Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
සහය අධ්‍යක්ෂකවරයා රජු ඇතුලු කවුන්සිලය මගින්ද නියෝජිත්යඉන් දෙදෙනෙකු භාරකරුවන් මගින්ද පත් කෙරේ
කෙසේ වෙතත් 1995 සිට සියලු සාමාජිකයින් භාරකරුවන් විසින් තෝරා ගැනෙන අතර  අධ්‍යක්ෂකවරයා සහ  සහය අධ්‍යක්ෂකවරයා කමිටුව විසින්ම තෝරා පත්කර ගැනෙයි
ප්‍රථම ත්‍යාගයන් 

නොබෙල් පදනම සහ එහි කාර්යයන් තීරනය කිරීමෙන් අනතුරුව නොබෙල් කමිටුව විසින් සමාරම්භක ත්‍යාග උදෙසා නාම යෝජනා භාරගැනීම ආරම්භ කෙරිනි
දෙවනුව ඔවුන් ප්‍රාරම්බ අපේක්ෂකයින්ගේ ලැයිස්තුවක් සම්මාන ප්‍රදානය කරනු ලබන ආයතනයන් වෙත යවන ලදී
ආරම්භයේදී ජෝර්ගන් ලෝව්ලන්ඩ්(Jrgen Lvland), බිජෝන්ස්ටිජර්න් බිජෝන්සන්( Bjrnstjerne Bjrnson) සහ ජොහැන්නස් ස්ටීන්( Bjrnstjerne Bjrnson) යන ප්‍රකට පුද්ගලයින් නොබෙල් සාම ත්‍යාගය සඳහා නම් කරන ලදී
සාමය සඳහා පියනගන 19වන සියවසේ අග භාගයේදී සාම ත්‍යාගය පිරිනැමුනේ පරසිඳු චරිත දෙකක් වූ අන්තර් පාර්ලිමේන්තුව පිහිටුවීමේ සම ප්‍රාරම්භකයෙකු වූ ෆෙඩ්‍රික් පැසීටත් (Frdric Passy) ජාත්‍යන්තර රතු කුරුස සංවිධානයේ පුරෝගාමියා වූ හෙන්රි ඩූනට්ටත්(Henry Dunant) ය
නොබෙල් කමිටුවේ භෞතික විද්‍යාව ත්‍යාගය සඳහා යෝජිත ලැයිස්තුවේ එක්ස්-රේ කිරණ සොයාගැනීම නිසා විල්හෙල්ම් කොන්රඩ් රෝන්ට්ජන්ගේත්( Wilhelm Conrad Röntgen)  කැතෝඩ කිරණ සොයාගැනීම නිසා පිලිප් ලෙනාර්ඩ්ගේ(Philipp Lenard) නමත් ඇතුලත් විය
විද්‍යාව පිලිබඳ රාජකීය ඇකඩමිය එම ත්‍යාගය සඳහා රෝන්ට්ජන්( Röntgen) තෝරා ගන්නා ලදී
19වන සියවස අග භාගයේදී බොහෝ රසායනඥයින් අගය කලයුතු දායකත්වයක් එම ක්ෂේත්‍රය වෙනුවෙන් ලබාදෙන ලදී
එනිසා රසායන විද්‍යාව ත්‍යාගය පිරිනැමිය යුත්තේ කාටදැයි යන ගැටලුවට මුහුණ දීමට ඇකඩමියට සිදුවිය
ඇකඩමියට නාම යෝජනා 20ක් ලැබුන අතර ඉන් 11ක්ම ජේකොබ්ස් වැන් හොල්ෆ් (Jacobus van't Hoff
) උදෙසා වෙන්විය
ඔහු රසායන තාප ප්‍රගති විද්‍යාව උදෙසා දැක්වූ දායකත්වයට පලමු රසායන විද්‍යා නොබෙල් ත්‍යාගය හිමි කර ගත්තේය
ස්වීඩ්න් ඇකඩමිය පලමු නොබෙල් සාහිත්‍ය සම්මානය උදෙසා සලී පෘඩොම්මේ(Sully Prudhomme ) කවියා තෝරා ගැනින
ස්වීඩන් ලේඛකයින්, කලාකරුවන් සහ සාහිත්‍ය විචාරකයින් 42දෙනෙකුගෙන් සමන්විත වූ කණ්ඩායමක් මෙම තීරනය උදෙසා විරෝදය පල කරන්නට වූයේ ලියෝ ටෝල්ස්ටෝයිට(Leo Tolstoy ) ජයග්‍රහණය ලබා දෙතැයි යන අපේක්ෂාවෙනි
බර්ට්න් ෆෙඩ්ල්මෑන්(Burton Feldman) ඇතුලු පිරිසක් මෙම සම්මානය විවේචනය කලේ පෘඩොම්මේ අශිෂ්ට කවියෙකු ලෙස සලකමිනි
ෆෙඩ්ල්මෑන් ගේ විග්‍රහය වූයේ කමිටු සාමාජිකයින් බහුතරය වික්ටෝරියානු සාහිත්‍යා ප්‍රියකල බැවින් වික්ටෝරියානු කවියෙකුට සම්මානය හිමිවූ බවයි. ප්‍රතම කායික විද්‍යා/ වෛද්‍ය විද්‍යා ත්‍යාගය ජර්මානු කායික වෛද්‍ය හා ක්ෂුද්‍ර ජීව විද්‍යා වෛද්‍ය එමිල් වොන් බෙහ්රින්ග්ටයි(Emil von Behring
1890 සමයේදී ඔහු දහස් ගනනකට මරු කැඳවූ ඩිප්තීරියා රෝගය සඳහා ප්‍රතිජීවකයක් නිපදවන ලදී
දෙවන ලෝක යුද්ධය 

1938 දී සහ 1939 දී ඇඩොල්ෆ් හිට්ලර්ගේ ජර්මානු අධිරාජ්‍යයේ සම්මාන ලාභීන් තිදෙනෙකුට (රිචර්ඩ් කූන්(Richard Kuhn), ඇඩොල්ෆ් ෆ්‍රෙඩ්‍රිච් ජොහාන් බියුට්නන්ඩ්ට්( Adolf Friedrich Johann Butenandt) සහ ගර්හර්ඩ් ඩොමැග්ක්(Gerhard Domagk) )සම්මානය පිලිගැනීම තහනම් කෙරිනි
ඔවුන් පසුව අධිකාර පත්‍රය සහ පදක්කම ලබා ගැන්මට සමත්විය
දෙවන ලෝක යුද්ධ සමයේ ස්වීඩනය ඊට මැදිහත් නොවූවද සම්මාන ප්‍රදානය සිදුවූයේ අක්‍රමවත් ලෙසිනි
1939දී සාම ත්‍යාගය පිරි නොනැමිනි
ජර්මනිය නෝර්වේ යටත් කර ගැනීම නිසා 1940 සිට 1942 දක්වා කාලය තුල කිසිදු සම්මානයක් ප්‍රදානය නොවුනි
ඉන් පසු වසරේ සාම ත්‍යාගය සහ සාහිත්‍ය ත්‍යාගය හැරුනු කල අනිකුත් ත්‍යාග ප්‍රදානය කෙරුනි
නෝර්වේ යටත් කරගත් කාලයේදී කමිටුවේ සාමාජිකයින් තිදෙනෙකු රටෙන් නෙරපා දමන ලදී
ඉතිරි සාමාජිකයින් නාසීන්ගෙන් වද හිංසා ලැබීමෙන් වැලකුනේ නොබෙල් පදනම මගින් ඔස්ලෝ නුවර කමිටු ගොඩනැගිල්ල  ස්වීඩ්න් දේපොලක් බව ප්‍රකාශ කිරීමෙනි
ස්වීඩනය සමග යුද්ධයක් නොතිබූ බැවින් එය ජර්මානු හමුදාවන්ගෙන් ආරක්ශා විනි
මෙම සාමාජිකයින් කමිටුවේ කමිටුවේ වැඩ පිලිවෙල ක්‍රියාත්මක කලමුත් කිසිදු ත්‍යාගයක් ප්‍රදානය නොවුනි
1944 දී පිටුවහල් කල සාමාජිකයින් තෙදෙනාත් ඇතුලුව සාම ත්‍යාගය පිරිනැමීමට නාම යෝජනා කැඳවන ලදී
ආර්ථික විද්‍යාව සඳහා වන නොබෙල් ත්‍යාගය 

1968 දී ස්වෙරිප්ස් රිස්ක් බැංකුව විසින් 300 වන සංවත්සරය සැමරුවේ ප්‍රණාමයක් ලෙස විශාල මුදල් ප්‍රමාණයක් නොබෙල් පදනමට ලබා දීමෙනි
මින් පසු වසරේ ආර්ථික විද්‍යාව සඳහා නොබෙල් ත්‍යාගයක් ප්‍රථම වරට පිරිනමන ලදි
විද්‍යාව පිළිබද රෝයල් ස්ටිවන් ඇකඩමිය විසින් සම්මාන ලාභීන් තෝරන ලදි
මෙලස ජෑන් ටින්බර්ගන් හා රැක්නර් හ්‍රිරිස්චි විසින් ආර්ථික විද්‍යාවේ ක්‍රියාවලිය විශ්ලේශනය කිරීමට ගතික ආදර්ශ සොයා ගැනීම සම්බන්ධයෙන් නොබෙල් ත්‍යාගයෙන් පිදුම් ලදහ
එය නොබෙල් ත්‍යාගයක් නොවූවද එය ප්‍රදානය කරනු ලබන්නේ අනෙක් සම්මාන සමඟිනි
නාම නිවේදනයද අනෙකුත් සම්මාන ලාභීන්ගේ නම් සමඟම සිදු කරන අතර පිරිනැමීමද ස්වීඩන් ප්‍රදානෝත්සවයේදීම සිදු කරනු ලැබේ
මින් සමඟම නොබෙල් කමිටුව තවත් නව ත්‍යාග පිරිනැමීම සිදු නොකීරීමට තීරණය කරන ලදි
සම්මාන ප්‍රදාන ක්‍රියාපටිපාටිය 

සම්මාන ප්‍රදාන ක්‍රියාපටිපාටිය සියළුම නොබෙල් ත්‍යාග සඳහා සමාන වේ
ප්‍රධාන වෙනස වන්නේ එක් එක් යෝජනා සඳහා නාමයෝජනා ඉදිරිපත් කිරීමට ආඑති අයිතියේ ඇති වෙනසයි
නාම යෝජනා 

නොබෙල් කමිටුව විසින් සැප්තැම්බර් මස 3000 ක් පමණ පුද්ගලයින් වෙත නාමයෝජනා පත් යවනු ලබයි
මෙම පුද්ගලයින් බොහෝ විට අදාල ක්ෂේත්‍රයේ ශාස්ත්‍රීයව ක්‍රියාකාරී පුද්ගලයින් වේ
සාම ත්‍යාගය උදෙසා, රාජ්‍යන්ට, ජ්‍යාත්යන්තර අධිකරණ සාමාජිකයන්ට, මහාචාර්යවරුන්ට, ප්‍රධාන දේවගැතිවරුන්ට, පූර්ව සාම ත්‍යාග ලාභීන්ට සහ නෝර්වේ නොබෙල් කමිටුවේ වත්මන් හා පැරණි සාමාජිකයන්ට නාමයෝජනා යවනු ලබයි
නාම යෝජනා පත් භාර දීමේ අවසන් දිනය වන්නේ සම්මාන ප්‍රදානය කරන වසරේ ජනවාරි 31 වේ
නොබෙල් කමිටුව සලකා බැලිය හැකි නාම 300ක් පමණ ඒ අතරින් තෝරා ගනු ලබයි
නාම යෝජනා වූවන්ගේ නම් ප්‍රසිද්ධියේ ප්‍රකාශයට ප්‍රකාශයට පත් කිරීම හෝ ඔව්න් යෝජිත බව ඔවුට දැනුම් දීම මින් සිදු නෙකෙරේ
නාමයෝජනා ත්‍යාග ප්‍රධානයෙන් පසු වසර 50 දක්වා සීල් තබනු ලැබේ
තෝරාගැන්ම 

නොබෙල් කමිටුව විසින් අදාල ක්ෂේට්ත්‍රයන්ගේ ප්‍රවීණයන්ගේ උපදෙස් මත වාර්තාවක් පිළියෙල කරනු ලබයි
මෙය අපේක්ෂයන්ගේ නම් ලයිස්තුව සමඟ ත්‍යාග ප්‍රධානය කරන ආයතන වෙත යවනු ලබයි
එම ආයතනයන් සම්මාන ලාභීයා හෝ සම්මාන ලාභීන් බහුතර ඡන්දයෙන් තෝරා ගැනීම සඳහා එක් රැස් වෙයි
නැවත සලකා බැලිය නොහැකි ඔවුන්ගේ තීරණය ඡන්දය අවසන් වූ විගසම නිවේදනය කරනු ලබයි
එක් සම්මානයක් සඳහා උපරිම ලෙස සම්මාන ලාභීන් තිදෙනෙකු තෝරා ගනු ලබයි
යම් ආයතනයකය පිරිනැමිය හැකි ත්‍යාග හැරුනු විට අනෙකුත් සම්මාන ලබා දිය හැක්කේ පුද්ගලයින්ට පමණි
යම් හෙයකින් සාම ත්‍යාගය නොදෙන්නේනම් අදාල මුදල අනෙකුත් සම්මාන අතරේ බෙදී යයි
මෙය 19 වරක් සිදුවී ඇත
මරණයෙන් පසුව සිදු කරන නාමයෝජනා 

