Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
සබ්මැරින් යන්න  සබ්මැරින් බෝට්ටු යන යෙදුමෙන් කෙටි කර ගත්තකි
සබ්මැරින් බෝට්ටු ලෙස සළකනු ලැබීමට ඓතිහාසික හේතුන් ද බලපා ඇත
ඒ මක් නිසාද යත් නෞකාවකින් මුදා හරින යාත්‍රා හැදින්වෙන්නේ  බෝට්ටු  යන නමින් වන නිසයි
පළමු සබ්මැරිනය දියත් කරන ලද්දේ  ද ඒ ආකාරයටයි
ජර්මානු සබ්මැරින් සදහා යෙදෙන ඉංග්‍රිසි යෙදුමක්වන  යු බෝට්ුට යන්න සබ්මැරින්සදහා යෙදෙන ජර්මානු යෙදුමෙන් බිදි ආවකි
යු බෝට්ටු යන්න අන්ටර්සීබූට් ( Untersee  boot) හකුලා දැක්වීමකි
මීට ප්‍රථම අත්හදා බැලීම් සදහා සබ්මැරින නිපදවා තිබුණද 19වනසියවසේ දී සබ්මැරින් සැළසුම් අඩු කිරිමට පටන් ගත්තේය
සබ්මැරිනයේ ප්‍රථමයෙන් පුළුල්ව බාවිතා කරන ලද්දේ පළමු ලෝක යුද්ධයේ දීය ව අතර එය විශාල නාවුක හමුදාවල එක් ලක්ෂණයක් විය
මිලිටරි භාවිතය සතුරැ යාත්‍රාවක් හෝ සබ්මැරිනයක් විනාශ කිරිම ගුවන් ප්‍රහාරක යානා වල ආරක්ෂාව තහවුරැ කිරිම වැටලීම් සිදු කිරිම, මහද්වීපික මිසයිල සබ්මැරින් ලෙසත් තම කාර්‍යයභාරය පුළුල් පරාසයක සිදු කරන ලදි
විශේෂ බළකාය සදහා හදුනා ගැනීම් සිදු කිරිම හා රහසු කටයුතු සදහ ාසහය වීම ද සිදු කරයි
සබ්මැරීන සිවිල් භාවිතයට ගැනීම තුළ සාගර විද්‍යාව, නැව් මගින් ප්‍රවාහණය  කරන බඩු බාහිරාදිය ආරක්ෂා කර ගැනීම, මුහුදු පත්ල ගවේෂණය හා නඩත්තු කිරිමට/ සුපර්ක්ෂාකාරි වීම සදහා සබ්මැරීනය යොදා ගනී
සබ්මැරින එමෙන්ම යම් විශේෂ විෂයකට අදාල වන අතර ඒ අතර සෙවීම් හා බේරා ගැනීම් හෝ මුහුදු පත්ලේ කේබල් කේබල් නැවත පිළියම් කිරිම ඇතුලත් වේ
සබ්මැරීන මේ අතරට සංචාරක කර්මාන්තය හා අධ්‍යයන පරියේෂන සදහාද යොදා ගනී
සබ්මැරීනය සතුව වෙනත් ඕනෑම යාත්‍රාවකට වඩා විශාල පරාසයක දරා ගැනීමේ හැකියාවක්  පවති
එය කුඩා ස්වයංක්‍රීය ක්‍රියාත්මක වන හෝ පැය කිහිපයක ක්‍රියාත්මක වන මිනිසුන් එක් අයෙකු හෝ දෙදෙනෙකු මගින් ක්‍රියාත්මක වන යාත්‍රාවල සිට දිය යට මාස 06ක් ගිලි සිටිය හැකි රැසියානු ටයිප්‍රන් ක්ලාස් ( Typhoon Class) යාත්‍රා දක්වා යාත්‍රා ද වේ
කිමිදුන් කරැවන්ට යා නොහැකි මෙන්ම ප්‍රායෝගිකව කළ නොහැකි කාර්‍යයන් මෙන්ම අධික ගැඹුරක කටයුතු කිරිමේ හැකියාව සබ්මැරින් සතු වේ
වර්තමාන ගැඹුරට කිමිදෙන සබ්මැරින පැවතෙන්නේ දිය යට කිමිදෙන යාත්‍රා තුළින් වන අතර  එය තවත් ලෙසකින් සැළකුව හොත් කිමිදුම් කුටියේ හි විකාශනයකි
බොහෝ විශාල සබ්මැරින වල බද කොටස සිලින්ඩාකාර හැඩය ගන්නා අතර එහි අග කොටසේ කේතු ආකාර වන අතර සහ සිරස් පිහිටීමක් දරයි
මේවා බොහෝ විට පිහිටන්නේ යාත්‍රා වල මැද කොටසේ වන අතර එහි සන්නිවේදන සහ සංවේදන උපකරණ මෙන්ම අවටබලන පරික්ෂය (පෙරස්කෝප්පය) පිහිටා ඇත
වර්තමාන සබ්මැරින් වල මෙම ව්‍යුහය රැවල ලෙස හැදින්වෙන ඇමරිකානු භාවිතය වේ
(යුරෝපා භාවිතයෙන් නම් එය වරළ නම් වේ
) පැරණි නිර්මාණ වල දක්නට ලැබුණු අංගයක් නම් විධායක ස්ථානයයි
එනම් ප්‍රධාන නෞකා කදට ඉහළින් වෙන්ව පිහිටන පීඩන නැව් කදකි
මෙමගින් කෙටිදුර පෙරිස්කෝප්පය භාවිතා කළ හැකි වේ
පසු පස කොටස තුළ නෞකා ප්‍රේරකයක් (අවර පෙත්තක්) සවිකර ඇත
එමෙන්ම විවිධාකාර   hydrodynamic   පාලන වරල්/  පෙති මෙන්ම තුලබරැ ටැංකියක් ද වේ
පැරණි සාම්ප්‍රදායික සබ්මැරින් වලට වඩා වර්තමාන සබ්මැරින් තුල දක්නට ලැබෙන්නේ ඒවා ප්‍රමාණයෙන් කුඩා වීමත්, ගැඹුරට යා හැකි වීමත්, විශේෂි වීමත් යන කාරණා නිසාය
org/wiki/Nuclear_weapon
බලපෑම් 
ආරක්ෂක අනතුරැ ඇගවීම් 

විවිධ ස්තාන වල විවිධ ආරක්ෂක අනතුරැ ඇගවීම් සිදුවී තිබුණත් මධ්‍යම ලංඩනයට පිටත කිසිම ත්‍රස්තවාදී සිදුවීමක් වාර්තා නොවිණි
එඩින්බර්ග්, බ්‍රිග්ටන්, කවෙන්ට්‍රි, සවුත්හැම්ටන්, පොර්ට්ස්මවුත් හා ඩාලිංටන් තිබු සැක කටයුතු පාර්සල් කිහිපයක් සීමීත පිපිරවීම් කර විනාශ කර දමන ලදී
බ්‍රිතාන්‍යය පුරා ආරක්ෂාව ඉතා ඉහළ මට්ටමකින් ක්‍රියාත්මක විය
වෙනත් බොහෝ රටවල්ද ත්‍රස්ත අනතුරැ සංඥා පිළිබද අවධානය වැඩි කරන ලදී
කැනඩාව, ඇ
ජ ප්‍රංශය හා ජර්මනිය ) විශේෂයෙන් එම අනතුරැ ඇගවීම පොදු ප්‍රවාහන කටයුතු වලට වැඩි අවදානයක් යොමු කර තිබුණි
එක් අවස්ථාවක ඇමරිකා අණදෙන නිළධාරින් විසින් ලංඩනය මග හැර සිටින ලෙසට තම හමුදාවන්ට අණ දෙන ලදී
සැගවී සිට වෙඩි තබන පොලිස් කණ්ඩායම් අල් - කයිඩා සැකකරැව්න පිළිබද අවධානයෙන් සිටි බවට වාර්තා විය
එමෙන්ම රහස්සන්සද්ධ කණෟඩායම් වෙත ඕනෑඹ ත්‍රස්තයෙක් බෝම්බ රැගෙන යනවා හෝ යටත් වීමට අකමැති වන්නේ නම් හෝ වෙඩි තැබීමට ද අයිතිය ලැබී තිබුණි
තහවුරැ නොවු වාර්තාවකින් කියවුනේ ලංඩනයේ කැනරි වාර්ෂ් හි බෝම්බයකින් සන්නද්ධ වු පුද්ගලයෙකු ප්‍රහාරයක් එල්ල කිරිමට ප්‍රථම වෙඩි තබන ලද බවයි. 

ප්‍රවාහන හා දුරකතන  අවහිරතා 

වොඩෆෝන් ( Vodafone) වාර්තාකරන්නේ තම ජංගම දුරකතන ජාල ධාරිතාව උදෑෂන 10 වන විට අත් කර ගෙන සිටි බවත්  හදිසි ඇමතුම් සදහා වැඩි අවස්තාවක් ලබා දීමට කටයුතු කිරිම සිදුවු බවතිය
වෙනත් ජංගම දුරකතන ජාලද සබදතා බිද වැටීම් පිළිබද වාර්තා කර ඇත
BBC උපකල්පනය කරනු ලබන්නේ දුරකතන පද්ධති කටයුතු ආරක්ෂක සේවා මගින් නවත්වා දැම ුබවත් රමගින් අපේක්ෂා කරන ලද්දේ ජංගම දුරකතනය මගින් බෝම්බ පිපිරවීමට ඇති අවස්ථා වළක්වා ලීම බවතිය
මෙම විකල්පය අවධානයට ලක් කල ද කඩින් කඩ සබදතා ගිලිහි යාමට හේතුව ව්නනේ ජංගම හා ස්ථාවර දුරකතන ප්‍රමාණය ඉක්මවා භාවිතා කිරිම නිසා ඇතිවුවක් බවයි. 

එදින දවසේ වැඩි ප්‍රමාණයක් ලංඩනයේ පොදු  ප්‍රවාහන සේවාව, භුගත උමං දුම්රිය පද්ධතිය වසා තැබීමෙන් කලාප 1 බස් රථ ජාලය වසා තැබීමත් සහ රසල් චතුරස්‍රය හිස් කිරිම නිසා දැඩි අවහිරතාවයකට පත්වී ඇත
එදිනට ප
ව 4 වන විට බස් සේවය නැවත ආරම්භ කරන ලදී
එමෙන්ම ප්‍රධාන දුම්රිය පොළවල් ද  ඊට ටික වේලාවකට පසු නැවත සේවා ආරම්භ කරන ලදී
සංචාරක ගංගා යාත්‍රා සේවාවන්ද මගින් අධික ද්‍රම්රිය  හා බස් රථ වෙනුවට විකල්පයක් ලෙස ක්‍රියාත්මක කරන ලදී
දහස් ගණන් ජනතාවක් තම නිවෙස් බලා පයින් ගමන් කිරිම හෝ ළගම පිහිටා තිබු කලාප 2 බස් රථ හෝ දුම්රිය පොළ වෙතට ගමන් කළහ
අනතුර සිදුවු දුම්රිය පොළවල් හැර අනෙක් දුම්රිය පොළවල් තම සුපුරැදු කටයුතු ඊළග උදැසන වන විට ආරම්භ කළත් සමහර දිනපතා රාජකාරියට  පිටත්ව යන්නවුන් එදින රාජකාරියෙන් බැහැරව උන්හ
කිංග්ස් ක්‍රොස් දුම්රිය පොලේ බොහෝ කටයුතු සිදු නොවු අතර ප්‍රවේශ පත්‍ර නිකුත් කරන ශාලා හා රැදි සිටින ප්‍රදේශ අනතුරින්  තුවාල ලැබුවන්ට ප්‍රතිකාර කිරිමසදහා ක්ෂණික රෝහල් බවට පත් කර තිබුණී
උප නාගරික දුම්රිය සේවාව පමණක් තම ප්‍රවාහන කටයුතු සදහා දුම්රිය පොළ ප්‍රයෝජනයට ගන්නා ලදී
(ජුලි 9වන දින විට සේවාවන් සම්පුර්ණ යතා තත්වයට පත්කරන ලදී)  සතියක් පුරා පැවති යථා තත්වයට පත් කිරිම් සහ පරියේෂණ කටයුතු සදහා කිංග්ස් ක්‍රෝස් සෙන්ට් පැන්ක්‍රාස් උමං දුම්රිය මාර්‍ගයේ මෙට්‍රොපොලිටන්ට් දුම්රිය පීල්ල පමණක් විවෘතව තබන ලදී
වික්ටෝරියා දුම්රිය මං තීරැව ජුලි 8වන දා නැවතත විවෘත කරන ලදී
කිංස්ක්‍රොස් වලට ආසන්නයේ පිහිටි ශාන්ත පැන්ක්‍රාස් දුම්රිය පොළ බ්‍රහස්පතින්දා සවස්වන විට වසා දමන ලදී
ජුලි 25 වන දා වන විටත් පිකාඩිලි දුම්රිය මාර්ගය යථා තත්වයට පත් කර නොතිබු අතර ( ආර්නෝස් ග්‍රෝච් හා හයිඩ් පාක් කෝනර් අතර එහා මෙහා යෑම සිදු නොවීය)  හැම්ස්මිත්  හා සිටිලයින් (හැමස්මිත් හා පැඩිංග්ටන් අතර පමණක් දුම්රිය වාර ක්‍රියාත්මකවිය
) සහ සර්කල් දුම්රිය මාර්ගය ද ජුලි 25 වන තෙක් යථා තත්වයට පත්කර නොතිබුණී
මෙට්‍රොපොලිටන්ට් මාර්ගයද ජුලි 25 දින සිට මුවර්ගේට් හා ඇල්ඩිගේට් දක්වා සේවාවන් ආරම්භ කරන ලදී
හැමර්ස්මිත් හා සිටි ලයින් සේවාවන්ද වයිට්චැපල් හා බේකර් වීධී අතර තම ගමන් වාර තදබද කාල සීමාවන් තුළ ක්‍රියාත්මක කරන ලදී
බොහෝ උඹං දුම්රිය සාමාන්‍යය පරිදි ක්‍රියාත්මක විය
අගෝස්තු 08වන දින හැමර්ස්මින් හා සිටි ලයින් අතර සේවාවන්ද සාමාන්‍යය තත්වයට  පත් කරන ලදී
සර්කල් ලයින් සේවාවන් ඒ වන විටත් ක්‍රියාත්මක නොවු නමුදු සර්කල් ලයින් දුම්රිය පොළවල් වෙනත් වෙනත් දුම්රිය මාර්ග  මගින් සේවා සපයන ලදී
පිකඩලි ලයින් සේවාව අගොස්තු 04වන විට යථා තත්වයට පත්කරන ලදී
ප්‍රතිවිපාක
ආරක්ෂක අනතුරැ ඇගවීම් 

