Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
ඛාණ්ඩ ආසවනය

ඛාණ්ඩ ආසවකය A හා B වෙන් කිරීමේ ක්‍රියාවලිය පෙන්වයි.

 

පරිපූර්ණ වාෂ්පශීලී A හා B (A හි වාෂ්පශීලීතාවය වැඩිය තාපාංකය අඩු අගයකි) සංයෝග මිශ්‍රණය එම මිශ්‍රණය එහි වාෂ්පය එන තෙක් ඛාණ්ඩ ආසවනය රත් කරයි
(මුල් කොටස්වල මෙය වචනයෙන් විස්තර කොට ඇත) වාෂ්පයේ A හා B අතර අනුපාතය ද්‍රවයේ A හා B අතර අනුපාතයෙන් වෙනස් විය හැක
ද්‍රව මිශ්‍රණයේ A හා B අතර අනුපාතය එය පිළියෙල කළ අයුරු මත රදා පවතී
වඩාත් වාෂ්පය සංයෝගයෙන් වාෂ්පය සාරවත් වේ
(රවුල්ගේ නියමයට අනුව) කන්ඩෙන්සරය තුළින් වාෂ්පය යමින් පද්ධතියෙන් ඉවත් වේ
මෙයින් පෙනී යන්නේ ඉතිරි වන ද්‍රාවණයේ සංයුතියෙන් වෙනස් වන බවයි. (B ගෙන් වඩාත් සාර වේ)

ප්‍රතිඵලය වනුයේ ද්‍ර‍ාවණය තුළ ද්‍රාවණ මිශ්‍රණයේ අනුපාතය වෙනස් වී වඩාත් B ගෙන් ද්‍රාවණය සාරවත් වීමයි
මෙය ද්‍රව මිශ්‍රණයේ තාපාංකය ඉහළ යැවී‍මට හේතු වේ
වාෂ්ප මිශ්‍රණයේ උෂ්ණත්වය ඉහළ නැංවීමට ද හේතු වේ
පරිසමාප්ත ආසවන ආකෘතිය 

ද්‍රවයක් නටනු ලබන්නේ  ද්‍රවයේ වාෂ්ප පීඩනය අවට පරිසරයේ පීඩනයට සමාන වන උෂ්ණත්වයේදීය
සාමාන්‍ය තාපාංකය යනු විශේෂ අවස්ථාවක් එනම් වාෂ්ප පීඩනය හා අවට වායුගෝලීය පීඩන සමාන වූ අවස්ථාවයි. බදුනක් තුළ ද්‍රවයක පීඩනය වායුගෝලීය පීඩනයට වඩා අඩු නම් එය සාමාන්‍ය තාපාංකයට වඩා අඩු උෂ්ණත්වයකදී නටන අතර බදුනක් තුළ ඇති ද්‍රවයක පීඩනය වායුගෝලීය පීඩනයට වඩා වැඩි  නම් සාමාන්‍ය තාපාංකයට වඩා වැඩි උෂ්ණත්වයකදී නටයි
ද්‍රාවණ මිශ්‍රණයක් ගෙන එයට දුන් පීඩනයක් යටතේ නැටවූ විට අදාල සංයෝගය පමණක් තාපාංකයේදී දුන් පීඩනයට අනුව වාෂ්ප වූ විට එකතු කිරීමේ ක්‍රමයක් පොදු වැරදි වැටහීමක් තිබුණි
නමුත් මෙය පරිසමාප්ත පද්ධතියක පවා සිදු නොවන්නකි
පරිසමාප්ත ආසවන අකෘතිය පාලනය වන්නේ රවුල්ගේ නියමය හා ඩොල්ටන්ගේ නියමයයි
රවුල්ගේ නියමයෙන් පෙන්වනු ලබන්නේ සංරචකයක් මුළු වාෂ්ප පීඩනයට දක්වන දායකත්වය එහි ප්‍රතිශතයක් ලෙස ගත් විට එය සංශුද්ධව ඇති විට දක්වන පීඩනය වේ
සංරචකයක් තවත් සංරචකය වාෂ්ප පීඩනයම වූවොත් හෝ සංරචකයක වාෂ්පශීලීතාව මිශ්‍රණය තුළ එහි ප්‍රතිශතය මත රදා  පැවතුණහොත් නියමයට එකග නොවේ
ඩෝල්ටන්ගේ නියමයෙන් පෙන්වනු ලබන්නේ මුළු වාෂ්ප පීඩනය සංරචක එක එකක් ලෙස ගත් කළ දක්වන වාෂ්ප පීඩනයන්ගේ ඓක්‍යය බවයි. බහු සංරචක ද්‍රාවණයක් රත් කළ විට එක් එක් සංරචකයන්ගේ වාෂ්ප පීඩනයන් ඉහළ යයි
මෙලෙස මුළු වාෂ්ප පීඩනය ඉහළ යයි
මෙලෙස පීඩනය වැඩිවී අවට වාය‍ුගෝලයේ පීඩනය දක්වා ළගා වූ විට මිශ්‍රණය නැටීමට පටන් ගනී
ද්‍රාවණය නැටීමට ‍පටන් ගැනීමෙන් පසු ද්‍රාවණයෙන් විශාල වශයෙන් වාෂ්පය නිකුත් වීමට පටන් ගනී
අන්‍යෝන්‍ය වශයෙන් ද්‍රාව්‍ය මිශ්‍රණයකට දුන් පීඩනයකට ඇත්තේ එක් තාපාංකයක් බව සදහන් කරගන්න
පරිසමාප්ත ආකෘතිය රසායනික වශයෙන් ද්‍රව්‍යයන් සම්බන්ධයෙන් නිවැරදි වේ
ඒවා නම් බෙන්සීන් හා ටොලුයීන් වැනි ඒවාය
මෙමගින් වාෂ්පය තුළ A
B සංයුතිය වෙනස් වීමට ද හේතුවේ
(ආසවනය ක්‍රියාත්මකවත්ම B හි වායුමය කලාපයේ වැඩිවීමක් දක්නට ඇත
මෙය ආස්‍රැතයේ A
B අනුපාතය වෙනස්වත්ම පවතින වෙනස විශාල ‍නම් (සාමාන්‍යයෙන් තාපාංකවල වෙනස සලකා බලයි
) ආරම්භක මිශ්‍රණය A ගෙන් සාරවත් අතර ආසවනය කළ පසු A ආසවනය වී අවසන් වන අතර නටන ද්‍රාවණය B සංරචකයෙන් සාරවත් වේ
සන්තතික ආසවනය 

සන්තතික ආසවනය යනු ආසවන මිශ්‍රණයක් නොකඩවා සපයමින් වෙන්වන සංරචක පිටාර ප්‍රවාහ ලෙස ඉවත් කරමින් ඉදිරියට යන ක්‍රියාවලියකි
සන්තතික ආසවනයක් අඩුම වශයෙන්  ප්‍රතිදාන දෙකක් වන් නිෂ්පාදනය කරයි
වාෂ්පශීලී ආස්‍රැත සංරචකය , තාපාංකයේදී වාෂ්ප වූ වාෂ්පය එකතු කරගෙන ද්‍රවය දක්වා සාන්ද්‍ර කොටගත් ද්‍රවයෙන් අන්තර්ගතය
සෑම විටම පතුලේ සංරචකයක් (ඉතිරිව) තිබෙන අතර එය වාෂ්පශීලිතාවයෙන් අඩුවන අතර සාන්ද්‍ර කළ වාෂ්පයක් ලෙස එය එකතු කර නොගනී
පොදුවේ ලබා ඇති දියුණු වීම් 

ඛාණ්ඩ සන්තතික යන ආසවන ක්‍රියාවලි 2 හිම ආසවන ප්ලාස්කුවට ඉහළින් විභාජක කුළුණක් සවි කිරීමෙන් කාර්යක්ෂමතාවය වැඩි කළ හැක
විභාජක කුළුණ මගින් වාෂ්පය විශාල ප්‍රදේශයක ගැටෙමින් ඝනීභූත වීමට හැකියාව ලැබීමෙන් විභේදන ක්‍රියාවලිය දියුණු වේ
සමතුලිතතාවයට එළඹීමට ගතවන කාලය වැඩි කිරීම මගින් ද උදව් සැලසේ
විභාජක කුළුන ද්විතීක පද්ධතිවලින් ද සමන්විත විය හැක
(බදුන් හෝ තැටි) ඒවායින් නටන ද්‍රව මිශ්‍රණවලින් සාරවත්ව ඒවායේ වාෂ්ප - ද්‍රව  සමතුලිතතාවයන් පැවතීම උපකාරී වේ
පරීෂණාගාර හා කාර්මික පරිමාණයේ විභාජක කුළුන යම් යම් වෙනස්කම් දක්නට ලැබුණ ද ඒවායේ භාවිතා වනුයේ එකම මූලධර්මයයි
උදාහරණ වශයෙන් කාර්මික පරිමාණයේ විභාජක කුළුන (සඵලත්වය වැඩීමට)

වායු කන්ඩෙන්සරයක්
විභාජක කුළුණ (සාමාන්‍යයෙන් පරීක්ෂණාගාර පරිමාණයේ පමණි)
ඇහුරූ කුළුණ (වීදුරු පබළු , ලෝහ කැබලි හෝ අනෙක් රසායනිකව නිෂ්ක්‍රීය සංයෝගවලින් අසුරා ඇත)
භ්‍රමණ ආසවන කලාප පද්ධතිය

පරීක්ෂණාගාර පරිමාණයේ ආසවනය 

පරීක්ෂණාගාර පරිමාණයේ ආසවනයේදී මුළුමනින්ම පාහේ ඛාණ්ඩ ආසවන සිදු කෙරේ
ආසවනයේ දී යොදාගන්නා උපකරණය ආසවකය ලෙස හඳුන්වයි. එය අවම වශයෙන් ප්‍රතිබොයිලේරුවකින් හෝ ප්‍රභවය ඇති බඳුන තාපනය කිරීම් ක්‍රමවේදයකින් , රත් වූ වාෂ්පය ද්‍රව අවස්ථාවට සිසිල් කරන කන්ඩෙන්සරයකින් සහ ඝනීභවනය කරන ලද   පිරිසිදු කළ ද්‍රවය එනම් ආස්‍රැතය ලබා ගැනීම් ක්‍රමවේදයකින් සමන්විත විය යුතුය
ආසවනය සඳහා පරීක්ෂණාගාර පරිමාණයේ තාක්ෂණික  ක්‍රමවේද පවතී
සාමාන්‍ය ආසවනය 

සාමාන්‍ය ආසවනයේ දී සියළුම උණුසුම් වාෂ්පය කන්ඩෙන්සරයක් වෙත යොමු කර සිසිල් කර ඝනීභූත  කර ගනී
එහෙයින් ආස්‍රැතය පිරිසිදු නොවන අතර එහි සංයුතිය එම උෂ්ණත්වය පීඩනයේ එහි අන්තර්ගත වාෂ්පවල සංයුති වන අතර ඒවා රවුල් නියමයෙන් ගණනය කළ හැකි වේ
සාමාන්‍යයෙන් ‘සාමාන්‍ය ආසවනය’ තාපාංක අතර විශාල වෙනසක් (ආනුභූතිය රීතිය වන්නේ 250C කි) ඇති ද්‍රව එකිනෙක ගෙන වෙන් කිරීමට  හෝ පහසුවෙන් වාෂ්ප ‍නොවන ද්‍රාවණ හෝ තෙල්වලින් ද්‍රාවණ වෙන් කිරීමට භාවිතා කරයි
මෙවැනි කාරණා සඳහා සංයෝගවල වාෂ්ප පීඩන සාමාන්‍යයෙන් ප්‍රමාණවත් වන අතර රවුල්ගේ නියමයේ එන වෙනස්කම් නොසලකමින් කටයුතු කරයි
මන්ද යත් වාෂ්පශීලීතාවයෙන් අඩු සංයෝගය ප්‍රමාණවත් දායකත්වයක් දරණ බැවිනි
භාගික ආසවනය 

බොහෝ අවස්ථාවලදී  මිශ්‍රණය තුළ වන ‍බොහෝ සංයෝගවල තාපාංක ප්‍රමාණවත් තරම් ළගින් පිහිටන බැවින් රවුල්ගේ නියමය සැළකිල්ලට භාජනය කළයුතු වේ
භාගික ආසවනයේදී  සංයෝග වෙන් කිරීමට වාෂ්පීකරණය - ඝනීභවනය යන ක්‍රියාවලි නැවත නැවත හොඳින් විභාජක කුළුනක සිදුකළ යුතුය
පිරිසිදු කිරීමට අවශ්‍ය ද්‍රාවණය රත් කරයි
එවිට එහි වාෂ්පය විභාජක කුළුන දිගේ ඉහළට නගී
එය කුළුන දිගේ ඉහළට නැගිත්ම ඝනීකාරක බිත්ති දිගේ හා ඇහුරූ ද්‍රව්‍ය ඇති ප්‍රදේශවලට ගොස් සිසිල් ඝනීභවනය වේ
මෙහිදී සංඝනීභූතය ඉහළ යන උණුසුම් වාෂ්පය මගින් යලිත් තාපවත් වේ
එමගින් එය යලිත් වාෂ්පීකරණය වේ
කෙසේ වෙතත් රවුල්ගේ නියමයෙන් නැවුම් වාෂ්පයේ සංයුතිය නැවත තීරණය කරනු ලැබේ
එක් එක් වාෂ්පීකරණ - ඝනීභවන චක්‍රයක් පාසාම (සෛද්ධාන්තික තැටි) වඩාත් වාෂ්පශීලී සංයෝගයෙන් යුත් ඵලදාවක් ලබාදේ
සත්‍ය වශයෙන් දී ඇති උෂ්ණත්වයකි
එක් එක් චක්‍රයකදී හරියටම විභාජක කුළුණේ දී ඇති ස්ථානයක සිදු නොවේ
සෛද්ධාන්තික තැටි නිවැරදි පැහැදිලි කිරීමට වඩා සුදුසු සංකල්පයකි
හුමාල ආසවනය 