මරණයෙන් පසුව සිදු කෙරෙන නාමයෝජනා සඳහා ඉඩ නොලැබුණද නාමයෝජනා වූ කාලය තුළ මියයන අය සම්මානය සඳහා සුදුසුකම් ලබයි
මෙය දෙවරක් සිදු වී ඇත
1931 දී සාහිත්‍ය ත්‍යාගය එරික් ඇක්සල් කාර්ල්ෆෙල්ඩ්ටත් 1961 දී සාම ත්‍යාගය එක්සත් ජාතීනේ සංවිධානයේ ලේඛම් ජනරාර් ඩෑග් හැමර්ස්ක්ජෝල්ඩ් හටත් මරණයෙන් පසුව සම්මාන පුදකිරීම සිදු විය
1974 සිට ඔක්තෝම්බර් මාසයේ ප්‍රකාශය සිදි කරන විට සම්මාන ලාභීන් ජීවතුන් අතර සිටිය යුතු බව තීරණය වී ඇත
විලියම් විකරි සම්මානය ප්‍රකාශය පත් කිරීමෙන් පසුව සම්මානය ලබා ගැනීමට පෙට මරණයට පත් වූ අයෙකි
2011 ඔක්තෝම්බර් 03 දින කායික හෝ වෛද්‍ය විද්‍යාව පිළිබඳ ත්‍යාගය රැල්ෆ්
එම්. ස්ටීන්මෑන් හට ලබා දීම පිළිබඳ ප්‍රකාශය එළි දැක්වින
නමුත් ඔහු එයට වසට තුනකට පෙර මියගොස් සිටි බව ඔවුන් දැන නොසිටියහ
පසුව ඔවුන් සාකච්චා කර මරණයෙන් පසු නාමයෝජනා ඉදිරිපත් නොකලඳ ඔහුගේ ත්‍යාගය වෙනස් නොකිරීමට තීරණය කරන ලදි
හදූනා ගැනීමට ගතවන කාල පමාව 

නොබෙල්ගේ අවසන් කැමති පත්‍රයට අනුවපෙර සම්මානය පිරිනැමුනේ නව සොයාගැනීම් උදෙසාය
කෙසේ උවත් පසුව මෙම පූර්ව සොයාගැනීම් පසුව අපකීර්තියට පත් විය
ජොහැන්නස් නයිබිගර් 1926 දී සාවද්‍ය පිළිකා කාරකයක් සොයා ගැනීම පෙනුවෙන් කායික විද්‍යා හෝ වෛද්‍ය විද්‍යාව සදහා වන නොබෙල් ත්‍යාගයෙන් පිදුම් ලද්දේය
මෙවන් දුශ්කර අවස්තා මඟ හැරිමට සම්මානය සදහා නිර්දේශ වන්නෙ පරීක්ෂක කාලය සමත් වූ සොයාගැනීම් පම්ණි
කායික විද්‍යා කා වෛද්‍ය විද්‍යා නොබෙල් කමිටුවේ හිටපු සභාපති රැල්ෆ් පීටර්සන්ට අනුව මිණුම් දණ්ඩ - පූර්ව වර්ශය - නොබෙල් කමිටුව විසින් පරිවර්තනය කරනු ලැබුවේ - නව සොයාගැනීමේ පැහැදිලි/ප්‍රත්‍යක්ෂ බලපෑම ලැබෙන වර්ෂය ලෙසිනි
සාහිත්‍ය ත්‍යාගය සාමාන්‍යයෙන් පිරිනමනු ලබන්නේ ජීවිත කාලයක් පුරා සිදුකෙරුනු නිර්මාණයන් අගය කිරීමක් වශයෙනි
සාම ත්‍යාගයද පිරිනමනු ලබන්නේ ජීවිත කාලයක් පුරාවට සුදුකළ කාර්යයන් අගය කිරීමක් ලෙසිනි
2008 මාර්ටි අහ්මිසාරි ජ්‍යාත්යන්තර අර්බූධ විසදීමට ගත් උත්සාහය උදෙසා සම්මානයට පාත්‍ර වීම මෙයට උදාහරණයකි
නමුත් මෑත කාලීන සිදුවීම් උදෙසාද සම්මානයට පාත්‍ර විය හැකියි
උදාහරණයක් ලෙස කොෆි අනන් 2001 වසරේදී නොබෙල් සාම ත්‍යාගයෙන් පිදුම් ලද්දේ එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයේ ලේඛම් ජනරාල් ධූරය ලැබීමන් වසර 4කට පසුව වේ
එයට සමානව යසර් අර්ෆත්, යීස්තක් රාබින් හා ශිමොන් පියර්ස් 1999 දී සාම ත්‍යාගය ලැබුවේ ඔස්ලෝ සම්මුතිය සාර්තකව අවසන් කර වසරකට පසුව වේ
නොබෙල්ගේ අවසන් කැමති පත්‍රයේ, සම්මාන ප්‍රදානය විය යුත්තේ ඉන් පෙර වර්ෂයේ සිදුවූවක් සඳහා විය යුතු බව සදහන් වූවත් භෞතික විද්‍යාව, රසායන විද්‍යාව හා වෛද්‍ය විද්‍යාව සඳහා සම්මානයන් පිරිනමනු ලබන්නේ අඳාල සොයාගැනීම පුළුල්ව පිළිගැනීමකට ලක්වූ පසුව වේ
මෙයට ඇතැම් විට දශකයක් ගත විය හැකිය
උදාහරණයක් ලෙස සුබ්‍රමණියම් 1983 සම්මාන ලැබුවේ 1930 දී තාරකා ව්‍යූහ පරිණාමට පිළිබඳ පර්යේශනයන් සඳහා වේ
සියළුම විද්වතුන් ඔවුන්ගේ සොයාගැනීම් පිළිගැනීමට ලක් වන තෙක් ජීවත් නොවෙති
ඇතැම් සොයාගැනීම් සම්මාන සඳහා සලකා බැලීමට ලක් කළ නොහැකේ ඒවා සොයාගත් පුද්ගලයින් මිය ගොස් සිටින බැවිනි
සම්මාන ප්‍රදානෝත්සවයන් 

සාම ත්‍යාගය හැරුණු කොට සෙසු නොබෙල් ත්‍යාග පිරිනැමීම සිදු කරනු ලබන්නේ ස්වීඩනයේ ස්ටොක්හෝල්ම් නුවරදී නොබෙල්ගේ මරණයේ සංවත්සර දිනය වන දෙසැම්බර් 10 වන දිනයි
සම්මානලාභීන්ගේ දේශන පැවැත්වීම සම්මාන ප්‍රදානෝත්සවයට පෙර දින පැවැත්වේ
සාම ත්‍යාගය සහ එය ලබන්නන්ගේ දේශනය නෝර්වේහී ඔස්ලෝ නුවර දෙසැම්බර් 10 වන දින වාර්ශික ප්‍රදානෝත්සවයේදී පැවැත්වේ
සම්මාන උළෙල හා ඊට සමගාමී භෝජන සංග්‍රහයක් ඉතා වැදගත් ජ්‍යාත්යන්තර සිදුවීම් ලෙස සලකනු ලැබේ
ස්වීඩන් උත්සවයේ සම්මාන පිරිනැමීම ස්ටොක්හෝල්හී උත්සව ශාලාවේත් භෝජන සංග්‍රහය ස්ටොක්හෝල් නුවර් ශාලාවේ පැවැත්වේ
නොබෙල් සාම ත්‍යාග උළෙල නෝර්වීජියානු නොබෙල් ආයතනයේ (1905-1946), ඔස්ලෝ විශ්ව විද්‍යාලයීය ශ්‍රවණාගාරයේ (1947-1989) සහ ඔස්ලෝ නගර ශාලාවේදී (1990 -) පැවැත්වේ
ස්ටොක්හෝම් නුවර නොබෙල් උත්සවයේ උච්චතම අවස්ථාව වන්නේ ස්වීඩනයේ රජු අතින් නොබෙල් සම්මානලාභීන් සිය සම්මාන ලබා ගැනීමට ඉදිරියට පැමිණෙන අවස්ථාවයි. ඔස්ලෝහීදී නෝර්වේ රජු ඉදිරිපිට නෝර්වීජියානු නොබෙල් කමිටුවේ සභාපති වරයා විසින් සම්මානය පුද කරනු ලබයි
1902 සිට ස්ටොක්හෝම්හීදී රජු විසින් සාම ත්‍යාගය හැරුනු විට අනෙක් ත්‍යාග පිරිනමනු ලබයි
ප්‍රථමයෙන්ම දෙවන ඔස්කාර් රජු විදේශිකයන්ට සම්මාන පිරිනැමීම අනුමත නොකළද නමුත් ඒ සමඟ ඉන් ස්වීඩනයට ලැබෙන ප්‍රසිද්ධිය වටහා ගැනීමෙන් ඔහුගේ මතය වෙනස් විය
නොබෙල් භෝජන සංග්‍රහය 

ස්වීඩනයේ සම්මාන ප්‍රධානෝත්සවයෙන් පසුව ස්ටොක්හෝල්ම් නුවර් ශාලාවේදී ස්වීඩන් රජ පවුල හා 1300 පමණ වන අමුත්තන් සහභාගී වන භෝජන සංග්‍රහයක් පැවැත්වේ
මෙය රාත්‍රී ආහාරය, විනෝදාත්මක අංග හා නර්ථනයකින් සමන්විත වන අතර දේශීය හා විදේශීය මාධ්‍ය රාශියකින් ආවරණය කරනු ලබයි
1930ට පෙර මෙය පැවැත්වූයේ ස්ටොක්හෝම් ග්‍රෑන්ස් හෝටලයේ උත්සව ශාලාවේ වේ
නොබෙල් සාම ත්‍යාගය සඳහා භෝජන සංග්‍රහය ඔස්ලෝ ග්‍රෑන්ඩ් හෝටලයේ සම්මාන උළෙලින් පසුව පැවැත්වේ
ඊට සම්මානලාභීන්, නෝර්වේ අගමැති, නෝර්වේ රජු හා රැජින සහභාගී වේ
අමුත්තන් 250ක් සහභාගී වන මෙහිදී ආහාර පටිපාටීන් 5කින් අමුත්තන් සංග්‍රහ ලබයි
ප්‍රථම වතාවට 1979 ඔස්ලෝ නුවරදී  පවත්වන්නට යෙදුන භෝජන සංග්‍රහය තෙරේසා ම්ව්තුමිය එයට වැය වන මුදල් දුප්පත් ජනයාට දීම වඩාත් සුදුසු යැයි පවසමින් එයට සහභාගී වීමෙන් වැළකුණු නිසා ප්‍රථම වතාවට 1979 දී භෝජන සංග්‍රහය අවලංගු කරන ලදි
ඇය ඒ සදහා වෙන් කෙරුනු ඩොලර් 7000ක මුදල නත්තල් දිනයේදී නිවාස නොමැති 2000ක පුද්ගලයින් උදෙසා රාත්‍රී ආහාරය ලබා දීමට වැය කළාය
නොබෙල් දේශන 

නොබෙල් පදනමේ නීතියට අනුව සෑම සම්මානලාභියෙක්ම තම සම්මානයට අදාල විශය පිළිබඳව දේශනයක් කළ යුතුය
මෙම දේශන නොබෙල් සතියේදී පැවැත්වේ
(නොබෙල් සම්මානලාභීන් ස්ටොක්හෝම් නුවරට පැමිණිමෙන් ඇරඹෙන මෙම සතිය භෝජන සංග්‍රහයෙන් අවසන් වේ) නමුත් මෙය අනිවාර්ය නොවේ සම්මානලාභීන් බැඳි සිටින්නෙ සම්මානය ලැබීමෙන් පසුව මසක් ඇතුලත දේශනය පැවැත්වීමටයි
ඇතැම් දේශන ලැබීමෙන් ඊට පසුවත් පැවැත්වී ඇත
උදාහරණයක් ලෙස 1906 දී සාම ත්‍යාගය දිනූ ඇමරිකානු ජනාධිපති තියඩෝර් රූස්ට්වෙල් සිය දේශනය පැවැත්වූයේ 1910 දී තම ධුර කාලය අවසන් වීමෙන් පසුව වේ
මෙම දේශන සංවිධානය කරනු ලබන්නේ සම්මානලාභීන් තෝරා ගන්නා ආයතන විසින්ම් වේ
ත්‍යාග

පදක්කම් 

නොබෙල් ත්‍යාග පදක්කම් 1902 සිට නිර්මාණ කරන ලද්දේ ස්වීඩනයේ මින්වර්කට්t(Myntverket)  හා නෝර්වේ මඟිනි
එතැන් පටන් එය නොබෙල් පදනමේ වෙළඳ ලකුණ ලෙස ලියාපදිංචි වී ඇත
සෑම පදක්කමක් මතම වම් කෙලවරේ නොබෙල්ගේ ඡායාරූපයක් ඇත
භෞතික විද්‍යාව, කායික විද්‍යා හෝ වෛද්‍ය විද්‍යාව, රසායන විද්‍යාව හා සාහිත්‍ය උදෙසා වන සම්මාන සඳහා පිදෙන පදක්කම් වල ඔහුගේ ඡායා රූපයක් හා ඔහුගේ උපත හා විපත සිදුවූ වර්ෂයන් සඳහන් වූ සමාන මුහුණත් ඇත
නොබෙල්ගේ රූපයක් සාම ත්‍යාග පදක්කමේත්, ආර්ථික විද්‍යා පදක්කමේත් අනිකුත් ඒවායින් තරමක් වෙනස් නිර්මාණ සමඟ සමන්විත වේ
1980ට පෙර පදක්කම් නිර්මාණය වූයේ කැරට් 23 රන් වලිනි
නමුත් ඉන් පසුව එය නිර්මාණය කරන ලද්දේ කැරට් 18 මිශ්‍ර රන් වලින් හා කැරට් 24 රන් ආලේප කිරීමෙනි
එක් එක් පදක්කමේ බර රන් ප්‍රමාණයන් සමඟ වෙනස් වන අතර සාමාන්‍ය බර ග්‍රෑම් 175ක් පමණ වේ
විශ්කම්භය මිලි මීටර් 66 ක් වන අතර මිලි මීටර් 2.4 ක් පමණ පළල් වේ
ඒවායේ රන් පරිමාව හේතුවෙන් මේවා සොරකම් කිරීම් වලට ලක් වීමේ සම්භාවිතාවට ඉහළ වේ
දෙවන ලෝක යුධ සමයේ ජර්මානු විද්වතුන් වන මැක්ස් වොන් ලුවී(Max von Laue ) හා ජේම්ස් ෆ්‍රෑන්ක්(James Franck) විසින් සිය පදක්කම් සැඟවීම පිණිස කොපෙන්හේගන් වලට යන ලදි
ජර්මනිය ඩෙන්මාර්කය ආක්‍රමණය කළ විට රසායන විද්‍යාඥ ජෝර්ජ් ද හෙවසි(George de Hevesy)නාසි ජර්මනිය ඒවා රාජ සංතක කිරීම වැලැක්වීමට එය රසායන මිශ්‍රණයක සඟවන ලදි
යුද්ධයට පසු ඒවා නැවත සකස් කරන ලදි
අධිකාර පත්‍රය 

