Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
එය මහනුවර යුගයේදි කරවා ඇති බව පුරාවිද්‍යා මතයයි
පුරාවිද්‍යා සංකීර්ණය 
පිළිකුත්තුව රජ මහා විහාරය සතුව තිබෙන පෞරාණික වටිනාකම නිසා, පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව විසින් එය පුරාවිද්‍යා ගල්ලෙන් සංකීර්ණයක් ලෙසට ප්‍රකාශයට පත් කොට තිබෙයි
එසේම දුලබ ගණයේ ගස් වැල් රාශියකින් සපිරි හෙයින් වෘක්ෂ අභය භූමියක් වශයෙන්ද පිළිකුත්තුව විහාර කන්ද  නම් කර ඇත
වෘක්ෂ අභය භූමිය
පිළිකුත්තුව රජමහා විහාරයට අයත් වන වණ අරණ, ජෛව විවිධත්වය අතින් අනූන වීම සහ එහි වූ පාරිසරික හා ඓතිහාසික වැදගත්කම නිසා, වන සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුවේ පරිසර කළමනාකරණ ව්‍යාපෘතිය අනුග්‍රයෙන්, 2003 නොවැම්බර් 3 වන දිනදී මෙම වනය වෘක්ෂ අභය භූමියක් ලෙස නම් කරන ලදී
ආසියාවේ පැරණිතම පුස් නම් වැල පිහිටන්නේද ඓතිහාසික මෙම රජමහා විහාර භුමියේය
විහාරය අවට වූ නේකතුරුලතාවන් අතරින්, වැඩී තිබෙන යෝධ පුස්වැල් මෙහි පැමිණෙන සියළු දෙනාගේම විශේෂ අවධානයකට ලක්වෙයි
මේවාද බලන්න
ශ්‍රී ලංකාවේ ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක ලැයිස්තුව

මූලාශ්‍ර

බාහිර සබැදි
පිළිකුත්තුව රජමහා විහාරයේ නිල වෙබ් අඩවිය
පිළිකුත්තුව රජමහා විහාරයේ නිල facebook පිටුව
ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කයේ බෞද්ධ සිද්ධස්ථාන
ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක‎
කැමොලොපාඩිලිඩ්ස්  යනු,  209P/ලීනියර් නම් ධූමකේතුව ආශ්‍රිතව ඇතිවන  උල්කාපාත වර්ෂාවකි
ශීතකරණ සහ වායු සමන යනු පිලිවෙලින් ද්‍රව්‍ය සහ කාමර වල උෂ්ණත්වය අවශ්‍ය අගයේ තබාගැනීමට යොදාගන්නා උපකරණවේ
මේ දෙකටම පොදු ගුණාංග කිහිපයක්ම ඇත
ශීතකරණ 

ශීතකරණය හඳුන්වාදීමට ප්‍රථම මිනිසා විසින් තම ආහාර පාන කල්තබා ගැනීම පිණිස විවිධ ක්‍රමයන් භාවිතා කරන ලද අතර ඉක්මනින් වීනාශයට පත්වීමට ඉඩ ඇති මස් මාලු වර්ග මෙන්ම පළතුරැ ළුළවළු ආදි ද්‍රව්‍යයන් නැවත පරිභෝජනයට ගැනිම සදහා මෙම ක්‍රමයන් භාවිතා කරන ලදී
එම ක්‍රමයන් වර්තමාෙනයේදී දියුණුවට පත් ජාතින් මෙන්ම නොදියුණු ජාතීන් විසින්ද ඈත අතීතයේදී අනුගමනය කර ඇත
විශේෂයෙන් අයිස් සහ හිම එකතු කොට හෝ මිලදි ගෙන ඒ තුල රඳවා තබා ආරක්ෂා කරගැනීමෙන් පසුව ආහාර පාන සදහා යොදා ගන්නා ලද අතර මෙම ක්‍රමය වර්තමානයේදී පවා දක්නට ලැබෙනු ඇත
එසේ හිම සහ අයිස් බහුලව ඇති රාජ්‍යයන් තුල ස්වභාවික පරිසරයේ ඇති හිම සහ අයිස් කඳු අතර පිලිවෙලකට සාදාගන්නා ලද වලවල් තුල මෙන්ම ලී කැබලි , කොට කැබලි වැනි ද්‍රව්‍ය උපයෝගී කර ගනිමින් පිළිවෙලකට සාදාගන්නා ලද ස්ථානයන්හි ආහාර ගබඩාකර කල්පවත්නා පරිදි සුරක්ෂිත කොට තබාගන්නා ලද අතර එම ක්‍රමය අනුගමනය කිරිම ශිතකරණ ක්‍රීයාවලියේ මුලාරම්භ ඉතිහාසය ලෙසට සැලකිය හැක
ගෘහ ශීතකරණය(Home Refregirator) 
ශීතකරණ යන්ත්‍රය(Refrigerator)
පදාර්ථයක තාපය ඉවත් කර එය සිසිල් කිරිම ශිතකරණය යනුවෙන් කෙටියන් හැඳින්විය හැක
මෙහිදී හුදෙක්  සිසිල් කිරිම පමණක් කරනු ලබන අතර බොහෝ විට ආහාර කල් තබා ගැනීම සඳහා ශීතකරණ පද්ධති භාවිතා කරනු ලබයි
ඊට අමතරව කර්මාන්ත ශාලාවන්හි අවශ්‍යතාවයන් සඳහා මෙන්ම වාණිජමය අවශ්‍යතාවයන් සඳහාත් භාවිතා කිරිම සිදු කරයි
ශීතකරණයේ ප්‍රධාන උපකරණ  ( Equipment   ) 
ශීතකරණයක හෝ ඕනෑම උපකරණයක් ක්‍රියාත්මක විම පිණිස ඒම උපකරණය සදහා විශේෂයෙන් නිෂ්පාදනය කරන ලද උපකරණ කොටස් කිහිපයකගේ එකමුතුවකින් අවැසි කාර්යය සාර්ථක ප්‍රතිළුලයක් ලබාගත හැකි බව අප දනිමු
ඒ හා සමානවම ශිතකරණ හා වායු සමීකරණයේද ඒවාටම ආවේනික ප්‍රධාන උපකරණ කිහිපයක් ඇත
වායු සමන යන්ත්‍රයක් මූලික කොටස් හතරකින් යුක්තයි
එනම්,
1.	කන්ඩෙන්සරය හෙවත් ඝනීභවකය
2.	එවැපරේටරය හෙවත් වාශ්පීකාරකය
3.	කම්ප්‍රෙෂරය හෙවත් සම්පීඩකය
4.	එක්ස්පෑන්ෂන් වැල්වය හෙවත් ප්රඩසාරණ වැල්වය

ඝනීභවකය(Condenser) 
ඝනීභවකය(Condenser) හි ප්‍රධාන කාර්යය වන්නේ ශිතකරක ද්‍රව වායුව බවට පත් කිරිමයි
සම්පීඩකයයෙන්(Compressor) ඝනීභවකය(Condenser)තුලට ඇතුල් වන ශීතකාරක වායුවේ තාපය පිටකිරිම මගින් එම වායුව ද්‍රව බවට පත් වෙමින් expansion value යට  ගමන් කිරිම සිදු කරයි
ඝනීභවකය(Condenser)තුලදී සිදුවන අවශ්ථා විපර්යාසය වන්නේ ඝනභවනයයි
මෙහිදී තාපය සහ ගුප්ත තාපය යන තාප වර්ග දෙකම පිට කරන අතර ඒවා එවපොරේටරයෙන්(Evaporator) අවශෝෂණය කරගත් තාපයත් සම්පීඩකයයෙන්(Compressor) ජනිත වු තාපයත් වේ
වාෂ්පීකරණය (Evaporator) 

ශීතකරණ පද්ධතියක තාපය අවශෝෂණය කරගැනීම සදහා පිහිටුවා ඇත්තේ ළුවපොරේටරයයි
(Evaporator(වාෂ්පීකරණය)
මෙහි තාපය අවශෝෂණය කරගැනීම සිදු කරනු ලබන්නේ ශීතකාරක ද්රව්ය වායු බවට පත්වෙමින් එනම් වාෂ්පී කරණය සිදුවෙමිනි
මෙහි අවපීඩනයක් තබා ගැනීමෙන් අඩු තාපාංක උෂ්ණත්වයකදී වාෂ්පීකරණය සිදු කිරිමට හැකිවේ
එමගින් ළුවපොරේටර {(Evaporator)(වාෂ්පීකරණය)} යෙහි උෂ්ණත්වය නිතරම පහළ මට්ටමක පවත්වා ගැනිමට හැකිවේ
ළුවපොරේටර {(Evaporator)(වාෂ්පීකරණය)}නිර්මාණය කර ඇත්තේද ඒවා තුල අවපීඩනයක් ඇතිවන පරිදි එහි ටියුබ් ( Tube ) වල විෂ්කම්බය පද්ධතියේ අනෙක් කොටස්වල ටියුබ් ( Tube ) වල විෂ්කම්භයට වඩා වැඩි ආකාරයටය
සම්පිඩකය
(Compressor ) 
ශිතකරණයක හදවත ලෙස සැලකිය හැක්කේ සම්පීඩකය(Compressor ) වේ
සැම විටම ළුවපොරේටර {(Evaporator)(වාෂ්පීකරණය)}යෙන් ශීතකාරක වායුව උරා ගනිමින් එහි අවපීඩනයක් ඇති කරන අතර උරාගත් ශීතකාරක වායුව Condensor එකට යැවිමෙන්  condensor ය තුල අධී පීඩනයක් ගොඩනගයි
එම අධි පීඩනය මගින් ශීතකාරක වායුවේ අංශුන් ලංවන අතර ද්‍රව බවට පත්විම පහසු කරයි
පද්ධතිය පුරා ශීතකාරක ගමන් කරනු ලබන්නේද (Compressor) කම්ප්‍රෙසරයේ ඉහත කී කාර්යයන් මගිනි
Type of Compressor

1    Reciprocating compressor
 Hermetic Reciprocating Compressor
 Semi Hermetic Reciprocating Compressor  
 External Drive Open  
11   Rotary compressor
 Stationary Blade Rotary Compressor     
  Rotating Blade Rotary Compressor  
111  Screw compressor
  Mono Screw Compressor     
  Twin Screw Compressor  
1V  Scroll compressor
V   Centrifugal compressor

1Reciprocating compressor
Reciprocating compressor යනුවෙන් හදුන්වන්නේ Crank Shift එකක් එයට Connecting Rod එකක් එයට සම්භන්ධ වු  Cylinder ය තුල ගමන් කල හැකි Piston එකක් අඩංගු Compressor වේ
Reciprocating compressor ප්‍රධාන වශයෙන් කොටස් තුනකට බෙදිය හැක
2Hermetic Reciprocating Compressor
Compressor යේ කොටස් එය කරකවන Drive Part එකක් එයට සම්භන්ධකර වායු රෝධක ලෝහ වලින් තැනූ Capsule එකක් තුල පිහිටා ඇති අවශ්ථාවක එම Compressor වලට Hermetic Reciprocating Compressor යනුවෙන් හදුන්වයි. Domestic Refrigerators,Room A/C unit,Split A/C unit,Package Type System යන පද්ධතිවල බොහෝවිට දක්නට ලැබේ
ඉඩකඩ සීමිත තැන්වල මේවා බහුලව යොදා ගැනෙන්නේ මේවායේ ඇති Compact Size එක නිසාය
මේවායේ ඇති ප්‍රධනතම දුර්වලතාවය නම් අළුත් වැඩියා කිරිමට ඇති අපහසුතාවයයි
(Non Serviceable Compressor Seal Type Compressor)

