Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
සෙයිම් මාර්ෂල්ගේ ප්‍රධානත්වයෙන් යුත් ජාතික සභාව අවස්ථා තුනකදී පිහිටුවනු ලැබේ - නව ජනාධිපතිවරයෙකු දිවුරුම් දුන් විට
ජනාධිපතිවරයාට එරෙහිව අධි චෝදනා පත්‍රයක් රාජ්‍ය විනිශ්චය සභාවට ගෙන එන විට
සහ ඔහුගේ සෞඛ්‍ය තත්ත්වය හේතුවෙන් ජනාධිපතිවරයෙකුට තම රාජකාරි ඉටු කිරීමට ස්ථිර නොහැකියාව ප්‍රකාශ කළහොත්
පරිපාලන ප්‍රදේශ 
පෝලන්තය voivodeships ලෙස හඳුන්වන පළාත් හෝ ප්‍රාන්ත 16කට බෙදා ඇත
මෙම voivodeships 16, තවදුරටත් කුඩා ප්‍රාන්ත 380කට (powiats) බෙදා ඇති අතර, ඒවා තවදුරටත්  නගර සභා (හෝ ප්‍රාදේශීය සභා) 2,477කට (gminas) ඛණ්ඩනය කර ඇත
ප්‍රධාන නගර සාමාන්‍යයෙන් gmina සහ powiat යන දෙවර්ගයේම ඇත
පළාත් බොහෝ දුරට ඓතිහාසික කලාපවල මායිම් මත පිහිටුවා ඇත, නැතහොත් තනි නගර සඳහා නම් කර ඇත
voivodeship මට්ටමේ පරිපාලන අධිකාරිය රජය විසින් පත් කරන ලද ආණ්ඩුකාරවරයෙකු (voivode), තේරී පත් වූ ප්‍රාදේශීය සභාවක් (sejmik) සහ voivodeship මාර්ෂල්වරයෙකු, සභාව විසින් තේරී පත් වූ විධායකයෙකු අතර බෙදා ගනී
මූලාශ්‍ර 

යුරෝපා රටවල්
පෝලන්තය
ඉතාලියේ නිල නාමය ඉතාලි ජනරජය යන්නය
ඉතාලිය කොටසක් යුරෝපා මහාද්වීපයේ ද, කොටසක් දකුණු දිග යුරෝපයේ ඉතාලියානු අර්ධද්වීප‍යේ ද, මධ්‍යධරණී මුහුදේ 'සිසිලිය' සහ 'සාඩීනියාව' යන විශාලතම දූපත් දෙකෙහිද ව්‍යාප්තව තිබේ
ඉතාලිය එහි උතුරු දිග 'ඇල්පයින්' මායිම, ප්‍රංශය, ස්විට්සර්ලන්තය, ඔස්ට්‍රියාව සහ ස්ලෝවේනියාව යන රටවල් සමඟ පොදුවේ පරිහරණය කරයි
ස්වාධීන රාජ්‍යයන් වන සැන් මැරිනෝ සහ වතිකානු පුරවරය, ඉතාලියානු අර්ධද්වීපය තුළ ඉන් වට වී පිහිටා තිබේ
කැම්පියොන් සී ඉටාලියා' (Campione d' Italia) යන ස්වාධින රාජ්‍යය, ස්විට්සර්ලන්තයේ පිහිටියකි
ඉතාලි රාජ්‍යයයෙන්, වර්‍ග කි
301338 ක භූමි ප්‍රමාණයක් ආවරණය කෙරේ
එහි සෘතුමය සමශීතෝෂ්ණ දේශගුණයක් බලපැවැත්වේ
මිලියන 60.2 ක ජනතාවකට වාසභූමිය වන ඉතාලිය, යුරෝපයේ වැඩිම ජනගහනයක් වෙසෙන හයවන රටද , ලෝකයේ ම විසිතුන් වැනි රට ද වන්නේ ය
වත්මනෙහි ඉතාලිය නමින් දන්නා භූමි ප්‍රදේශය යුරෝපීය සභ්‍යත්වයේ සහ එට්‍රස්කන්ස් (Etruscans) හා රෝමවරුන් වැනි ජනතාවකගේ  සමාරම්භක ස්ථානය වුයේය
ඉතාලියේ අගනුවර වන රෝමය, ශතවර්ෂ ගණනාවක් තිස්සේ රෝම අධිරාජ්‍යයේ අගනගරය වශයෙන්, බටහිර සභ්‍යත්වයේ දේශපාලන මධ්‍යස්ථානය වුයේය
එහි ඇද වැටීමෙන් පසු අනේකවිධ විදේශිය ආක්‍රමණිකයන්, ලොම්බාර්ඩ්ස්, (Lombards) සහ 'ඔස්ට්‍රොගෝත්ස්' (Ostrogoths) වැනි ජර්මානු ගෝත්‍රිකයින්ගේ සිට නෝමන්වරු දක්වා ද වූ අතර, පසුව පැමිණි අනෙකුත් ආක්‍රමණිකයින් අතර 'බයිසන්තින් ' (Byzantines) වරුද වුහ
යුරෝපීය චින්තනය හැඩගස්වන, පසු කාලීන  ක්‍රියාවලියෙහි දී පරිපූර්ණ බවට ඔප්පුවන, අතිශයින් ඵලදායී බුද්ධිමය ව්‍යාපාරයක් වූ යුරෝපීය කලා ශිල්ප පුනරුදය (Renaissance) ඇරඹෙන ජන්ම භූමිය බවට සියවස් ගණනාවකට පසුව ඉතාලිය පත්වෙයි
පශ්චාත් රෝමන් ඉතිහාසයේ වැඩි කාලයක් පුරාවට ඉතාලිය, සාඩිනියා හා සිසිලි දූපත් ද්වයේ රාජධානිය සහ මිලාන් වසම වැනි වූ විවිධ රාජධානි හා නාගරික ප්‍රාන්ත වශයෙන් කැබලි වලට වෙන් වී ගියේ ය
'රිසෝගිමෙන්ටෝ' (Risorgimento) නමින් දන්නා, ඉතිහාසයෙහි කැළඹිලි සහිත උද්ඝෝෂණාකාර කාලපරිච්ඡේදයක් වූ 1861 වසරේ දී ඉතාලිය ඒකාබද්ධ විය
19 වන සියවස අග භාගයේ දී ‍පළමුවන ලෝක යුද්ධ සමය පුරා සහ දෙවන ලෝක යුද්ධය දක්වා ඉතාලියද යටත් විජිත අධිරාජ්‍යයක්ව සිටියේය
එහි පාලනය ලිබියාව, එරිත්‍රියාව, ඉතාලි සෝමලිලන්තය, ඉතියෝපියාව, ඇල්බේනියාව, රොඩේස් , ඩොඩකනීස් (The Dodecanese)  සහ, දෙරටේ කැමැත්තෙන් වෙන්කරගත් චීනයේ 'ටියාන්ජින්' (Tianjin) යන, රටවල් හා ප්‍රදේශයන් දක්වා විහිද පැවතියේ ය
නූතන ඉතාලිය, ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජයක් වන අතර, ලෝකයේ අධිසංවර්ධිත රටවල් අතුරින් 18 වන ස්ථානය ගනී
ලෝකයේ ජීවන යහගුණ  දර්ශක අගය අනුව (Quality of life Index rating)  ඊට හිමිවන්නේ ඉතා ඉහළ ස්ථානයකි
ඉතාලි වැසියන් ඉතා ඉහළ ජීවන තත්ත්වයක් භුක්ති විදින අතර, ඒක පුද්ගල දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයේ ඉහල නාමික අගයක්ද පවත්වාගෙන යයි
වර්තමානයේ හඳුන්වනු ලබන ආකාරයට යුරෝපා සංගමයේ ද, උතුරු අත්ලාන්තික් ගිවිසුම් සංවිධානයේ ද, ඉතාලිය  ආරම්භක සාමාජිකයෙක් වන්නේය
8 කණ්ඩායමටද (G8) සහ 20 කණ්ඩායමට ද   (G20), ඉතාලිය සාමජික රටක් ලෙස ඇතුලත් වෙයි
ලෝකයේ සත්වන විශාලතම නාමික දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය, දසවන ඉහලම මිලදීගැනීමේ හැකියාවේ අගය ද සහ ලොව වාර්තාවන පස්වන ඉහලම අයවැයද දක්නට ලැබෙන්නේ ඉතාලියෙහි මය
ආර්ථික සහයෝගීතාව හා සංවර්ධනය පිළිබඳ සංවිධානයේ, ලෝක වෙළඳ සංවිධානයේ, යුරෝපා සංගමයේ සහ බටහිර යුරෝපා සංගමයේ ද සාමාජික රටක් වන්නේය
ඊට වැඩිමනක් වශයෙන් ආරක්ෂාව සඳහා වෙන්කරන මුදල් ප්‍රමාණය අනුව බැලු විට ඉතාලිය ලෝකයේ අටවන ස්ථානය ගන්නා අතර, නේටෝ සංවිධානයේ න්‍යෂ්ටික අවි, හවුලේ අයිතිව සිටී.

යුරෝපීය සහ ගෝලීය හමුදාමය, සංස්කෘතික හා රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික කටයුතු වලදී කැපී පෙනෙන කාර්ය භාරයක් ඉතාලිය ඉටුකරයි
ආහාර හා කෘෂිකර්ම සංවිධානය, ලෝක ආහාර වැඩ සටහන, කෘෂිකර්ම සංවර්ධනය සඳහා වූ ජාත්‍යන්තර අරමුදල, ගෝලීය සංසඳය හා නේටෝ ආරක්ෂක විද්‍යාලය යන මුලස්ථාන රෝමයේ පිහිටුවා ඇති සංවිධාන හා ඉතාලිය අනුබද්ධිතව සිටී. මෙරටෙහි යුරොපීය දේශපාලනමය සමාජමය හා ආර්ථිකමය බලපැම් හේතු කොට ගෙන ඉතාලිය එක්සත් රාජධානිය, ප්‍රංශය, ජර්මනිය සහ රුසියාව, හැරුනු කොට කලාපයෙහි මහබලවතෙකු බවට පත්ව සිටී.

හමුදාමය හා ආර්ථික බලය (Hard Power) පිළිබඳව කරන ලද අධ්‍යයනයකට අනුව ඉතාලිය එකොළොස් වන ලෝක ව්‍යාප්ත ජාතික බලවතා බවට වාර්ත කර තිබේ
ඉහල අධ්‍යාපන මට්ටමක් ද, ඉහල ශ්‍රම බලකායක් ද ඉතාලිය සතුවෙයි
ගෝලීයකරණය වූ ජාතියක් වන ඉතාලිය, 2009 වසරේ හය වන ජාත්‍යන්තර හොඳම කීර්තිමත් රට වශයෙන් තේරිනි
ලෝකයේ ඉහලම ජිව්‍ය කාලය වාර්තා වන රටවලින් 19 වන ස්ථානයද, දෙවන හොඳම සෞඛ්‍ය සේවය පිරිනමන රට ලෙසද, ඉතාලිය පත් ව තිබේ
මිලියන 43.7 ක විදේශීය සංචාරකයින්ගේ සංඛ්‍යාව සලකා බැලූ කළ ඉතාලිය ලෝකයේ සංචාරකයින්ගේ පැමිණීම අතින් පස්වන තැන ගනී
මේ දක්වා වැඩිම යුනෙස්කෝ ලෝක ‍ උරුම අඩවි දක්නට ලැබෙන රටවල් අතරින් සත්වන ස්ථානය ගන්නා ඉතාලිය, කලා ශිල්ප, විද්‍යාව හා තාක්ෂණය පිළිබඳව, චිරාගත සම්ප්‍රදායන් පිළිබඳව සාඩම්බර වෙයි
ස්විට්සර්ලන්තය නිළ වශයෙන් ස්විස් රාජ්‍ය සන්ධානය, එක්සත් සමුහාණ්ඩුවේ ප්‍රාන්ත 26 කින් යුක්තය
එක්සත් අධිකාරියේ අසුන වන්නේ බර්න්ය
එය බටහිර යුරෝපයේ පිහිටි අතර, මායිම් වන්නේ උතුරින් ජර්මනිය, බටහිරින් ප්‍රංශය, දකුණින් ඉතාලිය හා ඔස්ට්‍රියාව, ලිච්ටෙන්ස්ටින් නැගෙනහිරටය
එහි ප්‍රදේශවන මධ්‍යම සානුව, ඇල්ෆ්ස් හා ජුරා භූගෝලාත්මකව ස්විට්සර්ලන්තය තුල බෙදී ඇත
එහි වර්ග ප්‍රමාණය වර්ග කි
41,225 (වර්ග සැතපුම් 15,940) ක් වේ
එහි ජනගහනය වන මිලියන 7.8 සානුව ආශ්‍රිතව වෙසෙන අතර විශාලතම නගර මෙම සානුව ආශ්‍රිත වේ
ඒවා අතර ගෝලීය නගර හා ආර්ථික මධ්‍යස්ථාන වන සුරික් හා ජිනීවා අඩංගුය
ස්විට්සර්ලන්තය ලෝකයේ ධනවත්ම රටක් වන අතර එය ඒක පුද්ගල දළ දේශීය නිෂ්පාදනය වන දළ ජාතික නිෂ්පාදිතය (GDP) ඇ
67,384 කි
සුරික් හා ජිනිවා ජිවන මට්ටම අනුව ලෝකයේ 2 වන හා 3 වන ඉහළම අගය වාර්තා කරයි
ස්විස් රාජ්‍ය සන්ධානයට මධ්‍යස්ථ රාජ්‍යයක් ලෙස දිගු ඉතිහාසයක් ඇත
1815 සිට එය අන්තර්ජාතික වශයෙන් යුදමය තත්වයකට නොගොස් ඇති අතර එක්සත් ජාතීන්ගේ සංගමයේ සාමාජිකත්වය ලැබු අවසාන රටවල්වලින් එකකි
ස්විට්සර්ලන්තය විදේශීය සංවිධාන බොහෝමයක් තිබෙන අතර ලෝක ආර්ථික සංසදය, අන්තර්ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුව, රතු කුරුස සංවිධානය, ලෝක වෙළඳ සංගමය හා එක්සත් ජාතීන්ගේ 2 වන විශාලතම කාර්යාලය වේ
යුරෝපානු මට්ටමින් එය යුරෝපියානු නිදහස් වෙළඳ සංගමය නිර්මාතෘ වන අතර ශෙන්ගන් සම්මුතියේ කොටස්කරුවෙකි
එහි ජර්මන්, ප්‍රංශ හා ඉතාලි යන ප්‍රධාන භාෂා හා සංස්කෘතිකමය ප්‍රදේශ 3 කින් සමන්විත වේ
එබැවින් එය ස්වදේශීය හා භාෂාමය අවශ්‍යතාවයකින් යුත් රාජ්‍යයක් නොවන්නේය
ස්විස් රාජ්‍ය සන්ධානය ආරම්භය චාරිත්‍රානුකූලව 1291 වර්ෂයේ අගෝස්තු 01 දා දක්වා දිව යයි
මූලාශ්‍ර

