Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
මෙය සරලව යමක වියදම මැනීමේ ක්‍රමවේදයක් ලෙස හැදින්විය හැකිය
එසේත් නැතිනම් ආවස්ථික පිරිවැය යනු මීලග හොඳම විකල්පය ලෙස අර්ථ දැක්වේ
සටහන් 

|Yemen
|-
{|
පැරගුවේ යනු ලොව බටහිර අර්ධයේ පිහිටි “Land locked”රටවල් 2 න් එකකි
අනෙක් රට වන්නේ බොලීවියානු රාජ්‍යයයි
මෙම රටවල් දෙකම දකුණු අමෙරිකානු මහද්වීපයේ පිහිටයි
(Land locked රටවල් ලෝකයේ 47 ක් ඇත
මේවා සම්පූර්ණයෙන් ගොඩබිමෙන් හෝ වෙනත් රටක මුහුදු සීමාවකින් වටවී ඇත
එයින් 45 ක ලොව නැගෙනහිර අර්ධයේත්, 2 ක් බටහිර අර්ධයේත් පිහිටයි
)
	පැරගුවේ දකුණු අමෙරිකාවේ මධ්‍යයේම පිහිටයි
එමනිසා එයට දකුණු අමෙරිකාවේ හෘදය යන අනු නාමය යෙදී ඇත
පැරගුවේ රාජ්‍යයට දකුණු දිග හා නිරිත දිගින් ආර්ජන්ටිනාවත්, නැගෙනහිර හා ඊසාන දිගින් බ්‍රසීලයත්, වයඹ දිගින් බොලීවියානු ජනරජයත් පිහිටයි
සටහන් 

|Paraguay

|-
ජීවීන් බෙදා ඇති රාජධානි පහෙන් පළමුවැන්න වන මොනෙරා රාජධානියට අයත් වන, ප්‍රාග් න්‍යෂ්ටික සෛලීය සංවිධානයක් ඇති ක්‍ෂුද්‍රජීවීන් වේ
ඇන්ටනී වැන් ලියුවෙන්හුක් විසින් ප්‍රථමවරට නිරීක්‍ෂණය කොට සොයාගන්නා ලදී
අයත්වන ජීවීන් සංඛ්‍යාව අනූව මිහිතලය මත ජීවත් වන විශාලතම සජීවී කාණ්ඩය වේ
පරිසරය 
මිරිදිය, කරදිය, භෞමික පරිසරයේ පස (වියලි හා තෙතමනය සහිත), වායව පරිසරය (කිලෝමීටර 6 ක් පමණ තෙක් ඉහල වායුගෝලය දක්වා), වෙනත් ජීවීන්ගේ (ශාක හා සතුන්) සජීවී හෝ මල දේහයන් තුල හෝ මත, සත්වයින්ගේ බහිස්ස්‍රාවී ද්‍රව්‍ය වල වැනි මිහිතලයේ ජීවීන් දක්නට ලැබෙන සෑම පරිසරයකම පාහේ බැක්ටීරියාවන් දක්නට ලැබෙයි
මීට අමතරව වෙනත් ජීවීන්ට ජීවත් වීමට අපහසු පරිසර වන උණුදිය උල්පත්, හිම තට්ටු, ගිනි කඳු, පෙට්‍රල් හා ඩීසල් වැනි හයිඩ්‍රොකාබන තුලද බැක්ටීරියාවන් ජීවත් වෙයි
බැක්ටීරියාවන් යනු සාර්ව ව්‍යාප්තික ජීවීන් කාණ්ඩයකි
නමුත් නිරෝගී සතුන්ගේ රුධිරයේ හා පේෂිවල බැක්ටීරියාවන් දැකගත නොහැකිය
ව්‍යුහය 
බැක්ටීරියාවන්ගේ දේහය 0.1 mmට වඩා කුඩා බැවින් පියවි ඇසට දර්ශනය නොවේ
දර්ශීය බැක්ටීරියාවක් මයික්‍රොමීටර 25 - 5 පමණ විශාල වෙයි
ඒක සෛලීය හෝ ගණාවාසී ලෙස ජීවත් වේ
බැක්ටීරියාවන් සතුව සංවිධානය වූ න්‍යෂ්ටියක් සහ පටලමය ඉන්ද්‍රයිකා රහිත දේහයක් පවතින බැවින්, ප්‍රාග් න්‍යෂ්ටිකයෝ ලෙස හැඳින්වෙයි
ඔවුන් සතු ඉන්ද්‍රයිකා ලෙස 70s රයිබොසෝම පවතියි
න්‍යෂ්ටික ද්‍රව්‍ය ලෙස හිස්ටෝන ප්‍රෝටීන රහිත, එනම් ව්‍යාජ චක්‍රීය DNA අණුවක් පිහිටයි
සමහර බැක්ටීරියාවන්ගේ ප්ලාස්ම පටලයේ අවතලන ලෙස මීසසෝම ඇත
සෛල බිත්තිය ප්‍රධාන ලෙසම සෙලියුලෝස් රහිත මියුරීන් (පෙප්ටිඩොග්ලයිකැන්) වලින් සෑදී තිබෙයි
ඇතැම් බැක්ටීරියාවන් සතුව සෛල බිත්තියට පිටතින්, පොලිසැකරයිඩ වලින් නිර්මාණය වූ නානුමය ආවරණයක් (ප්‍රාවරය) පවතියි
ප්‍රභාසංස්ලේෂණය සිදුකරන බැක්ටීරියා ක්ලෝරොෆිල්-a නෙදරණ අතර, ඒ වෙනුවට බැක්ටීරියෝ ක්ලෝරොෆිල් නැමැති වර්ණකය දරයි
චලනය සඳහා ඇතැම් බැක්ටීරියාවන් සතුව කශිකා (භාහිර පටලයකින් ආවරණය නොවූ) සහ පිලයි පවතී
සමහර බැක්ටීරියාවන්ට නයිට්‍රිජන් තිර කිරීමේ හැකියාවද පවතියි
දර්ශීය බැක්ටීරියාවකගේ ව්‍යුහය 

පිලයි 
ප්ලැස්මිඩප්‍රතිජීවක ආදියට ඔරොත්තු දීමේ හැකියාව ඇතිකිරීම වැනි නොනැසී පැවතීමට ආධාර කිරීම
රයිබොසෝම (70s)ප්‍රෝටීන සංස්ලේෂණය 
සෛල ප්ලාස්මය
ප්ලාස්ම පටලය
සෛල බිත්තිය
ප්‍රාවරය
නියුක්ලොයිඩය (චක්‍රීය DNA)ආවේණික ලක්ෂණ තැම්පත් කර ගැනීම
ඒවා ඉදිරි පරම්පරාවට ගෙනයාම
කෂිකාවචලනයට දායක වීම

වර්ගීකරණය 
බැක්ටීරියාවන් අතර පරිණාමික බන්දුතා හඳුනාගැනීම අපහසු නිසා ස්වභාවික වර්ගීකරණයක් දැක්විය නොහැකි වේ
එබැවින් බැක්ටීරියාවන්,  හැඩය, සංඛ්‍යාව, කෂිකා වල පිහිටීම, පෝෂණ ආකාරය සහ ශ්වසන ආකාරය අනූව වර්ගීකරණය කෙරේ
හැඩය අනූව 
තනි බැක්ටීරියා සෛලයක හැඩය අනූව ප්‍රධාන ආකාර 3 කි
කොකුසාකාර (ගෝලාකාර)
 බැසිලස් (දණ්ඩාකාර)
 ස්පිරිලුම් (සර්පිලාකාර)
 විබ්‍රියෝස/කොමා - සර්පිලාකාර බැක්ටීරියා වල අසම්පූර්ණ තනි සර්පිලයක් සහිත බැක්ටීරියා මේ නමින් හඳුන්වයි.

සෛල සංඛ්‍යාව සහ සෛල ඇසිරී ඇති රටාව අනූව

කොකුසාකාර බැක්ටීරියා 
Monococcus
කොකුසාකාර බැක්ටීරියාවන් තනි තනිව සිටින විට
Diplococcus
කොකුසාකාර බැක්ටීරියාවන් යුගල බැගින් සිටින විට
Streptococcus
කොකුසාකාර බැක්ටීරියාවන් රේඛීය දාමයක් ලෙස සිටින විට
Tetracoccus
කොකුසාකාර බැක්ටීරියාවන් හතර බැගින් සිටින විට
Staphylococcus
කොකුසාකාර බැක්ටීරියාවන් අක්‍රමවත් ඝනාවාස සහිතව සිටින විට
Sarcina
කොකුසාකාර බැක්ටීරියාවන් ඝනකයක හැඩයකින් සිටින විට

බැසිලස් ආකාර බැක්ටීරියා 
Diplobacillus
බැසිලස් ආකාරයේ බැක්ටීරියාවන් යුගල බැගින් සිටින විට
Streptobacillus
බැසිලස් ආකාරයේ බැක්ටීරියාවන් රේඛීය දාමයක් ලෙස සිටින විට

කෂිකා වල පිහිටීම අනූව

ඒක රෝමී 
A - සෛලයේ එක් කෙලවරක පමණක් කෂිකාවක් පැවතීම
ගුච්ඡ රෝමී 
B - සෛලයේ එක් කෙලවරක පමණක් කෂිකා කිහිපයක් පිහිටා තිබීම
ද්වි රෝමී 
C - සෛලයේ එක් කෙලවරකට එක බැගින් දෙකෙලවරේ කෂිකා දෙකක් පැවතීම
පරි රෝමී 
D - සෛලයේ මුලු දේහය පුරාම තැන් තැන් වලින් කෂිකා පැවතීම
උභය රෝමී 
සෛලයේ එක් කෙලවරකට කෂිකා කිහිපයක් බැගින් දෙකෙලවරේම කෂිකා පැවතීම
පෝෂණ ක්‍රමය අනූව 
පෝෂණ ක්‍රම අනූව බැක්ටීරියාවන් අධික විවිධත්වයක් පෙන්වයි.

සංචිත ආහාර 
බැක්ටීරියාවන්ගේ සංචිත ආහාර වන්නේ ග්ලයිකොජන්, වොලියුටීන් හා තෙල් බිංදු වේ
ඒවා සෛල ප්ලාස්මයේ ගබඩා කරයි
ශ්වසන ආකාරය අනූව

ප්‍රජනනය 
බැක්ටීරියාවන් සතුව අලිංගික හා ලිංගික ප්‍රජනන ක්‍රම සතුවෙයි
අලිංගික ප්‍රජනනය 
ද්වි ඛණ්ඩනය - බැක්ටීරියාවන්ගේ ප්‍රධානතම අලිංගික ප්‍රජනන ක්‍රමය මෙයයි
මොවුන් ප්‍රාග් න්‍යශ්ටිකයින් බැවින් අනූනන විභාජනයක් සිදු නොවේ
ඒ වෙනුවට සරල විභාජනයෙන් සෛලය බෙදීම සිදුවේ
මෙහි අධික සීඝ්‍රතාවයක් ඇත
(හිතකර තත්ව යටතේදී මිනිත්තු 20 - 30 කාලයක් තුල ද්විඛණ්ඩන ක්‍රියාවලිය සිදුවේ
)

අංකුරණය  

කඩ කඩ වීම

ලිංගික ප්‍රජනනය 
සමහර බැක්ටීරියාවන් සෙක්ස්පිලයි (sexpilli) මගින් එකිනෙකා වෙත සම්බන්ධ වී සිය න්‍යෂ්ටික ද්‍රව්‍ය හුවමාරු කර ගනියි
නමුත් මෙය සූ න්‍යෂ්ටිකයින්ගේ ජන්මාණු හාවීමෙන් සිදුවන ආකාරයේ ලිංගික ප්‍රජනනයක් නොවේ
මේවාද බලන්න 
 සයනොබැක්ටීරියා
 ලෝකයේ වෙසෙන භයානක ම බැක්ටීරියා

මූලාශ්‍ර 

බැක්ටීරියා
ජීව විද්‍යාව
අධිරාජධානි
ක්‍ෂුද්‍ර ජීවීන්
ක්‍ෂුද්‍රජීවවේදය
සයනොබැක්ටීරියා යනු බැක්ටීරියා මෙන් ප්‍රාග් න්‍යෂ්ටික ඒක සෛලීය සංවිධානයක් ඇති ජීවීන් වෙයි
මින් සමහරක් ඝනාවාසීව ජීවත් වන අතර, එවන් සමහර ඝනාවාස පියවි ඇසින්ද දැකගත හැකිවේ
පරිසරය
සියළුම සයනොබැක්ටීරියාවන් පාහේ කරදිය, මිරිදිය සහ කිවුල්දිය වැනි ජලජ පරිසර තුල ජීවත් වෙයි
මින් සමහර සාමාජිකයින් තෙතමනය සහිත පස, තෙතමනය සහිත ශාක පොතු, අයිස් හා උණුදිය උල්පත් ආශ්‍රිත පරිසර තුලද දැකගත හැකිවේ
කාබනික ද්‍රව්‍ය බහුල ජලජ පරිසරවල, සයනොබැක්ටීරියාවන් බහුලය
ව්‍යුහය
සයනොබැක්ටීරියාවන් සියළුදෙනාම ඒක සෛලීය ප්‍රාග් න්‍යෂ්ටිකයෝ වෙති
ඉන් සමහර සාමාජිකයෝ සූත්‍රිකාමය ස්වරූපයක් සහිතයි
එවන් සූත්‍රිකාමය සයනොබැක්ටීරියාවන් තුල වර්ණක රහිත හෙටරොසිස්ට නම්, වර්ධක සෛල වලට වඩා විශාල ව්‍යුහ පවතී
හෙටරොසිස්ට මගින් නයිට්‍රිජන් තිරකිරීම සිදු කරයි
සයනොබැක්ටීරියා කිසිදු සාමාජිකයෙකු කෂිකා නොදරයි
සමහර සාමාජිකයින් සතුව සංචිත ආහාර සහිත දැඩි ව්‍යුහයන් දැකි ගත හැකිවේ
ඒවා ඒකයිනීට (Akinets) ලෙස හඳුන්වයි. අහිතකර කාල තරණය සඳහා ඒකයිනීට, සයනොබැක්ටීරියාවන්ට වැදගත් වෙයි
සෛල බිත්තිය මියුරීන් වලින් තැනී ඇත
ඊට පිටතින් පෙක්ටීන් වලින් තැනුනු නානුමය ආවරණයක් පවතියි
පෝෂණය
සියළුම සාමාජිකයින් ප්‍රභා-ස්වයංපෝෂීන් වෙයි
ස්වායු ශ්වසනය සිදුකරයි
ප්‍රභාසංස්ලේෂණය මගින් කාබනික ආහාර සංස්ලේෂණය කර ගනියි
ප්‍රභාසංස්ලේෂක වර්ණක ලෙස ක්ලෝරොෆිල්-a, කැරොටින්, සැන්තොෆිල්, ෆයිකොසයනීන්, ෆයිකොඑරිත්‍රීන් ඇත
මෙම වර්ණක සෛල ප්ලාස්ම පර්යන්තයේ වූ ප්‍රභාසංස්ලේෂක සූස්තර මත පි්හිටා තිබේ
සයනොබැක්ටීරියාවන් සතුව හරිතලව නොමැත

සංචිත ආහාර
සයනොබැක්ටීරියාවන්ගේ සංචිත ආහාරය වන්නේ සයනොපිසීය පිෂ්ඨය වෙයි
ඒවා සෛල ප්ලාස්මය තුල සංචය කරයි
ප්‍රජනනය  
සයනොබැක්ටීරියාවන්ගේ ලිංගික ප්‍රජනනයක් තවමත් සොයා ගෙන නැත
අලිංගික ප්‍රජනන ක්‍රම කිහිපයක් පමණක් පෙන්වයි.

