Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
19වන ශත වර්ෂයේ විනාශ වුනු  බයිලාස් වල්ගා තරුව,උල්කාපාත වර්ෂාව සමග සම්බන්ධයක්  ඇතැයි තාරකා විද්‍යාඥයන් විශ්වාස කලද එය දැන් බැහැර කොට ඇත
ඇන්ඩ්‍රොමීඩිස් උල්කාපාත වර්ෂාව ඉතා සෙමින් ඇද වැටෙන ස්වයංව විනාශ වන වර්ෂාවක් ලෙස සැලකේ. මෙය ඇතැම් විට රතු පැහැ ගිනි බෝලයක්මෙන් දිස් වේ
මෙය 19වන ශතකයේ ඇති වූ ප්‍රබල උල්කාපාත වර්ෂාවක් ලෙස සැලකේ
එනම් 1872 සහ 1855 දී එය තත්පරයට උල්කාපාත දෙකක වේගයෙන් පතිත විය
එය 2011 දෙසැම්බර් 3 සිට 5 දක්වා සිනතල් පැයකට සීග්‍රතාවය 50 වු සීග්‍රතාවයකින් පතිත විය
නිරීක්ෂණය කරනු ලැබුණු කිසිම උල්කාපාතයක වල්ගාතරුවල ඇති ද්‍රව්‍ය  දක්නට නොලබුණි
නැවත වරක් උල්කාපාත වර්ෂා 2018,2023 සහ 2036දි ඇති විය හැකි බව විශ්වාස කරයි
සබැදුම් 

Citations

Bibliography

 
 
 
  
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Online sources

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

SIMBAD

වෙනත් භාහිර ගොනු 

 The Deep Photographic Guide to the Constellations
Andromeda
 Star Tales – Andromeda
 Andromeda Constellation at Constellation Guide

 
Constellations
Constellations listed by Ptolemy
Northern constellations

තාරකා විද්‍යාව
සිල්කි මෝරා යනු කාකරයිනිඩයි පවුලට (Carcharhinus falciformis) අයත් ක්ෂීරපායී මෝරුන් විශේෂයකි
සමෙහි ස්වභාවය අනුව ඔවුන් මේ ලෙස නම් කර ඇත
නිවර්තන කලාපීය සාගර වල නොගැඹුරු මුහුදේ මෙම මෝරුන් විශේෂය සුලබ වශයෙන් දක්නට ඇත
ඉතා චංචල ස්වභාවයක් ඇති මෙම මෝරා මහද්වීපික තටකයට මීටර් 50ක් (අඩි 164ක්) පමණ ගැඹුරු මුහුදේ දී දැක ගත හැකිය
අනාකූල සිහින් සිරුරකට හිමිකම් කියන මෙම මත්ස්‍යයා සාමාන්‍යයෙන් මීටර් 2.5ක් (අඩි 8යි අඟල් 2යි ) පමණ වර්ධනය වේ
සිරුර පසුපස ඇති වක්‍රාකාර දාරයක් සහිත කුඩා පෘෂ්ඨීය වරල නිසා මොවුන් අනෙක්කුත් මෝරන් අතරින් විශේෂ කොට හදුනා ගත හැක
එමෙන්ම නිදහස් ලෙස විහිදී ගිය දෑකැත්තක හැඩැති ලය වරල් යුගලයක්ද මෙම මත්සයාට ඇත
ඒවා මතුපිට ලෝකඩමය අළු පැහැයක් ඇති අතර යට ප්‍රදේශය සුදු පැහැයක් ගනී
මොවුන් වෙසෙන සාගරික කලාපයේ ගොදුරු හිඟ වූ විට මොවුන් ඉතා වේගවත් මුරණ්ඩු ස්වභාවයකින් යුතු දඩයක්කාරයකු ලෙස හැසිරේ
මෙම මෝරු විශේෂය ප්‍රධාන වශයෙන් කටු සහිත මසුන් සහ සෙෆලපොඩ් නැමැති මසුන් විශේෂය ආහාරය ලෙස ලබා ගනී
තම මුඛය පුළුල් ලෙස විවෘත කරමින් කුඩා මසුන් රෑනක් එකවර හඹා ගොස් දරුණු ප්‍රහාරයක් එල්ල කිරිම සිදු කරයි
එමෙන්ම මොවුන් බලයා,කෙළවල්ලා වැනි මසුන්ගේ ඉව ඔස්සේ හඹා ගොස් ගොදුරු කර ගැනීමටද කැමත්තක් දක්වයි.ශ්‍රවණ සන්වේදනය ඉතාම තියුණු වන මෙම සත්වයාට තමන් ගොදුරු කර ගන්නා කුඩා වර්ගයේ මාළුන් විසින් ඇති කරන අඩු සංඛ්‍යාත හඩවල් ඔස්සේ යමින් ආහාර ප්‍රභව සොයා ගැනීම ඉතා පහසුවෙන් සිදු කරයි
සිල්කි මෝරා ජලාබුජ සත්වයෙකි
එනම් කළලය පෝෂණය වන්නේ කළල බන්ධනය මගින් මවට සම්බන්ධ වීමෙනි
මෙය ඔවුන්ගේ ජීවිත කාලයේ එක් විශේෂ අවස්ථාවකි
මෙම සතුන්ගේ ප්‍රජනන ක්‍රියාවලිය ඍතු චක්‍රය අනුව සිදු වේ
මෙක්සිකෝවේ ගල්ෆ් කලාපයේ වෙසෙන ගැහැණු සතුන් හැර අනෙකුත් සාගර කලාප වල ජීවත් වන  ගැහැණු සත්ත්වයා ප්‍රජනනයේදී  වාර්ෂිකව හෝ ද්විවාර්ෂිකව පැටවුන් 16 දක්වා පමණ බිහි කරයි
අලුතින් බිහි වන පැටවුන් ගැඹුරු මුහුදෙහි ජීවත් වීමට තරම් වැඩෙන තෙක් මුල් මාස කිහිපය ගොඩබිමට ඈතින් ඇති ගල්පර ආශ්‍රිතව ගැවසෙමින් ජීවත් වේ
සමහර අවස්ථා වලදී කිමිදුම් කරුවන්ටද ආක්‍රමණශීලී ප්‍රහාර එල්ල කරන මෙම මත්සයා සතු විශාල කැපෙන සුළු දත් නිසා ඔවුන්ට තවත් භයානක පෙනුමක් ලැබී ඇත
කෙසේ වුවද මිනිසුන් ඔවුන්ගේ වාසස්ථාන වලට ඇතුල් වූ අවස්ථා කිහිපයකදී හැර අනෙකුත් අවස්ථා වල එල්ල කරන ලද ප්‍රහාර දුර්ලභ වේ
සිල්කි මෝරාගේ වරල් ඉතා වටිනාකමින් වැඩි අතර සම,මෝර තෙල්,හකු හා මස්ද ලබා ගනී
මොවුන් ඉතා සුලභ බැවින් බොහෝ රටවල් වල මත්ස්‍ය කර්මාන්තයේ ප්‍රධාන සංරචකයක් ලෙස වැඩි වාණිජ වටිනාකමක් හිමි කර ගනී
තවද සිල්කි මෝරා බලයා,කෙලවළ්ලා වැනි මාළු විශේෂ සමඟ නිරන්තරයෙන් ගැවසෙන නිසා බලයන් කෙලවළ්ලන් ඇල්ලීම සිදු කරන බොහෝ අවස්ථා වල අහඹු ලෙස මෝරුන්ද දැල් වලට හසු වීම සිදු වේ
අනෙකුත් මෝරුන්ගේ මෙන්ම ප්‍රජනන ක්‍රියාවලිය සෙමෙන් සිදු වුවද සිල්කි මෝරා බොහෝ ප්‍රදේශයක පැතිරී ගිය සාමාන්‍ය ගහණයකින් යුතු මෝරුන් විශේෂයකි
නමුත් පසුගිය කාල වකවානුව තුල මත්ස්‍ය කර්මාන්තය හේතුවෙන් ඔවුන්ගේ ගහණය අඩු වී යන බවට ගණන් බලා ඇත
2007 වසරේදී  International Union for Conservation of Nature (IUCN) මගින් නිකුත් කර ඇති සංඛ්‍යා ලේඛන අනුව මෙම මෝරුන්ගේ සංරක්ෂණ තත්වය අවම වැදගත් සිට තර්ජනයට ලක්වීමට ආසන්න ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කර ඇත
වර්ගීකරණය

සිල්කි මෝරා කාකරියස් ෆැල්සිෆෝමිස් ( Carcharias (Prionodon) falciformis ) කාණ්ඩයට එක් කරමින් ඔවුන් පිළිබද ප්‍රථම අර්ථ දැක්වීම සිදු කරනු ලැබුයේ ජර්මානු විද්‍යාඥයන් දෙදෙනෙකු වූ ජොහැන්ස් මුලර් හා ජකොබ් හෙන්ලේ විසිනි
මොවුන් දෙදෙනාගේ නිදර්ශනය වූයේ සෙන්ටි මීටර් 53ක් (අඟල් 21)ක් පමණ වූ භ්‍රෑණයකි
වෙනත් මෝරුන් විශේෂයක් ලෙස හදුනාගනු ලැබ තිබූ වැඩුණු සිල්කි මෝරා කාකරයිනස් ෆැල්සිෆෝමිස් ( Carcharhinus falciformis )
ලෙස නිවැරදිව හදුනා ගනු ලැබුවේ 1943 දී හෙන්රි බිග්ලෝ,විලියම් ස්කෝර්ඩර් හා ස්ටුවර්ට් ස්ප්‍රින්ගර් විසිනි
ෆැල්සිෆෝමිස්  යනු දෑකැති හැඩයට ලතින් භාෂාවේ ඇති විශේෂණ පදයකි
එය මෙම මත්සයාගේ පෘෂ්ඨීය හා 
ලය වරල් හා සම්බන්ධ වන්නකි
සිල්කි මෝරා යන පොදු නම ඔවුන්ට ලැබී ඇත්තේ අනෙක් මෝරුන්ගේ  සම සමඟ සංසන්දනය කල විට ඔවුන්ගේ සම ඉතා කදිම ලෙස කුඩා කොරපොතු වලින් වැසී මෘදු 
ස්වභාවයක් පැවතීම නිසාවෙනි
වංශ ප්‍රවේණිය හා පරිණාමය
සිල්කි මෝරාගේ පොසිල දතක් උතුරු කැරොලිනාවෙන් හමු වී ඇත
එය කාල නිර්ණයෙන් වසර 12,000ක් පමණ පැරණි බව සොයා ගෙන ඇත
සිල්කි මෝරාගේ 
මූලික පරිණාමය අවිනිශ්චිත වූවකි
1982 ප්‍රධාන ශරීරාංග සැලකීමෙන් ජැක් ගැරික් නම් විද්‍යඥයා බ්ලැක් ස්පොට් මෝරා ඔවුන්ගේ ආසන්නතම නෑදෑයෙක් ලෙස හදුනා ගැනිනි
1988දී ලෙනාර්ඩ් කම්පැග්නෝ සිල්කි මෝරා තාවකාලික වශයෙන් බ්ලැක් නෝස් මෝරා,බ්ලැක්ටිප් රීෆ් මෝරා,නර්වස් මෝරා,කොපර් මෝරා,රාත්‍රී මෝරා ඇතුලත් කාණ්ඩයට ඇතුලත් කරන ලදී
1992දී ගැවින් නේයිලර් සිල්කි මෝරාගේ වංශ ප්‍රවේණිය පිළිබද එන්සයිම මත පදනම් වෙමින් කල විශ්ලේෂණයකදී නැමුමක් සහිත ළය වරල් ඇති විශාල මෝරුන්ගේ කාණ්ඩයට අයත් බව සොයා ගන්නා ලදී
මෙම කාණ්ඩයේ එක් ශාඛාවකට සැන්ඩ්බාර් මෝරා,,විශාල නාසයක් ඇති මෝරා අයත් වන අතර සිල්කි මෝරා ප්‍රධාන ශාඛාවට අයත් වේ
මෙම කොටසට කැරිබියානු ගල්පර මෝරා,ගැලපෙගෝස් මෝරා,සාගරික වයිට්ටිප් මෝරා,ඩස්කි මෝරා,නිල් මෝරා ද අයත් වේ
රයිබසෝමීය ඩී.එන්.ඒ විශ්ලේෂණයකින් පසු මින් ඩොසේයි ඇබ්කලට් විසින් සිල්කි,නිල්,විශාල නාසයක් ඇති යන මෝරුන් විශේෂ 3 අතර සමීප සමානතා ඇති බව තහවුරු කරන ලදී
ව්‍යාප්තිය හා වාසස්ථාන