ප්‍රසාරණ වැල්වය Expansion value

කේෂීය නලය (Cappilary Tube ) 
කේෂීය නලය (Cappilary Tube ) පද්ධතියක දෙපස පීඩනය Low side හා high side වශයෙන් පීඩන අන්තරයක් පවත්වා ගැනීම සිදුකරනු ලබන්නේ  Expansion Device(ප්‍රසාරන උපකරණය) මගිනි
ඊට අමතරව පාලනයකින් යුක්තව ද්‍රව ශීතකාරක Evaporator ය තුලට සැපයීමද සිදු කරනු ලබන්නේ  Expansion Device(ප්‍රසාරන උපකරණ)එක මගිනි
ශීතකරණ ක්‍රීයාවලියේ මුලික නියමයන් 
   සෑම විටම තාපය වැඩි තැන සිට අඩු තැන දක්වා ගමන් කරයි
පරිමාව වැඩිවන විටදී පීඩනය අඩුවේ
පිඩනය වැඩිවන විටදී උෂ්ණත්වයද වැඩිවේ
පීඩනය අඩුවන විටදී තාපාංක උෂ්ණත්වය (boiling point) පහළ බසී. 
 ද්‍රවයක් වාෂ්ප වීමේදී යම්කිසි තාප ප්‍රමාණයක් ලබා ගනිද ඒ හා සමාන තාප ප්‍රමාණයක් එම වායුව ද්‍රව බවට පත්වීමේදී පරිසරයට මුදාහරී
තාපය යනු ශක්ති ප්‍රභ්දයකි
එය විනාශ කළ නොහැක
යම් ස්ථානයකින් තවත් ස්ථානයකට යොමු කිරිම සිදු කළ හැක
ආශ්‍රීත වෙනත්  ලිපි 
ශීතකරණයේ  අළුත් වැඩියාව සදහා අවැසි ප්‍රධාන උපකරණ
ශීතකරණය හදුන්වාදීම
ගෘහ ශීතකරණය(Home Refregirator)
ශීතකාරක(Refrigerants)
සම්පිඩකය
(Compressor )
 වාෂ්පීකරණය (Evaporator)
සනීකාරකය(Condenser)
කේෂීය නළය (Capillary Tube)
ශීතකාරක(Refrigerants) 
ශීතකරණ පුහුණුවට මග
ශීතකරණ පුහුණුව විඩියෝපට
ශීතකරණ පුහුණුවට වැදගත් 
වෙනත්

වායු සමන
වායු සමන (Air Condition)
පරිසරයේ ඇති උෂ්ණත්වය,ආර්ද්‍රතාවය,පිරිසිදුතාවය යන භෞතික රාශීන් පාලනය කර මිනිසාට වඩාත් සුදුසු එසේම කර්මාන්තයයන්ට අවශ්‍යය පරිදි යොදා ගැනීම වායු සමනය කිරිම යනුවෙන් හදුන්වනු ලැබේ
ප්‍රධාන වශයෙන් Human Comport Air condition සහ Industrial Air condition යනුවෙන් කොටස් කර ඇත
මිනිසාගේ සුව පහසුව සදහා භාවිතා කරනු ලබන වායු සමන යන්ත්‍ර  Human Comport Air condition system ලෙසත් කර්මාන්ත අවශ්‍යයතාවය සදහා භාවිතයට ගන්නා වායු සමන පද්ධති Industrial Air condition system ලෙසත් හදුන්වනු ලබයි
රැම්සාර් සම්මුතිය (අන්තර්ජාතිකව වැදගත් වන තෙත් බිම් පිළිබඳව සම්මුතිය) යනු, තෙත්බිම් සංරක්ෂණය කිරීම සහ ඒවා තිරසාර ලෙස භාවිතයට ගැනීම වෙනුවෙන්, ජාත්‍යන්තරව සකසා ගන්නා ලද සම්මුතියකි
තෙත්බිම් බලයෙන් අල්ලාගැනීම, වර්ථමානයේදී හා අනාගතයේදී තෙත්බ්ම් විනාශයට පත් වීම වැළැක්වීම හා, තෙත් බිම් හී මූලික පාරිසරික විද්‍යාත්මක ක්‍රියාකාරීත්වයන් සහ ඒවායේ ආර්ථික, සංස්කෘතික, විද්‍යාත්මක සහ වින්දනීය වටිනාකම් හඳුනාගැනීම සඳහා, මෙම ගිවිසුම නිර්මාණය කොට ගෙන තිබෙයි
1971 වසරේදී ගිවිසුම අත්සන් කල ස්ථානය වූ, ඉරානයේ රැම්සාර් (ramsar) නගරයේ නමින්, මෙම සම්මුතිය නම් කර ඇත
සම්මුතියට එළැඹීම
1971 පෙබරවාරි 2 වන දින ඉරානයේ රම්සාර් හී, එරට පරිසර දෙපාර්තමේන්තුව විසින් පවත්වනු ලැබූ සමුළුවකට සහභාගී වූ ජාතීන් විසින්, මෙම සම්මුතිය මුල්ම වරට වැඩිදියුණු කොට ක්‍රියාත්මක කල යුතු දෙයක් ලෙස සම්මත කර ගන්නා ලදී
1975 දෙසැම්බර් 21 වන දින සිට මෙම සම්මත කර ගත් ගිවිසුම, බලාත්මක කිරීම ආරම්භ වුණි
රැම්සාර් සම්මුතිය සතුව නිත්‍ය කාරක සභාවක්, විද්‍යාත්මක හා තාක්ෂණික සමාලෝචන කමිටුවක් සහ මහලේකම් කාර්යාලයක් පවතියි
මෙහි මූලස්ථානය ස්විට්සර්ලන්තයේ, Gland හී පිහිටුවා තිබෙයි
රැම්සාර් තෙත්බිම්
මේ වන විට (2013 නොවැම්බර් 2) අන්තර්ජාතිකව වැදගත් වන ලොව පුරා වූ තෙත් බිම් කලාප 2,168 පමණ ප්‍රමාණයක් (හෙක්ට්යාර් 206,632,105 පමණ වපසරියක), රැම්සාර් තෙත් බිම් ලෙස නම් කොට තිබෙයි
වැඩිම රම්සාර් තෙත් බිම් ප්‍රමාණයක් සහිත රට එක්සත් රාජධානිය (තෙත් බිම් 169ක්) වන අතර
විශාලතම රැම්සාර් තෙත් බිම කැනඩාව සතු වෙයි
(වර්ග කිලෝ මීටර 130000 ක් පමණ විශාල)
ශ්‍රී ලංකාව
ශ්‍රී ලංකාවේ බූන්දල හා මාදු ගඟ අවට තෙත් බිම් ප්‍රදේශය, මෙම ගිවිසුමට යටත් මෙරට පවතින රැම්සාර් තෙත් බිම් කලාප වෙයි
ගිවිසුම්ගත පාර්ශ්වකරුවන්

1971 වසරේදී ජාතීන් 21ක් දෙනෙකුගේ එකඟතාවකින් ආරම්භ කරන ලද මෙම සම්මුතියට, 1999 වර්ෂය වන විට සාමාජිකයියෝ 119 දෙනෙකුත්, මේ වන විට, සාමාජිකයෝ 168 දෙනෙකුත් සම්බන්ධව සිටිති
සෑම වර්ෂ තුනකට වතාවක් මෙම සම්මුතියට අදාලව සමුළුවාර (Conference of the Contracting Parties (CCP)) පැවැත්වෙන අතර, ඉන් ප්‍රථම සමුළුව 1980 වසරේදී ඉතාලියේ, Cagliari හීදී පවත්වනු ලැබිණි
1982 වසරේ පැරිස් සමුළුවාරයේදී හා 1987 Regina සමුළුවාරයේදී, රම්සාර් සම්මුතියෙහි මුල් එකඟතාවලට සංශා්ධන කිහිපයක් එක් කෙරුණි
ජාත්‍යන්තර සංවිධාන සහකරුවන්
ජාත්‍යන්තර සංවිධාන සහකරුවන් (International Organization Partners (IOPs)) ලෙස හඳුන්වනු ලබන ප්‍රධාන ජාත්‍යන්තර සංවිධාන පහක් සමග, රැම්සාර් සම්මුතිය සමීප ලෙස කටයුතු කරයි
ඒවා නම් Birdlife International, පරිසර සංරක්ෂණය සඳහා වූ අන්තර්ජාතික එකමුතුව (International Union for Conservation of Nature (IUCN)), ජාත්‍යන්තර ජල කළමණාකරන ආයතනය (International Water Management Institute (IWMI)), Wetlands International සහ WWF International (World Wide Fund for Nature) යන සංවිධාන වෙයි
විශේෂඥ තාක්ෂණික උපදෙස් ලබාදීම, ක්ෂේත්‍ර අධ්‍යයනයන් සඳහා දායක වීම හා මූල්‍යමය ආධාර ලබාදීම වැනි දෑ මගින්, මෙම ජාත්‍යන්තර සංවිධාන සහකරුවන්, රම්සාර් සම්මුතියට සිය දායකත්වය ලබා දෙයි
මීට අමතරව ඔවුහූ, රම්සාර් සම්මුති සමුළුවාරයන්හීදී නිරික්ෂණ සාමාජිකයින් ලෙසත්, විද්‍යාත්මක හා තාක්ෂණික සමාලෝචන කමිටුවේදී පූර්ණ සාමාජිකයින් ලෙසත් ක්‍රියා කරයි
මේවාද බලන්න
 ලෝක තෙත්බිම් දිනය
 තෙත්බිම්

ආශ්‍රිත

බාහිර සබැඳි

 තෙත් බිම් පිළිබඳව රම්සාර් සම්මුතිය
 රැම්සාර් ස්ටෑන්ඩිං කොමිටී ඇඩ්‍රස් ක්ලයිමේට් චේන්ජ්

1971 ඉරානය
ශ්‍රී ලංකාවේ ගිවිසුම්
විද්‍යුත් ධාරාවලින් සහ චුම්බක ද්‍රව්‍යවලින් ඇතිවන චුම්බක බලපෑම චුම්බක ක්ෂේත්‍රයක් ලෙස හැඳින්වේ
චුම්බක ක්ෂේත්‍රය දෛශික රාශියක් බැවින් යම් ලක්ෂ්‍යයක චුම්බක ක්ෂේත්‍රය විශාලත්වය සහ දිශාව යන ද්විත්වයම ඇසුරින් දක්වයි. චුම්බක ක්ෂේත්‍රය යන පදය එකිනෙකට වෙනස් එහෙත් ඉතා ළඟින් සම්බන්ධවූ ක්ෂේත්‍ර දෙකක් සඳහා යොදාගනු ලැබේ
ඉන් එක් ක්ෂේත්‍රයක්  අකුරින්ද අනෙක  අකුරින්ද  නිරූපනය කරන අතර එවා SI ඒකක ක්‍රමය යටතේ පිළිවෙලින් ටෙස්ලා වලින් සහ මීටරයට ඇම්පියර් වලින් මනිනු ලැබේ
A magnetic field is the magnetic influence of electric currents and magnetic materials
The magnetic field at any given point is specified by both a direction and a magnitude (or strength)
as such it is a vector field
The term is used for two distinct but closely related fields denoted by the symbols  and , which are measured in units of tesla and amp per meter respectively in the SI
is most commonly defined in terms of the Lorentz force it exerts on moving electric charges
චුම්බක ක්ෂේත්‍ර, චලනය වන විද්‍යුත් ආරෝපණ සහ මූලිකාංශුවල මූලික ක්වොන්ටම් ගුණයක් වන බමනය සහ සම්බන්ධවූ නිසග චුම්බක ඝූර්ණයන් නිසා ඇතිවේ
විශේෂ සාපේක්ෂතාවාදයේදී විද්‍යුත් සහ චුම්බක ක්ෂේත්‍ර එකම වස්තුවක සහසම්බන්ධ අංග දෙකක් ලෙස සලකන අතර එය විද්‍යුත් චුම්බක ආතානකය නමින් හැඳින්වේ
මෙම ආතානකය විද්‍යුත් සහ චුම්බක ක්ෂේත්‍රවලට වෙන්වී ඇතිබව නිරීක්ෂකගේ සහ ආරෝපණයේ සාපේක්ෂ ප්‍රවේගය මත රඳාපවතී
ක්වොන්ටම් යාන්ත්‍ර විද්‍යාවේදී විද්‍යුත් චුම්බක ක්ෂේත්‍රය ක්වොන්ටීකෘතව ඇතැයි සලකන අතර, විද්‍යුත් චුම්බක අන්තර්ක්‍රියාවන් ෆෝටෝන හුවමාරුව නිසා සිදුවෙතැයි සලකයි
Magnetic fields are produced by moving electric charges and the intrinsic magnetic moments of elementary particles associated with a fundamental quantum property, their spin
In special relativity, electric and magnetic fields are two interrelated aspects of a single object, called the electromagnetic tensor
the split of this tensor into electric and magnetic fields depends on the relative velocity of the observer and charge
In quantum physics, the electromagnetic field is quantized and electromagnetic interactions result from the exchange of photons
In everyday life, magnetic fields are most often encountered as an invisible force created by permanent magnets which pull on ferromagnetic materials such as iron, cobalt or nickel and attract or repel other magnets
Magnetic fields are very widely used throughout modern technology, particularly in electrical engineering and electromechanics
The Earth produces its own magnetic field, which is important in navigation
Rotating magnetic fields are used in both electric motors and generators
Magnetic forces give information about the charge carriers in a material through the Hall effect
The interaction of magnetic fields in electric devices such as transformers is studied in the discipline of magnetic circuits
ලෝක තෙත්බිම් දිනය සෑම වසරකම පෙබරවාරි 2 වනදා සමරනු ලැබේ
දිනය තෝරා ගැනීම
1971 වසරේ ඉරානයේ රැම්සාර් නුවරදී, ජාතීන් 21 ක් විසින් තෙත්බිම් සම්බන්ධ රැම්සාර් සම්මුතියට අත්සන් කල දිනය, එනම් පෙබරවාරි 2 වන දිනය, ලෝක තෙත්බිම් සැමරුම් දිනය ලෙස තෝරා ගෙන තිබෙයි
තෙත්බිම් දිනය සැමරීම
ලොව ප්‍රථම වතාවට තෙත්බිම් දිනය සමරනු ලැබුවේ, 1997 වර්ෂයේදීයී
එතැන් පටන් සෑම වසරකදීම, රජයේ කාර්යාංශ, රාජ්‍ය නොවන සංවිධාන සහ විවිධ තරාතිරම් වල පුරවැසි කණ්ඩායම් විසින්, තෙත් බිම් වල වටිනාකම් හා ප්‍රතිලාභ පිළිබඳවත්, විශේෂයෙන් රැම්සාර් සම්මුතිය ගැනත් සම්බන්ධ පොදු දැනුවත් කිරීම් සිදුකරනු ලැබේ
මේ ක්‍රියාකාරකම් ප්‍රවර්ධනය සඳහා රැම්සාර් මහලේකම් කාර්යාලයද, අවශ්‍ය ද්‍රව්‍ය හා ආධාර සපයයි
බාහිර සබැඳි

