Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
එය ජීව භෞතික විද්‍යාවෙන් වෙනස් වන්නේ පර්යේෂණ වස්තූන් වල විශේෂිත අංග ලක්ෂණ වල සැලකා බැලීමට ඇති අවශ්‍යතාවය මතයි
මේ සදහා කෘෂිකාර්මික තාක්ෂණයේ, ජීව තාක්ෂණයේ හා ජාන විද්‍යාවේ දැනුමක් අවශ්‍ය වේ
කෘෂි භෞතික විද්‍යාව,  ජීව විද්‍යාව (එමගින් සේවයෙහි යොදවන ක්‍රම හා දැනුම, විශේෂයෙන් පාරිසරික පරිසර විද්‍යාව ශාක කායික විද්‍යාව යන ක්ෂේත්‍ර) හා භෞතික විද්‍යාව (එමගින් යොදා ගන්නා පර්යේෂණ ක්‍රම, විශේෂයෙන් භෞතික පරීක්ෂණ හා ආකෘති) වැනි මූලික විද්‍යාවන්ට සමීප වෙයි
කෘෂිභෞතික විද්‍යාවේ අවධානයේ විෂය පථය ශස්‍ය විද්‍යාවේ තාක්ෂණික ගැටලු හා විද්‍යා වල ප්‍රායෝගික ක්‍රියාකරවීම මත පමණක් අවධානය යොමු නොකරන අතර එමගින් කෘෂි භෞතික විද්‍යාව මූලික විද්‍යාවක් ලෙස වර්ගීකරණයට පසුබිම සැකසෙයි
කෘෂිකාර්මික ඉංජිනේරු විද්‍යාවේ පර්යේෂණ වලින් එය වෙනස් කළ සංකල්ප පිළිබද ද අවධානය යොමු කරයි
විද්‍යා අංශයේ විෂය පථය පරිසර පද්ධතිය තුළ වු සබධතා අධෂ්‍යයනයට මූලිකව සීමා වී ඇති නමුත් කාලයත් සමග එය ආහාර හා අමු ප්‍ර ඵලදාව වැනි කෘෂිකාර්මික නිෂ්පාදන හා බෝග වල ගුණ වලට බලපෑම් එල්ල කරමින් හා පරිසර විද්‍යාවේ තත්ත්ව තක්සේරුව වැනි ගැටලු වලට මැදිහත් වෙමින් ව්‍යාප්ත විය
විද්‍යාවේ දියුණුව පිළිබද අවධානය යොමු කරන හා එහි ආවේනික ගති ලක්ෂණ අර්ථ දක්වන පර්යේෂණ මධ්‍යස්තානයක් වන්නේ ලබ්ලින්හි පිහිටි පෝලන්ත විද්‍යා ඇකඩමියේ කෘෂි භෞතික විද්‍යා ආයතනයයි
කෘෂි භෞතික විද්‍යාව, කෘෂි කර්මාන්තයේ ප්‍රධාන ගැටලු විසදීම සදහා අදාල විද්‍යා වල සොයා ගැනීම් උපයෝගි කර ගන්නා අතර පරිසරයේ තත්ත්වය හා ගොවිතැන් ද්‍රව්‍ය වල හා ආහාර නිෂ්පාදන වල තත්ත්වය පිළිබද වැඩි අවධානයක් යොමු කරමින් ද්‍රව්‍ය හා කෘෂි කාර්මික බෝග නිෂ්පාදනය හා සැකසීමේ දි සිදු වන ක්‍රියා වලි පිළිබද අධ්‍යයනය කිරීම සිදු කරයි
භෞතික විද්‍යාව
ජීව විද්‍යාව
ලක්ෂම්බර්ග් නගරය මුල්කරගෙන පිහිටුවන ලද  Office International du Coin de Terre et des Jardins Familiaux නමැති සංවිධානය 1926 සිට යුරෝපීය උද්‍යාන වැවිලිකරුවන්  මිලියන තුනක සාමාජික පිරිසක් සිටින සංවිධානයකි
මෙය උයන් වගාව සඳහා වෙන් කළ භූමි භාගයන්හි කරන උයන් වගාව නිසා ඇතිවන සමාජ - සංස්කෘතික සහ ආර්ථික ක්‍රියාකාරකම් ගැන පහත සඳහන් පරිදි විස්තර කරයි
ප්‍රජාව සඳහා ශබ්දය අඩුවීම තුළින් වඩා හොඳ නාගරික ජීවිතයක්, දූවිලි සඳහා ආවරණයක්, අධික ජනගහනයක් සිටින ප්‍රදේශයක විවෘත හරිත අවකාශයක් පිහිටීම
පවුල් සඳහා - අර්ථවත් විවේක කාලයක් ගත කිරීම කොන්ක්‍රීට් කැළෑව හා උයන් ගොඩනැගිලි මැද  පෞද්ගලිකවම වැපිරීම, වැවීම, වගාකිරීම, අස්වනු නෙළීම පිළිබඳව අත්දැකීම් ලැබීම
ළමයින් සඳහා - ක්‍රීඩා කිරීම අදහස් හුවමාරු කරගැනීම සොබාදහමේ අපූරු ක්‍රියාවන් අනාවරණය කර ගැනීම 

	වැඩ කරන ජනතාව සඳහා  - වැඩකිරීමේදී ඇතිවන පීඩනය තුරන්කර ගැනීම 

	රැකියා විරහිත අයට  - ප්‍රයෝජනවත්ය යන හැඟීමක් ඇතිවීම  මෙන්ම අඩු මුදලකට නැවුම් එළවළු ලැබීම
සංක්‍රමණික පවුල් සඳහා - සන්නිවේදනයේ හැකියාව සහ ඔවුන්ගේ ආගන්තුක රට තුළ වඩා හොඳ එකතුවක් ඇතිවීම
ආබාධිත පුද්ගලයන් සඳහා - සමාජ ජීවිතයට සහභාගී වීමට හැකි ස්ථානයක් ලැබීම, සම්බන්ධතා තහවුරු කරගැනීම, තනිකම ජය ගැනීම
ජේෂ්ඨ පුරවැසියන් සඳහා - සම අදහස් තිබෙන අය සමග කතා කිරීමට ස්ථානයක් - මෙන්ම විශ්‍රාමික කාල සීමාවේ ආත්ම තෘප්තියක් සඳහා අවස්ථාවක් ලැබීම
org/wiki/Allotment_gardens#Socio-cultural_and_economic_functions_of_allotment_gardens
කොටස් වශයෙන් බෙදා කෙරෙන වගාබිම් නැතහොත් ගෙවතු ලෙස සලකනුයේ ඒක පුද්ගලිව හෝ එක් පවුලකට වෙන් කරන ලද  කොටසක කෙරෙන ගෙවතු වගාවයි. මෙම වගාබිමක එසේ කොටස් කරනු ලැබු බිම් කිහිපයක් හෝ සිය ගණනක් හෝ තිබිය හැකිය
මෙහිදි විශේෂත්වය වන්නේ මින් එක් කොටසක තනි අයිතියක් ඇතිව වගාකිරීමයි
එහිදි කණ්ඩායම් වශයෙන් ක්‍රියාත්මක වීමක් නැත
මෙසේ එක් පුද්ගලයෙකුට ලැබෙන ඉඩම් කොටස් ප්‍රමාණය වර්ග මීටර් 200 සිට 400 දක්වා වෙනස් වේ
එසේම සෑම ගෙවත්තකම සිය උපකරණ හා ආයුධ තැබීමට තාවකාලිකව මඩුවක් හෝ වැනි යමක් පිළියෙල කර ගනී
මේ සියළු ඒක පුද්ගල වගා බිම් වගාබිම් සංගමයක් හරහා සංවිධානය වනු ලබන අතර එම බිම් කොටස ඉඩම් හිමියකුගෙන් බද්දට ගනු ලැබු කොටසක් වේ
එම බදු දීම කරනු ලබන්නේ පළතුරු එළවලු හා මල් වගාවන් සඳහාය
නමුත් කිසිවෙකුට ස්ථිරව පදිංචි වීමේ අයිතියක් නැත
බිම් කට්ටිය පරිහරණය වෙනුවෙන් වගා සංගමයට මුදලක් ගෙවිය යුතු අතර ව්‍යවස්ථානුකූලව ගොඩනැගු නීති රීති මාලාවකට එකඟ විය යුතුයි
එපමණක් නොව මෙහි සාමාජිකත්වය ලබා ගැනීම ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී අයිතියක් ද ඇතුලත් වන පරිදි සිදුවේ
org/wiki/Allotment_gardens
ජෛව ස්කන්ධ යනු නූතනයේ ජීවත් වු ජීවින්ගෙන් ව්‍යුත්පන්න වු ද්‍රව්‍යයකි
මෙයට ශාක, සතුන් හා ඔවුන්ගේ අතුරුඵල ඇතුළත් වෙයි
උදාහරණ ලෙස පොහොර, ගෙවතු අපද්‍රව්‍ය හා බෝග අවශේෂ යන සියල්ල ජෛව ස්කන්ධ ප්‍රභව වෙයි
එය පෙට්‍රෝලියම්, ගල් අඟුරු හා න්‍යෂ්ටික ඉන්ධන වැනි අනෙකුත් ස්වාභාවික සම්පත් ‍මෙන් නොව පුනර්ජනනය කළ හැකි ශක්ති ප්‍රභවයක් වන අතර කාබන් චක්‍රය මත පදනම් වෙයි
සත්ත්ව අපද්‍රව්‍ය විනාශ කළ නොහැකි හා වැළැක්විය නොහැකි දූෂකයක් වන අතර එය කර්මාන්ත ප්‍රමාණයේ ගොවිතැන් වල සිටිනා සතුන් මගින් මූලිකව නිෂ්පාදනය වෙයි
වොෂින්ටන් විශ්ව විද්‍යාලයේ පර්යේෂකයන් විසින් පොහොර ජෛව ස්කන්ධ බවට හැරවීමට ක්‍රමයක් සොයා ගෙන ඇත
2008 අප්‍රේල් මාසයේ දී රූපණ තාක්ෂණයේ සහය ද සමග අතිශය දරුණු ලෙස මිශ්‍ර කිරීම තුළින් ක්ෂුද්‍ර ජීවින්ට අතිරේක ශක්තිය බවට හැරවීමට සහය දිය හැකි බව නිරීක්ෂණය විය
එමගින් ගොවීන්ට ඔවුන්ගේ අපද්‍රව්‍ය ලෙහෙසියෙන්ම කළමණාකරණයට හා ඒවා ශක්තිය බවට හැරවීමට ක්‍රමයක් ඇති විය
විශේෂයෙන්ම ජෛව ඉන්ධන නිෂ්පාදන සදහා වැවුණු කෘෂිකාර්මික නිෂ්පාදන ද ඇත
ඒවාට මූලිකවම එක්සත් ජනපදයේ ඉරිඟු, ස්විච්ග්‍රාස් හා සෝයා බෝංචි
යුරෝපයේ රේප්සීඩ්, තිරිඟු හා බීට්
බ්‍රසීලයේ
ගිනිකොණ දිග ආසියාවේ පාම් තෙල් හා මිස්කැන්තස්
චීනයේ බඩ ඉරිඟු හා මඤ්ඤෝක්කා හා ඉන්දියාවේ ජැත්‍රෝපා ඇතුළත් වෙයි
කංසා ද ජෛව ඉන්ධනයක් ලෙස කටයුතු කරන බවට තහවුරු වී ඇත
කර්මාන්ත, කෘෂිකර්මය, වනාන්තර හා ගෘහස්ථ කටයුතු වල ජෛව ජීර්ණය විය හැකි අපද්‍රව්‍ය ජෛව ඉන්ධන නිෂ්පාදනය සදහා යොදා ගත හැකිවෙයි
එය ජීව වායු නිපදවීම සදහා නිර්වායු ජීර්ණය භාවිතයෙන් හෝ දියුණු පරම්පරාවේ ජෛව ඉන්ධන භාවිතයෙන් සිදු කළ හැක
උදාහරණ වලට පිදුරු, ලී, පොහොර, සහල් පොතු, මළ ද්‍රව්‍ය හා ආහාර අපද්‍රව්‍ය ඇතුළත් වෙයි
එමනිසා ජෛව ස්කන්ධ ඉන්ධන භාවිතය අපද්‍රව්‍ය කළමනාකරණ භාවිතයට මෙන්ම ඉන්ධන සුරක්ෂිත බවට හා දේශ ගුණික වෙනස්වීම් වැළැක්වීමට සහය ලබාදෙයි
එනමුත් වෙන්වෙන් ගත් කළ‍මෙම ප්‍රශ්න සදහා ඒවා විස්තර සහිත විසදුමක් නොවේ
org/wiki/Biofuel#Biomass
මනුෂ්‍යයන් විසින් ගින්දර සොයා ගැනීමේ සිට රත් කිරීම හා ආහාර පිසීම සඳහා ඝන ජෛව ඉන්ධන ආකාරයෙන් ජෛව ස්කන්ධ ඉන්ධන භාවිතා කර ඇත
විද්‍යුතයේ සොයා ගැනීමෙන් පසුව විදුලි බලය ගණනය කිරීමට ද ජෛව ඉන්ධන යොදා ගැනීමට හැකි විය
කෙසේ නමුත් පොසිල ඉන්ධනවල (ගල් අඟුරු, වායු හා තෙල්)සොයා ගැනීමත් සමඟ ප්‍රවාහනය තාපය හා ජවය සඳහා දියුණු වූ ලෝකයේ යොදා ගන්නා ජෛව ස්කන්ධ ඉන්ධන ප්‍රමාණය සීඝ්‍රයෙන් අඩු වී ඇත
ද්‍රව ජෛව ඉන්ධන වාහන කර්මාන්තයේ මුල් දිනවල සිටම භාවිතයට ගෙන ඇත
අභ්‍යන්තර දහන එන්ජිමෙහි නිර්මාතෘ වූ ජර්මානු ජාතික නිකොලස් ඕගස්ට් ඔටෝ ඔහුගේ හඳුන්වාදීම ධාවනය කළේ එතනෝල් වලිනි
ඩීසල් එන්ජිමෙහි නිර්මාතෘ වූ ජර්මානු ජාතික රුඩොල්ෆ් ඩීසල් එය රටකජු තෙල් මත ධාවනය වීමට නිර්මාණය කළ අතර හෙන්රි ෆෝඩ් විසින් 1903- 1926 දක්වා නිෂ්පාදිත කාරයක් වූ Ford Model T කාරය නිර්මාණය කළේ සම්පූර්ණයෙන්ම  කංසාවලින් නිපදවන ලද ජෛව ඉන්ධන මඟින් ධාවනය වන ලෙසය
කෙසේ නමුත් පෙන්සිල්වේනියා හා ටෙක්සාස්වල බොරතෙල් විශාල සැපයුම් සොයා ගැනිමත් සමඟ පෙට්‍රෝලියම් ඉන්ධන මිළෙන් අඩු වූ අතර ඉක්මනින් බහුලව භාවිතා කිරීම ආරම්භ විය
මෝටර් රථ හා ට්‍රක් මඟින් ඛනිජ තෙල් / පෙට්‍රෝලියම්
ගැසොලයින්/ පෙට්‍රල් හෝ ඩීසල් මඟින් නිෂ්පාදිත ඉන්ධන යොදා ගැනීම ආරම්භ කරන ලදී
කෙසේ නමුත් දෙවන ලෝක යුද්ධයට පෙර හා අතිශය වැදගත් යුධ කාලය තුළ දී ජෛව ඉන්ධන ආනයනික තෙල්වලට විකල්පයක් ලෙස අගයනු ලැබීය
යුධ කාලයේ දී ජර්මනියට අතිශය තෙල් හිඟවලට මුහුණ දීමට සිදු වූ අතර එමනිසා ශක්ති නව නිපැයුම් සිදු විය
මෙයට අර්තාපල්වලින් පැසවූ ඇල්කොහොල් සමඟ ගැසොලයින් මිශ්‍ර කිරීමෙන් සෑදු Reichskraftsprip ලෙස හැඳින්වූ මිශ්‍රණයක් යොදා ගෙන වාහන ධාවනය කිරීම ඇතුළත් විය
බ්‍රිතාන්‍යයේ දී ඩිස්ටිලර්ස් සීමා සහිත සමාගම විසින් discol යන නම යටතේ ධාන්‍ය ඇල්කොහොල පෙට්‍රල් සමඟ මිශ්‍ර කර ඊසෝගේ අනුබද්ධ ක්ලේව්ලන් හරහා වෙළඳපොළ ගත කිරීම සිදු කරන ලදී
සාම පසු යුධ කාලයේ දී මැද පෙරදිග මිළෙන් අඩු තෙල් මඟින් ජෛව ඉන්ධනවල ආර්ථික හා භූ දේශපාලනික උනන්දුව අඩු කරන ලදී
ඉන්පසුව 1973 දී හා 1979 දී මැදපෙරදිග භූ දේශපාලනික ගැටුම් නිසා ඔපෙක් සංවිධානය විසින් අපනයනය කිරීම් නැවැත් වූ අතර එමනිසා ඔපෙක් සංවිධානයට අයත් නොවන රටවල් ඔවුන්ගේ තෙල් සැපයුම්වල ඉතා විශාල අඩු වීම්වලට ‍මුහුණ දුනි
මෙම ශක්ති අර්බුදය ප්‍රබල හිඟ වීම්වලට හේතු වූ අතර අධි වැදගත්කමකින් යුත් තෙල් මත පදනම් වූ නිෂ්පාදන සීඝ්‍රයෙන් වර්ධනය විය
(විශේෂයෙන් පෙට්‍රල්/ ගැසොලින්) ශක්ති අර්බුදය හා ජෛව ඉන්ධන පිළිබඳ ආණ්ඩු හා අධ්‍යාපන අංශ යොමු කරන අවධානය ද ක්‍රම ක්‍රමයෙන් වැඩි විය
සැපයුමෙහි හා ඉල්ලුමෙහි අඩු වැඩි වීම්, ශක්ති ප්‍රතිපත්ති, යුධ ගැටුම් හා පාරිසරික බලපෑම් යන සියල්ල ශක්තිය හා ඉන්ධන සඳහා වූ අතිශය සංකීර්ණ හා චංචල වෙළඳපොළ සඳහා දායක වී ඇත
වසර 2000 දී හා ඉන්පසුව ජෛව ඉන්ධන පිළිබඳ අලුත් වූ අවධානයන් දක්නට ලැබුණි
ජෛව ඉන්ධන පර්යේෂණ හා දියුණු කිරීම්වලට දායක වූ සාධකවලට දිනෙන් දින වැඩි වන තෙල් මිළ විය හැකි තෙල් උද්ධමනය, හරිතාගාර වායු විමෝචනය ‍(ගෝලීය උණුසුම්කරණය හා දේශගුණික වෙනස් වීම් ඇති කරන) , ප්‍ර‍දේශීය ප්‍රදේශ දියුණු කිරීම හා මැද පෙරදිග අස්ථායී බව ඇතුළත් වේ
org/wiki/Biofuel#History_and_policy
කෘමි කර්මාන්තයේ දී කෘමීන් ජිව විද්‍යාත්මක පාලනය යනු විලෝපිකතාව, පරපෝෂිතතාව, ශාක භක්ෂකතාව හෝ අනෙකුත් ස්වාභාවික යාන්ත්‍රණ මත රඳා පවතින පලිබෝධ (කෘමීන්, වේයන්,වල් පැල හා ශාක රෝග ඇතුළුව) පාලන ක්‍රමයකි
එය සංගෘහිත පලිබෝධ කළමනාකරණය (IPM) වැඩසටහනක වැදගත් අවයවයක් විය හැක
දළ විශ්ලේෂණය

