්වා විහිදී යයි
මෙම චාරිත්‍ර ක්‍රමය මෑත යුගයේ සුලබව දක්නට නැතිමුත්, නුවර දළදා පෙරහැරෙහි දි ප්‍රදර්ශනය කෙරේ
රුහුණු නර්තනයේ ආරම්භය වන්නේ දෙවොල් යක්ෂයින් සදහා චාරිත්‍ ඉටුකිරීම උදෙසා කරන දෙවොල් මඩුවයි. කට්ටඩියන් විසින් මෙහෙය වනු ලබන රට යකුම හා සන්නි යකුමසන්නි යකුම පවත්වන්නේ විවිධ සුව නොවන රෝගාබාධ හා වගා බිම් සඳහාය
සබරගමුව නර්තනයේ චාරිත්‍රයක් වන්නේ ගම් මඩුවයි. මෙය පන්තිනි දෙවියන් උදෙසා කරන අතර සරුසාර අස්වැන්නක් හා රෝගාබාධ වලින් දුරු වීම උදෙසා පවත්වයි.

ශ්‍රී ලංකාවේ ශාස්ත්‍රීය නැටුම්

ප්‍රධාන වශයෙන් ශ්‍රී ලංකාවේ ශ්‍රාස්ත්‍රීය නැටුම් ශෛලීන් තුනක් පවතී
ඒවා නම්,

උඩරට නැටුම් - ප්‍රචලිතව පවනින්නේ කන්ද උඩරට ප්‍රදේශයේය
පහත රට නැටුම් - ප්‍රචලිතව පවතින්නේ දකුණු පළාත්වලය
සබරගමු නැටුම් - ප්‍රචලිතව පවතින්නේ සබරගමු ප්‍රදේශයේය
උඩරට නැටුමෙහි ප්‍රධාන විනෝදාංශයක් ලෙස වෙස්, නෛඅධි, උඩැක්කි, පන්තේරු සහ වන්නම් හැඳින්විය හැක
ඒවා අතර නැටුම් අංග චලන, දේහ චලන, රංග වස්ත්‍රාභරණ සහ එක් එක් ශෛලීන්ට අනුකූල කාල රටා මැවීමට භාවිතා කරන්නා වූ විවිධ මාදිලියේ බෙර වර්ග ප්‍රධාන වේ
ශ්‍රී ලංකාවේ නර්තන සම්ප්‍රදායන්

නර්තනාංග වර්ග

වෙස් නැටුම

වෙස් නැටුම පැවත එන්නේ පුරාණ පිරිසිදු කිරීමේ පුද චාරිත්‍රයක් ලෙසය
මෙය කොහොඹ යැකුම හෝ කොහොඹා කංකාරිය වේ
මෙම නර්තනය පුරුෂ පක්ෂය විසින් පමණක් භාවිතා කෙරේ
මෙහි අනර්ඝ ඇදුම් කට්ටලය, විශේෂයෙන් හිස් ආවරණය ‍කොහොඹා දෙවියන් වෙනුවෙන් වන පූජනීය එකක් ලෙස සැලකේ. කංකාරියෙන් පිටත නර්තනයේ යෙදීමට නර්තන ශිල්පීන්ට අවසර ලැබුනේ 19 වන ශතවර්ෂයේ දී දළඳා පෙරහැර කාලයේ කංකාරිය පන්සලේ දීය
වර්තමානයේ මෙම අගනා ඇදුම් කට්ටලය උඩරට නර්තන ශිල්පීන්ගේ ප්‍රතිමූර්තියයි
නයියන්ඩි නර්තනය
මෙම නර්තන ශිල්පීන් රංගනයේ යෙදෙන්නේ කොහොඹා කංකාරියේ මුලික අවස්ථාවේ දීය
පහන් දල්වන අවස්ථාව හා යකුන් වෙනුවෙන් ආහාර පිළියෙල කරන අවස්ථාව වලදී ය
නර්තන ශිල්පීන් පබළු වලින් සකසන ලද සුදු ඇඳුමක් ඔවුන්ගේ  උඩුක‍යේ පළඳින අතර, බඳ පටියක්, බෙල්ලේ පබළු දැමු  මාලයක්, රිදී මාල, පිත්තල උරහිස් පලඳනා හා වලලුකර පලඳනා භාවිතා කරයි
කතරගම දේවාලයේ විෂ්ණු දෙවියන් වෙනුවෙන් පැවැත්වෙන පුජා උත්සව වලදී මෙම නර්තනය දැකගත හැකිය
උඩැක්කි නර්තනය
මෙම නර්තනය ගෞරවනීය වෙයි
එහි නම වන උඩැක්කි සෑදි ඇත්තේ කුඩා අත්බෙරයක් වන හෝරා යතුරක ආකාරයෙන් යුතු අඟල් 7   පමණ උස දෙවියන් විසින් දෙන ලදැයි විශ්වාස කරන  බෙරයකිනි
උඩැක්කිය වයන කුඩා ලී කැබලි දෙක ඊශ්වර දෙවියන් විසින් දෙන ලදැයි විශ්වාස කරති
සංගීතය විෂ්ණු දෙවියන් දෙන ලදැයි කියති
මෙය නිර්මාණය කර ඇතැයි කියන්නේ  ශක්‍ර දෙවියන්ගේ උපදෙස් මතය
වාදනය කර ඇත්තේ දෙවි විමාන වලය
උඩැක්කිය වාදනය කිරීමට අපහසු භාණ්ඩයක් වන අතර, නර්තන ශිල්පීයා මෙය වාදනය කරන අතරේ ගායනයෙහිද යෙදේ
පන්තේරු නැටුම 
පන්තේරු පත්තිනි දෙවියන් උදෙසා තැනුණ එකකි
මෙය සම්පූර්ණ රවුමකි
චක්‍රාකර බවකි
මෙහි අතට අහුවෙන ස්ථානය අල්ලුව ලෙස හදුන්වන අතර මෙය පිත්තල වලින් පුරවා ඇත
පන්තෙරු වලල්ලක සම්පූර්ණ වට ප්‍රමාණය අගල්  28කි
පන්තේරු උපතේ එන ආකාරයට අටවිසි අගුලයි වටම වලල්ලා යනුවෙන් සදහන් වේ
මෙහි සම්පූර්ණ වට ප්‍රමාණය සමාන කොටස් 5කට බෙදලා  එහි පෙති හෙවත් කුඩා සිල්ලු අල්ලා ඇත
එම සිල්ලු එකට ගැටීමෙන් අලන්කාර හඩ උපදී
මෙහි නර්තනය සිද්ධාර්ථ කුමාරයාගේ දවස පටන් පැවත එතැයි කියති
දෙවියන් මෙය යුද්ධ ජයග්‍රහණ සැමරීමට යොදා ගෙන ඇත
සිංහල රජවරුන් පන්තේරුකරුවන් යුධ බිමෙහි ජයග්‍රහණය සඳහා යොදා ගෙන ඇත
වන්නම්

වන්නම් පුරාතන සිංහල ලේඛනවල සටහන් වී ඇත්තේ ගායනයට පමණක්ය
පසුව එය තනි පුද්ගල නර්තනයට ද ඇතුලත් විය
පුරාතනයේ ශ්‍රී වීරපරාක්‍රම නරේන්ද්‍රසිංහ රජු නර්තනයට හා සංගීතයට නොමද සහයක් ලබා දී ඇත
ඒ කාලයේ කවිකාර මඩු වලදී ගීත හා කවි ගායනා කර ඇත
වන්නම් හි අඩංගු  සිද්ධාන්ත 18 පුරාණ ගණිතාලංකාරයෙන් පැවත එන බැව් කියති
වන්නම් පැවත එන්නේ ඉතිහාසය, පරිසරය, පුරාවෘත්ත, ගැමි ඇඳහිලි, ගැමි කලාව, පුරාණ දැනුම ආශ්‍රයෙනි
ප්‍රසිද්ධ වන්නම් 18 කි
එනම් ගජගා, තුරඟා, මයුර, ගහක , උරගා, මුසලාඩි, උකුස්සා, වෛරෝඩි, හනුමා, සැවුලා, සිංහරාජ, නාග, කිරල, නෛයඩි, සුරපති, ගනපති, උඩුහර සහ අසර්දෘශ්‍ය වේ
මෙයට අමතරව සමනල, මහ බෝ සහ හංස වන්නම ඊ‍ට පසුව එකතු කරන ලදී
වන්නම් නර්තනයට කොටස් 7 ක් අඩංගු වේ
කොළම්

