Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
මෙහි මූලික අරමුණ වුයේ LTTE  ත්‍රස්තවාදීන් ගේ ග්‍රහණයේ තිබු යාපනය නගරය හා යාපනය අර්ධද්වීපය මුදා ගැනීමය
මෙය ශ්‍රී ලංකා හමුදාවන් කරන ලද සාර්ථක හා විශාලතම මෙහෙයුම් වලින් එකකි
පසුබිම 
මෙම මෙහෙයුම ආරම්භ කිරීමට ආසන්නතම හේතුව වුයේ LTTE ත්‍රස්තවාදීන් ත්‍රිකුණාමලය වරායට ප්‍රහාරයක් එල්ල කිරීමෙන් එවකට රජය සමග පැවති සාම ක්‍රියාදමයෙන් ඉවත් වීමය
එවකට ජනාධිපති චන්ද්‍රිකා බණ්ඩාරනායක කුමාරතුංග LTTE  යට එරෙහිව සක්‍රීය යුධ ක්‍රියාවලියකට එලඹීමට අදහස් කරන ලදි
මෙහෙයුමේ මුලික සැලසුම් කටයුතු මෙහෙයුම් අණදෙන නිලධාරී මේජර් ජෙනරල්(පසුව ජෙනරල්) රොහන් දළුවත්ත විසින් එවකට ආරක්ෂක නියෝජ්‍ය අමාත්‍ය ලුතිනල් ජෙනරල් (පසුව ජෙනරල්) අනුරුද්ධ රත්වත්ත මහතාගේ අනුදැනුම යටතේ කරන සිදු ලදි
මෙම මෙහෙයුමේ මුලික සැලසුම් 1993 ජූනි මාසය තරම් ඈතකදී මේජර් ජෙනරල් ගැමුණු කුලතුංග මහතා ගේ අනුදැනුම යටතේ කර්නල් ලකී රාජසිංහ විසින් කර්නල් මොහාන් රෙක්වුඩ් මහතාගේ සහය ලබාගෙන කරන ලදි
එවකට එහි අරමුණ වුයේ ජනපති රණසිංහ ප්‍රේමදාස 1993 මෑයි 1 වන දින ඝාතනය කල LTTE යට ප්‍රතිරෝධයක් දැක්වීමය
හමුදාව මෙම මෙහෙයුම කිරීමට සූදානම් වුවත් එවකට ජනාධිපති ඩී.බී. විජේතුංග විසින් යාපනයේ සිවිල් ජනතාවට හනි වේ යැයි සලකා එය නතර කරන ලදි
යාපනය මුදා ගැනීමේ රජයේ සැලැස්ම ගැන දැනැගත් LTTEය පූනරීන් හා කිලාලි වල පිහිටා තිබූ යුද්ධ හමුදා හා නාවික හමුදා කඳවුරු වලට 1993 නොවැම්බර් වලදී ප්‍රහාර එල්ලකොට හමුදා දුර්වල කිරිමට කටයුතු කරන ලදි
මෙම බරපතල පරාජය හමුවේ ශ්‍රී ලංකා හමුදව යාපන අර්ද්ධද්වීපය තුල පලාලි, අලිමංකඩ හා කයිට්ස් යන ප්‍රදේශ වලට සීමා කිරිමට LTTEය සමත් විය
රිවිරැස මෙහෙයුම ආරම්භ කිරිමට පෙර එහි ප්‍රධාන මෙහෙයුම් මධස්ථානය වූ පලාලි ප්‍රදේශයේ කොටස් මුදා ගැනීමට ඉදිරි පිම්ම මෙහෙයුම (මේජර් ජෙනරල් ශ්‍රීලාල් වීරසූරිය, කර්නල් හිරාන් හලන්ගොඩ විසින් සැලසුම් සිදුකරන ලදි ) ආරම්භ කරන ලදි
පසුව රිවිරැස මෙහෙයුම මගින් බටහිර කරේනගර් ප්‍රදේශය මුදා ගන්නා ලදි
මෙහෙයුම 
ආරම්භක මෙහෙයුමක් වශයෙන් අකුණු පහර මෙහෙයුම රජයේ හමුදා යටතේ පවතින ප්‍රදේශ නැගෙනහිරට ව්‍යාප්ත කිරීමේ අරමුණ ඇතිව 1995 සැප්තැමිබර් 28 ආරමිභ කරන ලදි
මෙහිදි 532 වැනි බලසේනාංකාධිපති කර්නල් ලකී රජසිංහගේ අණදීම යටතේ එම බලසේනාංකය 53 වන සේනාංකයේ ( බ්‍රිගේඩියර් ජානක පෙරේරා අණදුන් ) සහය ඇතිව අච්චුවේලි ප්‍රදේශය අත්පත් කර ගන්නා ලදි
53 වන සේනාංකය අච්චුවේලි ප්‍රදේශය අත්පත් කර ගත් පසු ඹක්තෝබර් 31 රාත්‍රියේ LTTEය  ප්‍රබල ප්‍රහාරයක් එම සේනාංකය වෙත එල්ල කළ වුවත් LTTE යට බරපතල හානි ගෙන දෙමින් බ්‍රිගේඩියර් ජානක පෙරේරා ප්‍රමුඛ 53 වන සෙනාංකය එම ප්‍රහාරය මැඩ පවත්වන ලදි
මෙම ප්‍රහාරය LTTEය බරපතල පසුබෑමකට ලක් කිරිමට මෙන්ම රජයේ හමුදා වල ධෛර්ය නංවාලීමට සමත්විය
රිවිරැස මෙහෙයුමේ සාර්ථකත්වය පිටු පස මෙජර් ජෙනරල් (පසුව ජෙනරල්) රොහන් දළුවත්ත හා බ්‍රිගේඩියර් ( පසුව මෙජෙර් ජෙනරල්) ජානක පෙරේරාගේ සංග්‍රාමික හැකියවන් හා නායකත්වය විය
20,000 ක යුද්ධ බට පිරිසකගේ සහ ගුවන් නාවික හමුදා වල සහභාගිත්වයෙන් ඇරඹුණ මෙහෙයුම සදහා සමස්ථ මෙහෙයුම් අණ දෙන නිළධාරි වශයෙන් මේජර් ජෙනරාල් දළුවත්ත විසින් අණ දෙන ලද මෙහෙයුම සදහා සේනාංක 03ක් සහභාගි විය
බ්‍රිගේඩියර් (පසුව මේජර් ජෙනරාල්) නීල් ඩයස් විසින් අණ දුන් 51 වන සේනාංකය (දෙවන අණ දෙන නිළධාරි ලෙස බ්‍රිගේඩියර් (පසුව ජෙනරාල්) සරත් ෆොන්සේකා සහභාගි විය)හා බ්‍රිගේඩියර් පී. ඒ. කරණාතිලක (දෙවන අණ දෙන නිළධාරි ලෙස බ්‍රිගේඩියර් (පසුව මේජර් ජෙනරාල් )ඇන්ටන් විජේන්ද්‍ර  සහභාගි විය) අණ දුන් 52 වන සේනාංකයත් යාපනය - පේදුරුතුඩුව මාර්ගය කෝපායි දක්වා හා යාපන-පලාලි මාර්ගය කොණ්ඩාවිල් දක්වා මුදා ගන්නා ලදි
12 ක මුදා ගැනිම LTTE දැඩි ප්‍රහාර හමුවේ මාසයක් පමණ කාලයකදි කරණ ලදි
මෙම ඉදිරි ආරක්ෂක වළල්ලේ සිට ශී ලංකා හමුදාව යාපන නගරයට නැගෙනහිරින් ඇති සංග්‍රාමික වශයෙන් වැදගත් මාර්ග කිහිපයක් අත් පත් කර ගන්නා ලදි
මේ සදහා බ්‍රිගේඩියර් ජානක පෙරේරා අණ දුන් විශේෂ බලකායත් (දෙවන අණ දෙන නිළධාරි කර්නල් (පසුව මේජර් ජෙනරාල්) ගාමිණි හෙටිටිආරචිචි )සමත් විය
534 වන නිදහස් බළ සේනාව (අණ දෙන නිළධාරි කර්නල් පීරිස් ප්‍රනාන්දු ) 531 වන ගුවන්  සංචාරක බළ සේනාව (අණ දෙන නිළධාරි කර්නල් හිරාන් හලන්ගොඩ ) 533 වන සන්නාහ සන්නද්ධ බළ සේනාව ( අණ දෙන නිලධාරි කර්නල් ගාමිණි බාලසුරිය ) සහ 532 වන පාබළ බළ සේනාවත් (අණ දෙන නිළධාරි ලකි රාජසිංහ )සහභාගි විය
LTTEය මෙම ප්‍රහාරය සදහා පදවිය පුරා වැලලූ බිම් බෝමිබ සහ නැගෙනහිරින් ගෙන ආ අමතර ත්‍රස්තවාදින් සමග කල් ඇතිව සුදානම්ව සිටියහ
531 වන බළ සේනාව නොවැම්බර් 18 වන දින ප්‍රබල ප්‍රතිප්‍රහාර හමුවේ භට පිරිස් බිම් බෝම්බ වළලා ඇති භූමිය මගහරිමින් නැගෙනහිර කොටස් අත් පත් කර ගැනිමට සමත් විය
19 වන දින 534 වන බලසේනාව අති දුෂ්කර සටනකින් පසු යාපන නගරය ගොඩ බිමට සමිබන්ධ වන ප්‍රධාන මාර්ගය අත් පත් කර ගන්නා ලදි
ත්‍රස්තවාදීන්ට ප්‍රතිසංවිධානය වීමට අවස්ථාවක් නොදී 532 වන බළ සේනාවට අණ දුන් බ්‍රිගේඩියර් ජානක පෙරේරා 1995 නොවැමිබර් 22 වන දින වන විට භට පිරිස් කොළොම්බුතුරෙයි දක්වා මෙහෙය විමෙන් යාපන නගරය අනෙකුත් LTTE පාලන ප්‍රදේශ වලින් වෙන් කර ගැනිමට සමත් වූ නමුත් නගරය තුළ සිටි ත්‍රස්තවාදින් මර්ධනයට දැඩි සටනක් කිරිමට හමුදාවන්ට සිදුවිය
යාපනයේ සටන 

