Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
ව්‍යාපාර අභිමතාර්ථ ලගාකරගැනීමට පැහැදිලිව හඳුනාගන්නා ලද ඉලක්ක උපයෝගිකරගැනීමේ ශිල්පීයක්‍රමය ක්‍රියාවලි අනුරූපනය  (Process Mapping) ලෙස හදුනා ගනී
එය අලෙවිකරුවන් විසින් ගන්නාලද ක්‍රියාමර්ග හොඳින් පැහැදිලි කරනු ලබයි
එමගින් එකී අනුරූපිතය ක්‍රියාත්මක කිරීම සදහා අවශ්‍ය  වන කුසලතාවන් හඳුනාගන්ට ද  පුළුවන
එයටද අමතරව ආයතනයට අවශ්‍යවන තාක්ෂණික හා පුහුණු අවශ්‍යතා ක්‍රියාවලි අනුරූපිතය(Process Map) හරහා දැක ගැනීමටද පුළුවන
ISO 9001 තත්ත්ව සහතිකය අපේක්ෂා කරන ආයතන සදහාද ක්‍රියාවලි අනුරූපිතය(Process Map)තත්ත්ව කළමනාකරණයේඅත්‍යවශ්‍ය සාධකයකි
අලෙවිකරණ  ප්‍රමිතික සන්තති මගින් ප්‍රමිතික උපායමාර්ගික වර්ගීකරණයට අවශ්‍යවන රාමුව සලස්වයි. මෙකී ප්‍රමිතික සන්තති, ක්‍රියාකාරිත්ව-පාදකයේ සිට පුරෝකථන ක්‍රමවේදය දක්වා වෙනස් කරවීමෙන්, අලෙවිකරුවන්ට වඩාත් සුගම හා  නිරවද්‍ය අලෙවිකරණ  ඇගයීමකට ප්‍රවේශ විය හැකිය
පද්ධති හා මෙවලම්
අලෙවිකරණ ප්‍රමිතික ක්‍රියාත්මකවීමේදී
කාර්යසාධනය මුලික කරගත් (Performance Driven) අලෙවිකරණ  සංවිධානය කාර්යසාධනය මුලික කරගත් සංවිධානය බිහි කිරීම සදහා සාධක දෙකක් අවශ්‍ය වේ
අදාල දත්ත ලබාගැනීමට වුවමනා ප්‍රමිතිය හා එකී දත්ත උපයෝගී කරගෙන කාර්යසාධන ප්‍රමිතික නිර්මාණය කිරීමේ හැකියාවයි.

පද්ධති හා මෙවලම් උපයෝගී කරගෙන  කාර්යසාධන ආයෝජන නිශ්චය කිරීමටත් ආයතනයේ සමස්ත ප්‍රගතියට අලෙවිකරණයේ දායකත්වය දැන ගැනීමටත් පුළුවන
පද්ධති හා මෙවලම් උපයෝගී කර නොගෙන,කාර්යසාධනය මුලික කරගත් අලෙවිකරණය පමණක් මගින් ආයතනයක් තුල සාර්ථකත්වය ලගාකරගනීම අපහසුය
කළමනාකරණය සහ කුසලතා
A Forrester Research and Heidrick and Struggles සිදුකල The Evolved CMO නම් වූ, අධ්‍යනයක් හෙළිදරව් කරනුයේ ප්‍රධාන හා ජේෂ්ඨ අලෙවිකරුවන් 115 ක ගෙන් 20% පමණ වූ අලවිකරණ ඇගයීම සම්බන්ධව නිසි වැටහීමක් නොමැතිබවත්, පාරිභෝගික සම්බන්ඳතා කළමනාකරණය(CRM)  සහ  පාරිභෝගික දත්ත විශ්ලේෂණය නොදන්නා බවය
අලෙවිකරණය තුලින් මෙම දැනුම ඔවුන්ට සිය ව්‍යාපාර   නව වෙළදපොල කර යොමුකිරීමටත්, නව නිෂ්පාදන වෙලදපොළට හදුන්වා දීමටත් උපකාරී වේ
ඇගයීම, විශ්ලේෂණය හා දත්ත කළමනාකරණය පිළිබද කුසලත්වය සහිත වෘත්තිකයන්  ක්ෂේත්‍රයේ ඉහලම ඉල්ලුමට ලගාවියහැකිය
එම අයට පාරිභෝගික වුවමනා එපාකම් හදුනාගැනීම තුලින් තම ආයතනවල අලෙවිය ප්‍රවර්ධනය කරගත හැකිය
මෙම අලෙවිකරුවනට අලෙවිකරණය මගින් ආයතනයේ වෙළදාමට සිදුවී පවතිනා වෙනස ඇගයීමටත්, එකී ප්‍රමිතික සරල වගු, ප්‍රස්ථාර හා තොරතුරු ලෙසින් ඉදිරිපත් කරන්නටත්, ඒ හරහා ආයතනයේ ඉහල කළමනාකාරිත්වයට (CEOs, CFOs, සහ සෙසු CxOs) සත්‍ය කරුණු අවබෝධ කරදීමටත් පුළුවන
එක්සත් ජනපදය පාදක කරගත් අධ‍යනයක් සිදුකල කළමනාකරණ උපදේශකයින් වන ඹෙර්සිනන්ඩ් ඇස්සොcඉඅටෙස් හෙළිකරනු ලබන්නේ " අද ඇමෙරිකාවේ සමාගම් අතරින් 40% කට වැඩිය විශ්වාසය තබා සිටින්නේ 'කාර්යසාධනය මුලික කරගත් සංස්කෘතියක්' ගොඩනංවා ගැනීම මුල් පෙල කුසලතා මුලොපායක් ලෙසය”
" කණ්ඩායම් හැඟීම ඇතිකරවන, සේවක සංවර්ධනය සලසන වටපිටාව සහ සම්පත් බලගන්වන ආයතන සංස්කෘතිය වඩාත් ගුණාත්මක ප්‍රතිඵල පෙන්වයි. මෙයටම සමරුපී ලෙස සෙසු වර්ධනීය ක්‍රියාවලීන්ට (නිදසුනක් ලෙස Six Sigma තත්ත්ව කළමනාකරණ වැඩසටහන), මෙහෙයුම් කාර්යක්ෂමතා ප්‍රමිතික (MPM) සදහා ආයතනය තුල වගවීමෙ සංස්කෘතියක් ඇතිකළ යුතුය
නිසි විනයානුකුල ප්‍රවේශයකින් තොරව, මෙහෙයුම් කාර්යක්ෂමතා ප්‍රමිතික (MPM) සාර්ථකව හඳුන්වාදුන්නද එයින් නිෂ්පාදන කාර්යසාධනයට යහපත් ප්‍රතිඵල ගෙන නොදෙයි
පාර්ශවකරුවන්
මෙහෙයුම් කාර්යක්ෂමතා ප්‍රමිතික (MPM) හදුන්වාදීමේදී ප්‍රධාන පාර්ශවකරුවන් වනුයේ ප්‍රධාන අලෙවිකරණ නිලධාරී Chief Marketing Officer (CMO), ප්‍රධාන මුල්‍ය නිලධාරී Chief Financial Officer (CFO), සහ කළමනාකරණය අලෙවිකරණ අංශයයි
ආයතනයේ අලෙවිකරණ වගවීම ප්‍රධාන පාර්ශවකරුවන් වනුයේ ප්‍රධාන අලෙවිකරණ නිලධාරී(CMO) වෙත රැදෙයි
ප්‍රධාන අලෙවිකරණ නිලධාරීයා(CMO) මෙහෙයුම් කාර්යක්ෂමතා ප්‍රමිතික(MPM) වෘත්තිකයන් සමග සවිස්තරව විමසමින් අලෙවිකරණ ඉලක්ක බිහිකරමින් අලෙවිකරණය සදහා ආයතනික වැදගත් කමක් ඇතිකරනු ලබයි
අලෙවිකරණ කාර්යක්ෂමතාවය මැනීමටත්, එය වර්ධනය කිරීමටත්, නව ප්‍රමිතික සෑදීමටත් අලෙවිකරණ මෙහෙයුම් සහ විශ්ලේෂණ වෘත්තිකයන් ගේ වගකීම් වේ
එම පිරිස්වල වගකීම වනුයේ අලෙවිකරණය කාර්යක්ෂමත්ව හා කාර්යසාධනය වැඩි දියුණු වන පරිදි විවිධ ක්‍රමවේදයන් සැකසීමය
එයට අමතරව එම අයගේ අභියෝගය වනුයේ අලෙවිකරණ මෙවලම් පුවරුවට අවශ්‍ය වන දත්ත අලෙවිකරණ මෙහෙයුම් මාර්ග අනුරුපිත(Road map) සදහා වන දත්ත එක්රැස් කිරීම හා විශ්ලේෂණයයි
රාජ්‍ය ආයතනයක හෝ ව්‍යාපාරයක ප්‍රධාන මූල්‍ය නිලධාරීවරයා (Chief Financial Officer-CFO) එකී ආයතනයේ මූල්‍ය අවධානම දරන ප්‍රධාන වගකිවයුත්තාය
මෙම නිලධාරියා මූල්‍ය සැලසුම්කරණය,සටහන්කරණය හා ඉහල කළමණාකරනයට වාර්තා කිරීම  යන අමතර වගකීමද ඔහු මත වේ
ඕනෑම ආයතනයක තීරණාත්මක කාර්යභාර්යයක් පවරන අලවිකරණය සම්බන්ධවද එහි මූල්‍යමය පැත්ත සම්බන්ධව CFO වැදගත් පාර්ශවකරුවෙකි
අමතර කියවීම
 අලෙවිකරණ  මෙහෙයුම්
 අලෙවිකරණ  මෙහෙයුම් කළමනාකරණය
 කාර්යසාධන කළමනාකරණය
 අලෙවිකරණ  ඵලදායකත්වය
 අලෙවිකරණ  සක්‍රීයකරණය

සටහන්

මූලාශ්‍ර

 
 
 

Strategic management
Performance management
Marketing Analytics
විජිතපුර සටන දුටුගැමුණු රජු විසින් දකුණු ඉන්දියානු එළාර නම් සොලී ආක්‍රමනයට එරෙහිව දියත් කරන ලද තිරණාත්මක සටනක් විය
එළාර ආක්‍රමණිකයගෙන් නැවත රට මුදාගැනීමට සටන දියත් කිරීමෙන් පසු විජිතපුරයට පැමිණීමට පෙර දුටුගැමුණු රජු විසින් එළාරගේ ශක්තිමත් බලකොටු කිහිපයක් අත්පත් කරගන්නා ලදී
මාස හතරක නොනවතින සටනේ රජුගේ සේනාව සහ රාජකීය ඇතා මෙහිදී විශේෂ කාර්යක් ඉටු කරන ලදී
රජුගේ දස මහා යෝධයින් ගැන ඉපැරණි වංශකථාවන්හි පැහැදිලිව සදහන් කර ඇති අතර ඔවුන් යුද්ධයට සමබන්ද වීමට පෙර එකිනෙකා කරන ලද විවිධ අපහසු සහ රසවත් සිදුවීම්ද දක්වා ඇත
එළාරගේ මරණය සහ සේනාවන්හි පරාජයත් සමග දුටුගැමුණු රජුට ජයග්‍රහණය ලැබීමෙන් අනතුරුව සටන අවසන් වූ අතර එම සටන සිදුවූ ප්‍රදේශය නිශ්චිතව හදුනාගත නොහැකි වුවත්  යම් යම් ප්‍රදේශ විජිතපුරය යැයි ඉතිහාසඥයන් විසින් අනුමාන කර ඇත
ශ්‍රී ලාංකික ඉතිහාසයේ වැදගත් සිදුවීමක් ලෙස මෙය සදහන් වී ඇති අතර මෑත කාලීනව ශ්‍රී ලංකාවේ පැවති සිවිල් යුද්ධය සමයේ රටේ ජනතාවට නිතර සිහියට නැගුණු සිදුවීමක් ද විය
වාර්තා

ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණි වංශකථා වන මහාවංශය, දීපාවලිය,රාජාවලිය සහ ථුපවංශය යන ඉපැරණි වංශකථාවන්හි එළාරට එරෙහිව දුටුගැමුණු රජුගේ සටන තොරතුරු සහිතව සදහන් වී ඇත
එම සෑම සටහනකම මෙම සිදුවීම විස්තර කර ඇති අතර එයට ඉහල වටිනාකමක්ද එක් කර ඇත
රට තුල නැවත බුද්ධ ධර්මය පිහිටුවීමේ අරමුණින් මෙම සටන දියත් වු නිසා එය ධාර්මික සටනක් ලෙසද දැක්විය හැකි අතර එම නිසා දුටුගැමුණු රජු ශ්‍රී ලංකා ඉතිහාසය තුල වීරවරයෙක් ලෙස සලකයි
පසුබිම

එකල  එළාර අනුරාධපුරය පාලනය කල  රජු විය
ඔහු දකුණු ඉන්දියාවෙන් පැමිණි චෝල අධිරාජ්‍ය ජාතික පාලකයෙක් වූ අතර අසේල නම් සිංහල රජු පරාජය කිරීමෙන් රටේ බලය අල්ලා ගන්නා ලදී
ආක්‍රමණයක් සිදුවුවත් එළාර බුද්ධ ධර්මයට අනුග්‍රහය දැක්වු පාලකයෙක් විය
රටේ බොහෝ ප්‍රදේශ මෙම  එළාර රජුගේ පාලනයට යටත් වූ අතර නමුත් රුහුණු ප්‍රදේශය කාවන්තිස්ස නම් සිංහල රජු පාලනය කල අතර එම නිසා ඔහු එළාරගේ ප්‍රධාන සතුරා විය
දුටුගැමුණු යනු කාවන්තිස්ස රජුගේ වැඩිමහල් පුත්‍රයා විය
කාවන්තිස්ස රජුගේ වියෝවත් සමග දුටුගැමුණු රුහුණේ පාලකයා බවට පත්විය
දුටුගැමුණු යලි රට තුල බුදු දහම පිහිටුවීමේ අදිටනින් එළාරට එරෙහි සටන දියත් කල අතර මාගම සිට මහවැලි  ගඟ හරහා පැමිණ එළාර යටතේ පාලනය වූ බලකොටු සහ නගර අල්ලාගනිමින් ඔහුගේ සේනාවේ සිටි ඉහල නායකයන් ඝාතනය කරන ලදි
එහිදී එළාර යටතේ සිටි බොහෝ පිරිස දෙමළ ජාතිකයන් වූ අතර දිඝබය නම් දුටුගැමුණු රජුගේ ඥාති සහෝදරයෙක් එළාර සමග එක්වු බව ඉතිහාසයේ සදහන් වේ
විජිතපුර

