Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
සාම්ප්‍රදායිකව ලොව දක්ෂතම ක්‍රීඩකයා සඳහා හිමි සම්මානය දස ප්‍රයාම ඉසව්ව ජයගන්නා ක්‍රීඩකයාට හිමි වේ යැයි සැලකේ. මෙම සම්ප්‍රදාය ආරම්භ වූයේ ස්වීඩනයේ ස්ටොක්හෝම් නුවර වසර 1912 දී පැවති ඔලිම්පික් තරඟාවලිය අවසානයේ දී දස ප්‍රයාම ඉසව්වේ ජයග්‍රාහකයා වූ ජිම් තෝප් හට ස්වීඩනයේ රජු වූ පස්වැනි ගුස්ටාව් රජතුමා “You, sir, are the world’s greatest athlete” ලෙස පැවසීමත් සමඟයි
ඔහුගේ ප්‍රකාශයේ අරුත වූයේ “මහත්මයානෙනි ඔබ ලොව විශිෂ්ටතම මලල ක්‍රීඩකයා වේ” යන්නයි
වර්තමානයේ මෙම ඉසව්වෙහි ජයග්‍රාහකයා වන්නේ චෙක් ජාතික රොමෑන් සෙබ්‍රීල් වේ
පසුගිය වසර 7ක කාලය තුළ පස්වතාවක් ඔහු මෙම තරඟයෙහි ජයග්‍රාහකයා වූ අතර ක්‍රීඩකයකු විසින් වාර්තා කරන ලද උපරිම ලකුණු සංඛ්‍යාවට හිමි වාර්තාව ද ඔහු සතුය
දස ප්‍රයාම ඉසව්ව පුද්ගලයකුගේ වේගය, ශක්තිය, දක්ෂතාවය, දරා ගැනීමේ හැකියාව සහ පෞරුෂත්වය පරීක්ෂා කිරීම සඳහා මලල ක්‍රීඩා ඉසව් සමූහයක් එක් කොට නිර්මාණය කරන ලද ඉසව්වක් වේ
මෙම ඉසව්ව හැඳින්වීම සඳහා යෙදෙන ඉංග්‍රීසි පදය Decathlon නම් වන අතර එහි සම්භවය ග්‍රීක භාෂාව ආශ්‍රිතව සිදු වී යැයි සැලකිය හැක
ග්‍රීක බසින් deka යන්නෙහි අරුත 10 නම් වන අතර athlon යන්නෙහි අරුත තරඟය යන්නයි
මෙම ඉසව්ව සඳහා යාබද දින දෙකක් තුළ ක්‍රියාවට නැංවෙන 10ක් පැවැත්වෙන අතර මින් එක් එක් දිනයක් තුළ ඉසව් 5ක් බැඟින් පැවැත්වේ
පළමු දිනයෙහි දී මීටර් 100 දිවීම, දුර පැනීම, යගුලිය විසි කිරීම, උස පැනීම සහ මීටර් 400 දිවීම යන ඉසව් පැවැත්වේ
මේ අනුව පළමු දිනයේ දී වේගවත් චලන හැකියාව, ක්ෂණික ජවය සහ පැනීමේ හැකියාව යන දක්ෂතා පරීක්ෂා කෙරේ
දෙවැනි දිනයේ දී මීටර් 110 කඩුළු මතින් දිවීම, කවපෙත්ත විසි කිරීම, රිටි පැනීම, හෙල්ල විසි කිරීම සහ මීටර් 1500 දිවීම යන ඉසව් පැවැත්වේ
දෙවැනි දිනයෙහි දී පරීක්ෂා කෙරෙනුයේ තාක්ෂණික දක්ෂතාවය සහ දරා ගැනීමේ හැකියාවයි.

References 

http
org/wiki/Decathlon

මලල ක්‍රීඩා
දෙනගමගේ ප්‍රබෝත් මහේල ද සිල්වා ජයවර්ධන (ඉංග්‍රීසි Denagamage Praboth Mahela de Silva Jayawardene උපත
1977 මැයි මස 27 වැනිදා) නොහොත් මහේල ජයවර්ධන ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් කණ්ඩායමේ හිටපු නායකයයෙකි
ඔහු විශේෂඥ දකුණත් පිතිකරුවෙකි
මහේල ශ්‍රී ලංකා ජාතික ක්‍රීඩා සභාවේ සභාපතිද වෙයි
ජයවර්ධන 1997 දී ටෙස්ට් හා එක්දින වරම් ලැබුවේය
2006 දී ඔහු ටෙස්ට් තරග ඉතිහාසයේ ශ්‍රී ලාංකිකයෙකු වාර්තා කල වැඩි ම ලකුණු සංඛ්‍යාව වන 374 දකුණු අප්‍රිකාවට එරෙහිව මව්බිමෙදී ලබා ගන්නා ලදී
ඔහුට 50ට ඉතාමත් ආසන්න ටෙස්ට් සාමාන්‍යයක් (49.84) හා 30ට  වැඩි (32.90) එක්දින සාමාන්‍යයක් ඇත
ටෙස්ට් ලකුණු 10,000 හා 11,000 සීමාව පසු කල පලමු ශ්‍රී ලාංකිකයා ද ඔහු වේ
ඔහුගේ අඩු ලකුණු සාමාන්‍යය නොසලකා හැරියොත් ඔහුගේ ම කණ්ඩායම් සගයෙකු වන කුමාර් සංගාක්කාර සමග මැතකදී ශ්‍රී ලාංකාවෙන් බිහි වූ හොදම පිතිකරුවෙකු වේ
ඔහු එක් දින ජාත්‍යන්තර තරඟ වලදී කුමාර් සංගක්කාර හා සනත් ජයසූරිය හැරුණු විට  ශ්‍රී ලංකාව වෙනුවෙන් ලකුණු 10,000 ක් ලබා ගත් තෙවැනි පිතිකරු වේ
2006 දී ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් කවුන්සිලය මගින් වසරේ හොඳම නායකයා ලෙස ඔහුව නම් කරන ලදී
එමෙන්ම 2007 දී වසරේ ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් කවුන්සිලය මගින් වසරේ හොඳම ටෙස්ට් ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයා ලෙසද ඔහුව නම් කරන ලදී
ඔහු යාර 30 රේඛාව තුල සිටින හොඳ පන්දු රකින්නෙක් බව 2005 දී Cricinfo
com වෙබ් අඩවිය මගින් ඉදිරිපත් කරන ලද වාර්තාවක සඳහන් වේ
එහි සඳහන් වන පරිදි 1999 ක්‍රිකට් ලෝක කුසලානයෙන් පසුව එක්දින තරඟ වලදී වැඩිම දුවද්දී දවා ගැනීම් ලබාගත් පන්දු රකින්නා වේ
ලකුණු පුවරුවේ සදහන් c
Jayawardene b
Muralitharan යන්න ටෙස්ට් ක්‍රිකට් ඉතිහාසයේ සුලභම පන්දු යවන්නෙක් සහ පන්දු රකින්නෙක් අතර ඇති සම්බන්ධතාවය බව වර්තාවලින් සනාත වේ
2009 මාර්තු මස සිට අප්‍රේල් මස දක්වා පාකිස්තානය සමග පැවැත්වුණු ටෙස්ට් තරඟාවලියේ ශ්‍රී ලංකා කණ්ඩායම ජයවර්ධන විසින් මෙහෙයවන ලදී
ඉන්දියාව සහ පාකිස්තානය අතර පවතී ටෙස්ට් තරඟාවලිය නිම වීමෙන් පසුව මෙම තරඟාවලිය පවත්වන ලදී
තරඟාවලියේ පළමුවන තරඟය ජය පරාජයකින් තොරව අවසාන විය
ජයවර්ධන එහිදී ද්විත්ව ශතකයක් වාර්තා කලද දෙවන ටෙස්ට් තරඟයෙන් පසුව ඔහු සිටියේ නායකත්වයෙන් ඉල්ලා අස්වීමටය
දෙවන ටෙස්ට් තරඟයේ දෙවන දිනය වන විට තිලාන් සමරවීරගේ ද්විත්ව ශතකය හා තිලකරත්න දිල්ෂාන්ගේ ශතකයත් සමග ඒ වනවිට ශ්‍රී ලංකා කණ්ඩායම හොඳ ස්ථානයක සිටියේය
තරඟයේ තෙවැනි දිනයේ ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයින් රැගෙන ගඩාෆි ක්‍රීඩාංගනයට ගමන කරමින් තිබූ බස් රථයට වෙස් මුහුණු දමාගත් තුවක්කුකරුවන් 12 දෙනෙකු විසින් වෙඩිතබන ලදී
එයින් ජයවර්ධන  ඇතුළු තවත් ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයන් හය දෙනෙකුට තුවාල විය
බස් රථය ආරක්ෂා කල පොලිස් නිලධාරීන් හය දෙනෙකු සහ සාමාන්‍ය වැසියන් දෙදෙනෙකු එයින් මියගියහ
ඔහු ඉන්දියානු ප්‍රිමියර් ලීග් තරඟාවලියේ කෝචි ටස්කර්ස් කේරල කණ්ඩායමේ නායකත්වය දරයි
2011 ලෝක කුසලානය පරාජයෙන් පසු උප නායකත්වයෙන් ද ඉල්ලා අස් වූ අතර නැවතත්  දැඩි කතාබහට ලක් වු ටි
එම්. ඩිල්ෂාන් ගේ නායකත්වය නිමා වු පසු නායකයා ලෙස පත් කරන ලදී
ඔහු ඉන්දීය ප්‍රිමියර් ලීග් තරගාවලියේ කෝචි ටස්කර්ස් කේරල පිලේ නායකත්වය දැරිය
වර්තමානයේ ඔහු දිල්ලි ඩෙයාර්ඩෙවිල්ස් කණ්ඩායමේ උප නායකත්වය දරයි
පෙර දේශීය  ක්‍රිකට් ජීවිතය

ජයවර්ධන අධ්‍යාපනය ලැබුවේ කොලඹ නාලන්ද  විද්‍යාලයේය
ඔහු එහිදී ක්‍රිකට් ක්‍රීඩා කිරීමට ඉගෙනගත්තේය
ඔහු ඔහුගේ දක්ෂතා ටිකෙන් ටිකේ වර්ධනය කරමින් පාසැල් ක්‍රිකට් කණ්ඩායමේ නායකයා බවට පත්විය
1994 වසරේදී ඔහු දෙවැනි හොඳම පාසැල් ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයාට හිමි සම්මානය හිමිකරගන්නා ලදී
1994 මහේල කොලඹ නාලන්ද  විද්‍යාලයේ ජ්‍යෙෂ්ඨ ක්‍රිකට් පිලේ නායකත්වය දැරීය
ඔහු සිංහල ක්‍රීඩා සමාජයට 1995 සිට ක්‍රීඩා කරන ලදී
2008 ඉංග්‍රීසි ප්‍රාන්ත ක්‍රිකට් වාරයේ අග භාගයේදී ඩර්බිෂයර් කණ්ඩායමට විදේශ ක්‍රීඩකයෙක් ලෙසට ගිවිසුම් අත්සන් කලේය
කෙසේ නමුත් ඉන්දිය ප්‍රිමියර් ලීග් ක්‍රිකට් තරගාවලිය ට සහභාගි වීම නිසා ඩර්බිෂයර් කණ්ඩායමට ක්‍රීඩා කිරීමට නොහැකි විය
ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් ජීවිතය

