Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
According to pious tradition, the concept of the Rosary was given to Dominic of Osma in an apparition of the Blessed Virgin Mary during the year 1214 in the church of Prouille, though in fact it was known from the ninth century in various forms
This Marian apparition received the title of Our Lady of the Rosary
According to Herbert Thurston, it is certain that in the course of the twelfth century and before the birth of Dominic, the practice of reciting the Ave Maria 50 or 150 times had become generally familiar
According to 20th century editions of the Catholic Encyclopedia, the story of Dominic's devotion to the Rosary and supposed apparition of Our Lady of the Rosary does not appear in any documents of the Catholic Church or the Order of Preachers (Dominicans) prior to the writings of the Dominican Alanus de Rupe (also Alan de la Roche), some 250 years after Dominic
However, recent scholarship by Donald H
Calloway, seeks to refute this claim
Leonard Foley said that although Mary's giving the Rosary to Dominic is recognized as a legend, the development of this prayer form owes much to the Order of Preachers
The practice of meditation during the praying of the Hail Mary is attributed to Dominic of Prussia (1382–1460), a Carthusian monk who termed it "Life of Jesus Rosary"
The German monk from Trier added a sentence to each of the 50 Hail Marys, using quotes from scripture (which at that time followed the name "Jesus," before the intercessory ending was added during the Counter-Reformation)
In 1569, the papal bull Consueverunt Romani Pontifices by the Dominican Pope Pius V officially established the devotion to the Rosary in the Catholic Church
From the 16th to the early 20th century, the structure of the Rosary remained essentially unchanged
There were 15 mysteries, one for each of the 15 decades
According to John Henry Newman, Mariology is always Christocentric
During the 20th century, the addition of the Fatima Prayer to the end of each decade became common
There were no other changes until 2002, when John Paul II suggested the five optional Luminous Mysteries
variations of these had previously been proposed by George Preca, and were implemented during the mid-20th Century by figures such as Patrick Peyton
Devotional growth

Through the preaching of de Rupe, Rosary confraternities began to be erected shortly before 1475.

When Penal Laws in Ireland restricted or banned the Mass, the Rosary became a substitute prayer ritual within private homes
During the 18th century, de Montfort elaborated on the importance of the rosary and emphasized that it should be prayed with attention, devotion, and modesty (reverence)
In Brazil, two million men engage in a movement called Tero dos Homens ("Men's Rosary")
It consists of weekly meetings to pray a set of mysteries
In neighboring Hispanic countries, the movement is called Rosario de Hombres Valientes
The theologian Romano Guardini described the Catholic emphasis on the Rosary as "participation in the life of Mary, whose focus was Christ
" This opinion was expressed earlier by Leo XIII who considered the rosary as way to accompany Mary in her contemplation of Christ
ඔබට අවැසි ලිපිය තෝරාගන්න
 හර්බි සෙනෙවිරත්න
 ජයන්ත සෙනෙවිරත්න
 වික්‍රම සෙනෙවිරත්න
 හර්බට් එම්. සෙනෙවිරත්න
 සුදර්ශන් සෙනෙවිරත්න

වක්‍රෝත්තිහරණ පිටු
මීරිමා සුල්තාන් (ඕටමන් තුර්කි|مهرماه سلطان, "ඉර සහ හඳ"
1522 – 1578 ජනවාරි 25) යනු ඔටෝමාන් කුමරියකි
ඇය ඔටෝමාන් සුල්තාන් සුලෙයිමාන් I සහ ඔහුගේ බිරිඳ හුරෙම් සුල්තාන් ගේ දියණියයි
ඇය ඔටෝමාන් ඉතිහාසයේ බලවත්ම අධිරාජ්‍ය කුමරිය වූ අතර ඇය කාන්තා සුල්තාන් රජ්‍යයේ කැපී පෙනෙන චරිතයක් විය
හසේකි සුල්තාන් යනු ඔටෝමාන් සුල්තාන්වරයෙකුගේ ප්‍රධාන භාර්යාව සඳහා භාවිතා කරන ලද පදවි නාමයයි
පසු කාලීනව, මෙහි අර්ථය "අධිරාජ්‍ය භාර්යාව" ලෙස වෙනස් විය
සුලෙයිමාන් I ගේ ප්‍රධාන බිරිඳ සහ නීත්‍යානුකූල භාර්යාව වූ හුරෙම් සුල්තාන් මෙම පදවියේ පළමු හිමිකාරිය විය
ඊබ්‍රහීම් I යටතේ මෙම පදවියට එහි සුවිශේෂත්වය අහිමි විය, ඔහු එය කාන්තාවන් අට දෙනෙකුට එකවර ප්‍රදානය කළේය
හසේකි සුල්තාන් යන මාතෘකාව 17 වන සියවස දක්වා භාවිතා විය
ඊට පසු, කඩිනෆෙන්ඩි අධිරාජ්‍ය භාර්යාවන් සඳහා ඉහළම ශ්‍රේණිගත කිරීමේ පදවි නාමය බවට පත් විය, නමුත් මෙම මාතෘකාව හසෙකි සුල්තාන් තරම් කීර්තිමත් නොවීය
හසේකිවරියන්ගේ ලයිස්තුව 

මෙම පදවිය ප්‍රථම වරට 16 වන සියවසේදී රොක්සෙලානා ලෙසද හැඳින්වෙන හුරෙම් සුල්තාන් සඳහා භාවිතා කරන ලදී, ඇයට සුලෙයිමාන් I විසින් අනුග්‍රහය ලබා දුන් විට
ඇය ඔහුගේ ප්‍රධාන බිරිඳ වූ අතර සෙලීම් II මව විය
හුරෙම් සුල්තාන් සුල්තාන් සුලෙයිමාන් සමඟ විවාහ වූ අතර, ඔහුගේ නීත්‍යානුකූල බිරිඳ සහ ඔටෝමාන් අධිරාජ්‍යයේ බලවත්ම කාන්තාවක් බවට පත්විය
මීළඟට මෙම පදවිය හිමිවූයේ සෙලීම් II ගේ නීත්‍යානුකූල බිරිඳ සහ ඊළඟ සුල්තාන් මුරාද් III ගේ මව වූ නුර්බානු සුල්තාන්ටය
1575 දී, මුරාද්ගේ බලයට පත්වීමෙන් පසුව, සාෆියේ සුල්තාන් හසේකි බවට පත් වූ අතර, සුල්තාන්ගේ සොහොයුරියන් වන ඉස්මිහාන් සුල්තාන්, ගෙව්‍රහන් සුල්තාන් (සෙලීම් II ගේ දියණිය) සහ ශාහ් සුල්තාන්ට වඩා උසස් නිලයක් ලබා දෙන ලදී
"ලෙස්ලි පී පීරිස්" පෙන්වා දෙන්නේ III වන මෙහෙමෙද්ගේ පාලන සමයේදී හසේකි යන මාතෘකාව භාවිතයට නොපැමිණි බවයි. කෙසේ වෙතත්, සමකාලීන ඉතිහාසඥ "මුස්තාෆා සෙලනිකිට" අනුව, මෙහෙමෙද්ගේ පුතෙකුගේ මවක් වූ හසේකිවරියක් සිටි අතර, ඔහුගේ පාලන සමයේ මුල් භාගයේදී 1598 ජූලි මාසයේදී වසංගතයෙන් 
ඇය මිය ගිය බවයි. මෙහෙමෙද්ගේ පුත් ආහමෙද් I ඔහුගේ ප්‍රියතම බිරිඳ සහ IV වන සුල්තාන් මුරාද්ගේ සහ ඉබ්‍රාහිම්ගේ මව වන කොසෙම් සුල්තාන් හට හසේකි යන නාමය ලබා දුන්නේය
ඔස්මාන් II සතුව අයිශේ සුල්තාන් නම් එක් හසේකිවරියක් සිට ඇත
"ප්‍රිවි පර්ස්" වාර්තා කරන්නේ මුරාද්ගේ 17 වසරක පාලන සමය අවසන් වන තුරුම අයිශේ සිටි බවයි. නමුත් තවමත් හසේකිවරු කුමාරිකාවන්ට වඩා ඉහළ ශ්‍රේණිගත කිරීමක් දිගටම කරගෙන ගියහ
ඉබ්‍රාහිම්ට හසේකිවරුන් අට දෙනෙක් සිටියහ
ටුර්හාන් සුල්තාන්, අශුබ් සුල්තාන්, මුවාසෙස් සුල්තාන්, අයිශේ, මහියෙන්වෙර්, ශිවෙකාර් සුල්තාන්, සජ්බාලි සහ හුමාශා සුල්තාන්
ඉබ්‍රාහිම්ගේ පුත්‍රයාට සහ අනුප්‍රාප්තිකයාට ගුල්නුශ් සුල්තාන් නම් එක් හසේකිවරියක් සිටින බව දන්නා කරුණකි
සුලෙයිමාන් IIට හසේකිවරියක් නොසිටියහ
ඔහුගේ සොහොයුරා වන අහමෙද් IIට රබියා සුල්තාන් නම් එක් හසේහසේකිවරියක් සිටියේය
The Coptacrinae are a subfamily of Acrididae (originally described by Brunner von Wattenwyl under the synonym
Coptacrae) in the Orthoptera
Species can be found in Africa and Asia
Genera 
The Orthoptera Species File lists the following
Apalacris Walker, 1870
 Bocagella Bolvar, 1889 - Africa
 Coptacra Stl, 1873 (type genus) - tropical Asia
 Coptacrella Bolvar, 1902 - India
 Coptacridia Ramme, 1941 - Eastern Himalayas
 Cyphocerastis Karsch, 1891 - equatorial Africa
 Ecphanthacris
mirabilis Tinkham, 1940 - eastern China
 Ecphymacris Bi, 1984
lofaoshana (Tinkham, 1940) - eastern China
 Epistaurus Bolvar, 1889 - Africa, India, Indo-China
 Eucoptacra Bolvar, 1902 - Africa, India, Indo-China, peninsular Malaysia, Borneo
 Eustaurus
tibialus Mahmood & Yousuf, 2000 - Pakistan
 Exochoderes Bolvar, 1882 - Angola
 Hintzia
squamiptera Ramme, 1929 - Cameroon
 Pamphagella Bruner, 1910 - Madagascar
 Paracoptacra Karsch, 1896 - equatorial Africa
 Parepistaurus Karsch, 1896 - central & southern Africa
 Physocrobylus Dirsh, 1951 - Tanzania
 Pirithoicus Uvarov, 1940 - India
 Poecilocerastis Ramme, 1929 - central Africa
 Rhopaloceracris Tinkham, 1940 - eastern China, Viet Nam
 Ruwenzoracris Rehn, 1914 - equatorial Africa