මෙම ජයග්‍රහණයන් සමග දුටුගැමුණුගේ සේනාව ඉතා වැදගත් බලකොටුවක් වන විජිතපුරය අල්ලාගැනිමට යොමු විය
සීගිරිය සහ මින්නේරිය අතර වූ මාවතකට දුටුගැමුණුගේ සේනාව ස්ථාන ගතවූ අතර එම මාවත ලංකාවේ තවත් පැරණි ශ්‍රේෂ්ට පාලකයෙක් වන පණ්ඩුකාභය රජු යුද කටයුතු සදහා යොදාගත් ප්‍රදේශයක් විය
ආසන්න වශයෙන් අවුරුදු 300 කට පෙර පඩුවස්දේව රජුගේ මස්සිනා විසින් පිහිටුවන ලද විජිතපුරය මහාවංශයේ සදහන් වන්නේ විජිත නගර යන නමිනි
එළාර සමයේ විජිතපුරය ඔහුගේ ශක්තිමත් බලිකෘත බලකොටුවක් විය
ඉතිහාසයේ දක්වා ඇති පරිදි එම බලකොටුව ප්‍රාකාර තුනකින් වටවී තිබී ඇති අතර එම එක් ප්‍රාකර බිත්තියක උස රියන් 18 වූ බව කියවේ
බලකොටුවේ උතුරු, දකුණු, නැගෙනහිර සහ බස්නාහිර යන දිසා හතරෙහි යකඩ වලින් නිමවන ලද ශක්තිමත් ගේට්ටු හතරක් තිබී ඇත
රාජාවලියේ විස්තර ඇති පරිදි විජිතපුරය දෙවන වන්නේ අනුරාධපුරයට පමණි
විජිතපුර බලය දෙපාර්ශවයටම තීරණාත්මක විය
බලකොටුවෙහි බලය අහිමිවීම එළාරගේ සේනාවන්ගේ දිරිය සුන් කිරීමක් විය
විජිතපුර නගරයේ බලය අල්ලා ගැනීම යනු දුටුගැමුණුගේ සේනාවේ අනුරාධපුරය අල්ලා ගැනීම වේගවත් කිරීමකි
වටලෑම

යම් යම් ප්‍රදේශයන්හි ඇතිවූ දරුණු සටන් වලින් පරාජයවූ එළාරගේ සේනාව ජීවිත ආරක්ෂාව සහ නැවතත් ශක්තිමත් වීමේ අරමුණින් විජිතපුරය කරා පසු බැස ගියහ
නමුත් ජයග්‍රාහී දුටුගැමුණුගේ සේනාව එම බලකොටුව ආසන්නයටද පැමිණ කදවුරු බැදගන්නා ලදී
එම කදවුරුලාගත් ප්‍රදේශය පසුව බනදාවර පිත්ති හෝ කදවුරුපිටිය ලෙස හැදින්වුයේය
ඔවුන් ස්ථානගතවීමෙන් අනතුරුව බලකොටුව වෙත පහරදීම් සිදුකල අතර එළාරගේ සේනාවද සටන ඔවුන්ගේ පාර්ශවය දෙසට හරවා ගැනීමට සටන් කල අතර නමුත් දෙපාර්ශවයටම එය ඉටුකර ගැනීමට නොහැකි විය
මාස හතරක කාලයක් නගරය ආසන්නව කදවුරුලා සිටීමෙන් අනතුරුව නැවතත් බලකොටුව අල්ලාගැනීමට දුටුගැමුණුගේ සියළුම සේනාවෝ එක්ව සැලසුම් සහගත දැවැන්ත පහරදීමකට යොමු විය
එහිදී රජුගේ දසමහා යෝධයින් සහ සේනා සංවිධායකවරුන් ඉතා සුවිශේෂී කාර්යක් සටනේදී ඉටුකර ඇත
රණශූර පරික්ෂාව

සටනට පෙර දුටුගැමුණු රජතුමා විසින් රණශූරයින්ගේ දක්ෂතාවයන් පරික්ෂාවට ලක්කර ගැනීමට කරනලද විවිධ පරීක්ෂණ ඉපැරණි වංශකතා ගෙනහැර දක්වයි. ඉන් පලමු පරීක්ෂණය ලෙස රා කල්දේරමක් පානය කලහැකි අයෙක් මේ අතර සිටින්නෙදැයි විමසු විට සියළු දෙනා එය ප්‍රතික්ෂේප කල අතර නමුත් සුරනිමල  යෝධයා ඉදිරියට පැමිණ එම රා කල්දේරම කිසිදු අපහාසුතාවයකින් තොරව පානය කර ඇත
දෙවන පරීක්ෂණය සේනාවේ අණදෙන්නාවූ නන්දමිත්‍ර යෝධයා වෙත විය
දුටුගැමුණු රජතුමා ළග කණ්ඩුල නම් රාජකීය ඇතෙක් විය
කණ්ඩුල ඇතා කෝපාවිෂ්ට කර නන්දමිත්‍ර සමග සටනට යොමු කරනලද අතර නන්දමිත්‍ර කණ්ඩුල ඉදිරියේ සිටගත් අතර ඔහු ඇතාගේ දළ දෙකෙන් අල්ලා ඉහලට උස්සා දළ දෙකෙන්ම පොලවේ ගැසුවේය
මේ සියලුදේ අවසානයේ දුටුගැමුණු රජතුමා යුධබෙර නාදය හා ධජ ඉහලට එසවීමෙන් අනතුරුව විජිතපුරයට පහරදීම ආරම්භ කලේය
අවසන් පහරදීම

දුටුගැමුණුගේ සේනාව එකවරම නගරයේ ගේට්ටු හතර අක්‍රමණය කලේය
ඔහු නන්දමිත්‍ර, සුරනිමල සහ කන්ඩුල ඇතා සමග ප්‍රධාන පහරදීම දකුණු ගේට්ටුව දෙසට දියත් කරන අතරතුර භරණ, කච්චදේව, ඵුස්සදේව සහ ලාභියවසභ පෙරටුකරගත් සේනාව උතුරු සහ බටහිර ගේට්ටු දෙසට ප්‍රහාර දියත් කලේය
මහසෝන, ගෝඨයිම්බර, ථේරපුත්තාභය සහ වේළුසුමන එක්ව නැගෙනහිර ගේට්ටු වෙත පහරදුනි
වේළුසුමනගේ අශ්වාරෝහක සටන දැක සහ සේනාව නැගෙනහිර ගේට්ටුව දෙසට දියත් කල  මෙහෙයුමෙන් ගේට්ටුවේ ආරක්ෂකයන් බියවී ගේට්ටුව අත්හැර පලාගියේය
එළාරගේ සේනාව පවුරේ උඩ සිට පවුරු බිත්තිය බිදීමට දරණ සෑම ප්‍රයත්නයකදීම ඉහල සිට උණු කරන ලද යකඩ පහල සිටින සේනාව දෙසට විසිකරන අතරතුර ඔහුගේ දුනු හේවායින් පවුරේ සිට ඊතල විදිමින් ඔවුන් දෙසට එන ආක්‍රමණය වැලැක්වීමට දැඩි ප්‍රයත්නයක් දැරුවේය
දකුණු ගේට්ටුව බිද දැමීමට කන්ඩුල ඇතා ප්‍රයත්න දරන අතරතුර එවන් ප්‍රහාරකට ඇතා ලක්වූයේය
තුවාලවලට ප්‍රතිකාර කිරීමෙන් හා ඝන සමකින් ඇතාගේ සම ආවරණය කරමින් පසු දුටුගැමුණු රජතුමා පවුර බිද දමන ලෙස ඇතාට විදානය කලේය
එය බිද දැමීමත් සමග නගරයට ඇතුලුවූ දුටුගැමුණුගේ හමුදාව විජිතපුරය බලකොටුව අල්ලා ගත්තේය
මෙහිදී දසමහා යෝධයින් කල කාර්ය සුවිශේෂිය
ඔවුන්ද පවුරු බිත්තිය තැන් කිහිපයකින් බිද දමා නගරයට අතුල්වී එළාරගේ හමුදාවට දැඩි ප්‍රහාරයක් දියත් කලේය
නගරය අත්හල  එළාරගේ සේනාව අනුරාධපුරය දෙසට පලාගියේය
ජයග්‍රහණය

විජිතපුර ජයග්‍රහණය අනුරාධපුරය අල්ලා ගැනීමේ සටන වේගවත් කලේය
ඉන් අනතුරුව තවත් ශක්තිමත් බලකොටු දෙකක් අල්ලාගනිමින් සටන අනුරාධපුරය දෙසට ලගාවූ අතර එහිදී දුටුගැමුණු එල්ලකරන ලද එක පහරකින් එළාර මියගිය අතර ඒ සමගම දුටුගැමුණු අනුරාධපුරයෙහි පමනක් නොව ලක් දිවයිනෙහිම පාලකයා බවට පත්විය
වර්තමානය

විජිතපුර සටන ශ්‍රී ලංකා ඉතිහාසයේ ඉතා සුවිශේෂී සිදුවීමක් වන අතර රට තුල නැවත බුදු දහම පිහිටුවීමේ සටනේ ඉතා තීරනාත්මක සිද්ධියකි
විජිතපුර නගරයේ නියම පිහිටි ස්ථානය
කලවැව යන  ප්‍රදේශය ආසන්න වශයෙන් විජිතපුරය වියහැකි යැයි පුරාවිදාඥයන් ප්‍රකාශ කරයි
තවද හමුදාව කඩු ගෑ ගලක් පන්සල ආසන්නයේ අදටද දැකගත හැක
ඉපැරණි බලකොටුවකින් හමුවූ නටබුන් වලි

න් ඉතිහාසඥයන් හා පුරාවිදයාඥයන් මෙය පොලොන්නරුවට ආසන්න කදුරුවෙල නම් ප්‍රදේශයේ පිහිටා තිබෙන්නට ඇතයි විශ්වාස කරයි
සටහන්

මූලාශ්‍ර

ශ්‍රී ලංකාව සම්බන්ධිත ගැටුම්
පුරාතන සටන් යුගයන්
ශ්‍රී ලංකාවේ යුදමය ඉතිහාසය
හැනා බෙස්වික් (1688 - පෙබරවාරි 1758)  එංගලන්තයේ, බ්‍රිචින් බවර්, හොලින්වූඩ්, ඕල්ඩ්හැම් හි පදිංචිව සිටි ධනවත් කාන්තාවකි
ඇය යම් දිනක තමා අකල්හි භූමිදානයකට ලක්වෙතැයි නිරන්තර අනියත බියකින් පෙලෙන්නියක වුවාය
එය එක්තරා අන්දමක මානසික ව්‍යාධියක ස්වභාවය ගත් බියක් විය
1758 දී ඇය මිය ගිය විට, කල් තබා ගැනීමට සකසන ලද ඇගේ මෘත ශරීරය මිහිදන් නොකර තබා ගන්නා ලද අතර විටින් විට ජීවය පිළිබඳ සලකුණු ඇත්දැයි පරීක්ෂාවට ද ලක්කරන ලදී
හැනාගේ මෘත ශරීරය කල් තබා ගන්නට භාවිතා කරන ලද ක්‍රම වේදය පිළිබඳ කිසිදු තැනක සටහන් කොට නොතිබිණ
බොහෝ විට එය මෘත ශරීරයේ වූ රුධිරය ඉවත්කොට ඒ වෙනුවට ටර්පන්ටයින්  සහ සාදිලිංගම් එන්නත් කිරීමෙන් සිදුකරන ලද බවට විශ්වාස කෙරේ
ඉන්පසුව ඇගේ දේහය පැරණි ඔරලෝසු ආවරණයක බහා බෙස්වික් පවුලේ වෛද්‍යවරයා වූ වෛද්‍ය චාර්ල්ස් වයිට් මහතාගේ නිවසේ තැන්පත් කර තබන ලදී
පැහැදිලිවම බෙස්වික්ගේ මේ විකාර හැසිරීම ඇය සිය ප්‍රදේශය තුල ඉතා ප්‍රසිද්ධියට පත් කාන්තාවක් බවට පත් කිරීමට සමත්විය
එපමණක් නොව අමුත්තන්ට ඇගේ මෘත ශරීරය දැක ගැනීමේ පහසුකම ද වෛද්‍ය වයිට්ගේ නිවසේ දී ලබා දී තිබිණ
අවසානයේ බෙස්වික් මහත්මියගේ මමිකරණය කරන ලද මෘත ශරීරය ස්වාභාවික ඉතිහාසය පිළිබද මැන්චෙස්ටර් සංගමයට අයත් කෞතුකාගාරය වෙත භාරදිමට කටයුතු කරන ලදී
බෙස්වික් මහත්මියගේ සිරුර කෞතුකාගාරයේ ප්‍රදර්ශනයට තබන ලද අතර කෙටිකලකින්ම එය වෙත මැන්චෙස්ටර් හි මමිය යන සුරතල් නාමය පටබැදින
මීට අමතරව බ්‍රිචින් බවර් හි මමිය යන නාමයෙන්ද එය අමතන ලදී
පසුකලක ස්වාභාවික ඉතිහාසය පිළිබඳ මැන්චෙස්ටර් සංගමයට අයත් කෞතුකාගාරය සතු කෞතුක භාණ්ඩ එකතුව මුලුමනින්ම මැන්චෙස්ටර් විශ්වවිද්‍යාලයට භාරදෙන ලදී
ඉන්ඉක්බිති මැන්චෙස්ටර් හි බිෂොප්වරයාගේ අවසරයද ඇතිව බෙස්වික් මහත්මියගේ මෘත ශරීරය මිහිදන් කරන්නට යෙදුනි
1868 ජුලි 22 වැනි දින ඇගේ අවමංගල උත්සවය හාපර්හේ සුසානභූමියේ දී පවත්වන ලද අතර ඒ වන විට ඇය අභාවයට පත්වී වසර 110 ක් පමණ ඉක්ම ගොස්  තිබිණ
ඇයගේසොහොන සළකුණු කිරීමට කිසිදු සිහිවටනයක් හෝ ඉදිනොකරන ලදී
පසුබිම

