Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
නමුත් මේවා රාජකීය පවුල ඊජිප්තුවේ සම්ප්‍රදායික දෙවිවරුන් ඇදහීමට පිටුපා, වසර දොළහකට අධික කාලයක් ඒකදේවවාදය ඇදහූ අක්නාටන්ගේ අමර්ණ යුගයේ ආයි ඉසිලූ ඉහළ තනතුර සමග ඇති සම්බන්ධය පැහැදිළි කිරීමට උපකාරී වේ යැයි සිතිය හැක
ඇතැම්විට ආයි, අක්නාටන් රාජ්‍ය සමයේ ඔහුගේ අනුගාමිකයකු වන්නට ඇත
අක්නාටන් යටතේ සේවය කළ සමයේ ඉදි කළ ආයිගේ අමර්ණ සොහොන්ගැබෙන් “ආටෙන් සඳහා භක්ති ගීතාව” ද හමු වී ඇත
මෙය අක්නාටන්ගේ නියමය අනුව සිදුවූවක් වැනි ය
එසේවුව ද ආටෙන් දෙවියන් සෙසු සියලු දෙවියනට වඩා උසස් කිරීමට ආයි එකඟ වූ බවට ද සාක්ෂි හමු වී නැත
මේ අනුව පැහැදිළි වන්නේ ඔහු අක්නාටන්ගේ ආගමික විප්ලවය විශ්වාස කොට ඇති බවයි. ආයිගේ බිරිඳ වූ ටෙයි සාමාන්‍ය වැසියකු ලෙස උපත ලැබුව ද, ඇයට පාරාවෝගේ මහා රාජකීය බිරිඳගේ කිරිමව යන නාමය ලබා දී ඇත
ඇය නෙෆර්ටිටිගේ මව වූවා නම් ඇයට හිමි විය යුත්තේ පාරාවෝගේ මහා රාජකීය බිරිඳගේ මව යන රාජකීය නාමයයි
මේ අනුව ටෙයි ඇගේ සුළුමව වන්නට ඇත
ඇතැම් අමර්ණ සොහොන් දේවස්ථානවල "මුට්" යනුවෙන් නම ආරම්භ වන පාරාවෝගේ මහා බිරිඳගේ සොයුරිය යන නාමය ඉසිලූ කාන්තාවක් පිළිබඳ සටහන්ව ඇත
එම තැනැත්තිය ආයිට දාව සිය බිරිඳ වූ ටෙයිට උපන් දියණියක යැයි සැලකේ. එසේම ආයිගේ අනුප්‍රාප්තිකයා වූ හොරෙම්හෙබ්, මුට්නොඩ්ජ්මෙට් නැමැති කාන්තාවක් හා විවාහ වී ඇත
තූතන්කමූන්

ආයිගේ රාජ්‍ය සමයට පෙර රාජ්‍ය පාලනය ‍කළේ තූතන්කමූන් රජු විසිනි
ටුටන්ඛාමුන් රාජ්‍යත්වයට පත් වන විට ඔහුගේ වයස අවුරුදු අටක් හෝ නවයක් වූ අතර, එකල නව ඒකදේවවාදය සහ පැරණි බහුදේවවාදය අතර විශාල ඝට්ටනයක් පැවතිණි
ඔහුට ඔහුගේ රාජ්‍ය කටයුතු සඳහා උපකාර කරන ලද්දේ පෙර රජුගේ සමීපතම උපදේශකයන් දෙදෙනකු වූ ප්‍රධාන අමාත්‍ය ආයි සහ හමුදා සෙන්පති හොරෙම්හෙබ් විසිනි
ආයිගේ මඟපෙන්වීම යටතේ සිදු වූ ටුටන්ඛාමුන්ගේ අවුරුදු නවයක රාජ්‍ය සමය තුළ ක්‍රමයෙන් පැරණි දෙවිවරුන් වන්දනය යළි ස්ථාපනය කෙරුණු අතර, අක්නාටන් යටතේ ප්‍රභූත්වය අහිමි වූ අමුන් පූජකවරුන්ගේ බලය ප්‍රතිෂ්ඨාපනය කිරීම ද සිදු විය
ඊජිප්තුවේදියකු වන බොබ් බ්‍රයර් යෝජනා කරන්නේ සිහසුනට පත් වීමේ අපේක්ෂාවෙන් යුතුව ආයි විසින් ටුටන්ඛාමුන් ඝාතනය කරන්නට ඇති බවයි. මෙය 1968දී ටුටන්ඛාමුන්ගේ සිරුරේ එක්ස්-කිරණ අධ්‍යයන මත පදනම්ව ප්‍රකාශ කෙරුණකි
එසේම ඔහු පවසා ඇත්තේ ආයිගේ නියෝග අනුව අන්ඛෙසෙනමුන් සහ ඇය සමග විවාහ වීමට සිටි හිටයිට් කුමරුන්ව ද ඝාතනය කෙරෙන්නට ඇති බවයි. නමුත් මෙම ඝාතන කල්පිතය සියලු විද්වතුන් විසින් පිළිගන්නේ නැත
නැෂනල් ජියෝග්‍රැෆික් (2005 අගකාලයේ ප්‍රකාශිත) සඟරාව විසින් ගන්නා ලද මමියේ වඩාත් විස්තරාත්මක CT-පරිලෝකන අනුව ප්‍රකාශ කෙරුණේ ටුටන්ඛාමුන් මියගොස් ඇත්තේ බ්‍රයර් පැවසූ පරිදි හිසට පහර දීමකින් නොවන බවයි. නැෂනල් ජියෝග්‍රැෆික් වෝහාරිකවිද්‍යා පර්යේෂකයන් නව මතයක් එළිදක්වමින් කියා සිටියේ ටුටන්ඛාමුන් මියගියේ ඔහුගේ තදබල ලෙස බිඳුණු පාදයේ ඇති වූ ආසාදනයකින් බවයි. ටුටන්ඛාමුන්ගේ බොහෝ රූපවල ඔහු සැරයටියක් අතැතිව ඇවිදින අයුරු නිරූපණය කොට ඇත්තේ මේ නිසායි
මෙම තත්ත්වය ඔහුගේ පියාගේ පාර්ශ්වයෙන් ඔහුට උරුම වූ ප්‍රවේණික තත්ත්වයක් වූ spina bifida නිසා ඇති වී යයි විශ්වාස කෙරේ
ටුටන්ඛාමුන්ගේ හිස්කබලෙහි ඇති අස්ථි බිඳීම් ඔහුගේ මරණින් පසු හොවාඩ් කාටර් විසින් කරන ලද අධ්‍යයනයක දී සිදුවූයේ යැයි විශ්වාස කෙරනේනේ "මෙම අස්ථි කැබලි පාරාවෝවරයාගේ මරණින් මතු ජීවිතය සඳහා පරිරක්ෂණයට භාවිත කරන එම්බාම් දියරයෙන් පෙඟී නොතිබීම නිසායි
" කෙසේනමුත් බ්‍රයර් පවසා ඇත්තේ හිස්කබලේ අස්ථි බිඳීම, ටුටන්ඛාමුන් ඝාතනය කෙරුණු බවට වූ මතයට අදාළ නොවන බවයි. එය එම්බාම්කරුවන් අතින් සිදු වූවක් වන්නට ඇතැයි ඔහු විශ්වාස කරයි
බ්‍රයර් ඝාතනයට හේතුසාධකය ලෙස ඉදිරිපත් කරන්නේ හිසට පහරදීමක් වූ බව නිරූපණය කෙරෙන හිස්කබල පත්ළේ ඇති අඳුරු ලපයයි
ආචාර්ය ජෙරල්ඩ් අර්වින් ද මේ කරුණ සම්බන්ධයෙන් බ්‍රයර් සමග එකඟ වේ
CT-පරිලෝකන ප්‍රතිඵල ප්‍රකාශයට පත් වීමත් සමග බොහෝ විද්‍යාඥයෝ මෙම සොයාගැනීම් අනුමත කළහ
නමුත් ඇතැම් විද්වතුන් තවමත් විශ්වාස කරන්නේ ටුටන්ඛාමුන්ගේ මරණයේ අබිරහස තවමත් විසඳී නැති බවත්, එය ඝාතනයක් වන්නට ඇති බවත් ය
මීට සමගාමීව ඝාතන න්‍යාය අනුමත කරමින්, CT පරිලෝකන මඬුල්ලේ අනාවරණ පිළිබඳ සැකපහළ කරමින් රචිත කෘති ගණනාවක් ඇත
ඒවායේ මෙම ඝාතනය වස දීමක් වැනි වෙනත් ක්‍රම මගින් සිදු වූ බව දක්වා ඇත
2010දී, සාහි හවාස්ගේ නායකත්වයෙන් යුත් පර්යේෂක කණ්ඩායමක් වාර්තා කළේ ඔහු මියගොස් ඇත්තේ මැලේරියාව සහ කොහ්ලර්ගේ රෝගය නිසා ඇති වූ සංකූලතා හේතුවෙන් බවයි. නමුත් හැම්බර්ග්හි නිවර්තන වෛද්‍යවිද්‍යාව සඳහා වූ බර්නාඩ් නොක්ට් ආයතනය විශ්වාස කරන්නේ ඔහුගේ මරණය දෑකැති සෛල රෝගය නිසා ඇති වූවක් බවයි. ඔහුගේ දණහිසේ වූ ආසාදනය සහ බොහෝ විට ඉහත හේතුව නිසා ටුටන්ඛාමුන් මියයන්නට ඇත
ආයිගේ දේහය ටුටන්ඛාමුන් වෙනුවෙන් රජුන්ගේ නිම්නයේ බටහිර පෙදෙසේ ඉදිකළ සොහොන්ගැබෙහි (KV 23) තැන්පත් කළ අතර, ටුටන්ඛාමුන්ගේ දේහය ආයි වෙනුවෙන් රජුන්ගේ නිම්නයේ නැගෙනහිර පෙදෙසේ ඉදිකළ සොහොන්ගැබේ (KV 62) තැන්පත් කරන ලදී
පාරාවෝ ලෙස පාලනය

18 හෝ 19 වියේ දී ටුටන්ඛාමුන් මියයාමත්, ඔහුට සිහසුනට උරුමකරුවකු නොසිටීමත් නිසා රාජ්‍යයේ බලය ප්‍රධාන අමාත්‍ය ආයි අතට පත් විය
ආයි මියගිය රජු වෙනුවෙන් අවමංගල වතාවත් ඉටුකළ අතර, අනුප්‍රාප්තිකයාගේ ධුරය හොබවනු නිරූපණය කොට ඇත
ආයි බලයට පත්වීම ප්‍රකාශයට පත්කළ අවස්ථාව නිශ්චිතව හඳුනාගෙන නැත
ටුටන්ඛාමුන් විසින් හමුදාවේ සෙන්පතියා වූ හොරෙම්හෙබ්ට සැබැවින්ම "idnw" හෙවත් "භූමි ද්විත්වයෙහි අධිපතියාගේ නියෝජ්‍යයා" යන තනතුර ප්‍රදානය කොට තිබූ නිසා හොරෙම්හෙබ් මේ ලාබාල රජුගේ අනුප්‍රාප්තිකයා වන්නට ඇතැයි සැලකේ. මේ අනුව පෙනෙන්නේ සිය රාජ්‍යත්වය සහතික කරගනු පිණිස ආයි විසින් ටුටන්ඛාමුන්ගේ වැන්දඹුව වූ අන්ඛෙසෙනමුන් සමග විවාහ වී හොරෙම්හෙබ් අභිබවා යන්නට ඇති බවයි. 

