Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
මේවාත් බලන්න

මෙවැනිම තවත් සබ්මැරීන් කේබල පද්ධතින් කිහිපයක්,

යුරෝප් ඉන්දියන් ගේට්වේ EIG (cable system)|Europe-India Gateway (EIG)
ෆ්ලැග් යුරෝප් ඒශියා Fiber-Optic Link Around the Globe#Segment FLAG Europe Asia (FEA)|FLAG Europe Asia
අයි.මී
වී  I-ME-WE
සී.මී
වී 3 SEA-ME-WE 3

මූලාශ්‍ර

බාහිර යොමු
ගිනිකොන දිග ආසියා-මැදපෙරදිග-බටහිර යුරෝප-4 ව්‍යාපෘති වෙබ් අඩවිය
සී.මී
වී. 4 ජාලය පාලක මණ්ඩල පද්ධතිය
Work begins to repair severed net (5 February 2008)

Submarine communications cables in the Arabian Sea
Submarine communications cables in the Indian Ocean
Submarine communications cables in the Mediterranean Sea
Submarine communications cables in the Pacific Ocean
Submarine communications cables in the Red Sea
රුවන්ඩා ජාතික විශ්වවිද්‍යාලය (NUR
)රුවන්ඩාවේ පිහිටා ඇති විශාලම විශ්වවිද්‍යාලය ය
මෙය බුතාරේ නගරයේ පිහිටා ඇත
එය ඇරඹුනේ වෙද්‍ය ඒකකයක්, සමාජ විද්‍යා ඒකකයක් සහ ගුරුවරුන් පුහුණු කරණ ආයතනයක් ලෙසය
ශිෂ්‍යයන් 51ක් සහ කථිකාචාර්යයවරු 16ක් 1963දී මෙය ආරම්භ කිරීමේ දී සිටියහ
1994 ඇති වූ ජනවාර්ගික ගැටුම නිසා වසා දමුනු මෙය නැවත විවෘත කරනු ලැබුවේ 1995 දී ය
නැවත විවෘත කිරීමත් සමඟ ප්‍රංශ සහ ඉංග්‍රීසි මාධ්‍යයෙන් උගැන්වීමත් ආරම්භ විණි
කීර්තිමත් ආදි සිසුන්
 Koulsy Lamko, Chadian-born playwright, poet and novelist
 Amon Munyaneza, Ugandan-born Rwandan American, philanthropist, musician and business executive
 Emmanuel Hakizimana, economist, professor of economy at university of Qubec (Montral)
 Jean Damascene Ntawukuriryayo, Rwandan politician,  current vice president of Low chamber of parliament in Rwanda and former 2010 presidential candidate in Rwanda
 Bernard Makuza, Rwandan Politician, current Prime Minister of the Rwandan Government
බාහිර පරිශීලක සබැඳුම් 
 Official website of the National University of Rwanda 

Butare
Southern Province, Rwanda
Educational institutions established in 1963
National universities
Universities in Rwanda
ක්‍රිප්ටන් යනු රසායනික සංයෝගයකි
එහි සංකේතය Kr වේ
එහි පරමාණුක ක්රිමාංකය 36 වේ
මෙය අවර්ණ, ගන්ධයක් රහිත,රසයක් රහිත, විරල වායුවකි
වාතයේ අංශු මාත්රඑයක් පමණක් මෙම වායුව ඇත
ද්රකව වායුව භාගික ආසවනය කර මෙය ලබා ගනී
සාමාන්ය යෙන් අනෙකුත් වායුන් සමග ප්රාති දීප්ත පහන් වලට යොදා ගනී
ක්රිප්ටන්, අනෙකුත් විරල වායුන් මෙන්ම ආලෝක කරණය හා ඡායාරූප කරණයේදී භාවිතා කරයි
ක්රිප්ටන් ආලෝකයට වර්ණාවලි රේඛා රාශියක් ඇත
ඉතිහාසය
ක්රිප්ටන් සොයාගනු ලැබුවේ 1898 බ්රිවතාන්යියේ සර් විලියම් රාමසේ (ස්කොට්ලන්ත ජාතිකයෙක්) හා  ඉංග්රීරසි ජාතික රසායන විද්යාලඥ මොරිස් ට්රවවෙර්ස් විසිනි
ද්ර ව වායුවෙන් සම සන්ඝටකයක්ම වාෂ්ප කර, අවශේෂය ඉතිරි කර ගන්න ලදී
සති කිහිපයකට පසු නියෝන් නිෂ්පාදනය කරනු ලේබුවේද මේ ආකාරයටය
විලියම් රාමසේ 1904 දී විරල වායුන් සොයාගැනීම වෙනුවෙන් නොබෙල් ත්යාුගය දිනාගන්නා ලදී
1960 දී ජාත්ය න්තර අර්ථ දැක්වීමකට අනුව ක්රිප්ටන් 86 සමස්තනිකයේ තරංග ආයාමය ගණනය කර තිබේ
මෙම එකඟතාව විසින් පැරිසියේ තිබු චිරාගත මිනුම වන ප්ලැටිනම් - ඉන්දියම් මිශ්ර  ලෝහයෙන් තැනූ ලෝහ දණ්ඩේ මිනුම නෙති කරන ලදී
එය ආලෝකයේ වේගය යන මුලික භෞතික විද්යා  නියමයෙන් හිලවු කරන ලදී
1983 බර හා මිනුම් පිලිබඳ ජාත්ය න්තර කාර්යාංශය විසින් මිනුම නිර්වචනය කරන ලද්දේ රික්තකයක, තත්පර 1/299,792.458 දී ආලෝකය ගමන් කරන දුර වශයෙනි
ගති ලක්ෂණ 
ක්රිප්ටන් සංයෝගයට තීව්ර විමෝචන රේඛා කිහිපයක් ඇත
තීව්රම රේඛාව කොළ හා කහ පැහැති වේ
එය යුරේනියම් විඛන්දනයේ ප්ර තිඵලයකි
මිදුණු ක්රිප්ටන් සුදු හා ස්ඵටික රුපි තල කේන්ද්රේ ඝනක හැඩති වේ
මෙය සම විරල වායුවකම සාමාන්ය  ලක්ෂණයක් වේ
(හීලියම් හැර)
සමස්ථානික 
ස්වභාවිකව පවතින ක්රිප්ටන් වලට ස්ථාවර සමස්ථානික 6 ක් තිබේ
තවද, අස්ථාවර සමස්ථානික 30 ක් පමණද , සමාවයවිකද ඇත
ක්රිප්ටන් 81 යනු පාරිසරික ප්රතතික්රිියා වලින් නිපදවූ සමස්තනිකයක් වන අතර එය විකිරණශීලී වේ
එහි අර්ධ ආයු කාලය අවුරුදු 230000 පමණ වේ
මතුපිට ජලයේදී ක්රිප්ටන් අධික වාෂ්පශීලී වේ
ක්රිප්ටන් 85 නිෂ්ක්රියය, විකිරණශීලී, විරල වායුවකි
එහි අර්ධ ආයු කාලය වසර 10.76 වේ
එය යුරේනියම් හා ප්ලූටෝනියම් විඛන්ධනයෙන්  නිපදවා ගන්නා ලදී
උත්තර ධ්රැශවයේ සාන්ද්රිණය 30% කින් පමණ දක්ෂිණ ධ්රැටවයේ සාන්ද්රරණයට වඩා විශාලය
රසායන විද්යාව 
අනෙකුත් විරල වායුන් මෙන්ම ක්රිප්ටන්ද රසායනිකව ප්ර1තික්රි්ය නොදක්වයි.පළමු සාර්ථක Kr හි සංයෝගය සංයෝග කලේ 1962 දීය
KrF2 පළමුව වාර්තා උනේ 1963 දීය
ArKr +  හා KrH + පිළිබඳව ස්ථිර නොවූ වාර්තා පලවී ඇත
ෆ්ලුවොරින් සමග හැර ක්රිප්ටන් බැඳීම් ඇති කරගත් වෙනත් සංයෝග පිළිබඳවද තොරතුරු ඇත
KrF2 හා B(OTeF5 )2 ප්ර තික්රි යාවෙන් අස්ථිර මුලද්ර%ව්ය යක් සැදේ
Kr (OTeF5 )2, මෙහිදී ක්රිප්ටන් ඔක්සිජන් බන්දනයක් සැදේ
ස්වභාවික සිදුවීම් 
 
