Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
මහනගර  සහ බස්නාහිර සංවර්ධන අමාත්‍යංශයේ භූමිකාව 
නව ගිවිසුම යටතේ, ශ්‍රී ලංකා වරාය අධිකාරී පනතෙහි සංශෝධන ඇතුළු රජයේ වගකීම් දැරීමේ වගකීම වරාය සහ නාවුක කටයුතු අමාත්‍යංශයට අයත් වේ
පසුගිය රජය විසින් 2014 සැප්තැම්බර් මස 16 වන දින අත්සන් කරන ලද ගිවිසුම වෙනුවට, මහනගර සහ බස්නාහිර සංවර්ධන අමාත්‍යංශය (රජය පාර්ශ්වයෙන්), නාගරික සංවර්ධන අධිකාරිය සහ ව්‍යාපෘති සමාගම අතර ත්‍රිපාර්ශ්වික ගිවිසුමක් අත්සන් කෙරෙනු ඇත
ගොඩ කිරීමට යෝජනා වී ඇති භූමියේ නීතිමය තත්වය 
පසුගිය රජය විසින් අත්සන් කෙරුණු මූලික සහනශීලී ගිවිසුම යටතේ ගොඩ කිරිමට නියමිත වූ භූමියෙහි නීතිමය තත්වය අපැහැදිලි ය
එම භූමීන් කොළඹ දිස්ත්‍රික්කයට අයත් ප්‍රදේශයක් නොවේ
එබැවින්, ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ 5 වන වගන්තියට අනුව එය ශ්‍රී ලංකා දේශ භූමියට අයත් වන භූමියක් ලෙස සැලකෙන්නේ නැත
නව නීතිය යටතේ, එම භූමිය කොළඹ පරිපාලන දිස්ත්‍රික්කයට ගෙන එනු ඇති අතර, එය කොළඹ මහ නගර සභාවෙන් යෝජිත මූල්‍ය නගර සමාගමට පවරා දෙනු ඇත
මූලික ගිවිසුමට අනුව ශ්‍රී ලංකා වරාය අධිකාරිය විසින් ව්‍යාපාති සමාගමට පවරා දෙන භූමි වල බදු පදනම සම්බන්ධ මූලික බදු සැලසුමක් හඳුන්වා දෙනු ඇත
නව ගිවිසුම යටතේ, ගොඩ කරන ලද ඉඩම් භූමි ආඥා පනත යටතේ ජනාධිපතිවරයා විසින් ගැසට් කෙරෙනු ඇති අතර ඉන්පසු නාගරික සංවර්ධන අධිකාරියට පවරා දෙනු ඇත
නාගරික සංවර්ධන අධිකාරිය එම ඉඩම් නාගරික සංවර්ධන අධිකාරි පනත යටතේ සංවර්ධන ප්‍ර‍දේශ ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කරනු ඇත
ව්‍යාපෘති සමාගමට 99 අවුරුදු පදනම මත භූමිය බදු දීමට පෙර මෙය සිදු වනු ඇත
ධීවරයන්ගේ ආදායමට සහය දීමේ වැඩසටහන 
මූලික ගිවිසුම යටතේ, ධීවරයන්ගේ ආදායමට අරමුදල් සැපයීමේ වැඩසටහනෙහි වගකීම ශ්‍රී
යට පැවරී තිබුණි
එහෙත් එවැනි වැඩසටහනක් ශ්‍රී
යේ පසුගිය පරිපාගනය විසින් ආරම්භ නොකෙරුණි
නව ගිවිසුම යටතේ, ධීවර හා ජලජ සම්පත් සංවර්ධන අමාත්‍යාංශයේ උපදෙස් අනුව ධීවරයන්ගේ ආදායමට සහය දීමේ වැඩසටහන ආරම්භ කිරීම සඳහා මහනගර සහ බස්නාහිර සංවර්ධන අමාත්‍යංශයට ව්‍යාපෘති සමාගම රු. මිලියන 500ක් ලබා දෙනු ඇත
උපයුක්තතා සහ ප්‍රවාහන යටිතල පහසුකම් 
මූලික ගිවිසුමට අනුව, ඉදි කරනු ලබන ප්‍රදේශයේ ඇති සියලු ම මාර්ග සහ උපයුක්තතා සඳහා වන ආයෝජනයන්හි වගකීම ව්‍යාපෘති සමාගම සතු විය
එමෙන් ම  ඉදිකිරීම් භූමියේ පර්යන්ත පුදේශය සඳහා සියලු ම උපයුක්තතා සහ මාර්ග යටිතල පහසුකම් සැපයීමේ වගකීම ශ්‍රී ලංකා රජය සතු වේ
නව ගිවිසුම යටතේ, ව්‍යාපෘති සමාගම හරහා පොදු හා පෞද්ගලික හවුල් ව්‍යාපාර පැවැත්වීමේ හැකියාව, වැඩබිමෙහි පර්යන්ත ප්‍රදේශයට මාර්ග යටිතල පහසුකම් සහ උපයුක්තතා කළමනාකරණය කිරීමේ විධිවිධාන පිළිබඳ ශ්‍රී ලංකා රජය සතු වගකීම ලිහිල් කිරීම සඳහා දිගුකාලීන විසඳුමක් ලෙස සැලකෙනු ඇත
ඉදි කෙරෙන ප්‍රදේශයේ කළමනාකරණය සහ නඩත්තුව 
කොළඹ වරාය නගරය (ඉදිකිරීම් භූමිය) ගාලු පාරේ සිට දැක බලා ගත හැකි ය
මූලික ගිවිසුම යටතේ, ශ්‍රී ලංකා රජයට අයත් ඉඩම් කළමනාකරණ සමාගමක්, ආයෝජකයන් වෙතින් කළමනාකරණ ගාස්ත අය කරමින් වරාය නගරයේ පොදු ප්‍රදේශ කළමනාකරණය, නඩත්තුව සහ ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීමට නියමිත ව තිබුණි
එනමුත්, ඉඩම් කළමනාකරණ සමාගම ස්ථාවරත්වයට පත් වන තුරු, ශ්‍රී ලංකා රජයට හෝ ශ්‍රී
යට හෝ ඉඩම් කළමනාකරණ සමාගමේ කටයුතු සඳහා අරමුදල් සැපයීමට සිදු විය
එබඳු ක්‍රියාවකට අරමුදල් සැපයීම සඳහා වූ ශ්‍රී ලංකා රජයේ අරමුණ පහසු කිරීම සඳහා, නව ගිවිසුම යටතේ, ව්‍යාපෘති සමාගම ඉඩම් කළමනාකරණ සමාගම ස්ථාපිත කිරීම සහ ක්‍රියාවට නැංවීම සඳහා ශ්‍රී ලංකා රජයට සහය දැක්වීම පිළිබඳ සලකා බැලීමට එකඟ විය
ශ්‍රී ලංකා රජයේ ඉඩම් සංවර්ධනය කිරීම පිළිබඳ පැනවූ සීමාවන් 
මූලික ගිවිසුම, අධ්‍යාපනික සහ සංස්කෘතික ක්‍රියාකාරකම් සඳහා පමණක් ඉදි කිරීම් කටයුතු සම්පූර්ණ වීමෙන් වසර තුනක කාලයක් තුළ සිය ඉඩම්වල ශ්‍රී ලංකා රජයට කළ හැකි සංවර්ධනයන් සීමා කරයි
නව ගිවිසුම යටතේ, ශ්‍රී ලංකා රජයට සෞඛ්‍ය ආයතන හා රෝහල්, ප්‍රදර්ශන හා සම්මේලන මධ්‍යස්ථාන සහ කොළඹ ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය මධ්‍යස්ථානය ඇතුළත් කළ හැකි වන පරිදි ඉහත කොන්දේසිය පුළුල් කර ඇත
එමෙන් ම, කොළඹ වරායේ උතුරු සහ බටහිර තොටුපළවල්වල සංවර්ධන කටයුතු සිදු කිරීමට ද බාධාවක් නැත
මීට අමතර ව, ව්‍යාපෘති සමාගම, ප්‍රථමයෙන් ඉදිකර නිම වෙන භූමි භාගයෙහි කොළඹ ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය මධ්‍යස්ථානය සඳහා නව ආයෝජන කිරීම ද ඇතුළු ව එම ගොඩනැගිල්ල ස්ථාපනය කිරීමට ද එකඟ වී ඇත
ඉදි කරන ලද භූමියක ගොඩනැගිල්ලක් තැනීම තාක්ෂණික වශයෙන් සාධ්‍ය ද යන්න සලකා බැලිය යුතු හෙයින් එය ඉතා කඩනමින් සිදු නොවනු ඇති අතර ශක්‍යතා පරීක්ෂණයකට පසු ශ්‍රී ලංකා රජය සමඟ අන්‍යෝන්‍ය ව එකඟ වූ කොන්දේසි මත එය ඉදි කෙරෙනු ඇත
හානිපූරණය 
ශ්‍රී ලංකා ජනාධිපතිවරයාගේ සහ අග්‍රමාත්‍යවරයාගේ චීන සංචාරයන් මගින් නිර්මාණය වූ හොඳ හිත හේතුවෙන්,  අවශ්‍ය පාරිසරික අවසරයන් ලබා ගැනීමට ශ්‍රී
යේ පසුගිය පාලනය අසමත්වීම හේතුවෙන් ව්‍යාපෘතිය තහනම් වීම නිසා ඇති වූ අලාභයන්හි හානිපූරණය මුළුමනින් ම අවලංගු කිරීමට ව්‍යාපෘති සමාගම එකඟ වී ඇත
ඔවුනගේ මූලික සැලැස්මෙහි රාත්‍රී ධාවන තරඟ සඳහා විධිවිධාන යොදා තිබුණි
මේ වන විට ඔවුහු එම සැලැස්ම මුළුමනින් ම අත්හැර ඇත
මේ අනුව බලන කල, විකිණිය හැකි ඉඩම් විශාල ප්‍රමාණයක් මෙම භූමියෙහි ඇත
මේ අතරින්,  රජයට අයත් හෙක්ටයාර 62ක භූමි ප්‍රමාණය අඩු කිරීමකින් තොර ව හෙක්ටයාර දෙකක් ඔවුනට පවරා දෙනු ඇත
මෙය ඔවුන්ගේ හොඳහිත වෙනස් කරන ක්‍රියාවක් වනු ඇති අතර එය සියලුම හානිපූරණයන් සම්පූර්ණයෙන් ම අතහැරීමට ගත් තීරණයට බලපානු ඇත
ජනතාවට වරාය නගරය වඩාත් ආකර්ෂණීය කිරීමට මූලික ව සැලසුම් කළ ප්‍රමාණයට වඩා හෙක්ටයාර 28ක ප්‍රමාණයකින් පොදු භූමි (පොදු ජනයාට භාවිත කළ හැකි උද්‍යාන, මාර්ග, මංතීරු ආදිය ) ප්‍රමාණය වැඩි කිරීමට මේ වසරේ නාගරික සංවර්ධන අධිකාරිය විසින් අනුමත කෙරුණු නව ප්‍රධාන සැලැස්මට ව්‍යාපෘති සමාගම එකඟ වී ඇති නිසා මෙම යෝජනාව ශ්‍රී ලංකා රජය විසින් පිළිගැනුණි
උදාහරණයක් ලෙස, ඉදිකර අවසන් වූ පසු වරාය නගරයට උද්‍යාන භූමි හෙක්ටයාර 45 ක් සහ කෘතිම වෙරළ භූමි හෙක්ටයාර 13ක් අයත් වනු ඇත
පාරිසරික අනුමැතීන් 
මූලික ගිවිසුමට අනුව, ව්‍යාපෘතිය සඳහා වන පාරිසරික අනුමැතීන් සියල්ලක් ම භාර ගැනීමේ සහ මුදල් යෙදවීමේ වගකීම ශ්‍රී
ය වෙත පැවරී තිබුණි
යේ පසුගිය පාලනය විසින් ලබාගත් පාරිසරික අනුමැතීන් දෝශ සහගත විය
ව්‍යාපෘති සමාගම විසින් අනුග්‍රහය දක්වන ලද සහයෝගයන්හි සහ අරමුදල්වල වූ එබඳු දෝශ පිළිබඳ සාකච්ඡා කිරීමට 2015 වර්ෂයේ දී මහනගර අමාත්‍යාංශය විසින්  නව පුළුල් අතිරේක පාරිසරික බලපෑම් පිළිබඳ තක්සේරු කිරීමක් පවත්වන ලදී
නව පාරිසරික කොන්දේසි 
2011 දී පවත්වන ලද මූලික පාරිසරික බලපෑම් තක්සේරු කිරීම යටතේ, වෙරළ සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව විසින් සිය සංවර්ධන අවසරයන් තුළ පනවා තිබුණේ කොන්දේසි 42ක් පමණි
එහෙත්, 2015 දෙසැම්බර් මාසයේ දී මහජන මත විමසුම සඳහා ඉදිරිපත් කරන ලද, ඉදි කරන ලද භූමියෙහි හෙක්ටයාර 269ක් සඳහා මහනගර අමාත්‍යාංශය විසින් ක්‍රියාත්මක කරන ලද නව අතිරේක පාරිසරික බලපෑම් තක්සේරුව යටතේ, වෙරළ සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව විසින් නිකුත් කරන ලද නව සංවර්ධන අවසරයට පාරිසරික බලපෑම් අවම කිරීසම සඳහා පැනවූ කොන්දේසි 70ක් ඇතුළත් වේ
තත්ව විපර්යාසය 
රාජපක්ෂ පාලනය මෙම භූමිය ගොඩකිරීමේ ව්‍යාපෘතිය රාත්‍රී ධාවන පථ ඇතු‍ළු නිශ්චල දේපළ, ක්‍රීඩා, අධ්‍යාපන සහ සංස්කෘතික සංවර්ධනය සඳහා පහසුකම් සලසන්නක් ලෙස සැලකුවේ ය
එම නිසා, මෙම භූමි ප්‍රමාණය රජය විසින් නිශ්චල දේපළ සංවර්ධනය සඳහා ඉදිරිපත් නොකෙරුණි
දැන්, මෙම භූමිය සිංගප්පූරුව සහ ඩුබායි අතර ඇති රික්තය පිරවීම සඳහා වන මූල්‍ය නගරයක් ගොඩනැගීම සඳහා යොදා ගැනීමට චීන රජය සමඟ එකඟ වී ඇත
මෙමගින් අක් වෙරළ මෙහෙුම් සඳහා ඉඩ සැලසෙනු ඇත
මෙම කාරණය සඳහා, රජය, ඩුබායි රාජ්‍යයෙහි මෙන් අක් වෙරළ ක්‍රියාකාරකම් පාලනය කිරීම සඳහා නව නීති යෝජනා කරනු ඇත
මෙම මූල්‍ය නගරය ශ්‍රී ලංකාව සඳහා ප්‍රධාන ආදායම් මාර්ගයක් සහ රැකියා සපයන්නක් බවට පත් වනු ඇත
කොළඹ ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය නගරය ඉදිකිරීම සඳහා 2018 දෙසැම්බර් මාසයේ දී අනුමැතිය හිමි විය
මෙම යෝජිත නගරය, එහි වැඩබිම ආසන්නයේ පිහිටි, මේ වන විට ඉදිවෙමින් පවතින, කොළඹ වරාය පුළුල් කිරීමේ ව්‍යාපෘතියේ ගොඩනැගිලි ද්‍රව්‍ය  භාවිත කරනු ඇත
විශේෂ නීති රාමුවක් 
කොළඹ ජාත්‍යන්තර වෙළඳ නගරය ස්වාධීන අධිකාරියකින් පාලනය කෙරෙනු ඇති බවටත් කොළඹ මහනගර සභාවට යටත් නොවනු ඇති බවටත් යෝජනා කෙරී ඇත
ශ්‍රී ලංකා ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයට අභියාචනා විධිවිධාන සහ මූලික විමර්ශන උසාවිය ලෙස සේවය කරන ඔවුන්ගේ ම කොළඹ විශේෂ මූල්‍ය අධිකරණය සමඟ ගිවිසුම් සහ වෙළඳ ගනුදෙනු මත, අනන්‍ය වූ වාණිජ නීති උපකුලකයකට අනුව ක්‍රියා කිරීම සඳහා, විශේෂ නීති රාමුවක් කොළඹ ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය නගරයට අවස්ථාව සලසනු ඇත
එයට, සිය නීති මත පාලනය වන නගරයක් බවට පත් විය හැකි ඔවුන්ගේ ම තීරකීකරණ මධ්‍යස්ථාන හිමි වනු ඇත
මෙමගින්, එය දූෂිත ප්‍රභවයන් මගින් පැමිණි මුදල් පිරිසිදු කරනා මධ්‍යස්ථානයක් බවට පත් වනු ඇත
ඉදි කිරීම 
මෙම ව්‍යාපෘතියේ සමාරම්භය 2014 දී සිදු වූ අතර සංශෝධිත සැලසුමක් සමඟින් 2019 ඔකතෝම්බර් මාසයේ දී නැවත ආරම්භ විය
ජලය ගොඩ කිරීමේ කටයුත්ත මාස 28කින් පමණ සම්පූර්ණ වන ආකාරයට එය ව්‍යාපෘතිගත කෙරුණි
මෙම නගරය 2041 දී සම්පූර්ණයෙන් ඉදි කර අවසන් වනු ඇත
මෙම යෝජනාව සහ ඉදිකිරීම දේශීය ආර්ථිකය වර්ධනය වීමට සහාය වී ඇත
2019 මුල් භාගයේ දි ෂින්හුවා රැකියා 4000ක් පිළිබඳ පවසමින් ලිපියක් සම්පාදනය කළේ ය
භූමිය ගොඩ කිරීම 
මෙම වරාය නගරයට ‍හෙක්ටයාර 269ක පමණ ගොඩ කරන ලද භූමි ප්‍රමාණයක් අවශ්‍ය වනු ඇත
හෙක්ටයාර 116ක් චීන වරාය ඉංජිනේරු සමාගමට අයත් චීන සන්නිවේදන ඉදිකිරීම් සමාගමට අයත් වනු ඇති අතර, ශ්‍රී ලංකා රජය තවත් හෙක්ටයාර 91ක් මහජන අවකාශය සඳහා සූදානම් කර ඇත
ඉදිකිරීම් කටයුතු වල මුල් අදියර 
2018 ජූලි මාසයේ දි පැවැ
ති ප්‍රශ්න විචාරාත්මක වැඩසටහනක දී අග්‍රමාත්‍යවරයා පැවසූයේ, භූමිය ගොඩ කිරීමේ කටයුතු වසරක් තුළ අවසන් වන අතර ඊළඟ වර්ෂය වන විට ඉදිකිරීම් කටයුතු ඇරඹිය යුතු බවත්, පරිපාලන ප්‍රදේශය සඳහා නීතිමය ගිවිසුම් ඇති කිරීම සඳහා රජය සහයෝගය අපේක්ෂා කරන බවත් ය
මෙය මහනගර සහ බස්නාහිර සංවර්ධන අමාත්‍යංශයට අනුව 2019 ජනවාරි මාසයේ දී සාර්ථක ව සම්පූර්ණ කරන ලදී
මෙම ව්‍යාපෘතිය, 2019 ජනවාරි මාසයේ දී අපේක්ෂිත සම්පූර්ණ කරගැනීම සඳහා මාස තුනක පමන කාලයක් ඉතිරි ව තිබුණි
මූලික යටිතල පහසුකම් 
චයිනා ඩේලි පුවත්පතට අනුව වරාය නගරය සඳහා අවශ්‍ය මූලික යටිතල පහසුකම් ඉදිකිරීම් කටයුතු සඳහා මාස 15ක පමණ කාලයක් ගත වනු ඇත
විශේෂයෙන් ම, 2020 වන විට සම්පූර්ණ වීමට නියමිත නාගරික පහසුකම් ඉදිකිරීමේ කටයුතු සමඟ, ජල ආකෘතික ඉදිකිරීමේ කටයුතු 2019 මැද භාගය වන විට සම්පූර්ණ වනු ඇත
නව මාර්ග ජාලය සඳහා අනුමැතිය මාර්ග සංවර්ධන අධිකාරිය විසින් එවා ඇති අතර පාලම්වල ඉදිකිරීම් කටයුතු ආරම්භ වී ඇත
ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපද නාවික හමුදාවේ ඔහියෝ පන්තියට අයත් න්‍යෂ්ටික බලයෙන් ක්‍රියාත්මක වන සබ්මැරීනවලට මිසයිල ප්‍රව‍ාහන සබ්මැරීන14ක් සහ කෲස් මිසයිල ප්‍රව‍ාහන සබ්මැරීන 4ක් අයත් වේ
බරින් ටොන් 18,750 ක් වන ඔහියෝ පන්තියේ සබ්මැරීන, එක්සත් ජනපද නාවික හමුදාව සඳහා මෙතෙක් ඉදිකර ඇති විශාලතම සබ්මැරීන වේ