ආයි සැබැවින්ම බලවත් චරිතයක් වූ බව, ටුටන්ඛාමුන් සහ අක්නාටන් යන දෙදෙනා සමීපයේ වසර 25ක පමණ කාලයක් දේශපාලන බලය හෙබවීමෙන් පෙනී යයි
නමුත් දැඩි ධුරාවලික සමාජයක් වූ පුරාතන ඊජිප්තුවේ සිහසුනට පත්වීමට එය ප්‍රමාණවත් නොවූ නිසා, රාජකීය‍-නොවන උපතක් ඇති ඔහු සිය රාජ්‍යත්වය නීත්‍යානුකූල කරගැනීම පිණිස ටුටන්ඛාමුන්ගේ වැන්දඹුව විවාහ කරගන්නට ඇත
බලයට පත්වන විට බොහෝ වයස්ගතව සිටි බැවින් ආයිට ඊජිප්තුව පාලනය කළ හැකි වූයේ වසර හතරක් පමණි
මේ යුගයේ දී, පැරණි ආගමික සම්ප්‍රදායයන් යළි ශක්තිමත් කෙරුණු අතර, ඔහු සිය පෞද්ගලික ප්‍රයෝජනය සඳහා මෙඩිනෙට් හබු මතකාගාර දෙවොල ඉදිකරන ලදී
ටුටන්ඛාමුන් සහ ආයි යටතේ සේවය කළ යුධ නිලධාරියකු වූ ද, ආයිගේ තේරූ අනුප්‍රාප්තිකයා වූ ද නැඛ්ට්මින් නැමැත්තාගේ ශිලා ස්තම්භයේ (බර්ලින් 2074) දිනය සඳහන් වන්නේ ආයිගේ රාජ්‍ය සමයේ සමයේ වර්ෂය 4, IV අඛෙට් දිනය 1 යනුවෙනි
මැනෙතෝගේ සංග්‍රහයේ සඳහන් වන්නේ හොරෙම්හෙබ් විසින් වර්ෂ හතරක් සහ එක් මාසයක් පාලනය ගෙනගිය බවයි. වර්ෂය 4 ඇතුළත් ශිලාව සැලකූ විට මෙය ආයි පිළිබඳව අදාළ වන බව වටහාගත හැක
කෙසේවුවත්, අදවන විට විශ්වාස කෙරෙන්නේ මෙම පුද්ගලයා වෙනුවට මැනතෝ කළ ආකාරයට හොරෙම්හෙබ් රජු ඇතුළත් කොට ඔහුගේ රාජ්‍ය සමය දශකයකින් වැඩි කොට එනම්, වර්ෂ දාහතරකුත් සහ මාසයක් දක්වා වැඩිකළ යුතු බවයි. එම නිසා ආයිගේ නිශ්චිත රාජ්‍ය සමයේ දිග නිවැරදිව නොදනී
ඇතැම්විට ඔහු වසර හතක සිට නවයක් දක්වා රාජ්‍ය පාලනය කළා විය හැකියි
ඔහුගේ අනුප්‍රාප්තිකයා වූ හොරෙම්හෙබ් විසින් ඔහුගේ බොහෝ ස්මාරක සහ මෙඩිනෙනට් හබුහි මතකාගාර දේවස්ථානය විනාශ කොට හෝ බලෙන් පැහැරගෙන ඇති නිසා මේ පිළිබඳ තොරතුරු දැනගැනීම අපහසු ය
රාජකීය අනුප්‍රාප්තිය
සිය මරණයට පෙර ආයි නැඛ්ට්මින් සිය අනුප්‍රාප්තිකයා ලෙස නම්කළේ ය
කෙසේනමුත්, ආයිගේ සැලසුම සාර්ථක නොවූ අතර, නැඛ්ට්මින් වෙනුට හොරෙම්හෙබ් ඊජිප්තුවේ 18වන රාජවංශයේ අවසාන පාරාවෝවරයා බවට පත් විය
නැඛ්ට්මින් ආයි විසින් අනුප්‍රාප්තිකයා කිරීමට අදහස් කළ බවට ප්‍රබල සාක්ෂියක් ආයිගේ සමයේ නිමවූ බවට සැකකෙරෙන නැඛ්ට්මින් සහ ඔහුගේ බිරිඳ නිරූපිත ද්විත්ව අවමංගල මූර්තියක ශිලා ලේඛනයකින් ලැබේ
මෙහි නැඛ්ට්මින්හට පැහැදිළිව rpat (කිරුළහිමි කුමරු) සහ zA nzw (රජුගේ පුත්‍රයා) යන නාමයන් ලබා දී තිබේ
මේ අනුව අපට එළැඹිය හැකි එකම නිගමනය නම් නැඛ්ට්මින් යනු ආයිගේ පුත්‍රයකු හෝ හදාගත් පුත්‍රයකු බවත්, ආයි විසින් හොරෙම්හෙබ් වෙනුවට නැඛ්ට්මින්ට රාජ්‍යය පැවරීමට අදහස් කළ බවත් ය
ඊජිප්තුවේදීන් වන ඒඩන් ඩොඩ්සන් සහ ඩියෑන් හිල්ටන් ඉහත ප්‍රතිමාව පිළිබඳ පවසන්නේ
"'ගේ රජුගේ පුත්‍රයා' යන්නට පසු (සිංහල වරනැගුම අනුව මෙහි දී නම් පෙර) යෙදී ඇති කොටස කැඩීගොස් ඇත
මේ පිළිබඳ නොයෙකුත් විවාද පවතින අතර එය 'කුෂ්' යන්න වූයේ නම් නැඛ්ට්මින් නුබියාවේ උපරාජයා ලෙස දැක්වෙන අතර, එසේ නොවී එය 'ඔහුගේ දේහය' වූයේ නම් එමගින් ඔහු සැබෑ රාජකීය පුත්‍රයකු බව දැක් වේ
නැඛ්ට්මින් උපරාජයකු බවට වෙනත් සාධක නොමැති බැවින්,--මේ යුගයේ කාර්යාලයේ වෙනත් පුද්ගලයකු [පේසර් I]  සිටි බවට සාක්ෂි ඇති නිසා--ඉහත දෙවනුව සඳහන් කළ විසඳුම සත්‍ය වන්නට හැකියි සිතිය හැක
ටුටන්ඛාමුන්ගේ භූමදානයට නැඛ්ට්මින් එවැනි නාමයක් භාවිත නොකර අවමංගල උපාංග සපයා ඇති බැවින්, පසුව ආයිගේ රාජ්‍ය සමයේ ඔහු රජුගේ පුත්‍රයා යන නාමය ලබන්නට ඇතැයි සැලකේ. ඉහත මතය අනුව නැඛ්ට්මින්ගේ ප්‍රතිමාවට කිසිවකු විසින් සිතාමතා හානි සිදුකර ඇත්තේ අවසාන පාලකයින්ගේ ද්වේශයට ලක් වූ අමර්ණ පාරාවෝවරුන් අතර ආයි ද සිටීම නිසා විය හැක
"

විපාකය

හොරෙම්හෙබ් පාරාවෝ බවට පත් වූ පසු, ඔහුගේ ප්‍රධාන ක්‍රියාවන් අතර එකක් ලෙස ඒකදේවවාදයට සම්බන්ධ සියලු සැඳහුම් අතුගා දැමීම සැලකෙයි
මෙහි දී ඔහුට ආසන්න පෙර රජවරුන්ගේ නම්, විශේෂයෙන් ආයිගේ නම් ඓතිහාසික වාර්තාවලින් මකා දැමීම සිදු විය
හොරෙම්හෙබ් ආයිගේ භූමදානය කෙළෙසූ අතර, ආයිගේ WV23 සොහොන්ගැබේ බිතුසිතුවම් අතර වූ ආයිගේ බොහෝ රාජකීය කාර්ටුෂයන් මකා දැමී ය
එසේම ඔහුගේ ශෛලමය මිනීපෙට්ටිය කැබලිවලට කඩා ඇත
කෙසේනමුත්, මෙම මිනීපෙට්ටියේ පියන 1972දී ඔටෝ ෂැඩන් නැමැති ඇමරිකානු ඊජිප්තුවේදියා විසින් සොයාගන්නා ලදී
ෂැඩන් 2006දී රජුන්ගේ නිම්නයේ KV63 සොහොන්ගැබ විවෘත කිරීමට ද දායක වී ඇත
එය ආයිගේ කාර්ටුෂය නිරුපද්‍රිතව දරාසිටියේ ය
මෙම මිනීපෙට්ටිය රජුගේ සොහොන්ගැබේ සුන්බුන් අතර වළලා තිබිණි
මීට අමතරව මෙඩ්නෙට් හබුහි ආයිගේ මතකාගාර දෙවොල ද හොරෙම්හෙබ් සිය භාවිතයට යොදා ගත්තේ ය
1930 දශකයේ මුල්කාලයේ මෙම දෙවොලේ කැනීම් කළ යුවෝ හෝල්ෂර් (1878–1963) ආයි-හොරෙම්හෙබ්ගේ මතකාගාර දේවස්ථානය පිළිබඳ පහත රසවත් කරුණු අනාවරණය කරයි
'යම්තැනක කාර්ටුෂයක් සංරක්ෂණය වී තිබුණ ද, එහි අයිගේ [ආයිගේ] නාමය මකා දමා එහි ඔහුගේ අනුප්‍රාප්තිකයා වූ හොරෙම්හබ්ගේ නම යොදා ඇත
මෙසේ සියල්ල සිදුවුවද එක් නිදර්ශනයක් ඔහුගේ දර්ශනයට හසුනොවී එහි වෙනසක් සිදුකොට නැත
මෙලෙසින් අයි විසින් අරඹා නිමකළ දෙවොලේ, අවම වශයෙන් අනර්ඝ සිතුවම් සහිත පසුපස කුටියවත් ඔහුගේ අනුප්‍රාප්තිකයා විසින් පැහැරගෙන ඇති අතර, එතැන් පටන් මෙය හාර්ම්හබ්ගේ දෙවොල ලෙස හැඳින්විණි
දෙවොල් ගබඩාවේ වයින් බඳුන්වල ඇබවල ඇති මුද්‍රාවන්හි සටහන්ව ඇත්තේ
"හාර්ම්හබ්ගේ දෙවොලේ වයින්"යනුවෙනි
'

පවුල 
ආයි, යුයා සහ තුයාගේ පුත්‍රයා ලෙස සැලකෙන අතර, එය එසේ වී නම් ඔහු IIIවන අමෙන්හොටෙප් රජුගේ බිරිඳ වූ ටියේ රැජිනගේ සහ අමුන්ගේ වක්තෘවරයා වූ අනෙන්ගේ සොහොයුරා වේ
එවිට ඔහු අක්නාටන් සහ ස්මෙන්ඛ්කරේ යන පාරාවෝවරුන්ගේ මාමණ්ඩිය ද වේ
ඔහුගේ ආරූඪ කරගත් බිසව වූයේ ආයිගේ තේරූ අනුප්‍රාප්තිකයා වූ නැඛ්ට්මින්ගේ මව වූ ඉයුයි නැමැත්තියයි
ඔහුගේ මහා රාජකීය බිරිඳ වූයේ නෙෆර්ටිටි රැජිනගේ කිරිමව වූ ටෙයි නැමැත්තියයි
අක්නාටන්ගේ බිසව වූ නෙෆර්ටිටි රැජිනගේ සහ මුට්බෙන්රෙට් හෙවත් මුට්නොඩ්ජ්මෙට්ගේ පියා ආයි විය
මුට්නොඩ්ජ්මෙට් හොරෙම්හෙබ්ගේ බිරිඳ විය
ආයි‍ විසින් සිහසුනට තේරූ අනුප්‍රාප්තිකයා හා ඔහුගේ පුත්‍රයකු යැයි සැලකෙන නැඛ්‍ට්මින්ගේ මව වූ "මින් පූජකවරිය සහ අයිසිස් ගායිකාව" වූ ඉයුයි ඔවුන්ගේ ද මව ලෙස සැලකේ. එමනිසා ආයි යනු මෙරිටාටෙන් රැජින, මෙකෙටාටෙන්, අන්ඛෙසෙනමුන් රැජින, නෙෆර්නෙෆරුආටෙන් ටැෂෙරිට්, නෙෆර්නෙෆරුරේ සහ සෙටෙපෙන්රේ යන තැනැත්තියන්ගේ මුත්තණුවන් වන්නට ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ
ප්‍රබන්ධ තුළ
ආයි දුෂ්ට චරිතයක් ලෙස ලුෂියන් ඩි ජියෙටර්ගේ පැපිරස් චිත්‍රකතා පොත් මාලාවේ 17වන ග්‍රන්ථයේ නිරූපණය කොට ඇත (Tutankhamun, The Assassinated Pharaoh)
ආයි ප්‍රධාන චරිතය ලෙස පී. සී. ඩොහර්ටිගේ තුන්ඈඳුතු පුරාතන ඊජිප්තු නවකථා වන An Evil Spirit Out of the West, The Season of the Hyaena සහ The Year of the Cobra තුළ නිරූපණය කොට ඇත
කෙරී ග්‍රීන්වූඩ්ගේ නවකථාවක් වන Out of the Black Land තුළ ඔහු සිය එකම අරමුණ ධනය රැස්කිරීම වූ බලලෝභී දුෂ්ට චරිතයක් ලෙස නිරූපණය කොට ඇත
ඔහුගේ චරිතය වුල්ෆ්ගැං හෝහ්ල්බීන්ගේ Die Prophezeihung (වක්තෘවරයා) තුළ ද නිරූපිත ය
ආයිගේ චරිතය ප්‍රධාන චරිතයක් ලෙස මිචෙල් මොරාන්ගේ වඩාත් අලෙවි වන නවකථාවක් වූ නෙෆර්ටිටි තුළ නිරූපිත ය
ලුසිල් මොරිසන්ගේ යොවුන් නවකථාවක් වූ The Lost Queen of Egypt (1937) තුළ ප්‍රධාන දුෂ්ටයා ආයි ය
ඔහු මයිකා වෝල්ටරිගේ ඓතිහාසික නවකථාවක් වන The Egyptian තුළ ද නිරූපිත ය
බෙන් කිංස්ලි විසින් ආයිගේ චරිතය Tut රූපවාහිනී කතාමාලාවක් තුළ නිරූපණය කළේ ය
18වන රාජවංශයේ කාලය වෙත කාලතරණය කිරීමක් පිළිබඳ කියැවෙන මිස්ටර් පී‍බොඩි ඇන්ඩ් ෂර්මන් චිත්‍රපටය තුළ ආයි නිරූපිත ය
මේවාත් බලන්න
 ඊජිප්තුවේ දහඅටවන රාජවංශය

මූලාශ්‍ර

වැඩිදුර කියවීමට
 ජූර්ගන් වොන් බෙකරැත්, Chronologie des Pharaonischen gypten, MS 46 (Philip von Zabern, Mainz
1997), පි
201

