Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
මුල් බීර වල අඩංගු වූ 4%ක කැෆේන් ප්‍රමාණයම මෙම කෝපි හි අඩංගු වීම නිසා එය ඉතා ඉක්මනින් වෙළෙඳපොල ආක්‍රමණය කල අතර සෑන්ස්බරී ඇතුළු නගර වල ඉතා හොඳ අළෙවියක් දැක්විය
2006 වන විට එක්සත් රාජධාණිය තුල ස්ථාපිතව තිබූ  Fairtrade සහතික ලත් ආයතනයන් දෙකෙන් එකක්  වූයේ beverage සමාගමයි
එය මේ දක්වාම නිශ්පාදන කටයුතු සඳහා යොදා ගනු ලබන්නේ මරබා කෝපි වන අතර එය දනට එංගලන්තයේ ඇති එකම කෝපි බීර නිශ්පාදනායතනය වේ
එය 2006 ලෝක බීර තරඟාවලියේ දී රන් පදක්කම දිනා ගනු ලැබිණි
භූ ගෝලීය පිහිටුම සහ දේශගුණය

මරබා කෝපි වැවෙනුයේ දකුණු රුවන්ඩාවේ 235′S 2940′E ඛණ්ඩාංක පිහිටුමකිණි
දළ වශයෙන් ගත් කල එය බුටාරෙ නගරයේ සිට කිලෝ මීටර 12 ක් සහ කිගාලි නගරයේ සිට කිලෝ මීටර 150ක් දුරින් වූවකි
මරබා ව්‍යපෘතිය ආරම්භ වූයේ  බුතාරේ ප්‍රදේශයේ වුවද වර්තමානයේ එම ප්‍රදේශය අයත් වෙන්නේ හුයේ දිස්ත්‍රික්කයට ය
ඒ 2006යේ සිට ක්‍රියාත්මක වූ දේශීය රාජ්‍ය පනත යටතේ ය
මෙම ප්‍රදේශය අධික කඳු සහිත වන අතර එයට හේතුව ලෙස බටහිර පැළුම් මිටියාවතට(Western rift valley) සහ න්යුන්ග්වේ(Nyungwe) වැසි වනාන්තරයට ළංව පිහිටිම දැක්විය හැකිය
එසේම මෙම ප්‍රදේශය යමහල් වලින් විදාරණය වූ සරු පසින් ද සාරවත් ය
කෝපි සඳහා සුදුසු වන්නේ මුහුදු මට්ටමේ සිට මීටර් 1,700 සහ 2,100 උසින් පිහිටි ප්‍රදේශ ය
විශේෂයෙන්ම තද බෑවුම් සහිත පේසාදිත කඳු මේ සඳහා ඉතා යෝග්‍ය වේ
එමෙන්ම සෙන්ටි මීටර් 115 ක සාමාන්‍ය වර්ෂාපතනයක් ලැබීම මෙම ප්‍රදේශ කෝපි වගාවට හිතකර වීමට තවත් හේතුවකි
උස් අක්ෂාංශ උෂ්ණත්වය පහත් හෙළන අතර අවුරුද්ද පුරාවටම සෙන්ටිග්‍රේට් අංශක 20ක පමණ සාමන්‍යයක පවත්වා ගනී
නිශ්පාදන චක්‍රය

ප්‍රධාන අස්වනු නෙළීමේ කාලය එළඹෙන්නේ වැසි සමයේ ය
එනම් මාර්තු සහ මැයි අග දක්වා කාලය තුල ය
එම කාලය තුල ගොවියන් විසින් තම අස්වන්න අතින් නෙළාගන්නා අතර සැන්දෑ කාලයේ දී එම ඵළදාව කෙසෙල් කොළ වලින් සාදන ලද විශේෂ බඳුනක සේදුම් මද්‍යස්ථාන වෙත ගෙන යනු ලැබේ
තාක්ෂණවේදීන් විසින් ලැබෙන අස්වන්නෙන් ඉස්තරම් තත්වයේ තද රතු පැහැ බීජ වෙන් කරගන්නා අතර ඉතිරිය අඩු මිලකට මරබා දේශීය වෙළෙඳපොලට නිකුත් කරනු ලබයි
මෙම කිලෝ ග්‍රෑමයක් සඳහා ඇ
0.1 ගෙවනු ලැබෙන අතර මෙම ගෙවීම සිදු වන්නේ සති 2කට වරකි
එනම් සති දෙකකදී එක් එක් ගෙවිය විසින් ලබා දුන් මුළු බීජ ප්‍රමාණයට අදාල මුදල සති 2කට වරක් ඔවුන්ගේ බැංකු ගිණුමට හර කිරීමට සන්විධානය ක්‍රියා කරනු ලබයි
හොඳ තත්වයේ බීජ තෝරගත් පසු ඉක්මණින් සේදීමේ ක්‍රියාවලිය ආරම්භ වේ
සේදීමේ ක්‍රියවලිය ඉක්මණින් සිදු නොකිරීම හේතුවෙන් සීනි සහිත  බීජ සිවිය පැසීමකට ලක් වන අතර එමගින් රසය වෙනස් වීම සිදු වේ
තාක්ෂණවේදීන් විසින් මෙම කෝපි බීජ ගිල්වා සිවිය ඉවත්කිරීමට යන්ත්‍රයකට අතුලු කරනු ලබයි
මෙහිදී ද නොගිළී ඉපිලෙන බීජ තෝරා වෙන් කරන අතර එවා ද නැවත දේශීය වෙළෙඳපොලට නිකුත් කරනු ලබයි
මෙම බීජ එකට සම්බන්ධ කර ඇති යන්ත්‍ර 3ක් හරහා යැවෙන අතර එහිදී කෝපි සිවිය ඉවත් කිරීම, කම්පිත පෙරනයක් හරහා සිවිය රහිත කෝපි බීජ යැවීම ආදිය සිදු වේ
මෙම  කම්පනය වන පෙරණය තුලින් ඉතා හොඳ තත්වයේ බීජ වෙන් කර ගන්නා අතර එම බීජ "A" කාණ්ඩයට අයත් ලෙස වර්ග කෙරේ
"A"කාණ්ඩයට අයත් බීජ දින 2ක් සහ "B" කාණ්ඩයට අයත් බීජ පැය 15-20 අතර කාලයක් ජලයේ ගිල්වා තබනු ලැබේ
මෙම ක්‍රියවලිය හේතුවෙන් ඉතිරිව ඇති සීනි ආවරණයද ඉවත් වන නමුත් එමඟින් රසයට හානියක් නොවේ
මෙසේ සකස් කර ගත් පසුද නැවත නැවත සේදුම් වලට ලක් කරන බීජ මඳ ආලෝකය සහිත ස්ථානයක දමා වියළා ගනු ලබයි
මෙම කාල සීමාව හිරු එළිය ලැබෙන අයුරු මත රදා පවතී
මෙම අවසාන අදියර කෝපි බීජ වල අඩංගු ජල ප්‍රමාණය 40% සිට 12% දක්වා අඩු කරනු ලබයි
මෙලෙස සකස් කර ගත් බීජ ඉන්පසු යැවෙනුයේ "කීසී" නගරයේ පිහිටි තාක්ෂණාගාරයක් වෙතට ය
මෙහිදී ගනකම් සිවිය නැවත ඉවත් කෙරෙන අතර අවසන් තත්ව පර්යේෂණ ක්‍රියාවලියකට එම බීජ යටත් කෙරේ
එය යන්ත්‍ර භාවිතයෙන් කෙරෙන්නක් නොවෙන අතර පළපුරුදු කාන්තාවන් විසින් මෙම තත්වයෙන් ඉහළ බීජ වෙන් කරනු ලැබේ
නිෂ්පාදිත සහ ගැණුම්කරුවන්
2006 වසරේ වසරේ සිට වසරක ට කිලෝ ග්‍රෑම් 80ක් නිෂ්පාදනය කළ අතර කිලෝ ග්‍රෑම් 40ක් ඇමෙරිකාවට ද කිලෝ ග්‍රෑම් 40ක් එක්සත් රාජධානියට ද අපනයනය කරන ලදී
මෙම කෝපි පහත නිෂ්පාදන සඳහා යොදා ගනී
Maraba Bourbon coffee, විසින් නිශ්පාදනය කරන එක්සත් රාජධානිය සඳහා කරනු ලබන අපනයන කිරීම් සඳහා
Caf de Maraba, රුවන්ඩා වියළුම් කරුවන් විසින් දේශීය වෙළෙඳපොලට නිකුත් කරන ලබන කෝපි නිපැයුම්
Meantime Coffee, Meantime Breweries of London මඟින් නිපදවන බීර සඳහා
මේවාද බලන්න 
 කෝපි

සබැඳි පිටු 
 Coffee, Fairtrade & Rwanda Booklet 
 Partnership for Enhancing Agriculture in Rwanda through Linkages (PEARL) 
 The Abahuzamugambi Coffee Cooperative  (pearl
rw)
 Profile of the Abahuzamugambi Coffee Farmers' Co-operative, Rwanda  (fairtrade
uk)
 The Abahuzamugambi Co-operative, Rwanda  (peopleandplanet
ඇලිස් ඉන් වොන්ඩර්ලන්ඩ් ටිම් බර්ටන්  විසින් අධ්‍යක්ෂණය කළ, ලින්ඩා වූල්වර්ටන්  විසින් රචනය කළ, වෝල්ට් ඩිස්නි පික්චර්ස් මඟින් ඉදිරිපත් කළ 2010 ඇමෙරිකානු පරිගණක සජීවිත/ජීවමාන, අද්භූත හා නිර්භීත ගණයේ චිත්‍රපටයකි
මෙම චිත්‍රපටයේ නළු නිළියන් වන්නේ මියා වසිකොව්ස්කා, ජොනී ඩෙප්, හෙලේනා බොන්හැම් කාටර් , ඈන් හැතවේ(Anne Hathaway),ක්‍රිස්පින් ග්ලොවර්(Crispin Glover),මයිකල් ෂීන්(Michael Sheen),මැට් ලූකස් (Matt Lucas)හා ස්ටීවන් ෆ්‍රයි(Stephen Fry) ය
මෙම චිත්‍රපටය ආභාසය ලබා ඇත්තේ ලුවී කැරොල්ගේ(Lewis Carroll) 1865 අද්භූත නවකතාවක් වන "වොන්ඩර්ලන්ඩ් හි ඇලිස්ගේ නිර්භීත ක්‍රියා"(Alice's Adventures in Wonderland) සහ එහි 1871 අනුබන්ධනය වන "දෘෂ්ටි කණ්ණාඩිය හරහා"(Through the Looking-Glass) මගිනි
දහනව හැවිරිදි ඇලිස් ලෙස රඟපාන්නේ,මුල් වර පැමිණීමෙන් වසර 13 කට පසු, තරුණියක් හැටියට පළමුවතාවට පැමිණෙන වසිකොව්ස්කා විසිනි
අන්ඩලන්ඩ් හි වැසියන් භීතියට පත් කරන,රතු රැජිණ විසින් පාලනය කරන මකරෙක් වැනි සතෙකු වන ජැබර්වොකි මරා දැමිය හැක්කේ ඇයට පමණක් බව ඇයට පවසා ඇත
මෙම චිත්‍රපටය මුලින්ම දර්ශනය කලේ ලන්ඩන්හි ඕඬියන් ලෙස්ටර් චතුරස්‍රයේ 2010 පෙබරවාරි 25 දිනදීය
ඉන්පසු 2010 මාර්තු 4 වන දින ඕස්ට්‍රේලියාවේද 2010 මාර්තු 10 වන දින ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදයේ හා එක්සත් රාජධානියේ IMAX 3D මගින් හා ඩිස්නි ඩිජිටල් 3D මගින්ද සම්ප්‍රදායික සිනමා ශාලාවල් වලදීද තිරගත කොට ඇත
එය තිරගත කරන ලද්දේ කෙටි කලක් තුලදී වුවද ලොව පුරා ඉන් ඉපයූ ආදයම ඩොලර් මිලියන 1.02 ඉක්මවා ඇත
83 වැනි ඇකඩමි ත්‍යාග ප්‍රදානෝත්සවයේදී "ඇලිස් ඉන් වොන්ඩර්ලන්ඩ්" හොඳම කලා අධ්‍යක්ෂණය හා හොඳම ඇඳුම් නිර්මාණය සඳහා ත්‍යාග ලබා ගත්තේ ය
එය 2011 ඔක්තෝබර් වන විට මෙතෙක් ලෝකයේ වැඩිම ආදායම් ඉපයූ චිත්‍රපට අතරින් නවවැනි තැනට පැමිණ ඇත
2016 මැයි 27 දින මෙහි අනුගාමී චිත්‍රපටය වන ඇලිස් තෲ ද ලුකිං ග්ලාස් මුදාහැරිණි
කථාවස්තුව

