Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
ආම්ස්ට්‍රෝන් මෙය නිවැරදි කිරීම සඳහා ජෙමිනි යානයේ තිබූ කක්ෂීය ඉරියවු සහ උපමාරු පද්ධතිය (OAMS) භාවිත කළේය
මෙහෙයුම් පාලන අංශයෙන් පෙර ලැබුණු උපදෙස් වලට අනුව ඔවුන් ඇජීනා යානයෙන් ජෙමිනි යානය ඉවත් කර ගැනීමට කටයුතු කළෝය
කෙසේ නමුත් භ්‍රමණය නොනැවතුණු අතර එය වඩා වේගවත් විය
මෙයින් පෙනී ගියේ ජෙමිනි යානයේ ඉරියවු පාලනයේ ගැටලුවක් ඇති බවයි. මේ අනුව ක්‍රියාත්මක වූ ආම්ස්ට්‍රෝන් නැවත-ඇතුල්-වීම පාලනය සඳහා වූ පද්ධතිය (RCS) ක්‍රියාත්මක කර OAMS පද්ධතිය ක්‍රියා විරහිත කළේය
මෙහෙයුම් නීති වලට අනුව RCS පද්ධතිය ක්‍රියාත්මක කිරීමෙන් පසු, ලැබෙන මුල්ම අවස්ථාවේදීම පොළොවට නැවත ඒමේ ක්‍රියාවලිය ඇරඹිය යුතු විය
ref></ref>

වෝල්ටර් කනින්හැම් ඇතුලු අභ්‍යාවකාශගාමී කාර්‍යාලයේ සිටි කිහිපදෙනෙකුට දැනුනේ ආම්ස්ට්‍රෝන් සහ ස්කොට්ගේ නොසැකිල්ල නිසා මෙහෙයුම නිසි ලෙස සාර්ථක කරගත හැකි නොවූ බවයි. ආම්ස්ට්‍රෝන් එක් RCS මුදුවක් පමණක් ක්‍රියාත්මක කළේ නම් මෙහෙයුම නියම පරිදි සාර්ථක කරගත හැකිවීමට ඉඩ තිබුනේ යැයිද මතයක් තිබුනි
නමුත් මේ විවේචන පදනම් විරහිත වූ අතර, RCS මුදු එකක් පමණක් ක්‍රියාත්මක කිරීම කළ නොහැකි දෙයක් විය
මෙයට අදහස් දක්වමින් ජීන් ක්‍රාන්ස් පැවසුවේ "කණ්ඩායම ක්‍රියාකළේ ඔවුන් පුහුණු කර තිබූ ආකාරයට යි
ඔවුන් වැරදි ලෙස ක්‍රියා කළේ අපි ඔවුන්ට එසේ කිරීමට පුහුණු කර තිබූ නිසයි" යනුවෙනි
යානා දෙකක් තටාගත කළ පසු ඒ දෙකම එක් යානයක් ලෙස සැළකිය යුතු බව මෙහෙයුමේ සැළසුම්කරුවන්ට සහ පාලකයන්ට වැටහී නොතිබුණි
එනිසා ක්‍රාන්ස් මෙම මෙහෙයුම සැලකුවේ වැදගත් පාඩමක් ලෙසයි
මෙහෙයුම මගින් නැවතීමට සිදුවීම නිසා ස්කොට් සිදු කිරීමට තිබූ අභ්‍යාවකාශ ඇවිදීම ඇතුලුව මෙහෙයුමේ වැදගත් ඉලක්කයන් බොහොමයක් අවලංගු කිරීමට සිදු විය
අත් හැර දැමුනු ඇජීනා යානය ජෙමිනි 10 දී නැවත භාවිතයට ගැනුනි
ආම්ස්ට්‍රෝන් ට සහ ස්කොට් ට නාසාහි Exceptional Service Medal හිමි වූ අතර ස්කොට් හට ගුවන් හමුදාවෙන් Distinguished Flying Cross හිමි විය
ස්කොට් ලුතිනන් කර්නල් ධුරයට උසස් කරන ලද අතර ආම්ස්ට්‍රෝන්ගේ වැටුප එ
$ 678 කින් වැඩි කරන ලදි
එනම් වසරකට ඔහුගේ වැටුප එ
$21,653 ක් විය (2020 වටිනාකම $172,713 කි)
එමගින් එකල සිටි නාසා හි වැඩිම වැටුපක් ලබන අභ්‍යාවකාශගාමියා ආම්ස්ට්‍රෝන් බවට පත් විය
ජෙමිනි 11 
ජෙමිනි වැඩසටහනෙහි ආම්ස්ට්‍රෝන්ග්ට ලැබුණු අවසාන තනතුර වූයේ ජෙමිනි 11 හි උපස්ථ අණ දෙන නිළධාරී තනතුර යි
ඒ වනවිට පියාසැරි දෙකක් සඳහා පුහුණුව සිටි බැවින් ආම්ස්ට්‍රෝන්ග් හට යානයේ පද්ධති ගැන සැළකිය යුතු දැනුමක් තිබුනි
මේ නිසා ඔහු ආධුනිකයෙක් වූ මෙහෙයුමේ උපස්ථ නියමු විලියම් ඇන්ඩර්ස් ගේ ගුරුවරයා බවට පත් වුණි
1966 සැප්තැම්බර් 12 පීට් කොන්රාඩ් සහ රිචඩ් ගෝඩන් සමග ජෙමිනි 11 දියත් විය
ඔවුන් මෙහෙයුම සාර්ථකව නිම කළ අතර, නීල් ආම්ස්ට්‍රෝන් මෙහෙයුමේ කැප්සියුල සන්නිවේදක ලෙස ක්‍රියා කළේය
ඇපලෝ වැඩසටහන 
1967 ජනවාරි 27 වෙනිදා ඇපලෝ 1 කණ්ඩායම පෙරපුහුණුවකට සහභාගී වී තිබූ අතර ඒ අතර යානයේ හටගත් ගින්නක් හේතුවෙන් ඔවුන් මරණයට පත් වූහ
ආම්ස්ට්‍රෝන් ගෝඩන්, කූපර්, ලොවෙල් සහ ස්කොට් කාපෙන්ටර් සමග මෙදින වොෂින්ගටනයට ගොස් තිබුණේ එක්සත් ජාතීන්ගේ අභ්‍යාවකාශ ගිවිසුම අත්සන් කිරීමේ අවස්ථාවට යි
එහිදී ඔවුන්ට සිය සගයින් වූ ගස් ග්‍රිසම්, එඩ් වයිට් සහ රොජර් චැෆී මියගිය බවට දුරකථන මගින් දැනගන්නට ලැබුණි
1967 අප්‍රේල් 5 වැනිදා, ඇපලෝ 1 ගින්න සම්බන්ධ විමර්ශනයේ අවසන් වාර්තාව නිකුත් වූ අතර, එදිනම ආම්ස්ට්‍රෝන් සහ තවත් අභ්‍යාවකාශගාමීන් 17 දෙනෙක් ඩික් ස්ලේටන් සමග රැස්වීමකට සහභාගී වූහ
එහිදී ස්ලේටන් පළමුවැනියටම ප්‍රකාශ කළේ "හඳ බලා යන පළමු මිනිසුන් වනු ඇත්තේ මේ කාමරයේ සිටින අය" බවයි. ජීන් සර්නන් ට අනුව මෙම ප්‍රකාශයට කිසිම ප්‍රතිචාරයයක් නොදැක්වූයේ ආම්ස්ට්‍රෝන් පමණි
ආම්ස්ට්‍රෝන්ට අනුව එහි පුදුම වීමට දෙයක් නොතිබුණේ, එම කාමර‍යේ සිටි සියලු දෙනා ජෙමිනි ව්‍යාපෘති‍යට සහභාගී වූ ප්‍රවීණයන් බැවිනි
චන්ද්‍රයා වෙත යන මෙහෙයුමකට සහභාගී වීමට සුදුසුකම් තිබුනේ ඔවුන්ට පමණි
සැළසුම් කර තිබූ මෙහෙයුම් ගැන කතා කළ ස්ලේටන් ආම්ස්ට්‍රෝන් ව ඇපලෝ 9 හි උපස්ථ කණ්ඩායමට පත් කළේය
1967 නොවැම්බර් 20 වැනිදා මෙහෙයුම් සඳහා පත් කරන ලද කණ්ඩායම් නිළ වශයෙන් නිවේදනය කරන ලදි
ඒ අනුව ආම්ස්ට්‍රෝන්ගේ කණ්ඩායමට ඕල්ඩ්‍රින් සහ ලොවෙල් පත් කරන ලදි
නමුත් ඇපලෝ 8 කණ්ඩායමේ සිටි කොලින්ස් හට කශේරුවේ ආබාධයක් ඇති වූ අතර එයට සැත්කමක් අවශ්‍ය විය
මේ නිසා ලොවෙල් ඇපලෝ 8 හි කොලින්ස් ගේ තැන ගත්තේය
සැත්කමෙන් පසුව කොලින්ස් ආම්ස්ට්‍රෝන්ගේ කණ්ඩායමට එක් වුනි
අභ්‍යාවකාශගාමින්ට චන්ද්‍ර මොඩියුලය පියාසර කිරීමට පුහුණු කිරීම සඳහා නාසා ආයතනය විසින් බෙල් එයාක්‍රාෆ්ට් ආයතනය ලවා "චන්ද්‍ර ගොඩබෑමේ පර්‍යේෂණ යානා" දෙකක් නිර්මාණය කරවන ලදී
1968 මැයි 6 වැනිදා ආම්ස්ට්‍රෝන් පොළොවෙන් මීටර් 30 ක් උසින් මෙම යානයක් පදවමින් සිටි අතර ක්‍රමයෙන් ඔහුට පාලනය ගිලිහී ගොස් යානය භ්‍රමණය වීමට පටන් ගෙන ඇත
යානය පොළොවට කඩා වැටී ගිනි ගෙන විනාශ වීමට පෙර එයින් ඉවත් වී ආරක්ෂිතව පොළොවට ළඟා වීමට ආම්ස්ට්‍රෝන්ට හැකිවිය
පසුව කළ විශ්ලේෂණයන්ට අනුව ඔහු යානයෙන් ඉවත්වීමට තවත් තත්පර භාගයක් වත් ප්‍රමාද වූයේනම් ඔහුට පැරෂූටය විවෘත කිරීමට කාලය මද වනු ඇත
මෙම අනතුරින් පර්‍යේෂණ යානය සම්පූර්ණයෙන් විනාශ විය
මේ යානය නිසා ආම්ස්ට්‍රෝන් මරණයට පත් වීමට බොහෝ ඉඩ තිබුණත්, ඔහු පසුව නිශ්චිතව පැවසුවේ චන්ද්‍ර ගොඩබෑම් සාර්ථක වීමට එම පර්‍යේෂණ යානාවලින් ලද පුහුණුව ඉවහල් වූ බව ය
ඇපලෝ 11 

