Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
උදාහරණයක් ලෙස සගරාවක මුල් කවරයේ භාවිතා කිරීම සදාහා යොදා ගැනීමට ඡායාරූප රැගෙන කිරීමේදී එය ‍සිරස්වද, ඉහළින් සහ පහල වම් පසින් ඉඩ තිබෙන පරිදි රූගත කිරීම දැක්විය හැක
මේ වන විට තිබු ප්‍රධාන කාර්යාංශ ලෙස The image Bank, Super stock, Comstoc Image , Touystone Photo researches, FBG දැක්විය හැක
1990 දී Getty Image සහ Corbis  විශාලතම වෙළද සමාගම් දෙක විය
අදවන විට තොග  ඡායාරූප වෙළදාම සමාගම් අන්තර්ජාලය ඔස්සේ ව්‍යාප්ත වී ඇත
2000 වසරේ මුල් භාග Jupiyermedia සමාගමට කුඩා කාර්යාංශ මිලදි ගෙන ඒවා   Jupityerimages යටතේ පවත්වාගෙන යන ලදී
මෙමගින් ලොව තුන්වන විශාලම සමාගම වීමට හැකි විය
බෙදාහැරීමේ මාධයය ලෙස අන්තර්ජාලය භාවිතා කිරිමෙන් සමග සහ ආධුනිකයන් සහ විනෝදාංශයට ඡායාරූප ගත කරන්නවුන් සේවට බදවා ගැනීමෙන් ඉතා අඩු මිලට උසස් තත්ත්වයේ ඡායාරූප ලෝක වෙළදාපොලට ඉදිරිපත් කල හැකි විය
2003 වසරේදී Shutterpoint ආයතනය විසින් විවෘත සම්ප්‍රවේශ ආකෘතියක් හදුන්වාදෙන ලදි
මෙමගින් සියළු පදනම් ඡායාරූප අන්තර්ජාලයට ඇතුළු කොට ඒවා වෙළදාම කිරීමට අවස්තාවන් සලසා දෙන ලදී
2004 දී  footlibra විසින් නැඹුරැතාව පවත්වාගෙන ගිය අතර 2005 දී Scoopt ආනයනය මගින් පුරවැසි ලේඛන ශාලාව සදහා කාර්යාංශයක් ආරම්භ කරන ලදී
මෙමගින් පොදුජනතාව කැමරා දුරකථන වලින් ගන්නා විශේෂසිද්ධි වලට අදාල ඡායාරූප අන්තර්ජාලයට ඇතුළු කිරීමට ඉඩ ලබාදෙන ලදී
2007 දී Cutcaster මගින් මෙම අදහස තව දුරටත් පුළුල් කෙරැනු අතර ඡායාරූප ශිල්පින් ඇතුලත් කරන මුද ඡායාරූපයට කැමරා මිලක් ඔවුනටම නියම කළ හැකි අතර මිලදී ගන්නන් හටද ලංසු තැබීමේ අවස්ථාව සදහා දෙන ලදී
මෙය මෙම වර්ගයේ පලවු සාකච්ඡා මාධ්‍ය විය
විදේශ ප්‍රතිපත්තිය විශ්ලේශණය කිරීම යනු විදේශ ප්‍රතිපත්තියේ න්‍යායන් හා ක්‍රියාවලීන්විධිමත්ව අධ්‍යනය කිරීම හා පර්යේෂණය කිරීමයි
රජයක් විසින් විදේශ ප්‍රතිපත්තිය නිර්මාණය කරන ආකාරය අධ්‍යනය කිරීම විදේශ ප්‍රතිපත්තිය විශ්ලේෂණය කිරීම හා සම්බන්ධ වේ
‍FPA අන්තර්ජාතික හා දේශීය දේශපාලනය අධ්‍යනය කිරීම හා සම්බන්ධ වන නිසා,ශ්‍රාස්ත්‍රීය පුහුණුව පිහිටන්නේ අන්තර්ජාතික සම්බන්ධතා හා මහජන ප්‍රතිපත්තිය එකට ඡදනය වන විටය
එමෙන්ම FPA	උපායශ්‍රීලිත්වය,යුද්ධය, රජයන් අතර සංවිධාන හා ආර්ථික සම්බාධක අධ්‍යනය කිරීම හා සම්බන්ධ වන අතර එම කරුණු සියල්ල රජයක් විදේශ ප්‍රතිපත්තිය ක්‍රියාත්මක කිරීම කෙරෙහි බපානු ලබයි
ශ්‍රාස්ත්‍රානුකූලව,විදේශ ප්‍රතිප්තිය විශ්ලේෂණය දේශපාලන විද්‍යාවේදී හෝ දේශපාලන අධ්‍යනයේදී සහ අන්තර්ජාතික සම්බන්ධතා යන විෂයන්හිදී පොදුවේ උගන්වනු ලබයි
කොළ ආහාරය පිණිස ගන්නා ශාකයකි
පෝෂ්‍ය ගුණය

පලාආසියානු සුපිරි අවන්හල්වල බොහෝ සූපවේදීන්ට සිය ආහාර බඳුන් රසෙන් ගුණෙන් පිරිපුන් කරන්නට, නැතිවම බැරි ස්වාභාවික ශාකයක් අප රටෙහි සුලබව දක්නට ලැබෙනවා
ජපන් බටු, සිංගප්පුරු කොළ, වැල් මුරුංගා, ආඬි කොළ, රට බිලිං ආදි වශයෙන් මෙරට ද, sweet leaf bush, multi green, katuk multi vitamin ආදි වශයෙන් පිට රටවල ද එය හැඳින්වෙනවා
සිංගප්පූරුව මැලේසියාව ඉන්දියාව, ජපානය, පැපුවා නිව්ගිනි, ඉන්දුනීසියාව, පිලිපීනය ආදි රටවල් ගණනාවක ඖෂධීය ආහාරයක් ලෙස යොදා ගන්නවා
කොළ , මැල්ලුමට වෑංජනයට, බැදුමටද , ඇට ඇරගත් ගෙඩි තෙලට මෙන්ම කිරටද සකසාගන්නවා
සුප් වලටත් යොදා ගන්නවා
කරවල තෙල් දානවිට රස ගුණ සඳහා දලු හා ගෙඩි එක්කරගන්නා බව සඳහන්
ජපන් බටු කොළයේ සංයුතිය ඩෙංගු උණට ප්‍රතිකාර සඳහා යොදාගන්නා ගස්ලබු කොළයේ ඖෂධීය සංයුතියට සමාන බව සඳහන් වෙනවා
විටමින් A C K B -තයොමින් ප්‍රෝටීන් පොස්පරස් යකඩ මැග්නීසියම් කැල්සියම් ,,මැන්ගනීස් ලෝහ ලවණ, ටැනින්, සැෆොනින්, පැපවරින් ඇලකොලයිඩ, ප්‍රතිඔක්සිකාරක ගුණවලින් ජපන්බටු ශාකය පොහොසත්
ආයුර්වේද වෛද්‍යක්‍රමයෙහි දියවැඩියා මුත්‍රා ආබාධ, ශීත කාලයේ උණ, හිසරදය, කල්ගිය තුවාල ආදියට ප්‍රතිකාර සඳහා යොදා ගන්නවා
පෙණහළුවලට හිතකරවන අතර කැස්ස බ්‍රොන්කයිටිස් වලට එරෙහි ප්‍රතිචාර දක්වනවා
ආහාර රුචිය වඩවන ශාකය මල බද්ධයද දුරලනවා
එය බහුලව පැතිර ඇති අධි කොලෙස්ටරෝල්, අධි රුධිරපීඩන තත්ත්වයන් සඳහාද ප්‍රතිචාර දක්වන්නක්
නො වියළෙන, ලෙස මලවාගත් මැල්ලුම ආහාරයට ගැනීමෙන් රුධිර පීඩනය පාලනය කරගත් අවස්ථා දක්නට හැකියි
කැරටොනයිඩ සහිත ජපන්බටු ඇස්වලට හිතකරයි
එය අක්ෂිරෝග වළක්වාලන්නක්
හතළිස් ඇඳිරිය ළඟාවීමේ කාලය ද පමා කර දෙන්නක්
එසේම සම නිරෝගිකරන්නක්
තුවාල ඉදිමුම් සුවපත්කර පැහැපත් කරන්නක්
ඈත අතීතයේ සිටම මවුකිරි වර්ධකයක් ලෙස ද සැළකෙන අතර
කොළ, තනිව හා කලවමට කිරි දෙන මවුවරුනට මැල්ලුමට සකසා දෙනවා
මෑත කෙරුණු අධ්‍යයනවලින්ද එම ගුණය එහි ඇති බව සනාථවුණා
දරු උපතකින් පසු මවගේ ගර්භාෂයේ නිරෝගිතාව රැකීමටද ශාකපත්‍ර උපකාරීවන බව සඳහන්
ජපන් බටුවල තවත් සුවිශේෂත්වයක් වන්නේ, ශාරීරික හෝමෝන මනා ලෙස හැසිරවීමට එහි ඇති ශක්තිය යි
එය ටෙස්ටස්ටෙරොන් වර්ධනය කරන්නක්
කාන්තා පිරිමි දෙපක්ෂයේම ලිංගික හැකියාවන් වර්ධනය කරදීමට ඊට හැකියි
එය අස්ථි හා දත් ශක්තිමත් කරනවා
වියපත් කාන්තාවන්ට කැල්සියම් ඌණතාව නිසා ඇතිවන ඔස්ටියෝ පොරෝසිස් අවදානම දුරුකරනවා
අධිආර්තව තත්ත්වයන් වළකමින් නීරක්තිය
පළවා හරිනවා
කොතෙක් ගුණදායක වුවද අසීමිතව ආහාරයට ගැන්ම සුදුසු නැහැ
දිනකට ග්රෑම් 50 නොඉක්මවිය යුතුබව දැක්වෙනවා
තරබාරුව වැළකීමේ ගුණය එහි ඇතත් එය ලබා ගැන්මට දිනපතා කිලෝ තුනක ප්‍රමාණයක ජපන්බටු අමු යුෂ, මාස තුනක් නොකඩවාගත්‍ තායිවාන වාසීන් පිරිසක් පෙණහළු ආබාධවලට ගොදුරුවූ බව සඳහන්
(ලිපිය සැකසුම- 2018. 04. 18 නිර්මාණ අයිතිය -Indra Rathnay සතුයි
අහිකුංඨික

සාම්ප්‍රදායික කලා - ශ්‍රී ලංකා
උපාය මාර්ග කළමණාකරනය යනු ක්‍රමවත්ව දැක්විම, භාවිතා කිරිම හා පරික්ෂා කිරිම මගින් ආයතනයේ අරමුණු සඵල කරන ක්‍රියාවයි.
ආයතනය් අරමුණු නියම ලෙස හදුනාගෙන එය සඵල කිරිමට අවශ්‍ය උපාය හා සැලසුම් සැකසි එම සැලසුම් ක්‍රියාත්මක කිරිමට අවශ්‍ය සම්පත් හදුනාගෙන ඒවා වෙන්කර ගැනිම ආදිය සියල්ල මේ සදා අයත ව්
එබැවින් මෙහිදි ව්‍යාපාරයේ වවිධ අංශ ඒකාබද්ධ කිරිමට සිදුවේ
ඉහල මට්ටමේ කළමණාකරණය තිරණ අධ්‍යක්ෂ මණ්ඩලය ගන්නා අතර, ප්‍රධාන විධාය නිලධරියා (CEO) හා විධායක මන්ඩලය විසින් ක්‍රියාත්මක කරයි
උපායමාර්ග කළමණාකරණ ආයතනයේ ඉදිරියට තිරණය කර අතර එය සංවිධාන අධ්‍යනයට සබැදි වේ
උපාය මාර්ග කළමණාකරනය යනු ඉදිරියට යන ක්‍රියාවලියකි
එහිදි ආයතන සමබන්ධව ඇත ව්‍යාපාර හා කර්මාන්ත ගැන තක්සේරැ කරයි
තරගකාර සමාගම් තක්සේරැ කර ඔවුන්ට අභිබවා යන ලෙස කඩයිම් තිරණය කර ඒවා ජයගැනීමට වුන් අභිබවා යන ලෙස කඩයිම් තිරණය කර ඒවා ජයගැනීමට උපායසැකසිය යුතුයි
ඉන්පසු මෙම උපායයන් නිරන්තරයෙන් උපාය සැකසිය යතුයි
ඉන්පසු මෙම උපායයන් නිරන්තරයෙන් (කාර්තුවක, වාර්ෂිකව) විශ්ලේෂණය කර දිගටම ක්‍රියාකරවාද නැතහොත් නව උපායයන් අංශදැයි බැලිම කල යුතුයි
වෙනස්වන ආර්ථික පරිසරය, නව තාක්ෂණය, තරගකරැවෝ නව දේශපාලනික, සමාජිය පරිසරයක් වැනි කරැණු වලදි නව උපායයන් සෙවිය යුතුය
උපායයන් කළමණාකරණයට අවශ්‍ය දත්ත ලබාදෙන බොහෝ මෘදුකාංග ඇත
(SAP, SEM, SAS)