18 වැනි සියවස මැද භාගයේදී අත්වැරදීමකින් තමන් පණ පිටින් මිහිදන් කරාවියැයි යන හැගීමක් මහජනයා තුල ඇතිවිය
එමෙන්ම මරණය නිශ්චය කර ගැනීමට එවකට භාවිතා කරන ලද සලකුණුවල අවිනිශ්චිත භාවය පිළිබඳව ද සමාජයේ විවිධ තර්ක විතර්ක පැවතුණි
මිහිදන් කිරීමට මත්තෙන් ජීවය ඇත්දැයි නිශ්චය කර ගැනීම සඳහා කල යුතු පරීක්ෂාවන් පිළිබඳ විවිධ යෝජනා ද ඉදිරිපත් විය
මෘත ශරීරයේ මුඛයට විනාකිරි සහ ගම්මිරිස් වත්කිරීමේ සිට පාදවලට සහ අධෝමාර්ගයට ගිනියම් වු උදුන් කූර ඇල්ලීම දක්වා වු පරාසයක් මේ ක්‍රම අතර විය
1895 දී ලිපියක් පල කල වෛද්‍ය ජේ. සී. ඔසලේ සෑම වසරකම එංගලන්තයේ සහ වෙල්ස් හී 2700 ක් පමණ දෙනා සැබෑ ලෙසම මියයන්ට පෙර වැරදීම් නිසා මිහිදන් කෙරෙන බව ප්‍රකාශ කර සිටියේය
නමුත් අනෙක් බොහෝ දෙනා ප්‍රකාශ කර සිටියේ එම ගණන 800 කට ආසන්න වන බවයි‍
හැනා බෙස්වික් උපත ලද්දේ 1688 වසරේ දීය
ඇය සිය පිය උරුමයෙන් සැලකියයුතු ධනස්කන්ධයකට උරුමකම් කීවාය
ඇගේ පියා ෆෙල්ස්වර්ත් හි ජෝන් බෙස්වික් නම් විය
ඇයගේ මරණයට වසර කිහිපයකට පෙර ඇයගේ එක් සහෝදරයෙකු වූ ජෝන් නමැත්තා මිය ගිය අතර ඔහුගේ සිරුර බහාලන ලද මිනී පෙට්ටියේ පියන වැසීමට මොහොතකට පෙර ඔහු වෙතින් ජීවය පිළිබද සලකුණු දක්නට ලැබිණ
ජෝන්ගේ දේහය අසල වැලපෙමින් සිටි අයෙක් ඔහුගේ ඇසිපිය සැලෙන ආකාරය දැක තිබුණි
එවකට බෙස්වික් පවුලේවෛද්‍යවරයා වූ වෛද්‍ය චාර්ල්ස් වයිට් විසින් ජෝන් පරීක්ෂා කරන ලදුව ඔහු තවමත් ජීවත්වන, මිය නොගිය පුද්ගලයෙකු ලෙසට හදුනා ගන්නා ලද අතර දින කිහිපයකට පසුව ප්‍රකෘති සිහිය ලැබූ හෙතෙම ඉන් පසු වසර ගණනාවක් සුවසේ විසීය
එංගලන්ත ශල්‍ය වෛද්‍යවරුන්ගේ රාජකීය විද්‍යාලයේ කෞතුකාගාරයේ වාර්තා තබන්නිය ලෙස කටයුතු කල  ජෙසී ඩෙබ්සන් ප්‍රකාශ කර සිටියේ බෙස්වික් මහත්මියගේ මරණයෙන් පසු ඇතිවූ සිද්ධි දාමයෙහි පවා අකාර්යක්ෂම විසංවාදාත්මක කරුණු රැසක් වූ බවයි. බොහෝ දෙනෙකු ප්‍රකාශ කලේ බෙස්වික් මහත්මිය ඇගේ පවුලේවෛද්‍යවරයා වූ වෛද්‍ය චාර්ල්ස් වයිට් වෙත ස්ටර්ලින් පවුම් 25,000 ක මුදලක් ‍(2011 වසර වන විට එම මුදල ස්ටර්ලින් පවුම් මිලියන 3 ක පමණ වටිනාකමකින් යුක්ත විය
) එක් කොන්දේසියක් මත ලබා දෙන ලද බවයි.ප්‍රසව විද්‍යාව පිළිබද විශේෂඥයෙකු වූ වෛද්‍ය වයිට් එවකට ආරම්භ කරන ලද මැන්චෙස්ටර් රාජකීය ගිලන් සේවාවේ ප්‍රාරම්භක සාමාජිකයෙකු ද විය
වෛද්‍ය වයිට් වෙත බෙස්වික් මහත්මිය පැනවූ  කොන්දසිය වූයේ ඇගේ මෘත ශරීරය මිහිදන් නොකොට වෛද්‍ය වයිට් භාරයේ තබා ගත යුතු බවත් එසේ තබාගෙන වරින්වර ජීවය පිළිබද ලක්ෂණ ඉන් දිස්වේ දැයි පරීක්ෂා කොට බැලිය යුතු බවටත්ය
කෙසේ වෙතත්1757 ජුලි 25 දාතමින් වූ (ඇය මියයන්නට වසරකටත් වඩා අඩු කාලයකදී) බෙස්වික්ගේ අන්තිම කැමති පත්‍රයේ සඳහන් කර තිබුනේ වෛද්‍ය වයිට් වෙත ඇය සතු වත්කමින් ස්ටර්ලින් පවුම් 100 ක් (2011 වසර වන විට වටිනාකම අනුව ස්ටර්ලින් පවුම් 11,000) හිමිවිය යතු බව පමණි
මීට අමතරව ස්ටර්ලින් පවුම් 400 ක් (2011 වසර වන විට ස්ටර්ලින් පවුම් 45,000 ක්) ඉන් ඇයගේ අවමංගල කටයුතු සඳහා වෙන්කර තිබිණ
සමහර ලේඛනයන් පෙන්වා දී තිබුනේ බෙස්වික් සිය අන්තිම කැමති පත්‍රයෙන් වෛද්‍ය වයිට්ව නම් කර තිබූ බවත් ඒ නිසා ස්ටර්ලින් පවුම් 400 ඔහුට ලැබෙන්නට ඇති බවත්ය‍
එසේම ඒ, ඇයගේ අවසන් කටයුතු අවසන් වීමෙන් ඉතිරිවන මුදලක් තමා සන්තකයේ තබා ගැනීමට වෛද්‍ය වයිට් හට අන්තිම කැමති පත්‍රයෙන් ඉඩ සලසා තිබිම නිසා යැයි ද මතයක් විය
මෙම මතයෙන් තව දුරටත් කියවුනේ ඉතිරිවන කොටස තබා ගැනීම වෙනුවට බෙස්වික් මහත්මිය සිය අන්තිම කැමති පත්‍රයෙන් අවමංගල කටයුතු සඳහා වෙන් කල මුළු මුදලම වියදම් නොකොට තමා සතු කර ගැනිම සඳහා වෛද්‍ය වයිට් ඇයගේ මෘත ශරීරය එම්බාම් කොට තම නිවසේ තබාගත් බවයි. මීට විරුද්ධ මතයකින් කියැවුනේ බෙස්වික් මහත්මියට වෛද්‍ය වයිට් ණය වී තිබුණ බවත් අවමංගල්‍ය කටයුතුවලින් පසුව එම ණය මුදල ආපසු ගෙවිය යුතු වූයෙන් එයින් වැලකීම සඳහා වෛද්‍ය වයිට් බෙස්වික් මහත්මියගේ සිරුර මිහිදන් නොකර තමා සන්තකයේ තබාගත් බවයි. එහෙත් බෙස්වික් සිය අන්තිම කැමති පත්‍රයෙන් තම උරුමකරුවන් ලෙස මේරි ග්‍රැහැම් සහ එස්තර් රොබින්සන් නම් කොට තිබූ අතර එහි වෛද්‍ය වයිට් සම්බන්ධයෙන් කිසිදු සඳහනක් නොවීය‍
ඇය මියගොස් වසර සියයකට වඩා කල් ගතවු වර්ෂ 1866 වන විට පවා ඇගේ අවසන් කැමති පත්‍රය සම්බන්ධයෙන් විවිධ විවාදාත්මක මත පළ වෙමින් පැවතිණ
මෘත ශරීරයට බෙහෙත්කැවීම