බාහිර සබැඳි
 ආයිගේ සොහොන්ගැබ

ක්‍රි
1320 දශකයේ මරණ
ඊජිප්තුවේ දහඅටවන රාජවංශයේ පාරාවෝවරුන්
පුරාතන ඊජිප්තුවේ ඓතිහාසික මකාදැමීම්
ඊජිප්තුවේ දහඅටවන රාජවංශයේ අමාත්‍යවරුන්
අමර්ණ යුගය
උපන් වර්ෂ නොදන්නා පුද්ගලයින්
ආයි
Iවන තුත්මෝස් (ඇතැම්විට Iවන තොත්මෙස්, තුත්මොසිස් හෝ ටුත්මොසිස්  ලෙස ද හඳුන්වයි, අරුත තොත්ට-උපන්) යනු පුරාතන ඊජිප්තුවේ 18වන රාජවංශයේ තුන්වන පාරාවෝවරයායි
ඔහු සිහසුනට පත් වූයේ Iවන අමෙන්හොටෙප් රජුගෙන් පසුවයි. ඔහුගේ රාජ්‍ය සමය තුළ දී, ඔහු නැ‍ගෙනහිර මධ්‍යධරණි පෙදෙස සහ නුබියාව වෙත යුධ ව්‍යාපාර මෙහෙයවමින් ඊජිප්තුවේ දේශසීමා පෙර නොවූ තරම් දුරකට ව්‍යාප්ත කළේ ය
එසේම ඔහු ඊජිප්තුව තුළ නොයෙකුත් දේවස්ථාන ඉදි කළ අතර, රජුන්ගේ නිම්නයේ තමන් සඳහා සොහොනැගැබක් ද ඉදිකළේ ය
රජුන්ගේ නිම්නයේ මෙසේ සිය සොහොන්ගැබ ඉදිකරගත් පළමු රජු ඔහු යැයි සැලකේ. (ඇතැම්විට Iවන අමෙන්හොටෙප් ද ඔහුට පෙර එසේ සිදු කරන්නට ඇත)
ඔහුගෙන් පසු ඔහුගේ පුත් IIවන තුත්මෝස් ද, අනතුරුව IIවන තුත්මෝස්ගේ සොයුරිය වූ හට්ෂෙප්සුට් ද සිහසුනට පත් විය
ඔහුගේ රාජ්‍ය සමය සාමාන්‍යයෙන් ක්‍රි
1505-1493 යැයි නිර්ණය කොට ඇත
නමුත් ඇතැම් විද්වතුන්—පුරාතන ඊජිප්තු වාර්තාවල කාලරේඛාව නිර්ණයට යොදාගත් ජ්‍යොතිශ්‍යමය නිරීක්ෂණ තීබ්සයේ නොව මෙම්පිස් නගරයේ සිට සිදු කළ බව සිතන විද්වතුන්—ඔහුගේ රාජ්‍ය සමය ලෙස ක්‍රි
1526–1513 ලෙස දක්වා ඇත
පවුල
තුත්මෝස්ගේ පියා Iවන අමෙන්හොටෙප් වන්නට ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ
ඔහුගේ මව සෙන්සෙනෙබ්, රාජකීය-නොවන උපතක් ඇත්තියක වන නිසා ඇය සුළුබිසව හෝ උපබිසවක් වන්නට ඇත
තුත්මෝස්ගේ මහා රාජකීය බිරිඳ තනතුර ඉසිලූ අහ්මෝස් රැජින Iවන අහ්මෝස් රජුගේ දියණිය සහ Iවන අමෙන්හොටෙප් රජුගේ සොයුරිය යැයි සැලකේ
කෙසේනමුත් ඇයට කිසිදින "රජුගේ දියණිය" ලෙස අමතා නැති බැවින්, මෙම මතය විවාදාත්මක ය
ඇතැම් ඉතිහාසඥයින් විශ්වාස කරන්නේ ඇය තුත්මෝස්ගේම සොයුරිය වන්නට ඇති බවයි. ඇය අමෙන්හොටෙප්ට සම්බන්ධ බව පපෙන්වීමෙන්, තුත්මෝස් සිය රාජ්‍යත්වය ස්ථාවර කරගැනීමට ඇයව විවාහ කරගන්නට ඇතැයි සිතිය හැක
කෙසේනමුත්, මෙය එසේ නොවිය හැකි බවට හේතු දෙකක් යෝජනා වී ඇත
පළමුවැන්න නම්, කාර්නැක්හි අමෙන්හොටෙප්ගේ ඇලබැස්ටර් නිර්මාණය තුළ අමෙන්හොටෙප්ගේ මරණයට පෙර අමෙන්හොටෙප්ගේ නම සමග තුත්මෝස් ද නාමය ද සඳහන්ව තිබීමයි
දෙවැන්න නම්, තුත්මෝස්ට දාව අහ්මෝස්ට උපන් පළමු පුත්‍රයා වන අමෙන්මෝස් තුත්මෝස්ගේ සිංහාසනාරූඪයට බොහෝ කලකට පෙර උපත ලබා ඇති බව පෙනී යාමයි
තුත්මෝස්ගේ සිව්වන රාජ්‍ය වර්ෂයට අයත් ශිලා ස්තම්භයක අමෙන්මෝස් මෙම්පිස් අසල දඩයමේ නිරතවන අයුරු නිරූපණය කොට ඇති අතර, ඔහු සිය මරණයට පෙර "ඔහුගේ පියාගේ මහා හමුදා සෙන්පතියා" බවට පත්ව ඇත
අමෙන්මෝස්ගේ මරණය සිය 12වන රාජ්‍ය වර්ෂයේ සිදු වූ තුත්මෝස්ගේ මරණයට පසු සිදුවූවක් විය නොහැක
තුත්මෝස්ට දාව වැඩ්ජ්මෝස් නැමැති තවත් පුත්‍රයකු සහ හට්ෂෙප්සුට් හා නෙෆ්රුබිටි නැමැති දියණියන් දෙදෙනකු අහ්මෝස් රැජිනට විය
වැඩ්ජ්මෝස් සිය පියාට පෙර මියගිය අතර, නෙෆ්රුබිටි ළමා වියේ මියගියා ය
තුත්මෝස්ට දාව මුට්නොෆ්‍රෙට් නම් වෙනත් බිසවකට උපන් පුත්‍රයකු ද විය
මෙම පුත්‍රයා ඔහුගෙන් පසු IIවන තුත්මෝස් ලෙස සිහසුනට පත් වූ අතර, Iවන තුත්මෝස් ඔහුට සිය දියණිය වූ හට්ෂෙප්සුට් විවාහ කරදුන්නේ ය
පසුකලෙක හට්ෂෙප්සුට් විසින් වාර්තා කර ඇත්තේ තුත්මෝස් රජු IIවන තුත්මෝස් මෙන්ම හට්ෂෙප්සුට් යන දෙදෙනාටම රාජ්‍යය භාරදීමට අදහස් කළ බවයි. නමුත් මෙම ප්‍රකාශය හට්ෂෙප්සුට්ගේ රාජ්‍යත්වය නීත්‍යානුකූල කිරීමට ඔහුගේ ආධාරකරුවන් ගත් උත්සාහයක් ලෙස සැලකෙයි
දින සහ රාජ්‍ය සමයේ දිග
තුත්මෝස්ගේ පූර්වප්‍රාප්තිකයා වූ Iවන අමෙන්හොටෙප්ගේ සමයේ සොතිස් හිරු සමග උදාවුණු බව පැවසේ
පූ 1517දී සිදු වූවක් වන අතර, එය තීබ්ස් සිට නිරීක්ෂණය කොට ඇත
අමෙන්හොටෙප්ගේ මරණය සහ තුත්මෝස්ගේ අනුයාත සිංහාසනාරූඪය ඉන්පසුව සිදු වූ බව විශ්වාස කෙරෙන අතර, එය ක්‍රි
1506දී සිදු වී යැයි බොහෝ නූතන විද්වතුන් විශ්වාස කරයි
මෙම නිරීක්ෂණය හීලියොපොලිස් හෝ මෙම්පිස් සිට සිදු කරන ලද්දක් ‍වූයේ නම් සුළුතරයක් විද්වතුන් විශ්වාස කරන ආකාරයට තුත්මෝස් සිහසුනට පත්ව ඇත්තේ ක්‍රි
1526දී ය
මැනතෝ වාර්තා කරන්නේ Iවන තුත්මෝස්ගේ රාජ්‍ය සමය වර්ෂ 12ක් සහ මාස 9ක් (හෝ වර්ෂ 13ක්) පැවති බවයි. මෙම දත්ත සත්‍ය විය හැකි බව කාර්නැක්හි ගල් කුට්ටියක ඇති ඔහුගේ කාර්ටුෂය දරන වර්ෂය 8 සහ වර්ෂය 9ට අයත් ශිලා ලේඛන‍ දෙක සාක්ෂි දරයි
අඩු කාලානුක්‍රමය යටතේ තුත්මොස්ගේ රාජ්‍ය සමය ක්‍රි
1506-1493 ලෙස විශ්වාස කෙරෙන අතර, සුළුතරයක් විද්වතුන් පිළිගන්නේ එය ක්‍රි
1526-1513 බවයි.

යුධ ජයග්‍රහණ

තුත්මෝස්ගේ සිංහාසනාරූඪයත් සමග නුබියාව ඊජිප්තු පාලනයට එරෙහිව කැරලි ගැසී ය
එබානාගේ පුත් අහ්මෝස්ගේ සොහොන්ගැබේ ඇති ස්වයංචරිතාපදානය අනුව තුත්මෝස් නයිල් ගංගාව දිගේ යාත්‍රා කොට සටන් වැදී නුබියානු රජු පෞද්ගලිකව මරා දමා ඇත
ජයග්‍රහයෙන් පසු, නැවත තීබ්ස් වෙත පැමිණීමට පෙර ඔහු නුබියානු රජුගේ දේහය සිය නැවේ ඇණියේ එල්ලා තැබූ බව පැවසේ
එම ව්‍යාපාරයෙන් පසු, ඔහු සිය තෙවන වර්ෂය තුළ නුබියාව වෙත දෙවන ගවේෂණයක් දියත් කළේ ය
ඒ 12වන රාජවංශ සමයේ IIIවන සෙසොට්‍රිස් රජු විසින් ඉදිකළ පළමු මහා ඇල්ලේ ඇල මාර්ගයේ මඩ ඉවත් කර ඊජිප්තුවේ සිට නුබියාව වෙත ප්‍රවාහනය පහසු කරගැනීම සඳහායි
මෙය නුබියාව, ඊජිප්තු අධිරාජ්‍යය හා ඒකාබද්ධ කිරීමට බෙහෙවින් ඉවහල් විය
මෙම ගවේෂණය පිළිබඳ රජුගේ පුත් තුරේ විසින් ශිලා ලේඛන ද්විත්වයක සටහන් කොට ඇත
තුත්මෝස්ගේ දෙවන වර්ෂයේ, රජු ටොම්බොස්හි ශිලාස්තම්භයක් තැන වූ අතර, එහි සඳහන් වන්නේ තෙවන මහා ඇල්ල අසල ටොම්බොස්හි ඔහු විසින් මහා බලකොටුවක් ඉදිකළ බවයි. මෙලෙසින් ඔහු දෙවන මහා ඇල්ලේ බුහෙන් අසල නවතා තිබූ ඊජිප්තු හමුදාව ස්ථිරව ව්‍යාප්ත කළේ ය
මෙහි සඳහන් වන්නේ ඔහු සිරියාවේ ද යුධ ව්‍යාපාරයක් දියත් කළ බවයි. එම නිසා මෙම සිරියානු ව්‍යාපාරය ඔහුගේ දෙවන වර්ෂයේ ආරම්භක කාලයේ සිදුවන්නට ඇතැයි සැලකේ. මෙම දෙවන යුධ ව්‍යාපාරය එතෙක් ඊජිප්තු පාලකයකු වඩාත්ම උතුරට වන්නට සිදුකළ යුධ ව්‍යාපාරය ලෙස සැලකේ. නූතනය වන විට සොයාගත නොහැකි වුව ද, ඔහු විසින් යුප්‍රටිස් ගඟ තරණය කිරීමෙන් පසු ද ශිලාස්තම්භයක් පිහිටුවා ඇති බව පෙනී යයි
මෙම යුධ ව්‍යාපාරයේ දී, සිරියානු කුමාරවරු තුත්මෝස්ට පක්ෂපාතීත්වය පෙන්වූහ
කෙසේනමුත්, ඔහු නැවත පැමිණි පසු ඔවුහු පඬුරුකප්පම් සැපයීම නවතා දැමූ අතර, අනාගත ආක්‍රමණ වෙනුවෙන් හමුදා ශක්තිමත් කරන්නට වූහ
තුත්මෝස් සිය ජයග්‍රහණය සැමරූයේ සිරියාවේ ඇපාමියා අසල නිය් පෙදෙසේ අලින් දඩයමක යෙදෙමිනි
අනතුරුව ඊජිප්තුවට ඔහු ඊජිප්තුවට පැමිණියේ යුප්‍රටිස් පිළිබඳ විස්මයජනක පුවත් සමග ය
එනම් "පහළට වෙනුවට උඩු ගං බලා ජලය ගලන යටිකුරු ජලය" පිළිබඳ පවසමිනි
ඊජිප්තුවරුන් එතෙක් හඳුනාගෙන තිබූ උතුරේ සිට දකුණට ගලන ප්‍රධාන ගංගාව යුප්‍රටිස් විය
නමුත් නයිල් ගංගාව දකුණේ සිට උතුරට ගැලූ බැවින් නයිල් ගංගාවේ යටි ගං බලායාමට සාපේක්ෂව යුප්‍රටිස් ගංගාවේ සිදු වූයේ උඩුගං බලා ජලය ගැලීමකි
මේ නිසා මේ ගංගාව ඊජිප්තුවරුන් විසින් සරලව "යටිකුරු ජලය" ලෙස හඳුන්වන ලදී
තුත්මෝස්ට ඔහුගේ සිව්වන වර්ෂයේ නැවත යුධ තර්ජනයකට මුහුණ දීමට සිදු විය
එයට හේතුව නුබියාවේ තවත් කැරැල්ලක් ඇතිවීමයි
මේ සමග ඔහුගේ බලපෑම තවත් දකුණට ව්‍යාප්ත විය
සිව්වන මහා ඇල්ලටත් දකුණින් වූ කුර්ගුස් වැනි පෙදෙස්වලින් පවා ඔහුගේ සමයට අයත් ශිලාලේඛන හමුවීමෙන් මේ බව පැහැදිළි වේ
ඔහුගේ සමය තුළ නොයෙකුත් ව්‍යාපෘති ඇරඹූ අතර, මෙම ව්‍යාපෘති මීළඟ වසර 500 තුළ නුබියානුවන්ගේ නිදහස අහිමි කරලීමට හේතු විය
ඔහු විසින් සෙම්නාහි සිට විරුද්ධ දෙසින් වූ නයිල්හි IIIවන සෙසොස්ට්‍රිස්ගේ ‍දෙවොල සහ ඛ්නුම් දෙවොල් විශාල කරවී ය
මීට අමතරව රජු වෙනුවෙන් එල්-කබ්හි ප්‍රතිරාජයා නුබියාවේ දේවස්ථාන ගොඩනැංවූ බවට වාර්තා ඇත
මීට අමතරව ඔහු ටුරි නැමැති පුද්ගලයකු කුෂ්හි ප්‍රතිරාජයා ලෙස පත්කළ අතර, ඔහුව "කුෂ්හි රජුගේ පුතු" ලෙස ද හඳුන්වයි. නුබියාව තුළ රජුගේ නියෝජිතයකු ලෙස එහි රටවැසියකු පත්කෙරුණු නිසා නුබියානුවන් කැරැලි ඇතිකිරීමට තරම් නිර්භය වූයේ නැත
මේ නිසා අනාගත ඊජිප්තු රජවරුනට නුබියාව පාලනය පහසු විය
ගොඩනැගිලි ව්‍යාපෘති