හීලියම් හැර අනෙකුත් සම විරල වායුවක්ම ඒ ආකාරයෙන්ම පොලව රඳවාගෙන ඇත
Kr හි වාතයේ සාන්ද්රමණය 1 ppm වේ
ද්ර ව වාතය භාගික ආසවනය මගින් එය වෙන් කරගත හැක
සාමාන්යර වාතයේ ක්රිප්ටන් ප්රසමාණය නිශ්චිත නැත
යෙදීම් 
ක්රිප්ටන් මුලික වුන විදුලි බුබුළු ප්රවයෝජනවත් වන්නේ,ඡායාරුප කරණයේදී යොදාගන්න දීප්තිමත් එළියයි
ඉහල වේග ඡායාරුප කරණයේදී සැණෙලි ආලෝකය සඳහාද යොදාගනී
ක්රිප්ටන් වායුව අනෙකුත් වායුන් සමග එකතු වී කොළ-කහ පැහැති ආලෝකයක් ගෙන දෙයි
ක්රිප්ටන්, ආගන් සමග මිශ්රආ වී ප්රයතිදීප්ත පහන් වල පිරවුම් වායුව තනයි
මෙමගින් ඒවායේ විදුලි පරිභෝජනය අවම කරයි
අවාසනාවට මෙන් මෙය ආලෝකයේ දීප්තියද අඩු කර, වියදම ඉහල නංවයි.ක්රිප්ටන්, ආගන් මෙන් සිය ගුණයක් වියදම ඉහල වේ
ක්රිප්ටන්, සෙනෝන් සමග, තාප දීප්ත පහන් වල සුත්රිකා වාෂ්ප වීම වැලක්වීමට යොදා ගනී
පුර්වාරක්ශාව 
ක්රිප්ටන් 50% ද, වාතය 50% ද, අඩංගු වායුව ආශ්වාස කල විට, වායුගෝල පීඩනය මෙන් හතර ගුණයක පීඩනයක් ඇති වේ
එය ජලයේ මීටර් 30 ක් ගැඹුරට පිහිනීමේදී ඇතිවන පීඩනයට සමානය
එය ආශ්වාස කිරීම ඕනෑම අයෙකුට පීඩාකාරී වේ
මැනිලා යනු පිලිපීනයේ අගනගරයි
විලියම් ලොයිඩ් බ්රි්ල් (William Lloyd Brill) DSO, DFC & Bar (1916 මැයි 17-1984 ඔක්තොම්බර් 12) යනු ඕස්ට්රේ ලියනු රාජකීය ගුවන් හමුදා(ඕ.ර
හ) ජෙ‍ය්ෂ්ට නිලදාරියෙක් හ බෝම්බ හෙලන ගුවන් නියමුවෙකි
උපත නිව් සව්ත් වේල්ස් හි පිහිටි රිවෙරිනා(Riverina) ප්ර න්තයේය
ඔහු 1940 ගුවන් ශිෂ‍ය්භටයෙකු ලෙස ඕස්ට්රේ්ලියනු රාජකීය ගුවන් හමුදාවට සම්බන්ධවීමට පෙර ගොවියෙක් හා ඕස්ට්රේරලියනු හමුදවේ සාමජිකයෙකි
ඔහු ඕස්ට්රේ්ලියවේ හා කැනඩාවේ පුහුණුව ලැබීය
ඔහු 1941 දී යුරෝපය පුරා පැවති ගුවන් යුද්ධයට සහභාගිවීම සදහා බ්රිරතාන්ය යට අනුයුක්ත කලේය
බිල් පලමු වරට සටන දුටුවේ ඕස්ට්රේයලියනු රාජකීය ගුවන් හමුදාවේ අංක 460 දරණ ගුවන් හමුදා කණ්ඩයේ සමජිකයෙකුව සිටියදීය
විකර්ස් වෙල්ලින්ග්ට(Vickers Wellington)  යානවෙන් මධ‍ය්ම ප්රඩමණයේ බෝම්බ හෙලමිනි
ඔහු කීර්තිමත් හරහා පියාසර කිරීමේ(DFC) සම්මානයෙන් 1942 දී පිදුම් ලබුවේ, 1942 මැයි මස ගුවන් යානය දරුණු ලෙස ගින්නෙන් හනිවී තිබියදීද ඉලක්කයට පහරදීම නිසාය
රාජකීය ගුවන් හමුදාවේ උපදේශකයෙකු ලෙස පවරන කටයුතු අනුගමනය කරමින්, 1944 ජනවාරි මස අංක 460 දරණ ගුවන් හමුදා කණ්ඩයේ ගුවන් හමුදා අණදෙණ නිලදාරියා ලෙස, එව්රෝ ලන්කාස්ටර් (Avro Lancaster) යානය බෝම්බ දැමීම සදහා මෙහෙයවමින් බෝම්බ වි‍යපාරය සදහා ආපසු ආවේය
බිල්ගේ නායකත්වය හා අරමුණ ගුවන් යානයට හානිවී තිබියදීද මෙහෙයුම සම්පුර්න කිරීමයි
එක් අවස්තාවකදී තවත් ලන්කාස්ටර් ( Lancaster) යානයක ඉහල කොටස බෝම්බයකින් හානිවී තිබියදී ඔහු අරමුණ සම්පුර්ණ කිරීම නිසා ඔහු කීර්තිමත් සේවා මෙහෙයුම්  සම්මානය(DSO) ලබාගත්තේය
1944 මැයි මස ඔහු ගුවන් හමුදා අණදෙණ නිලධරියා ලෙස උසස්වීමක් ලැබීය
අංක 467 දරණ ගුවන් හමුදා කණ්ඩයේ ගුවන් හමුදා අණදෙණ නිලදාරියා හා කණ්ඩායම් නායකයා වන ජෝන් බැල්මර්(John Balmer) සටනේදී මරනයට පත්වීමෙන් පසු බිල් එම තනතුරට පත්විය
ජර්මානු රාත්‍රි සටන්වදින ගුවන් යානා තුනක් විනශ කිරීමෙන් දැක්වු දක්ශතාවය නිසා බිල් කීර්තිමත් හරහා පියාසර කිරීමේ (DFC) සම්මානයෙන් මගින් පිදුම් ලැබීය
ඔහු යුද්ධයෙන් පසුවත් අංක 10 දරණ ගුවන් හමුදා කණ්ඩයේ ගුවන් හමුදා අණදෙණ නිලදාරියා ලෙස 1949-50 දක්වා රැදී සිටිමින් ඕස්ට්රේනලියවට ආපසු ආවේය
ඔහු  1950 දී හා 60 දී  රත්මයිනස්(Rathmines), කැන්බෙරා( Canberra ) හා ටවුන්ස්විලේ( Townsville) ගුවන් හමුදා කදවුරු පාලනයට ගියේය
මෙම කාලයේදී ඔහුට කණ්ඩායම් නායකයා ලෙස උසස්වීමක් ලබුණි
ඔහුගේ අවසාන පත්වීම කන්බෙරා(Canberra) හි පිහිටි ගුවන් හමුදා දෙපාර්තුමේන්තුවේය
ඔහු එහිදී 1964 ඔක්තොම්බර් මස හෘදයාබදයකින් මිය ගියේය
පෙර ජීවිතය
බිල් උපත ලැබුවේ 1916 මැයි 17 නිව් සව්ත් වේල්ස් හි පිහිටි[[ ගැන්මේන්[[(Ganmain)හි [[රිවෙරිනා[[(Riverina) ප්‍රන්තයේය  නගරයේය
ඔහු වික්ටෝරියාවෙන් පැවතෙන එඩ්වඩ් බිල්(Edward Brill) හා ඔහුගේ බිරිද වන බර්තා(Bertha) ගේ දරුවන් හත් දෙනෙකුගෙන් යුත් පව්ලේ හතර වැන්නාය
බිල්ට ‘’ක්ලියර් වීව්(Clearview)” නමින් දේපලක් ඇති අතර ඔහු ප්‍රදේශීය පාසලට ගියේය
යන්කො(Yanco) කෘෂිකාර්මික පාසලෙන් උසස් අධ‍යාපනය සම්පූර්ණකල ඔහු, සහෝදරයන් තිරිගු වගාවට සම්බනධ වීමට පෙර අන්තර්මාධ‍ය සහතිකය ලබාගත්තේය
භෞතික වශයෙන් ශක්තිමත් ශරීරයකින් යුතු ඔහු ජර්මනිය(Ganmain) ග්‍රොන්ග් ග්‍රොන්ග්(Grong Grong) හා මැටොන්ග්(Matong) සදහා ක්‍රීඩා කරන දක්ෂ ඕස්ට්‍රේලියානු පාපන්දු ක්‍රීඩකයෙකි
1939 ජනවාරි 5 වන දින බිල් නරන්දෙර(Narrandera) පිහිටි යුධ හමුදා ඒකකයේ 21 වන සැහැල්ලු අශ්ව රෙජිමේන්තුවට බැදීය
ඔහු මැය් මස කෝප්‍රල් තනතුරට උසස්විය
පසුසිය මස ඔහු තාවකාලික ශිෂ‍ය භටයෙකුලෙස පරීක්ෂා කලේය
"නිහඩ ගමේ කොල්ලෙකු" හා "ගොඩක් වේගය අඩු" නමුත් "බුද්ධිමත්" පුද්ගලයෙකු ලෙස ඔහු හදුනා ගත්තේය
1940 නොවැම්බර් 11 රටවැසි ගුවන් හමුදාව(CAF)  ලෙස නම් කල ඕස්ට්‍රේලියනු රාජකීය ගුවන් හමුදාවේ ක්‍රියාකරී සන්චිතයට මාරු කලේය
ඔහු අධිරාජ්‍ය ගුවන් පුහුණු උපක්‍රම යටතේ මූලික උපදෙස් පිලිපදිමින් ඕස්ට්‍රේලියනු රාජකීය ගුවන් හමුදාවේ  සඩ්නේ(Sydney)හි පිහිටි බ්‍රැඩ්ෆීල්ඩ් පාර්ක් (Bradfield Park )හි ඉදිරියය්ටම ගියේය
ගුවන් නියමුවෙකු ලෙස තේරී මූලික ගුවන්පුහුනුව ලබුවේ නරන්දෙර(Narrandera) පිහිටි ඕස්ට්‍රේලියනු රාජකීය ගුවන් හමුදාවේ ද හැවිලන්ඩ් ටයිගර් මොත්ස් (De Havilland Tiger Moths) යානයෙනි
1941 මාර්තු මස ඔහු කැල්ගරි(Calgary) හි අංක 3 සේවා පුහුණු පාසලේ ඇව්‍රො ඇන්සොන්ස්(Avro Ansons) යානයෙහි උසස් උපදේශකයෙකු ලෙස කනඩාවට පත්වීමක් ලැබුවේය
1941 මාර්තු ඔහු ගුවන් හමුදා නිලධාරී තනතුර ලබා ඊලග මස බ්‍රිතාන්‍යට යාත්‍රා කලේය
ඔක්තොම්බර් ඔහු විකර්ස් වෙලින්ටන්(Vickers Wellington) යානයෙන් මධ්‍යම ප්‍රමාණ්යේ බෝම්බ හෙලීමට පටන්ගත්තේය
අංක 27 මෙහෙයුම් පුහුණු ඒකකයේ ලිච් ෆීල්ඩ්(Lichfield)හි ඕස්ට්‍රේලියනු රාජකීය ගුවන් හමුදාවේ අංක 460 දරණ ගුවන් හමුදා කණ්ඩයේ රැෆ් මොල්ස්වර්ත්(RAF Molesworth) ගුවන් යානයට පත්කලේය
යුරෝපයේ ගුවන් යුද්ධය

ප්‍රථම මෙහෙයුම් සංචාරය

අංක 440 ගුවන් හමුදා ඒකකය X වන ගිවිසුමේ කොන්දේසි යටතේ ඇතිකල අතර නමෙන් ඕස්ට්‍රේලියානු නිරමානයක් වන අතර ජර්මනියට විරුද්ධ ඕස්ට්‍රේලියනු රාජකීය ගුවන් හමුදාවේ ගුවන් යුධ මෙහෙයුමේ නියුතු බෝම්බ පාලන ගුවන් යුධ උපක්‍රම ව්‍යාපරයට අයත්ය
1942 ජනවාරි  මස මෙමෙ ඒකකය මොලෙස්වර්ත්(Molesworth) සිට යොර්ක්ෂයර් (Yorkshire) ප්‍රදේශයට චලනය විය
බිල් මාර්තු මස ජර්මානු එම්ඩන්(Emden) ගුවන් තොටුපොලට විරුද්ධව අංක 460 දරණ ගුවන් හමුදා කණ්ඩයේ සම නියමුවා ලෙස යත්‍රා කලේය
උතුරු ප්‍රදේශයේ අරමුනු අක්‍රමනය කරමින් ඔහු ඉක්මනින්ම කණ්ඩයේ අණ්දෙන්නා බවට පත්විය
1942 අප්‍රේල් 5 වන දින ඔහුගේ පලමු වැටලීම හොදින් ආරක්ෂාව සහිත නගරයක්වූ දරුණු සතුරු ත්‍රස්තවාදය සහිත කොලොන්ග්(colong) නගරයට විරිද්ධව සිදුකලේය
ඔහු ආක්ක්‍රමනයට පෙර තිබූ බය මෙසේ සදහන් කලේය
මැයි 29/30 රාත්රි  බිල් ගෙනිවිලර්ස්(Gennevilliers) හි උපනගරයක් වු පැරිස්(Paris) හි පිහිටි කර්මන්ත්ශාලා වන රොන්(Rhne), තොම්සන් හවුස්ටන් (Thomson Houston)හා ගුඩ් රිච්(Goodrich) වලට ගුවන්යනා 27 කින් බෝම්බ දැමීම පාලනය කලේය
අරමුණ පැහැදිලි කරගැනීම,නිරව්ද්යtතාව තහවුරු කරගැනීම හා අමතර හානිය අවම කරගනීම සදහා හමුදාව අවශ්ය
විය
අයහපත් කාලගුණ තත්වය යටතේ බිල් මුහුදු මට්ටමේ සිට අඩි 4,000 ත් 8,000 ත් අතර (1,200 සහ 2,400මීටර්) ප්රංහශ වෙරල හරහා පියසර කලේය
වලාකුලු පැහැදිලිවීම ආරම්භ විය
ගුවන් යානා බල්බ අහස පිස දැමීය
මෙම නිසා ගුවන්යානා නාශක ගින්දර ඇතිවිය
බෝම්බ හෙලන යානා 4000ක් පමණ බෝම්බ නිදහස් කලේය
කොහොම නමුත් අඩි1500(460ම්)දී පමණ ප්රවහාරයට පෙර බෝම්බ නිදහස් කලේය
බෝම්බ හෙලීමත් සමග දොරවල් විවෘතවූ,සතුරු යානාවල තුවක්කුවලට විනශවූ ද්රාවවිද්යා  හා තුවක්කු කොත් කොටස සහිත යානයෙන් අනිත් අය බෝම්බ හෙලීමෙන් පසුව 1,000 ල්බ් (කි
ග්රැ‍
450) බර බෝම්බ හෙලමින් ඔහු නරක කාලගුණ තත්වය යටතේ හදිසි ගොඩබැසීම් භූමියට ලගාවිය
එවිට ඔහුගේ වෙලින්ටන්(Wellington) යානයෙන් දොරවල් විවෘතව හා රෝද තැලී තිබුනි
පසුව යානය සුන්බුන් තත්වයට පත්විය
යනා හතරක් අතුරෙන් අරමුණට සාර්තකව පහරදුන් අංක 460 දරණ ගුවන් හමුදා කණ්ඩයේ එකම නියමුවා ඔහු විය
ඔහුගේ "ධෛර්ය්යව හා අධිෂ්ටානය" සදහා කීර්තිමත් හරහා පියසැරීමේ සම්මානයෙන් ජුනි 26 පිදුම් ලැබීය
ඔහුගේ ගුවන් හමුදා ඒකකයේ මෙම සම්මානය ලද පලමු  ගුවන් නියමුවා ඔහු විය
පසු මාස කීපය පුරා කොලොන්ග්(Cologne), එස්සෙන්(Essen) හා බ්රෙහමේන්(Bremen)නගර වලට විරුද්ධවඅංක 460 දරණ ගුවන් හමුදා කණ්ඩයේ බෝම්බ හෙලීම් 1000කට පමණ සහභාගී විය
බිල් වැඩ බලන ගුවන් හමුදා ලුතිනන් ලෙස 1942 ජුලි උසස්වීමක් ලද අතර අගෝස්තු 11 ඔහුගේ පලමු ක්රිහයාන්විතය වැටලීම් 37කින් සමන්විතව අවසන් කලේය
ලිච් ෆීල්ඩ්(Lich feild) හි පිහිටි අංක 27 දරණ ක්රිභයාන්විත පුහුණු ඒකකයෙන් පැමිණීමෙන් 1942 නොවැම්බර් පසු ඔහු රාජකීය ගුවන් හමුදාවේ උපදේශක තනතුරට පත්විය
අගෝස්තු මස යහලුවා හා ඕස්ට්රේ ලියනු රාජකීය ගුවන් හමුදාවේ සහකාර ගුවන් නියමුවා වු ආතර් ඩබල්ඩේ](Arthur Doubleday) ගේ විවාහයේ සහාය මිතුරා ලෙස සහභාගි විය
මෙම දෙදෙනා "පියඹන නිවුන්නු" ලෙස ඉතා ලගින් ඇසුරු කලේය
ඔවුන් දෙදෙනා ප්රාින්තය එකම වු අතර යුද කලීන චර්යාව හා ගුවන් හමුදාවට සම්බන්ධ වූ ඩිනය සමානවිය, 1941  අගෝස්තු එංගලන්තයට එකට පැමිනියේය, වෙලින්ටන්(Wellington) යානයෙන් එකට පියාසර කලේය, දෙවන සංචාරයට ස්වේචාවෙන් ඉදිරිපත් වු අතර නොයෙක් උසස්වීම් හා සම්මාන ලැබුවේය
දවස් දෙකක් නොමෙරී බේරුන අතර පසුව ගුවන් යානා නිශ්පාදනයේ ක්රිසයකරියෙකු විය
දෙවන මෙහෙයුම් සංචාරය