රික්තීය ආසවනය මෙන් හුමාල ආසවනය යනු තාප සංවේදී සංයෝග ආසවනය කිරීමේ ක්‍රමවේදයකි
තාපනය කළ අමුද්‍රව්‍ය මිශ්‍රණය තුළින් බුබුලන හුමාලයක් යැවීම ක්‍රියාවලියකි
රවුල්ගේ නියමයට ඉලක්ක කරගත් සමහර සංයෝග වාෂ්පීභවනය වේ
(එහි ආංශික පීඩනයට අනුව) වාෂ්පය සිසිල් කර ඝනීභවනය කරනු ලැබේ
සාමාන්‍යයෙන් තෙල් සහ ජලීය ස්තරයකින් සමන්විත වේ
හුමාල ආසවනය මගින් සුගන්ධ ඖෂධ සහ මල් භාවිතයෙයන් නිෂ්පාදන 2ක් කරයි
සුගන්ධ තෙල් මෙන්ම ජලීය ඖෂධීය ආස්‍රැත මෙම සුගන්ධ තෙල් සුවද ද්‍රව්‍ය නිපදවන තැන්වල සහ ඇරෝමාතෙරපි ආහාර සකස් කිරීමේදී හා සමට සාත්තු කිරීමට භාවිතා කරයි
ඩයිමෙතිල් සල්ෆොක්සයිඩ් සාමාන්‍යයෙන් 1890C නටයි
රික්තයක් තුළ එය ආසවනය වී ග්‍රාහකයට 700C දී වැටෙයි
රික්ත ආසවනය  

සමහරක් සංයෝග සතුව ඉහළ තාපාංක පවතී
එවැනි සංයෝග නැටවීමට උෂ්ණත්වය වැඩි කිරීම ‍පසෙකලා පීඩනය අඩු කිරීම වඩා යෝග්‍ය වේ
සංයෝගයේ වාෂ්ප පීඩනයට වඩා වරක් පීඩනය අඩු කළ විට (අදාල උෂ්ණත්වයේදී ) නැටීම සහ ආසවනයේ අනෙක් ක්‍රියාවලීන් ආරම්භ කළ හැකිය
මෙම තාක්ෂණය රික්ත ආසවනය ලෙස හඳුන්වන අතර පරීෂණාගාරයක් සුළභව දක්නට ලැබෙන බමන වාෂ්පීකරණය තුළ මෙය දක්නට ඇත
මෙම තාක්ෂණය මගින් සංයෝග‍යක් වියෝජනය උෂ්ණත්වය ඉක්මවා වායුගෝලීය පීඩනය තුළ නැටවීමට ඉතා ප්‍රයෝජනවත් සහ වායුගෝලීය පීඩනයට අඩු පීඩනයේදී වියෝජනය කර නැටවීමට උත්සාහ කිරීමට ප්‍රයෝජනවත්ය
වායු සංවේදී ආසවනය 

සමහරක් සංයෝග සංවේදීව තිබී ඒවාට උච්ච තාපාංක පිහිටයි
සාමාන්‍ය රික්ත ආසවන පද්ධතියක් උදාහරණයක් ලෙස ඉහත අවස්ථාවට භාවිතා කළ හැක
ඒ මගින් රික්තය නිෂ්ක්‍රීය වායුවක් ආසවනයෙන් පසු ඇතුළු කිරීම සිදු කරයි
කෙසේ වෙතත් මෙය තෘප්තිමත් විය නොහැකි පද්ධතියකි
යමෙක් අඩු පීඩනයක් යටතේ කැඩුණු කොටස් එකතු කිරීමට සිතන්නේ නම් විග් ඇඩැප්ටරයක් කැන්ඩෙන්සරයේ අගට සවි කළ යුතු වේ
වඩාත් හොද ප්‍රතිඵල හෝ සංවේදී සංයෝග සදහා පර්කින් ට්‍රයිඇන්ගල් උපකරණ භාවිතා කළ හැක
පර්කින් ට්‍රයිඇන්ගල් සතුව විවිධ උපක්‍රම පවතී
කැඩුණු සංයෝග ආසවකයෙන් වෙන් කිරීමට ටෙෆ්ලෝන් කරාම උපකාරී වේ
ඒ සඳහා ප්‍රධාන ආසවන කළ හෝ වාෂ්පය හෝ තාපන මූලාවයවය වෙන් කිරීම අත්‍යාවශ්‍ය නොවේ
එය ප්‍රතිභාව වාෂ්පයෙන් වෙන්කර ගැනීමට කරාම භාවිතා කළ හැක
සාම්පලය තුළ වාෂ්පය නිෂ්ක්‍රීය වායුවක් (නයිට්‍රජන් හෝ ආගන්) මගින් ප්‍රතිස්ථාපනය ඉවත් කළ හැක
නැවුම් සමුච්චයක් සහිත බඳුන දැන් පද්ධතියට සවි කළ හැක
ආසවන පද්ධතිය අත්හැර එය සවිකර කරාම මගින් දෙවනුව කැඩුණු කොටස් ගත හැක
මෙලෙස මෙය දිගට අවසානය තෙක්
සියළු කැඩුණු කොටස් එකතු කර ගන්නා තෙක් සිදු කළ හැක
ලුහු මං ආසවනය 

 

ලුහු මං ආසවනය උපකරණ කට්ටලයේ සිරස්ව පිහිටි කන්ඩෙන්සරයක් සමන්විත වීමක් ආසවන මාර්ගය කෙටී වී ඇත
1.මන්ත දණ්ඩක් සහිත ආසවක බදුන / ගැස්සෙමින් නටන කුඩා ඇට
2. සිසිල් ඇගිල්ලක් වැනි දෙයක් - කෙළින්ම ඝනීභූත කිරීමේ අභිප්‍රායට
3. සිසිල් ජලය ඇතළු වීම
5. වාෂ්පය / වායුව ඇතුළු වීම
6. ආස්‍රැත ප්ලාස්කුව / ආස්‍රැතය

ලුහුමං ආසවනය යනු ආස්‍රැතය කෙටි දුරක් එනම් සෙන්ටිමීටර කිහිපයක් ගමන් කරවීමේ ආසවන තාක්ෂණ උපක්‍රමයකි
සාම්ප්‍රදායික උදාහරණය වනුයේ ආස්‍රැතය වීදුරු බල්බයෙන් බල්බයට ආසවනයේදී ගමන් කරයි
නමුත් කන්ඩෙන්සරයේ කුටීර දෙකක අවශ්‍යතාවයක් පැන නොගනී
මෙම තාක්ෂණය අධික උෂ්ණත්වලදී අස්ථායී සංයෝග සඳහා බහුලව භාවිතා කෙරේ
මෙහි ඇති වාසිය වනුයේ තාපනය කළ යුතු උෂ්ණත්වය සැළකිය යුතු ලෙස පහත් අගයක් වන අතර (මෙම අඩු කළ පීඩනය හේතුවෙන්) සහ ආස්‍රැතයට ඝනීභවනය වීමට පෙර ගමන් කිරීමට ඇත්තේ අඩු දිගක් වීමයි
කියුග් ලෝහ උපකරණ  කට්ටලය කෙටි මං ආසවයට භාවිතා කළ හැක
වෙනත් ආකාර 

භ්‍රමණ වාෂ්පීකරණයේදී රික්ත ආසවන උපකරණ කට්ටලය සාම්පයක මහත් ලෙස දියවූ ද්‍රව්‍ය ඉවත් කිරීමට යොදා ගනී
රික්තය ‍සාදා ගනු ලබන්නේ ජල චූෂකයක් හෝ පටල පොම්පයක් මගිනි
කියුග්ලෝහ එනම් කෙටි මං ආසවන උපකරණය (සාමාන්‍යයෙන් ඉහළ රික්තයකින් සමන්විත වේ) සාමාන්‍යයෙන් ඉහළ තාපාංක (> 3000C )  සහිත සංයෝග ආසවනය කිරීමට භාවිතා කරයි
මෙම උපකරණය උදුනකින් සමන්විතය
ආසවනය වූ සංයෝගය එහි තැබීමට ඉඩ ඇත
ප්‍රතිදාන අංශය උදුනෙන් බාහිරව පිහිටා ඇත
සාම්පලය බමනය කිරීම් උපක්‍රමද අන්තර්ගතය
ප්‍රබල රික්ත පොම්පයක් මගින් රික්තය තනා ගනී
ප්‍රතික්‍රියාවක් පෙන්වන ආසවනයේදී ප්‍රතික්‍රියා බදුන ආසවකය ලෙස භාවිතා කරයි
මෙම ක්‍රියාවලියේදී ප්‍රතික්‍රියකවලට වඩා සැළකිය යුතු තරම් අඩු තාපාංකයක් ඇත
ප්‍රතිඵල සෑදීමත් සමග ප්‍රතික්‍රියක වාෂ්ප වී ප්‍රතික්‍රියා මිශ්‍රණයෙන් ඉවත්ව යයි
මෙම තාක්ෂණය නොනැවතුණු සරල කම්පනයට උදාහරණයකි
සමූහ ක්‍රියාවලියේ දී වාසිතම ප්‍රතික්‍රියා බදුන පිරවීමට අඩු කාලයක් සහ පහසුවෙන් කළ හැකි වීම
සංහාරක ආසවනයට ඝන ද්‍රව්‍ය ප්‍රබල ලෙස තාපනය කිරීම් (නිරතුරුව කාබනික පදාර්ථ) ඔක්සිජන් (දහනයෙන් වළක්වා) නොමැතිව ඉහළ තාපාංක සහිත ද්‍රව වාෂ්ප කිරීමට මෙන්ම තාප අස්ථායී සංයෝග සඳහා  සහභාගී වේ
ලී සංහාරක ආසවනයේ භාවිතයෙන් මෙතනෝල් ලබා ගනී
එහි දන්නා නම වනුයේ ‘වුඩ් ඇල්කොහොල්’ය
පූර්ව වාෂ්පීකරණය
විවර පටලයක් මගින් ආංශිකව වාෂ්ප කිරීමත් හරහා මිශ්‍රණවලින් වෙන් කිරීමේ ක්‍රමවේදයකි
වියලි ආසවනය ඇත්ත වශයෙන්  නමෙන් දැක්වෙන පරිදි එය ආසවනයක් නොවේ
තාප වි‍ච්ඡේදන ප්‍රතික්‍රියාවක් ඔස්සේ ඝන ද්‍රව්‍ය ප්‍රබල ලෙස ඔක්සිහරණය කර වාෂ්පශීලි සංරචක වෙන්කර ගනී
නිස්සාරක ආසවනය
ආසවනය ඉදිරියේ මිශ්‍ර ‍කළ හැකි ඉහළ තාපාංක ඇති සාපේක්ෂව වාෂ්පශීලී නොවන හොදින් දියවන මිශ්‍රණයේ අනෙක් ද්‍රව්‍ය සමග ඇ‍සයොට්‍රෝප නොසාදන ලෙස අර්ථ දක්වා ඇත
ක්ෂණික වාෂ්පීකරණය (හෝ ආංශික වාෂ්පීකරණය ) යනු ආංශික වාෂ්පීකරණය අවකරණ උපාංගයක් හෝ අවකරණ කපාටයක් තුළින් වාෂ්ප පීඩනය අඩු කර ගනීමෙන් සංතෘප්ත කර ගනී
මෙම ක්‍රියාවලියේ සරලතම අංගයකි
සිසිල් ආසවනය යනු හිමායනය මගින් පවිත්‍රකරණය කිරීමේ ක්‍රමවේදයකි
මෙය වාෂ්පීකරණය වෙනුවට කරන්නකි
මෙය ඇත්තෙන්ම ආසවනය නොවේ එසේම ආසවනයේ මෙන් සමාන ඵල මෙහිදී නොසෑදේ
මෙම ක්‍රියාවලිය පිළිවෙලින් අයිස් බියර් හා අයිස් වයින්හි එතනෝල් හා සීනි අන්තර්ගත වැඩි බිම භාවිතා කරයි
සමාසවනය යනු මිශ්‍ර කිරීමේ හැකි‍යාවක් නොමැති සංයෝග මිශ්‍රණයක් ආසවනය කිරීමයි
සාමාන්‍ය කාර්මික ආසවන කුළුණු 