සිල්කි මෝරා සෙල්සියස් අංශක 23 (ෆැරන්හයිට් අංශක 73) පමණ උෂ්ණත්වයක් ඇති සාගරික කලාපයේ ජීවත් වේ
අත්ලාන්තික් සාගරය ආශ්‍රිතව ගල්ෆ් මුහුදු තීරය,මෙක්සිකෝව හා කැරිබියානු මුහුදු තීරයෙන් මොවුන් සොයා ගත හැකිය
ඉන්දියන් මුහුද,බටහිර ඕස්ට්‍රේලියාවේ මොසැම්බික් රතු මුහුදු, පර්සියානු ගල්ෆ් මුහුදු තීරයෙන්ද දකුණු චීනය,ජපානය ආසන්න මුහුදු තීරයේද දකුණු බාජා කැලිෆෝනියා හා ගල්ෆ් කැලිෆෝනියා හා දකුණුදිග ඕස්ට්‍රේලියාවේ සිට උතුරු නවසීලන්තය සිට උතුරු චිලී දෙසටද මොවුන්ගේ වාසස්ථාන ව්‍යාප්ත වේ
සිල්කි මෝරුන් විශේෂ 4ක් ලෝකය පුරා සාගර ප්‍රදේශ වල  පැතිර ඇත
වයඹ දිග අත්ලාන්තික් සාගරයේ බටහිර හා මධ්‍යම පැසිෆික් සාගරයේ නැගෙනහිර පැසිෆික් සාගරයේ හා ඉන්දියන් සාගරයේ ඔවුන් වෙසෙයි
උෂ්ණ කලාපීය නැගෙනහිර පැසිෆික් හා උතුරු ගල්ෆ් මෙක්සිකෝවේ වෙසෙන සිල්කි මෝරුන්ගේ ගමන් මාර්ග අධ්‍යනයෙන් සාමාන්‍යයෙන් සිල්කි මෝරා මුහුදු මතුපිට සිට මීටර් 200(අඩි 660) ගැඹුරෙහි ජීවත් වන බව සොයා ගෙන ඇත
නමුත් ඔවුන්ට මීටර් 500 (අඩි 1600) හෝ ඊට වැඩි ප්‍රමණයක් දක්වා ගැඹුරට කිමිදීමටද හැකියාවක් ඇත
සිල්කි මෝරා තම වේලාවෙන් 99% ගත කරනුයේ මුහුදු මතුපිට සිට මීටර් 50 දක්වා වූ නොගැඹුරු මුහුදෙහිය
එමෙන්ම රාත්‍රිය දහවල ගැන අවධානයක් නොදක්වන මෙම සතුන් ඔවුන් මුහුදෙහි සැරිසරන වේලාවෙන්  80% - 85% ගතකරනුයේ උෂ්ණත්වය සෙල්සියස් අංශක 26 - 30 (ෆැරන්හයිට් අංශක 79 - 86) වන සාගර ජලයෙහිය
මෙම සත්ත්ව විශේෂය දිවයින් ආශ්‍රිත ගල්පර සහිත ගැඹුරු මුහුදු තීරයට විශේෂ ලැදියාවක් දක්වයි.ඔවුන් උතුරු,දකුණු මහද්වීපික මායිම් අතර සැරිසැරීම සිදු කරයි
හදිසි අවස්ථාවන් වල මීටර් 18ක්(අඩි 59)තරම් නොගැඹුරු මුහුදු කලාප වලට පැමිණීමෙන් මොවුන් අනතුරුදායක අවස්ථාවන්ටද මුහුණ දේ
සිල්කි මෝරා ඉතා චංචල වෙනත් ප්‍රදේශ වලට සංක්‍රමණය වීමට කැමති සත්ත්වයෙකි
ඔවුන් පිළිබද අධ්‍යනයෙන් සාමාන්‍ය මෝරෙක් දිනකට කිලෝ මීටර් 60ක්(සැතපුම් 37ක්) පමණ පිහිනීම සිදු කරයි
එමෙන්ම ඔවුන් චලනය වන වපසරිය කිලෝ මීටර් 1339ක් (සැතපුම් 832)පමණ වේ
වැඩුණු සිල්කි මෝරා කුඩා පැටවුන්ට සාපේක්ෂව වැඩි දුරක් චලනය වේ
පැසිෆික් මුහුදේ හෝ වෙනත් ප්‍රදේශ වල ජීවත් වන මොවුන් ග්‍රීෂ්ම  ඍතුවේදී සමක සීමාවෙන් තරමක් ඔබ්බට වන සාගර කලාප වලට ගමන් කරයි
විස්තරය

නාස් පුඩු වලට ඉදිරියෙන් වටකුරු ස්වභාවයක් උසුලන  උලක් හැඩැති ශරීරාංගයක් ඇති සිල්කි මෝරා සුමට සිහින් දිග ශරීරයක් ඇති මත්ස්‍යයෙකි
වක්‍රාකාර මධ්‍යම ප්‍රමාණයේ ඇස් දෙක විනිවිද පෙනෙන (තුන් වන ඇසි පිය ලෙස හදුන්වන ) පටලයකින් සමන්විත වී ඇත
එමගින් ඇසට ආරක්ෂාව සැපයේ
මුඛය දෙපස සිහින් ලෙස රැලි ගැසීමක් දක්නට ඇත
උඩු හනුවෙහි හෝ යටි හනුවෙහි පිළිවෙලින් 14 - 16 හා 13 - 17 ප්‍රමාණයෙන් දත් පිහිටා ඇත
(මූලිකවම දත් 15 බැගින් හනු දෙකෙහිම ) උඩ පිහිටි දත් දැඩි ශක්තිමත් ත්‍රිකෝණාකාර,පිටුපසින් උල් හැඩයක් ගනී
එම දත් මැදදී කෙලින් ඇති අතර බොහෝ විට පැති දිශා වලට ආනතියක් දරයි
පහළ දත් පටු,කෙලින්
ඇති සිනිදු මතුපිටක් සහිත වේ
කරමල් යුගල 5ක්ද මොවුන් සතුවේ
පෘෂ්ඨීය හා ළය වරල් අනෙකුත් මෝරුන් විශේෂ අතරින් සිල්කි මෝරා හදුනා ගැනීමට උපකාරී වේ
පලමු පෘෂ්ඨීය වරල සාමාන්‍යයෙන් මෝරාගේ දිගෙන් දහයෙන් පංගුවක ප්‍රමාණයට වඩා කුඩා වේ
ඒවා පිහිටා තිබෙන්නේ ළය වරල් වල අග නිදහස් කෙළවරට පිටුපසිනි
එය කලාතුරකින් දක්නට ලැබෙන වක්‍රාකර එස් අකුරක (S) හැඩයක්  ගනී
දෙවැනි පෘෂ්ඨීය වරල තරමක් කුඩා වේ
ළය වරල් පටු දෑකැති හැඩයකින් යුතු වේ
සාමාන්‍යයෙන් වැඩිහිටි මත්ස්‍යන්ගේ ළය වරල් දිග  වේ
පසුපස වරල උල් හැඩයක් දරන අතර එය පිහිටා ඇත්තේ දෙවැනි පෘෂ්ඨීය වරලට මදක් ඔබ්බෙනි
හොදින් වැඩුණු වලිගයක් බඳු පසුපස වරල කොළයක වැනි හැඩයක් ගනී
සමෙහි සෑම ස්ථානයක්ම දියමන්තියක හැඩැති කොරපොතු වලින් ආවරණය වී ඇත
මෝරාගේ වර්ධනය සමග මෙම කොරපොතු ප්‍රමාණයද වැඩි වේ
සිල්කි මෝරාගේ ශරීරය මතුපිට ලෝහමය දුඹුරු රන් පැහැයක සිට අඳුරු අලු පැහැය දක්වා වෙනස් වේ
උදරය හිම මෙන් සුදු පැහැති වේ
එය ඇලපත දක්වා විහිදී යයි
වරල් (පෘෂ්ඨීය වරල හැර )අග අඳුරු පැහැති වේ
මෙය කුඩා මෝරුන්ගේ බොහෝ විට දක්නට ලැබේ
මොවුන් මිය ගිය පසු ස්වභාවික වර්ණය අඳුරු උදාසීන අලු පැහැයක් බවට පත් වේ
සාමාන්‍යයෙන්  මීටර් 2.5 (අඩි 8.2) පමණ වැඩෙන සිල්කි මෝරාගේ දැනට වාර්තාවී ඇති උපරිම දිග මීටර් 3.5 (අඩි 11) හා  උපරිම බර කිලෝ ග්‍රෑම් 346 වේ
තවද ගැහැණු මත්ස්‍යයා පිරිමි මත්ස්‍යයාට වඩා විශාල වේ
ජීව විද්‍යාව හා පාරිසරික විද්‍යාව
සිල්කි මෝරා යනු විවෘත මුහුදේ වෙසෙන මිලියන දහසක් තරම් වූ අති විශාල ගහණයක් සහිත මෝරුන් විශේෂ තුන අතරින් එක් විශේෂයකි
අනෙකුත් විශේෂයන් දෙක හා සසදන විට ආහාර දුර්ලභ වන ගැඹුරු මුහුදු තීරයට වඩා වෙරළ අශ්‍රිතව පවතින ගැඹුරු මුහුදු කලාප වලින් මෙම මත්ස්‍යයින් විශාල වශයෙන් සොයා ගත හැකිය
සිල්කි මෝරා ඉතා කඩිසර ලෙස තොරතුරු විපරම් කරන ආක්‍රමණශීලී සත්ත්වයෙකි
සාමාන්‍යයෙන් සෙමෙන් වැඩ කරන අයුරක් පෙන්වූවද තරගකාරී අවස්ථාවල ඉතාමත් ශක්තිමත් භාවයක් පෙන්වයි.මොහු සමහර අවස්ථාවලදී උනන්දුව ඇති කරවන යමක් දුටු විට නොසැලකිලිමත් ලෙස එය වටා ගමන් කිරීම හා හිස දෙපසට පැද්දීම සිදු කරයි
නමුත් අනතුරක් හැගී ගියහොත් එකෙණෙහිම විස්මය දනවන සුළු වේගයකින් වෙනත් තැනක් කරා යමින් එයට ප්‍රතිචාර දක්වයි.මෙම මෝරා බොහෝ විට පාවෙන ලී කොට කැබලි නැව් හෝ බෝට්ටු රදවා තබා ඇති ලණු ආසන්නයේ දැක ගත හැකිය
වයසින් අඩු සිල්කි මෝරුන් අන්‍යෝන්‍ය ආරක්ෂාව සලසා ගැනීමට මනාව සංවිධානය වූ කණ්ඩායමක් ලෙස සිටීමට ප්‍රිය කරයි
සංක්‍රමණය වීම් වලදී වලදී දහස් ගණනින් මෙම මෝරුන් එකට එකතු වේ
මෙම කණ්ඩායම් සමහර විට ප්‍රමාණයෙන් වෙනස් වේ
මොවුන්ට එක එල්ලේ සාගර මතුපිට දක්වා පිහිනා ගොස් ක්ෂණිකව නැවත ආපසු හැරී ගැඹුරු මුහුදට පිහිනීමේ පුරුද්දක් ඇත
මෙම හැසිරීමට හේතු මෙතෙක් අනාවරණය වී නොමැත
අනතුරකට මුහුණ දුන් විට ඔවුන් ශරීරය පසුපස අර්ධය සොලවමින් වල්ගය හා ළය වරල් ගසමින් හිස ආනත කර ගැනීම සිදු කරයි
ඉන්පසු ඔවුන් අනතුර ඇති දිශාවට පෙනෙන ලෙස කුඩා වළල්ලක හැඩයට දරදඬු ආකාරයට ගැස්සෙමින් චලනය වේ
සිල්කි මෝරා නිතරම  ස්කැලොප්ඩ් හැමර්හෙඩ් මෝරු විශේෂය සමග එකට කලවම් වී හිදී
තවද සීල් මත්ස්‍යයන්, තල්මසුන්,ඩොල්ෆින්,දළ තල්මසුන් සමගද වාසය කිරීමට කැමැත්තක් දක්වයි.තවද සිල්කි මෝරා කුඩා පයිලට් මාළුවා සමගද වෙසීමට කැමැත්තක් දක්වයි.මක් නිසාද යත් ඔවුන් රංචු වශයෙන් මෝරා ලගින් පිහිනා යාමේදී ඔවුන්ගේ සිරුරු වලට ඉහලින් පීඩනය සහිත ජල රැළිති ඇති වේ
එයට සිල්කි මෝරා ලැදියාවක් දක්වයි.එමෙන්ම ජැක් මත්ස්‍යයින් ඔවුන්ගේ සමෙහි ඇති කුඩා කෑම සුන්බුන් සූරා කමින් පරපෝෂිතයකු ලෙස ජීවත් වේ
පෝෂණය

සිල්කි මෝරා විවිධ මුහුදු මට්ටම් වල ජීවත් වන කටු සහිත මසුන් ආහාරයට ගනී
බලයා,කෙළවල්ලා,මැකරල්,සාඩින්,ගල් මාළු,මුහුදු මඩකරියා,මුහුදු අගුළුවා,ආඳා වැනි මසුන් මෙන්ම දැල්ලා,කකුළුවාද ආහාරයට ගනී
මෙවැනි මාළු රංචුවක් හමු වූ විට එම ප්‍රදේශයට බොහෝ මොරුන් සංඛ්‍යාවක් ඇදී යයි
ඉන් පසු කුඩා මාළුන් රංචුව කොටු කර ගැනීමෙන් අනතුරුව එම මාළුන් රෑනම විනාශ කර දමයි
මෙලෙස කුඩා ප්‍රදේශයකට කොටු වන මාළු රෑනට විවෘත කරගත් මුඛයෙන් යුතුව දිගින් දිගටම පහර දීම සිදු කරයි
මෙම ප්‍රහාරයට ලක් වන කුඩා මසුන් ඔවුන්ගේ හකු කොනෙන් අල්ලා ගනී
බොහෝ පිරිසක් කුඩා මාළු රංචුවකින් ආහාර සපයා ගත්තද පහර දීම තනි තනිව සිදු කරයි
බහමාස් හා වෙරළබඩ ෆ්ලොරීඩාවේ කරන ලද අධ්‍යයන වලට අනුව පෙනී ගොස් ඇත්තේ සිල්කි මෝරා ශබ්දයට ඉතාම සංවේදී වන බවයි.එනම් අඩු සංඛ්‍යාත(10 - 20 හර්ට්ස්) හා අසාමාන්‍ය ස්ඵන්ද වලට ඔවුන් ස්ංවේදී වේ
පර්යේෂණ වලදී ගැඹුරු ජලයේදී නිකුත් කල ශබ්ද වලට මීටර් සිය ගණනක් එපිට මෝරුන්ද ආකර්ෂණය කර ගැනීමට හැකිවිය
එම ශබ්දය ඔවුන්ගේ ආහාර ලෙස ගන්නා සතුන්ගේ සහ කුරුල්ලන්ගේ ඩොල්ෆින් මසුන්ගේ ශබ්දයට සමාන ශබ්ද විය
එහිදී ඔවුන් ඊට තම ආහාර ලෙස රැවටී එයට ඒකරාශී විය
මෙම අධ්‍යයන වලදී තවද හෙලි වූයේ උස් පහත් හඩවල් හෝ වෙනත් ශබ්ද නිකුත් කලද මෝරාගේ ප්‍රතිචාරයේ වෙනසක් සිදු නොවු බවයි.නැවතත් කල පරීක්ෂණ වලින් හෙලිවූයේද ශබ්ද වල වෙනසක් ඇතිවීමෙන් මෝරා පසුබැසීමකට ලක් නොවන බවයි.

