Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
විත්තිකරුවන්ගේ අදහස වී තිබුණේ පැරණි අගමැතිවරුන් යොදා ගෙන ජුන්ටා රජයක් පිහිටුවීම යයි ප්‍රකාශ වුණේය
එහෙයින් එවකට ආණ්ඩුකාර ශ්‍රීමත් ඔලිවර් ගුණතිලක කළින් අගමැතිවරුන් වූ ඩඩ්ලි සේනානායක සහ ශ්‍රීමත් ජෝන් කොතලාවල යන අය මෙම කුමණ්ත්‍රණයට සම්බන්ධ කිරීමට රජයේ සාක්ෂිකරුවන් උත්සාහ දැරූහ
මෙය කිසිසේත් ඔප්පු නොවුණි
ශ්‍රීමත් ඔලිවර් ගුණතිලක ආණ්ඩුකාර පදවියෙන් ඉල්ලා අස්වී බ්‍රිතාන්‍යයට ගියේය
ඔහුගේ තනතුරට සිරිමාවෝ බණ්ඩාරනායකගේ මාමා කෙනෙකු වූද එවකට එක්සත් ජනපදයේ ලංකා තනාපති ලෙස සිටියාවූ ද විලියම් ගොපල්ලව පත් විය
පෘතුග්‍රීසී පාලනය හැම විටම සීමා වී තිබුණේ මුහුදු බඩ පළාත්වලටයි
ඔවුන්ගේ ආගමට හරවා ගත් බොහෝ මිනිසුන් ධීවරයෝ වූහ
ඔවුන්ගේ බලයේ කොඳු නාරටිය වූයේ එයයි
තම පාලන ප්‍රදේශ පුළුල් කර ගැනීමට අවශ්‍යව සිටි පෘතුග්‍රීසීන්ගෙන් පළිගැනීම සඳහා සිංහල රජු විසින් ලන්දේසීන් ප්‍රයෝජනයට ගන්නා ලදී
ලන්දේසීන්ගේ පැමිණීම පෘතුග්‍රීසීන්ට සතුරන් දෙදෙනෙකු සමග ගණු දෙණු කිරීමක් වූයේය
අවසානයේ ලන්දේසීන් සමග ගිවිසුමකට බැඳීමට පෘතුග්‍රීසීන්ට බල කෙ‍රිණි
අවසානයේ පෘතුග්‍රීසීහු ලංකාව අත හැරදා ගිය අතර ඉතිහාසය රොඩු ගොඩක් බවට පත් වූහ
එක් වතාවකදී පෘතුගාලය ස්පාඤ්ඤයෙන් නිදහස ඉල්ලා සිටි අවස්ථාවෙදී නෙදර්ලන්තය, පෘතුගාලය සමග සාමයක් ඇති කර ගත්තේය
ඉන් පසු ගෝවේදී අත්සන් කරන ලද ගිවිසුමක් මගින් ලංකාවේ අත්පත් කර ගත් ප්‍රදේශ බෙදූහ
සෙමෙන් සෙමෙන් ලන්දේසීහූ ලංකාවේ සහ ඉන්දුනීසියාවේ මුහුදු බඩ පෙදෙස් සහ පිටත පෙදෙස්වල පාලකයෝ වූහ
පෘතුග්‍රීසීන්ට ඉතිරි වූ පෙදෙස් ලන්දේසීන් හා ඉංග්‍රීසීන් සමග සසඳන කළ කුඩා පෙදෙස්වලට සීමා විය
ප්‍රංශයට ප්‍රථම යුරෝපයේ සමූහාණ්ඩුවක් අත් හදා බැලූවේ නෙදර්ලන්තයයි
ඔවුන්ගේ ප්‍රධාන ආකල්පය වූයේ අනිකුත් යුරෝපීය රටවල්වලට වඩා වූ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයකි
ලන්දේසී ප්‍රවේශය, පෘතුග්‍රීසි පාලකයින් සමග නොවූ ජනතාවට සංස්කෘතික හා භාෂා පිළිබඳ නිදහස ලබා දෙන ලදී
ලන්දේසීහු ඔවුනට එරෙහිව යුද්ධ කළ නරකම සතුරන්ගේ එකෙකු වූ පෘතුග්‍රීසීන්ට අවස්ථාව දුන්හ
එපරිදි ඔවුනට ස්වදේශික ජනතාවගේ බධා කිරීමකින් තොරව ලංකාව යටත් කර ගැනීමට හැකි විය
ලංකාවේ ලන්දේසි පාලනයේ ගැටළු

ලන්දේසීහු ඔවුන්ගේ ප්‍රදේශ පාලනය කිරීම හා පුළුල් කිරීම ඇරඹූහ
මෙහිදී මහනුවර රජු තමනට උදව් ලබා ගැනීම සඳහා වෙනත් පාර්ශවයක් සෙව්වේය
මේ සඳහා ඔහු හැරුණේ ප්‍රංශය දෙසටය
අවසානයේ ඉංග්‍රීසීන් විසින් උපායශීලීව ලන්දේසි පාලන ප්‍රදේශ ලන්දේසීන්ගෙන් ලබා ගන්නා ලදී
ඒ නැපෝලියානු යුද්ධ කාලයේදීය
ලන්දේසීන් විසින් මැලේ සොල්දාදුවන් කීප දෙනෙක් සහ පොලිස් නිලධාරීන් ලංකාවේ පදිංචි කරවූයේ ස්වදේශික ජනතාව පාලනය කිරීමේ ක්‍රමයක් වශයෙනි
ලන්දේසින් රිපබ්ලිකන් වරුන් ලෙස රිපබ්ලිකන් නොහොත් සමූහාණ්ඩු පිළිබඳ අදහස් ලංකාවට ගෙනාවෝය
ලන්දේසි ජනතාව අතර ඔරෙන්ජ් හි ප්‍රින්ස් පාලනයට වඩා බතාවියාවේ පාලනය ජනප්‍රිය විය
1799 දී සිදු වූ බ්‍රිතාන්‍ය -රුසියන් ආක්‍රමණයේදී මෙය විද්‍යාමාන විය
ප්‍රංශ ගැති රාජ්‍යයක් ලෙසට බතාවියන් සමූහාණ්ඩුව ප්‍රංශයේ සහායයෙකු විය
ඒ ප්‍රංශය බ්‍රිතාන්‍යයට එරෙහිව කළ යුද්ධයේදීය
මෙය ලන්දේසි ජනපද ඔවුනට අහිමි වීමට මග පෑදුවේය
එමෙන්ම 1797 දී සිදු වූ කැම්පර්ඩවුන් සටනේදී ලන්දේසි නාවික බලඇණියක් පරාජයට පත් වීමද හේතු විය
19 වෙනි ශත වර්ශයේ දෙවැනි භාගයේදී ලන්දේසීන්ගේ ධනය පෙර තිබූ මට්ටමට ගෙන ආ හැකි වූයේ 19 සියවසේ දෙවැනි භාගය තරමේදීය
org/wiki/Dutch_Ceylon#The_Dutch_and_the_Portuguese
16 වන ශත වර්ෂයේදී පෘතුග්‍රීසීන් ඉතා හොඳින් ලංකාවේ බලය තහවුරු ගත් අවස්ථාව වන විට ලන්දේසීන් එපරිදිම ජාවා හි බලය තහවුරු කර ගෙන සිටියහ
පෘතුග්‍රීසීන් බටහිර සංස්කෘතිය ලංකාවට ගෙන ආහ
පෘතුග්‍රීසි ගුරුවරුන් විසින් මහනුවර රජවරුන්ට උගන්වන ලදී
මහනුවර රජ මාළිගයේද පෘතුග්‍රීසි ඇමතිවරු උපදේශකයින් වශයෙන් සිටියහ
එහෙත් රාජසිංහ රජු පෘතුග්‍රීසීන් සමඟ සතුටකින් පසු නොවීය
පෘතුග්‍රීසීහු ලාංකිකයන් සමඟ වෙළඳාම පිණිස පැමිණියහ
ලංකාවේ මිනිසුන් මෝඩයින් වූ හෙයින් පෘතුග්‍රීසීහු ඔවුන්ගේ ස්වාමිවරු වූහ
කුළු බඩු වැනි වෙ‍‍‍‍‍‍‍‍‍ළඳ ද්‍රව්‍ය ගත හැකි ඉතාම අඩු මුදලට මිළදී ගෙන ඒවා යුරෝපීය වෙ‍‍‍‍‍‍‍‍‍ළඳ පොළට විකුණා පෘතුග්‍රීසීහු අධික වශයෙන් ලාභ ලැබූහ
ලාංකිකයෝ ඔවුන්ගේ ඉඩම් සහ නිදහස පෘතුග්‍රීසීන් නිසා අහිමි වීමෙන් නොසතුටට පත්වී සිටියහ
ලිස්බන් ආණ්ඩුවක් පැමිණ රට උදුරා ගනු දැකීමෙන් ඔව්හු කරකියා ගත නුහුණු තත්වයකට පත්වූහ
කදිම රටක් සහ සංස්කෘතියක් පෘතුග්‍රීසීන් විසින් විනාශ කරන ලදී
කතෝලික ආගම සහ පෘතුග්‍රීසි භාෂාව බලෙන්ම වාගේ ඔවුන්ගේ උගුරෙන් පහළට තල්ළු කරනු ලැබීය
ඔවුන්ට පෘතුගාලයෙන් ආගමික නිදහස සහ දේශපාලන නිදහස ලබාගැනීමට අවශ්‍ය විය
පෘතුග්‍රීසීන්ට බලවත් සතුරෙකු වූ ඕලන්දය තමන්ගේ උදව්වට පැමිණීම ඔවුන්ට අවශ්‍ය විය
ඩෙන්මාර්කය උදව් දීම සඳහා ඉදිරිපත් වුවද මහනුවර රජුට ලන්දේසීන්ගේම උදව් අවශ්‍ය වූයේ ඒ වන විට ලන්දේසි - පෘතුග්‍රීසි යුද්ධයක් පැන නැගී තිබුණු හෙයිනි
ලන්දේසි නැව් සමූහයක් පැමිණ මඩකලපුවේ ගොඩ බැස රජු සමග සාකච්ඡා පැවැත්වූයේ දෙපාර්ශවයම එක් වී පෘතුග්‍රීසීන්ට එරෙහිව කටයුතු කිරීමේ අදහසිනි
රාජසිංහ රජු මෙම අවස්ථාව තදින් ග්‍රහණය කර ගත්තේ පෘතුග්‍රීසීන් ලංකාවෙන් එලවා දැමීමටයි
ලන්දේසි නැව් සහ ඒවායේ කපිතාන්වරු කිහිප වතාවක් පැමිණියාහ
ඔවුහු මහනුවර රජු සමග මිත්‍රත්වය පුළුල් කර ගත්හ
දෙපාර්ශවයම එක් වී දිවයින වටා ඇති බලකොටු නිදහස් කර ගැනීමට සැළසුම් සකස් කළහ
1638 දී ලන්දේසි - ලංකා ගිවිසුමක් අත්සන් කෙරුණු අතර එය අලුත් සම්බන්ධතාවයකට මග පෑදුවේය
මෙම ගිවිසුමෙන් පසු ලන්දේසීන් මඩකලපුවට, ත්‍රීකුණාමලයට, මීගමුවට හා ගාල්ලට පහර දී ඒවා අල්ලා ගත්හ
ලන්දේසීන්ගේ සහ නායක්කාර් පාලකයින්ගේ යටි කූට්ටු වැඩ

