Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
දෙවනුවට ඉදිරිපත් කරන ලද මතය ට සහය පලකරන්නන් ගේ අදහස වන්නේ රජයන් අන්තර්ජාල ප්‍රජාවට ස්වයං පාලනයකට ඉඩ හැරිය යුතු බවයි. ජෝන් පෙරී බාර්ලෝ ලෝකයේ රටවලට අමතා ප්‍රකාශ කරන ලද්දේ නියම වශයෙන් ගැටුම් පවතින අවස්ථාවේ දී, වැරදි සිදු වන අවස්ථාවේ දී අපි ඒවා සඳුනා ගෙන අපගේ ක්‍රමයට ඒවා විසඳා ගනිමු
අපි අපේ ම සාමාජ ගිවිසුම නිර්මාණය කරමු
මෙම පාලනය හට ගන්නේ අපගේ ලෝකයේ තත්වයනට අනුව මිස අන්‍යයකුගේ නොවේ
අපගේ ලෝකය වෙනස් ය
(බාර්ලෝ ං ඪඑචලඅරඅටඉඔන ඔෆ ටහඑ ඊනඩඑපඑනඩඑනචඑ ඔෆ ඡයබඑරසපඅචඑ)
වඩා සමබර විකල්පය වන්නේ අන්තර්ජාල අපක්‍රමණයයි
නීතිමය සීමාවන් නොමැති ව සම්පූර්ණයෙන් ම නිදහසේ ජීවත්විය හැකි මනසක් මනුෂ්‍යයින් සතුව පවතී
මානව ශිෂ්ටාචාරය තම මනස (සාමූහික) සංවර්ධනය කරයි
අප සියලු ම දෙනාට අවශ්‍යය වන්නේ නීතිමය බාධා වලින් තොරව ජීවත් වීමේ නිදහස යි
අප ඔබට හානියක් නොකරන බවටසහතික වන නිසා අපගේ ජීවිත වලට අනවසරයෙන් ඇතුළු වීමට ඔබට සදාචාලාත්මක අයිතියක් නොමැත
එම නිසා අනවසරයෙන් ඇතුළු වීම නවත්වන්න
අනෙකුත් විචාරකයන් ගේ තර්කය නම් ජාතීන් දෙකක් අතර සමථයකට පත්වූ තත්වයක් වන අතර ලෝරන්ස් ලෙසිග් ගේ තර්කය නම් නීතිමය ප්‍රශ්ණය වන්නෙ ජාතීන් දෙකක නියමයන් යොදා ගැනීමේ දී ඒවා යොදා ගන්නේ කෙසේ ද ඒවාට යටත් වන්නේ කවු ද ඒවා දෙරටේ දීම යොදා ගත හැකි ද යන්න්යි
(ලෙසිග් සංග්‍රහය 190) බාහිරින් ආකර්ෂණීය ලෙස පෙනුන ද අන්තර්ජාල අපක්‍රමණයට මුලපිරීම අනතර්ජාලය සහ එය පාලනය කරන නීති සම්බන්ධයෙන් වන බලපෑම ඉතා අල්පය
ප්‍රායෝගික වශයෙන් අන්තර්ජාලය භාවිත කරන්නා සෘජුවම පරිගණකයේ මධ්‍යම පාලනයට සම්බන්ධ වී සිටින රටේ නීතියට අනුව පාලනය කරනු ලබයි
ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදය් ජේක් බේකර් නමැත්තා ඔහුගේ ඉලෙක්ට්‍රොනික මාධ්‍යය තුළ හැසිරීම නිසා අපරාධ චෝදනා වලට ලක් වූ අතර සහ සමීප මිතුරන් අතර ලේඛන හුවමාරු කර ගැනීමේ මෘදුකාංගය භාවිත කරන බොහෝ දෙනෙක් ප්‍රකාශන හිමිකම උල්ලංඝනය කිරීමේ සිවිල් නීතිය යටතේ නඩු පවරන ලදී
මෙම ක්‍රමය ගැටළුසහගත වන්නේ ජාත්‍යන්තර මට්ටමේ නඩු හබ වලදීය
සිවිල් නඩුවක ඔප්පු කිරීමේ භාරය සම්බන්ධයෙන් පවතින වෙනස්කම් නිසා අධිකරණ බලය සම්බන්ධ ප්‍රශ්ණ ඇතිවිය හැකීය
ඇමෙරිකාවේ කීර්තිමත් පුද්ගලයෙකු ඇමෙරිකානු අන්තර්ජාල සඟරාවක් මඟින් තමාට අපහාස කලේ යැයි වන්දි ඉල්ලා පැවරූ නඩුව ජයග්‍රහණය සඳහා දුෂ්කරතාවන් ට මුහුණ දීමට සිදු විය
වැඩිහිටි නීතිය යනු වැඩිවන වැඩිහිටි ජනගහනය සම්බන්ධයෙන් බලපාන ඒ පිළිබඳ අවධානයක් යොමු කරන නීතියේ ක්ෂේත්‍රය යි
ප්‍රභේදයන් 

වැඩිහිටි නීතිය සමන්ව්ත වන ප්‍රධාන ආකර තුනකි
ඉඩකඩම් සැලසුම් සහ පරිපාලන බදු ප්‍රශ්ණ ද ඇතුළුව
 වෛද්‍යාධාර, අබලතාව සහ දිගුකාලීන රැකබලා ගැනීම
භාරකාරත්වය, සංරක්ෂණ සහ වගකීම් සහ විශවාසවනත කම

ඉහතින් දැක්වූ කරුණු වලට අමතර ව ඉඩකඩම් සැලසුම් කිරීම, අන්තිම කැමති පත්‍ර, භාර, භාරකාරත්වය, වැඩිහිටි අපවාදයෙන් ආරක්ෂා කිරීම, නොසැලකීම සහ රැවටීම, ජීවිතාන්ත සැලසුම්, සියලුම ආකාරයේ අබලතාවයන් සහ වෛද්‍යය පහසුකම්, විශ්‍රාමික සැලසුම්, සමාජ අරක්ෂණ ප්‍රතිලාභ, වෛද්‍යාධාර ආවරණ, වෛද්‍යාධාර සැලසුම්, (එක්සත් ජනපදයේ නම්) පාරිභෝගික ආරක්ෂණය, සාත්තු නිවාස, නි්වෙස් තුල රැකබලා ගැනීම, ඇටර්නි බලය, විශේ’ෂඥ හෝ වෛද්‍යය උපදෙස් සැලකිල්ල, ප්‍රකාශන සහ ඇටර්නි බලය, ගෙවල් හිමි/කුලී නිවැසි අවශ්‍යයතා, නිශ්චල දේපළ, උකස් ආධාර, විවිධ මට්ටමේ උපදෙස්, අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ උපදෙස් ලබා දීම සහ අයිතිවාසිකම් වෙනුවෙන් පෙනී සිටීම, බදු ගෙවීම්, වෙනස්කම් සැලකීම වැනි ක්ෂේත්‍ර වැඩිහිටි නීතියට ඇතුළත් වේ
වැඩිහිටි නීතියේ ඉතිහාසය 

ඇමෙරිකානු වැඩිහිටි පණත (ුංං) හිටපු ජනාධිපති ලිනඩන් බී. ජොන්සන් විසින් 1965 ජූලි මස 14 වන දින නීතියක් බවට මුලින්ම අත්සන් කරන ලද අතර (එම වර්ෂයේ දීම මෙඩිකෙයාර් ආයතනය පිහිටුවන ලදී) එය සෞඛ්‍යය සහ මානව සේවා දෙපාර්තමේන්තුව තුළ මහළු පරිපාලන ආංශය (ංුං) පිහිටුවීම සඳහා මහෝපකාරී විය
ඇමෙරිකානු වැඩිහිටි පණත මෙම ක්ෂේත්‍රයේ ප්‍රජා පාලනය සහ සේවා වැඩසටහන් පර්යේෂණ සඳහා මුදල් සැපයීම ආදර්ශණ සහ පුහුණු වැඩසටහන් සඳහා ජනපද රාජ්‍යයන් ට බලය පවරා ඇත
1972 දී ඇමෙරිකානු වැඩිහිටි පණත සංශෝධනය කරමින් වැඩිහිටියන් සඳහා ජාතික පෝෂණ වැඩපිළිවෙලක් එකතු කරන ලදී
ඇමෙරිකානු වැඩිහිටි පණත සිය රෝගී වූ හෝ අබල දුබලතාවන් ඇති වයස්ගත ආදරණීයයන් රැක බලා ගනීමට දුෂ්කරතාවන් ඇති සිය දහස් ගණනක් වූ පවුල් සාමාජිකයින්ට අධාර කිරීම අරමුණු කරගෙන 2000 වර්ෂයේ දී ජාතික පවුල් රැකවල් ලබාදීමේ ආධාරක වැඩසටහන ඇතුළත් කිරීමට නැවත වරක් සංශෝධනය කරන ලදී
මෙම වැඩසටහන උපදේශණ සේවා, ආධාරක කණ්ඩායම් සහ වෙනත් ප්‍රජා මූලික සේවා වැනි රාජ්‍යය සහ ප්‍රාදෙශීය ආයතන අතර ඒකාබද්ධ සේවාවන් සඳහා මූල්‍යයමය ප්‍රතිපාදන සපයනු ලබයි
මෙම සේවාවන් දුබල සහ වයස්ගත සාමාජිකයන් සඳහා රැකවරණය සැලසීම කේන්ද්‍ර කර ගෙන ඇත
තව ද මෙම වැඩසටහන මඟින් අවුරුදු 18 හෝ ඊට අඩු දරුවන් සඳහා රැකවරණය සලසන වැඩිහිටි නෑදෑයන් සිටින පවුල් ඒකක සේවාවන් සැපයීම ද සිදු කරයි
වැඩිහිටි නීතිය සහ සම්බන්ධ වෘත්තීන් වැඩිහිටි නීති ක්ෂේත්‍රයේ වර්ධනය වෙමින් පවතින වෘත්තීන් වන්නේ නීතීඥ, නීති සහයක, නීති ලෙඛකාධිකාරී, මනෝ චිකිත්සක, රැවරණ සපයුම්කරු, මූල්‍යය සැලසුම්කරු, ප්‍රතිපත්ති සම්පාදක සහ නීතිවේදී ප්‍රතිලාභ විශේෂඥ, හොඳම ව්‍යාපාරික මණ්ඩලය, නීතිපති කාර්යාලය, පාරිභෝගික ආරක්ෂක ඒජන්සිය, දේශපාලනය ගැන අවධානයෙන් සිටින කණ්ඩායම්, සෞඛ්‍යය රැකවරණ සපයන්නන්, පරීක්ෂක, අවමංගල්‍යය සැලසුම්කරුව, මැසිවිලි උපදේශක, අයථාභාවිතය සහ වංචා පරීක්ෂක, අධ්‍යාපක, නිෂ්පාදන වර්ධක, ප්‍රවාහන පහසුකම් සැපයුම්කරු, විනෝදාස්වාදය සහ සංචාරක මඟ පෙන්වන්නන්, දේපළ නියෝජිත, උකස් තැරැව්කරු, රක්ෂණය සපයන්නන් සහ වැඩිහිටි සහායක වැනි වෘත්තීන් ය
ඕනෑම වෘත්තීය ක්ෂේත්‍රයකට මහළු වෙමින් පවතින සමාජය ට ප්‍රතිලාභයන් සැලසිය හැකිය
පෞද්ගලිකත්වයේ නීතිය පුද්ගලයෙකු සතු පෞද්ගලිකත්ව අයිතිවාසිකම් ආරක්ෂා කිරීම ට අවධානය යොමු කරනු ලබන නීතිය යි
බොහෝ රටවල් පෞද්ගලිකත්වය තනි පුද්ගල අයිතිවාසිමක් මිස ආයතනික අයිතිවාසිකමක් ලෙස නොසලකන බව අර්ථ දැක්වීවෙන් ම පෙනී යයි
රජයන් සහ වෙනත් සංවිධාන විවිධ අරමුණු සඳහා පුද්ගල තොරතුරු රැස්කර තබා ගනී
පෞද්ගලිකත්ව නීතිය මඟින් එම ආයතන විසින් මෙවැනි තොරතුරු එක්රැස් කිරීමට සහ භාවිතා කිරීමට සීමාවන් පනවයි. මූලික පෞද්ගලිකත්ව මූලධර්මයන් ලොව පුරා බොහෝ පෞද්ගලිකත්ව නීති සඳහා පදනම් වී ඇත්තේ සාධාරණ ලෙස තොරතුරු භාවිත කිරීමේ මූලධර්මයන වේ
එම මූලධර්මයන් වන්නේ විවෘතභාවය පෙද්ගලික තොරතුරු භාවිතයන් සහ මූලධර්මයන් ගේ විවෘතභාවය පිළිබඳ මූලික ප්‍රතිපත්තියක් තිබිය යුතුය
සාමාන්‍යයෙන් පෞද්ගලිකත්ව මූලධර්මයන් ප්‍රකාශයට පත්කිරීම මෙහි ප්‍රතිථලයයි
තොරතුරු එකරැස් කිරීම සීමා කිරීම පුද්ගලික තොරතුරු රැස්කර ගත හැකි වන්නේ සඳහන් කරන ලද අරමුණක් සඳහා නෛතික සහ සාධාරණ අන්දමින් සහ දැනුවත්බවකින් සහ ඒ සඳහා කැමැත්ත ඇතුවය
මෙම මූලධර්මය අනුව පුද්ගලයෙකුට ඒ සඳහා එකඟ වීම සහ එකඟ නොවීම තීරණය කල හැකිය
විශේෂිත අරමුණ පුද්ගලික තොරතුරු එක රැස්කර ගන්නා අවස්ථාවේදී ම එහි අරමුණ කුමකි ද යන්න පැහැදිලි කල යුතුය
එ මඟින් එම තොරතුරු ඒ අරමුණු වලින් පරිබාහිර ව තව දුරටත් භාවිතය සීමාකෙරේ
වෙළඳ හවුල්කරුවන් සමඟ ගනුදෙනු වල දී හෝ පුවත් පත්‍රිකා හෝ අමතර නිෂ්පාදන තොරතුරු යැවීම අවස්ථා වල දී එකඟත්වය පල කල විට ඒ සඳහා සඳහන් කරන ලද අරමුණ දැක්විය යුතුය
භාවිතයේ සීමා පුද්ගලික තොරතුරු දක්වන ලද අරමුණ හැරෙන්න ට වෙනත් අරමුණු සඳහා එම තැනැත්තාගේ අවසරය සහ නීතියේ අවසරය ඇතිව පමණක් යොදා ගත යුතුය
පුවත් පත්‍රිකාවක් යැවීම සඳහා ලබාගත් විද්්‍යුත් ලිපිනය අමතර නිෂ්පාදන තොරතරු යැවීම එම තැනැත්තාගේ අවසරය නොමැති ව නොකල යුතුය
තොරතුරු වල තත්වය පුද්ගලික තොරතුරු නිවැරදි, සම්පූර්ණ, කාලානුරූපී සහ එවා භාවිතයේ අරමුණ සඳහා අදාළ විය යුතුය
මෙය සෞඛ්‍යාරක්ෂක තීරණ සහ මූල්‍යයමය තීරණ වැනි තීරණාත්මක තීන්දු ගන්නා ක්ෂේත්‍ර සම්බන්ධයෙන් ඉතා වැදගත් මුලධර්මයක් වන අතර විශ්වාස කළ හැකි තොරතුරු පමණක් එම අරමුණු සඳහා භාවිතා කළ යුතුය
තනි පුද්ගල සහභාගීත්වය සෑම තොරතුරක් මඟින් ම ඉතා වැදගත් තීරණ වලට එළඹෙන නිසා තම පුද්ගලික තොරතුරු පරීක්ෂා කිරීම සහ ඒවා නිවැරදි කිරීම ට සෑම පුද්ගලයෙකුටම අයිතියක් ඇත
පුද්ගලික තොරතුරු නැති වීම, බලය නොලත් ප්‍රවේශය, විනාශ කිරීම, වෙනස් කිරීම සහ හෙළි කිරීම වැනි අවධානම් වලින් ආරක්ෂා කර ගත යුතුවේ
ආයතනයේ පුද්ගලික ප්‍රතිපත්ති වලට අනුකූලව ආයතනයේ කවුරුන් හෝ මේ සම්බන්ධයෙන් වග කිව යුතුය
පටිපාටීය නීතිය සීවීල් සහ අපරාධ පටිපාටීයකරණයේ දී, අධිකරණය විසින් සිදු වූයේ කුමක් ද යන්න විමර්ශනය කර තීන්දු කිරීම සඳහා අනුගමනය කරනු ලබන රීතින් වලින් සමන්විත වේ
මෙම රීතීන් සම්පාදනය කරණු ලබන්නේ අධිකරණය වෙතට ගෙන එනු ලබන නඩු වලදී නිසි ක්‍රියාදාමය සාධාරණ සහ ස්ථාවර අයුරින් ක්‍රියාවේ යෙදවෙන (ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපයයේ) හෝ මූලිකව සාධාරණත්වය ඉෂ්ට වන (පොදු නීති සම්ප්‍රදාය අනුගමනය කරන රටවල් වල) පරිදි ය
නීතිඥයින් විසින් පටිපාටීය නීතියේ ක්‍රියාවලිය මඟින්, හිමිකම් සහ විත්තිවචකයන් ගේ වලංගුභාවය පිරික්සුමට යොදා ගනු ලබන සත්තාවී නීතයෙන් වෙන් කර හඳුනා ගනී
සිවිල් සහ දේශපාලිනික අයිතිවාසිකම් ඇතුළත් වන පරිදි පටිපාටීය අයිතිවාසිකම්
 තොරතුරු දැන ගැනීමේ අයිතිය 
 යුක්තිය පසඳ ගැනීමේ ප්‍රවේශ අයිතිය 
 සහභාගිවීමේ අයිතිය පාරිසරික ගැටළු වල දී තොරතුරු දැන ගැනීමේ අයිතිය, යුක්තිය පසිඳලා ගැනීමේ් ප්‍රවේශ අයිතිය සහ සහභාගිවීමේ අයිතිය එක්සත් ජාතීන් ගේ පාරිසරික සම්මුතියේ අනතර්ගත කරන ලද අයිතීන් වන අතර එය ආහුස් සම්මුතිය (1998) ලෙස හඳුන්වයි. පාරිසරික නීති ප්‍රතිපාදනවල දක්නට ලැබෙන මෙම අයිතීන් දක්වා ඇත
කලා  පරිපාලනය  වනාහි  විශ්වවිද්‍යාලයක  හෝ  පාසලක  කලා හා සංස්කෘතික  සංවිධාන  වන  සංගීත වාදන කණ්ඩායම්, නාට්‍ය  සමාගම්  හෝ  ‍ කෞතුකාගාර  සඳහා  සිසුන් කලා   කළමනාකරුවන් ලෙස සුදානම්  කරන  විෂය  ධාරාවකි
කලා  පරිපාලන  වැඩ සටහන්  සංවිධානය  අනුව  සාමාන්‍ය  පරිපාලනයට   අදාළ   අංග  වන  ව්‍යාපාර  පරිපාලනය  උගන්වන  අතරම  ලාභ  නොලබන  කලා  හා  සංස්කෘතික  ආයතන  පරිපාලනයට  අදාළ විශේෂඥ  දැනුම ලබා  දෙන  විෂය  මාලාවන්ද  මීට  ඇතුළත්   කර  ඇත
වැඩසටහන 