සිල්කි මෝරා ආසන්න වශයෙන් නිව්ටන් 890ක් ලෙස ගණන් බලා ඇත
මොවුන් බලයන් හා කෙළවල්ලන් සමග සමීපව වාසය කරයි
මෙම මසුන් රංචු 'ටූනා' රංචු ලෙස හදුන්වයි.ඝානාවේදී හමු වන බොහෝ ටූනා රංචු පිටුපසින් සිල්කි මෝරුන් කිහිප දෙනෙක් ගැවසෙනු දැක ගත හැකිය
නැගෙනහිර පැසිෆික් සාගරයේ ටූනා මසුන් මැරීමට යන ධීවරයින්ගේ දැල් ආදී ධීවර ආම්පන්න වලට මොවුන් හානි කරන බවද පැවසේ
එබැවින් එම ධීවරයන් 'දැල් කන මෝරා ' ලෙස මෙම මෝරා අමතයි
සිල්කි මෝරා, බෝතල් හැඩැති නාසයක් සහිත ඩොල්ෆින් මසුන් සමග තරග කරන අවස්ථාවන් දක්නට ලැබේ
එලෙස තරග වදිනුයේ දෙපිරිසම එකම මාළු විශේෂයක් ගොදුරු කර ගැනීමට උත්සහ දරණ විටදීය
මෙහිදී ඩොල්ෆින් මාළුන්ට ලැබෙන ආහාර ප්‍රමාණය රදා පවතිනුයේ අනෙක් පස  සිටින සිල්කි මෝරුන්ගේ ගණන මතයි
මෙහි විශාල මෝරුන් ප්‍රමාණයක් සිටී නම් ඔවුන් මාළු රංචුව මධ්‍යස්ථයේ සිටිමින් ඩොල්ෆින්ට පිටත සීමාව ලබා දේ
එබැවින් මෝරුන්ගේ දරුණු පහරදීම් වලින් සිදු වන අනතුරු වැළකීම සිදුවේ
නමුත් ඩොල්ෆින් මසුන් ප්‍රමාණය වැඩි නම් ඔවුන් සිල්කි මෝරුන් කුඩා මාළු රංචුව වෙතින් පළවා හැරීම සිදු කරයි
මින් කුමන වර්ගයක් වැඩි ප්‍රමාණයකින් සිටියද මෙම ගොදුරු සොයන්නන් දෙවර්ගය ප්‍රසිද්ධියේ එකිනෙකා සමඟ කලහ ඇති කර නොගනී
ජීව ඉතිහාසය

සිල්කි මෝරාද අනෙකුත් මෝර විශේෂ මෙන්ම ජලාබුජ සත්වයෙකි
කළලය මවගේ වැදෑමහ ඔස්සේ පෝෂණය ලබයි
සිල්කි මෝරාගේ කළල බන්ධනය ක්ෂීරපායී ආකෘතියට ආසන්න සමාන බවක් දක්වයි.එනම් අනෙකුත් ක්ෂීරපයී සත්වයන්ගේ මෙන් මව හා භ්‍රෑණය අතර පවතින ඉතා සියුම් පටලය මෙම සත්ත්වයාට පිහිටා නොමැත
තව දුරටත් සොයා බැලීමේදී කළලය සතු වන රතු රුධිරාණු සෛල මවු පාර්ශවීය රතු රුධිරාණු සෛල වලට වඩා කුඩා වේ
මෙම ලක්ෂණය සාමාන්‍ය ක්ෂීරපායී සත්ත්වයන්ට වඩා වෙනස් වූවකි
වැඩුණු ගැහැණු සතුන් සතුව එක් ඩිම්බකෝශයක් (දකුණු පස ) හා ගර්භාශ දෙකක් පවති
ඒවා එකිනෙක භ්‍රෑණයන් සදහා වෙන් වෙන්ව බෙදී පවතී
සිල්කි මෝරාගේ ප්‍රජනනය සිදු වනුයේ බොහෝ විට වසරකට වතාවකි
ගල්ෆ් මෙක්සිකෝවේ ජීවත් වන සිල්කි මෝරුන්ගේ සංසර්ගය හා පැටව් බිහි වීම සිදු වනුයේ වසන්තයේ අග භාගයේ වේ
ග්‍රීෂ්ම ඍතුවේ මුල් කාලයේදීය
(මැයි සිට අගෝස්තු ) ගැහැණු සත්ත්වයා පැටවුන් බිහි කරනුයේ මාස 12ක් ගර්භණී කාලයකට පසුවය
එය සෑම වසරක් පාසා හෝ වසරක් හැර වසරක සිදු කරයි
පැටවුන් සංඛ්‍යාව 1-16 දක්වා ප්‍රමාණයක් එක වර බිහි කරයි
එය ගැහැණු සත්ත්වයගේ විශාලත්වය මත 6 සිට 12 දක්වා වීම සාමාන්‍යයෙන් සිදුවේ
පැටවුන් බිහි කිරීම සිදු වනුයේ මහද්වීපික තටකයට ඔබ්බෙන් වූ ගල්පර ආශ්‍රිතවය
අළුත ඉපදුණු පැටවුන්ට වැඩුණු මෝරුන් විසින් ආහාර හා ආරක්ෂාව සැපයීම සිදු කරයි
ඉපදී පළමු වසර තුල මොවුන් සෙන්ටි මීටර් 25-30ක් (අඟල් 9.8-11.8)පමණ වර්ධනය වේ
මෙම පැටවුන් මාස කිහිපයකට පසු ගල්පර සහිත නොගැඹුරු මුහුදු තීරයෙන් ගැඹුරු මුහුදට සංක්‍රමණය වේ
වයඹ දිග අත්ලාන්තික් සාගරයේ මෝරුන් අනෙකුත් මෝරුට වඩා වර්ධනය වීමේ නැඹුරුතාවක් දක්වයි.අනෙකුත් මෝරු විශේෂයන්ට සාපේක්ෂව ගැහැණු හා පිරිමි දෙපිරිසම සමාන වර්ධන අනුපාතක් හිමි කර ගනී
මධ්‍යම පැසිෆික් සාගරයේ ගැහැණු සතුන්ගේ වර්ධන වේගය පිරිමි සතුන්ගේ වර්ධන වේගයට වඩා අඩු වේ
තවද ශීත කලාපීය ජලයෙහි ජීවත් වන මෝරුන් උණුසුම් කලාපයේ ජීවත් වන මොරුන්ට වඩා සෙමෙන් වර්ධනය වේ
පිරිමි සතුන් අවුරුදු 6-10 සීමාවේදී හා ගැහැණු සතුන් 7-12 සීමාවේදි ලිංගික පරිණතභාවයට පත්වේ
මොවුන්ගේ උපරිම ආයු කාලය අවුරුදු 22ක් පමණ වේ
සිල්කි මෝරාගේ සාමාන්‍යය ජීවන තොරතුරු