1995 නොවැමිබර් 29 වන දින බ්‍රිගේඩියර් ජානක පෙරේරා අණ දීම යටත් 53 වන සේනාංකය යාපන නගරයේ රැදි සිටි ත්‍රස්තවාදින් හට ප්‍රහාර එල්ල කිරිම ආරම්භ කරන ලදි
එහිදි සිවිල් වැසියන්ට වන හානි අවම කිරිමට පටු ඉදිරි පෙරමුණක් භාවිතා කරන ලදි
532 වන බලසේනාංකය ( කර්නල් ලකි රාජසිංහ අණ දෙන ලදි) නගරයට නැගෙනහිර දෙසින් නගරයට කඩා වැදුනු පාබල හමුදාව LTTE විසින් දැඩි ලෙස රැකවල් කළ නල්ලූර් මාර්ගය මුදා ගැනිමට කර්නල් ලකි රාජසිංහයන් විසින් නගරයට උතුරින් මෙහෙයුම් කළ අතර ඉන් නල්ලූර් ප්‍රදේශය මුදා ගන්නා ලදි
බ්‍රිගේඩියර් ජානක පෙරේරා ක්‍රමයෙන් පාබළ හමුදාව සමගාමිව 531 වන ගුවන් සංග්‍රාමික බළකාය (කර්නල් හිරාන් හලංගොඩ අණ දෙන) යාපනය කොටුව මුදා ගැනිමට මෙහෙය විය
ඒ අතර 534 වන නිදහස් බළකායේ (කර්නල් පර්සි ප්‍රනාන්දු අණදෙන) නැගෙනහිර දෙසින් වෙරළ ඹස්සේ යාපන ජැටිය අත්පත් කර ගැනිමට ඉදිරියට භට පිරිස් මෙහෙය විය
බළසේනාංක 03 ක් එක වර තුන් පැත්තකින් එල්ල කළ ප්‍රහාර හමුවේ LTTEයට ඔවුන්ගේ ඉදිරි ආරක්ෂක වළලු අතර සංනිවේදනය පවත්වා ගැනිමට අපහසු විය
දෙසැම්බර් 01 වන දින මෙම සේනාංකය තුනම ඉදිරි ආරක්ෂ වළලු කඩා ගෙන ඉදිරියටම එන විට වික්ෂිප්ත වු LTTEය දෙසැමිබර් 01 වන දින රාත්‍රියේ අඳුර තම වාසියට හරවාගෙන බෝට්ටු මගින් කිලාලි කලපුව හරහා නගරය අතහැර පලා යන ලදි
1995 දෙසැම්බර් 02 වන දින 53 වන සේනාංකයේ භට පිරිස් සටනකින් තොරවම නගරයට ඇතළු විය
දින 50 ක ප්‍රබල සටනකින් පසු ශ්‍රී ලංකා හමුදාව යාපන නගරය අත්පත් කර ගන්නා ලදි
LTTEය පසු බසින විට රැගෙන ගිය යාපන නගරයේ බොහෝ සමිපත් අතර යාපන ශික්ෂණ රෝහලේ උපකරණ පවා විය
"සිතුවිලි රූසටහන හෙවත් චිත්ත සිතියම" (En=Mind map) යනුවෙන් හදුන්වන්නේ කේන්දීය වූත් ප්‍රමුඛ වූත් අදහසක් වටා පෙලගස්වන ලද වචන, අදහස්, ක්‍රියාධමයන් හෝ අයිතමයන් ඉදිරිපත් කිරීම සදහා භාවිතා කරනු ලබන රූප සටහනකි
චිත්ත සිතියම් යොදගනු ලබන්නේ අදහස් ජනනය කිරීම, සිතෙහි මවා ගනීම, සංවිධානය කිරිම සහ වර්ගකිරීම මෙන්ම තොරතුරු අධ්‍යයනය කිරීම, සංවිධානය, ගැටළු නිරාකරණය, නිර්මාණය සහ ලේඛනය සඳහා වූ අත්වැලක් ලෙසය
දෙනලද චිත්ත සිතියමක මූලිකාංග පෙලගැසී පවතින්නේ සංකල්පයේ පවතින වැදගත්කම මත සහ අර්ථවිචාරය ඉදිරිපත් කරන්නාවූ පරමාර්තය සමග කැටිවූ
වර්ගීකරනයන්, ශාඛාවන් හෝ ප්‍රමාණයන් මත හෝ වර්ගී කරනයට ලක්වූ තොරතුරු අතර පවතින අනෙකුත් සම්බන්ධතවයන් මතය
ඊට අමතරව ජීවමනව පවතින
මතකයන් යළි සිහිපත් කිරිමටද චිත්ත සිතියම් උපකරී වේ
චිත්ත සිතියම් මගින් කේන්ද්‍රගමී, ග්‍රාපිකාකාර, අරේඛීය ආකාරයකින් අදහස් ඉදිරිපත් කිරීම නිසා කටයුතු සංවිධානය කිරීම සහ සැලසුම් කිරීම සදහා සාමූහික ගැටලු
විසදීමේ පිවිසුම සදහා එමගින් අනුබල දෙනු ලබයි
ශඛා අනුපිලිවෙලින් පවතින ශාඛීය ව්‍යුහයක් නියොජනය කරනු ලබුවද එහි කෙන්ද්‍රගාමී සැකසුම විසින්
අනුපිලිවෙලින් පවතින දෘශ්ටි ඉගියන් හා සබැඳි සංකල්පයන් ප්‍රමුඛථා පිලිවෙලින් සැකසීම කරනු ලබයි
සාමූහිකව ගටලු විසදීමේ පෙලගස්ම වීසින් චිත්ත සිතියම
භාවිතා කරන්නා තම සංකල්පයන් ගණනය කිරීම හා පෙලගස්වීම විශේෂිත වූ සංකල්පිත රටාවක් අනුව සකසනු නොලබීමට උනන්දු කරයි
චිත්ත සිතියම් සංකල්ප අනුරූපණයන් හා සමාන අදහසක් සමඟ සංසන්දනය කළ හැක
චිත්ත සිතියම් පදනම් වී ඇත්තේ ශඛාමය ව්‍යුහයක් හා කේන්ද්‍රීයව පලනය
කරන අදහසක් මතවන නමුත් සංකල්ප අනුරූපනයන් පදනම් වී ඇත්තේ විවිධ රටාවන්ට සම්බන්ධ වූ සංකල්පනයන් මතය
ගති ලක්ෂණ 
අර්තදැක්වීමක් ලෙස චිත්ත සිතියම් යනු සටහන් තබගැනීම සදහා යොදාගන්නා ග්‍රාපිකාකාර ක්‍රමයකි
බොහෝවිට වර්ණ සහ සංකේත යොදගනිමින් මෙම දෘෂ්‍ය අධාරකය වචන හෝ අදහස් හි වෙනස හදුනා ගැනීමට ඉඩ හරිනු ලබයි
ඒවා සාමාන්‍යයෙන් එහි අදහස් අනු කොටස් වලට බෙදා හරින්නේ අනුපිළිවෙලින් ගසක අතු බෙදීයන ආකාරයෙනි
අදහස් හා තොරතුරු සැටැහීමේදී චිත්ත සිතියම් විසින් නිර්මාණශීලීත්වයට වැඩිපුර ඉඩ ලබාදෙන අතරම, සටහන් තබන්නාට එහි අදහස් දෘශ්‍යමය නිරූපනයකින් දැක්වීමට ඉඩ ලබාදෙනු ලැබේ
චිත්ත සිතියම් යොමු වන්නේ එක් වචනයක් හෝ සංකල්පයක් දෙසට පමනක්ම වන අතර සංකල්ප අනුරූපිතයන් විවිධ වචන හා අදහස් සම්බන්ධ කරනු ලබීම හේතුවෙන් චිත්ත සිතියම් සංකල්ප අනුරූපිතයන් ගෙන් වෙනස්වේ
චිත්ත සටහන් හා නිරූපිත ප්‍රස්තාර අතර මූලික වෙනස්කම වනුයේ ස්මරනය කිරීමේ ක්‍රමයන්හි දැඩිලෙස සලකා බලනු ලබන නීති රීති චිත්ත සටහන්හි නොපවතීමයි
සම්බන්ඳතාවයන් නිරූපනය කිරීම සදහා UML සටහන් හා අර්ථවිචාර්ය ජාලයන්හි යොදාගනු ලබන්නේ අදහස් අතර සබන්ඳතාව රේඛීයව දක්වන මූලිකාංග ව්‍යුහාත්මක ක්‍රමයකි
මෙය සාමන්‍යයෙන් කරනු ලබන්නේ සම්මත හඩතල භාවිතයෙන් සහ සුදු හා කලු වර්ණයන් යෝදාගනිමින්ය
චිත්ත සිතියම් විවිධාකාර අරමුණු සපුරා ගැනීම සදහා යොදාගනු ලබයි
මතකය ස්මරණය සහ සංවිධානයට ඒවා උදව් වේ
චිත්ත සිතියම් යනු නිර්මණකරුගේ චෛත්සිකයන්හි සම්බන්ධතාවන් ව්‍යුහාත්මකව එක්කරන වචන සමූහයකි
චිත්ත සිතියමක් නිසි ලෙස තැනීම සදහා දෘෂ්‍ය ස්මෘතිකාරක, වර්ණ, අයිකන සහ බන්ධනයන් අනියම් ලෙස යොදාගැනීම අත්‍යාවශ්‍ය වේ
චිත්ත සිතියම් සඳහා මාර්ගසූචක 

චිත්ත සිතියම් පිලිබඳ ලියන ලද මෙම පොතෙහි චිත්ත සිතියම් සැකසීම සම්බඳව පහත සදහන් මාර්ගසූචක ටෝනි බුසෑන් විසින් යොජනා කොට ඇත
මාතෘකවෙහි අනුරූපයක් මධ්‍යයෙහි දැක්විය යුතුය
ඔබගේ චිත්ත සිතියම් මුළුල්ලේම අනුරූප, සංකේත සහ මාන භාවිතා කළ යුතුය 
 වචන සහ රූප යාකරන රේඛා සමාන මානයන්ගෙන් පැවතිය යුතුය
ඔබටම අවේනික චිත්ත සිතියම් ගොඩනගීමේ රටාවක් අනුගමනය කළ හැක
ඉතිහාසය 

සියවස් ගනණක් මුළුල්ලේ අධ්‍යාපකයන්, ඉන්ජිනේරුවන්, මනෝවිද්‍යාඥයන් සහ අනෙකුත් පිරිස් විසින් අධ්‍යාපන කටයුතු, සාමූහික ගැටලු විසදීම, මතකය ආවර්ජනය, දෘෂ්‍යමය ලෙස සිතීම හා ගැටළු නිරාකරණ්ය සඳහා දනුම සැටැහීම හා නිරූපණ ක්‍රමයන් සඳහා චිත්ත්‍රාත්මක ක්‍රමවේදයන් යොදගනු ලබයි
මුල් කාලයේදීම ඇතිවූ එවනි ග්‍රාපිකාකාර වාර්ථා සටහන් වැඩි දියුණු කර ඇත්තේ "ටයිරෝස් හි පෝර්ෆිරි" නම් තුන්වන සියවසේ චින්තකයකු විසින් ඇරිස්ටෝටල්ගේ සංකල්පයන් ග්‍රාපිකාකාරීව දෘෂ්‍යමය ලෙස ප්‍රවර්ගීකරණයෙනි
"රේමන් ලූල්" නම් දර්ශන වාදියාද එවන් වූ තාක්ෂණයක් යොදාගෙන ඇත
1950 වර්ශයේ අගබාගයේදී මානව අධ්‍යයනය පිළිබද සිද්ධාන්ත අවබෝධ කරගනීම සඳහා අර්ථවිචාර්ය ජාලයන් වඩිදියුණූ කර අති ආතර 1960 වර්ශ්යේ මුල් බාගයේදී ඇලන්
එම්. කොලින්ස් සහ එම්. රෝස් ක්වීලියන් විසින් වැඩිදුර වර්ධනය කර ඇත
නූතන චිත්ත සිතියම් නිපයීමේ අයිතිය හිමිවන්නේ බ්‍රිත්‍යන්‍යයේ සුප්‍රසිද්ධ මනෝවිද්‍යඥයෙකුවූ "ටෝනි බූසැන්" හටය
"රොබෙර්ට්
ඒ. හෙයින්ලෙයින්" සහ "ඒ. ඊ වැන්වොගර්ට්" විසින් රචන කරන ලද වැනිම "ඇල්ෆ්‍රඩ් කොර්සිබ්ස්කි" විසින් රචිත "ජෙනරල් සෙමන්ටික්ස්" නැමැති විද්‍යා ප්‍රබන්ධ නවකථාව ඇසුරින් ඔහු මෙම අදහස ගෙනහැර දැක්වීය
බුසැන් ගේ තර්කය වූයේ පාඨකය වමේ සිට දකුණටත් ඉහල සිට පහලටත් පරිශීලනය කරනවා වෙනුවට සථ්‍යවශ්යෙන්මා සිදුවන්නේ අරේඛීය ආකාරයකින් සම්පූර්න පිටුවම පරිලෝකනය කරනවා යන්නයි
සටහන් තැබීමේ අනෙකුත් ක්‍රම අභිබවා චිත්ත සිතියම්හි විශිෂ්ටත්වය ප්‍රයෝජනයට ගනීමට අනුබල දීමක් ලෙස බූසැන් මස්තිෂ්කය පිළිබඳ වූ සුප්‍රසිද්ධ උපකල්පනයන්ද යොදාගන්නා ලදී
ඉගෙනුම් ක්‍රියවලි ( බොහෝවිට ජාලයක් ලෙස උගන්වනු ලබන ), සංවිධානය සහ ග්‍රාපික නිර්මාණ ශිල්පය ඇතුලුව චිත්ත සිතියම් විවිධ හැඩ සහ විවිධ යෙදීම් ලෙස නොනවත්වා පවත්වාගෙන යයි
සංකල්ප අනුරූපිත හ සැසැදීමේදී ( 1970 දී අධ්‍යාපන විශේෂඥයින් විසින් වැඩිදියුණු කරන ලද ) චිත්ත සිතියම්හි පවතින සැකැස්මද කේන්ද්‍රගාමී වුවත් මධ්‍යයේ 

මූල පදයක් ඇති නිසා එය වඩා සරල වේ
ප්‍රයෝජන 

ප්‍රයෝජන
චිත්ත සිතියමක් නිරන්තරයෙන්ම නිර්මාණය කරනු ලබන්නේ කේන්ද්‍රගත වූ වචනයක් හෝ පාඨයක් හා සම්බන්ධ වූ වචන හා අදහස් යොදාගනිමින්ය
පුද්ගලික, සාමූහික, අධ්‍යාපනික හා ව්‍යාපාරික තත්ත්වයන්හිදී චිත්ත සිතියම්හි යෙදීම් ලෙස සටහන් තැබීම, සාමූහික ගටළු විසදීම ( චිත්ත සිතියමකට දත්ත ඇතුලත් කිරීමේදී කේන්ද්‍රීය සංරචකය වටා ඒව ප්‍රමුඛතාවයකින් තොරව, අනුක්‍රමිකව හෝ ධූරානුක්‍රමකව පෙළගස්වා පසුව ඒවා සමූහනය හෝ සංවිධානය කරනු ලබයි
) සාරාංශගත කිරීම, මෙනෙහි කිරීම සහ පොදු පැහැදිලි කිරීම් හැද්හින්විය හැක
උදාහරනයක් ලෙස යම් අයෙකුට දේශනයකට ඇහුම්කන්දෙන අතරවාරයේදීම එහි සදහන් වන වඩාත් වදගත් කරුණු හෝ මුඛ්‍ය වචන චිත්ත සිතියම්ගත කළ හැක
තවද යමෙකුට මතකය ස්මරණය කිරීමේ තාක්ෂණයක් ලෙස හෝ සංකීර්ණ අදහස් වර්ග කිරීමට චිත්ත සිතියම් භාවිතා කළ හැක
තවද වර්ණ පෑන් මඟින් නිර්මාණ කිරීම් සදහා අනුබල දීමක් ද මෙමගින් සිදු වේ
චිත්ත සිතියම් යොදාගාත හැකි අවස්ථා