ramsar
org - වර්ල්ඩ් වෙට්ලන්ඩ්ස් ඩේ පෝර්ටල්

පාරිසරික දැනුවත් කිරීමේ දින
හින්දුස්තාන් ඇම්බැසැඩර් යනු, ඉන්දියාවේ  හින්දුස්තාන් මෝටර්ස් සමාගම විසින් නිෂ්පාදනය කෙරුණු මෝටර් රථයකි
මුලින්ම 1956 සිට 1959 දක්වා එක්සත් රාජධානියේ  කව්ලි, ඔක්ස්ෆර්ඩ්හී මොරිස් මෝටර්ස් සමාගම විසින් තැනුනු මොරිස් ඔක්ස්ෆර්ඩ් III මාදිළිය මත පදනම්ව, එහි වැඩිදියුණු කිරීම් හෝ වෙනස්කම් කිහිපයක් සහිතව කෙරුණු මෙම මෝටර් රථ නිෂ්පාදනය 1958 සිට අඛණ්ඩව සිදු කෙරිණි
එහි බ්‍රිතාන්‍ය සම්භවයන් තිබුණද, නියත වශයෙන්ම ඉන්දියානු මෝටර් රථයක් ලෙස ඇම්බැසැඩර් සැලකුණු අතර එය  "ඉන්දියානු මාර්ගයන්හී රජු" යන සුරතල් නාමයෙන් හැඳින්විණි
හින්දුස්තාන් මෝටර්ස් විසින් මෙම මෝටර් රථය නිපදවනු ලබන්නේ,  බටහිර බෙංගාලයේ,  කොල්කතා අසබඩ පිහිටි, එහි උත්තර්පර කම්හලෙහිය
නරේන්ද්‍ර මෝඩි වැනි, සමහරක් කැපී පෙනෙන දේශපාලනඥයෝ, හින්දුස්තාන් ඇම්බැසැඩර් රථය භාවිතා කරති
2014 මැයි වන විට, හින්දුස්තාන් මෝටර්ස් විසින් ඇම්බැසැඩර් රථ නිෂ්පාදනය අත්හිටුවන ලදි
ආශ්‍රිත

මෝටර් රථ
ශ්‍රී ලංකාවේ දිවයින පුවත්පතේ ලේඛීකාවකි
ආශ්‍රිත ලිපි
 දිවයින (පුවත්පත)
 බුද්ධි මාරඹේ
වින්ධ්‍යා කඳු වැටිය () යනු,  උතුරු ඉන්දියාව ( ඉන්දු-ගංගාමය තැන්න) සහ දකුණු ඉන්දියාව ලෙසින් ඉන්දියානු අර්ධද්වීපය භූගෝල විද්‍යාත්මකව වෙන් කරන,  බටහිර-මධ්‍යම ඉන්දියානු උපමහාද්වීපයෙහි පිහිටි,  පැරණි රවුම් කඳු සහ හෙල් වැටියකි
හැඳින්වීම 
කඳු වැටියේ බටහිර දිග කෙළවර පිහිටියේ, රාජස්තාන් සහ මධ්‍ය ප්‍රදේශ් යන නූතන ප්‍රාන්තයන්ගේ මායිම අසල, ගුජරාට් අර්ධද්වීපයේ නැගෙනහිර කෙළවරෙහි, ගුජරාට් ප්‍රාන්තයෙහි වෙයි
උප-මහාද්වීපය තුලට නිසි ලෙස පිවිසෙමින්, නැගෙනහිර සහ උතුරු දිශාවන්ට දිවෙන කඳු වැටිය, ගංගා නම් ගඟ අසලම පිහිටි මිර්සාපූර් දක්වා පැමිණෙයි
එය ඉන්දියාවේ දෙවන විශාලතම කදු වැටියයි
බාලසිංහම් නඩේසන් යනු එල්ටීටීඊ ත්‍රස්ත සංවිධානයේ 2007 වර්ෂයේ අගභාගයේ සිට 2009 වර්ෂය දක්වා, එනම් ඔහු මියගිය වසර තෙක්, දේශපාලන අංශ නායකයා වශයෙන් කටයුතු කල පුද්ගලයා වෙයි
ඔහු එල්ටීටීඊ ත්‍රස්ත සංවිධානයට අයත් පොලීසියේ ප්‍රධානියා ලෙසද කටයුතු කරන ලදී
මුල් අවධිය
මුල් කාලයේදී නඩේසන්, ශ්‍රී ලංකා රජයේ පොලිස් නිළදාරියෙකු වශයෙන් සේවය කල බව සඳහන් වෙයි
සිංහල කාන්තාවක් විවාහ කර ගෙන සිටි ඔහු, 1983 කොළඹ කලු ජූලි කලබලවලින් අනතුරුව, ශ්‍රී ලංකා පොලිස් සේවය අතහැර එල්ටීටීඊ සංවිධානයට එකතු විය
එල්ටීටීඊ ත්‍රස්ත සංවිධානය සමග
1992 වර්ෂයේදී ශ්‍රී ලංකාවේ උතුරු පළාතේ යාපනය අර්ධද්වීප කලාපය තුල පිහිටුවන ලද, එල්ටීටීඊ පොලිසියේ ප්‍රධානියා වශයෙන් නඩේසන් කටයුතු කරන ලදී
2002 වසරේදී නෝර්වේ රාජ්‍යය විසින් මැදිහත්කරුවෙකු ලෙස ගෙනා සටන් විරාම ගිවිසුමත් සමග, නැගෙනහිර තුලද නව පොලිස් ස්ථාන පිහිටුවීම පිළිබඳ අධීක්ෂණය ඔහු විසින් සිදු කෙරුණු බව පැවසෙයි
එසේම විදෙස් රටවල් වල පැවැති රැස්වීම් බොහොමයකට එල්ටීටීඊය නියේජනය කරමින්, නඩේසන් සහභාගී වූ බව සඳහන්ය
පසුකාලීනව ශ්‍රී ලංකා ගුවන් හමුදාව විසින් එල්ල කල ගුවන් ප්‍රහාරයක් හේතුවෙන් මියගිය එස්. පී. තමිල්සෙල්වන්ගෙන් පසු, එල්ටීටීඊයේ දේශපාලන අංශයේ නායකයා බවට නඩේසන් පත්විය
මරණය
ශ්‍රී ලංකා හමුදාව විසින් දෙමළ කොටීන්ගේ අවසන් බලකොටුව යටත් කර ගැනීමත් සමග, එනම් 2009 මැයි 18 දිනදී නඩේසන් ඝාතනයට ලක්විය
මේවාද බලන්න
දෙමළ ඊළාම් විමුක්ති කොටි

ආශ්‍රිත

2009 මරණ
එල්.ටී.ටී.ඊ. නායකයෝ
මහාචාර්ය බුද්ධි මාරඹේ පේරාදෙණිය විශ්ව විද්‍යාලයේ කීර්තිමත් මහාචාර්‍ය වරයෙකි
ආශ්‍රිත ලිපි
 සී.අයි.සී. හෝල්ඩිංස් පී.එල්.සී.
 පේරාදෙණිය‍ විශ්වවිද්‍යාලය
යටියන්තොට යනු ශ්‍රී ලංකාවේ සබරගමුව පළාත තුල කෑගල්ල දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටා තිබෙන නගරයකි
ශ්‍රී ලංකාවේ සබරගමුව පළාතේ ජනාකීර්ණ ප්‍රදේශ
ශ්‍රී ලංකාවේ නගර සහ ගම්මාන
ගුරුත්වාකර්ෂණය නිසා,  විශාල චක්‍රාවාටයක් වටා  කක්ෂගතව පවතින චක්‍රාවාට චන්ද්‍රිකා චක්‍රාවාට නම්වේ
චක්‍රාවාටයක් තැනී ඇත්තේ, එකිනෙක හා සම්බන්ධ නොවූ වස්තූන් විශාල සංඛ්‍යාවකින් ( තාරකා, ග්‍රහලෝක සහ, නිහාරිකා වැනි) වුවද,  එක් එක් සංරචක වස්තුවෙහි පිහිටුම් ස්ථානයන්හී (ස්කන්ධය අනුව) භරිත මධ්‍යකය නිරූපන්‍ය කරන්නාවූ ස්කන්ධ කේන්ද්‍රයක් එයට ඇත
මෙය, අප එදිනෙදා භාවිතා කරන වස්තූන් අරභයා වුවද, ඒවායේ සියළු සංරචක පරමාණු වල පිහිටුම් වල භරිත මධ්‍යකය වන්නාවූ ස්කන්ධ කේන්ද්‍රයක් ඇති ලෙසින්ම වෙයි
කක්ෂගතව ඇති චක්‍රාවාට යුගලයක, එක් චක්‍රාවාටයක් අනෙකට වඩා සැලකිය යුතු ප්‍රමාණයක් කුඩා නම්, විශාලතමය "ප්‍රාථමිකය" ලෙසින්ද කුඩාතමය චන්ද්‍රිකාව ලෙසින්ද හැඳින්වෙයි
කක්ෂගත චක්‍රාවාට දෙකම බෙහෙවින් එකම ප්‍රමාණයෙන් යුතු නම්, එවිට ඒවායින් නිර්මානය වන්නේ ද්ව්‍යංගි පද්ධතියකි
සමහරක් දිශාවලින් චක්‍රාවාට එකිනෙකා මුණගැසෙන විට ඒවා අන්තර්ක්‍රියාකාරක විය හැක
ගැටීම, ඒකාබද්ධය, එකිනෙකා ඉරා දැමීම හෝ, සමහරක් සංරචක වස්තූන් මාරු කර ගැනීම
මෙවන් අවස්ථාවන්හිදී, එක් චක්‍රාවාටයක් අවසන් වන්නේ කුමන තැනකින්ද සහ අනෙකක් ඇරඹෙන්නේ කුමන තැනකින්ද යන්න පැවසීම අපහසු වෙයි
චක්‍රාවාට අතර "ගැටීම්" වලදී, එක් චක්‍රාවාටයක ඇති වස්තූන් වෙනත් චක්‍රාවාටයක ඇති වස්තූන් සමග ගැටීම් අනිවාර්යයෙන්ම සිදු නොවන්නේ, චක්‍රාවාටයන්හී බොහෝ විට ඇත්තේ හිස් අවකාශය නිසාය
ඒ වෙනුවට, සමීප පදාර්ථ වලාවන් විසින් එකිනෙකා විපරිමාණ කිරීම සිදු විය හැකි අතර, එක් චක්‍රාවාටයකින් ස්කන්ධ ගොන්නක් තවත් චක්‍රාවාටයකට ගෙන යෑම සිදු විය හැක
මූලාශ්‍ර