ස්වකැමැත්තෙන් දෙවන සංචාරයට එක්වෙමින්  1943 අවසාන මාසය අගදී Handley Page හා Halifax Avro Lancaster යානාවලින් බර බෝම්බ හෙලීම දක්වා වරිවර්තනය විය
අලුත් අවුරුද්දේදී ඔහු ගුවන් හමුදා කමිෂන් ලෙස අංක 467 දරණ ගුවන් හමුදා කණ්ඩයේ එව්රෝ ලන්කාස්ටර් (Avro Lancaster) යානය මෙහෙයවුයේය
හමුදා මූලස්ථානයේ සම්පත් අඩු ජීවිතයටද ඔහු ක්‍රියාකාරීව සහභාගී විය
ඔහුගේ බාල සහෝදරයා වූ වික්(vic) 1941 දී ඕස්ට්‍රේලියනු රාජකීය ගුවන් හමුදාවට සම්බන්ධවිය
1944 ජනවාරි බිල් බර්ලින්(berlin) සමග සටනේ මැදභාගයේ ආපසු ආවේය
1944 ජනවාරි 20 පලමු වැටලීම "විශාල නගරය" විය
සංඛ්‍යාත්මකව කදවුරෙන් බැහැර පහර දීමේ සම්භාවිතාව සංචාරයේ මෙහෙයුම් 30ක් අතුරින් 50% කට වඩා වැඩිනොවේ
කෙසේ නමුත් බර්ලින් වල යුද්ධ සමයේ නැතිවූ ජීවිත ප්‍රමණය ඉහලය
බිල් ජනවාරි 27 ඔහුගේ දෙවන මෙහෙයුම බර්ලින් වලට විරුද්ධව දියත් කලේය
යලිත් කදවුරෙන් බැහැර පියාසර කල ගුවන් යානයේ වියරු වැටුනු එන්ජිම ගුවනේදී බල රහිතවූ
නමුත් හොදින් භූගතවිය
පහර දීමේදී ඔක්ෂිජන් හිගවීමෙන් ඔහුගේ තුවක්කු කරුවෙකු මියගියේය
ඔහුගේ එක එන්ජිමක් බර්ලින් වලට ලගාවීමට පෙර අඩපන් වූ අතර එය සාමාන්‍ය තත්වයට වඩා වේගයෙන් යාමට බලකලේය
1949 අප්‍රේල් ඕස්ට්‍රේලියනු රාජකීය ගුවන් හමුදාවේ අංක 467 දරණ ගුවන් හමුදා කණ්ඩය ප්‍රංශයේ හා බෙල්ජියමේ ඉලක්ක සලකා බැලීමට පටන් ගත්තේය
උපක්‍රම ශීලී බෝම්බ හෙලීමේ සිට ගුවන්පත විනාශ කිරීම සහ සන්නිවේදන ජාලා අවුල් කිරීම දක්වා ආක්‍රමාණ ක්‍රම වෙනස් විය
මැයි 8 ඔහු බෝම්බ දැමිම මෙහෙය වූයේ ප්‍රංශයේ ගුවන් පත විනාශ කිරීමටයි
ඉදිරියට එක්සත් බලකාය ලගාවීමට, ඉලක්ක හොදින් පරීක්ෂා කිරීමට හා සමගාමීන්ට නිවරැදිව බෝම්බ හෙලීමට අනතුරු ඇගවීමට පාලනය අවශ්‍ය විය
ජුලි 4/5 රාත්‍රි  ඕස්ට්‍රේලියනු රාජකීය ගුවන් හමුදාවේ අංක 463 හා 467 දරණ ගුවන් හමුදා කණ්ඩ සැපයුම් මූලස්ථානය පුපුරුවා හැරියේය
බිල්ගේ ගුවන් යානයට ජර්මානු රත්‍රි සටන්වදින ගුවන් යානා පහර දුන්නේය
නමුත් ඔහු කුඩ උණ්ඩ ප්‍රමාණයක් යොදා ගනිමින් සතුරන් මගහරීමට හා පහරදීමට සමත් විය
ඔහුගේ ක්‍රියාකාරී සමයේ "යහපත් නායකත්වය හා ධෛ‍ය්‍ය" නිස බා සම්මනයෙන් පිදුම් ලැබීය
1945 ජනවාරි 16 මෙම සම්මානය ලන්ඩනයේ ගැසට් පත්‍රය ප්‍රසිද්ධ කලේය
1945 ජනවාරි 29 ගැන්මේන්(Ganmain) මෙතෝදිස්ත පල්ලියේදී ගුරුනරියකු වූ ඉල්මා කිටෝ(Ilma Kitto) විවාහ කරගත්තේය
යුද්ධයට පෙර ඔවුන් විවාහ ගිවිසගත්හ
ඔවුන්ට පුතුන් දෙදෙනෙක් හා දියණියක් ලැබුනේය
යුද්ධයෙන් පසු ජීවිකව

යුද්දය අවසන් වන අවස්ථාව වන විටත් බිල් ගුවන් හමුදාවේ රැඳී සිටියේය
ඔහු 1946 පෙබරවාරි සිට 1949 අගෝස්තු දක්වා , අලුතෙන් පිහිටුවන ලද හා නැවත ඉක්මනින්ම විසුරුවා හරින ලද වික්ටෝරියා(Victoria)හි  බරබෝම්බ හෙලන කණ්ඩායමේ ප්‍රථම අණදෙන නිලධාරියා ලෙස සේවය කරන ලදී
තවද ග්රීoෂ්ම මාසවල එව්රොඩ ලින්කොල්න්(Avro Lincoln )බෝම්බ කරුවන් ලැව් ගිනි වාර්තා වන ප්රදදේශ වල මුර සංචාරයේ යෙදී සිටියහ
1947 වසරේ පමණක් ලැව් ගිනි 44 වාර්තා වී තිබුණි
1948 බිල් CAF වල සිට ස්ථිර ගුවන් හමුදා සේවයට මාරු කර යවා තිබුණා
1949 මාර්තු මස නැවත ප්රනතිස්ථාපනය කරන ලද (1945 දෙවන ලෝක යුද්ද කාලයෙන් පසු විසුරුවා හරින ලද) අංක 10 දරණ (General  Reconaissance ) භට කණ්ඩායමේ ප්රකථම අණ දෙන නිලදාරිය වශයෙන් පත් වෙන ලදී
බිල් ගේ ප්රනධාන කාර්යභාරය වුයේ උතුරු රැජින ලන්තයේ (Queensland) වල අතිරික්ත යුධ පහසුකම් නතර කර දැමීම හා ඒවා තමන් යටතට ගැනීමට සංවිදානය වීම, සෙවීම් හා දිවි බේරා ගැනීම් මෙහෙයුම් සඳහා යුද භටයන් සුදානම් කරවීමයි
ගුවන් හමුදාවේ උසස් තනතුරකට පත් කල බිල්, 1952 ගුවන් හමුදා මාණ්ඩලික නිලදාරියකු වශයෙන් පත්වීම ලැබෙන තුරු පොයින්ට් කුක් (point cook) , වික්ටෝරියා(Victoria ) පිහිටි ඕස්ට්රේෙලියනු රාජකීය ගුවන් හමුදාවේ සේවක පාසලේහි අධ්යදක්ෂක වශයෙන් සේවය කරන ලදී
1953 දෙසම්බෙර් මස RAAF හි Officer Training School හි පාලකයා වශයෙන් පත් කරන ලදී
ඒ සමගම ඔහු එහි අණ දෙන නිලදාරිය වශයෙන්ද කටයුතු කරන ලදී
ඔහුගේ තනතුර 1960 දී
කැන්බෙරා(Canberra) හි සහකාර බාල දක්ශ කොමසාරිස්ලෙස වෙනස් වූ අතර OTS එක අලුතෙන් පිහිටුවා RAAF school of Ground යටතට ගන්න ලදී
බිල් ජුලි මස දක්වා පාලනය කරන ලදී
ඔහුගේ විශිෂ්ට සේවය හේතුවෙන් ඔහු සේවක මණ්ඩල සේවා පිලිබඳ  අධ්ය
ක්ෂක තනතුරට පත් කරන ලදී
අසරණ සරණ කටයුතු වල හා තරුණ සංගම් වල ක්රි යාකාරීව නිරත වීම හේතුවෙන් 1960 මුල් කාලයේ Canberra -Monaro බාලදක්ෂ සහකාර කොමසාරිස් තනතුරට පත් කරන ලදී
1964 ගුවන් දෙපාර්තමේන්තුවට බඳවා ගන්න ලදී
ඔක්තොම්බෙර්   2 දින හදිසියේ ඇති වූ හෙර්ද්යාත බාධයකින් Campbell හි පිහිටි ඔහුගේ නිවසේදී බ්රිසල්,  ජිවිතක්ෂයට පත් විය
පවුලේ හිතවතුන් විසින් Canberra හි මිහිදන් කරන ලදී
Gowrie හි පිහිටි බිල් place හිදී ඔහු අනුස්මරණය කරනු ලබයි
1916 උපත්
1964 මරණ
ඕස්ට්‍රේලියානු ගුවන් නියමුවන්
දෙවන ලෝක යුද්ධයේ ඕස්ට්‍රේලියානු සොල්දාදුවන් 
කීර්තිමත් සේවා අණ්දෙන කර්මාන්තශාලා
නිව් සවුත් වේල්ස් හි පුද්ගලයන්
ප්‍රතිග්‍රාහකයාකීර්තිමත් හරහා පියාසර කිරීමේ ප්‍රතිග්‍රාහකයා (එක්සත් ඇමරිකාව)
ඕස්ට්‍රේලියනු රාජකීය ගුවන් හමුදාවේ නිලධාරීන් 
දෙවන ලෝක යුද්ධයේ ඕස්ට්‍රේලියනු රාජකීය ගුවන් හමුදාවේ පුද්ගලයන්
තාරකාවක් යනු, එහි  ගුරුත්වය විසින්ම බැඳ තබා ගන්නාවූ දීප්ත ප්ලාස්මා ගෝලයකි
අවම වශයෙන් තරුවක ආයු කාලයෙහි එක් කොටසකදී හෝ එහි මධ්‍යයේ පවතින හයිඩ්‍රජන්, තාපන්‍යෂ්ටික විලයනයෙන් මුදා හරින ශක්තිය තරුවෙහි අභ්‍යන්තරය හරහා ගමන් කර පිටත අවකාශයට නිකුත් කිරීම නිසා එහි දීප්තිය විහිදීම සිදු වේ
තාරකාවක ජීවිත කාලය තුල සිදුවන තාරීය න්‍යෂ්ටිකසංස්ලේශණය හෝ තාරකා පිපිරීමට ලක් වන අවස්ථාවේදී සිදුවන අද්භූත තාරකා න්‍යෂ්ටිකසංස්ලේශණය මගින් ස්වභාවිකව පවතින හීලියම් වලට වඩා බරින් වැඩි මූලද්‍රව්‍ය සියල්ලක්ම පාහේ නිර්මාණය වීම සිදු වේ
තාරකා විද්‍යාඥයන් හට තාරකාවක වර්ණාවලිය, දීප්තිය සහ අභ්‍යවකාශය තුලින් චලිතය නිරීක්ෂණය කිරීම මගින් තාරකාවක ස්කන්ධය, වයස, රසයනික සංයෝජනය සහ තවත් අනෙකුත් ගුණාංග නිර්ණය කර ගත හැක
තාරකාවක සම්පූර්ණ ස්කන්ධය එහි පරිණාමයෙහි හා අවසාන ඉරණමෙහි ප්‍රධානතම නිර්ණායකය වේ
පරිණාමීය ඉතිහාසය, විශ්කම්භය, පරිභ්‍රමණය, සංචලනය සහ උෂ්ණත්වය මගින් තාරකාවක අනෙකුත් ලක්ෂණ නිර්ණය කරනු ලබයි
බොහෝ තාරකා වල උෂ්ණත්වය, එහි දීප්තියට එදිරිව අඳින ලද ප්‍රස්තාරය, හර්ට්ස්ප්‍රන්ග් - රසල් ප්‍රස්තාරය (H - R ප්‍රස්තාරය) ලෙස හඳුන්වන අතර එය තාරකාවක වයස සහ පරිණාමීය තත්වය නිර්ණය කිරීමට උපකාරී වේ
මූලික වශයෙන් හීලියම් සමග හයිඩ්‍රජන් සහ බරින් වැඩි මූලද්‍රව්‍ය) සුලු ප්‍රමාණ වලින් සෑදුනු බිඳ වැටෙන ද්‍රව්‍යමය වළාකුලක් ලෙස තාරකාවක ආරම්භය සිදුවේ
තාරකා මධ්‍යය අවශ්‍ය පමණට ඝන වූ පසු න්‍යෂ්ටික විලයන ක්‍රියාවලිය මගින් හයිඩ්‍රජන් වලින් කොටසක් හීලියම් බවට ක්‍රමයෙන් පරිවර්තනය වේ
තාරකාවෙහි අභ්‍යන්තරයෙහි අවශේෂ ශක්තිය විකිරණශීලී සහ සංවාහී ක්‍රියාවලි වල සංයෝජනයක් ලෙස එහි මධ්‍යයෙන් ඉවතට ගෙන යනු ලබයි
තාරකාවෙහි අභ්‍යන්තර පීඩනය එය තවදුරටත් එහි ගුරුත්වාකර්ශණය යටතේ බිඳ වැටීමෙන් වලකනු ලබයි
තාරකාවක හරයෙහි ඇති හයිඩ්රජන් ඉන්ධන අඩපණ වූ පසු, එම තාරකා වල ස්කන්ධය අවම වශයෙන් සූර්යයාගේ ස්කන්ධයෙන් 0.4ගුණයක් වන අතර රතු යෝධයකු බවට පත් වීමට ප්‍රසාරණය වීම සිදු වේ
තවද ඇතැම් අවස්ථාවලදී බරින් වැඩි මූලද්‍රව්‍ය තාරකාවෙහි හරයෙහි හෝ හරය අවට ඇති කවච වලදී විලයනය වීම සිදු වේ
පසුව තාරකාව පිරිහුනු තත්වයකට පත් වන අතර පදාර්ථයෙන් කොටසක් තාරකා අතර පවත්නා පරිසරය බවට ප්‍රතිචක්‍රීකරණය කර වැඩි ප්‍රමාණයක් බරින් වැඩි මූලද්‍රව්‍ය වලින් සමන්විත තාරකා නව පරම්පරාවක් ඇති කරනු ලබයි
යුගල සහ බහු තාරකා පද්ධති ගුරුත්වාකර්ශණ බලයෙන් බැඳුනු තාරකා දෙකකින් හෝ වැඩි ප්‍රමාණයකින් සමන්විත වන අතර ඒවා එකිනෙක වටා ස්ථායි කක්ෂ වල චලනය වීම සිදු වේ
එවැනි තාරකා දෙකකට සාපේක්ෂ වශයෙන් සමීප කක්ෂ ඇති විට ඒවායේ ගුරුත්වාකර්ශණ අන්තර් ක්‍රියාව ඒවායේ පරිණාමය කෙරෙහි සැලකිය යුතු බලපෑමක් ඇති කළ හැකිය
තාරකා වලට පොකුරු හෝ මන්දාකිණි වැනි තරමක් විශාල ගුරුත්වාකර්ශණ බන්ධන ආකෘතිද පිහිටවා ගත හැකිය
නිරීක්ෂණ ඉතිහාසය 