ද්වි කණ්ඩනය
සෛලය දෙකට බෙදී යාම මගින් නව සාමාජිකයින් බිහිවීම
කඩ කඩ වීම
සූත්‍රිකාකාර සාමාජිකයන්ගේ දේහය ඕනෑම තැනකින් කඩවීම මගින් නව සාමාජිකයින් බිහිවීම
හෝමගෝනියා මගින්
සූත්‍රිකාකාර සාමාජිකයන්ගේ දේහයේ බෙදුම්මඩල් ඇති ස්ථාන වලින් බෙදී යාම (එසේ බෙදී ගිය කොටස් හෝමගෝනියා ලෙස හැඳින්වෙයි) මගින් නව සාමාජිකයින් බිහිවීම
නිර්නාමික පරිශීලකයන් තැනූ ලිපි
හැඳින්වීම හෝ අසම්පූර්ණ ලිපි
අන්තර්ගතය ඉතාමත් ලඝු ලිපි
බැක්ටීරියා
ක්‍ෂුද්‍ර ජීවීන්
රජරට රාජධානිය තුල තබූ බෞද්ධ ආගමික හා අධ්‍යාපනික ආයතන 8කි
ගලතුරුමුල
 කපාරමුල
 උතුරුමුල
 වාදම්මුල
 මහනෙත් පාමුල
 දකුණුමුල
 සෙනෙවිරත් මුල
 විල්ගම්මුල

රජරට රාජධානිය
ශ්‍රී ලංකාවේ බුද්ධාගම
අයිශ්වර්යා රායි භච්චන් (1976 නොවැම්බර් 1 දින උපත ලැබු,ඇතම් විට අයිශ්,ඈශ් ලෙස හදුන්වන
) ඉන්දියානු නිලියක් මෙන්ම ලෝක රූ රැජින ද විය
තම නිලි ජීවිතය අරම්භ කිරීමට ප්‍රථම, නිරූපිකාවක් ලෙස කටයුතු කල අතර, 1994 ලෝක රූ රැජින බවට පත් වෙමින් ප්‍රසිද්ධිය ලබන ලදි
රායි,දැනට හින්දි, ඉන්ග්‍රීසි, දෙමල, බෙන්ගාලි හා ජාත්‍යන්තර නිශ්පාදන වන "බ්‍රයිඩ් ඇන්ඩ් ද ප්‍රෙජුඩිස්(2004),"ද මිස්ට්‍රස් ඔෆ් ස්පෛසස්" (2005),ද ලාස්ට් රීජන්(2007)හා "ද පින්ක් පැන්තර්(2009) ඇතුලු චිත්‍රපට 40කට අධික ප්‍රමානයක රගපා ඇත
නිරතුරුවම ලොව වඩාත් ලස්සනම කාන්තාව ලෙස නම් කරන රායිගේ, ප්‍රථම සිනමා දර්ශනය වුයේ "මානි රත්නම් " ගේ  දමිල චිත්‍රපටයක් වන "ඉරුවාර්"(1997)ය
වානිජමය වශයෙන් ප්‍රථමව සාර්ථක වු චිත්‍රපටය වුයේ දමිල චිත්‍රපටයක් වන "ජීන්ස්"(1988) ය
ඇය බොලිවුඩ්පුරයේ අවදානය දින ගත්තේ සංජේ ලීලා භන්සාලිගේ "හම් දිල් දේ චුකෙ සනම්" චිත්‍රපටයෙනි
එහි රගපෑම වෙනුවෙන් ඇයට හොදම නිලියට හිමි සම්මානය ලැබීය
2002 දි ඇය,බන්සාලි ගේ දෙවන වැඩසටහන වන දේව්දාස් හි රගපෑ අතර,එ සඳහා ඇයට දෙවනි "හොදම නිලියට හිමි සම්මානය" ෆිල්ම් ෆෙයාර් උලෙලදි ලැබීය
2003-2005 දක්වා විරාමයකින් පසුව,ඇය රගපෑ "ඩූම්" චිත්‍රපටය චිත්‍රපටි අතරින් විශාලතම වානිජමය සාර්ථකත්වය ලැබු එකක් විය
පසු කාලීනව ඇය විසින් වානිජමය වශයෙන් සාර්ථක වු "ගුරු"(2007) "ජෝධා අක්බර්"(2008) වැනි චිත්‍රපට වල රගපාමින් ඉන්දීය සිනමාවෙ තවමත් ප්‍රමුඛ නිලියක් ලෙස තම ස්ථාවරය ස්ථාපිත කරගෙන ඇත
1973 උපත්
බොලිවුඩ් රංගන ශිල්පියෝ
ජීවත්වන්නෝ
නෙළුම් පොකුණ රාජපක්ෂ රඟහල යනු ශ්‍රී ලංකාවේ විශාලතම ප්‍රාසාංගික කලා රඟහලයි
කොළඹ පැරණි නොමෑන්ඩ්ස් ක්‍රීඩාපිටිය පිහිටි භූමියේ මෙම රඟහල ඉදිකර තිබේ
ඉදිකිරීම
චීන ජනරජයෙන් ඉදිකිරීම් වියදම් ලබාදුන් එය රුපියල් මිලියන 3000 ක් වේ
චීන රජයේ අධාර සහ ඔවුන්ගේ ශ්‍රම දායකත්වය හා කළමනාකාරීත්වය සමග ශ්‍රී ලංකා රජයේද සහයෝගයෙන් ඉදිකර ඇත
2005 වසරේ අගෝස්තු 30 වැනිදා ඉදිකිරීම සඳහා ලංකාව හා චීනය අතර ගිවිසුම අත්සන් කෙරුණු අතර මෙය නිර්මාණය කළේ චීන වාස්තු විද්‍යා නිර්මාණ අධ්‍යයන ආයතනය මගිනි
චන්ද්‍රිකා බන්ඩාරනායක ජනපති සමයේ, මහින්ද රාජපක්ෂ මහතා කල ඉල්ලීමක් මත එම භූමිය වෙන්කර, එම දැවැන්ත ඉදිකිරීම සදහා ඉපැරණි පොළොන්නරුව නෙලුම් පොකුණ රඟහලේ අනුසාරය උකාහාගෙන සැලැස්ම ඉදිරිපත් කිරීමට මහින්ද රාජපක්ෂ කල යෝජනවාට චීනයේ ගෘහනිර්මාණයද මුසු කිරීමට දෙපාර්ශවයේ එකඟතාවය පලකරන ලදී
ව්‍යුහය

ප්‍රධාන ප්‍රේක්‍ෂකාගාරයේ ආසන 1288 කි
ප්‍රධාන වේදිකාව විදුලි බලයෙන් ක්‍රියාත්මක වෙයි
කොටස් 4 කින් යුතුව ඉහළට හා පහළට චලනය කළ හැකි ආකාරයට මෙය නිම වී ඇත
මෙහි එකවර ප්‍රසංග හෝ නාට්‍ය 3 ක් රඟ දැක්විය හැකිවන පරිදි ප්‍රධාන ප්‍රේක්‍ෂකාගාරයට අමතර තවත් ප්‍රේක්‍ෂකාගාර 2 ක් පවතී
මෙහි උස මීටර් 29 කි
ගැලරිය

මූලාශ්‍ර

බාහිර සැබැදි
 නිල වෙබ් අඩවිය  
 නෙළුම් පොකුණ-ඉන්ටරැක්ටිව්
නොනැසෙන කාබනික දූෂක
නොනැසෙන කාබනික දූෂක (POPs) යනු රසායනික, ජීව විද්‍යාත්මක හා ප්‍රභා සංස්ලේෂක ක්‍රියාවලි හරහා පාරිසරික ජීර්ණය වීම්වලට ප්‍රතිරෝධයක් දක්වන කාබනික සංයෝග වේ
බොහෝමයක් POPs වර්තමානයේ දී හෝ අතීතයේ දී භාවිතා කරන ලද්දේ පලිබෝධනාශක ලෙසය අනෙක්වා කර්මාන්ත සැකසුම්වල දී හා ද්‍රාවක, PVC හා ‍‍ඖෂධ වැනි විශාල පරාසයක භාණ්ඩ නිෂ්පාදනයේ දී භාවිතා වේ
ශාක
නයිට්‍රජන් තිර කිරීම යනු උස ශාකවල වැඩීමට අවශ්‍ය සාධකයක් වන අතර එයට පසෙහි ඇති පලිබෝධනාශකවලින් බාධා එල්ල කරනු ලැබේ
පලිබෝධනාශකවලට මී මැස්සන් ජීවිතක්ෂයට පත් කළ හැකි අතර එමඟින් පරාගනය අඩු වීම, ශාක පරාගනය සිදු කරන කෘමීන් නැති වී යාම සිදු විය හැකි අතර ඒ හරහා මී මැසි ජනපද හිටි හැටියේ අතුරුදහන් වන ජනපද බිඳ වැටීමේ කැළඹීම ඇති කළ හැක
USDA හා USFWS මඟින් තක්සේරු කර ඇත්තේ එක්සත් ජනපදයේ ගොවිතැන්කරුවන්ට ඔවුන්ගේ වගා පරාගනය වීම අඩු වීම නිසා වසරකට අවම වශයෙන් ඩොලර් මිලියන 200 දක්වා පාඩු වන බවයි. මෙයට හේතුව පලිබෝධනාශක යොදා ගැනීම වන අතර මේ නිසා එක්සත් ජනපදයේ මී මැසි ජනපදවලින් 1/5ක් පමණ නැතිවී ගොස් ඇති අතර අතිරේක 15%ක් පමණ අපදාවලට ලක් වී ඇත
පස
පලිබෝධනාශවල දී භාවිතා කරන බොහෝමයක් රසායනික ද්‍රව්‍ය ස්ථිර පාංශු අපවිත්‍ර කාරක වේ
පලිබෝධනාශක භාවිතය මඟින් පසෙහි සාමාන්‍ය ජෛව විවිධත්වය අඩු කරනු ලබයි
පසෙහි ඇති කුඩා කාබනික ද්‍රව්‍ය අන්තර්ගතයක් විසින් යෙදුම් පෙදෙස අතහැර යන පලිබෝධනාශක ප්‍රමාණය වැඩි කරන අතර එයට හේතුව වන්නේ කාබනික ද්‍රව්‍ය එකට බැඳී පලිබෝධනාශක බිඳ දැමීමට උදව් වීමයි
වාතය
පලිබොධනාශක මඟින් වායු දූෂණය සිදු විය හැක
පලිබෝධනාශක ප්ලවනය සිදු වන්නේ පලිබෝධනාශක කුඩා අංශු ලෙස වාතයෙහි අවලම්භනය වීමේ දී සුළඟ මඟින් ‍ඒවා අපවිත්‍ර කරමින් අනෙකුත් ප්‍රදේශවලට ගෙන යාමෙනි
බෝග සඳහා යොදන ලද පලිබෝධනාශක අසල වූ ප්‍රදේශවලට වාෂ්ප වීම හෝ සුළඟ මඟින් යාම සිදු විය හැකි අතර එමඟින් වන ජීවිතය සඳහා තර්ජන ඇති විය හැක
එමෙන්ම විදින ලද පලිබෝධනාශක බිඳිති ‍හෝ අංශු දූවිලි ලෙස සුළඟ මඟින් අනෙක් ප්‍රදේශවලට යාම හෝ සුළ‍ඟේ ගසා ගෙන යන දූවිලි වැනි අංශුවල තැන්පත් වී වෙනත් ප්‍රදේශවලට යාම සිදු විය හැක
භූමි විසිර විදීම මඟින් අවකාශ විසිර විදීමට වඩා අඩු පලිබෝධනාශක ප්ලවනයක් ඇති කරයි
මේවා සුළං කඩන ලෙස ක්‍රියා කරන අතර පලිබෝධනාශක අවශෝෂණය කර ගනී
එමඟින් පලිබෝධනාශක අනෙකුත් ප්‍රදේශවලට ප්ලවනය වීම නතර ‍වේ
ගොවි බිම්වලට ඉසින හා පස දුම් ගැස්සීම සඳහා යොදා ගන්නා පලිබෝධනාශක මඟින් වාෂ්පශීලී කාබනික සංයෝග ලෙස හඳුන්වන රසායනික සංයෝගයන් නිදහස් විය හැකි අතර ඒවා අනෙකුත් රසායනික ද්‍රව්‍ය සමඟ ක්‍රියා කර ඕසෝන් නැමැති දූෂකයක් සාදයි
304 එසේත් නැත්නම් තුන්සිය හතර යන්න ශ්‍රී ලංකාව හා ඉන්දියාව වැනි දකුණු ආසියාතික රටවල ජනප්‍රිය කාඩ් ක්‍රීඩාවකි
පිල් දෙකකට බෙදී ක්‍රීඩා කරන මෙම ක්‍රීඩාව සඳහා 4 දෙනෙක් හෝ 6 දෙනෙක් සහභාගී වේ
මේ සඳහා සාමාන්‍යය කාඩ් කුට්ටමක ඇති කාඩ් 52න් 7 සිට A දක්වා ඇති කාඩ් භාවිතයට  ගනී
දළ විශ්ලේෂණය