කලා  පරිපාලන  විෂය ධාරා වැඩසටහන් මඟින්  සිසුන්ට   ඩිප්ලෝමා,  සමාන්‍ය  උපාධි  හා  ශාස්ත්‍රපති  උපාධි   ඇතුළත්  සහතික  පත්‍ර  හා  අක්තපත්‍ර  ප්‍රදානය  කරනු   ලැබේ
මේ  වැඩසටහන්  අනුව  රාජ්‍ය  පරිපාලනය,  ව්‍යාපාර   පරිපාලනය  හා  කළමනාකරණය    වැනි   පවතින  පරිපාලන  ක්‍රමවේදයන්  සමඟ   මිශ්‍රවූ   විෂය  මාලාවක්   පවත්වාගෙන   යනු  ලැබේ
සැබැවින්ම  සමහර   විශ්ව විද්‍යාලයන්හි  කලා පරිපාලන  විෂය මාලාව  M
E  උපාධිය තුළට ගැනෙන  විශේෂඥභාවයෙන්  යුක්තය
සමහර කලා පරිපාලන  විෂය මාලා  වල  සිසුන්ට  කලා  සහ  සංස්කෘතික සංවිධාන වලට  ස්වේච්ඡාවෙන්   බැඳී      නිපුණතාවය  ලබා  ගැනීමට     ප්‍රායෝගික  ක්‍රියාකාරකම් ඇතුළත් ‍කර  ඇත
කලා  පරිපාලකයෝ 

කලා පරිපාලකයන්  සේවය  කරන්නේ  කලා  හා  සංස්කෘතික  සංවිධාන වලය
මෙවැනි  සංවිධාන  ලෙස  කලාගාර,  කෞතුකාගාර,  නා‍ට්‍ය සංසද,  කලා   උත්සව,  කලා  මධ්‍යස්ථාන,   කලා   කවුන්සල,  ප්‍රාදේශීය කලා  මණ්ඩල,  නැටුම්  සමාගම්,  පොදු  කලා  සංවිධාන,  ආබාධිතයන් සඳහා  කලා  සංවිධාන  සහ  ප්‍රාදේශීය   අධිකාරීන්   හැඳින්විය  හැක
කුඩා  සංවිධානවල  කලා  පරිපාලකයකු  එම  සේවා  විකිණීම,  දර්ශන කලින්  වෙන්  කරවා  ගැනීමේ  කටයුතු   මෙන්ම  මුදල්  පාලනය ද කළ  යුතුවේ
විශාල  කලා  සංවිධානයක  නම්  එහි   ගොඩනැගිලි  පහසුකම් පවත්වා   ගැනීම,  නිර්මාණාත්මක   කලාකරුවන්ගේ  (රඟපෑම  හා  අදාළ  වෙනත් කලා කටයුතු )  සේවය  ලබා ගැනීම,  පාලන  කටයුතු  සඳහා   සේවක  පිරිස්   පවත්වා  ගැනීම,  ප්‍රජා  සම්බන්ධතාවක්  තබා  ගැනීම,  සේවා  විකිණීම  සහ  අදාළ   වාර්තා  තබා   ගැනීම  පිළිබඳවද  වගබලා  ගතයුතු වේ
ජ්‍යෙෂ්ඨ  මට්ටමේ   කලා   පරිපාලකයන්  විසින් කළමනාකාර   මණ්ඩලවල   අධ්‍යක්ෂකවරුන්ට   හා  සම්මන්ත්‍රණ  කළමනාකරුවන්ට  උපාය  මාර්ගික   සැලසුම්  කිරීම්  හා  තීරණ  ගැනීම පිළිබඳ  උපදෙස්  ලබා  දීම   කළ   යුතුවේ
වැඩසටහන් 
 

කලා  පරිපාලන  විෂය මාලා  වැඩ සටහන්  එක්සත්  ජනපදය,  එක්සත්  රාජධානිය,   කැනඩාව,  ඕස්ට්‍රේලියාව  යන  රටවල   විශ්වවිද්‍යාල  හා   පාසල්  ගණනාවකම  පවත්වාගෙන  යනු  ලැබේ
එසේම   සමහර   අධ්‍යාපනික   ආයතන  මඟින්  කලාව  ශිල්පීය  මට්ටමින්  පුහුණුවන්නන්ට   හා   අනාගත  වෘත්තීමය  අධ්‍යාපනික  අභිවෘද්ධිය  තකා    කලා  කටයුතු වල  යෙදෙන්නන්ට  සහතික  පත්  ප්‍රදානය   කිරීමේ  ක්‍රමවේද  ඉදිරිපත් කර  ඇත
ආයතනික සමාජ වගකීම (CSR,  ආයතනික විඥානය, ආයතනික පුරවැසිබව, ආයතනික කාර්ය ඵලය, හෝ තිරසාර වගකිව යුතු ව්‍යාපාරය ලෙසින්ද හැඳින්වෙයි) යනු   ව්‍යාපාර ආකෘතියට සමසම්බන්ධ කොට ඇති හා  ආයතනික ස්වරූපයක් ගන්නාවූ ස්ව-යාමනයකි
ප්‍රවේශවීම්‍
ප්‍රවේශවීම්‍( ළඟාකර ගැනීම්‍)

සංස්ථාමය සමාජ වගකීම සඳහා යුරෝපීය මහාද්වීපික හා පුරාතන සම්‍භවයක් ඇති අයගේ ප්‍ර‍වේශයක් වෙනසක් සමහර විස්තර විචාරකයින් හඳුනාගෙන ඇත
යුරෝපයේදී සංස්ථාමය සමාජ වගකීම පිළිබඳ සාකච්‍ඡාව ( විමසීම ) ඉතා විෂම ජාතික ‍වේ
ප්‍රජා මූලික සංවර්ධන ව්‍යාපෘතිවල සංස්ථාමය සමාජ වගකීම සඳහා ප්‍ර‍ වේශය පුළුල් ලෙස පිළිගනිමින් පවතී
මෙහදී තෙල් පදන‍ෙම් දකුණු අප්‍රිකානු මල් මිටියාවතට පත්වීම දැක්විය හැකිය
මෙහි ඔවුන් ප්‍රජාවගේ ළමුන්ට අධ්‍යයන සඳහන් වැඩිහිටියන්ට නව නිපුණතා වර්ධනය සඳහන් අධ්‍යයන මධ්‍යස්ථානයන් ස්ථාපිත කර ඇත
වෙළඳපොළ ගොඩනැගිල්ලක් හරහා ප්‍රජාව සමග සම්‍බන්ධ වීම ක්‍රමානුකූල සාදාරණ වෙළඳාම්‍ මිලට ගැනීම සහතික කිරීම මගින් මාර්ක් සහ ස්පෙන්සර් මෙම ප්‍රජාව තුළ සක්‍රීයව කටයුතු කරයි
වැඩිහිටියන් සඳහා අධ්‍යාපන පහසුකම්‍ස්ථාපිත කිරීම මෙන්ම HIV/AIDS අධ්‍යයන වැඩසටහන් බොහෝ දුරට මීට ඇති විකල්ප ප්‍ර‍වේශ ‍වේ
සංස්ථාමය සමාජ වගකීම්‍වැඩසටහන්වලින් වැඩි ප්‍රමාණයක් අප්‍රිකා‍‍වේ  ස්ථාපිත කර ඇත
ප්‍රදේශීය සංවිධානවලට ආධාර දීම හරහා සංවර්ධනය වන රටවල දිළිඳු ප්‍රජාවන්ට උපකාර කිරීම සංස්ථාමය සමාජ වගකීමට ඇති වඩා පොදු ප්‍රවේශයකි
මෙම ප්‍ර‍වේශය ප්‍රාදේශීය පුද්ගලයින්ගේ නිපුණතා මත ගොඩනැගීම සිදු නොවීමත් අනික් අතට ප්‍රජා මූලික සංවර්ධන ව්‍යාපෘති සමාන්‍යයෙන් දිගුකල් පවතින සංවර්ධනයක් සඳහා මග පෑදීමත් නිසා බොහෝ සංවිධාන මෙම ප්‍ර‍වේශයට කැමැත්තක් නොදක්වයි.