මිනිස් බලපෑම්

සිල්කි මෝරාගේ සිරුරේ විශාලත්වය හා දත් වල පිහිටීම නිසා මනුෂ්‍යයාට අවදානම් සත්ත්වයකු ලෙස හදුන්වයි.කෙසේ වුවද ඔවුන් මිනිසුන් හමුවට එනුයේ මිනිසුන් ඔවුන්ගේ වාසස්ථාන වලට ඇතුළු වූ අවස්ථාවන්හිදීය
ආහාරයක් දැකීමෙන් ඔවුන් භයානක ලෙස කලබල වීම සිදුවේ
ස්වාභාවික කුතුහලයකින් හා නිර්භීතකමකින් ඔවුන් කිමිදුම් කරුවන් වෙත ලගා වේ
විවෘත ගැඹුරු මුහුදට වඩා ගල් පර අශ්‍රිතව මොවුන්ට කිමිදුම්කරුවන් හමු වූ විට වඩාත් කළහකාරී ලෙස හැසිරේ
සමහර අවස්ථාවලදී තනිව සිටින සිල්කි මෝරෙකුට කිමිදුම්කරුවෙක් හමු වූ විට මුරණ්ඩු ලෙස කරදර කොට ඔවුන් ජලයෙන් පන්නා දැමීමට තරම් දරුණු වේ
ජාත්‍යන්තර මෝරුන් පහර දීමේ තොරතුරු ලේඛනයේ (  International Shark Attack File  ) සිල්කි මෝරා විසින් සිදු කරනු ලැබූ පහර දීම් ගණන 6කි
ඉන් 3ක් බරපතල ගණයේ පහරදීම් නොවේ
මෙක්සිකෝ, ග්වාතමාලා, එල් සැල්වදොර්, කොස්ටරීකා,ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදය  ,ඉක්වදෝර්, ස්පාඤ්ඤය, පෘතුගාලය, ශ්‍රී ලංකාව,මාලදිවයින, ‍යේමනය වැනි රටවල් වල සිදු කරන වාණිජමය මත්ස්‍ය කර්මාන්තයේදී විශාල වශයෙන් සිල්කි මෝරා අල්ලා ගනු ලැබේ
තවද ටූනා මසුන් ඇල්ලීමට යොදා ගන්නා දැල් වලට අහඹු ලෙස හසු වීමෙන් සැලකිය යුතු සිල්කි මෝරුන් ප්‍රමාණයක් මිය යයි
නැගෙනහිර පැසිෆික් කලාපයේ බහුලවම සිදු වන ටුනා මසුන් කර්මාන්තයේදී මෙලෙස අහඹු ලෙස හසු වීමෙන් මිය යන මෝරුන් අතර නිල් මෝරාට පළමු තැන හිමිවේ
දෙවැනි තැන ලැබෙනුයේ සිල්කි මෝරාටය
මොවුන්ගේ වරල් මෝර වරල් සුප් වලට යොදා ගනී
ඒ සදහා මිනිසුන් මෙම මසුන් මුහුදේදීම මරා වරල් කපා ඉතිරි සිරුරු කොටස් ඉවත දැමීම සිදු කරයි
නමුත් මේ නිසා ලෝකය පුරා සිල්කි මෝරුන්  මිලියන 1.5ක් පමණ වාර්ෂිකව මිය යන බව ගණන් බලා ඇත
මොවුන්ගේ මස්(අලුත් හෝ ලුණුයොදා වියළනලද  ),සම,මෝර තෙල්ද හකුද ප්‍රයෝජනයට ගනු ලැබේ
මෙම මෝරුන්ගේ හකු විකිණීම සංචාරක කර්මන්තයේදී ප්‍රධාන තැනක් ගනී
සමහර අවස්ථා වල ක්‍රීඩාවක් ලෙස මසුන් ඇල්ලීම කරන පිරිස් නිසාවෙන්ද සිල්කි මෝරුන්මිය යාම සිදුවේ
සංරක්ෂණය
ලෝකය පුරා ඉතා බහුල ලෙස පැතිරී සිටින සිල්කි මෝරා ඉතා හොද ප්‍රතිශක්තියකින් යුතු මත්ස්‍යයෙකි
නමුත් මහා පරිමාණ මත්ස්‍යය කර්මාන්තය නිසා මොවුන් අධික ලෙස අඩු වෙමින් පවතී
දකුණු හා මධ්‍යම පැසිෆික් සාගර වල ටූනා කර්මාන්තයේදී 1989දී පමණක් මියගිය සිල්කි මෝරුන්ගේ සංඛ්‍යාව 900,000 ක් පමණ වේ
නමුත් එමගින් ඔවුන්ගේ ගහණයට සැළකිය යුතු බලපෑමක් එල්ල නොවිනි
මෙවැනි අවස්ථා පිළිබද ලැබෙන දත්ත ප්‍රමාණවත් නොවීම හා මෝරුන් වර්ග එකිනෙක වෙන්කොට හදුනා ගැනීමට ධීවරයන්ට අත්දැකීම් මදි කම නිසා නිවැරදි සංඛ්‍යා ලේඛන ලබා ගැනීමට නොහැකි තත්වයක් උදා වී ඇත
කෙසේ වුවද අඩු වී යන සිල්කි මෝරුන් ප්‍රමාණය නැවත ප්‍රජනනය මගින් සමතුලිත කිරීමට නොහැකි වී ඇත
වාර්ශිකව සිල්කි මෝරුන් මිය යන ප්‍රමාණය ආහාර හා කෘෂිකර්මාන්ත සංවිධානයට (  Food and Agricultural Organization (FAO)  ) වාර්තා වූ අකාරයට 2000 වසරේදී ටොන් 11,680ක් පමණ වූ පරිභෝජනය 2004 වසරේදී ටොන් 4358 දක්වා පහල ගොස් තිබිණි
මෝරුන් පරිභෝජනය පිළිබද ප්‍රාදේශීය මට්ටමින් සිදු වූ ගණනය කිරීම් අනුව 1950 සිට 1990 දක්වා මධ්‍යම පැසිෆික් වලින් 90%ක්ද ,1991 සිට 2000 දක්වා කොස්ටරීකා වලින් 60%ක්ද 1950 සිට 1990 දක්වා ගල්ෆ් මෙක්සිකෝවේ 91%ක්ද (සියළු මෝරුන් විශේෂ ) 1986 සිට 2005 දක්වා වයඹ දිග අත්ලාන්තික් වලින් 85%ක්ද  අඩු වී ගොස් ඇත
ශ්‍රි ලංකාවෙන් වාර්තා වූ අන්දමට සිල්කි මෝර මත්ස්‍යය කර්මාන්තයේ උපරිම අල්ලා ගැනීම 1996දී ටොන් 25400 සිට 2006දී ටොන් 1960 දක්වා අවම වී ඇත
ඊට හේතුව දේශීය වෙළද පොල ඉල්ලුම අඩු වීමයි
නමුත් 1970 සිට 1990 දක්වා ජපනයේ හා ඉන්දීය හා පැසිෆික් මුහුදු වල සිදුවන සිල්කි මෝර කර්මන්තයේ පහල බැසීමක් දක්නට නොලැබේ
එමෙන්ම ගල්ෆ් මෙක්සිකෝවේ සහ උතුරු අත්ලාන්තික් සාගරයේ  මෙම අගයන් ගණනය කිරීමට යොද ගත් ක්‍රියාවලි නිවැරදිද යන්න විවාදයට තුඩු දෙන කරුණක් වී ඇත
දළ වශයෙන් සොයා ගත් තොරතුරු අනුව 2007දී  International Union for Conservation of Nature (IUCN)  මගින් සිල්කි මෝරා වඳ වීමට ආසන්න තත්ත්වයකට පත් මත්ස්‍යයෙක් ලෙස නම් කර ඇත
සිල්කි මෝරා ප්‍රාදේශිය මට්ටමින් නිරිත දිග අත්ලාන්තික් සාගරය,ඉන්දියන් සාගරය, නැගෙනහිර, මධ්‍යම,දකුණු පැසිෆික් සාගරය වැනි කලාප ආශ්‍රිතව තර්ජනයට ලක් වී ඇති බව සොයා ගෙන ඇත
මෙම මසුන්ගේ වරල් කැපීම තහනම් කර ඇති අතර එසේ කරන්නේ නම් එය ජාතික හෝ ජාතික සීමාව ඉක්මවා යන වරදක් බව   United Nations Convention on the Law of the Sea  ප්‍රකාශයට පත් කර ඇත
International Commission for the Conservation of Atlantic Tunas (ICCAT) , Inter-American Tropical Tuna Commission (IATTC)  වැනි සංවිධාන ටුනා කර්මාන්තයේදී සිල්කි මෝරුන් අහඹු ලෙස හසු වීමෙන් මිය යාම වැළැක්වීමට ක්‍රියාමාර්ග ගෙන ඇත
ටුනා මසුන් සමඟ සිල්කි මෝරා සංක්‍රමණය වීම සුලභව සිදු වේ
එනිසා  වාණිජමය මත්ස්‍ය කර්මාන්තය හමුවේ අහඹු ලෙස සිල්කි මෝරා මිය යාම අවම කර ගැනීමට සරල ක්‍රියාමාර්ගයක් ගැනීමට නොහැකි වී ඇත
මූලාශ්‍ර
{{reflist|colwidth=30em|refs=
ජලවිදුලිය යන වචනයෙහි අර්ථය ජලය යොදාගෙන විදුලිය නිපදවීම
එනම් ගුරුත්වාකර්ෂණ බලය නිසා පහලට ගලායන ජලය යොදාගෙන විදුලිය නිපදවීමයි
මෙය ලොව වැඩියෙන්ම භාවිතාවන පුනර්ජීව බලශක්ති ක්‍රමය වන අතර 2010 වසරේදී එහි භාවිතය ලොව සමස්ථ විදුලිය භාවිතයෙන් 16%ක අගයක්, එනම් 3427 ටෙරවොට්-පැය අගයකි
එමෙන්ම ඉදිරි වසර 25 තුල ලොව ජලවිදුලි භාවිතය සැම වසරකම 3.1%කින් වැඩිවන බව පැවසේ
ලොව පුරා රටවල් 150ක පමණ ජලවිදුලිය නිපදවන අතර 2010 වසරේදී ආසියානු-පැසිපික් කලාපය තුල පමණක් ලොව සමස්ත ජලවිදුලිය භාවිතයෙන් 32%ක් පමණ නිපදවා ඇත
වෛරස යනු සජීවී ධාරක සෛල තුල ප්‍රති නිෂ්පාදනය කරන ජෛව කාරක වේ
වෛරස් ආසාදනයක් සිදුවූ විට ධාරක සෛල අනියම් බලපෑමකට යටත්වී ආසාධිත මුල් වෛරසයට සර්ව සම නව වෛරස් පිටපත් සෑදීම අරඹයි
බොහෝ සජිවින්ට මෙන් නොව වෛරස් වලට විභාජනය වන සෛල නොමැති අතර නව වෛරස සංගත වන්නේ ආසාධිත ධාරක සෛල තුලයි
නමුත්  සරල ආසාදන කාරක මෙන් නොව වෛරස් වලට වෙනස් වීමේ හා පරිනාමය වීමේ හැකියාව ලබාදෙන ජාන පවතී
ඉන්ඩිපෙන්ඩන්ට් වුමන්ස් ෆෝරම් (සිංහල තේරුම
ස්වාධීන කාන්තාවන්ගේ සංසදය) යනු කාන්තාවන් පිලිබඳවවූ ප්‍රතිපත්තිමය ගැටඑ ඉලක්ක කරගත් කන්සවෙටිව් දේශපාලන මතධාරී ලාභය අරමුණු කර නොගත් ඇමරිකානු සංවිධානයකි
1992 දී ක්‍රියාවේදිනියක වන රොසාලි සිල්බමන් විසින්  "ස්ත්‍රි වාදය පිලිබඳ වූ මූලප්‍රඥප්තියෙහි මධ්‍යස්ථ විකල්පය"ට අනුබල දීමක් වශයෙන්,  ක්ලැරන්ස් තෝමස්ගේ ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණ නාමයෝජනාවට සමගාමීව මෙය ස්ථාපනය කරන ලදී
මොවුන් පෙනී සිටිනු ලබනුයේ සම ස්ත්‍රි වාදය උදෙසා වන අතර, මෙම "සම ස්ත්‍රි වාදය" යන්න IWF හි කතුවරියක වන ක්‍රිස්ටිනා හෆ් සමර්ස් විසින්, මධ්‍යස්ථ ස්ත්‍රි වාදය, ලිංගික ස්ත්‍රි වාදයෙන් වෙන් කර හඳුන්වා දීමට භාවිතා කර ඇත
එනම් මෙහිදි ඇය, ලිංගික විචයනය හා පුරුෂාධිපත්‍යය එරෙහිව නැගී සිටියාය
සමර්ස්ට අනුව ලිංගික ස්ත්‍රි වාදී දර්ශනය, "නූතන දාර්ශනිකයන් හා නායකයින් අතරෙහි බහුලව පැතිර පවත්නා මතවාදය" වන අතරම, එය   "ඇමරිකානු කාන්තාවන්   පීඩනයට පත්ව ඇති  අප්‍රධාන පිරිසක්" යන මිථ්‍යාව මත රඳා පවතී
"එමෙන්ම සමර්ස්ගේ සම ස්ත්‍රි වාදය, ප්‍රති-ස්ත්‍රි වාදී සංකල්පයක් ලෙසද විචාරකයන් විසින් පෙන්නා දී ඇත
2012 එක්සත් ජනපද ජනපති මැතිවරණයේදී, මෙම සංවිධානය ඔවුන් ගේ වෙබ් අඩවියෙන් සහ දේශපාලන දැන්වීම් පෙළක් ඔස්සේ බරාක් ඔබාමා ට එරෙහිව වාචික නැගී සීටිමක් සිදු කරනු ලැබුවේ , ජනපතිතුමන්  වංක ප්‍රේමවන්තයෙකු හට සම කරමින්ය
සම්භවය සහ ඉතිහාසය
1992 දී රොසාලි සිල්බමන්, බාබරා ඔල්සන් සහ අනීතා කේ. බ්ලෙයාර් විසින් ස්ථාපනය කරන ලද ස්වාධීන කාන්තාවන්ගේ සංසදය, ක්ලැරන්ස් තෝමස්ට එල්ල වූ ලිංගික හිරිහැර කිරීම් සහ අනෙකුත් 	අකටයුතුකම් යන චෝදනාවන්ට එදිරිව  "විනිසුරු තෝමස් වෙනුවෙන් කාන්තාවන්" යන ඇඩ්-හොක් කණ්ඩායම ලෙස ආරම්භ විය
1996 දී සංවිධානය සතුව  මධ්‍යාහ්න භෝජනයේදී නිරතුරුවම හමුවී අදහස් හුවමාරු කරගත්, අත්දැකීම් බහුල  සාමාජිකයෝ 700  ක් පමණ සිටියහ
සිල්බර්මන් කාන්තා සංවිධානයේ ප්‍රථම සභාපතිනිය විය
ඊට පසු එක්වූ නායකයන් අතරට නැන්සි ප්ෆොටෙන්හර් සහ අනිටා බ්ලෙයාර් ද ඇතුලත් වී ඇතුළත් වී ඇත
සබ්‍රිනා ස්ක්‍රැෆර් සංවිධානයේ වර්තමාන විධායක අධ්‍යක්ෂකවරිය වේ
IWF, වොෂීන්ටන් සමූහ ආණ්ඩුවෙහි  කැපී පෙනෙන සංවිධානයක් ලෙසද හදුන්වා දිය හැකිය
" 2006 දී සංවිධානයේ සාමාජිකයන් 20,337 ක් සහ ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 1.05 ක අය වැය වාර්තාවක්ද තිබුණි
අනිකුත්  ස්ත්‍රිවාදී කණ්ඩායම් වලට එරෙහි වීම්
IWF , බොහොමයක් දැඩි ස්ත්‍රීවාදී ආකල්ප වලට විරෝධය  දක්වන අතරම, එවන් අදහස් "රැඩිකල් ස්ත්‍රීවාදය" ලෙසද හඳුන්වා දෙනු ලබයි
IWF ට අනුබද්ධ  ලේඛකයින්ගේ තර්කයට අනුව,ලිංගික පරතරය මත ආදායම වෙනස් වනු ලබන්නේ, හුදෙක් ස්ත්‍රී පුරුෂ භාවය නිසා නොව, කාන්තාවන් සතුව දැඩි ඉල්ලුමක්, ඔවුන්ගේ රැකියාවන්හි නම්‍යශීලීභාවයට, අඩු පැය ගණනකට සහ අවම ගමනාගමනයට ඇති බැවින්ය
නිදහස් කාන්තා සංසදයේ උප සභාපතිනිය වන කැරී ලූකස්,දලාස් උදෑසන ප්‍රවෘත්තිවලට ලියන ලද "ආදායමෙහි ස්ත්‍රී පුරුෂ අන්තරය සහ කාන්තාවන්ගේ සිය අභිමත"  යන ලිපියෙහි දක්වා ඇත්තේ, කාන්තාවන් තම රැකියාවන්හි, ඇති නම්‍යශීලීබව සහ ස්වකීය සාධනය කෙරෙහි හුදෙක් තම වැටුප  කෙන්ද්‍ර කරගත් පුරුෂයින්ට වඩා  ප්‍රමුඛතාවක් දෙනු ලබන බවයි. කාන්තාවෝ බොහෝ දුර ගමන් කිරීමට සහ නිරතුරුවම රැකියා ස්ථාන මාරු කිරීමට සිදුවන  රැකියා ප්‍රතික්ෂේප කිරීමට නැඔුරු වී ඇති අතරම පුරුෂයින් ට සාපේක්ෂව බොහෝ නිවාඩු ගැනීමට මෙන්ම අවම කාලයක් රැකියා ස්ථානයේ රැදී සිටීමටද තැත් කරති
නමුත්, පුරුෂ පාක්ෂිකයෝ විසමානුපාතිකව බොහොමයක් කිලිටි, භයානක සහ දොම්නස් සහගත රැකියා වල යෙදෙති
"

කන්සවෙටිව් මතධාරීහු, ස්වාධීන කාන්තාවන්ගේ සංසදයට නන් අයුරින් ප්‍රශසා කලෝය
ලින්ඩා චාවේස්ද "වුමන්ස් ෆිගර්ස්" එනම් 1999 දී මුද්‍රනය කරන ලද ඇමරිකානු කාන්තාවන්ගේ ආර්ථික සංවර්ධනය පිළිබඳව නිදර්ශන සහිත මාර්ගෝපදේශය නමැති ග්‍රන්ථයේ , ස්වාධීන කාන්තාවන්ගේ  සංසදය මඟින් රචිත, ස්ත්‍රීවාදීන්ගේ වූඩූ ආර්ථික විද්‍යාව නම් බොරුව හෙළිදරව් කිරීම “ යන ලිපිය මහත් සේ අගය කලාය
" "කැපිටලිස්ට්" සඟරාවට අදහස් දැක්වූ, ජෝන් ස්ටොස්සෙල් විසින්, 2007 දී මයිකල් බර්ගාඩ් විසින් රචිත කාන්තා  ප්‍රගති සාක්ෂියෙන් උපුටා ගනිමින් සඳහන් කලේ, “ ඇමෙරිකානු කාන්තාවන් මෙතරම් විකල්ප රාශීයක් හෝ  උසස් ජීවින තත්වයක්  කිසිදා හිමි කරගෙන නොමැති බවය
"

සමහර ලේඛකයින් විසින් තරයේ ප්‍රකාශ කර සිටින්නේ, ස්වාධීන කාන්තාවන්ගේ සංසදය මගින් ස්ත්‍රීවාදී අලංකාරෝක්තියන්, හුදෙක් ප්‍රති-ස්ත්‍රීවාදී   පරමාර්ථයන් මුදුන් පත් කර ගැනීමට භාවිතා කරනු ලබන බවයි. නිදහස් කාන්තා සංසදය වනාහී රාජ්‍ය ප්‍රතිපත්ති කණ්ඩායමේ හුරු අත බවත්, ව්‍යාජ ලෙස පුරුෂයින්ගේ නිදහස ස්ත්‍රීන්ටද තිබිය යුතුය යන්නට සහයෝගය ලබා දුන්නද, එම සිද්ධාන්තයේ කෙළවර කාන්තාවන් භයානක ඉරණමකට ලක් වීමට බොහෝ ඉඩකඩ ඇති බවට එක් නිව්යෝක් ටයිම්ස් සඟරාවක කතුවැකියකද සඳහන් කර ඇත
"

