Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
අඛණ්ඩ වර්ධනයක් ඇතිකර ගැනීම සඳහා භාවිතා කළහැකි ශිල්ප ක්‍රම

කර්මාන්තයේ සිටින දක්ෂ ව්‍යාපාරිකයන් උපලක්ෂණය කිරීම - Benchmarking
පාලන සටහන් - Control Charts
විසිරුණු සටහන් - Scatter Diagram
හේතු-එල විශ්ලේෂණය - Cause & Effect Diagram
පැරටෝ විශ්ලේෂණය - Pareto Analysis
ප්‍රවාහ සටහන්- Flow Charts
ජාල රේඛය - Histograms
ස්වොට් (SWOT) විශ්ලේෂණය
ගාන්ට් සටහන (Gantt Chart)

ඩේමින් ගේ මතය 

පුර්ණ තත්ත්ව කළමනාකරණය පිලිබඳ විවිධ දේශකයින් මත ඉදිරිපත් කර ඇති අතර එඩ්වඩ් ඩේමින් විසින් හඳුන්වාදෙනු ලැබූ කළමනාකරණ ක්‍රමවේදයන් ට අනුව, පුර්ණ තත්ත්ව කළමනාකරණය ප්‍රධාන කරුණු 14 කට සාරාංශ කල හැක
සංගත කාර්යය - Constant Purpose
නව දර්ශනය - New Philosophy
පරීක්ෂාව තුලින් ගුණත්වය අත්හැරීම - Give up on Quality by inspection
අඩුම පිරිවැය සැපයුම්කරු මගහැරීම - Avoid the constant search for lowest cost Supplier
අඛණ්ඩ වර්ධනයක් සෙවීම - Seek continuous Improvement
සියලුම දෙනා පුහුණු කිරීම - Train Everyone
නියම නායකත්වයක් ලබාදීම - Provide real leadership
රැකියා ස්ථානයෙන් බිය තුරන් කිරීම - Drive fear out of the workplace
කණ්ඩායම් ක්‍රියාකාරීත්වය දිරිමත් කිරීම - Promote team work
සංකේත සහ ඉලක්ක මගහැරීම - Avoid slogans and targets
සංක්‍යාත්මක ඉලක්ක ඉවත්කිරීම - Get rid of numerical Quotas
සේවක තෘප්තියට හේතුවන බාධාවන් ඉවත් කිරීම - Remove barriers to employee pride
අධ්‍යාපනය සහ ස්වයං වර්ධනය - Education and self-improvement
රැකියාවල පරිවර්තනය - Transformation of everyone's job

== පුර්ණ තත්ත්ව
 කළමනාකරණය == 
පුර්ණ තත්ත්ව කළමනාකරණය  - Total Quality Management (TQM)
TQM  යනු කාර්ය මණ්ඉලයේ සියළු ක්‍රියාකාරකම් සදහා ගුණවත්බව පිලිබද වැටහිමක් ලබාදෙන උපාය මාර්ගයකි
TQM  නිෂ්පාදන ක්‍රියාවලියේ, අධ්‍යාපනික රාජ්‍ය හා සේවා ආයත වල භාවිතාවේ
NASA හි අභ්‍යවකාශය හා විද්‍යාත්මක වැඩමුළු වලදිත් මෙම ක්‍රමය භාවිතා වේ
TQM ව්‍යාකරණ 3 කින් සමන්විත වේ
Total (සම්පුර්ණ)	-	සම්පුර්ණ ආයතන , සපයුම් වර්ග භාණ්ඩක ජිව චක්‍රය (Life Cycle)
Quality 		-	ගුණවත්බව
Management		-	කළමණාකරණය (සැලසුම් කිරීම, සංවිධානය, පාලනය, මෙයෙවිම 
වැනි දෑ
)

ISO හි අර්ථ දැක්විම
TQM යනු ගුණාත්ම බව කේන්ද්‍රකරගත්, සහභාගිවන කණ්ඩායම පදනම් වු දිගුකාලීන පාරිභෝගික තෘප්තිය (Customer Satisfaction) මගින් සමාජයට හා ආයතනයට වැඩි උදාකරණ ක්‍රමයකි
මෙහි ප්‍රධාන අරමුණක් නම් සැම ක්‍රියාකාරකමකට විචලතාව අවම කිරිමයි
එමගින් දිගුකාලීන යහපැවැත්මක් ඇති වේ
(Royee D, thyer B, Pedsett D හා  Logen T ) ජපානයේ TQM ක්‍රියාවලිය 4 කින් සමන්විත වේ
Kazen			- 	අඛණ්ඩ දියුණුව (ව්‍යාපෘති නැවත කිරිමට හැක)

Atorimoe Hishitu	-	විය යුතු දේ ඒ අයුරින්ම සිද්ධ වේවි 
(උදාහරණයක් ලෙස පැනක් මගින් ලිපි ලිවිය හැක)

Locrse			-	පාරිභෝජකයා නිශ්පාදිතය භාවිතා කරන අයුරැ බලා වැඩිදියුණු කිරීම

Miryokuteki Hinshistu-	නිෂ්පාදකයේ සංවේදි ගුණයක් තිබිය යුතුයි (උදාහරණ ලෙස පැන ලිපිය යුත්තේ ලියන්නාට අවශ්‍ය පරිදිය
)

TQM මගින් ආයතනයේ සියළු අංශයන්ගේ මෙම ගුණාත්මක තත්ත්වයක් පවත්වාගෙන යාමට උපදෙස් දෙයි මෙහිදි කරන ක්‍රියාව පලමු වරට නිවැරදිව කර දොස් ඇතිවිම හා නාස්තිය වලක්වා ගැනිම සිදුවේ
තත්ත්ව සහතිකය 

තත්ත්ව සහතික කිරිමට, නිර්මාණය, ප්‍රවර්ධනය, නිෂ්පාදනය, ස්ථාපනය, සේවය හා ලේඛණගත කිරිම යන සියළු ක්‍රයිවන් අයත්වේ
"උවමනාව සරිලිම (Fit for purpose) " හා පළමුවර නිවැදිව නිපදවිම" යන පුරැදු හදුන්වාදිම තත්ත්ව සහතකිය මගින් සිදුවිය
මේ සදහා ගුණාත්මක අමුද්‍රව්‍ය මිලට ගැනීම, එකලස් කිරීම භාණ්ඩ හා උපාංග සේවාවන් සම්බන්ධ වු නිෂ්පාදිත, කළමණාකරණය, නිෂ්පාදනය හා පරික්ෂාවන් සදහා වෙන වෙනම තත්ත්වයන් හා රෙගුලාසි නියම කර ඇත
තත්ත්ව සහතිකයට යොදාගන්නා ජනප්‍රිය ක්‍රමයක් වන්නේ PDCA (Plan do check Act) සලසුම් කරන්න, යොදද්ද, පරික්ෂාකරන්න, ක්‍රියාකරන්න ක්‍රමය හෙවත් Shewort වක්‍රයයි
අසමත්විම් පරික්ෂා කිරීම
පාරිභෝජික ද්‍රව්‍ය සඣහා අසාර්ථ වේදැයි යන පරික්ඹාව, නිෂ්පාදන ක්‍රිටාවලියේ කල යුතුය
උෂ්ණත්වය, දෙදරිම හා ආර්ද්‍රතාවයේ වැඩිවිමෙන් භාණ්ඩයෙක් අසාර්ථ විය හැක
මෙම ක්‍රියාවලියේදි බලාපොරොත්තු නොවු දුර්වලතාවන් සොයා එමගින් නිෂ්පාදන ක්‍රියාවලිය වැඩි දියුණු කල හැක
මෙවැනි සරල වෙනස්විම් මගින් නිධෂ්පාදනෙය් දියුණුවක් ලබාගත හැක
(අච්චුව නොඇලෙන තින්ත, අගුලට වොෂර් දහ පුහුනුවිම් ලබාදිම (ඇණ ඇති නොවේ)

සංඛ්‍යානය පානය

බොහෝ ආයතන සංඛ්‍යනය පාලවයෙන් ආයතන "Six Sigma" තත්ත්වයට ගෙනවිම තැත් කරයි
එනම් ප්‍රමිත ව්‍යාප්තිය (Normal Distribution) Six Sigma හි සම්මත අපගමනය(Standard Devicition)සාන කිරිමයි
මෙලෙස පාලනය කල හැකි සම්භාවිතාවය මිලියන 4 ක් පමණ ‍වේ
මෙහිදි බොහා් අණවුම් නිවැරදි ලේඛනගත කිරිම ආදි ලිපිකාරකාර්තව්‍යයන් වැදගත් වේ
සාම්ප්‍රදායික අහඹුලෙස කතාරාගෙනව පරික්ෂාවෙන් ස්‍යාත දත්ත සකසයි
මෙලෙස දිගින් දිගට හදිසියේ තොරා ගන්නා භණ්ඩ කණ්ඩායක් පරික්ෂා කර අපගමනය (Voriance) නිර්ණය කරයි
අර්ථ දැක්වීම් කිහිපයක් 

TQM - සම්පූර්ණ තත්ත්ව කළමණාකරණය

1.සම්පූර්ණ 	-	සම්පූර්ණ ආයතනයම අඩංගු වේ
භාණ්ඩයක ජීවන වක්‍රය  (Product 
life Cycle ) සම්පූර්ණයෙන්ම ආවරණය වේ
2.තත්ත්වය	-	වචනයේ අර්ථයෙන් ම ගුණාත්මක බව හා තත්ත්වය පිළිබඳ සැලකේ.

3.කළමණාකරණය -	සැලසුම් කිරීම, සංවිධානය කිරීම, පාලනය කිරීම, නායකත්වය සැපයීම, සේවක මඩුල්ල සහ සියලු අංශ කළමණාකරණය කිරීම
සම්මතකරණය සඳහා වූ ජාත්‍යන්තර සංවිධානය - International Organization for standardization (ISO)
 

සම්පූර්ණ තත්ත්ව කළමණාකරණය යනු තත්ත්වය හෝ ගුණත්මක බව සුරැකීම කේන්ද්‍ර කොටගත්, දීර්ඝ කාලීන දියුණුවක් ඉලක්ක කර ගනිමින්, පාරිභෝගික තෘප්තිය මෙන්ම සියලු ආයතනික පාර්ශවකරුවන්ට වාසි  අත්වන අයුරින් ආයතනයේ සියලුම අංශ පෙළගස්වන කළමණාකරණ ප්‍රවිශ්ටයයි
”

මුලික අරමුණ වනුයේ එකිනෙකට වෙනස් ක්‍රියාවලින්හි දී සිදුවන වෙනස්කම් අවම කරගෙන ඉතා ඉහළ ලෙස යොදවන වෙහෙසට අනුරූප ඒකාකාර ප්‍රතිඵල ලබා ගැනීමයි
(Royse, D, Thyer, B, Padgett
D, & Logan T
2006)

ජපානයේ TQM   සංකල්පය මෙලෙස පියවර හතරකින් විස්තර කරයි
1.	Kaizen			-	මුලිකවම මෙහිදී සාකච්ඡා වනුයේ ක්‍රියාවලි වැඩි දියුණු කිරීම අඛණ්ඩව සිදු කිරීමයි
2.	Atarimae Hinshitsu	-	යම් දෙයක් සිදුවිය යුතු පරිදි ක්‍රියා කළ යුතුයි යන අදහස මෙහිදී විස්තර කෙරේ
පෑනෙන් ලිවිය යුතුයි)

3.	Kansei 	-	යම්කිසි භාණ්ඩයක් භාවිතා කරන ක්‍රමය අනුව, එම භාණ්ඩ වැඩිදියුණු කිරීමට මඟ සැලසීම පිළිබඳ අධ්‍යයනය කිරීම
4.	Miryokuteki Hinshitsu	-	යම් දෙයකට හෝ වස්තුවකට හෝ භාණ්ඩයකට කලාත්මක බවක් තිබිය යුතුයි''  යන්න මින් අදහස්  කෙරේ
පෑනක් එය භාවිත කරන්නාට සිත්ගන්නා සුළු විය යුතුය)‍

මෙම සම්පූර්ණ තත්ත්ව කළමණාකරණ ක්‍රමවේදය  භාවිතා කිරීමෙන් ආයතන තම නාස්තිය/අපතේ යාම්/දෝෂ/ප්‍රතික්ෂේප වන භාණ්ඩ ප්‍රමාණය  ආදිය අවම කර ගනිමින් අවශ්‍ය ගුණාත්මක  බව /නිරවද්‍යාතාව පළමු උත්සාහයෙන්ම ලබා ගැනීමට වෙර දරයි
තවද බලන්න

කළමනාකරණය

ව්‍යාපෘති කළමනාකරණය

උපායක්‍රමික කළමනාකරණය

බාහිර සබැඳි
TQM

මුලාශ්‍ර 

Prof
J S Chandan (2004), Management Theory and Practice, Vikas Publishing House Pvt Ltd, ISBN 0-7069-9030-7

S C Sharma (1999), Management of Systems, Khanna Publishers, ISBN 8174090932

Jist in timeකළමනාකරණය
ද ලයන් කිං යනු 1994 දී Walt Disney Feature Animation විසින් ප්‍රභූත ඇමරිකානු සජීවීකරණ විශේෂාංගයක්
1994 සජීවිකරණ චිත්‍රපට
1990s ඇමරිකානු සජීවිකරණ
1990s මනඃකල්පිත චිත්‍රපට
ඇමරිකානු ළමා මනඃකල්පිත චිත්‍රපට
ඉංග්‍රීසි-භාෂා චිත්‍රපට
හෝතෝන් බලපෑම (Hawthorne Effect) යනු, වැඩ කිරීමේ තත්වයන්ගේ බලපෑමෙන් තොරව, සේවකයන් දෙසට කළමනාකරුවන්ගේ විශේෂ අවධානය යොමු වන්නේ නම් එලදයීතාවය සැලකිය යුතු ලෙස වෙනස් වන බවයි.  (When special attention is given to workers by management, productivity is likely to change regardless of actual changes in working conditions)