Iවන තුත්මෝස් සිය රාජ්‍ය සමය තුළ නොයෙකුත් ගොඩනැගිලි ව්‍යාපෘති ඉදිකරවී ය
මේ අතර බොහෝ දේවස්ථාන සහ සොහොන්ගැබ් වේ
නමුත් ඔහුගේ විශිෂ්ඨතම නිර්මාණ ව්‍යාපෘති ඇත්තේ කාර්නැක් දෙවොලේ වන අතර එම නිර්මාණ ඉනෙනි නැමැති ගෘහනිර්මාණ ශිල්පියාගේ මෙහෙයවීම මත ඉදි විය
තුත්මෝස්ට පෙර කාර්නැක් දෙවොල පැවතියේ පුධාන වේදිකාව වෙත දිවෙන දිගු මාවතක් ලෙස ය
එහි මාර්ගය දෙපස සූර්ය වන්දනාව සඳහා දෙවොල් කිහිපයක් පැවතිණි
මෙම දේවස්ථානය විශාල කරවීමට මූලිකත්වය ගත් ප්‍රථම රජු තුත්මෝස් ය
තුත්මෝස්, දෙවොලේ ප්‍රධාන මාර්ගය දිගේ පස්වන අටලුව ඉදිකළ අතර, එය ඇතුළත සිද්ධස්ථානය වටා දි‍වෙන ප්‍රාකාරයක් සහ පිවිසුම දෙපස සිටුවූ කොඩිකණු දෙකකින් සමන්විත විය
මෙයට පිටතින්, ඔහු සිව්වන අටලුවක් සහ වෙනත් ඇතුළු ප්‍රාකාරයක් ඉදිකරවී ය
සිව්වන සහ පස්වන අටලු අතර, ඔහු ස්තම්භ ශාලාවක් ඉදිකරවී ය
මෙම කුළුණු දේවදාර දැවයෙන් නිමකෙරිණි
මෙම ආකාරයේ ව්‍යූහය පුරාතන ඊජිප්තු දේවස්ථානවල සුලබව දක්නට ලැබිණි
එසේම මැවීම පිළිබඳ ඊජිප්තු සංකේතයක් වන පැපිරස් වගුරක් ද දක්නට ලැබිණි
මෙම කුටියේ කෙළවර ඉහළ ඊජිප්තුවේ සහ පහළ ඊජිප්තුවේ කිරුළ මාරුවෙන් මාරුවට පැළඳ සිටින අයුරින් නිරූපිත දැවැන්ත ප්‍රතිමා ද ඔහු විසින් ඉදිකරන ලදී
අවසානයේ, සිව්වන අටලුවේ පිටත ඔහු තවත් කොඩිකණු සතරක් සහ ඔබලිස්කයන් දෙකක් සිටුවී ය
අද වනවිට ඇදවැටී ඇති ඉන් එකක්, වසර 50කට පමණ පසු IIIවන තුත්මෝස් විසින් කැටයම් කරන තෙක්ම කැටයම් කොට නොතිබිණි
මහා ස්තම්භ ශාලාවේ Iවන තුත්මෝස් විසින් ඉදිකළ දේවදාර කුළුණු වෙනුවට IIIවන තුත්මෝස් විසින් ගල් කුළුණු යොදන ලදී
කෙසේනමුත්, උතුරින්ම වූ කුළුණු ද්විත්වය Iවන තුත්මෝස් විසින්ම ගල්කුළුණු මගින් විස්ථාපනය කරන්නට ඇති බව විශ්වාස කෙරේ‍
Iවන තුත්මෝස්ගේ ස්තම්භ ශාලාව ඇතුළත හට්ෂෙප්සුට් රැජිනිය විසින් ඇගේ ඔබලිස්කයන් දෙකක් සිටුවා ඇත
කාර්නැක්වලට අමතරව, Iවන තුත්මෝස් ඇබයිඩොස්හි එනේඩ් ප්‍රතිමා මෙන්ම ආර්මන්ට්, ඔම්බොස්, එල්-හිබා, මෙම්ෆිස් සහ එඩ්ෆු යන ස්ථානවල ගොඩනැගිලි ද ඉදිකළේ ය
එසේම නුබියාවේ, සෙම්නා, බුහෙන්, අනිබා සහ ක්වුබාන් වැනි ස්ථානවල ගොඩනැගිලිවලට සුළු විස්තාරණයන් එකතු කළේ ය
</ref>

රජුන්ගේ නිම්නයේ භූමදාන කළ පළමු රජු Iවන තුත්මෝස් වේ
ඉනෙනි විසින් ඔහුගේ සොහාන්ගැබ නිර්මාණය කිරීම මෙහෙයවී ය
එසේම ඔහු විසින් රජුගේ මතකාගාර දේවස්ථානය ද නිර්මාණය කරන්නට ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ
නමුත් තුත්මෝස් රජුගේ මතකාගාර දේවස්ථානය හමු වී නැත
ඇතැම්විට ඩේල් එල්-බහ්රි පෙදෙසේ පිහිටි හට්ෂෙප්සුට්ගේ මතකාගාර දේවස්ථානය ඉදිකිරීමේ දී එය ඉවත් කිරීම හෝ ඈඳාගැනීම සිදුවන්නට ඇත
කෙසේනමුත් ඔහුගේ සොහොන්ගැබ ලෙස KV38 සොහොන්ගැබ හඳුනාගෙන ඇත
එය තුළින් හමු වූ කහ ක්වාර්ට්සයිට් මිනීපෙට්ටියක Iවන තුත්මෝස්ගේ නම අන්තර්ගත ය
ඔහුගේ දේහය ඇතැම්විට IIIවන තුත්මෝස් රජු විසින් හට්ෂෙප්සුට්ගේ සොහොන්ගැබ වූ KV20 වෙත ගෙනයන්නට ඇති අතර, එම සොහොන්ගැබෙහි ද Iවන තුත්මෝස්ගේ නාමය කෙටූ මිනීපෙට්ටියක් ඇත
මරණය සහ භූමදානය
Iවන තුත්මෝස්ගේ දේහය මුලින් භූමදානය කරන ලද්දේ KV20 ද්විත්ව සොහොන්ගැබෙහි ඔහුගේ දියණිය වන හට්ෂෙප්සුට්ගේ දේහය ද සමග ය
පසුව එය ඔහුගේ මුණුපුරු වූ IIIවන තුත්මෝස් විසින් ගොඩනැගූ KV38 සොහොන්ගැබ වෙත රැගෙන ගොස් ඇති බව "KV38 සොහොන්ගැබේ අන්තර්ගතයන් සහ ගෘහනිර්මාණය පිළිබඳ සිදුකළ නූතන සමීක්ෂණයකින්" හෙළි වී ඇත
KV20 සොහොන්ගැබේ පිහිටීම 1799 නැපෝලියන්ගේ ආක්‍රමණ සමයේ සිටම හඳුනාගෙන තිබූ අතර, 1844දී ප්‍රශියානු විද්වතකු වූ කාල් රිචඩ් ලෙප්සියස් විසින් මෙහි ඉහළ පිවිසුම් මග අර්ධ වශයෙන් ගවේෂණය කොට ඇත
කෙසේනමුත්, එහි සියලු පැසේජ මාර්ග "කුඩා ගල්කැබලි එක්රැස් වී අවහිර වී ඇත
මේවා ජලගැලීම්වලින් සොහොන්ගැබ තුළට ආ ගල්කැබලි ලෙස සැලකේ." 1903-1904 කාලයේ හොවාඩ් කාටර් විසින් පෙර අවස්ථා 2කදී මහත් ශ්‍රමයක් දැරීමෙන් අනතුරුව, එහි ප්‍රවේශ මාර්ග පාදා ද්විත්ව සොහොන් කුටීරයට ඇතුළු වීමට සමත් විය
මෙහි සුන්බුන් අතර, සොහොන්ගැබෙන් හමු වූ බිඳුණු මැටිබඳුන් සහ ශිලා භාජන විය
පහළ පැසේජ මාර්ගයෙන් හමු වූ අහ්මෝස් නෙෆටාරි රැජින වෙනුවෙන් තැනූ බඳුන් ද්විත්වය Iවන තුත්මෝස්ගේ මුල් අවමංගල භාණ්ඩ අතර විය
ඉන් එක් බඳුනක ඇති ද්විතීයික ලේඛනයක සඳහන් වන්නේ IIවන තුත්මෝස් "සිය පියාගේ ස්මාරකයක් ලෙස [එය තැනූ බව]"යි
සෙසු භාජනවල සඳහන් Iවන තුත්මෝස්ගේ නාමයන් සහ තනතුරු ඔහුගේ පුත්‍රයා සහ අනුප්‍රාප්තිකයා ද වූ IIවන තුත්මෝස් විසින් සටහන් කරවන්නට ඇතැයි සැලකේ. රාජ්‍යත්වයට පත් වීමට පෙර හට්ෂෙප්සුට් රැජින වෙනුවෙන් ඉදිකළ ශිලා භාජනවල මෙන්ම ඇය සිහසුනට පත් වූ පසු දැරූ 'මාට්කරේ' යන නාමය ඇතුළත් භාජනවල කැබලි ද හමු වී ඇත
මෙහි භූමදාන කුටීරය තුළ තිබී කාටර් විසින් මිනීපෙට්ටි 2ක් සොයාගන්නා ලදී
අලංකාර ලෙස කැටයම් කළ හට්ෂෙප්සුට්ගේ ශෛලමය මිනීපෙට්ටිය "සොයාගත හැකි වූ නමුත් එය තුළ සිරුරක කිසිදු සලකුණක් නොතිබිණි
එහි පියන පොළොවේ වැතිරී තිබිණි"
මෙය අද වන විට එයට ගැළපෙන කහ ක්වාර්ට්සයිට් මංජුසාවක් සමග කයිරෝ කෞතුකාගාරයේ තබා ඇත
එයට පසෙකින් තිබූ දෙවන මිනීපෙට්ටියේ හානි වී නොතිබූ පියන බිත්තියට හේත්තු කොට තිබිණි
මෙය පසුකලෙක එම ගවේෂණයේ මූල්‍ය අනුග්‍රාහකයා වූ තියොඩෝර් එම්. ඩේවිස් හට ත්‍යාග කරන ලදී
‍අනතුරුව ඩේවිස් විසින් මෙය බොස්ටන් ලලිත කලා කෞතුකාගාරය වෙත ලබා දී ඇත
මෙම දෙවන මිනීපෙට්ටියේ මුලින් කැටයම් කොට තිබුණේ "ඉහළ සහ පහළ ඊජිප්තුවේ රජ, මාට්කරේ හට්ෂෙප්සුට්" යන නාමයයි
කෙසේනමුත් එම මිනීපෙට්ටිය නිමවා අවසන් වන විට, හට්ෂෙප්සුට් රැජින තමන් වෙනුවෙන් නව මිනීපෙට්ටියක් තැනවීමට තීරණය කොට, තැනූ මිනීපෙට්ටිය සිය පියා වූ Iවන තුත්මෝස් වෙනුවෙන් ප්‍රදානය කොට ඇත
අනතුරුව ගල්වඩුවන් විසින් මිනීපෙට්ටියේ තිබූ මුල් කැටයම් මකා දමා ක්වාර්ට්සයිට් පෘෂ්ඨය මත Iවන තුත්මෝස්ගේ නාමය සහ තනතුරු කැටයම් කරන ලදී
මෙම ක්වාට්සයිට් මිනීපෙට්ටිය අඩි 7ක් දිගැති අතර, අඩි 3ක පළලින් යුක්ත ය
එහි බිත්ති අඟල් 5ක ඝනකමකින් යුක්ත වන අතර එහි හට්ෂෙප්සුට් විසින් සිය පියාට දැක් වූ ගෞරවය සඳහන් පාඨ සටහන් කොට ඇත
කෙසේනමුත් හට්ෂෙප්සුට්ගේ මරණින් පසු Iවන තුත්මෝස්ගේ දේහයට සිය දියණියට පසෙකින් වැතිර සිටීමට ඉඩලැබුණේ නැත
හට්ෂෙප්සුට්ගේ අනුප්‍රාප්තිකයා වූ IIIවන තුත්මෝස් සිය මුත්තණුවන්ගේ දේහය එයටත් වඩා අලංකෘත සොහොන්ගැබක් වූ KV38 තුළ තැන්පත් කිරීමට තීරණය කළේ ය
එහි දී Iවන තුත්මෝස් සඳහා කහ පැහැ ශෛලමය මිනීපෙට්ටියක් ප්‍රදානය කෙරුණු අතර, එහි පාරාවෝවරයා විසින් සිය මුත්තණුවන්ට දැක් වූ ආදරය සඳහන් පාඨ කැටයම් කොට තිබිණි
අවාසනාවට 20වන රාජවංශ සමයේ KV38 සොහොන්ගැබ කොල්ලකෑමත් සමග Iවන තුත්මෝස්ගේ ශේෂයනට බාධා පැමිණිනි
එහිදී මිනීපෙට්ටියේ පියන බිඳ එහි වූ රජුගේ වටිනා ආභරණ සහ සොහොන් භාණ්ඩ සොරාගැනිණි
අවසානයේ දී Iවන තුත්මෝස්ගේ මමිය හට්ෂෙප්සුට් මතකාගාර දේවස්ථානයට ඉහළින් වූ 1881දී අනාවරණය කරගත් ඩේර් එල්-බහ්රිහි සැඟවුණු කුටියකින් සොයාගන්නා ලදී
ඔහුගේ මමිය 18වන සහ 19වන රාජවංශයේ සෙසු පාරාවෝවරුන් වූ Iවන අහ්මෝස්, Iවන අමෙන්හොටෙප්, IIවන තුත්මෝස්, IIIවන තුත්මෝස්, Iවන රැම්සෙස්, Iවන සෙටි, IIවන රැම්සෙස්, සහ IXවන රැම්සෙස් වැන්නවුන් මෙන්ම, 21වන රාජවංශයේ පාරාවෝවරුන් වූ Iවන පිනෙඩ්ජෙම්, IIවන පිනෙඩ්ජෙම්, සහ සියාමුන් වැනි අයගේ මමී අතර තිබී හමු විය
Iවන තුත්මෝස්ගේ මුල් මිනීපෙට්ටිය 21වන රාජවංශයේ පසුකාලීන පාරාවෝවරයකු විසින් රැගෙන ගොස් ඔහුගේ භාවිතයට ගෙන ඇත
Iවන තුත්මෝස්ගේ මමිය නැති වී ඇති බව විශ්වාස කෙරුණ ද, ඊජිප්තුවේදියකු වූ ගැස්ටන් මැස්පරෝ විසින් විශාල පරිශ්‍රමයක් දරා IIවන තුත්මෝස් සහ IIIවන තුත්මෝස්ගේ මමීවල ඇති පවුලේ සමානත්වයන් සලකා නම්කොට නොතිබූ #5283 මමිය ඔහුගේ බව අනාවරණය කරගන්නා ලදී
මෙම හඳුනාගැනීමට තවත් අධ්‍යයන ද ආධාර විය
මෙම එම්බාම්කරණ ක්‍රමවේදය Iවන අහ්මෝස්ගෙන් පසු නිශ්චිතවම දහඅටවන රාජවංශයේ භාවිත වූ බව හෙළි වී ඇත
ගැස්ටන් මැස්පරෝ මමිය පිළිබඳ මෙසේ සඳහන් කරයි
රජු මරණයට පත්වන විට වියපත්ව සිටි අතර, ඔහු අවුරුදු පනහ ඉක්මවා සිටි බව ඔහුගේ කෘන්තක දත් ගෙවීයාමෙනුත්, ඒවා ඊජිප්තු පාන්වල බහුල අපද්‍රව්‍ය නිසා දිරාගොස් තිබීමෙනුත් පෙනී යයි
දේහය කුඩා සහ කෘෂ වුවත්, එහි අසාමාන්‍ය මස්පිඬු ශක්තියක් පැවති බවට සාධක ඇත
හිස මුඩු ය
මුහුණුවර ශිෂ්ට ය
එසේම මුඛය මගින් තවමත් ඔහු සතු සූක්ෂම ඥානය සහ ප්‍රයෝගයෙහි දක්ෂතාව පිළිඹිබු වේ
ඔහුගේ මමිය යැයි සැලකෙන දේහය කයිරෝවේ ඊජිප්තු කෞතුකාගාරයේ තබා ඇත
කෙසේනමුත් 2007දී, ආචාර්ය සාහි හවාස් නිවේදනය කළේ Iවන තුත්මෝස්ගේ යැයි කලින් විශ්වාස කළ මමිය ළයට ඊතලයක් වැදීම නිසා මියගිය තිස්වන වියේ පසු වූ පුද්ගලයකුගේ බවයි. මමියේ අඩු වයස සහ මරණයට හේතුව නිසා මෙම මමිය Iවන තුත්මෝස් රජුගේ නොවන බවට නිශ්චය කෙරිණි
මේවාත් බලන්න
 පුරාතන ඊජිප්තුව
 ඊජිප්තුවේ දහඅටවන රාජවංශය

