Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
(ඉදිරියෙන් වරහන්තුල වෙනම දක්වා නැති සියළු සූත්‍ර බුද්ධ භාෂිතවේ)

1 කොටස
 බ්‍රහ්මජාල සූත්‍රය
 සාමඤ්ඤපල සූත්‍රය
 අම්බට්ඨ සූත්‍රය
 සෝණදණ්ඩ සූත්‍රය
 කූටදන්ත සූත්‍රය
 මහාලී සූත්‍රය
 ජාලිය සූත්‍රය
 කස්සප සීහනාද සූත්‍රය
 පොට්ඨපාද සූත්‍රය
 සුභ සූත්‍රය (ආනන්ද රහතන් වහන්සේ)
 කේවට්ට සූත්‍රය
 ලෝහිච්ච සූත්‍රය
 තේවිජ්ජ සූත්‍රය

2 කොටස
 මහාපදාන සූත්‍රය
 මහා නිද්දේස සූත්‍රය
 මහා පරිනිබ්බාන සූත්‍රය (දේශනාකල පුද්ගලයා නොදනී)
 මහා සුදස්සන සූත්‍රය
 ජන වසභ සූත්‍රය
 මහා ගෝවින්ද සූත්‍රය
 මහා සමය සූත්‍රය (දේශණාකල පුද්ගලයා නොදනී)
 සක්ක පඤ්හ සූත්‍රය
 මහා සතිපට්ඨාන සූත්‍රය
 පයාසි සූත්‍රය (කුමාර කාශ්‍යප රහතන්වහන්සේ)

3 කොටස
 පාටිකා සූත්‍රය
 උදුම්බරික සූත්‍රය
 චක්කවත්ති සූත්‍රය
 අග්ගඤ්ඤ සූත්‍රය
 සම්පසාදනීය සූත්‍රය (සැරියුත් රහතන්වහන්සේ)
 පාසාදික සූත්‍රය
 ලක්ඛණ සූත්‍රය
 සිඟාලෝවාද සූත්‍රය
 ආටානාටිය සූත්‍රය (දේශණාකල පුද්ගලයා නොදනී)
 සංගීති සූත්‍රය (සැරියුත් රහතන්වහන්සේ)
 දසුත්තර සූත්‍රය (සැරියුත් රහතන්වහන්සේ)
උතුරු වියට්නාම  ජාතිකයෝ 1958–1959 කාලය තුලදී ලාඕසය ආක්‍රමණය කළහ
සොවානා ෆෝමා ප්‍රකාශයට පත් කළේ, මැතිවරණය පැවැත්වීම හා සමගම,  ජිනීවාහිදී එය එකඟවූ දේශපාලනමය පොරොන්දු රාජකීය ලාඕ රජය  විසින් ඉටු කර ඇතිබවත්, ජාත්‍යන්තර පාලක කොමිසම (ICC) දින නියමයක් නොමැතිව කල් තැබූ බවත්ය
භික්ෂූන් විසින් යම් කරුණක් පිලිගත යුතු බවට හේතු ලෙස පැවසීමට ඉඩ ඇති කරුණු හතරක් සතර මහා අපදේශ ලෙස බුදුන් වහන්සේ විස්තර කර ඇත
මහෝපදේශ සතර
 බුද්ධෝපදේශ - බුදුන් වහන්සේගෙන්ම අසා දැනගත් බැවින්,
 සංඝෝපදේශ - යම් ආශ්‍රමයක භික්‍ෂු සමූහයකගේ අදහස බැවින්,
 සමබහුලත්ථේරෝපදේශ - යම් භික්‍ෂු පිරිසකගේ පොදු එකඟතාව බැවින්,
 එකත්ථේරෝපදේශ - බහුශ්‍රැත තෙර නමක් විසින් වදාල බැවින්
අනුගමනය කළයුතු පිළිවෙත
 ඍජුව පිළිගැනීම හෝ ප්‍රතික්‍ෂේප නොකරන්න
විනය හා සබැඳි කරුණක් නම් විනය හා සසදා බලන්න
ධර්මය හා සබැඳි කරුණක් නම් [සූත්‍ර බුදු දහම|සූත්‍රවල බහා සසඳා බලන්න] 
 (විනයෙ සන්දස්සෙතබ්බානි
සුත්තෙ ඔතාරෙතබ්බානි) මහා පරිනිබ්බාණ සූත්‍රය,දීඝ නිකාය
ගැළපේනම් පිළිගන්න
නොගැළපේනම් ප්‍රතික්‍ෂේප කරන්න
සූත්‍ර යනුවෙන් බුදු දහමේ අදහස් වන්නේ ඛුද්දක නිකාය හැර ත්‍රිපිටකයේ සූත්‍ර පිටකයට අයත් අනෙකුත් කොටස්වේ
ආශ්‍රිත ලිපි
 සතර මහා අපදේශ

බුදු දහම
සම්මාද්ට්ඨිය යනු ථේරවාදී බුදු දහමේ ඉගැන්වෙන ආර්ය අෂ්ඨාංගික මාර්ගයේ සඳහන් ඉගැන්වීමකි
සම්මාද්ට්ඨිය යනු නිවැරදි දැක්මයි
වැරදි දැක්ම මිච්ඡා දිට්ඨි නම් වේ
සම්මාදිට්ඨිය කොටස් දෙකකින් යුක්තයි
දස වස්තුක  සම්මාදිට්ඨි 
චතුසත්‍ය සම්මාදිට්ඨි

දස වස්තුක  සම්මාදිට්ඨි 

අත්ථි දින්නං (දන් දීමෙහි විපාක ඇත)
අත්ථි යිට්ඨං (උතුමන්ට පූජා කිරීමෙහි විපාක ඇත)
අත්ථි  හුතං (ගුණවතුන්ට පුද පඬුරු විපාක ඇත)
අත්ථි සුකට දුක්කට කම්මානං ඵලං විපාකෝ(හොඳ නරක ක්‍රියාවලට විපාක ඇත)
අත්ථි අයං ලෝකෝ (පරලොවක් ඇත)
අත්ථි පරෝ ලෝකෝ (මෙලොවක් ඇත)
අත්ථි මාතා (මවක් කියා විශේෂ කෙනෙක් ඇත)
අත්ථි පිතා (පියා කියා විශේෂ කෙනෙක් ඇත)
අත්ථි සත්තා ඕපපාතිකා (මව්පියන් නොමැතිව පහළ වන සත්වයෝ ඇත (අණ්ඩජ, ජලාබුජ, සංසේදජ, කියන තුනට අමතරව තවත් උපතක් ඇත්ද එය ඕපපාතික ))
අත්ථි ලෝකේ සමණ බ්‍රාහ්මණා සමග්ගතා සම්මා පටිපන්නා යේ ඉමං ච ලෝකං පරං ච ලෝකං සයං

අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා පවෙදෙන්ති (යහපත් මාර්‍ගයට පිළිපන් මෙලොව පරලොව ප්‍රඥාවෙන් අවබෝධ 
කරගෙන ඒ පිළිබඳව ප්‍රකාශ කරන ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන් ලොව ඇත)

චතුසත්‍ය සම්මාදිට්ඨි

දුක්ඛෙ ඤාණං (දුක්ඛ සත්‍ය පිළිබඳ දන්නා ඥානය)
දුක්ඛ සමුදයෙ ඤාණං (දුක්ඛ සමුදය සත්‍ය පිළිබඳ දන්නා ඥානය)
දුක්ඛ  නිරොධෙ ඤාණං (දුක්ඛ නිරොධ සත්‍ය පිළිබඳ දන්නා ඥානය)
දුක්ඛ  නිරොධ ගාමිණී පටිපදාය ඤාණං (දුක්ඛ නිරොධ මාර්ග
 සත්‍ය පිළිබඳ දන්නා ඥානය)

බාහිර සබැඳි
මිච්ඡා දිට්ඨි
ෂට් ශාස්තෘවරු
සම්මා දිට්ඨි සූත්‍රයේ‍
සම්මාසංකප්ප 

"
තත්ථ කතමං සම්මා සංකප්පෝ නෙක්ඛම්ම සංකප්පෝ අව්‍යාපාද සංකප්පෝ අවිහිංසා  සංකප්පෝ 
අයං වුච්චති සම්මාසංකප්පෝ
"

මෙය ත්‍රිවිධාකාරය
නෙක්ඛම්ම සංකප්ප -නෙක්ඛම්ම යනු නික්මීමයි
වෙන් වීමයි
ඈත් වීමයි
එනම් පඤ්ච කාම 
සම්පත්තියෙන් නික්මීමයි
රූප, ශබ්ද, ගන්ධ, රස, ආදී පස් කම් සැපතින් ඈත් වීමේ කල්පනාවයි.
අව්‍යාපාද සංකප්ප -ව්‍යාපාදයෙන් හෙවත් ද්වේශයෙන් තොර වීමේ කල්පනාවයි.
අවිහිංසා  සංකප්ප -හිංසාවෙන් තොර වීමේ කල්පනාවයි.
තත්ථ කතමෝ සම්මා වාචා
මුසාවාදා වේරමණී පිසුණාවාචා වේරමණී ඵරුසාවාචා වේරමණී 
සම්ඵප්පලාපා වේරමණී අයං වුච්චතී සම්මා වාචා
"
නිවැරදි වචන යනු වාග් සුචරිතයයි
වචනයෙන් සිදුවන සිවුවැදෑරුම් වැරදි වලින් වැලකී ක්‍රියා කිරීමයි
එනම්,

බොරු කීමෙන් වැලකීම
කේළාම් කීමෙන් වැලකීම
ඵරුස වචන කීමෙන් වැලකීම
හිස් වචන කීමෙන් වැලකීම
''"
තත්ථ කතමෝ සම්මා ආජීවෝ
ඉධ අරිය සාවකෝ මිච්ඡාජීවං පහාය සම්මා ආජීවේන ජීවිකං 
කප්පේති අයං වුච්චතී සම්මා ආජීවෝ
"
නිවැරදි දිවි පෙවෙත යනු මිථ්‍යාජීවයෙන් තොර වීමයි
අධාර්මික වූ ජීවන ප්‍රවෘත්තින්ගෙන් බැහැර ව ධාර්මික දිවි පැවැත්ම සම්මා ආජීව ලෙස මූලික් හැඳින්වීමක් කළේ වූවද බුදු දහමේ විස්තර කරන පරිදි එය නොකළයුතු වෙළඳාම් පහකට පටු කරගැනීම අතිශයින් ම අසාධාරණය
එහිදී බුදු සමය කිසිවිටෙක කිසිතැනක මිච්ඡා ආජීවය යැයි වෙළඳාම් පහක් පෙන්වා නොදෙන බව පළමුව අවධාරණය කළ යුතුය
මජ්ඣිම නිකාය මහා චත්තාරීසක සූත්‍රය මෙහිලා තත් ප්‍රස්තුතය සාධනය කරන අතර කරුණු පහකින් පුලුල් අර්ථ විවරණය ක් පිණිස මඟ විවර කර ඇත
තත්‍ර, භික්ඛවෙ, සම්මාදිට්ඨි පුබ්බඞ්ගමා හොති
කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, සම්මාදිට්ඨි පුබ්බඞ්ගමා හොති
මිච්ඡාආජීවං ‘මිච්ඡාආජීවො’ති පජානාති, සම්මාආජීවං ‘සම්මාආජීවො’ති පජානාති
සාස්ස හොති සම්මාදිට්ඨි
කතමො ච, භික්ඛවෙ, මිච්ඡාආජීවො
කුහනා, ලපනා, නෙමිත්තිකතා, නිප්පෙසිකතා, ලාභෙන ලාභං නිජිගීසනතා (නිජිගිං සනතා (සී. ස්‍යා
කං
පී.)) - අයං, භික්ඛවෙ, මිච්ඡාආජීවො
කතමො ච, භික්ඛවෙ, සම්මාආජීවො
සම්මාආජීවංපහං, භික්ඛවෙ , ද්වායං වදාමි - අත්ථි, භික්ඛවෙ, සම්මාආජීවො සාසවො පුඤ්ඤභාගියො උපධිවෙපක්කො
අත්ථි, භික්ඛවෙ, සම්මාආජීවො අරියො අනාසවො ලොකුත්තරො මග්ගඞ්ගො
කතමො ච, භික්ඛවෙ, සම්මාආජීවො සාසවො පුඤ්ඤභාගියො උපධිවෙපක්කො
ඉධ, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො මිච්ඡාආජීවං පහාය සම්මාආජීවෙන ජීවිකං කප්පෙති - අයං, භික්ඛවෙ, සම්මාආජීවො සාසවො පුඤ්ඤභාගියො උපධිවෙපක්කො
කතමො ච, භික්ඛවෙ, සම්මාආජීවො අරියො අනාසවො ලොකුත්තරො මග්ගඞ්ගො
යා ඛො, භික්ඛවෙ, අරියචිත්තස්ස අනාසවචිත්තස්ස අරියමග්ගසමඞ්ගිනො අරියමග්ගං භාවයතො මිච්ඡාආජීවා ආරති විරති පටිවිරති වෙරමණී - අයං, භික්ඛවෙ, සම්මාආජීවො අරියො අනාසවො ලොකුත්තරො මග්ගඞ්ගො
සො මිච්ඡාආජීවස්ස පහානාය වායමති, සම්මාආජීවස්ස උපසම්පදාය
ස්වාස්ස හොති සම්මාවායාමො
සො සතො මිච්ඡාආජීවං පජහති, සතො සම්මාආජීවං උපසම්පජ්ජ විහරති
සාස්ස හොති සම්මාසති
ඉතියිමෙ තයො ධම්මා සම්මාආජීවං අනුපරිධාවන්ති අනුපරිවත්තන්ති, සෙය්‍යථිදං - සම්මාදිට්ඨි, සම්මාවායාමො, සම්මාසති
අර්ථය'''
140
“මහණෙනි, ඔවුන් අතුරෙන් සම්‍යක් දෘෂ්ටිය පෙරටු කොට යන්නේවේ
මහණෙනි, සම්‍යක් දෘෂ්ටිය කෙසේ පෙරටු කොට යන්නේ වේද
මිථ්‍යා ආජීවය, මිථ්‍යා ආජීවයයි දැන ගනීද, සම්‍යක් ආජීවය සම්‍යක් ආජීවයයි දැනගනීද, එය ඔහුගේ සම්‍යක් දෘෂ්ටියවේ
මහණෙනි, මිථ්‍යා ආජීවය කුමක්ද
ලාභ සත්කාරාදිය සඳහා ලෝකයා මවිත කරවීම (ලාභාදිය කැමැත්තෙන්) ගරු නම්බු දී කථා කිරීමට (ලාභ සත්කාර කැමැත්තෙන්) ඒවා දෙන ලෙස ඍජුව නොකියා අඟවා කීමය
(ලාභාදිය කැමැත්තෙන්) අනුන් ගුණ මැකීමය
(වඩා ලාභ ලබනු රිසියෙන් මෙතැනින් ලද දෙය එතනටද එතනින්ලද දෙය මෙතැනටද දීම් වශයෙන්) ලාභයෙන් ලාභය හැරගැනීමය යන මෙය මහණෙනි, මිථ්‍යා ආජීවයයි
“මහණෙනි සම්‍යක් ආජීවය කුමක්ද
මහණෙනි, මම සම්‍යක් ආජීවයද දෙපරිදි කොට කියමි
මහණෙනි, ආශ්‍රව සහිතවූ කුශල පක්ෂයෙහි ඇතුළත්වූ විපාක දෙන ස්වභාවය ඇත්තාවූ සම්‍යක් ආජීවයක්ද ඇත
මහණෙනි, නිදොස්වූ ආශ්‍රව රහිතවූ ලොකොත්තර මාර්ගාංගයක්වූ සම්‍යක් ආජීවයක්ද ඇත
මහණෙනි, ආශ්‍රව සහිතවූ කුශල පක්ෂයෙහි ඇතුළත්වූ විපාක දෙන ස්වභාවය ඇත්තාවූ සම්‍යක් ආජීවය කවරේද
මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි ආර්‍ය්‍ය ශ්‍රාවක තෙමේ මිථ්‍යා ආජීවය (ජීවත්වීම සඳහා කරණ අධාර්මික කටයුතු) හැර සම්‍යක් ආජීවයෙන් දිවිපවත්වාද, මහණෙනි, මෙය ආශ්‍රව සහිතවූ කුශල පක්ෂයෙහි ඇතුළත්වූ විපාක දෙන ස්වභාවය ඇත්තාවූ සම්‍යක් ආජීවයයි
“මහණෙනි, නිදොස්වූ ආශ්‍රව රහිතවූ ලොකොත්තර මාර්ගාංගයක්වූ සම්‍යක් ආජීවය කවරේද
“මහණෙනි, නිදොස් සිත් ඇත්තහුගේ, ආශ්‍රව රහිත සිත් ඇත්තහුගේ, ආර්‍ය්‍ය මාර්ගයෙන් යුක්තවූවහුගේ, ආර්‍ය්‍ය මාර්ගය වඩන්නහුගේ මිථ්‍යා ආජීවයෙන් වෙන්වීමක් වේද, වැඩියක්ම වෙන්වීමක් වේද, ප්‍රතිපක්ෂලෙස වෙන්වීමක් වේද, සම්පූර්ණයෙන් ඈත්වේද, මහණෙනි, මෙය නිදොස්වූ ආශ්‍රව රහිතවූ ලොකොත්තර මාර්ගාංගයක්වූ සම්‍යක් ආජීවයයි
“හෙතෙම මිථ්‍යා ආජීවය පහකිරීමටද සම්‍යක් ආජීවයට පැමිණ විසීමටද, උත්සාහ කෙරෙයි
එය ඔහුගේ සම්‍යක් ව්‍යායාමය වේ
හෙතෙම සිහියෙන් යුක්තවූයේ මිථ්‍යා ආජීවය දුරුකරයි
සිහියෙන් යුක්තවූයේ සම්‍යක් ආජීවයට පැමිණ වෙසේ
එය ඔහුගේ සම්‍යක් සතිය වෙයි
මෙසේ ඔහුගේ මේ ධර්මයෝ තිදෙන සම්‍යක් ආජීවය පිරිවරා ගනිත්
අනුව පවතිත්
සම්‍යක් දෘෂ්ටිය, සම්‍යක් ව්‍යායාමය, සම්‍යක් සතිය යන තුණයි
මේ අනුව නොකළයුතු වෙළඳාම් පහ ද මේ සන්දර්භය තුළ අන්තර්ගතය
තත්ථ කතමෝ සම්මා වායාමෝ
ඉධ භික්ඛූ අනුප්පන්නානං පාපකානං අකුසලානං 
ධම්මානං
"ආදී වශයෙන් නිවැරදි උත්සාහය යන්න සිව්වැදෑරුම්ව විස්තර කෙරේ
එනම්,