ආම්ස්ට්‍රෝන් ඇපලෝ 8 හි උපස්ථ අණදෙන නිළදාරී ලෙස කටයුතු කිරිමෙන් පසු, 1968 දෙසැම්බර් 23 දා ස්ලේටන් ඔහුට ඇපලෝ 11 හි ප්‍රධාන අණදෙන නිළදාරි ධුරය ප්‍රදානය කළේය
2005 ලියැවුණු ආම්ස්ට්‍රෝන්ගේ චරිතාපදානයට අනුව, ඇපලෝ 11 සැලසුම් කර තිබුනේ ආම්ස්ට්‍රෝන් අණ දෙන නිළධාරී ලෙසත්, මයිකල් කොලින්ස් අණදෙන මොඩියුලයේ නියමුවා ලෙසත්, එඩ්වින් ඕල්ඩ්‍රින් චන්ද්‍ර මොඩියුලයේ නියමුවා ලෙසත් ය
නමුත් අවශ්‍ය නම් ඕල්ඩ්‍රින් වෙනුවට ජිම් ලොවෙල් ලබා දීමට හැකි බවට ස්ලේටන් පවසා ඇත
දිනයක් පමණ ඒ ගැන කල්පනා කිරීමෙන් පසුව ආම්ස්ට්‍රෝන් තීරණය කළේ එසේ කිරීම අවශ්‍ය නොවන බවයි. ඒ ඔහුට ඕල්ඩ්‍රින් සමග වැඩ කිරීම ගැටලුවක් නොවූ නිසාත්, ජිම් ලොවෙල් හට ඔහුගේම වෙනම මෙහෙයුමක් ලැබීමට සුදුසු යැයි සිතූ නිසාය
චන්ද්‍ර මොඩියුලයේ නියමුවා යනු (නොනිළ වශයෙන්) කණ්ඩායමේ පහළම තනතුර වූ බැවින්, ජෙමිනි 12 හි අණ දෙන නිළදාරියා ලෙස සේවය කළ ජිම් ලොවෙල් හට එම තනතුර දීම නුසුදුසු යැයි ආම්ස්ට්‍රෝන් විශ්වාස කළේ ය
අවසානයේ 1969 ජනවාරි 9 වැනිදා ඇපලෝ 11 කණ්ඩායම නිළ වශයෙන් ප්‍රකාශයට පත් විය
ඒ ආම්ස්ට්‍රෝන්, කොලින්ස් සහ ඕල්ඩ්‍රින් ප්‍රධාන කණ්ඩායම ලෙසත්, ලොවෙල්, ඇන්ඩර්ස් සහ ෆ්‍රෙඩ් හේස් උපස්ථ කණ්ඩායම ලෙසත් ය
ක්‍රිස් ක්‍රාෆ්ට් ට අනුව, 1969 මාර්තු වල පැවති රැස්වීමකදී ස්ලේටන්, ක්‍රාෆ්ට්, ජෝර්ජ් ලෝ සහ බොබ් ගිල්රූත් තීරණය කළේ සඳ මත පා තබන පළමු මිනිසා ආම්ස්ට්‍රෝන් වන බවයි. එයට ප්‍රධාන හේතුව වූයේ, නාසා කළමණාකරීත්වය විසින් ආම්ස්ට්‍රෝන් වැඩි අහංකාරයකින් තොර පුද්ගලයෙකු ලෙස සැළකීම යි
නමුත්, 1969 අප්‍රේල් 14 වැනිදා පැවත්වූ මාධ්‍ය සාකච්චාවකදී මෙයට හේතුව ලෙස දැක්වූයේ චන්ද්‍ර මොඩියුලය නිර්මාණය කර තිබූ ආකාරය යි
එහි දොර විවර වූයේ දකුණු පසට, ඇතුල් පැත්තට නිසා දකුණු පස සිටින ඕල්ඩ්‍රින්ට මුලින්ම එලියට යාම අපහසු ය
ඇත්තෙන්ම මෙම අපහසුතාවය මඟ හරවා ගැනීමට ක්‍රම තිබුණත්, ස්ලේටන් පසුව ප්‍රකාශ කළේ නියමිත පටිපාටියට අනුව වුවද මුලින්ම පිටතට යා යුත්තේ අණ දෙන නිළධාරියා බව ය
සඳ වෙත ගමන 
1969 ජුලි 16 වැනිදා, UTC 13
00 ට, ඇපලෝ 11 කණ්ඩායම රැගත් සැටර්න්-V රොකට්ටුව කෙනඩි අභ්‍යාවකාශ මධ්‍යස්ථානයේ 39A දියත් කිරීම් සංකීර්ණයෙන් දියත් විය
ආම්ස්ට්‍රෝන්ගේ බිරිඳ ජැනට් සහ පුතුන් දෙදෙනා බනානා නදියෙහි නවත්වා තිබූ යාත්‍රාවක සිට දියත් කිරීම නැරඹූහ
දියත් කිරීම අතරතුරදී ආම්ස්ට්‍රෝන්ගේ හෘද ස්පන්ධන වේගය මිනිත්තුවට 110 ක් දක්වා ඉහළ ගියේය
ජෙමිනි 8 සඳහා යොදාගත් ටයිටන් II රොකට්ටුවට වඩා සැටර්න්-V හි පළමු අධියර ඝෝෂාකාරි විය
නමුත් ඇපලෝ අණ දෙන මොඩියුලයේ ජෙමිනි යානයට වඩා ඉඩ පහසුකම් තිබුණි
පෙර ඇපලෝ සාමාජිකයින් කිහිපදෙනෙකුටම ඇතිවූ "අභ්‍යාවකාශ අසනීප තත්වය" (space sickness) ඇපලෝ 11 කණ්ඩායමේ තිදෙනාට ඇති වූයේ නැත
ඇපලෝ 11 හි අරමුණ වූයේ සඳ මත කොහේ හෝ ආරක්ෂාකාරීව ගොඩබැසීම මිස නිශ්චිත ස්ථානයකටම ගොඩබැසීම නොවේ
සඳ මතට අවරෝහණය වීම ආරම්භ කර මිනිත්තු තුනකට පමණ පසු හඳේ ඇති ආවාට හඳුනාගත් ආම්ස්ට්‍රෝන්ට වැටහුණේ ඔවුන් සැළසුම් කළ ගොඩබැසීමේ ස්ථානයෙන් කිලෝමීටර් ගණනාවක් ඈතට යන බවය
ඊගල් චන්ද්‍ර මොඩියුලයේ රේඩාර් පද්ධතිය ක්‍රියාත්මක වීමෙන් පසු, පරිගණකයේ දෝෂ සංඥා කිහිපයක්ම නිකුත් වන්නට විය
මුලින්ම ලැබුණු දෝශ සංඥාව වූයේ 1202 කේතය යි
කොතරම් පළපුරුද්දක් හා පුහුණුවක් ලබා තිබුනද, 1202 දෝෂ කේතයෙන් කියවුනේ කුමක්දැයි ආම්ස්ට්‍රෝන් හෝ ඕල්ඩ්‍රින් දැන සිටියේ නැත
කෙසේ නමුත්, මෙහෙයුම් පාලන මැදිරියේ සිටි කැප්සියුල සන්නිවේදක (CAPCOM) චාල්ස් ඩූක් ඔවුන් අමතා පැවසූයේ 1202 සහ 1201 දෝෂයන් නොසළකා හැරිය හැකි ඒවා බවයි. චන්ද්‍ර මොඩියුලය සහ අණදෙන මොඩියුලය  තටාකගත කිරීම සඳහා ආධාර ලෙස තිබූ රේඩාර් පද්ධතිය, අවරෝහණය වීමේදි ක්‍රියා විරහිත කළ යුතුව තිබුණි
නමුත් එසේ නොකිරීම නිසා පරිගණකයට අමතර අනවශ්‍ය රේඩාර් දත්ත සැකසීමට සිදුවිය
දෝෂ පණිවුඩ ලැබීමට හේතුව එය බව ඕල්ඩ්‍රින් 2007 දී පැවසුවේය
ඔහු රේඩාරය ක්‍රියාත්මක කොට තැබුවේ, හදිසියේ මෙහෙයුම අවලංගු කිරීමට සිදුවුවහොත් නැවත අණ දෙන මොඩියුලය සමග සම්බන්ධ වීම සඳහාය
යානයේ පරිගණකය ගොඩබැසීම සඳහා තෝරාගෙන තිබුණේ අනාරක්ෂිත ප්‍රදේශයක් බව දුටු ආම්ස්ට්‍රෝන් යානයේ පාලනය තමා අතට ගෙන එය වඩා ආරක්ෂිත ප්‍රදේශයක් සොයමින් යොමු කළේය
පෙරපුහුණුවලදී මෙන් නොව මේ සඳහා ඔහු අපේක්ෂා කළාට වැඩි කාලයක් ගතවුණි
මේ අතර මෙහෙයුම් පාලන මැදිරිය කලබලයට පත් වූයේ චන්ද්‍ර මොඩියුලයේ ඉන්ධන අවසන් වෙමින් පැවති නිසාය
අවසානයේ ගොඩබැසීම සිදු කරද්දී ආම්ස්ට්‍රෝන් සහ ඕල්ඩ්‍රින් විශ්වාස කළේ ඔවුන් හට තත්පර 40 කට ප්‍රමාණවත් ඉන්ධන ඇති බවයි. (හදිසි පිටව යාමකදී භාවිත කිරීමට තිබූ තත්පර 20 කට ප්‍රමාණවත් ඉන්ධන ප්‍රමානයද ඇතුලත්ව)
පුහුණු වීම් අතරදී ආම්ස්ට්‍රෝන් තත්පර 15 කට ප්‍රමාණවත් ඉන්ධන සමග වුවද යානය ගොඩබස්වා තිබූ බැවින් මෙය විශාල ගැටලුවක් නොවුණි
එමෙන්ම චන්ද්‍ර මොඩියුලය මීටර් 15 ක පමණ උසකින් චන්ද්‍රයා මතට කඩා වැටුණත් එය නිරුපද්‍රිතව තිබෙණු ඇතැයි ආම්ස්ට්‍රෝන් දැඩිව විශ්වාස කළේය
කෙසේ නමුත් මෙහෙයුමට පසුව සිදුකළ විශ්ලේෂනයන්ට අනුව චන්ද්‍රයා මත යානය ගොඩබසින මොහොතේදී, එහි තත්පර 45 ත් 50ත් අතර කාලයකට ප්‍රමාණවත් ඉන්ධන තිබූ බව හෙළිවිය
1969 ජුලි 20 වැනිදා UTC 20
40 ට පමණ ඊගල් යානය චන්ද්‍රයා මත ගොඩබසින ලදී
එහි පාදවල රඳවා තිබූ ප්‍රෝබයන් තුනෙන් එකක් චන්ද්‍රයාගේ මතුපිට ස්පර්ශ වූ අතර ඒත් සමගම චන්ද්‍ර මොඩියුලයේ පාලන පුවරුවෙහි ඇති බල්බයක් දැල්වුණි
ඕල්ඩ්‍රින් ඒ බව සඳහන් කළ පසු ආම්ස්ට්‍රෝන් ප්‍රධාන එන්ජිම ක්‍රියා විරහිත කළේය
එන්ජිම ක්‍රියා විරහිත වූ බවට ඕල්ඩ්‍රින් තහවුරු කළ පසු ඔවුන් පශ්චාත්-ගොඩබැසීම් පිරික්සුම් කිහිපයක් සිදු කළහ
තත්පර දහයකට පමණ පසු, කැප්සියුල් සන්නිවේදක ඩූක්, "අපට ඔබව ඇහුණා, ඊගල්
" යනුවෙන් පැවසුවේය
ඉන් පසු ආම්ස්ට්‍රෝන්, "හූස්ටන්, මේ ට්‍රැන්ක්විලිටී කඳවුර යි
ඊගල් ගොඩබැස ඇත
" යනුවෙන් පවසන ලදී
ගොඩබැසීම සාර්ථකව සිදු වූ බව එයින් ඇඟවුණි
"ට්‍රැන්ක්විලිටි කඳවුර" යනු චන්ද්‍රයා මත ඔවුන් ගොඩබැසූ ප්‍රදේශය හැඳින්වීමට ඔවුන් යොදාගත් නමයි
"ට්‍රැන්ක්විලිටි මුහුද" (Sea of Tranquility) නමින් හැඳින්වූ චන්ද්‍ර තැනිතලාවේ නිරිත කෙළවරට වන්නට එය පිහිටා තිබුණි
අතට අත දීමෙන් සහ මිත්‍රශීලි ලෙස පිටට තට්ටු කිරීමෙන්, ආම්ස්ට්‍රෝන් සහ ඕල්ඩ්‍රීන් සාර්ථක ගොඩබැසීම සැමරූහ
නමුත් ඉක්මනින්ම ඔවුන් නැවතත් යානයේ විවිධ පිරික්සීම් සිදු කරන්නට වූයේ හදිසියේ මෙහෙයුම අත්හැර නැවත යාමට අවශ්‍ය වුවහොත් ඒ සඳහා කටයුතු සූදානම් කිරීමට ය
පණිවුඩය ලැබුණු බව සඳහන් කරමින් ඩූක්, "තේරුණා, ට්‍රැන්ක්විලිටි
පොළොවේ අපිට ඔබව ඇහුණා
මෙතන ඉන්න අය නිල් පැහැයට හැරීමට ආසන්නයි
අපි දැන් නැවතත් හුස්ම ගන්නවා
බොහොම ස්තූතියි
ගොඩබැසීම අතරතුර මෙහෙයුම් පාලන මැදිරියෙහි තිබූ තත්වය එම පණිවුඩයෙන් විදහා දැක්වුණි
ගොඩබැසීමේ අවසාන අධියරේදී ආම්ස්ට්‍රෝන්ගේ හෘද ස්පන්ධනය මිනිත්තුවට 100 ත් 150 අතර විය
සඳ මත ඇවිදීම 
පියාසැරි සැළසුමට අනුව යානයෙන් පිටතට බැසීමට පෙර කණ්ඩායමට විවේක ගැනීමට කාලයක් යොදා තිබුනද ආම්ස්ට්‍රෝන් එය පසුවට කල් දමන ලෙස ඉල්ලා සිටියේය
ආම්ස්ට්‍රෝන් සහ ඕල්ඩ්‍රින් පිටතට යාමට සූදානම් වූ පසු ඊගල් යානය අවපීඩනය කර, දොර විවෘත කරන ලද අතර, ඉන්පසු ආම්ස්ට්‍රෝන් ඉණිමග ඔස්සේ පහළට ගමන් කළේය
ඉණිමගෙහි පහළටම යාමෙන් පසු ඔහු, "මම දැන් චන්ද්‍ර මොඩියුලයෙන් පිටතට අඩිය තබන්නයි යන්නේ
1969 ජුලි 21 වැනිදා සමායෝත සාර්වත්‍ර වේලාවෙන් 02
56 ට ආම්ස්ට්‍රෝන් ඔහුගේ වම් පාදය (සපත්තුව) චන්ද්‍රයාගේ මතුපිටින් තබා "මෙය මිනිසෙකුට එක පියවරකි, මනුෂ්‍ය වර්ගයාට විශාල පිම්මකි
එම වාක්‍යය ආම්ස්ට්‍රෝන්ම නිර්මාණය කළ එකක් විය
පශ්චාත්-පියාසැරි මාධ්‍ය සාකාච්ඡාවකදී ඔහු පැවසුවේ, තමා ඒ වචන ගළපාගත්තේ චන්ද්‍ර මොඩියුලයෙන් පිටතට යාමට මොහොතකට පෙර බවයි. 

ආම්ස්ට්‍රෝන් සඳෙහි පා තබා මිනිත්තු 19 කට පසු ඕල්ඩ්‍රින් ද සඳ මත පා තැබුවේය
ආම්ස්ට්‍රෝන් පියාසැරිය සිහිපත් කිරීම සඳහා ඵලකයක් පිහිටවූ අතර, ඉන්පසු ඔහු ඕල්ඩ්‍රින් සමග චන්ද්‍රයා මත එක්සත් ජනපද ධජයක් රෝපණය කරන ලදී
ධජය රෝපණය කිරීමෙන් මොහොතකට පසු ජනාධිපති රිචඩ් නික්සන් තම කාර්යාලයේ සිට ඔවුන්ට දුරකථනයෙන් ඇමතුවේය
මිනිත්තුවක පමණ කාලයක් ඔහු කථා කළ අතර, ආම්ස්ට්‍රෝන් තත්පර 30 ක් පමණ කාලයක් ජනපතිට ප්‍රතිචාර දැක්වූයේය
ඇපලෝ 11 මෙහෙයුමෙන් ලබාගත් ඡායාරූප ගොන්නෙහි ආම්ස්ට්‍රෝන් දැක්වෙන්නේ ඡායාරූප 5 ක පමණි
ඔවුන්ට තිබුනේ එක් හැස්ල්බ්ලැඩ් කැමරාවක් පමණක් වූ අතර, බහුතර ඡායාරූප ප්‍රමාණයක් ලබාගත්තේ ආම්ස්ට්‍රෝන් විසිනි
විද්‍යාත්මක පරීක්ෂණ පැකේජයක් පිහිටු වීමට උදවු වීමෙන් පසු, ආම්ස්ට්‍රෝන් චන්ද්‍ර මොඩියුලයෙන් මීටර 59 ක් නැගෙනහිර දෙසට වන්නට තිබූ ආවාටය දෙසට ගිය අතර, එය ඇපලෝ 11 මෙහෙයුමෙහි චන්ද්‍ර මොඩියුලයෙන් ඈතට ගමන් කළ උපරිම දුර විය
ඔහුගේ හඳ මත අවසාන කාර්යය වූයේ අණුස්මරණ ද්‍රව්‍ය අඩංගු කුඩා ඇසුරුමක් චන්ද්‍ර පෘෂ්ඨය මත තබන ලෙස ඕල්ඩ්‍රීන් ට මතක් කිරීමයි
එම අණුස්මරණ ද්‍රව්‍ය යූරි ගගාරීන් සහ ව්ලැද්මීර් කොමරොව් යන සෝවියට් ගගනගාමීන් සහ ග්‍රිසම්, වයිට් සහ චැෆී යන ඇපලෝ 1 ගගනගාමීන් වෙනුවෙන් විය
ඇපලෝ 11 බහිර් යානා ක්‍රියාකාරකම් කාලය පැය 2 හමාරක් විය
ඊට පසු සිදු කළ මෙහෙයුම් පහේදීම ඊට වඩා කාලයක් බහීර් යානා ක්‍රියාකාරකම් වෙනුවෙන් ලැබුණි
ඇපලෝ 17 කණ්ඩායම පැය 22ක් තිස්සේ චන්ද්‍රයා ගවේශනය කළහ
නාසා ආයතනය ඔවුන්ගේ බහිර් යානා ක්‍රියාකාරකම් කාලය අඩු කළේ චන්ද්‍රයාගේ අධික උෂ්ණත්වයට අභ්‍යාවකාශ ඇඳුම් කෙසේ ඔරොත්තු දේ දැයි අවිශ්වාස වූ නිසා බැව්, 2010 පැවති සම්මුඛ සාකච්ඡාවකදී ආම්ස්ට්‍රෝන් පැවසුවේ ය
යළි පොළොවට පැමිණීම