නිතර දක්නා පුදුමාකාර සිහිනයෙන් ව්‍යාකූලව සහ තම ආදරණීය පියාගේ මරණය පිළිබඳ ශෝකයට පත්ව සිටින අවදියක දහනම හැවිරිදි ඇලිස් කින්ස්ලි(Alice Kingsleigh), ඇස්කොට් සාමිවරයාගේ වත්තේ පැවති ගෙවතු සාදයකට සහභාගී වෙයි
එහිදී තමා ජීවත් වන සමාජයේ අපේක්ෂාවන් යටපත් වන අන්දමේ අනවශ්‍ය විවාහ යෝජනාවක් ඇයට ඉදිරිපත් වෙයි
එයට කුමන අන්දමේ පිළිතුරක් දිය යුතුදැයි තුෂ්ණිම්භූතව සිටින අතර, ඇය නිල් අඩ කබායක් පැළඳ සිටි හාවෙක් පසුපස පන්නා යද්දී හදිසියේ ම ලොකු හා වලකට වැටෙයි
ඇය අන්ඩර්ලන්ඩ් නම් ලෝකයකට ගෙන යන අතර එහිදී ඇයව වයිට් රැබිට්(White Rabbit),ඩෝමවුස්(Dormouse),ඩෝ ඩෝ(Dodo),ට්වීඩ්ලේඩම් සහ ට්වීඩ්ලිඩී(weedledum and Tweedledee) විසින් පිළිගනු ලබයි
ඔවුන් ඇය රතු රැජිනගේ(Red Queen's) ජැබොර්වකීව(Jabberwocky) ෆ්‍රබ්ජස් දිනයේදී මරා දමා ඉන්පසු සුදු රැජින බලයට පත් කරතැයි අනාවැකි පළ කර ඇති "නියම ඇලිස්"ද යන්න ගැන තර්ක කරති
ඉන්පසු මෙම කණ්ඩායම බැන්ඩර්ස්නැච් සහ නේව් ඔෆ් හාට්ස්ගේ(Knave of Hearts) නායකත්වයෙන් යුත් සෙල්ලම් කාඩ් සොල්දාදුවන් කණ්ඩායමක් විසින් අල්ලා ගනී
ඇලිස් ඉන් පැනගොස් කැලයට පනියි
ඇලිස් අන්ඩර්ලන්ඩ් වෙත නැවත පැමිණ ඇති බව නෙව් රතු රැජිනට දන්වන්නේ ඇගේ ආධිපත්‍යයට තර්ජනයක් වී ඇති බව පෙන්වා දීමටය
එනිසා වහාම ඇලිස් සොයන ලෙස සොල්දාදුවන්ට අණ කරනු ලැබේ
මේ අතරේ දී එහා මෙහා ගමන් කරමින් සිටි ඇලිස්ට චෙෂයර් කැට්(Cheshire Cat) හමුවන අතර චෙෂයර් කැට් ඇයව මාච් හෙයා(March Hare) සහ හැටර්(the Hatter) වෙත කැඳවාගෙන යයි
සුදු රැජිනගේ මාළිගාවට යන අතර තුරේදී රතු රැජිනගේ පාලනයේ කුරිරු බව පෙන්වා දෙන හැටර්,ඇය පරණ ඇලිස් නොවන බව දන්වයි.හැටර් ඇලිස් වෙනුවට තමාව අල්ලා ගැනීමට ඉඩ හරිමින් ඇලිස්ව බේරයි
ඇලිස්ව බෙයාර්ඩ් ද බ්ලඩ් හවුන්ඩ්(Bloodhound) විසින් හොයාගෙන සුදු රැජිණ වෙත ගෙන යාමට තැත් කරයි
නමුත් ඇලිස්,හැටර්ට උදව් කිරීමට අවශ්‍ය බව දන්වන අතර ඒ අනුව ඔවුහු රතු රැජිනගේ මාළිගයට යති
ඇලිස්ගේ නියම අනන්‍යතාවය නොදත් රතු රැජිණ ඇය අමුත්තෙක් ලෙස පිළිගනී
වෝපල් කඩුව(ජැබර්වෝකි මරා දමිය හැකි එකම ආයුධය )(Vorpal Sword)බැන්ඩර්ස්නැච්ගේ කුටිය තුළ කෝෂයක අගුලු ලා දමා ඇති බව ඇලිස් දැන ගනියි
නේව් ඇලිස්ව නපුරට කැමති කරවා ගන්න උත්සාහ කරත් ඇය එය ප්‍රතික්ෂේප කරයි
පසුව ඇය කඩුව ලබාගෙන බැන්ඩර්ස්නැච් සමඟ මිත්‍ර වෙයි
ඇය ළඟ කඩුව ඇති බව දැනගත් නේව් ඇයව අතඩංගුවට ගැනීමට සැරසෙයි
ඇලිස් බැන්ඩර්ස්නැච්ගේ පිටුපසින් පැනගොස් කඩුව සුදු රැජිණට ලබා දෙයි
චෙෂයර් කැට් හැටර් මරුමුවෙන් බේරා ගන්නා අතර හැටර් රතු රැජිණට එරෙහිව කැරැල්ලකට සැරසෙයි
කැරැල්ල ජුබ්ජුබ් පක්ෂියා(Jubjub bird) විසින් මැඩපවත්වයි.කැරැලිකරුවන් සුදු රැජිනගේ මාළිගාවට පසුබසින අතර දෙපාර්ශවය හමුදා සටනකට සූදානම් වෙයි
ඇලිස් සුදු රැජිණ දිනවීමට සහයෝගය දිය යුතුද යන්න ගැන අවිනිශ්චිතව සිටියදී,ඇබ්සෝලම් ද කැටපිලර්(Caterpillar ) හමුවෙයි
ඔහු එහිදී වසර දහතුනකට පෙර  ඇලිස්ගේ පළමු අන්ඩර්ලන්ඩ් (වැරදීමකින් ඇය එවේලේ වොන්ඩර්ලන්ඩ් යනුවෙන් හැඳින්වූ)ගමන් ගැන මතක් කරදෙන අතර ජැබර්වෝකි සමඟ සටන් කිරීමට ඇයට ධෛර්‍යය ලබා දෙන බවට සහතික වෙයි
ෆ්‍රැබ්ජස් දිනයේදී සුදු රැජිණ සහ රතු රැජිණ තම හමුදාවන් සමඟ චෙස් ලෑල්ලක් වැනි සටන් බිමක රැස්වී තමන් තෝරාගත් ජයග්‍රාහකයන්(ආයුධ සන්නද්ධ ඇලිස් සහ ජැබර්වොකි ) සටනට ඉදිරියට එවමින් අන්ඩර්ලන්ඩ් හි අනාගතය තීරණය කිරීමට සැරසෙති
තම මියගිය පියාගේ වදන් වලින් ධිර්යය ලත් ඇලිස් ජැබර්වොකී මරා දමයි
ඉන්පසු සුදු රැජිණ රතු රැජිණව රටින් පිටුවහල් කරන අතර නේව් ඈත පෙදෙසකට පලා යයි
ඇලිස්ට ජැබොර්වැකිගේ ලේ කුප්පියක් දෙන අතර ඇය එය ගෙදර රැගෙන යයි
ඇය අන්ඩර්ලන්ඩ් හි පදිංචි වියයුතු යැයි හැටර් යෝජනා කරන නමුත් ඇය නැවත පැමිණීමට පොරොන්දු වී ආපසු යයි
ඇලිස් සිය නිවසට පැමිණ තම පවුල රැකබලා ගන්නා අතර තමන්ට අවශ්‍ය පරිදි ජීවත් වෙයි
සිදුවූ දෙය බෙහෙවින් අගය කරන ඇස්කොට් සාමිවරයා ඇය තම පුහුණුවන සේවිකාවක් ලෙස බඳවා ගන්නේ චීනය සමඟ සාගරික වෙළඳ කටයුතු ආරම්භ කිරීමේ අදහසිනි
ඇලිස් වෙළඳ නැවක යාමට සැරසෙයි
එවිට සමනළයෙක් වී සිටි ඇබ්සොලම් ඇගේ උරහිසේ වසයි
ඇලිස් ඔහු හඳුනා ගෙන ඔහු පියඹා යාමට පෙර ඔහුට සුභ පතයි
නළු නිළියන් හා රඟපාන චරිත

චිත්‍රපටයේ විවිධාකාර චරිත ඇති අතර ඉන් බොහොමයක් ලුවී කැරොල්ගේ කෘතීන්හි චරිත ආශ්‍රිතව සකස් කොට ඇත
මියා වසිකොව්ස්කා ඇලිස් කින්ස්ලි ලෙස
සිනමා ලේඛිකා ලින්ඩා වූල්වර්ටන් වික්ටෝරියානු යුගයේදී තරුණියන් හැසිරිය යුතු යැයි පිළිගත් ආකාරය පිළිබඳ පර්යේෂණ කර ඊට ප්‍රතිවිරුද්ධ ලෙස මෙම චරිතය    නිර්මාණය කළාය
වසිකොව්ස්කා කැරොල්ගේ පොත් කුඩා කාලයේ කියවා ඇති අතර මෙම චරිතය සඳහා සූදානම් වීමට එම පොත් නැවත වරක් කියවා ඇත
එමෙන්ම ඇය ජාන් ස්වයන්ක්මේජර්ගේ  ඇලිස් නරඹා ඇත
ඇය කීවේ, "අප කුඩා කාලයේදී අපේ අම්මා එය දමනව.එය අපට බාධාවක්, හරිහැටි තේරුනෙත් නෑ
නමුත් එය චමත්කාරජනක නිසා අපට අහක බලාගෙන ඉන්න පුළුවන් උනේ නෑ
එනිසා ඇලිස් ගැන මට ඇත්තේ එවැනි හොල්මන් හැඟීමක්"
සමාජ අපේක්ෂාවන්ට මුහුණ දීමේදී පීඩනයට ලක් වුවත් ඇලිස් තද හිතක් ඇති තමන්ට අවශ්‍ය මඟ තෝරගන්නා අන්දමේ වීරවරියකි
ඉන්ඩිපෙන්ඩන්ට් හි ලේඛිකා හොගාර්ඩ් මෙම චරිතය මුරණ්ඩු,නිර්භීත(සහ ) ගැහැණු ළමුන් වගේ නැති, ලෙස විස්තර කරමින් ඇලිස් ගැහැණු ළමයිනට ආදර්ෂයක් ලෙස අගයනු ලැබුවාය
මේරි එලා චැලන් දුටුවේ ඇලිස් සය අවුරුදු ළමයෙක් ලෙසටය
ජොනී ඩෙප් හැටර් ලෙස
වොසිකොව්ස්කා පැවසුවේ මෙම චරිත දෙකටම එකිනෙකාට වෙන්වූ  ලෝකයන්හි දී පිටස්තර හා හුදෙකලා බවක් දැනෙන බවත් ඔවුන් අතර විශේෂ බැඳීමක් හා මිත්‍රත්වයක් පවතින බවත්ය
බර්ටන් පෙන්වා දුන්නේ ඩෙප් එම චරිතයට පිස්සු බවක් වෙනුවට හොඳ පදනමක් ලබා දුන් බවය
බර්ටන් තව දුරටත් කියා සිටියේ"බොහෝ දෙනෙකුගේ අදහස අනුව එය එකම විදියක චරිතයක්
නමුත් ඩෙප්ගේ අරමුණ වුනේ චරිතයේ විස්මිතභාවයට මානුෂික පැත්තකුත් පෙන්නුම් කිරීමයි"
රන්වන් කෙස් ඇතිවුණේ හිස් වැසුම් සාදන්නන් ලොම් රෙදි සැකසීමට රසදිය යෙදීමේදී රසදිය විෂ වීම නිසාය
ඩෙප් විශ්වාස කරන්නේ චරිතයට විෂ දමා ඇති බවයි.ඒවා ඔහුගේ කෙස් වලින්,අත් වල නිය වලින්,හා ඇස් වලින් එළියට එයි
ඩෙප් සහ බර්ට්න් කියා සිටියේ හැටර් තම හැඟීම් පිළිබිඹු වනසේ චිත්‍රපටය පුරාවටම ඔහුගේ ඇඳුම්,සම,කොණ්ඩය,පෞරුෂත්වය හා කටහඬ වෙනස් කරගන්නා බවයි.ඩෙප් සමඟ වූ සම්මුඛ සාකඡාවේදී ඔහු කියා සිටියේ,ඔහුගේ උද්වේගයන් බොහෝ දුරට මතුපිටින් හැඟවෙන නිසා චරිතය  මූඩ් රින්ග් එකකට(මෙම මුදුවේ පැහැය පැළඳ සිටින්නාගේ ශරීර උෂ්ණත්වයට අනුව වෙනස් වේ
එමනිසා පැළඳ සිටින්නාගේ චිත්තවේගයන්හි ස්වභාවය මෙම මුදුවෙන් හඟවනු ලැබේ
) සමාන බවයි.චරිතයේ නිර්මාණකරු වන ලුවිස් කැරොල්ගේ කටහඬට බොහෝ සෙයින් සමාන,චපල පෞරුෂයක් මතුකර දක්වන මෘදු කටහඬක් හා දුෂ්ට හා ඉතා දරුණු පෞරුෂයක් මතුකර දක්වන ස්කොට්ලන්තයේ ග්ලාස්වේගියන් උච්චාරණයක් සමඟින් විවිධ පුද්ගලයන්ගේ හා ඔවුන්ගේ අත්‍යන්ත සීමාවන් ඇසුරින් හැටර් නිර්මාණය වී ඇත
චිත්‍රපටයේ අවසානයට ආසන්නයේ "Futterwacken" නර්තනයේදී මායාකාරී නර්තන ශිල්පියෙකු වන ඩේවිඩ් එල්ස්වෙයාර් බර්නල් පිටුපස හැරුනු ඩෙප් සමඟ නර්තනයේ යෙදිණි
හෙලේනා බොන්හැම් කාටර් ඉරේස්බෙත් ඔෆ් ක්‍රයිම්ස් ලෙස,රතු රැජිණගේ හා හාරත රැජිණගේ එකාබද්ධ කිරීමක් වන රතු රැජිණ
ඇගේ පළවැනි නම irascible වචනයේ පෙරළියකි(ඇය ලෙහෙසියෙන් හිත රිදෙන,ඉක්මනින් තරහ යන කෙනෙක් බැවින්)
බොන්හැම් කාටර්ගේ හිස ඩිජිටල් තාක්ෂණයෙන් මුල් ප්‍රමාණය මෙන් තුන් ගුණයක් විශාල කොට තිරයේ පෙන්වා ඇත
මෙම චරිතය සත්වයන්ට කැමති නැති අතර ඔවුන් සේවකයන් හා ලී භාණ්ඩ ලෙස යොදා ගනියි
මෙම නිළිය අතදරුවෙක් වන තම බාල දියණිය එනම් නෙල්ගේ ආභාසය ලබමින් පැවසුවේ"රතු රැජිණ අතදරුවෙක් වැනිය
ඊට හේතුව ඇයට ලොකු හිසක් තිබීම හා ඇය ප්‍රජා පීඩකයෙක් වීමයි
කරුණාව නොදක්වයි"
අතදරුවනට කිසිදු සත්වයෙකු කෙරෙහි කරුණවක් නොමැත
තවද නෙල් "කරුණාකර" හෝ "ස්තුතියි" නොපවසා අප ලවා තම වැඩ කටයුතු කර ගනියි
ඈන් හැතවේ කිරි ගරුඬ වැනි පැහැය ඇති සුදු රැජිණ ලෙස
ඇය ඩිජිටල් තාක්ෂණයෙන් වෙනස් කිරීමට අවශ්‍ය නොවූ එක් චරිතයකි
හැතවේ ඇගේ චරිතය හැඳින්වූයේ පිහියක් දරා සිටින හැපී බනී කාන්දමක ලියූ ශීර්ෂ පාඨයක් යොදා ගනිමිනි,අලංකාර එහෙත් මනෝමය
එකිනෙක කැපී යයි
හැතවේට අනුව "ඇය රතු රැජිණගේ ජාන සම්භවයෙන්ම පැමිණ ඇත
ඇය අඳුරු පැත්ත වැඩියෙන් ප්‍රිය කරයි
නමුත් ඇය එහි අන්තයට යාමට බිය බැවින් සෑම දෙයක්ම සරල හා සතුටු බවක් ආරූඬ කරයි
නමුත් ඇය එහි ජීවත් වන්නේ බියෙන් නිසා ඇයට තමන්ව පාලනය කරගත නොහැක"
හැතවේ විස්තර කරන ආකාරයට ඇය සුදු රැජිණ "punk-rock vegan pacifist"කෙනෙක් හැටියට හදුන්වා දී ඇත්තේ බ්ලොන්ඩි,ග්‍රේටාගාබෝ ගෙන් හා ඩෑන් ෆ්ලේවින්ගේ චිත්‍ර වලින් ලත් ආභාසය නිසාය
බර්ටන් පවසා ඇත්තේ සුදු රැජිණගේ ස්වරූපයට නිජෙලා ලෝසන්ගේ බලපෑම ලැබී ඇති බවයි.