උපායමාර්ගික ව්‍යාපාර කළමණාකරණය ක්‍රම මට්ටම්

බොහෝ සංවිධානවල උපායමාර්ගික ව්‍යාපාර කළමණාකරණය ක්‍රම මට්ටම් කිහිපයක් පවතී
ආයතනයක සියළුම අංශයන් සඳහා යොදාගනු ලබන පුළුල්, උසස් වූ ක්‍රමයක් ලෙස උප උපායමාර්ගික ව්‍යාපාර කළමණාකරණය හැදින්වේ
ඒනිසා සමාගමේ වටිනාකම් සමාගමේ සංස්කෘතීන්, සමාගමේ අරමුණු සහ සමාගමේ නිෂ්ඨාව සඳහා මෙහෙයවීමක් සිදු කරයි
මෙම පුළුල් වූ සංවිධාන උපක්‍රම යටතේ නිරන්තරයෙන් ශ්‍රිතමය හෝ ව්‍යාපාර ඒකක උපක්‍රමයන් දක්නට ලැබේ
ශ්‍රිතමය උපක්‍රමයන් යටතේ අලෙවිකරණ උපක්‍රමයන්, නව භාණ්ඩ සංවර්ධන උපක්‍රමයන්, මානව සම්පත් උපක්‍රමයන්, මූල්‍ය උපක්‍රමයන්, නීති උපක්‍රමයන්, සැපයුම්දාන උපක්‍රමයන් සහ තොරතුරැ තාක්ෂණ කළමණාකරණ උපක්‍රමයන් අයත් වේ
මෙමගින් කෙටි සහ මධ්‍යකාලීන සැලසුම් මත අවධාරණය කිරීමක් සහ එක් එක් දෙපාර්තමේන්තුවේ ශ්‍රිතමය වගකීමේ විෂය පථය සීමා කිරීමක් අවධාරණය කරයි
එක් එක් ශ්‍රිතමය දෙපාර්තමේන්තු ඔවුන්ගේ කාර්ය සමස්ථ සංවිධානයේ අරමුණු ලඟාකර ගනිමින් සිදු කිරීමට ප්‍රයන්ත දරනු ලබන අතර මේනිසා ඔවුන්ගේ උපක්‍රමයන්ගේ ප්‍රමාණය, පුළුල් වූ සංවිධාන උපක්‍රමයන්ගේ ‍සිටි විහිදීමක් සිදුවේ
ක්‍රියාකාරකම් සංවිධානය කිරීමට ශ්‍රිතමය සංවිධාන ව්‍යුහයක් කාර්යක්ෂම මාර්ගයක් නොවේයැයි බොහෝ සංවිධානයන්ට හැගී යයි
එමනිසා ඔවුන් ක්‍රියාවලින් හෝ උපක්‍රම ව්‍යාපාර ඒකක අනුව නැවත සකස්කිරීමක් කර තිබේ
(Reengineered) උපක්‍රමික ව්‍යාපාර ඒකකයක් යනු සංවිධානයක් තුල ඇති අර්ධ ස්වාධීන ඒකකයකි
එමඟින් සාමාන්‍යයෙන් ඔවුන්ගේ අයවැයකරණය නව නිෂ්පාදන තීරණයන්, තීරණ ක්‍රියාත්මක කිරීම සහ මිල සකස් කිරීම සඳහා වගකියනු ලැබේ
උපක්‍රමික ව්‍යාපාර ඒකකයක් සමස්ථ සංවිධානයේ අභ්‍යන්තර ලාභ ඒකකයක් ලෙස සලකනු ලැබේ
එක් එක් උපක්‍රමික ව්‍යාපාර ඒකකය පුළුල් වූ සංවිධාන උපක්‍රමයන් සමඟ යා යුතු උපක්‍රමයන් සංවර්ධනය කිරීම සඳහා වග කියනු ලැබේ
පහළම මට්ටමේ උපක්‍රමයන් මෙහෙයුම් උපක්‍රමයන්‍ වේ
එය බොහෝ පටු වන අතර එදිනෙදා මෙහෙයුම් ක්‍රියාකාරකම් සමඟ කටයුතු කරයි
එය අයවැයක් තුලින් මෙහෙය වියයුතු නමුත් එය නැවත අලුතින් පිළියෙල කිරීමට හෝ නැවත සකස් කිරීමට නොහැකිය
පීටර් ඩ්‍රකර් (Peter Drunker) විසින් ඔහුගේ අරමුණුගත කළමණාකරණ න්‍යාය මඟින් මෙහෙයුම් මට්ටමේ උපක්‍රමයන් හඳුන්වාදී ඇත
ඉහළ මට්ටමේදී හඳුනාගත් උපක්‍රමයන් පරිවර්තනය කිරීම මඟින් හඳුනාගනු ලැබූ ව්‍යාපාරික මට්ටමේ උපක්‍රමයන් මඟින් මෙහෙයුම් මට්ටමේ උපක්‍රමයන් තීරණය කරනු ලැබේ
ඉහළ මට්ටමේ උපක්‍රමයන් යන්නෙන් විවිධාංගීකරණය වූ ආයතනයන්ගේ අපේක්ෂාවට වඩා යමක් කරගත හැකි උපක්‍රමයන් යන්න අදහස්කරනු ලැබේ
මෙවැනි ඉහල මට්ටමේ උපක්‍රමයන් මඟින් කුමන ව්‍යාපාරයන් සමඟ තරඟ කල යුතුද සහ එක් ව්‍යාපාරයක් තරඟකාරිත්ව වාසි අත්පත් කරගනිමින් අනෙකුත් ආයතන කළඹක ක්‍රියාකරන්නේ කෙසේද යන ප්‍රශ්ණ වලට පිළිතුරු සපයනු ලැබේ
සහශ්‍රයකට හැරීමත් සමඟ, සමහර ආයතන පෙර තත්වයට පත්වීමට සරල උපක්‍රමික ව්‍යුහයන් අනුගමනය කරයි
මෙය තාක්ෂණය මඟින් මෙහෙයවනු ලැබේ
පොදු අරමුණු නිර්මාණය කිරීම
තොරතුරු හුවමාරු කිරීම සඳහා දැනුම් කළමණාකරණ පද්ධතිය භාවිතා කල යුතුය
මෙම ක්‍රියාවලිය වැලැක්වීමට උපක්‍රමික අංශයන් සිතයි
මෑත කාලීනව Carpenter and Sanders විසින් ලියනලද ග්‍රන්ථයෙන්, එම උපක්‍රමයන්ගේ චලිතය ගණිත උපක්‍රමයක් ලෙස හඳුන්වාදෙනු ලබයි
මෙම වැඩ උපක්‍රමික ස්ථාපිත කිරීම සහ සහත්‍රායනය (Formulation) යන්නෙහි එකතුවක් ලෙස සහ පවතින උපක්‍රම අවශ්‍යයෙන්ම වෙනස්කිරීමේ අදහසක් ලෙස ව්‍යාපාර හා සමාගම් යන දෙකම ආශ්‍රයෙන් උපක්‍රම පිහිටුවීම සිදුකරයි
එවැනි මිනිස් වෙනස්කිරීම් හා ස්ථාපිත කිරීම්, වේදිකාගත කිරීම් හා අභිමුව විෂය මුඛය හරහා වූ උපක්‍රමයන් තුලින් සාමාන්‍යයෙන් ගොඩනඟනු ලබයි
org/wiki/Strategic_management#The_strategy_hierarchy

ව්‍යාපාර
උපායමාර්ගික ව්‍යාපාර කළමණාකරය
පරස්පර රුචිකත්වයන් 

ව්‍යාපාර ආචාර ධර්ම විවිධ පැතිකඩවල් වල සිටිමින් පරීක්ෂා කළ හැක
ඒවා නම් සේවකයන්ගේ දෘෂ්ඨියෙන් වානිජ ආයතන වල දෘෂ්ඨියෙන් හෝ සමාජ එක්ව ගත් කල එම දෘෂ්ඨියෙන් බොහෝ විට එක් පාර්ශවයක් තවත් පාර්ශවයකට අවාසියක් හෝ හානියක් වන දෙයක් සිදු කිරීම තුළින් පාර්ශව 2 ක් හෝ ඊට වැඩි ගණනක් අතර ගැටුම් කාරී තත්ත්වයන් උද්ගත වේ
උදාහරණයක් ලෙස ඇතැම් විට මෙහි ප්‍රතිඵලයන් සේවකයන්ට සුභදායි වන විට ආයතනයට හෝ සමාජයට අවාසිදායක විය හැක
එසේ නැතහොත් එහි අනෙක් පස සිදුවිය හැක
ඇතැම් ආචාර ධර්ම වාදීන් (හෙන්රි සිග්රික්) ආචාර ධර්ම වල මූලික ප්‍රදාන කාර්යය ලෙස පරස්පර රුචිකත්වයන්ගේ එකමුතු කිරීම් හා සමගි කිරීම් ලෙස දැක්විය හැක
ආචාර ධර්ම ගැටළු හා ප්‍රවේශය 

දර්ශන වාදීන් හා අනෙක් අය සමාජයේ පවතින ව්‍යාපාර ආචාර ධර්ම වල අරමුණු සමග එකඟ නොවෙයි
උදාහරණයක් ලෙස ඇතැම් අය පවසන්නේ ව්‍යාපාරයන්හි අරමුණ ලෙස අයිතිකරුවන්ගේ ඉපැයුම උපරිම කිරීම හෝ පොදු වෙළද දෘෂ්ඨියෙන් බැලුව හොත් කොටස් කරුවන්ගේ ඉපයුම උපරිම කිරීමයි
එමනිසා මෙම දැක්ම යටතේ දිරිගැන්විය යුතු වන්නේ ලාභදායිත්වය හා කොටස් හිමියන්ගේ අගය වැඩි කිරීම සදහා වන ක්‍රියාකාර කම් පමණි
ඇතැම් අය විශ්වාස කරන පරිදි තරඟකාරී වෙළද පොළ තුළ වඩාත් හොදින් ස්ථාපිත වී ඇති ආයතනයන් වන්නේ අනෙක් ඉහත සියල්ලටම වඩා ලාභ දායිත්වය උපරිම කිරීම කෙරෙහි සැලකිලිමත් වන ආයතනයන්ය
කෙසේ වෙතත් ඇතැම් අය පෙන්වා දෙන පරිදි නීතින්ට කිකරුවීමට හා මූලික සදාචාරාත්මක නීතීන් පිලිපැදීමට ව්‍යාපාර තුළ ස්වකැමැත්තක් තිබිය යුතුය
මෙය පිලි පැදීමට නොහැකි වීමේ ප්‍රතිවිපාක ලෙස ඉතා ඉහල දඩ ලැබීම බලපත්‍ර අහිමිවීම එම ආයතනයේ පිලිගැනීම අඩුවීම සිදුවිය හැක
මිල්ටන් ෆ්රිග්ම යන ආර්තික විද්‍යාඥයා මෙම දැක්මෙහි ප්‍රධාන යෝජකයෙකි
අනෙක් න්‍යාය වාදීන් තර්ක කරනුයේ ව්‍යාපාරයට ආයතනයේ හිමිකරුවන්ගෙන් හා කොටස් කරුවන්ගේ රුචිකත්වය සලකා බලනවාට වඩා දීර්ග වු සදාචාරාත්මක වගකීම් ඇති බවයි. එසේම මෙම වගකීම්  නීතියට මුලිකව එකඟ වීමට වඩා එහා ගිය දෙයකි
ඔවුන් විශ්වාස කරනුයේ ව්‍යාපාරයකට එකි කොටස් කරුවන් ව්‍යාපාරයක් ගෙනයාමට කැමති පුද්ගලයන්, සේවකයන්, පාරිභෝගිකයන්, විකුණුම් කරුවන්, දේශීය ප්‍රජාව හෝ සමස්ත සමාජය කෙරෙහි සධාචාරාත්මක වගකීම් ඇති බවයි. ඔවුන් පවසන පරිදි ව්‍යාපාරයට ඇල්ම ඇති පාර්ශවයන්ට ව්‍යාපාර මෙහෙයුම් කටයුතු පිළිබදව යම් අයිතියක් ඇති අතර ඇතැම් විටි මෙහි පාලන අයිතියක් පිළිබදව පවා කියවේ
ව්‍යාපාර මෙහෙයුම් කටයුතු වලට සම්බන්ධ වන අර්ධ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී බවට පත් වු ආයතන සේවකයන් හා අනෙක් පාර්ශවයන් තුළ සමාජ ගිවිසුම් න්‍යාය (Social Contract Theory) ඇතැම් න්‍යායා වාදීන් විසින් භාවිතා කරයි
ජෝන් රොල්ගේ A Theory of Justice හේතුවෙන් බෝහෝවිට දේශපාලන දර්ශනය තුළ පවත්නා ගිවිසුම් න්‍යායට වඩා ප්‍රතිවිරුද්ද ලෙස මෙම ප්‍රවේශය ප්‍රචලිත වන්න්ට විය
එසේම 1980 දශකයේ ගුණත්ව විචලනයේ පැතිකඩක් ලෙස මතුවී පැමැණි සම්මුති පාදක වු ප්‍රවේශයන්ට ළගා විය
මහාචාර්ය තෝමස් ඩොනල්සන් හා තෝමස් ඩන්ෆික් විසින් ඒකාබද්ධ සමාජ ගිවිසුම් න්‍යාය නමින් ව්‍යාපාර සදහා වු ගිවිසුම් න්‍යායට නව අනුවාදයක් යෝජනා කරන ලදී
ඔවුන් ප්‍රකාශ කරන්නේ පහත සදහන් ආකාර සංයෝගාත්මකව භාවිතයෙන් පාර්ශව අතර ඉතා හොද එකඟතාවයක් ගොඩනැගීම තුලින් පරස්පර රුචිකත්වයන්ට ඉතා හොද විසදුම් ලබාගත හැකි බවයි. 