විවිධ ස්තාන වල විවිධ ආරක්ෂක අනතුරැ ඇගවීම් සිදුවී තිබුණත් මධ්‍යම ලංඩනයට පිටත කිසිම ත්‍රස්තවාදී සිදුවීමක් වාර්තා නොවිණි
සීතාවක රාජධානිය (ඉංග්‍රීසි
Kingdom of Sitawaka) (දෙමළ
சீீீதாவாக்கை இராசதானி ) යනු  ශ්‍රී ලංකාවෙහි දකුණු දිග සහ මධ්‍යම  ප්‍රදේශයන් අතර පිහිටා තිබුණු රාජධානියකි
1521 සිදුවූ විජයබා කොල්ලයෙන් පසුව කෝට්ටේ රාජධානිය බෙදා වෙන් කිරීමත් සමගම සීතාවක රාජධානිය ආරම්භ වූයේය
මෙම රාජධානියේ ප්‍රථම පාලකයා වූයේ මායාදුන්නේ රජුය
මොහු දක්ෂ රණශූර පාලකයෙකි
මොහුගේ පුතු පළමුවන රාජසිංහ රජු විය
ඉදිරි වසර සැත්තෑව තුලදී දිවයිනෙහි මහත් ප්‍රදේශයක් තුල සිය ආධිපත්‍යය පැතිරවීමට එය සමත් විය
1505 වසරෙහිදී දිවයින වෙත පැමිණි පෘතුගීසින්හට දරුණු විරුද්ධත්වයක් එල්ල කිරීමට සීතාවක සමත් විය
හමුදාමය වශයෙන් එය සාර්ථක වුවද, සීතාවක අස්ථායි ලෙසින් පැවතියේ, එහි උඩරට ප්‍රදේශයන් වෙතින් දිගටම පැනනැගුණු කැරළි සහ පෘතුගීසින් හා සමගින් වූ පුළුල් ලෙසින් පැතිර පැවති සහ බොහෝ විට  ව්‍යසනකාරී වූ ගැටුම් මැඩ පැවැත්වීමට සිදුවීම නිසාය
එහි අවසන් රජු පළමුවන රාජසිංහ රජ 1593 වසරෙහිදී මිය යාම සමගම සීතාවක රාජධානිය කොටස් වලට කැඩී වෙන් විය
ඉතිහාසය

ප්‍රතිෂ්ඨාපනය
15 වන සියවසෙහි මුල් කාලයෙහිදී එය ප්‍රතිෂ්ඨාපනය වීමත් හා සමගම කෝට්ටේ රාජධානිය, බස්නාහිර ශ්‍රී ලංකාවෙහි ප්‍රධාන බලයක්ව පැවතුණේ  හයවන පරාක්‍රමබාහු රජු යටතේ වූ අතර, එක් කිරුළක් යටතේ  ශ්‍රී ලංකාවෙහි මුළු දිවයින එක් සේසත් කිරීමට හැකිවූ අවසන්  බලමූලය එය විය
1467 වසරෙහිදී කෙසේ වෙතත් උතුරෙහි යාපනය රාජධානිය එහි නිදහස ප්‍රකාශ කලේය
1505 වසරෙහිදී පෘතුගීසීන් ශ්‍රී ලංකාවට පැමිණියහ
1518 වසර වන විට  පෘතුගීසී නැව් වෙතින් සමන්විත විශාල හමුදාවක්  කොළඹ වෙත ගොඩ බැස සැන්ටා බාර්බරා නම්වූ බලකොටුවක් තැනීම ඇරඹූහ
මෙම කාලසීමාව වන විට නැගෙනහිර පසින් වූ මහනුවර සේවාග්‍රාහක රාජධානියද සැලකිය යුතු ප්‍රමාණයක නිදහසක් සහිතව ක්‍රියාත්මක විය
විජයබාහුගේ සතරවන පුත් කුමරාවූ දේවරාජා හට සිහසුන ලබා දීම සඳහා කිරුළ වෙත ඔවුන්ගේ අයිතිවාසිකම නොසලකා හැරීම නියත බවට බියවූ ඔහුගේ පුතුන් තිදෙනා විසින් 1521 වසරෙහි දියත් කෙරුණු මාළිගා කුමන්ත්‍රණයක් වූ  විජයබා කොල්ලය තුලදී  කෝට්ටේ හත්වන විජයබාහු රජු  (1509–1521) බලයෙන් පහ කෙරිණි
වැඩිමහල්ලා සත්වන බුවනෙකබාහු ලෙසින් සිංහාසනාරූඨ වූ අතර, අනෙකුත් දෙදෙනා කෝට්ටේ රාජධානියෙහිකෝට්ටේ අත්පත් කරගැනුමට තවද උත්සාහයයක් 1537 වසරෙහිදී ව්‍යර්ථ වූයේ,  අෆෝන්සො ඩි සූසා නමැති කොළඹ පෘතුගීසි කපිතාන්-ජනරාල්ගේ නායකත්වය යටතේ වූ හමුදාවන් විසින් මායාදුන්නේගේ හමුදා පරාජය කිරීම සමගිනි
මායාදුන්නේගේ සහාය සඳහා කැලිකට් වෙතින් එවුණු නැව් හමුදාව පෘතුගීසින් විසින් වෙඩාලායි හිදී පරාජය කෙරිණි
කොටස් සඳහා අයිතිවාසිකම් පාමින්,  මායාදුන්නේ  සීතාවක පාලනය කිරීම සහ පරරාජසිංහ රයිගම රාජධානිය පාලනය කිරීම ඇරඹූහ
මෙසේ බිහිවූ අනුප්‍රාප්තික රාජ්‍ය්‍යන් වෙතින්,  මහනුවර රාජධානිය කාර්යසාධක ලෙසින් පරිබාහිරව ක්‍රියාත්මක විය
සීතාවක රාජධානිය වෙත  මුලදී අයත් වූයේ කොස්ගම, රුවන්වැල්ල,  යටියන්තොට, හංවැල්ල, පාදුක්ක, ඇහැළියගොඩ, කුරුවිට සහ රත්නපුර යන ප්‍රදේශ වලින් සමන්විත සාපේක්ෂ වශයෙන් කුඩා භූමි ප්‍රදේශයක් විය
භූමිභාගය කඳු සහිත වූ අතර, නැගෙනහිර දෙසින් මහනුවර වෙතින් සීමා වෙමින් මුහුදට කිසිදු ප්‍රවේශයක් විරහිත විය
වටකර පිහිටි කැලෑ ප්‍රදේශයක් වෙතින්  1,000 අඩි (300 මී) උසකට පැන නැගුණු බෑවුම් කන්දක  පාදකයෙහි පිහිටි අධික බෑවුම් සහිත කන්දක් මත, අගනගරය—වර්තමාන අවිස්සාවේල්ල—පිහිටියේය
නැගුම (1521–1551)
සීතාවක වෙතින් ඔහුගේ සිහසුන වෙත එල්ල වීමට ඉඩ ඇති කිසියම් තර්ජනයක් වෙතින් කිරුළ රැක ගැනීමේ අභිප්‍රායයෙන් පෘතුගීසීන් සමග සබඳතා දියුණු කර ගැනුමට සිංහාසනාරූඨ වීම සමගම බුවනෙකබාහු උත්සුක විය
බලකොටුවක් තනා නිම කිරීම සිදුකෙරුමට දේශීයයන් විසින් විරෝධය පෑවද, 1524 වසරෙන් පසුව රජුගේ ආරක්ෂාව යටතේ  පෘතුගීසි ඒජන්තවරයෙක් කෝට්ටේ හී රැඳී සිටිය අතර, පෘතුගීසි නාවුක හමුදා විසින්   කුරුඳු වෙළෙඳාමෙහි ආධිපත්‍යය වෙනුවෙන් මලබාරි මාපිලාවරුන් හා සමගින් ආරාවුල් ඇති කර ගත් අතර ගෝව පෘතුගීසි ප්‍රතිරාජයන් විසින් එවුණු බලකායන්ගේ සහය ලබමින් බුවනෙකබාහු විසින් අත්‍යන්තයෙහිදී මෙම මලබාරින් පලවා හරින ලදි
කෝට්ටේ අත්පත් කරගැනුමට තවද උත්සාහයයක් 1537 වසරෙහිදී ව්‍යර්ථ වූයේ,  අෆෝන්සො ඩි සූසා නමැති කොළඹ පෘතුගීසි කපිතාන්-ජනරාල්ගේ නායකත්වය යටතේ වූ හමුදාවන් විසින් මායාදුන්නේගේ හමුදා පරාජය කිරීම සමගිනි
මෙම ගැටුමට පසුව, සීතාවක සහ කෝට්ටේ අතර තාවකාලික සටන් විරාමයකට එකඟතාවයක් ඇතිවුණු අතර, මායාදුන්නේ විසින් දකුණු දිග  පිහිටි රයිගම රාජධානිය වෙත අවධානය යොමු කරමින්, 1538 වසරෙහිදී රයිගම් බණ්ඩාරගේ (පරරාජසිංහ) මරණයෙන් පසු එය ඈඳා ගති
ඊළඟ වසර පහ ඇතුළත තවත් කෝට්ටේ ආක්‍රමණ දෙකක් ක්‍රියාත්මක විය
1539 වසරෙහිදී ඇරඹි පළමුවැන්න, කොළඹ නව පෘතුගීසි කපිතාන්-ජනරාල්,  මිගුයෙල් ෆෙරෙයිරා විසින් සංවිධානය කෙරුණු ප්‍රතිප්‍රහාර හමුවේ ව්‍යර්ථ විය
හමුදා සහ ආයුධ කැලිකට් විසින් යළිත් සීතාවක වෙත සපයන ලදි
කෙසේවෙතත්, පරාජයෙන් පසුව, සැමොරින්ගේ ජනරාල්වරුන් දෙදෙනෙකුවූ කුල්හේනමරික්කාර් සහ පාචිමරික්කාර්, පෘතුගීසින් වෙත බාර දීමත් හා සමගින්, කැලිකට් සහ සීතාවක අතර පැවති සන්ධානය නිමාවට පත් විය
බුවනෙකබාහු විසින් 1543 වසරෙහිදී ඔහුගේ මුණුපුරු ධර්මපාල සිය අනුප්‍රාප්තිකයා ලෙසින් නම් කල බවට ලද පුවත විසින් තවද ආක්‍රමණයක් සඳහා හේතුපාදක ඇතිවූ අතර, නව කපිතාන්-ජෙනරාල් අන්ටෝනියෝ බැරෙටෝ ගේ  විධාන යටතේ වූ පෘතුගීසි හමුදාවන්ගේ සහය සමගින් පරාජය කෙරිණි
කෝට්ටේ අභිභවනය (1551–1581)
1550 වසරෙහිදී ප්‍රතිරාජ ඇෆොන්සෝ ඩි නොරොඤ්ඤා සහ පෘතුගීසි සොල්දාදුවන් 500 ක බලකාය පැමිණීමත් සමගම කෝට්ටේ අභ්‍යන්තර දේශපාලනය වෙත පෘතුගීසි ඇඟිලි ගැසීම උත්සන්න විය
එම වසරෙහි පසු කාලයෙහිදී පෘතුගීසින් විසින් සීතාවක කොල්ල කෑවද නගරය දිගටම අල්ලා ගෙන සිටීමට අපොහොසත් වූහ
තවද බලන්න
 සිංහලේ රාජාවලිය