සටහන්

යුරෝපා රටවල්
ග්‍රීසිය, 'හෙලස්' යන නාමයෙන් ද හඳුන්වනු ලැ‍බේ
නිල නාමය වනුයේ 'එළිනික් ජනරජය' යන්නයි
බෝල්කන් අර්ධද්වීපයේ දකුණු කෙළවරෙහි පිහිටා ඇති ග්‍රීසිය ගිණිකොන දිග යුරෝපයේ පිහිටි රටකි
මෙරටෙහි ගොඩබිම් දේශසීමා වනුයේ උතුරට ඇල්බේනියාව, මැසඩෝනියා ජනරජය, සහ බල්ගේරියාව ද, නැගෙනහිරට තුර්කිය ද, වශයෙනි
ඒජියන් මුහුද (Aegean Sea) ග්‍රීසියේ ප්‍රධාන දේශයෙන් නැගෙනහිරට ද, ලෝනියන් මුහුද බස්නාහිරට ද, සහ මධ්‍යධරණී මුහුද දකුණු දිශාවටද පිහිටා තිබෙයි
දිගින් ලොවෙහි දසවන ස්ථානය ගන්නා වෙරළ තීරය ග්‍රීසිය සතුවේ
එහි දිග කි
14880 කි (සැතපුම් 9246 කි)
මෙම වෙරළ තීරයෙහි විදහා දැක්වෙන අංගෝපාංග අතර (1,400,227 ක් පමණ ජනතාවක් වෙසෙන) දූපත් විශාල සංඛ්‍යාවක් වෙයි
අනෙකුත් දූපත් අතර, ක්‍රීට් (Crete), ඩොඩකැනිස් (Dodcanese), සයික්ලඩස් (Cyclades), යනාදි දූපත් ද වෙයි
ග්‍රීසියේ භූමි භාගයෙන් සියයට 80 ක් ම සමන්විත වනුයේ මීටර් 2917 ක (අඩි 9570.21) උසින් යුත් ඔලිම්පස් කන්දය
පෞරාණික ග්‍රීසියේ සභ්‍යත්වය පිළිබඳව නූතන ග්‍රීසිය සාක්ෂි දරන්නීය
සාමාන්‍යයෙන් මෙය හඳුන්වනුයේ බටහිර සභ්‍යත්වයේ සමාරම්භ ස්ථානය ලෙසය
නිදසුනක් දක්ව‍තොත්, ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයෙහි උපත සිදුවන්නේත් ග්‍රීසියෙයි
එමෙන්ම බටහිර දර්ශන විද්‍යාව, ඔලිම්පික් ක්‍රීඩා, බටහිර සාහිත්‍යය සහ ඉතිහාසය ලේඛනගත කිරීම, දේශපාලන විද්‍යාව, විද්‍යාත්මක හා ජ්‍යාමිතික වැදගත් මුලධර්ම, ඛේදවාචක හා ප්‍රහසනද ඇතුළු බටහිර දෘෂ්‍යකාව්‍යයේ උපත සිදුවන්නේද ග්‍රීසියෙයි
මේවායින් කොටසක් 17 වන යුනෙස්කෝ ලෝක උරුමයන්ට අදාළව සැකසී ඇති ලේඛනයේද පිළිබිඹු කර තිබේ
මානව සංවර්ධන දර්ශකයේ ඉතා ඉහල ස්ථානයක සිටින සංවර්ධිත රටක් වූ ග්‍රීසිය, වර්ෂ 1981 පටන්ම යුරෝපා හවුලේ එනම් වත්මන් යුරෝපා සංගමයේ සාමාජික රටක් වෙයි
එමතුද නොව එහි 'ආර්ථික හා මුල්‍ය සංගමයේ' සාමාජිකත්වය වර්ෂ 2001 සිට උසුලයි
වර්ෂ 1952 සිට නේටෝ සංවිධානයේ ද, යුරෝපා අභ්‍යාවකාශ ඒජන්සියේ 2005 සිට ද, සාමාජික රටක්ව සිටී. එසේම එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය, ආර්ථික සහයෝගීතාවය හා සංවර්ධනය පිළිබඳ සංවිධානය (OECD), කලු මුහුදු කලාපයේ ආර්ථික සහයෝගීතා පිළිබඳ සංවිධානය ආදියෙහි ද ආරම්භක රටක් වන්නේය
ග්‍රීසියේ අගනගරය වනුයේ ඇතන්ස්ය
අනෙක් ප්‍රධාන නගර අතර තෙසලොනිකි (Thessaloniki), 'හෙරක්ලියොන්' (Heraklion), සහ 'ලැරිසා' (Larissa) යන නගර වෙයි
Demographics

නගර

ආගම

භාෂා

සංක්රමණය

අධ්‍යාපනය

ස්පාර්ටා නගරය මුලු ග්‍රිසියේ ම අධ්‍යාපනය පෞද්ගලික අංශය මගින් මෙහෙයවන ලද
හෙලන් යුගයේ දී (Hellenistic Period) පොදු පාසල් ආරම්භ විය
තවත් පවුල් වලට පමණක් අධ්‍යාපනය සීමාවිය
පිරිමි දරැවන් පමණක් ලිවීම, කියවීම, සාහිත්‍ය ඉගෙන ගත්හ
ඔවුන් ගායනය හා වාදනය ඉගනෙගත් අතර හමුදා සේවය සදහා ද පුහුණු කරන ලදි
ඔවුන්  රැකියාවක් සදහා ඉගෙන නොගත් අතර හොද පුරවැසියන් වීමට උගත්හ
ගැහැණු දරැවන් ද ලියවීම කියවීම උගත් අතර ඔවුන් ප්‍රධාන ලෙස ගෘහ කටයුතු සදහා උගත්හ
නමුත් කුඩා අවධියෙන් පසු අධ්‍යාපනය  නොලැබුහ
පිරිමි දරැවන් අවු 7 දී පාසල් වෙන හෝ හමුදා බැරැක්ක වෙත යොමුකෙරැනි
වර්‍ග තුනක අධ්‍යාපනයක් එකල පැවතිනි
එනම් ගණිත ශාස්ත්‍රි,සංගීත, නැටුම්,සාහිත්‍ය,ක්‍රීඩා,ඉතිහාසය වශයෙනි
ධනවත් පවුල් වල දරැවන් නිවෙසේ සේවකයෙක් යටතේ පෞද්ගලික පාසල් වෙත යොමු කරන ලදි
පාසල් ගුරැවරැන් නිවෙස් තුළ පැවති අතර ඔවුන්ට ලිවීම, කියවීම ගණිතය, ගායනය, වාදනය ක්‍රිඩාව පුහුණු කෙරැණි
දරැවන්ගේ වයස අවුරුදු 12 වන විට මල්ලවපොර, දිවිම යගුලිය විසිකිරිම, හෙල්ලය විසිකිරිම ආදියට යොමු කෙරැණි
වසර දෙකක හමුදා පුහුණුවකින් පසු අවුරුදු 18 දී අධ්‍යාපනය නිම කෙරුණී
ස්පානය ක්‍රමයට අනුව දරුවන් සුලු පිරිසක් කුඩා අවධියෙන්ද පසු අධ්‍යාපනය කරගෙන ගියහ
තරැණයින් සිය භාරකාරයින් ආශ්‍රයෙන් දේශපාලන අදහස් ලබාගත් අතර ඔවුන්ට සහායවීමත් පොදු ජන  කටයුතු වල ආභාෂය ලබාගත්හ
ධනවත් සිසුන් ප්‍රසිද්ධ ගුරැවරැන් යටතේ අධ්‍යාපනය ලැබු අතර  ලයිසියම්, ඇකඩමි, යනු එකල ප්‍රකට පාසල් විය
ධනවත් ග්‍රීක්වරුන්ගේ අධ්‍යාපන ක්‍රමය පයිඩියා යනුවෙන් හැදින්විනි
සෞඛ්ය පද්ධතිය

මූලාශ්‍ර 

ග්‍රීසිය

වැඩිදුර තොරතුරු 
https
com/103529134362193/posts/128589611856145/
125px-Flag_of_Norway
svg |frame|             කොඩිය
{|
|ආදර්ශ පාඨය 
|හැමදේම ‍නෝර්වේ වෙතය"
|-
|             සිතියම
|-
|colspan="2" |
|-
|අගනුවර සහ විශාලම නගරය 
|ඔස්ලෝ 
|-
|
|උතුරු අක්ෂාංශ 5956′ 	නැගෙනහිර දේෂාංශ 1041′
|-
|රාජ්‍ය භාෂාව 
|නෝර්වේජියානු  (බොක්මල් සහ නයිනෝස්ක්) 
|-
|ජන වර්ගය
|89.4% නෝර්වේජියානු සහ සාම්, 10.6% වෙනත්(2009)
|-
|රාජ්‍යය 		
|පාර්ලිමේන්තු ප්‍රජාතාන්ත්‍රය සහ ව්‍යවස්ථාමය රාජාණ්ඩුව 
|-
|රජු 			
|පස් වන හැරල්ඩ්
|-
|අගමැති			
|ජෙන්ස් ස්ටොල්ටෙන්වර්ග් 
|-
|භාණ්ඩාගාරික, සභාපති 
|ඩැග් ටර්ජි ඇන්ඩර්සන්
|-
|අග විනිසුරු		
|ටෝ ස්චෙයි
|-
|වර්තමාන සන්ධානය	
|රතු - කොළ සන්ධානය
|-
|නීති සම්පාදනය	
|භාණ්ඩාගාරය
|-
|      ස්ථාපිත කිරීම	
|-
|එක්සත් කිරීම	
|872
|-
|ව්‍යවස්ථාව	
|17 මැයි 1814
|-
|         වර්ග ප්‍රමාණය
|-
|එකතුව	
|385,207 වර්ග කිලෝමීටර, 148,746 වර්ග සැතපුම් 
|-
|ජලය (%)
|6.0
|-
|            ජනගහනය
|-
|2023 තක්සේරුව    ජනගහනය 		
|5,488,984
|-
|2011 ජන සංඛ්‍යාකය 	
|4,503,436
|-
|ඝනත්වය	
|14.25 වර්ග කිලෝමීටර,  36.91  වර්ග සැතපුම්  
|-
|දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය (GDP) (PPP)
|2010 තක්සේරුව

|එකතුව 
|255,285 ඩොලර් බිලියන 
|-
|ඒක පුද්ගල අදායම  		
|ඩොලර් 52,012
|-
|දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය (GDP) (සාමාන්‍ය) 			
|2010 තක්සේරුව
|-
|එකතුව 	
|414,162 ඩොලර් බිලියන
|-
|ඒක පුද්ගල ආදායම 	
|ඩොලර් 84,443
|-
|ගිනි (2000) 
|25.8 (පහළ)
|-
|මානව සංවර්ධන දර්ශකය (HDI) (2013)		
| 0.955 (ඉතා ඉහළ)
|-
|මුදල් 	
|නෝර්වේජියානු ක්‍රොන්  (Nok)
|-
|අන්තර්ජාල TLD
|
no
|-
|දුරකථන සංකේත 
|47
|}
|link=Special
FilePath/125px-Flag_of_Norway
svg]]               
උතුරු යුරෝපයට අයත් රටකි
ඊට බටහිර ස්කැන්ඩිනේවියානු අර්ධද්වීපය, ජෑන් මහේන් සහ ආක්ටික් කොදෙවි දුපත් අයත්වේ
වර්ග කිලෝමීටර 385, 207 (වර්ග සැතපුම් 148,729) විශාලත්වයකින් යුක්තයි
ජනගහනය මිලියන 5.5 කි
මෙරටට උතුරු දිශාවෙන්  දකුණු ග්‍රීන්ලන්තයත්, නැගෙනහිරින් රුසියාවත්, දකුණින් ඩෙන්මාර්කය පටු මුහුදු තීරයත් ‍මායිම් වී ඇත
එහි අගනුවර ඔස්ලෝය
02 වන  ලෝක  යුද්ධයෙන් පසු මෙම රට ආර්ථික අතින් වර්ධනය වූ අතර, පළමු දශක දෙක තුළදී අපනයනය සහ වෙළෙඳ හා ගෘහස්ථ  කර්මාන්තකරණයට යොමු වීම මෙරට ආර්ථික වර්ධනයට හේතුවිය
1970 තෙල්  සහ ස්වභාවික  වායු නිධි උතුරු මුහුදෙන් සහ නොර්වේජියානු මුහුදෙන් සොයාගත් පසු වර්තමානයේ මුල්‍ය වටිනාකමින් පොහොසත්ම රාජ්‍යය බවට නෝර්වේ රාජ්‍යය පත්විය
එය ලොව තෙල් අපනයනය කරන රටවල් අතරින් 07 වැනි තැන ගන්නා අතර, පෙට්‍රෝලියම් කර්මාන්තය ජි
ඩී.පී.  අගයෙන් කාලයක්  සිට උපයයි
2007, 2010 ‍ලෝක  ආර්ථික අවපාතයෙන් නෝර්වීජියන් ක්‍රොන්ටේ  හට බලපෑමක් ඇති නොවුණි
එය ලෝකයේ ස්ථාවරම මුදලක් වේ
නෝර්වේ රාජ්‍යය තෙල් සම්පතට උරුම පෑමත්, එහි ස්වාභාවික වායු, හයිඩ්‍රොඉලෙක්ට්‍රික් බලය, වනාන්තර සහ ඛනිජ තිබීමත් නිසා එය ආර්ථික ස්ථාවරයට බලපෑ තිබේ
මෙය ලෝකයේ මුහුදු ආහාර සපයන රටවල් අතරද දෙවැනි තැනගනී
අනෙකුත් කර්මාන්ත වන්නේ නැව් ගත කිරීම්, ආහාර නිෂ්පාදනය, නැව් කර්මාන්ත, වානේ කර්මාන්තය,  රසායනික ද්‍රව්‍ය නිපදවීම, පතල්, ධීවර කර්මාන්ත සහ කඩදාසි නිෂ්පාදනයයි
එහි සුබසාධන ආර්ථිකයක් පවතින අතර සෞඛ්‍ය, උසස් අධ්‍යාපනය සහ සමාජ ආර්ක්ෂණ පද්ධතියක්ද ක්‍රියාත්මක වෙයි
2001 සිට 2007 දක්වාත් වර්ෂ 2009 මානව සංවර්ධනය අතින් ඉහළ යන රට ලෙස හඳුනාගෙන ඇත
එය 2007 ගණනයට අනුව ලොව සමකාලීන රටයි
නෝර්වේ ව්‍යවස්ථාවට අනුව රාජධානියක් හා පාර්ලිමේන්තු ප්‍රජාතාන්ත්‍රවාදයක් එහි පවතී
එහි රජු පස්වන හැරල්ඩ් රජතුමාය
එය එක්සත් රාජ්‍යයක් වන අතර, පරිපාලන අනු ප්‍රදේශ 02 කි
තවද ප්‍රාන්ත සහ නගර  සභා වලින් යුක්තය
මැතිවරණ දෙකකින් පසුවත් යුරෝපානු සංගමයේ සාමාජිකත්වය නොලැබුණු අතර එහි  සාමාජිකයන් හා රටවල් අතර කිට්ටු සම්බන්ධතාවයක් පවත්වයි. ඇමරිකානු එක්සත් ජනපදය මෙයට ඇතුලත් වේ
මෙම රට එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයේ විශාලතම ආධාරකරුවන්ගෙන් කෙනෙකු වන අතර, එය මෙම සංගමය සමඟ අන්තර්ජාතික මෙහෙයුම් වලට සහභාගි වේ
මෙයින් ඇෆ්ගනිස්ථානය, කොසෝ සහ සුඩානය ප්‍රධාන වේ
නෝර්වේ නිර්මාතෘ සාමාජිකයෙකු වන්නේ එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයි
යුරෝපානු කවුන්සලය, ‍නෝර්ඩින් කවුන්සලය හා යුරෝපානු ආර්ථිකය හා ලෝක වෙළඳ සංගමය සහ ඕ.ඊ.සී.ඩී.හී නෝර්වේ රාජ්‍යයද සාමාජිකයෙකි
මූලාශ්‍ර