විශ්වීය ප්‍රතිපත්තියක් මත සිට තාර්කකිව මිනිසුන් එකඟ වු සාර්ව ප්‍රතිපත්තිය යි
රුචිකත්වය සහිත පාර්ශව අතර සත්‍ය ලෙස එකඟ වීමෙන් ගොඩනගාගත් සුක්ෂම ප්‍රතිපත්ති 

විවේචකයන් පවසන්නේ ව්‍යාපාරයක් යනු පුද්ගලයෙකුගේ දේපලක් බව හා එය බෙදී යාම කෙරෙහි සමාජ සාධාරණත්වයක් ඇති කරන කුඩා රාජ්‍යයක් නොවන බවට වු වැදගත් සිද්ධාන්තය ගිවිසුම් න්‍යාය මගින් අමතක කර ඇති බවයි. 

Reference
org/wiki/Business_ethics#Theoretical_issues_in_business_ethics
ව්‍යාපාරය, සමාගම හෝ වෙළදාම යනු භාණ්ඩ,සේවා හෝ භාණ්ඩ සහ සේවා දෙවර්ගයම පාරිභොගිකයාට වෙළදාම් කිරිමේ යෙදි සිටින සංවිධානයක් ලෙස නිර්වචනය කල හැක
ව්‍යාපාර, ධනවාදි ආර්ථික වල ව්‍යප්ත වී ඇති අතර ඒවයින් බහුතරයක් පෞද්ගලික අයිතිය ඇති ලාභ ඉපැයීම සදහා භාණ්ඩ හා සේවා පාරිභොගිකයන්ට අලෙවිකරන්නන් වේ
ව්‍යාපාර, ලාභ අරමුණු කර නොගත් හෝ පොදු අයිතිය ඇති සංවිධාන ද විය හැක
තනි පුද්ගලයන් කිහිපදෙනෙකුගෙ අයිතිය අති ව්‍යාපාරයක් වෙලද සමාගමක් යන්නට අදාළ වුවත් එම පදයට තවත් නිශ්චිත තෙරුමක් ඇත
ආර්ථික විද්‍යාවේ ව්‍යාපාරයක් යන්නෙන් අදහස් වන්නේ පාරිභෝගිකයන්ට හෝ රාජ්‍ය පුන්‍ය සමාගම් වැනි සංස්ථාපිත ඒකකයන්ට භාණ්ඩ හා සේවා සැපයීම සදහා නීත්‍යානුකූලව පිළිගනු ලබන සංවිධාන ඒකකයකි
ධනවාදී ආර්ථිකයන්හි ව්‍යාපාර වලට අති ප්‍රමුඛ ස්ථානයක් හිමි වන අතර ඒවායින් බොහෝමයක් පෞද්ගලික අංශය විසින් අයිති කරුවන්ගේ ධනය උපරිම කිරීම සදහා ලාභය අපේක්ෂාවෙන් පවත්වා ගෙන යයි
ව්‍යාපාර අයිතිකරුවන්ගේ හා ක්‍රියාත්මක කරන පුද්ගලයන්ගේ මූලික පරමාර්ථය වන්නේ අවදානම් දැරීම තුළින් මූල්‍ය ප්‍රතිලාභ උපයා ගැනීමයි
එහෙත් සමුපකාර ව්‍යාපාර වලට හා රාජය ව්‍යාපාර වලට ඇත්තේ මීට වෙනස් වු පරමාර්ථ වේ
සමාජ වාදී පද්ධතියක් තුළ පවතින බොහෝ ව්‍යාපාර රාජ්‍ය අයිතිය යටතේ හෝ මහජන අයිතිය යටතේ හෝ සේවක අයිතිය යටතේ පවතී
නිරුක්ත ශාත්‍රයට අනුව (The Etymology) අනුව ව්‍යාපාර පුද්ගලයන් වශයෙන් හෝ සමාජයක් වශයෙන් වාණිජමය වටිනාකමකින් යුතු ලාභදායි ක්‍රියාවක් කිරීම යන වැකියට සම්බන්ධ වේ
ව්‍යාපාර වලින් අඩුම වශයෙන් ප්‍රයෝජන තුනක් ලබාගත හැක
එක් ප්‍රයෝජනයක් වනුයේ විශේෂිත සමාගමක් හෝ සංස්ථාවක් නිරූපණය කිරීමයි
විහේෂ වෙළඳ පොළ කොටසක් සදහා යොමු කිරීම සාමාන්‍ය ප්‍රයෝජනයක් ලෙස සැලකේ. නිදසුනක් වශයෙන් කෘෂි ව්‍යාපාර ආදිය දැක්විය හැකිය
කෙසේ වෙතත් ව්‍යාපාර පිළිබද නිවැරදි අර්ථ දැක්වීම අදටත් විවාදයට තුඩු දෙන කරුණකි
සාමුහික ඵලදායිතාවය උදෙසා නිර්මාණාත්මක බව හා ඵලදායි ඉලක්ක ලඟාකර ගැනීමට පුද්ගලයන් කළමණාකරණය කිරීමේ අධ්‍යයනයක් ලෙස ව්‍යාපාර හැදින්විය හැක
ඒනිසා මෙය ශාස්ත්‍රීය විශයක් වශයෙන් බොහෝ පාසැල් වල උගන්වයි.

හිමිකාරීත්වයේ ප්‍රභේද

තනි පුද්ගල ව්‍යාපාර 
තනි පුද්ගල ව්‍යාපාර යනු එක් පුද්ගලයෙකුට පමණක් හිමි ව්‍යාපාර විශේෂයකි
අයිතිකරුට තම ශ්‍රමය භාවිතයෙන් හෝ සේවකයන් බධවා ගැනීමෙන් ව්‍යාපාර කටයුතු කළ හැක
ව්‍යාපාර අයිතිකරු මෙහිදී අසීමිතව පෞද්ගලික වගකීමකට බැදෙයි
එනම් අයිතිකරුට ව්‍යාපාරය සම්බන්ධයෙන් අසීමිත වගකීමක් තිබේ
හවුල් ව්‍යාපාර 
හවුල් ව්‍යාපාර යනු පුද්ගලයන් දෙදෙනකු හෝ වැඩි සංඛ්‍යාවක් විසින් ලාභ ලැබීමේ පොදු අරමුණින් යුක්තව පවත්වාගෙන යන ව්‍යාපාරයකි
එක එක් හවුල් කරුට හවුල් ව්‍යාපාරය පිළිපදව අසීමිත වගකීමක් පවතී
හවුල් ව්‍යාපාර තුළ මූලික වර්ග 3 ක් දක්නට ඇත
සාමාන්‍ය හවුල් ව්‍යාපාර
සීමිත හවුල් ව්‍යාපාර
වගකීම සීමිත හවුල් ව්‍යාපාර

සමාගම් 
සමාගමක් යනු ලාභ අරමුණු කරගත් සීමිත වගකීමක් සහිත සාමාජිකයන්ගෙන් වෙන් වු නෛතික පුද්ගලභාවයක් ඇති ව්‍යාපාර විශේෂය කි
සමාගමක හිමිකම කොටස් හිමියන් සතුව පවතිනවා

සමුපකාර 
සමුපකාර යනු ලාභ අරමුණු කරගත් සීමිත වගකීමකින් යුක්ත ව්‍යාපාර ඒකකයක් වන අතර එහි හිමිකම සාමාජිකයන්ට හිමි සමුපකාර මුලික වශයෙන් ප්‍රභේද දෙකකි
පාරිභෝගික සමුපකාර හා සේවක සමුපකාර වශයෙන්‍ ඒවා හැදින්වේ
ආශ්‍රිත ලිපි

මූලාශ්‍ර

භාහිර සබැඳි 

 
Entrepreneurship
ප්‍රධාන මාතෘකා ලිපි
Business organizations
ආර්ථික විද්‍යාවේ ව්‍යාපාරවලදී සහ ගිණුම්කරනයේදී යමක් නිෂ්පාදනය කිරීම සඳහා දරන ලද මුදල්මය වටිනාකම පිරිවැය වශයෙන් හැඳින්වේ
එම නිසා මෙය තවදුරටත් බාවිතා කළ හැකි දෙයක් නොවේ
ව්‍යාපාරවලදී පිරිවැය අත්පත්කරගැනීමක් වශයෙන් හැඳින්විය හැකි අතර ඕනෑම අවස්ථාවකදී යමක් අත්පත්කර ගැනී‍ම සඳහා වියදම් කරන ලද මුදල් ප්‍රමාණය පිරිවැය ලෙස ගණනය කරයි
මෙහිදී ‍යමක් අත්පත් කරගැනීම සඳහා යෙදවුම්  වශයෙන් භාවිතා කරන්නේ මුදල්ය
සමහර අවස්ථාවලදී  අත්පත් කරගැනීම් පිරිවැය, නිෂ්පාදකයා විසින් දරන නිෂ්පාදන පිරිවැයේ සහ ගැණුම් නිළධාරියා විසින් අනෙකුත් ගණුදෙණු සඳහා දරණ පිරිවැයේ එකතුවට අවසානයේදී මේ සියළු පිරිවැයන් ඇතුලත් මිල නිෂ්පාදකයාට ලැබෙන අතර මිල තුල නිෂ්පාදන පිරිවැයට අමතරව ලාභ කොටසක්ද සාමාන්‍යයෙන් අන්තර්ගත වේ
පිරිවැය තවදුරටත් එහි කාලය හා අදාළ බව පදනම් කරගෙන විස්තර කළ හැක
ගිණුම්කරණය සහ ආවස්ථික පිරිවැය 

ගිණුම්කරණයේදී පිරිවැය යන්නෙන් අදහස් වන්නේ ව්‍යාපාරයක් හෝ වෙනත් ගිණුම්කරණ ඒකකයක් විසින් සැපයුම්, සේවා ශ්‍රමය, නිෂ්පාදිත සහ අනෙකුත් උපකරන මිලදී ගැනීමට දරන ලද වියදම්වල මුදල්මය වටිනාකමයි
එය මිල වශයෙන් ඉන්වොයිස්වල දක්වා ඇති ප්‍රමාණය වන අතර පොත් තැබීමේදී වියදම් වශයෙන් හෝ වත්කම්වල මුල් පිරිවැය ලෙස වාර්තා කරයි
ආවස්ථික පිරිවැය ආර්ථික පිරිවැය වශයෙන්ද හඳුන්වන අතර යම් විකල්පයක් තෝරා ගැනීසම්දී ඒ වෙනුවෙන් කැප කරන ලද හොඳම විකල්ප අවස්ථාව මින් නිරූපනය වෙි
මෙය සෑම විටම අත් හරින ලද අවස්ථාවන් නිරූපණය කරයි
සෛද්ධාන්තික ආර්ථික විද්‍යාවේදී සුදුසුකම් නොමැති පිරිවැය යනු ආවස්තිකපිරිවැයයි
පෞද්ගලික පිරිවැය, බාහිර පිරිවැය, සමාජ පිරිවැය හා මානසික පිරිවැය සැසඳීම(Psychic Cost)

ගණුදෙණුවක් සිදුවූ විටකදී නියම වශයෙන් ඒ තුල පෞද්ගලික හා බාහිර පිරිවැය අන්තර්ගත වේ
පෞද්ගලික පිරිවැය යන්නෙන් අදහස් වන්නේ යමෙකු භාණ්ඩයක් හෝ සේවාවක් මිලදී ගැනීමේදී ඒ සඳහා වෙළෙන්ඳාට ගෙවන මුදලයි
බාහිර පිරිවැය යන්නෙන් අදහස් වන්නේ අදාළ ගණුදෙණුව නිසා මිළදී ගන්නා පුද්ගලයාට හැර අනෙකුත් පාර්ශවයන්ට දැරීමට සිදුවන පිරිවැයයි
බාහිර පිරිවැය සුවිශේෂී පුද්ගලයෙකුට හෝ සමස්ත සමාජයටම දැරීමට සිදුවිය හැක
මෙය මුදල්මය වටිනාකමකින් ප්‍රකාශ කිරීම අපහසු බැවින් මුදල්මය වටිනාකම් සමඟ සංසන්දනයේදී ගැණීම් මත විය හැකිය
මේ සඳහා දූෂණය, සමාජය විසින් ගෙවීමක් ලැබීමට අපේක්ෂා කරන ලද දැක්විය හැකි අතර ගණුදෙණුවල මිලට මෙම පිරිවැය අන්තර්ගත නොවේ
සමාජ පිරිවැය යන්නෙන් අදහස් වන්නේ පෞද්ගලික පිරිවැය හා බාහිර පිරිවැය යන දෙකේ එකතුවයි. 

