Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
එබැවින් කියවන්නා OR හෝ AND  හැඩයන්ම විශේෂයෙන් සැලකීමට පුරුදු නොවිය යුතු නමුත් දක්වන ‘සත්‍ය’ තාර්කික ශ්‍රිතය නිශ්චය කර ගැනීමට ප්‍රදානයේ හා ප්‍රතිදානයේ බුබුළු සැලකිය යුතු ය
තවත් විශේෂ ද්වාර දෙකක් වනුයේ විශේෂ  OR හෝ XOR  ශ්‍රිතය හා එහි ප්‍රතිලෝමය විශේෂ NOR හෝ XNOR ය
විශේෂ OR ද්වාරයේ ශ්‍රිත සත්‍ය වනුයේ ප්‍රදානයන් දෙකේ අගයන් එකිනෙකට වෙනස්  වන විට හා අගය කුමක් වුවත් අගයන් දෙක සමාන විට අගය අසත්‍ය වීමෙනි
ප්‍රදානයන් දෙකකට වැඩි ප්‍රමාණයක් ඇති විට , ඔත්තේ අගයන් ප්‍රමාණයක් ප්‍රදානයේ වූ විට සත්‍ය  ප්‍රතිදානයක් ලැබේ
ප්‍රායෝගික භාවිතයේ දී මෙම ද්වාර , සරල තාර්කික ද්වාර කිහිපයක් සංයුක්ත කිරීමෙන් සාදාගනියි
ආශ්‍රිත
 Logic gate
ප්‍රකාශ විද්‍යාව , පදාර්ථ සමග ආලෝකයේ අන්තර් ක්‍රියා හා ආලෝකයේ ගතිගුණ හා ආලෝකයේ හැසිරීම විස්තර කරන විද්‍යාව යි
ප්‍රකාශ විද්‍යාව ප්‍රකාශ සංසිද්ධි විස්තර කරයි
ප්‍රකාශ විද්‍යා ක්ෂේත්‍රය සාමාන්‍යයෙන් දෘශ්‍ය , අධෝරක්ත හා පාරජම්බුල ආලෝකයේ හැසිරීම අධ්‍යයනය කරයි
කෙසේ නමුත් ආලෝකය විද්‍යුත් චුම්භක තරංගයක් නිසා , X - කිරණ , ක්ෂුද්‍ර තරංග, ගුවන් විදුලි තරංග  හා වෙනත් ආකාරවල විද්‍යුත් චුම්භක විකිරණවල ද ආලෝකය ඒ හා සමාන සංසිද්ධි සිදු වන අතර එවැනි ම සංසිද්ධි ආරෝපිත අංශු කදම්භ වලද සිද්ධ වේ
ප්‍රකාශ විද්‍යාව බොහෝ දුරට විද්‍යුත් චුම්භකත්වයේ උපක්ෂේත්‍රයක් ලෙස සැලකිය හැකි ය
සමහර ප්‍රකාශ සංසිද්ධියක් ආලෝකයේ  ක්වොන්ටම් ස්වභාවය මත රදා පවතී
නමුත් බහුතරයක් වූ ප්‍රකාශ විද්‍යා සංසිද්ධි ආලෝකයේ විද්‍යුත් චුම්භක  තරංගයක් ලෙස සලකා මැක්වෙලීගේ සමීකරණය භාවිතයෙන් පැහැදිලිකල හැකි ය
ප්‍රකාශ විද්‍යා ක්ෂේත්‍රයටම  අයිති වූ  අනන්‍යතාවක්, සමාජයක් (සංසදයන්) හා සංවාදයන් පවතී
ක්ෂේත්‍රයේ ශුද්ධ විද්‍යා දශාවන් නිතරම ප්‍රකාශ විද්‍යාව බොහෝ විට ප්‍රකාශ ඉංජිනේරු විද්‍යාව ලෙස හඳුන්වයි. ප්‍රකාශ ඉංජිනේරු විද්‍යාවේ යෙදීම් ප්‍රදීපන ඉංජිනේරු විද්‍යාව නම් වන ප්‍රදීපන පද්ධති නිරූපිත වශයෙන් සම්බන්ධ වේ
මෙම එක් එක් නීතීන් ඒවායේ යෙදීම් තාක්ෂණික කුසලතාවයන්, නාභිගත කිරීම (නාභිය), වෘත්තිය අනුබද්ධ කිරීම්වල දී තරමක් වෙනස් වීමට නැඹුරු වේ
බොහෝ ප්‍රකාශ ඉංජිනේරු විද්‍යාවේ මෑත කාලීන නව්‍යකරණ‍යන් ෆෝටෝන විද්‍යාව හා දෘෂ්ටි ඉලෙක්ට්‍රෝන විද්‍යාව ලෙස බොහෝ විට වර්ග කරයි
මෙම ක්ෂේත්‍ර හා ප්‍රකාශ විද්‍යාව අතර සීමාවන් බොහෝ විට අපැහැදිලි වන අතර වචන ‍ලෝකයේ විවිධ කොටස් සහ කර්මාන්තවල විවිධ ප්‍රදේශවල එම අර්ථය වෙනස් ලෙස භාවිතා කරයි
සත්‍ය ලෝකයේ යෙදීම්වලට ආලෝකයේ විද්‍යාත්මක යෙදීම් පුළුල් නිසා , ප්‍රකාශ විද්‍යාවේ කොටස් හා ප්‍රකාශ විද්‍යා ඉංජිනේරු විද්‍යාව ඉතා සංකීර්ණ හික්මවීම ඇති කිරීමට නැඹුරු වී ඇත
ප්‍රකාශ විද්‍යාව විදුලි ඉංජිනේරු විද්‍යාව , භෞතික විද්‍යාව, මනෝ විද්‍යාව , වෛද්‍ය විද්‍යාව (විශේෂයෙන් අක්ෂි විද්‍යාව හා දෘෂ්ටිමිතිය) සහ තවත් දෑ අන්තර්ගත බොහෝමයක් නීතීන් ආශ්‍රිත කොටසකි
අමතරව , ප්‍රකාශ විද්‍යාවේ හැසිරීම පිළිබඳ අතිශය සම්පූර්ණ විස්තරය භෞතික විද්‍යාවට අනුව, බොහෝ ප්‍රශ්න අනවශ්‍ය ලෙස අවුල්වන නිසා සුවිශේෂ සුළු කළ මාදිලි භාවිතා කරයි
මෙම සීමිත මාදිලි සම්බන්ධ නොමැති හැසිරීම නොසලකා හරිමින් සහ/හෝ සැළකිලි පද්ධතියට අනාවරණය කරගත නොහැකි ප්‍රකාශ සංසිද්ධි උප කුලක ප්‍රමාණවත්ව විස්තර කරයි
පැරණි ප්‍රකාශ විද්‍යාව
ක්වන්ටම්  ප්‍රකාශ විද්‍යාව දියුණුවට පත්වීමට පෙර ප්‍රධාන වශයෙන් ආලෝකය සඳහා පැරණි විද්‍යුත් චුම්භකත්වය හා එහි  ඉහළ සංඛ්‍යාත සන්නිකර්ෂණයේ  යෙදීම් ප්‍රකාශ විද්‍යාවට  අන්තර්ගත විය
පැරණි ප්‍රකාශ විද්‍යාව ප්‍රධාන කොටස්  දෙකකට බෙදනු ලබයි
ඒවා ජ්‍යාමිතික ප්‍රකාශ විද්‍යාව  හා භෞතික ප්‍රකාශ විද්‍යාවයි.

ජ්‍යාමිතික ප්‍රකාශ විද්‍යාව හෝ කිරණ ප්‍රකාශ විද්‍යාව මගින් විස්තර කරනුයේ කිරණ ආකාරයේ සිදුවන ආලෝකයේ ප්‍රචාරණයයි
අසමාන මාධ්‍යයන් දෙකක් හමුවන අතුරු   මුහුණතේ දී ආලෝක කිරණ මුල් ගමන් මඟින් අපගමනය වන අතර වර්තන අංකය එහි පිහිටුමේ ශ්‍රිතයක් වන විටදී ආලෝක කිරණයක පථය වක්‍ර විය හැක
ජ්‍යාමිතික ප්‍රකාශ විද්‍යාවේ ‘කිරණය’ යනු සැබෑ ප්‍රකාශ තරංගවල තරංග පෙරමුණට ලම්භකව ඇති සංකල්පීයමය රේඛාවකි
සැබෑ තරංගයක මුහුණත ප්‍රචාරණය වන ආකාරය සඳහා ජ්‍යාමිතික ප්‍රකාශ විද්‍යාව මගින් නීති සපයයි
මෙහිදී අප මතක තබාගත යුතු වන්නේ එය ප්‍රකාශ විද්‍යාව සැලකිය යුතු සරළ කිරීමක් වන අතර විවර්තනය හා ධ්‍රැවීකරණය වැනි වැදගත් ප්‍රකාශ විද්‍යා ආචරණ ගණනය කෙරෙහි මෙය අසමත් බවයි.

සමාන්තරාක්ෂ සන්නිකර්ෂණය හෝ ‘කුඩා කෝණික සන්නිකර්ෂණය’ යෙදීම තුළින් තව දුරටත් ජ්‍යාමිතික ප්‍රකාශ විද්‍යාව සරළ කරනු ලැබේ
එවිට ප්‍රකාශ උපාංග හා ප්‍රකාශ පද්ධති සරළ න්‍යාස මගින් විස්තර කිරීමට හැකි පරිදි ඒවායේ ගණිතමය හැසිරීම රේඛීය බවට පත්වේ
මෙය ප්‍රතිබිම්භය  හා වස්තු සඳහා ආසන්න / අනුරූප පිහිටීම හා විශාලනය වැනි ප්‍රකාශ පද්ධතියක  පළමු පෙළ  ගුණාංගයක් සෙවීම සඳහා භාවිතා කරන ගවුසියානු ප්‍රකාශ විද්‍යාව හා සමාන්තරාක්ෂ කිරණ අනුරේඛන තාක්ෂණයන් සඳහා මග පෙන්වයි.  ගවුසියානු කදම්භ ප්‍රචාරණය යනු ලේසර් කදම්භ වැනි සමචාරී විකිරණයන් සඳහා වඩාත් නිරවද්‍ය ආකෘතියක් ලැබෙන පරිදි සමාක්ෂ ප්‍රකාශ විද්‍යාව වැඩි දියුණු කිරීමෙන් තනා ගත්තකි
ලේසර් කදම්භයක් දුර සමග විසිරී යන ප්‍රමාණය හා කදම්බය නාභිගත කිරීමෙන් ලද හැකි අවම විශාලත්වය වැනි දෑ නිවැරදි ගණනය කිරීම සඳහා විවර්තන සංසිද්ධීන් නිවැරදිව ගණනය කළ හැකි වන පරිදි තවදුරටත් සමාන්තරාක්ෂ සන්නිකර්ෂණය මත පදනම්ව මෙය නිර්මාණය කර තිබේ
මෙලෙස ගවුසියානු කදම්භ ප්‍රචාරණය ජ්‍යාමිතික හා භෞතික ප්‍රකාශ විද්‍යාවන් අතර වූ හිඩැස පුරවාලයි
භෞතික ප්රකාශ විද්‍යාව හෙවත් තරංග ප්‍රකාශ විද්‍යාව හයිජන්ගේ මුලධර්ම මත ගොඩනගන අතර තරංගයේ විස්තාරය හා කළාව යන දෙකම යොදා ගනිමින් ප්‍රකාශ පද්ධතියක් තුළ සංකීර්ණ තරංග පෙරමුණේ පැතිරීයාම ආදර්ශනය කරයි
පරිගණකය භාවිතයෙන් මෙම තාක්ෂණය ඔ‍ස්සේ විවර්තනය , නිරෝධනය , ධ්‍රැවීකරණය මෙන්ම අප්‍රේරණය සහ වෙනත් සංකීර්ණ ආචරණයන් සලකමින් සංඛ්‍යාත්මක ගණනය කිරීම් කළ හැකිය
එහෙත් තව දුරටත් සන්නිකර්ෂණයන්  භාවිතා කෙරේ
‍එහෙයින් මෙය ආලෝකයේ ප්‍රචාරණය පිළිබඳ වූ පූර්ණ සෛද්ධාන්තික විද්‍යුත් චුම්භක තරංගවාදය නොවේ
එවැනි පූර්ණව සෛද්ධාන්තික විද්‍යුත් චුම්භක තරංගවාදයට එකඟ ආකෘතීන් සඳහා පරිගණක සැකසුම් ශක්තිය විශාල ලෙස අවශ්‍ය වන බැවින් බොහෝ ගැටළු සඳහා එවැනි ආකෘතියක් යොදා ගැනීම වර්තමානයේ පවා අපහසු වේ
නමුත් සමහර කුඩා පරිමාණ ගැටළු මෙවන් පූර්ණ ආකෘති ඇසුරින් අධ්‍යයනය කළ හැක
ජ්‍යාමිතික දෘෂ්ටි විද්‍යාව 
ආලෝක කිරණවල වර්තනය සහ වර්තනය පිළිබඳ ජ්යාමිතික නිරූපණය
ජ්‍යාමිතික ප්‍රකාශ විද්‍යාව හෝ කිරණ ප්‍රකාශ විද්‍යාව , ආලෝකයේ චලිතය විස්තර කරන්නේ සරල රේඛාවල ගමන් කරන "කිරණ" ලෙස වන අතර, ඒවායේ චලිතයන් යාබද පරිසරයන් දෙකක් අතර සංක්‍රාන්ති පෘෂ්ඨයේ වර්තන සහ වර්තන නීති මගින් බලපෑම් ඇති කරයි
මෙම නීති ආනුභවිකව සොයා ගන්නා ලද අතර 984  දක්වා දිවෙන අතර අද දක්වා දෘෂ්‍ය සංරචක සහ උපකරණ නිෂ්පාදනයේදී භාවිතා වේ
ඒවා පහත පරිදි ලැයිස්තුගත කළ හැකිය
ආලෝක කදම්භයක් විනිවිද පෙනෙන පරිසර දෙකක මායිම් මතුපිටකට පහර දෙන විට, එය පරාවර්තනය වූ සහ වර්තන කදම්භයකට බෙදේ
විකර්ෂණය පිළිබඳ නීතියේ සඳහන් වන්නේ පරාවර්තනය වූ කදම්භය සිදුවීම් තලය මත පිහිටා ඇති අතර විකර්ෂණයේ කෝණය සිදුවීම් කෝණයට සමාන වේ
වර්තන නීතියේ සඳහන් වන්නේ වර්තන කදම්භය සිද්ධි තලය මත පිහිටා ඇති බවත්, වර්තන කෝණයේ සයින් සිද්ධි කෝණයෙන් බෙදූ කෝණය නියත බවත්ය
["] 

