Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
මෙය හමුවේ 1962 ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂ රජය විසින් ජාතික ගීයේ මුල් පද පෙළ වෙනස් කලේ එහි නිර්මාතෘ ආනන්ද සමරකෝන් ශූරීන් නොවිමසමනි
තමන් රචනා කල ගීයට විරුද්ධ බලවේග වලට එරෙහි වෙමින් සමරකෝන් ශූරීන් විවිධ පරිශ්‍රම දැරූ අතර ගීය වෙනස් කලහොත් සිය දිවි නසාගන්නා බවට බලධාරින් වෙත දන්වා තිබිණි
මහත් සිත් තැවුලට පත් හෙතෙම එම අයුරින්ම 1962 අප්‍රේල් 5 දින සිය දිවි හානි කර ගත්තේය
ශ්‍රී ලංකා මාතා

මාධ්‍ය

භාෂාව 
සංස්කෘත වචන, හෙල වචන සහ පාලි වචන යොදා ගෙන ඇත
දෙමළ අනුවාදය ඉවතලෑම 

2010 දෙසැම්බර් 12 දිනදී  ද සන්ඩේ ටයිම්ස් පුවත්පත වාර්තා කලේ,  "එක් බසකට වැඩි ගණනකින් ජාතින ගීය භාවිත කරන කිසිදු රටක් ලොව නොපවතින බැවින්", නිල හා රාජ්‍ය උත්සවයන්හිදී,  ශ්‍රී ලංකා මාතා හී දෙමළ අනුවාදය භාවිතා කිරීම ඉවක ලෑමට, අතිගරු ජනාධිපති මහින්ද රාජපක්ෂ තුමාණන්ගේ ප්‍රධානත්වයෙන් රැස්වූ කැබිනට් මණ්ඩලය විසින්  තීරණය කර ඇති බවකි
ජාතික ගීයෙහි දෙමළ අනුවාදය අහෝසි කර ඇති බවට පැන නැගුනු චෝදනා ශ්‍රී ලංකාවේ රජය විසින් පසුව ප්‍රතික්ෂේප කරන ලදි
එසේ කර ඇති බවට පලවී ඇති මාධ්‍ය වාර්තා වලට කිසිදු පදනමක් නොමැති බවට ජනාධිපති ලේකම් කාර්යාලය නිවේදනය කරමින් ප්‍රකාශ කර සිටියේය
ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවෙහි ජාතික ගීය පිළිබඳ සඳහන 
ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාතාන්ත්‍රික සමාජවාදී ජනරජයෙහි 1978 ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවෙහි 7 වන වගන්තියෙහි දැක්වෙන්නේ, "ශ්‍රී ලංකා ජනරජයෙහි ජාතික ගීය "ශ්‍රී ලංකා මාතා"  වන අතර,  එහි පද හා සංගීතය තුන්වන උප‍ලේඛනයෙහි දක්වා ඇති පරිදි වෙයි" යනුවෙනි
එම තුන්වන උපලේඛනයෙහි සංගීත විස්තාරයට අනුබද්ධව ඉංග්‍රීසි අකුරෙන් ජාතික ගීයෙහි සිංහල පද ලියා දක්වා ඇති අතර ජාතික ගීයේ කුමන කොටස් තුමන අවස්ථා වලදී භාවිතා කල යුතුද යන බව හා එය වාදනය කල යුත්තේ ‍කුමන ආකාරයටද යන්න දක්වා ඇත
2000 ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා කෙටුම්පතෙහි ජාතික ගීය පිළිබඳ සටහන 
2000, අගෝස්තු 3 වන දින එවකට ජනාධිපති චන්ද්‍රිකා බණ්ඩාරනායක කුමාරතුංග විසින් පාර්ලිමේන්තුවට ඉදිරිපත් කරන ලද ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා කෙටුම්පතෙහි  5 වන වගන්තියෙහි දැක්වෙන්නේ, "(1) ජනරජයේ ජාතික ගීය ශ්‍රී ලංකා මාතා වන අතර එහි පදමාලාව හා තනුව සතරවන ලේඛනයෙහි පළමු කොටසේ දක්වා ඇත
(2) ජාතික ගීයේ දෙමළ භාෂා අනුවාදය සතරවන ලේඛනයෙහි දෙවන කොටසේ දක්වා ඇත
සතරවන ලේඛනයෙහි සිංහල අකුරු වලින් සිංහල අනුවාදයෙහි පදමාලාවද හා දෙමළ අකුරු වලින් දෙමළ අනුවාදයෙහි පදමාලාවද දක්වා ඇත
එක්සත් ජාතික පක්ෂ පාර්ලිමේන්තු කණ්ඩායම විවාදයෙන් ඉවත් වීම නිසා මෙම කෙටුම්පත සම්මත නොවිණි
2000 අගෝස්තු 18 වන දිනදී පාර්ලිමේන්තුව විසුරුවා හැරීම නිසා මෙම පණත අහෝසි විය
ආශ්‍රිත

ශ්‍රී ලංකාව
උස අනුව ශ්‍රී ලංකාවේ දිය ඇලි ලැයිස්තුව යනු ශ්‍රී ලංකාවේ සංගණ්‍ය දිය ඇලි ලැයිස්තුවකි
ප්‍රධාන දිය ඇලි

අනෙකුත් ජනප්‍රිය ඇලි

රූප

මෙයද බලන්න 

මධ්‍යම පලාතේ දිය ඇලි ලැයිස්තුව, ශ්‍රී ලංකාව
දිය ඇලි ලැයිස්තුව

සටහන්

ආශ්‍රිත
 

ශ්‍රී ලංකාවේ දිය ඇලි
ශ්‍රී ලංකාවේ ආගන්තුක ආකර්ෂණ ස්ථාන
Titanium dioxide, also known as titanium(IV) oxide or titania, is the naturally occurring oxide of titanium, chemical formula TiO2. When used as a pigment, it is called titanium white, Pigment White 6, or CI 77891. It is noteworthy for its wide range of applications, from paint to sunscreen to food colouring when it is given the E number E171.

Occurrence 
Titanium dioxide occurs in nature as the well-known naturally occurring minerals rutile, anatase and brookite, additionally two high pressure forms, the monoclinic baddeleyite form and the orthorhombic α-PbO2 form  have been found at the Ries crater in Bavaria
The most common form is rutile, which is also the most stable form
Anatase and brookite both convert to rutile upon heating
Rutile, anatase and brookite all contain six coordinate titanium
Additionally there are three metastable forms produced synthetically and five high pressure forms
The naturally occurring oxides can be mined and serve as a source for commercial titanium
The metal can also be mined from other minerals such as ilmenite or leucoxene ores, or one of the purest forms, rutile beach sand
Star sapphires and rubies get their asterism from rutile impurities present in them
Spectral lines from titanium oxide are prominent in class M stars, which are cool enough to allow molecules of this chemical to form
Titanium Dioxide can be found in most of the leading skin/face products
නිපදවීම 
Crude titanium dioxide is purified via titanium tetrachloride in the chloride process
In this process, the crude ore (containing at least 90% TiO2) is reduced with carbon, oxidized with chlorine to give titanium tetrachloride
This titanium tetrachloride is distilled, and re-oxidized with oxygen to give pure titanium dioxide
Another widely used process utilizes ilmenite as the titanium dioxide source, which is digested in sulfuric acid
The by-product iron(II) sulfate is crystallized and filtered-off to yield only the titanium salt in the digestion solution, which is processed further to give pure titanium dioxide
Another method for upgrading ilmenite is called the Becher Process
භාවිත 
Titanium dioxide is the most widely used white pigment because of its brightness and very high refractive index (n=2.7), in which it is surpassed only by a few other materials
Approximately 4 million tons of pigmentary TiO2 are consumed annually worldwide
When deposited as a thin film, its refractive index and colour make it an excellent reflective optical coating for dielectric mirrors and some gemstones, for example "mystic fire topaz"
TiO2 is also an effective opacifier in powder form, where it is employed as a pigment to provide whiteness and opacity to products such as paints, coatings, plastics, papers, inks, foods, medicines (i
pills and tablets) as well as most toothpastes
Opacity is improved by optimal sizing of the titanium dioxide particles
Used as a white food colouring, it has E number E171. Titanium dioxide is often used to whiten skim milk
this has been shown statistically to increase skim milk's palatability
In cosmetic and skin care products, titanium dioxide is used both as a pigment and a thickener
It is also used as a tattoo pigment and styptic pencils
This pigment is used extensively in plastics and other applications for its UV resistant properties where it acts as a UV absorber, efficiently transforming destructive UV light energy into heat
In ceramic glazes titanium dioxide acts as an opacifier and seeds crystal formation
In almost every sunscreen with a physical blocker, titanium dioxide is found because of its high refractive index, its strong UV light absorbing capabilities and its resistance to discolouration under ultraviolet light
This advantage enhances its stability and ability to protect the skin from ultraviolet light
Sunscreens designed for infants or people with sensitive skin are often based on titanium dioxide and/or zinc oxide, as these mineral UV blockers are less likely to cause skin irritation than chemical UV absorber ingredients, such as avobenzone
Titanium oxide is also used as a semiconductor
As a photocatalyst 
Titanium dioxide, particularly in the anatase form, is a photocatalyst under ultraviolet light
Recently it has been found that titanium dioxide, when spiked with nitrogen ions, or doped with metal oxide like tungsten trioxide, is also a photocatalyst under visible and UV light
The strong oxidative potential of the positive holes oxidizes water to create hydroxyl radicals
It can also oxidize oxygen or organic materials directly
Titanium dioxide is thus added to paints, cements, windows, tiles, or other products for sterilizing, deodorizing and anti-fouling properties and is also used as a hydrolysis catalyst
It is also used in the Graetzel cell, a type of chemical solar cell
The photocatalytic properties of titanium dioxide were discovered by Akira Fujishima in 1972
The process on the surface of the titanium dioxide was called the Honda-Fujishima effect
Titanium dioxide has potential for use in energy production
as a photocatalyst, it can
 carry out hydrolysis
, break water into hydrogen and oxygen
Were the hydrogen collected, it could be used as a fuel
The efficiency of this process can be greatly improved by doping the oxide with carbon, as described in "Carbon-doped titanium dioxide is an effective photocatalyst"
produce electricity when in nanoparticle form
Research suggests that by using these nanoparticles to form the pixels of a screen, they generate electricity when transparent and under the influence of light
If subjected to electricity on the other hand, the nanoparticles blacken, forming the basic characteristics of a LCD screen
According to creator Zoran Radivojevic, Nokia has already built a functional 200-by-200-pixel monochromatic screen which is energetically self-sufficient
In 1995 the Research Institute of Toto Ltd
discovered the superhydrophilicity phenomenon for glass coated with titanium dioxide and exposed to sun light
A discovery by Professor Fujishima and his group  This resulted in the development of self-cleaning glass and anti-fogging coatings
TiO2 incorporated into outdoor building materials, such as paving stones in noxer blocks or paints, can substantially reduce concentrations of airborne pollutants such as volatile organic compounds and nitrogen oxides <ref>[http
newscientist
com/article
id=dn4636 "Smog-busting paint soaks up noxious gases", Jenny Hogan, 'newscientist
com, 4 February 2004]</ref>
A photocatalytic cement that uses titanium dioxide as a primary component was included  in Time's Top 50 Inventions of 2008
For wastewater remediation 
TiO2 offers great potential as an industrial technology for detoxification or remediation of wastewater due to several factors
The process occurs under ambient conditions very slowly, direct UV light exposure increases the rate of reaction
The formation of photocyclized intermediate products, unlike direct photolysis techniques, is avoided
Oxidation of the substrates to CO2 is complete
The photocatalyst is inexpensive and has a high turnover
TiO2 can be supported on suitable reactor substrates
Other applications 
It is also used in resistance-type lambda probes (a type of oxygen sensor)
Titanium dioxide is what allows osseointegration between an artificial medical implant and bone
Titanium dioxide in solution or suspension can be used to cleave protein that contains the amino acid proline at the site where proline is present
This breakthrough in cost-effective protein splitting took place at Arizona State University in 2006.