නිදසුන් වශ‍ෙයන් කාරයක් නිෂ්පාදනය කිරීමේදී දැරීමට සිදුවන අමුද්‍රව්‍ය පිරිවැය, බදු පිරිවැය, ශ්‍රම පිරිවැය, කුලී පිරිවැය ආදිය පෞද්ගලික පිරිවැය ලෙස හැඳින්වෙන අතර මෙම නිෂ්පාදන ක්‍රියාවලියේදී ඇතිවන වායු දූෂණය,ජල දූෂණය ආදී දෑ බාහිර පිරිවැය ලෙස හැඳින්වේ
මෙම පිරිවැය දෙවර්ගයේම එකතුවෙන් සමාජ පිරිවැය ගොඩනැගේ
නිෂ්පාදකයින් විසින් මෙම බාහිර පිරිවැය කාරයේ මිලට ඇතුලත් නොකරයි
මේ ආකාරයටම කාරය මිලදී ගන්නා පුද්ගලයින් එය භාවිතා කිරීමේදීද බාහිර පිරිවැයක් ඇතිවේ
එයට හේතුව එය භාවිත කිරීමේදී සිදුවන පරිසර දූෂණයයි
නමුත් රියදුරු විසින් පරිසර දූෂණය වෙනුවෙන් වන්දි නොගෙවනු ලබයි
මානසික පිරිවැය (Psychic Cost) සමාජ පිරිවැයේ උපකුලකයක් වශයෙන් හැඳින්විය හැකිය
විශේෂයෙන්ම ආතතිය, ජීවන තත්ත්වයේ සිදුවන පහළවැටීම් වැනි සමාජ පිරිවැය මානසික පිරිවැය යටතට ගැනේ
පිරිවැය තක්සේරු කිරීම හා පිරිවැය අධිතක්සේරුවීම 
 
(Cost Overrun)   
 
නව ව්‍යාපාරයක් සඳහා හෝ නිෂ්පාදිතයක් සඳහා හෝ ව්‍යාපෘතියක් වෙනුවෙන් ව්‍යාපාර සැලැස්ම සංවර්ධනය කිරීමේදී සැලසුම් කරුවන් නියම වශයෙන් පිරිවැය තක්සේරු කරනු ලබන්නේ ආදායම හෝ ප්‍රතිලාභ මඟින් පිරිවැය ආවරණය කරගත හැකිද යන්න සොයා ගැනීමටයි
(පිරිවැය ප්‍රතිලාභ විශ්ලේෂණය) මෙය රජය හා ව්‍යාපාර යන අංශ දෙකම සිදු කරයි
පිරිවැය නිරන්තරයෙන් ඌන තක්සේරු වන්නේ ක්‍රියාත්මක කිරීමේදී පිරිවැය අධි තක්සේරු වන බැවිනි
පිරිවැය ඌන තක්සේරු වීමට හා අධි තක්සේරු වීමට ප්‍රධාන වශයෙන් හේතු වී ඇත්තේ ශුභවාදී නැඹුරුව හා වැරදි උපාය මාර්ග නියෝජනය කිරීමයි
නිර්දේශ පන්ති පුරෝකථනය (References Class Forecasting) සංවර්ධනය වූයේ ශුභවාදී නැඹුරුව හා වැරදි උපාය මාර්ග නියෝජනය පාලනය කරමින් වඩාත් නිවැරදි පිරිවැය ඇස්තමේන්තු ඉදිරිපත් කිරීමෙනි
org/wiki/Cost
Marginalism හෙවත් ආන්තිකත්වය / ආන්තිකවාදය යන ආර්ථික විද්‍යාව තුල ආන්තික සංකල්ප භාවිතා කිරීමයි
ආන්තිකත්වය පිළිබඳ කේන්ද්‍රික සංකල්පය සම්බන්ධ වන්නේ ආන්තික උපයෝගීතාවය සමඟයි
නමුත් ඇල්ෆඩ් මාෂල් (Alfrad Mashall) ගේ මඟපෙන්වීම අනුගමනය කල ආන්තිකවාදීන් (මේ පිළිබඳව හදාරණ ආර්ථික විද්‍යාඥයින්) පිරිවැය විස්තර කිරීමේදී ආන්තික භෞතික ඵලදායීතාවය යන සංකල්පය මත තවදුරටත් දැඩිව රඳා පැවතුනි
එමෙන්ම බ්‍රිතාන්‍ය ආන්තිකවාදයෙන් මතුවූ නව සාම්ප්‍රදායිකත්වය මඟින් උපයෝගීතාවය යන සංකල්පය අත්හල අතර විශ්ලේෂණයේ වඩාත් ප්‍රධාන වන මූලික භූමිකාව ලෙස ආන්තික ආදේශන අනුපාතය පිළිබඳව අනුපාතය යොමු කරවන ලදී
වැදගත් ආන්තික සංකල්ප 

Marginality 

තීරුවක් හෝ මායිමක් ලෙස මෙය සංකල්පනාත්මකව හැඳින්විය හැකිය
ඕනෑම තනි පුද්ගලයකු සහා ආන්තිකත්වය යන්න ඔවුන්ගේ හෝ ඇයගේ සම්පන්නතාවන් සමඟ සම්බන්ධ වේ
මෙම සම්පන්නතාව බොහෝ දෑ මඟින් තීරණය වන අතර ඊට භෞතික නීතීන් (ශක්ති ආකාරයෙන් පරිවර්තනය විය හැකි ආකාරවලට බාධා කරන යන්න) ස්වභාවධර්මයේ සිදුවීම් / හදිසි සිදුවීම්/ (මෙමඟින් ස්වභාවික සම්පත්වල පැවතීම තීරණය කරනු ලබයි
) සහ පුද්ගලයා විසින් තනිව හෝ අනෙකුත් පුද්ගලයින් විසින් ගනු ලැබූ අතීත තීරණවල ප්‍රතිඵල යනාදීය ඇතුලත් වේ
ආන්තික වටිනාකමක් යන දී ඇති සුවිශේෂි නිරෝධයන් රඳවා ගනු ලබන / ග්‍රහනය කරගෙන සිටින වටිනාකමකි
මෙම නිරෝධයන් වල විශේෂිත අඩුවීමක් හෝ තද කිරීමක් නිසා බලපෑමට ලක්වන වෙනසක් ආන්තික වෙනසක් ලෙස හැදින්වේ
නවසාම්ප්‍රදායික ආර්ථික විද්‍යාඥයින් සාමාන්‍යයෙන් උපකල්පනය කරන්නේ ආන්තික වෙනස්කම් වල ඉතාමක් කුඩා හෝ සීමිත බවයි. (මෙම උපකල්පන මගින් විශ්ලේෂණයේ ශක්තිමත් භාවය අඩු කළ ද හික්මවිය හැකිබව ඉහළ නංවනු ලබයි
Margina / Use / ආන්තික භාවිතය 
 
භාණ්ඩයක හෝ සේවාවක ආන්තික භාවිතය යන ආර්ථිකව සහේතුක / තාර්කික කාරකයක් මගන් දී ඇති වැඩි වීමක් ඇති කරනු ලබන විශේෂිත භාවිතයයි
නොඑසේනම් දී ඇති අඩු වීමකට ප්‍රතිචාරීව අත්හල භාණ්ඩ හෝ සේවාවල විශේෂිත භාවිතයයි
විස්තරාත්මකව ආන්තික වාදයෙන් ප්‍රකාශ කරන්නේ (Descsriptive Marginallsm) විවිධ අපේක්ෂිත ප්‍රතිඵලයන්ට බලපෑ හැකි විශේෂිත ආකාරයෙන් අතර වන තෝරා ගැනීමයි
ඒවා පාලනය කරන්නේ මෙම විශේෂිත ප්‍රතිඵල අතර පවතින වෙනස්කම් වලිනි
විධායක (Prescrittive) ආන්තික වාදයෙන් ප්‍රකාශ කරන්නේ එවැනි තෝරා ගැනීමක් එසේ පාලනය කළ යුතු බවයි. 
               

Reference
org/wiki/Marginalism
සූක්ෂම  ආර්ථික විද්‍යාව ආර්ථික විද්‍යාවේම ශාඛාවක් වන අතර එමගින් පුද්ගලයින් කුටුම්බ සහ ව්‍යාපාර සහ සම්පත් බෙදා වෙන් කරන්නේ කෙසේද යන්න පිළිබඳ පැහැදිළි කරයි
විශේෂයෙන්ම වෙළඳපොළ තුල සිදුවන භාණ්ඩ හා සේවා හුවමාරු මෙහිදී සලකා බැලේ
සූක්ෂම ආර්ථික විද්‍යාව මෙම තීරණ හා හැසිරීම් රටාවන් භාණ්ඩ හා සේවාවල ඉල්ලුමට හා සැපයුමට බලපාන්නේ කෙසේද යන්න පිළිබඳ පරීක්ෂා කරයි
මේ  තුලින් භාණ්ඩ හා සේවාවල මිල තීරණය වන අතර එසේම මිල ගණන් වලින් භාණ්ඩ හා සේවාවල ඉල්ලුම හා සැපයුම තීරණය වේ
සාර්ව ආර්ථික විද්‍යාව ආර්ථික වර්ධනය උද්ධමනය විරැකියාව ඉහත ප්‍රතිඵලවලට හේතුවන ජාතික ආර්ථික ප්‍රතිපත්ති හා රාජ්‍ය ප්‍රතිපත්තිවල වෙනස්වීම් වැනි සමස්ත ආර්ථික කටයුතු නියෝජනය කරයි
විශේෂයෙන්ම ලුකස් විචාරය (Lucas Critique) වැනි නවීන සාර්ව ආර්ථික න්‍යායන්ගේ පිබිඳීම සූක්ෂම මූලධර්ම (Micro Foundation) මත පදනම් වේ
සූක්ෂම ආර්ථික විද්‍යාවේ එක් අරමුණක් වන්නේ භාණ්ඩ හා සේවා අතර සාපේක්ෂ මිල ඇති කරන වෙළඳපොළ යාන්ත්‍රණය විශ්ලේෂණය කිරීම හා හිඟ සම්පත් විකල්ප භාවිතා කරන්නන් අතර  බෙදා වෙන් කිරීම විශ්ලේෂණය කරයි
මීට අමතරව වෙළඳපොළ බිඳ වැටීම්, එනම් වෙළඳපොළ කාර්යක්ෂම ප්‍රතිඵල ලබා නොදෙන අවස්ථා දෙක මෙමඟින් විශ්ලේෂණය කරයි
එසේම පූර්ණ තරඟකාරීත්වය සඳහා අවශ්‍ය න්‍යායාත්මක කොන්දේසිද මෙමඟින් විස්තර කරයි
පොදු සමතුලිතය, අපූර්ණ තොරතුරු මත වෙළඳපොළවල්, අවධානම් සහගත තෝරා ගැනීම් සහ ‍වෙළඳපොළ යාන්ත්‍රණය තුල නිෂ්පාදිතයින්ගේ නව්‍යතාවය වැනි වැදගත් අංශ ක්ෂුද්‍ර ආර්ථික විද්‍යාව තුල පවතී
උපකල්පන හා අර්ථ දැක්වීම් 

ඉල්ලුම් සැපයුම් න්‍යාය සාමාන්‍යයෙන් වෙළඳපොල පූර්න තරඟකාරී යැයි උපකල්පනය කරයි
මින් අදහස් වන්නේ එහි ගැණුම්කරුවන් හා විකුණුම්කරුවන් අතිවිශාල සංඛ්‍යාවක් සිටින බවත් ඔවුන්ට භාණ්ඩ හා සේවාවල මිල ගණන් වලට සැළකියයුතු වෙනසක් කල නොහැකි බවත්ය
නමුත් සැබෑ ලෝකයේ සිදුවන ගණුදෙණු වලදී තත්ත්වය මීට වඩා වෙනස් ස්වරූපයක් ගනී
එයට හේතුව ගැණුම්කරුවන් හා විකුණුම්කරුවන් හෝ කණ්ඩායම් වශයෙන් මිල‍ට බලපෑම් කිරීමයි
ඉල්ලුම් සැපයුම් සමීකරණ අවබෝද කර ගැනීමට තරමක් දුරට නවීන විශ්ලේෂණයන් අවශ්‍ය වේ
කෙසේ වුවත් සරල අවස්ථා වලදී මෙම න්‍යාය වඩා හොඳින් ක්‍රියාත්මක වේ
ප්‍රධාන ආර්ථික විද්‍යා ප්‍රවාහය (Main Stream Economics) වෙළඳපොළ, සමාජ සංවිධාන සඳහා වඩා වැඩි කැමැත්තක් දක්වන බව උපකල්පනය නොකරයි
බොහෝ විශ්ලේෂණයන්ට අනුකූලව ඉහත කී වෙළඳපොළ අසාර්ථකවීම්වලට  හේතු වී තිබෙන්නේ සම්පත් බෙදා හැරීමේ පවතින දුර්වලතාවයයි
මෙවැනි ගැටළුවලදී ආර්ථික විද්‍යාඥයින් රාජ්‍ය පාලනය මඟින් ඍජුවම නාස්තිය නැවැත්වීමේ ප්‍රතිපත්තිය සොයාගනියි
එසේම වෙළඳපොළ සහභාගීවන්නන්ට වක්‍රාකාරයෙන් සමාජ සුභසාධනයට ගැළපෙන අයුරින් හැසිරීමට පොළඹවයි.
විවිධ ආර්ථිකයන්ට මුහුණ දීමට සිදුවන පොදු ගැටළු (මූලික ආර්ථික ප්‍රශ්න) 

කුමන භාන්ඩ කොපමණ ප්‍රමාණයකින් නිපද විය යුතුද යන්න (පාරිභෝගික භාණ්ඩ හෝ පෞද්ගලික භාණ්ඩ හෝ ආයෝජන භාණ්ඩ හෝ පොදු භාණ්ඩ හෝ නිපදවනවාද යන්න)
කෙසේ නිෂ්පාදනය කළ යුතුද
(ශ්‍රම සුක්ෂම නිෂ්පාදන ශිල්ප ක්‍රමයක් හෝ ප්‍රාග්ධන සුක්ෂම නිස්පාදන ශිල්ප ක්‍රමය යොදා ගන්නේ ද යන්න)
කවුරුන් සදහා නිෂ්පාදනය කරන්නේ ද යන්න (ආදායම් බෙදීයාම පිලිබද ගැටළුවයි)