යක් නැටුම්
යක් නැටුම් මිනිසුන් තුල පවතින පොදු විශ්වාසයක් වන, නොපෙනන විවිධ  බලවේග හේතුවෙන් ලෙඩරෝග වලට ගොදුරු වන රෝගීන්ට ප්‍රතිකර්ම පිණිස භාවිතා කරයි
පුද්ගලයෙක් හෝ පවුලක පැවැත්ම අඩාල වේ නම්, ගම් වැසියන්ගේ විශ්වාසයන් වන නොපෙනන බලවේගයන් විසින් මෙම අඩාල වීම සිදු කරනා ලදැයි අදහසින් 'තොවිල්' කර්මයක් කරනු ලබයි
තොවිල් සාමාන්‍ය චාරිත්‍ර ක්‍රමයක් වන අතර, එය ගෙයකට හෝ පවුලේ හා ඥාතීන්ගේ සහභාගිත්වයෙන් කරන අතර,ගමේම සහභාගිත්වයෙන් ගම් මඩුව හෝ දෙවොල් මඩුව ශාන්තිකර්ම කරනු ලැබේ
මහසොහොන් සමයම හා ගරා යැකුම ශාන්ති කර්මයේදී වෙස් මුහුණු නැට්ටුවන් සහභාගි වේ
මහසොහොන් රංගන ශිල්පියා වලසෙකු පිළිබිඹු කරනා වෙස් මුහුණකින් හා ඇඳුම් කට්ටලයකින් සැරසි සිටී.බොහෝවිට මෙහි සන්නි නැටුම්වලින් ද වෙස් මුහුණු පැලඳ මෙයට සහභාගි වේ
දහ අට සන්නිය අසනීප 16 ක් පිළිබිඹු කරනා අතර එය යක්ෂයෙක් විසින් ඇති කරන්නක් යැයි විශ්වාස කෙරේ
මෙම චාරිත්‍ර‍ ක්‍රමයෙන් සමහර අවස්ථා වල නර්තන ශිල්පින් වෙස් මුහුණ පැලඳ  පෙරහැරක් ආකාරයෙන් සහභාගි වන අතර සමහර අවස්ථාවල විවිධ චරිත වර්ග වෙස් මුහුණු තුලින් විදහාපායි
පසු කාලයේ ළමුන් විසින් ද වෙසක් සමයේ වෙස් මුහුණු පැලඳ ගන්නා අතර, විශාල වෙස් මුහුණු වන ඔලුබක්කෝ නැටුම් බාල මහලු සැමගේ විනෝදාස්වාදයට හේතු විය
ජන නැටුම්

සම්භාවනීය නර්තනයන් හැරුණු කොට ජන නැටුම්, ක්‍රියාකාරකම් හා සැණකෙලි ඇසුරෙන් පවතී
ලී කෙලි, කළ ගෙඩි, රබන් සහ ජන නැටුම් බහුල වශයෙන් වර්තමානයේ දක්නට පුළුවන
වැඩිදුර කියවීම් 
 සිංහල නැටුම්
 උඩරට නැටුම්
 සබරගමු නැටුම්
 පහතරට නැටුම්
බොහෝ මුලික සංගීත හා රැඟුම් ආකාර රඟ දක්වනු ලැබු‍වේ එකටය
මෙම යුගල නර්තනයන් පැවත එනු ලබන්නේ රැඟුම් හා සංගීත ඇතුලත් ජිග්, වොල්ට්ස් , ටැන්ගෝ, ඩිස්කෝ, සල්සා, ඉලෙක්ට්‍රොනිකා හා හිප්-හොප් ඔස්සේය
සමහර සංගීත වර්ග සමාන්තර නර්තන හැඩ අඩංගු බැරොක් සංගීතය පදනම් වූ බැරොක් නර්තන වූද, අනෙකුත් නර්තන ගොඩ නැඟුනේ වෙන් වෙන් වශයෙනි
එනම් සම්භාව්‍ය සංගීත සහ සම්භාව්‍ය බැලේ ලෙසයි
නර්තනය බොහෝ විට සංගීතය හා බැඳෙන මුත්, එය  ස්වාධීනව හෝ එහිම අඩංගු දෑ සැපයමින් රඟ දැක්වේ(ටැප් ඩාන්ස්)
නර්තනය සංගීතය සමඟ යෙදෙන රංගන හා ශෛලීය සංගීතයට උචිත ලෙස හෝ එයින් බැහැරව යන ආකාරයට ඉදිරිපත් කරයි
සංගීතය නොමැතිව දක්වන රංගනය සෑම විටම නර්තනයේ රිද්මයට අනුව යයි
සටහන් 

{|

|Dance - Dancing and music
{|
රංගනය
සංගීතය
පාද ක්‍රියාකාරිත්වය යනු නර්තන ශිල්ප ක්‍රම‍යේ පාද තබන ආකාරයන් වේ
එනම් පාද ස්ථානය හා පාද ක්‍රියාකාරිත්වයයි
පහත සඳහන් ආකාරයේ පාද ක්‍රියාකාරිත්වයන් සැලකිල්ලට ගනු ලැබේ
නර්තන ශිල්පක්‍රම - නිවැරදි පාද ක්‍රියාකාරිත්වය, නිවැරදි ඉරියව් හා චලනයන් කෙරෙහි මූලිකව බලපායි
සෞන්දර්යය වටිනාකම| - සමහර පාද ස්ථානයන් හා ක්‍රියා සාම්ප්‍රදායික ලෙස සිත් ඇද ගන්නා සේ සැලකුවත්, සමහර දෑ අසෝබනය
නමුත් එය සංස්කෘතිය මත තීරණය වේ
ශිල්පාත්මක ස්වභාවය - වඩා ගැඹුරු පාද ක්‍රියාකාරිත්වයන් නර්තන ශිල්පයේ මූලික අභිප්‍රාය වේ
වෙනස් නර්තනයන් ඉහත දෘෂ්ටීන් කෙරෙහි වෙනස් ආකාරයෙන් බලපායි
සහකාර රංගනයේ, සහකරුවන් දෙදෙනා 'නායකයා' සහ 'අනුගාමිකයා' ලෙස හෝ 'මූලිකත්වය' සහ 'අනුගමන' වශයෙන් සඳහන් කෙරේ
සාම්ප්‍රදායිකව පුරුෂ සහකරු නායකත්වය දෙන අතර ස්ත්‍රී සහකාරිය අනුගමනය කරයි
නමුත් සෑම විටම මෙය නිසැක තත්ත්වය නොවේ
බොහෝ 'සමාජ නර්තන' ආකාරයක්ම සමාන ලිංග සහ භූමිකාව රේඛනය වන හවුල් සම්බන්ධතා වලින් පැවතෙන දිගු ඉතිහාසයක් ද, තරඟ හෝ රඟ දැක්විම් වලදී නර්තන ශීල්පීන්ගේ විධිමත් ලිංග‍ භේදයන් සම්බන්ධයෙන් සමහර වෙනස් කම් කිහිපයක් ඇති වී තිබේ
පුළුල්ව පවසනවා නම්, නායකයා මඟ පෙන්වමින් නර්තනයේ සම්පුර්ණ ආකෘතිය තීරණය කරමින්, රඟ දැක්විය යුත්තේ කුමන චලන හෝ දර්ශනය ද යන්නයි
එය දර්ශන තලය ඔස්සේ කුමන ආකාරයෙන් චලනය විය යුතු ද යන බවයි. නායකයාගේ ප්‍රධාන භූමිකාව වන්නේ චලනයන් යොදා ගනිමින් ඔහුගේ සහයකයන්ට මඟපෙන්වීමයි
සාමාන්‍යයෙන් නර්තනයේ භාව විෂය හෝ ලාලිත්‍ය 'ස්වරය' හා මුලික චලනයන් භාවිතයෙන් එය ඉදිරිපත් කරයි
වෙනස්වු අනුගාමිකයන් නායකයා අනුගමනය කරමින්, නායකයා තීරණය කරන චලනයන් කරනු ලැබේ
රෝජර්ස් ඇන්ඩ් ඇස්ටෙයාර්

මුල් 20 වන ශත වර්ෂයේ නර්තන යුගලයක් වන ‍ෆ්රෙඩ් ඇස්ටේයාර් සහ ජින්ජර් රෝජර්ස් බෝල්රූම් රංගනයට ඇමරිකාව තුළ බොහෝ සේ දායක විය
මොවුන් දෙදෙනා හට වෙනත් ජීවන මාර්ගයක් හා අරමුණු තිබුණත්, ඔවුන් වඩාත් ප්‍රසිද්ධ ඔවුන්ගේ චිත්‍රපට නර්තනයන්හටය
ඇස්ටේයාර් සහ රෝජර් ගේ බොහෝ නිර්මාණ සමාජ නර්තන විදහා දක්වන අතර නැටුම් ශාස්ත්‍රයද කීර්තියට භාජන විය
(බොහෝ විට ඇස්ටෙයාර් හා හර්මස් පෑන් ) මෙය අතිශයෙන් නිවැරදිව වේදිකා ගත කරන ලදි
නවීන බෝල්රූම් රංගනය - මූලික කොටස් 