මහේල ජයවර්ධන ශ්‍රී ලංකාවේ 69 වන ටෙස්ට් ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකය වේ
ජයවර්ධනගේ පළමුවැනි ටෙස්ට් තරඟය වුයේ ආර්.ප්‍රේමදාස ක්‍රීඩාංගනයේදී ශ්‍රී ලංකාව සහ ඉන්දියාව අතර පැවති වාර්තාගත ටෙස්ට් තරඟයේදීය
එහිදී ඔහු පළමු ඉනිම වෙනුවෙන් ලකුණු 66ක් රැස් කරගන්නා ලදී
ඔහු එම තරඟයේදී ක්‍රීඩා පිටියට පැමිණියේ ඊට පෙර ටෙස්ට් තරඟයකදී කණ්ඩායමක් රැස් කරගෙන තිබූ වැඩිම ලකුණු සංඛ්‍යාවත් ඉක්මවා ගිය පසුවය
ඉන්පසුව ඔහු නවසීලන්තයට හා ඉන්දියාවට එරෙහිව පිළිවෙලින් ලකුණු 167ක් සහ ලකුණු 242ක් රැස් කරගන්න ලදී
ජයවර්ධන තම පළමු ජාත්‍යන්තර එක්දින තරඟය ලෙස 1998 දී සිම්බාබ්වේ කණ්ඩායමට එරෙහිව ආර්.ප්‍රේමදාස ක්‍රීඩාංගනදී ක්‍රීඩා කරන ලදී
ජයවර්ධන ගේ ජයග්‍රාහී ලකුණත් සමග ශ්‍රී ලංකා කණ්ඩායම තරඟය ජයග්‍රහණය කරන ලදී
ඉන්පසුව පැවති තරඟයෙන් ඔහු ලකුණු 77ක් රැස් කරගන්න ලදී
ඔහුගේ පළමුවැනි එක්දින ශතකය  වාර්තා කිරීමට ගතවූයේ තරඟ 11 ක් පමණි
එම 11 වැනි තරගය වූයේ ඕස්ට්‍රේලියානු තුන්කොන් (සී.බී) තරගාවලියේ එංගලන්තය ට එරෙහි ව ඇඩිලේඩ් හි පැවති තරගයයි
එම තරගයේදි ජයවර්ධනට ක්‍රීඩා කිරිමට සිදු වුයේ ශ්‍රි ලංකා කණ්ඩයමේ ලකුණු  134ට  කඩුලු 4ක් බිද වැටි තවත් ලකුණු 120ක් අවශ්‍ය කල අසීරු මොහොතකය
විනිසුරු රොස් එමර්සන් විසින් මුත්තයියා මුරලිදරන් හට පන්දුව දමා ගැසිමේ චෝදනා එල්ල කරන ලද්දේ ද මෙම තරගයේදි ය
මෙම සිදුවිමෙන් පසු තරගය අතරතුරදි එවකට නායක අර්ජුන රණතුංග තරගය නවත්වා විනිසුරු තීරණයට විරෝධය පා තම කණ්ඩායම 4 සීමාවෙන් පිටතට ‍රැගෙන යන ලදී
හිටපු නායක මාවන් අතපත්තු ආබාධයකට ලක් වීම හේතුවෙන් 2005 එංගලන්ත සංචාරයේ නායකත්වය ජයවර්ධන ට හිමි විය
ටෙස්ට් තරගාවලිය 1-1 ලෙස ජය පරාජයෙන් තොරව ද, එක්දින තරගවලිය 5-0  ලෙස අතිවිශිෂ්ට අන්දමින් නිමා කිරිමට ද ඔහුට හැකි විය
2006 දී දකුණු අප්‍රිකාවට එරෙහි ප්‍රථම ටෙස්ට් තරගයේදි කුමාර් සංගාක්කාර සමග ලෝක වාර්තාවක් පිහි‍ටු වීමට ජයවර්ධන ට හැකි විය
එය ටෙස්ට් තරග ඉතිහාසයේ ඕනැම කඩුල්ලක් සදහා වැඩිම සබදතාවයයි (624 තුන්වැනි කඩුල්ල සදහා)
එහිදි ඔහු විසින් මීට පෙර තිලාන් සමරවීර සමග ලකුණු 262 ක  ශ්‍රි ලංකා කණ්ඩායමේ තුන්වැනි කඩුල්ල සදහා තැබු හොදම වාර්තාව ද අභිබවා ගියේ ය
එමෙන් ම ඔවුන් නවසීලන්ත කණ්ඩායමේ මාර්ටින් ක්‍රෝව් සහ ඇන්ඩෲ ජෝන්ස් තැබු ලකුණු 467 ක වාර්තාව ද තමන් සතු කර ගන්නා ලදී
ශ්‍රී ලාංකික ක්‍රිකට් නායකයෙකු වාර්තා කල ප්‍රථම ත්‍රිත්ව ශතකය වාර්තා කිරිමට ජයවර්ධන ට හැකි විය
එම ලකුණු 374  ඔහු ලබා ගත්තේ 4 පහර 43ක් සහ එක් 6 පහරක් සමගින් පන්දු 572 කදී ය
එය දකුණත් පිතිකරුවෙකු විසින් වාර්තා කල වැඩිම  පෞද්ගලික ලකුණු සංඛ්‍යාව වන අතර  ටෙස්ට් ඉතිහාසයේ වාර්තා වූ වැඩිම හතර වැනි පෞද්ගලික ලකුණු සංඛ්‍යාව වේ
එහිදි ඔහු ශ්‍රී ලාංකිකයෙකු විසින් වාර්තා කල වැඩිම ලකුණු සංඛ්‍යාව වූ සනත් ජයසූරිය ගේ ලකුණු 370  (1997 දී ඉන්දියාව ට එරෙහිව) වාර්තාව ද බිද දමන ලදී
ඔහු 2007 දී වසරේ විස්ඩන් ක්‍රීඩකයා ලෙස තේරි පත් විය
තවද ජයවර්ධන 2007 ලෝක කුසලානයේදී ශතකයක් හා අර්ධ ශතක 4ක් සමගින් මැතිව් හේඩ්න් ට පමණක් දෙවැනි වෙමින් වැඩිම ලකුණු ‍රැස් කල ක්‍රීඩකයා බවට පත් විය
ඔහුගේ ශතකය නවසීලන්තය ට එරෙහිව පැවති අවසාන පූර්ව තරගයේ ජයග්‍රහණයට හේතු විය
අවසාන මහා තරගයේදී ඕස්ට්‍රේලියාව ට  පරාජය වී 2007 ලෝක අනු ශූරයන් බවට පත් වීමට ශ්‍රී ලංකාවට හැකි විය
ඔහු සියලුම ටෙස්ට් ක්‍රිකට් ක්‍රීඩා කරන රටවල් වලට එරෙහිව ශතක ලබා ගෙන ඇත
ඔහු මෙම වාර්තාව තැබුවේ 2009 පෙබරවාරි 21 දින පාකිස්තානයේ කරච්චි නුවර ජාතික ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාංගණයේදී පාකිස්තාන කණ්ඩායමට එරෙහි ව ප්‍රථම ශතකය  ලබා ගැනිමෙනි
ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් කවුන්සිලය මගින් පලමු වරට පිරිනැමු " වසරේ හොදම නායකයා " යන සම්මානය ඔහුට ලැබිණි
තවද  2006 "වසරේ එක්දින කණ්ඩායමේ" නායකයා වීම , 2007 දී "වසරේ ක්‍රිකට් ජීව ගුණය ‍රැදි කණ්ඩායමේ " නායකයා වීම , 2007 වසරේ විස්ඩන් ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයා වීම , ශ්‍රී ලාංකීකයෙකු ලැබු වැඩිම ටෙස්ට් ලකුණු සංඛ්‍යාව ලැබීම වැනි සිදුවීම් වලට දායක වීමට මහේල ට හැකියාව ලැබුණි
2010  අයි.පී.එල් තරගාවලිය අතරතුර කොල්කටා නයිට් රයිඩර්ස් සමග පැවති තරගයකදී ලකුණු 201 ක හඹා යෑමට පෙර ඉනිම ඇරඹීමට තිබු කැමැත්තට නායක කුමාර් සංගක්කාර වෙතින් අවසර ලැබු පසු ජයවර්ධන පන්දු 59කින් අතිවිශිෂ්ට ලකුණු 101 ලබා තරගය ජයග්‍රහණය කරා ගෙන යෑමට සමත් විය
මෙයින් කුමාර් සංගක්කාර ඔහුව කිංග්ස් 11 පන්ජාබ් කණ්ඩායමේ ආරම්භක පිතිකරු බවට පත් කලේ ය
එහිදි ඔහුට නිරපරාදයේ වුවත් ලකුණු 44ක් රාජස්තාන් රෝයල්ස් පිලට  එරෙහිව හා 93* ඩෙකෑන් චා(ර්)ජර්ස් පිලට එරෙහිව ලෙස දර්ශනීය පිති හරඹයක යෙදීමට හැකි විය
ලකුණු 43.9 සාමාන්‍යයක් තරගාවලිය අවසානයෙදී රදවා ගැනිමට ඔහුට හැකි විය
ඔහු තරගාවලියේ 6 වෙනි වැඩිම ලකුණු ලාභියා බවට පත් විය
කුමාර සංගක්කාර නායකත්වය දැරු සමයේ පැවති 2010 අයි.සි
පන්දුවාර 20 ලෝක කුසලාන තරගාවලියේදී ද ඔහු ආරම්භක පිතිකරු කාර්යය සිදු කලේ ය
නවසීලන්තයට එරෙහි පලමු තරගයේදි ඔහුට පන්දු 51කින් ලකුනු 81ක් ‍රැස් කර ගැනිමට හැකි විය
ඔහුගේ දැවි යාමෙන් පසු පිතිකරු ලැයිස්තුවේ  කඩා වැටීම හේතුවෙන් මුළු ලකුණු සංඛ්‍යාව 135කට සීමා වීම නිසා ඔහුගේ ‍රැස් කල ලකුණු සංඛ්‍යාව අපතේ යැවිමක් විය
කෙසේ වූවත් සිම්බාබ්වේ කණ්ඩායමට එරෙහි ඊළග තරගයේ දී ඔහුගේ පන්දු 64කින් ලබා ගත් ශතකය නිසා ලකුණු 173 ක මුළු ලකුණු සංඛ්‍යාවක් ලබා තරගය ජය ගැනීමට හැකි විය
ඔහු ජාත්‍යන්තර ඕවර 20 තරගයක ශතයකයක් වාර්තා කල ලොව 4 වැනි ක්‍රීඩකයා සහ පලමු ශ්‍රී ලාංකිකයා වේ
පෞද්ගලික ජීවිතය

මහේල ජයවර්ධන, 1977 දී සුනිලා සහ සෙනරත් ජයවර්ධනට දාව කොළඹ දී උපත ලැබීය
ඔහුට දිශාල් නම් වූ එක් බාල සහෝදරයෙක් සිටි අතර, ඔහු වයස 16 දී මොළයේ පිළකාවකින් මිය ගියේය
මෙය මහේලට මානසිකව බලපැම් ඇති කළ අතර, ඒ නිසා ඔහුගේ ක්‍රිකට් ක්‍රීඩා කිරීම ද ටික කාලයකට නතර විය
අවසානයේ දී ඔහුගේ දෙමව්පියන් හා කණ්ඩායම් මිතුරන් විසින් ඔහුට නැවත ඉදිරියට යාමට සහ වෘත්තිය ගොඩ නඟා ගැනීමට ධෛර්යමත් කරන ලදී
ඔහු ක්‍රිස්ටිනා මල්ලිකා සිරිසේන සමඟ විවාහ වී සිටී. ඇය සංචාරක උප‍දේශිකාවකි
ක්‍රීඩාවට අමරතව, ඔහු විසින් “Hope” පිළිකා ව්‍යාපෘතිය සඳහා ලබා දෙන දායකත්වය බොහෝ ප්‍රශංසාවට ලක්වී ඇත
දිශාල්ගේ මතකයන් ද සිතෙහි දරා සිටන ඔහු “Hope” ව්‍යාපෘතියේ ප්‍රධාන වැඩසටහන් ප්‍රවර්ධකයා බවට පත්වී සිටී. වර්තමානයේදී, ඔහු සිය කණ්ඩායම් මිතුරන්ගේ ද සහයෝගය ඇතිව මහරගම පිළිකා රෝහලෙහි ඇඳන් 750කින් යුත් පිළිකා ඒකකයක් ඉදි කිරීමට අදිටන් කර ගෙන සිටී. මෙම රෝහල ලංකාවේ පිළිකා සඳහා වෙන් වුණු එකම රෝහල වේ
ක්‍රීඩක දත්ත