මෙම ගැටව විසදීමේ විශ්ලේශණ උපකරණයක් වශයෙන් නිෂ්පාදන හැකියා මායිම් වක්‍රය භාවිතා කළ හැක
ආර්ථිකයකට නිපදවිය හැක්කේ භාණ්ඩ වර්ග දෙකක් පමණක් යැයි සිතුවහොත් නිෂ්පාදන හැකියා මායිම් වක්‍රය වගුවක් හෝ ප්‍රස්ථාරයක් විය හැක
එමගින් භාණ්ඩ වර්ග දෙකක් නිපදවිය හැකි විවිධ ප්‍රමාණයන් නිරූපණය වේ
දියුණු තාක්ෂණය මගින් ඵලදායිතාවය අඩු කිරීමෙන් හෝ භූමිය, ශ්‍රමය, ප්‍රාග්ධනය ආදී සම්පත් සම්භාරය වැඩිකිරීම හෝ නිස්පාදන හැකියාව වර්ධනය කර ගත හැකිය
උදාහරණයක් ලෙස ප්‍රස්ථාරයේ A ලක්ෂ්‍ය සලකා බලමු
මෙහි නිෂ්පාදනය කාර්යක්ෂමව සිදු වන්නේ නම් ආහාර FA ප්‍රමාණයක්ද පරිගණක CA ප්‍රමාණයක් ද නිපදවිය හැකියි
එලෙසම B ලක්ෂ්‍යයට අදාළ ආහාර FB ප්‍රමාණයක් ද පරිගණක CB ප්‍රමාණයක් ද නිපද විය හැකිය
මෙම සෑම ලක්ෂ්‍යයක්ම ආර්ථිකයේ උපරිම නිෂ්පාදන හැකියාව නිරූපණය කරයි
එක් භාණ්ඩයක උපරිම නිමවුමත් එම අවස්ථාවේදී අනෙක් භාණ්ඩයෙන් කළ හැකි උපරිම නිමවුමක් මෙමගින් නිරූපණය කරයි
හිඟකම මගින් නිරූපණ්‍ය කරන්නේ මිනිසුන්ට ලබාගැනීමට අවශ්‍ය වුවත් සමස්ථ වශයෙන් නිෂ්පාදන හැකියා මායිම් වකුය මත එය ලබ‍ගැනීමට නොහැකි වීමය
එනම් නිෂ්පාදන හැකියා මායිම් වක්‍රයේ එලියෙන් පිහිටන ලක්ෂ්‍යයක් මගින් හිඟකම නිරූපණය වේ
එක් භාන්ඩයක නිස්පාදනය වැඩි කිරීමෙහ්දී අනෙක් භාණ්ඩයේ නිස්පාදනය කැප කිරීමට සිදු වේ
එනම් ප්‍රතිලෝම සම්බන්ධතාවයක් පවතී
එයට හේතුව එක් භාණ්ඩයක නිෂ්පාදනය වැඩි කිරීමට අවශ්‍ය අමුද්‍රව්‍ය අනෙක් භාණ්ඩය නිෂ්පාදනය අඩු කිරීමෙන් ලබාගත යුතුවීමයි
වක්‍රයේ කිසියම් ලක්ෂයයක බෑවුමක් භාණ්ඩ දෙක අතර එකිනෙකා හුවමාරු කර ගත යුතු ප්‍රමාණය පෙන්නුම් කරයි
මින් මැන දක්වන්නේ කිසියම් භාණ්ඩයකින් අමතර එක් ඒකකයකින් නිපදවීමේදි අනෙක් භාණ්ඩයෙන් කැප කිරීමට සිදුවන ප්‍රමාණයයි
වෙනත් විධියකින් ප්‍රකාශ කළහොත් මෙමගින් මැන දක්වන්නේ ආවස්ථික පිරිවැයයි
හිඟකම හා තේරීම අතර පවතින මූලික සම්බන්ධතාවය ලෙසද ආවස්ථික පිරිවැය හැදින්විය හැකිය
නිෂ්පාදන හැකියා මායිම මත හිඟකම යන්නෙන් අදහස් වන්නේ වක්‍රය මත කිසියම් භාණ්ඩයකින් එක් ඒකකයක් වැඩිපුර තෝරාගැනීමේදි අනෙක් භාණ්ඩයේ යම්කිසි ප්‍රමානයක් අහිමිවීමයි
මෙය අදාළ ආර්ථිකයක් තුළ තවමත් වක්‍රය මත ඉහළට හෝ පහලට ගමන් කිරීම තේරීමක් වශයෙන් හදුන්වයි. 

විග්‍රයේදී, වක්‍රය මත පවතින සෑම ලක්ෂණයක්ම උපරිම කාර්යක්ෂමතාවයක් නිරූපණය කරයි
එනම් දෙන ලද යෙදවුම් වලින් උපරිම නිපැවුමක් ලබාගෙන ඇති බවයි. චක්‍රය ඇතුළත පවතින A ලක්ෂණය නිෂ්පාදනය කළ හැකි වුවුත් එමගින් අකාර්යක්ෂම නිෂ්පාදනයක් නිරූපණය කරයි
මෙහිදී එම ලක්ෂණය වක්‍රය මතට ගෙන ඒමෙන් හෝ ඉදිරියට තල්ලුකිරීමෙන් එක් භාන්ඩයක හෝ භාන්ඩ දෙකේම නිෂ්පාදනය වැඩි කළ හැක
උදාහරණයක් ලෙස මෙවැනි අකාර්යක්ෂමතා ඇති වන්නේ විරැකියා තත්ත්වයකදී, ආර්ථික පසුබැස්මකදී හෝ ව්‍යාපාර වක්‍ර අවස්ථාවකදීය
නිෂ්පාදන හැකියා මායිම මත ලක්ෂ්‍යණයක කටයුතු කළත් සම්පුර්ණයෙන්ම තෘප්තිමත් විය නොහැකි පාරිභෝගිකයන්ට අවශ්‍ය භාණ්ඩ සංයෝගයක් එමගින් නිරූපණය නොවන්නේ නම්ය
ඉහත සදහන් කරන ලද පොදු මූලික ආර්ථික ප්‍රශ්න වලට අදාළව එම ප්‍රතිපත්ති වලට අදාළ වඩා ප්‍රයෝගික ආර්ථික විද්‍යාව සලකා බලා ආර්ථික කාර්යක්ෂමතාව වැඩි දියුණු කළ හැක්කේ කෙසේ ද යන්න තීරණය කළ හැක
හිඟකමේ යථා ස්වරූපය අවබෝධ කර ගනිමින් සම්පත් වලින් උපරිම ප්‍රයෝජන ලබාගැනීමට සාමාජීය සංවිධානය කළ යුත්තේ කෙසේද යන්න විස්තර කර ඇත්තේ ආර්ථික විද්‍යාවේ සාරය ලෙසය
මෙමගින් අද්වීතිය දායකත්වයක් ලබාගත හැක
org/wiki/Economics#Production_possibilities
2C_opportunity_cost
2C_and_efficiency
ධනවාදය යනු පැවරිය නොහැකි අයිතිවාසිකම් මත පදනම් වූ සමාජ ක්‍රමයකි
මෙම ක්‍රියාවලිය තුල පුද්ගලයන්ට පූර්ව කොන්දේසියකින් තොරව ආර්ථිකයක නිෂ්පාදනයට සහ වෙළඳාම නිදහ‍ෙස් සිදුවේ
මෙහි පෞද්ගලික දේපල හිමිකාරිත්වය, ලාභ අරමුණු කරගෙන ක්‍රියාත්මක වීම, ආයෝජනය, බෙදා හැරීම, ආදායම, නිෂ්පාදනය, භාණ්ඩ හා සේවා මිල කිරීම ආදිය වෙළඳපොල යාන්ත්‍රණය මඟින් සිදුවේ
මෙහි සාමාන්‍යයෙන් සැලකිල්ලට ගනු ලබන්නේ පුද්ගලයන්ගේ සහ සංවිධාන වල වෙළඳාම් සම්බන්ධයෙන් ඇති අයිතිවාසිකම්, මුදල් භාවිතය, භාණ්ඩ හා සේවා (මුදල් ඇතුලත්ව) ශ්‍රමය සහ භූමිය පිළිබඳවය
16 සහ 19 ශත වර්ෂ අතර තුල එංගලන්තයේදී ධනවාදී ආර්ථිකයන්හි ප්‍රායෝගික භාවිතයත් ආයතන ගත විය
නමුත්, ධනවාදයේ සමහර ලක්ෂණ පැරණි ලෝකයේ සහ මුල් කාලීන වෙළඳ කටයුතු වල සංවිධාන වල සාර්ථක ක්‍රියාත්මක විය
වැඩවසම් ක්‍රමය අවසාන වීමත් සමඟ බටහිර ලෝකය තුල ‍ධනවාදය ප්‍රභල ලෙස ස්ථාපිත විය
දේශපාලන හා සංස්කෘතික විෂයන් ඔස්සේ එංගලන්තයේ සිට යුරෝපය දක්වා ධනවාදය ක්‍රමයෙන් පැතිරිණ
19 සහ 20 වන ශතවර්ශ වන විට ධනවාදය විසින් ප්‍රධන නමුත් සම්පූර්ණ නොවූ කාර්මීකරණය පිළිබඳ අදහසක් සැපයීම සිදුකෙරේ
ධනවාදය පිළිබඳ සංකල්පය තාත්වික වටිනාකම් වලින් සීමා වේ
ධනවාදයේ ඇතුලත්වූ අයිතිහාසික සිද්ධීන්, කාලානුරූප වෙනස්වීම්, භූගෝලීය සාධක, දේශපාලන සහ සංස්කෘතික සහ මිශ්‍ර ආර්ථිකයේ වූ සංකල්ප නූතන ආර්ථිකය පිළිබඳව කෙටි හැදින්වීමක් සපයයි
සමහර ආර්ථික විශේෂඥයන් විසින් ආර්ථික බලය සහ ධනය එක්තැන් කිරීම, ප්‍රාග්ධනය එක්රැස් කිරීමේ ක්‍රම ශිල්ප භාවිතයට ගනිමින් ධනවාදය විවිධාකාර වර්ගීකරණයන්ට ලක් කරයි
පසුගිය ශත වර්ෂය වන විට ධනවාදය, මධ්‍යගත සැලසුම් ආර්ථිකයකට සීමා විය
(මාක්ස්වාදී ආර්ථිකය ආදී)

ධනවාදයේ ඉතිහාසය 

මධ්‍යතන යුගයේ වාණිජ වාදය ප්‍රායෝගිකව ක්‍රියාත්මක වූ මැදපෙරදිග හා බටහිර යුරෝපීය රටවල දක්වා ධනවාදයේ ඉතිහාසය දිව යයි
නමුත් බොහෝ ආර්ථික ඉතිහාසඥයන් නෙදර්ලන්තය ප්‍රථම ධනවාදී රට ලෙස සලකයි
මුල් කාලීනව නූතන යුරෝපය ධනවාදී වෙළඳ නගර සහ කොටස් හුවමාරුව යන ලක්ෂණ වලින් සමන්විත වේ
වෙළෙන්දන්ගේ නිර්මාණශීලීත්වය රක්ෂණයට සහ විශ්‍රාමික අරමුදල් ඇති කිරීමට මඟ පෙන්විය
ඒවාගේම ආර්ථික උත්පාත දර්ශකයන්ගේ ක්‍රියාකාරිත්වය සහ ලෝකයේ ප්‍රථම වරට වත්කම්වල ඇතිවූ උද්දමනකාරී තත්වය, Murray Sayle ට අනුව කොටස්වල මිල පහල දැමීමේ සහ වට්ටම්කර ඒවා නැවත මිලදී ගැනීම තුලින් වෙළඳපොල මිල පහත හෙලීමට බලපෑම් කරයි
පසුගිය වසර 500 පුරාවට, ප්‍රාග්ධනය විවිධ මූලාශ්‍රයන් ඔස්සේ එක්රැස් කිරීම, විවිධ මිනුම්දඩු ඔස්සේ මැනීම සහ ආර්ථික බලය සහ ධනය ඒකාග්‍රහන කරන ලදී
පසුගිය වසර 500 ක් පුරාවට ඉතිහාසයෙන් බොහෝ අවධානය යොමු කරන ලද්දේ ධනවා‍දයේ සංවර්ධනය සහ එහි විවිධ ස්වරූපයන් සඳහාය
එහි සමාජ විද්‍යාඥයන් විසින් දෝශාරෝපණයන්, ආරක්ෂාව සහ එහි ප්‍රතික්ෂේප වීම ආදී කරුණු කෙරෙහි අවධානය යොමු කරන ලදී
ධනවාදයේ අහිතකර ලක්‍ෂණ
ධනවාදය මිනිසා පිඩාවට පත්කරයි
එපමනක් නොව එම පිඩනයෙන් මිදිමට දුරාචාර මග පෙන්විමි කරයි
ඒ සදහා මත්ද්‍රව්‍ය
පරපිඩක කාමය
කුල්මත් කරන නිල් චිත්‍රපට
අපරාධ කරා පොළඹවන ත්‍රිලර් චිත්‍රපට නිපදවමින්
පිඩකයාගේ පිඩනයද සිය ආදායමි මාර්ගයක් බවට පත්කර ගනී
ඔහු ඒ මගේ ගොස් අපරාධකරුවෙකු වු වාට එම අපරාධය රසකර රුපවාහිනි කවි කොළ විකුණයි
එයින්ද තවත් ආදායමි මාර්ග යක් විවර කර ගනි
එ ධනවාදයේ පිළිකුල් සහගත පිළිවෙතයි
ආශ්‍රිත ලිපි 