ගෝවා පලිබෝධකයන්ගේ ස්වාභාවික සතුරන් නිරූපණය කරන රූප සටහන
ජීව විද්‍යාත්මක පාලනය අර්ථ දක්වා ඇත්තේ ක්‍රියාකාරී මනුෂ්‍ය මැදිහත් වීමක් ඇතුළත්, ස්වාභාවික සතුරන් මඟින් පලිබෝධ ජනගහනය පාලනය කිරීමක් ලෙසය
ජිව විද්‍යාත්මක පාලනය කිරීමේ නියෝජිතයන් ලෙස ද හඳුන්වන කෘමි පලිබෝධකයන්ගේ ස්වාභාවික සතුරන්ට විලෝපිකයන්, පරපෝෂිතයන් හා රෝගකාරක බීජ ඇතුළත් වේ
ශාක රෝගවල ජීව විද්‍යාත්මක පාලන නියෝජිතයන් බොහෝ විට හඳුන්වනු ලබන්නේ විරෝධකයන් ලෙසය
වල් පැළවල ජීව විද්‍යාත්මක පාලන නියෝජිතයන්ට ශාක භක්ෂකයන් හා ශාක පරපෝෂිතයන් ඇතුළත් වේ
විලෝපික ප්‍රධාන වශයෙන් නිදහසේ ජීවත් වන වර්ග වන අතර ඔවුන්ගේ ජීවිත කාලය තුළ දී විශාල ප්‍රමාණයක් අනුභව කරනු ලබයි
පරපෝෂිතයන් යනු ඔවුන්ගේ නොමේරූ අවධියේ තනි කෘමි ධාරකයක් මත‍හෝ තුළ වර්ධනය වී එම ධාරකය ජීවිතක්ෂයට පත් කරන වර්ගයකි
රෝග කාරක බීජ යනු බැක්ටීරියා, දිලීර හා වෛරස් ඇතුළුව රෝග ඇති කරන පටකයි
ඔවුන් විසින් ඔවුන්ගේ ධාරකයන් මරා දැමීම් හෝ අඩ පණ කිරීම් සිදු කරන අතර සාපේක්ෂව යම් කෘමි කාණ්ඩයකට විශේෂිත වේ
ජීව විද්‍යාත්මක පාලන ක්‍රමවේද මූලිකව ආකාර 3ක් පවතී
ඒවා සංරක්ෂණය, සාම්ප්‍රදායික ජීව විද්‍යාත්මක පාලනය හා වර්ධනය
ඒවා වඩා විස්තර සහිතව පහත සාකච්ඡා කර ඇත
ජීව විද්‍යාත්මක පලිබෝධ පාලනයේ ආර්ථික විද්‍යාව 

ජීව විද්‍යාත්මක පාලනය ආර්ථික විද්‍යාත්මක වශයෙන් ඉතා සාර්ථක ලෙස ඔප්පු වී ඇති අතර ක්‍රමය එතරම් සාර්ථක නොවන විට පවා ලාභයට වියදම අනුපාතය 11
1 තත්වයේ පවතී
එක් අධ්‍යයනයක් තක්සේරු කර ඇත්තේ සාර්ථක ජෛව පාලන වැඩසටහනක් වැඩසටහන වැඩි දියුණු කිරීමට හා ක්‍රියාත්මක කිරීමට යොදන ලද සෑම එක් £1කටම
£32ක ලාභයක් නැවත ලබා දෙන බවයි. (ලාභයට වියදම අනුපාතය 32
1) එම අධ්‍යයනයම පෙන්වා සිටින්නේ මධ්‍යන්‍ය රසායනික පලිබෝධනාශක වැඩසටහනක් ලාභ ආපසු එවන්නේ 13
1 අනුපාතයකින් බවයි.

ජීව විද්‍යාත්මක පලිබෝධ පාලනයේ ගුණාත්මක ප්‍රතිඵල

සමහරක් අවස්ථාවල දී ජීව විද්‍යාත්මක පලිබෝධ පාලනයට එහි සියලු වාසි නිෂ්ඵල සෘණාත්මක ප්‍රතිඵල තිබිය හැක
උදාහරණයක් ලෙස මී ජනගහනය පාලනය කිරීම සඳහා හවායි දූපත්වලට මුගටියන් හඳුන්වා දුන් විට ඔවුන් මීයන් මරා දමනවාට වඩා හවායි හි ඒකදේශික කුරුල්ලන් හා ඔවුන්ගේ බිත්තර අනුභව කිරීම සිදු කරන ලදී
1930 දශකයේ දී සීනි වේවැල් වගාවේ පලිබෝධකයකු වන වේවැල් කුරුමිණියා පාලනය කිරීම සඳහා අසාර්ථක උත්සාහයක් ලෙස වේවැල් ගෙම්බන් (Bufo marinus) ඕස්ට්‍රේලියාවට හඳුන්වාදෙන ලදී
හවායි දූපත්වලින් ගෙම්බන් 102ක් අල්ලාගෙන ඔවුන්ගේ සංඛ්‍යාව වැඩි කිරීම සඳහා ඔවුන්ට ආහාර ලබා දීම සිදු කර උතුරු නිවර්තනයට 1935 දී මුදා හරින ලදී
පසුව අනාවරණය වූයේ ගෙම්බන්ට අධික උසකට පැනිය නොහැකි බව හා එම නිසා වේවැල් ශාකවල උඩු කොටස්වල සිටි වේවැල් කෘමීන් අනුගමනය කිරීමට ඔවුන්ට නොහැකි බවත්ය
ගෙම්බන් ගණන ඉතා වේගයෙන් වැඩි වූ අතර දේශීය ජීවී විශේෂ සමඟ කරට කර තරඟ වැදුණු අතර ඉක්මනින්ම ඕස්ට්‍රේලියානු පරිසරයට අතිශයින් තර්ජනාත්මක ‍විය
ඔවුන් දේශීය සර්පයින් වැනි විලෝපිකයන්ට ද අතිශයින් විෂ සහිත විය
ඍජුව ජෛව පාලන ක්‍රම ක්ෂේත්‍රයට එවීම