 කෙටි සටහන්න් නිර්මාණය කිරීමේදි
 නිර්ණාමිකව සහයෝගය දක්විවෙමේදී
 වචන සහ රූප අතර සම්බන්ධතාවය පෙන්නුම් කිරීමෙදී
 තනි පුද්ගලයෙකුගේ නිර්මණයක් ලෙස
 කෙටි සහ මතකතබා ගැනීමේ ආකෘතියක් ලෙස 
 කණ්ඩායම් හැඟීම වර්ධනය කිරීමේ හෝ සහක්‍රියාව වර්ධනය කිරීමේ ක්‍රියාකාරකමක් ලෙස
කාර්යයක් කිරීමට අති කැමැත්ත වැඩි කිරිමට
මෙම සෘජු ප්‍රයෝජන්න වලට අමතරව විශේෂඥ්ඥ සෙවුම් පද්දති, සෙවුම් යන්ත්‍ර සහ විමසුම් සහ ප්‍රශ්න සෙවීම සහ ලේබල කිරීම වනි යෙදුම් සඳහා චිත්ත සිතියම් මඟින් නිවැරදි කරගන්නා දත්ත යොදාගත හැක
එසේ කිරීමට නම් චිත්ත සිතියම තුළ එකිනෙකට සම්බන්ධ කරන ලද්දාවූ කතෲ හෝ ලේඛන වර්ග කිරීමට යොදාගන්නා සමුද්ධරණීය වර්ග කිරීමේ ක්‍රම වලින් චිත්ත සීතියම් විග්‍රහ කිරීමට හැකි විය යුතුය
චිත්ත සිතියම් දේශනයක් හෝ හමුවක් අතරතුර උදාහරනායක් ලෙස අඳින දළ සටහනක් ලෙස මෙන්ම විච්හක්ෂණශීලී තත්ත්වයෙන් වඩා පොහොසත් ලෙස නිර්මාණය කළ හැක
දළ සටහනක් ලෙස අඳින ලද චිත්ත සිතියමක් මෙහි නිරූපණය කොට ඇත
තවද චිත්ත සිතියම් උත්පාදනය සදහා භාවිතා කරගනු ලබන පරිගණක මෘදුකාංගද බොහෝ සංඛ්‍යවක් පවතී
ඉගෙනුම් ක්‍රියාවලියේ සඵලතාව 
බුසෑන් පවසන පරිදි අනෙකුත් සටහන් තබාගනීමේ ක්‍රමවලින් ප්‍රේරිතව චිත්ත සිතියම් අඩ වශයෙන් වූ දහනකට මග නොපෙන්වන නිසා එය අතිශයින් උසස් සටහන් තබා ගනීමේ ක්‍රමයකි
තවදුරටත් ඔහු ගෙනහර දක්වන්නේ මිනිසාගෙ වම් හා දකුණු මොලයේ ක්‍රියාවන්හි උපරිම පරාසයම චිත්ත සිතියම් ආදීමේදී භාවිතා කරන බවත්, එමගින් මොලයේ සමතුලිතතාව රැකගන්නා බවත්, මනසේ මෙතෙක් භාවිතා කොට නොමති නමුත් තවදුරටත් දියුණු කළ හකියැයි සම්මත ප්‍රදේශයෙන් 99%ක්ම මෙන්ම සහජ ඥානයත් චිත්ත සිතියම් නිර්මණයට යොදවන බවත් ය
කෙසේ වුවත් විද්වතුන් විසින් පවත්වන ලද ගවේෂණයන් යෝජනා කරන්නේ එවනි හිමිකම් මොළය සහ මස්තිශ්ක අර්ධගෝලය පිළිබඳ ඇති දුර්මත අලෙවි කරන බවය
විවේචකයන්ගේ තර්කය වන්නේ චිත්ත සිතියම් හා සම්බන්ධ යෙදීම් වලදී මස්තිශ්ක අර්ධගෝලය පිලිබඳ විශේෂඥ සිද්ධාන්ත ව්‍යාජයක් වන බවය
"ෆැරන් ඇට් ඔල්" ගේ යෝජනව වූයේ ආධුනිකයන් අනෙකුත් ක්‍රම යොදාගැනීමට වඩාත් පෙලබෙන්නේ චිත්ත සිතියම් යනු නුපුරුදු ශිල්ප ක්‍රමයක් බැවින් සහ ධාරණ ශක්තිය දියුණු කිරීමේ ශිල්ප ක්‍රමයක් ලෙස එය සදහන්ව තිබේම භාවිතයට අකමැත්තක් උපදවන බවයි. එසේ වුවත් එම අධ්‍යනයේ අවසාන තීරණය වූයේ ලිඛිත මධ්‍යයන්හි යෙදීම් සම්බන්ධව චිත්ත සිතියම් ඵලදායී ඉගෙනුම් ශිල්පයක් බවය
සම්බන්ධව චිත්ත සිතියම් ඵලදායී ඉගෙනුම් ශිල්පයක් බවය
උපකරණ 

තොරතුරු විශාල ප්‍රමාණයක් සංවිධානයකරන ලද අවකාශ ඒකාබද්ධ කරමින්, සක්‍රීය අනුපිළිවෙලින් යුත් සැකිල්ල සෑදීම සහ සංරචක පෙළගැස්ම කාර්යක්ෂම ලෙස ඉටුකිරීමට චිත්ත සිතියම් සෑදීමේ මෘදුකාංග වලට හැක
යමෙකු සතුව පවතින අදහස් අභිබවමින් පරිගණකයේ හෝ අන්තර්ජාලයේ ඇතුලත් තොරතුරු ක්‍රමලේඛණ, වාර්ථා, වෙබ් අඩවි සහ රූපිත යොදා ගනිමින් චිත්ත සිතියම් පිළිබඳ සංකල්පය විස්තීරනය කිරීමට මෘඩුකාංග වලට හැක
වෙළඳ ලකුණු 
මනෝවිද්‍යාඥයකු වන එඩ්වර්ඩ් ටොල්මන් සම්මානනීය වන්නේ ඥානාත්මක අනුරූපණ නිර්මාණකරනය සම්බන්ධයෙනි
එක්සත් රාජධානියේ සහ එක්සත් ජනපදයේ බුසැන් ඔර්ගනිසෙශන් ලිමිටඩ් "චිත්ත සිතියම" යන පදය වෙළඳ ලකුණක් ලෙස යොදාගනීමට හිමිකම් කියයි
කනේඩියානු බුද්ධිමය දේපල පිලිබඳ කාර්යලයේ වාර්ථාවන්හි එය වෙළඳ ලකුණක් ලෙස සදහන් නොවේ
එක්සත් ජනපදයේ එය විශේෂිත ලෙස අධ්‍යපනික සේවාවන් සඳහ වූ වෙළඳ ලකුණක් ලෙස යොදාගන්නා අතර අනෙකුත් භාන්ඩ හා සේවා සඳහා ටොදා නොගහී
ආශ්‍රිත ලිපි 

 ඥානාත්මක සිතියම්
 සංකල්ප රූසටහන
 චිත්ත සිතියම් සෑදීමේ මෘදුකාංග

වැඩි දුරටත් කියවන්න 
 නොවැක්, ජේ. ඩී.  (1993), "How do we learn our lesson
Taking students through the process"
The Science Teacher, 60(3), 50-55 (ISSN 0036-8555)

Articles with inconsistent citation formats
Knowledge representation
Games of mental skill
Creativity
Design
Educational technology
Diagrams
Thought
Notetaking
Reading
Deliberative methods
Mental structures
දුන්හිද යනුශ්‍රි ලංකාවේ  ඇති අලංකාර දිය ඇල්ලකි
බදුල්ල නගරයට කි
මි 5ක් පමණ දුරින් පිහිටයි
එහි උස අඩි 210 කි
එනම් මී 64කි
දිය ඇල්ල පාමුල පැතිර පවත්නා මීදුම (ජල වාෂ්ප ) මෙයට එම නම ලැබීමට හේතුවයි. (සින්හලෙන් "දුන්" යනු මීදුම හෙවත් දුම යන්නයි ) බදුලු නගරය හරහා ගලා බසින බදුලු ඔය මේ  මනරම් දිය ඇල්ල නිර්මාණය කරයි
දිය ඇල්ලට ලගා වීම සදහා කි
1ක පමණ දුරක් යාමට සිදුවේ
එම මාර්ගයේ මද දුරක් ගමන් කරන විට තවත් කුඩා දිය ඇල්ලක් හමුවන අතර එය "කුඩා දුන්හිඳ" ලෙස හැඳින්වේ
මාර්ගය අවසානයේ දිය ඇල්ල නැරඹීම සදහා නරඹන්නන් හට ආරක්ෂිත වේදිකාවක් ඉදිකර ඇත
මේවාද බලන්න
 ලංකාවේ දියඇලි උස අනුව
 ලංකාවේ මධ්‍යම පලාතේ දියඇලි

ශ්‍රී ලංකාවේ දිය ඇලි
රත්නපුර යනු ශ්‍රී ලංකාවේ සබරගමු පාළාතේ පළාත් බද අගනුවරයි
එය රත්නපුර දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටා තිබේ
නුතන නම බිහිවී ඇත්තේ මේම ප්‍රදේශයේ පරම්පරිකව නිශ්පාදනය කල තල් සුකිරි වන හකුරු සදහා වන පෘතුගිසි නම වන රාපඳුර යන වචනයෙන් ඛව සමහරෙක් කියති
නමුත් වඩාත් පිලිගත් මතය වන්නේ එය බිහිවි ඇත්තේ මැණික් යන අදහස ඇති "රත්න" සහ නගරය යන යන අදහස ඇති "පුර" යන වචන එකතුවිමෙන් බවයි. රත්නපුර යන්න ඉංග්‍රිසි භාෂාවේදි Ratnapura සහ Rathnapura ලෙස අක්ෂර විනය්‍යාසය දක්වයි. කොළඹ නගරයට කි
මි 100ක් පමන ගිනිකොනින් පිහිටා ඇති මෙම නගරය දීර්ඝ ඉතිහාසයක් සහිත කර්මාන්තයක් වන ආර්නුල් සහ රතු වැනි අගනා මැණික් වර්ග ලබා දෙන පතල්කර්මාන්තයේ කේන්ද්‍රස්ථානයයි
පතල්කර්මාන්තයට අමතරව මෙම නගරය වී සහ පලතුරු ගොවිතැන සදහා ප්‍රසිද්ධ නගරයකි
මෙම නගරය පුරා විශාල තේ සහ රබර් වගාවන් දැකිය හැක
මේම කලාපයේ තේ පහතරට තේ නමින් හදුන්වයි. රත්නපුර නගරයේ ස්ථාපිත වූ සංචාරක කර්මන්තයක්ද දැකිය හැක
සිංහරාජ බ්නව්ක්ෂිතය, උඩවලව ජාතික වනෝද්‍යානය, කිතුල්ගල, සහ සිරිපාදය සංචාරකයන් අතර විශේෂයෙන් ජනප්‍රිය ස්ථාන වේ
1901 දි රත්නපුර නගරයේ ජනගහනය 4,084 වන අතර 2001 දි එය 46,309 දක්වා වර්ධනය විය
2001 දි රත්නපුර දිස්ත්‍රික්කයේ ජනගහනය 1,008,164 විය
ඒයින් 86.42% ක් බෞද්ධ ජනතාවද සහ 9.88% ක් හින්දු ජනතාවද වු අතර අනිත් පිරිස කතෝලික සහ මුස්ලිම් ජනතාව විය
දේශපාලනය 
නගරාධිපති ප්‍රමුඛ මහ නගර සභාවක් මගින් මෙම නගරය පාලනය වේ
මන්ත්‍රණ සභාව  ප්‍රසිද්ධ ජන්දයකින් තෙරි පත්වන අතර ආසන සංඛ්‍යාව 15 කි
2006 ප්‍රදේශිය සභා මැතිවරණ සදහා ලියාපදිංචි වු ජන්ද දායකින් සංඛ්‍යාව 29159  විය
සෞඛ්‍ය සේවය
සබරගමු පළාතේ විශාලතම රෝහල වන රත්නපුර මහ රෝහල ශල්‍ය අංශ දෙකක්, වෛද්‍ය අංශ දෙකක්, විකලාංග අංශයක්, ප්‍රසව හා නාරිවේද අංශ දෙකක්, ළමා අංශයක්, උගුරකන නාසය අංශයක්, ස්නායුවේද  අංශයක්, රක්තවාත අංශයක්, චර්ම රෝග අංශයක්, මනෝ රෝග අංශයක්, සහ හෘද රෝග අංශයකින් සමන්විතවේ
එය පශ්චාත් උපාධි පුහුණු මධ්‍යස්ථානයක්ද වේයි
සබරගමුව විශ්වවිද්‍යාලයීය වෛද්‍ය පීඨය ආරම්භ කිරීම හා සමගාමීව රත්නපුර මහරෝහල ශික්ෂණ ⁣රෝහලක් බවට මේවන විට යාවත්කාලීන කර ඇත
අර්ථිකය

මැණික් ව්‍යාපාරය 
නගරයේ ජනතාව මැණික් වෙළෙඳාම මත යැපෙති
මැණික් පතල් සුලබව දැකිය හැක
මහා පරිමාන මැණික්  වෙළඳූන් බහුතරයක් රත්නපුර නගරයේ සිට ක්‍රියාත්මකවේ
විදේශිය මැණික් වෙළඳූන් සැලකියයුතු සංඛ්‍යාවක් නගරයේ සිටිති
ඔවුන්ගෙන් බහුතරයක් තායි ජාතිකයන් වේ
දිනපතා නගරාසන්න සහ වෙනත් නගර වල මැණික් වෙළඳූන් විශාල සංඛ්‍යාවක් මැණික් ගල් විකිනිමට සහ මිලදි ගැනිමට සදහා නගර මධ්‍යට එකතුවේ
මහා පරිමාන මැණික්  වෙළඳූන් ප්‍රදේශිය මැණික්  වෙළඳූන් ගෙන් මැණික් ගල් ලබා ගෙන ජාත්‍යන්තර  වෙළඳපොලෙහි අලෙවි කරති
සමහර වෙළඳූන් මැණික් මිලදි ගැනිමට නගරයෙන් පිටතට යති
මෙහිදි ආසන්න නගර වන කලවාන,නිවිතිගල බොගවන්තලාව සහ ඇල හැර වැනි නගර විශේෂ වේ
ඉතාම උසස් දියඵ ආර්නුල් තැන්පතූ මැඩගස්කර් වල ලලාකාකා නිම්නයෙන් සොයාගැනිමත් සමග වෙළඳූන් විශාල සංඛ්‍යාවක් මැණික් මිලදි ගැනිමට මැඩගස්කර්  බලා රටින් පිටවි යති
වගාව සහ ගොවිතැන 
නගරයේ කෘෂිකර්මාන්තයත් හොදින් දියුනුවි ඇත
නගරය  පුරා විශාල  තේ සහ රබර් වගාවන් දැකිය හැක
නගරය පුරා  කුඹුරු  සුලභව දැකිය හැකි දසුනක් වුවත් වර්ථමානයේදි බොහෝ ගොවියන් ගොවිතැන අතහැර  සාර්ථක  මුදල් ඉපැයිමේ මගක් වන මැණික් ගැරිම සදහා යොමුවිම නිසා ගොවිතැන අවිනිශ්චිත අනාගතයකට මුහුනපා ඇත
අඔ සහ පැපොල් වැනි රසවත් පලතුරැ වර්ග ගනනාවක් වෙළඳ බෝග ලෙස වගාකෙරේ
ප්‍රවාහනය 
රත්නපුර, අගනුවර වු කොළඹ  හා නැගෙනහිර පාළාතේ කල්මුනේ සම්බන්දකරන  ඒ -4 මහාමර්ගයේ පිහිටා ඇත
තවත් මහාමර්ගයක් වු ඒ -8, නගරය  ශ්‍රී ලංකාවේ බටහිර වෙරළේ පානදුර හා සම්බන්ධ කරයි
බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිතයක්ව පැවැති කාලයේදි කොළඹ -අවිස්සාවේල්ල -රත්නපුර -ඔපනායක සම්බන්ධ කරමින් 1912දි පටු දුම්රිය  මාර්ගයක් ඉදිකරන ලදි
1976 පසුව එය කොළඹ සිට අවිස්සාවේල්ල දක්වා පමනක් සිමාකරන ලද අතර   2006දී මහාමාර්ගයේ තදබදය අඩු කිරීම සඳහා පළල් දුමිරිය මාර්ගයක්  ලෙස ප්‍රතිසංස්කරනය කරන ලදි
කොළඹ රත්නපුර යා කරමින් රුවන්පුර අධිවේගි මාර්ගය ඉදි කිරිමට යෝජිතව ඇත
දේශගුණය 
රත්නපුර ශ්‍රී ලංකාවේ දකුණු බටහිර  කොටසේ හෙවත් තෙත් කලාපයේ පිහිටා ඇත
මැයි සිට සැප්තැම්බර් දක්වා කලයේදි නගරයට ප්‍රධාන වශයෙන්  නිරිතදිග මෝසම් සුලං මගින්  වර්ශාපතනය ලැබේ
වර්ෂයේ ඉතිරි මාස වලදි සංවහන වැසි නිසා සැලකියයුතු වර්ශාපතනයක් ලැබේ
වාර්ශික සමාන්‍ය වර්ශාපතනය මිලිමිටර්  4,000 ත් 5,000 අතර වේ
වාර්ශික  සමාන්‍ය  උෂ්ණත්වය 24- 35 C පරාසය තුල විවිධ වේ
අධික ආර්ද්‍රතා මට්ටම් දැකිය හැක
මුහුදු මට්ටමේ සිට මිටර් 21 ක් ඉහලින් මේම නගරය පිහිටා ඇත
ගංවතුර 
රත්නපුර නගරය  ගංවතුරෙන්  යටවන කඵ ගං  නිම්නයේ පිහිටා ඇත
කඵ ගංගාව හරහා විශාල වේල්ලක් නොමැති නිසා මෙම නගරය මැයි මාසයේදි නිරන්තර ගංවතුර තත්වයන්ට මුහුණපායි
ගංවතුර තත්වය මැඩ පැවැත්විම සදහා යෝජනාක්‍රම කිහිපයක් යෝජනාවී තිබුනද තවමත් ඒවා ක්‍රියාත්මකවී නැත
2003මැයි මාසයේදි මුහුණ පෑ ගංවතුර තත්වය 1947දි ශ්‍රී ලංකාව බ්‍රිතාන්‍යයන්ගෙන් නිදහස ලැබු පසු   මුහුණ පෑ විශාලතම ගංවතුර තත්වයයි
සංචාරක ආකර්ෂණ 
නගරය පුරා සංචාරක ආකර්ෂණ ස්ථාන විශාල සංඛ්‍යාවක් දක්නට ලැබේ
එයින් බහුතරයක් බෞද්ධ පුජනිය ස්ථාන වන අතර එම ප්‍රදේශයේ ජනගහනයෙන් බහුතරයක් බෞද්ධයින් වීම එයට හේතු වී ඇත
අන්‍ය ආගම්වල පුජනිය ස්ථාන කිහිපයක්ද දක්නට ලැබේ
පහත සඳහන් වන්නේ වැදගත් ස්ථාන සඳහා උදාහරණ වේ
පුජනිය ස්ථාන