ශ්‍රී ලංකා භූමිය තුල පැවති රාජධානි
2006 ැප්රේශල් 09වන දා ද ඔබ්සර්ව පුවත්පත විසින් අභ්ය්න්තර කටයුතු කාර්්යා ලය විසින් ඉදිරියේ දී එළි දැක්වීමට නියමිත ව තිබු ඉහළ පෙලේ රාජ්ය් / සිවිල් නිළධාරියෙකු විසින් එවක අභ්ය්න්තර කටයුතු ලේකම් වන චාර්ල්ස් ක්ලාක් වෙත භාර දීමට නියමිත වු බෝම්බ ප්රවහාර පිළිබද පළමු වාර්තාව ප්රුකාශයට පත් කරන ලදී
එහි සදහන්වුයේ එහෙන් මෙහෙන් උපුටා ගන්නා ලද පුවත්පත් වාර්තා වන අතර එය කියවිය යුත්තේ සත්යන ප්ර කාශ කරන වාර්තාවක් ලෙස සිතා  නොගෙනයි
මෙම ලිපිය වාර්තා කරන අන්දමට ප්ර හාරය සැළසුම් කරන ලද්දේ පවුම් සිය ගණනක පමණ අයවැයක් තුළ වන අතර එය අන්තර්ජාලයෙන් තොරතුරැ ලබා ගෙනපුද්ගලයන් සිව් දෙනෙකු විසින් සැළසුම් කරන ලද්දකි
ඔවුන් පතිස්තානයට සංචාරය කළත් සෘජු සහයෝගයක් හෝ සැළසුම් කිරිමක් අල්කයිඩා මගින් ලැබී නැත
පකිස්තානය තුළ රැස්වීඹ මන
කල්පිත වන අතර එය ප්රා යෝගික ද නොවන්නේය
සියළු බෝම්බ කරැවන් මිය ගියෝය
ලුටන් දුම්රිය පොලේ අත්හැර දමා තිබු රථය තුළ භාවිතා කළ නොහැකි වු පුපුරණ දුව්යි රැගත් ගමන් මල්ල  සතු බවට විශ්වාස කළ පස්වැනි සැකකරැවෙක් පොලිසිය විසින් ඇති බවට විශ්වාස කළත් පසුව රවැනි පස්වැන්නෙක් නැති බවට හෙළිදරව් විය
ප්රිහාරයට පසුව මොහොමඩ් සිඩික් කාන් විසින් නිකුත් කළ විඩියෝ පටයේ ඔසාමා බින් ලාඩන්ගේ දෙවෙනියා ලෙස සැළකෙන අයිමන් අල් - සවාහිරිගේ දර්ශන තිබෙන නමුත් ඒවා ප්රමහාරයටපසු සංස්කරණය කර අල් - කයිඩා සබදතාවක් ප්රාහාරයට තිබෙන බව ඒත්තු ගැන්වීමට එය බෙදා හැර ඇති බවට අභ්ය න්තර කටයුතු කාර්යසයාලය විශ්වාස කරයි
කාන් ප්රමධාන සැළසුම්කරැ වේ
නිතිමය හේතුන් මත අනෙක් සැකකටයුතු ත්රතස්තවාදීන්ට ඇති සබදතා සාකජ්ජාවට ලක් කර නැත
බෝම්බකරැවන් විසින් ඉස්ලාමීය ආගමේ අන්තවාදී අර්ථකතනයක් අනුගමනය කළ යුතු වුවත්, මොවුන් විශේෂයෙන් ජෙරමයින් ලින්ඩිසේ බටහිරට හුරැ ජිවන රටාවකට ඉතා ප්රිවය කලෝය
මෙම ප්රමහාරයන් වලට හේතු වු මුලිකම කරැණ වුයේ බ්රිිතාන්යරය විසින් අනුගමනය කරන විදේශ ප්රවතිපත්තියයි
එය සම්පුර්ණයෙන් මුස්ලිම් විරෝධී බවත් සහ එය සදාකාලිකත්වයේ පොරොන්දුවක් බවටත් අකින ලදී
මෙම වාර්තාව මගින් මොහොමඩ් සිඩික් කාන්ව ප්රොහාරයට පෙර හදුනා ගත්තද ඔහුට විරැද්ධවකිසිදු පියවරක් නොගත්තේ ඇයිද යන ගැටළුව පිළිබද කිසිවක් නොකියයි
තවත් වාර්තාවක් මගින් M15 විසින් කාන් පිලිබ  සුපර්ක්ෂාකාරිව නොසිටියේ ඇයිද යන ගැටළුව Commons බුද්ධිමය හා ආරක්ෂක කම්ටුව විසින් ප්ර ශ්ණ කරයි
ප්රාහාර පිළිබද ප්රaවෘත්ති ආවරණයන් ජුලි 7වන දිනය පුරාම BBC One හා  ITVI වලින් නොකඩවා රාත්රි් 7වන තෙක් විකාශනය විය
Sky News  පැය 24 පුරාම කිසිදු දැන්වීඹක් නොමැතිව සිදුවීම් ප්රරචාරය කරන ලදී
ITN  විසින් ඔවුන්ගේ ITVI ආවරණය එම ගුව්න විදුලි ඉතිහාසයේ පසුගිය පනස් වසර තුළ එක දිගට ප්ර චාර කටයුතු කළ  පළමු අවස්ථාව ලෙස  සදහන් කරන ලදී
CCTV කැමරා මගින් මෙන්ම සාමාන්ය ය ජනතාවද එවන ලද ජංගම දුරකතනවිඩි‍යෝ දර්ශණද රැපවාහිනි මගින් ප්රදයෝජනයට ගෙන තිබුණි
ප්රාදදේශිය හා ජාතික ගුවන් විදුලි සේවාවන් තම දෛනික වැඩසටහන් නවත්වා ප්රතවෘත්ති විකාශය කිරිම හෝ විකාෂය වන වැඩසටහන් අතරතුර අළුත් තොරතුරැ පිළිබද දැනුවත් කිරිම සිදු කරන ලදී
බොහෝ චිත්රිපට සහ ටෙලිනාට්යුය විකාශය අවලංගු කිරිම හෝ පසුව විකාශයට කල් දමන ලදී
උදාහරණයක් වශයෙන්  BBC රේඩියෝ 04 කිසිදු විස්තර කිරිමකින් තොරව කලින් පෙළ ගස්වන ලද    Classic Serial  (ක්ලැසිකල් ස්ටීරියෝ ) වැඩසටහන ප්රකකාශ කිරිම පසුවට කල් දමන ලදී
එදින ප්රිචාරය වීමට නියමිතව තිබුණේ බ්රි(තාන්ය්යේ විදේශ අභිලාෂයන්ට විරැද්ධව  මුස්ලිම්වරැන්ගේ විල්ලවයක් / කැරැල්ලක් පිලිබද කියවෙන බචන්ගේ ග්රීරන්මැන්ටල් වැඩසටහනයි
ITV විසින්  X- files වෘතාන්තය, ස්ටේක් අවුට්  (Stakeout ) වෙනුවෙන් ප්රමචාරය කරන ලදී
x- files  හි එදිනකතා පුවත බෝම්බ පිපිරිමකින් ගොඩනැගිල්ලක කොටසක් විනාශ වන බවට වුවකි
එමෙන්ම ගෝන් ඉන් සික්ස්ටි සෙකන්ඩ් (Gone in 60 Second) වෙනුවට බසයක් තුළ දී බෝම්බ පිපිරිකින් එහි ගමන් ගත් පිරිස සියයන The Siege  ප්රcචාරය විය
BBC හි  Soap East enders එදින රාත්රිකයේ ප්රගචාරය විමට නියමිත කතාංගය නැවත සංස්කරණයට සිදුවු අතර එහි අන්තර්ගතවුයේ විෂ ආඝ්රාිහනයක් නිසා දිවිගලවාගත් පිරිස් ස්වශන අපහසුතාවලින්පෙළිමේ දර්ශන, නිවසක් තුළ සිදුවු පිපිරිමක් සහ අම්බියුලන්ස් රථ ආදියයි
big Brother 2005 නියමිත වේලාවට විකාෂනය වු අතර සිද්ධියෙන් අනතුරට පත් සේවකයන් පිළිබද විස්තර ප්රතචාරයට සුදානම්වුවත් නිෂ්පාදකයන් සොයා ගනු ලැබුවේ කිසිම අයෙකුගේ මිත්රයයෙක් හෝ ඥාතියෙක් අනතුරට පත්ව නැති බවයි.  Sky One විසින් විකාශය කිරිමට තිබු “Star Trek
The next Generation, Terror Attacks
Could you Survire
(ත්ර ස්ත ප්රාහාර
ඔබට ඉන් ගැලවිය හැකිද
)  වැඩසටහන වෙනුවට ප්රuචාරය විය
7/7 ප්‍රහාරයෙන් අනතුරට ලක් වුවන්ගෙන් හදුනාගත් 52 පිළිබදව විස්තර පහත වේ
ජේමිස්  ඇඩම්ස් (32) අවමංගල්‍ය තැරැව්කරුවෙක් පීටර්ස්බර්ග් හි පිහිටි තම නිවසේ සිට ලංඩනය දක්වා කිංග්ස් ක්‍රොස් හරහා ගමන් කළේය
එහිදි ඔහු තම මව අමතන ලදී
සමන්තා බැඩ්හැම් (36) තම සහකරු වන ලී හැරිස් විසින් දුම්රිය මාර්ගයට ඇරලවන ලදී
මේ යුවළ සාමාන්‍යයෙන් රැකියාව සදහා පිටත්ව ගියත් එදින ඔවුන්ගේ 14වන විවාහා සංවත්සරය  සැමරිමට සැළසුම් කර තිබුණි
ලී හැරිස් (30) රාජකීය ලන්ඩන් රෝහලේ ප්‍රතිකාර ලැබීමෙන් පසුව මිය ගියේය
වෘත්තියෙන් ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පියෙකි
ඔහුගේ සහකාරිය සමන්තා බැඩ්හැම් ද ප්‍රහාරයෙන්මිය ගියාය
පිල් බියර්,(22) කොණ්ඩා සැකසුම්කරැවෙක් ඔහුගේ මිතුරා වන පැට්‍රික් බාර්න්ස් සමග නයිටිස්බ්‍රිජ් හි පිහිටි තම රෑපලාවණ්‍යාගාරය වෙත යමින් සිටියදී අනතුරට පත් විය
ඔහුගේ මිතුරා තුවාල ලැබීය
ඇනා බ්‍රැන්ට් (42) වූඩ් ග්‍රින් හී වාසය කළ පෝලන්ත ජාතික පිරිසිදු කරන්නියකි
සියරන් කැඩ්ඩි (22) උතුරු ලංඩනයේ ඉහළ නොලෝවේ හි ජිවත් විය
‍

(7)
එලිසබෙත් ඩැප්ලින් (26) ලන්ඩන් හිදි යුනිවර්සිටි කොලේජ් රෝහලේ පරිපාලක නිළධාරිනියකි
නයිගේට් හි පිහිට තම නිවසෙන් තම සහකරු වන රොබ් ට්‍රේනන් සමග  පිකඩ්ලි දුම්රිය බලාපොරොත්තුවෙන් පිට විය
ආර්තර් එඩ්ලින් ෆෙඩරික් 60
උතුරු ලංඩනයේ සෙවන් සිස්ටර්හි (Seven Sisters) හිදි පදිංචිව සිටියේය
කැරොලිනා ග්ලක් (29) - පොලන්ත ජාතික කාන්තාවකි
තම පෙම්වතා වන රිචර්ඩ් ඩියර්ට සමු දීම සදහා උදෑසන 8.30ට පමණ පැමිණ සිටියාය
ෆින්ස්බරි පාර්ක් සිට රසල් චතුරස්‍රය වෙත ගමන් කරමින් සිටි තොරතුරු තාක්ෂණ උපදේශිකාවකි
ගම්සේ ගුනොරල් (24) තුර්කි ජාතික ශිෂ්‍යාවකි
හැමස්මිත් වලපිහිටි භාෂා පාසල වෙත යාම සදහා තම නැන්දනියගේ නිවස පිහිටි උතුරු ලංඩනයෙන් පිටත් විය
ඔජාරා ඉකියවු (55) ලුටන්හි දරැ තිදෙනෙකුගේ  මවකි
සමාජ සේවිකාවක් වන ඈ හන්ස්ලෝ වෙත යමින් සිටියාය
එමලි ජෙන්කින් (24) රිච්මවුන් වලින්ය
ඇඩ්‍රින් ජොන්සන් (37) දරුවන් දෙදෙනෙකුගේ පියෙකි
දක්ෂ ගෝල්ෆ් හා හොකී ක්‍රීඩකයෙකි
හේමාකටි හී පිහිටි බර්බෙරි විලාසිතාගාරය  වෙත යමින් සිටියේය
ඔහු නිෂ්පාදන තාක්ෂනික කළමණාකරු ලෙස සේවය කරන ලදී
හෙලන් ජෝන්ස් (28) ස්කොට්ලන්ත ගණකාධිකාරිණියකි
1988 ලෝකර්බිහිදි අනතුරට පත් Pan Am Flight 103 ගුවන් යානා අනතුරින් දිවි ගලවා ගත්තෙකි
ඇයගේ පවුලේ ජිවත් වන ඇනන්, ඩම්ප්‍රි හා ගැලොවේ වන අතර ඔවුන් ප්‍රකාශ කරන ලද්දේ  හෙලන් ඔබ පවුලේ උදවියගේ හා බොහෝ, බොහෝ මිතුරන්ගේ හදවත් තුල සදා ජිවත් වේවි
සුසාන් ලෙවි (53) හර්ට්ෆොඩ්ෂයර් හි ක‍ෆ්ලිවල ජිවත් විය
ඩැනියෙල් (25) හා ජේමිස් (23) මවයි. ඇය තමාගේ බාල පුතුට සමු දුන්නා පමණි
ෂෙලි මැතර් (26), නවසීලන්තය

