Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
එමනිසා ‍ඉහත කථාංගය සහ 8වන කථාංගය යන කථාංග දෙකම ජූනි 4වන සෙනසුරාදා දින විකාශය කෙරිණි
සම්මාන සහ නිර්දේශ

ආශ්‍රේයයන්

බාහිර සබැඳි
නිල වෙබ්අඩවිය
මිරර් ඔෆ් ද විච් සඳහා හන්සිනෙමාහි ඇති ගිණුම
මිරර් ඔෆ් ද විච්  සඳහා දාඋම්හි ඇති ගිණුම 

කොරියානු-භාෂා රූපවාහිනී වැඩසටහන්කරණය
2016 දකුණු කොරියානු රූපවාහිනී කතාමාලා ඇරඹීම්
2016 දකුණු කොරියානු රූපවාහිනී කතාමාලා අවසන් වීම්
2010 දශකය තුළ දකුණු කොරියානු රූපවාහිනී කතාමාලා
ජූංඇං තොංග්යැං විකාශන සමාගමේ රූපවාහිනී නාට්‍ය
ජොසොන් රාජවංශය පසුබිමෙහි නිර්මාණය වූ රූපවාහිනී කතාමාලා
දකුණු කොරියානු ෆැන්ටසි රූපවාහිනී කතාමාලා
දකුණු කොරියානු ඓතිහාසික රූපවාහිනී කතාමාලා
කැපිටල් ස්කැන්ඩල් (
"ග්යොංසොංහි අපවාදය") යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ 2007 වර්ෂයේ විකාශය වූ දකුණු කොරියානු රූපවාහිනී කතාමාලාවකි
මෙහි ප්‍රධාන චරිත නිරූපණය කරනු ලබන්නේ කං ජි-හ්වන්, හන් ජි-මින්, ර්යු ජින් සහ හන් ගෝ-ඉයුන් යන නළු නිළි පිරිස විසිනි
එරට KBS2 නාළිකාව ඔස්සේ විකාශය කෙරුණු මෙය 2007 ජූනි 6 දින සිට 2007 අගෝස්තු 2 දක්වා ධාවනය විය
එය බදාදා සහ බ්‍රහස්පතින්දා දිනවල 21
55ට විකාශය කරන ලද්දේ කථාංග 16කින් යුක්තව ය
මෙම රූපවාහිනී කතාමාලාව සඳහා පාදක කොටගෙන ඇත්තේ ලී සුන්-මිගේ නවකථාවක් වන  Love Story in the Capital (අගනුවර පෙම් කථාව) නැමැති ග්‍රන්ථයයි
මෙම කතාමාලාව මගින් 1930 දශකයේ සෝල් නගරයේ යටත් විජිත පාලන සමයේ වික්‍රමාන්විත ජපන් විරෝධී ව්‍යාපාරය පසුබිමින් දිවෙන යොවුන් පෙම් කථාවක් නිරූපණය වේ
එකල සෝල් නුවර හැඳින්වුණේ "ග්යොංසොං" යන නාමයෙනි
(මේ නිසා මෙම කතාමාලාව ස්කැන්ඩල් ඉන් ඕල්ඩ් සෝල් යන නාමයෙන් ද හඳුන්වයි) මෙකල ජාතිකවාදී නිදහස් සටන්කරුවන් ජපන්-හිතවාදී දේශද්‍රෝහීන්ට විරුද්ධව සටන් වැදුණු යුගයක් විය
එසේම මෙම කතාමාලාව මගින් සම්ප්‍රදායික ජොසොන්-යුගයේ කොන්ෆියුසියානු අගයයන් ඝට්ටනය වන අයුරුත්, වඩාත් නූතනරූපී දිවියක් ගැඩගැසෙන අයුරුත් නිරූපිත ය
ශෝකය, හාස්‍යය සහ ප්‍රේමයේ සම්මිශ්‍රණයකින් යුක්තව මෙම කතාමාලාව මගින් කොරියානු ඉතිහාසයේ අඳුරුම යුගයන්ගෙන් එකක් නිරූපණය කරයි
සාරාංශය 
සුන්වූ වන් (කං ජි-හ්වන්) යනු අගනුවර වෙසෙන වඩාත් කුප්‍රකටම සල්ලායන්ගෙන් අයෙකි
‍ ඕනෑම කාන්තාවක මිනිත්තු 10ක දී වරදට පොළඹවා ගැනීමට තමන්ට හැකි යැයි ඔහු පුරසාරම් පවසයි
මෙම කඩවසම්, ජේත්තුකාර සහ ධනවත් තරුණයා සිය රටේ ඉරණම කෙරෙහි කිසිසේත් වද නො‍වන්නෙකි
තමන්ට නා යෝ-ක්‍යුං (හන් ජි-මින්) හෙවත් "ජොමාජා" යන සුරතල් නාමයෙන් හැඳින්වෙන තරුණියව (ජොසොන් රාජවංශයේ අවසන් කාන්තාවයි) වරදට පොළඹවා ගත හැකි බවට ඔහු සිය මිතුරන් සමග ඔ‍ට්ටුවක් අල්ලයි
ඇය ප්‍රකට වී ඇත්තේ සිය පෙනුම පිළිබඳ සැලකිල්ලක් නොදක්වන සහ කාලානුරූපීව වෙනස් වීමට නොසිතන තැනැත්තියක ලෙසයි
පොත් වෙළඳසැලක් පවත්වාගෙන යන ඇය, දිළිඳු දරුවන් වෙනුවෙන් ස්වෙච්ඡා ගුරුවරියක ලෙස කටයුතු කරන්නී ය
දැඩි අධිෂ්ඨානශීලී කාන්තාවක වන යෝ-ක්‍යුං සිය රට නුදුරු අනාග‍තයේ දී ජපානයෙන් නිදහස ලබාගනු ඇතැයි දැඩි විශ්වාසයකින් පසුවන්නී ය
පෙම්වතකු හමුවීම හෝ තමන්ට විවාහයක් සිදු කර ගැනීම පිළිබඳ ඇය සිතන්නේ සිය ස්වදේශික භූමිය නිදහස ලබාගැනීමෙන් පසු සිදුකළ යුතු බවකි
මුලින් වන් සිය ඔට්ටුව එතරම් තදපල ලෙස නොගනියි
නමුත් අගනුවර සිදුවන සිදුවීම් දාමයත් සමග ඔහු තමන් යෝ-ක්‍යුං සමග ප්‍රේමයෙන් බැඳී ඇති බව වටහා ගනියි
ඇය ඔහු‍ගේ නෙත් තමන් වටා සිදුවන සමාජ අසාධාරණයන් කෙරෙහි විවර කරවන්නී ය
ඇගේ මෙම උත්සාහයන් සමග ඔහු නිදහස් ව්‍යාපාර ක්‍රියාකාරිකයකු බවට පත්වේ
වන් පවසන්නේ "නිදහස සහ විප්ලවය සඳහා වඩාත් ශක්තිමත්ම සහ ක්‍රියාකාරීම උපාය මාර්ගය ආදරය බවයි."

චරිත නිරූපණය

ප්‍රධාන චරිත
 කං ජි-හ්වන්, සුන්වූ වන් ලෙස
අතිශයින් "නූතන තරුණයෙකි"
වඩාත් නූතනම විලාසිතාවලින් සැරසුණු සුන්වූ වන් ජෑස්, සූදුව සහ කාන්තාවන් කෙරෙහි ඇල්මක් දක්වයි. ඔහු නිතරම රාත්‍රී සමාජශාලා වෙත යයි
ග්යොංසොං නුවර වෙසෙන වඩාත් සෙල්ලක්කාර තරුණයා වන වන් සිතන්නේ තමන්ට ඕනෑම තරුණියක මිනිත්තු දහයකින් වසඟ කරගත හැකි බවයි. එක් දිනෙක ඔහු ඔට්ටු අල්ලන්නේ, තමන්ට රූමත් සහ අයහපත් තරුණියන් පමණක් නොව, ජොමාජා යනුවෙන් හැඳින්වෙන් නිදහස් ක්‍රියාකාරිණිය පවා වසඟයට ගත හැකි බවයි. මුලින් ව්‍යාජ ප්‍රේමයක් පෙන්වාලන ඔහු ක්‍රමයෙන් ඇයට සැබෑ ලෙසම ප්‍රේම කරයි
පළමු වතාවට ප්‍රේමය යනු කුමක්දැයි ඔහු අත්විඳියි
එය ක්‍රමයෙන් දේශානුරාගය බවට පෙරළෙයි
මෙලෙසින් පරමසුඛවාදියා නිදහස් ක්‍රියාකාරියකු බවට පත්වේ
හන් ජි-මින්, නා යෝ-ක්‍යුං ලෙස
 යුගයේ බොහෝ ස්ත්‍රීන් මෙන් නොව, යෝ-ක්‍යුං හොඳින් අධ්‍යාපනය හදාළ තැනැත්තියක මුත්, පූර්ව-නූතනවාදී චින්තනය පිළිගැනීමට ඇය සූදානම් නැත
ඇය තවමත් අඳින්නේ සම්ප්‍රදායික සුදු පැහැ සැට්ටය සහ කළු සායයි
ඇය දැඩි අධිෂ්ඨානශීලී යුවතියකි
බොහෝ තරුණයින් ඇයව දිනා ගැනීමට උත්සාහ කළ ද, ඔවුහු අසමත් වූහ
ඇයව පිටතට රැගෙන යාමට බියවීම සම්බන්ධයෙන් පැයක් පමණ ඇය මිනිසකුට බැණ වැදි බවට කටකථා පැතිර යයි
මේ නිසා ග්යොංසොං තරුණයින් ඇය පිළිබඳ ආශාව අත්හැර තිබිණි
මේ නිසා ඔවුහු ඇයට උපහාසාත්මකව ජොමාජා ලෙස අමතති
එහි අරුත "ජොසොන්හි අවසන් ස්ත්‍රිය" යන්නයි
ර්යු ජින්, ලී සූ-හ්‍යුන් ලෙස
 ටෝකියෝවේ උසස් අධ්‍යාපනය හදාළ සූ-හ්‍යුන් දක්ෂ, යහපත් ගති පැවතුම් ඇති, පිළිවෙල තරුණයෙකි
ඔහුට ඉක්මණින්ම කොරියාවේ ජපන් රජය තුළ උසස් වීම් හිමි වේ
ජපන් ඉහළ නිලතල දරන නිලධාරියකු වන උඒඩා මමොරු ඔහුව දැඩිව විශ්වාස කරන බව සෑමදෙනාම දන්නා කරුණකි
නමුත්, ඔහුගේ හැකියාව නිසාම, සූ-හ්‍යුන් වටා සතුරන් රැසක් ගොඩනැගේ
මේ අතර ජපන් සේවකයින්, කොරියානු සේවකයින් සහ ඔහුගේ ළමාවියේ මිතුරකු වන සුන්වූ වන් පවා වේ
තමන් මව්බිමට ද්‍රෝහී වන බව පවසන අයගේ බස් ඔහු නොපිළිගනියි
කිසිදු හැඟීමකින් තොර ඔහුගේ මුහුණ කිසිවිටෙක රහස්වලට පිටු නොපායි
තීරණාත්මක අවස්ථාවල පමණක් ඔහු මඳක් සිනහසෙයි
හන් ගෝ-ඉයුන්, චා සොං-ජූ ලෙස
 සුප්‍රකට ගිසෙංවරියකි
මන බඳනා රූ සපුවකට හිමිනම් කියන සොං-ජූ නර්තනයට සහ ගායනයට සමත්කම් දක්වන්නී ය
උසස් සමාජ තත්ත්වයක් සහිත පුරුෂයන්ට පමණක් ඇයව හමුවිය හැකි විය
පෞද්ගලිකව ඇයව හමුවීමට තරම් මුදලක් හෝ බලයක් නොමැති පුද්ගලයන්ට ග්යොංසොං ගුවේවිදුලියෙන් ඇගේ ගීත ශ්‍රවණය කළ හැක
නැතහොත් දුම්රියපළේ ඇති ඇගේ සිනහ මුහුණ සහිත ජපන් පෝස්ටර නැරඹිය හැක
යුගයේ සුප්‍රකටම තැනැත්තිය වූයේ මැයයි
සහායක චරිත
 කං නම්-ගිල්, කිම් තක්-ගූ ලෙස
 ලී කයුං-ජින්, චෝයි හක්-හී ලෙස
 ආන් යොං-ජූන්, කං ඉන්-හෝ ලෙස
 යූන් ගි-වොන්, ලි කං-ගූ ලෙස
 ආන් සුක්-හ්වන්, උඒදා මමොරු ලෙස 
 චෝයි ෆිලිප්, යමෂිටා කෞජි ලෙස
 කිම් හ්යේ-ඔක්, උඒදා සචිකෝ ලෙස
 පාක් හා-සුන්, සෝ යොං-රං ලෙස
 යූන් ජූ-සං, සුන්වූ ක්වන් ලෙස
 යූන් යේ-හී, හෝ යොං-හ්වා ලෙස
 හෝ ජොං-මින්, ෂින් සේ-කි ලෙස
 ගෝ මියුං-හ්වන්, වං ගොල් ලෙස
 ජං තේ-සුං, චු ග්‍යුන්-දොක් ලෙස
 සෝ හ්‍යුන්-කි, මං-චි ලෙස
 උහ්ම් හ්‍යුන්-ක්‍යුං, උඒදා මියුකි ලෙස
 චෝයි යෝ-ජින් (පසුබිම්, කථාංගය 1)

මුල් නාදපථය 
 Gyeongseong Scandal - ඒරු
 Because of you - ජොන් දෝ-යොං
 Elegy
 Dance with me
 You who believe this is the end - ජේ
 No Life Without You (feat
Soseol)
 Winds of Gyeongseong
 Gyeongseong Scandal (වාදනය)
 Sweet Song - නෝ ජින්-යොං
 Gyeongseong BLUES
 Mong (dream)
 Waltz of Destiny
 Elegy Tango
 You who believe this is the end (වාදනය)
 One Summer
 Because of you (වාදනය)
 In a Mood

සම්මාන සහ නිර්දේශ

ආශ්‍රේයයන්

බාහිර සබැඳි 
 කැපිටල් ස්කැන්ඩල් නිල KBS වෙබ්අඩවිය 
 කැපිටල් ස්කැන්ඩල් Fan Cafe සඳහා දාඋම්හි ඇති ගිණුම 
 