මෙහි n යනු ඕනෑම ද්‍රව්‍ය පරිසරයක් සඳහා සහ ආලෝකයේ ඕනෑම වර්ණයක් සඳහා නියතය වේ
උල්ලංඝනය දර්ශකයක් ලෙස හැඳින්වේ
ආලෝකයේ වර්තන සහ වර්තන නියමයන් ලබා ගන්නේ ආලෝකය ලක්ෂ්‍ය දෙකක් අතර ගමන් කරන මාර්ගය කෙටිම කාලයකින් ගමන් කළ හැකි මාර්ගය බව පවසන ෆර්මැට් මූලධර්මය මගිනි
භෞතික විද්‍යාව
ප්‍රකාශ විද්‍යාව
භෞතික විද්‍යාව යනු පදාර්ථවල විද්‍යාව හා ඒවායේ චලන සහ එසේම ඒවායේ අවකාශය හා කාලය පිළිබඳ හදාරන  විද්‍යාව ය
මෙහි බලය , ශක්තිය , ස්කන්ධය හා ආරෝපණය වැනි සංකල්ප සමග ගනුදෙනු කරනු ලැබේ
එලෙසම පරමාණුවේ සිට විශ්වය දක්වාම විහිදුණු පුළුල් වූ විශයකි
විශ්වයේ සිදුවන්නාවූ සියලුම ක්‍රියාවලීන් වල තැනුම් ඒකකය භෞතික විද්‍යාවයි.
භෞතික විද්‍යාවේ ප්‍රගමනයන් බොහෝ විට තාක්ෂණික අංශයට පරිවර්තනය වන අතර සමහර විට අනෙකුත්  විද්‍යාවන්ට බලපෑම් කරන අතර ඒ වගේම ගණිතය හා දර්ශන විද්‍යාවට ද එසේ වේ
ස්වභාවික සංසිද්ධි ඇසුරින් නව නිපැයුම් බිහිකර එදිනෙදා ජීවිතය පහසු කර ගැනීමට භෞතික විද්‍යාව මූලික වේ
ආලෝක කිරණයක් කිසියම් පෘෂ්ඨයක වැදී ආපසු හැරී එම මාධය්ය තුලම වෙනත් දිශාවකට ගමන් කිරීම ආලෝක පරාවර්තනයි

දර්පණ ගුණ කිරණ හා ඒවායේ පරාවර්තනය 
ආලෝකයේ දර්පණ ගුණ පරාවර්තනය හෝ විසරණය (ප්‍රතිබිම්භයක් නොසාදයි
ශක්ති පමණක් රඳවා ගනී) විය හැකි අතර එය අන්තර් මුහුණෙහිම ස්වභාවය මත රදා පවතී
තවදුරටත් අන්තර් මුහුණත පාර විද්‍යුත් - සන්නායක හෝ පාරවිද්‍යුත් - පාරවිද්‍යුත් මාධ්‍යයක් නම් පරාවර්තිත කිරණයේ කලාව පිළිවෙලින් යටිකුරු හෝ යටිකුරු නොවේ
දර්පණ ගුණ පරාවර්තනය 
 
දර්පණයක් දර්පණ ගුණ ආලෝක පරාවර්තනය සදහා වඩාත් පොදු ආකෘතියක් සපයන අතර පරාවර්තනය සැබවින්ම සිදුවන ලෝහ ආලේපණය ඉදිරිපස වීදුරු තහඩුවකින් සමන්විත වේ
ලෝහ තුළ කුඩා ගැඹුරකින් ඔබ්බට තරංග ප්‍රචාරණය වීම වැළැක්වීමෙන් පරිවර්තනය වැඩි කරයි
ජලය හෝ වීදුරු වැනි විනිවිද පෙ‍ෙනන මාධ්‍යවල මතුපිටින්ද පරාවර්තනය සිදු විය හැක
සටහනේ PO ආලෝක කිරණය O ලක්ෂ්‍යයේ දී සිරස් දර්පණය හමුවන අතර OQ යනු පරාවර්තිත කිරණයයි
O ලක්ෂ්‍යය තුළින් දර්පණයට අභිලම්බකව ප්‍රක්ෂේපණය කරන මනඃකල්පිත රේඛාව අභිලම්බය පතන කෝණය ӨI හා පරාවර්තිත කෝණය θr ලෙස අපට මැනිය හැක පරාවර්තන නීතියේ සදහන් පරිදි QI = ӨR වේ
වෙනත් වචනයකින්, පතිත කෝණය පරාවර්තිත කෝණයට සමාන වේ
ජල පෘෂ්ඨයේ දී කළු ට්‍රිගර්ෆිෂ් පරාවර්තනය වී පෙනීම සත්‍ය වශයෙන්ම මෙය පුර්ණ අභ්‍යන්තර පරාවර්තනය නිසා සිදුවේ
සත්‍ය වශයෙන්ම දී ඇති වර්තනාංකයක් සහිත මාධ්‍යයක සිට වෙනස් වාර්තනාංකයක් ඇති මාධ්‍යයකට ආලෝකය ගමන් කිරීමේ දී ආලෝකයේ පරාවර්තනය සිදුවිය හැක
බොහෝ අවස්තා වල දී ආලෝකයේ එක්තරා ප්‍රමාණයක් අන්තර් මුහුණතින් පරාවර්තනය වන අතර ඉතිරිය වර්තනය වේ
මායිමක් හමුවන ආලෝක කිරණයක් සදහා මැක්ස්වෙල්ගේ සමීකරණයෙන් ලබා ගන්නා ෆෙරස්තෙල් හෝ සමීකරණය විසදීමේ දී එය දී ඇති අවස්ථාවක දී කෙතරම් පරාවර්තනය වන්නේ ද යන්න සොයා ගැනීමට භාවිතා කල හැක පතිත කෝණය එහි අවධි කෝණය වන විට ගහන මාධ්‍යයක දී ආලෝකයේ පුර්ණ අභ්‍යන්තර පරාවර්තනය සිදුවේ
බහුලවම භාවිතාවන ක්‍රම වේදයන් ගෙන් පරාවර්තනය විය නොහැකි තරංග නාභිගත කිරීමේ අදහසක් ලෙස පුර්ණ අභ්‍යන්තර පරාවර්තනය භාවිතා කරයි
X කිරණ අණ්වීක්ෂ්‍යය, තරංග සදහා අභිසරණ උමගක් නිර්මාණය කිරීමෙන් ගොඩනගා ඇත
මෙම උමං නලයේ පෘෂ්ඨය සමග කුඩා කෝණ වලින් තරංග අන්‍යෝන්‍ය වශයෙන් බලපවත්වන නිසා ඒවා නාභි ලක්ෂ්‍ය දෙසට පරාවර්තනය වේ
(හෝ ‍උමං නල මුහුණත සමග නැවතත් බලපවත්වා, අවසානයේ දී නාභියේ වූ පරීක්ෂක වස්තුවක් වෙතට එල්ලවේ
) X කිරණ මෙහිදී අදහස් කරන පරාවර්තකය තුළින් පහසුවෙන් ගමන් කරන නිසා සම්මත පරාවර්තක ප්‍රයෝජනවත් නොවේ
බාහිර මාධ්‍යයකට වඩා ගහන ද්‍රව්‍යයක (ඉහළ වර්තනාංකයේ ඇති) ආලෝකය පරාවර්තනය වන විට එය 1800 ක කලට වෙනසක් සිදු වේ
සංසන්දනයේ දී, අඩු ගහන පහළ වර්තන අංකයක් ද්‍රව්‍යයක් කලාව වෙනස් නොකොට ආලෝකය පරාවර්තනය කරයි
මෙය සිහින් පටල ප්‍රකාශ විද්‍යා ක්ෂේත්‍රයේ දී වැදගත් මුල් පරාලයක් වේ
වක්‍ර මුහුණතක දී දර්පණ ගුණ පරාවර්තනය මගින් විශාලිත හෝ කුඩා ප්‍රතිබිම්භයතක් සාදන අතර මෙම වක්‍ර දර්පණවලට ප්‍රකාශ බලයක් ඇත
මෙවැනි දර්පණවලට ගෝලීය හෝ පරාවලීය මුහුණක් තිබේ
විද්‍යාව
භෞතික විද්‍යාව
ඝන ද්‍රව්‍ය පිළිබඳයාන්ත්‍ර විද්‍යාව, භෞතික විද්‍යාව සහ ගණිතය යන ක්ෂේත්‍රයන්ගේ උපක්ෂත්‍රයක් වන අතර එහිදී බාහිර ක්‍රියා යටතේ ඝන පදාර්ථකය් හැසීරීම අධ්‍යනය කෙරේ
මෙහි සලකා බැලෙන බාහිර ක්‍රියා සඳහා බාහිර බල, උෂ්නත්ව විචලන, සහ සිදුකෙරෙන විස්ථාපන ආදිය උදාහරණවේ
සමම ක්ෂේත්‍රය සන්තත යාන්ත්‍ර විද්‍යාව නම් වඩාත් විශාල ක්ෂේත්‍රයට අයත් කොටසක් වේ
නිදහසේ පවතින ඝන වස්තුවකට නිෂ්චිත හැඩයක් පවතින අතර ප්‍රත්‍යාබල හේතුවෙන් එහි හැඩය වෙස්වේ
මෙහිදී වස්තුවේ හැඩය එහි මුල් ස්වරූපයෙන් අපගමනය වීම විරූපනය ලෙස හැඳින්වේ
විරූපනය මුල් ප්‍රමාණයට දරණ අනුපාතය වික්‍රියාව නම් වේ
යොදනු ලබන ප්‍රත්‍යබලය ප්‍රමාණවත් තරම් අඩු අගයක් වේ නම් (නැතහොත් යොදනු ලබන වික්‍රියාව ප්‍රමාණවත් තරම් කුඩා වේ නම්) සිළුම ඝන ද්‍රව්‍ය පාහේ වික්‍රියාව  යොදනු ලබනප්‍රත්‍යා බලයට සෘජුව සමානුපාතික වන පරිදි හැසිරේ
මෙම අවස්ථාවට අනුරූප සමානුපාතික නියතය ප්‍රත්‍යස්ථතා මාපාංකය හෙවත් යං මාපාංකය නම් වේ
තවද මෙම විරූපණ කලාපය රේඛීය ප්‍රත්‍යස්ථතා කලාපය ලෙස හැඳින්වේ
ප්‍රධාන මාතෘකා 

ඝන ද්‍රව්‍ය ප්‍රත්‍යාබලයන්ට ප්‍රතිචාර දක්වන ආකාර පිළිබඳ සම්මත ආකෘති කිහිපයක් ඇත
ප්‍රත්‍යස්ථ - රේඛීය ප්‍රත්‍යස්ථ ද්‍රව්‍ය රේඛීය ප්‍රත්‍යස්ථතා සමීකරණය මගින් විස්තර කල හැක
හුක් නියමයට අනුකූල වන දුන්නක් සාමාන්‍ය ප්‍රත්‍යස්ථ වස්තුවක ඒකමාන, රේඛීය ආකාරයවේ
අර්ථ දැක්වීම අනුව ප්‍රත්‍යාබලය ඉවත් කල විට වස්තුවේ ප්‍රථ්‍යස්ථ විරූපනය ඉවත්ව එය නැවත මුල් තත්වයට පත්වේ
දුස්ස්‍රාවී ප්‍රත්‍යාස්ථ - මෙම වර්ගයට අයත් වන්නේ පරිමන්දනයද දක්වන ප්‍රත්‍යස්ථ ද්‍රව්‍යවේ
මේවා මත බල යොදන විට හා බල ඉවත් කරන විට පරිමන්දනයට එරෙහිවද යම් කාර්යයක් කල යුතුය
මෙම කාර්යය ද්‍රව්‍යය තුලදී තාපය බවට පරිවර්තනය වේ
මේ හේතුවෙන් ප්‍රත්‍යා බල- වික්‍රියා වක්‍රයේ මන්දාගත පුඩුවක් හට ගනී
සුවිකාර්ය (ප්ලාස්ටික්) - ප්‍රත්‍යා බලය කිසියම් අගයක් (අවනති ප්‍රත්‍යා බලය) ඉක්මවූ විට ඊට ප්‍රතිචාර වශයෙන් ස්ථිරවම හැඩය වෙනස් කරගන්නා ද්‍රව්‍යවේ
පොදු ව්‍යවහාරයේ “ප්ලාස්ටික් “ ලෙස හැඳින්වෙන ද්‍රව්‍ය මෙම ගුණ දක්වන හෙයින් ඒවාට එම නම ලැබී ඇත
යෙදූ බලය ඉවත්කලද සුවිකාර්ය විරූපනය ඉවත් නොවේ
කෙසේ නමුත් අවනති අගය දක්වා වන ප්‍රත්‍යස්ථ විරූපනය සාමාන්‍යයෙන් ඉවත් වේ
ඝන ද්‍රව්‍ය පිළිබඳ යාන්ත්‍ර විද්‍යාව ප්‍රායෝගිකව වඩාත් බහුලව භාවිතා වන අවස්ථාවක් ලෙස ඉයුලර් - බර්නූලි කදම්භ සමීකරණය හැඳින්විය හැක
ප්‍රත්‍යාබල, වික්‍රියා සහ ඒවා අතර සම්බන්ධ විස්තර කිරීම සඳහා ඝන ද්‍රව්‍ය පිළිබඳ යාන්ත්‍ර විද්‍යාවේදී ආතානක බහුලව භාවිතාවේ
සාමාන්‍යයෙන් ඝන ද්‍රව්‍ය පිළිබඳ යාන්ත්‍ර විද්‍යාවේදී ප්‍රත්‍ය බල හා වික්‍රියා අතර සම්බන්ධයන් රේඛීය ආකෘති ඇසුරින් දක්වනු ලැබේ (රේඛීය ප්‍රත්‍යස්ථතාව බලන්න)
කෙසේ නමුත් තාත්වික පදාර්ථ/ද්‍රව්‍ය ‍ෙබාහෝ විට රේඛීය නොවන හැසිරීමක් පෙන්වයි.