(17)
මයිකල් මත්සුෂිටා (37) තම 28  හැවිරිදි සහකාරිය විසු ඉස්ලිංග්ටන් මහල් නිවාසයෙන් පිටත සංචාරක මග පෙන්වන්නෙකු ලෙස දෙ‍වැනි දවසේ රැකියාවට යාමට පිටත්විය
ජේමිස් මේස් (28) සෞඛ්‍ය කොමිසමේ විශ්ලේෂකයෙකු ලෙස කටයුතු කරන ලදී
ප්‍රාග් (Prague) වල සිට නිවාඩුවකින් පසුව නැවත පැමිණියා පමණි
බාර්ස්බරි හි තම නිවස සිට  නිදහස් දවසක්  සදහා ලින්කන් නිකේතනය වෙත යමින්සිටි අතර කින්ග්ස් ක්‍රෝස් හරහා ගමන් කිරිමට තීරණය කර තිබුණි
බෙනස් මොසක්කා (47) ජීව වෛද්‍ය වාර්තා නිළධාරිනියකි
ග්‍රේට් ඕමන්ඩ් මාවතේ ළමා රෝහලේ සේවය කරන ලදි
මයිකලා ඔටේ (46) මිචෙල් ලෙස හැදින්විය
උතුරු ලංඩනයේ මිල් හිල් හි දන්ත කාර්මිකයෙක්    ලෙස සේවය කරන ලදී
කිංග්ස් ක්‍රොස් හි දි ජිවිතක්ෂයට පත්විය
ඇටික් ෂරිෂි  (24) ඇෆ්ගනිස්තානු ජාතිකයෙකි
ම්ඩ්ල්සෙක්ස් හි ජිවත් විය
ඉහාබ් සිලේමාන් (24) වියැති අවන්හල් සේවකයෙකි
පැරිසියේ උපන්නෙකි
පිකඩිලි වට රවුම අසළ අවන්හලක සේවය කරන ලදී
ක්‍රිස්ටියන් ජෝයා ස්මෝල් (28) නැගෙනහිර ලංඩනයේ වෝල්දම්ස්ටෝ දැන්වීම් විකුණුමකරුවෙකි
මොනිකා සුචොකා (23) උතුරැ පෝලන්තයෙනි
බටහිර කිංස්ටන් හි පුහුණු ගණකාධිකාරිවරියක ලෙස සේවය කිරිමට මාස 02කට පෙර ලංඩනය ට ‍පැමිණ ඇත
මාලා ත්‍රිවේ දි (51) වෙම්බිල්වල සිට ග්‍රේට් ඕමන්ඩි මාවතේ ළමා රෝහලේ x – ray දෙ‍පාර්තමේන්තුවේ කළමනාකරුවෙකි
රැෂල් චුන්ග් ෂෝ යුයෙන් (27) උතුරු ලංඩනයේ මිල් හිල් හි ගණකාධිකාරයෙකි
මොරිෂස් වල උපන්නෙකි
1.	මයිකල් ස්ටැන්ලි ‍බ්‍රෙවිස්ටර් (52) ඩර්බි සිට සේවය සදහා යමින් සිටි දරැවන් දෙදෙනෙකුගේ පියෙකි
2.	 ජොනතන් ඩෝනි (34) මානව සම්පත් පද්ධති නිළධාරියෙකි
තම බිරිදට සමු දුන්නා පමණි
3.	ඩේවිඩ් ෆල්ක්ස් (22) ලැන්ක්ෂයර්හි මාධ්‍ය විකුණුම් නිළධාරියෙකි
තම පාසලේ මිතුරෙකු හමුවීමට ගමන් ගන්නා අතර වාරයේදීය
4.	කොලින් මෝර්ලි (55) ෂින්ච්ලේ වලිනි
ඔහුගේ අති දක්ෂ සන්නිවේදන හැකියාවන් සමාජ සුභසාධනය හා ව්‍යාපාර සදහා  ප්‍රයෝජන ගැනීමත් ඔවුන්ගේ සන්නම් නාමයන් අවබෝධකර  ගැනීමටත් උත්සහ කළ පුද්ගලයෙකි
සමාජ යහපත සදහා  මාධ්‍ය හා අලෙවිකරණය යොදා ගැනීම තුලින් ලෝකය වෙනස් කිරිම ඔහුගේ අභිප්‍රායයි
5.	ජෙනී නිකල්සන්( 24) බ්‍රිස්ටල් හි දේවගැති තුමන්ගේ දියණියයි
ලංඩනයේ සංගීත ආයතනයක් හා සමග වැඩ කිරිම ආරම්භ කලා පමණි
6.	 ලෝරා වෙබ් (29) ඉස්ලිංග්ටන්
ඇල්ඩ්ගේට් බෝම්බය 

1.	ලී බේස්ඩ්න්  (34) රොම්ෂර්ඩ් හි ගණකාධිකාරිවරයෙකි
ලජඩන් හි ගිනි නිවන හමුදාවේ සේවය කරමින් සිටියේය
2.	 බෙනසිටා සියාකියා (30) නෝවිච්හි  සේවය කරන ඉතාලියේ උපත ලද ව්‍යාපාර විශ්ලේෂකයකි
3.	රිචඩ් එලරි (21) ලිවපුර්මාවත දුම්රිය පොල හරහා තමා සේවය කරන කෙන්සිංග්ටන් හි පිහිටි ජෙසාප්ස් වෙත තමාගේ නිවහන පිහිටි ඉප්ස්විච්  සිට ගමන් කරමින් සිටිය දීය
උදෑසන 8.30ට තම දෙමාපියන් වන බෙවර්ලි හා ට්‍රෙවෝ වෙත දුරකතන  පනිවිඩයක් යවමින් තමන් සේවයට යමින් සටින බව දැන්වීය
4.	ර්චර්ස් ග්‍රේ (41) ඉප්ස්විච් හි බදු කළමණාකරැවෙකි
5.	ඈන් මොෂාට් (48) චිසෙක්හි හාර්ලෝ සිට ගර්ල් ගයිඩින් UK (Girl Guiding) UK වෙළද හා සංනිවේදන කළමණාකරැය

6.	ෆියෝනා සිටීවන්ස් (29) ලංඩනයේ බාර්බිකන්හි ජීවත් වු නිතිඥවරියකි
ඇයගේ දෙමාපියන් වන ඉවාන් හා එයිමාර් ඇයව හැදින්වුයේ ආදේශ කළ නොහැකි තැනැත්තියක් බවයි.

7.	කැරී ටේලර් (24) එසෙක්ස් හි බ්ලෙරිකේ හි උපාධිධාරිවියකි
ජුන් ටෙලර් වන ඇයගේ මව පවසන්නේ අප විසින් සමුගැනීමේ පුජාවක් පවත්වයි. කැරී මට සමුගැනීමේ හාදුවක් දෙයි

ට්‍රැවිස්කෝට් බස් රථ අනතුර
1.	අන්තෝනි පටවි විලියම්ස්(26) - ඕල්ඩ් ස්ට්‍රීට් හි පිහිටා ඇති තෙල් හා ගෑස් ආයතනයක සේවය කරන අවුරැදු අටක් පුරා බ්‍රිතාන්‍යය තුළ සේවය කළ වර්ජිනියාවේ උපත ලද විධායක නිළධාරියෙකි
2.	ජැමී ගෝර්ඩන් (30) එන්ෆිල්ඩ්වල සේවය කරමින් සිටින ලදි
නගර සම්පත් කළමණාකරණ ආයතයේ සේවය කර තම පෙම්වතිය වන යොන් නෑෂ් සමග විවාහා ගිවිස ගෙන තිබුණි
3.	ගිල්ස් හාට් (55) හෝර්න්චර්ච් හි BT ඉංජිනේරැවරයෙක් ලෙස කටයුතු කරමින් සිටින ලදී
දරැවන් දෙදෙනෙකුගේ පියෙකි
ඇල්ඩ්ගේට් හරහා ඇන්ජල් වෙත යමින් සිටියේය
4.	මේරි හාර්ට්ලි(34) ලැන්කෂයර්හි ඔස්වල්ඩ්ට්විස්ල් හි පදිංචිකරැවෙකු විය
5.	 මිරියම් හයිමන් (34) උතුරැ ලංඩනයේ බාර්නෙට්හි පදිංචිකාරියකි
පිංතූර ගවේෂකයෙකි
කිංග්ස් ක්‍රොස් දුම්රිය පොළ හිස් කිරිමෙන් පසුව තමන් සුවසේ පසුවන බව පවසා ඇය විසින් තම පියාට ඇමතුමක් දෙන ලදී
6.	ෂහාරා අක්තර් ඉස්ලාම් (20) නැගෙනහිර ලංඩනයේ බාර්නෙට්වල පදිංචිකරැවෙකි
තම දෙමාපියන් සමග සම්පුර්ණයෙන්ම බටහිරට ලැදි එහෙත් මුස්ලිම් ආගම දැඩිව අදහමින් ජිවත් විය
7.	නීතු ජේන්(37) ඉයුස්ටන වලින් තම සේවා ස්තානයට යාම සදහා බසයකට නැග ගන්නා ලදී
පරිඝනක විද්‍යාඥවරියකි
තම පෙම්වතා වන ගූස් අලී සමග එහි යාමට බලාපොරොත්තුවෙන් සිටියාය
8.	සෑම් ලි (28) මෙල්බර්න් වල පදිංචිකරැවෙකි
ස්නායු පිළිබද ජාතික රෝහලේදී මරණයට පත් විය
බෝම්බයට හසුවු ඕස්ට්‍රේලියානුවන් දස දෙ‍නාගෙන් මාරාන්තික තුවාල ලැබු එකම පුද්ගලයායි
9.	 ෂ්යනුජා පරද්‍යංගරි (30) තැපැල් හලක සේවකයෙකි
කෙන්සාල් රයිස් ටික ඇල්ඩර් මාවත දක්වා ගමන්කරමින් සිටියේය
10.	ඇනට් රොසෙම්බර්ග් (39) ඊශ්‍රායලේ ඉපදී සමාජ සේවිකාවකි
පිපිරිමට ප්‍රථම තම පෙම්වතා අමතා තමා අංක 30 බසයේ සිටිනබව දැනුම් දෙන ලදී
62 හැවිරිදි පෙම්වතා වන ජෝන් ෂෝල්ඩින් ප්‍රකාශ කලේ  ඇය නැවත ඊශ්‍රායලය වෙත යාමට බිය බවත් එසේ ඇය  බිය වන්නේ ඊශ්‍රාලයේ බස් රථ තුල මරාගෙන මැරෙන බෝම්බ පිපිරිම නිසා බවත්ය
11.	පිලිප් රසල් (28) JP මෝර්ගන්හි සේවය කළ මුල්‍යය සේවකයෙකි
ගිණිකොණ දිග ලංඩනයේ කෙනිජටන්හි ජිවත් විය
12.	විලියම් වයිස් (54) ශාන්ත මේරි ඇක්ස්හි ඉක්විටාස් හෝල්ඩිංග්ස්හි සේවය කළ පරිඝනක විෂේඥවරයෙකි
13.	ග්ලැඩිස් වුන්ඩෝවා (50) එසෙක්ස් හි ඉල්ෆෝඩ් වල ලංඩන් විශ්වවිද්‍යාල පිරිසිදු කරන්නෙක් ලෙස සේවය කරන ලදී
ඇය සේවා මුරය අවසන් කර ෂෝඩිච්හි පාධමාලාවට සහභාගීවිමට යමින්සිටියාය
ඇයගේ දේහය ඇය උපන් ගානාවට ගෙන යන ලදී
ඇක්වාපොනික්ස් යනු ජල ජීවින් හා පැලෑටි නැවත නැවත මාරු කරමින් ජලජ ජීවින් හා පැලැටි වගා කිරීමේ ක්‍රමයයි
ජලජ ජීවින් කුඩා ඉඩ ප්‍රමාණයක, හෝ ටැංකියක ඇති කිරීමෙන් එම ජලජ ජීවින්ගෙන් නිකුත් වන අප ද්‍රව්‍ය අතුරු නිෂ්පාදනයක් ලෙසින් ජලයට එක් වේ
මෙම අප ද්‍රව්‍ය එකතු වූ ජලය පැලෑටි වලට අවශ්‍ය පෝෂණ ගුණයන්ගෙන් අනූනය
එහෙත් ඒ සමග එම ජලය ජල ජීවින්ට විෂ සහිතය
පැලැටි වැවෙන්නේ ඒවාට පෝෂණිය කොටස් අඩංගු ජලය ප්‍රයෝජනයට ගැනීමට හැකි වන අයුරිනි
පැලැටි පෝෂණ කොටස් උරා ගන්නා අතර ජලයේ තිබෙන විෂ කොටස් ඒ සමග ඉවත් කරයි
මෙය ජලජ ජීවීන්ට හිතකරය
දැන් කෙරෙන්නේ පිරිසිදු වි ඇති ජලය ජලජ ජිවීන් සිටින පරිසරයට මුදා හැරීමයි
මෙසේ මේ ක්‍රියා දාමය නොකඩවා කෙරි ගෙන යයි
ඇක්වාපොනික් ක්‍රමයට අනුව ජලය ඉවත් කිරීමක් හෝ මාරු කිරිමක් සිදු නොවේ
ජල ජීවින් හා පැලැටි අතර පවත්නා සහ සම්බන්ධතාවය මත මෙම ක්‍රමය රඳා පවතින්නේ පරිසරය මනා ලෙස පවත්වා ගෙන යාම සඳහාය
පැලෑටි විසින් උරා ගන්නා ජලය සහ වාෂ්ප වීම මගින් ඉවත් වන ජලය නැවත ලබා ගැනීමට සෑහෙන ප්‍රමානයට පමණක් ජලය එක් කරනු ලැබේ
ඇක්වාපොනික් ක්‍රමය ගෘහස්ත කුඩා ඒකක වල සිට විශාල වාණිජ මට්ටමක් දක්වා වෙනස් වේ
ජල ජීවින්ට ගැලපෙන ලෙස මේවාට පිරිසිදු ජලය හෝ කරදිය මිශ්‍ර කළ හැක
ඇක්වාපොනික් ක්‍රමයේ සුවිශේෂි වාසි

	නිරන්තරයෙන් ජලය නැවත ප්‍රයෝජනයට ගැනීම හා ප්‍රතිචක්‍රීකරණය හරහා ජලය සුරැකීම
ස්වභාවික මාලු ‍ෛතලෝදය සමග පැලැටී වලට කාබනික පොහොර භාවිතය
මනා ලෙස කරනු ලබන ජලජ ජීවි වගාවෙන් ඝණ අප ද්‍රව්‍ය බැහැර කිරීම
ආහාර නිෂ්පාදන කටයුතු වලට අවශ්‍ය වගා බිම් ප්‍රමාණය අඩු වීම
වගා කටයුතු වලදී, ඒක පුද්ගල ඉන්ධන දහනයෙන් පිටවන කාබන් ඩයොක්සයිඩ් ප්‍රමාණය අවම කිරීම
	කුඩා කාර්යක්ෂම වාණිජ ආයතන ගොඩනැගීමට හැකි වීම
වෙළඳ පොලට ආසන්නව කුඩා කාර්යක්ෂම වාණිජ ආයතන ගොඩනැගිය හැකිය
මෙයින් ආහාර ලබා ගැනීම සඳහා යා යුතු දුර කෙටි වේ
දිය වගාව සමඟ සැබැඳී ඇති ප්‍රධාන අවාසි නම් 