නූපන් අකුසල් නොඉපදවීමට  උත්සාහ කිරීම
උපන් අකුසල් නැතිකිරීමට  උත්සාහ කිරීම
නූපන් කුසල් ඉපදවීමට  උත්සාහ කිරීම
උපන් කුසල් වැඩිදියුණු කිරීමට  උත්සාහ කිරීම
ඉධ භික්ඛු කායේ කායානුපස්සී විහරති
ආතාපි සම්පජානෝ
"
යනුවෙන් නිවැරදි සිහිය සිව්වැදෑරුම්ව විස්තර කෙරේ
එනම්,

කායානුපස්සනා- (කය අනුව බැලීම)
වේදනානුපස්සනා-(වේදනාවන් අනුව බැලීම)
චිත්තානුපස්සනා-(සිත අනුව බැලීම)
ධම්මානුපස්සනා-(ධර්‍මානුකූලව බැලීම)
දුක්‌ඛ නිරෝධ ආර්ය සත්‍යය කවරේද යත්

''යෝ තස්‌සායේව තණ්‌හාය අසේසවිරාග නිරෝධෝ චාගෝ පටිනිස්‌සග්ගෝ මුත්තී අනාලයෝ ඉදං වුච්චති දුක්‌ඛ නිරෝධ අරිය සච්චං''

යම් ඒ තෘෂ්ණාවෙහිම ශේෂ නොවූ විරාග වූ නිරෝධ වූ අතහැරීමක්‌ ඉවතලෑමක්‌ මිදීමක්‌ නොඇලීමක්‌ ඇත්ද මෙය දුක්‌ඛ නිරෝධ ආර්ය සත්‍යය නම් වේ.
'සමුදය' යන්නෙන් ලබා දෙන සරළම අර්ථය හේතූන්ගේ එකතුවෙන් දුක් ඇති වන බවයි. සමුදය යන්න 'සං- උ- අය' යන කොටස් වලින් සැකසී ඇත
දුක් හට ගැනීමට හේතුව නම් තෘෂ්ණාවයි.
"
)
තෘෂ්ණාව ප්‍රධාන කොටස් 03 කි
කාම තණ්හා
භවතණ්හා
විභවතණ්හා

කාම තණ්හා 

කාම වස්තූන් පිළිබඳව ආශාවයි.කාම වස්තූන් යනු පඤ්ච කාමයන්ය
එනම්, රූප,ශබ්ද, ගන්ධ, රස, ස්පර්ශ යනාදියයි
චක්ඛු, සෝත, ඝාණ, ජිව්හා, කාය, මන යන ෂඩ් ඉන්ද්‍රියයන් පිනවීමට ඇති කැමැත්තයි
රූප,ශබ්ද, ගන්ධ, රස, ස්පර්ශ,ධර්‍ම යනුවෙන් ගත් කළ එය සය වැදෑරැම් වේ
අතීත වර්තමාන අනාගත යන තුන් කාලයට අනුව රූපාදී අරමුණු සය වැදෑරැම්ව ග්‍රහණය අනුව  කාම තණ්හාව (18) අටළොස් වැදෑරැම් වේ
භවතණ්හා 

භව ගාමී වීමට ඇති ආශාවයි.
මරණින් පසුවද ලබන ආත්ම වල දී පසිඳුරන් පිනවමින් පස්කම් සැප විඳීමට ඇති රුචිය මින් අදහස් කෙරේ
කාම වස්තූන් කෙරෙහි ඇති ඇල්ම අනුව ශාශ්වත දෘශ්ටිගතව සැප පැතීම භව තණ්හාවේ ලක්ෂණයකි
ෂඩ් ඉන්ද්‍රියන් තුනු කාලයට අනුව පිනවීමට යාම තුළින් භව තණ්හාව අටළොස් වැදෑරැම් 
වේ
විභව තණ්හාව

මරණින් මතු තවත් උපතක් නැත
ඒ නිසා පස්කම් සැප විඳීමට අවස්ථාවක් 
නොලැබෙයි
ජීවත්ව සිටියදී හැකි තරම් කම් සුව විඳිය යුතුය
මෙම දර්ශනය උච්ඡේදවාදී දර්ශනයක් 
වශයෙන් සලකනු ලැබේ
සවිස්තරාත්මකව තෘෂ්ණාව 108 වැදෑරැම් වේ
කාම තණ්හා භවතණ්හා  විභවතණ්හා=03
රූප,ශබ්ද,ගන්ධ, රස, ස්පර්ශ, ධම්ම=06

03*0618
අධ්‍යාත්මික, භාහිර=02

18*0236
අතීත වර්තමාන අනාගත=03
=36*03
=108
" සමුදයස්ස ආයුහනට්ඨෝ නිදානට්ඨො සංයෝගට්ඨො පළිබොධට්ඨො ඉමේ චත්තාරො සමුදයස්ස 
සමුදයට්ඨා තථා අවිතථා අනඤ්ඤථා" යනුවෙන් පටිසම්භිදාමග්ග සච්ච නිද්දේසයට අනුව සමුදය 

සත්‍යයේ හෙවත් තෘෂ්ණාවේ මූලික ලක්ෂණ 04 කි
01.ආයුහනට්ඨ

02.නිදානට්ඨ

03.සංයෝගට්ඨ

04.පළිබොධට්ඨ

ආයුහනට්ඨ

දුක් උපදවන දුක් ලබා දෙන දුක් රැස් කරන අර්ථයෙන්ආයුහනට්ඨ නම් වේ
කාම ලෝක 
රූප ලෝක  අරූප ලෝක යන කවර භවයක උපත ලැබූවද ජාති ජරා මරණාදී දුක් ලබා දෙයි
ලොව යම් 
දුකක් වේද ස්කන්ධ ඇසුරින්ම ඒ සියළු දුක් පවතියි
නිදානට්ඨ 

සියළු දුක් වලට මූලික වූ තණ්හාව හේතු කොට ගෙන  උපත ලද සත්වයන්ට විවිධාකාර වූ 
හිරිහැර දුක්පීඩා උපදවන ස්වභාවය නිදානට්ඨ නම් වේ
දුක ඇති වීමට හේතුව තෘෂ්ණාව බව තේරුම් ගෙන 
තෘෂ්ණාව නැති කිරීමට පිළියම් කළ යුතුය
සසරෙහි භව ගාමීව සිටින තෙක් දුක්උපදවා ලීමට  තෘෂ්ණාව 
ඉවහල් වේ
ජාතියක් ජාතියක් පාසා අභිනව ස්කන්ධ නැවත නැවත ඇති කරන අතර ඒ නිසාම දුක් ඇති 
වීමද නිතැතින්ම සිදු වේ
සංයෝගට්ඨ 

සත්වයාට සසරින් එතෙරව විමුක්ති සුවය සළසා ගැනීමට ඉඩ නොදී නැවත නැවතත් සසරට
පත් කරමින් දුක්පීඩා විඳීමට සැළැස්වීම සංයෝගට්ඨ නම් වේ
ගසක බඳින ලද ගවයාට බැමි 
ලිහන තෙක් ඉන් ඈත‍ට ගිය නොහැක
පෘතග්ජන සත්වයා ද තණ්හාව නිසා පඤ්චස්කන්ධය පිළිබඳව 
පවත්නා බැඳීම නිසාම සසරගතව දුක් අනුභව කරයි
පළිබෝධට්ඨ 

මාර්‍ග හා ඵලාධිගමනයෙන් විමුක්තිය සළසා ගැනීමේ අවස්ථාව වළක්වන ස්වභාවය 
පළිබොධට්ඨ නම් වේ
මේ අනුව පුද්ගලයා පාපයට නැඹුරු කෙරේ
හොඳ ක්‍රියා වලින් ඈත් 
කරවයි.දුසිරිතට පොළඹවයි.
මෙබඳු මූලික ලක්ෂණ 04 ක් තෘෂ්ණාව ඇසුරින් දැකිය හැකිය
දුක නැතිකිරීමේ මාර්ගය මාර්ග සත්‍යය නම්වේ
මෙම මාර්ගය ආර්ය අෂ්ඨාංගික මාර්ගය බව බුදුන් වහන්සේ වදාල සේක
චතුරාර්ය සත්‍යය
සංසාරයේ දුකට හේතුව සමුදය සත්‍යය නම්වේ
මෙම හේතුව තණ්හාව බව බුදුන් වහන්සේ වදාල සේක
බුදු දහමේ උගන්වන භාවනා බෞද්ධ භාවනා නම් වේ
අරමුණු
සමාධිය වැඩීම
විමුක්තිය

භාවනා වර්ග
 සමථ භාවනාව හෙවත් කර්මස්ථාන භාවනාව
 විදර්ශනා භාවනාව හෙවත් ත්‍රිලක්ෂණා භාවනාව
 යුගනද්ද භාවනාව හෙවත් සමථ විදර්ශනා එකවර වැඩීම

සමථ භාවනාව හෙවත් කර්මස්ථාන භාවනාව

කර්මස්ථාන

දස කසින
කසින භාවනාවන් 10 කි
1. පඨවී කසිණ භාවනාව,
2. ආපෝ කසිණ භාවනාව,
3. වායෝ කසිණ භාවනාව,
4. තේජෝ කසිණ භාවනාව,
5.නීල කසිණ භාවනාව,
6. පීත කසිණ භාවනාව,
7. ලෝහිත කසිණ භාවනාව,
8. ඕදාත කසිණ භාවනාව,
9. ආකාස කසිණ භාවනාව,
10. ආලෝක කසිණ භාවනාව යනුවෙනි
දහ අසුබ
www
bawanawa
com බලන්න
එම දස අසුබ නම්