ප්‍රත්‍යාබල, වික්‍රියා සහ ඒවා අතර සම්බන්ධය පිළිබඳ වඩාත් නිශ්චිත අර්ථ දැක්විම සඳහා “ද්‍රව්‍යවල දෘඩ බව“ නම් ලිපිය බලන්න
සුපිරි සන්නායකතාව යනු සමහරක් ද්‍රව්‍යයවල, සාමාන්‍යයෙන් අතිශයින්ම පහළ උෂ්ණත්වලදී පමණක් හටගන්නා, තථ්‍ය ලෙසින් ශූන්‍ය විද්‍යුත් ප්‍රතිරෝධයක් සහ අභ්‍යන්තර චුම්භක ක්ෂේත්‍රයේ නිෂේධනය (මෙයිස්නර් ආචරණය) මගින් ලාක්ෂණික වන සංසිද්ධියකි
හෙයික් කැමලිං ඔනෙස් විසින් 1911 දී මෙය සොයාගන්නා ලදි
අයස්චුම්කත්වය හා පරමාණුක වර්ණාවලී රේඛාවන් සේම, සුපිරි සන්නායකතාවය යනු ක්වොන්ටම් යාන්ත්‍රික සංසිද්ධියකි
මෙය සම්භාව්‍ය භෞතික විද්‍යාවෙහි "පරිපූර්ණ සන්නායකතාවය"ක් ලෙසින් සලකා ලුහු කොට සරළව අවබෝධ කර ගත නොහැක
උෂ්ණත්වය පහළ බැසීමත් සමගම ලෝහ සන්නායකයක විද්‍යුත් ප්‍රතිරෝධතතාව ක්‍රමයෙන් අඩුවේ
කෙසේ නමුත් තඹ හා රිදී වැනි සාමාන්‍ය සන්නායකයන් විෂයයෙහිදී, අපද්‍රව්‍ය හා වෙනත් දෝෂ පැවතීම හේතුවෙන් ප්‍රතිරෝධකතාව පහළ බැසීම කෙරෙහි අවම සීමාකාරී අගයක් පැනවේ
නිරපේක්ෂ ශූන්‍යය ආසන්නයේ දී පවා සැබෑ තඹ සාම්පලයක් ශූන්‍ය නොවන ප්‍රතිරෝධයක් පෙන්වයි. අනෙක් අතට සුපිරි සන්නායකයකදී, ඉහත දෝෂ තිබියදී පවා, "අවධි උෂ්නත්වය"ට පහළ අගයක් දක්වා සිසිල් කල වහාම, එහි ප්‍රතිරෝධය එක්වරම ශූන්‍යය අගයක් දක්වා පහත වැ‍ටේ
සුපිරි සන්නායක කම්බි පුඩුවක් තුළින් ගලන විදුලි ධාරාවකට බල සැපයුමක් නොමැතිව අත්‍යන්තව නොනැසී පැවතිය හැකිය
ටින් හා ඇලුමිනියම් වැනි සරළ මූලද්‍රව්‍යයන්, බොහෝ ලෝහමය මිශ්‍රණයන් සහ සමහරක් අධි-මාත්‍රිත අර්ධ සන්නායකයන් ඇතුළු, පුළුල් පරාසයකට අයත් ද්‍රව්‍ය සමූහයක සුපිරි සන්නායකත්වය ඇතිවේ
රන් හා රිදී වැනි උච්ච ලෝහයන් හී මෙන්ම අයශ් චුම්බකිත ලෝහයන් හි ශ්‍රද්ධ සාම්පලයන් තුලදීද, සුපිරි සන්නායකතාවය ඇති නොවේ
අධි-උෂ්නත්ව සුපිරි සන්නායකයන් ලෙසින් හැඳින්වෙන, කෙල්වින් 90 කට වැඩි අවධි උෂ්නත්වයන් සහිත, කියුප්‍රේට්-පෙරොව්ස්කයිට් සෙරමික් ද්‍රව්‍යයන් කුලයක්, 1986 දී සොයාගැනීමත් සමගම, විවිධ හේතූන් නිසා, සුපිරිසන්නාකතාවය පිළිබඳ උනන්දුව සහ පර්යේෂණ ක්‍රියාවලිය ප්‍රාණවත් පෙළඹවීමකට ලක් විය
ශුද්ධ පර්යේෂණ මාතෘකාවක් ලෙස ගත් කල, මෙම ද්‍රව්‍යයන් නියෝජනය කලේ වත්මන් මත වාදයන් විසින් පැහැදිලි නොකෙරුනු නව සංසිද්ධියකි
ආර්ථික වශයෙන්-වැදගත් ද්‍රව නයිට්‍රජන් හි තාපාංකය (කෙල්වින් 77) අභිබවන්නාවූ හා, එබැවින්ම සාක්ෂාත් කරගැනුම පහසුවන උෂ්ණත්වයන් හි පවා, සුපිරි සන්නායක තත්ත්වය ළඟා කර ගැනුමට ඇති හැකියාව නිසාවෙන්, විශේෂයෙන් දැනට වඩා අධික අවධි උෂ්ණත්වයක් සහිත ද්‍රව්‍යයන් සොයාගතහොත්, සාධ්‍ය වාණිජමය නියැලුම් බොහෝ සංඛ්‍යාවක් භාවයක් ඉස්මතු වී දිස්වන්නට විය
සුපිරි සන්නායකවල යෙදීම්

සුපිරි සන්නායකතා චුම්භක දැනට සොයාගෙන ඇති ප්‍රබලතම  විද්‍යුත් චුම්භක අතරට අයත් වේ
ඒවා මැග්ලෙව් දුම්රි හා  NRI, NMR යන්ත්‍රවල භාවිතා‍වන අතර අංශු ත්වරකවල අංශු ගමන් පථ හැසිරවීම සඳහා භාවිත‍ා වේ
එසේම ඒවා චුම්භක විභේදනය සඳහා භාවිතා වන අතර එහිදී දුබල වශයෙන් චුම්භක ගුණ දරන අංශු චුම්භක ගුණ රහිත අණු සමූහයකින් වෙන්කර ගැනීම සිදු වේ
මෙය සායම් කර්මාන්තයේ දී භාවිතා වේ
සුපිරි සන්නායක සංඛ්‍යාංක පරිපථ (digital circuits) නිර්මාණය කිරීමටද භාවිතා වේ
(මෙය - සීඝ්‍ර ඒක ස්‍රාව ක්වොන්ටම තාක්ෂණය අනුසාරයෙන් සිදු කෙරේ) තවද මේවා මූලික ජංගම දුරකථන  උපපොළවලදී RF (ගුවන් විදුලි සංඛ්‍යාත) සහ ක්ෂුද්‍ර තරංග පෙරහන් සඳහා කථන මූල ස්ථානවල භාවිතා වේ
සුපිරි සන්නායක SQUID හි ( සුපිරි සන්නායක ක්වොන්ටම නිරෝදන උපකරණ) නිපැයුම් ඒකකවන ජෝසප්සන් (Joshepson) සන්ධි නිර්මාණයට යොදා ගනී
මේවා දැනට පවතින සංවේදීම  චුම්භකමාන වේ
ජෝසප්සන් උපකරණ ශ්‍රේණියක් අන්තර්ජාතිකව සම්මත ‘වොල්ටය’ අර්ථ දැක්වීම සඳහා භාවිතා කෙරේ
ක්‍රියාත්මක කරන ආකාරය මත පදනම්ව ජෝසප්සන් සන්ධිය ප්‍රෝටෝන අනවරකයක් සේ හෝ මිශ්‍රකයක් සේ භාවිතා කළ හැක
සාමාන්‍ය තත්ත්වයේ සිට සුපිරි සන්නායක තත්ත්වයට සංක්‍රමණය වන විට ඇති වන විශාල ප්‍රතිරෝධ වෙනස ඉතා අඩු උෂ්ණත්ව වලට අදාල භෞතික විද්‍යාවේ ක්ෂුද්‍ර කැලරිමීටර ප්‍රෝටෝන අනාවරකවල  උෂ්ණත්ව මාපක නිර්මාණයට භාවිතා කෙරේ
HTS මත පදනම් වූ උපකරණවල සාපේක්ෂ කාර්යක්ෂමතාව ප්‍රමාණය හා බර නිසා ඇතිවන වාසි සහගත තත්වයන් ඒ සඳහා වැය කළ යුතු වියදමට සාපේක්ෂව ප්‍රයෝජනවත් වන අවස්ථාවන් ආශ්‍රීතව සුපිරිසන්නායක ආශ්‍රීත නව වෙළඳ පොළවල් ඇතිවෙමින් පවතී
ඉහළ ක්‍රියාකාරිත්වයක් සහිත පරිණාමක, බලශක්ති ගබඩා කරණ උපකරණ, විදුලි බලශක්ති සම්ප්‍රේෂක, විදුලි මෝ‍ටර් (උදා - රථවාහන ප්‍රචාලනයට, වැක් දුම්රිය හා මැග්ලෙච් දුම්රිවල මෙන්) චුම්භකමය ෂාවුම් උපකරණ හා විදුලි දෝෂ විද්‍යුත්ධාරා සීමා කරන උපකරන ආදිය නිපදවීම සඳහා සුපිරි සන්නායක අනාගතයේ දී භාවිතා කළ හැකි බව විශ්වාස කෙරේ
කෙසේ නමුත් සුපිරි සන්නායකතාව චාලන චුම්භක ක්ෂේත්‍ර සඳහා සංවේදී වන අතර ඒ නිසා ප්‍රත්‍යාවර්ථක ධාරා මත පදනම් වූ භාවිතා දියුණු කිරීමට වඩා දුෂ්කර වේ
ආශ්‍රිත 

විද්‍යුතය
සුපිරි සන්නායකතාව
භෞතික විද්‍යාව තුළ සංකල්ප
Spintronics
උෂ්ණත්වය උණුසුම හා සීතල හඟවන පද්ධතියක වූ භෞතික ගුණයකි
උණුසුම් දේවල්වල සාමාන්‍යයෙන් වඩා ඉහළ උෂ්ණත්වයක් පවතී
විශේෂයෙන් උෂ්ණත්වය යනු ද්‍රව්‍යයකට අදාල ගුණාංගයකි
උෂ්ණත්වය යනු තාප ගති විද්‍යාවේ ප්‍රධාන පරාමිතීන්වලින් එකකි
අන්වීක්ෂීය පරිමාණය මත උෂ්ණත්වය අර්ථ දක්වනුයේ සුචලන අංකයට පද්ධතියේ තනි අංශුවක අන්වීක්ෂීය චලිතයේ සුචලනය අංක 1ට මධ්‍යන්‍ය චාලක ශක්තිය ලෙසයි
මහේක්ෂ පරිමාණයේ දී උෂ්ණත්වය යනු අද්විතීය භෞතික ගුණයක් වන අතර එය තාපජ ස්පර්ශක තබා ඇති වස්තු දෙකක් අතර තාපය ගැලීමේ දිශාව නිර්ණය කරයි
තාප ගැලීමක් සිදු නොවේ නම් වස්තු දෙකට සමාන උෂ්ණත්වයන් පවතී
එසේ නොමැති නම් උණුසුම් වස්තුවේ සිට සිසිල් වස්තුව දෙසට තාපය ගලා යයි
මෙම මූලික සංකල්පයන් දෙක පිළිවෙලින් තාපගති විද්‍යාවේ ශුන්‍යාදී නිය‍මයේ සහ තාප ගති විද්‍යාවේ දෙවන නියමයේ සදහන් කෙ‍ෙරයි
ඝන සදහා මෙම අන්වික්ෂීය චලිතයන් යනු ප්‍රධාන වශයෙන් ඝනය තුළ ඒවායේ පරමාණු ඒවායේ මධ්‍ය පිහිටීම වටා සිදුකරන කම්පනයයි
ඒක පරමාණුක උච්ච වායු සදහා අන්වීක්ෂීය චලිතයන් යනු සංඝටක වායු අංශුවල උත්තාරණ චලිතයන් වේ
බහු පරමාණුක වායු සදහා කම්පන හා වෘත්තයක චලිතයන් දෙකම ඇතුළත් විය යුතුය
විවිධ වූ උෂ්ණත්ව පරිමාණවලින් ක්‍රමාංකිත උෂ්ණත්වමාන මඟින් උෂ්ණත්වය මනිනු ලැබේ
ලෝකයේ බොහෝ රටවල (එක්සත් ජනපදය , ජැමෙයිකාව හා තවත් රටවල් කිහිපයක් හැර) බහුලව උෂ්ණත්ව මැනීම සදහා සෙල්සියස් පරිමාණය භාවිතා කරයි
විද්‍යාත්මක ලෝකයේ දී (එක්සත් ජනපදය ඇතුළත්ව) සෙල්සියස් පරිමාණය භාවිතයෙන් උෂ්ණත්වය මනින අතර තාපගතික උෂ්ණත්වය කෙල්වින් පරිමාණය භාවිතයෙන් මනිනු ලබයි
මෙහිදී සෙල්සියස් උෂ්ණත්වය කෙල්වින් උෂ්ණත්වය මගින් ගත් කළ oK = -273.150C හෝ නිරපේක්ෂ ශූන්‍ය වේ
එක්සත් ජනපදයේ උසස් තාක්ෂණික ඉංජිනේරු ක්ෂේත්‍රවල ද සෙල්සියස් හා කෙල්වින් පරිමාණ යොදා ගැනේ
කෙසේ නමුත් එක්සත් ජනපදය යනු තවමත් බහුතරයක් ගෘහස්ත ජනතාව , කර්මාන්ත හා කාළගුණික කටයුතු හා රජය විසින් ෆැරන්හයිට් අංශක උෂ්ණත්ව පරිමාණය භාවිතා කරන අවසාන ප්‍රධානතම රටයි
එක්සත් ජනපදයේ වෙනත් ඉංජිනේරු ක්ෂේත්‍රවලදී යෙදෙන , දහනය වැනි තාපගති විද්‍යාවට සම්බන්ධ කාර්යයන්වලදී රැන්කින් පරිමාණය (වෙනස් කළ ෆැරන්හයිට් පරිමාණය) භාවිතා කරයි
උෂ්ණත්වයේ ශූන්‍යාදී නියමය අර්ථ දැක්වීම
බහුතරයකට උෂ්ණත්වය නම් සංකල්පය පිළිබඳ මූලික වැටහීමක් තිබෙන නමුත් එහි විධිමත්  අර්ථ කථනය තරමක් සංකීර්ණ වේ
විධිමත් අර්ථකතනය දෙසට හැරීමට ප්‍රථම අප තාප සමතුලිතය පිළිබඳ සංකල්පය සලකා බලමු
පරිමාවන් දරන පද්ධතීන් යුගලක් එකිනෙක හා තාපජව ස්පර්ශ කළ විට පද්ධති යුගලෙහිම ගුණාංගවල වෙනස්කම් සිදුවීමට බොහෝ විට ඉඩ කඩ තිබේ
මෙම වෙනස්කම් පද්ධති අතර තාපය සංක්‍රමණය වීම නිසා ඇතිවේ
තවත් තාප සමතුලිතතාවයට පත්වීම සඳහා තවදුරටත් වෙනස්වීම් සිදු නොවන තත්වයකට පත්විය යුතුය
උෂ්ණත්වය අර්ථ දැක්වීම සඳහා තාපගති විද්‍යාවේ ශූන්‍යාදී නියමය පදනම් කරගත හැක
ඉන් සඳහන් වන්නේ A හා B නැමැති පද්ධති දෙකක් එකිනෙක සමඟ තාපජ සමතුලිතයේ පවතී නම් ද තවත් සහ තෙවන C නම් පද්ධතියත්  සමග ද A  පද්ධතිය තාප සමතුලිතයේ පවතී නම්  ද එවිට B හා C  පද්ධති දෙක ද එකිනෙක තාප සමතුලිතයේ පවතී
(තාප සමතුලිතය යනු සංක්‍රාම්‍ය සම්බන්ධයක් වේ
තවදුරටත් එය සමතුලිත සම්බන්ධයකි) මෙය සිද්ධාන්තයන්ට වඩා නිරීක්ෂණ මත පදනම් වූ ප්‍රත්‍යක්ෂ මූල සිද්ධාන්තයකි
A , B හා C  අන්‍යෝන්‍යව තාප සමතුලිතයේ වන බැවින් එය මෙම සෑම පද්ධතියකම යම් පොදු ගුණාංගයක් පවතී යැයි සැලකීමට හේතු පවතී
මෙම ගුණාංගයට උෂ්ණත්වය යැයි කියනු ලැබේ
සාමාන්‍යයෙන් අභිමත පද්ධතීන් යුගලක් තාපජ සමතුලතතාවයේ පවති ද සහ ඒ අනුව ඒවා එකම උෂ්ණත්වයක් දරයි ද යන්න පරීක්ෂා කිරීමට එවන් පද්ධති යුගලක් අතර තාපජ සම්බන්ධයක් ඇති කිරීම ප්‍රායෝගික නොවේ
තවද එසේ වී නම් අපට තනා ගත හැක්කේ උෂ්ණත්වය සඳහා ක්‍රමාසූචක පරිමාණයක් පමණි
එමනිසා යම් සමුද්දේශ පද්ධතියක වූ ගුණාංගයක් මත උෂ්ණත්ව පරිමාණයක් ගොඩනැගීම වැදගත් වේ
එවිට එම සමුද්දේශ පද්ධතියේ වූ ‍ගුණාංගයන් පදනම් කරගෙන මිනුම් උපකරණයක් ක්‍රමාංකනය කළ හැකි අතර එය වෙනත් පද්ධතිවල උෂ්ණත්වය මැනීම සඳහා භාවිතා කළ හැක
එවැනි සමුද්දේශ   පද්ධතියක්  ලෙස නියත පරිමාවක් ගත හැක
සර්වත්‍ර වායු නියමය මගින් වායුවක පීඩනයේ හා පරිමාවේ ගුණිතය සෘජුව උෂ්ණත්වයට සමානුපාතික වන බව කියැවේ
(1)