304 උපක්‍රම සම්බන්ධ කාඩ් ක්‍රීඩාවකි
යම් යම් අවස්ථාවන්හිදී යම් යම් කාඩ් මතක තබා ගැනීමට සිදු වේ
එක් ආකාරයටකට මෙය වාසනාව හා ඇතැයි සිතිය හැකිය
තවද මෙය ගණනය හා බැඳී ඇති යම් අවස්ථාවලදී තරඟය අවසන්වීමට ප්‍රථම ජය පරාජය ප්‍රකාශ කල හැකි වේ
ආරම්භයේදී එක් ක්‍රීඩකයකුට කාඩ් 4 බැගින් දක්ෂිණාවර්ථව කාඩ් බෙදන්නා විසින් කාඩ් බෙදනු ලැබේ
කාඩ් බෙදන්නාට ආසන්නතම දකුණෙන් සිටින ක්‍රීඩකයා විසින් තුරුම්පු වර්ගය කිව යුතු වේ
මෙම ක්‍රීඩකයා තමාට ලැබුණු කාඩ් 4න් වඩාත් ගැලපෙන කාඩ් පත රැගෙන එහි මුහුණත අන් අයට නොපෙනෙන පරිදි මේසය මත තබයි
පසුව අනිත් ක්‍රීඩකයින්ට ඇසෙන සේ තමන්ගේ පිළට ලබා ගත් හැකි ලකුණු ගණනක් ප්‍රකාශ කරයි
මෙය බොහෝවිට තමා අතේ ඇති වාසි දෙස බලමින් කෙරෙන නිගමනයකි
දැන් ප්‍රතිවාදී කණ්ඩායමේ ක්‍රීඩකයකුට අවස්ථාව ලැබේ
ඔවුන්ගෙන් එක් අයෙකුට පළමු ක්‍රීඩකයා කී ගණනට වඩා ලකුණු ගණනක් ගත හැකි නම් ඒ බව කියමින් ඔහුගේ තුරුම්පුව අන් අයට නොපෙනෙන්නට වසා තබයි
මෙසේ දෙවැනි ක්‍රීඩකයා කිරීම අනිවාර්ය නොවේ
කිසියම් හෙයකින් දෙවැනි ක්‍රීඩකයා වඩා වැඩි අගයක් ඉදිරිපත් කලේ වී නම් පළමු ක්‍රීඩකයාගේ තුරුම්පුව අවලංගු වී දෙවැන්නාගේ තුරුම්පුව වලංගු වේ
දැන් අවැසි නම් 3වැනි ක්‍රීඩකයාට එනම් පළමු ක්‍රීඩකයාගේ පිළේ අනෙත් ක්‍රීඩකයාට අවස්ථාවක් ලැබේ
ඔහු යම් හෙයකින් ඔහුට ඊටත් වැඩි අගයක් ලබා ගත හැකියැයි සිතයි නම් නව අගයක් කියමින් ඔහුගේ තුරුම්පු වර්ගය ඉදිරිපත් කරයි
මෙසේ 4 වැනියාටද අවස්ථාවක් ලැබේ
එක් අයෙකුට ලැබෙන්නේ එක් අවස්ථාවක් පමණි
එම නිසා වාසි අවස්ථාවන් බලා වඩා ඉහල අගයක් කීමෙන් වාසිය තමා කෙරේ රඳවා ගත හැකිය
මෙසේ තුරුම්පු සැඟවූ පසුව අනෙත්කාඩ් 4 බෙදනු ලැබේ
දැන් එක් ක්‍රීඩකයෙකුට කාඩ් 8 බැගින් ලැබී ඇත
එක් ක්‍රීඩකයෙක් පමණක් තුරුම්පු වර්ගය දන්නා අතර ක්‍රීඩාව පටන් ගනී
පළමුව කාඩ් ලැබුණු ක්‍රීඩකයා පළමුව කාඩ් පතක් ඉදිරිපත් කරයි
මෙහිදී ඔහු විසින් තුරුම්පු සඳහන් කලේ වී නම් එම වර්ගයේ කාඩ් පතක් නිකුත් කිරීම කල නොහැකි වෙයි
එවිට අනෙත් ක්‍රීඩකයින්ට තුරුම්පු වර්ගය ගැන කිසියම් නිගමනයක් ලබා ගත හැකි වෙයි
බොහෝ විට පළමු ක්‍රීඩකයා J කාඩ් ඇත්නම් එය ඉදිරිපත් කරයි
එවිට අනෙත් ක්‍රීඩකයින්ට සමාන වර්ගයේ කාඩ් ඇත්නම් ඒවා ඉදිරිපත් කලයුතු වෙයි
යම් හෙයකින් එම ජාතියේ කාඩ් නොමැති නම් කිසියම් වර්ගයක කාඩ් පතක් මුනින් අතට නවා අන් අයට එක කුමක්දැයි නොපෙනෙන ලෙසට තුරුම්පු සඳහන් කළ තැනැත්තා වෙතට ඉදිරිපත් කරයි
යම් හෙයකින් එය තුරුම්පු වී නම් එය සියල්ලන්ටම පවසයි
ලකුණු 
කාඩ් සියල්ලේම ලකුණු එකතුව 304ක් වේ
(නැතහොත් 30.4ක් වේ
) එම නිසාම මෙම ක්‍රීඩාවට 304 යන නාමය ලැබී ඇත
එය පහත අයුරින් කාඩ් එකිනෙක හා බෙදී යයි
8 හා 7 යන කාඩ් සඳහා කිසිදු ලකුණක් නොලැබේ
උපරිම ලකුණු  එනම් 30 ලැබෙන්නේ J සඳහාය
ආරම්භක ලකුණු
මුල් ක්‍රීඩකයාගේ ආරම්භක ලන්සුවේ අවම අගයක් පවතී
එය බොහෝ විට 160 ලෙසින් පිළිගනී
මෙයින් අදහස් වන්නේ ලන්සුව තැබූ පිළ ලකුණු 160ක් ගත යුතු බවයි. එවිට අන් පිලේ අයෙක් 170 හෝ 200 හෝ කිසියම් වැඩි අගයක ලන්සුවක් තැබිය හැකිය
මේ අවස්ථාවේදී ලන්සුව තැබූ පිළ ඒ ලකුණු ගණන ලබා ගත යුතුය
එනම් ලන්සුව වැඩිවන විට ලබා ගත යුතු ලකුණු ගණන වැඩි වේ
එසේ නැත්නම් අනිත් පිළ ලබා ගත් යුතු ලකුණු ගණන අඩු වේ
එසේ වන්නේ මුළු ලකුණු ගණන 304ක් බැවිනි
මෙහිදී මුල් ක්‍රීඩකයාට විශේෂ අවසරයක් ලැබේ
එනම් ඔහුට පළමුව ලැබුණු කාඩ් සියල්ලේ ලකුණු එකතුව 16ට වඩා අඩු නම් අත බිම දැමීම එනම් අවලංගු කිරීම කළ හැකි වෙයි
මෙයින් කියැවෙන්නේ ඔහුට ආරම්භක ලන්සුව තැබීමට තරම් වාසි කාඩි නොලැබුණු බැවින් එම ක්‍රීඩා වාරය අවලංගු කළා යන්නයි
නීති
දැනට ක්‍රියාත්මක වාරයේදී සක්‍රිය කාඩ් පත් වර්ගයේ එකක් තමා සතුව ඇත්නම් එය ඉදිරිපත් කල යුතු වෙයි
දැනට ක්‍රියාත්මක වාරයේදී සක්‍රිය කාඩ් පත් වර්ගයේ එකක් තමා සතුව නැත්නම් පමණක් වෙනත් වර්ගයක කාඩ්පතක් ඉදිරිපත් කල හැකි වෙයි
පළමුව කාඩ්පත් ලැබුණු ක්‍රීඩකයා මුල්ම ලන්සුව තැබිය යුතුය
අවම ලන්සුවේ අගය 160කි
මුල් ක්‍රීඩකයා තුරුම්පු නම් කලේ වී නම් ඔහුට එම වර්ගයේ කාඩ්පතක් පළමු වාරයේදී නිකුත් කල නොහැකිය
තුරුම්පු සියළුම කාඩ්වලට වඩා බලවත් බැවින් කිසිවිටෙක එය සඟවා තැබිම (පාස් කිරීම) කළ නොහැක
එක් ක්‍රීඩකයෙකුට තුරුම්පු ඉල්ලීම(ලන්සු තැබීම) සඳහා එක් අවස්ථාවක් පමණක් ලැබේ
ඔහුට ලන්සුව වෙනස් කිරීම කල නොහැකිය
එක ළඟ ලන්සු තැබීම එකම පිළකට කල නොහැක
මුල් ක්‍රීඩකයා අනිවාර්යයෙන්ම ලන්සු තැබිය යුතු හෙයින් ප්‍රතිවාදී පිළට ලන්සු තැබීමේ එක් වාරයක් හෝ අඩුම තරමින් ලැබේ
උදාහරණ
ක්‍රීඩකයින් 6 දෙනෙක් ඇති අවස්ථාවක් සලකමු
පළමු ක්‍රීඩකයාගේ කාඩ් 4 එතරම් හොඳ වාසි සහගත නොමැති බැවින් හා තමා අනිවාර්යයෙන්ම ලන්සු තැබිය යුතු හෙයින් 170 යැයි පවාසයි
4 වැනි ක්‍රීඩකයා(ප්‍රතිවාදී පිළේ ක්‍රීඩයයෙක්) තමාගේ කාඩ් 4 තරමක් වාසි සහගත බැවින් හේ 180 යැයි කියමින් ලන්සුව ඉහල දමයි
දැන් 2 වැනි ක්‍රීඩකයාගේ කාඩ් වඩාත් වාසි සහගත උවත් ඔහුට මෙම ලන්සුව වැඩි කර ගත නොහැකි වෙයි
ඒ මන්දයත් එක ළඟ ලන්සු තැබීම එකම පිළකට කල නොහැකි බැවිනි
දැන් ක්‍රීඩාවේ අවසාන ලන්සුව 180 බැවින් ප්‍රතිවාදී පිළ විසින් ලකුණු 125(304 - 180 + 1)ක් ලබා ගත යුතු වෙයි
ක්‍රිඩාව අරඹන්නේ පළමුව ලන්සුව තැබූ ක්‍රීඩකයාම වේ
තවමත් තුරුම්පු හෙලි වී නොමැත
මෙම වාරයේ ක්‍රීඩා කරනුයේ තුරුම්පු නොවන කාඩ් වර්ගයකි
එක් ක්‍රීඩකයෙක්ට මෙම ක්‍රීඩා වාරයේ කාඩ් නොමැති හෙයින් ඔහුට තුරුම්පු අනුමානා කරමින් කාඩ්පතක් සඟවා තුරුම්පු නම් කල ක්‍රීඩකයා වෙතට යවයි. මෙම අවස්ථාවේදී එය තුරුම්පු වර්ගයේ කොලයක් නම් සියල්ලන්ටම එය හෙලි කල යුතු වෙයි
තමා විසින් සැඟවූ කොළයද අන් අයට පෙන්විය යුතු වෙයි
විචලනයන්
සමහර අවස්ථාවලදී 8 හා 7 යන කාඩ් ක්‍රීඩාව සඳහා යොදා නොගනී
එවිට එක් ක්‍රීඩකයකුට ලැබෙන්නේ කාඩ් 6ක් පමණි
මෙම අවස්ථාවේදී පළමුව කාඩ් 3ක් හා දෙවැනුව කාඩ් 3ක් බෙදීම සිදු වේ
සමහර අවස්ථාවලදී පළමුව කාඩ් 4ක් හා දෙවැනුව කාඩ් 2ක් බෙදීමද සිදු වේ
ක්‍රීඩකයින් ගණන අනුවද යම් යම් විචලනයන් සිදු වේ
ක්‍රීඩකයින් 4 දෙනෙක් ඇති විටදී
ක්‍රීඩකයින් 6 දෙනෙක් ඇති විටදී
ක්‍රීඩකයින් 8 දෙනෙක් ඇති විටදී
අවම ලන්සුව වෙනස් වේ
තුරුම්පු
Half-Court
මෙම අවස්ථාවේදී Half-Court යනුවෙන් පැවසූ ක්‍රීඩකයා විසින් සියළුම වාර ගණන්වල ජය ලබා ගත යුතු වෙයි
මෙහි විශේෂත්වය වනුයේ දෙවැනි වටයට කාඩ් බෙදීමට ප්‍රථම එය අන් අයට පැවසිය යුතු වෙයි
එනම් කාඩ් 4ක්(හෝ 3ක්) ලැබීමෙන් අනතුරුවය
තවද සියළුම කාඩ් එකම වර්ගයකින් නම් මෙසේ කල හැකි නොවෙයි
තුරුම්පු වර්ගය අන් අයට පැවසිය යුතු වෙයි
පළමු කාඩ් පත ඉදිරිපත් කරනුයේ පළමුව ලන්සුව තිබූ තැනැත්තාම වේ
Full-Court
මෙම අවස්ථාවේදී Full-Court යනුවෙන් පැවසූ ක්‍රීඩකයා විසින් සියළුම වාර ගණන්වල ජය ලබා ගත යුතු වෙයි
සියළුම කාඩ් එකම වර්ගයකින් නම් මෙසේ කල හැකි නොවෙයි
මේවාත් බලන්න
ඕමි
ඌනෝ
පිස්සු අට