1. උද්ධුමාතකය (ඉදිමී ගිය මළ සිරුර)
2. විනීලික (නිල් වූ මළ සිරුර)
3. විපුබ්බත (සැරව වැගිරෙන මළ සිරුර)
4. විචිජිද්දක (සිදුරු වී සුන් වී ගිය මළ සිරුර)
5. වික්ඛායිතක (සතුන් විසින් එහා මෙහා අදිමින් මස් කඩා කනු ලබන මළ සිරුර)
6. වික්ඛිත්තක (සතුන් විසින් කඩා තැන් තැන් වල විසුරුවා ඇති මළ සිරුර)
7. හත වික්ඛිත්තක ( ඒ ඒ තැන විසුරුවන ලද කොටස් ඇති මළ සිරුර)
8. ලොහිතක ( ලේ වැගිරෙන මළ සිරුර)
9. පුලවක (පණුවන්ගෙන් ගැවසීගත් මළ සිරුර)
10. අට්ඨික (ඇට සැකිලි බවට පත් වූ මළ සිරුර)

අසුභ භාවනාව

අසුභ භාවනාව තිබෙන්නේ මහා සතිපට්ඨාන සූත්ර දේශනාව තුළ යි
මේ භාවනාව අපිට බොහෝ ම පිහිට පිණිස, පිළිසරණ පිණිස, සැපය පිණිස උපකාරවන භාවනාවක්
එතකොට මූලික වශයෙන් ඒ භාවනාව තුළ කොටස් දෙකක් තිබෙන බව තේරුම්ගන්ට ඕන
එක කොටසකදි අපි තමන්ගේ ශරීරයේ කුණප කොටස් තිස්දෙක ගැන සිහිකරනව. කෙස්, ලොම්, නිය, දත්, සම්, මස්, නහර වැල්, ඇට, ඇට මිඳූළු, වකුගඩු, හදවත, අක්මාව, පිත්තාශය, බඩදිව, පෙනහළු, කුඩා බඩවැල්, මහ බඩවැල්, ආමාංශය, අසූචි, මොළය, පිත, සෙම, සැරව, ලේ, ඩහදිය, තෙල් මන්ද, කඳූළු, වුරුණ තෙල්, කෙළ, සොටු, සඳමිඳූළු, මූත්ර
මේ විදිහට ඊලඟට අපි තමන්ගෙ ශරීරයත්, අනුන්ගේ ශරීර ගැනත් අපි කල්පණා කරනව. ඒ ශරීර හටගන්නා ආකාරයත් නැතිවෙලා යන ආකාරයත් අපි මෙනෙහි කරනව. එතකොට ඒ පළවෙනි කොටසෙදි අපි සමථ භාවනාව පුරුදුවෙනව. දෙවෙනි කොටසෙදි පුරුදුවෙන්නේ විදර්ශනා භාවනාව යි
සමථ භාවනාව පුරුදුවීමෙන් අපේ හිතේ තිබෙන රාගය දුරුවෙන්ට පටන් ගන්නව. රාගය දුරුවීමෙන් සිත නිදහස් වෙනව. රාගය දුරු වීම නිසා සිතේ උපදින නිදහස්වීමට කියනව "චේතෝවිමුක්තිය" කියල
එතකොට අපිට "චේතෝවිමුක්තිය" උපදවගැනීම පිණිස ඒ ශරීරයේ කොටස් සිහිකරමින් කරන භාවනාව උපකාර වෙනව.

ඊලඟට මේ භාවනාවේදී ශරීරය හටගන්නා ආකාරයත්, නැතිවෙලා යන ආකාරයත් ගැනත් මෙනෙහි කරනව. එතෙන්දි කෙරෙන්නෙ විදර්ශනා භාවනාව යි
ඒ විදර්ශනා භාවනාව පුරුදුකිරීමෙන් අපි තුළ අවිද්යාව දුරු වෙලා යනව. අවිද්යාව කියල කියන්නෙ ආර්ය සත්යය පිළිබඳ තිබෙන නොදන්නාකම
අවිද්යාව දුරුවීමෙන් විද්යාව පහළවෙනව. එතකොට අවිද්යාව දුරුවුනහම සිත අවිද්යාවෙන් නිදහස් වෙනව. එතකොට අවිද්යාව දුරුවීමෙන් සිත නිදහස්වීමට කියනව "ප්රඥා විමුක්තිය" කියල
එතකොට මේ භාවනාව මඟින් සමථය පුරුදුවෙනව, විදර්ශනාව පුරුදුවෙනව. සමථය පුරුදුවීමෙන් රාගය දුරුවෙන්ට උදව්වෙනව. රාගය සම්පූර්ණයෙන් යම් කලෙක දුරුවෙලා ගියාම සිත නිදහස්වෙනව. ඒ නිදහස්වීමට මොකක්ද කියන්නෙ
"චේතෝවිමුක්තිය" යි
විදර්ශනාව පුරුදුවීමෙන් මොකක්ද වෙන්නෙ
අවිද්යාව දුරුවෙන්ට පටන්ගන්නව. අවිද්යාව සම්පුර්ණයෙන් දුරුවෙලා ගියාම සිත එයින් නිදහස්වෙනව. එතකොට ඒ නිදහස්වීමට මොකක්ද කියන්නෙ
"ප්රඥා විමුක්තිය" යි
එතකොට මේ භාවනාව අපිට සමථය දියුණුකරගන්ටත් විදර්ශනාව දියුණුකරගන්ටත් උපකාරවෙනව වගේ ම චේතෝ විමුක්තිය ඇතිකරගන්ටත්, ප්රඥා විමුක්තිය ඇතිකරගන්ටත් උපකාර වෙනව. ඒ වගේම සතිපට්ඨානය සම්පුර්ණ කරගන්ට උදව්වෙනව. සමාධිය පරිපූර්ණ කරගන්ට මේ භාවනාව උදව්වෙනව. යම් කලෙක බොජ්ඣංග ධර්මයන් හතම උපදවගන්ට මේ භාවනාව උදව් වෙනව. එතකොට මෙබඳූ බොහෝ ප්රතිලාභ අත්කරගන්ට පුළුවන් භාවනාවක් තමයි අසුභ භාවනාව කියන්නෙ
දස අනුස්සති 
1. බුද්ධානුස්සති,
2. ධම්මානුස්සති, 
3. සංඝානුස්සති, 
4. සීලානුස්සති, 
5. චාගානුස්සති, 
6. කායානුස්සති, 
7. දේවානුස්සති,
8. මරණානුස්සති,
9. ආනාපානසති,
10.උපසමානුස්සති යනුවෙනි
බ්‍රහ්ම විහාර/ සතර බ්‍රහ්ම විහරණ
1. මෙත්තා, 2. කරුණා, 3. මුදිතා, 4. උපෙක්ඛා යනුවෙනි
ආරුප‍්ප

චතුදාන වවත්ථාන

ධාතු යනු සත්ත්ව පුද්ගල නොවන හේතූන් නිසා හටගත් මූලද්‍රව්‍ය කියන අර්ථයයි
ධාතු මනසිකාරය වැඩිමෙන් අනත්ත හෙවත් තමාගේයයි කිසිවක් ගත නොහැකි බව අවබෝධ වේ
පඨවි ආපෝ තේජෝ වායෝ ආකාශ විඤ්ඤාණ කියා ධාතු සයක් ඇත
පඨවි යනු තද ගතියට ය
ආපෝ යනු ඇලෙන වැගිරෙන ස්වභාවයට ය
තේජෝ යනු උෂ්ණත්වයට ය
වායෝ යනු සෙලවෙන ස්වභාවයට ය
සෑම වස්තුවකම ධාතු සතරම ඇත
ඒ ඒ ධාතූන්ගේ අඩු වැඩි බව අනුව විවිධාකාර වස්තූන් ඇති වී ඇත
පඨවි ගතිය වැඩි වුනොත් ඒ වස්තුව සම් මස් නහර ඇට ගස් ගල් ලෝහ වර්ග වැනි තද දෙයක් බවට පත් වේ
ආපෝ ධාතුව යමක අධික වුනොත් සෙම සොටු ලේ සැරව ජලය වැනි ඇලෙන වැගිරෙන දෙයක් බවට පත් වේ
තේජෝ ධාතුව අධික වෙන්න වෙන්න රස්නය වැඩි වේ
ගින්නෙහි තේජෝ ධාතුව අධිකය
සුළගෙහි වායෝ ධාතුව අධිකය
එබැවින් වේගයෙන් චලනය වේ
අප කායික චලනයන් කරන්නේ ඒ ක්‍රියාව කිරීමට අවශ්‍ය සිතෙහි බලයෙන් ඒ අවශ්‍ය අවයවයේ උපන් වායෝ ධාතුවේ ක්‍රියාකාරිත්වයෙනි
එය ඝණ වී ඇත්තේ පඨවි ගතිය අධික නිසා ය
අනෙක් ධාතු තුනත් එහි ඇත
රස්නය හෙවත් තේජෝ ගතිය වැඩි කලොත් ඒ අයිස් කැටය දිය වෙන්න පටන් ගනියි
එවිට ආපෝ ධාතුව ප්‍රකට වෙනවා
තව දුරටත් රත් කළ විට වාශ්ප වේ
එතවිට වායෝ ධාතුව ප්‍රකට වේ
මෙහි ධාතු ටිකක් හැර අයිස් කැටයක් කියා දෙයක් සත්‍ය වශයෙන් ම තිබෙනවා ද කියා සිතා බලන්න
ධාතු සතරට අයිස් කැටයක් කියා නමක් දී ඇත
මේ ධාතු සතර නිසා වර්ණය දිග පළල ආදී සටහන් මනසින් ඇති වී, ධාතු ගොඩකට ගැහැණියක්ය පිරිමියෙක්ය ලමයෙක් ය ගෙයක් ය ආදී වශයෙන් මුළාවට පත් වෙමු
ආකාශ ධාතුව යනු හිස් අවකාශය යි
විඤ්ඤාණය යනු රූප ශබ්ද ගන්ධ රස ස්ඵර්ශ සහ මනසින් නොයෙක් අරමුණු දැනගැනීමට ය
ධාතු මනසිකාර භාවනාවෙන් අරූප ධ්‍යාන ලබන ආකාරය ආනෙඤ්ජ සප්පාය, චූල සුචඤ්ඤත වැනි සූත්‍ර වළ තථාගතයන් වහන්සේ වදාළ සේක
එසේ නමුත් විශුද්ධි මාර්ගය, අභිධර්මාර්ථ සංග්‍රහය වැනි ටීකා සහ පොත්පත් වල ධාතු මනසිකාරයෙන් ධ්‍යානයක් හෝ ලබන්නට බැරි බව කියා ඇත
එය ඔවුන්ගේම මතයක් මිස බුද්ධ දේශනාවක් නොවන බව පැහැදිළි කරගත යුතුය
බෞද්ධයින් වශයෙන් අප ඒ ඒ පුද්ගලයින්ගේ මත නොව බුද්ධ දේශනාව පිළිගත යුතුය
මිසදුටු අදහස් දුරු කළ යුතුය
විදර්ශනා භාවනාව

විදර්ශනාව යනු පංච උපාදානස්කන්ධය අනිත්‍ය දුක්ඛ අනත්ත වශයෙන් සිහි නුවණින් මෙනෙහි කිරීමයි
බෞද්ධ භාවනා යනු ධර්මය ඉගෙනගෙන මෙනෙහි කිරිමකි
තමා තුළින් ධර්මය දැකීමකි
1. දුක්ඛානුපස්සනාව

දුක්ඛාර්ය සත්‍ය පිලිබද අවබෝධයක් ඇති වීමට, සිතේ සමාධියක් ඇති වීමට, ජාති ජරා ව්‍යාධි මරණ දුක්ඛය කෙටියෙන් හෝ මෙනෙහි කරන්න
ප්‍රේත ලෝකයේ ඉපිද ගින්නෙන් පිච්චෙමින් අසූචි මළමුත්රා  ආදිය අනුභව කරමින් අවුරුදු දහස් ගනන් දුක් වින්ද බව මෙනෙහි කරන්න
වයසට ගිහින් ඉන්ද්‍රියයන් දුබලව එක්තැන්ව අවුරුදු ගණන් දුක් විදින්නට සිදු විය හැකි බව සිතන්න
බ්‍රහ්මයන් ද චුත වී අපායට තිරිසන් ලෝකයට වැටේ
)

දැන් මරණසතිය වඩන්න
එසේ පෙනීමටම අවශ්‍යම නොවේ
2. අනිච්චානුපස්සනාව

බුදු දහමේ ඉගැන්වෙන අනිත්‍ය යනු සමුදය වය(අස්ථංගමය) දැකීමයි
මළක් පරවුණා, පහණක් නිවුණා, වයසට ගියා ආදී වශයෙන් දැකීම විපරිණාමයක් දැකීමක් පමණක් වන අතර ඒ තුළින් නිවන් ලබාගැනීමට අපහසුය
තථාගතයන් වහන්සේ මහා සතිපට්ඨාන සූත්‍රයේ සමුදුය වය මෙනෙහි කරන ලෙස 21 වතාවක්ම උපදෙස් දී වදාළේ ඒ තුළින් චතුරාර්ය සත්‍යය ධර්මය අවබෝධ කළ හැකි නිසාය
සමුදය වය මෙසේ දැකිය යුතුය,

දැන් සමුදය හෙවත් කුණු කය හටගත්ත හැටි මෙනෙහි කරන්න
රූපය පමණක් ගෙන සමුදය අස්ථංගමය පළමුව අවබෝධ වූ පසුව ඒ රෑපයන්ගෙන් ලැබෙන වේදනාව, සංඥාව ආදිය පැතීම මැනවයි කීම බැසගැනීම නිසා සතුට උපාදාන වී භවය නිසා ජාතිය හටගන්නා හැටි ද එසේ නොකිරීමෙන් උපාදානය භවය ජාතිය නැති වී දුක නැති වෙන හැටි ද වැඩිදුරටත් මෙනෙහි කළ හැක
සාරාංශය

ජාති ජරා ව්‍යාධි දුක්ඛය කෙටියෙන් මෙනෙහි කරන්න
චතුරාර්ය සත්යණසය අවබෝධ වේ
3. අනත්තානුපස්සනාව 

අනත්ත යනු තමා හෝ තමාට අයත් දෙයක් නොවන යන්නයි
ධාතු වශයෙන් දැකීම තුළින් අනත්ත ලක්ෂණය පහසුවෙන් අවබෝධ කළ හැක
එය චතුධාතු ව්‍යවත්ථාන භාවනාව යටතේ විස්තර කර ඇත
යුගනද්ද භාවනාව

යුගනද්ද කියන්නේ පියවර දෙකකින් සම්පුර්ණ වන භාවනාවක්
පියවර 1  සමතය
දුකක්, කලකිරීමක් හෝ ඒ වගේ වේදනාවක් එනකොට එම වේගය ඇදුනාගෙන අරිය මෛත්‍රිය වඩා ඒක සමතයකට පත් කිරීම
පියවර 2 විපස්සනා
දෙවනුව, මේ වගේ සිතුවිලි වලට යම් කිසි රටාවක් තියෙනවා
මේක අදුන ගන්න
මේ වගේ සිතුවිලි වලට තමන් බැදෙන්නේ කැමැත්තෙන්මයි
තමන්ට උවමනාවක් තියෙනවානම් නොබැදි සිටිය හැකියි
නොබැදි සිටින්න ලොකු හේතුවක් තියෙනවා
මේ සිතුවිලි තමන්ට ඔනෑ විදියට පවත්වන්න නවත්වන්න බැහැ විපරිණාමය නිසා
ඒ කියන්නේ මේවා ක්‍රමක් ක්‍රමයෙන් පටන් ගත්ත මොහොතේ සිට සීග්‍රයෙන් නැති වෙලා යනවා
එමනිසා මේවට බැදීල හිත හිත ඉන්න වැඩක් නැහැ
අනිච්ච -> මගේ සිතට මේ එන වේගය මට ඔනෑ විදියට පවත්තන්න, නවත්වන්න බැහැ

අනත්ත -> මේ දුක, එක වගේ තියෙන්නේ නැහැ, ඒක අවසාන වෙන්ව, විපරිණාමයට ලක් වෙන්ව

දුක්ක -> මේක ඇතුලට ගත්තොත් හිත කිලිටි වෙන්ව. එමනිසා අයෙමත් මේ දුකට මුහුණ දෙන්න වෙන්ව. එම නිසා මම මේ සිතුවිල්ල බදා ගන්නේ නැහැ
එකට නොබැදි මම නිදහස් වෙන්ව.