ලොව තුන්වන විශාලතම සබ්මැරීනය ද වන මෙය, දෙවැනි වන්නේ රුසියානු නාවික හමුදාව විසින් භාවිතයට ගන්නා බරින් ටොන් 48000ක් වන ටයිෆූන් පන්තියේ සහ ටොන් 24000ක් වන බෝරේ පන්තියේ සබ්මැරීනවලට පමණි
ඔහියෝ කාණ්ඩයේ සබ්මැරීනවලට ට්‍රයිඩන්ට් II වර්ගයේ න්‍යෂ්ටික මිසයිල 24 රැගෙන යා හැකි අතර ඊට සාපේක්ෂව බෝරේ සහ ටයිෆූන් සබ්මැරීනවලට රැගෙන යා හැකි න්‍යෂ්ටික මිසයිල ප්‍රමාණය පිළිවෙලින් 16ක් සහ 20ක් වේ
ඔහියෝ කාණ්ඩයේ සබ්මැරීනවල පූර්වගාමීන් වු බෙන්ජමින් ෆ්‍රැන්ක්ලින් සහ ලෆයෙට් පංතියේ සබ්මැරීන මෙන් මෙම සබ්මැරීන ද එක්සත් ජනපද ගුවන් හමුදාවේ මූලෝපායික බෝම්බ හෙලන යානා සහ අන්තර් මහද්වීපික බැලස්ටික් මිසයිල සමඟ එරට න්‍යෂ්ටික ප්‍රහාරක ශක්ති විදහා දක්වයි.   ඔහියෝ පන්තියේ සබ්මැරීන 18 අතර ඇති බැලස්ටික් මිසයිල ප්‍රව‍ාහන සබ්මැරීන 14 එරට ක්‍රියාකාරී න්‍යෂ්ටික යුධ ශීර්ෂ වලින් හරි අඩක් ම රැගෙන යයි
මෙම සබ්මැරීන මුර සංචාරයේ යෙදෙන විට ට්‍රයිඩන්ට් II න්‍යෂ්ටික මිසයිල වලට ගමනාන්තයන් අන්තර්ගත කර නොතිබුණද,
නෙබ්‍රස්කා හි පිහිටි එක්සත් ජනපද උපායමාර්ගික විධානයෙන් මෙම මිසයිල වෙත ආරක්ෂිත හා ස්ථාවර ගුවන් විදුලි සන්නිවේදන සම්බන්ධතා භාවිතා කරමින් ඉතා ඉක්මණින් ඉලක්ක ලබා දිය හැකිය
මෙම පන්තියේ ප්‍රධාන  සබ්මැරීනය යූඑස්එස් ඔහියෝ සබ්මැරීනය වේ
ඔහියෝ පන්තියේ සබ්මැරීන අතුරින් යූඑස්එස් හෙන්රි එම්. ජැක්සන් හැර අනෙකුත් සියලුම සබ්මැරීන එක්සත් ඇමෙරිකා ජනපදයේ  ජනපද වලින් නම් කර ඇති අතර, එක්සත් ජනපද නාවික සම්ප්‍රදාය අනුව මීට පෙර යුධ නැව් ද මෙසේ නම් කරන ලදී
මූලික විස්තර
ඔහියෝ පංතියේ සබ්මැරීනය සැලසුම් කර ඇත්තේ දීර්ඝ උපායමාර්ගික මුර සංචාර සඳහා ය
සෑම සබ්මැරීනයකටම නිල් කාර්ය( Blue)මණ්ඩලය සහ රන් කාර්ය (Golden)මණ්ඩලය යනුවෙන් හැඳින්වෙන සම්පූර්ණ කාර්ය මණ්ඩල දෙකක් යොදවා ඇති අතර, එක් කාර්ය මණ්ඩලයක් සාමාන්‍යයෙන් දින 70 සිට 90 දක්වා වන මුර සංචාරයක් සඳහා සේවය කරයි
කාර්ය මණ්ඩල පහසුව සහ නැවත ගමනාරම්භය සඳහා සුදානම් වීමේ දී ගත වන කාලය අඩු කිරීම උදෙසා, විශාල විෂ්කම්භයකින් යුත්  සැපයුම් ප්‍රවේශයන් තුනක් සෑම සබ්මැරීනයකම  සවි කර ඇත
සැපයුම් කුටි, උපකරණ ආදේශන මොඩියුල සහ යන්ත්‍රෝපකරණ සංරචක වේගයෙන් මාරු කිරීම, සබ්මැරීන නැවත පිරවීම සහ නඩත්තු කිරීම වේගවත් කිරීමට මෙම සැපයුම් මාර්ග යොදා ගනු ලබයි
එපමණක් නොව, මෙම සබ්මැරීනවල “රහසිගත” හැකියාව පෙර පැවති බැලස්ටික්-මිසයිල සබ්මැරීන වලට වඩා සැලකිය යුතු ලෙස වැඩිදියුණු කර ඇත
එහි රහසිගතභාවය කොතරම් ද යත් 1982 දී ඔහියෝ සබ්මැරීන සිය මුහුදු අත්හදා බැලීම් වලදී පවා හඳුනාගත නොහැකි විය
මෙම සබ්මැරීන පංතියේ යාත්‍ර සඳහා වසර 15 ක් පමණ වරක් ප්‍රධාන අලුත්වැඩියාවන් ලබාදෙන අතර ඉතා නිහඬව අවශ්‍ය ගමනාන්තයන් වෙත සැතපුම් 20 ක (පැයට කි
පැයට සැතපුම් 23)  වේගයෙන් යාත්‍ර කර හැකි බව වාර්තා වේ
ඔවුන්ගේ මාර්ක් 48 ටර්පිඩෝ අවි පාලනය කිරීම සඳහා මාර්ක් 118 මොඩ් 2 ප්‍රහාරක පද්ධතිය යොදා ගනු ලබන අතර මිසයිල පාලන සඳහා  මාර්ක් 98 ප්‍රහාරක පද්ධතිය යොදා ගනු ලබයි
ඔහියෝ පංතියේ සබ්මැරීන ඉදිකර ඇත්තේ කොටස් වශයෙන් වන අතර සෑම තට්ටු හතර කොටසක්ම  අඩි 42 (මීටර 13) විෂ්කම්භයක් ඇත
මෙම කොටස් රොඩ් අයිලන්ඩ් හිදි(Rhode Island) ක්වොන්සෙට් පොයින්ට් හිදි( Quonset Point) සහ ජෙනරල් ඩයිනමික්ස් ඉලෙක්ට්‍රික් (General Dynamics Electric Boat)නෞක තටකාංගයේ දී නිෂ්පාදනය කරන ලද අතර පසුව කනෙක්ටිකට් හි ග්‍රෝටන් (Groton, Connecticut)නැව් අංගනයේදී එක්ලැස් කරන ලදී
එක්සත් ජනපද නාවික හමුදාවට ඔහියෝ පන්තියේ සබ්මැරීන 18 ක් ඇති අතර ඒවා බැලිස්ටික් මිසයිල ප්‍රව‍ාහන සබ්මැරීන 14 කින් (එස්එස්බීඑන්) සහ කෲස්  මිසයිල ප්‍රව‍ාහන සබ්මැරීන හතරකින් (එස්එස්ජීඑන්) සමන්විත වේ
එස්එස්බීඑන් සබ්මැරීන මගින් එක්සත් ජනපද න්‍යෂ්ටික ත්‍රිකෝණයේ සමුද්‍රීය කලාපය නියෝජනය කරයි
සෑම එස්එස්බීඑන් සබ්මැරීනයක්ම ට්‍රයිඩන්ට් II බැලස්ටික් මිසයිල (එස්එල්බීඑම්) 24 කින් සන්නද්ධ කර ඇත
එසේම සෑම එස්එස්ජීඑන් සබ්මැරීනයකටම ටෝමාහෝක් කෲස් මිසයිල 154 ක් රැගෙන යා හැකි අතර, ටර්පීඩෝ ටියුබ් හරහා  හාපූන් මිසයිලවල ද දියත් කරනු ලබයි
ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදයේ නිව් ස්ටාර්ට් ගිවිසුමේ එක් කොටසක් ලෙස, සෑම එස්එස්බීඑන් සබ්මැරීනයකම මිසයිල නල හතරක් අක්‍රිය කරනු ඇති අතර එහි ප්‍රතිඵලයක් වශයෙන් රැගෙන යා හැකි මිසයිල ප්‍රමාණය ඉදිරි‍යේ දී  දක්වා අඩු වනු ඇත
ඉතිහාසය
ඔහියෝ පංතිය සබ්මැරීන  1970 දශකයේ දී නිර්මාණය කරන ලද්දේ ඊට සමගාමීව නිර්මාණය කරන ලද ට්‍රයිඩන්ට් න්‍යෂ්ටික බැලස්ටික් මිසයිලය රැගෙන යාම සඳහා ය
පළමු ඔහියෝ පන්තියේ සබ්මැරීන අට ට්‍රයිඩන්ට් I සී 4 එස්එල්බීඑම් මිසයිල 24 කින් සන්නද්ධ විය
නවවන ට්‍රයිඩන්ට් සබ්මැරීනය වන ටෙනසි සබ්මැරීනයේ සිට ඇරඹී ඉතිරි යාත්‍රා අදියර තුනකින් යුත් ට්‍රයිඩන්ට් II ඩී 5 මිසයිල 24කින් සමන්විත විය
ට්‍රයිඩන්ට් I මිසයිලයක් තුළ ස්වාධීනව ඉලක්ක වෙත ගමන් කළ හැකි න්‍යෂ්ටික යුද ශීර්ෂ අටක් අන්තර්ගත වන අතර ට්‍රයිඩන්ට් II මිසයිලයක් තුළ එම ප්‍රමාණය 12 ක් වේ
ට්‍රයිඩන්ට් I මිසයිලයට වඩා ට්‍රයිඩන්ට් II මිසයිල විනාශකාරී බලයක් ලබා දෙන අතර වැඩි නිරවද්‍යතාවයකින් යුක්ත වේ
වර්ෂ 2000 දී එක්සත් ජනපද නාවික හමුදාව සී 4 මිසයිල වලින් සන්නද්ධව ඇති බැලස්ටික් මිසයිල සබ්මැරීන අට ට්‍රයිඩන්ට් II ඩී 5 මිසයිල රැගෙන යාම සඳහා පරිවර්තනය කිරීමට පටන් ගත්තේය
එය ආරම්භ වුයේ යුඑස්එස් ඇලෙස්කා සබ්මැරීනයෙනි
මෙම කාර්යය 2008 මැද භාගයේදී අවසන් කරන ලදී
පළමු සබ්මැරීන අටට වොෂිංටනයේ බැන්ගෝර් වරාය පිහිටි නාවික කදවුර කේන්ද්‍ර කොට ගෙන සේවයේ යෙදූ අතර ඇත
ඉතිරි සබ්මැරීන 10 හි මුලින් ජෝර්ජියාවේ කිංග්ස් බේ හි වරාය තුළ ස්ථාපනය වූ අතර එක්සත් ජනපද  අත්ලාන්තික් නාවික විධානයේ පොසෙයිඩන් සහ ට්‍රයිඩන්ට් වර්ගයේ මිසයිලා රැගෙන යන සබ්මැරීන වෙනුවට මෙම යාත්‍රා ආදේශ විය
SSBN / SSGN පරිවර්තනය 
වර්ෂ 1994 දී එක්සත් ජනපද න්‍යෂ්ටික ක්‍රියාවලියවලිය පිළිබද සමාලෝචන අධ්‍යයනය මගින් එරට නාවික හමුදාවෙි ක්‍රියාත්මක වන ඔහියෝ පන්තියට අයත් සබ්මැරීන 18 න් 14 ක් එක්සත් ජනපදයේ උපායමාර්ගික අවශ්‍යතා සඳහා ප්‍රමාණවත් වනු ඇතැයි තීරණය කරන ලදී
එහි ප්‍රතිපලයක් වශයෙන් ඔහියෝ පන්තියේ යාත්‍රා 4 ක් සාම්ප්‍රදායික ප්‍රහාරක සබ්මැරීන බවට පරිවර්තනය කිරීමට තීරණය කරණ ලද අතර එම සබ්මැරීන යොදා ගනු ලබන්නේ සතුරු ඉලක්කයන් වෙත න්‍යෂ්ටික නොවන ප්‍රහාරයන් එල්ල කිරිමට  සහ විශේෂ මෙහෙයුම් කටයුතු සිදුකිරිම උදෙසාය
මෙම පරිවර්තන  ක්‍රියාවලිය සදහා ඔහියෝ පන්තියේ පැරණිතම යාත්‍රාවන් 4 වන  ඔහියෝ, මිචිගන්, ෆ්ලොරිඩා සහ ජෝර්ජියා යන සම්මැරීන 4 තෝරාගත් අතර වර්ෂ 2002 අග භාගයේදී ක්‍රමානුකූලව පරිවර්තන ක්‍රියාවලියට අවතීර්ණ වූ එම යාත්‍රා වර්ෂ 2008 වන විට නැවත ක්‍රියාකාරී සේවයට එක්වන ලදී
මෙම නවීකරණ  ක්‍රියාවලියෙන් පසු එක් සබ්මැරීනයකට ටොමාහෝක් කෲස් මිසයිල 154 ක් සහ විශේෂ මෙහෙයුම් නිලධාරීන් 66 ක් අන්තර්ගත විය
මෙම පරිවර්තන ක්‍රියාවලිය සිදුකිරිමේදී එක් සබ්මැරීනයකට ඇමරිකානු ඩොලර් බිලියනයක් ආයෝජනය කිරීමට රජයට සිදු විය
පළමු සබ්මැරීන 4  එස්එස්ජීඑන් බවට පරිවර්තනය කිරීමේදී පෙන්සිල්වේනියා, කෙන්ටකි, නෙබ්‍රස්කා, මේන් සහ ලුසියානා යන එස්එස්බීඑන් සබ්මැරීන පහ කිංග්ස් බේ සිට බැන්ගෝර් වෙත මාරු කරන ලදී
වර්ෂ 2011, ඔහියෝ පන්තියේ සබ්මැරීන විසින් මුර සංචාර 28 ක් සිදු කරන ලද අතර එම සෑම මුර සංචාරයකටම දින 70 ක් පමණ  කාලයක් ගත වී ඇත
අවශ්‍ය ඕනෑම වේලාවක, තම මුහුදු සීමාව ආවරණය වන පරිදි  මුර සංචාරයේ යෙදීමට සබ්මැරීන හතරක් සුදානම් කර ඇති අතර ඒවා  ක්ෂණික අනතුරු ඇඟවීමක් සමඟ ක්‍රියාත්මක වීමට අවශ්‍ය කටයුතු සුදානම් කර ඇත
යුඑස්එස්  පෙන්සිල්වේනියාව (එස්එස්බීඑන් 735) සබ්මැරීනය වර්ෂ 2014 ජනවාරි සිට ජුනි දක්වා දින 140 ක මුර සංචාරයක් සිදු කළ අතර එය අද දක්වා සබ්මැරීනයක් විසින් සිදුකරන ලද දීර්ඝතම මුර සංචාරය වේ
ඔහියෝ පන්තියට අයත් බැලිස්ටික් මිසයිල ප්‍රව‍ාහන සබ්මැරීන (එස්එස්බීඑන්) 4ක් කෲස්  මිසයිල ප්‍රව‍ාහන සබ්මැරීන හතරක් (එස්එස්ජීඑන්) බවට හැර වීමේ ක්‍රියාවලියේ දී එහි තිබූ අඟල් 24. 88 (මීටර 2.2) ක විෂ්කම්භයකින් යුත් ට්‍රයිඩන්ට් මිසයිල නල 24 න් 22 ක් විශාල සිරස් දියත් කිරීමේ පද්ධති අඩංගු වන පරිදි වෙනස් කරන ලද අතර එහි එක් සිරස් දියත් කිරීමේ පද්ධතියක් ටොම්හෝක් කෲස් මිසයිල හතකින් සමන්විත වේ
එවිට මෙම එක් සබ්මැරීනයක් රැගෙන යන කෲස් මිසයිල ගණන 154 ක් වේ
එය සාමාන්‍යයෙන් ගොඩබිම හමුදාවක යොදවා ඇති මිසයිල ප්‍රමාණයට සමාන වේ
මීට අමතරව නව පරම්පරාවේ සුපර්සොනික් සහ හයිපර්සොනික් කෲස්  මිසයිල, අතරමැදි දුර බැලිස්ටික් මිසයිල, නියමුවන් රහිත යානා, ඒඩීඑම් -160 මැල්ඩ් වැනි නිරීක්ෂණ සහ ඔත්තු බැලීමේ මෙහෙයුම් සඳහා භාවිතා කරන සංවේදක, බිම් බෝම්බ ඉවත් කිරීම සඳහා භාවිතා කරන AN/BLQ-11 වැනි නියමුවන් රහිත විශේෂ යාත්‍රා සහ ගැඹුරු මුහුදු නිරීක්ෂණ කැප්සියුල මෙම සැබ්මැරීන තුළ රැගෙන යනු ලබයි
වර්ෂ 2002 නොවැම්බරයේදී ඔහියෝ  පන්තියේ ප්‍රථම සබ්මැරීනය වන යුඑස්එස් ඔහියෝ සබ්මැරීනයේ මාස 36 ක් පුරා දිවෙන පරිවර්තනය ක්‍රියාවලිය සඳහා අවතීර්ණ විය
වර්ෂ 2006 ජනවාරි 9 වන දින ජෙනරල් ඩයිනමික්ස් ඉලෙක්ට්‍රික් ආයතනය නිවේදනය  කළේ එම පරිවර්තනය ක්‍රියාවලිය අවසන් කර ඇති බවයි. එසේ පරිවර්තනය කරන ලද යුඑස්එස් ඔහියෝ සබ්මැරීනය වර්ෂ 2006 පෙබරවාරි මාසයේදීත්, යුඑස්එස් ෆ්ලොරිඩා සබ්මැරීනය එම වර්ෂයේම අප්‍රියෙල් මාසයේදීත්, යුඑස්එස් මිචිගන් සබ්මැරීනය නොවැම්බර් මාසයේදීත්  එක්සත් ජනපද නාවික හමුදාවට නැවත භාර දෙන ලදී
එම පරිවර්තනය ක්‍රියාවලියෙන්  පසු ඔහියෝ සබ්මැරීනය පළමු වරට මුහුදට දියත් කරනු ලැබුවේ වර්ෂ 2007 ඔක්තෝබර් මාසයේදීය
එමෙන්ම පරිවර්තනය ක්‍රියාවලියෙන් පසු යුඑස්එස් ජෝර්ජියා සබ්මැරීනය වර්ෂ 2008 මාර්තු මාසයේදී එම සබ්මැරීනය අයත් ව තිබූ කිංග්ස් බේ නාවික විධානය වෙත නැවත පැමිණියේය
මෙම එස්එස්ජීන් සබ්මැරීන 4 වර්ෂ 2023-2026 පමණ වන තෙක් සේවයේ රැඳී සිටීමට අපේක්ෂා කෙරේ
ඊට පසු ඔවුන්ගේ හැකියාවන් වර්ජිනියා පේලෝඩ් මොඩියුලය සහිත වර්ජිනියා පන්තියේ ප්‍රහාරක සබ්මැරීනයන් මගින් ප්‍රතිස්ථාපනය වේ
සමුද්දේශ මුලාශ්‍ර
කලා සූරී කලා කීර්තී කෙසෙල්ගස්පේ මනතුංග ජයලත් ම‍නෝරත්න ( සිංහල-කෙසෙල්ගස්පේ ජයලත් මනෝරත්න, 1948 ජූනි 12-2020 ජනවාරි 12) කලාකරුවාණන්, ජයලත් මනෝරත්න ලෙස ජනප්‍රියත්වයට පත් වූ ඔහු ශ්‍රී ලාංකීය සිනමා, වේදිකා නාට්‍ය හා ටෙලිදර්ශන යනාදියෙන් සම්මානලාභී නළුවෙකි
ඔහු වෘත්තියෙන් කථිකාචාර්යවරයෙක් මෙන්ම අධ්‍යක්ෂකවරයෙක් සහ නිෂ්පාදකයෙක් විය
නාට්‍යයේ සිට හාස්‍යය දක්වා ඉතාමත් බහුනිපුණැති නළුවෙකි වන මනෝරත්නයන් ඕ.සී.අයි.සී, ජනාධිපති, සරසවි, රයිගම් ටෙලීස්, සුමති සහ රාජ්‍ය සාහිත්‍ය හා නාට්‍ය උළෙලවල සම්මාන දිනාගත්තේ ය
සොක්‍රටීස් සහ ඩවිට්වාහි ඔහුගේ රංගනය වෙනුවෙන් 1991 සහ 1992 දී දිගින් දිගටම හොඳම නළුවා විය
ඔහු ශ්‍රී ල‍ාංකීය වේදිකාවේ ආධිපතයය දැරූ නළුවන් පස් දෙනාගෙන් එක් අයෙකු ලෙස විචාරකයින් විසින් සලකනු ලැබේ
පෞද්ගලික ජීවිතය
මනෝරත්නයන් දරුවන් හය දෙදෙනෙකුගෙන් යුතු පවුලේ වැඩිමහල් පුතණුවන් ලෙස ජූනි මස 12 වන දින නුවරඑළිය, දෙහිපේ දී උපත ලැබුවේ ය
ඔහුගේ පියා වන කෙසෙල්ගස්පේ මනතුංග පෙරේරා ලොරි රථ රියදුරෙකු වූ අතර අගලකොටුවේ හේරත් මුදියන්සේලාගේ ලීලා කුමාරි වන මව ගෘහණියක් විය
ඔහු දෙහිපේ ප්‍රාථමික විද්‍යාලයේ සහ පොරමඩුල්ල මධ්‍ය විද්‍යාලයෙන් සිය අධ්‍යාපනය හැදෑරුවේ ය
මෙතුමාට මනතුංග සෙනෙවිරත්න, මනතුංග ‍විජේරත්න, සහ මනතුංග ආරියරත්න ලෙස සහෝදරයන් තිදෙනෙක් ද, ඉන්දිකා කුමාරි සහ මල්ලිකා කුමාරි ලෙස සහෝදරියන් දෙදෙනෙක් ද සිටී.