ඇපලෝ මෙහෙයුමට පසු ජීවිතය

සටහන්

මූලාශ්‍ර 
 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

අභ්‍යවකාශගාමීන්
රොනල්ඩ් විල්සන් රේගන් (1911 පෙබරවාරි 06 – 2004 ජුනි 05) ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයෙහි 40 වන ජනාධිපති වන අතර (1981 – 1989) කැලිෆෝනියා ප්‍රාන්තයෙහි 33 වැනි ආණ්ඩුකාරවරයාය
(1967 – 1975)
ඉගිනොයිස් හි උපත ලබා ඔහු 1930 දී කැලිෆෝනියා ප්‍රාන්තයෙහි ලොස් ඇන්ජලීස් ප්‍රදේශයට සංචරණය කරන නළුවෙකු බවට පත් විය
එහිදි ඔහු Screen Actors Guild (SAG) සභාපතිත්වය දරණ ලද අතර General Electric හි නියෝජිතයෙකු විය
මෙම General Electric සේවය කරන සමයේදී ඔහු දේශපාලනයට අවතිර්ණ වු අතර මුල් යුග වලදී ඔහු ඩිමොක්රටික් පාක්ෂික යෙකු වු අතර 1972 දී ඔහු රිපබ්ලිකන් පාර්ශ්විකයෙකු බවට පත් වුණි
1964 දී ජනාධිපති අපේක්ෂකයෙකු වු Barry Goldwater හට සහය පල කරමින් කරන ලද ප්‍රබෝදමත් දේශණයකින් පසු ඔහු කැලිෆෝනියා ප්‍රාන්තයෙහි ආණ්ඩුකාර ධූරයට පත් වීම සදහා අවධානය යොමු කරන ලදී
ඉන් වසර 2 කට පසු ඔහු කැලිෆෝනියාවේ ආණ්ඩුකාර ධූරයට පත් වු අතර 1970 දී නැවතත් එහි ආණ්ඩුකාර ධූරයට පත් වන ලදී
ඔහු රිපබ්ලිකන් ජනාධිපති නාම යෝජනා බාර දෙන අවස්ථාවන් හිදි 1968 දී සහ 1972 දී දෙවරක් පරාජයට පත් වු අතර 1980 දී නාම යෝජනා සහ ජනාධිපතිවරණය යන දෙකම ජයග්‍රහණය කරන ලදී
ජනාධිපති වශයෙන් රොනල්ඩ් රේගන් විසින් අළුත් දේශපාලන මුලාරම්භයක් සහ ආර්ථික ප්‍රතිපත්ති සම්පාදනය කරන ලද අතර සීමාසහිත අණ්ඩුවක් සහ ආර්ථිකයෙහි laissez – faire දර්ශණයක් සඳහා උපාදෙස් දෙන ලදී
නමුත් ඔහුගේ මෙම දර්ශණයන් ක්‍රියාවට නැංවීමේ හැකියාව පිළිබඳව මත භේද පැවතිනි
සැපයුම් පාර්ශවයේ ආර්ථික ප්‍රතිපත්ති සඳහා “Reaganomics” ලෙස හඳුන්වන ලද අතර මේ සඳහා 1981 දී සම්පාදනය කරන ලද සැලකිය යුතු බදු කප්පාදුවක් ද අයිති වේ
ඔහු ඝාතනය කිරීමේ ප්‍රයත්නයකින් දිවි ගලවා ගැනීමෙන් පසුව සහ ග්රේනේඩා හි මත භේදාත්මක හමුදාමය ක්‍රියාමාර්ග ගැනීමෙන් පසුව 1984 දී ඔහු ජනාධිපති ලෙස නැවත වරක් තෝරාපත් කර ගනු ලැබුණි
රේගන්ගේ දෙවන සමය සංකේතාත්මක කරනු ලැබුයේ සීතල යුද්ධය අවසන් කිරීමෙන් සහ ඉරාන ප්‍රතිවිරුද්ධ සම්බන්ධතාවයන් හෙලි දරවු කිරීමෙන් පසුවය
ඔහු විසින් සෝවියට් ජනපදයට එරෙහිව ගොඩ නැගුණු හමුදාමය ශක්තිමත් කිරීම සඳහා අණ දෙන ලදී
ඔහු ප්‍රසිද්ධියේම සොවියට් ජනපදය දරුණු අධිරාජ්යයක් ලෙසට නිර්වචනය කරන ලද අතර ලොව පුරා කමියුනිස්ට් විරෝධී ක්‍රියාකාරකම් සඳහා සහාය පල කරන ලදී
ඔහුගේ මෙකි විරෝධතාවයන් මතු වුවත් සොවියට් ජනපද මහලේකම් Mikhail Gorbachev සමග එක්ව දෙරටෙහිම න්‍යෂ්ටික බලය පාලනය කර ගැනීම පිළිබඳව ගිවිසුම් ඇති කර ගන්නා ලදී
ඔහු 1989 දී තම කාර්යාලය හැර ගිය අතර 1994 දී හෙලිදරව් වු ආකාරයට ඔහු හට ඇල්ෂයිමර් රෝගය ඇති බවට සොයා ගන්නා ලදී
මින් වසර 10 කට පසු එනම් වයස 93 ක් ආයු වළදා ඔහු අභාවප්‍රාප්ත වු අතර මත විමසුමකින් අනුව හිටපු ජනාධිපතිවරුන් අතරින් ඉහළ ජනප්‍රියතාවයක් ලබාසිටි අයෙකු විය
විවාහය සහ දරුවෝ

මුල් විවාහය
බිරිඳ
ජේන් වේමන්

දෙවන විවාහය

බිරිඳ
නැන්සි ඩේවිස්

රොනල්ඩ් රේගන්
ජනාධිපතිවරු
1911 උපත්
2004 මරණ
ජනාධිපතිවරු - අ
ඇරක්නිඩාවන්ගේ කිනිතුල්ලන් හා කීඩෑවන් අඩංගු වර්ගීකරණ කාණ්ඩයකි
ඉතා විශාල විවිධත්වයක් ඇත
ඩෙමොනියන් යුගය තෙත් පොසිල අතීතය දිව යයි
ප්‍රතිඵලයක් ලෙස මේ පිළිබඳ අධ්‍යයනය කරන විද්‍යාඥයින්/ පර්යේෂකයන් මොවුන් වර්ගීකරණය කිරීමට සංකීර්ණ පංති/කාණ්ඩ යෝජනා කර ඇත
නවතම ප්‍රතිකර්මවල දී මොවුන් ඇරක්නාඩාවන්ගේ උප වර්ගයක් වන අතර සුපිරි ගෝත්‍ර හෝ ගෝත්‍රවලින් යුතුයි
ඒවා නම් ඒකැරිෆෝම්, පැරසීමිෆෝම්, ඔපිලියෝකැරිෆෝම්ය
ඔපිලියෝකැරිෆෝම්, පැරසිමිෆෝම්වල උප කාණ්ඩයක් වේ
මොනෝෆයිල නම් ආකාර විවාදයකට තුඩු දෙන අතර මෙම වර්ගීකරණ කාණ්ඩය (එකැරිනාවක්) අනෙකුත් ඇකිනිඩාවන්ට ඇති සබඳතාව අපැහැදිලිය
බොහෝ ඒකැරිනාවන් ඉතා කුඩා සිට කුඩා දක්වා ද (උදා 0.08-1mm) නමුත් සමහර විශාල ඒකැරිනාවන් මිලිමීටර් 10-20 දක්වා විශාල වේ
50,000ක විශේෂ ගණනක් සොයා ගෙන ඇති අතර මිලියන 1ක පමණ හෝ ඊට වැඩි විශේෂ ගණනක් අද ජීවත් වනවා ඇත
මොවුන් පිළිබඳ අධ්‍යනය හෝ ඒක රොලෝපි නම් වේ
මේ විද්‍යාව සඳහා ඇති ඉහල පෙලේ සඟරා නම් (විද්‍යාත්මක) ඒකැරෝලොජිය, පර්යේෂණාත්මක හා යෙදීමේ ඒකැරො විද්‍යාව. ඒකැරොලොජි විද්‍යාව සඳහා ජාත්‍යන්තර සඟරාව දැක්විය හැක
Acarologia, Experimental and Applied Acarology and International Journal of Acarology
ආශ්‍රිත ලිපි
කිණිතුල්ලෝ
කීඩෑවෝ

කිණිතුල්ලෝ හා කීඩෑවෝ
ජීව විද්‍යාව ශාඛාවක් වන අතර බැක්ටීරියා, දිලීර බීජාණු ඉතා කුඩා කෘමීන් හා පොලන්/ පරාග ආදී වූ නිදහසේ සුළඟේ පාවී පරිවහනය වන කාබනික අංශු පිළිබඳ අධ්‍යයනයයි
මෙම විද්‍යාවේ වැදගත් එක් ක්ෂේත්‍රයකින් වාතය හරහා යන පරාග මැන බලා ප්‍රමාණ වාර්තා කර අසාත්මිකතා ඇති අයට සේවයක් සපයයි
2002 දී ඇල්ගී හා අනෙකුත් කුඩා ජලයෙන් උපත ලද/ පැමති ජීව සංවිධාන වළාකුළුවල/ ස්ථරයක් වෙසෙන බවට සොයා ගනී
විශාල වළාකුලක් එයට සමාන බූ සීමා විශාලත්වයකින් යුතු ඉතා නොගැඹුරු වතුර වලක ඇති තරම් ජලය ඇත
මෙම විද්‍යාවේ වෛද්‍ය විද්‍යාත්මක අතින් වැදගත් වන්නේ වාතය හරහා බෝවන රෝග පිළිබඳ අධ්‍යයනයයි
බිඳිති මඟින් බොහෝ බැක්ටීරියා හා වෛරස රෝග පැතිරේ
මෙය ඉතා වේගයෙන් වර්ධනය වන විද්‍යාවන් වන අතර ඉංජිනේරු විද්‍යාව, මැනීම් විද්‍යාව හා කාලගුණ විද්‍යාව - වල අන්තර් ක්‍රියා පිළිබඳ අදාල වේ
මෙය ජීව විද්‍යාවේ ශාඛාවක් වන අතර ජීවී දේවල්වල ව්‍යුහය පිළිබඳ සොයා බැ‍ලේ
එය මානව, සත්ව, ශාඛ ආදීන් අඩංගු පොදු වචනයකි
(ඒවා මානව කාය විවච්ඡේද විද්‍යාව ශාක කාය විවච්ඡේද විද්‍යාව) කාය විවච්ඡේද විද්‍යාවෙහි සමහර පැතිකඩවල් කළල විද්‍යාවට සංසන්දනාත්මක කාය විවච්ඡේද විද්‍යාවට සංසන්දනාත්මක කළල විද්‍යාවට හා පරිනාමිකව සමී සම්බන්ධයක් දක්වයි. මෙය දළ හා අන්වීක්ෂ කාය විවච්ඡේද විද්‍යාව ලෙස බෙදේ
දළ පියවි ඇසින් දැකිය හැකි ශරීර අවයව පිළිබඳ අධ්‍යයනය - අන්වීක්ෂ කාය විවච්ඡේද විද්‍යාව පටක විද්‍යාව හා සෛල විද්‍යාව අඩංගු ඉතා කුඩා පියවි ඇසට නොපෙනෙන ව්‍යුහ අන්වීක්ෂයෙන් බලා අධ්‍යයනය කෙරේ
‍මෙම විද්‍යාවේ අතීතය විශේෂිත අතර කාලයක් තිස්සේ ශරීරයේ ව්‍යුහ හා ඉන්ද්‍රියන්වල ක්‍රියාකාරීත්වය නොනවත්වා අධ්‍යයනයක යෙදුණි
ඒ සඳහා වූ ක්‍රම විධි ද ඉතා පුදුම එලවන ලෙස වර්ධනය වී, නරක් නොවන සේ තබා ගන් මාතෘ දේහ යොදා ගැනීමේ සිට සංකීර්ණ තාක්ෂණික ක්‍රම තෙක් (20 සියවසේ දී වර්ධනය වී ඇත) 

කාය විවච්ඡේද විද්‍යාව , කාය විවච්ඡේද ව්‍යාධි විද්‍යාව (පටක ව්‍යාධි වේදය ව්‍යාධි කාය විවච්ඡේද විද්‍යාව යන අංශය හා පටලවා ගත යුතු නැත
එහිදී රෝගී ඉන්ද්‍රියන්වල දළ හා අන්වීක්ෂයික ව්‍යුහය පිළිබඳ අධ්‍යයනය කෙරේ
සතත්‍ව සිරුරක ව්‍යුහය පිලිබඳ විෂය කායවිච්ඡේදවේදය නම්වේ
ඒ සඳහා වූ ක්‍රම විධි ද ඉතා පුදුම එලවන ලෙස වර්ධනය වී, නරක් නොවන සේ තබා ගන් මාතෘ දේහ යොදා ගැනීමේ සිට සංකීර්ණ තාක්ෂණික ක්‍රම තෙක් (20 සියවසේ දී වර්ධනය වී ඇත)

කාය විවච්ඡේද විද්‍යාව , කාය විවච්ඡේද ව්‍යාධි විද්‍යාව (පටක ව්‍යාධි වේදය ව්‍යාධි කාය විවච්ඡේද විද්‍යාව යන අංශය හා පටලවා ගත යුතු නැත
එහිදී රෝගී ඉන්ද්‍රියන්වල දළ හා අන්වීක්ෂයික ව්‍යුහය පිළිබඳ අධ්‍යයනය කෙරේ