එක් එක් ප්‍රතිවාදීන්ට එරෙහිව ටෙස්ට් ක්‍රීඩා කිරිම
As of 5 December 2010
තරගාවලියේ වීරයා (ටේස්ට්) සම්මානය ලැබීම
චරිත කතා
ශ්‍රී ලාංකිකයෝ
සිංහලයෝ
ආදි නාලන්දියයෝ
ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයෝ
ශ්‍රී ලාංකික ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයෝ
1977 උපත්
මේරියන් ලුසි ජෝන්ස් (මේරියන් ජෝන්ස් තොම්සන් නමින්ද හැඳින්වේ) 1975 ඔක්තෝම්බර් මස 12 වෙනි දින කැලිෆෝර්නියාවේ ලොස් ඇන්ජලිස් හීදි උපත ලැබුවාය
ඇය මීට පෙර ජවන හා පිටිය මලල ක්‍රීඩා ක්ෂේත්‍රයේ ලෝක ශූරිය වූවාය
2000 වසරේ ඕස්ට්‍රේලියාවේ සිඩ්නි නුවරදි පැවැත්වුනු ගිම්හාන ඔලිම්පික් උළලේදි පදක්කම් පහක් දිනා ගත්තාය
එහෙත් ඉන් පසු තහනම් උත්තේජක ඖෂධ ලබා ගත් බව පිළිගැනීම නිසා 2000 වර්ෂයේ සිට ඒ දක්වා ඇය ලබා ගෙන තිබු  පදක්කම් සියල්ල ආපසු භාර දීමට ඇයට සිදු විය
2000 සිඩ්නි ගිම්හාන ඔලිම්පික් තරඟාවලියට පෙර ඇය තහනම් උත්තේජක ලබා ගත් බව 2007 ඔක්තෝම්බර් මාසයේදි ඇය පිලිගත්තාය
එමෙන්ම මේ සම්බන්ධයෙන් පුවත් පත් වලට, නොයෙක් ක්‍රීඩා නියෝජිත ආයතන වලට, සහ විනිශ්චය සභාවන් දෙකකටද බොරු කී බවද පිළිගත්තාය
මෙම පිළිගැනීම් වල ප්‍රතිඵලයක් වූයේ ජවන හා පිටිය මලල ක්‍රීඩා ක්ෂේත්‍රයේ අවුරුදු දෙකක කාල සීමාවකට පැනවූ තහනම ඇයට පිළිගන්නට සිදු වීමයි
එසේම තමන් එම තරඟ වලින් ඉවත් වන බවද 2007 ඔක්තෝම්බර් 05 වැනි දින ප්‍රකාශයට පත් කළාය
2001 සැප්තැම්බර් මස 1 වැනි දිනට පසු තරඟ දිනීමෙන් ලබා ගත් සියලු ප්‍රතිඵල වලට ඇය නුසුදුසු බවත් එදිනෙන් පසු ඇය විසින් ලබා ගත් සියලු පදක්කම්, ලකුණු හා ත්‍යාගයන් ඇයට අහිමි වන බවත් එක්සත් ජනපද මත් ද්‍රව්‍ය විරෝධී ඒජන්සිය (US Anti Doping Agency) ප්‍රකාශ කළේය
2007 ඔක්තෝම්බර් 05 දින ඇය ෆෙඩරල් නියෝජිතයින්ට බොරු කීමේ වරදට වැරදිකාරිය බව එක්සත් ජනපද දිසා අධිකරණයේදි පිළිගත්තේය
2008 ජනවාරි 11 ඇයට මාස 6 ක සිර දඬුවමක් නියම කරන ලදි
ඇය විසින් මෙම චෝදනාවන්ට වරද පිළිගන්නා කාලය වන විට බැල්කෝ පරීක්ෂණ වලට සම්බන්ධ ප්‍රසිද්ධ පුද්ගලයින් කීප දෙනාගෙන් කෙනෙකු විය
හරියටම දින 41 ට පසු මේජර් ලීග් බේස් බොල් ක්‍රීඩකයෙකු වූ බැරි බොන්ඩ්ස්ට එරෙහිව විනිශ්චයට බාධා කිරිම සම්බන්ධයෙන් වූ එක් චෝදනාවකටද ඔහුගේම ප්‍රකාශයෙන් වැරදි බවට පිළිගැනීම සම්බන්ධ තවත් චෝදනා හතරකටද නඩු පවරන ලදි
නීති විරෝධි (තහනම් උත්තේජක) ඖෂධ භාවිතය
මේරියන් ජෝන්ස්ගේ සම්පූර්ණ ක්‍රීඩා දිවිය පුරාම, ඇගේ උසස් පාසැලේදි පවා තහනම් උත්තේජක ඖෂධ ගත් බවට ඇයට චෝදනා එල්ල වුනේය
ඇතැම් විට ඇය එසේ කළා වන්නට ඇත
නැතහොත් ඒ සම්බන්ධයෙන් ඇගේ නම කෙසේ හෝ සඳහන් වූ අවස්ථා ඇත
මෙම චෝදනාව ජවන හා පිටිය මලල ක්‍රීඩා වල යෙදෙන ක්‍රීඩකයින්ට බොහෝ විට  නැගෙන චෝදනාවකි
2007 දක්වා ඇය පුරුද්දක් වශයෙන් හැකි සෑම ආකාරයකින්ම සහ සෑම අවස්ථාවකදීම මෙම චෝදනාව ප්‍රතික්ෂේප කළාය
ඇයගේ ආරක්ෂාවට ඇය නිතරම කියු කරුණක් නම්, ඇය කිසිදු දිනෙක තහනම් ඖෂධ පිළිබඳ පරීක්ෂණ වලදි වැරදි කාරියක නොවුනු බවයි. මෙම චෝදනා සම්බන්ධයෙන් 2002 දී කඩාකප්පල් වූ සී.ජේ.හන්ටර් සමග තිබුනු ඇ‍ගේ විවාහය කෙරේ දොස් පැවරුවාය
2000 ඔලිම්පික් තරඟ වලට කලින් හන්ටර් සිව් වතාවක් තහනම් ඖෂධ පිළිබඳ පරීක්ෂණ වලදි වැරදිකරු වී තිබුනේය
මෙය තහනම් ඖෂධ වලින් තොර ඇගේ ප්‍රතිරූපයට හානි පමුණුවන්නක් විය
1990 වර්ෂයේ මුලදි ඇයගේ උසස් පාසැලේ පැවැත්වුණු තහනම් මත් ද්‍රව්‍ය පිළිබඳ හදිසි පරීක්ෂණයක් ඇය විසින් මග හරින ලදි
එම අවස්ථාවේදි ඇරඹුනු කටකථා සහ චෝදනා ඔලිම්පික් තරඟ දෙකක් සහ ශූරතාවලි කීපයක් දක්වා ඇදි ගියේය
(එම පරීක්ෂණ පිළිබඳ තමන් දැනුවත් නොකළ බව ජෝන්ස් කියා සිටියාය
ඇයගේ නීතිඥ ජොනි කොච්රන් ජවන හා පිටිය තරඟ වලට පනවා තිබු සිව් අවුරුදු තහනමද පරීක්ෂණය මග හැරීමට පනවා තිබු දඬුවමද ඉවත් කර ගත්තේය) කෙසේ වෙතත් කටකථා වලින් හා චෝදනාවන්ගෙන් ධෛර්යට පත් වුනු පුහුණුකරුවන් සහ ක්‍රීඩකයින් දෙපාර්ශවයම සමග පුහුණු වීමට යොදා ගත් ජෝන්ස්ගේ තෝරා ගැනීමේ ක්‍රමයක් ඉතා ඉක්මණින් ආරම්භ විය
1975 උපත්
ක්‍රීඩක ක්‍රීඩිකාවෝ
මයිකල් ෂූමාකර් (1969 ජනවාරි 3 වැනිදා ජර්මනියේ හුක් හර්මුයිහයිඩ් හිදී උපත ලැබීය) හිටපු "ෆෝමියුලා වන්" ධාවකයෙක් වන අතර, ඔහු හත් වතාවක්ම ලෝක ශූරයා බවට ද පත්විය
නිල ෆෝමියුලා එක, වෙබ් අඩවියට අනුව ඔහු, “සංඛ්‍යාලේඛණාත්මකව ක්‍රීඩාව තුළ මෙතෙක් දැක ඇති විශිෂ්ටතම ධාවකයා” ලෙස සටහන් වේ
ඔහු ෆෝමියුලා එක ලෝක ශූරතාව දිනා ඇති ප්‍රථම ජර්මානු ජාතිකයා වන අතර ෆෝමියුලා එක ජර්මනියේ ජනප්‍රිය කරවීමේ ගෞරවය ද ඔහුට හිමිවේ
2006 වර්ෂයේ දී කරන ලද FIA  සමීක්ෂණයේ දී, මයිකල් ෂූමාකර් ෆෝමියුලා එක රසිකයන් අතර වඩාත්ම ජනප්‍රිය ධාවකයා ලෙස ඡන්ද ලබා තිබුණි
බෙනීටන් සමඟ ශූරතා 2ක් ජයග්‍රහණය කිරීමෙන් අනතුරුව, ෂූමාකර් 1996 දී ෆෙරාරි කණ්ඩායම වෙත මාරු වූ අතර, එහිදී වර්ෂ 2000 සිට 2004 කාලය තුළ ධාවක නාමයන් 5ක් අනුපිළිවෙලින් දිනා ගත්තේය
ෂූමාකර් ෆෝමියුලා එක අංශයේ බොහෝ තරඟ වාර්තා පිහිටුවා ඇත
ඒ අතරට වැඩිම ධාවක ශූරතාවය, තරඟ ජයග්‍රහණ, වැඩිම වේග වටරවුම්, පෝල් ස්ථාන, එකතු කර ගත් ලකුණු සහ තනි වාරයක දී වැඩිම තරඟ ජයග්‍රහණ ඇතුළත් වේ
සම්පූර්ණ පෝඩියම් අවසාන ලබා ගත් ප්‍රථම සහ එකම ෆෝමියුලා එක ධාවකයා ෂූමාකර් වේ (2002)
ඔහුගේ ධාවනය සමහර අවස්ථාවල දී මත භේදයට තුඩු දුන්නේය
ඔහු දෙවරක් ගැටුම්වලට පත් වූ අතර එමඟින් ලෝක ශූරතාවයේ ප්‍රතිඵලය ද තීරණය විය
1997 ලෝක ශූරතාවයේ දී ජේක්ස් විලනෙව් සමඟ වූ ගැටුමක් නිසා ඔහු තරඟයෙන් ඉවත් කෙරිණි
2006 වර්ෂයේ ෆෝමියුලා එක තරඟවටය අවසන් වීමෙන් පසුව ෂුමාකර් රේස් ධාවනයෙන් විශ්‍රාම ගත්තේය
ක්‍රීඩාවට අමතරව ෂූමාකර් UNESCO සංවිධානයේ තනාපතිවරයකු හා රියදුරු ආරක්ෂාව සඳහා කතා නියෝජිතයකු ලෙස කටයුතු කරයි
ඔහු ජීවිත කාලය පුරා විවිධ මානුෂීය ක්‍රියාකාරකම්හි නිරතව සිටින්නෙකි
ඔහු ලන්දේසි Tourenwagen Masters රියදුරු රැල්ෆ් ෂූමාකර්ගේ වැඩිමහල් සහෝදරයාය
ඔහු දැනට 2008 ෂුඩරියා ෆෙරාරි F1 කණ්ඩායම සඳහා උපදේශකවරයෙක් හා විශේෂ පරීක්ෂක රියදුරෙකු ලෙස කටයුතු කරයි
1969 උපත්
දැල්පන්දු ක්‍රීඩාව,

ක්‍රීඩකයින් එකිනෙකා අතර කායික ස්පර්ශ සබඳතාවක් නොදක්වන පැසිපන්දු ක්‍රීඩාවට සමානකම් දක්වන හා එමගින් වර්ධනය වු සාමාන්‍යයෙන් ගෘහස්ථ වශයෙන් සැලකෙන ක්‍රීඩාවකි
මෙය සාමාන්‍යයෙන් කාන්තා ක්‍රීඩාවක් ලෙස සලකනු ලැබේ
1891 දී ඇමරිකාවේ තරුණ ක්‍රිස්තියානි සංගමයේ උපදේශකයෙකු වන ආචාර්ය ජේම්ස් නේස්මිත් විසින් "කාන්තා බාස්කට්බෝල්" නමින් මෙම ක්‍රීඩාව නිර්මාණය කර ඇත
මෙය ඕස්ට්‍රේලියාව, නවසීලන්තය යන රටවල ප්‍රධාන කාන්තා කණ්ඩායම් ක්‍රීඩාව බවට පත්වී ඇති අතර (නැරඹුම් ක්‍රීඩාවක් ලෙස හා සහභාගී ක්‍රීඩාවක් ලෙස) බටහිර ඉන්දිය දූපත් ,ශ්‍රී ලංකාව සහ එක්සත් රාජධානියෙහි ඉතා ජනප්‍රිය වී ඇත
මෙය ශ්‍රී ලංකාවට හදුන්වා දුන්නේ ජෙනී ග්‍රීන් මහත්මිය වේ
පෙට්‍රොස් “පීට්” සම්ප්‍රාස් (1971 අගෝස්තු 12වන දින උපත ලැබීය) ග්‍රීක සම්භවයකින් යුත් ලෝකයේ හිටපු අංක ‍එකේ ඇමරිකානු ජාතික ටෙනිස් ක්‍රීඩකයෙකි
ඔහුගේ අවුරුදු 15ක ක්‍රීඩා ඉතිහාසයේ දී, ඔහු විසින් තරඟ 52 දී ග්‍රෑන්ඩ් ස්ලෑම් පිරිමි තනි ශූරතා 14ක් ජයග්‍රහණය කර වාර්තාවක් තබා ඇත
සම්ප්‍රාස් එක දිගට අවුරුදු 6ක්ම ලෝකයේ අංක ‍ලෙස ATP වාර්තාවන්හි ඇතුළත් වූ අතර, මෙය “ඕපන් ඊරා” සඳහා වාර්තාවක් වන අතර සම 3වන ස්ථානය ලබා ගත්තේය
සැම්ප්‍රාස් විම්බ්ලිඩන් තනි ශූරතාවය සත් වාරයක් ජයග්‍රහණය කළ අතර, එය විලියම් රෙන්ෂෝ සමඟ පිහිටුවා ඇති වාර්තාවකි
ඔහු එක්සත් රාජධානි විවෘත තරඟයේදී ද තනි ශූරතා 5ක් ජයග්‍රහණය කළ අතර, එය ජිමි කොනර්ස් සමඟ පිහිටුවා ඇති “ඕපන්ඊරා” වාර්තාවකි
බඩ් කොලින්ස් විසින්, සම්ප්‍රාස් මෙතෙක් විසූ හොඳම පිරිමි ටෙනිස් ක්‍රීඩකයන් 5 දෙනා අතුරෙන් එක් අයකු ලෙස නම් කර ඇත
එමෙන්ම ටෙනිස් සඟරාව විසින් ඔහු 1965 සිට 2005 කාල වකවානුව අතරතුර සිටි විශිෂ්ටතම ක්‍රීඩකයා ලෙස සඳහන් කර ඇත
2007 ජුලි මස 17 වන දින, සම්ප්‍රාස් “සුප්‍රසිද්ධ ජාත්‍යන්තර ටෙනිස් කමිටුව” (International Tennis Hall of Fame) ඇතුළත් කර ගන්නා ලදී
මූලාශ්‍ර