මෙයද බලන්න 
 අන්තර්ක්‍රියාකාරක චක්‍රාවාටය
 වාමන චක්‍රාවාටය
 චක්‍රාවාටමය උදම
 සර්පිලාකාර චක්‍රාවාටය
කොළඹ කොටුව පැරණි ප්‍රදීපාගාරය සහ ඔරලෝසු කණුව ශ්‍රී ලංකාවේ දැකගත හැකි, ඔරලෝසු සවිකරන ලද එකම ප්‍රදීපාගාරය වේ
ප්‍රදීපාගාරයක් වූවත් එය වර්ථමානය වන විට අක්‍රීය කොට තිබෙන අතර, ඒ වෙනුවට එය ඔරලෝසු කණුවක් ලෙස ප්‍රයෝජනයට ගැනේ
කණුව, කොළඹ කොටුවේ චැතම් වීදිය හා ජනාධිපති මාවත අසල හන්දියෙහි පිහිටුවා ඇත
මෙම ප්‍රදීපාගාර ලාම්පුව සහිත ඔරලෝසු කණුව, ලංකාවේ ඉදිකරන ලද මුල්ම ප්‍රදීපාගාරය ලෙසද සැලකේ. එසේම කොළඹ සිට පිට පළාත්වලට ප්‍රධාන මාර්ගවල දුර මනිනු ලබන්නේද මෙහි සිට බැව් සඳහන්ය
අතීතය
1860 වසරේදී මුලින්ම ඔරලෝසු කණුවක් ලෙස ප්‍රයෝජනයට ගැනීම උදෙසා මෙම කුළුණ ඉදිකලත්, පසුව 1865 වසරේදී ඊට ප්‍රදීපාගාර ලාම්පුවක් සවි කල බව පැවසෙයි
1913 වසරේදී මෙහි වූ මුල් ඔරලෝසුව ප්‍රතිස්ථාපනය කරන ලදී
පසුකාලීනව කණුව අවට ඉදිකරන ලද උස් ගොඩනැගිලි හේතුවෙන්, ප්‍රදීපාගාර ආලෝකයට බාධා පැමිණීම නිසා, 1952 වර්ෂයේදී කණුවෙහි වූ ප්‍රදීපාගාර ලාම්පුව භාවිතා කිරීම නවත්වා දමන ලදී
ඒ වෙනුවට නව ප්‍රදීපාගාරයක් කොළඹ, ගල්බොක්ක ස්ථානයේ පිහිටුවන ලදී
ආශ්‍රිත

ඔරලෝසු කණු - ශ්‍රී ලංකා
ප්‍රදීපාගාර - ශ්‍රී ලංකා
ශ්‍රී ලංකාවේ සබරගමුව පළාතේ රත්නපුරය නගර මධ්‍යයෙහි පිහිටුවා තිබෙන රත්නපුරය ඔරලෝසු කණුව මෙරට ඉදිකොට තිබෙන පැරණිතම ඔරලෝසු කණු අතුරින් එකක් වේ
අතීතය
1920 මුල් ගණන් වලදී, දේශීය යුධ අනුස්මරණ කමිටුව (Local War Memorial Committee) විසින් ක්‍රියාවට නංවන ලද ව්‍යාපෘතියක් යටතේ, රත්නපුරය නගර මධ්‍යයෙහි මෙම ඔරලෝසු කණුව ඉදිකරන ලදී
ඔරලෝසු කණුවට සුදුසු ආකෘතියක් තෝරා ගැනීම පිණිස, එම කාලයේදී නිර්මාණ තරඟයක් පවත්වා ඇති අතර, එම තරඟයේ ත්‍යාගය වශයෙන් රුපියල් 300 ක මුදලක් පිරිනැමූ බව සඳහන් වේ
තරඟය සඳහා ඉදිරිපත් කරනු ලැබූ ඔරලෝසු නිර්මාණ ආකෘති 10 ක් අතුරින් හොඳම ත්‍රිත්වයක් තෝරා, ඒ අතරිනුත් වඩා සුදුසු ආකෘතිය දිස්ත්‍රික් ඉංජිනේරුවරයා විසින් තෝරා ගත් බව පැවසෙයි
ඔරලෝසු සඳහා යූරෝ (£) 300 ක මුදලක් වියදම්ව තිබෙන අතර, ඒවා ලන්ඩනයේ ටයිම්ස් සප්ලයි ඒජන්සිය (Times Supply Agency) වෙතින් රැගෙන ආ බව සඳහන් වෙයි
රූබන් කැනිස්ටස් ජයලත් ජයවර්ධන(වෛද්‍ය
ජයලත් ජයවර්ධන) (1953 අගෝස්තු 16– 2013 මැයි 30) යනු ශ්‍රී ලංකාවේ සිටි දේශපාලඥවරයෙකි
ඔහු 1994 වර්ෂයේ පැවැති මැතිවරණයේදී, විපක්ෂය වූ එක්සත් ජාතික පක්ෂය යටතේ තරඟ වැදෙමින්, ශ්‍රී ලංකා පාර්ලිමේන්තුවට පිවිසීමට වරම් හිමි කර ගන්නා ලදී
ජයවර්ධන මහතා මෙරට සිටි මානව හිමිකම් ක්‍රියාධරයෙකු ලෙසද ප්‍රකටය
ආශ්‍රිත

බාහිර සබැඳි
 ප්‍රසිඩන්ට් පුට්ස් අ ලයිෆ් ඇට් රිස්ක්
ද ජයලත් ජයවර්ධන කේස්, ද යූඑන් හියුමන් රයිට්ස් කොමිටී ඩිසිෂන්ස් Article 2, Vol 4, issue 4
 ඒෂියන් ලීගල් රිසෝස් සෙන්ටර්, 2005-08-17.  Retrieved 2006-12-01
  ශ්‍රී ලංකා - ඇටෑක්ස් ඔන් ජස්ටිස් 2000  ජාත්‍යන්තර නීතිවේදීන්ගේ කොමිසම, 2001-08-13.  Retrieved 2006-12-01

1953 උපත්
2013 මරණ
මහා මැගලැනික් වලාව (LMC) යනු, සමීපයේ පිහිටි චක්‍රාවාටයක් සහ, ක්ෂීරපථයෙහි චන්ද්‍රිකා චක්‍රාවාටයකි
කිලෝපාර්සෙක් 50 කට මදක් අඩු දුරකින් පිහිටි (≈163,000 ආලෝක වර්ෂ), LMC, ක්ෂීරපථයට තෙවන සමීප චක්‍රාවාටය වන්නේ, සජිටේරියස් වාමන ගෝලාකාරය ( 16 කිලෝපාර්සෙක්) සහ  උත්ප්‍රේක්ෂීය කානිස් මේජර් වාමන චක්‍රාවාටය ( 12.9 කිලෝපාර්සෙක්, චක්‍රාවාටයක් ලෙසින් එය සැලකීම මතභේදයට තුඩුදී ඇත) ක්ෂීරපථයෙහි කේන්ද්‍රයට වඩාත් සමීපයෙන් පිහිටන බැවිනි
සූර්යයාගේ ස්කන්ධය මෙන් බිලියන 10 ගුණයක (1010 සූර්ය ස්කන්ධ) ස්කන්ධයක් එයට හිමි වන හෙයින්, ක්ෂීරපථය මෙන් දළ වශයෙන් 1/100 ක් සද්දන්ත වන එය, ආලෝක වර්ෂ 14,000 ( 4.3 kpc) පමණ විෂ්කම්භයකින් යුතු වෙයි
ඇන්ඩ්‍රොමීඩා චක්‍රාවාටයට (M31), ක්ෂීරපථයට සහ,  ට්‍රයැන්ගුලම් චක්‍රාවාටයට (M33) පසුව  ප්‍රාදේශීය කාණ්ඩයෙහි සතරවන විශාල චක්‍රාවාටය   LMC වෙයි
බොහෝවිට LMC සැලකෙනුයේ අක්‍රමවත් වර්ගයේ චක්‍රාවාටයක් ලෙසින් වන අතර ( නාසා බහිර්චක්‍රාවාටීය දත්තසමුදාය විසින් එහි හබල් අනුක්‍රම වර්ගය Irr/SB(s)m ලෙසින් ලැයිස්තුගත කරයි)
එහි මධ්‍යයේ ඉතාමත් ප්‍රමුඛ බඳපටියක්  LMC විසින් පෙන්නුම් කරමින් කියාපාන්නේ, එය පෙරදී බඳපටියක් සහිත සර්පිලාකාර චක්‍රාවාටයක්ව තිබී ඇති බවකි
LMCහී අක්‍රමවත් පෙනුම බොහෝවිට ක්ෂීරපථය සහ සුළු මැගලැනික් වලාව (SMC) යන දෙකෙන්ම එල්ල වූ උදම් අන්තර්ක්‍රියාවන්හී ප්‍රතිඵලයක් විය හැක
ඩොරාඩෝ සහ  මෙන්සා යන තාරකා මණ්ඩල අතර මායිමේ මැදිවී සිටිමින්, දක්ෂිණ අර්ධගෝලයෙහි රාත්‍රී අහසේ මද දීප්තියැති "වලාවක්" ලෙසින් එය දිස්වන අතර, පෘථිවියෙහි සිට එය දිස්වන්නේ පසළොස්වක චන්ද්‍රයා මෙන් 20 ගුණයකට වැඩි පළලකිනි
ඉතිහාසය

ක්‍රිව 964 දී පමණ, ඔහුගේ  බුක් ඔෆ් ෆික්ස්ඩ් ස්ටාර්ස් නමැති ග්‍රන්ථය තුලින්, පර්සියානු තාරකා විද්‍යාඥ `අබ්ද් අල්-රහ්මන් අල්-සුෆී (පසුව යුරෝපයේදී හැඳින්වුනේ "ඇසෝෆි" ලෙසිනි) විසින් මහා මැගලැනික් වලාවේ ප්‍රථම ලිඛිත සඳහන වාර්තා කරයි
ඊළඟ සටහන්ගත නිරික්ෂණය හමුවන්නේ, ඔහුගේ තුන්වන මුහුදු ගමන පිළිබඳ  1503–4 කාලයේදී ඇමරිගෝ වෙස්පුචී විසින් ලිවූ ලිපියකිනි
මෙම ලිපියේදී ඔහු "දීප්තිමත් දෙකක් සහ අඳුරු එකක් වශයෙන් වියන් තුනක් " පිළිබඳව සඳහන් කරයි
"දීප්තිමත්" යන්නෙන් මැගලැනික් වලාවන් දෙකද, "අඳුරු" යන්නෙන් කෝල්සැක් ද අදහස් කරයි
ඔහුගේ 1519 වසරෙහි මුහුදු ගමනෙහිදී ෆර්ඩිනෑන්ඩ් මැගැලැන් විසින් LMC නිරික්ෂණය කල අතර, ඔහුගේ ලේඛන නිසා  LMC පිළිබඳ දැනුවත්බවක් පොදු බටහිර සමාජයෙහි ඇතිවුනි
චක්‍රාවාටයට වර්තමානයෙහි ඔහුගේ නම තබා ඇත
2006 වසරේදී ප්‍රකාශයට පත් කෙරුණු, හබල් අභ්‍යාවකාශ දුරදක්නයෙහි ප්‍රතිඵල පෙන්නුම් කරනුයේ මහා සහ කුඩා මැගලැනික් වලාවන් ගමන් කරන වේගයන් සලකා බැලූ කල, ක්ෂීරපථයෙහි කක්ෂගතව සිටීමට සුදුසු වේගයට වඩා ඒවා බෙහෙවින් වැඩි බවයි.