කුඩා අවධියේ දී, ඔහුගේ සංගීත ගුරුවරයා වූ සුනිල් ශ්‍රියානන්ද මහතාණන්, ඔහුගේ හැකියාවන් හඳුනාගෙන රංගනයෙන් සහ ගායනයෙන් ඉහළට යන්නට ඔහුව දිරිගැන්වුවේ ය
ඔහු තම පාසල් අවධියන් හි, අධ්‍යාපන මෙන් ම බාහිර ක්‍රියාකාරකම්වලද යෙදුණු අතර, සිංහල සාහිත්‍ය සංගමයේ ලේකම් (1965 ), රඟහල සම්මුතියේ සභාපති (1966 ), සිංහල සංගමයේ සභාපති (1967-68) සහ නාට්‍ය කණ්ඩායමේ හා ගන්ධර්ව සභාවේ සාමාජික (1969) යනාදියෙහි නිරත වී සිටියේ ය
1965-66 දී, මනෝරත්නයන් පිරිමි නේවාසිකාගාරයෙහි ශිෂ්‍ය නායකයා විය
1996 දී, ඔහු විද්‍යාලීය අන්තර් මළල ක්‍රීඩා ශූරතාවලියේ ජ්‍යෙෂ්ඨතම වටිනාම ක්‍රීඩකයා බවට පත් විය
උසස් පෙළ විභාගය සඳහා භූගෝල විද්‍යාව, සිංහල සහ බෞද්ධ ශිෂ්ඨාචාරය යන විෂයන්ගෙන් ඔහුගේ ද්වීතියික අධ්‍යාපනය හැදෑරීමෙන් පසුව, මහාචාර්ය එදිරිවීර සරත්චන්ද්‍රයන්ගේ මඟ පෙන්වීම යටතේ නාට්‍යය හැදෑරීම ඉදිරියට ගෙන ගොස් පේරාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාලයට ඇතුළත් විය
මනෝරත්නයන්, ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර විශ්වවිද්‍යාලයෙන් තම විශාරද උපාධිය ද ලබා ගත්තේ ය
1995 දී, පළමු පෙළ සාමාර්ථයක් සමඟ උපාධිය ලබාගත් එකම පශ්චාත් උපාධිධාරියා ඔහු විය
2013 දී, ඔහු පේරාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාලයෙන් තම ගෞරව උපාධිය ලබාගත්තේ ය
1981 දී, ඔහු කොළඔ විශ්වවිද්‍යාලයෙන් ග්‍රාමීය සංවර්ධන බාහිර ඩිප්ලෝමාව සම්පූර්ණ කළේ ය
ඔහු 1979 සිට මරණය දක්වා තමරා ජයන්ති සමඟ විවාහ වී සිටියේ ය
එම දෙපළට එක් දියණියක්, එනම් උත්පලා ඉන්දීවරී සහ එක් පුතෙකු, එනම් භානුක ප්‍රබුද්ධ වේ
උත්පලා දියණිය, ශිවන්ක පෙරේරා සමඟත්, භානුක පුතණුවන්, හිරණ්‍යා දුලාෂිණි ගමාරියා සමඟ ද විවාහ විය
වේදිකා නාට්‍යය වෘත්තිය