ටෙනිස් ක්‍රීඩකයන්
1971 උපත්
ප්‍රේක්ෂක ක්‍රිඩා තරඟ යනු අදාල ක්‍රීඩා තරග නැරඹීම සදහා ප්‍රේක්ෂකයන් හෙවත් නරඹන්නන් සහභාගි වීම මගින් ලාක්ෂණික වන ක්‍රීඩාවන් වෙයි
උදාහරණයක් ලෙස අයිස් හොකී, බාස්කට් බෝල්, බේස් බෝල් සහ පාපන්දු වැනි ක්‍රිඩාවන් ප්‍රේක්ෂක ක්‍රිඩාවන් වන අතර දඩයමේ යෙදීම සහ දිය යට හොකී වැනි ක්‍රිඩාවන් ප්‍රේක්ෂක ක්‍රීඩාවන්ට අයත් නොවෙයි
ප්‍රේක්ෂක ක්‍රීඩාවන් වෘත්තිය හෝ ආධුනික මට්ටමින් ක්‍රියාත්මක විය හැක
ඒවා සහභාගිත්වය විශේෂ වන ක්‍රිඩා අතරින් වෙනස් වෙයි
ඒවැනි ක්‍රිඩාවන් සාමාන්‍යයෙන් විනෝදය සදහා තමන්ම නිරත වන ක්‍රිඩාවන් වෙයි
ගොල්ෆ් මෙම වර්ග දෙකෙන් ඕනෑම එකක් යටතේ වර්ගීකරණය කළ හැක
ප්‍රේක්ෂක ක්‍රිඩා සදහා ප්‍රේක්ෂකයන්ට තරඟය හෝ ඉසව්ව නැරඹිය හැකි ආකාරයේ ස්ථානයන් අවශ්‍ය වෙයි
තව ද  ප්‍රේක්ෂකයන්ට ක්‍රිඩා තරඟයක මාධ්‍ය විකාශයක් නැරඹීමෙන් හෝ එවැන්නකට සවන් දීමෙන් තරඟය පිළිබද තොරතුරු ලබාගත හැක
තව ද ප්‍රේක්ෂක ක්‍රිඩා තරඟ වල ප්‍රතිඵලයන් විවිධ පුවත් වැඩ සටහන් වල සහ මුද්‍රිත මාධ්‍ය ඔස්සේ ද ප්‍රකාශයට පත් වෙයි
තරඟයට ලකුණු තත්ත්වය සහ උච්ච අවස්ථාවන් හැරුණු විට මෙවන් වාර්තාවක අදාල තරගය පිළිබද විශ්ලේෂණයක් ද අන්තර්ගත විය හැක
ප්‍රේක්ෂක ක්‍රිඩා තරඟ වල භාවිත වන යෙදුම්
Birging (බර්ජින්)
මෙනමින් හැදින්වෙනුයේ කිසියම් කණ්ඩායමකට සහය දක්වන ප්‍රේක්ෂකයෙකු “තම” කණ්ඩායමේ  සාර්ථකත්වය පිළිබද ඇති වන හැඟීම් මගින් තම ආත්ම අභිමානය ඉහළ නංවා ගැනීමයි
Corfing (කෝෆින්)
මේ නමින් හැදින්වෙනුයේ කිසියම් ක්‍රිඩා කණ්ඩායමක ප්‍රේක්ෂකයන් තම කණ්ඩායමේ පරාජය විදදරා ගන්නා ආකාරයයි
මෙහිදි යම් හෙයකින් තමා සහය දක්වන කණ්ඩායම ජයග්‍රහණය කළහොත් ප්‍රේක්ෂකයන් “අපි දින්නෙමු” යැයි ප්‍රකාශ කරන අතර තමුන් සහය දක්වන කණ්ඩායම පරාජයට පත් වු විට “ඒ කණ්ඩායම පැරදුනා” යැයි ප්‍රකාශ කරති
කණ්ඩායම් වලට බෙදීම
තමුන් සහ අනෙකුත් පුද්ගලයින් සහය දක්වන කණ්ඩායම අනුව වර්ගීකරණය කොට ගැනීමේ හැකියාවයි.
'දිනීම සියලුම දේ නොවේ
එය එකම දෙයයි' මෙම කියමන ක්‍රීඩාවේදි ප්‍රචලිත කියමනකි
මෙම කියමන ඇමෙරිකන් ක්‍රීඩාව තුල ප්‍රචලිත වී තිබෙන, බාධා නැති තරඟ කිරීම් වලට උදාහරණයක් යයි ඇතැමෙක් කල්පනා කරති
දිනීමේ වැදගත්කම අදහස් වන එම ප්‍රකාශය ඇමරිකන් ක්‍රීඩාවේ පිළිගැනිම් තුල මූලික ප්‍රතිපත්තියක් ලෙස තැරැව් කෙරෙමින් පවති
ඒ සමගම තරඟකාරී ක්‍රීඩාවන්හි නියම අරමුණ විය යුත්තේ කුමක්දැයි කැටිකොට පෙන්වා දෙයි
මෙම මතය ඉතා ප්‍රසිද්ධ මනෝභාවයකට අත්වැලක් ලෙස උපයෝගී කර ගෙන තිබේ
ඒ ක්‍රීඩා ලේඛක ග්රැන්ට්ලන්ඩ් රයිස් විසිනි
ඔහු කියන්නේ "එය ඔබ දිනීම හා පැරදීම ගැන නොවේ
ඔබ ක්‍රීඩා කළේ කෙසේද" යනුවෙනි
එපමණක් නොව වර්තමාන ඔලිම්පික් පිළිගත් මතයේ නිර්මාතෲ පියරෙ ඩි කුබර්ටින් කියන්නේ " වඩාත් වැදගත් දෙය
දිනීම නොවේ
සහභාගී වීමයි) යනුවෙනි
මෙම කියමන පෘතුල ලෙස අදාල වූයේ ඇමරිකන් පාපන්දු පුහුණුකරු වින්ස් ලොම්බාර්ටි ටයි
1959 තරම් ඈත කාලයේ මෙම කියමන පැකර්ස් පුහුණු කඳවුරේදි සඳහන් කිරීමෙන් ඔහු වාර්තා තබා ඇත
1960 වර්ෂ වලදි පැකර්ස් කණ්ඩායමේ පුහුණු කරු ලෙස ලොම්බාර්ඩිගේ සාර්ථක සේවා කාලය තුල මෙම කියමන ඇමරිකන් ජනතාවගේ අවධානය දිනා ගත්තේය
කල්යාමේදී මෙම වචන ලෝකර් කාමර වල පැති අලංකාර කළේය
මියගිය ජේම්ස් මිචනර්ගේ 'ස්පොර්ට්ස් ඉන් ඇමරික‍ා' ග්‍රන්ථයේ "ලොම්බාර්ඩි වැරදි ලෙස කියමන ඉදිරිපත් කළ බවක්" ප්‍රකාශ කර ඇත
ඔහු කිමට අදහස් කරන්නට ඇත්තේ 'දිනුම යනු හැම දෙයක්ම නොවේ
දිනීමට ඇති අධිෂ්ඨානය එකම දෙය'' (යයි මිච්නර් නිවැරදි කරන්නට

References
http
org/wiki/Winning_isn%27t_everything
_it%27s_the_only_thing
ක්‍රීඩා () යනු නීතිරීති හෝ ව්‍යවහාරයන් මාලාවන් විසින් පාලනය කරනු ලැබෙන හා බොහෝ විට තරගකාරී ලෙස නිරත වන ක්‍රියාකාරකම් ය
ක්‍රීඩා ලෙස සාමාන්‍යයෙන් හඳුන්වන්නේ තරගකරුගේ කායික ශක්‍යතාවයන් අවසාන ප්‍රතිඵලයේ (දිනුම හෝ පරාජය) එකම සහ මූලික නිර්ණය සාධකය වන ක්‍රියාකාරකම්ය
නමුත් බුද්ධිය භාවිතා කරන ක්‍රීඩා (වාසනාවට ඉතා අඩු ඉඩකඩක් ඇති “කාඩ් සෙල්ලම්” හා පුවරු ක්‍රීඩා” හැඳින්වීම බහුලව යොදන නමකි) සහ මානසික තීක්ෂණභාවය හෝ උපකරණවල තත්වය ප්‍රධාන සාධක වන “මෝටර් රථ ක්‍රීඩා” වැනි ක්‍රියාකාරකම් හැඳින්වීමට ද මෙම යෙදුම භාවිතා කරනු ලැබේ
කායික ක්‍රීඩා සමහරකට සහයෝගීතාව අවශ්‍ය වන අතර ඊට පාපන්දු, පැසිපන්දු, ජල පන්දු ක්‍රීඩාව සහ බේස් බෝල් ක්‍රීඩාව ඇතුළත් වේ
ක්‍රීඩා ඉතිහාසය 
ක්‍රීඩාවේ ඉතිහාසය මිනිසුන්ගේ මුල් ආරම්භය තෙක් විහිදීමට බොහෝ දුරට ප්‍රයෝජනවත් වේ
ක්‍රීඩාව මිනිසුන්ගේ ස්වභාවය සහ පරිසරය ප්‍රගුණ කිරීමට බොහෝ දුරට ප්‍රයෝජනවත් වේ
ක්‍රීඩාවේ ඉතිහාසයෙන් අපට සමාජ වෙනස්වීම් ගැන බොහෝ ඉගැන්වීම් සිදු කරයි, එමෙන්ම ක්‍රීඩාවේ ස්වභාවය ද විස්තර වේ
මිනිසුන් ඔවුන්ගේ යහපැවැත්ම සඳහාම තමන්ගේ දක්ෂතාවයන් වර්ධනය කර ගැනීම සහ පුහුණු කිරීම ක්‍රීඩාවට අන්තර් ගත වන අතර මීට සමාන්තරව තමන්ගේ ප්‍රයෝජනවත් භාවය පුහුණු කිරීම සිදුවේ
බොහෝ ඈත අතීතය දෙස බලන විට ක්ෂය වී යන සාධක මෙම කාර්යයට උදව්කර ගැනීම වඩා අපහසු කරයි
එසේම එම සමාජය එහි විශ්වාසය වෙනස් කළ ආකාරයත් එම නිසාම ක්‍රීඩාවේ නීතිරීති වෙනස් කළ ආකාරයත් පෙනී යයි
නිරුක්ති ශාස්ත්‍රය 
ක්‍රීඩාව යන වචනය ප්‍රංශ භාෂාවෙන් විවේකය යන තේරුම ඇතිව බිහි වන්නකි
වචනය ප්‍රංශ භාෂාවෙන් විවේකය යන තේරුම ඇතිව බිහි වන්නකි
පාරීභාෂික ශබ්ද මාලාව 

බ්‍රිතාන්‍ය ඉංග්‍රීසියෙහි ක්‍රීඩා ක්‍රියාකාරකම් පොදුවේ විස්තර කරන්නේ සමූහවාචී නාම පදයක් වූ "ස්පොර්ට්" යන වචනයෙනි
ඇමරිකන් ඉංග්‍රිසියෙහි වැඩි වශයෙන් යෙදෙන්නේ 'ස්පොට්ස්' යන්නයි
සියලු ඉංග්‍රිසි ව්‍යවහාරයන්හි එක් නිශ්චිත ක්‍රීඩාවකට වඩා හැඳින්වීමේදි "ස්පෝට්ස්" වචනය භාවිතාවේ
උදාහරණයක් වශයෙන් "Foot ball and swimming are my favorite sports" යනුවෙන් ව්‍යවහාර කෙරේ
මෙම භාවිතය ඉංග්‍රීසි කථා කරන සියලු දෙනා සාමාන්‍යයෙන් නිවැරදි යැයි පිළිගනිති
"I enjoy sport" කියනවාට වඩා "I enjoy sports" යනුවෙන් කථා කිරීම වඩා සුදුසු බව උතුරු අමෙරිකානුවන්ගේ මතයයි
ස්පොර්ට් (ක්‍රීඩා) යන යෙදුම සමහර විට සියලු තරඟකාරී ක්‍රියාවන් හැඳින්වීමට යොදා ගැනෙයි
එහිදි ශරීරය ක්‍රියාත්මක වන මට්ටම වැදගත් නො‍වේ
පුහුණුව සහිත ක්‍රීඩා සහ මෝටර් රථ තරඟ යන දෙකම පුහුණුව, ක්‍රීඩා ලෝලීත්වය යනාදි, ශාරීරික ක්‍රියාවන්හි බොහෝ ගති ලක්ෂණ ප්‍රදර්ශණය කරයි
ගුවනේ කෙරෙන ක්‍රීඩා, බිලියඩ්, චෙස්, මෝටර් සයිකල් ධාවන තරඟ සහ බෝට්ටු තරඟ ආදී සියල්ල අන්තර් ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුව විසින් ක්‍රීඩා වශයෙන් පිළිගනු ලබයි
ආශ්‍රිත

 Outline of sports
 List of sports
 List of sportspeople
 List of sports attendance figures
 List of professional sports leagues
 New Media and Sports

ආශ්‍රිත මාතෘකා

 Athletic sports
 Animals in sport
 Combat sport
 Disabled sports
 Electronic sports
 Fan (person)
 Handedness#Advantage in sports
 International sport
 Lawn game
 Mind sport
 Motor sports
 Multi-sport events
 National sport
 Nationalism and sports
 ඔලිම්පික්
 Paralympic Games
 Physical education
 ශාරීරික යෝග්‍යතාව
 Spalding Athletic Library
 Sponsorship
 Sport in film
 Sport psychology
 ක්‍රීඩා සමාජ
 Sports coaching
 Sports commentator
 Sports entertainment
 ක්‍රීඩා උපකරණ
 Sports fan
 Sports governing body
 Sports injuries
 Sports league attendances
 ක්‍රීඩාව අලෙවිය
 Sports nutrition
 Sports terms named after people
 Sports trainer
 Sportsperson
 Sportswear
 Sunday sporting events
 Team sport
 Underwater sports
 Women's sports
 Water sports
 Winter sport

මූලාශ්‍ර

 
ප්‍රධාන මාතෘකා ලිපි
Books about sports
Social gatherings
සංස්කෘතිය
වර්තමාන වුෂු ක්‍රිඩාව පැරණි සාම්‍ප්‍රධායික එන සටන් කලාවෙන් පැවත එන්නක් ලෙස හැදින්විය හැකිය
1949 ට පසුව චීන සමුහාණ්ඩුව ක්‍රිඩාව ආරම්‍භ කෙරුණු අතර එය චීන සම්‍ප්‍රධායි සටන් කලාව ජාතික මට්‍ටම ගෙන ඒ‍මේ උත්සාහයක් විය
වර්තමානයේ දී බොහෝ තරඟ පත්වනු ලබන්නේ රජය විසින් පත් කරනු ලැබූ කොමිටියකින් වන අතර එම තරඟ මුල් සටන් කලා සම්ප්‍රදායට අනුව සැලසුම් කෙරේ
එසේම අවුරුදු 2කට වරක් පවත්නා  වුෂු ලෝක ශූරතාවය දක්වන අන්තර්ජාතික ක්‍රීඩාවක් ලෙස දැනට මෙම ක්‍රීඩාව වර්ධනය වී ඇත
ප්‍රථම ලෝක ශූරතාවය 1991 දින බීජින් හි දී පැවැත්වුණු අතර ක්ලාර්ක් ෂෑන් එහි ශූරයා විය
නූතන වූෂූ ක්‍රීඩා ප්‍රධාන අංග 2කින් පවත්වනු ලබයි
ඒවා නම් “ටඕලු” සහ “සැන්ඩා” ආරයි
ටඕලු ආර බොහෝ දුරට චීන සටන් කලාව ඇතුළත් ජිම්නාස්ටික් ක්‍රීඩාවට සමාන වන අතර නියමිත් නීති රීති මාලාවක් යටතේ විනිශ්චයේ දී ලකුණු ප්‍රදානය කරයි
මෙම ආරේදී මූලික චීන සම්ප්‍රදායික සටන් ශිල්ප ඇතුළත් වන අතර කෙනෙකුගේ දක්ෂතාවය ඔප් නැංවීමේ දී වෙනස් කළ හැකිය
කාල පරාසයන් තුළ බාහිර හා අභ්‍යන්තර ආරයන්ට අනුව ක්‍රීඩාව තරඟකාරීව කෙරෙන අතර නූතන තරඟකරුවන් විවිධ ශිල්ප ක්‍රමවල අනුව පුහුණු වීම් සිදු කරනු ලබයි
“සැන්ඩා” නූතන සටන් ක්‍රමයක් වන අතර එය චීන සම්ප්‍රදායික බොක්සින්, මල්ලව පොර හා විවිධ චින සටන් ක්‍රම (Qin Na) වල අභාසය ලබා ඇත
එය චීන විවිධ පහර දීම ශිල්ප ක්‍රම ඇතුළත්ව ඇත
එම තරඟ “ටඕලු” ක්‍රීඩා තරඟ හා සමාන්තරව පැවැත්වේ
සටන් කලා
ක්‍රීඩා
ඉරාක යුද්ධය යනු 2003 මාර්තු 20 දින ඇරඹුණු ලෝකයේ විවිධ රටවල් සහය පළකල සංහාරයකි
එය ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ මුලිකත්වය යටතේ ක්‍රියාත්මක වු අරත මහා බ්‍රිතාන්‍යය,  ඕස්ට්‍රේලියාව, ඩෙන්මාර්කය, පෝලන්තය යන රාජ්‍යවලද සහය පළවිය
මෙය ඉරාකය නිදහස් කරගැනීමේ මෙහෙයුම ලෙසද හැඳින්වින
ඉරාකය අල්කයිමා සංවිධානයට උදව් කිරීමත්, නීතිවිරෝධි ගිනි අවි නිෂ්පාදනය,ඉරාකය ආක‍්‍රමණය කිරීමට මුලික හේතු දෙක ලෙස ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ දැක්වුයේ ය
නමුත් ආක‍්‍රමණ අතරතුර එවැනි ගිනිඅවි සොයාගැනීමට අපොහොසත් වු අතර බොහෝ දෙනෙකුගේ මත වුයේ ඉරාකය එවැනි ගිනිඅවි නිපදවීම බොහෝ කලකට පෙර නතර කර දැමු බවය
සමහරකුගේ මතය වුයේ ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය ඉරාකය ආක‍්‍රමණය කිරීමට හේතු වුයේ පලස්තින  බෝම්බ කරුවන්ට ඉරාකය උපකාර කිරීම, ඉරාක රජය මානව හිමිකම් උල්ලංඝනය කිරීම, ඉරාකීය තෙල් ආර්ථිකය යන සාධක නිසා බවයි.