ලන්දේසීන් සමග ගණුදෙනු කරන ලද ලියවිලිවලින් රාජසිංහ රජු ගැන අපට හොඳින් කරුණු වටහා ගත හැකිය
මියගිය ඩොනල්ඩ් ෆර්ගියුසන් මහතා විසින් මෙම ලියවිලි සංස්කරණය කර ඇත
එසේම 1659 සිට 1679 දක්වා ලංකාවේ සිරකරුවෙකු වශයෙන් සිටි ඉංග්‍රීසි ජාතික රොබර්ට් නොක්ස් විසින් උඩරට රාජ්‍යය ගැන ලියන ලද විස්තරවලින් ද ඒ සම්බන්ධ තොරතුරු හෙළි වේ
ඔහු ඉතා දැඩි පාලකයෙකි
ඔහුගේ පියාගේ  කාල‍යේ දී විනාශකාරී පෙදෙස් බවට පත්ව තිබූ රාජ්‍යයන් එක්සත් කළේය
මෙසේ කිරීමේදී ඔහු තමාගේම අර්ධ සහෝදරයාට වස දී මැරුවේය
ඉතිරි අය එලවා දැමුවේය
අත්තනෝමතික හා කෲර, නිතරම සැකයෙන් පසු වූ නමුත් දුරදක්නා නුවණින් යුත් ඔහු, ඔහුගේ ප්‍රධානීන් ප්‍රාණ ඇපකරුවන් වශයෙන් මාළිගය තුළ රඳවා ගෙන සිටියේය
එමෙන්ම දේශපාලන වාසියක් ගැනීමට වුවමනා වූ විට ඉඩම් කොල්ල කෑමට ‍හෝ රට වැසියන්ගේ ඉඩම් වැනසීම සිදුවීම සම්බන්ධයෙන් පසු තැවිලි නොවීය
ඔහු සූක්ෂම උපායෙහි මෙන්ම යටි කූට්ටු වැඩ කිරීමෙහි අති දක්ෂයෙකුද විය
ලන්දේසීන් සමග රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික කටයුතුවලදී ප්‍රබලයෙකු ලෙස කටයුතු කළේය
එය කෙතරම් ප්‍රබල තත්වයක වූවාද කියතොත් රජු සමග කටයුතු කිරීමේදී උපායශීලීව සහ සහයෝගීව කටයුතු කළ යුතු බව ලන්දේසීහු තේරුම් ගත්හ
ඔහුට පෘතුග්‍රීසීන් පිළිඹද මනා තේරුම් ගැනීමක් තිබුණු අතර ඔහුට පසුව සිටි පාලකයන්ට වඩා පෘතුල දැක්මක් ඒ සම්බන්ධයෙන් තිබුණේය
ඔහු සීතාවක රාජසිංහ හා සම වීමට හෝ ඊට වඩා උසස් තත්වයෙන් කටයුතු කිරීමට බලාපොරොත්තු වුවද යුද්ධ කටයුතු සම්බන්ධයෙන් එසේ නොවීය
ඔහුගේ සේනාවෝ ගරිල්ලා සටන් ක්‍රමවල අති දක්ෂයෝ වූහ
ඔවුන් කොළඹට පැමිණි විට ලන්දේසීහු ඉදිරියට ඒමට පසු බට වූහ
"ඉඟුරු දී ගම් මිරිස් ගත්තා වගේ" යන සිංහල ප්‍රස්ථාව පිරුළ කරළියට ආවේ රාජසිංහ රජු පෘතුග්‍රීසීන් පලවා හැරීම‍ට ලන්දේසීන්ගේ උදව් ලබා ගැනීම චිත්‍රණය කිරීමටය
ප්‍රශ්න විසඳීමට වඩාත් බලවත් පාර්ශවයකට ආරාධනා කිරීමෙන් රාජධානිය තනි වීම ද ඉදිරි කටයුතු සියල්ල  ඉවත් කිරීමක් ද සිදු විය
org/wiki/Dutch_Ceylon#The_Dutch__Conquest
ලක්දිව ප්‍රථම ස්ථූපය ලෙස සැලකෙන්නෙ ථූපාරාම ස්ථූපයයි
ථූපාරාමයට වඩා පසු කාලයේදී ඉදි කරන ලද ස්ථූප ප්‍රමානයෙන් විශාල විය
දුටු ගැමුණු රජතුමා (ක්‍රි
161-137) මිරිස වැටිය ද, රත්නමාලී මහා ථූපය ලෙසින් හඳුන්වන බොහෝ බැතිමතුන්ගේ භක්ත්‍යාදරයට පාත්‍ර වූ රුවන්වැලි සෑය ද ගොඩනැංවූයේය
මිරිසවැටියේ පාද‍මෙහි විෂ්කම්භය අඩි 168 ක් විය
රුවන්වැලි සෑයේ පාදමෙහි විෂ්කම්භය අඩි 289 ක් වූ අතර උස රියන් 120 ක් නොහොත් අඩි 300 ක් පමණ විය
එහි හැඩය බුබ්බුලාකාරය
වට්ටගාමිණී රජු (වළගම්බා -ක්‍රි
103 ) මුලදී තැනූ අභයගිරිය එතරම් විශාල ථූපයක් නොවීය
පසු කලෙක කරන ලද විශාල කිරීම් නිසා එය මහාථූපයට වඩා විශාල විය
මේ සියල්ලටම වඩා විශාල ජේතවනාරාම ථූපය තැනවීම සම්බන්ධයෙන් මහාසේන රජු (ක්‍රි
ව.276-303) ගෞරවයට පාත්‍ර වේ
එහි පාදමෙහි විෂ්කම්භය අඩි 367 කි
එහි වර්තමානයේ උස අඩි 232 ලෙස ගණන් බලා ඇතත් මුල්ම උස රියන් 160 ක් වන්නට ඇතැයි අනුමාණ කෙරේ
ජේතවන ථූපයේ ප්‍රධාන විශේෂත්වය නම් එහි අඩිතාලමය
එය පිහිටි ගල දක්වා ද අඩි 250 ක් ගැඹුරට දිවයයි
එම ථූපයේ උසට සරිලන තරමටම අඩිතාලම දක්වා විහිදෙන ගැඹුරක් ඇත
අඩි තාලම ඇතුළු මුළු ජේතවනය ථූපයේ ව්‍යුහමය ගත් කළ එය ඊජිප්තුවේ මහා පිරමීඩයට වඩා බරින් ද විශාලත්වයෙන් ද වැඩිය
මිහින්තලයේ ද විශාල ස්ථූප තනා ඇත
ඒ මිහිඳු රහතන් වහන්සේ රජු මුණ ගැසුණු ස්ථානයේය
මාගම දීඝවාපිය (අම්පාර කිට්ටුව) කතරගම සහ වෙනත් තැන්වලද විශාල ස්ථූප තිබේ
ලංකාවේ ස්ථූප ගොඩනැංවූවන් ඉන්දියාවේ සාංචි සහ වෙනත් තැන්වල තිබුණු එවැනි ගොඩනැගිලි සැලසුම් ඉතා හොඳින් අධ්‍යයනය කළහ
මෙම යෝධ ඉදිකිරීම්වල අර්ධ ගෝලාකාර ශිඛරය ගොඩ නගා තිබුණේ පේසා වළලු තුනක් මතය
ථූපය මුදුණේ දැවයෙන් හෝ ගලින් කළ වැටක් තිබුණි
පසු කලෙක මෙය හතරැස් ගල් යොදා නිම කරන ලදී
ගෝලාකාර ශිඛරයට එබ්බවූ ගල් කුළුණු පෙරකී වැටෙන් ඉහළට දිගු විය
ස්ථූපය මුදුණේ ඡත්‍රයක් හෝ ඡත්‍ර කීපයක් (කුඩ) සවි කරන ලදී
කුඩා දාගැබ්

කුඩා දාගැබ්වලට හොඳම නිදර්ශනයක් නම් මිහින්තලේ කණ්ඨක චෛත්‍යයයි
එහි කදිම ගල් කැටයම් ප්‍රමාණයක් සහ ටෙරා-කොටා බදාමයෙන් නිමවන ලද රූපද අඹා තිබුණි
අද පවා ඒවා සුරැකිව පවතී
මෙම චෛත්‍යය තවත් වැදගත් අංගයක් නම් එහි ඇති වාහල් කඩයි
එහි සත්ව රූප, පුන් කලස්, මල්කම් ලියකම් ආදිය කැටයම් කර තිබුණි
බොහෝ දාගැබ්වල දක්නට ලැබෙන මෙම වාහල් කඩ පාදමේ සිට ප්‍රධාන සිව් දිශාවට මූහුණ ලා පිහිටුවා තිබුණි
වටදාගේ

හතරවැනි සියවසෙන් පසු විශාල ප්‍රමාණයේ දාගැබ් ඉදිකිරීම් අවසාන වූ බව පෙනී ගොස් තිබේ
මෙම ක්‍රමය 'වටදාගෙය' නමින් ප්‍රසිද්ධියට පත් විය
වෘත්තාකාර ධාතු මන්දිරයකි
අනුරාධපුර -ත්‍රිකුණාමල‍ය පාරෙන් හැරී මදක් දුර ගිය විට හමුවන තිරියායෙහි ද පොළොන්නරුව අසල මැදිරිගිරියේද කදිම වටදා ගෙවල් දෙකක් දක්නට ලැබේ
මෙම රවුම් සිද්ධස්ථානය තුළ කුඩා ස්ථූප තිබෙන අතර ඒ වටා ලී කණු පිහිටුවා තිබේ
පසු කලෙක මෙම දැව කණු වෙනුවට කැටයම් කරන ලද ගල් කණු සිටුවා තිබුණි
පිටතට විහිදෙන විට ප්‍රමාණය කුඩා වන පරිදි සම කේන්ද්‍රික වෘත්තවල ගල් කණු පිළිවෙලකට පිහිටුවා තිබුණි
ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රසිද්ධ බෞද්ධ ස්ථූප කිහිපයක්                     
  

                             
          
		
							                     	

මේ ස්ථූප අතර පැරණිම ස්ථූප ප්‍රමාණයෙන් කුඩා වේ
දුටුගැමුණු රජු විසින් මිරිසවැටි දාගැබ ඉදිකිරීමත් සමඟම ලංකාවේ විශාල ස්ථූප තැනීම ආරම්භ විය
ඉන් අනතුරුව ඉදිකළ  රුවන්වැලිමහාසෑය, ජේතවනිරාමය, අභයගිරිය එකකට එකක් නොදෙවෙනි ලෙස ගොඩනංවා තිබේ
මෙහි සඳහන් ස්ථූප කිහිපය හැරෙන්නට විවිධ රජවරුන් විසින් විවිධ කාරණා පදනම් කරගෙන ස්ථූප රාශියක් ඉදිකර ඇතිබව පැහැදිලි කාරණයකි
වර්තමානයේ ඕනෑම පන්සලක දක්නට ලැබෙන අත්‍යවශ්‍ය අංගයක් ලෙස බෞද්ධ ස්ථූපය හැඳින්විය හැකිය
ආශ්‍රිත ලිපි
 දාගැබ්
 චෛත්‍ය
 ශ්‍රී ලංකාවේ දාගැබ්

දාගැබ් - ශ්‍රී ලංකා
දාගැබ්
මහාවංශය ("මහා වංශ කථාව") යනු ශ්‍රී ලංකාවෙහි  රජවරුන් පිළිබඳව,   පාලි භාෂාවෙන් ලියැවුනු, ඓතිහාසික කාව්‍යයකි
එය ආවරණය කරන කාල පරිච්ඡේදය වනුයේ, ක්‍රිපූයු 543 දී කාලිංගයේ (පුරාතන ඔරිස්සාව)  විජය රජු ගේ ආගමනයෙහි සිට, මහාසේන රජු (334–361) ගේ රාජ්‍ය කාලය දක්වා කාලයයි
මහාවංශයෙහි පළමු මුද්‍රිත සංස්කරණය හා ඉංග්‍රීසි පරිවර්තනය, 1837 දී,  ලංකා සිවිල් සේවයෙහි නිලධාරියෙකු සහ ඉතිහාසඥයෙකු වූ ජෝර්ජ් ටර්න්අවර් විසින් ප්‍රකාශයට පත්කෙරිණි
බුද්ධාගම
සිද්ධාන්තික ආගමික පුස්තකයක් ලෙසින් නොසැළකුණත්, මහාවංශය ථේරවාද බුද්ධාගමෙහි වැදගත් ග්‍රන්ථයෙකි
බුද්ධාගමෙහි ආදි කතෘ, සිද්ධාර්ථ ගෞතමයන් වහන්සේගේ කාලයෙන් ආරම්භ කරමින්, ශ්‍රී  ලංකාවේ ආගමික ඉතිහාසයේ ආදි යුගය එය විසින් ආවරණය කෙරෙයි
බුදුන්වහන්සේගේ පරිනිර්වාණය සිදුවූ දින සිට, ධර්මය විමර්ශනයට ලක්වුනු විවිධ බෞද්ධ සංගායනාවන් දක්වා,  ඉන්දියාවේ  බුද්ධාගමෙහි ඉතිහාසයද සංක්‍ෂිප්ත ලෙසින් එය ගෙන හැර දක්වයි. මහාවංශයෙහි සෑම පරිච්ඡේදයක්ම කෙළවර වනුයේ, "සැදැහැතියන්ගේ පසන් ප්‍රමෝදය සඳහා" යන්න ලියා දැක්වීමෙනි
එහි මතය අවධාරණය කිරීමෙන් හැ‍‍ඟෙන්නේ, අනුරාධපුරයෙහි මහාවිහාර සිද්ධස්ථානයෙහි  අනුග්‍රාහකයන්ව සිටි රජුන්ගේ යහපත් ක්‍රියාවන් ලේඛනගත කිරීමට මෙය සම්පාදනය කෙරුණු බවකි
ඉතිහාසය
මහාවිහාරයෙහි බෞද්ධ භික්ෂූන් වහන්සේලා, ක්‍රිපූයු 3වන සියවසෙහි සිටම, ශ්‍රී ලාංකික ඉතිහාස වංශ කතා (මුඛ පරම්පරාගතව) පවත්වාගෙන ආහ
මෙම පුරාවෘත්ත එක් කිරීම හා තනි ග්‍රන්ථයක් ලෙසින්  සම්පාදනය කිරීම, ක්‍රියු 5වන සියවසෙහිදී, බෞද්ධ භික්ෂුවක් වූ මහාථෙර  මහානාම විසින් සිදුකෙරිණි
විල්හෙල්ම් ගෙයිගර්ට අනුව , මහාවංශ අත්තකථා නමින් පූර්ව-සම්පාදනයක් තුබූ බවටත්,  මහාථෙර මහානාම විසින් මෙම පුස්තකය ආශ්‍රය කල බවටත්,   සාක්ෂි  ඇත
සිංහල බෞද්ධ  භික්ෂුන්වහන්සේලා විසින් සම්පාදිත, චූල වංශය ("සුළුතර වංශ කථාව") නම් සාමායක වෙළුමක්, 4වන සියවසෙහි සිට  1815දී   බ්‍රිතාන්‍ය විසින් ශ්‍රී ලංකාව අත්පත් කරගැනීම දක්වා කාල සීමාව ආවරණය  කරයි
විවිධ කාල පරිච්ඡේදයන්හිදී විවිධ කතෘවරුන් විසින් චූල වංශය සම්පාදනය කර ඇත
අශෝක අධිරාජයාගේ මරණයට පෙර විෂය කොටස විශ්වාස කල නොහැකි සහ බොහෝ දුරට ප්‍රබන්ධමය වුවද,  එය ලියැවුනු කාල සීමාව සැලකිල්ලට ගත් කල, කෘතියෙහි ඓතිහාසික නිරවද්‍යතාවය, විෂ්මයජනක බවට සැලකෙයි
දේශපාලනික වැදගත් සිදුවීම්