1757 දී බෙස්වික් විසින් ලියන ලද ඇගේ අවසන් කැමති පත්‍රය තුල ඇගේ මෘත ශරීරය බෙහෙත් ගල්වා කල්තබා ගතයුතු යැයි කිසිදු සටහනක් නොමැත
එය වයිට් මහතා විසින් කරන ලද යෝජනාවක් වූ අතර ඔහු විසින් බෙස්වික් මහත්මියගේ මළ සිරුර ඇය සත්‍ය වශයෙන්ම මරණයට පත් වී ඇද්ද යන්න පිළිබඳව සැකහැර දැනගැනීම සඳහා මිහිදන් නොකර තබා ගැනීමට පවසන ලදී
නමුත් ඔහුට සිය "වෙට් ඇන්ඩ් ඩ්‍රයි" ප්‍රදර්ශන භාණ්ඩ එකතුව තුලට මමියක් එක්කර ගැනීමට පැවති අසීමිත ආශාවට ප්‍රතිරෝදයක් දැක්වීමට නොහැකි වු නිසා වෙන් ඇගේ සිරුර එම්බාම් කිරීමට අවසානයේදී තීරණය කරන ලදී
වයිට් ලන්ඩනයෙහි වෛද්‍ය විද්‍යාව පිළිබඳ හදාරමින් සිටි අවදිය තුල ඔහු කාය විච්ඡේද විද්‍යාව පිළිබඳ යම්තරමක ඇල්මක් දැක්වීය
එසේම ඔහු "කියුරියෝසිටීස් " නමින් හැඳින්වුනු භාණ්ඩ එකතුවක් ද පවත්වාගෙන යන ලද අතර ඔහු මියයන විට එම භාණ්ඩ එකතුව තුලට තෝමස් හිගින්ස් නම් වූ සුප්‍රසිද්ධ මංපහරන්නාගේ ඇටසැකිල්ලද එමෙන්ම හැනා බෙස්වික්ගේ මමිය ද ඇතුලත් වූහ
වයිට් විසින් මළ සිරුරු කල්තබා ගැනීම සඳහා භාවිතා කරන ලද ක්‍රමවේදය පිළිබඳව කිසිදු සටහනක් නොමැති නමුත් 1748 දී ඔහු විලියම් හන්ටර් නම් වූ කාය විච්ඡේදකයා යටතේ ඉගෙනුම ලැබූ අතර ඔහු ධමනි හා   සම්බන්ධ මළ සිරුරු කල්තබා ගැනීමේ ක්‍රමයක් අනුගමනය කරන ලද්දෙක් විය
එහෙයින් බොහෝ දුරට වයිට් ද මෙම ක්‍රමය අනුගමනය කරන ලදැයි සිතිය හැක
මෙහිදී පළමුව සියලු ධමනි සහ ශිරා තුලට ටර්පන්ටයින් සහ සාදිලිංගම් සහිත මිශ්‍රණයක් එන්නත් කල යුතුව තිබු අතර පපු ප්‍රදේශයෙහි සහ උදරයෙහි වූ ඉන්ද්‍රීයයන් ඉවත්කොට ගැනීමෙන් අනතුරුව ඒවා පිරිසිදු කිරිමට සහ ඉදිමීම වැළැක්වීම සඳහා ජලයෙහි බහා තැබිය යුතු විය
එසේම මෘත ශරීරය තුල පවතින රුධිරය හැකිතරමින් මිරිකා හැරිය යුතු වූ අතර පසුව මුළු සිරුරම ඇල්කොහොල් යොදා සේදිය යුතු විය
මීලගට සිදුකලයුතු වන්නේ නැවතත් මෘතශරීරය තුලට ඉන්ද්‍රීයයන් බහා නැවත ටර්පන්ටයින් සහ සාදිලිංගම් මිශ්‍රණය එන්නත් කිරීමයි
පසුව මෘත දේහය මැසීමට පෙර ශරීරය තුල පවතින සියලු කුහරයන් කපුරු, වෙඩිලුණු සහ දුම්මල යොදා පිරවිය යුතුවන අතර සියලු විවරයන් ද කපුරු වලින් පිරවිය යුතු විය
අවසාන සේදීමෙන් අනතුරුව මෘතශරීරය ප්ලාස්ටර් ඔෆ් පැරිස් අඩංගු වූ පෙට්ටියක් තුල බහාලිය යුතු වන්නේ මෘත ශරීරය තුල තවදුරටත් තෙතමනයක් පවතී නම් එය අවශෝෂණය කරගැනීමට වන අතර ඉක්බිති එය මත තාර තට්ටුවක් ආලේප කරනු ලබන්නේ වැඩිදුර ආරක්ෂාව සඳහාය
ප්‍රදර්ශනය
බෙස්වික්ගේ මමීකරණය කරන ලද මෘත ශරීරය පළමුව බෙස්වික් පවුලේ තවත් සාමාජිකයෙකුගේ නිවසක් වන ඇන්කෝට්ස් නැමැති ශාලාවේ තැන්පත් කර තබන ලද නමුත් එය ඉතා ඉක්මනින් වෛද්‍ය වයිට්ගේ සේල් නම් නගරයෙහි පිහිටි ඔහුගේ නිවසෙහි කාමරයක් තුලට ගෙනයන ලද අතර එහිදී එය පරණ ඔරලෝසු ආවරණයක බහාලන ලදි
පැහැදිලිවම බෙස්වික්ගේ මේ විකාර හැසිරීම ඇය සිය ප්‍රදේශය තුල ඉතා ප්‍රසිද්ධියට පත් කිරීමට සමත් වූ බව ඇගේ සිරුර නැරඹීම සඳහා වයිට්ගේ නිවසට ගිය පුද්ගලයන් අතරින් එක් අයෙකු වූ තෝමස් ඩ් ක්වින්සි නම් වූ ලේඛකයා විසින් පවසා ඇත
1813 දී වයිට්ගේ මරණයෙන් අනතුරුව බෙස්වික්ගේ මෘත දේහය ආචාර්ය ඔලිවර් වෙත භාර කල අතර 1828 දී ඔහුගේ මියයාමෙන් පසුව දේහය ස්වාභාවික ඉතිහාසය පිළිබඳ මැන්චෙස්ටර් සංගමයට අයත් කෞතුකාගාරය වෙත භාරදීමට කටයුතු කරන ලදී
එහිදී ඇය මැන්චෙස්ටර් හි මමිය යන විරුදාවලිය ලද අතර බ්‍රිචින් බවර් හී මමිය ලෙසද හඳුන්වනු ලැබීය
එසේම ඇය පේරුවියන් සහ ඊජිප්තු මමීන් අසලින්ම කෞතුකාගාරයට ඇතුලුවන ශාලාව තුල ප්‍රදර්ශනයට තබා තිබූ අතර ඇයගේ ඥාතීන් හට ඇය නැරඹීම සඳහා ඔවුනට අභිමත පරිදි පැමිණීමට ද අවස්ථාව සලසා දෙන ලදි
1844 දී කෞතුකාගාරය නැරඹීමට පැමිණියෙකු ඇය පිළිබඳව විස්තර කර ඇත්තේ "කෞතුකාගාරය තුල තිබෙන්නාවූ විශිෂ්ඨ ගණයේ වස්තූන් අතරින් එකක්" ලෙසය
එසේම ඊඩිත් සිට්වෙල් නම් ලේඛිකාවට අනුව 18 වන ශතවර්ශයේ මැද භාගයේදී ඇයගේ මමියෙහි සීතල අඳුරු සෙවනැල්ල මැන්චෙස්ටරය පුරා සැරිසැරූ බව කියැවේ
හැනා බෙස්වික්ගේ කිසිදු ඡායාරූපයක් මෙතෙක් හමුවී නොමැති අතර දේශීය ඉතිහාසඥයෙකු වන පිලිප් වෙන්ට්ව්‍රෝත් විසින් ඇය පිළිබඳ තොරතුරු මෙසේ ඉදිරිපත් කර ඇත
"ශරීරය ඉතා හොඳින් ආරක්ෂා වී පැවතුණු නමුත් ඇගේ මුහුණ ඇකිලී රැලි වැටී කළු පැහැගැන්වී තිබිණ
දෙපා සහ බඳ මෙට්ට කවර සඳහා යොදා ගනු ලබන ශක්තිමත් රෙදි කඩකින් තදින් බැඳ තිබූ අතර මෙම කුඩා මහළු කාන්තාවගේ මළ සිරුර වීදුරු වලින් තනන ලද මිනී පෙට්ටියක හැඩය ගත් ආවරණයක් තුල බහා තිබිණ"
කෙටිකලකින් එනම් 1867 දී කෞතුකාගාරය මැන්චෙස්ටර් සරසවියට පවරා දීමෙන් අනතුරුව බෙස්වික් ස්ථිරවම සහ ඉතා පැහැදිලි ලෙසම මරණයට පත්වී ඇති බව නිශ්චය කොටගත් හෙයින් ඇයව භූමදානය කිරීමට කාලය එළඹ ඇතිබවට තීරණය කරන ලදි
නමුත් 1837 සිට බ්‍රිතාන්‍ය නීතියට අනුව භූමදානය කිරීමට පෙර වෛද්‍ය පරීක්ෂකයෙකු විසින් මරණ සහතිකයක් නිකුත් කල යුතු වූ අතර එහෙයින් ඇය මියයන ලද්දේ 1758 වසරෙහි බැවින් ඇයගේ භූමදාන කටයුතු සිදුකිරීමට අවසර ලබාගැනීම සඳහා රාජ්‍ය ලේකම්වරයාට අභියාචනයක් ද ඉදිරිපත් කිරීමට සිදුවිය
ඉනික්බිති මැන්චෙස්ටරයෙහි බිෂොප්වරයාගේ අවසරය ද ඇතිව 1868 හි ජූලි මස 22 වැනි දින එනම් ඇගේ මරණයෙන් වසර 110 කටද පසුව හාපර්හේ නම් වූ සුසානභූමියෙහිදී ඇය මිහිදන් කරනු ලැබුවේ බෙස්වික් මහත්මියගේ සොහොන සලකුණු කිරීම සඳහා සිහිවටනයකුදු ඉදිනොකරමිනි
නිධානය සහ අවතාරය
1745 දී බොනී ප්‍රින්ස් චාර්ලි සිය ආක්‍රමණික හමුදා මෙහෙයවමින් මැන්චෙස්ටර් ප්‍රාන්තය වෙත ඇතුලු විය
මෙම ආක්‍රමණයේදී සිය මුදල් ආක්‍රමණිකයන් අතට පත්වෙතැයි බියටපත් බෙස්වික් මහත්මිය තමන් සන්තකයේ වූ මුදල් වලින් වැඩි කොටසක් යම් ස්ථානයක සගවන ලදි‍
මිය යන්නට ඉතා කෙටිකලකට ඉහත දී තමන් විසින් ධනය සගවන ලද ස්ථානය සිය ඥාතීන්ට පෙන්වන බවට ඈ ප්‍රතිඥා දුන්නාය
නමුත් අවාසනාවකට සගවන ලද ධනය ඇති ස්ථානය සිය ඥාතින්ට පෙන්වන්නට තරම් කාලයක් ජීවත් වීමට ඇය වාසනාව නොලැබුවාය
ඇගේ අභාවයත් සමගම ඈ විසූ  බ්‍රිචින් බවර් නිවස, සේවක කුලී   නිවස්නයක් බවට පරිවර්තනය කෙරිණ
ඉන් පසු එම නිවස්නයේ විසූ කිහිප දෙනෙකුම කළු සිල්ක් ගවුමකින් සහ සුදු පැහැති තොප්පියකින් සැරසුන කාන්තාවක් බ්‍රිචින් බවර් හි ආලින්දය හරහා පාවී විත් එහි වූ එක් පැතලි ගලක් අභියස දී අතුරුදන්ව යනු තමන්  දුටු බව පැවසූහ‍
ඔවුන් බොහෝ දෙනෙකුගේම අදහස වූයේ ඒ අන්කවරෙකුවත් නොව හැනා බෙස්වික් මහත්මියම බවය
පසු කලෙක බ්‍රිචින් බවර් හී විසූ රෙදි වියන්නෙක් නව රෙදි වියන යන්ත්‍රයක් සවිකිරීම සඳහා එහි පොළොව කනින අවස්ථාවකදී අහම්බෙන් හැනා බෙස්වික්ගේ පැරණි රන්කාසි තොගය සොයා ගත්තේය
ඒ කලින් කියු  අවතාරය නොපෙනී ගිය පැතිලි ගල යට තිබිය දීය‍
ඔලිපන්ට්ස් නම් මැන්චෙස්ටර් රත්‍රරන් ව්‍යාපාරිකයෙක් එක් රන් කහවනුවක් සඳහා වියන්නා හට ස්ටර්ලින් පවුම්  3 කුත් සිලිම් 10 ක මුදලක් ගෙවන ලදී
එය 2011 වර්ෂයේ මුදලින් එක් රන් කහවනුවක් වෙනුවෙන් ස්ටර්ලින් පවුම් 460 ක් ලෙස ගණනය වියයුතුය
අවසානයේදී  බ්‍රිචින් බවර්, ෆෙරන්ටි නම් කර්මාන්තශාලාවක් තැනීම සඳහා කඩා බිඳ දමන ලදී
එහෙත් අදටත් හැනා බෙස්වික්ගේ අවතාරය එම බිමෙහි සැරිසරනු දුටු බවට වාර්තා පළවේ
ග්‍රන්ථ නාමාවලිය

</big>
"ගිණුම්කරණ ආචාරධර්ම” යනු මුලිකවම ව්‍යවහරික මූලධර්ම, සදාචර අගයන් සහ තීන්දු ඇතුළත් ගණකාධිකරණයය්
එය වෘත්තීය ආචාරධර්ම සඳහා උදාහරණයකි
ව්‍යාපාරයේ අභ්‍යන්තර පරිසරයේ පැවතිය යුතු වෘත්තියමය ගුණධර්ම පිළිබඳව අවධානය යොමු කරනු ලැබේ
එය මුලින්ම හදුන්වා දෙනු ලැබුනේ "ලුකා පෙසියොලි" විසිනි
පසුව රාජ්‍ය කණ්ඩායම්, වෘත්තිමය සංවිධාන මගින් තවදුරටත් පුළුල් විය
ගිණුම්කරණ ආචාරධර්ම පාඨමාලා උසස් අධ්‍යාපන ආයතන වල මෙන්ම සමාගම්හි ගණකාධිකාරවරුන් සහ විගණකාධිවරුන් හට පැවෙත්වේ
මෑතකදි ගිණුම්කරණයේ ඇති වූ වෙනස් වීම් රැස  නිසා ඇති වු ආර්ථික අර්බුදයන් සමග ගිණුම්කරණ වෘත්තියේ  පිළිගත හැකි ගිණුම්කරණ ආචාරධර්ම පිළිබඳවද අවධානය පුළුල් විණි
මක්නිසාදයත් මෙම අර්බුදත් සමග වංචනික ගිණුම්කරණ මාර්ග ව්‍යාප්ත වු අතරම ඒ සදහා අදාළ නීතිමය විකල්ප වලට යොමු වීම අත්‍යාවශ්‍යමය විය
ගිණුම්කරණ ආචාරධර්ම, ගිණුම්කරණ වෘත්තිය වෙනුවෙන් විවිධ ආයතන සහ රජයයන් රෙගුලාසි සහ ප්‍රතිකර්ම සම්පාදනය කොට ඇත
ආචාරධර්ම පද්ධතියේ වැදගත්කම

ගණකාධිකරණයට මෙන්ම විගණනයටද ඔවුන්ගේ කාර්යයන් වල ස්වරූපය අනුව ඔවුන් හට ඉහළ තත්වයේ ආචාරධර්ම වැදගත්ය
හවුල්කරුවන්, අනාගත හවුල්කරුවන් සහ අනෙකුත් මුල්‍ය වාර්තා වැදගත් වන පාර්ශව ආයෝජනයට අදාළ තොරතුරු සමාගම් මගින් වාර්ෂිකව නිකුත් කරන ප්‍රකාශන පාදක කොට ගෙන, මෙමගින් තොරතුරු ලබාගෙන අදාළ මුල්‍යමය තීරණ වලට එළබෙති
ඒ සඳහා ඔවුන් පාදක කරගනු ලබන්නේ යථෝක්ත විගණනයට ලක් වු වාර්තා වන අතර ආචාරපද්ධතිය මගින් විගණනයේදි ඇතිවන ගැටළු වලට ව්‍යාපාරය තුළින් මෙන්ම බාහිර පාර්ශවයන්ද ඵලදායි විකල්ප ලබා දේ
ආචරධර්ම පිළිබඳ දැනුම ගණකාධිකාරවරුන්ට  මෙන්ම විගණනකාධිකරවරුන්ට උභතෝකෝටික ප්‍රශ්න මැඩපවත්වා නිවරදි තීරණ ගැනීමට පිටුවහලක් වේ
එමගින් සමාගමට වාසියක් සිදු නොවුනද මහජනාතාවට යහපතක් සිදුවේ
බොහෝ රටවල් විවිධ වු පැතිකඩ වලින් ගිණුම්කරණ නීති ක්‍රියාවට නන්වනු ලෑබේ
ජර්මනියේ ගණකාධිකරණ රෙගුලාසිය පාලනය වනුයේ බදු පාදක වීමෙන් වන අතර එය “බදු නීතිය" නම් වේ, ස්වීඩනයෙ “ගිණුම්කරණ නිති” ද, එක්සත් රාජධානියෙ “සමාගම් නීතිය” ද, භාවිතා කරනු ලැබේ
මීට අමතරව තමගේම ගිණුම්කරණ රෙගුලාසි සංවිධාන පවතින රටවල් ඇත
උදාහරණ ලෙස, ස්වීඩනය Bokföringsnmden (BFN - Accounting Standards Board),  ස්පාඤ්ඤය Instituto de Comtabilidad y Auditoria de Cuentas (ICAC) සහ ඇමරිකාව Financial Accounting Standards Board (FASB) ලෙස දැක්විය හැක
ඉතිහාසය