 

කොරියානු විකාශන පද්ධතියේ රූපවාහිනී නාට්‍ය
2007 දකුණු කොරියානු රූපවාහිනී කතාමාලා ඇරඹීම්
2007 දකුණු කොරියානු රූපවාහිනී කතාමාලා අවසන් වීම්
2000 දශකයේ දකුණු කොරියානු රූපවාහිනී කතාමාලා
දකුණු කොරියානු ඓතිහාසික රූපවාහිනී කතාමාලා
දකුණු කොරියානු නවකථා පාදක කරගත් රූපවාහිනී වැඩසටහන්
එම්ප්‍රස් මියොංසොං () යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ 2001දී විකාශය වූ දකුණු කොරියානු ඓතිහාසික රූපවාහිනී කතාමාලාවකි
මෙය KBS2 නාළිකාව ඔස්සේ විකාශය කෙරිණි
ඓතිහාසික සම්බන්ධතාව

මියොංසොං අධිරාජිනිය (19 ඔක්තෝබර් 1851 – 8 ඔක්තෝබර් 1895) හෙවත් සරලව මින් අගබිසව වශයෙන් හඳුන්වන්නේ ජොසොන්හි විසි හයවන රජු සහ කොරියානු අධිරාජ්‍යයේ පළමු අධිරාජයා වූ කොරියාවේ ගෝජොංගේ පළමුවන නීත්‍යානුකූල බිරිඳයි
අගබිසවගේ මාලිගය (ඔඛොරු මණ්ඩපය) වෙත ඇතුළුවීමෙන් පසු මෙම ඝාතකයින් විසින් "අගබිසව විය හැකි යැයි සැකකෙරුණු මාලිග [ස්ත්‍රීන්] තිදෙනකු මරාදමන ලදී
චරිත නිරූපණය
චෝයි මියුං-ගිල්, මියොංසොං අධිරාජිනිය ලෙස (කථාංග 82-124)
ලී මි-යොන්, මියොංසොං අධිරාජිනිය ලෙස (කථාංග 1, 10-81)
මූන් ග්‍යුන්-යොං, මින් ජා-යොං ලෙස (ලාබාල මියොංසොං අධිරාජිනිය)
ලී ජින්-වූ, ගෝජොං රජු ලෙස
ලී ජූන්, ලාබාල ගෝජොං ලෙස
යූ දොං-ග්‍යුන්, හ්‍යුංසොන් දේවොන්ගුන් ලෙස
ජුං සුන්-ක්‍යුං, යොංබෝදං ආර්යාව ලෙස
සුන්වූ ඉයුන්-සූක්, ගම්ගෝදංහි යි ආර්යාව ලෙස (ජා-යොංගේ මෑණියන් ය
මින් චි-රොක්ගේ භාර්යාවයි.)
ලී දොක්-හී, මින්, මහා මාලිගයේ කුමරුන්ගේ වල්ලභ කුමරිය ලෙස (හ්‍යුංසොන් දේවොන්ගුන්ගේ භාර්යාවයි
ගෝජොංගේ මෑණියන් ය
)
කිම් යොං-රිම්, මහා රාජකීය වැන්දඹු ජෝ රැජින ලෙස
ලී යොං-හු, හ්‍යුංගින් කුමරු ලෙස
ඉයොම් යූ-ෂින්, හ්‍යුංගින් කුමරුගේ භාර්යාව ලෙස (ගෝජොංගේ ප්‍රධාන සේවිකාව)
පාක් යොං-ජි, කිම් බ්යොං-හක් ලෙස
කිම් හ්යෝ-වොන්, මින් ස්‍යුං-හෝ ලෙස
කිම් ජූ-යොං, යි ග්යොං-හා ලෙස
යූ හ්යේ-යොං, රැජින ලෙස
කිම් ජොං-හා, රාජකීය වැන්දඹු රැජින ලෙස
කිම් සං-වූ, ජෝ දූ-සොන් ලෙස
සොං ජේ-හෝ, කිම් ජ්වා-ග්‍යුන් ලෙස
හන් බොම්-හී, යි ජේ-මියොන් ලෙස
කිම් සොං-හන්, මින් ග්යොම්-‍හෝ ලෙස
හ්යොන් සොක්, මින් තේ-හෝ ලෙස
ලී ජේ-ඉයුන්, ජං ආර්යාව ලෙස
කිම් බෝ-මි, හොං පාලිකාව ලෙස
හොං ඉල්-ග්වොන්, හොං ග්යේ-හුන් ලෙස (හොං පාලිකාවගේ වැඩිමහල් සොහොයුරා)

මියොංසොං අධිරාජිනී නිළි දෙපළ
වාර්තා වන ආකාරයට, නිළි ලී මි-යොන් KBS ආයතනය සමග ගිවිසුමක් අත්සන් කළේ කථාංග 100කට පමණි
නමුත් ඉහළ ප්‍රේක්ෂක ප්‍රතිචාර හේතුවෙන් KBS නාළිකාවට කතාමාලාව මුලින් සැලසුම් කළ පරිදි කථාංග 100කට වඩා දීර්ඝ කිරීමට අවශ්‍ය විය
ලී මි-යොන් හට රඟපෑමට අවශ්‍යව තිබුණේ මුල් ගිවිසුම අනුව කථාංග 100කට පමණක් බැවින්, ඉන් ඉදිරියට කථාංග නිරූපණය ඇය ප්‍රතික්ෂේප කළා ය
කෙසේනමුත්, KBS නාළිකාව විසින් කථාව තවත් දීර්ඝ කොට චෝයි මියුං-ගිල් එම චරිතය සඳහා යොදාගැනිණි
මේ නිසා ලී මි-යොන්ගේ රංගනය 81වන කථාංගය තෙක් දක්නට ලැබෙන අතර, චෝයි මියුං-ගිල් විසින් 82වන කථාංගයේ සිට ඉදිරියට එම චරිතය නිරූපණය කරන ලදී
OST සංගීත වීඩියෝව සඳහා ලී මි-යොන් නිරූපණය කළ මරණ දර්ශනය සමග මෙය වරදවා වටහා නොගත යුතු ය
සම්මාන
2001 KBS නාට්‍ය සම්මාන
විශිෂ්ටතම සම්මානය, නිළිය
ලී මි-යොන්
හොඳම සහාය නළුවා
කිම් සුං-හ්වන්
හොඳම සහාය නිළිය
කිම් බෝ-මි
වසරේ PD සම්මානය
යූන් චං-බුම්

2002 බෙක්සං කලා සම්මාන
රූපවාහිනියේ හොඳම නළුවා
යූ දොං-ග්‍යුන්

2002 KBS නාට්‍ය සම්මාන
දේසං/ප්‍රධාන ත්‍යාගය
යූ දොං-ග්‍යුන්
විශිෂ්ටතම සම්මානය, නිළිය
චෝයි මියුං-ගිල්

මේවාත් බලන්න
 ද ලාස්ට් එම්ප්‍රස් (පුළුල් සංගීත සංදර්ශනය)

ආශ්‍රේයයන්

බාහිර සබැඳි
 නිල වෙබ්අඩවිය 

2000 දශකයේ දකුණු කොරියානු රූපවාහිනී කතාමාලා
කොරියානු විකාශන පද්ධතියේ රූපවාහිනී නාට්‍ය
2001 දකුණු කොරියානු රූපවාහිනී කතාමාලා ඇරඹීම්
2002 දකුණු කොරියානු රූපවාහිනී කතාමාලා අවසන් වීම්
බල්හේ (හංගුල්
발해
渤海}
) යනු උතුරු කොරියානු අර්ධද්වීපයේ සහ ගිනිකොනදිග මැංචූරියාවේ පිහිටා තිබූ ගොගුර්යෝ සහ මොහේ ජනයාගෙන් සැදි මධ්‍යකාලීන රාජධානියකි
මෙය පැවතියේ කොරියාවේ උතුරු-දකුණු රාජ්‍ය යුගයේ පසුකාලීන සිල්ලා රාජ්‍යය හා සමගාමීව ය
698දී බල්හේ රාජ්‍යය ජින් යන නාමයෙන් ස්ථාපනය කරන ලද්දේ ගෝ රජු විසින් ටියෑන්මෙන්ලිං සටනින් ටෑං රාජවංශය පරාජය කිරීමෙන් පසුවයි. එය ක්‍රමිකව වර්තමාන උතුරුදිග කොරියාව, චීනයේ ඊසානදිග, සහ රුසියාවේ වෙරළබඩ පළාත් සිය අණසකට නතු කරගත්තේ ය
පසුව 926දී ඛිටන්වරුන් විසින් මෙම රාජ්‍යය පරාජය කරන ලදී
එහි භූමියේ උතුරුදිග බිම්වලින් වැඩි ප්‍රමාණයක් එම ලියාඕ රාජවංශය විසින් ඈඳා ගත් අතර, දකුණුදිග පෙදෙස් ගොර්යෝ රාජ්‍යයට නතු විය
නම
බල්හේ රාජ්‍යය පිහිටුවන ලද්දේ ක්‍රි
ව. 698දී "ජින්" හෝ "චින්" නාමයෙනි
මෙය කොරියානු  යන වදනේ නූතනම ප්‍රතිශෝධිත රෝමානුකරණය අනුව වේ
මින් පෙර පැවති ජින් රාජධානිය සඳහා ද භාවිතා වූයේ මෙම නාමයම ය
කෙසේනමුත්, එම රාජධානිය තුළ එහි නාමය කොරියානු හන්ජා අක්ෂරවලින් (හන්ජා),  ලෙස භාවිතා විය
මෙහි ප්‍රතිනිර්මාණිත පැරණි චීන උච්චාරණය  ලෙසත්, මධ්‍ය චීන උච්චාරණය dzyin ලෙසත් භාවිතා විය
ගෝ රජුගේ රාජ්‍යය තුළ ඔවුන්ගේ නාමය ලියන ලද්දේ  ලෙස වන අතර, එහි මධ්‍ය චීන උච්චාරණය tsyin විය
මෙම රාජ්‍යයට පෙර පැවති ජින් රාජධානියේ අක්ෂරය චීන සහ කොරියානු රාශි චක්‍රවල 5වන පෘථිවිමය ශාඛාවට භාවිතා වූ අතර, එය බ්‍රහස්පතිගේ කක්ෂයේ කොට්ඨාසයක් වන මකර රාශිය යැයි හඳුනාගෙන ඇත
මෙය 120ක දිගංශයක් (ESE සහ SE අතර) හා සම්බන්ධ අතර, පෙ.ව. 7 සහ 9 අතර පැය දෙකක කාලය හා සම්බන්ධව සැලකීමේ දී එය හිරුඋදාව හා අදාළ යැයි සැලකිණි
එහි දිශාව නැගෙනහිර දිශාවයි. මෙහි පසුකාලීන බිහි වූ රාජ්‍යයේ (ලිපියට තේමාව වන) නාමය මෙහි සරල ප්‍රභේදයක් හෝ දෙවන අක්ෂරය මගින් "මේඝ ගර්ජනාව", "කම්පනය" වැනි අරුතක් හැඟවෙන පරිදි යෙදූවක් වන්නට ඇත
712දී, බොහායි මුහුදේ කොරියානු නාමය ආශ්‍රය කොටගෙන රාජ්‍යය "බල්හේ" ලෙස නැවත නම්කෙරිණි
ඉතිහාසය