නොබෙල් සම්මාන ලාභීන් ස්වීඩන් රජුගෙන් හෝ නෝර්වීජියානු නොබෙල් කමිටු සභාපතිගෙන් අධිකාර පත්‍රයක් ලබා ගනයි
විශයට අදාල සම්මාන ප්‍රදාන ආයතන විසින් විශේෂයෙන්ම සම්මාන ලාභීන් උදෙසා නිර්මාණය කරනු ලබයි
එහි පින්තූරයක් හා එම සම්මාන ලාභියා එම සම්මානය ලැබීමට හේතු කාරකය සඳහන් වන වගන්තියක් ඇතුලත් වේ
එබදු උපුටා දැක්වීම්ක් කිසිදු සාම ත්‍යාග ලාභියෙකුගේම අධිකාර පත්‍රයේ ඇතුලත් නොවේ
ත්‍යාග මුදල 

සම්මාන ලාභීන් ඔවුන්ගේ සම්මාන ලබන විට ඔවුන්ට ප්‍රදානය කෙරෙන මුදල් ප්‍රමාණය ඇතුලත් ලේඛණයක් ප්‍රදානය කෙරේ
මෙහි ප්‍රමාණය එම වසරේ නොබෙල් පදනමට ප්‍රදානයල කළ හැකි මුදල් ප්‍රමාණය මත රඳා පවතී
මෙම මුදල් ප්‍රමාණය 1980 සිට වැඩි වී ඇත
2009 දී මූල්‍යමය ත්‍යාගය ස්වීඩන් ක්‍රොන් මිලියන 10ක් විය
සම්මානයට දෙදෙනෙකු හිමිකම් කියයි නම් එම ත්‍යාග මුදල දෙදෙනා අතරේ සමව බෙදීයයි
තිදෙනෙකුනම් මුදල සමානව බෙදීමට හෝ එක් අයෙකුට අඩක් හා අනෙක් දෙදෙනාට අනෙක් අඩ සමව බෙදා දීමටත් සම්මාන ප්‍රදාන කමිටුවට බලය ඇත
ත්‍යාග ලාභීන් සිය මුදල් ත්‍යාග විද්‍යාවේ, සාහිත්‍යයේ හා මානවවදයේ සුබ සිද්ධිය උදෙසා පරිත්‍යාග කිරීම සුලබව සිදු වේ
මතභේදයන් හා විවේචන

මතභේදයන්ට ලක්වන කාරණා 

නොබෙල් තේරීම් කමිටුවට වැඩි වශයෙන් එල්ල වන චෝදනා වන්නේ දේශපාලන න්‍යාය පත්‍රයන්ට අනුව කියාත්මක වීම හා නෙබෙල් ත්‍යාගය සැබවින්ම හිමි විය යුතු පුද්ගලයන් නොතකා හැරීම යන කාරණා මත වේ
එමෙන්ම සාහිත්‍ය සදහා වන නොබෙල් ත්‍යාගය පිරිනැමීමේදී යුරෝපීය කේන්ද්‍රගත වීමක් ඔවුන් අනුගමනය කරයි යනුවෙන් තවත් චෝදනාවක් ඔවුන්ට එල්ල වේ
සාමය සදහා වන නොබෙල් ත්‍යාගය 

 නොබෙල් ත්‍යාගයන් අතරින් වඩාත්ම විවේචනයට බදුන් වු නොබෙල් ත්‍යාගය වන්නෙ හෙන්රි කිසින්ගර් (Henry Kissinger) සහ ලී ඩක් තෝ (L Ðức Thọ) යන දෙදෙනාට පිරිනැමුණු නොබෙල් ත්‍යාගය වේ
ඔවුන් පසුව එම ත්‍යාගය ප්‍රතික්ෂේප කලහ
මෙමගින් ඇතිවු මතභේදය එවකට නොබෙල් කොමිටුවේ උන් නෝර්වීජියානු සාමාජිකයන් දෙදෙනෙක් විරුද්ධත්වය දැක්වීමක් ලෙස ඉල්ලා අස්වීමටද හේතු විය
උතුරු වියට්නාමය හා ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය අතර තාවකාලික සාමයක් ඇතිකිරීමට මුල් වීම යන කාරණය මත හෙන්රි හා තෝ යන දෙදෙනාට 1973 වර්ශයේ ජනවාරි මස නොබෙල් ත්‍යාගය පිරිනැමුනි
නමුත් මෙම ත්‍යාගය ඔවුන්ට ලබා දීම පිළිබද නිවේදනය නිකුත් වන විටත් එම රටවල් අතර යුධ සටන් නොකඩවා පැවතුනි
විචාරකයන් විශාල ප්‍රමාණයක් කිසින්ගර් සාමය ඇති කරන්නෙක් නොව සාමය කඩ කරන්නෙක් ලෙසත් වියට්නාම් යුද්ධය තවත් පුලුල්ව ව්‍යාප්ත කිරීමටත් හේතු වුවෙක් ලෙස ප්‍රකාශ කරති
ඊශ්‍රායලය හා පලස්තීනය අතර සාමය ඇති කිරීමට දායක වීම යන කාරණය සහ මත යසර් අර්ෆත් (Yasser Arafat), ශිමොන් පෙරෙස්(Shimon Peres) සහ යිස්ට්සාක් රේබින්(Yitzhak Rabin) යන අයට 1994 වසරේදී නොබෙල් සාම ත්‍යාගය පිරිනැමුනි
නමුත් ඒ හා සම්බන්ඳව පැවති ගැටළු ගණනාවකට විසඳුම් ලැබුනේ නැත
ප්‍රධාන වශයෙන් ඔවුන් විසින් අවසාන විසධුමකට එළඹ නොසිටීම හා පලස්තීන සරණාගතයින්ගේ තත්වය පිළිඹඳව සලකා නොතිබීම මින් ප්‍රධාන වේ
නොබෙල් ත්‍යාගය පිරිනැමීම සඳහා නිවේදනය නිකුත් කළ විට නොබෙල් කොමිටුවේ සාමාජිකයන් පස් දෙනෙකු විසින් අර්ෆත් ත්‍රස්තවාදියෙකු ලෙස හා ඔහු යටත් විය යුතු බවට ප්‍රසිද්ධියේ චෝදනා කලහ
මීට අමතර්ව අර්ෆත් පිළිබඳව තවත් සැක සහිත කරුණු විවිධ පුවත් පත් හරහා ප්‍රස්ද්ධියට පත් විය
තවත් මතභේදයට තුඩු දුන් නොබෙල් ත්‍යාගයක් වන්නේ 2009 වසරේදී බැරැක් ඔබාමාට ලබා දුන් නොබෙල් සාම ත්‍යාගයයි
මෙම ත්‍යාගය සඳහා බැරක් ඔබාමා නිර්දේශ වන විට ඔහු ජනාධිපති ලෙස පත් වී දින 11ක් පමණි
නමුත් සත්‍ය වශයෙන් නිර්ණය කිරීම සිදුවූයේ ඉන් පසු මාස 11ක කාලය තුළ වේ
ඔබාමා විසින් තමන් එම ත්‍යාගයට හිමි කම් කීමට සුඩුසු නැති බව හා ඔවුන් විසින් තමන්ව ඒ සදහා තෝරා නොගත යුතු බව ප්‍රකාශ කලේය
මින් පෙර සාම ත්‍යාගය ලබා ගත් පුද්ගලයන් කොටස් දෙකට බෙදුනු අතර කොටසක් ඔහු එයට සුදුසු නොවන බවත් අනෙක් පිරිස ඔබාමා විසින් ඔහුගේ ත්‍යාගය ටවමත් උපයාගෙන නොමැති බවත් ප්‍රකාශ කලහ
ඒ අතරින් ජිමී කාටර් (Jimmy Carter) හා අල් ගෝර් (Al Gore) වාමාංගික නැමියාව පිළිඹඳ චෝදනාවත් මතු කලහ
සාහිත්‍ය සඳහා වන නොබෙල් ත්‍යාගය 

2004 වසරේදී එල්ෆ්‍රෙඩෙ ජෙලිනෙක් (Elfriede Jelinek) සඳහා පිරිනමන ලද සාහිත්‍ය ත්‍යාගය නිසාවෙන් ස්වීඩන ඇකඩමියේ සාමාජිකයෙක් වන කාන්ට් අන්ලන්ඩ් (Knut Ahnlund) විරෝදය දැක්වීමක් ලෙස ඉල්ලා අස් වීමට හේතු විය
මෙලෙස ඉල්ලා අස් වෙමින් ඔහු දක්වා සිටියේ මෙලෙස ජෙලිනෙක්ට ත්‍යාගය පිරිනැමීම සියලු ප්‍රගතිශීලී බලවේගයන්ට නැවත පිළිසකර කළ නොහැකි හානියක් හා සාහිත්‍යට කලාවක් ලෙස ඇති පොදු දැක්ම ව්‍යාකූල කරන බවයි. ඔහු ජෙලිනෙක්ගේ නිර්මාණ "වගන්ති රාශියක් කිසිදු කලාත්මක ව්‍යුහයක් නොමැතිම ගොඩ ගැසීම්" ලෙස පෙන්වා දුන්නේය
2009 වසරේදී හර්ටා මුලර් (Herta Müller) හට පිරිනැමුනු සාහිත්‍ය ත්‍යාගයත් විවේචන රාශියකට බඳුන් විය
වොශිංටන් පෝස්ට් පුවත්පතට අනුව ඇමරිකානු සාහිත්‍ය මහාචාර්ය වරු හා විචාරකයින් ඇය පිළිබඳව ඉන් පෙර දැනගෙන සිට නොමැත
මේ හේතුවෙන් විශාල පිරිසක් නොබෙල් ත්‍යාගය පිරිනැමීම යුරෝ කේන්ද්‍රීයව සිදුවන බව විශ්වාස කරන්නට විය
විද්‍යාව සඳහා වන නොබෙල් ත්‍යාගය 

1949 වසරේදී පෘතුගීසි ස්නායුවේදියෙකු වන අන්තෝනියෝ ඊගාස් මෝනිස් (António Egas Moniz) හට කායික විද්‍යාව හෝ වෛද්‍ය විද්‍යාව පිළිබඳ නොබෙල් ත්‍යාගය ඔහුගේ prefrontal leucotomy ක්‍රමවේදය සඳහා පිනැමුණු ලදි
නමුත් ඉන් පෙර වසරේදී ආචාර්ය වෝල්ටර් ෆීම්න් (Dr
Walter Freeman) විසින් වඩාත් වේගවත් හා පහසු ක්‍රමවේදයක් ගොඩනගා තිබුණි
නමුත් ප්‍රසිද්ධිය හේතුවෙන් ෆීමන්ගේ ක්‍රමවේදය නිසි සලකා බැලීමක් හා නූතන වෛද්‍ය ආචාර ධර්මයන් නොතකමින් භාවිතයට ගැනුනි
වෛද්‍ය විද්‍යාව පිළිබඳ නව එංගලන්ත සඟරාව (The New England Journal of Medicine) වැනි බලපෑම් සහගත ප්‍රකාශනයන් නිසාවෙන් leucotomy හෝ lobotomy ඉතාමත් ජනපිය විය
මේ නිසා මෝනිස් නොබෙල් ත්‍යාගය ලබාගෙන ඉදිරි වසර තුන තුළ 5,000 කට ආසන්න lobotomy ප්‍රමාණයක් ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය තුළ සිදු විය
මඟහැරුනු සිදුවීම් 