ශ්‍රීපාද කන්ද - මිටර් 2243ක් සමනල කන්දේ ශ්‍රී පාදය පිහිටා ඇත
බුදුරජානන් වහන්සේ වැඩමකල අවස්ථාවේදි උන් වහන්සෙගේ ශ්‍රී පතුල එහි සලකුනු කරන ලද බව විශ්වාස කෙරේ
මෙම  කන්ද හාස්කම් සහිත ස්ථානයක් ලෙස හදුන්වන අතර බැතිමතුන් කයෙන් සහ වචනයෙන් සංවර විය යුතුයි
රත්නපුර ගිලිමලේ සහ කාර්නිය වතුයාය හරහා  ශ්‍රීපාද කදු මුදුනට වැටි ඇති සාම්ප්‍රදායික දුෂ්කර මාර්ගයේ අරම්භක ස්ථානයක්ද වන්නේය
වන්දනාමාන කරන වාරය ඇරඹෙන්නෙ දෙසැම්බර මාසයේ පසලොස්වක පෝය දිනයෙන් වන අතර අප්‍රේල් මාසයේ නිරිතදිග මෝසම් ආරම්භ විමත් සමග එම  වාරය අවසන් වේ
අවුරුදු දහස් ගනනක සිට ශ්‍රීපාද කන්ද වන්දනාමාන කරන ස්ථානයකි
මහා පරාක්‍රම බාහු රජතුමා සහ නිශ්ශංකමල්ල රජතුමා  විසින් කදු මුදුනට යන මග දිගේ වෙහෙසට පත් වන්දනා මානකරුවන්ට අම්බලම් ඉදිකරන ලදි
අනික් වඩාත් ජනප්‍රිය මග වන්නේ දික් ඔයට සමිපයෙන් ඇති ඩේල් හවුස්  වතුයාය හරහා වැටි ඇති මාර්ගයයි
රත්නපුර මහා සමන් දේවාලය - මෙම සිද්ධස්ථානය සමන්දෙවියන් උදෙසා ඉදිකරන ලද්දකි
සමන්දෙවියන් බෞද්ධ දෙවියෙකු වන අතර රත්නපුර අඩවිය භාර දෙවියන් ලෙස සලකයි
පෘතුගිසින් විසින් රත්නපුර යටත් කර ගත්පසුව ඔවුන් විසින් මෙම ස්ථානයේ තිබු පැරණි සිද්ධස්ථානය ඉවත් කර ඔවුන්ගේ පල්ලියක් ඉදිකරන ලදි
සෙංකඩගල රාජධානිය විසින් රත්නපුර නිදහස් කර ගත් පසුව එම පල්ලිය ඉවත් කර වත්මන් සිද්ධස්ථානය ඉදිකරන ලදි
පැරණි සිද්ධස්ථානයේ නටබුන් කිසිවක් වර්ථමානයේදි දක්නට නොලැබුනත් එය හින්දු කෝවිලක ස්වරැපය ගත් බව සදහන්වේ
වර්ථමානයේදි මෙම සිද්ධස්ථානය බෞද්ධයන්ගේ වැදගත් පුජනිය ස්ථානයකි
දිවා ගුහාව (බෞද්ධ) - බුදුරජානන්වහන්සේ  ශ්‍රීපාද කන්ද ට වැඩමකල අවස්ථාවේදි උන් වහන්සේ මෙම ස්ථානයේ පන්සියක් භික්ෂුන් වහන්සේලා සමග විවේක සුවයෙන් වැඩ හිටි බව සදහන්වේ
මේය මහාවංශයේ සදහන් වන පරිදි  බුදුරජානන්වහන්සේගේ තුන්වන ලංකාගමනයේදි  උන් වහන්සේ වැඩමකල ස්ථාන නමයෙන් එකක් වෙයි
මේම ස්ථානයට සමනල කන්ද දිස්වන ආකාරය සහ  මේම ගුහාව එකවර පන්සියක් පිරිසකට සිටිය හැකි තරම් විශාලත්වයකින් යුක්ත විම නිසා මෙම ස්ථානය දිවා ගුහාවම බව විස්වාස කරයි
රත්නපුර සිට  කිලෝමිටර් 10 ක් පමන කොළඹ දෙසට පිහිටා ඇති කුරුවිට නගරයේ සිට කිලෝමිටර් 5ක් පමන  ඇතින් දිවා ගුහාවට ප්‍රවේශය  ලබා දෙන සමනල කන්දට  වැටි ඇති ඉපැරණි  මාර්ගයක් වන ඒරත්න මාර්ගයේ පිහිටා ඇත
දෙල්ගමුව රජ මහා විහාරය
පොත්ගුල් විහාරය
රත්නපුර ශාන්ත පාවුළු පේදුරු ආසන දෙව්මැදුර (කතෝලික පල්ලිය) - රත්නපුර නගරයට කතෝලිකයන් පැමිණ ඇත්තේ පෘතුගිසි පාලන සමයේදිය
17 වන ශතවර්ශයේදි කතෝලිකයන් කිහිපදෙනෙකු නගරයේ ජිවත්ව සිට ඇත
එම  කතෝලිකයන්  ගෙන් බහුතරයක්  පෘතුගිසින් සහ ඔවුන් සමග  විවාහ වු දේශිය පුද්ගලයන්ගේ දරු මුනුබුරෝ වේති
ඔවුන් විසින් පැරණි බෞද්ධ සිද්ධස්ථානය  ඉවත් කර ඔවුන්ගේ පල්ලියක් ඉදිකරන ලද බවට සාක්ෂි දක්නට ලැබේ
සෙංකඩගල රාජධානිය විසින් රත්නපුර නිදහස් කර ගත් පසුව එම පල්ලිය ඉවත් කර න ලදි
වත්මන් පල්ලිය නගරය තුල ප්‍රධාන විදිය  අසල පිහිටා ඇත
17වන ශත වර්ශයේදි සබරගමු පළාතේ ධර්ම ප්‍රචාරක කටයුතු සදහා පැමිණි  ශුද්ධවන්ත ජෝසප් වාස්  නොහොත් සිලෝන් හි ධර්ම දුතකයාගේ මැදිහත් විමෙන් ඉදිකරන ලද්දකි
1955 නොවැම්බර් දෙවනිදා සබරගමු පාළාත  නායක දේවගැතිවරයෙකුගේ පාලනයට යටත්විමත් සමග  මෙම පල්ලිය මහ පල්ලිය බවට පත්විය
සිව කෝවිල(හින්දු)
සාන්ත ලුක්ස් පල්ලිය (එංගලන්ත සභාව)

නැරඹිය හැකි පාරිසරික ස්ථාන

දිය ඇලි 
බෝපත් ඇල්ල  - මෙය කොළඹ රත්නපුර අලුත් පාරට සැතපුම් කිහිපයක් ඇතින් කූරුවිට පිහිටා ඇති අතර වාහන වලින් මේම ස්ථානයට පහසුවෙන් ප්‍රවේශ විය හැක
මේය  රත්නපුරට දිවයින පුරා  සංචාරකයින් ආකර්ශයකර ගැනිමට  දායක වේ
දියනැමට සංචාරකයින්ට අවස්ථා ලබාදි ඇති නමුත් ක්ෂණික ගංවතුර  තත්ව ඇතිවිමේ අවධානමක් පවති
කොළඹ රත්නපුර අලුත් පාරේ සිට  කුරුවිටට සමිපයෙන් ඇති හිග්ගස්හෙනේදි වමට හැරි කිලෝමිටර් දෙකක් පමන යායුතුයි
මෙම දිය ඇල්ල බෝ කොලයක හැඩැති නිසා මේම නම ලැබි ඇත
කටුගස් ඇල්ල - රත්නපුර නගරයේ සිට කිලෝමිටර් තුනක් ඇතින් පිහිටි මහවලවත්තේ පිහිටා ඇති දේශිය ජනතාව අතර ජනප්‍රය දිය ඇල්ලකි
කිරිඳි ඇල්ල  - ශ්‍රී ලංකාවේ සත්වේනි උසම දිය ඇල්ලයි
රත්නපුර සිට පැල්මඩුල්ල නගරයට පැමිණ පැල්මඩුල්ල නගරයේ සිට කුට්ටපිටිය මාර්ගය ඔස්සේ කිලෝමිටර් හතරක් පමණ පැමිණිය පසු මාර්ගයේ දකුණු පසු කිරිදි ඇල්ලට යන මාර්ගය හමුවේ
එතැන් සිට මීටර් 500 පමණ ඳුරක් පා ගමනින් ගිය පසු කිරිදි ඇල්ලට ලගා විය හැකිවේ
රජනාව ඇල්ල - මාරපන ගම්මානයේ රත්නපුර කලවාන ප්‍රධාන මාර්ගයට යාබදව පිහිටා ඇත
මේම සුන්දර දර්ශනය ජනප්‍රිය සිංහල චිත්‍රිපට කිහිපයකම දැකිය හැක
මාපලාන ඇල්ල - රත්නපුර පලාබද්දල ප්‍රදේශයේ පිහිටි මෙම දිය ඇල්ල ශ්‍රී ලංකාවේ උසින් 4 වන ස්ථානය හිමි කර ගන්නා අතර රත්නපුර දිස්ත්‍රික්කයේ උසින් වැඩිම දිය ඇල්ලද වේ
මැණික් පතල්  
ප්‍රදේශය පුරාවටම මැණික් පතල් බොහෝමයක් දැකිය හැක
විශේෂයෙන් පහත් භුමි වල ඇති කුඹුරු යායවල්වල දැකිය හැක
මේවායේ 
ගැඹුර මිටර 10-50   අතර වේයි
සවල  සහ උණ ශාඛයෙන් සාදන ලද  කුඩ වැනි සරල උපකරන පතළ් කැපිම සදහා යොදාගනි
පතලෙන් පස් ඉවත් කර ගෙන ජලයෙන් සෝදයි
එවිට අනෙකුත් ගල්වලට වඩා බර මැණික් ගල් කුඩයේ පතුලේ ඉතුරු වි මඩ සහ කුණු ඉවත් වේ
ඇහැලේපොල නිලමේ  
ඇහැලේපොල නිලමේ ශ්‍රීලංකාවේ අවසන් රජු වු ශ්‍රී වික්‍රම රාජසිංහ රජතුමාගේ කාලයේ  සබරගමුවේ දිසාවේ නොහොත්  දේශිය පාලකයා විය
දේශිය කෘෂිකර්මාන්තයට සහාය දිමට මොහු විසින් කුඩා ජලාශයක් සහ ඇළක් ඉදිකරනලදි
මේම විරයා විසින් කරන ලද සේවාව අද වුවත් රත්නපුර ප්‍රදේශය පුරා දැකිය හැකි අතර තවමත් එම සේවාවන්ගේ යහපත් ප්‍රතිඵල රත්නපුර ජනතාව භුක්ති විදිති
නගර මධ්යයේ පිහිටා ඇති එතුමාගේ නිවස වර්ථමානයේදි දේශිය කෞතුකාගාර ගොඩනැගිල්ල ලෙස භාවිතා කරයි
සිතියම් 
Detailed map of Ratnapura and Sri Lanka

මූලශ්‍ර

ආශ්‍රේය
 ජනලේඛනය  2001 ජුලි 17 (http
citypopulation
de/ SriLanka
html)
 එංගලන්තයේ ශ්‍රී ලංකා මැණික් සංගමයේ සභාපති වන ඩී එචි ආරියරත්න  විසින් රචිත  ශ්‍රීලංකාවේ මැණික්  නම් ග්‍රන්ථයේ සයවෙනි සංශෝධිත සංස්කරනය