Titanium dioxide on silica is being developed as a form of odor control in cat litter
The purchased photocatalyst is vastly cheaper than the purchased silica beads, per usage, and prolongs their effective odor-eliminating life substantially
Titanium dioxide is also used as a material in the memristor, a new electronic circuit element
It can be employed for solar energy conversion based on dye, polymer, or quantum dot sensitized nanocrystalline TiO2 solar cells using conjugated polymers as solid electrolytes
It has also been recently incorporated as a photocatalyst into dental bleaching products
It allows the use of decreased concentrations of hydrogen peroxide in the bleaching agent, thus claimed to achieve similar bleaching effects with less side effects (e
transient sensitivity, change in tooth surface topography, etc
)

It is also used by film and television companies as a substitute for snow when filming scenes which require a winter setting
Historical uses 
The Vinland map, the map of America ("Vinland") that was allegedly drawn during mid-15th century based on data from the Viking Age, has been declared a forgery on the basis that its ink contains traces of the TiO2-form anatase
TiO2 was not synthetically produced before the 1920s
In 1992, a counter-claim was made that the compound can be formed from ancient ink
Titanium dioxide white paint was used to paint the Saturn V rocket, which is so far the only rocket that has sent astronauts to the moon
In 2002, a spectral analysis of J002E3, a celestial object, showed that it had titanium dioxide on it, giving evidence it may be a Saturn V S-IVB
See also 

 Noxer, a building material incorporating TiO2.
 Timeline of hydrogen technologies

 Toxicology 

Titanium dioxide dust, when inhaled, has recently been classified by the International Agency for Research on Cancer (IARC) as an IARC Group 2B carcinogen possibly carcinogenic to humans''
Titanium dioxide accounts for 70% of the total production volume of pigments worldwide
It is widely used to provide whiteness and opacity to products such as paints, plastics, papers, inks, foods, and toothpastes
It is also used in cosmetic and skin care products, and it is present in almost every sunblock, where it helps protect the skin from ultraviolet light
With such widespread use of titanium dioxide, it is important to understand that the IARC conclusions are based on very specific evidence
This evidence showed that high concentrations of pigment-grade (powdered) and ultrafine titanium dioxide dust caused respiratory tract cancer in rats exposed by inhalation and intratracheal instillation
The series of biological events or steps that produce the rat lung cancers (e
particle deposition, impaired lung clearance, cell injury, fibrosis, mutations and ultimately cancer) have also been seen in people working in dusty environments
Therefore, the observations of cancer in animals were considered, by IARC, as relevant to people doing jobs with exposures to titanium dioxide dust
For example, titanium dioxide production workers may be exposed to high dust concentrations during packing, milling, site cleaning and maintenance, if there are insufficient dust control measures in place
However, it should be noted that the human studies conducted so far do not suggest an association between occupational exposure to titanium dioxide and an increased risk for cancer
The Workplace Hazardous Materials Information System (WHMIS) is Canada's hazard communication standard
The WHMIS Controlled Products Regulations require that chemicals, listed in Group 1 or Group 2 in the IARC Monographs on the Evaluation of the Carcinogenic Risk of Chemicals to Humans, be classified under WHMIS Class D2A (carcinogenic)
The classification decision on titanium dioxide has been published on the IARC website and in a summary article published in The Lancet
Representatives from Health Canada (National Office of WHMIS) recently consulted with the Quebec CSST and CCOHS (the two main agencies providing WHMIS classifications to the public) regarding the implications of the IARC decision to the WHMIS classification of titanium dioxide
It was agreed that titanium dioxide does now meet the criteria for WHMIS D2A (carcinogen) based on the information released by IARC to date, and that it is not necessary to wait for release of the full monograph
Manufacturers and suppliers of titanium dioxide are advised to review and update their material safety data sheets and product labels based on this new information as soon as possible
Employers should review their occupational hygiene programs to ensure that exposure to titanium dioxide dust is eliminated or reduced to the minimum possible
Workers should be educated concerning this potential newly recognized risk to their health and trained in proper work procedures
References

External links 
 International Chemical Safety Card 0338
 
 NIOSH Pocket Guide to Chemical Hazards
 "Fresh doubt over America map", bbc
uk, 30 July 2002
 Titanium Dioxide Classified as Possibly Carcinogenic to Humans, 2007 (if inhaled as a powder)
 A description of TiO2 photocatalysis 
 Crystal structures of the three forms of TiO2 
 "Architecture in Italy goes green", Elisabetta Povoledo, International Herald Tribune, November 22, 2006
 "A Concrete Step Toward Cleaner Air", Bruno Giussani, BusinessWeek
com, November 8, 2006
 "Titanium Dioxide Classified as Possibly Carcinogenic to Humans", Canadian Centre for Occupational Health and Safety, August, 2006

Titanium compounds
Oxides
Inorganic pigments
Food colorings
Sunscreening agents
Solar cells
Ultraviolet
ධර්මාශෝක ලෙසින් ජනප්‍රිය ලෙසින් හැඳින්වුණු, අශෝක (අසෝක ලෙසින්ද හැඳින්වෙයි
– 232 ක්‍රියුපෙ) යනු, ක්‍රිපූයු  සිට 232 දක්වා ඉන්දියානු අර්ධද්වීපයෙහි මගධයෙහි තුන්වන මෞර්ය අධිරාජයා විය
ඉන්දියාවේ මහා අධිරාජයන්ගෙන් එක් අයෙකු වන අශෝක සිය බලපරාක්‍රමය පැතිරවූ බලප්‍රදේශය,  ඇෆගනිස්තානයෙහි හින්දු කුෂ් කඳු පන්තියෙහි  සිට නැගෙනහිර දිශාවෙන් වර්තමාන  බංග්ලාදේශය දක්වා පැතිර පැවතිණි
වර්තමාන තමිල් නාඩු සහ කේරල ප්‍රදේශයන්ගේ කොටස් හැර සමස්ත ඉන්දියානු අර්ධද්වීපයම පාහේ එයට අයත් විය
අධිරාජ්‍යයෙහි අගනගරය වූයේ  පාටලීපුත්‍ර ( මගධයෙහි, වර්තමාන බිහාරයෙහි) වූ අතර, තක්ෂිලාව සහ උජ්ජේන් යන නගර, ප්‍රාදේශීය අගනගර වූහ
අශෝක අධිරාජ්‍යයා කි
පු 304 - 232 ඉන්දියාවේ සිටි මෞර්ය පෙළපතට අයත් අධිරාජයෙකි
බොහෝ විට ඔහුව හඳුන්වනු ලබන්නේ ඉන්දියාවේ අති ශ්‍රේෂ්ඨ රජවරුන්ගෙන් කෙනෙකු ලෙසයි
යුද්ධ ජයග්‍රහණයන් කීපයකින් පසු අශෝක අධිරාජයා වර්තමාන ඉන්දියානු භූමියෙන් වැඩි ප්‍රදේශයක් පාලනය කළේය
ඔහුගේ අධිරාජ්‍යය බටහිරින් වර්තමාන පාකිස්ථානය, ඇෆ්ගනිස්ථානය සහ පර්සියාවේ කොටසක් දක්වාද නැගෙනහිරින් වර්තමාන බෙංගාලය ඇසෑම් ආදී ඉන්දීය ප්‍රාන්ත දක්වාද දකුණින් මයිසූර් ප්‍රාන්තය දක්වාද විහිදුනේය
ඔහුගේ රාජ්‍ය පාලනයේ මධ්යස්ථානය වූයේ මගධ දේශයයි
(වර්තමානයේ බිහාර් ප්‍රාන්තයයි) දිග් විජය කිරීමේ කැමැත්තෙන් පෙළුණු අශෝක රජතුමා කාලිංග දේශය සමග කරන ලද සටනේදී සිදු වූ මහා මනුෂ්‍ය සංහාරය සියැසින්ම දුටුවේය
ඉන් කල කිරීමට පත් වූ ඔහු එවකට පැවති වෛදික සම්ප්‍රදායෙන් ඉවත් වී බුද්ධාගම වැළඳ ගත්තේය
ඉන් පසු බුද්ධාගම ආසියාව පුරා පතළ කිරීමට ඔහු කැපවූයේය
බුදුන් වහන්සේගේ ජීවිතයට අදාල වැදගත් ස්ථාන වල ස්මාරක පිහිටුවීය
ඔහුගේ නම අශෝකා යන්නෙහි තේරුම ශෝකයෙන් තොර වූ තැනැත්තා යන්නයි
ඔහුගේ ආඥාවන්හි ඔහු සඳහන් වන්නේ "දේවානම්ප්‍රිය ප්‍රියදර්ශි" නොහොන් දෙවියන්ට ප්‍රිය වූ සහ සැවොම දැකීමට කැමති තැනැත්තා වශයෙනි
විද්‍යා ප්‍රබන්ධ ලේඛක H
වේල්ස් අශෝක ගැන කියන්නේ මෙලෙසිනි
"ඉතිහාසය තුල දහස් ගණනක් රජවරු සහ අධිරාජයෝ සිටියහ
ඔව්හු 'අති ශ්‍රේෂ්ඨ' "නෛකශ්රීන් විරාජමාන" "උත්කෘෂ්ඨ" යනාදි උපාධානයන්ගෙන් තමන්ම හඳුන්වා ගත්හ
ඔවුන් බැබලුනේ සුලු කාලයක් පමනි
සුලු කලෙකින් මතකයෙන් ගිලිහි ගියේය
එහෙත් අශෝක රජතුමා බැබැලුනේය
නොනවත්වා බැබලුනේය
දීප්තිමත් තරුවක් මෙන් අද දක්වා බබලන්නේය" ඔහුගේම අඥාවන් සහිත ලියවිලි සමග ඔහුගේ පුරාවෘත්තය දෙවැනි සියවසේ 'අශෝකාවදාන' සහ 'දිව්‍යාවදාන' මෙන්ම සිංහල වංශකථාවක් වූ මහාවංශයේද විස්තරව ඇත
ඔහුගේ අධිරාජ්‍යය තුල තිබී කැණීමකදි මතු වූ සලකුණක් අද ඉන්දියාවේ රාජ්‍ය සංකේතය ලෙස භාවිතා වේ
චරිතාපදානය

අශෝක රජුගේ දිවියේ මුල් අවදිය 
මෞර්ය අධිරාජ බින්දුසාර සහ ඔහුගේ සාපේක්ෂ ලෙසින් අඩු මට්ටමක බිරිඳක වූ  ධර්මාට (හෝ ධම්මා) දාව අශෝක උපන්නේය
ඔහු, මෞර්ය රාජවංශයෙහි  ආරම්භක  චන්ද්‍රගුප්ත මෞර්යගේ මුණුපුරා විය
අවාදාන පෙළ කෘතීන් විසින් සඳහන් කරන්නේ, ඔහුගේ මව වූයේ  ෂුභාද්රංගි රැජිණ බවයි. අශෝකවාදන ප්‍රකාර, ඇය චම්පා නුවර බ්‍රාහ්මණයෙකුගේ දුවණිය වූවාය
මාළිගා කූටෝපායයක් විසින් ඇය අධිරාජයා වෙතින් ඈත් කොට තැබුණද, අත්‍යන්තයෙහිදී එය අවසන් වී ඇය පුතෙකු වැදුවාය
"මම දැන් ශෝක නැත්තෙමි" ලෙසින් ඇය කල ප්‍රකාශය පරිදී, අශෝක ඔහුගේ නම ලැබීය
දිව්‍යවාදන පවසන්නේද සමතුල්‍ය කතාන්තරයක් වන මුත්, රැජිණගේ නම ලෙසින් ජනපදකල්‍යාණි දක්වයි.