කාඩ් ක්‍රීඩා
අත්හිටවූ සිර දඬුවමක් යනු විත්තිකරුවකු වරදකරු බව ඔප්පු වීමෙන් පසුව, විත්තිකරු විසින්  පරිවාස කාලයක් ගත කිරීමට ඉඩ සලසනු සඳහා,   විනිශ්චයකරුවෙකු විසින්   සිර දඬුවමක් ගෙවීමේ ක්‍රියාවලිය ප්‍රමාද කිරීම හැඳින්වීමට භාවිතා වන නීතිමය යෙදුමකි.
දුස්ස්‍රාවිතාව යනු සරලම බසින් නම් ද්‍රව පෘෂ්ඨ අතර පවතින ඝර්ෂණ බලය ලෙස අර්ථ දැක්විය හැක
මෙයට මුලිකම හේතුව වන්නේ ද්‍රව අංශු අතර පවතින ආකර්ෂණ බලයි
අනාකුල ලෙස ගලා යන ද්‍රව ප්‍රවාහයක දී මෙය සිදුවන බව මුලික උපකල්පනයි
ජලජීවී වගාව යනු, ජලජ ජීවීන්ගේ ලාබාල අවස්ථාව ජලාශවල වර්ධනය වීමට සලස්වා අස්වැන්න ලබාගැනීම යි
මත්ස්‍යයන්ගේ “ඇඟිල්ලන්“ ද ක්‍රෂ්ටේසියාවන්ගේ “පශ්චාත් කීටයන්“ ද මෙම ලාබාල අවස්ථාව සේ සැලැකේ. මත්ස්‍ය බිත්තරවලින් පිටවන ලපටියන් නොහොත් “ගැටිත්තන්“ මුදාහැරිවිට විලෝපිකයන්ට පහසුවෙන් ගොදුරුවිය හැකි හෙයින් ඇඟිල්ලන් දක්වා වර්ධනය වීමට ඉඩ හැරේ
වැදගත්කම
දිනකට පුද්ගල ප්‍රෝටීන අවශ්‍යතාව ග්‍රෑම් 60ක් පමණ වේ
නමුත් මිලියන 20ක් පමණවූ ලාංකික ජනගහනයට මෙය ප්‍රමාණවත් නොවේ
අත්‍යවශ්‍ය ඇමයිනෝ අම්ල පළමුපෙළ ආහාරවල නියමිත අනුපාතයේ ඇත
එම ප්‍රමාණය ලබාගැනීමට මත්ස්‍ය ආහාර අත්‍යාවශ්‍ය වේ
මත්ස්‍ය බරින් 15% - 20% පමණ ප්‍රෝටීන ඇත
වැඩිවන ජනගහනයට සාපේක්‍ෂව මත්ස්‍ය නිපැයුම උපරිම කරලීමට රට අභ්‍යන්තර ජලාශවලට ජලජීවී වගාව හඳුන්වා දී ඇත
නිශ්පාදනය
වාර්ශික මත්ස්‍ය නිපැයුම මෙට්‍රික් ටොන් 200ක් පමණ වේ
ඉන් 80% සාගරවලිනි
10% - 20% පුරාණ වැව්, මිරිදිය ජලාශ වලින් වන අතර 0.5% කලපුවලිනි
ශ්‍රී ලංකාවේ ඉස්සන් වගාවෙන් වාර්ශිකව රු. කෝටි 100ක් පමණ ඉපැයේ
දුෂ්කරතා
වෙරළාසන්න මුහුදු, කළපු ආදියේ මත්ස්‍ය භාවිතය අයථාව සිඬවන නිසා උපරිම චිරස්ථායි මට්ටමින් මසුන් ඇල්ලීම නිසා මෙම පරිසරවල තවදුරටත් අල්ලාගතහැකි මත්ස්‍ය ප්‍රමාණයේ විභවතාවයක් නැත
ධීවර ආම්පන්න මිල අධික වන අතර ගැඹුරු මුහුදේ මසුන් ඇල්ලීමට වැඩි වියදමක් දැරීමට සිඬ වේ
මෙම නිසා පාරිභෝගිකයා දැරිය යුතු මිල ද ඉහළ යයි
විසඳුම්
ඉහත අසීරුතා මඟහැරුමට රට අභ්‍යන්තර ජලාශවල මසුන් ඇතිකෙරේ
ශ්‍රී ලංකාවේ ඍතුමය ජලාශ 12,000ක් පමණ වේ
ඒ සියල්ල ම කෘත්‍රීම වැව් ය
පහතරට තෙත් කලාපයේ ද තවත් ජලාශ 3000කට පමණ අවුරුද්ද පුරා ජලය ලැබේ
ජලජ ජීවී කර්මාන්තය පිලිබද ප්‍රාදේශීය මට්ටමින්,ග්‍රාමීය මට්ටමින්  ප්‍රචලිත නොවීම

මේ සදහා ව්‍යාප්ති සේවය පුලුල් කිරීම 
(මෙය විසදුමකි)

කාලීන ජලාශ හදුන්වා දීම

පොලි අඩු ණය වාරික හදුන්වා දීම

වගා පඬති
මිනිස් ප්‍රෝටීන අවශ්‍යතාව සපුරාලීමට මෙම අභ්‍යන්තර ජලාශවල ආහාරයට ගන්නා මසුන් වගා කරන ක්‍රම ත්‍රිත්‍වයෙකි
thumb|ඊශ්‍රාලයේ සූක්‍ෂම වගා පඬතියක්
සූක්‍ෂම ක්‍රමයේදී නිශ්පාදන වියදම වැඩි අතර ඉලක්ක අස්වැන්න නොලැබි විට ආර්ථික පාඩු ද සිදු වේ
ශ්‍රී ලංකාවේ සූක්‍ෂ ක්‍රමයට ඉස්සන් වගා කෙරෙන අතර එය විදේශ විනිමය ලබාදෙන ලාභදායී ක්‍රමයකි
ගැටළු
ශ්‍රී ලංකාවේ සූක්‍ෂම ක්‍රමයට ඉස්සන් වගාවේදී පාර්ශවික ගැටළු රැසක් ඇති වේ
මෙය කඩොලානාශ්‍රිතව කිරීමට සිදුවන හෙයින් එම පොකුණු සෑදීමට කඩොලාන ඉවත් කිරීමට සිදුවේ
එවිට ඒ ආශ්‍රිත කුඩා මසුන් විනාශ වේ
ඉන් ආහාරදාම කෙරෙහි බලපෑම් ඇති වේ
ශාක භක්‍ෂණ සතුන්ට ද ආහාර නැති වේ
ඉස්සන් කොටුවලින් බැහැර කෙරෙන අපද්‍රව්‍ය අවට ජල ස්කන්‍ධවලට දැමීමෙන් ඒවායේ ගුණාත්මක භාවය පිරිහේ
අපද්‍රව්‍ය ඇහිරීම නිසා ගංවතුර තර්ජන ඇති වේ
වාසි
රට අභ්‍යන්තර ජලාශවලින් උපරිම ප්‍රයෝජනය ලැබිය හැක
අඩු වියදමකින් වැඩි ප්‍රතිශතයක් ලැබිය හැක
මහා පරිමාණ ඉස්සන් වගාවෙන් විදේශ විනිමය ලැබිය හැක
එමෙන්ම විවිධ ආගමික  මතවාද   හේතුවෙන්    මස්    ආහාරයට  නොගන්නා ජන  කොටසක්  පව්තී
එම  නිසා මස් පිණිස  ආදේශකයක්  ලෙස භාවිතා කල හැක
භාවිතයට නොගන්නනා (හැල් කුඹුරු ) මේ  සදහා භාවිතා කල  හැකි වීම

තරුණ ශ්‍රමය මේ සදහා යොදා ගත හැකි වීම
තවද  අලංකරණය සදහා භාවිතා කල හැකි වීම
මත්ස්‍ය විශේෂ තෝරාගැනීමේදී සැලකිය යුතු කරුණු

 මත්ස්‍ය විශේෂයට ඇති පාරිභෝගික රුචිකත්‍වය
රස, පෙනුම, වර්ගය, පෝෂ්‍ය ගුණය, ලාභදායී බව ආදිය මත රඳා පවතී
විවිධ පාරිසරික තත්‍ව වලට ඔරොත්තු දීම
ආහාර දාමයේ මුල් පුරුක් නිෂ්පාදකයින් මත යැපීම
පෝෂණ පරිවර්තන අගය වැඩිවීම
ලිංගික පරිණතියට වැඩි කලක් ගතවන විශේෂ
ඉක්මණින් වර්ධනයට වැයවිය යුතු ශක්තිය ලිංගික පරිණතිය සඳහා නොයෙදෙන (යෙදීමට කල්ගතවන) මත්ස්‍ය විශේෂ වේ
ප්‍රජනනය ස‍්වාභාවික තත්‍ව යටතේ කළහැකි වීම
රෝගවලට ඔරොත්තු දීමේ හැකියාව.
 වසම් චර්යා නොදැක්වීම
තමාගේ වසම නොහොත් සීමාව පවත්වා ගනිමින් අන් මසුන්ට හානිකරන මත්ස්‍ය විශේෂයක් නොවිය යුතු වේ
අඩු මර්ත්‍යතා වේගයක් තිබීම
ජලාශයට යොදන මත්ස්‍ය පැටවු ගණනට සාපේක්‍ෂව වැඩි ප්‍රමාණයක් ලබාගත හැකි මසුන් වේ
අධික ගහණ ඝනත්‍වයක් දැරිය හැකි වීම
ස‍්වජාති භක්‍ෂක නොවීම
තමන්ගේ ම පැටවුන් හෝ තම වර්ගයා ම ආහාරයට නොගන්නා මසුන් විය යුතු වේ
පරිවහනයේදී හා ඇල්ලීමේදී තැලීම්පොඩිවීම් වලට ඔරොත්තු දීම
ආර්ථික ලාභදායී වීම
මත්ස්‍ය රෝපණ ආකාර
ශ්‍රී ලංකාවේ මත්ස්‍ය රෝපණය දෙආකාරයකට සිදුවේ
තනි රෝපණය

යම්කිසි එක ම විශේෂයකට අයත් මසුන් ජලාශයක වගාකිරීම යි
මාංශ භක්ෂක ජීවීන් වගා කරයි
ඉහළ තාක්ෂණයක් භාවිතා කරයි
කෘතිම ආහාර ලබාදීම සිදු කරයි

බහු රෝපණය
ජලාශයක ඇති ස‍්වාභාවික ආහාර වලින් උපරිමව ප්‍රයෝජන ගතහැකි පරිදි විශේෂ කීපයකට අයත් මසුන් පොදු ජලාශයක එකට වගාකිරීම යි
මොවුන්ගේ ආහාර නිකේතන වෙනස් විය යුතු වේ
ආර්ථික වාසි ගෙන දේ
තණකොළ කාපයන්, හිස ලොකු කාපයන්, මඩ කාපයන්

ව්‍යවහාරික ජීව විද්‍යාව
ජලජීවී වගාව
කොටියා (Panthera pardus) ලෙස විද්‍යාත්මක නාමකරණය කරන කොටි උප කොටි (Panthera ටයිග්රීස්) සැහැල්ලුවෙන් underside සමග රතු පැහැයට හුරු තැඹිලි ලොම් මත අඳුරු සිරස් ඉරි ඔවුන්ගේ රටාව වඩාත් හඳුනාගත විශාලතම බළල් විශේෂ වේ
මෙම විශේෂය සිංහයෙකු, දිවියා, ජගුවාර් හා හිම දිවියා සමඟ ඇහැටුල්ලා Panthera වර්ගීකරණය කර ඇත
කොටි සංවිධානය මූලික වශයෙන් මුවන් හා bovids ලෙස ungulates මත දැන්වත් අවසන්, අග්ර විලෝපිකයෙක් වේ
ඔවුන් බොහෝ විට ගොදුරු අල්ලා අවශ්යතා සහාය දෙන බව වාසස්ථාන විශාල යින්ද අවශ්ය, සාමාන්යයෙන් හුදකලා නොව සමාජ හා භෞමික සතුන් වේ
මෙය, ඔවුන් පෘථිවිය මත තව තවත් බහුල ව ස්ථාන සමහර දේශීය සිටින බව අප සමඟ එක් මිනිසුන් සමඟ සැලකිය යුතු ගැටුම් ඇති වී තිබෙනවා
කොටි වරක් බටහිර තුර්කියේ සිට රුසියාවේ නැගෙනහිර වෙරළ අතර, එය පුළුල් වශයෙන් ආසියාව පුරා බෝතලයක
පසුගිය වසර 100 ක කාලය තුළ, ඔවුන් ඔවුන්ගේ ඓතිහාසික පරාසය 93% අහිමි වී ඇත, සහ ජාවා හා බාලි දූපත් සිට, සහ අග්නිදිග හා නැගෙනහිර ආසියාව විශාල ප්රදේශවල සිට, නිරිත දිග සහ මධ්යම ආසියාවේ සිට extirpated කර ඇත
අද, ඔවුන් තෘණබිම් ප්රමාණය හා නිවර්තන කඩොලාන කලපු විවෘත කිරීමට සයිබීරියානු taiga සිට පරාසයක
සොබාදහම සංරක්ෂණය (IUCN) සඳහා ජාත්යන්තර සංගමය මගින් තර්ජනයට ලෙස ඉතිරි කොටි උප විශේෂයක් හය වර්ගීකරණය කර ඇත
වල් දී ලෝක ජනගහනය සංඛ්යාව 3.062 හා 3.948 පුද්ගලයන් අතර, 100,000 ක් පමණ 20 වැනි සියවසේ ආරම්භයේ දී බැස, බොහෝ ඉතිරි ජනගහනය එකිනෙකාගෙන් හුදකලා කුඩා ස්ථාන ඇතිවීම සමග, ඇස්තමේන්තු කර ඇත 2000 ක් පමණ ඉන්දියානු උප මහාද්වීපය මත පවතී වන
[4] ඒ 2016 ගෝලීය ජන සංගණනය පුද්ගලයන් දළ වශයෙන් 3.890 දී වල් කොටි ජනගහනය ඇස්තමේන්තු කර තිබේ
[5] [6] ජනගහනය අඩුවීම සඳහා ප්රධාන හේතු වාසස්ථාන විනාශ කිරීම, වාස භූමි කැබලි හා මසුන් ඇල්ලීෙම් ඇතුළත් වේ
කොටි විසින් අල්ලා ප්රදේශයේ ප්රමාණය km2 1.184.911 ට වඩා අඩු (457,497 වර්ග සැත), 1990 ගනන් මැද භාගයේ දී ඇස්තමේන්තුගත ප්රදේශයේ සිට 41% කින් පහත වැටුණ ක් ලෙස තක්සේරු කර තිබේ
2016 දී, WWF සංවිධානය ට වනජීවී සංරක්ෂණ කණ්ඩායමක් වල් කොටි ලෝකයේ ගණන් සියවසකට පළමු වරට ඉහළ ගොස් ඇති බව ප්රකාශ කලේ ය
ආශ්‍රිත