දේශපාලන තොරතුරු අඩංගු ලේඛනයක් ලෙස වර්තමාන ශ්‍රී ලංකාවේද මහාවංශයට විශේෂ ස්ථානයක් හිමි වේ
බ්‍රිතාන්‍ය ඉතිහාසඥයෙකු වූ ජෝන් රසල් 1930 දී මහාවංශයට පහර දීමේ ක්‍රියාවලියක් ගැන විස්තර කළේය
විශේෂයෙන් එසේ සඳහන් කර ඇත්තේ දෙමළ ජාතිවාදී ව්‍යාපාරය ගැනයි
මහාවංශය සිංහල බෞද්ධ ඉතිහාසය අඩංගු ලේඛනයක් වීම නිසාම සිංහල ජාතීවාදීන්ට මෙන්ම දෙමළ ජාතිවාදීන්ට ද එය පෙනුණේ අග්‍රගණ්‍යයේ සිංහල වීර කාව්‍යයක් පරිද්දෙනි
ඔහු ප්‍රකාශ කර සිටියේ විජය, කාශ්‍යප, පරාක්‍රමබාහු ආදී බොහෝ රජවරු දෙමළ ජාතිකයන් වූ බවයි. 1939 දී ජි
මෙම කැරැල්ල ද බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිත පාලකයන් විසින් ඉතා ඉක්මණට මැඩ පවත්වන ලදී
බොහෝ ලේඛකයෝ මහාවංශයේ සදාචාරය ගැන ප්‍රශ්න කරති
ආක්‍රමණිකයන් ඝාතනය කිරීම "පව්කාරයින් සහ වන සතුන් මැරීම " හා සමාන යයි මහාවංශය කියයි
සමහර විවේචකයන් මෙය සලකා ඇත්තේ ආචාර ධර්ම විද්‍යාවේ වැරැද්දක් ලෙසිණි
බුදු දහමේ පාපී ක්‍රියාවන්ගේ ප්‍රථිපලවල අනුපිළිවෙලක් පෙන්වා දී ඇත
එයට අනුව රහතන් වහන්සේ නමක් මැරීම සාමාන්‍ය පුද්ගලයෙකු ඝාතනයට වඩා පාපී ක්‍රියාවකි
බෞද්ධාගම අදහන්නෝ ප්‍රකාශ කරන්නේ කූඹීයෙකු මැරීමට වඩා අලියෙකු මැරීමෙන් පව වැඩි වන බවයි. මේ ආකාරයේ සිතිවිලි හින්දු මනු නීතියේ ද තිබේ
එහිදී බ්‍රාහ්මණයෙකුට හිරිහැර කිරීමත්, චණ්ඩාලයෙකුට එසේ කිරීමත් අතර ප්‍රථිපලයේ විශාල පරතරයක් ඇත
එසේම බිලි පූජා සඳහා සතුන් මැරීම හින්දු චාරිත්‍රවලට එකඟය
දුටු ගැමුණු රජු ඔහුගේ ක්‍රියාවන් ගැන දුක් විය
අශෝක අධිරාජයා ද බිහිසුණු යුද්ධවලින් පසු යුධ විරෝධියෙකු  වූ බව  පෙන්වා දීම අනුව දුටුගැමුණු ද  එසේ කිරීම අවශ්‍ය විය
මහාවංශය වෙනුවෙන් කරුණු ඉදිරිපත් කිරීමට ඉදිරිපත් වූ කැපී පෙණුනු ඉතිහාසඥයෙකු නම් කාර්තිගේසු ඉන්ද්‍රපාලයි
මහාවංශය සිංහල බෞද්ධ දේශානූරාගී කරුණු අඩංගු කෘතියකැයි යන ජනප්‍රිය මතය වැරදියයි ඔහු තර්ක කළේය
කෙසේ වෙතත් ශ්‍රී ලාංකික දේශපාලඥයින් ඔවුන්ගේ පටු අරමුණු සඳහා එය තවදුරටත් හොඳ අතට හෝ නරක අතට පාවිච්චි කරනවා ඇත
29_written_in_Pali

ආශ්‍රිත
නිර්මල බුදුදහමට අනුව ත්රිලක්‍ෂණ යෙහි දැක්වෙන්නේ ajsbjajnn'  ලක්ෂණයක් නොව අනිත්‍ය' ලක්ෂණයකි
අනිච්ඡ  යන්නෙහි  නිවැරදි අර්ථය වන්නේ  තමා කැමති  පරිදිම පවතින්නේ නැත යන  අර්ථයයි = යමක් තමා කැමති පරිදිම පැවැත්විය නොහැකිනම් එය දුකක් මිස සැපක් නොවන්නේමය =  යමක්  දුක නම් එය මගේය මාහට අයත්ය කියා අල්වා ගැනීම හො දැඩිව අප්ක්ෂා කිරීම  නිෂ්ඵල අර්ථ සුන්ය ක්‍රියාවක්ම වන්නේය - ජයසිරි -
=== අනිත්‍ය ශීර්ෂය යටතේ
මෙහි පහත පලවන අදහස් හා ප්‍රකාශන  නිර්මල බුදුදහමට හෝ මාතෘකාවට කිසිසේත් අදාළ නොවන හා කියවන්නා තුල නිවැරදි අවබෝදය ඇතිකරවනවා වෙනුවට අතරමන් කරන ඒවාය
මේ සිල්ල බැහැර කරනවා නම් නිර්මල බුදුදහමේ නාමයෙන් එය  විකිපීඩියාව පරිශීලනය කරන අහිංසක පාටකයාට කරන ඉමහත් සේවයක් ලෙස මම දකිමි ===  ජයසිරි
   

පුරාණ ඉන්දියාවේ ශ‍්‍රමණ සම්ප‍්‍රදායන්හි (මින් මහාවීර හා ගෞතම බුද්ධ සුවිශේෂී වෙයි) අරහත් නමින් හඳුන්වන සියලූ ලෞකික බැඳීම් වලින් මිදුනු නිර්වාණය සාක්‍ෂාත් කරගත් ආධ්‍යාත්මික ජීවිතයේ උපරිම ආස්ථානය කරා ළඟාවූ තැනැත්තකු වෙයි
එම තැනැත්තා ජීව විද්‍යාත්මකව මිය යාමෙන් අනතුරුව නැවත උත්පත්තියක් නොලබයි
සම්භවය
ලියු සොංග්නියන්, 12 වන සියවස අවසන් කාළය සහ 13 වන සියවස මුල් කාළයේ, සොංග් රාවංශික

බුදුන් පාලි ති‍්‍රපිටකයේ දක්වා ඇති ආකාරයට අරහත් යන වචනයේ සාහිත්‍යාත්මක අර්ථය වන්නේ ගරුකළයුතු තැනැත්තා යන්න සහ උසස් මනුෂ්‍යයකුට ළගාවිය හැකි ඉහල ස්ථානය කරා ළඟාවූ තැනැත්තා (අරිය පුද්ගල) යන්නය
ඉතාම සුලභව යොදාගනු ලබන බෞද්ධ පාඨය වන ‘නමෝ තස්ස භගවතෝ අරහතෝ සම්මා සම්බුද්ධස්ස’ යන්නෙහිද එය යෙදෙන්නේ අරහත් තත්වයට පත් බුදුන් වහන්සේට නමස්කාර කරමි යන අර්ථයෙනි
ඵෙරවාද බුදුදහම

ඵෙරවාද බුදුදහම තුල බුදුහු ප‍්‍රථමයෙන්ම තමන්ව අරහත් යන නමින් හඳුන්වාගත් අතර එයින් අදහස් කරනු ලැබූයේ සියලූ කෙලෙසුන්ගෙන් මිදුනු තණ්හාව, වෛරය සහ මෝහයෙන් නිදහස් වූ මෝහාන්ධකාරය සහ තෘෂ්ණාව දුරුකළ අනාගත උත්පත්තියට හේතුකාරක වන්නාවූ කිසිවකින් තොර සබෑව ඒ ලෙසින්ම දැකිය හැකි තැනැත්තා යන අර්ථයෙනි
එනම් මෙම ගුණාංගය කියාපාන්නේ පූර්ණ පාරිශුද්ධත්වය සැබෑ වටිනාකම සහ නිර්වාණය ළගාකර ගැනීමයි
පාලි සාහිත්‍යයේ ආනන්ද හිමියන් කියා සිටින්නේ ආකාර හතරකින්  ඕනෑම එක් මාර්ගයක් අනුගමනය කළහැකි බවයි.
සංවරය පෙරටුව ගමන්කරන විදර්ශනාවක් ඇතිකරගැනීම (සමථා පුබ්බංගමා විපස්සනා)
විදර්ශනාව පෙරටුව ගමන්කරන සංවරයක් ඇතිකරගැනීම (විපස්සනා පුබුබංගමා සමථා)
සංවරය හා විදර්ශනාව අනුපිලිවෙලින් ඇතිකරගැනීම (සමථා විපස්සනා යුගන්ධා)
කෙනෙකුගේ මනස ධර්මයෙන් උද්දීපනයව එහි ප‍්‍රතිඵලයක් ලෙස බාධකයන් අත්හැර දමමින් සංවරභාවය ඇතිකරගැනීම (ධම්මා උද්දකා විගාහිතා මනසා හෝති)
 
ඵෙරවාද බුදුදහමේදී අරහත් තත්වයට පත්වූවන් බුදුන්ට සමාන ඵලයක් සාක්‍ෂාත් කරගත් අය වූවද ඔවුන්ගේ කි‍්‍රයාකාරීත්වය අනුව ඔවුන් හා බුදුන් අතර යම් වෙනසක් පවතී
මහායාන බුදුදහම

මහායාන බෞද්ධයෝ යමෙකුගේ අධ්‍යාත්මික අපේක්‍ෂාවන්හි අවසාන අරමුණ ලෙස බුදුන් සැලකිය යුතු බව විශ්වාස කරති
ඵෙරවාද බුදුදහමට වඩා වෙනස් මහායාන බුදුදහම තුල බෝධිසත්ව යන්නට වෙනස් අර්ථයක් අඩංගු වේ
එනම් මෙහිදී බෝධිසත්ව යන්නේ අදහස් වන්නේ නිර්වාණාවබෝධය නොලත් ඒ වෙනුවෙන් පරිශ‍්‍රම දරන අයෙකි
එවැනි තැනැත්තකු නිර්වාණාවබෝධයේ මූල අවස්ථාවක් ලෙස නම් කරනු ලබන බෝධිචිත්ත නම් තත්වයකට පත්වූ අයකු ලෙස සැලකේ.

  
විවිධ රහතුන්ගේ ඉරියව් දැක්වෙන ප‍්‍රතිමා සහිත මිදුලක් (කැලිෆෝනියාව)

ජෛන ආගම

ජෛන ආගමේ ‘අරහත්’ හෝ ‘අරහන්ත්’ යන්න ජින යන්නට සමාන වචනයක් ලෙස සැලකෙන අතර ඔහු සියලූ අගති කර්මයන් නැතිකරදැමූ ජීවතුන් අතර සිටින තැනැත්තෙකි
ජෛන නවාකර් මන්ත‍්‍රය ආරම්භවන්නේ ‘නමෝ අර්හත් නාම්’ යනුවෙනි
කන්ටි‍්‍ර මියුසික්

කන්ටි‍්‍ර මියුසික් යනු මූලිකව ම දකුණු දිග එක්සත් ජනපදවල සහ ඇපාචියන් කඳුකරයේ බිහිවූ ජනප‍්‍රිය සංගීත මිශ‍්‍රණයකි
එහි මුල් සාම්ප‍්‍රදායික ජන සංගීතය කෙල්ටික් සංගීතය බ්ලූස් ගොස්පල් සංගීතය හෝකුම් සහ පැරණි යුගයේ සංගීතය දක්වා දිවෙන අතර 1920 දශකයේ දී මෙය සීඝ‍්‍රයෙන් ව්‍යාප්ත විය
මේ සඳහා මුලින් භාවිත වූ හිල්බිලි මියුසික් යන්න බැහැර වන විට 1940 දශකයේ දී කන්ටි‍්‍ර 
මියුසික් යන්න ආදේශ විය
මෙම වදන 1970 දශකයේ දී වඩාත් ව්‍යාප්ත වූ අතර ඉන් පසුව කන්ටි‍්‍ර සහ වෙස්ටර්න් සංගීතය ක‍්‍රමයෙන් පහව යන්නට විය
වයඹදිග එක්සත් ජනපදවල විවිධ ජාතීන් ට අයත් කණ්ඩායම් විසින් නිමැවූ වෙස්ටර්න් මියුසික් යන්න ත් සමග කන්ටි‍්‍ර සහ වෙස්ටර්න් මියුසික් යන්න පොදු වදනක් සේ භාවිතා විය
කන්ටි‍්‍ර සංගීතය එදා මෙදා තුල වැඩිම අලෙවියක් වාර්තා කළ ගායකයෝ දෙදෙනෙක් බිහිකිරීමට සමත් විය
ඉන් එක් අයෙකු වූ එල්විස් ප්‍රෙස්ලි මුල් කාලයේ හිල්බිලි කැට් යන නාමයෙන් හැඳින්වූ අතර ලූසියානා හේරයිඞ් නම් රූපවාහිනී වැඩසටහනේ නිරන්තර පෙනී සිටින්නෙක් විය
වැඩිම ආදායමක් ලැබූ කන්ටි‍්‍ර ගායකයෙකු වූ ඔහු 1990 දශකයේ අග භාගයේ කුඩා කාලයකට හැරුණු කොට සම්පූර්ණයෙන් ම කන්ටි‍්‍ර ගායකයෙකු ලෙස කටයුතු කළේ ය
බොහෝ සංගීත ක‍්‍රම වල අලෙවිය අඩු වූවද 2006 වසරේදී කන්ටි‍්‍ර සංගීතය එහි හොඳම වසරක් වාර්තා කළේ ය
අමෙරිකාවේ කන්ටි‍්‍ර ඇල්බම අලෙවිය සියයට 17.7 කින් වැඩිවූ අතර එය ප‍්‍රමාණාත්මකව මිලියන 36 ක් විය
මීට අමතරව ගුවන් විදුලි වර්ගීකරණ සමාගම් දත්ත අනුව එක්සත් ජනපදය පුරා කන්ටි‍්‍ර සංගීතයට සවන් දෙන්නෝ ප‍්‍රමාණය පසුගිය දශකය පුරාම සතියකට වැඩිහිටියන් මිලියන 77.3 ක ඒකාකාරී තත්වයකින් පැවතිණ
කන්ටි‍්‍ර මියුසික් යන පදය බොහෝ ශෛලීන් ප‍්‍රභේදයන් සහ අනු ප‍්‍රභේදයන් වෙනුවෙන් භාවිත කරනු ලබයි
org/wiki/Country_music
org/wiki/%E0%B6%B8%E0%B6%BA%E0%B7%92%E0%B6%9A%E0%B6%BD%E0%B7%8A_%E0%B6%A2%E0%B7%90%E0%B6%9A%E0%B7%8A%E0%B7%83%E0%B6%B1%E0%B7%8A