කළමනාකරණයේදී මානව සම්බන්ධතා ප්‍රවේශය සහ සංවිධාන චර්යාව සඳහා මුලික පදනම ලැබුනේ හෝතෝන් පර්යේෂණ මගිනි
සුප්‍රසිද්ධ ඇමෙරිකානු වෙස්ටර්න් ඉලෙක්ට්‍රිකල් සමාගමේ හෝතෝන් කර්මාන්ත ශාලාවේදී මෙම පර්යේෂණ සිදුකොට තිබේ
මේ සඳහා දායකත්වය දක්වා ඇත්තේ එල්ටන් මායෝ නමැති මහාචාර්යවරයෙකි
ඔහු හාවර්ඩ් විශ්ව විද්‍යාලයේ දේශකයෙකි
හෝතෝන් පර්යේෂණ 

හෝතෝන් පර්යේෂණයන් අධියර කිහිපයක් ලෙස වසර ගණනාවක් ම සිදු කර ඇත 

විදුලි ආලෝකය ආශ්‍රිත පර්යේෂණය - Illumination Study 
එකලස් කාමර පරීක්ෂාව - Relay Room Test
විශාල සම්මුඛ පරීක්ෂණ ක්‍රමය - Mass Interview Method
බැංකු කාමර පරීක්ෂාව - Bank Wiring Room Test

විදුලි ආලෝකය ආශ්‍රිත පර්යේෂණය

1924 දී මෙම පරීක්ෂණය සිදුකරන ලදී
සේවකයින් සේවය කරන කාමර තුල විදුලි ආලෝකය වෙනස්කර එමගින් සේවකයින්ගේ එලදායීතාවය සඳහා වන බලපෑම පරීක්ෂා කරන ලදී
ආලෝකය අඩුකළ අවස්ථාවේදී ද ආලෝකය වැඩි කල අවස්ථාවේදී ද යන දෙආකාරයේදී ම එලදායීතාවය ඉහල යන ලදී
මේ අනුව නිගමනය කරන ලද්දේ එලදායීතාවය සඳහා ආලෝකයට අමතරව වෙනත් දෙයක් ඇති බවයි.     

එකලස් කාමර පරීක්ෂාව

1928 සිට 1930 දක්වා කල පරාසය තුල මෙම පරීක්ෂණය සිදු කරන ලද අතර මෙහිදී, සේවකින් කණ්ඩායම් වශයෙන් ගෙන කාමරවලට දමා එම කාමරවල තත්වයන් (work conditions) වෙනස්කර එලදයීතාවය පරීක්ෂා කරන ලදී
මම පර්යේෂණ ප්‍රතිඑල ද ගැටළු සහගත විය
සුපරීක්ෂකයන්, වැටුප්, සහ වැඩ තත්වයන් වැඩිකළ පසු එලදයීතාවය ඉහල ගිය අතර වරෙක පහත වැටුණි
මෙම අවස්ථාවේදී, නිසි තීරණයකට පැමිණිය නොහැකි නිසා මෙම පර්යේෂණය තවදුරටත් සිදු කිරීම සඳහා එල්ටන් මායෝ ඇතුළු කණ්ඩායම සඳහා ආරාධනා කරන ලදී
විශාල සම්මුඛ පරීක්ෂණ ක්‍රමය

විශාල සම්මුඛ පරීක්ෂණ ක්‍රමය 1928 සිට 1930 දක්වා කාලය තුල දීම එල්ටන් මායෝ ඇතුළු පිරිස විසන් සිදු කරන ලදී
සේවකයන්ගේ ආකල්ප (attitude)  පිලිබඳ අවබෝධයක් ගැනීම සඳහා සියලුම සේවකයන් සමග සාකච්චා පවත්වන ලදී
බැංකු කාමර පරීක්ෂාව

1932 දී මෙම අධ්‍යනය සිදු කරන ලදී
මෙහිදී පර්යේෂණ කණ්ඩායම විසින් සේවකයන් වැඩ කරන ආකාරය නිරීක්ෂණය කරන ලදී
මෙහිදී නිරීක්ෂණය කළහැකි කරුණක් වුයේ , සේවකයන් එකට වැඩ කරන අතර අවිධිමත් සම්බන්ධතා ඇති කරගන්නා බවයි. එය එලදයීතාවය කෙරෙහි බලපෑම් කළහැකි බව ඔවුන් අවබෝධ කරගත්හ
මේ අනුව, 1933 දී , මයෝ ඇතුළු පිරිස විසින් හෝතෝන් බලපෑම  සොයා ගන්නා ලදී
වැඩ කිරීමේ තත්වයන්ගේ බලපෑමෙන් තොරව, සේවකයන් දෙසට කළමනාකරුවන්ගේ විශේෂ අවධානය යොමු වන්නේ නම් එලදයීතාවය සැලකිය යුතු ලෙස වෙනස්වේ
බාහිර සබැඳි
The Hawthorne Effect - Mayo Studies in Employee Motivation 

කළමනාකරණය
මූලද්‍රවය සියල්ල අතුරින් වාඩාත් ප්‍රතික්‍රියාකාරී වූත්  විද්‍යුත් වශයෙන් ඉතා රින  වුත් ෆ්ලුවොරින් එසේත් නැත්නම් ෆ්ලෝරීන් () -182 පමණ නටන පලාවන් කහ පැහැති ද්‍රවයක් බවට පත්කල හැකි කහ පැහැති වායුවකි
කටුක ගඳක් ඇති වායුවේ අම්ලය  මස සමග ස්පර්ෂ වූ විට තදබල ලෙස  තුවාල සෑදේ
මෙම තුවාල වල ලාක්ෂනික කරුන නම් ඉතා දක්ෂ ලෙස වෙදකම් නොකලහොත් තුවාලය එන්න එන්නටම තදබල වීමයි
ඉතිහාසය
ෆ්ලුවොරින් සංයොගයක් භාවිතයට ගත් ප්‍රථම අවස්ථාව වශයෙන් වාර්ථාගත වී ඇත්තේ   1670  ෂ්වන්හාඩට් විසින් ප්ලුවොස්පාර්වලත් සල්පියුරික් අම්ලයේත් මිශ්‍රණයකින් විදුරු නිරේඛනය කල අවස්තාව බව පෙනේ
1771 දි  ෂෙල ,  හයිඩ්‍රොප්ලුවොරික් අම්ලයේ අශුද්ධ සැම්පලයක්  පිළියෙල කළ අතර ප්ලුවොස්පාර් මෙම අම්ලෙය්ත්   හුනුවලත් ලවණයක් බව  වටහා ගත්තේය
හයිඩ්‍රොප්ලුවොරික් අම්ලය  යනු  ක්ලෝරීන්වලට සදෘශ්‍ය , මෙතෙක් සොයා නොගත් මූලද්‍රවයක  ෆ්ලුවෝරින් වලත්  හයිඩ්‍රජන්  වලත් සංයෝගයක් විය හැකියැයි 1810 දි ඇම්පියර් (Ampere) යෝජනා කලේය
මීට ඉහත දී ගේ ලූසැක්  සහ තේනාඩ් විසින් එම අම්ලය  හොඳ හැටි අන්වේෂනය කර තිබුනි
එහෙත් එය අලුත් ඛන්ඩයක ඔක්සයිඩය යැයි සිතූහ
එසේ වුවත්  ඉතා දක්ෂ ලෙස  වෙහෙස නොබලාත්  කළ පරික්ෂන ගණනාවකට  පසු  වත් ෆ්ලුවෝරින් වෙන්කර ගැනීමට  නොහැකිවා මෙන් පෙනෙන්නට විය
එහෙත් පරික්ෂන දුෂ්කරතා රාශියක් මැඩගෙන 1886 දී මොයිසාන් ජය අත්කරගත්තේය

මූලාශ්‍ර

මූලද්‍රව්‍යය
පොස්පරස් යනු පරමාණුක ක්‍රමාංකය 15 වූ මූලද්‍රව්‍යයයි
එහි රසායනික සංකේතය P ය
පොස්පරස් ඒක පරමාණුක ඝණයකි
ආවර්තිතා වගුවේ V (5) කාණ්‍ඩයේ සිටී. ෆොස්පරස් කහ හෝ රතු පැහැතිය
පොස්පරස් හි ඉලෙට්‍රොනික වින්‍යාසය 2,8,5 වේ
ආවර්තය 3 වන අතර කාන්ඩය V වේ
සාදන ප්‍රධාන අයනය -3 වේ
ප්‍රධාන සංයුජතාව 3 වේ
පොස්පරස් අලෝහයකි
දහන ද්‍රවට්‍යකි

මූලාශ්‍ර

මූලද්‍රව්‍යය
ක්ලෝරීන් යනු පරමාණුක ක්‍රමාංකය 17 වූ මූලද්‍රව්‍යයයි
එහි රසායනික සංකේතය Cl ය
ක්ලෝරීන් ද්වී පරමාණුක වායුවකි
ආවර්තිතා වගුවේ VII (7) කාණ්‍ඩයේ සිටී. ක්ලෝරීන් කහ - කොල පැහැති වායුවකි
ක්ලෝරීන් හි ඉලෙට්‍රොනික වින්‍යාසය 2,8,7 වේ
ආවර්තය 3 වන අතර කාන්ඩය VII වේ
සාදන ප්‍රධාන අයනය -1 වේ
ප්‍රධාන සංයුජතාව 1 වේ
ක්ලෝරීන් අලෝහයකි
මූලාශ්‍ර

මූලද්‍රව්‍යය
ආගන් යනු පරමාණුක ක්‍රමාංකය 18 වූ මූලද්‍රව්‍යයයි
එහි රසායනික සංකේතය Ar ය
ආගන් ඒක පරමාණුක වායුවකි
ආවර්තිතා වගුවේ VIII / 0 (8) කාණ්‍ඩයේ සිටී. ආගන් උච්ච වායුවකි
ආගන් හි ඉලෙට්‍රොනික වින්‍යාසය 2,8,8 වේ
ආවර්තය 3 වන අතර කාන්ඩය VIII / 0 වේ
අයනය නොසාදයි
ප්‍රධාන සංයුජතාව 0 වේ
පොටෑසියම් () යනු පරමාණුක ක්‍රමාංකය 19 වූ මූලද්‍රව්‍යයයි
එහි රසායනික සංකේතය K ය
පොටෑසියම් ඒක පරමාණුක ඝණයකි
ආවර්තිතා වගුවේ I (1) කාණ්‍ඩයේ සිටී. පොටෑසියම් හි ඉලෙට්‍රොනික වින්‍යාසය 2,8,8,1 වේ
ආවර්තය 4 වන අතර කාන්ඩය I වේ
සාදන ප්‍රධාන අයනය +1 වේ
පොටෑසියම් ලෝහයකි
මෙය ගබඩා කරන්නේ භූමිතෙල් තුල ගිල්වාය
කැල්සියම් යනු පරමාණුක ක්‍රමාංකය 20 වූ මූලද්‍රව්‍යයයි
එහි රසායනික සංකේතය Ca ය
කැල්සියම් ඒක පරමාණුක ඝණයකි
ආවර්තිතා වගුවේ II (2) කාණ්‍ඩයේ සිටී. කැල්සියම් හි ඉලෙට්‍රොනික වින්‍යාසය 2,8,8,2 වේ
ආවර්තය 4 වන අතර කාන්ඩය II වේ
සාදන ප්‍රධාන අයනය +2 වේ
ප්‍රධාන සංයුජතාව 2 වේ
කැල්සියම් ලෝහයකි
චාවකච්චේරි මැතිවරණ බලප්‍රදේශය  අගෝස්තු 1947 සහ පෙබරවාරි 1989 අතරතුර  ශ්‍රී ලංකාවෙහි  මැතිවරණ බලප්‍රදේශ අතුරින් එකක් විය
මෙම මැතිවරණ බලප්‍රදේශය නම් ලද්දේ උතුරු පළාතේ  යාපනය දිස්ත්‍රික්කයේ,  චාවකච්චේරි නගරය අනුව යමිනි
මෙම බලප්‍රදේශයෙහි දකුණු පෙදෙසින් කොටසක් කඩා වෙන් කොට මාර්තු 1960 හිදී කිලිනොච්චි මැතිවරණ බලප්‍රදේශය තනන ලදි
සමානුපාතික නියෝජනය යටතේ පැවැත්වුණු පළමු මැතිවරණය වන 1989 මහා මැතිවරණයේදී  චාවකච්චේරි මැතිවරණ බලප්‍රදේශය වෙනුවට  යාපනය බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ බලප්‍රදේශය  ආදේශ කරනු ලදුවත් බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ බලප්‍රදේශය තුළ ඡන්ද බලප්‍රදේශයක් ලෙස චාවකච්චේරි දිගටම පවතියි
ආශ්‍රිත

ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණි මැතිවරණ බලප්‍රදේශ
යාපනය දිස්ත්‍රික්කය
යාපනය මැතිවරණ බලප්‍රදේශය  අගෝස්තු 1947 සහ පෙබරවාරි 1989 අතරතුර  ශ්‍රී ලංකාවෙහි  මැතිවරණ බලප්‍රදේශ අතුරින් එකක් විය
මෙම මැතිවරණ බලප්‍රදේශය නම් ලද්දේ  උතුරු පළාතේ  යාපනය දිස්ත්‍රික්කයේ,  යාපනය නගරය අනුව යමිනි
සමානුපාතික නියෝජනය යටතේ පැවැත්වුණු පළමු මැතිවරණය වන 1989 මහා මැතිවරණයේදී  යාපනය මැතිවරණ බලප්‍රදේශය වෙනුවට  යාපනය බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ බලප්‍රදේශය  ආදේශ කරනු ලදුවත් බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ බලප්‍රදේශය තුළ ඡන්ද බලප්‍රදේශයක් ලෙස යාපනය දිගටම පවතියි
කන්කසන්තුරෙයි මැතිවරණ බලප්‍රදේශය  අගෝස්තු 1947 සහ පෙබරවාරි 1989 අතරතුර  ශ්‍රී ලංකාවෙහි  මැතිවරණ බලප්‍රදේශ අතුරින් එකක් විය
මෙම මැතිවරණ බලප්‍රදේශය නම් ලද්දේ උතුරු පළාතේ  යාපනය දිස්ත්‍රික්කයේ,  කන්කසන්තුරෙයි නගරය අනුව යමිනි
සමානුපාතික නියෝජනය යටතේ පැවැත්වුණු පළමු මැතිවරණය වන 1989 මහා මැතිවරණයේදී  කන්කසන්තුරෙයි මැතිවරණ බලප්‍රදේශය වෙනුවට  යාපනය බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ බලප්‍රදේශය  ආදේශ කරනු ලදුවත් බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ බලප්‍රදේශය තුළ ඡන්ද බලප්‍රදේශයක් ලෙස කන්කසන්තුරෙයි දිගටම පවතියි
කිලි වර්ග 
 වැදුම් කිල්ල (උපත් කිල්ල) මාස 3 ක් ඇත
ඔබගෙ නිවසෙ වැදුම් කිල්ලක් වූ විට කෝවිල් දේවාල නොයන්න
නිවසේද දේව වන්දනාව නොකරන්න
මාස 3 ගෙවුණු පසු කිලි හරණය කර දේව වැදීම කරන්න
කො‍ටහළු කිල්ල මාස 1යි
බලවත්ම කිල්ලයි
කොටහළු වූ දැරිය නාවන තෙක් බලවත්ව ඇත
නමුත් මාසයක කාලය තුළ ඇති නිසා නිවසේ හෝ කෝවිලක දේවාලයක ගොස් දේව වැදීම නොකරන්න
මාසය ගෙවුණ පසු නිවස කිලි හරණය කර දේව වැදීම කළ හැක
මාස් කිල්ල
  මරණ කිල්ල
 කිලි සහිත කෑම
මෝචන කිල්ල
ප්‍රවේශ කිල්ල

වැඩිදුර කියවීම්
 

සිංහලයන්ගේ සංකල්ප
අනාදිමත් කලක සිට පැරණි සිංහල සමාජයෙන් පැවතගෙන එමින් අදටත් ශේෂ නොවී පවතින අං කෙළිය, දොඩන් කෙළිය, පොල් කෙළිය සහ මල් කෙළිය යන ජන ක්‍රීඩාවන් ආගමික ක්‍රීඩා වශයෙන් හඳුනාගත හැකි ය
මෙයින් අං කෙළිය උඩරට ප්‍රදේශයට විශේෂිත වූ පූජා විධියක් ලෙසට හඳුනා ගත හැකි ය
අං කෙළිය පැවැත්වෙන ස්ථාන හඳුනාගැනීම සහ ඒවා නොයෙක් නම් වලින් හඳුන්වාදීම සිදූ වූ අතර පසුකාලීනව සමස්ථ ග්‍රාම නාම බවට ද පත් වූ බව පෙන්නුම් කෙරේ
අද ලංකවේ අපට හමුවන අංකෙළි මැඩිල්ල, අං කුඹුර, අං පිටිය ආදී ග්‍රාම නාම ඊට නිදසුන් ලෙස දැක්විය හැකි වේ
එසේම සුප්‍රසිද්ධ ඇම්බැක්ක යන ග්‍රාම නාමය සෑදී ඇත්තේ මෙම අංකෙලිය ආශ්‍රිතව බව පැවසේ
අංකෙලියේදී භාවිතා වන ගෝන අඟ විශාල එකක් වන විට එයට 'බැක්ක' යනුවෙන් හඳුන්වනු ලැබේ
අං+බැක්ක = අංබැක්ක වී පසුකාලීනය ව්‍යවහාරයෙන් මෙය "ඇම්බැක්ක" බවට පත් වී ඇත
ආගමික පසුබිම

නොයවා වැඩියයි මල් ආසනය ට
සෙල්ලන් සිරිකත පිහිටයි අපහ ට
පේකර අං තිබ්බා ඔබෙ නාමෙ ට
මල් පත්තිනි වැඩියයි අං කෙළිය ට

ආගමික මුහුණුවරක් ගන්නා මෙම ජන ක්‍රීඩාව ආරම්භයේදී දෙවියන්ට ආරාධනා කිරීමෙන් පසු ආරම්භ කරන අතර ක්‍රීඩකයන් දෙපිල බෙදීමෙන් පසු දෙපිලට අයත් කොටස්වල මල් පැලක් බැගින් සාදා කපු මහතකුගේ ආධාර ඇතිව ක්‍රීඩා භාණ්ඩ පවා දෙවියන්ට කැප කර පුද පූජා පවත්වා ක්‍රීඩාව ආරම්භ කිරීම පැරැණි චාරිත්‍රානුකූලව සිදු වේ
එවැනි අවස්ථාවලදී එම දෙවියන් ක්‍රීඩාවට හවුල් වෙතැයි විශ්වාස කෙරේ
මෙම අං කෙලිය ගම්වල පැතිරෙන වසන්ගත රෝග කාල වලදී විශේෂයෙන් පවත්වනු ලබන්නේ පත්තිනි දේවිය යැදීම හා පිහිට ලැබීම සඳහා ය
එයින් ගමට හෝ ප්‍රදේශයට වැළදී ඇති වසන්ගත හෝ බෝවන රෝග වලින් ආරක්ෂා වීමට හැකියාවක් ඇතැයි විශ්වාස කෙරෙයි
මූලික චාරීත්‍ර

තමන්ට වැළදෙන වසංගත රෝග වලින් ආරක්ෂා වීම පිණිස සතියකට වැඩි කළක් කරනු ලබන මෙම අං ඇදීම නොහොත් අංකෙලිය දවසේ සවස් වරුවේ සිදු කරනු ලැබේ
උඩු පිල සහ යටි පිළ යනුවෙන් දෙපිලකට බෙදී කරනු ලබන මෙම ක්‍රීඩාවේදී යටි පිළට ජය ලැබීම දේව නියමය වන බව විශ්වාස කරයි
යටි පිල ජයග්‍රහනය කිරීම ගමට හෝ ප්‍රදේශයට යහපත් බව පිළිගැනේ
අං කෙලිය ආරම්භ කිරීමට ප්‍රථම තම තම පිළේ කපුරාල විසින් මෙසේ කවි වලින් යාතිකාවක් කරනු ලැබේ
රණ කෙලි කෙලියේ දෙවිඳුගේ නාමෙට
පදකද කවි කිව්වේ ඔබගේ නාමෙට
පත්තිනි මව පැන්නද ගිනි ජාලෙට
දෙවොල් පතිනි වැඩියයි අංකෙලියට

කොසඹේ වෙල දෙවි වැඩියයි මෙරඟට
සියලු රෝග දුරු වෙයි තෙද සුන්කොට
ඉපදුණු දා අප බාරයි ඔබහට
අප බාරයි කොසඹැවල නිරුඳුට

තරඟ ක්‍රමවේදය හා රීති
මෙම ක්‍රීඩාව සඳහා විශාල අං කූට්ටමක් අවශ්‍ය ය
මේ සඳහා විශාල ගෝන අං කූට්ටමක් ප්‍රථම දෙබලය ලෙස තෝරා ගනී
"හොඳ කදහා" නමින් වූ ශක්තිමත් කඳකට අමුණන අං දෙක ඉරාගත් මී හරක් අං වලින් සකස් කරන සිහින් පටිවලින්  බැඳ සාදා ගන්නා ඉතා ශක්තිමත් පටියකට බැඳ ගනියි
සාමාන්‍යයෙන් මේ සඳහා භාවිතා වන්නේ ගෝන අං තට්ටුවක් වුවද සත්කෝර‍ලයේදී අංදරලී මුල් වලින් සාදා ගත් අං භාවිතා කරයි
ඇතැම් විට මෙය සියඹලා අරටුවකින් සකස් කර ගනී
අං ගහ නමින් හඳුන්වන ශක්ති සම්පන්න ගසක් පිහිටි අං පිටියේ දී උඩුපිල හා යටිපිල මුණ ගැසේ
මෙම ගසට යාර එකහමාරක් පමණ ඈතින් දිගැටි හතරැස් වලක් කපා එය පැති ලෑලි වලින් වසා, ඔප කරන ලද පොල් කඳක ගෝලකාර උල උඩට සිටින සේ සිටුවනු ලැබේ
අදින කඹ පොට පොල් කඳ මැදින් යැවීම පිණිස එහි සිදුරක් ඇත
මේය "හෙණ කදහා" හෙවත් "වලි ගහ" නමින් හඳුන්වනු ලබන අතර එය  එහාට මෙහාට පහසුවෙන් වැනීම පිණිස වල දිගින් වැඩි විය යුතු ය
මින් පසු දෙපිලේ අය පිළියෙල කර ගත් අං රැගෙන එති
හැම අඟකම මූලය හරස් අතට ලීයක් බැඳ ඇත
අඟේ මුල හා කඳේ මුලටත් හේ රැහැ නැමැත් ශක්තිමත් විශාල වැල් වළලු කීපයක් යොදා ගනී
එයින් වැලක් ගෙන එහි එක් කොණක "හෙණ කඳහා" හිල මැදින් හා අං ගහේ රැහැ වළල්ලෙන් ගෙන මද්දක් ගසනු ලැබේ
ඒ මන්ද පහළ කෙලවරින් අං මෝල ඇතුල් කර හරස් කරනුයේ අඟ අදින විට ගැලවී නොයනු පිණිස ය
උඩුපිල කණ්ඩායමේ අඟෙහි අං මෝල මදු වළල්ලෙන් අනිත් කෙලවරින් ඇතුල් කර හරස් කරනු ‍ලැබේ
යටිපිලේ අඟත් මෙලෙසම අං ගහේ වැල් වළල්ලට යා කෙරේ
ඉන් පසු අං දෙකම එකට ගැට ගසා ඒ වළලු මත අයෙක් පා දෙපසින් තබා සිට ගනුයේ ගස්සමින් කඹ අදින විට දෙපැත්ත හෙණ කඳ වැනීමේ දී අං දෙක එකිනෙක ගැලවීම වැලැක්වීම පිණිස ය
හෙණ කදේ හාරා ඇති විදමන තුළින් කඹය ඇද දෙපිලේම අය එකතුවී එක පැත්තකට කෑකෝ ගසමින් කඹය අදිති
මෙසේ කඹය අදිද්දී ඇදීම නවතා අං පුපුරා ඇත්දැයි බලති
එවැන්නක් දැනගත් වහාම අඟ හිමි පිළට පරාජය හිමිවේ
පරාජය ලබන පිළට ආවැඩීම

මෙම තරඟයේ තවත් විශේෂත්වයක් වන්නේ පරාජය ලබන තරඟකාරී පිළට ජයග්‍රාහක පිළ විසින් ආශිර්වාදාත්ම සෙත් කවි විශේෂයක් ගායනා කිරීමයි
මේවා පරාජිත පිළට ආවඩන කවි ලෙස ජන වහරේ භාවිතා වේ
දියෙන් මෙතෙරට ගොඩ බැල පන්දූ
පඩුවස් දෙවිඳුන් දෙවිදොස් බින්දූ 
අත ගසමින් පිඹිදෙන ලුණු බන්දූ
මලේ නිරිදු උඩුපිල අග බින්දූ

අංග පිටියක් සරසාලා
සත්දවසක් අං කෙළලා
පෙරහැර පැන් වත් කරලා
මෙලෙසින් උවදුරු හැරලා

හොඳද පුතේ හෝයියෝ
අංකෙලියා හෝයියෝ
උඩුපිලයෝ බලන් පුතෝ
අං ඇද්දා මොටද පුතෝ

බැරි අංකෙලි මොටද පුතේ
ඔහේ වරම් කොයිද පුතේ
අංපිටියට වරෙව් පුතේ
මූට නමක් කියමු පුතේ

පිං බත යයි කියමු පුතේ
තරහා වෙන්න එපා පුතේ
වස් යන්නයි බැන්නේ පුතේ
සෙල්ලමටයි කිව්වේ පුතේ

මේ පිටියට එන්න වරම්
මේ කෙලි පුද ගන්න වරම්
මතු කෙලියට එන්න වරම්
මේ පිටියෙන් යන්න වරම්

ආශ්‍රිත ලිපි හා ග්‍රන්ථ
"The Cult of The Goddess Pattini" By Gananath Obeyesekere
 "Some Sinhala Combative, Field And Aquatic Sports And Games" by P
Deraniyagala 
 අංකෙලිය - අජන්ත කුමාර අගලකඩ (කර්තෘ ප්‍රකාශනයකි)

බාහිර යොමු
 Binding Folk Culture with Avurudu Games  
 The cult of the goddess Pattini