මෙහි T  යනු උෂ්ණත්වය ද n යනු වායු මවුල සංඛ්‍යාව ද R  යනු වායු නියතය ද වේ
ඒ අනුව වායුවේ අනුරූප  පීඩනය හා පරිමාව මත පදනම් වූ උෂ්ණත්ව පරිමාණයක් පහත ලෙස අර්ථ දැක්විය හැක
කෙල්වින්වලින් උෂ්ණත්වය 1m3  භාජනයක අඩංගු වායු මවුලයක පීඩනය 8.31 න් බෙදූ විට ලැබෙන අගයට සම වේ
ප්‍රායෝගික භාවිතයේ දී මෙවැනි වායු උෂ්ණත්ව මානයක් එතරම් සුදුසු නොවේ
නමුත් වෙනත් මිණුම් උපකරණ ක්‍රමාංකනය කිරීම සඳහා මෙවන් පරිමාණයක් යොදා ගත හැක
පීඩනය, පරිමාව හා ද්‍රව්‍ය මවුල සංඛ්‍යාව යන සියල්ල නෛසර්ගිකවම ශුන්‍යයට සමාන හෝ ඊට වඩා වැඩි බව මතකයේ තබා ගැනීම වැදගත් වේ
මින් හැගවෙන්නේ උෂ්ණත්වය ද ශූන්‍යයට සමාන හෝ විශාල විය යුතු බවයි. වායුවක උෂ්ණත්වය  ශූන්‍ය වීමට පෙර එය දියර බවට ඝනීභවනය වීමට පෙළඹෙන බැවින් ප්‍රායෝගික අවස්ථාවක දී නිරපේක්ෂ ශූන්‍යය මැනීම සඳහා වායු තාපමානය ප්‍රයෝජනයට ගැනීමේ හැකියාව නොමැත
නමුත් පවතින උෂ්ණත්වයට කෙතරම් අංශක සංඛ්‍යාවක් පහළින් නිරපේක්ෂ ශූන්‍යය ඇත්දැයි (1) වන සමීකරණය ක්‍රියාත්මක වන උෂ්ණත්ව පරාසයේ සිට තක්සේරු  කර ගැනීමට හැකි වේ
උෂ්ණත්ව පරිමාණ සැසඳීම

උෂ්ණත්ව පරිමාණ භාවිතයේ නොමැති ඇති අතර ඓතිහාසිකව පමණක් වැදගත් වේ
සාමාන්‍ය මිනිස් ශරීර උෂ්ණත්වය 36.80C  +   0.70C  හෝ 98.20F +  1’30F  වේ
පොදු වශයෙන් දෙනු ලබන අගය මත 98.60F  යනු 19වන ශතවර්ෂයේ ජර්මානු සම්මතයට වූ 370C සඳහා වූ සරල පරිවර්තනයකි
ඒ සමඟම පිළිගත හැකි පරාසයක් සඳහන් කර නොමැති  බැවින් එය අනවශ්‍ය නිරවද්‍යතාවකින් යුතුව ප්‍රකාශ කර ඇතැයි කිව හැකිය
මෙහි විවිධාකාර මිනුම්වල ලැයිස්තුවක් ඇත
වායුවල උෂ්ණත්වය
පරිපූර්ණ වායුවක් සඳහා වූ ගති විද්‍යා ප්‍රමේයන් වායු පද්ධතියේ පරමාණුවල මධ්‍ය‍ක චාලක ශක්තිය උෂ්ණත්වය අදාල කිරීමට සංඛ්‍යාන යාන්ත්‍ර විද්‍යාව භාවිතා කරයි
මෙම මධ්‍යක ශක්තිය අංශුවේ ස්කන්ධය මත රඳා නොපවතින අතර මෙය බොහෝ පුද්ගලයන්ට පහසුවෙන් තේරුම්ගත නොහැකි සේ පෙනේ
උෂ්ණත්වය වායුවක අංශුවල මාධ්‍යයක චාලක ශක්තියට පමණක් සම්බන්ධ වේ
සෑම අංශුවකටම මධ්‍යයකට අනුරූපවන හෝ නොවන ඊට ම අදාල වූ ශක්තියක් පවතී
ඕනෑම වායුවක අංශුවල ශක්තියේ ව්‍යාප්තිය (සහ වේගයේ) මැක්ස්වෙල් බෝල්ට්ස්මාන් ව්‍යාප්තිය මගින් ලබාදේ
පරිපූර්ණ වායුවක උෂ්ණත්වය එහි මධ්‍යයක චාලක ශක්තියට සම්බන්ධවන ආකාරය පහත සමීකරණය මගින් පෙන්වයි. 

මෙහි k = nR (n = මවුල ගණන R සර්වත්‍ර වායු නියතය)

ඒක පරමාණුවක වායුවක දී  චාලක ශක්තිය වන්නේ 

(අණු වැනි වඩා සංකිර්ණ ව්‍යුහවල චාලක ශක්තිය ගණනය කිරීම මදක් වැඩිපුරව ඇති බව සිහි තබා ගන්න
අතිරේක සුචලන අංකයක් (ස්වතන්ත්‍ර ප්‍රමාණය)  ඇති බැවින් අණුක භ්‍රමණය හෝ කම්පන ඇතුළත් විය යුතුය
)

තාපගතික විද්‍යාවේ දෙවන නියමයෙන් කියා සිටින්නේ එකිනෙක අන්තර්ක්‍රියා සිදුකරමින් පවතින විට එම පද්ධති දෙකම එකම අංශුවක මධ්‍යනය ශක්තියකට ලඟාවේ
(එනම් එකම උෂ්නත්වයකට) විවිධ ස්කන්ධ සහිත අංශු මිශ්‍රණයක කුඩා අංශු වලට වඩා අඩු වේගයකින් බරම අංශු චලනය වන නමුත් එයට ද කුඩා අංශුවලට සමාන මධ්‍යයක ශක්තියක් ඇත
නියෝන් පරමාණුවක් ඒ හා සමානම චාලක ශක්තියකින් යුතු හයිඩ්‍රජන් අණුවකට සාපේක්ෂව සෙමින් චලනය වේ
වේගයෙන් චලිත වන ජල අණු අතර රේණු අංශු සෙමින් බ්‍රවුනීය චලිතයේ යෙදේ
ඔක්ලහොමා , (Oklahoma) රාජ්‍ය විශ්ව විද්‍යාලය මගින් සිදු කර ඇති මෙහි දෘශ්‍යමය නිරූපණය මෙය වඩාත් පැහැදිලි කරයි
වෙනස් ස්ක්නධවලින් යුතු අංශුවලට වෙනස් ප්‍රවේග ව්‍යාප්ති ඇත
නමුත් පරිපූර්ණ වායු නියමය නිසා මධ්‍යන්‍ය එකම අගයක් ගනී
උෂ්ණත්වය
තාපගති විද්‍යාව
උත්තාරණ හෝ වක්‍ර රේඛීය චාලනය යනු පරාවක්‍රයක් දිගේ අවකාශයේ චලනය වන ලක්ෂයක වූ චලිතය පිළිබඳ විස්තර කිරීමකි
මෙම පථය රේඛීයව හෝ ප්‍රක්ෂිප්ත චලිතයේ පෙනෙන පරිදි වක්‍ර විය හැකිය
උත්තාරණ චලිතය තේරුම්  ගැනීම සඳහා ප්‍රධාන සංකල්ප තුනක් අවශ්‍ය වේ
විස්ථාපනය-මූල ලක්ෂ්‍යය හා විස්ථාපිත ලක්ෂය අතර කෙටිම දුර වේ
මූල ලක්ෂ්‍යය යනු නිරීක්ෂකයා විසින් අර්ථ දක්වන ලද ඛණ්ඩාංක පද්ධතියක දී (0,0) ලක්ෂ්‍යයයි
විස්ථාපනයට විශාලත්වයක් ( දුර) හා දිශාවක් යන දෙකම තිබෙන බැවින් එය දෛශිකයක් වන අතර එම දෛශිකයේ ආරම්භක ලක්ෂ්‍යය මූල ලක්ෂ්‍යය ද අග්‍ර ලක්ෂ්‍යය විස්තාපිත ලක්ෂය ද වේ
ප්‍රවේගය-	කාලයට සාපේක්ෂව විස්ථාපනය වෙනස් වීමේ සීඝ්‍රතාවයයි
එනම්, කාලය සමග අංශුවක විස්ථාපනයේ වෙනස් වීමයි
ප්‍රවේගය ද දෛශිකයක් වේ
නියත ප්‍රවේගයක් සදහා සෑම ඒකීය කාලයකදී ම ප්‍රවේග දෛශකයේ දිග චලනය වන ලක්ෂ්‍යයේ විස්ථාපනයට (එකම දිශාවට) එකතුවේ
ක්ෂණික ප්‍රවේගය (කාලයේ ක්ෂණයක දී ප්‍රවේගය)  ලෙස අර්ථ දක්වයි. මෙහි ds  යනු ඉතා කුඩා විස්ථාපනයක් ද dt  යනු කාලයේ ඉතාමත් කුඩා ගලායෑමක් ද වේ
මධ්‍යක ප්‍රවේගය (යම්කිසි කාලයක් තුළ ප්‍රවේගය)  ලෙස අර්ථ දක්වයි. මෙහි Δs යනු විස්ථාපනයේ වෙනස හා  Δt  යනු විස්ථාපන වෙනස සිදුවීමට ගත වූ කාලයයි
ත්වරණය	-කාලයට සාපේක්ෂව ප්‍රවේග වෙනස් වීමේ සීඝ්‍රතාවයයි
ත්වරණය ද දෛශිකයක් වේ
ප්‍රවේගයේදී මෙන්ම ත්වරණයේදී ද ත්වරණය  නියත නම් සෑම ඒකීය කාලයක් තුළදීම ත්වරණ දෛශිකයේ දිග (එකම දිශාවට) ප්‍රවේගයට එකතු වේ
ප්‍රවේගයේ වෙනස් වීම (දෛශිකයක්) දන්නේනම් ත්වරණය එයට සමාන්තර වේ
ක්ෂණික ත්වරණය (කාලයේ ක්ෂණික මොහොතක දී ත්වරණය) 

ලෙස අර්ථ දක්වයි. මෙහි dv  යනු ඉතාමත් කුඩා ප්‍රවේග වෙනසක් ද  dt යනු ඉතාමත් කුඩා කාලයේ ගලායාමක් ද වේ
මධ්‍යක ත්වරණය (යම්කිසි කාලයක් තුළ ත්වරණය) 