ගිණුම්කරණයේ පියා වන "ලුකා පෙසියොලි", 1494 වන වර්ෂයේදී, මේ පිළිබඳව "Summa de arithmetica, geometria, proportioni, et proportionalita" නම් ඔහුගේ පළමු කෘතිය රචනා කළේය
ඒ වනතුරු ආචාරධර්ම ප්‍රමිති ගොඩනැගුවේ රාජ්‍ය කණ්ඩායම්, වෘත්තියම සංවිධාන සහ ස්වාධීන සමාගම්ය
මෙම විවිධ වූ කණ්ඩායම් හේතුවෙන් ගණකාධිකාරවරුන් හට ආචරධර්ම පද්ධති කිහිපයක් සමඟ වෘත්තිමය කටයුතු සිදු කිරීමට සිදුවිය
ගණකාධිකාරවරුන් විසින් ඔවුන් සාමජිකත්වය දරන වෘත්තිමය සංවිධානයේ ආචාරධර්ම සංග්‍රහයට අනුව කටයුතු කළ යුතු වේ
ඇමරිකාවේ ගිණුම්කරණ සංගම් වන රාජ්‍ය ගණකාධිකාරවරුන්ගේ සංගමය, අභ්‍යන්තර විගණකාධිවරුන්ගේ ආයතනය සහ  ජාතික ගණකාධිකරවරුන්ගේ සංගමය යන සෑම ආයතනයක් සතුවම ආචාරධර්ම සංග්‍රහයක් ඇති අතරම බොහෝ ගණකාධිවරුන් මෙයින් එකක හෝ කිහිපයක සාමජිකත්වය දරයි
1987 වර්ෂයේදී American Association of Public Accountants (AAPA) ආරම්භ විය
එය ඇමරිකාවේ ගණකාධිකරණ වෘත්තිය දක්ෂතා නැන්වීමේ පළමු පියවරයි
1905 වන විට AAPA මගින් පළමු ආචාරධර්ම පද්ධතිය සාමාජිකයන් හට ඉගෙන ගැනීමට සැලැස්විණි
1907 වර්ෂයේ පැවති ඔවුන්ගේ විසිවෙනි සංවත්සරය වෙනුවෙන් පැවති සමුළුවේදී "ආචාරධර්ම" ප්‍රධාන මතෘකාව ගත්තේය
එම සාකච්ඡාවේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ආචාරධර්ම ලයිස්තුවක් සංවිධානයේ අතුරු නීති ලෙස සම්මත විය
මෙමගින් ව්‍යාපාරය තුළ ආචාරධර්ම ක්‍රියාවට නෑන්වීම පුළුල් විණි
කෙසේ වුවද සාමාජිකයන් ස්වේච්ඡාවෙන් මෙම ආයතනයේ සාමාජිකත්වය දරණ හෙයින් ආයතනය විසින් සාමාජිකයන් හට අණුකූළ හැසිරී පිළිබඳව විෂේශයෙන් යෝජනා කිරීමට අවශ්‍ය නොවිණි
අනෙකුත් ගිණුම්කරණ ආයතන, උදාහරණයක් ලෙස "ඉලිනොයිස් ගිණුම්කරණ ආයතනය" වුවද මෙම ක්ෂේත්‍රයට අදල ආචරධර්ම වල පවත්න වැදගත්කම පිළිබඳව සාකච්ඡා පැවැත්විණි
AAPA  යන නාමය ඉතිහාසය පුරා කිහිප වාරයක්ම තම නම වෙනස් කරමින් වර්තමානයේ පවතින නාමය වන ඇමරිකානු සහතිකලත් මහජන ගණකාධිකාරවරුන්ගේ ආයතනය (AICPA)  බවට පත් විය
AICPA ආයතනය මගින් සාමජිකයන් විසින් අනුගමනය කළ යුතු ප්‍රතිපත්ති කොට්ඨාස පහක් ගොඩනගණු ලැබිණි
"ස්වාධීනත්වය", "නිවරදිභාවය හා විෂයාණුකුලතාවය", ප්‍රවීණත්වය" හා "තාක්ෂණික ප්‍රමිත" යන වගකීම් හා ක්‍රියා පිළිවෙත් මගින්  ගණකාධිකාරවරුන් සේවදායකයට හා අනෙකුත් හවුල්කාර පාර්ශවයන්ට බැඳී සිටින බව පෙන්වා දෙන ලදී
මෙම සෑම ප්‍රතිපත්ති කොට්ඨාසයක් මගින්ම සහතිකලත් මහජන ගණකාධිකාරවරයකු (CPA) වෘත්තීයවේදියකු ලෙස හැසිරිය යුත්තේ කෙසේද යන්න පහැදිළි කරන මාර්ග උපදේශ ලබා දෙනු ලැබේ
මාර්ග උපදේශ බිඳ වැටීමක් ගණකාධිකාරවරයෙක් හට ගණකාධිකාරවරයෙකු ලෙස ක්‍රියා කිරීම වළකාලීමට හේතු සාධක වේ
ගිණුම්කරණ ප්‍රතිපත්ති සැකසීමේදී AICPA ආයතනය වුවද, ගිණුම්කරණ ක්ෂේත්‍රයෙන් පිටත සිටද අධ්‍යනය කර, එම පිළිබඳවඩ සළකා බලා ප්‍රතිපත්ති සකසනු ලැබේ
ආචාරධර්ම ඉගැන්වීම

ආචාරධර්ම ඉගැන්වීම විශ්වවිද්‍යයාල තුළ ව්‍යාපාර ආචාරධර්ම අධ්‍යයනය ඈරබුනේ 1980 වසරදිය
මෙය ඈමරිකාවේදි 1993 වර්ෂයේදි “State University of NewYork Binghamton” මගින් ආරම්භ කෙරිනි
1988 විසින් මේ සඳහා අරමුණු හතක් තිබිය යුතු බව අවධාරනය කර සිටි අතර එය පුද්ගලයා ඉලක්ක කර සිදුවිය යුතු බවට නිගමනයකට එළබිණි
ආචර්යවරුන්ට නිසි පුහුණු ක්‍රමවේදයක් අනුව පුළුල් දෑනුමක් ලබා දිය යුතු අතර ශිෂ්‍යයාට පාඨමාලව ඇතුලත නිසි දෑනුම ලබ දිය යුතු බවද අවධාරණය කෙරිණි
විශ්වවිද්‍යායලය තුළ ව්‍යාපාර ආචරධර්ම උගැන්වීම පිළිබඳව විවාදයක් ඇතිවිණි
එක් පිරිසක් එය වෘත්තිමය කටයුතු වලට වැදගත් වන සහ අයහපත් තීරණ ගැනීමෙන් ශිෂ්‍යයන් වළකන බව පැවසු අතර, අනෙක් පිරිස එය අරමුණු රහිත නිශ්ඵල ක්‍රියාවක් බවට අවධරණය කලහ
මේ අතර එහි වැදගත්කම පිළිබඳව නොයෙක් වෘත්තිමය සන්විධාන අවධාරනය කරමින් කියා සිටියේ වටිනා සහ වැදගත් තීරණ ගැනීමට ආචාරධර්ම මනා පිටිවහලක් වන බවයි. “Phillip G
Cottel“ ගේ විවාදය වුවේ ගණකාධිකාරවරයෙක් සතුව පුළුල් ආචරධර්ම පැවතිය යුතු අතර එම ආචාරධර්ම අසීරු අවස්ථාවන් වලදි අන් අයගේ යහපත උදෙසා ක්‍රියා කිරිමට රුකුලක් වන අතරම ව්‍යාකූල අවස්ථාවලදි පලදායි තීරණ ගැනීමට යොද ගතහැකි බවයි.

ගිණුම්කරණ අර්බුධ

ගිණුම්කරණ දෝෂ අවමකිරීමදි  ව්‍යාපාරයේ අභ්‍යන්තර සහ බාහිර සමතුලිතාවය පවත්වා ගැනීම ඉතා වැදගත් කොට සළකණු ලැබේ
මෙහිදී අවධානය යොමු කළ යුත්තේ ව්‍යායපාරය තුළ සිදු වු අලාභයකදී අදාළ නිර්ණායක නියමිත පරිදි භවිතයට ගැනීම වෙතටය
ගණකාධිකාරවරුන් සමාජයට අත්‍යාවෂ්‍ය වනුයේ මහජනයා හට නිවරදි මූල්‍ය තොරතුරු ලබා ගැනීමටය
මෙම තොරතුරු කළමණාකරුවන්ට, ආයෝජකයින්ට ඉතා වැදගත් වන අතර ගනු ලබන නිවරදි ක්‍රියාමාර්ග හේතුවෙන් පලදායි ප්‍රාග්ධන වෙළඳපොල ආර්ථිකයක් රට තුළ බිහිවීම සිදුවේ
ගිණුම්කරණ දෝෂ අසත්‍ය මූල්‍ය තොරතුරු, වංචා, අල්ලස් දුෂණ ආදී  මූල්‍යමය දෝෂ වලට මුලිකවම හේතුපාදක වේ
ඒ සඳහා “Nugan Hand Bank, Phar-Mor, WorldCom”  සිදුවීම නිදසුන්ය
එසේම “ENRON” හි ඇති වු අසත්‍ය විගණන කටයුතු හේතුවෙන් අවසානයෙහි එම බහුජාතික සමාගම තුළ සේවය කළ 85000 ක සේවක පිරිසකට රැකියා අහිමි කරවමින් බංකොලොත් බාවයටද පත් විණි
හේතු සාධක
ව්‍යාපාරයක අභ්ය
න්තර පරිසරය තුළ සිදුවන සදාචාරමය ගැටළු එහි මූල්‍යමය  පැතිකඩට ඩැඩි බලපැමක් ඇති කරනු ලබයි
1977 වර්ෂය දක්වාම ආචාරධර්ම වලට මුලික තැනක් හිමි වු අතර ප්‍රචාරණ කටයුතු සියල්ලක්ම මූල්‍යමය  ආයතනය මගින්ම සිදු වුණි
නමුදු එය විවිධ වංචාවන් සහ දුෂණ සඳහා හේතුපාදක විමට මග පාදන්නක් විය
මේ අතරම ව්‍යාපාර විගණනයෙන් බැහැරව වැඩි පිරිවැයකට හේතු වන උපදෙශන සේවාවන් වලට ආයතනයන් හට යොමු වන්නට සිදුවිය
2007 වර්ෂයේ ලිපිය පළවූ ”Managerial Auditing Journal “ සඟරාව ගිණුම්කරන දෝෂ සඳහා හේතු වන කරුණු නවයක් ඉදිරිපත් කළේය
ස්වකැමත්ත, ස්වාධීන බවින් තොර වීම, නුසුදුසු වෘත්තිමය තීරණ, සන්වේදි නොවීම, නුසුදුසු නායකත්වය, පිරිහුණු සංස්කෘතික පරිසරය, තරඟකාරි බව අඩු වීම යනදි වශයෙන් කරුනු ගනනාවක් සදහන් කර ඈත
ගිණුම්කරණ මූළධර්ම සහ නීතිරීති

ගිණුම්කරණ ආචාරධර්ම රීති සහ ප්‍රතිපත්තින් වශයෙන් කොටස් දෙකකට වෙන් කර බලමු
IFRS  ලෙස ප්‍රතිපත්තින් වැඩිදුරටත් විශ්ලෙෂණය කර දි ඇති අතර එය ඉතා වැදගත්ය
එය තුල රටවල් 115 ක් අන්තර්ගත අතර ඇමරිකාව යොදාගනු ලබන්නේ ඔවුන්ටම අවේනික වු GAAP නම් රීති වලට අනුකූල පද්ධතියකි
මෑතක් වනතුරුම මතය වී තිබුනේ ප්‍රතිපත්ති පාදක කරගත් ක්‍රමය උචිත නොවන අතර එයට හේතුව වනුවේ එමගින් අනෙකුත් පාර්ශව මත විශාල පීඩනයක් ඇති කරන නිසා බවයි. එම නිසා මූල්‍ය වාර්තා මනා විනිවිඳ බාවයකින් යුක්තව නිරීක්ෂණය කල යුතු බව පෑහදිලි විණි
මෙහිදි 114 ක් විගණනවේදීන් නීති පාදක වු ක්‍රමයට වඩා රුචිකත්වයක් ඇති කළ බැවින් ලොව පුරා ප්‍රතිපත්ති පාදක සහ නීති පාදක ලෙසින් වර්ගීකරණයක් ඇති විණි
ප්‍රතිපත්තින් පාදක වනුයේ නම්  IFRS ක්‍රමවේදයක් හරහාය
එහි මූලික අනු කොටස් වනුයේ හඳුනාගෑනීම්, අදාල බව ,නම්‍යතාවය සහ සන්සන්දනය වේ
නමුදු මෙය මුළු ලෝකය පුරාවටම ව්‍යාප්ත වීම සිදු වී නොමැත
නිදසුනක් ලෙස ඇමරිකාව තවමත් ඝැඇඵ් ක්‍රමය ක්‍රියාවට නන්වනු ලබයි
නමුදු 2008 වර්ෂයේ දි යෝජනා කළේ 2014 වන විට ඇමරිකාවද ඝැඇඵ් ක්‍රමය සිට  IFRS වලට යොමු වීම වඩා යෝග්‍ය බවය
ප්‍රතිචාර