සම්භාවනීය හා පැරණි නර්තන සමාජ, බෝල්රූම් නර්තනය සංරක්ෂණයට හා රඟ දැක්වීමට අතීතයේ මනා ලෙස දායක වී ඇත
මෙම සමාගම් විශේෂ උත්සව වලදි සම්ප්‍රදායික ඇඳුමෙන් නර්තනයන් දක්වයි. සමහර උපදේශකයන් කාලය හා ස්ථානය පිළිබඳ නර්තනයන්හි විශේෂත්වයක් විදහා පායි
තවද ‍ෆැඩ් නර්තන, කෙටි කාලීන, කාල විශේෂිත, නර්තන එක් වකවානුවක ශෛලිය හා සංගීතය හා සම්බන්ධ වු (ද ට්ව්ස්ට් වැනි ) හා විශේෂිත ගීත (YMCA හා ලාමකරිනා) ද ඇතුලත්ය
මෙම ශෛලිය සංයුක්ත සෑම ආකාරයකම නර්තනයන්ට රංග ප්‍රයෝගික නිර්මාණයට පහ මුලිකව විනෝදය ඇති කරන අර්ධකාලීන දර්ශනයන්ට උපයෝගි වේ
පොඩි මිනිසුන් 6 සිට 45 දක්වා දර්ශනයන්ට උපයෝගි වේ
පොමි මිනිසුන් 6 සිට 45 දක්වා යුත් න‍රාඩයම් ලෙස ගෙදක්වන අතර ' පොදු රගදැක්විම්' අතර මුලික රංගනයකි
තරගකාරිත්වය දරැණු ලෙස මෙම නිෂෙත්‍රය තුළ තිබෙන අතර රග දක්වන්නේ ආකාරය විනිශ්චය මත ම නොව නමුත් කරාඩයම් සමානන්තවය, අලංකාර කොට දැක්විමේ සමාර්ථය, නිරවද්‍යවතාවය සහ නැටුම් ‍ශාස්ත්‍රය මත පදනම් වේ
රංගනය
රංගනයට මනා ඉල්ලුමක් ඇත
ශාරිරික අනතුරුව වෘත්තිමය නර්තනය තුල පෙන්වා දෙන්නේ තරුණ නර්තනය ශිල්පීන් හා වාත්තියන් හට බලපාන විවිධ ප්‍රකාරය
තවද 'ක්‍රීඩා අනතුරු' සහ 'සේවාස්ථාන ආතතිය' නර්තන ශිල්පින් හට සාමාන්‍යය තත්ත්වට වැඩි ශරීර නිරූපණය ප්‍රශ්ණ සහ ආහාර ගැනිමේ ආබාධ ඇති වේ
මෙම ලිපියෙහි මෙම ප්‍රශ්ණ විලින් මිදීම ගෙන යුතු ‍පියවරද විස්තර කෙරේ
සමාජ නර්තනය, නර්තන රූප හා නර්තන ශෛලවල ප්‍රධාන කොටසකි
එය සමාජීකරණය හා පොදු අයිතිය මූලිකව විදහා පායි
මෙය අනෙකුත් මුලික වර්ගයන් හා සැසදේයි
උත්සවාකාර නර්තනය

තර්කානුකූල නර්තනය

 ශෘංගාරාත්මක නර්තනය

සහභාගිත්ව නර්තනය

රැගුම් දැක්වීමේ නර්තනය

බොහෝ සමාජ නර්තන සහකාර නර්තනයයි
නමුත් බොහෝ විට සමාජ නර්තන පිළිබදව කථා කරන විට බෝල්රූම් හා අනෙකුත් සහකාර නර්තන මතකයට නැගේ
බෝල්රෑපි
ස්වීන්ග් නර්තනය
ක්ලබ් නර්තනය
කොන්ට්‍රා නර්තනය
කන්ට්‍රි ඇන්ඩ් වෙස්ට(ර්) නර්තනය
ඉංග්‍රීසි කන්ට්‍රි නර්තනය
ෆෝල්ක් නර්තනය
ස්කොට්ලන්ත ජන නැටුම
ස්කොයාර් නර්තනය
ස්ට්‍රීට් නර්තනය
ටැන්ගෝ නර්තනය
තනි පුද්ගල නර්තනය

සටහන්
ස්ටින්ග් ඩාන්ස්' යනු 1920, 30 හා 40 ජෑස් සංගීතයට අනුව පැද්දිම නර්තනයක් කොට ගත් ජන කණ්ඩායමක් විසින් ගොඩ නැගුවකි
නමුත් මෙම නර්තන ආකාරය ජෑස් සංගීතයේ රිද්මය දක්වා දිවයයි
වඩාත් ප්‍රචලිත නර්තන කණ්ඩායමක් වන්නේ ලින්ඩා බෝච් නැමැති හාලෙම් සිට අද දක්වා පැවත එන සහකාර නර්තනයකි
මෙම නර්තන වැඩි සංඛ්‍යාවක් අප්‍රිකානු ඇමරිකන් ජන සමුහය හා වර්ණ කියුලර් අප්‍රිකානු ඇමරිකන් නර්තන ශීල්පින් හා ආකාරයන් වන 'වැල්බෝ ආ ඇන්ජලෝ' ඇමරිකානු හා අනෙකුත් ජන සමාජ තුලය
මෙම පැද්දෙන නර්තනයේ මුල් ආකාරයන් වන 'බැලැක් බොටම්' චාල්ස්ටන්, ටැබ්ඩාන්ස්, ඩික්සිලන්ඩ් ජෑස් හා හවුල් වන අතර එය දකුණු ඇමරිකන් හි නව සර්ලියන්ස් හි ගොඩ නැගි ඇත
මෙම නර්තන උතුරු දිශාවේ නගරවන නිව් යෝර්ක්, කැන්සාසිටි, හා චිකාගෝ යන නගර කරා 1920 ගිය අතර ගම්බර කළු ජාතිකයන් ද පිඩා වලින් මිදිමට උතුරට ගිය අතර  ජිම්ක්‍රෝලෝස්, ලින්චින් හා පසුව දකුණේ පැවැති රැකියා වියුක්තිය එහි පැවැති අවනතිය හේතුවෙන් සංක්‍රමණය වුහ
ස්වින්ජෑස් බටහිර අප්‍රිකානු  සහ ඇමරිකන් අප්‍රිකානු නර්තනය හා සංගීතයෙහි ස්වර සංයෝග විදහා පායි
මෙය 'ස්ව කාල' සහ 'අට වන ස්වර' නො‍හොත් තුම්පියවර වශයෙන්ද එහි නාද වන රිද්මයන්ගේ වෙනස් විම්ද කාලය අනුව පරතරයද වේ
වර්තමානයේ බොහෝ දියුණු රටවල මෙම ස්වින්ග් ඩාන්ස් ශෛලයන් තිබේ
ලින්ට් හෝප් වඩාත් ප්‍රචලිත වුවන් හැම රටක, නගරයකම රග දැක්විම් නර්තනයන් අනුව වෙනස් වේ
සෑම ප්‍රදේශිය ස්වින්ඩාන්ස් සමාජය තුළ ආවේණික සංස්කෘතියන් හා ස්වීන් ඩාන්ස් භාවිතා වන විවිධ ආකාරයන් ඇත
Film History from 1895 to 1906 - Film continuity 
අඛණ්ඩතාව (සිනමා ඉතිහාසය)

චිත්‍රපටයක් තුල දක්නට ලැබෙන අඛණ්ඩතාවය ලෙස හදුන්වනු ලබන්නේ එක් රෑප රාමුවකින් අනෙක් රෑප රාමුවට මාරැවිමේදි පියවි ඇසට අඛණ්ඩ සිදුවිමක් ලෙස පන්වනු ලැබිමයි
1898 දී රෝබට් ඩබ්. පොල් විසින් නිපදවන ලද Come along, Do
චිත්‍රපටය උදාහරණයක් ලෙස ගනිමු
මෙහි පළමු රෑපරාමුවේදි මහලු යුවලක් කලා ප්‍රදර්ශණයක් පැවැත්වෙන ස්ථානයක පිටත සිටින දර්ශණයක් පෙන්වයි. දෙවන රෑප රාමුවේදි ඔවුන් දෙපල කලා ප්‍රදර්ශණය තුලදි ක්‍රියාකරන ආකරය පෙන්වයි.