නෝර්වේ
බල්ගේරියාව  නිල වශයෙන් බල්ගේරියන් සමුහාණ්ඩුව නමින් හඳුන්වන අතර එය ගිනිකොන යුරෝපයේ බෝල්කන් හි පිහිටි රටකි
බිම් ප්‍රමාණය වර්ග කි
110,994 වන අතර රුමේනියාව හා ග්‍රීසිය හැරුණු කොට ගිනිකොන යුරෝපයේ පිහිටි තුන්වන විශාලතම රටයි
විශාල කදු මුදුන් සමුහයකින් භූමියව සමන්විත වන අතර වඩා අවධානය යොමුවන්නේ ස්ටාරා ප්ලනිනා (බෝල්කන්), රොඩෝප් කන්ද හා බෝල්කන් රාජ්‍යයේ පිහිටි උස් වූ ශිඛරය සහිත ඊලාරේන්ජ් කන්දත්ය
මුසාලා කන්ද මෙයින් වෙන්ව පවතී
උතුරේ පිහිටි ඩැනියුබියන් බිම හා උතුරෙන් පිහිටි ඉහළ ක්‍රාසියන් බිමත් බල්ගේරියාවේ පහළ කොටසත් සරුසාරම බිම් ප්‍රදේශවේ
378 ක වපසරියක් සහිත කළු මුහුදු තීරයෙන් රටෙහි සම්පූර්ණ නැගෙනහිර වෙරළ තීරයම ආවරණය කරයි
ආශ්‍රිත

Outline of Bulgaria

සටහන්

මූලාශ්‍ර

භාහිර සබැඳි

 
 Bulgaria at UCB Libraries GovPubs
Bulgaria Profile from Balkan Insight
 President of The Republic of Bulgaria

 
Balkan countries
Bulgarian-speaking countries and territories
යුරෝපය තුළ රටවල්
Eastern European countries
Member states of NATO
Member states of the European Union
Member states of the Three Seas Initiative
Member states of the Union for the Mediterranean
එක්සත් ජාතීන්ගේ සාමාජික රාජ්‍ය
Republics
Southeastern European countries
States and territories established in 1990
සර්පයෙකි
සත්වයෝ
මුවා ක්‍ෂීරපායී සිවුපාවෙකි
ශාක භක්ෂයන් වන මුවන් Cervidae සත්ත්ව පවුලට ඇ‍යත්වේ
මොවුන් ලොව පුරා ව්‍යප්තව ඇත
පහත සිතියමෙන් ලොව පුරා මුවන්ගේ ව්‍යාප්තිය දක්වා ඇත
තිත්මුවන්, පිනිමුවන්, ඕලුමුවන් ආදී විවිධ විශේෂ රාශියක් ඇත
ලැජ්ජාශීලීය
ක්‍ෂීරපායී සිවුපාවෙකි
කටුස්සන් වනාන්තරවල, පාෂාණවල, කාන්තාරවල, කඳුකරයේ යනාදියෙහි වාසය කරති
ඔවුන් කොරපොතු ආවරණයක් ඇති අතර හුස්ම ගන්නේ පෙනහළු නිසා පමණි
කටුස්සා අළු සිට තද දුඹුරු දක්වා වෙනස් වර්ණයක් ඇත
සාමාන්‍යයෙන්, මෙම උරගයින්ගේ ප්‍රමාණය සෙන්ටිමීටර 20 සිට 40 දක්වා වෙනස් වේ, නමුත් කටුස්සන් ලෙස හැඳින්වෙන කුඩා කටුස්සන් ද ඇති අතර ඒවායේ ප්‍රමාණය සෙන්ටිමීටර 10 ක් දක්වා ළඟා වන අතර කුඩාම නියෝජිතයා දකුණු ඇමරිකානු හූනන් සෙන්ටිමීටර 4 ක් දක්වා වේ
විසකුරු සතුන් අතරින් ප්‍රධාන තැනක් ගන්න සත්වයකි
උරග කාණ්ඩයට අයත් වන අතර සම මත කොරල වැස්මක් පිහිටා ඇත
උරගයෙකි
සාගරයේ වෙසෙන ජීවීන් අතරින් කැස්බෑවා (Chelonioidea) සුවිශේෂී සත්වයෙකි
මෙම සත්ත්වයා සාගරයේ ජීවත්වන උරගයකු ලෙසද හඳුන්වයි.වායුගොලයේ ඔක්සිජන් ස්වසනය කරන සාගරයේ ජීවත් වන මොවුන් වසර දශ ලක්ෂ සියයකටත් ඈත අතීතයේ සිට පරිණාමය වෙමින් වර්තමානය දක්වා ගමන් කර ඇති බව විද්‍යාත්මක සාධක මගින් සනාථ වෙයි
පෘථිවිය මත ජීවත් වන සාර්ථක ජීවී කණ්ඩායමක් ලෙස කැස්බෑවුන් පිළි ගැනේ
මොවුන්ගේ ශරීර උෂ්ණත්වය පරිසර උෂ්ණත්වය අනුව වෙනස් වන බැවින් උදය කාලයේදී සාගරය මතුපිටට පැම්ණ සූර්ය කිරණ මගින් උෂ්ණත්වය වැඩි කර ගනී
මොවුන් පෙනහලු මගින් වාතය ආශ්වාස ප්‍රශ්වාස කරයි
කැස්බෑවන් රාත්‍රිය ගෙවා දමන්නේ අක්‍රියවය
සාගර පත්ලේ ඇති ගුහා හෝ පැලුම් තුළට වී නිදා ගැනීම සිදු කරයි
මුහුදු කැස්බෑ විශේෂ 
 
දාර කැස්බෑවා
ගල්/ වැලි කැස්බෑවා
පොතු/ ලෙ‍ලි කැස්බෑවා
ඔලුගෙඩි කැස්බෑවා
මඩ/ බටු කැස්බෑවා
කෙම්ප් රිඩ්ලි කැස්බෑවා
කොළ කැස්බෑවා

ශ්‍රී ලංකාවේ කැස්බෑවෝ 
ඉහත සදහන් කළ කැස්බෑ විශේෂ අතරින් කැස්බෑවුන් වර්ග කිහිපයක් ලංකාව ආශ්‍රිත වෙරළ තීරයේදී නිරීක්ෂණය කළ හැකි වේ
ලංකාවේ බූන්දල ජාතික උද්‍යානයේ දකුණු සීමාව, බලපිටිය, මන්නාරම දකුණු වෙරළ, නැගෙනහිර කුච්චවේලි සිට කෝකිලායි දක්වා සහ කොඩයිමුඩෙයි සිට කච්චතිවු දක්වා වෙරළ තීරය , යාපනය අර්ධ ද්වීපය කැස්බෑවන් බිත්තර දමන වෙරළ තීරයන් වේ
මේ වන විට  ශ්‍රී ලංකාවේවෙරළ තීරයට බිත්තර දැමීම සඳහා පැමිණෙන කැස්බෑවන් වර්ග පහක් හඳුනා ගෙන ඇත
ඔලුගෙඩි කැස්බෑවා
ගල්/ වැලි කැස්බෑවා
දාර කැස්බෑවා
බටු කැස්බෑවා
පොතු/ ලෙ‍ලි කැස්බෑවා

දාර කැස්බෑවා 
දාර කැස්බෑවා තුන්දානි කැස්බෑවා, වවුල් කැස්බෑවා හා දකුණු පළාතේදී නැව් කැස්බෑවා ලෙස ද හැඳින්වෙයි
දාර කැස්බෑවාගේ ප්‍රධාන ආහාරය ජෙලි මසුන්(ලොඩියන්) වේ
ඊට අමතරව මාලු, ඉස්සන්, පොකිරිස්සන්, කකුලුවන්, මුහුදු බෙල්ලන් ද ආහාරයට ගනු ලැබේ
දාර කැස්බෑවා ගොදුරු සොයා ගැනීමට කි
දහස් ගණනක් දුර ගමන් කරයි
ශරීර උෂ්ණත්වය පාලනය කර ගැනීමේ හැකියාව නිසා සීතල සාගරයේ වුවද පිහිනා ගොස් ආහාර සොයා ගැනීමට හැකි වී තිබේ
කැස්බෑ වර්ග අතරින් විශාලම වර්ගය ලෙස දාර කැස්බෑවා හැඳින්විය හැනි අතර ‍මොවුන්ගේ සාමාන්‍ය  බර කි
ග්‍රෑ
600ක් පමණ වේ
දාර කැස්බෑවන් සියයක් පමණ ලංකාව අවට මුහුදු සීමාවේ ජීවත් වේ
ඔලුගෙඩි කැස්බෑවා 
අනෙක්  කැස්බෑ වර්ග හා සැසදීමේදී විශාල හිසක් සහිත වීම නිසා ඔලුගෙඩි කැස්බෑවා යන නමින් හැදින්වේ
මීටරයක් පමණ දිගට වැඩෙන ඔලුගෙඩි කැස්බෑවා සාමාන්‍යයෙන් කි
180ක් පමණ බරකින් යුතු වේ
ඔලුගෙඩි කැස්බෑවා එකවර බිත්තර 150ක් පමණ දමයි
ඔලුගෙඩි කැස්බෑවාගේ කටුව හදවතක හැඩය ගනී
මෙම ඔලුගෙඩි කැස්බෑවාගේ මාංශ මිනිසුන්ට අහිතකර නිසා මිනිසුන්ගෙන් වන තර්ජන අවම වේ
ගල්  කැස්බෑවා 
ගල්  කැස්බෑවා ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙන් ග්‍රීන් ටර්ටල් ලෙස හඳුන්වයි. එයට හේතුව මෙම කැස්බෑවාගේ කටුවට යටින් ඇති කොළ පැහැති මේද ස්තරයයි
මෙම මේද ස්තරය සුප් සෑදීමට යොදා ගන්නා නිසා ගල්  කැස්බෑවුන් වඳ වීමේ තර්ජනයට මුහුණ පා සිටී. මීටර් 1ක් පමණ දිග ගල්  කැස්බෑවා කි
180ක් පමණ බරින් යුතු වේ
කුඩා කාලයේ මාංශ භක්ෂක වන අතර වැඩුණු පසු ඇල්ගා ශාක මත යැපෙන ශාක භක්ෂකයින් බවට පරිවර්තනය වේ
බටු  කැස්බෑවා 
කැස්බෑවුන් අතර කුඩාම කැස්බෑ විශේෂය ලෙස බටු  කැස්බෑවා හැඳින්වෙයි
දිග සෙ
45ක් පමණ වන අතර බර කි
40ක් පමණ වේ
ශ්‍රී ලංකාවේ ඉඳුරුව, කොස්ගොඩ, රැකව, බූන්දල, යාල ආශ්‍රිත ප්‍රදේශවල වෙරළ තීරයේදී බටු  කැස්බෑවා දැකිය හැක
බටු  කැස්බෑවා සාගර ප්‍රදේශය ආසන්නයේ බිත්තර දමයි
බිත්තර මුහුදට ගසා ගෙන යාමේ හැකියාව වැඩි නිසා බිත්තර රැක ගැනීම අපහසු වී ඇත
පොතු/ ලෙ‍ලි කැස්බෑවා 
පොතු/ ලෙ‍ලි කැස්බෑවා කැස්බෑ පවුලේ ආකර්ශනීයම සාමාජිකයා ය
උකුස්සකුගේ හොටයක් ආනාරයට හිස සැකසී ඇත
මේ හේතුව නිසා පොතු/ ලෙ‍ලි කැස්බෑවා හොක්ස් බිල් ටර්ට්ල් ලෙස ද හඳුන්වයි. පොතු/ ලෙ‍ලි කැස්බෑවාගේ පිට කටුවේ ඇති ආකර්ෂණය නිසා බොහෝ විට මෙම පොතු/ ලෙ‍ලි කැස්බෑවාගේ කටුව ඔප දැමීමෙන් විසිතුරු භාණ්ඩ නිපදවීමට බොහෝ පුද්ගලයෝ පුරුදු වී සිටිති
දීර්ඝ කාලයක් තිස්සේ විසිතුරු භාණ්ඩ නිපදවීමට මෙම සතුන් දඩයම් කිරීම නිසා වර්තමානයේදී මොවුන් දුර්ලභ කැස්බෑ විශෙෂයක් බවට පත් වී තිබේ
කැස්බෑවෝ
පලතුරු කන ගස් උඩ පැනපැන යන ක්‍ෂීරපායී සතෙකි
සත්වයෝක්‍ෂීරපායීඌ පොඩි බුද්ධියක් ඇති සතෙකි
කුහුඹි (), යනු කෘමි විශේෂයකි
ආශ්‍රිත 