රාජ්‍ය නාට්‍ය සම්මාන උෙළල[සංස්කරණය]
1974 රතු හැට්ටකාරි හොඳම නළුවා

1985 පුත‍‍්‍ර සමගම හොඳම නළුවා

1988 තලමාල පිපිල හොඳම නළුවා

1988 තලමාල පිපිල හොඳම අධ්‍යක්ෂවරයා

1988 තලමාල පිපිල හොඳම පිටපත

1990 සොක‍්‍රටීස් හොඳම නළුවා

1991 ද්විත්ව හොඳම නළුවා

1993 ඇන්දරෙලා හොඳම පිටපත

1995 ඇන්දරෙලා හොඳම නාට්‍යය

1996 ගුරු තරුව හොඳම පිටපත

1966 දී, මනෝරත්නයන් පාසල් සිසුවෙකු ලෙස රඟපෑම ආරම්භ කළ අතර, වාර්ෂික පළාත් අන්තර් පාසල් නාට්‍ය තරඟාවලියෙහි අවසන් වටයට තේරීපත් වූ, අෂ්ප ගුඩුන්ග් වේදිකා නාට්‍යයෙන් රංගනයට පිවිසියේ ය
ඔහු සමස්ත ලංකා අන්තර් පාසල් තරඟාවලියෙහි හොඳම ඉදිරිපත් කිරීම‍ට හිමි සහතිකය ද දිනාගත්තේ ය
සරත්චන්ද්‍රයන්ගේ මඟපෙන්වීම යටතේ මනමේ, සිංහබාහු වැනි නාට්‍යයන්හි සුළු චරිත රඟ දැක් වූ මනෝරත්නයන්, ප්‍රේමතී ජයති සෝකෝ, සංගීත නාටක නාට්‍යයේ උද්දල බමුණා චරිතයත් සමඟ ප්‍රධාන ධාරාවේ රංගන දිවියකට අවතීර්ණ වුවේ ය
මෙම නාට්‍යය රඟ දක්වන අතරතුර ඔහුට තම අනාගත බිරිඳ, තමරා ජයන්ති හමු විය
මනෝරත්නයන් රැකියාවක් ලබාගැනීම සඳහා නුවරඑළිය කච්චේරියට ගිය අතර, එවකට ඔහු සරත්චන්ද්‍රයන්ගේ රත්තරන් සහ එලෙ‍ාව ගිහින් මෙලොව ආවා යන නාට්‍යයන්හි ප්‍රතිනිර්මාණයන් නිෂ්පාසනය කළේ ය
ඔහු ශ්‍රී ලාංකීය ඉතිහාසයේ, සරච්චන්ද්‍ර, සුගතපාල ද සිල්වා, දයානන්ද ගුණවර්ධන, ගුණසේන ගලප්පත්ති, සහ හෙන්රි ජයසේන යන ප්‍රධාන වේදිකා නාට්‍ය අධ්‍යක්ෂකවරුන් පස්දෙනා යටතේම කටයුතු කර ඇත
1980 දී, ඔහු මහ ගිරි දඔ නාට්‍යය නිෂ්පාදනය කළේ ය
ඔහුගේ එකම පරිවර්තන නාට්‍යය පැමිණියේ 1985 දී නිෂ්පාදනය කළ පුත්‍ර සමාගම හරහා ය
එය ඇලෙක්සැන්ඩර් වැම්පිලෝව්ගේ වැඩිමහල් පුතු නැමැති රුසියානු නාට්‍යයේ පරිවර්තනයකි
1988 දී ඔහු ජනප්‍රිය නාට්‍යයක් වන, තලමල පිපිලා නාට්‍යය සහ පසුව 1993 දී, අන්දරේලා නාට්‍යය, මනෝරත්නයන්ගේ පළමු වාර්තාමය භූමිකාව ද ගෙන එයි
1966 දී, ඔහු ගුරු තරුව ද පසුව 1998 දී සඳගිර නාට්‍යය ද නිෂ්පාදනය කළේ ය
කනේරු මල් (2000), ලෝකය තනි යායක්(2005), මකර රිමෙක් (2007), සුදුරෙදි හොරු(2008), බුරුව මහත්තයා(2012), සෙල්ලම් නිරිඳු (2013) සහ හඳ නිහඬ (2016) ඇතුළු බොහෝ ප්‍රභේදවල නාට්‍යය ඔහු විසින් අඛණ්ඩව වසර 26ක කාලයක් තුළ නාට්‍යය 15කට ආසන්න ප්‍රමාණයක් උපයා ඇත
එතැන් සිට ජයලත් මනෝරත්නයන් නාට්‍යය 80ක් රඟ පෑ අතර ඔහුගේම නාට්‍යය එකොළසක් අධ්‍යයක්ෂණය කළේය
1995 දී, ඔහුගේ අන්දරේලා නාට්‍යය රාජ්‍ය සාහිත්‍ය සම්මානය දිනාගත් අතර පසුව 1996දී, ගුරු තරුව නාට්‍යය රාජ්‍ය සම්මානය දිනා ගත්තේ ය
විවිධ කාල පරිච්ඡේදයන් හා ගැටළු පිළිඹිමු කරන නාට්‍යය අටක එකතුවක් විදහා දක්වන, මනෝරත්නයන් විසින්ම නිෂ්පාදනය කළ, දවස් පහළොස්දාහක් නැමැති නාට්‍ය උත්සවය 2014 වසරේ දී මනෝරත්නයන් රඟ දැක්වී ය
ලෝකය තනි යායක්, සෙල්ලම් නිරිඳු, තලමල පිපිලා, බුරුව මහත්තයා, ගුරු තරුව,අන්දරේලා සහ පුත්‍ර සමාගම යනාදිය මෙම රඟමඩලයන් අට වේ
(අහස් මාළිගා,අන්දරේලා,අෂ්ප ගුඩුන්ග්,බුරුව මහත්තයා,ගුරු තරුව,ලෝකය තනි යායක්, සුදුරෙදි හොරු, සෙල්ලම් නිරිඳු, හඳ නිහඬ,කනේරු මල්, යාත්‍රා, වෙස්සන්තර, සුභසාධක, සුද්දෙක් ඔබ අමතයි, තවත් උදෑසනක් යනාදිය ජයලත් මනෝරත්නයන්ගේ විශිෂ්ඨ ගණයේ වේදිකා නාට්‍යයන්ගෙන් කිහිපයකි
)

ටෙලිදර්ශන

ජයලත් මනෝරත්නයන් සිය ටෙලිනාට්‍ය ජීවිතය පරාක්‍රම නිරිඇල්ලගේ ඇබැද්දිය නාට්‍යයත් සමඟ ආරම්භ කළේ ය
පසුව ඔහු දූ දරුවෝ, සිංදුයි බිංදුයි, ගම්පෙරළිය වැනි බොහෝ කථාමාලා හරහා සිය හැකියාව ප්‍රදර්ශනය කළේ ය
ඔහු බෝඩිම සහ පසුව රම්‍ය සුරම්‍ය යන ප්‍රහසන භූමිකා තුළ ජනප්‍රිය විය
2005 දී ශ්‍රී ලාංකීය ටෙලි නාට්‍යය ඉතිහාසයේ ප්‍රථම වරට මනෝරත්නයන් ඔහු විසින්ම අධ්‍යයක්ෂණය කොට තිර රචනය කළ තුන්පත් රටාවක ලස්සන නැමැති ටෙලි නාට්‍යයේ ත්‍රිත්ව භූමිකාවක් රඟ දැක්වූවේ ය
2006 දී ඔහු මගේ කවිය මට දෙන්න කතා මාලාව අධ්‍යයක්ෂණය කළේය
රංගනයට අමතරව මනෝරත්නයන් සෙක්කු ගෙදර, රන්සිරිගේ සංග්‍රාමය, මගේ කවිය මට දෙන්න, තුන්පත් රටාවක ලස්සන, ඊයේ අද සහ හෙට, තාත්තේ අපි ආවා වැනි බොහෝ ටෙලිනාට්‍යය කතාමාලා අධ්‍යයක්ෂණය කළේ ය
එමෙන්ම ඔහු බාප්පාගේ පැමිණීම, ඇගේ අවුරුද්ද, රාජ තුන් කට්ටුව, නිදහස, සීට්ටුව, දෙන්නා දෙමහල්ලෝ, සතුරු මිතුරු, දුප්පතුන් ද ආදරය කරති, සන්තාපය සහ බුද්ධ පුත්‍ර වැනි ඒකල කතාංග ටෙලිනාට්‍යය ද අධ්‍යයක්ෂණය කළේ ය
(බුමුතුරුණු, දෙවනි යුද්ධය, ගම්පෙරළිය, හත් පණ,මං නැතිදා, මිනිස්සු, කන්දෙ ගෙදර,රම්‍ය සුරම්‍ය, වීදුරු මල්, වළාකුළු, වර්ණ, වැටත් නියරත්, සූරිය කුසුම,සිංදුයි බිංදුයි, මැණික් නදිය ගලා බසී යනාදිය ජයලත් මනෝරත්නයන්ගේ ටෙලිදර්ශන කිහිපයකි
)