 Anti-capitalism
 Advanced capitalism
 Ancient economic thought
 Bailout Capitalism
 Capitalism (disambiguation)
 Christian views on poverty and wealth
 Communism
 Corporatocracy
 Crony capitalism
 Economic sociology
 Free market
 Global financial crisis in September 2008
 Humanistic economics
 Invisible hand
 Late capitalism
 Le Livre noir du capitalisme
 Market socialism
 Perspectives on capitalism by school of thought
 Post-capitalism
 Post-Fordism
 Racial capitalism
 Rent-seeking
 State monopoly capitalism
 Surveillance capitalism
 Perestroika

මූලාශ්‍ර 
 සටහන්

භාහිර සබැඳි 

 
 Capitalism at Encyclopdia Britannica Online
Selected Titles on Capitalism and Its Discontents
Accounting
Banking
ව්‍යාපාර
Economic liberalism
Production economics
Profit
Social philosophy
බටහිර සංස්කෘතිය
Finance
මූල්‍ය තීරණ මිනිසුන් සිදුකරන ආර්ථික තේරීම් වල තේරීම් බොහොමයකින් එකක් විය හැක
නිෂ්පාදනය, බෙදාහැරීම හා භාණ්ඩ හා සේවා පරිභෝජනය පිළිබඳ අධ්‍යයනයන් ඇති ආර්ථික විද්‍යාව සමාජ විද්‍යාවේම කොටසකි
කුටුම් සහ සම්ප්‍රදායන් පිළිබඳව ශ්‍රීසියෙන් ආර්ථික විද්‍යාව මෙම කාලයේ පැමිණි නිසා, “කුටුම්භයන් සම්බන්ධ නීති, කොන්දේසි”නිර්මාණය විය
නූතන ආර්ථික විද්‍යාව ගැන බොහෝ දේ ගන්නා ලද්දේ 1932 දී ලයනල් රොබින්ස් විසින් ලියන ලද ලිපියක වන මෙම අර්ථ දැක්වීමෙනි, “මෙම විද්‍යාවෙන් අධ්‍යයනයන් කරන්නේ මිනිසුන්ගේ හැසිරීම්/ක්‍රියාකලාපයන්, විකල්ප භාවිත සහිත හිඟ වත්කම්, සහ අරමුණු අතර ඇති සම්බන්ධතාවයක් වශයෙන්ය”  පවතින සම්පත් වලින් සියළු මිහිකර අවශ්‍යතා සහ වුවමනා තෘප්තිමත්ව නොමැතිව පවතින සම්පත් වලින් විකල්ප භාවිතයන් සිදු කරන විට කිසිදු ආර්ථික ප්‍රශ්ණයක් ඇති නොවේ
මෙසේ අර්ථ දැක්වූ මෙම විෂයට, දිරිගැන්වීම් සහ වලපෑම් වලින් වෙනස්වූ තීරණ අධ්‍යයනයන්ද සම්බන්ධ කර ඇත
ආර්ථික විද්‍යා විෂය ක්ෂේත්‍රය පහත දැක්වෙන ලෙස විවිධ වර්ගයන්ට වර්ග කල හෝ බෙදා දැක්විය හැකිය
සූක්ෂම ආර්ථික විද්‍යාව හා සාර්ව ආර්ථික විද්‍යාව
යථානුරූප ආර්ථික විද්‍යාව (මොකක්ද
) සහ අභිමතානුරූපී ආර්ථික විද්‍යාව (මොකක් සිදුවිය හැකිද
)
ප්‍රධාන ප්‍රමාණ ආර්ථික විද්‍යාව සහ වෛතුලන ආර්ථික විද්‍යාව
ආර්ථික විද්‍යාවේ ක්ෂේත්‍ර සහ පැතිරුණු පුළුල් ‍ප්‍රභේදයන්

ආර්ථික විද්‍යාවේ තවත් ප්‍රයෝජනයක් වන්නේ, කුමන ආර්ථිකයක්ද ආර්ථික පද්ධතියක් වශයෙන් ක්‍රියාවන් සහ කවර සම්බන්ධතාවන් ආර්ථික නියෝජිතයන් හා සමාජය අතර පවතීද යන්න පැහැදිලි කරගත හැකි වීමයි
සමාජ සම්බන්ධයන්, අපරාධ / නීති කඩකිරීම්, අධ්‍යාපනය, පවුල, සෞඛ්‍ය, නීතිය, දේශපාලනය, ආගම, සමාජ චාරිත්‍රයන් හා යුද්ධය වැනි දෑ සඳහා මිනිසුන් ගන්නා තීරණ සම්බන්ධ ‍ක්ෂේත්‍ර වලට ආර්ථික විශ්ලේෂණ ක්‍රම එකතුවීම ක්‍රමයෙන් වැඩි වෙමින් පවතී
org/wiki/Economics

Laber economics
ජාත්‍යන්තර වෙළඳාම යනු ප්‍රාග්ධනය, භාණ්ඩ හා සේවා රටක දේශසිමාවෙන් ඔබ්බට ගනුදෙනු කිරිමයි
බොහෝ රටවල දළ ‍දේශිය නිෂ්පාදිතයෙන් සැලකිය යුතු ප්‍රමාණයක් ජාත්‍යන්තර වෙළඳාමෙන් උපයයි
මෙයට දිගු ඉතිහාසක් තිබුණද (සේද මාවත ඔස්සේ වෙළඳ භාණ්ඩ ප්‍රවාහනය) ඒ හා බැදි ඇති දේශපාලනික, ආර්ථික හ සමාජීය කරුණු වල වැදගත්කම අතිමහත්ය
ජාත්‍යන්තර වෙළඳාමට කාර්මිකරණය, දියුණු ප්‍රවාහන සේවා,ගෝලියකරණය, බහු‍ජාතික සමාගම් හා ව්‍යාපාර කටයුතු තුන්වන පාර්ශවයකට පැවරීම (Outsource) යන කරුණු වල විශාල බලපැමක් ඇත
ජාත්‍යන්තර වෙළඳාම , ගෝලියකරණයට ඉතා වැදගත් වේ
ලෝකයේ බලත් ඕනෑම රටක ප්‍රධාන ආදායම් මාර්ගය වන්නේ ජාත්‍යන්තර වෙළඳාමයි
ජාත්‍යන්තර වෙළඳාමේ නිරත නොවුවහොත් රටවල් ස්වකීය සම්පත් වලට හා නිෂ්පාදන වලට පමණක් සිමා වේ
රටේ අභ්‍යන්තර වෙළඳාම හා ජාත්‍යන්තර වෙළඳාම් අරමුණු, ස්වභාවය හා එහි යෙදෙන පාර්ශවයන්ගේ ස්වභාවය සමාන වේ
එනමුත් ජාත්‍යන්තර වෙළඳාමට අදාළ සම්බාධක,බදු,රටට ආවේනික නිති හා ප්‍රවාහණයේ ආදී වැදගත් සාධක රට අභ්‍යන්තර සිදු කරන වෙළඳාමට වඩා  ජ්‍යාත්‍යන්තර මට්ටමින් වෙළදාම් කරන භාණ්ඩවල මිල වැඩිය
මෙම වෙළදාම් දෙක අතර තවත් වෙනසක් නම් රට තුළ වෙළඳාමේදී නිෂ්පාදනයට අවශ්‍යය සාධකයන් (Factors of production) පහසුවෙන් ලබාගත හැකිවිමයි
එනමුත් ජාත්‍යන්තර වෙළඳාමේදී එය භාණ්ඩ හා සේවා වලට සීමා වී තිබිම බොහෝවිට දැකිය හැකිය
ප්‍රාග්ධන කම්ක හා අනෙකුත් නිශ්පාදනයට අවශ්‍ය සාධක ප්‍රාග්ධනය කම්කරු හා අනෙකුත් නිෂ්පාදනයට අවශ්‍ය සාධක රටවල් අතර හුවමාරු කරගැනීම පහසු නැත
මේ නිසා රටවල් නිෂ්පාදනයට අවශ්‍ය සාධකයන් ආනයනය නොකර, භාණ්ඩය ආනයනයට පෙළඹි ඇත
ඇමරිකාව චීන කම්කරුවන් වෙනුවට චීන කම්කරැවන් නිපදවු භාණ්ඩ ආනයනය) ජාත්‍යන්තර වෙළඳාම ආර්ථිකයේ වැදගත් ශාඛාවකි
ආර්ථිකය හා ජාත්‍යන්තර මුල්‍ය කටයුතු ඒකකයන් එකතුව, ජාත්‍යන්තර ආර්ථික පද්ධතියේ විශාල ශාඛාවක් නිර්මාණය කරයි
සටහන් 

| International trade
|}
{|
මෙම ලිපිය අවකාශය ඛණ්ඩාංක සමඟ විශේෂ සම්බන්ධතාවක් සහිත දෛශික සම්බන්ධයෙනි
අවකාශීය දෛශිකය 

දෛශිකයක් යනු විශාලත්වයක් හා දිශාවක් සහිත ‍ජ්‍යාමිතික වස්තුවකි
දෛශිකයක් සෑම විටම දක්වනු ලබන්නේ  (Parallelogram law) A නම් ලක්ෂයකින් ආරම්භ වී B නම් ලක්ෂයකින් අවසාන වන රේඛා ඛණ්ඩයක් ලෙසටය
විශාලත්වය රේඛා ඛණ්ඩයේ දිග මගින්ද, එහි දිශාව A ට සාපේක්ෂව B හි විස්ථාපනය මඟින්ද නිරූපණය වේ
තාත්වික සංඛ්‍යා සඳහා වන බොහෝ වීජීය කර්මකයන් දෛශික සඳහා සමීප අනුකූලතාවයක් දක්වයි.  එකතු කිරීම, අඩු කිරීම, සංඛ්‍යාවක් සමඟ ගුණ කිරීම සහ දිශාව ප්‍රතිවිරුද්ධ වූ විට අනෙක් පසෙට හැරීමද සිදුවේ
මෙම කර්මකයන් සුපුරුදු වීජීය නියමයන් වන සංඝඨන න්‍යාය විසස්තර න්‍යාය හා න්‍යාදේශ න්‍යායටද අනුකූලතාව දක්වයි.  එකම ආරම්භක ලක්ෂයක් ඇති දෛශික දෙකක එකතුව ජ්‍යාමිතික ක්‍රමයක් වන සමාන්තරාඝ්‍ර නියමයේ (Parallelogram law) යන සංඛ්‍යාවක් මඟින් ගුණ කිරීම, මේ සම්බන්ධව පොදුවේ ව්‍යාපාරකරණ අදීශ, දෛශිකයක විශාලත්වය වෙනස්වීමට අවශ්‍ය ප්‍රමාණය හෙවත් එහි දිශාව නොවෙනස්ව ඇදීම හෝ හැකිලීම දක්වයි.  -1 මඟින් ගුණ කලවිට දෛශිකයේ විශාලත්වය වෙනස් නොවී දිශාව ප්‍රතිවිරුද්ධ වේ
කාටීසියානු කණ්ඩාංක දෛශික හා ඒවා මත කර්මකයන් සමස්ථයක් ලෙස විස්තර කර දක්වයි.  දෛශිකයක් එහි සංගුණක මඟින් ත්‍රිත්ව තාත්වික සංඛ්‍යාවක් බවට පත්වේ
දෛශිකයක් සමඟ අදිශයක් එකතු කිරීමේදී ‍හා ගුණ කිරීමේදී එහි සංගුණකයෙන් සංගුණකයකට එය සිදු කිරීම කළ යුතුය
දෛශික භෞතික විද්‍ය‍ාවේ වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉටු කරයි
‍චලනය වන වස්තුවක ප්‍රවේගය හා ත්වරණය හා වස්තුවක් මත බලය ක්‍රියාකරන ආකාරය දෛශික මඟින් විස්තර කල හැකිය
බොහෝ භෞතික රාශීන් දෛශික ආකාරයට සැළකිල්ලට ගත හැකිය
කෙසේවෙතත් එක් දෙයක් සිහියේ තබාගත යුතුය
එනම් භෞතීය දෛශිකයක සංගුණක රඳාපවතින්නේ එය විස්තර කිරීමට භාජනය කරන ඛණ්ඩාංක පද්ධතිය මත බවයි.

