Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
ගාල්ලේ ගින්තොට හැදුණු වැඩුණු සිබිල් ගේ කලා ජීවිතයේ අඩිතාලම ඒ රමරණීය පරිසරයයි
එහිදී ලද සොඳුරු අත්දැකීම් සමූහයයි
ඇය ඇගේ ගැමි ගෙදරත්, ගැමි වටපිටාව හා සිරිත් විරිතුත් සමගින් අපගේම අනන්‍යතාවක් සමගින් ලෝකයේ ප්‍රමුඛතම ළමා චිත්‍ර ශිල්පිනියක බවට පත්ව සිටී

ලේඛන පරිචය සම්බන්ධයෙන් රෝලන්ඩ් බානෙස් මෙසේ සඳහන් කරයි" චිත්තරූප, ප්‍රකාශය, වාංමාලාව, ලේඛන දේහයෙන් හා අතීතයෙන් පැන නැගි ඔහුගේ කලාවේම ප්‍රතීකයන් බවට පත්වේ
මෙසේ රටාව නමින් ස්වයංපරියාප්ත භාෂාවක් විකාශය වන අතර, එහි මුල් පවතින්නේ කතුවරයාගේ පෞද්ගලික හා ගුප්ත පුරා කතා තුළම පමණි" වෙත්තසිංහයන්ගේ ජීවිතයේ නිර්මාණවල සියුම් තැන් හා හරය ග්‍රහණය කරගැනීම පිණිස ඇගේ ජීවිතයේ ඇතැම් ලක්‍ෂණ පිළිබඳ සිත යොමුකිරීමට මෙවැනි කල්පිතයන්ගෙන් අපට ඇරයුම් ලැබේ
දකුණේ වරාය නගරයක් වන ගාල්ලට කිට්ටු කුඩා නගරයක් වන ගිංතොට සුවදායක ගැමි පරිසරයෙහි හැදී වැඩුණු සිබිල් වෙත්තසිංහයන්ගේ ළමා අවධිය ගම පිළිබඳ සොඳුරු මතකයන්ගෙන් පිරී පැවැති අතර, ඇගේ කෘතීන් එම ප්‍රමෝදජනක අවස්ථාවන් පිළිබඳ සොඳුරු අතීතාවර්ජනයක යෙදෙමින් ඒවා ප්‍රතිග්‍රහණය කර ගැනීම පිණිස දැවැන්ත කැන්වසක් සැපයුවාය
ස්වයං චරිතාපදානය

නේත්‍රා සමරවික්‍රම සිබිල් වෙත්තසිංහයන් පිළිබඳව ලියන චරිතාපදාන සටහන්වල මෙසේ සඳහන් කරයි
"ඇගේ ස්වයං චරිතාපදානය වන "මා තුළ වෙසෙන දරුවා" කෘතියෙහි ඇය ගමට පැමිණි, නාඩගම් ගී ගායනා කළ බොරු කකුල් කාරයින්, විහාරස්ථානයේ සිට නිවේදන ගෙන ගිය බෙරකරුවන්, හා දිගට අදිමින් ගායනා කළ කවි වලින් ගමට තොරතුරු බෙදාහැරි කවි කොළ කාරයන් දක්වා සවිස්තරාත්මක කරුණු සපයයි"

නවසිය විස්ස දශකයේ දී, ගිංතොට ගැමි පහස රැඳුණු, සම්ප්‍රදායික අගයන් ඔස්සේ සිය කෘතීන් පුරා ගැමි දිවියේ මෙම ලක්‍ෂණය, ගැමි ප්‍රජාව අතර පැවැති අෙන්‍යාන්‍ය ක්‍රියාකාරකම් හා සම්බන්ධතාවල ස්වභාවය, ඔවුන් තුළ සොබාදහමට වූ සමීපත්වය ග්‍රහණය කිරීමට වෑයම් කරයි
ඇගේ කෘතීන් කියවන කල්හි, ඇගේ ගම, එහි ආකෘතික චරිත, එම චරිතවලටම විශේෂිත වූ චර්යාවන් හා ඇතුළුවන්ට ඇත්නම් යෑයි අපට සිතෙන ආකාරයේ අවිහිංසක නිස්කලංක ලෝකයක් මවා පෙන්වන බුහුටි හා වර්ණවත් සංවාද සමග සෙනෙහසින් බැඳීමට පදනම මෙන්ම අධ්‍යාත්මිකවද අපට සන් කරයි
ශ්‍රී ලාංකේය දරුවාගේ කල්පිත ලෝකයෙහි ආධිපත්‍යය බොහෝ කාලයක් තිස්සේ දරා සිටි
ග්‍රිම්ගේ සුරංගනා කතා, හෑන්සර් ක්‍රිස්ටියන් ඇන්ඩර්සන් හා වෙනත් බොහෝ විදේශීය ලේඛකයන් විසින් ගෙනෙන ලද කතා මූලාශ්‍ර මත පදනම් වූ යුරෝපා - ඇමෙරිකානු කතාවල ඓතිහාසික උරුමය ද සමග ගැටෙමින්, ශ්‍රී ලංකා ළමා කතා සාහිත්‍යය යුරෝපීය කතා කීමේ සම්ප්‍රදායෙන් හා එම සම්ප්‍රදායෙහි සියුම් ලක්‍ෂණවලින් බැහැරව ගැනීමට, දේශීය ඇත්දැකීම් හා සිද්ධීන් මත පදනම් වූ වෙත්තසිංහයන්ගේ ලෝකයෙහි වූ චරිත නිසැකවම ශක්‍යතාවක් සම්පාදනය කළේය
හිමකුමරි, සින්ඩරැල්ලා හා නිදිකුමාරි වැනි යුරෝ - කේන්ද්‍රීය කතා තුළින් සුදු කුමරියන්, ගිනි කන මකරුන්, කළු නපුරු කුඩම්මාවරු හා යුරෝපයේ මාළිගා පිළිබඳව ශ්‍රී ලාංකේය සන්දර්භය තුළ ආගන්තුක විස්මිත ලෝකයන් පිළිබඳව උත්තේජනයක් ඇති කළේ නම් වෙත්තසිංහයන්ගේ කුඩාහොරා, වෙසක් පහනහා දුවන රැවුළ යන කතා නගරබද දරුවාට ගැමි දිවියේ අතිශය ප්‍රමෝදමත් ජීවිතය පිළිබඳ හඳුන්වාදෙන කෙළිලොල් අන්දමින් දේශීය සිරිත් විරිත් පිළිබඳ කෙරෙන සඳහන් සංස්කෘතික චිත්තරූප හා ගමෙහි ස්වභාවික පරිසරයේ අසිරිය පිළිබඳ කියමිනි
සිබිල් වෙත්තසිංහයනගේ කෘතීන් දරුවාගේ පරිකාල්පනික ලෝකය සසල කළ තරමට, ඇගේ කතා කලාව ළමා කතා පොත් රචනයට නව පුරුකක් ශ්‍රී ලාංකේය සන්දර්භය තුළ නිදන්ගත වූ ජනකතා සම්ප්‍රදායට එක් කළේය
ඇය චමත්කාර ජනක ලෙස ගම නිරූපණය කළ අතර, එසේ නිරූපණය කිරීමට අනුප්‍රාණය සැපයූ එම ගම පිළිබඳ ඇගේ මතකය සුන්දර මෙන්ම සානුකම්පිත එකක් වන්නා සේම, කුසුමලතා වැනි කෘතියක් තුළින් නගරබද ජීවිතය බුහුටි ලෙස විවේචනය කිරීමට ද ඇය පසුබට නොවෙයි
මෙම විශේෂ නැඹුරුව, එනම්, ගම නිර්මල ආකාරයෙන්ද, නගරබද ජීවිතය යටත් විජිත හා නාගරික ජීවන රටාවට හුරුවීමෙන් දූෂිත වූවක් ලෙසද, උපග්‍රහණය කිරීම, නවසිය පනහේ හා හැටේ දශකවල ලේඛකයන්, සිනමාකරුවන් හා අනෙක් කලාකරුවන් අතර ද, ජනප්‍රිය කලා ප්‍රභේදයක් විය
නිදහසට පෙර හා නිදහසට පසු ජාතිය ගොඩනැඟීමේ ව්‍යාපෘතිය තුළ අව්‍යාජ අස්මිතාවක් සෙවීමේ උද්යෝගය සමග 1948 න් පසු දශකවලදී සම්ප්‍රදාය හා දේශීයත්වය පිළිබඳ උනන්දුව යළි පිබිදිණි
මෙම සමාජ - දේශපාලන පරිසරය තුළ ජන සංස්කෘතියට විශාල වරප්‍රසාදයක් හිමි වූ වෙත්තසිංහයන්ගේ කෘතීන් වෙත, මතවාදීමය වශයෙන් ස්වදේශීය වූ මාර්ටින් වික්‍රමසිංහ, චන්ද්‍රරත්න මානවසිංහ, ඩබ්ලිව්. ඒ. සිල්වා හා සුනිල් ශාන්ත වැනි කලා හා සාහිත්‍යකරුවන්ගේ ප්‍රේක්‍ෂකත්වය හා අනුමැතිය ලැබිණි
කාන්තා නිර්මාණ ශක්තිය

ශ්‍රී ලංකාවේ රූප සටහන් චිත්‍ර ශිල්පීන් අතර පෙරගමන්කාරියක වන සිබිල් වෙත්තසිංහ සිය කාන්තා නිර්මාණ ශක්තිය එතෙක් දේශීය වශයෙන් බිහිවී තිබුණු ස්වාධීන කලාත්මක වෘත්තියක් ස්ථාපිත කිරීමට යෙදවූවා ය
ඇගේ ගෘහස්ත පරිසරය තුළ ළමයින් ඇති දැඩි කිරීමේදී, ඔවුනට නැළවිලි ගී ගැයීම හා කතාන්තර කියාදීම පවුලේ ගැහැනු සාමාජිකයන් විසින් සිදුකරන ලදී
මෙම ඇතැම් කතා සමාජයේ ප්‍රචලිත ජනකතා හා සුරංගනා කතා වූ අතර අනෙක් කතා දරුවාගේ අවධානය තබා ගැනීම සඳහා ගෙනෙන ලද හෝ නොයෙක් වෙනස්කම් කොට නැවත නිර්මාණය කරන ලද ඒවාය
ළමයින් පළමුව සමාජ චර්යා විධි, සිරිත් විරිත්, සම්මතයන් හා සදාචාර මූලධර්ම හඳුනාගන්නේ මෙම කතාකීම් තුළින් ය
එමෙන්ම ළමයින් සිය සෞන්දර්යය අභිප්‍රේතයන් සහ චිත්තරූප මවාගැනීමේ කලාව වර්ධනය කරගන්නේ ද කලා හා සාහිත්‍ය ලෝකය මුල්වරට හඳුනාගන්නේ ද මෙම එළිපත්තේදීය
මෙහෙයින් කතා කීම, ළමයින් සමාජ ගතවීමේ හා ඔවුන්ගේ ආරම්භක ඉගෙනගැනීමේ ක්‍රියාවලියෙහි තීරණාත්මක කාර්යයකි
මෙම නිර්මාණාත්මක කාර්යය, කාන්තාවන්ගේ ගෘහාශ්‍රිත හා මාතෘ වගකීම්වල කොටස් ලෙස බොහෝ දෙනා විසින් නොසලකා හැර ගණනකට නොගෙන තිබේ
කෙසේ වුවද, පරම්පරා ගණනාවක් තිස්සේ කාන්තාවන්ගේ නිර්මාණශීලිත්වය ආයෝජනය කර ඇත්තේ කිනම් දිසාවකට දැයි විමසුවහොත්, එය ගෘහ අලංකාරකරණයේ නොයෙකුත් අංශ දෙසට, මැහුම් වැඩ හා නිර්මාණාත්මක නව සූපවේදී ක්‍රම සොයා ගැනීම් වෙත යොමු කොට ඇති බව හඳුනාගත හැකිය
සිය පවුලේ කාන්තාවන් රේන්ද සෑදීම, පන් විවීම හා මැහුම් වැඩ වැනි අලංකාර කරණ කලාවන්හි ඉතා කාර්යක්‍ෂම ලෙස නිරත වූ අධිෂ්ඨානශීලී මාතෘ මූලික පරිසරයක් තුළ වැඩුණු වෙත්තසිංහ මුල් අවධියේ පටන් සිය විවේක කාලයේදී කාන්තාව නියුතුවන නිර්මාණාත්මක කාර්යයන්හි අගය, ශක්තිය හා විභවයන්ට නිරාවරණය වූවාය
"සිය වැඩිහිටි වියේදී තමන් වර්ධනය කරගත් ස්වාධීනත්වය ඇයට ලැබුණේ රැකියා සොයා ගම අතහැර කොළඹ නගරය වෙත නිතර ඇදුනු පිරිමින්ගේ උපකාරය නොමැතිව සම්පත් ද ස්වයං පර්යාප්තියද ළඟාකරගත් මෙම දැඩි අධිෂ්ඨානශීලී කාන්තාවන්ගෙන් බව ඇගේ මතයයි
නාගරික ළමා ගහණයකින් හෙබි කොළඹ ශුද්ධ වූ පවුලේ කන්‍යාරාමයේදී සිබිල් වෙත්තසිංහ සාර්ථක බිරියක්a සඳහා අත්‍යාවශ්‍ය යෑයි සලකනු ලැබූ ගෘහ විද්‍යා පුහුණුවක් ද සමග මිෂනාරි අධ්‍යාපනයක්ද ලැබුවාය
කෙසේ වුවද, ඇය ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පිනියක වනු දැකීමේ මවගේ අභිලාශය වෙනුවට ඇය චිත්‍ර ශිල්පි වෘත්තිය තෝරා ගත්තාය
සිය පවුලේ කාන්තාවන් ඉටුකළ බහුවිධ හා නිර්මාණාත්මක භූමිකා ඇය තුළ ඇතිකළ දැඩි හැඟීම් ඇතැම් විට ස්වාධීන චිත්‍ර ශිල්පිනියක් වීමට ඇය ගත් එඩිතර පියවර ලෙස විද්‍යමාන වූවා විය හැකිය
යුගයේ ස්ථාපිතව පැවැති කතා කීමේ කලාවට අභියෝග කරමින් කාන්තාවන්ට ලැබී තිබුණු මෙම නිර්මාණාත්මක අඩවිය, වෙත්තසිංහයන් විසින් ගෘහාශ්‍රිත ක්‍ෂෙත්‍රයෙන් බැහැර කොට පොදු අඩවියක පිහිටුවී යෑයි උපකල්පනය කිරීමට ඇගේ කලා නිර්මාණ ද, ළමා කතා ක්‍ෂෙත්‍රයේ ඇය ලබා ඇති ජයග්‍රහණයන් ද අපට ඉඩ සලසයි
මෙහිදී ඇය විශේෂ සෞන්දර්යාත්මක රූප සටහන් රටාවක් හඳුන් වාදී තිබෙනවා පමණක් නොව, ශ්‍රී ලංකාවේ ළමා කතා ලෝකයේ භාෂාමය හා මතවාදීමය විස්ථාපනයක් ද සිදුකොට ඇත
පොත් සඳහා රූ සටහන් නිර්මාණය උසස් කලා කර්තව්‍යයක් ලෙස නොසලකා එය වඩා විශාල ලෙස පැතිරුණු මෝස්තර නිර්මාණය හා වාණිජ කලාවට අයත් යෑයි වර්ගීකරණය කෙරෙන ස්ථාපිත මතවාදයන්ට ඒ හා සිතීමට වෙත්තසිංහයන්ගේ කෘතීන් අප පොළඹවයි.