	බහුරෑප රාමු සහිත චිත්‍රපට වලදි මෙම අඛණ්ඩතාවය යන සිද්ධාන්තය භාවිතා කරනු ලැබුවේ 1879 සිට ය
එම වර්ෂයේ අගභාගයේ දී ‍ජෝජ් ඇල්බට් ස්මිත් විසින් " The kids in the tunnel' නිපදවන ලදි
එම චිත්‍රපටියේ ආරම්භක රෑප රාමුවේ 'Phinatm ride' එකක් පෙන්නයි
මෙහිදි දුම්රියක් උමගක් තුලට ගමන් කරයි
පසු දර්ශණයේදි කාන්තාවක් සහ පුරැෂයෙකු දුම්රිය තුළදි සිපගන්නා දර්ශණයක් පෙන්වයි. ඉන්පසු නැතත් දුම්රිය උමගෙන් පිටතට එන අවස්ථාවේ 'Phinatm ride' එක නැවත පෙන්වයි. ඊට මසකට පසු යොක්ෂර් වල පිහිටි බැමිෆොක් වෙළද සමාගම මගින් එම චිත්‍රපටයම නැවත රෑගත කරන ලදි
මෙහිදි දුම්රිය උමගට ඇතුලුවන හා පිටවන රෑපරාමු එම දුම්රිය මාර්ගයේ පසකින් සිට රෑගත කරන ලද අතර පසුව එම දර්ශණ දෙක අතර‍ට සිප ගැනිමේ දර්ශණයක් ඇදන ලදි
1900 දී සාර්ථකව අඛණ්ඩතාවය භාවිත කිරීමේ ගෞරවය හිමිවනුයේ ජෝජ් ඇල්බට් ස්මිත් සහ ජෙම්ස් බිලියන්සමන් හට ය
එම වර්ෂයේදි ස්මිත් විසින් "seen through the tekescope' නිපදවන ලදි මෙම චිත්‍රපටයේ ප්‍රධාන රෑපරාමුව පෙන්වුයේ මහා මාර්ග‍යක සිටින තරැණයෙකු සපත්තු බදින පටියක් ගැට ගසන ආකාරයත් පසුව ඔහු තම පෙම්වතියගේ පාද වැලද ගන්නා ආකාරයත් මහල්ලකු මේ සියල්ල දුරදක්නයකින් නිරික්ෂණය කරන ආකාරයත්ය
පසුව මෙ දර්ශණය කළු පැහැ පසුබිමක් මැද ඇති රවුම් දර්ශණයකින් පෙම්වතිවය පාද මත ඇති අත්වල දර්ශණයකට මාරැවේ
පසුව නැවත කළු රෑපරාමුවලට මාරැවේ
ඩේසි ඩැනියල්ස් (1923 ජනවාරි 15 — 1978 ඔක්තෝම්බර් 28) වු කල් ශ්‍රී ලංකවේ ජීවත් වු ප්‍රවීණ රංගන ශිල්පිණියක් සහ ගායිකාවකි
රුක්මණී සංස්කෘතියට අයත් ජනප්‍රිය කලාකාරිනියකි
ප්‍රථම සිංහල සිනමාවේ නිළිය මෙන්ම සිංහල සිනමාවේ අග්‍රගනය නිළිය ද, සිංහල සංගීතයේ අග්‍රගනය්‍ය ගායිකාව ද වේ
ශාන්ත මැතීවී විදුහලේදී විවිධ ප්‍රසංග සඳහා රුක්මණී දේවි සහභාගි වුවාය
ඇය ශ්‍රී ලංකාවේ අසහාය ගීත කෝකිලාවක් ලෙස හදුන්වනු ලැබයි
වේදිකා රංගනයෙන් රංග දිවිය ඇරඹු ඈ රිදී තිරයට පැමිණ සියයකට අධික චිත්‍රපට සංඛ්‍යාවක රගපෑවා ය
ග්‍රැමෆෝනක් යුගයේදි ශ්‍රී ලංකාවේ ඉදිරියෙන්ම සිටි ගිත කෝකිලාව විමට තරම් ඇය භාග්‍ය සම්පන්න වුවා ය
ඇයගේ මරණයෙන් පසු ඈ සරසවිය රණ තිසර (ජීවිතයේ එක් වරක් පමණක් පිරිනැමෙන) සම්මානයෙන් 1979 සරසවි සම්මා උළෙලේදි පිදුම් ලැබුවාය
වේදිකා රංගනයෙන් තිරයට පිවිසෙන ඈ, ලංකාවේ ප්‍රථම නිළිය වූවාය
ගායනයෙන් ගීත කෝකිලාවිය ද වූ ඇය ඉතාම නිහතමානී කාන්තාවක වූ අතර ඇය තුළ තිබූ විනය හා කැපවීම ආදර්ශවත් ය
පුරාවෘතයක් බඳු වූ රුක්මණී දේවි නම් වූ සුවිශේෂී කලාකාරිය බිහි වූ සමාජ හා සංස්කෘතික පසුබිමද පිරිස්සා බැලීමේ දී, රුක්මණීය ම කියා ඇති පරිදි කාන්තාවක් කලාවට සම්බන්ධ වීම, අවඥාවෙන් සැලකූ යුගයකි
නිළියන් ගැන කතා කරන විට "මොනවද ඔය ටීටර් කාරයෝ" යෑයි මහජනයා සඳහන් කළේ ඉතාම පහත් කොටසක් ගැන කතා කරන කලෙක මෙ නැයි 1956 දී ලියා පළ කළ "මගේ ජීවිත විත්ති" නම් වූ ග්‍රන්ථයෙහි ලා කියා පායි
එබඳු වටපිටාවක නිළියක හා ගායිකාවක ලෙස කලාවට ප්‍රවිශ්ට වීමට තරම් රුක්මණී දැක් වූ එඩිතර භාවය අගනේ ය
අද පවතින නිළි සංස්කෘතියට ඉඩ ලබා දුන්නේ ඇයයි
ළමා විය සහ තරැණ අවධිය
රැක්මණි දේවි නුවරඑළිය රම්බොඩ නම් ග්‍රාමයේ 1923 ජනවාරි 15 දින උපත ලැබූ ඩේසි රාසම්මා ඩැනියල්ස් ලෙස කොළඹ වෙට්ටි ක්‍රිස්තියානි පවුලක උපත ලැබුවාය
ගැහැනු දරුවන් පස් දෙනෙකුගෙන් සමන්විත වූ පවුලක පවුලේ දෙවෙනියා වු ඩේසිගේ පියා ජෝන් ඩැනියෙල් නම් වැවිලිකරැවකු වු අතර ඇගේ මව වු පෙලන් රෝස් ගුරැවරියක වුවා ය
වැඩිමහලු සහෝදරිය මේබල්, තම එකම සොයුරු පෙඩ්රික්, වැඩිමහල් බාල සහෝදරී ප්ලොරන්ස්, මද්දුම බාල සහෝදරී හෙලන් සහ බඩ පිස්සී සරෝජනී ය
පියා වූ ඡේ
ඩී. ඩැනියෙල්ස් ඒ කාලයේ ඔහු වත්තක රැකියාවක් කළේය
මව හෙලන් රෝස් ඩැනියෙල්ස් ගුරුවරියකි
මෙම දම්පතීන්ගේ දෙවැනි දියණිය කුඩා අවදියේ සිට ම ගීතයට තදින් හද බැඳුණි
බාල අවධියේ ම පල්ලියේ ගීතිකා ගායනාවන්ට යොමු කිරීම නිසාවෙන් ඇය කිතුණු පරිසරයට බෙහෙවින් අනුගත වූවා ය
එ පරිදි කුඩා කල සිට ම ගීත ගැයීම හේතුවෙන් ස්වර උච්චාරණ ක්‍රමයට ගීත පදමාලාව හැසිරවීමට සතතාභ්‍යාසයේ යෙදීම නිසා ගායනයේ දී විශිෂ්ඨ වූවා ය
සත් හැවිරිදි වත් ම ඩේසි ඩැනියල් ශිෂ්‍යාවට මැතිව් විදුහලේ වේදිකාවට පිවිස නර්තනයේ යෙදෙමින් ගායනයක් ඉදිරිපත් කිරීමේ අවස්ථාව උදා වූවා ය
එම පළමු ගීතය ම ළමා ගායිකාවක් ලෙස ජනප්‍රියත්වයට පත් වීමට ප්‍රමාණවත් වූවා ය
"ට්වින්කල් ට්වින්කල් ලිට්ල් ස්ටාර්" "දිලෙන් දිලෙන් පුංචි තරු" නමැති ඉංග්‍රීසි කවිය කී හැටි, පාසලේදී ඉගෙන ගත් ඉංග්‍රීසි ගීත, කවි හා පල්ලියේදී කියන ලද ගීතත්, කට පාඩම් කරගැනීමට ඇය පුරුදු වී සිටියා ය
ලක්‍ෂමී බායි, සුසිලා ජයසිංහ වැනි එම යුගයේ ජනප්‍රියව සිටි ගායක ගායිකාවන් ගැයූ "විජිත සුන්දර පුෂ්ප උයනේ", "මහමුනි ශ්‍රී පාද තැබූ ලංකා දීපේ", "එන්න පායා" ආදී ගීතයන් ආසාවකින් ගැයූ ඇය ලක්‍ෂ්මී බායි, සුසිලා ජයසිංහ සහ රෙජිනා ඇනී බොතේජු වැනි සුප්‍රකට ගායිකාවක් වීමට ඇත්නම්, කියා දිවා රෑ සිහින මැව්වා ය
ඇයගේ පියා සංගීතය ප්‍රිය කළ අයෙකු ලෙස තම දුවණියට මිහිරි හඬින් ගී කීමට පුළුවන් බව මුලින්ම දුටු තැනැත්තා ඔහු ය
ගායිකාවක් වශයෙන් රටට හඳුන්වා දීමට මුලින්ම අදහස් කරනු ලැබූයේ ඇයගේ දයාබර පියා ය
රම්බොඩ හැර දමා පසුකලෙක මොරටුවේ පදිංචියට පැමිණ වැඩිදුර අධ්‍යාපනය සඳහා වේල්ස් කුමරි බාලිකා විදුහලට ඇතුළත් කෙරුණි
එතැනින් සිප්සතර හදාරා දෙවැනි වරට වැල්ලවත්තේ සෙන්ට් ක්ලෙයාර්ස් විදුහලට ඇතුළත් කෙරුණි
ඇයගේ මවද එහි ගුරුවරියක වූවාය
ඉන්පසු දෙමටගොඩ සෙන්ට් මැතිව් විද්‍යාලයේ ඉගෙනුම ලබද්දී විවිධ ප්‍රසංගවල රඟපෑමට අවස්ථාව ලැබුණි
එවිට ඇයගේ වයස අවුරුදු 12 කි
එහිදී දෙව් දූතයෝ යන නාට්‍යයේ රගපා දස්කම් දැක් වූ තැන චන්ද්‍රලේඛා හා සී. ඒ. පෙරේරා ගුරුතුමියන් යටතේ හොඳ හැටි පුහුණුව ලැබුවාය
කොළඹ ප්‍රදේශයෙ හි ළමාවිය ගත කළ ඇය ප්‍රාථමික අධ්‍යාපනය ලැබුවේ ශාන්ත මැතිව් විද්‍යාලයෙනි
පසුව ඇය වැල්ලවත්ත ශාන්ත ක්ලොරාගේ විද්‍යා‍ගයේදි ඇතුළත් දී එහි දී අධ්‍යාපන කටයුතු හැදැරෑවා ය
කුඩා අවධියේ සිටම ඇය නර්තනට ගායනයටත් දස්කම් පෑවාය
හත්වන වියේදි නත්තල් කැරොල් ගායක සද"හාද ඇය සහභාගි වුවාය
පාසල් ගුරුවරියක් ද සුප්‍රකට නෘත්‍යාංගනාවක වු "චන්ද්‍රලේඛා" ඇගේ කලා ලොව ගුරුවරිය වූයේ ය
ඇයගේ සහජනයෙන් ඇති දක්ෂතා හදුනාගැනිමේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ඇය සපත්තු සාදන්නාගේ බිරිද යන නත්තල් නාටකයේ ප්‍රධාන චරිතය සදහා තොරාගනු ලැබුවාය
මෙම නාටකය වැල්ලවත්ත ශාන්ත ‍ක්ලොරාගේ පාසලේදි පුහුණු කර ඉදිරිපත් කරනු ලැබීය
ඇයගේ මෙම රංගනය දුටු වෝල්ටර් අබේසිංහ නම් නාට්‍ය නිෂ්පාදකයා ඇගේ පියාගේ අවසරයද ඇතිව එහුගේ රමායනය නාට්‍යයේ සීතාගේ චරිතය සදහා තෝරා ගත්තාය
සිංහ නාට්‍ය සභාව විසින් ඉදිරිපත් කරනු ලැබු මෙම නාට්‍යය 1935 ඇය වයස අවුරැදු 12 රග දක්වනු ලැබීය
ගායනය 
ඇය ගායනයට පිවිසෙනුයේ 1906 දී පෙරළියක් ඇති කළ ග්‍රැමෆෝන් යුගයේ දී ය
ඇගේ ගීතවල ක්‍රිස්තියානි ආභාසය තිබුණි
එමෙන්ම ඇය 1939 කාලයේදී ගුවන් විදුලි සංගිත වැඩසටහන් වලට සහභාගි වුවාය
ඇය ගැයූ ප්‍රථම ග්‍රැමෆෝන් ගීතය සිරි බුද්ධගයා විහාරේ ගීතයයි
ඇය සමඟ එච්.ඩබ්ලිව්. රූපසිංහයන් 1939දී ගැයූ "සිරි බුද්ධගයා විහාරේ" නම් ගීතය පළමුවරට ග්‍රැමෆෝන් තැටියකට ගායනා කලා ය
එවිට ඇයගේ වයස අවුරුදු 13 කි
රූපසිංහ මාස්ටර් ඇය ගී ලොවට ගත් පසු "ඩේසි" නාමය ඉවත් කොට රුක්මණී දේවි යෑයි නම තැබුවේ ය
මෙම ගීතය ජනප්‍රිය වූ විගස ග්‍රෑමෆෝන වෙළඳ තැටි සඳහා ගීත දහයකට වැඩි ප්‍රමාණයක් ද, චිත්‍රපට පසුබිම් ගීත ද, විරිදු හා කණ්ඩායම් ගීත ද බොහෝ ප්‍රමාණයක් ගායනා කර දායාද කර දුන්නා ය
රූපසිංහ මාස්ටර් සමගින් බොදු ගී ගායනා කරන ලද අතර, කාර්ගිල්ස් සමාගමේ ගේබ්‍රියෙල් ගුණරත්න මහතාගෙන් එච්.එම්.වී. තැටිවලට (HMV Disks) ගීත ගායනයට ඇරයුම් ලැබුණි
"සිරි බුද්ධගයා විහාරේ" හි තාලය හා සංගීතය ඇසෙන සැම විටම ආගමික හැඟීමෙන් ශ්‍රාවක සිත් කිලිපොලා යයි
කලා ක්ෂේත්‍රයේ ග්‍රැමෆෝන යුගය ලෙස හැඳීන් වූ කාල පරිච්ඡේදය හා නූතන යුගය ආබද්ධ කිරීමේ සන්ධිස්ථානය වූයේ රුක්මණී දේවියයි
ග්‍රැමෆෝන යුගයේ සිට වර්තමාන යුගයට ඇය පිවිසෙන්නේ වෙස් මුහුණු, සිවම්මා ධනපාල, ඔතේලෝ, වෙස්සන්තර නාට්‍ය හා අහසින් පොළොවට රූගත කිරීම්වලට දායකවීමෙනි
ඒ කල් හි රුක්මණී දේවිය නවක නිළියන්ගේ ආදරණීය ඩේසි අක්කා වූවා ය
ඇය ගීත, චිත්‍රපට, වේදිකා නාට්‍ය බොහෝමයකට ම දායක වී ඇත
විචාරකයන් ඇය "මෙලඩි ක්වීන්" ලෙස  හැඳින්වුයේ ඇගේ ගීත නිසාවෙනි
රුක්මණී අනෙක් සංගීඥයන් මෙන් සංගිතය ඉගෙන නොතිබිණි
රුක්මණියට අපරදිග සංගිතයට මෙන්ම ඉන්දීය පෙරදිග රාගධාරී සංගිතයට ද අනුවද ගීත ගායනා කළ හැකි වූවා ය
ඇය ලංකාවේ එකල් හි සිටි හොඳම පොප් ගායිකාව ද වුවාය
1947 ගුවන් විදුලි ශ්‍රවණ පර්යේෂණයකදී ඇය ජනප්‍රිය ගායන ශිල්පින් අතර 2 වන ස්ථානයට පත්විය
ඇය විසින් "ලොවේ දසත පුජිත" - ගරු සිංහල ජාතියෙ උපන්න විරිඳු ගීතය ද සැඟවුණු පිළිතුර චිත්‍රපටයේ ද්‍රවිඩ පිටපත වන කුසුමලතා හි ද්‍රවිඩ ගීතයක් ද ඇය ගැයුවා ය