ආක‍්‍රමණයේ ප‍්‍රතිඵලයක් ලෙස 2003 දෙසැම්බර් මාසයේදී ඉරාක ජනාධිපති සදාම් හුසේන් අත්අඩංගුවට පත්වු අතර 2006 දෙසැම්බර් මාසයේදී ඔහු එල්ලා මරනු ලැබීය
ඉන්පසු ඉරාක පිරිස් සහ අල් කයිඩා සංවිධානයේ විවිධ විරෝධතා ඇමරිකානු හමුදා වෙත එල්ල විය
මෙම ආක‍්‍රමණය නිසා මිලියනකට අධික මරණ සංඛ්‍යාවක් සිදුවු බවට ඇස්තමේන්තු ගත කර ඇත
ඉරාකය ආක්‍රමණය සඳහා ඇමරිකානු ජනාධිපති ජෝර්ජ් W බුෂ් ප්‍රමුඛ එකමුතුව මගින් ප්‍රධාන හේතු යුගලක් ගෙනහැර දක්වන ලදී
ඉන් පළමුවැන්න වූ ඉරාකය අල්කයිඩා සංවිධානයට ඍජුව සහයෝගය දක්වන බවට වූ චෝදනාවයි. දෙවැන්න වූයේ ඉරාකය සතුව සමූල ඝාතක අවි පවතින බවත් 1991 එකඟතාවය බිඳ හෙළමින් ඔවුන් තව දුරටත් සමූල ඝාතක අවි නිෂ්පාදනය කරන බවට වූ චෝදනාවයි. මෙම චෝදනා යුගල සඳහාම ඇමරිකානු ඔත්තු සේවා මගින් යම් ප්‍රමාණයක එකඟතාවක් දක්වන ලදී
යුද්ධය ආරම්භයේදී එක්සත් ජනපද නිලධාරීන් ප්‍රකාශ කළේ ඉරාකය එක්සත් ජනපදයට , එහි ජනතාවට , මිත්‍ර රටවලට සහ වැදගත් ක්‍රියාකාරකම්වලට ප්‍රභල අවදානමක් එල්ල කරන බවයි. කෙසේ නමුත් මෙම ප්‍රකාශයන්ට මුල් වූ බුද්ධි තොරතුරු දැඩි ලෙස විවේචනයට ලක් වූ අතර ආයුධ පරීක්ෂකයන්ට සමූල ඝාතක අවි පැවති බවට කිසිදු සාධකයක් හමු නොවීය
ඉරාක ආක්‍රමණය අවසානයේදී ඉරාකය සම්බන්ධ සමීක්ෂණ කණ්ඩායම් තම සොයා ගැනීම් ප්‍රකාශයට පත් කළ අතර ඔවුන්ට අනුව ඉරාකය තම සමූල ඝාතක අවි වැඩපිළිවෙල 1991 වසරේදී නවතා දමා ඇති අතර ඇමරිකා ආක්‍රමණය වන විට ඔවුන් සතුව සමූල ඝාතක අවි නොවීය
කෙසේ නමුත් ඉරාක සම්බාධක ඉවත් කළ විට නැවත සමූල ඝාතක අවි නිෂ්පාදනය කිරීමේ අදහසක් ඔවුන් සතු වූ බවද සමීක්ෂණ කණ්ඩායමේ මතය විය
ඉරාකය තුළ විනාශයට පත් වූ නැතහොත් අත්හැර දමන ලද පැරණි සමූල ඝාතක අවි කොටස් හමු වූ නමුත් ඒවා ආක්‍රමණය සාධාරණීකරණය සඳහා ප්‍රමාණවත් නොවීය
ඇතැම් එක්සත් ජනපද නිලධාරීන් සදාම් හුසේන් සහ අල්කයිඩා සංවිධානය අතර සම්බන්ධතා පැවති බවට ප්‍රකාශ කළ නමුත් එවැනි සම්බන්ධතාවයක් පිළිබඳ කිසිදු සාධකයක් සොයාගත නොහැකි විය
ඉරාක ආක්‍රමණය සඳහා නිලධාරීන් විසින් ඉදිරිපත් කළ අනෙකුත් හේතු අතරට පලස්තීන මරාගෙන මැරෙන බෝම්බකරුවන්ගේ පවුල්වලට ඉරාකය මගින් මූල්‍යමය ආධාර සැපයීම , ඉරාක රජය මගින් මානව හිමිකම් උල්ලංගනය කිරීම යන චෝදනා සහ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය පැතිරවීම සහ ඉරාක ඛනිජ තෙල් නිධි යනාදියත් අයත් වේ
කෙසේ නමුත් මේ අතරින් තෙල් නිධි සම්බන්ධ අරමුණු ඇතැම් නිලධාරීන් විසින් ප්‍රතික්ෂේප කොට ඇත
මෙම ආක්‍රමණයේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ඉක්මණින්ම ඉරාක හමුදාව පරාජයට ලක් වූ අතර ජනාධිපති සදාම් හුසේන් පළායන ලදී
අනතුරුව 2003 වසරේ දෙසැම්බර් මාසයේදී ඔහු අල්ලා ගන්නා ලද අතර 2006 වසරේ දෙසැම්බර් මාසයේදී ඔහුට එරෙහිව මරණ දණ්ඩණය ක්‍රියාත්මක කරන ලදී
මේ අතර එක්සත් ජනපද ප්‍රමුඛ ඒකාබද්ධ හමුදාවන් තව දුරටත් ඉරාකයේ රැඳී සිටිමින් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී රජයක් ගොඩනැගීමට උත්සාහ කළේය
කෙසේ නමුත් මුල් ආක්‍රමණයෙන් කෙටිකලක් ගතවත්ම ඒකාබද්ධ හමුදාවන්ට එරෙහිව සහ විවිධ ආගමික කණ්ඩායම් අතර ප්‍රචණ්ඩ ක්‍රියා හටගන්නා ලදී
මේත් සමගම අසම මිතික යුධ තත්වයක් ඇති වූ අතර සුන්නි සහ ෂියා මුස්ලිම් කණ්ඩායම් අතර ගැටුම් හට ගැනීමත් ඉරාකය තුළ අල්කයිඩා සංවිධානය ක්‍රියාත්මක වීමත් සිදු විය
මෙම තත්වයන් හේතුවෙන් සමස්තයක් ලෙස මිය ගිය ප්‍රමාණය සම්බන්ධ ඇස්තමේන්තු 150000 ට වැඩි සංඛ්‍යාවක සිට  මිලියන එකකට අධික සංඛ්‍යාවක් දක්වා දිවේ
මේ අතර ඒකාබද්ධ හමුදා කණ්ඩායම් අතරින් ඇතැම් රටවල් තම සේනාංකයන් ඉවත් කර ගන්නා ලදී
මේ සඳහා එම රටවල ගොඩනැගුණු ජනමතයද හේතු විය
ක්‍රමයෙන් ඉරාක හමුදාවන් ආරක්ෂක වගකීම් බාර ගැනීම ආරම්භ කිරීමත් සමග හමුදාවන් ආපසු කැඳවා ගැනීම ක්‍රමයෙන් ඉහළ ගියේය
1991 – 2003 එක්සත් ජාතීන්ගේ අවි පරීක්ෂකවරු සහ තහනම් ගුවන් කලාපය

1991 ගල්ෆ් යුද්ධයෙන් පසු එක්සත් ජාතීන්ගේ ආරක්ෂක කවුන්සිලයේ 687 යෝජනාවෙන් ඉරාකය සතු රසායන, ජීව විද්‍යාත්මක, න්‍යෂ්ටික අයුධ, දිගු දුර මිසයිල වැඩ සටහන නැවැත්වීම සහ එවැනි සියලු ආයුධ එක්සත් ජාතීන්ගේ විශේෂ කොමිෂමේ පාලනය යටතේ විනාශ කිරීමටද නියම කරන ලදී
ඉරාකය තුළ සිටින එක්සත් ජාතීන්ගේ අවි පරීක්ෂකවරුන්ට විශාල ප්‍රමාණයක සමූල ඝාතන අවි විනාශ කිරීම පරීක්ෂා කිරීමේ හැකියාව තිබින
එහෙත් එක්සත් ජනපද සහ එක්සත් රාජධානියෙන් ලඟදීම එල්ල විය හැකි ආක්‍රමණයක් පිළිබඳව UNSCOM ප්‍රධානි රිචඩ් බට්ලර් විශ්වාස කළේය
මෙම හේතුව නිසා 1998 දී  අවි පරීක්ෂකවරු ඉරාකයෙන් පිට වූහ
ඉන් පසු එම ප්‍රශ්නය නොවිසඳී ඉතිරි විය
අවි පරීක්ෂකවරු පිට වූ සැනෙන් එක්සත් ජනපදය සහ එක්සත් රාජධානිය සිව් දින බෝම්බ ප්‍රහාරය දියත් කළහ
අවි පරීක්ෂණ ක්‍රියා දාමයට අමතරව එක්සත් ජනපදය බ්‍රිතාන්‍ය හා ප්‍රංශය ඉරාකය සමග කුඩා පරිමාණයේ සටන් වල යෙදුනේ උතුරු සහ දකුණු ඉරාකයේ තහනම් ගුවන් කලාප ඇති කිරීමට බල කරමිනි
මෙම කලාප පිහිටුවන ලද්දේ පර්සියන් ගලෆ් යුද්ධයෙන් පසු උතුරෙන් ඉරාක කුර්දිස්තානයත් දකුණු ෂියා මුස්ලිම් ප්‍රදේශයත් ආරක්ෂා කිරීම පිණිසයි
මෙය ඉරාක රජය විසින් දක්නා ලද්දේ ඉරාක රජයේ ස්වාධීනත්වය කඩ කිරීමක් ලෙසිනි
මෙම අවුරුදු හයක කාලය තුළ ඉරාක ගුවන් ආරක්ෂක පද්ධතිය සහ ඇමෙරිකානු, බ්‍රිතාන්‍ය ගුවන් මුර සේවා නොකඩවා වෙඩි හුවමාරු කර ගත්හ
2001අප්‍රේල් මාසයේදි ජනාධිපති බුෂ්ගේ කැබිනට් මණ්ඩලය ඉරාකය තුළ හමුදා මැදිහත් වීමකට එකඟතාවය පල කළේ එයින් මැද පෙර දිග සිට අන්තර්ජාතික වෙළඳ පොලට තෙල් ගලා යාම අස්ථාවර කිරීමක් බලාපොරොත්තු වූ හෙයිනි
එක්සත් ජනපද නව කොන්සර්වේටිව්වරු ඉරාකයේ තිබෙන සියලු තෙල් බිම් අඩු මිලට විකිණිය යුතු යැයි ඉල්ලා සිටියහ
එමෙන්ම සැප්තැම්බර් 11 ප්‍රහාරයට බොහෝ ඉහතදි රජය පෙරලා දැමීමට කුමණ්ත්‍රණයක්ද දියත් දියත් කරන ලද්දේ නව රජය ඔපෙක් මිළ වැඩි කිරීමේ ගිවිසුම් විනාශ කිරිම සඳහා ඉරාක තෙල් ප්‍රයෝජනයට ගනු ඇතැයි ද ඔපෙක් හි සීමාවන් ඉක්මවා තෙල් නිෂ්පාදනය කරනු ඇතැයිද අපේක්ෂාවෙනි මෙම සැළසුම් ආක්‍රමණයේදි සිදු වී සුලු කලෙකින් අත් හැර දැමුනි
ඔවුන්ගේ තීරණ ක්‍රියාත්මක කිරීම භාරව සිටි ෂෙල් තෙල් සමාගමගේ කලින් සිටි නිලධාරියෙකු වූ පිලිප් කැරොල් ඉරාක තෙල් පෞද්ගලීකරණය කිරීම සම්බන්ධයෙන් මැදිහත් වීම ප්‍රතික්ෂේප කළේය
එයට හේතුව වූයේ රජය යටතේ වූ තෙල් අමාත්‍යාංශය යටතේ මෙන් නොව එක්සත් ජනපද ආයතන වලට ඉවත් වීමට සිදු වන හෙයිනි
2001 වර්ෂයේදි බුෂ් ජනාධිපති තනතුරේ වැඩ භාර ගත් විගසම ඉරාක රජය පෙරලා දැමීම සම්බන්ධව වොෂින්ටනයේදි ද මැදපෙරදිග හා කැලිෆෝනියාවේදි තමන් රහස් සාකච්ඡා පැවැත් වූ බව එක්සත් ජනපද තෙල් කර්මාන්ත පිළිබඳ උපදේශකයෙකු වූ ෆලාහ් - අල් ජිබුටි කියා සිටියේය
ඔහු සදාම් හුසේන් ගෙන් පසු බලයට ඒමට ඉඩ තිබෙන තැනැත්තන් සමගද බුෂ් පාලනයේ වුවමනාව මත සාකච්ඡා පැවැත් වූ බව අල් ජිබුටි BBC යටද කියා ඇත
‘ඔපරේෂන් ඉරාකි ෆ්‍රීඩම්’ නම් මෙහෙයුමට දළ වශයෙන් වසරකට කලින් එක්සත් ජනපදය ප්‍රධාන  උපක්‍රමය සඳහා වෙනසක් ලෙස සදර්න් ෆෝකස් මෙහෙයුම ආරම්භ කළේය
මෙහිදි ඉරාකයේ හමුදා මෙහෙයුම් ව්‍යුහය කඩා කප්පල් කිරීම සඳහා සියලුම යුද ක්‍රියා මාර්ග සහ තහනම් ගුවන් කලාපය පුරා තෝරා ගත් ඉලක්ක ප්‍රමාණය වැඩි කර ගැනුනි
ඉරාකය මත හෙළනු ලැබු බෝම්බ ප්‍රමාණය ක්‍රමයෙන් වැඩි වූයේ කෙසේද යත් 2002 මාර්තු මාසයේදි කිසිදු බෝම්බ පතිත කිරීමක් නැත
අප්‍රේල් මසදි එය 0.3 කි මැයි - අගෝස්තු වන විට එය මසකට ටොන් අටේ සිට දාහතර දක්වා ඉහළ ගියේය
2002 සැප්තැම්බර් වන විට (යුද්ධයට පෙර ඉහලම අගය) එය ටොන් 54.6 කි