අධෝලිපි

සාම්පදායික සිංහල දැණුම
ශ්‍රී ලංකාව

සෙල්ලම්
නිල් වර්ණය දළ වශයෙන් විද්‍යුත් චුම්භක වර්ණාවලියේ 440-490 nm අතර පිහිටයි
ප්‍රාථමික වර්ණයක් ලෙසද නිල් වර්ණය හඳුනාගනු ලබයි
නිල් වර්ණයේ අනුපූරකය ලෙසින් HSV Colour Wheelහි හැඳින්වෙන්නේ කහ වර්ණයයි
සාම්ප්‍රදායික රතු කහ නිල් වර්ණ (RYB) වලද නිල් ප්‍රාථමිකයක් ‍ලෙස හඳුන්වන අතර අනුපූරකය ලෙසින් ගැනෙන්නේ තැඹිලි වර්ණයයි
භෞතික විද්‍යාවෙහි, කොරියෝලිස් ආචරණය යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ   භ්‍රමණය වන සමුද්දේශ රාමුවක් මත සිට නරඹන කල්හී සචල වස්තූන්හී දක්නට ලැබෙන උත්ක්‍රමයකි
දක්ෂිණාවර්තව භ්‍රමණය වන සමුද්දේශ රාමුවකදී, උත්ක්‍රමය වස්තුවෙහි චලිතයෙහි සිය වම් පසට වෙයි
වාමාවර්ත භ්‍රමණය සහිත එකකදී , උත්ක්‍රමය දකුණු පසට වෙයි
කොරියෝලිස් බලය සඳහා ගණිතමය ප්‍රකාශනය එළිදැක්වුනේ  ජල රෝද සිද්ධාන්තය සබැඳි ප්‍රංශ විද්‍යාඥ ගස්පාඩ්-ගුස්ටාෆ් කොරියෝලිස් ගේ  1835 විද්‍යාත්මක ලියැවිල්ලක සහ, පියරේ-සිමොන් ලප්ලාස් ගේ  1778 උදම් සමීකරණයන්හීදිය
20වන සියවසෙහි මුල් භාගයෙහිදී, කොරියෝලිස් බලය යන පදය කාලගුණ විද්‍යාව හා සම්බන්ධව භාවිතය ඇරඹිණි
මොසිල්ලා පදනම යනු විවෘත කේත මොසිල්ලා ව්‍යාපාරයට සහයෝගය දීමට සහ නායකත්වය සැපයීමට පවතින ලාභ නොපතන ආයතනයකි
එය 2003 ජූලි මස දී පිහිටුවන ලදී
එය විසින් සංවර්ධනය සඳහා ප්‍රතිපත්ති සැකසීම, යටිතල පහසුකම් පාලනය කිරීම, මොසිල්ලා සතු වෙළෙඳ ලකුණු සහ ප්‍රකාශන හිමිකම් ආරක්ෂා කිරීම වැනි කටයුතු කරනු ලැබේ
කයිට්ස් මැතිවරණ බලප්‍රදේශය  අගෝස්තු 1947 සහ පෙබරවාරි 1989 අතරතුර  ශ්‍රී ලංකාවෙහි  මැතිවරණ බලප්‍රදේශ අතුරින් එකක් විය
මෙම මැතිවරණ බලප්‍රදේශය නම් ලද්දේ උතුරු පළාතේ  යාපනය දිස්ත්‍රික්කයේ,  කයිට්ස් දිවයින අනුව යමිනි
සමානුපාතික නියෝජනය යටතේ පැවැත්වුණු පළමු මැතිවරණය වන 1989 මහා මැතිවරණයේදී  කයිට්ස් මැතිවරණ බලප්‍රදේශය වෙනුවට  යාපනය බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ බලප්‍රදේශය  ආදේශ කරනු ලදුවත් බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ බලප්‍රදේශය තුළ ඡන්ද බලප්‍රදේශයක් ලෙස කයිට්ස් දිගටම පවතියි
1963 පාර්ලිමේන්තු අතුරු-මැතිවරණය
1963 අගෝස්තු 31 දින මෙම මැතිවරණ බලප්‍රදේශය සඳහා පැවැත්වුණු පාර්ලිමේන්තු අතුරු-මැතිවරණයෙහි ප්‍රතිඵල
කිලිනොච්චි මැතිවරණ බලප්‍රදේශය   මාර්තු 1960 සහ පෙබරවාරි 1989 අතරතුර  ශ්‍රී ලංකාවෙහි  මැතිවරණ බලප්‍රදේශ අතුරින් එකක් විය
මෙම මැතිවරණ බලප්‍රදේශය නම් ලද්දේ උතුරු පළාතේ  කිලිනොච්චි දිස්ත්‍රික්කයේ,  කිලිනොච්චි නගරය අනුව යමිනි
මාර්තු 1960 හිදී  චාවකච්චේරි මැතිවරණ කොට්ඨාශයේ දකුණුදිග කොටස ඡේදනය කිරීමෙන් මෙම බලප්‍රදේශය නිමවන ලදි
සමානුපාතික නියෝජනය යටතේ පැවැත්වුණු පළමු මැතිවරණය වන 1989 මහා මැතිවරණයේදී  කිලිනොච්චි මැතිවරණ බලප්‍රදේශය වෙනුවට  යාපනය බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ බලප්‍රදේශය  ආදේශ කරනු ලදුවත් බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ බලප්‍රදේශය තුළ ඡන්ද බලප්‍රදේශයක් ලෙස කිලිනොච්චි දිගටම පවතියි
ආශ්‍රිත

ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණි මැතිවරණ බලප්‍රදේශ
කිලිනොච්චි දිස්ත්‍රික්කය
කෝපායි මැතිවරණ බලප්‍රදේශය  අගෝස්තු 1947 සහ පෙබරවාරි 1989 අතරතුර  ශ්‍රී ලංකාවෙහි  මැතිවරණ බලප්‍රදේශ අතුරින් එකක් විය
මෙම මැතිවරණ බලප්‍රදේශය නම් ලද්දේ  උතුරු පළාතේ  යාපනය දිස්ත්‍රික්කයේ,  කෝපායි නගරය අනුව යමිනි
සමානුපාතික නියෝජනය යටතේ පැවැත්වුණු පළමු මැතිවරණය වන 1989 මහා මැතිවරණයේදී  කෝපායි මැතිවරණ බලප්‍රදේශය වෙනුවට  යාපනය බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ බලප්‍රදේශය  ආදේශ කරනු ලදුවත් බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ බලප්‍රදේශය තුළ ඡන්ද බලප්‍රදේශයක් ලෙස කෝපායි දිගටම පවතියි
ආශ්‍රිත

ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණි මැතිවරණ බලප්‍රදේශ
 යාපනය  දිස්ත්‍රික්කය
උඩුවිල් මැතිවරණ බලප්‍රදේශය   මාර්තු 1960 සහ පෙබරවාරි 1989 අතරතුර  ශ්‍රී ලංකාවෙහි  මැතිවරණ බලප්‍රදේශ අතුරින් එකක් විය
ජූලි 1977 දී මෙම බලප්‍රදේශය මනිපෙයි මැතිවරණ බලප්‍රදේශය ලෙසින් නම් වෙනස් කෙරණි
මෙම මැතිවරණ බලප්‍රදේශය නම් ලද්දේ උතුරු පළාතේ  යාපනය දිස්ත්‍රික්කයේ,  උඩුවිල් සහ මනිපෙයි නගර අනුව යමිනි
සමානුපාතික නියෝජනය යටතේ පැවැත්වුණු පළමු මැතිවරණය වන 1989 මහා මැතිවරණයේදී  මනිපෙයි මැතිවරණ බලප්‍රදේශය වෙනුවට  යාපනය බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ බලප්‍රදේශය  ආදේශ කරනු ලදුවත් බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ බලප්‍රදේශය තුළ ඡන්ද බලප්‍රදේශයක් ලෙස මනිපෙයි දිගටම පවතියි
මන්නාරම මැතිවරණ බලප්‍රදේශය  අගෝස්තු 1947 සහ පෙබරවාරි 1989 අතරතුර  ශ්‍රී ලංකාවෙහි  මැතිවරණ බලප්‍රදේශ අතුරින් එකක් විය
මෙම මැතිවරණ බලප්‍රදේශය නම් ලද්දේ උතුරු පළාතේ  මන්නාරම දිස්ත්‍රික්කයේ,  මන්නාරම නගරය අනුව යමිනි
සමානුපාතික නියෝජනය යටතේ පැවැත්වුණු පළමු මැතිවරණය වන 1989 මහා මැතිවරණයේදී  මන්නාරම මැතිවරණ බලප්‍රදේශය වෙනුවට  වන්නි බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ බලප්‍රදේශය  ආදේශ කරනු ලදුවත් බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ බලප්‍රදේශය තුළ ඡන්ද බලප්‍රදේශයක් ලෙස මන්නාරම දිගටම පවතියි
ආශ්‍රිත

ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණි මැතිවරණ බලප්‍රදේශ
මන්නාරම දිස්ත්‍රික්කය
මුලතිව් මැතිවරණ බලප්‍රදේශය  ජූලි 1977 සහ පෙබරවාරි 1989 අතරතුර  ශ්‍රී ලංකාවෙහි  මැතිවරණ බලප්‍රදේශ අතුරින් එකක් විය
මෙම මැතිවරණ බලප්‍රදේශය නම් ලද්දේ උතුරු පළාතේ  මුලතිව් දිස්ත්‍රික්කයේ,  මුලතිව් නගරය අනුව යමිනි
සමානුපාතික නියෝජනය යටතේ පැවැත්වුණු පළමු මැතිවරණය වන 1989 මහා මැතිවරණයේදී  මුලතිව් මැතිවරණ බලප්‍රදේශය වෙනුවට  වන්නි බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ බලප්‍රදේශය  ආදේශ කරනු ලැබුව ද බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ බලප්‍රදේශය තුළ ඡන්ද බලප්‍රදේශයක් ලෙස මුලතිව් දිගටම පවතියි
ආශ්‍රිත

ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණි මැතිවරණ බලප්‍රදේශ
මුලතිව්  දිස්ත්‍රික්කය
ජිවින් නමි කිරිමේ නොයෙකුත් ක්‍රම ඈත අතිතයේ සිට පැවති නමුත්,වඩා සාර්තක විදයාත්මක නාමකරන ක්‍රමයක් ඉදිරිපත් කරන ලද්දේ කැරොලස් ලිනේයස් (carolus linnaeus) විසිනි
(1707-1778)
මොහු ද්වි පද නමකරනයේ පියා ලෙස සැලකේ.(1753)
සත්ව හා ශාක රාජධානිය හදුන්වා දුනි
මොහු ශාක විශේෂ 6000 පමණ තක්සෝන දුරාවලියකට අනුව වර්ග කරන ලදි
එනමි විශේෂය,ඝණය,වර්ගය,ගෝත්‍රිය ලෙසය
වීනස් සිඟිති ප්‍රතිමා  යනු  ඉහළ පුරා ශිලා යුගයට අයත්, බොහෝවිට  යුරෝපයෙන් හමුවී ඇතිමුත්,  සයිබීරියාවේ, ඉර්කුට්ස්ක් ඔබ්ලාස්ට් තරම් ඈත පෙරදිගද හමුවී ඇති, පිරනීස් සිට  බයිකාල් විල දක්වා යුරේසියාවේ බොහෝ ප්‍රමාණයක් ආවරණය කරන පුළුල් ව්‍යාප්තියක් සහිත, සමසම භෞතික ලක්ෂණ නිරූපණය කරන  ප්‍රාග් ඓතිහාසික  ස්ත්‍රී  ප්‍රතිමාවන් ගණනාවකට යොදා ඇති හිරවරණ පදයකි
මෙයින් බොහෝ ඒවා ග්‍රැවටියානු යුගයට අයත් වුවද, 2008 දී සොයාගත් හා අඩුම වශයෙන් වසර 35,000 ක් වත් පැරණි බවට  කාබන් කාල නිර්මිත හොහෙල් ෆෙල්ස් හී වීනස් ඇතුළු ඔරිඤ්ඤාසියානු යුගයට අයත් පූර්ව නිදසුන් ගණනාවක්ද , වසර 11,000 පමණ පැරණි මොන්රුස් හී විනස් වැනි මැග්ඩලේනියානු යුගයට අයත් පශ්චිම නිදසුන් ගණනාවක්ද පවතියි
මෙම සිඟිති ප්‍රතිමා මෘදු පාෂාණ ( මේවන් පාෂාණ, කැල්සයිට් හෝ හුණුගල් වැනි), අස්ථි හෝ ඇත් දළ වෙතින් නෙළා හෝ, මැටියෙන් අඹා ඉන්පසු ගින්නෙන් පුළුස්සා හෝ තනා ඇත
හරිතාගාරය යනු යම් ප්‍රදේශයක ස්වභාවික උෂ්ණත්වයටවඩා ඉහල උෂ්ණත්වයක් අවැසි ශාක වැවීම සඳහා භාවිතා වන විනිවිද පෙනෙන මාධ්‍යයකින් බිත්ති සෑදූ ගොඩනැගිල්ලකි
කුඩා ගොඩනැගිලි වල සිට කර්මාන්ත-ප්‍රමාණයෙහි ගොඩනැගිලි දක්වා, මෙම ව්‍යුහයන්, ප්‍රමාණ පරාසයක් දක්වයි.  ක්ෂුද්‍රරූපී හරිතාගාරයක් හැඳින්වෙන්නේ ශිශිර කූඩුව ලෙසිනි
වහලය සඳහා වීදුරු හෝ ප්ලාස්ටික් සහ බිත්ති සඳහා නිතොර වීදුරු හෝ ප්ලාස්ටික් වැනි, විවිධවූ වර්ගයේ ආවරණ ද්‍රව්‍ය  සමගින් සැදි ගොඩනැගිලි ආකෘතියක් හරිතාගාරයක් සතු වෙයි
සූර්යයාගෙන් නිකුත් වන දෘශ්‍ය සූර්ය විකිරණය (මෙය සඳහා වීදුරු පාරදෘශ්‍ය වෙයි),   ගොඩනැගිල්ල තුල ඇති ශාක, පස, සහ අනෙකුත් දේ විසින් උරාගැනීම නිසා එය උණුසුම් වෙයි
උණුසුම් අභ්‍යන්තර පෘෂ්ඨයන් විසින් නිකුත් කෙරෙන තාපය නිසා රත් වන වාතය නිදහස් වන්නට නොදී අභ්‍යන්තරයෙහි රඳා තබාගන්නේ වහලය හා බිත්ති වලිනි
මෙයට අමතරව, හරිතාගාරයෙහි ඇකුලත පිහිටි උනුසුම්වූ ව්‍යුහයන් සහ ශාක විසින් ඔවුන්ගේ තාප ශක්තියෙන් කොටසක්, අධෝරක්ත වර්ණාවලීයෙහි යළි-විමෝචනය කරන අතර, මෙය සඳහා වීදුරු භාගික වශයෙන් පාරාන්ධ වන බැවින් මෙම ශක්තියෙන් කොටසක් හරිතාගාරය තුල සීමා වෙයි
කෙසේවෙතත්, මුලින් දැක්වූ (සංවහන) ක්‍රියාවලිය හා සංසන්දනය කළ විට මෙම පසුව දැක්වුණු ක්‍රියාවලිය සුළු භූමිකාවක් ඉටු කරයි
මේ අනුව, හරිතාගාරයක ප්‍රාථමික උණුසුම්කරණ යාන්ත්‍රණය සංවහනය වෙයි
මෙය ප්‍රදර්ශනය කෙරුමට හරිතාගාරයක වහලයට කිට්ටු කුඩා කවුලුවක් විවෘත කර තැබිය හැක
උෂ්ණත්වය විගසින් පහළ බසියි
ස්වයංවාතානය නම් ස්වයංක්‍රිය සිසිලන ක්‍රමයෙහි පදනම මෙම මූලධර්මයයි
මේ අනුව, හරිතාගාරයක් සඳහා වීදුරු භාවිතා කෙරෙන්නේ, වාතය ගලායෑමට බාධකයක් පැනවීමට හා ඒ මගින් හරිතාගාරය තුල ශක්තිය සිර කර තබා ගැනීමට උත්සාහයක් දැරීමටය
භූමිය අසබඩදී උණුසුම්වූ වාතය අවහිරයක් නොමැතිව ඉහළ යෑම හා ඉවතට ගලා යෑම වලකනු ලැබේ
ආශ්‍රිත ලිපි 
 හරිතාගාර ආචරණය