විගණනය හා වාර්තාකරණය

හොඳ ව්‍යාපාර පුරවැසිභාවයක් පෙන්වීමට, ආයතනවලට වාර්තා සංස්ථාමය සමාජ වගකීම්‍වාර්තා කරන නිර්ණායක හා ප්‍රමිතීන් ද අතුළුව සැකසිය හැකිය
v	ජොන් ඒල්නිංස්ටන්ගේ  Triple bottom line  වාර්තාකරණය මත පදනම්‍වන ගිණුම්‍කටයුතු පිළිබඳ AA1000 ප්‍රමිතිය
v	ගෝලීය වාර්තාකරණය මූලික වූ අඛණ්ඩව වාර්තාකරණ නිර්ණායක
v	Verite ගේ අධීක්ෂණ නිර්ණායකයන්
v	සමාජීය ගිණුම්‍කටයුතු  පිළිබඳ ජාත්‍යයන්තර               SA 8000 ප්‍රමිතිය
v	Green Globe සහතික කිරීම, ප්‍රමිතය
v	ISO 14000 පාරිසරික කළමනාකරණ ප්‍රමිතිය
v	එක්සත් ජාතීන්ගේ ගෝලීය ගිවිසුම සමාගම්‍

“වර්ධනය වන සන්නි‍ෙව්‍දනය”  ආකාරයේ වාර්තාකරණයට ඉදිරිපත් වනු ලැබීය
ගිවිසු‍ෙම්‍විශ්වීය මූලධර්ම සමාගම ඉටුකිරීම / සපුරාලීම පිළිබඳ COP වාර්තාව විස්තර කරයි
v	ගිණුම්‍කරණය හා වාර්තාකරණය සඳහා අන්තර්ජාතික ප්‍රමිති පිළිබඳ එක්සත් ජාතීන්ගේ අන්තර් රාජ්‍ය කණ්ඩායම

සාර්ථක කාර්යක්ෂමතා , සංස්ථාමය වගකීම වාර්තා කිරීම සහ සංස්ථාමය පාලනය අනාවරණය පිළිබඳ උපදෙස් ලබාදෙයි
FTSE කණ්ඩායම

සමාගම්‍සංස්ථාමය සමාජ වගකීම ඉටුකිරීම පිළිබඳ ඇගයීමක් වන FTSE Good Index ප්‍රකාශයට පත් කිරීම
සමාජීය හා පාරිසරික ඉටුකිරීම පිළිබඳ අර්ථවත් මැනීමක් අපහසු වුවත් සමහර ජාතීන්ට සංස්ථාමය සමාජ වගකීම්‍වාර්තාකරණය අවශ්‍ය කරයි
බෙහෝ ආයතන දැන් අඛණ්ඩව පර හිතකාමී සංවර්ධනය හා සංස්ථාමය සමාජ වගකීම්‍ගැටලු ආවරණය වන පරිදි බාහිරව විගණනය කරන ලද වාර්ෂික වාර්තා පිළියෙළ කරයි
( Tipple Bottom Line වාර්තා )  

නමුත් මෙම වාර්තාව සැකැස්මෙන් විධියෙන් හා වගකීම්‍ක්‍රම‍ෙව්‍දයන් පුළුල් ලෙස වෙනස් ‍ වේ
( එකම කර්මාන්තය තුළ පවා )  වි‍වේචකයින් මෙම වාර්තා බොරුවට සහාය පෑමක් පමණක් ලෙස ඉවත් කරයි
නිදසුනක් ලෙස ඒන්රන් “වාර්ෂික සංස්ථාමය වගකීම්‍වාර්තාව” හා දුම්කොළ සමාග‍ෙම් සාමාජ වාර්තා දැක්විය හැකිය
භව්‍ය ව්‍යාපාර ප්‍රතිලාභ
සංවිධානයක ස්වභාවය  අනුව CSR  වාසියේ ප්‍රමාණය වෙනස්  ස්වරූපය ගනු ලැබේ
මුල්‍යමය  වාසි  වලින් ඔබ්බට කිය හැකි  වාසි  පිළිබඳ  උපදෙස්  ලබා  දෙන  මුද්‍රිත  ලිපි  විශාල  සංඛ්‍යාවක්  තිබුණත් එය  සංඛ්‍යාත්මක  ලෙස  ප්‍රකාශ කිරීම   අපහසු   කාර්යයකි
යම්  සංවිධානයක  යොදා  ගන්නා  CSR  පිළිබඳ  අර්ථකතනය   එහි කොටස්කරුවන්ගේ බලපෑම, CSR  වෙනුවෙන්  පෙනීසිටින   කණ්ඩායමේ  අදහස,   පරිත්‍යාග   ලබා  ගැනීමට   ගන්නා  උත්සාහයන්  හා ස්වේච්ඡා  කණ්ඩායම්  වල  ක්‍රියාකාරිත්වය   මත   වෙනස්වේ
මානව  සම්පත්
     
CSR  වැඩසටහනක්  තරඟකාරී  උපාධීධාරී ශිෂ්‍ය වෙළඳපොල අවස්ථාවකට බඳවා  ගැනීමේ හා  රඳවා  ගැනීමේ  අධාරකයක්   ලෙසද  තබාගත  හැකිය
අවදානම්   කළමනාකරණය
විශාල  සමාගමක  අවදානම්  කළමනාකරණය   ඉතා   වැදගත්   උපාය  මාර්ගයකි
මෙවැනි  සිදුවීම් නිසා  උසාවි,  ජනමාධ්‍ය, රාජ්‍ය  පාලකයන්, ආයතනයක  අඛන්ඩ  පවත්වා  ගැනීම්  අධ්‍යයනය  කරන  නිලධාරීන්  ආදී  අංශ  වල  අනවශ්‍ය   අවධානයක්   ඇතිවේ
“ සැමවිටම  නිවැරදි  දේ  කිරීමේ ”  සංස්කෘතියක්   සිය  ආයතනය    තුළ  ඇති  කර  ගැනීමෙන්  අවදානම්   පිටු  දැකිය  හැකිය
වෙළෙඳනාම ප්‍රභේදනය

ව්‍යාපාරිකයන්  බහුලව  සිටින  වෙළඳපොලක්  සහිත  සමාගම්  නිතරම  සිය  භාණ්ඩ  හා  සේවා  සඳහා  අද්විතීය  වෙළඳාම්  තත්වයක්  පවත්වා  ගැනීමට  දැඩි  උත්සාහයක  යෙදෙති
CSR  මඟින්   කැපීපෙනෙන   සදාචාර  අගයන්  මත පදනම්වී  ඇති  පාරිභෝගික  විශ්වාසය ගොඩ නැගීමෙහිලා  වැදගත්  භූමිකාවක්  ඉටු  කළ  හැකිය
විවේචනාත්මක‍ විශ්ලේෂණය

සංස්ථාමය සමාජ වගකීම බෙහෝ බහුජාතික සංවිධානවල උපක්‍රමශීලී සැලසුම්‍ක්‍රියාවලිය තුළ ඇත
සමාජ වගකීම පසු පස ඒ හරහා පවතින මානව හා පාරිසරික වගකීම සැඟවුණු ‍ෙච්‍තනාවක් මත ක්‍රියාත්මක  වන්නක්ද ස්ව ඇල්ම ( වාසිය) අවබෝධය නැතිනම් ව්‍යාපාරය ඉක්මවා පවතින ඇල්ම ( වාසිය ) යන්න බොහෝ විවාදයට හා වි‍වේචනයට භාජනය වී ඇත
කොටස්කරුවන් තෘප්තිමත් කිරීමට ලාභ ලැබීමට නිෂ්පාදනයක් කිරීම හෝ සේවාවන් සැපයීමට සමාගම්‍මූලිකව වෙන වෙනම බැඳීසිටින්නේද ( වගකියන්නේද ) යන්න සමහර වි‍වේචකයින් වාද කරයි
මිල්ටන් ෆ්රයිඩ්‍මන් හා අනෙකුත් අය පවසන්නේ ( වාද කරන්නේ ) ව්‍යාපාර කාර්යයේ සමාජ වගකීම සඳහා ඉවක් නොමැති බවයි. මෙම වි‍වේචකයින් පෙන්වා දෙන්නේ සමාගම්‍නීතිය ( සංස්ථා නීතිය ) අනුව සංස්ථා‍වේ ලාභය අඩුවන ඕනෑම ක්‍රියාකාරකමක් සිදු කිරීමෙන් සංස්ථා‍වේ අධ්‍යක්ෂකවරුන් වැළකී සිටීමයි
)

අනෙකුත් වි‍වේචකයින්  වාද කරන්නේ හොඳ ඵලදායී ක්‍රියාමාර්ගවල සමාගම නියැලීමෙන් අනෙක් ඒවා ප්‍රතික්ෂේප කිරීමත් ඒමගින් සමාජීය වශයෙන් හා පාරිසරික වශයෙන් වගකියන සමාගමක් ලෙස තම ප්‍රතිරූපය සකසා ගැනීමත්ය
එය නිදහස්  වෙළඳ පොළට බාධාකරන නැතිනම්‍සමාගමක් ස්වාර්ථය ලුහුබැඳ යෑම මගින් වන සමාජ හා පාරිසරික හානිවල බලපෑම පාලකයාට රජයේ කාර්භාරය කල්තියා නැවැත්වීමට මාන බැලීමක් යැයි අනෙකුත් වි‍වේචකයින් තවමත් වාද කරයි
විවාදාත්මක ව්‍යාපාරික අභිප්‍රාය ( පෙළඹුම්‍හේතු)

සමහර වි‍වේචකයින් විශ්වාස කරන්නේ සංස්ථාමය සමාජ වගකීම්‍වැඩසටහන් බොහෝ විට සංස්ථාවල ප්‍රධාන කටයුතු තුළින් ඇති වන සදාචාරමය ප්‍රශ්නවලින් පොදු මහජන අවධානය වෙනතකට හැරවීමට බොහෝ විට උත්සාහ කරන බවයි. ‍ෙම අන්දමට චෝදනා ලබා සිටින සමාගම්‍අතර ප්‍රධානතම සංස්ථාමය සමාජ වගකීම්‍වාර්ථා සපයන බ්‍රිතාන්‍ය ඇමෙරිකානු දුම් කොළ සමාගම හා ඛනිජ තෙල් යෝධයා වන බ්‍රිතාන්‍ය ඛනිජ තෙල් සංස්ථාව ‍වේ
ඔවුන් ස්වාර්ථ මත කටයුතු කරන සංස්ථා ලාභ වැඩිකර ගැනීමට මුළුමණින්ම තැත් කිරීමට හේතු කීපයක් යෝජනා කර ඇති අතර සමස්තයක් ලෙස සමාජ ප්‍රතිලාභ දියුණු කිරීමට අපොහොසත් ‍වේ
උදාහරණයක් ලෙස මැක්ඩොනල්ඩ්‍සමාගම සදාචාර විරෝධී ව්‍යාපාර ප්‍රතිපත්තීන් පිළිබඳ සංස්ථාමය සමාජ වගකීම්‍ව්‍යාපාරයේ නියැලෙන්නන්ගේ දැඩි වි‍ෙව්‍චනයට ලක් වූ අතර මැක්ලිබල් නඩු‍වේදී විනිසුරු ( නඩුකාරයා)  රෝජර් බෙල් විසින් ගත් තීරණය අනුව සේවකයින්ට හොඳින් නොසැලකීම , නොමඟ යවන සුළ්‍ර ප්‍රචාරය කිරීම්‍සහ අනවශ්‍ය ලෙස සතුන්ට වද හිංසා කිරීම්‍පිළිබඳ සත්‍ය බවට ස්ථිර විය
මෙය සිදු වූ අවස්ථා‍වේ  සිට ෂෙල් පදනම ලෝකය හරහා විවිධ ව්‍යාපෘතිවලට සම්‍බන්ධ වූ අතර අප්‍රිකාව හරහා මල් හා පළතුරු වගා කරන ප්‍රජාවන් 3 න් එක්සත් රාජධානියේ මාර්ක් හා ස්පෙන්සර් සමාගමට හවුල් වීම ඇතුළත්ය
මෙම වි‍වේචකයින් සාමාන්‍යයෙන් යෝජනා කරන්නේ සමාගම්‍සමාජීය වගකීමකින් යුතු ආකාරයට කටයුතු කරන්නේදැයි තහවුරු කිරීමට ‍ස්වේච්ඡා පියවරවලට වඩා ආණ්ඩුව ශක්තිමත් වීම, ජාත්‍යන්තර නීති රීති අවශ්‍ය කරන බවයි. 

මෙහි අන්තර් ගත අනෙකුත් විශේෂ ආකල්ප / අදහස්

	හොඳින් නීති රීති නොපවතින රටවල සමාගම්‍ඇත්තෙන්ම සේවකයින්ගේ සුභසාධනයට, පරිසරයට එතරම්‍සැලකිල්ලක් නොදක්වන අතර සේවකයින් දැඩි ලෙස වැඩෙහි යොදවමින් අඩු වැටුපට නිෂ්පාදන කටයුතු කරන ආයතනවලට ඊට අවස්ථාව ලැ‍ෙබ්‍
සමාගම්‍ඔවුන් ලබන බලපෑම සඳහා වන මුළු පිරිවැය නොගෙවයි. උදාහරණයක් ලෙසට පිරරිසිදු කිරීම්‍වැය සාමාන්‍යයෙන් සමාජය මත පැට‍වේ
මෙහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස සමාජ, පාරිසරික සුභසාධක වියදමෙන් සමාග‍ෙම් ලාභ ද වැඩි ‍වේ
org/wiki/Corporate_social_responsibility
රක්ෂණ  කරුවාගේ  ව්‍ය‍ාපාරික  මොඩලය

රක්ෂණ  කරුවා  දෙවිදියකට  මුදල් උපයයි
(1)  රක්ෂණය  කර  මුදල්  ඉපයීම - එනම්  රක්ෂණ  කරුවා  විසින්  දැරිය යුතු  අවදානම  හා  ඒ  සඳහා
තමන්  විසින්  අය  කළ යුතු  මුලික  අයකිරීම  සහ (2)  ඒ  මුදල  ආයෝජනය 
කිරීම  යනුවෙනි
රක්ෂණ  ව්‍යාපාරයේ  දුෂ්කරම  කාර්යය  රක්ෂණය  සඳහා  ප්‍රතිපත්ති  සකස් කිරීමයි
දත්තයන්  රාශියක්  ගලපා  රක්ෂණකරු  විසින්  තීරණය  කළ  යුතු
වන්නේ  අනාගතයේ    සිය  වගකීම්  වලට  එරෙහිව  රක්ෂිතයා  විසින්  කරනු  ලැබිය  හැකි  ඉල්ලීම්  කව‍ෙර්ද  හා  ඒව‍ා  සඳහා  මිල  නියම  කිරීම යන  කරුණුය


මේ  සඳහා  ඔව්හු  සම්භාවිතා  විද්‍ය‍ාව  යොදා  අනාගත  අවදානමට   සරිලන  ආකාරයේ  මූලික  අය  කිරීම  කළ යුතු  ප්‍රමාණය  ගණනය
කරති
මෙහිදී  ලබාදී  ඇති   අවදානම්  අතුරින්  අනාගත  ගෙවීම් සඳහා
ඉල්ලීම්   ඇති විය  හැකි  ප්‍රමාණය  ලබා  දී  ඇති  දත්ත  ඇසුරින්  නියත  ලෙස  ගණන්   බලනු  ඇත
සම්භාවිතා  විද්‍යාව  මගින්  සංඛ්‍යා  හා
අනාගත  විය  හැකි  ආවරණය  කර   ඇති  උපද්‍රව වල   වපසරිය  දැන
ගන්නා  අතරම  එයින්  රක්ෂණ  කරුගේ  සම්පුර්ණ  අනාවරණය   දත
හැකිය
රක්ෂණ  ඔප්පුව  අවසාන  කිරීමේදී  එකතු  කර  ගන්නා  ලද  
මූලික  ගෙවීම්  අඩු  කොට   උපද්‍රව  සඳහා  කරන  ලද  ගෙවීම්ද  අඩුකොට  අවසානයේදී  ලාභය  ගණන්  බලනු  ලැබේ
ඇත්තවශයෙන්   රක්ෂණ
කරු‍ෙග්  පැත්තෙන්  සාපෙක්ෂකව  බලන  කල  සමහර   ඔප්පුහිමියන්  ජයග්‍රහනය  කර  ඇත
(  උදා-  රක්ෂණ  කරු  ඔප්පු  හිමියාගෙන් මුලික  ගෙවීම්  හා   අය  කර  ගන්නා  මුදලට  වඩා  වැඩිපුර   වියදම්  කර  ඇත
)