ආශ්‍රිත 
Michael Jackson
සංගීත ප‍්‍රසංගයක් යනු පේ‍්‍රක්ෂකයන් පිරිසක් ඉදිරියේ පැවැත්වෙන බොහෝ විට සංගීතමය සජීවී ඉදිරිපත් කිරීමකි
සංගීතය තනි පුද්ගලයෙක් විසින් හෝ වාද්‍ය වෘන්දයක් හෝ සංගීත කණ්ඩායමක් මගින් හෝ ඉදිරිපත් වේ
අවන්හල් , රාත‍්‍රී සමාජ ශාලා , නිවාස , ගවමඩු , විශේෂිත ප‍්‍රසංග ශාලා , බහු කාර්ය ගොඩනැගිලි හා ඇතැම් විට ක‍්‍රීඩාංගන පවා වැනි විවිධ ස්ථාන වල විවිධ ස්වරූපයන්ගෙන් ප‍්‍රසංග පැවැත්වේ
විශාල භූමියක පැවැත්වෙන ප‍්‍රසංග ඇරීනා කොන්සර්ට් ලෙස හඳුන්වනු ලබයි
සාමාන්‍යයෙන් ඉදිරපත් කරන පිරිස වේදිකාවක් මත හිඳ තම ඉදිරිපත් කිරීම සිදු කරයි
තැටිගත සංගීතය පෙරට ඒමට පෙර සංගීත වාදන ඇසීම සඳහා පැවති එකම ක‍්‍රමය වූයේ සංගීත ප‍්‍රසංග වේ
ප‍්‍රසංගයක ප‍්‍රධාන වැදගත්කම වනුයේ සංගීතඥයන් හට පේ‍්‍රක්ෂක පිරිසක් ඉදිරියේ සිය ඉදිරිපත්කිරීමට ඉඩ සැළසීමයි
එය සංගීතඥයන් ට මහජනතාව හමුවේ නිර්මාණ එලි දැක්වීමට ඉඩ සළසයි
එයට පැමිණෙන රසිකයෙක් ප‍්‍රසංගය වටින්නේ නම් නැවත එම ඉදිරිපත් කිරීම සඳහා යයි
කලාකරුවෝ බොහෝ විට තම තැටි සඳහා ප‍්‍රචාරණය ලබා දීමට සංචාර කරන අතර එමගින් නව සංගීත සංයෝජන තම රසිකයනට හඳුන්වා දෙයි
ඇතැම් සංගීතඥයෝ හා කණ්ඩායම් නිරන්තරයෙන් සංචාර පවත්වන අතර ඇතැමුන් එසේ කරන්නේ කලාතුරකිනි
සංගීත සංදර්ශන චාරිකා
සංගීත සංදර්ශන චාරිකාවක් යනු සංගීතඥයන්, සංගීත කණ්ඩායම් හෝ යම් පිරිසක් විසින් විවිධ නඟරවල හෝ ස්ථානවල පවත්වන සංගීත සංදර්ශන මාලාවකි
විශේෂයෙන් ජනප්‍රිය සංගීත ලෝකය තුළ දී එවැනි චාරිකා මාස ගණන් හෝ අවුරුදු ගණන් පවතින මහා පරිමාණ ව්‍යාපාර විය හැකි අතර ඒවා මිලියන 100 හෝ 1000 මිනිසුන් විසින් නරඹන අතර ප්‍රවේශ පත්‍ර ආදායම් ලෙස ඩොලර් මිලියන ගණනින් (හෝ ඒ හා සමානව) ලබා දේ
ඉතා දිගු සංගීත සංදර්ශන චාරිකාවල විවිධ අංග “legs”  ලෙස හඳුන්වනු ලැබේ
සංගීත සංදර්ශන චාරිකා ප්‍රාදේශීය මට්ටමේ දී බොහෝ විට සංදර්ශක වර්ධකයන් මඟින් හෝ රඟ දක්වනු ලබන කලා ඉදිරිපත් කරන්නන් විසින් පාලනය කරනු ලැබේ
රෆායෙල් නඩාල් 1986 ජූනි 3 වැනි දින ස්පාඤ්ඤයේ මැලොක්රා හි මැනකොර් හි උපත ලද්දේය
ලෝකයේ අංක 2 වශයෙන් වර්ග කර ඇති ඔහු වෘත්තීය ටෙනිස් ක්‍රීඩකයෙකි
ඔහු ප්‍රංශ විවෘත ටෙනිස් තරඟාවලියේ කේවල ශූරතාවය තුන් වරක් දිනා ගත්තේය
එමෙන්ම විම්බ්ලෙඩන් කේවල අනු ශූරතාවය දෙවරක් දිනා ගත්තේය 2006 – 07

නඩාල් ප්‍රංශ විවෘත තරඟයේ සියලුම තරඟ 21 ජය ග්‍රහණය කරමින් එම ශූරතාවලියේ අපරාජිතව සිටියේය
ලෝකයේ අංක 1 ට සිටි රොජර් ෆෙඩරර් ප්‍රංශ ප්‍රංශ විවෘත තරඟාවලියේ 2005, 2006, සහ 2007 වසර වලදී පරාජය කිරීම නිසා ඔහු ප්‍රසිද්ධියට පත්වී සිටියේය
2005 අප්‍රේල් සිට 2007 මැයි දක්වා නඩාල් එක දිගට ක්ලේ කොර්ට් තරඟ 81 ජයග්‍රහණය කර ඇත
2007 පැවති හැම්බර්ග් මාස්ටර් අවසාන තරඟයේදී ෆෙඩරර් විසින් පරාජය කරනු ලැබිනි
1986 උපත්
ටෙනිස්
ටෙනිස් ක්‍රීඩක ක්‍රීඩිකාවෝ
ක්‍රීඩක ක්‍රීඩිකාවෝ
රංගිරි දඹුලු ජාත්‍යන්තර ක්‍රීඩාංගනය ආසන 30,000 කින් සමන්විත විවිධ අංශයන් සඳහා ප්‍රයෝජනයට ගත හැකි ක්‍රීඩාංගනයකි
එය දැනට වැඩි වශයෙන් ප්‍රයෝජනයට ගනු ලබන්නේ ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාව වෙනුවෙනි
මධ්‍යම පලාතේ දඹූල්ල නගරය ආසන්නව වපසරිය අක්කර 60ක්(ව.මී 240,000) වන රන්ගිරි දඹුල්ල  විහාරයෙන් බදු ගන්නා ලද භූමියක පිහිටා ඇත
මෙම ක්‍රීඩාංගනය ඉබ්බංකටුව වැවට මායිම්ව ගොඩනගා තිබේ
ඉතිහාසය
සමාරම්භක එක්දින ජාත්‍යන්තර තරඟය‍‍ 2001 මාර්තු මස ශ්‍රී ලංකාව  සහ එංගලන්තය අතර පවත්වන ලදී
2003 වසරේදී ක්‍රීඩාංගන ආලෝකකරන පද්ධතිය සවිකරන ලදී
ක්‍රීඩාංගනය
වියළි කලාපයේ පිහිටා ඇති බැවින් අවුරුද්ද පුරාම තරඟ පැවවැත්වීමේ හැකියාවක් පවතී
ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් පාලන මණ්ඩලයේ ප්‍රතිපාදන යටතේ මෙම ක්‍රීඩාංගනය දින 167කින් සාදා නිමකරන ලදී
තණතිල්ල පන්දුයවන්නන්ට බෙහෙවින් හිතකර වන අතර, උදෑසන කාලයේ වැඩි පිණි ස්වභාවය seam/seamers පන්දුයවන්නන්ට වාසිදායකය
සවස් කාලයේ පිටියේ වියළි ගතිය දඟ පන්දු යවන්නන්ට වාසිදායකය
ක්‍රීඩාංගන දත්ත

එක්දින අන්තර්ජාතික තරඟ
එක්දින ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් තරඟයකදී ලබා ගත් වැඩිම ලකුණු ප්‍රමාණය පකිස්තානය විසින් බංගලාදේශයට එරෙහිව 385/7 2010 ජුනි 21.
එක්දින ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් තරඟයකදී ලබා ගත් අඩුම ලකුණු ප්‍රමාණය 88,එංගලන්තය විසින් ශ්‍රී ලංකාවට එරෙහිව 2003 නොවෑම්බර් 18 සහ  ඉන්දියාව විසින් නවසීලන්තයට එරෙහීව 2010 අගෝස්තු 10. 
එක් ක්‍රීඩකයෙකු විසින් ලබාගත් වැඩිම ලකුණු සංඛ්‍යාව මහේල ජයවර්ධන විසින් මෙම ලකුණු  1076
ක්‍රීඩාංගනයේදී එක් ක්‍රීඩකයෙකු විසින් ලබාගත් වැඩිම ලකුණු සංඛ්‍යාව 124 සහිඩ් අෆ්‍රිඩි විසින් බංගලාදේශයට එරෙහිව 2009-2010 තරඟවාරයේදී
ලබාගත් වැඩිම කඩුළු ‍ප්‍රමාණය මුත්තයියා මුරලිදරන් කඩුළු 42.
හොඳම පන්දු යැවීම මුත්තයියා මුරලිදරන් විසින්  5/23.

මේවාද බලන්න
 ටෙස්ට් ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාංගන නාමාවලිය
 ශ්‍රී ලංකාවේ අන්තර්ජාතික ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාංගන නාමාවලිය

මූලාශ්‍ර

බාහිර සබැඳි

 Upcoming Matches at Dambulla
 Cricinfo profile on Dambulla

ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාංගන - ශ්‍රී ලංකා
සාංගික දේපොල
රිද්මයානුකූල ජිම්නාස්ටික් යනු තනිවම හෝ දෙදෙනෙකු, තිදෙනෙකු නැතහොත් ඊට වැඩිපිරිසක් (සාමාන්‍යයෙන් මෙම ගණන පහකි) කඹ, වලලු, බෝල, පොලු සහ පීත්ත පටි විවිධාකාර ලෙස හසුරුවමින් කරන ක්‍රීඩාවකි
එමෙන්ම රිද්මයානුකූල ජිම්නාස්ටික් යනු බැලේ, ජිම්නාස්ටික්, නැටුම්, උපකරණ හැසිරවීම් ආදිය එකට සම්බන්ධ කර ගත් ක්‍රීඩාවකි
වැඩිපුර ලකුණු රැස් කර ගත් තැනැත්තා ජයග්‍රාහකයා වෙයි
ජයග්‍රාහකයා තෝරනු ලබන්නේ විනිශ්චය මණ්ඩලයක් විසිනි
විනිශ්චයේදී ක්‍රීඩකයින්ගේ පැනීම්, සමබරතාවය, භ්‍රමණය, නම්‍යශීලිත්වය, උපකරණ හැසිරවීම සහ කලාත්මක ගුණාංග එක්කිරීම් විනිශ්චයකරුවන් විසින් සැලකිල්ලට ගනු ලැබේ
Federation International de Gymnastics (FIG) ෆෙඩරේෂන් ඉන්ටර්නැෂනේල් ඩි ජිම්නාස්ටික් නම් ක්‍රීඩා පාලන ආයතනය 2001, 2003, සහ 2005 වසර වලදී ලකුණු දීමේ විධාන සංග්‍රහය වෙනස් ‍කළේය
තාක්ෂණික අංශය වඩාත් අවධාරණය කිරීම සහ විනිශ්චය කිරීමට අදාළ විෂය පථය අඩු කිරීම එහි අරමුණ විය
2001 ට පෙර විනිශ්චය කෙරුනේ කලාත්මක ජිම්නාස්ටික් වල මෙන් 10 පරිමාණයෙනි
එය 2003 දී 30 පරිමාණයටද, නැවත 2005 දී 20 පරිමාණයටද වෙනස් කරන ලදි
අවසාන ලකුණු නිශ්චය කිරීමට අගයයන් 3 ක් එකතු විය යුතුය
එනම්, තාක්ෂණික, කලාත්මක සහ ක්‍රියාත්මක වීම යන අගයයන්ය
අන්තර් ජාතික තරඟ වලදී ජූනියර් සහ සීනියර් වශයෙන් කොටස් දෙකකට බෙදේ
උපන් දිනය අනුව වයස 16 න් පහළ අය ජූනියර් ලෙසත් ඉහළ අය සීනියර් ලෙසත් කාණ්ඩ කරනු ලැබේ
ජිම්නාස්ටික් පුහුණුව සිරිතක් වශයෙන් ආරම්භ කරන්නේ කෙනෙකුගේ කුඩා අවදියේදිමය
ඔවුන් හැකියාවන් අතින් ඉහළම තත්වයට පත්වන්නේ අවුරුදු විස්ස සම්පූර්ණ වීමට ආසන්නයේදිය
මෙම ක්‍රීඩාවේ උපරිම අවස්ථාවන් ලෙස සැලකෙන්නේ ඔලිම්පික් තරඟ, සහ ග්‍රෝං ප්‍රි (Grand prix) ශූරතාවයන් යන අවස්ථායි
සිකුරු මතුපිටින් 80% ක් සමන්විත වන්නේ සිනිඳු ගිනිකඳු තලාවන්ගෙනි
ඉතිරි මතුපිට ප්‍රදේශය ඉහළ භූමි මහද්වීප දෙකකින් සමන්විත වේ
ඉන් එකක් ග්‍රහලෝකයේ උත්තර අර්ධ‍ගෝලයේ ඇති අතර අනෙක සමකයට වහාම දකුනින් පිහිටා ඇත
උතුරු මහාද්වීපය Ishtar භූමිය නම් වේ
Ishtar යනු ආදරයේ බැබිලෝනියානු දේවතාවියයි
එය ඔස්ට්‍රේලියාව තරම් වෙයි
මෙහි සිකුරුගේ උසම කන්ද වන Maxwell Montes පිහිටා ඇත
එහි මුදුන සිකුරුගේ මධ්‍යන්‍ය මතුපිටින් 11km උසින් පිහිටා ඇත
දකුණු මහාද්වීපය Aphrodite භූමිය නම් වේ
Aphrodite යනු ආදරයේ ග්‍රීක දේවතාවියයි
දකුණු ඇමරිකාව තරම් විශාල මෙය ඉහළ භූමි ප්‍රදේශ දෙකෙන් වඩා විශාල එකයි
මේ මහාද්වීපයේ වැඩි ප්‍රමාණයක් ආවරණය වී ඇත්තේ කඩතොලු හා අගාධ ජාලයකිනි
ගැටුම් අගාධ කඳු නිම්න වැනි පාෂාණමය ග්‍රහලෝක වල හමුවන ලක්ෂණ වලට අමතරව සිකුරුටම සුවිශේෂි ලක්ෂණ කිහිපයක් ඇත
ඒ අතර පැතලි මතුපිටක් ඇති Farra  නම් ගිනිකඳු විශේෂයක් ඇත
ඒවා පෑන් කේක් හැඩති වන අතර විශාලත්වයෙන් කිලෝමීටර් 20 – 50 අතර වේ
උසින් මීටර 100 – 1000 අතර වේ
එමෙන්ම අරීය තාරකා හැඩති novae නම් කඩතොලු විශේෂයක් ද මකුළු දැල් සිහි ගන්වන Arachnoids නම්  ඒකකේන්ද්‍රික ව්‍යුහයන් ද ආරීය කඩතොලු වළලු ඇති ඇතැම් විට සම්පීඩනය නිසා වටවු Coronae නම් ව්‍යුහයන් ද ඒ අතර වෙයි
මේවා ගිනිකඳුමය සම්බවයක් සහිතය
සිකුරුගේ මතුපිට ව්‍යුහයන් සියල්ලම පාහේ නම් කොට ඇත්තේ ඓතිහාසික හා මිත්‍යාමය කාන්තාවන්ගේ නම් වලිනි
මීට පරස් පර වන්නේ James Clerk Maxwell නමින් නම් කෙරුණු Maxwell Montes හා Alpha ප්‍රාදේශිකය හා Beta ප්‍රාදේශීකය හා ඉහළ භූමි ප්‍රදේශ දෙකයි
මෙම ලක්ෂණ තුන අන්තර් ජාතික අභ්‍යවකාශ සමුහය විසින් භාවිතා කරන වර්ථමාන ක්‍රමයට පෙර නම් කළ ඒවාය
සිකුරුගේ භෞතික ලක්ෂණ වල කාටිසීය කණ්ඩාංක විස්තර කෙරෙන්නේ ප්‍රථමික මධ්‍යන්න්‍ය රේඛාවට සාපේක්ෂවය
දකුණු Alpha ප්‍රදේශීකයේ ඇති Eve නැමති ඕවාලික ලක්ෂණයක මැද ඇති විකිරණ දීප්ත ලක්ෂයක් හරහා තිරස්ව ගමන් කරන රේඛාවක් ලෙස එය අර්ථ දක්වා ඇත
මතුපිට භූ විශමතාව