පදනම
බල්හේ රාජ්‍යය පිළිබඳ පැරණිතම විද්‍යාමාන වාර්තාව හමුවන්නේ 941 සහ 945 අතර කාලයේ සම්පාදිත ටෑංහි පැරණි ග්‍රන්ථය තුළිනි
දකුණු මැංචූරියාව සහ උතුරු කොරියාව කොරියාවේ තුන් රාජධානි අතුරින් එකක් වූ ‍ගොගුර්යෝ රාජධානියට අයත්ව තිබිණි
668දී ගොගුර්යෝව සිල්ලා සහ ටෑං රාජවංශ මිත්‍රත්ව හමුදාවලට යටත් විය‍
ටෑං රාජවංශය විසින් බටහිර මැංචූරියාවේ විශාල පෙදෙසක් ඈඳාගත් අතර, තේදොං ගංගාවට පහළ කොරියානු අර්ධද්වීපය එක්සත් කළ සිල්ලාව පසුකාලීන සිල්ලා රාජ්‍යය පිහිටුවී ය
ඛිටන් ජනයා අතර ටෑං රාජ්‍යයට එරෙහිව අනවබෝධය ගොඩනැගෙමින් පැවති සමයේ, හිටපු ගොගුර්යෝ නිලධාරියකු වූ දේ ජු-සං සෙසු ගොගුර්යෝ ජනයා සමග මෝහේ ජනයාගේ නායකයකු වූ ගොල්සා බියු සමග සන්ධායකට එළඹියේ ය
698දී ටෑං රාජවංශයට එරෙහිව ගෝ ලෙස ඔවුහු නැගී සිටියහ
දේ ජුංසගේ මරණින් පසු, හිටපු ගොගුර්යෝ සෙන්පතියකු වූ දේ ජෝ-යොං සිය පියාගේ ධුරයට පත් විය
ලි කායිගු සෙන්පතියා විසින් මෙහෙයවූ ටෑං හමුදා සමග සටනේ දී ගෝල්සා බියු මියගියේ ය
ඉතිරිව සිටි ගොගුර්යෝ සහ මෝහේ හමුදා සමග ටෑං පාලනය පැවති ප්‍රදේශයෙන් මිදී පලායාමට දේ ජෝ-යොං සමත් විය
ඔවුන් පසුපස ලුහුබැඳ පැමිණි වූ සේටියෑන් අධිරාජිනියගේ හමුදා ටියෑන්මෙන්ලිං සටනේ දී පරාජය කරවීමට ඔවුහු සමත් වූහ
අනතුරුව පැරණි යිලෞ ප්‍රදේශයේ බල්හේ රාජ්‍යය ස්ථාපනය කළ ඔහු ගෝ රජු ලෙස සිහසුනට පත් විය
ව්‍යාප්තිය සහ විදේශ සබඳතා
දෙවන රජු වූ මූ රජු (රාජ්‍ය
719-737) හට ටෑං, සිල්ලා සහ අමුර් ගංගාව දිගේ කළු ජලය මොහේ පෙදෙස්වලින් වටවී තිබීම අනාරක්ෂිත යැයි හැඟුණු හෙයින්, 732 සිය නාවික හමුදාව සමගින් පිටත්වී ටෑං හමුදා පරදවන ලදී
මෙහි දී ෂැන්ඩොං අර්ධද්වීපය මූලික කරගත් ටෑං සෙන්පතියකු මරාදැමිණි
එම කාලයේම, ෂැංහිය දුර්ගයේ (වර්තමාන බෙයිජිං සිට කිලෝමීටර 300ක් පමණ නැගෙනහිරින්) මදුෂාන් (馬都山) ගොඩබිම් මාර්ග ඔස්සේ සේනා මෙහෙයවා යාබද නගර අල්ලා ගැනීමට රජුට හැකි විය
මීට අමතරව, 728දී ජපානය වෙත දූතයන් යැවූ ඔහු ගිනිකොනදිගින් සිල්ලාවට තර්ජන එල්ලකළේ ය
රාජධානියේ අවස්න කාලය වනතෙක්ම බල්හේ රාජ්‍යය ජපානය සමග වෙළඳ සහ රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික සබඳතා පවත්වා තිබේ
බලහේ රාජධානිය විසින් ජපානය වෙත දූත ගමන් 34ක් සිදුකොට ඇති අතර, ජපානය විසින් බල්හේ වෙත 13 වරක් දූතයින් එවා ඇත
පසුව, ටෑං සහ බල්හේ රාජ්‍ය අතර ගිවිසුමක් ඇති වූ අතර, එමගින් ටෑංවරුන් විසින් බල්හේහි මුන් යනු ඔහුගේ පියාගෙන් පසු බල්හේ රාජ්‍යයේ සිහසුනට පත් රජු ලෙස රාජ්‍ය තාන්ත්‍රිකව පිළිගෙන තිබේ
තෙවන අධිරාජයා වූ මුන් රජු (රාජ්‍ය
737-793) විසින් සිය භූමිය උතුරින් අමුර් නිම්නය දක්වාත්, බටහිරින් ලියාඕදොං අර්ධද්වීපය දක්වාත් පුළුල් කරවී ය
ඔහුගේ රාජ්‍ය සමයේ, සිල්ලාව සමග "සිල්ලාදෝ" (신라도, 新羅道) නැමැති වෙළඳ මාර්ගයක් ස්ථාපිත‍ කෙරිණි
මුන් අධිරාජයා විසින් බල්හේහි අගනුවර කිහිප වරක් වෙනස් කොට ඇත
මීට අමතරව ඔහු විසින් 755 අවට ජිංපෝ විල අසල පිහිටි සංග්යොං රාජ්‍යයේ ස්ථිර අගනුවර ලෙස නම්කරන ලදී
මෙය වර්තමානයේ හෙයිලොංජියෑං පළාතේ දකුණට වන්නට පිහිටා ඇත
විවිධ ගෝත්‍ර සහ ජන වර්ග සිය ආධිපත්‍යයට නතු කරගත් ඔහු ස්ථාවර ශක්තිමත් මධ්‍යගත පාලනයක් ස්ථාපිත කළේ ය
මෙය තාවකාලිකව පුළුල් කෙරිණි
ටෑංහි ජාතික ශාස්ත්‍රාලය ආදර්ශයට ගනිමින් ඔහු විසින් ජුජාගම් (胄子監) ජාතික ශාස්ත්‍රාලය පිහිටුවන ලදී
චීනය විසින් ඔහුව රජකු ලෙස පිළිගත්ත ද, බල්හේ රාජ්‍යය තුළ ඔහු තමන් දෙව්ලොව පුත්‍රයා සහ අධිරාජයා ලෙස නම්කරගන්නා ලදී
බල්හේ රාජ්‍යයේ දසවන පාලකයා වූ සොන් රජුගේ සමයේ (රාජ්‍ය
818-830) බල්හේ විසින් උතුරු කොරියාව, ඊසානදිග මැංචූරියාව සහ වර්තමානයේ රුසියාවේ ප්‍රයිමොර්ස්කි ක්‍රේ යන ප්‍රදේශ පාලනය කොට තිබේ
සොන් රජු විසින් සිදුකළ ආක්‍රමණවල දී, බොහෝ උතුරු මොහේ ගෝත්‍ර සහ ලියාඕදොං අර්ධද්වීපයේ පිහිටි වයඹදිග කුඩා ගොගුර්යෝ රාජධානිය බල්හේ රාජ්‍යය වෙත ඈඳාගන්නා ලදී
මෙය කෙතරම් බලවත් වී ද කිවහොත්, සිල්ලා රාජ්‍යයට 721දී උතුරු ප්‍රාකාරයක් ඉදිකිරීමට සහ පොදු දේශසීමාවේ ආරක්ෂාව තර කිරීමට පවා සිදුවිය
බිඳවැටීම සහ උරුමය

සොන් රජුගේ සමයෙන් පසු (830) බල්හේ රාජ්‍යය පිළිබඳ කිසිදු ලිඛිත වාර්තාවක් හමුනොවේ
ඇතැම් විද්වතුන් විශ්වාස කරන්නේ බෙක්දු කන්ද විදාරණය වීම හේතුවෙන් ඇතැම්විට එය ජාතික අතින් බිඳ වැටී අවසානයේ ඛිටන් රාජධානියේ ලියාඕ රාජවංශයට යටත් වූ බවයි. ඇතැම් ඉතිහාසඥයින් විස්තර කරන්නේ පාලක කොරියානුවන් සහ ඔවුන් යටතේ වූ මොහේ ජනයා අතර අරගල රාජ්‍යය දුර්වල කරන්නට ඇති බවයි. ඛිටන්වරුන් ලියාඕනිං සහ ඇතුළු මොංගෝලියාව ආශ්‍රතව බලය පතුරුවා තිබිණි
මෙය බල්හේහි බටහිර ප්‍රදේශ හා අතිපිහිත විය
926දී දින 25ක ආක්‍රමණයකින් පසු ඛිටන්වරු බල්හේ අගනුවර අල්ලාගත්හ
926දී බල්හේ විනාශ කිරීමෙන් පසු, ඛිටන්වරුන් විසින් රූකඩ දොංදන් රාජධානියක් ස්ථාපනය කළ අතර, 936දී මඳ කලකින්ම එය ලියාඕවරුන් විසින් ඈඳගනු ලැබිණි
බොහෝ බල්හේ වංශවතුන් ලියාඕයැං වෙත පලාගිය නමුත් බල්හේහි නැගෙනහිර භූමිය දේශපාලන අතින් තවමත් ස්වාධීනව පැවතිණි
ගොර්යෝසා වාර්තා කරන්නේ 925දී සෙන්පතියකුගේ නායකත්වය යට‍තේ 10,000ක බල්හේ ජනයා ඛිටන්වරුන් වෙතින් පලා ආ බවයි. මෙය රාජධානිය බිඳවැටීමට වසරකට පෙර සිදුවූවකි‍
සෙසු බල්හේ ජනයා ඛිටන්වරුන්ට යටත් වූ අතර, ඇතැමෙක් ජුර්චෙන්වරුන් හා එක්ව පසුකාලීනව ඛිටන්වරුන්ට එරෙහිව කැරලි ගැසූහ
ගොර්යෝ රාජ්‍යය වෙත සංක්‍රමණය වූ බල්හේ වාසීන් 10,000 අතුරින් සමහරක් සිය පවුල් නාමය තේ (태, 太) ලෙස වෙනස්කර ගත්හ
කිරුළහිමි කුමරුන් වූ දේ ග්වං-හ්යොන් හට ගොර්යෝ රාජවංශයේ රාජකීය පවුල් නාමය වන වං (왕, 王) පෙළපත් නාමය පිරිනැමිණි
මැංචූරියාවේ වැදගත් ප්‍රදේශයක බලය පැතිරවූ අවසන් කොරියානු රාජ්‍යය ලෙස බල්හේ සැලකේ.‍ එසේවුව ද, පසුකාලීන කොරියානු රාජවංශ විසින් තමන් ගොගුර්යෝ සහ බල්හේ රාජ්‍යවල අනුප්‍රාප්තිකයින් ලෙස හැඳින්වීමට උත්සාහ දරා තිබේ
ඛිටන්වරුන් ක්‍රමයෙන් ජුර්චෙන් ජනයාට යටත් වූ අතර, ජුර්චෙන්වරුන් විසින් ජින් රාජවංශය පිහිටුවා තිබේ
ජුර්චෙන්වරුන් විසින් තමන් බල්හේ සහ සප්ත වුජි (勿吉) ‍ගෝත්‍රවලින් පැවතෙන්නන් බවත්, "ජුර්චෙන් සහ බල්හේ එකම පවුලට අයත්" බවත් පවසා තිබේ
ජින් රාජ්‍යයේ සිව්වන, පස්වන සහ හත්වන අධිරාජවරුන්ගේ මව්වරු බල්හේ බිසෝවරු වූහ
13වන සියවසේ මොංගෝලියානුවන් විසින් උතුරු චීනයේ සිදුකළ සංඛ්‍යාලේඛන මගින් ගොර්යෝ, ඛිටන් සහ ජුර්චෙන් වැනි ජන කොට්ඨාසවලින් බල්හේ වාසීන් වෙන්කර දක්වන ලදී
ප්‍රතිඵලය
926දී බල්හේ රාජ්‍යය සහ එහි අවසන් රජුගේ පාලනය බිඳ වැටීමෙන් පසු, නව ඛිටන් පාලකයින් විසින් එය දොංදන් ලෙස නම්කරන ලදී
ඛිටන්වරුන් බල්හේ රාජ්‍යයේ පැරණි භූමිවලින් වැඩි ප්‍රමාණයක් යටත් කරගෙන තිබිණි
කෙසේනමුත්, 927 සිට, මෙම ප්‍රදේශ පුරා විවිධ කැරලි ඇති විය
මෙම කැරලි නිසා බල්හේ පිබිදීම් රැසක් ඇති විය
මේ අතුරින් සාර්ථක වූයේ කැරලි තුනක් පමණි
ඔවුන් විසින් පසුකාලීන බල්හේ, ජොං-අන් රාජධානිය, හ්‍යුං-යෝ රාජධානිය සහ දේවොන් රාජධානිය යන රාජධානි පිහිටුවන ලදී
මෙම රාජධානි ත්‍රිත්වය තාවකාලිකව ඛිටන්වරුන් සහ ඔවුන්ගේ දොංදන් රාජධානිය ලියාඕදොං අර්ධද්වීපය වෙත සීමා කිරීමට සමත් විය
නමුත් ක්‍රමිකව ඒ සියල්ල ලියාඕ අධිරාජයයට නතු විය
925දී, බල්හේ රාජ්‍යයේ අවසන් කිරුළහිමි කුමරුන් වූ දේ ග්වං-හ්යොන් ඛිටන්වරුන්ට එරෙහිව කැරැල්ලක් ඇරඹී ය
ඉන් පරාජය වීමෙන් පසු, ඔහු ගොර්යෝව වෙත පලාගියේ ය
එහිදී ඔහුට ආරක්ෂාව හිමිවූ අතර, ගොර්යෝවේ වං ගොන් රජු විසින් ඔහුට රාජකීය පෙළපත් නාමය ද පිරිනමන ලදී
මෙලෙසින් ගොගුර්යෝ පුරාතන රාජධානියේ අනුප්‍රාප්තික ජාතීන් ‍ද්විත්වය එක්සත් විය
මේ හේතුවෙන් ලියාඕ හා ගොර්යෝ අතර රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික සබඳතා ඇනහිටිණි‍‍
නමුත්, ආක්‍රමණයක් පිළිබඳ බියවීමට හේතුවක් නොවිණි‍
ඔහු සමග ගොර්යෝවට මිනිසුන් 10,000ක් පමණ පැමිණි බව සඳහන් වේ
රජය සහ සංස්කෘතිය