මේ සමත විපස්සනා පියවර දෙකෙන් මොහොතෙන්, මොහොතට එන දෙව්ෂ සිත් පලමුව ස්මතයට පත්කර, දෙවනුව උදුරා ඉවත් කිරීම
ආශ්‍රිත ලිපි
 සමාධි
 බුද්ධඝෝෂ හිමි
 විදර්ශනා භාවනා ක්‍රමය-රේරුකානේ චන්දවිමල හිමි
 බුද්ධ දේශණාවේ පෙන්වා වදාළ භාවනාව යනු කුමක්ද
net/category/21/
 යුගනද්ද භාවනාව Please Search in YOU TUBE

ප්‍රසිද්ධ බෞද්ධ භාවනා ගුරුවරු

ශ්‍රී ලංකාව 

පූජ්‍ය කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි
පූජ්‍ය   කොට්ටාවේ සුමන හිමි
 පූජ්‍ය මාතර ඥානාරාම හිමි 
 පූජ්‍ය   මීතිරිගල ධම්මාවාස හිමි
 පූජ්‍ය  කටුකුරුන්දේ ඤාණනන්ද හිමි  
 පූජ්‍ය උඩඊරියගම ධම්මජීව හිමි 
 පූජ්‍ය එල්ලාවල විජිතනන්ද හිමි 
 මහා ප්‍රාඥ මීවනපලානේ සිරි ධම්මාලංකාර අරිහතුන් වහන්සේ https
net/about/

ඉන්දියාව
 දීපා මා 
 එස්. එන්. ගොයෙන්කා තුමා

තායි ලන්තය
 අජාන් මන්  
 අජාන් චා  
 අජාන් ලී ධම්මධරෝ 
 අජාන් ජම්නියන්

බුරුමය
 මහාසී සයාඩෝ 
 පණ්ඩිත සයාඩෝ
ශ්‍රි ලංකාවේ සිංහල බෞද්ධයන් විසින් සිදුකරන තමන්ට හො වෙන් අයෙකුට ශාන්තිය පතා සිදුකරන පූජාවකි
බෝධිය වන්දනා කරන ගාථා ඇත

අතීතය

ආරම්භය
මහ්න්දාගමනයට පෙර සිටම සිංහලයන් මහා වෘක්ෂ සහ රුක් දෙවි වන්දනාවේ නිරත විය
ශ්‍රී මහා බෝධි අංකුරයක් ලක් දිවට වැඩම කිරීමත් සමග ක්‍රමයෙන් වෙනත් ගස් වන්දනා කිරීම අඩුවී බෝධි වන්දනාවට යොමුවිය
වත්මන් ක්‍රමයේ ආරම්භය
1970 දශකයේදී පානදුරේ අරියධම්ම හිමි විසින් හඳුන්වාදුන් ක්‍රමය සහ එම හිමියන් විසින් රචිත බෝධි පූජා කවි වර්ථමානයේ ස්ංහල බෞද්ධයන් විසින් විශාල ලෙස භාවිතා කරයි
ආශ්‍රිත ලිපි
 පානදුරේ අරියධම්ම හිමි

ශ්‍රී ලංකාවේ බුද්ධාගම
ඇෆ්ගනිස්තානයෙහි  ඇෆ්ගන් නිදහස් දිනය සැමරෙනුයේ අගෝස්තු 19 දිනදී වන අතර එහිදී 1919 එංගලන්ත-ඇෆ්ගන් ගිවිසුම සිහි කෙරෙයි
ඇෆ්ගනිස්තානය කිසිවිටෙක බ්‍රිතාන්‍ය අධිරාජ්‍යයෙහි කොටසක්ව නොපැවතුනද, මෙම ගිවිසුම මගින් බ්‍රිතාන්‍යය වෙතින් පූර්ණ නිදහස පිරිනැමිණි
බ්‍රිතාන්‍යයෝ ඇෆ්ගනිස්තානය සමග යුද්ධ තුනක් සටන් කළහ
ආශ්‍රිත 

නිදහස් දිනයන්
1919 වසර (MCMXIX) යනු ග්‍රෙගෝරියානු දින දසුන ප්‍රකාර බදාදා දිනයකින් ඇරඹෙන සාමාන්‍ය අවුරුද්දක් (බැඳිය විසින් මුළු දින දසුන දක්වනු ඇත)  වන අතර දින 13-ක්-සෙමින් යන ජූලියානු දින දසුන ප්‍රකාර  අඟහරුවාදා දිනයකින් ඇරඹෙන සාමාන්‍ය අවුරුද්දක් වෙයි
කුසගිනි අවතාර උත්සවය හෝ  යී ලං  ලෙසින්ද හැඳින්වෙන,  අවතාර උත්සවය යනු, බොහෝ රටවල චීන ජාතිකයන් විසින් සැමරෙන සාම්ප්‍රදායික චීන උත්සවයකි
( චන්ද්‍ර සූර්ය දින දසුනක් වන), චීන දින දසුනෙහි, අවතාර උත්සවය පැවැත්වෙන්නේ සත්වන මාසයෙහි 15වන රාත්‍රියෙහි (දකුණු චීනයේ 14වන රාත්‍රියෙහි) දීය
සභා වසර  ලෙසින්ද හැඳින්වෙන, ජනවන්දනා වසර යනු, සාන්තුවරයන් සිහිකිරීම්ද අඩංගු මංගල්‍යය  සැමරිය යුත්තේ කවර දිනකදීද යන්න සහ, වාර්ෂික චක්‍රයක් අනුව හෝ වසර කිහිපයක චක්‍රයක් අනුව හෝ, ශුද්ධ ලියවිල්ලේ කුමන කොටස් කියවිය යුතුද  යන්න තීරණය කෙරෙන, ක්‍රිස්තියානි සභාවන්හී ජන්වන්දනාමය කාලසීමාවන් චක්‍රයකි
ජනවන්දනා වසරෙහි වෙනස් කාලසීමා සඳහා, ප්‍රභින්න  ජනවන්දනා වර්ණයන් භාවිතා විය හැක
මංගල්‍යයන් පැවැත්වෙන දිනයන් පිළිබඳව,  විවිධ  සභාවන් අතර වෙනස්කම් පැවතිය හැකි නමුදු, ක්‍රමානුරූපය සහ තර්කානුකූල බව බොහෝ ලෙසින් එක සමාන වෙයි
පාස්කු මංගල්‍යය පැවැත්වෙන දිනය අනුව වෙනස්වන, බොහෝ වෙනත්  සචල මංගල්‍යයන් පවතින අතර, එසේ පාස්කු දිනය පැවැත්වෙන දිනය අනුව, වසරෙන් වසරට  බොහෝ මංගල්‍යය දිනයන්,  බටහිර හා නැගෙනහිර සභාවන්හී වෙනස් වෙයි
මංගල්‍යයන් සහ උත්සවයන් කෙතරම් ප්‍රමාණයක් සැමරෙනවාද යන්නද සභාවන් අනුව වෙනස් වෙයි
විශේෂිත වශයෙන් කන්‍යා මරියතුමියගේ සහ අනෙකුත් සාන්තුවරයන්ගේ මංගල්‍යයන් සැලකූ කළ, සාමාන්‍යයෙන්, කතෝලික සහ ඕර්තඩොක්ස් සභාවන්ට වඩා අඩු මංගල්‍යය ප්‍රමාණයක් ප්‍රොතෙස්තන්ත සභාවන් විසින් සමරනු ලැබේ
ජනවන්දනාමය චක්‍රය 
ජනවන්දනාමය චක්‍රයක් විසින්, ජනවන්දනා වසරක්, කාලසීමා මාලාවකට බෙදා වෙන් කරන අතර, එයින් එක් එක් කාල සීමාවකට වෙන්වූ ස්වීය මනෝභාවයන්, දේවධර්මීය අවධාරණයන්, සහ  යාච්ඤා ප්‍රක්‍රමයන් සහිත වන අතර, දේවස්ථාන සැරසීමේ වෙනස් ක්‍රම, දේවස්ථාන ඇතුලත සැරසීම සඳහා භාවිතා වන ප්‍රසාධනයන්ගේ සහ පූජ්‍ය පක්ෂය සඳහා ලෝගුවන්හී වර්ණයන්, ශුද්ධ ලියවිලි කියවීම්, දේශනා සඳහා තේමාවන් සහ නිවෙස්වලදී පෞද්ගලිකව පිළිපැදෙන වෙනස් සම්ප්‍රදායයන් සහ ප්‍රතිපත්තීන් පවා තුලින් මේවා ප්‍රකට විය හැක
ජනවන්දනා වසර අනුගමනය කරන සභාවන්හී, එක් එක් ඉරිදා දිනයන් සඳහා  ශුද්ධ ලියවිලි පාඨ  (සමහර සම්ප්‍රදායයන්හීදී වසරේ එක් එක් දිනයන් සඳහා වෙන් වෙන් වශයෙන්) පාධන සංග්‍රහයක් තුල සඳහන් කොට ඇත
ලෝක ව්‍යාප්තව, දෙමළ පුවත්පත් ප්‍රකාශයට පත් කෙරෙයි
රටවල්
ශ්‍රී ලංකාව
 ඉන්දියාව
 සිංගප්පූරුව
 මලයාසියාව
 එක්සත් රාජධානිය
 කැනඩාව
 ඕස්ට්‍රේලියාව
 මැද පෙරදිග

ශ්‍රී ලංකාව
 වීරකේසරී வீரகேசரி
 සුදර් ඔලි சுடர் ஒளி
 තිනකරන් தினகரன்
 තිනක්කුරල් தினக்குரல்
 උදයන් உதயன்

දෙමළ භාෂා පුවත්පත්
භාෂාව අනුව පුවත්පත් ලැයිස්තු
වීරකේසරී   යනු ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රමුඛ දෙමළ දිනපතා පුවත්පත් අතුරින් එකකි
එය  ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණිතම සහ විශාලතම අළෙවිය සහිත දෙමළ පුවත්පත වෙයි
වීරකේසරී අයිතිකරු,  ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රමුඛ  මුද්‍රිත සහ  වෙබ් මාධ්‍ය සංවිධානයක් වන  සීමාසහිත එක්ස්ප්‍රස් නිවුස්පේපර්ස්  (ලංකා) (පුද්ගලික) සමාගම වෙයි
සුදර් ඔලි ( සුදර් ඔලි) යනු,  උදයන් පුවත්පත් සමූහයෙහි කොටසක් වන   සී/ස මාස් මීඩියා සින්ඩිකේට් (පුද්ගලික) සමාගම විසින් ප්‍රකාශයට පත් කෙරෙන, දෙමළ භාෂා ශ්‍රී ලාංකික දිනපතා පුවත්පතකි
2000 වසරෙහිදී ඇරඹුනු එය ප්‍රකාශයට පත් කෙරෙනුයේ   කොළඹ නගරය කේන්ද්‍ර කොට ගෙනය
එහි සොහායුරු පුවත්පත වන්නේ යාපන නගරය කේන්ද්‍ර කොට ගත්  උදයන් පුවත්පත වෙයි
මෙම පුවත්පත කිහිපවතාවක් පහරදීමට ලක්ව, අවිගත් කණ්ඩායම් සහ අනෙකුත් හමුදා බලකායන් විසින් එහි කාර්ය මණ්ඩලයෙහි කිහිප දෙනෙකු  ඝාතනයට ලක්වී ඇති අතර, එය නිතොරම තර්ජනයන්ට ලක්වෙයි
තිනකරන් යනු,  ශ්‍රී ලංකාවේ  දෙමළ දිනපතා පුවත්පතකි
එය ලංකාවේ සීමාසහිත එක්සත් ප්‍රවෘත්ති පත්‍ර සමාගම විසින් ප්‍රකාශයට පත් කෙරෙයි
එහි සොහායුරු පුවත්පත් වන්නේ, සන්ඩේ ඔබ්සවර්, සිළුමිණ, දිනමිණ සහ  ඩේලි නිවුස් වෙති
දිනපතා පුවත්පතෙහි අළෙවිය 50,000 වන අතර එහි ඉරිදා අනුවාදය, තිනකරන් වාරමන්ජරී සඳහා, නිකුතුවකට 70,000 ක් අළෙවියක් වෙයි
මෙයද බලන්න
ශ්‍රී ලංකාවේ පුවත්පත් ලැයිස්තුව