ජ්‍යාමිතිය
මහා මැගලැනික් වලාව, සාමාන්‍යයෙන් සැලකෙන්නේ අක්‍රමවත් චක්‍රාවාටයක් ලෙසිනි
කෙසේවෙතත්, එය බඳපටි ව්‍යුහයක්  පෙන්වන අතර, බොහෝ විට යළි-වර්ගීකරණය කෙරෙනුයේ  මැගලැනික් -වර්ගයේ වාමන සර්පිලාකාර චක්‍රාවාටයක් ලෙසිනි
මහා  මැගලැනික් වලාව සතුව මධ්‍යම බඳපටියක් සහ සර්පිලාකාර බාහුවක් තිබේ
මධ්‍යම බඳපටිය ඇද ගැසුණු බවක් පෙනෙන්නට ඇති අතර මධ්‍යයට වඩා, නැගෙනහිර හා බටහිර අග්‍ර ක්ෂීරපථයට සමීප වෙයි
2014දී, හබල් අභ්‍යාවකාශ දුරේක්ෂයෙහි මිනුම් තුලින් තිර්ණය කල හැකි වූයේ LMC සතුව  වසර මිලියන 250 ක භ්‍රමණ කාලාවර්තයක් ඇති බවයි. 

බොහෝ කලක් තිස්සේ LMC සැලකුණේ, අප සමග එක් දුරක පිහිටි තලීය චක්‍රාවාටයක් ලෙසිනි
කෙසේ වෙතත්, 1986දී, කෝල්ඩ්වෙල් සහ  කෝල්සන්  සොයා ගත්තේ, LMC හී ඊසාන දිග කොටසෙහි ක්ෂේත්‍ර සෙෆියඩ් විචල්‍ය තරු, නිරිත දිග කොටසෙහි සෙෆියිඩ් තරු වලට වඩා ක්ෂීරපථයට සමීපයෙන් පිහිටි බවයි. වඩාත් මෑතකදී, LMC හී ක්ෂේත්‍ර තරු සඳහාවූ  මෙම ආනතික ජ්‍යාමිතිය,  සෙෆියඩ් තරු,  මධ්‍යයේ වන හීලියම්-දහනය කරන රතු ගොමු තරු  සහ රතු යෝධයා ශාඛාවෙහි අග්‍රය යන ස්ථාන තුන වෙත සිදු කල  නිරික්ෂණයන්ගෙන් සහතික කර ගන්නා ලදි
මෙම ලියවිලි තුනම පෙන්නුම් කලේ  35 ක ආනතියක් වන අතර, මුහුණට-මුහුණ චක්‍රාවාටයක නම් ආනතිය 0 ක් වෙයි
කපිතාන් ඩෝසන් සිහිකරනු වස් බ්‍රිතාන්‍ය පාලකයන් විසින් එවකට බ්‍රිතාන්‍ය ලංකාව වූ ශ්‍රී ලංකාවේ  කොළඹ-මහනුවර මාර්ගයේ කඩුගන්නාව පිහිටි කපොල්ල ආසන්නයෙන් ඉදිකොට තිබෙන ධවල ස්මාරක කණුව ඩෝසන් කුළුණ ලෙස හඳුන්වයි.

අතීතය

බ්‍රිතාන්‍යයන් විසින් මෙරට ඉදිකල මුල්ම මහා මාර්ගය වූ, කොළඹ-මහනුවර මාර්ගයේ වැඩ කටයුතු 1820 වර්ෂයේදී අරඹන ලදී
එම මාර්ගයේ වරකාපොල සිට අඹන්පිටිය දක්වා වූ සැතපුම් 11 ක් පමණ දුර ප්‍රමාණයක ඉදිකිරීම් මේජර් තෝමස් ස්කිනර්ගේ (Thomas Skinner) අධීක්ෂණය යටතේද, මාර්ගයේ ඉතිරි සම්පූර්ණ දුර ප්‍රමාණයේ ඉදිකිරීම් කැප්ටන් ඩෝසන්ගේ අධීක්ෂණය යටතේද සිදුකිරීමට නියමිතව තිබුණි
මාර්ගයේ ඉදිකිරීම් ආරම්භ වී වැඩකටයුතු දිගටම කෙරීගෙන ගියත් අවාසනාවකට මෙන් එය සම්පූර්ණ කිරීමට පෙර, කැප්ටන් ඩෝසන් හදිසියේ අසනීප වීම නිසා ඔහුට ප්‍රතිකාර කරනු පිණිස කොළඹට රැගෙන යන ලදී
කෙසේ වූවත් 1829 මාර්තු 28 වැනි දින කොළඹදී කැප්ටන් ඩෝසන් අභවප්‍රාප්ත වූ අතර, ඔහුගේ මරණය විෂ සහිත සර්පයෙකුගේ දශ්ඨ කිරීමක් නිසා සිදුවන්නට ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ
ස්මාරකයක් ගොඩනැංවීම
මාර්ගය ඉදිකිරීමේදී කැප්ටන් ඩෝසන් විසින් සිදුකරන ලද කැපකිරීම් ඇගයීමකට ලක්කල යුතු යැයි සිතූ ඔහුගේ මිතුරෝ පිරිසක්, ඊට අදාල යෝජනාවක් එවක ආණ්ඩුකාරවරයා වෙතට ඉදිරිපත් කිරීමට කටයුතු කරන ලදී
කැප්ටන් ඩෝසන් විසින් මාර්ගය ඉදිකරන කාලයේ සිටි බාන්ස් ආණ්ඩුකාරවරයා ඒ වන විට නික්ම ගොස් සිටියත්, ඉන් පසුව පැමිණි සර් රොබට් හොර්ටන් (Sir Robert Horton) ආණ්ඩුකාරවරයා, කැප්ටන් ඩෝසන් විසින් සිදු කරන ලද වටිනා සේවය දැකහඳුනාගනිමින්, ඉදිරිපත් කරන ලද එම යෝජනාවට සිය අනුමැතිය ලබා දෙන ලදී
මේ අනූව වැඩකටයුතු සිද්ධවෙමින්, කැප්ටන් ඩෝසන් වෙනුවෙන් ඉදිකරනා ස්මාරකය, කඩුගන්නාව ගල බිඳි ස්ථානයට (කපොල්ල) ආසන්නව පිහිටුවීමට සැලසුම් කල අතර ඊට මුල් ගල තැබීම, එංගලන්තයේ වෙලින්ටන් ආදිපාදිවරයා අනුස්මරණය කරනු වස් ලන්ඩනයේ හයිඩ් පාක්හී තැනූ කුළුණට මුල් ගල තැබූ දිනයේම සිදු කරන ලදී
ඉදිකර නිමකරනු ලැබූ ඩෝසන් කුළුණෙහි උස, ලන්ඩන් වෙලින්ටන් කුළුණේ උසට (අඩි 200) සමානවම තනා ඇති බැව් සඳහන් වෙයි
මූලාශ්‍ර

ස්මාරක-ශ්‍රී ලංකා
ශ්‍රී ලංකාවේ කුළුණු
මහනුවර දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක
කපිතාන් විලියම් ෆ්‍රැන්සිස් ඩෝසන් (කැප්ටන් ඩෝසන්) (උපත
- මරණය 1829 මාර්තු 28) යනු බ්‍රිතාන්‍ය ජාතික මහාමාර්ග ඉදිකිරීම් ශිල්පියෙකි
බ්‍රිතාන්‍ය ලංකාවේ (වර්ථමානයේ - ශ්‍රී ලංකාව)  බ්‍රිතාන්‍යයන් විසින් 1820 වර්ෂයේදී ලංකාවේ ඉදිකල මුල්ම තාර දැමූ මහා මාර්ගය වූ, කොළඹ-මහනුවර මහා මාර්ගයේ ඉදිකිරීම් අධීක්ෂණ කටයුතු භාරව සිටි පුද්ගලයා වූවේද කැප්ටන් ඩෝසන් වේ
මරණය
කොළඹ-මහනුවර මහා මාර්ගයේ ඉදිකිරීම් 1820 වසරේදී ආරම්භ වී කෙරීගෙන ගියත් එය සම්පූර්ණ කිරීමට පෙර, හදිසියේ ඇතිවූ අසනීප තත්වයක් නිසා කැප්ටන් ඩෝසන් 1829 මාර්තු 28 වැනි දිනදී මිය යන ලදී
ඔහුගේ මරණය විෂ සහිත සර්පයෙකුගේ දශ්ඨ කිරීමක් නිසා සිදුවන්නට ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ
ස්මාරකයක් ගොඩනැංවීම

මාර්ගය ඉදිකිරීමේදී කැප්ටන් ඩෝසන් විසින් සිදුකරන ලද ඉමහත් කැපකිරීම් සිහිකරනු වස්, කොළඹ-මහනුවර මහා මාර්ගයේ කඩුගන්නාව ගල බිඳි ස්ථානයට (කපොල්ල) ආසන්නව ස්මාරකයක් ඉදිකිරීමට පසුකාලීනව පියවර ගැණුනි
ආශ්‍රිත

ක්‍රි
ව. 1829 මරණ
අතීතය 
ශීතකරණය හඳුන්වාදීමට ප්‍රථම මිනිසා විසින් තම ආහාර පාන කල්තබා ගැනීම පිණිස විවිධ ක්‍රමයන් භාවිතා කරන ලද අතර ඉක්මනින් වීනාශයට පත්වීමට ඉඩ ඇති මස් මාලු වර්ග මෙන්ම පළතුරැ ළුළවළු ආදි ද්‍රව්‍යයන් නැවත පරිභෝජනයට ගැනිම සදහා මෙම ක්‍රමයන් භාවිතා කරන ලදී
එම ක්‍රමයන් වර්තමානයේ දියුණුවට පත් ජාතින් මෙන්ම නොදියුණු ජාතීන් විසින්ද ඈත අතීතයේදී අනුගමනය කරනා ලදී
විශේෂයෙන් අයිස් සහ හිම එකතු කොට හෝ මිලදි ගෙන ඒ තුල රඳවා තබා ආරක්ෂා කරගැනීමෙන් පසුව ආහාර පාන සදහා යොදා ගන්නා ලදි
මෙම ක්‍රමය වර්තමානයේදී පවා දක්නට ලැබෙනු ඇත
එසේ හිම සහ අයිස් බහුලව ඇති රාජ්‍යයන් තුල ස්වභාවික පරිසරයේ ඇති හිම සහ අයිස් කඳු අතර පිලිවෙලකට සාදාගන්නා ලද වලවල් තුල මෙන්ම ලී කැබලි , කොට කැබලි වැනි ද්‍රව්‍ය උපයෝගී කර ගනිමින් පිළිවෙලකට සාදාගන්නා ලද ස්ථානයන්හි ආහාර ගබඩාකර කල්පවත්නා පරිදි සුරක්ෂිත කොට තබාගන්නා ලද අතර එම ක්‍රමය අනුගමනය කිරිම ශිතකරණ ක්‍රීයාවලියේ මූලික ඉතිහාසය වේ
ගෘහ ශීතකරණ  