නිරූපණය
සාමාන්‍යයෙන් දෛශිකයක් දක්වනු ලබන්නේ “a” තද පැහැ සිම්පල් ඉංග්‍රීසි අකුරුවලිනි
වෙනත් සම්මුතිවලදී විශේෂයෙන් අත්අකුරින් ලියන විට,    හෝ a, ලෙස දක්වයි. විකල්ප ලෙස සමහරුන් සංකේත අකුර ටිල්ඩ් ( ) එකක් හෙවත් යටින් රැළිති රේඛාවක්  භාවිතා කරයි
එය සිම්පල් ඉංග්‍රීසි අකුරුවලින් දැක්වීම වෙනුවට යොදන සම්මුතියකි
පහත දක්වා ඇති පරිදි, සාමාන්‍යයෙන් දෛශිකයක් ප්‍රස්ථාරයක හෝ වෙනත් සටහනක ඊ තලයක් මගින් දක්වනු ලැබේ
මෙහි A ලක්ෂය ආරම්භක ලක්ෂ්‍යය  කෙළවර හෝ පාදය ලෙසද
B ලක්ෂය හිස, අග හෝ අන්ත ලක්ෂය ලෙසද හැඳින්වේ
ඊතලයේ දිග මගින් දෛශිකයේ විශාලත්වය නිරූපණය කරන අතර ඊ හිසෙහි දිශාව මගින් දෛශිකයේ දිශාව නිරූපණය කරයි
ඉහත සටහනේ ඊතලය  හෝ AB ලෙසද ලිවිය හැක
ද්විමාන සටහනක තලයට අභිලම්භ දෛශිකය පැවතිය හැකි අතර සාමාන්‍යයෙන් එම දෛශිකය කුඩා වෘත්තයකින් මගින් නිරූපණය කරයි
එහිදි සටහනේ මුහුණතින් ඉදිරියට යොමුවන දෛශික, කේන්ද්‍රයේ කුඩා තිතක් සහිත කුඩා වෘතයක් [U+2299 =⊙] මගින් ද සටහනේ මුහුණත තුලින් පිටුපසට යොමු වන දෛශික , කේන්ද්‍රයේ කුඩා කතිරයක් සහිත කුඩා වෘත්තයක් (Unicode U+2297 ⊗) මගින් ද නිරූපණය  කරයි
එය ඉදිරිපසින් ඊ තලයේ හිස පෙනෙන අයුරු හා පිටුපසින් ඊ තලයේ අවරෝධය පෙනෙ‍න ආකාරය ලෙස ද  සිතිය හැක
දෛශික මගින් ගණනය කිරීම් සිදු කිරීමේදී ප්‍රස්ථාරික නිරූපණයක් භාවිතය දුෂ්කර සහිත වේ
මාත n සංඛ්‍යාවක් සහිත යුක්ලීඩ් අවකාශයක වූ දෛශික කාටිසීය ඛණ්ඩාංක පද්ධතියක් මගින් නිරූපණය කළ හැක
දෛශිකයක අන්ත ලක්ෂය තාත්වික සංඛ්‍යා n  ප්‍රමාණයක් අඩංගු ලස්තුවක් මගින් හඳුනාගත හැකි අතර  සමහරවිට මේවා පේළි දෛශික හෝ තීර දෛශික ලෙස ද හැඳින්වේ
උදාහරණයක් ලෙස ද්විමාන තලයේ (රූපය  බලන්න) මූල ලක්ෂ්‍ය 0 = ( 0
0 ) සිට    A = (2 , 3) ලක්ෂ්‍යය දක්වා වූ දෛශිකයක් සරලව ,

 ලෙස ලියනු ලබයි

ත්‍රිමාන යුක්ලීඩ් අවකාශයේදී (R3) දෛශික, අන්ත ලක්ෂයේ කාටිසීය ඛණ්ඩාංක (a , b , c)  වල‍ට අනුරූප වූ සංඛ්‍යා ත්‍රිත්වය මගින් හැඳින්විය හැක
මෙම සංඛ්‍යා, විශේෂයෙන් න්‍යාස සමග වැඩකිරීමේදී තීර දෛශික හෝ පේළි දෛශික ලෙස සකස්කරනු ලැබේ
ත්‍රිමාන දෛශිකයක් ප්‍රකාශ කිරීමේ තවත් ක්‍රමයක් වන්නේ මූලික ඛණ්ඩාංක දෛශික තුනක්  හඳුන්වා දීමයි
සමහර විට මේවා ඒකක දෛශික ලෙසද හඳුන්වයි.

මේවාට පිළිවෙළින් x,y හා z අක්ෂ ඔස්සේ දිශානුගතව ඇති ඒකක දිගකින් යුත් දෛශික ලෙස සිතිය හැක
මේ ආකාරයට R3 හි ඇති දෛශිකයක් ප්‍රකාශ කළ හැකි ආකාරය නම්
භෞතික විද්‍යාපන්තිවලදී මෙම විශේෂ දෛශික තුන i, j, k ලෙස දක්වනු ලබයි
(හෝ කටිසියානු ඛණ්ඩාංකවලදී තලයේ  ලෙස) නමුත් එය උසස් ගණිතයේ දී, උසස් භෞතික විද්‍යාවේදී හා ඉංජිනේරු විද්‍යාවේදී පොදුවේ භාවිතා කරන ‘දර්ශක අංකනය’ හා ‘සමාකලන සම්මුතිය’ සමග ගැටේ
මෙම ලිපිය e1 , e2 , e3  ලෙස භාවිතා කිරීම තෝරාගෙන ඇත
දෛශිකයක් නිරූපණය කිරීමේ පදනම ලෙස   යන කාටිසීය ඒකක දෛශික පමණක්ම භාවිතා කිරීම අනිවාර්ය නොවේ
යන සිලිණ්ඩරාකාර ඒකක දෛශික මගින් හෝ   යන  ගෝලීය ඒකක දෛශික මගින් හෝ දෛශික නිරූපණය කළ හැක
පසුව කියූ ආකාර දෙක වෙන වෙනම සිලිණ්ඩරාකාර හෝ ගෝලීය සමමිතියන් සහිත ගැටළු විසඳීම සඳහා යොදා ගැනීමට වඩාත් සුදුසු වේ
ආශ්‍රිත

 Affine space, which distinguishes between vectors and points
 Array data structure or Vector (Computer Science)
 Banach space
 Clifford algebra
 Complex number
 Coordinate system
 Covariance and contravariance of vectors
 Four-vector, a non-Euclidean vector in Minkowski space (i
four-dimensional spacetime), important in relativity
 Function space
 Grassmann's Ausdehnungslehre
 Hilbert space
 Normal vector
 Null vector
 Position (geometry)
 Pseudovector
 Quaternion
 Tangential and normal components (of a vector)
 Tensor
 Unit vector
 Vector bundle
 Vector calculus
 Vector notation
 Vector-valued function

සටහන්

මූලාශ්‍ර

Mathematical treatments
Physical treatments

භාහිර සබැඳි

 
 Online vector identities (PDF)
 Introducing Vectors A conceptual introduction (applied mathematics)

Kinematics
Abstract algebra
Vector calculus
Linear algebra
භෞතික විද්‍යාව තුළ සංකල්ප
දෛශික (ගණිතය සහ භෞතික විද්‍යාව)
Analytic geometry
යූක්ලිඩියානු ජ්‍යාමිතිය
මෙම ලිපිය කලනයේදි යෙදෙන අනුකලනය පිළිබඳ ‍මූලධර්ම සම්බන්ධයෙනි
අනුකලය (Integration) උසස් ගණිතයේ භාවිතා වන හර මූලධර්මයකි
විශේෂ‍යෙන්ම කලනය, ගණිතමය විශ්ලේෂණය වැනි ‍ක්ෂේත්‍ර වලදි යෙදේ
X යනු තාත්වික විචල්‍යක් වන අතර f(X) දෙනලද ශ්‍රිතයකි
[a,b] අන්තරය පවතින තාත්වික රේඛාවක අනුකලය, වේ
මෙය x=ax සහ x=b යන සිරස් රේඛා දෙක අතර xy කලය හා බැදි පවතින f හි ප්‍රස්ථාරයේ වර්ගඵලයට සමාන වේ
මෙහි x අක්ෂයටත් පහතින් වර්ගඵලය අඩු කරනු ලැබේ
F ශ්‍රිතයේ ව්‍යුත්පන්නය f ශ්‍රිතය ලෙස ලැබෙන විට අනුකලනය යන්නෙන් ප්‍රතිව්‍යුත්පන්නය සංකේතවත් කිරීමට යොමු කරයි
මෙවිට එය අනිශ්චිත අනුඵලය ලෙස දක්වයි.  එම ලිපියේ දැක්වෙන්නේ නිශ්චිත අනුකලය පිළිබඳවය
සමහර ලේකඛයෝ එය ප්‍රතිව්‍යුත්පන්නය හා අවිනිශ්චිත අනුකලය අතර ප්‍රභෝදයක් ලෙස සලකයි
17වන සියවස අගභාගයේදී අයිසැක් නියුටන් සහ ගොට්ෆයිඩ් ලිබ්නිස් (Gottfried Lebiniz) විසින් අනුකලයට අදාල මූලධර්ම නිර්මාණය කරන ලදී
කලනයේ මූලික ප්‍රමේයන් මඟින් එය ස්වාධීනව සංවර්ධනය වුන අතර අනුකලනය අවකලනය සමඟ සම්බන්ධ වීමද සිදු විය
එමෙන් ප්‍රතිවෘත්පන්නය දක්නාවිට එකවර ශ්‍රිතයක නිශ්චිත අනුකලය ගණනය කිරිමටද හැකි විය
අනුකලය හා ව්‍යුත්පන්න කුලකයේ මූලික උපකරණ වූ අතර ඒවා විද්‍යාව හා ඉංජිනේරු කාර්යයන් වලදී‍ නොයෙක් භාවිතාවන් සඳහා යෙදේ
අනුකලනය සඳහා දැඩි ගණිතමය අර්ථකථනයක් බර්නාඩ් රේමන් (Bernhard Riemann) විසින් ලබාදෙන ලදී
එය වක්‍ර රේඛාවකින් වටවූ වර්ගඵලයක් සිහින් සිරස් තීරු වලට බෙදා සීමාව ගැනීමෙන් ක්‍රමවේදයක් මත රඳා පවතී
දහනමවන සියවස ආරම්භයේදී අනුකලය සම්බන්ධ සංවර්ධිත මතයක් ඇති විය
එය ශ්‍රිතයේ වර්ගය අනුව හා වසම අනුව පොදු මූලධර්මය මත ගොඩ නැඟුණි
---
Reference
org/wiki/Integral
බුද්ධ ධර්මයේ පංච නිවරණ ධර්ම යනු සාර්ථකත්වයට බාධා කරනු ලබන හා නිර්වාණයට මඟ අවුරණ ඍණාත්මක මානසික තත්ත්වයන්ය
මේ තත්ත්වයන් නම්,

කාමච්ඡන්ද 	
ව්‍යාපාද 		
තීනමිද්ධ		
උද්ධච්ඡ කුක්කුච්ඡ	
විචිකිච්ඡා

පාලි ධර්ම ග්‍රන්ථවල සංයුක්ත නිකායේ මෙම පංච නීවරණ ධර්ම සමීපයෙන්ම නිර්වාණය ළඟා කර ගැනීමද උපකාරී වන සප්ත භොජ්ජංග දේශනා කර ඇත
ලෙස සංයුක්ත නිකායේ මෙලෙස සඳහන් කර ඇත
“භික්ෂුණී මනස දූෂණය කරන හා ප්‍රඥාව ළඟා කර ගැනීමට බාධා පමුණුවන නීවරණයන් හෙව් බාධකයන් 5ක් පවතී
ඒවා නම් කාමච්ඡන්ද, ව්‍යාපාද, තීනමිද්ධ,උද්ධච්ඡ කුක්කුච්ඡ, විචිකිච්ඡා වේ
එසේම භික්ෂුණි නිර්වාණය ළඟා කර ගැනීමට හේතු වන සාධක 7 ක් පවතී
මේවා මනස දූෂණය නොකරයි
බාධාකාරී නොවේ
මේවා දියුණු කළ විට සත්‍ය අවබෝධ කර ගැනීමට මාර්ගය පෙන්වනු ලබයි
එම හත නම්, සති, ධම්මවිජය, වීර්යය, ප්‍රීති, පස්සද්ධි, සමාධි හා උපේක්ඛා යන්නයි
” 

සතිපට්ඨාන සූත්‍රයට අනුව ඉහත පංච නීවරණ ප්‍රහීණය කරමින් ධ්‍යාන වැඩීම පිළිබඳව බුදුරජාණන් වහන්සේ මෙසේ දේශනා කර ඇත
‍

“මේ අන්දමට භික්ෂුව පංචනීවරණ ධර්මයන්හි නුවණින් බලමින් වාසය කරයි
ඔහු තමා තුළ කාමච්ඡන්දය ඇත්තේ යැයි තමා තුල ඇති කාමච්ඡන්දය දැනගනී
ඔහු තමා තුල කාමච්ඡන්දය නැත්තේ යැයි තමා තුල නැති කාමච්ඡන්දය දැනගනී
නූපන් කාමච්ඡන්දයන්ගේ ඉපදීමද උපන් කාමච්ඡන්දයන්ගේ ප්‍රහාණයද, ප්‍රහීන වූ කාමච්ඡන්දයන්හි නැවත නොඉපදීමද ඔහු දැන ගනී
”

ව්‍යාපාද, තීනමිද්ධ, උද්ධච්ඡ කුක්කුච්ඡ, විචිකිච්ඡා යන නීවරණ සම්බන්ධයෙන්ද ඒ ආකාරයටම පසු ඡේදයන්හි සඳහන් කර ඇත
කාමච්ඡන්ද 
කාම වස්තු කෙරෙහි කැමැත්ත හෙවත් ආශාවයි. අභිජ්ඣා , කාමරාග යනු සමාන පදවේ
ව්‍යාපාද  
අසතුටුදායක,  ප්‍රතිවිරුද්ධ අරමුණු ගැන  ඇතිකරගන්නා වූ ගැටීමයි
අනෙක් අය පිළිබඳව ඇති ද්වේශ සහගත හැඟීම වියාපාද වේ
ථීන මිද්ධ
නීවරණ යටතේ  එක් ධර්මයක් වශයෙන් ඉදිරිපත් කර තිබුනද ථීන හා මිද්ධ සැබැවින්ම දෙකකි
ථීන යන්නෙන් මානසික අකර්මණ්‍ය බවත් මිද්ධ යන්නෙන් කායික අකර්මණ්‍ය බවත් අදහස් කෙරේ
මානසික ඒකාග්‍රතාවක් නොමැති වීම හෙවත් අලසබව අදහස් වෙ
උද්ධච්ඡ කුක්කුච්ඡ
සිතෙහි පවතින නොසන්සුන්බව, විසිරුණු ගතිය, සෙලවෙන ගතිය (උද්ධච්ච) නම් වෙයි
කළ-නොකළ වරද පිළිබඳව තැවෙන ස්වභාවය (කුක්කුච්ච) නම් වේ
මේවා අකුසල සිතුවිලි දෙකකි
නොසන්සුන් වූ සිත, සිරගෙයක දුක් විඳින්නකු ලෙස සාමඤ්ඤඵල සූත්‍රයෙහි දක්වා ඇත
විචිකිච්ඡා
දිගට පවතින පදනම් විරහිත සැකය විචිකිච්ඡා නම් නීවරණයයි
මාර්ගය හා ප්‍රතිපදාව පිළිබඳ පවතින සැකය ප්‍රඥාවේ උදාවට බාධකයකි
පංච නීවරණ පලවා හැරීමේ ක්‍රමයන් සහ මාර්ගයන්