වේදිකාව 
ඇය මෙම කලාවට අවතීර්ණ වනුයේ වේදිකා නාට්‍යය නුර්තිය පිරිහෙන කාලයේ දීය
එකල් හි ලාංකික කලා ක්ෂේත්‍රය ගොඩ නැඟුනේ සාම්ප්‍රදායික වූ ජන කවීන්ගෙන් හා ශාන්ති කර්ම, යකදුරු ක්‍රියාවන් ආශ්‍රිතව බිහි වූ යාතිකා මෙන්ම, දේශීය සංගීත භාණ්ඩ උපයෝගී කර ගනිමිනි
වෙස්සන්තර, සඳකිඳරු, කුස ජාතකයන් වැනි වූ ආගමික කථා හා රාමායනය, අශෝක මාලා වැනි දෘෂ්‍ය කාව්‍ය අනුසාරයෙන් රඟ දැක් වූ නාට්‍ය හා නූර්ති ගී දිවයින පුරා ජනප්‍රිය වී තිබුණි
19 සියවස ආරම්භයේ දී ම එදා පැවති කෝපි කඩේ හා නිවෙස්වල ගීත ඇසීමට ග්‍රැමෆෝනය ජනප්‍රිය වූයේ ය
නාට්‍ය කණ්ඩායම් ලක්දිව පුරා සංචාරය කරමින් වේදිකා නාට්‍ය රංගනයෙන් හා නූර්ති ගී ගැයීමෙන් ප්‍රේක්ෂක ජනප්‍රියත්වය ඇති කළේ ය
එකල නිළියක වීම පිළිබඳ සාමාන්‍ය ජනයා අප්‍රසාදය පළ කරමින් එය පහත් ලෙස සළකමින් හංවඩු ගැසී තිබුණි
එම නාට්‍යවල ගී ගැයීම හා ස්ත්‍රී චරිතයන් හි රංගනය යෙදුණේ ස්ත්‍රී ලෙස වෙස් ගත් පිරිමින් ය
පුරුෂ ආධිපත්‍යයට පැතිර වූ කාල වකවානුවක් අතීතයේ පැවති බැවින් කාන්තාවන්ට නර්තනය හෝ ගායනයට වේදිකාව තහනම් කලාපයක් වීම ලක්ෂණයකි
කාන්තාවක් වේදිකාවට පිවිස පුරුෂයින් සමඟ නර්තනයේ, රංගනයේ හෝ ගායනයේ යෙදීම ස්ත්‍රී විලාපයකට හේතුවන ක්‍රියාවක් ලෙස එදා සමාජය සැලකූ අතර ටීටර්කාරියෝ, බයිස්කෝප් කාරිනියන් ලෙස ඔවුන් සමච්චලයට පත් කරමින් විවාහයකට හෝ නුසුදුසු අය ලෙස සැලකුවේ ය
එම කාල වකවානුව තුල ජීවත් වූ ස්වදේශීය කාන්තාවෝ නර්තනය, ගායනය ප්‍රතික්ෂේප කළා ය
ඇයගේ ප්‍රථම වේදිකා නාට්‍යය වූයේ රාමායනයයි
එහිදී ඇය සීතාවගේ භූමිකාවට රංගනයෙන් දායක වීය
ඇගේ ස්ත්‍රී දේහ ලක්ෂණ, හඬ හැසිරවීම, වේදිකාවට පිවිසීමේදී ප්‍රේක්ෂකයා අමන්දානන්දයට පත් කළේය
එබැවින් සමකාලීන නාට්‍ය නිෂ්පාදකයෝ ඇයගේ සහභාගිත්වය තම නර්තනයට, ගායනයට නිරතුරුව අපේක්ෂා කරන ලදි
මේ අතර තුර කාලයේ දි රුක්මණි සමග නාට්‍යවල රඟපෑමෙන් හඳුනාගත් ස්ටැන්ලි මල්ලවආරච්චිගේ මාර්ගයෙන් එඩී ජයමාන්නත් මිනර්වා සංචාරක නාට්‍ය කණ්ඩායමත් ඇයට හඳුනා ගන්නට ද ඊට එක් වීමට ද භාග්‍යය ලැබිණ
මෙහිදී නර්තනයෙන් හා රංගනයෙන් බොහෝ දුරට සහභාගි නොකර ගායනයට පමණක් අවස්ථාව ලබා දී ඇත
නාට්‍යයක් විටින් විට රඟපෑමේදී එම කොටස් අතරතුර වේදිකාව සැරසීමට එදා බොහෝ වෙලාවක් ගත වූයේ ය
එම විරාමය තුළ ප්‍රේක්ෂකයා රඳවා තබා ගැනීම සඳහා විටින් විට රුක්මණී දේවී ගීත ගායනය සඳහා මිනර්වා නාට්‍ය කණ්ඩායම විසින් යොදවන ලද්දේ ය
ප්‍රේක්ෂකයාට මෙන්ම රුක්මණී දේවියට ද මෙය නව අත්දැකීමක් වූවා ය
ඇයගේ පුරුදු ගීත ගායනය නිදහසේ ඉදිරිපත් කිරීමට මෙම අවස්ථාව බෙහෙවින් ප්‍රයෝජනවත් වූවා ය
මුල් කාලයේ වේදිකා නාට්‍ය රඟපෑවත් ඇය එතරම් ජනප්‍රියත්වට පත් නොවුවා ය
රාමායණය, මායාවතී, රෝහිණී වැනි නාට්‍ය කිහිපයක රඟපා ජනප්‍රියත්වයට පත්වු ඇය මිනර්වා නාට්‍ය සංගමයට බැඳුනා ය
රුක්මණී වඩා ප්‍රිය කළේ ගීතයට ය
ඇය අවතාරය නාට්‍යයෙන් අරඹා එම සංගමයේ නිපද වු නාට්‍යවල අතිරේක ගායිකාවක ලෙස ද දායක වූවා ය
කඩවුණු පොරොන්දුව නාට්‍යෙයේ රංජනීගේ චරිතයට පණ පෙවීමෙන් රඟපෑමද ආරම්භ කළා ය
එදා රාමායනයෙන් වේදිකාවට පිවිස 1939 දී ඇයගේ ප්‍රථම රංගනය ඉදිරිපත් කළාය
ඉන් පසු බද්දේගම රතනසාර විද්‍යාලයේ ගුරුවරුන් හා ළමුන් සමග එක් වී ජී.පී.පී. ආටිගල මහතාගේ "රෝහිණී" දෘශ්‍ය කාව්‍ය නාටකයේ රඟ පෑවා ය
ටී. ඩී. තාඹුගල සහ ඒ. එන්. ද සිල්වා මහත්වරුන් "මායාවතී" නාටකයේ රඟපෑවේ එවකට ප්‍රවීන ගායකයකු වූ සූරියසං කර් මොල්ලිගොඩ ද සමඟිනි
ලුමන් රාජපක්‍ෂගේ "රාජ ද්‍රෝහියා" නාට්‍යයේ ස්ටැන්ලි මල්ලවආරච්චි සමග රඟපෑවා ය
මොරටුවේ රඟදැක් වු "රංගල අප්පු" නාට්‍යයෙ හි මුල සිටම අග දක්වා විකට චරිතයක් එඩී ජයමාන්නයන් සමගින් මුල්වරට රඟ පෑවා ය
සිස් ඩයස්ගේ "ජානකී හරණයේ" ජානකී ලෙස ද, "කීකරු බිරිඳ" නාට්‍යයේ කීකරු බිරිඳ ලෙසද රඟ දැක්වීය
විශාඛා විදුහල් නාට්‍යක වූ "සිරිසඟබෝ" හි රාජ දේවිය වූවා ය
සිනමාගමනය 
ඇය මෙරට ප්‍රදර්ශනය කෙරුණු ප්‍රථම සිංහල කථානාද චිත්‍රපටය වූ කඩවුණු පොරොන්දුව චිත්‍රපටයේ රංජනීගේ චරිතය රඟපෑවා ය
මුලින් ම ප්‍රේක්ෂකයන්ගේ ගර්භාවට ලක්වන චරිත කඩවුණු පොරොන්දුව වැනි චිත්‍රපටවල රඟපෑ නමුත් පසුව ප්‍රේක්ෂක අනුකම්පාව දිනාගත හැකි දෛවයෝගය වැනි චරිත රඟපෑවා ය
කඩවුණු පොරොන්දුව නාට්‍යය සතර දිසාවේ 800 වාරයක් වේදිකාගත වී ඉමහත් ජනාදරයට පත් වූ නාට්‍යයකි
මේ අතරතුර කාලයේ දී ඉන්දියාවෙන් පැමිණි එස්. එම්. නායගම් මහතා කඩවුණු පොරොන්දුව නාට්‍යය නරඹා තිරයට නැඟීමට අදහස් කොට බී.ඒ.ඩබ්ලිව්. ජයමාන්න මහතා සමග කතිකා කර, ගිවිසුම් අත්සන් කොට 1946 දී ඉන්දියාවට ගොස් චිත්‍රපටයට රූ ගත කිරීය
ඇය ඒ පිළිබඳව සඳහන් කළේ ඇගේ ජීවිතයේ ලැබූ අභිමානවත් අත්දැකීමක් ලෙස ය
"කොළොම්බස් අමෙරිකාව සොයා ගත්තා සේ" ඇය ප්‍රථම සිංහල කථානාද චිත්‍රපටයට දායක වූ බවය
එහි ප්‍රධාන චරිතය වූ රංජනීගේ චරිතය රුක්මණී දේවි රඟපෑවා ය
1947 ජනවාරි 21 වෙනි දින රාජ්‍ය අනුග්‍රහය සහිතව මහාමාන්‍ය ඩී.එස්. සේනානායක මැතිතුමාගේ ප්‍රධානත්වයෙන් හා සිනමා රසික රසිකාවියන් බොහෝ දෙනෙකුගේ සහභාගිත්වයෙන් කොළඹ කිංස්ලි සිනමාහලේදී කඩවුණ පොරොන්දුව ප්‍රථම සිංහල කථානාද චිත්‍රපටය ප්‍රදර්ශනය කරනු ලැබීය
එහිදී ඩේසි ඩැනියල් හෙවක් රුක්මණී දේවිය ප්‍රථම සිංහල චිත්‍රපට නිළිය ලෙස කිරුළු පැළඳී ඓතිහාසික දිනය ද විය
ඉන් පසුව ද නිර්මාණය වූ නාට්‍යවල හා චිත්‍රපටල ප්‍රධාන නිළි චරිතයට ඇය දායක වූවාය
ග්‍රැමෆෝන් මෙන්ම නූර්ති ගී ද ගැයූ රුක්මණී දේවි ප්‍රතිභාපූර්ණ කලාකාරිණියක්, වේදිකා හා චිත්‍රපට නිළියක් වශයෙන් සක්‍රීයව හිමි කලා ක්ෂේත්‍රයේ පසුතලය ස්ථාපිත කරනු ලැබූයේ එච්. ඩබ්ලිව්. රූපසිංහ මාස්ටර් සමඟ ගැයූ ‘සිරි බුද්ධගයා විහාරේ’ ගීතයෙනි
ඇය නිළියක ලෙස කපටි ආරක්ෂකයා (මල්ලිකා), වැරදුණු කුරුමානම (ස්වර්ණා), පෙරළන ඉරණම (සුවිනීතා), හදිසි විනිශ්චය (කාන්ති), සැඟවුණු පිළිතුර (කුසුමලතා), උමතු විශ්වාසය (දිවිත්ව චරිත මව සහ දුව), කැලෑහඳ (මාලිනී), අයිරාංගනී (අයිරාංගනී), මත්භේදය (කුසුමා), පෙරකදෝරූ බෑණා (මාලිනී), දොස්තර (චන්ද්‍රා) ලෙසත් රඟමින් ඇය අලුත උපන් සිනමාවට දායකත්වය සැපයුවා ය
ඇය රඟ පෑ එම චිත්‍රපටයන් හි රංගනයෙන් පමණක් නොව ගීතයෙන්ද එක් වූයේ ය්
"සන්ධ්‍යාවේ ශ්‍රීය රම්‍යා ලෙස පේනා" — කපටි ආරක්‍ෂකයාට ද, "පින්සාර මාගෙ සොහොයුරා" — වැරදුණු කුරුමානමට ද, "ගලා කන්දේනී මතුවෙනා දොළකි ප්‍රීති ජීවිතේ" — පෙරළෙන ඉරණමට ද, "ඕලු මලෙහි සුදෝ සුදෝ" — හදිසි විනිශ්චයට ද, ජයමංගල ගාථාවන් — සැඟවුණු පිළිතුරට ද, "ලේ කිරිදීලා" — උමතු විශ්වාසයට ද — පළමු වරට මොහිදින් බෙග් සමග ද, "සුදට සුදේ සිරිය දිලේ" නව කතාවක් පළමු වරට තිරගත කළ ඩබ්ලිව්. ඒ. සිල්වා සූරීන්ගේ — කැලෑහඳට ද, "අන්න සුදෝ අර පාට වලා" — අයිරාංගනීට ද, "රාණියේ එන්නකෝ නැගී" මතභේදයට ද, "පෙම්මල් මාලා නෙළා ගොතාලා" — පෙරකදෝරු බෑණාට ද, "මුහුදේ පතුලේ කිමිදී" — දොස්තරට ද ගායනා කලා ය
ප්‍රවේශමෙන් යන්නකො සුදා මගේ චිත්‍රපටය තිරයට නැඟෙද්දී රම්බොඩ මාර්ගයේ රුක්මණී දේවිය හර්බට් එම්. සෙනෙවිරත්න සමගින් මෝටර් රථයක නැඟී ගමන් කරන දර්ශනය රූගත කරන අවස්ථාවේදී රිය පාරෙන් ඉවතට පැන ප්‍රපාතයකට පෙරළීමේදී ගස් දෙබලක රැඳී දෙදෙනාගේ ම ජීවිත බේරුණි
"සිරියලතා" ඩබ්ලිව්.ඒ. සිල්වා ශූරීන්ගේ චිත්‍රපටයට නැගි දෙවන නව කථාවයි. රුක්මණී සිරියලතා නමින් ද්විත්ව චරිතයක් නිරූපණය කළා ය
ඩබ්. ඒ. සිල්වා සූරීන්ගේ තෙවැනි වරට ද තිරගත කළ ඓතිහාසික නවකතාව වූ දෛවයෝගය හි ශීලා කුමරිය ලෙසත් රඟපෑවා ය
ඩොමී ජයවර්ධන සමගින් එක් වී මුල් වරට රඟපෑවේ "සැමියා බිරිඳගේ දෙවියාය" චිත්‍රපටයේ ය
"සුවදෙන සිත සැනසුම් අම මිහිරකි රස ලොව පෙම්" ගීතය ගයමින් "ලාදලු" චිත්‍රපටයේ ස්ටැන්ලි පෙරේරා සමග අසුපිට නැඟ රංගනයක යෙදුණේ ඩබ්. ඩී. අමර දේවයන් සමගින් යුග ගීතයක් ගයමිනි
56 වරක් තිරයේ පෙම්වතිය වී පෙම් ජවනිකා රඟ පාමින්, ඉන්පසුව වැඩිහිටි චරිතවලට මුල් තැන දෙමින් "අබුද්දස්ස කාලෙ" ආචාර්ය ලෙස්ටර් ඡේම්ස් පීරීස් මහතාගේ "අහසින් පොළොවට වැනි චිත්‍රපටවල මවු චරිතයට කොටු වූවාය
"සක්විති සුවය" චිත්‍රපටයේ අවසන් වරට රඟමින් තිස් එක් වසරක් තුළ අනූවකට වැඩි සිනමා පටවලට රංගනයෙන් දායක වූවාය
ඇය හට නිළියක වීමේ ආශාව එකල ඇගේ සිතෙහි සිහිනෙන් වත් වීමට අදහසක් නොතිබුණු බව ද ගී ගැයීමට නම් හය හතර දැනගත් දා සිටම ආශාවක් පැවති බවද ඇය කීවා ය
කෙසේ හෝ ඇය ලංකාදීප පුවත්පතින් සංවිධානය කරනු ලැබූ දීපශිඛා සම්මානයෙන් පිදුම් ලැබුවා ය
ජාත්‍යන්තර චිත්‍රපට සඟරාවක් වන ඉන්දියාවේ ෆිල්ම් ෆෙයාර් විදේශීය සඟරාවේ මුල් පිටුවේ ඇගේ ඡායාරූපයක් පළ කිරීමෙන් සිනමා හා ගායන ක්ෂේත්‍රයට කරන ලද විශිෂ්ඨ සේවය අගයමින් උපහාර දැක් වීය
වේදිකා නාට්‍යයන්
 වෝල්ටර් අබේසිංහයන්ගේ - රාමායණය
 චාල්ස් ඩයස්ගේ - මායාවතී
 ඩික් ඩයස්ගේ - ජානකීහරණය
 පී.පී. ආටිගලගේ- රෝහිණී
 ලූමන් රාජපක්ෂගේ - රාජද්‍රෝහියා
 සී.ඒ. ෆොන්සේකාගේ - කීකරු බිරිඳ
 විලාෆ්‍රඩ් පීරිස්ගේ-රංගල අප්පු
 ධම්ම ජාගොඩගේ - වෙස්මුහුණු
 ඔතෙලෝ
 වෙස්සන්තර
 ඔන්න බබෝ ඇතින්නියා
 සිවම්මා ධනපාල