මෙහි දැක්වෙන්නේ Greenhouse whitefly ලෙස හැඳින්වෙන පලිබෝධකයාගේ ජීවන චක්‍රය සහ එම විශේෂය පාලනය කිරීමට භාවිතා කරන Encarsia ‍formosa  නම් පරපෝෂී  දෙබර විශේෂයේ ජීවන චක්‍රයයි
ඉහත සඳහන් කරඇති බොහෝ ජෛව පලිබෝධ පාලන ක්‍රම වේදයන් හි පදනම වනුයේ අදාල වගාව වෙත ස්වභාවිකවම වඩාත් ප්‍රයෝජනවත් කෘමීන් ආකර්ෂණය කර ගැනීමෙන් ක්‍රමවේදයන් වේ
කෙසේ නමුත් ඍජුව ක්ෂේත්‍රය වෙත ජෛව පාලක හඳුන්වා දීම සිදුකෙරෙන අවස්ථාද පවතී
පොදුවේ මෙසේ භාවිතා කරන ජෛව පාලන සත්ව ආකාර අතරට පරපෝෂීන් , විලෝපීන් , රෝගකාරකයින් සහ වල්පැළෑටි ආහාරයට ගන්නා සත්ව විශේෂ අයත් වේ
මෙම ක්‍රමය බොහෝ විට විශාල කෘතිමව පාලනය වන පරිසර පද්ධතීන් වන හරිතාගාර වැනි ඒවා සඳහා භාවිතාවන අතර බොහෝවිට අදාල සත්ව විශේෂ තැපෑලෙන් ගෙන්වා ගනු ලැබේ
පහත දැක්වෙන්නේ මෙසේ භාවිතා කළ හැකි ජෛව පාලක විශේෂ කිහිපයකි
Encarsia formosa - මෙම විශේෂය කුඩා විලෝපී චැල්සිඩ් දෙබර විශේෂයක් වන අතර මොවුන් whitefly නම් ශාකවල යුෂ උරා බොන කෘමි විශේෂය සඳහා පරපෝෂිතයෙක් ලෙස ක්‍රියා කරයි
Whitefly කෘමීන්ගේ හානියට ලක් වූ ශාක මැළවී යාම සහ කළු පැහැති දිලීර වැඩීම යන රෝග ලක්ෂණ පෙන්ණුම් කරයි
මෙම ජෛව පාලන උපක්‍රමය පහළ මට්ටමේ පළිබෝධක ආක්‍රමණ සඳහා වඩාත් යෝග්‍යය වන අතර දිගු කාලීනව ආරක්ෂාව සැපයීමේ ක්‍රම වේදයක් වේ
මෙහිදී අදාල දේපල විශේෂය පලිබෝධක කෘමියාගේ ශරීරයේ ‍කොරපොතු මත බිත්තර දැමීම සිදු කරන අතර අදාල බිත්තර පිපිරී පිළවුන් එළියට පැමිණෙන විට එම කොර පොතු කළු පැහැයට හැරේ
මෙම ජෛව පාලක විශේෂය මුල්වරට සුහුඹුල් Whitefly කෘමීන් නිරීක්ෂණය කළ වහාම හැකිතාක් ඉක්මණින් ක්ෂේත්‍රයට හඳුන්වා දිය යුතු  අතර ඒ සමගම කෘමි නාශක සබන් භාවිත කළ යුතුය
Red spider mite නම් පලිබෝධක විශේෂයද හරිතාගාර තුළ හමුවන අතර ඔවුන් පාලනය සඳහා Phytoseilus persimilis නම් විලෝපී කීඩෑ විශේෂය භාවිතා කළ හැක
මෙම විශේෂය තම ගොදුරු විශේෂයට වඩා තරමක් විශාල වන අතර තැඹිලි පැහැති ශරීරයකින් යුක්ත වේ
පලිබෝධක විශේෂයට සාපේක්ෂව ජෛව පාලක විශේෂය බිත්තරවල සිට සුහුඹුල් තත්වයට වර්ධනය වීම දෙගුණයක පමණ සීඝ්‍රතාවයකින් සිදුවන අතර මේ හේතුවෙන් පාලක විශේෂය ක්ෂේත්‍රයේ ස්ථාවර වීමත් සමග ඉතා සීඝ්‍රයෙන් හානිකර විශේෂය විනාශවීම සිදු වේ
හම්බෙල්ලන් පාලනය සඳහා  නූතනව හඳුන්වා දුන් සත්තු විශේෂයක් වන්නේ නෙමාස්ලග් (Nemaslug) ලෙස හැඳින්වෙන ක්ෂුද්‍ර නෙමටෝඩා විශේෂයයි
(Phasmarhabditis  hermaphrodita) මෙම විශේෂය හම්බෙල්ලන් සොයා ගොස් ඔවුන් තුළට ඇතුළු වී ප්‍රජනනය කරන අතර එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස හම්බෙල්ලන් විනාශයට පත් වේ
මෙම ජෛව පාලක විශේෂය ක්ෂේත්‍ර‍ය වෙත යොදනු ලබන්නේ ජලය සමග මුසු ‍කොට තෙත පස මත විසුරුවා හැරීමෙනි
ඉතා යෝග්‍යය පරිසර තත්ව පවතින අවස්ථාවලදී මෙමගින් සති 6 ක කාලයක් දක්වා ආරක්ෂාව සැපයෙන නමුත් මෙම ක්‍රමය වඩාත් යෝග්‍යය වන්නේ පස තුළ ජීවත් වන කුඩා සහ තරුණ හම්බෙල්ලන් විනාශ කිරීම සඳහායි
දළඹුවන් පාලනය සඳහා භාවිතා කළ හැකි ජෛව පාලක බැක්ටීරිය‍ා විශේෂය Bacillus thuringiensis නම් වේ
මෙම බැක්ටීරියා විශේෂය කුඩා පැකට් හෝ වියළන ලද බීජානු ලෙස හෝ ලබා ගත හැකි අතර අනතුරුව එය ජලය සමග මුසු කොට අබ සහ පළතුරු ශාක වැනි දළඹුවන්ගෙන් පහර දීමට ලක්වන ශාක මතට ඉසිනු ලැබේ
බැක්ටීරියා ආසාදනය වීම නිසා දළඹුවන් විනාශ වන නමුත් අනෙකුත් කෘමි විශේෂවලට හානියක් සිදු නොවේ
Bacillus thuringiensis විශේෂයේ ඇතැම් ආකාරයේ වෙනත් කෘමි විශේෂවල පිළවුන් පාලනය සඳහා යොදා ගත හැක
උදාහරණයක් ලෙස Bacillus thuringiensis israelensis විශේෂයෙන් මදුරුවන්ගේ පිළවු අවස්ථාව සහ ඇතැම් හෝ හපුටුවන් වර්ගවලට එරෙහිව යොදා ගත හැක
වෛරස් ආශ්‍රීතව ජෛව පාලක ක්‍රම වේදයක් සඳහා උදාහරණයක් ලෙස ඔස්ට්‍රේලියාව තුළ යුරෝපීය හාවන් විශාල වශයෙන් පැතිරයාම වැළැක්වීම සඳහා භාවිතාවන හාවුන් තුළ අභ්‍යන්තර රුධිර වහනයන් ඇතිකරවන රෝගයට හේතුවන වෛරසය පෙන්වා දිය හැකිය
දැනට පර්යේෂණ අවධියේ පවතින ශාක රෝග වළක්වන ජෛව පාලකයක් ලෙස Trichoderma viride නම් දිලීර විශේෂය පෙන්වා දිය හැක
මෙම දිලීර විශේෂය Dutch Elm disease නම් රෝගයට එරෙහිව භාවිතා කර ඇති අතර ශාක පොත්තට හානි වූ ස්ථානවල සිදුවන  දිලීර සහ බැක්ටීරියා වර්ධනය පාලනය කිරීම සඳහා ද මෙම දිලීර විශේෂය භාවිතා කරයි
මෙම දිලීර විශේෂය Silver leaf disease නම් රෝගය පාලනය කිරීම සඳහාද යොදා ගත හැකි වෙතැයි විශ්වාස කෙරේ
පරපෝෂීන් විශේෂයක් වන Gonetocerus ashmeadi (හයිමනොට්පෙරා
මිමැරිඩේ) විශේෂය Glassy – Winged sharpshooter ( Homalodisca vitripennis) (හෙමිප්ටෙරා
සිකැඩෙලිඩේ ) නම් පලිබෝධක විශේෂය පාලනය කිරීම සඳහා ප්‍රංශ පොලිනීසියාවේ භාවිතා කර ඇති අතර එමගින් සාර්ථක ලෙස පලිබෝධක ඝනත්වය 95% පමණ පාලනය කිරීමට හැකි වී ඇත
කෘමි පලිබෝධකයන් පාලනය කිරීමට ශාක

ගෙවත්ත සඳහා විවිධත්වයකින් යුත් ශාක පරාසයක් තෝරා ගැනීමෙන් විවිධ ක්‍රමවලට ‍කෘමි පලිබෝධකයන් පාලනය කිරීමට ඉඩ සැලසේ
එම ක්‍රමවලට පහත ඒවා ඇතුළත් වේ
‍

	වගා ශාක පලිබෝධකයන්ගෙන් ආවරණය කිරීම, අභ්‍යන්තර වගාවේ සමීපත්වය මත පදනම්ව
	ගඳ සුවඳ නිශේධක නිපදවීම, පලිබෝධකයන් විමතියට පත් කරන සුවඳවල්
	පලිබෝධකයන් වගාවලින් ඉවතට ගෙන යන ආකර්ශනීය කෑම සපයන උගුළු ශාක ලෙස ක්‍රියා කරන ශාක 
	පාත්ති ශාක ලෙස සේවය සැපයීම, ඵලදායී කෘමීන් සඳහා බිහිවීමේ ප්‍රදේශ ලෙස හැසිරේ
විකල්ප වාස භූමියක් සැපයීම, සාමාන්‍යයෙන් ෂෙල්ටර් බෙල්ට්, පැලඉනි හෝ මී මැසි වද වැනි ආකාරවලින් ඵලදායී කෘමීන්ට ජීවත් වීමට හා ප්‍රජනනය කිරීම සඳහා ස්ථානයක් ලෙස මේවා හැසිරේ
විශාල කාලයක් පුරාවට විකසිත වී ඇති පැණිවලින් පිරුණු ශාක විශේෂයෙන් මේ කර්තව්‍ය සඳහා සුදුසු වේ
බොහෝමයක් ඵලදායී කෘමීන් වැඩිහිටි අවධියේ දී පැණි බී වැඩෙන නමුත් දළඹුවන් ලෙස ශාක භක්ෂක වේ
මේ සඳහා හොඳ උදාහරණයක් වන්නේ සෙබල මී මැස්සාය
වැඩිහිටි අවධියේ දී මල් ගොමු මත දැක ගත හැකි මොහු දළඹු අවධියේ දී කුඩිත්තන්, දළඹුවන්, තණකොළ පෙත්තන්ගේ බිත්තර හා අනෙක් මී මැස්සන් අනුභව කරයි
විලෝපිකයන් සදහා උදාහරණ

උතුරු අර්ධ ගෝලයෙහි මැයි හා ජුලි මාස අතර තුරදි ක්‍රියාකාරී වන ලේඩිබග් හා ඔවුන්ගේ දළඹුවන් තණකොළ පෙත්තන් හා බ්ලැක් ෆ්ලයි වැනි කූඩිත්තන්ගේ දරුණු විලෝපිකයන් වන අතර ඔවුන් විසින් වේයන්, මිනුම් කෘමීන් හා කුඩා දළඹුවන් ද ආහාරයට ගනියි
ලේඩිබග් යනු විවිධ වර්න වල සලකුණු වලින් යුත් ඉතා සුලභ කෘමියෙකි
එහි පිලවා ආරම්භයේදී කුඩා හා ඉතා කෘෂ වන අතර මිලිමීටර් 13 ක් දිගට වැඩෙයි
පිලවාට සිහින් අළු / කළු කොටස් වලින් හා තැඹිලි / කහ සලකුණු වලින් යුත් දේහයක් හා රෞද්‍ර මුඛ කොටස් අයත් වෙයි
ගෙවත්තෙහි නෙට්ල් වැවීම තුළින් ඔවුන් බෝ කර ගත හැකි අතර කුහර වලින් යුත් කදන් හා යම් ශාක සුන්බුන් ශීත සෘතුව පුරා තැබීම ඔවුන්ගේ පැවැත්ම ආරක්ෂා කළ හැක
බමන මැස්සා කළු කුරුමිණියන්ට හෝ බමරුන්ට ආසන්නව සමාන වන අතර ඔවුන් එසවීමේ, පහරදීමේ හා පියාසර කිරීමේ ලාක්ෂණික රටා වලින් යුක්ත වෙයි
බමන මැස්සන් ප්‍රභේද 100 කට වඩා පවතින අතර ඔවුන්ගේ පිලවුන් මූලිකවම තණකොළ පෙත්තන් තම ආහාරය ලෙස ගනියි
එක් පිලවෙකු විසින් දවසකට තණකොළ පෙත්ත්නන් 50 ක් හෝ ජීවිත කාලයට 1000 ක් පරිභෝජනයට ගනියි
ඔවුන් විසින් පළතුරු ශාක මකුළු වේයන් හා කුඩා දළඹුවන් ද ආහාරයට ගනියි
වැඩිහිටියන් පැණි හා පරාග මත ජීවත් වෙයි
ඔවුන්ගේ බිත්තර නිෂ්පාදන සදහා ඒවා අත්‍යවශ්‍ය සාධක වෙයි
බිත්තර කුඩා (1 මිලිමීටර්), ලා කහ වන අතර තණ කොළ ‍පෙත්තන්ගේ ජනපද අසල දැමීම සිදු කරනු ලැබේ
පිලවා මිලිමීටර් 8 – 17 පමණ දිගකින් යුක්ත වන අතර කුරුළු වසුරු වලට හැඩයෙන් සමාන වන නිසා ගොදුරු මුලා කිරීමට සමත් වෙයි
ඔවුන්ට පාද හා වෙන් වු හිසක් නොමැති වෙයි
ඔවුන් අර්ධව විනිවිද පෙනෙන අතර කොළ, සුදු, දුඹුරු හා කළු වර්ණ පරාසයකින් යුක්ත වෙයි
බමන මැස්සන්ගේ වර්ධන සෘතුව පුරාවට Poached egg plant (limnanthes douglasii) , මැරිගෝල්ඩ් හෝ Phacalia වැනි ආකර්ෂණිය මල් වැවීම තුළින් වැඩි කර ගත හැක
කූරන් යනු මදුරුවන්ගේ වැදගත් විලෝපිකයෙක් වෙයි
ජලයේදී කූරන් විසින් මදුරු පිලවුන් අනුභව කරන අතර වාතයේදී වැඩිහිටි කූරන් විසින් වැඩිහිටි මදුරුවන් අල්ලා ආහාරයට ගනු ලැබේ
වැඩිහිටි මදුරුවන් විදිනු ලබන සමාජය පුරා පැතිරුණු මදුරු පාලන වැඩසටහන් මගින් කූරන් මරණයට පත්විය හැකි අතර එමනිසා වැදගත් ජෛව පාලන නියෝජිතයෙකු නැතිවී යා හැකි අතර කාලයත් සමග මදුරු ජනගහනය වැඩිවී යා හැක
අනෙකුත් වැදගත් ගෙවතු විලෝපිකයන්ට Lacewing, pirate bugs, rove and ground beetles , aphid midge , පත්තෑයා, විලෝපික වේයන් මෙන්ම ගෙම්බන්, මැඩියන්, කටුස්සන්, ඉත්තෑවන්, පනුවන් හා කුරුල්ලන් වැනි විශාල සතුන් ද අයත් වෙයි
පූසන් හා සමහර බලු වර්ග වගා ප්‍රදේශයේ මීයන් විශාල කුරුමිනියන් හා කුරුල්ලන් ආහාරයට ගනී
බල්ලන් විසින් බොහෝමයක් වර්ග වල පලිබෝධක සත්වයන් පන්නා දමනු ලැබේ
Dachshund වර්ගයේ බල්ලන්ට  පොලව යට පිහිටි උමන් මාර්ග වල‍ට ගැලපෙන පරිදි ආහාර ලබාදීම සිදු කරනු ලැබේ
එමගින් බැජර් සත්ත්වයන් මරා දැමිය හැක
ජීව විද්‍යාත්මක පළිබෝධක පාලනය වර්ධනය කිරීම
මෙම ක්‍රමයේදී ස්වභාවික පළිබෝධක සතුරන් මුදාහැරීම සිදුකරයි
සාපේක්ෂ ලෙස පලමුව ස්වභාවික සතුරන් කීපයක් පමණක් කන්නයේ සුදුසුම කා‍ලයේදී මුදාහැරීම සිදුකරයි
ඊට අමතරව බෝග පද්ධතියේ වෙනස් කිරීමක් ස්වභාවික සතුරන් වර්ධනය සදහා සිදුකරනු ලබයි
කාලාවර්තව සිදුකරන පරපෝෂී එන්කාසියා ‍ෆෝමෝසා නම් ස්වභාවික සතුරා හරිතාගර වයිට්ෆිලයි ප‍ාලනයටද කීඩෑවක වන ෆයිටෝසීලස් පර්සිමිලිස් නම් ස්වභාවික සතුරා දිවි-ශබල මකුළු කීඩෑවා පාලනයටත් යොදාගනි
ලේඩි බීටල්ස්, ලේස්වින්ග්ස් හා ට්‍රිකෝගැමා නිරන්තරයෙන්ම විශාල ගණන් වලින් මුදාහැරිම සිදුකරයි
මෙසේ මුදාහරින ප්‍රමාණ වගාවේ පළිබෝධක මට්ටම මත රදා පවති
තව උපක්‍රමයක් වන්නේ බෝග පද්ධතිය වෙනස්කිරිම තුලින් ස්වභාවික සතුරන්ගේ සඵලතාවය වෙනස්කිරිම හෝ වර්ධනය කිරිම බොහෝ වැඩිහිටි පරපෝෂිතයන් හා විලෝපිතයන් මධු සහිත ප්‍රභව තුලින් හා බඩවැටි, ආරක්ෂණ වගා හා වල්පැලෑටි සීමාවන්ගේ යැපීම සිදුවේ
මේ සදහා මල් බදුන්, දැව පෙට්ටි, හෙරඩු වැනි ස්වභාවික ආවරණ සැපයීමද සිදුකරයි
මිශ්‍ර බෝග වගාව හා මල් වගාවන්ගෙන් සීමා ඇතිකිරිම මගින් ජෛව විවිධත්වය වර්ධනය කිරිම හා අතිරේක ආහාර ප්‍රභව නිර්මාණ කල හැක
මේවා පහසුවෙන් ගෘහස්ථ වතු වලට හා සුළු පරිමාණ වාණිජ වගාවන්ට ඈදා ගත හැකි අතර මහා-පරිමාණ වගා නිෂ්පාදනයට යොදාගැනිමට දුෂ්කර වේ
තවත් ක්‍රමවේදයක් වන්නේ මල් පැල වගාවන් බෝග ආසන්නයේ යෙදිම තුලින් ස්වභාවික සතුරන් බෝග කරා ආකර්ෂණය කර තබා ගැනීමයි
පරපෝෂිත කෘමීන්