මහාපරිමාණ කාර්මික ආසවනය කාණ්ඩ වශයෙන් හෝ සන්තතව සිදු කරන නිෂ්පාදන ක්‍රියාවලීන්හිදි භාවිත කෙරෙන අතර එහිදි භාගික ආසවනය, රික්තක ආසවනය, වාෂ්ප ආසවනය, නිස්සාරක ආසවනය සහ ඇසෙයෝට්‍රෝපික ආසවනය ආදි ක්‍රම වේද භාවිත වේ
සන්තතික අචල තත්ත්ව භාගික ආසවනය වඩාත් බහුලව භාවිත වන්නේ ඛණිජ තෙල් පිරිපහදුව ඛනිජ රසායනික සහ රසායනික කර්මාන්ත ශාලා සහ ස්වභාවික වායු සැකසුම් කර්මාන්ත ශාලා ආදිය තුළ වේ
කාර්මික ආසවනය සඳහා ආසවන කුළුණු ලෙස හැඳින්වෙන විශාල සිරස් සිලිණ්ඩරාකාර කුළුණු භාවිතා වන අතර ඒවායේ විෂ්කම්භය සෙ
65 සිට මිටර් 16 ක් දක්වා විය හැකි අතර උස ප්‍රමාණය මීටර් 6 සිට 90 දක්වා වේ
ඇතැම් විට මිටර් 90 වටද වඩා උසින් වැඩි කුළුණු භාවිතා විය හැකිය
සැකසුම සඳහා කුළුණු තුළට ඇතුල් කෙරෙන ද්‍රවය ද්‍රව කිහිපයක මිශ්‍රණයකින් තැනි ඇති විට කුළුණුවල විවිධ උස ප්‍රමාණ වලින් පිහිටා ඇති පිටවුම් මං ඔස්සේ  එකිනෙකට වෙනස් තාපාංක හා තාපාංක පරාස ඇති විවිධ භාගයන් නැතහොත් විවිධ නිෂ්පාදන වෙන්කර ගත හැකිය
මේ අතරින් වඩාත් සැහැල්ලුතම නිෂ්පාදන (අඩුම තාපාංක සහිත නිෂ්පාදන) කුළුණුවල ඉහළින්ම ලබාගෙන යන අතර වඩාත් බරින් වැඩි නිෂ්පාදන (වැඩිම තාපාංක සහිත නිෂ්පාදන) කුළුණුවල පහළම කෙළවරින් වෙන්කර ගැනේ
විශාල පරිමාණ ආසවන කුළුණුවලදී වඩාත් පුර්ණ ආකාරයෙන් නිෂ්පාදන වෙන්කර ගැනීම සඳහා ප්‍රතිවාහ ක්‍රමය භාවිත කෙරේ
ප්‍රතිවාහ ක්‍රමයේදී ඉහත සාමාන්‍ය මහාපරිමාණ කාර්මික ආසවන කුළුණක දැක්වෙන පරිදි ආසවන හෝ විභාජක කුළුණකින් ලබාගත් ද්‍රවිත ඵලයන්වලින් කොටසක් නැවත එම කුළුණෙහිම ඉහළ කෙළවරින් ඇතුල් කෙරේ
කුළුණ තුලදී පහළට ගමන් කරන ප්‍රතිවාහ ද්‍රවය මගින් ඉහළට පැමිණෙන වාෂ්පය සිසිල් කිරීම සහ ඝනීභවනය කිරීම සිදු කෙරෙන අතර ඒ ඔස්සේ ආසවන කුළුණේ කාර්යක්ෂමතාව ඉහළයයි
සෛද්ධාන්තිකව දෙන ලද විභාජක මට්ටම් ප්‍රමාණයක් සහිත ආසවන කුළුණකට මෙසේ ඇතුළු කළ හැකි ප්‍රතිවාහ ප්‍රමාණය වැඩිවන විට කුළුණ මගින් ඉහළ තාපාංක ඇති ද්‍රව්‍ය පහළ තාපාංක ඇති ද්‍රව්‍ය වලින් වෙන්කිරීමේ ක්‍රියාවලිය වඩාත් හොදින් සිදුවේ
කිසියම් නිශ්චිත විභාජනයක් සඳහා භාවිත කළ හැකි ප්‍රතිවාහ ප්‍රමාණය වැඩිවන විට ඒ සඳහා භාවිත කළ යුතු විභාජන මට්ටම් සංඛ්‍යාව පහළ යයි
මේ ආකාර කාර්මික ආසවන කුළුණු වාතයෙන් ද්‍රවිත ඔක්සිජන්, ද්‍රවිත නයිට්‍රජන් සහ අතිශය සංශුද්ධ ආගන් වායු වෙන්කර ගැනීමේදී භාවිත කෙරේ
අර්ධ සන්නායක නිෂ්පාදනය සඳහා යොදා ගන්නා අතිශය සංශුද්ධ සිලිකන් නිපදවීම සදහා ක්ලෝරෝසිලෙන් ආසවනය යොදා ගත හැකිය
කාර්මික ආසවන කුළුණක හරස්කඩ - මෙහි කුලුණේ විවිධ මට්ටම් සහ ඒවායේ ඇති බුබුලුවහන්තරා දැක්වේ
ආසවන කුළුණු නිර්මාණය සහ ඒවා ක්‍රියාවේ යෙදවීම ආසවනය කළ යුතු ද්‍රව්‍ය සහ ඉන් ලබාගත යුතු නිෂ්පාදන මත රදාපවතී
ආසවනය කළ යුත්තේ සරල සංරචක යුගලකින් යුත් ද්‍රව්‍යයක් වේ නම් මැක්කේබ්-තීලේ ක්‍රමය හෝ ෆෙන්ස්කේ සමීකරණය වැනි විශ්ලේෂණ ක්‍රමයක් භාවිත කළ හැකිය
නමුත් ආසවනය කළ යුතු අමුද්‍රව්‍ය ද්‍රව්‍ය විශාල සංඛ්‍යාවකින් සමන්විත වේ නම් කුළුණු නිර්මාණය සහ භාවිතයේදී සමාකරණ ආදර්ශන ක්‍රමවේද භාවිත කළ යුතු වේ
තවද ආසවන කුළුණුවලදී භාවිතා වන වාෂ්ප - ද්‍රව ස්පර්ශක උපාංග (මට්ටම්) වල කාර්යක්ෂමතාව, සෛද්ධාන්තිකව ලැබෙන 100% සමතුලිත තත්ත්වයට වඩා අඩුවේ
එබැවින් ආසවන කුළුණක් සඳහා සෛද්ධාන්තිකව ලැබෙන වාෂ්ප - ද්‍රව සමතුලිතතා අවස්ථා ගණනට වඩා වැඩි මට්ටම් සංඛ්‍යාවක් පැවතිය යුතුය
කාර්මික යෙදුම් වලදී ඇතැම් විට කුළුණ තුල - මට්ටම් වෙනුවට ඇසුරුම් ද්‍රව්‍යයක් භාවිත කෙරේ
රික්තක තත්ව යටතේ  ක්‍රියාත්මක වන අවස්ථා වැනි කුළුණ හරහා අඩු පීඩන පාතනයක් අවශ්‍ය වන අවස්ථා වලදී මෙය විශේෂයෙන් භාවිත වේ
මෙම ඇසුරුම් ද්‍රව්‍ය විශේෂ ඇසුරුම් ක්‍රමයකින් තොරව ඇතුල්කළ (අඟල් 1 – 3 අතර) රැෂිග් වලයයන් හෝ හැඩගැන්වු ලෝහ තහඩු විය හැකිය
ඇසුරුම් ද්‍රව්‍යයේ පෘෂ්ටය ද්‍රව මගින් තෙත් වන අතර මෙම තෙත් වු පෘෂ්ටය මතින් වාෂ්ප ගමන් කරයි
එහිදි ස්කන්ධ හුවමාරුව සිදුවේ
සාමාන්‍යයෙන් භාවිත වන එක් එක් මට්ටමක් මගින් එකිනෙකට වෙනස් ද්‍රව - වාෂ්ප සමතුලිතතා ලක්ෂ්‍යයක් දෙනු ලබන බහුමට්ටම් ආසවන කුළුණු මෙන් නොව අසුරන ලද කුළුණක් තුල ද්‍රව - වාෂ්ප සමතුලිතතා වක්‍රය සංතතික වේ
නමුත් අසුරන ලද කුළුණු ආදර්ශනයේදී සෛද්ධාන්තික මට්ටම් කිහිපයක් ගණනය කිරීම සාමාන්‍ය ආකාරයේ මට්ටම් සහිත කුළුණකට සාපේක්ෂව ඒවායේ විභාජක කාර්යක්ෂමතාවය දැක්වීම සඳහා වැදගත් වේ
විවිධාකාරයෙන් හැඩ ගන්වන ලද ඇසුරුම් ද්‍රව්‍ය වල ක්ෂේත්‍ර ඵලයන් එකිනෙකට වෙනස් වන අතර ඇසුරුම් ද්‍රව්‍යයන් අතර පවතින අවකාශද විශාලත්වයෙන් එකිනෙකට වෙනස් වේ
මෙම ගුණාංග යුගලම ඇසුරුම් ද්‍රව්‍යවල කාර්යක්ෂමතාව සඳහා බලපායි
විශේෂ ආකාරයකට ඇසුරුම් නොකළ හෝ හැඩ ගැන්වු ඇසුරුම් භාවිතා වන ආසවන කුළුණක ක්‍රියාකාරිත්වය සඳහා ඇසුරුම් හැඩය සහ ක්ෂේත්‍ර ඵලය හැරුනු විට ඇසුරුම් ස්ථරයට ඇතුල් වන ද්‍රව සහ වාෂ්ප ව්‍යාප්තිය බලපායි
දෙන ලද විභාජනයක් සිදු කිරීම සඳහා අවශ්‍ය වන සෛද්ධාන්තික මට්ටම් සංඛ්‍යාව නිෂ්චිත වාෂ්ප ද්‍රව අනුපාතයක් ඇසුරින් ගණනය කෙරේ
ඇසුරුම් ස්ථරයට ඇතුල් වන විට ද්‍රව සහ වාෂ්ප කුළුනු පෘෂ්ටය හරහා ඒකාකාරව ව්‍යාප්ත වී නොමැති විට ඇසුරුම් ස්ථරය තුළ ද්‍රව වාෂ්ප අනුපාතය නිරවද්‍ය නොවන අතර ඉලක්ක ගත විභාජනය සිදුනොවේ
ඇසුරුම් ද්‍රව්‍ය නිසි පරිදි ක්‍රියා නොකරන බව මෙවිට හැඟී යනු ඇත
සෛද්ධාන්තික මට්ටමකට  තුල්‍ය උස අදහස් කරන අගයට වඩා ඉහළ අගයක් ගනු ඇත
මෙහිදි ගැටළුව වන්නේ ඇසුරුම් ද්‍රව්‍ය නොව එම ස්ථරයට ඇතුල් වන තරලයන් විසිරි ඇති ආකාරයයි
බහුල වශයෙන් වැරදි ලෙස ව්‍යාප්ත වන්නේ වාෂ්පය නොව ද්‍රවයයි
සැපයුම සහ ප්‍රතිවාහය ඇසුරුම් ස්ථරයට ඇතුල් කිරීමට භාවිතා වන ද්‍රව ව්‍යාප්තක නිර්මාණය කර ඇති ආකාරයෙන් ඇසුරුම් උපරිම කාර්යක්ෂමතාවයෙන් ක්‍රියාකිරීම සඳහා අතිශය වැදගත් වේ
ඇසුරුම් ස්ථරයකට ඇතුල් වන ද්‍රවය ඒකාකාරව විසිරවීම සඳහා ද්‍රව ව්‍යාප්තකයකට ඇති හැකියාව ගණනය කිරීමේ ක්‍රම යොමුවෙහි සඳහන් වෙයි
මෙම මාතෘකාව සම්බන්ධයෙන් විශාල වැඩ කොටසක් Fractionatrion Research, Inc
(FRI) මගින් සිදු කර ඇත
රසායන විද්‍යාව
ආසවනය

en
Distillation#Industrial distillation
ජෝසප් ප්‍රිස්ට්ලි(Joseph Priestley) (1733 මාර්තු 13 දසිට 1804 පෙබරවාරි 6) 18 වැනි සියවසේ විසූ බ්‍රිතාන්‍ය ජාතික දේව ධර්ම ආචාර්‍යවරයයෙකු සම්ප්‍රදායෙක් බැහැර වූ පූජකයෙකු ස්වභාවධර්මය පිළබඳ දර්ශනවාදියෙකු අධ්‍යාපනඥයෙකු හා දේශපාලන චින්තකයෙකු විය
හෙතෙම පොත්පත් 150කට වැඩි ප්‍රමාණයක් පලකර ඇත
ඔක්සිජන් වායුවෙන් පිරිසිදු සාම්පලයක් ලබා ගැනීම හේතුවෙන් මොහුට ඔක්සිජන් වායුවේ සොයා ගැනීම පිළිබඳ ගෞරවය හිමිවන බව සාමාන්‍ය මතයයි
එහෙත් කාල් විල්හෙල්ම් ස්කීලි(Carl Wilhelm Scheele) හා ඇන්ටොයින් ලැවෝෂියර්(Antoine Lavoisier) යන දෙදෙනා ඔක්සිජන් සොයා ගැනීම කෙරෙහි හිමිකම් ප්‍රකාශ කරති
ප්‍රිස්ට්ලිගේ ජීවිත කාලය තුළ ඔහුගේ විද්‍යාව පිළිබඳ වූ කීර්තිනාමයට හේතු වූ කරුණු ලෙස සෝඩා ජලය (CO2 වලින් සංතෘප්ත ජලය) පිළිබද සොයා ගැනීම විද්‍යුතය පිළිබඳ කරුණු ලියා පල කිරීම හා වායුන් කිහිපයක් සොයාගැනීම සැලකිය හැකි වේ
ඔහු වායුන් පිළිබද කළ සොයා ගැනීම්වලින් වඩාත් ප්‍රසිද්ධියට පත් වූයේ ඔක්සිජන් වායුව සොයාගැනීමවන අතර ඔහු ඔක්සිජන් වායුව ප්ලෝස්ටන් මුක්ත වායුව ලෙස නම් කරන ලදී
කෙසේ නමුත් ප්‍රිස්ට්ලි ප්ලෝස්ටන් න්‍යාය රැක ගැනීම දැඩි අධිෂ්ඨානයෙන් ක්‍රියාකිරීම නිසා පසු කලෙක හෙතෙම විද්‍යාත්මක ප්‍රජාවෙන් කොන්කරන කරන ලද තත්වයට පත්විය
විද්‍යාව ආගමික මතවාද ශක්තිමත් කිරීමට යොදාගැනීමට ප්‍රිස්ට්ලි දිගින් දිගමට උත්සාහ කළ අතර ඔහුට අවශ්‍ය වූයේ හේතුවාදී ක්‍රම මගින් විද්‍යාත්මකව ඇති කළ බුද්ධි ප්‍රබෝධය ක්‍රිස්තියානි මතවාද සමග සම්මිශ්‍රණය කිරීමයි
ඔහුගේ අධ්‍යාත්ම විද්‍යාව පිළබද වූ ප්‍රකාශනවල දී දේවවාදී ඇදහිලි , භෞතිකවාදය හා නියතිවාදය අතර සම්බන්ධතාවක් ගොඩනැගීමට හෙතෙම නිතර උත්සාහ කළේය
ඔහුගේ මෙම උත්සාහය ස්වයං මතවාද මත පිහිටා සිදුකළ ඉතා නිර්භීත ක්‍රියාවක් ලෙස සැලකේ. ස්වභාවධර්මය පිළිබද නියමාකාර අවබෝධයක් ලබාගැනීම මගින් මානව වර්ගයාගේ ඉදිරි ගමන වඩාත් යහපත් ආකාරයට ඉටු කරගත හැකිවනු ඇති බවත් අවසානයේදී මෙම ක්‍රියාවලිය හේතුවෙන් කිතු දහම පිළිබඳ සහස්‍රකය උදාවනු ඇති බවත් ප්‍රිස්ට්ලි විශ්වාස කළේය
ප්‍රිස්ට්ලි නිදහස් හා විවෘත අයුරින් අදහස් හුවමාරු කරගැනීම සඳහා සහයෝගය පලකළ අතර සම්ප්‍රදායික නොවන ආගමික මතධාරීන් ඇදහිලි ඉවසා සිටීමත් ඔවුන්ට සම අයිතිවාසිකම් ලබා දීමටත් හැකිවන පරිදි ඒක මතයක් ගොඩනැගීය
ඔහුගේ මෙම ක්‍රියා පටිපාටිය එංගලන්තයේ අදේවවාවාදීන් ( දෙවියන් නැතැයි විශ්වාස කරන්නන්) පැතිරයාමට හේතු විය
ප්‍රිස්ට්ලිගේ සාම්ප්‍රදායෙන් බැහැර වූ පොත්පත් නිසාත් ප්‍රසිද්ධියේම ප්‍රංශ විප්ලවයට සහයෝගය ප්‍රකාශ කිරීම නිසාත් අවසානයේදී ඔහු රජයේ හා මහජනතාව‍ගේ සැකයට භාජනය වූ අතර මෙහි අවසන් ප්‍රතිඵලය වූයේ 1791 වසරේ දි කලහකාරී පිරිසක් විසින් ඔහුගේ නිවස හා පල්ලිය ගිනිතැබීමෙන් අනතුරුව ඔහුට ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය හැර යාමට සිදුවීමයි
උගතෙකු මෙන්ම ගුරුවරයෙකු ද වූ ප්‍රිස්ට්ලි තම ඉගෙනුම් ක්‍රමවේද රැසක් හඳුන්වාදීමට දායක වූ අතර ඉංග්‍රීසි ව්‍යාකරණ පිළිබඳ අතිශය වැදගත් වූ ප්‍රකාශන කිහිපයක්ද පළ කළේය
හෙතෙම අතීතය ගැන ලියවුණු පොත්පත් අධ්‍යයනය පිළිබඳ වූ නව ක්‍රමවේද හඳුන්වාදීමට ද මූලික විය
මෙම ක්‍රමවේදයන් ඇතුළත් ප්‍රකාශන ප්‍රිස්ට්ලිගේ වඩාත් ජනප්‍රියම ප්‍රකාශන අතරට ගැනේ
කෙසේ නමුත් අධ්‍යාත්ම විද්‍යාව පිළිබඳ ප්‍රිස්ට්ලිගේ ප්‍රකාශන පසුකාලීනව වඩාත්ම බලබෑම් ඇති කළ ප්‍රකාශන වේ
ජෙරමි බෙන්තම් , ජෝන් ස්ටුවර්ට් මිල් හා හර්බට් ස්පෙන්සර් වැනි සුප්‍රසිද්ධ දාර්ශනිකයන් විසින් ඔහුගේ එම ප්‍රකාශන උපයෝගීතාව පිළිබඳ මූලික ප්‍රකාශන අතරට වැටෙන බව පිළිගෙන තිබේ
ළමා අවධිය හා අධ්‍යාපනය (1733-55) 