සටහන්
වී සැදිල්ලක්  යනු පාත්තයන්ගේ, තාරාවන්ගේ, සහ අනෙකුත් සංක්‍රමණික පක්ෂීන්ගේ සමමිතික වී-හැඩැති පියාසැරි සැදුමකි
හමුදාමය පියාසැරි මෙහෙයුමන්හිදීද වී සැදිලි භාවිතා කෙරෙයි
වායුගතිවිද්‍යාව
විශේෂයෙන්ම දිගු සංක්‍රමණික ගමන් පථ ඔස්සේ, පියාසැරි පක්ෂීන්ගේ කාර්යක්ෂමතාවය හා පරාසය,  වී සැදිල්ල විසින් මහත් ලෙසින් අභිවෘධි කොට දෙයි
පළමුවැන්නා හැර ඉතිරි සියල්ලන් පියාසර කරන්නේ ඉදිරියෙන් පියාසර කරන පක්ෂියාගේ  පියාපත්තුඩ සුළි වෙතින් පැන නගින උඩුගැසුමෙහිය
පියාසැරියෙහිදී තම තමන්ගේ බර දරාගැනුමට එක් එක් පක්ෂියාට උඩුගැසුම වෙතින් පිටිවහල සැපයෙන්නේ,  සැහැල්ලු ගුවන්යානයකට ඉහල නැගුමට හෝ උස රඳවා ගැනුමට හෝ ඉහල නගින වාතයෙහිදී සීමා විරහිතව හැකි වන පරිද්දෙන්මය
සාමාජීකයන් 25 දෙනෙකුගෙන් සැදුම් ලත් වී සැදිල්ලකදී , ප්‍රේරිත රෝධයෙහි 65%  ක අඩුවීමක් සාක්ෂාත් කරගැනුමට එක් එක් පක්ෂියාට හැකි වන අතර එම නිසාවෙන් ඔවුන්ගේ පියාසැරි පරාසය 71% කින් වර්ධනය කරගැනුමට හැකියාව ලබා දෙයි
සැදිල්ලෙහි තුඩෙහි සහ ඉදිරියෙහි පියාසර කරන පක්ෂීන් කාලානුරූප චක්‍රීය ආකාරයකින් මාරු කරනු ලබන්නේ පියසැරි විඩාව සියළු රංචු සාමාජීකයන් අතර සම සේ බෙදී යන පරිද්දෙන්ය
සන්නිවේදනය පහසුවෙන් පවත්වාගෙන යෑමටද  එක් එකා අතර දෘශ්‍ය සම්බන්ධය තබා ගැනුමටද මෙම සැදිල්ල විසින් පක්ෂීන්ට ඉඩ සලසයි
ආශ්‍රිත

පරිහරණය කල යුතු පුස්තක
Holmes, Tony
Spitfire vs Bf 109
Oxford, UK/ New York
Osprey, 2007. ISBN 1-84603-190-7.

කුරුලු සංක්‍රමණය
කුරුලු පියාසැරිය
උපායමාර්ගික සැදිලි
ජීවවිද්‍යාත්මක වශයෙන්, ළමයා (බහුවචන
ළමයි) යනු සාමාන්‍ය වශයෙන් උපත සහ මල්වරවීම යන අවස්ථා අතර මානවයෙකු හඳුන්වන පදයකි
බොහෝවිට, ළමයෙකු අවුරුදු දහඅටකට අඩු වයසැති මානවයෙකි
ළමයා පිළිබඳ සමහරක් අසම්මත අර්ථදැක්වීම්  අනුව,  භ්‍රෑණයක් පවා ළමයෙක් වන්නේ, නූපන් ළමයෙක් බැවිනි
"ළමයා" යන්නෙහි නීතිමය අර්ථදැක්වීම අනුව බාලවයස්කරුවෙක් පිළිබඳ, නැතහොත්  වයොපූර්ණත්ව වයසට වඩා අඩු වයසැති පුද්ගලයෙකු අදහස් කෙරෙයි
ආශ්‍රිත

ළමයි
20-20 ක්‍රිකට් ලෝක කුසලානයේ තෙවන තරගාවලිය 2010 අප්‍රේල්  30 සිට මැයි 16 දක්වා බටහිර ඉන්දීය කොදෙව් දූපත් හි පවත්වන ලදී
2009 ලෝක කුසලානය පැවති ආකාරයෙන්ම මෙම තරගාවලියත් ටෙස්ට් කණ්ඩායම් 10ක් හා ටෙස්ට් වරම් නොලද කණ්ඩායම් 2ක් ලෙස මුලු කණ්ඩායම් 12ක් කාණ්ඩ 4ක් යටතේ පළමු වටයේ තරග වදින ලදී
පෙර තරගාවලියේදී මෙන්ම කාන්තා 20-20 ක්‍රිකට් ලෝක කුසලානයත් මේ හා සමගාමීව මැයි 5 සිට 16 කාලය තුර පැවැත්විය
තරඟ නීති හා කොන්දේසි 
තරඟාවලිය සඳහා බලපැවැත්වූ තරඟ නීති හා රෙගුලාසි පළමු තරඟාවලිය ආකාරයේ උවත් තරඟයක් ලකුණු සමවීම නිසා අවසන් වුවහොත් ජයග්‍රාහකයා තිරණය කිරීම සඳහා සුපිරි ඕවරය යැවීම සිදු කරන ලදී
ක්‍රීඩාංගනයන් 
 කෙන්සින්ටන් ඔවල්, බාබඩෝස්
 ප්‍රොවිඩන්ස් ක්‍රීඩාංගනය, ගයනාව
 ශාන්ත ලුසියා ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාංගනය, ශාන්ත ලුසියා

ආශ්‍රිත
මිළින්ද පඤ්හ (පාලි පරි
"මිලින්දගේ ප්‍රශ්න") යනු ක්‍රි
100 දී පමණ ලියවුණැයි සැලකෙන බෞද්ධ ග්‍රන්ථයකි
මෙය බුරුම ත්‍රිපිටකයේ ඛුද්දක නිකායට අයත් වන අතර තායි හෝ පාලි ත්‍රිපිටකයන්ට අයත් නොවේ
තර්කයෙහි අතිශය දක්ෂ නාගසේන තෙරුන්ගේ ප්‍රශ්න විසර්ජන ශක්තිය සහ මිලින්ද (මිලිඳු/මෙනැන්ඩර්) රජතුමාගේ ප්‍රශ්න විචාරණ ශක්තිය මින් මැනවින් පිළිඹිබු කොට ඇත
මිළිඳු නාගසේන සංවාදය මනඃ කල්පිත ප්‍රබන්ධයක් නොවන අතර එය සැබෑ සිදුවීමකි
නමුත් සංවාදය සිදු වී කලකට පසුව ග්‍රන්ථාරූඪ කළ බැව් සැලකිය හැකිය
ඉතිහාසය
බුදු රජාණන්වහන්සේ ගේ පරිනිර්වාණයෙන් සිව්වන හා පස්වන සියවස් අතර මිලිඳු නම් බලවත් රජෙක් පශ්චිම භාරතයේ විශාල ප්‍රදේශයක් පාලනය කළේය
ඔහු ග්‍රීක ජාතිකයෙකි
එම රජතුමා නාගසේන නම් මහ රහතන් වහන්සේ නමක් වෙත එළඹ තමන් නොදත් සැක තැන් විමසා දැන ගෙන බුදු සසුනෙහි පැහැදී උන් වහන්සේ ළඟ මහණ වී කෙළෙසුන් නසා රහත් බවට පත් විය
මිළිඳු රජතුමා සහ නාගසේන තෙරුන් වහන්සේ යන දෙදෙනාගේ ධර්ම සංවාදය සංස්කෘත බසින් ලේඛනය කොට පරපුරෙන් පරපුරට ගෙනැවිත් පසු කාලයක දී ශුද්ධ මාගධී භාෂාවට නඟා මහා ධර්ම ග්‍රන්ථයක් රචනා කළ අතර එය මිලින්ද ප්‍රශ්නය නමින් ප්‍රකටව පවතී
අතීත කතාව
කාශ්‍යප බුදුරජාණන් වහන්සේගේ කාලයේදී එක්තරා විහාරස්ථානයක බොහෝ භික්ෂූන් වහන්සේලා වැඩ වාසය කළහ
එක් භික්ෂූන් වහන්සේ කෙනෙකු මළුව හැමද, සාමණේරයන් වහන්සේ නමක් අමතා තමන් ඇමදූ කැළිකසල ඉවත ගෙන ගොස් දමන්නැයි පැවසුවේය
නමුත් සාමණේරයන් වහන්සේ නොඇසූ කන්ව සිටියේය
භික්ෂූන් වහන්සේ දෙවන හා තෙවන වරද කැළිකසල ඉවත් කරන්නැයි පැවසුව ද සාමණේරයන් එය ඉටු කරනු නොකළේය
එවිට ඒ භික්ෂූන් වහන්සේ මේ නොකීකරු සාමණේරයෙකැයි කිපී හික්මවනු පිණිස මුෂ්ටි පහරක් එල්ල කළේය
පහර කෑ ඉක්බිති සාමණේරයන් වහන්සේ භයින් තැතිගෙන හඬ හඬා කුණුගොඩ ඉවත ගෙන ගොස් දමමින්, "මම මේ කසල බැහැර දැමුවා වූ කුසල කර්මයෙන් නිවන් දකිනා තුරාවට උපනුපන් ජාතියෙහි මහේශාක්‍ය, මහත් තේජස් ඇත්තෙක් වෙම්වා"යි ප්‍රාර්ථනා කළේය
අනතුරුව දිය නා ගනු පිණිස ගංතොටට යන සාමණේරයන් වහන්සේ ගී රාවයක් වන් වූ ගංගාවෙහි රළ වේගය දැක, "නිවන් දකිනා ජාතිය දක්වා උපනුපන් ආත්මයෙහි, මේ ක්ෂය නොවන රළ වේගය මෙන් ස්ථානෝචිත ප්‍රඥාව සහ ක්ෂය නොවන ප්‍රඥාව ඇති වෙම්වා"යි ප්‍රාර්ථනා කළේය
මේ අතරතුර ජල ස්නානය පිණිස පැමිණෙන, මළුව හැමදූ භික්ෂූන් වහන්සේ සාමණේරයන් වහන්සේගේ ප්‍රාර්ථනාව අසා "මොහුට මා කුණු දමන්නට කියූ පමණින් මෙවැනි ප්‍රාර්ථනා කරන කල්හි මට කුමක් නොවනු ඇති ද" යි සිතා "නිර්වාණය කරා එළඹෙන තෙක් පවත්නා සියළු ජාතින් හි දී මේ ගංගාවෙහි රළ වේගය මෙන් ක්ෂය නොවන්නා වූ අප්‍රමාණ ප්‍රඥාවෙන් යුක්ත වෙම්වා යි, මොහු විසින් විචාළ විචාළ සියළු ප්‍රශ්න කථාවන් නිරවුල් කරන්නට, වෙළුම් හරණට සමර්ථ වෙම්වා" යි කියා ප්‍රාර්ථනා කළහ
මෙසේ ප්‍රාර්ථනා කළ ඒ භික්ෂු-සාමණේර දෙදෙනා වහන්සේ දිව්‍යලෝකයෙහි ද මනුෂ්‍ය ලෝකයෙහි ද සැරිසරා එක් බුද්ධාන්තරයක් ගෙවා නැවත ඔවුන් දෙදෙනා වහන්සේගෙන් සාමණේර තෙම ජම්බුද්වීපයේ යොන්රට සාගල නම් නුවර මිළිඳු නම් රජ විය
මිලින්ද රජු 
ක්‍රි
232 දී ධර්මාශෝක රජුගේ අභාවය සිදු වීමත් සමඟ මෞර්ය අධිරාජ්‍යය බිඳ වැටුණේය
පුෂ්පමිත්‍ර නම් සෙන්පතියෙකු විසින් අශෝක රජුගේ මුණුබුරු බ්‍රහත් රථ මරා මෞර්ය රාජවංශය මුලිනුපුටා දැමීය
මේ අතරවාරයේ දී සිදු වූ දේශපාලන කලබල නිසා දඹදිව කුඩා රාජ්‍ය ගණනාවකට බෙදී ගියේ ය
එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස චන්ද්‍රගුප්ත රජු ගේ කාලයේ දී ඉන්දියාව අත හැර ගිය ග්‍රීකයෝ වයඹ දිග ඉන්දියාවෙන් නැවත පැමිණෙන්නට වූහ
200 දී පමණ යුතෙඩමස් නම් ග්‍රීක රජු ඇෆ්ඝනිස්තානයේ කොටසක් ද ඉන්පසු යුක්‍රටසිස් ග්‍රීක රජු සාගල නුවර ද යටත් කර ගත්හ
යුක්‍රටසිස් රජුගෙන් පසු වයඹ දිග ඉන්දියාව පාලනය කළේ මිනෙන්ඩර් හෙවත් මිළිඳු රජතුමා ය
ඔහු අවුරුදු විස්සක් සාගල රාජ්‍යය පාලනය කළේය
සිංහල, පාලි හා සංස්කෘත ග්‍රන්ථවල ග්‍රීක ජාතිකයන්ව යොන්, යෝන, යෝනක හා යවන ආදී නම් වලින් හඳුන්වා ඇත
මිළිඳු රජතුමා තීක්ෂණ බුද්ධිමත් පඬිවරයෙකු විය
ඔහු යමක් ඇසීමෙන් පමණක් එය පිළිගත්තෙක් නොවේ
තර්කානුකූලව විමසා බලා පිරික්සා පිළිගැනීම ඔහුගේ සිරිත විය
මිලිඳු රජුගේ නම සඳහන් කාසි විස්සක් පමණ සොයාගෙන ඇත
ඔහුගේ රාජ්‍යය ගංගා නදී තිරයේ පටන් නර්මදා නදිය දක්වා පැතිර පැවතිණි
මිළිඳු රජුගේ නුවණ කෙබඳු වී දැයි, පූජ්‍ය හීනටිකුඹුරේ සුමංගල හිමියන් විසින් පාලියෙන් සිංහලයට නගන ලද වාක්‍ය ඛණ්ඩයක මෙසේ දැක්වේ
නාගසේන හිමි
නාගසේන හිමියෝ පරවාද මථනය (අනුනගේ තර්ක බිඳලීම) සඳහා තර්කයට වඩා අලංකාර ශාස්ත්‍රයම උපයෝගී කරගෙන ඇත
සම්මතය සනාත කිරීමෙහි ලා උපමාවන්ගේ හා නිදර්ශනයගේ අවශ්‍යතාවය ගැන අවධානය යොමු කර ඇත
සිංහල මිලින්ද ප්‍රශ්නය
සිංහල මිලින්ද ප්‍රශ්නය පළමු වරට මුද්‍රණයෙන් ප්‍රකාශයට පත් වූයේ බු
ව. 2428 දී කොටහේනේ සර්වඥ ශාසනාභිවෘද්ධි දායක මුද්‍රණාලයෙනි
එහි දෙවන පිටුවෙහි මොහොට්ටිවත්තේ ගුණානන්ද උන්නාන්සේ වන මා විසින් 2422 දුරුතු මස පුර දසවක ලත් තිථිය ලත් ගුරු දින කොළඹ දී යැයි සඳහන් වේ
මිලින්ද ප්‍රශ්නය කොටස් තුනකින් සමන්විතය
පළමු කොටස වර්ග හෙවත් පරිච්ඡේද හතකින් යුක්තය
දෙවන කොටස හස්සප්පවේදී චෛත්‍යන්ධි අති බුද්ධි විචක්ඛණෝ යනාදී ගාථාවෙන් අවසන් වෙයි
තුන්වන කොටස උපමා කථා ප්‍රශ්න නමින් හැඳින්වෙන අතර එය වර්ග පහකට බෙදා ඇත
මිලින්ද ප්‍රශ්නය කාණ්ඩ හයකින් සහ වර්ග (පරිච්ඡේද) විසි දෙකකින් යුතු බව සහ ප්‍රශ්න 262 ක් අන්තර්ගත වන බවත් ග්‍රන්ථයෙහි නො ආ ප්‍රශ්න හතලිස් දෙකක් ඇති බවත් ඒ සියල්ල එක්කොට මිලින්ද ප්‍රශ්නයේ ප්‍රශ්න 304 ක් වූ බවත් දැක්වෙන ඡේදයක් ඇති නමුත් එසේ මිලින්ද ප්‍රශ්නයට ඇතුළත් නොවූ ප්‍රශ්න හතළිස් දෙක කවරේදැයි පැහැදිලි නැත
මූලාශ්‍ර
 Hinüber, Oskar von (1996/2000)
A Handbook of Pāli Literature
Walter de Gruyter
ISBN 3-11-016738-7.
 Winternitz, Moritz
History of Indian Literature
බාහිර සබැඳුම්
 සිංහල මිලින්ද ප්‍රශ්නය
The Questions of King Milinda, translated by Thomas William Rhys Davids
at Sacred-texts
The Debate of King Milinda, Most Recent HTML and PDF Editions
The Debate of King Milinda, Abridged Edition
Bhikkhu Pesala
Hosted at BuddhaNet
Milindapaha - Selected passages in both Pali and English, translated by John Kelly 