බොහෝමයක් කෘමි පරපෝෂිතයන් වන්නේ දෙබරු/ බඹරු හෝ මැස්සන්ය
පරපෝෂිතයන් විවිධ පරාසයක කෘමීන්ගෙන් සමන්විත වන අතර ඔවුන් ඔවුන්ගේ බිත්තර කෘමි ධාරකයක් තුළ හෝ මත තැන්පත් කරන අතර ඉන්පසු එය වර්ධනය වන පිළවුන්  සඳහා ආහාර ලෙස භාවිතා කරනු ලැබේ
පරපෝෂිත දෙබරුන්/ බඹරුන් ඔවුන්ගේ ගොදුරු පරිභෝජනය සඳහා විලෝපිකයන්ට වඩා වැඩි කාලයක් ගන්නා අතර පිලවුන් විසින් වඩා වැඩි වේගයකින් ආහාර ගත හොත් ඔවුන් වැඩිහිටියන් වීමට පෙර ඔවුන්ට ආහාර නැති වී යනු ඇත
එවැනි පරපෝෂිතයන් කාබනික උද්‍යානවල දී වඩා ප්‍රයෝජනවත් වේ
මන්ද යත් ඔවුන් සැමවිටම පලිබෝධ ආක්‍රමණිකයන් සොයමින් ක්‍රියාත්මක වන ක්‍රියාශීලී දඩයම්කරුවන් වන නිසාය
වැඩිහිටියන් ලෙස ඔවුන් ස්ථානයෙන් ස්ථානයට යෑමේ දී ඔවුන්ට අධි ශක්ති ඉන්ධන අවශ්‍ය වන අතර ඔවුන් ජීවත් වන්නේ මල් පැණි, රේණු හා යුෂ ආහාරයට ගනිමිනි
එමනිසා සාමාන්‍යයෙන් බඩ ඉරිඟු, අම්බෙලිෆර් (Umbellifer) හා ඒවායේ සංයුක්ත වැනි මල් සහිත ශාක වැවීම තුළින් ඔවුන්ගේ පැමිණීම වඩාත් සුලභ වනු ඇත
වඩාත් වැදගත් කාණ්ඩ 4 වන්නේ 
ඉච්නියුමොනිඩ් (Icneumonid) දෙබරුන්
(5-10mm)
සමනලයන්ගේ සළඹයින්ගේ දළඹුවන් මත ප්‍රධාන වශයෙන් අවධානය යොමු කරයි
‍
බ්‍රැකොනිඩ් (Braconid) දෙබරුන්
කුඩා දෙබර විශේෂයක් වන මොවුන් (5mm දක්වා) දළඹුවන්ට හා තණකොළ පෙත්තන්ට අනෙකුත් කෘමීන් විශාල පරාසයකට පහර දෙනු ලබයි
ගෝවාහි සුදු දළඹුවාගේ බහුල පරපෝෂිතයෙකි
බිඳ වැටුණු දළඹු සමෙහි සල්ෆර් කහ පැහැති දළඹු කෝෂ ලෙස දිස්වේ
චැල්සිඩ් (chalcid) දෙබරුන්
කුඩාතම කෘමීන් අතර සිටී (<3mm)
තණකොළ පෙත්තන්, සුදු මැස්සන්, ගෝවා දළඹුවන්, මිනුම් කෘමීන් හා ස්ට්‍රෝබෙරි ටොට්‍රික්ස් සළඹයන්ගේ බිත්තර/ පිළවුන් පරපෝෂිත කරයි
ටැචිනිඩ් (tachinid) මැස්සන්
දළඹුවන්, වැඩිහිටි හා පිලා මී මැස්සන් හා අනෙකුත් කෘමීන් ඇතුළුව විශාල කෘමි පරාසයකට පහර දෙයි
ක්ෂුද්‍ර ජීවින්ගෙන් ජෛව පාලනය 

ක්ෂුද්‍ර ජීවීන්ගෙන් විවිධ රෝග ඇතිවුනද, ඒවා ජෛව-කෘමිනාශ ද්‍රව්‍යය ලෙසද භාවිත කල හැක
ස්වභාවිකව ඇතිවන කල මෙම පැතිරීම් ජෛව ඝනත්වය මත බලපාන අතර, සාමාන්‍යයෙන් ජෛව ඝනත්වය වැඩිවන විට ඇතිවේ
බැක්ටීරියා හා ජෛව පාලනය 

ජෛව පාලනයට යොදාගන්නා බැක්ටීරියා ඔවුන්ගේ දිරවීමේ කාර්යය (tracts) ඔස්සේ කෘමීන්ට රෝග පැතිරවීම සිදුකරයි
එනිසා සිවි කෘමීයන් (scale insects) හා කූඩිත්තන් මෙම ක්‍රමයෙන් පාලනය කල නොහැක
''බැසිලස් තුරින්ජියෙන්සිස්" යනු වැඩිපුරම ව්‍යවහාරයේ පවතින ජෛව ජාලන බැක්ටීරියා කුලයයි
එහි උප කුල 4 ක් පමණ ලෙයිඩොප්ටෙරාන්, කොලියොප් ටෙරාන් හා ඩයැප්ටෙරාන් නම් කෘමි වසංගත පාලනයට භාවිතා කරයි
දිලීර හා ජෛව පාලනය 

කෘමීන්ගේ ලෙඩ රෝග දිලීර එන්ටොමො පැතොගනික් දිලීර ලෙස හඳුන්වන අතර අඩුමතරමින් එම දිලීරයේ වර්ග 4 ක් පමණ කූඩිත්තන්ට පහර දේ
ට්‍රිකොඩර්මා හා බැසිලස් සබ්ටිලිස් වර්ග රෝගකාරක බීජ පාලනයට භාවිතා කරයි
පලිබෝධ
ජීව විද්‍යාව
දේශගුණික වෙනස්වීම් සහ කෘෂිකර්මය යනු අන්තර් සම්බන්ධ ක්‍රියාවලීන් වන අතර මේ දෙකම ගෝලීය පරිමාණයකින් සිදුවෙයි
ගෝලීය උණුසුම් වීම මඟින් උෂ්ණත්වය වර්ෂාපතනය හා ග්ලැසියර් දියවීම ඇතුළුව කෘෂිකර්මයට බලපාන තත්ව මත සැලකිය යුතු බලපෑම් ඇති කරයි
මෙම තත්ව මනුෂ්‍ය ජනගහනය හා ගෘහස්ථ සතුන් සඳහා අවශ්‍ය තරම් ආහාර නිෂ්පාදන සඳහා ජෛව ගෝලයේ ගෙන යාමේ ධාරිතාව ද තීරණය කරයි
වැඩිවන කාබන් ඩයොක්සයිඩ් මට්ටම් වාසිදායක හා අවාසිදායක ලෙස වගා ඵලදා මත බලපෑම් ඇති කරයි
කෘෂිකර්මය මත දේශගුණය වෙනස්වීමේ මුළු බලපෑම මෙම බලපෑම්වල තුලනය මත රඳා පවතී
දේශගුණය මත ගෝලීය දේශගුණ වෙනස්වීම්වල බලපෑම් ඇගයීම් තුළින් කෘෂිකාර්මික නිෂ්පාදනය උපරිම කර ගැනීම සඳහා නිවැරදි පරිදි පූර්ව අපේක්ෂා කිරීමට හා අනුවර්ථනය කිරීමට හැකිවේ
එමෙන්ම කෘෂිකර්මය ද දේශගුණ වෙනස්වීම් මත සැලකිය යුතු බලපෑම ඇති කරන බව පෙන්වා ඇත
එය මූලිකවම කාබන් ඩයොක්සයිඩ්, මීතේන් හා නයි‍ට්‍රස් ඔක්සයිඩ් වැනි හරිතාගාර වායු නිෂ්පාදනය හා නිකුත් කිරීම හා හරහා සිදුවන අතර පෘථිවියෙහි භූමි කවරය වෙනස් කිරීම මඟින් ද එය සිදු විය හැකිය
පෘථිවියේ භූමි කවරය වෙනස් කිරීමේ දී පෘථිවියේ තාපය හා ආලෝකය උරා ගැනීමේ පරිවර්තනය වීමේ හැකියාව වෙනස් කරන අතර එමනිසා එමඟින් විකිරණශීලී බලකිරීම සිදු වේ
ෆොසිල ඉන්ධන භාවිතය සමඟ වන විනාශය හා කාන්තාරීකරණය වැනි භූමි භාවිත වෙනස් වීම්  කාබන් ඩයොක්සයිඩ්හි ප්‍රධාන මානව ප්‍රබව වේ
කෘෂිකර්මයද පෘථිවි වායුගෝලයෙන් මීතේන් හා නයිට්‍රස් ඔක්සයිඩ් සාන්ද්‍රණය ඉහල නැංවීමට ප්‍රධාන දායකයෙක් වේ

කෘෂිකර්මය කෙරෙහි දේශගුණික වෙනස්වීම්හී බලපෑම 
වැඩි දියුණු කළ බෝග වර්ග, ජානමය වශයෙන් වෙනස් කළ බෝග වර්ග සහ දියුණු වාරිමාර්ග ක්‍රම යනාදිය තිබියදීත් කෘෂිකාර්මික පලදාව, පසේ සාරවත්භාවය යන කරුණු සම්බන්ධයෙන් කාළගුණය තවමත් අතිශය වැදගත් සාධකයක්ව පවතී
ගෝලීය කාළගුණ රටාවන්ට වඩා යම් රටක කෘෂිකර්මාන්තය කෙරෙහි වැඩි බලපෑමක් කරනු ලබන්නේ එම රටේ (ප්‍රදේශයේ)කාළගුණ තත්ත්වයන්ය
කෘෂි විද්‍යාඥයන්ට අනුව කෘෂිකර්මය සම්බන්ධ තක්සේරු කිරීම් කල යුත්තේ අදාළ ප්‍රදේශයන්හි වෙන වෙනමය
කෘෂිකර්මාන්තයෙන් දැනට සැලකිය යුතු තරම් ආහාර ප්‍රමාණයක් නිපදවනු ලබයි
ඒවා සමහර රටවල් මහා පරිමාණයෙන් ආනයන කරන අතර තවත් රටවල් ඒවා මහා පරිමාණයෙන් අපනයනය කරනු ලබයි
ආහාර සම්බන්ධ ජාත්‍යන්තර වෙළඳාම හා එහි සුරක්ෂිතභාවය සම්බන්ධයෙන් සලකා බලන කල එයට ගෝලීය උණුසුම බලපාන අයුරුද සලකා බැලීමට සිදු වේ
Science teacher සඟරාව මඟින් කරන ලද හෙලිදරව් කිරීමකට අනුව කාළගුණ වෙනස් වීම් නිසා දකුණු අප්‍රිකාවේ ප්‍රධාන බෝගය වන ඉරිඟු වගාවෙන් 30% ක් 2030 දී ඔවුන්ට අහිමි වනු ඇත
දකුණු ආසියාව සම්බන්ධයෙන් ගත් කල වී, මෙනේරි හා ඉරිඟු යන ඒවාහි අහිමි වීම 10 % ක් පමණ වනු  ඇත
2001 IPCC තුන් වන වාර්තාවට අනුව නිවර්තන හා උප නිවර්තන කලාපවල ජල හිඟය හා නව කෘමි හා පලිබෝධ උවදුරු හේතුවෙන් අස්වනු අඩු වී ආහාර හිඟයක් ඇති වේ
දුප්පත් රටවලට මින් වැඩිම බලපෑමක් සිදු වේ
අප්‍රිකාවේ හා ලතින් ඇමෙරිකාවේ වැසි ජලයෙන් වගා කරනු ලබන කෘෂිභූමි ඒවාට දැරිය හැකි උපරිම උෂ්ණත්වයට පත් වී හමාරය
මේ හේතුවෙන් කුඩා උෂ්ණත්ව වෙනසකින් පවා අස්වනු ප්‍රමාණය සීඝ්‍ර ලෙස පහත බැසීමේ දැඩි ප්‍රවණතාවයක් පවතී
ඒ අනුව 21 වන සියවසේදී නිෂ්පාදනය 30 % කට ආසන්න ප්‍රමාණයකින් අඩුවෙතැයි ගණන් බලා තිබේ
සමහර ප්‍රදේශවල මුහුදු ජීවීන් හා ධීවර කර්මාන්තයද දැඩි තර්ජනයකට මුහුණ පා තිබේ
දේශගුණික වෙනස්වීම් කෙරෙහි කෘෂිකර්මයෙහී බලපෑම්