බාහිර සබැඳි 
 2001 ශ්‍රී ලංකා ජනලේඛනයේ සංඛ්‍යා ලේඛන
 රත්නපුර කතෝලික දියෝකීසිය
 රත්නපුර  කාලගුණ වාර්ථාව
 ශ්‍රී ලංකා මැතිවරණ දෙපාර්තුමේන්තුව
 ශ්‍රී ලංකාවේ පෘතුගිසි සංස්කෘතිය මුලබැසගැනිම
 ශ්‍රී ලංකාවේ පෘතුගිසින්
 මැඩගස්කර් , ලලාකාකා ,භුගෝලිය දත්ත සහ ඉතිහාසය, ආර්නුල්
 රත්නපුර ,මැණික් නගරය

රත්නපුර දිස්ත්‍රික්කය
රත්නපුර
ශ්‍රී ලංකාවේ නගර සහ ගම්මාන
ශ්‍රී ලංකාවේ වාණිජ අගනුවර වන කොළඹ නගරයේ,  කේන්ද්‍රීය ව්‍යාපාරික ප්‍රදේශය ලෙස කොටුව හැඳින්විය හැක
පෘතුගීසි ජාතිකයන් මුලින්ම මෙහි බලකෙටුව තැනූ අතර පසුව ලන්දේසි සහ ඉංග්‍රීසි ජාතිකයන් විසින්ද මෙම බලකොටුව භාවිතා කරන ලදී
කොළඹ නගරයේ මූල්‍ය ප්‍රදේශය වන මෙහි, ලෝක වෙළඳ මධ්‍යස්ථාන ගොඩනැගිල්ල පිහිටා තිබෙන අතර කොළඹ කොටස් හුවමාරුවෙහි වැඩකටයුතුද මෙම ගොඩනැගිල්ල කේන්ද්‍රගත කරගනිමින් සිදුකෙරේ
තවද ලංකා බැංකුවේ මූලස්ථානයද මෙම ප්‍රදේශ‍යේ පිහිටා තිබේ
කොටුව ප්‍රදේශයට පසෙකින් ඇදී යන වෙරළ තීරය හා තණකොළ වැවූ බිම් තීරුව ගාලු මුවදොර පිටිය ලෙස හැඳින්වේ
මෙය ශ්‍රී ලංකාව බ්‍රිතාන්‍යයේ යටත් විජිතයක්ව පැවති 1859 වසරේදී එවකට ලංකාවේ (ශ්‍රී ලංකාවේ) ආණ්ඩුකාරවරයා වූ හෙන්රි ජෝර්ජ් වෝර්ඩ්ගේ පාලනය යටතේ තනවන ලදී
මහ තැපැල් කාර්යාලය, විවිධ සංචාරක හෝටල්, වාණිජ බැංකු, ව්‍යාපාරික ආයතන, රාජ්‍ය දෙපාර්තමේන්තු හා කාර්යාල රැසක් කොටුව ප්‍රදේශයේ සිට ක්‍රියාත්මක වේ
කොළඹ නගරය අංක අනුව වර්ග කිරීමේදීද කොටුවට හිමිව ඇත්තේ අංක “1” ය
ඒ අනුව කොටුව ප්‍රදේශයට “කොළඹ 1” ලෙසද ව්‍යවහාර කළ හැකිය
ඉතිහාසය

කොළොම්තොට/ කොළොන්තොට ලෙස අතීතයේදී හැඳින්වුනු මේ ප්‍රදේශයට 16 වන ශත වර්ශයේ මුල් සමයේදී  පෘතුගීසීන් මුල්වරට ලංකාද්වීපයට ගොඩබසිනු ලදුව, පසුව ඔවුන්ගේ වෙළෙඳ මධ්‍යස්ථානයක් බවට පත්වු බව සැලකේ. පෘතුගීසීන් විසින් මේ වෙළෙඳ මධ්‍යස්ථානය පසුව ආරක්ෂක මධ්‍යස්ථානයක් හා ‍වරායක් ලෙස සංවර්ධනය කරන ලදී
එසේ සිදුකරන ලද්දේ දිවයින තුලට තම බලය විහිදුවීමට අවශ්‍ය පාලනය කොටුව ප්‍රදේශයට එක් කරගැනීමේ අරමුණිනි
පෘතුගීසීන් විසින් ගොඩනගනු ලැබූ කොටුව 1656 දී ලන්දේසීන් විසින් අත්කරගනු ලදුව තමුන්ගේ වටිනා වෙළෙඳ ද්‍රව්‍ය ආරක්ෂා කරගැනීමට යොදාගන්නා ලදී
කොළඹ, ලන්දේසි පරිපාල‍නයේ ප්‍රමුඛස්ථානයට පත්වීමත් සමඟ මුහුදින් හා රට අභ්‍යන්තරයෙන් ඇතිවිය හැකි තර්ජන වලට මුහුණ දිය හැකි ආකාරයෙන් නගරය පුළුල් හා ශක්තිමත් කරවීමට ලන්දේසීහූ උත්සුක වූහ
පෘතුගීසීන්ගේ ආරක්ෂක බලකොටු හා ඉදිකිරීම් සමහරක් බිඳ හෙලීමට කටයුතු කළ ලන්දේසීන්, අනතුරුව වැවත් මුහුදත් අතර පිහිටි බිමෙහි ස්වාභාවික වාසිය හොඳින් ලබාගත හැකි වන අයුරින් එය යලි ගොඩනංවන ලදී
ආක්‍රමණකාරී ලන්දේසීන්ට එරෙහිව රට අභ්‍යන්තරයෙන් පැනනැගි සිංහල රජවරුන්ගේ සටන් හමුවේ එය කීප විටකම වටලෑමට ලක්වූ විට, ලන්දේසීන් හට කොටුව ඉතා වැදගත් හමුදාමය බලකොටුවක්ම විය
බ්‍රිතාන්‍යයන් විසින් ලන්දේසීන්ට අයිතිව තිබූ මුහුදුබඩ ප්‍රදේශ අත්පත්කරගැනීමත් සමඟම කොටුව ඔවුන්ගේ පරිපාලන මධ්‍යස්ථානය බවට පත්විය
1815 දී කන්ද උඩරට ගිවිසුමත් සමඟම කොළඹ මුළු දිවයිනේම අගනගරය ලෙසට නම් කෙරිණි
තවදුරටත් සෘජු හමුදාමය තර්ජනයක් නොපැවති නිසාත්, නගරයේ සංවර්ධනයට බාධාවක් යැයි සැලකූ නිසාත්, 1870 දී කොටුවේ බිත්ති කඩා බිම හෙලන ලදී
ලන්දේසි ගොඩනැගිලිද මෙලෙසම විනාශකර දැමුනු අතර නව ගොඩනැගිලි ඉදි කරවූයේ ප්‍රදේශයට බ්‍රිතාන්‍ය ඌරුවක් එක්වන ආකාරයෙනි
මෙලෙස බලකොටුවේ ප්‍රාකාර බිත්ති පවා බිඳ දැමුවද තවමත් මෙම ප්‍රදේශය කොටුව නමින් හැඳින්වේ
කොටුව ප්‍රදේශයේ ගොඩනැගිලි බොහෝමයක් බ්‍රිතාන්‍ය පරිපාලන ගොඩනැගිලි වශයෙන් පැවතුනි
පාලනය කෙමෙන් ස්වදේශික ශ්‍රී ලාංකීයයන් අතට මාරුවීමේදී  ලංකාවේ රාජ්‍ය මන්ත්‍රණ සභාව හා ලංකාවේ ව්‍යවස්ථාදායක සභාව  රැස්වූ ගොඩනැගිලි මෙම ප්‍රදේශය තුල  පැවතිණි
කොටුව ප්‍රදේශය ශ්‍රී ලංකා පරිපාලනයේ හදවත වූයේ යම් සේද එය ශ්‍රී ලංකාවේ වාණිජ කටයුතු වලද හදවත විය
රට 1948 දී  බ්‍රිතාන්‍යයන්ගෙන් නිදහස ලබාගැනීමත් සමගම රාජ්‍ය ආයතන හා පරිපාලන මධ්‍යස්ථාන කොටුව ප්‍රදේශයට කේන්ද්‍රගත වීමක් දක්නට ලැබුණි
කෙසේ නමුදු පසුකාලීනව රාජ්‍ය පරිපාලනය පුළුල් වීමත් සමග කොළඹ නගරයේ තදබදය හේතුවෙන් හා සියළුම රාජ්‍ය  ආර්ථික මර්මස්ථාන එකම ප්‍රදේශයක පිහිටු‍වීමේ ආරක්ෂක අවාසිය හේතුවෙන් 1980 දී රාජ්‍ය අමාත්‍යංශ හා දෙපාර්තමේන්තු ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර කෝට්ටේ නගරයට විතැන් කිරීමට පටන් ගැණුනි
මෙය ආරම්භ වූයේ පැරණි රාජ්‍ය මන්ත්‍රණසභා ගොඩනැගිල්ලේ තිබූ පාර්ලිමේන්තුව, ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර නව ගොඩනැගිලි සංකීර්ණයකට රැගෙන යාමත් සමගිනි
මෙසේ ඇරඹුනු රාජ්‍ය අමාත්‍යංශ හා දෙපාර්තමේන්තු කොළඹින් පිටතට ‍ගෙනයෑමේ ව්‍යාපෘතිය කිසිදා සම්පූර්ණ කරගැනීමට නොහැකි වුනු අතර බොහෝමයක් වැදගත් රාජ්‍ය ආයතන අදටත් කොටුව ප්‍රදේශයේ ඉතිරිව පවතී
විශේෂ ගොඩනැගිලි සහ ප්‍රමුඛස්ථාන

ජනාධිපති මන්දිරය

කොටුව ප්‍රදේශය විවිධ යුගවලට අයත් ගොඩනැගිලි රාශියකින් සමන්විත වේ
මේ අතරින් වඩාත් කැපී‍ පෙනෙන ගොඩනැගිල්ලක් වන්නේ පෙර ජනාධිපති මන්දිරයයි
මෙය ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාතාන්ත්‍රික සමාජවාදී ජනරජයේ ජනාධිපතිගේ නිල නිවසයි
මන්දිරයට පසෙකින් පිහිටි කලකට ඉහත මහජනතාවට විවෘත වූ ගෝර්ඩන් උද්‍යානය අද ජනාධිපති මැදුරේම කොටසකි
මෙහි අතීතය ලන්දේසි යුගයටම දිවෙන්නේ එවකට එය ලන්දේසි ආණ්ඩුකාරවරයාගේ නිල නිවස වූ බැවිනි
පසුව බ්‍රිතාන්‍ය යුගයේ, බ්‍රිතාන්‍ය ආණ්ඩුකාරවර‍යාගේ නිල නිවස වූ මෙය මෙනිසාම 1972 දක්වා හැඳින්වූයේ රැජිණගේ නිවස (ක්වීන්ස් හවුස්) නමිනි
පැරණි පාර්ලිමේන්තු ගොඩනැගිල්ල
ජනාධිපති ලේකම් කාර්යාලය පිහිටා තිබෙන්නේ නියෝබැරොක් ශෛලියට නිමවන ලද පැරණි පාර්ලිමේන්තු ගොඩනැගිල්ලේය
වෙනත් ගොඩනැගිලි
වැදගත් රාජ්‍ය අමාත්‍යාංශ කිහිපයක්ම කොටුව තුල පිහිටා තිබේ
මුදල් හා ක්‍රමසම්පාදන අමාත්‍යංශය, මහා භාණ්ඩාගාර ගොඩනැගිල්ලේ සිටද  විදේශ කටයුතු අමාත්‍යංශය, ‍රිපබ්ලික් ගොඩනැගිල්ලේ සිටද තැපැල් හා විදුලි සංදේශ අමාත්‍යංශය, ලෝක වෙළඳ මධ්‍යස්ථාන ගොඩනැගිල්ලේ සිටද ක්‍රියාත්මක වේ
SLNS පරාක්‍රම, ශ්‍රී ලංකා නාවික හමුදාවේ නාවික මූලස්ථානය පිහිටා තිබෙන්නේ ‍ෆ්ලැග්ස්ටාෆ් වීදියේයි
එදා රැජිණ (ක්වීන්ස්) වීදිය ලෙස හැදින්වූ අද ජනාධිපති මාවතේ ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුවත්, පැරණි මහ තැපැල් කාර්යාලයත් පිහිටා තිබේ
කොටුව ප්‍රදේශයේ බැංකු හා ව්‍යාපාර රාශියකම මූලස්ථාන හා ප්‍රධාන ශාඛා වලට නිවහන වී තිබේ
මෙනිසාම ශ්‍රී ලංකාවේ කාර්යබහුලම ආර්ථිකමය හා පරිපාලනමය මර්මස්ථානය වන කොළඹ නගරයේ වැදගත්ම මූල්‍යමය ප්‍රදේශය ලෙස කොටුව සැලකේ. ලංකා බැංකුව, කොමර්ෂල් බැංකුව, නේෂන්ස් ට්‍රස්ට් බැංකුව, ස්ටෑන්ඩර්ඩ් චාර්ටර්ඩ් බැංකුව, යුනියන් බැංකුව - කොළඹ, ඉන්දියානු රාජ්‍ය බැංකුව, හොංකොං සහ ශැංහයි බැංකුව, මුස්ලිම් කොමර්ෂල් බැංකුව සහ හබීබ් බැංකුව කොටුව තුල තම මූලස්ථාන පිහිටුවාගත් බැංකු අතර වේ
කොටුව ප්‍රදේශයේ පිහිටා තිබෙන ලෝක වෙළඳ මධ්‍යස්ථාන ගොඩනැගිල්ල ලංකාවේ උසම ගොඩනැගිල්ල වන අතර එය තුල කොළඹ කොටස් හුවමාරුව හා තවත් නම්දැරූ ව්‍යාපාර ආයතන රැසක් ක්‍රියාත්මක වේ
සෙලින්කෝ සමූහ ව්‍යාපාරය ක්‍රියාත්මක වන සෙලින්කෝ හවුස් ගොඩනැගිල්ලද, ශ්‍රී ලංකා ටෙලිකොම් මූලස්ථානයද කොටුව ප්‍රදේශයේ පිහිටා තිබේ
තවද කොටුව ප්‍රදේශයේ පිහිටා ඇති හෝටල් අතර කොළඹ හිල්ටන්, කොළඹ ඉන්ටර්කොන්ටිනෙන්ටල්, ගලධාරී හා ග්‍රෑන්ඩ් ඔරියන්ටල් ප්‍රධාන වේ
ශ්‍රී ලන්කන් ගුවන් සේවය හා තවත් විදේශ ගුවන් සේවා ආයතන ගණනාවක් කොටුව ප්‍රදේශය තම මූලස්ථානය කරගනිමින් කටයුතු කරයි
කොටුව ප්‍රදේශයේ සැලකිය යුතු විශේෂ ස්ථාන කිහිපයක් ලෙස සම්බෝධි චෛත්‍යය, පැරණි කොළඹ ප්‍රදීපාගාරය, කොළඹ ප්‍රදීපාගාරය, හා පැරණි කොළඹ ලන්දේසි රෝහල සඳහන් කළ හැක
කොටුව ප්‍රදේශයේ උතුරු පෙදෙසත් කොළඹ වරායේ දකුණු පෙදෙසත් එක් වූ ප්‍රදේශයේ ශ්‍රී ලංකා වරාය අධිකාරියේ මූලස්ථානයත්, ශ්‍රී ලංකා රේගුවේ මූලස්ථානයත්, බණ්ඩාරනායක බහාලුම් පර්යන්තයත්, ක්වීන් එලිසබෙත් බහාලුම් පර්යන්තයත් පිහිටා තිබේ
ගැලරිය