References

External links 
 
 

 
Acrididae
Caelifera
Orthoptera subfamilies
හැබ්ස්බර්ග් ස්පාඤ්ඤය යනු 16වන සහ  18වන සියවස්  (1516–1713) අතරතුර හැබ්ස්බර්ග් රාජ වංශයෙහි  ස්පාඤ්ඤ ශාඛාවෙහි රජුන් විසින් පාලනය කෙරුනු (මධ්‍යම සහ නැගෙනහිර යුරෝපයෙහි ඉතිහාසය තුල එහි භූමිකාව ආශ්‍රිත බලපෑමද හා සමගින්) භූමි බල ප්‍රදේශ මහත් සමූහයක් හැඳින්වීමට (වර්තමාන ස්පාඤ්ඤය, අග්නි-දිග ප්‍රංශයෙන් කොටසක්, අත්‍යන්තයෙහි පෘතුගාලය, සහ අයිබීරියානු අර්ධද්වීපයෙන් බැහැර වෙනත් බොහෝ භූමි ප්‍රදේශද අඩංගු) භාවිතා කෙරුනු සමකාලීන ඉතිහාසකරණ පදයකි
හැබ්ස්බර්ග් ස්පාඤ්ඤය යනු සංයුක්ත රාජාණ්ඩුවක් වූ අතර පෞද්ගලික සංගමයක් විය
හැබ්ස්බර්ග් හිස්පැනික රජවරු (ප්‍රධාන වශයෙන් පළමුවන චාල්ස් රජු සහ දෙවන පිලිප් රජු) විසින් ස්පාඤ්ඤ අධිරාජ්‍යය පාලනය කිරීමෙහිදී ඔවුන්ගේ ආභාසයෙහි සහ බලයෙහි මුදුන්පෙත්තටම නැංගහ
ඇමරිකාවන්,  නැගෙනහිර ඉන්දියාව, යුරෝපයෙහි පහත් භූමි රටවල්, බෙල්ජියම, ලක්සම්බර්ග්, සහ ඉතාලිය සතුව දැනට පවතින භූමි ප්‍රදේශ, ප්‍රංශය සහ ජර්මනිය, වසර 1580 සිට 1640 දක්වා පෘතුගීසි අධිරාජ්‍යය, සහ උතුරු අප්‍රිකාවෙහි සෙවුටා සහ ඔරූන් වැනි කුඩා සංවෘත භුමි ප්‍රදේශ වැනි බොහෝ අනෙකුත් භුමි ප්‍රදේශ අඩංගු මහාද්වීප පහක බල ප්‍රදේශ ඔවුන් විසින් පාලනය කෙරිණි
ස්පාඤ්ඤ ඉතිහාසයෙහි මෙම කාල සීමාව, " ව්‍යාප්ති යුගය" ලෙසින්ද හැඳින්විණි
හැබ්ස්බර්ග්වරු හා සමගින්, 16වන සහ 17වන සියවස්හී වැඩි කාලයකදී යුරෝපයෙහි සහ ලෝකයෙහි මහත් දේශපාලනමය සහ හමුදාමය බලවතුන් අතරින් එකක් බවට ස්පාඤ්ඤය පත්විය
හැබ්ස්බර්ග් යුගය අතරතුර, කලාවන්හී සහ සාහිත්‍යයෙහි  ස්පාඤ්ඤ ස්වර්ණමය යුගයෙහි ස්පාඤ්ඤය වැජඹුනු අතර, අවිලාහී තෙරේසා, පේඩ්‍රෝ කැල්ඩරෝන් ඩෙ ලා බර්කා, මිගෙල් ඩෙ ෂර්වන්ටෙස්, ෆ්‍රැන්සිස්කො ඩෙ කිවේදෝ, දියෙගෝ වෙලාක්වෙස්, එල් ග්‍රේකෝ, දොමින්ගෝ ඩෙ සෝතො, ෆ්‍රැන්සිස්කෝ සුවාරෙස් සහ ෆ්‍රැන්සිස්කෝ ඩෙ විටෝරියා වැනි  ලෝකයෙහි මහත් කැපී පෙනෙන	 ලේඛකයන් සහ සිත්තරුන් සහ බලපෑම් ඇති කල ප්‍රාඥයන් නිපැයුහ
මෙම කාලසීමාවෙහිදී විවිධ මහාද්වීප තුල වූ ස්පාඤඤ බල ප්‍රදේශ, ස්පාඤ්ඤය හෝ "ස්පාඤ්ඤ" ලෙසින් හැඳින්වුනු අතර, ඒවා මුලදී  ඇරගෝන්,  වැලන්සියා, කැටලෝනියා සාමන්ත රාජ්‍යය, කැස්ටීල්, ලෙයොන්, නැවාර් සහ, 1580 වසරෙහි සිට, පෘතුගාල යන රාජධානිද අඩංගු සමස්ත අයිබීරියානු අර්ධද්වීපය ආවරණය කළේය
කැස්ටීල්හී පළමුවන ඉසබෙලා සහ ඇරගෝන්හී දෙවන ෆර්ඩිනැන්ඩ් අතර 1469 වසරෙහිදී සිදුවූ විවාහය නිසා කැස්ටීල් සහ ඇරගෝන් යන ප්‍රධාන කිරීට දෙක අතර සංගමයක් ඇතිවූ අතර, අත්‍යන්තයෙහිදී යථාර්ථ වශයෙන් ස්පාඤ්ඤයෙහි ඒකාබද්ධ කිරීමක් සිදු වීම දක්වා එය ව්‍යාප්ත වූයේ, 1492 වසරෙහිදී ග්‍රැනාඩා සහ 1512–1529 දී නැවාර් යටත්කිරීම සමගම රෙකොන්කසිතා මස්තකප්‍රාප්තිය වීමත් සමගය
හයවන ඇලෙක්සැන්ඩර් පාප්වහන්සේ විසින් වසර 1494දී "කතෝලික රජ සහ රැජන" යන අභිධානය ඉසබෙලා සහ ෆර්ඩිනැන්ඩ් වෙත පිරිනැමුනු අතර, මොනාකියා කතෝලිකා (කතෝලික රාජාණ්ඩුව, නූතන ස්පාඤ්ඤ
මොනර්කියා කැතොලිකා) යන පදය ස්පාඤ්ඤ හැබ්ස්බර්ග් රාජාණ්ඩුව සඳහා දිගටම භාවිතා විය
ස්පාඤ්ඤය  නීත්‍යනුකූල වශයෙන් එකීය රාජ්‍යයක් වශයෙන් සංස්ථාපිත වූයේ එහි පූර්ව බල ප්‍රදේශයන්හී බොහෝ කිරීටන්ට පසුව අනුප්‍රාප්තවූ 1707 වසරෙහි  නුයේවා ප්ලැන්ටා ආඥාවන්ට පසුවය
ස්පාඤ්ඤයෙහි අවසන් හැබ්ස්බර්ග් රජුවූ  දෙවන චාල්ස් රජුගේ 1700 වසරෙහිදී සිදුවූ අභාවයෙන් පසුව, ස්පාඤ්ඤ අනුප‍්‍රාප්තික යුද්ධය නිසා සිදුවූ  බර්බන් රාජ වංශයෙහි පස්වන පිලිප් රජුගේ සිංහාසනාරූඪවීම නිසා  නව කේන්ද්‍රගත රාජ්‍ය සැදිල්ල ඇරඹිනි
කළිඟු දේශයේ උපන් මොහු ලීලාවතී රැජින ගේ කීර්ති සෙනෙවියාගේ සතුරන් වූ අදිකාරම් වරුන් දෙදෙනෙකු විසින් මෙහි ගෙනෙනු ලැබ කීර්ති සෙනෙවියා මරා රජ කමට පත් කරන ලදී
ව. 1200 අගෝස්තු 23 දා සිදු වූ මොහුගේ අභිශේකය, නිශ්චිත දිනයක් සඳහන් වන ප්‍රථම අවස්තාවයි. සාහසමල්ල තමා මෙහි ගෙනා අදිකාරමක වූ ආබෝ නැමත්තා විසින් මරන ලදී
ඉන් පසු ආබෝ විසින් නිශ්ශංකමල්ල රජු ගේ දෙවන මහේශිකාව වූ කල්‍යාණවතීව රාජ්‍යත්වයට පත් කරන ලදී
මෙම කාලය ලංකාවේ පාලන බලය වැඩි වශයෙන් මැති ඇමති වරුන්ට පත් වී ඇතැයි සිතිය හැකිය
මොහුව ලෝකේෂ්වර ලෙසින්ද හඳුන්වයි.