වර්තමානය වන විට යතොක්ථ දෝෂ අවම කිරීම සදහා නව නීති සම්පදනය කර ඈත
මෙහිදී ගණකාධිකාරීන් හට අදාල අධ්‍යාපනික මෙන්ම නිසි පුහුණුව ලබා දීම ඉතා වෑදගත්ය
මේ සදහා අදාල වු නිති රීති "Sarbens oxley act" මගින් සම්පාදිත අතර එමගින් යම් යම් සීමාවන් පනවන ලදී
එනයින් මූල්‍ය සමාගම් තම ආදයම් මාර්ග තර කර ගෑනීමට යොදා ගත් ආචාරධර්ම වලට අනුකූල  නොවු උපායන්ට වෑට බැඳිණි
එසේම මෙමගින් ව්‍යාපාරයේ අභ්‍යන්තර මූල්‍ය වාර්තා වල නිරවද්‍යතාවය කළමණාකාරවරයකු මගින් තහවුරු කල යුතු විය
2003 වර්ෂයේදී ප්‍රධාන මූල්‍ය සමාගම් වල කඩා වැටීමත් සමග IFAC මගින් ගිණුම් රීති වල ප්‍රති සංවිධානය සිදුවිණි
ඒ සමගම වඩා පලදායි ආචරධර්ම පද්ධතියක් නිර්මාණය විය
මෙහිදි  මේ පිළිබඳව කළමණාකරුවන් නිසි පරිදි පුහුණු කිරීමද සිදු විය
තවදුරටත් සහයෝගය වෑඩිදියුණු කිරීම සඳහා IAASB, IAESB, IESBA යන මණ්ඩල ආරම්භ විය
මෑතකදි ඇමරිකානු ජනාධිපති බැරක් ඔබමා “The Dodd-Frank Wall Street Reform and Consumer Protection Act" ගිවිසුම අත්සන් කිරීමත් සමග මෙම සංකල්පය තවදුරටත් පුළුල් විණි
මෙහිදී පාරිභෝගික ආරක්ෂාව,ස්වාධීන බව, විනිවිද බාවය, නීතිමය පසුබිම, අදාළ වන්දීන්, ආයෝජකයින් සුරැකීම පිළිබඳව අවධානය යොමු විණි
තවද පලදායි මූල්‍යමය ආචාරධර්ම අනුගමනය කරන්නන් හට ඉහළ වරප්‍රසාද පිළිගන්විණි
එසේම පාරිභෝගික සුරක්ෂිත බාවයද වැඩි දියුණු විය
මූලාශ්‍ර

අඩවියෙන් බැහැර පිටු
Financial Reporting Council UK's independent regulator that looks at company reporting and governance
Collection of references on the accounting ethics
ලයිකා (රුසියානු
සාහිත්‍යමය තේරුම වන්නේ "බුරන්නා"c1954 - නොවැම්බර 3,1957) යනු සෝවියට් අභ්‍යවකාශ සුනඛයෙකි
උෟ පෘථිවි කක්ෂය වටා ගමන් කල ප්‍රථම සත්ත්වයා බවට පත්වූ අතර පෘථිවි කක්ෂෙය්දී මිය ගිය ප්‍රථම සත්ත්වයා බවටද පත්විය
ලයිකාගේ අභ්‍යවකාශ ගමන සිදුවූ අවදියේදී අභ්‍යවකාශ ගමනකින් සජීවී ඇතිවන බලපෑම පිලිබදව කරුණු දැනසිටියේ ස්වල්පයකි
එමෙන්ම කක්ෂගතවූ යානයක් නැවතත් පෘතුවියට ගෙන්වාගැනීමට අවශ්‍ය  තාක්ෂනය ඒ වනවිට වර්දනය වී නොතිබිණ
විද්‍යාඥයන් කිහිපදෙනෙකු විශ්වාස කලේ මිනිසුන්ව අභ්‍යවකාශයට කක්ෂගතකිරීම හෝ අභ්‍යවකාශ තත්වයන් හමුවේ ජීවත්විය නොහැකි බවයි. එහෙයින් ඉංජිනේරුවන් විසින් මිනිසුන්ට පෙර මිනිසුන් නොවන සත්වයන් ගුවන් ගත කිරීම අවශ්‍යයයි සිතීය
ලයිකා, අයාලේ සිටි සුනඛයකු විය, ඇගේ මුල් නම වුයේ කුඩ්‍රයවිකා (Kudryavka)( තවත් සුනඛයින් දෙදෙනෙකු සමග පුහුණුවීම් වල නිරත විණි
අවසානයේදි සොවියට් අභයාවකාශ යානය ස්පුට්නික් 2 හි නේවාසිකයා ලෙස තෝරාගෙන 1953 නොවැම්බර් මස 3 වන දින කක්ෂ ගත කරන ලදි
බොහො දුරට ලයිකා කක්ෂ ගතවිමෙන් පැය කිහිපයක් ඇතුළත අධික රත්වීම, නිසා මියයන්නට ඇත
මෙය බොහොදුරට මධ්‍යය R-7 දාරකය(sustainer) පිපිරවුම් හිසෙන් වෙන් නොවීමේ දෝෂයක් නිසා සිදුවන්නට ඇත
ඇගේ මරණයට සැබෑ හේතුව හා මරණය සිදුවූ වෙලාව මහජනයාට ඉදිරිපත් කිරීම 2002 තෙක් සිදු නොකලේය
ඒවෙනුවට සය වන දිනයේදි ඇය ඔක්සිජන් අවසන් වීමෙන් මියගිය බවට පුලුල් වශයෙන් වාර්තා විය
මේ කරුණ හො සෝවියෙට් ආණ්ඩුව මුලින් ප්‍රකාශ කර සිටියේ, ඇය අනායාස මරණයකට ඇගේ ඔක්සිජ්න් අවසන් විමට පෙර භාජනය කල බවයි.මෙම පරික්ෂණයේ අරමුණ වුයේ සජීවී මගියෙකුට, අභයාවකාශයට දියත් කිරිමෙන් පසු ඔහුට ජිවත්විය හැකි බවත් බර රහිත බාවය දරගත හැකි බවත් ඔප්පු කිරීමෙන්, මනුෂ්‍ය අභ්‍යාවකාශ යානා සදහා මාර්ගය සකසාදීම සහ විද්‍යාඥයන් හට අභ්‍යාවකාශ පරිසර තත්වයන් හී සජීවී ජීවියෙකුගේ ප්‍රතික්‍රියා පිළිබදව ප්‍රථම දත්ත සැපයීමත්ය
2008 අප්‍රේල් 11 වන දින, රුසියානු නියෝජිතයන් විසින් ලයිකා වෙනුවෙන් ස්මාරකයක් විවෘත කරන ලදි
ලයිකාගේ අභ්‍යාවකාශ ගතකිරීම සැකසු මොස්කව් හි  යුධ හමුදා පරීක්ෂණ සංකීර්ණය අසල ඇයට උපහාටර පිනිස කුඩා ස්මාරකයක් ඉදිකරන ලදි
රොකට්ටුවක් මත සිටගෙන සිටින සුනඛයකු මෙහි නිරූපණ‍ය වේ
ස්පුට්නික් 2