ඓතිහාසිකව, ලොව පුරා ශිෂ්ටාචාර වලට තාරකා වැදගත් වී ඇත
ඒවා ආගමික සිරිත් වල කොටසක් ලෙස පැවති අතර දිශානතිය දැක්වීම සඳහාද භාවිතා කෙරිණි
බොහෝ අතීත තාරකා විද්‍යාඥයන් තාරකා ස්ථිරව දිව්‍යමය ප්‍රදේශයකට සම්බන්ධ වී ඇති බව සහ ඒවා වෙනස් කළ නොහැකි බව විශ්වාස කළෝය
පොදු සම්මතයකට අනුකූලව තාරකා විද්‍යාඥයන් විසින් තාරකා , තාරකා මණ්ඩල වලට කාණ්ඩ කල අතර ඒවා ග්‍රහලෝක වල චලිතය සහ සූර්යයාගේ අධ්‍යාහාර පිහිටීම හඳුනා ගැනීමට භාවිත කළෝය
පසුබිම් තාරකා වලට එදිරිව සූර්යයාගේ චලිතය දින දර්ශණ නිර්මාණය කිරීම සඳහා යොදා ගත් අතර කෘෂිකාර්මික කටයුතු පාලනය සඳහාද එය භාවිතා කෙරිණි
වර්තමානයේ ලෝකයේ සෑම තැනකම පාහේ භාවිතා වන ජෝර්ජියානු දින දර්ශණය, සූර්ය දින දර්ශණයක් වන අතර සූර්යයාට සාපේක්ෂව පෘථිවියෙහි භ්‍රමණ අක්ෂයේ ආනතිය මත පදනම් වී ඇත
පැරණිතම නිවැරදි ලෙස දාතම දරණ තරු සිතියම ක්‍රි
1534 හි ඊජිප්තියානු තාරකා ශාස්ත්‍රයෙහි සඳහන් වේ
පැරණිතම තාරකා නාමාවලිය ක්‍රි
දෙවන සහශ්‍රයෙහි මෙසපොතේමියාවේ විසූ පුරාණ බැබිලෝනියානු තාරකා විද්‍යාඥයන් විසින් සම්පාදනය කරන ලද්දකි
ග්‍රීක තාරකා ශාස්ත්‍රයෙහි ප්‍රථම තාරකා නාමාවලිය, ආසන්න වශයෙන් ක්‍රි
300 දී ටිමෝකරිස්ගේ සහයෝගයෙන් ඇරිස්ටිලස් විසින් නිර්මාණය කරන ලද්දකි
හිපාර්චස්ගේ තාරකා නාමාවලියෙහි තාරකා 1200 අඩංගු වන අතර ටොලෙමිගේ තාරකා නාමාවලිය සකස් කිරීමට භාවිතා කරන ලදී
පළමු වාර්තාගත නෝවාව හිපාර්චස් විසින් සොයා ගන්නා ලදී
වර්තමානයේ භාවිතා වන බොහෝ තාරකා මණ්ඩලවල සහ තාරකාවල නාමයන් ග්‍රීක තාරකා විද්‍යාවෙන් පැවත ගෙන එන ඒවාය
අහසෙහි නොවෙනස් ස්වභාවයක් පෙනෙන්නට තිබියදී පවා චීන තාරකා විද්‍යාඥයන් නව තාරකා ඇති විය හැකි යැයි අවදානයෙන් සිටියෝය
ව.185 දී අද්භූත තාරකා පිළිබඳ අධ්‍යනය කිරීමට හා රචනා කිරීමට මූලික වූයේ ඔවුන් වන අතර වර්තමානයේ SN185 ලෙස හඳුන්වනු ලබයි
වාර්තාගත ඉතිහාසයෙහි තාරකා සම්බන්ධව හොඳන්ම කැපී පෙනුනු අංගය වූයේ SN1006 අද්භූත තාරකාව වන අතර 1006 දී ඊජිප්තියානු තාරකා විද්‍යාඥ අල් ඉබ්න් රිඩ්වාන් සහ තවත් චීන තාරකා විද්‍යාඥයන් කිහිප දෙනෙකු විසින් එය අධ්‍යනය කිරීම සහ එය පිළිබඳ රචනා කිරීම සිදු කරන ලදී
කකුළු නිහාරිකාවකට උපත දුන්, SN1054 අද්භූත තාරකාවද අධ්‍යනය කරන ලද්දේ චීන සහ ඉස්ලාමීය තාරකා විද්‍යාඥයන් විසිනි
මධ්‍යකාලීන තාරකා විද්‍යාඥයන් විසින් බොහෝ තාරකා සඳහා අරාබි නාමයන් ලබා දුන් අතර ඒවා අදටත් භාවිතයෙහි පවතී
තවද ඔවුන් විසින් තාරකා වල ස්ථානයන් ගණනය කල හැකි තාරකා විද්‍යාත්මක උපකරණ බොහෝමයක් නිපදවන ලදී
සිජ් තාරකා නාමාවලි නිෂ්පාදනය සඳහා ප්‍රථම විශාල නිරීක්ෂණ මධ්‍යස්ථානයද ඔවුන් විසින් ගොඩ නගන ලදී
මේවා අතරින් ස්ථාවර තාරකා පිළිබඳ ග්‍රන්ථය රචනා කරන ලද්දේ තාරකා, තරු පොකුරු(ඔමක්රෝගන් වෙලෝරම් බ්රොකීගේ පොකුරු ඇතුළුව), සහ මන්දාකිණි(ඇන්ඩ්රොමීඩා චක්‍රාවාටය) ඇතුළුව විශාල ප්‍රමාණයක් සොයා ගන්නා ලද පර්සියානු තාරකා විද්‍යාඥ අබ්ඩ් අල්-රාහ්මන් අල්-සුෆි විසිනි
11 වන සියවසේදී අබු රේහන් බිරුනි නැමැති පර්සියානු ජාතික බහුශාස්ත්‍රඥ විද්වතා විසින්, කිරිසයුර චක්‍රාවාටය, වළාකුල් වැනි තාරකා වල ලක්ෂණ සහිත කැබලි රාශියක් ලෙස විස්තර කල අතර, තවද 1019 දී චන්ද්‍රග්‍රහණය අතරතුර විවිධ තාරකා වල අක්ශාංශ පිළිබඳවද සඳහන් කරන ලදී
කිරි සයුර සෑදී ඇත්තේ බොහෝ තාරකා සම්පූර්ණයෙන්ම පාහේ එකිනෙක ස්පර්ශ වීමෙන් බවත්,උපචන්ද්‍රීය ද්‍රව්‍ය වලින් වර්තනය නිසා ඇතිවන අඛණ්ඩ ප්‍රතිබිම්භයක් ලෙස දර්ශණය වන බවත් අන්දාලුසියානු තාරකා විද්‍යාඥ ඉබ්න් බජ්ජාහ් විසින් යෝජනා කල අතර ඔහුගේ බ්‍රහස්පති සහ අඟහරු අතර සම්බන්ධය නිරීක්ශණය සාක්ෂියක් ලෙස උපුටා දක්වයි.

ටයිකෝ බ්‍රාහි වැනි ආදී යුරෝපියානු තාරකා විද්‍යාඥයන් විසින් රාත්‍රී අහසෙහි අලුත් තාරකා හඳුනාගත් අතර ආකාශයන් නොවෙනස්ව පවතින බවද ඉදිරිපත් කළේය
ආදී ග්‍රීක දාර්ශණිකයන් වන ඩිමොක්‍රිටස්, එපිකරස් සහ ෆකර් අල්-දින් අල් -රාzසි වැනි මධ්‍යකාලීන ඉස්ලාමීය විශ්වන්‍යායික වේදීන් විසින් ඉදිරිපත් කරන ලද අදහස,තාරකා සූර්යයා මෙන් බවත් ඒවා වටා ඇති කක්ශයන්ගේ පෘථිවිය වැනි තවත් ග්‍රහ ලෝක පැවතිය හැකි බවත්,1954 දී ජියෝ බෘනෝ විසින් ඉදිරිපත් කරන ලදී
මීළඟ සියවසේ සිට තාරකා වල පැවත්ම සූර්යයාගේ වැනි යැයි යන අදහසට තාරකා විද්‍යාඥයන් එකඟතාවයකට පැමිණියෝය
මෙම තාරකා සෞරග්‍රහ මණ්ඩලය මත ශුද්ධ ගුරුත්වාකර්ශණ බලපෑමක් ඇති නොකරන්නේ ඇයිද යන්න පැහැදිලි කිරීමට,තාරකා සෑම දිශාවකටම සමානව පැතිරී ඇතැයි යන්න අයිසැක් නිව්ටන් විසින් ඉදිරිපත් කළ අතර එය රිචඩ් බෙන්ට්ලි නැමැති දේවධර්මධරයාට හටගත් අදහසක් විය
සමීපව පිහිටි අචල තරු යුගලයක යථා චලිතයෙහි ප්‍රථම මිනුම් එඩ්මන්ඩ් හැලේ ප්‍රකාශයට පත් කළ අතර ටොලමි සහ හිපාර්චස් යන ග්‍රීක තාරකා විද්‍යාඥයන්ගේ කාලයේ සිට ඔවුන්ගේ ස්ථානයන් වෙනස් වී ඇති බවත් නිරූපණය කරන ලදී
අසම්පාත මිනුම්, අහසෙහි තාරකා වල අති විශාල වශයෙන් සිදුවන ඈත් වීම නිරූපණය කළේය
අහසෙහි තාරකාවල ව්‍යාප්තිය නිර්ණය කිරීමට උත්සහා කළ ප්‍රථම තාරකා විද්‍යාඥයා වූයේ විලියම් හර්ෂල්ය
ඔහු විසින් 1780 ගණන් වලදී දිශා 600කට පරිමාණ මාලාවක් පවත්වන ලද අතර දර්ශණ පථයෙහි සෑම රේඛාවකම නිරීක්ෂණය වන තරු ගණනය කිරීම සිදු කරන ලදී
මෙය මගින් ඔහු, කිරි සයුරෙහි මධ්‍යය දෙසට, අහසෙහි එක් දිශාවකට ක්‍රමයෙන් වැඩි වන තාරකා සංඛ්‍යාව අපෝහනය කළේය
ඔහුගේ පුතා වන ජෝන් හර්ෂල්, ඔහුගේ මෙම අධ්‍යනයන් දකුණු අර්ධ ගෝලයෙහි නැවත සිදු කළ අතර, එම දිශාවටම අනුරූපී වැඩි වීමක් සොයා ගන්නා ලදී
ඔහුගේ අනෙක් කෞෂල්‍යන් වලට අමතරව,සමහර තාරකා දර්ශණ පථයෙහි හුදෙක් එකම රේඛාවෙහි නොපිහිටන බවද යුගල තාරකා පද්ධති සාදන භෞතික සහයකයන් සොයා ගැනීම සඳහාද විලියම් හර්ෂල් අවදානයට ලක් විය
ජෝසප් හොන් ෆ්‍රවුන්හොෆර් සහ ඇන්ජෙලෝ සෙචී තාරීය වර්ණාවලි පිළිබඳ විද්‍යාවෙහි පුරෝගාමී වූහ
ඔවුන් සිරියස් සිට සූර්යයා දක්වා තාරකා වර්ණාවලි සංසන්දනයෙන්,ශක්තියෙහි සහ අවශෝෂණ රේඛාවන්ගේ- වායුගෝලය මගින් නිශ්චිත සංඛ්‍යාතයන් අවශෝෂණය නිසා ඇති වන තාරීය වර්ණාවලි වල අඳුරු රේඛාවන්ගේ වෙනස්කම් සොයාගත්තෝය
1985 දී තරු වර්ණාවලි වර්ග වලට කාණ්ඩ කිරීම සෙචී විසින් සිදු කරන ලද්දේය
කෙසේ වුවත්, තාරීය වර්ගීකරණ ක්‍රමයෙහි නවීන සංස්කරණය වැඩි දියුණු කරන ලද්දේ ඇනී ජේ. කැනොන් විසින් 1900 ගණන් අතරතුරදීය
ද්විත්ව තරු නිරීක්ෂණය 19 වන සියවස අතරතුරදී වර්ධනයවන වැදගත්කමක් ලබා ගත්තේය
1834 දී ෆෙඩ්‍රික් බෙසල් විසින් සිරියස් තාරකාවෙහි යථා චලිතයෙහි සිදුවන වෙනස්කම් නිරීක්ෂණය කළ අතර සැඟවුණු සහයකයා අනුමාන කළේය
1899 දී දින 104ක කාල සීමාවක් තුල මිzසාර් තාරකාවෙහි වර්ණාවලි රේඛාවල ආවර්තික විභේදනය නිරීක්ෂණය කරන අවස්ථාවේදී එඩ්වර්ඩ් පිකරින් විසින් ප්‍රථම වර්ණාවලීක්ෂ යුගලය සොයාගත්තේය
බොහෝ යුගල තාරකා පද්ධතිවල සවිස්තර නිරීක්ෂණ විලියම් ස්ටෲව් සහ එස්.ඩබ්. බර්න්හැම් වැනි තාරකා විද්‍යාඥයන් විසින් එකතු කරන ලද අතර කාක්ෂික අංගයන්ගේ ගණනයෙන් තාරකාවන්ගේ ස්කන්ධයන් නිර්ණය කිරීමට ඉඩ ලබා දෙන ලදී
1827දී ෆීලික්ස් සේවරි විසින් දුරේක්ෂ නිරීක්ෂණ වලින්, යුගල තාරකා වල කාක්ෂික ආරම්භය පිළිබඳ ගැටලුවට ප්‍රථම විසඳුම නිර්මාණය කරන ලදී
20 වන සියවසේදී තරු පිළිබඳ විද්‍යාත්මක අධ්‍යනයේ වර්ධනය වන ශීඝ්‍ර ප්‍රගමනයක් දක්නට ලැබිණි
ඡායාරූප වටිනා තාරකා විද්‍යාත්මක උපකරණයක් බවට පත් විය
කාර්ල් ස්ක්වාස්චයිල්ඩ් තරුවක වර්ණයද එම නිසා එහි උෂ්ණත්වයද සොයාගත් අතර, ඡායාරූපී විශාලත්වය දෘශ්‍ය විශාලත්වයට එදිරිව සංසංදනයෙන් එය නිර්ණය කරගත හැකි විය
තරංග ආයාම ප්‍රාන්තර කිහිපයක විශාලත්වයෙහි ඉතා නිවැරදි මිනුම් ලබා ගැනීමට ප්‍රකාශවිද්‍යුත් ප්‍රකාශමානයෙහි වර්ධනය ඉඩ ප්‍රස්ථාව ලබා දෙන ලදී
1921 දී ඇල්බර්ට් ඒ. මයිකල්සන් විසින් හූකර් දුරේක්ශයෙහි නිරෝධමානය උපයෝගී කරගෙන තාරීය විශ්කම්භයෙහි මිනුම් ප්‍රථම වරට නිර්මාණය කරන ලදී
තාරකාවල භෞතික පදනම මත, වැදගත් සංකල්පිත කාර්යයක් 20 වන සියවසේ මුල් දශක තුලදී සිදු විය
1913දී හර්ට්ස්ප්‍රන්ග් රසල් ප්‍රස්ථාරය සංවර්ධනය වූ අතර තාරකාභෞතික විද්‍යාත්මක අධ්‍යනය වේගයෙන් ඉදිරියට ගෙන යන ලදී
තාරීය විකසනය සහ තරු වල අභ්‍යන්තරය පැහැදිලි කිරීමට සාර්ථක ආකෘති සංවර්ධනය විය
තාරකා වල වර්ණාවලිද, ක්වොන්ටම් භෞතික විද්‍යාවේ ප්‍රගතිය හරහා සාර්ථකව පැහැදිලි කළ හැකි විය
මෙය තාරීය වායුගෝලයේ රසායනික සංයුතිය නිර්ණය කිරීමට අවස්ථාව සලසාදේ
අද්භූත තාරකාව හැර, අපගේ ප්‍රාදේශීය මන්දාකිණි කාණ්ඩය තුලද,තවද විශේෂයෙන් කිරි සයුරෙහි දෘශ්‍ය කොටසෙහිද තනි තනි තාරකා මූලික වශයෙන් නිරීක්ෂණය ලදී
සමහර තාරකා, පෘථිවියෙන් ආලෝක වර්ශ මිලියන සියයක් පමණ ඈතින් පිහිටි වර්ගෝ වලාවෙහි මන්දාකිණි 100ක් තුල නිරීක්ෂණය කරන ලදී
ප්‍රාදේශීය සුපිරි වලාව තුල තාරකා වලාවන් දැකිය හැකි අතර ප්‍රාදේශීය වලාව තුල දීප්තියෙන් හීන තනි තනි තාරකා වර්තමාන දුරේක්ශ මගින් මූලිකව නිරීක්ෂණය කළ හැක
ආලෝක වර්ෂ මිලියන සිය ගණනක් ඈතින් වනතුරු වඩාත්ම ඈතින් පිහිටි තාරකා නිශ්චය කරන ලදී
කෙසේ වුවත්, මන්දාකිණි වල ප්‍රාදේශීය සුපිරිවලාවන්ට එපිටින් තනි තනි තරු හෝ තරු වලාවන් නිරීක්ෂණය කර නොමැත
එකම අත් හැර දමන ලද්ද වනුයේ ආලෝක වර්ශ බිලියනයක් ඈතින් පිහිටි තාරකා සිය දහස් ගණනක් අඩංගු විශාල තාරකා වලාවක දීප්තියෙන් අඩු ප්‍රතිබිම්භයයි
- කලින් නිරීක්ෂණය කරන ලද වඩාත්ම ඈතින් පිහිටි තාරකා වලාවට ඇති දුර ප්‍රමාණය මෙන් දස ගුණයක්