නෝර්වීජියානු නොබෙල් කොමිටිය මහත්මා ගාන්ධි තුමා 1937-39 කාලයේ ඔහුගේ ක්‍රියාකාරකම් සඳහා නොබෙල් ත්‍යාගයෙන් පිදුම් ලබන බව එතුමා ඝාතනය වන්නට දින කිහිපයකට පෙර 1947 වර්ශයේදී ස්තීර කරන ලදි
පසුව නෝර්වීජියානු නොබෙල් කමිටුව විසින් ඔහුට නොබෙල් ත්‍යාගය ලබා දෙන්නට නොහැකි වීම පිළිබදව තමන් කනගාටු වන බව ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදි
නෝර්වීජියානු නොබෙල් කමිටු සාමාජික ජියර් ලන්ඩෙස්ටාඩ් (Geir Lundestad) විසින් 2006 වසරේදී "කිසිදු සැකයකින් තොරව වසර 106 වන අපගේ ඉතිහාසය තුල සිදුවූ විශාලතම අත්වැරදීම වන්නේ මහන්මා ගාන්ධි තුමාට නොබෙල් සාම ත්‍යාගය පිරිනැමීමමට නොහැකි වීමයි
මහත්මා ගාන්ධි තුමා හට නොබෙල් සාම ත්‍යාගයක් නොමැති වීම ගැටළුවක් නොවූවත් ගැටලුව වන්නේ නොබෙල් සාම ත්‍යාගය මහත්මා ගාන්ධි තුමා නොමැතිම තිබීමයි" යනුවෙන් ප්‍රකාශ කරන ලද්දේය
1948 වසරේදී (මහත්මා ගාන්ධි තුමා මියගිය වසර) නොබෙල් කමිටුව සාම ත්‍යාගය පිරිනැමීම "මේ වසරේදී නොබෙල් සාම ත්‍යාගයට හිමිකම් කිව හැක්කෙක් ජීවතුන් අතර නොමැත" යනුවෙන් ප්‍රකාශ කරමින් අත්හිටුවන ලදි
පසුව 1989 දී දලයි ලාමා තුමාට නොබෙල් සාම ත්‍යාගය පිරිනමන විට නොබෙල් කමිටුවේ සභාපති එය මහත්මා ගාන්ධි තුමා සිහි කිරීමක් ලෙසද එය සලකන බව ප්‍රකාශ කරන ලදි
මෙලෙස ඔවුන්ගේ දායකත්වය උදෙසා පිලිගැනීමට පත් උසස් පුද්ගලයින් රාශියක් මෙලෙස මඟ හැරී ඇත
මහත්මා ගාන්ධි තුමා ලෙසම, එලිනෝර් රූස්වෙල්ට් (Eleanor Roosevelt), වාක්ලව් හැවෙල් (Vclav Havel), කෙන් සාරෝ-විවා (Ken Saro-Wiwa), සාරි නස්සෙයිබෙහ් (Sari Nusseibeh) සහ කොරාසොන් ඇක්කුයුනෝ(Corazon Aquino) යන පුද්ගලයින්ද මෙලෙස නොබෙල් ත්‍යාගය කිසිදා නොලද නමුත් ලැබීමට සුදුසු පුද්ගලයෝ වෙති
සාහිත්‍ය සඳහා වන නොබෙල් ත්‍යාගය පිරිනැමීමේදීද මෙවන් මතභේදයට තුඩු දුන් අඩුපාඩු රැසක් සිදු වී ඇත
ඇඩම් කිර්ස්ච් (Adam Kirsch) අදහස් කරන පරිදි විශිෂ්ට ලේඛකයෝ රාශියක් දේශපාලන හා අනෙක්-සාහිත්‍යමය හේතූන් නිසා නොබෙල් ත්‍යාගයයෙන් පිදුම් ලබා නැත
යුරෝපීය හා ස්වීඩන් ජාතික ලේඛකයන් සඳහා වැඩි අවදානයක් යොමු කිරීම යන කාරණයත් විවේචනයට බඳුන් වනනකි
නොබෙල් ත්‍යාගය පිරිනැමීමේදී යූරෝ කේන්ද්‍රීය වීම හා එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ඇකඩමිය විසින් ත්‍යාගය පිරිනැමීමේදී යුරෝපීය ලේඛකයන්ට පිරිනැමීමට නැමියාවක් දක්වන බව ස්වීඩන ඇකඩමියේ ස්තීර ලේකම් පීටර් එංග්ලන්ඩ් (Peter Englund) විසින් 2009 දී පිළිගන්නා ලදි
මෙලෙස නොබෙල් ත්‍යාගයෙන් පිදුම් නොලද විශිෂ්ට ලේඛකයන් අතර එමිල් සෝලා (mile Zola), ජෝර්ජ් ලුයිස් බෝගෙස් (Jorge Luis Borges), මාසෙල් ප්‍රොවුස්ට් (Marcel Proust), එසාරා පවුන්ඩ් (Ezra Pound), ජේම්ස් ජොයිස් (James Joyce), අගස්ට් ස්ට්‍රින්බර්ග් (August Strindberg), සයිමන් වෙස්ට්ඩිජ් (Simon Vestdijk), ජෝන් උප්ඩිකේ (John Updike), ආතර් මිලර් (Arthur Miller), චිනුආ ඇචෙබේ (Chinua Achebe) සහ මාක් ට්වේන් (Mark Twain) කැපී පෙනේ
පුද්ගලයින් තිදෙනෙකුට වඩා එකවර ත්‍යාගය පිරි නොනැමීමට ඇති දැඩි නීතියද මතබේධයන්ට තුඩු දෙන කාරණයක් වේ
මෙලෙස පිළිගත් හා කැපී පෙනෙන දායකත්වයන් කළ කණ්ඩායම් හා පුද්ලයින් තිදෙනෙකුට වඩා වැඩි පිරිසක් එකතුව කළ දායකත්වයන් නොබෙල් ත්‍යාහය ලැබීමට සුදුසු වූවද මඟ හැරීමට ලක් වේ
2002 වසරේදී කෝචි ටනකා (Koichi Tanaka) සහ ජෝන් ෆෙන් (John Fenn) යන දෙදෙනාට ප්‍රෝටීන රසායන විද්‍යාවේ අංශයේ mass spectrometry ගොඩනැංවීම වෙනුවෙන් නොබෙල් ත්‍යාගය පිරිනමන ලදි
නමුත් ෆ්‍රැන්ක්ෆර්ට් (Frankfurt) විශ්ව විද්‍යාලයේ භෞතික හා න්‍යායාත්මක රසායන විද්‍යා ආයතනයේ (Institute for Physical and Theoretical Chemistry)හි ෆ්‍රාන්ස් හිල්ලෙන්කෑම්ප්(Franz Hillenkamp) සහ මයිකල් කැරස් (Michael Karas) යන අයගේ දායකත්වයන් හඳුනා නොගන්නා ලදි
මේ හා සමානව මරණයෙන් පසු සම්මානය පුද කිරීම නහනම් කිරීම නිසාවෙන් යම් පුද්ගලයෙකුගේ මරණයෙන් පසුව ඔහුගේ දායකත්වයන් හඳුනා ගැනීමට ලක් නොවීම විවාදපන්න කරුණකි
1962 දී ඩී.එන්.ඒ (DNA) ව්‍යූහය සොයාගැනීම වෙනුවෙන් කායික විද්‍යාව හෝ වෛද්‍ය විද්‍යාව පිළිබඳ නොබෙල් ත්‍යාගය ෆ්‍රැන්සිස් ක්‍රික් (Francis Crick), ජේම්ස් ඩී. වෙට්සන් (James D
Watson) සහ මොරිස් විල්කින්ස් (Maurice Wilkins) යන අයට පුද දෙන ලදි
නමුත් එයට ප්‍රධාන දායකත්වයක් සැපයූ රොසලින් ෆ්‍රෑන්ක්ලින් (Rosalind Franklin) එයට වසර 4කට පෙර ඩිම්බකෝශ පිළිකාවකින් මියගොස් සිටියාය
සොයාගැනීම් සඳහා නිමැවුම් වලට වඩා අවධානයක් හිමි වීම 

ඇල්ෆ්‍රඩ් නොබෙල් තම ධනය වාර්ශිකව මූල්‍යමය ත්‍යාග ලෙස එම වසරට පූර්වගාමීව මනුශ්‍ය වර්ගයාට විශාලතම සුබසිද්ධිය සැලසූ අයට ලබා දීමට වෙන් කර ඇත
ඔහු පවසා ඇති පරිදි භෞතික විද්‍යාව පිළිබඳ නොබෙල් ත්‍යාගය පිරිනැමිය යුත්තේ භෞතික විද්‍යා ක්ෂෙත්‍රය තුළ වඩාත්ම වැදගත් සොයාගැනීම හෝ නිමැවුම කළ පුද්ගලයාට වේ
නොබෙල් විසින් මෙහි සොයාගැනීම් යන්න වැඩියෙන් අවධාරණය කර නොමැත
නමුත් ඉතිහාසය පුරාවට වැඩි අවධානයක් නොබෙල් කමිටු විසින් නිමැවුම් වලට වඩා සොයාගැනීම් සඳහා යොමු කර ඇති බව භෞතික විද්‍යාව සඳහා පිරිනමා ඈති සමස්ථ නොබෙල් ත්‍යාග ප්‍රමාණයෙන් 77% ක් සොයාගැනීම් සඳහා හා 23% ක් නිමැවුම් සඳහාද පිරිනමා තිබීමෙන් තහවුරු වේ
ක්‍රිස්ටෝප් බාර්ට්නෙක් (Christoph Bartneck) සහ මැතියස් රෝටෙර්බර්ග් (Matthias Rauterberg) විසින් පුවත් පත්හි පලකරන ලද Nature and Technoetic Arts හි සොයාගැනීම් සඳහා නිමැවුම් වලට වඩා වැඩි අවධානයක් හිමී වීම නොබෙල් ත්‍යාගය එහි සැබෑ අදහස වන "සමාජයට කරන ලද විශාලතම දායකත්වයට" යන්නෙත් ඉවත ගෙන යන්නක් බවට වාද කරයි
විශේෂිත අග්‍රගන්‍ය සම්මානිතයන්

බහුවිධ සම්මානිතයන් 

පුද්ගලයින් සිවි දෙනෙකු නොබෙල් ත්‍යාග දෙක බැගින් ලබා ගැනීමට සමත් වී ඇත
මාරියා ස්ක්ලෝඩොව්ස්කා කියුරි (Maria Skłodowska-Curie) විසින් 1903 දී භෞතික විද්‍යාව පිළිබඳ නොබෙල් ත්‍යාගය විකිරණශීලීතාවය සොයා ගැනීම උදෙසා ලබා ගත් අතර 1911 දී ශුද්‍ර රේඩියම් වෙන් කරගැනීම උදෙසා රසායන විද්‍යාව සඳහා පිදෙන නොබෙල් ත්‍යාගයෙන් පිදුම් ලැබුවාය
එකිනෙකට වෙනස් විද්‍යා විශය පථ දෙකක් උදෙසා නොබෙල් ත්‍යාග ලඳ එකම පුද්ගලයා ලෙසද මාරි කියුරි හදුනා ගත හැක
1954 දී ලිනස් පෝලින්ග් (Linus Pauling) විසින් රසායනික බන්ධන සහ සංකීර්ණ ධාතූන් සඳහා එහි යෙදීම් පිළිබද ඔහුගේ පර්යේශණයන් උදෙසා රසායන විද්‍යාව සඳහා පිදෙන නොබෙල් සම්මානය ලබා ගන්නා ලදි
එමෙන්ම පෝලින්ග් විසින් 1962 දී ඔහුගේ ප්‍රති-න්‍යෂ්ටික කියාවාදය උදෙසා ලබා ගන්නා ලදි
මෙමඟින් එකක් අනෙකට සම්බ්න්ද නැති නොබෙල් ත්‍යාග දෙකක් ලබා ගත් එක්ම පුද්ගලයා බවට පෝලින්ග් පත් වේ
ජෝන් බාර්ඩීන් (John Bardeen) දෙවරක් භෞතික විද්‍යාව සදහා නොබෙල් සම්මානයෙන් පිදුම් ලබා ඇත
ඔහු විසින් 1956 දී ට්‍රාන්සිස්ටරය නිපදවීම උදෙසා හා 1972 දී අධිසන්නායකතාවය පිළිබ්ද න්‍යාය ඉදිරිපත් කිරීම වෙනුවෙන්ද ලබා ගන්නා ලදි
ෆෙඩ්‍රික් සෑන්ගර් (Frederick Sanger) විසින් රසායන විද්‍යාව උදෙසා නොබෙල් සම්මානයෙන් දෙවරක් පිදුම් ලබා ඇත
ඔහු විසින් 1958 දී ඉන්සියුලින් අණුවේ ව්‍යුහය නිර්ණය කිරීම උදෙසා හා 1980 දී DNA අණුවේ මූලික අනුක්‍රමය නිර්ණය කිරීම සඳහා ක්‍රමවේදයක් නිමැවීම වෙනුවෙන්ද ලබා ගන්නා ලදි
සංවිධාන දෙකක් විසින් සාමය සදහා නොබෙල් ත්‍යාගය කීප වරක් ලබාගෙන ඇත
අන්තර්ජාතික රතු කුරුස කමිටුව විසින් 1917 හා 1944 වර්ෂවල ලෝක යුධ සමයන්හීදී ඔවුන්ගේ කටයුතු සඳහා දෙවරක් හා 1963 වසරේදී ඔවුන්ගේ සියවස් සැමරුම් වසරේදීද වශයෙන් සම්පූර්ණයෙන් තුන් වතාවක් සාම ත්‍යාගයෙන් පිදුම් ලබා ඇත
එමෙන්ම සරණාගතයින් පිළිබද එක්සත් ජාතීන්ගේ මහ කොමසාරිස් මණ්ඩලය විසින් සරණාගතයින් උදෙසා 1954 හා 1981 වසර වලදී නොබෙල් සාම ත්‍යාගයෙන් දෙවරක් පිදුම් ලබා ඇත
එකම පවුලේ සම්මාන ලාභීන් 