 ක්‍රිස්පින් ග්ලොවර් නේව් ඔෆ් හාට්ස් ලෙස
මෙම චරිතය මාන්නක්කාර හා උපායශීලී වන අතර රතු රැජිනගේ සියලු විධාන පිළිපදින අතරම විස්මය ඇති කරන ඇයගේ සිතෙහි වෙනස්වීම් සන්සුන් කළහැකි එකම පුද්ගලයා වේ
ග්ලොවර් පැවසුවේ,රතු රැජින මිනිසුන් කරන දෑ වලට තරහින් ප්‍රතිචාර දක්වන නිසා නේව් ඉතා උපායශීලී වියයුතු බවයි.ස්ටේන්ගේ ශරීරය ග්ලොවර්ගේ හිසේ සජීවී චලන හැරුණු කොට මුළුමනින්ම පරිගණකයෙන් සකස් කළ චිත්‍රයක් විය
මැට් ලූකස්  ට්වීඩ්ලිඩී සහ ට්වීඩ්ලේඩම් යන දෙදෙනාම නිරූපණය කළේය
බර්ටන්, සජීවීකරණයේත් ලූකස්ගේත් සුසංයෝගය පිළිබඳ අදහස් දක්වමින් කියා සිටියේ "එය ඔහුගේ චරිතයන්ට ලැබිය යුතු කැළඹුණු ස්වභාවය ලබාදෙන අරුම පුදුම සුසංයෝගයක්" බවයි.

 මර්ටන් සොකස් - චාල්ස් කින්ස්ලි ලෙස,ඇලිස්ගේ පියා
 ලින්ඩ්සෙ ඩන්කන් - හෙලන් කින්ස්ලි ලෙස,ඇලිස්ගේ මව
 ජෙමා පවෙල් - මාගරට් ලෙස,ඇලිස්ගේ සහෝදරිය
 ෆ්‍රැන්සිස් ද ල ටුඅර් - ඉමොජීන් ලෙස,ඇලිස්ගේ නැන්දණිය
 ජෝන් හොප්කින්ස් - ලොවෙල් ලෙස,ඇලිස්ගේ සහෝදරියගේ ස්වාමි පුරුෂයා
 ටිම් පිගට් ස්මිත් - ඇස්කොට් සාමිවරයා ලෙස
 ජෙරල්ඩින් ජේම්ස් - ඇස්කොට් ආර්යාව ලෙස
 ලිඕ බිල් - හැමිෂ් ඇස්කොට් ලෙස,ඇලිස්ගේ ආදරවන්තයා හා ඇස්කොට් සාමිවරයාගේ පුතණුවන්

ශබ්ද

 මයිකල් ෂීන් - නිවෙන්ස් මැක්ටිවිස්ප්,සුදු හාවා
ෂීන් පැවසුවේ මෙම චරිතය සංකේතාත්මක එකක් නිසා අච්චුව ඕනෑවට වඩා කඩන්නට ඔහුට නොසිතුනු බවයි.බර්ටන් පැවසූවේ වේලාව බලන හාවාගෙන් ඔහු වැඩිපුරම බලාපොරොත්තු වුයේ කඩිසර බව යන්නයි
ඇලන් රික්මන් - ඇබ්සෝලම්,දළඹුවා
 බාර්බරා වින්ඩ්සර් - මැලිම්කන්,ඩෝමවුස්
 ස්ටෙෆන් ෆ්‍රයි - චෙෂයර්,චෙෂයර් කැට්
 පෝල් වයිට් හවුස් - මාච් හෙයාර්
 ටිමති ස්පෑල් - බෙයාර්ඩ් ද බ්ලඩ් හවුන්ඩ්
 මයිකල් ගෆ් - ඩෝ ඩෝ පක්ෂියා
 ක්‍රිස්ටෝපර් ලී - ජැබොර්වකී
 ඉමෙල්ඩා ස්ටවුන්ටන් - කතා කරන මල්
 ජිම් කාටර් - අලුගෝසුවා
 ෆ්‍රෑන්ක් වෙල්කර් අමතර ශබ්ද සහ හඬ ප්‍රයෝග සපයන ලද්දේය
නිෂ්පාදනය

ටිම් බර්ටන් ඇලිස් ඉන් වොන්ඩර්ලන්ඩ් හා ඔහුගේ  Frankenweenie හි නැවත සකස් කිරීම යන චිත්‍රපට දෙක ඩිස්නි ඩිජිටල් 3D නාමය යටතේ අධ්‍යක්ෂණය කිරීමට අත්සන් කළේය
ගැහැණු ළමයෙකු එක් අද්භූත චරිතයකින් වෙනකකට යන සිද්ධීන් පෙළගැස්ම සහිත මුල් පොතට චිත්තවේගයන්හි සම්බන්ධතාවයක් නොදැනුණු හෙයින් ඔහු කතාව වැඩිදියුණු කළේය
ඔහු විස්තර කරන ලද්දේ  "ඇලිස්ගේ සම්භාව්‍ය ස්වභාවය රැක ගන්නා අතරම නැවුම් බවක් ලබාදෙන සිත් ඇදගන්නා චිත්‍රපටයක් බවට පත් කිරීමට උත්සාහ කිරීම අරමුණයි"
පෙර තොරතුරු දැන්වීම් වලදී බර්ටන් පැවසුවේ"එක් අද්භූත චරිතයකින් තවකෙකට නිතර ගමන් කරන ගැහැණු ළමයෙකු එහි සිටියා
මට කිසිම විටෙක නියමාකාරයේ චිත්තවේගී සබඳතාවයක් දැනුණේ නැහැ"
නව චිත්‍රපටය සමඟ ඔහුගේ අරමුණ වූයේ කතාවට චිත්තවේග පදනම් වූ රාමුවක් සැපයීම සහ ඇලිස්,සිද්ධීන් පෙළගැස්මක් වෙනුවට කතාන්දරයක් ලෙස දැනෙන පරිදි සෑදීමට උත්සාහ කිරීමත්ය
ඔහුගේ සංස්කරණය පවතින ඇලිස් චිත්‍රපටයක අනුගාමී කෘතියක් හෝ එවන්නක් නැවත සිතෙහි මැවීමක් නොවන බවත් බර්ටන් සඳහන් කළේය
මෙම චිත්‍රපටය මුලින්ම 2009 දී තිරගත කිරීමට තීරණය කොට තිබුණද එය 2010 මාර්තු 5 වන දිනට කල් දමනු ලැබිණි
රූගත කිරීම් 2008 මැයි මසට යෙදී තිබුණද,එය සැප්තැම්බර් මාසය තෙක් නොඇරඹුණු අතර මාස තුනකින් අවසන් විය
වික්ටෝරියානු යුගයට අයත් දර්ශන ටර්පොයින්ට්හි හා ප්ලයිමත් හි සැප්තැම්බර් 1 සිට ඔක්තෝම්බර් 14 දක්වා රූගත කෙරිණි
අගෝස්තු මස මුලදී ප්‍රාදේශීය පසුබිම් රංගන ශිල්පීන් දෙසිය පනහක් පමණ තෝරා ගන්නා ලදි
ටර්පොයින්ට් හි ඇන්ටනි නිවස,කෝන්වෝල්හි චාල්ස් ටවුන් ග්‍රාමය සහ බාර්බිකන්(ප්ලයිමත්හි පැරණි වරාය ප්‍රදේශයේ උතුරු හා බටහිර ප්‍රදේශ )යන ස්ථාන දර්ශන තල සඳහා යො දා ගැනිණි
කෙසේවුවත් බාර්බිකන් වල කෙරුණු පටිගත කෙරීම් යොදා නොගැනිණි
කැලිෆෝනියාහි කල්වර් නගරයේ  සෝනි පික්චර්ස් ස්ටුඩියෝහිදී ඔල්තෝම්බර් මස මුලදී ඩිජිටල් චරිත ආකෘති නිර්මාණය ඇරඹිණි(සංස්කරණය නොකළ එම මූලික නිර්මාණයන් බැහැර කරනු ලැබූවත්)
චිත්‍රපට පටිගත කිරීම්ද කල්වර් ස්ටුඩියෝහිදී සිදුවිය
ඔහු රංගනයේ හා සජීවීකරණයේ සුසංයෝගයක් යොදාගත් බව බර්ටන් පැවසුවේය
මෙය ඔහු  ග්‍රීන් ස්ක්‍රීන් එකක චිත්‍රපටයක් රූගත කළ පළමු අවස්ථාව බවද ඔහු සටහන් කළේය
චිත්‍රපටයේ 90% පමණම අඩංගු වන ග්‍රීන් ස්ක්‍රීන් රූගත කෙරීම් දින 40කට පසු අවසන් විය
පැය ගණනාවක් කොළ පැහැයෙන් පසුබිම පැවතීම හේතුවෙන් එය බොහෝ රංගන ශිල්පීන්ට හා කාර්‍ය මණ්ඩලයට බර්ටන් නොරුස්සන සුළු විය
රතු රැජිනගේ හිසෙහි ප්‍රමාණය හෝ ඇලිස්ගේ උස ආදී ලෙස රංගන ශිල්පීන්ගේ ශාරීරික පෙනුම විකෘති කර දැක්වීමට ඩිජිටල් ප්‍රයෝග අවශ්‍ය වූ නිසා දෘශ්‍ය ප්‍රයෝග අධීක්ෂක කෙන් රල්ස්ටන් "මම මෙතෙක් කර ඇති විශාලතම චිත්‍රපටය හා මෙතෙක් වඩාත්ම නිර්මාණාත්මක ලෙස දායක වූ චිත්‍රපටය"ලෙස පැවසුවේය
සෝනි පික්චර්ස් ඉමේජ් වර්ක්ස් දෘෂ්‍ය ප්‍රයෝග සැලසුම් කළේය
කතාවේ පරිසරයට ත්‍රිමානීය ස්වභාවය සුදුසු බව බර්ටන්ට හැඟිණි
බර්ටන් සහ Zanuck සම්ප්‍රදායික කැමරා යොදාගෙන පටිගත කිරීමට හා පසු-නිශ්පාදනයේදී එය ත්‍රිමානීය කිරීමට තෝරා ගත්තෝය
ත්‍රිමානීය කැමරා මිල අධික හා භාවිතයට අපහසු බවත්,ත්‍රිමානීය ස්වභාවයට පරිවර්තනය කළ දර්ශන ඛණ්ඩයන්ගේ හා ඒවායෙහි වෙනසක් නොමැති බවත් Zanuck පැහැදිලි කළේය
2009 දෙසැම්බර් මස ඇවටර් ත්‍රිමානීය චිත්‍රපටය ඉදිරිපත් කළ ජේම්ස් කැමරන් "ද්විමාන ලෙස පටිගත කර ත්‍රිමානීය දර්ශන බවට පරිවර්තනය කිසිම තේරුමක් නැහැ"ලෙස ප්‍රකාශ කරමින් විවේඡනය කළේය
සංගීතය

ශබ්ද පථ

බර්ටන්ගේ දිගු කාලීන සහායකයෙකු වන ඩැනී එල්ෆ්මාන්ගේ ස්ථානය 2010 මාර්තු 2 වන දින නිදහස් කෙරිණි
එය බිල්බෝඩ් හොඳම ඇල්බම් 200 හි 89 වන ස්ථානයට පත්විය
ඕල් මෝස්ට් ඇලිස්

ප්‍රධාන ලිපිය
ඕල් මෝස්ට් ඇලිස්

ඕල්මෝස්ට් ඇලිස් යනු චිත්‍රපටය මඟින් උනන්දුවට පත්වූ විවිධ කලාකරුවන්ගේ සංගීත එකතුවකි
2010 ජනවාරි 27 වන දින රයන් සීක්‍රෙස්ට්ගේ ගුවන්විදුලි වැඩසටහනේදී ඇව්‍රිල් ලැවින්ගේ ඇලිස් ගීතය ප්‍රථම වරට විකාශය විය
2010 මාර්තු 2 වන දින ඇල්බමය නිකුත් කෙරිණි
නිකුත් කිරීම
සිනමා ශාලාවල තිරගත කිරීමත් DVD නිකුත් කිරීමත් අතර සාමාන්‍ය කාලය වන සති 17ක කාලයෙන්,සති 12ක කාලයට අඩු වූ නිසා 2010 වර්ෂයේ පෙබරවාරි 12 වන දින,බ්‍රිතාන්‍යයේ ප්‍රධාන පෙළේ  සිනමා සමාගම් වන ඕඬියන්,විව් සහ සිනෙ වර්ල්ඩ් මෙම චිත්‍රපටය වර්ජනය කිරීමට සැලසුම් කර තිබුණි
එම නිවේදනයෙන් සතියකට පසු,බ්‍රිතාන්‍ය බොක්ස් ඔෆිස් හි 24%ක කොටසක් හිමි සිනෙ වර්ල්ඩ්,චිත්‍රපටය සිනමා ශාලා 150කටත් අධික ප්‍රමාණයක තිරගත කිරීමට තෝරාගත්තේය
සිනෙ වර්ල්ඩ් හි ප්‍රධාන විධායක නිලධාරි ස්ටීව් විඅනර් පැවසුවේ " 3D හි ප්‍රමුඛයන් ලෙස අපට අවශ්‍ය වුණේ නැහැ,ජනතාවට එවැනි අපූර්ව දර්ශනයක් මඟහරවන්න
ඇවටර් හි සාර්ථකත්වය පෙන්වා දෙන ආකාරයට,වර්තමානයේ 3D අත්දැකීමට විශාල කැමැත්තක් තිබෙනවා"
කෙටි කලකට පසු විව් සිනමා සමාගමද ඩිස්නි සමඟ එකඟතාවයකට පැමිණියේය
නමුත් ඔඬියන් තව දුරටත්  බ්‍රිතාන්‍යයේ,අයර්ලන්තයේ හා ඉතාලියේ චිත්‍රපටය තිරගත කිරීම වර්ජනය කළේය
2010 පෙබරවාරි 25 වන දින ඕඬියන් සම්මුතියකට එළඹ 2010 මාර්තු 5 වන දින චිත්‍රපටය තිරගත කිරීමට තීරණය කළේය
කුඩා ළමුන් හා කලාව සඳහා වූ රාජකීය අරමුදල තර කිරීම සඳහා,වේල්ස් හි කුමාරයා(චාල්ස්) සහ කෝන්වෝල්හි ආදිපාදිවරිය(කැමිලා) සහභාගී වූ මංගල දර්ශනය 2010 පෙබරවාරි 25 වන දින ඕඬියන් ලෙස්ටර් චතුරස්‍රයේ පවත්වන ලදි
චිත්‍රපටය ස්පාඤ්ඤය,ජර්මනිය,පෘතුගාලය,ඔස්ට්‍රියාව යන රටවල තිරගත කිරීම සඳහා වූ සැලසුම් වලට මෙය බල නොපෑවේය
චිත්‍රපටය එක්සත් රාජධානියේ හා එක්සත් ජනපදයේ ඩිස්නි ඩිජිටල් 3D,IMAX 3D මෙන්ම සම්ප්‍රදායික සිනමා ශාලාවලද 2010 මාර්තු 5 වන දින තිරගත කෙරිණි
අලෙවිකරණය