මිනර්වා නාට්‍ය
 අවතාරය - ගායනයෙන්
 කඩවුණු පොරොන්දුව - රංජනී
 පෙරැළෙන ඉරණම - සුවිනීතා
 උමතු විශ්වාසය - සුසිලා
 කපටි ආරක්ෂකයා - මල්ලිකා
 හදිසි විනිශ්චය - කාන්ති
 වැරදුණු කුරුමාණම - ස්වර්ණා

වියෝව
ගීත කෝකිලාවිය ලෙස ජනාදරය දිනූ රුක්මණී දේවී කලා දිවියට වසර 40ක් සපිරෙන මොහොත මුල් කොට ගෙන ස්වර්ණ ගී මහා ප්‍රසංගය ලෙස ගීත උළෙලක් කොළඹ කාන්තා විද්‍යාලේදී 1978 ඔක්තෝබර් මස 29 දින පැවැත්වීමට කටයුතු කරමින් සිටින අතරතුර දී මාතර උයන්වත්ත හි ගී සාදය නිමාකොට මීගමුව සිය නිවස බලා එමින් සිටියදී ජා-ඇල, තුඩැල්ලේදී ඇය ගමන් ගත් රිය තෙල් බවුසරයක ගැටීමෙන් එදින අලුයම නිසල පරිසරයම නසාගෙන දේවිය නිහඬ වූවා ය
එම ස්ථානය ආසන්නනයේ ම ඇයගේ ජීවී සිරුරට බොහෝ සෙයින් සමාන වූ ශ්වේත වර්ණාලේපිත පිළිරුවක් මීගමුව – කොළඹ ප්‍රධාන මාර්ගයේ ස්ථාපිත කර තිබේ
සම්මාන
1976 - හොඳම පසුබිම් ගායිකාව - දොයි දොයිය පුතා - අහසින් පොළොවට - ජනාධිපති සම්මාන 
1955 - හොඳම නිළිය - කැලෑ හඳ - දීපශිකා - ලංකාදීප පුවත්පත 
1955 - හොඳම නිළිය් - දිනමිණ පුවත්පත මගින් පාඨක ඡන්ද 16221 මත
මූලාශ්‍ර