කොටි
මූලාශ්‍ර

ව්‍යාග්‍ර
කොටියා නම් සත්ත්‍වයා
 දෙමළ ඊළාම් විමුක්ති කොටි සංවිධාන සාමාජික
භූමදානය මෙතැනට යළියොමුවේ
අනෙකුත් භාවිතා සඳහා භූමදානය (වක්‍රෝත්තිහරණය)
 
ක්‍රිස්තුන් වහන්සේගේ භූමදානය, හෙවත් ජේසුස් ක්‍රිස්තුන් වහන්සේ සොහොන් ගැබක් තුල තැන්පත් කිරීම, සිදුවී ඇත්තේ උන්වහන්සේගේ  කුරුසියේ ඇණගැසීම නිසා මරණයට පක්වීමෙන් අනතුරුව, සුබ අස්න විස්තර ප්‍රකාර, අරිමාතියේ ජෝසප්ට අයත් නව සොහොන් ගැබක තැන්පත් කිරීමත් සමගමය
The South African national cricket team represents South Africa in international cricket
It is administered by Cricket South Africa
South Africa is a full member of the International Cricket Council (ICC) with Test and One Day International (ODI) status
As of 27 November 2016, South Africa has played 405 Test matches, winning 148 and losing 135. The team has played 564 ODIs, winning 348, losing 194 and tying six, with 16 no-results
Finally, it has played 91 Twenty20 Internationals (T20Is), winning 54 and losing 36, with one no-result
On 20 August 2012, South Africa became the top ranked team in test cricket for the first time
8 days later, on 28 August 2012, it became the first team to top the rankings in all three formats of the game
As of 28 September 2017, South Africa is ranked second in Tests, first in ODIs and sixth in T20Is by the ICC
"ජූලියා" (ඉඞ්ග්‍රීසි
Julia) පටිගත කර ඇත්තේ මාර්තු 1, 1999යෙ දී ඇ
යේ ජා
සඞ්
(NOAA)
ප්‍රකාෂ කර ඇත්තෙ මෙම ශබ්දයේ මුල නොදන්නා බය, සහ එය සැළකිය හැකි උස් හඬකින් ඇසිය හැකි වුනා සම්පූර්න SOSUS මද්‍යස්ථානය හරා
මෙම ශබ්දය අසන්නට හැකි වුනා තත්පර 15ක, සහ එහ ආරමභය Pacific Oceanයේ 15 S 98 W දි
References 

ප්‍රභවය හඳුනානොගත් සද්ද
පෘෂ්ඨික ආතතිය () යනු බාහිර බලයකට ප්‍රතිරෝධය පෑමට ඉඩ සලසන්නාවූ ද්‍රවයක පෘෂ්ඨයෙහි ඇත්තාවූ   ගුණාංගයකි
එය හෙළිදරවු වන්නේ, නිදසුනක් වශයෙන් ජලයට වඩා ඝනත්වයෙන් වැඩි වස්තූන් වුවද ජල පෘෂ්ඨයෙහි  ඉපිලීම සහ, සමහරක් කෘමීන්ට (නිදසුනක් වශයෙන් ජල කූරන්) ජල පෘෂ්ඨය මත චලනය වීමට ඇති හැකියාවත් නිසාය
මෙම ගුණාංගය ඇති වන්නේ සමාන ආකාරයේ අණු  සංසක්ති  වීම නිසා වන අතර ද්‍රවයන්හී හැසිරීම් බොහෝමයකට හේතු කාරක වෙයි
භෞතික විද්‍යාව
Fluid dynamics
අන්තර් අණුක බල
දෙනියාය මධ්‍ය විද්‍යාලය 1935.03.11 දින දෙනියාය බෞද්ධ මිශ්‍ර පාඨෂාලාව නමින් ආරම්භවිය
ආරම්භය සිසුන් 30 කි
විදුහල්පති  තුමාත් එකම ගුරුවරයාත් එස්.සුබසිංහ මහතාය
ආරම්භයට මුල්වූයේ  බෙරලපනාතර ධම්මරතන ස්වාමීන්වහනසේත් පාසලට ඉඩම පරිත්‍යාග කල ඩි
එෆ්.ආර්.විජේසේකර මහතාත්ය
ඔබ‍‍ට අවැසි ලිපිය තෝරාගන්න
 ඉන්දියාවේ ජේතවනයේ අනාථ පිණ්ඩික ආරාමය
 ශ්‍රී ලංකාවේ අනුරාධපුරයේ ජේතවනාරාමය - අනුරාධපුරයේ පිහිටි ජේතවනාරාමය, ශ්‍රී ලංකාවේ අනුරාධපුර පුරාණ නගරයේ වූ විහාර සංකීර්ණයකි
ශ්‍රී ලංකාවේ පොළොන්නරුවේ ජේතවනාරාමය - පොළොන්නරුව පිහිටි ජේතවනාරාමය , පළමුවන පරාක්‍රමබාහු රජ විසින් තනවන ලද්දකි
අන්ටෝනි ෆිලිප්ස් ෆන් ලේවන්හුක් ( ඕලන්ද භාෂාවෙන් අන්තෝනි, ඇන්ටනි, හෝ තෙයුනිස්, ඉංග්‍රීසියෙන්, ඇන්ටනි හෝ ඇන්ටන් ලෙසින්ද හැඳින්වෙන
ඔක්තොම්බර 24, 1632 – අගෝස්තු 26, 1723) යනු  නෙදර්ලන්තයේ ඩෙල්ෆ්ට් වෙතින්වූ ඕලන්ද වෙළෙන්දෙක් සහ  විද්‍යාඥයෙක් විය
ඔහු සාමාන්‍යයෙන් හැඳින්වෙන්නේ  "ක්ෂුද්‍රජීව විද්‍යාවේ පියා" ලෙසින් වන අතර, පළමු ක්ෂුද්‍රජීව විද්‍යාඥයා ලෙසින් සැලකේ. ඔහු වඩාත් ප්‍රසිද්ධයට පත්ව ඇත්තේ  අන්වීක්ෂය වැඩිදියුණු කිරීම වෙනුවෙන්වූ ඔහුගේ දායකත්වය නිසා සහ ක්ෂුද්‍රජීව විද්‍යාව පිහිටුවීම වස් ඔහුගේ දායකත්වයන් නිසාය
ඔහු විසින් සියතින්ම තැනූ අන්වීක්ෂ උපයෝගී  කරගනිමින්, ඔහු විසින් එකල මුලින්ම  ක්ෂුද්‍ර ප්‍රාණින් ලෙසින් සහ, වර්තමානයේ ක්ෂුද්‍ර ජීවින් ලෙසින්ද හැඳින්වෙන, ඒක සෛලික ජීවින් නිරික්ෂණය කළ හා විස්කර කළ පළමු පුද්ගලයා ඔහු විය
පේශි තන්තු, බැක්ටීරියා, ශුක්‍රාණු සහ කේශනාලිකා (කුඩා රුධිර වාහිනී) තුල රුධිරය වහනය වීම පිළිබඳ අන්වීක්ෂීය නිරික්ෂණ සටහන් කළ පළමුවැන්නාද ඔහු විය
ෆන් ලේවන්හුක් කිසිදු ග්‍රන්ථයක් රචනා නොකළ මුත්, හේ බොහෝ ලිපි ලිවීය
අන්වීක්ෂය හා මුල් ඇලලීම්

අන්වීක්ෂ පිළිබඳ ෆන් ලේවන්හුක්ගේ රුචිය සහ වීදුරු සැකසුම පිළිබඳ ඔහුගේ දැනුම නිසා විද්‍යාවේ ඉතිහාසයෙහි මහත්වූ වැදගත් තාක්ෂණික හෙළිදරව් අතුරින් එකක් මෙන්ම බෙහෙවින් සැඟවුනු සොයාගැනීමක් වෙත පූර්වාගමනය කිරීමට හැකි විය
ජේතවනය යනු ඉන්දියාවේ මහත් ප්‍රසිද්ධ බෞද්ධ ආරාමයන් අතුරින් එකකි
රජගහ නුවරෙහි  වේළුවනාරාමයට පසුව  ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේට පූජා කරනු ලැබූ දෙවන ආරාමය මෙය විය
පැරැණි  සැවැත් නුවරට මදක් ඔබ්බෙන් ජේතවනය පිහිටා ඇත
තවත් වැදගත් ජේතවනාරාම දෙකක් ද ශ්‍රී ලංකාවේ පිහිටා තිබුණි
පොළොන්නරුවේ ජේතවනාරාමය තනවා ඇත්තේ පළමුවන පරාක්‍රමබාහු රජ විසිනි
පරාක්‍රමබාහු රජු විසින් කළ ජේතවනාරාමය ඇතුළු සංඝාරාම 

පළමුවන පරාක්‍රමබාහු රජතුමා, ශ්‍රී බුද්ධ වර්ෂ 1708  (ක්‍රිව 1165/6) වන විට යුද්ධ වලින් පරිබාහිර සාම කටයුතු වල  යෙදුණු අතර තරමක පරිශ්‍රමයකට අනතුරුව තුන් නිකාය සංඝයා එක්සත් කොට බුද්ධාගම විසුද්ධි කිරීමට ක්‍රියා කළේය
මේ වන විට වෛතුල්‍ය වාදය මුළුමනින් ලංකාවෙන් තුරන් කර තිබුණි
මෙයින් සෑහීමට පත් නො වූ පරාක්‍රමබාහු රජ   පොළොන්නරුවෙහි රජ මාලිගය අසබඩින් වූ භූමි භාගයක වටදා ගෙයකින් ද සම්පූර්ණවූ ජේතවනාරාමය නම් ආරාමයක්  සංඝයා සඳහා කරවූහ
රජ තෙමේ මෙයින් උතුරට වන්නට (1926 පමණ වන තුරුම වැරැදි ලෙසින් ජේතවනාරාමය ලෙසින් සැලැකුණු) ලංකාතිලක විහාරය හා සමගින් ආලාහන පිරිවෙන කරවීය
රජ තෙමේ බුද්ධසීමා පාසාද යන්නද කරවීය
මෙයින් ඔබ්බට හා මහා ස්ථූපයට (නියම දෙමළ මහා සෑය හා 1926 පමණ වන විට උණගල වෙහෙර ලෙසින් හැඳින්වුනු) කිට්ටුවෙන් එතුමා උත්තරාරාමය හෙවත් වර්තමාන ගල් විහාරය තැනවීය
උපනගර හා නියම්ගම්හී රජ තෙමේ ඉසිපතන, කුස්මාර සහ වේළුවන යන විහාර කරවීය
අනුරාධපුරයෙහි සිද්ධස්ථාන ප්‍රතිසංස්කරණයද එතුමා විසින් සිදු කෙරිණි
මූලාශ්‍ර 

රජරට රාජධානිය
පොළොන්නරුව
මිනිස් ආහාර ජීර්ණ පද්ධතිය සමන්විත වන්නේ ආමාශ ආන්ත්රයික පත්රිකාව සහ ආහාර දිරවීමේ අමතර අවයව (දිව, ලවණ ග්රන්ථි, අග්න්යාශය, අක්මාව සහ පිත්තාශය) ය
ආහාර ජීර්ණයට ඇතුළත් වන්නේ ආහාර අවශෝෂණය කර ශරීරයට අවශෝෂණය කර ගන්නා තෙක් කුඩා හා කුඩා කොටස් වලට බෙදීමයි
ආහාර දිරවීමේ ක්‍රියාවලියට අදියර තුනක් ඇත
සීෆාලික් අවධිය, ආමාශයික අවධිය සහ බඩවැල් අවධිය
පළමු අදියර, ආහාර දිරවීමේ cephalic අදියර, ආහාර පෙනීම සහ සුවඳ ප්රතිචාර වශයෙන් ආමාශයික ස්රාවයන් සමඟ ආරම්භ වේ
මෙම අදියරට හපන ආහාර යාන්ත්‍රික බිඳවැටීම සහ මුඛයේ සිදුවන ආහාර ජීර්ණ එන්සයිම මගින් රසායනික බිඳවැටීම ඇතුළත් වේ
කෙල වල ඇමයිලේස් නම් ආහාර ජීර්ණ එන්සයිම සහ දිවේ ඇති ඛේට ග්‍රන්ථි සහ සේරස් ග්‍රන්ථි මගින් ස්‍රාවය වන lingual lipase අඩංගු වේ
එන්සයිම මුඛයේ ඇති ආහාර බිඳ දැමීමට පටන් ගනී
ආහාර ඛේටය සමඟ මිශ්‍ර කර ඇති චුවින්ග්, ආහාර දිරවීමේ යාන්ත්‍රික ක්‍රියාවලිය ආරම්භ කරයි
මෙමඟින් බඩට ඇතුළු වීමට esophagus හරහා ගිල දැමිය හැකි බෝලස් නිපදවයි.