පදවි නාමයන් 
තාරකා මණ්ඩල පිළිබඳ සංකල්පය බැබිලෝනියානු කාලසීමාවෙහි සිට පැවත එන ලද්දක් ලෙස පැහැදිලිය
පුරාණ ආකාශ නිරීක්ෂකයන් රටාවන් නිර්මාණය කරන විශිෂ්ට තරු සැකසුම් සංකල්පනය කරන ලද අතර,ඔවුන් මේවා ස්වභාදහමෙහි විශේෂ ලක්ෂණ සමග හෝ ඔවුන්ගේ පුරාවෘත්ත සමග සම්බන්ධ කළෝය
මෙවැනි සැකසුම් වලින් දොළහක් සූර්යයාගේ ගමන් පථය දිගේ පිහිටන අතර මේවා නක්ෂත්‍ර විද්‍යාවෙහි මූලික පදනම විය
වඩාත් ඉස් මතු වී පෙනෙන තනිව පිහිටන තාරකා වලින් බොහෝමයකට, විශේෂයෙන් අරාබි හෝ ලතින් පදවි නාමයන් සමග නම් ලබා දෙන ලදී
ඇතැම් තාරකා මණ්ඩල සහ සූර්යයා මෙන්ම තාරකා සියල්ලම එකට ගත් කල ඒවාටම සුවිශේෂ වූ පුරාවෘත්ත පවතී
ආදී ග්‍රීකයන්ට, ඇතැම් තාරකා, ග්‍රහලෝක(ග්‍රීක πλανήτης (planētēs), "සංචාරකයා" යන අර්ථය ), මෙන් හඳුනාගෙන සිටි අතර, විවිධ වැදගත් දෙවියන් නියෝජනය කිරීම සඳහා බුධ,සිකුරු,අඟහරු, බ්‍රහස්පති සහ සෙනසුරු වැනි ග්‍රහලෝක වල නම් යොදා ගැනිනි
( යුරේනස් සහ නෙප්චූන්ද ග්‍රීක සහ රෝම දෙවිවරු වනමුත් මෙම ග්‍රහලෝක වල අඩු දීප්තතාව නිසා, මේවා පුරාතන යුගයේදී දැන සිටියේ නැත
ඔවුන්ගේ නම් යොදන ලද්දේ පසුකාලීන තාරකාවිද්‍යාඥයන් විසිනි
)

ආසන්න වශයෙන් 1600 දී, තාරකා මණ්ඩල වල නම්, අහසෙහි අනුරූප ප්‍රදේශ වල තාරකා නම් කිරීම සඳහා යොදා ගැනිනි
ජර්මානු තාරකා විද්‍යාඥ ජොහෑන් බේයර් තරු සිතියම් මාලාවක් නිර්මාණය කළ අතර එක් එක් තාරකා මණ්ඩලවල තරුවල තරාතිරම් ලෙස ග්‍රීක අකුරු භාවිතා කරන ලදී
පසුව තරුවල දකුණට ආරෝහණය පාදක කරගනිමින් අංක ක්‍රමයක් නිර්මාණය කරන ලද අතර ජෝන් ෆ්ලැම්ස්ටීඩ්ගේ "Historia coelestis Britannica" ( 1712 වැනි මුද්‍රණය ) නැමැති ග්‍රන්ථයේ තරු නාමාවලියටද ඇතුලත් කරන ලදී
එමගින් මෙම අංක ක්‍රමය ෆ්ලැම්ස්ටීඩ් පදවිය හෝ ෆ්ලැම්ස්ටීඩ් අංකකරණය ලෙස හඳුන්වනලදී
අභ්‍යාවකාශ නීතිය යටතේ, අභ්‍යාවකාශ සංවිධාන නාමකරණය සඳහා ඇති අන්තර්ජාතික වශයෙන් පිළිගත් එකම අධිකාරිය වන්නේ අන්තර්ජාතික තාරකා විද්‍යාත්මක සහයෝගීතාව(IAU )යි
පෞද්ගලික ආයතන ගණනාවක් තරුවල නම් විකිණීමේ යෙදී සිටින අතර බ්‍රිතාන්‍ය පුස්තකාලය විසින් ලියාපදිංචි නොකළ වෙළඳ සමාගම් ලෙස ඒවා හඳුන්වනු ලබයි
කෙසේවුවත්, IAU ආයතනය මෙවැනි වාණිජමය ක්‍රියා වලින් ඈත්වී සිටින අතර මෙම නම් පිළිගැනීම හෝ භාවිතා කිරීමද සිදු නොකරයි
එවැනි තරු නම් කිරීම සිදු කරනු ලබන ආයතනයක් ලෙස අන්තර්ජාතික තාරකා ලියාපදිංචි කාර්යාලය (ISR) හැඳින්විය හැකි අතර, එය 1980 ගණන් වලදී,යොදන ලද නාමය කූට ක්‍රියාවක් මගින් නිල ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කිරීම සම්බන්ධයෙන් චෝදනා ලැබීය
මෙම වර්තමානයේ අත්හිටුවා තිබෙන අන්තර්ජාතික තාරකා ලියාපදිංචි කාර්යාලයේ ක්‍රියාව වංචාවක් සහ ප්‍රෝඩාවක් ලෙස අවිධිමත් ලෙස නම් කළ අතර නිව්යෝර්ක් නගරයේ පාරිභෝගික කටයුතු දෙපාර්තමේන්තුව මගින් අන්තර්ජාතික තාරකා ලියාපදිංචි කාර්යාලයට විරුද්ධව වංචාකාරී වෙළඳ ක්‍රියාවක යෙදීම සම්බන්ධයෙන් උල්ලංඝනය කිරීමක් නිකුත් කරනලදී
මිනුම් ඒකක 
බොහෝ තරු සම්බන්ධ පරාමිතීන් සම්මත අන්තර්ජාතික ඒකක වලින් ප්‍රකාශයට පත් කර ඇතිමුත්, සෙ
ත ඒකකද භාවිතා කෙරිණි ( උදා
දීප්තිය තත්පරයකට අර්ග වලින් ප්‍රකාශ කිරීම )
ස්කන්ධය, දීප්තිය සහ අරය සාමාන්‍යයෙන් සූර්ය ඒකක වලින් දෙන අතර ඒවා සූර්යයාගේ ලක්ෂණ පදනම් කරගෙන ඇත
{|
|සූර්ය ස්කන්ධය
| kg
|-
|සූර්ය දීප්තිය
| watts
|-
|සූර්ය අරය
| m
|}

යෝධ තරු වල අරයන් හෝ යුගල තරු පද්ධති වල අඩ-මහා අක්ෂය වැනි විශාල දිග ප්‍රමාණයන්,බොහෝවිට තාරකා විද්‍යාත්මක ඒකක (AU) වලින් ප්‍රකාශයට පත් කර ඇත - ආසන්න වශයෙන් පොළව සහ සූර්යයා අතර මධ්‍යන්‍යය දුර ප්‍රමාණය (කි
මිලියන 150 හෝ මයිල මිලියන 93)
නිර්මාණය සහ විකසනය 

තරු නිර්මාණය වීම සිදුවන්නේ අන්තර් තාරීය මාධ්‍යයක ඉහළ ඝනත්වයක් ඇති විස්තීර්ණ වූ ප්‍රදේශ තුල වුවත්,ඝනමය රික්ත කුටියක අභ්‍යන්තරයට වඩා තවමත් ඝනත්වය අඩුය
මෙම ප්‍රදේශ අණුක වලාවන් ලෙස හඳුන්වන අතර වැඩි වශයෙන් හයිඩ්‍රජන් සමග හීලියම් 23 -    28% පමණ සහ සුළු ප්‍රතිශතයක් බරින් වැඩි මූලද්‍රව්‍යද අන්තර්ගතවේ
ඔරායන් නිහාරිකාව එවැනි තාරකා නිර්මාණයවන ප්‍රදේශයකට උදාහරණයකි
අතිවිශාල තාරකා අණුක වලාවලින් නිර්මාණය වන්නාසේ, ඒවා ප්‍රබල ලෙස එම වලාවන් දීප්තිමත් කරනු ලබයි
තවද ඒවා හයිඩ්‍රජන් අයනීකරණය කරන අතර H II ප්‍රදේශයක් නිර්මාණය කරනු ලබයි
මූලතාරකා නිර්මාණය 