ආශ්‍රිත

මේවාද බලන්න
 කොළඹ

කොළඹ
ඕල්ස් වෙල් දැට් එන්ඩ්ස් වෙල් යනු  විලියම් ෂේක්ස්පියර් විසින් රචිත නාටකයකි
1604 සහ 1605 අතරතුරදී එය ලියැවුනු බවට විශ්වාස කෙරෙන අතර, ප්‍රථමයෙන්ම 1623 දී ෆර්ස්ට් ෆෝලියෝ හි පළ කරන ලදි
මුලින්ම මෙම නාටකය වර්ගීකරණය කෙරුණේ ප්‍රහසනයක් ලෙසින් වුවද, වර්තමානයේදී ඇතැම් විචාරකයන් විසින් මෙම නාටකය ඔහුගේ එක්  ගැටලු නාටකයක් ලෙසින් සැලකෙනුයේ, එය ශෝකාන්තයක් හෝ ප්‍රහසනයක් හෝ ලෙසින් සුකෘත ලෙසින් වර්ගීකරණය කෙරීම උගහට බැවිනි
පාත්‍රවර්ගයා

සාරාංශය 

හෙලේනා යනු අනාථ තරුණියෙකි
ඇයගේ පියා ප්‍රසිද්ධව සිටි වෙදැදුරෙකුකි
සිය පියාගේ මරණයෙන් පසු ඇය රොසලින් සිටුවරියගේ කාරුනික රැකවරණය යටතේ ජීවත්වන්නීය
ඒ අතර ඇය බලාපොරොත්තු රහිත ලෙස සිටුවරියගෙ පුතු බර්ට්‍රම් වෙත ආදරයෙන් බැදේ
නමුත් කෙතරම් රූමත් හා ගුණ යහපත් වුවත් හෙලේනාට බර්ට්‍රම්ගේ අවධානය දිනාගැනීමට නොහැකිවන්නේ ඇය වංශවත් පවුලකින් පැවතෙන්නියක් නොවන නිසාය
මේ අතර ප්‍රංශයේ රජු යටතේ සේවය කිරිම සඳහා ප්‍රංශ රාජ සභාවට යාමට බර්ට්‍රම්ට සිදුවේ
පසුව රජු අසනීපයෙන් පෙලෙන බවට ආරංචියක් රට පුරා පැතිර යාමත් සමඟ හෙලේනා ද ප්‍රංශයට ගොස් එහිදී තම පියාගේ වෛද්‍ය ශාස්ත්‍රය භාවිතා කිරීමෙන් රජු සුවපත් කරවන්නීය
එයට ප්‍රතිඋපකාරයක් ලෙස රජු තම රාජධානියෙන් ඇය කැමති කවර අයෙකු හෝ ඇයගේ ස්වාමියා ලෙස තොර ගැනීමට වරමක් ඇයට ලබාදෙයි
ඇය බර්ට්‍රම් තම ස්වාමියා ලෙස තොරා ගනී
නමුත් බර්ට්‍රම් මෙම විවාහය පිලිකුල් කරන අතර විවාහයෙන් ටික දිනකට පසු ඔහු පැරොල්ස් නම් වූ තම කපටි අනුගාමිකයා සමඟ පලායන්නේ ෆ්ලොරන්ස් හි ආදිපාදවරයාගේ බල ඇණියට බැඳි සටන් කිරීමේ බලාපොරොත්තුවෙනි
ඒ නිසා හෙලේනා ආපසු සිටුවරිය වෙත පැමිණෙන අතර එහිදී ඇයට බර්ට්‍රම්ගෙන් ලිපියක් ලැබේ
එහි සඳහන් වන්නේ ඔහු හෙලේනාගේ ස්වාමියා වීමට නම්, ඇය කෙසේ හෝ බර්ට්‍රම් පළඳින පාරම්පරික මුඳුව ඔහුගෙන් ලබාගත යුතු වන අතර ඔහුගේ දරුවෙකු ඇයගේ කුස පිලිසිඳ ගත යුතු බවය
බර්ට්‍රම් විශ්වාස කරන්නේ හෙලේනාට කිසි දිනෙක එම අරමුනු ඉටු කර ගත නොහැකි බවය
මෙය අසා දුක්වන හෙලේනා සැනසීමට සිටුවරිය උත්සාහගන්නේ ඇය හෙලේනාට ආදරය කරන නිසාත් ඇය එම විවාහය අනුමත කරන නිසාත්ය
එනමුදු ඇයගේ එම තැත ව්‍යර්ථ වේ
අවසානෙයේදී දුකින් පීඩිත මෙම තරුන කත රොසලින්හි සිටුවරියගෙ නිවසින් නික්ම යන්නීය
මේ අතර ෆ්ලොරන්ස් හි බර්ට්‍රම් ද ආදිපාදවරයාගෙ හමුදාවේ ජෙනරල් වරයෙකු බවට පත් වේ
හෙලේනාද ෆ්ලොරන්ස් නගරයට පැමිණෙන අතර එහිදී ඇයගේ සැමියා එහි සිටින කාරුණික වැන්දඹු කාන්තවකගේ තරුණ දියණිය හා සබඳතාවක් පැවත්වීමට තැත් කරන බව ඇයට අසන්නට ලැබේ
හෙලේනා ඩියානා නම් වූ මෙම දියණියගේ ද උදව් ඇතිව උපායශීලීව බර්ට්‍රම්ව රවටා ඔහු අත තිබූ මුඳුව ලබාගනී
ඔහු එය ඩියානාට ලබා දෙනුයේ තම ආදරයේ සංකේතයක් ලෙසය
එසේම ඔහු ඩියානාව හමුවීම සඳහා රාත්‍රී කාලයේදි, ඇයගේ නිවසට හොර රහසේම ඇතුල්වන අතර එහිදී ඩියානා වෙනුවට හෙලේනා හා ආදරයෙන් බැඳෙනුයේ ඇය හෙලේනා බව කිසිසේත්ම හඳුනානොගනිමිනි
හමුදාවේ සාමිවරයන් දෙදෙනකු විසින් පැරොල්ස් නිවටයෙකු හා දුර්ජනයෙකු බව හෙළි කිරිම නිසා ඔහු බර්ට්‍රම්ගෙන් වෙන්වේ
මේ අතර හෙලේනා මියගිය බවට ආරංචියක් ෆ්ලොරන්ස් වෙත ලැබෙන අතර, යුද්ධයද අවසන් වීමට ආසන්න නිසා බර්ට්‍රම් නැවතත් ප්‍රංශයට පැමිණේ
එවිට ඔහු නොදැනුවත්වම හෙලේනා ද ඩියානා හා වැන්දඹු කාන්තාව සමඟ ප්‍රංශයට පිවිසේ
රොසලින්හි සැවොම හෙලේනාගේ මරණය ගැන ශෝකවන අතර රජුද එම අවමංගල්‍යයට සහභාගි වේ
එහිදී ඔහු විසින් ලාෆෝ නම් වූ වයස්ගත, පක්ශපාතී සාමිවරයෙකුගේ දියණිය විවාහ කර ගනීමට බර්ට්‍රම්ට අවසර ලබාදේ
එම අවස්ථාවේදී රජු විසින් තමන් කලකට පෙර හෙලේනා තම ජීවිතය බේරාගැනීම වෙනුවෙන් ඇයට තුතියක් ලෙස ලබාදුන් මුඳුවක් බර්ට්‍රම් පැලඳ සිටිනු දකී
(මෙය හෙලේනා විසින් ඩියානාහට ලබා දුන් අතර ඩියානා විසින් එය තම ආදරවන්තයා වූ බර්ට්‍රම්හට ලබා දී ඇත ) මුඳුව පිලිබඳව රජුගේ ප්‍රශ්න කිරීම හමුවේ බර්ට්‍රම් අසරණ වේ
එවිට ඩියානා හා ඇයගේ මව, කරුණු පැහදිලි කර දීමට ඉදිරිපත් වේ
හෙලේනාද මෙහිදි පෙනී සිටින අතර ඇය තම ස්වාමියා හට පවසා සිටිනුයේ තමා ඔහුගේ කොන්දේසි සියල්ලම ඉටු කළ බවය
එයින් සෑහීමකට පත්වන බර්ට්‍රම් ඇයට යහපත් ස්වාමි පුරුෂයෙකු වීමට පොරොන්දු වන අතර, අවසානයේදී මේ නිසා සැවොම සතුටු වේ
මූලාශ්‍ර 

Bocaccioගේ Decameron නම් වූ කථාව මත මෙම නාට්‍ය පදනම් වී ඇත
විලියම් ෂේක්ස්පියර් මෙහි ඉංග්‍රීසි පරිවර්තනයක් වන විලියම් පේන්ටර්ගේ "Palace of Pleasure" නම් වූ කෘතිය කියවා ඇති බවට විචාරකයෝ අනුමාන කරති
මෙම නාට්‍යයෙහි එන "අවසානය යහපත් නම් සියල්ලම යහපත්" යන්න, ආප්තෝපදේශයක් මත පදනම් වී ඇති අතර එහි අදහස වන්නේ අවසාන ප්‍රථිපලය යහපත් වන තුරාවට කිසිදු ගැටලුවක් සැලකිල්ලට ගත නොයුතු බවය
රඟ දැක්වීමේ ඉතිහාසය 

Restoration වකවානුවට පෙර මෙම නාට්‍යය රඟදැක්වීම පිලිබඳ කිසිදු වාර්තාවක් නොමති අතර පලමුවරට එය රඟදැක්වීම පිළිබඳ වාර්තාවන්නේ 1741දී Goodmans Fieldsහිදී වන අතර දෙවන්න එයට වසරකට පසු ඩියුරි ලේන් හිදී වාර්තා වන අතර එහිදී එය අවාසනාවන්ත නාට්‍යයක් ලෙස ප්‍රසිද්ධ විය
හෙලේනාගේ චරිතය රඟදක්වන පේග් වොෆින්ට්න් (Peg Woffington) මෙහිදී සිහිසුන්ව ඇද වැටී ඇති අතර ප්‍රංශයේ රජුගේ චරිතය රඟ දැක්වූ නළුවා හදිසි මරණයකට ගොදුරු වී ඇත
කෙසේ වුවද හෙන්රි වුඩ්වර්ඩ් (Henry Woodward) විසින් ගැරික් යුගයේදී පැරොල්ස්ගේ චරිතය ප්‍රසිද්ධ කිරීමට උපකාරි වන අතර ඉන්පසු දශක කිහිපයක් පුරාවට කඩින් කඩ දර්ශන රඟදැක්වුනි
බර්නාඩ් ශෝ හෙලේනා ගේ චරිතය නොමඳ පැසසුමට ලක් කර ඇත්තේ ඇයව හෙන්රික් ඉබ්සන්ගේ (Henrick Ibsen) "A Dolls House" හි එන නෝරා මෙන් වත්මන් යුගයේ කන්තවක් ලෙස දකිමිනි
එනමුදු වික්ටෝරියානු සමාජය හෙලේනාගේ චරිතය අවිනීත හා නින්දිත චරිතයක් ලෙස හෙලා දකින ලදි
එලන් ටෙරීට අනුව නම් ඇය ඉතා අශෝබන ලෙස පිරිමින් දඩයම් කරන්නාවූ චරිතයකි
1896දී ෆෙඩ්‍රික් S
බෝස් "ගැටලුසහගත නාට්‍යය" යන පදය හදුන්වාඩීමත් සමගම එය මෙම නාට්‍යය මෙන්ම හැම්ලට්, ට්‍රොයිලස් හා ක්‍රෙසිඩා යන්නාදී නාට්‍යයන් හැඳින් වීම සඳහා යොදා ගැනුනි
විචාරාත්මක අර්ථකථන 
මෙම නාට්‍යය ශේක්ස්පියර්ගේ ජීවිත කාලය පුරාවටම ප්‍රසිද්ධ වූ බවට සාධක නොමැති අතර පසුවද ඔහුගේ අවධානයට ලක් නොවූ නාට්‍යයයන්ගෙන් එකක් ලෙස එය සඳහන් වේ
මෙයට ප්‍රධාන හේතුව වන්නට ඇත්තේ සුරංගනා කතාමය තර්ක ස්වභාවය හා හෙළා දකින සුළු යථාර්ථවාදය යන දෙකෙහි නව සංකලනයක් ලෙස එම නාට්‍යය පැවතීම නිසා විය හැකිය
කිසිවෙකුටත් ආදරය කිරිමට නොසිතෙන වර්ගයේ චරිතයක් ලෙස පෙන්වාදී ඇති බේට්‍රම් හට හෙලේනාගේ සිත තුල ඇතිවන අමරණීය ආදරය, නාට්‍යය පිටපතකින් පැහැදිලි කිරීම අපහසු වුවද, එය රඟදැක්වීමේදී පැහැදිලි ලෙසම කඩවසම් පුද්ගලයෙක් බේට්‍රම්ගේ චරිතය නිරූපණයට යොදාගැනීමෙන් හා තවමත් කෙනෙකුට තම හදවත පුදදීමට සූදානම් නැති අව්‍යාජ හා නොදැනුවත් චරිතයක් ලෙස ඔහුගේ චරිතය විකාශයට පත්කිරීමෙන් හෙලේනාගේ ආදරය සාධරණීයකරණය කිරීමට රඟදක්වන්නාට හැකිවනු ඇත
අවසාන ජවනිකාවේදී ඔහුගේ සිත වෛරයෙන් ආදරයට පෙරලෙන අතර එකම වාක්‍යකින් පසු ඇතිවන්නාවූ මෙම වෙනසින් ඔහු මොහොතින් මොහොතට වෙනස්වන්නාවූ විවිධාකාර හැඟිම් වලින් පිරි පුද්ගලයෙක් ලෙස පෙනීයයි
මනෝමය තාත්විකත්වය අගය කිරීමට පුරුදුවී ඇති නළුවන්ට නම් මේනිසා මෙම චරිතය නිරූපනයේදී අපහසුසගත තත්වයකට මුහුනදීමට සිදුවනු ඇත
අවසාන ජවනිකාවේදී ඔහු හෙලේනාට යහපත් ස්වාමියෙකු වීමට පොරොන්දු වන නමුදු ඔහු එම පොරොන්දුව ලබාදෙන්නේ ඔහුට "හැකිනම්" ඔහු එය ඉටුකරන බවටය
මේ නිසා ඔහු ඉන්පසු පවසන වදන් වන "ස්වාමීනී, ඇයට මගේ වරද මෙතරම් පැහැදිලිව මට ඒත්තුගැන්වීමට හැකිනම් මමද ඇයට සදාකාලිකවම දැඩිව ආදරය කිරීමට පොරොන්දු වෙමි", යන්න කිසිදු සැබෑ අභ්‍යන්තරමය වෙනසක් පිලිබිඹු නොකරයි
National theatreහිදී 2009දී ඉදිරිපත්කල රඟදැක්වීම්වලදී බේට්‍රම් මෙම පොරොන්දුව සාමාන්‍ය පරිදි ලබාදෙන නමුදු නාට්‍යය අවසන්වන්නේ ඔහු රැවටිලිකාර මඳහසකින් යුතුව හෙලේනා හා අතිනතගෙන ප්‍රේක්ෂකයාට මුහුනලා සිටීමෙන්ය
අවසාන වශයෙන් මින් හැඟවෙන්නේ රජු ඉදිරියේදී තම ප්‍රතිරූපය බේරාගැනීමට පමණක් ඔහු මෙම පොරොන්දුව ලබාදුන් බවය
සබැඳුම්
විලියම් ෂේක්ස්පියර්
නාට්‍ය
කෘතින්
එලිසබෙත් සමය
මැක්බත්(චරිතය)