2001 – 2003 නිරායුධකරණ ආරවුල් සහ පූර්ව යුද ඔත්තු සේවා

එක්සත් ජාතීන්ගේ අවි පරික්ෂාව
2005 මැයි 1 වැනි දින “ඩවුනික් වීදියේ මැමෝව (Meme)” සන්‍ඩේ ටයිම්ස් පුවත් පතේ පළ විය
මෙම මැමොවෙහි  බුෂ්ට අවි බලය පාවිච්චි කර සදාම් ඉවත් කිරීමට අවශ්‍ය වී ඇති බව විස්තර කර ඇත
එම ප්‍රකාශයට අනුව 2002 ජුලි 23 වෙනි දින ඒ සම්බන්ධයෙන් රහස් සාකච්ඡාවක් පවත්වා ඇත
මෙයට එක්සත් රාජධානියේ කම්කරු රජය ආරක්ෂක සහ බුද්ධි සේවා නිලධාරිහු සහභාගි වී ඇත
මොවුන් සාකච්ඡා වී ඇත්තේ ඉරාකය සමග කෙරෙන යුද්ධය ගැනයි
මෙම සාකච්ඡාවලට වර්ග කරන ලද කාලීන එක්සත් ජනපද ප්‍රතිපත්ති කෙලින්ම අදාළ විය
එහෙත් බුද්ධි තොරතුරු සහ සාධක කරුණු ප්‍රතිපත්ති සමග බැඳී තිබුනි
2002 සැප්තැම්බර් 18 දින ජොර්ජ් ටෙනෙට් විසින් සදාම් හුසේන් සතුව සමූල ඝාතණ අවි නොමැති බවට ජෝර්ජ් බුෂ්ට උපදෙස් දෙනු ලැබීය
එහෙත් බුෂ් එම තොරතුරු ප්‍රතික්ෂේප කළේය
එහෙත් පසුව එය සම්පූර්ණයෙන් නිවැරදි බව හෙළි විය
තොරතුරු කොංග්‍රසය සමග හෝ සීඅයිඒ නියෝජිතයින් සමගද කෙදිනක හෝ සාකච්ඡා නොවුනි
සිඅයිඒ සංවිධානය සදාම් හුසේන්ගේ විදේශ ඇමති වූ නජි සබ්රි සමග සම්බන්ධකම් පවත්වා තිබුනි
ඔහුට ඔත්තුකරුවෙකු ලෙස සළකා ප්‍රංශය විසින් ඒ සඳහා ගෙවීම් කරමින් තිබුනි
සදාම්ට න්‍යෂ්ඨික වැඩ පිළිවෙලක් ගැන අදහසක් තිබුනු බව සබ්රි ඔවුනට දැන්වීය
එහෙත් එය ක්‍රියාත්මත නොවූ එකකි
පරීක්ෂණ කටයුතු දිගටම පවත්වා ගෙන ගිය නමුත් ජීව විද්‍යාත්මක අවි ඉදිරිපත් නොකෙරුනි
ගබඩා  කිරීම්ද සොයා ගත නොහැකි විය
යුද්ධයක් වුවහොත් රසායන අවි පාවිච්චි කිරීමේ අවසරය සදාම් විසින් ලබා දී තිබුනු බවට ඔත්තු කරුවන්ගේ වාර්තා වලින් එක්සත් ජනපදයට තොරතුරු ලැබී තිබුනි
න්‍යෂ්ඨික බෝම්බ තැනීම සඳහා යුරේනියම් බල ගැන්වීමට අධි බල ඇලුමිනියම් බට දහස් ගණනක් ලබා ගැනීමට ඉරාකය උත්සාහ කරන බව 2002 සැප්තැම්බරයේදි බුෂ් රජය කියා සිටියේය
එක්සත් ජාතීන්ගේ නීති රීති අනුව එම බට ලබා ගැනීමට ඉරාකයට හිමි කමක් නොමැත
ඉරාකයේ තිබුනා යැයි කියන සැලසුම් සම්බන්ධව CIA  සහ DIA සංවිධාන එකඟත්වය පල කළ නමුත් DOE (department of energy) බල ශක්ති දෙපාර්ථමේන්තුව සහ INR සංවිධාන ඊට විරුද්ධ විය
මන්ද කියතොත් ඇමරිකාවේ න්‍යෂ්ඨික අවි ව්‍යාප්තියේ සහ කේන්ද්‍රපසාරි බලයෙන් ගැස් සම්බන්ධ කටයුතු කිරීමේ ශක්තියද තිබුනේ මෙම බල ශක්ති දෙපාර්ථමේන්තුවට බැවිනි
ඉහත කී බට න්‍යෂ්ඨික අවි සඳහා යොද‍ා ගත හැකි බව සියලු සංවිධාන කියා සිටියද DOE  සහ INR ආයතන කියා සිටියේ ඒවා එවැනි දෙයකට තරම් සුදුසු ‍නොවන බවය
එක්සත් ජාතීන් අමතා කොලින් කථා කිරීමට පළමුව DOE ආයතන එම කථාව වෙනස් කිරිමට උත්සාහ ගත් නමුත් රජය විසින් එය වලක්වන ලදි
ඇත්තෙන්ම සිදු වූයේ කොලින් පවල් විසින් (එළැඹෙන යුද්ධයට ටික කලකට පෙර) එක්සත් ජාතීන් අමතා කළ ඔහුගේ කථාවේදි මෙම ඇලුමිනියම් බට ගැන සඳහන් කළේය
එහෙත් විද්‍යාව සහ ජාත්‍යන්තර ආරක්ෂාව පිළිබඳ ආයතන මගින් නිකුත් කළ වාර්තාවක එම බට යුරේනියම් බල ගැන්වීමට ප්‍රමාණවත් නොවන බව ප්‍රකාශ විය
ඉරාක ආයුධ ගැන තමන් එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයට පවසන ලද කරුණු වැරදි බවත් තමන්ට බුද්ධි සේවා මගින් ලැබී ඇත්තේ නොමග යවන තොරතුරු බවත් පසුව පවල් විසින් පිළිගන්නා ලදී
2002 සැප්තැම්බර් සහ 2003 ජුනි අතර කාලය තුළ නියෝජ්‍ය ආරක්ෂක ලේකම් පොල් වොල්ෆොවිට්ස් ඒකකයත් නිර්මාණය කළේය
එහි නම ඔෆීස් ඔෆ් ස්පෙෂල් ජලෑන්ස් (OSP) වූ අතර ප්‍රධානියා වූයේ ඩග්ලස් ෆෙයිත් ය
මෙම ඒකකයේ අරමුණ වූයේ බුෂ්ගේ පාලනයේ ජ්‍යෙෂ්ඨ නිලධාරින් සමග ඉරාකයට සම්බන්ධ බුද්ධි සේවා නිලධාරින් සැපයීමයි
මොවුන් ඒ සඳහා යෙදවිය යුතු වූයේ CIA සංවිධානය වෙනත් බුද්ධි සේවා මග හරිමිනි
එක් පැරනි CIA නිලධාරියෙකු මෙය එක්සත් ජනපදයේ ආරක්ෂාවට අනතුරු දායක බවත් ලෝක සාමයට තර්ජනයක් බවත් සදාම් හුසේන් ඉවත් කිරීමේ න්‍යාය පත්‍රය ක්‍රියාත්මක කිරීමට බුද්ධි සේවා ශූර ලෙස තව දුරටත් යොද‍ා ගන්නා බවත් ප්‍රකාශ කළේය
ඔහු තවදුරටත් ඒ ගැන කීවේ එම සංවිධානය බුද්ධි සේවා වලින් ලැබෙන තොරතුරු ටිකෙන් ටික ලබා ගන්නේ තම මතය තහවුරු කිරීමට බවත් ප්‍රතිවිරුද්ධ කරුණු බැහැර කරන බවත්ය
මෙහි ප්‍රතිඵලය ලෙස 2008 වර්ෂයේදී මහජන ඒකාබද්ධතාවය සඳහා වූ කිසිදු පක්ෂයකට සම්බන්ධ නොවු මධ්‍යස්ථානය, ජෝර්ජ් බුෂ් කර ලද සහ ඔහුගේ උසස් නිලධාරින් හය දෙනෙකු විසින් කරන ලද ප්‍රකාශ 935 ක් ගැන සඳහන් කළේය
මේවා 9/11 සිද්ධියෙන් පසු ඉතා ප්‍රවේශමෙන් තොරතුරු රැස් කර ඉරාකය ආක්‍රමණය කිරීම සඳහා මහා පරිමාණ වශයෙන් සහයෝගය ලබා ගැනීම අපේක්ෂාවෙන් කරන ලදී
එක්සත් ජාතීන් - ආයුධ පරීක්ෂණය අරඹයි

ඉරාකයේ තිබේ යැයි කියන සමූල ඝාතණ අවි නිෂ්පාදනය සම්පූර්ණයෙන් නවතා දැමීමද එක්සත් ජාතීන්ගේ අවි පරීක්ෂක වරුන්ට බාධාවකින් තොරව ඉරාකයට ඇතුලු වී එවැනි අවි ආයුධ නිෂ්පාදන පහසුකම් තිබේ දැයි සොයා බැලීමට ඉරාකය ඉඩ දීමද යන කරුණු ඉටු වීම ජනාධිපති බුෂ් ඉතා තදින් අපේක්ෂා කළේය
ඉරාකය නිරායුධ කිරීමේ මෙම ප්‍රශ්නය 2002 – 2003 කාලයේ විශාල අර්බුදයක මාතෘකාවක් වී තිබුනි
මීට ඉහතදි ගල්ෆ් යුද්ධයෙන් පසු එවැනි ආයුධ නිපදවීම සංවර්ධනය  කිරීම හා ළඟ තබා ගැනීම එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය මගින් තහනම් කර තිබුනි
2002 වර්ෂයේ ජනාධිපති බුෂ් දිගින් දිගටම යුදමය  තර්ජන විදහා දක්වමින් බාධා විරහිත පරික්ෂාවන් සහ නිරායුධකරණය ගැන ඉල්ලීම් කළේය
එක්සත් ජාතීන්ගේ ආරක්ෂක කවුන්සලයේ යෝජනාවට අනුව 2002 වර්ෂයේ අවසාන භාගයේදි ඉරාකය අකමැත්තෙන් නමුත් අලුත් පරීක්ෂණ සඳහා එකඟ විය
මේවායින් ලැබුනේ මිශ්‍ර ප්‍රථිඵලයි
සමූහ ඝාතණ අවි සොයා ගැනීමට නොහැකි විය
සමූහ ඝාතණ අවි

ත්‍රස්තවාදයට එරෙහි යුද්ධයේ මුල් පියවර තුල ජෝර්ජ් ටෙනෙට් යටතේ වූ CIA සංවිධානය, ඇෆ්ගනිස්ථාන් යුද්ධයේදි කැපි පෙනුනේය
එසේ වුවද ඇෆ්ගනිස්ථානය සහ අල්ඛයිඩාව අතර සම්බන්ධයක් නොමැති බව ජෝර්ජ් ටෙනෙට් විසින් ජනාධිපති බුෂ්ට අවධාරණය කොට කියා සිටි අවස්ථාවේ උප ජනාධිපති ඩික් චෙනි සහ ආරක්ෂක ලේකම් ඩොනල්ඩ්ස් රම්ස්ෆෙල්ඩ් දෙදෙනා CIA සංවිධානය සහ ජෝර්ජ් ටෙනෙට් සීමා කර තැබීමටද, ලැබුනු තොරතුරු නැවත පරීක්ෂා කිරීමටද රහස් වැඩ පිළිවෙලක් ආරම්භ කළහ
මෙම රහස් වැඩ පිළිවෙල මගින් ලබා ගත් ප්‍රශ්න කළ හැකි බුද්ධි තොරතුරු චෙනීට දැන ගැනීමට (Stove piped) සැළැස්වූ අතර මහජනයා වෙතද ඉදිරි පත් කරන ලදි
ඇතැම් අවස්ථාවේදි චෙනී ගේ කාර්යාලයේද මෙම තොරතුරු පත්‍ර වාර්තාකරුවන් වෙතද කාන්දු විය
ඔව්හු ඒවා නිව් යෝර්ක් ටයිම්ස් වැනි පුවත් පත් මඟින් ප්‍රකාශ කළහ
ඉන් පසු චෙනි ඉරිදා ‍දේශපාලන රූපවාහිනි වැඩ සටහනට සම්බන්ධ වූ අතර එහිදි මෙම බුද්ධි තොරතුරු සාකච්ඡාවට භාජනය කළේය
මෙහිදි නිව් යෝර්ක් ටයිම්ස් පුවත් පත ගැන සඳහන් කරනු ලබන්නේ විශ්වාසය ඇති කිරීමේ පියවරක් ලෙසිනි
තානාපති ජෝශප් සී විල්සන්