අශෝකට  වැඩිමහල් උරෝජාතයන් කිහිප දෙනෙක් සිටි අතර, ඔවුන් සියළු දෙනාම, බින්දුසාරගේ අනෙකුත් බිරියන්ගෙන් උපන් අඩ-සොහොයුරෝ වූහ
ඉතා අඩු වයසකදී සටනට ඔහුගේ ඇති හැකියාව ප්‍රදර්ශනය කල අතර, ඔහු සඳහා රාජකීය හමුදා පුහුණුව ලබා දෙන ලදි
ඔහු දක්ෂ දඩයක්කාරයෙක් බව දන්නා කරුණක් වූ අතර, එක් කතාන්තරයකට අනුව, ලී දණ්ඩක් පමණක් භාවිතා කරමින් සිංහයෙකු මරා දමා ඇත
බිහිසුණු රණශූරයෙකු සහ අනුකම්පා විරහිත සෙන්පතියෙකු ලෙසින් ඔහුගේ ප්‍රසිද්ධිය නිසාම, මෞර්ය අධිරාජ්‍යයේ අවන්ති පළාතේ කැරළි මැඩ පැවැත්වීමට ඔහු යවන ලදි
මූලාශ්‍ර

අශෝක අධිරාජයා
අධිරාජයන්
බුදු දහම සහ බුද්ධාගම
ඉන්දුනීසියාවේ දූපතකි
ගංගාවක ඉවුරු දෙකක් යා කරමින් ජනයාට එතෙර වීම පිණිස, පාලමක් වෙනුවට යොදා ගැනෙන පාරුවකි
සාමාන්‍ය පාරුවතට වඩා විශාල වන මෙහි රථ වාහන පවා රැගෙන යා හැකිය
පලස්තීනය නම් රටේ කොටසකි
මෙම කොටස ජෝර්දාන් ගංගාවේ බටහිර ඉවුර ප්වසා පැතිර ඇති පලස්තීන රටේ ප්‍රධාන බිම් කඩින් වෙන්ව පවතින අතර අතර මැද ඊශ්‍රායලය පවතී
විවිධ අර්බූදවලට දිගු කලක් පුරා සිට ලක්ව ඇති ප්‍රදේශයකි
ජෝර්දාන් ගංගාවේ බටහිර ඉවුරු ප්‍රදේශය වසා පැතිර ඇති පලස්තීන රටේ ප්‍රධාන බිම් කඩයි
එම රටටම අයත් ගාසා නමැති බිම් තීරුවෙන් මෙම කොටස වෙන්ව පවතින අතර, ඒ අතර මැද ඊශ්‍රායලය පවතී
බටහිර මළ මුහුදේ වෙරළ තීරයේ සැලකිය යුතු කොටසක්ද බටහිර ඉවුරේ පිහිටා ඇත
මූලාශ්‍ර

බටහිර ආසියානු රටවල්
මැද පෙරදිග පළාතේ ගංගාවකි
ලෙබනනයේ කන්දකින් ඇරඹී ගලීලයේ මුහුද නම් මිරිදිය විලට ගලා ගොස් ඉන්පසුව තවත් දකුණු දිශාවට ගලා ගොස් මළ මුහුදට එක් වේ
ඔහු ජනප‍්‍රිය සිනමාවට මෙන්ම සම්භාව්‍ය සිනමාවටද නැතිවම බැරි නළුවෙකි
තමන් තුට්ටු දෙකේ චිත‍්‍රපට රැසකද රඟපෑ බව ඔහු පිළිගනියි
එම චිත‍්‍රපට කෙසේ වෙතත් ඒවායේද ඔහුගේ රංගනයන් ඉහළ මට්ටමක තිබිණි
දුෂ්ට චරිත වේවා, විකට චරිත වේවා ඕනෑම ආකාරයක සංකීර්ණ චරිත වේවා ඒ හැමෙකකටම ඉහළම සාධාරණය ඉටු කර ඇති මේ බොලිවුඩ් නළුවා අනූපම් කර්ය
ජනප‍්‍රිය රැල්ලේ චිත‍්‍රපට රසිකයන් පවා අනූපම් නොහඳුනන්නේ නොවේ
ඔහු එම ජනප‍්‍රියත්වය ලබාගෙන ඇත්තේ තමන් සතු විශිෂ්ට රංගන ප‍්‍රතිභාව නිසාවෙනි
‘මම පහළ මධ්‍යම පාංතික පවුලක උපන් කෙනෙක්
මම ඉගෙනුමට දක්ෂ වුණේ නැහැ
කී‍්‍රඩාවට දක්ෂ වුණා
පාසලේ දඩබ්බර ශිෂ්‍යයෙක් හැටියට ප‍්‍රකට වුණ මම මගේ ගුරුවරුන්ව, මවුපියන්ව අනුකරණය කළා’
1955 මාර්තු 7 දා උපන් අනූපම් කර් ගේ පළමු රංගන පාඩම එම අනුකරණයයි
පසුකාලීනව රංගනය කෙරේ සිත යොමු කළ ඔහු ඉන්දියාවේ ජාතික නාට්‍ය පාසලෙන් රඟපෑම හැදෑරුවේය
ඉන්දියාවේ වාරණ මණ්ඩලයේ සභාපතිවරයා ලෙස කලක් කටයුතු කළ ඔහු ජාතික නාට්‍ය පාසලේ ජ්‍යෙෂ්ඨ ආචාර්යවරයකු ද වෙයි
‘සමහර අය කියන්න පුළුවනි රඟපෑම ගැන මේ තරම් දැනුමක් ඇති අයෙක් තුට්ටු දෙකේ චිත‍්‍රපටවල රඟපෑ එක වැරදියි කියලා
එවායේ රඟපෑවේ ඇයි කියලා ශිෂ්‍යයන් පවා මගෙන් අහනවා
ඒ මගේ ගමනේ ආරම්භය
ඒ සියලු කඩුළු පැනලා තමයි මම මේ තත්ත්වයට ඇවිත් ඉන්නේ
රඟපාන්න හොඳ චිත‍්‍රපට ලැබෙන තුරු බලා සිටියා නම් මම තවමත් බලා ඉන්නවා
කවුරුවත් මා ගැන කතා නොකරන්න, කවුරුවත් මගෙන් මෙහෙම ප‍්‍රශ්න නොකරන්නත් ඉඩ තිබුණා’
මෑතකදී ත‍්‍රස්තවාදය පසුබිම් කර ගත් ‘අ වෙන්ස්ඩේ’ නමැති චිත‍්‍රපටයේ ඔහු රඟපෑවේ භාරතයේ තවත් විශිෂ්ට රංගන ශිල්පියකු ලෙස පිළිගැනෙන නස්රුදින් ෂා සමඟිනි
බොහෝ විචාරකයන් පවසන්නේ අනූපම් හා නස්රුදීන් එම චිත‍්‍රපටයේ අතිශය උසස් මට්ටමේ රංගනයන්හි නියැළෙන බවය
අනූපම් ගේ බිරිය කිරන් කර් ද බොලිවුඩ් සිනමාවේ නිළියකි
ඇය ද විශිෂ්ට රංගන ශිල්පිනියක ලෙස පිළිගැනෙයි
ඔවුන්ගේ පුත‍්‍රයා සිකන්දර් කර් ද චිත‍්‍රපට නළුවෙකි
සමර් 2007 හා වුඩ්ස්ටොක් විලා යන චිත‍්‍රපටවල රඟපාමින් ඔහු බොලිවුඩයට පිවිසිය ද ඔහුට රන්බිර් කපූර්ට හෝ සෝනම් කපූර්ට තරම් ජනප‍්‍රියත්වයක් ලැබුණේ නැත
අනූපම් හෝ කිරන්, සිකන්දර් තම පුතු බව පවසමින් ඔහුට අනවශ්‍ය ජනප‍්‍රියත්වයක් හෝ ප‍්‍රචාරයක් ලබා දෙන්නට උත්සාහ කළේ ද නැත
‘මම කලබල වන්නේ මගේ පුතා ඉක්මනින් ජනප‍්‍රිය නොවුණා කියලා නම් නෙවෙයි
ඔහු අදක්ෂ නළුවකු බව පෙනුණා නම් මම කලබල වෙනවා
ජනප‍්‍රිය නොවුණත් ඔහු රංගනයේ දක්ෂ අයකු බව සනාථ කර ඇති නිසා මම සතුටින් ඉන්නවා’
අතිශය සංකීර්ණ චරිත රඟපෑවද, අනූපම් වඩාත් කැමති විකට චරිත රංගනයටය
‘මම විකට චරිත රංගනයට වඩාත් කැමති ඒවාට පෙ‍්‍ර්ක්ෂක ප‍්‍රතිචාර ඒ වහා ලැබෙන නිසායි
අනෙක් අතට මම කැමතියි මිනිසුන් හිනස්සන්න
කෙනෙක් අඬනවාට වඩා හිනැස්සවීම අමාරුයි
අද ලෝකයේ පවතින දේවල් අනුව මිනිසුන්ට හිනාවීම පවා ඉක්මනට අමතක වී යන්නට පුළුවනි
එහෙම කාලයක ඔවුන් හිනස්සවන්න ලැබීම මම සළකන්නේ මගේ වාසනාවක් හැටියට’
හොලිවුඩයේ විකට නළුවන් පිළිබඳ අනූපම් දරන්නේ මෙවැනි අදහසකි
‘ජිම් කැරි, පීටර් සෙලර්ස් හා ස්ටීව් මාර්ටින් වැනි නළුවන්ට මා ඉතාමත් කැමතියි
එහෙත් එදා මෙදාතුර ලෝකයේ බිහි වූ අග‍්‍රගන්‍යම විකට නළුවා චාලි චැප්ලින්
ඒ ගැන විවාදයක් නැහැ’
අද ලෝකයේ ඉහළම සිනමා කර්මාන්ත දෙක හොලිවුඩය සහ බොලිවුඩයයි
වාර්ෂිකව නිපැයෙන චිත‍්‍රපට ප‍්‍රමාණය අතින් ඉන්දියාව හොලිවුඩයට වඩා ඉදිරියෙන් සිටියද, වෘත්තීයමය තත්ත්වය අතින් හොලිවුඩය බොලිවුඩයට වඩා ඉදිරියෙන් සිටින බව අනූපම් ගේ අදහසයි
‘තාක්ෂණය හා වෘත්තීයමය තත්ත්වය වගේම පළපුරුද්ද වැනි දේ වලින් හොලිවුඩය බොලිවුඩයට වඩා ඉදිරියෙන් සිටිනවා
අපි එය අවංකවම පිළිගන්න ඕනෙ
ඒ වගේම හොලිවුඩයට අද ලෝකයේ කරට කර සටනක් දෙන්න ඉන්නෙත් බොලිවුඩයම විතරක්ම බවත් අපි මතක තියා ගන්න ඕනෙ’
අනූපම් ජීවිතය දෙස ඉතාමත් සුබවාදීව බලන පුද්ගලයෙකි
‘ජීවිතය හරිම සුන්දරයි
මම දුක් වින්ද කාල වකවානු තිබුණා
නමුත් සමහර විට මම හීනෙන්වත් නොසිතූ හොඳ දේවල් ජීවිතය මට ලබා දුන්නා
කිසිම දවසක මට ලන්ඩනයේ ජාත්‍යන්තර රංගන පාසලක් අරඹන්න පුළුවන් වේවි කියලා මම හිතුවේ නැහැ’
අද ඔහු සතු එම රංගන පාසලේ රංගනය හැදෑරීමට වැඩි වශයෙන් පැමිණෙන්නේ එංගලන්තයේ තරුණ තරුණියන්ය
‘මම හුඟාක් කි‍්‍රයාශීලී පුද්ගලයෙක්
කාර්ය බහුල මිනිසෙකුට හැම දෙයක්ම කරන්න වෙලාව තිබෙනවා කියා මම විශ්වාස කරනවා
පසුගිය වසර දහයක පහළොවක කාලය ඇතුළත මට කිසිම කම්මැලිකමක් එක තත්පරයකදීවත් දැනිලා නැහැ
මියෙන තුරුම ඉගෙන ගන්න බොහෝ දේවල් ජීවිතයක තිබෙනවා
කරන්න දේවලුත් තිබෙනවා
ඒ දේ නොදන්නා අයට තමයි ජීවිතයේ කම්මැලිකමක් දැනෙන්නේ’
1955 උපත්
2009 දෙරණ ඩී‍්‍රම් ස්ටාර් සංගීත වැඩ සටහනේ ජයග්‍රාහකයා
තරගකරුවන් 23,000 කින් අවසන් වටයට පිවිසි තරගකරුවන් තිදෙනා අතරින් මිලින්ද සඳරුවන් සහ නිලුපුලි දිල්හාරා අභිබවා වාද්දුව මැදි විදුහලේ ඉගෙනුම ලබන 20 හැවිරිදි උදේශ් ඉන්දුල දෙරණ ඩී‍්‍රම් ස්ටාර් කිරුළ රසික ජනතාවගේ වැඩිම SMS ප‍්‍රමාණයක් ලබා ගනිමින් හිමි කරගන්නට සමත් වුයේය
මැදියම් රැය උදාවත් සමග උදේශ්ට කිරුළ හිමිවන මොහොතේ ඔහුගේ 20 වැනි උපන් දිනය ද සැමරීම එම අවස්ථාවේ දක්නට ලැබීම විශේෂත්වයකි
රූපවාහිනී නාලිකාවල පැවැති මේ හා සමාන තරගවලින් මෙතෙක් වැඩිම ත්‍යාග මුදලක් හිමි තරගකරුවා වීමට උදේශ් භාග්‍යවන්ත විය
ලක්‍ෂ 20 ක මුදල් ත්‍යාගයක්, ලක්‍ෂ 28 ක් වටිනා සුසුකි ස්විෆ්ට් කාරයක් සහ තවත් වටිනා ත්‍යාග රැසක් ඔහු හිමි කරගත්තේය
නම - ජුහි චව්ලා