චිත්‍ර කලාවේ සංවිධිත ලක්‍ෂණ ග්‍රහණයන් කරගත් වෙත්තසිංහයන්ගේ නිර්මාණයන් හි නවකථා සහ ඒවායෙහි කථන ශක්තිය අපට දෘශ්‍ය කලාවන් තුළ නිර්මාණයක් කිරීමේ සීමා මායිම් පිළිබඳ නැවත සිතීමටද, උසස් කලාවන් ලෙස ඉතා ලෙහෙසියෙන්ම පිළිගෙන වෙනත් දෘශ්‍ය කලා අභ්‍යාසයන් සඳහා ලැබෙන අනුමැතිය හා පිළිගැනීමට ලැබිය යුතු විශ්වසනීය කලා නිර්මාණ අභ්‍යාසයක් ලෙස පොත් සඳහා රූප සටහන් නිර්මාණය දෙස නැවත සිතා බැලීමට අපට ඉඩ ප්‍රස්ථා සලසයි
නිර්මාණ රැසක් බිහිකොට ඇති කලා ශිල්පිනියක වන සිබිල් වෙත්තසිංහ පළකොට ඇති පොත් සංඛ්‍යාව 200 ක් පමණ වේ
මේවා බොහෝමයක් සිංහලෙන් ලියා පසුව වෙනත් භාෂාවන්ට පරිවර්තනය කොට ඇත
ඇගේ මුල්ම පාඨකයන් වූයේ සිංහල කතාකරන ජනයාය
ඇගේ පොත්වලින් පාඨකයන් තුළ නිහතමානීව අභිමානය හා ජාතික අව්‍යාජත්වය පිළිබඳ අදහස් තුළට වැළඳ ගැනිණි
වසර පහක් පුරා, ව්‍යාජවූ ඇගේ සිතුවම් ශිල්පි ජීවිතය තුළ ඇය සපුරාලූ නිර්මාණවල හරස් කඩක් නිරූපණය කිරීමට සිබිල් වෙත්තසිංහගේ කලාව" ප්‍රදර්ශනයෙන් වෑයම් කෙරෙයි
එමෙන්ම මෙම ප්‍රදර්ශනය, සිය වෘත්තියේ සම්මත ප්‍රතිමාන හා සීමා මායිම්වලින් ඔබ්බට තම කලා නිර්මණ විකාශනය කිරීමට තීරණය කළ, එමෙන්ම සිය ජීවිත පරිඥානයන් ඔස්සේ ගමන් කිරීම පිණිස සිය ස්වාධීනත්වය රැකගත් විශිෂ්ට කලා ශිල්පිනියකට පිදෙන උපහාරයකි
මිය යාම 
සිබිල් වෙත්තසිංහ 2020 ජුනි මස 30 වන දින රාත්‍රී 11.00 ට පමණ  කොළඹ පෞද්ගලික රෝහලකදී අභාවප්‍රාප්ත විය
මියයන විට ඈ 92 වන වියෙහි පසුවිය
චරිත කතා
සිබිල් වෙත්තසිංහ
ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයෝ
ලාංකික සිංහලයෝ
1928 උපත්

 
==ළමා කතා ගැලරිය
දේශබන්දු ගම්මන පටබැඳිගේ දොන් ජෝන් අබේවික්‍රම (උපත 1927 ජුනි 22 - විපත 2011 සැප්තැම්බර් 21), හෙවත් ජෝ අබේවික්‍රම, යනු ශ්‍රී ලංකා සිනමාවේ, වේදිකාවේ සහ රූපවාහිනියේ නළුවෙකි
1950 දශකයේ මුල් භාගයේ විකට නළුවෙකු ලෙස මුලදී ප්‍රසිද්ධියට පත් වූ අබේවික්‍රම, විචාරක පැසසුමට ලක් වූ සම්මානනීය නාට්‍ය රංගනයන් කිහිපයක් සමඟින් සිංහල සිනමාවේ මෙතෙක් බිහි වූ විශිෂ්ටතම චරිතාංග චිත්‍රපට නළුවෙකු බවට පත්විය
ඔහු සරසවිය සම්මාන සහ ජනාධිපති සම්මාන 18ක් දිනාගෙන ඇත
අබේවික්‍රම 1999 දී පුර හඳ කළුවර චිත්‍රපටයේ ශෝකයට පත් පියෙකුගේ චරිතය නිරූපණය කිරීම වෙනුවෙන් සිංගප්පූරු ජාත්‍යන්තර චිත්‍රපට උළෙලේදී හොඳම ආසියානු නළුවාට හිමි රිදී තිර සම්මානය දිනා ගත්තේය
ඔහු ශ්‍රී ලාංකේය සිනමා ඉතිහාසයේ කිරුළු පැළඳි රජෙකු ලෙස ප්‍රචලිතව සිටින අතර කිරුළු පැළඳි සිනමා වීරයන් තිදෙනා අතරින් මිය ගිය දෙවැන්නා ඔහුය
(මිය ගිය පළමු සිනමා රජු ගාමිණී ෆොන්සේකා වන අතර තිදෙනාගෙන් අවසන් වරට මිය ගියේ ටෝනි රණසිංහ ය
1966 දී ඔහු ෆිල්ම්ෆෙයාර් සිනමා උළෙල සඳහා සහභාගී වූ පළමු ශ්‍රී ලාංකික නළුවා බවට පත්විය
පෞද්ගලික ජීවිතය
අබේවික්‍රම රත්නපුර ලෙල්ලෝපිටියේ 1927 ජුනි 22 වන දින උපත ලැබූ අතර හැදී වැඩුණේ ග්‍රාමීය ප්‍රදේශයක ය
ඔහු දරුවන් හතර දෙනෙකුගෙන් වැඩිමලා විය
ඔහුගේ වටපිටාව ඔහු තුළ ස්වභාවධර්මය සහ වෙහෙස මහන්සි වී වැඩ කිරීම පිළිබඳ දැඩි ඇගයීමක් ඇති කළේය
ඔහුගේ පියා ජෝන් ඩොයිලි සමඟ සමීප මිතුරෙකු වූ නිසා ජෝට ඔහුගේ නම ලැබුණි
වයස 15දී පමන ජෝ අබේවික්‍රම පනාමුරේ සිදුකල ලංකාවේ අවසන් අලි ගාල සියැසින් දැකඇත
පසුකාලීනව පනාමුරේ අවසන් අලි ගාලේ සැබෑ සිදුවීම පලිබඳව සමාජය දැනුවත් වීම‍ට ඔහුගේ මතකය ඉවහල්විය
ඔහු ප්‍රාථමික අධ්‍යාපනය හැදෑරුවේ ලෙල්ලෝපිටියට නුදුරු දිප්පිටිගල මිශ්‍ර පාසලෙනි
අනතුරුව ද්විතීයික අධ්‍යාපනය සඳහා රත්නපුර සීවලී මධ්‍ය මහා විද්‍යාලයට සහ රත්නපුර ශාන්ත ඇලෝසියස් විද්‍යාලයට ඇතුළත් විය
අධ්‍යාපනයෙන් පසු ලෙල්ලෝපිටිය සමූපකාරයේ කළමනාකරු ලෙස කටයුතු කළේය
1940 ගණන්වල ඔහු කොළඹ පදිංචි වී සිරිසේන විමලවීරගේ නවජීවන චිත්‍රාගාරයේ වැඩ කිරීමට පටන් ගත්තේය
මුලදී කාර්යාලීය වැඩකටයුතුවලට සීමා වූ අබේවික්‍රම අවසානයේ චිත්‍රාගාරයෙන් රත්නපුරේ තිරගත වූ චිත්‍රපටවලට සම්බන්ධ විය
ඔහු චිත්‍රාගාරයේ සිටියදී චිත්‍රපට කර්මාන්තය අභ්‍යන්තරිකයින් සමඟ සම්බන්ධතා ඇති කර ගත් අතර ඔහුගේ නිවාඩුව මත දේවසුන්දරී චිත්‍රපටයෙහි භූමිකාවක් ලබා ගත්තේය
වෘත්තීය ජීවිතය
අබේවික්‍රම සිය රංගන ජීවිතය ආරම්භ කළේ වේදිකා නාට්‍යෙනි
1955 දී එම්.එච්. විසින් අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද ‘‘දේවසුන්දරී’’ චිත්‍රපටයේ හාස්‍යමය චරිතයක් සමඟින් ඔහු සිනමා රංගනයට පිවිසියේය
ඉන්දියාවේ සිට චිත්‍රපට තැනූ ශ්‍රී ලාංකිකයෙක් වන මුනාස්
අබේවික්‍රමගේ පළමු කැපී පෙනෙන භූමිකාව වූයේ ටී. සෝමසේකරන් විසින් අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද සරදම චිත්‍රපටයේ කුහුඹුවන් එකතු කරන විකේන්ද්‍රික පොලිස් නිලධාරි ලෙසිනි
ඔහු තම මිතුරිය වූ ෆ්ලොරිඩා ජයලත්ගේ සහය ඇතිව එම චරිතය ලබා ගත් අතර එය ඔහුගේ පළමු සැබෑ භූමිකාව සහ ඔහුගේ වෘත්තීය ජීවිතයේ හැරවුම් ලක්ෂය ලෙස සලකයි
"සිරිමලී", "නලගන", "පිරිමියෙක් නිසා", "කොළඹ සන්නිය" සහ "දරුවා කාගෙද" වැනි මුල් චිත්‍රපට සියල්ලේම ඔහු  විකට නළුවෙකු ලෙස කැපී පෙනෙන චරිත ඉදිරිපත් කළේය
ඉන්පසුව 1962 දී ඔහු ගාමිණී ෆොන්සේකා සමඟ ප්‍රථම වරට රඟපෑ රන්මුතු දූව චිත්‍රපටයේ ප්‍රධාන චරිතයක් සඳහා ආරාධනා කරන ලදී
1956 දී ඔහු ප්‍රේම්නාත් මොරායස් විසින් අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද ශ්‍රී 296 චිත්‍රපටයේ "විකට රහස් පරීක්ෂක" ලෙස චරිතයක් කළේය
ඉන්පසු වසරවලදී ඔහු දීපශිකා, සොල්දාදු උන්නැහේ, චණ්ඩියා, ස්වීප් ටිකට්, අල්ලපු ගෙදර, එක්ටැම් ගේ, සහ සාරවිට වැනි විචාරක පැසසුමට ලක්වූ චිත්‍රපට කිහිපයකම නාට්‍යමය චරිත රැසකට පෙනී සිටියේය
1965 දී ඔහු සාරවිට චිත්‍රපටයේ "සාරයියා" චරිතය වෙනුවෙන් හොඳම නළුවාට හිමි සරසවිය සම්මානය දිනා ගත්තේය
1971 දී ඔහු ඩී. බී. නිහාල්සිංහ අධ්‍යක්ෂණය කළ වැලිකතර චිත්‍රපටයේ "ගෝරින් මුදලාලි" ලෙස රඟපෑවේය
මෙම චිත්‍රපටය දේශීය චිත්‍රපට උළෙලවලදී සම්මාන කිහිපයක් ලබා ගත් අතර එය ශ්‍රී ලංකාවේ හොඳම චිත්‍රපට දහයෙන් එකක් ලෙස සැලකේ. ඔහු 1970 දී මහගම සේකරගේ තුං මං හන්දිය' චිත්‍රපටයේ ද රඟපෑවේය
ඔහුගේ අනෙක් කැපී පෙනෙන රංගනයන් ගැටවරයෝ හරහා "සේමනේරිස්" ලෙසත්, සැඩොල් කඳුළු චිත්‍රපටයේ "ගොළු සේවකයා" ලෙසත් සිදු විය
සැඩොල් කඳුළු චිත්‍රපටයේ ඔහුගේ චරිතය වෙනුවෙන් ඔහු පසුව හොඳම නළුවාට හිමි සරසවිය සම්මානයෙන් පිදුම් ලැබීය
ඔහු ජාත්‍යන්තර සහ දේශීය සිනමා උළෙලවල් ඇතුළුව සම්මාන හතළිහක් දිනා ගත්තේය
ලෙස්ටර් ජේම්ස් පීරිස් විසින් අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද බැද්දේගම චිත්‍රපටයේ ඔහු "සිලිඳු" ලෙස විචාරක පැසසුමට ලක්වූ චරිතයක් නිරූපණය කළේය
1982 දී එම චරිතය ඔහුට හොඳම නළුවා ලෙස තවත් සරසවිය සම්මානයක් ලබා දුන්නේය
ඔහුගේ දෑස නිසා චිත්‍රපටයේ "නිරුදක" චරිතය ද විචාරක පැසසුමට ලක් වේ
ඔහු පීටර් ඔෆ් ද එලිෆන්ට් සහ ද ත්‍රී යෙලෝ කැට්ස් යන ඉංග්‍රීසි චිත්‍රපට දෙකක ද පෙනී සිටියේය
2001 දී ඔහු ප්‍රසන්න විතානගේ අධ්‍යක්ෂණය කළ පුර හඳ කළුවර චිත්‍රපටයේ රඟපෑවේය
මෙම චිත්‍රපටය සිංහල සිනමා ඉතිහාසයේ කැපී පෙනෙන සලකුණක් ලෙස සැලකේ. ඔහු 12 වැනි සිංගප්පූරු ජාත්‍යන්තර චිත්‍රපට උළෙලේ හොඳම නළුවාට හිමි සම්මානය දිනා ගත්තේ චිත්‍රපටයේ “වන්නිහාමි” චරිතය වෙනුවෙන්
ඔහුගේ අවසාන චිත්‍රපට භූමිකාව පැමිණියේ සෙල්වම් චිත්‍රපටය හරහාය
ඔහු මිය යන තුරු චිත්‍රපට 172 ක රඟපා ඇති අතර ඉන් 62 ක ප්‍රධාන නළුවා ලෙසත් ඉතිරි 110 ක සහාය නළුවෙකු ලෙසත් රඟපා ඇත
ඔහු ඉන්දියාවේ ෆිල්ම්ෆෙයාර් සම්මාන සඳහා සහභාගී වූ පළමු ශ්‍රී ලාංකික නළුවා ද විය
සිනමාවට අමතරව, ඔහු මල් යහනාව, බැරි සිල් (1960) සහ කැලේ මල් (1962) වැනි වේදිකා නාට්‍ය කිහිපයක ද පෙනී සිටියේය
ඒ වගේම අඳුරු කොළ, වනස්පති, ගම්පෙරළිය, සකිසඳ එළියස්, ඇසළ කළුවර වැනි රූපවාහිනී කතාමාලා රැසකද ඔහු රංගනයෙන් දායක වුණා
ජනප්‍රිය විකට කතා මාලාවක් වන සබඳ පබිලිස් සඳහා පිටපත ද ඔහු විසින් නිර්මාණය කරන ලදී
එම ටෙලිනාට්‍යයේ එන ප්‍රධාන නළු ඇන්ටන් ජූඩ් විසින් ගායනා කරන ලද "උන පුරුකේ බලු වලිගේ" තේමා ගීතය ද ලිවීය
මේ අතර ඔහු ඔහුගේ රූපවාහිනී නිෂ්පාදනයක් වන තහංචි ටෙලි නාට්‍යයේ “වැල් එළියට” ගීතයද ගායනා කළේය
2004 දී ඔහු සකිසඳ එළියස් රූපවාහිනී කතාමාලාවේ පිටපත ලිවීය
කර්තෘ කාර්යය
අබේවික්‍රම 1972 දී සිය පළමු නවකතාව "මහ බඹට මුහුද දෙකයි" ප්‍රකාශයට පත් කළේය
උරුමය
2020 සැප්තැම්බර් 21 වන දින, ජෝ අබේවික්‍රම මහතාගේ 9 වැනි ගුණ සමරුව වෙනුවෙන් විශේෂ සමරු උත්සවයක් පවත්වන ලදී
එය ජාතික චිත්‍රපට සංස්ථාව විසින් සංවිධානය කරන ලද අතර සවස 6 ට ජාතික චිත්‍රපට සංස්ථා ශ්‍රවණාගාරයේදී පැවැත්විණි
උත්සවයෙන් පසු ඔහුගේ ජනප්‍රිය චිත්‍රපටයක් වන තුං මං හන්දිය තිරගත විය
චිත්‍රපටකරණය