ලෙස අර්ථ දක්වයි. මෙහි  Δv යනු ප්‍රවේගයේ වෙනස ද Δt යනු ප්‍රවේග වෙනස වූ කාල අන්තරය ද වේ
ත්වරණය නියත විට එයට ඒකාකාර ත්වරිත චලිතයක් සිදු කළා යැයි කියනු ලැබේ
මෙවැනි අවස්ථාවක දී වස්තුවක චලිතය විස්තර කිරීමට සමීකරණ හතරක් භාවිතා කළ හැක
කලනය සමග සමීප  අය මෙම සමීකරණය ආරම්භක අගයන් ගැටළුවක් ලෙස හඳුනාගනු ඇත
ත්වරණය (a)  නියතයක් නිසා එය කාලය (t)  ට සාපේක්ෂව අනුකලනය කිරීමෙන් ප්‍රවේග වෙනස ලබා දෙයි
ආරම්භක ප්‍රවේගය (v0)  මෙයට එකතු කිරීමෙන් අවසාන ප්‍රවේගය (v)  ලබාදේ
ඉහත සමීකරණය යොදාගනිමින් ප්‍රවේගය v සඳහා ආදේශ කිරීමෙන් මෙය ලබාගත හැක
මෙහි S විස්තාපනය වේ
මධ්‍යකය පිළිබඳ අර්ථ දැක්වීම හා මධ්‍යක ප්‍රවේගය කාලයෙන් ගුණ කළ විට  විස්ථාපනය සමාන වන බව භාවිතයෙන් මෙම සමීකරණය ලබා ගත හැක
org/wiki/Kinematics#Translational_motion
බුද්ධගයා හි පිහිටාඇති මහාබෝධි විහාරය (බුද්ධගයා විහාරය ලෙස ශ්‍රී ලංකාවේ භාවිතා වේ) යනු  බුදුරජාණන් වහන්සේවූ සිද්ධාර්ථ ගෞතමයන්, බුද්ධත්වයට පත්වූ ස්ථානයවූ බුද්ධගයාවෙහි පිහිටි බෞද්ධ විහාරයකි
බුද්ධ ගයාව පිහිටා ඇත්තේ  ඉන්දියාවේ,  බිහාර ප්‍රාන්තයේ, පට්නා නගරයේ සිට කිමී 96 (සැතපුම් 60) පමණ ඈතිනි
විහාරය පසෙකින්, එහි බටහිර පසට වන්නට, පූජනීය  බෝධි වෘක්ෂය පිහිටා ඇත
පාලි ත්‍රිපිටකයෙහි, මෙම ස්ථානය හැඳින්වෙන්නේ බෝධිමන්ද ලෙසින් වන අතර, එහි ඇති ආරාමය බෝධිමන්ද විහාරය වේ
මහාබෝධි විහාර භූමිය පිළිබඳ බෞද්ධ ජනප්‍රවාද 
බෞද්ධ අටුවා ලියවිලි අනුව, බුද්ධගයාවෙහි බෝධි වෘක්ෂය පිහිටි ස්ථානය සියළු  බුදුවරුන් සඳහා පොදු වෙයි
ජාතක කථාවන් අනුව, එය පෘථිවියෙහි නාභිය නිර්මාණය කරන අතර , බුද්ධත්වයට පත්වීමෙහි මහා බරපතල බව වෙන කිසියම් ස්ථානයකින් හෝ දරා ගැනුමට නොහැකි බව කියැවේ
මෙම ස්ථානයෙහි බෝ වෘක්ෂයක් නොවැඩෙන අවස්ථාවකදී, බෝධි වෘක්ෂය අවට රාජකීය ක්‍රොෂ් එකක දුරක් වන තුරු කිසිම පැලෑටියක්, තණ ගසක් හෝ නොවැවෙන බවත්, සුමුදු වැලි වලින් පිරි රිදී තැටියක් වැනිව සුමුදු වනු බවත් පැවසේ
මෙම භූමි භාගය වට කොට තණ, වැල් සහ වෘක්ෂ පමණක් පවතින බවත් පැවසේ
මෙම පෙදෙසට මෑත අහසින් වුවද කිසිවෙකුට ගමන් කල නොහැකි බවද ශක්‍රයාට වුවද එසේ කල නොහැකි බවද කියැවේ
කල්පාන්තයෙහිදී ලෝකය විනාශවන කල්හී, අවසානයට අතුරුදහන් වන ස්ථානය බෝධිමන්ද වේ
ලෝකය නැවත පැවතීමට ආරම්භ වන විට, හටගන්නා පළමු දෙයද එය වේ
එය  දර්ශනපථයට ගෙන ඒම සඳහා, එහි නෙළුමක් මතු වන අතර, එවන විට ඇරඹුනු කල්පයෙහි බුදු කෙනෙකු ඉපදීම සිදුවීමට තිබේ නම්, බුදුවරුන් ගණන අනුව, නෙළුම පුෂ්ප දරන බව කියැවේ
ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේ විෂයෙහි, එතුමාණන්ගේ බෝධි වෘක්ෂය එතුමාණන් උපත ලද දිනයෙහිදී පැණ නැග ඇත
ඉතිහාසය

බුද්ධාගමෙහි උන්නතිය 
සාම්ප්‍රදායික කතාන්තර වලට අනුව, ක්‍රියුපෙ 530, ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේ, තවුසකු ලෙසින් චාරිකාවෙහි යෙදෙමින් සිටියදී, ඉන්දියාවෙහි  ගයා නගරය අසල, ෆල්ගු නදිය ආශ්‍රිත ආරණ්‍ය ගං තෙරට පිවිසි සේක
එහිදී පීපුල් (ෆිකස් රිලිජිඕසා හෝ පූජනීය ඇහැටු), පසුව බෝධි වෘක්ෂය ලෙසින් හැඳින්වීමට ඇරඹුනු,  වෘක්ෂයක් යට එතුමා භාවානුයෝගීව වැඩසිටියේය
බෞද්ධ ධර්ම ග්‍රන්ථයන්ට අනුව, තුන් දිනකට හා තුන් රාත්‍රියකට පසුව, සිද්ධාර්ථ ගෞතමයන් ‍බුද්ධත්වයට එළඹ එතුමන් පිළිතුරු අපේක්‍ෂා කල ගැටළු වලට විසඳුම් වටහා ගත්හ
මහාබෝධි විහාරය තැණුනේ එම ස්ථානය සණිටුහන් කරනු වස්ය
බුදුන් වහන්සේ අනතුරුව පැමිණි සති හත තුළ එම ස්ථානය අවට භාවනා කරමින් සහ තම අත්දැකීම් මෙනෙහි කරමින් කල් ගත කළ සේක
වර්තමාන මහා බෝධි විහාරයේ ස්ථාන කිහිපයක් මෙම සති හත ගත කළ ස්ථාන වශයෙන් විශේෂ කොට පෙන්වා දී තිබේ
පළමු සතිය ගත කරන ලද්දේ බෝරුක් සෙවණේය
දෙවැනි සතිය එක් තැනකට වී හිටි ඉරියව්වෙන් නොසෙල්වී බෝරුක දෙස බලා සිටි සේක
මෙම ස්ථානය අනිමිස ලෝචන ස්තූපයෙන් සලකුණු වේ
මෙය මහා බෝධි විහාර සංකීර්ණයේ ඊසාන දෙසින් පිහිටා ඇත
එම ස්ථානයේ බෝ රුක දෙස එක එල්ලේ බලා සිටින බුදු හිමියන්ගේ ප්‍රතිමාවක්ද පිහිටුවා ඇත
අනිමිසලෝච ස්තූපය හා බෝධිය අතර බුදුන් වහන්සේ සක්මන් කළ බව කියනු ලැබේ
පුරා වෘත්ත අනුව එම මාර්ගයෙහි නෙළුම් මල් පැන නැංග බව සඳහන් වේ
මෙම ස්ථානය අද හැඳින්වෙන්නේ රත්න චන්ක්‍රම යනුවෙනි
ගොඩනැගීම
කි
පූ 250 දී පමණ එනම් බුදුන් වහන්සේ බුදු වීමෙන් අවුරුදු 250 කට පමණ පසු බෞද්ධ අධිරාජයෙකු වූ අශෝක අධිරාජයා බුද්ධගයාව නැරඹීමට පැමිණ ඇත
ඔහුගේ අදහස වූයේ එම ස්ථානයේ ආශ්‍රමයක් කරවීමයි
ඔහු තැනවූ ආරාමයේ කොටසක් වශයෙන් දියමන්ති සිංහාසනයක් (වජ්‍රාසනයක්) තනවන ලද්දේ බුදුන් වහන්සේ බුද්ධත්වයට පත් වූ නිශ්චිත ස්ථානය සතිමුහන් කිරීමේ උත්සාහයක් වශයෙනි
මහා බෝධි විහාරයේ ආරම්භකයා අශෝක රජතුමා ලෙස සලකනු ලැබේ
පරිහාණිය
සුදුහන් වරුන්ගේ සහ මොහොමඩ් බින් කාසිම්ගේ  මුස්ලිම් ආක්‍රමණ නිසා බුද්ධාගමට අනුග්‍රහය දැක්වූ රජ පරම්පරාවල පරිහාණිය සමග බුද්ධාගමද පරිහානියට ලක් විය
අර්ධද්වීපයේ ඊසාන පෙදෙස් පාලන අධිරාජ්‍ය පැවති කාලයේ නැවත විශාල පුණර්ජීවනයක්  ඇති විය
(දැනට විහාරය පිහිටුවා ඇත්තේ මෙම පෙදෙසේය
) 8 වෙනි සහ 12 වෙනි ශත වර්ෂවල රජවරුන්ගේ පාලන කාලය තුළ මහායාන බුද්ධාගම පුනර්ජීවනයක් ලැබීය
හින්දු සේන රජ පරම්පරාව විසින් පාල රජවරුන් පරාජය කිරීමෙන් පසු බුද්ධාගමේ තත්වය නැවන පරිහාණියට පත් වූ අතර නැත්තටම නැති වීමේ තත්වයක තිබුණි
12 වෙනි ශත වර්ෂය කාලයේ බුද්ධගයාව සහ ආසන්න ප්‍රදේශ මුස්ලිම් හමුදා ආක්‍රමණයට ලක් විය
විහාරයේ ප්‍රතිසංස්කරණ කටයුතු නොකෙරුණි
සම්පූර්ණයෙන්ම වාගේ එය අතහැර දමනු ලැබිණ
16 වෙනි ශත වර්ෂයේ ශන්කරාචාර්ය මාත් නම් ශිව ආශ්‍රමයක් බුද්ධගයා ආසන්නයේ පිහිටුවනු ලැබීය
අනතුරුව ගත වූ සියවස් කීපයකට පසු එම ආශ්‍රමයේ අධිපතියා නොහොත් මහන්ත් එම ප්‍රදේශයේ ප්‍රධාන ඉඩම් හිමියා විය
ඔහු මහාබෝධී විහාර භූමියේ අයිතිය ඔහුගේ බව කියා සිටියේය
නැවත ගොඩනැංවීම

1880 දශකයේදී එවකට ඉන්දියාවේ බ්‍රිතාන්‍ය රජය ශ්‍රීමත් ඇලෙක්සැන්ඩර් කනිංහැම්ගේ  මග පෙන්වීම යටතේ විහාරය නැවත ගොඩනැංවීමේ කටයුතු ආරම්භ කළේය
කෙටි කලකට පසු 1891 දී ශ්‍රී ලාංකේය බෞද්ධ නායකයෙකුවූ අනගාරික ධර්මපාල තුමා විහාරයේ භාරකාරත්වය බෞද්ධයන්ට ලබා ගැනීම සඳහා ව්‍යාපාරයක් ආරම්භ කළේය
මහන්තාගේ විරෝධය මේ සඳහා එල්ල විය
1949 දී එම ව්‍යාපාරය මදක් සාර්ථක විය
එම අවස්ථාවේදී මහන්තා යටතේ තිබුණු විහාර පාලනය බිහාර් රජයට පැවරුණි
එම රජය විසින් විහාරය පාලනය කිරීමට කමිටුවක් පත් කරන ලදී
කමිටුවට නව දෙනෙක් ඇතුළත් වූහ
සභාපතිද ඇතුළුව කමිටුවේ වැඩි ප්‍රමාණයක් හින්දුවරුන්ගෙන් සමන්විත විය යුතු බවට නීති පනවා තිබුණි
මෙම පාලනය යටතේ මහාබෝධියෙහි පළමු ප්‍රධාන හිමි වූයේ අනගාරික මුනින්ද්‍ර නම් වූ බෙංගාල ජාතික භික්ෂුවකි
ඔහු මහාබෝධි සංගමයේ ක්‍රියාකාරී සමාජිකයෙක් විය
මහාබෝධි විහාරය පිළිබද මතභේදය
මහාබෝධි විහාරයේ භාරකාරත්වය හා කළමනාකාරිත්වය පිළිබඳ හින්දු හා බෞද්ධාගමිකයන් අතර කීපවරක්ම මතභේද හට ගැනිනි
2005 අගෝස්තු මාසයේ ‍ මහාබෝධි විහාරයේ ඇතුළත පිහිටි පූජාසනයක ශුද්ධ ජලය පූජා කීරිම සඳහා ඇතුල් වීමට තැනු භාරතීය ජනතා පක්ෂ (BJP) සමාජීකයන් පිරිසක් පොලීසිය විසින් නවත්වන ලදී
BJP සමාජීකයන් පැවසුවේ විහාරය තුළ ඇති පූජාසනය ශිව ලිංගයක කොටසක් විය හැකි බැවින්, හින්දුන්ට පන්සලට ඇතුල් වී වැඳුම් පිඳුම් කිරීමට අවසර ලබා දිය යුතු බවය
නමුත් මහාබෝධි විහාරික භික්ෂුන් වහන්සේලා පැවසුවේ මෙම සිද්ධිය බුදුරජාණන් වහන්සේ විෂ්ණු දෙවියන්ගේ අවතාරය බවට ඇති හින්දු මතය නිසා විහාරයේ බලය ලබා ගැනීමට සිදු කරන හින්දු ජාතිවාදයේ කොටසක් බවයි. තවදුරටත් උන්වහන්සේලා පැවසුවේ ශීව ලිංගයක් ලෙස හඳුන්වන කොටස සැබවින්ම බුද්ධ ප්‍රතිමාවක කැඩි ගිය පාදමක් බවයි.