ආශ්‍රිත

බාහිර සබැඳි
තිනකරන් නිල වෙබ් අඩවිය

ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රකාශයට පත් කෙරෙන දිනපතා පුවත්පත්
ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රකාශයට පත් කෙරෙන දෙමළ භාෂා පුවත්පත්
1932දී ඇරඹුනු ප්‍රකාශන
ලංකාවේ සීමාසහිත එක්සත් ප්‍රවෘත්ති පත්‍ර සමාගම
තිනක්කුරල් යනු,  ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රකාශයට පත් කෙරෙන දෙමළ පුවත්පතකි
වීරකේසරී පුවත්පතෙහි හිටපු සංස්කාරකයෙක් වූ, පොන් රාජගෝපාල් විසින් 1997 දී එය ආරම්භ කරන ලදි
මෑත කාලයේදී පුවත්පතෙහි බෙදාහැරීම බලහත්කාරයෙන් නතරකිරීමට ගත් තැත් කිහිපයක් පිළිබඳ වාර්තා වෙයි
මෙයද බලන්න
ශ්‍රී ලංකාවේ පුවත්පත් ලැයිස්තුව

ආශ්‍රිත

බාහිර සබැඳි
තිනක්කුරල් නිල වෙබ් අඩවිය 

ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රකාශයට පත් කෙරෙන දෙමළ භාෂා පුවත්පත්
ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රකාශයට පත් කෙරෙන දිනපතා පුවත්පත්
1997දී ඇරඹුනු ප්‍රකාශන
උදයන් ( උදයන්, ) යනු, උදයන් පුවත්පත් සමූහයෙහි කොටසක් වන සීමාසහිත නව උදයන් ප්‍රකාශන (පුද්ගලික) සමාගම විසින් ප්‍රකාශයට පත් කෙරෙන,  දෙමළ භාෂා ශ්‍රී ලාංකික දිනපතා පුවත්පතකි
1985 දී අරඹන ලද එය,  යාපනය නගරය කේන්ද්‍රගතව ප්‍රකාශයට පත් කෙරෙයි
එහි සොහායුරු පුවත්පත වන්නේ කොළඹ කේන්ද්‍රගතව ප්‍රකාශයට පත් කෙරෙන්  සුදර් ඔලි පුවත්පතයි
යාපනය කේන්ද්‍රගතව පළවෙමින් සිවිල් යුද්ධය නිසා ප්‍රකාශයට පත් කිරීම අත්නොහල එකම පුවත් පත  උදයන් වෙයි
පුවත්පත කිහිපවතාවක්ම පහරදීම් වලට ලක්ව, අවිගත් බලකායන් විසින් හා වෙනත් හමුදාවන් විසින් එහි කාර්ය මණ්ඩල සාමාජිකයන් කිහිප දෙනෙකු මරා දමා ඇති අතර එය නිතොර තර්ජන වලට ලක් වෙයි
ආශ්‍රිත

ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රකාශයට පත් කෙරෙන දිනපතා පුවත්පත්
යාපනයේ මාධ්‍ය කටයුතු
1985දී ඇරඹුනු ප්‍රකාශන
ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රකාශයට පත් කෙරෙන දෙමළ භාෂා පුවත්පත්
උදයන් පුවත්පත් සමූහය
ලංකාවේ පළමු පුවත්පත colombo jurnol වේ
(1832)
ශ්‍රී ලංකාවේ පළමු සිංහල පුවත්පත බුලත්ගම ධර්මාලංකාර හිමිගේ මූලිකත්වයෙන් පල කළ  "ලංකාලෝකය"(1860) වේ
නමුත් මෙය රාජ්‍ය ලේඛනාගාරයේ ලියාපදිංචි වූ පුවත්පතක් නොවේ
ශ්‍රී ලංකාවේ රාජ්‍ය ලේඛනාගාරයේ ලියාපදිංචි මුල්ම පුවත්පත වන්නේ "ලක්මිණි පහන"(1962) පුවත්පත වේ
මෙහි කතුවරයා වන්නේ කොග්ගල ප්‍රඟ්දාශේඛර පඬිතුමාය
ශ්‍රී ලංකාවේ පළමු සඟරාව වන්නේ,1832දී පළවූ "මාසික තෑග්ග" වේ
පසුව 1840දී "ලංකා නිධානය" සඟරාව පළ විය
බෞද්ධ පුනර්ජීවන ව්‍යාපාරය යටතේ බිහි වූ පුවත්පත්-

 ලක්මිණි පහන(1862)
 ලක්රිවි කිරණ(1864)
 සරසවි සඳරැස(1880)
 සිංහල ජාතිය(1902)
 සිංහල බෞද්ධයා(1906)

සිංහල  පුවත්පත්

දෙමළ පුවත්පත්

ඉංග්‍රීසි පුවත්පත්
 ඩේලි නිවුස් - රාජ්‍ය-අයිතිය, දිනපතා
 ද සන්ඩේ ඔබ්සවර් - රාජ්‍ය-අයිතිය, සතිපතා
 ඩේලි මිරර් - විජය-අයිතිය, දිනපතා
 ද සන්ඩේ ටයිම්ස් - විජය-අයිතිය, සතිපතා
 දි  අයිලන්ඩ් - උපාලි-අයිතිය, දිනපතා
 ද සන්ඩේ ලීඩර් පෞද්ගලික අයිතිය, සතිපතා
 ද නේෂන්- රිවිර මීඩියා කෝපරේෂන්, සතිපතා
 ද මෝනිං ලීඩර්  - පෞද්ගලික අයිතිය, සතිපතා
 ලක්බිම නිවුස්  - සුමති නිවුස් පේපර්ස්, සතිපතා
 ද බොටම් ලයින්  - රිවිර මීඩියා කෝපරේෂන්, සතිමැද සතිපතා
 ද කලම්බු පෝස්ට් - අඟහරුවාදා පමණයි
ලංකා බිස්නස් ඔන්ලයින්-ව්‍යාපාරික පුවත් - දිනපතා

මූලාශ්‍ර 

ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රකාශයට පත් කෙරෙන පුවත්පත්
 ජනමාධ්‍ය
නිනොයි අකීනෝ දිනය යනු, වාර්ෂිකව අගෝස්තු 21 දිනදී සිහිකෙරෙන, පිලිපීනයේ ජාතික වැඩ-නොකරන නිවාඩු දිනයක් වන අතර, එහිදී සැමරෙන්නේ, හිටපු  සෙනෙට් මන්ත්‍රී බෙනින්නෝ  "නිනෝයි" අකීනෝ, කණි
1983 දී ඝාතනය කිරීමයි
ඔහු, පසුව පිලිපීන ජනාධිපති ලෙසින් පත්වූ කොරසෝන් අකීනෝගේ සැමියා විය
රටෙහි  ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයේ වීරයින් අතුරින් දෙදෙනෙකු ලෙසින් මෙම දෙදෙනා සලකනු ලැබේ
"ඇවතාර්
අවසන් වායුබන්ධක"(Avatar
The Last  Airbender) ඇමරිකාවේ Nickelodeon Animation Studios විසින් නිමවන ලද ළමා සජීවීකරණ ටෙලි වෘතාන්තයකි
එය අතුරුකතා 61කින් හා ඍතු 3කින් සමන්විත වූ අතර 2005සිට 2008දක්වා නිකලෝඩියන් රූපවාහිනී නාලිකාවේ විකාශය විය
මෙම කතාමාලාව සහනිර්මාතෘන් Michael Dante DiMartino , Bryan Konietzko යන දෙපල හා Aaron Ehasz ගේ උදවුවෙන් නිමවුණි
ඇවතාර්
අවසන් වායුබන්ධක දිගහැරෙන්නේ ආසියානු සංස්කෘතිය මුසු, සතර මහා භූතයින්(ආපෝ,තේජෝ,වායෝ,පඨවි) "බන්ධන" නම් අධිමානසික ශිල්ප ක්‍රම මගින් පාලනය කළහැකි සමහරුන් සිටින ලෝකයක ය
මෙම වෘතාන්තය ජපන් ඇනිමේ හා නූතන ඇමරිකානු සජීවීකරණ ශෛලීන් වල සංකලනයකි
2013දි මෙහි අලුත්ම කතාමාලාව වන "The Legend Of Korra" කතාමාලාවද එළිදැක්වුනි
මෙම කතාමාලාව දොළොස් හැවිරිදි ආන්ග් නම් වායුබන්ධකයා හා ඔහුගේ යහළුවන් අග්නි රාජ්‍යයේ අග්නි අධිරජු පරදා ලොවට සාමය ගෙන එන්නට දරන ප්‍රයත්නය වටා ගෙතුනකි
කතාමාලාවේ 1වෙනි කොටස 2005,නවම් මස 21වෙනිදා විකාශය වූ අතර, අවසන් කොටස 2008,ඇසල මස 19 වනදා විකාශය විය
කතාමාලා විශ්ලේෂණය 

ඇවතාර් කතාමාලාව ඇරඹෙන්නේ මිනිසුන්,දෙමුහුන් සතුන් හා දේවතාවන් එකට හා වෙන්වී වාසය කරන ලෝකයකය
මනුෂ්‍ය ශිෂ්ටාචාරය ජල (水),පෘථිවි (土),අග්නි (火),වායු (氣) ලෙස සිව් මහා ජාතීන් වලට බෙදී ඇති අතර එක් එක් ජාතීන්ගෙන් කිහිපදෙනෙකුට තමන් අයත් ජාතියේ මූලධාතුව සටන් කලා,චලන මගින් බන්ධනය කර පාලනය කල හැක
එක් එක් බන්ධන ශිල්ප අනුබන්ධන ශිල්ප වලටද බෙදෙන අතර ඒවායින් සමහරක් ලෙස ලෝහබන්ධනය (පෘථිවි),අකුණුබන්ධනය (අග්නි) හා රුධිරබන්ධනය (ජල) හැඳින්විය හැක
ආකාශබන්ධනය මළගිය ශිල්ප ක්‍රමයක් වන අතර වෘතාන්තයේ අවසන් කොටසට එනතුරුම දක්නට නොලැබේ
කෙසේ හෝ මෙම මහා ධාතූන් සතරම බන්ධනය කල හැකි එකම එක ජීවියෙකු ද ලොවට උපදී
ඒ නම් ඇවතාර් ය
හේ හෝ ඈ දේවතා බලය රැගෙන මනුලොව පහලවූ සත්ත්වයෙකි
ඇවතාර් වරයකු මියගිය විට හේ සතර මහා භූත පිලිවෙලින් ඊළඟ ජාතියේ උපදී
මෙම නැවත උපදින වාරයක් පාසාම හේ ස්වකීය බන්ධන බලයේ සිට අනෙක් බන්ධන ක්‍රම ද ප්‍රගුණ කොට සම්පූර්ණ ඇවතාර් වරයෙකු විය යුතුය
අවතාර්වරයෙකුට "ඇවතාර් අවස්ථාව" නම් ස්වයංක්‍රීය ආරක්ෂණ ක්‍රමයක් පිහිටන අතර එමගින් ඔහුට තම පෙර ආත්ම භවයන්හි ලබාගත් ශක්තීන් හා දැනුම භාවිතා කල හැක
එමෙන්ම චක්‍ර භාවනා ප්‍රගුණ කිරීමෙන් "ඇවතාර් අවස්ථාව" ඇවතාර් ට වුවමනා
ලෙස භාවිතා කිරීමටද හැක
මනුෂ්‍ය ජාතීන් අතර මෙන්ම දේවතාවුන් අතරද ඇති එකම සම්බන්ධය ඔහු නිසා හේ සැමවිටම ලෝක හා ජාතීන් අතර සාමය පවත්වා ගැනීමට උපකාරී විය යුතුය
පාදක කතාව

කතාමාලාවට අවුරුදු 100කට පමණ පෙර සිදුවූ සිදුවීමකින් සියලුදේ ඇරඹේ
වස් 100කට පෙර අග්නි අධිරජු සෝසින් තම රාජ්‍ය බලය ව්‍යාප්ත කිරීමට ලෝක යුද්ධයක් අරඹන අතර එවකට ඇවතාර් වන රොකු එය වලකාලයි
ඇවතාර් රොකු ගේ අභාවයෙන් පසුව වායු ආරාමයන්හි ඉපදුනු ඇවතාර් ආන්ග් හට තමන් ඇවතාර් බව නිසි වයසට පැමිණීමට පෙරම දැනගන්නට ලැබෙයි
ආන්ග් තමාට දැරීමට සිදුවන වගකීම් හා වෙන්වීම් වලට බියවී ආරාමයෙන් පැනයන අතර,අතරමගදී කුනාටුවකට අසුවී ආන්ග් හා ඔහුගේ පියාඹන ගවයා වන ආපා හිම කුට්ටියක් තුල ශිශිරතාරක නින්දෙන් හිරවේ
අග්නි අධිරජු සෝසින්, නව ඇවතාර් මරාදැමීමේ අදහසින් මුළු වායු ආරාම සතරේම මිනිසුන් සමූලඝාතනය කරන අතර එමගින් ආන්ග් මුළු ලෝකයේම අවසන් වායුබන්ධකයා බවට පත්වේ
ලෝක යුද්ධය වසර සිය ගණන් දිවයන අතර එම කාලාන්තරයේ සෝසින්ගේ පුත් අසූලෝන් ද ඔහුගෙන් පසු ඔහුගේ බාල පුත් ඕසායි ද බලයට පත්වේ
වැඩිමහල් පුත් ඓරෝ, තම තරුණ කාලයේදී බා-සිං-සේ පෘථිවි නගරයට දින 600ක ප්‍රහාරයක් දියත් කරන ලද්දෙකි
චරිත