පදාර්ථයක තාපය ඉවත් කර එය සිසිල් කිරිම ශිතකරණය යනුවෙන් කෙටියන් හැඳින්විය හැක
ඊට අමතරව කර්මාන්ත ශාලාවන්හි අවශ්‍යතාවයන් සදහා මෙන්ම වාණිජමය අවශ්‍යතාවයන් සඳහාත් භාවිතා කිරිම සිදු කරයි
උපකරණ  (Equipment   ) 
ශීතකරණයක හෝ ඕනෑම උපකරණයක් ක්‍රියාත්මක විම පිණිස ඒම උපකරණය සඳහා විශේෂයෙන් නිෂ්පාදනය කරන ලද උපකරණ කොටස් කිහිපයකගේ එකමුතුවකින් අවැසි කාර්යය සාර්ථක ප්‍රතිළුලයක් ලබාගත හැකි බව අප දනිමු
සනීකාරකය(Condenser) 
සනීකාරකය(Condenser) හි ප්‍රධාන කාර්යය වන්නේ ශිතකරක ද්‍රව වායුව බවට පත් කිරිමයි
සම්පීඩකයයෙන්(Compressor) සනීකාරකය(Condenser)තුලට ඇතුල් වන ශීතකාරක වායුවේ තාපය පිටකිරිම මගින් එම වායුව ද්‍රව බවට පත් වෙමින් expansion value යට  ගමන් කිරිම සිදු කරයි
සනීකාරකය(Condenser)තුලදී සිදුවන අවශ්ථා විපර්යාසය වන්නේ ඝනභවනයයි
එමගින් ළුවපොරේටර {(Evaporator)(වාෂ්පීකරණය)} යෙහි උෂෟණත්වය නිතරම පහළ මට්ටමක පවත්වා ගැනිමට හැකිවේ
එක් එක් වර්ගයේ සම්පිඩකය
(Compressor )

ප්‍රසාරණ වැල්වය Expansion value

කේෂීය නලය (Cappilary Tube ) 
කේෂීය නලය (Cappilary Tube ) පද්ධතියක දෙපස පීඩනය Low side හා high side වශයෙන් පීඩන අන්තරයක් පවත්වා ගැනීම සිදුකරනු ලබන්නේ  Expansion Device(ප්‍රසාරන උපකරණය) මගිනි
ශීතකරණ ක්‍රීයාවලියේ මුලික නියමයන්  
   සෑම විටම තාපය වැඩි තැන සිට අඩු තැන දක්වා ගමන් කරයි
ශීතකරණයේ ක්‍රියාකරිත්වය

ශීතකාරක(Refrigerants) 
ශීතකාරක යනු පද්ධතියක ශීතකරණ ක්‍රියාවලිය සිදු කිරිමේදී තාප විපර්යාසය (මුදා හැරිම හෝ අවශෝෂණය) සදහා යොදා ගන්නා පදාර්ථ මාධ්‍යයකි
ශිතකරණ ශීතකාරක හදුනාගත් මුල් අවධියේ සිට ශීත කාරක සදහා ස්භාවික පරිසරයේ පවතින වායු වර්ගයන් සහ ජලය යොදා ගන්නා ලද බව සදහන්ය
උදාහරණ වශයෙන් ,- ජලය/ඔක්සිජන්/කාබන් ඩයොක්සයිඩ්/ආගන්
ශීතකරණ තාක්ෂනයේ දියුණුවත් සමගම මෙවැනි ශිත කාරක වෙනුවට දියුණු ශීත කාරක වර්ගයන් හදුනාගනු ලැබීය
මේවා වර්ථමාන ශීත කාරක ක්‍රමයන් වලදි භාවිතයට ගැනැන
බොහෝවිට ශීතකාරකයේ භෙෘතික ලක්ෂණ මත පදනම්ව ශීතකාරක හදුනාගෙන තිබේ
ඇමෝනියා ශීතකාරකය වන අවශෝෂණ ක්‍රමය
C සංයෝග (පියොන්) ශිතකාරක ලෙස භාවිතා වන සම්පිඩන ශීතකාරක ක්‍රමය
ඉහත හදුනා ගන්නා ලද ශීතකාරකවල රසායනික සංයුතිය යටතේ මේවාද පුභේද රාශියකි
ස්භාවික වායුව = ජලය ඔක්සිජන්,කාබන් ඩයොක්සයිඩ් සහ ආගන්
 හයිඩ්‍රොකාබන් සංයුතිය = මීතේන්,ප්‍ර්පේන්,
 අකාබනික සංයා්ගය = ඇමෝනියා
 C
C (ක්ලෝරෝ ප්ලෝරෝ කාබන්) සංයෝග R11 , R12 , R13, R22 , R502 

යළියොමුව  ශීතකාරක(Refrigerants) අංකිත ලැයිස්තු

මෙලෙස හදුනාගෙන ඇති ශීතකාරකයන් කාර්යක්ෂම විමට නැතහොත් එය හොද ශීතකාරකයක් ලෙස හැදින්විමට නම් ශිතකාරකය සතු විය යුතු ගුනාංග කිහිපයක් ඇත
වාෂ්පීකරණයේ හා විලසනයේ ගුප්ත තාපය ඉතා ඉහල අගයක් විය යුතුයි
ද්‍රවාංකය හා තාපාංකය අතර කාමර උෂ්ණත්වයට වඩා ඉතා පහළ උෂ්ණත්වයක් විම
නළයන්හි ඇලීම,තැවරීම සහ රැදීම  අඩුවීම
රසායනික ප්‍රත්‍රික්‍රියා ගිළිත්වය අවම වීම
අඩු පීඩන තත්වයන් තුලදී කාර්යක්ෂමව තාප විපර්යාසයන් 
 විෂ සහිත නොවීම
ගද සුවද නොමැති වීම
ගිනි ගැනීම වැනි අනතුරැදායක ප්‍රතිළුල රහිත වීම
විකාදනබල නොමැති වීම
පහසුවෙන් සපයාගත හැකි වීම
වායුකාන්දු පහසුවෙන් හදුනාගත හැකි වීම
පරිසරයට හිතකාමී වීම
ශීතකාරක(Refrigerants)  වර්ග
ශිතකාරකයන්හි ලක්ෂණ සහ ඒවා හදුනාගැනිමේ පහසුව මෙන්ම සුවශේෂී කාර්යයන් සදහා යෝග්‍යතාවය,ගබඩා කිරිමේ පහසුව සදහා වැනි කරැණු පදනම් කරගෙන ඒවා කාණ්ඩ හතරකට බෙදා ඇත
පළමු කාණ්ඩයේ ශීතකාරක = R12 , R22 , R502
 දෙවන කාණ්ඩයේ ශීතකාරක
තෙවනකාණ්ඩයේ ශීතකාරක
චක්‍රීය කරනය නොකරන ශීතකාරක
පළමු කාණ්ඩයේ ශීතකාරක = R12 , R22 , R502

ශිතකරණයට ඇතිවියහැකි ආභාධයන්

ශිතකරණ අළුත්වැඩියාවට අවැසි උපකරණ

ශිතකරණ අළුත්වැඩියාව

ආශ්‍රීත වෙනත්  ලිපි 
ගෘහ ශීතකරණය(Home Refregirator)ශීතකරණයේ  අළුත් වැඩියාව සදහා අවැසි ප්‍රධාන උපකරණ
ශීතකරණය හදුන්වාදීම
ගෘහ ශීතකරණය(Home Refregirator)
ශීතකාරක(Refrigerants)
සම්පිඩකය
(Compressor )
 වාෂ්පීකරණය (Evaporator)
සනීකාරකය(Condenser)
කේෂීය නළය (Capillary Tube)
ශීතකාරක(Refrigerants) 
ශීතකරණ පුහුණුවට මග
ශීතකරණ පුහුණුව විඩියෝපට
ශීතකරණ පුහුණුවට වැදගත් 
වෙනත්

වායු සමීකරණ 
වායුසමීකරණ (Air Condition)
පරිසරයේ ඇති උෂ්ණත්වය,ආර්ධතාවය,පිරිසිදුතාවය යන භෙතික රාශීන් පාලනය කර මිනිසාට වඩාත් සුදුසු එසේම කර්මාන්තයයන්ට අවශ්‍යය පරිදි යොදා ගැනීම වායු සමනය කිරිම යනුවෙන් හදුන්වනු ලැබේ
මිනිසාගේ සුව පහසුව සදහා භාවිතා කරනු ලබන වායු සමිකරණ යන්ත්‍ර  Human Comport Air condition system ලෙසත් කර්මාන්ත අවශ්‍යයතාවය සදහා භාවිතයට ගන්නා වායු සමීකරණ පද්ධති Industrial Air condition system ලෙසත් හදුන්වනු ලබයි
More Detail තවත් විස්තර බලන්න >>>>
ඇමරිකානු ජාතික ලේඛක ජෝජ් ආර්. ආර්. මාටින් විසින් රචිත සම්මානිත 'අ සෝන්ග් ඔෆ් අයිස් ඇන්ඩ් ෆය(ර්)' ග්‍රන්ථ මාලාවෙහි එන ප්‍රධානතම මනඃකල්පිත චරිතයකි 'ආ(ර්)යා ස්ටාක්'
A Song of Ice and Fire ග්‍රන්ථ මාලාව ඇසුරෙන් HBO නාළිකාව විසින් නිපදවන 'ගේම් ඔෆ් ත්‍රෝන්ස්' කථා මාලාවෙහි 'මේසී විලියම්ස්' විසින් ආ(ර්)යා ස්ටාක් චරිතය නිරූපණය කරයි
චරිතය

පසුබිම
ආර්යා ස්ටාක්, එඩාඩ් ස්ටාක් සහ කැටලින් ස්ටාක් දෙදෙනාගේ තෙවන දරුවා සහ ලාබාලම දියණිය යි
ඇයට රොබ් ස්ටාක්, බ්‍රැන් ස්ටාක්, රිකෝන් ස්ටාක්, අඩ සොහොයුරු ජොන් ස්නෝව් සහ සන්සා ස්ටාක් ලෙස සහෝදර සහෝදරියන් පස් දෙනෙකි
වයස අවුරුදු නවයේ සිටම ස්වාධීන සහ නොහික්මුණු චරිතයක ගතිලක්ෂණ පෙන්නුම් කරන ලදී
ඇගේ සහෝදරිය මෙන් නොව ඇය ආර්යාවක් වීම සහ බලය වෙනුවෙන් විවාහ වීම ප්‍රතික්ශේප කරයි
ස්ත්‍රීන් මෙන් නැටුම්, ගැයුම් මැහුම් ගෙතුම් ආදියෙහි ආශාවක් නොමැති අතර සටන් සහ ගවේශණ කෙරෙහි දැඩි උනන්දුවක් දක්වයි. වින්ටෆෙල් හි සේවකයන් සහ කාර්ය මණ්ඩලය විසින් 'ආ(ර්)යා අන්ඩර්ඩුට්' යන සුරතල් නාමයෙන් ඇයව හැඳින්වීය
සම්ප්‍රාප්තිය සහ ගති ලක්ෂණ
ආ(ර්)යා ඇයගේ සහෝදරිය වන සන්සා මෙන් නොව, සටන් වලට සහ ගවේශණයට ඉතා උනන්දුවක් දක්වයි. ඇයගේ මෙම හැසිරීම සන්සාගේ අප්‍රසාදයට පවා ලක්වේ
ආ(ර්)යා විශේෂයෙන් ඇයගේ අඩ සොහොයුරු ජොන් ස්නෝව් වෙත සමීපය
ආ(ර්)යා ට ඇයගේ පළමු කඩුව වන 'නීඩ්ල්' තෑගි දෙන ලද්දේ ජොන් ස්නෝව් විසිනි
ඇයගේ චාරිකාව පුරාවටම ඉතා දක්ෂ, කපටි සහ උපායශීලී ගුණ පෙන්නුම් කරයි
ඉතා කුඩා අකමැත්තකින් මිනීමැරුම් කිහිපයක් සිදු කරන ආ(ර්)යා පසුව අනුකම්පා විරහිත ක්‍රෑර චරිතයක් බවට පත්වේ
ආ(ර්)යාගේ ගතිගුණ ඇයගේ දරුණු  නැන්දනිය Lyanna ට සමානය
නමුත් ඇයට ඇත්තේ බොහෝදුරට Stark පෙනුමකි
කෙසඟ කාර්යශූර චරිතයක් වන මැය, කථා මාලාව ආරම්භයේදී සලකනු ලැබ ඇත්තේ අවලක්ෂණ අයෙකු ලෙසිනි
ඇයට 'ආර්යා හෝස්ෆේස්' ලෙස අන්වර්ථ නාමයක් පවා දී ඇත
පිරිමි ලමයෙකු කියා ආර්යාට රැවටෙන අවස්ථා බොහෝය
කෙසේනමුත් ආ(ර්)යාගේ ලස්සන ගැන කියැවෙන අවස්ථා කිහිපයක් මෙම කතා මාලාවේ අඩංගු වේ
මෙම කතාමාලාවෙහි පසුව හමුවන බ්‍රාවෝස් හි කරුණාවන්ත මිනිසෙකු එක් අවස්ථාවක ඇයට හුරුබුහුටි මුහුණක් ඇති බව පවසයි
ඇය වමත් කාරියකි
වේගවත්ය
කඩු සටන් වල මූලික කරුණු බ්‍රාවෝස් හි දිය නර්තක සම්ප්‍රදායට අනුව ඉගෙන ගනී
පසුව පිහි හරඹ ඉගෙන ගන්නා ඇය වෝර්ගයෙකි
ඇයගේ වෘකයෙකු වන නයිමේරියා වෙත සිහින වලදී ඇතුළු වේ
වින්ටර්ෆෙල් හිදී වංශාධිපති අධ්‍යාපනය ලබා ඇත
ගණිතය සහ අශ්වයින් ධාවනය කිරීමේද විශේෂ හැකියාවක් ඇත
හයි වැලිරියන් සහ බ්‍රාවෝසි බස් කතා කල හැක
සැකෙවින්