කියුරි පවුල විසින් වැඩිම නොබෙල් සම්මාන ප්‍රමාණයක් ලබාගෙන ඇත
මාරි කියුරි විසින් 1903 දී භෞතික විද්‍යාවට හා 1911 දී රසායන විද්‍යාව වෙනුවෙන්ද නොබෙල් සම්මාන දෙකක් ලබාගෙන ඇති අතර ඇයගේ ස්වාමි පුර්ෂයා ඇය හා භෞතික විද්‍යාව සඳහා වන ත්‍යාගයට සම හිමිකම් කියයි
ඔවුන්ගේ දියණිය වන අයිරීන් ජුලියට් කියුරි (Irène Joliot-Curie) විසින් 1935 දී රසායන විද්‍යාව සඳහා නොබෙල් ත්‍යාගය ඇයගේ සැමියා වන ෆෙඩ්‍රික් ජුලියට් කියුරි (Frdric Joliot-Curie) හා එකතුව ලබා ගත්තාය
මින් අමතරව මාරි කියුරිගේ සැමියාගේ දෙවන දියණිය 1965 දී යුනිසෙෆ් (UNICEF) ආයතනයේ අධ්‍යක්ෂක ලෙස කටයුතු කරන විට සාමය සඳහා වන නොබෙල් ත්‍යාගයෙන් පිධුම් ලැබුවාය
කියුරි පවුලේ වාර්තාවට සම කළ හැකි වැනත් පවුලක් හමු නොවූවත් සම්මානිතයන් දෙදෙනා බැගින් වන පවුල් කීපයක් ඇත
සැමියා හා බිරිඳ වන ගර්ටි රැඩ්නිට්ස් කෝරි (Gerty Radnitz Cori) හා කාර්ල් ෆර්ඩිනැන්ඩ් කෝරි (Carl Ferdinand Cori) යන දෙදෙනා විසින් 1947 වසරේදී කායික විද්‍යාව හෝ වෛද්‍ය විද්‍යාව පිළිබඳ නොබ්ල් ත්‍යාගය සමව ලබා ගත්හ
ජේ. ජේ. තොම්සන් (J
Thomson) විසින් ඉලෙක්ට්‍රෝනයන් අංශු බව පෙන්වා දීමෙන් 1906 දී භෞතික විද්‍යාව සඳහා නොබෙල් ත්‍යාගය ලබා ගත්තේය
ඔහුගේ පුත්‍රයා වන ජෝර්ජ් පැගෙට් තොම්සන් (George Paget Thomson) එම ත්‍යාගයම 1937 දී ඉලෙක්ට්‍රෝනයන්ට තරංගමය ගුණයන් පවතින බව පෙන්වා දෙමින් දිනා ගන්නා ලද්දේය
විලියම් හෙන්රි බ්‍රැග් (William Henry Bragg) හා ඔහුගේ පුත්‍රයා වන විලියම් ලෝරන්ස් බ්‍රැග් (William Lawrence Bragg) යන දෙදෙනා විසින් භෞතික විද්‍යාව පිළිබඳ නොබෙල් ත්‍යාගය 1915 දී සමව ලබා ගත්හ
නීල්ස් බෝර් (Niels Bohr) විසින් භෞතික විද්‍යාව පිළිබඳ නොබෙල් ත්‍යාගය 1922 දී දිනා ගත් අතර ඔහුගේ පුත්‍රයා ආගේ බෝර් (Aage Bohr) 1975 දී එම ත්‍යාගයෙන්ම පිදුම් ලැබීය
මාන් සීග්බාන් (Manne Siegbahn) භෞතික විද්‍යාව පිළිබඳ නොබෙල් ත්‍යාගය 1924 දී ලබා ගත් අතර ඔහුගේ පුත් කායි සීග්බාන් (Kai Siegbahn) භෞතික විද්‍යාව පිළිබඳ නොබෙල් ත්‍යාගයම 1981 දී දිනා ගන්නා ලද්දේය
හාන්ස් වොන් ඉයුලර්-කෙල්පින් (Hans von Euler-Chelpin) රසායන විද්‍යාව පිළිබඳ නොබෙල් ත්‍යාගය 1929 දී ලබා ගත් අතර ඔහුගේ පුත් උල්ෆ් වොන් ඉයුලර් (Ulf von Euler) කායික විද්‍යාව හෝ වෛද්‍ය විද්‍යාව පිළිබද නොබෙල් ත්‍යාගය 1970 දී ලබා ගන්නා ලදී
සී. වී. රාමන් (C
Raman) භෞතික විද්‍යාව පිළිබඳ නොබෙල් ත්‍යාගය 1930 දී ලබා ගත් අතර ඔහුගේ බෑණනුවන් වන සුබ්‍රමණියන් චන්ද්‍රසේකර් (Subrahmanyan Chandrasekhar) විසින්ද භෞතික විද්‍යාව පිළිබඳ නොබෙල් ත්‍යාගය 1983 දී දිනා ගන්නා ලදී
ආතර් කොන්බර්ග් (Arthur Kornberg) කායික විද්‍යාව හෝ වෛද්‍ය විද්‍යාව පිළිබද නොබෙල් ත්‍යාගය 1959 දී ලබා ගත් අතර ඔහුගේ පුත් රොජර් (Roger) පසුව රසායන විද්‍යාව පිළිබඳ නොබෙල් ත්‍යාගය 2006 දී ලබා ගන්නා ලදී
ජාන් ටින්බර්ජන් (Jan Tinbergen) විසින් පළමු ආර්ථික විද්‍යාව පිළිබඳ නොබෙල් ත්‍යාගය ලබා ගත් අතර ඔහුගේ සහෝදරයා නිකලස් ටින්බර්ජන් (Nikolaas Tinbergen) 1973 දී කායික විද්‍යාව හෝ වෛද්‍ය විද්‍යාව පිළිබඳ නොබෙල් ත්‍යාගය හිමි කර ගන්නා ලදි
ප්‍රතික්ෂේප කිරීම් හා වැලැක්වීම් 

සම්මාන ලාභීන් දෙදෙනෙකු විසින් ස්වේච්චාවෙන් නොබෙල් ත්‍යාගය ප්‍රතික්ෂේප කර ඇත
1964 ජීන් පෝල් සාත්‍රේ (Jean-Paul Sartre) හට සාහිත්‍ය සඳහා නොබෙල් ත්‍යාගය හිමි වූවද "ලේඛකයෙකු විසින්, එය කෙතරම් ගෞරවාන්විත ආකාරයකට සිදු වූවත් තමා ආයතනයක් බවට පත්වීම වැළැක්වීමට ඉඩ නොදිය යුතුය" යනුවෙන් පව්සමින් ප්‍රතික්ෂේප කරන ලදි
ලී ඩක් තෝ (L Ðức Thọ) හට 1973 දී පැරිස් සාම ගිවිසුම උදෙසා සාම ත්‍යාගය හිමි වූවත් වියට්නාමයේ සත්‍ය සාමයක් නොමැති බව පවසමින් එය ප්‍රතික්ෂේප කරන ලදි
තෙවන ජර්මන් රාජ්‍ය කාලයේදී රිචඩ් කාන් (Richard Kuhn), ඇඩොල්ෆ් බුතෙනන්ඩ්ට් (Adolf Butenandt) හා ජෙර්හර්ඩ් ඩොමග්ක් (Gerhard Domagk) යන තිදෙනාට නොබෙල් ත්‍යාග ලබා ගැනීම් ඇඩොල්ෆ් හිට්ලර් විසින් තහන කරන ලදි
එම සියලු දෙනාම ඔවුන්ගේ රන් පදක්කම් හා සහතික පත් දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් පසුව ලබා ගත්හ
1958 දී සාහිත්‍ය සඳහා නොබෙල් ත්‍යාගයෙන් පිඳුම් ලත් බොරිස් පැස්ටර්නැක් (Boris Pasternak) විසින් තම ත්‍යාගය ප්‍රතික්ෂේප කලේය
එලෙස කිරීමට හේතුව වූයේ සෝවියට් ආණ්ඩුව විසින් ඔහු තම ත්‍යාගය ලබා ගැනීමට ස්ටොක්හොල්ම් (Stockholm) වෙත ගියහොත් කුමන ක්‍රියා පටිපාටියක් ගනියිදැයි ඇති බිය නිසාවෙනි
ඔහුගේ මෙම ප්‍රතික්ෂේප කිරීම ස්වීඩන ඇකඩමිය "මම ප්‍රතික්ෂේප කිරීම කිසිදු ආකාරයකින් සම්මානයේ වලංගු භාවය බිඳකඳු අඩු නොකරයි" යනුවෙන් ප්‍රකාශ කරමින් එම වසරේ සාහිත්‍ය සඳහා වන සම්මානය උළෙලේදී පුද දීම කළ නොහැකි බවත් එය පැස්ටර්නැක් විසින් ලබා ගන්නා තුරා තමන් විසින් තබා ගන්නා බවත් ප්‍රකාශ කළහ
පසුව 1989 දී පැස්ටර්නැක්ගේ පුත්‍රයා විසින් තම පියා වෙනුවෙන් ලබා ගන්නා ලදි
නොබෙල් ත්‍යාගයේ ස්මාරකය 

"Planet of Alfred Nobel" නම් අනුස්මරණ සංකේතය 2008 සැප්තැම්බර් 13 දින (Dnipropetrovsk University of Economics and Law) නීතිය හා ආර්ථික විද්‍යාව පිළිබඳ ද්නිප්‍රොපෙට්‍රොව්ස්ක් සරසවියේදී විවෘත විය
අතක් මත ලෝක ගෝලයක් පවතින ලෙස කළු ගලින් මෙය නිමවා ඇත
ලෝක ගෝලය වටා පියාඹන ගැහැනු රුවක් (විද්‍යාවට අධිපති දෙවඟනගේ රුව) සළකුණු කර ඇත
එමඟින් තර්කනය හා බුද්ධිය නිරූපණය කරයි
ගෝලය වටා නොබෙල් සම්මාන ලාභීන් 802කගේ මුහුණු නෙරා එන පරිදි කැටයම් කර ඇත
මෙය නිර්මාණය කිරීමට යුධ මිසයිල භාවිතයෙන් පසු ඉතිරි වෙන ලෝහ යොදාගෙන ඇත
ආශ්‍රිත ලිපි
 නෝවීජියානු නොබෙල් කමිටුව

ග්‍රන්ථ නාමාවලිය 

 Abrams, Irwin (2001)
The Nobel Peace Prize and the Laureates
Watson Publishing International
ISBN 0881353884. http
id=ny77bPwKxaUC&printsec=frontcover&q=
Crawford, Elizabeth T (1984)
The Beginnings of the Nobel Institution – The Science Prizes, 1901–1915 (First ed
Maison des Sciences de l'Homme & Cambridge University Press
ISBN 0-521-26584-3. http
id=EGfhs_tvjVYC
Feldman, Burton (2001)
The Nobel prize
a history of genius, controversy, and prestige
ISBN 1559705922. http
id=xnckeeTICn0C&printsec=frontcover&q=
Gribbin, John (1985)
In Search of Schrödinger's Cat
Quantum Physics and Reality
ISBN 0-552-12555-5. 
 Jones, Brenn (2003)
Learning about love from the life of Mother Teresa
PowerKids Press
ISBN 0823957772. http
id=Bg6_1Ejy9r4C&dq=Mother+Teresa+Nobel+banquet+cancelled
Levinovitz, Agneta Wallin (2001)
Nils Ringertz
Imperial College Press and World Scientific Publishing
ISBN 981-02-4664-1. http
id=QMSg5mRJiukC&printsec=frontcover&q=
Leroy, Francis (2003)
A century of Nobel Prizes recipients
chemistry, physics, and medicine
ISBN 0824708768. http
id=8DjwaFWE4fYC&printsec=frontcover&q
Pais, Abraham (1983)
Subtle Is the Lord
The Science and the Life of Albert Einstein (Third ed
ISBN 0195204387. OCLC 8195995. http
id=IQibQgAACAAJ
Shalev, Baruch Aba (2005)
100 years of Nobel prizes (Third ed
The Americas Group
ISBN 9780935047370. http
id=PfRaPHr86XUC
Sohlman, Ragnar (1983)
The Legacy of Alfred Nobel – The Story Behind the Nobel Prizes
ISBN 0-370-30990-I
Wilhelm, Peter (1983)
Springwood Books
ISBN 9780862541118. http
id=CNnZKHxQpO4C
කොපර් විසින් පහත දැක්වෙන ස්ථායි ක්ලෝරයිඩ දෙක සාදයි
තොපර්(I) ක්ලෝරයිඩ් (කියුප්‍රස් ක්ලෝරයිඩ්), CuCl, ඛණිජමය නාමය නැන්ටොකයිට්
කොපර්(II) ක්ලෝරයිඩ් (කියුප්‍රික් ක්ලෝරයිඩ්), CuCl2, ඛණිජමය නාමය එරියොචැල්සයිට්
මෙම එක් එක් සංයෝගය පිළිබඳ වඩාත් විස්තර ඉහත සබැඳි පිටු වෙතින් දැක බලා ගත හැකිය
සිංහල ක්‍රීඩා සමාජය
ඉතිහාසය අධ්‍යයනය  

අතීත ඉතිහාසය හැදෑරීමේ මූලික ගැටළුව වී ඇත්තේ එහි කොටසක් ලේඛනගත වීම හා එම වාර්තාගත ඉතිහාස වර්තමානය තෙක් මඳ වශයෙන් ශේෂ ව පැවතීම හේතුවෙනි
මෙම වාර්තාවන් හි සඳහන් තොරතුරුවල සත්‍යතාවය පිළිබඳව ද ගැටළු පවතියි
අතීත ඉතිහාසය අගභාගය වනතුරු කිසිදු සංස්කෘතියක සාක්ෂරතාවය ව්‍යාප්තව නොපැවතුණ හෙයින් ඉතිහාසය රචනා කිරීමට සමත් වූ පුද්ගලයන් සිටියේ මඳ වශයෙනි
එම වාර්තාගත ඉතිහාසය වුව ද බහුලව ව්‍යාප්ත නොවූයේ අතීත වැසියන් සතුව මුද්‍රණ පහසුකම් නොපැවතීම හේතුවෙන් ග්‍රන්ථ පිටපත් අතින් සැකසීමට සිදු වීමෙනි
ඓතිහාසික ලෝකයේ අතිශයින් සාක්ෂරතාව සතු සංස්කෘතියක් ලෙස රෝමානු අධිරාජ්‍යය සැලකුණ ද එහි ඉතිහාසඥයන් විසින් රචිත කෘති බොහොමයක් දක්නට නොලැබේ
උදාහරණයක් ලෙස ක්‍රිපූ
පළමුවන සියවසේ දිවි ගෙවූ ලිවී(Livy)  නමැති රෝම ඉතිහාසඥයා ්ඉ ඹරඉැ ක්‍දබාසඑැ
,ත්‍රදප එයැ ත්‍දමබාසබට දෙ එයැ ක්‍සඑහ,* නමින් රෝම ඉතිහාසය සම්බන්ධ වෙළුම් 142 යුත් ග‍්‍රන්ථාවලියක් රචනා කළ ද ඉන් වෙළුම් 35 ක් පමණක් දැනට ශේෂව පවතින අතර අනෙකුත් වෙළුම් හි සාරාංශ පමණක් දක්නට ලැබේ
ඡුදපචැසමි ඔරදටමි වැනි අනෙකුත් රෝම ඉතිහාසඥයන් ගේ කෘති සම්පූර්ණයෙන් ම විනාශ වී ඇත
ඉතිහාසඥයන් අතීත ලෝකය වඩාත් හඳුනාගැනීම සඳහා පුරාවිද්‍යාව හා ප්‍රාථමික මූලාශ්‍ර යන ප්‍රධාන අංශ ද්විත්වය ම කෙරෙහි අවධානය යොමු කරනු ලැබේ
පුරාවිද්‍යාව 