සටහන් සහ මූලාශ්‍ර

ග්‍රන්ථ නාමාවලිය

බාහිර සබැඳි
හැට්ෂෙප්සුට්
රැජිනක සිට පාරාවෝ දක්වා, මෙට්‍රොපොලිටන් කලා කෞතුකාගාරයේ ප්‍රදර්ශන නාමාවලිය (මාර්ගස්ථව PDF ලෙස ලබාගත හැක), මෙහි Iවන තුත්මෝස්ට අදාළ අංග ඇත
(සුචිය බලන්න)

ක්‍රි
1493 මරණ
පුරාතන ඊජිප්තු මමී
ඊජිප්තුවේ දහඅටවන රාජවංශයේ පාරාවෝවරුන්
ඊජිප්තු කෞතුකාගාරය
තුත්මෝස් I
තුත්මෝස් II (ඇතැම්විට IIවන තුත්මොසිස්, තොත්මෙස් හෝ ටුත්මොසිස් ලෙස ද හඳුන්වයි. අරුත තොත් නිසා උපන්, ඔහුගේ රාජ්‍යසමය තුළ ඩ්ජ්හුටිමෝස් ලෙස උච්චාරණය කොට ඇත) යනු ඊජිප්තුවේ දහඅටවන රාජවංශයේ සිව්වන පාරාවෝවරයා යි
ඔහු සිය රාජ්‍ය සමය තුළ දී, කුඩා ස්මාරක කිහිපයක් ඉදිකළ අතර, සුළු යුධ ව්‍යාපාර දෙකක්වත් ආරම්භ කරන්නට ඇත
ඔහුට සිය රාජ්‍ය සමය තුළ කළ හැකි වූයේ කාර්යයන් ස්වල්පයක් පමණි
ඔහුගේ බිසව වූ හට්ෂෙප්සුට් ඔහුට බෙහෙවින් උපකාර වන්නට ඇත
ඔහුගේ රාජ්‍ය සමය ලෙස සාමාන්‍යයෙන් ක්‍රි
1493 සිට 1479 දක්වා කාලය සැලකේ. IIවන තුත්මෝස්ගේ දේහය ඩේර් එල්-බහ්රිහි හට්ෂෙප්සුට් මතකාගාර දේවස්ථානයට ඉහළින් පිහිටි ස්ථානයකින් සොයාගන්නා ලද අතර, එය දැනට කයිරෝහි ඊජිප්තු කෞතුකාගාරයේ තබා ඇත
පවුල
IIවන තුත්මෝස් යනු Iවන තුත්මෝස් රජුගේ සුළු බිසවක් වූ මුට්නොෆ්‍රෙට්ගේ පුත්‍රයා ය
ඔහු Iවන තුත්මෝස්ගේ නිලයෙන් අඩු පුත්‍රයකු වූ බැවින්, රාජ්‍යත්වය ආරක්ෂා කර ගැනීමට ඔහුව පූර්ණ රාජකීය රුධිරය සහිත ඔහුගේ අර්ධ-සොයුරිය වූ හට්ෂෙප්සුට්හට විවාහ කරදෙන ලදී
ඔහු විසින්  නුබියාවේ සහ නැගෙනහිර මධ්‍යධරණි පෙදෙසේ කැරලි සාර්ථකව මර්දනය කිරීම සහ සංචාරක බෙඩුයින්වරුන්ව පරාජය කිරීම සිදුකළ ද, එය IIවන තුත්මෝස්ගේ අණපරිදි ඔහුගේ සෙන්පතිවරුන් විසින් මෙහෙයවන ලද ඒවා ලෙස සැලකේ. IIවන තුත්මෝස් සිහසුනට පත්වුවද, ඔහු එතරම් ප්‍රමුඛ චරිතයක් නොවූ බව පැවසේ
IIවන තුත්මෝස්ට දාව හට්ෂෙප්සුට්ට නෙෆරුරේ නම් දියණියක විය
ඔහුගේ මරණයට පෙර සුළුබිසවක් වූ ඉසෙට් විසින් බිහිකළ පුත්‍රයායි, ප්‍රකට IIIවන තුත්මෝස් නමින් රාජ්‍යත්වය පත් වූයේ
ඇතැම් පුරාවිද්‍යාඥයන් විශ්වාස කරන්නේ IIවන තුත්මෝස්ගේ සිහසුන පිටුපස සිටි බලවේගය හට්ෂෙප්සුට් බවයි. එයට හේතුව පසුකලෙක ඇගේ රාජ්‍ය සමයේ ක්‍රියාත්මක වූ අභ්‍යන්තර සහ විදේශ ප්‍රතිපත්ති මෙකලට සමානත්වයක් දැක්වීමත්, සිය පියා විසින් තමන් සිහසුනට පත්කිරීමට අපේක්ෂා කළ බවට හට්ෂෙප්සුට් විසින් කළ ප්‍රකාශයත් ය
කාර්නැක්හි පිවිසුම් ද්වාරයේ IIවන තුත්මෝස්ගේ සමයේ නිමවූ කැටයම් අතර හට්ෂෙප්සුට් ඇගේ සැමියා සමග සිටින අයුරු මෙන්ම, තනිව සිටින අයුරු ද දැක්වෙන කැටයම් ඇත
සිය සැමියා මියයාමෙන් පසු සැමියාගේ ලාබාල උරුමකරු වූ IIIවන තුත්මෝස්ගේ සමයේ ඇය පාරාවෝ ලෙස සිංහාසනාරූඪ වී ඇත
මේ බව “රැජිනගේ නියෝජිතයින් විසින් පිවිසුම් ද්වාරයේ වූ ඇගේ ඇතැම් කාර්ටුෂවලින් ළාබාල රජුගේ නාමය ඉවත් කොට තිබීමෙන්” පෙනී යයි
මැනතෝගේ විස්තරය තුළ IIවන තුත්මෝස්, "චෙබ්රොන්" (මෙය ඔහුගේ පෙරනාමය වූ ආඛෙපෙරෙන්රේ යන්නෙන් නිර්මාණය වූවකි) ලෙස හඳුන්වා ඇති අතර, ඔහුට වර්ෂ 13ක රාජ්‍ය සමයක් ලබා දී ඇත
නමුත් මෙම චරිතය බොහෝ විද්වතුන් අතර මතභේදාත්මක ය
ඇතැම් විද්වතුන් ඔහුගේ රාජ්‍ය සමය වර්ෂ 3ක් බව ප්‍රකාශ කරන්නේ ඔහුගේ උච්චතම දිනය සඳහන් සටහන වර්ෂය 1 II අඛෙට් දිනය 8 ශිලාවෙහි සඳහන් බැවිනි
දින සහ රාජ්‍ය සමයේ දිග
මැනතෝගේ විස්තරය ඊජිප්තුවේදීන් අතර විවාදයට භාජනය වී ඇත්තේ ඔහුගේ රාජ්‍ය සමය පිළිබඳ පවතින වාර්තා අල්ප නිසායි
පැරණි විද්වතුන් ඔහුගේ රාජ්‍ය සමය අවුරුදු 13ක් ලෙස විශ්වාස කළ ද, නව විද්වතුන් විශ්වාස කරන්නේ එය අවුරුදු 3-4ක් වැනි කෙටි කාලයක් බවයි. එසේම IIවන තුත්මෝස් සමයේ නිර්මාණය වූ ස්කැරබ් කුරුමිණි රූ සහ ස්මාරක සංඛ්‍යාව ද අල්ප ය
Iවන අමෙන්හොටෙප් රජ සමයේ සිදු වූ බව පැවසෙන සොතිස් තාරකාව හිරු සමග උදාවීම ආශ්‍රයෙන් ඇස්තමේන්තුගත කළ විට IIවන තුත්මෝස්ගේ රාජ්‍ය සමය ලෙස ක්‍රි
1493 සිට 1479 ලැබේ
මෙම උදාවීම ප්‍රකාශ කරන ලද ස්ථානය නිශ්චිත නැති බැවින් තුත්මෝස් සඳහා ක්‍රි
1513 – 1499 කාලය ද යෝජනා වී ඇත
එසේම ඔහුට පෙර රාජ්‍ය කළ Iවන තුත්මෝස් රජුගේ රාජ්‍ය සමයේ දිග නිශ්චිතව නිර්ණය කොට නැති වීම ද මෙයට හේතු වී ඇත
එසේවුවත්, විද්වතුන් සාමාන්‍යයෙන් පිළිගන්නේ ඔහු ක්‍රි
1493 හෝ 1492 සිට 1479 දක්වා රාජ්‍ය පාලනය සිදු කරන්නට ඇති බවයි.

කෙටි රාජ්‍ය සමය පිළිබඳ තර්කය

IIවන තුත්මෝස්ගේ සමය ආරම්භ වන විටත් වියපත්ව සිටි ගෘහනිර්මාණ ශිල්පියකු වන ඉනෙනි මේ පාලකයාගේ සම්පූර්ණ රාජ්‍ය සමයේ මෙන්ම හට්ෂෙප්සුට්ගේ සමයේ ද සේවය කොට ඇත
මීට අමතරව, නව රාජධානි නිලධාරීන්ගේ සොහොන්ගැබ්වල ස්වයංචරිතාපදාන තුළ IIවන තුත්මෝස් පිළිබඳ වාර්තා අල්ප ය
කිසියම් රජකුගේ රාජ්‍ය සමය නිර්ණයට දින නිර්ණිත ලේඛන නොමැති විට, ඔහු ඉදිකළ ස්මාරක ආශ්‍රයෙන් දිනනිර්ණය සිදුකරනු ලැබේ
නමුත් මේ රජු පිළිබඳ එසේ නිර්ණය කිරීම අපහසු වන්නේ ඔහුගේ ස්මාරක බොහෝමයක් හට්ෂෙප්සුට් විසින් ඇගේ භාවිතයට යොදා ගැනීම හේතුවෙන්, IIIවන තුත්මෝස් රජු විසින් සෙසු ස්මාරකවල කිසිදු වගවිභාගයකින් තොරව IIවන තුත්මෝස්ගේ නාමය යළි සටහන් කොට ඇති නිසායි
කෙසේනමුත්, සෙම්නා, කුම්මා, සහ එලිෆන්ටයින් යන ප්‍රදේශවල මේ රජු විසින් ඉදිකළ දේවස්ථාන හැරෙන්නට, IIවන තුත්මෝස් ඉදිකළ එකම විශාල ස්මාරකය වන්නේ කාර්නැක්හි සිව්වන අටලුවේ අංගනය ඉදිරියෙන් පිහිටා තිබූ හුනුගලින් තැනූ ද්වාර මාලකයයි
නමුත් මෙම ස්මාරකය පවා IIවන තුත්මෝස් සමයේ ඉදිකර අවසන් කිරීමට නොහැකි වූ බැවින් ඔහුගේ පුත් IIIවන තුත්මෝස් විසින් නිමකර ඇත
මෙය ද IIවන තුත්මෝස්ගේ කෙටි රාජ්‍ය සමය පිළිබඳ සාක්ෂියකි
පසුව IIIවන අමෙන්හොටෙප් රජු විසින් මෙම ද්වාරයේ කොටස් ගලවා එහි ගල් කුට්ටි තෙවන අටලුව තැනීමට යොදාගන්නා ලදී
1987දී, ලුක් ගැබෝල්ඩි විසින් Iවන තුත්මෝස්, IIවන තුත්මෝස් සහ හට්ෂෙප්සුට්ගේ සමයේ ඉතිරිව පවතින ස්කැරබ් (ගොම කුරුමිණි) රූප සංඛ්‍යාව සංඛ්‍යානාත්මකව විශ්ලේෂණය කරන ලදී
වෙනත් ස්මාරක සිය භාවිතයට යොදාගනු ලැබුව ද, ස්කැරබ් රූ ඉතා කුඩා බැවින් ඒවායේ නම් වෙනස් කිරීම ප්‍රායෝගික නොවිණි
මේ නිසා මෙම ක්‍රමය මෙම යුගය පිළිබඳ අධ්‍යයනයට ඉතා සුදුසු විය
හට්ෂෙප්සුට්ගේ රාජ්‍ය සමය වර්ෂ 21කුත් මාස 9කුත් පවතින්නට ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ
ගැබෝල්ඩි අවධාරණය කළේ ඔහුගේ අධ්‍යයනය තුළ Iවන තුත්මෝස් සහ හට්ෂෙප්සුට් හා සසඳන විට IIවන තුත්මෝස්ට අදාළ වූයේ ස්කැරබ් රූ ඉතා සුළු සංඛ්‍යාවක් බවයි. උදාහරණයක් ලෙස ෆ්ලින්ඩර්ස් පෙට්‍රීගේ මුල්කාලීන ස්කැරබ් මුද්‍රා අධ්‍යයන අනුව Iවන තුත්මෝස්ට මුද්‍රා 86කුත්, IIවන තුත්මෝස් වෙනුවෙන් 19කුත් සහ හට්ෂෙප්සුට් වෙනුවෙන් මුද්‍රා 149කුත් හමු වී ඇත
වඩාත් නූතන අධ්‍යයන අනුව ජේගර් විසින් ඇස්තමේන්තු කර ඇති ස්කැරබ් මුද්‍රා සංඛ්‍යා නම්  Iවන තුත්මෝස් සඳහා 241කුත්, හට්ෂෙප්සුට් වෙනුවෙන් 463කුත් සහ IIවන තුත්මෝස් වෙනුවෙන් මුද්‍රා 65ක් පමණකුත් ය
මේ අනුව IIවන තුත්මෝස් යටතේ නිර්මාණය වී ඇති ස්කැරබ් රූ සංඛ්‍යාව ඉතා කුඩා බැවින් රජුගේ රාජ්‍ය සමය ද කෙටි එකක් බව පැවසිය හැක
මේ පදනම අනුව, ගැබෝල්ඩි ඇස්තමේන්තුගත කර ඇති පරිදි Iවන සහ IIවන තුත්මෝස්ගේ රාජ්‍ය සමයයන් පිළිවෙලින් ආසන්නව වර්ෂ 11ක් සහ වර්ෂ 3ක් වේ
එමෙන්ම IIවන තුත්මෝස්ගේ රාජ්‍ය සමයේ දිග ඊජිප්තුවේදීන් අතර නොයෙකුත් වාදවිවාදයන්ට තුඩු දී ඇති අතර, ඔහුගේ සමයට අයත් වාර්තා ද හමුවන්නේ ස්වල්පයකි
දිගු රාජ්‍ය සමය පිළිබඳ තර්කය
සම්ප්‍රදායිකව තුත්මෝස්ගේ රාජ්‍ය සමය ලෙස තවමත් භාවිත වන්නේ වර්ෂ 13ක් හෝ 14කි
නමුත් ඉනෙනිගේ ස්වයංචරිතාපදානය අනුව, තුත්මෝස් ඉතා කෙටි කාලයක් රාජ්‍ය පාලනය කළ බව වටහාගත හැකි වුවද, එහි IIවන තුත්මෝස් හඳුන්වා ඇත්තේ "කැදැල්ලේ සිටින උකුස්සා" ලෙසයි
ඒ අනුව ඇතැම්විට සිහසුනට පත් වන විට ඔහු ළමා වියේ සිටි බව හැඟී යයි
නමුත් ඔහු දරුවන් දෙදෙනකුට--නෙෆරුරේ සහ IIIවන තුත්මෝස්—පියා වන තෙක් ජීවත් වූ බැවින්, ඔහු අවුරුදු 13ක් වැනි දිගු කාලයක් රාජ්‍ය කරන්නට ඇතැයි මත පල වී ඇත
ජර්මානු ඊජිප්තුවේදියකු වන ජේ. වොන් බෙකරැත් මෙම තර්කය IIවන තුත්මෝස්ගේ 13 වර්ෂ රාජ්‍ය සමය සඳහා ආධාර කොට දක්වයි. ඇලන් ගාඩිනර් සඳහන් කරන්නේ, 1900දී ජෝර්ජස් ඩෙයාර්සි විසින් හඳුනාගන්නා ලද තුත්මෝස්ගේ 18වන වර්ෂයට යෝජිත ස්මාරකයේ නිශ්චිත පිහිටීම අනාවරණය කොටගෙන නැති බවයි. අදවන විට පිළිගැනෙන්නේ මෙම ශිලාලේඛනය හට්ෂෙප්සුට්හට අයත් එකක් බවයි. වොන් බෙකරැත් නිරීක්ෂණය කොට ඇත්තේ වර්ෂය 18 දිනය ඊජිප්තු නිලධාරියකුගේ ශිලාලේඛනයක කැඩීගිය කොටසක සඳහන් බැවින්, එය ‍බොහෝවිට හට්ෂෙප්සුට්ගේ පෙරනාමය වන මාට්කරේ යන්නට අදාළ වන බවයි. මේ පිළිබඳසැකයට බඳුන් වූ තවත් කරුණක් නම් හට්ෂෙප්සුට් ඇගේ 16වන වර්ෂයේ දී සෙඩ් සංවත්සරය සැමරීමයි
වොන් බෙකරැත් විශ්වාස කරන්නේ මෙය ඇගේ පියා වූ Iවන තුත්මෝස්ගේ මරණින් වසර 30කට පසු සිදුවූවක් බවයි. එවිට හට්ෂෙප්සුට් සහ Iවන තුත්මෝස්ගේ රාජ්‍ය සමයයන් අතර ඇතිවන වර්ෂ 13 – 14ක හිදැස IIවන තුත්මෝස්ගේ රාජසමය ලෙස සැලකිය හැකි වේ
වොන් බෙකරැත් මීට අමතරව අවධාරණය කරන්නේ ශේෂ වී ඇති වස්තූන්ගේ සංඛ්‍යාව අනුව IIවන තුත්මෝස්ගේ රාජ්‍යසමයේ දිග නිර්ණයට ඊජිප්තුවේදීන් සතුව නිශ්චිත නිර්ණායක  නොමැති බවයි.