අඟහරුගේ සිතියමක් උත්ක්ෂිප්ත මහද්වීප කහපැහැයෙන් දක්වා ඇත
Ishtar භූමිය මුදුනේ ද Aphrodite භූමිය සමකයට වහාම දකුනින් ද දක්වා ඇත
සිකුරු මතුපිට බොහෝ දේ හැඩගැන්වී ඇත්තේ ගිනිකදු ක්‍රියාකාකම් වලිනි
සමස්ථයක් ලෙස සිකුරු පෘතුවියේ මෙන් කිහිප ගුණයක ගිනිකදු දරයි
එය කිලෝමීටර් 100 කට වඩා හරස් කඩක් ඇති විශාල ගිනිකඳු 167 ක් දරයි
මේ ප්‍රමාණයේ පෘතුවියේ එකම ගිනිකඳු සංකිර්ණය හවායි හි “විශාල දුපතයි”
කෙසේ නමුත් මෙය සිකුරු පෘතුවියට වඩා ගිනිකඳු මය අතින් සක්‍රිය වීම නිසා නොව කබොල්ල වඩා වයස් ගත බැවිනි
පෘතුවි කබොල්ල භූ තැටි මායිම් වල මැඩීම් මගින් ප්‍රතිචක්‍රීකරණය වෙයි
එහි මධ්‍යන වයස අවුරුදු මිලියන 100 ක් පමණ වුවත් සිකුරු ක‍බොල්ලේ මධ්‍යයන වයස අවුරුදු මිලියන 500 ක් පමණ වේ
පහත දක්වා ඇත්තේ සිකුරු මතුපිට සිදුවන ගිනිකඳු ක්‍රියාකාරකම් වලට සාක්ෂීන්ය
සොවියට් Venera වැඩ සටහනේ දී Venera 11 හා Venera 12 ඒෂණීන් අනවරථ අකුණු ප්‍රවාහයක් හඳුනා ගන්නා ලදී
Venera 12 ගොඩ බැස්ස වු වහාම බලාධික අකුණු පිපිරීමක් වාර්ථා කරයි
යුරෝපීය අභ්‍යවකාශ ඒජන්සියේ Venus express හුදකලා විදුලි කෙටීමක් ඉහළ වායු ගෝලයේදී වාර්තා කළේය
පොළවේ අකුණු කුණාටු වර්ෂා පතනයෙන් දිවෙන නමුත් සිකුරු මතුපිට වර්ෂාව නොමැත
(නමුත් එය H2SO4 වැසි ඉහළ වායු ගෝලයේ ඇති කරන අතර මතුපිටට කිලෝමීටර් 25 ක් උඩින් ඒවා වාෂ්ප වෙයි
එක් හේතුවක් නම් ගිනිකඳු පිපිරීමක අළු මගින් අකුණු පිපිරීම් ජනනය කිරීමයි
තවත් වැදගත් සාක්ෂියක් වායුගෝලයේ SO2 සාන්ද්‍රණ මැනීමෙන් හමුවෙයි
එය 1978 සිට 86 දක්වා සාධක 10 කින් අඩුවී ඇත
මෙය අඟවන්නේ සාන්ද්‍රණයන් අතීතයේ විශාල ගිනිකදු පිපිරීම් මගින් උත්ප්‍රේරණය වූ බවයි. 
රේඩාර් දත්ත මගින් ප්‍රතිස්ථාපනය කළ සිකුරු මතුපිට ගැටුම් අගාධ වල රූපයක්

සිකුරු මතුපිට ගැටුම් අගාධ 1000 ක් පමණ ඒකාකාරව පැතිරී ඇත
වෙනත් අගාධ ඇති පෘතුවිය සහ චන්ද්‍රයා වැනි වස්තූන් වල ඛාදන මට්ටම් පරාසයක් අගාධ මගින් දක්වයි. එය අවක්‍රමණයේ සංතතික ක්‍රියාවක් අඟවයි. චන්ද්‍රයා මතුපිට අවක්‍රමණය අනුයාත ගැටුම් මගින් සිදුවේ
පොළව මතුපිට සුළඟ හා වර්ෂාව මගින් ‍ඛාදනයෙන් එය සිදු විය
කෙසේ නමුත් සිකුරු මතුපිට අගාධ 85% ක් පුරාතන තත්වයේ පවති
ගැටුම් සංඛ්‍යාවෙන් හා ඒවායේ තත්වයෙන් අඟවන්නේ ග්‍රහලෝකය මතුපිට සම්පුර්ණයෙන්ම වෙනස් වීමේ ක්‍රියාවකට වසර මිලියන 500 කට පෙර පමණ ලක්වු බවයි. පෘතුවි මතුපිට අනවරථව චලනයේ යෙදෙයි
නමුත් සිකුරුගේ එවැන්නක් නොමැති බව සැල‍කෙයි
ප්‍රාවරණයේ තාපය මුදා හැරීමට භූවිෂමතාවන් නොමැති සිකුරු කබොල්ල දුර්වල වන තුරු සන්ධීය මට්ටමකට ප්‍රාවරණ උෂ්ණත්වය වැඩි වන තුරු චක්‍රීය ක්‍රියාවකට ලක්වෙයි
වසර මිලියන 100 කට වැඩි කාලයක් මැඩීම විශාල ප්‍රමාණයෙන් සිදුවී ඇත
එමගින් කබොල්ල මුළුමනින්ම ප්‍රතිචක්‍රීයකරණය වී ඇත
සිකුරු අගාධ විශ්කම්භයෙන් 3km සිට 280 km දක්වා වෙයි
3 km ට වඩා කුඩා අගාධ නොමැත්තේ පැමිණෙන වස්තූන්ට ඝන වායු ගෝලයේ ආචරණ නිසාවෙනි
ප්‍රමාණවත් චාලක ශක්තියක් නැති වස්තූන් වායුගෝලය මගින් දැඩි ලෙස මන්දනය වන අතර ඒවාට ගැටුම් අගාධ 
ඇති කළ නොහැක
org/wiki/Venus#Geography
අතීත උත්සාහයන්

1962 දී දියත් කෙරුණු මැරීනර් - 2

1961 පෙබරවාරි 12 ආරම්භ වුණු Venera – 1  ඒෂණීය දියත් කිරීමත් සමග සිකුරුට මෙන්ම ඕනෑම ග්රහලොවකට දියත් කෙරුනු පළමු රොබෝ අභ්යවකාශ මෙහෙයුම ආරම්භ විය
මේ හැරුණු කොට ඉතා සාර්ථක වු වේනිරා වැඩ සටහනේ පළමු අභ්යවකාශ යානය මෙයයි
Venera – 1  සෘජු ගැටුම් පරාචක්රයක දියත් කෙරුණත් මෙහෙයුම් දින 7 ක් ඇතුළත පෘතුවියට කිලෝමීටර් මිලියන 2 ක දුරකදී සම්බන්ධතා ඇන හිටිනි
මධ්යන්යයේදී සිකුරුට 100000 km ක් පමණ ආසන්න වන තුරු ගමන් කරන්නට ඇතැයි සැලකෙයි
ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපද සිකුරු ගවේෂණ Meriner – 1 ඒෂණීය දියත් කිරීමත් සමග අසාර්ථකව ආරම්භ කෙරුණි
1962 දෙසැම්බර් 14 දින දින 109 ක කාක්ෂික සම්ප්රේෂණයකට පසුව ඊළඟ මැරීනර් 2 මෙහෙයුම අතිශ්ය සාර්ථක විය
ඒ ලොව පළමු සාර්ථක අන්තර් ග්රහලෝක මෙහෙයුම බවට පත්විය
සිකුරු මතුපිට 34833 km දුරක් ඉහළින් පියාසර කරන්නට ඇතැයි සැලකේ. එහි ශුද්ධ තරංඟ හා අධෝරක්ත රේඩියෝමාපක හෙලිකළ අන්දමට සිකුරුගේ වළාකුළු මුදුන් සිසිල් වුවත් අවම වශයෙන් 4250C වත් උෂ්ණත්වයක් මතුපිට පවතියි
ඒ අනුව භූමි පාදක ජීවයකට ග්රහලෝකය වාසස්ථාන සපයනු ඇතැයි පැවති බලාපොරොත්තු බොද විය
සිකුරු ස්කන්ධය හා ගගනගාමී ඒකක පිළිබද වැඩි දියුණු දත්ත Meriner – 2 ලබාගත්ත ද විකිරණ වළලු හෝ චුම්භක ක්ෂේත්රයක් සොයා ගැනීමට අපොහොසත් විය
org/wiki/Venus#Early_efforts
වායු ගෝලයට ඇතුල්වීම යනු බාහිර අභ්‍යවකාශයේ ඇති වස්තුවක් යම් ග්‍රහලෝකයක හෝ ස්වභාවික චන්ද්‍රිකාවකගේ වායුගෝලය තුලට ඇතුල් වීමයි
උල්කාපාත, අභ්‍යවකාශ සුන්බුන් වැනි පාලනයකින් තොරව චලිත වන වස්තූන් මෙන්ම, පාලනය කළ හැකි හෝ පෙරදී සැළසුම් කරන ලද පථයක ගමන් කරන අභ්‍යවකාශ යානා ද, වායුගෝලයට ඇතුල් වන වස්තූන් ට උදාහරණ වේ
වායුගෝලයකට ඇතුලු වන වස්තූන් මත වායුගෝලීය ප්‍රතිරෝධයක් ඇතිවේ
එමගින් වස්තුව මත යාන්ත්‍රික ආතතීන් ඇතිවන අතර වස්තුව ඉදිරිපිට ඇති වාතය සම්පීඩණයට ලක්වීම නිසා අධික තාපයක් ද නිපදවේ
මෙම බලයන් නිසා වස්තුව ක්‍රමයෙන් ගෙවීයෑමට ලක්විය හැකි අතර, ඇතැම් කුඩා වස්තූන් කැබලි වලට වෙන් වීමට හෝ පුපුරායාමට ද ඉඩ ඇත
Venera – 3 ඒෂණිය 1966 මාර්තු 1 දින සිකුරු මත ගොඩ බස්වන ලදී
එය මිනිසා විසින් නිපද වු වෙනත් ග්‍රහලෝකයක වායු ගෝලයට ඇතුල් වී මතු පිට ගැටුණු ප්‍රථම වස්තුවයි. එසේ වුවත් එහි සන්නිවේදන පද්ධතිය ග්‍රහෙලා්කය පිළිබඳ කිසිදු තොරතුරක් ලබාදීමට පෙර ඇන හිටුණි
1967 ඔක්තෝබර් 18 දින Venera – 4 වායුගෝලයට සාර්ථකව ඇතුල් වී විද්‍යාත්මක පරීක්ෂණ ගණනාවක යෙදවීමෙන් මිනිසුන් රහිත ඒෂණියක් දෙවන වරට සිකුරු තුළට ඇතුල් විය
Venera – 4 මතුපිට උෂ්ණත්වය Mariner – 2 මගින් ගණනය කළ 5000C ට වඩා උෂ්ණාධික බව පෙන්වා දුනි
එමෙන්ම වායු ගෝලයේ 90% - 95% දක්වා කාබන් ඩයොක්සයිට් පවතින බවද පෙන්වා දුනි
Venera – 4 සම්පාදකයන් අපෝහනය කළ ප්‍රමාණයට වඩා සිකුරු වායු ගෝලයේ ඝණත්වය අධික විය
එබැවින් පැරෂුට අවරෝහණය අපේක්ෂිත මට්ටමට වඩා හෙමින් සිදු වු අතර මතුපිටට ලඟා වීමට පෙර කෝෂ විසර්ජනය විය
අවරෝහණයේදී විනාඩි 93 ක දත්ත ලබාගැනීමෙන් පසු Venera – 4 අවසාන පීඩන කියවීම 24.96 km උසකදී බාර් 18 ක් විය
1968 ඔක්තෝබර් 19 දින තවත් ඒෂණියක් සිකුරු තුළට ඇතුල් වුයේ Mariner – 5 වළාකුළු මුදුන් වලට 4000 km දුරකට පියාසර කිරීමත් සමගය
Mariner – 5 විශේෂයෙන් නිර්මාණය කළේ අඟහරු හා සම්බන්ධ Mariner – 4 හි අනුරුවක් ලෙසය
නමුත් මෙහෙයුම සාර්ථක වු විට ඒෂණිය සිකුරු මෙහෙයුම් සදහා යළ එකලස් කරන ලදී
එහිදි Mariner – 2 ට වඩා සන්වේදී උපකරණ කට්ටලයක් යොදා ගත් අතර රේඩියෝ අන්තර්දාන පරීක්ෂණ වලින් සිකුරු වායු ගෝලයේ පීඩනය ඝනත්වය හා සංඝටක පිළිබද දත්ත ලබාදෙන ලදී
Venera – 4 හා Mariner – 5 දත්ත එකමුතු වෙන් සෝවියට් ඇමෙරිකානු සුසංයෝගී කණ්ඩායමක් විශ්ලේෂණය කොට ඊළඟ අවුරුද්දේ දී අභ්යවකාශ සහයෝගීතාවයට නිදසුන් ලබාදුනි
Venera – 4 න් ලබාගත් පාඩම් හා දත්ත වලින් සන්නද්දව සෝවියට් සමුහාණ්ඩුව Venera – 5 හා Venera – 6 යන නිවුන් යානා ද්විත්වය 1969 ජනවාරි මාසයේ පස් දින මෙහෙයුමකට යොදවන ලදී
ඒවා සිකුරු කරා ලඟා වුයේ එම වසරේ මැයි 16 හා මැයි 17 දිනයන් වලදීය
වායු ගෝල 25 ක පීඩනයක් දරා සීටිමට හැකි පරිදි ඒවායේ කබොල්ල සවිගන්වා තිබුණි
එමෙන්ම වේගවත් අවරෝහණයක් ලබා ගැනීමට කුඩා පැරෂුට සවිකොට තිබුණි
එතැන් සිට වර්ථමානය දක්වා සිකුරුගේ වායුගෝල ආකෘති වායු ගෝල 75 හා 100 අතර මතුපිට පීඩනයක් අපේක්ෂා කළ අතර මතුපිට දී ඉතිරිවීමට කිසිවිටකත් බලාපොරොත්තු නොවීය
මිනිත්තු 50 කට වඩා වායු ගෝල දත්ත ලබාගැනීමෙන් පසු කිලෝමීටර් 20 ක් පමණ උන්නතාංශයකදී සිකුරුගේ රාත්රි ප්රදේශයේ මතුපිටට ලඟා වීමට පෙර යානා ද්විත්වයම විනාශ විය
org/wiki/Venus#Atmospheric_entry
චන්ද්‍ර ජලය යනු චන්ද්‍රයාගේ මතුපිට ඇතැයි උපකල්පනය කෙරෙන ජලීය අයිස් වේ
වල්ගාතරු, උල්කාෂ්ම හා උල්කාපාතවල ක්‍රමවත් විවර්ෂණය මගින් භූ ගෝලීය කාල පරිමාණයන් පරිවහණය වී ඇත
හිරු එළියේ ශක්තිය සාමාන්‍යයෙන් මෙම ජලය එහි සංඝටක මූල ද්‍රව්‍ය වන H (හයිඩ්‍රජන්) හා O (ඔක්සිජන්) බවට විඝටනය කරයි
ඒවා සාමාන්‍යයෙන් අභ්‍යවකාශයට ඇදී යයි
ඇපලෝ ගගනගාමීන් මගින් සමකය අසල එකතුකරගත් සාම්පලවල ජල අංශු මාත්‍රයක්වත් නොමැති වීම චන්ද්‍ර පාෂාණවල වියළි බව තවදුරටත් සනාථ කරයි
ක්‍රාන්ත වලයට චන්ද්‍රයාගේ භ්‍රමණ අක්ෂය ඉතා කුඩා ආනතියක් පමණක් දක්වන නිසා (අංශක 1.5 ක් පමණ) ධ්‍රැවාසන්න ඇතැම් අගාධ කිසිදා හිරු එළිය නොලබන අතර එම ප්‍රදේශ ස්ථිර හෙවනැලි කලාප වේ
එම ප්‍රදේශවල උෂ්ණත්වය 100K ට වඩා කිසිදා ඉහළ නොනගී
(-1700C) එමෙන්ම වසර බිලියන ගණනාවක් වැනි ඉතා දිගු කාල පරාස තුළ මෙම ප්‍රදේශවල පැවති ජලය අවසානයේ ක්ෂය වී මිදී ස්ථායීව පවතිනු ඇත
මෙම ජලයේ ප්‍රමාණ හා සාන්ද්‍රණවල වර්තමාන තත්ත්වය කෙසේද නොදනී
කෙසේ නමුත් අඩු වශයෙන් දක්ෂිණ ධ්‍රැවයේවත් ඝණ තැන්පතුවලට වඩා ප්‍රාවරණ පාෂාණවල ඇතිරුණු කුඩා බිදිති ලෙස චන්ද්‍ර හිම පැවතීමට ඉඩ ඇත
ප්‍රයෝජනවත් තරම් ජලය චන්ද්‍රයා මත පැවතීම චන්ද්‍ර ජනපදකරණය ආර්ථික වශයෙන් ලාභදායි කිරීමෙහිලා වැදගත් සාධකයකි
ඒ පෘතුවියේ සිට ජලය (හෝ H හා O) චන්ද්‍රයා කරා පරිවහණය අතිශය මිල අධික කාර්යයක් වන බැවිනි
බීමට සහ ශාක ප්‍රචාරණයට ද්‍රව ජලය ලබා ගැනීමට අයිස් කැණීම සිදු කළ හැකිය
තවද ජලය හයිඩ්‍රජන් හා ඔක්සිජන් බවට විඝටනය කිරීමට අවශ්‍ය ශක්තිය සූර්යය පැනල විදුලි බලාගාර මගින් හෝ න්‍යෂ්ටික විදුලි බලාගාර මගින් සිදු කොට ආශ්වාස කිරීමට අවශ්‍ය ඔක්සිජන් ලබාගැනීම මෙන්ම රොකට් ඉන්ධන ලබාගැනීමද සිදු කළ හැකිය
චන්ද්‍ර ජලය විශ්ලේෂණය අනිවාර්යයෙන් සොයා ගත යුතුය
එය චන්ද්‍රයාගේ ගැටුම් අතීතය හා අභ්‍යන්තර සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ වල්ගා තරු හා උල්කාෂ්ම සුලභතාව පිළිබඳව තොරතරු සපයනු ඇත
චන්ද්‍ර ජලය සඳහා සාක්ෂි