 
පුරාවිද්‍යාව යනු අතීත මානව චර්යා ප්‍රතිනිර්මාණය හා අර්තකථනය සඳහා කැණීම් හා පුරාකෘති අධ්‍යයනය මඟින් ගනු ලබන වෑයමයි
අතීත ඉතිහාසය අධ්‍යයනයේ දී පුරාවිද්‍යාඥයන් ඓතිහාසික නගරවල නටබුන් කැණීමට ලක් කරනුයේ අදාල කාලවකවානුව තුළ පුද්ගලයන් දිවි ගෙවූ ආකාරය පිළිබඳ හෝඩුවාවන් සපයා ගැනීමටය
අතීත ඉතිහාස අධ්‍යයනයේ දී පුරාවිද්‍යාඥයන් ගේ වැදගත් සොයා ගැනීම
ලෙස
ඊජිප්තු පිරමීඩ
ක්‍රිපූ 2600 කාලයේ ඓතිහාසික ඊජිප්තු වැසියන් විසින් රාජකීයයන් ගේ අවසාන ගමන සඳහා ඉදි කළ යෝධ සුසාන
දකුණු ආසියාවේ හරප්පා මොහෙන්දජාරෝ හා ලෝතාල් වැනි ඓතිහාසික නගර පිළිබඳ අධ්‍යයනය
පොම්පෙයි නගරය
ක්‍රිව 79 දී ගිනි කඳු පුපුරා යාමකින් ශේෂ වූ ඓතිහාසික රෝමානු නගරයකි
එම ශේෂ වීම තුළින් එය රෝමානු සංස්කෘතිය සඳහා අගනා කවුළුවක් වූ අතර එටෘස්කන් හා සැමිනිටි (Etruscans and the Saminites) සංස්කෘති සඳහා නියමුවක් විය
ටෙරාකොටා හමුදාව
ඓතිහාසික වීනයේ පළමු ක්වින් අධිරාජ්‍යයා ගේ සොහොන් කොත විය
ද්වීතියික මූලාශ‍්‍ර 

ඉතිහාසඥයන් ගේ ස්වකීය පුරාතන වාර්තා මඟින් ඓතිහාසික ලෝකය පිළිබඳ තොරතුරු ලැබේ
මෙහිදී එක් එක් අතීත කතුවරයා ගේ පක්ෂපාතීත්වය පිළිබඳ සැලකිලිමත් වෙමින් ඔවුන් ගේ වාර්තා අතීත ඉතිහාසය අවබෝධ කර ගැනීමට අප සතු මූලික පදනම බව සිහි තබා ගත යුතුය
වාල්මිකී” වාත්ස්‍යයන” ව්‍යාස” කාලිදාස” චානක්‍ය” සුන් ත්සු” හෙරඩෝටස්” ජොසෆස්” ලිවී” පොලිබියුස්” සුටොනියස්” ටැසිටස්” තුසිඩිඩස් හා සිමා කියන් ආදීන් ඓතිහාසික කතුවරුන් අතරින් වඩාත් කැපී පෙනේ
කාලවකවානු

ලෝකඩ යුගය සහ මුල් කාලීන යකඩ යුගය
ක්‍රි
පූ 3000 ඉරානයේ ජිරෝසොෆ්ට් ශිෂ්ටාචාරය ආරම්භ වීම 
ක්‍රි
පූ 3000 නයිල් නදී ශිෂ්ටාචාරය නැගී සිටීම 
ක්‍රි
පූ 3000 ඊජිප්තු ජාතිකයන් මගින් මුල්වරට පැපිරස් භාවිතා කළ බවට සාධක 
ක්‍රි
පූ 2200 ජපානයේ යයෝයි ශිෂ්ටාචාරය මගින් ගොවිතැන සහ පිත්තල භාවිතය හඳුන්වා දීම 
ක්‍රි
පූ 2800 ඉන්දු නිම්න ශිෂ්ටාචාරයේ කොට් ඩිජි අවධිය ආරම්භ වීම 
ක්‍රි
පූ 2800 චීනයේ ස්වාධීන රාජ්‍යය ත්‍රිත්වය සහ අධිරාජ්‍යය යුගයන් 5 හේ අවධිය
ක්‍රි
පූ 2700 මිනෝවා ශිෂ්ටාචාරයට අයත් පුරාණ මාලිගා නගරයක් වූ නෝසස් හි ජනගහනය 80000 ක් වෙත ළඟා වීමයි
ක්‍රි
පූ 2700 ඉරානයේ එලාම් නැගී සිටීම 
ක්‍රි
පූ 2600 ඉන්දු නිම්න ශිෂ්ටාචාරයේ දියුණු හරප්පානු යුගය (වර්තමානය පකිස්ථානය හා ඉන්දියාව ආශ්‍රීතව ) ආරම්භ වීම
ක්‍රි
පූ 26 වැනි ශතවර්ෂ ගීසාහි යෝධ පිරමීඩයේ වැඩ අවසන් වීම
ක්‍රි
පූ 2070 ශේෂ්ඨ යූ විසින් චීනයේ ශියා රාජ පරම්පරාව පිහිටු වීම 
ක්‍රි
පූ 2000 අශ්වයින් ගෘහස්තකරණය
ක්‍රි
පූ 1700 ඉන්දු නිම්න ශිෂ්ටාචාරය අවසානයට පත්වන නමුත් Cemetery H ශිෂ්ටාචාරය මගින් අදාල ශිෂ්ටාචාරය තව දුරටත් පැවතීම සිදු වේ
මේ අතර උතුරු ඇමරිකාවේ Poverty Point ශිෂ්ටාචාරය ආරම්භ වේ
පූ 1600 මයිසීනියානු ග්‍රීසිය
ක්‍රි
පූ 1600 චීනයේ ෂැන්ග් රාජ පරම්පරාව ආරම්භ වීම, සම්පූර්ණයෙන් වැඩි දියුණු වූ චීන ලේඛන කලාවක් සම්බන්ධ සාක්ෂි හමු වීම
ක්‍රි
පූ 1600 නැගෙනහිර මධ්‍යදරණී ප්‍රදේශයෙන් හිටයිට් පාලනය ආරම්භ විය
පූ 1500 ඍග් වේදය රචනා කොට අවසන් වීම 
ක්‍රි
පූ 1200 හෝල්ස්ටැට් ශිෂ්ටාචාරය 
ක්‍රි
පූ 1200 ශතවර්ෂය ට්‍රෝජන් යුද්ධය මේ සමයේත් සිදුවීයැයි උපකල්පනය කෙරේ
පූ 1180 හිටයිට් අධිරාජ්‍යය බිඳ වැටීම 
ක්‍රි
පූ 1046 චීනයේ ෂැන්ග්  රාජ වංශයට අයත් අවසාන රජු ෂු හමුදාවන් මගින් බලයෙන් පහ කිරීම මේත් සමගම චීනයේ ෂු රාජ වංශය ආරම්භ වේ
මෙම ආක්‍රමණය ෂූ හි වු රජු විසින් මෙහෙයවන ලද්දකි
පූ 1000 මනියන් රාජධානිය ආරම්භ වීම 
ක්‍රි
පූ 800 ග්‍රීක නාගරික රාජ්‍යයන් හි නැගී සිටීම 
ක්‍රි
පූ 676 පළමු වරට ඔලිම්පික් උළෙලක් පිළිබඳව හමුවන වාර්තා මෙම යුගයට අයත් වේ
කෙසේ නමුත් ඔලිම්පික් තරඟාවලියේ ඉතිහාසය ක්‍රි
පූ 13 වැනි ශතවර්ෂය තරම් ඈතට දිවෙන බව විශ්වාස කෙරේ
එනමුත් ඒ හා සම්බන්ද ලිඛිත සාක්ෂි හමු නොවේ
ලෝකඩ යුගය හා මුල් යකඩ යුගය

ලෝකඩ යුගය හා මුල් යකඩ යුගය අයත් වනුයේ ත්‍රිවිධ යුග ක්‍රමය තුළ සාකච්ඡාවන එක් කොටසකටය
ලෝකඩ යුගය නියොලිතික යුගයෙන් පසුව ලෝකයේ සමහරක් ප්‍රදේශයන්හි ස්ථාපිත විය
ක්‍රිස්තු පූර්ව 24 වන ශතවර්ෂයේදී අත්කාඩියානු අධිරාජ්‍යයා මෙම නියෝලික යුගය පිහි‍ටුවන ලද බව සැළකෙන අතර ඔහුගේ මෙසපොතේමියනු ආශ්‍රිත ශිෂ්ටාචරය ඊට සාක්ෂි දරයි
ඊජිප්තුවේ ප්‍රථම අන්තර් මාධ්‍යයික යුගය (ක්‍රි
පු 22 ශත වර්ෂය) න් පසුව ක්‍රිස්තු පූර්ව 21 සහ 17 ශත වර්ෂයන් අතර ඊජිප්තියනු මධ්‍ය අධිරාජ්‍යයික පැවතිණි
පූ 18 වන ශත වර්ෂය ආශ්‍රිතව ඊජිප්තියනු දෙවන අන්තර් මාධ්‍යයික යුගය උදාවිය
පූ 1600 දී පමණ චීනය තුල ශිෂ්ටාචාරගත දියුණු වර්ධනයක් සිදුවූ අතර චීන ලේඛණ කලාව ද මෙහිදී ආරම්භ විය
මුල් යකඩ යුගය ත්‍රිවිධ යුග වර්ගීකරණ ක්‍රමය අනුව අවසාන ප්‍රධාන යුගයයි
මෙය ලෝකඩ යුගයෙන් පසුව ලෝක ශිෂ්ටාචාරයන් තුළ බිහිවිය
නමුත් මෙය අයත් වන කාලය රට සහ භූගෝලීය පිහිටීම අනුව වෙනස්වීම සැළකිය යුතුය
මේ යටතේ ඊජිප්තුවේදී ක්‍රි
පූ 13 හා 12 සියවස් වල රෙමෙසිඩ් යුගය අතිවිය
පූ 1200 ආශ්‍රිතව ට්‍රෝජන් යුද්ධය ඇති වූයේය
පූ 1046 දී චීන අධිරජ්‍යයේද සැළකිය යුතු බල තුලනයන් ඇතිවිය
පූ 10 හා 7 වන ශත වර්ෂ අශ්‍රිතව නියෝ ඇසිරියන් අධිරජ්‍යයා විසින් මෙසපොතේමියනු ශිෂ්ටාචාරය ආරම්භ කරන ලදී
පූ 776 දී ප්‍රථම වාර්තා වලට එක්වූ ඔලිම්පික් ක්‍රීඩා උළෙල පත්වන ලදී
සටහන් 