දේශීය ප්‍රතිපත්ති සහ වැඩසටහන්

එක්සත් ජනපදයේ  සෞඛ්‍ය ආරක්ෂක ප්‍රතිපත්තිය  
2009 දී මොවුන් විසින් "යූ ටියුබ්" වෙබ් අඩවියේ පළ කරන ලද "එක්සත් ජනපද රජය සෞඛ්‍ය ආරක්ෂාව සඳහා අරමුදල් සැපයූවේ නම්, පියයුරු පිළිකා වැළඳී ඇමරිකානු කාන්තාවන් 300,000 මිය යාමට ඉඩ තිබුන" යන්න තේමා කරගත් දේශපාලනමය දැන්වීමක්, ප්‍රාන්ත  8ක් තුල වාද විවාදයට ලක් විය
නිදහස් තතු ගවේශකයින් විසින්, IWF දැන්වීම "පැරණි සංඛ්‍යා ලේඛනයන්, දෝෂ සහිත තර්කයන් සහ සාවද්‍ය වක්‍රෝක්තීන්" මත රදා පතින බවට සොයා ගැනීමෙන් අනතුරුව,මෙය කාන්තාවන් තමා තුල ඇති භයංකාර හැගීම් තුලට වැරදි සහගත ලෙස පොලඹවන සුලු බවට ලේබල් ගත කරන ලදී
අධ්‍යාපන ප්‍රතිපත්තිය සහ විශ්වවිද්‍යාල වැඩ සටහන්
ප්‍රාථමික, ද්වීතික සහ  උසස් අධ්‍ය්‍යාපනයන්ට අදාල විවිධ ගැටළු කේන්ද්‍ර කර ගනිමින් පවත්වනු ලබන අධ්‍යාපන ප්‍රතිපත්ති පිළිබඳ සාකච්ඡාවන් සඳහා සංසදය ක්‍රියාකාරී වේ
9 වන මාතෘකාව බලාත්මක කිරීම
සංවිධානය ආරම්භයෙන් මදකට අනතුරුව, මොවුහු ජාතික රෙස්ලින් පුහුණුකරුවන්ගේ සංගමය වැනි පිරිස් සමග එක් වී එක්සත් ජනපද අධ්‍යාපන දෙපාර්තමේන්තුවේ සිවිල් අයිතිවාසිකම් පිලිබඳ කාර්‍යාලය මගින් බලාත්මක කරන ලද ලිංගික සමානතාව පිලිබඳව වූ ව්‍යවස්ථාව ඉදිරිපත් කර ඇති ආකාරයට එරෙහිව නැගී සිටියහ
මෙම 1972වන  නීතියෙන් ප්‍රකාශ වනුයේ,එක්සත් ජනපදයේ වෙසෙන කිසිදු පුද්ගලයෙකුව, ස්ත්‍රි පුරුෂ භාවය මත පදනම් ව, අධ්‍යාපන  වැඩසටහනකින් හෝ ෆෙඩරල් මූල්‍ය ආධාර ලැබෙන කිසිදු ක්‍රියාකාරකමකමකින් බැහැර කිරීම,ප්‍රතිලාභ ලබා නොදීම, අන් අයගෙන් වෙනස්කොට සැළකීම ආදිය සිදු කල නොහැකි බවය
" IWF හි ජ්‍යෙෂ්ඨ සාමාජිකාවක වන ක්‍රිස්ටීන් ස්ටෝල්බා ට අනුව, මෙම නීතිය අපේක්ෂා නොකරන ලද  ඍණාත්මක 	ප්‍රතිවිපාක රාශියකට තුඩු දී ඇත
කණ්ඩායමෙහි මතය තහවුරු කිරීම උදෙසා,ස්ටෝල්බා,තරයේ ප්‍රකාශ කර සිටියේ,
අප සංවිධානය, 9වන වගන්තියට විරුද්ධ බවට නිරතුරුවම  දෝෂාරෝපනයට ලක්වේ
ඒත් අප 9වන මාතෘකාවට විරුද්ධ නැත
අප විරුද්ධ වන්නේ සිවිල් අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ කාර්යාලය මඟින් එය බලාත්මක කිරීමට යොදා ගත් ආකාරයට පමණය
ඔවුන්ගේ ව්‍යවස්ථාවට අනුකූලව පාසැල් මඟින්  මෙය බලාත්මක කරනු ලබන්නේ  සංඛ්‍යාංක වලට අනුකූලවය
අපගේ සාමාන්‍ය බුද්ධිය හා සංගණන දත්තයන් මගින්ද, පිළිඔිඔු වන්නේ පිරිමින් ගැහැණුන්ට වඩා මළල ක්‍රීඩාවන්ට ඇල්මක් දක්වන බවය
ඒත් මෙහි පිරිමි ළමුන් ගණනට වඩා ගැහැණු ළමුන් ගණන වැඩිය
එම නිසා මෙය හුදෙක් සංඛ්‍යා හා කෙරෙන  ක්‍රීඩාවක් පමණක් වන අතර මළල ක්‍රීඩකයන් ගණන  එයට සමානුපාතික විය යුතුය
මෙය කිරීමට පහසුම ක්‍රමය නම් පිරිමි කණ්ඩායම් ගණන අඩුකිරීමයි
පිරිමි ළමුන් බොහෝවිට පාසැල් මළල ක්‍රීඩා  වැඩසටහන් වලට  ගැහැණු ළමුන්ට වඩා සාභාගිවීමට ඇල්මක් දක්වයි යන සංගමයේ අදහස ගෙනහැර පෑම උදෙසා ස්වාධීන කාන්තාවන්ගේ සංසදය විසින් කාන්තා පාසැල් වල සිසුවියන් මළල ක්‍රීඩා කටයුතු වල නියැලීමේ ප්‍රතිශතය,  එවැනිම මළල ක්‍රීඩා කටයුතු වලට උපාධි අපේක්ෂිත සිසුවියන් සහභාගි වීමේ ප්‍රතිශතය හා සසඳා බැලීම සඳහා සමීක්ෂණයක් පැවැත්විය
මෙහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙසට, මිශ්‍ර පාසැල් වල සිසුවියෝ ‍ ‍බොහෝ දුරට මළල ක්‍රීඩිකාවන් වීමට ඉඩ ප්‍රස්ථාව හිමි කර ගන්නා බව සොයා ගන්නා ලදි
ජෙරම් රූබ්කින්, 1992 දී ඇමරිකන් ස්පෙක්ටේටර් හි  ලිපියක  වූ සමීක්ෂණයක් උපුටා දක්වමින් පවසා සිටියේ ස්ත්‍රී පුරුෂ භාවය මත පුද්ගලයින් වෙනස් කොට සැලකීම, මිශ්‍ර පාසැල්  වලින් පැමිණෙන මළල ක්‍රීඩිකාවන් ප්‍රමාණය පහළ මට්ටමක තබා ගැනීමට හේතු වේ නම්, මුළු කාන්තා සහභාගි වීමේ ප්‍රතිශතය, ජාතික කාන්තාවන්ගේ සාමාන්‍යයෙන් හරි අඩකට, බ්‍රයන් මවුර්, මවුන්ට් හොල්යෝක්, වෙල්ලෙස්ලි සහ ස්මිත් හිදී සමාන වීමට හේතුව කිමෙක්ද යන්නය
2012  ජනවාරි මාසයේදී 9 වන මාතෘකාවෙහි 40 වන සංවත්සරය සටහන් කරමින් ස්වාධීන කාන්තාවන්ගේ සංගමයේ විධායක අධ්‍යක්ෂකවරිය වන සබ්‍රිනා ස්කැෆර්(ආ) ප්‍රකාශ කර සිටියේ, "කෙතරම් සමාන තත්වයන් යටතේ වුවද  කාන්තාවන්ට හා පුරුෂයින්ට ‍ වෙනස් හැකියාවන් සහ අභිමතයන් ඇත යන්න, ස්ත්‍රීවාදීන් විසින් පිළිගනු ඇති බවට ඇය බලාපොරොත්තු වන බවය
මෙයට හේතු වනුයේ,  නාමිකව ව්‍යවස්ථා සම්පාදනය වුවද එයින් කාන්තාවන් හා පිරිමින් කිසිදා සම තත්ත්වයන්ට පත් කල නොහැකි වීමය
පාසැල් තේරීම වෙනුවෙන් පෙනී සිටීම
ඇමරිකානු රාජ්‍ය මූලික,මධ්‍යම සහ උසස් පාසැල් වල පිරිමි දරුවන්ගේ විභාග ලකුණු මට්ටම් පහළ වැටිමට පිළියමක් වශයෙන්, ස්වාධීන කාන්තාවන්ගේ සංසදය මඟින් “පාසැල් තේරීම උදෙසා කාන්තාවන්” නැමති ව්‍යාපෘතිය ක්‍රියාත්මක කරන ලදි
මෙම ප්‍රයත්නය කාන්තා අධ්‍යාපන සමානතා පනතෙහි සෘනාත්මක ඵලයද අරමුණු කොට සිදු කරනු ලබයි
ස්වාධීන කාන්තාවන්ගේ සංසදය මඟින් ප්‍රකාශීත  ක්‍රිස්ටා කේෆර් ගේ වාර්තාවකට අනුව,
කාන්තාවන්ගේ අධ්‍යාපන සමානතා පනත යනු නැති ප්‍රශ්නයකට දුන් පිළිතුරකි
මෙම  වැඩසටහන හුදෙක් මුල්‍යමය නාස්තියක් වන අතර එම මුදල්  වඩාත් උග්‍ර ගැටළු කෙරෙහි යෙදවීමට හැකියාව තිබිණි
උදාහරණයක් ලෙස පිරිමි දරුවන්ගේ සාක්ෂරතාව දියුණු කිරීමට හෝ එය නැවතත් බදු ගෙවන්නන් හට ලබාදීමට හෝ ඉඩ තිබුණි
පාසැලේදී  ගැහැණු දරුවන් බොහෝ කඩිසරව හා උද්යෝගයෙන් අධ්‍යාපන කටයුතු වල යෙදෙන මුත් පිරිමි දරුවෝ බොහෝ විට අධ්‍යාපනය හා හැසිරීම ආශ්‍රිත ගැටළු වලින් පෙලෙනු ලබති
එමෙන්ම, මෙම ව්‍ය‍ාපෘතිය ජාතික කාන්තාවන්ගේ සංවිධානය විසින්,  බාලක හා බාලිකා පාසල්  වෙන් වෙන්ව පවත්වා ගැනීම අනුමත කල නොහැකි නූතන වෙන්කොට සැලකීම් වලට උදාහරණයක් යැයි පවසමින් එල්ල කරන ලද වාග් ප්‍රහාරයන්ට ප්‍රතිවිරෝධී ආකල්පයක්ද විය
2006 දී ඩූක් සරසවියෙහිවූ ලක්‍රෝස් නඩුව

2006 මාර්තු මස ඩූක් සරසවියේ ලක්‍රෝස්  ක්‍රීඩකයන්හට ස්ත්‍රී දූෂණ චෝදනා එල්ලවීමෙන් අනතුරුව මෙම නඩුවට හවුල් වී ඇති පාර්ෂවයන් මාධ්‍ය මඟින් හෙළිදරව් කිරීම පිළිබඳව ස්වාධීන කාන්තාවන්ගේ සංසදය විසින්ගේ ජනතාවගේ අවධානයට  යොමුකර සිටියේ නඩුවේ අවසන් නීතිමය ප්‍රතිඵලය කවර වුවද ඔවුන්ගේ ආත්ම ගෞරවය වෙත මෙයින් දැඩි පහරක් එල්ල වූ බැවින්ය
2006 අප්‍රියල් මස දී, මෙම සංවිධානයෙහි කැරී ලූකස් ප්‍රකාශ කර සිටියේ මෙසේය,
ඩූක්හිදී එක් කාන්තාවක් පිරිමි තිදෙනෙකු හට තමන්ව දූෂණය කලා යැයි චෝදනා එල්ල කළාය
එයින් දෙදෙනෙකු හට නඩු පැවරිය හැකි විය
චෝදනා එල්ල වූ පුද්ගලයන්ගේ නම් අපි දන්නෙමු
අපි ඔවුන්ගේ ඡායාරූපද දැක ඇත්තෙමු
ඔවුන්ගේ ජීවිත නැවත වරක් තිබූ ආකාරයටම නැවත පත් නොවනු ඇත
සාක්ෂි මත ඔවුන් මෙම සාහසික අපරාධය කල බවට පෙන්නුම් කෙරෙනු ඇත
එහෙම වුවොත්, ඔවුන් ඉතා දැඩි ලෙස දඬුවමට ලක්විය යුතුවන අතර ලක්වනුද ඇත
එනමුත් මාධ්‍යය විසින් චූදිතයන්ගේ ගිණුමට මෙම අපරාධය බැර කොට හමාර අතර දැන් දැන් හෙළිවන කරුණු වලට අනුව චූදිතයා නිර්දෝෂී වීමටද ‍ ‍බොහෝ ඉඩක් පවතී
තීරු ලපි කතුවරයකු වන මයිකල් ගෝන(ර්), ඇලන් කේයස්ගේ ඕගනයසේෂන් රීනිව් ඇමෙරිකා” හි පළකර ඇති ආකාරයට  IWF  මඟින් පාසැල් හා දිස්ත්‍රික් ඇටනි විසින් වැරදි  ලෙස හැසිරවූ නඩුව පිළිබඳ අදහස් දක්වමින් කියා සිටියේ "ස්වාධීන කාන්තාවන්ගේ සංසදයෙහි චාලට් ඇලන් කලින්ම පැහැදිලි කල ආකාරයට , ඇත්තෙන්ම මෙහිදී අපහරණයට ලක් වූයේ ක්‍රීඩකයන් වන අතර 2006 වසරේ අප්‍රියල් මස, IWF වෙබ් අඩවියේ පලවූ ඇයගේ ලිපියට අනුව හදිසියේ වැරදි සහගත කීරණයන්ට නොඑළඔී ඉදිරියට ගත යුතු ක්‍රියාමාර්ග සහ සාක්ෂි පිළිබඳව දැඩි අවධානයක් යොමු කල යුතු බව පෙන්වා දී ඇත
"