උපන් දිනය - 1967 නොවැම්බර් 13

උපන් ස්ථානය - පන්ජාබය, ඉන්දියාව

පියාගේ නම - එස්. චව්ලා

මවගේ නම - මෝනා චව්ලා

අන්වර්ථ නාම - ජූලි

උස - අඩි 5 අඟල් 3

ලග්නය - වෘශ්චික

සැමියාගේ නම - ජායි මෙහ්තා

විවාහ වූ වසර - 1997

දරුවන්ගේ නම් - දියණිය ජාන්වි, පුතු අර්ජුන්

උගත් පාසල් - මුම්බායි හි ෆෝට් කන්‍යාරාමය, සිඩෙන්හැම් විද්‍යාලය

රඟපෑ පළමු චිත‍්‍රපටය - සුල්තානත් (1986)

දිනා ගත් සම්මාන - 1989 හොඳම නවක නිළිය සඳහා වූ ෆිල්ම් ෆෙයාර් සම්මානය (ක්‍යාමත් සෙ ක්‍යාමත් ටක්)

1994 වසරේ හොඳම නිළිය සඳහා වූ ෆිල්ම් ෆෙයාර් සම්මානය හම් හේන් රාහි ප්්‍යාර් කෙ

ප‍්‍රියතම චිත‍්‍රපටය - ක්‍යාමත් සෙ ක්‍යාමත් ටක්

ප‍්‍රියතම නළුවා - අමීර් ඛාන්

ප‍්‍රියතම නිළිය - රේඛා

ප‍්‍රියතම මිතුරා - ෂාරුක් ඛාන්

ප‍්‍රියතම මිතුරිය - දියණිය ජාන්වි

ප‍්‍රියතම වර්ණය - ළා නිල්

ප‍්‍රියතම ස්ථානය - ගෝව, නිවස

ලිපිනය - 4th Floor,
Veer Bhavan
Opp Gout, Guest house,v
Malbar Hill off Nepensea Road,
Mumbai 400036, India
ඉන්දීය සිනමාව
සිනමාව
මේ චිත‍්‍රපටය තැනුණේ ද අමෙරිකාව, චීනය හා තායිවානය ඒකාබද්ධ වීමක් හැටියටය
දේශපාලනයේදී එළිපිට එකිනෙකාට ඔරවන ඔවුහු වෙළඳ්‍රමේදී පමණක් එක මල්ලේ ලුණු රස බලන අයුරු කදිමය
ආංග් ලී නම් තායිවාන සිනමාකරුවා පිළිබඳ පූර්විකාවටත්, ඔහුගේ අලුත් චිත‍්‍රපටය වූ ලස්ට් කෝෂන් චිත‍්‍රපටය පිළිබඳවත් සටහනකට පිවිසිය යුත්තේ මේ කරුණු හොඳින් වටහා ගෙනය
1954 ඔක්තෝබර් 23 වැනි දින තායිවානයේ ගොවි පවුලක උපත ලද ආංග් ලී ගේ මවුපියෝ චීනයෙන් පළා ආ පිරිසක් විය
1992 දී ආංග් ලී ජාත්‍යන්තර අවධානය යොමු කර ගත්තේ සිය මුල්ම කෘතිය වූ පුෂිං හෑන්ඩ් සමඟය
ද වෙඩිං බෑන්ක්වට් ඊට් ඩි‍්‍රන්ක් මෑන් ඇන්ඩ් වුමන් ඔහුගේ ඊළඟ චිත‍්‍රපටය විය
බොහෝ සිනමාකරුවන්ගේ මහ ප‍්‍රාණ හීනය වූ හොලිවුඩ් සිනමාවට අවතීර්ණ වීමට ආංග් ලී ට හැකි වූයේ එකී චිත‍්‍රපට නිසාවෙනි
එහෙත් හොලිවුඩ් සිනමාව යනු සිනමාකරුවන්ගේ ප‍්‍රකාශන මාධ්‍ය බිහි කරන්නක් නොවේ
එය ඔවුනට අවශ්‍ය සිහින චිත‍්‍රපට ලොව පුරා සිනමාකරුවන්ගේ නිර්මාණ ශාක්‍යතාව මත බිහි කරන පැක්ටේරියකි
එහි කර්තව්‍ය ගොඩ නැගෙනුයේ සිනමාකරුවන්ගේ අනන්‍යතාවය රැකීම මත නොවේ
එබැවින් එහිදී බොහෝ සිනමාකරුවන් තනනුයේ හොලිවුඩයට අවශ්‍ය චිත‍්‍රපට පමණි
හැත්තෑව දශකයේ ලොව පුරා තරුණයන් හට මහත් ආශ්වාදයක් ගෙන දුන් විම් වෙන්ඩර්ස්, වුල්ෆ් හැන්ග් පීටර්සන් පමණක් නොව ආසියානු සිනමාවේ මහා පෙරළියක් කළ චීනයේ චෙන් කයින් පවා එහිදී හොලිවුඩ් හැඩ රුවට අනුව ගොඩ නැඟනාහ
හොලිවුඩ් නගරය මත ගොඩ නැඟණ සිනමාකරුවනට ද තම අනන්‍යතාවය සඳහා අරගලයක යෙදීමට සිදු විය
එහෙත් මේ අතර ආංග් ලීට අයත් වනුයේ සුවිශේෂ ස්ථානයකි
ඔහු හොලිවුඩ් සිට තැනූ චිත‍්‍රපට සඳහා ද තම අනන්‍යතාවය තහවුරු කර ගත්තේය
සෙන්ස් ඇන්ඩ් සෙන් සිබිලිටි, දි අයිස් ස්ට්‍රෝම්, ක‍්‍රවුචිං ටයිගර් හිඩ්න් ඩ‍්‍රැගන්, බ්‍රෝක් බැක් මවුන්ටන් වැනි චිත‍්‍රපට එයට නිදසුන් වෙයි
ක‍්‍රවුචිං ටයිගර් හිඩ්න් ඩ‍්‍රැගන් පවා හොලිවුඩයේ ඕනෑකමට තැනුණ ද ඉන් ගොඩ නැඟණේ චීන සම්ප‍්‍රදායයි
ඉන් බැහැරව ඔහු අතින් තැනුනේ හල්ක් පමණි
ඔහුගේ නවතම චිත‍්‍රපටය ලස්ට් කෝෂන් තැනෙනුයේ මේ සියල්ලට පසුවය
එයට, ප‍්‍රසිද්ධියේ එදිරිවාදකම් ප‍්‍රදර්ශනය කරන අමෙරිකාව, චීනය හා තායිවානයට එක් වූහ
එපමණක් නොව චිත‍්‍රපටය තිරගතවීමේ දී චීනයේ තිරගත වූයේ අමෙරිකාවට වඩා මිනිත්තු 11 ක් අඩු පිටපතකි
ඒ එහි තිබූ ඉතාම උද්වේගකර රාගික දර්ශන පෙළක් අධ්‍යක්ෂවරයා විසින්ම ඉවත් කරන ලද හෙයිනි
ලස්ට් කෝෂන් චිත‍්‍රපටයට චීන බසින් යොදා තිබූ නමෙහි අරුත රන් වළල්ලයි
මේ චිත‍්‍රපටයට පසුබිම් වනුයේ 1938 සිට 1942 දක්වා කාල පරිච්ඡේදයයි
මේ අවධියේ චීනයේ පැවැතියේ ජපානයට හිතවත් රූකඩ පාලනයකි
චිත‍්‍රපටය ඇරැඹෙනුයේ 1942 වසරේ හොංකොං නගරයෙනි
එහි ඉහළ පෙළේ කාන්තාවන් පිරිසක් සූදු කී‍්‍රඩාවක යෙදෙති
ඔවුහු මේ රූකඩ ආණ්ඩුවේ ඉහළ ධනවතුන්ගේ බිරින්දෑවරුන්ය
මේ අය අතරින් එකියක යී මහත්මියයි
ඇගේ සැමියා ආණ්ඩුවේ ඉහළ තනතුරක් දරන්නෙකි
වෑංග් මේ පිරිස සමඟ සිටින තවත් කාන්තාවකි
එහෙත් මේ පුවත ඇරැඹෙනුයේ ෂැංහයි නගරයෙනි
ඒ 1938 වසෙර්ය
දේශානුරාගයෙන් මඬනා ලද අදහස් පිරි විශ්ව විද්‍යාල තරුණ පිරිසක් නාට්‍ය කණ්ඩායමක් බිහි කරනුයේ මේ අතරතුරය
ඔවුනගේ වෑයම රූකඩ ආණ්ඩුවට එරෙහිවීමය
ඔවුනගේ ප‍්‍රධාන නිළිය වනුයේ වෙයි ටෑංය
නාට්‍ය කණ්ඩායමේ නායකයා ක්වෑං නම් තරුණ සිසුවාය
ඔවුනගේ දේශපාලන කි‍්‍රයාදාමයේ ඊළඟ ඉලක්කය ‘දේශ ද්‍රෝහියෙකු’ වූ යී මරා දැමීමය
මේ සඳහා ඔවුන් උපයෝගී කොට ගන්නේ සුරූපී වෙයි ටෑංය
ලස්ට් කෝෂන් චිත‍්‍රපටය ඉතා විශිෂ්ට චිත‍්‍රපටයක් වනුයේ මිනිස් සිතුවිලි තුළට බසිමින් ඒ සමඟ ගොඩ නඟන දේශපාලන ප‍්‍රකාශයක් හේතුවෙනි
මේ චිත‍්‍රපටයේ එන ලිංගික දර්ශන රූ ගත කිරීමට පෙරාතුව යී ගේ චරිතය රඟපෑ ටෝනි ලෙවුං චියු චායිට චිත‍්‍රපට තුනක් නරඹන ලෙස අධ්‍යක්ෂ ආංග් ඉල්ලා සිටියේය
ඒ මාලන් බ‍්‍රැන්ඩෝ රඟ පෑ ලාස්ට් ටැංගෝ ඉන් පැරිස්, හම්ප‍්‍රි බෙගාට් රඟපෑ ඉන් අ ලෝන්ලි ප්ලේස් සහ රිචඩ් බර්ටන් රඟපෑ ඉක්විස්ය
මෙම ලිංගික ජවනිකා රූගත කිරීම පුරා දින 11 ක් සිදු කළ අතර ඒ සඳහා සහභාගි කර ගත්තේ කැමරා ශිල්පියාත්, ශබ්ද පටිගත කරන ශිල්පියාත් පමණි