මෙය කාය විවච්ඡේද විද්‍යාවේ වැදගත් වන්නේ ශරීරයේ පිටින් පෙනෙන සලකුණු, මායිම් ‍පිළබඳ අධ්‍යයනය කරන බැවිනි
මෙම දැණුම සමඟ කායික විද්‍යාඥයින් සත්ත්ව ශල්‍ය වෛද්‍යවරුන් ශරීරභ්‍යන්තර අවයවවල ස්ථානය පිළිබඳ අනුමාන කිරීමක් කරයි
ජීව විද්‍යාව
කායවිච්ඡේදවේදය
අන්තරාසර්ගවේදය (), වෛද්‍ය විද්‍යාවේ ශාඛාවක් වන අතර එය මඟින් අන්තරාසර්ග පද්ධතියේ ලෙඩ රෝග ගැනත් හෝමෝන ස්‍රාවයන් පිළිබඳවත් සොයා බැලේ
අන්තරාසර්ග පද්ධතියේ ඉන්ද්‍රයින්, හෝමෝන හා රිසෙප්ටෝන
එක් සෛලයක් මඟින් අනෙකුත් සෛලයක් වෙත ගෙන යන පණිවිඩකරුවෙකු හෙවත් සංඥා ලෙස හෝමෝන හැඳින්විය හැක
රුධිරය මඟින් බොහෝ හෝමෝන ඔවුන්ගේ ඉලක්ක වෙත ගෙන යැවේ
සෑම බහු සෛලික ජීවියෙකුටම සෛලවල ක්‍රියාකාරීත්වය එකට එකතුකරන හා පාලනය කරන නියාමක පද්ධති අත්‍යවශ්‍යයි
උසස් සත්වයින්ගේ මෙම ක්‍රියාකාරීත්වය ක්‍රියාවලි 2ක් මඟින්  කෙරේ
මෙම පද්ධතියෙන් බොහෝ විට රුධිරය වෙත රසායන ද්‍රව්‍ය නිදහස් කෙරෙන අතර ජීවීන්ගේ ඉතා ‍හොඳ වර්ධනයකට හා ක්‍රියාකාරීත්වයකට මෙය අත්‍යාවශ්‍යයි
විශේෂිත සෛලවලින් නිෂ්පාදනය කර ස්‍රාවය කරන රසායනික ඉඟි මත ජීවින්ගේ වර්ධනය (සෛල ගුණනය වීම, වැඩිම, විකරණය, සෛල හා ඉන්ද්‍රිය ඇතිවීම ද ඇතුලුව) පරිවෘත්තිය ක්‍රියා , හුස්ම ගැනීම, අනවශ්‍ය ද්‍රව්‍ය ඉවත් කිරීම චලන, වර්ගයා බෝ කිරීම යන ක්‍රියාවලි වලට ද සංවේදන දැන ගැනීමට ද උපයෝගී වේ
මෙම විද්‍යාවෙන් හෝමෝනවල ජීව නිෂ්පාදනය ද , ගබඩා කිරීම, රසායනය, ක්‍රියාවන් ද අන්තර්ස්‍රාවී ග්‍රන්ථිවල සෛලවල හා ඒවා ස්‍රාවය කරන පටක ගැන අධ්‍යයනය කිරීම කෙරේ
අන්තර්ස්‍රාවී පද්ධතියට ශරීරයේ විවිධ තැන්වල ඇති ග්‍රන්ථි කිහිපයක්ම අඩංගු වේ
මේවා නලවලට නොව කෙලින්ම රුධිරයට ද්‍රව්‍ය ස්‍රාවය කරයි
හෝමෝනවලට එකිනෙකට වෙනස් ක්‍රියාකාරීත්වයන් ද, ක්‍රියාවන් ඇති කරන ආකාර ද රාශියක් ඇත
එක් හෝමෝනයක් වෙන වෙනත් ඉලක්ක ඉන්ද්‍රියන් හෝමෝන කිහිපයක් බලපාන අවස්ථා ද ඇත
1902 දී බයිලිස් හා ස්ටාර්ලින්ගේ නිර්වචනයට අනුව හෝමෝනයක් බවට වර්ග කිරීමට නම් එය, ඉන්ද්‍රියකින් නිෂ්පාදනය වී කුඩා ප්‍රමාණ මඟින් රුධිරයට ස්‍රාවය වී එමඟින් දුර ඇති ඉන්ද්‍රියක් වෙත පරිවහනය වී එහි නියමිත ක්‍රියාවක් ඇති කිරීමට බලපාන රසායන ද්‍රව්‍යයකි
මෙය බොහෝ නියම හෝමෝනවලට නිකුත් කළ අතර බහිරාසර්ග හා අන්තරාසර්ග (එම සෛලය මතම ක්‍රියා කරන රසායන) අන්තර්ස්‍රාවී එම සෛලය තුළම ක්‍රියා කරන රසායන) ස්නායු අන්තර්ස්‍රාවී සංඥා "classical" හොමෝන ඉලක්ක ඉන්ද්‍රියෙහි විශේෂිත ප්‍රතිග්‍රාහක 1කට මුලික කොටස් 2ක්වත් අන්තර්ගතය
ඒවා නම් හඳුනා ගැනීම් මධ්‍යස්ථානයක (කුමන න හෝමෝනයට බැඳේද යන වග) ක්‍රියාව දෙන ස්ථානය (සෛලික ක්‍රියා නව මුහුණුවරක් දීමට වැදගත් වේ) මේවා අතර "transduction mechanism" පරානායක සාන්ද්‍රණ වැඩි දියුණු කිරීමට නම් වූ ක්‍රියාකාරීත්වයක් එනම් නිසි ක්‍රියාව එසැනින් ඇති වේ
අන්තරාසර්ග පද්ධතිය - හෝමෝනවල රසායනය අනුව වර්ගය

ග්‍රැෆින් හා ඔජෙඩා විසින් හෝමෝන එහි රසායනික සංඝටක අනුව වර්ග 3 කට බෙදා ඇත
ඇමයින - නෝඑපිනෙප්රින්, එපිනෙප්රින්, ඩොසාමින් ට්රකයිරෝසින් නැමති තනි ඇමයිනෝ අම්ලයෙන් සෑදී ඇත
තයිරොයිඩ හෝමෝන [ T3 – 3,5,3’ ට්රරයි අයඩොතයරොනින් හා T4 – 3,5,
3’, 5’ ටෙට්රා අයඩොතයිරෙනින්] අයඩින් අණූ බැඳුණු තයිරොසීන ඇමයිනෝ අම්ල අණූ 2ක් නිසා මෙම වර්ගයට අයත් කර ඇත‍
ප්රෝවටීන හා පෙප්ටයිඩ
- ඇමයිනෝ අම්ල කොටස් 3 ක් හෝ නයිට්‍රොට්රොසීන්  නිදහස් කිරීමේ හෝමෝන) එකතුව අණූක බර 30,000 ක් තරම් වේ
පිටියුටරියෙන් නිකුත් කරන සියලුම හෝමෝනත් මේද සෛලවලින් නිකුත් කරන පෙප්ටීන් ද ආමාශයෙන් නිකුත්කරන ශ්රෙලින් ද අගන්යාඇසයෙන් ස්රාසවය කරන ඉන්සියුලින් ද මේ ගණයට වැටේ
ස්ටිරෝසිස්
- කොලෙස්ටරෝල්වලින් විකිරණය වී  සෑදී ඇත
බැඳෙන රිසෙප්ටෝනය අනුව ක්ෂීරපායී සිමිරොයිඩ් හෝමෝන කාණ්ඩ 5 කට බෙදිය හැක
- ග්ලූකොකෝටිකොයිඩ්, මිනරලෝකෝටිකොයිඩ, ඇන්ඩ්‍රොජන්, ඊස්ට්රෑජන්, පොජෙස්ටජනිස්
මූලාශ්‍ර 	

ජීව විද්‍යාව
පරිණාමය යනු පරම්පරාවෙන් පරම්පරාවට ජීව විශේෂ ගහණයක ප්‍රවේණික ද්‍රව්‍යයේ ජාන ලක්ෂණවල වෙනස්කම් ඇතිවීමේ ක්‍රියාවලියයි
ජීවියෙකුගෙන් ඔහුගේ දුහිතෘ ජීවියාට යැවෙන ජාන මගින් මෙම ප්‍රවේණික ලක්ෂණ ඇති කරයි
ජානවල විකෘතිතාව හෝ වෙනස් ලක්ෂණ ජීවීන්ට ඇති කිරීම මගින් ජීවීන් අතර පරම්පරාවෙන් පරම්පරාවට උරුමවන ලක්ෂණ ඇති වේ
එම නිසා නව ලක්ෂණ ජීවී ගහණ අතර ජාන මාරුවීමෙන්ද (ආගමන / විගමනය ) විශේෂ අතර තිරස් ජාන මාරුවෙන්ද ඇති වේ
ලිංගිකව වර්ගයා බෝ කරන ජීවීන්ගේ ජාන ප්‍රතිසංවිධානය (recombination) මගින් නව ජාන සම්මිශ්‍රණ සෑදෙන අතර මේවා නිසා ජීවීන් අතර ලක්ෂණවල වෙනස්කම් වැඩි වේ
පරිණාමයට හේතු සාධක වූ ප්‍රධාන ක්‍රම 2 ක් ඇත
පළමුවැන්න ස්වභාවික වරණයයි
නොනැසී පැවති වර්ගයා බෝකිරීමේ හැකියාව ඇති ප්‍රවේණික ලක්ෂණ ගහණයක වැඩිපුර ප්‍රචලිත වීමත් එසේ කළ නොහැකි ගති ලක්ෂණ වඳවීමත්ය
වාසිදායක ලක්ෂණ සහිත ජීවීන් කාර්යක්ෂමව වර්ගයා බෝකිරීම නිසා පරම්පරාවෙන් පරම්පරාවට මෙම වාසි දායක ලක්ෂණ ගමන් කිරීම නිසා ඉහත කී දෙය සිදු වේ
පරම්පරාවෙන් පරම්පරාවට ලක්ෂණවල සාර්ථක, කුඩා, අහඹු වෙනස්කම්වීම මගින් තැනට / කලට සුදුසු සේ අනුගත වේ
එම ස්වභාවික වරණය පරිසරයට ඉතා සුදුසු ජීවීන් තෝරයි
ප්‍රතිවිරුද්ධ ලෙස ජාන ගලනය ගහණයක ලක්ෂණවල සංඛ්‍යාතයෙහි අහඹු වෙනස්කම් ඇති කරයි
යම්කිසි ජීවියෙක් නොනැසී සාර්ථකව වර්ගයා බෝකරනවාද නැද්ද යන්න තුලින් එය  ඇති වේ
ජාන ගලනය මගින් හෝ වරණය තුලින් ඇතිවන වෙනස්කම් කුඩා වුවද පරම්පරා ගණනාවක් තිස්සේ එකතුවන මෙම වෙනස්කම් තුලින් කාලයත් සමග ජීවීන්ගේ සැලකිය යුතු වෙනස්කම් ඇති වේ
විශේෂය යන්නෙහි එක් අර්ථකථනයක් නම් තවෙකෙක් හා එක්ව සරු ජීවියෙක් බිහිකිරීමේ හැකියාව ඇති ජීවීන් කාණ්ඩයකටය
විශේෂ ගහණ තුළට වෙන් වූ පසු එම ගහණයන් (දෙක) අතර විකෘති, ජාන ගලනය, ස්වභාවික වරණය අන්තර්වර්ගයා බෝකිරීම් සිදු නොවේනම් නව විශේෂයක ඇරඹුමක් ඇති වේ
ජීවීන් අතර ඇතිවන සමානත්වය නිසා සෑම විශේෂයක්ම මීමුත්තෙකුගෙන් හෙමින් හෙමින් සිදුවන මෙම වෙනස්කම් නිසා අපසරණය වී පැවත එන්නැතැයි විශ්වාස කෙරේ
පරිණාමික ජීව විද්‍යාව තුලින් පරිණාමය සිදුවූවා යන්න සඳහා කරුණු ලේඛනගත කරන අතර එය එසේ වූයේ ඇයිද යන්න සොයා බැලීමට පරීක්ෂණ සොයාගන්නා අතර ඒවාට පරීක්ෂණ ද සිදු කරයි
පොසිල වාර්තා හා ජීවී විවිධත්වය නිසා බොහෝ විද්‍යාඥයින්ට 19 වැනි ශතවර්ෂයේ මැද භාගයේ සිටම විශේෂ කාලයක් තිස්සේ වෙනස් වූ බව පැහැදිලි විය
කෙසේ වුවද, 1859 දී චාල්ස් ඩාවින්ගේ ස්වභාවිකවරණයෙන් පරිණාමයට සාධක වූ බව කියැවෙන ජීවීන්ගේ සම්භවය නම් කෘතිය එළි දක්වන තුරුම මෙම පරිණාමය කෙසේ සිදුවුනිද යන්න  අපැහැදිලිව පැවතිනි
විද්‍යාඥයින්ගේ සංගමය තුළ ඩාවින්ගේ එම සොයා ගැනීම ඉතා ඉක්මණින් පිළිගැනීමට ලක් වූ අතර 1930 දී ඩාවින්ගේ ස්වභාවික වරණය මෙන්ඩලිය ප්‍රවේණිය සමග එක්කර නවතම පරිණාමික නිමැවුම බිහි වූ අතර එයින් පරිණාමයේ ඒකකය වූ ජානය සමග පරිණාමයේ ක්‍රියාවලිය වූ ස්වභාවිකවරණය සම්බන්ධ විය
මෙම ශක්තිමත් පැහැදිලි කළ හැකි හා අනාවැකි පලකළ හැකි මතය නව සමීක්ෂණ පරීක්ෂණවලට මග සෑදූ අතර (නිතර ඇතිවන නව ප්‍රශ්න නිසා), එය නව ජීව විද්‍යාවේ ජීව විවිධත්වය පිළිබඳ පිළිගන්නා පැහැදිලි කිරීම ලෙස මාධ්‍යයක වැදගත් මූලධර්මයක් බවට පත් විය
ජීවයේ පරිණාමීය ඉතිහාසය 