සාම්ප්‍රදායෙන් බැහැර වූ ආගමික මතවාද දැරූ පවුලක (එනම් ඔහුගේ දෙමාපියන් එංගලන්ත පල්ලිය / සභාවේ ඉගැන්වීම් පිළිනොගත් අය වූහ) වැඩිමල් දරුවා ලෙස ප්‍රිස්ට්ලි උපත ලැබීය
ඔහුගේ මව මේරි ස්ටිෆට් නම් වූ අතර ඔහුගේ පියා ජොනාස් ප්‍රිස්ට්ලි නම් විය
ඔහුගේ දෙමාපියන්ට ඔහුත් ඇතුළුව දරුවන් හයදෙනෙකු විය
ප්‍රිස්ට්ලිගේ පියා ඇදුම් සකසන්නෙකු (finisher of cloth) විය
ප්‍රිස්ට්ලිට වයස අවුරුදු 1 පමණ වන විට ඔහුගේ මවගේ කටයුතු පහසු කිරීම සදහා ඔහු ඔහුගේ සීයා වෙත යවන ලද අතර පස් වසරකට පසු ඔහුගේ මවගේ මරණයෙන් අනතුරුව ඔහු නැවතත් සිය උපන් නිවසට පැමි‍ණියේය
1741 දී ප්‍රිස්ට්ලිගේ පියා නැවත විවාහ වීමත් සමග ප්‍රිස්ට්ලි ඔහුගේ ධනවත් නැන්දා සහ මාමා වෙත යවන ලදී
ඔවුනට ඔවුනගේම දරුවන් නොසිටි අතර එතැන් සිට ප්‍රිස්ට්ලි රැකබලා ගැනීම ඔවුන් විසින් සිදු කරන ලදී
ප්‍රිස්ට්ලිගේ නැන්දා සරා කීලි නම් වූ අතර ඔහුගේ මාමා ජෝන් කීලි නම් විය
ප්‍රිස්ට්ලි කුඩා කළ සිටම සිය වයසට වඩා මුහුකුරා ගිය බවක් පෙන්වූ අතර ඔහුට වයස අවුරුදු හතරවන විට වෙස්ට්මිනිස්ටර්හි කෙටි ප්‍රශ්නෝත්තර 107ම කටපාඩමින් කිව හැකි විය
(වෙස්මිනිස්ටර් කෙටි ප්‍රශ්නෝත්තර සංග්‍රහය කිතු දහම පිළිබද ඇදහිලි හා විශ්වාස පැහැදිලි කෙරෙන ප්‍රශ්න හා පිළිතුරු ඇතුළත් ප්‍රකාශනයකි) ප්‍රිස්ට්ලිගේ නැන්දනිය ඔහුට හැකි උපරිම අයුරින් ඉතා හොද අධ්‍යාපනයක් ලබා දීමට ක්‍රියා කළ අතර ඇගේ බලාපොරොත්තුව වූයේ ඔහු දේව ගැතිවරයෙකු වනු දැකීමය
ප්‍රිස්ට්ලි සිය තරුණ කාලයේ මුල් අවධියේදී ප්‍රා‍ෙද්ශීය පාසලකට ඇතුළුව ග්‍රීක ලතින් හා හීබෲ යන භාෂාවන් උගත්තේය
1749 වර්ෂයේදී ප්‍රිස්ට්ලි තදින් රෝගාතුර වූ අතර තමා මිය යමින් සිටින බව හේ විශ්වාස කළේය
ප්‍රිස්ට්ලි කුඩා කළ සිටම හැදී වැඩුණේ කාල්විත්වාදී (ප්‍රංශ ප්‍රොතෙස්තන්තවාදී පූජකයෙකු වූ ජොන් කැල්වින්ගේ අනුගාමිකයෙක් ලෙසය) පරිසරයක බැවින් මෝක්ෂය ලබාගැනීම සඳහා ජීවිත වෙනස් කරගන්නා වූ අත්දැකීමකට මුහුණදීම අත්‍යාවශ්‍ය බව ඔහුට උගන්වා තිබුණි
එහෙත් ඒ වන විට එවන් අත්දැකීමට ඔහු මුහුණ පා නොසිටියේය
මේ හේතුවෙන් අධික ලෙස මානසික පීඩාවට පත්ව සිටි ඔහු අවසානයේ තමා එතෙක් විශ්වාස කළ ආගමික මතවාදයක් ප්‍රශ්න කරන්නට විය
අවසානයේ ඔහු විශ්වීය මෝක්ෂය පිළිබඳ විශ්වාස කරන්නට වූ අතර තෝරා ගැනීම් වලින් තොර යැයි සිතීමට පෙළඹිණි
අධික ලෙස රෝගාතුරු වීම නිසා සුවවීමෙන් පසුව ප්‍රිස්ට්ලි සදාකාලිකව කථන ආබාධයක් ඇති තත්වයට පත්විය
එබැවින් ඔහු දේවගැතිවරයෙකු වීමේ අදහස අත්හැරදැමීය
මේ අතර ආගමික මතවාදවල සිදුවූ වෙනස කියා ප්‍රිස්ට්ලිගේ පවුල අයත් වූ පල්ලිය විසින් ඔහුට සම්පූර්ණ සාමාජිකත්වය පිරිනැමීම ප්‍රතික්ෂේප කරන ලදී
ලිස්බන්හි ව්‍යාපාර පවත්වාගෙන ගිය සිය නෑදෑයෙකු සමග ව්‍යාපාර කටයුතුවලට සම්බන්ධ වීමට ඉටාගත් ප්‍රිස්ට්ලි ඒ සඳහා පෙර සූදානමක් ලෙස ප්‍රංශ, ඉතාලි හා ජර්මන් භාෂාත් චාල්ඩීන් , සිරියන් හා අරාබියානු භාෂා ද උගත්තේය
මෙකල ඔහුගේ ගුරුවරයා වූ පූජ්‍ය හැගස්ටන් , මුල් වරට ඔහුට උසස් ගණිතය , ස්වභාවධර්මය පිළිබඳ දර්ශනවාදය , තර්ක ශාස්ත්‍රය සහ අධ්‍යාත්ම විද්‍යාව යන විෂය ක්ෂේත්‍ර හඳුන්වා

ඩැවෙන්ට්‍රි විද්‍යපීඨය 

පසු කලෙක නැවතත් ආගමික මතවාද පිළිබඳ අධ්‍යයනය කිරීමට ප්‍රිස්ට්ලි තුළ කැමැත්තක් ඇතිවීම නිසා 1752 වර්ෂයේදී හෙතෙම ඩැවෙන්ට්‍රි විද්‍යාපීඨයට බැදී නැවත සිය ඉගෙනුම ඇරඹීය
ඩැවෙන්ට්‍රි විද්‍යා පීඨය සාම්ප්‍රදායික ක්‍රමවලින් බැහැර වූ ආගමික අධ්‍යාපනය ලබාදුන් ආයතනයක් විය
මේ කාලය වන විට ප්‍රිස්ට්ලි බොහෝ ලෙස පොත පත පරිශීලනය කර තිබූ බැවින් ඔහුට විද්‍යා පීඨයේ 3වැනි වසරට එකවරම ඇතුළු වීමට ඉඩ ලැබුණි
තව දුරටත් සිය අධ්‍යාපන කටයුතුවල ඉතා ආශාවෙන් නියැලුණු ප්‍රිස්ට්ලි ඩැවෙන්ට්‍රි විද්‍යා පීඨයේ වූ නිදහස් වාතාවරණය හේතුවෙන් තවදුරටත් වාමාංශික අදහස් සහිත ආගමික මතවාදයක් විශාවාස කිරීමට පෙළඹුණු අතර අවසානයේ ඔහු හේතුවාදී ලෙස සම්ප්‍රදායෙන් බැහැර වූ ආගමික මතවාදයක් වැළඳ ගත්තේය
මෙම ආගමික මතවාදය පිළිගත් පිරිස් සාම්ප්‍රදායික ආගමික විශ්වාස පිළිකුලෙන් බැහැර කළ අතර ආගමික මිත්‍යා විශ්වාස ප්‍රතික්ෂේප කරමින් හේතුවාදීව ස්වාභාවික ලෝකය හා බයිබලය පිළිබඳ අධ්‍යාපනයේ වැදගත්කම ගැන විශ්වාස කළහ
පසු කාලීනව ප්‍රිස්ට්ලි විසින් ප්‍රකාශ කළ ආකාරයට ඔහුගේ චින්තනයට බයිබලය හැරුණුවිට වඩාත්ම බැලපෑම් එල්ල කළ ග්‍රන්ථය වුයේ ‘Observations on Man’ ‘මිනිසා පිළිබඳ කළ නිරීක්ෂණ’ (1749) නම් ග්‍රන්ථයයි
එහි රචකයා වූයේ ඩේවිඩ් හාර්ට්ලිය
මෙම ශාස්ත්‍රීය ග්‍රන්ථය ආධ්‍යාත්මික දර්ශනවාදී හා ආගමික මතවාද තුළින් භෞතිකවාදී මානසික තත්වයකට මග පාදන්නක් විය
හාර්ට්ලිගේ අරමුණු වූයේ ක්‍රිස්තියානි දර්ශනය හා එහි අඩංගු චාරිත්‍ර වාරිත්‍ර ආදිය විද්‍යාත්මක පසුබිමක් මත තහවුරු කිරීමයි
මෙය පසුව ප්‍රිස්ට්ලිගේ ජීවිත කාලය පුරාම ඔහු විසින් තහවුරු කිරීමට උත්සාහ කරන ලදී
මේ අතර ඩැවෙන්ට්‍රි විද්‍යාපීඨයේ තෙවන වසරේදී ප්‍රිස්ට්ලි දේවගැතිවරයෙකු බවට පත්විය
ඔහුට අනුව එය ලොව වඩාත් උතුම්ම රැකියාව විය
නීඩ්හැම් කඩ පොළ හා නැක්ට්විඩ් (1755 – 1761) 

වර්තමානයේ සිටින ප්‍රධානම ප්‍රිස්ට්ලිගේ චරිතාපදානකරුවා වන රොබට් සකොෆීල්ඩ්ට අනුව 1755 වසරේ දී සෆෝල්ක් හි නීඩ්හැම් කඩපොළ අයත් වන සම්ප්‍රදායෙන් බැහැර වූ ක්‍රිස්තියානි පල්ලිය වෙත ප්‍රිස්ට්ලිගේ පැමිණීම ප්‍රිස්ට්ලිට මෙන්ම එම පල්ලියට ද අසුභ කාලයකට මුල්පිරීමක් විය
ප්‍රිස්ට්ලි හැමවිටම නගරබද ජීවිතය ප්‍රිය කළ අතර ආගමික මතවාද අළලා වාද විවාදයන්හි යෙදීමටද ප්‍රිය කළේය
එහෙත් නීඩ්හැම් කඩපොළ අයත් නගරය ඉතා කුඩා ගම්බද නගරයක් වූ අතර එහි ජනතාව සම්ප්‍රදායික ක්‍රමවේද පිළිබඳ කළකිරුණු ජනතාව පල්ලියට යෑමෙන්ද පල්ලියට ආධාර කිරීමෙන් ද වැලකුණහ
ප්‍රිස්ට්ලිගේ නැන්දනිය ඔහුට උදව් කිරීම ප්‍රතික්ෂේප කළාය
ඊට හේතුව වූයේ ඔහු කාල්විත්වාදී දේවගැතිවරයෙකු නොවීමයි
මෙම මූල්‍ය අර්බුදයෙන් මිදීමට පාසැලක් ඇරඹීම ප්‍රිස්ට්ලිගේ අදහස වූ නමුත් ප්‍රදේශයේ ජනතාව සිය දරුවන් ඔහුගේ පාසැ‍ලට එවීමද ප්‍රතික්ෂේප කරන ලදී
කෙසේ නමුත් ‘Use of Globes’ එනම් ‍ ‘ගෝලයන් හි ප්‍රයෝජන’ යන නමින් ප්‍රිස්ට්ල් පැවැත්වූ විද්‍යාත්මක දේශන මාලාව සාර්ථක විය
ඩැවෙන්ට්‍රි විද්‍යාපීඨයේ මිතුරන්ගේ ආධාර ඇතිව 1758 දී වෙෂියර්හි නැක්ට්විච් ප්‍රදේශයේ පල්ලියක දේවගැතිවරයා බවට පත්වීමට ප්‍රිස්ට්ලි සමත්විය
මෙය ප්‍රිස්ට්ලිට සුභදායක කාලයක් ගෙන ආවේය
නැන්ට්විච් ප්‍රදේශයේ ජනතාව ඔහුගේ සාම්ප්‍රදායක් නොවන ආගමික මතවදා පිළිබඳව තැකීමක් නොකළ අතර ප්‍රිස්ට්ලි විසින් මෙහි ආරම්භ කරන ලද පාසල ද සාර්ථකත්වයට පත්විය
මෙකල වෙනත් මුල් ගුරුවරුන් හා සැලකූ කළ ප්‍රිස්ට්ලි තරමක් වෙනස් ක්‍රමවේද අනුගමනය කළේය
ඔහු සිය පාසැලට විද්‍යාත්මක උපකරණ ගෙන ආ අතර ස්වභාවධර්මය පිළිබඳ සිය සිසුන්ට ඉගැන්වීමට ද කටයුතු කළේය
මෙකල භාවිතයේ තිබූ ඉංග්‍රීසි ව්‍යාකරණ ග්‍රන්ථවල බොහෝ අඩුපාඩු තිබූ අතර ඊට පිළියමක් ලෙස ප්‍රිස්ට්ලි 1761 වසරේදී තමාගේම ඉංග්‍රීසි ව්‍යාකරණ ග්‍රන්ථයක් පළ කළේය
එය ‘Rudiments of English Grammar’ ‘මූලික ඉංග්‍රීසි ව්‍යාකරණ’ නම් විය
ප්‍රිස්ට්ලිගේ නව්‍ය ඉංග්‍රීසි ව්‍යාකරණ විග්‍රහයක් එය ලතින් ව්‍යාකරණවලින් වෙන් කිරීමට ගත් උත්සාහයක් නිසි 20 වැනි සියවසේ උගතුන් විසින් ඔහු එකල විසූ ව්‍යාකරණ පිළිබඳ උගතුන් අතර විශිෂ්ටයෙකු ලෙස නම් කර ඇත
ව්‍යාකරණ ග්‍රන්ථයේ හා පාසලේ සාර්ථකත්වය නිසාම 1761 වසරේදීම ප්‍රිස්ට්ලිට වැරින්ග්ටන් විද්‍යාපීඨයේ ගුරුවයෙකු ලෙස පත්වීමක් ලැබුණි
වැරින්ග්ටන් විද්‍යාපීඨය (1761 – 1767) 