|Ancient history
|-
{|
දියෝනිසිස් පෙරිගේට්ස් විසින් දෙවන ශතවර්ෂයේ කැස්පියන් මුහුද ආසන්නයේ ජීවත් වූ හන්වරුන් විය හැකි මිනිසුන් කොටසක් පිළිබඳව විස්තර කරනු ලබයි
ව. 139 දී යුරෝපීය භූගෝල විද්‍යාඥ ටොලමි විසින් ඩනිපර් නදියේ "කුනි” නම් ගෝත්‍රය ”සුනි” නම් ගෝත්‍රයට පසු එම ප්‍රදේශය පාලනය කළ බව ලියා දක්වා තිබේ
මොවුන් හන් වරුන්ද යන්න නිශ්චිත නොවේ
පස්වන ශත වර්ෂයේ දී ඇමරිකානු ඉතිහාසඥ මෝසස් විසින් ඔහුගේ "ඇමරිකාවේ ඉතිහාසය” නම් කෘතියේ වර්ෂ 194 සහ 214 අතරදී "බල්ක්” නම් නගරය ආක්‍රමණය කර අල්ලා ගත් "හුන්නි” නම් ජාතියක් පිළිබඳව සඳහන් කරයි
ග්‍රීකවරුන් එම නගරය "හනක්” ලෙස හැඳින්වුවේ ඇයි දැයි පෙර ප්‍රවෘත්තිය සාක්ෂි සපයයි
පසුව හන්වරුන් අතින් පරාජය වූ ක්සියොගුනු වරුන්ගේ ඉතිහාසය තවත් ශතවර්ෂයක් පමණ යනතුරු අප්‍රකටව පැවතුණි
පසුව දකුණු ක්සියොගුනු තයිෆ්‍රහි ලියු නම් පවුල බටහිර චීනයේ ජනාවාස පිහුටුවීමේ උත්සාහයක යෙදුණහ
වර්ෂ 320 දී ජින් සුනු ලියු කැන් පරාජය කිරීමෙන් පසුව ක්සියොගුනු වරු වෙරළ බඩ ප්‍රදේශවලට පලා ගිය අතර චියෝනිට්ස් නම් ගෝත්‍රය ට්‍රානසොක්සියානා ප්‍රදේශයට පැමිණියහ
බටහිර ප්‍රදේශයේ ඔස්ට්‍රොගෝත්ස්වරු හන්වරු සමහ ක්‍රි
ව. 358 දී සම්බන්ධ වේ
කැයුකැසුස් ප්‍රදේශය පාලනය කළ වුන්ඩු ඇමරිකාවෙන් වාර්තා වන ප්‍රථම හන් නායකයාද වේ
වසර 261 දී රෝමවරු, හන්වරුන්හට නැගෙනහිර යුකරේනයට එන ලෙස ආරාධනා කරන්නෙ පැන්නෝනියා ප්‍රදේශය ස්ථාවර කිරීම සඳහායි
372දී ඔවුන් බටහිර තණබිම් ආක්‍රමණය කර ඇලන්වරු පරාජය කරන්නේ බැල්මියර් නම් නායකයා යටතේයි
පස්වන ශතවර්ෂයේදී නැගෙනහිර ප්‍රදේශයේ තයිෆු ක්සියා බටහිර චීනයේ ක්සියොගුණු රාජ වංශයයි
මෙවිට ඇල්චොන්/හුනා (වත්මන් ඇෆ්ගනිස්ථානය සහ පකිස්ථානය යන ප්‍රදේශයට) ප්‍රදේශවලට පැමිනුණි
ඇමරිකානු, පර්සියානු ඉන්දියානු සහ චීන මූලාශ්‍ර නිසා හන් ඉතිහාසය ව්‍යාඛ්‍යාන කිරීම බහු භාෂාවේදීන්ට පහසු වී ඇත
සුපර් නැචුරල් (පළමු කොටස) 
එරික් ක්රිප්කේ විසින් නිර්මාණය වූ ඇමෙරිකානු රුපවාහිනී චිත්‍රපට මාලාවක් වන සුපර් නැචුරල්හි
පළමු අදියරෙහි ප්‍රථම දර්ශන වාරය,2005 සැප්තැම්බර් මස 13 වන දින පැවැත්වූ අතර,කතාංග 22 කට පසු එය 2006 මැයි 4 වන දින අවසන් විය
තම මව හා සෑම්ගේ පෙම්වතිය මරා දැමු රකුසකු ලුහුබැද ගොස් අතුරුදන්වන සිය පියා සෙවීමට යන, සෑම් හා ඩීන් නම් වූ ප්‍රධාන නළුවන් වටා මෙම කතා පුවත ගෙතී ඇත
ඒ අතරතුර ඔවුන් සිය පියාගේ දිනපොත ආධාරයෙන්, අද්භූත සත්වයින් මරණයට පත් කරමින් මිනිසුන් බේරා ගැනීමෙහිද නිරත වන්නාහ
ජැරඩ් පැඩලෙකි හා ජෙන්සන් ඇක්ලස් මෙහි සෑම් හා ඩීන් ලෙස රඟ දක්වන අතර,ජෙෆ්රි ඩීන් මෝගන් ,ඔවුන්ගේ පියා ජෝන් ලෙසත්,නිකි ඒකොක්ස් ,රකුසා වන මෙග් මාස්ටර් ලෙසත් රංගනයෙන් දායක වෙති
ඩබ්.බී හා යු
පී.එන් චැනල වල ඒකාබද්ද ඉදිරිපත් කිරීමක් ලෙස මෙහි පළමු කොටස පමණක් ඩබ්.බීහි විකාශය වූ අතර,ඉතිරි සියලුම කොටස් සී.ඩබ් චැනලයෙහි විකාශය විය
මෙහි පළමු කතාංග 16 පමණක් (ඇමෙරිකාවේ) සෑම අගහරුවාදාවකම රාත්‍රී 9.00 ට විකාශය වූ අතර,ඉන් පසු කතා මාලාව බ්‍රහස්පතින්දා විකාශය වීම ඇරඹිණි
මෙය දල වශයෙන් ඇමෙරිකානු ප්‍රේක්ෂකයින් මිලියන 3.81 පමණ නරඹා ඇති බැව් වාර්තා වේ
බොහෝ සම්මාන සඳහා යෝජනා වූ මෙම චිත්‍රපටි මාලාවෙහි "පය්ලට්" කතාංගය,එමී සම්මාන දෙකක් සදහාද යෝජනා වී ඇත
සමහරක් විචාරකයින් මෙහි ගද්‍යමය ඉදිරිපත් කිරීමට අකමැති වුවද,එහි ඇති හැගීම්බර අවස්ථා හා ප්‍රධාන නළුවන් අතර තිබූ සහෝදර ප්‍රේමය,අනෙක් අයගේ පැසසුමට බදුන් විය
එක්සත් රාජධානියෙහි අයි.ටී,වී හිද,කැනඩාවෙහි සිට් ටීවීහිද,ඔස්ට්‍රලියාවේ නෙට්වර්ක් 10 හිද පළමුවර ජාත්‍යන්තර ලෙස විකාශය විය
"වෝනර් හෝම් වීඩීයෝ" මගින් මෙය පළමු වරට 2006.09.05 වන දින, සංයුක්ත තැටි 6 ක එකතුවක් සේ(රීජන් 1 හි) වෙළදපොලට නිකුත් කළහ
රීජන් 2 හි මෙම දර්ශන මාලාව පළමුව කොටස් 2 කින් නිකුත් වුවද
පසුව එය 2006.10.02 වන දින සම්පුර්ණ වශයෙන් නිකුත් විය
තවද,රීජන් 4 හි මෙය නිකුත් වුයේ 2007.10.02 වන දිනය
මෙම කතා මාලාව විද්‍යුත් වෙළදුන් වන ඇපල්හි අය්
ටියුන් ස්ටෝර්ස් වලද,මයික්රෝසොෆ්ට්  හි එක්ස් බොක්ස් ලයිව් මාකට් ප්ලේස් හිද,ඇමසන්
කොම්හි ඔන් ඩිමාන්ඩ් ටීවී සීරීස්හිද මිලදී ගත හැක
1) කතාංග

1) "පය්ලට්" 
සම හා දීන් කුඩා කලදී ඔවුන්ගේ මව වන මේරි (සමන්තා ස්මිත්) දරුනු හා විස්තර කල නොහැකි අන්දමේ මරණයකට පත් වනවා
ඔවුන්ගේ මවගේ ජීවිතය නැති කල මෙමෙ අද්භූත බලවේගය සොයා ගැනීමේ  අටියෙන් ,ඔවුන්ගේ පියා මොවුනට විශේෂ උපක්‍රම උගන්වනවා
වසර ගණනකට පසුව ස්ටන්ෆඩ් විශ්වවිද්‍යාලයෙන් ඉගෙනුම ලබමින් සිටින සෑම්ට,නැවත මෙම අද්භූත
ලෝකයට පිවිසීමට සිදුවන්නේ ඔවුන්ගේ පියාගේ අබිරහස් අතුරුදන්වීම පිළිබද සිය සොයුරා සැල කල පසුවය
මොවුන් ජෙරිකෝ හා කැලිෆෝනියා හි ඔහු සෙවීමට ගත් උත්සාහය අතරමග නතර කරන්නේ, සුදු ඇදුමකින් සැරසුණු ගුප්ත කාන්තාවක් (සාරා ශාකි) පුරුෂයින් බිල්ලට ගන්න බව ආරංචි වූ පසුවයි.මැය සිය දරුවන් දියේ ගිල්වා මරාදමා ,සිය දිවි හානි කරගත් තැනැත්තියකගේ භූතාත්මයයි
මොවුන් මේ පිළිබද පරීක්ෂණ පවත්වන අතරවාරයේදී, ෆෙඩරල් නියෝජිතයකු ලෙස පෙනී සිටීම හේතුවෙන්,ඩීන් අත්තඩංගුවට ගැනෙනවා
කෙසේ වුවද ඔහු හිරෙන් පැන ගොස්,පලිගැනීමට එන භූතාත්මයෙන් සිය සොයුරාව බේරා ගන්නවා
සිය දරුවන්ගේ ආත්මයන් හමුවට පමුණුවන ලද්දා වූ සුදු වත හැදි කතා,අවසානයේ විනාශ කර දැමීමට මෙම දෙසොහොයුරන් සමත් වනවා
එහෙත් තම නිවසට පැමිණෙන සෑම් දකින්නේ ඔහුගේ පෙම්වතිය සිවිලිමට සිර කොට,තම මව මෙන්ම අද්භූත බලවේගයකින් මරා දමන ආකාරයයි
ජෙසිකාගේ මෙම මරණය හේතුවෙන් ඔහුද ඩී න් සමග භුතාත්ම දඩයමට පිවිසෙනවා
2)"වෙන්ඩිගෝ" 
ජෙසිකාගේ මරණය පිලිබඳ කිසිදු හෝඩුවාවක් සොයාගැනීමට හැකි නොවූ කල්හි ඔවුන් තම පියාගේ දිනපොත ආධාරයෙන් බ්ලැක් වෝටර් රිජ්,ලොස්ට් ක්‍රීක්,කොලරාඩෝ කරා සේන්දු වනවා
උයන් පල්ලන් ලෙස හැසිරෙන මොවුන්,හේලි(ජීනා ගෝල්ඩන්) නම් තරුණ කාන්තාවක් හා ඇගේ බාල සොයුරා වන බෙන්ගේ(ඔල්ඩන් එරන්රීච් ),නැතිවුණු වැඩිමහල් සොයුරා වන ටොමි(ග්‍රැහැම් වොඩ්ල්)සොයා දීමට උපකාර වනවා
කඳවුරකදී සිදු වන මෙය
1936 පටන් වනයට අරක්ගෙන සිටි  වෙන්ඩිගෝ ගේ ක්‍රියාවකැයි සොයුරන් වටහා ගන්නවා
ඔහු සෙවීම අතරවාරයේදී හේලි හා ඩීන් පැහැරගැනුනද,ඔවුන් පතලකදී සොයා ගැනීමට සෑම් හා බෙන්  සමත් වනවා
ඩීන්,හේලි හා ටොමි නිදහස් කරගත් පසු වෙන්ඩිගෝව තුවක්කුවකින් මරා  දමනවා
3)"ඩෙඩ් ඉන් ද වෝටර්" 
පියා සෙවීමේ කටයුතු මදකට බැහැර කරන දෙසොහොයුරෝ,සැක කටයුතු සිද්දියක් නිරීක්ෂණය කිරීමට විස්කොන්සින්හි මනිටොක් විල කරා යනවා
එහි වසරක් ඇතුලත  මරණ 3 ක් වාර්තා වන අතර,සිරුරු විලෙහි අතුරුදන් වනවා
සොයුරන්ට අවබෝධ වන්නේ එම පළාතේ පොලිස් නිලධරයකු(ඩැනියල් හියු කෙලි) හා අවසානයේ මියගිය පුද්ගලයා අතින් කුඩා කාලයේදී වැරදීමකින් මිය ගිය පිරිමි දරුවකුගේ ආත්මයක්,විලට අරක්ගෙන ඇති බවයි.පළිගැනීමේ චේතනාවෙන් ක්‍රියා කරන  භුතාත්මය,මෙම පොලිස් නිලධරයාගේ දියණිය වන ඇන්ඩ්රියා (ඒමි ඇක)හා ගොළු මුනුබුරා වන ලුකස්(නිකො මැක් ඉයන්)බ්ල්ලට ගැනීමට තැත් කරනවා
ලුකස් විලට ඇදගත් පසු පොලිස් නිලධරයා තමාවම එම ආත්මයට භාර දී,මුනුබුරාව බේරා ගන්නවා
4)"පැන්තම් ට්‍රැවලර්" 
 
තම පියා විසින් පෙර දිනකදී බේරා ගත් අයකු,ගුවන් යානයක අද්භූත ලෙස සිදු වූ අනතුරක් පිලිබඳ සෙවීමට සෑම් හා ඩීන් ගේ සහය පතනවා
මෙම ගුවන් අනතුරෙන් දිවි ගලවා ගන්නේ 7 දෙනෙකු පමණයි
තොරතුරු වලින් පෙනී යන්නේ මෙය යක්ෂාවේශ වූ පුද්ගලයකු විසින් කල බවයි.දිවි බේරා ගත් ය එකිනෙකා මෙම යක්ෂයා විනාශ කරන බව දැනගත් විට,තමන්ට ගුවනේ යාමට ඇති බියද පසෙකලා,රකුසාගේ  ඊළඟ   ගොදුර වන අය(ජෙමි රේ නිව්මන්)යන මාර්ගය ඔස්සේ,ඩීන් ගුවන් යානයකින් ගමන් කරයි
එම යක්ෂාවේශ වූ පුද්ගලයාව කාමරයක සිර කිරීමට සෑම් හා ඩීන් සමත් වෙයි
යකුන් පලවා හැරීමේ චාරිත්‍රය සිදු කරන විට එම යක්ෂයා පුද්ගලයාගේ සිරුරින් ඉවත් වුවද,එය දිගටම කිරීම නිසා යක්ෂයා අපායටම යනවා
5)"බ්ලඩී මේරි" 
සිය දියණිය "බ්ලඩී මේරි" යයි තෙවරක් කන්නාඩියක් ඉදිරියේ සිට කීම නිසා,ඇස් පිපිරී මිනිසකු මිය යනවා
ටොලිඩෝ,ඔහියෝ හි සිදුවූ මෙය ගැන පරීක්ෂණ පැවැත්වීමට යන්නේ දෙසොහොයුරන්ය
ඔවුන්ට දැන ගැනීමට ලැබෙන්නේ,බ්ලඩී මේරි(ජෝවානා හියුගට්) යනු කන්නාඩියක් ඉදිරියේ ඇස් උගුල්ලා මරා දැමු  තරුණ කාන්තාවකගේ ආත්මය බවයි.ඇය ඒ තුල සිරවී සිටින්නීය
මෙම කන්නාඩිය නගරයේ පැරණි බඩු විකුණන  සාප්පුවක තබා ඇති හෙයින්,"බ්ලඩී මේරි" එහිසිටින,අන් අයෙකුගේ මරණයක් සිදු කර ඇති පුද්ගලයින් බිල්ලට ගන්නාහ
අත්වැරැද්දකින් සිදුවූවක් නිසා දැරියක(මානට් පැටසන්) ඇගේ ඊළඟ ගොදුර වීම වැළැක්වීමට දෙසොහොයුරන්ටන් උපක්‍රමයක් සෙවීමට සිදු වනවා
ඔවුන් එම කන්නාඩිය සොයා විනාශ කල විට "බ්ලඩී මේරි" ඉන් නිදහස් වනවා
කෙසේ වුවද ඩීන් ඇයට ඇගේම ඡායාව පෙනෙන්නට සැලැස්වීමෙන්,තම රහස් පිලිබඳ තැවුලට පත් වන ඇය විනාශ වනවා
6)"ස්කින්" 