සරසවි වැඩසටහන්‍
මෙම සංවිධානය අවධාරනය කර සිටින්නේ, සම්ප්‍රදායික පවුලේ භූමිකා සහ සංස්කෘතික මිමි සිවිල් සමාජය උදෙසා අත්‍යවශ්‍ය බවය
විශේෂයෙන්ම   ස්වාධීන කාන්තාවන්ගේ සංසදය මඟින් තරුණ කාන්තාවන් හට පුරුෂයන් ආශ්‍රය කිරීම,විවාහ යෝජනා කිරීම්,  විවාහය වැනි සෞඛ්‍යමත් ආකල්පයන් වැළඳ ගැනීමටද දිරිමත් කරනු ලබයි
මෙම අදහස පෙන්නුම් කිරීමට ජනප්‍රිය මෙන්ම විවාදයට තුඩු දුන් කාර්යන්හිදී මොවුන් නියැලී ඇති අතර විශ්ව විද්‍යාලයන්හි දැන්වීම් ව්‍යාපාර,  විස්තර පත්‍ර බෙදා හැරීම ආදීන්ට අනුග්‍රහය දැක්වීම මඟින් ඔවුන්ගේ  අදහස්  තව දුරටත් ව්‍යාප්ත කරනු ලබයි
එවන් එක් ප්‍රයත්නයක් නම් “පොදු ස්ත්‍රීවාදී මත 10ක්” යන උණුසුම් ශීර්ෂපාඨය ඇතුලත් දැන්වීම් බෙදාහැරිමය
එමෙන්ම  ස්වාධීන කාන්තාවන්ගේ සංසදය මඟින් වොෆින්ටන් D
C හිදී, ආධුනික පුහුණු පාඨමාලාද පවත්වනු ලබන අතර කාන්තා උපාධි අපේක්ෂිකාවන් හට වාර්ෂික රචනා තරඟයක් උදෙසාද අනුග්‍රහය දක්වනු ලබයි
විශ්ව විද්‍යාලවල වර්ධනය වෙමින් පවතින දුසිරිත් වලට එරෙහිව සහ ඊව් එන්සල(ර්)  විසින් ආරම්භ කරන ලද වැලන්ටයින් දින ව්‍යාපාරය වෙනුවෙන් IWF  "ටේක් බැක් ද ඩේට්" යන සරසවි වැඩසටහන ආරම්භ කරන ලද්දේ ආදරය හා ප්‍රේමය වෙනුවෙන් වූ දිනය  “ද වජයිනා මොනොලොග්” වැනි ක්‍රියාකාරකම් තුලින් අශීලාචාරකම් හා දුසිරිත් ප්‍රවර්ධනය කිරීම සඳහා යොදා ගත් රැඩිකල් ස්ත්‍රීවාදීන්ගෙන්, වැලන්ටයින් දිනය නැවතත් අත්පත්කරගැනීම සඳහාය
" විශේෂයෙන් විවාදයට තුඩුදුන් ඓව්ට් හි "ටේක් බැක් ද ඩේට්" යන නාට්‍යය වෙනුවෙන් අදහස් දක්වම්න් කියා සිටියේ "නාට්‍යය මඟින් හොඳ කර්තව්‍යක් උදෙසා මුදල් ඉපැයූවද අධික ලිංගිකත්වය ඉස්මතු වූ මෙම නාටකය ස්ත්‍රීවාදී ව්‍යාපාරයන්හි ධනාත්මක දායකත්වය සහ කාන්තාවන් පහත හෙලීම යන කාරණා දෙකටම ප්‍රතිවිරෝධී ලෙස ක්‍රියාත්මක වූ බවය
" මොවුන්ගේ වැඩසටහනින් වැලන්ටයින් දිනය වෙනු‍වෙන් දෙනු ලැබූ පණිවිඩය වූයේ
"පුරුෂයනි
ගැහැණුන්ව ඇවිදීමට කැටුව යන්න
දොරවල් විවෘත කර දෙන්න
මල් අරන් දෙන්න
කාන්තාවනි
පිරිමින්ට ඔබ කැටුව යාමට ඉඩදෙන්න
ඔබ  ඔහුට කැමති නම් ඔබද ඔහුව ඇවිදීමට කැටුව යන්න
ස්වාධීන කාන්තාවන්ගේ සංසදයෙහි දර්ශනය සරසවිය තුල පතුරුවා නැවතත් පෞරුෂත්වය සහ පෞද්ගලික වගකීම් යලිත් සිසුන් අතර ස්ථාපනය කරන්න" යන්නය
ද ගාඩියන් සඟරාවේ පලවු ලිපියක විවේචකයකු  දක්වා තිබූණේ එම වැඩසටහන "හුදෙක් ස්ත්‍රීත්වය පිළිබඳ යල් පැන ගිය මතයන්ගෙන් සමන්විත වූ නිරර්ථක උත්සහයක්" පමණක් බවය
ආයුධ දැරීමේ හා ළග තබා ගැනීමේ අයිතිය
IWF මහජනතාවගේ ආයුධ දැරීමේ හා ළග තබා ගැනිමේ අයිතියට පක්ෂව කතා කරනු ලබයි
සංසදයේ පාරිවේණික අධ්‍යයනයන් පිළිබඳ ගවුල් සිල්බන් මධ්‍යස්ථානයේ අධ්‍යක්ෂවරයෙකු වන ඇලිසන් කාසික් "ටවුන්හෝල්
කොම්" යන වෙබ් අඩවියට ලිපියක් ලියමින් පවසා සිටියේ පුද්ගලයින්ට අවි ආයුධ දැරීමට හ‍ා ළඟ තබා ගැනීමට අයිතියක් ඇති බවට එක්සත් ජනපද ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව දෙවන වරටත් සංශෝධනයක් කිරීමට හේතු වූ,  අන්ටෝනීයන් ස්කැලියාගේ, කොළොම්බියා දිස්ත්‍රික්කයට එරෙහිව හෙලර් යන නඩුවෙහි විනිශ්චය ප්‍රශංසාවට ලක් කරමිනි
කාසික්, විස්තර කළ ආකාරයට, ඇය මෙම නඩුව පිළිබඳව උනන්දු වන්නේ හුදෙක් විනිශ්චකරු විසින් " ඇමෙරිකානු ජනතාව විසින් පිස්තෝලය වඩාත්ම ඵලදායි ආත්ම ආරක්ෂාව ගෙනදෙන  ආයුධයක් ලෙස" පෙන්වා දුන්  බැවින්ය
වොෂිංටනයේ සියළුම පුරවැසියන් ඔවුන්ට හිමි වු මේ නව නිදහස අනිවාර්යෙයන්ම භුක්ති විදිය යුතුය
විශේෂයෙන්ම කාන්තාවන්ට තුවක්කුව පරම ආරක්ෂාව ගෙන දෙන්නකි
" 2012 ජනවාරියේදී,  IWF හි  ජ්‍යෙෂ්ඨ සාමාජිකාවක වන ඇනා රිටිගර්ස්,  අනවසර  පිස්තෝල අවසරපත් දරන්නන්හට අන්තර් රාජ්‍යය පරස්පරතාවයක් ලැබෙන ෆෙඩරල් ව්‍යවස්ථාවන්ට රුකුලක් වන ලෙස තරයේ ප්‍රකාශ කර සිටියේ මෙම ගැටළුව විශේෂයෙන් වැදගත්වන්නේ  කාන්තාවන්ට  බවය
බොහොමයක් සිද්ධීන්වල කාන්තාවන්ට තමාට පහරදීමට පැමිණෙන පුද්ගලයින්ට එදිරිවීමට හෝ පලවා හැරිම‍ට කායික ශක්තියක් නොතිබිණ
ගමනාගමනයේදී විශේෂයෙන් සංචාරක කාන්තාන් සතු , තම වටපිටාව හා අපරාධ රටා පිළබඳ  ඇති  අවම දැනුම හේතුවෙන්, කාන්තාවන් දුර්වල කරන අස්පර්ශණීය සාධකවල ප්‍රබලතාවය ද වැඩි වේ
කාන්තාවන්ට තම ආත්ම ආරක්ෂාව සලසා ගතහැකි හොඳම ආක‍ාරය ද උදුරාගත් පසු, ඔවුන් වඩ වඩාත් අපරාධකරුවන් වෙත ඉලක්ක ගත වේ
ජාත්‍යන්තර වැඩසටහන්

ආරම්භයේ පටන්ම, IWF මගින් විවිධ සම්මේලන, මණ්ඩල හා අනෙකුත් වැඩසටහන්වලට අනුග්‍රහය දක්වමින්, තම අන්තර්ජාතික  ප්‍රේක්ෂකයින් වෙත පණිවිඩයක් ලබාදීමට උත්සාහ දැරීය
එය මූලික වශයෙන්ම ඉරාකය, ඇෆ්ගනිස්ථානය  වැනි රටවල්වල ක්‍රියාකාරකම් හා උත්සව පවත්වමින්, ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය  වෙනුවෙන් කාන්තා දායකත්වය ප්‍රවර්ධනය කිරීම අරමුණු කොට ගෙන තිබිණ
2004 ඔක්තෝබර් මාසයේදී, ස්ත්‍රීවාදී  බහුතර සංවිධානය එක්සත් ජනපද රාජ්‍ය කටයුතු පිළිබඳ දෙපාර්තමේන්තුව මගින් ඉරාකයේ කාන්තාවන්ට "නායකත්ව පුහුණුව, ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ඉගැන්වීම, සන්ධාන ගොඩනැංවීමට සහායදීම " ආදිය සඳහා ප්‍රතිපාදන වෙන් කිරීමට එරෙහි වූ අතර, ඔවුන් පවස‍ා  සිටියේ IWF යනු එක්සත් ජනපද ‍ ෆෙඩරල ආණ්ඩුවට සම්බන්ධව, දේශපාලනික වංචාවන් කරමින් පවත්නා ඉතා කුඩා කණ්ඩායමක් පමණක් බවය" එමෙන්ම IWF මගින්  ඉරාකයේ විවිධ කර්තව්‍යයන් සිදු කරන්නේ ඇමෙරිකානු මුස්ලිම් සම්මේලනයත්, ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය ආරක්ෂා කර ගැනීමේ සංවිධානයත් සමඟ එක්ව "නව-කන්ස්වෙට්ව්" සංවිධානයක් උදෙසා යන්නය
ආධාර ලැබීමේ  ප්‍රභවයන්
IWF පවත්වා ගෙන යනු ලබන්නේ අනිකුත් ධානපති සංවිධ‍ාන වලින් ලැබෙන ආධාරමතය
මොවුන් විශාලවශයෙන් [කන්සවටිව්]  ව්‍යාපාරය මගින් ලැබෙන අධාර මත යැපෙන බැවින් "සංනිවේදන විනිවිදභාවයේ  නුහුරු අත" ලෙසද හදුන්වනු ලබයි
මුදල් ලැබීමේ ප්‍රභවයන්ට "රිචඩ් මෙලන් ස්කයිෆේගේ, ස්කයිෆේ  සංවිධාන 4ක්ද ඇතුළත් වේ
පහළින් දැක්වෙනුයේ සියළුම ආධාර ලැබෙන ප්‍රභවයන් සහ ප්‍රමාණයන්ය
* ස්කයිෆේ පදනම්

මණ්ඩල සාමාජිකයින්
මණ්ඩලය සමන්විත වන්නේ, අයෝජන අරමුදලේ විධායක නිලධාරියක වන හෙදර් හිගින්ස් සහ මේරී ආනෝල්ඩ්,කැරොල් ටී. ක්‍රෝෆෝල්ඩ්, ජෙනීෆර් ඇශ්වර්ත් ඩින්,රැන්ඩි පැරිස් කෙන්ඩ්‍රික්,ලෑරි කුඩ්ලෝ යන අයගෙන්ය
මෙම කාර්‍යය මණ්ඩලය විශ්‍රාමලත් අධ්‍යක්ෂකයින්ගේද ප්‍රශංසාවට ලක් විය
මොවුන් අතර එක්සත් ජනපදයේ දෙවන කාන්තාව වන ලින් වී. චෙනී, නව කන්ස්වෙටිව් රචකයෙකු වන මිඩ්ජ් ඩෙක්ටර්,කිම්බර්ලි ඕ. ඩෙනිස්,මර්කටස් මධ්‍යස්ථානයේ වෙන්ඩි ලී ග්‍රැම්, එලිසබෙත් ලූරී, වොෂින්ටන්හි "නැෂනල් රීවිව්"   කතුවරියක වන කේට් ඕ. බ්‍රයන්,සහ ලුවිස් වී. ඔලිවර් ද විය
මේවාද බලන්න

Women in conservatism in the United States

සටහන්

වැඩිදුර කියවීමට

 බාහිර සබැඳි 
 Official site
 The Women's Quarterly'', IWF සඟරා එකතුවෙන්  UNZ
තාප බලාගාර යනු  තාප ශක්තිය විද්‍යුත් ශක්තිය බවට පරිවර්ථනය කරන ස්ථානයකි
තාප බලාගාර තුල වාෂ්ප බලයෙන් තල බමර ක්‍රියාත්මක ලබා ගන්නා චාලක ශක්තියෙන්  විදුලි ජනක ක්‍රියා කරවයි.මෙම බලාගාර සඳහා තාපය ලබාගැනීමේ දී අමු ද්‍රව්‍ය ලෙස ගල් අඟුරු,ස්වාභාවික වායු,න්‍යෂ්ටික ශක්කිය,භූ තාප ශක්කිය යොදාගනී
තාප විදුලි බලාගාර මගින් තාප ශක්තිය යාන්ත්‍රික ශක්තිය බවටත් යාන්ත්‍රික ශක්තිය විද්‍යුත් ශක්තිය බවටත් පිළිවෙලින් පරිවර්තනය කෙරේ
තාප බලාගාර මගින් විදුලිය නිපදවීමේදී අනෙකුත් බලාගාරයන්ට වඩා පරිසර දූශනයක් සිදුවේ
ඉන්ධන දහනයේදී පරිසරයට එකතුවන හරිතාගාර වායු හේතුවෙන් ගෝලීය උණුසුම ඉහල යයි
මීට අමතරව ඉන්ධන සදහා විශාල පිරිවැයක් දැරීමට සිදුවන නිසා ආර්ථික වශයෙන්ද අවාසි සහගතය
එසේම මෙම තාප බලාගාර අධික ලෙස උණුසුම් වීම නිසා දෝෂ සහගතවූවිට නැවත අලුත්වැඩියා කිරීම ඉක්මනින් සිදු කිරීම අපහසුය හේතුව එහි ඇති අධිත තාපය අඩුවනතුරු සිටීමට සිදුවන නිසාය
ජලය,හිරු එළිය,සුළඟ වැනි අනෙකුත් ප්‍රභවන් නිරන්තරයෙන් වෙනස්වන හා ඒකාකාරීව නොලැබෙන නිසා තාප බලාගාර කෙරෙහි විශ්වාසය තැබීමට මිනිසාට සිදුවී ඇත
වර්ෂාව අඩු කාල වලදී ජල විදුලි බලාගාර ක්‍රියාත්මක කිරීම අපහසුවීම මෙයට උදාහරණ ලෙස දැක්විය හැක
ඉතිහාසය
ලොව ප්‍රථම බලාගාරය ඇමරිකාවේ නිව්යෝක් නගරයේදී 1882 සැප්තැම්බර් මාසයේදී ඇරඹින
මෙම බලාගාරය ගින්නක් හේතුවෙන් 1890 දී විනාශ විය
මීට සමානවම ලන්ඩන් නගරයේද 1882 වසරේදී බලාගාරයක් ඉදිවිය
මුල් යුගයේදී වාෂ්ප එන්ජින් මගින් විදුලිය නිපදවුවද වාෂ්ප තල බමරය භාවිතයත් සමග වාඩාත් හොදින් විදුලිය නිපදවීමට හැකිවිය
තාප ශක්ති විදුලි ජනකවල ක්‍රියාකාරීත්වය