 Ant venom
 Glossary of ant terms
 International Union for the Study of Social Insects
 Myrmecological News (journal)
 Task allocation and partitioning of social insects

මූලාශ්‍ර

භාහිර සබැඳි 

 AntWeb from The California Academy of Sciences
 AntWiki – Bringing Ants to the World
 Ant Species Fact Sheets from the National Pest Management Association on Argentine, Carpenter, Pharaoh, Odorous, and other ant species
 Ant Genera of the World – distribution maps
 The super-nettles
A dermatologist's guide to ants-in-the-plants

 
Symbiosis
Extant Albian first appearances
Articles containing video clips
Insects in culture
සත්වයෝ
අපෘෂ්ඨවංශිකයෙකි
ඇනිලිඩා
සත්වයෝ
බල්ලා සිවුපාවෙකි
මිනිසා පළමුවෙන්ම හීලෑකල සතෙකු වේ
මිනිසා දඩයම් යුගය ගතකරන සමයේ මොවුන් හීලෑකරගන්නට ඇතැයි සැළකේ.මීට වසර 50000 පමණ ඈත අතීතයේදී පවා බල්ලා මිනිස් ඇසුරෙ දිවි ගෙවූ බවට පුරාවිද්‍යාත්මක සාධක ලැබී ඇත
ලෝකයේ සෑම රටක ම පාහේ බල්ලන් ජීවත් වෙයි
ගෘහස්ථ බල්ලාගේ විද්‍යාත්මක නාමය  Canis lupus familiaris ය
මොවුන්ගේ ආදි පූර්වජකයා වෘකයන් බව පැවසේ
බල්ලා සර්වභක්ෂකයෙකු වුවද වැඩි කැමැත්තක් දක්වන්නේ මාංශභක්ෂනයටයි
මොවුන්ට ඉතා තියුණු ආඝ්‍රහණ ශක්තියක් පවතී
මෙම ගඳ සුවඳ දැනීමේ හැකියාව නිසා මිනිසා විසින් රහස් පරීක්ෂණ වැඩ සඳහා යොදාගනී
අපරාධකරුවන්,මත්ද්‍රව්‍ය,හොරබඩු,පුපුරන ද්‍රව්‍ය සොයාගැනීමට මිනිසා විසින් පුහුණු කළ සුනඛයන් යොදාගනී
මොවුන්ට හොද ඉවක් තිබුනද  වර්ණ අන්ධයන්ය එනම් මොවුන්ට වර්ණ පෙනෙන්නේ නැත
නිරුක්තිය 
සිංහල බසින් බල යන කෘදන්ත පදයට ආ ප්‍රත්‍ය එක්වීමෙන් බල්ලා යන නාම පදය සෑදේ
බල යනු බලනවා යන්නයි
එනම් අතීතයේ සිට බල්ලා මිනිසාගේ ආරක්ෂාව සඳහා යොදාගෙන ඇතිබව පිළිගත හැත
බල්ලා යන වචනයට සිංහල බසින් විවිධ සමාන පද පවතී
සුනඛයා,දඩොරියා යන පද බල්ලාට සමාන පද ලෙස සිංහල භාෂාවේදී යොදාගනී
බළලා හෙවත් පූසා ක්‍ෂීරපායී සිවුපාවෙකි
බළලා මිනිසා විසින් ගෘහස්තව ඇති කරන අතර ඇතැම් බළල් විශේෂ වනචාරීව වෙසෙයි
ෆෙලිඩේ කුලයට අයත් එකම ගෘහස්ථ සත්ත්වයා වෙයි
මිනිසා විසින් ගොවි යුගයේදී හීලෑ කරගත් සතෙකි
මිනිසා විසින් රැස්කරගත් ආහාර විනාශ කිරීම සදහා පැමිණුන මීයන් වැනි කරදරකාරී සතුන් ආහාරයට ගැනීම නිසා බළලා මිනිසා ගේ මිතුරකු විය
එසේම සුරතලයට ඇතිකරහැකි මිනිසාට වඩාත් මිත්‍රශීලී සතෙකි
බළල්  විශේෂ 70 පමණ ලොව පුරා වාසය කරති
බළලා කොටියා සිංහයා ආදී සතුන් එකම පවුලකට අයත්ය
සාමාන්‍ය බලළෙකුගේ ශරීර උෂ්ණත්වය 100.4F-102.5අතර වේ
සැඟවුන නිය,තියුනු රදනක දත්,මෘදු පතුල්,දියුණු ආඝ්‍රහණ ශක්තිය(ඉව) බළල් පවුලට පොදු දෙයකි
මිනිස් කනට නොඇසෙන තරංග සංඛ්යාතයකින් යුත් ශබ්ද ඔවුන්ට ඇසිය හැක
බළලුන්ගේ ශ්‍රව්‍ය පරාසය 48Hz-85kHz අතර වෙයි
කෙසේ වෙතත් බළලුන්ට පෙනීමේ දුර්වලතාවක් ඇත
එනම් ඔවුන් වර්ණ අන්ධයන්ය
වර්ණ නොපෙනුනද දෘෂ්ටිය ඉතා තියුණුය
බළළුන් සන්නිවේදනය සදහා ශබ්දය හා ශරීර භාෂාව හා රසායනික සංයෝග භාවිත කරති
විවිධ හැඟීම් පලකිරීමේදී එකිනෙකට වෙනස් ශබ්ද පිටකරති
ශරීරය ඇතිල්ලීම වලිගය එසවීම ආදී ශරීරික චලනයන් මගින් පණිවුඩ ලබා දෙයි
බළලුන් බළලුන් අතර සන්නිවේදනයේදී ශරීරයෙන් පිටකරන රසායනික සංයෝග විශේෂ තැනක් ගනී
පිරිමි සතුන් තම  සීමාව ලකුණු කිරීමට මුත්‍රා යොදාගනී
මුත්‍රා සහ මළපහ සමග පිට කරන රසායන මගින් ස්ත්‍රී පුරුෂ බව,වයස වැනි තොරතුරු සන්නිවේදනය කරති
තවද බළලුන් කුප්පමේනියා(Acalypha indica) කෑමට රුචියක් දක්වතී
ඊට හේතුව එම ශාකයෙන් නිකුත් වන ගන්ධයයි
එම ගන්ධයට හේතුවන්නේ කුප්පමේනියා ශාකයේ ඇති ට්‍රාන්ස් - නෙප්ටාලැක්ටෝන් නම් රසායන ද්‍රව්‍යයයි
බළලුන්ට දහදිය දමන්නේ අත්ලටය
බළලුන් සාමාන්‍යයෙන් යම් ආහාරයක් විශ්වාසයෙන් යුතුව කෑමට ගැනීමට පෙර තුන්වරක් දිවගා බලා හතරවෙනි වතාවේදී ආහාරයට ගනිති
එබැවින් බළලුන්ට කෑමත් සමග යම් බෙහෙතක් කැවීමට අවශ්‍ය නම් හතරවැනි කෑමපිඩ සමග එය දිය යුතුය
බළලුන් සාමාන්‍යයෙන් දවසේ තුනෙන් දෙකක පමණ කාලයක් නිදා ගනී, එනම් අවුරුදු නවයක් වයසැති බළලෙකු ගත කර ඇත්තේ අවුරුදු තුනක් පමණි
අඳුරේදී බළලුන්ගේ මුත්‍රා සිතාගැනීමට බැරි තරම් උණුසුම් වේ
සාමාන්‍යයෙන් බළලෙකු දිනකට 2-4 වරක් මුත්‍රා කරනු ලබයි
බළලුන්ට පැණි රස නොදැනේ
වැඩි වශයෙන් බැළලියකට දකුණත හුරුවන අතර බළලෙකුට හුරුවන්නේ වම් අතය
බළලුන්ට උරහිසත් පපුවත් යාකෙරෙන අකු ඇටයක් නැත
බළලුන්ට මුහුදු වතුර පානය කිරීමේ හැකියාව ඇත
එයට හේතුව බළලුන්ගේ වකුගඩු වලඇති සංඛීර්ණ යාන්ත්‍රණයක් මගින් වතුරෙන් ලුණු ඉවත්කළ හැකි වීමය
ක්ෂීරපායි සතුන් සහ කුරුල්ලන් ඇතුළු සත්ව විශේෂ 33ක් මිහිතලයෙන් තුරන්වීමට බළලුන් හේතුවී ඇත
එම සත්ව විශේෂ වඩාත්ම වැඩි ව්‍යාප්තියකින් යුතු සත්ව විශේෂ 100 ට අයත්වේ
බළලෙකු හිමිකරු අසල සිටී නම් සහ එහි වලිගය වෙව්ලන්නේ නම්, මෙයින් අදහස් කරන්නේ සත්වයා ඉහළම ප්‍රේමය පෙන්වන බවයි.