සෑම්ගේ පාසල් මිතුරකු වන සැක්,සිය පෙම්වතිය මරා දැමීමේ චෝදනාව මත සිරගත කල පසු ඒ පිළිබඳව සොයා බැලීමට දෙසොහොයුරන් ශාන්ත ලුවී,මිසූරියට යනවා
ඒ අවස්ථාවේදී ඔහු ඇය සමග සිටි බව  සැක් ගේ සොයුරිය බෙකී(ඒමි ග්රාබෝ) කියා සිටියද,මුරකරුවන් පවසන්නේ අන් දෙයක්ය
එවැනිම තවත් මිනීමැරුමක් සිදුවූ විට ඔවුන්ට වැටහෙන්නේ මෙය,තම පෙනුම වෙනස් කල හැකි බලවේගයකින් කරන්නක් බවයි.මෙම භූතාත්මය සොයුරන් අල්වාගෙන,ඩීන් ගේ වේශයෙන් ගොස් බෙකී මැරීමට තැත් කරයි
ඊට පෙර ඔහුගෙන් ගැලවී යන දෙසොහොයුරෝ මේ පිලිබදව පොලිසිය දැනුවත් කරයි
බෙකී ඉන් ගැලවුනද,ඇය විනාශ කිරීමට ආ පුද්ගලයා ඩීන් බව පොලිසිය විශ්වාස කරයි
ඩීන් භුතයාගේ ගුහාව පිරික්සන අතරතුර,සෑම් ඔවුන් මුහුණ දී ඇති තත්වය පැහැදිලි කිරීමට බෙකී ගේ නිවසට යනවා
එහෙත් ඇය එක්වරම භුතයාගේ ස්වරූපය ගෙන සෑම්ට සිහිසුන් වන තෙක් පහර දී,නැවත ඩීන්ගේ වෙස් ගන්නවා
සත්‍ය බෙකී ගුහාවෙහි බැඳ තබා සිටිනු සොයා ගන්නා ඩීන්,තවමත් තම ස්වරුපයෙන් සිටින භූතයා වෙඩි තබා විනාශ කරනවා
7)"හුක් මෑන්" 

සාහසික ලෙස මරා දැමුණු පාසල් ශිෂ්‍යයකුගේ ඝාතනය පිලිබඳ සොයා බැලීමට සෑම් හා ඩීන් යන අතර,ඝාතනය වූ පුද්ගලයාගේ පෙම්වතිය ලෝරි(ජේන් මැක් ග්‍රේගර් ) පවසන්නේ ඝාතකයා අදෘශ්‍යමාන බවයි. තවත් එවැනිම සිදුවීම් බොහොමයක් සිදුවන අතර ඒ සියල්ලටම මෙම දැරිය සම්බන්ධ බවක් පෙනී යනවා
මෙය "හුක් මෑන්"ගේ ක්‍රියාවක් බව දෙසොහොයුරන් විශ්වාස කරන අතර,පරීක්ෂණ වලින් පෙනී යන්නේ එය 1862 දී ගණිකාවන් 13 ක් තම අත වෙනුවට තිබු කොක්කෙන් මරා දමා,පසුව එම වැරදි වලට මරණයට නියම වූ,ජේකබ් කාන්ස් නම් පියතුමෙකුගේ ආත්මය බවයි.එය නැවැත්වීමට නම් එම කොක්ක විනාශ කල යුතු වුවද,කාන්ගේ මරණයෙන් පසුව එය උණු කර වෙනත් ද්‍රව්‍යයක් තනා තිබෙනවා
මෙය සෙවීමට පල්ලියට යන මොවුනට "හුක් මෑන්" මුණගැසෙනවා
එම වස්තුව ලෝරිට පියතුමකු විසින් දුන් මාලයවිය යුතු යයි ඔවුන්ගේ තීක්ෂණ බුද්ධියට වැටහීම හේතුවෙන්,ඔවුන් මාලය විනාශ කර දිවි බේරා ගන්නවා
8)"බග්ස්" 

නව නිවාස සංකීර්ණයක් සෑදීමේදී නල පද්ධතියක් තුල මිය යන කම්කරුවකුගේ මොලය මිනිත්තු ගණනකදී දියවී යනවා
මේ පිලිබඳ තතු සෙවීමට ඔක්ලහෝමාහි ඔඅසිස් තැනිතලා බිම් කරා සොයුරන් යනවා
ඔවුන්ට දන ගැනීමට ලැබෙන්නේ කෘමින් නිසා බොහෝ මරණ සිදුව ඇති බවයි.පරීක්ෂණ වලින් පෙනී යන්නේ මෙහි විසූ ස්වදේශීය ඇමෙරිකානුවන් පිරිසක්
තුරඟ සේනාවක් විසින් ඝාතනය කල බවත්,එහි නායකයා මිය යාමට පෙර එම භූමියට ශාප කල බවත්ය
එම රාත්‍රිහිදී කෘමීන්ගේ ආක්‍රමණයේ උච්චතම අවස්තාව එළඹෙන බව වටහාගන්නා දෙසොහොයුරෝ,එහි වෙසෙන පවුලට මේ පිලිබඳ අනතුරු අඟවයි.රආත්රිහිදී කෙසේ හෝ කෘමින් එළවා මොවුන් ආරක්ෂා වන අතර,හිරු නැග එද්දී කෘමීන් එම පෙදෙසින් ඉවත් වනවා
9)"හෝම්" 

සෑම් තමන් කුඩා කල සිටි නිවසේදී, තම පවුලට අමනුෂ්‍ය බලවේගයක් පහරදෙනු සිහිනෙන් දැකීම නිසා,සිය සොයුරාට ලෝරන්ස්,කැන්සාස් වෙත පැමිණෙන ලෙස පවසනවා
නිවසේ සිටින විවිධ ශබ්ධ නගන භූතාත්මය එළවීමට, ඔවුන් විශේෂ මානසික ශක්තියකින් යුත්,තම පියාගේ මිතුරකු වන මිසූරි මොස්ලි(නෝමන් ආම) ගේ උපකාර පතනවා
මිසූරි තම කාර්යය සාර්ථක බව පැවසුවත් එය විශ්වාස නොකරන දෙසොහොයුරෝ,නිවසේම රැඳී සිටිනවා
සෑම් පෙර දුටු දෙය සත්‍ය වන්නේ එම භූතයා නිවසට පැමිණි විටයි
තම පවුල බේරා ගැනීමට යන සොයුරන් දෙදෙනාද බේරෙන්නේ,ඔවුන්ගේ මවගේ ආත්මය භුතයාට බිලි වූ පසුවයි.

10)"අසෛලම්" 

සිය පියාගෙන් ලැබුණු ඉඟියක් අනුව,1969 දී උන්මත්තක අපරාදකරුවන් කලබල ඇති කල,රෝක්ෆාඩ්,ඉලිනොඉස් හි පිහිටි අමනුෂ්‍ය පරිගෘහිත රුස්වෙල්ට් උන්මත්තකාගාරය වෙත දෙසොහොයුරන් යනවා
මෙම කලබල සමයේ එක ගොදුරක් වී ඇත්තේ,එහි ප්‍රධාන මානසික රෝග විශේෂඥයායි(නෝමන් ආම)
එහි සිටින භූතාත්ම සමග තොරතුරු හුවමාරු කර ගැනීමේදී පෙනී යන්නේ,මෙම විශේෂඥයා රෝගීන්ට දරුණු වධ හිංසා පමුණුවමින් ඔහුගේ 'අධික ලෙස කුපිත කල ව්ට මානසික රෝග සුවවේය'යන මතය තහවුරු කර ගැනීමට තැත් කල බවයි. මෙම මානසික රෝග විශේෂඥයාගේ ආත්මය සැමට හමු වූ ව්ට ඔහුගේද මනස විකල් වී ඩීන් මරා දැමීමට තැත් කරයි
ඩීන් කෙසේ හෝ දොස්තරගේ සිරුර පුළුස්සා,සෑම් බේරා ගනී
11)"ස්කෙයා ක්‍රෝ" 

ඉන්දියානාහි අභිරහස් ලෙස අතුරුදන් වන තරුණ පෙම්වතුන් සොයා යන ලෙස පියාගෙන් ලැබුණු පණිවිඩයක් අනුව,ඩීන් කටයුතු කිරීමේදී,සෑම් පවසන්නේ ඔහු තම පියා සොයා යන බවයි.එසේ ඔවුන් අමනාපයෙන් වෙන් වන්නාහ
ඒ ගමනේදී සෑම්ට තවත් මෙග් මාස්ටර් නම් වූ (නිකි එකොක්ස්)අයෙක් හමු වනවා
ඩීන් පණ ඇති පබයකුගෙන් යුවලක් බේරා ගන්නවා
ඩීන් සෑම්ට මේ තතු සැල කරන අතර,ඔවුන්ට අවබෝධ වන්නේ නගරය ආරක්ෂා කිරීම සඳහා පබයකුගේ වෙස් ගත් "වානිර්" කෙනෙකු ඔවුන් බිල්ලට ගන්නා බවත් ඊට,පුජනිය ගසක් ශක්තිය සපයන බවත්ය
ඉන් පසු බිල්ලට ගැන්මට සිටින යුවල පැනයන හෙයින් ඒ වෙනුවට ඩීන් හා එමිලි බිල්ලට දීමට නගර වැසියන් තීරණය කරයි
එමිලි තම නැන්දා හා මාමා සමග නගරයේ වෙසෙන යුවතියකි
සාම ඔවුන් බේරා ගන්නා නිසා,පබයා එමිලි ගේ නැන්දා හා මාමා බිල්ලට ගනී
පසු දින ගස පිලිස්සීමෙන් අනතුරුව,එමිලි හා දෙසොහොයුරෝ නගරයෙන් පිට වෙති
ඒ අතරතුර මෙග් අධිවේගී මාර්ගයක යන වාහනයක් නවතා එහි නැග,රියදුරාගේ ගෙල සිඳ,ඔහුගේ රුධිරය බඳුනකට දමා අගේ පියා යයි කියන්නා වූ අයෙක් සමග කතා කරයි
12)"ෆේත්" 

'රෝහෙඩ්' කෙනෙකු සමග සටනේදී ඩීන්ට විදුලි සැර වැදී ඔහුගේ හදවතට හානි සිදු වේ
ඔහු තව සති කිහිපයක් පමණක් ඔහු ජීවත් වන බව වෛද්‍යවරු පවසයි
ඔහු බේරා ගැනීමට මගක් සොයන සෑම්ට,සුව කල නොහැක්කන් සුවකරන දේශකයකු හමු වේ(කෙවින් මැක් නල්ටි)
රැස්වීමේදී ඩීන් තෝරාගෙන ඔහු සුවපත් කෙරේ
කෙසේ වුවද ඔවුනට දැනගැනීමට ලැබෙන්නේ ඩීන් සුව වූ මොහොතේම,සමලිංගික ගුරුවරයකු හර්ද්යාබාධයකින් මිය ගිය බවයි.තවදුරටත් පරීක්ෂණ කිරීමේදී පෙනී යන්නේ,සෑම සුව කිරීමක්ම සිදුවනවිට තවත් අයකු මිය යන බවයි.එනිසා දෙසොහොයුරන් විශ්වාස කරන්නේ 'රිපර්' කෙනෙකු ආධාරයෙන්,පියතුමාට පවුකාරයන් සේ හැඟෙන අය විනාශ කොට,අනෙක් අය ජීවත් කරන බවයි.එහෙත් අවසානයේ ඒ සියල්ල පිටුපස ඔහුගේ බිරිඳ සිටින බව පැහැදිලි වන අතර, 'රීපර්' පාලනය කරන අල්තාරය වහා විනාශ කිරීමට සොයුරන් කටයුතු කරයි
මොලයේ ගෙඩියක් ඇති ලෛලා නම් කාන්තාවක් සුව කරන අතරවාරයේ 'රීපර්'  ඩීන් පසුපස යයි
සාම අල්තාරය විනාශ කරන අතර,නිදහස් වූ  රීපර් බිරිඳ මරා දමයි
එහෙත් තරුණ කාන්තාව සුව නොවන අතර,ඇය තම මරණය පිළිබඳව සිත හදා ගන්නීය
ඩීන් ඇය වෙනුවෙන් යාග්ඥා කිරීමට පොරොන්දු වෙයි
13)"රූට් 666" 

ජාති භේද හේතුවෙන් සිදුවූ මිනීමැරුම් මාලාවක් පිළිබඳව පරීක්ෂණ පැවැත්වීමට ,ඩීන් ගේ පළමු පෙම්වතිය,කැසී ඔහුට මිසුරියට ඒමට පවසයි
මෙහිදී ඇගේ පියාද මිය යන්නේය
සෑම මරණයක්ම කිසිදු සලකුණක් ඉතිරි නොකරන ලොරියකින් සිදු වන අතර එහි රියදුරෙක්ද නැත්තේය
පසුව පෙනී යන්නේ සුදු කාන්තාවක වන කැසිගේ මව,සිය පෙම්වතා වන සෛරස් අතහැර, අප්‍රිකානු-අමෙරිකානුවකු වන කැසිගේ පිය සමග ගොස් ඇති බවයි.සෛරස් ඔහු මැරීමට තත් කලද අවසානයේ ඔහු අනෙකා අතින් මරණයට පත් වනවා
සෛරස්ගේ සිරුර ලොරියක දමා වෙලකට තල්ලුකරනවා
එහෙත් අවසාන ඔවුන් සෛරස්ගේ ආත්මය වුනු පල්ලියක් කරා ගෙනගොස් විනාශ කරනවා
14)"නෛට් මේයාර්" 

සිගිනාවා,මිචිගන්හි මිනිසකු මරා,එය සියදිවි හානි කරගැනීමක් සේ පෙනෙන්නට සලස්වන බව සෑම්ට පෙර නිමිත්තකින් පෙනෙනවා
මියගිය අයගේ පුතා වන මැක්ස්ට කතා කිරීමේදී අද්භුත කිසිවක් සිදු නොවූ බව පවසන අතර,මාක්ස්ගේ මාමාට ප්‍රවේසම් වන සේ පවසනවා
ඔහුද අබිරහස්ලෙස මරණයට පත් වූ විට සාම හා ඩීන් සිතන්නේ එම පවුලට ශාපයක් වැඩි ඇති බවයි.එහෙත් පසුව අනාවරණය වන්නේ,ඔහු කුඩා කල පියා හා මාමා පහරදුන් බවයි.තවත් පෙර නිමිත්තකින්  සෑම්ට පෙනෙන්නේ,මානසික ශක්තියකින් මැක්ස් තම කුඩම්ම  ව මරණ අයුරුයි