 
ස්වභාවධර්මය පිළිබඳ දර්ශනවාදය හා ගණිතයේ ඉගැන්වීම වඩාත් ප්‍රිය කළද වැරින්ග්ටන් විද්‍යාපීඨයේදී ප්‍රිස්ට්ලිට පැවරී තිබුණේ සමකාලීන භාෂාවක් හා ව්‍යක්ත දේශනය පිළිබඳ ඉගැන්වීම් කිරීමයි
වැරින්ග්ස්ටන් විද්‍යාපීඨය සාම්ප්‍රදායික නොවන ආගමික මතවාද පිළිබඳ ද ඉගැන්වූවකි
ප්‍රිස්ට්ලි ඉක්මනින්ම වැරින්ග්ටන්හි ජීවිතයට හුරුවූ අතර ඉතා ඉක්මනින් මිතුරන් රැසක් හඳුනාගන්නා ලදී
1762 ජුනි 23 වැනි දින ප්‍රිස්ට්ලි විරෙක්ස්හැම්හි මේරි විල්කින්සන් නම් කාන්තාව හා විවාහ විය
ඔහු සිය විවාහය ගැන ලියූ ‍ඡේදය පහත පරිදි වේ
‘විවාහය ඉතා ප්‍රීතිමත් බැදීමක් වූ අතර මාගේ බිරිඳ පොත්පත් පරිශීලනයෙන් ලබාගත් දැඩි අවබෝධ ශක්තියකින් හෙබි ධෛර්ය සම්පන්න දැඩි මානසික ශක්තියකින් යුත් කාන්තාවක් විය
ඇය ආදරණීය මෙන්ම ත්‍යාගශීලී වූ අතර තමාට වඩා අනුන්ගේ සැප පහසුව ගැන නිතර සොයා බැලීමට යොමුව සිටියාය
කෙසේ වුවද ඇය ඉතා ඉක්මනින් මෙන්ම තදින් කේන්ති ගන්නා තැනැත්තියක් ද විය
ඇය ගෘහාශ්‍රිත කටයුතුවල දී ඉතාම කඩිසර වූ අතර මාගේ තනතුර නිසා පැවරුණු කටයුතු හා රාජකාරි ද මාගේ ‍ඉගෙනුම් කටයුතුවලදී ද මෙය මහත් පිටිවහලක් විය’

1763 අප්‍රේල් 17 වැනි දින ප්‍රිස්ට්ලිගේ දියණිය වූ සාරා උපත ලැබීය
ඇයට නම් තබන ලද්දේ ප්‍රිස්ට්ලිගේ නැන්දණිය සිහිවන අයුරිනි
පුරාවිද්‍යාඥයා හා අධ්‍යාපනඥයා 

වැරින්ග්ටන්හි ජීවත් වූ කාලය පුරාවට ප්‍රිස්ට්ලි පල කළ සියළු ග්‍රන්ථවලින් හේ ඉතිහාසය අධ්‍යයනයේ වැදගත්කම අවධාරණය කළේය
එහු විශ්වාස කළ පරිදි එය ලෞකික මෙන්ම අධ්‍යාත්මික දියුණුව සදහාද අත්‍යාවශ්‍ය විය
හෙතෙ‍ම කාලයත් සමග විද්‍යාවේ සිදුවූ දියුණුව හා කිතු ධර්මය කාලයත් සමග වෙනස් වූ අයුරු අලලා වෙන වෙනම ග්‍රන්ථ ප්‍රකාශයට පත්කළ අතර ඔහුගේ අරමුණ වූයේ මානව වර්ගයාගේ භෞතික දියුණුව සමග පිරිසිදු වූත් මුලික වූත් කිතු දහමේ පිරිහීම නිරූපණය කිරීමයි
Essay on a course of Liberal Education for Civil and Active life (1765) ‘සාමාන්‍ය හා ක්‍රියාකාරී ජීවිතයක් සදහා නිදහස් අධ්‍යාපනය’ සහ Lectures on History and General Policy (1788) ‘අතීතය හා සාමාන්‍ය ක්‍රමවේද පිළිබඳ දේශන යනාදී ප්‍රකාශනයන් ඔස්සේ තරුණයින්ගේ අධ්‍යාපනය ඔවු‍න්ගේ අනාගත ක්‍රියාකාරී අවශ්‍යතාවන් සපුරාලිය හැකිවන ආකාරයේ එකක් විය යුතු බවට ප්‍රිස්ට්ලි විසින් ප්‍රකාශ කරන ලදී
ඔහුගේ මෙම මතය නිසාම වැරින්ග්ටන්හි මධ්‍යම පාන්තික සිසුන්ට ඔහු යටතේ නියම වූ පාඩම් මාලාව සාම්ප්‍රදායික ක්‍රමවලින් හා විෂය පථයන්ගෙන් ඔබ්බට යන්නක් විය
ප්‍රිස්ට්ලි සිය සිසුන් භාවිතයෙන් ඉවත්වෙමින් පැවති අතීත භාෂා ඉගෙනීම වෙනුවට සමකාලීන භාවිතයේ පැවති භාෂා ඉගෙනීමට උනන්දු කළ අතර අනාගත අභිවෘද්ධියට අවශ්‍යවන අතීතය පිළිබඳ කරුණු විග්‍රහයක් සහිත ‍නවමු ආකාරයක් ගත් ඉතිහාසය පිළිබඳ දේශන පැවැත්වීය
ප්‍රිස්ට්ලිගේ ඉතිහාසය පිළිබඳ දේශන තුළින් ඔහු සිය සිසුන්ට වඩාත් නිවැරදි අතීත විග්‍රහයක් සිදු කරන ලද අතර එතුළින් ඔහුගේ අරමුණ වූයේ සිය සිසුන් කළ ස්වභාවධර්මයේ නීති තුළින් දෙවියන්ටත් පැවැත්ම තහවුරු කිරීමයි
ඔහු අනාගතය පිළිබඳව සුභවාදී ආකල්ප දැරූ අතර සෑම පරම්පරාවක්ම පෙර පරම්පරාවට වඩා යහපත් තත්වයකට පැමිණෙන බව විශාවාස ‍කළේය
මෙසේ විද්‍යාත්මක දියුණුව හා මානව වර්ගයාගේ පෙරගමන පිළිබඳ අවබෝධ කරගැනිමේ මාර්ගය ලෙස ඔහු දුටුවේ අතීතය පිළිබඳ ක්‍රමානුකූල අධ්‍යයනයේය
ඉතිහාසය හා අධ්‍යාපනය පිළිබඳ ඔහු දැරූ ආකල්පය නිසාම ප්‍රිස්ට්ලි මධ්‍යම පාන්තික කාන්තාවන්ට අධ්‍යාපනය ලබාදීමට ද උනන්දු විය
මෙය එකල තරමක අසාමාන්‍ය තත්වයක් විය
17 වැනි සිය‍වසේ ජෝන් ලොක් හා 19 වැනි සියවසේ හර්බට් ස්පෙන්සර් යන ඉංග්‍රීසි ලේඛකයන් දෙදෙනාගේ අතරම සිටින වඩාත් වැදගත්ම ඉංග්‍රීසි ලේඛකයා ප්‍රිස්ට්ලි බව (18 වැනි සියවස) සමහර උගතුන්ගේ මතයයි
ප්‍රිස්ට්ලිගේ ඉතිහාසය පිළිබඳ දේශන ඇතුළත් ප්‍රකාශනය හැක්තී , බ්‍රවුන් , ප්‍රින්ස්ටන් , සේල් හා කේම්බ්‍රිජ් යන ප්‍රදේශවල විද්‍යාලයන්හි බහුලව භාවිතයට ගැනුණි
ප්‍රිස්ට්ල් විසින් සිය දේශන සඳහා දෘශ්‍ය ආධාරක ලෙස යොදාගත් රූපමය ප්‍රස්ථාර සටහන් යුගලක් දශක ගණනාවක් පුරාවටම ජනප්‍රිය වූ අතර මේ සම්බන්ධයෙන් උද්දාමයට පත් වැරින්ග්ස්ටන් විද්‍යාපීඪයේ භාරකරුවන් ප්‍රිස්ට්ලිට නීතිය පිළිබඳ ආචාර්ය උපාධියක් පිරිනැමීමට 1764 වර්ෂයේ දී එඩින්බර්ග් සරසවිය හා එකඟතාවයකට පැමිණියහ
විද්‍යුතයේ ඉතිහාසය 

18 වැනි සියවසේ උතුරේ ඇතැන්ස් ලෙස සැලකුණු වැරින්ග්ටන්හි පැවති බුද්ධි ප්‍රබෝධාත්මක වාතාවරණය ‍නිසා ප්‍රිස්ට්ලි තුළ ස්වභාව ධර්මය පිළබඳ වූ දර්ශනවාදය ගැන වූ උනන්දුව ක්‍රමයෙන් වර්ධනය විය
ඔහු ජෝන් සෙඩන් නම් වූ මිතුරෙකු සමග එක්ව උෂ්ණත්වය පිළිබඳ පරීක්ෂණ සිදු කළ අතර කායික ව්‍යුහ විද්‍යාව පිළිබඳ ‍ෙද්ශන පැවැත්වීය
ජෝන් සෙඩන්ද වැරින්ගරින්හි ගුරුවරවෙකු විය
ප්‍රිස්ට්ලිට ගුරුවරයෙකු ලෙස පැවරී තිබූ වැඩ කටයුතු හා වගකීම් ඉතා අධික වූ නමුත් ඔහු විසින් විද්‍යුතයේ අතීතය පිළිබඳ ග්‍රන්ථයක් ලියා පළ කිරීමට සමත් විය
එකල බ්‍රිතාන්‍යයේ වූ විද්‍යුතය පිළිබඳ පරීක්ෂණ සිදු කළ ප්‍රධානතම පුද්ගලයින් වූ ජෝන් කැන්ටන් , විලියම් වොට්සන් වැනි පුද්ගලයින් සම ඇමරිකා ජාතික බෙන්ජමින් ෆෑරෑන්ක්ලින් යන අය සමගද සිය මිතුරන් මාර්ගයෙන් සම්බන්ධතාවන් ඇති කරගැනීමට ප්‍රිස්ට්ලි සමත් විය
බෙන්ජමින් ෆ්රෑන්ක්ලින්ගේ මග පෙන්වීම් යටතේ ප්‍රිස්ට්ලි සිය විද්‍යුතයේ ඉතිහාසය පිළිබද ග්‍රන්ථයට ඇතුලත් කළ පරීක්ෂණ නැවත සිදු කළේය
මෙසේ පරීක්ෂණ නැවත සිදු කරන විට සැක නැගුණු ගැටළු සහගත තැන් නිරාකරණය කරගැනීමට ප්‍රිස්ට්ලි තමාගේම පරීක්ෂණ ද සිදු කරන්නට විය
(මේ අතරතුර ප්‍රිස්ට්ලිගේ ප්‍රස්ථාර සටහන් හා විද්‍යුතයේ අතීතය පිළිබඳ සටහන් නිසා පැහැදුණු කැන්ටන් , ෆ්රෑන්ක්ලින් ,වොට්සන් හා රිබඩ් ප්‍රසිස් යන අය විසින් ප්‍රිස්ට්ලිට රාජකීය සංගමයේ සාමාජිකත්වය ලබාදීමට යෝජනා කළ අතර 1766 වර්ෂයේදී එම යෝජනාව පිළිගන්නා ලදී
1767 දී පළ කරන ලද පිටු 70කින් යුත් ‘The History and Present State of Electricity’ ‘විද්‍යුතයේ ඉතිහාසය හා වර්තමානය’ නම් ග්‍රන්ථයට ඉතා හොද ප්‍රතිචාරයක් ලැබුණි
මෙම ග්‍රන්ථයෙහි පළමු භාගය තුළ 1766 වර්ෂය දක්වා විද්‍යුතය පිළිබඳ වූ ඉතිහාස කතාව අන්තර්ගත වූ අතර දෙවැනි සහ වඩාත් වැදගත් භාගයේ විද්‍යුතය පිළිබඳ සමකාලීන මතවාදයක් හා අනාගත පරික්ෂණ සඳහා වූ තොරතුරු රැසක් ද අන්තර්ගත විය
මෙම දෙවන භාගය ‍තුළ සිය පරීක්ෂණ කිහිපයක් තුළින් ලත් නිරීක්ෂණය ද සටහන් කර තැබීය
මේවා අතර මිනිරන්වල විද්‍යුත් සන්නායකතාව සහ විද්‍යුත් සන්නායකතා ගුණයෙහි ශ්‍රේණියක ආකාර පැවැත්ම පිළිබඳ නිරීක්ෂණ ද සටහන් කර තැබීය
මේවා අතර මිනිරන්වල විද්‍යුත් සන්නායකතා සහ විද්‍යුත් සන්නායකතා ගුණයෙහි ශ්‍රේණියක ආකාර පැවැත්ම පිළිබඳ නිරීක්ෂණ ද විය
මේ මගින් ඔහු අතීතයේ සිටම පිළිගැනීමට ලක්ව තිබූ මතය වූ ජලය හා ලෝහ පමණක් විද්‍යුතය සන්නයනය කරයි යන මතයට අභියෝග කළේය
මෙවැනි පරීක්ෂණ තුළින් විද්‍යාමාන වූයේ ප්‍රිස්ට්ලි නල විද්‍යුතය හා රසායන විද්‍යාව අතර සම්බන්ධතාවක් ගොඩනැගීමට වූ උනන්දුවයි. මේ සඳහා ඔහු විවිධ ද්‍රව්‍යයන්හි විද්‍යුත් ගුණ මෙන්ම රසායනික විපර්යාස හා ඒ මත විද්‍යුතයේ බලපෑම ද අධ්‍යයනය කරන ලදී
කෙසේ නමුත් මේ පිළිබඳ ඔහු එතරම් සවිස්තරාත්මකව කරුණු ඉදිරිපත් නොකළ අතර පසුව ප්‍රංශ ජාතික භෞතික විද්‍යාඥයෙකු වූ චාල්ස් ඔගස්ටින් ඩී කූලෝම් විසින් විද්‍යුත් ‍ක්ෂේත්‍ර ප්‍රතිලෝම වර්ග නියමය පිළිපදින බවට 1780 දී නියමයක් ඉදිරිපත් කරන ලදී
ප්‍රිස්ට්ලිගේ පරීක්ෂණ බොහෝ දුරට ගුණාත්මක පැත්තට බරවූ තත්වයක් පෙන්නුම් කළේය
ආරෝපිත කූඩු දෙකක් අතර හටගන්නා අනතර් ක්‍රියා පිළිබඳ ඔහුගේ නිරීක්ෂණ පසු කාලීනව මයිකල් ෆැරඩේ හා ජේම්ස් ක්ලාක් මැක්ස්වෙල් වැනි විද්‍යාඥයින් විද්‍යුත් චුම්භකත්වය පිළිබඳ අධ්‍යයනය කිරිමේදී අවධානයට බඳුන් විය
ශත වර්ෂයකට වැඩි කාලයක් ඔස්සේ ප්‍රිස්ට්ලි විසින් රචිත විද්‍යුතයේ ඉතිහාසය පිළිබඳ ග්‍රන්ථය සම්මත අධ්‍යයන ග්‍රන්ථය ලෙස භාවිතා විය
එය භාවිතා කළ පුද්ගලයින් අතර කෝෂයේ නිර්මාතෘ ඇලෙස්සැන්ඩ්‍රෝ වෝල්ටා , ආධෝරක්ත විකිරණය අනාවරණය කළ විලියම් හර්ෂල් හා හයිඩ්‍රජන් වායුව සොයාගත් හෙන්රි කැවෙත්බිෂ් ද විය
සාමාන්‍ය ජනතාවගේ භාවිතය උදෙසා ප්‍රිසට්ලි සිය විද්‍යුතයේ ඉතිහාසය පිළිබඳව ග්‍රන්ථයේ සරළ සංස්කරණයක් “A Familiar Introduction to the Study of Electricity” “විද්‍යුතයට මූලික හැඳින්වීමක්” යන නමින් 1768 දී පලකරන ලදී
ලීඩ්ස් (1767 – 1773) 