ආංග් ලී මේ චිත‍්‍රපටය සඳහා තෝරා ගත්තේ චීන ලේඛක එයිලින් චෑන්ග් ගේ කෙටි කතාවකි
1953 දී චෑන්ග් මුල් වරට ලියන ලද මෙම කෙටි කතාව එළි දුටුවේ 1979 වසරේදීය
එකී කාලය පුරා ඔහු විසින් මෙම කෙටි කතාව පෝෂණය කරන ලදී
එහෙත් මේ චිත‍්‍රපටය දුටු වර්තමානයේ ලොස් ඇන්ජලිස් හි වෙසෙන මහලු කාන්තාවක වන ෂෙංග් ටිනාරු මෙම චිත‍්‍රපටය මගින් තම වැඩිමහල් සොහොයුරියට අපහාස වී ඇති වග පැවසුවාය
ඇගේ වැඩිමහල් සොහොයුරිය මේ ආකාරයටම චීනයේ සිදුවීමක කොටස් කාරියකව සිටියාය
එහෙත් මේ චෝදනාව වැඩි දුර දිග ගිය කාරණාවක් නොවීය
ලස්ට් කෝෂන් චිත‍්‍රපටය වෙයි ටෑං ගේ දේශපාලන කලා ජීවිතය පමණක් නොව හොර රහසේ මිනිස් සිතුවිලි ද අප‍්‍රමාණ විශිෂ්ට ලෙස කේන්ද්‍ර කොට ගනී
එක් මොහොතක ගැහැනියක සිය ජීවිතය පුරා සෙවූ ඉලක්කය වෙනස් කරනුයේ ඇයි
එහි ඇත්තේ හුදෙක් රාගය පමණක්ම නොවේ
එය වඩා ගැඹුරු ලෙස විග‍්‍රහ කරන්නට ආංග් ලී සමත් වෙයි
එහි ප‍්‍රතිඵලය වූයේ පසුගිය වැනිස් සිනමා උළෙලේ දී හොඳම චිත‍්‍රපටයට පිරිනැමෙන ස්වර්ණ සිනමා සම්මානයෙන් ලස්ට් කෝෂන් පිදුම් ලැබීමය
එමෙන්ම එවර එම උළෙලේ හොඳම කැමරා ශිල්පපියා වූයේ එහි කැමරා අධ්‍යක්ෂණය කළ රොඩ්රිගෝ ප‍්‍රින්වෝය
වීරයන් බිහි වීම කොයි සැටි වෙතත් එක් නිමේෂයක එක් සිතුවිල්ලකින් ජීවිතය පමණක් නොව ඉතිහාසය පවා වෙනස් වෙයි
මේ අපූර්ව සිනමා නිර්මාණය වඩා බලසම්පන්න ලෙස අපට කියාපාන කරුණ එයයි
ඓතිහාසික නව නිපැයුම්වල කාලසටහන යනු විශේෂයෙන් වැදගත් හෝ සැලකිය යුතු තාක්ෂණික සොයාගැනීම් සහ ඒවායේ නව නිපැයුම්කරුවන්ගේ කාලානුක්‍රමික ලැයිස්තුවකි
පැලියොලිතික් 
 මෙම කොටසේ ලැයිස්තුගත කර ඇති දිනයන් පුරාවිද්‍යාඥයින් විසින් සොයා ගන්නා ලද සහ දින නියම කරන ලද නව නිපැයුමක් පිළිබඳ පැරණිතම සාක්ෂි වෙත යොමු වේ (හෝ අවස්ථා කිහිපයකදී, වක්‍ර සාක්ෂි මගින් යෝජනා කරනු ලැබේ)
දිනයන් බොහෝ විට ආසන්න වන අතර වැඩි පර්යේෂණ සිදු කර, වාර්තා කරන ලද සහ දකින විට වෙනස් වේ
ඕනෑම තාක්ෂණයක පැරණි උදාහරණ බොහෝ විට දක්නට ලැබේ
ලැයිස්තුගත කර ඇති ස්ථාන පැරණිතම ස්ථිර සාක්ෂි සොයාගත් වෙබ් අඩවිය සඳහා වන නමුත්, විශේෂයෙන් පෙර සොයාගැනීම් සඳහා, එය සොයා ගැනීම සිදු වූ ස්ථානයට කෙතරම් සමීප විය හැකිදැයි නිශ්චිතවම නොමැත
පහළ පැලියොලිතික්
පහළ පැලියොලිතික් යුගය වසර මිලියන 3කට වැඩි කාලයක් පැවති අතර, එය හෝමෝ සේපියන් මතුවීමට පෙර මානව විශේෂයට අනුරූප වේ
මිනිසුන් සහ චිම්පන්සියන් අතර මුල් අපසරනය 13(Mya)දී පමන සිදු විය, කෙසේ වෙතත්, අන්තර් අභිජනනය 4(Mya) තරම් මෑතක් වන තුරුම පැවතුනි, පළමු විශේෂය පැහැදිලිවම මානව (සහ චිම්පන්සි නොවන) පරම්පරාවට අයත් වන්නේ Australopithecus anamensis ය
මෙම කාල සීමාව නිත්‍ය ආවර්තිතා උණුසුම් කාලපරිච්ඡේද සහිත අයිස් යුගයක් ලෙස සංලක්ෂිත වේ - අන්තර් ග්ලැසියර කථාංග
3.3-2.6 Mya
ගල් මෙවලම් - වර්තමාන කෙන්යාවේ දක්නට ලැබේ, ඒවා කෙතරම් පැරණිද යත්, ප්‍රාග්-මිනිස් විශේෂයකට පමණක් ඒවා සොයා ගත හැකි වියයුතුයි
වෙනත් ආකාරයකින් දන්නා පැරණිතම ගල් ආයුධ (Oldowan) ඉතියෝපියාවෙන් සොයා ගන්නා ලද අතර ඒවා සමහරවිට ඔස්ට්‍රලොපිතිකස් ගාරි හෝ හෝමෝ හැබිලිස් විසින් වැඩි දියුණු කරන්නට ඇත
2.3 Mya
හෝමෝ හැබිලිස් විසින් ගින්දර පාලනය සහ ඉවුම් පිහුම්' කිරීම
1.76 Mya
හෝමෝ ඉරෙක්ටස් විසින් කෙන්යාවේ සාදන ලද උසස් (ආකිව්ලියන්) ගල් මෙවලම්
1.5 Mya
අප්‍රිකාවේ අස්ථි මෙවලම්
900-40 kya
බෝට්ටු
500 kya
දකුණු අප්‍රිකාවේ හෆ්ටින් කිරීම(තල, උල් සහ කූරු පොල්ලකට ගැටගසා භාවිතය)
400 kya
සැම්බියාවේ වර්ණක නිපදවීම
400-300 kya
ජර්මනියේදී හෙල්ලයන් Homo heidelbergensis විසින් නිපදවීම
350-150 kya
භාෂාවේ ඇස්තමේන්තුගත සම්භවය
මධ්‍ය පැලියොලිතික
300kya පමණදී වූ හෝමෝ සේපියන්ගේ උදාව මධ්‍ය පැලියෝලිතික් යුගයේ ආරම්භයත් සමග සමපාත වේ
මෙම 250,000-වසර කාල පරිච්ඡේදයේ මැද භාගය වන විට, මිනිසුන් අප්‍රිකාවෙන් පිටතට සංක්‍රමණය වීමට පටන් ගන්නා අතර, එම කාල පරිච්ඡේදයේ පසු භාගයේ දී දුරස්ථ වෙළඳාම, ආගමික චාරිත්‍ර සහ චර්යාත්මක නූතනත්වය හා සම්බන්ධ වෙනත් හැසිරීම් වල ආරම්භය පෙන්නුම් කරයි
වෙළඳාම සහ දිගු-දුර සම්පත් ප්‍රවාහනය (උදා
obsidian), වර්ණක භාවිතය සහ කෙන්යාවේ ප්‍රක්ෂේපණ ලක්ෂ්‍ය සෑදීම
 279 kya
ඉතියෝපියාවේ ගල් මුල් සහිත ප්‍රක්ෂේපණ ආයුධ
 c
200 kya
නියැන්ඩර්තාල් විසින් මධ්‍යම ඉතාලියේ මැලියම් නිර්මාණය කිරීම
හෝමෝ සේපියන්ස් විසින් වැඩි දියුණු කරන ලද වඩාත් සංකීර්ණ සංයෝග මැලියම් c
70 kya සිබුදු නම් දකුණු අප්‍රිකාවේ ප්‍රදේශයකින්ද හමුවී ඇත
170-83 kya
ඇඳුම් පැළඳුම් (අප්‍රිකාවේ ව්‍යුහ විද්‍යාත්මකව නූතන මිනිසුන් අතර)
තවත් සමහර සාක්ෂිවලින් පෙනී යන්නේ මිනිසුන් ඇඳුම් ඇඳීමට පටන් ගෙන ඇත්තේ වසර 100,000 සිට 500,000 දක්වා ඈත කාලයක සිට විය හැකි බවයි.
 164-47 kya
දකුණු අප්‍රිකාවේ ගල් තලවල තාප පිරියම් කිරීම
135-100 kya
ඊශ්‍රායලයේ සහ ඇල්ජීරියාවේ පබළු නිශ්පාදනය
100 kya
දකුණු අප්‍රිකාවේ සාදන ලද සංයුක්ත තීන්ත
 100 kya
ඊශ්‍රායලයේ අවමංගල්‍ය කටයුතු (භූමදානයේ ස්වරූපයෙන්)
 77 kya
දකුණු අප්‍රිකාවේ ඇඳන්
 70-60 kya
පැරණිතම ඊතල (සහ දුනු-ඊතල තාක්ෂණය පිළිබඳ සාක්ෂි), සහ පැරණිතම මහන ඉඳිකටුව දකුනු අප්‍රිකාවේ නිපදවීම
නූතන යුගය