බල්හේ රාජ්‍යය සැදුණේ හිටපු ගොගුර්යෝ රාජ්‍යයේ ඉතිරිව සිටි ජනයාගෙන් සහහ මැංචූරියාවේ විසූ තුංගුසීය ජනයාගෙනි
මෙම ජනයා අතරට ස්වදේශික මොහේ ජනයා ද ඇතුළත් විය
මොහේවරුන්ට පහළ වැඩකරන පන්තිය නියම වූ අතර, ගොගුර්යෝවරු පාලන පන්තිය ‍නියෝජනය කළහ
එසේ වුව ද, එම කම්කරු පාන්තිකයින්ගෙන් ජනගහනයෙන් බහුතරයක් නියෝජනය විය‍
එසේවුවද, බල්හේ වංශවතුන් අතර සිටි මොහේ ජනයා කිහිපදෙනකු ද විය
මේ අතරට බල්හේ රාජ්‍යය පිහිටුවීමට ආධාර කළ ගොල්සා බියුගේ ආධාරකරුවන් ඇතුළත් විය
ඔවුනව "සුර්යොං" හෙවත් "ප්‍රධානියා" යන ධුරයට පමණක් සීමාකෙරිණි
මෙම වදන පැරණි ගොගුර්යෝ බසින් සම්භවය වූවක් වන අතර, ඔවුන් විසින් පාලන පන්තියේ කොටසක් නියෝජනය කරන ලදී
විරළ වුව ද, ඇතැම් බල්හේ තානාපති සාමාජිකයින් විසින් මොහේ පෙළපත් නම් භාවිතා කොට තිබේ
බල්හේ රාජ්‍යයට අයත් වූ කිසිදු ලිඛිත වාර්තාවක් දක්නට නොමැති හෙයින්, මෙම රාජධානිය පිළිබඳ සියලුම තොරතුරු හිමිවන්නේ පුරාවිද්‍යාත්මක කැනීම් ආධාරයෙන් ලැබෙන සාක්ෂි සහ සමකාලීන චීන වාර්තාවලිනි
බල්හේ රාජ්‍යය පිහිටුවීමෙන් පසු, එහි ජනයා විසින් චීනයේ ටෑං රාජවංශයේ සංස්කෘතික සහ දේශපාලන ක්‍රම‍ය අනුගමනය කොට තිබේ
බල්හේ නගරවල සැලසුම් අධ්‍යයනය කරන පුරාවිද්‍යාඥයින් නිගමනය කරන්නේ බල්හේ නගරවල ලක්ෂණ බොහෝදුරට ගොගුර්යෝ නගරවල පොදු ලක්ෂණම දැරූ බවයි. මේ නිසා බල්හේ රාජ්‍යය ගොගුර්යෝවේ සංස්කෘතික සමානත්වයක් පවත්වාගත් බැව් සිතිය හැක
චීන වාර්තා අනුව, බල්හේ රාජ්‍යය සතුව අගනුවරවල් පහක්, පළාත් පහළොවක්, සහ ප්‍රාන්ත හැටතුනක් විය
බල්හේ රාජ්‍යය සංකීර්ණ සංස්කෘතියකින් යුතුවූ බව පැවසේ
චීන නිලධාරියකු විසින් එය හඳුන්වා ඇත්තේ "පෙරදිග වැජඹෙන භූමිය" ලෙසයි
රජය යටතේ චාන්සලර් කාර්යාල ත්‍රිත්වයක් සහ අමාත්‍යාංශ සයක් විය
බල්හේ රජය චීන ක්‍රමය අනුකරණය කොට තැනූවකැයි පැවසුවහොත් එය අසත්‍යයක් නොවේ
නමුත් එය ටෑංහි පාලන ව්‍යූහව සම්පූර්ණයෙන් අනුගමනය කළේ නැත
"තේනේසං" හෙවත් "මලාගියේ මහා අමාත්‍ය" පදවිය සෙසු චාන්සලර් පදවි ද්විත්වයට (වම් සහ දකුණු) වඩා ඉහළින් පැවතිණි
අගනුවරවල් පහේ ක්‍රමය ගොගුර්යෝවේ පරිපාලන ව්‍යූහය අනුව සැකසුණකි
සිල්ලා රාජ්‍යය මෙන්ම, බලහේ ද ටෑං රාජ්‍යය වෙත අධ්‍යාපනය හැදෑරීමට ශිෂ්‍යයින් පිටත්කර හරින ලදී
ඉන් බොහෝ දෙනෙක් චීන සිවිල් සේවා විභාග සඳහා ඉදිරිපත් වූහ
මෙහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස, බල්හේහි සංග්යොං අගනුවර සංවිධාන ව්‍යූහය අතින් ටෑං අගනුවර වූ චං’අන් නගරයට අනුරූප විය
නවාතැන් අංශ මාලිගයේ එක් පෙදෙසකට සීමාකෙරුණු අතර, එය ඍජුකෝණාස්‍රාකාර ප්‍රාකාරයකින් වටකෙරිණි
බල්හේ රාජ්‍යයේ සංස්කෘතියේ මූලාංග ගොගුර්යෝ සම්භවයකින් යුක්ත ය
ඔන්දොල් ස්ථාපනයක් මගින් බල්හේ ඇතුළු මාලිගය ඊට යාබද බොහෝ ස්ථානවලට නිරාවරණය කෙරිණි
මීට අමතරව, බල්හේ විහාරවලින් හමුවන බෞද්ධ ප්‍රතිමා සහ ‍සැරසිලි අංග ගොගුර්යෝ කලාවේ විශේෂිත ලක්ෂණ නිරූපණය කරයි
බල්හේ රාජ්‍යය පිළිබඳ සංස්කෘතික තොරතුරු හෙළිකරන වැදගත් ප්‍රභවයක් 20වන සියවසේ අගකාලයේ දී, ලොංතෞ කන්දේ පුරාතන සොහොන් අතරින් සොයාගැනිණි
විශේෂයෙන්ම මෙහි දී ජොංහ්යෝ කුමරියගේ සොහොන්ගැබ වැදගත් විය
විදහා පෙන්වීම් සහ දේශපාලන අර්ථ නිරූපණ
බල්හේ ජනයාගේ වාර්ගික සංයුතිය මගභේදයට තුඩු දී ඇත
බල්හේ රාජ්‍යය පිහිටුවන ලද්දේ හිටපු ගොගුර්යෝ සෙන්පතියකු බව අවිවාදිතව පිළිගැනුණ ද, ඔහුගේ ජන වර්ගය පිළිබඳ වාදවිවාද පවතියි
මෙයට හේතුව ඓතිහාසික මූලාශ්‍රවල දැක්වෙන් ද්විත්වාර්ථ වදන් ය
එසේම බල්හේ රාජ්‍යය තුළ ලිඛිත කිසිදු මූලාශ්‍රයක් හමු නොවේ
ජේවං උන්ගි ග්‍රන්ථය ප්‍රකාශයට පත්කළ දින සිට වර්තමාන කොරියානු විද්වතුන් සාමාන්‍යයෙන් සලකන්නේ බල්හේ යනු කොරියානු ගොගුර්යෝ රාජධානියේ (ක්‍රි
ව. 668) දිගුවක් ලෙසයි
18වන සියවසේ ජොසොන් රාජවංශ සමයේ කොරියානු විද්වත්හු බල්හේ රාජ්‍යය පිළිබඳ උනන්දු වන්නට වූහ
ක්විං සහ ජොසොන් රාජවංශ සාකච්ඡා පැවැත්වීමෙන් පසු, 1712 චීන-කොරියා දේශසීමාව ඔස්සේ යාලු සහ ටුමෙන් ගංගා දිගේ දේශසීමා සලකුණු කිරීමේ නිරතවූහ
ජාතිකවාදී තේමා පිළිබඳ රචනාකරණයේ නියැළුණු ජනමාධ්‍යවේදියකු වූ ජං ජි-යොන් (1762–1836) නොයෙකුත් ලිපි ප්‍රකාශයට පත් කරමින් පවසන්නට වූයේ ජොසොන් නිලධාරීන් බල්හේ රාජ්‍යය ද සිය භූමිය කොටසක් ලෙස සලකන්නට උත්සාහ දරන බවයි. ගංගාවලට ඉහළින් වූ භූමිය පහසුවෙන්ම "අත් හැරීමට" ඔවුන් සූදානම් නොවන බවත් ඉන් පැවසිණි
යු ද්‍යුක්-ගොං විසින් 18වන සියවසට අයත් බල්හේගෝ (බල්හේ පිළිබඳ විමර්ශනයක්) නම් සිය කෘතිය තුළ පවසන්නට වූයේ බල්හේ රාජ්‍යය කොරියානු ඉතිහාසයේ කොටසක් බවයි. එසේ සිදු කිරීමෙන් මැංචූරියාව පිළිබඳ සාධාරණ අයිතියක් හිමිවන බවත් පැවසිණි
20වන සියවසේ මුල් කාලයේ ජියාන්දෝ පිළිබඳ රචනාකරණයේ නියැළුණු කොරියානු ඉතිහාසඥ සින් චේ-හෝ සිය ශෝකය ප්‍රකාශ කරන්නට වූයේ සියවස් ගණනාවක් පුරා කොරියානු ජනතාව “සිය හදවත් සහ ඇස්වලින් සිය නිවස ලෙස සැලකූයේ යාලු ගඟට දකුණින් වූ භූමිය පමණක් බවයි”
එසේම “සිය අර්ධ පූර්වජයා වූ දංගුන්ගේ පුරාතන භූමි සියවස් නවයකට අධික කාලයක් තිස්සේ තමන්ට අහිමිව පැවති බවත් ය
” මීට අමතරව සින් විසින් සම්ගුක් සගි ග්‍රන්ථයේ කතුවරයා වූ කිම් බුසික්ව විවේචනය කරන්නට වූයේ බල්හේ රාජ්‍යය ඔහුගේ ඓතිහාසික කෘතිය ඇතුළත් නොකිරීම සහ සිල්ලාව විසින් කොරියාව එක්සත් කළ බව සඳහන් කිරීමත් හේතුවෙනි
සමාජයීය ඩාවින්වාදයෙන් ආභාසය ලැබූ සින් මෙසේ ලියයි
"කොරියාව සහ මැංචූරියාව අතර පැවතියේ කෙතරම් සමීප සම්බන්ධතාවක් ද
කොරියානු ජාතීන් මැංචූරියාව අත්පත් කරගත් විට, කොරියානු ජාතිය ශක්තිමත් සහ සමෘද්ධිමත් විය
වෙනත් ජාතියක් විසින් මැංචූරියාව අත් කරග්ත විට, කොරියාව ඔවුනට පසුබට සහ දෙවැනි විය
මීට අමතරව, වෙනත් ජාතියක් විසින් අල්ලා ගැනීමේ දී, එම ජාතිය උතුරුදිග ජාතියක් නම් කොරියාව එම උතුරු ජාතියේ බලයට නතු වේ
නැගෙනහිර ජාතියක් විසින් මැංචූරියාව දිනාගන්නා විට, එවිට ද කොරියාව එම ජාතීන්ගේ බලයට යටත් වේ
මෙය වසර හාරදහසක් තිස්සේ වෙනස් නොවූ අයෝමය පාලනයකි
"

සිල්ලා හෝ පසුකාලීනව ගොර්යෝ රාජධානි විසින් බල්හේ රාජ්‍යය පිළිබඳ නිල ඉතිහාසයක් රචනා කොට නොමැත
ඇතැම් නූතන විද්වතුන් පවසන්නේ එසේ සිදු කොට තිබුණේ නම් කොරියානුවන්ට බල්හේ ඉතිහාසය සහ භූමිය පිළිබඳ ඇති අයිතිවාසිකම් ස්ථිරසාර ලෙස ප්‍රකාශ කළ හැකිව තිබූ බවයි.

වර්තමාන උතුරු සහ දකුණු කොරියාව තුළ, බල්හේ රාජ්‍යය කොරියානු රාජ්‍යයක් ලෙස සැලකෙන අතර, වර්තමානයේ එය "උතුරු දකුණු රාජ්‍ය යුගය" තුළ (සිල්ලාව සමග) ස්ථානගත කොට ඇත
නමුත් අතීතයේ ද මෙවැනි යෝජනා ඉදිරිපත්ව තිබිණි
ඔවුන් ගොගුර්යෝව සමග එහි සම්බන්ධතාව අවධාරණය කොට දක්වන අතර, මොහේ සමග ඇති සම්බන්ධය සුළුකොට දක්වා ඇත
කෙසේනමුත්, දකුණු කොරියානු ඉතිහාසඥයන් විශ්වාස කරන්නේ එහි පාලන පන්තිය ගොගුර්යෝ සම්භවයකිනුත්, සාමාන්‍ය ජනයා මොහේ ඇතුළු මිශ්‍ර සම්භවයකිනුත් යුතු වන්නට ඇති බවයි. නමුත් උතුරු කොරියානු ඉතිහාසඥයින් විශ්වාස කරන්නේ බල්හේහි ජනයා වැඩි ප්‍රමාණයක් ගොගුර්යෝ වැසියන් වූ බවයි. කොරියානුවන් සිතන්නේ මෙහි ආදිකර්තෘ වූ දේ ජෝයොං ද ගොගුර්යෝ පෙළපතක අයකු බවයි. ටෑංහි පැරණි ග්‍රන්ථය පමසන්නේ "බල්හේ-මොහේහි දේ ජෝයොං සැබැවින්ම ගොගුර්යෝවේ කොට්ඨාසයකින් පැමිණියකු බවයි." (渤海靺鞨大祚榮者，本高麗別種也
), 

බටහිර තුළ, සාමාන්‍යයෙන් සැලකෙන්නේ චීනය සහ ජපානය සමග වෙළඳ සබඳතා පැවැත්වූ බල්හේ රාජධානිය ගොගුර්යෝවේ අනුප්‍රාප්තික රාජ්‍යයක් බවයි. එහි කොරියානු නාමය රෝමානුකරණය කොට භාවිතා වේ
කොරියානු බසින් විකල්ප රෝමානුකරණය අනුව මෙම රාජ්‍යය "පර්හේ" ලෙස හැඳින්වෙන අතර, චීන බසෙහි රෝමානුකරණය ලෙස යෙදෙන "බොහායි" යන්නත් ඉංග්‍රීසියෙහි සුලබව භාවිතා වේ
මෙම රාජ්‍යය උතුරු මැංචූරියාවේ සහ උතුරු කොරියාවේ ජනතාවගෙන් සමන්විත වූ බව පෙනේ
එහි ආදිකර්තෘ සහ පාලන පන්තියේ බොහෝ දෙනා ගොගුර්යෝවේ හිටපු වංශවතුන් විය
කොරියානු විද්වතුන් විශ්වාස කරන්නේ බලහේ රාජ්‍යයේ ආදිකර්තෘ වන දේ ජෝයොං යනු ගොගුර්යෝ ජාතිකයකු බවයි. ‍තවත් සමහරුන් පවසන්නේ ඔහු ගොගුර්යෝවේ විසූ මොහේ ජාතිකයකු බවයි.