ඩෙප් උමතු හැටර් ලෙසත්, හැතවේ සුදු රැජින ලෙසත්,බොන්හැම් කාටර් රතු රැජින ලෙසත් සහ ලූකස් ට්වීඩ්ලිඩී සහ ට්වීඩ්ලේඩම් ලෙසත් දැක්වෙන චිත්‍රපටයේ පළමු ඡයාරූප 2009 ජුලි 22 වන දින නිකුත් කෙරිණි
ජුලි මාසයේදී සුදු හාවෙකු අතින් ගත්  ඇලිස්,හාවෙකු සමඟ සිටින උමතු හැටර්,ඌරෙකු අතැති රතු රැජින සහ මීයෙකු සමඟ සිටින සුදු රැජින දැක්වෙන අලුත් ඡයාරූප නිකුත් විය
2009 ජුලි 22 වන දින,උමතු හැටර්ගේ දෘෂ්ටි කෝණයට අනුව වූ ටීසර් ට්‍රේලරයක් IGN වෙබ් පිටුවේ ඉදිරිපත් කරන ලදි
නමුත් ඩිස්නි විසින් ට්‍රේලරය තවමත් නිකුත් නොකළ යුතු යැයි ප්‍රකාශ කළ නිසා එය ටික කලකින් ඉවත් කෙරිණි
රොබර්ට් සිමෙකිස්ගේ,"ද ක්‍රිස්මස් කැරොල්"හි සිනමා අනුවර්තනය වූ G-Force  හි ට්‍රේලරයක් සමඟම ටීසරය ප්‍රථම වරට 2009 ජුලි 24 වන දින නිකුත් කිරීමට සැලසුම් කර තිබුණි
පසු දින ටීසර් ට්‍රේලරය කොමික්-කොන් හිදී ප්‍රථම වරට ප්‍රදර්ශනය කෙරිණි
නමුත් ප්‍රදර්ශනය කෙරුනු ට්‍රේලරය පෙර නිකුත් වූ ට්‍රේලරයට වඩා වෙනස් විය
කොමික්-කොන් හි අනුවාදයෙහි උමතු හැටර්ගේ දෙබස අඩංගු නොවීය
ඒ වෙනුවට MGMT හි "ටඉම් ටු ප්‍රිටෙන්ඩ්"()එහි ඇතුලත් විය
ඉදිරිපත් කළ දර්ශනයන් හි අනුපිළිවෙල පෙර නිකුත් වූ අනුවාදයට වඩා වෙනස් විය
පෙර නිදහස් වූ අනුවාදය,චිත්‍රපටය පෙර නිදහස් වූ අනුවාදය,චිත්‍රපටය ප්‍රවර්ධනය කිරීම සඳහා යොදාගත් ෆේස්බුක් කණ්ඩායම් 3 න් එක් කණ්ඩායමකට පෙන්වීමට විය
ගෞරව සම්මාන

මූලාශ්‍ර

චිත්‍රපටි
කැරිබියානු ගල්පර මෝරා Caribbean reef shark  ("කාකරයිනස් පෙරේසි"-Carcharhinus perezi, often misspelled perezii) කාකරයිනිඩයි කුලයට අයත් රික්වියෙම් මෝරුන් (requiem shark) විශේෂයකි
බොහෝවිට අත්ලාන්තික් සාගරයට අයත් ෆ්ලොරිඩා සිට බ්‍රසීලය දක්වා වූ නිවර්තන ජල කලාපයේ දැකිය හැක
තවද කැරිබියානු මුහුද ආශ්‍රිතව වැඩි වශයෙන් දැකිය හැකි ගල්පර මෝරුන් විශේෂයද වේ
ශක්තිමත් මනා ලෙස හැඩගැන්වුනු ශරීරයකින් යුත් මෙම රික්වියෙම් මෝරුන් එම කුලයටම අයත් අනෙකුත් මෝරුන් වන ඩස්කි මෝරා ( "සී. ඔබ්ස්කියුරස්"-C
obscurus)සහ සිල්කි මෝරා ("සී. ෆැල්සිෆෝමිස්"-C
falciformis)අතරින් වෙනකර හඳුනා ගැනීම දුෂ්කර කාර්යයකි
නමුත් වෙන්කර හඳුනාගතහැකි ලක්ෂණ වනුයේ, කැපී පෙනෙන සලකුනු නොමැති අළු පැහැයෙන් යුත් වරල්, දෙවන පිටුපස වරල කෙලවර කෙටි තුඩ හා දත් වල හැඩය සහ මෝරුන් සමූහය වේ
දිගින් මීටර් 3 ක් (අඩි 10 ක්) පමණ වන කැරිබියානු ගල්පර මෝරා, ගල්පර පරිසර පද්ධතිය තුල මාලුන් සහ බූවල්ලන් විශාල වශයෙන් ගොදුරු කරගන්නා  අග්‍ර විලෝපිකයෙක් ලෙස හැන්ඳින්විය හැක
සාමාන්‍යයෙන් ක්‍රියාකාරී ලෙස පිහිනන මෝරෙකු වශයෙන්, මොවුන්ගේ අසාමාන්‍ය හැසිරීම් රටාවක් ලෙස දැක්විය හැක්කේ,  මුහුදු පතුලේ හෝ ගුහාවන් තුල නොසෙල්වී සිටිනු දක්නට ලැබීමයී
යම් අනතුරු හැඟවීමකදී මොවුන් ලය වරල් පහතට හෙලීමකින්ද ගමන් ගන්නා දිශාව වෙනස් කිරීමකින්ද ගර්ජන විදහා දැක්වීමක් පෙන්නුම් කරයි
අනෙකුත් රික්වියෙම් මෝරුන් විශේෂ මෙන් මොවුන් ජලාබුජ ගණයට අයත් වන අතර ගැහැණු සත්වයා විසින් අවුරුද්දකට පැටවුන් 4–6 අතර ප්‍රමාණයක් ප්‍රසූත කරයි
කැරිබියානු ගල්පර මෝරුන් ධීවර කර්මාන්තයේදී වැදගත් කමක් උසුලන්නේ මාංස, පදම් කල සම්, පීකුදු තෙල් වැනි ද්‍රව්‍ය ලබාගැනීමට වන අතර, නමුත් නොබෝදා සිට සංචාරක ආකර්ෂණයක් ලෙස වැඩි වටිනාකමක් දිනා ඇත
"මෝරුන් පෝෂ්‍ය කිරීම" සඳහා ඔවුන් සමූහයා වශයෙන් ආකර්ෂණය කරගැනීමට  බහමාස් සහ එයින් ඔබ්බට ඇති රටවල් විසින් විවිධ ගොදුරු යොදාගැනීම  මතභේදයට තුඩුදුන් කරුණක් වේ
මෙම විශේෂය  මෝරුන්ගෙන් මිනිසා මත සිදුවූ ආක්‍රමණ සුලු ප්‍රමාණයකට වගකිව යුතුවේ
වර්ගීකරණය සහ වංශ ප්‍රවේණිය 
ෆෙලිප් පොයේ ("Felipe Poey") විසින් 1876 වසරේදී ලියා පලකරන ලද, අනාලෙස් ඩි ලා සොසයිඩාඩ් එස්පැනෝලා ඩි හිස්ටොරියා නැචුරල් – Anales de la Sociedad Espaola de Historia Natural යන විද්‍යාත්මක සඟරාව සඳහන් කරන පරිදි, කැරිබියානු ගල්පර මෝරා මුලින්ම හඳුන්වන ලද්දේ ප්ලැටිපොදොන් පෙරෙzසි – Platypodon perezi යන නමින් වේ
කියුබාව ආශ්‍රිත මුහුදුබඩ ප්‍රදේශයේ විශේෂ හයකට අයත් නිදර්ශක වර්ග දක්නට ලැබිණි
ප්ලැටිපොදොන් – Platypodon යන ගණය පසු ලේඛකයින් විසින් කාචාහිනස් – Carcharhinus ලෙස සමානාර්ථකරන ලදී
රූප විද්‍යාත්මක සමානතා පාදක කොටගෙන, 1982 වසරේදී ජැක් ගැරික් "Jack Garrick" විසින් මෙම විශේෂ බිග්නෝස් මෝරා "bignose shark"(සී. අල්ටිමස් – C
altimus) සහ සෑන්ඩ්බාර් මෝරා "sandbar shark" (සී. ප්ලම්බියස් – C
plumbeus) ලෙස කාණ්ඩ දෙකකට වර්ග කරන ලද අතර 1988 දී ලියොනාඩ් කොම්පැග්නෝ "Leonard Compagno" විසින් අලු පැහැ ගලපර මෝරා "grey reef shark" (සී. ඇම්බ්ලිරයින්චොස් – C
amblyrhynchos) ගේ සහෝදර කාණ්ඩය ලෙස දක්වන ලදී
තවද කැරිබියානු ගල්පර මෝරා යනු, ගලපගොස් මෝරා "Galapagos shark" (සී. ගලපගැන්සිස් – C
galapagensis), ඩස්කි මෝරා "dusky shark" (සී. ඔබ්ස්කියුරස් – C
obscurus), ඕශනික් වයිට්ටිප් මෝරා "oceanic whitetip shark" (සී. ලොන්ගිමානුස් – C
longimanus), සහ නිල් මෝරා "blue shark" (ප්‍රියොනේස් ග්ලෝකා – Prionace glauca) ගෙන් සමන්විත කාණ්ඩයක සහෝදරී ඒකකය බව, ඇලලීය එන්සයිම "allozyme" දත්ත පදනම් කරගෙන, ගාවින් නේලර් "Gavin Naylor" විසින් 1992 දී ප්‍රකාශිත වංශප්‍රවේණික විශ්ලේෂණයෙන් පෙන්වාදෙන ලදී
කෙසේ වුවත් "කාචාහිනස් – Carcharhinus" කුලය තුල අන්තර් සබැඳියාව නිශ්චය කරගැනීම සඳහා තව බොහෝ කාර්යය කිරීම අවැසි වේ
ව්‍යාප්තිය සහ වාසස්ථානය 
කැරිබියානු ගල්පර මෝරා, බර්මියුඩා ඇතුලුව උතුරු කැරොලිනා ප්‍රදේශයේ සිට දකුණේ බ්‍රසීලය දක්වා, උතුරු මෙක්සිකන් බොක්ක, සහ කැරිබියානු මුහුද එක්වූ බටහිර නිවර්තන අත්ලාන්තික් සාගරය පුරාවට ම දැකිය හැකි වේ
කෙසේ නමුත් ෆ්ලොරිඩා කී හි මොවුන් දැකිය හැක්කේ ඉතාමත් කලාතුරකිනි
මොවුන් නොගැඹුරු ජලය ඇති හිරිගල් පර අවට සැරිසැරීමට වැඩි කැමැත්තක් දක්වන අතර ගල්පරයට පිටතින් වූ ගැටිති අවට පහසුවෙන් දැකගත හැකි වේ
මෙම මෝරා ට වඩා නොගැඹුරු ජලයේ දැකගැනීම පහසු වන අතර මීටර් 378 ක්(අඩි 1240)  දක්වා ගැඹුරකට පිහිනීමට හැකි බව වාර්තා වේ
විස්තරය 