2002 පෙබරවාරි මස අවසාන භාගයේ CIA සංවිධානය විසින් කලින් තානාපති නිලධාරියෙකු වූ ජෝශප් විල්සන් නයිජීරියාවට පිටත් කර හැරියේ, ඉරාකය නයිජීරියාවෙන් “යෙලෝ කේක් යුරේනියම්” මිළදි ගැනීමටද කරන ලද (සැක සහිත) උත්සාහයක් ගැන කරුණු සෙවීම පිණිසයි
විල්සන් පෙරලා පැමිණ CIA සංවිධානයට දන්වා සිටියේ එම “යෙලෝ කේක” ඉරාකයට විකිණීම පිළිබඳ කථාව ඉතා පැහැදිලි ලෙසම වැරදි බවයි. 2003 ජනවාරි මාසයේදි ඉරාකය යුරේනියම් ලබා ගැනීමට බලාපොරොත්තු වෙමින් සිටි බව හා යෙලෝ කේක් ලබා ගැනීමට දැරූ උත්ස‍ාහය ගැන බුෂ් දිගින් දිගටම චෝදනා කළේ ඉරාකය සමග යුධ ක්‍රියා මාර්ගයකට අවතීර්ණ වීමට එම කරුණු හේතුවක් කර ගැනීමේ අභිලාෂයෙනි
මෙයට ප්‍රතිචාර වශයෙන් විල්සන් නිව් යෝර්ක් ටයිම්ස් පුවත් පතට විචාරයක් ලියමින් (2003 ජුනි) ඔහු යෙලෝ කේක් සිද්ධිය සම්බන්ධව පෞද්ගලිකව සොයා බැලූ බවත් එය වංචාවක් බවත් කියා සිටියේය
විල්සන්ගේ වාර්තාවෙන් හෙලිවූ කරුණු විශ්ලේෂකයින්ට  පැහැදිලි නොවීය
එහෙත් ඉරාක නියෝජිත නයිජීරියාවට පැමිනි බවත් එසේ පැමිණියේ යුරේනියම් ගැන සාකච්ඡා කිරීමට විය හැකි බවත් නයිජීරියානු අගමැති වරයා කියා තිබීම විශ්ලේෂකයින්ගේ උනන්දුවට කාරණයක් විය
විලියන්ගේ ලිපිය පළවීමත් සමග ඔහුගේ බිරිඳගේ CIA රහස් නියෝජිත වැලරි ප්ලේම් අනන්‍යතාවය රොබට් නොවැක් විසින් හෙළි කළේය
CIA නියෝජිතයෙකුගේ අනන්‍යතාවය හෙළි කිරීම බරපතල වරදක් බැවින් නොමැක් ගේ ලිපිය ගැන අධිකරණ දෙපාර්ථමේන්තුව මගින් පරීක්ෂණ පවත්වන ලදී
2007 මාර්තු මාසයේදි ඩික් චෙනි ගේ කාර්ය මණ්ඩල ප්‍රධානි ලුවිස් ස්කූටර් ලබ්බි, ප්ලෙම් සම්බන්ධ තොරතුරු හෙලි වීමේ පරීක්ෂණයේදි බොරු කීම සම්බන්ධයෙන් වැරදි කරු විය
මෙම තොරතුරු කාන්දු වීම සම්බන්ධයෙන් නියෝජ්‍ය රාජ්‍ය ලේකම් රිචඩ් ආමීටේජ් වගකිව යුතු නමුත් එම අපරාධ සම්බන්ධයෙන් කිසිදු දිනෙක ඔහුට විරුද්ධව චෝදනා ඉදිරිපත් වූයේ නැත
ආක්‍රමණ විරෝධය

2003 ජනවාරි 20 වෙනි දින ප්‍රංශ විදේශ අමාත්‍ය ඩොමිනික් ඩි විලෙපින් “යුද්ධමය මැදිහත් වීම් නරකම විසඳුම යයි අප විශ්වාස කරනවා” යයි ප්‍රකාශ කළේය
මේ අතර ලෝකය පුරා සිටින යුධ විරෝධී කණ්ඩායම් මහජන විරෝධතා ව්‍යාපාර සංවිධානය කළහ
ඩොමිනික් රෙයින් නම් ප්‍රංශ විද්‍යාපීඨයට අනුව 2003 ජනවාරි 03 දින සිට අප්‍රේල් 12 දක්වා කාලය තුල ලෝක ජනතාවගෙන් මිලියන 36 ක් ඉරාක යුද්ධයට එරෙහිව 3000 ක් තරම් වූ විරෝධතා ව්‍යාපාර වලට එක් වී ඇත
2003 පෙබරවාරි 15 පවත්වන ලද විරෝධතා පෙළපාලිය විශාලතම සහ ඵලදායී එකක් විය
2003 පෙබරවාරියේදී එක්සත් ජනපද යුද හමුදාවේ ඉහළ හමුදා නිලධාරියෙකු වූ එරික් ෂිනෙස්කි සෙනෙට් යුද සේවා කොමිටියට කීවේ ඉරාකය සුරක්ෂිත කිරීමට සෙබලු ලක්ෂ ගණනක් අවශ්‍ය විය හැකි බවයි. දින දෙකකට පසු ආරක්ෂක ලේකම් ඩොනල්ඩ්ස් රම්ස්ෆෙල්ඩ්, පශ්චාත් යුද හමුදා වගකීම් යුද්ධය දීනීමට අවශ්‍ය හමුදා සංඛ්‍යාවට වඩා අඩු විය  හැකි බවත් එක්සත් ජනපද හමුදා ලක්ෂ කීපයක් අවශ්‍ය වේ යයි යන අදහස ඉලක්කයෙන් ඈත බවත් කීවේය
නියෝජ්‍ය ආරක්ෂක ලේකම් පෝල් වුල්ෆොවිට්ස්, ෂිනෙස්කිගේ ඇස්තමේන්තුව ඉලක්කයෙන් ඈත බව කීවේය
මක්නිසාද කියතොත් අනෙකුත් රටවල  හමුදාවන්ටද එක් විය හැකි හෙයිනි
2003 මාර්තු මාසදි හෑන්ස් බ්ලික්ස්, පරීක්ෂණ සම්බන්ධයෙන් ගෙන යන ක්‍රියා මාර්ග තව දුරටත් ගෙන යනු ඇතැයිද, මේ තාක් දුරට ඉරාකය තුල තහනම් ක්‍රියාකාරකම් තිබෙන බව සොයා ගෙන නැතැයි යනුවෙන්ද වාර්තා කළේය
එහෙත් රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික ක්‍රියා මාර්ග ඵල රහිත වූ බවත්, ඉරාකය තුළ මහා පරිමාන විනාශ කාරී ආයුධ තිබෙන්නේය යන චෝදනාවෙන් ඉරාකය නිදහස් කිරීමට මිත්‍ර රටවල්වලද සහයෝගය ඇතිව තව දුරටත් කටයුතු කෙරෙන බවත් එක්සත් ජනපදය ප්‍රකාශ කළේය
එක්සත් ජනපද රජය  එක්සත් ජාතීන්ගේ අවි පරීක්ෂකවරුන්ට බෑග්ඩෑග් නගරයෙන් ඉවත් වන ලෙස හදිසියේම උපදෙස් දුන්නේය
දුර්වල සතුරන්ට එරෙහිව (ඉරාකයට) කළ හමුදා මෙහෙයුම පිළිබඳ බුෂ්ගේ ප්‍රතිපත්තිය සහ ඉරාකයට එරෙහිව කරන ලද යුද්ධය වටා බරපතල නීතිමය ප්‍රශ්න තිබුනේය
2004 සැප්තැම්බර් මස 16 වැනි දින එක්සත් ජාතීන්ගේ මහ ලේකම් කොෆි අන්නන් “මම පෙන්වා දී  තිබෙනවා එය එක්සත් ජාතීන්ගේ ප්‍රකාශනය සමග නොගැලපෙනවා සේම අපට පෙනෙන ආකාරයට සහ ප්‍රකාශනයේ හැටියටත් එය නීති වීරෝධියි” යනුවෙන් ප්‍රකාශ කළේය
2003 ආක්‍රමණය

2003 මාර්තු 20 වැනි දින බෑග්ඩෑග් වේලාවෙන් උදෑසන 5.34 ට (අ
භා - 9.34 - මාර්තු 19 Est) ඉරාකය ආක්‍රමණය ආරම්භ විය
ජෙනරාල් ටොමි ෆ්රැන්ක්ස් ගේ නායකත්වයෙන් ඇරඹුනු 2003 ඉරාක ආක්‍රමණය එක්සත් ජනපදයේ “ඔපරේෂන් ඉරාකි ෆ්‍රීඩම්” යන සංකේත නාමයෙන් ද බ්‍රිතාන්‍යයේ “ඔපරේෂන් ටෙලික්” සහ ඕස්ට්‍රේලියාවේ “ඔපරේෂන් ෆැල්කන්” යන සංකේත නාම වලින්ද හඳුන්වනු ලැබීය
මිත්‍ර හමුදාවෝ කුර්දි පෙෂ්මෙර්ගා හමුදාවන් සමගද උතුරේදී එක් වූහ
දළ වශයෙන් හතලිහක් වූ අනෙකුත් ජාතීන්ද උපකරණ සැපයීමෙන්, සේවා, ආරක්ෂාව, සහ විශේෂ හමුදා සපයමින් සහයෝගය දැක් වූහ
මෙම මුල් ඒකාබද්ධ හමුදාව 300,000 ක් පමණ වූ අතර එයින් 98% ක් එක්සත් ජනපද සහ එක්සත් රාජධානි හමුදා විය
ආක්‍රමණයට අරමුණු අටක් ඇතුලත් විය
සෑම එකක්ම ජනාධිපති බුෂ්ගේ ජාතික ආරක්ෂක වැඩ පිළිවෙල තුල සැලසුම් කරන ලද ප්‍රධාන කාරණා අනුගමනය කිරීම පිණිස විය
මෙම අරමුණු නම් සදාම් හුසේන් පාලනය අවසන් කිරීම, ඉරාකයේ තිබෙන මහා පරිමාණ විනාශකාරී ආයුධ සෙවීම, විනාශ කිරීම, ත්‍රස්තවාදින් සෙවීම, අල්ලා ගැනීම සහ ත්‍රස්තවාදය තුරන් කිරීම, ත්‍රස්තවාදි ජාලයට අදාල බුද්ධි තොරතුරු ලබා ගැනීම, මහා පරිමාණ විනාශකාරී නීති වීරෝධි අවි ජාලයට අදාළ තොරතුරු එක්රැස් කිරීම, අවශ්‍යතාවන්ගෙන් පෙලෙන අයට මානූෂීය ආධාර බෙදා හැරීම සහ දඬුවම් පැමිණ වීම අවසාන කිරීම, ඉරාකයේ තෙල් නිධි සහ වෙනත් සම්පත් ආරක්ෂා කිරීම, නියෝජිතයන් මගින් පාලනය කරන රජයක් කරා යාමට ඉරාක ජනතාවට උපකාර කිරීම යනාදියයි
ඉරාක නිදහස් මෙහෙයුම නම් වූ එය උතුරු වියට්නාමයෙන් පසු ඇති වූ විශාලම විශේෂ මෙහෙයුම් බලවේගයක් විය
“අග්ලි බේබි” (කැත බබා) යන සංකේත නමින් හැඳින් වුනු මෙය වියට්නාම් යුද්ධයෙන් මෙපිට ඇති වූ විශාලම ගොඩබිම් යුද්ධයයි
මුහුණ පෑමට සිදු වූ බාධාවන් අල්ප වූ එය තීරණාත්මක මෙන්ම ඉක්මන් යුද්ධයක් විය
ඉරාක හමුදාව සම්පූර්ණයෙන් යටත් කරනු ලැබින
ෆෙඩයින් සදාම් නම් ප්‍රභූවරයා පමණක් විශාල අභියෝගයක් එල්ල කළ නමුත් එයද ජනතාව අතරම තුනි වී ගියේය
අප්‍රේල් 9 දින සදාම් හුසේන්ගේ වසර 24 ක පාලනය  අවසන් කරමින් බෑග්ඩෑඩය යටත් විය
එක්සත් ජනපද හමුදාව විසින් අතහැර දමන ලද බාත් පක්ෂ අමාත්‍ය කාර්යාලය අල්ලා ගෙන මෙම සිද්ධියේ සංකේතය වූ සදාම්ගේ විශාල ලෝහ පිලිරුවක්ද, ඡයාරූප, වීඩියෝ ආදිය බිම ඇද දැමූහ
බෑග්ඩෑඩයේ හදිසි ඇද වැටීමත් සමග ජන ජීවිතය විශාල කඩා වැටීමකට ලක් විය
රජයේ ගොඩනැගිලි කොල්ල කෑමට ලක් විය
අපරාධ බෙහෙවින් ඉහළ ගියේය
මෙම සිද්ධින් ඩොනල්ඩ් රමස්ෆෙල්ඩ්ගේ ක්ෂණික අවධානයට ලක් විය
ට්‍රිපොලි කාර්ය සාධක නාවික හමුදාව මුහුණ පාන්නට සිදු සුලු බාධාවලින් පසු සදාම් හුසේන් උපන් නගරය වූ ටික්රිට් යටත් කර ගැනීමෙන් පසු අප්‍රේල් 15 දින ඒකාබද්ධ ආක්‍රමණය සර්වප්‍රකාරයෙන්ම සාර්ථක වූ බව ප්‍රකාශ කරන ලදී
(මෙම ආක්‍රමණය පැවති කාලයේ (මාර්තු 20 - අප්‍රේල් 30) ඉරාක සටන් කරුවන් 9200 ක් සහ සිවිල්  වැසියන් 7299 ක් ප්‍රධාන වශයෙන් එක්සත් ජනපද ගුවන් හමුදාවේ සහ ගොඩබිම් හමුදා එල්ල කළ ප්‍රහාර වලින් මරු මුවට පත් වූහ
මෙම සටනින් එක්සත් ජනපද හමුදාවේ 139 ක් සහ එක්සත් රාජධානියේ 33 ක් හමුදා නිලධාරින් ඝාතණය වූ බව ඒකාබද්ධ හමුදාව වාර්තා කළේය
2004 ත්‍රස්තවාදය ව්‍යාප්ත වීම  