	ගෘහ, ටැංකි, ජල නළ එලීම, පොම්ප හා වැවීම් පාත්ති සඳහා මූලික වියදම
	පද්ධතියක් සකස් කළ හැකි අපරිමිත ක්‍රම සංඛ්‍යාව නිසා ඒවා සමානව වෙනස් වන ප්‍රතිඵලවලට, මතභේදයට තුඩු දෙන පරීක්ෂණවලට හා සාර්ථකතා හෝ අසාර්ථකතාවලට හේතු වේ
සමහරක් දිය වගා ස්ථාපනය කිරීම් වලදී, ප්‍රතිචක්‍රීකරණය හා ජල/හාත්පස පැතිරුණු උෂ්ණත්වය ලබා ගැනීම සඳහා මිනිසා විසින් නිෂ්පාදිත ශක්තිය, තාක්ෂණික විසඳුම් හා පාරිසරික පාලක මත අතිශයින් රඳා පැවතීමට හේතු වේ
පරිස්සම් සහගතව සිදු කරන ලද සැලසුම්වලින් අනතුරු අවම කරගත හැකි වුවත් දිය වගා පද්ධතිවල බහු බිඳ වැටීමේ තනි ලක්ෂ්‍ය පැවතිය හැකි අතර එහි දී විදුලිය බිඳ වැටීමක් හෝ පයිප්පයක් අවහිර වීමක් වැනි ගැටළුවක් මත්ස්‍ය සම්භාරය සම්පූර්ණයෙන්ම නැතිවී යාමට මඟ පාදා දී ඇත
අනෙකුත් සියළු ජල සංස්කෘති මත පදනම් වූ පද්ධති මෙන්ම ආහාර සැපයීම සාමාන්‍යයෙන් අඩු අගයෙන් යුත් වර්ගවලින් ගන්නා ලද මාළු කෑමවලින් සමන්විත වේ
කැලෑ මත්ස්‍ය සම්භාරවල සිදු වන හායනය මඟින් මෙම ක්‍රියාවලිය තිරසාර නොවන ක්‍රියාවලියක් බවට පත් කරයි
org/wiki/Aquaponics
මී මැසි පාලනය යනු මිනිසුන් විසින් මී මැසි ජනපද(පොදුවේ මී වද ) ප්‍රායෝගිකව පාලනය කිරීමට පෙළඹීමයි
මී මැසි පාලකයා මෙය සිදු කරන්නේ
මී පැණි හා මී ඉටි එකතු කරගැනීමට හෝ බෝග පරාගණය අරමුණු කොටගෙනය
නැතිනම් අනෙකුත් මී මැසි පාලකයන් සඳහා මී මැස්සන් ලබාදීම අරමුණු කොටගෙනය
මී මැස්සන් වෙසෙන ස්ථානය 'මී මැසි ගෘහය' ලෙස හැඳින්වේ
සාම්ප්‍රදායික මී මැසි පාලනය  

මී වද වර්ගවල සැලකිය යුතු තරම් ප්‍රාදේශීය වෙනස්කම් පවතී
මී වද පෙට්ටියක් සෘජුකෝණාස්‍රාකාර දැව පෙට්ටි ගොල්ලකින් සමන්විත අතර, ඒවා චලනය කල හැකි ප්ලාස්ටික් හෝ දැව රාමු වලින් යුක්තය
ඒ හැම රාමුවක්ම ඉටි පතක් (sheet of wax) හෝ ප්ලාස්ටික් පදනමක් රඳවා තබා ගැනීමට සමත්ය
පැණිවදයක් ඇතිකිරීමට පෙර මී මැස්සන් විසින් පදනම් පත් මත කෝෂ සාදා ගනී
පදනම කෝෂ-ප්‍රමාණ දෙකකින් සමන්විත වේ
සේවක පදනම මී මැස්සාට ශඩස්‍රාකාර කුඩා සේවක ‍කෝෂ තනා ගැනීමට හැකියාව සලසන අතර, පිරිමි මී මැසි පදනම පිරිමි මීමැස්සන්ට වඩා විශාල කෝෂ තනා ගැනීමට ඉඩ සලසයි
පහළ පෙට්ටිය හෝ සමූහ  මැදිරිය තුළ මී මැසි රැජින හා බොහෝ මී මැස්සන් වාසය කරති
උඩ පෙට්ටියේ හෝ උපරිම ව්‍යුහයේ පැණි පමණක් අඩංගු වේ
තරුණ මීමැස්සන් පමණක් ඔවුන්ගේ උදරයේ පට්ටක වලින් වාස්සවා මී ඉටි පෙති (Wax flakes) නිපදවයි. ඔවුන් මධු පටලන කෘතිම මී ඉටි පදනමකින් තැනීම අරඹයි
ඉන්පසු ඔවුන් මී මැසි රොත්ත බලාගැනීම හෝ මධු හා රේණු මී වදයේ කෝෂ තුළ තැන්පත් කිරීම සිදුකරති
මෙවා මැසි ලේඩියෙන් මෙහෙවිය හැකි අතර මධු වලින් පිරි මධු පිරුණු ව්‍යුහ වලින් අස්වැන්න ලබාගත හැක
මී පැණි ලබාගන්නා ආකාරය

මී මැසි ජනපදය 

මී මැසි ජනපදයක මී මැස්සන් වර්ග තුනක් සිටිති
රැජිනක් - මී මැසි ජනපදයක සාමාන්‍යයෙන් උත්පාදන ශක්තියක් තිබෙන එකම ගැහැණු සතාය
ගැහැණු කම්කරු මී මැස්සියන් විශාල ප්‍රමාණයක් - සාමාන්‍යයෙන් මෙම ප්‍රමාණය 30,000 - සිට 50,000 දක්වා ප්‍රමාණයකි
පිරිමි මී මැස්සන් සංඛ්‍යාවක් - වදයක සිටින පිරිමි මී මැස්සන් ප්‍රමාණය වෙනස් විය හැකිය
ඉතා හොඳ වදයක පිරිමි මී මැස්සන් දාහක් පමණ සිටිය හැකි අතර ශීත ඍතුවේදි හා හිඟ කාලවලදි මෙම ප්‍රමාණය අඩුවේ
මී මැසි රැජින 

මී මැසි රැජින මී මැසි ජනපදයක සිටින ලිංගික වශයෙන් පරිණත භාවයට පත් වූ එකම මී මැස්සියයි
මී වදය තුල සිටින සියලුම ගැහැණු වැඩකාර මැස්සියන්ගේ සහ පිරිමි මී මැස්සන්ගේ මව වන්නේ ඇයයි
මී මැසි රැජිණක් අවුරුදු තුනක් පමණ ජීවත් වන අතර එම කාලය තුල ඇය මිලියන භාගයක තරම් බිජු ප්‍රමාණයක් දමන්නීය
හොඳින් බිත්තර දමන කාලයේ මී මැසි රැජිණක් දිනකට බිත්තර 3000 ක් පමණ දමන්නීය
එය ඇගේ ශරීරයේ බර ප්‍රමාණයටත් වැඩිය
මෙය විශේෂිත අවස්ථාවකි
සරු භාවයෙන් යුත් රැජිණක් ඇගේ බිත්තර දෑමේ උපරිම කාලයේදි දිනකට 2000 ක් පමණ ද, සාමාන්‍ය වශයෙන් 1500 ක් පමණද බිත්තර දමන්නීය
මී මැසි රැජිනද සාමාන්‍ය බිත්තරයකින් බිහි වන නමුදු ඇය සාමාන්‍ය මී මැස්සකුට වඩා වැඩි ප්‍රමාණයක් “රෝයල් ජෙලි” ආහාරයට ගනී
මෙය ඇගේ සීඝ්‍ර ශරීර වර්ධනයට මෙන්ම ශරීර ස්වරූප පරිනාමයටද බෙහෙවින් බල පානු ලැබේ
රජ මැස්සිය තම අණසක මී මැසි ජනපදය පුරා පතුරුවා හරින්නේ විවිධාකාර ෆෙරමෝන වර්ග නිපදවා ඒවා පතුරුවා හැරීමෙනි
මෙම රසායනයන්ගෙන් එකක් අනෙකුත් සියලු මී මැස්සියන්ගේ බීජ කෝෂ වර්ධනයට බාධා පමුණුවන අතර එම නිසා උන්ගේ බිජු ලෑම නතර වේ
රැජිනගේ සංසේචනය 

දින 15 ක සංවර්ධන කාල සීමාවකින් පසු මී මැසි රැජින ඇගේ කුටියෙන් පිටතට අවුත් සංසේචනය වීම සඳහා පිටත්ව යාමට පෙර දින 3 සිට 7 දක්වා අතර කාලයක් ජනපදයේම රැඳී සිටී. සංසේචනය වීම සඳහා ඇයගේ පළමු පියාසර කිරීම මී මැසි ජනපදය තිබෙන ඉසව්ව සළකුණු කර ගැනීමට තරම් සෑහෙන තත්පර කිහිපයකට පමණක් සීමා දුරකට වේ
ඉන් අනතුරුව එළඹෙන සංසේචන පියා සැරීම මිනිත්තු 5 සිට 30 දක්වා කාලයක් පවතී
මේ සෑම පියාසැරියකදීම ඇය පිරිමි මැස්සන් කීප දෙනෙකු සමග සංවාසයේ යෙදෙන්නීය
මෙසේ කීප වරක් (සමහර විට වාර 12 ක් හෝ ඊට වඩා ප්‍රමාණයක්) සංසර්ගයේ යෙදීමෙන් පසු මිලියන ගණනක් බිජු නිපදවීමට අවශ්‍ය ශුක්‍රාණු ප්‍රමාණය රජ මැස්සිය විසින් ගබඩා කර ගනු ලැබේ
මෙසේ සංසේචනය වීම සඳහා කුමන කාරණයක් (ඇතැම් විට කාල ගුණය හෝ ජනපදය තුල හිර විමක් වැනි අවස්ථා) නිසා හෝ රජ මැස්සියට ජනපදයෙන් ඉවත් වීමට නොලැබුනහොත් ඇයට සරු නොවුනු මැස්සියක් ලෙස තවදුරටත් සිටීමට සිදු වන අතර කම්කරු මී මැස්සියන් නිෂ්පාදනය කළ නොහැකි වෙයි
මී මැසි ජනපදය අභාවයට යාම සිදු වේ
සංසේචනය සිදු වන්නේ මී මැසි ජනපදයට මදක් ඈතිනි
බොහෝ විට ජනපදයට අඩි සිය ගණනක් ඉහළිනි
මෙසේ සිදු වන්නේ ශක්තිමත් පිරිමි මැස්සන් දුර්වල මැස්සන්ගෙන් වෙන් කිරීම් සඳහා යැයි විශ්වාස කරනු ලැබේ
මෙයින් ශක්තිමත් මැස්සන්ගේ ජාන පමණක් ඉදිරියට ගෙන යාම සිදු වේ
සරු බීජ හා නොසරු බීජ 

සාර්ථකව සංසේචනය වීමෙන් දින කිහිපයකට පසු රජ මැස්සිය බිජු ලෑම ආරම්භ කරයි
සාර්ථකව සංසේචනය වූ බිජු වලින් ගැහැණු වැඩ කාර මැස්සියන් බිහි වන අතර බිජු වලින් විශාල ප්‍රමාණයක් එම වර්ගයේ ඒවාය
හොඳින් සංසේචන නොවූ බිජු වලින් පිරිමි මැස්සන් බිහි වේ
කොපමන ප්‍රමාණයක් වැඩ කාර මැස්සියන් සිටිය යුතුද, කොපමණ ප්‍රමාණයක් පිරිමි මැස්සන් ප්‍රමාණයක් සිටිය යුතුද යන්න පිළිබඳව මී මැසි ජනපදයක් තීරණය කරන්නේ කෙසේද යන්න වටහා ගත නොහැක
ගැහැණු වැඩකාර මැස්සන් 

මී මැසි ජනපදයක වැඩි පුරම (බොහෝ විට සම්පූර්ණයෙන්ම වාගේ) සිටින්නේ වැඩ කාර මැස්සියන්ය
ගිම්හාන ඍතුවේ උපරිම අවස්ථවේදි මී මැසි ජනාවාසය තුල ක්‍රියාකාරිත්වයද උච්චතම තත්වයට පැමිනෙද්දී වැඩ කාර මැස්සියකගේ ජීවිත කාලය සති 6 ක් වැනි කෙටි කාලයකට සීමා වේ
ශරත් ඍතුවේ අවසානයේ සහ සහ ළදරු මැසි ගහණය ඇති දැඩි කිරීමට අවශ්‍ය නොවන, මී පැණි නිෂ්පාදනය නොවන කාලයකදී නම් වැඩ කාර මැස්සියක් සති 16 ක් තරම් කාලයක් ජීවත් වේ
වැඩ කාර මැස්සියක් ඇගේ ජීව්ත කාලය තුල මීමැසි ජනපදයේ විවිධාකාර වැඩ කටයුතු කරන අතර ඒවා තීරණය වන්නේ ඇයගේ වයස අනුවය
පිරිමි මී මැස්සන් 

පිරිමි මැස්සා මී වදයක විශාලතම මැස්සාවන අතර, විශාලත්වය වැඩකාර මැස්සියක මෙන් තුන් ගුණයකි
උන් වැඩ නොකරති
එසේම මල් පැණි, රේණු සොයා නොයති
ඔවුන්ගේ එකම රාජකාරිය අලුත් රජ මැස්සියක් සමග සංසර්ග කාර්යයෙහි යෙදීම හා සංසර්ග පියාසැරියේදී ඇය සරු භාවයට පත් කිරීමයි
සාමාන්‍යයෙන් මී මැසි ජනපදයක පිරිමි මැස්සන් ඇති දැඩි කිරීම ආරම්භ කරනු ලබන්නේ රැජිනගේ කුටි සැදීමට සති කීපයකට පෙරදීය
අසමත් රැජිනක් ඉවත් කිරීමට හෝ රංචු වශයෙන් ඉවත් වීමට පෙර මෙය සිදු වේ
රැජින මැස්සිය ඇති දැඩි කිරීමේ කාල සීමාව අවසාන වූ පසු ශිත කාලගුණයේදි පිරිමි මැස්සන් ජනදයෙන් පලවා හරිනු ලැබේ
එයින් පසු පිරිමි මැස්සන් ජනපදයට බරක් වන අතර එලවා දැමීමේදි උන්ගේ පිහාටු, පාද ඉරීම, හපා කෑම අනෙකුත් මැස්සන් විසින් කරනු ලැබේ
වර්ධනයේ වෙනස් වන අවස්ථා