සම්මාන*
සරසවිය සිනමා සම්මාන

|-
|| 1965 ||| ගැටවරයෝ || කුසලතා සම්මානය ||   
|-
|| 1966 ||| සාරවිට || හොඳම නළුවා ||  
|-
|| 1982 ||| බැද්දේගම || හොඳම නළුවා ||   
|-
|| 1983 ||| මලට නොඑන බඹරු || හොඳම නළුවා || 
|-
|| 1986 ||| සිනමාවට දායකත්වය || රණ තිසර සම්මානය  ||  
|-
|| 1987 ||| මල්දෙණියේ සිමියොන් || හොඳම නළුවා ||  
|-
|| 1991 ||| පාලම යට || හොඳම සහය නළුවා|| 
|-
|| 1992 ||| ගොළු මුහුදේ කුණාටුවක් || හොඳම නළුවා || 
|-
|| 1993 ||| උමයංගනා || හොඳම නළුවා || 
|-
|| 1997 ||| බිතු සිතුවම් || හොඳම නළුවා || 
|-
|| 1998 ||| බිතු සිතුවම් || හොඳම නළුවා ||  
|-
|| 2001 ||| පුරහඳ කළුවර || හොඳම නළුවා || 

ජනාධිපති සිනමා සම්මාන

|-
|| 1979 ||| බඹරු ඇවිත් || කුසලතා සම්මානය  ||  
|-
|| 1980 ||| වසන්තයේ දවසක් || හොඳම සහය නළුවා ||  
|-
|| 1981 ||| සිරිබෝ අයියා || හොඳම නළුවා ||  
|-
|| 1982 ||| බැද්දේගම || හොඳම නළුවා ||  
|-
|| 1983 ||| මලට නොඑන බඹරු || හොඳම නළුවා ||  

සිංගප්පූරු ජාත්‍යන්තර සිනමා උළෙල

|-
|| 1999 ||| පුර හඳ කළුවර || හොඳම නළුවා සඳහා රිදී තිර සම්මානය ||  

සුමති සම්මාන

|-
|| 1999 ||| නාට්‍ය සඳහා දායකත්වය || යූ.ඩබ්ලිව්. සුමතිපාල යාවජීව සම්මානය 
|-
|| 2000 ||| ඉමදිය මංකඩ'' || හොඳම ටෙලිනාට්‍ය නළුවා  ||