ගායිකාවන්
නිළියන්
මෙම අසාමාන්‍ය තරග නියමආකාරයෙන් පවත්වනු ලබන්නේ ගෘහස්ථ තරග කාල සීමාවලදිය
එය එසේ සිදු කරනුයේ දිග මීටර 200 ඇතුලත වු කෙටි දුර ධාවන පථය නිසාය
සැතැප්ම තරගය හැරුණු විට බාධක, දිගු දුර තරග කලාතුරකින් පැවැත් වෙන නමුත් බොහෝ ධාවන පත සැතපුම් කාල (402.3 මීටර්) සිට මීටර් 400 බවට පරිවර්තනය කර ඇත
සෑම දිගු දුර තරගයක්ම වාර්තා ගත නොකරන නමුත්, IAAF වාර්තා පොත තුළ සැතපුම්‍ ලෝක වාර්තාව වර්තමානයේ දරන්නේ කිනම් එල් ගුරෝජ් නැමැති මොරොක්කෝ ජාතිකයා වන අතර ස්වෙට්ලනා මැස්ටනෝමා නැමැති රැසියානු ජාතික කාන්තාව විසින් එහි පුරාණ වටිනාකම දරයි
පුරුෂයන් හා ස්ත්‍රීන් අතර තරග නොවදින අතර සමහර අවස්ථාවල පාසල් අතර තරග තුළ එසේ කිරීමට සිදු වේ
ස්ත්‍රීන්, පුරුෂයන් ධාවනය කරන දුර ප්‍රමාණයට ධාවනය කරන අතර කඩුලු පැණීම හා අසුන් පන්නා කරන තරගය තුළ බාධක උස් නොවන අතර, යක්ගුලිය, හෙල්ල සහ මිටියේ බර ප්‍රමාණය අඩුය
ධාවන තරග 
 