2006 දී බෝධි වෘක්ෂයේ අත්තක් ඉවත් කර එය තායිලන්තයේ ධනවත් ගැණුම්කරුවෙකු විහාරයේ ‍ජ්‍යෙෂ්ඨ කළමනාකාරිත්වයේ සහයද ඇතුව විකුණු බවට චෝදනාවක් එල්ල විය
විහාරයේ හිටපු ලේකම්වරයෙකු වන කාලිචරන් යාදෙව් මෙම චෝදනාව ප්‍රතික්ෂේප කරමින් මෙම අත්ත විහාරයේ උද්භිද විද්‍යාඥයන්ගේ උපදෙස් පරිදි සිදුකරන ලද කප්පාදුවකට අනුව මීට බොහෝ කලකට පෙර ඉවත් කරන ලද්දක් බව පැවසීය
රාජ්‍ය නියෝජිතයෝ ද වෘක්ෂයේ පෙර වසරවල සිට ඡායාරූප ඉදිරිපත් කරමින් බෝධි වෘක්ෂය අලුතින් කපා දැමීමකට හෝ හානියකට ලක්වී නැති බවට ප්‍රකාශ කළෝය
තවදුරටත් බිහාර් ප්‍රාන්තයේ ලේකම්තුමාට බෝධි වෘක්ෂය පරික්ෂා කිරීමට අවශ්‍ය කටයුතු සකස් කරන ලදී
අරුප් බ්‍රහ්මචාරී නම් හින්දු පූජකතුමා විහාරයේ කළමනාකාරිත්වය දරන්නන්ගේ පෞද්ගලික මුල්‍ය තත්වය හා විහාරයේ ගිණුම් පරික්ෂා කරන ලෙස ඉල්ලීමක් ඉදිරිපත් කළේය
ඔහු විහාරයේ ජ්‍යෙෂ්ඨ කළමනාකාරිත්වයේ දුෂණ හා අක්‍රමිකතා සිදුවන බවට චෝදනා කළේය
ඉන්දීය භික්ෂු සංගමයේ භාණ්ඩාගාරික, ප්‍රඥාදීප් විහාරයට පරිත්‍යාග ලෙස ලැබෙන මුදල්වල භාවිතය හා විහාරයේ ගිණුම පරික්ෂා කරන ලෙස ඉල්ලීම් ඉදිරිපත් කළේය
2007 සැප්තැම්බර් මසදී විහාර කළමනාකාරී කමිටුවේ තුන් අවුරුදු කාලය අවසන් වු අතර නව කමිටුවක් පත් කිරීම වෙනුවට බිහාර් ආණ්ඩුව විහාර කමිටුවේ හිටපු සමාජිකයෙක් වන ගයා දිස්ත්‍රික්  මහේස්ත්‍රාත්වරයා පන්සලේ තනි පාලකයා බවට පත් කළේය
2008 මාර්තු වන විටත් නව කමිටුව පත්කර නොතිබු අතර මෙය හින්දු හා බෞද්ධාගමිකයන් දෙපිරිසගේම විවේචනයට ලක්විය
සමහර බෞද්ධයන්ගේ චෝදනාව වුයේ මෙය විහාර පාලනයට බෞද්ධ මැදිහත් වීම වැලැක්වීමට ගත් උපක්‍රමයක් බවයි.

ආශ්‍රිත 

ක්‍රිපූ 3වන-සියවසෙහි ආයතන
ඉන්දියාවේ බෞද්ධ විහාර
බිහාරයේ ධර්මය
බිහාරයේ ගොඩනැගිලි හා නිර්මාණ
ඉන්දියාව
න්‍යායක් යනු ලෝකයා දෙස පොදුවේ බලන මතයක් වන අතර එය සිද්ධාන්තයකට වඩා පුළුල්ය
අද මනෝ විද්‍යා ක්ෂේත්‍රයේ මානසික රෝග ගැන පැහැදිලි කිරීම් ප්‍රධාන න්‍යායන් 2ක් මත කේන්ද්‍රගත වේ
එනම් මනෝවිද්‍යා න්‍යාය සහ ජීවවිද්‍යා න්‍යාය වෙයි
මනෝවිද්‍යා න්‍යාය වඩා මානවවාදය, සංජනනය සහ චර්යාව යන යථා දර්ශන ඉලක්ක කර ගන්නා අතර ජීව විද්‍යාත්මක න්‍යාය රඳා පවතින්නේ ජානමය සහ ස්නායු රසායන විද්‍යාව වැනි කායික හේතු මත වෙයි
අසාමාන්‍යතා පිළිබඳ නූතන සංකල්ප  

අසාමාන්‍යතා පිළිබඳ සංඛ්‍යාන විද්‍යාත්මක සංකල්ප - ජනගහණයේ ඉතා අඩු කොටසක් තුළ පවතින හැසිරීම් වෙයි
නමුත් එම පුද්ගලයින් අත්‍යාවශ්‍යයෙන්ම මානසික රෝගවලින් පෙළෙන්නන් නොවේ
අසාමාන්‍යතා පිළිබඳ මනෝමිතික සංකල්ප  - ඇතැම් හැසිරීම් / ලක්ෂණ ජනගහණයේ එයට අදාල සාමාන්‍ය ව්‍යාප්තියෙන් වෙනස් වීමයි
උදාහරණ ජනගහණය මධ්‍යන්‍යය IQ අගය 100 වන විට IQ අගය 35 ක් ඇත්තා අසාමාන්‍ය ලෙස සැලකිය හැක
නමුත් මෙය මානසික රෝගයක් විශේෂ කොට නොසලකයි
අපගමනය වූ හැසිරීම් -  මෙය සෑම විටකම මානසික රෝගයක නිමිත්තක් නොවේ
එනම් මානසික රෝගයක් අපගමනය වූ හැසිරීම්වලින් තොරව තිබිය හැකි අතර ද, එවැනි හැසිරීම් මානසික රෝගයකින් ‍තොරව වුව ද ඇති විය හැක
සම්මිශ්‍රණයන් - පීඩනයන් , විෂම ක්‍රියාකාරිත්වයන් වෙනස් මානසික ක්‍රියාවලීන්, කිසියම් අවස්ථාවකට නොගැලපෙන ප්‍රතිචාරයක් සහ (තමාගේ/ අන් අයගේ) ජීවිතයට හානිදායක වන  ක්‍රියා ඇතුළු කළ හැක
org/wiki/Abnormal_psychology#Mind_and_Body
මනෝ විද්‍යාව
1913 සැප්තැම්බර් මස 23 උපත ලද ඇමරිකානු ජාතික මනෝ විද්‍යාඥයකුවන ඇල්බර්ට් එලිස් විසින් 1955 හේතුවාදී චිත්තවේගී චර්යා ප්‍රතිකාරය (Rational Emotive Behavior Therapy) (REBT) ගොඩනගන ලදී
ඔහුගේ ගෞරව උපාධි M
සහ Ph
D කොළොම්බියානු සරසවියෙන් පුද කිරීමෙන් පසු නිව්යෝර්ක් නගරයේ පිහිටි ඇල්බර්ට් එලිස් මධ්‍යස්ථානයේ සභාපති බවට පත් විය
ඔහු ප්‍රජානන චර්යා ප්‍රතිකාර ක්‍රමයේ (cognitive-behavioral therapies) පියා ලෙස ද සැලකේ. 1982 කරන ලද ඇමරිකානු සහ කැනඩා ජාතික මනෝ චිකිත්සකයින් පිළිබඳ සමීක්ෂණයේ දී ඉතිහාසයේ වඩාත්ම බලපෑම් කොට ඇති මනෝ චිකිත්සකයින් අතරට මොහු ද එක් විය
(කාර්ල් රොජර්ස් පළමු තැනට පත් වූ අතර සිග්මන්ඩ් ප්‍රොයිඩ් තුන්වැනි තැනට පත් විය)

මනෝ රෝග චිකිත්සාවට මුල් කාලීනව ලබා දුන් දායකත්වය 
ඇල්ෆ්‍රඩ් ඇඩ්ලර්, එරිච් ප්‍රෝම් (Erich Fromm) සහ හැරී ස්ටැක් සුල්වියන් (Harry Stack Sullivan) වැන්නන්ගේ නිබන්ධයන් එලිස් ගේ මනෝ විද්‍යාත්මක ආකෘති හැඩ ගැස්වීම සඳහා බලපෑම් කළ නමුදු මොහුගේ චින්තනය සඳහා වඩාත්ම බලපෑමක් කලේ කරන් හොනී විසිනි
එලිස් “ඇල්ෆ්‍රඩ් කෝරිස්ක්” සහ ඔහුගේ ග්‍රන්ථය “විද්‍යාව සහ ප්‍රකෘති සිහිය” සහ සහේතුක චිත්තවේගී ප්‍රති කර්මය සඳහා දර්ශනවාදය බිහි කිරීම සඳහා ද සම්මාන ලබා ඇත
1953 ජනවාරිහි දී ම‍නෝ විශ්ලේෂණයේ පථයේ ඔහු ලැබූ විවේකය අවසන් වීමත් සමඟ තමා සහේතුක චිකිත්සකයෙක් ලෙස හැඳින්වීමට පටන් ගත්තේය
1955 දී ඔහු තම සහේතුක ප්‍රතිකර්මයේ නව ප්‍රවේශණය ආරම්භ කරන ලදී
එම ප්‍රතිකාරයේ දී චිකිත්සකයා විසින් තම රෝගියාගේ චිත්ත වේගී විඩාවන් සඳහා හේතු වන ඔහු තුළම ඇති විශ්වාසයන් හඳුනා ගැනීමට උදව් සපයයි
එමඟින් ඔහු තුළ ඇති අනර්ථකාරී විශ්වාසයන් සහ හැසිරීම් ඒවායේ දෘඪ බව සහ අහේතුක බව පෙන්වා දීම මඟින් වෙනස් කිරීමට උත්සාහ කරයි
ඔහු විසින් සියල්ලටම හේතු වනුයේ “තමා සියලු අනිත් අංග සම්පූර්ණ වීම” තමා සියල්ලන්ගෙන් ආදරය ලැබීම” වැනි ප්‍රධාන අහේතුක චින්තනයන් නිසා බව විශ්වාස කරන ලදී
තවද සහේතුක විශලේෂණය මඟින් පුද්ගලයින්ට තමා තුළ ඇති අහේතුක චින්තනයන් හඳුනාගෙන වඩා සහේතුක (තර්කානුකූල) අවස්ථාවකට පත්වි හැකි බව විශ්වාස කරන ලදී
1954 දී ඔහු තමාගේ උපක්‍රම අන් චිකිත්සකයින්ට ඉගැන්වීමට පටන් ගනී
1957 දී එලිස් විසින් චිකිත්සකයින් රෝගීන්ගේ චින්තනය සහ චර්යාවන් වෙනස් කිරීම මඟින් ස්නායු ව්‍යාධීන්ට ප්‍රතිකාර කරන බවට ප්‍රකාශ කිරීම මඟින් ඥාණාත්මක චර්යා ප්‍රතිකර්මයේ මූලික අඩිතාලම දැමීය
එයට වසර දෙකකට පසු ඔහුගේ නව ක්‍රමයන් එලි දක්වමින් “ස්නායු ව්‍යාධිකයකු සමඟ ජීවත් වන ආකාරය” ග්‍රන්ථය එලි දැක්වීය
ඔහු මෙම නව ප්‍රවේශණයේ පිළිබඳ විස්තර ඇමරිකානු මනෝ විද්‍යා සංගමයේ සමුළුවක දී ගෙන හැර දක්වන ලදී
එකල්හි එයට වැඩි අවධානයක් යොමු නොවුව ද කිහිප දෙනෙක් විසින් අනාගතයේ එය කාලීන චින්තනයක් වන බව හඳුනා ගන්නා ලදී
එම කාලයේ දී ව්‍යාප්ත වී තිබුණ පර්යේෂණාත්මක චර්යා වාදය සහ ශායනික මනෝ විද්‍යාවේ ප්‍රොයිඩ් , ජුන්ග්, ඇල්ඩර් සහ පර්ලිගේ මනෝ විශ්ලේෂණාත්මක න්‍යායන් සඳහාය
එලිස්ගේ ප්‍රවේශණය ඥාණාත්මක, චිත්ත වේග, චර්යාව යන ක්‍රම ගැන අවධානය යොමු කළ ද ඥාණාත්මක විෂයේ ඔහුගේ ඇති බලවත් ආකර්ෂණය නිසා ඇල්ෆ්‍රඩ් ඇඩ්ලර් හැර අනෙකුත් මනෝ විද්‍යාඥයින්ගේ බලවත් නොකැමැත්තට හේතු විය
එමනිසා ඔහුට ප්‍රකාශනයන්හි දී සහ සමුළුවන්හි දී විවිධ එදිරිවාදිකම්වලට මුහුණ දීමට සිදු විය
ඔහුගේ ප්‍රවේශණයට සෙමින් හැඩ ගැස්වීමට වුව ද ඔහු තමාගේම ආයතනයක් ඇරඹීමට සමත් විය
ඔහුගේ සහේතුක ජීවිතයක් සඳහා වන ආයතනයට 1959 දී ලාභ සඳහා නොවන සංවිධානයක් මඟින් ආධාර ලබා දුණි
1968 දී නිව් යෝර්ක් ජනපද රාජ්‍යාධිකාරී කමිටුව මඟින් පුහුණු ආයතනයක් සහ මනෝ විද්‍යාත්මක සායනයක් ලෙස නම් කරන ලදී
ඔවුන්ගේ මානසික ස්වස්ථායී පණත අනුව මනෝ චිකිත්සකයා හදිසි අවස්ථාවක දී ප්‍රතිකාර කිරීම සඳහා ද මෙමගින් ඉඩ ලැබුණි
එම නිසා එලිස් විසින් මූලිකව මනෝ විද්‍යාත්මක පාලකයන් සහ මූලධර්ම මත පදනම් වූ ආයතනයක් බිහි කිරීම සඳහා පුරෝගාමී වීමෙන් සම්මතයන් බිඳ දැමීය
ලිංගිකත්ව මනෝ වෛද්‍යවේදියෙක් ලෙස සිදු කළ කාර්යය 
1965 දී එලිස් විසින් සමලිංගිකත්වය හේතු සහ ප්‍රතිකාර යන්නෙන් ග්‍රන්ථයක් එලි දැක්විය
ඔහුට අනුව සමලිංගිකත්වය රෝගයක් ලෙස ට ද එය සුව කළ හැකි රෝගයක් බවට ද ප්‍රකාශ කළේය
ඔහු මෙය ප්‍රකාශයට පත් කළේ සමලිංගිකත්වය ගැහැනු සහ පිරිමි දෙවර්ගයම පොදු ලෙස හඳුනාගෙන් පළ කළ කින්සේ (Kinsey) ප්‍රකාශනවලට දස වසරකට පසුවය
1973 ඇමරිකානු මනෝ චිකිත්සක සංගමය සමලිංගිකත්වය මානසික රෝගයක් නොවන බව ද එය ප්‍රතිකාර අවශ්‍ය නොවන තත්වයක් බව ද ප්‍රකාශ කළෝය
එමනිසා 1976 දී එලිස් ඔහුගේ “ලිංගිකත්වය සහ නිදහස් මිනිසා ග්‍රන්ථයේ” සමලිංගිකත්වය බොහෝ විට සුව කළ හැකි වුව ද එය ස්වභාවයෙන්ම හොඳ හෝ ඉතා නරක තත්වයක් (ආගමික මතයන්ට හැර) නොවන නිසා බොහෝ විට ප්‍රතිකාර සඳහා බඳුන් නොකළ යුතු ලෙසට ඔහුගේ මුල් මතය වෙනස් කළේය
නමුත් පාලනය කළ නොහැකි සමලිංගිකත්වය ප්‍රතිකාර කළ යුතු තත්වයක් බවට විවාද කලේය
අවසන් සමය 
2003 දී සහේතුක චිත්වේගී චර්යා ප්‍රතිකාර පිළිබඳ සංගමය විසින් එම ක්‍රමය බිහි කිරීම සහ වර්ධනය සඳහා එලිස් වෙත සම්මානයක් පිරි නැමීය
බිල් ක්ලින්ටන් සහ දලයි ලාමාගේ මූලික සහභාගීත්වයේන සැමරුණු මෙම අවස්ථාවේ දී ඔහු 90 වැනි උපන්දිනය ද සැමරීය
ඔහු මෙම සංගමයේ ගරු කටයුතු සාමාජිකයෙකු ද වෙති
බාහිර සබැඳුම් 
 Albert Ellis Biography Site