ජීවයේ සම්භවය - ජීවයේ සම්භවය පරිණාමය සඳහා අත්‍යවශ්‍ය මුල් පුරුකක් වන්නට ඇත
නමුදු ජීවින් ඇන්ජිමත් සමග පරිණාමය ඇතිවූවා යන්න තේරුම් ගිය පසු හා පරිණාමය සඳහා පරීක්ෂණ කළ තොරතුරු ලබාගත් පසු ජීවයේ සම්භවය පරිණාමයට සරල ඇති වීම මත නොයැපුනි
දැනට පවතින විද්‍යාඥයින්ගේ ඒකමතික තීරණයට අනුව ජීවය, රසායන ක්‍රියාවල සිට සංකිර්ණ ජීව රසායනික ක්‍රියාවලීන් නිසා ඇති වූවක් බව එය ඒසේ වූයේ කෙසේ ද යන්න පැහැදිලි නැති නමුත් පිළිගැනේ‍
ජීවයේ වර්ධනය මුල් ජීවීන්ගේ ව්‍යුහය, විශ්වයේ ඇදීම, මීමුතු ජීවියාගේ හැඳින්වීම හා ස්වභාවය, ආදී ජාන එකතුව / පොකුණ පිළිබඳ ස්ථිරත්වයක් නොමැත‍
තනිව බෙදන RNA අණු, සරල සෛලවල එකතුව ආදී ලෙසට ඇත‍‍‍
යෝජනා මිස ජීවයේ සම්භවය පිළිබඳ විද්‍යඥයින්ගේ ඒකමතිකත්වයක් නොමැත
ජීවයේ පැවතී ඒම

එකම ආදී මී මුත්තෙක්ගෙන් මිනිසාට සමානකම් ඇති ජීවීන් පැවත ඒ. පෘථිවියේ සියලු ජීව සංවිධාන ආදි මී මුත්තෙක්ගෙන් හෝ ආදි ජාන පොකුණකින් පැවත ඒ. අද පවතින විශේෂඥ පරිණාමයේ යම් අවස්ථාවක සිටින අතර විශේෂ තැනීමේ හා විශේෂ නෂ්ඨ වීමේ දිගු කාර්යබාරයක නිරත වෙමින් සිටී.එනම ආදියෙක්ගෙන් පැවත ඒම, ජීවීන් පිළිබඳ සරල කරුණු 4 ක් නිසා නිගමනය කළේය
ආදී විශේෂ ඔවුන්ගේ පරිණාමික ඉතිහාසයේ සමහර වාර්තා තබා ගොස් ඇත
පොසිල, අද ජීවත්වන ජීවීන්ගේ ශරීර ස්ථානය සමග ගත් කළ රූපානුආකාර හෝ ශරීර  ස්ථාන වාර්තා අඩංගු වේ
අද ජීවත්වන ජීවීන් හා නෂ්ඨ විශේෂවල ශරීර ස්ථානය, කායිච්චේද විද්‍යාව සංසන්දනය කළවිට පාශාන විද්‍යාඥ - පාෂාණීය ධාතු විද්‍යාව හට එම විශේෂ කාගෙන් විකරණය වූවේද යන්න පිළිබඳ කිව හැක
නමුත් මෙම ආකාරයෙන් සාර්ථක විග්‍රහයක් කළ හැක්කේ කවච, කටු, දත්, අස්ථි වැනි තද කොටස් අඩංගු ජීවීන්ටය
තව දුරටත් කියනවානම් ප්‍රොකැරියෝටාවන් (බැක්ටීරියා හා ඇකයා වැනි) සමාන රූපාකාර සීමාකාර සංඛ්‍යාවක බෙදා හද‍ා ගෙන ඇති නමුදු ඔවුන්ගේ පොසිල මගින් ඔවුන්ගේ ආදිතමයා පිළිබඳ තොරතුරු ලබා නොදෙයි
නවතම සාක්ෂි, ජීවීන්ගේ ජීව රසායනයන්ගේ සමානකම් නිසා සැපයේ
උදාහරණ ලෙස සෑම ජීවී සෛලයක්ම නියුක්ලික් අම්ල හා ඇපනේ අම්ල භාවිතා කිරීම, ජීවීන්ගේ ජානවල ඉතිරි වූ පරිණාමික වාර්තා, අණුක ජාන විද්‍යාවෙහි වර්ධනය සමග හෙළි විය
විකෘති නිසා ඇති වූ අණූක ඔරලෝසුව, වෙලාව අනුව ජීවීන් විශේෂ 2 ක් ආදිතමයන්ගෙන් වෙන් වී දෙපැත්තකට ගමන් කිරීමට ඇරඹූ කාලය නිගමනය කළ හැකි වීම
උදාහරණ ලෙස මිනිසාගේ හා චිම්පන්සියාගේ DNA වල ඇති සමීප ජානමය සමානතා එක් ආදිතමයෙක්ගෙන් මේ දෙදෙනාම පැවත එන බව ආලෝකමත් කළේය
ජීවයේ පරිණාමය

එකම ආදිතමයෙක්ගෙන් (මැද සිටින) අද පවතින  විශේෂ පැවත එන බව පරිණාමික ගස පෙන්වා දෙයි
රාජධානි 3 ක් වර්ණවලින් දක්වා ඇත
බැක්ටීරියාවන් නිල් පාටින්ද ආරකීඩාවන් කොළපාටින්ද ඉයුකැරියෝටාවන් රතු වර්ණයෙන් ද යනුවෙනි
ජීවයේ සම්භවය කෙසේ වූයේද යන්න අවිනිශ්චිත වුවද ප්‍රෝකැරියෝටාවන් පෘථිවියේ ප්‍රථම ජීවීන් බව පැහැදිලිය
මෙය වසර බිලියන 3 , 4 කට පෙරය
සෛලික සංවිධානයේ හෝ බාහිර රූපාකාරයේ පෙනිය හැකි වෙනසක් මෙම ජීවීන්ගේ මී ළඟ වසර බිලියන කිහිපය තුළ සිදු වී නැත
පරිණාමයේ මී ළඟ නවතමයා ඉයුකැරියෝටාවන් විය
ආදි ඉයුකැරියෝටාවන් විසින් ආදි බැක්ටීරියාවන් භක්ෂණය කර අන්තර් සහජීවනය පවත්වා ගැනීම නිසා මෙය ඇති විය
මෙම භක්ෂණය වූ බැක්ටීරියාවත් ධාරක සෛලයත් යන දෙකම පරිණාමය විය
එනම්, එම බැක්ටීරියාව මයිට්‍රොකොණ්ඩ්‍රියමක් හෝ හයිඩ්‍රොජනෝසෝමයක් බවට පරිවර්තනය වීමෙන්ය
ආදි ශාක හා ඇල්ගීවල දෙවැනි භක්ෂණයක් සිදු විය
එනම්, සයනොබැක්ටීරියාවක් වැනි ජීවියෙක් භක්ෂණය කිරීම තුළින් හරිතලව ඇති වීමය
ඉසියකැරන් සාගරවල බහුසෛලික ජීවීන්ගේ උපත සිදුවන තෙක් ඒක සෛලික ඉයුකැරියෝටාවන් , ප්‍රොකායෝටාවන් ඒකියාවන් තුළ ජීවයේ අතීතය පැවතුනි
ස්පොන්ජින්, දුඹුරු ඇල්ගී, සයනොබැක්ටීරියා, පුස් හා මික්සොබැක්ටීරියාවන් ලෙසට බහු සෛලිකයන්ගේ පරිණාමය සිදු විය
කේම්බ්‍රියන් පුපුරායෑම ලෙස හඳුන්වනු ලබන සිද්ධිය නිසා ආසන්න ලෙස වසර මිලියන 10 ක් තුළදී මුල්ම බහුසෛලික ජීවියාගේ උපතත් සමගම ජීව විවිධත්වයේ විශිෂ්ඨ ප්‍රමාණයක් සිදු විය
අද පවතින බොහෝ ජීවින්, පොසිල වාර්තාවල ද ඇතුළත්වන අතර කෙමෙන් නෂ්ඨ වී ගිය එක් පෙළපතක සිට පැවත එන්නක් විය
ප්‍රභාසංස්ලේෂණය නිසා වායුගෝලයේ O2 තැන්පත්වීම වැනි නොයෙකුත් ජීවයට මූලික වූ කරුණු කේම්බ්‍රියන් පිපිරීමෙන් යෝජනා විය
වසර මිලියන 500 කට ප්‍රථම ශාක හා දිලීර පොළව ආක්‍රමණය කර කොළණි සෑදූ අතර එය ඉක්මණින්ම ආත්‍රපෝඩාවන් හා අනෙකුත් සත්වයන් ද කළේය
උභය ජීවීන් වසර මිලියන 300 කට ප්‍රථම ඇති විය
ඉන්පසු ආදි ඇමිනියෝටාවන් ද වසර මිලියන 200 කට පෙර ක්ෂීරපායීන්ද මිලියන 100 කට පෙර පක්ෂීන්ද (දෙදෙනාම උරග වැනි සම්භවයකින් පැවතේ) පැමිණියහ
මහා ජීවීන් මෙන්ම කුඩා ජීවීන්ද ( පරිණාමික ක්‍රියාවලියේ ආදි කාලයේ විකසනය වූ අයට සමාන ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් ) පරිණාමයේ ඉතා සාර්ථක ලෙස යෙදී පෘථිවියේ  වැදගත් තැනක් ගෙන ඇත
එනම්, බොහෝ ජීව ස්කන්ධ හා විශේෂ යන දෙකම ප්‍රොකැරයෝටාවන් වීමයි
පරිණාමයේ විශේෂප්‍රාප්තිය 
 
විශේෂ ප්‍රාප්තිය යනු එක් ජීවි විශේෂයක් තවත් ජීවි විශේෂයක් නිර්මාණය කළ හැකි සත්ත්ව පරම්පරාවක් ලෙස ප්‍රභේදනය වීමේ ක්‍රියාවලි මෙම ක්‍රියාවලිය විද්‍යාගාර තුළ සහ ස්වාභවික පරිසයෙන්හි පවත්වන ලද පරික්ෂණ තුළින් නිර්ක්ෂණය කර ඇත
විශේෂප්‍රාප්තිය උදෙසා ක්‍රියාවලින් හතරක් පවති
සත්ත්වයන්ගේ විශේෂප්‍රාප්කිය සිදු කිරිම ඇලොපැථරින් විෂේඡාප්තිය ඔස්සේ වැඩි වශයෙන් සිදු කරයි
මෙහිදි සංක්‍රමණය විම වනි ක්‍රියා හේතුවෙන් භූගෝලීය තනිවන ශිෂ්ටාචාරනයන්හි සිදු වු විශේෂපත්‍රාප්තිය පිළිබද පරික්ෂණය සිදු කර ඇත
පෙරිපට්‍රික් විශේෂප්‍රාප්තිය දෙවැනි ක්‍රියාවලිය වේ
මෙම ක්‍රියාවලියේ දි ද කුඩා ශිෂ්ටාචාර නව පරිසරක් තුළ තනි වු විට සිදුවන විශේෂ ප්‍රාප්තිය පිළිබද පරික්ෂණ සිදු කෙරේ
අලොපැට්රික් විශේප්‍රාප්තියදි විශාල ශිෂ්ඨාචාර පිළිබද ගවේෂණය කරන අතර මෙහිදී කුඩා ශිෂ්ටාචාර පිළිබද රපික්ෂණය පවත්වයි.

තුන්වන ක්‍රියාවලිය පැරපැට්‍රික් විශේෂප්‍රාප්තිය වේ
මෙහි දී පෙරිපැට්‍රික් විශේෂප්‍රාප්තියේ මෙන්ම කුඩා ශිෂ්ඨාචාර ගවේෂණ කරයි
නමුත් මෙහිදි කුඩා වශිෂ්ඨාචාර සහ මහා ශිෂ්ටාචාර දෙක පිළිබදවම ගෙව්ෂණය කිරිම පෙරිප්‍රැටික් විශේෂප්‍රාප්තියට වඩා වෙනස් වේ
ජීවින් භූගෝලීය තිවිමෙන් තාරව හා තම ව්වාසස්ථාන වෙනස් විමකින් තොරව බේදනය වු ආකාරය පිළිබද සිම්ප්‍රැටික් විශේෂප්‍රාප්තිය තුළින් ගවේෂළුය කරනු ලබයි
මෙම ක්‍රමය තුලින් සත්ත්වයන්ගේ විශේඹප්‍රාප්තිය අවම වශයෙන් සිදු වී ඇත
එකම ශිෂ්ටාචාරය තුළ සිදුවන ජාන ගලන තුළින් නව ජීවින් ප්‍රභේද අවම විම මිට හේතු සාධක ලෙසින් දැක්විය හැකිය
පරිණාමය සදහා වු අනුවර්තනය 