17 වැනි සියවස

 1605
පුවත්පත
 1608
දුරේක්ෂය
හාන්ස් ලිපර්ෂේ විසින් පේටන්ට් බලපත්‍රය සඳහා ඉල්ලුම් කරන ලදී
සත්‍ය නිපැයුම්කරු නොදන්නා බැවින් එය දැනටමත් නෙදර්ලන්තයේ කණ්නාඩි නිෂ්පාදකයින් විසින් පිරිනමනු ලබන පොදු අයිතමයක් ලෙස පෙනෙන්නට තිබුණි, ජේකබ් මෙටියස් ද පේටන්ට් බලපත්‍රය සඳහා ඉල්ලුම් කර ඇති අතර වසර 47 කට පසු සෙකරියාස් ජැන්සන්ගේ පුත්‍රයා තම පියා එය නිර්මාණය කළ බවට ප්‍රකාශයක් කළේය
සත්‍ය රූපයක් බැලීම සඳහා වෛෂයික කාචයක් සහ අක්ෂි කාචයක් ඒකාබද්ධ කරන සංයුක්ත අන්වීක්ෂය ප්‍රථමයෙන් යුරෝපයේ දිස් විය
විනිවිදක රීතිය
විලියම් ඕට්‍රෙඩ් විසින් සොයා ගන්නා ලදී
 1642
යාන්ත්‍රික ගණක යන්ත්‍රය
පැස්කලීනය ගොඩනඟා ඇත්තේ බ්ලෙයිස් පැස්කල් විසිනි
 1643
බැරෝමීටරය
ඉවැන්ජලිස්ටා ටොරිචෙල්ලි විසින් සොයා ගන්නා ලදී
රික්තක පොම්පය
ඔටෝ වොන් ගුවෝරිකේ විසින් සොයා ගන්නා ලදී
පෙන්ඩුලම් ඔරලෝසුව
ක්‍රිස්ටියන් හියුජන්ස් විසින් සොයා ගන්නා ලදී
එය මුලින්ම 1637 දී ගැලීලියො ගැලීලි විසින් සංකල්පනය කරන ලද නමුත් ඔහුට වැඩ කරන ආකෘතියක් නිර්මාණය කිරීමට නොහැකි විය
ඝර්ෂණ යන්ත්‍රය
ඔටෝ වොන් ග්වුරිකේ විසින් සොයා ගන්නා ලදී
ක්‍රිස්ටියන් හියුජන්ස් පිස්ටන් එන්ජිමක් පිළිබඳ පළමු දන්නා විස්තරය සපයයි
18 වැනි සියවස

1700s
 ඇ
Bartolomeo Cristofori පළමු පියානෝව නිර්මාණය කළේය
ඩැනියෙල් ගේබ්‍රියෙල් ඇල්කොහොල් උෂ්ණත්වමානය නිර්මාණය කළේය
1710s
 1712
තෝමස් නිව්කොමන් පතල්වලින් ජලය පොම්ප කිරීම සඳහා පළමු වාණිජ වාෂ්ප එන්ජිම ගොඩනඟයි
Newcomen ගේ එන්ජිම, Thomas Savery ගේ මෙන් නොව, පිස්ටනයක් භාවිතා කරයි
1730s
 ඇ
තෝමස් ගොඩ්ෆ්‍රේ සහ ජෝන් හැඩ්ලි ස්වාධීනව අෂ්ටක වර්ධනය
ජෝන් කේ එක් පුද්ගලයෙකුට පියාඹන ෂටලය සමඟ රෙදි වියනක් ක්‍රියාත්මක කිරීමට හැකියාව ලබා දුන්නේය
ජෝන් හැරිසන් ඔහුගේ පළමු මුහුදු ඔරලෝසුව, H1 පරීක්ෂා කරයි
ලුවිස් පෝල් සහ ජෝන් වියට් ප්‍රථම යාන්ත්‍රික කපු කටින යන්ත්‍රය සොයා ගන්නා ලදී
1740s
 1742
බෙන්ජමින් ෆ්‍රෑන්ක්ලින් ෆ්‍රෑන්ක්ලින් උදුන සොයා ගත්තේය
Musschenbroek සහ Ewald Georg ස්වාධීනව ධාරිත්‍රකයේ මුල් ආකාරයක් වන Leyden jar සංවර්ධනය කරන ලදී
ජෝන් රොබක් ප්‍රධාන කුටි ක්‍රියාවලිය සොයා ගනී
1750s
 1752
බෙන්ජමින් ෆ්‍රෑන්ක්ලින් අකුණු සැරයටිය නිර්මාණය කරයි
විලියම් කලන් පළමු කෘතිම ශීතකරණ යන්ත්‍රය සොයා ගත්තේය
1760s
 1764
ජේම්ස් හාර්ග්‍රීව්ස් කැරකෙන ජෙනී යන්ත්‍රය නිර්මාණය කරයි
ජේම්ස් වොට් විසින් වෙනම කන්ඩෙන්සර් භාවිතා කරමින් වැඩිදියුණු කරන ලද වාෂ්ප එන්ජිම සොයා ගන්නා ලදී
ජෝසප් ප්‍රිස්ට්ලි කාබනීකෘත ජලය නිෂ්පාදනය සඳහා ක්‍රමයක් සොයා ගත්තේය
Nicolas-Joseph Cugnot විසින් මගීන් රැගෙන යා හැකි ප්‍රථම වාෂ්ප බලයෙන් ක්‍රියාත්මක වන වාහනය, කලින් මෝටර් රථය''ක් නිර්මාණය කළේය
1770s
 1770
රිචඩ් සෝල්ටර් විසින් කිරුම් තරාදියක් සඳහා පැරණිතම නිර්මාණය සොයා ගන්නා ලදී
ජෝන් විල්කින්සන් ඔහුගේ "කම්මැලි" යන්ත්‍රය නිර්මාණය කරයි, සමහරුන් විසින් පළමු යන්ත්‍ර මෙවලම ලෙස සලකයි
ජෙසී රැම්ස්ඩන් නවීන ඉස්කුරුප්පු කැපීමේ පට්ටලයක් නිර්මාණය කරයි
ජෝන් විල්කින්සන් විසින් යාන්ත්‍රික වායු සම්පීඩකයක් නිර්මාණය කරන ලද අතර එය පසුකාලීන සියලුම යාන්ත්‍රික සම්පීඩක සඳහා මූලාකෘතිය බවට පත් විය
1780s
 1783
Claude de Jouffroy පළමු වාෂ්ප බෝට්ටුව ගොඩනඟයි
Joseph-Ralf සහ Jacques-tienne Montgolfier පළමු මිනිසුන් සහිත උණුසුම් වායු බැලූනය සාදන ලදී
Louis-Sbastien Lenormand පළමු නවීන පැරෂුටය නිර්මාණය කර භාවිතා කරයි
Martinus van Marum විද්‍යුත් විච්ඡේදනය තාක්‍ෂණය භාවිතා කළ පළමු පුද්ගලයා වේ
Andrew Meikle කමතේ යන්ත්‍රය නිර්මාණය කළේය
එඩ්මන්ඩ් කාට්රයිට් පවර් ලූම් නිර්මාණය කළේය
1790s
 1790
තෝමස් ශාන්ත මැහුම් යන්ත්‍රය නිර්මාණය කළේය
ක්ලෝඩ් චැප් නවීන සෙමාෆෝර් ටෙලිග්‍රාෆ් සොයා ගත්තේය
එලි විට්නි නවීන කපු ජින් සොයා ගත්තේය
ජෝසප් බ්‍රාමා හයිඩ්‍රොලික් මුද්‍රණ යන්ත්‍රය නිර්මාණය කළේය
Alois Senefelder "lithography" මුද්‍රණ ක්‍රමය සොයා ගත්තේය
සැමුවෙල් බෙන්තම් ප්ලයිවුඩ් නිර්මාණය කළේය
එඩ්වඩ් ජෙනර් පළමු එන්නත, වසූරිය එන්නත නිපදවයි.
 1799
George Medhurst ප්‍රථම මෝටර්රථ වායු සම්පීඩකය සොයා ගන්නා ලදී
පළමු කඩදාසි යන්ත්‍රය''' Louis-Nicolas Robert විසින් සොයා ගන්නා ලදී
ඔබට අවශ්‍ය ලිපිය තෝරාගන්න

 මාලිගා නම් ගොඩනැගිලි
 මාලිගාව (මොන්සෝරෝ)
 ශ්‍රී දළදා මාලිගාව
 මාලිගාව - කුරුණෑගල
යසුෂි අකෂි (明石 康 Akashi Yasushi, උපත ජනවාරි 19, 1931 අකිතා ප්‍රාන්තයේ හිනයි නගරය)  ජ්‍යෙෂ්ඨ ජපාන රාජ්‍යතාන්ත්‍රිකයෙක් සහ එක්සත් ජාතීන්ගේ පරිපාලකයෙකි
හෙතෙම එක්සත් ජාතීන්ගේ මහලේකම් කාර්යාලයේ නිව්යෝක් නුවර මූලස්ථානය මගින් දේශපාලනිකව අන්තර්ජාතික සිවිල් සේවකයෙක් ලෙස පත් කරන ලදී
මහජන තොරතුරු පිළිබඳ උප-ලේකම්-ජනරාල්, නිරායුධකරණය තොරතුරු පිළිබඳ උප-ලේකම්-ජනරාල් සහ  මානවවාදී කටයුතු හා හදිසි සහන පිළිබඳ උප-ලේකම්-ජනරාල් යන පදවි උසුලන ලදී
නොයෙක් අන්‍ය අතිරේක නියමයන් අතර යුද්ධයට පෙර යුගෝස්ලෝවියාවේ ලේකම්-ජනරාල්වරයාගේ පෞද්ගලික නියෝජිත ලෙස කටයුතුකරන ලදී
එසේම ඔහු  1993 කාම්බෝජියානු මැතිවරණයටපසු  සාම සාකච්ජා  අධීක්ෂණය කරනලදී
එතැනදී ඔහුගේ සාර්ථකත්වය ගැන නොසලකා බෝල්කනයේ පසුකාලීන ක්‍රියාකලාපය පිලිබඳව ඔහුව තරයේ විවේචනය කරන ලදී
ප්‍රධාන වශයෙන් ඊට හේතු වූයේ සර්බිනියානු සමූලඝාතනය වැලැක්වීමට නොහැකි වීමයි
ශ්‍රීලංකා රජය හා දෙමළ කොටි ත්‍රස්තවාදීන් අතර ගිවිසුමට පහසුකම් සැලසීම සඳහා 2006 සැප්තැම්බර් මස ශ්‍රීලංකාවට පැමිණියේය
ජපන් රාජ්‍යතාන්ත්‍රිකයින්
1931 උපත්
ජීවමාන මිනිසුන්
පන්නිපිටිය, කොළඹ දිස්ත්‍රික්කයේ කොළඹට නැගෙනහිරින් පිහිටි නගරයකි
නාගරීකරණය  වෙමින් පවතින ප්‍රදේශයක් වන මෙය හයිලෙවල් මාර්ගයේ කොළඹ සිට කිලෝමීටර් 17 දුරින් පිහිටා ඇත
නිල වශයෙන් ෆීජි සමුහාණ්ඩුව ලෙස හැඳින්වෙන ෆීජි දුපත් රාජ්‍යය දකුණු පැසිෆික් සාගරයේ මෙලනිශියාහි නවසීලන්ත උතුරු දිවයිනට නාවික සැතපුම් 1100 ( කි
සැතපුම් 1300) ක් ඊශාන දිගින් පිහිටා ඇත
බටහිරින් වනුවාටු දිවයිනත් නිරිතදිගින් ප්‍රංශයේ නව කැලිඩෝනියාවත් ගිනිකොනින් නවසීලන්තයේ ක'මඩෙක් දිවයිනත් නැගෙනහිරින් ටොංගා දිවයිනත් ඊශාන දිගින් සැමෝවා, ප්‍රංශයේ වෝලස් සහ ෆුටුනා සහ උතුරින් ටුවාලු දිවයින් එහි ලඟම අසල්වැසියන් වේ
ෆීජි සමුහාණ්ඩුව දුපත් 332 කින් සමන්විත වන අතර ඉන් දුපත් 110 ක්ම ස්ථිර වාසය සඳහා යොදා ගැනේ
සමස්ථ භුමි ප්‍රදේශය වර්ග කිලෝමීටර 18,300ක (වර්ග සැතපුම් 7100) පමණ වන දුපත් 500කට අධික ප්‍රමාණයකින් සමන්විත වන මෙහි දුරස්ථම දූව "ඔනුයි ලාවෝ" වෙයි
ප්‍රධාන දිවයින් දෙක වන විටි ලවු සහ වනුව' ලවු හි ජනගහනය 850,000ක් පමණ වන අතර එය ජනගහනයෙන් 87% කි
අගනුවර සහ විශාලතම නගරය වන සුවා නගරය විටි ලවු හි පිහිටා ඇත
බහුතරයක් ෆීජි වාසින් විටි ලවු දුවෙහි වෙරළාශ්‍රිත සුවා නගරය සහ කුඩා නගරබද නාදි සහ ලවු'ටෝකා වැනි ප්‍රදේශ ආශ්‍රිතව ජිවත් වේ
විටි ලවු දූවෙහි කුඩා භූමි ප්‍රදේශය අධික ලෙස ජනාකීර්ණ වී ඇත
ඝන වනාන්තර ඛනිජ වර්ග සහ මත්ස්‍ය සම්පතින් පිරි ෆීජි සමුහාණ්ඩුව පැසිෆික් දුපත් සමුහයේ දියුණුතම ආර්ථිකයකට හිමිකම් කියයි
වර්තමානයේ ප්‍රධාන විදේශ විනිමය උපයන මාර්ග වනුයේ සංචාරක කර්මාන්තය සහ සීනි අපනයන කර්මාන්තයයි
ආර්ථිකය