කැතරින් රෝරිජ් යෝජනා කොට ඇත්තේ හට්ෂෙප්සුට් විසින් ඉදිකළේ යැයි පැවසෙන රජුන්ගේ නිම්නයේ KV20 සොහොන්ගැබ, IIවන තුත්මෝස්ගේ නියම සොහොන්ගැබ බවයි. මෙය සත්‍යයක් නම්, මෙය IIවන තුත්මෝස්ගේ දැවැන්තම ගොඩනැගිලි ව්‍යාපෘතිය වන අතර, මෙය ඉදිකිරීමට වර්ෂ කිහිපයක්ම ගත වූ නිසා රජුගේ දීර්ඝ රාජ්‍ය සමය තහවුරු වේ
ලුක් ගැබොල්ඩි අනුව, ප්‍රංශ පුරාවිද්‍යාඥයන් පිරිසක් විසින් කාර්නැක්හි මෑතක දී සිදුකළ ගවේෂණයක දී, 4වන අටලුවට ඉදිරිපසින් IIවන තුත්මෝස්ගේ අටලුවක සහ සමෘද්ධිමත් උත්සව අංගණයක සාධක හමු වී ඇත
මේ අතර, ප්‍රංශ ඊජිප්තුවේදීන් පිරිසක් විසින් කාර්නැක්හි IIවන තුත්මෝස් විසින් ඉදිකළ දෙවොලක ගල්කුට්ටි සහ යාත්‍රා (barque) සිද්ධස්ථානයක් අනාවරණය කොටගෙන තිබේ
මේ අනුව, අවසානයේ, සිග්මන්ට් වයිසොකි යෝජනා කොට ඇත්තේ ඩේර් එල්-බහ්රිහි හට්ෂෙප්සුට්ගේ අවමංගල දේවස්ථානය මුලින් IIවන තුත්මෝස් විසින් ඔහුගේ මතකාගාර දෙවොල ලෙස ආරම්භ කරන්නට ඇති බවයි. පසුව IIIවන තුත්මෝස් විසින් මෙහි ඇතැම් ස්ථානවල ඇති හට්ෂෙප්සුට්ගේ රූ වෙනුවට IIවන තුත්මෝස්ගේ රූප ඇතුළත් කොට ඇත
එම ස්ථාන IIවන තුත්මෝස් විසින් ඉදිකළ ස්ථාන විය හැකි ය
එසේම IIවන තුත්මෝස් විසින් සෙම්නාහි ඛ්නුම් දෙවොල අලංකාර කොට ඇත
මෙම නව පුරාවිද්‍යාත්මක සාක්ෂි පිළිබඳ යළි සලකා බැලීමේ දී රජුගේ කෙටි රාජ්‍ය සමයට අදාළ ඇතැම් තර්කයන් වලංගු නොවන බව වටහා ගත හැක
විශේෂයෙන්ම IIවන තුත්මෝස්ගේ යැයි සැලකිය හැකි සොහොන්ගැබක් හමු නොවීම සහ අවමංගල දේවස්ථානයක් නොමැති වීම හා ප්‍රධාන ව්‍යාපෘති කිසිවක් සිදුකොට නොතිබීම යන සාධක මෙහි දී උදාහරණ ලෙස දැක්විය හැක
IIවන තුත්මෝස්ගේ කාර්නැක් ගොඩනැගිලි ව්‍යාපෘති මගින් ද, ඔහුගේ රාජ්‍ය සමය වර්ෂ 3ට වඩා 13කට ආසන්න කාලයක් පැවති බව හඟවයි.

යුධ ව්‍යාපාර
තුත්මෝස්ගේ රාජාභිෂේකයත් සමග, කුෂ් රාජ්‍යය කැරලි ගැසූ අතර, මෙය බොහෝ විට ඊජිප්තුවේ පාලකයා වෙනස් වීමත් සමග පුරුද්දක් වශයෙන් සිදු වූ දෙයකි
Iවන තුත්මෝස් විසින් නූබියානු රාජ්‍යය සම්පූර්ණයෙන්ම යටත් කොට ගෙන තිබිණි
නමුත් ඛෙන්තෙනොෆර් වෙතින් කැරලි ඇති විය
මේ හේතුවෙන් ඊජිප්තු ජනපදවාසීන්ට Iවන තුත්මෝස් ඉදිකළ බලකොටුව තෙක් පසුබැසීමට සිදු විය
මේ කාලයේ සිය තරුණවියේ පසු වූ IIවන තුත්මෝස් නුබියාව වෙත හමුදාවක් පිටත් කොට යැවූ නමුත්, ඔහු විසින් එය මෙහෙයවූයේ නැත
ඔහුගේ පියාගේ සෙන්පතීන්ගේ සහාය ඇතිව මෙම කැරැල්ල පහසුවෙන් මැඬපැවැත්වීමට ඔහුට හැකි විය
මෙම යුධ ව්‍යාපාරය පිළිබඳ වාර්තාවක් ජොසෆස් නම් ඉතිහාසඥයා විසින් ඉතියෝපික යුද්ධය ලෙස දක්වා ඇත
මීට අමතරව තුත්මෝස් විසින් සිනායිහි ෂාසු බෙඩුයින්වරුනට එරෙහිව ද යුධ ව්‍යාපාරයක් දියත් කළ බව අහ්මෝස් පෙන්-නෙඛ්බෙට් විසින් සඳහන් කොට ඇත
මෙම යුධ ව්‍යාපාරය කුඩා ආක්‍රමණයක් ලෙස පැවසුණ ද, කර්ට් සෙති විසින් සඳහන් කොට ඇති පරිදි, ඔහුට හමු වූ ලේඛන කොටසක උතුරු රෙටෙනු, හෝ සිරියාව දක්වා සිදු වූ යුධ ව්‍යාපාරයක් පිළිබඳ සඳහන් වේ
මේ අනුව ඔවුන් නිය් නැමැති ස්ථානය දක්වා දුරට ආක්‍රමණය මෙහෙයවා ඇත
යුප්‍රටිස් තරණය කොට නැවත පැමිණීමේ දී Iවන තුත්මෝස් අලින් දඩයම් කළේ ද නිය් නැමැති පෙදෙසේදී ය
මේ අනුව පැහැදිළි වන්නේ ෂාසු ආක්‍රමණය, සිරියාව වෙත සිදුකළ ආක්‍රමණයේ දී වූ එක් සටනක් පමණක් බවයි.

මමිය

IIවන තුත්මෝස්ගේ මමිය සොයාගන්නා ලද්දේ 1881දී අනාවරණය කරගත් ඩේර් එල්-බහ්රි රහස් කුටියක් තුළිනි
ඔහුගේ මමිය වෙනත් 18වන සහ 19වන රාජවංශයේ පාලකයින්ගේ මමී අතර තැන්පත් කොට තිබිණි
මෙම සෙසු මමී අතර Iවන අහ්මෝස්, Iවන අමෙන්හොටෙප්, Iවන තුත්මෝස්, IIIවන තුත්මෝස්, Iවන රැම්සෙස්, Iවන සෙටි, IIවන රැම්සෙස්, සහ IXවන රැම්සෙස් යන රජවරුන්ගේ සිරුරු ද විය
1886 ජූලි 1දින ගැස්ටන් මැස්පරෝ විසින් මෙම මමියේ වෙළුම් ලිහා බලන ලදී
මෙම මමිය ඔහුගේ පියා වන Iවන තුත්මෝස්ගේ යැයි සැලකෙන මමියට රූපීයව සමානත්වයක්, විශේෂයෙන්ම මමියේ මුහුණ සහ හිසේ හැඩය අතින් සමානත්වයක් දක්වයි. IIවන තුත්මෝස්ගේ දේහයට පුරාතන සොහොන් සොරුන්ගෙන් දැඩි ලෙස හානි සිදු විය
උරහිස් සන්ධියේ දී එහි වම් බාහුව බිඳී ඇති අතර, වැලමිට සන්ධියේ දී යටි බාහුව වෙන් වී ඇත
එසේම වැලමිටට පහළින් දකුණු බාහුව කපා වෙන්කොට ඇත
ඔහුගේ පූර්ව උදර බිත්තියට සහ පපුවේ වැඩි පෙදෙසක් පොරවක් වැනි ආයුධයකින් හානි සිදුකොට ‍ඇත
මීට අමතරව, ඔහුගේ දකුණු පාදය ඔහුගේ දේහයෙන් වෙන්කොට ඇත
මෙම හානි මරණයෙන් පසුව සිදු වූ ඒවායි
නමුත් IIවන තුත්මෝස්ගේ ජීවිතය සැපවත් එකක් නොවූ බව ගැස්ටන් මැස්පරෝ මෙලෙස සඳහන් කරයි
නික්මගිය පාරාවෝ ලෙස
බයිබලයේ පැරණි තෙස්තමේන්තුවේ සඳහන් නික්මගිය පාරාවෝ නාමය සඳහා ඉදිරිපත්ව ඇති නම් අතුරින් IIවන තුත්මෝස් නාමය ජනප්‍රිය එකකි
ඇල්ෆ්‍රඩ් එඩර්ෂයිම් සිය "පැරණි තෙස්තමේන්තු බයිබල් ඉතිහාසය" නම් ග්‍රන්ථය තුළ පවසන්නේ IIවන තුත්මෝස් මෙම චරිතය සඳහා වඩාත්ම ගැළපෙන පුද්ගලයා බවයි. එයට හේතුව ඔහුගේ රාජ්‍ය සමය කෙටි, සමෘද්ධිමත් සමයක් නමුත් අනුප්‍රාප්තියට පුත්‍රයකු නොමැතිව මියයාමත් ය
ඔහුගේ වැන්දඹුව වූ හට්ෂෙප්සුට් පළමුව උපරාජයා (IIIවන තුත්මෝස් වෙනුවෙන්) බවටත්, අනතුරුව පාරාවෝ බවටත් පත් වූවා ය
එඩර්ෂයිම් පවසන්නේ එකල ඊජිප්තුව සහ හිටයිට් අධිරාජ්‍යය පුරා ව්‍යාප්ත වූ වසංගතයක් නිසා ඇති වූ තුවාල දක්නට ලැබෙන එකම පාරාවෝ මමිය IIවන තුත්මෝස්ගේ මමිය බවයි.