අ ගේම් ඔෆ් ත්‍රෝන්ස්

ආ(ර්)යා ගේ පියා වන එඩාඩ් ස්ටාක්ට මහාමාත්‍ය තනතුර ලැබීමෙන් පසු ආ(ර්)යා ස්ටාක් තම පියාත් සමඟ කින්ග්ස්ලෑන්ඩිං බලා පිටත් වේ
වින්ටර්ෆෙල් වලින් පිටත් වීමට ප්‍රථම ජොන් ස්නෝව් විසින් ඇයට ඇයගේ පළමු අසිපත වන නීඩ්ල් තෑගි දෙනු ලැබේ
ඇය විසින් ඉගෙන ගනු ලැබූ පලමු කඬුහරඹ පාඩම වන stick em with the pointy end ද ජොන් ස්නෝව් කියාදෙන ලදී
මේ අතර ඇය මයිකාහ් නම් ගොවි පිරිමි ලමයෙකු සමඟ මිත්‍ර වන අතර ඔහුත් සමඟ කඩු සටන් කරමින් දෙදෙනා කාලය ගත කලහ
දිනක් සන්සා සහ ජොෆ්‍රි, ආර්යා මයිකාත් සමඟ කඩු සටන් කරන ස්ථානයට පැමිණෙන අතර, එහිදී ආර්යා විසින් ජොෆ්‍රිගෙන් මයිකාහ් බේරාගැනීමට යාමේදී ඇයගේ වෘකයෙකු වන නයිමේරියා අතින් ජොෆ්‍රි තුවාල ලබයි
නයිමේරියාට මරණය හිමිවන බව දැනගත් ආ(ර්)යා සහ ජොරී සැසල් විසින් නයිමේරියාව රහසේම පිටමන් කරනු ලබන අතර ආ(ර්)යාව රජු රොබට් ඉදිරියට පමුණුවන ලදී
ඔහු විසින් එඩාඩ් දඬුවම තීරණය කලයුතු බව පවසන අතර ඔහුගේ රැජින සර්සී එයින් සෑහීමකට පත්නොවන අතර ඇය විසින් නයිමේරියා වෙනුවට සන්සාගේ වෘකයා වන 'ලේඩි' ඒ වෙනුවට මරාදැමිය යුතු බව තීරණය කරයි
මයිකාහ් පැන යන අතර ජොෆ්‍රිගේ බල්ලා නමින් හඳුන්වන සැන්ඩෝර් ක්ලෙගේන් හෙවත් 'ද හෞන්ඩ්' විසින් මයිකාහ්ව අල්ලා මරා දමන අතර ආ(ර්)යා ඔහුත් සමඟ වෛර බඳින ලදී
කින්ග්ස්ලෑන්ඩිං හිදී ඇයගේ පියා විසින් ජොන් ස්නෝව් ඇයට දෙනු ලැබූ අසිපත සොයාගනු ලබන අතර ඇය ජෝන් ස්නෝව් විසින් එය ලබා දුන් බව හෙළි කිරීමට මැලිවේ
එඩාඩ් ඇයට කඩු හරඹ ඉගැන්විය යුතු බව තීරණය කරන අතර බ්‍රාවෝසි ශෛලියට අනුව බ්‍රාවෝස් හි කීර්තිමත් කඩු සටන් ශිල්පියෙකු වන සිරියෝ ෆ්ලොරෙල් වෙතින් පුහුණුව ලබයි
ඇය තමාගේ කාලයෙන් වැඩි ප්‍රමාණයක් කඬු සටන් පුහුණුවට සහ සමබරතාවය රැකගැනීමට පුහුණු වීම සඳහා යොදවන අතර මාළිගාවෙහි ඇති රහස් මාර්ගයක් සොයාගැනීමට සමත් වේ
එහිදී ඇයට විස්තරයේ සඳහන් වන ආකාරයට වේරීස් හා ඉලිරියෝ දෙදෙනා විසින් තම පියානන්, රැජින සර්සි සහ වේරීස් ගේ ලමා ඔත්තු කරුවන් ගැන කතා කරනු අසන්නට ලැබේ
මේ අතර සිදුවන ඝාතන රැල්ලේදී ඇයගේ පියා විසින් එවනු ලැබූවේ යැයි පවසමින් ලැනිස්ටර් ආරක්ෂක භටයින් පැමිණෙන අතර සිරියෝ ෆ්ලොරෙල් ඔවුන් පවසන්නේ බොරුවක් බව වටහාගන්නා අතර ආ(ර්)යාට පැන යාම සඳහා ඔවුන් සමඟ සටන් කරයි
ආ(ර්)යා මින් පෙර සොයාගත් රහස් මාර්ගයෙන් පැන යාමට උත්සාහ කරන අතර නගරයේ දොරටු තදින් මුරකාවල් කර ඇති බැවින් පිටවයාමට නොහැකිව ෆ්ලී බොටම් හි වෙසෙමින් ආහාර සොයාගැනීම සඳහා මීයන් සහ පරෙවියන් අල්ලමින් කල් ගත කරයි
ඇයගේ පියා එඩාඩ් ස්ටාක්ගේ හිස ගසාදමන දිනයෙහි ඒ අසල සිට නිශා රැකවලෙහි සාමාජිකයෙකු වන යොරෙන් විසින් ඇයව සොයාගනු ලබන අතර ඔහු විසින් ඇයව ආරක්ෂිතව කින්ග්ස්ලෑන්ඩිං වෙතින් පිටමං කර රැගෙන යනු ලැබේ
රජුන් අතර සටනක් (A clash of Kings)
ආ(ර්)යා යොරෙන් විසින් නිශා රැකවලට ගොස් එන අතරතුර ඇයව වින්ටර්ෆෙල් වෙත ඇරලවීමේ අදහසින් නිශා රැකවලට බඳවාගත්තවුන්ද සමඟ ඇයගේ කොණ්ඩය කපා දමා 'ඇරී' යනුවෙන් නම වෙනස් කර ඔහුත් සමඟ නිශා රැකවලට රැඟෙන යන පිරිමි ළමයෙකුගේ වෙසින් කින්ග්ස්ලෑන්ඩිං වල සිට ආර්යාව රැගෙන යනු ලබයි
එසේ රැඟෙන යන අතරතුර ඔවුන්ට ආර්මරි ලෝච් ගේ සේනාව විසින් ගෝඩ්ස් අයි විල අසලදී පහර දෙන අතර ඉන් දිවි බේරාගත් පිරිස අතර ආ(ර්)යා, ගෙන්ඩ්‍රි, හොට් පයි, ලොමී ග්‍රීන්හෑන්ඩ්ස්, වීසල් වේ
එසේම නිශා රැකවලෙහි සිරකරුවන් ලෙස යදම් ලා තිබූ ජකන් හගාර්, රෝජ්, සහ බයිටර් තිදෙනාවද ආ(ර්)යා විසින් බේරාගනී
Arya heads out with the survivors until they are captured by Ser Gregor and his men in the next town, where they are held for eight days, while the Tickler questions the villagers
Then they are taken to Harrenhal and made servants
On the journey, every night before she sleeps, she begins whispering the names of all those she wishes to kill
At Harrenhal she is assigned to the steward Weese to work at the Wailing Tower
Several days later, she reunites with Jaqen and the two other prisoners she saved, who are now in the employ of Ser Amory Lorch
Jaqen comes to her at night and offers her three murders for the three lives she saved
After several days, Arya names Chiswyck after she overhears him boast at how he participated in a gang rape
He dies three days later
Next she names Weese, for striking her
Weese's death is untraceable, apparently linked to his small dog that he raised from a pup
Whilst trying to figure out the last name to say, she realises she should have said a more important name, such as Tywin Lannister or Amory Lorch
A bit regretful, she thinks hard about how to make the last name count
Finally, she names Jaqen himself
To make her unsay his name, Jaqen helps her free the Northmen in the dungeon and stage an uprising
Afterwards, to Arya's amazement, Jaqen changes his face and manner in front of her, saying it was time for that person to die
He gives Arya an iron coin so she can find him again and leaves
The next morning, Lord Roose Bolton arrives to take charge of the castle
Arya, now calling herself Nymeria, or Nan for short, is made one of Roose's cup-bearers for her role in the freeing of the prisoners
She inadvertently meets the squire she would have to marry under Robb's agreement with the Freys, though they remain unknown to each other
She realizes she has been treated quite well under Roose and wishes to leave with him in an effort to get back to Winterfell and her family
She speaks out of turn to ask him what will happen to her
He treats her unkindly, so she keeps to herself until he goes
Arya then decides to flee Harrenhal, and eventually convinces Gendry and Hot Pie to come with her that night
They meet at the Tower of Ghosts, Gendry says the postern gate is guarded, and Arya says she will get rid of the guard
She approaches him openly and tells him that Lord Roose has her giving a silver piece to all the guards for their service
She takes out the coin Jaqen gave her and drops it
When the guard reach for it, she slits his throat and the three ride out through a sally port and away from Harrenhal
A Storm of Swords

While Arya and her companions are making their way north, Arya wargs into Nymeria during a dream and sees Nymeria kill the members of the Brave Companions that were sent after them
Not long afterwards, she and her companions are discovered by a group of the Brotherhood Without Banners and taken to Inn of the Kneeling Man, where she meets one of her father's former guards, Harwin, who recognizes her as Arya Stark
Arya travels with the group to their hideout
At the Brotherhood's camp Arya encounters the recently captured Sandor Clegane standing for trial
She accuses him of murdering Mycah, earning him a trial by combat
He survives and so is set free
Disappointed with the Brotherhood and feeling alone in the world after Hot Pie and Gendry go their separate ways, Arya attempts to flee and ends up being captured by Sandor Clegane, who was trailing the group
Sandor takes her to the Twins, where he plans to return her to her brother Robb and win a place in his service
They reach the Twins just as the slaughter of the Red Wedding begins
The Hound prevents Arya from running into the castle (and certain death) by knocking her out with the flat of his axe
Sandor decides that the only place left to take her is to the Vale of Arryn, which is ruled by Arya's aunt, Lysa
On the way east, Arya finds a saddled horse
She takes him as her mount and names him Craven
However, it is soon discovered they cannot reach the Eyrie, and they are forced to head back towards Riverrun to ransom her to Ser Brynden Tully instead
On their way they stop at an inn where they meet the Tickler and Polliver, two of the men on Arya's death list, as well as a young squire
The Hound gets drunk and a fight ensues
Arya manages to stab the squire in the belly while The Hound kills Polliver, though he is badly wounded in the fight
As the Tickler closes in on Sandor, Arya is able to sneak behind him and stab him
She continues to stab him while savagely echoing the questions he asked of his victims on their journey to Harrenhal
After, Sandor directs her to finish off the squire, who is dying of his wound
Arya reclaims Needle from Polliver's corpse and stabs the squire in the heart
Arya and Sandor head towards the town of Saltpans, but Sandor is too weak to continue and falls from his horse
Arya draws Needle, intending to kill him, but decides to leave him to die instead of administering the mercy of a quick death
She sells Craven at Saltpans and gains passage on the Titan's Daughter, a ship headed to Braavos, by using the coin that Jaqen H'ghar had given her, along with the Valyrian phrase "Valar Morghulis
"