නිශ්ශංමල්ල හා සහස්සමල්ල  රජුගේ ඥාතියෙකු යැයි සිතිය හැකිය
මොහු මාස 9 ක් රජකම් කළ ඉක්බිති පරාක්‍රම නම් සෙනෙවියෙකු විසින් සිහසුනෙන් පහකොට ලීලාවතී දේවිය යළිත් රජ කමට පත් කරනු ලැබුවා ය
ඔබට අවැසි ලිපිය තෝරාගන්න
 ගයන්ත කරුණාතිලක
 ෂෙහාන් කරුණාතිලක
 සාගර කරුණාතිලක

වක්‍රෝත්තිහරණ පිටු
ඔබට අවැසි ලිපිය තෝරාගන්න
 ටෙනිසන් අප්පුහාමි
 පවුලිස් අප්පුහාමි
 ඈපා අප්පුහාමි
 රේමන්ඩ් අප්පුහාමි

වක්‍රෝත්තිහරණ පිටු
2010 අයිසීසී ලෝක විස්සයි20 යනු තුන්වන අයිසීසී ලෝක විස්සයි20 තරගාවලිය වන අතර එය 2010 අප්‍රේල් 30 සහ මැයි 16 අතර බටහිර ඉන්දීය කොදෙව්හි පැවති ජාත්‍යන්තර විස්සයි20 ක්‍රිකට් තරඟාවලියකි
එහි ජය හිමිවූයේ අවසන් මහා තරගයේදී ඔස්ට්‍රේලියාව පරාජය කළ එංගලන්තයයි
තරගාවලියේ වීරයා ලෙස කෙවින් පීටර්සන් නම් කෙරිණි
2007 වසරේ ආරම්භ වී වසර දෙකකට වරක් මෙම තරගාවලිය පැවැත්වුවත්, 2010 වසරේ බටහිර ඉන්දීය කොදෙව්හිදී පැවැත්වීමට නියමිතව තිබූ අයිසීසී ශූරයන්ගේ කුසලාන එක්දින ජාත්‍යන්තර තරගාවලිය, 2008 වසරේ පාකිස්තානයේ පැවැති චැම්පියන්ස් කුසලාන තරගාවලිය ආරක්‍ෂාව හේතුවෙන් කල්දැමීම හේතුවෙන් විස්සයි20 ක්‍රමයට සංශෝධනය විය
මේ හේතුවෙන් ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් තරඟාවලියේ දින දර්ශනය නිවැරදි කිරීමේ අවශ්‍යතාවයක් තිබුනා
මෙම අයිසීසී ලෝක විස්සයි20 ලෝක කුසලානය පැවතියේ අවසන් තරගයෙන් මාස 10කට පසුවයි. පෙර පරිදිම, තරඟාවලියට කණ්ඩායම් 12 ක් ඇතුළත් විය
ඒ ටෙස්ට් ක්‍රීඩා කරන රටවල් 10 සහ සුදුසුකම් ලැබීමේ තරගාවලියෙන් කණ්ඩායම් දෙකක් වශයෙනි
බාබඩෝස් හි බ්‍රිජ්ටවුන් හි කෙන්සිංටන් ඕවල් ක්‍රීඩාංගණය, ගයනාවේ ප්‍රොවිඩන්ස් හි ප්‍රොවිඩන්ස් ක්‍රීඩාංගනය සහ ශාන්ත ලුසියා හි ග්‍රොස් අයිලට් හි බියුස්ජෝර් ක්‍රීඩාංගනය හි මෙම සම්පූර්ණ තරගවලිය පවත්වන ලදී
මෙම තරඟාවලියට සමගාමීව කාන්තා තරඟාවලිය සංවිධානය කර තිබූ අතර පිරිමි අවසන් පූර්ව තරඟ සහ අවසන් තරඟ දෙකට පෙර කාන්තා තරඟාවලියේ අවසන් පූර්ව තරඟ සහ අවසන් තරඟ පැවැත්විය
මෙම තරඟයේදී ඇෆ්ගනිස්ථානය ප්‍රධාන අයිසීසී ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් තරඟාවලියකට ප්‍රථම වරට පෙනී සිටි අතර, ඔවුන් අනුබද්ධ සාමාජිකත්වය (Affiliate member) පමණක් හිමිකරගෙන සිටි අතර පසුව ප්‍රධාන අයිසීසී ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් තරඟාවලියකට සහභාගී වූ එකම අනුබද්ධ සාමාජිකයා බවට පත් වූ බැවින් එය වඩාත් කැපී පෙනෙන විය
සුදුසුකම් ලැබීමේ තරග 
අයිසීසී ලෝක විස්සයි 20 සුදුසුකම් ලැබීමේ තරඟය ඇෆ්ගනිස්ථානය විසින් ජයග්‍රහණය කරන ලද අතර ඔවුන් අවසන් තරඟයේදී අයර්ලන්තය කඩුලු 8 කින් පරාජය කළ අතර දෙපිලම 2010 අයිසීසී ලෝක විස්සයි20 ලෝක කුසලානයට සුදුසුකම් ලබා ගත්හ
ඇෆ්ගනිස්තානය සුදුසුකම් ලැබූ පළමු ප්‍රධාන තරගාවලිය මෙය වූ අතර ප්‍රමුඛ පෙළේ කණ්ඩායම් වන නෙදර්ලන්තය සහ ස්කොට්ලන්තය මෙවර සුදුසුකම් ලැබීමට අපොහොසත් විය
නීති රීති 
කණ්ඩායම් අදියරේදී සහ සුපිරි අටේදී කණ්ඩායම්වලට පහත පරිදි ලකුණු ප්‍රදානය කෙරේ
සම තත්ත්වයකදී (එනම් කණ්ඩායම් දෙකම ඔවුන්ගේ අදාළ ඉනිම අවසානයේ එකම ලකුණු සංඛ්‍යාවක් ලබා ගනී), සුපිරි ඕවරයකින් ජයග්‍රාහකයා තීරණය කරයි
එක් එක් කණ්ඩායම තුළ (කාණ්ඩ සහ සුපිරි අට අදියර දෙකෙහිම), කණ්ඩායම් පහත සඳහන් නිර්ණායක මත පදනම්ව එකිනෙකාට එරෙහිව ශ්‍රේණිගත කරනු ලැබේ
වැඩි ප්‍රසාද ලකුණු සංඛ්‍යාව
 සමාන නම්, වැඩිම ජයග්‍රහණ සංඛ්‍යාව
 තවමත් සමාන නම්, ඉහළ ශුද්ධ ලකුණු අනුපාතය
 තවමත් සමාන නම්, අඩුම පන්දු යැවීමේ ප්‍රහාරක අනුපාතය
 තවමත් සමාන නම්, එකිනෙක හා තරග වැදුනු තරගයේ ප්‍රතිඵලය
කාණ්ඩ 
කණ්ඩායම් සියල්ල බෙදා ඇති කාණ්ඩ 2009 ජූලි 4 දින ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී
ආරම්භක කාණ්ඩ හතරේ ආකෘතිය 2009 තරඟාවලියේ භාවිතා කළ ආකාරයටම වේ
2009 තරගාවලියේ ශ්‍රේණිගතකිරීම් වරහන් තුල වේ
ඒ කාණ්ඩය

  (1)
  (9)
  (10)
බී කාණ්ඩය

  (2)
  (5)
 
සී කාණ්ඩය

  (3)
  (7)
 
ඩී කාණ්ඩය

  (4)
  (6)