කෘෂිකාර්මික අංශය, දේශගුණ වෙනස්වීම් ඇති වීම් ඇති කරනවායැයි සැලකීම් වායු විමෝචනය වීමේ  හා භූමි භාවිත කිරීමේ බලපෑමේ ක්‍රියාකාරී බලයක් වෙයි
භූමියෙහි විශේෂිත පරිශීලකයා හා පොසිල ඉන්ධන වල පාරිභෝජකයා වීමට අමතරව සහල් නිෂ්පාදනය හා පසු සම්පත් වැඩි දියුණු කිරීම් වැනි ක්‍රියාවලි හරහා හරිතාගාර වායු විමෝචනයට කෘෂිකර්මාන්තය සෘජුවම සම්බන්ධවෙයි
දේශගුණික වෙනස්වීම් පිලිබද අන්තර් රාජ්‍ය කමිටුවට අනුව ගතවු වසර 250 තුළ හරිතාගාර වායු වැඩීමට බලපෑ ප්‍රධාන හේතු 3 ලෙස හදුනා ගෙන ඇත්තේ පොසිල ඉන්ධන, භූමිභාවිතය හා කෘෂිකර්මාන්තයයි
භූමිභාවිතය

කෘෂිකර්මාන්තය භූමි භාවිතය හරහා ප්‍රධාන වශයෙන් ආකාර 4 කින් හරිතාගාර වායු වැඩිවීමට සහය ලබාදෙයි
වන විනාශයට සම්බන්ධ CO2 නිකුත් වීම

	සහල් වගාකිරීම හරහා මීතේන් නිකුත්වීම 

	වසුපැටවුන්ගේ උණසන්නිපාත පැසවීම හරහා මීතේන් නිකුත්වීම

	පොහොර යෙදීම් හරහා නයිට්‍රස් ඔක්සයිඩ් නිකුත්වීම

එක්ව ගත් කළ මෙම කෘෂිකාර්මික ක්‍රියාවලි වලට මීතේන් විමෝචනයෙන් 54% ක්, නයිට්‍රස් ඔක්සයිඩ් විමෝචනයෙන් දළ වශයෙන් 80% ක් හා මුළු කාබන් ඩයොක්සයිට් විමෝචනයම  පාහේ ඇතුළත් වෙයි
1950 සිට පෘතුවියෙහි භූමි වැස්මට සිදු වු ප්‍රධානතම වෙනස්වීම් වලට හේතුව වී ඇත්තේ සම උෂ්ණ කලාප වල සිදුවන වන විනාශයයි
වගාභූමි සදහා ඉඩ සැකසීමට කැලෑ හා වනාන්තර විනාශ කිරීමේදී අදාල ප්‍රදේශයේ ඇල්බිඩෝව ඉහළ යයි
එමනිසා දේශීය තත්ත්ව මත පදනම්ව රත්වීමේ හෝ සිසිල් වීමේ ආචරණ ඇති වෙයි
වනාන්තර විනාශය ප්‍රාදේශීය කාබන් නැවත වැඩිවීමට ද බලපාන අතර එමගින් ප්‍රධාන හරිතාගාර වායුවක් වන CO2 සාන්ද්‍රණය වැඩිවෙයි
කැපීම හා ගිනිතැබීම වැනි භූමිය එලි පෙහෙලි කිරීමේ ක්‍රම ජෛව පදාර්ථ දහනය තුළින් මෙම ආචරණ මිශ්‍ර කරණ ලබයි
එමගින් සෘජුවම හරිතාගාර වායු හා දැලි වැනි ද්‍රව්‍ය වාතයට නිකුත් වෙයි
පශු සම්පත්‍

පශු සම්පත් හා වන විනාශය හා ක්‍රමක්ක්‍රමයෙන් ඉන්ධන මත පදනම් වු ගොවිතැන් ක්‍රියාවලි වැනි පශු සම්පත් වලට ක්‍රියාකාරකම් මිනිසා විසින් නිපද වු හරිතාගාර වායු විමෝචනය 18% කට වඩා වැඩි ප්‍රමාණයකට වග කිව යුතු වෙයි
එයට පහත ඒවා ඇතුළත් වෙයි
ගෝලීය කාබන් ඩයොක්සයිට් විමෝචනයෙන් 9%
	ගොලීය මීතේන් විමෝචනයෙන් 35 – 40% (ප්‍රධාන වශයෙන් උණ සන්නිපාත පැතිරීම හා පොහොර නිසා)
	ගෝලීය නයිට්‍රස් ඔක්සයිඩ් විමෝචනයෙන් 64% (ප්‍රධාන වශයෙන් පොහොර භාවිතය නිසා)

පසු සම්පත් ක්‍රියාකාරකම් සමානුපාත නොවන ලෙස භූමි භාවිත ආචරණ වලට ද සහය ලබාදෙයි
එයට හේතුව ඉරිඟු හා ඇල්ෆැල්ෆා වැනි බෝග වගා කරනු ලබන්නේ සතුන්ට ආහාර ලබාදීම සදහා වන බැවිනි
ලොව පුරා පශු සම්පත් නිෂ්පාදන මගින් කෘෂිකර්මාන්තය සදහා යොදා ගන්නා භුමියෙන් 70% ක් හෝ පෘතුවිය මත ඇති භුමියෙන් 30% ක් භාවිතයට ගනියි
ප්‍රජා උද්‍යානයක් යනු මිනිසුන් කණ්ඩායමක් විසින් වගා කිරීම සිදු කරන භූමි භාගයකි
ප්‍රජා උද්‍යාන නැවුම් නිෂ්පාදන හා ශාකවලට ප්‍රවේශය සපයන අතරම මහන්සිය සංතෘප්ත කර ගැනීමට, අසල්වාසී වැඩි දියුණු කිරීම්වලට, ප්‍රජාව පිළිබඳ හැඟීමක් ලබා ගැනීමට හා පරිසරයට සබඳතාවක් ඇති කිරීමට ප්‍රවේශයක් ලබා දෙයි
මේවා භාරකාරත්වය, ප්‍රවේශය හා කළමණාකරණය හරහා පොදුව ක්‍රියාත්මක වන අතර සාමාන්‍යයෙන් දේශීය රජයන් හෝ ලාභ නොලබන ආයතනවල විශ්වාසය යටතේ හිමිකාරීත්වය ලබා ගනී
නඟරයක ප්‍රජා උද්‍යානය එහි උද්‍යානකරුවන්ගේ ප්‍රජාව මෙන්ම විවිධත්වයකින් යුක්ත විය හැක
සමහරෙක් තනිවම මල් පමණක් වැවීමට තෝරා ගනී
අනෙක් අය සාමූහිකව වගා කරන අතර ඔවුන්ගේ ඵලදාව බෙදා ගනු ලැබේ
සමහරෙකුට පුද්ගලික භාවිතය සඳහා තනි පාත්ති තිබෙන අතර අනෙක්වා අබාධ සහිත උද්‍යානකරුවන් සඳහා ඔසවා තබන ලද පාත්තිවලින් සමන්විත වේ
ප්‍රජා උද්‍යාන නාගරික ජනතාවගේ ආහාර ආරක්ෂිතභාවය නඟා සිටුවන අතර එමඟින් පුද්ගලයන්ට ඔවුන‍්ගේ ආහාර වවා ගැනීමට හෝ ඔවුන් වවන ලද ඒවා අනෙක් අයට ප්‍රදානය කිරීම ඉඩ ලබා දෙයි
මෙම උද්‍යාන මඟින් උද්‍යානකරුවන් ඔවුන්ගේ ආහාර ප්‍රබව සමඟ සමීප කිරීමෙන් හා සමාජ ප්‍රජාවක් නිර්මාණය කිරීමෙන් හුදකලාව බිඳ හෙලීම මඟින් නූතන නාගරික ජීවිතයට බාධා කරන ආකාර දෙකක දුරස්ථභාවයන් එරෙහිව සටන් කරනු ලැබේ
ක්‍රියාකාරී සමාජ අඩු අපරාධ හා ම්ලේච්ඡත්වය අත්දකින බවට ද සොයා ගෙන ඇත
ගෙවතුකරණයේ දී හා කෘෂිකර්මයේ දී සහචර වගා කිරීම යනු සමීප භෞතික ප්‍රදේශයක් තුළ විවිධ වගා වගා කිරීමයි
සිද්ධාන්තයට අනුව ඒවා එකිනෙකාට උදව් කරගනු ඇත
එය එක් බහු වගා ආකාරයකි
සහචර වගා කිරීම කාර්මීකරණය වූ හා සංවර්ධනය වන ර‍ටවල්වල ගොවියන් හා ගෙවතු කම්කරුවන් විසින් භාවිතා කරනු ලැබේ
සහචර වගා කිරීමේ බොහොමයක් නූතන න්‍යායන් ශත වර්ෂ ගණනකට පෙර ගෘහස්ථ ගෙවත්තේ (cottage garden) දී ඉදිරිපත් කර තිබේ
එහි ඓතිහාසික භාවිතය පිළිබඳ තොරතුරු විශාල ප්‍රමාණයක් තිබුණත් මෙම එක් එක් මැදිහත් වීමේ කාර්යක්ෂමතාව සඳහා විද්‍යාත්මක පරීක්ෂණ පැවතුණේ සීමා සහිත ගණනකි
ගොවියන් සඳහා මෙම තාක්ෂණික ක්‍රම සංගෘහිත පලිබෝධ කළමණාකරණයේ දී යොදා ගන්නා අතර ගොවියන් සඳහා වැඩි ඵලදාවක් ලබා ගැනීම හා හෝ පලිබෝධකයන් අඩු කිරීමට පද්ධතියක් ගොඩනැංවිය හැක
දියුණු වන ලෝකයේ දී සමෝෂ්ණ වගා වෙනුවට නිවර්තන වගා යොදා ගන්නා අතර එමඟින් NGO හා අනෙකුත් සංවිධානවලට දුප්පත්කම අවම කිරීම සඳහා මෙවලමක් ලබා දෙයි
ගෙවතු වගාකරුවන් සඳහා ශාක සංයුක්ත කිරීම් මඟින් වඩා විවිධත්වයකින් යුත් ආකර්ශනීය එළවළු ගෙවත්තක් ලබා දෙයි
ජෛව විවිධත්වය නැතිවී යාම පාලනය කිරිමට එය යොදා ගත හැක
ශක්ති බෝග ලෙස හැඳින්වෙනුයේ අඩු වියදමකින් සහ වැඩි රැක බලා ගැනීමකින් තොරව පහසුවෙන් වගා කොට ලබා ගන්නා අස්වැන්න ජෛව ඉන්ධන නිපදවීමට හෝ සෘජුව ශක්ති අවශ්‍යතා සපුරා ගැනීමට භාවිත කළ හැකි ආකාරයේ බෝග වර්ග වේ
ආර්ථික වශයෙන් වැදගත් වන ශක්ති බෝගයන් සාමාන්‍යයෙන් ඉතා අඩු ඉඩකඩක් තුළ වැඩි ප්‍රමාණයක් වගා කළ හැකි ඉහල අස්වැන්නක් ලබා දෙන බෝග විශේෂයන් වේ
දහනය මඟින් ශක්තිය ලබා ගන්නා කටයුතු සඳහා වගා කෙරෙනුයේ දැවමය බෝගයන් වන මිස්කැන්තස්, සැලික්ස් හෝ පොපියුලස් ආදී බෝග වර්ග වේ
යම් හෙයකින් ජීව වායුව නිපදවීම ආදී කටයුතු සඳහා කාබෝහයිඩ්‍රේට අවශ්‍ය වන්නේ නම් එවිට බඩ ඉරිඟු, මෙනේරි, සෑන්ඩ් ග්‍රාස්, වයිට් ස්වීට් ක්ලෝවර් ආදී බෝග ප්‍රභේද රාශියක් භාවිතා කළ හැක
එහිදී එම බෝග වර්ග ආශ්‍රයෙන් පැසවීම සිදු කොට ජීව වායුව නිපදවනු ලැබේ
ජාන වැඩි දියුණු කිරීම සහ ජෛව තාක්ෂණික යෙදුම් ඔස්සේ අඩු වියදමකින් අඩු ජල ප්‍රමාණයක් භාවිතයෙන් වැඩි අස්වැන්නක් ලබා දෙන පරිදි ශාක වැඩි දියුණු කිරීම සිදු කළ හැක
කෙසේ නමුත් දැනට පවතින රෝග භාවිතයෙන් පවා ඉහල ශක්ති ප්‍රමාණයක් ලබා ගැනීම සිදු කළ හැකි අතර උදාහරණයක් ලෙස බඩ ඉරිඟු පෙන්වා දිය හැක
ආශ්‍රිත 