රක්ෂණ කරු රක්ෂණය  කිරීමේ ක්‍රියාකාරිත්වය  තක්සේරු  කරනුයේ ඔහු
ගේ  රක්ෂණ  ආදායම  හා  උපද්‍රව  වලට  ගෙවීම්  අතර  ඇති  අනුපාතය 
මතය
පාඩු  අනුපාතය ( ලැබු  ශුද්ධ  මූලික  ‍ඉපයී‍ෙමන්  අලාභ ස‍ඳහා ගෙවීම් හා  අලාභ සඳහා  ගෙවීමට  සකස්  කර  ඇති  වියදම්  බෙදී‍ෙමන්  ගණනය කරනු  ලැබේ
)  වියදම්  අනුපාතයට ( රක්ෂණ  වියදම්  මුලික  මුදල්  ආදායමින් බෙදනු  ලැබේ
)   එකතු  කිරීමෙන්  සමාගමේ  අනුබද්ධිත  අනුපාතය  තීරණය  කරනු  ලැබේ
මෙම   අනුබද්ධිත  අනුපාතය  වනාහි
ව්‍යාපාරයේ  සම්පුර්ණ  රක්ෂණ  ලාභය  පිළිබිඹු   කර  දක්වන්නකි
100%  අඩු  අනුබද්ධිත  අනුපාතය  ව්‍යාපාරයේ  රක්ෂණ  ලාභය  දක්වන  අතර  100%  වැඩි  අනුප‍ාතය  රක්ෂණ  පාඩුවක්   පෙන්වයි.    

රක්ෂණ  සමාගම්  ආරම්භක  මුලධනයෙන්ද ලාභයක්  උපයයි
මේ  මුදල්  
ලැබෙන්නේ  ආරම්භයේදී  මුලික  ‍මුදලක් ලබා  ගන්නා  නමුත් අනතුරු සඳහා  මුදල්  ඉල්ලීම්  නොසිදුවන  වි‍ට   අත  ඉතිරි  වන  මුදල්  නිසාය
මේ  නිසා  රක්ෂණ  සමාගම්  සිය  මුලික  අරමුදල  අනතුරු  ඉල්ලීම්  කරන්නට  පෙරම  ආයෝජනය  කිරී‍මට  පෙළඹෙත්
2003  න්  අවසන්වූ   වර්ෂ  05  තුළ  පමණක්  එක්සත්  රාජධානියේ   දේපල  හා  අනතුරු  රක්ෂණ  සමාගම්  වල  පාඩුව  ඇමරිකානු  ඩොලර්  බිලියන 142.3  ක්  විය
නමුත්  ‍එම  කාලසීමාවේ දීම  අතැති  මුදල්  ආයෝජනයෙන්
එම  සමාගම්  ලැබූ  ලාභය  ඇමරිකානු  ඩොලර්  බිලියන  68.4  විය
 හැන්ක්
ග්‍රීන්බර්ග්  වැනි  රක්ෂණ  ව්‍යාපාරයේ  රැදීසිටින  සමහර  සමාගම්  අතැති  මුදලින්  ලාභ ඉපයීම  සැමදා  කළ  හැකි  කාර්යයක්  ලෙස  නොසලකති
කෙසේ   වෙතත්  මේ  අදහසට  පොදු  ‍ව්‍යාපාරිකයෝ  එකඟ  නොවෙත්
ස්වභා‍වයෙන්ම  ආර්ථික  වශයෙන්   පරිහානියක්  පවතින  අවස්ථාවක  මෙම
ක්‍රමවේදය  ක්‍රියාත්මක  කිරීම  උගහටය
කොටස්  වෙළඳ  පොල  වැටෙතැයි සැකසිතන  අවස්ථාවලදි  ව්‍යාපාරිකයෝ  මෙම  අයෝජනය  පසෙකලා  රක්ෂණ  කාර්යයෙන්  ලාභ  ඉපයීමට  පෙළෙඹෙත්
රක්ෂණය  සඳහා  විශාල  මුලික  මුදල්  ලබාගැනීම   දිළිඳු  ආර්ථිකයක  ලක්ෂණයකි
මෙසේ  ලාභ  ලැබෙන  හා  පාඩු  ලැබෙන  කාලසීමා  අතර  එහා  මෙහා  පැද්දීම  රක්ෂණ  චක්‍රයක් ලෙස  හඳුන්වනු  ලැබේ
දේපල  හා  අනතුරු  රක්ෂණ  කරුවෝ  සිය  වාහන  රක්ෂණ  කාර්යයෙන් ගෙන්  වාසි  ලබති
සමාන්‍යයෙන් මෙවැනි  ව්‍යා‍පාර  වලදී  වාහන  නැතිවීම් හා වෙනත් අනතුරු වලදී පරිගණක ආධාරයෙන්  ලැබෙන දත්ත ප්‍රයෝජනයට  ගත හැකිවේ
එක්සත්  ජනපදයේ  ස්වභාවික  විපත් නිසා  සිදුවන  අලාභ ප්‍රමාණය සිත්  අවුස්සන සුළුය
අවසාන වශයෙන්  අලාභ  සඳහා  වන්දි  ඉල්ලීම්  හා  අලාභ  සඳහා  ගෙවීම්
රක්ෂණයේ   ද්‍රව්‍යමය   වශයෙන්  ඇති  උපයෝගී භාවයයි
අලාභ  ගෙවීම්  කාර්යයේදී  රක්ෂිතයාගේ  තෘප්තිමත් භාවය,  මේ කටයුතු  සඳහා  වැයවන  පරිපාලනමය  වියදම්  මෙන්ම  අලාභ  ගෙවීමේදී  විය  හැකි සුළු  පාඩු   ගැනද  රක්ෂණ   කලමනාකරණයේදී  සැළකිලිමත්  වනු  ලැ‍ෙබ්
මෙම  තුලනය  කිරීමේ කාර්යයේ  කොටසක්  ලෙස   ව්‍යාජ  රක්ෂණ  කරුවන්  පහළ වීම  රක්ෂණ  ව්‍යාපාරයට  මහත්  අවදානමත්  වන  බැවින් 
එම  තත්ත්වය  වළක්වා  ගැනීමට  කළමනාකරණය  කරගැනීම  අවශ්‍යයෙන් කළයුත්තකි
1980 වර්ෂයේදී  සමාගමක ස්වභාවය යන සංකල්පය කළමනාකරණයට  අනුව ගත්  කල  “මිනිසා”  ඉදිරියට ආවේය
ඒ  අනුව වටහා ගන්නා  ලද්දේ විවෘත මනසකින් යුතුව ගුණාත්මකභාවයට  ප්‍රවේශ  වීම  පිණිස  කළමනාකරුවන් සංවර්ධනාත්මක  ක්‍රියා  මාර්ග ගන්නේ නම්  සාර්ථකභාවය  ළඟාකර ගත හැකි  බවය
සමාගමක ගුණාත්මකභාවය  ළඟා  කර  ගැනිමේදී  පහත  සඳහන්  කරුණු  කෙරෙහි   අවධානය යොමු කෙරේ
මෙහි  සඳහන් එක් කරුණක හෝ  අඩු  පාඩුවක් සිදුවුණි නම් එය සමාගමේ නිෂ්පා‍දනයට අවදානමක් ඇති කරයි
ගුණාත්මක කළමනාකරණයක් සඳහා මෙහි සඳහන් වන ප්‍රවේශයන් මේනිසා නිෂ්පාදන  කාර්යයේදී පමණක් නොව සියළු ව්‍යාපාර සඳහාද අදාළ වේ
වැඩ සැලසුම
	පරිපාලන සේවය
	උපදේශනය
	බැංකු කටයුතු
	රක්ෂණය කිරීම
	පරිගණක මෘදුකාංග
	සිල්ලර වෙළඳාම
	ප්‍රවාහනය
   
මෙහි ගුණාත්මක සංවර්ධන ක්‍රියාවලියක් ඇතුළත් වන අතර මෙය ඕනෑම ක්‍රියාකාරකමක්  සඳහා යොදාගත හැකිවේ
සහජයෙන්ම චර්යාමය ආකාරයක් තහවුරු වන අතර එය ගුණාත්මකභාවය ලබා ගැනීමටද උපකාරීවේ
මෙයට පෙරලා ගුණාත්මක  කළමනාකරණ  ක්‍රමවේදයන්ගෙන් උදව් ලැබෙන අතර ඒ සඳහා නොයෙකුත් ව්‍යාපාර ක්‍රම ඇතුළත් විය හැකිය
එසේම මෙය අපගේ අවධානයට හසුවන ව්‍යාපාර ඒකකයේ ක්‍රියාකාරකම් වලට  සුවිශේෂද විය හැකිය
නිෂ්පාදන හා ඉදිකිරීම් කටයුතුවලදී මෙම ව්‍යාපාරික ක්‍රමවේද ISO 9000 මාලාව තුළ අන්තර්ගත ජාත්‍යන්තර ප්‍රමිතීන් මඟින් නිර්වචනය කරන ලද ගුණාත්මක තත්ව සහතිකය සඳහා වන මොඩලයන්ට සහ  ගුණාත්මක පද්ධතීන් සඳහා වන විශේෂීකරණයන්ට සමාන විය හැකි ය
මේ දක්වා සමාගමේ ගුණාත්මකභාවය පද්ධතිය තුළ ක්‍රියාත්මක වූයේ ප්‍රධාන ගුණාත්මක ගැටලු පාලනය නොකල වෙළඳසැලේ පරීක්ෂා කිරීමේ ක්‍රියාවලියෙනි
මෙය මෑත කාලීනව ගුණාත්මක තත්ව සහතිකය හෝ සමස්ත ගුණාත්මක පාලනය දක්වා පැමිණියේ ය
සංඛ්‍යා ලේඛන අනුව ‍හෝ ගුණාත්මක යෙදවුම් යොදා තිබිය දීත් වෙළඳ පරිහානියක්   සිදුවෙමින්  පවතින  අවස්ථාවකදී  පරීක්ෂා කොට පාලනයක්  කිරීම  උදෙසා   සමස්ත තත්ව පාලනය ඉතා වැදගත් වේ
වෙළඳ පරිහානියක් ඇති කරන ප්‍රධාන ගැටලුව වන්නේ පාරිභෝගිකයාට අවශ්‍ය වන්නේ කුමක් ද
යන වැදගත්ම සාධකය සුවිශේෂීකරණයන්ට ඇතුලත් නොවීමයි
නිෂ්පාදනය හා සමස්ත ව්‍යාපාරික ක්‍රියාකාරිත්වය වර්ධනය කිරීමේ උත්සාහය තුළ නොසලකා හරින ලද ලක්ෂණ වූයේ, 

විශ්වාසදායකත්වය 
පවත්වාගැනීමේ හැකියාව
සුරක්ෂිතභාවය යන ඒවාය
මෙහිදී වැදගත්ම සාධකය නොසලකා හැර ඇති බැවින් නව සංශෝධනයන් කිහිපයක් හඳුන්වා දිය යුතුව තිබේ
මුල් සුවිශේෂී අවශ්‍යතාවයන් නියමිත ගුණාත්මක අවශ්‍යතාවන් හා එකඟ නොවේ නම්  ගුණාත්මකභාවය පරීක්ෂා කිරීම හෝ නිෂ්පාදිත භාණ්ඩවල ගුණාත්මකභාවයක ඇති කිරීම හෝ කළ නොහැකිය
උදාහරණ වශයෙන්කිවහොත් පීඩන උදුනක පරාමිතීන් එය සෑදු ලෝහය හා ප්‍රමාණයන් පමණක් නොව පරිසරය තුළ ආරක්ෂාකාරීව හා විශ්වාසදායකව, පාවිච්චි කිරීමත් පවත්වා ‍ගෙන යාමට අවශ්‍ය කරුණුද සම්පාදනය විය යුතුය
අවසාන වශයෙන් ගුණාත්මක තත්ව සහතිකය පිළිබඳ දර්ශනය ආරම්භවු පදනම සහ “අරමුණ  සඳහා යෝග්‍යවීම” යනු සමාගම ගුණාත්මක භාවය සාවධානයෙන් දැන සිටීමයි
සටහන 