මී මැසි ජනපදයක ව්‍යුහය 

ගෘහස්ථ මී මැසි ජනපදයක් සාමාන්‍යයෙන් පිහිටුවනු ලබන්නේ හතරැස් පෙට්ටියකයි
එතුල සමාන්තරව පිහිටුවන ලද රාමු 10 ක් හෝ 12 කින් යුක්තය
මෙම රාමු වල පැණි වද සහ බිත්තර, පිලව්, කෝෂ වලින් යුක්ත වද නිර්මාණය වේ
මෙම වද හරහා ලම්බාකාර හරස් කඩක් කැපුව හොත් පිලව් සිටින ප්‍රදේශය ඕවාලාකාර හැඩයෙන් දැකිය හැක
මෙය මීවද තිබෙන රාමු 5-8 දක්වා සංඛ්‍යාවක් දැකිය හැක
දෙපැත්තේම පිටතින් තිබෙන වද දෙක මී පැණි සහ මල් රේණු පරාග තැන්පත් කිරීමට විශේෂයෙන්ම වෙන් කෙරි ඇත
පිලව් සහිත ප්‍රධාන කොටස තුළ එක් තනි වදයක් තුළ බිත්තර පිලව්, පිලව් සහිත මුද්‍රිත කාමර වලින් යුත් ප්‍රධාන කොටසක් තිබේ
එම කොටස රවුම් තැටියක් මෙනි
මෙය රාමුවේ කෙළවර දක්වා බොහෝ විට විහිදේ
මෙම කවාකාර කොටසට උඩින් ඒ ළඟින්ම මල් රේණු, පරාග පිරුණු කෝෂ වලින් යුත් අර්ධ කවාකාර ආරුක්කු හැඩයේ කොටසක් ඇත
එයද එක් පැත්තක සිට අනිත් පැත්තට විහි‍දේ
ඊටත් උඩින් නැවත වතාවක් තරමක් පළල් ආරුක්කු හැඩයේ පැණි පිරුණු කෝෂ තිබෙන අතර එම කොටස රාමුවේ ඉහළ කෙළවර දක්වා විහිදේ
මල් රේණු ප්‍රෝටීන් සපිරි ආහාරයකි
පැණිද ආහාරයක් නමුත් එය ප්‍රෝටීන් ගුණයට වඩා ඉහළ අගයක් ඇත්තේ ශක්තිය නිපදවීම අතිනි
පිලවුන් ගැන බලාගන්නා සාත්තුකාර මැස්සියන් රෝයල් ජෙලි නම් ද්‍රවයක් නිකුත් කරති
මෙය විශේෂ ආහාරයකි
පිලවෙකුට දෙනු ලබන රෝයල් ජෙලි ප්‍රමාණය මත එම පිලවා රජ මැස්සියක වේද නැතහොත් සාමාන්‍ය මැස්සෙකු වේදැයි නිශ්චය කෙරේ
ළදරු මැස්සන් නිර්මාණය වන ප්‍රධාන රාමුව තුල ගබඩා කර තිබෙන මී පැණි හැරුණු විට මී මැස්සෝ එම කොටසට ඉහලින් අතිරේක පැණි ගබඩා කරති
නවීන මී මැසි පාලකයෝ වෙනම පෙට්ටි මේ සඳහා තබන අතර ඒවා “සුපර්ස්” යනුවෙන් හැඳින්වේ
මෙයින් මී මැසි පාලකයන්ට මී වදයට හානි නොකරමින් අමතර පැණි ප්‍රමාණයක් එකතු කර ගත හැකි වේ
ශීත ඍතුවේ යැපීමට තිබෙන පැණි ද ඇතුලුව සියලුම පැණි සොරකම් කරනු ලැබුවහොත් මී මැසි පාලකයා විසින් එම අඩුව පිරවීමට සීනි හෝ කෝර්න් සිරප් තැබිය යුතුය
මී මැසි ජනපදයක වාර්ෂික චක්‍රය 

මී මැසි ජනපදයක වර්ධනයට අවුරුද්දක පමණ කාලයක් ගතවේ
එය වසන්ත සමයේ ආරම්භය වේ
පිලවුන් ඇති වීම ජනවාරි තරම් මුලදි ආරම්භ වේ
මැයි වන විට එය උපරිම තත්වයට පත් වේ
(උතුරු අර්ධ ගෝලයේ) යුරෝපයේ ඇතැම් කලාප වල පැණි බහුල කාල සීමාවන් දෙකක් තිබේ
එකක් වසන්ත ඍතුවේ අගභාගයේ වන අතර අනෙක අගෝස්තු අවසානයේදිය
වෙනත් කලාප වල ඇත්තේ එකක් පමණි
මී මැසි පාලකයෙකුගේ දක්ෂකම රඳා පවතින්නේ ඔහුගේ ප්‍රදේශයේ මල් පැණි තිබෙන්නේ කුමන කාලයේද යන්න දැන දැනීම සහ පැණි එකතු කරන මැස්සන්ගේ ගහණය වැඩි වන විට කාල සීමාව පිළිබඳ පවතින අවබෝධය මතයි
මෙහිදි ප්‍රධාන සාධකයක් වන්නේ මී මැස්සන් පිටවී යාම වැළැක්වීම හෝ උන්ගේ පාලනයයි
මී මැසි ජනාවාසයක් හදිසියේ ඉවත් වන්නේ නම් සහ පාලකයාට එය අල්ලා ගැනීමට නොහැකි වූයේ නම් නිසැකයෙන්ම ඔහුට එම ජනපදයෙන් ලැබෙන මී පැණි ප්‍රමාණය අඩුවේ
හේතුව එසේ පිටවී යන්නේ ඔහුගේ ජනපදයෙන් භාගයක් වීම හේතුවෙනි
කෙසේ වුවද මී මැස්සන්ගේ මෙසේ පිටවී යාමේ ආවේගය නවත්වා ගෙන එය අලුත් රැජිනක් ඇති කර ප්‍රයෝජනයට ගන්නේ නම් ඔහුට වැඩි ප්‍රයෝජනයක් ලබා ගැනීමේ අවස්ථාව හිමි වේ
මෙයට වසර ගණනක පළපුරුද්ද අවශ්‍යවේ
නවීන මී මැසි පාලනය

එක්සත් ජනපදය තුළ පොදුවේ පාවිච්චි කරනු ලබන්නේ ලැංග්ස්ට්‍රොත් ක්‍රමයයි (Langstroth)
මතුත පිට විවෘතව තිබෙන, එහා මෙහා කළ හැකි රාමු වලින් යුක්ත එම ක්‍රමය මී මැසි ජනපද නිර්මාණය කිරීමේ පළමු සාර්ථක ක්‍රමය වුනු අතර අනෙකුත් ආකෘති වලටද එම ක්‍රමය පදනම් වී ඇත
ජාන් ඩ්සියර්සොං (Jan Dzierzon) පෝලන්ත  මී මැසි පෙට්ටි ක්‍රමය මුල් කර ගෙන මෙම ක්‍රමය පැවත එයි
එක්සත් රාජධානිය තුළ බොහෝ ලෙස භාවිතා වන්නේ බ්‍රී ටිෂ් නැෂනල් හයව් (British National hive) ක්‍රමයයි
එහෙත් (ස්මිත්, කොමර්ෂල් ඇන්ඩ් ඩබ්ලිව් බි සි සහ කලාතුරකින් ලැංග්ස්ට්‍රොත් වැනි) අනෙකුත් ක්‍රමද එහි දැකිය හැක
ස්ට්‍රො ස්කෙප්ස්, බී ගම්ස් සහ රාමු නොකරන ලද පෙට්ටි බොහෝ ඇමෙරිකානු ජනපද වල නීත්‍යානූකූල නොවේ
එයට හේතුව එම ක්‍රම වලදි මීවද සහ පිලවුන්, බිත්තර ආදිය ලෙඩ රෝග සම්බන්ධ කාරණාවලදී පරික්ෂා කිරීම අපහසු හෙයිනි
කෙසේ වෙතත් ස්ට්‍රො ස්කෙප්ස් ක්‍රමය මී මැස්සන් එකතු කිරීම සඳහා එක්සත් ජනපදයේ තවමත් භාවිතා කරනු ලැබේ
Top Bar Hives

විනෝදයට මී මැස්සන් පාලනය කරන කිහිප දෙනෙකු මී මැසි පාලනය සඳහා ටොප් බාර් ක්‍රමය පාවිච්චි කරති
මෙම ක්‍රමය අප්‍රිකාවේ බොහෝ සෙයින් භාවිතා වේ
මේවාට රාමු නොමැත
එමෙන්ම ලැංග්ස්ට්‍රොත් ක්‍රමයේ මෙන්, පැණි බේරාගත් පසු එම වද ආපසු තැබීමක් නොකෙරේ
මේ නිසා ටොප් බාර් ක්‍රමයේ පැණි අස්වැන්න ලොංග්ස්ට්‍රොත් ක්‍රමයේ මෙන් නොව එයින් 20% ක තරම් ප්‍රමාණයක් වේ
එහෙත් මූලික වියදම් සහ අවශ්‍ය වන උපකරණ අතින් බැලු කල ඒවා අවශ්‍ය වන්නේ අඩුවෙනි
“සංවර්ධනය සඳහා මී මැස්සන්” ව්‍යපෘතිය යටතේ අප්‍රිකාවේ සහ ආසියාවේ දියුණු වෙමින් පවතින රටවල් බොහොමයක මෙම ටොප් බාර් ක්‍රමය භාවිතා වේ
ආරක්ෂක ආවරණ

 
මී මැස්සන් ඇති කරන්නන් මී මැසි දෂ්ඨනයෙන් ආරක්ෂා වීම සදහා ආරක්ෂක ආවරණ පලඳිති
ආධුනික මී මැසි පාලකයෝ සාමාන්‍යයෙන් අත් වැසුම් සහ හිසද ආවරණය වන ඇඳුම්, තොප්පි මෙන්ම මුහුණු වැස්මක්ද හඳිති
පළපුරුදු මී මැසි පාලකයින් ඇතැම් විට අත් වැසුම් පාවිච්චි නොකරන්නේ ඉතා සියුම්ව වැඩ කිරීමට එය බාධාවක් වන බැවිනි
වඩාත් ආරක්ෂා විය යුත්තේ මුහුණ හා ගෙල පෙදෙස බැවින් බොහෝ අය මුහුණු ආවරණයක් පළඳිති
මී මැස්සන් ප්‍රශ්වාස වාතයට ආකර්ශනය වෙති
මුහුණට කරනු ලබන මී මැසි දෂ්ඨනයක් බොහෝ සෙයින් වේදනාකාරි වනු ඇත
එමෙන්ම ශරීරයේ අනික් තැනකට වඩා මුහුණ ඉදිමෙන්නට පටන් ගනි
අතට දෂ්ඨ කරනු ලැබුවහොත් වීෂ ශරීර ගත වීම වැලැක්වීම සඳහා නිය  මගින් විෂ දල සූරා දැමිය හැක
ආරක්ෂක ඇඳුම් සාමාන්‍යයෙන් ලා පාටින් සහ මෘදු අමු ද්‍රව්‍ය යොදා සකස් කරනු ලැබේ
මී මැසි ජනපදයක ස්වභාවික සතුරන් වූ වලස්සු, උගුඩු ආදි සතුන්ගේ තද පාට සහ ලොම් වලට වඩා පැහැදිලි වෙනසක් මෙම ආරක්ෂක ඇඳුම් නිසා ලැබේ
දුම් පිඹින උපකරණය

දුම් පිඹීම යනු මී මැසි පාලකයින්ගේ තෙවැනි ආරක්ෂක උපක්‍රමයයි
ඔව්හු බොහෝ විට දුම් පිඹින උපකරණයක් පාවිච්චි කරති
මෙම උපකරණය විවිධකාර දහන ද්‍රව්‍ය යොද‍ා ගිණි ඇවිලිමට ඉඩ නොදීමෙන් දුම් උපදවා ගනු ලැබේ
දුමෙන් මී මැස්සන් අක්‍රීය වේ
එමෙන්ම ආරක්ෂක මැස්සන්ගේ අනතුරු අඟවන ෆෙර‍ෙමාන් ක්‍රියාකාරීත්වය දුම නිසා අඩපන වේ
මී මැස්සන් පත් වන මෙම ව්‍යකූල තත්වය මී මැසි පාලකයන්ට මී වදය විවෘත කර තමන්ගේ වැඩ කටයුතු කර ගැනීමට උපකාරි වේ
මීට අමතරව මී මැස්සකු පැණි බිව් විට උගේ උදරය ඇදෙන බැවින් දෂ්ඨ කිරීමට අවශ්‍ය නම්‍යශීලි බව නැති වේ
මෙය විද්‍යානූකූලව පරික්ෂා කර නැත
දුම් ගැසීම සඳහා ස්වභාවික ද්‍රව්‍ය යොදා ගත හැකි සේම ඒවා විෂ සහිත ද්‍රව්‍ය නොවිය යුතුය
දුම් ගැසීම සඳහා යොදා ගන්නා ඉන්ධනවලට හෙස්සියන්, පයින් කටු, කොරුගේටඩ් කාඩ්බෝඩ්, දිරාගිය දැව ආදිය යොදනු ලැබේ
මී මැසි පාලනයට අවශ්‍ය උපකරණ නිෂ්පාදකයෝත් මෙම කටයුතු සඳහා වාණිජ වශයෙන් පල්ප් කළ කඩදාසි, කැටි කළ පුළුන් ආදිය විකුණති
මේ සියල්ලටම වඩා පිරිසිදු කරගත් (කෘෂිරසායන හෝ වෙනත් රසායනික ද්‍රව්‍ය නොතැවරුණු ) වියළි පොල්මුඩු භාවිත කිරීම ඉතා සුදුසුවේ
එය මීමැස්සන්ට අහිතකර නොවන අතර අධිකව දුම් ගැසීම කුමන තත්වයක් යටතේ වුවද සිදු නොකල යුතුය
නව මී මැසි ජනපද ඇති කිරීම