තරුවක් නිර්මාණය වීම ආරම්භ වන්නේ අණුක වලාවක් තුල ගුරුත්වාකර්ශණ අස්ථායිතාවක් ඇතිවීමත් සමග වන අතර බොහෝවිට අද්භූත තාරකා වලින් නිකුත්වන කම්පන තරංග වලින් (අති විශාල තාරීය පිපිරීම්) හෝ මන්දාකිණි දෙකක සංඝට්ටනය (තරුපිපුරුම් මන්දාකිණියක් තුල මෙන්) තුලින් ක්‍රියාරම්භය සිදු වේ
පදාර්ථයෙහි ඝනත්වය ජීන්ස් අස්ථායිතාව සඳහා නිර්ණායක තෘප්ත කිරීමට ප්‍රමාණවත් තරමට ප්‍රදේශය එළඹි පසු, එය තම ගුරුත්වාකර්ශණ බලය නිසා බිඳවැටීමට පටන් ගනී
වලාව බිඳවැටෙන විට, ඝන බවට පත් වූ දූවිලි සහ වායු වලින් සෑදුනු එක් එක් ගුළි, බොක් ගෝලිකාවන් ලෙස දැන සිටින දෙය නිර්මාණය කරනු ලබයි
ගෝලිකාව බිඳවැටෙන විට සහ ඝනත්වය ඉහළ යන විට, ගුරුත්වාකර්ශණ ශක්තිය තාපය බවට පරිවර්තනය වන අතර උෂ්ණත්වය ඉහළයෑම සිදුවේ
මූලතාරීය වලාව ආසන්න වශයෙන් ද්‍රවස්ථිති සමතුලිතතාව වැනි ස්ථායි තත්වයකට ළඟා වී ඇති විට, හරයේදී මූලතාරකාව සකස්වීම සිදු වේ
මෙම පූර්ව-ප්‍රධාන තරු අනුක්‍රමය බොහෝවිට මූලග්‍රහ තැටියකින් වටකොට පවතී
ගුරුත්වාකර්ශණ සංකෝචනය සිදුවන කාලසීමාව අවුරුදු මිලියන 10-15 පමණ කාලයකින් අවසන් වීම සිදුවේ
මුලදී සූර්ය ස්කන්ධ 2 කට වඩා අඩු තරු T Tauri තරු ලෙස හඳුන්වනු ලබන අතර විශාලතර ස්කන්ධයක් පවතින ඒවා Herbig Ae/Be තරු ලෙස හඳුන්වනු ලබයි
මෙම අලුතින් උපන් තාරකා ඔවුන්ගේ භ්‍රමණ අක්ෂය ඔස්සේ වායු ක්ෂේපයන් විමෝචනය කිරීම, ඇතැම්විට බිඳ වැටෙන තරුවෙහි කෝණික ගම්‍යතාවය අඩු කරන අතර හර්බිග්-හැරෝ ද්‍රව්‍ය ලෙස හඳුන්වන කුඩා නොපැහැදිලි අනුපොකුරු ඇතිකිරීමට හේතු වේ
මෙම ක්ෂේපයන්, අසල පිහිටි අති විශාල තරු වලින් නිකුත් කරන විකිරණ සමග සංයෝජනය වී, තරුව නිර්මාණය වන විට අවට පිහිටි වළාව ඉවතට ගෙනයෑමට උපකාරී විය හැක
ප්‍රධාන අනුක්‍රමය 
තරු තමන්ගේ ජීවිත කාලයෙන් 90% පමණ ගත වන්නේ හීලියම් නිෂ්පාදනය කිරීමට හරය ආසන්නයේ ඉහළ-උෂ්ණත්ව සහ ඉහළ-පීඩන ප්‍රතික්‍රියාවලදී හයිඩ්‍රජන් සංයෝජනය වෙමින්ය
එවැනි තරු ප්‍රධාන අනුක්‍රමයෙහි පිහිටන බව පැවසෙන අතර ඩ්වාෆ් තරු ලෙස හඳුන්වනු ලබයි
ශූන්‍යය-වයසින් ප්‍රධාන අනුක්‍රමය ආරම්භ වන අතර, තරුවෙහි හරයෙහි ඇති හීලියම් ප්‍රමාණය ක්‍රමයෙන් වර්ධනය වීම සිදුවේ
තරු
Galaxce
මෙම ව්‍යාපෘතිය රුවන්ඩාවේ කෘෂිකර්මාන්තය නඟා සිටුවීම සඳහා දියත්කල දිගු කාලීන වැඩසටහනකි
1994දී ඇති වූ ජන අරගලයෙන් සහ සිවිල් යුදමය තත්වයෙන් ඇති වූ බලපෑම අඩු කරලීම ද මෙම වැඩසටහනෙහි විශේෂ අරමුණක් විය
ග්‍රාමීය ජනයා සමඟ එක් වී කෘෂිකාර්මික වැඩිදියුණුවත් වෙළෙඳපොල සඳහා ගැළපෙන නිෂ්පාදන නිපදවීමටත් මෙම ව්‍යාපෘතිය ඉවහල් විය
මෙම ව්‍යාපෘතිය සඳහා ආධාර ලබා දීම සිදු කෙරෙණුයේ ඇමෙරිකානු අන්තර්ජාතික සංවර්ධන ඒජන්සිය මඟින් ය
මිචිගන් පර්යේෂණායතනය, ටෙක්සාස් විශ්වවිද්‍යාලය, රුවන්ඩා විශ්වවිද්‍යාලය ඇතුළු ආයතන කිහිපයක් එක්ව පර්යේෂණ කටයුතු පවත්වන අතර රුවන්ඩා කෘෂිකර්ම දෙපාර්තමේන්තුව, කගාලි විද්‍යා පීඨය,රුවන්ඩා කෝපි සංවර්ධන මණ්ඩලය වනි දේශීය ආයතනද මේ සඳහා දායක වේ
මෙහි වර්තමාන අධ්‍යක්ෂක ධූරය දරන්නේ තිමොති ශිව්ලින් මහතාය
බාහිර පරිශීලක සබැඳුම්
 Official web site of PEARL project 
 PEARL Webpage  (Michigan State University)

Agriculture in Rwanda
ජොඈන් රොව්ලින්ග් නොහොත් ජේ. කේ.රොව්ලින්ග් යනු "හැරි පොටර්" කතාන්දර පොත් පෙළෙහි කතෘවරියයි
ඇය උපතින් බ්‍රිතාන්‍ය ජාතික කාන්තාවක් වූවාය
ඇයගේ ලෝකප්‍රකට පොටර් කතා පෙළ පිටපත් මිලියන 400 ඉක්මවා අළෙවි වාර්ථා තැබීමට සමත් වූ අතර අතිසාර්ථක චිත්‍රපට ගනනාවකටම පාදක කර ගත්තකි
මෙම චිත්‍රපට සදහා රෝව්ලින්ග් තම අනුමැතිය ලබා දීමෙන් පමණක් නොව තමාගේ නිර්මණාත්මක නිෂ්පාදන සහායකත්වයෙන්ද දායක වී ඇත
රෝව්ලින්ග් පවසන පරිදි ඇයට මෙම කතාපෙළෙහි මූලික බීජය 1990 දී මැන්චෙස්ටර් නගරයේ සිට ලන්ඩන් දක්වා වූ දුම්රිය ගමනකදී එළැඹියකි
රෝව්ලින්ග් ගේ ජීවිතකතාව අතිශය දුක්ඛිත ජීවන තත්වයක සිට ලොව ධනවත්ම පුද්ගලයන් අතරට අවුරුදු පහක් වැනි කෙටි කාලයකදී ළගා වූ අතිශය පෙරැළිකාර කතාන්දරයකි
2011 මාර්තු මස වන විට ඇයගේ වත්කම ඇමෙ
ඩොලර් බිලියන 11 ක් බවට ගනන් බලා ඇත
2008 ධනවත් පුද්ගලයන් ලැයිස්තුවට අනුව ඇයගේ ඇස්තමේන්තු ගත ධනය පවුම් මිලියන 560 (ඩොලර් මිලියන 760) කි
මේ අනුව ඇය එක්සත් රාජධානියේ සිටින 12 වෙනි ධනවත්ම කාන්තාවයි. ෆෝර්බ්ස් සගරාවට අනුව ඇය 48 වැනි වඩාත්ම ප්‍රභල තරුව ලෙස නම් කළ අතර ටයිම්ස් සගරාව ඇයගේ සාමජීය සහ දේශපලනික දායකත්වය මත ඇයව 2007 දී වසරේ චරිතය ලෙසින් නාම යොජනා කළේය
2010 ඔක්තෝම්බර් මස වන විට සගරා කතෲවරුන් විසින් ඇය ව බ්‍රිතාන්‍යයේ වඩාත්ම ජනාදරයට පත් කාන්තාව ලෙසද හදුනා ගැනුනි
ඇයගේ සමාජ සත්කාරයන් හා නොමසුරු පරිත්‍යාගයන් මත ඇයව සමාජ සේවිකාවක් ලෙසින්ද ප්‍රකට වූවාය
නාමය 
ඇය ජේ. කේ. රෝව්ලින්ග් නමින් ප්‍රේක්ශකයන් අතර ප්‍රකට වුවද තම ප්‍රථම හැරී පෝටර් කෘතිය පළ වන විට ඇය ජොඈන් රෝව්ලින්ග් වූවාය
තම ප්‍රේක්ශක තරුණ පරපුරට වඩාත් හොදින් සමීප වීම සඳහා තම සංස්කාරකයන්ගේ මගපෙන්වීම මත ඇය ජේ. කේ. රෝව්ලින්ග් ලෙසින් තම නාමය වෙනස් කර ගත්තාය
ඇය ජෝ ලෙසින් තමන්ව හදුනා ගන්නා අතර තමාගේ කුඩා කළ මිතුරන් තමා සමග අමනාප වූ විට ජොඈන් ලෙසින් තමාඅව අමතන බව විටෙක පවසා ඇත
තම විවාහයෙන් පසු යම් අවස්ථා වල ඇය ජොඈන් මුරේයි ලෙස ද  තම නාමය භවිතා කර ඇත
පසුබිම 
පීටර් ජේම්ස් රෝව්ලින්ග් සහ ඈන් රෝව්ලින්ග් යුවලට දාව 1965 ජුලි 31 වන දා එන්ගලන්තයේ උතුරු බ්‍රිස්ටල් හි යේට් ග්‍රාමයේ රෝව්ලින්ග් උපත ලැබීය
ඇයගේ මව ස්කොට්ලන්ත සහ ප්‍රන්ශ මිශ්‍ර සම්භවයක් ඇත්තියක් වන අතර ඇය ගේ මාතෲ පාර්ශවීය සීයා, ඩගල්ඩ් කෑම්ප්බෙල් ලම්ලාශ් හි උපත ලබූවකු වන අතර පීතෲ පාර්ශවයේ සීයා ලුයිස් වොලන්ට් ප්‍රතම ලෝක යුද සමයේ කෝසෙලස්-ලේ-කොම්ට් ග්‍රාමය බේරා ගැනීම වෙනුවෙන් සම්මන ලැබූවෙකි
රෝලින්ග් ගේ සොයුරිය උපත ලබන විට ඇයට මාස 23 කි
ඉන්පසු රෝලින්ග්ට වයස අවු
4ක් පමණ වන විට ඔවුහූ වින්ටර්බෝර්න් ගම්මානයට පදින්චියට ගියහ
ඇය තම ප්‍රාතමික අධ්‍යාපනය ලැබූවේ සා
මිචෙල් ප්‍රාථමික පාසලෙනි
ඇයගේ කෘතියෙහි එන ඇල්බස් ඩම්බල්ඩෝර් චරිතය එහිදී තම ප්‍රධානාචාර්‍යවරයා වූ ඇල්ෆ්‍රඩ් ඩන් ගෙන් හඩගැන්වුනු බව රෝලින්ග් පවසයි
කුඩා කළ සිටම රෝව්ලින්ග් මනකල්පිත කථාකරණයෙහි නියළුනු අතර ඇය මෙම කතාවන් තම සොයුරියට පැවසීමට පුරුදුව සිටියාය
එවැනි එක්තරා කතාවක තම සොයුරිය සා ළෙනක් තුළට වැටී ඒ තුල වූ සා පවුලක් ඇයට ස්ට්‍රෝව්බෙරි කැවූ කථා පුවතක් ඇය ආවර්ජනය කරයි
ඇය තම ප්‍රථම කතාව ලියූවේ වයස අවු
5 හෝ 6 දීය
ඇයට වයස අවු 9 දී ඔවුහූ වේල්ස් හි චෙප්ස්ටෝව් නගරයේ ග්ලොසෙස්ටර්ශයර් ගම්මානයට පැමිණියහ
ඇයගේ නැන්දනිය තමාට ජෙසිකා මිට්ෆෝර්ඩ් ගේ චරිතාපදානය තෑගි කිරීමෙන් තම කියවීමේ ආශාව අවදි කළ බව රෝව්ලින්ග් පවසයි
ඉන් පසු මිට්ෆොර්ඩ් ඇයගේ වීර වරිය වූ අතර ඇය පසුව මිට්ෆෝර්ඩ් ගේ සියලුම කෘතීන් කියවූවාය
රෝව්ලින්ග් තම ද්විතීයික අධ්‍යාපනය ව්යේඩීන් විදුහලෙන් ලැබීය
ඇයගේ මවද එහි විද්‍යා අන්ශයේ කාර්මික සේවිකාවක ලෙසින් සේවය කළාය
රෝව්ලින්ග් වරෙක පවසා ඇති පරිඩි තම කෘතියෙහි එන හර්මායිනී ( පොතෙහිම ගිලුනු සියල්ල දත් ) චරිතය තම කුඩා කල පදනම් කර ගත්තකි, සීන් හැරිස් රෝව්ලින්ගේ පසැලේ අඹ යහළුවෙකු වූ අතර ඔහු අනුසාරයෙන් රොන් චරිතය ගොඩනැන්ග්වී ඇත
පෙනුමෙන්ද ඔහු සීන් හ බොහෝ සෙයින් සමානය
සීන් සතුව ෆොර්ඩ් ඇන්ග්ලියා රථයක් තිබූ අතර කතාවෙහි එන පියාඹන රථයට මෙය මූලික වන්නට ඇත
රෝව්ලින්ගේ ප්‍රියතම සන්ගීත කණ්ඩායම වූයේ The Smiths සන්ගීත කණ්ඩායමයි
රෝව්ලින්ග් තම බී.එ
උපාධිය සදහා අධ්‍යයන කටයුතු වල නිරත වන කාලයේ තමා හා සමාන රැඩිකල් අදහස් සහිත මිතුරන් රැසක් හමු වේ යැයි බලාපොරොත්තු වුවද, රෝව්ලින්ග් තම බී.එ
උපාධිය සදහා අධ්‍යයන කටයුතු වල නිරත වන කාලයේ තමා හා සමාන රැඩිකල් අදහස් සහිත මිතුරන් රැසක් හමු වේ යැයි බලාපොරොත්තු වුවද, ඔවුන් සමග ආශ්‍රය කිරීම ඉතාම උද්යෝගීමත් අත්දැකීමක් වූ බව රොව්ලින්ග් පවසයි
වසරක් පමණ පැරීසියේ අධ්‍යයන කටයුතු වල නිරත වීමෙන් අණතුරුව ඇය පර්යේශකයෙකු සහ ද්වීභාෂා සහායකවරියක ලෙස ඇම්නෙස්ට්‍රි ඉන්ටර්නැශනල් ආයතනයේ සේවය කිරීම සදහා ලන්ඩන් නගරයට පදින්චියට පැමිණියාය
1990 දී මැන්චෙස්ටර් සිට ලන්ඩන් ඩක්වා වූ ඩුම්‍රිය ගමනක් අතර තුර දුම් රියකින් මායා පාසැලකට යන කොලුවකුගේ කතාවක් තම මනසේ සිතුවම් වූ  බව රොව්ලින්ග් පවසයි
එය ඉබේම තම මනසේ හට ගත් බවත් ඉන්පසු හැරීගෙන් පටන්ගෙන සියල්ල ඉබේටම ගලා ආ බවත්  ඇය බොස්ටන් ග්ලෝබ් සගරාවට පවසා ඇත
ඇය තම නිවසට සෙන්දු වූ විගසම මේ සියල්ල සටහන් කිරීමට පටන් ගෙන ඇත
එම වසර අවසානයේදී, දස වසරක් රෝගාතුරව පසු වීමෙන් පසුව  ඇයගේ මව මෙලොව හැර ගියාය
"මම හැරී පෝටර් රචනා කරමින් සිටින අතරතුරදීයි අම්මා මෙලොව හැර ගියේ
ඇයට  හැරී පෝටර් ගැන පවසන්න මට බැරි උනා" යැයි විටෙක රෝව්ලින්ග් පවසා ඇත
මෙය තමාගේ රචනයට බලපෑම් ඇති කල බවද,මුල් කෘතිය තුල මේ හේතුව මත රෝව්ලින්ග් වැඩි වශයෙන් හැරීගේ මාපිය වියෝව ගැන විස්තර සඩහන් කර ඇති බවත් මෙය තමා මත ඇති වූ බලපෑම් පරිවර්තනය කරන බවත් රෝව්ලින්ග් පවසා ඇත
ර්‍රෝව්ලින්ග් මේ ලගට පෘථුගාලයේ පෝර්ටොර් නුවරට ඉන්ග්‍රීසි භාශා ගුරුවරයෙක් ලෙස සේවයට පැමිනියාය
එහිදී 1992 ඔක්
19 වන දින ඇය පෘථුගාල මඩ්‍යවේදියෙකු වූ ජෝර්ජ් ඇරන්ටස් සමග විවාහ දිවියට එලෙඹුණාය
ඔවුහූ තම ප්‍රථම දියනියට ජෙසිකා ඉසැබෙල් රෝව්ලින්ග් ඇරන්ටස් ලෙස නම් තැබූහ
කෙසේවෙතත් ඔවුහූ 1993 නොවැම්බෙර් මස වෙන් වූහ
1993 දෙසැම්බර් මස රෝව්ලින්ග් තම දියණිය සමග ස්කොට්ලන්තයේ එඩින්බර්ග් හි තම සොහොයුරිය වෙත පැමිණියාය
මෙම අවදියේදී ඇය තදින් රෝගාතුර වූ අතර මෙම සමය තුලඩී ඇයට තම තුන්වන පොත තුල එන ආත්මීය සත්වයන් සහ ඩිමෙන්ටෝර් වරුන් ගැන ඇඩහස් පහල වී ඇත
තම උපාධියෙන් අවුරුදු 7 තුල ඇය තම ජීවිතයේ අදුරුම යුගය පසු කරමින් සිටියාය
ඇයගේ විවාහය දෙදරා ගොස් තිබූ අතර ඇය රැකියා විරහිත මවක් වූවාය
නමුත් ඇය මෙම අවධිය හදුන්වා දෙන්නේ තම නිදහසේ අවදිය ලෙසයි
පරාජයේ බිහිසුණුකම මා අභිමුවෙහි වූ කඩඉම් ජය ගන්නා ළෙස මා හට බළ කර සිටියා
ජීවිතය නැවත වරක් මාගෙන් අප්‍රතිහත කැපකිරීමක් ඉල්ලා සිටියා
මම මා සතු සියළුම ශක්තිය එක්තැන් කොට මා අභිමුවෙහි වූ එකම අභියෝගය ජය ගැනීම වෙනුවෙන් යෙදවූවා
ජීවිතය මා ඉතාමත් අසරණ බවට පත් කොට තිබුණු අතර මට කළහැකි වෙන කිසිවක්ම තිබුනේ නෑ
මා මේ වන විට වෙන කිසියම් හෝ සාර්ථකත්වයක් ලබා තිබුනේ නම් මට මා තුලින් මෙතරම් වූ චිත්ත ආවේගයක් ජනණය කරගත නොහැකිව තිබුනා
මම මාගේ ජීවිතයේ බිහිසුණුම ඇත්දැකීමට මුහුණ දී සිටියා
මෙම අත්දැකීම විසින් මා හට අසීමාන්තික නිදහසක් ආරෝපණය කර තිබුණා
මම මාගේ එකම බලාපොරොත්තුව වූ මාගේ ආදරණීය දියණිය වෙනුවෙන් ජීවිතය සමග සටන් වැදුනා
මාගේ පැරණි ට්යිප් රයිටරය තුලින් මගේ සුවිසල් අදහස ක්‍රියාවට නැන්ග්වීමට පටන්ගත්තා
මෙම ශක්තිමත් පදනම මාගේ ජීවිතයේ නවමු ආරම්භයට මහත් පිටුවහලක් වුනා
-     (ජේ. කේ. රෝලින්ග් , හාර්වර්ඩ් සමාරම්භක කතාවේදී)