Greco-Buddhism
Pāli Buddhist texts
Khuddaka Nikaya
Indo-Greeks
ග්‍රෙගර් ජොහාන් මෙන්ඩෙල් (
1822 ජූලි 20 – 1884 ජනවාරි 6) කාලගුණ විද්‍යාඥයෙක්, ගණිතඥයෙක්, ජීවවිද්‍යාඥයෙක්, අගුස්තීනු නිකායික තාපසයෙක් සහ මොරෝවියාවේ මාග්‍රේවියට් හි බර්නෝ ශා
තෝමස් ආරාමයෙ හි ආශ්‍රමාධිපතිවරයෙක් ද විය
ඔස්ට්‍රියානු අධිරාජ්‍යයේ (වර්තමාන චෙක් ජනරජයේ) සිලෙසියන් ප්‍රදේශයේ ජර්මානු භාෂාව කතා කරන පවුලක උපන් මෙන්ඩෙල්, නූතන ප්‍රවේණි විද්‍යාවේ ආරම්භකයා ලෙස ඔහුගේ මරණින් පසු පිළිගැනීමක් හිමිවිය
සතුන් සහ ශාක හරස් අභිජනනය මගින් යම් උචිත ගති ලක්ෂණ වලට ඉස්මතු වීමට ඉඩක් ලැබිය හැකි බව, ගොවීන් වසර දහස් ගණනාවක් තිස්සේ දැන සිටිය ද, 1856 සහ 1863 අතර සිදු කරන ලද මෙන්ඩෙල්ගේ ගෙවතු මෑ පැළෑටි පරීක්ෂණ මගින් අද මෙන්ඩලීය ආවේණිය ලෙස හඳුන්වන ආවේණිය පිළිබඳ නීති බොහෝමයක් මුලින්ම ස්ථාපිත කරන ලදී
මෑ පැල වල පහත ලක්ෂණ හත සමඟ මෙන්ඩල් වැඩ කළේ ය
පැලයේ උස, කරල් හැඩය සහ වර්ණය, බීජ හැඩය සහ වර්ණය, සහ මල් පිහිටීම සහ වර්ණය
නිදසුනක් ලෙස බීජ වර්ණය ගත් විට, සත්‍යාභිජනක කහ මෑ සහ සත්‍යාභිජනක කොළ මෑ අන්තරාභිජනනය කරන විට ඔවුන්ගේ ජනිතයන් සෑම විටම කහ බීජ නිපදවන බව මෙන්ඩල් පෙන්වා දුන්නේය
කෙසේ වෙතත්, ඊළඟ පරම්පරාවේදී, කොළ මෑ ඇට නැවත කොළ 1 ට කහ 3 අනුපාතයකින් යළි ඉස්මතු විය
මෙම සංසිද්ධිය පැහැදිලි කිරීම සඳහා, මෙන්ඩල් විසින් ඇතැම් ගති ලක්ෂණ ගැන සඳහන් කිරීමේදී "නිලීන" සහ "ප්‍රමුඛ" යන යෙදුම් භාවිතා කරන ලදී
ඉහත උදාහරණයේ දී, පළමු ජනිත පරම්පරාවේ අතුරුදහන් වී ඇති බව පෙනෙන කොළ ගති ලක්ෂණය, නිලීන වන අතර කහ ප්‍රමුඛ වේ
1866 දී ඔහු සිය කෘතිය ප්‍රකාශයට පත් කරමින්, ජීවියෙකුගේ ගති ලක්ෂණ තීරණය කළ හැකි අදෘශ්‍යමාන “සාධක” —වර්තමානයේ ජාන— වල ක්‍රියාව ඉන් ආදර්ශනය කළේය
20 වන සියවස ලබා (දශක තුනකට පසුව) මෙන්ඩෙල්ගේ මූලධර්ම නැවත සොයා ගන්නා තෙක්ම ඔහුගේ කර්තව්‍යයයේ දැඩි වැදගත්කම හඳුනාගැනීමට ලක් නො වීය
1900 දී එරික් වොන් ෂ්චර්මාක්, හියුගෝ ඩි ව්‍රීස් සහ කාල් කොරන්ස් විසින් තනි තනිව මෙන්ඩෙල්ගේ පර්යේෂණාත්මක සොයාගැනීම් කිහිපයක් සත්‍යාපනය කළ අතර එය නූතන ජාන විද්‍යාවේ පූර්වාගමනයට හේතු විය
ජීවිතය සහ වෘත්තිය 
ඔස්ට්‍රියානු අධිරාජ්‍යයේ (නූතන චෙක් ජනරජයට අයත්) මොරොවියා-සිලෙසියා දේශ සීමාවේ, හයිනයිස් (ජර්මානු බසින් Heinzendorf bei Odrau), ජර්මානු කතා කරන චෙක් පවුලක මෙන්ඩෙල් උපත ලැබීය
ඇන්ටන් සහ රොසීන් (ෂ්විට්ලිච්) මෙන්ඩෙල්ගේ පුත්‍රයා වූ ඔහුට, වෙරෝනිකා නම් එක් වැඩිමහල් සහෝදරියක් සහ තෙරේසියා නම් එක් බාල සොයුරියක් සිටියහ
අවම වශයෙන් අවුරුදු 130 ක් පමණ මෙන්ඩල් පවුලට අයත් ව තිබූ ගොවිපලක ඔවුහු වැඩ කරමින් ජීවත් වූහ
(මෙන්ඩෙල් ඉපදුණු නිවස දැන් මෙන්ඩෙල් වෙනුවෙන් කැප කළ කෞතුකාගාරයකි )
ඔහුගේ ළමා කාලය තුළ මෙන්ඩෙල් උයන්පල්ලෙකු ලෙස වැඩ කරමින් මීමැසි පාලනය ඉගෙන ගත්තේය
යෞවනයෙකු ලෙස ඔහු ඔපාවා හි (ජර්මානු බසින් "ට්‍රොපෝ")  උසස් විද්‍යාස්ථානයට ගියේය
අසනීප වීම හේතුවෙන් ඔහුට විද්‍යාස්ථාන අධ්‍යයන වලින් මාස හතරක නිවාඩුවක් ගැනීමට සිදුවිය
1840 සිට 1843 දක්වා ඔහු ඔලොමූක් විශ්ව විද්‍යාලයේ දාර්ශනික ආයතනයේ ප්‍රායෝගික හා න්‍යායාත්මක දර්ශනය හා භෞතික විද්‍යාව හැදෑරූ අතර අසනීප නිසා තවත් වසරක නිවාඩුවක් ලබා ගත්තේ ය
ඔහු තම අධ්‍යාපනය සඳහා මුදල් ගෙවීමට ද මූල්‍යමය වශයෙන් අපොහොසත් වූ අතර තෙරේසියා ඇයගේ දෑවැද්ද ඔහුට ලබා දුන්නේය
පසු කාලීනව ඔහු ඇගේ පුතුන් තිදෙනාට උපකාර කළ අතර, ඔවුන්ගෙන් දෙදෙනෙක් වෛද්‍යවරු වූහ
ඔහු අර්ධ වශයෙන් භික්ෂුවක් බවට පත්වූයේ එයට මුදල් ගෙවීමකින් තොරව අධ්‍යාපනයක් ලබා ගැනීමට ඔහුට හැකි වූ බැවිනි
අරගල කරන ගොවියෙකුගේ පුතෙකු ලෙස, පැවිදි ජීවිතය, ඔහුගේ වචන වලින්, "ජීවනෝපාය මාර්ගයක් පිළිබඳ නිරන්තර කාංසාව" වළක්වා ගත්තේය
[13] ජොහාන් මෙන්ඩෙල් උපත ලැබූ ඔහුට ග්‍රෙගෝර් (චෙක්හි ෂෙහෝ) යන නම ලැබුණි
ඔහු ඔගස්ටීනියානු භික්ෂූන් සමඟ සම්බන්ධ වූ විට
මෙන්ඩෙල් දර්ශන පී ulty යට ඇතුළු වූ විට ස්වාභාවික ඉතිහාසය හා කෘෂිකර්ම දෙපාර්තමේන්තුවේ ප්‍රධානියා වූයේ ජොහාන් කාල් නෙස්ලර් විසිනි
ඔහු ශාක හා සතුන්ගේ, විශේෂයෙන් බැටළුවන්ගේ පාරම්පරික ගති ලක්ෂණ පිළිබඳව පුළුල් පර්යේෂණ සිදු කළේය
ඔහුගේ භෞතික විද්‍යා ගුරුවරයා වූ ෆ්‍රෙඩ්රික් ෆ්‍රාන්ස්ගේ නිර්දේශය මත මෙන්ඩෙල්, බර්නෝහි ඔගස්ටීනියානු ශාන්ත තෝමස්ගේ අබේ (ජර්මානු භාෂාවෙන් බ්‍රෝන් ලෙස හැඳින්වේ) ඇතුළු වී පූජකයෙකු ලෙස පුහුණුව ආරම්භ කළේය
මෙන්ඩෙල් ආදේශක උසස් පාසැල් ගුරුවරයෙකු ලෙස සේවය කළේය
1850 දී ඔහු සහතික කළ උසස් පාසැල් ගුරුවරයෙකු වීමට විභාගයේ අවසාන කොටස් තුන වන වාචික කොටස අසමත් විය
1851 දී, ඔහු වඩාත් විධිමත් අධ්‍යාපනයක් ලබා ගැනීම සඳහා ඇබට් සිරිල් ෆ්‍රැන්ටීක් නැප්ගේ අනුග්‍රහය යටතේ අධ්‍යාපනය ලැබීම සඳහා වියානා විශ්ව විද්‍යාලයට යවන ලදි
වියානාහි ඔහුගේ භෞතික විද්‍යාව පිළිබඳ මහාචාර්යවරයා වූයේ ක්‍රිස්ටියන් ඩොප්ලර් ය
ප්‍රධාන වශයෙන් භෞතික විද්‍යාව පිළිබඳ ගුරුවරයෙකු ලෙස මෙන්ඩෙල් 1853 දී සිය ආරාමයට පැමිණියේය
1856 දී ඔහු සහතික කළ ගුරුවරයෙකු වීමට විභාගය සමත් වූ අතර නැවත වාචික කොටස අසමත් විය
1867 දී ඔහු නැප් වෙනුවට ආරාමයේ පැවිදි බවට පත් විය
ලක්සම්බර්ග් ආදිපාද වසම බටහිර යුරෝපයේ පිහිටි රටකි
එය පාලනය කර ඇත්තේ ආදිපාදවරයෙකි
එහි සංවර්ධිත ආර්ථිකයක් හා ලෝකයේ ඉහළම ඒක පුද්ගල දළ ජාතික නිෂ්පාදනයක් පවතී
එය ස්පාඤ්ඤ මාවතේ පැවති ආරක්ෂක මුර කුටියක් වන අතර, ස්පාඤ්ඤය යුරෝපයේ බලය නතු කරගෙන සිටි අතර, 16 හා 17 ශතවර්ෂවල බටහිර අර්ධ ගෝලයට හා  ඉන් ඔබ්බට බලපෑමක් ඇති කළේය
ලක්සම්බර්ග් යුරෝපානු සංගමය, නේටෝ, OECD, එක්සත් ජාතීන්ගේ සංගමය, බෙනිලන්ස් සහ බටහිර යුරෝපානු සංගමයේ සාමාජිකයෙකි
ලක්සම්බර්ග් අගනුවර  එහි තිබෙන විශාලතම නගරය වන අතර යුරෝපානු සංගමයේ සංස්ථා හා ඒජන්සි පිහිටා ඇත
‍එය පිහිටා ඇත්තේ ‍රෝමානු යුරෝපයේ නව ජර්මන් යු‍රෝපයේ සංස්කෘතිකමය බෙදීම තුලය
ජර්මන්, ප්‍රංශ හා ලක්ස්සම්බර්ග නිල භාෂාවන් වේ
ලෞකික රාජ්‍යයක් වන නමුත් එය ‍ රෝමානු කතෝලික රාජ්‍යයක් ලෙස තිබී ඇත
ලිතුවේනියා සමුහාණ්ඩුව බෝල්ටික් තුන් රාජ්‍යයේ උතුරු යුරෝපයේ පිහිටි රටකි
ගිණිකොණින් බෝල්ටික් මුහුදු තීරයේ හා එය මායිම් වන්නේ උතුරින් ලැට්යාවටත්, ගිණිකොණින් බෙලාරස්, නිරිත දෙසින් පෝලන්තය, රුසියානු ලෙනින්ග්‍රෑඩ් කුඩා රාජ්‍යය, බටහිරින් බොල්ටික් මුහුදු තීරයේ ඇත්තේ ස්විඩනය හා ඩෙන්මාර්ක්ය
14 වන ශතවර්ෂයේ දී යුරෝපයේ පිහිටි විශාලතම රට ලිතුවේනියා විය
වර්තමානයේ බෙලාරස්, යුක්රේන්, පෝලන්ත හා රුසියානු කොටස් ලිතුවේනියා ආදිපාද වසමේ ප්‍රදේශ විය
1569 වර්ෂයේ දී ලුබ්ලින් එකමුතුවෙන් පෝලන්ත ලිතුවේනියා යන පොදු රාජ්‍යය ලෙස නව රාජ්‍යයන් පිහිටුවිය
එය ශතවර්ෂ 2 ක් පුරා පැවති අතර 1772 සිට 1795 දක්වා වකවානුවේ අසල්වැසි රාජ්‍යයන් එය ක්‍රමයෙන් බිඳ දැමු අතර රුසියානු අධිරාජ්‍ය සමඟ ලිතුවේනියන් ප්‍රදේශ බොහෝමයක් සම්බන්ධ කරන ලදි
2 වන ලෝක යුද්ධයෙන් පසු 1918 පෙබරවාරි 16 දා ලිතුවේනියානු නිදහස් පනත අත්සන් කරන ලද අතර, නිදහස් රාජ්‍යයන් ලෙස ප්‍රකාශිතයට පත් කරන ලදි
1940 වර්ෂයේ දී ලිතුවේනියාව, සෝවියට් රුසියානුවන් හා නාසි ජර්මානුවන් විසින් අත් පත් කර ගත්හ
1944 වන විට නාට්සින් පසු බැසි අතර සෝවියට් රුසියානුවන් එය අත්කර ගත්හ
1990 මාර්තු 11 දා  ලිතුවේනියාව සෝවියට් සමුහාණ්ඩුව තුල නිදහස ප්‍රකාශ කල පළමු රට විය
ලිතුවේනියාව නේටෝ, යුරෝපානු කවුන්සිලය (EC), යු‍රෝපානු සංගමයේ (EU) සාමාජිකයෙකි
2007 දෙසැම්බර් 21 දා එය ෂෙන්ගන් එකඟතාවයේ සම්පුර්ණ සාමාජිකයෙක් විය
2009 වර්ෂයේ විල්නියස් යුරෝපානු සංස්කෘතියේ අගනුවර විය
ලයිබීරියා නිළ වශයෙන් ලයිබීරියා සමුහාණ්ඩුව ලෙස බටහිර අප්‍රිකානු වෙරළතීරයේ පිහිටි රටකි
2008 සංඛ්‍යා ලේඛනයන්ට අනුව එරට ජනගහනය 3,476,608 වන අතර භුමි ප්‍රමාණය වර්ග කි
111,369 (වර්ග සැතපුම් 43,000) ක් වේ
ලයිබීරියාහි උණුසුම් කාලගුණයක් ඇති අතර ග්‍රිෂ්ම කාලයේ වර්ෂාව හා වියළි කාලයේ තද සුළං ද ඇති වේ
ලයිබීරියානු පෙපර් වෙරළතීරය ජනාකීර්ණ ප්‍රදේශයක් වන අතර, එහි කඩොලාන වනාන්තර සහ රට අභ්‍යන්තරයේ සුළු වශයෙන් වනාන්තර ඇත
එය ක්‍රමයෙන් වියළි තණබිම් කරා විවෘත වේ
නැව්වලින් නිදහස් කරගත් වහලුන් ද මෙම රටට එවන ලදි
මෙම ජනපදයෙන් ලයිබීරියානු සමාජය තුල ප්‍රභූ සමාජයක් ගොඩනැගූ අතර 1847 දි ඔවුන් ලයිබීරියන් සමුහාණ්ඩුව සොයා ගන්නා ලදි
ඇමරිකාව තුල පැවති පාලන තන්ත්‍රයේ ආකෘතියක් ඔවුන් ‍‍මොන්රෝවියා ලෙස ඇති කල අතර අගනුවර වුයේ ‍ජේම්ස් මොන්රෝයිය
1980 දි  හමුදා බලඇණියක් විලියම් ආර්. වෝල් බට්ගේ පාලනය යටතේ ලබා ගත් අතර එය අස්ථාවර කාලයක් බවට පත්වෙමින් සිවිල් යුද්ධයට හා රටේ ආර්ථිකයට බලවත් සේ පහරක් වැදුණි
වර්තමානයේ ලයිබීරියාව එම යුද්ධයෙන් හා කඩා වැටුණු ආර්ථිකයෙන් ගොඩනැගෙමින් පවතී
සංඛ්‍යාලේඛන සඳහන් කරන පරිදි ජනගහනයෙන් 35% දිනකට ඇ
ඩොලර් 1.25 අඩුවෙන් ආදායමක් ලබයි
කීර්ගිස්තානය නිළ වශයෙන් කීර්ගිස්තාන් සමුහාණ්ඩුව, මධ්‍යම ආසියාවේ රටකි
එය මායිම් වන්නේ උතුරින් කසක්ස්තානය, බටහිරින් උස්බෙකිස්ථානය, නිරිත දෙසින් ටජිකිස්තානය සහ නැගෙනහිරින් චීනයට ය
පුරාවෘත්තයක සඳහන් මනාස් යන වීරයාගේ ගෝත්‍රයන් 40 යක නාමයෙන් බිදී ආ නමක් ලෙස කීර්ගිස්තානය හඳුන්වයි. ඒ රටේ ජාතික කොඩියේ ඇති හිරු කිරණ 40 ‍යෙන් එම ගෝත්‍ර 40 විදහා දක්වයි.