විලියම් ෂේක්ස්පියර්

ආශ්‍රිත
ජෝන් එක්ස්ටර් (17 සැප්තැම්බර් 1910 – 28 පෙබරවාරි 2006) ඇමරිකානු ජාතික ආර්ථික විද්‍යඥයෙකි, ෆෙඩරල් සංචිත පද්ධතියයෙහි පාලක මණ්ඩලයෙහි සාමාජිකයෙක්, ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුව  හී පළමු අධිපතියාණන්ද වේ
එමෙන්ම එක්ස්ටර් පිරමීඩයේ  නිර්මාතෘවරයාණෝද වේ
දිවිගමනේ තතු 

වර්ෂ 1990 දී උපත ලද මෙතුමා වුසටර් විශ්වවිද්‍යලයෙන් තම ප්‍රථම උපාධිය ලබාගන්නා ලදී (1928–1932)
වර්ෂ දී 1939 නීතිය හා  සාමය පිළිබඳ ෆ්ලිචර් අධ්‍යයන ආයතනයට ඇතුලත් වුනු හෙතෙම, හර්වඩ් විශ්ව විද්‍යාලයට ඇතුල්ව ආර්ථික විද්‍යාව පිළිබඳව අධ්‍යයනයක නිරත වූ එතුමා ආර්ථික අවපාතය පිළිබඳ හා ඒ පිළිබඳවූ හේතුසාධක පිළිබඳව තම විශේෂ අවධානය යොමුකරන ලදී
දෙවන ලෝක යුධ සමයෙන් පසු, මෙතුමා ෆෙඩරල් සංචිත පද්ධතියට ආර්ථිකඥයකු වශයෙන් එක්විය
වර්ෂ 1948 දී පළමුව පිලීපීනයේත් ඉන්පසු ශ්‍රි ලංකාවේත් මූල්‍ය කටයුතු පිළිබඳ ලේඛම් හට උපදේශකවරයෙකු ලෙසත් සේවය කරන ලදී
වර්ෂ 1950 සිට 1953, සර් ජෝන් එක්ස්ටර් ලංකා මහ බැංකුව හී (දැන් ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුව) නියාමක අධිපතීන් ලෙස පත් කරන ලදී
වර්ෂ 1953 දී, එතුමා අන්තර්ජාතික ප්‍රතිසංස්කරණ හා සංවර්ධන බැංකුවෙහි මැදපෙරදිග කාර්යාංශයෙහි අධිපතතීන් ලෙස තෝරා පත්කරගන්නා ලදී
වර්ෂ 1954 දී, නිව්යෝර්ක්හී ෆෙඩරල් සංචිත පද්ධතිය අන්තර්ජාතික බැංකු මහඟු ලෝහ සංකාර්යයන්හී උපසභාපති ලෙස පත්කරන ලදී
ජෝන් එක්ස්ටර් වර්ෂ 1959 දී නිව්යෝර්ක්හී ෆෙඩරල් සංචිත පද්ධතියෙන් ඉවත්ව ප්‍රථම ජාතික පුරවර බැංකුව සමඟ එහි උපඅධිපතතීන් ලෙස එක්විය,එවකට මෙය ලොව දෙවන විශාලතම බැංකුව විය
ඉන් ඉක්බිතිව එතුමාව ජ්‍යෙෂ්ඨ උපඅධිපතතීන් ලෙස උසස් කරන ලදී
මෙහිදී අන්තර්ජාතික මූල්‍ය උපදේශකයකු ලෙස එතුමන්ගේ වගකීම වූයේ, බැංකුවෙහි අන්තර්ජාතික බැංකු මණ්ඩලය හා විදේශීය රටවල මධ්‍යම බැංකු හා රාජ්‍ය අංශය සමඟ සබඳකම් පවත්වාගෙන යෑමයි
වර්ෂ 1972 දී එතුමා විශ්‍රාම ලැබූ අතර අනතුරුව පෞද්ගලික උපදේශකයකු ලෙස කටයුතු ආරම්භ කරන ලදී
ජෝන් එක්ස්ටර් විදේශීය සඳබතා පිළිබඳව සභාවෙහි මූල්‍ය පර්යේෂණ හා අධ්‍යයන කමිටුවෙහි සාමාජිකත්වය දරනු ලැබීය
එක්ස්ටර් පිරමීඩය 

සර් ජෝන් එක්ස්ටර් එක්ස්ටර් පිරමීඩයේ නිර්මාතෘවරයාණෝද වේ (මෙය එක්ස්ටර්ගේ' රත්රන් පිරමීඞය හා එක්ස්ටර්ගේ' අපවර්තිත පිරමීඞය යන නම් වලින්ද හඳුන්වනු ලැබේ
) මෙය සංවිධානයක වත්කම් හා අවදාම පිළිබඳ දෘෂ්ටි කල්පනය සඳහා යොදා ගනුලබයි
එක්ස්ටර්ගේ යෙදුම අනුව රත්තරන් ආයෝජකයක් ලෙස ඉතා විශ්වාසී වටිනාකමක් ලබාදෙන අතර එයට වඞා ඉහළ වටිනාකමින් යුතු වත්කම් වලින් ඉහල අවදානමක් උද්ගතකරයි
විමර්ශන මූලාශ්‍රය
කොල්ලුපිටිය
කොල්ලුපිටිය යනු කොළඹ නගරය  තුළ පිහිටා ඇති උප නගරයකි
කොල්ලුපිටිය නගරයට එම නම ලැබුනේ මහනුවර අවසන් වරට පාලනය කල රජතුමා සිංහාසනයෙන් පහ කිරීමට අසාර්ථක උත්සහයක් දැරූ මහනුවර සිටි ප්‍රධානියකු ගෙනි
බ්‍රිතාන්‍ය හා ලන්දේසි පාලන සම වලදී කොල්ලුපිටිය ප්‍රදේශය තුළ මද්‍යාගාරයක් පවත්වාගෙන යනු ලබුනු අතර එහිදී පොල් පැණි මද්‍යසාර බවට පරිවර්තනය කිරීම සිදුකරනු ලැබිණ
වර්තමානය වන විටදී මෙම ප්‍රදේශය සමාජයේ උසස් පැලැන්තිය අරමුණු කරගත් සාප්පු සංකීර්ණ වලින් සමන්විත වාණිජ උප නගරයක් බවට පත්ව ඇත
ඒ අතරම සමහර තානාපති කාර්යාල පිහිටා අත්තේද කොල්ලුපිටිය නගරාසන්නවය
මීට අමතරව මහනුග උද්‍යානය නමින් ප්‍රකට  පුද්ගලික පටුමග පිහිටා තිබෙන්නේද කොල්ලුපිටිය ප්‍රදේශයෙහිය
ජන සංයුතිය
කොල්ලුපිටිය යනු බහු ආගමිකයින් සහ බහු ජාතික වැසියන් වාසය කරන ප්‍රදේශයකි
මෙම ප්‍රදේශය තුළ වැඩි වශයෙන් වාසය කරන්නේ සිංහල ජතිකයින්ය
මීට අමතරව දමිළ ජාතිකයින්, බර්ගර් ජාතිකයින්, අරාබි ජාතිකයින්ගෙන් පැවත එන්නන් මෙන්ම අනෙකුත් ජාතිකයින්ද සුලු වශයෙන් වාසය කරයි
ප්‍රදෙශයේ ක්‍රියාත්මක වන පාසල්
 ශාන්ත තොමස් ප්‍රාථමික විදුහල
බිශොප්ස් විදුහල
මෙතෝදිස්ත විදුහල

මූලාශ්‍ර

ශ්‍රී ලංකාවේ නගර සහ ගම්මාන
ශ්‍රී ලංකාවේ බස්නාහිර පළාතේ ජනාකීර්ණ ප්‍රදේශ
ද්විත්ව  සටහන් පොත් තැබීමේ ක්‍රමය සම්පාදනය කර ඇත්තේ 15 වන ශතවර්ෂයේදී වන අතර මුල්‍ය ගිණුම්කරණ ක්‍රමයේදී  මුල්‍ය තොරතුරු සැටහිමේදී  නීති සමුදායක් සදහන් කර ඇත
සෑම ගනුදෙනුවක 
හෝ සිද්ධියක වෙනස  අවම වශයෙන් වෙනස් ගිණුම් දෙකකවත් සදහන් විය යුතුය
නූතන ගිණුම්කරණයේදී ගිණුම්කරණ සමීකරණය තුලින් හර සහ බැර ලෙස මෙය කරනු ලැබේ
හිමිකම = වත්කම් - වගකීම්
මෙම   ගිණුම් කරන සමීකරණය යම් ආකාරයක දෝෂ අනාවරණය කිරීමේ ක්‍රමයක් ලෙසද ක්‍රියා කරයි
හර එකතුවට අනුරුපීව බැර එකතුව සම නොවන සෑම විටම දෝෂයක් සිදුවී ඇත
හර සහ බැර එකතූන් සමාන කිරීමේ  ප්‍රතිඵලයක්  ලෙස විවිධ වර්ගයේ දෝෂ ඇති වීම නිසා ද්විත්ව  සටහන් ගිණුම්කරණය දෝෂ ඇති නොවේය  යන්නට සහතිකයක් නොවේ
වැදගත්කම 

වනර් සොම්බාර්ට් සහ මැක්ස්  වෙබර්  වැනි චින්තකයින්  විසින් ද්විත්ව සටහන් ක්‍රමය ධනපති ක්‍රමයේ මූලික සොයා ගැනීමක් සහ මුල්ගලක් ලෙස සලකනු ලැබ ඇත
සොම්බාර්ට් ලියූ මධ්‍ය කාලීන සහ නුතන වාණිජ වෙළදාම 
“යම් දෙයක් දෙස බලන ආකාරය මූලික ප්‍රාග්ධන සංකල්පයෙන් ව්‍යුත්පන්න වේ
යමෙකුට ප්‍රාග්ධනය ද්විත්ව සටහන් පොත් තැබීම  ඇති වීමට පෙර නොතිබුනා යැයි කිව හැකිය
ලාභ ලැබීමට උපකාරී වුන සහ ගිණුම් වලට ඇතුලත් කරනු ලැබු යම් ප්‍රමාණයක ධනය  ප්‍රාග්ධනය ලෙස හැදින්වීමටපුළුවන “

ගිණුම් 
මුලික ලිපිය
ගිණුම (ගිණුම්කරණය)

මුල්‍ය  තොරතුරු වලට අදාල වන මුල්‍ය ගනුදෙනු ප්‍රවාහ සහ මුල්‍ය  තත්වය ගිණුම්කරණ ක්‍රම වාර්තා මගින් රදවා ගැනීම සහ පිටපත් කිරීම සිදු කරයි
මුල්‍ය ගනුදෙනු ප්‍රවාහයන් වල මුලිකවම අදායම් ගිණුමක ඇතුලට ගලා ඒම් සහ වියදම් ගිණුමක පිටතට ගලා යාම් ඇතුලත් වී ඇත
දේපල, මුදල් ලැබීම් හෝ මුදල් ගෙවීම් ඇතුළුව මුල්‍ය තත්ව උපාංග මුලික වර්ග වලින් එකකට ඇතුලත් වී ඇත
එනම් වත්කම්, වගකීම් සහ හිමිකම්ය
මෙම මුලික වර්ග තුලින් සෑම විශේෂ වත්කම්, වගකීම්, අදායම් සහ වියදමක්ම අදාල "ගිණුම" මගින් නිරුපනය කර ඇත
ගිණුමක් යනු හුදෙක්ම වත්කම්, වගකීම්, අදායම්, වියදම් වලට අදාල මුදල් ගලා ඒම් සහ ගලා යාම් සම්බන්ධ වාර්තාවකි
අදාල කාල  කාලපරිචේදය  අවසානයේදී  මුල්‍ය තත්ව උපාංග තුලින් උකහා ගත් අදායම් සහ වියදම් ගිණුම් වල ගලා ඒම්  සහ ගලා යාම් පමණක් පෙන්නුම් කිරීම හේතුවෙන් ඒවා තාවකාලික ගිණුම් ලෙස හදුන්වනුලැබේ
ගිණුම් වර්ග (ස්භාවය) 