{|

|
Quality_control Company_quality
|-
ඇල්බේනියාව දකුණු දිග යුරෝපයේ පිහිටි රටකි
එහි මායිම් ලෙස මොන්ටෙනෙක්  රෝ වයඹ  දිගින්ද, කොසෝවෝ ඊශාන දෙසින්ද , මෙසඩෝනියා සමූහාණ්ඩුව නැගෙනහිර දෙසින්ද, ග්‍රීසිය දකුණ හා ගිනිකොණ දෙසින්ද විහිදී ඇත
එහි බටහිරින් ඇඩ්‍රියටික් මුහුදට වෙරල තීරයටත්, නිරිත දෙසින් ලෝනියෙන් මුහුදටත් සීමාවේ
ඉතාලියේ සිට ඇල්බේනියාවට ඇති දුර කි
72ට වඩා අඩු අතර ඔරන්ටෝ සමුද්‍ර සන්ධිය හරහා ඇඩ්‍රියටික් මුහුද, ලෝනියන් මුහුදට යා කරයි
ඇල්බේනියාව එක්සත්ජාතීන්ගේ, නේටෝ, ආරක්ෂාව සහ සහයෝගීතා යුරෝපානු සංවිධානය, යුරෝපානු මණ්ඩලය, ලෝක වෙළද සංගමය, ඉස්ලාමීය සම්මන්ත්‍රණ සංගමය, මධ්‍යධරණී සංගමය ආදි සංවිධාන රැසක මූලාරම්භක සාමාජිකයෙකි
ඇල්බේනියාව 2003 වර්ෂයේ සිට යුරෝපානු සංගමයේ ඵලදායි සාමාජිකයෙක් වන අතර එය EU සාමාජිකත්වය සදහා 2009 අප්‍රේල් 28 අයදුම් කර ඇත
ඇල්බේනියාව පාර්ලිමේන්තු ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය හා සංක්‍රමණික ආර්ථිකයකට හිමිකම් කියයි
ඇල්බේනියානු අගනුවර ටිරානා වේ
එහි රටෙහි සමස්ථ ජනගහනය මිලියන 3.6 න් 727,000 ක් ජීවත් වේ
එය මූල්‍ය මධ්‍යස්ථානය වේ
නිදහස් වෙළෙද ගිවිසුම් විදේශ ආයෝජනයට ඉඩ සලසා ඇති අතර මෙය බලශක්තිය ගොඩනැගීම හා ගමනාගමනයට බොහෝ ඉවහල් වේ
යුරෝපා රටවල්‎
ඇල්ජීරියාව, නිල වශයෙන් ඇල්ජීරියා මහජන ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය ලෙස හඳුන්වයි. එය උතුරු අප්‍රිකාවේ රටකි
ඇල්ජීරියාව ඊසාන දෙසින් ටියුනීසියාවට, ගිනිකොන දෙසින් නයිජර්, නැගෙනහිරින් ලිබියාව, නිරිත දෙසින් මාලි, බටහිරින් මොරොක්කෝව සහ උතුරින් මධ්‍යධරණී මුහුදට මායිම් වේ
එය උතුරු අප්‍රිකාවේ මාග්‍රෙබ් ප්‍රදේශයේ කොටසක් ලෙස සැලකේ. ජනගහනයෙන් වැඩි පිරිසක් සාරවත් උතුරේ ජීවත් වන අතර සහරා කාන්තාරය දකුණේ ආධිපත්‍යය දරයි
ඇල්ජීරියාවේ විශාලත්වය වර්ග කිලෝමීටර් 2,381,741 (වර්ග සැතපුම් 919,595) වේ
ප්‍රදේශය අනුව ලොව දහවන විශාලතම රට අතර අප්‍රිකාවේ ද විශාලතම රට වන අතර එය මහාද්වීපයේ කුඩාම රට වන ගැම්බියාව මෙන් 200 ගුණයකට වඩා විශාල වේ
45,433,035 (2022 ජූනි 5) ක ජනගහනයක් සහිත ඇල්ජීරියාව අප්‍රිකාවේ නවවන වැඩිම ජනගහනය සහිත රට වන අතර ලෝකයේ 32 වන වැඩිම ජනගහනය සහිත රට වේ
අගනුවර සහ විශාලතම නගරය ඇල්ජියර්ස් වේ
ඇල්ජීරියාව පුරාණ නුමිඩියානුවන්, ෆිනීෂියානුවන්, කාර්තජීනියානුවන්, රෝමවරුන්, වැන්ඩල්ස්, බයිසැන්තයින්, උමයියාඩ්, අබ්බාසිඩ්, රූස්ටමිඩ්, ඉඩ්‍රිසිඩ්, අග්ලබිඩ්, ෆාතිමිඩ්, සිරීඩ්, හම්මඩියාඩ්ස්, අල්මෝර්හාවිඩ්ස්, අල්මෝර්හාවිඩ්ස්, අල්මෝර්හාවිඩ්ස්, අල්මෝර්හාවිඩ්ස්, අල්මෝර්හවිඩ්ස්නිඩ්ස් ආදී බොහෝ ශිෂ්ටාචාර, අධිරාජ්‍ය සහ රාජවංශ සමඟ සම්බන්ධ අතීතයක් ඇල්ජීරියාවට ඇත
ඔටෝමන්වරුගේ සහ ප්‍රංශ යටත් විජිත අධිරාජ්‍යයක් ලෙසද ඇල්ජීරියාව පැවතියේ ය
ඇල්ජීරියාවේ ජනගහනයෙන් අතිමහත් බහුතරයක් අරාබි-බර්බර් වරුන්ය
ඉස්ලාම් ආගම පිළිපදින අතර අරාබි සහ බර්බර් යන නිල භාෂා ලෙස භාවිතා කරයි
ඇල්ජීරියාව යනු අර්ධ-ජනාධිපති ජනරජයක් වන අතර, පළාත් 58කින් සහ කොමියුනිස්ට් 1,541කින් සමන්විත ප්‍රාදේශීය මැතිවරණ කොට්ඨාස ඇත
ඇල්ජීරියාව උතුරු අප්‍රිකාවේ කලාපීය බලවතෙකු වන අතර ගෝලීය කටයුතුවල මධ්‍යම බලවතෙකි
දිවයින් නොවන අප්‍රිකානු රටවල ඉහළම මානව සංවර්ධන දර්ශකය සහ මහාද්වීපයේ විශාලතම ආර්ථිකයන්ගෙන් එකකි
බොහෝ දුරට බලශක්ති අපනයන මත පදනම් වේ
ඇල්ජීරියාවට ලෝකයේ දහසයවන විශාලතම තෙල් සංචිත සහ නවවන විශාලතම ස්වාභාවික වායු සංචිත ඇත
ජාතික තෙල් සමාගම වන සොනාට්‍රාච්, යුරෝපයට විශාල වශයෙන් ස්වභාවික ගෑස් සපයන අප්‍රිකාවේ විශාලතම සමාගම වේ
ඇල්ජීරියාවේ හමුදාව අප්‍රිකාවේ විශාලතම එකක් වන අතර මහාද්වීපයේ විශාලතම ආරක්ෂක අයවැය ඇත
එය අප්‍රිකානු සංගමය, අරාබි ලීගය, ඉස්ලාමීය සහයෝගිතා සංවිධානය, ඛනිජ තෙල් අපනයනය කරන රටවල සංවිධානය නොහොත් ඔපෙක්, එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය සහ අරාබි මාග්‍රෙබ් සංගමයේ ආරම්භක සාමාජිකයෙකි
නාමය 
රටේ නම මේසේ උච්චාරණය වුවද
අරාබි
الجزائر, romanized
al-Jazāʾir, ඇල්ජීරියානු අරාබි
الدزاير, romanized
al-dzāyīr
බර්බර් භාෂා
ⵍⴻⵣⴰⵢⴻⵔ
لزّاير
Algrie
එය නිල වශයෙන් ඇල්ජීරියා මහජන ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය වේ
(අරාබි
الجمهورية الجزائرية الديمقراطية الشعبية, romanized
al-Jumhūriyya al-Jazāʾiriyya ad-Dīmuqrāṭiyya aš-aʿbiyya
Tagduda tamegdayt taɣerfant tazzayrit,[citation needed] බර්බර් භාෂා
ⵜⴰⴳⴷⵓⴷⴰ ⵜⴰⵎⴳⴷⴰⵢⵜ ⵜⴰⵖⵔⴼⴰⵏⵜ ⵜⴰⴷⵣⴰⵢⵔⵉⵢⵜ,[citation needed] බර්බර් භාෂා
تڨذوذا تازايريت تاماڨذايت تاغرفانت
[citation needed] ප්‍රංශ
Rpublique algrienne dmocratique et populaire, abbreviated as RADP)
නිරුක්තිය 
අල්-ඉද්‍රිසි වැනි මධ්‍යකාලීන භූගෝල විද්‍යාඥයින් විසින් භාවිතා කරන ලද පැරණි ජසායිර් බනී මස්ඝානා හි කප්පාදු කළ ආකාරයක් වන අරාබි අල්-ජසාර් වෙතින් රටේ නම ව්‍යුත්පන්න වී ඇත්තේ ඇල්ජියර්ස් නගරයෙනි
අප්‍රිකාව තුළ රටවල්

ඉතිහාසය

ප්‍රාග් ඵෙතිහාසික සහ පැරණි ඉතිහාසය 

උතුරු අප්‍රිකාවේ පැරණිතම පුරාවිද්‍යාත්මක ද්‍රව්‍ය නියෝජනය කිරීම සඳහා අයින් හැනෙක් (ඇල්ජීරියාව) වෙතින් හමුවූ වසර මිලියන 1.8 ක් පමණ පැරණි ගල් කෞතුක වස්තු සැලකිය හැක
අයින් බුචරිට් අසල ඇති තැන්පතු දෙකකින් කැණීම් කරන ලද ගල් කෞතුක වස්තු සහ කැපූ සලකුණු අස්ථි වසර මිලියන 1.9 ක් පැරණි යැයි ගණන් බලා ඇති අතර පැරණි ගල් කෞතුක වස්තු පවා වසර මිලියන 2.4 ක් තරම් පැරණි වනු ඇත