කෘෂිකර්මය
කෘමිනාශක භාවිතය මඟින් පරිසරය වෙත ඉලක්කගත නොවූ බලපෑම් සිදු විය හැක
විසිර විදීම මඟින් ක්ෂේත්‍රයට යොදනු ලබන කෘමිනාශකවලින් 98%ක් ද වල් නාශකවලින් 95%ක් ද ඒවායේ ඉලක්කගත ජීවී විශේෂය වෙත ළඟා වීම වෙනුවට වෙනත් ජීවී විශේෂ, වාතය, ජලය, අවසාදන සහ ආහාර වෙත එක් වීම සිදු වන බව සොයා ගෙන ඇත
කෘමිනාශක ඒවායේ නිෂ්පාදන ස්ථානයන්හි දී සහ ගබඩා ටැංකිවලින් පරිසරයට මුදා හැරෙන විට, ඒවා කෘෂිකාර්මික බිම්වලින් ඉවතට ගලා යන විට, ඉවත හෙළු විට, වාතයට විසිරවීම කළ විට සහ ඇල්ගී විනාශ කිරීම සඳහා ජලයට විදීම සිදු කළ විට යන අවස්ථාවන්හි දී පස සහ ජලය දූෂණය කරයි
ඉලක්කගත ප්‍රදේශයෙන් පිටතට කිසියම් කෘමිනාශකයක් සංක්‍රමණය වීම සඳහා එහි රසායනික ගුණ බලපායි
ඒවා වනුයේ අදාල රසායනිකය පස සමඟ බැඳීමට දක්වන හැකියාව, එහි වාෂ්ප  පීඩනය, එහි ජල ද්‍රාව්‍යතාවය සහ කාලයත් සමඟ ස්වභාවිකව බිඳ වැටීමට අදාල සංයෝගය දක්වන ප්‍රතිරෝධීතාව යනාදියයි
මේ හැරුණු විට කෘමි නාශක යොදන ලද පසෙහි වයනය, එහි ජලය රඳවා ගැනීමේ හැකියාව, එහි අඩංගු කාබනික ද්‍රව්‍ය ප්‍රමාණය යන සාධක ද කෘමිනාශක පැතිරීයාම කෙරෙහි බලපායි
ඇතැම් කෘමිනාශක ගෝලීය උණුසුම් වීමට සහ ඕසෝන් ස්ථරය හායනයට ද බලපායි
ද්විතීයික පළිබෝධක පැතිරීම නිසා ඇතිවන පාරිසරික බලපෑම්  

රසායන ද්‍රව්‍යය භාවිතය නිසා, කෘමිනාශක වලින් ඉලක්ක නොකෙරෙන ජිවීන් පවා නැසීම සිදුවිය හැක
සමහර අවස්ථාවක වසංගත කෘමීන් ‍හා එම කෘමීන් පාලනය කරන ඵලදායී පරපෝෂිතයන් හෝ විලෝපීයන් (Predator) කෘමිනාශක භාවිතයෙන් නැසිය හැක
ගෝවා පවුල කා දමන කෘමියෙක් වන ඩයමන්බැක් කාවාන් මර්ධනයට යොදන පයිරෙකොයිඩ් කෘමිනාශකය හා ජෛව වසංගත පාලනය සසඳා කල අධ්‍යයනය පෙන්වා දී ඇත්තේ මෙවැනි ප්‍රතිඵලයකි
කෘමිනාශක භාවිතයෙන් කෘමීන් පාලනය කරන විලෝපිතයන් නැසීම නිසා නැවතත් කෘමි පරපුර ඇතිවන බවයි. මෙම ප්‍රතිඵලය ජෛවපාලන ක්‍රමයේදී ඇති නොවීය
එලෙසම වැඩිහිටි මදුරුවන් පාලනය කිරීමට යොදාගන්නා කෘමිනාශක නිසා මදුරුවන් තාවකාලිකව පාලනයවේ
නමුත් මෙමඟින් දිගු කාලීනව එම මදුරු පරපුර නැවත ඇතිවීම හා ස්වභාවිකව ඔවුන් පාලනය කරන සාධක වලට හානි කිරීමටද සමත්වේ
මෙසේ කෘමිනාශක භාවිතයෙන් කෘමි පරපුර වැඩි ප්‍රමාණයකින් ඇතිවීමේ සංසිද්ධිය "වසංගත පුනර්ජීවනය" (Pest resurgence) ලෙස හැඳින්වේ
විලෝපිකයන්ගේ හානිවීම නිසා "ද්විතියක වසංගත පැතිරීම" යන සංසිද්ධියද ඇතිවේ
එනම් පරපෝෂිතයන්ගෙන් හා විලෝපිකයන්ගෙන් හානිවීම නිසා කලින් හානිකර නොවු කෘමි වර්ග වලින් හානි සිදුවීමයි
ඇමරිකාවේ ඇස්තමේන්තු ගත කල  වැඩිම හානි කරන පලිබෝධකයන්ගෙන් තුනෙන් එකක් ද්විතීයික පලිබෝධක විය
මෙම කෘමිනාශක භාවිතය නිසා පසුකාලීනව විශාල ප්‍රශ්න ඇති විය
"වසංගත පුනර්ජීවනය" හා "ද්විතීයික වසංගත පැතිරීම" යන සංසිද්ධි දෙකේදීම කෘමින් ගේ ස්වභාවික සතුරන් (විලෝපිකයන් හා පරපෝෂිතයන්) කෘමින්ට වඩා කෘමිනාශක වලට වැඩියෙන් ගොදුරුවීමේ නැඹුරුතාවයක් ඇති බව සනාථ වී තිබේ
කෘමිනාශක මඟින් සිදුවන වායු දූෂණය
කෘමිනාශක මඟින් වායු දූෂණය සිදු විය හැක
කෘමිනාශක ප්ලවනය සිදු වන්නේ කෘමිනාශක කුඩා අංශු ලෙස වාතයෙහි අවලම්භනය වීමේ දී සුළඟ මඟින් ‍ඒවා අපවිත්‍ර කරමින් අනෙකුත් ප්‍රදේශවලට ගෙන යාමෙනි
බෝග සඳහා යොදන ලද කෘමිනාශක අසල වූ ප්‍රදේශවලට වාෂ්ප වීම හෝ සුළඟ මඟින් යාම සිදු විය හැකි අතර එමඟින් වන ජීවිතය සඳහා තර්ජන ඇති විය හැක
එමෙන්ම විදින ලද කෘමිනාශක බිඳිති ‍හෝ අංශු දූවිලි ලෙස සුළඟ මඟින් අනෙක් ප්‍රදේශවලට යාම හෝ සුළ‍ඟේ ගසා ගෙන යන දූවිලි වැනි අංශුවල තැන්පත් වී වෙනත් ප්‍රදේශවලට යාම සිදු විය හැක
භූමි විසිර විදීම මඟින් අවකාශ විසිර විදීමට වඩා අඩු කෘමිනාශක ප්ලවනයක් ඇති කරයි
ගොවිතැන්කරුවන්ට තම වගා බිම් වටා හිස් ඉඩම් හෝ සදාහරිත ශාක වැනි බෝග නොවන ශාකවලින් යුත් අවරෝධක ප්‍රදේශ ඇති කළ හැක
මේවා සුළං කඩන ලෙස ක්‍රියා කරන අතර කෘමිනාශක අවශෝෂණය කර ගනී
එමඟින් කෘමිනාශක අනෙකුත් ප්‍රදේශවලට ප්ලවනය වීම නතර ‍වේ
මෙවැනි සුළං කඩන නෙදර්ලන්තයේ දී ගොවිතැන් සඳහා නීතිමය අවශ්‍යතාවයක් වේ
ගොවි බිම්වලට ඉසින හා පස දුම් ගැස්සීම සඳහා යොදා ගන්නා කෘමිනාශක මඟින් වාෂ්පශීලී කාබනික සංයෝග ලෙස හඳුන්වන රසායනික සංයෝගයන් නිදහස් විය හැකි අතර ඒවා අනෙකුත් රසායනික ද්‍රව්‍ය සමඟ ක්‍රියා කර ඕසෝන් නැමැති දූෂකයක් සාදයි
මුළු ඕසෝන් නිෂ්පාදනය ආසන්න වශයෙන් 6%කට පමණ හේතු වන්නේ මෙම සංසිද්ධියයි
කෘමිනාශක මඟින් සිදුවන ජල දූෂණය

එක්සත් ජනපදයේ සෑම දියපාරකම සහ ළිංවලින් 90% ක වඩා ප්‍රමාණයක කෘමිනාශක අඩංගුවීම නිසා ජලය දූෂණය වී ඇති බව එක්සත් ජනපදයේ භූ විද්‍යා සමීක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව (USGS) විසින් කරන ලද අධ්‍යයනයකින් හෙළිවී තිබේ
භූ ගත ජලයේ සහ වැසි ජලයේ කෘමිනාශක ද්‍රව්‍යයවල කොටස් සොයාගෙන තිබේ
එක්සත් රාජධානියේ කරන ලද අධ්‍යයනයකින් ගංගා ජලයේ සහ භූගත ජලයේ ඇතැම් සාම්පල්ව කෘමිනාශක සාන්ද්‍රණය තිබිය යුතු සීමාව ඉක්මවා පානීය ජලයේ තිබෙන බව පෙන්වා දී ඇත
ජලය මත කෘමිනාශක පැතිරීමේ අර්බුදය හයිඩ්‍රොලොජි ට්‍රාන්ස්පොට් මොඩල් නම් ක්‍රමයක් මගින් නිරතුරුවම අධ්‍යයනය කරමින් එම රසායන පැතිරීම, ගංගා, ඇළ දොළවලදී සිදුවන අවසාන ප්‍රතිඵලය පරීක්ෂාකරනු ලැබේ
1970 තරම් ඈත කාලයේදී කෘෂි රසායන පරිසරයට විහිදීම පිළිබඳව මාත්‍රා විශ්ලේෂණයක් පවත්වන ලදී
එහි පරමාර්ථය  වූයේ මතුපිට ජලයට කෙතරම් ප්‍රමාණයක් කෘෂි රසායන එක් වී ඇත්දැයි කල්තියා පැවසීමයි
කෘෂිරසායන ජලයට එකතුවන ප්‍රධාන මාර්ග හතරක් ඇත
කෘෂි රසායන ඉසීමේදී සුළං මගින් විසිරී යා හැකිය
පසට කාන්දුවිය හැකිය
සේදීයාමෙන් ජලයට පත් විය හැක
අත්වැරදීමකින් හෝ නොසැලකිල්ල නිසා පිටාරයාමට පිළිවන
පස සෝදා යාමෙන් ජලයට එකතුවිය හැක
කෘෂි රසායන ජලයේ දියවීමේ හැකියාව, ජල පද්ධති තිබෙන ස්ථානයට රසායන පාවිච්චිකරන ස්ථානයේ සිට ඇති දුර, කාලගුණය, පසේ පස් වර්ගය, වැඩෙන වගාවේ ස්වභාවය සහ කෘෂි රසායන ඉසීමට භාවිතා කරන ක්‍රමය යනාදී කරුණු ජල දූෂණය සඳහා කෘමිනාශක බලපෑමේ හැකියාව පිළිබඳ සාධක ලෙස සැළකිය හැකිය
එක්සත් ජනපද පාරිසරික ආරක්ෂක ඒජන්සිය මගින් මහජනයා පාවිච්චි කරන ජලයේ තිබිය යුතු කෘෂි රසායන උපරිම සාන්ද්‍රණය පිළිබඳ නිගමනයන් කර තිබේ
එක්සත් රාජධානිය  සහ යුරෝපා සංගමයද මේ හා සමාන ක්‍රියාමාර්ග ගෙන ඇත
කෘමිනාශක මඟින් සිදුවන පාංශු දූෂණය
කෘමිනාශක නිෂ්පාදනයේදි දී භාවිතා කරන බොහෝමයක් රසායනික ද්‍රව්‍ය ස්ථිර පාංශු අපවිත්‍ර කාරක වේ
ඒවායේ බලපෑම දශක ගණනක් පුරාවට පැවතිය හැකි අතර පස සංරක්ෂණයට දරුණු ලෙස බලපෑ හැකිය
කෘමිනාශක භාවිතය මඟින් පසෙහි සාමාන්‍ය ජෛව විවිධත්වය අඩු කරනු ලබයි
රසායනික ද්‍රව්‍ය භාවිතා නොකිරීමෙන් හොඳ පාංශු තත්වයක් ඇති වන අතරම පසෙහි ඇති කාබනික ද්‍රව්‍ය වැඩි ජල වැළැක්වීමක් ලබා දෙයි
මෙය කාන්තාර වසර වලදී ගොවිපලවල ඵලදාව ඉහල නැංවීමට උදව් වේ
කාබනික ගොවිපලවල් විසින් ඔවුන්ගේ සමකාලීන අනෙක් කොටස්වලට වඩා 20%-40%ක පමණ ඵලදාවක් ලබා දෙයි
පසෙහි ඇති කුඩා කාබනික ද්‍රව්‍ය අන්තර්ගතයක් විසින් යෙදුම් පෙදෙස අතහැර යන කෘමිනාශක ප්‍රමාණය වැඩි කරන අතර එයට හේතුව වන්නේ කාබනික ද්‍රව්‍ය එකට බැඳී කෘමිනාශක බිඳ දැමීමට උදව් වීමයි
කෘමිනාශක පාරිසරික බලපෑම - ශාක