වනාන්තර ඛනිජ වර්ග සහ මත්ස්‍ය සම්පතින් සපිරි පැසිෆික් කලාපයේ දියුණුතම ආර්ථිකයකට හිමිකම් කියන රටක් වුවද ෆීජි ආර්ථිකය විශාල යැපුම් ආර්ථික අංශයකින්ද සමන්විත වේ
ෆීජි, දැව, මසුන්, රත්රන්, තඹ, වෙරළබඩ තෙල් සම්පත සහ ජලවිදුලිය වැනි ස්වභාවික සම්පත් රැසක් සහිත දිවයිනකි
ආර්ථිකයේ සීග්‍ර දියුණුවක් 1960 සහ 1970 දශකයන් වලදී ඇතිවූ නමුත් 1980 දශකය වන විට මන්දගාමී තත්වයකට පත්විය
1987 වර්ෂයේදී සිදුවූ රාජ්‍ය විරෝධී කුමන්ත්‍රණය ආර්ථික වර්ධනය තවදුරටත් අඩු කිරීමට හේතු විය
කුමන්ත්‍රණයට පසුව සිදුවූ ආර්ථික ලිහිල්කරණය ඇඟළුම් කර්මාන්ත ක්ෂේත්‍රයේ විශාල වර්ධනයකට සහ නියත වර්ධන වේගයක් ලඟා කර ගැනීමට හේතු විය
නාගරීකරණය සහ සේවා අංශයේ පුළුල් වීම දළ දේශීය නිෂ්පාදනයේ මෑත කාලීන වර්ධනයට හේතු වී ඇත
ෆීජි සමුහාණ්ඩුවේ ආදායම සංචාරක කර්මාන්තය මත දැඩි ලෙස රඳා පවතින අතර කාර්මික ක්ෂේත්‍රයේ තුනෙන් එකක පමණ ප්‍රමාණයක් සීනි සැකසුම් කර්මාන්ත වලින් සමන්විත වේ
ව්‍යවහාර මුදල්

ෆීජියානු ඩොලරය (ලකුණ
කේතය
FJD)  1969 සිට ෆීජිහි ව්‍යවහාර මුදල ලෙස භාවිත වන අතර 1867 -1873 අතර කාලයේදීද භාවිත මුදල විය
මෙය $ ලකුණින් දැක්වෙන අතර ඩොලර් ලකුණ සහිත අනෙකුත් ව්‍යවහාර මුදල් වලින් වෙන්කොට හඳුනාගැනීම සඳහා FJ$ ලෙසද දැක්වේ
FJ$ ඩොලර් එකක් ශත 100කට බෙදේ
ෆීජි රටේ අගනුවර
2007 වසරේ දී මෙහි ජනයා 85691ක් විසූහ
කෝස්ට රිකා ජනරජයේ අගනුවර
2003 වසරේ දී මෙනුවර ජනයා 346,799ක් විසූහ
කෝස්ටා රිකා ජනරජය
මධ්‍යම ඇමරිකාවේ, නිකරගුවා සහ පැනමා යන රටවලට මැදිව පිහිටි රටකි
විශාලත්වය ව.කි
51,100ක් වන මෙරට, 2007 වසරේ දී ජනයා 4,133,884ක් විසූහ
සැන් ජොසේ
ස්පාඤ්ඤ බස
උතුරු ඇමරිකාව හා දකුණු ඇමරිකාව යා කෙරෙන බිම් තීරුව, මධ්‍යම ඇමරිකාව  ලෙස හැඳින්වෙයි
මෙක්සිකෝවට දකුණු දෙසින් පැනමා රට දක්වා සියලු රටවල් මීට අයත් වේ
ආශ්‍රිත 

 Americas (terminology)
 Central American Seaway
 Index of Central America-related articles
 Index of Belize-related articles
 Index of Costa Rica-related articles
 Index of El Salvador–related articles
 Index of Guatemala-related articles
 Index of Honduras-related articles
 Index of Nicaragua-related articles
 Index of Panama-related articles
 List of largest cities in Central America
 Cantons of Costa Rica
 List of cities in Belize
 List of cities in El Salvador
 List of cities in Honduras
 List of cities in Nicaragua
 List of cities in Panama
 List of places in Guatemala
 West Indies

සටහන්

මූලාශ්‍ර

භාහිර සබැඳි 
 American Heritage Dictionaries, Central America
Columbia Gazetteer of the World Online
2006. New York
Hernndez, Consuelo (2009)
Reconstruyendo a Centroamrica a travs de la poesa
Voces y perspectivas en la poesia latinoamericana del siglo XX
Central America Video Links from the Dean Peter Krogh Foreign Affairs Digital Archives
 Central America country pages
 Teaching Central America
නිකරගුවා සමූහාණ්ඩුව මධ්‍යම  ඇමරිකාවේ 130,373   ක් වන විශාලතම රටයි
මායිම් උතුරින් හොන්ඩුරස්, දකුණින් කොස්තරීකා, බටහිරින් පැසිපික් සාගරය, නැගෙනහිරින් කැරිබියන්  මුහුද වේ
අගනුවර මනගුවාය
16 වන ශතවර්ෂයේ ස්පාඤ්ඤ රාජ්‍ය මෙය ආක්‍රමණය කළහ
17 වන ශතවර්ෂයේ බ්‍රිතාන්‍යයන් මෙහි නැගෙනහිර පෙදෙස අත්පත් කරගත්හ
නැගෙනහිර පෙදෙසෙහි බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිතයක්ව පැවති සංස්කෘතික ලක්ෂණ දැකිය හැකි අතර ඉංග්‍රීසි භාෂාව බහුලව භාවිතා වේ
1821 දී ස්පාඤ්ඤයෙන් නිදහස ලැබීය
1823 දී මධ්‍යම ඇමරිකා එක්සත් සමූහාණ්ඩුවට එකතු වූ අතර 1838 දී නැවතත් ඉන් ඉවත් විය
නිදහසින් පසු දේශපාලන අස්ථාවරතා,හමුදාවට මැදිහත්වීම්,පාවා දීම් පිස්කල් අර්බුද වලට මුහුණ දීම් සිදුවිය
එරට සොටාසා පවුල විසින් අවුරුදු 40 ක් පාලනය කර ඇත
1945 එක්සත් ජාතීන්ගේ (UN) සම්මුතිය අත්සන් කළ ප්‍රථම  රට විය
1990 වලේටා බැරියෝක් ටොරෙස් ඩි චමෝරෝ ජනාධිපති ලෙස පත්විය
ඇමරිකාව තුළ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ව පත්වු එකම ජනාධිපතිනිය ඇය විය
ජනගහනය මිලියන  6 ක් වන අතර බහු වාර්ගික ය
‍මෙහි ජන කොටස් ස්වදේශීය සහ නැගෙනහිර ජන සම්වභයකින් යුත් පිරිස  වේ
රාජ්‍ය භාෂාව වන්නේ ස්පඤ්ඤ භාෂාවයි. නැගෙනහිර වෙසෙන ස්වදේශි ජනයා  ඔවුන්ගේ  භාෂාව භාවිතා කරයි
මෙහි ඇති මිශ්‍ර සංස්කෘතික සම්භවය හේතුවෙන් එහි සෞන්දර්ය,ආහාර පාන ,සාහිත්‍ය හා සංගීතයේ පැතිරීමක් ඇති විය
නිකරගුවා රටේ අගනුවර
2007 වසරේදී මෙම නුවර ජනයා 1,680,100ක් විසූහ
නිකැරගුවා
ස්පාඤ්ඤ භාෂාව () ස්පාඤ්ඤය නම් රටෙහි ජනයා සහ එම ජනයාගේ මව් බස වේ
ස්පාඤ්ඤ බස ලොව විවිධ රටවල ජනයා මිලියන 400 අධිකව කතා කරන බසකි
ලොව වැඩියෙන්ම කතා කරන ලබන මව් භාෂාවලින් දෙවන වන තැන උසුලයි
ස්පාඤ්ඤය හැරුණු විට බ්‍රසීලය හැර මුළු දකුණු හා මධ්‍යම ඇමරිකාව සහ අප්‍රිකාවේ හා ආසියාවේ රටවල් කිහිපයක භාවිතා වේ
භාවිතා කරන්නන් වැඩියෙන්ම සිටින්නේ මෙක්සිකෝවෙහිය
ඉන්දු යුරෝපීය භාෂා පවුලේ රොමානු ගණයට අයත් බසකි
සම්භවය ස්පාඤ්ඤයේ කැටොලියානු ප්‍රාන්තයේ බව පිළිගැනේ
ඉතිහාසය 
ස්පාඤ්ඤ භාෂාව පැවතෙන්නේ රෝම ලතින් භාෂාවෙන් ය
රෝම අධිරාජ්‍යය සමයේ බටහිර යුරෝපය තුල ව්‍යාප්තියත් සමඟ ස්පාඤ්ඤ ඉබෙරියානු අර්ධද්වීපය තුළ විකාශනය වු භාෂාවකි
ස්පාඤ්ඤ භාෂාව පෘතුගීසි භාෂාවට නැත්නම් කියයි
ස්පාඤ්ඤ භාෂාව දකුණු ඇමරිකාව(ලතින් ඇමරිකාව) තුළ ව්‍යාප්ත වන්නේ කොලබස්ගේ ආගමනයත් සමඟ ය
ස්පාඤ්ඤ බස අතීතයේ පටන් ජනප්‍රිය වන්නේ ස්පාඤ්ඤ සංගීත කාලාවත් සමඟ යි
ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදය තුළද මුල් කාලීනව ප්‍රධාන ලෙස භාවිතා කල භාෂාවක් ලෙස ස්පාඤ්ඤ භාෂාව සැලකේ. අද වන විට එය 20% පමණ සුළුතර භාෂාවක් වේ
1940 දශකය වන විට බහුල ලෙස භාවිතා කරන භාෂාවක් වු බැවින් එක්සත් ජාතීන්ගේ සංගමය නිල භාෂාවක් ලෙස සංගමය තුළ භාවිතා කරයි
ආශ්‍රිත
 ස්පාඤ්ඤය