බොහෝ පුරාතන කොරියානු රාජධානි සහ වෙනත් ජනපද මෙන් බල්හේ රාජ්‍යයට ද බොහෝ අවස්ථාවන්හි චීනයට පඬුරු කප්පම් ගෙවීමට සිදු විය
මෙම ගෙවීම සිදුනොකරන උරුමකරුවන් චීනය විසින් රජු ලෙස පිළිනොගත් අතර,  知國務 ("රාජ්‍ය කටයුතු නායක") ලෙස හඳුන්වන ලදී
චීනය විසින් සෑම රජකුම සලකන ලද්දේ හොල්හන් ප්‍රාන්තයේ අධිපතියා (忽汗州都督府都督) හා සමාන තත්ත්වයක් ඇත්තකු ලෙසයි
කෙසේනමුත්, බල්හේ රජවරුන් විසින් තමන්ව අධිරාජවරුන් ලෙස හඳුන්වාගත් අතර, ඔවුන්ගේම යුග නාමයන් පවා ප්‍රකාශයට පත්කොට ඇත
මෑතක දී පළවූ එක්සත් ජනපද පුවත් වාර්තාවක සඳහන් වූයේ චීනය විසින් බල්හේ යනු ටෑං රාජවංශයේ පළාතක් ලෙස සලකන්නට උත්සාහ දරන බවයි. මෙම මතය සමාජ විද්‍යාව පිළිබඳ චීන ඇකඩමිය මගින් මෙහෙයවනු ලබන සමාජ විද්‍යා පිළිබඳ චීන ඇකඩමියේ ඊසානදිග ව්‍යාපෘතිය හා සම්බන්ධ ය
මෙහි දී චීනය බල්හේහි විසූ මැංචුවරුන් පිළිබඳ සිය ඉතිහාසයේ කොටසක් ලෙස සලකා බලනු ලබයි
චීන ඉතිහාසඥයින් යෝජනා කරන්නේ බල්හේ ජනවර්ගය බොහෝදරුය මොහේවරුන් මූලික කරගත් බවයි‍ ටෑංහි නව ග්‍රන්ථය පවසන්නේ බල්හේ "මුලින් සුමෝ මොහේ නම්වූ බවත්, ගොගුර්යෝව සමග මිත්‍රශීලී ප්‍රතිපත්තියක් අනුගමනය කරමින් එහි ජනයා දේ යන පෙළපත් නාමය භාවිතා කළ බවත් ය
" (දේ යනු චීන අක්ෂරවලින් 大 යන්නයි
වේඩ් ගයිල්ස්
Da)(渤海，本粟末靺鞨附高丽者，姓大氏
), සම්ගුක් සගි ග්‍රන්ථය සහ ටෑං රාජවංශ ටොංඩියෑන් සඳහන් කරන්නේ බල්හේ මුලින් ලිමෝ මොහේ වූ බවයි. රුයිජූ කොකුෂි පවසන්නේ මොහේ ගෝත්‍ර බල්හේ පිහිටුවූ බවත්, එහි බහුතරය මොහේවරුන් වූ බවත් ය‍
ඓතිහාසිකව, ජුර්චෙන්වරුන් (පසුව මැංචුවරුන් නම් විය) තමන් මොහේ පෙළපත් හා සම්බන්ද යැයි සලකා ඇත
ජුර්චෙන් ජින් රාජවංශයේ (1115–1234) ඉතිහාසය විස්තර වන ජින්හි ග්‍රන්ථය (金史) තුළ දැක්වෙන්නේ ජින්හි ආදිකර්තෘ වැන්යැන් අගුඩා විසින් බල්හේ වෙත රාජාඥාවක් යවමින් ප්‍රකාශ කළේ "ජුර්චෙන්වරුන් සහ බල්හේවරුන් මුලින් එකම පවුලට අයත් බවයි" (女直渤海本同一家)
මීට ප්‍රතිවිරුද්ධ මතයක් මුල්කාලීනව චීන අග්‍රාමාත්‍ය චෞ එන්ලායි විසින් 1963දී ඉදිරිපත් කොට ඇත
ඔහු පැවසූයේ චීනයේ ඊසානදිග පෙදෙස්වල ජීවත් වන කොරියානු ජනයා පුරාතන සමයේ සිටම එහි ජීවත්වූ බවත්, කැනීම් පුරාවස්තු අනුව බල්හේ යනු පුරාතන කොරියාවේ ශාඛාවක් බව පැහැදිළි වන බවත් ය
මෙම හිටපු චීන අග්‍රාමාත්‍යවරයාගේ අදහස් මහජනයාට නිකුත් කෙරුණේ “චීන-කොරියානු සබඳතා පිළිබඳ අගමැති චෞ එන්ලායිගේ සංවාදය” යන ලේඛනය මගිනි
චීන මහජන සමූහාණ්ඩුව විසින් ලියාඕනිං සහ ජිලින් යන ඓතිහාසික ස්ථාන වෙත ළඟාවිය හැකි කොරියානු පුරාවිද්‍යාඥයින් සංඛ්‍යාව සීමාකොට ඇත
1994 සිට, චීනයේ පුරාවිද්‍යා ස්ථාන නැරඹීමට පැමිණෙන කොරියානු පුරාවිද්‍යාඥයින් සංඛ්‍යාව ක්‍රමයෙන් ඉහළ යන්නට විය
එයට ජාතිකවාදී මුහුණුවරක් හිමි විය
මේ හේතුවෙන් 1995 සහ 2000 අතර කාලසීමාවේ පුරාවිද්‍යා අඩවි කිහිපයකම සොහොන්ගැබ් විනාශ කිරීම් සහ කොල්ලකෑම් රැසක් වාර්තා විය
සෝල් ජාතික විශ්වවිද්‍යාලයේ වැදගත් මහාචාර්යවරයකු වන දකුණු කොරියානු පුරාවිද්‍යාඥ සොං කි-හෝ විසින් බල්හේ ඉතිහාසය පිළිබඳ වූ චීන රජයේ අර්ථකථන විවේචනය කරමින් පත්‍රිකා කිහිපයක් ප්‍රකාශයට පත්කොට ඇත
ඔහු විසින් 1990 දශකයේ, 2000, 2003, සහ 2004 වර්ෂවල කිහිපවරක්ම චීනය වෙත පැමිණ විවිධ ඓතිහාසික ස්ථාන සහ කෞතුකාගාර අධ්‍යයනය කොට ඇත
කෙසේනමුත්, සටහන් ගැනීම සහ ඡායාරූප ගැනීම් ආදියේ දී ඇතැම් කෞතුකාගාර බලධාරීන් ඔහුට වාරණ පනවා තිබිණි
උතුරු කොරියාව 1960 දශකයේ පමණ සිට එහි පුරාවිද්‍යා ස්ථානවලට පිවිසීම ස්වාධීන පුරාවිද්‍යාඥයන්ට තහනම් කොට ඇත
මින් බොහෝ පෙදෙස් බල්හේ හා සම්බන්ධ ය
උතුරු‍ කොරියානු ඉතිහාසකරුවන් දක්වන දේශපාලන නැඹුරුතාව විදේශීය විද්වතුන්ගේ විවේචනයට හේතු වී ඇත
ඔවුහු උතුරු කොරියානු විද්වතුන් විසින් ඉතිහාසය විකෘති කරන්නේ හෝ ප්‍රතිනිර්මානය කරන්නේ යැයි චෝදනා නගති
දකුණු සහ උතුරු කොරියාව, රුසියා සහ ජපානයේ විද්වතුන් ස්ථිරව කියා සිටින්නේ ටෑං රාජවංශය සමග බල්හේ රාජ්‍යය ස්වාධීන ප්‍රතිපත්තියක් අනුගමනය කළ බවයි. බොහෝ රුසියානු පුරාවිද්‍යාඥයින් සහ විද්වතුන් විස්තර කරන්නේ බල්හේ යනු විස්ථාපිත ගොගුර්යෝ ජනයාගෙන් සැදි රාජ්‍යයක් බවයි. බල්හේ රාජ්‍යය සතුව ප්‍රබල චීන සහ මධ්‍ය ආසියානු බලපෑමක් තිබූ බව ඔවුන් පිළිගන්නේ නැත
ජපානය සමග සබඳතාවල දී, බල්හේ තමන් ගොගුර්යෝවට සමාන යැයි අදහස් කොට ඇත
ගොගුර්යෝව සමග පෙර පැවති මිත්‍ර සම්බන්ධතා යළිත් ඇරඹීමට ජපානය කැමති විය
ෆින්ලන්ත වාග්වේදී ජුහා ජැන්හුනෙන් විශ්වාස කරන්නේ ගොගුර්යෝව සහ බල්හේ රාජ්‍යය පාලනය කරන්නට ඇත්තේ "තුන්ගුසික-කථාකළ වංශවතුන්" පිරිසක් විසින් බවයි. ඔහු මෙම රාජ්‍ය "ප්‍රාක්-ඓතිහාසික මැංචූරිය රාජ්‍ය" ලෙසත්, ජනගහනයේ එම කොටස තුන්ගුසීය ජනයා වූ බවත් පවසයි
දකුණු මැංචූරියාව තුන්ගුසීය ජනයාගේ සම්භවය වූ ස්ථානය බවත්, පුරාතන සමයේ සිටම ඔවුන් අඛණ්ඩව මෙහි පදිංචි වූ බවත් ඉන් පැවසේ
ජැන්හුනෙන් ගොගුර්යෝ සහ බල්හේහි ජන සංයුතිය ගැන පැවසෙන විරුද්ධ මතයයන් සියල්ල ප්‍රතික්ෂේප කරයි
මාධ්‍ය තුළ
බල්හේ රාජධානිය පිළිබඳ කොරියානු චිත්‍රපටයක් වන Shadowless Sword තුළ බල්හේහි අවසන් කුමරුගේ දිවිය නිරූපණය වේ‍ එසේම කොරියානු රූපවාහිනී කතාමාලාවක් වන දේ ජෝ යොං කතාමාලාව මගින් මෙහි ආදිකර්තෘ පිළිබඳ කියැවේ‍‍
මෙය 2006 සැප්තැම්බර් 16 සිට 2007 දෙසැම්බර් 23 තෙක් විකාශය විය‍
මේවාත් බලන්න
ලොංතෞ කන්දේපුරාතන සොහොන්
කොරියාවේ ඉතිහාසය
කොරියාව හා සම්බන්ධ මාතෘකා ලැයිස්තුව
බල්හේ පළාත් ලැයිස්තුව
බල්හේ පාලකයින් ලැයිස්තුව
බල්හේ භාෂාව

ආශ්‍රේයයන්

වැඩිදුර කියවීමට
  
 孫玉良 (1992)
渤海史料全編
吉林文史出版社 ISBN 978-7-80528-597-9

බාහිර සබැඳි

බ්‍රිටනිකා සංක්ෂිත විශ්වකෝෂය
කොලොම්බියා විශ්වකෝෂය
එ
කොංග්‍රස් පුස්තකාලය
රටවල් අධ්‍යයන
මෙට්‍රොපොලිටන් කලා කෞතුකාගාරය

 හන්ගේ කොරියාවේ පල්හේ 한규철의 발해사 연구실 

926 අහෝසි කිරීම්
698දී ස්ථාපිත රාජ්‍ය සහ භූමි
කොරියානු ඉතිහාසයේ පැරණි රටවල්
690 දශකයේ ස්ථාපිත කිරීම්
920 දශකයේ අහෝසි කිරීම්
ආසියාවේ පැරණි අධිරාජ්‍ය
නැගෙනහිර ආසියාවේ පැරණි රටවල්
බෙක්ජේ හෙවත් පෙක්චේ (, ) (ක්‍රි
ව. 660) යුනවෙන් හැඳින්වෙන්නේ කොරියාවේ නිරිතදිග ප්‍රදේශයේ පිහිටා තිබූ රාජධානියකි
මෙම රාජධානිය සමග ගොගුර්යෝ සහ සිල්ලා රාජධානි එක්ව ගත් කල කොරියාවේ තුන් රාජධානි ලෙස හඳුන්වයි.

බෙක්ජේ රාජ්‍යය පිහිටුවන ලද්දේ ඔන්ජෝ විසින් විර්යේසොං (වර්තමාන දකුණු ‍සෝල්) ප්‍රදේශයේ ය
ඔන්ජෝ යනු ගොගුර්යෝවේ ආදිකර්තෘ වන ජුමොං සහ සෝ සෝ-නෝගේ තෙවන පුත්‍රයායි
ගොගුර්යෝ රාජ්‍යය මෙන්ම බෙක්ජේ රාජ්‍යය ද, ගෝජොසොන්හි බිඳවැටීමෙන් පසු වර්තමාන මැංචූරියාවට අයත් ප්‍රදේශයේ බිහිවූ බුයෝ රාජ්‍යයේ අනුප්‍රාප්තික රාජ්‍යයක් ලෙස සැලකේ.

තුන් රාජධානි සිය ආධිපත්‍යය කොරියානු අර්ධද්වීපය පුරා ව්‍යාප්ත කිරීමට උත්සාහ ගන්නා සමයේ බෙක්ජේ රාජ්‍යය, ගොගුර්යෝ සහ සිල්ලා රාජ්‍ය සමග සටන්වැදුණේ ය
4වන සියවසේ උච්චස්ථානයට පත් බෙක්ජේ රාජ්‍යය ඒ වනවිට බටහිර කොරියානු අර්ධද්වීපයේ විශාල පෙදෙසක් පාලනය කළේ ය
මෙය ප්යොංග්යෑං තෙක් උතුරට විහිදුණු අතර, ලියාඕෂි වැනි චීනයට අයත් බිම් ද එය සතු විය
නමුත් මෙම අදහස මතභේදාත්මක ය
චීනය සහ ජපානය සමග වෙළඳ සහ දේශපාලන සබඳතා පැවැත්වූ බෙක්ජේ රාජ්‍යය කලාපයේ සාගර බලය අතින් ද ප්‍රමුඛස්ථානයක් හිමි කරගත්තේ ය
බෙක්ජේ රාජ්‍යය සතුව සුවිසල් නාවික ආධිපත්‍යයක් පැවතිණි
එහි නාවික ශක්තිය හේතුවෙන් බෙක්ජේ රාජ්‍යය නැගෙනහිර ආසියාවේ ෆීනීෂියාව බවට පත් විය
මෙය නැගෙනහිර ආසියාව පුරා බුදු දහම ව්‍යාප්ත කරලීමට අතිශයින් වැදගත් වූ අතර, මහාද්වීපික සංස්කෘතිය ජපානය වෙත හඳුන්වා දීමට ද එය උපකාරී විය
660දී මෙම රාජ්‍යය සිල්ලා සහ චීන ටෑං රාජවංශ හමුදා සන්ධානයක් මගින් යටත් කරගත් අතර, පසුව එය එක්සත් සිල්ලාවට ඈඳාගැනිණි
ඉතිහාසය

පදනම

ක්‍රි
18දී බෙක්ජේ රාජ්‍යය පිහිටුවන ලද්දේ ඔන්ජෝ රජු විසිනි
ඔහු, හන් ගංගා ද්‍රෝණියට පහළින් ගොගුර්යෝ ජන කණ්ඩායමක නායකත්වය දැරූවෙකි
චීන තුන් රාජධානිවල වාර්තා ලේඛනය අනුව, සම්හන් යුගයේ දී, මහන් සංයුක්ත රාජ්‍යයේ එක් බල ප්‍රදේශයක් බෙක්ජේ නම් විය
සම්ගුක් සගි ග්‍රන්ථය බෙක්ජේ රාජ්‍යය පිහිටුවීම පිළිබඳ සවිස්තරාත්මක වාර්තාවක් ලබා දේ
ජුමොං විසින් ගොගුර්යෝ නැමැති නව රාජධානිය පිහිටුවීමේ දී සිය පුත්‍රයා වූ යුරි බුයෝ රාජ්‍යයේ තබා ගියේ ය
ජුමොං දොංමියොං දිව්‍යමය රජු බවට පත්වූ අතර සෝ සෝ-නෝ බිසව හා විවාහයෙන් ඔහුට ඔන්ජෝ සහ බිර්යු නැමැති පුතුන් දෙදෙනකු විය
පසුව යුරි ගොගුර්යෝවට පැමිණි පසු, ජුමොං විසින් ඔහුව කිරුළහිමි කුමරු පදවියට පත්කරන ලදී
යුරි ඊළඟ රජු වන බව වටහාගත් සෝ සෝ-නෝ සිය පුතුන් දෙදෙනා වූ බිර්යු සහ ඔන්ජෝ රැගෙන සිය ජනයා සමග දකුණට ගමන් කළේ තමන්ගේම රාජධානි පිහිටුමීටයි
ඔවුන් සමග යටත් වැසියන් දස දෙනකු ද පිටත් විය
ඇය ගොගුර්යෝ සහ බෙක්ජේ යන රාජධානි පිහිටුවීමේ දී වැදගත් කාර්යාභාරයක් ඉටු කරන්නට ඇතැයි සැලකේ.