ශ්‍රී ලංකා ජාතික ගෞරව

|-
|| 2005 ||| නාට්‍ය සඳහා දායකත්වය || දේශබන්දු||

යොමු කිරීම්

බාහිර සබැඳි
  අතිවිශිෂ්ට රංගධරයා 
  අම්මා නැත්නම් මං නිකම්ම නිකං ජෝන් 

  
චරිත කතා
2011 මරණ
සිනමාව
1927 උපත්
ශ්‍රී ලාංකික නළුවෝ
සිනමාවේ හාස්‍ය නළුවෝ
ශ්‍රී ලාංකික හාස්‍ය නළුවෝ
සිංහල ජනයා
අඹ ඝර්ම කාලාපීය පලතුරකි
අඹ,ඝර්ම කලාපීය පලතුරු හටගන්නා ශාක විශේෂ 30 ක් පමණ ඇති Mangifera ගෝත්‍රයට අයත් වන්නා වූ Anacardiaceae සපුෂ්ප ශාක කුලයට අයත් ශාකයකි
අඹ වල නියම සම්භවය නොදන්නේ වුවද ,ආසියාතික ප්‍රදේශ වල ඇති ප්‍රවේණි විවිධත්වයේ විශාල පරාසය හා අවුරුදු මිලියන 25 සිට 30 දක්වා පැරණි ෆොසිල  සාක්ෂ නිසා අඹ ශාකය පිලිපීනය, ,ඉන්දුනීසියාව,ඉන්දියාව,බුරුමය,ශ්‍රී ලංකාව, පකිස්ථානය,බංගලිදේශය ඇතුළු දකුණු හා ගිණිකොනදිග ආසියාතික ප්‍රදේශයට ආවේණික බව බොහෝ දෙනාගේ මතයයි
දකුණු ආසියාවේ අඹ වගා කිරීම අවුරුදු දහස් ගණනක් පුරා පැවත ඇත
මේ නිසා අඹ කෙරෙහි දකුණු ආසියාතික සංස්කෘතියේ විශේෂ වැදගත් කමක් පවතී
පිලිපීනයේ ජාතික සංකේතය ද අඹ වෙයි
හින්දු වේදයේ අඹ "food of the gods" ලෙස හැඳින්වෙන අතර හින්දු මංගලෝත්සව හා ආගමික උත්සව අවස්ථා වලදී චාරිත්‍රයක් වශයෙන් අඹ කොළ ශාකමය සැරසිලි ( floral decorations ) සඳහා භාවිතා වේ
ශබ්දනිෂ්පත්තිය 
මෙම පලතුරෙහි නාමය මලයාලම් භාෂාවේ හා දෙමල භාෂාවේ එන manga යන වචනයෙන් පැවත එයි
පෘතුගීසින් විසින් ඔවුන්ගේ ඉන්දියානු ගවේෂණයෙන් පසු ප්‍රසිද්ධියට  පත් වූ නිසා පෘතුගීසි භාෂාවෙහිද manga යන වචනය පවතියි
විස්තරය 
අඹ ගස්( Mangifera indica )මීටර් 35 - 40 උසක් දක්වා වැඩෙන මීටර් 10 ක් පමණ වූ අරයක් ඇති කිරුළකින් යුත් විශාල ගස් වෙයි
පත්‍ර සෙ
මි
15 - 35 ක් දිග  සෙ
6 - 16 ක් පළලැති,සරල , එකාන්තරික,සදාහරිත ඒවා වෙයි
ඵල ලපටි අවස්ථාවේදී තැඹිලි-කහ පැහැතිය
පැසිමේදී සිලුටු රතු පැහැයේ සිට තද කොළ පැහැය දක්වා ශීඝ්‍රයෙන් වෙනස් වේ
පුෂ්ප, සෙ
10 - 40 ක් දිගු අග්‍රස්ත සංයුක්ත එකාක්ෂයක හටගනියි
සෑම සුදු පැහැති කුඩා පුෂ්පයකම මි
5-10 ක් දිගැති දල/පෙති පහක් ඇත
lily of the valley පුෂ්පයේ වැනි සෞම්‍ය මිහිරි ගන්ධයක් පවතියි
After the flowers finish,ඵල ඉදීමට මාස තුනේ සිට හය අතර කාලයක් ගනියි
අඹ ඵලය අෂ්ටිලයකි
මේරූ විට ගසේ සිට පහළට දිගු නටුවකින් එල්ලී පවතියි
සෙ
10 - 25 ක් දිගු සෙ
7 - 12 ක විශ්කම්භයකින් යුක්ත වේ
බර කිලෝ ග්රෑම් 2.5 ක් දක්වා විය හැකි වන අතර ඵල ප්‍රමාණයෙන් විවිධ වෙයි
ඉදුණු ඵලය කහ,තැඹිලි හා රතු යන විවිධ වර්ණ වලින් යුක්තය
සුර්යාලෝකය පතනය වන මුහුණත වඩාත් රතු පහන් යුක්ත අතර අඳුරේ පවතින මුහුණත කහ පැහැති වෙයි
කොළ පැහැය සාමාන්‍යයෙන් ඉදී නොමැති බව දැක්වුවද මෙය අඹ ප්‍රභේදය මත වෙනස් වේ
ඉදුණු විට, පොතු ඉවත් නොකරන ලද ඵලයෙන්  විශේෂ රෙසීනමය යන්තම් මිහිරි ගන්ධයක් විහිදෙයි
ඵලය මධ්‍යයෙහි තනි, පැතලි, දිගටි බීජයකි
ප්‍රභේදය අනුව මෙහි මතුපිට තන්තු සහිත හෝ තන්තු රහිත විය හැක
1 - 2 ක් ඝනකමැති කබොල්ලට ඇතුලතින් කඩදාසියක් තරම් තුනී අතුරුණුවකින්/lining වටවූ සෙ
4 - 7 දිගැති, සෙ
3 - 4 පළලැති, සෙ
1 ඝනකමැති තනි බීජයක් පවතියි
වගාව සහ භාවිතය 
වර්තමානයේදී අඹ හිම පතනය නොවන උණුසුම් උප නිවර්තන දේශගුණයක් සහිත ඉන්දියානු අර්ධද්වීපය,දකුණු පකිස්තානය ,උතුරු,දකුණු සහ මධ්‍යම ඇමෙරිකාව,කැරිබියානු දුපත්,දකුණු හා මධ්‍යම අප්‍රිකාව, ඔස්ට්‍රේලියාව සහ ගිනිකොනදිග ආසියාව යන ප්‍රදේශ වල පළතුරක් වශයෙන් බහුල ලෙස වගාකරයි
අඹ පහසුවෙන් වගාකළ හැක
දැනට ටර්පන්ටයින් අඹ(පවතින සැර ටර්පන්ටයින් රසයට අනුව ,Oxford Companion to Food විශ්වකෝෂයට අනුව ඇතැම් වර්ග වල සත්‍යවශයෙන්ම අඩංගුය) , ඇටඹ ,
ආදී වූ අඹ ප්‍රභේද 1,000 කට අධික ප්‍රමාණයක් ඇත
අඹ, ලොව පුරා පිසීමකින් තොරව  ආහාරයට ගන්නා පලතුරු අතරින් බහුලවම ආහාරයට ගන්නා පලතුර ලෙස ප්‍රකටය
නිවර්තන දේශගුනයන්හි දී අඹ පහසුවෙන් දේශානුකුලනය වේ
හවායි දුපත් හි ඇති ඇතැම් පහත් බිම් වනාන්තර වල හඳුන්වාදුන් අඹ විශේෂ ප්‍රමුඛ වී ඇත
දකුණු ෆ්ලොරිඩාවෙහි අඹ වගා නොකරතත් එය ගෙවතු වල පලතුරු ශාකයක් ලෙස බහුලව දැකිය හැක
අඹ ලොව පුරා ජනයා අතර ජනප්‍රිය වූ පලතුරක් වුවත් බොහෝ අඹ වගාකරුවන්ට තම අස්වැන්න සඳහා ලැබෙනුයේ අඩු මිලකි
This has led to අඹ being available as a 'fair trade' item in some countries
There is a unique pigment that cannot be synthesized called euxanthin or euxanthine, and usually known as Indian Yellow, which is produced in the urine of cows fed on අඹ leaves
Their urine was once collected and evaporated and the pigment then used in oil paint
The practice was outlawed in 1908 due to malnutrition of the cows (the leaves have a mildly toxic substance related to that in poison ivy) and the color is now produced synthetically by mixing other pigments
රෝග

ආහාර ලෙස භාවිතය 
ඉදුණු අඹ ඵලයෙහි මාංශල කොටසෙහි සීනි 15% ක් ද 1% ක් දක්වා ප්‍රෝටීන් ද විටමින් A,B සහ C සැලකිය යුතු ප්‍රමාණයක් ද පවතියි
මෙම පලතුර මිහිරි රසයක් ඇත
ඇතැම් ප්‍රභේද පීච් සහ අන්නාසි අතරමැදි රසයක් සහිත අම්ලමය රසයකින් යුක්තය
මාංශල කොටසෙහි වයනය ප්‍රභේදයෙන් ප්‍රභේදයට පැහැදිලිව වෙනස් වෙයි
ඇතැම්වාහි වැඩියෙන් ඉදුණු ප්ලම් ගෙඩියක් මෙන් මෘදු පල්පමය වයනයක් පවතියි
ඇතැම් ප්‍රභේදවල මාංශය කැන්ටලොප්(කොමඩු වැනි පලතුරකි) හෝ අලිගැටපේර මෙන් දැඩි වන අතර ඇතැම්වා හි මාංශල කොටසෙහි කෙඳිතිමය වයනයක් පවතියි
අඹ ඉහල ජල ප්‍රමානයක් අඩංගු වන යුෂ අධික මිහිරි පලතුරකි
මෙනිසා තරමක් අපිලිවෙල සහගත වුව ද අඹ ප්‍රබොධමත් කරන ආහාරයකි
අඹ චට්නි සැදිමෙ දි බහුලව යොදා ගැනෙයි
චට්නි, බටහිර රටවල පැණිරසැති ලෙසද ඉන්දියානු උප මහාද්වීපයෙහි රටවල දෙහි හා මිරිස් යොදා තියුණු රසයකින් යුක්තවද සාදනු ලබන ආහාරයකි
ඉන්දියාවෙහි පැසුණු අඹ සිහින් ස්ථර වලට කපා , වියළා , නමා නැවතත් කපා , පිය හැකි තීරු ලෙස විකුණනු ලැබේ
These bars, known as amavat or halva in Hindi කොලොම්බියාවේ  විකුණනු ලබන වියලි පේර තීරු වලට මේවා සමාන වෙයි
නොමේරු අඹ ලුණු සමඟ ආහාරයට ගැනීමට බොහෝ දෙනා ප්‍රිය කරයි
මේවා ලෙමන් වලටත් වඩා අතිශය ඇඹුල් රසැතිය
උෂ්ණාධික ලෙස ආහාර පිළියෙළ කරනා ප්‍රදේශ වල අමු අඹ ලුණු හා මිරිස් සමඟ ආහාරයට ගනී
ඇමෙරිකානු සමාජයේ බොහෝ දෙනා අඹ ලෙලි ආහාරයට ගැනීම ප්‍රිය කරයි
මක්නිසාද යත් එහි කැල්සියම් හා විටමින් B6 යහමින් අඩංගු වෙයි
අඹ පලතුර විවිධ මාෂමය නිෂ්පාදන වලදී ප්‍රධාන සන්ගටකයක් ලෙස භාවිතා කරයි
විශේෂයෙන්ම muesli හා oat granola වලදී
In the Philippines, unripe අඹ is eaten with bagoong
Dried strips of sweet, ripe අඹ have also gained popularity both inside and outside the country, with those produced in Cebu making it to export markets around the world
In other parts of South-east Asia, අඹ are very popular pickled with fish sauce and rice vinegar
අඹ යුෂ, ඉදුණු අඹ වලින් මෙන්ම නොඉදුණු අඹ වලින්ද සාදනු ලැබෙයි
අඹ කැබලි පොඩි කර අයිස් ක්‍රීම් වල යෙදිය හැක
අඹ වලින් "පයි" ද සාදනු ලැබෙයි
කිරි, සීනි හා කුඩු කල අයිස් සමග අඹ හොඳින් මිශ්‍ර කර නැවුම් පානයක් සාදා ගත හැක
වඩාත් සාම්ප්‍රදායික ඉන්දියානු පානයකි අඹ lassi
මෙය බොහෝදුරට සාමාන්‍ය අඹ පානයකට සමාන වන නමුත් යෝගට් හා කිරි මිශ්‍රණයක් මුලික වශයෙන් භාවිතා වෙයි
ඇතැම් විට ලුණු හෝ එනසාල් රසකාරක ලෙස භාවිතා කරයි
තායිලන්තය හා අනෙක් ගිණිකොනදිග ආසියාතික රටවල  පැණි රසැති ඇලෙන සුළු බත් හා පොල් මත කපන ලද අඹ තීරු තබා අතුරුපස ලෙස ආහාරයට ගනියි
"Mango Shake" or "Mangoshake" is a refreshing Punjabi (Indian/Pakistani) summer drink
It is traditionally made of අඹ pulp, whole milk, සීනි and ice cubes
However there are various other ingredients which are sometimes added, such as ice cream, fresh fruit, chocolate sauce and other sauces, along with whipped cream
It is very similar to a milkshake which can be consumed with a spoon
Dried unripe අඹ used as a spice in India is known as amchur (sometimes spelled amchoor)
Am is a Hindi word for අඹ and amchoor is nothing but powder or extract of අඹ
The Sweet Bell Pepper (capsicum) was once known as අඹ in parts of the midwestern United States  With the advent of fresh fruit importers exposing individuals to the tropical fruit, the colloquial use of this alternative name for the Sweet Bell Pepper has become archaic, although occasionally midwestern menus will still offer stuffed අඹ as an entree
ඖෂධීය ගුණ 
The අඹ is in the same family as poison ivy and contains urushiol, though much less than poison ivy
Some people get dermatitis from touching අඹ peel or sap
Persons showing an allergic reaction after handling a අඹ can usually enjoy the fruit if someone else first removes the skin
The leaves are toxic to cattle
සංස්කෘතිකමය බැඳීම 
හින්දූන් විසින් අඹ පත්‍ර  හෘහයන්හි දොරකඩ සැරසීමට හා ඉන්දියානු පූජාවන්හි දී භාවිතා කරයි
ඉන්දියානු රෙදිපිළි වල  මෝස්තර අංගයක් ලෙස  ද අඹ භාවිතා වෙයි
, known as the paisley design
නිෂ්පාදනය හා පරිභෝජනය 

ඉන්දියාව විශාලතම අඹ නිෂ්පාදකයා වන අතර වර්ග කිලෝමීටර 16,000 භූමික අඹ වගාකර වාර්ෂිකව ටොන් මිලියන 10.8 ක අඹ අස්වැන්නක් නිෂ්පාදනය කරයි
එය සමස්ත ලෝක අඹ නිෂ්පාදනයෙන් 57.18% කි
ඉන්දියාව තුල, දකුණුදිග ආන්ද්‍රා ප්‍රදේශයේ වැඩිම අඹ නිෂ්පානයක් සිදුකරන අතර එහි හෙක්ටයාර 350,000 ක අඹ වගාකර ඇත (2004 දත්ත)
Langra and Himsagar are considered as the two most superior type of අඹ  in India
Both of these varieties are produced in East and North India, especially in Uttar Pradesh state
The main production of Langra happens in a small town of West Bengal, Malda
Both of these varieties are not suitable for long preservation and thus not suitable for transport to long distances or export
The variety 'Alphanso', although taste-wise not as superior as langra and himsagar, but can be preserved longer
So this has become the අඹ that is generally used for export
Alphanso is named after Afonso De Albuquerque
This was an exquisite and expensive variety of අඹ, that he used to bring on his journeys to Goa
The locals took to calling it Aphoos in Konkani and in Maharashtra the pronunciation got further corrupted to Hapoos
This variety then was taken to the Konkan region of Maharashtra and other parts of India
Banginapalli from Andhra Pradesh, Ratnagiri and Devgad Hapoos from Maharashtra are among the most prized varieties in south India
Lucknow and Varanasi අඹ are prized in the north of the country, where Uttar Pradesh state dominates the production tables
Certain අඹ varieties are picked raw and turned into spicy pickles
Andhra Pradesh and Karnataka states in the south, and Gujarat and Uttar Pradesh in the north are major producers of pickle-variety අඹ  and specialize in making a variety of අඹ pickles
These pickles can be very spicy, and tend to have large regional differences in taste
Generally, once ripe, අඹ are quite juicy and can be very messy to eat
However, those exported to temperate regions are, like most tropical fruit, picked under-ripe
Although they are ethylene producers and ripen in transit, they do not have the same juiciness or flavour as the fresh fruit
A ripe අඹ will have an orange-yellow or reddish skin
To allow a අඹ to continue to ripen after purchase, it should be stored in a cool, dark place, but not in a refrigerator as this will slow the ripening process
Ripe අඹ are extremely popular throughout Latin America
In Mexico, sliced අඹ is eaten with chili powder and/or salt
Street vendors sometimes sell whole අඹ on a stick, dipped in the chili-salt mixture
In ඉන්දුනීසියාව, green අඹ is sold by street vendors with sugar and salt and/or chili
Green අඹ may be used in the sour salad called rujak in Indonesia, and rojak in Malaysia and Singapore
In Guatemala, Ecuador, Nicaragua and Honduras, small, green අඹ are popular
they have a sharp, brisk flavour like a Granny Smith apple
Vendors sell slices of peeled green අඹ on the streets of these countries, often served with salt
In Hawai'i it is common to pickle green අඹ slices
Ayurveda considers ripe අඹ  sweet and heating, balancing all the three doshas(humors) and acts as an energizer
Raw අඹ are used in making pickles and condiments due to its peculiar sweet and sour taste
Dried and powdered raw අඹ is sometimes also used as a condiment in Indian cuisine
ප්‍රභේද 