නියමානුකූල සරල කාර්යක්ෂම බාහිර පෙනුමක් සහිතව විශාල ශරීරයකින් හෙබි කැරිබියානු ගල්පර මෝරා අනෙකුත් විශාල රික්වියෙම් මෝරුන්ගෙන් වෙන්කර පැවසීම දුෂ්කර කටයුත්තකි
මොවුන් සාමන්‍යයෙන් දිගින් මීටර් 2 – 2.5 (අඩි 6.5 – 8) අතරද
වාර්ථාවී ඇති උපරිම දිග මීටර් 3 ( අඩි 10) ක් ද
වාර්ථාවී ඇති උපරිම බර කිලෝග්‍රෑම් 70 ( රාත්තල් 154) ක් ද වේ
මොවුන්ගේ ස්වාභාවික වර්ණාවලිය අවධානය යොමුකිරීමේදී, ඇළපත්හි පහසුවෙන් නොපෙනෙන සුදු පැහැ පටිය ද, ඉහල ශරීරය අළු පැහැය හෝ අළු-ඳුඹුරු පැහැය ද, පහල ශරීරය සුදු පැහැය හෝ සුදු-කහ පැහැයද වන අයුරින් වර්ණ ගැන්වී ඇත
වරල් කැපී පෙනෙන ලෙස දර්ශනය නොවන අතර, යුගල වශයෙන් පවතින වරල් වල යටි පැත්ත, අධෝමුඛ වරල සහ පසුපස වරලේ යටි ඛණ්ඩිකාව, අඳුරු පැහැයක් ගනීයි
නාස් පුඩු දෙපස සමෙහි කැපී පෙනෙන එල්ලා වැටීම් නොමැති අතර, නාසය තරමක් කෙටි, පළල් සහ වටකුරු ස්වභාවයක් ගනී
ඇසිපිල්ලම් තුනීසිවියකින් (ආරක්ෂාකාරී තුන්වන ඇසිපිය) යුක්ත ඇස් විශාල වටකුරු ස්වභාවයක් ගනීයි
හනු දෙකෙහිම එක් අර්ධයක දත් පෙළ 11 – 13 අතර ප්‍රමාණයක් බැගින් පවති‍යි
දත් පළල් භස්මකින්ද, දැති තියුණු බවකින්ද, සියුම් තුඩකින්ද යුක්ත වේ
ඉදිරිපස එක් එක් පැත්තේ පිහිටා ඇති දත් 2-4 ක් සෘජු බවින් යුක්ත අතර අනෙකුත් දත් ක්‍රමයෙන් ආනත වේ
යුගල් පහක් වශයෙන් පවතින කරමල් සිදුරු ප්‍රමාණයෙන් කෙතරම් දිගු වන්නේද යත්, තුන්වන කරමල් සිදුර ලය වරලේ ආරම්භක ස්ථානයටත් වඩා එතෙරට පිහිටයි
පළමු පෘෂ්ඨීය වරල උස්ව දෑකැති හැඩයකින් පිහිටා ඇත
අන්‍යෝන්‍ය ලෙස ගත්කල විශාලව පිහිටි, නිදහස් කෙටි පසුපස තුඩක් සහිත දෙවන පෘෂ්ඨීය වරල තෙක්, පළමු පෘෂ්ඨීය වරලෙන් පසු පෘෂ්ඨය තර්මක් පහත්ව පිහිටයි
පලමු පෘෂ්ඨීය වරලේ ආරම්භය, ළය වරල්හි නිදහස් පසුපස තුඩු වලට ඉහලින් හා සුලුවශයෙන් ඉදිරියෙන් පිහිටා ඇති අතර දෙවන පෘෂ්ඨීය වරල, අධෝමුඛ වරලට ඉහලින් හා සුලුවශයෙන් ඉදිරියෙන් පිහිටා ඇත
ළය වරල් දිග, පටු සහ තුඩක් දක්වා ක්‍රමයෙන් සිහින් වන ආකාරයකින් යුක්ත වේ
කොන් පහක් සහිතව තිරස්ව පිහිටන චර්මීය කොරපොතු අතර අවකාශය ඉතාමත් අඩුව සහ එකිනෙක අතිච්ඡාදනය වෙමින් දෙකෙලවර දත් දක්වා ව්‍යාප්තව පවතී
ජීව විද්‍යාව සහ පරිසර විද්‍යාව 

හඳුනාගත් නිශ්චිත ප්‍රදේශ වල මෙම මෝරුන් ගහණය අධික වුවත්, කැරිබියානු ගල්පර මෝරා රික්වියෙම් මෝරුන් අතරින් ඉතාමත් අවම වශයෙන් අධ්‍යයනයට ලක්වූ සත්වයෙකි
කැරිබියානු ගල්පර ප්‍රජාවන්හි විවිධ හැඩගැන්වීම් කෙරෙහි මොවුන්ගේ ඉතා විශාල දායකත්වයක් ඇති බව පිලිගත් කරුණකි
මෙම මෝරුන් සෘතු වෙනස්වීම් වලදී ක්‍රියාකාරීත්වයේ වෙනසක් හෝ සංක්‍රමණයක් නොපෙන්වන අතර රාත්‍රී කාලයේදී බොහෝ ක්‍රියාකාරී බවක් පෙන්නුම් කරයි
ළපටි කැරිබියානු ගල්පර මෝරුන් වසර මුලුල්ලේම සීමිත ප්‍රදේශයක රැඳෙන අතර වැඩිහිටි මෝරුන් විශාල ප්‍රදේශයක හැසිරෙනු දැකිය හැක
ඇතැම් අවස්ථා වලදී කැරිබියානු ගල්පර මෝරුන් මුහුදු පතුලේ හෝ ගුහාවන් තුල නොසෙල්වී අක්‍රීයව සිටිනු දැකිය හැකිය
මෙවැනි හැසිරීම් රටාවක් වාර්තා වූ ප්‍රථම ක්‍රියාකාරී මෝරුන් විශේෂය මොවුන් වේ
1975 වසරේදී ඉයුජිනි ක්ලාර්ක් "Eugenie Clark" යුකටන් පෙනින්සුලා "Yucatan Peninsula" ප්‍රදේශයට ඔබ්බෙන් වූ ඉස්ලා මුජෙරෙස් "Isla Mujeres" අවට පිහිටා ඇති ගුහාවන් තුල "නිදන මෝරුන්" විමර්ශනය කරන ලදී
එහිදී තහවුරු කරගන්නා ලද්දේ මෝරුන්ගේ ඇස් විවිධ චලනයන් දැක්වීම හේතුවෙන් ඔවුන් සත්‍ය වශයෙන්ම නිද්‍රෝපගත නොවන බවයි. ගුහා තුල පවතින නැවුම් upwelling ජලය, මෝරුන්ගේ පරපෝෂිත බව ලිහිල් කරමින් සුඛදායක "මත් බවින් යුක්ත" බලපෑමක් ඇතිකරන බව ක්ලාර්ක් අනුමාන කරන ලදී
යම් අනතුරු හැඟවීමකදී, කැරිබියානු ගල්පර මෝරුන් ඇතැම් අවස්ථා වලදී කෙටි ගැස්සෙන සුළු අන්දමකින් දිශාව වෙනස් කරමින් සහ ළය වරල් කෙටි (තත්පර 1-1.2 ක ප්‍රවර්ථන කාලය
), පුනරාවර්ත ආකාරයකින් පහත් කරමින් ගර්ජන විදහා දැක්වීමක් පෙන්නුම් කරයි
මෙම විදහා දැක්වීම අළු ගල්පර මෝරා ගේ "grey reef shark" (සී. ඇම්බ්ලිරයින්චොස් - C
amblyrhynchos) ඉහළින් පසක් කරගත් විදහා පෑම තරම් සුපැහැදිලි නොවේ
විශාල මෝරුන් වන කොටි මෝරා (ගැලියොසර්ඩෝ කුවියර් - Galeocerdo cuvier) සහ ගව මෝරා (සී.ලියුකස් - C
leucas) විසින්ළපටි කැරිබියානු ගල්පර මෝරුන් අල්ලා ගොදුරු කරගනු ලබයි
මෙම විශේෂය සඳහා පරපෝෂිතයින් කිහිප දෙනෙකු හඳුනාගෙන ඇති අතර අඳුරු පැහැ විචිත්‍ර කූඩැල්ලෙකු බොහෝවිට පෘශ්ඨීය වරලේ එල්ලී සිටිනු දක්නට ලබේ
උතුරු බ්‍රසීලයට ඔබ්බෙන් ජීවත්වන කහනාසා ගෝබි (එලකැටිනස් රන්ඩල්ලි - Elacatinus randalli) නම් කුඩා මාලුන්, මෝරුන් මුහුදු පතුලේ නිසලව සිටින අවස්ථාවන්හිදී ශරීරයේ ඇලී සිටින පරපෝෂිතයින් පිරිසිදු කිරීමේ කාර්යයේ නිරතවන බැවින් ළපටි කැරිබියානු ගල්පර මෝරුන් බොහෝවිට ඔවුල්ගේ සහය පතයි
හෝස් - අයි ජැක් (කැරන්කස් ලේටස් - Caranx latus) මාළුන්  and බාර් ජැක් (කැරන්ගොයිඩෙස් රියුබර් - Carangoides ruber) මාළුන් පුරුද්දක් වශයෙන් කැරිබියන් ගල්පර මෝරා අවට ගැවසෙනු දැකිය හැකිය
ආහාර රටා 

කැරිබියානු ගල්පර මෝරුන්ගල්පර වාසස්ථාන කරගත් කුඩා මාලුන්, බූවල්ලන්සහ ඊගල් රේ (ඒටොබටුවා නරිනාරි - Aetobatus narinari) හා යෙලෝ ස්ටින්ග්‍රේ (යුරොබාටිස් ජමයිසෙන්සිස් - Urobatis jamaicensis) යන එලස්මොබ්‍රාන්ච් elasmobranch සතුන්ද ආහාරයට ගනියි
මාළුන්ගේ කැලඹීම් දක්වන අඩු සංඛ්‍යාත ශබ්ද තරංග සඳහා ආකර්ශනය වේ
මීටර් 2 (අඩි 6.6) ක් දිග පිරිමි කැරිබියානු ගල්පර මෝරෙකු යෙලෝටේල් ස්නැපර්  yellowtail snapper මත්ස්‍යයෙකු ගොදුරුකර ගැනීමක් නිරීක්ෂණය කල එක් අවස්ථාවක, මෝරා පළමුව උදාසීන අයුරින් වටකර කිහිපවිටක් නොසැලකිලිමත් ලෙස ලන්වී, හදිසියේ වේගය වැඩිකර ම්ත්ස්‍යයාගේ හනුවෙන් අල්ලාගැනීම උදෙසා හිස පසෙකට වනමින් ගමන් කරනු දැකිය හැකි විය
නොමේරූ මෝරන් කුඩා මාලුන්, කූනිස්සන් සහ කකුලුවන් ගොදුරුකර ගනිමින් ජීවත් වේ
දිරවිය නොහැකි ද්‍රව්‍යය, පරපෝෂිත‍යින් සහ ලාටු ඉවත් කිරීම සඳහා කැරිබියානු ගල්පර මෝරුන් හට ඔවුන්ගේ උදරය පිටතට පෙරළිමට හැකියාවක් ඇත
ජීව ඉතිහාසය 
ප්‍රජනනය ජලාබුජ ආකාර වේ
කලලය තරමක් වර්ධනය වීමෙන් පසු, මෝර මවගෙන් පෝෂණය ලබාගැනීම සඳහා කලලය අඩංගු පටලමය කෝෂය විසින් කලල බන්ධයක් වර්ධනය කරගනියි
බොහෝවිට ගැහැනු සත්වයාගේ ශරීර්යේ දෙපස සැපීම් කැලැල් සහ තුවාල දැකියහැකි බැවින්, සංසර්ගය ආක්‍රමණශීලී ක්‍රියාවක් ලෙස හැඳින්විය හැකි වේ
බ්‍රසීලයට ඔබ්බෙන් වූ ෆර්නැන්ඩෝ ඩි නොරොන්හා ආකිපෙලගෝ (Fernando de Noronha Archipelago) සහ ඒටොල් ඩාස් රෝකස් (Atol das Rocas) යන ප්‍රදේශන්හි වියළි කාලයේ dry season අග භාගය වන පෙබරවාරි සිට අප්‍රේල් දක්වා ප්‍රසව ක්‍රියාවලිය සිදුවන අතර දක්ෂිණ අර්ධගෝලයේ අනෙකුත් ප්‍රදේශය්න්හි ඇමේසන් ගිම්හාන සෘතු පවතින නොවැම්බර් සිට දෙසැම්බර් කාලයේ ගැහැණු සත්වයා විසින් ප්‍රසූත ක්‍රියාවලියේ යෙදෙයි
ගර්භණී කාලය වසරක් වන අතර එක් වරක හතර-හය අතර ප්‍රමාණයක් උපත ලබයි
ගැහැණු මෝරා වසර දෙකකට වරක් පැටවුන් බිහි කරයි
අලුත උපන් පැටවුන් සෙ
මී 74 () කට වඩා දිගු නොවන අතරද
පිරිමි මෝරුන් මීටර් 1.5-1.7 සහ ගැහැණු මෝරුන් මීටර් 2-3  පමණ දිගු වන විට පරිණත බවට පත්වේ
මානව අන්තර්ක්‍රියා 

සාමාන්‍යයෙන් කිමිදුම් කරුවන් අභියස උදාසීන හෝ ලැජ්ජාශීලී ලෙස හැසිරෙන කැරිබියානු ගල්පර මෝරා ආහාර ඇති තැන්හි ආක්‍රමණශීලී ලෙස හැසිරෙන් අතර අනතුරුදායක සත්වයෙකු ලෙස හැඳින්වීමට තරම් විශාල ලෙස වර්ධනය වේ
2008 වර්ශයේදී අන්තර්ජාතික මෝර ආක්‍රමණ ලිපිගොනුව ශ්‍රේණිගත කරන පරිදි මෙම විශේෂයට ආරෝපිත ආක්‍රමණ 27න් 4ක් ප්‍රකෝපයෙන් සිදුනොවුන සහ මාරාන්තික නොවන ලෙස හන්ඳුනාගෙන ඇත
මෙම විශේෂය වාණිජ, කාර්මික, longline සහ gillnet යන ධීවරයනි විසින් අල්ලනු ලබයි
මොවුන් මාංස, පදම්කල සම්, අක්මා තෙල් සහ මාළු ආහාර සඳහා වටිනාකමක් උසුලයි
කොලොම්බියා වේ ඉතාමත් බහුල ලෙස අල්ලනු ලබන මෝරුන් විශේෂය කෑරිබියානු ගල්පර මෝරා වේ
සඳහා මූලික හේතුව, ඔවුන්ගේ දළ, මෝර තෙල් හා හනු(විසිතුරු කර්මාන්ත සඳහා විකුණනු ලබයි) ලබාගෑනීම වේ
බෙලිස් හි මෙම වර්ගයා මූලික වශයෙන් bycatch ලෙස, grouper සහ  snapper  ඈල්ලීම සඳහා යොදනු ලබන කොකු ඈමෙහි පෑටලෙයි
දළ, ලාබදායී ආසියානු වෙළඳපලට විකුණනු ලබන අතර, මාංස කොටස්, "panades" (tortilla වෑනි ඖෂධයක්) නිපදවීම සඳහා, බෙලිස්, මෙක්සිකෝ සහ ගෝතමාලා වට විකුණනු ලබයි
1900 මෑද භාගයේ පටන් 1990 මුල් අවධිය දක්වා බෙලිස් හි ක්‍රියාත්මක වූ මෝර ධීවර මධ්‍යස්ථානයක් හේතුවෙන් මෝර විශේෂයන්හි සීග්‍ර අඩුවීමක් සිදුවිය
මෙම විශේෂයන්හි මාංස වල මෙතිල්මර්කරි සහ අනිකුත් බෑර ලෝහ විශාල වශයෙන් අඩංගු විය හෑක
මෝරුන් පෝෂණය 