මූලාශ්‍ර 

මධ්‍යම ආසියානු රටවල්
සමුහාණ්ඩු
යාපනය අර්ධද්වීපය යනු ශ්‍රී ලංකාවේ උතුරු පළාතේ ප්‍රදේශයකි
එය විශාල කොටස් තුනකට කඩා වෙන් කෙරෙයි
ඒවා නම් වඩමරච්චි, තෙන්නමරච්චි සහ වලිකාමම් වෙති
පළාතේ අග නගරය වන, යාපනය මෙහි පිහිටා ඇත අර්ධද්වීපය බොහෝ ලෙසින් ජලයෙන් වටවී ඇති අතර දිවයිනෙහි ඉතිරිය වෙත සම්බන්ධ වී ඇත්තේ සිහින් භූමි තීරුවකිනි
එහි හැඩය නාගයෙකු/සර්පයෙකුගේ හිසට සමාන වන අතර එහි පුරාණ වැසියන් නාග ගොත්‍රිකයන් හා නාග අදහන්නන් ලෙසින් හැඳින්වීමට මෙයද හේතු වූවා යැයි සලකති
එහි භූගත ජලය භාවිතා වන්නේ පානීය, කෘෂිකාර්මීය සහ කර්මාන්තමය අවශ්‍යතාවයන් සඳහාය
වී ගොවිතැන සඳහා අහස් ජලය භාවිතා කෙරෙන අතර එසේ කෙරෙන්නේ ඊසාන දිග මෝසම් වැසි පවතින කාලයෙහි තෙමසක කාල පරිච්ඡේදයක් තුල පමණි
අභ්‍යන්තර ජල ප්‍රදේශ හා සමග මුළු භූමි ප්‍රමාණය 1,030 කිමී² වෙයි
භූමි භාගය බොහෝ ලෙසින් පැතලි සහ අඩු උස් බවකින් යුතු වන අතර තෙලිප්පලයි අවට වන බටහිර පෙදෙසෙහි මධ්‍යම ප්‍රදේශය පමණක් මුහුදු මට්ටමෙහි සිට මීටර 10.5 පමණ ඉහළ නැග සිටියි
භූමිය එහි සිට දකුණු සහ ගිණිකොණ දෙසට සෙමෙන් බෑවුම් වන අතර උතුරු දිසාවට එක්වරම උස අඩුවීමක් පෙන්නුම් කරයි
සියරා ලියෝන්  සමූහාණ්ඩුව බටහිර අප්‍රිකානු රටකි
මායිම් උතුරින් ගිනියා
ගිනිකොණින් ලයිබීරියාව හා නිරිතදිගින් අත්ලාන්තික් සාගරයට  අයත්ය
වර්ග මීටර් 71,440  වර්ග කිලෝමීටර (වර්ග සැතපුම් 27,699) හා ජනගහනය මිලියන 6.4 කි
මෙහි ව්‍යවස්ථාදායක සමූහාණ්ඩුවක් හා බටහිර ප්‍රදේශයේ පළාත් 03 ක් හා නැවත පළාත් 14 කට බෙදේ
සෞම්‍ය  දේශපාලනයක් ඇති අතර ෆ්‍රීටවුන් අගනුවර වේ
රාජ්‍ය භාෂාව ඉංග්‍රීසිය
නමුත් ක්‍රියෝ භාෂාව රටේ  බහුලව කතා කරන භාෂාවයි. එය ජනගහනයෙන් 97% ක් භාවිතා කරන භාෂාවයි. මෙහි වෙසෙන ජනවර්ග 15 ක් සියරා ලියෝන් හි රට වාසීන් ලෙස සැලකේ. විශාලම ජනවර්ග 02   වන්නේ මෙන්ඩේ සහ ටෙමිනේ වේ
මොවුන් මුළු ජනගහනයෙන් 30% කි
මෙහි සාරවත් ඛනිජ සම්පත්  ඇති අතර පතල් මැණික් ආර්ථිකයේ ප්‍රධාන වේ
ලෝකයේ මැණික්  නිෂ්පාදනයේ ඉහළම 10 දෙනා අතර සිටී.ලෝකයේ විශාලතම ස්වාභාවික වරායන්ගෙන් 03 වන විශාලතම වරාය පවතී
මෙහි ආදිවාසීන්  වන්නේ ෂර්බි, ටෙමිනේ, ලිම්බා, සහ ටයිරාය
1462 එහි පැමිණි පෙට්‍රෝද සින්ටා මෙහි නම තැබීය
1808  ‍ෆ්‍රීටවූ බ්‍රිතාන්‍ය කොළනියක් විය
1896 රට ඇතුළත  බ්‍රිතාන්‍ය ආරක්ෂකයන් විය
1961 දෙකම එකතුවෙන් නිදහස ලැබීය
දශක 02 තුළ රජය පාලනය නොසලකා හැරි අතර ලිබියානු  අරගලය එහි මායිම්  අතරට යාමෙන් සෙයිරා ලියෝන් සිවිල් යුද්ධය ආරම්භ විය
2000 වර්ෂයේ දී එය සමතයට පත්විය
පලීසං ක්‍රියාන්විතයෙන්  සතුරු හමුදා පරාජය කළ අතර 1988 සිවිල් ආණ්ඩුවක් පත් කර ගැණුනි
මෙහි විශේෂ අධිකරණය 2002 වර්ෂයේ පිහිටුවන අතර එයින් 1996 සිට පැවති  යුධ අපරාධ හා මානව අපරාධ විසඳන ලදී
මෙය මානව වර්ධනයේ පහළම මට්ටමේ සිටින 03 වන රට වන අතර, සහ මානව දිළිඳු ලැයිස්තුවේ( Human Poverty Index ) 07 වන පහළම ස්ථානයේ සිටී.