 

ප්‍රිස්ට්ලිගේ මුල්ම අලේඛ්‍ය චිත්‍රය “ලිබ්සහි ආලේඛ්‍ය චිත්‍රය” මේ වේ
මෙය 1763 වර්ෂයේ නිර්මිතයි
ලීඩ්ස්හි පුස්තකාල සංගමයේ සාමාජිකත්වය දැරීම හැරුණු විට ප්‍රිස්ට්ලි ලීඩ්ස්හි සමාජ ජීවිතයට ක්‍රියාකාරීව සම්බන්ධ වූ අවස්ථා විරලය
1767 වර්ෂයේදී ප්‍රිසට්ලි සිය පවුල සමග ලීඩ්ස් නගරයට සංක්‍රමණය විය
මීට බලපෑ හේතුව පැහැදිලි නැතත් ඔහුගේ බිරිඳගේ අයහපත් සෞඛ්‍ය තත්වය ප්‍රදර්ශනය කිරීමේ අවශ්‍යතාවය යන හේතු තුනෙන් එකක් මේ සඳහා බලපාන්නට ඇති බව විශ්වාස කෙරේ
ප්‍රිසට්ලි ලීඩ්ස්හි මිල් හිල් පල්ලියේ දේවගැතිවරයා බවට පත්විය
ලීඩ්ස්හි ජීවත් වූ කාලය තුළ ප්‍රිසට්ලිට පුතුන් දෙදෙනෙකු උපන්නේය
1768 ජුලි 24 වැනි දින උපන් පුතුට ජෝසවි (කණිෂ්ඨ) ලෙස නම් තබන ලද අතර වසර තුනකට පසුව උපන් අනෙක් පුතුට විලියම් ලෙස නම් තබන ලදී
ලීඩ්ස්හි ප්‍රිස්ට්ලිගේ මිතුරන් කිහිපදෙනා අතරට යොක්ෂයර්හි කැවරික්හි දේවස්ථාන අධ්‍යක්ෂකයෙකු වූ නියෝෆිලස් ලින්ඩ්සි ද ඇතුළත් විය
ප්‍රිසට්ලි විසින් ඔහු ගැන මෙසේ ලියන ලදී
“මම කිසිවිටෙක ඔහුගේ අදහස නොවිමසා ආගමික මතවාද ප්‍රකාශයට පත් නොකළෙමි
” ප්‍රිස්ට්ලිගේ නෑදෑයන් ගණනාවක් ලීඩ්ස් අවට විසුවද ප්‍රිස්ට්ලි හා ඔවුන් අතර සබඳතාවක් තිබූ බවක් නොපෙනේ
ස්කෝෆීල්ඩ්ට අනුව මීට හේතුව වන්නේ ඔවුන් ප්‍රිස්ට්ලිට මිථ්‍යාදෘෂ්ටිකයෙකු ලෙස සැලකීමයි
සෑම වසරකටම වරක් රාජකීය සංගමයේ රැස්වීම්වලට සහභාගි වීම සඳහා සිය ප්‍රකාශකයා හා මිතුරා වූ ජෝසප් ජෝන්සන් හමුවීමටත් ඔහු ලන්ඩන් වෙත යාමට හුරුව සිටියේය
මිල් හිල් පල්ලියේ දේවගැතිතුමා 

 

ඩැවෙන්ට්‍රි විද්‍යාපීඨයේ උගත් කාලයේ සිටම ප්‍රිස්ට්ලි ස්වභාවයට බර වූ විවෘත ආගමික මතවාද නම් ග්‍රන්ථයක් පලකිරීමට මූලික කරුණු සකස්කරමින් සිටියේය
ප්‍රිස්ට්ලි මිල් හිල් දේවස්ථානයේ දේවගැතිවරයා බවට පත්වන විට එය බිතාන්‍යයේ වූ වඩාත් පැරණිම හා ගෞරවණීය සාම්ප්‍රදායික තත්වයෙන් බැහැර වූ දේවස්ථානයක් විය
කෙසේ වුවද 18 වැනි සියවසේ මුල්භාගය වන විට එහි අනුගාමිකයින් ආගමික මතවාද මත කොටස් කිහිපයකට වෙන්වී තිබුණි
තවද සමහර අනුගාමිකයින් වඩාත් ආකර්ෂණිය මෙතොදිස්ත සභාවට බැදීම නිසා මිල් හිල් දේවස්ථානයේ අනුගාමිකයින් සංඛ්‍යාව ක්‍රමයෙන් අඩුවෙමින් පැවතුණි
ප්‍රිස්ටිලිගේ මතය වූයේ තරුණයින් නිසි මග පෙන්වීමක් ලබාදීම තුළින් අනුගාමිකයින් නැවත ඒකරාශි කළ හැකි බවයි. 

1772 සිට 1774 දක්වා කාලය තුළ පල කෙරුණේ “Institutes of Natural and Revealed Religion” “ස්වාභාවයට බර වූ විවෘත ආගමික මතවාද” නම් වෙලුම් තුනකින් යුත් ග්‍රන්ථ ඔස්සේ ප්‍රිස්ට්ලි ආගමානුකූල පැවැත්ම පිළිබද සිය අදහස් එලි දැක්වීය
නමුත් වඩාත් වැදගත් වන්නේ ඔහු එම ග්‍රන්ථයට ඇතුළත් කළ සමාජයානුකූල අදහස්ය
පසුකාලීනව ඔහුගේ අදහස් අන්‍යවාදීන් විසින් සම්මතයක් බවට පත්කර ගන්නා ලදී
මෙම ග්‍රන්ථය පලකිරීමත් සමගම ප්‍රිස්ට්ලිගේ ආගමික චින්තනය තුළ යම් වෙනසක් සිදුව ඇති බව පැහැදිලි වන අතර ඒ මත පදනම්ව ඔහුගේ පසු කාලීන ලියවිලි තේරුම් ගැනීම වඩාත් පහසු වේ
මේ අතරට භෞතිකවාදය හා අවශ්‍යතාවාදය ගැන අදහස් අයත්ය
(අවශ්‍යතාවාදය මගින් කියවෙන්නේ දෙවියන් අධ්‍යාත්ම විද්‍යානුකූලව හැසිරෙන බවයි.)

ප්‍රිස්ට්ලිගේ අදහස වූයේ පුද්ගල බද්ධ අත්දෑකීම් මත පැහැදිලි කළ හැකි විවෘත ආගමික සත්‍යයන් පමණක් පිළිගත හැකි බවයි. ප්‍රිස්ට්ලි‍ෙග් ආගමික විශ්වාසයත් ඔහුගේ ස්වභාව ධර්මයාගේ දැනුම මත පදනම් වූවක් බැවින් ඔහුගේ ඉහත ග්‍රන්ථය එම දැනුම මත පිහිටා දේව මැවුම්වාදය පිළිබඳ අදහස් සම්පිණ්ඩනය කරයි
නමුත් ඔහුගේ ග්‍රන්ථය බොහෝ ක්‍රිස්තියානි ජනයාගේ කැළඹීමට හේතුවිය
ඊට හේතුව වූයේ ප්‍රිස්ට්ලි ක්‍රිස්තුස්වහන්සේගේ දේවත්වයත් කිතු උපතහි විශ්ම ජනක ස්වාභාවයත් බැහැර කොට තිබීමයි
ප්‍රිස්ට්ලිට එරෙහිව නැගී ආ විරෝධය කෙතරම්දයත් ලීඩ්ස්ගේ මෙතොදිස්ත දේවස්ථානවල අනුගාමිකයෝ අද්වෛතවාදීන් තීරයට පලවා හරින ලෙස දෙවියන්ගෙන් ඉල්ලමින් ගීතිකා ගැයුහ
ප්‍රිස්ට්ලිට අවශ්‍ය වුයේ කිතුදහම එහි මූලික හරයට නැවත ගෙන ඒමයි
ඒ සඳහා ශතවර්ෂ ගණනාවක සිට පල්ලිය තුළ වෙමින් පැවති අක්‍රමිකතා ඉවත් කළ යුතු බව ඔහුගේ මතය විය
ප්‍රිස්ට්ලිගේ මුල් ග්‍රන්ථයේ 4 වැනි වෙලුම සේ ඇතුළත් කිරීමට ඔහු අදහස් කළේ මූලික කිස්තු ධර්මය වසා පැතිරුණු අසත්‍ය කරුණු පිළිබඳ අතීත කරුණු විග්‍රහයක් ඉදිරිපත් කිරීමයි
නමුත් එම වෙළුම ඉතා දිගු වූ බැවින් 1782 වර්ෂයේ එය වෙනම ග්‍රන්ථයක් ලෙසට පත් කිරීමට ඔහුට සිදු විය
එය ඔහු නම් කළේ “An History of the corruptions of Christianity” “කිතුදහම වංක හා දුෂිත වීමේ ඉතිහාසය” ලෙසයි
මෙම ග්‍රන්ථය සිය වැදගත්ම ග්‍රන්ථය ලෙස ප්‍රිස්ට්ලි සැලකීය
නමුත් ඉතිහාසය තර්ක ශාස්ත්‍රය හා විද්‍යාත්මක කරුණු යොදමින් ඔහු බයිබලය විග්‍රහ කිරීම නිසා ආගමික මෙන්ම විද්‍යාත්මක ප්‍රජාව ද ඔහුගේ ග්‍රන්ථයේ වූ කරුණුවලට එරෙහි විය
ආගමික ප්‍රජාව විද්‍යාත්මක අයිතීන් බයිබලය විග්‍රහයට එරෙහි වූ අතර විද්‍යාත්මක ප්‍රජාව විද්‍යාත්මක කරුණු මතින් බයිබලය සාධාරණියකරණය කිරීමට විරුද්ධ වූහ
ආගමික මතභේද ඇති කිරීම 