උදාහරණය
භාණ්ඩ හෝ සේවා විකුණුම් වාර්තා කිරීම සදහා විකුණුම් ගිණුමක් විවෘත කරන ලදී
අදාල කාලපරිචේදය අවසානයේදී මුළු විකුණුම් ආදායම් වාර්තාවට මාරු කරනු ලැබේ
(ලාභ සහ අලාභ ගිණුම හෝ ආදායම් සහ වියදම් ගිණුම)

එසේම මුල්‍ය වර්ෂය තුල වියදම් අදාල වියදම් ගිණුමේ වාර්තා කරනු  ලැබේ
එසේම ඒවා ආදායම් ගිණුම් වාර්තාවට මාරු කරනු ලැබේ
ආදායම් ගිණුම් වාර්තාවේ ශුද්ධ ධන හෝ ඍණ ශේෂය (ලාභ හෝ අලාභ)  අවස්ථාව අනුව සංචිත හෝ ප්‍රාග්ධනයට මාරු කරනු ලැබේ
ගිණුම් වර්ග (ආවර්තිත ප්‍රවාහ) 

ගිණුම් වල ස්භාවය අනුව ඒවා තාත්වික, පුද්ගල, සහ නාමමාත්‍ර ලෙස වර්ග කෙරේ
එනම් භෞතික වත්කම්, වගකීම්, නෛතික වස්තු  හෝ මුල්‍ය ගනුදෙනු
ගිනුමක මුල්‍ය  වර්ෂයේ/අයවැය වර්ෂයේ ගලා ඒම් සහ ගලා යාම් මත ගිණුම් තවදුරටත් වර්ග කරනු ලැබේ
අදායම් මුල්‍ය  වර්ෂය තුල ක්ෂණික ගලා ඒමකි
වියදම් මුල්‍ය  වර්ෂය තුල  ක්ෂණික ගලා යාමකි
වත්කමක් යනු මුල්‍ය  වර්ෂයකටත් එහා දිවෙන දිගු කාලීන ගලා ඒමකි
සම්ප්‍රදායික දැක්ම අනුව එය හිමිකම් නොකී අදායමක් ලෙස ඉදිරිපත් කල හැකිය
එසේ නැතහොත් වත්කමක අනාගත ගලා ඒම් වල වර්තමාන අගය ලෙස අගය කල හැක
වගකීමක් යනු මුල්‍ය වර්ෂයට එහා  දිවෙන දිගු කාලීන ගලායාමකි
සම්ප්‍රදායික දැක්ම අනුව එය නැවත නොගෙවූ  වියදමකි
එසේ නැතහොත්වගකීමක් අනාගත ගලා යාම්  වල වර්තමාන අගය ලෙස අගය කල හැක
ගිනුමක මූලිකංග ප්‍රධාන කොටස් පහකට වෙන් කරනු ලැබේ
වත්කම්, වගකීම්, හිමිකම්, අදායම්, වියදම්
ගිණුම් සටහන්
ද්ව්ත්ව සටහන් ගිණුම්කරණ ක්‍රමයේදී, ගිණුම් සටහන් තුලින් වත්කම් වගකීම් අදායම් හෝ වියදම් වලට අදාල මුල්‍ය ගනුදෙනු සටහන් කරයි
ද්විත්ව  සටහන් ගිණුම්කරණ ක්‍රමය තුල සෑම ගිණුම් සටහනකම බලපෑම් දෙකක් තිබේ
සමාන ප්‍රමාණයන්ගෙන් එක ගිණුමක් ඉහල යාමත්, අනෙක නම් අනෙක් ගිණුම පහල යාමත්ය
ගිණුම් සටහන් දෝෂයක් නොමැතිව සටහන් කරනු ලැබුවේ නම් ඕනෑම අවස්ථවක ධන ශේෂයන් පවතින සියලු ගිණුම්, ඍණ ශේෂයන් පවතින සියලු ගිණුම් හා සමාන වනු ඇත
මුදල් ගනුදෙනුවක සමාන සහ වෙනස් ගිණුම් දෙකක විරුද්ධ බලපෑම් ඇති කිරීම, ද්විත්ව සටහන් පොත් තැබීමේ ක්‍රමයෙන් සහතික කරයි
සටහනක ප්‍රතිවිරුද්ධ බලපෑම් ව්‍යාකුලතා මග හැර ගැනීමටගිණුම් සටහන් වල හර සහ බැර වැනි කොන්දේසි භාවිත කරයි උදා
ගිණුම් සටහන් එක ගිණුමක හර වුවහොත් අනෙක් ගිණුමේ  බැර වනු ඇත
අනික් අතට
ගිණුම් සටහන් නිශ්චිතව දැක්වීමේ නීතීන් "ගොල්ඩෙන් නීතීන්" ලෙස හදුන්වයි.
"ගිණුම් පොත් " ගිණුම් සටහන් , සටහන් කරනු ලැබේ
ගිණුම් පොත් 
මුල්‍ය ගිණුම්කරණ ක්‍රියාවලිය තුලින් සෑම තනි මුල්‍ය ගනුදෙනුවක්ම අවම වශයෙන් නාමමාත්‍ර/පොදු ලේජර  ගිණුම් දෙකකවත් සටහන් වන බව සහතික කරනු ලබයි
ගිණුම් සටහන් දෙකෙහිම සමාන ප්‍රමාණයන් සහ ප්‍රතිවිරුද්ධ සංකේත තිබේ
එම නිසා ගිණුම් වල සියලු සටහන් එකතු කල විට මුළු එකතුව නියම ආකාරයෙන් සමාන වී ගිණුම් තුලනය වේ
මෙය සෑම සහ සියලු ගනුදෙනු නිවැරදිව සටහන් කර ඇති බවට කෙරෙන අර්ධ පරීක්ෂා කිරීමකි
ගනුදෙනුව "හර සටහන " (හර) ලෙස එක ගිණුමක සටහන් කරන අතර සහ "බැර සටහන " (බැර) ලෙස අනෙක් ගිණුමේ සටහන කරනු ලැබේ
හර සටහන නාමමාත්‍ර/පොදු ලේජර ගිණුමේ හර පැත්තේ (වම්පස) සටහන කර ඇති අතර බැර  සටහන නාමමාත්‍ර/පොදු ලේජර ගිණුමේ බැර  පැත්තේ ( දකුණුපස) සටහන කරනු ඇත
නාමමාත්‍ර)/පොදු ලේජර ගිණුමක හර (වම) පස  සහ බැර (දකුණ) පස ඇත
නාමමාත්‍ර/පොදු ලේජර ගිණුමක හර පැත්තේ සටහන් සියල්ලෙහි එකතුව බැර  පැත්තේ සටහන් සියල්ලෙහි එකතුවට වඩා වැඩි වුවහොත් හර ශේෂයක් ඇති ගිණුමක් යයි කියනු ලැබේ
උදාහරණයක් ලෙස සැපයුම්කරුවෙකුගේ ලිපි ද්‍රව්‍ය වියදම  $100 සඳහා වන ඉන්වොයිසි සටහන ද්විත්ව සටහන් පොත් තැබීමේදී දෙවරක් සටහන් කිරීම
වියදම් හෝ හර සටහන ලෙස නාමමාත්‍ර ලිපිද්‍රව්‍ය ගිණුම $100 හර (ලිපිද්‍රව්‍ය/ සඳහා $100 වැය කර ඇති බව පෙන්නුම් කර තිබේ) සහ බැර  සටහන ලෙස සැපයුම්කරුගේ නාමමාත්‍ර පාලන ලේජර ගිණුම $100 බැර  (සැපයුම්කරුට අප $100 ණය වී ඇති බව පෙන්නුම් කරයි)
මුල්‍ය ගිණුම්කරණ ක්‍රමය තුල ගනුදෙනුව දෙවරක් සටහන වනු ලබන අතර සහ මුළු අගය වන $100 හර සහ බැර අගයන් දෙකම ඇත
ද්විත්ව සටහන යොදාගනුයේ පොදු ලේජරයේ පමණි
එය ‍දෛනික පොත් වල භාවිත නොවේ
එය සාමාන්‍යයෙන්  පොදු ලේජර ක්‍රමයේ කොටසක් ලෙස ඇතුලත් නොවේ
දෛනික පොත් වලින් ලැබෙන තොරතුරු පොදු ලෙජරය තුල භාවිතා කල හැක
දෛනික පොත් වලින් සපයනු ලැබූ  මුල්‍ය තොරතුරු ප්‍රතිඵලයන්හි සම්පුර්ණත්වය පොදු ලෙජරය විසින් සහතික කරනු ඇත
(දෛනික පොත් වල සටහන කල තොරතුරු නිවැරදි  බව)

මෙයට හේතුව පොදු ලේජරයේ සටහන සීමා කිරීමයි
පොදු ලෙජරයට පිටපත් කිරීමට පෙර දෛනික පොත් වල සටහන එකතු කල හැක
එහි සුළු ප්‍රමාණයේ අ‍නොන්‍යය  ගනුදෙනු පමණක් තිබුණහොත් එය පහසු විය හැකියි
දෛනික පොත් පොදු ලේජරයේ සම්පුර්ණ කොටසක් ලෙස  සැලකීම වෙනුවට)

කෙසේ වෙතත් පහත දක්වා තිබෙන දෛනික පොත් උදාහරණය දකින්න පුළුවනි
එසේ  වුවත් සෑම දෛනික පොතකම දෛනික ශේෂය පිටපත් කිරීම, පරීක්ෂා කිරීම අත්‍යවශය
ද්විත්ව සටහන ක්‍රමය පොදු ලේජර  ගිණුම් වල භාවිතා කරයි
මෙම පොදු ලේජර ගිණුම් මගින් ශේෂ පිරික්සුම පිළියෙළ කල හැක
ශේෂ පිරික්සුම සියලු පොදු ලේජර ගිණුම් ශේෂයන් ලැයිස්තුගත කරයි
එම ලැයිස්තු තීරු දෙකකට වෙන් කරයි
හර ශේෂයන් වම්පස තීරුවෙත්, බැර ශේෂයන් දකුණුපස තීරුවෙත් සදහන් කරනු ලැබේ
අනෙක් තීරුව පොදු ලේජර ගිණුමේ සෑම අගයක්ම විස්තර කෙරෙන නම පවත්වා ගෙන යාමට භාවිතා කල හැක
හර තීරුවේ එකතුව බැර තීරුවේ එකතුවට සමාන විය යුතුය
පොත් තැබීමේ කෙටි යෙදුම් 

 A/C - ගිණුම
 A/R - ලැබිය යුතු ගිණුම්
 A/P - ගෙවිය යුතු ගිණුම්
 B/S - ශේෂ පත්‍රය
 c/d - පහලට ගෙන ගියා
 b/d - පහලට ගෙන ගියා
 c/f - ඉදිරියට ගෙන අවා
 b/f - ඉදිරියට ගෙන අවා
 Dr - හර සටහන
 Cr - බැර සටහන
 G/L - පොදු ලෙජරය
(හෝනාමමාත්‍ර ලෙජරය)
 P&L - ලාභ සහ අලාභ
(හෝ ආදායම් වාර්තාව)
 PP&E - දේපල, පිරියත හා උපකරණ
 TB - ශේෂ පිරික්සුම
 GST - භාණ්ඩ හා සේවා බද්ද
 VAT - අගය එකතු කාල බද්ද
 CST - ප්‍රධාන විකුණුම් බද්ද
 TDS - බදු අඩු කාල මුලාශ්‍රය
 EBITDA - පොලී, බදු සහ ක්ෂය වලට පෙර ඉපයීම්
 EBT - බදු පෙර ඉපයීම්
 EAT -බදු පසු ඉපයීම්
 PAT - බදු පසු ලාභ
 PBT - බදු පෙර ලාභ
 Depr - ක්ෂය

හර සහ බැර 

ප්‍රධාන ලිපිය
හර සහ බැර
ගිණුම්කරණ සමීකරණය මගින් ද්විත්ව සටහන පොත් තැබීම පාලනය කරනු ලැබේ
ආදායම් වියදම් වලට සමාන වන්නේනම් පහත (මුලික) සමීකරණ සත්‍ය විය යුතුය
'"වත්කම් = වගකීම් + හිමිකම "

ගිණුම් වල ඉතිරි ශේෂය, එක ගිණුමක වෙනස් වීම, අනෙක් ගිණුමක  වෙනස් වීමට අනිවාර්යයෙන් සමාන විය යුතුය
මෙම වෙනස් වීම් හර සහ බැර ලෙස ගිණුම් වල සිදු කරනු ලැබේ
මතක තබා ගන්න ගිණුම්කරණයේදී මෙම පද වල භාවිතය, දිනපතා භාවිතය හා එක සමාන නොවේ
යමෙකු ගිණුමක් ඉහල  හෝ පහල දැමීමට හර හෝ බැර කරීම ගිණුමක සාමාන්‍ය ශේෂය හා රඳා පවතියි
හර සහ බැර පහත පරිදි විස්තර කෙරේ
හර - T ගිණුමක වම්පස  වාර්තා කරයි
බැර - T ගිණුමක දකුණුපස   වාර්තා කරයි
හර ගිණුම් - වත්කම් හා වියදම් (බැංකු ගිණුමට ලැබූ හර මුදල්)
බැර ගිණුම් - ලැබීම් (ආදායම්)  සහ වගකීම්  (බැංකු ගිණුමෙන්  ගෙවූ බැර මුදල්)

ද්විත්ව  සටහන උදාහරණ 01 

මෙම උදාහරණයේ පහත දෑ යොදාගත යුතුය