සියලුම මී මැසි ජනපද සම්පූර්ණයෙන්ම රඳා පවතින්නේ රැජින මතයි
බිත්තර දමන්නේ ඇය පමණී
කෙසේ වුවත් ඉතාම හොඳ තත්වයේ රජ මැස්සියක් පවා ජීවත් වන්නේ වසර කීපයක් පමණී
අවුරුද්දක් හෝ දෙකක් ජිවත් වීම සාමාන්‍ය නියමයයි
බිත්තර දමන අතරවාරයේදී ම එම බිත්තර සරු භාවයට පත්කරන්නේද නැද්ද යන්න තෝරා ගැනීමට රජ මැස්සියට හැකියාව  තිබේ
එසේ කළහොත්  එම බිජු වලින් වැඩකාර මැස්සියන් බිහි වේ
ඇය සරු බවට පත් නොවූ බිජුවක් දැමුවහොත් එයින් බිහි වන්නේ පිරිමි මැස්සෙකි
කුටියේ ප්‍රමාණය සළකා බලා කුමන ආකාරයේ  බිත්තරයක් දමන්නේදැයි තීරණය කිරීමට රජ මැස්සියට පිලිවන
කුඩා කුටියක ඇය දමන්නේ සරු බිත්තරයකි
ඇයට විශාල කුටියක් හමු වුවහොත් ඇය එයට දමන්නේ සරු නොවූ පිරිමි මී මැස්සෙකු පිහි වන බිජුවකි
රජ මැස්සිය සරු බවට  පත් වී බිත්තර දමන සෑම අවස්ථාවකම ඇය ‍අනෙකුත් මැස්සන්ගේ හැසිරීම් රටාව පාලනය කරන ෆෙරමොන් නිෂ්පාදනය කරයි
විවිධාකාර ෆෙරමෝන් වර්ග තිබෙන අතර ඒවායින් විවිධාකාර සේවාවන් බලාපොරොත්තු වේ
රජ මැස්සිය වයසට යත්ම ඇය ගබඩා කර ගෙන තිබෙන ස්තීර බීජ ප්‍රමාණය අඩු වන අතර ෆෙරමොන් නිෂ්පාදනයටද ඇය අසමත් වන්නීය
කිසියම් අවස්ථාවකදී රජ මැස්සිය දුර්වල වුවහොත් ජනපදයේ මී මැසි කැල එම රජ මැස්සියගේම වැඩකාර මැසි බීජයකින් තවත් රැජිනක් නිර්මාණය කිරීමට තීරණය කරති
රජ මැස්සියට අනතුරක් සිදු වී (පාදයක් අහිමි වූ විට හෝ සංවේදක වලට හානි වූ විට) ඇයගේ බීජ නිපදවීම අඩු වී සරු බිත්තර දැමීමට නොහැකි වූ විට මෙන්ම ඇයගේ ෆෙරමොන් නිෂ්පාදනය දුබල වී ජනපදයේ මී මැස්සන් පාලනය අපහසු වූ විට මෙසේ කරනු ලබයි
මෙම තීරණාත්මක අවස්ථාවේදී මී මැස්සෝ දැනට පවතින වැඩකාර මැස්සන්ගේ කුටියක් නවීකරනය කර රජ මැස්සියක් සඳහා කුටි එකක් හෝ දෙකක් නිර්මාණය කරති
ස මෙම කුටි තුල තිබෙන්නේ සාමාන්‍ය ගැහැණු බිජුවකි
කෙසේ වෙතත් මෙහිදී මී මැස්සන් අනුගමනය කරන විශේෂිත හැසිරීම් රටාවන් දෙකක් තිබේ
1.	ජනපදයෙන් පිට නොගොස් ජනපදය තුලම රජ මැස්සියක් ඇති කර ගැනීම
2.	ජනපදය රංචු දෙකක් වශයෙන් බෙදීම
ඇපිස් මෙලි‍ෆොරා වර්ගයේ උප විශේෂයන් යුරෝපා මහාද්වීපයේ එක් එක් කලාප තුළ දී ඔවුන්ගේ පරිනාමයට අදාළව විවිධාකාරයේ හැසිරීම් රටාවන් ප්‍රදර්ශනය කරති
සාමාන්‍යයෙන් වඩාත් උතුරේ සිටින කලු වර්ගය රංචු ගැසී ඉවත් වීම අඩුවෙන් කරන අතර රජ මැස්සිය ඉවත් කිරීම වැඩියෙන් කරති
එපරිදිම වඩා දකුණු ප්‍රදේශවලට වන්නට කහ සහ අලු පැහැති වර්ගයා රංචු වශයෙන් ඉවත් වීම වැඩි පුර කරති
මී මැසි පාලකයින් විසින් රජ මැස්සිය ඉවත් කිරීමේ හැසිරීම් රටාව අගය කරති
එසේ වන්නේ රජ මැස්සිය ඉවත් කළ මීයක් පියඹා නොගොස් නව රජ මැස්සියක් නිර්මාණය කර ගන්නා හෙයින් එහි කලින් රජ මැස්සිය දුර්වල වී යාමට ඉඩ හරිති
එසේ නැතහොත් අලුත් රජ මැස්සිය පැමිණි වහාම පරණ රජ මැස්සිය මරා දමනුලබේ
මෙහිදී අලුත් රජ මැස්සිය සඳහා රැජින කුටි එකක් හෝ දෙකක් නිර්මාණය කෙරේ
මේ සෑම ක්‍රියාවලියක්ම ඇරඹුණු විට සාමාන්‍යයෙන් පැරණි රැජිණිය මී වදයෙන් ඉවත් වන්නීය
මෙසේ ඉවත් වන පැරණි රජ මැස්සිය සමග තවත් මී මැස්සන් රාශියක් එක් වෙති
මොවුන් තරුණ, ශක්තිමත් (ඉටි නිපදවන) මි මැස්සෝ වෙති
නව මී මැසි ජනපදයේ අත්තිවාරම මෙම මී මැස්සන්ය
ඔත්තුකාර මී මැස්සන් නව මී මැසි ජනපදය තැනීමට සුදුසු හිස් බෙනයක් හෝ ගල් බෙනයක් සෙවීම පිණිස යවනු ලබති
එවැනි ස්ථානයක් සොයා ගත් විගස මී මැසි රංචුවම එම ස්ථානයට යති
පැය කිහිපයකින් තරුණ මැස්සන් විසින් අලුතින් උපදින පිලවුන් සඳහා ඉටි වද නිර්මාණය කරති
මෙම ඉටි නිෂ්පාදනය කරනු ලබන්නේ තරුණ මී මැස්සන්ගේ උදරය පෙදෙසිනි
පළමු මී මැසි රංචුව සමග කන්යාස රැජිනයන් කිහිප දෙනෙකු ගමන් කරති
අලුත් රැජින සංවාසයට එක් වීමෙන් පසු බිත්තර දමන අවස්ථාව වන විට පැරණි රැජින ඉවත් කරනු ලැබේ
මී මැසි ජනපද ඇති වීම ඉක්මන් කිරීමේ සාධක

මී මැසි ජනපදයක්, ජනපදය තුල සියලු වද, බිත්තර, පිලව්, ළදරු මැස්සන්ගෙන් පිරී අවසාන වනතෙක් වෙනත් ස්ථානයක් කරා නොයයි
මෙය සාමාන්‍යයෙන් සිදු වන්නේ වසන්ත ඍතුව අවසානයේදී මී මැසි ජනපදයේ අනෙක් කොටස් සීග්‍රයෙන් මී පැණි වලින් පිරෙන අවස්ථාවේදිය
වෙනත් ස්ථානයකට යාමට හේතු වන තවත් සාධකයක් නම් ම‍ව් රැජිනට බිත්තර දැමීමට ඉඩකඩ තව දුරටත් නොමැති වීම සහ ජනපදයේ මැස්සන්ගේ ගහණය අධික වී තදබදයක් ඇති විමයි, රජ මැස්සිය යන අලුත් ජනපදයේ පිලවු, බිත්තර ආදිය නොමැති නමුත් තරුණ මී මැස්සන් යුහුසුලු වී ඒ සඳහා කෙටි කාලයකින් වද නිර්මාණය කරති
තවත් සාධකයක් වන්නේ රජ මැස්සියගේ වයසයි
වයසින් වැඩි රැජිනියන් මී මැසි ජනපදයට බොහෝ ලැදියාව දක්වද්දී, ජනපදයේ තදබදය තිබේනම් මිස වයස අවුරුදු එකට අඩු මී මැස්සන් ජනපදය අතහැර නොයති
මී මැසි පාලකයෝ වසන්ත කාලයේ ඔවුන්ගේ මී මැසි ජනපද ඉතා ප‍රෙස්සමින් බලා ගන්නේ රැජිනන්ගේ කුටි පෙනෙන්නට තිබේද යන්න ගැනයි
එය නව ජනපදයක් ආරම්භ කිරීම සඳහා යාම නිශ්චය කිරීමට ප්‍රබල සළකුණකි
මී මැසි ජනපදයක් නිර්මාණය කිරීමට තීරණය කරන විට රැජින සඳහා කුටි දොළහක් හෝ ඊට වැඩියෙන් තනනු ලැබේ
මෙම රැජින පිලවුන්ට ආහාර සපයා දින 8 කට පසු පිලව් කෝෂ වසනු ලැබේ
ඉන් පසු නව රැජින කෝෂ අවස්ථවට පැමිනේ
ඉනුත් දින 7 කට පසු කුටියෙන් ඉවතට පැමිනේ
වෙනත් ස්ථානයක් කරා යාමට පළමුව මී මැස්සෝ උන්ගේ කුස මී පැණි වලින්පුරවා ගනිති
මෙසේ කරනුලබන්නේ නව ස්ථානයක අලුත් මී වද නිර්මාණය කිරීමට සූදානම් වීමක් වශයෙනි
මෙසේ මී පැණි රැගෙන යන අවස්ථාවේ උන් දෂ්ට කිරීමට පෙළඹෙන්නේ අඩුවෙනි
පැය 24 ක් යන තෙක් උන් මෘදු බවක් දක්වති
අත් වැසුම් හෝ මුහුණු වැසුම් නොමැතිව උන් සමග කටයුතු කිරීමට පාලකයාට පුලුවන
මෙම රංචු ව නැවතීමට තැනක් සොයති
මී මැසි පාලකයා මේ බව තේරුම් ගෙන උන්ට නිවහනක් සැපයිය යුතුය
එසේ නොවුනහොත් උන් පාලනය කිරීම අමාරු වෙයි
එසේ වූ විට උන් ගස් බෙනයක, ගල් බෙනයක හෝ වෙනත් එවැනි ස්ථානයක උන්ගේ නිවහනක් නිර්මාණය කර ගැනීමට පිටත්ව යති
මුල් මී මැසි ජනාවාසයකින් පළමු රැජින කෝෂ අවස්ථාවෙන් ඉවතට පැමිණි විට පළමුවෙන් කරනු ලබන්නේ කෝෂ වලින් පිටට ඒමට සූදානමින් සිටින අනෙක් තරඟකාරී මී මැසි ළදරු රැජිනියන් විනාශ කිරීමයි
එහෙත් අනෙකුත් මී මැස්සෝ ඇයගේ මෙම ක්‍රියාව කිරීමට ඉඩ නොහරිති
එවැනි අවස්ථාවක ඇය එම මී වදයෙන් පිට වී යාමට කටයුතු කරයි
මෙසේ පිට වී යන මී මැසි රංචු අනුප්‍රාප්තික රංචු (After swarms) වශයෙන් හඳන්වනු ලැබේ
මෙවැනි කණ්ඩායම් ඉතා කුඩාය
ප්‍රධාන ජනපදයක 10000 සිට 20000 ක් පමණ මී මැස්සන් සිටිති
මෙවැනි මී මැසි කණ්ඩායම් වලට දිගු කල් පැවැත්මේ ඉඩකඩ ඇත්තේ සුලු වශයෙනි
එහෙත් ඒවා ප්‍රධාන මී මැසි ජනපදයටද තර්ජනයක් වෙමින් එහි ප්‍රමාණයද අඩු කරන්නේය
මී මැසි රංචුවක් ඉවත් වී යාම වැලැක්වීමට මී මැසි පාලකයා උත්සාහ ගනිමින් සිටියදී එසේ වැලැක්වීමට නොහැකි වූයේ නම් එම අවස්ථාවේදී කළ යුතු වන්නේ බිත්තර සහිත රාමු කිහිපයක් එහි තැබීමයි
මේ මගින් සිදු වුනු පාඩුව ඉක්මණින් යථා තත්වයට පත් වන අතර රැජිනක් ඇති කර ගැනීමට තවත් අවස්ථාවක් ලබා දෙයි
මී මැසි උප විශේෂ හෝ එක් එක් වර්ගයාට ඔවුන්ටම ආවේනික එංචු වශයෙන් ඉවත් වී යාමේ ගති සිරිත් තිබේ
ඉතාලි මී මැස්සන් තම වර්ගයා බෝ වීම අතින් උසස් තත්වයක සිටින අතර, අලුත් ජනාවාස සොයා යාමට වැඩි නැඹුරුවක් දක්වති
උතුරු යුරෝපීය “කලු මී මැස්සන්” ඔවුන්ගේ පරණ රජ මැස්සිය ඉවත් කර නව රජ වැස්සියක් බිහි කිරීමේ වැඩි නැඹුරුවක් තිබෙන බව පෙන්වති
කෘත්‍රිම ජනපද 