ස්පුට්නික් 1 හි සාර්ථ්කත්වයෙන් පසු, සොවීයෙට් දේශයේ නායකයා, නිකිටා කෘෂචෙවි හට බොල්හෙවික් විප්ලවයේ 40 වැනි සංවත්සරය දින වන 1957 නොවැම්බර් 7දී අභ්‍යාකාශයට යානයක් ‍යැවිමට අවශ්‍ය විය
මේ වන විටත් වඩා සංකීර්ණ්  වන්ද්‍රිකාවක් සාදමින් පවතින මුත් එය දෙසැම්බර් මස වන තෙක් සුදානම් නොවන්නෙන්ය
පසුව මෙම චන්ද්‍රිකාව ස්පුට්නික් 3 ලෙස නම් විය
නොවැම්බර් මස නියමිත කාලයට මුහුණ් දීමට, නව යානයක් නිෂ්පාදනය අවශ්‍යය විය
කෘෂචෙවි හට තම ඉන්ජිනෙරුවන්ගෙන් විශෙෂයෙන් අවශ්‍ය වී තිබුනේ "අභ්‍යාකාශ උත්කර්ෂ්ණීයක්", ස්පුට්නික් 1මගින් ලබාගත් විජයග්‍රහනය නවතත් ඇතිකරවන, ලොව සොවියෙට් දේශයේ පරාක්‍රමයෙන් විශ්මයට පත්ක්කරවන මෙහෙයුමකි
සලසුම්ක්ලරුවන් සුනඛයකු සහිත යානයක් කක්ෂිගත කිරීමට එකගතවයකට පමිණියේය
සොවියෙට් රොකට්ටු ඉන්ජිනේරුවන් දිර්ඝ කාලයක අදහස්කර සිටියේ මනුෂ්‍ය අභ්‍යාවකශ යානයක්  කක්ෂගත කිරීමට පෙර සුනඛයන් සහිත යානයක් කක්ෂගත කිරීමටය
1951 පටන් සුනඛයන් 12 දෙනෙකු උප කක්ෂගත අභ්‍යාවකාශයට බැලිස්ටික් යානයක් මගින් ගෙනයන ලදි
1958 වර්ෂය වනවිට කක්ෂගත මෙහෙයුමක් සදහා වැඩකටයුතු ක්‍රමක්‍රමයෙන් සිදුවෙමින් පැවැතින
කෘෂචෙව්ගේ ඉල්ලීම සන්තර්පනය කිරීම සදහා කක්ෂගත සුනඛයන් සහිත යානය නොවම්බර් මස අභ්‍යාවකාශ ගතවෙවීම සදහා වැඩකටයුතු කලේය
රුසියනු මුලාශ්‍ර තොරතුරුවලට අනුව ස්පුට්නික් 2 අභ්‍යාවකාශ ගතවීම පිළිබද නිල තීරණය ගන්නා ලද්දේ ඔක්තොම්බර් මස 10 හො 12 දිනක දීය
එමගින් අභ්‍යාවකාශ යානයක් නිර්මාණය කිරීම සදහා එම කණ්ඩයමට ඉතුරුවුයේ  සති හතරක් පමණය
එමනිසා ස්පුට්නික් 2 හදිසියෙන් කල කර්‍රයයක් විය
අභ්‍යාවකාශයේ බොහො කොටස් දළ සටහන් ආශ්‍රිතව සාදවන ලද්දේය
සජීවි මගියකු අභ්‍යාවකාශයට යැවීම මූලික මෙහෙයුම වූ අතර හිරුගේ විකිරණ සහ අන්තරාක්ෂ කිරණ මැනිමේ උපනකරණද එයට ඇතුලත් විය
මෙම යානය ජිවිත ආරක්ෂිත උපකරණ කට්ටලයකින්ද සන්නද්ධ විය, ඔක්සිජන් නිෂ්පාටදකය(Oxygen generator)සහ ඔක්සිජන් විස වීම වැලක්වීමට හා කාර්බන් ඩිඔක්සවිඩ් උරා ගැනීමට උපාංග මෙම කට්ටලය සතුවිය
මැදිරිය තුල උෂ්ණත්වය 15C(59F) වඩා වඩි වුවහොත් සුනඛයා සිසිල් ව තැබීමට ක්‍රියාත්මක වීම සදහා පංකාවක් සැලසුම් කලේය
දින හතකට සරිලන පරිදි යානයට අවශ්‍ය තරම් ආහාර  ජෙලටීමය ආකාරයට සපයා තිබූ අතර අපද්‍රව්‍ය එකතු කිරීමට බැගයකි සුනඛයාට සම්බන්ධ කරන ලදි
සුනඛයාට ගැලපෙන පරිදි ඇදෙන ආම්පන්න නිර්මණයකොට ඇත
ඇගේ චලන සිට ගැනීම, හිද ගැනීම හො වැතිරීමට පමණ්ක් ඉඩ සලස්වා තිබූ
කාමරයේ හැරීමට ඉඩ සලස්වා නොතිබින
ඇගේ හර්ද ස්පන්දනය අධීක්ෂනය සදහා විද්‍යුත් කන්තු රේඛයක්ද, තවත් උපකරන විසින් ශ්වසන වාර ගනන,සහ උපරිම ධමනිවක පීඩනය මැනීමට අවශ්‍ය උපකරණද ඇතුලත් කොට තිබින
පුහුණුව
ලයිකා හමුවූයේ මොස්කව් නුවර වීදි වල අයාලේ යන සුනඛයකු ලෙසය
සොවියෙට් විද්‍යාත්නයන් මොස්කව් නුවර දඩාවතේ යන සුනඛයන් භාවිතා කිරීමට තොරාගනු ලබුවේ එම සත්වයන් අධික සීතලට සහ බඩගීනි තත්වයන්ට ඔරොත්තු දීමට ඉගෙනන්ගෙන ඇති බවට විද්‍යාත්නයන් උපකල්පනය කල නිසාය
මෙම නිදර්ශනය රාත්තල් එකොලහක් බරැති ආසන්න වශයෙන් අවුරුදු තුනක් වයසැති දෙමුහුම් ගැහැණු සුනඛයෙකි
වෙනත් තැනක පෙන්වන්නේ ඇය කිලො 6 බර බවය (රාත්තල් 13)
සොවියෙට් ඇයට අනවර්ත නාම කිහිපයක් දී ඇති අතර ඒ කුඩ්‍රයාව්කා (Kudravaka), (රුසියානු ආකාරයට කුඩා කැරලි), සුච්කා (කුඩා මකුණා) සහ ලිමොනිච්ක් (කුඩා දෙහි ගෙඩිය)වේ
ලොකය පුරා ප්‍රසිද්ධ වූ නම වන ලයිකා ආර්ක්ටික සුනඛයාට (Husky)  සමාන වෙනත් සුනඛයන් වර්ග කිහිපයකට රුසියානු නමයි
ඇමෙරිකානු මාධ්‍ය ඇයට පටබැදි නාමය වූයේ මුට්නික්ය(Mutt+ suffix -nik) එය ස්පුට්නික් සදහා වූ ශ්ලේෂයකි
එසේ හො කැරලි (curly)යන නාමයද ඔවුන් භාවිතා කලේය
ඇගේ සත්‍ය පැටිකිරිය (පෙලපත) නොදන්නා අතර, ඇය අර්ධ වශයෙන් ආක්ටික් සුනඛ හො වෙනත් ස්කැන්ඩනේවියානු වර්ගයක් හො බොහොවිට කොටසක් ටෙර්‍රියර් වර්ගයට අවත් විය හැක
රෞසියාබනු සගරාවක් විසින් ඇගේ චිත්ත ස්වභාවය අලස ලෙස විස්තර කරනු ලැබුවේ, ඇය අනෙකුත් සුනඛයන් සමග සන්ඩු නොකරන නිසාය
සොවියෙට් සංගමය සහ එක්සත් ජනපදය උප කක්ෂ යානවන්ගෙන් පමණක් පෙරදී ස්ත්වයන් යවන ලද්දේය
සුනඛයන් තුන්දෙනෙකු ස්පුට්නික් 2 යානය සදහා පුහුණු කරන ලදි
ඒ ඇල්බිනා,මුෂ්කා සහ ලයිකාය
සොවීයෙට් අභ්‍යාවකාශ ජිවිත විද්‍යාත්ය්‍ය ඔලේග් ගැසෙන්කො විසින් ලයිකා තොරාගෙන පුහුණු කරන ලදි
ඇල්බිනා ඉහල මට්ටමේ පර්යේෂණ රොකට්ටුවක දෙවරක් තුන්වරක් පියාසර කර ඇති අතර  මුෂ්කා යොදාගන්නා ලද්දේ ජිවිත සහයොගිතා සහා උපකරනමය පර්යේෂණයන් සදහාය
ස්පුට්නික් 2 හි ඉතා කුඩා මැදීරියේ රදවා තැබීම හුරුවීම සදහා  දින 20ක කාලයක් ක්‍රමක්‍රමයෙන් කුඩා කූඩුවල රදවා තබාගත්තේය
මෙම පතර සිරකරතැබීම හේතුවන් ඔවුන් මුත්‍රා කිරීම හා මලපහ කිරීම නැවැත්වූ අතර ඔවුන් කලබලකාරී බවට පත්විය එමෙන්ම ඔවුන්ගේ සාමාන්‍යය තත්වයද පිරිහෙන්නට විය
විරේචකයන්ගෙන් ඔවුන්ගේ තත්වය යහපත් වූයේ නැත
දීර්ඝ කාලීන පුහුනුවෙන් පමණක්  පලදායී බාවක් අත්වන බව පර්යේෂකවන් සොයාගත්තේය
සුනඛයන් කේන්ද්‍රප්‍රසාරකයන් තුල තබන ලද අතර එය අභ්‍යාවකාශ යානයක ශබ්දය විඩම්බනය කරන ලද්දේය
මෙය ඔවුන්ගේ නාඩි වැටීම දෙගුණ කිරීමට සහ රුධිර පීඩනය 30-65 ටො(torr) කින් වැඩිවීමට හේතුවිය
සුනඛයන්ව විශේෂිත ඉහල පොෂ්‍ය ජෙලි වර්ගයක් කෑමට පුරුදු කරන ලද අතර අභ්‍යාවකාශයේදී ඔවුන්ගේ ආහාරය වන්නේ එයයි
යානය දියත් කිරීමට ප්‍රථම එක් විද්‍යාඥයෙක් ඔහුගේ ළමයින් සමග සෙල්ලම් කිරීමට ලයිකා ගෙදර ගෙන ගියේය
සොවියෙට් අභ්‍යාවකාශ ඔසුව නැමති පුරාවුර්තයේ දොස්තර වැල්ඩමියර් යස්ඩොව්ස්කි (Vladimir Yazdovsky) ලියා ඇත්තේ, "මට ඇයට හොද දෙයක් කීරීමට අවශ්‍ය වුනා
ඇයට ජීවත්වීමට තව ඇත්තේ ඉතා සුළු කාලයකි"
ගමන
නාසා(NASA) ලිපියකට අනුව මෙහෙනුම ඇරඹීමට දින තුනකට පෙර එනම්, 1957 ඔක්තොම්බ්‍ර් 31 දින ලයිකා චන්ද්‍රිකාව තබන ලද්දේය
දියත් කරන ස්ථානයේ උෂ්ණත්වය වසරේ මේ කාලයේදී ඉතා සීතල විය
ඇයගේ බහාලුම උණුසුම් කිරීම සදහා පයිප්පයක් තාපකයකට සම්බන්ධ කරන ලදි
දියත් කිරීමට පෙර ලයිකාව දිගටම බලාගැනීම සදහා සහයකයින් දෙදෙනෙකු වෙන් කරන ලද්දේය
1957 නොවැම්බර් මස 3 වන දින බෙයිකොනොර් කොස්මොඩ්‍රොම් (Baikonur Cosmodrome) වලින් පිටත් වීමට මොහොතකට පෙර ලයිකාගේ ලොම දුර්වල මද්‍යසාර ද්‍රාවනයකින් තෙතමාත්තු කර පරෙස්සමින් පිරිසිදු කර සකස් කලේය
ඇයගේ ශරීරයේ කාර්යයන් අධීක්ෂනය සදහා ස්ංවේද මානයක් තබා ඇතිඅතර එම ප්‍රදේශ වල අයඩින් ආලේපනය කරන ලද්දේය
ඉහලම වේගයේදී ලයිකාගේ ස්වසන සීඝ්‍රතාවය
දියත් කිරීමට පෙර තිබූ සීඝ්‍රතාවය මෙන් තුන් සහ හතර ගුණයක් අතර ප්‍රමාණයකින් ඉහලගියේය
සංවේදීමානය ඇයගේ හෘද වස්තුවේ ගැස්ම දියත් කිරීමට පෙර මිනිත්තුවකට 103ක් පෙන්වූ අතර එය මිනිත්තුවකට 240 දක්වා මුල් වේග්යේදී ඉහල ගියේය
කක්ෂයට ලගා වීමෙන් පසු ස්පුට්නික් 2 හි කේතුවක් වැනි නහය සාර්ථකව ඉවත් කර දැම්මේය
කෙසේ නමුත්  සැලසුම් කල ආකාරයට ප්‍රධාන "A කොටස" වෙන්වූයේ නැත
එමගින් තාප පාලන ක්‍රමය නිවැරදිව ක්‍රියාකිරීම වැලැක්වූයේය
සමහර තාප පරිවරනයන් ඉරී ගැලවී ගියේ මැදිරියේ උෂ්ණත්වය 40C(104F) දක්වා ඉහල නංවමිනි
බර ශූන්‍යතාවන් පැය තුනකට පසු ලයිකාගේ නාඩි වැටීම මිනිත්තුවකට 102ට පහත වැටී ස්ථාපිත විය
මෙය බිමේදී සිදුකරන ලද පර්යේෂණ වලදි ගත් කාලයට වඩා තුන් ගුනයකින් දීර්ඝ විය, මෙය ඇය සිටි ආතතිය පිලිබිඹු කරන්නකි
මුල්දී ගුවන් විදුලී පණිවුඩ මෙවෙලම මගින් පෙන්වුයේ ලයිකා කලබල වූවත් ඇය ඇගේ ආහාර අහුභව කරන බවයි. යානයට ඇතුලු වි පැය පහක් හතක් අතර කාලයට පසු ජීවිතය පිලිබද සංඥාවක් අභ්‍යාවකාශයෙන් නොලැබින
රුසියානු විද්‍යාඥයන් විසින් ලයිකාව විෂ සහිත ආහාර ලබාදීමෙන් අනායාස මරණයකට භාජ්නය කිරීමය සැලසුම් කොට තිබින
වසර ගනනාවක් සොවියෙට් සංගමය විසින් වෙනස් වූ ප්‍රකාශයන් ඉදිරිපත් කරන ලදි
බැටරී (කොෂ)ක්‍රියාවිරහිත වීම නිසා ඇය ඔක්සිජන් නොමැතිවීමෙන් හො ඇය අනායාස මරණයට භාජනය කිරීමෙන් ඇය මරණයට පත් වූ බව ප්‍රකාශකරන ලදි
ඇයගේ මරණය සිදුවූ සැබෑ ආකාරය පිලිබදව බොහො කටකථා පැතිරිනි
හතර වන දිනයේදී මැදිරිය අධිතාප වීම නිසා ලයිකා මිය ගිය බව 1999 දී රුසියානු මුලාශ්‍ර කිහිපයක් විසින් වාර්තා කරන ලදි
ස්පුට්නික් 2 මෙහෙයුම පිටුපස සිටි  එක් විද්‍යාඥයෙකු වන ඩිමිත්‍රි මලස්ශෙන්කොව් (Dimitri Malashenkov)2002 ඔක්තොම්බර් මසදී දක්වා සිටියේ යානයේ හතරවන පරිපථයෙහි අධිතාපයෙන් ලයිකා මිය ගිය බවය
හුස්ටන්, ටෙක්සාස් වලදී  පැවැති ලොක අභ්‍යාවකාශ සමුලුවේදී ඉදිරිපත් කරන ලද ලිපියකට අනුව "විශ්වාසදායී උෂ්ණත්ව පාලක ක්‍රමයක් සීමාසහිත කාල සීමාවක් තුල නිර්මාණය කිරීම ප්‍රායොගිකව අපහසු බව පෙනීගියේය"
කක්ෂ ගතව වාර 2750ක් ගමන් කොට මාස පහකට පසු 1958 අප්‍රේල් මස 14 වන දින නැවත ඇතුලුවීමෙදි ලයිකාගේ ශරීරයත් සමග ස්පුට්නික් 2 කොටස් වලට වෙන්විය
මතභේද්ය

සොවියෙට් සහ එක්සත් ජනපදය අතර වූ අභ්‍යාවකාශ තරගය ඉස්මතුවීම නිසා කාලයක් යනතුරු මෙම අත්හදා බැලීම් මගින් වූ සදාචාරමය ප්‍රශ්නය විශාල වශයෙන් කථාබහට ලක්වූයේ නැත
1957 පුවත්පතක ඇමිනීමකින් පෙන්නුම් කරන්නේ,  මාධ්‍යය කේන්ද්‍ර කොට ඇත්තේ දේශපාලන යථාදර්ශය පිලිබද වාර්ථා කිරීම මිස ලයිකාගේ සෞඛ්‍යය තත්වය සහ ගලවාගැනීම හො ඒ පිලිබද සදහනක් කර තිබුනේද නැත
පසුකලීනව පමණක් සුනඛයාගේ ඉරණම පිලිබද සාකච්ජා පැවත්විනි--ඇයව මුලදී ලයිකා වෙනුවට කැරැලි යන නමින් ආමන්ත්‍රනයකිරීම සමහරුන් බලකර ඉල්ලාසිටියේය
ස්පුට්නික් 2 නැවත ආපසු ගෙන්වා ගැනීමට සැලසුම් කොට නොතිබුනු අතර ලයිකා මියයැම අනවරතයෙන් අදහස් කර තිබිනි
මෙම මෙහෙයුම ලොකය පුරා විවාද්යක් ඇති කලේ විද්‍යාවේ දියුණුව සදහා සත්ත්වයින් හට වැරදි ලෙස සැලකීම සහ සත්වයන් පර්යේෂණ සදහා යොදාගැනීම නිසාය
එක්සත් රාජධානියේ ජාතික සුනඛ ආරක්ෂක ලීගය (National Canine Defense League) සියලුම සුනඛ හිමිකරුවන්ගෙන් මිනිත්තුවක නිහඩතාවයක් පිළිපදින මෙන් ඉල්ලා සිටියේය
එම මෙහෙයුමේ සාර්ථකත්වය පිලිබදව සොවියෙට් සංගමය එලිදැක්වීම අවසන් කිරීමටත් ප්‍රථම සත්වයන් හට කෘරත්වය වලක්වාගැනීම සදහා වූ රාජකීය සමිතිය (Royal Society for the Prevention of Cruelty to Animals,[RSPCA]) වෙත විරොධතවන් ලැබින
සත්ත්ව අයිතිවාසිකම් පිලිබද කණ්ඩායම් සොවියෙට් තනාපති කර්යාලය වෙත විරොධතාවයන් දක්වන ලෙස ඉල්ලා සිටියේය
අන්‍යයො නිව්යොහි එක්සත් ජාතීන්ගේ සංගමය පිටත උද්ඝොෂනය කලේය
කෙසේ වෙතත් එක්සත් ජනපද්යේ සිටින රසායනාගාර පර්යේෂකයන් ලයිකාගේ මරණය පිළිබද ආරංචි වීමට ප්‍රථමවෙන් වත් සොවියෙට් සංගමයට යම් සහයොගයක් පලකලේය
සොවියෙට් සංගමය තුල මතභේද ඇතිවුයේ අඩු වශයෙනි
සුනඛයන් අභ්‍යාවකාශයට යැවීම පිලිබදව මධ්‍ය, පොත්පත් හො මහජනයා විවෘතව වසර කිහිපයක් යනතුරු ප්‍රශ්න නැගුවේ නැත
1998 දී සොවියෙට්  ආධිපත්‍යය බිදවැටීමෙන් පසු පමණක් ඔලෙග් ගැසෙන්කො (Oleg Gazenko), ලයිකා අභ්‍යාවකාශයට වැවීමට වගකිවයුතු එක් විද්‍යාඥයෙකු ඇය මරණයට පත්වීමට ඉඩදිම පිලිබද තම ශොකය ප්‍රකාශ කලේය
සතුන් සමග වැඩ කිරීම අප සැමට දුක්වීමට එක් මුලාශ්‍රයකි
කථාකිරීමට බැරි කුඩා බිළිදුන්ට මෙන් අප ඔවුන්ට සලකන්නේය
කාලය ගත්වීමත් සමග ඒ පිලිබද මා තවත් දුක්වන්නෙය
අප විසින් එය නොකල යුතුව තිබුනේය
මෙම සුනඛයාගේ මරණය සාධාරණීය කිරීමට තරම් මෙම මෙහෙයුම මගින් අප යමක් ඉගනගත්තේ නැත</blockquote>