චිත්‍රපටකරණය
1979 දී, මනෝරත්නයන් තිලකේ හා තිලකා යන චිත්‍රපටයේ සුළු චරිතයකින් තම සිනමා ජීවිතය ආරම්භ කළේ ය
පසුව ඔහු 1979 දී ටයිටස් තොටවත්ත විසින් අධ්‍යයක්ෂණය කළ හඳයා චිත්‍රපටය හරහා වෘත්තීය සිනමා රංගනයට පිවිසියේ ය
එතැන් සිට ඔහු නාට්‍යය ප්‍රේමණීය, ත්‍රාසජනක හා ප්‍රහසන යන බොහෝ ප්‍රභේද හරහා චිත්‍රපට 30කට වැඩි ප්‍රමාණයක රඟ දැක්වූයේ ය
නාට්‍යය වෘත්තීය කෙරෙහි මනෝරත්නයන්ගේ ඉමහත් දායකත්වය හේතුවෙන් ඔහු කලා සූරි හා කලා කීර්තියෙන් පිදුම් ලබන්නෙක් විය
මනෝරත්නයන්, සූරිය අරණ, හෝ ගානා පොකුණ, බේරුන්ද පක්ෂියා හා වැලපටලා ඇතුළු ඔහුගේ කැපී පෙනෙන ඇතැම් චිත්‍රපටයන්හි බොහෝ අවස්ථාවල දී ඔහු හොඳම නළුවා සහ හොඳම සහාය නළුවා ලෙස සම්මාන ලැබුවේ ය
සම්මාන හා ගෞරව පිරිනැමීම 
මනෝරත්නයන් දේශීය වේදිකා නාට්‍යය උත්සවයන්හි සහ රූපවාහිනී උත්සවයන්හි රංගනයට මෙන් ම අධීක්ෂණයට ද සම්මාන කිහිපයක් දිනා ඇත
රාජ්‍ය සාහිත්‍ය සම්මාන - ඔහුගේ අන්දරේලා සහ ගුරු තරුව පොත් සඳහා ඔහු රාජ්‍ය සාහිත්‍ය සම්මානයෙන් පිදුම් ලබන ලදී
සාමාන්‍ය පෙළ විෂය නිර්දේශය සඳහා ජයලත් මනෝරත්නයන්ගේ තලමල පිපිලා පිටපත නියම කර ඇත
රෝගී තත්වය සහ මරණය
ජයලත් මනෝරත්නයන් දිගු කලක සිට මොළයේ පිළිකාවකින් පීඩා වින්දේ ය
2018 නොවැම්බර් මස 13 වන දින, ප
ව. 2.00 ට ඔහු කොළඹ පෞද්ගලික රෝහලකට ඇතුළත් කර ඇති අතර මොළයේ ගෙඩියක් සඳහා ශල්‍යකර්මයකට භාජනය විය
ශල්‍යකර්මයෙන් පසුව ඔහු දිගටම නාට්‍යයන්හි වැඩ කළේ ය
එහි දී අසනීප තත්වය නරක අතට හැරුණේ ය
2019 මැද භාගයේ සිට ඔහු දිගටම මහරගම අපේක්ෂා පිළිකා රෝහලෙන් වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර ලබාගත්තේ ය
2020 ජනවාරි මස 12 වන දින ජයලත් මනෝරත්නයන් ප්‍රතිකාර ලබමින් සිටියදීම ජීවිතක්ෂයට පත් විය
2020 ජනවාරි මස 15 වන දින අවසන් කටයුතු සිදුකර බොරලැස්ගමුවේ දී දේහය ආදාහනය කරන ලදී
ශිෂ්ටාචාරයක පදනම අධ්‍යාපනයයි
අතීතයේ සිටම විධිමත් පාසල් පැවතුණ ද, වසර ගණනාවක් මුළුල්ලේ සිට අධ්‍යාපන පද්ධතිය සැලකිය යුතු අන්දමින් වෙනස් වී ඇත
පසුගිය ශතවර්ෂ වලදී, දැනුම ලබාගැනීම දුප්පත් සහ පහළ යැයි සැලකූ සමාජ පංතීන්ට කාලය සහ මුදල් වියදම් කිරීමට නොහැකි වූ සුඛෝපභෝගී දෙයක් විය
ප්‍රභූ වරප්‍රසාදයක් ලෙස ආරම්භ වූ එය, වර්තමාන ක්‍රමයට මඟ පාදා ඇති අතර,  යම් වයස් සීමාවක්  දක්වා විධිමත් අධ්‍යාපනය අනිවාර්ය කර ඇත
වර්තමානයේදී, ශ්‍රී ලංකාව ඇතුළු තවත් රටවල් නොමිලේ ප්‍රාථමික, ද්විතියික මෙන්ම සමහර අවස්ථාවන්දී තෘතියික අධ්‍යාපනය ද නොමිලේ ලබා දෙයි
ශ්‍රී ලංකාවේ අධ්‍යාපනය ( 6 වන සියවසේ සිට 20 වන සියවස තෙක්) 

ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණිතම ඓතිහාසික වාර්තාවන් ඇතුළත් වන, මහාවංශය සහ දීපවංශයට අනුව, පැවිදි අධ්‍යාපනය ක්‍රිස්තු පූර්ව 6 වන සියවස  දක්වා විහිද යයි
ශ්‍රී ලංකාවේ ගම්වල ජීවත් වූ බෞද්ධ භික්ෂූන් සහ ගිහියන් සඳහා ආරම්භ කළ ප්‍රථම අධ්‍යාපන මධ්‍යස්ථාන වන්නේ ආරාම සහ පංසල් ය
යටත් විජිත සමයට පෙර, අධ්‍යාපනය බෞද්ධ භික්ෂූන් ද ඇතුළත් විශේෂිත කණ්ඩායමකට පමණක් සීමා විය
මෙම භික්ෂූන් වහන්සේලා ගම්වල සිටි, ඉහළ පෙළේ පුද්ගලයින්ගේ සිට පිළිවෙලින් අන් පුද්ගලයන්ට ද  කියවීමට හා ලිවීමට  ඉගැන්වූහ
දමිළ ප්‍රජාවන් හි, ඉගැන්වීම සිදු කරන ලද්දේ  උගත් බ්‍රාහ්මීන් සහ වෙල්ලාර්වරුන් විසිනි
මෙම සම්ප්‍රදායික පාසල්වල විෂයමාලාවන් බොහෝවිට සමන්විත වූයේ ආගමික අධ්‍යයන සහ ප්‍රායෝගික හෝ තාක්ෂණික කුසලතා වලින් ය
එහිදී, ලෝහ වැඩ, විවීම, ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය සහ  ජ්‍යාමිතිය ඉගැන්විණි
කලාව සහ චිත්‍ර ශිල්පය ද, ඉගැන් වූ විෂයයන් අතර විය
මේ පාසල් වලින් පිටත, දැනුම උරුම වූයේ පියාගෙන් පුතාට ය
එහෙත් ජනගහනයෙන්, මහත් බහුතරයකට විධිමත් අධ්‍යාපනයක් නොලැබි අතර, ඔවුහු නූගත් සහ අකුරු නොදන්නා පිරිස් විය
පුරාණ ඉගෙනුම් පද්ධතිය අනුගමනය කළේ, යුරෝපීය ජනපදිකයන් විසින් හඳුන්වා දෙනු ලැබූ අධ්‍යාපන ක්‍රමයකි
දහසය වන සියවසේ දී, ශ්‍රී ලංකාව පෘතුගීසි පාලනයට නතු වූ විට, පෘතුගීසි මිෂනරි කණ්ඩායම් රෝමානු කතෝලික ධර්මය ප්‍රවර්ධනය කිරීමට පාසල් ගණනාවක් ආරම්භ කළ හ
ඊට පසු එළැඹි සියවසේ දී, දිවයින අල්ලා ගත් ලන්දේසින්, ක්‍රිස්තියානි ප්‍රාථමික පාසල් පද්ධතියක් හඳුන්වා දුන් අතර, එය වසර සිය ගණනක් පැවතිණි
දහ අට වන සියවස අග භාගයේ දී, බ්‍රිතාන්‍යය රට අත්පත් කර ගත් අතර, ඔවුහු ක්‍රිස්තියානි මිෂනාරි පාසල්වල ඉගැන්වීමේ මාධ්‍යය, ඉංග්‍රීසි භාෂාවට වෙනස් කිරීමට කටයුතු කළහ
එකල, ශ්‍රී ලාංකික බොහෝ දෙනෙක් ඉංග්‍රීසි නොදැන සිටීම, සිසුන්ගේ පැමිණීම බෙහෙවින් අඩු වීමට හේතු විය
1836 දී, බ්‍රිතාන්‍යයන් විසින් කෝල්බෲක් කොමිෂන් සභා‍වේ නිර්දේශයන්හි පදනම මත, රජයේ පාසල්හි සම්මත පද්ධතියක් ස්ථාපිත කරන ලද අතර, එය ශ්‍රී ලංකාවේ, රජයේ අරමුදල් සහිත පාසල් පද්ධතියක්  මග පෑදූ අතර එය අද දක්වාම පවතී
පුද්ගලික පාසලක් ලෙස ආරමිභ වූ කොළඹ රාජකීය විද්‍යාලය,  පිරිමි ළමයින් සඳහා වන රජයේ පළමු ද්විතීයික පාසල බවට පත් කරන ලදී
බොහෝ රජයේ පාසල්, සිසුන්ට ස්වභාෂාවෙන් ඉගැන්වූ අතර එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස, සිසුන්ගේ පැමිණීම යළිත් වර්ධනය විය
19 වන සියවසේදී රට බ්‍රිතාන්‍ය අධිරාජ්‍යයට ඒකාබද්ධ කිරීමේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස, ශ්‍රී ලංකාවේ නවීන අධ්‍යාපන ක්‍රමය ආරම්භ විය
19 වන සියවසයේ අගභාගයේදී බ්‍රිතාන්‍යයන් විසින් තෘතියික අධ්‍යාපන ආයතන පිහිටුවන ලදී
19 වන සියවසේ අගභාගයේ සහ 20 වන සියවසේ මුල් භාගයේදී වෙනත් ආගමික නිකායන්හි පාසල් ද පිහිටුවන ලද අතර, එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස බෞද්ධ පාසල් විශාල සංඛ්‍යාවක් සහ හින්දු හා මුස්ලිම් පාසල් කිහිපයක් බිහි විය
මෙයින් ශ්‍රී ලංකාවේ සමස්ත සාක්ෂරතා අනුපාතය ඉහළ ගියද, පාසල් යන ජනගහනයෙන් විශාල ප්‍රමාණයක් පිරිමින් වූ අතර කාන්තා සාක්ෂරතාවය අඩු මට්ටමක පැවතිණි
සෑම විටකදීම සහ බොහෝ අවස්ථාවන්හි දි නොමිලේ පැවති රජයේ පාසල්වල අධ්‍යාපනය, නිල වශයෙන් එසේ කරන ලද්දේ 1942 දීය
එම වසරේදී ම, පුද්ගලික පාසල් හැර අනෙකුත් සියලුම පාසල්වල ඉගැන්වීමේ මාධ්‍යය ජාතික භාෂාවලට වෙනස් කරන ලද අතර සෑම දරුවෙකුටම ඔවුන්ගේ නිකායන්ට අනුව, ආගමික අධ්‍යාපනය ලැබුණි
1940 දශකය අග භාගය වන විට රජය, රටේ පාසල්වලින් 60% ක් පවත්වාගෙන ගියේය
මෙම කාල පරිච්ඡේදය තුළ බොහෝ අධ්‍යාපන ප්‍රතිසංස්කරණ සිදු වූ අතර, ආචාර්ය සී. ඩබ්ලිව්. ඩබ්ලිව්. කන්නග්ගර මහතා, බාලාංශයේ සිට විශ්වවිද්‍යාලය  තෙක් නිදහස් අධ්‍යාපනය ලබා දීම, මධ්‍ය මහා විද්‍යාල ස්ථාපිත කිරීම, අධ්‍යාපන මාධ්‍යන් ජාතික භාෂාවන්ට වෙනස් කිරීම, මෙන් ම තවත් ශිෂ්‍ය සුභසාධන පියවරයන් යෝජනා කර ඇත
1948 දී ශ්‍රී ලංකාව නිදහස ලැබීමෙන් පසු, නව අධ්‍යාපන ආයතන කිහිපයක් ආරම්භ කරන ලද අතර සාක්ෂරතා අනුපාතය ද ඉහළ ගියේය
යටත් විජිත යුගයේ පැවති පෞද්ගලික පාසල් ගණනාවක්, පශ්චාත් යටත් විජිත යුගයේ දී රජය යටතට ගන්නා ලදී
1960 දි පමණ, ගණිතය හා විද්‍යාව පිළිබඳ විෂයමාලා සංවර්ධනය කිරීම සඳහා විෂයමාලා සංවර්ධන මධ්‍යස්ථාන පිහිටුවන ලදී
ප්‍රථම වරට ශ්‍රී ලංකාවේ, ජාත්‍යන්තර පාසල්   ආරම්භ කරන ලද්දේ 1980 දශකයේදී ය
එමෙන්ම, 1986 දී ගුරුවරුන් සඳහා පුහුණු ලබා දීම සඳහා ජාතික අධ්‍යාපන විද්‍යාපීඨ සහ ගුරු මධ්‍යස්ථාන ආරම්භ කරන ලදී
ශ්‍රී ලංකාවේ නූතන අධ්‍යාපන ක්‍රමය 

වර්තමානය වන විට, ශ්‍රී ලංකාවේ රජයේ පාසල් 10,155 ක්(2020 ජන හා සංඛ්‍යාලේඛන දෙපාර්තමේන්තුවේ ඇස්තමේන්තුව අනුව) ඇස්තමේන්තු කර ඇත
රජයේ පාසල් වර්ග තුනකි
ඒවා ජාතික පාසල්, පළාත් සභා  පාසල් සහ බෞද්ධ සෙමනේරි ලෙස වර්ගීකරණය කර ඇත
රජයේ සහ පුද්ගලික පාසල් අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශයේ පාලනයට නතු වේ
රාජ්‍ය නොවන පාසල් ගණයට, ජාතික අධ්‍යාපන විෂය මාලාව අනුගමනය කරන පෞද්ගලික පාසල් සහ බ්‍රිතාන්‍ය විෂය මාලාව අනුගමනය කරන ජාත්‍යන්තර පාසල් ඇතුළත් වේ
ශ්‍රී ලංකාවේ බොහෝ ජාත්‍යන්තර පාසල් ඔවුන්ගේ ද්විතීයික සිසුන් Edexcel හෝ Cambridge IGCSE සාමාන්‍ය සහ උසස් පෙළ විභාග සඳහා සූදානම් කරති
සංවර්ධනය වෙමින් පවතින සෙසු රටවල් මෙන්ම, ශ්‍රී ලංකාවේ බොහෝ රජයේ පාසල්වල ද මූලික අධ්‍යාපන ක්‍රමය, යටත් විජිත සමයේ සිට සැලකිය යුතු වෙනසකට බඳුන් ව නැති නමුත් 1947 සිට 2006 දක්වා වරින් වර ජාත්‍යන්තර ප්‍රමිතීන් කරා ළඟා වීම සඳහා, අධ්‍යාපන ප්‍රතිසංස්කරණ  සිදු කර ඇත
කෙසේ වෙතත්, ශ්‍රී ලංකාව, තාක්‍ෂණය උපයෝගී කර ගැනීම සහ පාසල්වල පරිගණක පහසුකම් සහ අන්තර්ජාල පහසුකම් සැපයීම සම්බන්ධයෙන් දුර්වල මට්ටමක පවතී
සංවර්ධිත ලෝකයේ බොහෝ රටවල් 1980 දශකයේ ආරම්භ වූ තාක්‍ෂණය තදින් වැළඳගැනීම, අධ්‍යාපනය ඩිජිටල්කරණය කිරීම සහ පවත්නා ඉගැනුම් ක්‍රමවේදයන්හි විප්ලවීය වෙනසක් සිදු කළ ද, ශ්‍රී ලංකාවේ ඉගැන්වීම හා ඉගෙනීම සඳහා වූ ප්‍රවේශය තවමත් දැඩි සම්ප්‍රදායානුකූලව පවතී
ටැබ්, දුරකථන, ලැප්ටොප්, පරිගණක සහ ප්‍රොජෙක්ටර් වැනි ඩිජිටල් උපාංග දැන් බොහෝ ධනවත් රටවල අධ්‍යාපනයට අතිරේකව භාවිතා කරනු ලැබේ
එමඟින් එක් එක් පුද්ගලයාට තම අභිමතය පරිදි තම අධ්‍යාපනය සිදු කළ හැකිය
කෙසේ වෙතත් තවමත්, ශ්‍රී ලංකාවේ, මෙම ඩිජිටල් මෙවලම් පන්ති කාමරවල භාවිතා වන්නේ කලාතුරකිනි
මෙයට හේතු අතර, ප්‍රධාන වශයෙන් බොහෝ පාසල්වලට ඒවායේ මිල දැරිය නොහැකි තරම් වූ නිසාත්, අධ්‍යාපනඥයන් නවීන තාක්‍ෂණය පිළිබඳව යාවත්කාලීන නොවීමත් නිසා ය
සුඛෝපභෝගී පෞද්ගලික පාසල්වල පවා එක් සිසුවෙකුට එක් පුද්ගලික පරිගණක බැගින් ඇති  ඉතා අල්පය
ජාතික හා රාජ්‍ය නොවන පාසල් වඩා හොඳ මට්ටමක පැවතුන අතර ප්‍රමාද වුවමුත්, නිසැකවම ඩිජිටල් යුගයට පැමිණේ
මෙම පාසල් බොහොමයක අන්තර්ජාලය, පුද්ගලික පරිගණක, විද්‍යාත්මක ගණක යන්ත්‍ර, මුද්‍රණ යන්ත්‍ර සහ ප්‍රක්ෂේපක වැනි ඩිජිටල් ඉගෙනුම් ආධාරක ඇත
කෙසේ වෙතත්, මෙම ආයතන ද තොරතුරු තාක්ෂණ සාක්ෂරතා උපදේශකයින්ගේ හිඟයකින් පෙළේ
ඔවුන්ට ඔවුන්ගේ ඉගැන්වීමේ ක්‍රමවේදයන් වැඩිදියුණු කිරීම සඳහා තවත් බොහෝ දේ කළ හැකි අතර ඒවා තවමත් බොහෝ දුරට රෙජිමේන්තුගත, ගුරු කේන්ද්‍රීය හා නම්‍යශීලී බවට වඩා විභාග- පාදක,  ශිෂ්‍ය කේන්ද්‍රීය හා සංකල්ප පිළිබඳ ඔවුන්ගේ අවබෝධය වැඩි කිරීම අරමුණු කර ගත් ඒවා වේ
ශ්‍රී ලංකාවේ අධ්‍යාපනයේ අනාගතය 