කිසියම් ජනපදයක රජ මැස්සිය හදිසියේ අහිමි වන අවස්ථා තිබේ
කම්කරු මැස්සන්ට ඒ බව පැයකටත් අඩු කාලයකදී දැනෙන්නට පටන් ගනී
එසේ වන්නේ රජ මැස්සියගේ ෆෙරමොන් වල බලය අඩු වීම හේතුවෙනි
රජ මැස්සියක් විසින් පිලවුන් බෝ කිරීමකින් තොරව මී මැසි ජනපදයක් පවත්වන්නේ නැත
මෙවිට වැඩකාර මැස්සන් දින 3 කට වඩා අඩු වයසක් ඇති බිජු තිබෙන කුටියක් තෝරා ගෙන එය විශාල කරති
මෙය “හදිසි රැජින කුටිය” ලෙස හඳුන්වනු ලැබේ
මෙය විශාල රටකජු කෙඩියක හැඩය ගනි
අඟලක් පමණ දිගය
මෙය අනෙක් ළදරු මී මැස්සන් සිටින ප්‍රදේශයේ මැද හෝ කොනක එල්ලී තිබේ
මේතුල සිටින ළදරු මී මැසි රැජිනට අනෙකුත් සාමාන්‍ය ළදරු මැස්සන්ට වඩා වැඩි ප්‍රමාණයක ආහාර සපයනු ලැබේ
ඊට අමතරව රෝයල් ජෙලි නම් විශේෂ ආහාරයක් දෙනු ලැබේ
ඒ අනුව මෙහි සිටින පිලවා පසුව කෝෂ අවස්ථාවට පැමිණ කුටියෙන් ඉවතට එන්නේ මි මැසි රැජිනක් විලසිනි
මී මැසි ජනපදයක ඩිම්බ කෝෂයක් තිබෙන්නේ රජ මැස්සියට පමණී
ඇය ෆෙරමොන් නම් රසායන වර්ගයක් නිකුත් කරන අතර ඒ මගින් අනෙකුත් මැස්සියන්ගේ ඩිම්බකෝෂ වර්ධනය වීම අඩපණ කරයි
මී මැසි පාලකයින් ඔවුනට අලුත් ජනපදයක් ඇති කර ගැනීමට අවශ්යෙ වූ විට මී මැස්සන් සතු නව රැජිනක් බිහි කර ගැනීමේ හැකියාව ප්‍රයෝජනයට ගනිති
මෙහිදී කරන්නේ බිජු සහ පිලවුන් සහිත වද කිහිපයක් නව ස්ථානයක තැබීමයි
ඒ සමග පැණි වද ද තබනු ලැබේ
මෙම වද සමග වැඩකාර මැස්සන්ද සිටින අතර උන් ළදරු මැස්සන් බලා කියා ගැනීම හා ඔවුන් උණුසුම් කිරිම ආදී සාත්තු සේවා වැඩ කරති
නව ස්ථානයේ රැජිනක් නොමැති බව වටහා ගන්නා වැඩ කාර මැස්සේ ඒ වන විට තිබෙන බිජු වලින් නව රජ මැස්සියක් ඇති කර ගැනීමට ක්‍රියා කරති
මූලාශ්‍ර 

මී මැසි පාලනය
ආහාර විද්‍යාව යනු ආහාර පිළිබඳ සියළු තාක්ෂණික පැතිකඩයන් පිළිබඳ අවධානය යොමු කිරීමයි
එය අස්වැන්න නෙලා ගැනීම, පරිභෝජන තත්වයට එය පිළියෙල කර ගැනීම, පිසීම හා අවසානයේ පරිභෝජනය දක්වා දිවේ
එය කෘෂි අංශයේ එක් විද්‍යාවක් වන අතර පෝෂණය අංශයෙන් එක් විද්‍යාවක් වන අතර පෝෂණය අංශයෙන් එය කැපී පෙනෙන විද්‍යාවකි
මෙම විද්‍යාවට අයත් කාර්යයන් අතර අලුත් කාර්යයන් අතර අලුත් ආහාර වර්ග නිෂ්පාදනය ඒවා නිෂ්පාදනයට අවශ්‍යය ක්‍රියා පටිපාටිය සැලසුම් කිරීම, එම නිෂ්පාදනයට අඩංගු දෑ එය මිළ දී ගැනීමේ හෝ පරිභෝජන කිරීමේ හැකියාව, සේම රසායනික හා ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් පිළිබඳ පරීක්ෂණ ආදී සියළු දෑ සම්බන්ධ වේ
විශ්ව විද්‍යාල මට්ටමේ දී , ආහාර විද්‍යාව විෂයේ දී කෙලින්ම අධ්‍යයනය කරනුයේ ආහාර නිෂ්පාදනය හා එහි අඩංගු දෑ පිළිබඳවයි. ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ මෙම විෂය උගන්වනු ලබනුයේ විශ්ව විද්‍යාල තුළය
ආහාර විද්‍යා විෂයට අඩංගු උපකරණ

	ආහාර වල සුරක්ෂිත බව - ආහාර තුළින් වැලදෙන රෝග කාරකයන් වළක්වා ගැනීම
ආහාර වල ඇති ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් පිළිබද අධ්‍යයනය - ආහාර ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් අතර ධන හා රින (සුභ හා අසුභ) ක්‍රීයාවලීන්

	ආහාර කල්තබාගැනීම - ආහාර වල ගුණය අඩුනොවන ලෙස

	ආහාර නිෂ්පාදනය - ආහාර නිෂ්පාදන ක්‍රියාවලිය

	නිෂ්පාදනාගාර - අළුත් ආහාර නිෂ්පාදනයට

	වෙළද පොළ අධ්‍යයනය - පාරිභෝගිකයාගේ රුචිකත්වය විමසීමට

	ආහාර රසායන විද්‍යාව - ආහාර වල අඩංගු විවිධ අංශු හා ඒවායේ ක්‍රියාකාරීත්වය අධ්‍යයනය

	ආහාරයේ අඩංගු දෑ - ආහාර පරිභෝජනයට සුදුසු තත්ත්වයට ගෙන ඒමේ ක්‍රියාවලියෙන් පසු කල්තබා ගැනීම පිළිබද අධ්‍යයනය

	හොද ආහාරයක තිබිය යුතු ගුණාත්මක බව හා පිසීම පිළිබද විද්‍යාත්මක අධ්‍යයනය

	ආහාර තාක්ෂණය - ආහාර නිෂ්පාදනයේ තාක්ෂණික අංශය 

	ආහාර භෞතිකමය ස්වභාවය - ආහාරයන්ගේ භෞතික ස්වභාවය පිළිබද අධ්‍යයනය

එක්සත් රාජධානියේ ඇති ප්‍රධාන සංවිධානය The Institute of food Technologist (IFT) ආහාර තාක්ෂණයන්ගේ ආයතන ලෙස හැදින්වේ
මෙහි මුලස්ථානයේ චිකාගෝ වල ඉල්ලිනොයිස් හි ඇති අතර එය අන්තර් ජාතික ආහාර විද්‍යාව හා තාක්ෂණික ආයතනයේ සාමාජිකයෙකි
යුරෝපානු ජාතික විද්‍යාව හා තාක්ෂණික ආයත‍නයේ සාමාජිකයෙකි
යුරෝපානු ජාතික සංවිධානය European Federation of food science and Technology ආහාර විද්‍යාව හා තාක්ෂණය පිලිබද යුරෝපානු සංවිධානය ලෙසද හැදින්වේ
මෙහි මූලික ස්ථානය නෙදර්ලන්තයේ Wageningen විශ්ව විද්‍යාලයේ පිහිටා ඇත
හැරල්ඩ් මැක්ගී හා‍හෝවාර්ඩ් හිල්මන් ආහාර විද්‍යාව හා මුළු තැන්ගෙහි තාක්ෂණික ක්‍රම පිළිබද ප්‍රචලිත වොක් ලියන ලදී
2006 ඔක්තෝබර් මස ආහාර තාක්ෂණය පිළිබද ගැටළුවකදී ආහාර තාක්ෂණයන්ගේ ආයතනයේ සභාපති ඩෙනිස් අතර හෙලින්ටන් සිය  ආහාර විදයා පිළිබද අළුත්ම නිර්වචනය ප්‍රකාශ කළේය
ඒ අනුව ආහාර විද්‍යාව යන්ත්‍ර ආහාරයන්හි ස්වභාවය අධ්‍යයනය කිරීම හා ඒවායේ ගුණාත්මක බව පිරිහීම පිළිබද භාවිතයට ගැනෙන ජීව විද්‍යාත්මක, භෞතික විද්‍යාත්මක හා යන්ත්‍ර ශීල්පීයමය ක්‍රියාවලියයි
org/wiki/Food_science

ආහාර විද්‍යාව
ක්‍ෂුද්‍රජීවවේදය
ජීව විද්‍යාව
12000 - ලෙවන්ට්හි (මධ්‍යධරනි සයුරේ නැගෙනහිර පිහිටි දූපත් හා රටවල්) නැටුෆියන්ස් වරුන් කැලෑ තණ කොල අස්වැන්න නෙලා ගැනීම
9800 - ලෙව්න්ට්හි PPNA ප්‍රදේශ වල ගෘහස්ථ තිරිඟු ගැන පළමු සාක්ෂි

	කි
8500 - ෆර්ටයිල් ක්රෙසන්ට් (Fertile crescent) ප්‍රදේශයේ PPNB බිම් වල තිරිඟු, බාර්ලි, කඩල, බෝංචි, හණ සහ ගවයින් සඳහා මෑ වර්ග වගා කිරීම
7000 - දකුණු යුරෝපයේ කෘෂි වගා පැවතුනි
බාර්ලි, තිරිඟු, වගාවන්, එළුවන්,බැටලුවන් හා ඌරන් ඇති කිරීම පිළිබඳ සාක්ෂි ඇත
ආහාර නිෂ්පාදන තාක්ෂණය, ග්රීසියෙන් ලබා ගන්නට ඇතැයි අනුමාන කෙරේ
http//www
metmuseum
org/toah/ht/02/eus/ht02eus
htm

	කි
7000 - තිරිඟු, තල,බාර්ලි සහ වම්බටු වගාව (පකිස්ථානයේ සහ ඉන්දියාවේ මෙහෙර්ගාර් හි)

	කි
7000 - ගෘහස්ථ හරකුන් සහ කුකුලන් ඇති කිරීම
(ඉන්දියානු උප මහාද්වීපයේ මෙහෙගාර්හි)

	කි
6800 - ගෘහාශ්‍රිත වී වගාව - ගිණි කොන ආසියාව

	කි
6500 - ගවයින් ඇති කිරීම පිළිබඳ සාක්ෂි තුර්කියෙන් ලැබේ
සමහර මූලාශ්ර වලින් හෙළි වන්නේ ලෝකයේ වෙනත් ප්‍රදේශ වල ඊට කලින් මෙය සිදු වී ඇති බවයි.

	කි
6000 - අයිබීරියන් අර්ධද්වීපයේ විවිධ ප්‍රදේශ වල කෙරුණු පුරා විද්යාත්මක කැණීම් වලින් ගෘහාශ්රිත වගාවන් හා සතුන් ඇති කළ බව අනුමාන කෙරේ
6000 - අතිරේක ආහාර ගබඩා කිරීම සඳහා මෙහෙර්ගාර් හි ධාන්‍යාගාර ඉදි කර ඇත
5500 - අයර්ලන්ත යේ සෙයිද් කුඹුරු (Ceide ) නම් ලෝකයේ පැරණිම කුඹුරු ක්රමය - මෙම බිම් පෙදෙස ගල් බැමි වලින් වට වී තිබුණු විශාල ප්‍රදේශයකි
Museum  sofmayo
com/ceide
5000 - යුක් රේන්හි අශ්වයින් ඇති කිරීම
4000 - මෙහ්ර්ගාර්හි ගෘහාශ්රිතව නොයෙක් වගාවන් කිරීම
තල, කව්පි, රට ඉඳි, ගෘහාශ්රිත සතුන්, මී හරක්
4000 - යීස්ට් උපයෝගි කර ගෙන පාන් සාදා ගන්නා අයුරු ඊජීප්තු වාසීන් සොයා ගනි
4000 - වයඹ දිග තායිලන්තයේ ‘කොරත්’ ප්‍රදේශයේ වී වගාවන් පිළිබඳ සාක්ෂි
4000 - මෙසපොතේමියාවේ සැහැල්ලු නගුලු භාවිතා වෙයි
3500 - මෙසපොතේමියාවේ වාරි ක්‍රම භාවිතා වේ
3500 - ඇමෙරිකා මහාද්වීපයේ පළමු කෘෂි වගාව - ඉක්වදෝරයේ හෝ ඇමසෝනියා ප්‍රදේශ අවට
3000 - කහ, කරදමුංගු, ගම් මිරිස් සහ අබ වගාවන් ඉන්දුස් නිම්න ශිෂ්ඨාචාරය තුල (ඉන්දියාව/පකිස්ථානය)

	කි
3000 - පාන් පිටි පිපීම සහ පළතුරු ධාන්‍ය යුෂ භාවිතය තිබි ඇත
3000 - ඉන්දියාවේ සීනි නිෂ්පාදනය කෙරේ
2600 - ලෙබනනයේ සීඩර් දැව විශාල මට්ටමේ වාණිජ කර්මාන්තයක් ලෙස කෙරි ඇත
මේවා ඊජීප්තු හා සුමේරියාවට අපනයනය කර ඇත
මේ සමාන දැව කර්මාන්තයේ දකුණු ඉන්දියාවේ තිබුනි
1700 - බැබිලෝනිනයන්වරු සුළං මෝල් වලින් කෘෂි බිම් වලට ජලය සපයා ගනි
1300 - නයිල් ඩෙල් ටාවේ සිට රතු මුහුද සම්බන්ධ කරමින් ඇල මාර්ග තැනීම
691 - නිනෙවේ (Nineveh) වෙත ජලය ගෙන ඒමට (දළ වශයෙන් සැ 50 ක් දිග) ඇලක් කැපීම
500 - යකඩ නගුල චීනයේ සොයා ගැනේ
500 - චීනය තුල පේලි වගා ක්‍රමය බිහිවිම මෙයින් උපකරණ භාවිතා කර වල් පැල නෙලීමට හැකි වීම  හා තෙතමනය  ආරක්ෂා වීම සිදු විය
300 - චීනයේ සී සෑම සඳහා කාර්යක්ෂම කට්ටලයක් සොයා ගැනීම
200 - චීනයේ සී සෑම කාර්යක්ෂම කිරීම සඳහා කරපටි යෙදු සන්නාහයක් සොයා ගැනීම
100 - චීනයේ, පරිභ්‍රමණය වන ධාන්ය හුළං කිරීමේ උපකරණ සොයා ගැනීම
100 - බහු නල ඇට සිටවීමේ ක්‍රමය චීනයේ සොයා ගැනීම
ව.200 - මාලු ඇල්ලීමට යොදා ගන්නා රෝදය චීනයේ සොයා ගැනීම
600 - චීනයේ මත් පැන් පෙරීම
607- චීනයේ කහ ගඟ සහ යැංග්සි නදි යා කිරීමට විශාල ඇල මාර්ග පද්ධතියක් ගොඩනැගීම