ප්‍රිස්ට්ලි විවිධ පාර්ශවයන් සමග ආගමික හා දේශප‍ාලනික කරුණු පිළිබඳ ප්‍රතික්‍රියා මාර්ගයෙන් වාද කළේය
ස්කෝෆීල්ඩ්ට අනුව ප්‍රිස්ට්ලි හැමවිටම මෙවන් විද්‍යාත්මක අවස්ථ‍ාවන්ට මුලපුරා ඇත්තේ තමා නිවැරදි යැයි යන මතයේ තදින් පිහිටාවන අතර ඔහුගේ ප්‍රතිවාදීන් නිතරම විශ්වාස කළේ ඔහු උවමනාවෙන්ම කරුණු විකෘති කරමින් අසත්‍ය මතවාද ගොඩ නගන බවයි. මෙහි ප්‍රතිපලය වූයේ ප්‍රතිවාදීන් ඔහු සමග ක්‍රෝධයට පත්වීමයි
කෙසේ වුවද මෙවන් මතභේදාත්මක අවස්ථාවල දී ප්‍රිස්ටිල් සිය මතය වෙනස් කිරීමට අතිශයින් මැලි වූ බවට සාක්ෂි ඇති බව සංකාෆීල්ඩ්ගේ අදහසයි
ලීඩ්ස්වල ජීවත් වූ කාලයේ ප්‍රිස්ට්ල් “දේව භෝජනය” හා “කැල්වින්වාදය” ගැන පත්‍රිකා ප්‍රකාශයට පත්කළ අතර ඒවායේ පිටපත් දහස් ගණනක් අලෙවි වූ අතර ඒවා ඔහුගේ වඩාත් ප්‍රචලිතම ප්‍රකාශන අතරට එක්විය
1768 වර්ෂයේ දී “Theological Repository” “ආගමික මතවාද සංග්‍රහය” නම් සඟරාවක් ඇරඹීමට ප්‍රිස්ට්ලි ක්‍රියා කළේය
එහි අරමුණ වූයේ ආගමික මතවාද තර්කානුකූලව විශ්ලේෂණය කිරීමයි
ඕනෑම පුද්ගලයෙකුට සඟරාවට ලිපි සැපයිය හැකි බව ප්‍රකාශ කළ ද ඔහුගේ අදහස් හා එකග වූ කිහිපදෙනෙක් පමණක් ලිපි ලිවීම නිසා සඟරාවේ වැඩි ප්‍රමාණයක් සඳහා දායක වීමට ප්‍රිස්ට්ලිට සිදුවිය
(මෙකල ඔහු සඟරාවට සැපයූ ලිපි ඔහුගේ පසුකාලීන ආගමික මතවාද හා අධ්‍යාත්ම විද්‍යාව පිළිබඳ ග්‍රන්ථවල පදනම විය) වසර කිහිපයක් පල කළද සඟරාවට යහපත් ප්‍රතිචාර නොලැබීම නිසාත් සඟරාව මුද්‍රණයට අවශ්‍ය මුදල් හිඟවීම නිසාත් පසුව ප්‍රිස්ට්ලි විසින් සඟරාව පලකිරීම නවතා දමන ලදී
1784 වර්ෂයේ දී ඔහු නැවතත් සඟරාව ඇරඹීම උත්සාහ කළ ද එම උත්සාහය ද පෙර පරිදිම ව්‍යාර්ථ විය
දේශපාලන විද්‍යාව පිළිබඳ දාර්ශනිකයා සහ සම්ප්‍රදායෙන් බැහැර වූ ආගමික නිකායන්හි ආරක්ෂකයා 

 
1768 පල වූ “රාජ්‍ය පාලනය පිළිබඳ මුලද්‍රව්‍ය” පසු කාලීන දේශපාලනික දාර්ශනිකයෙකු වූ ජෙරමි බෙත්තැම් වැන්නන් හට මූලික මගපෙන්වීමක් විය
මෙකල සමුප්‍රදායෙන් බැහැර ආගමික නිකායට අයත් වූවන්ට දේශපානයේදී හමුදාවට බැදීමේ හෝ ඔක්ස්ෆර්ඩ් හෝ කෙම්බ්‍රිජ් සරසවියන්ට ඇතුළත් වීමේ වරම් නොතිබුණි
ඒ සඳහා ඔවුන්ට එංගලන්ත සභාව මගින් පිළිගත් මතවාදයට එකග විය යුතුව තිබුණි
මේ හේතුවෙන් සාම්ප්‍රදායික නොවන ආගමික නිකායන්ට අයත් වූ පිරිස් දෙවැනි පන්තියේ ලා සැලකුණු පිරිසක් වූහ
ප්‍රිස්ට්ලිගේ දේශපාලන ප්‍රකාශන බොහෝමයක් තුළින්ම ඔහු මෙම නීතීන්ට විරුද්ධ ව පාර්ලිමේන්තුව වෙත පෙත්සමක් පවා ඉදිරිපත් කෙරුණි
මෙම තත්වය යටතේ ප්‍රිස්ට්ලි සිය මිතුරන්ගේ ඉල්ලීම් පරිදි සාම්ප්‍රදායික නොවන ආගමික මතවාද දරන්ණන් අත්විදි පැහැය පිළිබඳ ප්‍රකාශයක් පල කළේය
එය “Essays on the first principles of Government” රාජ්‍යපාලනය පිළිබඳ මූලධර්ම සංග්‍රහය මෙය විය
මෙය පලවූ 1768 වර්ෂය වන විට තිබුණු සමාජ හා දේශපාලනික වාතාවරණයට ඉදුරාම පටහැණි වූ මෙම ප්‍රකාශනයේ නිදහස් දේශපාලන චින්තනයේ අ‍ාරම්භය සේ සැලකෙන අතර ඒ තුළින් පිස්ට්ලි මුල්වරට දේශපාලන හිමිකම් හා මානව හිමිකම් වෙන්කොට දක්වන ලද අතර මානව හිමිකම් පුළුල් කිරීමට හේතු දැක්වීය
මෙහිදී ප්‍රිස්ට්ලි පෞද්ගලික හා පොදු ලෙස කොටස් දෙකකට විශ්වාසයත් ඇදහිලි හා ක්‍රියා කාරකම් වෙන් කරන ලද අතර ඔහු ප්‍රකාශ කළේ රජයේ පාලනයට යටත් විය යුත්තේ ඉතා ‘පොදු’ යන කොටසට වර්ග කළ ක්‍රියාකාරකම් පමණක් බවයි.

අධ්‍යාපනික හා ආගමික කරුණු පුද්ගල බද්ධවූත් රජයේ පාලනයට යට‍ත් නොවිය යුතු බව ඔහු අවධාරණය කළේය
පසු කාලීනව දේශපාලනික වෙනස්වීම් සදහා ඔහු සහයෝගය දැක්වීමට එක් හේතුවක් වූයේ ආගමික හා අධ්‍යාපනික කරුණු පාලනය කිරීමට රජය ගන්නා උත්සාහය පෞද්ගලිකත්වය ආක්‍රමණය ලෙස ප්‍රිස්ට්ලි විශ්වාස කිරීමයි
මෙකල විසූ සුප්‍රසිද්ධ නිතීඥයෙකු වූ විලියම් ඕලැක්ස්ටෝන් “Commentaries on the law of England” “එංගලන්ත නීතිය පිළිබඳ අර්ථකථන” නම් ග්‍රන්ථයක් පලකළ අතර එය එකල සම්මත නීතිමය මාර්ගෝපදේශකයක් ලෙස සැලකුණි
එම ග්‍රන්ථයට අනුව එංගලන්ත සභාවෙන් බැහැර ආගමික නිකායන්හි අනුගාමිකයින් වීම අපරාධයක් වූ අතර එවන් අනුගාමිකයින් දේශමාන්‍යයෙන් තොර වූවන් ලෙස සලකන ලදී
මෙම ග්‍රන්ථයට එරෙහිව නීතිය පිළිබඳ නව ආර්ථිකයක් ඉදිරිපත් කරමින් 1769 වර්ෂයේදී ප්‍රිස්ට්ලි විසින් “Remarks on Dr Balackstone’s Commentnes” “ආචාර්ය බ්ලැක්ස්ටෝන්ගේ අර්ථ දැක්වීම්වලට විග්‍රහය” මේ ග්‍රන්ථය පලකරන ලදී
එමගින් ප්‍රිස්ට්ලි බ්ලැක්ස්ටෝන්ගේ ව්‍යාකරණ හා ඉතිහාසය පිළිබඳ වැරදි ද පෙන්වා දෙන ලදී
(ව්‍යාකරණ එකල දේශපාලනිකව අතිශය සං‍ෙව්දී විෂය පථයක් විය) මෙහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස බ්ලැක්ස්ටෝන් සිය ග්‍රන්ථයේ නව සංස්කරණ නැවත සකස් කළ අතර සාම්ප්‍රදායික නොවන ආගමික නිකායන්හි අනුගාමිකයින් දේශමාන්‍යයෙන් තොර බව ප්‍රකාශ කළ ජේදය සම්පුර්ණයෙන්ම ඉවත් කරන ලදී
එහෙත් එම අනුගාමිකයින් අපරාධකරුවන් ලෙස හැඳින් වූ කොටස් වෙනස් නොකරන ලදී
ස්වභාව ධර්මය පිළිබඳ දර්ශනවාදියා විද්‍යාතය දෘෂ්ටි විද්‍යාව සහ සෝඩා 

ස්වභාව ධර්මය පිළිබද අධ්‍යයනය සිය විනෝදාංශ බව ප්‍රිස්ට්ලි ප්‍රකාශ කළද ඔහු ඒ සඳහා දැඩි වුවමනාවකින් කටයුතු කළ බව පැහැදිලිය
විද්‍යුතයේ ඉතිහාසය පිළිබඳ ඔහු පලකල ග්‍රන්ථයේ සඳහන් වන පරිදි විද්‍යාඥයින් ක්‍රියාකරනුයේ මානවයාගේ සැපපහසුව ආරක්ෂාව හා සතුට වැඩිදියුණු කිරීම සඳහාය
ප්‍රිස්ට්ලි විද්‍යාත්මක සිද්ධාන්තවලට වඩා ප්‍රායෝගික භාවිතයන් ගැන උනන්දු වූවෙකි
ඔහු සිය මාර්ගෝපදේශකයා සේ සැකුවේ බෙන්ජමින් ෆ්රෑන්ක්ලින්ය
ලීඩ්ස්වල පදිංචියට යාමත් සමග ඔහු දිගින් දිගටම විද්‍යාත්මක පරීක්ෂණවල නියැළුණු අතර ඒ අතරට රසායන විද්‍යාව හා විද්‍යුතය ආශ්‍රීත පරීක්ෂණයන් ද විය
ඔහුගේ රසායන විද්‍යා පරීක්ෂණ සඳහා අවශ්‍ය වූ CO2 වායුව යාබද ස්කාගාරයෙන් ලබාගැනීමට හේ පිළිවෙලක් යොදා ගත්තේය
1767 හා 1770 අතර කාලය තුළ තම මූලික පරීක්ෂණ මත පදනම්ව පරීක්ෂණ ප්‍රතික්‍රියා 5 ක් රාජකීය සංගමය වෙත ඉදිරිපත් කිරීමට ඔහුට හැකි විය
මුල් පත්‍රිකා 4 කොරෝතා විසර්ජනය ඇතුළු විද්‍යුතය ආශ්‍රිත සංසිද්ධීන් පිළිබඳ අධ්‍යයනයෙන් විස්තර කළ අතර පසවාන්ත අඟුරු හා මිනිරන්වල විද්‍යුත් සන්නායකතාව සනාථ කරන සාධක ඉදිරිපත් කළේය
ඔහුගේ පසුකාලීන පරීක්ෂණ රසායන විද්‍යාව හා වායූන් පදනම් කරගත් ඒවා විය
1772 වර්ෂයේදී ඔහු සිය ප්‍රකාශ විද්‍යාත්මක පරීක්ෂණ පිළිබඳ තොරතුරු ඇතුළත් “The History and present state of Discoveries Relating to Vision, Light and Colours” “දෘෂ්ටිය ආලෝකය හා වර්තනය පිළිබඳ අතීත පරීක්ෂණ හා නව සොයා ගැනීම්” මේ ග්‍රන්ථය ප්‍රකාශය‍ට පත්කරන ලදී
මෙහි මුල් අවධියේ ප්‍රකාශ විද්‍යාත්මක පරීක්ෂණ පිළිබඳ සවිස්තරාත්මක තොරතුරු අඩංගු විය
එහෙත් ප්‍රිස්ට්ලිගේ ගණිතමය දැනුමෙහි සීමාසහිතභාවය නිසා ඔහුට එකල ප්‍රචලිත වෙමින් පැවති නව මතයන් කිහිපයක් සිය ග්‍රන්ථයට ඇතුළත් කළ නොහැකි විය
තවද මෙම ග්‍රන්ථයේ පරීක්ෂණාත්මක තොරතුරු ප්‍රමාණය අඩුවීමත් ප්‍රායෝගික ක්‍රියාකාර කම් ඇතුළත් නොවීමත් නිසා එය විද්‍යුතය සමුබන්ධ ග්‍රන්ථය තරම් ප්‍රචලිත නොවීය
මෙම ග්‍රන්ථය මුද්‍රණය කෙරුණේ ද එක් වසරක් පමණි
වසර 150 ක කාලයක් පුරාවට ඉංග්‍රීසි බසින් පලවූ එකම දෘෂ්ටි විද්‍යාව පිළිබද ග්‍රන්ථය මෙය වීම ද විශේෂත්වයකි
ග්‍රන්ථය නියමාකාරයෙන් සකස් කරන ලද්දක් නොවූ බැවින් එය අලෙවි වූයේ ඉතා සෙමිනි
ග්‍රන්ථය පලකිරීම සඳහාත් ලීවිම සඳහාත් ඒ ගැන අවශ්‍ය පරීක්ෂණ සිදුකිරීම සඳහාත් වැය කළ හැකි මුදල හා සසඳන විට ප්‍රිසට්ලිගේ මෙම වෑයම ඔහුට අවාසිදායක එකක් වූ බැවින් ඔහු මෙසේ ග්‍රන්ථ ප්‍රකාශය අත්හැර දැමීමට තීරණය කළේය
දකුණු මුහුදු ප්‍රදේශවලට කපිතාන් කුක්ගේ දෙවැනි ගවේෂණ චාරිකාව සඳහා ක්ෂේත්‍ර විද්‍යාඥයෙකු ලෙස ප්‍රිස්ට්ලිගේ නමද යොජනා වූ නමුත් ඔහු තෝරා නොගන්නා ලදී
කෙසේ වුවද ගවේෂණය සඳහා ප්‍රිස්ට්ලිගේ සුළු දායකත්වයක් ද විය
එනම් හෙතෙමෙ නැවියන්ට සෝඩා සදාගන්නා ක්‍රමයක් ලබාදීම මගිනි
සෝඩා පානය සක්ර්වි රෝගය වළක්වා ගැනීමට යොදා ගත හැකි යැයි ප්‍රිස්ට්ලි උපකල්පනය කර තිබුණි
කෙසේ වුව ද එය වැරදි නිගමනයක් විය
“Directions for Impregnating Water with Fixed Air” (1772) වර්ෂයේ දී ජලය CO2 මඟින් සංතෘප්ත කරන ආකාරය ඇතුළත් පත්‍රිකාවක් මුද්‍රණය කිරීමට ප්‍රිස්ට්ලි කටයුතු කරන ලදී
නමුත් ජේ.ජේ ස්විපී වැන්නක් සෝඩා නිපදවීම මගින් විශාල ආර්ථික වාසි උපයාගත්ත ද ප්‍රිස්ට්ලි ඒ කාර්යෙහි ලා අසමර්ථ විය
1773 වර්ෂයේ දී ඔහු කළ සොයා ගැනීම් වෙනුවෙන් රාජකීය සංගමය ඔහුට කොව්ලි පදක්කම පිරිනැමීය
ප්‍රිස්ට්ලිගේ ආර්ථික තත්වය යහපත් කරලීමට ඔහුගේ මිතුරන් උත්සාහ කළ අතර එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස බෙන්ජමින් ෆ්රෑන්ක්ලින් හා රිචඩ් ප්‍රයිස්ගේඉල්ලීම්වලට අනුව ෂෙල්බර්න් සාමිවරයා සිය දරුවන්ගේ අධ්‍යාපන කටයුතු මෙහෙයවීමටත් සිය සහයකයා ලෙස කටයුතු කිරීමටත් ප්‍රිස්ට්ලිට 1772 හි දී ආරාධනා කරන ලදී
අකමැත්තෙන් වුව ද සිය නව තනතුරෙහි වැඩ භාරගැනීම සඳහා දේවස්ථානයෙන් 1772 දෙසැම්බර් 20 වැනි දින ඉවත් වූ ප්‍රිස්ට්ලිගේ අවසාන දේශනය 1773 මැයි 19 දින පවත්වන ලදී
කැල්නේ (1773 – 1780) 