ජීවින් හට වඩා හොඳ පැවැත්මක් සහ ප්‍රජනනයක් ඇති කිරිමේ අරමුණින් යම් නිශ්චිත ක්‍රියාකාරිත්වයක සංස්ථිතිය හෝ පැවැත්ම වැඩි දියුණු කිරිම අනුවර්තනය තුළින් සිදු කරනු ලැබේ
මෙලෙස අනුවර්තනය සිදු කිරිම එක් එක් සත්ත්ව ප්‍රභේදයන් සදහා විශේෂ වු ගති ලක්ෂණ ස්වල්ප වශයෙන් වෙනස් කිරිම කුළින් හෝ ස්වාභාවික පරිසරයට වඩාත්ම සුදුසු ලෙස විචල්‍ය ඇති කිරිමෙන් සිදු කරනු ලබයි
මෙම ක්‍රියාවලිය තුළින් ශරිරි අංග එක් වතාවක් සේම සමහර අවස්ථාවන්හිදි ශරිර අනුවර්තන අංග නැතිවිමද සිදු විය හැකිය
උදාහරණයක් ලෙස බැක්ටීරියා අනුවර්තනය සැළකිල්ලට ගැනිමේදි මෙම අවස්ථාවන් දෙකම දැක ගැනිමට ලැබේ
එහි බැක්ටිරියාවක් ප්‍රතිජිවකය ප්‍රතිචාර දැක්විමෙහි සමහර අවස්ථාවන්හිදි බැක්ටිරියාව ඉවත් කිරිම තුළින් ප්‍රතිජිවක ඖෂධ සෛලය තුළය යෑම අවහිර කරනු ඇත
මෙලෙස ගති ලක්ෂණ වෙනස් කර ගැනිම ඉතා සරළ අනුවර්තනය ලෙස දැක්වවුද සමහර අවස්ථාවන්හිදි මෙලෙස එක් අවස්ථාවක් මුල් කරගෙන ඇති කර ගන්නා අනුවර්තන අහඹු ලෙස වෙනත් ක්‍රියාවක් සදහා ද ප්‍රයෝජනයවත් වන අවස්ථා ඇත
උදාහරණයක් වශයෙන් අප්‍රිකානු කටුස්සා හොල්පිසිස් ගැසැන්කරි කවුළු තුළ සැග වි සිටිම සදහා පැතලි හිසක් වර්ධනය කර ගන්නා ලදි
නමුත් පසු කරළක මෙම පැතලි හිස මෙම සක්තක්ව ප්‍රභේසට ගසින් ගස යෑම සදහා හොද අනුවර්තනයක් විය
දැනට පවත්නා සංස්ථිතිය කුළින් අනුවර්තන නිර්මාණයව වන නමුත් එක හා සමන සංස්ථිතිය සහිත සත්ත්ත විශේෂයන්හි එම සංස්ථිතික අවයව කුළින් ගන්නා ප්‍රයෝජන සම්පුර්ණයෙන් වෙනස්විය හැකි
උදාහරණයක් වශයෙන් වවුලාගේ අත්තටු වල පිහිටා ඇති අස්ථි සැලැවිම මනුෂ්‍ය දැතෙහි සහ සිල් මත්සයාගේ අත්වල පිහිටා ඇති අස්ථි සැලැස්ම හා සමාන වේ
සිල් මත්ස්‍යා වවුලා සහ මනුශ්‍යයා එකම ප්‍රභේදයකට අයක් මුතුන් මිත්තෙක් මගින් පැවත එන බව විශ්වාස කරන අතරඑම මුතුන්මිත්තා සතුව ඉදිරි ගාත්‍රා වල අංගුලිකා පහක් පිහිටා තිබි ඇත
මෙම අනුවර්තනය වි මනුෂ්‍යයන් එම ප්‍රභේදයකට අයත් මුතුමිත්තා සතුව ඉදිරි ගාත්‍රා වල අංගුලිකා පහක් පිහිටා තිබි ඇත
මෙම අනුවර්තනය වි මනුෂ්‍යන් හට ඇගලි ලෙසද වවුලන්ගේ සහ සීල් මත්සයන්ගේ අත්තටු සහ අත්වල ස්ථිර ලෙස ද පිහිටා ඇත
අනුවර්තන ක්‍රියාවලියේදි සමහර අවස්ථාවන්හි දී අයවය වල මුලික කර්තව්‍ය ගිලිහි ගොස් අවශිෂ්ඨ සැලැසක් බවට එය වික්වනු ඇත එවැනි අයවය වර්තමාන ජීවියා හට කිසිදු ප්‍රයෝජනයක් ගෙන නොදුන්නද අතීත ජීවියා හට බෙහෙවින් ප්‍රයෝජනයත් වන්නට ඇත
උදාහරණයක් වශයෙනි වර්තමානයේදි පියාසාර කිරිමට නොහැකි පක්ෂින් හට පිහිටා ඇති අත්තටු සහ කලිමසුන් සහ සර්පයන්ට පිහිටා ඇති උකුල් අස්ථිය දැක්විය හැකිය
පරිණාමය ප්‍රේණිය 

DNA ව්යුරහය
මධ්ය්යේ ඇති භෂ්ම පොස්පොලිපිඩ සීනි දාමවලින් වට වී ද්විත්ව හෙලික්සයක් ලෙසට සැකසී ඇත
ජීවියෙකුගේ සමහර ගති ලක්ෂණ වැනි වෙන වෙනම ප්රලභින්න ලක්ෂණ තුළින් පරම්පරාවෙන් පරම්පරාවට උරුම වේ
- ඇස්ව වර්ණය ප්‍රවේණිගත ලක්ෂණයක් වන අතර එය එක් මාතෘ ජීවියෙක් ගෙන් දුහිතෘ පියාට උරුම වේ
මෙම උරුමගත වන ලක්ෂණ ජානවලින් පාලනය කරන අතර එවැනි පාලනය කර සම්පූර්ණ ජාන කණ්ඩායමකම එම ජීවියාගේ ගෙෙනා්මය ලෙස හඳුන්වන අතර එය එම ජීවියාගේ ජාන කේතය හා ප්‍රවේණි දර්ශක එකය
ජීවියකුගේ රූපාණුදර්ශය සෑම විටම ප්‍රවේණික ලක්ෂණයක් නොවේ
තලෙළු සම උරුම වන්නේ පුද්ගලයෙක්ගේ ‍ප්‍රවේණි දර්ශය හිරු එළිය සමඟ ප්‍රතික්‍රියා කිරීම නිසාය
එම නිසා තලෙළු සම ප්රයවේණික ලක්ෂණයක් නොවේ
කෙසේ නමුත් පුද්ගලයා අනුව හිරු එළියටත් සමඟ ක්‍රියා කරන ආකාරය වෙනස් වේ
කෙසේ නමුත් පුද්ගලයා අනුව හිරු එළියටත් සමඟ ක්රිසයා කරන ආකාරය වෙනස් වේ
එය ඔවුන්ගේ ප්‍රිනෝමයේ ඇති වෙනස්කම් මත සිදුවේ
ඉතා හොඳ උදා වන්නේ ප්‍රවේණික ලක්ෂණයක් වන ඇල්බින්සම් ඇල බවයි. මෙහි දී පුද්ගලයා හිරු එළියට කෙතරම් හසු නොවුවද තලෙළු නොවන අතර හිරු එළියට ඉතාමත් සංවේදී වේ
ප්‍රවේණික ලක්ෂණ පරම්පාර‍ාවන් අතර DNA (ජානමය තොරතුරු ගබඩා කර තබා ගන්නා අණුවකි) අණු හරහා ප්‍රචලිත වේ
භෂ්ම අණු වර්ග 4කින් යුත් මහා අණුවකි
DNA අණුවෙහි භෂ්ම අනුපිළිවෙල හා ජාන තොරතුරු අඩංගු වේ
එය යම් වගන්තියක තේරුමක් දීමට එහි ඇති අකුරු එකිනෙකට සම්බන්ධ වෙන අයුරින් නැතහොත් පරිගණක වැඩසටහනක එහි bits අනුපිළිවෙලට දක්වන සම්බන්ධයට සමාන වේ
DNA අණු කොටසක තනි ක්‍රියාකාරී ඒකකයක් ජානයක් ලෙස හැඳින්වේ
වෙන වෙනත් ජානවල වෙන වෙනත් භෂ්ම අඩංගුය
සෛලවල මෙම දිගු දාම DNA අනු ප්‍රෝටින හා එක්ව ප්‍රවේණි දේහ නම් සංක්ෂිප්ත ව්‍යුහ සාදයි
මෙම ප්‍රවේණි දේහයක එක් නියමිත ස්ථානයක් ලෙස හඳුන්වයි. පුද්ගලයන් අතර මෙම ස්ථානය/ පථය තිබෙන DNA අනුපිළිවෙල වෙනස්කම් මෙම එකිනෙකට වෙනස් අනුපිළිවෙලවල් ඇලීල ලෙස හඳුන්වයි. නව ඇලීල සාදමින් විකෘති මඟින් මෙම DNA අනුපිළිවෙලවල් වෙනස් වේ
ජානයක මෙලෙස විකෘතියක් සිදු වූ විට ඇති වන නව ඇලීලය ජානය කලින් පාලනය කළ රූපාකාරය (phenotype එක) සිදුවූ විට ඇතිවන වෙනස්කම් සිදුවේ
සමහර අවස්ථාවල දී ඇලිලයක් හා ප්‍රවේණික ලක්ෂණ අතර සරල අනුරූපතාවයක් තිබුණ ද බොහෝ ලක්ෂණ නූගත් සංකීර්ණ වන අතර බහු අන්තර් ක්‍රියා කරන ජාන මඟින් පාලනය වේ
පරිණාමීය වෙනස්වීම 
යමෙකුගේ ජාන ආකාරය, පරිසරය හා අන්තර් ක්‍රියා කිරීම නිසා ඔහුගේ රූපාකාරය රඳා පවතී
එම නිසා වෙනස් රූපාකාර යම්කිසි ගහණයක ඇති ජාන ආකාරයෙහි වෙනස්කම් නිරූපණය කරයි
කාලයක් තිස්සේ ජාන විවිධත්වයෙහි සිදුවන වෙනස පරිණාමය ලෙස නව පරිණාමික වාදයෙහි ඇතුළත්ය
යම්කිසි ඇලීලයක සංඛ්‍යාතය කාලයත් සමග උස් පහත් වන අතර එය අනෙක් ජානවල‍ට සාපේක්ෂව බලද්දී ඇලීල සංඛ්‍යාතයේ ඉදිරි ගමන පරිණාමික බලයන් මත තීරණය වේ
ඇලීලයක් නියතයකට ආ විට පරිණාමික වෙනස්කම් නැති වී යන අතර එසේ වන්නේ ඇලීලය ගහණයෙන් ඉවත් වූ විට හෝ එය ඓන්ද්‍ර ඇලීලයේ ස්ථානය සම්පූර්ණයෙන්ම ගත් විටය
වෙනස්කම් ප්‍රවේණි දේහයේ විකෘතිතා ඇති වූ විට ජාන ගලනය , ලිංගික ප්‍රජනනයේදී ජාන ප්‍රතිසංවිධානය වූ විටය
තවද, වෙන වෙනස් විශේෂ අතර හුවමාරු වූ විටදී ද මෙය සිදු වේ
උදාහරණ ලෙස බැක්ටීරියාවන්ගේ තිරස් ජාන මාරුව, ශාකවල මුහුම්කරණය ඉහත සඳහන් කළ අයුරින් කෙතරම් වෙනස්කම් පැමිණියද යම් විශේෂයක පිනෝමය එම විශේෂයට පමණක් විශේෂිතයි
කෙසේ වුවද ජානයේ ඉතා කුඩා වෙනසක් වුව රූපාකාරයේ ඉතා වැදගත් වෙනසක් ඇති කල හැක
චිම්පන්සියා මානවයාගෙන් වෙසනස් වන්නේ පිනෝම අතර ඇති 5% ක වෙනස නිසාය
පරිණාමික විකෘති තැනීම 

ප්‍රවේණි දේහයක කොටසක පිටපත් තැනීම
ජීවියකුගේ ප්‍රවේනි ද්‍රව්‍යවල සිදුවන අහඹු විකෘති නිසා ජාන විවිධත්වයන් ඇති වේ
විකිරණ, වෛරස, ට්‍රාන්පොසෝන, විකෘති ජනක රසායන ද්‍රව්‍ය, DNA බෙදීමේ දී හෝ සෛල විභාජනය (ලිංගික) ඌනනයේ දී සිදුවන වැරදි නිසා සෛලවල ප්‍රවේණි ද්‍රව්‍යවල DNA අනුපිළිවෙලෙන් ඇතිවන‍වෙනස්කම් විකෘති නම් වේ
මෙම විකෘති DNA අනුපිළිවෙලේ විකෘති වර්ග කිහිපයක් තනයි
බලපෑමක් ඇති නොකරන, ජානයේ ඵලයට බලපෑමක් ඇති කරන, ජානය ක්‍රියාකාරී වීම වළකන ආදී විකෘතිය
ඩ්‍රොසපිලා මෙලනොගාස්ටර් නම් පළතුරු මැස්සාගෙන් කළ අධ්‍යයනවලට අනුව, විකෘතියක් නිසා ජානයකින් නිෂ්පාදනය කරන ප්‍රෝටීනයක වෙනසක් වුවහොත්, එය බොහෝ ‍දුරට හානිදායක වන අතර, මෙම විකෘතිවලින් 70%ක් හානිදායක ප්‍රතිඵල ඇති කරන අතර ඉතිරි කොටස ඉතා ස්වල්ප ප්‍රමාණයෙන් වාසිදායක වේ හෝ කිසිම වෙනසක් ඇති නොකරයි
විකෘති මඟින් සෛලවලට ඇතිවන හානිය මඟ ඇරවා ගැනීමට විකෘති ඉවත් කිරීමට DNA අලුත්වැඩියා සිදු කරන ක්‍රියාලි සිදුවේ
එමනිසා විශේෂයකට වඩා හොඳ/ ශුද්ධ විකාති සංඛ්‍යානය විනාශකාරී විකෘති වැනි ඉහල විකෘති වේගයක වැයත් DNA අලුත්වැඩියා පද්ධති වැනි සෛලයක විකෘති අඩු කිරීමට සෛලයක ඇති පරිවෘත්තීය වැය අතර ගණු දෙණුව මත පවතී
රෙට් රෝ වෛයිරස වැනි සමහර විශේෂ ඉතා ඉහල විකෘති වේග දක්වන අතර ඔවුනගේ දුහිතෘ ජිවීන් බොහෝමයක් විකෘති ජාන අඩංගු වේ
මෙම වේගවත් විකෘති සෑදීම වර්ණගත වී ඇත්තේය
එම නිසා වෛරසවට නිරන්තර වේගවත්ව විකසනය විය හැකි අතර මානව ප්‍රතිශක්තීකරණ පද්ධතියේ ක්‍රියාවලීන් බේරී සිටිය හැක
DNA විශාල කොටස්වල පිටපත් සාදමින් සිදුවන විකෘති, නව ජාන තැනීමේ විශාල ප්‍රමාණයේ අමුද්‍රව්‍ය සඳහා ප්‍රභවයන් වේ
සෑම අවුරුදු මිලියන ගණනකම සත්ත්ව ප්‍රවේනි ද්‍රව්‍යවල දහයේ සිට සිය ගණනක් ජාන මෙලෙස පිටපත් වේ
බොහෝ ජාන ආදි ජීවීන්ගේ විශාල ජාන පවුල්වලට අයත් වේ
නව ජාන විකෘති මඟින් හෝ ආදීන්ගේ ජාන විකෘති වීමෙන් හෝ තැනේ
නැතහොත් ජානවල කොටස් ප්‍රති සංවිධානය වී නව ක්‍රියාකාරීත්ව ඇති නව සංයෝජන තැනීමෙන් සිදුවේ
ආලෝකයට සංවේදනය වන ව්‍යුහ සෑදීමට ඇස ජාන 4ක් යොදා ගනී
3ක් වර්ණ දෘශ්ඨිකත්වයට හා 1ක් අදුරේදී පෙනීම සඳහා සෑම 4කම එකම ආදී ජානයකින් පැමිණ ඇත
ජානයක් පිටපත් විමෙන් ඇති වාසිය නම් සමපාත වන හෝ අතිරික්ත ක්‍රියා (ජාන කිහිපයක) නිසා විනාශකාරී විය හැකි ඇලීල බැද තබා ගනී
එම නිසා ජාන විවිධත්වය වැඩි වනවා ඇත
පරිණාමික ගහණ ප්‍රවේණිය 