එබැවින්, අයින් බුචරිට් සාක්ෂිවලින් පෙනී යන්නේ, පූර්වගාමී හොමිනින්ස් උතුරු අප්‍රිකාවේ මධ්‍යධරණී මායිමේ කලින් සිතුවාට වඩා බොහෝ කලකට පෙර වාසය කළ බවයි. නැඟෙනහිර අප්‍රිකාවෙන් ගල් මෙවලම් නිෂ්පාදනය සහ භාවිතය ඉක්මනින් විසුරුවා හැරීම හෝ නැඟෙනහිර සහ උතුරු අප්‍රිකාව යන දෙඅංශයේම ගල් තාක්‍ෂණයේ බහු-සම්භවයක් ඇති බවට සාක්ෂි තරයේ තර්ක කරයි
නියැන්ඩර්තාල් මෙවලම් නිෂ්පාදකයින් විසින් පොරවන් නිෂ්පාදනය කල අතර එවා ලෙවන්ට්හි ඒවාට සමාන ලෙවල්ලොයිසියන් සහ මූස්ටේරියානු ශෛලීන් (ක්‍රි
43,000) ගෙන් නිෂ්පාදනය කළහ
ඇල්ජීරියාව යනු මධ්‍ය පැලියොලිතික් ෆ්ලේක් මෙවලම් ශිල්පීය ක්‍රමවල ඉහළම සංවර්ධනයක් ලත් ස්ථානයයි
30,000 දී පමණ ආරම්භ වූ මෙම යුගයේ මෙවලම් ඇටීරියන් ලෙස හැඳින්වේ
උතුරු අප්‍රිකාවේ පැරණිතම තල කර්මාන්ත ඉබරෝමාරුසියානු ලෙස හැඳින්වේ (ප්‍රධාන වශයෙන් ඔරාන් කලාපයේ පිහිටා ඇත)
මෙම කර්මාන්තය ක්‍රි
15000 සිට ක්‍රි
10000 ද්ක්වා කාලය තුල පැතිරී ඇත
නවශිලා ශිෂ්ටාචාරය (සත්ව ගෘහාශ්‍රිතකරණය සහ කෘෂිකර්මය) සහරාන් සහ මධ්‍යධරණී මාග්‍රෙබ්හි සමහර විට ක්‍රි
11,000 තරම් මුල් භාගයේදී හෝ ක්‍රිස්තු පූර්ව 6000 සිට 2000 දක්වා කාලය තුළ වර්ධනය විය
ටැසිලි න්'අජ්ජර් සිතුවම්වල පොහොසත් ලෙස නිරූපණය කර ඇති මෙම ජීවිතය, සම්භාව්‍ය යුගය දක්වා ඇල්ජීරියාවේ ප්‍රමුඛ විය
උතුරු අප්‍රිකාවේ ජනයාගේ මිශ්‍රණය අවසානයේ දී උතුරු අප්‍රිකාවේ ආදිවාසී ජනතාව වන බර්බර්වරුන් ලෙස හැඳින්වෙන සුවිශේෂී ස්වදේශික ජනගහනයක් බවට පත් විය
කාර්තේජ් හි ඔවුන්ගේ ප්‍රධාන බල මධ්‍යස්ථානයේ සිට, කාර්තජීනියානුවන් උතුරු අප්‍රිකානු වෙරළ තීරය දිගේ කුඩා ජනාවාස ව්‍යාප්ත කර ඇත
ක්‍රිපූ 600 වන විට, චර්චෙල්ට නැගෙනහිරින් තිපාසා, හිපෝ රෙජියස් (නූතන අන්නාබා) සහ රුසිකේඩ් (නූතන ස්කික්ඩා) හි ෆිනීෂියානු පැවැත්මක් පැවතුනි
මෙම ජනාවාස වෙළඳපොළ නගර මෙන්ම නැංගුරම් පොළවල් ලෙසද සේවය කළේය
කාර්තජීනියානු බලය වර්ධනය වන විට, ස්වදේශික ජනගහනය මත එහි බලපෑම දැඩි ලෙස වැඩි විය
බර්බර් ශිෂ්ටාචාරය දැනටමත් කෘෂිකාර්මික, නිෂ්පාදන, වෙළඳාම සහ දේශපාලන සංවිධානය ප්‍රාන්ත කිහිපයකට ආධාර කරන අවධියක පවතී
අභ්‍යන්තරයේ කාර්තේජ් සහ බර්බර්වරුන් අතර වෙළඳ සබඳතා වර්ධනය වූ නමුත් භෞමික ව්‍යාප්තිය නිසා සමහර බර්බර්වරුන් වහල්භාවයට පත් කිරීම හෝ හමුදාවට බඳවා ගැනීම සහ අනෙක් අයගෙන් කප්පම් ලබා ගැනීම සිදු විය
ක්‍රිස්තු පූර්ව 4 වැනි සියවසේ මුල් භාගය වන විට බර්බර්වරු කාර්තජීනියානු හමුදාවේ තනි විශාලතම ජනවාර්ගික බලකාය පිහිටුවා ගත්හ
කුලී හේවායන්ගේ කැරැල්ලේදී, බර්බර් සොල්දාදුවන් ක්‍රි
241 සිට ක්‍රි
238 දක්වා කැරලි ගැසුවේ පළමු පියුනික් යුද්ධයෙන් කාර්තේජ් පරාජය වීමෙන් පසුව වැටුප් නොලැබීම හේතුවෙනි
ඔවුන් කාර්තේජ්හි උතුරු අප්‍රිකානු භූමියෙන් වැඩි ප්‍රමාණයක් පාලනය කිරීමට සමත් වූ අතර, උතුරු අප්‍රිකාවේ ස්වදේශිකයන් සදහා ග්‍රීක භාෂාවෙන් භාවිතා කරන ලිබියානු යන නාමය සහිත කාසි භාවිතා කිරීමට ලබා දුනි
පුනික් යුද්ධවලදී රෝමවරුන් විසින් අනුප්‍රාප්තික පරාජයන් හේතුවෙන් කාර්තජීනියානු රාජ්‍යය පරිහානියට පත් විය
146 දී කාර්තේජ් නගරය විනාශ විය
කාර්තජීනියානු බලය හීන වීමත් සමග, බර්බර් නායකයින්ගේ බලපෑම වැඩි විය
2 වැනි සියවස වන විට විශාල නමුත් ලිහිල් ලෙස පාලනය වූ බර්බර් රාජධානි කිහිපයක් බිහි විය
ඒවායින් දෙකක් කාර්තේජ් විසින් පාලනය කරන ලද වෙරළබඩ ප්‍රදේශවලට පිටුපසින් නුමිඩියා හි ස්ථාපිත කරන ලදී
නූතන මොරොක්කෝවේ මවුලූයා ගඟ හරහා අත්ලාන්තික් සාගරය දක්වා විහිදී ගිය මොරේටානියා, නුමිඩියාවට බටහිර දෙසින් පිහිටා ඇත
බර්බර් ශිෂ්ටාචාරයේ උච්චතම අවස්ථාව, සහස්‍රයකට වඩා වැඩි කාලයකට පසුව අල්මොහාඩ් සහ අල්මොරාවිඩ්ස් පැමිණෙන තෙක් අස්ථාවර වූ තත්වය, ක්‍රි
2 වැනි සියවසේ මසිනිස්සාගේ පාලන සමයේදී ස්ථාවර විය
ක්‍රිස්තු පූර්ව 148 දී මැසිනිස්සාගේ මරණයෙන් පසු බර්බර් රාජ්‍යයන් කිහිප වතාවක් බෙදී නැවත එක් විය
ඉතිරි බර්බර් ප්‍රදේශය රෝම අධිරාජ්‍යයට ඈඳා ගන්නා තෙක් ක්‍රි
ව. 24 දක්වා මැසිනිස්සාගේ පෙළපත පැවතුනි
සියවස් ගණනාවක් පුරා ඇල්ජීරියාව පාලනය කළේ රෝමවරුන් විසින් වන අතර ඔවුන් කලාපයේ බොහෝ ජනපද පිහිටුවා ගත්හ
උතුරු අප්‍රිකාවේ සෙසු ප්‍රදේශ මෙන්ම ඇල්ජීරියාවද ධාන්‍ය වර්ග සහ අනෙකුත් කෘෂිකාර්මික නිෂ්පාදන අපනයනය කරමින් අධිරාජ්‍යයේ පාන් බාස්කට් වලින් එකක් විය
ශාන්ත ඔගස්ටින් යනු අප්‍රිකාවේ රෝම පළාතේ පිහිටි හිපෝ රෙජියස් (වර්තමාන අන්නාබා, ඇල්ජීරියාව) හි බිෂොප්වරයා විය
ගයිසෙරික් හි ජර්මානු වැන්ඩල්වරු 429 දී උතුරු අප්‍රිකාවට සංක්‍රමණය වූ අතර 435 වන විට වෙරළබඩ නුමිඩියා පාලනය කළහ
ඔවුන් ප්‍රාදේශීය ගෝත්‍රිකයන්ගෙන් හිරිහැරයට ලක් වූ බැවින්, ඔවුන් භූමියේ සැලකිය යුතු ජනාවාසයක් සිදු කළේ නැත
ඇත්ත වශයෙන්ම, බයිසැන්තියානුවන් පැමිණෙන විට ලෙප්ටිස් මැග්නා අතහැර දමා ඇති අතර, ඇමේසිග් දේශපාලන, මිලිටරි සහ සංස්කෘතික පුනර්ජීවනයකට පහසුකම් සැලසීමේ කාර්යබහුල වූ ස්වදේශික ලැගුවාටන් විසින් එම්සෙල්ලාටා ප්‍රදේශය අත්පත් කරගෙන සිටියේය
තවද, රෝමවරුන්ගේ, බයිසැන්තියානුවන්ගේ, වැන්ඩල්වරුන්ගේ, කාර්තජීනියානුවන්ගේ සහ ඔටෝමන්වරුන්ගේ පාලන සමයේදී බර්බර් ජනතාව උතුරු අප්‍රිකාවේ ස්වාධීනව සිටි එකම හෝ කිහිප දෙනාගෙන් කෙනෙකි
බර්බර් ජනතාව කොතරම් ප්‍රතිරෝධී වීද යත්, උතුරු අප්‍රිකාව මුස්ලිම්වරුන් යටත් කර ගන්නා විට පවා ඔවුන්ට ඔවුන්ගේ කඳුකරයේ පාලනය සහ හිමිකාරීත්වය තිබුණි
බටහිර රෝම අධිරාජ්‍යයේ බිඳවැටීම, මෞරෝ-රෝම රාජධානිය ලෙස හැඳින්වෙන අල්ටාවා (වර්තමාන ඇල්ජීරියාව) පදනම් කරගත් ස්වදේශික රාජධානියක් පිහිටුවීමට හේතු විය
එහි අනුප්‍රාප්තිකයා වූයේ අල්ටාවා රාජධානිය වන අල්ටාවාහි පිහිටි තවත් රාජධානියකි
කුසයිලාගේ පාලන සමයේදී එහි භූමි ප්‍රදේශය බටහිරින් නූතන ෆෙස් ප්‍රදේශයේ සිට බටහිර ඕරස් සහ පසුව කයිරෝආන් සහ නැගෙනහිරින් ඉෆ්‍රිකියා අභ්‍යන්තරය දක්වා ව්‍යාප්ත විය
මධ්‍යතන යුගය 