ඔන්ජෝ විර්යේසොං (වර්තමාන හනාම්) හි පදිංචි වී සිය දේශය සිප්ජේ (십제, 十\u28639 濟, අරුත "ගැත්තන් දස දෙනා") ලෙස නම්කළ අතර, බිර්යු මිචුහොල් (වර්තමාන ඉන්චොන්) වෙත ගමන්ගත්තේ යටත්වාසීන්ගේ උපදේශයට අවනත නොවෙමිනි
මිචුහොල්හි ලවණ මිශ්‍ර ජලය සහ වගුරු බිම් හේතුවෙන් එහි දිවි ගෙවීම අපහසු විය
වි‍ර්යේසොංහි ජනයා සමෘද්ධිමත් දිවියක් ගතකළහ
අනතුරුව බිර්යු ඔහුගේ සොහොයුරා වූ ඔන්ජෝ වෙත ගමන් කළේ සිප්ජේහි සිහසුන ඉල්ලමිනි
ඔන්ජෝ එය ප්‍රතික්ෂේප කළ හෙයින්, ඔහු යුද්ධයක් ප්‍රකාශ කළේ ය
ඉන් බිර්යු පරාජයට පත් විය
අවමානය හේතුවෙන් බිර්යු සියදිවි හානි කරගත්තේ ය
ඔහුගේ ජනතාව විර්යේසොං වෙත සංක්‍රමණය වූ අතර, ඔන්ජෝ රජු ඔවුන්ව පිළිගෙන සිය රාජ්‍යය බෙක්ජේ ("ගැත්තන් සියය") ලෙස නම්කළේ ය
මහන් ජනපදවල බලපෑම නිසා ඔන්ජෝ රජුට සිය අගනුවර දකුණේ සිට හන් ගංගාවේ උතුරු දෙසටත්, යළි දකුණු දෙසටත් ගෙනයාමට සිදු විය
මෙය වර්තමාන සෝල් ප්‍රදේශය අවට පිහිටියේ ය
132දී ගේරු රජු විසින් අගනුවර ගංගාවට උතුරින් වූ බුක්හන්සන්සොං වෙත රැගෙන යන්නට ඇතැයි සැලකේ‍
මෙය වර්තමාන සෝල්හි වයඹදිග ්‍රපදේශයේ පිහිටි ගොයැං යැයි විශ්වාස කෙරේ‍
ක්‍රිස්තු වර්ෂයේ මුල් සියවස් තුළ, හෙවත් එනම් ප්‍රාක්–තුන් රාජධානි සමයේ බෙක්ජේ රාජධානිය ක්‍රමයෙන් සෙසු මහන් ගෝත්‍රවල පාලනය සියතට ගැනීමට සමත් විය
ව්‍යාප්තිය

ගොයි රජ (234–286) සමයේ, බෙක්ජේ රාජ්‍යය හොඳින් වර්ධනය වූ රාජධානියක් බවට පත් වූ අතර, එය මහන් සංයුක්තය ඒකාබද්ධ කරන්නට විය
නිහොන්ෂොකි නැමැති ජපන් මූලාශ්‍රය අනුව 249දී, බෙක්ජේ රාජ්‍යය නැගෙනහිරින් නක්දොං ගංගා නිම්නය අවට වූ ගයා සංයුක්ත රාජ්‍යය දක්වා ව්‍යාප්ත විය
බෙක්ජේ රාජධානියක් ලෙස චීන වාර්තාවල පළමුවරට හඳුන්වා ඇත්තේ 345දී ය
367 අවට කාලයේ බෙක්ජේ සහ ජපානය අතර ප්‍රථම රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික මෙහෙයුම් ඇරඹිණි
(නිහොන්‍ ෂොකි අනුව
247)

ග්‍යුන්චොගෝ රජු (346–375) ගොගුර්යෝවට එරෙහි යුද්ධයේ දී සිය රාජ්‍යය උතුරට ව්‍යාප්ත කරලීමට සමත් විය
මෙහි දී දකුණු පෙදෙමස්වල වූ සෙසු මහන් සමාජ ඈඳාගැනිණි
ග්‍යුන්චොගෝ රාජ්‍ය සමයේ, බෙක්ජේහි භූමිය යටතට කොරියානු අර්ධද්වීපයේ බහුතරයක් බටහිර ප්‍රදේශ (ප්යොන්ගන් පළාත් දෙකක් හැර) ඇතුළත් විය
371 ප්යොංග්යෑංහි දී බෙක්ජේ රාජ්‍යය විසින් ගොගුර්යෝව පරාජය කරන ලදී
එසේවුව ද, බෙක්ජේ රාජ්‍යය ගොගුර්යෝව සමග වෙළඳාම තවදුරටත් පවත්වා ගත්තේ ය
ඔවුන් විසින් සක්‍රීයව චීන සංස්කෘතිය සහ තාක්ෂණය අනුගමනය කරන ලදී
384දී බුදු දහම රාජ්‍යයේ නිල ආගම බවට පත් විය
නාවික ක්ෂේත්‍රයේ බලවතකු බවට පත් බෙක්ජේ රාජ්‍යය කොෆුන් යුගයේ ජපන් පාලකයින් සමග යහපත් අන්‍යෝන්‍ය සබඳතා පවත්වා ගත්තේ ය
මෙලෙසින් මහාද්වීපික සංස්කෘතිය ජපානය කරා ව්‍යාප්ත විය
මෙම සබඳතා මගින්, චීන ලේඛන ක්‍රමය, බුදු දහම, වැඩිදියුණු කළ කුඹල් කර්මාන්තය, උත්සව භූමදාන ක්‍රම, සහ සෙසු සංස්කෘතික අංග ජපානය කරා ගෙනයාමට වංශවතුන්, කලා ශිල්පීන්, විද්වතුන්, සහ භික්ෂූන් සමත් විය
මෙම යුගයේ හන් ගංගා ද්‍රෝණිය රාජ්‍යයේ හදවත ලෙස පැවතිණි
උංජින් යුගය
5වන සියවසේ දී, දකුණු දෙසින් ගොගුර්යෝව එල්ල කළ යුධ තර්ජන හේතුවෙන් බෙක්ජේ රාජ්‍යයට පසු බසින්නට සිදු විය
475දී, සෝල් ප්‍රදේශය ගොගුර්යෝවට යටත් විය
475 සිට 538 දක්වා කාලය තුළ බෙක්ජේහි අගනුවර පිහිටා තිබුණේ උංජින් (වර්තමාන ගොංජු) ප්‍රදේශයේ ය
කඳුවැටිවලින් වටවී හුදකලාව පැවති මෙම භූමි භාගය උතුරු දෙසින් වන ආක්‍රමණවල දී ආරක්ෂකාරී ස්ථානයක් විය
නමුත් එය බාහිර ලෝකයෙන් වෙන්වී පැවතිණි
විර්යේසොං නුවරට වඩා මෙම ස්ථානය සිල්ලාවට වඩාත් ආසන්න විය
කෙසේනමුත්, ගොගුර්යෝවට එරෙහිව සිල්ලා සහ බෙක්ජේ රාජ්‍ය අතර යුධමය සන්ධානයක් ඇති කරගැනිණි
තුන් රාජධානි සමයේ බොහෝ සිතියම්වල බෙක්ජේ රාජ්‍යයට චුංචොං සහ ජොල්ලා පළාත් අයත්ව තිබූ බව පෙන්වයි. උංජින් සහ සාබි යුගයේ මේවා රාජ්‍යයේ මධ්‍යය බඳු විය
සාබි යුගය
538දී, සොං රජු විසින් රාජ්‍යයේ අගනුවර සාබි (වර්තමාන බුයෝ ප්‍රාන්තය) වෙත ගෙනගොස් සිය රාජධානිය ශක්තිමත් කරන ලදී
මේ කාලයේ සිට, රාජ්‍යයේ නිල නාමය වූයේ නම්බුයෝ ("දකුණු බුයෝ") යන්නයි
මෙය බෙක්ජේ විසින් සිය සම්භව රාජ්‍යය යැයි සැලකූ බුයෝහි නාමය අනුව යෙධූවකි
සාබි යුගයේ බෙක්ජේ සංස්කෘතියේ ඉමහත් උන්නතියක් සිදු විය
මේ කාලයේ බුදු දහම වර්ධනය විය
උතුරින් ගොගුර්යෝවෙනුත්, නැගෙනහිරින් සිල්ලාවෙනුත් ඇතිවූ පීඩනය නිසා, සොං රජු බෙක්ජේ සහ චීනය අතර සම්බන්ධතා තර කරගත්තේ ය
සාබි නුවර වෙත ග්‍යුම් ගංගාව ඔස්සේ යාත්‍රා කළ හැකි වූ හෙයින් චීනය සමග සම්බන්ධතා පහසුවෙන් පැවැත්විය හැකි විය
මේ නිසා 7වන සියවස තෙක්ම චීනය සමග රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික සහ වෙළඳ සබඳතා දියුණු මට්ටමක පැවතිණි
7වන සියවසේ දී, කොරියානු අර්ධද්වීපයේ දකුණු සහ මධ්‍යම ප්‍රදේශවල සිල්ලා රාජ්‍යයේ බලය ව්‍යාප්ත වීමත් සමග බෙක්ජේ රාජ්‍යයේ පරිහානිය උදා විය
බිඳවැටීම සහ ප්‍රතිෂ්ඨාපන ව්‍යාපාරය
660දී, සිල්ලා සහ චීනයේ ටෑං හමුදා සන්ධානය බෙක්ජේ වෙත ප්‍රහාර එල්ල කරන ලදී
මෙකල බෙක්ජේ රාජ්‍යය ගොගුර්යෝව සමග මිත්‍ර විය
නොන්සන් අසල හ්වංසන්බොල් සටනේ දී, ග්යේබෙක් සෙන්පතියා යටතේ වූ හමුදාව පරාජයට පත් විය
සාබි අගනුවර ඉන් මඳ කලකට පසු බිඳවැටුණු අතර, සිල්ලාව විසින් බෙක්ජේ රාජ්‍යය ඈඳාගන්නා ලදී
උයිජා රජු සහ ඔහුගේ පුත් බුයෝ යුං චීනය වෙත පිටුවහල් කෙරිණි
අවම වශයෙන් එහි පාලන පන්තියේ කිහිප දෙනකුවත් ජපානය වෙත පලායන්නට ඇත
බෙක්ජේ හමුදා කෙටි කාලීනව සිය රාජ්‍යය ප්‍රතිෂ්ඨාපනය කිරීමේ උත්සාහයක් දැරූව ද, සිල්ලා-ටෑං ඒකාබද්ධ හමුදාවලට ඔවුනට මුහුණදීමට සිදු විය
දෝචිම් (도침, 道琛) නැමැති බෞද්ධ භික්ෂුව සහ හිටපු බෙක්ජේ සෙන්පති බුයෝ බොක්සින් යළි බෙක්ජේ පිහිටුවීමට උත්සාහ දැරූහ
ඔවුන් ජපානයේ සිටි බුයෝ පුං නැමැති බෙක්ජේ කුමරුට රජු ලෙස කටයුතු කිරීමට ආරාධනා කරන ලදී
මෙකල ජුර්යු (주류, 周留, වර්තමාන සෝචොන් ප්‍රාන්තය, දකුණු චුංචොං) ඔවුන්ගේ නිල වාසස්ථානය ලෙස සැලකිණි
සාබි නුවර වටලෑමට ටෑං සෙන්පතියකු වූ ලියු රෙන්යුවෑන් (劉仁願) හට පැවරිණි
‍ ගඔෂොං අධිරාජයා විසින් මින් පෙර ලි යිෆුට විරෝධය පෑම හේතුවෙන් සාමාන්‍ය වැසි තත්ත්වයට පහත හෙළා තිබූ ලියු රෙන්ගුයි සෙන්පතියාව සහන හමුදාවක් සමග පිටත් කර හරින ලදී
ලියු රෙන්ගුයි සහ ලියු රෙන්යුවෑන් බෙක්ජේ සතුරු හමුදා ආක්‍රමණ මැඬලන්නට උත්සාහ කළහ
නමුත් මෙම කැරැල්ල මර්දනය කිරීමට ඔවුන් සතු හමුදා ප්‍රමාණවත් නොවිණි
මේ නිසා හමුදා තරමක් අසීරු තත්ත්වයකට මුහුණපෑහ
බෙක්ජේ රාජ්‍යය ජපන් ආධාර පැතී ය
පුං රජු බෙක්ජේ වෙත පැමිණියේ ආධාර හමුදා සෙබලුන් 5,000කින් සමන්විත බලකායක් සමග ය
ජපානයේ නැව් පැමිණීමට පෙර, ඔහුගේ හමුදාවන්ට උංජින් ප්‍රාන්තයේ ටෑං හමුදා සමග සටන් කිරීමට සිදු විය
663 බෙක්ගං සටනේ දී බෙක්ජේ ප්‍රතිෂ්ඨාපන හමුදා සහ දකුණු බෙක්ජේ දෙසින් පැමිණි ජපන් නාවික බලඇණි මුණගැසුණේ සිල්ලාවට එරෙහිව සටන් වැදීමටයි
ටෑං රාජවංශය විසින් සෙබලුන් 7,000ක් සහ නැව් 170ක් පිටත් කරහරින ලදී
663 අගෝස්තු මස නාවික සටන් පහකින් පසුව, ඔවුහු ග්‍යුම් ගඟ හෝ දොංජින් ගංගාවේ පහළ ප්‍රදේශ කෙරෙහි සිය අවධානය යොමු කළහ
අවසානයේ සිල්ලා-ටෑං මිත්‍ර හමුදා ජයගත් අතර, බුයෝ පුං ගොගුර්යෝව වෙත පලාගියේ ය
සමාජ සහ දේශපාලන ව්‍යූහය
බෙක්ජේහි මධ්‍යගත රාජ්‍යයක් ස්ථාපනය කෙරුණේ ගොයි රජ සමයේ ය
ඔහු විසින් පළමුවරට පීතෘ වංශීය අනුප්‍රාප්තික පිළිවෙතක් අනුගමනය කළ බැව් පෙනේ
බොහෝ රාජාණ්ඩු මෙන්, මෙකල විශාල බලයක් වංශවතුන් විසින් හොබවන ලදී
උදාහරණයක් වශයෙන් සොං රජු රාජකීය බලය ශක්තිමත් කළ නමුත් සිල්ලාවට එරෙහි ආක්‍රමණයක දී ඔහු මරාදැමීමත් සමග, වංශවතුන් ඔහුගේ පුත්‍රයාට වඩා බලවත් වීම දැක්විය හැක
බෙක්ජේහි මුල්කාලීන යුගයේ සිටම සැලකිය යුතු බලයක් හිමිවූ රාජකීය ගෘහයන් දෙකක් ලෙස හේ වංශය සහ ජින් වංශය සැලකේ. ඔවුන් පරම්පරා ගණනාවක් පුරාවට රැජිනියන් දායාද කරන ලදී
බුයෝ වංශය විසින් විස්ථාපනය කිරීමට පෙර පැවති රාජකීය ගෘහය හේ වංශය වුවත්, මෙම වංශ දෙකම බුයෝ සහ ගොගුර්යෝ පෙළපත්වලින් සම්භවය වූවන් යැයි සැලකේ. සාබි යුගයේ බලවත් රදළ වංශ අටක් (සා, යොන්, හ්යොප්, හේ, ජින්, ගුක්, මොක්, සහ බෙක්) පැවති බව ටොංඩියෑන් වැනි චීන වාර්තාවල සඳහන් වේ
මධ්‍යම රජයේ නිලධාරීන් ශ්‍රේණි දහසයකට බෙදිණි
ඉහළම ශ්‍රේණි හයෙහි සාමාජිකයන්ගෙන් අමාත්‍ය මණ්ඩලයක් වැනි ව්‍යූහයක් නිර්මාණය විය
මෙහි උසස්ම නිලධාරියා සෑම වර්ෂ තුනකට වරක් ඡන්දයෙන් පත්කෙරිණි
සොල් ශ්‍රේණියේ පළමු (ජ්වාප්යොං) සිට හයවන (නේසොල්) දක්වා නිලධාරීන් දේශාපලන, පරිපාලන, සහ යුධ අණදෙන නිලධරයින් විය
දොක් ශ්‍රේණියේ හත්වන (ජංදොක්) සිට එකොළොස්වන (දේදොක්) නිලධාරීන් සෑම අංශයකම නායකත්වය දරන ලදී
මුන්දොක්, මුදොක්, ජ්වාගුන්, ජින්මු සහ ග්‍යුකු නැමැති දොළොස්වන සිට එකොළොස්වන දක්වා වූ ශ්‍රේණිවල නිලධාරීන් යුධ පරිපාලක නිලධාරීන් වූ බැව් පෙනේ
සම්ගුක් යුසා ග්‍රන්ථය අනුව, සාබි යුගයේ දී, බෙක්ජේහි ප්‍රධාන අමාත්‍යවරයා (ජේසං) තෝරාගනු ලැබූයේ අනන්‍ය ක්‍රමවේදයක් ඔස්සේ ය
මෙහි දී අපේක්ෂකයන් කිහිප දෙනකුගේ නම් හොආම්සා විහාරයේ වූ පාෂාණයක් (චොන්ජොංදේ) යට තබන ලදී
දින කිහිපයකට පසු, පාෂාණය ඉවත් කෙරෙන අතර, නිශ්චිත සලකුණක් සහිත නාමය ඇති අපේක්ෂකයා ප්‍රධාන අමාත්‍ය ලෙස තෝරාගැනිණි
මෙය සමූහයක් අතුරින් තෝරාගැනුණක් ද, නැතහොත් වංශවතුන් විසින් තෝරාගනු ලැබූ ගුප්ත ක්‍රමවේදයක් ද යන්න අපැහැදිළි ය
භාෂාව සහ සංස්කෘතිය
බෙක්ජේ රාජ්‍යය ස්ථාපනය කරන ලද්දේ ගොගුර්යෝවෙන් පැමිණි සංක්‍රමණිකයන් පිරිසක් විසිනි
ඔවුන් විසින් ගෝජොසොන්, බුයෝ, ගොගුර්යෝ, සහ බෙක්ජේ එකිනෙක සම්බන්ධ කළ බුයෝ භාෂාව නැමැති භාෂාවක් භාවිත කරන්නට ඇතැයි උපකල්පනය කෙරේ
දෙදිව් වහරක් (diglossia) පැවතීමට හේතුව එම ප්‍රදේශයටම සංක්‍රමණය වූ මුල්කාලීන ස්වදේශික සම්හන් ජනතාව විසින්, එකම භාෂාවේ ප්‍රභේදයක් හෝ උපභාෂාවක් කථා කිරීම වන්නට ඇත
(බලන්න බෙක්ජේ භාෂාව)