ආන්ග් 安昂 (සැක් ටෛලර් ඓසන්) 
යනු කතාමාලාවේ ප්‍රධාන චරිතය වන දොළොස්-හැවිරිදි විනෝදකාමී පිරිමි ළමයෙකි
අවිහිංසාවාදියෙකු මෙන්ම සටන් විරෝධියෙකු වුවද,හේ තම මිතුරන්ගේ ආරක්ෂාව තම වගකීමක් ලෙස ගනියි
ඔහු ග්‍රහලෝකයේ අවතාර්ගේ පුනරුප්පත්තිය බැවින් බොහෝ විට ගැටුම් විසඳීමේ විනිශ්චයකාර තනතුර ඔහු අත පැවරේ
වෘතාන්තයේ නිර්මාතෘන්ට අනුව ආන්ග්ගේ සිරුරේ ඇති ඊතලාකාර පච්ච මගින් ඔහු වායුබන්ධක විශාරදයෙක් බව කියවෙන අතර ලෝකයේ බාලම විශාරද වායුබන්ධකයා ඔහු වේ
ආන්ග්ට අනුව ලෝකයේ පහලවූ දක්ෂතම වායුබන්ධකයා ඔහුගේ ගුරුතුමාණන් වන ග්‍යාත්සෝ හිමියන්ය
කටාරා 卡塔拉 (මෑ විට්මන්) 
යනු දක්ෂිණ ජල ගෝත්‍රයට අයත්වන දහහතර-හැවිරිදි ජලබන්ධකයෙකි
ඈ තම අයියණ්ඩියත් සමග අග්නි අධිරජු පැරදවීමේ ආන්ග්ගේ ගවේෂණයට සහභාගී වන අතර අවසානයේදී ඔහුගේ ජලබන්ධක ගුරුතුමිය බවට පත්වේ
කටාරා තම ගෝත්‍රයේ අවසන් ජලබන්ධකයන් දෙදෙනාගෙන් කෙනෙකු වන අතර,(අනෙක් පුද්ගලයා "හාමා" ය) රුධිරබන්ධනය (කතාමාලාවෙදී දෙවරක් පමණක් භාවිතා වේ) භාවිතා කල හැකි ජලබන්ධකයන් දෙදෙනාගෙන් කෙනෙකු වේ
කටාරා ස්වභාවයෙන් කරුණාබර හා උදාර තැනැත්තියක් වුවද,පාවාදීම් හා ද්‍රෝහීකම් දුටුවිට ඉතා ඉක්මනින් සැලෙයි
කතාමාලාවේ පළමු සංස්කරණයේදී කටාරාගේ නම "කායා"(琪亞) වූ අතර පසුව එම නම ඇගේ මවට යෙදුණි
සාකා 索卡 (ජැක් දෙසේනා) 
පහළොස්-හැවිරිදි දක්ෂිණ ජල ගෝත්‍රික රණශූරයෙකි
ඔහුගේ නැගණියත් සමග ඔහුද අග්නි අධිරජු පැරදවීමේ සටනට ආන්ග් හා එක්වේ
තමාවම "මාංශ කෑමට පෙරේත" හා "උපහාසාත්මක" ලෙස   හඳුනාගන්නා සාකා, බොහෝවිට කතාවට හාස විශ්‍රාන්තිය ගෙනදෙයි
ඔහුගේ යහළුවන්ට මෙන් සාකා හට බන්ධන බලය නැති බැවින් හේ සැමවිටම ඔහුගේ ආයුධ ශක්තිය හා අසිපත මත යැපෙයි
ටාෆ් බෙයිෆොං 北方拓芙 (ජෙසී ෆ්ලවර්) 
2වෙනි ඍතුවේදී දක්නට ලැබෙන දොළොස්-හැවිරිදි පෘථිවිබන්ධක ප්‍රවීඥයෙකු වන අන්ධ ගැහැණු ළමයෙකි
වගුරුබිමකදී ආන්ග් දකින දර්ශනයකට පසුව ඈ ඔහුගේ පෘථිවිබන්ධන ගුරුවරිය වේ
උපතින් අන්ධ වුවද,තම පෘථිවිබන්ධනය භාවිතයෙන් පොළොවින් ගමන් ගන්නා කම්පන තරංග ඔස්සේ "දැකීමට" ඇයට හැකිය
මෙම දක්ෂතාවය මගින් ඈ හට අනෙකෙකුගේ හෘද ස්පන්දනය අසා අනෙක් පුද්ගලයා පවසන්නේ සත්‍යයක්ද අසත්‍යයක්ද යන්න කීමට හැක
ඇය පසුකාලයේදී ලෝහවල ඇති පෘථිවි ගුණාංග භාවිතයෙන් "ලෝහබන්ධනය" සොයාගනියි
සූකෝ 蘇科 (ඩාන්ටේ බස්කෝ) 
යනු දහසය-හැවිරිදි අග්නිබන්ධක, පිටුවහල් කරනලද අග්නිරාජ්යයේ කුමරෙකි
ඔහු පලවන ඍතුවේදී දුෂ්ටයා ලෙසද, දෙවන ඍතුවේදී දුෂ්ටයෙක් නොවන්නෙකු ලෙසද, තෙවන ඍතුවේදී වීරයෙකු ලෙසද දක්නට ලැබෙයි
හේ දැඩි අධිශ්ටානයක් සහිත මුරණ්ඩු පුද්ගලයකු වන අතර, තුන්වන ඍතුව වනතෙක්ම කරුණාව,දයාව දක්වන්නේ ඉතා දුලබ ලෙසය
ඔහු තම අහිමිවූ ගෞරවය ලබාගැනීම සඳහා උමතු ගවේෂණයක් කරන අතර අවසානයේදී එහි සැබෑ අරුත ඔහුට පැහැදිලි වෙයි
මුල් කාලවලදී ඔහු තමාගේම ද්වේශය,ආත්මානුකම්පාව,පවුල් ගැටළු හා හොඳ සහ නරක අතර අතරමං ව වාසය කලද, පසුව ඔහු තම කිරීටය අතහැර සාමය වෙනුවෙන් ඇවතාර් හට එකතුවේ
කතාමාලාව අවසානයේ ඔහු නව අග්නි අධිරජු බවට පත්ව අන් දේශයන් සමග නැතිවූ සාමය නැවත නගාලන්නට උදවුවන බවට දිවුරුම්දෙයි
ආපා 阿柏 (ඩී බ්‍රැඩ්ලි බේකර්) 
ආන්ග්ගේ පියාඹන ගවයා සහ, ඔහුව ලොව වටේ රැගෙනයන ප්‍රවාහන මාධ්‍යය වේ
හේද ආන්ග් සමගම අවු100ක ශිශිරතාරක නින්දට වැටෙන අතර ආන්ග් සමග ඉතා දැඩි බැඳීමක් ඇතිකරගනී
ඔහුට පියාසර කිරීමේ හැකියාව පවතින අතර තම වලිගයෙන් බලවත් සුළං පහරවල් මැවීමට හැකියාව ඇත
ආන්ග් ට අනුව,ප්‍රථම වායුබන්ධකයන් වූයේ පියාඹන ගවයින්ය
මෝමෝ 模模  (ඩී බ්‍රැඩ්ලි බේකර්)
යනු ආන්ග් දක්ෂිණ වායු ආරාමයෙන් සොයාගන්නා නුවණැති හා කුතුහලය සහිත පියාඹන ලීමර් සතෙකි
ආහාර සඳහා ඔහු බොහෝවිට ආපා හෝ අනෙක් සතුන් සමග පොරබදයි
ඔහුට ආන්ග්ගේ කතාවහර තෙරුනද අන් අයගේ කතාබස වැටහ නොගනී
"Tales of Ba Sing Se" පරිච්ඡේදයේ දී, මෝමෝ ගේ නම ලිය ඇත්තේ 模模 (mó mó)ලෙසය
මෝමෝ යනු ජපන් බසින් "පීච් ගෙඩිය" යන්න(ආන්ග් ඔහුව නම් කිරීමට තැත් කරන වෙලාවේදී ඔහු සාකාගෙන් පීච් ගෙඩියක් උදුරාගනියි)නමුත් ,එය අන් තැන්වල ලියා ඇත්තේ 桃,නොහොත් චීන බසින් පීච් යන අරුත දෙන අකුරෙනි
ඓරෝ 艾洛 (Mako Iwamatsu/ග්‍රෙග් බෝල්ඩ්වින්) 
අග්නි රාජ්‍යයේ හිටපු ජනරාල් වරයෙකි
ඔහුව හඳුන්වන අන්වර්ථ නාමය "දටහිරෙහි මකරා" වන අතර, සූකොගේ මහප්පා හා අදුරුතුමාද වේ
ඔවුන්ගේ පියාගේ අභාවයෙන් පසු රජකම ලැබීමට තිබුනේ ඔහුට වුවද, ඔහුගේ රජපෙලපත ගෙනයාමට ඇති නොහැකියාව පෙන්වා ඔහුගේ සොයුරා වන ඕසායි රජකම ගත්තේය
මතුපිටින් හේ විනෝදශීලී,කරුණාබර,සර්වසුභාවාදී,විකාර මහල්ලෙක් ලෙස පෙනුනද,ඇතුලතින් ඔහු ශක්තිමත් හා භක්තිමත් රණකාමියෙකි
ඓරෝ ධවල පියුමේ සංගමය (Order of the White Lotus) යන රහසිගත සමිතියේ ප්‍රබල සාමාජිකයෙකු වේ
අන් අග්නිබන්ධකයින් මෙන් නොව,ඓරෝ තම ශක්ති ප්‍රභවය ලෙස ද්වේශය භාවිත නොකර,මකරුන්ගෙන් ලබාගත් අග්නිබන්ධන රහසක් මත යැපෙයි
අසූලා (ග්‍රේ දීලීල්)
 
යනු සිව්දස-හැවිරිදි අග්නි අධිරාජ්‍යයේ කුමරිය වන අතර සූකෝ ගේ නැගණියයි
ඈ කතාමාලාවේ ප්‍රධානම දුෂ්ට චරිතයකි
අසූලා උපතින්ම අග්නිබන්ධන ප්‍රවීඥයෙකු වන අතර ලොව ජීවත්වන අකුණුබන්ධකයින් කිහිපදෙනා අතරින් කෙනෙකි
ඈ අන් ඇය හැසිරවීමේ ප්‍රයෝගකාරී විශාරදයක වන අතර ඈ තම යටත් වැස්සන් හා යහළුවන් එකසේ භීතිය  මගින් පාලනය කරයි
ඈ සුපරික්ෂාකාරී,කපටි හා මනෝන්මාදාත්මක සර්වතෝභද්‍ර වාදියෙකි
ඇගේ සමර්ථ උපාය දක්ෂ ඥාණයෙන් සමස්ත පෘථිවිරාජ්‍යයම තම අණසක යටතට ගැනීමට ඇයට හැකිවිය
තෙවන ඍතුව අවසන, ගැඹුරු මනෝවිද්‍යාත්මක ගැටළු හා තම මිතුරියන්ගේ පාවාදීමෙන් බිඳීගිය මනසක් සහිත වූ ඈ සිහිවිකල වන්නීය
අවසානයේදී සූකෝ හා කටාරා එකතුවී ඇය පරදාලයි
යොමුවන්