පරිණාමික ගහණ ප්‍රවේණිය
සුදු පැහැති තිත් සළඹයා
ඔවුන්ගේ පරිණාමයේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස බිහි වූ කළු පැහැති සළඹයා

ජානමය පැත්තෙන් බැලූ කළ පරිණාමය නම් පොදු ජාන කිටුවක් බෙදා හදා ගන්නා ගහණයක ජීවීන්ගේ පරම්පරාවෙන් පරම්පරාවට සිදු වන ඇලීල සංඛ්‍යාතයේ වෙනසකි
ගහණයක් යනු එකම විශේෂයක ජීවීන් යම් කිසි නියමිත ඉඩ ප්‍රමාණයක, කාලයක සිටින ජිවීන් කාණ්ඩයකි
- ලෙස හුදකලා වනාන්තරවල වෙසෙන එකම විශේෂයකට අයත් සියලු සළඹයන් ගත හැක
ජිවීන්ගේ රූපාකාර වල වෙනස්කම් සිදු කරන එකම ජානයක් මෙම ගහණ තුළ විකල්ප ආකාර කිහිපයක් තිබිය හැක
උදා - ලෙස සළඹයාගේ වර්ණය තීරණය කරනු ලබන ජාන සඳහා ඇලීල සියල්ලේම එකතුව වන අතර එක එක ඇලීල ජාන කිටුව තුළ නියමිත / යම්කිසි  ගණනක් තිබේ
යම් කිසි ඇලීලයක, ජාන කිටුව තුළ පවතින භාගය ඇලීල සංඛ්‍යාතය නම් වේ
එකිනෙක සමඟ අභිජනයෙන් සිදු කරන ජීවී ගහණයක මෙම ඇලීල සංඛ්‍යාතයෙහි වෙනසක් වු විට පරිණාමය සිදු වේ
- සළඹ ගහණයක කළු වර්ණ ඇති වුත් බොහෝ සුළභ උන් බවට පත්වීම
ගහණයක පරිණාමය සිදු කළ ක්‍රියාවලීන් මොනවාද යන්න තේරුම් ගැනීමට නම් යම් කිසි ගහණයක පරිණාමය සිදු නොවීමට තිබිය යුතු තත්ව මොනවදා යන්න සොයා ‍බැලීම ප්‍රයෝජනවත්ය
හාඩ් වෙන්බර්ග්ගේ මූලධර්මයන්ට අනුව සෑහෙන පමණ වූ විශාලත්වයක් ඇති ගහණයක ඇලිල සංඛ්‍යාතය, එම ගහණය මත වෙන එකම බලපෑම ශුක්‍රාණු හා ඩිම්බ සෑදීමේ දී සිදු වන ඇලීලවල සිදුවන අහඹු සැකසීම හා සංසේචිත ලිංගික සෛලවල සිදු වන අහඹු සංයෝජන පමණක්නම් නියතයක්ව පවතී
එවැනි ගහණයක් හාජි වෙන්බර්ග් සමතුලිතයේ පවතී යයි කියනු ලබන අතර පරිණාමයට ලක් නොවේ
පරිණාමය සඳහා මූලික ක්‍රමවේද 
පරිණාමය සඳහා මූලික ක්‍රමවේද 3 කි
ස්වභාවිකවරණය  ජාන ගලනය ස්වභාවික වරණය මගින් නොනැසී පැවතිය හැකි වර්ගයා බෝකළ  හැකියාව වැඩිකරන ජාන වැඩිකරන අතර ජාන ගලනය ( genetic drift) මගින් වර්ගයා බෝ කිරීමේදී සිදුවන විභාජන‍යේදී යම්කිසි පරම්පරාවක ජාන අහඹු ලෙස සාම්පල් ගත වීම තුළින් එම ඇලිලවල සංඛ්යා තය අහඹුව වැඩි කර ගනී
ජාන ගලනය යනු ගහණය තුළ හා අතර ජාන හුවමාරුවයි. ගහණයක ස්වභාවික වරණයද , (genetic drift) ගලනය ද වඩා වැදගත් යන්න තීරණය වන්නේ වරණයේ ශක්තිමත් භාවය හා සාර්ථක ගහණයේ විශාලත්වය ( වර්ගයා බෝකළ හැකි ජීවීන්ගේ සංඛ්යාකව) මතයි
විශාල ගහණයක් තුළ ස්වභාවික වරණය වැදගත් තැනක් ගන්නා අතර කුඩා ගහණයක් තුළ ගලනය ප්‍රධාන තැනක් ගැනීම තුළින් අහිතකර  විකෘතීන්ට ගහණයක් තුළ පැවැත්මක් ඇතිකළ හැක
එම නිසා ප්‍රතිඵලයක් ලෙස වෙනස්වන ගහණ විශාලත්වය මගින් පරිණාමයේ මාවතට විස්මයානුකූල වෙනසක් ඇති කළ හැක
ඒකාකාර ගහණයක් තුළ ගහණයේ විශාලත්වයට තාවකාලිකව හැකිලීමක් සිදු වී ජාන විවිධත්වය නැතිවී යාමක් එනම් ගහණ  අවහිරය සිදු වේ
ගහණයන් අතර ජාන ගලනය ( ආගමන විගමනය අඩුවීම තුළින් ) අඩුවීම නිසා නව වාසස්ථානවලට පුළුල්වීම් නිසා හෝ ගහණ උප බෙදීම් තුළින් ද එම අවහිරවීම් සිදු වේ
පරිණාමීය ප්‍රතිඵල 

ජීවියකුගේ ආකාරය හා හැසිරීමෙහි සෑම පැත්තක්ම මත පරිණාමය බලපායි
වඩාත්ම ප්‍රකට වී ඇති ලෙසට ස්භාවික වර්ණයේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙසට සිදු වූ විශේෂිත හැසිරීම් හා කායික අනුරූපකාය
ආහාර සොයා ගැනීම්, ගොදුරක් වීමෙන් වැළකීමට, සහකරු සොයා ගැනීමට මෙම අනුරූපතා සතත්වයන්ට උපකාරී වේ
වර්ණය සඳහා ජීවීන් එකිනෙකා සමඟ සහයෝගීව ක්‍රියා කර, අනෙකාට උදව් කරගනිමින් හෝ පරස්පර ලෙස ක්‍රියා කරන්නන් සමඟ හෝ සහජීවනයෙන් කටයුතු කරයි
දිගු කාලීන ලෙස පරිණාමය විසින් ආදී මී මුතු ගහණවල ජීවීන්ගෙන් අන්තර් ලිංගිකව වර්ගයා බෝ නොකරන නව විශේෂ තනයි
පරිණාමික ප්‍රථිපල මහා පරිණාමය (පරිණාමය විශේෂය මට්ටමින් හෝ ඊට ඉහල මට්ටමින් සිදු වන විට (නව විශේෂ තැනීම වැනි) ක්ෂුද්‍ර පරිණාමය (ගහණයක/ විශේෂයක අනුරූපතා ගොඩ නැඟීම වැනි කුඩා පරිනාමික සිද්ධි) ලෙස දෙකකට බෙදිය හැක
සාමාන්‍යයෙන් ගත් කළ ක්ෂුද්‍ර පරිනාමික සිද්ධි දිගු කාලයක් තිස්සේ සිදු වූ විට මහා පරිනාමික සිද්ධි සිදුවේ
කාලයේ ඇති වෙනස මිස ක්ෂුද්‍ර හා මහා පරිණාම‍ය අතර මූලික වෙනසක් නැත
නමුදු මහා පරිනාමයේ දී සියලුම විශේෂවල ලක්ෂණ වැදගත් වේ
පුද්ගලයන්/ සත්ත්වයන් අතර ඇති විශාල ප්‍රමාණයේ වෙනස්කම් යම් විශේෂයකට නව වාසස්ථානවලට හැඩ ගැසීම වේගවත් කරයි
වඳ වීමේ සම්භාවිතාවය අඩු කරයි
ගහණයක කොටසක් තනි වීම නිසා විශාල / පුළුල් භූ විද්‍යාත්මක පරාසයන් විසින් නව විශේෂ තැනීමේ අවස්ථා වැඩි කරයි
මෙවැනි අවස්ථාවල ක්ෂුද්‍ර හා මහා පරිනාමය වෙනස් කොට සමහර විට සැලකිය හැක
පොදු වැරදි චින්තනයක් වන්නේ පරිනාමය දිගින් දිගටම සිදුවේ යන්නයි
නමුත් ස්භාවික වරණය සඳහා දිගු කාලීන අභිමතාර්ථයන් නොමැති අතර විශාල සංකීර්ණතා අත්‍යවශ්‍යයෙන් ඇති නොකරයි
සංකීර්ණ විශේෂ බිහිවී ඇති නමුත්, සියලු ජිවීන්ගේ සංඛ්‍යාව ඉහල යෑමත් සරල ජීවී ආකාර බහුල වීමත් නිසා ඇති වුණු අතුරු ඵලයක් ලෙස සිදු වූවකි
- ලෙස සම්පූර්ණයෙන්ම වාගේ බහුතරයක් ජීව විශේෂ අන්වීක්ෂාකාර ප්‍රොකැැරියෝටාවන් වන අතර, ඔවුන්ගේ කුඩා ශරීර ප්‍රමාණය නොතකා පෘථිවියේ ජෛව ස්කන්ධයෙන් අඩක් පමණ අයත් කරගන්නා, පෘථිවියේ පුළුල් බොහෝ ජෛව විවිධත්වයක් පවතින ජීවී කොටසක් වේ
එම නිසා අතීතය පුරාම සරල ජීවී ආකාර පොළව මත ප්‍රමුඛ ජීවීන් ආකාර වී ඇති අතර, අද දක්වා ඔවුන් ප්‍රධාන ජීවී ආකාර බවට පත්වීම නොකඩවා සිදු විය
එමෙන්ම සංකීර්ණ ජීවී ආකාර පෙනුමින් පුළුල් ජෛව විවිධත්වයක් ඇති ලෙස පෙනුන ද එසේ වන්නේ ඔවුන් පියවි ඇසට හොඳින් පෙනෙන බැවින්ය
පොසිල, අද ජීවත්වන ජීවීන්ගේ ශරීර ස්ථානය සමග ගත් කළ රූපානුආකාර හෝ ශරීර ස්ථාන වාර්තා අඩංගු වේ
ජීවයේ පරිණාමය 

එකම ආදිතමයෙක්ගෙන් (මැද සිටින) අද පවතින විශේෂ පැවත එන බව පරිණාමික ගස පෙන්වා දෙයි
මහා ජීවීන් මෙන්ම කුඩා ජීවීන්ද ( පරිණාමික ක්‍රියාවලියේ ආදි කාලයේ විකසනය වූ අයට සමාන ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් ) පරිණාමයේ ඉතා සාර්ථක ලෙස යෙදී පෘථිවියේ වැදගත් තැනක් ගෙන ඇත
පරිනාමික නෂ්ඨ වීම 

යම් විශේෂක සිදුවන, එම විශේෂය සම්පූර්ණයෙන්ම අතුරුදහන් වීම/වඳ වීම නෂ්ඨ වීම ලෙස හැඳින්වේ
මෙය අසාමාන්‍ය සංසිද්ධි‍යක් නොවන අතර නව විශේෂ තැනෙනවා සේම තිබෙන විශේෂ වඳ විම සාමාන්‍ය සිද්ධියකි
මෙම නෂ්ඨ වීම් අතීතය පුරා සිද්ධ වූ අතර එම වේගය ඉහල නඟින්නේ කලාතුරකින් සිදුවන මහා නෂ්ඨ සිද්ධීන් නිසාය
ක්‍රිටේපියස් - තෘතීක නෂ්ඨවීම් උදාහරණයකි
මෙය බොහෝ දෙනා දන්නා ලෙස ඩයිනෝසෝරයන් වඳ වී ගිය සංසිද්ධියකි
නමුත් ඊටත් කලින් සිදු වූ පර්මියන් - ට්‍රයසික් නෂ්ඨ වී ගියේය
හොලොසීන නෂ්ඨ වීමේ සංසිද්ධිය තවමත් සිදුවෙමින් පවතින, අතීතයේ අවුරුදු දහස් ගණනක සිට මිනිසා පෘථිවි ‍ගෝලයෙහි ව්‍යාප්ත වීමත් සමඟ සිදු වන මහා නෂ්ඨ සිද්ධියකි
අද නෂ්ඨ වීමේ වේගය පසුබිමේ එම වේගයට වඩා 100-1000 ගුණයකින් වැඩි අතර 21 සියවස මැද භාගය වන විට විශේෂ 30% පමණ වඳ වී යනු ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ
මිනිසුන්ගේ ක්‍රියාකාරීත්වයන් මෙම නෂ්ඨවීම්වලට පෙරමුණ ගන්නා අතර ගෝලීය උණුසුම අනාගතයේ දී මෙහි වේගය ‍තවත් වැඩි කරනු ඇත
කුමන වර්ගය ද යන්න අනුව මෙම නෂ්ඨ වීම් බොහෝමයකට හේතු වන අතර එයට හේතුව නොපැහැදිලි නමුත් විශේෂ අතර සම්පත්වලට ඇති තරඟය බලපාන්නේ නම් මෙය ස්භාවික වර්ණයේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙසට එක් විශේෂයක් තෝරා පත්වීමේ ක්‍රියාවලියක් විය හැක
අතරතුර සිදුවන මහා නෂ්ඨ වීම සංසිද්ධින් ද වැදගත් වන අතර වරණ ක්‍රියාකාරීත්වයක් ලෙස ක්‍රියා කරනවාට වඩා ජෛව විවිධත්වය ප්‍රබල ලෙස අඩු කරන අතර එය නොනැසී පවතින්න්ගේ විශේෂ තැනීම් හා පරිණාමයේ වේගවත් පුපුරවා හැරීම් ලෙස නොවිසෙස් ආකාරයෙන් සිදුවේ
ඩයි⁣නෝසරයන්