මෙලෙස ආහාර ආමාශ ගත වීමේ ක්‍රියාවලිය ක්‍රමාකුංචන ක්‍රියාවලිය ලෙස හදුනවනවා
ආහාර දිරවීමේ දෙවන අදියර පසුව ආමාශයේ ආමාශයේ ආහාර දිරවීමේ අදියර සමඟ ආරම්භ වේ
මෙහිදී කුඩා අන්ත්‍රයේ පළමු කොටස වන duodenum තුළට යන තෙක් ආමාශයික අම්ලය සමඟ මිශ්‍ර වීමෙන් ආහාර තවදුරටත් කැඩී යයි
තුන්වන අදියර ආරම්භ වන්නේ duodenum වල ආහාර දිරවීමේ ආන්ත්‍රික අවධිය සමඟ වන අතර එහිදී අර්ධ වශයෙන් ජීර්ණය වූ ආහාර අග්න්‍යාශය මගින් නිපදවන එන්සයිම ගණනාවක් සමඟ මිශ්‍ර වේ
මස්තිෂ්කයේ මාංශ පේශී, දිව සහ දත් මගින් සිදු කරන ආහාර හපන අතර, peristalsis සංකෝචනය සහ ඛණ්ඩනය මගින් ආහාර දිරවීමට උපකාරී වේ
ආමාශයික අම්ලය සහ ආමාශයේ ශ්ලේෂ්මල නිපදවීම, ආහාර දිරවීම අඛණ්ඩව පවත්වා ගැනීම සඳහා අත්යවශ්ය වේ
Peristalsis යනු esophagus වලින් ආරම්භ වන මාංශ පේශිවල රිද්මයානුකූල හැකිලීමයි, එය ආමාශයේ බිත්තිය දිගේ සහ ආමාශ ආන්ත්රයික පත්රිකාවේ ඉතිරි කොටස දිගටම පවතී
මෙහි ප්‍රතිඵලයක් වශයෙන් මුලින්ම චයිම් නිෂ්පාදනය සිදු වන අතර එය කුඩා අන්ත්‍රය තුළ සම්පූර්ණයෙන් කැඩී ගිය විට වසා පද්ධතියට චයිල් ලෙස අවශෝෂණය වේ
ආහාර ජීර්ණයෙන් වැඩි ප්‍රමාණයක් කුඩා අන්ත්‍රය තුළ සිදු වේ
ජලය සහ සමහර ඛනිජ ලවණ නැවත විශාල අන්ත්‍රයේ මහා බඩවැලේ රුධිරයට අවශෝෂණය වේ
ආහාර දිරවීමේ අපද්‍රව්‍ය (මල) ගුද මාර්ගයෙන් ගුද මාර්ගයෙන් මලපහ කරනු ලැබේ
Contents

සංරචක 
ආහාර ජීර්ණයට සම්බන්ධ අවයව කිහිපයක් සහ අනෙකුත් සංරචක ඇත
අමතර ආහාර ජීර්ණ අවයව ලෙස හඳුන්වන අවයව වන්නේ අක්මාව, පිත්තාශය සහ අග්න්‍යාශයයි
අනෙකුත් සංරචක වලට මුඛය, ඛේඨ ග්‍රන්ථි, දිව, දත් සහ එපිග්ලොටිස් ඇතුළත් වේ
ආහාර ජීර්ණ පද්ධතියේ විශාලතම ව්යුහය වන්නේ ආමාශ ආන්ත්රයික පත්රිකාව (GI පත්රිකාව) ය
මෙය මුඛයෙන් ආරම්භ වී ගුද මාර්ගයෙන් අවසන් වන අතර මීටර් නවයක් පමණ දුරක් ආවරණය කරයි
GI පත්රිකාවේ විශාලතම කොටස වන්නේ මහා බඩවැලේ හෝ මහා අන්ත්රයයි
මෙහි ජලය අවශෝෂණය කර ඉතිරි අපද්‍රව්‍ය මළපහ කිරීමට පෙර ගබඩා කර තබයි
ආහාර ජීර්ණයෙන් වැඩි ප්‍රමාණයක් සිදු වන්නේ GI පත්‍රිකාවේ දිගම කොටස වන කුඩා අන්ත්‍රය තුළය
ආහාර දිරවීමේ ප්‍රධාන අවයවයක් වන්නේ ආමාශයයි
එහි ශ්ලේෂ්මල පටලය තුළ ආමාශයික ග්‍රන්ථි මිලියන ගණනක් ඇත
ඔවුන්ගේ ස්‍රාවයන් ඉන්ද්‍රියයේ ක්‍රියාකාරිත්වයට අත්‍යවශ්‍ය වේ
GI පත්රිකාවේ විශේෂිත සෛල බොහොමයක් තිබේ
මේවාට ආමාශයික ග්‍රන්ථිවල විවිධ සෛල, රස සෛල, අග්න්‍යාශයේ නාල සෛල, enterocytes සහ microfold සෛල ඇතුළත් වේ
ආහාර දිරවීමේ පද්ධතියේ සමහර කොටස් ද මහා අන්ත්‍රය ඇතුළුව බැහැර කිරීමේ පද්ධතියේ කොටසකි
මුඛය 
මුඛය ඉහළ ආමාශ ආන්ත්රයික පත්රිකාවේ පළමු කොටස වන අතර ආහාර දිරවීමේ පළමු ක්රියාවලීන් ආරම්භ කරන ව්යුහයන් කිහිපයකින් සමන්විත වේ
මේවාට කෙළ ග්‍රන්ථි, දත් සහ දිව ඇතුළත් වේ
මුඛය කලාප දෙකකින් සමන්විත වේ
ආලින්දය සහ මුඛ කුහරය නිසියාකාරව. ආලින්දය යනු දත්, තොල් සහ කම්මුල් අතර ප්‍රදේශය වන අතර,  ඉතිරි කොටස නිසි මුඛ කුහරය වේ
මුඛ කුහරයේ වැඩි කොටසක් ලිහිසි ශ්ලේෂ්මල නිපදවන ශ්ලේෂ්මල පටලයක් වන මුඛ ශ්ලේෂ්මලයෙන් ආවරණය වී ඇති අතර එයින් කුඩා ප්‍රමාණයක් අවශ්‍ය වේ
ශ්ලේෂ්මල පටල ශරීරයේ විවිධ ප්‍රදේශවල ව්‍යුහයෙන් වෙනස් වන නමුත් ඒවා සියල්ලම ලිහිසි ශ්ලේෂ්මලයක් නිපදවයි, එය මතුපිට සෛල මගින් හෝ සාමාන්‍යයෙන් යටින් පවතින ග්‍රන්ථි මගින් ස්‍රාවය වේ
මුඛයේ ඇති ශ්ලේෂ්මල පටලය තුනී ශ්ලේෂ්මලයක් ලෙස දත්වල පාදම රේඛා කරයි
ශ්ලේෂ්මලයේ ප්‍රධාන සංඝටකය වන්නේ මුසින් නම් ග්ලයිකොප්‍රෝටීන වන අතර ස්‍රාවය වන වර්ගය සම්බන්ධ කලාපය අනුව වෙනස් වේ
Mucin දුස්ස්රාවී, පැහැදිලි සහ ඇලෙන සුළුය
මුඛයේ ඇති ශ්ලේෂ්මල පටලයට යටින් සිනිඳු මාංශ පේශි පටක තුනී ස්ථරයක් ඇති අතර පටලයට ඇති ලිහිල් සම්බන්ධතාවය එහි විශිෂ්ට ප්‍රත්‍යාස්ථතාව ලබා දෙයි
එය කම්මුල්, තොල්වල අභ්‍යන්තර පෘෂ්ඨයන් සහ මුඛයේ බිම් ආවරණය කරයි, සහ නිපදවන මුසින් දත් දිරායාමට එරෙහිව ඉහළ ආරක්ෂාවක් සපයයි
මුඛයේ වහලය තලය ලෙස හඳුන්වන අතර එය නාසික කුහරයෙන් මුඛ කුහරය වෙන් කරයි
ඉහළ ශ්ලේෂ්මල පටලය අස්ථි තහඩුවක් ආවරණය කර ඇති බැවින් තාල මුඛයේ ඉදිරිපස දැඩි වේ
එය මාංශපේශී සහ සම්බන්ධක පටක වලින් සෑදී ඇති පිටුපස මෘදු හා වඩා නම්යශීලී වන අතර, එය ආහාර සහ දියර ගිල දැමීමට ගමන් කළ හැකිය
මෘදු තල්ල උවුලෙන් අවසන් වේ
දෘඩ තාලයේ මතුපිට ආහාර ගැනීමේදී අවශ්‍ය පීඩනය, නාසික ඡේදය පැහැදිලි ලෙස තැබීමට ඉඩ සලසයි
තොල් අතර විවරය මුඛ විවරය ලෙස හඳුන්වනු ලබන අතර උගුරට විවර වීම ෆැසස් ලෙස හැඳින්වේ
මෘදු තාලයේ දෙපස දිවේ ප්‍රදේශ කරා ළඟා වන පලාටොග්ලොසස් මාංශ පේශි ඇත
මෙම මාංශ පේශි දිවේ පිටුපස ඉහළට ඔසවන අතර ආහාර ගිල දැමීමට හැකි වන පරිදි කරාම දෙපස වසා දමයි
ශ්ලේෂ්මල මගින් ආහාර මෘදු කිරීමට සහ බෝලස් සෑදීමේදී ආහාර එකතු කිරීමට හැකියාව ඇත
ලවණ ග්රන්ථි 
ප්‍රධාන ඛේඨ ග්‍රන්ථි යුගල තුනක් සහ කුඩා ඛේට ග්‍රන්ථි 800 ත් 1000 ත් අතර ප්‍රමාණයක් ඇත, ඒ සියල්ල ප්‍රධාන වශයෙන් ආහාර දිරවීමේ ක්‍රියාවලියට සේවය කරන අතර දන්ත සෞඛ්‍යය සහ සාමාන්‍ය මුඛය ලිහිසි කිරීම සඳහා වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉටු කරයි, එසේ නොමැතිව කථනය කළ නොහැකි වනු ඇත
ප්‍රධාන ග්‍රන්ථි සියල්ලම එක්සොක්‍රීන් ග්‍රන්ථි වන අතර ඒවා නාලිකා හරහා ස්‍රාවය වේ
මෙම ග්‍රන්ථි සියල්ලම මුඛයෙන් අවසන් වේ
මේවායින් විශාලතම වන්නේ පැරොටයිඩ් ග්‍රන්ථි - ඒවායේ ස්‍රාවය ප්‍රධාන වශයෙන් සේරස් ය
ඊළඟ යුගලය හකුට යටින් ය, උපමණ්ඩිබුලර් ග්‍රන්ථි, මේවා සේරස් තරලය සහ ශ්ලේෂ්මල යන දෙකම නිපදවයි. මෙම ඛේට ග්‍රන්ථිවල ඇති සේරස් ග්‍රන්ථි මගින් සේරස් තරලය නිපදවන අතර එමඟින් භාෂා ලිපේස් ද නිපදවයි. ඔවුන් මුඛ කුහරයේ කෙළවලින් 70% ක් පමණ නිපදවයි. තුන්වන යුගලය දිවට යටින් පිහිටා ඇති උපභාෂා ග්‍රන්ථි වන අතර ඒවායේ ස්‍රාවය ප්‍රධාන වශයෙන් ශ්ලේෂ්මලයෙන් කුඩා ප්‍රතිශතයක් වේ
මුඛයේ ශ්ලේෂ්මල පටලය තුළ, දිව, තාල සහ මුඛයේ බිම, කුඩා ලවණ ග්‍රන්ථි වේ
ඔවුන්ගේ ස්‍රාවයන් ප්‍රධාන වශයෙන් ශ්ලේෂ්මල වන අතර ඒවා මුහුණේ ස්නායු (CN7) මගින් නවීකරණය කර ඇත
පිෂ්ඨය මෝල්ටෝස් බවට පරිවර්තනය කිරීම සඳහා ආහාරවල ඇති කාබෝහයිඩ්‍රේට් මත ක්‍රියා කරන ආහාර බිඳවැටීමේ පළමු අදියර ලෙස ග්‍රන්ථි ඇමයිලේස් ස්‍රාවය කරයි
දිවේ පිටුපස කොටසේ රස අංකුර වට කරන වෙනත් සේරස් ග්‍රන්ථි දිවේ මතුපිට ඇති අතර මේවායින් ද භාෂා ලිපේස් නිපදවයි. Lipase යනු ලිපිඩ (මේද) වල ජල විච්ඡේදනය උත්ප්‍රේරණය කරන ආහාර ජීර්ණ එන්සයිමයකි
මෙම ග්‍රන්ථි Von Ebner's glands ලෙස හඳුන්වනු ලබන අතර, එය දිවේ පටක මත මෙම ග්‍රන්ථි සමඟ ස්පර්ශ වන විට ආහාරවල ඇති ක්ෂුද්‍ර ජීවීන්ට එරෙහිව මුල් ආරක්ෂාව (ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතියෙන් පිටත) ලබා දෙන histatins ස්‍රාවය කිරීමේ තවත් කාර්යයක් ඇති බව පෙන්වා දී ඇත
සංවේදී තොරතුරු මගින් කෙල ස්‍රාවය කිරීම උත්තේජනය කළ හැකි අතර, දිවට ක්‍රියා කිරීමට අවශ්‍ය තරලය සපයන අතර ආහාර ගිලීම පහසු කරයි
කෙල 