ප්‍රදේශවාසීන්ගේ නොසැලකිලිමත් ප්‍රතිරෝධයකින් පසුව, 8 වන සියවසේ මුල් භාගයේදී උමයියාද් කැලිෆේට්හි මුස්ලිම් අරාබිවරු ඇල්ජීරියාව යටත් කර ගත්හ
ස්වදේශික බර්බර් ජනතාවගෙන් විශාල සංඛ්‍යාවක් ඉස්ලාම් ආගමට හැරුණි
ක්‍රිස්තියානුවන්, බර්බර් සහ ලතින් භාෂාව කතා කරන්නන් 9 වැනි සියවසේ අවසානය දක්වා ටියුනීසියාවේ විශාල බහුතරයක රැඳී සිටි අතර මුස්ලිම්වරුන් අති බහුතරයක් බවට පත්වූයේ 10 වැනි සියවසේදී පමණි
උමයියාද් කැලිෆේට් රාජ්‍යයේ වැටීමෙන් පසු, රුස්ටමිඩ්, අග්ලබිඩ්, ෆාතිමිඩ්, සිරිඩ්, හම්මඩිඩ්, අල්මොරවිඩ්, අල්මොහාඩ් සහ සයියානිඩ් ඇතුළු ප්‍රාදේශීය රාජවංශ ගණනාවක් මතු විය
කිතුනුවන් රැළි තුනකින් පිටව ගියහ
ආරම්භක ජයග්‍රහණයෙන් පසුව, 10 වන සියවසේ සහ 11 වන සියවසේදී
අන්තිමයන් නෝමන්වරුන් විසින් සිසිලියට ඉවත් කරන ලද අතර ඉතිරිව සිටි ස්වල්ප දෙනෙක් 14 වන සියවසේදී මිය ගියහ
මධ්‍යකාලීන යුගයේදී, උතුරු අප්‍රිකාව සෙමිටික් සහ බර්බර් භාෂා ගැන සඳහන් කළ පළමු ව්‍යාකරණඥයා වන ජුදා ඉබ්න් කුරේෂ්, මහා සුෆි ගුරුවරුන් වන සිඩි බූමීඩියන් (අබු මඩියන්) සහ සිඩි එල් හවුරි සහ එමීර්වරුන් වන අබ්දුල් මුමින් සහ යග්මුරසන් ඇතුළු බොහෝ ශ්‍රේෂ්ඨ විද්වතුන්, සාන්තුවරයන් සහ ස්වෛරීවරුන්ගේ නිවහන විය
මුහම්මද් තුමාගේ දියණිය වන ෆාතිමාගේ දරුවන් හෝ ෆාතිමිඩ්වරු මාග්‍රෙබ් වෙත පැමිණියේ මේ කාලයේදීය
මෙම "ෆැටිමිඩ්වරු" මාග්‍රෙබ්, හෙජාස් සහ ලෙවන්ට් හරහා දිගු කල් පවතින රාජවංශයක් සොයා ගිය අතර, ලෞකික අභ්‍යන්තර රජයක් මෙන්ම බලවත් හමුදාවක් සහ නාවික හමුදාවක් ද, මූලික වශයෙන් ඇල්ජීරියාවේ සිට ඔවුන්ගේ අගනුවර වන කයිරෝ දක්වා විහිදෙන අරාබිවරුන් සහ ලෙවෙන්ටයින් වලින් සමන්විත විය
ෆාතිමිඩ් කැලිෆේටය බිඳ වැටීමට පටන් ගත්තේ එහි ආණ්ඩුකාරවරුන් සිරිඩ්වරුන් වෙන් වූ විටය
ඔවුන්ට දඬුවම් කිරීම සඳහා ෆාතිමිඩ්වරු ඔවුන්ට එරෙහිව අරාබි බනු හිලාල් සහ බනු සුලෙයිම් යවන ලදී
එහි ප්‍රතිඵලය වූ යුද්ධය තග්රිබාත් වීර කාව්‍යයේ විස්තර කෙරේ
අල්-තාග්රිබාත් හි අමාසිග් සිරිඩ් වීරයා වන කලීෆා අල්-සානාති, හිලාලන් වීරයා වන අබු සයිද් අල්-හිලාලි සහ තවත් බොහෝ අරාබි නයිට්වරුන් ජයග්‍රහණ මාලාවකින් පරාජය කිරීමට ද්වන්ධ සටන් සඳහා දිනපතා ඉල්ලා සිටී. කෙසේ වෙතත්, අරාබි සිරිත් විරිත් සහ සංස්කෘතිය අනුගමනය කරමින් අවසානයේ සිරීඩ්වරුන් පරාජයට පත් විය
කෙසේ වෙතත්, ආදිවාසී ඇමසිග් ගෝත්‍රිකයන් බොහෝ දුරට ස්වාධීනව සිටි අතර, ගෝත්‍රය, පිහිටීම සහ කාලය අනුව මාග්‍රෙබ්හි විවිධ කොටස් පාලනය කරන ලද අතර, සමහර විට එය (ෆාතිමිඩ්වරුන් යටතේ මෙන්) ඒකාබද්ධ කළේය
ෆාතිමිඩ් ඉස්ලාමීය රාජ්‍යය, ෆාතිමිඩ් කැලිෆේට් ලෙසද හඳුන්වනු ලබන අතර, උතුරු අප්‍රිකාව, සිසිලිය, පලස්තීනය, ජෝර්දානය, ලෙබනනය, සිරියාව, ඊජිප්තුව, අප්‍රිකාවේ රතු මුහුදේ වෙරළ තීරය, තිහාමා, හෙජාස් සහ යේමනය ඇතුළත් ඉස්ලාමීය අධිරාජ්‍යයක් සාදන ලදී
උතුරු අප්‍රිකාවේ කැලිෆේට්වරු ඔවුන්ගේ කාලයේ අනෙකුත් අධිරාජ්‍යයන් සමඟ වෙළඳාම් කළ අතර, ඉස්ලාමීය යුගයේදී අනෙකුත් ඉස්ලාමීය රාජ්‍යයන් සමඟ ඒකාබද්ධ සහයෝගය සහ වෙළඳ ජාලයක කොටසක් පිහිටුවා ගත්හ
බර්බර් ජනතාව ඓතිහාසික වශයෙන් ගෝත්‍ර කිහිපයකින් සමන්විත විය
ප්‍රධාන ශාඛා දෙක වූයේ බොටර් සහ බාර්නෙස් ගෝත්‍රවලට බෙදී නැවත උප ගෝත්‍රවලට බෙදේ
මාග්‍රෙබ්හි සෑම ප්‍රදේශයකම ගෝත්‍ර කිහිපයක් අඩංගු විය (උදාහරණයක් ලෙස සංහඩ්ජා, හවුරා, සෙනාටා, මස්මුදා, කුටමා, අවර්බා සහ බර්ග්වාටා)
මෙම සියලු ගෝත්‍ර ස්වාධීන භෞමික තීරණ ගත්හ
මධ්‍යතන යුගයේදී මාග්‍රෙබ් සහ අනෙකුත් අවට ප්‍රදේශවල අමාසිග් රාජවංශ කිහිපයක් මතු විය
ඉබන් ඛාල්ඩුන් විසින් මාග්‍රෙබ් ප්‍රදේශයේ ඇමසින්ග් රාජවංශ, සිරිඩ්, ඉෆ්රානිඩ්, මග්‍රාවා, අල්මොරාවිඩ්, හම්මඩිඩ්, අල්මොහාඩ්, මෙරිනිඩ්, අබ්දල්වාඩිඩ්, වට්ටසිඩ්, මෙක්නාස්සා සහ හෆ්සිඩ් රාජවංශ, සාරාංශගත වගුවක් සපයයි
හම්මඩිඩ් සහ සිරීඩ් අධිරාජ්‍යයන් මෙන්ම ෆාතිමිඩ්වරුද සියලුම මාග්‍රෙබ් රටවල තම පාලනය ස්ථාපිත කළහ
දැන් ඇල්ජීරියාව, ටියුනීසියාව, මොරොක්කෝව, ලිබියාව, ස්පාඤ්ඤය, මෝල්ටාව සහ ඉතාලිය යන ප්‍රදේශ වල සිරීඩ්වරු ඉඩම් පාලනය කළහ
හම්මඩිඩ්වරු ඕවර්ග්ලා, කොන්ස්ටන්ටයින්, ස්ෆැක්ස්, සුසා, ඇල්ජියර්ස්, ට්‍රිපොලි සහ ෆෙස් වැනි වැදගත් ප්‍රදේශ අල්ලාගෙන මාග්‍රෙබ් කලාපයේ සෑම රටකම තම පාලනය ස්ථාපිත කළහ
කුටමා බර්බර්ස්  විසින් නිර්මාණය කරන ලද සහ පිහිටුවන ලද ෆැටිමිඩ්වරු උතුරු අප්‍රිකාව මෙන්ම සිසිලිය සහ මැද පෙරදිග සමහර ප්‍රදේශ යටත් කර ගත්හ
බර්බර් කැරැල්ලෙන් පසුව මාග්‍රෙබ් හරහා ස්වාධීන රාජ්‍ය ගණනාවක් බිහි විය
ඇල්ජීරියාවේ රුස්ටමිඩ් රාජධානිය පිහිටුවන ලදී
රුස්ටමිඩ් රාජධානිය මොරොක්කෝවේ ටෆිලාල්ට් සිට දකුණු, මධ්‍යම සහ බටහිර ටියුනීසියාව ඇතුළු ලිබියාවේ නෆුසා කඳු දක්වා විහිදී ගියේය, එබැවින් නූතන මාග්‍රෙබ් රටවල භූමි ප්‍රදේශ ඇතුළුව දකුණේ රුස්ටමිඩ් රාජධානිය මාලි හි නූතන දේශසීමා සහ මොරිටේනියාව දක්වා ව්‍යාප්ත විය
නූතන ඇල්ජීරියාවෙන් ආරම්භ වී ස්පාඤ්ඤයේ කොටසක් සහ සිසිලියේ කොටසක්ද සියලුම මාග්‍රෙබ් මත ඔවුන්ගේ පාලනය ව්‍යාප්ත කළ පසු, සිරිඩ්වරු 11 වන සියවස වන විට පාලනය කළේ නවීන ඉෆ්රිකියා පමණි
සිරිඩ්වරු කයිරෝවේ ෆාතිමිඩ් කලීෆාවරුන්ගේ නාමික ආධිපත්‍යය පිළිගත්හ
සිරිඩ් පාලක එල් මුයිස් මෙම පිළිගැනීම අවසන් කිරීමට තීරණය කළ අතර ඔහුගේ ස්වාධීනත්වය ප්‍රකාශ කළේය
සිරිඩ් අනෙකුත් සෙනාටා රාජධානි වලට එරෙහිව ද සටන් කළහ, උදාහරණයක් ලෙස ඇල්ජීරියාවෙන් ආරම්භ වූ මග්‍රාවා, බර්බර් රාජවංශය සහ එක් අවස්ථාවකදී ෆෙස්, සිජිල්මාසා, අග්මාත්, ඕජ්ඩා ඇතුළු මොරොක්කෝවේ සහ බටහිර ඇල්ජීරියාවේ බොහෝ ප්‍රදේශ පාලනය කළ මාග්‍රෙබ්හි ප්‍රමුඛ බලයක් විය
සෝස් සහ ඩ්‍රා සහ ඇල්ජීරියාවේ එම්සිලා සහ සැබ් දක්වා ළඟා වේ
ෆාතිමිඩ් රාජ්‍යය සෘජු ආක්‍රමණයකට උත්සාහ කිරීමට නොහැකි තරම් දුර්වල කාලයක්  වූ බැවින්, ඔවුන් වෙනත් පළිගැනීමේ ක්‍රමයක් සොයා ගත්හ
නයිල් නදිය සහ රතු මුහුද අතර ජීවත් වූයේ ඔවුන්ගේ බාධා කිරීම් සහ කැළඹීම් හේතුවෙන් අරාබියෙන් නෙරපා හරින ලද බෙඩොයින් නාමික ගෝත්‍රිකයන් විය
නිදසුනක් වශයෙන්, බනු හිලාල් සහ බානු සුලෙයිම්, නයිල් නිම්නයේ ගොවීන් නිතරම කඩාකප්පල් කළ අතර, නාමිකයින් බොහෝ විට ඔවුන්ගේ ගොවිපල කොල්ලකනු ඇත
එවකට සිටි ෆාතිමිඩ් වීසර් ඔහුට පාලනය කළ නොහැකි දේ විනාශ කිරීමට තීරණය කළ අතර, මෙම බෙඩොයින් ගෝත්‍රවල ප්‍රධානීන් සමඟ ගිවිසුමක් බිඳ දැමීය
ෆාතිමිඩ්වරු ඔවුන්ට පිටව යාමට මුදල් පවා ලබා දුන්හ
මුළු ගෝත්‍රිකයන්ම කාන්තාවන්, ළමයින්, වැඩිහිටියන්, සතුන් සහ කඳවුරු උපකරණ සමඟ පිටත් විය
සමහරු මගදී නතර වූ අතර, විශේෂයෙන්ම සයිරෙනයිකාහි, ඔවුන් තවමත් ජනාවාසයේ අත්‍යවශ්‍ය අංගයන්ගෙන් එකක් වන නමුත් බොහෝ දෙනෙක් ගේබ්ස් කලාපයෙන් 1051 දී ඉෆ්‍රිකියා වෙත පැමිණියහ
සිරිඩ් පාලකයා මෙම නැඟී එන වඩදිය නැවැත්වීමට උත්සාහ කළ නමුත්, සෑම හමුවීමකදීම, කයිරූආන් හි තාප්පයට අවසන් වූ විට, ඔහුගේ හමුදා පරාජයට පත් වූ අතර අරාබිවරුන් යුධ පිටියේ ප්‍රධානීන් ලෙස පැවතුනි
අරාබිවරුන් සාමාන්‍යයෙන් නගර පාලනය කර ගත්තේ නැත, ඒ වෙනුවට ඒවා කොල්ලකෑම සහ ඒවා විනාශ කළහ
ආක්‍රමණය දිගටම සිදු වූ අතර, 1057 දී අරාබිවරුන් කොන්ස්ටන්ටයින් උස් තැනිතලාවේ පැතිර ගිය අතර එහිදී ඔවුන් දශක කිහිපයකට පෙර කයිරෝආන් හි කළාක් මෙන් බානු හම්මාඩ් (හම්මාඩිඩ් එමිරේට්හි අගනුවර) වට කළහ
එතැන් සිට ඔවුන් ක්‍රමයෙන් ඉහළ ඇල්ජියර්ස් සහ ඕරන් තැනිතලා ප්‍රදේශ අත්පත් කර ගත්හ
මෙම ප්‍රදේශවලින් සමහරක් 12 වන සියවසේ දෙවන භාගයේදී අල්මොහාඩ්වරුන් විසින් බලහත්කාරයෙන් ආපසු ලබා ගන්නා ලදී
බෙඩොයින් ගෝත්‍රිකයන්ගේ ආගමනය, මාග්‍රෙබ්හි භාෂාමය, සංස්කෘතික අරාබිකරණයට සහ කලින් කෘෂිකර්මාන්තය ප්‍රමුඛව පැවති ප්‍රදේශවල නාමිකත්වය ව්‍යාප්ත වීමට ප්‍රධාන සාධකයක් විය
බනු හිලාල් ගෝත්‍රිකයන් විසින් විනාශ කරන ලද ඉඩම් සම්පූර්ණයෙන්ම ශුෂ්ක කාන්තාරයක් බවට පත්ව ඇති බව ඉබ්න් ඛල්ඩුන් සඳහන් කළේය
නූතන මොරොක්කෝවෙන් ආරම්භ වූ අල්මොහාඩ්වරු, ඇල්ජීරියාවෙන් ආරම්භ වූ අබ්දුල්-මුමින් නමින් හැඳින්වෙන මිනිසෙකු විසින් ආරම්භ කළද, ඉක්මනින් මග්‍රෙබ් පාලනය කරනු ඇත
අල්මොහාද් රාජවංශයේ අබ්දුල්-මුමින්ගේ ගෝත්‍රය වන කෞමියා සිංහාසනයේ ප්‍රධාන ආධාරකරුවන් වූ අතර අධිරාජ්‍යයේ වැදගත්ම දේහය විය
දුර්වල වෙමින් පැවති ඇල්මොරාවිඩ් අධිරාජ්‍යය පරාජය කර 1147 දී මොරොක්කෝව පාලනය කර ගනිමින් ඔවුන් 1152 දී ඇල්ජීරියාවට තල්ලු කර, ට්ලෙම්සෙන්, ඔරන් සහ ඇල්ජියර්ස් පාලනය කර ගත් අතර, හිලියන් අරාබිවරු වෙතින් පාලනය නැගෙනහිර ඇල්ජීරියාව පාලනය කළ හම්මඩිඩ්වරු ලබා ගත් අතර එම වසරේම ඔවුන් පරාජය කරන ලදී
1212 දී ලාස් නවාස් ද ටොලෝසා සටනේදී ඔවුන්ගේ තීරණාත්මක පරාජයෙන් පසුව, අල්මොහාඩ්වරුන් බිඳ වැටීමට පටන් ගත් අතර, 1235 දී නූතන බටහිර ඇල්ජීරියාවේ ආණ්ඩුකාරයා වූ යග්මුරාසෙන් ඉබ්න් සියාන් සිය නිදහස ප්‍රකාශ කර ට්ලෙම්සෙන් රාජධානිය සහ සයියානිඩ් රාජවංශය ස්ථාපිත කළේය
වසර 13ක් පුරා ඇල්ජීරියාවේ පාලනය ප්‍රතිෂ්ඨාපනය කිරීමට උත්සාහ කළ අල්මොහාද් හමුදා සමඟ සටන් කරමින්, ඔවුජ්ඩා අසල සාර්ථක සැඟවී සිටීමකින් ඔවුන්ගේ කලීෆා මරා දැමීමෙන් පසුව, ඔවුන් 1248 දී අල්මොහාඩ්වරුන් පරාජය කළහ
සයියානිඩ්ස්වරු සියවස් 3 ක් ඇල්ජීරියාවේ පාලනය රඳවා ගත්තේය
ඇල්ජීරියාවේ නැඟෙනහිර ප්‍රදේශ බොහොමයක් හෆ්සිඩ් රාජවංශයේ අධිකාරය යටතේ පැවතියද, හෆ්සිඩ්වරුන්ගේ ඇල්ජීරියානු ප්‍රදේශ ආවරණය වන බෙජායා එමිරේට් මධ්‍යම ටියුනීසියානු පාලනයෙන් විටින් විට ස්වාධීන වනු ඇත
ඔවුන්ගේ උච්චතම අවස්ථාව වන විට සයානිඩ් රාජධානියට බටහිරින් සහ නැගෙනහිරින් අබු තෂ්ෆින්ගේ පාලන සමයේදී ඔවුන් අල්ලා ගත් ටියුනිස් දක්වා ළඟා වූ මොරොක්කෝව සිය යටත්වැසියන් ලෙස ඇතුළත් විය
සයියානිඩ් සුල්තාන්වරුන් විසින් අනුග්‍රහය දක්වන ලද ප්‍රාදේශීය බාබරි මුහුදු කොල්ලකරුවන් සමඟ ඇති වූ ගැටුම් කිහිපයකින් පසුව, ස්පාඤ්ඤය, ඇල්ජීරියාව ආක්‍රමණය කිරීමටත් ස්වදේශික ට්ලෙම්සෙන් රාජධානිය පරාජය කිරීමටත් තීරණය කළේය
1505 දී, ඔවුන් මර්ස් එල් කෙබීර් ආක්‍රමණය කර අල්ලා ගත් අතර, 1509 දී දරුණු ලේ වැගිරුණු සටනකින් පසු ඔරන් යටත් කර ගත්හ
ඇල්ජීරියාවේ බටහිර වෙරළබඩ ප්‍රදේශවල ඇල්ජීරියානුවන්ට එරෙහිව ඔවුන්ගේ තීරණාත්මක ජයග්‍රහණවලින් පසුව, ස්පාඤ්ඤ ජාතිකයන් නිර්භීත වීමට තීරණය කළ අතර තවත් ඇල්ජීරියානු නගර ආක්‍රමණය කළහ
1510 දී, ඔවුන් වැටලීම් සහ ප්‍රහාර මාලාවකට නායකත්වය දුන් අතර, විශාල වැටලීමකින් බෙජායා අත්පත් කර ගත් අතර, සහ ඇල්ජියර්ස් වලට එරෙහිව අර්ධ-සාර්ථක වැටලීමකට නායකත්වය දුන්හ
ඔවුන් ට්ලෙම්සෙන් ද වටලා ගත්හ
1511 දී, ඔවුන් චර්චෙල් සහ ජිජෙල් පාලනය කර ගත් අතර, මොස්ටගනේම් වෙත පහර දුන් අතර එහිදී ඔවුන්ට නගරය යටත් කර ගැනීමට නොහැකි වුවද, ඔවුන්ට බලෙන් උපහාරයක් කිරීමට හැකි විය
ඔටෝමාන් යුගය 