භාෂා
ස්පාඤ්ඤය
චිලි
ලාදුරුලාදුරු රෝගය - leprosy
ලාදුරු කියන්නේ සුව කළ හැකි රෝගයක්
නිසි ප්‍රතිකාර ගත යුතුයි
මේ සඳහා ප්‍රත්‍යක්‍ෂ ඖෂධ තිබෙනවා
මයිකෝබැක්ටීරියම් ලෙප්‍රේ කියන දණ්ඩාකාර බැක්ටීරියාවකිනුයි ලාදුරු බෝ වන්නේ
බෝ නො වන වර්ගය පෝසි බැසිලරි හෙවත් PB යනුවෙනුත් බෝ වන වර්ගය මල්ටි බැසිලරි හෙවත් MB යනුවෙනුත් තමයි හඳුන්වන්නේ
බෝ වන වර්ගයේ ලාදුරු හැදුණු කෙනකු ගෙන් තවත් කෙනකුට බෝ වෙන්න ඉඩ තිබෙනවා
බැක්ටීරියා නාශක ඖෂධ දින 3ක කෙටි කාලයක් තුළ රෝග කාරක බැක්ටීරියාව විනාශ කරන නිසා ප්‍රතිකාර ගන්නා රෝගියකු ගෙන් කෙනකුට බෝ වෙන්නේ නෑ
මේ රෝගය බෝ වෙන්නේ ප්‍රතිකාර නො ගන්නා රෝගියකු ගෙන් පමණයි
ප්‍රතිකාර නො ගන්නා බෝ වන වර්ගයේ ලාදුරු රෝගියකු කහින විටත් කිවිසුම් පිටවන විටත් ශ්වසන පද්ධතිය හරහා පරිසරයට පිට වන කෙළ බිඳිති වෙනත් කෙනකුට රෝගය බෝ කිරීමට හේතුවක් වෙනවා
කිසියම් රටක වෙසෙන ජනතාව ගෙන් සියයට 80කට පමණ ලාදුරු බැක්ටීරියාව මර්දනය කිරීමට හැකි ප්‍රතිශක්තියක් ශරීරයේ ගැබ් වී තිබෙනවා
ඒ නිසා රෝගය බෝ විය හැක්කේ ජනගහනයෙන් සියයට 10කට පමණයි
සම මතුපිට ළා පැහැති දුර්වර්ණ දැනීමක් නැති ලප තමයි මේ රෝගයේ මූලික ලක්ෂණය
මෙවැනි ලප එකක් හෝ ඊට වැඩි ප්‍රමාණයක් හිසේ හැර ශරීරය පුරා තිබීමත් කන්පෙති හා ශරීරයේ සම ඝන වීමත් මූලික ලක්ෂණ කිහිපයක්
නොකඩවා හිරි වැටීම් තිබෙන්නටත් පුළුවන්
ලප පහකට අඩු නම් ඒ බෝ නො වන වර්ගයේ ලාදුරුවල ලක්ෂණයක්
ලප 5ට වඩා වැඩි නම් බෝ වන වර්ගයේ ලාදුරුවල ලක්ෂණයක්
නිසි ප්‍රතිකාර නො ගැනීමෙන් පර්යන්ත ස්නායු පද්ධතියට රෝගය පැතිරීම නිසා ඇඟිලි වකුටු වීම, පාදයේ වළලුකරින් පහළ කොටස අප්‍රාණික වීම වැනි තත්ත්ව ඇති විය හැකියි
ප්‍රතිකාර ගැනීම වඩාත් ප්‍රමාද වුවොත් පාදයේ දැනීම නොමැති වීම හේතුවෙන් දියවැඩියා රෝගීන් ගේ පාදවල ඇති වන තුවාලවලට සමාන වූ තුවාල දක්නට ලැබෙනවා
රෝගයේ මුල් අවස්ථාවේ දී ප්‍රතිකාර ගැනීමෙන් විකෘතිතා ඇති වීම වළක්වා ගන්නට හැකියාව තිබෙනවා"

කෙටිකාලීන ප්‍රත්‍යක්‍ෂ ඖෂධ රෝගීන්ට ලබා දෙනවා
රෝගයේ වර්ගය අනුව ප්‍රතිකාර කාල සීමාව වෙනස් වෙනවා බෝ නො වන වර්ගය සඳහා ඖෂධ වර්ග දෙකක් මාස 6ක් තුළ ලබාගත යුතුයි
බෝ වන වර්ගය සඳහා තවත් අමතර ඖෂධයක් ඇතුළත් වෙනවා
මේ ඖෂධ මාස 12ක කාලයක් තුළ ලබාගත යුතුයි
අතුරු ආබාධ ඇති වන්නේ ඉතා ම අඩුවෙන්
සියයට 90ක් රෝගීන්ට අතුරු ආබාධ ඇති වන්නේ නෑ
මසකට වරක් ලබාගන්නා rifampicin 300 නම් ඖෂධය නිසා මසකට වරක් ප්‍රතිකාර ගන්නා මුල් දිනයේ මුත්‍රා රතු පාට විය හැකියි
එයට හේතුව එම ඖෂධයේ අඩංගු වර්ණක
බෝ වන ලාදුරු රෝගීන් භාවිත කරන clofazimine නම් ඖෂධය සමහර රෝගීන් ගේ සම දුර්වර්ණ කිරීමට හේතු වෙනවා
ප්‍රතිකාර අවසන් වීමෙන් පසු යථා තත්ත්වයට පත් වෙනවා
ප්‍රතිකාර ගන්නා කාලය තුළ ඇස් හා මුත්‍රා කහ පාට විය හැකියි
මේ රෝග ලක්ෂණ දුටු වහාම ප්‍රතිකාර නවතා වෛද්‍ය උපදෙස් ලබාගත යුතුයි
තචද Dapsone නැමැති ඔෂධය සමහරක් රෝගීන් හට අසත්මිකතා ඇති කරයි (හිසේ කැක්කුම/ඇස් රිදීම/උණ/ මුහුණ සහ පපුව රතු වීම/ තොල් ඉදිමීම) එවිට වහාම ප්‍රතිකාර නතර කර රෝහලේ සායනයට සහභාගි වි ප්‍රතිකාර ක්‍රමය වෙනස් කර ගත යුතුය
6 month regimen for Paucibacillary (PB) Leprosy

12 month regimen for Multibacillary (MB) Leprosy Dapsone

Rifampicin

Clofazimine

Adult

50 - 70 kg

100 mg

Given daily

600 mg

Given once a month under supervision

50 mg

Given daily

AND

300 mg

Given once a month under supervision

Child

10 - 14 yearsb

50 mg

Given daily

450 mg

Given once a month under supervision

50 mg

Given every other day

AND

150 mg

Given once a month under supervision

හඳුනා ගැනීම 
ආකාර 2 කි
සායනික හඳුනා ගැනීම
රසායනාගාර පරීක්ෂණ මගින් හඳුනා ගැනීම (හා තහවුරු කිරීම
)

සායනික හඳුනා ගැනීම

මෙහිදී සිදු වන්නේ රෝගියා ගේ බාහිර රෝග ලක්ෂණ මගින් එනම් සමේ ඇති වී තිබෙන ලප ආදිය මගින් හා හැඟීම් දැනීම් නැතිවී යාම් හා හිරි ගතිය ආදිය මගින් රෝග විනිශ්චය කිරීම යි
නමුත් රෝගය මුල් අවස්ථාවේ දී මෙන්ම වෙනත් සමේ රෝග තත්වයන් නිසා ඇතැම් විට සායනික හඳුනා ගැනීම පමණක් ප්‍රමාණවත් නොවේ
රසායනාගාර පරීක්ෂණ

ලාදුරු රෝගය හඳුනා ගැනීම සඳහා ප්‍රධානතම පරීක්ෂණය වන්නේ සමේ ඇති ලප ගැටිති ආදිය මගින් ලබා ගන්නා සාම්පල වල ලාදුරු රෝග කාරක බැක්ටීරියාව සිටීදැයි අන්වීක්ෂීය පරීක්ෂාවට යොමු කිරීම යි
මෙහිදී සිදු වන්නේ කුඩා ශල්‍ය පිහි තුඩක් (surgical blade) මගින් අදාල ස්ථානයේ මිලි මීටර් 2 පමණ ගැඹුරට කැපුමක් යොදා රුධිරය මිශ්‍ර නොවන ලෙස සමේ ස්තරයක් සූරා ලබා ගෙන වීදුරු කදාවක තවරා, සීල් නීල්සන් ක්‍රමයට වර්ණ ගන්වා අන්වීක්ෂීය පරීක්ෂාවට යොමු කිරීමයි
ගණිතයේදී, ෆූරියර් ශ්‍රේණිය මගින් ආවර්තිත ශ්‍රිතයක් සරල දෝලන ශ්‍රිත කිහිපයක ඓක්‍යයක් බවට වියෝජනය කරයි
පෙරළිකාර ලිපිය 

{{

 යොදාගෙන දෙපසම ගුණකිරීමෙන් , හා එවිට අනුකලනයෙන්  සහ  සඵලවේ
අනුවර්තිය විශ්ලේෂණයේ උපත

ෆූරියර්ගේ කාලයේ සිටම ෆූරියර් ශ්‍රේණි සංකල්පය වටහා ගැනීමට හා අර්ථදැක්වීමට විවිධ ක්‍රම අනුගමනය කල අතර, ඒ සියල්ලම පාහේ එකිනෙකට ගැලපෙන එහෙත් සංකල්පයේ විවිධ අංශ අවධාරණය කරනලද ක්‍රම විය
ඉන් වඩාත්ම ගැලපෙන සමහර උත්සාහයන් සඳහා ෆූරියර් තම මුල් නිර්මාණය කල කාලයේ නොපැවතී ගණිතමය අදහස් හා සංකල්ප යොදා ගැනුනි
ෆූරියර් විසින් තම මුල්ම අර්ථදැක්වීම සඳහා තාත්වික ස්වායත්ත විචල්‍යයයන්හි තාත්වික අගයන් සහිත ශ්‍රිත සහ  විසංයෝජනය සඳහා වන කාණ්ඩ ලෙස සයින සහ කොසයින ශ්‍රිත ෆූරියර් ශ්‍රේණියට යොදාගන්නා ලදී
මුලික සංකල්පය යොදාගත් වෙනත් බොහෝ  ෆූරියර් පරිණාමිතය හා සම්බන්ධ පරිණාමිත මේ වන තෙක්  බොහොමයක් එළිදැක්වී ඇත
සාමාන්‍ය ලෙස ගත් විට මෙම සංකල්පය අනුවර්තිය විශ්ලේෂණය ලෙසද හැඳින්වේ
එනම්, ෆූරියර් ශ්‍රේණියක් වන එහෙත් ආවර්තක ශ්‍රිත හෝ  පර්යන්තගත ප්‍රාන්තර මත වන ශ්‍රිත සඳහා පමණක් යොදාගත හැකි ශ්‍රේණියකි
අංක ගණිතය
ගණිතමය විශ්ලේෂණය
ශ්‍රී ලංකාභිමාන්‍ය රණසිංහ ප්‍රේමදාස (1924 ජුනි 23 - 1993 මැයි 01) ශ්‍රි ලංකාවේ දෙවන විධායක ජනාධිපතිවරයාය
ඊට ප‍්‍රථම ඔහු ජේ.ආර්.ජයවර්ධන ජනාධිපතිවරයා යටතේ අග්‍රාමාත්‍ය තනතුර හා පාර්ලිමේන්තුවේ සභා නායක තනතුර හෙබවීය
මුල් අවධිය
සිංහල පවුලක උපත ලැබු ප්‍රේමදාස අධ්‍යාපනය ලැබුවේ කොළඹ ශාන්ත ජෝෂප් විදුහලෙනි
කුඩා කළ සිට පුවත්පත් වාර්තාකරුවකු වීමට හීන දුටු ඔහු ඒ සඳහා අඩිතාලම වශයෙන් ජවහර්ලාල් නේරුගේ ස්වයං චරිතාපදානය සිංහලයට නැඟුවේය
ඔහු දේශපාලනය කිරීමට පෙර ඉතා දුප්පත් පුද්ගලයෙක් විය
රණසිංහ ප්‍රේමදාස විවාහ වුයේ හේමා ප්‍රේමදාස සමඟය