කෙල ආහාර තෙත් කර මෘදු කරයි, දත් වල චුවිංග් ක්‍රියාවත් සමඟ ආහාර සුමට බෝලස් බවට පරිවර්තනය කරයි
මුඛයේ සිට esophagus දක්වා ගමන් කිරීමේදී කෙළ මගින් සපයන ලිහිසි තෙල් මගින් බෝලස් තවදුරටත් උපකාරී වේ
එසේම වැදගත් වන්නේ ආහාර ජීර්ණ එන්සයිම ඇමයිලේස් සහ ලයිපේස් වල ලවණ වල පැවතීමයි
ඇමයිලේස් කාබෝහයිඩ්රේට පිෂ්ඨය මත වැඩ කිරීමට පටන් ගනී, එය කුඩා අන්ත්රය තුළ තවදුරටත් බිඳ දැමිය හැකි මෝල්ටෝස් සහ ඩෙක්ස්ට්රෝස් වල සරල සීනි බවට බිඳ දමයි
මෙම ආරම්භක පිෂ්ඨය ජීර්ණයෙන් 30% කට හේතු විය හැක්කේ මුඛයේ ඇති කෙල වලටය
Lipase මේදය බිඳ දැමීම සඳහා වැඩ කිරීමට පටන් ගනී
ලිපේස් තවදුරටත් අග්න්‍යාශය තුළ නිපදවනු ලබන අතර එහිදී මේද ආහාර දිරවීම දිගටම කරගෙන යාමට එය මුදා හරිනු ලැබේ
අග්න්‍යාශයේ ලිපේස් තවමත් වර්ධනය වී නොමැති කුඩා ළදරුවන් තුළ ලවණ ලිපේස් තිබීම ප්‍රධාන වශයෙන් වැදගත් වේ
ආහාර දිරවීමේ එන්සයිම සැපයීමේදී එහි කාර්යභාරය මෙන්ම, කෙළවලට දත් සහ මුඛය සඳහා පිරිසිදු කිරීමේ ක්‍රියාවක් ඇත
එය immunoglobulin A වැනි පද්ධතියට ප්‍රතිදේහ සැපයීමේදී ප්‍රතිශක්තිකරණ භූමිකාවක් දරයි
මෙය ඛේඨ ග්‍රන්ථිවල ආසාදන වැලැක්වීම සඳහා ප්‍රධාන වන බව පෙනේ, විශේෂයෙන් පැරොටිටිස් ආසාදනය
කෙල වල හැප්ටොකොරින් නම් ග්ලයිකොප්‍රෝටීනයක් ද අඩංගු වන අතර එය විටමින් බී 12 සමඟ බන්ධන ප්‍රෝටීනයකි
එය ආමාශයේ ආම්ලික අන්තර්ගතය හරහා ආරක්ෂිතව රැගෙන යාම සඳහා විටමින් සමඟ බන්ධනය වේ
එය duodenum වෙත ළඟා වූ විට, අග්න්‍යාශයික එන්සයිම ග්ලයිකොප්‍රෝටීන් බිඳ දමා විටමින් නිදහස් කරයි, එය ආවේණික සාධකය සමඟ බන්ධනය වේ
දිව 
දිවේ ක්‍රියාකාරිත්වය සහ කෙළ ස්‍රාවය වීමත් සමඟ ආහාර ජීර්ණ ක්‍රියාවලියේ පළමු අදියර සිදුවන මුඛයට ආහාර ඇතුල් වේ
දිව යනු මාංශපේශී සහ මාංශපේශී සංවේදී ඉන්ද්‍රියයක් වන අතර එහි මතුපිට ඇති පැපිලේවල ඇති රස අංකුර හරහා පළමු සංවේදී තොරතුරු ලැබේ
රසය එකඟ නම්, දිව ක්‍රියාත්මක වන අතර, ඛේට ග්‍රන්ථි වලින් කෙල ශ්‍රාවය උත්තේජනය කරන මුඛයේ ආහාර හසුරුවයි. කෙල වල දියර ගුණය ආහාර මෘදු කිරීමට උපකාරී වන අතර එහි එන්සයිම අන්තර්ගතය මුඛයේ තිබියදීම ආහාර බිඳ දැමීමට පටන් ගනී
ආහාරයේ පළමු කොටස කාබෝහයිඩ්රේට පිෂ්ඨය (කෙලවල ඇති ඇමයිලේස් එන්සයිම මගින්) බිඳ දැමිය යුතුය
දිව මුඛයේ බිමට සම්බන්ධ කර ඇත්තේ frenum නම් බන්ධන පටියක් මගින් වන අතර මෙය ආහාර (සහ කථනය) හැසිරවීම සඳහා විශාල සංචලතාවයක් ලබා දෙයි
හැසිරවීමේ පරාසය මාංශ පේශි කිහිපයක ක්‍රියාකාරිත්වය මගින් ප්‍රශස්ත ලෙස පාලනය වන අතර එහි බාහිර පරාසය තුළ frenum දිග හැරීම මගින් සීමා වේ
දිවේ මාංශ පේශී කට්ටල දෙක, දිවෙන් ආරම්භ වන සහ එහි හැඩගැස්ම සමඟ සම්බන්ධ වන සහජ මාංශ පේශි හතරක් වන අතර අස්ථි වලින් ආරම්භ වන බාහිර මාංශ පේශි හතරක් එහි චලනය සමඟ සම්බන්ධ වේ
රස 
ප්‍රධාන ලිපිය
Taste 

රසය යනු මුඛයේ රස අංකුර ලෙස හැඳින්වෙන ව්‍යුහයන් තුළ අඩංගු විශේෂිත රස ප්‍රතිග්‍රාහක තුළ සිදු වන රසායනික සංග්‍රහයේ ආකාරයකි
රස අංකුර ප්‍රධාන වශයෙන් දිවේ ඉහළ මතුපිට (පෘෂ්ඨීය) වේ
හානිකර හෝ නරක් වූ ආහාර පරිභෝජනයෙන් වළක්වා ගැනීමට රස දැනීමේ කාර්යය අත්‍යවශ්‍ය වේ
එපිග්ලොටිස් සහ esophagus හි ඉහළ කොටසෙහි රස අංකුර ද ඇත
රස අංකුර නවීකරණය කරනු ලබන්නේ මුහුණේ ස්නායුවේ චෝර්ඩා ටිම්පනි සහ ග්ලෝසොෆරින්ජියල් ස්නායුවේ ශාඛාව මගිනි
රස පණිවිඩ මොළයට යවන්නේ මෙම හිස් කබල ස්නායු හරහාය
මොළයට ආහාරවල රසායනික ගුණාංග අතර වෙනස හඳුනාගත හැකිය
මූලික රස පහක් ලුණු, ඇඹුල්, තිත්ත, පැණි රස සහ උමාමි ලෙස හැඳින්වේ
ලුණු සහ ඇඹුල් බව හඳුනා ගැනීමෙන් ලුණු සහ අම්ල සමතුලිතතාවය පාලනය කිරීමට හැකියාව ලැබේ
තිත්ත බව හඳුනාගැනීමෙන් විෂ ගැන අනතුරු අඟවයි—ශාකයක ආරක්‍ෂාව බොහෝමයක් තිත්ත විෂ සහිත සංයෝග වේ
ශක්තිය සපයන ආහාර සඳහා පැණිරස මඟ පෙන්වයි
සරල සීනි පළමු ප්‍රති result ලය වන බැවින් ඛේටය ඇමයිලේස් මගින් ශක්තිය ලබා දෙන කාබෝහයිඩ්‍රේට් වල ආරම්භක බිඳවැටීම මිහිරි රසයක් ඇති කරයි
උමාමි වල රසය ප්‍රෝටීන් බහුල ආහාර සංඥා කරන බව සැලකේ. ඇඹුල් රස ආම්ලික වන අතර එය බොහෝ විට නරක ආහාරවල දක්නට ලැබේ
ආහාර අනුභව කළ යුතුද නැද්ද යන්න මොළය ඉතා ඉක්මනින් තීරණය කළ යුතුය
1991 දී සොයාගත් සොයාගැනීම්, රසය පිළිබඳ පර්යේෂණය සඳහා උපකාර වූ පළමු ආඝ්‍රාණ ප්‍රතිග්‍රාහක විස්තර කරයි
ආඝ්‍රාණ ප්‍රතිග්‍රාහක නාසයේ සෛල මතුපිට පිහිටා ඇති අතර එමඟින් ගන්ධයන් හඳුනා ගැනීමට හැකි වන පරිදි රසායනික ද්‍රව්‍ය සමඟ බන්ධනය වේ
සංකීර්න ආහාර රසයන් පිළිබඳ අදහසක් ගොඩනැගීමට රස ප්‍රතිග්‍රාහකවල සංඥා නාසයෙන් එන සංඥා සමඟ එක්ව ක්‍රියා කරන බව උපකල්පනය කෙරේ
දත් 
ප්‍රධාන ලිපිය
Human teeth

දත් යනු ඒවාට විශේෂිත වූ ද්රව්ය වලින් සෑදූ සංකීර්ණ ව්යුහයකි
ඒවා සෑදී ඇත්තේ ශරීරයේ ඇති අමාරුම පටක වන එනමල් මගින් ආවරණය වන ඩෙන්ටින් නම් අස්ථි වැනි ද්‍රව්‍යයකිනි
ආහාර කැබලි කුඩා හා කුඩා කැබලිවලට ඉරා දැමීමේදී සහ හපන කිරීමේදී භාවිතා කරන මැස්ටික් කිරීමේ විවිධ අංශ සමඟ කටයුතු කිරීමට දත් විවිධ හැඩයන් ඇත
මෙය ආහාර ජීර්ණ එන්සයිම වල ක්‍රියාකාරිත්වය සඳහා වඩා විශාල මතුපිට ප්‍රදේශයක් ඇති කරයි
දත් මැස්ටික් කිරීමේ ක්‍රියාවලියේදී ඔවුන්ගේ විශේෂිත භූමිකාවන් අනුව නම් කර ඇත - කෘන්තක ආහාර කැබලි කැපීම හෝ සපා කෑම සඳහා භාවිතා කරයි
සුනඛයින්, ඉරීම සඳහා භාවිතා කරනු ලැබේ, පෙරමෝලර් සහ මෝලර් හපන සහ ඇඹරීමට භාවිතා කරයි
කෙල සහ ශ්ලේෂ්මල ආධාරයෙන් ආහාර මැස්ටික් කිරීම මෘදු බෝලස් සෑදීමට හේතු වන අතර පසුව එය ගිල දැමීමෙන් ඉහළ ආමාශ ආන්ත්රයික පත්රිකාවෙන් ආමාශය දක්වා ගමන් කළ හැකිය
කෙල වල ඇති ආහාර දිරවීමේ එන්සයිම දත් තැන්පත් වී ඇති ආහාර අංශු බිඳ දැමීමෙන් දත් පිරිසිදුව තබා ගැනීමට උපකාරී වේ
එපිග්ලොටිස් 
ප්‍රධාන ලිපිය
Epiglottis

එපිග්ලොටිස් යනු ස්වරාලයේ දොරටුවට සවි කර ඇති ප්‍රත්‍යාස්ථ කාටිලේජ තට්ටුවකි
එය ශ්ලේෂ්මල පටලයකින් ආවරණය වී ඇති අතර මුඛය දෙසට මුහුණලා ඇති එහි භාෂා මතුපිට රස අංකුර ඇත
එහි ස්වරාලය මතුපිට ස්වරාලය තුළට මුහුණ ලා ඇත
එපිග්ලොටිස් ක්‍රියා කරන්නේ ග්ලෝටිස් දොරටුව, ස්වර නැමීම් අතර විවරය ආරක්ෂා කිරීම සඳහා ය
එය සාමාන්‍යයෙන් ස්වසනාලයේ කොටසක් ලෙස ක්‍රියාත්මක වන අතර එහි යටි පැත්ත හුස්ම ගැනීමේදී ඉහළට යොමු වී ඇත, නමුත් ගිලීමේදී එපිග්ලොටිස් වඩාත් තිරස් ස්ථානයකට නැමෙයි, එහි ඉහළ පැත්ත උගුරේ කොටසක් ලෙස ක්‍රියා කරයි
මේ ආකාරයෙන් එය ආහාර ස්වසනාලයට යාම වළක්වන අතර ඒ වෙනුවට පිටුපස ඇති esophagus වෙත යොමු කරයි
ගිලීමේදී, දිවේ පසුගාමී චලිතය මගින් පෙනහළු කරා ගෙන යන ඕනෑම ආහාරයක් ස්වරාලය තුළට ඇතුළු වීම වැළැක්වීම සඳහා ග්ලෝටිස් විවරය මත එපිග්ලොටිස් බල කරයි
මෙම ක්‍රියාවලියට සහාය වීම සඳහා ස්වරාලය ද ඉහළට ඇදී යයි
ශරීරගත වූ ද්‍රව්‍ය මගින් ස්වරාලය උත්තේජනය කිරීම පෙනහළු ආරක්ෂා කිරීම සඳහා ශක්තිමත් කැස්ස ප්‍රතීකයක් ඇති කරයි
ෆරින්ක්ස් 
ප්‍රධාන ලිපිය
Pharynx

ෆරින්ක්ස් යනු ශ්වසන පද්ධතියේ සන්නායක කලාපයේ කොටසක් වන අතර ආහාර ජීර්ණ පද්ධතියේ කොටසකි
එය මුඛයේ පිටුපස ඇති නාසික කුහරයට පිටුපසින් සහ esophagus සහ ස්වරාලය ඉහළින් ඇති උගුරේ කොටසයි
ෆරින්ක්ස් කොටස් තුනකින් සමන්විත වේ
පහළ කොටස් දෙක - oropharynx සහ laryngopharynx ආහාර ජීර්ණ පද්ධතියට සම්බන්ධ වේ
ලැරින්ගෝෆරින්ක්ස් esophagus හා සම්බන්ධ වන අතර එය වාතය සහ ආහාර යන දෙකටම ගමන් කරන මාර්ගයක් ලෙස සේවය කරයි
වාතය ස්වරාලය තුළට ඉදිරිපසින් ඇතුළු වන නමුත් ගිලින ඕනෑම දෙයකට ප්‍රමුඛත්වය හිමි වන අතර වාතය ගමන් කිරීම තාවකාලිකව අවහිර වේ
වාගස් ස්නායුවේ ෆරින්ජියල් ප්ලෙක්සස් මගින් ෆරින්ක්ස් නවීකරණය කර ඇත
උගුරේ ඇති පේශී ආහාර esophagus තුළට තල්ලු කරයි
ෆරින්ක්ස් ක්‍රයිකොයිඩ් කාටිලේජයට පිටුපසින් ඇති esophageal ඇතුල්වීමේදී esophagus සමඟ සම්බන්ධ වේ
esophagus 
ප්‍රධාන ලිපිය
esophagus