ස්කොට්ලන්තයෙහි ඉගැන්වීම සදහා ඇයට පශ්චාත් උපාධියක් අවශ්‍ය වූ අතර මේ සදහා ඇයට 1995 සිට අවුරුද්දක් පමණ පූර්ණ කාලීන අධ්‍යයන කටයුතු වල නිරත වීමට සිදු වූවාය
මේ වන විට ඇය තම ප්‍රථම කෘතිය අවසන් කරමින් සිටියාය
ඇය බොහෝ වේලාවලදී කුඩා කඩ වලදී, හෝ තම දියනිය නිදිගන්වාගත හැකි ඔනෑම තැනකදී ඇය ලිවීමට පෙළඹුනාය
ලේඛකයෝ
බ්‍රිතාන්‍ය ජාතිකයෝ
කාන්තාවෝ
1965 උපත්
ජීවත්වන්නෝ
දියමන්ති (Diamond - පුරාණ ග්‍රීක භාෂාවේ αδάμας – admas "unbreakable" "නොකැඩෙන" අර්ථයෙනි) යනු කාබන් මූලද්‍රව්‍යයේ බහුරූපතාවයක් වන අතර, එහි කාබන් පරමාණු තල කේන්ද්‍ර ස්ඵටික ව්‍යූහයක් ගන්නා බැවින් දියමන්ති දැලිසක් ලෙස හඳුන්වනු ලැබේ
දියමන්ති මිනිරන් (Graphite) වලට වඩා අඩු ස්ථායීථාවයක් දක්වන නමුත්, දියමන්ති මිනිරන් බවට පරිවර්තනය කිරීමේ අනුපාතිකය පරිමණ්ඩිත තත්වයන් යටතේ සැලකිය යුතු තරම් නොවේ
ඉතා උසස් භෞතික ගුණාංග සහිත ඝන ද්‍රව්‍යයක් ලෙස දියමන්ති ප්‍රසිද්ධියක් උසුලන අතර එය පරමාණු අතර ඇති ශක්තිමත් බන්ධනයක් මඟින් හටගනී
විශේෂයෙන්ම අනෙකුත් ඝන සම්භාරයන් අතරින් දියමන්ති දෘඩ බවින් සහ තාප සන්නායකතාවයෙන් ඉහළ අගයක් ගනී
එමෙන්ම ප්‍රධාන කාර්මික භාවිතයක් වන දියමන්ති කැපීමේ සහ ඔප දැමීමේ උපකරණ මගින් එම ගුණාංග නිවැරදිව හඳුනා ගත හැකිය
ඉතා අපූර්ව, සිත් ගන්නා සුළු ප්‍රකාශ ගති ලක්ෂණ දියමන්තිවල පවතී
එමෙන්ම දියමන්ති සෑදී ඇති අතිශයින්ම දැඩි දැලිස(සම්බන්ධතා ජාලය) හේතුවෙන් බෝරෝන්, නයිට්‍රජන් වායුව වැනි ඉතා සුළු වර්ගයන්හි අපවිත්‍රකාරක මගින් එය අපවිත්‍ර වේ
දියමන්ති පුළුල් පාරදෘෂ්‍යතාවයකින් යුක්ත බැවින් ස්වභාවික දියමන්ති වැඩි ප්‍රමාණයකට පැහැදිලි, වර්ණ රහිත පෙනුමක් ලැබී ඇත
කුඩා ප්‍රමාණයේ ඇද කුද, ඌණතා හෝ අපද්‍රව්‍ය මගින් දියමන්ති නිල්(බෝරෝන්), කහ(නයිට්‍රජන්), දුඹුරු(දැලිසේ අඩු පාඩු), කොළ(විකිරණ නිරාවරණය), දම්, රෝස, තැඹිලි හෝ රතු පැහැගැන්වේ
එමෙන්ම දියමන්තිවල සාපේක්ෂව විශාල ලෙස පවත්නා ප්‍රකාශ විසරණය හේතුවෙන් එහි ප්‍රභාව ලක්ෂණය ඉස්මතු වේ
දියමන්තිවල ඇති අනර්ඝ ප්‍රකාශ ගුණ සහ යාන්ත්‍රික ගුණත්, කාර්යක්ෂම අලෙවිකරණයත් සංකලනය වීම තුළ දියමන්ති මැණික් ගල් අතුරින් වඩාත් ප්‍රසිද්ධත්වයක් උසුලයි
පොළොව තුළ වැඩිම ස්වභාවික දියමන්ති  ප්‍රමාණයක් අඩංගු වී ඇත්තේ ඉතා අධික පීඩන සහ අධික උෂ්ණත්ව තත්වයන් යටතේ පොළොව මතුපිට සිට ගැඹුර කිලෝමීටර 140ත් 190ත් අතරය
ලෝහ අඩංගු කාබන් මගින් කාබන් ප්‍රභවය සපයන අතර වර්ධනය අවුරුදු බිලියන 1 සිට අවුරුදු බිලියන 3.3 දක්වා කාලයක් පුරා සිදුවෙමින් පවතී (පොළොවේ ආයුෂ කාලයෙන් 25%ත් 75%ත් අතර කාලයකි)
දියමන්ති පොළොව මතුපිට උපද්දවනු ලබන්නේ ගැඹුරු ගිනිකඳු විදාරණය වීමෙන් පසු සිසිලනය වන ගින්නෙන් සෑදුනු ගල් මගිනි
තවත් ආකාරයකට බලන කල දියමන්ති අධික පීඩන සහ අධික උෂ්ණත්ව යටතේ ක්‍රියාවලියනට භාජනය කිරීමෙන්ද නිපදවා ගත හැකිය
කෙසේදයත්, සුදුසු ක්‍රියාකාරිත්ව තත්වයන් පොළොව මතුපිට ආසන්න වශයෙන් ඇඟවීමෙනි
විකල්ප සහ සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් වර්ධන තාක්ෂණය වන්නේ රසායනික වාෂ්ප තැන්පත් කිරීමයි "chemical vapor deposition" (CVD)
ඉතිහාසය
දියමන්ති යන නාමයෙහි මූලාරම්භය වන්නේ පැරණි ග්‍රීක වචනයක් වන αδάμας (admas), "යෝග්‍ය", "වෙනත් ප්‍රභේදයන් නොමැති", "නොකැඩෙන සුළු", "මෙල්ලකල නොහැකි", සිටἀ- (a-), "un-" + δαμάω (damō), "I overpower", "I tame"
දියමන්ති ප්‍රථම වරට ඉන්දියාවේ ආකර ලෙස හඳුනා ගෙන ඇති බවට සංකල්පයක් පවතින අතර, ඒවා ගල්වල  දියළු තැන්පතු s ලෙස ශත වර්ෂ ගණනාවකට පෙර පෙනර්, ක්‍රිශ්ණා සහ ගොඩවාරි යන ගංඟාවන් ආශ්‍රිතව සොයා ගැනීමට හැකි වී ඇත
දියමන්ති ඉන්දියාවේ අඩු තරමින් වසර 3,000ක පමණ සිට හඳුනාගෙන තිබී ඇති අතර එය ආසන්න වශයෙන් අවුරුදු 6,000ක් පමණ වේ
දියමන්ති පුරාණ ඉන්දියාවේ ආගමික සංකේතයක් ලෙස භාවිතයේ පටන් දියමන්ති මැණික් ගල් ලෙස නිධන්ගත වී තිබී ඇත
කැටයම් කපන මෙවලම් සඳහා මේවායෙහි භාවිතය පුරාණ මනුෂ්‍ය ඉත්හාසය දක්වා දිවයන්නකි
සැපයීම ඉහළයාම, කැපීමේ සහ ඔපදැමීමේ තාක්ෂණ වල දියුණුව, ලෝක ආර්ථික වර්ධනය සහ නිර්මාණශීලී, සාර්ථක ප්‍රචාරණ ව්‍යාපාර නිසා දියමන්ති වල ප්‍රසිද්ධත්වය 19 වන සියවසේ සිට ඉහළ ගොස් ඇත
1772දී ඇන්ටන් ලවයිසර් Antoine Lavoisier විසින් කාචයක් උපයෝගී කරගනිමින් ඔක්සිජන් සහිත වායුගෝලයේ ඇති දියමන්තියක් මත හිරු කිරණ එක්තැන් කිරීමෙන් වූ දහනයෙන් ලද නිෂ්පාදිතය කාබන් ඩයොක්සයිඩ් බව පෙන්වීය
එමඟින් දියමන්ති කාබන් වලින් යුක්ත බව තහවුරු විය
පසුව 1797දී ස්මිත්සන් ටෙනන්ට්Smithson Tennant විසින් එම පර්යේෂණය තවදුරටත් විකාශනය කරමින් නැවත සිදුකරන ලදී
එම දැවීම මගින් දියමන්ති හා මිනිරන් වලින් සමාන වායු ප්‍රමාණයන් නිදහස් වන බව ඔහු විසින් ආදර්ශනය කළේය
මෙම වස්තූන්හි රසායනික සමානාත්මතාව එමඟින් තහවුරු කරන ලදී
වර්තමානයේ දියමන්තිවල වඩාත් සමීපතම භාවිතය, මැණික් ගල් සේම අලංකාරය සඳහා වන අතර මෙම භාවිතය ඉතා පුරාතන යුගය දක්වා දිව යයි
සුදු ආලෝකය වර්ණාවලියේ වර්ණ බවට අපකිරණය කිරීම දියමන්තිවල ප්‍රාථමික ගුණාංගයකි
20 වන සියවසෙහි, මැණික් විද්‍යාවේ ප්‍රවීණයන් විසින් මැණිකක් වශයෙන් තිබිය යුතු ඉතා වැදගත් ගුණාංගවල පදනම මත දියමන්ති සහ අනෙකුත් මැණික් ගල් වර්ග කිරීමට විධික්‍රමයක් දියුණු කරන ලදී
භෞතික ගුණ