සටහන් 

 2010 අයිසීසී ලෝක විස්සයි20 සුදුසුකම් ලැබීමේ තරගය හරහා ඇෆ්ගනිස්ථානය සහ අයර්ලන්තය සුදුසුකම් ලබා ඇත
සිම්බාබ්වේ 2009 තරඟයෙන් ඉවත් වූ බැවින්, 2010 තරඟය සඳහා ශ්‍රේණිගත කිරීමක් ලබා ගැනීමට ඔවුන්ට නොහැකි විය
අයර්ලන්තය 2009 තරගයේ සුපිරි අට අදියරට ළඟා වූ විට, ඔවුන් ටෙස්ට් ක්‍රීඩා කරන රටක් නම් ඔවුන් අටවැනි ශ්‍රේණිගත කිරීම වනු ඇත
ඒ නිසා අටවැනි ශ්‍රේණිගත කිරීමක් තරගයෙන් අතුරුදන්ව ඇත
සංචිත

පුහුණු තරග

කාණ්ඩ අධියර

ඒ කාණ්ඩය

බී කාණ්ඩය

සී කාණ්ඩය

ඩී කාණ්ඩය

සුපිරි 8 
සුපිරි 8 අධියර සමන්විත වන්නේ කාණ්ඩ අදියරේ සෑම කාණ්ඩයකින්ම හොඳම කණ්ඩායම් දෙකෙනි
සුපිරි 8 වටය කාණ්ඩ දෙකකට බෙදා ඇත, එනම් "ඊ" සහ "එෆ්" ලෙසය
"ඊ" කාණ්ඩය, "ඒ" සහ "සී" හි ඉහළම ශ්‍රේණිගත සහ "බී" සහ "ඩී" හි දෙවන ශ්‍රේණිගත කණ්ඩායම්ද, "එෆ්" කාණ්ඩය, "බී" සහ "ඩී" හි ඉහළම ශ්‍රේණිගත සහ "ඒ" සහ "සී" හි දෙවන ශ්‍රේණිගත කණ්ඩායම්ද, අයත් විය
කාණ්ඩ අධියරේ තරග ප්‍රතිඵල අනුව පලමු හා දෙවන ස්ථාන දිනාගත් කණ්ඩායම් එම පිළිවෙලින් සුපිරි 8 වටයට සුදුසුකම් නොලබයි
තරගාවලියට පෙර ශ්‍රේණිගත ආකාරය අනුව ඔවුන්ගේ ස්ථානය වෙනස් වේ
(උදාහරණයක් ලෙස "බී" කාණ්ඩයේ තරග ප්‍රතිඵල අනුව දෙවන ස්ථානය ලබාගත්තත් ශ්‍රේණිගත කිරීම් අනුව ඔවුන් නවසීලන්තයට ඉදිරියෙන් සිටි බැවින් "බී" කාණ්ඩයේ පළමුවැනියා ලෙස සුපිරි 8 වටයට සුදුසුකම් ලැබීය
) ශ්‍රේණිගත නොවූ කණ්ඩායමක් සුපිරි 8ට සුදුසුකම් ලැබුවහොත් එම කාණ්ඩයේ නිරන්තරයෙන් දෙවනියා ලෙස ඉදිරියට යනු ඇත
ඊ කාණ්ඩය

එෆ් කාණ්ඩය

අවසන් පූර්ව වටය

අවසන් තරගය 
2010 මැයි 16 වන දින බාබඩෝස් හි පැවති අවසන් තරඟය, ඕස්ට්‍රේලියාවේ පැවති අළු බඳුනට මාස හයකටත් අඩු කාලයකට පෙර තරඟයේ පැරණිතම එදිරිවාදිකම් අළුත් කිරීමක් විය
ලෝක කුසලාන අවසන් තරඟ තුනකින් පරාජයට පත්වීමෙන් පසු එනම් 1979 බටහිර ඉන්දීය කොදෙව්වන්ට එරෙහිව ලෝඩ්ස් පිටියේදී, 1987 ඕස්ට්‍රේලියාවට එරෙහිව, 1992 පකිස්ථානයට එරෙහිව සහ 2004 චැම්පියන්ස් කුසලාන අවසන් තරගය බටහිර ඉන්දීය කොදෙව්වන්ට මව් බිමේදී පරාජයෙන් පසුව එංගලන්තය සිය පළමු ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් කවුන්සිලයේ ලෝක ශූරතාවයක් ඕවර තුනක් ඉතිරිව තිබියදී කඩුලු හතකින් ජයග්‍රහණය කළේය
පළමුව පන්දුවට පහරදුන් ඔස්ට්‍රේලියාව කඩුලු 6ක් දැවී ලකුණු 147ක් ලබා ගත් අතර, එංගලන්තය ඕවර 2.1කදී ඕස්ට්‍රේලියානු ඉනිම 8/3 කට සීමා කර තිබියදී නායක මයිකල් ක්ලාක් ඉවත් වීමෙන් පසුව ඩේවිඩ් හසීගේ ඉහළම ලකුණු සංඛ්‍යාව වූ 59 තීරණාත්මක විය
එංගලන්තය පන්දු 18ක් ඉතිරිව තිබියදී ඕස්ට්‍රේලියානු පිලේ ලකුණු සංඛ්‍යා අභිබවා ලකුණු 148 ලබා ගත් අතර,  දෙවැනි කඩුල්ලට ලකුණු 111ක සබඳතාවක් ගොඩනැගීමට ක්‍රේග් කීස්වෙටර් (ලකුණු 63) සහ කෙවින් පීටර්සන් (ලකුණු 47) සමත් වූහ
නායක පෝල් කොලින්වුඩ් ජයග්‍රාහී ලකුණක් ලබා ගත්තේය
පීටර්සන් ලකුණු 248ක් රැස්කරමින් තරඟාවලියේ වීරයා ලෙස නම් කෙරුණු අතර, අවසන් තරඟයේදී ඔහුගේ පළමු වි20ජා අර්ධ ශතකය වාර්තා කළ ක්‍රේග් කීස්වෙටර් තරඟයේ වීරයා ලෙස නම් කෙරුණි
මාධ්‍ය ආවරණය

රූපවාහිනී

ගුවන්විදුලිය

අන්තර්ජාලය

යොමු කිරීම් 

ශ්‍රී ලංකාව තුළ ක්‍රිකට්
ක්‍රිකට්
ක්‍රිකට් ලෝක කුසලානය
පළමුවන ජයබාහු යනු පළමුවන විජයබාහුගේ සහෝදරයාය
ඔහුගේ පාලන සමය අවුරුද්දකි (1110 සිට 1111)
ඔහුව පළමුවන වික්‍රමබාහු විසින් යුද්ධයකදී පරාජය කරන ලදී
මහා විජයබාහු රජුගේ මරණයත් සමගම එවකට රුහුණේ සිටි ඔහුගේ පුත්‍ර වික්‍රමබාහුට නොදන්වා පොළොන්නරු වේ ප්‍රභූන් හා සංඝයා වහන්සේලා කුමන්ත්‍රණය කොට රජුගේ සොහොයුරු ජයභාහු රාජාභිශේක කලහ
අණතුරුව ජයබාහු සිය සොහොයුරන්ද සමඟ සේනා රැගෙන විත් වික්‍රමබාහු අල්ලනු පිණිස රුහුණු රට ආක්‍රමණය කළේය
කෙසේ වූවද සිය පිය රජුගේ සටන්කාමී ගුණ සහිතව සිටි වික්‍රමබාහු ඔවුන් පරාජය කොට පොළොන්නරුව අල්ලාගෙන පොළොන්නරු රාජධානියේ තෙවන රජු ලෙස කිරුළු පැළඳීය
මේවාද බලන්න
 මහාවංශය
 ශ්‍රී ලංකාවේ රජවරු
 ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිහාසය

මූලාශ්‍ර

බාහිර සබැඳි

Monarchs of Polonnaruwa
J
J
J
Buddhist monarchs
සුලෙයිමානියේ මුස්ලිම් පල්ලිය  යනු තුර්කියේ ඉස්තාන්බුල්හි තුන්වන කන්ද මත පිහිටා ඇති ඔටෝමාන් අධිරාජ්‍ය මුස්ලිම් පල්ලියකි
මෙම පල්ලිය විශිෂ්ට සුලෙයිමාන් විසින් ආරම්භ කරන ලද අතර අධිරාජ්‍ය ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පී "මිමර් සිනන්" විසින් නිර්මාණය කරන ලදී
සෙල්ලිපියක අත්තිවාරම දිනය 1550 ලෙසත්, සමාරම්භක දිනය 1557 ලෙසත් සඳහන් කරයි
මුස්ලිම් පල්ලියේ කිබ්ලා පවුර පිටුපසින් විශිෂ්ට සුලෙයිමාන්ගේ සහ ඔහුගේ බිරිඳ හුරෙම් සුල්තාන් (රොක්සෙලානා)ගේ වෙනම අෂ්ටාස්‍ර සොහොන් කොත් අඩංගු කුටීර ඇත
වසර 462 ක් පුරා, සුලෙයිමානියේ මුස්ලිම් පල්ලිය 2019 දී චම්ලජා මුස්ලිම් පල්ලිය විසින් අභිබවා යන තෙක් නගරයේ විශාලතම මුස්ලිම් පල්ලිය විය
සුලෙයිමානියේ මුස්ලිම් පල්ලිය ඉස්තාන්බුල්හි වඩාත් ප්‍රසිද්ධ දර්ශනවලින් එකක් වන අතර එය තුන්වන කඳුකරයේ පිහිටා ඇති ස්ථානයෙන් ගෝල්ඩන් හෝන් නම් ජල මාර්ගය වටා නගරයේ පුළුල් දර්ශනයක් අණ කරයි
සෙලිම් II
28 මැයි 1524 - 15 දෙසැම්බර් 1574) සෙලිම් ද බ්ලොන්ඩ් හෝ බේබදු සෙලිම් ලෙසද හැඳින්වේ, ඔහු 1566 සිට 1574 දී මරණය තෙක් ඕටමන් අධිරාජ්‍යයේ සුල්තාන්වරයා විය
ඔහු සුලෙයිමාන්ගේ සහ ඔහුගේ බිරිඳ හුරෙම් සුල්තාන්ගේ පුත්‍රයෙකි
ඔහුගේ සොහොයුරු මෙහෙමෙද් වසූරිය රෝගයෙන් මිය යන තුරුත්, ඔහුගේ අර්ධ සොහොයුරු මුස්තාෆා ඔහුගේ පියාගේ නියෝගයෙන් ගෙල සිරකර මරා දමන තුරුත්, ඔහුගේ සහෝදරයා වන ශ්‍යාංගීර් නිදන්ගත සෞඛ්‍ය ගැටලුවලට ගොදුරු වන තුරුත්, ඔහුගේ සහෝදරයා බයේසිද් සෙලිම්ට එරෙහි කැරැල්ලකින් පසු ඔහුගේ පියාගේ නියෝගය මත ඝාතනය කරන තුරුත් සිහසුනට පත් විය නොහැකි අපේක්ෂකයෙකු වූයේ සෙලීම් ය
සෙලීම් 1574 දෙසැම්බර් 15 වන දින මිය ගිය අතර හජියා සොෆියා හි තැන්පත් කරන ලදී
රිෂී සුනාක් (
උපත 12 මැයි 1980), යනු බ්‍රිතාන්‍ය දේශපාලඥයෙක් වන අතර එක්සත් රාජධානියේ වතමන් අග්‍රාමාත්‍යවරයා සහ කොන්සර්වේටිව් පක්ෂයේ නායකයා
සුනාක් රිච්මන්ඩ් (යෝර්ක්ස්) ආසනය සඳහා කොන්සර්වේටිව් පක්ෂය නියෝජනය කරමින් බ්‍රිතාන්‍ය මහජන මන්ත්‍රී මණ්ඩලයේ (House of Commons) මන්ත්‍රීවරයෙක්
පෙර බ්‍රිතාන්‍ය රජයන්හි ඔහු මුදල් අමාත්‍ය (Chancellor of the Exchequer), භාණ්ඩාගාරයේ ප්‍රධාන ලේකම්, පළාත් පාලන පිළිබඳ පාර්ලිමේන්තු උප රාජ්‍ය ලේකම් ලෙසද කටයුතු කළේය
ඔහු නැගෙනහිර අප්‍රිකාවෙන් සංක්‍රමණය වූ ඉන්දියානු දෙමාපියන්ගේ වැඩිමහල් පුත්‍රයා ලෙස එක්සත් රාජධානියේ සවුත්හැම්ප්ටන් හි උපත ලැබීය
ඔහු වින්චෙස්ටර් විශ්ව විද්‍යාලයේ අධ්‍යාපනය ලබා, පසුව ඔක්ස්ෆර්ඩ්හි ලින්කන් විද්‍යාලයෙන් දර්ශනය සහ දේශපාලන ආර්ථිකය හැදෑරූ අතර පසුව ඔක්ස්ෆර්ඩ් විශ්ව විද්‍යාලයෙන් ෆුල්බ්‍රයිට් විශාරදයෙකු ලෙස කළමනාකරණය පිළිබඳ ශාස්ත්‍රපති උපාධියක් ලබා ගත්තේය
ඔක්ස්ෆර්ඩ් විශ්වවිද්‍යාලයේ අධ්‍යාපනය ලබමින් සිටියදී ඔහුට තම අනාගත භාර්යාව වූ අක්ෂතා මූර්ති හමුවිය
අක්ෂතා මූර්ති යනු ඉන්දියානු ව්‍යවසායකයෙකු වන එන්.ආර්. නාරායන මූර්තිගේ දියණියයි
සුනක් සහ ඔහුගේ බිරිඳ අක්ෂතා මූර්ති එක්සත් රාජධානියේ 222 වැනි ධනවත්ම පුද්ගලයන් වන අතර ඒකාබද්ධ ශුද්ධ වටිනාකම පවුම් මිලියන 730 කි
මුදල් අමාත්‍යවරයා ලෙස, කොවිඩ්-19 වසංගතය සහ එහි ආර්ථික බලපෑම සම්බන්ධයෙන් බ්‍රිතාන්‍ය රජයේ මූල්‍ය ප්‍රතිචාරය තුළ සුනක් ඉතා ප්‍රසිද්ධියට පත් විය
ඔහු ආර්ථිකය ගොඩනැගීම සඳහා ආර්ථික ව්‍යාපෘති කිහිපයක් දියත් කළේය
'Coronavirus Job Retention' සහ 'Eat Out to Help Out' ව්‍යාපෘති වැනි
2022 ජූලි 5 වන දින ඔහු මුදල් අමාත්‍ය ධුරයෙන් ඉල්ලා අස්වූයේ රජයේ අර්බුදයක් හේතුවෙන් අවසානයේ එවකට අගමැති බොරිස් ජොන්සන් ඉල්ලා අස්වීමට හේතු විය
ජොන්සන් වෙනුවට කොන්සර්වේටිව් පක්ෂ නායකත්ව මැතිවරණයට ඉදිරිපත් වීමට සුනක් උත්සාහ කළ නමුත් ඔහු ලිස් ට්‍රස්ට පරාජය විය
කෙසේ වෙතත් යන්තම් දින 44 කට පසු ලිස් ට්‍රස් ද තවත් රජයේ අර්බුදයක් මධ්‍යයේ ඉල්ලා අස් වූ අතර සුනක් කොන්සර්වේටිව් පක්ෂයේ නායකයා ලෙස නිතරගයෙන් තේරී පත් වූ අතර එබැවින් අගමැති ලෙස පත් කරන ලදී
සුනක් ඔක්තෝබර් 25 වන දින තෙවන චාල්ස් රජු විසින් අගමැති ලෙස පත් කරන ලදී
ඔහු පළමු බ්‍රිතාන්‍ය දකුණු ආසියාතිකයා, පළමු සුදු නොවන පුද්ගලයා, පළමු හින්දු සහ ධනවත්ම පුද්ගලයා වේ
මූලාශ්‍ර