මේවාත් බලන්න
 පුරාතන ඊජිප්තුවේ ඉතිහාසය
 ඊජිප්තුවේ දහඅටවන රාජවංශය

මූලාශ්‍ර

බාහිර සබැඳි

ක්‍රි
1479 මරණ
ඊජිප්තුවේ දහඅටවන රාජවංශයේ පාරාවෝවරුන්
පුරාතන ඊජිප්තු මමී
පුරාතන ළමා පාලකයෝ
උපන් වර්ෂ නොදන්නා පුද්ගලයින්
ඊජිප්තු කෞතුකාගාරය
හට්ෂෙප්සුට්
තුත්මෝස් I
තුත්මෝස් II
මියොංජොං රජු (1534 ජූලි 3 – 1567 අගෝස්තු 3, රාජ්‍ය සමය
1545 - 1567) යනු කොරියාවේ ජොසොන් රාජවංශයේ 13වන පාලකයායි
ඔහු ජුංජොං රජුගේ දෙවන පුත්‍රයා වූ අතර, ඔහුගේ මව ජුංජොංගේ තෙවන අගබිසව වූ මුන්ජොං අගබිසව විය
1545දී, සිය අර්ධ-සොයුරා වූ ඉන්ජොං මියයාමෙන් පසු සිහසුනට පත්වන විට ඔහුගේ වයස අවුරුදු 12කි
රාජ්‍යය පාලනය කිරීමට ඔහු ලාබාල වැඩි නිසා ඔහුගේ මය වූ මුන්ජොං අගබිසව ඔහුගේ නමින් රාජ්‍යය පාලනය කළා ය
දේශපාලන පක්ෂ
මියොංජොං බලයට පත්වන කාලයේ දේශපාලන පක්ෂ දෙකක් පැවතිණි
එනම් ඉන්ජොංගේ මව් පාර්ශ්වයේ මාමණ්ඩිය වූ යූන් ඉම්ගේ මහා යූන් පක්ෂය, සහ මියොංජොංගේ මව් පාර්ශ්වයේ මාමාවරුන් වූ යූන් වොන්-හ්යොං සහ යූන් වොන්-රෝගේ කුඩා යූන් පක්ෂයයි
(යූන් ඉම් සහ යූන් සොයුරන් එකල සමීප ඥාතීන් වූහ - යූන් ඉම්ගේ මීමුත්තණුවන්, යූන් සොයුරන්ගේ මහා මී මුත්තණුවන්ගේ අයියා විය
) 1544දී ජුංජොංගෙන් පසු ඉන්ජොං බලයට පත්වීමත් සමග මහා යූන්වරුන් බලය හිමිකරගත්ත ද, මුන්ජොං අගබිසවගේ ආරක්ෂාව ලද ප්‍රතිවාදී කුඩා යූන්වරුනව මාලිගයෙන් නෙරපීමට ඔවුනට නොහැකි විය
1545දී ඉන්ජොං රජු මියයාමත් සමග කුඩා යූන් පක්ෂය මහා යූන් විස්ථාපනය කරමින් මාලිගයේ බලයට පත් වූ අතර, ඔවුන්ගේ ප්‍රතිපාක්ෂිකයන්ව සාහසික ලෙස 1545 සිව්වන වියත් ශෝධනය මගින් නෙරපා දමන ලදී
මෙහි දී යූන් ඉම් ඇතුළු ඔහුගේ බොහෝ අනුගාමිකයන්ට දඬුවම් පමුණුවන ලදී
යුන් වොන්-හ්යොංගේ පිබිදීම
කුඩා යූන් පක්ෂය සිය විරුද්ධවාදීන්ට පහරදෙන්නට විය
1546දී යුන් වොන්-හ්යොං සිය වැඩිමහල් සොයුරා වූ යුන් වොන්-රෝට දෝෂාභියෝග කර පසුව ඔහුට දඬුවම් පැමිණ වී ය
රජයෙන් විරුද්ධත්වයක් එල්ල නොවූ බැවින් යුන් වොන්-හ්යොං 1548දී අභ්‍යන්තර කටයුතු අමාත්‍ය ලෙසත්, 1551දී උප අග්‍රාමාත්‍ය බවටත් අවසානයේ 1563දී අග්‍රාමාත්‍ය බවටත් පත් විය
යුන් වොන්-හ්යොං දැඩි පාලනයක් ගෙනගිය ද, මුන්ජොං රැජින කාර්යසාධනීය රාජ්‍ය පාලිකාවක් වූවා ය
ඇය පෙර වංශවතුනට හිමිව තිබූ ඉඩම් මහජනයා අතර බෙදාදුන්නා ය
කෙසේනමුත්, රජු 20වන වියට පත්වන විට ඇයට රාජ්‍ය පාලනය රජුට භාරදීමට සිදු විය
මුන්ජොං රැජිනගේ මරණය
1565දී මුන්ජොං මව්බිසව මියයාමත් සමග, තනිව රාජ්‍ය පාලනය කිරීමට සිතූ රජු යුන් වොන්-හ්යොං සහ ඔහුගේ දෙවන බිරිඳ වූ ජොං නන්-ජොං මරාදැමීමට අදහස් කළේ ය
ජොං නන්-ජොං මුන්ජොං අගබිසවගේ සමීප මිතුරියක් සහ දෙවන නෑනණ්ඩිය වූ බැවින් ඇය ද බලය අතින් වර්ධනය වූවා ය
යුන් වොන්-හ්යොං රජය තුළ දූෂණය පැතිරයන්නට ඉඩදුන්නේ ය
මෙලෙසින් රාජ්‍ය අස්ථායී වන විට, ජුර්චෙන්වරුන්, ජපනුන් සහ කැරලිකාර කණ්ඩායම් රජයට තර්ජනයක් වන්නට විය
කැරලි නායකයකු වූ ඉම් කොක්-ජොං 1552දී අත්අඩංගුවට ගෙන මරණ දඬුවම ලබාදුණි
නමුත් විදේශ ආක්‍රමණ දිගටම පැවතිණි
සිය දේශසීමා ආරක්ෂා කරගැනීමට ජොසොන් රාජවංශයට සිය හමුදා සහ නාවික හමුදා ප්‍රතිසංවිධානය කිරීමට සිදු විය
මරණය සහ අනුප්‍රාප්තිය
බලය සියතට ලබාගැනීමෙන් පසු මියොංජොං ආණ්ඩුවේ ප්‍රතිසංස්කරණ ඇරඹීම සඳහා පිටුවහල් කොට තිබූ සරිම් විද්වතුන් නැවත කැඳවී ය
නමුත් තවත් වසර දෙකකට පසු පුත්‍රයකු නොමැතිව ඔහු වියගියේ ය
ඔහුගේ අර්ධ-බෑණා වූ සොන්ජෝ රජු 1567දී සිහසුනට පත් විය
ජුංජොං රජු (중종)
 මව
පප්යොං යූන් වංශයේ මුන්ජොං අගබිසව (문정왕후 윤씨)
 බිසව
චොංසොං ෂිම් වංශයේ ඉන්සුන් අගබිසව (인순왕후 심씨)
 දරුවන්
සුන්හෝ අනුප්‍රාප්තික කුමරු (순회세자, 1551–1563)

ඔහුගේ සම්පූර්ණ මරණාපර නාමය
 කොරියාවේ මහා මියොංජොං ගොංහොන් හොන්‍යුයි සෝමුන් ග්වංසුක් ග්යොංහ්යෝ රජ
 명종공헌헌의소문광숙경효대왕
 明宗恭憲獻毅昭文光肅敬孝大王

සටහන්

බාහිර සබැඳි
 http
koreandb
net/Koreanking/html/person/pki60013.htm
 http
//chosonsillok
org/inspection/insp_king
id=kma

1534 උපත්
1567 මරණ
ජෝසුන් පාලකයින්
16වන සියවසේ කොරියානු රාජ්‍යත්වය
මුන්ජොං රජු (1414–1452) ජොසොන් රාජවංශයේ පස්වන පාලකයා වන අතර, ඔහු විසින් 1450 සිට 1452 දක්වා කොරියාව පාලනය කොට ඇත
ඔහු සේජොං රජුගේ වැඩිමහල් පුත්‍රයා වූ අතර, 1450දී ඔහු සිහසුනට පත් විය
නමුත් ඉන් වසර දෙකකට පදු රෝගී තත්ත්වයක් හේතුවෙන් ඔහු මියගියේ ය
ඔහුගෙන් පසු ඔහුගේ පුත් ජොසොන්හි දන්ජොං සිහසුනට පත් විය
මුන්ජොං රජුගේ බෙහෝ කාර්යසාධනයන් ඔහු කුමරකුව සිටි අවධියේ සිදු වූ ඒවා විය
ජල ආමානය නිපදවීමේ ප්‍රධාන ගෞරවය ජං යොං-සිල්ට හිමි වුවද, ජොසොන් රාජවංශයේ වාර්ෂික වාර්තා පවසන්නේ කිරුළහිමි කුමරුන් විසින් පොළොවේ ජල මට්ටම් මිනුම් සොයාගත් බවයි. ඔහු අදවන විට වඩාත් ප්‍රකට හ්වාචාව වැඩිදියුණු කළ අතර, ඒ සඳහා ඔහුගේ බාල සොයුරු ඉම් යුං (යි ගු, 임영대군 이구) ද දායක වී ඇත
එසේම සේජොං රජුගේ අවසාන කාලයේ රජුගේ රෝගී තත්ත්වයන් නිසා රාජ්‍ය කටයුතු මෙහෙයවන්නට ඇතැයි සැලකේ.

මුන්ජොං ජොසොන් රාජවංශයේ වැඩිම නාලයක් කිරුළහිමි කුමරු තනතුර හෙබ වූ පුද්ගලයා ද වේ
ඔහු 1421 සිට 1450 දක්වා වසර 29ක් එම තනතුර හොබවා ඇත
1442 සිට 1450දී සිහසුනට පත්වන තෙක් ඔහු සිය ලියා වූ සේජොං රජුට උපරාජයකු ලෙස සේවය කොට ඇත
සේජොං රජු (세종)
මව
චොංසොං ෂිම් වංශයේ සෝහොන් අගබිසව (소헌왕후 심씨, සැප්තැම්බර් 28, 1395 – මාර්තු 24, 1446)
බිසෝවරුන් සහ ඔවුන්ගේ දරුවන්
අන්දොං කිම් වංශයේ රාජකීය වංශවත් හ්වි බිසව (휘빈 김씨, 1410–1429) - දරුවන් නැත
හා-ඉයුම් බොං වංශයේ රාජකීය වංශවත් සුන් බිසව (순빈 봉씨, 1414–1436) - දරුවන් නැත
අන්දොං ක්වොන් වංශයේ හ්යොන්දොක් අගබිසව (현덕왕후 권씨, 1418–1441)
 යි හොං-වි, රාජකීය අනුප්‍රාප්තික කුමරු (이홍위 왕세자), එකම පුත්‍රයායි
 නම් නොලද දියණියක් (ළමා වියේදී මියගිය)
 ග්යොංහ්යේ කුමරිය (경혜공주, 1436 – දෙසැම්බර් 30, 1473), 2වන දියණිය
 නම්යං හොං වංශයේ රාජකීය වංශවත් සුක් බිසව (숙빈 홍씨)
 නම් නොලද දියණියක් (ළමා වියේ මියගිය)
 යැං සා-චික් (사칙 양씨)
 ග්යොංසුක් කුමරිය (경숙옹주, 1439–
)
 නම් නොලද දියණියක් (ළමාවියේ මියගිය)
 නම්ප්යොං මුන් වංශයේ මූන් සුක්-උයි (숙의 문씨, 1426 – සැප්තැම්බර් 26, 1508) - දරුවන් නැත
ක්වොන් සෝ-යොං (소용 권씨)
 දරුවන් නැත
ජොං සෝ-යොං (소용 정씨)
 නම් නොලද පුත්‍රයෙක් (ළමාවියේ මියගිය)
 යූන් සෝ-හුන් (소훈 윤씨)
 දරුවන් නැත
යූ ස්‍යුං-හ්වි (승휘 유씨)
 දරුවන් නැත
ජං පාලිකාව (상궁 장씨)
 නම් නොලද පුත්‍රයෙක් (ළමාවියේ මියගිය)

සේජොං රජු කොරියානු ඉතිහාසයේ ශ්‍රේෂ්ඨතම රජු ලෙස සැලකෙයි
නමුත් ඔහුට යහපත් ලේලිවරුන් සිටියේ නැත
පළමු ලේලිවරිය අහිමිවීමෙන් පසු ඔහු හා-ඉයුම් බොං වංශයේ රාජකීය වංශවත් සුන් බිසව (순빈 봉씨) පිළිබඳ විමසිලිමත් විය
පළමු ලේලිය වූ අන්දොං කිම් වංශයේ රාජකීය වංශවත් හ්වි බිසව‍ට මුන්ජොංගේ ප්‍රේමය දිනාගැනීමට අවශ්‍ය විය
ඇය මුන්ජොංගේ පෙම්වතියගේ පාවහන් දවා මද්‍යසාර සමග අළු පානය කළා ය
මේ පිළිබඳ දැනගත් සේජොං රජ ජොසොන් රාජවංශයේ කාන්තාවකට ලද හැකි දෙවන උසස්ම තනතුරින් ඇයව නෙරපා දැමී ය
අන්දොං කිම් වංශයේ රාජකීය වංශව්ත හ්වි බිසව තනතුරින් නෙරපීමත් සමග, හා-ඉයුම් බොං වංශයේ රාජකීය වංශවත් සුන් බිසව (순빈 봉씨) කිරුළහිමි කුමරුගේ දෙවන බිසව බවට පත්වූවා ය
කෙසේනමුත්, හුදකලා තැනැත්තියක වූ ඇය සෝ-සං (소쌍) නැමැති සේවිකාවකට පෙම් කළා ය
එසේම ඇය මත්පැන් කෙරෙහි අධික ප්‍රියතාවක් දැක්වූවා ය
එකල අධිකව මත්පැන් පානය කරන කතුන් නොහොබිනා යැයි සැලකිණි
රජු විසින් ඇය සමලිංගික තැනැත්තියක බව හෙළිකරගැනීමත් සමග ඇයව ද තනතුරෙන් පහකෙරිණි
අවසානයේ අන්දොං ක්වොන් වංශයේ අගබිසව මුන්ජොංගේ තෙවන බිරිඳ බවට පත්වූවා ය
ඇය මුන්ජොංගේ ආදරය ලද එකම තැනැත්තිය වූ අතර, ඇය ග්යොංහ්යේ කුමරිය සහ දන්ජොං කුමරුට උපත ලබාදුන්නා ය
මුන්ජොං මියගිය පසු දන්ජොං ඊළඟ රජු බවට පත් විය
ඇය ආරවලු ඇතිකරගත් තැනැත්තියක නොවූව ද, ඇය සිය පුතු බිහි කළ පසු මියගියා ය
ඔහුගේ සම්පූර්ණ මරණාපර නාමය
 කොරියාවේ මහා මුන්ජොං ගොංසුන් හ්‍යුම්ම්යුං ඉන්සුක් ග්වංමුන් සොංහ්යෝ රජ
 문종공순흠명인숙광문성효대왕
 文宗恭順欽明仁肅光文聖孝大王

මූලාශ්‍ර

ජොසොන් පාලකයින්
1414 උපත්
1452 මරණ
15වන සියවසේ කොරියානු රජවරුන්
චොල්ජොං රජු (1831 ජූලි 25 – 1863 දෙසැම්බර් 13, රාජ්‍ය සමය
1849–1863) යනු කොරියානු ජොසොන් රාජවංශයේ 25වන පාලකයායි
ඔහු යොංජෝ රජුගේ රු ඥාතියකු ද වේ
පසුබිම
19වන සියවස ආරම්භය වන විට, ජොසොන් රාජ්‍යයට අගබිසෝවරුවන් කිහිපදෙනකු දායාද කළ අන්දොං කිම් වංශය කොරියාවේ සෑම ප්‍රදේශයකම පාහේ බලය පැතිරවීමට සමත් විය
මෙම සමාජ ඒකාකාරීත්වය ජනතාව අසහනයට පත්කළේ ය
භාණ්ඩාගාරයෙන් මුදල් වංචා කිරීම දූෂණය රජයන්නට වූ අතර, මෙය ඉහළ තනතුරු දරන්නන්වද වෙලාගත්තේ ය
ස්වාභාවික උවදුරු බහුල වීමත් සමග, කැරැලි ද පැනනැගිණි
සැබැවින්ම මේ කාලය ඉතිහාසයේ අඳුරුතම යුගයක් ලෙස සැලකේ.