අප්‍රිකාව තුළ රටවල්
ස්ලෝවැකියාව මධ්‍යම යුරෝපයේ පිහිටි රටකි
49,000 (වර්ග සැතපුම් 19,000) කි
ස්ලෝවැකියාව මායිම් වන්නේ බටහිරින් චෙක් සමුහාණ්ඩුව හා ඔස්ට්‍රියා, උතුරින් පෝලන්තය, නැගෙනහිරින් යුක්රේන් හා දකුණින් හංගේරියාවටය
ස්ලොවැනියා යුරෝපියානු සංගමය, නේටෝ, එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය, ආර්ථික සහයෝගය හා සංවර්ධනය පිළිබඳ සංවිධානය(OECD), ලෝක වෙළඳ ආයතනය(WTO), යුනෙස්කෝ හා අනෙකුත් අන්තර්ජාතික සංවිධානවල සාමාජිකයෙකි
5 වන හා 6 වන ශතවර්ෂවලදී වහල් සේවය සඳහා වහලුන් එරටට පැමිණි අතර පුරාණයේ දී අද ස්ලෝවැකියා ප්‍රදේශයට අයිති බොහොමයක් ප්‍රදේශ සාමෝස් අධිරාජ්‍යයට, මොරාවියාවට, හන්ගේරියානු අධිරාජ්‍යයට, ඔස්ට්‍රෝ හංගේරියානු රාජ්‍යයට හා චෙ‍කොෆ්ලෝවෙනියාවට අයත්ව තිබුණි
2 වන ලෝක යුද්ධයේ දී ස්ලෝවැකියා රාජ්‍ය බිඳ නොවැටී පැවතුණ අතර 1939 – 1944 කාලයේ දී එය ජර්මානු නාට්සින් යටතේ පැවතිණි
1945 සිට සොල්වැකියාව නැවතත් චෙකොස්ලෝවෙකියාවේ ප්‍රදේශයක් විය
1993 ජනවාරි 1 වනදා ස්ලෝවැකියාව නිදහස් රාජ්‍යයක් විය
ස්ලෝවැකියාවේ ඇත්තේ ඉහල ආදායම් ආර්ථිකයක් වන අතර එය යුරෝපියානු සංගමයේ (EU) හා ආර්ථික සහයෝගය හා සංවර්ධනය පිළිබඳ සංවිධානයේ(OECD) වේගවත්ම වර්ධන අනුපාතය වේ
එරට 2004 වර්ෂයේ දී යුරෝපියානු සංගමය(EU) හා 2009 ජනවාරි 01 වනදා යුරෝපීය කලාපය සමඟ එක් විය
යුරෝපියානු සංගමය, යුරෝපීය කලාපය, ස්චෙන්ගන් ප්‍රදේශය හා නේටෝ හි එකම කොමියුනිස්ට් රාජ්‍යය ස්ලෝවැකියාව වේ
ඊස්වාටිනි (ස්වාසි
උම්බුසෝ වීස්වාටිනි
සමහරවිට  කංග්වනේ ලෙසින් හැඳින්වෙන ), හෝ ස්වාසිලන්තය යනු දකුණු අප්‍රිකාවෙහි   ස්වෛරී රාජ්‍යයකි
එය නිදහස ලැබීමේ 50වන සංවත්සරය සැමරීමට, රජ විසින් 2018 අප්‍රේල් 19 දිනදී එය නිල වශයෙන් ඊස්වාටිනි රාජධානිය (ස්වාසි භාෂාවෙන් “ස්වාසිවරුන්ගේ භූමිය”) ලෙසින් යළි-නම්කෙරුනු අතර එහි පූර්ව නාමය ස්වාසිලන්ත රාජධානිය විය
උතුරින් දකුණින් සහ බටහිරින් දකුණු අප්‍රිකාව හා නැගෙනහිරින් මොසැම්බික් මෙහි මායිම් වේ
19 වන ශතවර්ෂයේ සිටි මස්වාටි දෙවන රජුගෙන් පසු මෙය රාජ්‍යයක් ලෙස නම් කරන ලදි
මෙහි කුඩා රටක් වන අතර උතුර හා දකුණට 200 km සහ නැගෙනහිර සහ බටහිර 130 km වේ
බටහිර කොටස කඳු වන අතර නැගෙනහිර අවපාතවේ
සෞම්‍ය කාලගුණයක් ඇති අතර ශ්‍රිෂ්ම සෘතුව 400 දක්වා ඉහළ යයි
වර්ෂාව ග්‍රීෂ්ම සෘතුවේ දී ඇඳ හැලෙන අතර බටහිරට 2m පමණ වේ
වර්තමානයේ ජනගහනය ස්වදේශි ස්වාසි ජාතිකයන් වන අතර භාෂාව ස්වාටි වේ
දෙවන බස ලෙස ඉංග්‍රිසි භාවිතා කරයි
15 වන 16 වන සියවසේ බන්ටු සංක්‍රමිණිකයන්ගෙන්  මොවුන් පැවත එයි
1968 දී මෙම රට නිදහස ලැබීය
මෙම රට සාමාජිකත්වය දරන්නේ දකුණු අප්‍රිකා සංවර්ධන සංගමය,අප්‍රිකාකානු  සංගමය සහ ‍පොදු රාජ්‍ය මණ්ඩලය වේ
රටේ රාජ්‍ය නායකයා රජ වන අතර ඔහු අගමැති සහ නියෝජිතයන් සහිත සුළු පිරිසක් පාර්ලිමේන්තුවට තෝරා පත්කරයි
මැතිවරණ පවත්වන්නේ අවුරුදු 5 කට වන අතර 2005 නව ව්‍යවස්ථාවක් ස්ථාපිත කරන ලදි
මෙහි ආර්ථිකය සේවා,කර්මාන්ත සහ නිෂ්පාදනය මත වේ
75% ත් ජනගහනයෙන් ගොවිතැන් හා  60% ක් දිනකට ඇ
2.25 ට අඩුවෙන් උපයයි
ප්‍රධාන වෙළද සහකරු වන්නේ දකුණු අප්‍රිකාවයි. මෙහි ආර්ථිකය සහ මානව ඒකාග්‍රතාවය HIV   වසංගතය හේතුවෙන් අනතුර‍ට භාජනය ‍වි ඇත
ස්වීඩන රාජධානිය උතුරු යු‍රෝපයේ ස්කැන්ඩිනේවියානු අර්ධද්විපයේ පිහිටි රටකි
එහි මායිම් බටහිරින් නොර්වේ, ඊසානෙන් ෆින්ලන්තය, දකුණට මායිම් වන්නේ ඩෙන්මාර්ක් ජර්මනිය සහ පෝලන්තය වන අතර නැගෙනහිරින් එස්ටෝනියා, ලැම්බියා, ලිතුවේනියා හා රුසියාව වේ
ස්වීඩනය ඩෙන්මාර්කයට ඔරෙසන්ඩ් තුලින් පාලම් උමගයකින් සම්බන්ධ වේ
450,295 කින් යුරෝපියානු සංගමයේ තුන්වන විශාලතම රටවන අතර ජනගහනය මිලියන 9.2 කි
ස්වීඩනයට අඩු ජනගහණ ඝනත්වයක් තිබෙන අතර එය වර්ග කි
වැසියන් 21 වන අතර රටේ දකුණු ප්‍රදේශයේ ජනගහණ ඝනත්වය වැඩි වන අතර එය නාගරිකව 85% ක් පමණ වේ
නාගරීකරණය සමඟ මෙම සංඛ්‍යාව ඉහල යනු ඇතැයි සැලකේ. අගනුවර වන්නේ ස්ටොක්හෝම් ය
මෙය රටේ විශාලතම නගරය වන අතර නාගරිකව ජනගහනය මිලියන 1.3 කි
ස්ටොක්හෝම් නගරය අවට මිලියන 2ක් පදිංචිව සිටිති
17 ශතවර්ෂවලදී ස්කැන්ඩිනේවියානු අර්ධද්විපයෙන් පිටත ප්‍රදේශ අහිමිවීම සහ 1809 දී වර්තමානයේ ෆින්ලන්තය වන නැගෙනහිර ස්වීඩනයේ කොටස් රුසියාවට අයත් විය
ස්වීඩනයේ මුලික මැදිහත්වීමෙන් කල අවසන් සටන 1814 වන අතර ස්වීඩනය හමුදාමය තැනකින් නෝර්වේ හට පුද්ගලික සංගමයකට එළඹගත් අතර එය 1905 වර්ෂය තෙක් පැවතුනි
ස්වීඩනය සාමය පැවතුන කාලයේ නොබැදි විදේශිය පනතක් අනුගමනය කල අතර යුධ සමයේ දී මධ්‍යස්ථ රටක් විය
වර්තමානයේ ස්වීඩනය ව්‍යවස්ථාදායක රාජාණ්ඩුවකින් හා පාර්ලිමේන්තු පද්ධතියකින් හා ඉහල වර්ධනය වු ආර්ථිකයකින් යුක්තය
ස්වීඩනය 1995 ජනවාරි 01 දා සිට යුරෝපානු සංගමයේ සාමාජිකයෙක් වන අතර ආර්ථික සහයෝගය හා සංවර්ධනය පිළිබඳ සංවිධානය (OECD) හි සාමාජිකත්වය ද දරයි
ආශ්‍රිත

List of Sweden-related topics
 Outline of Sweden
 329 Svea

සටහන්

මූලාශ්‍ර

භාහිර සබැඳි 

 Sweden
Sweden entry at Britannica
com
 
 
 
 Sweden from UCB Libraries GovPubs
 
 Sweden profile from the BBC News
 
 
 Key Development Forecasts for Sweden from International Futures
 Study in Sweden – official guide to studying in Sweden
 Wayback Machine Technological Waves and Economic Growth in Sweden 1850–2005
 Sweden – Economic Growth and Structural Change, 1800–2000 — EH
Net Encyclopedia
 vifanord – a digital library that provides scientific information on the Nordic and Baltic countries as well as the Baltic region as a whole

Public sector
 Sweden
se — Sweden's official portal
 The Swedish Parliament – official website
 The Government of Sweden – official website
 The Royal Court  – official website of the Swedish Monarchy

News media
 Radio Sweden – public service
 Sveriges Television  – public service
 Dagens Nyheter 
 Svenska Dagbladet 
 The Local – Sweden's news in English – independent English language news site

Trade
 World Bank Summary Trade Statistics Sweden

Travel
 VisitSweden
com – official travel and tourism website for Sweden

 
Northwestern European countries
Members of the Nordic Council
Member states of the European Union
Member states of the Union for the Mediterranean
එක්සත් ජාතීන්ගේ සාමාජික රාජ්‍ය
Kingdom of Sweden
Scandinavian countries
යුරෝපය තුළ රටවල්
States and territories established in the 12th century
Christian states
Swedish-speaking countries and territories
OECD members
උස්බෙකිස්ථානය නිළ වශයෙන් උස්බෙකිස්ථාන් සමුහාණ්ඩුව මධ්‍යම ආසියාවේ පිහිටි රටකි
එය මායිම් වන්නේ බටහිරින් හා උතුරින් කසකස්ථානය, නැගෙනහිරින් කියර්ගිස්තානය හා නැගෙනහිරින් ටජිකිස්ථානය දකුණින් අෆ්ගනිස්ථානය හා ටර්ක්මෙනිස්ථානයටය
මුල් 16 වන ශතවර්ෂයේ දී නැගෙනහිර ටර්නින් භාෂාවන් කථා කල උස්බෙක් නොමෑඩ්වරුන් විසින් මෙම රාජ්‍ය අල්ලා ගත්හ
වර්තමානයේ උස්බෙකිස්ථාන ජනගහනය අයත් වන්නේ අස්බෙස් ජන වර්ගයට අනුව ඔවුන් එම භාෂාව කථා කරයි