දියමන්ති යනු කාබන් පරමාණු චතුස්තලීය ලෙස බැඳුනු දියමන්ති දැලිසක්  වන අතරඑය ඝනජ තල කේන්ද්‍ර ව්‍යූහයක් ගන්නා විනිවිද පෙනෙන ස්ඵටිකයකි
මෙම වස්තූන්හි භෞතික ගුණාංග නිසාදියමන්ති විවිධ භාවිතයන් සඳහා යොදාගනී
ඒ අතුරින් වැඩි වශයෙන් සලකා බලනු ලැබෙන්නේ එහි දැඩි දෘඩතාව සහ තාප සන්නායකතාව  (900–) මෙන්ම ප්‍රකාශ විකිරණය වේ
( / ) ට වඩා ඉහළ රික්තයේදී හෝ ඔක්සිජන් රහිත වායුගෝලයේදී, දියමන්ති ග්‍රැෆයිට් (graphite) බවට පරිවර්තනය වේ
සාමාන්‍ය වාතයේදී මෙම පරිවර්තනය  දී පමණ ආරම්භ වේ
දියමන්තිවල ජ්වලන අංකය ඔක්සිජන් වලදී 720 -  සහ වාතයේදී 850 -  වේ
ස්වභාවික දියමන්තිවල ඝනත්වය 3.15– පරාසයක පවතින අතර එය ශුද්ධ දියමන්තිවල  වේ
දියමන්තිවල කාබන් පරමාණු අතර පවතින රසායනික බන්ධන, ග්‍රැෆයිට්වල බන්ධන වලට වඩා දුර්වල වේ
දියමන්තිවල මෙම බැඳීම් ස්ථිර ත්‍රිමාන දැලිස් ආකාරයක් ගන්නා අතර ග්‍රැෆයිට්වල පරමානු ඉතා දැඩිව තලයක් මත පවතී
දෘඩතාවය
ස්වභාවික ද්‍රව්‍ය අතරින් දියමන්ති දෘඩතාවයෙන් වැඩිම ද්‍රව්‍ය ලෙස දෘඩතාව මිනුම් කරනා Mohs Mohs scale of mineral hardnessනම් පරිමාණයෙන් දැක්වේ
එහි දෘඩතාවය සීරීමට ඇති ප්‍රතිරෝධය ලෙස අර්ථ දක්වා ඇති අතර එය 1(අධික මෘදු) සහ 10(අධික දෘඩ) අතර වර්ගීකරණය කර ඇත
මෙම මිනුමෙහි දියමන්තිවල දෘඩතාවය 10ක් ලෙස සටහන් වේ
ඉතා අතීත කාලයේ පටන්ම දියමන්ති අධික දෘඩතාවයෙන් යුක්ත බව හඳුනාගෙන ඇත
දියමන්තිවල දෘඩතාවය එහි සංශුද්ධතාවය, ස්ඵටිකරූපී බව සහ අනුස්ථාපනය මත රඳා පවතී
දියමන්තිවල දෘඩතාවය මැණික් ගල් සේම එහි යෝග්‍යතාවයට දායකත්වය දරනු ලබයි
මන්ද යත් එය සීරීමට ලක් කළ හැක්කේ අනෙකුත් දියමන්ති වලට පමණක් වන අතර මේවා එහි ඔපය ඉතා හොඳින් ආරක්ෂා කරගනී
අනෙක් මැණික් වර්ග මෙන් නොව දියමන්ති සීරීමට ප්‍රතිරෝධය දක්වන බැවින් මේවා දිනපත පැළඳීමට යෝග්‍ය වේ - බොහෝවිට මංගල ගිවිසගැනීමේ මුදු දිනපතා පැළඳීමට බලාපොරොත්තු වන  බැවින් ඒ සඳහා වඩාත් කැමති මැණික් වර්ගයක් වන දියමන්ති යොදාගනී
ඕස්ට්‍රේලියාවේ Copeton සහ Bingara ප්‍රදේශ වලින් අධික දෘඩතාවයෙන් යුක්ත ස්වභාවික දියමන්ති සොයාගැනේ
මේවා සාමාන්‍යයෙන් කුඩා වන අතර අනෙකුත් දියමන්ති ඔපදැමීම සඳහා භාවිතා කරනු ලබයි
දෘඩතාවට අදාළ වෙනත් යාන්ත්‍රික ගුණාංගයක් වන්නේ "ශක්තතාවයි"(toughness), කුමක්ද යත් ප්‍රබල ඝට්ටනයක් මගින් කැඩීමට ප්‍රතිරෝධනය දැක්වීමේ හැකියාවයි. ස්වභාවික දියමන්තියක ශක්තතාව 7.5–10 MPam1/2 ලෙස මිනුම්කර තිබේ
අනෙක් මැණික් සමඟ සසඳා බලන විට මෙම අගය හොඳ නමුත් ඉංජිනේරු ද්‍රව්‍ය සමඟ බැලීමේදී දුර්වල වේ
විද්‍යුත් සන්නායකතාව
දියමන්තිවල විශේෂ භාවිතයක් ලෙස එහි ඇති අර්ධ සන්නායකතා ගුණය හඳුනාගත හැකිය
සමහර නිල් දියමන්ති ස්වභාවිකවම  අර්ධ සන්නායක වන අතර බොහෝ දියමන්ති සලකා බැලීමේදී ඒවා අනර්ඝ තාප පරිවාරක වේ
පෘෂ්ඨ ස්වභාවය
දියමන්ති පෘෂ්ටය සෑදී ඇත්තේ ලයිසොෆීලික් සහ හයිඩ්‍රොෆෝබික් රසායනිකයන් එක් වීමෙනි
එමනිසා එම පෘෂ්ඨය මතුපිට ජලය රැඳීමක් හෝ පෘෂ්ඨය  තෙත් වීමක් හෝ සිදු නොවේ
නමුත් එය ඉතා පහසුවෙන් තෙල් මඟින් තෙත් කල හැකිය
මෙම ගුණය දියමන්ති 	වෙන් කර හඳුනා ගැනීමට භාවිත කෙරෙයි
රසායණික ස්ථාවරත්වය
දියමන්ති වල ඉතා දැඩි රසායණික බන්ධන ඇත
කාමර උෂ්ණත්වය යටතේදී මෙය කිසිදු අම්ලයක් හෝ ඇල්කයිඩයක් සමඟ ප්‍රතික්‍ක්‍රියා නොකරයි
දියමන්ති ඉතා අධික උෂ්ණත්ව තත්ව යටතෙ(1,000 C පහළ) ඔක්සයිඩ ස්වල්පයක් සාදයි
මෙම ගුණයද දියමන්ති හඳුනා ගැනීමට හාවිතා කෙරේ
දියමන්තිවල සියලු C පරමණු අතරSP3 මුහුම්කරන වේ
SP3 කාක්ශික අතර සැදෙන ශක්තිමත් සිග්මා බණ්ධන මගින් එකට බැදි පවති
[[]

වර්ණ

හඳුනාගැනීම
දියමන්ති ඉහළ තාප සන්නයන ගුණ දරයි
එමෙන්ම එහි වර්තනාංකයද ඉහළ අගයක් ගනී
දියමන්ති වීදුරු කැපීම සඳහා ප්‍රයෝජනවත් වුවද එය දියමන්ති හඳුනා ගැනීමේ ලක්ෂණයක් ලෙස නොගැනේ
තිරුවානා ද වීදුරු කැපීම සඳහා භාවිත කළ හැකිය
දියමන්ති මඟින් වෙනත් දියමන්ති මත සීරීම් සිදු කළ හකි වුවත් එමඟින් එක් දියමන්තියකට හෝ දියමන්ති දෙකටම හානි සිදු විය හැකිය
මෙහි දැඩි භාවය හේතුවෙන් බොහෝ විට දෘඩතා පරීක්ෂණ වලට මේවා භාජනය කෙරේ
නිර්මාණය වීම
දියමන්ති ස්වාභාවිකව නිර්මාණය වීමට එතා දිගු කාලයක් ගත වෙයි
කාබන් අඩංගු මූලද්‍රව්‍යක් අධික පීඩනයකට සහ ඊට සාපේක්ෂව පහළ උෂ්ණත්වයකට නිරාවරනය වූ විට දියමන්ති නිර්මාණය වෙයි
මෙම මූලික අවශ්‍යතා සපුරාලන විශේෂිත ස්ථාන ලෙස සාපේක්ෂව ස්ථාවර දූපත් තැටි අසළ භූ ස්ථරත් උල්කාපාත ගැටීම් ඇති වූ ස්ථානත් දක්විය හැකිය
වෙළඳපොළ
දියමන්ති ව්‍යාපාරය ප්‍රධාන ලෙස කොටස් දෙකකට වර්ග කර දැක්විය හැකිය
එනම් මැණික් ආශ්‍රිත දියමන්ති ව්
යාපාරය සහ කාර්මික දියමන්ති ව්
යාපාරය ලෙසය
නමුත් මෙම අංශ දෙක මුලුමණින්ම වෙනස් දෙයාකාරයකට තම වෙළෙඳාම් සිදු කරනු ලැබේ
See also

Diamond drilling
Diamonds as an investment
List of diamonds
List of minerals
Aggregated diamond nanorod

References

Books

External links

 Properties of diamond
Ioffe database
 Interactive structure of bulk diamond (Java applet)
 Epstein, Edward Jay (1982)
The diamond invention (Complete book, includes "Chapter 20
Have you ever tried to sell a diamond
")
 "A Contribution to the Understanding of Blue Fluorescence on the Appearance of Diamonds"
(2007) Gemological Institute of America (GIA)
 Tyson, Peter (November 2000)
"Diamonds in the Sky"
Retrieved March 10, 2005.

 
Abrasives
Carbon
Cubic minerals
Economic geology
Impact event minerals
Native element minerals
Semiconductor materials
Superhard materials
Transparent materials
Greek loanwords
කිගාලි යනු රුවන්ඩාවේ ප්‍රධාන නගරය මෙන්ම විශාලතම නගරය යි
එහි ජනගහනය 965,398(2009) පමණ වේ
1962 දී නිදහස ලබා ගැනීමත් සමඟ මෙය රුවන්ඩාවේ අග නගරය ලෙස පිහිටුවා ගත් අතර එය ප්‍රවාහන, සංස්කෘතික මෙන්ම ආර්ථිකමය වටිනාකමින් ද යුක්තය
මෙහි රුවන්ඩා ජනපති මැදුර මෙන්ම වැදගත් කාර්යයාලද පිහිටා ඇත
කිගාලි නගරය 1907දී ජර්මානු පාලන සමයේදී ගොඩනැංවුනු නමුත් 1962දී එය අග නගරය වන තුරු එය සාමාන්‍ය නගරයක් ලෙස පාලනය විය
බාහිර පරිශීලක සබැඳුම්

Official Website of Kigali City
Satellite Image of Kigali from Google Earth
ටජ්මහල් ඉන්දියාවේ අග්‍රා නගරයේ පිහිටා ඇති සොහොන් ගැබැක් ලෙස තැනවු කිරිගරුඬ මන්දිරයකි
මෙය තම දේවිය "මුම්ටාස් මහල්" සිහිවීම පිණිස "ෂා ජෙහාන්" නම් මෝගල් අධිරාජ්‍යා විසින් ඉදිකරන ලදී
මෙය ඉන්දියාවේ ඉස්ලාමීය ගෘහ නිර්මාණ කලාවේ ආභරණය ලෙස හදුන්වන අතර ලෝක උරුම ශ්‍රේෂ්ඨ කලා කෘතියක් ලෙස සලකණු ලබයි
පර්සියන්, තුර්කි හා ඉන්දීය ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පයන්ගේ සංකලනයක් වු මෙය මෝගල් ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පයේ කැඩපතක් ලෙසටද හැඳින්විය හැක
1983 දී ටජ්මහල යුනෙස්කෝ ලෝක උරුමයක් විය
කිරිගරුඬ බුබ්බුලාකාර කොත සහිත සොහොන් ගැබ මෙහි ප්‍රධාන අංගය වුවත් ටජ්මහල් යනු ගොඩනැඟිලි සංකිර්ණයකි
මෙහි ඉදිකිරීම් 1632 දී පමණ ආරම්භ කළ අතර චිත්‍ර හා කැටයම් ශිල්පීන් දහස් ගනණකගේ දායකත්වයෙන් 1653 දී පමණ ඉදිකිරීම් අවසන් විය
ටජ්මහල ඉදිකිරීමේදි අධිරජ්‍යාගේ මඟ පෙන්වීම මත ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පින් කිහිප දෙනෙකුම කටයුතු කර ඇත