රූපවාහිනී කතාමාලා
පරලෝක රාජේශ්වරිය යනු, විශේෂයෙන්   රෝමානු කතෝලික සභාවෙහි සහ, යම් මට්ටමකට  ඇංග්ලිකානු ආගමෙහි සහ  නැගෙනහිර ඕර්තඩොක්ස් ආගමෙහි,  ක්‍රිස්තියානි වරුන් විසින්  භාත්‍යවන්ත කන්‍යා මරියතුමිය වෙත ප්‍රදානය කෙරුණු ගෞරව නාමයක් වන අතර, මෙය, පස්වන සියවසෙහි පැවැත්වුනු එෆසස් පළමු මන්ත්‍රණ සභාවෙහි ප්‍රතිඵලයක් වශයෙන් කන්‍යා මරියතුමිය සඳහා, සිංහලෙන් "දේව මාතාව" යනුවෙන්ද  සහ ලතින් භාෂාවෙන් මාටර් ඩෙයි ලෙසින්ද හැඳින්වෙන "තියටොකස්" යන ගෞරවාන්විතය ප්‍රකාශ කිරීමෙන් පසුව සිදුවී ඇත.
බහුජාතික සමාගම් හෙවත් බහුජාතික නීතිගත සංස්ථා යනු රටවල් එකකට වැඩි ගනනක ලියාපදිංචිවී ඇති හෝ ක්‍රියාත්මක වන සමාගම් හෝ නීතිගත සංස්ථා වේ
ස්ටාලින්වාදයට හා නාසිවාදයට ගොදුරුව පීඩාවට පත්වූවන් අනුස්මරණය සඳහා යුරෝපියානු දිනය  (සමහර රටවල් වල ජාත්‍යන්තර කළු පීත්තපටි දිනය සහ වෙනත් නම් වලින් හැඳින්වෙන), 2008/2009 දී යුරෝපියානු පාර්ලිමේන්තුව විසින් අගෝස්තු 23 දිනදී, " ඒකාධිපති සහ  අධිපතිවාදි කන්ත්‍රයන්ට ගොදුරුව පීඩාවට පක්වූ සියල්ලන්, ගරුත්වයෙන් සහ අපක්ෂපාතිත්වයෙන්, යුරෝපය-ව්‍යාප්තව  අනුස්මරණය සඳහා දිනයක්," ලෙසින් සැමරිය යුතු යැයි නියම කරනු ලැබු අතර,    2009 සිට යුරෝපියානු සංගමයෙහි කායයන් විසින් වාර්ෂිකව සමරනු ලැබ ඇත
යුරෝපියානු ජනතා පක්ෂය, යුරෝපය සඳහා ලිබරල්වාදීන්ගේ සහ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදීන්ගේ සන්ධානය, ග්‍රීන්ස්–යුරෝපියානු නිදහස් සන්ධානය,  සහ යුරෝපය සඳහා ජාතීන්ගේ සංගමය, විසින් සම-අනුග්‍රාහකත්වය දැරුණු, යුරෝපියානු පාර්ලිමේන්තුවේ යුරෝපියානු  ප්‍රබුද්ධාවබෝධනය සහ  ඒකාධිපතිවාදය පිළිබඳ 2009 යෝජනා සම්මතය  විසින් ඇරයුම් කරන ලද්දේ, සමස්ත යුරෝපය පුරාවට එය ක්‍රියාත්මක කරන ලෙසයි
OSCE පාර්ලිමේන්තු සභාව විසින් සිදු කළ 2009 විල්නස් ප්‍රකාශය තුලින්ද,  ඒකාධිපතිවාදයට ගොදුරුව පීඩාවට පත්වූවන් අනුස්මරණය සඳහා ජාත්‍යන්තර දිනයක් ලෙසින් අගෝස්තු 23 සැමරීම ඇරඹීමට සහය ලැබිණි
සෝවියට් සංගමය සහ  නාසි ජර්මනිය විසින් ඔවුන් අතර නැගෙනහිර යුරෝපය බෙදාගැනීම සඳහා එකඟත්වය පළ කල සහ,  2010දී යුරෝපියානු පාර්ලිමේන්තුවේ සභාපති යර්සි බූසෙක් විසින්, "මානව ඉතිහාසයේ දරුණුම ආකාරයේ පූර්ණ ඒකාධිපතිවාදයන් දෙකක් අතර ඇතිවූ දුස්සංයෝජනයක්" ලෙසින් හැඳින්වුනු,  මෝල්ටොව්-රීබෙන්ට්‍රොප්  ගිවිසුම අත්සන් තැබීමේ දිනය  හා සමපාත වීම සඳහා, අගෝස්තු 23 තෝරාගැනිණි
නිකවැරටිය අධ්‍යාපන කළාපයට අයත් විද්‍යලයකි
වරියපොල කළුගමුව මාර්ගයේ බමූණාකොටුව මංසන්ධියට නුදුරින් පිහිටා තිබේ
ශ්‍රී ලංකාවේ පාසල්
බමුණාකොටුව
කුරුණෑගල දිස්තිරික්කයේ බමුණාකොටුව ප්‍රාදේශීය ලේකම් බලප්‍රදේශයේ මූණමලේ, කොස්වත්ත, යහලේගෙදර යන ගම් තුනෙහි සීමා මායිම්හි පිහිටා තිබේ
නුවරයුගයට පෙර සිට පැවත එන බවට ජනප්රවාද පවතී
කුරුණෑගල දිස්ත්‍රික්කය
ජුලියා මාග්‍රට් කැමරන් යනු (1815-1879) විශිෂ්ඨ බ්‍රිතාන්‍ය ජාතික ඡායාරූප ශිල්පිනියකි
ඇය ප්‍රසිද්ධියට හා කීර්තියට පත්ව තිබුනේ ඇය ලබාගන්නා ලද අති විශිෂ්ඨ ගනයේ ආලේඛ  ඡායාරූප ( පුද්ගල දේහ ලක්ෂණ) සදහාය
ඒ බොහොමයක් ඡායාරූප අතීත පුරාවෘතයන් තේමා කරගනිමින් ලබාගන්නා ලද ඒවා වෙයි
ජුලියා මාග්‍රට් පාට්ලේ නම් වූ ඇය උපත ලද්දේ ඉන්දියාවේ කල්කටා නගරයේදීය
ඒ ජේම්ස් පාට්ලේ හා එඩ්ලයින් ඩී ඊටෑන් හටයි
කල්යත්ම ජුලියා මාග්‍රට් අධ්‍යපනය ලැබීම සදහා ප්‍රංශය බලා පිටත් විය
නමුත් 1838 දී ඇය නැවත ඉන්දියාවට පැමිණි අතර එහිදී චාර්ල්ස් හේ කැමරන් නම් වූ කල්කටා නීති කොමිෂන් සභාවේ සාමාජිකයකු හා විවාහ විය
ඔහු වෘතියෙන් නීති වේදියකු වූ අතර ජුලියාට වඩා අවුරුදු 20ක් වැඩිමහලු අයෙක් විය
1848 දී චාර්ල්ස් විශ්‍රාම ගන්නා අතර ඔවුන් ලන්ඩන් නුවරට පදිංචිය සදහා පැමිණියේය
1860දී කැමරන් ඇල්ෆ්‍රඩ් ලෝඩ් ටෙනිසන් නම් වූ කිවිදුන්ගේ වතුයායෙහි සංචාරය කළ අතර ඉතා ඉක්මනින් ඔවුන් එය මිලට ගන්නා ලදී
ඔවුන් විසින් එයට නම් තබන ලද්දේ දිඹුල බංගලාව Dimbola Lodge ලෙසයි
කැමරන් මහත්මියගේ ඡායාරූප වෘතිමය ජීවිතය අවුරුදු 11ක් පමණ වූ ඉතා කෙටි කාල පරාසයක (1864-1875) විහිදුනු එකකි
ඇය ඡායාරූප ගැනීම ආරම්භ කරනු ලබන්නේ ඇයගේ වයස අවුරුදු 48ත් ඉක්මවූ පසුවය
ඒ 1863 දී ඇයගේ දියණිය විසින් ලබාදෙන ලද ත්‍යාගය වූ කැමරාව නිසාවෙනි
එය ඇගේ ජීවිතය වෙනස් මගකට යොමු කරවන්නට ඇත
එයින් වසරක් යාමටත් පෙර ඇය ලන්ඩනයේ හා ස්කොට්ලන්තයේ ඡායාරූප සංසදයේ සමාජිකත්වය ලබාගන්නා ලදී
කුමාර් සංගක්කාර යනු, ශ්‍රී ලාංකික  ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයෙකු සහ ශ්‍රී ලංකා ජාතික ක්‍රිකට් කණ්ඩායමෙහි හිටපු නායකයෙකු වෙයි
වමතින් පිත්ත හසුරුවන හා ලැයිස්තුවේ ඉහළින් පිටියට පිවිසෙන  පිතිකරුවෙකු වන ඔහු, ක්‍රීඩාවෙහි එක් දින ජාත්‍යන්තරය (එදිජා) සහ විස්සයි20 ජාත්‍යන්තරය (වි20ජා) ආකෘතීන්හීදී කඩුළු-රකින්නා ලෙස ක්‍රීඩා කරයි
ඉංග්‍රීසි ක්‍රිකට් ලේඛක පීටර් රෝබක් විස්තර කරන පරිදී  "පිතිකරුවන් අතර වඩාත් බැබලෙන සහ නැණවත්  අයෙකු" වන සංගක්කාර, 2014 අගෝස්තු 20 දින වන විට, ටෙස්ට් සහ එදිජා තරග වලදී,  පිළිවෙලින් 37 සහ 19 වතාවකදී,  ශතක  (තනි ඉනිමකදී 100 ක් ඊට වැඩි ලකුණු ප්‍රමාණයක්) රැස් කර ගෙන ඇත
ටෙස්ට් පිතිකරුවන් සඳහා   ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් කවුන්සිල (අයිසීසී) අනුස්ථිතියෙහි ඉහළම ස්ථානයෙහි වැජඹිමට ඔහු විටින් විට සමත්ව ඇත
2014 අගෝස්තු 20 දින වන විට සංගක්කාර එසේ අයිසීසී ටෙස්ට් පිතිකරු අනුස්ථිතියෙහි ඉහළම ස්ථානයෙහි සිටියි
ඔහු විසින් ලද ප්‍රදාන අතර,  වසරේ එදිජා ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයා, අයිසීසී ලෝක XI ටෙස්ට් කණ්ඩායමේ නායකයා සහ, 2011 අයිසීසී ජනතාවගේ මනාපය ප්‍රදානය (මෙම සියල්ල 2011 අයිසීසී ප්‍රදාන තුලදී) මෙන්ම, 2012 දී  විස්ඩන් වසරේ ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයා ලෙසින් නම් කිරීමද විය
සංගක්කාර විසින් සිය ටෙස්ට් මංගලාවතරණය සිදු කලේ, 2000 වසරෙහි ජූලි මාසයේදී දකුණු අප්‍රිකාවට එරෙහිවය
ඔහු විසින් ඔහුගේ මංගල ශතකය, 2001දී ඉන්දියාවට එරෙහිව රැස් කල අතර, 2002 ආසියානු ටෙස්ට් ශූරතාවයෙහි අවසන් තරගයෙහිදී  පකිස්තානයට එරෙහිව ඔහුගේ මංගල ද්විත්ව-ශතකය රැස් කර ගති
ටෙස්ට් ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාවෙහිදී සංගක්කාරගේ වැඩිම ලකුණු සංඛ්‍යාව 319 ක් වන අතර, එය ඔහු විසින් රැස් කෙරුණේ බංග්ලාදේශයට එරෙහිව 2014 වසරෙහිදීය
දකුණු අප්‍රිකාවට එරෙහිව, ඔහුගේ ලකුණු 287 ක ඉනිම තුලදී, ටෙස්ට් හෝ පළමු-පෙළ ක්‍රිකට් ඕනෑම විකට්ටුවක් වෙනුවෙන් ඉහළම සම්බන්ධතාවය ලෙසින් ලකුණු 624 ක නව ලෝක වාර්තාවක්,  ඔහු සහ මහේල ජයවර්ධන විසින් පිහිටුවන ලදි
ඊළඟ වසරෙහිදී, බංග්ලාදේශයට එරෙහිව පිට-පිට ද්විත්ව-ශතක වාර්තාකරගත් ඔහු, ටෙස්ට් ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාවෙහිදී එසේ අනුයාත ද්විත්ව-ශතක රැස් කළ පස්වන අවස්ථාව වාර්තා කළේය
ටෙස්ට් තරගයකදී ලකුණු 200 ක් හෝ වැඩියෙන් රැස් කිරීම ඔහු විසින් නව වතාවක් සිදු කර ඇති අතර, බ්‍රයන් ලාරා විසින්ද ඒ හා සමාන වතාවක් මෙම දක්ෂතාවය සිදු කරමින්, ලකුණු 200 ක් හෝ වැඩියෙන් රැස් කිරීම නව වතාවක් සිදු කර ඇත
මෙයට වඩා වතාවක් මෙය සිදු කර ඇත්තේ ඩොනල්ඩ් බ්‍රැඩ්මන් පමණි
පකිස්තානයට එරෙහිව, 2000 ජූලි මාසයේදී සිය එදිජා මංගලාවතරණය සිදු කළ ඔහු, මෙම ක්‍රීඩා ආකෘතියෙහි ඔහුගේ පළමු ශතකය, 2003 චෙරි බ්ලොසම් සාජා කුසලාන අතරතුර, එම කණ්ඩායමටම එරෙහිව රැස් කළේය
ඔහුගේ එදිජා අභිවෘත්තියෙහි ආරම්භය "අතිශයින් සාමාන්‍යය" එකක් වූයේ යැයි එක් ක්‍රිකට් මාධ්‍යවේදියෙක් පැවසුවේ, වසර සතරක් ඇතුළත ඔහු විසින් රැස් කෙරුණේ ශතක දෙකක් පමණක් නිසාය
2013දී දකුණු අප්‍රිකානු ක්‍රිකට් කණ්ඩායමේ ශ්‍රී ලංකා සංචාරය අතරතුරදී දකුණු අප්‍රිකාවට එරෙහිව, කොළඹ,   ආර්. ප්‍රේමදාස ක්‍රීඩාංගණයේදී ඔහු විසින් සිය වැඩිම ලකුණු සංඛ්‍යාව වූ 169 රැස් කර ගති
නායකයා වශයෙන් සංගක්කාරගේ එකම එදිජා ශතකය 2011 අයිසීසී ලෝක කුසලාන තරගාවලියේ නවසීලන්තයට එරෙහිව පැවැති  කණ්ඩායම් අවධියේ තරගයකදී රැස් කර ගන්නා ලදි
එදිජා ලකුණු 10,000 වෙත ලඟාවූ තුන්වැනි ශ්‍රී ලාංකික ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයා සහ වේගයෙන්ම එය සාක්ෂාත් කරගැනුමට සමත්වූ ක්‍රීඩකයා වීමට  2011–12 කොමන්වෙල්ත් බෑන්ක් තරගාවලියේ සයවන තරගයෙහිදී සංගක්කාර සමත් විය
2014 අප්‍රේල් වන විට, ඔහු විසින් වි20ජා ශතකයක් රැස් කර ගෙන නොතිබීය
මෙම ආකෘතියෙහි ඔහුගේ වැඩිම ලකුණු සංඛ්‍යාව වනුයේ ලකුණු 78 කි
සූචිය

ටෙස්ට් ක්‍රිකට් ශතක

එදිජා ක්‍රිකට් ශතක

සටහන්

ආශ්‍රිත

සාමාන්‍ය

විශේෂිත

බාහිර සබැඳි 
ඊඑස්පීඑන්ක්‍රික්ඉන්ෆෝහී  සංගක්කාරගේ ක්‍රීඩක පැතිකඩ 
සංගක්කාර හා සමග සම්මුඛ සාකච්ඡාව