ආශ්‍රිත
 කුප්පමේනිය

සත්වයෝ
මීයන් යනු මධ්‍යම-ශරීර-ප්‍රමාණයෙන් යුතු හා  දිගු-වලගැති මියුරොයිඩියා උපරිකුලයට අයත් විවිධ කෘන්තකයෝ වෙති
"සැබෑ මියන්" යනු රැටස් ගණයෙහි සාමාජීකයන් වන අතර, ඒ අතුරින් මානවයන්ට වඩාත් වැදගත් වන්නේ කළු මීයා, රැටස් රැටස්, සහ දුඹුරු මීයා, රැටස් නෝර්වෙජිකස් වෙති
අනෙකුත් කෘන්තක ගණයන් හා කුලයන්හී බොහෝ සාමාජීකයන්ද මීයන් ලෙස හැඳින්වෙන අතර, සැබෑ මීයන්ගේ බොහෝ ගුණාංග ඔවුහූද දරති
මීයන් මූසිකයන්ගෙන්  වෙන්කර හඳුනාගැනුම සාමාන්‍යයෙන් සිදු කෙරෙනුයේ ඔවුන්ගේ ශරීර ප්‍රමාණයෙනි
මීයන් සාමාන්‍යයෙන් විශාල ශරීර ප්‍රමාණ සහිත මුරොයිඩ් කෘන්තකයන් වන අතර, මූසිකයන් සාමාන්‍යයෙන් කුඩා සිරුරු සහිත මුරොයිඩ් කෘන්තකයන් වෙති
මුරොයිඩ් කුලය අතිශයින් විශාල හා සංකීර්ණ එකක් වන අතර, මීයා සහ මූසිකයා යනු පොදු පද යෙදුම් වර්ගීකරණරූපීව විශේෂිත ලෙසින් නොයෙදෙති
සාමාන්‍යයෙන්, කිසිවකු විශාල මුරොයිඩයෙකු සොයා ගත් කල, උගේ පොදු නම සඳහා මීයා (රැට්) යන පදය අඩංගු කරවන අතර, ඌ කුඩා නම්, නම වෙත අඩංගු වන්නේ මූසිකයා (මවුස්) යන පදයයි
විද්‍යාත්මක වශයෙන්, මෙම පදයන් රැටස් සහ මුස් ගණයන්ට සීමාවී නොමැති අතර, එයට උදහරණ වශයෙන් ඇහුරුම් මීයා (pack rat) සහ කපු මූසිකයා (cotton mouse) දැක්විය හැක
කුරුල්ලන් යනු Aves / eɪviːz / පන්තියට අයත් උණුසුම් ලේ සහිත පෘෂ් b වංශීන් සමූහයකි, එය පිහාටු, දත් රහිත හොට හකු, තද ෂෙල් වෙඩි තැබූ බිත්තර දැමීම, ඉහළ පරිවෘත්තීය වේගය, කාමර හතරකින් යුත් හදවතක් සහ ශක්තිමත් නමුත් සැහැල්ලු ඇටසැකිල්ලක්
කුරුල්ලන් ලොව පුරා ජීවත් වන අතර සෙන්ටිමීටර 5.5 (අඟල් 2.2) මී මැසි කුරුල්ලා සිට මීටර් 2.8 (අඩි 9 අඟල්) පැස්බරා දක්වා පරාසයක පවතී
ජීවී විශේෂ දසදහසක් පමණ ඇති අතර, ඉන් අඩකට වඩා පාස්රීන් හෝ "පර්චින්" පක්ෂීන් වේ
කුරුල්ලන්ට පියාපත් ඇති අතර ඒවායේ වර්ධනය විශේෂයට අනුව වෙනස් වේ
පියාපත් නොමැති එකම දන්නා කණ්ඩායම් වන්නේ වඳ වී ගොස් ඇති මෝවා සහ අලි කුරුල්ලන් ය
මීයන්, පෙන්ගුවින් සහ විවිධ ආවේණික දූපත් විශේෂ ඇතුළු සමහර පක්ෂීන්ගේ පියාසැරි නැතිවීමට තව දුරටත් පරිණාමය හේතු වී ඇතත්, පියාපත් පියාඹන කුරුල්ලන්ට පියාසර කිරීමේ හැකියාව ලබා දී ඇත
කුරුල්ලන්ගේ ආහාර ජීර්ණ සහ ශ්වසන පද්ධති ද පියාසර කිරීම සඳහා අද්විතීය ලෙස අනුගත වේ
සමහර ජලජ පරිසරවල, විශේෂයෙන් මුහුදු පක්ෂීන් සහ සමහර ජල කුරුල්ලන් පිහිනීම සඳහා තවදුරටත් පරිණාමය වී ඇත
කුරුල්ලන් යනු පිහාටු සහිත තෙරපෝඩ් ඩයිනෝසෝරයන් සමූහයක් වන අතර එකම ජීවමාන ඩයිනෝසෝරයන් වේ
ඒ හා සමානව, කුරුල්ලන් උරගයින් ලෙස සලකනු ලබන්නේ නූතන ක්ලැඩිස්ටික් අර්ථයෙන් වන අතර ඔවුන්ගේ සමීපතම relatives ාතීන් වන්නේ කිඹුලන් ය
කුරුල්ලන් යනු මීට වසර මිලියන 160 කට පමණ පෙර (මියා) චීනයේ දර්ශනය වූ ප්‍රාථමික කුරුළු උවදුරුවලින් පැවත එන්නන් ය
ඩීඑන්ඒ සාක්ෂි වලට අනුව, නූතන පක්ෂීන් (නියෝර්නිටස්) මැද සිට අග ක්‍රිටේසියස් දක්වා පරිණාමය වූ අතර ක්‍රිටේසියස්-පැලියොජීන් වඳවීමේ සිදුවීම 66 මියා කාලය තුළ නාටකාකාර ලෙස විවිධාංගීකරණය විය
සත්තු
කුරුල්ලන්
පලතුරු කෑමට ප්‍රිය කරයි
සර්ව භක්ෂක සතෙකි
පක්‍ෂියෙකි
කුරුල්ලෝ
කෝකිල කුලයට අයත් වන කොහා පරපුටු පක්ෂියෙකු ලෙස සලකනු ලබයි
එනම් අන් පක්ෂීන්ගේ කූඩු වල බිත්තර දමයි
නමුත් ඔවුන්ගේ විශේෂ 3 ක් පමණ කුඩුව තමන්ම සාදාගෙන බිත්තර දමයි
විද්‍යාත්මකව කොහා Cuculidae  කුලයට අයත් වේ
කෝකිල කුලයට අයත් පක්ෂීන් නම්, ගුරු කොහා, කවුඩු කොහා, උකුසු කොහා, පතන මල් කොහා, වයිර ගුරු කොහා, නිල්මල් කොහා, පුංචි කොහා, ගෝමර කොහා, ශ්‍රී ලංකා වන රතු කොහා, ලෙසයි
කොහාගේ නාදය නිතර ඇසෙන්නේ අප්‍රේල් මාසයේ සිට අගෝස්තු මාසය දක්වාය
ඒ කාලය තුල කොහා බිත්තර දමන බැවිනි
කොහා බිත්තර දැමීමට ප්‍රදාන වශයෙන් කපුටු කූඩු යොදා ගනියි
අළු පාටට හිරු කොවුල් බිත්තර ප්‍රමානයෙන් මි
3123 පමණ වේ
ලාකොළ පැහැති හොටක් ඇති ශ්‍රී ලංකා වත රතු මල් කොහාගේ මුහුණ රතු පාට වේ
ශරීරයේ උඩු පැත්ත කළුවන් කොළ පැහැති වන අතර උදරය ප්‍රදේශය සුදු පාට වේ
රතු මල් කොහා ලංකාවට අවේනික පක්ෂියෙකි
ප්‍රමාණයෙන් 23 cm පමණ වන කවුඩු කොහාගේ වලිගය කවුඩකුගේ මෙන් දෙකට බෙදී ඇත
වලිගයේ සුදුපාට වයිරම් සහිත බවක් දක්නට ලැබෙන බැවින් කවුඩාගෙන් කොහා වෙන් කර හඳුනාගත හැක
කවුඩු කොහාගේ ශරීරය සම්පුර්ණයෙන්ම කලුපාට වන අතර සුදුපාට තිත් දක්නට ලැබේ
ගෝමර කොන්ඩ කොහා ලෙස හඳුන්වන හොවුල් විශේෂය ප්‍රමාණයෙන් 35cm පමණ වන අතර උදරය ප්‍රදේශය සුදු පාට වන අතර පසුපස ප්‍රදේශය කලුපාට වේ
මොවුන්ගේ වලිග කොටස් සුදු පාට වන අතර කහකුරුල්ලන්ගේ කුඩු වල බිත්තර දමයි
ඉන්දියන් කොහා තද කළු පාටට හුරු අළු පැහැයක් ගන්නා අතර දුඹුරු පැහැයක්ද මිශ්‍රව පවතී
මොවුන්ද බිත්තර දමන්නේ පෙබරවාරි සිට ජුනි මාසය දක්වාය
කැලෑ වල තුරු මුදුන් වල ඉහලම ප්‍රදේශයේ වාසය කරන ඔවුන් වැඩි වශයෙන් දක්නට ලැබෙන්නේ පහතරට වියලි කලාපයේදීය
තවද පහතරට වියලි කලාපයේ වැඩිපුර දක්නට ලැබෙන කොහා විශේෂයක් ලෙස නිල් මල් කොහා හඳුන්වයි. ගසක රිකිල්ලක සාදා ගන්නා කූඩුවක 3125 mm ප්‍රමාණයේ බිත්තර 2 ක් දමන මෙම පක්ෂියා සුවපහසු කැදැල්ලක් නිර්මාණය කරන කුරුල්ලෙකි
කැලය තුල නිහඬ බව බිඳහෙලන උකුසු කොහා සෙමෙන් පටන්ගන්න හඬ ක්‍රමයෙන් වැඩි කර ටික වෙලාවකින් එකවර නිහඬ වෙයි
මොවුන් දෙමලිච්ච්න්ගේ කුඩු වල බිත්තර දමයි
ආශ්‍රිත

පරපුටු කුරුල්ලෝ
කෝකිලයෝ
කෘමියෙකි
කපුටා යනු ජීව විද්‍යාත්මක වර්ගීකරණයට අනුව කෝවස් ගණයට අයත් වන පක්ෂියෙකි
කබලු මාළු‍වෙකි
ගසක් සෑදීමට හිරැ එලිය අවශ්‍යම වේ

පැහැදිලි ශක්තිමත් කඳක් සහිත ශාක ගස් නම් වේ
ආශ්‍රිත ලිපි 
 ශාක
 වැල්

ගස්
විරාගය සිංහල සාහිත්‍යයේ සුvවිශේෂි සළකුණක් තැබූ මාර්ටින් වික්‍රමසිංහ සූරීන් විසින් රචිත නවකතාවකි
වික්‍රමසිංහයන්ගේ සියළු කෘතීන්ට පොදු වූ පැරණි ගැමි සමාජය පිළිබඳ ඔහුගේ සමාජ දෘෂ්ඨිය මෙයින්ද යම් තරමකින් සංකේතවක් කෙරේ
සිංහල නවකතා මඟින් බිහි කෙරුණු චරිතයන් අතරින් වැඩිම විවේචනයන්ට හා වැඩිම දෝෂාරෝපනයන්ට ලක්වූ චරිතයක් වේ නම් ඒ විරාගයේ 'අරවින්ද' යි
1965 දී මාර්ටින් වික්‍රමසිංහ විසින් ලියා පලකරන ලද 'නවකථාංග හා විරාගය' කෘතියේ ද දිගු පරිච්ඡේදයක් අරවින්දගේ චරිතය විවේචනය සඳහා වෙන් කොට ඇත
එමෙන්ම සාහිත්‍ය විවේචකයන්ගේ සිට විවිධ තරාතිරමේ පුද්ගලයන් විසින් 'අරවින්ද' ගේ චරිතය විවිධ අයුරින් අරුත් ගන්වා ඇත
'විරාගය' මූලික වශයෙන් ගලා යන්නේ අරවින්ද නම් එක් පුද්ගලයෙකුගේ ස්වයං ආත්ම විවේචනයක් ලෙසය
එය ඔහුගේ මරණින් පසු එය කියවන 'සැමී' විසින් සංස්කරණය කොට ඉදිරිපත් කරන්නක් සේ නවකතාවෙහි දැක්වේ
"කවර මනුෂයෙකුගේ චරිතයෙහි වුවද චරිතයෙහි අංග එකිනෙකින් වෙන් කොට හැඳිනගත නොහැකි දේදුන්නක් වැන්නයි අරවින්දගේ සංකීර්ණ චරිතයෙහි එක් අංගයක් වත් නිශ්චය වශයෙන් හඳනාගත නොහැකි වූ මම සිතුවෙමි
දේදුන්නෙහි වර්ණ එකිනෙක වෙන් කොට හැඳිනගැනීමට වෑයම් කරන්නා මිරිඟුව ඔස්සේ ගිය එකකු මෙන් වෙහෙසෙයි"
- පිටුව 4, පළමු පරිච්ඡේදය (විරාගය)

"අරවින්ද තමාගේ මව්පියන්ටත් සහෝදරියටත් දැඩි ලෙස ඇල්ම කළේය
එහෙත් ඔවුන්ගේ වුවද හොඳගති මෙන් නරක ගති මිනිහෙකුගේ මළකඳ කපා පිරික්සන ව්‍යවච්ඡේඥයකු මෙන් ඔහු හෙළි කරයි
ඔහු තමාගේ චරිතයෙහි හොඳ තැන් මෙන්ම නරක තැන්ද අහුමුළු වල සැඟවුණු අශෝභන තැන්ද හෙළි කරනුයේ පාපෝච්ඡාරණයෙන් ආත්ම ශුද්ධිය පතන්නෙකු ලෙසිනි"
- පිටුව 11, පළමු පරිච්ඡේදය (විරාගය)

"ඔහු බුද්ධියට වඩා දියුණු කල හැඟීම් ඇත්තෙක් යි මට නිසැකවම වැටහිණි
ඔහු අනුන්ට දැක ගත හැකි සේ කෝප නොවීය
ශෝක නොවීය
ඔහු තමාගේ දයාව, කරුණාව, ආදරය වචනවලට නඟා කටින් පිට නොකළේය
එහෙත් ඔහු අප මෙන් කෝප වන්නෙක් විය
කෝපය නැඟුණු වහාම ඔහු එය අනුකම්පාවට හරවා ගත්තේය
කෝපය වුවද ආදරය වුවද මැඩ ගන්නට වෑයම් කරන්නා සිතින් පීඩා විඳියි
අරවින්ද ගෑනියකට ආලය නොකරන, කෝප නොවන කෙළෙසුන් මැඩ ගත්තෙකු ලෙස ජීවත් වූයේ තමාගේ ඇතුලු හදට වද දීමෙන් බව නිසැකය
අරවින්දගේ චරිතය හාරා ගරා එහි ඇති තිරුවාණ ගල් හා බොරළු මෙන්ම මැණික් ද සෙවීමට මා තුළ දැඩි කුහුලක් හට ගත්තේය"
- පිටුව 5, පළමු පරිච්ඡේදය (විරාගය)

අරවින්දගේ චරිතය කියවීමකින් තොරව විරාගය කියවිය නොහැක
අරවින්දගේ චරිතය තනිකමෙන් පෙළුණු හා තර්ක බුද්ධියේත්, ව්‍යවහාරයේත් ඝට්ටනයන් හේතුවෙන් ජීවිතය කෙරෙහි දැඩි උදාසීනත්වයක් දැක්වූයෙකු ගැන හෙළි කරයි
විරා‍ගයේ ඇති අනෙක් චරිත අතරින් මේනකා, සරෝජනී, සිරිදාස හා බතී ප්‍රධාන වෙති
අරවින්දගේ චරිතය බොහෝ විට හැඩ ගැසෙන්නේත්, ගලා යන්නේත් ඔවුන් මූලික කොටගෙන ඔවුන් වටාය
"මගේ ජීවිතයේ හතරමං හන්දිය සරෝජනී නිසා උපන් ආලයයි
ගතයුත් මඟ නිශ්චය කොට දැඩි සිතින් ඒ මඟ ගැනීමට තරම් ධෛර්්යයක් මට නොවීය
සරෝජනී සිරිදාස හා විවාහ වූ පසු මා විසින් ගතයුතු දෙමඟින් එකක්වත් ගැනීමට වුවමනා නිර්භයත්වයෙන් මම හීනයෙක් වීමි
වලට වැද හෝ අරමකට වී අපිස් ලෙස ජීවත් වීමට නිර්භයබවකුත් දැඩි සිතකුත් වුවමනාය
මම ඒ දෙකින්ම තොර වූවෙක්මි
"
- පිටුව 190, (විරාගය)

තමන්ගේ නිවස සොයුරිය විසින් අත්පත් කර ගනිද්දීත්, තමන් ප්‍රෙමකරන තරුණිය අනෙකකු විසින් විවාහ කර ගනිද්දීත් ඔහු ඒ සියල්ල උපේක්ෂාවෙන් ඉවසීය
තම නිවසේ මෙහෙකාරියගේ දියණියට තම වියදමින් උගන්වා පසුව ඇයව විවාහ කරදුන් ඔහු ඊට එරෙහිව වූ සමාජ අපවාදයන් කෙරෙහි නෑසු කන්ව සිටියේය
අවසානයේ ඒ හේතුවෙන්ම සිතින් හා කයින් දුර්වල අයෙකු විය
නමුත් අවසානයේදී ඔහු මියයන්නේ ඒ හේතුවෙන් ඇතිවූ කළකිරීමෙන් නොවේ
ජීවිතය අවසාන භාගයේදී ඔහු මනුෂ්‍ය ජීවිතය සම්බන්ධයෙන් වූ සනාතන සත්‍යයක් සාක්ෂාත් කර ගනියි
"බතීත් සරෝජනීත් පිළිබඳ මගේ හැඟීම මැරෙන්නට යන පක්ෂියෙකු මෙන් අත්තටු සලතියි මට සමහර විට හැ‍ඟේ
නොතින් ආසාව මට දැන් මගේ ශෝකයට නොව සොම්නසට හේතුවෙයි
මගේ ආත්ම විශ්වාසය නැතිවිය
තැණවතීගෙන් සාත්තු ලබමින් මා ජීවත් වූ කාලය මරු කතරක ජීවත්වීමක් ලෙස හැ‍ඟේ
මගේ ලෙඩේ සුව නොවේ
එහෙත් කරුණාව, දයාව, ඇල්ත යන ආදී මිනිස් දහමින් නොතොර තැනක ජීවත්වීම නිසා මගේ කල කිරීම දුරු විය
මා වඩාත් කලකිරුණේ බතී නිසාය
ඈ නිසාම මගේ කලකිරීම තුනී විය
මනුෂ්‍ය ජීවිතය මැනෙන මිනුමක් වශයෙන් නම් කුල සිරිත් හා ගුණ දහම් වූ කලී කාලය, දේශය, අවස්ථාව අනුව වෙනස් නොවන කෝදුවක් නොවේ
"
- පිටුව 201, (විරාගය)