1913 උපත්
2007 මරණ
මනෝ විද්‍යාඥයන්
ඇමරිකානු උපදේශන සංගමය උපදේශක කටයුතු සඳහා වෙන් වූ ලාභ නොලබන වෘත්තීමය සංගමයකි
එය ලෝකයේ වෘත්තීමය උපදේශකයන්ගෙන් සැදුම්ලත් විශාලතම සංගමයයි
ඉලක්කය 
ඇමරිකානු උපදේශක සංගමයේ මූලික ඉලක්කය වනුයේ වෘත්තීමය උපදේශකයින් බිහි කිරීමෙන් සමාජයේ ජීව ගුණය වැඩි දියුණු කිරීමය
මීට අමතරව උපදේශන සේවාවේ වැඩි දියුණු කිරීම සහ මිනිසාගේ ගරුත්වය හා විවිධත්වය පවත්වා ගැනීමට ද උපකාරී වේ
ඉතිහාසය 
මෙය මුලින්ම ඇරඹුණේ 1952 , ඇමරිකානු පුද්ගල හා මග පෙන්වීම් සංගමය නමිනි
මෙය ජාතික වෘත්තීය මග පෙන්වීම් සංගමය, උපදේශනය හා මග පෙන්වීම් සඳහා ජාතික සංගමය , ගුරුවරු පුහුණුව සඳහා ශිෂ්‍ය සංගමය සහ ඇමරිකානු පාසල් පුද්ගල සංගමයේ එකතුවකි
මෙය 1983 සිට පුද්ගල උපදේශන සහ දියුණුව සඳහා වූ ඇමරිකානු සංගමය ලෙස වෙනස් විණි
1992 ජුලි 1 දා සිට ඇමරිකානු උපදේශන සංගමය ලෙස නම වෙනස් විණි
වොෂින්ටන් නුවරට සමීපව ඇලෙක්සැන්ඩ්‍රියාවේ මෙහි මූලස්ථානය පිහිටා ඇත
මෙම සංගමය පුද්ගල රහසිගතභාවය සහ විශ්වාසය පවත්වා ගැනීම නිසා උපදේශකයින්ට තම සේවාදායකයින් සහ සිසුන්ට වැඩි දුරටත් ඔවු‍න්ගේ ප්‍රශ්නවලට උපකාරී වීමට හැකි වී ඇත
මෙම ඇමරිකානු උපදේශන සංගමය මගින් යුරෝපය , ලතින් ඇමරිකාව, පිලිපීනය වර්ගින් දූපත් ඇතුළු රටවල් 50කට තම සේවාව ලබා දී ඇත
මීට අමරතව මෙයට පද්ධති 19ක් සහ ශාඛා 56 ක් අන්තර්ගතය
මෙම සංගමය විවිධ සංගම් භා ඒකාබද්ධ වෙමින් තම සාමාජිකයින්ගේ අවශ්‍යතා වැඩි දුර සපුරාලීමට උපකාරී වේ
ආශ්‍රිත

ඇමරිකාව
අසාමාන්‍ය හැසිරීම් රටා විස්තර කිරීමට පෙරකීමට , සහ වෙනස් කිරීම සඳහා ඒවා ගැන කරන විද්‍යාත්මක අධ්‍යයනය අසාමාන්‍ය මනෝවිද්‍යාව ලෙස හැඳින්විය හැක
මෙලෙස අසාමාන්‍ය ක්‍රියාදාමයන් සෑම විටම මානසික රෝගයක ප්‍රතිඵලයකි
DSM-IV මග පෙන්වුමට අනුව මානසික ආබාධයක් යනු පුද්ගලයෙකු ‍සැලකිය යුතු ලෙස පීඩනයට ලක් කරන හෝ මානසික රෝග ලක්ෂණ රටාවක් ලෙස නම් කළ හැක
සායනික මනෝවිද්‍යාවේ එන මනෝවිද්‍යාවේ අසමානතා අධ්‍යයන මගින් රෝග ව්‍යාධිකය, එයට හේතූන් සහ ප්‍රතිකාර සෙවිය හැක
නමුත් විවිධ සංස්කෘතීන් සහ කාලයට අනුව අසාමාන්‍ය යන්නේ අර්ථය වෙනස් වෙයි
පොදුවේ නිරන්තරයෙන් විවිධ අවස්ථාවන්ට හැඩ ගැසීමට හා ඵලදායී ලෙස ක්‍රියාකාරී විය නොහැකි පුද්ගලයින් පිළිබඳ කරන හැදෑරීම් මනෝවිද්‍යා අසමාන්‍යතා ලෙස හැඳින්වේ
මිනිසෙකුට කිසියම් අවස්ථාවකට හැඩ ගැස්ම සඳහා බලපාන ප්‍රධාන සාධක ලෙස , ජානමය සංයුතිය , කායික ස්වරූපය , ඉගෙනීම සහ තර්කනය, සමාජශීලී වීම හැඳින්විය හැක
ඉතිහාසය 

අසාමාන්‍ය මනෝවිද්‍යාවේ ඉතිහාසය 4වන සියවසේ ග්‍රීක දාර්ශනික ප්ලේටෝ ගේ යුගයේ දී ඇරඹිණි
මොහුගේ කාලයේ දී බොහෝ දෙනා මෙම අසාමාන්‍ය හැසිරීම් සහ ක්‍රියා දුෂ්ට ආත්මයන්ගේ ක්‍රියා නිසා ඇති වූ බව විශ්වාස කළේය
මෙම මතයට විරුද්ධ වූ ප්ලේටෝ එයට හේතුව ස්වාභාවික රෝග බවට විවාද කළේය
නමුත් එම මතය එම යුගයේ බොහෝ දෙනා විසින් ඉවත දැමූහ
ඉතිහාසඥයන් අන්ධකාර යුගය ලෙස හඳුන්වන කාලය තුළ දී මෙම හැසිරීම්වලට හේතුව ඇතැම් පුද්ගලයින් භූතාත්මවලට නතු වීම නිසා බව කියන ලදී
මෙලෙස හඳුනාගත් අසාමාන්‍ය හැසිරීම් ඇති බොහෝ දෙනා පල්ලිවලදී භූතාත්ම පලවා හැරීමට හෝ පුළුස්සා විනාශ කිරීමට පෙළඹෙන ලදී
මෙම හේතුව නිසා ආසන්න වශයෙන් අහිංසක මිනිසුන් 100000 පමණ විනාශ කර දමා ඇත
මෙලෙස මෙම හැසිරීම්වලට හේතුව භූතාත්ම හෝ දුෂ්ට ආත්මයන් නොව මනසේ ඇතිවන රෝගයක් නිසා බවට මුල් බැස ගත්තේ 19 වන සියවසේ මුල් භාගයේ දීය
මනෝ විද්‍යාවේ ඉතිහාසය බුදුන් දවස දක්වාම දිවයයි
බුදු දහම යනු මූලිකවම මනස කේන්ද්‍ර කරගත් දර්ශනයකි
නූතන යැයි සලකන බටහිර සංකල්ප බුදු දහම තුළ මනාව භාවිතයේ යොදවා ඇත
නූතන මනෝ විද්‍යාවේ එන cognitive beheviour therapy තම එකම දරුවා මියයාම නිසා උමතු වූ කිසාගෝතමිය හට නොමල ගෙයකින් අබ මිටක් රැගෙන එන ලෙස පැවසීමෙන් කිසාගෝතමියට සත්‍ය අවබෝධ කරවීම සදහා යොදවා ඇත
කාංසා අක්‍රමතාවය () ආශ්‍රිත රෝග යනු විවිධාකාර අසාමාන්‍ය සහ ව්‍යාකූල සිතෙහි නොසන්සුන් බව , බිය, භීතිකාව හඳුන්වන පොදු යෙදුමකි
එය ස්නායු පද්ධතියේ තර්කාන්විත නොවන , සාක්ෂි මත පදනම් නොවන රෝගයක් ලෙස හැඳින්විය හැක
කාංසාව සහ බිය පුදුමාකාර හැඟීම් වෙයි
මේවාට විශේෂිත විද්‍යාත්මක අර්ථ දැක්වීම් පැවතිය ද පොදු භාවිතය නිසා මෙහි අර්ථයන් එකිනෙක හුවමාරු වන සුළුය
උදාහරණ ලෙස DSM-IV මුද්‍රණයට අනුව හේතු විරහිත බිය යනු සිතෙහි ඇති වන එක් නොසන්සුන් බවකි
බිය යනු හඳුනාගත් බාහිර තර්ජනයන්ට චෛතසික ලෙස හා කායිකව දක්වන ප්‍රතිචාර ලෙස පෙන්වා දිය හැක
සිතෙහි ඇති වන භීතිකාව යනු බාහිර ප්‍රභවය හඳුනා ගැනීමට අපහසු වූ එමගින් සිතෙහි ඇතිවන ව්‍යාකූලතාවයයි
බොහෝ විට එය කායික විද්‍යාත්මක රෝග ලක්ෂණ සමඟ බැඳී පවතින අතර එමඟින් පුද්ගලයා  විඩාවට පත්වීමට ද ඉඩ ඇත
හඳුනාගත් බාහිර තර්ජනකාරී ප්‍රභවයන් ද මෙයට සමාන මානසික ව්‍යාකූලතා සහ කායික වෙනස්කම් ඇති කරන නිසා රෝගීන් බිය සහ භීතිකාව  සමාන ලෙස හැඳිනීමට පෙළඹේ
සිතෙහි නොසන්සුන්භාවයෙහි රෝග එකිනෙකට වෙන්කර හඳුනා ගැනීම වඩා හොඳ ප්‍රතිකාරයන්ට මුල පිරීමට හැක
ඇමරිකානු ජාතිකයින් 30% පමණ චිත්ත ව්‍යාකූලතා රෝගවලින් පෙළෙයි
මූලාශ්‍ර