නයිට්‍රජන් තිර කිරීම යනු උස ශාකවල වැඩීමට අවශ්‍ය සාධකයක් වන අතර එයට පසෙහි ඇති කෘමිනාශකවලින් බාධා එල්ල කරනු ලැබේ
කෘමිනාශක DDT , මෙතිල් පැරතියන් හා විශේෂයෙන් Pentachlorophenol යනාදිය legume-rhizobium රසායනික සංඥාකරණය සමඟ අන්තර් ගැටීම් පෙන්නුම් කරයි
මෙම සහවක රසායනික සංඥාකරණයේ මන්දනය නිසා නයිට්‍රජන් තිර වීම අඩු වන අතර එමඟින් බෝග ඵලදාව ද අඩු වේ
මෙම ශාකවල මූල ගැටිති ඇති වීම මඟින් සෑම අවුරුද්දක දීම කෘතීම නයිට්‍රජන් පොහොරවලින් ලෝක ආර්ථිකයට ඩොලර් බිලියන 10ක් ඉතිරි කර දෙයි
කෘමිනාශකවලට මී මැස්සන් ජීවිතක්ෂයට පත් කළ හැකි අතර එමඟින් පරාගනය අඩු වීම, ශාක පරාගනය සිදු කරන කෘමීන් නැති වී යාම සිදු විය හැකි අතර ඒ හරහා මී මැසි ජනපද හිටි හැටියේ අතුරුදහන් වන ජනපද බිඳ වැටීමේ කැළඹීම ඇති කළ හැක
USDA හා USFWS මඟින් තක්සේරු කර ඇත්තේ එක්සත් ජනපදයේ ගොවිතැන්කරුවන්ට ඔවුන්ගේ වගා පරාගනය වීම අඩු වීම නිසා වසරකට අවම වශයෙන් ඩොලර් මිලියන 200 දක්වා පාඩු වන බවයි. මෙයට හේතුව කෘමිනාශක යොදා ගැනීම වන අතර මේ නිසා එක්සත් ජනපදයේ  මී මැසි ජනපදවලින් 1/5ක් පමණ නැතිවී ගොස් ඇති අතර අතිරේක 15%ක් පමණ අපදාවලට ලක් වී ඇත
කෘමිනාශකවල පාරිසරික බලපෑම - නොනැසෙන කාබනික දූෂක (POPs)
නොනැසෙන කාබනික දූෂක (POPs) යනු රසායනික, ජීව විද්‍යාත්මක හා ප්‍රභා සංස්ලේෂක ක්‍රියාවලි හරහා පාරිසරික ජීර්ණය වීම්වලට ප්‍රතිරෝධයක් දක්වන කාබනික සංයෝග වේ
මේ හේතුව නිසා ඒවා පරිසරයේ නොනැසී පැවතෙන බව හා විශාල පරාසයක ව්‍යාප්ත වීමේ හැකියාව හා මනුෂ්‍ය හා සත්ව පටකවල ජෛව සංචිත ලෙස , ආහාර දාමවල ජෛව විශාලක ලෙස පවතින බව හා මනුෂ්‍ය සෞඛ්‍ය හා පරිසරය මත සැලකිය යුතු බලපෑමක් ඇති කරන බව නිරීක්ෂණය කර ඇත
1995 මැයි මාසයේ දී එක්සත් ජාතීන්ගේ පාරිසරික වැඩසටහන පාලනය කිරීමේ කවුන්සිලය (GC) POPs අධ්‍යයනය කිරීමට තීරණය කළ අතර මූලිකව පහත POPs 12 සමන්විත ලැයිස්තුවක් ඉදිරිපත් කරන ලදී
ඒවා අශුද්ධ දුසිම (Dirty Dozen)  ලෙස හැඳින්වේ
aldrin, chlordane, DDT, dieldrin, endrin, heptachlor, hexachlorobenzene, mirex, polychlorinated biphenyls, polychlorinated dibenzo-p-dioxins, polychlorinated dibenzofurans, හා toxaphene
[1]   
එතැන් සිට මෙම ලැයිස්තුව පිළිගැනීමට බඳුන් වූ අතර එයට පිළිකා කාරක පොලි චක්‍රීය ඇරොමැටික හයිඩ්‍රොකාබන (PAHs) හා සමහරක් බ්‍රෝමිනීකෘත ගිනි වැළැක්වීමේ ද්‍රව්‍ය මෙන්ම tributyltin (TBT වැනි) කාබනික ලෝහ සංයෝග ද ඇතුළත් විය
‍POPs නිර්මාණය කරන සංයෝග කාණ්ඩ PBTs (Persistent, Bioaccumulative and Toxic) ලෙස ද වර්ගීකරණය කර ඇත
එසේත් නැති නම් TOMPs (Toxic Organic Micro Pollutants) ලෙස ද වර්ගීකරණය කෙරේ
බොහෝමයක් POPs වර්තමානයේ දී හෝ අතීතයේ දී භාවිතා කරන ලද්දේ කෘමිනාශක ලෙසය අනෙක්වා කර්මාන්ත සැකසුම්වල දී හා ද්‍රාවක, PVC හා ‍‍ඖෂධ වැනි විශාල පරාසයක භාණ්ඩ නිෂ්පාදනයේ දී භාවිතා වේ
POPs නිෂ්පාදනය වීමේ ස්වාභාවික ප්‍රබව ස්වල්පයක් තිබුණත් බොහොමයක් POPs නිර්මාණය වනුයේ මනුෂ්‍යයන් විසින් සිදු කරන කාර්මික ක්‍රියාවලිවල දී සිතා මතා හෝ අතුරු නිෂ්පාදන ලෙසයි
org/wiki/Environmental_effects_of_pesticides

පළිබෝධ නාශක
කෘමිනාශක
භූ ගෝලීය සාධක
විශාල ගොවිපලවල දක්නට ලැබෙන්නේ බොහෝ මහාද්වීපවල මධ්‍ය නිරක්ෂ ප්‍රදේශවලයි
මෙම වගා ක්‍රමයේ ස්වභාවය නම් එයට අවශ්‍යවන්නේ සුළු වර්ෂාපතනයක් වීමය
අවශ්‍යතාවය මත වගාවන් සහ එඬේර ක්‍රියාකාරකම් අනුව මූලික බෙදීම් කෙරුණ ද වර්ෂාපතනය, වැවිලිවල ස්වභාවය සහ ප්‍රදේශයේ කෘෂි ක්‍රියාකාරකම් සහ වෙනත් කාරණා මත තව දුරටත් උප බෙදීම් කළ හැක
කම්හල් වගා කිරීම යනු ගොවි පල සතුන් රැදවුමක් තුළ අධිගබඩා කිරීමේ ඝණත්වයකින් යුතුව ඇති කිරීමයි
සමහරක් විට මෙම වදන කම්හල් කොටස් ලෙස ගොවිපල සතුන් භාවිතය හැදින්වීමට යොදා ගනී
(විහේෂයෙන් කෘෂි වෙළදාමෙදී කර්මාන්තමය වගා කිරීම් වලදී) 

අධි ගබඩා කිරීමේ ඝණත්වයකින් යුත් රැදවුම් යනු ආර්ථිකය, නූතන යන්ත්‍රෝප කරණ ජෛව තාක්ෂණය හා ලෝක වෙළදාම මත රදා පවතින අඩු වියදමක් යටතේ වැඩි ප්‍රතිදානයක් ලබා ගැනීමට උත්සාහ කරන ක්‍රමානුකූල උත්සාහයට එක් කොටසකි
අධි ගබඩා කිරීමේ ඝණත්වයකින් යුත් රැදවුම් වලට මෙම අධික තද බදයකින් යුත් ජීවන තත්ත්ව වල රෝග පැතිරීම වැළැක්වීම සදහා පලිබෝධ නාශක හා ප්‍රතිජීවක භාවිතා කිරීම අත්‍යවශ්‍ය වේ
ලොව පුරා කම්හල් වගා කිරීම් තාක්ෂණික ක්‍රම විවිධ‍කාර වලින් සිදු වෙයි
කම්හල් වගා කිරීමේ වාසි හා අන්තරායන් පිළිබද අදටත් යම් විවාදයක් පවතියි
මෙම ගැටලුවට ආහාර නිෂ්පාදනයේ කාර්යක්ෂ්‍යමතාවය, සත්ත්ව සුභසාධන, දිනෙන් දින වැඩිවන ගෝලීය මනුෂ්‍ය ජනගහණයට ආහාර ලබාදීම අත්‍යවශ්‍ය ද යන්න, පාරිසරික බලපෑම හා සෞඛ්‍ය මය අවදානම ඇතුළත් වෙයි
එවකට ජර්මානු ජනාධිපති වෙයි
ජර්හාඩ් ශෘඩර් යුරෝපයේ BSE අර්බුදයට (මෙය අධි ගබඩා කිරීමේ ඝණත්වයකින් යුත් ඇසුරුම් නිසා ඇති වුවක් නොව අඩු වියදම් සදහා ගොවිපල සතුන්ට කෘතිම ආහාර සැපයීම නිසා ඇති වු තත්ත්වයකි) ප්‍රතිචාරයක් ලෙස වසර 2000 දී කම්හල් වගාකිරීම් ක්‍රම ගැන නැවත සිතා බලන ලෙස ප්‍රකාශ කර සිටියේය
මනුෂ්‍ය සෞඛ්‍යයට වන අවධානම විද්‍යාඥයන්ගේ සැලකිල්ලට බදුන් වු කාරණාවක් බවට පත්විය
UN හා OIE තක්සේරු කළේ එළඹෙන දශකයේදී,  දියුණු වන රටවල වගාකර ඇති දියුණු වන රටවල මස් කම්හල් වල අතිරේඛ පාරිභෝජකයන් බිලියනයක් පමණ වනු ඇති බව හා  එනමුත් සත්ත්ව රෝග වලින් පැන නැඟෙන සෞඛ්‍ය අර්බුද වලට ප්‍රතිචාර දැක්වීම සදහා ප්‍රමාණවත් තරම් ධාරිතාවයක් ඇත්තේ ලෝකයේ රටවල් 200 න්  40 කට පමණක් බවයි. ගෝලීය කරණය මෙය ජාත්‍යන්තර ප්‍රශ්නයක් බවට පත්කළ අතර ප්‍රතිජීවක පුළුල්ව භාවිතා කිරීම මගින් දන්නා මිනුම් සදහා වසංගත ප්‍රතිරෝදයක අවස්ථාව වැඩි කරයි
අඩුවන ලද ජාන විවිධත්වය ආහාර අර්බුදයේ අවස්ථා වැඩි කරලයි
ලෝක බැංකුව,  UN හා සත්ත්ව සෞඛ්‍ය සදහා වු ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය හෝ OIE යන සියල්ල ආහාර ආරක්ෂණය, සතුන් සම්බන්ධ සේවා, ඇසුරුම් කිරීම් හා ප්‍රවාහණය සම්බන්ධයෙන් විවිධ මට්ටම් වලින් එක්ව ක්‍රියා කරනු ලබයි
ඉතිහාසය
18 වන සියවස අතරතුරදි කෘෂිකර්මාන්තය විසින් වඩාත් ත්‍රීව්‍ර ක්‍රම උකහා ගන්නා ලදී
මෙම නිෂ්පාදනයේ වැඩිවීම හොදින්ම ලාක්ෂණය කරණය වුයේ කෘෂිකාර්මික විප්ලවය මගිනි
එහිදි ගොවිතැන් කිරීම් තාක්ෂණික ක්‍රම වල වැඩිදියුණු කිරීම් සැලකිය යුතු ලෙස වැඩි වු ඵලදාවක් කරා මග එලි පෙහෙලි කරළ අතර කාර්මික විප්ලවය අතරතුරදී ජනගහනය නාගරී කරණය වීමට සහය ලබාදුනි
19 වන සියවසේ පසුභාගයේදී ආරම්භ වු කෘෂිකර්මාන්තමය නව හදුන්වාදීම් මගින් අනෙකුත්  කර්මාන්තයන්හි විශාල නිපදවීම් වල දියුණු වීම් සමග කෘෂිකර්මය සමාන කරන කරවන ලදී
ශාක නිෂ්පාදනයේ අත්‍යවශ්‍ය සාධක ලෙස නයිට්‍රජන් හා පොස්පර්ස් හදුනා ගැනීම මගින් කෘතිම පොහොර නිෂ්පාදනයට බමග පෑදු අතර එමගින් කෘෂිකර්මාන්තයේ තවත් ත්‍රීව්‍ර ආකාර නිර්මාණය කරන ලදී
20 වන සියවසේ පළමු දශක දෙක තුනදී විටමින් හා සත්ත්ව පෝෂණයේ එහි කාර්යය භාර්යය හදුනා ගැනීම විටමින් සපායාදීම් වලට මග පාදා දුන් අතර එමගින් 1920 දශකයේදී සමහරක් පශු සම්පත් ගෘහස්ථව සෑදීමට ඉඩ ලබාදුනි
ප්‍රතිජීවක හා එන්නත් හදුන්වාදීම මගින් රෝග අවම කිරීමේ පහසුකම සැලසුන නිසා පශු සම්පත් විශාල ප්‍රමාණ වලින් සෑදීමේ පහසුකම ඇතිවෙයි
දෙවන ලෝක යුද්ධයේ භාවිතය සදහා වැඩි දියුණු කරන ලද රසායනික ද්‍රව්‍ය කෘතිම පලිබෝධ නාශක වලට මග විවරකර දුනි
නාවුක ජාල හා ත්ක්ෂණික ක්‍රම වල දියුණු වීම් මගින් කෘෂිකාර්මික නිෂ්පාදන විශාල දුරවල් හරහා බෙදාහැරීමට ඉඩ පහසුකම් සලසා ඇත
BBC සේවයට අනුව, ආනයනික මස් පිලිබද බ්‍රිතාන්‍යයේ විශ්වාසය අඩුකිරීම සදහා නව තාක්ෂණික ක්‍රම හදුන්වාදීම මගින් ගොවීන් උනන්දු කිරීම සදහා 1947 දී නව කෘෂිකාර්මික පනතක් මගින් සහනාධාර ලබාදීමත් සමග බ්‍රිතාන්‍යයේ කර්මාන්තශාලා ගොවිතැන් කිරීම් ආරම්භ විය
එක්සත් ජාතීන් කියා සිටින්නේ සත්ත්ව නිෂ්පාදන ත්‍රීව්‍ර කරණය ඔවුන් විසින් නිරීක්ෂණය කරනු ලැබ ඇත්තේ ආහාර ආරක්ෂණ සපයන මාර්ගයක් ලෙස බවයි. 1964 දී The Guardian හි කෘෂිකාර්මික ලියුම්කරුවා පහත පරිදි ලියන ලදී
කර්මාන්තශාලා වගාකිරීම්, අප එයට කැමති වුවත් නැති වුවත්  අප අතර රැදී සිටිම සදහා පැමිණ ඇත
මෙම රළ ප්‍රවාහය, සත්ත්ව වේදීන්ගේ මාංශික හඩාවැටීම් වලින්, සාම්ප්‍රදායික ගොවිතැන් කිරීමේ ක්‍රම සදහා වන බලපෑම මගින් හෝ ජීවිතයේ ප්‍රාදේශීය ආකාරය සදහා වු භාවාත්මක ප්‍රවේශය මගින් නැවත හැරි නොයනු ඇත
ආහාර ප්‍රතිසම්පාදනයේ අනාගතය ස්පර්ශ කරමින් ආර්ථික හා දේශපාලනික දියුණූවීම් වල විශේෂිත කොටසක් වු පශු පාලන අංශය මත එතරම් සාර්ථකත්වයක් නොලැබු වර්ෂයක් තුලදී වඩාත් දුරදක්නා අයෙකු විසින් ත්‍රීව්‍ර ගොවිතැන් කරණයේ ගොඩනැංවීම ප්‍රධාන දියුණු වීම ලෙස නම් කරනු ඇත
org/wiki/Factory_farming
18 වන සියවස අතරතුරදි කෘෂිකර්මාන්තය විසින් වඩාත් ත්‍රීව්‍ර ක්‍රම උකහා ගන්නා ලදී
org/wiki/Factory_farming#History
ශාකවල වර්ධනය සඳහා ශාක වෙත ලබා දෙන සහයෝගයක් ලෙස පොහොර හැඳින්විය හැකිය
මෙම පොහොර ලබාදීමේදී ශාකයට උරා ගැනීමට මුල් මගින් පත්‍ර මගින් උරා ගත හැකි ආකාරයට ලබා දේ
ශාක වර්ධනය සඳහා ලබා දෙන පොහොර වර්ග 2 ක් ඇත
එනම් කාබනික පොහොර සහ නැතහොත් කොම්පෝස්ට් හා අකාබනික පොහොර රාසායනික හා ඛණිජමය දෑ අඩංගු පොහොර වශයෙනි
මෙම පොහොර නිෂ්පාදනය ස්වභාවික සංයෝග ශාක හෝ සත්ව දිරාපත් වූ හෝ ඛණිජමය ද්‍රව්‍යයන්ගෙන් සේම, කොම්පෝස්ට් වැනි ස්වභාවික ක්‍රියාවලියන්ගෙන් නිපදවනු ලබයි
මෙම පොහොර මගින් ශාකවලට අවශ්‍ය ප්‍රධාන පෝෂණ පදාර්ථ තුනක් (3) ලබාදේ
එනම් නයිට්‍රජන් (Nitrogen - N),  පොස්පරස් (Phosphorus - P) හා පොටෑසියම් (Potassium - K) ය
එසේම දෙවන වශයෙන් වැදගත් වන කැල්සියම්, මැග්නීසියම්, හා ගෙන්දගම් සේම සමහර විට අංශුමය පෝෂණ පදාර්ථ ලෙස බෝරෝන්, ක්ලෝරීන්, මැග්නීසියම්, යකඩ, සින්ක් (තුත්තනාගම්), තඹ හා මොලිබිඩෙනියම්ද ලබා දේ
පොහොර ව්‍යාප්තිය , කාබනික පොහොර