ධ්‍රැවීය චන්ද්‍ර ආවාටවල මතුපිට අයිස් පැවතීමේ හැකියාව පළමු වරට යෝජනා කළේ Caltech ගවේෂකයන් වන Watson, Bruce Murray හා Harrison Brown විසිනි
1994 දී Clementine probe චන්ද්‍ර දක්ෂිණත් ධ්‍රැවයේ ආවාට සිතියම් ගත කළේය
පරිගණක සමාකරණයන්ට අනුව 14000 km2 ප්‍රදේශයක සදාකාලික සෙවනැලි ප්‍රදේශය පවතින බැවින් එහි චන්ද්‍ර හිම පැවතීමට හැකියාවක් ඇත
ද්විත්ව ස්ථායි රේඩාරයක් ඇති කිරීමට probe  රේඩියෝ සම්ප්‍රේෂණ හැකියාව යොදා ගන්නා ලදී
Clementine මෙහෙයුමේ ද්විත්ව ස්ථායි රේඩාර් පරීක්ෂණවල ප්‍රතිඵල මතුපිටට ආසන්නව කුඩා මිදුණු ජල පැකට්ටු පැවතීමට ඉඩ ඇති බව පෙන්වා දෙයි
චන්ද්‍ර ‍ගවේෂක නියුට්‍රෝන ප්‍රකාශ මානයෙන් ලබාගත් දත්ත අඟවන පරිදි ද්‍රව‍ ප්‍රදේශවල ප්‍රාවරණ වල ඉහළ ස්ථරයේ අනියම් ලෙස ඉහළ හයිඩ්‍රජන් සාන්ද්‍රණ පවතී
Clementine හා චන්ද්‍ර ගවේෂකයෙක් දත්ත මත පදනම්ව නාසා ආයතනය ඇස්තමේන්තු කර ඇති අන්දමට ඝන කිලෝමීටර් 1 ක පමණ ජල අයිස් ප්‍රමාණයක් පවතී
1999 ජුලි මාසයේ මෙහෙයුම අවසානයේදී චන්ද්‍ර ගවේෂකය Shovmaker ආගාධයට හිතාමතාම ගට්ඨනය කරන ලදී
චන්ද්‍රයාගේ දක්ෂිණ ද්‍රවයේදී සිදු කෙරුනු මෙයින් බලාපොරොත්තු වුයේ හදුනාගත හැකි ප්‍රමාණයේ ‍ජලය විහිදෙනු ඇති බවය
භූමි පාදක දුරේක්ෂ වලින් ලබාගත් ප්‍රකාශ මාන නිරීක්ෂණ ජල සලකුණක් හෝ ලබානොදේ
ඉතා මෑත කාලයේ එනම් 2006 දී Arecobo ග්‍රහ‍ලෝක රේඩාරයේ නිරීක්ෂණ වලින් පෙන්නුම් කළ පරිදි ඇතැම් ද්‍රවා සන්න Clementine රේඩාර් පරාවර්තනයන් ඇතැම් විට ලාබාල අගාධ වලින් උත්ෂිප්ත පාෂාණ සමග සංයෝජනය වී ඇත
ඒ සත්‍යක් නම් මෙයින් ඇඟවෙන්නේ නියුට්‍රෝන ප්‍රතිඵල ප්‍රාථමිකව අයිස් වලට වඩා හයිඩ්‍රජන් වලින් සමන්විත වන බවයි. උදාහරණ ලෙස හයිඩ්‍රජන් අණු හෝ කාබනික අණු ගත හැක
කෙසේ වුවත් මෙම දත්ත වල අර්ථ නිරූපණය අනන්‍ය නොවන අතර (අයිස් හෝ මතුපිට රළු බව නිරීක්ෂිත සලකුණුවලට හේතු විය හැක
එමෙන්ම එයින් හෙළිවන පරිදි සදාකාලික අදුරු අගාධයන් හි ජලීය අයිස් පැවතීමේ හැකියාවට මෙම ප්‍රතිඵල පාදක නොවේ
චන්ද්‍ර හිම ගවේෂණය නාසා ආයතනයේ චන්ද්‍රයා යලි සලකා බැලීමේ කාක්ෂිකය (LRO) මෙහෙයුම සමග ඉදිරියට යනු ඇත
2008 ඔක්තෝබර්වලදී එය දියත් කිරීමට නියමිතව ඇත
LRO හි පුවරුව මත උපකරණ විවිධාකාර නිරීක්ෂණ ලබාගනු ඇති අතර ඒවා ජලය පිළිබද තවත් සාක්ෂි සපයනු ඇත
මෙහෙයුමේ LCROSS සංඝටකය දියත් කිරීමේ රථයේ ඉහළ භාගයේ ගැටී ධ්‍රැවීය චන්ද්‍ර ආවාටයකට පතිත වනු ඇත
ඊට සමීපව කුඩා ඒෂණියක් විහිදුම් පොම්පය කරා පියාසර කොට ජලය පැවතීම හදුනා ගැනීමට උත්සාහ කරනු ඇත
org/wiki/Lunar_ice
චන්ද්‍ර යළි සලකා බැලීමේ කාක්ෂිකයේ ලෝන්චරය චන්ද්‍ර ආවාටයක් මතට කඩා වැටීම
LCROSS ඒෂණිය විහිදුම් පොම්පයෙන් ජලය සොයා ගැනීමට උත්සාහ දරණු ඇති 