ආශ්‍රිත
 Anxiety disorder

භාහිර සබැඳි
මානසික සෞඛ්‍යය , ව්‍යාපාර පාලනය, අධ්‍යාපනය, සෞඛ්‍යය, භාණ්ඩ නිර්මාණකරණය, නීතිය වැනි ක්ෂේත්‍රයන්හි පවතින ගැටළු නිරාකරණය  සඳහා මනෝවිද්‍යාත්මක සිද්ධාන්ත සහ මූලධර්ම යොදවා ගැනීම ව්‍යවහාරික මනෝවිද්‍යා තුළ සායනික මනෝවිද්‍යාව, කාර්මික මනෝවිද්‍යාව, මිනිස් සාධක, අධිකරණ මනෝවිද්‍යාව, ඉංජිනේරු මනෝවිද්‍යාව, පාසැල් මනෝවිද්‍යාව, ව්‍යවහාරික සමාජ මනෝ විද්‍යාව, ව්‍යවහාරික ප්‍රජානන මනෝ විද්‍යාව,  ක්‍රීඩා මනෝවිද්‍යාව, සහ ප්‍රජා මනෝවිද්‍යාව වැනි අංගයන් ඇතුළත් වේ
මීට අමතරව මනෝවිද්‍යාවේ පොදුවේ ගත් කළ එහි විශේෂිත ක්ෂේත්‍රවල ද ප්‍රායෝගික කොටසක් ඇතුළත් කර ඇත
හ්‍යුගෝ මන්ස්ටර්බර්ග් ව්‍යවහාරික මනෝවිද්‍යාවේ එක් පුරෝගාමියෙක් වෙයි
මෙම ජර්මානු ජාතිකයා 1800 අග භාගයේ දී දර්ශනවාදය අධ්‍යයනය කරමින් (අන් බොහෝ මනෝවිද්‍යාඥයින්ට සමාන වන ලෙස) ඇමරිකාවට පැමිණි පුද්ගලයෙකි
මොහු සමාජ මනෝවිද්‍යාව, අධිකරණ මනෝවිද්‍යාව , purposive psychology යන දෑ කෙරේ වැඩි කැමැත්තක් දැක්විය
ඔහු විසින් 1907 වසරේ දී සාක්ෂිවල නීතිමයභාවය පාපොච්ඡාරණය සහ අධිකරණ සභාවේ ක්‍රියාකාරීන් යන දෑ පිළිබඳ ලිපි ගණනාවක් ලියා ඇත
ඊට පසු වසරේ දී ඔහු හාවර්ඩ් හි මනෝවිද්‍යාත්මක පර්යේෂණාගාරයකට සම්බන්ධව කටයුතු කරන ලදී
ඉන් පසුව වසර 9ක් තුළ ඔහු ඉංග්‍රීසි අධ්‍යාපනය තුළ ප්‍රායෝගික මනෝවිද්‍යාව , කර්මාන්තකරණයේ කාර්යක්ෂමතාවය, ව්‍යාපාරකරණය, ඉගැන්වීම යන මාතෘකා ඔස්සේ ග්‍රන්ථ 8කට දායක වී ඇත
මෙලෙස හ්‍යුගෝ මස්ටන්බර්ගේ පුළුල් දායකත්වය නිසා අපට මොහු ප්‍රායෝගික මනෝවිද්‍යාවේ නිර්මාතෘ ලෙස හැඳින්විය හැක
ප්‍රජානන මනෝ විද්‍යාව
මනෝ විද්‍යාව
1875 ජුලි 26 වන දින උපන් ස්විට්සර්ලන්ත ජාතික මනෝ චිකිත්සකයෙක් වන කාල් යුං විශ්ලේෂණාත්මක මනෝවිද්‍යාවේ පුරෝගාමියෙක් ලෙස සලකයි
මොහු විසින් මනෝවිද්‍යාව අද්විතීය මෙහෙය යුරෝපය, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය සහ අනෙකුත් ප්‍රදේශ අන්තර් සංස්කෘතික බලපෑම් ඇති කිරීමට සමත් විය
ඔහු සිහින, චිත්‍ර, මිත්‍යා විශ්වාස පිළිබඳ අධ්‍යයන, ආගමික දර්ශනය, දර්ශනවාදය වැනි ක්ෂේත්‍ර විශ්ලේෂණ මගින් ආත්මය පිළිබඳ අවබෝධය අවධාරණය කරන ලදී
ඔහු සෛද්ධාන්තික මනෝ විද්‍යාඥයෙක් සහ ප්‍රායෝගික වෛද්‍යවරයෙක් වුව ද ඔහුගේ ජීවිතයේ වැඩි කාලයක් වැය කළේ බටහිර සහ නැගෙනහිර දර්ශනවාදය, තාරකා විද්‍යාව, සාමාජ විද්‍යාව, සාහිත්‍යය, චිත්‍ර කලාව වැනි ක්ෂේත්‍ර අධ්‍යයනය සඳහාය
ඔහුගේ ප්‍රසිද්ධ මත ලෙස මූලාකෘති පිළිබඳ සංකල්පය, සාමූහික අවිඥානය  හැඳින්විය හැක
යුං විසින් සමතුලිතතාවයේ සහ සුසංගමයේ වැදගත්කම අවධාරණය කරන ලදී
ඔහු විසින් නූතන මිනිසා විද්‍යාව සහ තර්කනය එල්බ ‍සිටීම ගැන අනතුරු හැඟවූ අතර එයට අධ්‍යාත්මික බව සහ විඥාණක මත එක් කර ගැනීමෙන් වඩා ඵලදායී කර ගත හැකි බව පෙන්වා දුණි
ළමාවිය හා අධ්‍යාපනය 
කාල් ගුස්ටව් යුං 1875 ජූලි 26 දින ස්විස්ටර්ලන්තයේදී උපත ලැබීය
යුංගේ පියා දේවගැතිවරයෙකු මෙන්ම ප්‍රකට වාග් විද්‍යඥයෙකුද විය
කාල් යුං ලොව බිහිවූ ශේෂ්ඨතම මනෝවිද්‍යාඥයා වූ සිග්මන්ඩ් ෆ්‍රොයිඩ්ගේ ප්‍රතම අනුගාමිකයාද විය
යුං ගේ දෙමාපියන් උගත් බුද්ධිමත් යුවලක්වූහ
කාල් යුං ගේ ළමා අවධිය විවිධ අසනීප මධ්‍යෙය් දිවිගෙවන්නට සිදුවිය
ඔහුගේ පියා ඉතා කාරුණික ගති ඇති අයකු වූ අතර තම පියා ඇසුරේ සතුටින් දිවිගෙවු බව සදහන්වේ
එහෙත් ඔහුගේ මව තරමක් අසාමාන්‍ය හැසිරීම් රටාවක් දක්වා ඇත
දිවා කාලයේ ඉතා යහපත්ව ගත කලද රාත්‍රී කාලයේදී දී ඇගේ අසාමාන්‍ය හැසිරීම් ඇතිවන බව ඔහු අද්දැක ඇත
කෙසේ වෙතත් මෙම සිදුවීම් පසුව ඔහු අධිමනෝවිද්‍යාව කෙරේ රුචිකත්වයක් දැරීමට හේතු වන්නට ඇත
වරක් යුං තම මවගේ කාමරය දෙසින් ඉතා අද්භුත යමක් දුටුබව පවසයි
ඇගේ කාමරයේ සිට දීප්තිමත් සිරුරකින් හෙබි යමෙක් පිටතට පැමිනි බවත් එම අද්භුත සිරුරේ හිස කදින් වෙන්වී අහසේ පාවෙමින් තිබුන බවත් පවසා ඇත
ඔහු අධිමනෝවිද්‍යාව වැඩි නැඹුරුවක් දැක්වීමට හේතුව තමා කුඩා කල ලැබූ මෙම අද්භූත සිදුවීම් විද්‍යාත්මකව විවරණය කිරීමට සුදුසු එකම විෂය අධිමනෝවිද්‍යාව යන්න තේරුම් ගත්නිසා වියහැක
කෙසේ නමුත් ෆ්‍රොයිඩ් අධිමනෝවිද්‍යා විෂය කෙරේ නැඹුරුවක් නොදැක්වීය
යුං ගේ පියාගේ අභිප්‍රායවූයේ තම පුතුද තමාමෙන් දේවගැතිවරයකු වනවා දකින්නටය
එහෙත් යුං සම්ප්‍රධායික ආගමික විශ්වාස එකහෙලා ප්‍රතික්ෂේප කරන්නටත් තම පියා සමග මෙහි සත්‍ය අසත්‍යතාවය පිළිබද තර්ක කරන්නටත් පෙළබඹින
එහෙත් කරුණාවන්ත අන් අයගේ මතවාද ඉවසීමේ පුරුද්දකින් හෙබි යුං ගේ පියා තම පුතුගේ තර්ක හමුවේ උරණ නොවීය
ඔහුගේ නිදහස් අදහස් ගරු කළේය
මෙම නිසාම ඔහු දේවගැතිවරයකු කිරීමේ සිහිනය පසෙකතබා තම පුතුගේ නිදහස් මතවාදයන්ට අවනතවිය
යුං වෛද්‍ය විද්‍යාව වෙත යොමු වූ අතර බාසෙල් සුරිචි යන විශ්ව විද්‍යාලවලින් වෛද්‍ය විද්‍යාව හැදෑරීය
වෛද්‍යවරයෙකු වූ යුං ඉ්‍යුජින් නම් වෛද්‍යවරයෙකු සමග එක්වී මොළයේ ආබාධ පිළිබද පර්යේෂණ පැවැත්වීය
ඉ්‍යුජින් නම් වෛද්‍යවරයා ගෙන් ඔහු සිග්මන්ඩ් ෆොයිඩ් ගැන අසා තිබිනි
සුරිචි විශ්ව විද්‍යාලයෙන් මනෝ චිකිත්සනය පිළිබද උගත් යුං එම විශ්ව විද්‍යාලයේම මනෝ චිකිස්සනය පිළිබද කතිකාචාර්‍යවරයකු ලෙස ක්‍රියා කළේය
මේ අතර සිග්මන්ඩ් ෆොයිඩ් ගේ සිහින විශ්ලේෂණය පොත කියවීමත් සමග ඔහු ෆ්‍රොයිඩ් හමුවී මනෝ විශ්ලේෂණය පිළිබද ඉගෙගෙන ෆොයිඩ්ගේ ප්‍රධානතම අනුගාමිකයා බවට පත්වේ
එම නිසාම කාල් යුං ෆොයිඩ්ගේ මනෝ විශ්ලේෂණවාදයේ ඹටුන්න හිමි කුමාරයා ලෙසත් ෆොයිඩ්ගේ ආදරණිය පුත්‍රයා ලෙසත් අන්වර්ත නාමයන් ගෙන් හදුන්වයි.

විවාහය 
වර්ෂ 1903 පෙබරවාරි 14 වන දින යුං එම්මා රුචෙන්බර නම් තරුණියක හා විවාහ වෙයි
එම්මා කාල් යුංට වඩා වසර 7 කින් බාල තැනැත්තියකවිය
ඇය එවක ස්විස්ටර්ලන්තයේ විසූ දෙවන ධනවත්ම කාන්තාව වූවාය
යුං හා එම්මා අතර ප්‍රේමය ආරම්භ වන්නේ පාසැල් වයසේදීමය
මෙම විවාහය සිදුවී වසර දෙකක් ඇතුලත යුංගේ බිරිඳ එම්මාගේ පියා මියයි
එම්මා යුං තම සැමියාගේ කටයුතුවලට ඉතා සතුටින් උපකාර කළාය
ඔවුන් දෙපලට දරුවන් 5 දෙනකු ගේ දෙමාපියන්වූහ
ඔවුන්ගේ බාලම දරුවා 1914 දී මෙලොවට බිහිවිය
මෙයින් පසු යුං විසින් තමාගේ සේවාදායිකාවකවූ ඇන්තෝනියෝ වුල්ෆ් සමග අනියම් පෙමක පැටලිණ
පසුව එම්මා යුං හා කාල් යුං විරසක වුවද පසුව යලිත් සමාදානවිය
සැබීනා පියරින් නම් කාන්තාව සමගද යුං අනියම් සබදතා පවත්වා ඇත
සිග්මන්ඩ් ෆ්‍රොයිඩ් හා සම්භන්ධතාව

චාරිකා

විපත

විශ්ලේෂණවාදී මනෝ විද්‍යාව 
සිංග්මන් ෆොයිඩ් විසින් ඉදිරිපත් කල මනෝ විශ්ලේෂණවාදයට සුළු වෙනස්කම් ඇතිකරමින් කාල් යුං විසින් විශ්ලේෂණවාදී මනෝවිද්‍යාව ගොඩනැගුවේය මේ සදහා පදනම සකස්වූයේ 1912 දී ෆොයිඩ් විසින් රචිත the psychology of unconscious නම් ග්‍රන්තයයි මෙහි ෆොයිඩ් විසින් විස්තර කර ඇති ලිංගිකත්වය පිළිබද මතවාදය එවක උග්‍ර විවේචනයට බදුන්විය ඊට සමගාමීව ෆොඩ්හැම් විශ්ව විද්‍යාලයේදී පැවති ආරාධිත දේශනයකදී කාල් යුං විසින් ෆොයිඩියානු ඇතැම් මතවාද දැඩිව චිවේචනය කළේය පසුව සිග්මන් ෆොයිඩ් ගේ හොදම අනුගාමිකයාවූ කාල් යුං 1914 දී වෙන්විය එයින්පසු යුං විසින් මනෝ විශ්ලේෂණවාදයේ ඇතැම් අංග සංශෝධනය කරමින් විශ්ලේෂණවාදී මනෝ විද්‍යාව බිහිකළේය

ලුබ්ධි ශක්තිය 
ෆොයිඩ් විසින් හදුන්වාදුන් ලුබ්ධි ශක්තිය නම් සංකල්පයට කාල් යුං විසින් නව අර්ථකතනයක් ගෙනඑන ලදී
මෙහි දී ෆ්‍රොයිඩ් විසින් ලිංගිකත්වයට ලබාදුන් ප්‍රමුඛබව පිළි නොගත් ඔහු මානව ලිංගික ආශය යනු පුද්ගල ශක්ති විශේෂයක එක් අංගයක් පමණක් පව පැවසීය
කාල් යුංට අනුව ලුබ්ධිය යනු පොදු ජීවන ශක්තියකි
යම් මොහොතකදී කුමක් කලයුතුද යන්න පුද්ගලයා තේරුම් ගන්නේ මෙම දුබ්ධි ශක්තිය ඇසුරිනි
ෆ්‍රොයිඩ් ගේ මතයට පටහැනිව යමින් යුං ලුබ්ධි ශක්තිය හුදු ලිංගිකත්වයට සීමා නොකර ආගම විද්‍යාව කලාව දර්ශනය සාහිත්‍ය ආදී විවිධ විෂයන් කෙරේ යොමුකල හැකිබව පැවසීය
පෞරුෂ ව්‍යුහය 
ෆොයිඩ්ගේ මනො විශ්ලේෂණවාදී පෞරුෂ සංකල්පය තරමක් සංශෝධන සහිතව යුං ඉදිරිපත් කළේය
පෞරුෂ වර්ගය  
කාල් යුං ගේ තවත් ජනප්‍රිය ඉදිරිපත් කිරීමක් වන්නේ පෞරුෂ වර්ගය  සංකල්පයයි
යම් පුද්ගලයෙකුගේ පෞරුෂය ප්‍රධාන වශයෙන් කොටස් දෙකකට බෙදා දක්වයි.එ් අන්තර්වර්තික හා බහිර්වරතික වශයෙනි
ලුබ්ධි ශක්තිය තමාවෙත හරවා ජීවත්වන පුද්ගලයා අන්තරවර්තිකයෙකි
මොවුන් තමා වෙතටම නැමුනු ආත්මීය ස්වභාවයක් දරයි
සැම විටම තනිව කටයුතු කිරීමට කැමැත්තක් දක්වයි.සබකෝලයෙන් යුක්කවෙයි
බාහිර සමාජය සමග ඇසුර අඩුය
සමාජ ඇසුරට ලැජ්ජාශීලී බවක් හා බියක් දක්වයි.බාහිර ලොකය දෙස අවදානය යොමු නොකරන අන්තර්වර්තිකයා තම සිතුවිලි වේදයිතාවන් සමගින් හුදෙකලාව වෙසෙයි
ආදිකල්පිත මනෝමූල ලෝකයක ජීවත්වෙයි
වැරැද්දක් සිදුවූවිට එය අනෙකෙකු විසින් සිදුකල වරදක් වුවද තමාගේ වරදින් වූ දෙයක් ලෙස සලකා පසුතැවිලිවෙයි
නිතර තම පෞද්ගලිකත්වය අගයයි
තම රහස් පිටතට නොදෙයි
සමාජයේ වැරදි හරි වැරදි නොසොයයි
තමා විසින් සිදුකල ක්‍රියා පිළිබද ආත්ම විනිශ්චයක යෙදෙයි
තීරණාත්මක මත නිගමනවලට එළැඹෙන්නේ පුද්ගල නිශ්‍රිත සාධක පදනම් කරගෙනය
බහිර්වර්තික පුද්ගලයා තම ලුබ්ධි ශක්තිය බාහිරය යොමුකරයි
මොනුන් සමාජශ්‍ීලී හා සභාහීලී අයවෙති
නිතර බාහිර ලොකය හා අන්‍යන්ගැන අවධානයෙන් සිටී.පෞද්ගලිකත්වයට වඩා පොදුබව අගය කරයි
තමා අතින් සිදුවූ වරදක් වුවද බාහිර පුද්ගලයෙකුට පවරයි
සමාජ සංසිද්ධි හමුවේ නිහඩව නොසිටී.යුතුකම හෝ වගකීම පිළිබද හඩනගයි