බෙක්ජේ කලා ශිල්පීහු චීන ආභාසය ලබා ගනිමින් තමන්ගේම කලා සම්ප්‍රදායයක් ගොඩනගා ගත්හ
බෙක්ජේ කලාකෘති සඳහා බෞද්ධ තේමා ප්‍රබල වශයෙන් මුල්කොට ගෙන ඇති බව පෙනේ
බෙක්ජේ කලාවේ විශිෂ්ඨත්වය පෙන්වන අංගයක් ලෙස බොහෝ බෞද්ධ ප්‍රතිමාවල දක්නට ලැබෙන මනස්කාන්ත බෙක්ජේ සිනහව සැලකෙයි‍
තාඕවාදී ආභාසයන් ද මෙකල පැතිර ගියේ ය
541දී ලියෑං රාජවංශය විසින් චීන කලා ශිල්පීන් රාජධානිය වෙත එවන ලදී
මෙය සාබි යුගයේ චීන සම්ප්‍රදායයන් ප්‍රචලිත වීමට හේතු වන්නට ඇත
චීන ගඩොලු සොහොන්ගැබ් අනුසාරයෙන් නිමවා ඇති මුර්යොං රජුගේ සොහොන්ගැබ (501–523) තුළින්, චීනයෙන් ආනයනිත භාණ්ඩ කිහිපයක් හමුවුව ද, එහි වූ බොහෝ අවමංගල භාණ්ඩ බෙකජේ සම්ප්‍රදාය අනුව නිර්මාණය කළ ඒවායි
මේ අතරට, රත්රන් කිරුළු ආභරණ, රත්රන් බඳපටි, සහ රන් කර්ණාභරණ ඇතුළත් විය
අවමංගල සම්ප්‍රදායයන් ද බෙක්ජේ රාජ්‍යයටම අනන්‍ය වූ ඒවා වේ
මෙම සොහොන්ගැබ උංජින් යුගයට අයත් සොහොන්ගැබකට නිදසුනක් ලෙස සැලකේ.

සියුම් පද්ම මෝස්තර සහිත උළු කැට, සංකීර්ණ ගඩොලු මෝස්තර, කුඹල් ශිල්පයේ වක්‍ර රේඛා, සහ ගලායන සහ විශිෂ්ට සමරු පාඨ බෙක්ජේ සංස්කෘතියේ අනර්ඝ නිර්මාණ වේ
බෞද්ධ ප්‍රතිමා සහ අලංකාර ස්තූප මගින් ආගමික-අතින් ශිල්පීන් හිමිකරගෙන තිබූ නිර්මාණශීලීත්වය නිරූපණය වේ
බුයෝ ප්‍රාන්තයේ න්‍යුංසන්-රි නැමැති බෞද්ධ විහාර භූමියේ කැනීම්වලින් හමුවූ අනර්ඝ රන්-ආලේපිත ලෝකඩ සුවඳ දාහකය (백제금동대향로 බෙක්ජේ ග්‍යුම්දොං දේහ්යොංනෝ) බෙක්ජේ කලාවේ මහිමය කියා පායි
බෙක්ජේ සංගීතය පිළිබඳ දන්නේ තොරතුරු ස්වල්පයකි
නමුත් 7වන සියවසේ පඬුරු කප්පම් මෙහෙයුම්වල දී චීනය වෙත දේශීය සංගීතඥයන් යවා තිබේ
මේ අනුව එකල මෙහි සුවිශේෂී සංගීත සම්ප්‍රදායයක් තිබූ බැව් පෙනේ
විදේශ සබඳතා

චීනය සමග සබඳතා

372දී, ග්‍යුන්චොගෝ රජු විසින් යැංසි ගංගා ද්‍රෝණියේ පිහිටි චීන ජින් රාජවංශයට පඬුරු කප්පම් ලබාදී තිබේ
ජින්හි බිඳවැටීමෙන් පසු, 420දී සොං රාජවංශය පිහිටුවීමත් සමග, බෙක්ජේ රාජ්‍යය සංස්කෘතික භාණ්ඩ සහ තාක්ෂණික ක්‍රම සොයාබැලීමට දූතයන් එවා තිබේ
472දී උතුරු රාජවංශවල උතුරු වෙයි රාජවංශය වෙත පළමුවරට බෙක්ජේ රාජ්‍යය දූතයන් යවා තිබේ
එහිදී ගේරෝ රජු ගොගුර්යෝවට පහර දීමට යුධ ආධාර ඉල්ලා ඇත
මුර්යොං සහ සොං යන රජවරුන් කිහිප වරක්ම ලියෑං වෙත දූතයින් යවා ඇති අතර, එහිදී රදළ පදවි නාම හිමිවී ඇත
මුර්යොං රජුගේ සොහොන්ගැබ ඉදිකොට ඇත්තේ ලියෑං සොහොන් සම්ප්‍රදාය අනුව ගඩොල්වලිනි
ජපානය සමග සබඳතා

සංස්කෘතික බලපෑම සහ යුධ සහාය

උතුරින් ගොගුර්යෝවෙනුත් සහ නැගෙනහිරින් සිල්ලාවෙනුත් එල්ලවන බලපෑම්වලට මුහුණදීමට බෙක්ජේ (ජපන් බසින් කුඩාරා) රාජ්‍යය ජපානය සමග සමීප සබඳතා පවත්වා තිබේ
සම්ගුක් සගි නැමැති කොරියානු වංශකථාව අනුව, බෙක්ජේ සහ සිල්ලා රාජ්‍ය ප්‍රාණඇපය පිණිස කුමාරවරුන් කිහිප දෙනකු ජපන් රාජසභාව වෙත යවා තිබේ
නමුත් මෙම කුමාරවරුන් ජපානය වෙත යැවුණේ තානාපතිවරුන් ලෙස රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික කටයුතුවලට ද, නැතහොත් ප්‍රාණඇපකරුවන් ලෙස ද යන් මතභේදයට තුඩු දී ඇත
මෙම සම්බන්ධතාවයේ ඇති අපැහැදිළි ස්වභාවය නිසා (ගැටලුව වන්නේ බෙක්ජේ කොරියානුවන් පවුලක් හෝ අවම වශයෙන් ජපන් අධිරාජ පෙළපතට සමීප පිරිසක් ද නැතහොත් ඔවුන් ප්‍රාණඇපකරුවන් වූයේ ද යන්නයි) මෙම සම්බන්ධතාව පිළිබඳ තොරතුරු ලැබෙන ප්‍රධාන මූලාශ්‍රය නිහොන් ෂොකි ග්‍රන්ථයයි
මෙය මිත්‍යා ද සමග මිශ්‍ර වී ඇති හෙයින් අධ්‍යයනය කිරීම තරමක් අපහසු ය
මේ පිළිබඳ වාර්තා කරන සම්ගුක් සගි ග්‍රනථය විවිධ අයුරින් අර්ථකථනය කළ හැකි අතර, එය 13වන සියවසේ යළි රචනා කොට ඇත්තේ මුල් සිදුවීම්වලින් සියවස් හතකට හෝ අටකට පසුවයි. මේ පිළිබඳමතභේදාත්මක තත්වයක් ගොඩනැගී ඇත්තේ (ජපානයෙන්) සොයාගැනුණු "ඉනරියාමා අසිපත ඇතුළු සෙසු අසිපත් කිහිපයක කොරියානු 'ඉදු' ලේඛන ක්‍රමය භාවිතා කොට තිබීමයි
" මෙම අසිපත් "පෙක්චේහි සම්භවය ලද අතර, ඒවායේ අභිලේඛිත රජවරුන්ගේ නම් අතර ජපන් රජවරුන්ට වඩා පෙක්චේ රජවරුන්ගේ නම් දක්නට ලැබේ
" මෙම අසිපත් සෑදීමට භාවිතා වූ තාක්ෂණය කොරියාවේ, විශේෂයෙන්ම බෙක්ජේහි ක්‍රමවේදයට සමානත්වයක් දක්වයි. ජපානය තුළ නම්, ප්‍රාණඇපකාර තත්ත්වය පිළිබඳ මතය ප්‍රචලිත ය
'කොරියාවේ පෙක්චේ සහ යමාටෝ ජපානයේ සම්භවය' රචනාකරණයට දායක වූ සෙසු ඉතිහාසඥයන් සහ ශේෂව තිබූ බෙක්ජේ වාර්ෂික වාර්තා පරිවර්තනයට ආධාර වූ ජොනතන් ඩබ්. බෙස්ට් පවසා ඇත්තේ මෙම කුමාරවරුන් යමාටෝ ජපානයේ පාසල් පිහිටුවූ බවත්, ගොගුර්යෝව සමග යුද්ධයේ දී ජපන් නාවික හමුදා මෙහෙයවූ බවත් ය
මේ නිසා මෙම සම්බන්ධතාව වඩාත් රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික සහ ප්‍රාණඇපකාර තත්ත්වයකට වඩා අධිරාජ පවුල සමග කුටුම්භීය බැඳීමක් තිබූ ආකාරයක් පෙනී යයි
මීට අමතරව, පැරණි ලේඛන පරිවර්තනය අපහසු වූයේ අතීතයේ දී, "වා" යන යෙදුම හීන ස්වරූපයකින් යුතු වූ නිසායි
මෙහි අරුත වූයේ "කුරුමිට්ටා" යන්නයි
මෙයට පුරාතන සමයේ සාමාන්‍ය ජපන් ජනයාගේ කුඩා ශරීර ප්‍රමාණය හේතු වන්නට ඇත
එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස, බෙක්ජේ බිඳ වැටීමෙන් පසු කොරියාව තුළ ලිඛිත වාර්තාවල ඇති කරුණු සත්‍ය දැයි නිර්ණය කිරීම අපහසු ය
එයට හේතුව යමාටෝ වා (ජපානය) යන යෙදුම සතුරු රාජ්‍ය විසින් භාවිතා කරන ලද අපහාසාත්මක යෙදුමක් වීමයි
(විශේෂයෙන්ම සිල්ලාව විසින්)