පිරිවැය

බොයිලේරුව හා වාෂ්ප බලය

වාෂ්ප තල බමර

පිරිසිදු කිරීම

උපකාරක පද්ධති

මේවාත් බලන්න

මූලාශ්‍ර
හින්නෝන්මාදය  යනු මානසික ආබාධයක් වන අතර මනසේ ක්‍රියාවලිය බිඳ වැටීමෙන් සහ දුර්වල වූ චිත්තවේග ප්‍රතිචාරයන්ගෙන් එය පෙන්නුම් කරයි
පීඩනෝන්මාදය
සැබෑවට නැති හඬවල් ඇසෙනවායැයි සිතීම
පිළිවෙලට සකස් නොවූ චින්තනය
හීන වූ භාවයන් සහ හීන අභිප්‍රේරණය වැනි මායාවන් වැනි මුලාවට පත් කරන දෑ මෙහි සුලභ ලක්ෂණ වේ
හින්නොන්මාදය මඟින් සාමාජීය සහ ක්‍රියාවෙහි ගැටලුද ඇති කරයි
සාමාන්‍යයෙන්, ලක්ෂණ පෙන්නුම් කිරීම ආරම්භ වන්නේ තරුණ වියෙහිදී වන අතර 0.3-0.7% ක් පමණ වූ පිරිසක් තම ජීවිත කාලය තුලදී මෙවන් තත්ත්වයකට මුහුණ දෙයි
අදාළ පුද්ගලයාගේ හැසිරීම සහ අත්විඳ ඇති අත්දැකීම් මත පදනම්ව රෝග විනිශ්චය සිදු කරනු ලැබේ
ජාන විද්‍යාවත්, පවතින වටාපිටාවත්, මානසික සහ සමාජයීය ක්‍රියාවලිත් මෙයට බලපාන්නා වූ සැලකිය යුතු සාධක වේ
විනෝදය සඳහා හෝ බෙහෙත් වට්ටෝරු වලදී හෝ භාවිතා කරනු ලබන සමහර මත්ද්‍රව්‍ය මෙම අබාධය ඇති කිරීමටත් එහි රෝග ලක්ෂණ තව දුරටත් වැඩි කිරීමටත් හේතු කාරක වේ
මෙම අබාධයේ විවිධ ලක්ෂණ සංකලනයන් පවතින බැවින් මෙහි රෝග විනිශ්චය ලෙස තනි අබාධයක් පෙන්නුම් කරන්නේද නැතහොත් වෙන් වෙන් වශයෙන් විවිධ සහලක්ෂණයන් කිහිපයක් පෙන්නුම් කරන්නේදැයි විවාදයක් පවතී
භාෂාවෙන් skhizein ("විභේදනය කිරීමට") සහ phrēn ("මනස") යන මූල පද වලින් Schizophrenia ("හින්නෝන්මාදය") වචනයේ නිදානය ගොඩ නැගී තිබේ
හින්නෝන්මාදය මගින් "පෞරුෂත්ව විභේදනය" යන්න, හෝ "බහුවිධ පෞරුෂත්ව අබාධ" - මහජන දැකීමේදී නිතර කලබල වන තත්ත්වය යන්න හෝ අදහස් නොකරයි
එම පදයේ නියම අරුත වන්නේ "මනසේ ක්‍රියාවන්ගේ විභේදනය" මගින් රෝගය පෙන්නුම් කරන බව වේ
මෙම ආබාධයට මුඛ්‍ය ප්‍රතිෂ්ඨාව ප්‍රතිකාරය වන්නේ මුලික වශයෙන් හෝර්මෝන ප්‍රතිග්‍රාහක ක්‍රියාවලිය වළක්වන ප්‍රති මනෝව්‍යාධික ඖෂධ මිශ්‍රණයකි
චිකිත්සාව, රැකියාවේ පුහුණුව, සමාජීය පුනරුත්තාපනය යන දෑද ප්‍රතිකාරයේදී වැදගත් වේ
වඩා බරපතල තත්ත්වයකදී - තමාටත්, අන් අයටත් අවධානමක් විය හැකි තත්ත්වයකදී- හදිසි මනෝ චිකිත්සාවද අවශ්‍ය වනු ඇත
මෙම ආබාධය ප්‍රධාන වශයෙන්ම සිතීමේ හැකියාවට බලපාන බව පැවසුනද, තවදුරටත් එය හැසිරීමේ සහ භාවයන් සම්බන්ධ නිදන්ගත රෝග ඇති කිරීමටද බලපායි
මීට අමතරව හින්නෝන්මාදය සහිත පුද්ගලයන් අධික අවපීඩනය, උද්වේගකාරී බව - ජීවිත කාලය තුලදී 50% ක් පමණ සායන වශයෙන් යායුතු වූ අධික අවපීඩන තත්ත්වයනට වුවද ලක් වීමට හැකියාවක් පවතී
දීර්ඝ කාලීන සේවා වියුක්තිය, දිලිදුකම සහ අනගාරික බව වැනි සමාජීය ගැටළුද පැන නැගිය හැක
මෙකී ගැටළු හේතුවෙන් ආබාධය සහිත පුද්ගලයින්ගේ සාමාන්‍යය ජීවිත අපේක්ෂාව ආබාධය නොමැති පුද්ගලයකුට වඩා අවරුදු 12-15 කින් පමණ අඩු වේ
කායික සම්බන්ධ ගටලු වැඩි වීමටත්, සිය දිවි නසා ගැනීම් අනුපාතය ඉහළ යාමටත් ( 5% ක් පමණ) මෙය හේතු වී ඇත
ලක්ෂණ

හින්නෝන්මාදයෙන් පෙළෙන පුද්ගලයින්ට ව්‍යාජ දර්ශන (බහුලව වාර්තා වන පරිදි විවිධ හඬවල් ඇසීම), මායාවන් වැනි රැවටීම් (විශ්මයජනක හෝ වධකයකුගේ ස්වභාවය ගත් දෑ ) සහ නිසි පිළිවෙලකට සකස් නොවූ සිතිවිලි සහ කථනය යන අවස්ථාවන් බොහෝ විට අත්විදීමට සිදු වේ
අවසානයට සඳහන් කල කරුණ අඩු වැඩි වශයෙන් පැවතිය හැක
එනම්, පුද්ගලයාගේ සිතීමේ ක්‍රියාවලිය අනුපිලිවෙලට සකස් කර ගැනීමට අපහසු අවස්ථාවේ සිට අර්ථයෙන් එකිනෙකට සම්බන්ධ නොවූ වාක්‍ය හෝ තේරුම් ගැනීමට අපහසු "වචන සලාදයක්" පැවසීම වැනි බරපතල තත්ත්වයකට වුවද පත් වීමට හැකියාවක් පවතී
සමාජීය පසුබැසීම, පිළිවෙලක් නොමැති වස්ත්‍ර හා සනීපාරක්ෂක දෑ, අභිප්‍රේරණය සහ විචාර බුද්ධිය නොමැතිකම යනාදී සියල්ල හින්නෝන්මාදයේ දැකිය හැකි සුලභ ලක්ෂණ කිහිපයකි
තවද, ඔවුනගේ භාවාත්මක දුෂ්කරතාවයේ රටාවක් නිතරම දැකිය හැකි වේ
උදාහරණයක් ලෙස ප්‍රතිචාර්යතාවයේ (යමකට ප්‍රතිචාර දැක්වීමේ) අඩුව දැක්විය හැක
සමාජීය දැනීම නොමැතිකම පීඩනෝන්මාදයේ මෙන්ම හින්නෝන්මාදයේද ලක්ෂණයක් වේ
සමාජයෙන් වෙන් වී හුදකලා ලෙස සිටීම සුලභව දක්නට ලැබේ
ක්‍රියාවක නිරත වීමේ අපහසුතා සහ දීර්ඝ කාලීන මතකය, අවධානය යොමු කිරීම, ඥාණාත්මක සම්බන්ධ දෑ පාලන ක්‍රියාවලිය සහ ඉක්මනින් සැකසීම වැනි දේවල අපහසුහාද බහුලව දක්නට ලැබේ
සුලභ නොවූ එක් උප පුද්ගල වර්ගයක් නම් බොහෝ දුරට නිශ්ශබ්දව හා නිශ්චල ලෙසත්, විශ්මයාකාර හා අශෝභන ඉරියව් වලිනුත් සිටින හෝ අර්ථයක් නොමැති කලබලයක් ප්‍රසිද්ධියේ දක්වන හෝ කැටටෝනියාවේ (ප්‍රකෝප වීම් සහිතව විටින් විට සෑදෙන අපස්මාරයේ) සියලු ලක්ෂණ වලින් යුක්ත පුද්ගලයන්ය
හින්නෝන්මාදය සහිත පුද්ගලයින්ගෙන් 30%-50% කට පමණ තීක්ෂණ බුද්ධියක් නොමැත
වෙනත් වචන වලින් කියතොත්, ඔවුන් තමන් සිටින තත්ත්වය හෝ එයට ලබා දෙන ප්‍රතිකාරද පිළි නොගනී
ප්‍රතිකාර වලින් ඔවුනගේ අන්තර් ඥාණයට (තීක්ෂණ බුද්ධියට) යම් බලපෑමක් ඇති කල හැක
තවද, හින්නෝන්මාදයෙන් පෙලෙන පුද්ගලයින්ට මුහුණෙන් පෙන්නුම් කරන භාවයන් පෙන්නුම් කිරීමටද නිතරම අපහසු වේ
ධනාත්මක සහ ඍණාත්මක ලක්ෂණ
හින්නෝන්මාදය බොහෝ විට ධනාත්මක සහ ඍණාත්මක (හෝ ඌන) ලක්ෂණ වලින් විස්තර කෙරෙයි
ධනාත්මක ලක්ෂණ බොහෝ විට ප්‍රකට නැති නමුත් හින්නෝන්මාදය සහිත පුද්ගලයින් තුළ පවතින ලක්ෂණ වේ
මායාවන්, පිළිවෙලට සකස් නොවූ සිතිවිලි මෙන්ම කථනය සහ ස්පර්ශක, ශ්‍රවණ, දෘශ්‍ය, ආඝ්‍රාණ සහ රසේන්ද්‍රිය පිළිබඳ වූ ව්‍යාජ හැඟීම් (මුළාවන්) එයට අයත් වේ
නියමාකාරව සලකා බලන විට මෙය මනෝ විකාර පහල වීම වේ
ව්‍යාජ හැඟීම් ඇත්තෙන්ම මුළාව යන තේමාවේ අන්තර්ගතයටම අදාළ වූවකි
සාමාන්‍යයෙන් මෙකී ධනාත්මක ලක්ෂණ බෙහෙත් වලට හොඳින් ප්‍රතිචාර දක්වයි.

ඍණාත්මක ලක්ෂණ වලදී සාමාන්‍ය භාවාත්මක ප්‍රතිචාර හෝ අනෙකුත් සිතීමේ ක්‍රියාවලින්ගේ හිඟතාවයක් පෙන්නුම් කරන අතර බෙහෙත් වලට හුඟක් අඩුවෙන් ප්‍රතිචාර දක්වයි. මෙහිදී මෙම ආබාධයෙන් පෙළෙන පුද්ගලයින් තුළ සිත් නොගන්නා භාව ප්‍රකාශ හෝ භාවයන්ගේ අඩුවක් ද , කථනයේ දුර්වල බව, සතුට අත්විදීමට නොහැකි බව, සම්බන්ධකම් ඇති කර ගැනීමට අකමැති බව සහ අභිප්‍රේරණ හිඟය වැනි දෑ සුලභව දැක ගත හැක
ඍණාත්මක ලක්ෂණ හටගැනීම මඟින් යමෙකුගේ ජීවිතයේ ගුණත්වයත්, ක්‍රියාවක නිරත වීමේ හැකියාවත් තව දුරටත් දුර්වල තත්ත්වයට පත් වන අත‍ර ධනාත්මක ලක්ෂණ පෙන්නුම් කරද්දීට වඩා මෙහිදී සෙසු පුද්ගලයින්ට හිරිහැර විදීමට සිදු වේ
බොහෝ විට ඍණාත්මක ලක්ෂණ බහුලව ඇති පුද්ගලයින්ට රෝගය ඉස්මතු වීමට පෙර යමකට හැඩගැසීමට දුර්වලතායක් පෙන්නුම් කරන අතර බෙහෙත් වලට ඔවුන් දක්වන ප්‍රතිචාරයද ඉතාමත්ම අල්ප වේ
රෝග ආක්‍රමණය
හින්නෝන්මාදය ආක්‍රමණය විය හැකි තීරණාත්මක අවධිය වන්නේ තරුණ වියේ සමාජීය සහ වෟත්තිමය වර්ධනයක් පෙන්නුම් කරන නවයොවුන් වියේ අවසාන භාගය සහ වැඩිහිටි වියට එළැඹීමට පෙර අවස්ථාවයි.  අවරුදු 19 ට වඩා අඩු, 40% ක් පමණ පුරුෂ පාර්ශවයත්, 23% ක් පමණ ස්ත්‍රී පාර්ශවයත් හින්නෝන්මාදයට ගොදුරු වී ඇත
හින්නෝන්මාදය රෝගී තත්ත්වය මැඩපැවැත්වීම උදෙසා රෝගී අවස්ථාව ඉක්මනින් හඳුනා ගැනීමටත් එහි පූර්ව ලක්ෂණ පෙන්නුම් කෙරෙන අවස්ථාවේදීම (රෝග ආක්‍රමණයට පෙර) ප්‍රතිකාර කිරීමටත් මෑතකදී බොහෝ කටයුතු යොදා තිබේ
එනම්, රෝගයේ ලක්ෂණ ඉස්මතු වීමට පෙර මාස 30ක් තරම්වත් කලින් රෝගය අනාවරණය කර ගැනීමටය
හින්නෝන්මාද තත්ත්වය තවත් වර්ධනය වන විට, ඇති වී නැති වී යන හෝ ස්වයං-සීමාකාරී මනෝ විකාරී තත්ත්වයක් අත්දැකීමට සිදු වනු ඇත
තවද, පූර්ව ලක්ෂණ පෙන්වන අවධියේදී සමාජීය පසුබෑම, උත්කෝප්‍යතාව, අවසිද්ධිය (දුක දරා ගැනීමේ නොහැකියාව) සහ අදක්ෂකම ආදී විශේෂ නොවන ලක්ෂණ පෙන්නුම් කරනු ඇත
හේතු