1980 උපත්
ජීවමාන ජනයා
පාබල හමුදාව යනු දෙපයින් යමින් භූමි සටනෙහි යෙදෙන හමුදාමය විශේෂීකරණයකි
පාබල හමුදාව සාමාන්‍යයෙන් සමන්විත වන්නේ සැහැල්ලු පාබල හමුදාව, කඳුකර පාබල හමුදාව,  මෝටර් වාහන ප්‍රවාහිත හා යාන්ත්‍රික පාබල හමුදාව,  ගුවන්ගත පාබල හමුදාව, සහ නාවික පාබල හමුදාව හෝ යාත්‍රික යන කොටස් වලිනි
වර්තමානයෙහිදී භාවිතා නොවුනද, බොහෝ ඓතිහාසික යුද්ධ හමුදාවන්ගේ ප්‍රධාන කොටසක් සාමාන්‍යයෙන් සමන්විත වූයේ බර පාබල හමුදාව වෙතිනි
ට්‍රැන්සල්වේනියාව ( හෝ
) යනු මධ්‍යම රුමේනියාවෙහි ඓතිහාසික ප්‍රදේශයකි
අභ්යන්තර විහාරය
ටොප්කප මාලිගාව(
), හෝ සෙරග්ලියෝ, තුර්කියේ ඉස්තාන්බුල්හි ෆාති දිස්ත්‍රික්කයට නැගෙනහිරින් පිහිටි විශාල කෞතුකාගාරයකි
1460 ගණන්වල සිට 1856 දී දොල්මාබහ්චෙ මාලිගාව නිම කිරීම දක්වා එය ඔටෝමාන් අධිරාජ්‍යයේ පරිපාලන මධ්‍යස්ථානය ලෙස සේවය කළ අතර 17 වන සියවස දක්වා එහි සුල්තාන්වරුන්ගේ ප්‍රධාන වාසස්ථානය විය
කොන්ස්ටන්ටිනෝපල් යටත් කර ගැනීමෙන් වසර හයකට පසු 1459 දී සුල්තාන් ජයග්‍රහක මෙහෙමෙද් විසින් නියෝග කරන ලද ඉදිකිරීම් ආරම්භ විය
ටොප්කප මාලිගාව මුලින් හැඳින්වූයේ "යෙනී සරායි" ('නව මාලිගාව') එයට හේතුව වූයේ බෙයාසත් චතුරස්‍රයයේ පිහිටි "එස්කි සරායි" ('පැරණි මාලිගාව') සමග පැටලවීම වැලැක්වීමටයි
එයට 19 වන සියවසේදී "ටොප්කප" යන නම ලබා දී ඇත, එහි තේරුම ""කැනන් ගේට්ටුව" යන්නයි
1509 භූමිකම්පාවෙන් සහ 1665 ගින්නෙන් පසු විශාල ප්‍රතිසංස්කරණ සමඟ සංකීර්ණය සියවස් ගණනාවක් පුරා පුළුල් විය
මාලිගා සංකීර්ණය ප්‍රධාන අංගන හතරකින් සහ කුඩා ගොඩනැගිලි රාශියකින් සමන්විත වේ
සුල්තාන්ගේ පවුලේ කාන්තා සාමාජිකයන් හරේම් හි ජීවත් වූ අතර, ග්‍රෑන්ඩ් විසියර් ඇතුළු ප්‍රමුඛ රාජ්‍ය නිලධාරීන් සභා ගොඩනැගිල්ලේ රැස්වීම් පැවැත්වූහ
17 වන සියවසෙන් පසු ටොප්කප මාලිගාවෙහි වැදගත්කම ක්‍රමයෙන් නැති විය
එම යුගයේ සුල්තාන්වරු බොස්ෆරස් දිගේ ඔවුන්ගේ නව මාලිගාවල වැඩි කාලයක් ගත කිරීමට කැමැත්තක් දැක්වූහ
1856 දී සුල්තාන් අබ්දුල්මෙජිඩ් I අධිකරණය අලුතින් ඉදිකරන ලද දොල්මාබහ්චෙ මාලිගාව වෙත ගෙන යාමට තීරණය කළේය
ටොප්කප අධිරාජ්‍ය භාණ්ඩාගාරය, පුස්තකාලය සහ මින්ට් ඇතුළු එහි සමහර කාර්යයන් රඳවා ගත්තේය
1923 දී ඔටෝමාන් අධිරාජ්‍යය අවසන් වීමෙන් පසු, 1924 අප්‍රේල් 3 දිනැති රජයේ නියෝගයක් මගින් ටොප්කප මාලිගාව කෞතුකාගාරයක් බවට පරිවර්තනය විය
තුර්කියේ සංස්කෘතික හා සංචාරක අමාත්‍යාංශය දැන් ටොප්කප පැලස් කෞතුකාගාරය පරිපාලනය කරයි
මාලිගා සංකීර්ණයේ කාමර සහ කුටි සිය ගණනක් ඇත, නමුත් මහජනයාට ප්‍රවේශ විය හැක්කේ වඩාත් වැදගත් ඒවා පමණි, ඕටමන් අධිරාජ්‍ය හරෙම් සහ භාණ්ඩාගාරය ඇතුළුව, හැඳි සාදන්නාගේ දියමන්තිය සහ ටොප්කප කිනිස්ස ප්‍රදර්ශනය කර ඇත
කෞතුකාගාර එකතුවට ඔටෝමාන් ඇඳුම්, ආයුධ, සන්නාහ, කුඩා දේ, ආගමික ධාතු සහ ටොප්කප අත්පිටපත වැනි විචිත්‍රවත් අත්පිටපත් ද ඇතුළත් ය
අමාත්‍යාංශයේ නිලධාරීන් මෙන්ම තුර්කි හමුදාවේ සන්නද්ධ ආරක්ෂකයින් ද සංකීර්ණය ආරක්ෂා කරති
ටොප්කප මාලිගය 1985 දී යුනෙස්කෝව ලෝක උරුම අඩවියක් ලෙස නම් කලහ
Ottoman Turkish (,
) was the standardized register of the Turkish language used by the citizens of the Ottoman Empire (14th to 20th centuries CE)
It borrowed extensively, in all aspects, from Arabic and Persian, and its speakers used the Ottoman Turkish alphabet for written communication
During the peak of Ottoman power (), words of foreign origin in Turkish literature in the Ottoman Empire heavily outnumbered native Turkish words, with Arabic and Persian vocabulary accounting for up to 88% of the Ottoman vocabulary in some texts
Consequently, Ottoman Turkish was largely unintelligible to the less-educated lower-class and to rural Turks, who continued to use  ("raw/vulgar Turkish"
compare Vulgar Latin), which used far fewer foreign loanwords and is the basis of the modern standard
The Tanzimât era (1839–1876) saw the application of the term "Ottoman" when referring to the language (  or  )
Modern Turkish uses the same terms when referring to the language of that era ( and )
More generically, the Turkish language was called   or   "Turkish"
Grammar

Cases
 Nominative and Indefinite accusative/objective
-∅, no suffix
'the lake' 'a lake',   'soup',   'night'
'he/she brought a rabbit'
'of the pasha'
'of the book'
Definite accusative
'he/she brought the rabbit'
The variant suffix  does not occur in Ottoman Turkish orthography unlike in Modern Turkish, although it's pronounced with the vowel harmony
Thus,   'the lake' vs
Modern Turkish
'to the house'
'at school',   'in (the/a) cage',   'at a/the start',   'in town'
The variant suffix used in Modern Turkish  does not occur
'from the man'
suffix or postposition
Generally not counted as a grammatical case in modern grammars
Verbs 
The conjugation for the aorist tense is as follows
Structure

Ottoman Turkish was highly influenced by Arabic and Persian
Arabic and Persian words in the language accounted for up to 88% of its vocabulary
As in most other Turkic and other foreign languages of Islamic communities, the Arabic borrowings were borrowed through Persian, not through direct exposure of Ottoman Turkish to Arabic, a fact that is evidenced by the typically Persian phonological mutation of the words of Arabic origin
The conservation of archaic phonological features of the Arabic borrowings furthermore suggests that Arabic-incorporated Persian was absorbed into pre-Ottoman Turkic at an early stage, when the speakers were still located to the north-east of Persia, prior to the westward migration of the Islamic Turkic tribes
An additional argument for this is that Ottoman Turkish shares the Persian character of its Arabic borrowings with other Turkic languages that had even less interaction with Arabic, such as Tatar, Bashkir, and Uyghur
From the early ages of the Ottoman Empire, borrowings from Arabic and Persian were so abundant that original Turkish words were hard to find
In Ottoman, one may find whole passages in Arabic and Persian incorporated into the text
It was however not only extensive loaning of words, but along with them much of the grammatical systems of Persian and Arabic
In a social and pragmatic sense, there were (at least) three variants of Ottoman Turkish
(Eloquent Turkish)
the language of poetry and administration, Ottoman Turkish in its strict sense
(Middle Turkish)
the language of higher classes and trade
(Rough Turkish)
the language of lower classes
A person would use each of the varieties above for different purposes, with the  variant being the most heavily suffused with Arabic and Persian words and  the least
For example, a scribe would use the Arabic  () to refer to honey when writing a document but would use the native Turkish word  when buying it
History
Historically, Ottoman Turkish was transformed in three eras
(Old Ottoman Turkish)
the version of Ottoman Turkish used until the 16th century
It was almost identical with the Turkish used by Seljuk empire and Anatolian beyliks and was often regarded as part of  (Old Anatolian Turkish)
(Middle Ottoman Turkish) or  (Classical Ottoman Turkish)
the language of poetry and administration from the 16th century until Tanzimat
(New Ottoman Turkish)
the version shaped from the 1850s to the 20th century under the influence of journalism and Western-oriented literature
Language reform

In 1928, following the fall of the Ottoman Empire after World War I and the establishment of the Republic of Turkey, widespread language reforms (a part in the greater framework of Atatürk's Reforms) instituted by Mustafa Kemal Atatürk saw the replacement of many Persian and Arabic origin loanwords in the language with their Turkish equivalents
One of the main supporters of the reform was the Turkish nationalist Ziya Gökalp
It also saw the replacement of the Perso-Arabic script with the extended Latin alphabet
The changes were meant to encourage the growth of a new variety of written Turkish that more closely reflected the spoken vernacular and to foster a new variety of spoken Turkish that reinforced Turkey's new national identity as being a post-Ottoman state
See the list of replaced loanwords in Turkish for more examples of Ottoman Turkish words and their modern Turkish counterparts
Two examples of Arabic and two of Persian loanwords are found below
Legacy
Historically speaking, Ottoman Turkish is the predecessor of modern Turkish
However, the standard Turkish of today is essentially  (Turkish of Turkey) as written in the Latin alphabet and with an abundance of neologisms added, which means there are now far fewer loan words from other languages, and Ottoman Turkish was not instantly transformed into the Turkish of today
At first, it was only the script that was changed, and while some households continued to use the Arabic system in private, most of the Turkish population was illiterate at the time, making the switch to the Latin alphabet much easier
Then, loan words were taken out, and new words fitting the growing amount of technology were introduced
Until the 1960s, Ottoman Turkish was at least partially intelligible with the Turkish of that day
One major difference between Ottoman Turkish and modern Turkish is the latter's abandonment of compound word formation according to Arabic and Persian grammar rules
The usage of such phrases still exists in modern Turkish but only to a very limited extent and usually in specialist contexts
for example, the Persian genitive construction  (which reads literally as "the preordaining of the divine" and translates as "divine dispensation" or "destiny") is used, as opposed to the normative modern Turkish construction,  (literally, "divine preordaining")
In 2014, Turkey's Education Council decided that Ottoman Turkish should be taught in Islamic high schools and as an elective in other schools, a decision backed by President Recep Tayyip Erdoğan, who said the language should be taught in schools so younger generations do not lose touch with their cultural heritage
Writing system