අකාබනික යේ කාබනික පොහොර යන පොදු නාමයෙන් හඳුන්වයි. ප්‍රකාශ බසින් බිඳී එන තේරුම අස්වැන්න සරු කිරීම (manual tillage) ඉංග්‍රීසි බසට manure ලෙස භාවිතා කරයි
නමුත් කාබනික පොහොර හඳුන්වාදීම ඉහත නිර්වචනය සීමා සහිතව භාවිතා කරයි
පසේ සංයුතිය හෝ පසේ ව්‍යුහය තුලින් අපට නයිට්‍රජන් ඕනෑතරම් තිබුණද,ශාකයට අවශ්‍ය පරිදි නයිට්‍රජන් සංයෝගය ජීව විද්‍යාත්මකව ප්‍රයෝජනයට ගැනීමට හැකියාව ඇත්තේ ශාක බොහොම ස්වල්පයකට පමණි
එම නිසා බොහෝ ශාකවලට තමා වැඩෙන පසෙහි නයිට්‍රජන් අඩංගුව තිබීම අත්‍යවශ්‍ය වේ
පොහොර භාවිතය පිළිබඳ ඉතිහාසය

ශත වර්ශ ගණනාවක් බෝග වර්ධනය සඳහා ස්වාභාවික පොහොර අඟුරු හෝ යබොර ආදිය උදව් වුවත් 19 වන ශත වර්ෂයේ අතිවු කෘෂිකාර්මික විප්ලවයේ වඩාත්ම වැදගත් නිපැයුමක් හෝ නව සොයා ගැනීමක් ලෙස පොහොර දැක්විය හැකිය
මේ සඳහා ප්‍රධානත්වය දැරූ පුද්ගලයෝ

විස්තවුන්ට් චාර්ල්ස් (1674-1738) 1730 දි ප්‍රථම වරට බෝග 4 ක් සඳහා බෝග මාරු ක්‍රමයේ සාර්ථකත්වය පිලිබඳව අධ්‍යයනය කළේය
මෙහිදි ඒ පිළිබඳ භාවිත ලැන්ඩර්ස්හිදි පරීක්ෂණය කළේය
මෙහි අවසන ඔහුට ටර්නිප් ටවුන්ෂෙඩ් යන අනුවර්ථන නාමයද ලැබුණි
රසායන විද්‍යා ජස්ටන් බොග් ලෙයිබිග් (1803 – 1883) ශාක වල පෝෂණය වටහා ගැනීම පිළිබඳව ඉහළ දායකත්වයක් ලබාදුනි
ඔහු ඉතා උනන්දුවෙන් කළ පරීක්ෂණ වලදී හියුමස් වැදගත් කමට වඩා ඇමෝනියා වල ඇති වැදගත් කම තර්කානු කූලව පෙන්වා දුන් අතර ඉන්පසුව අකාබනික ඛනිජ ද්‍රව්‍යයන්ගේ වැදගත්කමද පෙන්වා දුනි
ප්‍රාථමිකව ඔහුගේ සොයාගැනීම් ඉදිරි වසර 50 ක් තිස්සේ කෘෂි විද්‍යාව පිළිබඳ කිතකාවට ලක්වු කාරණාවිය
එංගලන්තයේ දී හුණු ගල් වල අඩංගු පොස්පේට් සලුෆියුරික් අම්ල අඩංගු අස්ථි ආහාර සමග ක්‍රියාත්මක වීමෙන් සෑදෙන පොහොරක් වාණිජමය අයුරින් හඳුන්වාදෙමින් සිය සංකල්ප එලි දැක්වීමට (ක්‍රියාත්මක කිරීමට) උත්සාහ කළේය
එම පොහොර එතෙක් පැවති සත්ව අප ද්‍රව්‍ය පොහොරට වඩා  මිලක් අඩු වුවද බෝග වලට එය උරා ගැනීමට ඇති හැකියාව අඩු නිසා ප්‍රචලිත නොවීය
මේ අවස්ථාවේදීම එංගලන්තයේ සිට සර් ජෝන් බෙනට් ලෝවිස් (1814 – 1900) හාර්පෙන්ඩන්හි පිහිටි ඔහුගේ ගොවිපලේදී පැවති පරීක්ෂණ වලදී 1842 ප්‍රායෝගික සුපර්පොස්පේට්  භාවිතයෙනි
මෙයින් දිරිමත් වු ඔහු සර් ජෝසප් හෙන්රි ගිල්බර්ට් (ලෙයිබර් යටතේ අධ්‍යාපනය ලැබු) මෙම පරීක්ෂණයේ අධ්‍යක්ෂක තනතුරට පත්‍කළේය
අද දක්වාම ‘රොක්ටස්ට්’ පරීක්ෂණ ආයතනය අස්වැන්න සම්බන්ධයෙන් අකාබනික හා කාබනික පොහොර භාවිතයේ ප්‍රථිපල පිළිබඳව තවමත් පරීක්ෂණ පවත්වයි. 

ප්‍රංශයේ ජින් බැප්ටයිස් බොයිගොල්ට් (1802 – 1887) පොහොර වල අඩංගු විවිධ ප්‍රමාණයන්ගේ නයිට්‍රජන්හි වැදගත්කම පෙන්වා දුනි
මෙටලිගිස්ට් පර්සි ගිල්ක්‍රිස්ට් (1851 – 1935) හා සිඩ්නි ග්‍රිල්ක්‍රිස්ට් තෝමස් එකතුව වානේ නිෂ්පාදනය සදහා පොස්පරස් ආම්ලික අංශුලෝහ භාවිතය පිළිබදව තෝමස් ග්‍රිල්ක්‍රිස්ට් Converter යන්ත්‍රය අළුතින් සොයා ගන්නා ලදී
20 වන ශතවර්ෂයේ මුල් දශකයේදී නොබෙල් ත්‍යාග ලාභි රසායන විද්‍යාඥ I
ෂර්බාන්හි කාල් බොස්ච් හා ෆරිමිස් හාබර් එකතුව ඉතා පහසුවෙන් හෝ ඉතා අඩු වශයෙන් නයිට්‍රජන් ඇමෝනියා තුලට සංස්ලේශණය වන ක්‍රියාවලියක් සොයා ගන්නා ලදී
එහිදි නයිට්‍රේස් හා නයිට්‍රයිස් තුලට ක්‍රමයෙන් ඔක්සිකරණය වේ
1927 දි අර්ලින් ජොන්සන් නයිට්‍රෝපොස්පේට් නිස්පාදනය කිරීමෙහිලා ක්‍රමයක් දියුණු කරන ලදී
එය ‘ඔඩ්ඩා ක්‍රියාවලිය ලෙස හැදින්වු අතර ඔහුගෙන් පසු නෝර්වේහි ඔබ්ඩා ස්ටෙල්ට්වෙක් ලෙස හැදින්විණි
මෙම ක්‍රියාවලියේදී පොස්පේට් පර නයිට්රික් අම්ල සමග අම්ලිකරණය ලක්කොට පොස්පේට් අම්ල හා කැල්සියම් නයිට්‍රේට් නිපදවන අතර මේවා නයිට්‍රජන් පොහොරක් ලෙස භාවිතා කල හැකිය
නිෂ්පාදනය

ඉංග්‍රිසි ජාතික ජේමිස් ෆයිසන්, එඩ්වර්ඩ් පැනාඩි, තෝමස් හැඩිෆිල්ඩ් හා ප්‍රේන්ටිස් සහෝදරයෝ විසින් 19 වැනි ශත වර්ෂයේදී සමාගම් කිහිපයක්ම සත්ව ඇට කටු වලින් පොහොර නිපදවීම සඳහා ඇති කරන ලදී
දියුණු වෙමින් පවතින විද්‍යාවන් වු රසායන විද්‍යාව හා එකතුව සොයා ගන්නා ලද පෙරදිග ඇල්ගිරියාවේ වෙළද මට්ටමෙන් ඇති පොසිලයන් 1850 දී සල්පියුරික් අම්ලය හා පොහොර මය ශාඛා තුළින් සල්පියුරික් පොස්පේට් නිර්මාණය කිරීමට ෆයිසන්ට හා පැකාර්ඩ් යන අයට මග පෙන්වීමක් විය
මේවා ඉල්ප්විච් වරායෙන් නැව්ගණනින් යැවුනි
1870 වන විට සුපර්පොස්පේට් නිෂ්පාදනය කරන කර්මාන්ත ශාලා 80 ක් විය
පළමු ලෝක යුද්ධයෙන් පසු මෙම වෙළද කටයුතු මූල්‍යමය අර්බුදයකට මුහුණ දුන් අතර පැසිපික් දුපත්වල නිපදවනු ලැබු කුරුලු අමුද්‍රව්‍ය වලින් නිශ්පාදනය කරන පොහොර සමග තරඟ කිරීමට සිදුවිය
එයට හේතුව වුයේ එම නිෂ්පාදනයේ බෙදා හැරීම හා ඵලයන් ආර්ථිකමය වශයෙන් ආකර්ශණිය තත්වයකට පත්වුණි
අන්කර් යුධ කාලීන සමයේදී නව නිර්මාණයන්ගේ තරඟකාරීත්වයක් ඉම්පිරීයල් රසායනික නිෂ්පාදකයින්ගෙන් දැකිය හැකි විය
ඔවුන් 1923 දි කෘතිම ඇමෝනියම් සල්ෆේට් දියුණු කරන ලදී
1927 දි නයිට්‍රෝචොක් (හුණු) හා 1931 දි ඇමෝනියම් පොස්පේට් අඩංගු ආර්ථිකමය වශයෙන් ඵලදායි CCF අඩංගු පොහොර නිෂ්පාදනය ‍කළේය
නමුත් ICI ගෙන සිමාන් නිසා ඇමෝනියම් සල්ෆේට් සැපයුමේ සිමාවල් ඇති කිරීමට සිදුවිය
ඒ සමගම අනෙකුත් යුරෝපීය හා උතුරු ඇමරිකානු සමාගම් සිය වෙළඳ කටයුතු ඉංශ්‍රිසි ප්‍රධාන සමාගම් සමඟ හවුල් ව්‍යාපාර සිදුකල අතර එහි පරමාර්ථය වුයේ ඒවා නැගි සිටීමට බලකිරීමයි
එම සමාගම් පිසිශන්, පැකාර්ඩ් හා ප්‍රේන්ටයිස් සිමාසහිත සමාගම් ලෙස 1929 දි පිහිටුවිය
1934 වන විට දෙරටේ එකතුව සුපර්සල්ෆේට් ටෝන් 80000 ක් වර්ෂයකට නිපදවිය ඒ අයිප්ස්චිච් හි ගැඹුරු තටාකයන් හි  පිහිටි සිය කර්මාන්ත ශාලා වලිනි
දෙවන ලෝක යුද්ධය වන විට ඔවුන් කර්මාන්ත ශාලා 40 ක හිමිකරුවෝ වූහ
ඒ 1935 පිහිටවු ‘හාඩ්ෆ්ල්ඩ්ස්’ කර්මාන්ත ශාලාවද ඇතුලුව ඉන් දෙවසරකට පසු 1937 දි Anglo Contireal works සදහා අරමුදල් යෙදවුනි
යුද්ධයෙන් පසු කාලයේ හරිත විප්ලවයත් සමගම නිෂ්පාදන මට්ටම් වල ඉහළ ප්‍රතිඵලයන් අත්කර ගත්තේය
ඒ අනුව නයිට්‍රජන් හොදින් උරාගන්නා, විවිධ බීජ වර්ග විශේෂයෙන්ම විවිධ  විශේෂයෙන් යුත් ඉරිඟු, තිරිඟු හා වී හඳුන‍්වාදීම සිදුවිය
මෙහිදි ජාතික මට්ටමෙන් තරඟකාරීත්වයන් මිල පාලනයේ හා සැපයීමේ ඒකාධිකාරීත්වයක් ඇති විය
අවසානයේ නව හැගීමේ රැල්ලක් ඇතිවිය
එතෙක් පැවති මුල් නම් සභා සමාගම් හෝ වෙළද ‍නා‍ම නොපැවතුණු අතර අළුත් සුසංයෝගයක් ඇරඹුණි