නම් කරන ලද අඹ ප්‍රභේද බොහෝ ගණනනක් පවතියි
බොහෝ අඹ වතු වල මුහුම් පරාගනය(cross-pollination) වැඩි දියුණු කිරීමට ප්‍රභේද මිශ්‍ර කරයි
In Maharashtra, the most common cultivar is 'Alphonso' (known in Asia under the original name, Hapoos)
'Alphonso' is very popular outside Indian subcontinent and one of the important export product of India
The best 'Alphonso' අඹ are reputed to come from the town of Ratnagiri and Devgad in Maharashtra
In Uttar Pradesh, 'Dasheri' from Lucknow is famous for its aroma, and is so tasty that even the skin can be eaten
'Langada' from Varanasi in eastern UP is another variety which is extremely sought after for its fine flavour and aroma
Actually it is believed that the Langda is even better than the 'Alphonso', but is not suitable for export because of the perishable nature
Hence 'Alphonso' is more common outside India
'Banganapalli' (also called 'Banesha' or 'Began Phali') of Andhra Pradesh is one of the most sought after cultivars
Maldah is one of the most sought after cultivars in Bihar
Notably, cultivars which excel in one climate fail to achieve their potential in other climates
Thus the cultivar 'Julie', a Jamaican favourite, and 'Alphonso' have never found great success in South Florida, Israel or Australia
Currently, the world market is dominated by the cultivar  'Tommy Atkins', a seedling of 'Haden' which first fruited in 1940 in Southern Florida, USA
Despite being initially rejected commercially by Florida researchers, 'Tommy Atkins' quickly became an export favourite worldwide
For example, 80% of අඹ in UK supermarkets are 'Tommy Atkins'
Despite its fibrous flesh and fair taste, growers world-wide have embraced the cultivar for its exceptional production and disease resistance, the shelf-life of its fruit, their transportability as well as their size and beautiful color
'Tommy Atkins' is predominant in the USA as well, although other cultivars, such 'Kent', 'Keitt', the Haitian grown 'Madame Francis' and the Mexican grown 'Champagne' are widely available
In urban areas of southern Florida, small gardens, or lack thereof, have fueled the desire for dwarf අඹ trees
The Fairchild Tropical Botanic Garden has led the charge for the "condo අඹ" by identifying cultivars which can be productive while maintained at a height below 2-2.5 m
A list of additional leading cultivars can be found at the cultivar list link in the external links below
අඹ
- March 25, 2018

හැඳින්වීම

අඹ ඝර්ම කාලාපීය පලතුරකි
අඹ,ඝර්ම කලාපීය පළතුරු හටගන්නා ශාක විශේෂ 30
ක් පමණ ඇති Mangifera ගෝත්‍රයට අයත් වන්නා වූ Anacardiaceae සපුෂ්ප ශාක
කුලයට අයත් ශාකයකි
අඹ වල නියම සම්භවය නොදන්නේ වුවද ,ආසියාතික ප්‍රදේශ
වල ඇති ප්‍රවේණි විවිධත්වයේ විශාල පරාසය හා අවුරුදු මිලියන 25 සිට 30 දක්වා
පැරණි ෆොසිල සාක්ෂ නිසා අඹ ශාකය පිලිපීනය, ඉන්දුනීසියාව,ඉන්දියාව,බුරුමය,ශ්‍රී
ලංකාව,පකිස්ථානය,බංගලිදේශය ඇතුළු දකුණු හා ගිණිකොනදිග ආසියාතික
ප්‍රදේශයට ආවේණික බව බොහෝ දෙනාගේ මතයයි
අඹ සම්භවය වි ඇත්තේ ඉන්දියාවේ ලෙස සැලකේ. එය ලංකාවේ කඳුකර ප්‍රදේශවල
හැර අනෙක් සෑම ප්‍රදේශයකම ගෙවතු වගාවක් ලෙස බහුලව දක්නට ලැබෙන අතර
වියළි කලාපය තුල වාණිජ වගාවක් ලෙසද ජනප්‍රිය වෙමින් පවතී
අළුත් පලතුරක්
ලෙස උසස් ගුණාත්මයෙන් යුත් අඹ සඳහා කිසි විටෙකත් අඩු නොවන දේශීය හා
විදේශීය ඉල්ලුමක් පවතී
සංරක්ෂණය කළ නිෂ්පාදන ලෙස (ජෑම්, කොඩියල්, චට්නි,
අච්චාරු) අපනයනය කිරීමේ හොඳ විභවයක් අඹ වලට ඇත
මේ නිසා
අඹ කෙරෙහි දකුණු ආසියාතික සංස්කෘතියේ විශේෂ වැදගත් කමක් පවතී
පිලිපීනයේ
ජාතික සංකේතය ද අඹ වෙයි
හින්දු වේදයේ අඹ "food of the gods" ලෙස හැඳින්වෙන
අතර හින්දු මංගලෝත්සව හා ආගමික උත්සව අවස්ථා වලදී චාරිත්‍රයක් වශයෙන් අඹ
කොළ ශාකමය සැරසිලි ( floral decorations ) සඳහා භාවිතා වේ
අඹ ගස් ( Mangifera indica )මීටර් 35 - 40 උසක් දක්වා වැඩෙන මීටර් 10 ක් පමණ වූ
අරයක් ඇති කිරුළකින් යුත් විශාල ගස් වෙයි
15 - 35 ක් දිග සෙ
6 -
16 ක් පළලැති,සරල , එකාන්තරික,සදාහරිත ඒවා වෙයි
ඵල ලපටි අවස්ථාවේදී තැඹිලි-
කහ පැහැතිය
පැසිමේදී සිලුටු රතු පැහැයේ සිට තද කොළ පැහැය දක්වා ශීඝ්‍රයෙන්
වෙනස් වේ
lily of the
valley පුෂ්පයේ වැනි සෞම්‍ය මිහිරි ගන්ධයක් පවතියි
After the flowers finish, ඵල
ඉදීමට මාස තුනේ සිට හය අතර කාලයක් ගනියි
බර කිලෝ ග්රෑම්
2.5 ක් දක්වා විය හැකි වන අතර ඵල ප්‍රමාණයෙන් විවිධ වෙයි
ඉදුණු ඵලය
කහ,තැඹිලි හා රතු යන විවිධ වර්ණ වලින් යුක්තය
සුර්යාලෝකය පතනය වන
මුහුණත වඩාත් රතු පහන් යුක්ත අතර අඳුරේ පවතින මුහුණත කහ පැහැති වෙයි
කොළ පැහැය සාමාන්‍යයෙන් ඉදී නොමැති බව දැක්වුවද මෙය අඹ ප්‍රභේදය මත
වෙනස් වේ
ඉදුණු විට, පොතු ඉවත් නොකරන ලද ඵලයෙන් විශේෂ රෙසීනමය
යන්තම් මිහිරි ගන්ධයක් විහිදෙයි
1 - 2
ක් ඝනකමැති කබොල්ලට ඇතුලතින් කඩදාසියක් තරම් තුනී අතුරුණුවකින්/lining වටවූ
සෙ
වර්ගීකරණය සහ නාමකරණය

විද්‍යාත්මක නාමකරණය
කුලය - Anacadiaceae
උද්භිත විද්‍යාත්මක නාමය - මැන්ජිෆෙරා ඉන්ඩිකා (Mangifera indica)
උද්භිද විද්‍යාත්මකව මැන්ජිෆෙරා ඉන්ඩිකා යන නාමයෙන් හඳුන්වන අඹ ශාකය
ඇනකාඩියේසියේ ශාක කුලයට අයත්ය
ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතා ජනප්‍රිය පළතුරක් වන අඹ
එහි ඇති ප්‍රධාන රසය හා ප්‍රසන්න සුවඳ හේතුවෙන් සුවිශේෂි බවක් දක්වයි.

විද්‍යාත්මක වර්ගීකරණය
විද්‍යාත්මක වර්ගීකරණය
රාජධානිය
Plantae
වංශය
Magnoliophyta
වර්ගය
Magnoliopsida
ගෝත්‍රය
Sapindales
කුලය
Anacardiaceae
ගණය
Mangifera

වෙනත් රටවල නාමකරණයන්
මෙම පලතුරෙහි නාමය මලයාලම් භාෂාවේ හා දෙමල භාෂාවේ එන manga යන
වචනයෙන් පැවත එයි
පෘතුගීසින් විසින් ඔවුන්ගේ ඉන්දියානු ගවේෂණයෙන් පසු
ප්‍රසිද්ධියට පත් වූ නිසා පෘතුගීසි භාෂාවෙහිද manga යන වචනය පවතියි
වර්ග රැසක් අැති නිසා නාමයන්ද රැසක් අැත
වැඩිදුර ෙතාරතුරු

ප්‍රයෝජන

ඉදුණු අඹ ඵලයෙහි මාංශල කොටසෙහි සීනි 15% ක් ද 1% ක්
දක්වා ප්‍රෝටීන් ද විටමින් A,B සහ C සැලකිය යුතු ප්‍රමාණයක් ද පවතියි
ඇතැම් ප්‍රභේද පීච් සහ අන්නාසි අතරමැදි රසයක්
සහිත අම්ලමය රසයකින් යුක්තය
මාංශල කොටසෙහි වයනය ප්‍රභේදයෙන් ප්‍රභේදයට
පැහැදිලිව වෙනස් වෙයි
ඇතැම්වාහි වැඩියෙන් ඉදුණු ප්ලම් ගෙඩියක් මෙන් මෘදු
පල්පමය වයනයක් පවතියි
ඇතැම් ප්‍රභේදවල මාංශය කැන්ටලොප් (කොමඩු වැනි
පලතුරකි) හෝ අලිගැටපේර මෙන් දැඩි වන අතර ඇතැම්වා හි මාංශල කොටසෙහි
කෙඳිතිමය වයනයක් පවතියි
අඹ ඉහල ජල ප්‍රමානයක් අඩංගු වන යුෂ අධික මිහිරි
පලතුරකි
මෙනිසා තරමක් අපිලිවෙල සහගත වුව ද අඹ ප්‍රබොධමත් කරන
ආහාරයකි
චට්නි, බටහිර රටවල පැණිරසැති ලෙසද
ඉන්දියානු උප මහාද්වීපයෙහි රටවල දෙහි හා මිරිස් යොදා තියුණු රසයකින් යුක්තවද
සාදනු ලබන ආහාරයකි
ඉන්දියාවෙහි පැසුණු අඹ සිහින් ස්ථර වලට කපා , වියළා ,
නමා නැවතත් කපා , පිය හැකි තීරු ලෙස විකුණනු ලැබේ
These bars, known as
amavat or halva in Hindi කොලොම්බියාවේ විකුණනු ලබන වියලි පේර තීරු වලට මේවා
සමාන වෙයි
උෂ්ණාධික ලෙස ආහාර පිළියෙළ
කරනා ප්‍රදේශ වල අමු අඹ ලුණු හා මිරිස් සමඟ ආහාරයට ගනී
ඇමෙරිකානු
සමාජයේ බොහෝ දෙනා අඹ ලෙලි ආහාරයට ගැනීම ප්‍රිය කරයි
මක්නිසාද යත් එහි
කැල්සියම් හා විටමින් B6 යහමින් අඩංගු වෙයි
ව්‍යාප්තිය
වර්තමානයේදී අඹ හිම පතනය නොවන උණුසුම් උප නිවර්තන දේශගුණයක්
සහිත ඉන්දියානු අර්ධද්වීපය,දකුණු පකිස්තානය ,උතුරු,දකුණු සහ මධ්‍යමඇමෙරිකාව,කැරිබියානු
දුපත්,දකුණු හා මධ්‍යම අප්‍රිකාව, ඔස්ට්‍රේලියාව සහ ගිනිකොනදිග ආසියාව යන ප්‍රදේශ
වල පළතුරක් වශයෙන් බහුල ලෙස වගාකරයි
දැනට
ටර්පන්ටයින් අඹ(පවතින සැර ටර්පන්ටයින් රසයට අනුව Oxford Companion to
Food විශ්වකෝෂයට අනුව ඇතැම් වර්ග වල සත්‍යවශයෙන්ම අඩංගුය) , ඇටඹ , ආදී
වූ අඹ ප්‍රභේද 1,000 කට අධික ප්‍රමාණයක් ඇත
අඹ, ලොව පුරා පිසීමකින් තොරව
ආහාරයට ගන්නා පලතුරු අතරින් බහුලවම ආහාරයට ගන්නා පලතුර ලෙස ප්‍රකටය
හවායි දුපත් හි ඇති
ඇතැම් පහත් බිම් වනාන්තර වල හඳුන්වාදුන් අඹ විශේෂ ප්‍රමුඛ වී ඇත
දකුණු
ෆ්ලොරිඩාවෙහි අඹ වගා නොකරතත් එය ගෙවතු වල පලතුරු ශාකයක් ලෙස
බහුලව දැකිය හැක
අඹ ලොව පුරා ජනයා අතර ජනප්‍රිය වූ පලතුරක් වුවත් බොහෝ අඹ වගාකරුවන්ට
තම අස්වැන්න සඳහා ලැබෙනුයේ අඩු මිලකි
මානව සමාජයේ තිබෙන වැදගත්ම ප්‍රාථමික ඒකකය පවුලයි
family යන පදය ඉංග්‍රීසි භාෂාවට එක්වී ඇත්තේ familiaයන ලතින් පදය ඇසුරෙනි
රෝම සමාජයේ familia පදයෙන්
හඳුන්වා ඇත්තේ සරළ ඥාති සමූහයක් යන්නයි
වර්තමානයේ 
පවුල යනුවෙන් අදහස් කරන්නේ කුඩා ගෘහස්ථ ඒකකයක් ය
නමුත් ලෝකයේ තිබෙන සියලුම ආකාරයේ පවුල් කුඩා ගෘහස්ථ 
ඒකකයක් ලෙස හැඳින්විය නොහැකිය
මේ අනුව පවුල නිර්වචනය 
කිරීම ඉතාම දුෂ්කර කාර්යයකි
මෙයට ප්‍රධාන හේතු දෙකකි
පවුල ඉතාම පුළුල් පරාසයක විසිරී තිබීම
 