 දීවිමේ තරග - මීටර් 400 ධාවන පථය මත

කෙටි දුර තරග - මීටර් 400 හා ඊට අඩු තරග, පොදු තරග වන ‍මීටර 60 (ගෘහස්ථ පමණි) මීටර් 100, මීටර් 200 , මීටර් 300 , මීටර් 400 වේ
මධ්‍යම දුර- මීටර 800 සිට මීටර් 3000, මිටර් 800, මීටර් 1500, සැතපුම හා මීටර 3000 (ඇමරිකාව තුළ බොහෝ ප්‍රාන්තයන්හි උසස් අධ්‍යාපන පාසල් ශිෂ්‍යයන් බොහෝ විට මීටර 800, මීටර් 1600 සහ මීටර් 3200 ධාවනය කරයි) සමහර ප්‍රන්තයන්හි පාසල් තුළ මීටර 1500, මීටර් 3000 හා සැතපුම් තරග පවත්වයි.

බාධක ‍දිවීම - සාමාන්‍ය මීටර් 3000 තරගයන් වන අතර තරගකරුවන්ට බාධක හා විලය මගින් පැනීමට සිදු වේ
දුර දිවීම -  මීටර් 5000 හා ඊට වැඩි පොදු තරග මීටර් 5000 හා මිටර් 10 000 වේ
අනෙකුත් තරග පැය 01,06,12,24 වේ
කඩුලු පැණීම - උස මීටර් 110 හා කාන්තාවන් සදහා මීටර් 100වෙයි
මීටර් 400 අතර මැදි බාධක හා මිටර් 300 සමහර උසස් අධ්‍යාපන පාසල් තුළ භාවිතා වේ
සහය දිවීම - මීටර් 4x100" මීටර් 4x400, මීටර් 4x800 හා 4 සැතපුම යන ආදිය වේ
කලාතුරකින් සහය දිවීමේ සැණකෙලියකදී මිශ්‍ර තරග පැවැත්වේ
නියම ආකාරයෙන් මිශ්‍ර තරග දුර මිශ්‍ර සහය දිවීම හා කෙටි දුර මිශ්‍ර සහය දිවීම වශයෙන් වේ
දුර මිශ්‍ර සහය දිවීමෙන් තරගයන් මීටර් 1200, මීටර් 400, මීටර් 800 හා මීටර් 2600 පවැත්වේ
කෙටිදුර සහය දිවීම මීටර් 400, මීටර් 2200, හා මීටර් 800 වේ
බොහෝ පාසල් තුළ කෙටිදුර සහය දිවීමට මීටර් 200 හා මීටර් 2100 අවසන් මීටර් 400 වේ
‍ බොහෝ ඇමරිකානු පාසල් මීටර් 4 400 හා 4 800 හා තරගයක් අවසන් තරගය ලෙස තෝරා ගැනේ
මාර්ග ධාවනය 
 

විවෘත පාසල් යොදා ගැනෙන අතර බොහෝවිට ධාවන පථයන් අවසානයත් සමඟ අවසන් වේ
පොදු තරග කී
5 ට වැඩි, කි
10, කෙටි දුර හා දිගු දුර වේ
වඩා සුලභ නොවන තරග ලෙස කි
15, සැතපුම් 10 (කි
16) කි
20 හා සැතපුම් 20 (කී
32)දැක්විය හැකිය
දිගු දුර දිවීමේ තරගය ඔලිම්පික් ධාවන තරගය තුළ පවත්නා එකම පොදු මාර්ග බාධක තරගය වේ
වේගයෙන් ඇවිදීම - බොහෝ විට වීවෘත මාර්ග භාවිතා කරන අතර පාසල් තරග අතර බොහෝ විට පවතින තරගයකි
පොදු තරග කි
10, කි
20 හා කි
50 වේ