ධ්‍රැවීය චන්ද්‍ර ආවාටවල මතුපිට අයිස් පැවතීමේ හැකියාව පළමු වරට යෝජනා කළේ Caltech ගවේෂකයන් වන Watson, Bruce Murray හා Harrison Brown විසිනි
1994 දී Clementine ඒෂණිය චන්ද්‍ර දක්ෂිණත් ධ්‍රැවයේ ආවාට සිතියම් ගත කළේය
පරිගනක සමාකරණයන්ට අනුව 14000 km2 ප්‍රදේශයක සදාකාලික සෙවනැලි ප්‍රදේශය පවතින බැවින් එහි චන්ද්‍ර හිම පැවතීමට හැකියාවක් ඇත
ද්විත්ව ස්ථායි රේඩාරයක් ඇති කිරීමට ඒෂණියේ රේඩියෝ සම්ප්‍රේෂණ හැකියාව යොදා ගන්නා ලදී
Clementine මෙහෙයුමේ ද්විත්ව ස්ථායි රේඩාර් පරීක්ෂන වල ප්‍රතිඵල  මතුපිටට ආසන්නව කුඩා මිදුණු ජල පැකට්ටු පැවතීමට ඉඩ ඇති බව පෙන්වා දෙයි
චන්ද්‍ර ‍ගවේෂක නියුට්‍රෝන ප්‍රකාශ මානයෙන් ලබාගත් දත්ත අඟවන පරිදි ද්‍රව‍ප්‍රදේශ වල ප්‍රාවරණ වල ඉහළ ස්ථරයේ අනියම් ලෙස ඉහළ හයිඩ්‍රජන් සාන්ද්‍රණ පවතී
ඒ සත්‍යක් නම්  මෙයින් ඇඟවෙන්නේ නියුට්‍රෝන ප්‍රතිඵල ප්‍රාථමිකව අයිස් වලට වඩා හයිඩ්‍රජන් වලින් වන බවයි. උදාහරණ ලෙස හයිඩ්‍රජන් අණු හෝ කාබනික අණු ගත හැක
කෙසේ වුවත් මෙම දත්ත වල අර්ථ නිරූපණය අනන්‍ය නොවන අතර (අයිස් හෝ මතුපිට රළු බව නිරීක්ෂිත සලකුනු වලට හේතු විය හැක
එමෙන්ම එයින් හෙලි වන පරිදි සදා කාලික අදුරු අගාධයන් හි ජලීය අයිස් පැවතීමේ හැකියාවට මෙම ප්‍රතිඵල පාදක නොවේ
චන්ද්‍ර හිම ගවේෂණය නාසා ආයතනයේ චන්ද්‍ර යලි සලකා බැලීමේ කාක්ෂිකය (LRO) මෙහෙයුම සමග ඉදිරියට යනු ඇත
2008 ඔක්තෝබර් වලදී එය දියත් කිරීමට නියමිතව ඇත
LRO හි පුවරුව මත උපකරණ විවිධාකාර නිරීක්ෂණ ලබාගනු ඇති අතර ඒවා ජලය පිලිබද තවත් සාක්ෂි සපයනු ඇත
මෙහෙයුමේ LCROSS සන්ඝටකය දියත් කිරීමේ රථයේ ඉහළ භාගයේ ගැටී ධ්‍රැවීය චන්ද්‍ර ආවාටයකට පතිත වනු ඇත
org/wiki/Lunar_ice#Evidence_for_lunar_ice
චන්ද්‍රයා විවිධාංගිකරණය වු වස්තුවකි
භූ රසායන විද්‍යාත්මකව විශේෂ වු කබොල්ලක් ප්‍රාවරණයක් හා හරයකින් එය සමන්විතය
වසර බිලියන 4.5 කට පෙර එනම් චන්ද්‍රයාගේ උපතින් කෙටි කලකට පසු මැග්මා සාගරයක භාවිත ස්ඵටීකිකරණයෙන් මෙම ව්‍යුහය ඇති වු බව සැලකෙයි
චන්ද්‍රයාගේ පිටත භාගය විලයනයට අවශ්‍ය ශක්තිය ලැබුනේ පෘථිවි චන්ද්‍ර පද්ධතිය ඇති වීමටද හේතු වූ බව සැලකෙන මහා ගැටීම් නිසාවෙනි
ඊට අමතරව පෘථිවි කාක්ෂිකයේ අනුයාත මූලද්‍රව්‍ය යළි ප්‍රවර්ධනය ද ඊට හේතු වෙතැයි සැලකෙයි
මැග්මා සාගරයේ ස්ඵටිකිකරණය මැග්නීසියම් හා යකඩ අඩංගු ප්‍රාවරණයකට හා නිරෝ ගුරුත්වාවර්තී කබොල්ලකට හේතු වී ඇත
කාක්ෂිකයෙන් ලබා ගත් භූ රසායනික සිතියම් වලින් අඟවන පරිදි චන්ද්‍ර කබොල්ල ප්‍රධාන වශයෙන් ඇන්ත්‍රොසයිටික සංඝටනාවක් දරයි
මැග්මා සාගර උපකල්පනයට මෙය අනුරූප වේ
මූලද්‍රව්‍යය වශයෙන් ගතහොත් චන්ද්‍ර කබොල්ල ප්‍රාථමික ඔක්සිජන්, සිලිකන්, මැග්නීසියම්, යකඩ, කැල්සියම් හා ඇලුමිනියම් වලින් සමන්විත වේ
නමුත් ටයිටේනියම්, යුරේනියම්, තෝරියම්, පොටෑසියම් හා හයිඩ්‍රජන්ද එහි දක්නට ලැබේ
භූ භෞතික විද්‍යාත්මක තාක්ෂණයන් මත පදනම්ව ගණනය කළ පරිදි කබොල්ලේ ඝනකම 50 km වේ
චන්ද්‍ර ප්‍රාවරණය තුළ භාගික විලයනය චන්ද්‍රයා මතුපිට ද්‍රෝණි වැඩි ප්‍රමාණයක් විධාරණයට හේතු වී ඇත
මෙම ද්‍රෝණීන්හි විශ්ලේෂණයන් අඟවන පරිදි ප්‍රාවරණය ප්‍රධාන වශයෙන් ඔලිවයින් , ඕතොෆයිරොක්සීන් හා ක්ලිනෝෆයිරොක්සීන් වැනි ඛණිජවලින් සමන්විත වේ
එමෙන්ම පෘථිවියට වඩා චන්ද්‍ර ප්‍රාවරණයේ යකඩ බහුල වේ
ඇතැම් චන්ද්‍රද්‍රෝණිවල ටයිටේනියම් බහුල වේ
(ඉල්මනයිට් ලෙස පවතී)
මෙයින් දැක්වෙන්නේ ප්‍රාවරණය සංඝටනාවෙන් බහුයෝගීවන බවයි. චන්ද්‍ර භූමිකම්පා එහි මතුපිට සිට 1000 km ගැඹුරකින් ප්‍රාවරණය තුළ දී හමුවී තිබේ
මේවා මාසිකව ඇතිවන අතර පෘථිවිය සම්බන්ධයෙන් චන්ද්‍ර කාක්ෂික විකේන්ද්‍රණය මගින් ඇති වු උදම් ආතතීන්ටද සම්බන්ධ වෙයි
මතුපිටට 100km ගැඹුරින් අපි කේන්ද්‍රයන් පැවති කුඩා චන්ද්‍ර කම්පාවන් ද හඳුනාගෙන ඇතත් මේවා කලාතුරකින් ඇති වන අතර ඊට චන්ද්‍ර උදම් සමග සම්බන්ධතාවයක් නැත
චන්ද්‍ර මධ්‍යන්‍ය ඝනත්වය 3346.4 kg/m 3 වන අතර සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ ඊයෝට පසුව ඝනත්වය අධිකම චන්ද්‍රයා මෙය වෙයි
කෙසේ වුවත් සාක්ෂි බොහොමයකට අනුව ඇඟවෙන්නේ චන්ද්‍ර හරය කුඩා බවයි. එහි අරය 350 km හෝ ඊට අඩු වේ
චන්ද්‍ර හරයේ ප්‍රමාණය චන්ද්‍රයාගේ ප්‍රමාණයෙන් 20% ක් පමණක් වේ
මෙය වෙනත් බොහෝ භූ වස්තූන්වලට සාපේක්ෂව 50% පරස්පර වීමකි
චන්ද්‍ර හරයේ සංඝටනාව හොදින් අධ්‍යයනය කොට නැත
නමුත් බොහෝ දෙනා විශ්වාස කරන පරිදි එය සල්ෆර් හා නිකල් වලින් මාත්‍රිත ද්‍රව යකඩවලින් සමන්විතය
කාලය සමග චන්ද්‍ර භ්‍රමණයේ විචලනය අගවන පරිදි හරය අවම වශයෙන් භාගිකව හෝ ද්‍රව වෙයි
සටහන් 

අභ්‍යවකාශ විද්‍යාව
චන්ද්‍රයා
අනුෂ්කා වීරසිංහ හෝ හේමමාලි යනු ශ්‍රී ලංකාවේ කොළඹ ඉපදුණු සුප්‍රසිද්ධ තොරතුරු තාක්ෂණ ලේඛිකාවකි
ප්‍රෙන්ටයිස් පෝල් ප්‍රකාශකයන් මගින් ශ්‍රී ලංකා ඉතිහාසයේ ප්‍රථමවරට ඇය විසින් ඉංග්‍රීසියෙන් ලියන ලද ග්‍රන්ථ කිහිපයක් ප්‍රකාශනයට පත් කිරීම තුළින් ශ්‍රී ලාංකීය ඉතිහාසයේ වැදගත් ස්ථානයක් ඇයට ලබා දී ඇත
චරිතාපදානය
කොළඹ උපත ලද අනුෂ්කා ඇයගේ උසස් අධ්‍යාපනය සිදු කර ඇත්තේ U
K හා USA විශ්ව විද්‍යාලවලදීය
ඇයට ආර්ථික විද්‍යාව පිළිපඳ ලන්ඩන් පාසලේ හා U
K දේශපාලන විද්‍යාවෙහි ගෞරව උපාධි ඇති අතර USA හි  හාවඩ් විශ්ව විද්‍යාලයේ උපාධිදරයෙකි
හාවඩි විශ්ව විදළ්‍යාලයේ අධිකාරීන් විසින් ඍජුවම ඇයට ක්ෂුද්‍ර පරිගණක හා තොරතුරු තාක්ෂණය ඉගැන්වීමට ආරාධනා කරනු ලැබීය
තවද ඇය , අන්තර්ජාතික නිරූපණ හා හැකියා සංගමය , නිව් යෝර්ක් මගින් විලාසිතා නිර්මාණ කරණය සඳහා හා හොඳම සිනාව සඳහා වූ සම්මානය ඇතුළත් නිරූපණය සඳහා වූ සම්මාන ද ජයග්‍රහණය කර ඇත‍
වෘත්තීය ජීවිතය
ඇය ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙන් තොරතුරු තාක්ෂණය පිළිබඳ පොත් 30 ට වඩා ලියා ඇති අතර ඉන් සමහරක් ඉංග්‍රීසියට පරිවර්තනය කර ඇත
ඇය විසින් ලියන ලද ග්‍රන්ථ රට පුරා පාසල්වල, අධ්‍යාපනික ආයතනවල හා පුස්තකාලවල භාවිතා කිරීම සඳහා ශ්‍රී ලංකාවේ  අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශය විසින් අනුමැතිය ලබා දී ඇත
වැඩ කටයුතු 

	Visually Learn PC, Prentice Hall-India [5]
	On Your MarksNetSetGo
Surviving in an e-world
, Prentice Hall-India, 1st edition(2004) [6]
	Microchip Militant, Publish America (October 2004) [7]