 කාලය අනුව පවුලේ සිදුවී ඇති වෙනස්කම් නිසා එහි විෂය සීමාව පුළුල් වීම

පවුල යන ඒකකයට අඩංගු විය යුතු කාරණා 03ක් 
Levi-strauss(1956) සඳහන් කරයි
01.පවුල විවාහය තුළින් ගොඩනැගිය යුතුය
02.මෙම ඒකකයට සැමියා,බිරිඳ,ඔවුන්ගේ දරුවන් හෝ දරුකමට
හදාගත් දරුවන් හෝ සමීප ඥාතීන් ඇතුළත් වීම

03.එකී සාමාජිකයන් අතර නීත්‍යානුකූලව එකට බැඳීම(සමාජය
පිළිගන්නා ආකාරයට එකට බැඳීම)
 
	කවර හෝ සමාජයක් පිළිබඳව සළකා බැලීමෙහිලා මිනිස් පවුල සමාජ සංස්ථාවන් අතර ඉතාම වැදගත්වුත් මූලිකවුත් සංස්ථාවක් ලෙස
සලකනු ලැබිය යුත්තකි
පවුල නිර්වචනය කිරීම 
 

	පවුල පිළිබඳ අධ්‍යයනයකදී ඇතැම් මූලික ගැටළු කිහිපයක් පිළිබඳව
මුලින් ම අවධානය යොමු විය යුතුය
මෙබඳු ගැටළු අතර බෙහෙවින් මතභේදවලට
තුඩු දී ඇත්තේ මිනිස් පවුල විශ්ව සාධාරණ ආයතනයක්ද
එසේ නැත්නම් ඇතැම්
සමාජවල පමණක් ඇතැම් ඓතිහාසික යුගයන්හිදී විද්‍යමාන වූ ප්‍රපංචයක් පමණක් ද
යන්නයි
මේ අනුව විවිධ නිර්වචන පවුල පිළිබඳ ඉදිරිපත් වී ඇත
Kathleen Gough - 1974

"පවුල යනු දරුවන් ඇති දැඩි කරමින්,ආර්ථික සහයෝගීතාව පවත්වාගෙන යන එක 
නිවසක එකට වාසය කරන විවාහක යුවලක් හෝ ඥාතීන් ලෙස එකට බැඳෙන සමූහයකි
"

	
	
		මෙහිදී පවුල් ඒකකයක හඳුනාගතහැකි ප්‍රධාන ලක්ෂණ හතරක් ඇත
01. සමීප ඥාතීන් අතර ලිංගික සම්බන්ධතා තහනම්වීම

02. ස්ත්‍රී පුරුෂ සමාජභාවය මත පදනම් වන ශ්‍රම විභජනය

03. සමාජ අනුමැතිය සහිත විවාහය

04. පුරුෂයා සාමාන්‍යයෙන් පවුලේ ආධිපත්‍ය දැරීම

විලියම් ජේ.ගූඩ්(1964)-"the familly"

"මානව සමාජයේ විධිමත් ආකාරයකට වර්ධනය වන එකම සමාජ සංස්ථාව පවුල්
සංස්ථාව වේ
එය සමාජයෙන් සමාජයට වෙනස් විය හැකිය
නමුත් දරුවන් බිහිකිරීම,
පවුලේ සාමාජිකයන් භෞතික වශයෙන් නඩත්තු කිරීම,දරුවන්ට සමාජ අනන්‍යතාවය පැවරීම,
සමාජානුයෝජනය හා සමාජ පාලනය එහි කාර්යය වශයෙන් ඕනෑම සමාජයක පවතී
පැරණි සමාජයේ තිබුණු පවුල විස්තෘත පවුලක් බවත් නූතන සමාජයේ පවුල වෛවාහික පවුලක් බවත් ඔහු සඳහන් කරයි
නමුත් කාර්යභාරය සෑම පවුලකම සමාව වේ
Peter Murdock (1949)

	"පවුල යනු ලිංගික කෘත්‍යය,ප්‍රජනනය,සමාජානුයෝජනය සහ ආර්ථික සහයෝගීතාවය 
කාර්ය කොටගත් අවම වශයෙන් ලිංගික සම්බන්ධතා පැවැත්වීම සඳහා සමාජ අනුමැතියලත් ලිංග
දෙකකට අයත් දෙදෙනෙක් ඔවුන්ගේ දරුවන් හෝ දරුකමට හදාගත් දරුවන්ගෙන් යුක්ත සමූහයකි
Haralambas and Heald (1997)

	"සැමියා සහ බිරිඳ අතර ලිංගික සබඳතා පැවැත්වීමක් සිදු නොවන බවත් යම් ස්ත්‍රියකට දරුවන්
ලැබෙන්නේ ඇගේ පියාගේ මිතුරන්ට දාව බව බොනාරෝ සමාජය ඇසුරින් දක්වයි.
Margret Mead සැමොවා සමාජය පිළිබඳව අදහසක් ඉදිරිපත් කරයි
සැමොවා සමාජයේ දරුවන් සමාජානුයෝජනය කිරීම පවුලේ කාර්යයක් ලෙසට නොපවතින බව මාග්රට් මීඩ් 
සඳහන් කරයි
මෙම නිර්වචන පිළිබඳව ඩේවිඩ් චීල් වැනි පශ්චාත් නූතනවාදී සමාජ විද්‍යාඥයින් ප්‍රශ්න මතුකර
ඇත
70 දශකයේ මැදභාගයේ සිට 21 වන සියවසේ මූලාරම්භය දක්වා පවුල් සංස්ථාව ආශ්‍රිතව යුරෝපයේ 
විවිධ රටවල ඇතිවී ඇති වෙනස්කම් චීල්ගේ ප්‍රශ්න කිරීම්වලට පසුබිම් වී ඇත
විවිධ පර්යේෂණ උපුටා දක්වමින් 
ඇමෙරිකාවේ අවිවාහක මව්වරුන්ගේ සංඛ්‍යාව ඉහළ යාම,දරුවන් රහිත පවුල් වැඩිවීම ආදී කරුණු හේතු වී ඇත
මේ නිසා තවදුරටත් පවුල යන ඒකකය පැරණි නිර්වචනවලින් අර්ථ නිරූපණය කළ නොහැකි බව 
පෙනී යයි
සමාජය තුළ ඇති වී ඇති වෙනස්කම්වලට අනුව පවුල පිළිබඳ නිර්වචනය වෙනස්විය යුතුය යන අදහස
චීල් වැනි අය දරයි
මෙම කරුණු හේතු කොටගෙන පවුල අලුත් අකාරයකින් නිර්වචනය කිරීමට උත්සාහ ගෙන 
ඇත
නූතන ආකාරයට පවුල නිර්වචනය කිරීමට උත්සාහ ගෙන ඇත
නූතන ආකාරයට පවුල නිර්වචනය කිරීම
ප්‍රධාන සංකල්ප හතරක් යටතේ සිදු කළ හැකි බව Cheal දක්වයි.

	1. විශේෂිතකරණ සංකල්පය

	2. අත්හැරීමේ සංකල්පය

	3. විතැන් කිරීමේ සංකල්පය

	4. ප්‍රසාරණය කිරීමේ සංකල්පය

	විශේෂිතකරණ සංකල්පයෙන් දක්වන්නේ සාමාන්‍ය වශයෙන් හඳුනාගන්නා පවුල යන ඒකකය තව දුරටත් සමාඩයේ
හඳුනාගැනීමට හැකි වුවත් එය විශ්වීය මට්ටම දක්වා ගමන් නොකරන බවයි.
	අත්හැරීමේ සංකල්පයෙන් කියවෙන්නේ අනියම් සබඳතා පවුලට විකල්ප තත්වයක් දක්වා වර්ධනය වී තිබේ නම් පවුල පිළිබඳ
පැරණි නිර්වචනය අත්හළ යුතු බව මෙයින් කියවේ
විතැන්කිරීමේ සංකල්පය පවුල පිළිබඳ නිර්වචනය එක් තැනකින් තවත් තැනකට ගෙන යා යුතු බව සහ පවුල යන්නෙහි අර්ථය 
බිරිඳ සැමියා දරුවන්ගෙන් යුක්ත ඒකකය එදිනෙදා ජීවිතයේ දැනුම ගබඩා කරන ආර්ථික හා දේශපාලන උනන්දුවක් සහිත සමාජ සබඳතා පිළිබඳව 
ඇතුළත්කිරීම්වලින් සහ ඉවත්කිරීම්වලින් යුතු සදාචාර විශ්වාසයන්ගේ පද්ධතියකි
ප්‍රසාරණය කිරීමේ සංකල්පය දක්වන්නේ පවුල පිළිබඳ නිර්වචනය තවත් පුළුල් වියයුතු බවයි.

පවුලේ ඓතිහාසික විකාශනය 

	Kathlean Gouch සඳහන් කරන ආකාරයට මානව ඉතිහාසයේ මුල්ම අවධියේ මිනිසාගේ පැවැත්මද බැබුන් හෝ චිම්පන්සින් වැනි සත්වයින්ට සමාන විය
එසේම දඩයම් යුගයේදී ස්ත්‍රී හා පුරුෂයින් සංවාසයේ යෙදෙන ස්ථාන ගොඩනගා ගත් අතර පුරුෂයින් දඩයමේ ගිය පසු ස්ත්‍රීන් සහ දරුවන් 
මෙම ස්ථානවල තනි විය
නමුත් මිනිසා පවුලක් ලෙස සංවිධානය වීම ආරම්භ වී ඇත්තේ භාෂාව භාවිතය ආරම්භ කිරීම,ආහාර පිසීම,ගින්දර සොයා ගැනීම වැනි සංවර්ධනයන් ඇතිවීමත් සමගය
මුල්කාලීනව පරම්පරා කිහිපයකින් යුතුව ගෝත්‍ර වශයෙන් ජීවත් වූ අතර පසුව
පවුල පරම්පරා පරම්පරා දෙකකට තුනකට සීමා විය
මෙය විස්තෘත පවුලයි
වැඩවසම් සමාජ අවධියේ වඩාත් ප්‍රබලව පැවතියේ විස්තෘත පවුල් ක්‍රමයයි
නමුත් කාර්මීකරණය
සමග ඇතිවන සමාජ වෙනස තුළින් න්‍යෂ්ටික පවුල් රටාව ඇති වේ
විස්තෘත පවුල තුළ දරුවන්,ඔවුන්ගේ දරුවන් හා දෙමාපියන් වශයෙන් පරම්පරා තුනක සාමාජිකයින් සිටී.
	විස්තෘත පවුල හා න්‍යෂ්ටික පවුලට අතරමැදි පවුලක් ලෙසට බද්ධ පවුල දැක්විය හැකිය
එය ඉන්දියානු සමාජයේ දැකිය හැකිය
එහි ජීවත්වූයේ පරම්පරා දෙකක සාමාජිකයන් පමණකි
කාර්මීකරණයත් සමගම විස්තෘත පවුලේ සාමාජිකයන්ට රැකියාව සඳහා ජීවත්වන ස්ථානයෙන් බැහැරව යාමට සිදුවිය
මෙසේ යාමේදී
සාමාජිකයන් සියලු දෙනාම නගරයට ගෙනයාමට නොහැකි විය
ඒ අනුව කුඩා පවුල් 
නිර්මාණය විය
න්‍යෂ්ටික පවුලට අයත් වූයේ දෙමව්පියන් හා දරුවන් පමණකි
න්‍යෂ්ටික පවුල
බිහිවීමත් සමග අනෙකුත් ඥාතීන්ගෙන් දුරස්වීමක් සිදුවිය
එය නිදහස පිළිබඳ අදහස මත
බිහිවු පවුලක් ලෙස දැක්විය හැකිය
මව පියා දරුවන් මෙම පවුලේ සාමාජිකයන් වෙති
වර්තමානය වන විට පවුල කුඩාවෙමින් පවතී
එම නිසා පවුල් ප්‍රතිපත්ති සෑදීමට සිදු වී තිබේ
2004 වර්ෂය year of the family ලෙස නම් කර තිබේ
පවුලක සාමාජික සංඛ්‍යාව අඩුවීමට බලපා ඇති හේතු
සඵලතාවයේ ශිඝ්‍ර බැස්ම