ඈම යොදාගෑනීමෙන් මෝරුන් කිමිදුම්කරුවන් වෙත ආකර්ෂණය කරගනිමින් සිදුකරන "මෝරුන් පෝෂණය" ඈසුරු කරගනිමින් ලාබදායක සංචාරක ආකර්ෂණ ව්‍යාපාරයක් ආරම්භ වී ඈත
US$6,000,000 ක පමණ මුදලක් මෝරුන් දර්ශනය සඳහා බහමාස් හිදී වාර්ශිකව යොදවන අතර සමහර ස්ථානයන්හිදී ජීවමාන කෑරිබියානු ගල්පර මෝරෙකුගේ වටිනාකම US$13,000 සහ US$40,000 අතර ප්‍රමාණයක් වේ ( ජීවමාණ මෝරෙකුගේ එක්වරක දර්ශන වටිනාකම US$50 සහ අජීවී මෝරෙකුගේ දර්ශන වටිනාකම US$60 ක් වේ)
මෙම ක්‍රියාව මතභේදයට තුඩුදුන් කරුණක් වනුයේ, ගල්පර මාළුන් ඉවත්කිරීමෙන් දේශීය පරිසර පද්ධතිය හානිවීම සහ මෝරුන්, ආහාර සඳහා මිනිසා ඈසුරු කිරීමෙන් මෝර ආක්‍රමණ වෑඩිවීමේ අවධානමක් ඈතිබව ප්‍රතිපාක්ෂිකයින් කරුණු ගෙනහෑර දෑක්වීම හේතුවෙනි
මෙයට ප්‍රතිවිරුද්ධව යෝජකයින් දරන මතය නම්, මෝරුන් ආරක්ෂාකරමින් ඔවුන් සංරක්ෂණය සඳහා දායක වීමත්, මෝරුන් පිළිබඳව ජනයා දෑනුවත් කිරීමට හෑකිවීමත්ය
මේ දක්වා ඒ අවට ප්‍රදේශයෙහි මෝරුන් පෝෂණය හේතුවෙන් මෝර ආක්‍රමණ අවධානම වෑඩිවී ඈතිබවට සාධක පවතිනුයේ ඉතා අල්ප වශයෙනි
ෆ්ලොරිඩාවට ඔබ්බෙන් වූ මුහුදු තීරයේ මෝරුන් පෝෂණය නීතියෙන් තහනම් කර ඈතත් කෑරිබියානු මුහුදේ අනෙකුත් ස්ථානයන්හි එය තව දුරටත් ක්‍රියාත්මක වේ
සංරක්ෂණය 
කෑරිබියානු ගල්පර මෝරා, ආසන්න තර්ජනයට ලක්වූ විශේෂයක් ලෙස International Union for Conservation of Nature (IUCN) විසින් තක්සේරුකර ඈත
අධික මසුන් ඈල්ලීම හේතුවෙන් බෙලිස් සහ කියුබාව අවට මෝරුන් ගහණය අඩුවී ඈති අතර අනෙකුත් කලාපයන්හිද එය සිදුවෙමින් පවතියි
හිරිගල්පර පරිසර පද්ධතිය කෙළෙසීම සහ විනාශය හේතුවෙන්ද ඔවුන් තර්ජනයට ලක්වී ඈත
ඈමෙරිකා එක්සත් ජනපදය ආශ්‍රිත මුහුදේ මෙම විශේෂයෙහි වාණිජ මසුන් ඈල්ලීම තහනම්කර ඈත
බහමාස් හි සහ බ්‍රසිල් වලට ඔබ්බෙන් ඈති අනෙකුත් සමුද්‍ර ආරක්ෂිත කලාප බොහොමයක ද පරිසර පද්ධතියේ ඔවුන්ගේ වෑදගත්කම හේතුවෙන් රක්ෂිත කර ඈත
කෙසේනමුත් මෙම සංචිතය කිහිපයක නීතිවිරෝධී මසුන් ඈල්ලීම කෙරෙහි බලපැම අඩු අතර බොහෝ කලාපවල මෙම විශේෂයන්හි බොහොමයක් ආරක්ෂිත බවින් තොරය
මූලාශ්‍ර 

Carcharhinidae
සයිරාකියුස් හි ආකිමිඩීස් (ක්‍රි
287 - ක්‍රි
පූ 212) යනු ග්‍රීක ජාතික ගණිතඥයෙක්, භෞතික විද්‍යාඥයෙක්, ඉංජිනේරුවෙක්, නව නිමැවුම්කරුවෙකු සේම තාරකා විද්‍යාඥයෙකි
එමෙන්ම ඔහු සම්භාව්‍ය පුරාතණය පිලිබඳ ප්‍රමුඛ විද්‍යාඥයන්ගෙන් එක් අයෙකු ලෙස සලකනු ලබයි
ඔහු විසින් ද්‍රවස්ථිතිය, ස්ථිතිකය පිලිබඳ සංකල්ප හා ලීවර මූලධර්ම පිලිබඳ පැහැදිලි කිරීමක් ඉදිරිපත් කළ අතර ඒවා භෞතික විද්‍යාවේ ප්‍රගමනයේ පදනම බවට පත්විය
එමෙන්ම ඔහු සීජ් එන්ජින් (Siege Engine), ආකිමිඩිස් ඉස්කුරුප්පු පොම්පය (Archemedes Screw Pump) ඇතුළු නවීන යන්ත්‍ර සැලසුම්කරණයේ කීර්තියක් දිනා ගත් අයෙකි
ප්‍රහාරක නෞකා වතුරෙන් එසවීමට එසවීමට හා දර්පණ භාවිතා කරමින් නැව්වලට ගිනි අවුලවීමට හැකියාව ඇති යන්ත්‍ර, ආකිමිඩිස් විසින් සැලසුම් කර ඇතිබවටද සනාථ වේ
පුරාතණයේ විසූ විශිෂ්ඨතම ගණිතඥයා ලෙස සලකන ලද ආකිමිඩීස් සකල ලෝකයේ පහළ වූ ශ්‍රේෂ්ඨතම ගණිතඥයන්ගෙන් එක් අයෙකි
ඔහු විසින් පයි (pi) නියතය සඳහා ඉතා නිවැරදි ආසන්නතම අගයක් ගණනය කිරීමට සමත් විය
ඒ සඳහා ඔහු විසින්, අපරිමිත ශ්‍රේණියක එකතුවක් සහිත පරාවලයක ඡාපයට යටත්ව පවතින කොටසේ වර්ගඵලය, නිරවශේෂණ ක්‍රමය භාවිතයෙන් ගණනය කරන ලදී
එසේම ඔහු විසින්, පරිභ්‍රමණය වන පෘෂ්ඨ වල පරිමාව සඳහා සමීකරණයක් වන ආකිමිඩිස් සර්පිලය (spiral) අර්ථ දක්වන ලද අතර ඉතා විශාල සංඛ්‍යා නිරූපණය කිරීම සඳහා ඉතා අනර්ඝ ක්‍රමයක් අර්ථ දැක්වීමද ඔහු විසින් සිදු කරන ලදී
සිරකියුස් ප්‍රදේශයට පහරදී අල්ලා ගැනීමේ දී රෝමානු සොල්දාදුවෙකු අතින් ආකමීඩිස් මරණයට පත්විය
එසේ නමුත් එම සොල්දාදුවාට ආකිමීඩිස්හට පීඩා නොකරන ලෙස නියෝග ලැබී තිබූ බව කියැවේ
සිසෙරෝ ආකිමිඩීස්ගේ සොහොන බැලීමට යාම ගැන විස්තර කර තිබෙන අතර ආකිමිඩීස්ගේ සොහොන මත සිලින්ඩරයක් තුළ කොටන ලද ගෝලයක් සහිත ස්මාරකයක් වූ බව එහු සඳහන් කර තිබේ
එවැනි සිලින්ඩර ගෝල යුගලක් සඳහා ගෝලයේ පරිමාව සහ ක්ෂේත්‍රඵලය (පාද සහිතව සැලකූ විට) සිලින්ඩරයේ එම අගයන් ගෙන් 2/3 කට සම වන බව ආකිමිඩීස් සාධනය කළ අතර ගණිතමය වශයෙන් තමා ලබා ගත් ශ්‍රේෂ්ටතම ප්‍රතිඵලය මෙය ලෙස ඔහු සැලකීය
අතීතයේ දී, ඔහුගේ සොයා ගැනීම් මෙන් නොව, ඔහු පල කළ ලිපි එතරම් ප්‍රසිද්ධියට පත් නොවීය
ඇලෙක්සැන්ඩ්‍රියානු ගණිතඥයින් ඒවා කියවා ඇති අතර ඒවායෙන් උපුට‍ා ගැනීම් ද සිදු කර ඇත
නමුත් මුල්වරට සතුටුදායක මට්ටමේ ආකිමිඩීස් ලිපි එකතුවක් පල කර ඇත්තේ ක්‍රි
ව. 530 දී මිලේටස්හි ඉසිඩෝ විසිනි
ආකිමිඩීස්ගේ ලිපි වඩාත් වැඩි පාඨක පිරිසක් අතරට ගෙන යාම සඳහා ආධාර වූයේ ක්‍රි
ව. 6 වැනි සියවසේ දී යුටෝසියස් විසින් ආකිමිඩීස් ලිපි පිළිබඳ ලියූ විග්‍රහය වේ
මධ්‍යතන යුගය අවසාන වන විට ආරක්ෂා වී තිබූ ආකිමිඩීස්ගේ ලිපි කිහිපයක පිටපත් විද්‍යාත්මක පුනරුද සමයේ විද්‍යාඥයන්ට බලපෑම් ඇති කළ සේම ඔවුන්ට අදහස් සඳහා මූලයක් ලෙස ද ක්‍රියා කලේය
1906 වර්ෂයේ දී ඒ වන තෙක්‍ ලොවට හෙලි වී නොතිබූ ආකිමිඩීස් පත්‍රිකා (මෙහිදී ආකිමිඩීස්ගේ ලියවිලි මකා නැවත යොදා ගෙන ඇත
) සොයා ගැනීමත් සමඟ හෙලි වූ අතර ඒ ඔස්සේ ආකිමිඩීස් නිගමනයන්ට එළැඹුණු ආකාරය පිළිබඳ අවබෝධය ලබා ගැනීමේ ආවස්ථාවක් පහල විය
මෙයත් බලන්න  
 ආකිමිඩීස් නියමය

 
ගණිතඥයෝ
විද්‍යාඥයෝ
භෞතික විද්‍යාඥයෝ
තාරකා විද්‍යාඥයෝ
1 − 2 + 3 − 4 +
ගණිතයේදි 1-2+3-4+
යනු පද, අනුයාත ධන නිඛිල වන, ලකුණු ප්‍රත්‍යාවර්ත ලෙස යොදා ගන්නා අපිරිමිත ශ්‍රේණියයි
සිග්මා සමාකලන අංකනය යොදාගනිමින් ශ්‍රේණියේ පළමු m පද වල ඓක්‍යය පහත ලෙස දැක්විය හැක
අපිරිමිත ශ්‍රේණිය අපසාරී වේ
එනම් එහි ආංශික ඓක්‍යය (1,-1,2,-2,
) නියත අන්තයක් කරා ළගා නොවේ
කෙසේ නමුත් 18වන ශතවර්ෂයේදී ලියොනාර්ඩ් යූලර් විසින් තේරුම් ගැනීම දුෂ්කර බවට ඔහු පිළිගත් සමීකරණයක් ඉදිරිපත් කරන ලදී
මෙම සමීකරණය සඳහා පිළිගත හැකි විවරණයක් බොහෝ කලක් යන තුරු ඉදිරිපත් නොවුණි
1890 පටන් අර්නස්ටෝ සෙසාරෝ, එමිලි බොරෙල් ආදී පිරිසක් යූලර්ගේ සමීකරණයට නව අර්ථකථන ඇතුළු අපසාරී ශ්‍රේණි වලට සාධාරික ඓක්‍යයන් දිය හැකි ක්‍රම පිළිබඳ පරීක්ෂණ සිදු කළහ
මෙම ක්‍රම බොහොමයකින් අවසානයේදී 1-2+3-4+
සඳහා 1/4 ක ඓක්‍යයක් ලැබුණි
සෙසාරෝ සමාකලනය යනු 1-2+3-4.
සඳහා ඓක්‍යයක් ලබා නොදෙන ක්‍රම කිහිපයෙන් එකකි
එනම් එය අබෙල් සමාකලනය වැනි තරමක් ප්‍රබල ක්‍රමයක් අවශ්‍ය වන අවස්ථාවකට උදාහරණයකි
1-2+3-4+
ශ්‍රේණිය 1-1+1-1+
යන ග්‍රැන්ඩිගේ ශ්‍රේණියට බොහෝ සමානතා දක්වයි. යූලර් විසින් 1-2n+3n-4n+
(ඕනැම n අගයක් සඳහා) හි විශේෂ අවස්ථා ලෙස ඉහත  ශ්‍රේණි සලකමින් ඔහුගේ බේසල් ගැටළුව Dirichlet eta ශ්‍රිතය හා Riemann zeta ශ්‍රිතය ලෙස අද හඳුන්වන ශ්‍රිතීය සමීකරණ දක්වා ගෙන යාමට සමත් විය
අපසාරීතාව
ශ්‍රේණියේ පද (1,-2,3,-4.
) ශුන්‍යයට ළඟා නොවේ
එබැවින් 1-2+3-4+
අපසාරී වේ
අපසාරීතාව පිළිබඳ මූලික දැනුමක් තිබීම පසුව වැදගත් වේ
නිර්වචනයට අනුව, ශ්‍රේණියක අභිසාරීතාව හෝ අපසාරීතාව නිශ්චය කරනු ලබන්නේ එහි ආංශික ඓක්‍යයන්හි අනුක්‍රමයේ අභිසාරීතාව හෝ අපසාරීතාව අනුවය
හි ආංශික ඓක්‍යයන් වනුයේ   
1 = 1,
1 − 2 = −1,
1 − 2 + 3 = 2,
1 − 2 + 3 − 4 = −2,
1 − 2 + 3 − 4 + 5 = 3,
1 − 2 + 3 − 4 + 5 − 6 = −3,
මෙම අනුක්‍රමයේදී සියළු නිඛිල එක් වරක් හමු වෙන අතර--ශුන්‍ය ආංශික ඓක්‍ය සැලකූ විට 0 ද ඇතුලත් වේ-- එමඟින් z නිඛිල කුලකයෙහි ගණ්‍යතාවය තහවුරු කරයි
ආංශික ඓක්‍යයන්ගේ අනුක්‍රමය මෙම ශ්‍රිතය එක් නිශ්චිත සංඛ්‍යාවක් වෙත අභිසාරී නොවන බව පැහැදිලි කරයි ( ඕනැම x සීමාවක් සඳහා ආංශික ඓක්‍යයන් [x-1, x+1] පරාසයෙන් පිටත පිහිටන ලක්ෂ්‍යයක් ඇත )
එනම් 1-2+3-4+
සමාකලනය සඳහා ස්වතෝන්වේෂණ ක්‍රම

ස්ථායීතාව හා රේඛීයතාව

1,-2,3,-4,5,-6.
සරල රටාවක් අනුගමනය කරන බැවින් 1-2+3-4+
යන ශ්‍රේණියේ පද එකතු කිරීමෙන් සංඛ්‍යාත්මක අගයක් ලබා ගතහැකි වේ
යම් S සංඛ්‍යාවක් සඳහා s=1-2+3-4+
නම් පහත ගණනයෙන් S=1/4 බව පෙන්වයි.