රුසියාවේ ස්ටාර් නගරයෙහි පිහිටි රුසියානු අභ්‍යාවකශ පුහුණු පහසුකම් මධ්‍යස්ථානයේ පිහිටි පිලිමයකින් සහ පලකයකින් ලයිකා අනුස්මරණය කරන ලදි
අනාගත සුනඛයන් රැගෙන යන අභ්‍යාවකාශ මෙහෙයුම් ඔවුන් නැවත ගෙන්වා ගැනීමට නිර්මානය වන්නේය
සොවියෙට් අභ්‍යාවකශ මෙහෙයමකදී  මරණයට පත්වු අනෙකුත් සුනඛයන් වූයේ චොල්කා (Pchyolka) සහ මුෂ්කාය (Mushka)
ඔවුන් ඛොරබ්ල්- ස්පුට්නික්3 (Korabl-Sputnik 3) 1960 දෙසැම්බර් 1 වන දින නැවත වාවුගොලයට ඇතුළු විමෙදී සිදුවූ අනතුරකදී යානය විනාශ වීම නිසා මියගියේය
සටහන්

විමර්ශන
 Angliss, Sarah and Uttley, Colin
Science in the Dock
The man who trained the space dogs
Retrieved January 28, 2005.
 Anon
An Internet memorial to Laika
Retrieved September 1, 2004.
 Dubbs, Chris and Burgess, Colin
Animals In Space
From Research Rockets to the Space Shuttle, 2007.
 Grahn, Sven
Sputnik-2, more news from distant history
Retrieved September 1, 2004.
 Mars Exploration Rover Mission
Opportunity arrives at "Vostok"
Retrieved March 24, 2005.
 NSSDC Master Catalog
Sputnik 2 (2003-11-26)
Retrieved September 1, 2004.
 On This Day, November 3 – 1957
Russians launch dog into space
Retrieved September 1, 2004.
 Soviet Fires New Satellite, Carrying Dog
Half-Ton Sphere Is Reported 900 Miles Up (November 3, 1957)
Whitehouse, David (October 28, 2002)
First dog in space died within hours, BBC News Online
Zak, Anatoly (November 3, 1999)
The True Story of Laika the Dog
බාහිර සබැදි

 History of Sputnik Missions
 Sputnik 2 at Astronautix
 Original New York Times front page article, November 3, 1957 (via dogsinthenews
com) 
 Laika memorial page 

1954 animal births
1957 animal deaths
1957 in spaceflight
Animals in space
Individual dogs
Space program fatalities
Animal rights
Animal testing
Deaths in space
Animal cruelty incidents
බුතාරේ යනු රුවන්ඩාවේ දකුණු දිග පිහිටි නගරයක් වන අතර එය හුයේ දිස්ත්‍රික්කයේ අගනගරයද වේ
එහි ජනගහනය 77,000 පමණ වූ බව 2002 සංගණන වාර්තා අනුව පෙනී යයි
මෙය පැරණි බුතාරේ දිස්ත්‍රික්කයේ අගනුවර ද විය
රුවන්ඩා ජාතික විශ්වවිද්‍යාලය මෙහි පිහිටා ඇති අතර රුවන්ඩානු සියළුම අධ්‍යාපන ආයතන මෙන්ම මෙහිද ප්‍රංශ සහ ඉංග්‍රීසි ද්වීභාෂා පාඨමාලා පැවත්වේ
බෙල්ජියානුවන් මෙම නගරය පළමුව නම් කලේ ""ඇස්ට්‍රිඩා""ලෙසටය
ඒ බෙල්ජියානු දෙවඟනක් වන ඇස්ට්‍රිඩා දෙවඟන සිහිවනු පිණිස ය
HMS කාඩිෆ් යුද නෞකාව

ආශ්‍රිත ලිපි 
 Cardiff
Lockheed C-130 හර්ක්යුලිස් එන්ජින් හතරේ (4) ප්‍රවාහන ගුවන් යානයකි
මහ බ්‍රිතාන්‍යයේ ආරක්ෂක අමාත්‍යන්ශය
මයික්‍රොසොෆ්ට්  යනු බහුජාතික පරිගණක තාක්ෂණ සමාග්මකි
මයික්‍රොසොෆ්ට් හි ඉතිහාසය ආරම්භ වූයේ 1975 වර්ෂයේ අප්‍රේල් 4 වන දින බිල් ගේට්ස් සහ Albuquerque හි Paul Allen  එය ආරම්භ කිරීමත් සමගයි
operating system සහ Microsoft Office, එහි දැන් පවත්නා නිශ්පදන අතර ඉහලින් අලෙවි වන් නිශ්පදන වේ
1980 හි ආරම්භයත් සමග Microsoft ආයතනය IBM ආයතනයත් සමග වැදගත් හවුලක් ඇතිකරගත් අතර එමගින් ඔවුන් අලෙවිකරනු ලබන පරිගණක සමග Microsoft Windows මෙහෙයුම් පද්ධතිය ලබාදීමේ හැකියාව ලැබුනු අතර, සෑම අලෙවියකින් පසුවම Microsoft ආයතනයට ඔවුන්ගේ කොටස ගෙවිය යුතු විය
1985 දී IBM ආයතනය OS/2 ලෙස නව මෙහෙයුම් පද්ධතියක් නිපදවන ලෙස ඉල්ලීමක් කල අතර Microsoft ආයතනය මගින් එය නිශ්පදනය කලද, පසුව ඔවුන් ඔවුන්ගේම විකල්ප මෙහෙයුම් පද්ධතියක් අලෙවිකිරීම ආරම්භ කලේය
එය OS/2 සමග නව තරගකාරී නිපයුමක් බවට පත්විය
අවසානයේදි Microsoft නිශ්පදනය, OS/2 නිශ්පදනයට වඩා හොදින් අලෙවි කිරීමට සමත් විය
1990 දී Microsoft ආයතනය විවිධ මෙහෙයුම් පද්ධති රැසක් එලිදැක්වීමත් සමග ඔවුන් 90% වෙළදපල හිමිකරිත්වයක් අත්පත් කරගත්තේ ය
මේ වන විට Microsoft ආයතනය බොහෝ දුරට සර්තක වී තිබේ
2008 හි පමණ සිට Microsoft ආයතනය මගින් වාර්ෂිකව ලෝක ව්‍යාප්තව ඇමෙරිකානු ඩොලර් බිලියන 60.42 අදයමක් ලබන අතර, සේවකයින් 90,000 පමණ රටවල් 105 ක සේවය කරයි
බොහෝ දෙනෙකුගේ මතය වූයේ Classic පරිගණකය වදන් සැකසුම් මෘදුකාංග,පැතුරුම්පත් මෘදුකාංග සහ දත්ත සැකසුම් මෘදුකාංග සඳහා පමණක් සුදුසු බවයි.අවම මිල සහ අධ්යාාපන උපයෝජ්යපතාව Classic  පරිගණකයෙහි අධ්යාCපන ක්ෂේත්රියෙහි ජනප්රිධයතාවට හේතු සාධක විය
ඉතිහාසය 

 විකාශනය 

Apple සමාගමේ සම ස්ථාපක Steve Jobs 1985දී Apple  සමාගම හැරයාමෙන් පසුව නිෂ්පාදන කාර්යය භාර වූයේ Apple සමාගමේ කළමනාකාරධූරය දැරූ  Jean-Louis Gasse වෙතය
හෙතෙම ප්රපධාන වශයෙන් Apple සමාගමේ නිෂ්පාදන දිශා දෙකකට යොමු කරන ලදී
ව්යාsප්තකිරීම හා අනොන්යර ක්රිනයාකාරීත්වය වැඩි දියුණු කිරීම සඳහා විවෘත භාවයද ඉහල මිලද හදුන්වා දෙන ලදී
මෙය ගෙනහැර දැක්වීම සඳහා ඔහු විසින් ප්රවස්තාර සටහන්ද යොදා ගන්නා ලදී
මෙම ප්රයතිපත්තිය මිල අධික පරිගණක පෙළක ආගමනයට මූලික විය
ෆ්ලොපි ප්රාහපකයේ ඉදිරිපස පැනලය හරහට ඇති රේඛාව පමණක් වන අතර SE පරිගණකයේ ඇති එකිනෙකට වෙනස් ඇලමුවාත (bezel) රේඛා Classic පරිගණකයේ භාවිතා කොට නොතිබුණා සේම මුල් පිටපත සිහිකරනු වස් එහි පාදම වටා වූ සිරස් රේඛා තිරස් විවර රේඛා 4කින් ප්රසතිස්ථාපනය කරන ලදී
පරිගණකයේ මධ්යියම විද්යුaත් පරිපථ ඵලකය වූ තර්කන ඵලකය මැකින්ටොශ් එස්.ඊ පරිගනකයේ නිර්මාණය පදනම් කරගෙන නිර්මාණය වී තිබුණි
1991 වර්ෂයේදී Classic II සඳහා  Classic පරිගණකයේ නිර්මාණය භාවිතා කරන ලද අතර එහි සාර්ථකත්වය Macintosh SE/30  පරිගණකය ප්රIතිස්ථාපනය කිරීමට සමත් විය
Classic පරිගණකයේ භාවිතයට පහසූ බව හා මිල Home Office Computing හි Liza Schafer ගේ ප්රcශංසාවට ලක් වුවද අඟල් 9 යේ තිරය ඇයගේ විවේචනයට ලක් වූයේ ඇ
ජ භාවිතා කරන ලියුමක ප්රශමාණය වන අඟල් 8.5*11 සඳහා මෙය භාවිතා කිරීම අපහසු බවත් උසස් නිමාවක් සහිත desktop publishing සඳහා මෙය අවදානම් සහිත බවත් පවසමිනි
PC Week සඟරාව සිය විවේචනය තුලින් කියා සිටියේ වේගවත් සැකසුමක් නොමැති වීම හා 7MHz ක වේගයක් පැවතීම  වදන් සැකසුම් සඳහා මෙන්ම සීමිත චිත්ර  ප්රමමාණවත් වුවද  වඩාත් බලවත් කාර්යයන් සඳහා සුදුසු නොවන බවයි. මේ අනුව Classic පරිගණකය වඩාත් සුදුසු වූයේ සීමිත පරිගණක කටයුතු සඳහා පමණි
මීට සමාන අදහසක් දක්වමින් PC User හි ප්රුකාශකයකු පැවසූයේ මන්දගාමී සකසනය හා ව්යානප්ත කිරීමේ නොහැකියාව නිෂ්පානය අවම මිලකට ලබා දීමට හේතු වූ බවයි. MacWEEK සඟරාව අදහස් පල කරමින් කියා සිටියේ Macintosh Plus පරිගණකය සඳහා මිල අඩු ප්ර
තිස්ථාපනයක් වන මෙය මුල් කාලයේ Macintosh නිර්මාණ හොඳින් මූර්තිමත් කරන බවයි.

Electronic Learning සඟරාවේ 1991 වර්ෂයේ පෙබරවාරි මස කලාපයේදී Robert McCarthy පවසා තිබුණේ ගුරුවරුන්, අධ්‍යාපන පරිපාලකයන් සහ මෘදුකාංග නිර්මාණකරුවන් නව මිල අඩු Apple Macintosh පරිගණකය පිළිඛඳව උද්‍යෝගයට පත්ව ඇති බවයි. අධ්‍යාපන මෘදුකාංගවල සංවර්ධකයකු මෙන්ම ප්‍රකාශකයකු ද වන MECC හි උපායමාර්ග විධාන කළමනාකරු Steve Taffe පැවසූ අන්දමට විසින් Classic පරිගණකය පිළිබඳව ඔහුගේ උද්‍යෝගය පැහැදිලි කරන ලදී
එයට හේතුව වශයෙන් ඔහු දැක්වූයේ එය මිල අඩු Mac පරිගණකයක් වීමයි
දැන් සැම දෙනාටම උපයා ගත හැකි දෙයක් බවට Macintosh පරිගණකය පත්ව ඇති බව ඔහු වැඩි දුරටත් පවසා සිටියේය
තවද MS-DOS  පරිගණක සමග තරග වැදීමට තරම් Macintosh පරිගණකය බලවත් බවට ඔහු විශ්වාසයද පලකර සිටියේය
මීට අමතරව Apple පරිගණකය ඉතා ඉහළ පරිශීලක පහසුකම්වලින් යුක්ත බවද ඔහුගේ මතය විය
Apple සමාගමේ අධ්‍යාපනික උපායමාර්ග කළමනාකාර Sue Talley පවසා සිටියේ වර්ණ භාවිතය තීරණාත්මක සාධකයක් නොවන  සාමාන්‍ය ජවයෙන් යුතු යෙදුම් සඳහා Apple පරිගණකය හොඳින් මුහුණ දෙන බවයි. ඔහු වැඩි දුරටත් සඳහන් කර සිටියේ ලේඛන සහ මූලික ඵලදායීකත්ව වැඩ කටයුතු සඳහා එය වඩා සුදුසු වන බවයි. බොහෝ පාසල් Classic පරිගණකය මිලට නොගැනීමට තීරණය කිරීමට හේතුව වූයේ අධිමිල Macintosh LC සතු වූ මෙය සතු නොවූ වර්ණ පරිගණක තිරයයි
පිරිවිතර
ඉස්සන් වගාව යනු මිනිස් පරිභෝජනය සදහා මුහුදු ඉස්සන් සහ කුනිස්සන් වගා කරන ජලජීවී ව්යපාරයකි
වානිජමය වශයෙන් ඉස්සන් වගාව පළමුවෙන්ම ආරම්භ 
කරනු ලැබුවේ 1972 වර්ෂයේදී වන අතර, ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදය, ජපානය සහ බටහිර යුරෝපීය රටවල වෙළදපොල ඉල්ලුමට සරිලන විශේෂිත නිෂ්පාදනයක් ඉක්මනින් වර්ධනය කරගත හැකි විය