අධ්‍යාපනය ඩිජිටල්කරණය කිරීම සම්බන්ධයෙන් ශ්‍රී ලංකාවට බොහෝ දුර යා යුතුව තිබේ
VCR, TV, සහ CD-ROM වැනි ශ්‍රව්‍ය දෘශ්‍ය උපකරණ, අඩු වේගයකින් යුත් අන්තර්ජාල සම්බන්ධතා, ඉහළ සිසුන්ගේ සිට පරිගණක අනුපාතය සහ අවශ්‍ය තොරතුරු තාක්ෂණ කුසලතා ඇති ගුරුවරුන් එකක් හෝ දෙකක් සමඟ අධ්‍යාපනය ඩිජිටල්කරණය කිරීමේ ක්‍රියාවලිය පළමු අදියරට අයත් වේ
ඩිජිටල්කරණයේ දෙවන අදියර සඳහා බහුමාධ්‍ය ප්‍රොජෙක්ටර්, අධිවේගී අන්තර්ජාල සම්බන්ධතා, අඩු ශිෂ්‍ය සිට පරිගණක අනුපාතය සහ තොරතුරු තාක්‍ෂණ සාක්ෂරතාවයෙන් යුත් උපදේශකවරුන් වැනි වඩා දියුණු උපකරණ භාවිතා කරන පුද්ගලයන්  ඇතුළත් වේ
අවසාන අදියරට ගුරුවරුන් විසින් මෙහෙයවනු ලබන ඉගැන්වීමට වඩා ශිෂ්‍යයන් මූලික වේ
1990 දශකයේ අග භාගයේදී පාසල් සඳහා පුද්ගලික පරිගණක හඳුන්වා දී තිබුණද, ශ්‍රී ලංකාව තවමත් ඩිජිටල්කරණයේ පළමු අදියර පසු කර නැත
ලොව පුරා පාසල් සහ සිසුන් වර්තමානයේ දි, නවීන තාක්‍ෂණය, දැනුම ලබා ගැනීමට, තොරතුරු හුවමාරු කර ගැනීමට, සාකච්ඡාවලට ආරාධනා කිරීමට සහ අවස්ථාවන් සෙවීමට , ඩිජිටල් මෙවලම් සහ සමාජ මාධ්‍ය භාවිතා කරයි
විශාල විවෘත ඔන්ලයින් පාඨමාලා වන, (MOOCs), Coursera, සහ Lynda වැනි වැඩසටහන් තුළින් අන්තර්ජාලය හරහා දුරස්ථ ඉගෙනීම සහ  අවකාශය හැකිලීම සහ සීමාවන් ඉක්මවා යාම ලොව පුරා නූතන අධ්‍යාපනයේ භූ දර්ශනය වෙනස් කිරීමට සමත් ව ඇත
අනාගත ඩිජිටල්කරණ ඉගෙනීමේ  පද්ධතියට ඉගෙනුම් මෙවලමක් ලෙස යූ ටියුබ් වැනි ජනප්‍රිය වීඩියෝ බෙදාගැනීමේ මාධ්‍ය භාවිතා කිරීම, clouds මත සහ දත්ත මත පදනම් වූ ඉගෙනුම් සහ ත්‍රිමාණ මුද්‍රණ, virtual reality සහ augmented reality, ඉගැන්වීම් ආධාරක ලෙස භාවිතා කිරීම ඇතුළත් වේ
සංවර්ධිත රටවල පාසල් දැනටමත් මෙම අනාගත මෙවලම් බොහොමයක් භාවිතා කිරීම ආරම්භ කර තිබේ
සාපේක්ෂව, ශ්‍රී ලංකාවේ පාසල් තවමත් නවීන තාක්‍ෂණය එතරම්ම උපයෝගී කර ගෙන නොමැත
මෙමඟින්, ශ්‍රී ලංකාව සහ සෙසු ලෝකය අතර ඩිජිටල් බෙදීමක් ඇති වී ඇති අතර, එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස අවස්ථා හිඟබව සහ ඩිජිටල් ලෝකයේ රට  ඉදිරියට යාම තවදුරටත් වළක්වාලයි
වඩාත් ඩිජිටල්කරණය වූ අනාගතයක ඉල්ලීම් සපුරාලීම සඳහා, නවීන තාක්‍ෂණයෙන් මෙහෙයවන ලෝකයට අවශ්‍ය නිපුණතා හා විශේෂඥ පුද්ගලයින් හා වෘත්තිකයන් බිහිකිරීමට ශ්‍රී ලංකාවේ වත්මන් අධ්‍යාපන ක්‍රමය නැවත සකස් කිරීම අවශ්‍ය වේ
කෙසේ වෙතත්, ශ්‍රී ලංකාවේ අධ්‍යාපනය ඉතා බැරෑරුම් ලෙස සලකනු ලබන අතර වයස අවුරුදු 5 ත් 16 ත් අතර සෑම දරුවෙකුටම එය අනිවාර්ය වේ
දිවයිනේ සාමාන්‍ය සාක්ෂරතා අනුපාතය 92% ට වඩා ඉහළ අගයක් ගන්නා අතර ප්‍රාථමික පාසල්වලට ඇතුළත් වීමේ අනුපාතය 99% කි
රජයේ විභාග ඉතාමත් තරඟකාරී වන අතර සිසුන් බොහෝ විට තම පාසල් අධ්‍යාපනයට උපකාරයක් ලෙස අතිරේක උපකාරක පන්ති වලට සහභාගී වෙති
ශ්‍රී ලංකාවේ අධ්‍යාපන ක්‍රමයට තාක්‍ෂණය උපයෝගී කර ගැනීමෙන් දැනට පවත්නා විෂයමාලාව සඳහා විවිධ දේ කළ හැකිය
ශ්‍රී ලංකාවේ අධ්‍යාපනය, තාක්‍ෂණය සඳහා ප්‍රවේශය සහ දැරිය හැකි පිරිවැය වැඩිවීමත් සමඟ ඉතා ඉක්මණින් පරිගණක යුගය දක්වා තවදුරටත් විකාශනය වීමට හා බාධාවකින් තොරව ඉදිරියට යාමට හැකි වනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ
නායකත්ව අධ්‍යයනය යනු ආයතනික සන්දර්භය තුළ සහ මිනිස් ජීවිතයේ නායකත්වය කෙරෙහි අවධානය යොමු කරන බහුවිධ අධ්‍යයන ක්ෂේත්‍රයකි
නායකත්ව අධ්‍යයනයන්වල දී  සමාජ විද්‍යාවන්හි (උදා
සමාජ විද්‍යාව, මානව විද්‍යාව, මනෝ විද්‍යාව), මානව ශාස්ත්‍රවල (උදා
ඉතිහාසය සහ දර්ශනය) මෙන් ම වෘත්තීය සහ ව්‍යවහාරික අධ්‍යයන ක්ෂේත්‍රවල (උදා
කළමනාකරණය සහ අධ්‍යාපනය) මූලාරම්භයක් ඇති අතර නායකත්ව අධ්‍යයන ක්ෂේත්‍රය ආයතනික අධ්‍යයන ක්ෂේත්‍රයට සමීප ව බැඳී ඇත
අධ්‍යයන අංශයක් ලෙස, නායකත්වය පිළිබඳ අධ්‍යයනය විවිධාකාර විනය පසුබිමිවල සිටින විද්වතුන්ට උනන්දුවක් දක්වයි. අද වන විට නායකත්ව අධ්‍යයනයට අදාළ අධ්‍යයන වැඩසටහන් රාශියක් (අධ්‍යයන විද්‍යාල සහ දෙපාර්තමේන්තු කිහිපයක් )  පුරා විහිදී ඇත
නායකත්ව උපාධි වැඩසටහන් ක්‍රියාත්මක වන්නේ
නායකත්වයේ අංශ, නායකත්ව අධ්‍යයන සහ සංවිධානාත්මක නායකත්වය මත පදනම් වූ දේවල් ය
උසස් අධ්‍යාපනය තුළ නායකත්වය 
නායකත්වය සෑම මට්ටමක ම උසස් අධ්‍යාපනයේ ශීඝ්‍ර වර්ධනයක් පෙන්වන ක්ෂේත්‍රයක් බවට පත් ව ඇත
ආචාර්ය උපාධිය, උපාධිධාරීන්, වැඩි වන විද්‍යාල සහ විශ්ව විද්‍යාල තනි පාඨමාලා පමණක් නොව සමස්ත උපාධි පාඨමාලා ද, නායකත්ව අධ්‍යයනය සඳහා විශේෂයෙන් කැප වී ඇත
ඉංජිනේරු විද්‍යාව, අධ්‍යාපනය සහ වෛද්‍ය විද්‍යාව වැනි වඩාත් ස්ථාපිත සහ සාම්ප්‍රදායික අධ්‍යයන විෂයන් අතර පවා නායකත්වය පිළිබඳ අධ්‍යයනය වටා විශේෂීකරණයක් සහ එකඟතාවක් වර්ධනය වී ඇත
මෙම අධ්‍යයන වැඩසටහන් බොහොමයක් ඉලක්ක කර ඇත්තේ සමාජ විද්‍යාව, මනෝ විද්‍යාව, දර්ශනය සහ කළමණාකරණය ආශ්‍රිත ක්ෂේත්‍රයන්ගෙන් න්‍යායන් සහ යෙදුම් ලබා ගැනීමෙනි
එවැනි ප්‍රවේශයක් තුළ රොස්ට්(1991) තර්ක කර ඇත්තේ " විනයගරුක ප්‍රවේශයකින් කළ නොහැකි නායකත්වය,රැඩිකල් ලෙස නව සිතිවිලිවලින් සිතීමට විද්වතුන්ට සහ වෘත්තිකයින්ට ඉඩ සලසයි
අධ්‍යයන ක්ෂේත්‍රයක් ලෙස නායකත්වයේ ඉතිහාසය 
නායකත්වය පිළිබඳ අධ්‍යයනය ප්ලේටෝ, සන් ට්සු සහ මැකියාවෙල්ලි දක්වා දිව යයි
කෙසේ වෙතත් පසුගිය දශක දෙක තුළ සහ පසුගිය වසර 60 තුළ සමකාලීන ශාස්ත්‍රීය අධ්‍යයනවල කේන්ද්‍රස්ථානය බවට පත් ව ඇත්තේ නායකත්වය යි
සමකාලීන නායකත්ව විශාරදයින් සහ පර්යේෂකයින් බොහෝ විට ඔවුන්ගේ කාර්යයේ ස්වභාවය සහ ශාස්ත්‍රාලය තුළ එහි පිහිටීම පිළිබද ව ප්‍රශ්න කර ඇති නමුත් අධ්‍යයන ක්ෂේත්‍රයක් තුළ නායකත්වය වටා ඇති බොහෝ ව්‍යාකූලත්වයට හේතු වී ඇත්තේ සම්ප්‍රේෂණ විෂය ක්ෂේත්‍ර, අන්තර් සහ බහු විෂය ක්ෂේත්‍ර ආදී අධ්‍යාපනික ක්ෂේත්‍ර පිළිබඳ අවබෝධය හිඟකම යි
විෂය ක්ෂේත්‍රය (උප ක්ෂේත්‍ර රාශියක් ආවරණය වන )නිර්වචන, න්‍යායන්, ශෛලීන්, කාර්යයන්, නිපුණතා සහ විවිධ නායකයින්ගේ සාර්ථක ඓතිහාසික නිදසුන්වලින් පිරී ඇත
සාමූහික ව ගත් කල, නායකත්වය පිළිබඳ පර්යේෂණ සොයාගැනීම් ජනප්‍රිය පුවත්පත්වල ඉදිරිපත් කර ඇති සරල අදහස් බොහොමයකට වඩා සංසිද්ධිය පිළිබඳ සංකීර්ණ දැක්මක් සපයයි
නායකත්වය පිළිබඳ මුල් ම අධ්‍යයනවලට ඇතුළත් වන්නේ
1940 දශකයේ ආරම්භ වූ ඔහියෝ රාජ්‍ය නායකත්ව අධ්‍යයන මඟින් නායකයින්ට පොදු කණ්ඩායම් අවශ්‍යතා සපුරාලිය හැකි ආකාරය පිළිබඳ ව අවධානය යොමු කරන ලදී
සොයාගැනීම්වලින් පෙනී ගියේ නායකත්වයේ වැදගත් ම මානයන් දෙක අතරට
"ආරම්භක ව්‍යුහය" සහ "සළකා බැලීම" සඳහන් කළ හැකි ය
මේ ලක්ෂණ උසස් හෝ පහත් විය හැකි අතර එකිනෙකගෙන් ස්වාධීන විය, පර්යේෂණය පදනම් වූයේ නායකයින්ට සහ යටත් නිලධාරීන්ට වූ ප්‍රශ්නාවලියක් මත ය
මේ ප්‍රශනාවලීන් නායකයින්ගේ චර්යා විස්තරාත්මක ප්‍රශ්නාවලිය (LBDQ) සහ  අධීක්ෂක චර්යා විස්තරාත්මක ප්‍රශ්නාවලිය (SBDQ) ලෙස හැඳින්වේ
1950 දශකයේ ආරම්භ වූ  නායකත්වය පිළිබඳ මිචිගන් අධ්‍යයනයන් විසින් "සේවක කේන්ද්‍රීය" හෝ "රැකියා කේන්ද්‍රීය" ලෙස වර්ග කළ හැකි බව පෙන්නුම් කළේ ය
මෙම අධ්‍යයනයින් විසින් ඵලදායී නායකයින්ගේ තීරණාත්මක ලකෂණ තුනක් හඳුනාගෙන ඇත
ඒවා නම්  කාර්යයට නැඹුරු වූ හැසිරීම, සම්බන්ධතාවට නැඹුරු වූ හැසිරීම සහ සහභාගීත්ව නායකත්වය යි
1960 දශකයේ දී ඩග්ලස් මැක්ග්‍රෙගර් විසින් එම්.අයි.ටී. ස්ලෝන් කළමණාකරන පාසලේ දී මැක්ග්‍රෙගර්ස්ගේ  X සහ  Y  න්‍යාය සංවර්ධනය කරන ලදී
මේ න්‍යායන් මඟින් ශ්‍රම බලකාය තුළ සේවක අභිප්‍රේරණය පිළිබඳ විස්තර කරන ලදී
මෙම න්‍යායන් දෙක ම ආරම්භ වන්නේ කළමණාකරනයේ කාර්යභාරය සහ ව්‍යාපාරයේ ආර්ථික ලාභ ලබා ගැනීමට මිනිසුන් ඇතුළු නිෂ්පාදන සාධක එක්රැස් කිරීමෙනි
මේ ප්‍රධාන කරුණෙන් ඔබ්බට කළමණාකරන න්‍යායන් දෙක එකිනෙකට වෙනස් වේ
මෙම අධ්‍යයනවලට අමතර ව නායකත්ව අධ්‍යයනය න්‍යායාත්මක දෘෂ්ටිකෝණයකින් ද පරීක්ෂා කර ඇත
නායකත්වයේ ගති ලක්ෂණ සහ වර්යාත්මක න්‍යායන්
ඵලදායී නායකත්වයට සම්බන්ධ හැසිරීම් වර්ග සහ පෞරුෂ ප්‍රවණතා විස්තර කිරීමට උත්සහ කිරීම
නායකත්වයේ අවස්ථානුකූල සහ අවිනිශ්චිත න්‍යායන්
නායකයාගේ හැසිරීමට අනුව පාරිසරික සහ ස්ථානීය කරුණු ඇතුළත් කිරීම
ක්‍රියාකාරීත්ව නායකත්ව න්‍යාය
කණ්ඩායම් අවශ්‍යතා සමබන්ධයෙන් අවශ්‍ය ඔිනෑ ම දෙයක් ගැන සැළකිලිමත් වීම නායකයෙකුගේ මූලික වගකීම බව යෝජනා කිරීම
තොරතුරු සැකසුම් නායකත්ව න්‍යාය
නායකත්ව හැකියාවන් හඳුනා ගැනීමේ දී සමාජ දැකීමේ කාර්යභාරය කෙරෙහි අවධානය යොමු කිරීම
ස්වයං නායකත්ව න්‍යාය
ස්වයං නායකත්ව න්‍යායේ හරය වන්නේ චර්යා රටා මෙහෙයවනු ලබන නියම  අරමුණු සාක්ෂාත් කර ගැනීම ය
නායකත්වයේ ගණුදෙනු සහ පරිවර්තනීය න්‍යායන්
පරිවර්තනීය නායකයා අභිප්‍රේරණය සහ ඉලක්ක සපුරා ගැනීම කෙරෙහි අවධානය යොමු කිරීම
නායකත්ව අධ්‍යයනය පිළිබඳ පළමු ආචාර්ය උපාධි වැඩසටහන 1979 දී සෙන් ඩියාගෝ විශ්වවිද්‍යාලයේ නායකත්ව සහ පර්යේෂණ විද්‍යා පීඨයේ  දී ආරම්භ කරන ලදී
විවිධ වර්ගයේ නායකත්වය පිළිබඳ පර්යේෂණ