Most Ottoman Turkish was written in the Ottoman Turkish alphabet (), a variant of the Perso-Arabic script
The Armenian, Greek and Rashi script of Hebrew were sometimes used by Armenians, Greeks and Jews
(See Karamanli Turkish, a dialect of Ottoman written in the Greek script
)

Numbers

Transliterations 

The transliteration system of the İslâm Ansiklopedisi has become a de facto standard in Oriental studies for the transliteration of Ottoman Turkish texts
Concerning transcription the New Redhouse, Karl Steuerwald and Ferit Develioğlu dictionaries have become standard
Another transliteration system is the Deutsche Morgenlndische Gesellschaft (DMG), which provides a transliteration system for any Turkic language written in Arabic script
There are not many differences between the İA and the DMG transliteration systems
See also

Old Anatolian Turkish language
Culture of the Ottoman Empire
List of Persian loanwords in Turkish

Notes

References

Further reading
 English
   Online copies
, , 
  Online copies from Google Books
, , 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Lewis, Geoffrey
The Jarring Lecture 2002. "The Turkish Language Reform
A Catastrophic Success"
Other languages
 Mehmet Hakkı Suin
Qawâ'id al-Lugha al-Turkiyya li Ghair al-Natiqeen Biha (Turkish Grammar for Arabs
adapted from Mehmet Hengirmen's Yabancılara Türke Dilbilgisi), Engin Yayınevi, 2003)
Mehmet Hakkı Suin
Atatürk'ün Okuduğu Kitaplar
Endülüs Tarihi (Books That Atatürk Read
History of Andalucia
purification from the Ottoman Turkish, published by Anıtkabir Vakfı, 2001)
External links

 
 
Ottoman Text Archive Project
Ottoman Turkish Language
Resources – University of Michigan
Ottoman Turkish Language Texts
Ottoman-Turkish-English Open Dictionary
Ottoman<>Turkish Dictionary – University of Pamukkale You can use
character instead of an unknown letter
It provides results from Arabic and Persian dictionaries, too
Ottoman<>Turkish Dictionary – ihya
org

 
Languages of Tunisia
Turkic languages
Extinct languages of Europe
Extinct languages of Asia
Languages of royally patronised literature
Turkish ( , ), also referred to as Turkey Turkish (Türkiye Türkesi), is the most widely spoken of the Turkic languages, with around 80 to 90 million speakers
It is the national language of Turkey and Northern Cyprus
Significant smaller groups of Turkish speakers also exist in Iraq, Syria, Germany, Austria, Bulgaria, North Macedonia, Greece, the Caucasus, and other parts of Europe and Central Asia
Cyprus has requested that the European Union add Turkish as an official language, even though Turkey is not a member state
Turkish is the 13th most spoken language in the world
To the west, the influence of Ottoman Turkish—the variety of the Turkish language that was used as the administrative and literary language of the Ottoman Empire—spread as the Ottoman Empire expanded
In 1928, as one of Atatürk's Reforms in the early years of the Republic of Turkey, the Ottoman Turkish alphabet was replaced with a Latin alphabet
The distinctive characteristics of the Turkish language are vowel harmony and extensive agglutination
The basic word order of Turkish is subject–object–verb
Turkish has no noun classes or grammatical gender
The language makes usage of honorifics and has a strong T–V distinction which distinguishes varying levels of politeness, social distance, age, courtesy or familiarity toward the addressee
The plural second-person pronoun and verb forms are used referring to a single person out of respect
Classification 

Turkish is a member of the Oghuz group of the Turkic family
Other members include Azerbaijani, spoken in Azerbaijan and north-west Iran, Gagauz of Gagauzia, Qashqai of south Iran and the Turkmen of Turkmenistan
Classification of the Turkic languages is complicated
The migrations of the Turkic peoples and their consequent intermingling with one another and with peoples who spoke non-Turkic languages, have created a linguistic situation of vast complexity
There is ongoing debate about whether the Turkic family is itself a branch of a larger Altaic family, including Japanese, Korean, Mongolian and Tungusic
The nineteenth-century Ural-Altaic theory, which grouped Turkish with Finnish, Hungarian and Altaic languages, is controversial
The theory was based mostly on the fact these languages share three features
agglutination, vowel harmony and lack of grammatical gender
History 

The earliest known Old Turkic inscriptions are the three monumental Orkhon inscriptions found in modern Mongolia
Erected in honour of the prince Kul Tigin and his brother Emperor Bilge Khagan, these date back to the Second Turkic Khaganate (dated 682–744 CE)
After the discovery and excavation of these monuments and associated stone slabs by Russian archaeologists in the wider area surrounding the Orkhon Valley between 1889 and 1893, it became established that the language on the inscriptions was the Old Turkic language written using the Old Turkic alphabet, which has also been referred to as "Turkic runes" or "runiform" due to a superficial similarity to the Germanic runic alphabets
With the Turkic expansion during Early Middle Ages (c
6th–11th centuries), peoples speaking Turkic languages spread across Central Asia, covering a vast geographical region stretching from Siberia all the way to Europe and the Mediterranean
The Seljuqs of the Oghuz Turks, in particular, brought their language, Oghuz—the direct ancestor of today's Turkish language—into Anatolia during the 11th century
Also during the 11th century, an early linguist of the Turkic languages, Mahmud al-Kashgari from the Kara-Khanid Khanate, published the first comprehensive Turkic language dictionary and map of the geographical distribution of Turkic speakers in the Compendium of the Turkic Dialects (Ottoman Turkish
Divânü Lügati't-Türk)
Ottoman Turkish

Following the adoption of Islam c
950 by the Kara-Khanid Khanate and the Seljuq Turks, who are both regarded as the ethnic and cultural ancestors of the Ottomans, the administrative language of these states acquired a large collection of loanwords from Arabic and Persian
Turkish literature during the Ottoman period, particularly Divan poetry, was heavily influenced by Persian, including the adoption of poetic meters and a great quantity of imported words
The literary and official language during the Ottoman Empire period (c
1299–1922) is termed Ottoman Turkish, which was a mixture of Turkish, Persian, and Arabic that differed considerably and was largely unintelligible to the period's everyday Turkish
The everyday Turkish, known as kaba Türke or "rough Turkish", spoken by the less-educated lower and also rural members of society, contained a higher percentage of native vocabulary and served as basis for the modern Turkish language
Language reform and modern Turkish 

After the foundation of the modern state of Turkey and the script reform, the Turkish Language Association (TDK) was established in 1932 under the patronage of Mustafa Kemal Atatürk, with the aim of conducting research on Turkish
One of the tasks of the newly established association was to initiate a language reform to replace loanwords of Arabic and Persian origin with Turkish equivalents
By banning the usage of imported words in the press, the association succeeded in removing several hundred foreign words from the language
While most of the words introduced to the language by the TDK were newly derived from Turkic roots, it also opted for reviving Old Turkish words which had not been used for centuries
In 1935, the TDK published a bilingual Ottoman-Turkish/Pure Turkish dictionary that documents the results of the language reform
Owing to this sudden change in the language, older and younger people in Turkey started to differ in their vocabularies
While the generations born before the 1940s tend to use the older terms of Arabic or Persian origin, the younger generations favor new expressions
It is considered particularly ironic that Atatürk himself, in his lengthy speech to the new Parliament in 1927, used a style of Ottoman which sounded so alien to later listeners that it had to be "translated" three times into modern Turkish
first in 1963, again in 1986, and most recently in 1995.