අන්දොං කිම් වංශයේ එකම අභිප්‍රාය වූයේ ඔවුන්ගේ බලපෑම පවත්වා ගැනීමයි
සැබැවින්ම ඔවුන්ගේ ව්‍යාපාරය වූයේ රාජකීය පවුල අභිබවනය කිරීම වූ අතර, මේ හේතුවෙන් රාජකීය පවුලේ නියෝජිතයින් සියල්ලම පාහේ සෝල්වලින් පලාගියහ
රාජකීය පවුල සිහසුනට සඳහා බුද්ධිමත්, යෝග්‍ය තැනැත්තන් බිහිකළ විට ඔවුනව කුමන්ත්‍රණ චෝදනා කොට මරණ දඬුවම පැමිණවීම හෝ පිටුවහල් කිරීම සිදු විය
මේ නිසා හොන්ජොං රජු පුතකු නොමැතිව මියගිය පසු, සිහසුනට යෝග්‍ය උරුමකරුවකු සොයාගත නොහැකි විය
දිවිය
උරුමකරුවකු නොමැතිව හොන්ජොං රජු මියයාමෙන් පසු 1849දී සිහසුනට පත්වන විට චෝල්ජොංගේ වයස අවුරුදු 19කි
ජොසොන්හි 21වන පාලකයා වූ යොංජෝ රජුගේ දූරස්ථ ඥාතියකු වූ චොල්ජොං, සිහසුනට පත්කිරීම සඳහා වැන්දඹු අගබිසව විසින් හදාවඩා ගන්නා ලදී
අනාගත චොල්ජොං රජු උපත ලැබූයේ ගංග්හ්වා දිවයිනේ දී ය
ඔහුගේ පවුලේ සාමාජිකයින් හිංසාවන්ගෙන් බේරීමට එම පෙදෙසට පලාගොස් තිබිණි
රාජකීය නියෝජිතයින් (අනාගත රජුව සොයාගැනීම සඳහා පැමිණි විට) ගංග්හ්වා දිවයිනට පැමිණි විට, ඔවුන්‍ දුටුවේ දැනට ඉතිරිව ඇති යි වංශිකයන් දිළින්දන් අතර ක්ලගෙවන බවයි. දිළිඳුකම සහ නොයෙකුත් අවමානයන් මධ්‍යයේ 1849දී, ජොන්-ග්යේ කුමරුගේ (යොංජෝ රජුගේ මීමුණුපුරා) 3වන පුත්‍රයා වූ 18 වියැති යි බ්යොන්/සොං (අනාගත චොල්ජොං රජු) රජු ලෙසට ප්‍රකාශ කෙරිණි
ජොසොන් රාජවංශයේ ආරම්භයේ සිටම කොරියානු රජවරුන් සිය පුතුන්ගේ අධ්‍යාපනයට මූලිකත්වය දී තිබිණි
නමුත් තමන්ව රාජ්‍යයේ සිහසුනට ඔසවා තැබූ බවට වූ නිවේදනයේ එක අකුරකුදු කියවීමට චොල්ජොංට හැකි වූයේ නැත
අන්දොං කිම්වරුනට නම්, චොල්ජොං විශිෂ්ඨ තේරීමක් විය
ඔහුගේ නූගත්කම රජුව මෙහෙයවීමට ඔවුනට වූ වාසියක් විය
මේ අනුව හෙළි වී ඇත්තේ චොල්ජොං විසින් රාජ්‍යය අවුරුදු 13ක්ම පාලනය කළ ද, ඔහුගේ අවසන් දින කිහිපය වනතුරුත් ඔහු ගෞරවනීයව හැසිරෙන අයුරු හෝ රාජකීය වස්ත්‍ර පළඳින අයුරු නිසිලෙස නොදැන සිටි බවයි. එමනිසා වඩාත් අනර්ඝ රෙදිපිළි පැළඳිය ද රජු ධීවරයකු මෙන් දිස් වූ බව පැවසේ
අන්දොං කිම්වරු චොල්ජොංව මෙහෙයවීම සඳහා 1851දී චොල්ජොංව කිම් මුන්-ග්‍යුන් නැමැති කිම් වංශිකයකුගේ දියණියකට විවාහ කරදෙන ලදී
ඇයව මරණාපරව චොරින් අගබිසව ලෙස හැඳින්විණි
මරණය
1863 දෙසැම්බර් මස චොල්ජොං රජු මියයන විට ඔහුට වයස 32කි
ඔහුට සිහසුනට පිරිමි අනුප්‍රාප්තිකයකු සිටියේ නැත
මෙම මරණය ඔහුව සිහසුනට පත්කළ අන්දොං කිම්වරුන්ගේම ක්‍රියාවක් යැයි සැකකෙරේ
ඔහුට පුතුන් පස්දෙනකු සහ දියණියන් සයදෙනකු වුව ද, ඉන් ළමාවිය පසුකිරීමට හැකිවූයේ එක් දියණියකට පමණි
මහා ජොන්-ග්යේ කුමරු (전계대원군, 1785–1841)
 මව
යොම් වංශයේ යොංසොං කුමරිය (용성부대부인 염씨)
 බිසෝවරුන් සහ ඔවුන්ගේ දරුවන්
අන්දොං කිම් වංශයේ චොරින් අගබිසව (철인왕후 김씨, 1837–1878)
දරුවන් නැත
 හොං පවුලේ දෙවන අගබිසව  - නාමය "හ්යෝ-ජොං"
පාක් ග්වයි-ඉන් (귀인 박씨)
 ජෝ ග්වයි-ඉන් (귀인 조씨)
 ලී ග්වයි-ඉන් (귀인 이씨)
 පුත්‍රයෙක් 
 දියණියන් දෙදෙනෙක් 
 බං සුක්-උයි (숙의 방씨)
 බෝම් සුක්-උයි (숙의 범씨)
 යෝංහ්යේ කුමරිය (영혜옹주, 1859 – ජූලි 4, 1872)
ඇය පාක් යෝං-හ්යෝ නම් වංශවතා සමග විවාහ විය
ඇගේ මිණිපිරිය වූ පාක් චන්-ජු ආර්යාව, ඇගේ පස්වන මස්සිනා වූ වු කුමරු සමග විවාහ විය
ලී මාලිග ස්ත්‍රිය (궁인 이씨)
 කිම් මාලිග ස්ත්‍රිය (궁인 김씨)
 පාක් මාලිග ස්ත්‍රිය (궁인 박씨)

හන්ජා නම
මේ රජුගේ නම හන්ජාවලින් 李昪 වේ
හංගුල්වලින් එය යි බ්යෝන් වේ
කෙසේනමුත්, බොහෝ චීන මූලාශ්‍රවල ඔහුගේ නම බොහෝ විට 李昇, එනම් යි සෝං ලෙස වරදවා දක්වා ඇත
මෙය බහුල වැරදීමකි
එයට හේතුව 昪 යන අක්ෂරය විරළ නිසායි
නමුත් 昇 අක්ෂරය, බහුල ය
තනතුරු 
 වොන්බොම් උතුමාණන්, ජොංග්යේ කුමරුගේ 3වන පුත්‍ර
 රාජකීය මහෝත්තම කොරියාවේ දෝග්වන් කුමරු, සිහසුනේ උරුමකරු වන (1848–1849)
කොරියාවේ රාජකීය මහෝත්තම රජු (1849–1863)

ඔහුගේ සම්පූර්ණ මරණාපර නාමය 
 කොරියාවේ මහා චොල්ජොං හුයියුන් ජොංග්‍යුක් සුදොක් සුන්සොං හ්‍යුම්‍ම්‍යුං ග්වංදෝ දොන්වොන් චංහ්වා මුන්හ්යොන් මුසොං හොනින් යොංහ්යෝ රජ
 철종희윤정극수덕순성흠명광도돈원창화문현무성헌인영효대왕
 哲宗熙倫正極粹德純聖欽命光道敦元彰化文顯武成獻仁英孝大王

පෙළපත

මේවාත් බලන්න
කොරියාවේ රජවරුන්ගේ ලැයිස්තුව
ජොසොන් රාජවංශයේ දේශපාලනය
ජොසොන් රාජවංශය
කොරියාවේ ඉතිහාසය

මූලාශ්‍ර

වැඩිදුර කියවීමට

කියුමිංස්, බෘස්
Korea's Place in the Sun
A Modern History
නිව් යෝක්
ISBN 0-393-04011-9

ජෝසුන් පාලකයින්
යි ගෘහය
1831 උපත්
1863 මරණ
19වන සියවසේ කොරියානු රජවරුන්
ජොසොන්හි දන්ජොං (23 ජූලි 1441 – 24 දෙසැම්බර් 1457, රාජ්‍ය සමය 1452 - 1455) යනු ජොසොන් රාජවංශයේ හයවන රජුයි
ඔහුගේ මාමණ්ඩිය (පසුව සේජෝ රජු බවට පත් වූ) විසින් ඔහුට සිහසුන අත්හැරීමට බලකොට යොංවොල් ප්‍රාන්තය වෙත පිටුවහල් කරන ලදී
පසුව එහිදී ඔහුව ඝාතනය කෙරුණු අතර, ශේෂයන් භූමදාන කරන ලදී
රාජ්‍ය සමය
ඔහුගේ උපතින් දි‍නකට පසුව, ඔහුගේ මව වූ හ්යුන්දොක් අගබිසව (1418  1441) මියගියා ය
දන්ජොං රජු සිය පියා වූ ජොසොන්හි මුන්ජොං රජුගෙන් පසු රජකමට පත්වන විට ඔහුගේ වයස අවුරුදු 12කි
රාජ්‍ය පාලනයට ඔහු ලාබාල වැඩි වූ බැවින්, රාජධානියේ රජය එහි ප්‍රධාන අමාත්‍ය හ්වංබෝ ඉන් සහ ඔහුගේ උප-ප්‍රධාන අමාත්‍ය සෙන්පති කිම් ජොංසෝ යටතට පත් විය
1453දී, රජුගේ මාමණ්ඩිය වූ ජොසොන්හි සේජෝ විසින් මෙහෙයවූ කුමන්ත්‍රණයක් මගින් රජය සේජෝ අතට පත් විය
මෙහිදී සේජෝ විසින් මහා සේජොං රජුගේ රාජසභාවේ සේවය කළ බොහෝ විද්වතුන්ගෙන් සහ නිලධාරීන්ගෙන් සිය සිහසුනට පත්වීමේ අපේක්ෂාවට සහාය වන ලෙස ඉල්ලා සිටියේ ය
හ්වංබෝ ඉන් සහ කිම් ජොංසෝව අල්ලාගෙන ග්යොංබොක්ගුං මාලිගයේ දොරටුව ඉදිරිපිට දී මරාදමන ලදී
1455දී දන්ජොංව බලයෙන් පහකොට යොංවොල් ප්‍රාන්තය වෙත පිටුවහල් කරන ලදී
එම වර්ෂයේම, මාලිගයේ අමාත්‍යවරුන් සය දෙනෙක් දන්ජොංව නැවත සිහසුනට පත්කිරීමට උත්සාහ ගත්ත ද, ඔයුන්ගේ සැලසුම හෙලීවීමෙන් පසු වහාම ඔවුනට දඬුවම් පැමිණවිණි
මෙය තම පාලනයට බාධාවක් වේ යැයි සතූ සේජෝ රාජසභාවේ අවවාද පිළිගත් අතර, දන්ජොං තනතුරෙන් නිදහස් කරන ලදී
1457දී, දන්ජොං පිටුවහල් කළ භූමියේ ඔහුගේ නිවස තුළ දී ඝාතනය කෙරිණි
පිටුවහල් කළ කාලෙය් දන්ජොංගේ පදවිය අහෝසි කෙරුණු අතර, පසුව ඔහුව හැඳින්වූයේ "නොසන් කුමරු" (노산군) යන නාමයෙනි
සුක්ජොං රජ සමයේ, විද්වතුන් විසින් ඔහුගේ තනතුර යළි පිහිටුවීමට යෝජනා කළ අතර, 1698දී නිලයෙන් පහත හෙළුණු නොසන් කුමරු මරණාපරව නිලයෙන් ඔසවා තැබිණි
එහිදී ඔහුට "දන්ජොං" යන මරණාපර නාමය ලබා දී, එතැන්සිට දන්ජොං රජු ලෙස හඳුන්වන ලදී
මුන්ජොං රජු (문종)
මව
අන්දොං ක්වොන් වංශයේ හ්යොන්දොක් අගබිසව (현덕왕후 권씨,12 මාර්තු 1418 – 24 ජූලි 1441)
බිසෝවරුන් සහ ඔවුන්ගේ දරුවන්