1516 දී, හෆ්සිඩ්වරුන් යටතේ සාර්ථකව ක්‍රියාත්මක වූ ඔටෝමාන් පුද්ගලික සහෝදරයන් වන අරුජ් සහ හේරෙඩින් බාබරෝසා, ඔවුන්ගේ මෙහෙයුම් මධ්‍යස්ථානය ඇල්ජියර්ස් වෙත ගෙන ගියහ
ඔවුන් කිතුනුවන්ගෙන් විමුක්තිකාමීන් ලෙස දුටු ප්‍රදේශවාසීන්ගේ උදව්වෙන් ස්පාඤ්ඤ ජාතිකයන්ගෙන් ජිජෙල් සහ ඇල්ජියර්ස් යටත් කර ගැනීමට ඔවුන් සමත් වූ නමුත් සහෝදරයන් අවසානයේ ප්‍රදේශයේ සලීම් අල්-ටුමි ඝාතනය කර නගරය සහ අවට ප්‍රදේශ පාලනය කළහ
1518 දී ට්ලෙම්සෙන් ආක්‍රමණයේදී අරුජ් මිය ගිය විට, හයිරෙඩින් ඔහුගෙන් පසුව ඇල්ජියර්ස්හි හමුදාපති ලෙස පත් විය
ඔටෝමාන් සුල්තාන්වරයා ඔහුට බෙලර්බේ යන පදවි නාමය ලබා දුන් අතර 2,000 ක පමණ ජනකායක් සහිත කණ්ඩායමක් ලබා දුන්නේය
මෙම බලකායේ සහ ස්වදේශික ඇල්ජීරියානුවන්ගේ සහය ඇතිව, හේරෙඩින් කොන්ස්ටන්ටයින් සහ ඔරාන් අතර මුළු ප්‍රදේශයම යටත් කර ගත්තේය (ඔරාන් නගරය 1792 දක්වා ස්පාඤ්ඤ අත පැවතියද)
මීළඟ බෙයිලර්බේ වූයේ 1544 දී එම තනතුරට පත් වූ හේරෙඩින්ගේ පුත් හසන් ය
ඔහුගේ මව ඇල්ජීරියානු මුවර්ස් කෙනෙක් වූ බැවින් ඔහු කොලොග්ලි හෝ මිශ්‍ර සම්භවයක් ඇති අයෙකි
1587 වන තෙක් ඇල්ජියර්ස් හි බෙයිලර්බෙයිලික් පාලනය කරනු ලැබුවේ ස්ථාවර සීමාවන් නොමැතිව නියමයන් ඉටු කළ බෙයිලර්බී විසිනි
පසුව, නිත්‍ය පරිපාලනයක් ඇති කිරීමත් සමඟ, පාෂා යන තනතුර සහිත ආණ්ඩුකාරවරු තුන් අවුරුදු ධුර කාලයක් පාලනය කළහ
ඇල්ජීරියාවේ ආගා විසින් මෙහෙයවන ලද ඔජාක් ලෙස හඳුන්වන ස්වයංක්‍රීය ජැනිසරි ඒකකයක් විසින් පාෂාට සහාය විය
1600 ගණන්වල මැද භාගයේදී ඔජාක් අතර අතෘප්තිය ඇති වූයේ ඔවුන්ට නිතිපතා වැටුප් නොගෙවීම නිසා සහ ඔවුන් නැවත නැවතත් පාෂාට එරෙහිව කැරලි ගැසූහ
එහි ප්‍රතිඵලයක් වශයෙන්, ආඝා පාෂාට දූෂණය සහ අදක්ෂකම සම්බන්ධයෙන් චෝදනා කර 1659 දී බලය අල්ලා ගත්තේය
වසංගත තත්වයක් උතුරු අප්‍රිකාවේ නගරවලට නැවත නැවතත් බලපෑවේය
ඇල්ජියර්වරුන්ට 1620-21 දී වසංගතයෙන් 30,000 ත් 50,000 ත් අතර වැසියන් සංඛ්‍යාවක් අහිමි වූ අතර, 1654-57, 1665, 1691 සහ 1740-42 දී ඉහළ මරණ සිදු විය
බාබරි මුහුදු කොල්ලකරුවන් බටහිර මධ්‍යධරණී මුහුදේ ක්‍රිස්තියානි සහ අනෙකුත් ඉස්ලාම් නොවන නැව් ගමනාගමනයට බාධා කලේය
මුහුදු කොල්ලකරුවන් බොහෝ විට නැව්වල මගීන් සහ කාර්ය මණ්ඩලය රැගෙන ගොස් විකිණීම හෝ වහලුන් ලෙස භාවිතා කළහ
ඔවුන් සමහරුන් කප්පම් ලබා ගෙන නිදහස් කිරීමේ ව්‍යාපාරයක් ද කළහ
රොබට් ඩේවිස්ට අනුව, 16 සිට 19 වන සියවස දක්වා මුහුදු කොල්ලකරුවන් විසින් යුරෝපීයයන් මිලියන 1 සිට මිලියන 1.25 දක්වා වහලුන් ලෙස අල්ලා ගන්නා ලදී
උතුරු අප්‍රිකාවේ සහ ඔටෝමාන් අධිරාජ්‍යයේ අනෙකුත් ප්‍රදේශවල වහල් වෙලඳපොලවල්වල විකිණීම සඳහා ක්‍රිස්තියානි වහලුන් අල්ලා ගැනීම සඳහා ඔවුන් බොහෝ විට යුරෝපීය වෙරළබඩ නගරවලට වැටලීම් සිදු කළහ
නිදසුනක් වශයෙන්, 1544 දී, හයිරෙඩින් බාබරෝසා, ඉෂියා දූපත අල්ලාගෙන, සිරකරුවන් 4,000 ක්  සහ ලිපාරි හි වැසියන් 9,000 ක් පමණ වහල්භාවයට පත් කළේය
1551 දී ඇල්ජියර්ස් හි ඔටෝමාන් ආණ්ඩුකාර තුර්ගුට් රීස් මෝල්ටා දූපතේ ගෝසෝ හි මුළු ජනගහනයම වහල්භාවයට පත් කළේය
ම්ලේච්ඡ මුහුදු කොල්ලකරුවන් බොහෝ විට බැලෙරික් දූපත් වලට පහර දුන්හ
තර්ජනය කෙතරම් දරුණුද යත් නිවැසියන් ෆෝමන්ටෙරා දූපත අතහැර දැමූහ
17 වන ශතවර්ෂයේ ආරම්භයේ සිට පුළුල් රුවල් නැව් හඳුන්වාදීම නිසා අත්ලාන්තික් සාගරයට යාමට ඔවුන්ට හැකි විය
1627 ජූලි මාසයේදී ලන්දේසි මුහුදු කොල්ලකරුවෙකු වන ජෑන් ජෑන්සූන් ගේ අණ යටතේ ඇල්ජියර්ස් සිට මුහුදු කොල්ලකරුවන්ගේ නැව් දෙකක් අයිස්ලන්තය දක්වා යාත්‍රා කළ අතර, වහලුන් වටලා අල්ලා ගත්හ
මීට සති දෙකකට පෙර මොරොක්කෝවේ සාලේ සිට තවත් මුහුදු කොල්ලකරුවන්ගේ නෞකාවක් අයිස්ලන්තයට ද වැටලීය
ඇල්ජියර්ස් වෙත ගෙන එන ලද සමහර වහලුන් පසුව අයිස්ලන්තයට ආපසු යවනු ලැබූ නමුත් සමහරු ඇල්ජීරියාවේ රැඳී සිටීමට තීරණය කළහ
1629 දී ඇල්ජීරියාවේ මුහුදු කොල්ලකරුවන්ගේ නැව් ෆාරෝ දූපත් වටලන ලදී
1671 දී, තායිෆා ඔෆ් රෙසයිස් නොහොත් කෝර්සෙයාර් කපිතාන්වරුන්ගේ සමාගම කැරලි ගසා, ආගා මරා දමා, තමන්ගේම කෙනෙකු බලයට පත් කළේය
නව නායකයා ඩේ යන නාමය ලබා ගත්තේය
1689 න් පසු, දෙවියන් තෝරා ගැනීමේ අයිතිය ප්‍රභූවරුන් හැට දෙනෙකුගෙන් යුත් සභාවක් වන දිවාන් වෙත ලබා දෙන ලදී
එය මුලින් ඕජාක් විසින් ආධිපත්‍යය දැරීය
නමුත් 18 වන සියවස වන විට එය ඩේගේ උපකරණය බවට පත් විය
1710 දී, එම භූමිකාවේ පාෂා වෙනුවට ඔහු සහ ඔහුගේ අනුප්‍රාප්තිකයින් රීජන්ට් ලෙස පිළිගැනීමට ඩී සුල්තාන් ට ඒත්තු ගැන්වීය
ඇල්ජියර්වරු ඔටෝමාන් අධිරාජ්‍යයේ නාමිකව කොටසක් ලෙස පැවතියද, යථාර්ථයේ දී ඔවුන් සෙසු අධිරාජ්‍යයන්ගෙන් ස්වාධීනව ක්‍රියා කළ අතර, බොහෝ විට අනෙකුත් ඔටෝමාන් යටත්වැසියන් සහ ටියුනිස්හි බෙයිලික් වැනි ප්‍රදේශ සමඟ යුද්ධ ඇති කර ගත්හ
ඩේ යනු ව්‍යවස්ථාපිත ඒකාධිපතියෙකු විය
ඩේ ජීවිත කාලය සඳහා තේරී පත් වූ නමුත්, ක්‍රමය ක්‍රියාත්මක වූ වසර 159 (1671-1830) තුළ, දෙවිවරුන් විසි නව දෙනාගෙන් දාහතරක් ඝාතනය කරන ලදී
කොල්ලකෑම්, හමුදා කුමන්ත්‍රණ සහ ඉඳහිට මැර පාලනයන් තිබියදීත්, ඩෙයිලිකාල් ආන්ඩුවේ එදිනෙදා ක්‍රියාන්විතය කැපී පෙනෙන ලෙස ක්‍රමවත් විය
රාජ්‍ය පාලනය ගෝත්‍රික ප්‍රධානීන්ට අනුග්‍රහය දැක්වුවද, අධික බදු අයකිරීම් නිතර නොසන්සුන්තාව ඇති කරන ගම්බද ප්‍රදේශයේ ඒකමතික පක්ෂපාතීත්වයක් එයට කිසිදා නොතිබුණි
ස්වතන්ත්‍ර ගෝත්‍රික රාජ්‍යයන් ඉවසා සිටි අතර, රීජන්සියේ අධිකාරය කැබිලියාව තුළ ක්‍රියාත්මක වූයේ කලාතුරකිනි
නමුත් 1730 දී බටහිර කබිලියාවේ කුකු රාජධානිය පාලනය කිරීමට රීජන්සියට හැකි විය
ඇල්ජීරියානු කාන්තාරයේ උතුරු පෙදෙස්වල බොහෝ නගර ඇල්ජියර්ස් හෝ එහි බෙයි වලින් එකකට බදු ගෙවා ඇත
නමුත් ඔවුන් වෙනත් ආකාරයකින් මධ්‍යම පාලනයෙන් පූර්ණ ස්වයං පාලනයක් රඳවා ගත් නමුත් සහරාවේ ගැඹුරු කොටස් ඇල්ජියර්ස් වෙතින් සම්පූර්ණයෙන්ම ස්වාධීන විය
මධ්‍යධරණී මුහුදේ ම්ලේච්ඡ වැටලීම් ස්පාඤ්ඤ වෙළඳ නැව් ගමනාගමනයට දිගින් දිගටම ප්‍රහාර එල්ල කළ අතර, එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ස්පාඤ්ඤ නාවික හමුදාව 1783 සහ 1784 දී ඇල්ජියර්ස් වෙත බෝම්බ හෙලීය
1784 ප්‍රහාරය සඳහා නේපල්ස්, පෘතුගාලය සහ මෝල්ටාවේ නයිට්වරු වැනි ඇල්ජියර්ස්හි සම්ප්‍රදායික සතුරන්ගේ නැව් ස්පාඤ්ඤ බලඇණියට සම්බන්ධ විය
20,000කට අධික කාලතුවක්කු බෝල ප්‍රහාර එල්ල කරන ලද අතර, නගරයේ බොහෝ ප්‍රමාණයක් සහ එහි බලකොටු විනාශ කරන ලද අතර ඇල්ජීරියානු බලඇණි බොහොමයක් ගිල්වා දමන ලදී
1792 දී ඇල්ජියර්ස් ඇල්ජීරියාවේ අවසන් ස්පාඤ්ඤ බලකොටු දෙක වන ඔරාන් සහ මර්ස් එල් කෙබීර් ආපසු ලබා ගත්තේය
එම වසරේම, ඔවුන් 1795 දී අත්හැර දැමූ මොරොක්කෝ රිෆ් සහ ඕජ්ඩා යටත් කර ගත්හ
19 වන ශතවර්ෂයේදී ඇල්ජීරියානු මුහුදු කොල්ලකරුවන් කැරිබියානු බලවතුන් සමඟ ව්‍යාජ සම්බන්ධතා ඇති කර ගත් අතර, ඔවුන්ගේ යාත්‍රා වල ආරක්ෂිත වරායක් වෙනුවට "බලපත්‍ර බද්දක්" ගෙවා ඇත
ඇල්ජීරියානු මුහුදු කොල්ලකරුවන් විසින් ඇමරිකානු වෙළඳුන්ට එල්ල කරන ලද ප්‍රහාරවල ප්‍රතිඵලයක් ලෙස පළමු හා දෙවන ම්ලේච්ඡ යුද්ධ ඇති වූ අතර එය 1815 දී එක්සත් ජනපද නැව්වලට එල්ල වූ ප්‍රහාර අවසන් විය
වසරකට පසුව, ලෝඩ් එක්ස්මූත්ගේ අණ යටතේ ඒකාබද්ධ ඇන්ග්ලෝ-ලන්දේසි බලඇණියක් යුරෝපීය ධීවරයින්ට සමාන ප්‍රහාර නැවැත්වීම සඳහා ඇල්ජියර්ස් වෙත බෝම්බ හෙලීය
ඇල්ජීරියානු මුහුදු කොල්ලකෑම් 1830 දී ප්‍රංශ ආක්‍රමණය තෙක් පැවතියද, මෙම ප්‍රයත්නයන් සාර්ථක විය
ප්‍රංශ යටත් විජිතකරණය (1830-1962) 
ප්‍රංශ ජාතිකයන් 1830 දී ඇල්ජියර්ස් ආක්‍රමණය කර අල්ලා ගත්හ
ඉතිහාසඥ බෙන් කීර්නන් ප්‍රංශ ඇල්ජීරියාව අත්පත් කර ගැනීම ගැන මෙසේ ලිවීය
"1875 වන විට ප්‍රංශ ආක්‍රමණය සම්පූර්ණ විය
යුද්ධයෙන් 1830 සිට ආදිවාසී ඇල්ජීරියානුවන් 825,000 ක් පමණ මිය ගොස් ඇත
" 1831 සිට 1851 දක්වා ප්‍රංශ අහිමිවීම් අනුව රෝහලේදී 92,329ක් මිය ගිය අතර ක්‍රියාන්විතයේදී මිය ගියේ 3,336ක් පමණි
1872 දී මිලියන 2.9 ක් පමණ වූ ඇල්ජීරියාවේ ජනගහනය 1960 දී මිලියන 11 කට ආසන්න විය
ප්‍රංශ ප්‍රතිපත්තිය පුරෝකථනය කරන ලද්දේ රට "ශිෂ්ටාචාර කිරීම" යන්නය
ඇල්ජීරියාවේ වහල් වෙළඳාම සහ මුහුදු කොල්ලකෑම් ප්‍රංශ ආක්‍රමණයෙන් පසුව නතර විය
ප්‍රංශය විසින් ඇල්ජීරියාව යටත් කර ගැනීම සඳහා යම් කාලයක් ගත වූ අතර සැලකිය යුතු ලේ වැගිරීමක් ඇති විය
1830 සිට 1872 දක්වා ඇල්ජීරියානු ආදිවාසී ජනගහනය තුනෙන් එකකින් පමණ පහත වැටීමට ප්‍රචණ්ඩත්වය සහ රෝග වසංගතවල එකතුවක් හේතු විය
1860 සැප්තැම්බර් 17 වන දින III වන නැපෝලියන් ප්‍රකාශ කළේ "අපගේ පළමු යුතුකම වන්නේ ආයුධවල ඉරණම අපගේ ආධිපත්‍යය යටතට ගෙන ඇති මිලියන තුනක අරාබි ජාතිකයින්ගේ සතුට රැක ගැනීමයි
" යන්නයි
මෙම කාලය තුළ, 1871 දී මොක්‍රානි කැරැල්ලෙන් පසුව කබිලියන් යටත් විජිතයක් බවට පත් නොවීය
1848 සිට නිදහස දක්වා, ප්‍රංශය ඇල්ජීරියාවේ මුළු මධ්‍යධරණී කලාපයම ජාතියේ ඒකාබද්ධ කොටසක් සහ දෙපාර්තමේන්තුවක් ලෙස පරිපාලනය කළේය