The past few decades have seen the continuing work of the TDK to coin new Turkish words to express new concepts and technologies as they enter the language, mostly from English
Many of these new words, particularly information technology terms, have received widespread acceptance
However, the TDK is occasionally criticized for coining words which sound contrived and artificial
Some earlier changes—such as  to replace , "political party"—also failed to meet with popular approval ( has been replaced by the French loanword )
Some words restored from Old Turkic have taken on specialized meanings
for example  (originally meaning "book") is now used to mean "script" in computer science
Some examples of modern Turkish words and the old loanwords are
Geographic distribution 

Turkish is natively spoken by the Turkish people in Turkey and by the Turkish diaspora in some 30 other countries
Turkish language is mutually intelligible with Azerbaijani and other Turkic languages
In particular, Turkish-speaking minorities exist in countries that formerly (in whole or part) belonged to the Ottoman Empire, such as Iraq, Bulgaria, Cyprus, Greece (primarily in Western Thrace), the Republic of North Macedonia, Romania, and Serbia
More than two million Turkish speakers live in Germany
and there are significant Turkish-speaking communities in the United States, France, the Netherlands, Austria, Belgium, Switzerland, and the United Kingdom
Due to the cultural assimilation of Turkish immigrants in host countries, not all ethnic members of the diaspora speak the language with native fluency
In 2005 93% of the population of Turkey were native speakers of Turkish, about 67 million at the time, with Kurdish languages making up most of the remainder
Azerbaijani language, official in Azerbaijan, is mutually intelligible with Turkish and speakers of both languages can understand them without noticeable difficulty, especially when discussion comes on ordinary, daily language
Turkey has very good relations with Azerbaijan, with a multitude of Turkish companies and authorities investing there, while the influence of Turkey in the country is very high
The rising presence of this very similar language in Azerbaijan and the fact that many children use Turkish words instead of Azerbaijani words due to satellite TV has caused concern that the dinstictive features of the language will be eroded
Many bookstores sell books in Turkish language along Azerbaijani language ones, with Agalar Mahmadov, a leading intellectual, voicing his concern that Turkish language has "already started to take over the national and natural dialects of Azerbaijan"
However, the presence of Turkish as foreign language is not as high as Russian
In Uzbekistan, the second most populated Turkic country, a new TV channel Foreign Languages TV was established in 2022. This channel has been broadcasting Turkish lessons alongside with English, French, German and Russian lessons
Official status 

Turkish is the official language of Turkey and is one of the official languages of Cyprus
Turkish has official status in 38 municipalities in Kosovo, including Mamusha,, two in the Republic of North Macedonia and in Kirkuk Governorate in Iraq
In Turkey, the regulatory body for Turkish is the Turkish Language Association (Türk Dil Kurumu or TDK), which was founded in 1932 under the name Türk Dili Tetkik Cemiyeti ("Society for Research on the Turkish Language")
The Turkish Language Association was influenced by the ideology of linguistic purism
indeed one of its primary tasks was the replacement of loanwords and of foreign grammatical constructions with equivalents of Turkish origin
These changes, together with the adoption of the new Turkish alphabet in 1928, shaped the modern Turkish language spoken today
The TDK became an independent body in 1951, with the lifting of the requirement that it should be presided over by the Minister of Education
This status continued until August 1983, when it was again made into a governmental body in the constitution of 1982, following the military coup d'tat of 1980.

Dialects 

Modern standard Turkish is based on the dialect of Istanbul
This Istanbul Turkish (İstanbul Türkesi) constitutes the model of written and spoken Turkish, as recommended by Ziya Gökalp, mer Seyfettin and others
Dialectal variation persists, in spite of the levelling influence of the standard used in mass media and in the Turkish education system since the 1930s
Academic researchers from Turkey often refer to Turkish dialects as ağız or şive, leading to an ambiguity with the linguistic concept of accent, which is also covered with these words
Several universities, as well as a dedicated work-group of the Turkish Language Association, carry out projects investigating Turkish dialects
work continued on the compilation and publication of their research as a comprehensive dialect-atlas of the Turkish language
Some immigrants to Turkey from Rumelia speak Rumelian Turkish, which includes the distinct dialects of Ludogorie, Dinler, and Adakale, which show the influence of the theoretized Balkan sprachbund
Kıbrıs Türkesi is the name for Cypriot Turkish and is spoken by the Turkish Cypriots
Edirne is the dialect of Edirne
Ege is spoken in the Aegean region, with its usage extending to Antalya
The nomadic Yörüks of the Mediterranean Region of Turkey also have their own dialect of Turkish
This group is not to be confused with the Yuruk nomads of Macedonia, Greece, and European Turkey, who speak Balkan Gagauz Turkish
The Meskhetian Turks who live in Kazakhstan, Azerbaijan and Russia as well as in several Central Asian countries, also speak an Eastern Anatolian dialect of Turkish, originating in the areas of Kars, Ardahan, and Artvin and sharing similarities with Azerbaijani, the language of Azerbaijan
The Central Anatolia Region speaks Orta Anadolu
Karadeniz, spoken in the Eastern Black Sea Region and represented primarily by the Trabzon dialect, exhibits substratum influence from Greek in phonology and syntax
it is also known as Laz dialect (not to be confused with the Laz language)
Kastamonu is spoken in Kastamonu and its surrounding areas
Karamanli Turkish is spoken in Greece, where it is called
It is the literary standard for the Karamanlides
Phonology

Consonants 

At least one source claims Turkish consonants are laryngeally-specified three-way fortis-lenis (aspirated/neutral/voiced) like Armenian
The phoneme that is usually referred to as yumuşak g ("soft g"), written  in Turkish orthography, represents a vowel sequence or a rather weak bilabial approximant between rounded vowels, a weak palatal approximant between unrounded front vowels, and a vowel sequence elsewhere
It never occurs at the beginning of a word or a syllable, but always follows a vowel
When word-final or preceding another consonant, it lengthens the preceding vowel
In native Turkic words, the sounds , , and  are in complementary distribution with , , and
the former set occurs adjacent to front vowels and the latter adjacent to back vowels
The distribution of these phonemes is often unpredictable, however, in foreign borrowings and proper nouns
In such words, , , and  often occur with back vowels
some examples are given below
Consonant devoicing 

Turkish orthography reflects final-obstruent devoicing, a form of consonant mutation whereby a voiced obstruent, such as , is devoiced to  at the end of a word or before a consonant, but retains its voicing before a vowel
In loan words, the voiced equivalent of /k/ is /g/
in native words, it is /ğ/
This is analogous to languages such as German and Russian, but in the case of Turkish, the spelling is usually made to match the sound
However, in a few cases, such as ad  'name' (dative ada), the underlying form is retained in the spelling (cf
at  'horse', dative ata)
Other exceptions are od 'fire' vs
ot 'herb', sac 'sheet metal', sa 'hair'
Most loanwords, such as kitap above, are spelled as pronounced, but a few such as hac 'hajj', şad 'happy', and yad 'strange' or 'stranger' also show their underlying forms
Native nouns of two or more syllables that end in /k/ in dictionary form are nearly all //ğ// in underlying form
However, most verbs and monosyllabic nouns are underlyingly //k//
Vowels 

The vowels of the Turkish language are, in their alphabetical order, , , , , , , ,
The Turkish vowel system can be considered as being three-dimensional, where vowels are characterised by how and where they are articulated focusing on three key features
front and back, rounded and unrounded and vowel height
Vowels are classified [±back], [±round] and [±high]
The only diphthongs in the language are found in loanwords and may be categorised as falling diphthongs usually analyzed as a sequence of /j/ and a vowel
Vowel harmony 

The principle of vowel harmony, which permeates Turkish word-formation and suffixation, is due to the natural human tendency towards economy of muscular effort
This principle is expressed in Turkish through three rules
If the first vowel of a word is a back vowel, any subsequent vowel is also a back vowel
if the first is a front vowel, any subsequent vowel is also a front vowel
If the first vowel is unrounded, so too are subsequent vowels
If the first vowel is rounded, subsequent vowels are either rounded and close or unrounded and open
The second and third rules minimize muscular effort during speech
More specifically, they are related to the phenomenon of labial assimilation
if the lips are rounded (a process that requires muscular effort) for the first vowel they may stay rounded for subsequent vowels
If they are unrounded for the first vowel, the speaker does not make the additional muscular effort to round them subsequently
Grammatical affixes have "a chameleon-like quality", and obey one of the following patterns of vowel harmony
twofold (-e/-a)
the locative case suffix, for example, is -de after front vowels and -da after back vowels
The notation -de² is a convenient shorthand for this pattern
fourfold (-i/-ı/-ü/-u)
the genitive case suffix, for example, is -in or -ın after unrounded vowels (front or back respectively)
and -ün or -un after the corresponding rounded vowels
In this case, the shorthand notation -in4 is used
Practically, the twofold pattern (also referred to as the e-type vowel harmony) means that in the environment where the vowel in the word stem is formed in the front of the mouth, the suffix will take the e-form, while if it is formed in the back it will take the a-form
The fourfold pattern (also called the i-type) accounts for rounding as well as for front/back
The following examples, based on the copula -dir4 ("[it] is"), illustrate the principles of i-type vowel harmony in practice
Türkiye'dir ("it is Turkey"), kapıdır ("it is the door"), but gündür ("it is the day"), paltodur ("it is the coat")
Exceptions to vowel harmony 
These are four word-classes that are exceptions to the rules of vowel harmony
Native, non-compound words, e