ආශ්‍රිත සැබැඳුම් 
මාර්ටින් වික්‍රමසිංහ නිල වෙබ් අඩවිය

සිංහල නවකතා
මී පැණි යනු මී මැස්සන් විසින් නිපදවන, මිහිරි රසැති, උකු(දුස්‍රාවී) තරලයයි
), සහ derived from the nectar of flowers
ආශ්‍රිත
 මී මැසි පාලනය

මූලාශ්‍ර 

මී මැසි පාලනය
වතුර හෙවත් ජලය යනු හයිඩ්‍රජන් සහ ඔක්සිජන් යන්නෙන් සමන්විත සහ  ජීවයෙහි සියළු ඥාත ආකරයන්හි පැවැත්ම සඳහා අත්‍යාවශ්‍ය වන්නාවූ  සුලබ රසායනික ද්‍රව්‍යය කි
සාමාන්‍ය වහරේදී, වතුර යන්නෙන් අදහස් කරන්නේ එහි   ද්‍රව ආකාරය හෝ අවස්ථාව පමණක් වුවද, මෙම ද්‍රව්‍යය  සඳහා ඝන අවස්ථාව වන, අයිස්, සහ වායුමය අවස්ථාව වන, ජල වාෂ්ප හෝ හුමාලය ද පවතියි
ජලය, පෘථිවියෙහි පෘෂ්ඨයෙන්  71%  ක් වසා පැතිර පවතියි
පෘථිවිය මත, එය බොහෝ ලෙසින් සාගර සහ අනෙකුත් විසල් ජල තලයන්හිද,  ජලයෙන් 1.6% පොළොව අභ්‍යන්තරයෙහි ජලධරයන්හි  සහ  0.001% වාතයෙහි වාෂ්ප, වලාකුළු (ඝන හා ද්‍රව ජල අංශු වාතයෙහි අවලම්බනය වීමෙන් තැනෙයි), සහ වර්ෂාපතනය ලෙස පවතියි
සාගරයන් භූතල ජලයෙන්  97% ක් දරන අතර, ග්ලැසියරයන් හා ධ්‍රැවීය අයිස් වැස්මන් 2.4% ක්ද, අනෙකුත් ගොඩබිම භූතල ජල ධාරකයන් වන  ගංගාවන්, විල් හා පොකුණු තවත් 0.6% දරති
පෘථිවියෙහි ජලයෙන් ඉතා කුඩා කොටසක්, ජීවවිද්‍යාත්මක දේහයන් සහ  නිමැවුනු භාණ්ඩ තුල රඳවා තැබෙයි
ජලය නිරන්තරයෙන්ම,  වාෂ්පීභවනය හෝ උත්ස්වේදනය (වාෂ්පෝත්ස්වේදනය), වර්ෂාපතනය, සහ අපධාවය, යන අවස්ථාවලින් සමන්විත  චක්‍රයක් ඔස්සේ ගමන් කරමින් සාමාන්‍ය වශයෙන්  මුහුදට සැපත් වේ
ගොඩබිමෙහි, වාෂ්පීභවනය හා  උත්ස්වේදනය,ගොඩබිම වර්ෂාපතනය දායක වෙයි
පිරිසිදු, නැවුම් පානීය ජලය, මානවයාට හා අනෙකුත් ජීවීන්ට අත්‍යාවශ්‍ය වේ
ආරක්ෂා සහිත පානීය ජලය සපයා ගැනුමෙහි හැකියාව පසුගිය දශක කිහිපය තුලදී ලොව සියළු ප්‍රදේශයකම පාහේ ක්‍රමයෙන් හා විද්‍යාමාන ලෙසින් උන්නතියට පත්ව ඇත
ආරක්ෂා සහිත ජලය සපයා ගැනුමෙහි හැකියාව සහ ඒක පුද්ගල දදේනි අතර පැහැදිලි සහසම්බන්ධයක් ඇත
කෙසේවෙතත්, සමහරක් නිරීක්ෂක‍යන් නිමානය කර ඇත්තේ 2025 වන විට  ලෝක ජනගහනයෙන් අඩකට වඩා ජල-ආශ්‍රිත අන්තරාදායකයන්ට මුහුණ දෙනු ඇති බවයි. මෑත වාර්තාවක් (නොවැම්බර් 2009) අඟවනුයේ 2030 වන විට, ලොව සමහරක් දියුණු වෙමින් පවතින පලාත් වල, ජල ඉල්ලුම සැපයුමට වඩා 50% අභිබවන බවයි. ජලය විසින් ලෝක ආර්ථිකයෙහි වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉෂ්ඨ කරනුයේ, එය පුළුල් පරාසයක රසායනික ද්‍රව්‍ය සඳහා ද්‍රාවකයක් ලෙස ක්‍රියා කරන හෙයින් හා කාර්මික සිසිලනය හා ප්‍රවාහනය සඳහා පහසුකම් සපයන්නකු වීම හෙයිනි
මිරිදිය ප්‍රමාණයෙන්  දළ වශයෙන් 70% පමණ  කෘෂිකර්මය සඳහා භාවිතා කෙරේ
රසායනික සහ භෞතික ගතිගුණ 

 

ජලය තැනී ඇති අයුර

ජලය තැනී ඇති අයුරු 
ද්‍රව ජලය චලනය වීමේදී

ජලය අවස්ථා තුනකින් දැක්විය හැකිය
පෘථිවියේ දී එය නොයෙකුත් ආකාර ගනී
ජල වාෂ්ප ලෙස සහ වළාකුළු ලෙස අහසේ දී , කලාතුරකින් හිම කුට්ටි හෝ මුහුදු ජලය ලෙස සාගරයේ දී ග්ලැසියර් ලෙස හෝ ගංගා ලෙස කඳු මත දී හා ගලා යන ජලය ලෙස පොළවේ දී ජලය දක්නට ලැබේ
නොයෙකුත් ද්‍රව්‍යයන් ජලයේ දියවිය හැකිය
එහි දී එයට නොයෙකුත් ගන්ධයන් සහ රසයන් එක්වේ
කොටින්ම කිව හොත් මිනිසා සහ අනෙකුත් සත්වයන් පානය කළ හැකි ජලය හඳුනා ගැනීම සඳහා තම සංවේදීතාව වර්ධනය කරගෙන ඇත
සාමාන්‍යයෙන් සතුන් ලුණු රසැති වතුරට සහ පල් වූ ගොහොරු ජලයට අකමැති අතර ජල ධරයන්හි හෝ කඳුවල උල්පත්වල පිරිසිදු ජලයට කැමැත්තක් දක්වයි. මිනිසා ද මද රස්නය ඇති ජලයට වඩා සීතල ජලය ප්‍රිය කරයි
එය එසේ වන්නේ සීතල වතුරෙහි ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් අඩු ප්‍රමාණයක් අන්තර්ගත විය හැකි නිසාය
බොහෝ විට වෙළෙඳ දැන්වීම්වල යොදාගනු ලබන ඛණිජ, ජලයෙහි සහ උල්පත් ජලයෙහි රසය ලැබෙන්නේ ජලයේ දිය වී ඇති ඛනිජ ද්‍රව්‍ය නිසාය
ශුද්ධ H2O වල කිසිදු රසයක් නොමැත
කරුණු එසේ සලකා බැලූ විට උල්පත් සහ ඛණිජ ජලයෙහි ශුද්ධ භාවය යනුවෙන් හඳුන්වනු ලබන්නේ නොයෙකුත් විෂ ද්‍රව්‍ය, දුෂක ද්‍රව්‍යය සහ ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් ගෙන් තොර වීමයි
කෘෂිකර්මාන්තයට සහ සාමාන්‍යයෙන් මිනිසාට වර්ෂාපතනයේ ඇති වැදගත්කම හේතුවෙන් එහි නොයෙකුත් ආකාරවලට නොයෙකුත් නම් ලබා දී ඇත
1902 විල්සන් බෙන්ට්ලේ විසින් හිම පතනය ආකාර අනුව 

ඝණමය - අයිස් 
ද්‍රවමය - ජලය ( අධික ලෙස සීතල කළ ජලය) 
වායුමය - ජල වාෂ්ප

කාළගුණ විද්‍යාවට අනුව වර්ෂාපතනය ලැබෙන ආකාරය අනුව 

ද්‍රාව්‍යමය වර්ෂාපතනය 
වර්ෂාපතනය

වර්ෂාපතනයේ බෙදීම් 

සිරස් වර්ෂාපතනය

වර්ෂාව 
 මිදුණු වර්ෂාව
 වැහි පොද 
 මිදුණු වැහිපොද 
 හිම 
 හිම පෙති 
 හිම අංශු
 පින්න

ඝණමය වර්ෂාපතනය

 හිම 
 හිම කැටිති 
 අයිස් කැටිති 
 මිදුණු දිය පෙති 
 මිදුණු වැසි 
 හිම කැට වැස්ස 
 අයිස් පලිගු

තිරස් වර්ෂාපතනය

පින්න 
 තුහින 
 වායුගෝලයේ අයිස් 
 දිලිසෙන මතුපිටක් ඇති අයිස්
 හිම කැටිති 
 අයිස් කැටිති 
 මිදුණු වර්ෂාව 
 හිම කැට වැස්ස 
 පළිගු හිම 
 වායුගෝලයේ අයිස් 
 දිලිසෙන මතුපිටක් ඇති අයිස්

මිශ්‍ර වු වර්ෂාපතනය

 සෙල්සියස් අංශක 0 ට ආසන්න උෂ්ණත්වයේ දී
  
 
අහසේ ඉහළ පහළ යන කොටස් 

 වළාකුළු 
 මීදුම 
 BR (මීටරයට අනුව)

පහළ බසින කොටස්

 කැලතුණු හිම
 සිහින් පොද

මිහිපිට ජලය පවතින ආකාර 

 පොළවෙහි අඩංගු ජලය 
 මිදුණු ජලය 
 මීටරයට අනුව ජල ප්‍රමාණය 
 නැවුම් ජලය
 ඛණිජ ජලය - ඛනිජ බොහෝ ප්‍රමාණයක් අඩංගු වේ 
කිවුල් ජලය 
 අවජලය - මෙය සිදුවන්නේ කිවුල් ජලය හෝ නැවුම් ජලය ඝනත්වයෙන් වැඩි ලුණු ජලය මත රැඳී තිබුණු විටයි
එවිට මෙම ජල තට්ටු දෙක මිශ්‍ර නොවේ
මෙම ජලය මත නෞකා ගමන් කිරීම භයානක වේ
මුහුදු ජලය 
 කරදිය

ජලය ප්‍රයෝජනයට ගන්නා අවස්ථා 

 ජලය
 නල ජලය 
 බෝතල් කළ ජලය
 පානීය ජලය - දිනපතා පානයට අවශ්‍ය වේ
ශරීරයට හානි නොකරන තුලිත ඛණිජ ප්‍රමාණයක් අඩංගු වේ
පිරිසිදු කරන ලද ජලය - විද්‍යාගාර තත්ත්වයේ ,විශ්ලේෂණ තත්ත්වයේ හා ප්‍රතික්‍රියාකාරක තත්ත්වයේ ජලය - මෙම ජලය විද්‍යාවට හෝ ඉංජිනේරු විද්‍යාවට යොදාගැනීම සඳහා බොහෝ සෙයින් පිරිසිදු කොට තබා ගෙන ඇත
ප්‍රධාන වශයෙන් මේවා නම් කරනු ලබන්නේ වර්ග I , වර්ග II හෝ වර්ග III වශයෙනි
මෙම වර්ගයේ ජලයෙහි අඩංගුවන ද්‍රව්‍ය පහත සදහන් ද්‍රව්‍යයන්ට සීමා නොවේ
ආස්‍රැත ජලය 
 දෙවරක් ආස්‍රැත කරන ලද ජලය 
 අයන වෙන්කරන ලද ජලය
 ජල ක්‍රීඩා සඳහා
 කෘෂිකර්මාන්තය සඳහා
 රසායනික පර්යේෂණ කටයුතුවලට
 අහාර පිසීමට
 කර්මාන්ත කටයුතුවලට

විශේෂ ලක්ෂණ අනුව  ජලයේ බෙදීම් 

 මෘදු ජලය - ඛණිජ ලවණ අඩු ප්‍රමාණයක් අඩංගුවේ 
 කඨින ජලය - පොළව යටින් ලබා ගනී
ඛණිජ ද්‍රව්‍යය වැඩිපුර අඩංගු වේ
ආස්‍රැත ජලය - දෙවරක් ආස්‍රැතකරන ලද ජලය 
 අයන වෙන් කරන ලද ජලය - එහි ඛණිජ ලවණ කිසිවක් අඩංගු නොවේ
බැර ජලය - බැර හයිඩ්‍රජන් - ඩියුටීරියම් පරමාණු මගින් නිෂ්පාදනය කරයි
ඉතාම අඩු සාන්ද්‍රණයකින් සාමාන්‍ය ජලයේ මෙය දක්නට ලැබේ
ප්‍රථම න්‍යෂ්ටික ප්‍රතික්‍රියක සකස් කිරීම සඳහා මෙය යොදා ගෙන ඇත
ට්‍රයිෂිඒටඩ් ජලය (T2O)