විවිධ ආකාරයේ නායකත්වයන් මත ආනුභවික, පශ්චාත් විශ්ලේෂණ සහ න්‍යායාත්මක අධ්‍යයනයන් සිදු කර ඇත
අධ්‍යයනය කර ඇති නායකත්වයේ සමහර ශෛලීන් අතර
දෙබිඩි නායකත්වය
      ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී නායකත්වය 
      නවෝපාදන නායකත්වය 
      ගණුදෙනු සහිත නායකත්වය
      පරිවර්තනීය නායකත්වය

විශිෂ්ට නායකයින් 
වොරන් බෙනිස්
ඇමෙරිකානු විශාරදයෙකි
ආයතනික උපදේශකයෙකු සහ කතුවරයෙකි
සමකාලීන නායකත්ව අධ්‍යයන ක්ෂේත්‍රයේ පුරෝගාමියෙකු ලෙස සැළකේ. බෙනිස් විශ්වවිද්‍යාලයේ  මහාචාර්යවරයෙකු සහ ව්‍යාපාර පරිපාලනය පිළිබඳ විශිෂ්ට මහාචාර්යවරයෙකු වන අතර දකුණු කැලිෆෝනියා විශ්වවිද්‍යායේ නායකත්ව ආයතනයේ ආරම්භක සභාපතිවරයා ද වේ
ස්ටෙෆන් ආර්.කෝවි
ජාත්‍යන්තර ගෞරවණීය නායකයෙකි
ප්‍රතිපත්ති මූලික නායකයෙකි
ඵලදායී පුද්ගලයෙකි
ෆ්රෑන්ක්ලින් කෝවි සමාගමේ නිර්මාතෘ සහ උප සභාපති වේ
ජේම්ස් මැක්ග්‍රෙගර් බර්න්ස්
ජනාධිපතිගේ වාර්තාකරුවෙකි
නායකත්ව අධ්‍යයනයේ ආරමිභකයා වන අතර 1978 දී ඔහුගේ නායකත්ව ග්‍රන්ථය රචනා කළේ ය
විලියම්ස් විද්‍යාලයේ දේශපාලන විද්‍යාව පිළිබඳ මහාචාර්යවරයෙකු වන වුඩ්රෝ විල්සන් සහ මේරිලන්ඩ් විශ්වවිද්‍යාලයේ ජේම්ස් මැක්ග්‍රෙගර් බර්න්ස් ශාස්ත්‍රාලයේ නායකත්වය පිළිබඳ පුවීණයෙකි
ඔහුගේ රූස්වෙල්ට්
ද සෝල්ජර් ඔෆ් ෆ්‍රීඩම් කෘතියට (1940-1945) සඳහා 1971දී  පුලිස්ටර් ත්‍යාගය සහ ජාතික ග්‍රන්ථ සම්මානය හිමි විය
පීටර් ඩ්‍රකර්
ලේඛකයෙකි, කළමණාකරන උපදේශකයෙකි
සමාජ පරිසරවේදියෙකි
ඔහු "නූතන කළමණාකරනයේ පියා" ලෙස සැළකෙන අතර පොත් 39ක් සහ ව්‍යාපාර,රජය සහ ලාභ නො ලබන  ලෝකය තුළ සමාජයේ සෑම අංශයකින් ම මිනිසුන් එකට එක් වී ඇති ආකාරය පිළිබඳ ව ගවෙීෂණය කළේ ය
රොනල්ඩ් හෙයිෆෙට්ස්
හාවඩ් විශ්වවිද්‍යාලයේ ජෝන් එෆ් කෙනඩි රජයේ පාසලෙහි, මහජන නායකත්ව මධ්‍යස්ථානයෙහි සම නිර්මාතෘවරයෙකු වේ
බැරී සෙඩ්
පොස්නර්, ශාන්ත ක්ලාරා විශ්වවිද්‍යාලයේ නායකත්වය පිළිබඳ මහාචාර්යවරයකු වන අතර ලෙවී ව්‍යාපාර පාසලේ පීඨාධිපති ද වේ
වික්ටර් ව්රූම්
යේල් කළමණාකරන පාසලේ ව්‍යාපාර පිළිබඳ මහාචාර්වරයෙකි
ව්රූම්ගේ මූලික පර්යේෂණය වූයේ අභිප්‍රෙරණය පිළිබඳ අපේක්ෂාව වන අතර එමඟින්, විශේෂයෙන් ම ආයතනවල තීරණ ගැනීමේ දී සහ නායකත්වයේ යම් යම් ක්‍රියාමාර්ග තෝරා ගන්නා ආකාරය පිළිබඳ ව ද පැහැදිලි කිරීමට උත්සාහ කරයි
ඔහුගේ වඩාත් ම ප්‍රසිද්ධ කෘති අතර " වැඩ කටයුතු සහ අභිප්‍රේරණය" ,"නායකත්වය සහ තීරණ ගැනීම", සහ "නව නායකත්වය" යන කෘති සඳහන් කළ හැකි ය
නායකත්ව අධ්‍යයනයෙහි විවිධ පර්යේෂණ ක්‍රම 
සංඛ්‍යාත්මක සහ ගුණාත්මකභාවයන් සම්මිශ්‍රිත ක්‍රමවේදයන් භාවිතයට ගෙන නායකත්වය පිළිබඳ ව අධ්‍යයනය කරනු ලැබේ
(එනම් සංඛ්‍යාත්මක සහ ගුණාත්මකභාවයෙහි සම්මිශ්‍රණයකි
) නායකත්ව පරිමාණයන්  සංඛ්‍යාත්මක මනෝවිද්‍යා දිශානතියකින් සංවිධානය කිරීම, ස්ථාපිත නායකත්ව ඇගයීම් පරීක්ෂා කිරීම සහ නායකයින්ගේ හැඟීම් පරීක්ෂා කිරිම  සඳහා සංඛ්‍යාන සහ ගණිතමය ආකෘති නිර්මාණය කර ඇත
ප්‍රමාණාත්මක විශ්ලේෂණය මඟින් ආර්ථික ක්ෂේත්‍රයේ ක්‍රමවේද  ඇතුළත්  කරමින් පර්යේෂණාත්මක ප්‍රවේශයක් ගත හැකි ය
නායකත්වය පිළිබඳ පර්යේෂණ සඳහා සමීක්ෂණ ක්‍රමවේදය ද බහුලව භාවිත කර ඇත
ඒ නිසා නායකත්ව අධ්‍යයනය තුළ සාම්ප්‍රදායික විශ්ලේෂණ ක්‍රම පර්යේෂණ විශ්ලේෂණ දක්වා ව්‍යාප්ත වී ඇත
(නිදසුන් වශයෙන් හරස් වගු, ප්‍රතිගාමී විශ්ලේෂණය, ලොග් රේඛීය විශ්ලේෂණය සහ සාධක විශ්ලේෂණය සඳහන් කළ හැකි ය)
ගුණාත්මක දිශානතියකින් බැලූ විට පර්යේෂණ ශිල්පීය ක්‍රම රාශියක් නායකත්වය පිළිබඳ පර්යේෂණයට අයත් වේ
(නිදසුන් වශයෙන් ප්‍රපංච විද්‍යාව, මානව විද්‍යාව, පදනමක් ඇති න්‍යායන්, සම්මුඛ සාකච්ඡා, සිද්ධි අධ්‍යයනය, ඉතිහාස ලේඛන අධ්‍යයනය, සාහිත්‍ය විචාර ආදිය සඳහන් කළ හැනි ය
)