දිගු පුරාණ ඉතිහාස ග්‍රන්ථ සහ වාර්තා ගණානව්ක පැවතිය ද, ඉන් වඩාත් නිශ්චිතව නිගමනයකට එළඹිය හැක්කේ සුළු කරුණු සංඛ්‍යාවක් සම්බන්ධයෙන් පමණි
වැඩිදුර පර්යේෂණ අපහසු වී ඇත
එයට හේතුව 1976දී ජපානයේ රාජකීය සොහොන් (මේ අතරට ජින්ගූ අධිරාජිනිය භූමදාන කළ ස්ථානය යැයි යෝජනා වී ඇති ගොසාෂි සොහොන ද වේ) අධ්‍යයනයට පනවා ඇති සීමාවන් ය
1976ට පෙර, විදේශීය පර්යේෂකයින් හටමෙම ස්ථාන වෙත ප්‍රවේශ විය හැකි වූ අතර, ඔවුහු ජපන් කැනීම් බිම්වලින් කොරියානු පුරාවස්තු සොයාගත්හ
මෑතක දී, එනම් 2008දී ජපානය විසින් සීමිත විදේශීය පර්යේෂකයන් සංඛ්‍යාවකට ඒ වෙත ප්‍රවේශ වීමට අවසර දුන් නමුත්, අන්තර්ජාතික ප්‍රජාව සතුව මෙම ඉතිහාසය සම්බන්ධයෙන් නොවිසඳුණු ගැටුල බොහෝමයක් ඇත
නැෂනල් ජියෝග්‍රැෆික් වරක් රචනා කළේ ජපානය "කාර්යාංශ මගිව් සොහොන්ගැබ වෙත ප්‍රවේශ වීම සීමා කොට තිබෙන්නේ කැනීම් කටයුතු මගින් "ශුද්ධ" අධිරාජ පවුල සහ කොරියාවේ රුධිර පෙළපත් අතර සම්බන්ධතා හෙළිවේ යැයි බියෙන් බවට නටකථා පැතිර යයි
— නැතහොත් ඇතැම් සොහොන්ගැබ්වල කිසිදු රාජකීය ශේෂයක් අන්තර්ගත නොවීම ද විය හැක
"

කෙසේවුව ද, මෙම කොරියානුවන්, විද්වතුන් සහ රාජකීය ඥාතීන් වුවත් නැතත් ඔවුන් ජපානය වෙත චීන ලේඛන කලාව, බුදු දහම, යකඩ ආයුධ තැනීමේ කලාව, සහ නොයෙකුත් තාක්ෂණික දැනුම හඳුන්වා දී තිබේ
එයට ප්‍රතිඋපකාර වශයෙන්, ජපානය යුධ ආධාර ලබාදෙන ලදී
මතභේදාත්මක නිහොන් ෂොකි මූලාශ්‍රයේ එන පුරාණෝක්ත වාර්තා අනුව, ජින්ගූ අධිරාජිනිය විසින් බෙක්ජේ, සිල්ලා, සහ ගොගුර්යෝ රජවරුන්ගෙන් පඬුරු කප්පම් ලබාගෙන ඇති අතර, ඔවුන් සමග සන්ධානයකට එළැඹී තිබේ
20වන සියවසේ ජපන් ජාතිකවාදයේ උච්චස්ථානයේ දී, ජපන් ඉතිහාසඥයන් මෙම මිත්‍යා වාර්තා සමග ග්වංගේටෝ ‍ශිලා ස්තම්භයේ පෙළ යොදා ගනිමින් කොරියාව ආක්‍රමණයට ජන මතය ගොඩනගා ඇත
සෙසු ඉතිහාසඥයන් පවසා ඇත්තේ, මෙම ජපන් වාර්තාව සනාථ කෙරෙන කිසිදු සාක්ෂියක් කොරියාවෙන් නොලැබෙන බවයි. මීට අමතරව, මෙය චීනයේ හෝ කොරියාවේ කිසිදු ජීව්‍ය සාධකයක් ද නොවේ
පද සංයෝජනය සහ විරාම ලක්ෂණ සලකා බලා ග්වංගේටෝ ශිලාස්තම්භය වෙනස් ආකාර 4කට අර්ථකථනය කළ හැක
ඉන් එක් විග්‍රහයකින් කියැවෙන්නේ කොරියාව ජලය තරණය කොට යමාටෝව මර්දනය කළ බවයි. මෙම අර්ථනිරූපණ ගැටලුව හේතුවෙන් කිසිවක් නිගමනය කළ නොහැක
මෙම ගැටලුව තවදුරටත් අවුල් සහගත තත්ත්වයට පත්ව ඇත්තේ නිහොන්ගිවලින් අමනොහිබොකෝ නැමැති කොරියානුවකු‍ නිහොන් ෂොකි තුළ විස්තර කොට තිබීමයි
මොහු ටජිමා-නෝ-මොරොසුකු (但馬諸助) ගේ මාතෘ පාර්ශ්වීය මුතුන්මිත්තකු ලෙස දක්වා ඇත
මෙවැනි විසංගත යෙදුම් හේතුවෙන් මෙය අර්ථකථනය අසීරු වී ඇත
විද්වතුන් විශ්වාස කරන්නේ සිල්ලා සහ බෙක්ජේ ආක්‍රමණ දිනය ලෙස නිහොන් ෂොකි ලබාදෙන්නේ 4වන සියවසේ අගකාලය බවයි. කෙසේනමුත්, මේ වනවිට ජපානය ස්වදේශික පැවතියේ ගෝත්‍රවලින් සැදි ජනපද සමූහයක් ලෙසයි
ඔවුනට යකඩ ආයුධ පිළිබඳ වැඩිදියුණු දැනුමක් නොතිබිණි
නමුත් මෙකල කොරියාවේ තුන් රාජධානි හොඳින් වර්ධනය වී බලය අතින් මධ්‍යගත වී පැවතිණි
ඔවුන් දියුණු යකඩ ආයුධ තැනූ අතර, අශ්වයින් ‍යුධ කටයුතු සඳහා යොදාගෙන තිබේ
මේ නිසා යමාටෝ වැනි වර්ධනය වෙමින් පැවති රාජ්‍යයක් සයුර තරණය කොට බෙක්ජේ සහ සිල්ලාව සමග සටනෙහි නිරත වූ බැව් විශ්වාස කළ නොහැක
මේ නිසා කොරියාව සමග මුල්කාලීන සබඳතා හැදෑරීමේ දී, නිහොන් ෂොකි විශ්වසනීය නොවන මූලාශ්‍රයක් බව පිළිගැනීමයි
එහි වාර්තා බොහෝමයක් පරස්පර විරෝධී කථාපුවත් සහ මිත්‍යා සමග මුසු වී ඇත
ඇතැම් ජපන් විද්වතුන් අර්ථකථනය කරන්නේ 414දී ගොගුර්යෝවේ ජංසු රජු විසින් පිහිටුවන ලද ග්වංගේටෝ ශිලා ස්තම්භය මගින් කොරියානු අර්ධද්වීපයේ දකුණු පෙදෙසේ වූ ජපන් ආක්‍රමණයක් පිළිබඳ විස්තර වන බවයි. කෙසේනමුත්, පංකජ් මෝහන් පවසන්නේ මෙම ජපන් ආක්‍රමණය පිළිබඳ කථාව බෙක්ජේ රාජ්‍යය ආක්‍රමණය කිරීමේ අවශ්‍යතාව සාධාරණීකරණයට ගොගුර්යෝව ගෙතූ ප්‍රබන්ධයක් බවයි.‍ මෙම ශිලා ස්තම්භය කොරියානු රජකු වෙනුවෙන් පුදකළ එකක් නම්, මෙමගින් කොරියාවේ ආක්‍රමණ වර්ණනා වන බවත්, ජපානය සමග වූ සිදුවීමක් වෙනුවෙන් එය ඉදිනොකළ බවත් යමකුට තර්ක කළ හැක
කෙසේවුවත්, මෙවැනි භව්‍ය අර්ථ නිරූපණ ගණනාවක් ඇති හෙයින්, මෙම ශිලා ස්තම්භය හා සම්බන්ධ සිදුවීම් තවමත් වාද විවාදයන්ට තුඩු දී ඇත
1980 දශකයේ චීන විද්වතුන් පිරිසක් ශිලා ස්තම්භය අධ්‍යයනයට සහභාගී වූහ
ප්‍රදේශයේ වූ ගොවීන් පිරිස්ක සමග සාකච්ඡා පැවැත්වූ වං ජියෑන්ක්වුන් පැවසූයේ මෙහි දී ප්‍රබන්ධයක් සිදුවී නොමැති බවත්, මෙහි අන්තර්ගත හුනු ප්‍රදේශයේ වූ පිටපත් තනන්නන් විසින් කියවීමේ පහසුව පිණිස ආලේප කළ ඒවා බවත් ය
සමාජ විද්‍යා පිළිබඳ චීන ඇකඩමියේ ෂු ජියෑන්ෂින් විසින් 1881ට පෙර ලබාගත් ශිලා ලේඛනයේ ඇතිල්ලුම් පිටපතක් සොයාගන්නා ලදී
ඔහු නිගමනය කළේ ජපනුන් විසින් මෙම ශිලා ස්තම්භයේ වූ අක්ෂරවලට සිතාමතා හානි සිදුකොට නොමැති බවයි.

වර්තමානයේ, බොහෝ ජපන් සහ චීන විද්වත්හු ශිලා ස්තම්භය පිළිබඳ අධ්‍යයන මත පදනම්ව කුමන්ත්‍රණ පිළිබඳ මතයයන් ඉදිරිපත් කරති
මෙම යුගයේ ජපන් මැදිහත් වීම් පිළිබඳ ද ඔවුහු අදහස් දක්වති
නමුත් ඒවායේ ප්‍රමාණය සහ බලපෑම මතභේදිත ය
සාමාන්‍ය ඉතිහාස පෙළපොතක් රචනා කිරීමේ ව්‍යාපෘතියේ දී, හොංගික් විශ්වවිද්‍යාලයේ (කොරියාවේ) කිම් තේ-සික් විසින් ජපන් ඉතිහාසය නොසලකා හැර තිබේ
<ref name=TSKim>{{cite web |author=Kim, Tae-Sik |title=Korean-Japanese Relationships in 4th Century
based on Wa Troops Issues in Gwanggaeto Stele |work=The Japan-Korea Cultural Foundation |year= 2005 |url=http
jp/history/1/1-02-kimtaesik_k
pdf |format=PDF }}</ref> නමුත්, ජපානයේ කියුෂු විශ්වවිද්‍යාලයේ කෝසකු හමාඩා ග්වංගේටෝ ශිලාව පිළිබඳ ඔවුන්ගේ අදහස් වාර්තා කළේ ය
ඔවුන් කිසිවකු සිය අර්ථ නිරූපණයන්හි ශිලාවට කිසිවකු සිතා මතා හානි කර ඇති බවක් පිළිගෙන නැත
බෙක්ජේහි බිඳවැටීම සහ ජපානයේන ලද යුධ සහාය

රාජධානිය බලයෙන් පහකිරීමට පෙර බෙක්ජේ වංශවතුන් සහ රාජකීයයන් අතුරින් ඇතැම් සාමාජිකයින් ජපානය වෙත සංක්‍රමණය වී තිබේ
බෙක්ජේහි ඉල්ලීමට ප්‍රතිචාර වශයෙන් ජපානය විසින් 663දී සෙන්පති අබේ නෝ හිරාෆු සමග සෙබලුන් 20,000කුත්, නැව් 1,000ක් එවන ලදී
මෙසේ සිදුකරන ලද්දේ බෙක්ජේහි උයිජාගේ පුත්‍රයකු වූ බුයෝ පුං (ජපන් බසින් හෝෂෝ නම් වේ) හට බෙක්ජේ යළි ගොඩනැගීමට ආධාර වීමටයි
661 අගෝස්තු අවට, අබේ නෝ හිරාෆුගේ නායකත්වය යටතේ සෙබලුන් 10,000ක් සහ නැව් 170ක් පැමිණියේ ය
මීට අමතරව 662දී අමතර ජපන් ආධාර වශයෙන් කමිට්සුකෙනෝ නෝ කිමි වකාකෝගේ නායකත්වයෙන් ටුත් සෙබලුන් 27,000ක් ද, ඉයොහාරා නෝ කිමිගේ නායකත්වයෙන් යුත් සෙබලුන් 10,000ක් ද බෙක්ජේ වෙත පැමිණ ඇත
කෙසේනමුත්, බෙක්ගං සටනේ දී මෙම වෑයම අසාර්ථක විය
කුමරු ගොගුර්යෝව වෙත පලාගියේ ය
නිහොන් ෂොකි අනුව සටනේ දී ජපන් නැව් 400ක් විනාශ විය
ජපානය වෙත යළි පැමිණීමට හැකිවූයේ සබලුන්ගෙන් අර්ධයකට පමණි
ජපන් හමුදාව ජපානය වෙත පසුබසින විට බොහෝ බේකජේ සරණාගතයින් ද ඔවුන් සමග පැමිණ තිබේ
හිටපු රාජකීය පවුලේ සාමාජිකයින් මුලින් "විදේශීය අමුත්තන්" (蕃客) ලෙස සලකා ඇති අතර, කාලයක් යනතෙක් ජපානයේ දේශපාලන ක්‍රමයට ඔවුන් සම්බන්ධ කරගැනුණේ නැත