2004 වර්ෂයේ ආරම්භය සංසන්ධනාත්මකව බැලු විට ප්‍රචණ්ඩත්වයේ අඩුවක් පෙන්නුම් කළේය
බහු ජාතික හමුදාවන්ගේ උපක්‍රම අධ්‍යයනය කරමින් අලුත් සටනක් සඳහා සැළසුම් සකස් කරමින් එම කාලය තුළ ත්‍රස්තවාදී කණ්ඩායම් නැවත සංවිධානය වූහ
කෙසේ වෙතත් 2004 වර්ෂයේ ඉරාක (Spring) සටන් සමයේ අඩු මුසාබ් අල් සර්කාවි විසින් මෙහෙයවන ලද මැද පෙර දිග කලාපයේ විදේශ හමුදා සහ ඉරාකයේ අල් ඛයිඩාවරුන් සමග ප්‍රචණ්ඩ ක්‍රියා වැඩි වූයේ ත්‍රස්තවාදය පලවා හැරීමට උදව් කරමිනි
කැරළි ප්‍රචණ්ඩ ක්‍රියා වැඩි වෙද්දී ඉලක්කයන් වෙනස්විය
එනම්  ඒකාබද්ධ හමුදා වෙතින් නව ඉරාක ආරක්ෂක හමුදා වෙත මාරු වීමයි
එහි ප්‍රථිපලයක් වශයෙන් ඉරාක සිවිල් වැසියන් හා පොලිස් නිලධාරින් සිය ගණනක් එක දිගට එල්ල කෙරුනු දැවැන්ත බෝම්බ ප්‍රහාරවලින් ඝාතණයට ලක් වූහ
ජාතිකවාදි සහ ඉස්ලාම් අරමුණු මූලික කර ගත් හොඳින් ස්ථාපිත වූ සුන්නි ත්‍රස්තවාදය ඉරාකය පුරාම වඩාත් බලවත් වෙමින් පැවතියේය
ෂියා නිකායික මහ්දි හමුදාව ද ඉරාක ආරක්ෂක හමුදාවන්ගේ පාලනය අල්ලා ගැනීමේ උත්සාහයකදී ඒකාබද්ධ හමුදාවන් ඉලක්ක කර ගනිමින් ප්‍රහාරයන් දියත් කළේය
බහු ජාතික හමුදා ප්‍රති ප්‍රහාරයක් සඳහා සූදානම් වෙද්දී  සහ තත්ත්වය පාලනය කිරීමට උත්සාහ ගනිමින් සිටියදී ඉරාකයේ දකුණු හා මධ්‍යම කොටස්, නාගරික ගරිල්ලා සටන් ක්‍රමයකට අවතීර්ණ වීම ආරම්භ කරමින් සිටියහ
2004 ජුනි 28 දින ඒකාබද්ධ තවකාලික අධිකාරියේ අධ්‍යක්ෂ එල් - පෝල් බ්රූමර් ඉරාක අන්තර්වාර රජයට ස්වාධීනත්වය පවරමින් අත්සන් තැබීම එහිදී සිදුවිය
යුද්ධයේ මෙතෙක් කාලයක් සිදු වූ දරුණුම සටන 2004 මාර්තු 31 දින ආරම්භ විය
මෙය සිදු වූයේ යුරෙස්ට් සර්විස් නම් ආහාර සපයන සමාගමට ආරක්ෂාව සපයමින් ගමන් කළ ඇමෙරිකානු පෞද්ගලික හමුදා කොන්ත්‍රාත් කරුවන් 4 දෙනෙකුද සහිත රථ පේළියකට ඉරාක ත්‍රස්තවාදීන් සැඟවී ප්‍රහාර එල්ල කිරීමත් සමගයි
ග්‍රෙනේඩ් ප්‍රහාර වලින් සහ කුඩා ගිණි අවි වලින් කරන ලද වෙඩි තැබීම් වලින් හමුදා කොන්ත්‍රාත්කරුවන් හතර දෙනා වූ ස්කොට් හෙල්වෙන්ස්ටන්,ජර්කෝ සොව්කෝ,වෙස්ලි බටලෝනා සහ මයිකල් තේග් (Teague) මරුමුවට පත් වූහ
අනතුරුව වාහනවලින් ඔවුන්ගේ සිරුරු එලියට ඇද පහර දී ගිණි තබනු ලැබීය
පසුව ගිණි තැබුනු එම එම සිරුරු යුප්‍රටීස් ගඟ හරහා දිවෙන පාලමක එල්ලා දැමුනි
මෙම සිද්ධියේ ඡායාරූප ලෝකය පුරා ප්‍රවෘත්ති ඒජන්සි වෙත නිකුත් විය
මෙයින් ඇමෙරිකානු ජනතාවගේ කේන්තිය ඇවිස්සුනේය
2004 නොවැම්බරයේදී නැවතත් සටන් ඇරඹුනි
මෙය යුද්ධයේ අති බිහිසුනුම අවස්ථාව විය
මෙය හැඳින්වූයේ (second Battle of Fallujah) දෙවැනි ෆලූජා යුද්ධය නමිනි
එක්සත් ජනපද හමුදාව ඒ ගැන විස්තර කරන්නේ මෙසේය
“වියට්නාම් හියුනගරයේ යුද්ධයෙන් මෙපිට අපට මුහුණ පාන්නට සිදු වූ දැවැන්ත නාගරික (ගරිල්ලා) සටනයි
” සටනට පළමු ලැබුණු බුද්ධි තොරතුරු වලින් කියවුනේ “ඒකාබද්ධ හමුදාවට චෙච්නියන්, පිලිපීන, සවුදි, ඉරාන, ඉතාලි සහ සිරියන් සටන් කාමීන්ට මෙන්ම ස්වදේශීය ඉරාක ජාතිකයින්ටද මුහුණ දීමට සිදු වේ” යන්නයි
මෙම පහර දීමේ කාලය අතර තුර ඇමෙරිකානු හමුදා ත්‍රස්තවාදී නායකයින්ට එරෙහිව ගින්නෙන් විනාශ කිරීමේ ආයුධයක් ලෙස සුදු පොස්පරස් පාවිච්චි කළේ මත භේදයකට පොළඹවමිනි
දින 46 ක් ගත වූ යුද්ධය නිමා වූයේ ඒකාබද්ධ හමුදාවන්ට ජයග්‍රහණය ලැබීමෙනි
මෙහිදී ඇමෙරිකානුවන් 95 ක් මිය ගිය අතර ත්‍රස්තවාදීන් 1350 දෙනෙකු ඝාතණය වූහ
සිවිල් ජනතාවට වූ හානි අඩු වූයේ සටන් ඇරඹීමට ප්‍රථම ඔවුන් බොහෝදෙනෙකු ප්‍රදේශය අතහැර යාම හේතුවෙනි
මෙම කාලය තුළ සිදු වූ තවත් ප්‍රසිද්ධ සිදුවීමක් නම් අබු ගරීබ් බන්ධනාගාරය තුළ සිටි සිරකරුවන් අපචාරයට ලක් කිරීම පිළිබඳව 2004 වසරේ අප්‍රෙල් මස තුළදී මාධ්‍ය මගින් හෙළිදරව් කිරීමය
ඇමෙරිකානු හමුදා භටයින් විසින් ඉරාක සිරකරුවන්ට කරන ලද ගර්හා කිරීම්, අපචාරයට ලක් කිරීම් සම්බන්ධ පළවූ ප්‍රවෘත්ති මහජනතාවගේ අවධානයට යොමු වූයේ 60 මිනිට්ස් ii නම් (අප්‍රෙල්28) ප්‍රවෘත්ති වාර්තාවෙන් සහ අප්‍රෙල් 30 දිනැති “නිව් යොර්ක්” හි පළවු සෙයිමෝර් එම් හෙර්ෂ් ගේ (Online) වාර්තා වලිනි
යුද්ධය ගැන අධ්‍යයනය කළ ලේඛකයෙකු වූ තෝමස් රික්ස් මෙම හෙළි කිරීම් මගින් සදාචාරය සාධාරණත්වය යන කාරණා බරපතල ලෙස උල්ලංඝණය කර ඇති බව ප්‍රකාශ විය
නිකායික වශයෙන් ප්‍රචණ්ඩ ක්‍රියා වැඩි වීම

ඉරාකයේ සිටි නාවික හමුදා අණ දෙන නිලධාරියා අසාමාන්‍ය රහස් වාර්තාවක් ඉදිරිපත් කරමින් අන්බර් පළාත ආරක්ෂා කර ගැනීම සඳහා වන ඉදිරි බලාපොරොත්තු අපැහැදිළි බවත්, එම ප්‍රදේශය දේශපාලනික හා සමාජමය වශයෙන් වැඩි දියුණු කිරීම සඳහා එක්සත් ජනපද හමුදාවට කිසිවක්ම කළ නොහැකි යයි ප්‍රකාශ කළ බවත් වොෂින්ටන‍් පෝස්ට් පුවත්පත 2006 සැප්තැම්බර් මාසයේදී වාර්තා කළේය
අමෙරිකානු ‘විදේශ ප්‍රතිපත්ති’ නම් සඟරාව සහ ෆන්ඩ් ෆෝර් පීස් නම් බුද්ධි මණ්ඩලය විසින් සකස් කරන ලද 2006 වසරේ අසමත් රාජ්‍ය පිලිබඳ දර්ශකයේ 4 වැනි ස්ථානය ගත්තේ ඉරාකයයි
සුඩානය පළමුවැන්නයි
ඔක්තෝබර් 20 පමණ වන විට එක්සත් ජනපද හමුදාවේ (Operation together Forward) ‘එක්ව ක්‍රියාන්විතය ඉදිරියට’ නමැති වැඩ සටහන බැග්ඩෑඩයේ නැගී එන ප්‍රචණ්ඩ ක්‍රියා නැවැත්වීමට අසමත් වූ බව නිවේදනය කළේය
අල් සදර් යටතේ ෂයිට් සටන් කාමීහු දකුණු ඉරාකයේ නගර කීපයක් අල්ලා ගත්හ
එක්සත් ජනපද කොංග්‍රස් චන්ද විමසීම සහ ප්‍රචණ්ඩ ක්‍රියා පැතිරීම

2006 නොවැම්බර් 7 වන දින එක්සත්  ජනපද මධ්‍යවාර මැතිවරණ විසින් එක්සත් ජනපද කොංග්‍රසයේ  කාර්යාල දෙකේම පාලනයෙන් රිපබ්ලිකන් පක්ෂය ඉවත් කරන ලදි
රිපබ්ලිකන් පක්ෂයේ පරාජයට හේතු වූ ප්‍රධාන කාරණා වලින් එකක් ලෙස ඉරාක යුද්ධයේදී වූ දුර්වලකම් පෙන්වා දෙනු ලැබ තිබුනි
නොවැම්බර් 23 වැනි දින ඉරාක යුද්ධය ආරම්භ කළ දිනෙන් පසු ඇති වූ මාරාන්තික පහර දීම සිදු විය
මෙම ප්‍රහාරයට සැක කරනු ලැබුවෝ සුන්නි - අරාබි සටන්කාමීහු වූහ
ඔව්හු මරාගෙන මැරෙන බෝම්බකරුවන් සහිත මෝටර් රථ කිහිපයක් පුපුරුවා හරිමින් සහ මෝටාර් ප්‍රහාර දෙකක් එල්ල කරමින් අගනුවර ෂයිට් සදර් නගරයේ මුඩුක්කු වලට ප්‍රහාර එල්ල කළහ
මෙයින් අඩු ගණනේ 215 දෙනෙකු මිය ගිය අතර 257 දෙනෙක් තුවාල ලැබූහ
‍මෙයට වහාම ප්‍රතිචාර දැක්වූ ෂයිට් මුස්ලිම් කල්ලිය ෂෙල් වෙඩි 10 කින් ප්‍රහාර එල්ල කරමින් බැග්ඩෑඩයේ සුන්නිවරුන්ගේ අති පූජනීය පල්ලියක් වූ අබු හනිෆා පල්ලියට බරපතල හානි සිදු කළහ
මෙම සිද්ධියෙන් එක් අයෙකු මරුමුවට පත් විය
ඉරාකයේ ඉහල පෙලේ සුන්නි මුස්ලිම් සංවිධානයක් වූ “ඇසෝසියේෂන් ඔෆ් මුස්ලිම් ස්කොලර්ස්” නම් සංවිධානයේ කාර්යාල අසලට එල්ල වූ තවත් ප්‍රහාර 8 කින් අහල පහළ නිවාස ගිණි බත් විය
බටහිර බැග්ඩෑඩයේ සුන්නි ජනාවාසවලට එල්ල කළ තවත් මෝටාර් ප්‍රහාර දෙකකින් නම දෙනෙකු මියගොන් 21 දෙනෙකු තුවාල ලැබූ බව පොලිසිය ප්‍රකාශ කළේය
එක්සත් ජනපද සහ ඉරාක හමුදා බලයට යුධමය වශයෙන් අල් අන්බර් පළාතේ ත්‍රස්තවාදය සම්බන්ධයෙන් තව දුරටත් යමක් කිරීමට ශක්තියක් නොමැති බවත්, ගම් මට්ටමේ සිට ප්‍රාදේශීය මට්ටම දක්වා රජයේ ආයතන සියල්ලක්ම පාහේ ඉරාකයේ අල් ඛයිඩාව විසින් කොටස් වලට බෙදා, දූෂිත තත්වයට පත් කර හෝ සංවිධානයේ අදහස් වලට නම්මවා ගෙන ඇති බවත් සඳහන් කර තිබුණු වාර්තා ස්ථිර කරමින් නොවැම්බර් 28 දින නාවික හමුදා බුද්ධි අංශයේ වාර්තාවක් නැවතත් නිකුත් කරන ලදී
ඉරාක අධ්‍යයන කණ්ඩායම් වාර්තාව සහ සදාම් ඝාතණය
	
ඉරාකය පිළිබඳ අධ්‍යයන කණ්ඩායමේ වාර්තාව 2006 දෙසැම්බර් 06 වැනි දින නිකුත් වුනේය
කලින් රාජ්‍ය ලේකම්ව සිටි ජේම්ස් බේකර් සහ කලින් ඩිමොක්‍රටික් කොංග්‍රස් පාක්ෂික ලී හැමිල්ටන් විසින් මෙහෙයවන ලද පාර්ශව දෙකකින් යුතු ඉරාකය පිළිබඳ එම අධ්‍යයන කණ්ඩායම තීරණය කළේ “ඉරාකයේ තත්වය බැරෑරුම්ය, දිනෙන් දින නරක අතට හැරෙමින් තිබේ, එසේම එක්සත් ජනපද හමුදාව අවිනිශ්චිත තත්වයකක සිර වී සිටියි
” යනුවෙන් සඳහන් කරමිනි