සංගක්කාර
සංගක්කාර
සංගක්කාර
ශ්‍රී ලාංකික ක්‍රිකට් ලැයිස්තු
සංගක්කාර, කුමාර්
එංගලන්ත-ස්කොට්ලන්ත යුද්ධ යනු, 14 වන සියවසෙහි ස්කොට් නිදහස් යුද්ධ වලින් පසුව,  එංගලන්ත රාජධානිය සහ ස්කොට්ලන්ත රාජධානිය අතර පැවැති යුද්ධ මාලාවක් වන අතර, එමි මස්තකප්‍රාප්තිය වූයේ 1603 දී අත්සන් තැබුණු  කිරීට සංගමය වෙයි
ස්කොට් නිදහස් යුද්ධ වලින් පසුව, 14වන, 15වන සහ 16වන සියවස්හිදී, එංගලන්තය සහ ස්කොට්ලන්තය කිහිප වතාවක් අවි අමෝරා ගත්හ
බෙරික් අපෝන් ට්වීඩ් සහ එහි මාලිගය 1482දී ඉංග්‍රීසි ජාතිකයන් විසින් අල්වා ගන්නා ලද්දේ එංගලන්ත-ස්කොට්ලන්ත යුද්ධ අතරතුරදීය
1482, ජූනි 14 දිනදී අත්සන් තැබුණු,  ෆොදරිංගේ සම්මුතිය ප්‍රකාර,   ස්කොට්ලන්තයේ තුන්වන ජේම්ස් රජුගේ සහෝදර ඇලෙක්සැන්ඩර් ස්ටුවර්ට්, ඇල්බනියේ ආදිපාදවරයා විසින්, තමා ස්කොට්ලන්තයේ රජ බවට ප්‍රකාශ කොට, එංගලන්තයේ සතරවන එඩ්වඩ් රජුහට  පක්ෂපාතිත්වය දිවුරා පොරොන්දු විය
මෙයින් පසුව සිදුවූ ස්කොට්ලන්ත ආක්‍රමණයේදී, ඇල්බනියේ ආදිපාදවරයා සිහසුනෙහි හිඳවීමට අසමත් වුවද, 1482 අගෝස්තු 24 දිනදී මාළිගාව යටත් වීමෙන් පසුව, බෙරික් අපෝන් ට්වීඩ් යන මායිම් සුළු-නගරය ඉංග්‍රීසීන්ට යටත්ව පැවතිණි
බෙරික් මාළිගාව යනු, එංගලන්තයේ, නෝතම්බර්ලන්ඩ්හී, බෙරික් අපෝන් ට්වීඩ්හී පිහිටි නටබුන්වූ මාළිගාවකි
12වන සියවසෙහිදී, මාළිගාව ගොඩනගනලද්දේ, ස්කොට්ලන්ත ජාතික  පළමුවන ඩේවිඩ් රජ විසිනි
එය ස්කොට්ලන්තයට යළි-පවරාදීමට පෙරාතුව, 1296-8 දී, ඉංග්‍රීසි ජාතික පළමුවන එඩ්වඩ් රජු විසින් මාළිගාව යළි-තැනවීම සහ සුළු-නගරයෙහි කොටු පවුරු ශක්තිමත් කරවීම සිදු කෙරිණි
බෙරික්-අපෝන්-ට්වීඩ් යනු,  නෝතම්බර්ලන්ඩ් ප්‍රාන්තයේ පිහිටි සුළු නගරයක් වන අතර එංගලන්තයේ උතුරුදිගටම වන්නට හා, ට්වීඩ් ගංගා මෝයෙහි නැගෙනහිර වෙරලෙහි පිහිටි  අවසන් සුළු නගරය වෙයි
එය පිහිටා ඇත්තේ,  ස්කොට්ලන්ත මායිමට සැතපුම් 2 ක් (කිමී 4) දකුණට වන්නටය
1482 වසර (MCDLXXXII) යනු, ජූලියානු දින දසුන ප්‍රකාර  අඟහරුවාදා දිනයකින් ඇරඹෙන සාමාන්‍ය අවුරුද්දක් (බැඳිය විසින් මුළු දින දසුන පෙන්වනු ඇත) වෙයි
සමස්ත කාලයේදී බිහිවූ විශිෂ්ටතම පිතිකරුවා ලෙසින් බොහෝවිට හැඳින්වෙන, ඕස්ට්‍රේලියානු ක්‍රිකට් ක්‍රීඩක ශ්‍රීමත් ඩොනල්ඩ් බ්‍රැඩ්මන් විසින්,  1928 සිට 1948 දක්වා පැවැති ඔහුගේ ජාත්‍යන්තර අභිවෘත්තියෙහිදී,  ටෙස්ට් ක්‍රිකට් ශතක විසි නවයක් රැස් කර ගෙන ඇත
> කෙසේවෙතත්, දෙවන ලෝක යුද්ධය ඇරඹීම නිසාත් ඉන්පසුව අසනීප තත්වයෙහි පසුවීම නිසාත්, 1940 සිට 1946 දක්වා ඔහුගේ ක්‍රිකට් අභිවෘත්තිය අතරමැද බිඳිණි
1936–1937 තරග වාරයේදී, ඔහු ඕස්ට්‍රේලියානු පිළෙහි නායකත්වය භාර ගත් අතර,   නායකයා වශයෙන් කටයුතු කරද්දී ඔහුගේ ශතකයන්ගෙන් දහහතරක් රැස් කර ගති
තනි පිතිකරුවෙකු විසින් රැස් කර ඇති වැඩිම ද්විත්ව ශතක ගණන පිළිබඳ ලෝක වාර්තාවට බ්‍රැඩ්මන් හිමිකම් කියන්නේ ඔහු විසින් රැස් කර ඇති ද්විත්ව ශතක දොළස නිසාය
දෙවතාවක් ත්‍රිත්ව ශතක රැස් කල පිතිකරුවන් සතරදෙනා අතුරින් පළමුවැන්නා වූයේ ඔහු වන අතර, බ්‍රයන් ලාරා, විරෙන්ද්‍ර ෂෙවාග් සහ ක්‍රිස් ගේල් යන පිතිකරුවෝ  ඔහුට පසුව මෙය සිදු කලහ
එංගලන්තයට එරෙහිව ඔහු විසින් රැස් කරන ලද ශතක දහනවය, තනි කණ්ඩායමකට එරෙහිව රැස් කරන ලද වැඩිම ශතක සංඛ්‍යාවෙහි ලෝක වාර්තාව වෙයි
1930 අළු බඳුන කරගාවලියෙහිදී එංගලන්තයට එරෙහිව ඔහු විසින් 334—ඔහුගේ පළමු ත්‍රිත්ව ශතකය —රැස් කල විට, බ්‍රැඩ්මන් විසින් එම ලකුණු අතරින් ලකුණු 309 ප්‍රමාණයක් රැස් කලේ, 1930 ජූලි 11 දිනදී වන අතර, වර්තමානයෙහිදීද තනි පිතිකරුවෙකු විසින් එක් දිනයකදී රැස් කෙරුණු වැඩිම ලකුණු සංඛ්‍යාව පිළිබඳ වාර්තාව එය වෙයි
එය වැඩිම පෞද්ගලික ටෙස්ට් ලකුණු ප්‍රමාණය වූයේ, 1933 දී  වොලී හැමන්ඩ් විසින් ලකුණු 336 රැස් කල තෙක්ය
ලෙන් හට්න් විසින් 1938දී ලකුණු 364ක් රැස් කර වොලී හැමන්ඩ් පසු කල අතර, එම වාර්තාව 1958 වන තුරු පැවතියේ  ගාෆීල්ඩ් සෝබර්ස් විසින් නොදැවී ලකුණු 365 රැස් කරන තුරුය
පසුව, වසර 2004 දී බ්‍රයන් ලාරා විසින් ලකුණු 400 ක් රැස් කලේය
පෙර සඳහන් කල  තරගාවලියෙහිදීම, බ්‍රැඩ්මන් විසින් තවත් ශතකයක් සහ ද්විත්ව ශතක දෙකක් රැස් කල අතර, ඉනිම 7 කදී ලකුණු 974ක් රැස් කලේය
මෙය තනි පිතිකරුවෙකු විසින් එක් තරගාවලියකදී රැස් කල වැඩිම ලකුණු ප්‍රමාණය වෙයි
1937දී, ඉන්ෆ්ලුවෙන්සා රෝගයෙන් පෙලෙමින් සිටි බ්‍රැඩ්මන්, පිතිකරන ලැයිස්තුවෙහි සත්වන ස්ථානයේ ක්‍රීඩා කරමින් සිටියදී, ලකුණු 270 රැස් කරමින්,  තම පිළ එංගලන්තයට එරෙහි ජයග්‍රහණයක් වෙත මං යොමු කර දුනි
2001 වසරෙහිදී, විස්ඩන් ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයින්ගේ ලිත විසින් තක්සේරුකෙරුණේ එය සමස්ත ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාවෙහි විශිස්ටතම ඉනිම බවයි.7 වන අනුස්ථිතියෙහි පිටියට පිවිසි පිතිකරුවෙකු විසින් රැස් කරන ලද වැඩිම ලකුණු සංඛ්‍යාව එය වන අතර, 1934දී එංගලන්තයට එරෙහි ඔහුගේ ලකුණු 304, අංක 5 පිතිකරුවෙකු විසින් රැස් කරන ලද වැඩිම ලකුණු සංඛ්‍යාව වෙයි
1948 වසරෙහිදී ක්‍රීඩාවෙන් ඔහු සමුගැනීම සිදු වන විට, ඉනිම අසූවක් තුලදී බ්‍රැඩ්මන් ශතක විසි නවයක් රැස් කර තිබුණි
ඔහුගේ ටෙස්ට් ලකුණු 6,996 අතුරින් ලකුණු 5,393 ක් රැස් කිරීමට උපකාරී වූ මෙම ශතක,  ක්‍රීඩා කල ඉනිමකට 36.25% ප්‍රමාණයක් ශතක යන අනුපාතයක් ඇතිව රැස් කර තිබුණි
මෙය නිසා 99.94අභිවෘත්ති පිතිකරන සාමාන්‍ය අගයයක්  පවත්වාගෙන යෑමට ඔහුට හැකි වූ අතර, වෙනත් කිසිම පිතිකරුවෙකුට  61 සංඛ්‍යාව තරමට හෝ පිවිසීමට නොහැකි විය
ඔහුගේ අවසන් ඉනිමේ තවත් ලකුණු සතරක් රැස් කලේ නම්, මෙම සාමාන්‍ය අගයය 100 ක් සහිතව ක්‍රීඩාවෙන් සමු ගැනීමට ඔහුට හැකියාව තිබුණි
සූචිය

ටෙස්ට් ක්‍රිකට් ශතක

සටහන්

ආශ්‍රිත

ඩොනල්ඩ් බ්‍රැඩ්මන්
බ්‍රැඩ්මන්
බ්‍රැඩ්මන් 
බ්‍රැඩ්මන්
බ්‍රැඩ්මන්, ඩොනල්ඩ්
ත්‍රිත්ව ශතකයක් (300 හෝ ඊට වඩා වැඩි පුද්ගලයකු ලකුණු) ටෙස්ට් ක්‍රිකට් ක්‍රීඩා කරන රටවල් අටක පිතිකරුවන් 27 දෙනෙකු අවස්ථා  31 දී වාර්තා කර ඇත
ඇෆ්ගනිස්ථානය, බංග්ලාදේශය, අයර්ලන්තය හෝ සිම්බාබ්වේ කිසිදු ක්‍රීඩකයකු ලකුණු 300 සීමාව පසු කර නැත
ටෙස්ට් ත්‍රිත්ව ශතකයක් ලබා ගත් පිතිකරුවන්ගේ වාර ගණන ටෙස්ට් කඩුලු ත්‍රිත්වයක් ලබා ගත් පන්දු යවන්නාට වඩා තරමක් අඩුය (2017 ජූලි වන විට ත්‍රිත්ව ශතක 31 ක් හා  හැට්ට්‍රික් 43 ක්)
ඉතිහාසය 
පළමු ටෙස්ට් ත්‍රිත්ව ශතකය එංගලන්තයේ ඇන්ඩි සැන්ඩ්හැම් විසින් 1930 දී බටහිර ඉන්දීය කොදෙව්වන්ට එරෙහිව බටහිර ඉන්දීය කොදෙව්හි පැවැත්වූ පළමු ටෙස්ට් තරගමාලාවේදී ලබා ගන්නා ලදී
1932–33 දී ඕක්ලන්ඩ්හිදී නවසීලන්තයට එරෙහිව එංගලන්තය වෙනුවෙන් වොලී හැමන්ඩ් විසින් පැය 4 යි විනාඩි 48 කින් වේගවත්ම ටෙස්ට් ත්‍රිත්ව ශතකය රැස් කළේය
සියවසේ මුහුණ් දුන් පන්දු ගණන අනුව වේගවත්ම ටෙස්ට් ත්‍රිත්වශතකය විරේන්ද්‍ර සෙවාග් 2008 දී චෙන්නායි පළමු ටෙස්ට් දී දකුණු අප්‍රිකාවට එරෙහිව පන්දු  278 කදී වාර්තා කරන ලදී 

ඩොනල්ඩ් බ්‍රැඩ්මන් (ඕස්ට්‍රේලියාව), බ්‍රයන් ලාරා (බටහිර ඉන්දීය කොදෙව්), විරේන්ද්‍ර සෙවාග් (ඉන්දියාව) සහ ක්‍රිස් ගේල් (බටහිර ඉන්දීය කොදෙව්) එක් වරකට වඩා 300 ක් කරා ළඟා වූ එකම පිතිකරුවන් වේ
ලාරා 2004 දී එංගලන්තයට එරෙහිව නොදැවී ලකුණු 400 ක් රැස් කිරීම ඔහුගේ දෙවන ටෙස්ට් ත්‍රිත්ව ශතකය වන අතර එය ටෙස්ට් ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාවේ වැඩිම ලකුණු සංඛ්‍යාව වන අතර ටෙස්ට් හතරේ ශතකයක එකම අවස්ථාව මෙයයි
350 ක් දෙවරක් පසු කළ එකම ක්‍රීඩිකාව ද ලාරා ය
1932 දී දකුණු අප්‍රිකාවට එරෙහිව බ්‍රැඩ්මන් නොදැවී ලකුණු 299 ක් රැස් කළේය
සෙවාග් ද 2009 දෙසැම්බර් මාසයේ දී ශ්‍රී ලංකාව සහ ඉන්දියාව අතර පැවැත්වෙන තෙවැනි ටෙස්ට් තරගයේ පන්දු 254 ලකුණු 293 ක් රැස් කළේය  ගූච්, ජයසූරිය සහ ක්ලාක් එකම තරගයෙදී පන්දු යැවීමේදී කඩුලු ලබා ගත් ත්‍රිත්ව ශතකලාභියෝය
එකම තරඟයේදී කඩුලු රකිමින් ත්‍රිත්ව ශතකයක් ලබා ගත් පිතිකරුවකු තවමත් නොමැත (සංගක්කාර සහ මැකලම් දෙදෙනාම ඔවුන්ගේ කණ්ඩායමේ නිත්‍ය කඩුළු රකින්නන් වූ නමුත් දෙදෙනාම ඔවුන්ගේ 300+ ලකුණු රැස් කළ තරගවලදී පිතිකරුවන් ලෙස ක්‍රීඩා කළහ)
නායකයා ලෙස ත්‍රිත්ව ශතක රැස් කළ  පිතිකරුවන් වන්නේ සිම්සන්, ගූච්, ටේලර්, ලාරා (2004), ජයවර්ධන, ඛාන්, ක්ලාක් සහ මැකලම් ය
එංගලන්තයේ ලීඩ්ස් හි හෙඩින්ග්ලි සහ ශාන්ත ජෝන්ස්, ඇන්ටිගුවා සහ බාර්බුඩා හි ඇන්ටිගුවා විනෝද ක්‍රීඩාංගණය යන ස්ථාන තුන ත්‍රිත්ව ශතක එක්කට වැඩියෙන් ලබාගත් ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාංගණ වේ
එක් රටක ක්‍රීඩකයින් ලබාගත් වැඩිම ත්‍රිත්ව ශතකය ඕස්ට්‍රේලියාව (8) විසින් වේ
ත්‍රිත්ව ශතක හෝ ඊට වැඩි

යතුර

රට අනුව

මෙයද බලන්න 

 පළමු පෙළ ක්‍රිකට් හතරේ ශතවර්ෂ ගණන
 එක්දින ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් ද්විත්ව ශතක ලැයිස්තුව
 රංජි කුසලානයේ ත්‍රිත්ව ශතකය

සටහන් 

 ^   Batting first, in a timeless Test, Sandham shared stands of 173 with George Gunn (85) for the first wicket, 148 with Bob Wyatt (58) for the second wicket, and 249 with Leslie Ames (149) for the fourth wicket, on the way to an England total of 849.  West Indies replied with 286, but England did not enforce the follow-on, setting West Indies a target of 835 to win
After bad weather prevented any play on the match's eighth day, a draw was agreed with West Indies at 408 for 5, George Headley having scored 223. It was the first triple hundred in Tests