ක්ෂුද්‍ර ජීවී විද්‍යාවට අනුව 

 පානීය ජලය 
 ඉවතලන ජලය
 මතුපිට ජලය

රස සහ ගඳ 
බොහෝ විවිධාකාර ද්‍රව්‍යයන් ද්‍රවණය කිරීමේ හැකියාව තුලින් එයට විවිධාකාර රසයන් හා ගන්ධයන් ලබා දීමමේ හැකියාව ජලයට ඇත
මානවයන් සහ අනෙකුත් සතුන් විසින් වර්ධනය කරගන්නා ලද සංවේදයන්  උපකාරයෙන්  පානීයෝග්‍යතාවය නිශ්චය කිරීමෙන්  ලවණ බව වැඩි  හෝ  පල්වූ හෝ ජලය මගහැරීමට ඔවුන්ට (තරමක ආකාරයට) හැකියාවක් ලබා දෙයි
සිසිල් ජලයෙහි  ක්ෂුද්‍රජීවීන් අඩු ප්‍රමාණයන් පැවතීමට ඉඩ ඇති බැවින් ඇල්මැරුණු ජලයට වඩා සිසිල් ජලයට මනාප වීමට නැඹුරු බවක් මානවයන් තුල ඇත
උල්පත් ජලය හෝ ඛනිජ ජලය තුල ඇතැයි ප්‍රචාරණය කෙරෙන රසය ව්‍යුත්පන්න වී ඇත්තේ එහි දීයවී ඇති ඛනිජයන් තුලිනි
පරිශුද්ධ H2O නීරස හා ගඳ රහිත වේ
උල්පත් හා ඛනිජ ජලයෙහි ඇතැයි ප්‍රචාරණය කෙරෙන පරිශුද්ධ භාවය නිර්දේශනය කරන්නේ  විෂ, අපද්‍රව්‍ය සහ  ක්ෂුද්‍රජීවීන් රහිත භාවයයි
ද්‍රාව්‍ය වායූන් හා ලවණ වර්ග නිසාද සත්ත්ව දේහ වලින් බැහැර වන කාබනික බහිස්ස්රාවී ඵල නිසාද ජලයට ගඳ සහ රස එකතුවේ
ජලයේ ගඳ සහ රස ඉවත් කිරීම සඳහා වාතනයත්, සක්‍රීය අඟුරු ප්‍රතිකාරයත් (අධිශෝෂණය) භාවිතා කල හැක
හයිඩ්‍රජන් සල්ෆයිඩ් (H2S) ජලයේ දියවීම නිසා ජලයට "කුණු වූ බිත්තර" ආකාරයේ ගඳක් එකතු වේ
සල්ෆේට(SO4 2-)මත නිර්වායු තත්වයන් යටතේ සල්ෆේට හාරක බැක්ටීරියා ක්‍රියා කිරීමෙන් ජලයට H2S එකතු වේ
වගුරු බිම් වල ඇති ජල සංචිත වල මීතේන්(CH4) වායුව බහුලව දියවී සුදු ළූණු ගඳ ජලයට එක් කරයි
තවද ජලයේ අවලම්බිත ඝන ද්‍රව්‍ය නිසාද කලීලමය සල්ෆර් නිසාද ජලයේ ආවිලතාවය(Turbidity)ඇති වී වර්ණය වෙනස් වේ
ස්වභාවධර්මය තුල  ජලයෙහි ව්‍යාප්තිය

විශ්වයෙහි ජලය

ජලය හා වාසෝචිත කලාපය

පෘථිවිය මත ජලය

ජල චක්‍රය

මිරිදිය ගබඩාකිරීම

මුහුදු ජලය

උදම්

ජීවයට බලපෑම

ජලජ ජීවි ස්වරූපයන්

මානව ශිෂ්ඨාචාරය මත බලපෑම් 

‍ඓතිහාසික වශයෙන් ශිෂ්ඨාචාරය  සමෘධිමත් ලෙසින් වර්ධනය වී ඇත්තේ ගංගා සර ප්‍රධාන ජලමාර්ග අසබඩ වේ
මෙසපොටේමියාව, ඊනියා ශිෂ්ඨාචාරයෙහි  තොටිල්ල, පිහිටා තිබූයේ   ටයිග්‍රීස් සහ යුප්‍රටීස් යන මහා ගංගා දෙක අතරය
ඊජිප්තියානුවන්ගේ පුරාතන සමාජය සම්පූර්ණ ලෙසින් රඳා පැවතුනේ  නයිල් මතය
like රොටර්ඩෑම්, ලන්ඩනය, මොන්ට්‍රියල්, පැරිස්, නිව් යෝක් නගරය, බුවනොස් අයර්ස්, ෂැංහයි, ටෝකියෝ, චිකාගෝ, සහ හොං කොං ආදි විශාල  පුරවරයන්, ඒවායේ සමෘද්ධියෙහි කොටසක්  පිළිබඳ හෝ ණයගැති විය යුත්තේ  ජලය ඔස්සේ පහසුවෙන් ලඟාවීමට තිබූ හැකියාව සහ එම නිසා වෙළෙඳාමෙහි ව්‍යාප්තිය වෙතය
සිංගප්පූරුව වැනි, සුරක්ෂිත ජල වරායන් සහිත දූපත් සමෘද්ධියට ලක්වූයේද මෙම හේතුව නිසාමය
ජලය බොහෝ ලෙසින් දුලබ, උතුරු අප්‍රිකාව සහ මැද පෙරදිග වැනි ස්ථාන වල, මානව සංවර්ධනය සඳහා ප්‍රධාන සාධකයක් වූයේ පිරිසිදු පානීය ජලය ලබා ගැනුමට ඇති හැකියාවයි.

සෞඛ්‍යය සහ දූෂණය

මානව භාවිතයන්

වගා බෝග සඳහා ජල සම්පාදනය

කෘෂිකාර්මික කටයුතුවලදී ජලය ප්‍රධාන වශයෙන් යොදා ගැනෙන්නේ බෝග සඳහා ජල සම්පාදනයට වන අතර මෙය ප්‍රමාණවත් ආහාර නිෂ්පාදනයේ මූලිකම අවශ්‍යතාවයයි
සමහර දියුණු වන රටවල පරිභෝජනය කරන ජල ප්‍රමාණයෙන් 90% ක් පමණ යොදා ගැනෙන්නේ බෝග සඳහා ජල සම්පාදනයටය
විද්‍යාත්මක සම්මතයක් ලෙස

1795 අප්‍රේල් 7 වැනි දින ප්‍රංශයේ දී ග්‍රෑම් එකක් පහත පරිදි අර්ථ දක්වන ලදී
එනම් අයිස් විලයනය වන උෂ්ණත්වයේ දී , මීටරයක් සියයෙන් එකක් වන ඝනකයක් තුළ අඩංගු පිරිසිදු ජල පරිමාවේ නිරපේක්ෂ ස්කන්ධය ලෙසයි
නමුත් ප්‍රායෝගික භාවිතයන් සඳහා ලෝහමය සම්මත සමුද්දේශයක් අවශ්‍ය වූ අතර එය ඉහත අගය මෙන් දහස් ගුණයත් විශාල “කිලෝග්‍රෑමයයි”
එම නිසා ජලය ලීටරයක් විශාලත්වය නිවැරදිව සෙවීම සඳහා ද කටයුතු කරන ලෙස නියම කරන ලදී
ග්‍රෑමය සඳහා වූ නිල අර්ථ දැක්වීම ඉතා ස්ථායී උෂ්ණත්ව ලක්ෂ්‍යයක් වූ 00C  සඳහා අර්ථ දක්වා ඇති නමුත් විද්‍යාඥයින් විසින් මෙම සම්මතය වෙනස් කොට ඔවුන්ගේ මිනුම් කටයුතු වඩාත්ම ලක්ෂ්‍ය සඳහා නැවත අර්ථ දක්වන ලදී
එම කාලයේ මනින ලද අයුරින් ජලය ඉහලම ඝනත්වය ලබා ගන්නා උෂ්ණත්වය 40C  යි
SI ක්‍රමයේ කෙල්වින් උෂ්ණත්ව පරිමාණ‍ය ජලයේ ත්‍රික ලක්ෂ්‍යය මත පදනම් වී ඇත
මෙම උෂ්ණත්ව පරිමාණය ජලයේ තාපාංකය (1000 C) හා අයිස්වල ද්‍රවාංකය (00 C) මත පදනම් වූ සෙල්සියස් උෂ්ණත්ව පරිමාණයේ ම වඩා වැඩි දියුණු කිරීමෙන් සාදාගත් එකයි
ස්වාභාවික ජලය ප්‍රධාන වශයෙන් සමන්විත වන්නේ හයිඩ්‍රජන් - 1 හා ඔක්සිජන් - 16 සමස්ථානික වලින් වුව ද සුළු ප්‍රමාණයක් , බරින් වැඩි හයිඩ්‍රජන් - 2 (ඩියුටීරියම්) වලින් සමන්විත වේ
ඩියුටීරියම් ඔක්සයිඩ් හෙවත් බැර ජලයේ ප්‍රමාණය ඉතා කුඩා වුව ද එය ජලයේ ගතිගුණවල බලපෑම් ඇති කරයි
ජලාශවල හා ගංඟාවල ඇති ජලයේ පවතින ඩියුටීරියම් ප්‍රමාණය මුහුදු ජලයට වඩා අඩුය
එම නිසා සම්මත ජලය ලෙස හඳුන්වන “වියානා සම්මත මධ්‍යන්‍ය සාගර ජලය” සම්මත ලෙස අර්ථ දැක්වේ
පානය සඳහා

මිනිස් දේහ ප්‍රමාණය අනුව එහි ප්‍රමාණයක් 55% සිට 78% දක්වා ජලයෙන් සමන්විත වේ
දේහයේ විජලනය වළක්වා එහි ක්‍රමානුකූල ක්‍රියාකාරීත්වය සඳහා දිනකට ජලය ලීටර් එකේ සිට හතත් අතර ප්‍රමාණය පානය කිරීම අවශ්‍ය වේ
මෙහි නිවැරදි ම ප්‍රමාණය දේහ ක්‍රියාකාරීත්වය, ආර්ද්‍රතාවය, උෂ්ණත්වය හෝ වෙනත් සාධක මත රඳා පවතියි
පානීය ජලය අමතරව මෙම ප්‍රමාණය සිරුරට ලැබෙන්නේ ආහාර හා අනෙකුත් පාන වර්ග මගිනි
නිරෝගී පුද්ගලයෙකුට දිනකට අවශ්‍ය ජල ප්‍රමාණය පිළිබඳ නිශ්චිත අදහසක් නොමැති වුව ද බොහෝ දෙනා එකඟ වන පරිදි සිරුර නිසි සජල තත්වයක පවත්වා ගැන්මට දිනකට ජලය වීදුරු 6-7 (ආසන්න වශයෙන් ලීටර් 2) ක් පානය කළ යුතුය
නමුත් වෛද්‍ය විද්‍යාව මීට වඩා අඩු අගයක් නිර්දේශ කරයි
ව්‍යායාම හෝ උණුසුම් කාලගුණය නිසා සිදුවන තරල හානිය නොසැලකූ විට සාමාන්‍ය පිරිමි පුද්ගලයෙකු දිනකට ජලය ලීටර එකක් පානය කළ යුතු බවයි. නිරෝගී වෘක්ක ඇති පුද්ගලයෙකුට පමණට වඩා ජලය පානය කිරීම අපහසු වන අතර ජලය ඉතා සුළු වශයෙන් පානය කිරීම (විශේෂයෙන් උණුසුම් ආර්ද්‍රතාවය අධික කාලගුණ තත්වවලදී හා ව්‍යායාම කිරීමේ දී) ද අනතුරුදායක විය හැකිය
ව්‍යායාම සිදු කරන විට දී පුද්ගලයින්ට අවශ්‍ය පමණට වඩා ඉතා වැඩිපුර ජලය පානය කළ හැකි වුව ද මේ නිසා ජලය විෂ වීම ( අධි සජලනය) ඇති විය හැකි අතර එය මාරාන්තික විය හැකිය
කෙසේ වෙතත් පුද්ගලයෙකු දිනකට ජලය වීදුරු අටක් පානය කළ යුතුය යන කරුණු සඳහා විද්‍යාත්මක මූලාශ්‍රයක් සොයා ගත නොහැකිය
බර අඩු කර ගැනීම හා මළ බද්ධය සඳහා ජලයේ ඇති බලපෑම පිළිබඳ මිත්‍යා මත පැවතුන ද ඒවා දැන් බැහැර කර ඇත
ජාතික පර්යේෂණ කවුන්සිලයේ ආහාර හා පෝෂණ මණ්ඩලය මඟින් 1945 දී ජලය පානය කිරීම පිළිබඳ පහත ආකාරයේ නිර්දේශයක් කර ඇත
“විවිධ පුද්ගලයින් සඳහා සාමාන්‍ය සම්මතය වන්නේ කැලරි එකක ආහාර ප්‍රමාණයක් සඳහා මිලිලීටර එකකි
පිළියෙල කරන ලද ආහාරවල මෙම අගයෙන් වැඩි ප්‍රමාණයක් අඩංගු වේ
එක්සත් ජාතීන්ගේ ජාතික පර්යේෂණ කවුන්සිලය මඟින් නිකුත් කළ නවතම ආහාර පරිභෝජනය පිළිබඳ වාර්තාව මඟින් නිර්දේශ කරන පරිදි පුරුෂයින් සඳහා හා කාන්තාවන් සඳහා භාවිතා කළ යුතු මුළු ජල ප්‍රමාණයන් පිළිවෙලින් ලීටර 3.7 හා 2.7 වේ
නමුත් ගර්භාෂ හෝ කිරි දෙන මවුවරුන් විජලනය වැළැක්වීමට අමතර තරල ප්‍රමාණයක් ලබා ගත යුතුය
පුරුෂයන් සඳහා ජල ලීටර 3ක් ද කාන්තාවන් සඳහා ජල ලීටර 2.2 ක් ද නිර්දේශ කරන වෛද්‍ය විද්‍යා ආයතනය මඟින් ගර්භනී මවුවරුන් සඳහා ජලය ලීටර 2.4 ක් (ආසන්න වශයෙන් කෝප්ප 9ක්) හා කිරිදෙන මවුවරුන් සඳහා ජලය ලීටර 3ක් (ආසන්න වශයෙන් කෝප්ප 12.5ක්) ලබා දිය යුතුය
කිරිදෙන මවුවරුන් සඳහා මෙසේ වැඩි වශයෙන් ජලය ලබා දෙන්නේ මවු කිරි දීමේ දී ජලය වැඩි වශයෙන් ඉවත් වන නිසාය
සාමාන්‍යයෙන් නිරීක්ෂණය කර ඇති පරිදි ජලය දේහයට ලැබෙන ජල ප්‍රමාණය 20% ක් ආහාර මඟින් ලැබෙන අතර ඉතිරි ප්‍රමාණය පානීය ජලය මගින් හෝ අනෙකුත් පාන වර්ග (කැෆේන් අඩංගු පාන වර්ග ද ඇතුළත්ව) මඟින් ලබා ගත හැක
ජලය සිරුරෙන් බහිස්ස්‍රාවය වීම විවිධ ක්‍රමවලින් සිදුවේ
එම ක්‍රම වන්නේ මුත්‍රා හා මළ මගින් , දහඩිය මඟින් හා ප්‍රශ්වාසයේ දී පිටවන ජලය වාෂ්ප මගින් ආදී වශයෙනි
කායික වෙහෙස හා තාපයට නි‍රාවරණය වීම මගින් දේහයෙන් සිදුවන ජල හානිය වැඩිවන අතර දෛනික තරල අවශ්‍යතාවය ද ඉහළ යයි
මිනිසුන්ට පරිභෝජනය සඳහා අවශ්‍ය වන්නේ එතරම් අපද්‍රව්‍ය අඩංගු නොවූ ජලයයි
පොදු අපද්‍රව්‍ය වන්නේ ලෝහ ලවණ ‍හා / හෝ Vibrio වැනි හානිකර බැක්ටීරියා වර්ගයි
සමහර ද්‍රාව්‍යයක් ජලයේ තිබිය යුතු වන අතර ඒවා මඟින් ජලයේ වැඩි දියුණු කිරීම හා අවශ්‍ය විද්‍යුත් විච්ඡේද්‍ය සැපයීම සිදු කරයි
සයිබීරියාවේ ඇති බයිකල් විල, ලොව ඇති තනි, විශාලතම, පානයට සුදුසු මිරිදිය ජලය අඩංගු ජල මූලාශ්‍රය වන අතර එහි ඇති ලවණ හා කැල්සියම් ප්‍රමාණය ඉතා අවම වන අතර ජලය ඉතා පිරිසිදු ද වේ
ද්‍රවණ කාරකයක් හෝ ද්‍රාවකයක් ලෙස