 

එනම්
මෙම ව්‍යුත්පන්නය දකුණුපස  ප්‍රස්තාරයෙන් දක්වා ඇත
සඳහා ඓක්‍යයක් නොමැති ලෙස සලකන නමුත්, ඓක්‍යයක් දැක්වීමට අවශ්‍ය වුවහොත් S=1-2+3-4+
=1/4 යනු ඒ සඳහා යොදා ගත හැකි සුදුසුම සමීකරණය වේ
අපසාරී ශ්‍රේණියක ඓක්‍යය සඳහා නිර්වචනයක් ලෙස සමාකලන ක්‍රමය සැලකිය හැක
මෙහිදී සියලුම ශ්‍රේණිවල ඇතැම් උපකුලකයන්හි ඓක්‍යය සලකනු ලබයි
මේ සඳහා භාවිතා කළ හැකි තවත් ක්‍රම ඇති අතර ඒවායෙහි හා සාමන්‍ය සමාකලනයෙහි ලක්ෂණ අතර ඇති සමානතා අනුව ඒවා විවිධ වේ
ඉහත ගණනයෙන් සාධනය කරනු ලබන්නේ
ශ්‍රේණියට ඓක්‍යයක් දිය හැකි ඕනෑම රේඛීය හා ස්ථායී සමාකලන ක්‍රමයකින් ලබාදෙන ඓක්‍යය  වන බවය
එසේම,

 

වන බැවින් මෙම ක්‍රමය ග්‍රැන්ඩිගේ ශ්‍රේණියටද පහත ලෙස අගයක් ලබා දෙයි
1-1+1-1+
=1/2

කෞචි ගුණිතය

1891 දී අර්නස්ටෝ සෙසාරෝ අපසාරී ශ්‍රේණි , කලනය මඟින් පැහැදිලි කිරීමට සමත් විය
(1-1+1-1+
)2=1-2+3-4+
වන බව හා දෙපසම 1/4ට සමාන වන බව ඔහු පෙන්වා දෙන ලදී
මෙම සමීකරණය සෙසාරෝ විසින් මීට පෙර වසරේ දී ඉදිරිපත් කරන ලද, ඓක්‍යයක් ලබා ගත හැකි අපසාරී ශ්‍රේණි පිළිබඳ වූ ප්‍රථම නියමයෙහි යෙදීමක් ලෙස සැලකිය හැක
ඔහුගේ සමාකලන නියමයට අනුව 1-1+1-1+
හා 1-1+1-1+
හී කෞචි ගුණිතය 1-2+3-4+
අපරිමිත ශ්‍රේණි දෙකක කෞචි ගුණිතය නිර්වචනය කිරීම සඳහා ශ්‍රේණි දෙකම අපසාරී විය යුතුය
එවිට ශ්‍රේණිය වනුයේ

එසේම කෞචි ගුණිතය අනුව 1-1+1-1+
=1/2 ලෙස ලබා දෙන සමාකලන ක්‍රමයක් 1-2+3-4=1/4 ලෙසද ඓක්‍යක් ලබා දෙයි
ඉහත ප්‍රතිඵලය අනුව 1-1+1-1+
සහ 1-2+3-4+
හි සමාකලනයේ තුල්‍යතාව රේඛීය, ස්ථායී හා කෞචි ගුණිතයට අදාළ ක්‍රම මඟින් පෙන්නුම් කරයි
සෙසාරෝගේ නියමය මීට උදාහරණයකි
ශ්‍රේණිය දුර්වල ලෙස සෙසාරෝ සමාකල්‍ය වේ
එය (c, 1) සමාකල්‍ය ලෙස හැඳින්වේ
සෙසාරෝ සමාකල්‍යයේ ප්‍රබල අවස්ථාවක් වන අතර එය (c, 2) සමාකල්‍යය ලෙස හැඳින්වේ
සෙසාරෝ නියමයේ සියලු අවස්ථා රේඛීය හා ස්ථායී වන බැවින් ගණනය කරන ලද ඓක්‍යයන් ඒ ආකාර වේ
නිර්දිශ්ට ක්‍රම
සෙසාරෝ සහ හෝල්ඩර්

පවත්නාවූ 1-2+3-4+
හි (c,1) සෙසාරෝ ඓක්‍යය පෙන්වීම සඳහා, ශ්‍රේණියේ ඓක්‍යයන්හි මධ්‍යයනය ගණනය කිරීම අවශ්‍ය වේ
ආංශික ඓක්‍යයන් වනුයේ
1,-1,2,-2,3,-3,
හා මධ්‍යයන වනුයේ
1, 0, 2/3, 0, 3/5, 0, 4/7,
මෙම මධ්‍යයන අනුක්‍රමය අභිසාරී නොවේ
සෙසාරෝ සමාකල්‍ය නොවේ
සෙසාරෝ සමාකලනය සඳහා පිළිගත් ව්‍යාප්තිකරණ දෙකකි
වඩා සරල වනුයේ, n ප්‍රකෘති සංඛ්‍යා සඳහා වන (H, n) අනුක්‍රමයයි
(H, n) ඓක්‍යය සෙසාරෝ සමාකල්‍ය වන අතර අනෙක් සංකීර්ණ ක්‍රම මධ්‍යයනය ගණනය කරයි
ඉහත ක්‍රමයේ, ඉරට්ටේ සංඛ්‍යාවල මධ්‍යයනය 1/2 වන අතර ඔත්තේ සංඛ්‍යාවල මධ්‍යයනය 0ට සමාන වේ
එබැවින් මධ්‍යයනයන්හි මධ්‍යයනය 0 හා 1/2 හි සාමාන්‍යය වෙත අභිසාරී වේ
, 1/4 ට (H, n) සමාකල්‍ය වේ
H මඟින් “ඔටෝ හෝල්ඩර්” සංකේතවත් වේ
ඔහු 1882 දී පළමු වරට අබෙල් සමාකලනය හා (H,n ) සමාකලනයේ සම්බන්ධය පෙන්වා දෙන ලදී
ඔහුගේ ප්‍රථම උදාහරණයයි
1/4 යනු 1-2+3-4+
හි (H, 2) සමාකලනය වීම, එය අබෙල් සමාකලනය බව තහවුරු කරයි
මෙය පහත සාධනය කර ඇත
අනෙක් පිළිගත් සෙසාරෝ සමාකලනයෙහි ව්‍යාප්තිකරණය වනුයේ (C,n ) අනුක්‍රමයයි
(C,n ) සමාකලනයේ හා (H,n ) සමාකලනයේ අගය සමාන බව ඔප්පු කර ඇති නමුදු ඓතිහාසික පදනම වෙනස් වේ
1887 දී සෙසාරෝ (C, n) සමාකලනයේ නිර්වචනය දැක්වීමට සමත් වුවද ඔහුට ඉදිරිපත් කළ හැකි වූයේ සුළු උදාහරණ ප්‍රමාණයකි
හි ඓක්‍යය 1/4 ලෙස ඔහු (C, n) වැනි ක්‍රමයකින් ගණනය කළද එය නිවැරදි ලෙස සාධනය කිරීමට ඔහු අසමත් විය
ඔහු 1890දී (C,n ) ක්‍රම නිර්වචනය කරමින් ඔහුගේ නියමය ඉදිරිපත් කළේය
එනම් (C, n) සමාකල්‍ය ශ්‍රේණියක හා (C,m ) සමාකල්‍ය ශ්‍රේණියක කෞචි ගුණිතය (C, m+n+1) සමාකල්‍ය වන බවයි.   

අබෙල් සමාකලනය  
1749දී ශ්‍රේණියක් අපසාරී වන නමුත් ඓක්‍යයක්ද ලබා දෙන බව ලියොනාර්ඩ් යුලර් සඳහන් කරන ලදී
1-2+3-4+5-6.
හි ඓක්‍යය 1/4 යන්න පරස්පර විරෝධී වේ
මෙම ශ්‍රේණියේ පද 100ක එකතුව -50 වන අතර පද 101ක් වූ විට ඓක්‍යය +51 වේ
එය 1/4ට හාත්පසින් වෙනස් වන අතර පද සංඛ්‍යාව වැඩි වත්ම ඓක්‍යයද වැඩි වේ
නමුත් 'ඓක්‍යය' යන්නට මෙහිදී වඩා පුළුල් අර්ථයක් අවශ්‍ය වේ
යුලර් විසින් 'ඓක්‍යය' යන්නට අර්ථ දැක්වීම් කිහිපයක් ලබා දී ඇත
යන අවස්ථාවේදී ඔහුගේ පැහැදිලි කිරීම් අබෙල් සමාකලනයට බෙහෙවින් සමාන වේ
1-2+3-4+5.
ශ්‍රේණිය 1/(1+1)2 යන සූත්‍රයේ ප්‍රසාරණය වන බැවින් ශ්‍රේණියේ ඓක්‍යය ද සූත්‍රයේ අගය වන 1/4 වන බව නිසැකය
1/(1+x)2 යන ප්‍රකාශනය ප්‍රසාරණය කිරීමෙන් ලබා ගන්නා 1-2x+3x2-4x3+5x4-6x5+
ශ්‍රේණිය සලකා බැලීමෙන් මෙය වඩාත් පැහැදිලි වේ
x=1 වන විට මෙය ඉහත අවස්ථාවට සමාන වන  බැවිනි
|x|<1 වන නියත අගයක් සඳහා, යුලර් නිවැරදි බව පෙන්වීමට බොහෝ උදාහරණ ඇත
ප්‍රකාශනයේ දකුණුපස ටේලර් ප්‍රසාරණය හෝ බහුපද ප්‍රකාශන සඳහා සම්මත දීර්ඝ බෙදීමේ ක්‍රමය මෙහිදී සලකා බැලිය හැක
වම් පස පදය (1+x) න් දෙවරක් ගුණ කිරීමෙන් හෝ 1-2x+3x2-4x3+
යන ගුණෝත්තර ශ්‍රේණිය වර්ග කිරීමෙන් හෝ ඉහත ක්‍රම යෙදිය හැක
අපර ශ්‍රේණිය අවකලනය කිරීමද යුලර් විසින් යෝජනා කරන ලද ක්‍රමයකි
නව අදහසට අනුව x=1 වන විට 1-2x+3x2-4x3+
ශ්‍රේණිය ශ්‍රිතයක් ලබා නොදෙයි
එනම් ප්‍රකාශනයට එම අගය ආදේශ කළ නොහැක
මෙහිදී සියළු |x|<1 සඳහා ශ්‍රිතය නිර්වචනය කළ හැකි බැවින් x, 1ට ළඟාවන සීමාව සැලකීමට හැක
මෙය අබෙල් සමාකලනයේ නිර්වචනයයි
යුලර් සහ බොරෙල්

මෙම ශ්‍රේණිය සඳහා යුලර් තවත් ක්‍රමයක් ආදේශ කළේය
ඔහුගේ සොයාගැනීමක් වන එය යුලර් පරිණාමිතය ලෙස හැඳින්වේ
යුලර් පරිණාමිතය ගණනය කිරීම ප්‍රත්‍යාවර්තිත ශ්‍රේණියට අයත් ධන පද වලින් ආරම්භ කළ හැක- එය මෙහිදී 1,2,3,4,
මෙම අනුක්‍රමයේ පළමු පදය a0 වේ
මීළඟට 1,2,3,4,
හි ඇති අභීප අන්තර අවශ්‍ය වේ
එනම් 1,1,1,1.
මෙම අනුක්‍රමයේ පළමු අගය ∆a0 යි
යුලර් පරිණාමිතය අන්තරයන්හි අන්තර හා පුනහ්කරණ මතද පදනම් වේ
නමුත් 1,1,1,1.
අතර ඇති සියළු අභීප අන්තර 0 වේ
හි යුලර් පරිණාමිතය පහත ලෙස දැක්විය හැක
නව නාමකරණයට අනුව, 1-2+3-4+
, 1/4ට යුලර් සමාකල්‍ය වේ
ඉහත ලෙස දක්වමින් පහත අභිසාරී ශ්‍රේණිය ලබාගත හැක
හි බොරෙල් ඓක්‍යය වනුයේ,

පරිමාණ විභේදනය
අත්‍යණුක විස්ථාපනය හා පරිමාණ විභේදනය යන භෞතික මූලධර්ම දෙක පමණක් භාවිතා කරමින් Saichev හා  Woyczyński විසින් 1-2+3-4+
=1/4 බව පෙන්වා දීමට සමත් වූහ
ශ්‍රේණියේ ඓක්‍යය 1/4 ලෙස ලබා දෙන 'φ සමාකලන ක්‍රම' රාශියක් පැහැදිලි කිරීමට මෙම මූලධර්ම භාවිතා කළ හැක
φ(0)=1 හා +∞ හි දී φ(x) හා xφ(x) හි සීමා 0 වන විට, φ යනු පළමු හා දෙවන ව්‍යුත්පන්න (0, ∞) දී අඛණ්ඩ හා අනුකල්‍ය වන ශ්‍රිතයක් නම්,