ආශ්‍රිත 

ශ්‍රී ලාංකික ලේඛකයෝ
ලාංකික සිංහලයෝ
ජී.බී. සේනානායක (1913 ජුලි 13 – 1985 මාර්තු 16) සිංහල මධ්‍ය පන්තික ජීවිතය සිය නව කතා තුළින් නිරූපණය කළ විශිෂ්ඨ ලේඛකයෙකි
සිංහල භාෂාවට නිසඳැස් කවි හඳුන්වා දීමේ ගෞරවය ඔහුට හිමි වේ
“ මගේ ජීවිතය ඉතා සතුටුදායක එකක් නොවීය
එය දුකින් පීඩිතය
එය නැවක් බිඳී කිසිවකු මහ මුහුදට වැටී තෙරක් හමුවන තෙක් පිහිනීමක් වැන්නය
මෙකල ඈත මහ මුහුද පවා අපිරිසිදු යැයි නාවිකයෝ කියති
මා පිහිනූ මුහුද ඉතා පිරිසිදු එකක් නොවූයේ ය
මගේ ජීවිතය පිළිබඳ තොරතුරු මුළුල්ලම හෙළි කළහොත් එය මගේ අවාසියට හේතු විය හැකියි බය වෙමි
මා උසස් පාඨශාලීය හෝ විශ්ව විද්‍යාලයීය අධ්‍යාපනයක් නොලද බව මා විසින් හෙළි කොට තිබේ
එය ඇතැමකු විසින් මගේ අවාසියට පෙරළා ගෙන ඇත
මා දැන් මෙය අයියාගේ දුවක ලවා කටින් කියවා ලියන්නෙ පෞද්ගලික ආරෝග්‍ය ශාලාවක සිටය
මේ පෙදෙස මට ඉතා පුරුදුය
එසේ ම ඉතා අප්‍රසන්නය
මා කුසගින්නේ මේ පෙදෙසෙහි හැසිරුණු කාලය මට සිහිවේ,,
“මගේ විශ්ව විද්‍යාලයීය අධ්‍යාපනය පැවතුණේ එකලය
මගේ විශ්ව විද්‍යාලය වූයේ කොළඹ මහජන පුස්තකාලයයි
මට නවතින්නට තැනක් එකල නොතිබුණේ ය
මම එක්තරා නෑ ගෙදරක නැවතී උදේ හතට පමණ පිට වී රෑ දහයට පමණ ආපසු යමි
එය පිහිටියේ කොළඹින් පිටතය
මම මුළු දවසම ගත කළේ මගේ මේ විශ්ව විද්‍යාලයේ කියැවීම් ශාලාවෙහි ය
එහි සිටි සේවකයන්ට මා පෙනුණේ නිකම් රස්තියාදුකාර කාලකණ්ණියෙකු ලෙස යැයි මම සිතීමි
ඇතැම්හු ඒ බව මගෙන් නොසැඟවූහ
මම එසේ ඉගෙන ගෙන පත්තරවලට ලියුම් ලියන්නට වීමි
කලකට පසු මගේ ලියුම් මගේ පින්තූරත් සමඟ පළවන්නට වූයේ ය
පින්තූරය පළ වූ දිනක පුස්තකාලයේ සිටි සහකාරයෙක් හොල්මනක දෙස මෙන් මා දෙස බලා සිටියේ ය
මේ අර රස්තියාදුකාරයා ද යන සිත ඔහු තුළ වූයේ දැයි යන අනුමානය පහළ වූයේ ය
ඒ කාලයේ මා අත්දුටු වේදනාදායක සිදුවීමක් මට දැන් සිහිවේ
මම දිනක් රෑ දහයට පමණ මා සිටි ගෙදරට ගියෙමි
මම මගේ බත් පිඟාන මම නිදා ගන්නා පැඳුර එළාගෙන බිම එරමිණියා ගොතා ගෙන බත් කන්නට වූයෙමි
මගේ පිඟාන ඉදිරිපිට කුප්පි ලාම්පුවක් තිබුණේ ය
එය ඉතා දුප්පත් ගෙයකි
ඒ ගෙයි විසූ මගේ නෑ කාන්තාව “අරයා කුප්පි ලාම්පුව ඉල්ලනවා“ යි කියා ලාම්පුව ගෙන ගියා ය
වෙන කිසි එළියක් එහි නොතිබුණේ ය
මට අඳුරෙහි බත් ටික කන්නට සිදු විය
මා එසේ නින්දිත දිළිඳු තත්ත්වයක මුල සිටම ජීවත් වූවෙක් නොවීමි
ඒ නිසා මා සිත වූ ශෝකය ඉතා බලවත් වූයේ ය
මගේ ඇස්වලින් කඳුළු කඩා වැටෙන්නට විය
මෙවැනි සිදුවීම්වලින් මම අධෛර්යය නොවීමි, වූයේ පෙරටත් වඩා ධෛර්යමත් වීමයි,,
සාහිත්‍ය සූරී ජී.බී. සේනානායකයන්(ගුණතිලක බණ්ඩා) තමන්ගේ ජීවිතාවලෝකනය කරමින් ලියූවකි
ඔහු උපන්නේ 1913 ජූලි මාසයේ 13 දා කොළඹ මුල්ලේරියාවේ දී ය
ඔහුට සිටියේ වැඩිමහල් සහෝදරයන් දෙදෙනකු හා සහෝදරියකි
ග්‍රෑන්ඩ්පාස් ශාන්ත ජෝන් පාසලෙන් මූලික අධ්‍යාපනය ලබා අනතුරුව කොළඹ ආනන්ද විද්‍යාලයෙන් ශිල්ප උගත්තේ ය
එහෙත් ඔහුට පාසල් යාමට හැකි වූයේ හතේ පන්තිය දක්වා පමණි
ඒ අප්‍රමාණ වූ ආර්ථික දුෂ්කරතා නිසාය
කෙතරම් දුෂ්කරතා තිබුණ ද ඔහු කවදාවත් කියවීම අත්හළේ නැත
කියවීමේ පුරුද්ද ඔහුට හුරු කළේ ආනන්දයේ පස්වන පන්තියේ දී ඉගැන්වූ “ගුප්ත” නම් ඉන්දියානු ජාතික චිත්‍රකර්ම ගුරුතුමායි
ජී.බී.ගේ සිත බටහිර සාහිත්‍යයට යොමු කළේ ඔහුයි
අතට අසුවන ඕනෑම පොතක් හෙටට කල් නොයවා අදම කියවා හමාර කරන පුරුද්දක් ඔහු සතු විය
කියවීමෙන් පුළුල් ජීවිත පරිඥානයක් හිමි කරගෙන සිටි ජී.බී. ලේඛන කලාවට පිවිසෙන්නේ හේමපාල මුනිදාස සූරීන්ගෙ සිංහල බෞද්ධයා පුවත්පත හරහා ය
තවත් අවස්ථාවක කොළඹ ව්‍යාපාරිකයෙකුගේ සඟරාවක් සංස්කරණය කළේ ය
අනතුරුව දිනමිණ පුවත්පත් කර්තෘ මණ්ඩලයට එක් වූයේය
එවකට දිනමිණ කර්තෘවරයා වූයේ මාර්ටින් වික්‍රමසිංහ සූරීන් ය
මාර්ටින් වික්‍රමසිංහ සූරීහු ද සිය “උපන් දා සිට“ ග්‍රන්ථයේ මෙසේ සඳහන් කර තිබේ
“හොඳ කෙටි කතා ඇත්දැයි සොයනු පිණිස මම දිනමිණ ලියුම්කාරයාගේ පරණ ලිපි මිටි නිතර අවුස්සන්නට වීමි
අවුරුදු දෙක තුනකට පෙර එවන ලද විශේෂ ලිපි, කවි හා කතා ද ඒ අතර විය
මා කතුකම කරන්නට පෙර දිනමිණ කතුකම කළේ මගේ මිතුරෙකි
ඔහු විසින් පිළිකෙව් කරන ලද ලිපි ගොඩකින් කෙටි කතා කිහිපයක් තෝරා ගත්තෙමි
එකක් මුල සිට කියවා බලන්නට වටින්නක් යැයි මට හැඟිණි
එහි කුරුමිණි කකුල් වැනි ඉරි සහිත අකුරු ඇස නොපිනවයි”
මේ කුරුමිනි කකුල් වැනි අකුරු ජී.බී. ගේ ය
ජී.බී. එකල දිනමිණටත් සිළුමිණටත් ලිපි තැපැල් කළ ද ඒවා පළ නොවී ය
මාර්ටින් වික්‍රමසිංහයන්ගේ තෝරා ගැනීමත් සමඟ ඔහු ලේක් හවුසියේ කර්තෘ මණ්ඩල සාමාජිකයෙක් විය
වරක් ජී.බී. ලේක් හවුස් මන්දිරයෙන් පාරට බැස්සෙ වැටුප රුපියල් හැත්තෑ පහකින් වැඩි නොකළ නිසා ය
යළිත් ඔහුට ලේක් හවුස් මන්දිරයේ දොර විවර විය
ඒ රුපියල් පන්සියයක වැටුපකට හිමිකම් කියමිනි
ජී.බී. කෙදිනකවත් ලේඛනය කුණු කොල්ලයට විකුණුවේ නැත
වරක් ඔහු මෙසේ කියා ඇත
“මැක්සිම් ගෝර්කි නැමැති සාමාන්‍ය උගත්කමක් නොලැබූ රුසියන් ලේඛකයා මෙන් මම ද අධ්‍යයන පිපාසයෙන් පෙළුණෙමි
මම කිසිවකුට උගත්කමෙන් දෙවැනි වන්නේ නැහැ යන අධිෂ්ඨානය මා තුළ විය
මේ අධිෂ්ඨානයෙන් මම දිවා රෑ පොත් කියැවීමි
පොත් කියැවීම හා ලිවීම පිළිබඳ වැඩ දවසින් දවස කල් නොදමන ලෙස මම බාල පරම්පරාවෙන් ඉල්ලා සිටිමි”
පුවත්පත් කලාවේදියකු හැටියට ජීවිතය ආරම්භ කරන ඔහු සාහිත්‍ය ලෝකයට පිවිසෙන්නේ කෙටිකතා කරුවකු වශයෙනි
ඔහුගේ මුල්ම කෙටි කතා සංග්‍රහය “දුප්පතුන් නැති ලෝකය“ යි
1946 පළ කළ “පළි ගැනීම“ නම් කෙටිකතා සංග්‍රහය විවාදයට තුඩු දුන් එකකි
ඒ එහි නව ආරක ආකෘතියකින් යුත් පද්‍යාවලී 8ක් ගැබ් වී තිබීමයි
“මේ පොතේ පද්‍යාවලීන්ගේ විලාසයෙන් එන නිබන්ධ මා සලකන්නේ ගද්‍යයට ද පද්‍යයට ද අතර වන නිබන්ධන විශේෂයක් වශයෙනි
ඒවා කියැවිය යුත්තේ ගද්‍ය කියවන ලෙසය
එහෙත් කියැවීමේ දී ශබ්ද සංඝට්ටනාවෙහි මාධූර්යය කෙරෙහි සැලකිල්ල ගද්‍යය කියැවීමෙහි දී ඒ අරබයා දක්වන සැලකිල්ලට වැඩි විය යුතුය”
මේ ලාංකේය නිසඳැස් කවියේ ආරම්භයයි
ජී.බී. මේවා හැඳින්වූයේ නිදහස් පද්‍ය හැටියටයි
ආචාර්ය සිරි ගුනසිංහයන් ඒවා නිසඳැස් හැටියට නම් කළේ ය
විසිවැනි සියවසේ ලංකාවේ බිහි වූ ශ්‍රේෂ්ඨතම කෙටිකතාකරුවා ජී.බී. සේනානායකයන් ය
ඔහු මෙලෙස කෙටිකතාකරුවකු වූයේ බටහිර සාහිත්‍ය ආභාසයට ද දේශීය පැරණි සාහිත්‍ය ආභාසය ද ලැබ සාමාන්‍ය ජන ජීවිතය විනිවිද දුටු නිසා ය
වරක් “විනිවිඳිමි අඳුර” ග්‍රන්ථයේ මෙසේ ලියා ඇත
“මගේ බාල කල බුද්ධි පරිසරය ගැන මදක් කිව්වොත් සුදුසු යැයි සිතමි
මගේ තාත්තා කුඩා කල මහණව සිට සිවුරු හැර විවාහ වූවෙකි
ඔහු පාලි සංස්කෘත දන්නේ ය
ගෙදර කතා බහ කරන කල ද ශ්ලෝක හා ගාථා ද වෙනත් පාලි හා සංස්කෘත පාඨයන් ද කියයි
මේවායේ අර්ථය ද කියන්නේ ය
මෙයින් මගේ සිත මේ භාෂා කෙරෙහි ඇදී ගියේ ය”
අපේ පැරණි පොත් අතුරින් මාර්ටින් වික්‍රමසිංහ කෙරෙහි බොහෝ සෙයින් ම බලපෑවේ සද්ධර්මරත්නාවලියෙහි භාෂාව යැයි සිතමි
මා කෙරේ ද ප්‍රධාන වශයෙන් බලපෑවේ එයයි”
නොයෙක් නෑයන් මගේ චරිතය කෙරෙහි බලපෑ සැටි යට කීවෙමි
පොතක එන චරිතයක් මා කෙරෙහි බලපෑවේ යැයි සිතමි
ඒ චරිතය නම් ඩයොජිනීස් නැමැති ග්‍රීක දාර්ශනිකයාගේ චරිතයයි”
ජී.බී. ටිකෙන් ටික අන්ධභාවයට පත් විය
ඔහුගේ “බැඳුම“ නම් කෘතිය ලියා අවසන් වන විට පෙනීම බෙහෙවින් ම අතුරුදහන් විය
අන්ධභාවයට පත්වන විට ඔහු ලියා තිබුණේ නවකතා නවයකි
අන්ධභාවයට පත් වූ පසු ඔහු තවත් නවකතා දහයක් ලීවේ ය
එකල ඔහුට සහය වූයේ අයියාගේ බිරිඳත් දරුවනුත් ය
න, ණ, ල, ළ නිවැරදිව තෝරා දෙමින් වියරණ පිළිබඳ සැලකිලිමත් වෙමින් එකල ද ඔහු නිර්මාණකරණයේ යෙදුණි
ඔහුගේ නිර්මාණ අතර මේධා, චාරුමුඛ, වරදත්ත, අවරගිර, රළ බිඳුම, කැකෑරිල්ල, මලපුඩුව, ජල ගැල්ම, බැඳුම, රුව, උරගල, එකට එක, මදුපාණි වැනි නවකතාත් දුප්පතුන් නැති ලෝකය, පළිගැනීම, ඈත බැලුම, ගමන, නැටුම, මිතුරිය වැනි කෙටි කතාත් සාහිත්‍ය දර්ශන සිතුවිලි, මම එදා සහ අද වැනි චරිතාපදානත්, රුබයියාට්, විඳිමි, දැල් කවුළුව, සෙවණැලි වැනි පද්‍යයත් මල්කුමාරී, හාල් මැස්සා, රත් හඳුන්, රූපය, හීනය, අඹ කතාව, මහ ලෝභයා වැනි සුරංගනා කතාත් නව කතා කලාව, බටහිර ශ්‍රේෂ්ඨ නවකතා, විචාර ප්‍රවේශය, සාහිත්‍ය සේසත්, සාහිත්‍ය විග්‍රහය, සාහිත්‍ය ධර්මතාව ආදී ශාස්ත්‍රීය කෘතීන් ද වේ
ජී.බී. සේනානායකයන් උස මහත දේහධාරියෙකු නොවීය
ඔහු ම කියනා හැටියට අඟුටුමිටි ශරීරයක් ඇත්තෙකි
ඒත් ඍජු ප්‍රතිපත්ති ඇති අයෙකි
ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර සරසවියෙන් ඔහුට සාහිත්‍ය සූරී ආචාර්ය උපාධිය පිරිනැමීය
එය ලැබූ දින නිවසට පැමිණ මෙවැනි දැඩි ගුණ ඇති මා ලොවට පහළ කළ මාගේ ආදරවන්ත දෙමාපියන් නිවන් දකිත්වා‘ යි පැතූ බැව් “විනිවිඳිමි අඳුර“ කෘතියේ සඳහන් ය
හුදකලාව ප්‍රිය කළ හේ ජීවිතයේ සැදෑ සමය ගෙවූයේ වැඩිමහල් සොහොයුරාගේ නිවසේ ය
1985 මාර්තු 16 දා ඔහු ජීවිත ගමනෙන් සමුගත්තේ ය
ඊට පෙර දා රාත්‍රියේත් “රාජාලියා“ නම් නිදහස් පද්‍ය රචනා කර තිබුණි
බැන්ඳුම 

	චාරුමුක 

	දැල් කවුළුව

	දුප්පතුන් නැති ලෝකය
 
	එකට එක

	ගමන
 
	ජලගැල්ම

	කෙළෙස් සයුර 

	මගේ සිතුම් ම්පැම්තුම්ම් හා ජීවිතය

	මම එදා සහ අද

 Raja Aliya
ජෝන්ද සිල්වා ( 1857 – 1922) යනු විශිෂ්ට ශ්‍රී ලාංකීය නාට්‍යය රචකයෙකි
මුල් කාලීන ජීවිතය

ද සිල්වා 1857 ජනවාරි 13 වනදා ‍කෝට්ටේහිදී උපත ලැබීය
ඔහු නාට්‍ය කලාවට පිවිසීම‍ට පෙර ගුරුවරයෙකු හා නීතීඥයෙකු ලෙස සේවය කර ඇත
ඔහුගේ ප්‍රථම නාට්‍යය වූ ප්‍රභව නාටකය උස් පන්තිය මත වූ උපහාසාත්මක එකක් විය
නාට්‍යය රචනය 
ඔහු විසින් නූර්ති හා නාඩගම් සම්ප්‍රධායන් ඇසුරුකරගනිමින් ‍ඓතිහාසික හා ආගමික නාට්‍යය කිහිපයක් ලිවීම හා නිෂ්පාදනය සිදු කරන ලදී
මෙම නාට්‍යය අතරට සිරිසඟ බෝ (1903), ශ්‍රී වික්‍රම රාජසිංහ (1906), දේවානම් පියතිස්ස (1914), විහාරමහා දේවිය (1916 ) හා දුටු ගැමුණු යන නාට්‍යය වේ
තවද ඔහු විසින් රාමායනය, සකුන්තලා, වෙස්සන්තර, උත්තර රාම චරිතය, රත්නමාලි හා නගානන්ද පිටපත් කරන ලදී
ද සිල්වා විසින් සිංහල ආර්ය සුබෝධ නාට්‍යය සංගමය සමග මහජන ශාලාවේදී (පසුව එම්පයර් සිනමා ශාලා බවට පත් විය) ඔහුගේ නාට්‍යය වේදිකා ගත කරන ලදී
පසුව ඔහු විජය රංග පදනම පිහිටවන ලද අතර ගින්තුපිටිය රංග ශාලාවේදී ඔහුගේ නාට්‍යය වේදිකා ගත කරන ලදී
මරණය 
1922 ජනවාරි 28 වන දින ජෝන් ද සිල්වා අභාවප්‍රාප්ත විය
උපහාර 
ජෝන් ද සිල්වාගේ කැපවීම්වලට උපහාරයක් ලෙස ශ්‍රී ලංකා ආණ්ඩුව විසින් කොළඹ ආනන්ද කුමාරස්වාමි මාවතෙහි ජෝන් ද සිල්වා සමරු රඟහල ගොඩ නගන ලදී
1987 ජනවාරි 31 වන දින අනුස්මරණ මුද්දරයක්ද නිකුත් කරන ලදී
වසර 2000 දී සිංහල පොප් කණ්ඩායමක් වන භාතිය හා සංතුෂ් විසින් සිරිසඟ බෝධි තේමා ගීතය පොප් ගීතයක් ලෙස නැවත සකස් කරන ලදී