 පවුලේ සාමාජිකයන් විදේශගත වීම

 විවාහවන වයස ඉහළ යාම

 ගබ්සාවන් හා පවුල් සැලසුම් භාවිතය

 පරම්පරා අතර ගැටුම

 දික්කසාද වීමේ ප්‍රවණතාවය වැඩිවීම

 එකට ජීවත්වීම(living together)

 න්‍යෂ්ටික පවුලක් සාදාගැනීමට වැඩිදෙනෙකු කැමතිවීම

පවුලේ කාර්යභාරය 
	පවුල් සංස්ථාව සමාජයේ පවතින්නේ එහි ව්‍යුහාත්මක ස්වරූපය මත නොව
එමගින් සමාජයට ඉටුකරන කාර්යභාරය මතය
එමගින් අදහස් කරන අන්දමට පවුලේ 
ව්‍යුහය යනු පවුලෙන් අපේක්ෂා කරන කාර්යභාරය ඉටුකිරීම සඳහා ඒ ඒ සමාජයට අනුව
පවුල හැඩගැසී ඇති ආකාරයයි
William J
Good (1964)පවුලේ කාර්යභාරය ලෙස දක්වන්නේ

 දරුවන් බිහිකිරීම

 සමාජ අනන්‍යතාවය පැවරීම

 සමාජානුයෝජනය

 සමාජ පාලනය
		යනාදියයි
මර්ඩොත්ගේ ඉදිරිපත්කිරීම් අනුව ගත්විට ද ලිංගික කාර්යය,ප්‍රජනනය,අධ්‍යාපනය
සමාජානුයෝජනය හා ආර්ථික සහයෝගීතාවය පවුලක කාර්යභාරය වේ
ටැල්කොට් පාසන්ස් (1971)අනුව පවුලේ විශ්වීය කාර්යයන් දෙකක් ඇති
බව දක්වයි.

 සමාජානුයෝජනය

 පෞරුෂ වර්ධනය
		මේ අනුව පවුලේ කාර්යයන් ප්‍රධාන වශයෙන් 04ක් තිබේ
1.ජීව විද්‍යාත්මක කාර්යය

2.ආර්ථික කාර්යය

3.සංස්කෘතික කාර්යය

4.මනෝවිද්‍යාත්මක කාර්යය

		වර්තමානයේ පවුලෙන් ඉටුවිය යුතු කාර්යයන් වෙනත් ආයතන
මගින් සපුරාගැනීම නිසා පවුලට තිබෙන වටිනාකම පවුලක අවශ්‍යතාවය අඩු වී තිබේ
තවදුරටත් පවුල යන ඒකකය සමාජයේ පැවතීමේ අවශ්‍යතාවයක් නොමැති බව Spiro
යන පුද්ගලයාගේ අදහස වේ
ඒ සඳහා දිවා සුරැකුම් මධ්‍යස්ථාන,පාසල යනාදී ආයතන 
බිහි වී තිබේ
පවුල් ජීවන චක්‍රය 

පවුල් ජීවන චක්‍රය බටහිර පවුල් ආදර්ශයට ගනිමින් සකසා තිබේ
පවුල් ජීවන චක්‍රයේ 
අවධි 06කි
දරුවන් නොමැති අවධිය
 දරුවන් බිහිකරන අවධිය
 අතරමැදි අවධිය
 දරුවන් නිවෙස් හැරයන අවධිය
 පශ්චාත් දෙමාපිය අවධිය
 වැන්දඹු අවධිය

ශ්‍රී ලංකාවේ පවුල 

‍ඓතිහාසික අවධියේ ලංකා සමාජයේ ලිංගික සදාචාරය සහ විවාහය ලිහිල් පදනමක් 
මත පැවතුණ ද පවුල සමාජයේ ශක්තිමත්ම ඒකකය වේ
පවුල සමාජයේ කේන්ද්‍රීය
ඒකකයක් වේ
තම්බයියා නැමති මානව විද්‍යාඥයා සිය අධ්‍යයනයෙන් ප්‍රකාශ කරන පරිද්
උඩරට ගැමියෝ ඥාති සමූහයේ සහයෝගීතාවය අරබයා සිය හැඟීම් පවුල සහ වාසගම්
ආදී පද අපේ යන සම්බන්ධ විභක්තිය සමග යොදා ප්‍රකාශයට පත් කරති
මෙහි අර්ථය 
නම් සාම්ප්‍රදායික සිංහල සමාජය තුළ පෞද්ගලිකත්වය ඉතා අවම මට්ටමක පැවති බවත්
පවුල සමාජ සාමුහිකත්වයේ සංකේතයක් වූ බවයි.සාම්ප්‍රදායික ශ්‍රී ලංකාවේ පවුල වශයෙන් 
හඳුන්වන ලද්දේ විශාල ඥාති කණ්ඩායමක එකතුවකි
වික්ටෝරියානු සංස්කෘතිය ක්‍රියාත්මක වූ ටත් විජිත සමයේ ආර්ථික හා දේශපාලන
සමාජයීය අංශයන්වල බරපතල වෙනස්කම් තිබුණි
ඒ අනුව පවුල් සංස්ථාව තුළ සිදු වූයේ
විස්තෘත පවුල් ක්‍රමය බිඳවැටී න්‍යෂ්ටික පවුලක් නිර්මාණය වීමයි
දීර්ඝ යටත් විජිත අවධිය තුළ දී මෙකී න්‍යෂ්ටික පවුල් ක්‍රමය ස්ථාපිත වුව ද
1948 නිදහස ලබන විටත් ලංකාවේ පවුල ග්‍රාමීය ප්‍රදේශවල මුළුමනින්ම න්‍යෂ්ටික පවුලේ ස්වරූපයෙන් 
යුක්ත නොවූ බව 1971-Yalman සහ 1961 E
Leach ඔවුන්ගේ අධ්‍යයන තුළින් පෙන්වා දී තිබේ
අඩවියෙන් බැහැර පිටු 
 අවුල් නොවන පවුල් 
 ජාතක කතා පොතේ එන පවුල 
 ආදරෙන් බැඳුණු පවුලක සතුට ඔයාටත්
 පවුලේ සතුටට යෝජනා 12ක්
 සිංහල විවාහය

පවුල
සමාජ විද්‍යාව
මානව විද්‍යාව
සියැටල් (also Sealth, Seathl or See-ahth) (c
1786 – June 7, 1866)

මූලාශ්‍ර

භාහිර සබැඳි

පරිසරය
ආදිවාසීන් - ඇමරිකාව
Seattle, Chief
Seattle, Chief
ගෙඩි එළවළු
කැකිරි
පතෝල
තුඹ කරවිල
වට්ටක්කා
වැටකොළු
වම්බොටු

අල
මංඤොක්කා
ඉන්නල 
අර්තාපල් 
 නෙළුම් අල
රටල 
රාජා අල හෙවත් දන්දිල
කුකුලල
කිරි අල 
කටු අල 
හිගුරල

පලා

මංඤොක්කා  කොල 
වැල් පෙනෙල
ලෝළු දළු
 කොහිල දළු
 ගොටුකොල
මුකුණුවැන්න
කංකුන්
ගිරාපලා
සාරන
නිවිති 
කතුරු මුරුංගා

වෙනත්
මයිල පොහොට්ටු
ලීක්ස්
 කොහිල දඩු

-                              
-                     	- 
- පිපිඤ්ඤා                       	- අමු  ගස්ලබු
- තම්පලා                         	- පැෂන් කොල
- කෙකටියා මල්                  	- මුරුංගා
- අළු කෙසෙල්                   	- දඹල
- කතුරුමුරුංගා  මල්            	- කතුරුමුරුංගා ‍ කොල
- මුරුංගා  කොළ                 	- මෑකරල්
- නිවිති                            	- කැරට්
- මුකුණුවැන්න                    	- කංකුං
- බෝංචි                           	- කොස්
- දෙල්                              	- පොලොස්        
- මංඤොක්කා අල               	- රාඹු
- බීට්                      	                     - කෙසෙල් මුව
- කරවිල                          	- තිබ්බටු
- වම්බටු	                                           - බණ්ඩක්කා
- තලන බටු	                      - මඩු දළු
- අගුන කොළ 	                      - තැල් කොළ
- කෝවක්කා කොළ

 කැකුළු සහල් වලට වඩා තැම්බූ සහල් ගුණයෙන් ඉහලය
වයස අවුරුද්දට අඩු ලදරුවන්ට ආහාර සැකසීමේදී ලුණු සහ සීනි එකතු නොකල  යුතුය
එළවළු
ලංකාවේ වැවෙන  ගුණයෙන් ඉහල පලතුරු

 උගුරැස්ස
 ලොවි
 දිවුල්
 නෙල්ලි
 අඹ
 ගස්ලබු
 කෙසෙල්
 පේර
  රඹුටන්
 කරඹ
 වරකා / වැල	
 දොඩම්
 කජු පුහුලන්
 සියඹලා
 මැංගුස්	
 කෝන්
 වීර
 අලිගැටපේර
 පළු
 ගඩුගුඩා
 පැලපී
 කාමරංගා
 ගල්සියඹලා
 එරමිණියා
 වෙරළු
 සීනි නෙල්ලි
 සැපතිල්ලා
 මාදං
 මසං
 අන්නාසි
 දූරියං
 කොකෝවා
 ජම්බු
 ලාවුළු
 පිනි ජම්බු
 ජැම්සන්
 පැෂන් ෆෲට්	- 
 කටු අනෝදා
 වැලි අනෝදා / ආත්තා	- ඇඹිල්ල
 කට්ටම්බේරිය - මොර - 
 බිලිං
 කෝවක්කා 
 නමිනං 
 ජෑම් පේර 
 ඇඹුල් පේර 
 මල්බෙරි 
 හිඹුටු
 දම් 
 පලු
 විර
 මා දං
 පිනි ජම්බු
 කිරිපළු 
 ජම්බෝල
 කට කළු බෝවිටියා

පෝෂණය

සෑම දිනකම පලතුරු ආහාරයට ගත යුතුය.
දියරමය පාචනයට ප්‍රතිකාරය

ඉතා විශ්වාසදායී ඔසුවකි

අඩු මිල

විශිෂ්ඨ මානව නිර්මාණ  කීපයෙන් එකකි

ලංකාවේ බහුලව හඳුන්වන්නේ ජීවනී නමිනි
භාහිර සබැඳි 

 ප්‍රතිසජලන ව්‍යාපෘතිය [Rehydration Project] 