A Feast for Crows
During the voyage to Braavos on the Titan's Daughter, Arya uses the name Salty as her alias
Many of the sailors, including Captain Ternesio Terys, ask her to learn and remember their names
Many seem afraid of her
The captain has his older son Yorko row Arya to shore so as to get her off the ship prior to customs coming aboard
In Braavos, Arya Stark finds her way to the House of Black and White, where a kindly old man initiates her into the guild of the Faceless Men
She is required to discard her old personality, including her belongings, to begin the training
She follows these orders, but keeps Needle as a way to hold on to her previous life at Winterfell, fondly remembering her family, whom she still yearns for
Arya's training requires her to go out into the city under the identity of Cat of the Canals, a street urchin, learn secrets, and report what she has learned to the Kindly Man
She also begins learning the Braavosi language and the art of lying from the Waif
During this time, she kills a deserter from the Night's Watch named Dareon and briefly meets Samwell Tarly, though they do not introduce themselves to each other
Months after these incidents, she accepts milk meant for "Arya"
When she wakes the next morning, she is blind
A Dance with Dragons
Arya remains blind and in the service of the House of Black and White in Braavos
The blindness is induced by the milk she drinks every night
She continues to dream through the eyes of her direwolf, Nymeria, but speaks of it to no one
She still struggles with leaving her identity as Arya Stark behind
While she is blind, Arya wears the guise of Beth, a beggar girl
She wanders the streets of Braavos, begging for money and listening for bits and pieces of information
She becomes better at lying and detecting the lies of others
)

Arya receives her sight again after she is able to identify the Kindly Man and hit him with a stick when he sneaks up on her
It is implied, however, that she does not simply sense his presence (as he assumes) but sees him through the eyes of a cat hiding in the rafters
After regaining her sight, Arya is given her first assassination assignment
She is asked to give "the gift" to an old man who sells a type of insurance for ships
The Kindly Man takes her to the secret lower chambers of the House of Black and White, where thousands of faces are hung on the walls
She is given the face of an ugly, broken girl who had been beaten by her father and came to the House of Black and White to seek the gift
Arya watches her target carefully for days
She notices that the old man has guards with him wherever he goes, and always tests the coin he is given with his teeth
While watching him, she attempts to find ways to justify his fate, but the Kindly Man tells her it is not for her to judge the old man
In the end, she feigns stealing a bag of coins from a captain on his way to meet with the old man
She splits the bag in the attempt, and switches one of the captain's coins with one of her own, coated in poison
After the switch, she escapes
Later, the old man's heart mysteriously gives out
The Kindly Man then gives Arya an acolyte's robe and assigns her to begin her first apprenticeship with Izembaro
Family tree

References
 

A Song of Ice and Fire characters
Fictional characters introduced in 1996
Fictional nobility
Fictional assassins
Fictional women soldiers and warriors
Fictional orphans
Fictional blind characters
මායියා ඈන්ජලෝ (උපතේදී මාගරීට් ඈන් ජොන්සන්
අප්‍රේල් 4, 1928 – මැයි 28, 2014) යනු ඇමරිකානු ගත්කතුවරියක සහ කිවිඳියක වූවාය
ස්වයං චරිතාපදාන හතක්, රචනා පොත් තුනක් සහ කාව්‍ය ග්‍රන්ථ කිහිපයක් ඇය විසින් ප්‍රකාශයට පත් කර ඇති අතර, වසර 50 ක කාලයක් පුරා එළිදැක්වුනු නාට්‍ය, චිත්‍රපට සහ රූපවාහිනී වැඩසටහන් ලැයිස්තුවක් ඇය වෙත බැර කෙරෙයි
සම්මාන දුසිම් ගණනක්ද  30 කට වඩා ගෞරව ආචාර්ය උපාධි සංඛ්‍යාවක්ද ඇය ලබා ඇත
ඇයගේ ළමා කාලය සහ මුල් යෞවන කාලයේ අත්දැකීම් වෙත අවධානය යොමු කල, කෘති හතකින් සමන්විත ස්වයං චරිතාපදාන මාලාව නිසා ඈන්ජලෝ මහත් කීර්තියට පත් වූවාය
එයින් පළමුවැන්න වූ, අයි නෝ වයි ද කේජ්ඩ් බර්ඩ් සිංස් (1969), පවසන්නේ වයස දහහත වන තුරු ඇයගේ ජීවිතය වන අතර, එය විසින් ජාත්‍යන්තර පිළිගැනුම සහ කීර්තිය ඇය වෙත ළඟා කර දුනි
කිවිඳියක සහ ලේඛිකාවන ලෙසට ඇය පත්වූයේ, යෞවනියක ලෙසින් තවත් බොහෝ රැකියා කිරීමෙන් පසුව වන අතර, ඒවා අතර, බැදුම් අරක්කැමි, ගණිකාව, සමාජශාලා නළඟන සහ රඟපාන්නිය,  පෝගි ඇන්ඩ් බස් ගී නළුවේ නළු නිලි කණ්ඩායමෙහි සාමාජිකාවක, දක්ෂිණ ක්‍රිස්තියානි නායකත්ව සමුළුව සඳහා සම්බන්ධීකාරක සහ, යළි-ජනාවාසකරණ කාලයේදී ඊජිප්තුවෙහි සහ  ඝානාවෙහි ජනමාධ්‍යෙව්දිනියක යන දේ වෙයි
නාට්‍ය, චිත්‍රපට සහ ජනසතු රූපවාහිනී වැඩසටහන් තුල ඇය නිළියක, ලේඛිකාවක, අධ්‍යක්ෂවරියක සහ නිෂ්පාදකවරියක ලෙස කටයුතු කලාය
1982දී පටන්,  උතුරු කැරොලයිනාවේ,  වින්ස්ටන්-සේලම්හී,  වේක් ෆොරස්ට් විශ්වවිද්‍යාලයේ ඇය උගැන්වූ අතර, එහි ඇමරිකානු අධ්‍යයනයන් පිළිබඳ පළමු ජීවිතාන්තය තෙක් රෙනෝල්ඩ්ස් මහාචාර්යපදවිය ඉසිලුවාය
සිවිල් අයිතිවාසිකම් ව්‍යාපාරයෙහි සක්‍රීය සාමාජිකාවක වූ ඇය, මාටින් ලූතර් කිං, කණි
සහ මැල්කම් එක්ස් සමගින් කටයුතු කලාය
1990 ගණන් වල පටන්, කථිකාචාර්ය මණ්ඩලයේ ඇය වසරකට පෙනී සිටීම් 80 කට සහභාගී වූ අතර, අසූ වියැති වන තුරුම මෙය අනුගමනය කළාය
1993දී, ජනාධිපති බිල් ක්ලින්ටන්ගේ දිවුරුම් දීමේ උත්සවයේදී, ඈන්ජලෝ විසින් ඇයගේ කාව්‍යය "ඔන් ද පල්ස් ඔෆ් මෝර්නිං" (1993) ගායනා කල අතර, මෙය නිසා, 1961දී  ජෝන් එෆ්. කෙනඩිගේ දිවුරුම් දීමේ උත්සවයේදී රොබට් ෆ්‍රොස්ට්  විසින් සිදු කලාට පසු දිවුරුම් දීමේ උත්සවයකදී පාඨනයක් කල පළමු කිවිඳිය වූවාය
අයි නෝ වයි ද කේජ්ඩ් බර්ඩ් සිංස් යන ප්‍රකාශනය හා සමගින්, ඈන්ජලෝ විසින් ඇයගේ පුද්ගලික ජීවිතයේ කරුණු ප්‍රසිද්ධ සංවාදයට භාජනය කළාය
කළු ජාතිකයන් සහ ස්ත්‍රීන් පිළිබඳ නියෝතියක ලෙසින් ඇය ගෞරවයට පත් වූ අතර, ඇයගේ කෘතීන් විසින් කළු ජාතීන්ගේ සංස්කෘතිය ආරක්ෂා කෙරුණු බව සැලකුණි
සමහරක් එජ පුස්තකාල වලින් ඇයගේ පොත් තහනම් කිරීමට ප්‍රයත්න දැරුවද, ඇයගේ කෘතීන් පාසැල් සහ විශ්වවිද්‍යාලයන්හී පුළුල් ලෙසින් භාවිතා විය
ඈන්ජලෝගේ ප්‍රධාන කෘතීන් නම් කෙරුණේ ස්වයං-චරිතාපදාන ප්‍රබන්ධ ලෙසින් වුවද, බොහෝ විචාරකයෝ ඒවා ස්වයං-චරිතාපදාන ලෙසින් වර්ගීකරණය කළහ
එහි ප්‍රභේදය විචාරණය, වෙනස්කිරීම, සහ පුළුල් කිරීම ඔස්සේ ස්වයං-චරිතාපදානයන්හී පොදු ආකෘතිය අභියෝගයට ලක්කිරීමට ඇය  සිතාමතාම ප්‍රයත්නයක් දැරුවාය
ඇයගේ පොත් කේන්ද්‍රගතව ඇත්තේ වර්ගවාදය, තදාත්ම්‍යය, පවුල සහ, සංචාරය වැනි තේමා මතය
ජීවිතය සහ  වෘත්තිය

මුල් වසර කිහිපය
මාගරීට් ජොන්සන්, 1928, අප්‍රේල් 4 දිනදී,  සෙන්ට් ලුවිස්, මිසරිහීදී, උපත ලද්දේ, ද්වාරිකයෙක් සහ  නාවුක ආහාරවේදියෙක් වූ බේලි ජොන්සන් සහ සාත්තු සේවිකාවක සහ කාඩ් බෙදන්නියක වූ විවියන් (බැක්ස්ටර්) ජොන්සන් හට දාවය
ඈන්ජලෝගේ වැඩිමහල් සොහොයුරා වූ, බේලි කණි
විසින්, මාගරීට් හට අපනාමයක් ලෙසින් "මයියා" යන්න ව්‍යුත්පන්න කර ඇත්තේ, "මයි" හෝ "මයිය සිස්ටර්" යන්නන් වෙතිනි
ඈන්ජලෝ තුන් හැවිරිදි සහ ඇයගේ සොහොයුරා හතර හැවිරිදි වත්ම, ඔවුන්ගේ දෙමව්පියන්ගේ "ඛේදජනක විවාහය" කෙළවර වූ අතර, ඔවුන්ගේ පිතෘ පාර්ශව ආච්චී වූ ඇනී හෙන්ඩර්සන් සමග විසීම සඳහා,  ඔවුන්ගේ පියා විසින්,  ස්ටෑම්ප්ස්, ආකැන්සාස් වෙත, ඔවුන්ව තනිව දුම්රියෙන් යැවීය
එකල අප්‍රිකානු-ඇමරිකානුවන් මුහුණ දුන් කටුක ආර්ථික තත්ත්වයට "විස්මයජනක ව්‍යතිරේකයක්" සපයමින් මහා අවපාතය සහ දෙවන ලෝක යුද්ධය තුලදී ඈන්ජලෝගේ ආච්චි මූල්‍යමය  වශයෙන් සමෘද්ධිමත් වූයේ, ඇය සතුවූ සාමාන්‍ය ගබඩාව වෙතින් ඇය විකුණුවේ ජනතාවට අවශ්‍ය මූලික වෙළෙඳ ද්‍රව්‍යයන් නිසාද  "ඇය විසින් ඥානවන්ත සහ අවංක ආයෝජන" සිදු කල බැවිනුත්ය
සතර වසරක් ගත වෙත්ම, දරුවන්ගේ පියා "කිසිදු පෙර දැනුම් දීමකින් තොරව ස්ටෑම්ප්ස් වෙත පැමිණි අතර" සෙන්ට් ලුවිස්හී ඔවුන්ගේ මවගේ භාරකාරිත්වයට දරුවන් යළි පමුණවන ලදි
අට හැවිරිදි වත්ම, ඇයගේ මව සමග ජීවත්වූ ඈන්ජලෝ, ලිංගික අපයෝජනයට ලක්ව දූෂණය වූයේ, ෆ්‍රීමන් නමැති, ඇයගේ මවගේ පෙම්වතා අතිනි