හින්නෝන්මාදය වර්ධනය වීමට ජාන හා පාරිසරික සාධක වල සම්මිශ්‍රණයක් හේතු කාරක වේ
ඇති වී නැති වන මනෝ විකාර සහිත හින්නොන්මාදයෙන් පෙළෙන පුද්ගලයින් සහිත පවුල් පසුබිමකින් පැවතෙන අයෙකුට ඊට අවුරුද්දකට පමණ පසුව එම රෝගය වැළදීමේ 20%-40% ක පමණ හැකියාවක් පවතී
ජාන
ජාන වල සහ පරිසරයේ බලපෑම එකිනෙකට වෙන් කර සැලකීම අපහසු බැවින් ජාන වලින් උරුමකම් කියන ඇස්තමේන්තු ප්‍රමාණය විචලනය වන අතර එහි සාමාන්‍යය 0.80 ක් පමණ කිව හැක
හින්නෝන්මාදය වර්ධනය වීමේ බලවත්ම අවධානම නම් මෙම ආබාධය සහිත පළමු වැනි මාත්‍රයේ ඥාතියකු (ලේ ඥාතියකු) සිටීම (6.5% ක අවධානමක්) මෙන්ම, හින්නෝන්මාදය සහිත ඒකාණ්ඩජ නිඹුල්ලුන් සිටීමෙන් 40% කට වඩා වැඩි බලපෑමක්ද ඇත
දෙමාපියන්ගෙන් එක් අයෙක් ගොදුරු වී ඇත්නම් 13% ක අවධානමක්ද, දෙදෙනාම ගොදුරු වී ඇත්නම් 50% ට ආසන්න අවධානමක් ද පවතී
ඒ ඒ පුංචි බලපෑම් වලට සහ අප්‍රකට සම්ප්‍රේෂණයට හා භාව ප්‍රකාශයට බොහෝ ජාන සම්බන්ධ බව පවසයි
පිටපත් අංක විචලනය,  NOTCH4 සහ histone protein loci ඇතුලත්ව දායක විය හැකි බොහෝ දෑ යෝජනා කොට තිබේ
zinc finger protein 804A ඇතුළුව ජානමය ද්‍රව්‍ය-ව්‍යාප්ති සමුහයක් ද මෙයට සම්බන්ධ වේ
එහිදී හින්නෝන්මාදයට අදාළ ජාන විද්‍යාවත්, ද්විධ්‍රැව-අක්‍රමයත් එකිනෙක අතිච්ඡාදනය (එක මත එක වැටීම) වන බව පෙනේ
තවද, හින්නොන්මාදය් ජාන ආකෘතිය, සුලභ සහ දුර්ලභ අවධානම් විචලනයක් ඇති කිරීමට සමත් බව දැක්වෙන සාක්ෂි මතු වෙමින් පවතී
ප්‍රවේණි ක්‍රමය සලකන විට පරිණාමවාදී මනෝවිද්‍යාවෙන් එක් ප්‍රශ්නයක් මතු වේ
එනම්, මනෝවිකාරය ඇති කිරීමේ හැකියාව වර්ධනය කිරීමට ජාන බලපාන්නේ කිමද යන්නයි
මෙය පරිණාමවාදී දෘෂ්ඨි කෝණයෙන් ගත් කල, දැක්වෙන එක් අදහසක් නම් භාෂාව සහ මනුෂ්‍ය ස්වභාවය පරිණාමය වීමට ජාන බලපාන බවයි. නමුත් අදට මෙවැනි මත පැවතුනත් අනාගතයේදී එය මනඃකල්පිත ආකල්පයක් වීමට ඉඩ ඇත
වටපිටාව
හින්නොන්මාදය වර්ධනය වීමට බලපාන පාරිසරික තත්ත්ව වලට ජීවත් වන වටපිටාව,අධ්‍යාපනය සහ ප්‍රාග් ප්‍රසව(බිහි වීමට පළමු)ආතතිය ඇතුළත්ය
මව්පියන්ගේ විලාසයෙන් විශාල බලපෑමක් එල්ල නොවුණත්,ඉතා බරපතල රෝගී තත්ත්වයේ පසුවන මව්පියන්ගෙන් වන බලපෑම සාමාන්‍ය රෝගී තත්ත්වයෙන් පසුවන මව්පියන් සිටීමෙන් එල්ල වන බලපෑමට වඩා වැඩිය
ද්වි සාධක අනුව,ජන වාර්ගික කණ්ඩායම,සමාජීය කණ්ඩායමේ ප්‍රමාණය,යන කරුණු වලට වඩා අදාළ පුද්ගලයා කුඩා අවධියේ සිට හෝ වැඩිහිටි වයසේදී නගරබදව වාසය කර ඇත්නම් ස්ථිරවම හින්නෝන්මාදය වැළදීමේ අවධානම වැඩි කරන බව පැවසේ
අනෙකුත් වැදගත් සාධක ලෙස යහපත් සමාජයෙන් වෙන්වීම,සමාජීය ආපදාවට(විපතට අනුව නව පවුල් වලට සම්බන්ධ වීම)සම්බන්ධ වන සංක්‍රමණය
වාර්ගික විවේචනය,පවුල් දුෂ්කෘතිය නොහොත් අසමගිය,නොගැලපෙන රැකියා සහ දුර්වල යහළු සංවිධාන යන තත්ත්වයන් ඇතුලත් වේ
හරය
හින්නෝන්මාදය සහිත පුද්ගලයින්ගෙන් අඩක් පමණ බෙහෙත් හෝ මද්‍යසාර අධික ලෙස භාවිතා කරයි
ඇම්පෙටමින්, කොකේන් සහ අඩු ප්‍රමාණයක මධ්‍යසාර භාවිතය නිසා හින්නෝන්මාදයට ඉතා සමාන වූ මනෝ විකාර දර්ශනය වීමට ඉඩ ඇත
සාමාන්‍යයෙන් රෝගය සඳහා හේතු නොවන බව විශ්වාස කලත්, සාමාන්‍ය ජනයාට වඩා හින්නෝන්මාදය සහිත පුද්ගයින් නිකොටින් බහුලව භාවිතා කරනු දැකිය හැකි වේ
මධ්‍යසාර අනිසි ලෙස භාවිතයෙන් සිරුරේ යාන්ත්‍රණය අවුල් කර නිදන්ගත මනෝ විකාර තත්ත්වයක් වර්ධනය කරයි
මනෝ විකාර තත්ත්වය කලින් ඉස්මතු වීම කෙරෙහි මධ්‍යසාර භාවිතය ඉවහල් නොවේ
හින්නෝන්මාදයෙන් පෙලෙන්නන්ගෙන් සැලකිය යුතු පිරිසක් රෝගයේ ලක්ෂණ මැඩ පැවැත්වීම සඳහා කංසා භාවිතා කරයි
කංසා හින්නෝන්මාදයට උපකාර වන සාධකයක් නමුත් එයට පමණක් තනිව ක්‍රියා කල නොහැක
ඕනෑම මනෝ විකාර තත්ත්වයක් වර්ධනය වීමට එහි භාවිතය අවශ්‍ය නොවනු සහ ප්‍රමාණවත්ද නොවනු ඇත
මොළයේ වර්ධනය පිළිබඳව පෙරදී සිදු කරන ලද  අනාවරණයෙන් පවසන පරිදි කංසා මඟින් හින්නෝන්මාදයේ අවධානම වැඩි කරයි
එනමුත් අවධානම වැඩි වූ ප්‍රමාණය ගණනය කිරීමට අපහසුය
කංසා භාවිතා කර ඇති පුද්ගලයින්ගෙන් ඉතා සුළු කොටසකට වැඩිහිටි වියේදී මනෝ උද්වේගකාරී ආබාධයක් පැන නැගිය හැක
එමෙන්ම, පුද්ගලයා තුල පවතින සමහර ජානත්, කලින් පැවතුණ මනෝ ව්‍යාධි තත්ත්වයත් අවධානම වැඩි වීම කෙරෙහි බලපායි
මෙයින් වැඩි මාත්‍රාවක් හෝ නිරන්තරයෙන් භාවිතා කිරීමෙන් නිදන්ගත මනෝ විකාර අවධානමක් ඇති කරයි
නමුත් Tetrahydrocannabinol (THC) හා cannabidiol (CBD)  මීට ප්‍රතිවිරුද්ධ ප්‍රතිඵල ඇති කරයි
CBD වලට ප්‍රති මනෝව්‍යාධික හා ස්නායු රක්ෂක ගුණ සහ THC වලට ඍණාත්මක බලපෑම් නැවැත්වීමේ හැකියාව ඇත
බොහෝ විට අනෙක් ඖෂධ හින්නෝන්මාදය රෝගයෙන් පෙලෙන පුද්ගලයින්ට ඇති අවපීඩනය, උද්වේගකාරී බව, කරදරකාරී වෙහෙස බව හා හුදකලාව සමඟ කටයුතු කිරීමේ පිටපත් කිරීමේ යාන්ත්‍රණයක් ලෙස භාවිතා කරයි
වර්ධනයට බලපාන සාධක
වසංගත, පීඩන හා ප්‍රාග් ප්‍රසව අවධියේදී (බිහි වීමට පළමුව) ඇති වන මන්ද පෝෂණ තත්ත්ව වැනි සාධක වලින් ජීවිතයේ පසු කලෙක හින්නෝන්මාදය ඇති වීමට සුළු බලපෑමක් එල්ල කරයි
හින්නෝන්මාදය වැළදුණු පුද්ගලයින් වැඩි ප්‍රමාණයක් ශීත හෝ වසන්ත ඍතුවේ (නොඑසේ නම් උතුරු අර්ධ ගෝලයේවත්) උපත ලද පුද්ගලයින් වීමට වැඩි ප්‍රවණතාවක් ඇත
එයට හේතුව, එමගින් utero (ගර්භාශය) තුලදී වෛරස පැතිරීමේ හැකියාව ඉහල බැවිනි
ඉහළ ගිය අවධානම 5% - 8% ක් පමණ වේ
යාන්ත්‍රණ

මොළයේ ක්‍රියාකාරිත්වයේ ඇති වන වෙනසත්, හින්නෝන්මාදයත් අතර ඇති සම්බන්ධය විස්තර කිරීමට කිහිප විටෙකදීම උත්සාහ ගෙන තිබේ
මේ අතුරින් වඩා සුලභ වන්නේ dopamine (dihydroxyphenethylamine) උපන්‍යාසයයි
මෙයින් dopaminergic ස්නායු විදලීම මගින් මනසේ දෝෂ සහිත අර්ථකථනය හරහා මනෝ විකාර ගුණ පෙන්නුම් කරයි
මානසික තත්ත්වය
හින්නෝන්මාදය වර්ධනය කිරීමටත්, පරිපෝෂණය කිරීමටත් බොහෝ මනෝ යාන්ත්‍රණ සම්බන්ධ වේ
රෝගය සහිත හෝ රෝගය සඳහා අවධානමක් ඇති පුද්ගලයින් හෝ විශේෂයෙන්ම පීඩනකාරී හෝ ව්‍යාකූල අවස්ථාවන්හි පසුවන වේලාවන්හිදී ඔවුන් තුල ඥානාත්මක දෝෂයක් හඳුනාගෙන තිබේ
එසේ දක්වන සමහර ගුණාත්මක ලක්ෂණ සුවිශේෂ සිද්ධි වලටත්, අත්දැකීම් වලටත් සම්බන්ධ වන අතර තවත් සමහරක් මගින් ස්නායු සම්බන්ධ ඥානාත්මක ඌනතාවක් පිළිඹිබු කරයි
වඩා බලවත් නැති ප්‍රතිඵල නොසලකා, මෑතකදී කරන ලද පර්යේෂණ වලින් පැවසෙන්නේ හින්නෝන්මාදයට ගොදුරු වන බොහෝ පුද්ගලයින් පීඩාව ඇති කරන හෝ ඍණාත්මක උත්තේජක වලට භාවාත්මක ප්‍රතිචාර දක්වන බවත්, එම සංවේදීතාව නිසාම එය අබාධය ඇති කිරීමට හෝ රෝග ලක්ෂණ ඉස්මතු කිරීමටද හේතු කාරකයක් විය හැකි බවයි. සමහර සාක්ෂි වලින් පැවසෙන පරිදි මායා විශ්වාස සහ මනෝ විකාරී අත්දැකීම් වලින් රෝගියාගේ භාවාත්මක ප්‍රකාශයට බලපෑම් එල්ල වේ
තවද, පුද්ගලයා එම අත්දැකීම් කෙලෙස වටහා ගන්නේද යන්න මත පදනම්ව රෝග ලක්ෂණ ඉස්මතු වේ
සංකල්පිත තර්ජන මැඩපැවැත්වීමට භාවිතා කරන "ආරක්ෂක හැසිරීම්" නිසාවෙන් නිදන්ගත ලෙස මායාවන් පහල වීමටද පුළුවන
හින්නෝන්මාදයේ ලක්ෂණ සම්බන්ධයෙන් සිදු කරන මනෝ චිකිත්සාවන්ගේ ප්‍රතිඵල භාවිතයෙන් මනෝ යාන්ත්‍රණය පිලිබඳ වැඩිදුර සාක්ෂි විස්තර කෙරේ
ස්නායුවේදය

40% - 50% ක් පමණ සිද්ධි වලදී නිරීක්ෂණය කර ඇති පරිදි හින්නෝන්මාදය