පරිණාමික ප්‍රවේණිය 
DNA ව්යුහය
මධ්යයේ ඇති භෂ්ම පොස්පොලිපිඩ සීනි දාමවලින් වට වී ද්විත්ව හෙලික්සයක් ලෙසට සැකසී ඇත
ජීවියෙකුගේ සමහර ගති ලක්ෂණ වැනි වෙන වෙනම ප්රභින්න ලක්ෂණ තුළින් පරම්පරාවෙන් පරම්පරාවට උරුම වේ
- ඇස්ව වර්ණය ප්‍රවේණිගත ලක්ෂණයක් වන අතර එය එක් මාතෘ ජීවියෙක් ගෙන් දුහිතෘ ජීවියාට උරුම වේ
මෙම උරුමගත වන ලක්ෂණ ජානවලින් පාලනය කරන අතර එවැනි පාලනය කර සම්පූර්ණ ජාන කණ්ඩායමකම එම ජීවියාගේ ගෙනෝමය ලෙස හඳුන්වන අතර එය එම ජීවියාගේ ජාන කේතය හා ප්‍රවේණි දර්ශක එකය
තලෙළු සම උරුම වන්නේ පුද්ගලයෙක්ගේ ප්‍රවේණි දර්ශය හිරු එළිය සමඟ ප්‍රතික්‍රියා කිරීම නිසාය
එම නිසා තලෙළු සම ප්‍රවේණික ලක්ෂණයක් නොවේ
කෙසේ නමුත් පුද්ගලයා අනුව හිරු එළියටත් සමඟ ක්රියා කරන ආකාරය වෙනස් වේ
ප්‍රවේණික ලක්ෂණ පරම්පරාවන් අතර DNA (ජානමය තොරතුරු ගබඩා කර තබා ගන්නා අණුවකි) අණු හරහා ප්‍රචලිත වේ
සෛලවල මෙම දිගු දාම DNA අනු ප්‍රෝටින හා එක්ව ප්‍රවේණි දේහ නම් සංක්ෂිප්ත ව්යුහ සාදයි
පරිණාමය සහ පොදු පරිණාමය 

සමහර ජීවින් අතර අන්තර් ක්‍රියා නිසා තරගය සහ සහයොගිත්වය යන දෙකම ඇති වි ඇත
විශේෂ දෙකක් අතර තරගයක් ඇති අවස්ථාවලට එනම් උදාහරණ වශයෙන් රෝගකාරකයා සහ ධාරකයා, විලෝපිකයා සහ විලෝපිතයා අතර ඇති තරඟය දැක්විය හැකිය
මෙවිට මෙම ජිවින්ට මෙම අන්තර් ක්‍රියාවලට ගැලපෙන අනුවර්තන ඇති කර ගත හැකිවේ
මෙහිදි එක් විශේෂයක පරිණාමය අනෙක් විශේෂයේ ද පරිණාමයට හේතු වේ
මෙම දෙවන විශේෂයේ පරිණාමය නැවත මුල් විශේෂයේ තවත් පරිණාමයක් ඇති කිරීමට හේතු වේ
මෙම වර්ණ සහ ප්‍රතිචාර චක්‍රය පරිණාමය ලෙස හඳුන්වයි.

උදාහරණ ලෙස රළු සමක් ඇති Nowt සත්ව ආකාරය tetrodotoxin නම් විශේෂ රසායනිකයක් නිෂ්පාදනය කරන අතර ඔවුන්ගේ විලෝපිකයන් වන (commongarer snake) නම් සර්පයින්ගේ Tetradoxin ප්‍රතිරෝධය ඇති කිරීමට සමත්වීම නිදසුන් ලෙස දැක්විය හැකිය
මෙම විලෝපික, විලෝපිත යුවලගේ පරිණාමික ක්‍රියාවලිය බලවත් විම නිසා ඉතා විශාල ලෙස Nowt සතුන් tetrodotoxin නිපදවන අතර විලෝපිත සර්පයින්ගේ tetrodotoxin ප්‍රතිරෝධය අධික වීම සිදුව ඇත
පරිණාම යෙදීම 

කෘත්‍රිම වරණය, තාක්ෂණික පරිණාම යෙදීම් අතරින් මුල් තැනක් ගන්නේය
සත්වයන් හීලෑකිරීමේදී සහ නොයෙකුත් පැලෑටි පරිහරණය කරන විට අතීතයේ පටන් කෘත්‍රිම වරණය යොදා ගෙන ඇත
තවද මෙම යෙදීම් ජාන ඉංජිනේරු විද්‍යාවේදී ඉතාමත් වැදගත් වන්නේය
වඩා යහපත් ක්‍රියාවලීන් සපයා දෙන හේතුව මත පරිඝණක විද්‍යාව තුල පරිණාමය වැදගත් ස්ථානයක් ගන්නේය
මෙහිදී පරිණාමයේ ආභාශයන් එක් කොට 1960 වර්ශයන් හීදි නොයෙකුත් ලියකියවිලි මුද්‍රනය වී ඇත
තවද පරිණාමවාදී ඇල්ගොරිදම මේ වන විට බොහෝ සේ උපයෝගී කරගන්නේය
පරිණාම සම්බන්ධතාවය 

නොයෙකුත් සත්ව වර්ගයන් අතර ඇති වන සියලුම අන්තර් ක්‍රියාවන් ඝට්ටනයක් පෙන්නුම් නොකරන්නේය
බොහෝ පැලෑටීන් වල කඳන්මත හට ගන්නා දිලීර මෙයට හොඳම උදාහරණයකි
මෙම දිලීරත් පැලෑටිත් එකිනෙකාගේ ඇති පෝෂනයන් හුවමාරු කරගන්නේය
එකම වර්ගයා තුලත් සංයෝගයක් පෙන්නුම් කරන්නේය
මෙය වඩාත් පෙන්නුම් කරන ජීවීන් වන්නේ මීමැස්සන් කුහුඹුවන් සහ වේයන්ය
පරිණාම ලිංගිකත්ව ප්‍රතිසංයෝජනය 

ලිංගහීන ජීවීන් ගේ ජාන එකිනෙකට සම්බන්ධ වී ඇත
කෙසේ නමුත් අනෙකුත් ජීවීන් ඔවුනොවුන්ගේ මව්පිය වර්ණ දේහයන් උපයෝග වන්නේය
ඉන් අනතුරුව තව තවත් ජාන සුසංයෝගයකින් අනතුරුව අනෙකුත් ප්‍රජාවයන් බිහි වන්නේය
මෑත යුගයේදී හඳුනාගෙන ඇත්තේ ජීවියක ලිංගිකත්වය ජාන ප්‍රභේදයන්ට ඉඩ සලස්වන බවය
මානව පරිණාමය 
මානව පරිණාමය, හෝමෝසේපියන්, අනෙකුත් මානයන් මහා වානයින් සහ ක්ෂිරපායින්ගෙන් වෙනස් වු විශේෂ ප්‍රභේදයක් ලෙස මතුවීම සම්බන්ධ ජීව විද්‍යාත්මක විකාශනයෙහි කොටසකි
එය මෙම වෙනස සිදුවු ආකාරය තේරුම් ගැනීමට හා විස්තර කිරීමට උත්සාහ ගන්නා පෘථුල විද්‍යාත්මක විමසුමක විෂය පථය වෙයි
මානව පරිණාමය පිලිබද අධ්‍යනයෙහි බොහෝ විද්‍යාත්මක ශික්ෂණයන්, වඩාත් සැළකිය යුතු ලෙස, භෞතික මානව විද්‍යාව, වාග් විද්‍යාව හා ජාන විද්‍යාව අඩංගුවේ
මානව පරිණාමයට අදාලව "මානවයා " යන පදයෙන් ‍හැදින් වනුයේ හෝමෝ නැමැති ජානයයි
නමුත් මානව පරිණාමය පිලිබද අධ්‍යයනයන් හි ඇස්ටුලෝපිකිසිනුන් වැනි අනෙකුත් හෝමෝන වර්ගයන්ද සමාන්‍යයෙන් ඇතුලත් වේ
හෝමෝ ජානය අවුරැදු මිලියන 2 කට පමණ පෙර අප්‍රිකාවේදී ඔස්ට්‍රලෝපිකිසීනුන්ගෙන් ප්‍රභේද විය
ආසියාවට ව්‍යාප්ත වු හෝමෝ ඉරෙක්ටස් සහ යුරෝපය ව්‍යාප්ත වු හෝමෝ ඇන්ඩලෙන්සිස් ඇතුළු හොමොවන්ගේ ප්‍රභේද කිහිපයක් විකාශනය විය
හොමෝසේපියන්ස් වර්ගයා විකාශනය වුයේ
අවුරැදු 400,000 සහ 250,000 කට පෙර කාල සිමාව තුලයි
බොහෝ විද්‍යාඥයින් නුතන මානවයා එච්ඉරෙක්ටස් සහ නිඇන්ඩර්තාල් වර්ගයන් අප්‍රිකාවේ විකාශනය වි ලෝකය සිසාරා ව්‍යාප්ත වුන අදහස පිලිගනි
අනෙකුත් අය නුතන මානවයා එකීය පුළුල් ලෙස ව්‍යාප්ත වු ජනගහනයක් ලෙස විකාශනය විය යන මතය දරති
පරිණාමය හා සබැඳි වැරදි මත

හැබිලිස්ගෙන් ඇරඹි මානවයන් වැඩි සංකිර්ණතාවයකින් යුත් ගල් මෙවලම් පාවිච්චි කළහ
අවුරැදු 50,000 කට පමණ පෙර සිට ආරම්භ වි මානව තාක්ෂණය සහ සංස්කෘතිය වඩා වේගයෙන් වෙනස් විමක් ආරම්භ විය
සටහන් 

| Evolution - Sex and recombination
|}
{|

පරිණාමය
ජීව විද්‍යාව
සෛලයක සියලුම ප්‍රවේණිගත ද්‍රව්‍යය, ඒ සෛලිකයන් හෙවත් ප්‍රෝක්‍රැරි‍යෝටාවන්ගේ බොහෝමයක් ජාන වලයාකාර තනි දික්, DNA අණුවක් තුළ ගබඩා වි ඇත
යු-කැරියෝටාවන්ගේ තනි දිගු DNA රාශියක් හෙලික්සයක් ලෙස සැකසී ඝන ප්‍රෝටීන සංකීර්ණයක් ලෙස ගබඩා වී ඇත
මෙය ප්‍රවේණි ද්‍රව්‍ය ලෙස හැඳින්වේ
DNA ප්‍රවේණි ද්‍රව්‍යයට අමතරව තවත් තැන්වල ප්‍රෝක්‍රැරියෝටාවන්ගේත්, ඉයුකැරියෝටාවන්ගේත් ප්ලාස්විට නම් කුඩා වලයාකාර ප්‍රවේණි ද්‍රව්‍ය තුළ කුඩා ජාන සංඛ්‍යාවක් අඩංගු වී ඇත
සාමාන්‍යයෙන් පාලක ප්‍රදේශ හා DNA කොටස් ජීවියාගේ ප්‍රවේණි ද්‍රව්‍ය ලෙස හඳුන්වයි. නමුත් ටෙ‍ලොම්යර් නම් වු ව්‍යුහික කොටස් එසේ නොහඳුනයි
ජානයක හා ප්‍රවේණි ද්‍රව්‍යවල තැන්පත් වීම් අහඹු ලෙස සිදුවේ
එක් විශේෂයක ජීවීන්ගේ ප්‍රවේණි ද්‍රව්‍යවල එක ළඟින් තිබෙන කොටස් අනෙක් විශේෂයක වෙන වෙනම තිබේ
එක් ළඟ පිහිටි ජාන දෙකක් එකම සෛලික ක්‍රියවලියකට මෙන්ම සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් ක්‍රියාවලි 2කට කේත නිපදවයි. උදාහරණයක් ලෙස Y ප්‍රවේණි දේහය තුළ ශුක්‍රාණු ජනනය සඳහා  අවශ්‍ය සියලු ජාන අඩංගුව ඇත
බොහෝ විශේෂ තමන්ගේ ප්‍රවේණි ද්‍රව්‍යයේ එක් කොපියකට වඩා ඔවුන්ගේ දෛනික සෛලම අඩංගුව ඇත
එක් කොපියක් ඇත්නම් (haploid) ඒක ගුණ ද ලෙස ද එකකට වඩා ඇත්නම් (polyploidy) බහු ගුණ ද ලෙස ද හඳුන්වයි. එක කොපියකට වඩා ඇත්නම් කොපි දෙකම සර්ව සම්පූර්ණ ලෙස සමාන නොවේ
ලිංගිකව වර්ගයා බෝ කරන ජීවීන්ගේ එක් කොපියක් එක් මවගෙන් ද අනෙක් කොපිය පියාගෙන් ද හිමි වේ
මෙම කොපි වෙන වෙනම ඇලිලවලට විකේත කරන DNA කොටස්වලින් යුක්තය
org/wiki/Gene#Chromosomal_organization
සිරිසඟබෝ රාජ වංශයට අයත් දෙවන පරාක්‍රමබාහු යනු කලින් සිටි තුන්වන විජයබහු රජුගේ ලොකු පුතා ය
මායා රටේ රජු ලෙස මේ රජුගේ රාජ්‍ය කාලය ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1234 සිට 1269 වන තෙක් ය
දෙවන පරාක්‍රමබාහු රජතුමා බෙලිගල තිබූ දාන්ත ධාතූන් වහන්සේ දඹදෙනිය ට වැඩම කර අති උත්කර්ෂවත් දළදා පූජාවක් පවත්වා මාඝ ගෙන් රට මුදවා ගන්නා බවට මහජනතාව ඉදිරියේ ප්‍රතිඥාවක් ද දුන්නේය
භාසා ශාස්ත්‍ර, ආගම් ධර්මය ආදී විසයයන් පිළිබඳ මනා නිපුනතාවයක් තිබූ නිසා මහා පඬි රුවනක් වූ දෙවන පරාක්‍රමබාහු රජ "කලිකාල සාහිත්‍ය සර්වඥ පණ්ඩිත" යන උපාධි නාමයෙන් ද පිදුම් ලැබීය
යුද්ධ

දෙවන් පරාක්‍රමබාහු රජතුමාට ආක්‍රමණකාරී සටන් 3කට මුහුණ දීමට සිදු විය
ඒවා නම් මාඝ රජු සමඟ පැවති යුද්ධය, චන්ද්‍රභානු රජුගේ පළමු ආක්‍රමණය හා චන්ද්‍රභානු රජුගේ දෙවන අක්‍රමණයයි
චන්ද්‍රභානු රජුගේ පළමු ආක්‍රමණය දෙවන පරාක්‍රමබාහු රජුගේ එකොළොස්වන රාජ්‍ය වර්ෂයේදී, එනම් ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1247 දී සිදු විය
චන්ද්‍රභානු රජු මලය අර්ධ ද්වීපයේ  තාම්‍රලිංග දේශයෙන් පැමිණි බව සඳහන් වේ