ආහාර නළය හෝ ගුලට් ලෙස පොදුවේ හැඳින්වෙන esophagus සමන්විත වන්නේ, ආහාර උගුරේ සිට ආමාශය දක්වා ගමන් කරන මාංශ පේශි නලයකිනි
esophagus laringopharynx සමග අඛණ්ඩව පවතී
එය උරස් ප්‍රාචීරයේ පශ්චාත් මාධ්‍යස්ටිනම් හරහා ගමන් කරන අතර දහවන උරස් කශේරුකා මට්ටමින්  උරස් ප්‍රාචීරයේ සිදුරක් හරහා ආමාශයට ඇතුළු වේ
එහි දිග සාමාන්‍යයෙන් සෙන්ටිමීටර 25 ක් වන අතර එය පුද්ගලයාගේ උස අනුව වෙනස් වේ
එය ගැබ්ගෙල, උරස් සහ උදර කොටස් වලට බෙදා ඇත
ෆරින්ක්ස් ක්‍රයිකොයිඩ් කාටිලේජයට පිටුපසින් ඇති esophageal ඇතුල්වීමේ දී esophagus හා සම්බන්ධ වේ
විවේකයේදී esophagus ඉහළ සහ පහළ esophageal sphincters මගින් කෙළවර දෙකෙන්ම වසා ඇත
ඉහළ සුසුම්නාව විවෘත කිරීම ගිලීමේ ප්‍රතීකයක් මගින් අවුලුවන අතර එමඟින් ආහාර හරහා යාමට අවසර ලැබේ
esophagus සිට ෆරින්ක්ස් වෙත ආපසු ගලා යාම වැළැක්වීම සඳහා ද sphincter සේවය කරයි
esophagus තුළ ශ්ලේෂ්මල පටලයක් ඇති අතර ආරක්ෂිත කාර්යයක් ඇති epithelium esophagus ඇතුළත ගමන් කරන ආහාර පරිමාව හේතුවෙන් අඛණ්ඩව ප්රතිස්ථාපනය වේ
ගිලීමේදී, ආහාර මුඛයේ සිට ෆරින්ක්ස් හරහා esophagus වෙත ගමන් කරයි
එපිග්ලොටිස් වඩාත් තිරස් ස්ථානයකට නැමෙන්නේ ආහාර esophagus වෙතට යොමු කිරීම සඳහා සහ ශ්වාසනාලයෙන් ඉවතට ය
esophagus තුළට ගිය පසු, bolus රිද්මයානුකූල හැකිලීම සහ peristalsis ලෙස හඳුන්වන මාංශ පේශි ලිහිල් කිරීම හරහා ආමාශය දක්වා ගමන් කරයි
පහළ esophageal sphincter යනු esophagus හි පහළ කොටස වටා ඇති මාංශ පේශි sphincter වේ
esophagus සහ ආමාශය අතර ඇති gastroesophageal හන්දිය පාලනය කරනු ලබන්නේ පහළ esophageal sphincter මගින් වන අතර, ආමාශයේ අන්තර්ගතය esophagus තුළට ඇතුළු වීම වැළැක්වීම සඳහා ගිලීමේදී සහ වමනය කිරීමේදී හැර අනෙකුත් සෑම අවස්ථාවකදීම සංකෝචනය වේ
esophagus ආමාශයේ ඇති අම්ල වලින් සමාන ආරක්ෂාවක් නොමැති බැවින්, මෙම sphincter හි කිසියම් අසමත් වීමක් අජීර්ණයට හේතු විය හැක
ප්රාචීරය 
ප්රාචීරය ශරීරයේ ආහාර ජීර්ණ පද්ධතියේ වැදගත් කොටසකි
මාංශපේශී ප්රාචීරය ආහාර ජීර්ණ අවයව බොහොමයක් පිහිටා ඇති උදර කුහරයෙන් උරස් කුහරය වෙන් කරයි
අත්හිටුවන ලද මාංශ පේශි ප්රාචීරය වෙත ආරෝහණ duodenum සම්බන්ධ කරයි
මෙම මාංශපේශී ආහාර දිරවීමේ පද්ධතියට උපකාරයක් ලෙස සැලකේ, එහි ඇමිණීම ජීරණ ද්‍රව්‍ය පහසුවෙන් ගමන් කිරීම සඳහා duodenojejunal flexure වෙත පුළුල් කෝණයක් ලබා දෙයි
ප්‍රාචීරය ද අක්මාවට සම්බන්ධ වන අතර එහි හිස් ප්‍රදේශයේ නැංගුරම් දමයි
esophagus T10 මට්ටමේ ප්රාචීරයෙහි සිදුරක් හරහා උදරයට ඇතුල් වේ
ආමාශය 
ප්‍රධාන ලිපිය
stomach

ආමාශය යනු ආමාශයික පත්රිකාවේ සහ ආහාර ජීර්ණ පද්ධතියේ ප්රධාන අවයවයකි
එය J-හැඩැති ඉන්ද්‍රියයක් වන අතර එහි ඉහළ කෙළවරේ ඇති esophagus සහ එහි පහළ කෙළවරේ duodenum වෙත සම්බන්ධ වේ
ආමාශයේ නිපදවන ආමාශයික අම්ලය (අවිධිමත් ලෙස ආමාශයික යුෂ), ආහාර දිරවීමේ ක්‍රියාවලියේදී වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉටු කරන අතර ප්‍රධාන වශයෙන් හයිඩ්‍රොක්ලෝරික් අම්ලය සහ සෝඩියම් ක්ලෝරයිඩ් අඩංගු වේ
ආමාශයික ග්‍රන්ථිවල G සෛල මගින් නිපදවන පෙප්ටයිඩ හෝමෝනයක් වන ගැස්ට්‍රින්, ආහාර ජීර්ණ එන්සයිම සක්‍රීය කරන ආමාශයික යුෂ නිෂ්පාදනය උත්තේජනය කරයි
පෙප්සිනොජන් යනු ආමාශයික ප්‍රධාන සෛල මගින් නිපදවන පූර්වගාමී එන්සයිමයක් (සයිමොජන්) වන අතර ආමාශයික අම්ලය මෙය පෙප්සින් එන්සයිමය වෙත ක්‍රියාත්මක කරන අතර එය ප්‍රෝටීන දිරවීම ආරම්භ කරයි
මෙම රසායනික ද්‍රව්‍ය දෙක ආමාශයේ බිත්තියට හානි කරන බැවින්, ආමාශයේ ඇති අසංඛ්‍යාත ආමාශ ග්‍රන්ථි මගින් ශ්ලේෂ්මල ස්‍රාවය කරන අතර, ආමාශයේ අභ්‍යන්තර ස්ථරවලට රසායනික ද්‍රව්‍යවල හානිකර බලපෑම් වලට එරෙහිව සෙම සහිත ආරක්ෂිත තට්ටුවක් සපයයි
ප්‍රෝටීන් ජීර්ණය වන අතරම, ආමාශයේ බිත්තිය දිගේ චලනය වන පෙරිස්ටල්සිස්, මාංශ පේශි හැකිලීමේ තරංග මගින් යාන්ත්‍රික කැසීම සිදු වේ
මෙය ආහාර ස්කන්ධය ආහාර ජීර්ණ එන්සයිම සමඟ තවදුරටත් මිශ්‍ර කිරීමට ඉඩ සලසයි
ආමාශයේ ආමාශයික ශ්ලේෂ්මලයේ ඇති ෆන්ඩික් ග්‍රන්ථිවල ප්‍රධාන සෛල මගින් ස්‍රාවය කරන ආමාශයික lipase, ක්ෂාරීය අග්න්‍යාශයික lipase වලට වඩා වෙනස්ව ආම්ලික lipase වේ
මෙය අග්න්‍යාශයේ lipase තරම් කාර්යක්ෂම නොවන නමුත් මේදය යම් ප්‍රමාණයකට බිඳ දමයි
පයිලෝරික් ඇල හරහා duodenum වෙත සම්බන්ධ වන ආමාශයේ පහළම කොටස වන pylorus හි ගැස්ට්‍රින් ඇතුළු ආහාර ජීර්ණ එන්සයිම ස්‍රාවය කරන ගණන් කළ නොහැකි ග්‍රන්ථි අඩංගු වේ
පැයක් හෝ දෙකකට පසු, චයිම් නම් ඝන අර්ධ ද්රවයක් නිපදවයි. pyloric sphincter හෝ කපාටය විවෘත වූ විට, chyme duodenum තුළට ඇතුළු වන අතර එහිදී එය අග්න්‍යාශයේ ඇති ආහාර ජීර්ණ එන්සයිම සමඟ තවදුරටත් මිශ්‍ර වී කුඩා අන්ත්‍රය හරහා ගමන් කරයි, එහිදී ආහාර දිරවීම දිගටම සිදු වේ
ආමාශයේ පාදයේ ඇති ප්‍රාචීර සෛල, විටමින් බී 12 අවශෝෂණය කර ගැනීම සඳහා අත්‍යවශ්‍ය වන අභ්‍යන්තර සාධකය නම් ග්ලයිකොප්‍රෝටීන් නිපදවයි. විටමින් B12 (cobalamin), ඛේඨ ග්‍රන්ථි මගින් ස්‍රාවය කරන ග්ලයිකොප්‍රෝටීනයකට බන්ධනය වන අතර ආමාශය හරහා ගෙන යනු ලැබේ - ට්‍රාන්ස්කොබලමින් I ද හැප්ටොකොරින් ලෙස හැඳින්වේ, එය අම්ල සංවේදී විටමින් ආම්ලික ආමාශයේ අන්තර්ගතයෙන් ආරක්ෂා කරයි
වඩාත් උදාසීන duodenum තුළ වරක් අග්න්‍යාශයික එන්සයිම ආරක්ෂිත glycoprotein බිඳ දමයි
නිදහස් කරන ලද විටමින් බී 12 ඉන්ද්‍රිය සාධකයට බන්ධනය වන අතර එය ඉලියම් තුළ ඇති එන්ට්‍රොසයිට් මගින් අවශෝෂණය වේ
ආමාශය ආඝ්‍රාණය කළ හැකි ඉන්ද්‍රියයක් වන අතර සාමාන්‍යයෙන් ආහාර ලීටරයක් පමණ රඳවා තබා ගැනීමට ප්‍රසාරණය විය හැක
[22] මෙම ප්‍රසාරණය ආමාශයේ අභ්‍යන්තර බිත්තිවල ඇති ආමාශයික නැමීම් මාලාවකින් සක්‍රීය වේ
අලුත උපන් බිළිඳකුගේ ආමාශය මිලි ලීටර් 30 ක් පමණ රඳවා තබා ගැනීම සඳහා පමණක් පුළුල් කිරීමට හැකි වනු ඇත
ප්ලීහාව 
ප්‍රධාන ලිපිය
ප්ලීහාව

ප්ලීහාව යනු ශරීරයේ ඇති විශාලතම ලිම්ෆොයිඩ් ඉන්ද්‍රිය වන නමුත් වෙනත් ක්‍රියාකාරකම් ඇත
එය වියදම් කරන රතු සහ සුදු රුධිරාණු දෙකම බිඳ දමයි
මේ නිසා එය සමහර විට 'රතු රුධිර සෛලවල සොහොන් බිම' ලෙස හැඳින්වේ
මෙම ආහාර දිරවීමේ නිෂ්පාදනයක් වන්නේ බිලිරුබින් වර්ණකය වන අතර එය අක්මාව වෙත යවන අතර පිත්තාශයේ ස්‍රාවය වේ
තවත් නිෂ්පාදනයක් වන්නේ ඇටමිදුළුවල නව රුධිර සෛල සෑදීම සඳහා භාවිතා කරන යකඩයි
වෛද්‍ය විද්‍යාව ප්ලීහාව තනිකරම වසා පද්ධතියට අයත් එකක් ලෙස සලකයි, නමුත් එහි වැදගත් ක්‍රියාකාරකම්වල සම්පූර්ණ පරාසය තවමත් වටහාගෙන නොමැති බව පිළිගෙන ඇත
අක්මාව 
ප්‍රධාන ලිපිය
අක්මාව

අක්මාව දෙවන විශාලතම ඉන්ද්‍රිය (සමට පසු) වන අතර එය ශරීරයේ පරිවෘත්තීය ක්‍රියාවලියේ කාර්යභාරයක් ඉටු කරන අමතර ආහාර ජීර්ණ ග්‍රන්ථියකි
අක්මාවට බොහෝ කාර්යයන් ඇත, ඒවායින් සමහරක් ආහාර දිරවීමට වැදගත් වේ
අක්මාව විවිධ පරිවෘත්තීය විෂ ඉවත් කළ හැකිය
ප්‍රෝටීන සංස්ලේෂණය කර ආහාර දිරවීමට අවශ්‍ය ජෛව රසායන නිෂ්පාදනය කරයි
එය ග්ලූකෝස් (ග්ලයිකෝජෙනිසිස්) වලින් සෑදිය හැකි ග්ලයිකෝජන් ගබඩා කිරීම නියාමනය කරයි
අක්මාවට ඇතැම් ඇමයිනෝ අම්ල වලින් ග්ලූකෝස් සංස්ලේෂණය කළ හැකිය
එහි ආහාර දිරවීමේ කාර්යයන් බොහෝ දුරට කාබෝහයිඩ්රේට් බිඳවැටීම සමඟ සම්බන්ධ වේ
එය එහි සංස්ලේෂණය හා ක්ෂය වීමේදී ප්‍රෝටීන් පරිවෘත්තීය ද පවත්වා ගනී
ලිපිඩ පරිවෘත්තීය තුළ එය කොලෙස්ටරෝල් සංස්ලේෂණය කරයි
ලිපොජෙනසිස් ක්‍රියාවලියේදී මේද නිපදවනු ලැබේ
අක්මාව ලිපොප්‍රෝටීන් විශාල ප්‍රමාණයක් සංස්ලේෂණය කරයි
අක්මාව පිහිටා ඇත්තේ උදරයේ දකුණු පස ඉහළ කොටසේ සහ එය සවි කර ඇති ප්රාචීරයට පහළින්, අක්මාවේ හිස් ප්රදේශයේ එක් කොටසක ය
මෙය ආමාශයේ දකුණු පසින් වන අතර එය පිත්තාශය ඉක්මවා යයි
අක්මාව මේදය දිරවීම ප්‍රවර්ධනය කිරීම සඳහා බයිල් අම්ල සහ ලෙසිතින් සංස්ලේෂණය කරයි
පිත 
අක්මාව මගින් නිපදවන පිත සෑදී ඇත්තේ ජලය (97%), පිත ලවණ, ශ්ලේෂ්මල සහ වර්ණක, 1% මේද සහ අකාබනික ලවණ වලින්ය
Bilirubin එහි ප්රධාන වර්ණකය වේ
ද්‍රව දෙකක් හෝ ඝණ සහ ද්‍රවයක් අතර පෘෂ්ඨික ආතතිය අඩු කරන සහ චයිමයේ ඇති මේද ඉමල්සිෆයි කිරීමට උපකාරී වන පෘෂ්ඨීය ද්‍රව්‍යයක් ලෙස බයිල් අර්ධ වශයෙන් ක්‍රියා කරයි
පිත ක්‍රියාවෙන් ආහාර මේදය මයිකල් ලෙස හඳුන්වන කුඩා ඒකක වලට විසිරී යයි
මයිසෙල් වලට කැඩීම අග්න්‍යාශයික එන්සයිම, ලයිපේස් ක්‍රියා කිරීම සඳහා වඩා විශාල මතුපිටක් නිර්මාණය කරයි
ලිපේස් මේද අම්ල දෙකකට සහ මොනොග්ලිසරයිඩ් වලට බෙදෙන ට්‍රයිග්ලිසරයිඩ ජීර්ණය කරයි
ඉන්පසු ඒවා බඩවැල් බිත්තියේ විලී මගින් අවශෝෂණය කර ගනී
කුඩා අන්ත්‍රයේ මේ ආකාරයට මේදය උරා නොගතහොත් පසුකාලීනව මේදය අවශෝෂණය කර ගැනීමට හැකියාවක් නොමැති මහ බඩවැලේ ගැටලු මතු විය හැකියි