" පුහුණුකරුවෝ සහ පුහුණු මනෝවිද්‍යාඥයෝ පාඩමිවලට සහ ඔවුන්ගේ භාවිතයේ දී ධනාත්මක මනෝවිද්‍යාව වැඩි වැඩියෙන් භාවිත කරයි
(බිස්වාස්-ඩයිනර්,2010), "  නිදසුනක් ලෙස පී. ඇලෙක්ස් ලෙන්ලි සහ ගුර්පාල් මිංහාස් විසින් සිදු කළ වඩාත් ඵලදායී ශක්තීන් සොයාගත හැකි ආකාරය සහ අන් අයගේ ශක්තීන් හඳුනා ගැනීම සහ සංවර්ධනය කිරීමට දක්ෂ වූ පුද්ගලයින් පිළිබඳ ව සිදු කළ පර්යේෂණය සඳහන් කළ හැකි ය
(www
realise2.com) භාවිත කරමින් විවිධ ශක්තීන් 60ක් තක්සේරු  කිරීමත් සමඟ දත්ත රැස් කිරීම සඳහා භාවිත කරන මර්ගගත සමීක්ෂණයකින්  මේ අධ්‍යයනය සමන්විත වේ
අධ්‍යයන වැඩසටහන් 
නායකත්වය පිළිබඳ අධ්‍යයනයට අදාළ ආචාර්ය උපාධි, ශාස්ත්‍රපති සහ උපාධි අපේක්ෂක සහ උපාධි පාඨමාලා සැළකිය යුතු සංඛ්‍යාවක් ඇත
නායකත්වය පිළිබඳ අධ්‍යයනය අන්තර් විෂය ක්ෂේත්‍රයක් බැවින් නායකත්වය ආශ්‍රිත උපාධි වැඩසටහන් බොහෝ විට විවිධ විද්‍යාල, පාසල්, දෙපාර්තමේන්තු සහ විශ්වවිද්‍යාල හරහා සිදු කරයි
ඒ නිසා ආචාර්ය උපාධි මට්ටමේ නායකත්වය හා සම්බන්ධ උපාධි පාඨමාලාව සඳහා මූලික වශයෙන් ඇතුළත් වන්නේ ආචාර්ය උපාධිය යි
ශාස්ත්‍රපති මට්ටමේ නායකත්වය හා සම්බන්ධ පාඨමාලා සඳහා මූලික වශයෙන් ඇතුළත් වන්නේ විද්‍යාවේදී, ශාස්ත්‍රපති සහ විධායක ශාස්ත්‍රපති උපාධි වේ
උපාධි අපේක්ෂක මට්ටමේ නායකත්වය ආශ්‍රිත පාඨමාලා වන්නේ විද්‍යාවේදී උපාධිය සහ කලා උපාධිය  මෙන් ම නායකත්වය සහිත සුළු වැඉසටහන් ද, අදාළ වේ
නිදසුනක් වශයෙන්  ඔිල්ඩ් ඩොමීනියන් විශ්වවිද්‍යාලය විසින් උපාධි අපේක්ෂකයින් සඳහා නායකත්ව වැඩසටහනක් ඉදිරිපත් කරන අතර එමඟින් ශිෂ්‍යයන්ගේ වෘත්තීය ජීවිතය තුළ නායකත්ව කුසලතා සහ සාරධර්ම පෝෂණය කිරීමට ද උපකාරී වීම සඳහන් කළ හැකි ය
ලැව් ගින්නක් යනු, කැලෑ බිමක ඇති වන ගිනි ගැනීමක් හෝ ග්‍රාමීය ප්‍රදේශයක ඇති වන ගිනි ගැනීමක් හෝ වශයෙන් ඉක්මනින් දහනය වන වෘක්ෂලතා රාශියක පාලනය කළ නොහැකි ගින්නකි
පවතින වෘක්ෂලතා ආදිය පදනම් ව, බ්‍රෂ් ෆයර් (Brush Fire), පඳුරු ආශ්‍රිත ගිනි ගැනීම් (Bush fire) (ඕස්ට්‍රේලියාවේ), කාන්තාර ආශ්‍රිත ගිනි ගැනීම් (Desert Fire), වනාන්තර ආශ්‍රිත ගිනි ගැනීම් (Forest Fire), තණ බිම් ආශ්‍රිත ගිනි ගැනීම් (Grass Fire), කඳු ආශ්‍රිත ගිනි ගැනීම් (Hill Fire),  පීට් ආශ්‍රිත ගිනි ගැනීම් (Peat Fire), වෘක්ෂලතා ආශ්‍රිත ගිනි ගැනීම් (Vegetation Fire) හෝ පතන බිම් ආශ්‍රිත ගිනි ගැනීම් (Veld Fire) වශයෙන් ලැව් ගිනි වර්ග කළ හැකි ය
බොහෝ සංවිධාන ලැව් ගිනි, සැලසුම් සහගත නොවූ සහ අනවශ්‍ය ගින්නක් ලෙස සලකන අතර කැලෑ බිම් ආශ්‍රිත ගින්නක් යනු පුළුල් ගින්නක් වන අතර එය නියමිත ගින්න මෙන් අති විශාල ය
මීට වසර මිලියන 420කට පෙර පොළොවෙහි ශාක ඇති වු විගස ලැව් ගිනි හට ගත් බව ෆොසිල ගල් අඟුරු පෙන්වා දෙයි
ලැව් ගිනි ඇති වීම නිසා පෘථිවියෙහි ජීවය වන බොහෝ පරිසර පද්ධතිවලට අයත් වන ශාක හා සත්ත්වයන්ට ඉතිහාසය පුරා පරිණාමීය වශයෙන් බලපෑම් ඇති කළ බවට අනුමාන කළ හැකි ය
කාබන් බහුල ව අඩංගු වෘක්ෂලතා, සෘතුමය වශයෙන් වියළි දේශගුණය, වායුගෝලීය ඔක්සිජන්, අකුණු සහ ජ්වලනය වූ ගිනි කඳු හේතුවෙන් පෘථිවිය අභ්‍යන්තරයෙන් දැවෙන ග්‍රහ වස්තුවකි
ජ්වලනයට හේතුව, ඒවායේ භෞතික ගුණාංග, පවතින දහනය කළ හැකි ද්‍රව්‍ය, සහ කාලගුණයේ බලපෑම අනුව ලැව් ගිනි වර්ග කළ හැකි ය
ලැව් ගින්නෙන් දේපල සහ මිනිස් ජීවිතයට හාන් සිදු විය හැකි නමුත් ස්වභාවිකවම ඇති වන ලැව් ගිනි ස්වදේශික වෘක්ෂලතා, සතුන් සහ ගින්නෙන් පරිණාමය වූ පරිසර පද්ධති කෙරෙහි හිතකර බලපෑම් ඇති කළ හැකි ය
තදබල ලැව් ගිනි හේතුවෙන් සංකීර්ණ මුල් කාලීන වනාන්තර වාසස්ථාන ( “ස්නැග් වනාන්තර වාසස්ථාන“ ලෙස ද හැඳින්වේ
) නිර්මාණය කරයි
ඒවා බොහෝ විට නොපිළිස්සුණු පැරණි වනාන්තරවලට වඩා ඉහළ ජීවී විශේෂ ගණනාවකින් සහ විවිධත්වයකින් යුක්ත වේ
බොහෝ ශාක විශේෂ රඳා පවතින්නේ ඒවායේ වර්ධනයට සහ ප්‍රජනනයට ගින්නෙන් වන බලපෑම මත ය
ලැව් ගිනි ඇති වීම දුබල හෝ ස්වදේශීය නොවන ශාක සහිත පරිසර පද්ධතිවලට ලැව් ගිනි පාරිසරික වශයෙන් දැඩි බලපෑම් ඇති කරයි
ලැව් ගිනිවල හැසිරීම සහ බරපතල බව තීරණය වන්නේ පවතින ඉන්ධන, භෞතික සැකසුම සහ කාලගුණය වැනි සාධකවල එකතුවෙනි
උතුරු ඇමරිකාවේ බටහිර ඓතිහාසික කාලගුණ ව්ද්‍යාත්මක දත්ත සහ ජාතික ගිනි වාර්තා විශ්ලේෂණය කිරීමෙන් පෙන්නුම් කරන්නේ තෙත් කාල පරිච්ඡේදයන් හරහා කලාපීය වශයෙන් විශාල ගිනි ව්‍යාප්ත වීම සැලකිය හැකි ඉන්ධන නිපදවීම, කාලගුණය දීර්ඝ කරන නියඟ හෝ උණුසුම ඇති වීම කෙරෙහි බලපාන බව යි
ලැව් ගිනි වැළැක්වීම, හඳුනා ගැනීම, පාලනය කිරීම සහ මර්දනය කිරීම සඳහා වූ උපාය මාර්ග වසර ගණනාවක් තිස්සේ වෙනස් වී ඇත
ගිනි ඇවිළීම පාලනය කිරීම සාමාන්‍ය සහ මිල අවම ක්‍රමවේදයකි
විභව ගිනි ගැනීම් ඇති වීමට හේතු වන ගිනි ගන්නා සුලු ද්‍රව්‍ය අවම කිරීමේ පියවරක් ලෙස හිතාමතාම කුඩා ගිනි ඇවිළීම් සිදු කරයි
ඉහළ වටිනාකමක් ඇති විශේෂයන්ගේ විවිධත්වය නඩත්තු කිරීමට සහ ඉන්ධනවලට ආදේශකයක් ලෙස කටයුතු කළ හැකි ශාක හා අනෙකුත් සුන්බුන් සමුච්චය කිරීම සීමා කිරීමට වෘක්ෂලතා වරින් වර පුළුස්සා දැමිය හැකි ය
බොහෝ වනාන්තර සඳහා ලාභදායක සහ පාරිසරික වශයෙන් සුදුසු ම ප්‍රතිපත්තිය වන්නේ කැලෑ බිම් ගිනි තැබීම යි
කැලෑ කැපීමෙන් ද ලැව් ගිනි ඇති වීමට සාධක වන ඉන්ධන ඉවත් කළ හැකි නමුත්, දරුණු කාලගුණික තත්ත්ව යටතේ ගින්නෙහි බරපතල බව අවම කිරීමට එවැනි ප්‍රතිකර්ම ඵලදායී නොවනු ඇත
යෙලෝස්ටෝන් ක්ෂේත්‍ර මධ්‍යස්ථානයේ (Yellowstone Field Station) ජීව විද්‍යාඥයෙකු වන ජෑන් වැන් වැග්ටෙන්ඩොන්ක් (Jan Van Wagtendonk) පවසන පරිදි ලැව් ගිනි පැතිරීමේ වේගය අවම කිරීමට වඩාත් ඵලදායී ප්‍රතිකර්මය වන්නේ ගිනි ගැනීමේ තීව්‍රතාවය, ගින්නේ දිග සහ තාපය අඩු කිරීම යි
ලැව් ගිනි ඇති වන ප්‍රදේශ ආශ්‍රිත ව පිහිටා ඇති ගොඩනැගිලි, ඒවායේ ව්‍යූහයන් ගිනි ප්‍රතිරෝධී ද්‍රව්‍යවලින් තැනිය යුතු අතර ගොඩනැගිලි ව්‍යූහයෙන් නිශ්චිත දුරක් අවට ඇති වහා දැවෙන සුලු ද්‍රව්‍ය ඉවත් කිරීම මඟින් ආරක්ෂාකාරී බව තහවුරු කර ගත හැකි ය
ලැව් ගිනි ඇති වීමට බලපාන හේතු සාධක 
ලැව් ගිනි ඇති වීමට බලපාන හේතු සාධක 03 කි
වියළි දේශගුණය
 අකුණු
 ගිනි කඳු පුපුරා යාම

ලැව් ගිනි ඇති වීමට බලපාන මිනිසාගේ සෘජු සම්බන්ධයක් සහිත පොදු හේතු සාධක ලෙස ගිනි තැබීම, ඉවතලන සිගරට්, බල රේඛා චාප ( චාප සිතියම්ගත කිරීමෙන් අනාවරණය වී ඇති පරිදි) සහ විවිධ උපකරණවලින් ඇති වන ගිනි ගැනීම් දැක්විය හැකි ය
උණුසුම් රයිෆල් උණ්ඩ කොටස් හරහා ද ලැව් ගිනි ඇති වීම සිදු විය හැකි තත්ත්වයකි
ඉක්මනින් ඉඩම් පවිත්‍ර කර පසේ සාරය ගිලිහී යන තෙක් වගා කටයුතු කර වගා බිම අතහැර දමන ප්‍රජාවන්ට අයත් ව තිබූ බිම්වල ද, දරුණු ලෙස ගිනි තැබීම මඟින් පිරිසිදු කරන බිම්වල ද ලැව් ගිනි ඇති විය හැකි ය
කැලෑ කැපීම මඟින් එළිපෙහෙළි වන වනාන්තර හරහා වහා ඇවිළෙන සුලු තණකොළවල වර්ධනයට  මඟ සලසන අතර වෘක්ෂලතා ආදියෙන් ආවරණය වී ඇති, කැලෑ කැපීමෙන් තොර ප්‍රදේශ ගිනි කොරිඩෝවක් ලෙස කටයුුතු කරයි
වියට්නාම් යුධ කාලසීමාවේ දී ඇමරිකාව යොදා ගත් මිලිටරි වල්නාශක, පුපුරණ ද්‍රව්‍ය, සහ යාන්ත්‍රික වශයෙන් ඉඩම් පිරිසිදු කිරීමේ සහ ගිනි තැබීමේ මෙහෙයුම් නිසා වර්තමානය වන විට දකුණු වියට්නාමයේ වාර්ෂික ව තණබිම් ආශ්‍රිත ගිනි ගැනීම් ඇති වේ
ලැව් ගිනි ඇති වීමට බලපාන හේතු රටින් රටට වෙනස් වේ
කැනඩාවේ සහ වයඹදිග චීනයේ ලැව් ගිනි ඇති වන ප්‍රධාන ප්‍රභවය ලෙස අකුණු දැක්විය හැකි ය
ලෝකයේ වෙනත් රටවල ලැව් ගිනි ඇති වීමට මිනිස් ක්‍රියාකාරකම් ප්‍රධාන දායකත්වයක් සපයයි
අප්‍රිකාව, මධ්‍යම ඇමරිකාව, ෆීජි, මෙක්සිකෝව, නවසීලන්තය, දකුණු ඇමරිකාව, සහ අග්නිදිග ආසියාව වැනි රටවල කෘෂිකර්මාන්තය, සත්ත්ව පාලනය සහ ගිනි තැබීම් හරහා ඉඩම් පරිවර්තනය යන මානව ක්‍රියාකාරකම් නිසා ලැව් ගිනි ඇති වේ
චීනයේ සහ මධ්‍යධරණී ප්‍රදේශවල මිනිස් නොසැලකිලිමත් බව ලැව් ගිනි ඇති වීමට බලපාන ප්‍රධාන සාධකයකි
ඇමරිකාවේ සහ ඕස්ට්‍රේලියාවේ ලැව් ගිනි ඇති වීමට අකුණු ගැසීම් සහ මිනිස් ක්‍රියාකාරකම් ( යන්ත්‍රසූත්‍රවලින් ඇති වන ගිනි, ඉවතලන සිගරට්, හෝ ගිනි තැබීම්) යන හේතු දෙවර්ගය ම සාධක වී තිබේ
ලොව පුරා ගල් අඟුරු දහනය වීම් ආශ්‍රිත ගිනි ගැනීම්
නිදසුනක් ලෙස නිව් සවුත් වේල්ස් හි සෙන්ට්‍රලියා, පෙනිසිල්වේනියා ප්‍රදේශවල දැවෙන කඳු හෙවත් බර්නින් මවුන්ටන් සහ  චීනයේ ගල් අඟුරු ආශ්‍රිත ගිනි ගැනීම් දැක්විය හැකි ය
මේවා අනපේක්ෂිත ව දැල්වෙන අතර අසල ඇති ගිනි ගන්නා සුලු ද්‍රව්‍ය ද දැල්විය හැකිය
ලැව් ගිනිවල ව්‍යාප්තිය 
ගිනි ගන්නා සුලු ද්‍රව්‍යවල පැවැත්ම, ඒවායෙහි සිරස් සැකැස්ම සහ තෙතමනය, කාලගුණික තත්ත්වයන් යනාදිය මත පදනම් ව ලැව් ගිනිවල ව්‍යාප්තිය විවිධාකාර වේ
පවතින හිරු එළිය සහ ශාක වර්ධනයට අවශ්‍ය ජලය, භූමියේ හැඩය තීරණය කරනවා සේ ම, භූ ලක්ෂණ තීරණය වීම කෙරෙහි ඉන්ධනවල සැකැස්ම සහ ඝනත්වය බලපායි