  

1773 වර්ෂයේ දී කැල්නේ හි වාසයට ගිය ප්‍රිස්ට්ලි ඉන් වසරකට පසුව ෂෙල්බර්න් සාමිවරයා සමග යුරෝපයේ සංචාරයකට එක් විය
නියෝෆිලයේ ලින්ඩ්ගේ නම් ප්‍රිස්ට්ලිගේ සමීප මිතුරාට අනුව මෙසේ මිනිස් වර්ගයාගේ පැවැත්ම පිළිබඳ අත් දුටු වඩා පුළුල් දැක්ම ප්‍රිස්ට්ලිගේ ඉදිරිගමනට දැඩි ලෙස දායක වී ඇත
ප්‍රිස්ට්ලිට පැවරී තිබූ වගකීම් උවමනාවෙන්ම වඩාත්පහසු ඒවා වූ අතර එමගින් ඔහුට සිය ආගමික චින්තනයන්ට හා විද්‍යාත්මක පරීක්ෂණයට අවශ්‍ය නිදහස නොඅඩුව ලැබුණි
මෙකල ප්‍රිස්ට්ලි ෂෙල්බර්න් සාමිවරයා යටතේ ගුරුවරයෙකු පුස්තකාලාධිපතියෙකු මෙන්ම දේශපාලන උපදේශකයෙකු ලෙස ද ක්‍රියා කළේය
මේ සඳහා ප්‍රිස්ට්ලි නිතර පාර්ලිමේන්තු කටයුතු පිළිබඳ තොරතුරු රැස් කළ අතර ෂෙල්බර්න් සාමිවරයා හා සාම්ප්‍රදායික නොවන ආගමික මතවාද දැරූ ඇමරිකානු නිකායන් අතර සබඳතාවක් ගොඩනැඟීමට ද ප්‍රිස්ට්ලි ක්‍රියා කළේය
1777 මැයි 24 වැනි දින ප්‍රිස්ට්ලිගේ තෙවැනි පුතු උපත ලද අතර ෂෙල්බර්න් සාමිවරයාගේ ඉල්ලීමට අනුව ඔහුට හෙන්රි යැයි නම් තබන ලදී
භෞතිකමය දර්ශනවාදියා 

 
1782 වන විට ප්‍රිස්ට්ලිගේ Disquisitions relating to Matter and Spirit නම් ප්‍රකාශනයට එරෙහිව ප්‍රකාශන දුසිමකට වඩා පල කෙරුණු අතර ප්‍රිස්ට්ලි අද්වෛතවාදියෙකු ලෙස හංවඩු ගසන ලදී
ප්‍රිස්ට්ලි සිය වඩාත් වැදගත්ම දාර්ශනික ප්‍රකාශනයක් ලියන ලද්දේ ඔහු ෂෙල්බර්න් සාමිවරයා යටතේ සිටි කාලයේ දීය
1774 සිට 1780 දක්වා ඔහු පල කළ අධ්‍යාත්ම විද්‍යාත්මක ග්‍රන්ථ මාලාවක් මගින් ප්‍රිස්ට්ලි, නියතිවාදය, භෞතිකවාදය හේතුවාදය හා අවශ්‍යතාවාදය යන සංකල්ප හතර ඇතුළත් දර්ශනයක අවශ්‍යතාව පෙන්වා දුන්නේය
මේ සඳහා ඔහු පහත ග්‍රන්ථ යොදාගන්නා ලදී
An Examination of Dr
Reid's Inquiry into the Human Mind (1774), Hartley's Theory of the Human Mind on the Principle of the Association of Ideas (1775), Disquisitions relating to Matter and Spirit (1777), The Doctrine of Philosophical Necessity Illustrated (1777), and Letters to a Philosophical Unbeliever (1780) ඔහුගේ අදහස වූයේ ස්වාභාවික ලෝකය අධ්‍යයනය තුළින් මිනිසුන් වඩාත් කරුණාවන්ත ප්‍රීතිමත් හා දියුණු පිරිසක් බවට පත් කළ හැකි බවයි.

මනස හා සිරුර ලෙස ද්වෛතයක් නොමැති බව ප්‍රකාශ කරමින් භෞතිකවාදී දර්ශනයක් ප්‍රකාශයට පත් කිරීමට ප්‍රිස්ට්ලි කටයුතු කළේය
ඒ අනුව විශ්වයේ ඇති සියලුම දෑ අප දන්නා භෞතික පදාර්ථයෙන් නිර්මිත බව ඔහුගේ අදහස විය
තව ද ආත්මය පිළිබඳ සාකච්ඡා කිරීම මානවයාට තරම් නොවන බවත් ආත්මය දිව්‍යමය බවත් හෙතෙම ප්‍රකාශ කළේය
මෙසේ මානවයින් හා දිව්‍යමය දෑ අතර පැහැදිලි වෙනස්කම් ප්‍රකාශ කළ ද ඔහුගේ අදහස් බොහෝ සාධකයින් කෝපයට හා පුදුමයට පත් ‍කළේය
මනස හා සිරුර ලෙස ද්වෛතයක් තිබීම ආත්මයක පැවැත්මට අවාසි බව පාඨකයෝ විශ්වාස කළහ
දෙවියන් පිළිබඳ විශ්වාසය, භෞතිකවාදය හා නියතිවාදය අතර සම්බන්ධතාවයන් ගොඩනැගිය හැකි බව ප්‍රිස්ට්ලි ප්‍රකාශ කළ අතර සිය ආගමික විශ්වාසයක් පොත් පත් හෝ සමාජ රැල්ල මත හැඩගස්වාගත් පුද්ගයලයන් විවේචනය කළේය
ඔහුගේ මෙම ප්‍රකාශයන් හා අදහස් පහත ප්‍රකාශනයන්ට හා ඔවුන්ගේ ප්‍රකාශනයන්ට පිළිතුරු විය
Baron d'Holbach's Système de la Nature (1770) and David Hume's Dialogues Concerning Natural Religion (1779) තවද ප්‍රිස්ට්ලි පොදු ජන සමාජයේ වූ දැඩි විශවාසයන් හා උගත් මිනිසුන්ගේ සැක සහිත අතර සංසන්දනාත්මක විග්‍රහයක් කළේය
සිය ස්වභාවධර්මය පිළිබඳ ලත් දැනුම මත පදනම්ව ක්‍රිස්තියානි ධර්මයට අනුව දර්ශනයේ අත්‍යාවශ්‍යතාවයන් පරම නියතිවාදයක් එනයින් මානව ජීවිතය කිසියම් නියත ක්‍රමයකට පමණක් ගෙවී යන බවත් ප්‍රිස්ට්ලි ප්‍රකාශ කළේය
ඔහුට අනුව අනෙක් සතුන්ට මෙන්ම මානවයාටද ස්වභාවධර්මයේ නීති පොදු වූ අතර එම නීති මත පදනම්ව හේතුවාදී අයුරින් මානව මනස ක්‍රියාකළ යුතුය
තවද කරුණාවන්ත දෙවියන් විසින් ලොව මවන ලද බැවින් අවසානයේ දී ලෝකය හා එහි ‍වෙසෙන සත්වයින් පරම නිරවද්‍යතාවයට පත් වනු ඇති බව හෝ විශ්වාස කළේය
එනයින් අධර්මිෂ්ට බව ලොව පිළිබඳ නිරවද්‍ය නොවූ වැටහීමක් පමණක් විය
ප්‍රිස්ට්ලිගේ දර්ශනය හා මතවාද ස්වීය හා නිර්භීත ලෙස සැලකිය හැකි වුව ද ඔහුගේ අදහස් පැරණි දර්ශනවාදී සම්ප්‍රදායන් අනුකූලව නිදහස් චින්තනයේ නියතිවාදය හා භෞතිකවාදය මත ගොඩනැගූ ඒවා විය
උදාහරණයක් ලසෙ ප්‍රිස්ට්ලිට පෙර 17 වැනි සියවසේ වූ දාර්ශනිකයෙකු වූ බැරක් ස්පිනෝසා පරම නියතිවාය හා පරම භෞතිකවාදය ගැන අදහස් පල කරන ලදී
‍තවද ස්පිනෝසා සහ ප්‍රිස්ට්ලි මෙන්ම ලිබ්නීස් ද මානව චින්තනය ස්වභාවධර්මය මගින් නියත ආකාරයකට පාලනය වන බව ප්‍රකාශ කළ නමුත් ඔහුට අනුව දෙවියන් විසින් භෞතික ලෝකයේ සිද්ධීන්ට එකඟ වන අයුරින් පාලනය කළ සමාන්තර ආධ්‍යාත්මික ලෝකයක් ද විය
තවද ලිබ්නීස් හා ප්‍රිස්ට්ලි යන දෙදෙනාම දෙවියන් කරුණාවෙන් යුතුව ලොව හසුරවන බව විශ්වාස කළෝය
නමුත් ප්‍රිස්ට්ලි එම ක්‍රියාවලිය උත්සවශ්‍රීක සහස්‍රක කෙල පැමිණීමකින් අවසන් වන බව ප්‍රකාශ කළ අතර, ලීබ්නීස්ට අනුව ඉහත ක්‍රියාදාමයන් ඒවා ‍තුළම උපරිම ලෙස යහපත් තත්වයේ ඒවා විය
අද්වෛතවාදීන්ගේ පුරෝගාමියා 

ප්‍රිස්ට්ලිගේ මිතුරෙකු වූ තියෝපිලස් ලින්ඩ්සේ සිය අනුගාමිකයන්ගේ විශ්වාසයන්ට සීමාවන් නොපැනවූ නව ක්‍රිස්තියානි නිකායක් ඇරඹීමට ක්‍රියාකළ විට ප්‍රිස්ට්ලි සහ පිරිස වහාම ඔහුට එක් විය
1774 අප්‍රේල් 17 වැනි දින බ්‍රිතාන්‍යයේ පළමු අද්වෛතවාදීන්ගේ ගතිකාව ලින්ඩ්සේ විසින් පවත්වන ලදී
මේ වන විට ලින්ඩ්සේ නව ආගමික වතාවත් විධි පවා නිර්මාණය කර තිබූ අතර මෙය නිකායෙන් බැහැර පිරිස්වල නොසන්සුන්තාවය හේතු විය
කෙසේ වුවත් ප්‍රිස්ට්ලි සිය මිතුරා ආරක්ෂා කිරීමට Letter to a Layman, on the Subject of the Rev
Lindsey's Proposal for a Reformed English Church (1774) නම් ප්‍රකාශනය පල කළ අතර ඒ තුළින් ආගම විලාසිතාවක් කරගත් පිරිස් ඔහුගේ විවේචනයට ලක් වූ අතර ඔහු කළේ ලින්ඩ්සේගේ පල්ලියේ වතාවත්වලට සහභාගී වූ අතර ඇතැම් විට දේශනා පවා කළේය
ප්‍රිස්ට්ලි සිය ජීවිත කාලය පුරාම ආයතනික ආකාරයෙන් බ්‍රිතාන්‍ය හා එක්සත් ජනපදය පුරා අද්වෛතවාදී නිකායෙහි පැතිරීමට ආධාර කළ අතර අද්වෛතවාදීන් සහාය පල කරන ප්‍රකාශන කිහිපයක් ද ප්‍රකාශයට පත් කළේය
විවිධ වායූන් පිළිබඳ පරීක්ෂණ හා නිරීක්ෂණ 

 

ප්‍රිස්ට්ලිගේ දිවියේ විද්‍යාත්මක කටයුතු ප්‍රමුඛම ස්ථානයක් ගත්තේ වඩාත්ම ප්‍රතිඵල ලබා දුන්නේත් ඔහු කැල්නේහි වාසය කළ කාලයේ දීය
ඔහුගේ පරීක්ෂණ සම්පූර්ණයෙන්ම පාහේ වායූන් පිළිබඳ ඒවා වූ අතර එම පරීක්ෂණ ඇසුරින් ඔහු සිය වඩාත් වැදගත්ම විද්‍යාත්මක ග්‍රන්ථය වූ වෙළුම් හයකින් යුත් Experiments and Observations on Different Kinds of Air (1774–86) ප්‍රකාශයට පත් කළේය
ප්‍රිස්ට්ලිගේ පර්යේෂණ මගින් මූලාංග 4හි වාදයේ සාවද්‍ය බව ඔප්පු වූ අතර , එම වාදය වෙනුවට ෆ්ලොජිස්ටන්වාදයේ ඔහුගේම ආකාර‍යක් ඔහු විසින් ඉදිරිපත් කරන ලදී
18 වැනි සියවසේ පැවති මතයන්ට අනුව වස්තුවක් දහනයේ දී හෝ ඔක්සිකරණයේ දී ෆ්ලොජිස්ටන් නම් ද්‍රව්‍යයක් නිදහස් වේ යයි සලකන ලදී
ප්‍රිස්ට්ලිගේ වායූන් පිළිබඳ පරීක්ෂණ එක් විද්‍යා ක්ෂේත්‍රයක් යටතේ වර්ගීකරණය අපහසු ක්‍රියාවකි
සයිමන් ශේෆර් වරක් පැවසූ අන්දමේ ප්‍රිස්ට්ලිගේ පරීක්ෂණ භෞතික විද්‍යාවට, රසායන විද්‍යාවට , ස්වභාව දර්ශනයට හෝ ප්‍රිස්ට්ලිගේම නිර්මාණයක් වූ අමුතුම ක්ෂේත්‍රයකට අයත් යැයි සැලකිය හැක