ජලයේ ඇති ද්‍රවණය කිරීමේ ගුණය එදිනෙදා ජීවිතයේ සේදීම් කටයුතුවල දී (උදා - මිනිස් ශරීරය, ඇඳුම් පැළඳුම්, ගෙබිම, රථ වාහන, ආහාර හා සුරතල් සතුන්) යොදා ගනියි
ඒ අතරම මළ අපවහන පද්ධතිවල මිනිස් මළ ද්‍රව්‍ය රැගෙන යාම සිදු කරනු ලබන්නේ ද ජලය මඟිනි
මීට අමතරව බොහෝ කාර්මීකරණය වූ රටවල දි ජලය පිරිසිදු කිරීමේ දී යොදා ගන්නා ද්‍රාවකයක් ලෙස ද භාවිතා කරනු ලැබේ
අපජලය පිරියම් කිරීමේ රසායනික ක්‍රියාවලීන් වල දී ද ජලය ප්‍රයෝජනවත් වේ
අපද්‍රව්‍ය බිඳ හෙලීම සඳහා ජලීය පරිසරයක් වඩා සුදුසු වන අතර එහි දී ලැබෙන සමජාතීය ද්‍රාවණය පොම්ප කළ හැකි පිරියම් කිරීමට වඩා නම්‍යශීලී වේ
ද්‍රාවනය ඔක්සිජන් හෝ වාතය මඟින් ස්වායු පිරියම් කිරීමකට ලක් කර එහි අඩංගු ද්‍රව්‍යවල ප්‍රතික්‍රියාශීලීතාවය අඩු කළ හැකිය
ජලයේ දියවී ඇති අපද්‍රව්‍ය ජෛව රසායනික ක්‍රියාවලීන්ට බඳුන් වීමේ දී ද ජලය වැදගත් වේ
ජලයේ අඩංගු ක්ෂුද්‍ර ජීවීන්ට ජලයේ ද්‍රවණය වූ අපද්‍රව්‍ය මත ක්‍රියා කරමින් ඒවා වඩාත් අඩු දූෂ්‍ය තත්වයෙන් යුතු ද්‍රව්‍ය බවට බිඳ හෙලනු ල‍ැබේ
පන් ආදිය වැවෙන ගොහොරු බිම් හා නිර්වායු ජීරක අපජලය පිරියම් කිරීම සඳහා යොදා ගත හැකි ජෛව විද්‍යාත්මක පද්ධති සඳහා උදාහරණ වේ
රසායනික හා ජෛව විද්‍යාත්මක යන අපද්‍රව්‍ය පිරියම් කිරීමේ ක්‍රියාවලි 2හි දීම ක්‍රියාවලිය අවසානයේ ඝන , ඇලෙන සුළු, අ‍වශේෂයක් ඉතිරි වේ
එහි වගාවකට අවශ්‍ය සංඝටක අඩංගු වේ නම් එය පොහොරක් ලෙස පස මතට යෙදිය හැකි අතර එහි අඩංගු සංඝටක වාසි දායක නොවේ නම් එය පහත් බිම් ගොඩ කිරීමේ දී යොදා ගත හැකි අතර ‍එසේත් නොමැති නම් පුළුස්සා දමනු ලැබේ
ජීවී දේහ තුළ වඩාත් බහුලතම අණුව වනුයේ ජලයයි
පළතුරු වියලී යාමේ දී ඒවා හැකිලී යන්නේ ඒවා මූලික වශයෙන් සමන්විත වන්නේ ජලයෙන් බැවිනි
තාප හුවමාරු තරලයක් ලෙස 

 

සිසිලන සඳහා අයිස් භාවිතා කරනු ලැබේ
ජලය හා හුමාලය, සිසිලන කාරකවලදී හා තාපගත කිරීම්වලදී තාප හුවමාරු තරලයක් ලෙස යොදා ගැනෙන අතර එහි බහුතාවය හා ඉහල තාප ධාරිතවය නිසා විවිධ වූ තාප හුවමාරු කිරීමේ පද්ධතිවල දී යොදා ගනු ‍ලැබේ
සිසිල් ජලය ජලාශ හා මුහුදුවල දී ස්වාභාවිකව ද හමුවේ
එහි ඉහල වාෂ්පීකරණයේ විශිෂ්ට ගුප්ත තාපය නිසා ඝනීභවනය වන හුමාලය තාපගත කිරීම්වල දී යොදා ගත හැකි කාර්යක්ෂම තරලයකි
නමුත් මෙහි ඇති අවාසියක් වන්නේ හුමාලය හා ජලය යම් තරමකට විඛාදන ගතිගුණ පෙන්නුම් කිරීමයි
සියළුම විදුලි බලාගාරවල දී පාහේ ජලය සිසිලනකරනය වන අතර එය වාෂ්ප වී හුමාල ටර්බයින කැරකැවීම මඟින් විදුලි ජනක යන්ත්‍ර ධාවනය කරවනු ලැබේ
න්‍යෂ්ටික ‍තාක්ෂණය යොදා ගන්නා කර්මාන්තවලදී ජලය, නියුට්‍රෝන මැදිහත්කරුවකු ලෙස යොදා ගනු ලැබේ
පීඩනයට ලක් කරන ලද ජලය අඩංගු ප්‍රතික්‍රියාකාරකවල දී ජලය සිසිලනකරණයක් හා ප්‍රමතකරණයත් යන දෙආකාරයෙන්ම ක්‍රියා කරයි
මෙය අක්‍රීය ආරක්ෂක ක්‍රමෝපායක්  ලෙස ද භාවිතා කෙරේ
ඒ කෙසේ ද යත්, ප්‍රතික්‍රියා කාරකයන් ජලය ඉවත් කිරීමේ දී ප්‍රතික්‍රියාවේ  වේගය ද අඩු වීම නිසාය
ගිනි නිවීමේ කටයුතුවල දී

ජලයට ඉහල වාෂ්පීකරණයේ විශිෂ්ට ගුප්ත තාපයක් ඇති අතර එය සාපේක්ෂ වශයෙන් අක්‍රීය වේ
මේ නිසා ජලය ගිනි නිවීමට උචිත තරලය වේ
ජලය වාෂ්පීකරණය මඟින් ගින්නෙහි ඇති තාපය ඉන් ඉවතට රැගෙන යයි
නමුත් විදුලි උපකරණවල ඇති වන ගිනි නිවීමට ජලය භාවිතා කළ නොහැක
මක්නිසා ද යත් අපද්‍රව්‍ය මුසු වූ ජලය විද්‍යුතය සන්නයනය කරන බැවිනි
තෙල් හෝ කාබනික ද්‍රාවක මඟින් ඇතිවන ගිනි නිවීම සඳහා ද ජලය භාවිතා කළ නොහැක
මක් නිසා ද යත් තෙල් හා කාබනික ද්‍රාවක, ජලය මතුපිට පාවෙමින් ගිනි ගන්නා අතර එහි දී උතුරන ජලය මඟින් ඇති වන පිපිරීම් මඟින් දැවෙන ද්‍රව විසිරී යා හැකි වන බැවිනි
ජලය වියෝජනය ද චර්නොබිල් ඛේදවාචකයේ යම් කාර්යයක් ඉටු කරන ලදැයි සිතිය හැකිය
මුල දී තාප දීප්ත ප්‍රතික්‍රියාකාරකය ජලය ‍මඟින් පිරියම් කිරීමට උත්සාහ කරනු ලැබුව ද එය පුපුරා ‍ගියේය
මෙහි දී ඉතා ඉහල උෂ්ණත්ව හේතුවෙන් ජලය එක්වරම වාෂ්ප බවට පත් වීමෙන් ජලවාෂ්ප නිසා ඇති වන ක්ෂණික පිපිරීමක් සිදු විය
ඊට අමතරව ඉතා අධික උෂ්ණත්ව මඟින් ජල අණු හයිඩ්‍රජන් හා ඔක්සිජන් බවට වියෝජනය වීම ද මෙම පිපිරීමට හේතු වූවා විය හැකිය
රසායනික භාවිතයන්

කාබනික ප්‍රතික්‍රියාවන් ජලය හෝ අම්ල භෂ්ම හෝ ස්වාරක්ෂක ජලීය ද්‍රාවණයක් හමුවේ හෝ සිදු කරනු ලැබේ
අකාබනික ලවණ ඉවත් කිරීම සඳහා ජලය සාමාන්‍යයෙන් යොදා ගත හැකිය
එය සාමාන්‍යයෙන් කාබනික ප්‍රතික්‍රියාවල දී ද්‍රාවකයක් ලෙස යොදා නොගනියි
මක්නිසාද යත් කාබනික ප්‍රති‍ක්‍රියාවේ ප්‍රතික්‍රියක ජලයේ ද්‍රවණය නොවන නිසාත් , ජලය නියුක්ලියෝෆිලික හා උභය ගුණී ගතිගුණ පෙන්වන නිසාත්ය
කෙසේ වෙතත් මෙම ගති ගුණ සමහර අවස්ථාවලදී ප්‍රයෝජනවත් වේ
උදාහරණ ලෙස ඩීල්ස් - ඇල්ඩර් ප්‍රතික්‍රියාවල සීඝ්‍රතාවය ජලය මඟින් වැඩි කරනු ලැබේ
අති අවධි ජලය නූතන පර්යේෂණවල ප්‍රධාන මාතෘකාවක් වී ඇත
ඔක්සිජන් වලින් සංතෘප්ත කරන ලද අති අවධි ජලය මඟින් කාබනික දූෂක කාර්යක්ෂම ඉවත් කරන බව සොයා ගෙන ඇත
විනෝදාත්මක කටයුතු

මිනිසා විවිධ විනෝදාත්මක කටයුතු සඳහා, ව්‍යායාම හා ක්‍රීඩා කටයුතු සඳහා ජලය භාවිතා කරනු ලබයි
මේවායින් සමහරක් නම් පිහිනීම, දිය මත ලිස්සායාම, බෝට්ටු පැදීම, හා කිමිදීමයි
මීට අමතරව අයිස් හොකී, අයිස් මත ලිස්සායාමා වැනි ක්‍රීඩා ද අයිස් මත කරනු ලබයි
ජලාශ ඉවුරු අද්දර, මුහුදු වෙරළ හා ජල උද්‍යාන ද මිනිසාගේ ගිමන් නිවන හා විනෝදය සඳහා භාවිතා වන ස්ථානය
ගලා යන ජලයේ හඬ ද බොහෝ දෙනාගේ අදහස පරිදි, ඉතා සන්සුන්ය
සමහරු මසුන් හා අනෙකුත් ජලජ ශාක හා ජීවීන් මත්ස්‍යාගාර හෝ පොකුණුවල ප්‍රදර්ශනය සඳහා , විනෝදය සඳහා හෝ හුදෙකලාව දුරු කර ගැ‍නීම සඳහා ඇති කරනු ලබති
මිනිසා, හිම ක්‍රීඩා සඳහා ද ජලය භාවිතා කරයි
උදා - හිම මත ලිස්සායාම මෙහිදී ජලය ඝන බවට පත් කිරීම අත්‍යාවශ්‍ය වේ
මීට අමතරව හිම බෝලවලින් දමා ගැසීම, ජලය විදින තුවක්කු, ජලය පිරි බැලුන මඟින් දමා ගැසීම ආදී ‍විනෝද ක්‍රීඩා සඳහා ද මිනිසා ජලය භාවිතා කරයි
මේ අතර පෞද්ගලික හෝ පොදු අලංකරණ කටයුතු සඳහා ජල උල්පත් නිර්මාණය ද සිදු කරනු ලබයි
ආශ්‍රිත 

 මුඛ ප්‍රතිසජලන ළවණය

මූලාශ්‍ර

වැඩිදුර කියවීම 

OA Jones, JN Lester and N Voulvoulis, Pharmaceuticals
a threat to drinking water
TRENDS in Biotechnology 23(4)