ඖෂධ
ප්‍රතිකාර
කොලරාව
විජලනය
Body water
Gastroenterology
වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර
චිකිත්සාව
World Health Organization essential medicines
Wikipedia medicine articles ready to translate
ඔක්සිජන් හෙවත් අම්ලකර යනු ජීවින් ශ්වසනය කරන වායුවයි. ප්‍රභාසංස්ලේශණය මගින් ඔක්සිජන් නිපදවේ
ප්‍රෝටීන්, කාබෝහයිඩ්‍රේට් හා මේද වැනි සජීවි පටක තුල ඇති ව්‍යුහමය අනු වල සියලුම ප්‍රධාන වාක්‍ය වල පාහේ ඔක්සිජන් අන්තර්ගත වේ
තවද දත් හා අස්ථි වල අඩංගු ප්‍රධාන අකාබනික සංයෝග වලද ඔක්සිජන් අන්තර්ගත වේ
ඇල්ගි හා සයනෝ බැක්ටීරියා මගින්O2 ඔක්සිජන් නිපදවයි. තවද ශාක ප්‍රභා සංස්ලේශණයෙන්ද O2 නිපද වේ
සෛලීය ශ්වසනය සිදුවීමේදී මෙම O2 භාවිතයට ගැනේ
වායුගෝලයේ O2 ප්‍රමාණය වැඩිවීමට පෙර එනම් අවුරුදු බිලියන 2.5 කට පෙර ලෝකයේ ප්‍රධාන ජීවි ස්වරූපය වු නිර්වායු පටක වලට ඔන්සිජන් විශ සහිත මුලද්‍රව්‍යයකි
ඕසෝන් (O3) යනු ඔක්සිජන්හි තවත් ස්වරූපයක් (බහුරූපී) වන අතර වායුගෝලයේ උසින් පිහිටි ඕසෝන් වියනක් මගින් ජෛව ගෝලය හානිකර පාරජම්බූල විකිරණ වලින් ආරක්ෂා කරයි
නමුත් පෘථිවි පෘෂ්ඨය ආසන්නයේදී O3 දැඩි ධ්‍රැවිකාවක් ඇති කරන නිසා පෘතුවි පෘෂ්ඨය අසලදී දූෂකයක් ලෙසද ක්‍රියා කරයි
රසායනවේදමය හැඳින්වීම 
ඔක්සිජන් පරමාණුක ක්‍රමාංකය 8 වු, O සංකේතයෙන් හදුන්වනු ලබන මූල ද්‍රව්‍යයකි
ආවර්තිතා වගුවේ දෙවන ආවර්තයට හා කැල්තෝජන කුලයට අයත් වන මෙම අලෝහ මුලද්‍රව්‍ය ඉතා ප්‍රතික්‍රියාශීලි වන අතර බොහෝමයක් මූල ද්‍රව්‍ය සමග ප්‍රතික්‍රියා කර සංයෝග ඔක්සයිඩ සාදයි
සම්මත උෂ්ණත්ව හා පීඩනයේදී මූලද්‍රව්‍යයේ පරමාණු 2 ක් සම්බන්ධ වී වර්ණයක් ගන්ධයක් රසයක් නැති ද්විපරමාණුක ඩයොක්සීන් නැමති වායුවක් සාදයි
එය O2 ලෙස රසායන සූත්‍ර මගින් දැක්වේ
ස්කන්ධය අනුව විශ්වයේ තෙවනුවට වඩාත්ම ඇති මූල ද්‍රව්‍ය වන්නේ ඔක්සිජන් වන අතර ඔක්සිජන් දෙවැනි වන්නේ හයිඩ්‍රජන්ට හා හීලියම්ට පමණි
තවද පෘතුවි කබොලේ වඩාත් සුලභම මුලද්‍රව්‍ය වන්නේ ඔක්සිජන්ය
ස්කන්ධය අනුව ජලයෙහි 88.8% ඔක්සිජන් අඩංගු වන අතර වාතයේ 20.9% අඩංගුවේ
ඔක්සිජන් සොයාගැනීම 

ඔක්සිජන් පළමුව සොයාගන්නා ලද්දේ ස්වීඩන් ජාතික බෙහෙත් වෙළෙන්ඳකු වන කාල් විල්ගෙට් ෆිලොස් විසිනි
ඔහු මර්කියුරික් ඔක්සයිඩ් හා විවිධ නයි‍ට්‍රෙට් රත්කිරීම මඟින් 1772 පමණ ඔක්සිජන් වායුව නිපදවන ලදී
ෆිලොස් මෙම වායුවට ගිනි වායුව" ලෙස නම් තැබීය
ඊට හේතුව වූයේ දහනයට රුකුල්දෙන වායුව ලෙස දැන සිටි එකම වායුව එම යුගයේ ඔක්සිජන් වීමයි
මෙම සොයාගැනීම සඳහන් කර ට්‍රිටයිස් මන් එයාර් ඇන්ඩ් ෆයර්" නමින් අත්පිටපතක් ඔහුගේ ප්‍රකාශක වෙත 1775 දී ඔහු යවන ලදී
කෙසේවුවත් මෙම අත්පිටපත 1777 පමණ වන තෙක් ප්‍රකාශයට පත් නොවිණ
1770 දී ජෝසප් ප්‍රීස්ලි හා කාල් විල්හෙල්ට් ස්කීල් විසින් තනි තනිවම ඔක්සිජන් සොයා ගත් නමුත් ප්‍රීස්ලි විසින් ඔහුගේ සොයාගැනීමට‍ මුලින්ම ප්‍රසිද්ධියට පත් කල නිසා ඔහුට මුල්තැන ලැබුණි
මෙය සිදුකරන ලද්දේ සූර්යාලෝකය වීදුරු නලයක් තුළ රැඳවූ මර්කියුරික් ඔක්සයිඩ් මත වැටීමට සැලස්වීමෙන්ය
මෙමඟින් නිදහස් වූ වායුවට ඔහු "ඩෙෆ්ලො ජිස්ටිකේටඩ් වායුව" ලෙස නම් තැබීය
එම වායුවට බඳුන්වූ ඉටිපන්දම් වඩා දීප්තිමත්ව දැල්වුණු බවත්, මීයන් වඩා ක්‍රියාශිලි ලෙස ආශ්වාස ප්‍රාශ්වාස කළ බවත් ඔහුට පෙණින
එම වායුව ආශ්වාස ප්‍රාශ්වාස කල ඔහු එය සාමාන්‍යය වාතයට වඩා සුවයක් තමන්ගේ පෙනහළු තුලට ලබාදුන් බව සඳහන් කර සිටියේය
1775 දී ඔහු තමන්ගේ සොයාගැනීම ''ඇන් එකවුන්ට් ඔෆ් ජර්දර් ඩිස්කවර්ස් ඔෆ් එයාර්" නම් ලිපියෙන් ප්‍රකාශයට පත්කළ අතර, තමන්ගේ පොත වන "එක්ස්පරිමන්ට්ස් ඇන්ඩ් ඔබ්සර්වේෂන්ස් ඔන් ඩිෆරන්ට් කයින්ඩ්ස් ඔෆ් එයාර්" ටද එය ඇතුලත් කළේය
1777 දී ඇන්ටොයින් ලැවොයිපියර් විසින් එම මුලද්‍රව්‍ය ඔක්සිජන් ලෙස නම් තබන ලදී
ඔහුගේ පර්යේෂණ ඒ දින වල ප්‍රචලිතව තිබු දහනය හා මළ කෑම පිලිබද ලොජිස්ටන් වාදය බිද හෙලීමට සමත් විය
තවද කාර්මික ඔක්සිජන් වාදය බිද හෙලීමට සමත් විය
කාර්මිකව ඔක්සිජන් නිෂ්පාදනය කරන්නේ ද්‍රව වාතය භාගික ආසවනයට ලක් කිරීමෙනි
මෙහිදී වාතයේ ඇති නයිට්‍රජන් හා කාබන්ඩයොක්සයිට් ඉවත් කිරීම සියෝලයිට් යොදා ගනී
මීට අමතරව ඔක්සිජන් නිෂ්පාදනයට ජල විච්ඡේදනයද උපයෝගි කර ගනී
ඔක්සිජන්හි ප්‍රයෝජන ලෙස ලෝහ නිෂ්පාදනය, ප්ලාස්ටික් හා රෙදි පිලි, රොකට් ප්‍රචාලක, ඔක්සිජන ප්‍රතිකර්මය ආදිය දැක්විය හැකිය
තවද ගුවන් යානා, සම්බැරීන්, අභ්‍යවකාශ ගමන් හා කිමිදීමේ ජීව ආධාරක ලෙස ඔක්සිජන් යොදා ගනී
නෛසර්ගික ලක්‍ෂණ

සැකැස්ම

ව්‍යුහය 
සම්මත උෂ්ණත්ව හා පීඩන තත්ව යටතේ දී ඔක්සිජන් නම් අණුක සූත්‍රය සහිත අවර්ණ , ගන්ධ රහිත වායුවක් වන අතර එක් ඔක්සිජන් අණුවකට ත්‍රි බැමුම් ඉලෙක්ට්‍රෝනික වින්‍යාසය ඔස්සේ රසායනිකව බැඳී ඇති ඔක්සිජන් පරමාණු යුගලක් අයත් වේ
මෙම බන්ධනයේ පෙළ 2ට සම වන අතර බොහෝ විට අතිශයින්ම  සරල කොට ද්විත්ව බන්ධනයක් ලෙස හඳුන්වනු ලැබේ
පිරිහුණු අණුක කාක්ෂික යුගලක් තල අඩංගු වූ යුගලනය නොවූ ඉලෙක්ට්‍රෝන ද්විත්වයකින් ද යුතු ඉලෙක්ට්‍රෝනික වින්‍යාසයක් දරන ත්‍රෛකය ඔක්සිජන් අණුවේ ස්ථායී ආකාරය වේ
මෙම කාක්ෂික ප්‍රතිබන්ධිත වර්ගයට අයත් වන අතර මේ හේතුවෙන් (බන්ධනය දුර්වල වන අතර බන්ධන පෙළ 3 සිට 2 දක්වා පහත වැටේ) සමහර ප්‍රතිබන්ධිත කාක්ෂික පිරී නොමැති එහෙත් සියළු අණුක කාක්ෂික පිරී ඇති ද්වි පරමාණුක නයිට්‍රජන් ත්‍රිත්ව බන්ධනයට වඩා ද්වි පරමාණුක ඔක්සිජන් බන්ධන දුර්වල වේ
සාමාන්‍ය ත්‍රෛකය තත්වයේ ඔක්සිජන් අණු ඒවායේ අඩංගු යුගලනය නොවූ ඉලෙක්ට්‍රෝනවල භ්‍රමණ චුම්භක ඝූර්ණ සහ යාබද ඔක්සිජන් අණු අතර ඇති සෘණ හුවමාරු ශක්තිය හේතුවෙන් අණු චුම්භක ගුණ දරන අතර චුම්භක ක්ෂේත්‍රයක් හමුවේ චුම්භකයක් බවට පත්වේ
පරීක්ෂණාගාර ආදර්ශනයක දී ප්‍රභල චුම්භකය ධ්‍රැව දෙක අතර බාහිර ආධාරකයකින් තොරව ද්‍රවිත ඔක්සිජන් දහරක් රඳවා තැබිය හැකි තරම් ද්‍රවිත ඔක්සිජන් චුම්භකයක් වෙත දක්වන ආකර්ෂණය ප්‍ර‍භල වේ
සියළුම ඉලෙක්ට්‍රෝන බැමුම් යුගලනය වී ඇති අණුක ඔක්සිජන්හි සමහර උච්ච ශක්ති ප්‍රභේද කිහිපයක් ඓකය ඔක්සිජන් නමින් හැඳින්වෙන අතර මේවා සාමාන්‍ය ඓන්ද්‍රීය සංයෝග කෙරෙහි වැඩි ප්‍රතික්‍රියශීලීතාවයක් දක්වයි. ස්වභාවයේ දී ප්‍රභාසංස්ලේෂණය අතරතුර සූර්ය ශක්තිය යොද‍ාගෙන ජලය ඇසුරින් ‍ඓකය ඔක්සිජන් නිපදවීම සිදුවේ
තවද ඓකය ඔක්සිජන් ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතිය මඟින් ක්‍රියාකාරී ඔක්සිජන් ප්‍රභේදයක් ලෙස නිපදවා ගනු ලබන අතර පරිවර්තී ගෝලය තුළ කෙටි තරංග ආයාමයක් සහිත ආලෝකය මඟින් පටකවලට හානි සිදුවීමට පෙර එහි ඇති ශක්තිය උරාගැනීම තුළින් එය සාමාන්‍ය ස්ථායී ආකාරය බවට පරිවර්තනය කිරීම සඳහා ප්‍රභාසංස්ලේෂක ජීවීන් තුළ ඇති කැරොටිනොයිඩ වැදගත් කාර්ය භාරයක් ඉටු කරනු ලබයි
(මෙම ක්‍රියාවලිය සතුන් තුළ ද කැරොටිනොයිඩ මඟින් සිදුවීමේ ඉඩ කඩක් පවතී)

බහු රූපී ආකාර 

ඔක්සිජන් වඩාත් බහුලම බහුරූපී ආකාරය ඔක්සිජන් හෙවත් ඩයිඔක්සිජන් වේ
එහි බන්ධන දිග 121 pm වන අතර බන්ධන ශක්තිය 498 kJ
mol-1 වේ
මෙය පෘථිවි වායුගෝලයේ මූලික සංඝටකයක් වන අතර බොහෝ සංකීර්ණ ජීවී ආකාරවල සෛලීය ස්වසනය සඳහා අවශ්‍ය වන වායුව ද වේ
ඔක්සිජන් හි අනෙකුත් වැදගත්කම් හා පැති කඩ මෙම ලිපියෙහි ඉතිරි කොටස්වල අඩංගු වේ