මෙය φ(x) = exp (-x) වන විට අබෙල් සමාකලනය පැහැදිලි කරයි
ශ්‍රේණියේ පද m වටා යුගලනය කිරීමෙන් සහ ප්‍රකාශනය රීමන් නිඛිලයක් බවට පරිවර්තනය කිරීමෙන් එය සාධනය කළ හැක
මීළඟ පියවර ලෙස 1-1+1-1+
හී සාධනය මධ්‍යයන අගය ප්‍රමේය යොදා ගනී
නමුත් මෙහිදී ඒ සඳහා ටේලර් ප්‍රමේයයේ ලාග්‍රාන්ජ් අවස්ථාව අවශ්‍ය වේ
ව්‍යාප්තිකරණ
1-1+1-1+
හි තෙවැදෑරුම් කෞචි ගුණිතය වනුයේ 1-3+6-10+
, එනම් ත්‍රිකෝණික සංඛ්‍යාවල ප්‍රත්‍යාවර්තිත ශ්‍රේණියයි
එහි අබෙල් හා යුලර් සමාකලනය වනුයේ 1/8. 1-1+1-1+
හි චතුර්විධ කෞචි ගුණිතය 1-4+10-20+
වන අතර එය චතුස්තලීය සංඛ්‍යාවල ප්‍රත්‍යාවර්තිත ශ්‍රේණියයි
එහි අබෙල් ඓක්‍යය 1/16 වේ
හි තවත් ව්‍යාප්තිකරණයක් වනුයේ 1-2n+3n-4n+
(අනෙක් n අගයන් සඳහා)
n ධන නිඛිල සඳහා මෙම ශ්‍රේණිය පහත අබෙල් ඓක්‍යයන් ලබා දෙයි
Bn බනෝලි සංඛ්‍යා නම්,  
1-2n+3n-
=  ( 2^(n+1)-1)/(n+1) B_(n+1)
ඉරට්ටේ n සංඛ්‍යා සඳහා මෙය පහත අයුරු වේ
1-22k+32k-
= 0

1826දී මෙම අවසාන ඓක්‍යය නීල්ස් හෙන්‍රික් අබෙල් ගේ විවේචනයට පාත්‍ර විය
"අපසාරී ශ්‍රේණි යනු යක්ෂයාගේ ක්‍රියාවකි
කිසිවෙක් ඒ සඳහා සාධනයක් ඉදිරිපත් කිරීම ලැජ්ජාවට කරුණකි
එය භාවිතා කිරීමෙන් තමාට අවශ්‍ය දෙය ලබා ගැනීමට හැක
එබැවින් එය බොහෝ අසතුටුදායක මෙන්ම පරස්පර විරෝධී අදහස් නිර්මාණය කර ඇත
කිසිවෙකුට හෝ 
0 = 1-2n+3n-4n+ (n ධන නිඛිල වන විට )
යන සමීකරණයට වඩා දරුණු දෙයක් පිළිබඳ සිතා ගත හැකිද
මිතුරනි, මෙය සිනහවට කරුණකි "
සෙසාරෝ ගේ ගුරුවරයා වන ඉයුජින් චාර්ල්ස් කැටලන්ද අපසාරී ශ්‍රේණි විවේචනය කළේය
කැටලන්ගේ ආභාෂයෙන් සෙසාරෝ ද 1-2n+3n-4n+  සඳහා වන සූත්‍ර 'හාස්‍යජනක සමානතා' ලෙස හැඳින්වීය
1883දී සෙසාරෝ විසින් මෙම සූත්‍ර නිවැරදි නොවන නමුත් ඇතැම් විට ප්‍රයෝජනවත් වන බවට අදහස් දැක්විය
නමුත් 1890දී ඔහුගේ Sur la multiplication des sries තුළින් නිර්වචන ඔස්සේ නව එළඹුමක් ලබා දීමට සමත් විය
මෙම ශ්‍රේණි නිඛිල නොවන n සංඛ්‍යා සඳහා ද අදාළ කර ගත හැක
එය Dirichlet eta ශ්‍රිතය ලබා දෙයි
ට අදාළ ශ්‍රිතයන් අධ්‍යයනය කිරීමට යුලර් උත්සුක වීමට තවත් හේතුවක් වූයේ ශ්‍රිතීය සමීකරණයි
එය සෘජුවම Riemann zeta ශ්‍රිතයට සම්බන්ධ වේ
යුලර් ඒ වනවිට ද  ධන ඉරට්ටේ සංඛ්‍යා සඳහාමෙම ශ්‍රිතයන්ට අගයන් සොයාගෙන සිටි අතර(බේසල් ගැටළුවද ඇතුළුව ), ධන ඔත්තේ සංඛ්‍යා සඳහා ද ලැබෙන අගයන් සෙවීමට උත්සාහ දරමින් සිටියේය (ඇපෙරි නියතය ද ඇතුළුව )
වර්තමානයේදී මෙම ගැටළුව විසඳිය නොහැක්කක් ලෙස සලකනු ලබයි
Eta ශ්‍රිතයේ Dirichlet ශ්‍රේණිය සෑමතැන්හිදීම අබෙල් සමාකල්‍ය වන බැවින්, එය යුලර්ගේ ක්‍රමවේදයන් භාවිතා කරමින් විසඳීම පහසුවේ
නමුත් Zeta ශ්‍රිතයේ Dirichlet ශ්‍රේණිය අපසාරී වන අවස්ථාවේදී එහි ඓක්‍යය සෙවීම අපහසු වේ
1+2+3+4+
යන ප්‍රත්‍යාවර්තිත ශ්‍රේණිය zeta ශ්‍රිතයේ 1-2+3-4+
හි පූරණයයි
එය නූතන භෞතික විද්‍යාවේදී බොහෝ සෙයින් භාවිතා වන නමුත් ඓක්‍යය සෙවීම සඳහා වඩා ප්‍රබල ක්‍රමවේද අවශ්‍ය වේ
ස්වතෝන්වේෂණය
ඇසිටික් අම්ලය(විද්‍යාත්මක නාමය වන්නෙ එතනොයික් අම්ලයයි )යනු කාබනික මිශ්‍රණයකි මෙහි රසායනික සුත්‍රය වන්නේ CH3CO2H (මෙය CH3COOH යන ආකාරයටද ලියනු ලබේ)
මෙය අවර්ණ දියරයක් වන අතර තනුක නොවන අවස්ථාවේ ග්ලැසියර ඇසිටික් අම්ලය ලෙස භාවිතා කරයි
අසිටික් අම්ලය යනු  විනාකිරි වල අඩංගු ප්‍රධාන සංඝටකයක් වේ
මෙම අම්ලයේ විශේෂ තිත්ත රසයක් මෙන්ම තියුණු ගන්ධයක්ද ගෙනදේ
පොලීවයනයිල් ඇසිටේට් සහ සෙලියුලෝස් ඇසිටේට් යන සංඝටකයන් මගින් ඇසිටික් අම්ලය නිපදවයි. එමෙන්ම ඇසිටික් අම්ලය දුර්වල අම්ලයක් ලෙස නම් කල ඇති අතර මෙය විඛාදන ක්‍රියාවලිය වේගවත් කරන අතර සමට අහිතකර බලපෑම්ද එල්ල කරයි
ඇසිටික් අම්ලය සරල කාබොක්සලික් අම්ලයක් වේ
මෙම අම්ලය ඉතාම වැදගත් රසායනික ප්‍රතික්‍රිකාරකයක් මෙන්ම කාර්මික රසායනිකයක්ද වේ
මෙය ඡායාරූප පටලවල ඇති සෙලියුලෝස් අසිටේට් නිෂ්පාදනය සදහාද, දැව ඇලවීම සදහා යොදාගන්නා මැලියම් වල ඇති පොලීවයනයිල් අසිටේට් සදහාද එමෙන්ම කෘථිම කෙදි හා රෙදි වර්ග නිෂ්පාදනයටද යොදගනී
නිවැසියන් විසින් ඇසිටික් අම්ලය තනුක කර මලකඩ ඉවත්කිරීම වැනි අවස්ථාවන්ට භාවිතා කරයි
ආහාර නිෂ්පාදනයේදී අහාර සංකලන ද්‍රව්‍ය පිළිබද කේතය වන A260 යටතේ, ඇසිටික් අම්ලය ආම්ලිකතාවය පාලනය කරන අම්ලයක් ලෙසද ආහාර රසවත් කිරීමට ගන්නා ද්‍රව්‍යයක් ලෙසද  භාවිතා කරයි
ඇමරිකාව, ඕස්ට්‍රේලියාව, යුරෝපය, නවසීලන්තය වැනි රටවල ඇසිටික් අම්ලය ආහාර සංකලන ද්‍රව්‍යයක් වශයෙන් භාවිතයට අවසර දී ඇත
ඇසිටික් අම්ලය අවුරුද්දක් තුල ටොන් මිලියන 6.5 ක් ලෝකය පුරා ව්‍යාප්ත වන අතර එයින් ටොන් 1.5 ක් ප්‍රථිචක්‍රීකරණය කරනු ලැබේ
ඉතිරිය ඛනිජමය රසායනිකයන් නිෂ්පාදනය සදහා යලි ගනු ලැබේ
ජීවවිද්‍යාත්මක ප්‍රභවයක් ලෙස ඇසිටික් අම්ලය ඉතාම ප්‍රයෝජනවත් වේ
නමුත් මෙය රසායනික ප්‍රතිකාරකයක් ලෙස ලබා ගැනීම අසීරුයි
ඇසිටික් අම්ලය තනුක කර පැසවීම මගින් විනාකිරි ලබාගනී
නාමකරණය 
මෙම අම්ලය "ඇසිටික් අම්ලය" යන පොදු නාමයෙන් ව්‍යවහාර වන අතර මෙහි විද්‍යාත්මක නාමය එතනොයික් අම්ලයයයි
නාමකරණය ආදේශ කිරීම මගින් නිවැරදි  IUPAC නාමය ගත හැක
ඇසිටික් අම්ලය යන නාමය ව්‍යුත්පන්න වන්නෙ ඇසිටම් යන වචනයෙනි
එය ලතින් භාෂාවෙන් විනාකිරි යන තේරුම දෙයි
නිර්ජලීය ඇසිටික් අම්ලයට ව්‍යවහාරයේදී ග්ලැසියර අසිටික් අම්ලය ලෙස භාවිතා කරයි
ග්ලැසියර ඇසිටික් අම්ලය සදහා ජර්මන් භාෂාවෙන් එයිසෙජික් යැයි කියනු ලබයි එහි තේරුම වන්නේ මිදුනු විනාකිරි යන්නයි
විනාකිරි 16.6 C (61.9 F) අඩු උෂ්ණත්වයක් යටතේ පළිගු ආකාරයෙන් පවතී එම නිසා මෙම අන්වර්ථ නාමය ලැබී ඇත
( ජලය 0.1%  ප්‍රමණයට වඩා අඩු නම් එහි ද්‍රවාංකය 0.2 C පමණ වේ)
රසායන විද්‍යාවේදී ඇසිටික් අම්ලය, HOAc ලෙස කෙටි යෙදුමකින් දක්වයි. Ac යනු ඇසිටයිල් කාණ්ඩයයි CH3−C(=O)−
අසිටේට් කාණ්ඩය CH3COO–  ලෙස දක්වන අතර එය සංෂිප්තව AcO–
ලෙස දක්වයි. Ac යනු රසායනික මුලද්‍රව්‍ය ඇක්ටිනියමයක කෙටියෙදුමක් නොවේ
ඇසිටික් අම්ලයෙහි ආකෘතික අනුව එය CH3–CO2–H, CH3COOH, සහ CH3CO2H ලෙස ලිවිය හැක
සමහර අම්ල පාදක කර ගත් ප්‍රතික්‍රියා වලදී  HOAc යන කෙටි යෙදීම භාවිතා කරයි
Ac යනු ඇසිටේට් යන අර්ථයයි
ඇසිටික් අම්ලයෙන් H+ අයනයක් පිට වීම මගින් ඇසිටේට් නිපදවේ
ඇසිටික් අම්ලය ලුණු හෝ එස්ටරයක් සමග ප්‍රතික්‍රියවෙන් ඇසිටේට් යන නාමය ගොඩ නැගේ
ඉතිහාසය 
වයින්, බියර් වායුවට නිරාවරණය වී පැවතීමේ ස්වභාවික ප්රගතිඵලයක් ලෙස විනාකිරි නිපදවෙන්නට ඇත
නමුත් වර්තමානයේ ඇසිටික් අම්ලය නිෂ්පාදනය ලොවපුරම සිදුකරයි
3 වන ශතවර්ෂය වන විට අසිටික් අම්ලය රස විද්‍යාව සදහාද භාවිතා කලෝය
තියෝපෙට්රරස් නම් වු ග්රීරක දාර්ශනිකයා විසින් විනාකිරි හා යකඩ මිශ්රතකර වර්ණක නිපදවීය
සුදු ඊයම් හා තඹ මල මිශ්රන කිරීමෙන් තඹ ලවණ හෙවත් කොපර් ඇසිටෙට් නිපදවීය
පුරාණ රෝමානු ජාතිකයන් ඇඹුල් වු වයින් උණුකරවා සාපා නැමති ඉතා මිහිරි පැණියක් විශේෂයක් නිපදවීය
සාපා ඊයම් භාජන වල නිපද වු අතර එහි ඉතා ඉහළ ලෙඩ් ඇසිටෙට් ප්රේතිශතයක්  අන්තර්ගතවිය, මෙම පැණිරස ද්රනවය ඊයම් සීනි හෙවත් සෙනසුරුගේ සීනි ලෙස හැදින්විය
මෙය පැණිය රෝමානු රදළ පෙළපත් වල බොහෝ දෙනාගේ ඊයම් විශ වීමටද හේතුවක් විය
8 වන ශත වර්ෂයේ, ජබීර් ඉබන් හයියන් විසින් පළමුවෙන්ම විනාකිරි භාගික ආසවනයෙන් ඇසිටික් අම්ලය නිපදවිය හැකි බව අවධාරනය කලේය
පුනුරුද කාලය තුල අදාල යකඩ ඇසිටේට භාගික ආසවනය කිරීම මගින් ග්ලැසියර ඇසිටේට් නිපදවිය
(කොපර්(II) ඇසිටෙට් මෙයින් ප්රලධාන වේ