බාහිර යොමු
 පංච නීවරණ 

බුදු දහම
පංච නීවරණ
ථෙරවාද බුදු දහමේ යොදා ගැනෙන සංකල්පයක් වන අරහත් භාවයට පත්වීම (බුද්ධත්වයද ඇතුළත්ව) යන්නෙන් බෝධියකට පත්වීම අර්ථ දැක්වේ
සාමාන්‍ය ආකාරයෙන් (පොදුවේ) සඳහන් කරන්නේ නම්, ‘ බුදුන්’ යනුවෙන් හඳුන්වනු ලබන්නේ ආධ්‍යාත්මික දියුණුව, සමකාලීන විවිධ ආගමික පුරුදු භාවිතයන්, ගවේෂණය සහ භාවනා කිරීම ඔස්සේ සත්‍ය ගවේෂණය කළ පුද්ගලයෙක් වේ
මෙම පරිවර්තනාත්මක ගවේෂණය ‘බෝධි’ යනුවෙන් හඳුන්වන අතර සාහිත්‍යමය වශයෙන් එහි අර්ථය ‘අවබෝධය’ යන්නයි
නමුත් පොදුවේ එය හඳුන්වනු ලබන්නේ ‘බුද්ධත්වය’ ලෙසයි
පෙර / අතීත බුදු දහමේ ‘බෝධි’ යන්නෙහි අර්ථය ‘නිර්වාණය’ යන්නට සමානවම භාවිතා කළ අතර එහිදී රාග, ද්වේශ සහ මෝහ යන කෙලෙස් නැති කිරීම පිළිබඳව අදහස් කරන ලදී
පසුකාලීනව මහායානිකයින් ‘නිර්වාණය’ යන්න පෙර සඳහන් කළ තත්ත්වයට වඩා පහළ තත්ත්වයකට හෙළීය
ඔවුන්ගේ අදහස වූයේ  නිර්වාණය යනු රාගය හා ද්වේශය දුරු කිරීම පමණක් වන බවයි. නිර්වාණය ළඟා කරගත් පුද්ගලයකු තුළ පවා මෝහය හෙවත් මුලාව තව දුරටත් දැකිය හැකි බව මහායානිකයන්ගේ විශ්වාසය විය
එබැවින් මෝහය දුරු කිරීම සඳහා තවත් උසස් බෝධිත්වයකට පත්වීම අවශ්‍ය බව සඳහන් කරන ලදී
ප්‍රතිඵලය වන්නේ, මහායාන බුදු දහමට අනුව, අරහත්වරුන් ලබා ගන්නේ බෝධිත්වය නොව නිර්වාණයයි
එබැවින් බෝධිසත්වයන් විසින් බෝධිත්වය ලබා ගන්නා තෙක් එය මෝහයට යටත්ය
ථෙරවාද බුදු දහම තුළ බෝධි සහ නිර්වාණ යන දෙකෙහිම අර්ථය සමානය
එනම් ලෝභ, ද්වේශ, මෝහ යන ත්‍රිවිධ ක්ලේෂයන්ගෙන් මිදීම බෝධියකට පත්වීමයි
ථෙරවාද දහමට අනුව අරහත් වූ කෙනෙකු රාග, ද්වේශ, මෝහ දුරු කරන අතර බෝධිත්වයට පත්වේ
ථෙරවාද බුදු දහමේදී, රාගය (තණ්හාව) සහ ද්වේශය පමණක් දුරු කිරීම හා මෝහය තව දුරටත් ඉතිරිවී පැවතීම හඳුන්වන්නේ ‘අනාගාමී’ ඵලය ලෙසයි
චතුරාර්ය සත්‍ය මැනවින් අවබෝධ කරගත් පසු සියලුම කර්ම අවසාන වී ඇති විට ‘බෝධිත්වය’ ලබා ගනී
අතීත මූලාශ්‍රයන් පාරමිතා පිළිබඳව කිසිදු සඳහනක් කර නොතිබුණත්, පසු කාලීන ථෙරවාදී හා මහායාන සම්ප්‍රදායයන් විසින් පුද්ගලයෙකුට පාරමිතා පිරීමද අවශ්‍ය බව සඳහන් කරන ලදී
බෝධිත්වයට පත් වීමෙන් පසුව පුද්ගලයෙකු, ඉපදීම, ලෙඩවීම , මියයාම, නැවත ඉපදීම යන නොවැළැක්විය හැකි සංසාර චක්‍රයෙන් අත්මිදී ඉහළම සතුට හෙවත් උතුම්ම සැපත වන නිර්වාණය සාක්ෂාත් කර ගනී
මෝහය දුරු කිරීමේ අංශයක් ලෙස තමන් පිළිබඳ විශ්වාසය (‘ආත්ම’ යන්න) දුරු කිරීමද අදහස් වේ
එනම්, ‘අනාත්ම’ යන්න අවබෝධ කර ගැනීමයි
මහායාන සූත්‍රයක සඳහන් කියමනකට අනුව යම් පුද්ගලයෙක් බෝධිත්වයට පත් වීමට අරමුණු නොකරන්නේ නම් ඔහු ජීවත්වන්නේ ගිනිගෙන දැවෙන නිවසක ඇති සෙල්ලම් බඩු සමඟ සෙල්ලම් කරන කල්පනාවේ නිමග්නව සිටින ළමයෙකු මෙනි
org/wiki/Buddhism#Bodhi
-Claw hacks in Economic Development-

ආර්ථික සංවර්ධනයේ මුදල් ආපසු ලබා ගැනීම මූලිකවම භාවිතා කර ඇත්තේ දිරිදීම හා අඩු කිරීම්, ආපසු ගෙවීම් හා උදානයන් සුරක්ෂිත කිරීමේදීය
Claw hacks යන්න ප්‍රතිගෙවීම්/ ආපසු ගෙවීම් හෙවත් Repayment/ Refunds වලින් වෙන් කොට හඳුනා ගත යුතුය
මක් නිසාද යත් ඒවාට ප්‍රතිගෙවීම්වලට අමතරව දඩයක් ද ඇතුලත් විය
සමාගමක වර්ධනය මිනුම්කරණු ලබන කාර්යඵල මිනුම් ඇතුලත් කිරීම පිණිස, රැකියා ආකර්ෂණය හා ප්‍රාග්ධන ආයෝජන සඳහ‍ා බදු දිරි දීමනා භාවිත කිරීම පසුගිය වසර 20 ක කාලය පුරා වර්ධනය වී පවතී
මෙම මිනුම් වන්නේ,

වසර 5ක් හෝ 10 ක් පුරා නිර්මාණය කල රැකියා සංඛ්‍යාවයි. 
වාර්ෂික පඩි ලැයිස්තුව 
සමාන කාල රාමුවක් පුරා/ මුළුල්ලේ ප්‍රාග්ධන ආයෝජන ප්‍රමාණය
දී ඇති කාලයක් තුල ක්ෂය කල අගයේ / වටිනාකමේ ප්‍රමාණය 

අනෙකුත් බහුලව භාවිතා නොවන මිනුම් වන්නේ කිසියම් කාල පරිච්ඡේදයක් සඳහා නිශ්චිත ස්ථානයක ප්‍රධාන කාර්යාලයන් පවත්වා ගෙන යෑම, නිෂ්පාදනය වැඩි වූ ප්‍රමාණය හෝ ඒකකයක නිෂ්පාදන පිරිවැය අඩුවීමේ ප්‍රමාණය හෝ දී ඇති තාක්ෂණය වානිජමය වෙළඳපොළකට ගෙන ඒමේ අවශ්‍යතාවයයි
දී ඇති කාලයක් තුල, දිරිදීමනා ගිවිසුමක අර්ථ දක්වා ඇති කාර්යඵල මිනුම් එකක් හෝ කිහිපයක් ළඟා කරවීමට බදු ගෙවන්නා අසමත් වුවහොත් අදාළ අධිකාරිය විසින් මුදල් ආපසු අයකර ගැනීමක් (Claw hack) සිදු කල හැක
ලබා දුන් දිරි දීමනාවේ මූල්‍යමය/ මුදල්මය වටිනාකමට පොළියක් හෝ දඩයක් එකතු කර අදාළ අධිකාරියට එනම් දිරිදීමනාව ප්‍රධානය කල අධිකාරියට ගෙවීමට සිදුවේ
බොහෝ විට මෙම අධිකාරිය වන්නේ දේශිය හෝ රාජ්‍ය බදු අධිකාරියයි
කාලයක් පුරා දිරි දීමනා භාවිතය පරිණත වන විට/ කල්පිරෙන විට කාර්යඵල නොමැතිවීම ඉටු නොකිරීම සඳහා වන ආපසු මුදල් අයකර ගැනීමේ ක්‍රියාවලිය සෑම තැනම පාහේ දැකිය හැක්කක් බවට පත්වේ
ආර්ථික සංවර්ධනය සහ සමාජ සංවර්ධනය සඳහා වන ප්‍රේරණය/ පෙළඹීම හා සංස්ථාපිත/ ආයතනික සුබසාධන අතර පවතින්නා වූ ගිවිසුම්මය මූලිකාංග ලෙස Claw hacks යන්න අවබෝධ කරගත හැකිය
Claw hacks හෙවත් මෙලෙස ආපසු මුදල් අයකර ගැනීම ඉතාමත් මතභේදාත්මක වේ
org/wiki/Clawbacks_in_economic_development
වානිජ වාදය ආර්ථික න්‍යායකි
ලෝක ආර්ථිකය සහ අන්තර්ජාතික වෙළඳාම රටකට වෙනස් කළ නොහැකි බැවින් ජාතියක සෞභාග්‍ය එරටෙහි ප්‍රාග්ධනය මත පදනම් වේ
මෙම අදහස් මත පදනම් වන රාජ්‍ය ආරථික ප්‍රතිපත්තියද සමහර අවස්ථාවන්හිදී වානිජ වාදය යනුවෙන් හඳුන්වයි.නමුත් එය නියම ලෙස හඳුන්වනු ලබන්නේ වාණිජ්‍ය පද්ධතිය ලෙසිනි
අනෙක් අය වානිජ්‍ය වාදය වෙනස් ආර්ථික පද්ධතියක් ලෙස සලකන අතර ඇතැම් විද්වතුන් ආරම්භක ධනවාදයෙහි අනු කොටසක් හෝ ඊට සමාන අර්ථයකින් වාණිජ්‍ය පද්ධතිය තේරුම් ගන් ලබයි
අනෙක් ජාතීන් සමඟ ධන වෙළඳ ශේෂයක් තුළින් ඉතා හොඳින් වර්ධනය කළ ආර්ථික වත්කම් හෝ ප්‍රාග්ධනය රජය විසින් ග්‍රහණය කරගත් ගන රන් හා රිදී  (රත්රන් , රිදී සහ වෙළඳ අගය) මගින් නියෝජනය කරයි
(අපනයන වලින් ආනයන අඩු කිරිම ) විශේසයෙන්ම තීරු බදු භාවිතය මගින් අපනයන දිරිමත් කිරීමෙන් හා ආනයන අධෙර්යමත් කිරීම මගින් මෙම ඉලක්ක දියුණු කිරීම සඳහා පාලන රජය ආර්ථිකය තුළ ආරක්ෂන වාදියාගේ භූමිකාව රඟ දැක්විය යුතු බව වානිජ්‍ය වාදය මගින් යෝජනා කරයි
රෝමානු අධිරාජයේ වානිජ ධන වාදයේ සලකුණු  සොයා ගත හැකි වුවත් 16 වන ශත වර්ෂයේ සිට 18 වන ශත වර්ෂය දක්වා නවින කාල පරිඡේදයේ මුල් කාලයේදි වානිජ්‍යය වාදය ඇති කරන ලදී
ජාතික රජයන්ගේ මතු වීමද සිදු වුයේ මෙම කාල වකවානුවේදීය
මෙය සැළකිය යුතු මට්ටමේ රාජ මැදි හත් වීම් සහ වෙළඳපොළ ආර්ථිකයන් පාලනයේ මුල්ම උදාහරණ ඇති වීමට හේතු විය
එමෙන්ම මෙම කාලය තුළදී බොහෝ නවීන ධන වාදී පද්ධතීන් පිහිටු වන ලදී
යුරෝපා බලවතුන් දැනට තිබෙන වෙළඳවපාළවල් සදහා තරග කිරීම හේතුවෙන් ජාත්‍යන්තරව වානිජ වාදය මෙම කාලයේදී බොහෝ යුරෝපීය යුධමය තත්වයන් ඇති වීම හා යුරෝපා අධිරාජ්‍ය වාදය ඇති වීම දිරිමත් කරන ලදී
ඇඩම් ස්මිත්ගේ (Adamsmith) සහ අනෙක් ආචීර්ණ කල්පිත ආර්ථික විද්‍යාඥයන්ගේ තර්ක බ්‍රිතාන්‍ය අධිරාජ්‍ය ප්‍රසාදය ලැබීම හේතුවෙන් (රිචඩ් කොබ්ඩෙන් එවැනි අධිවාචකයන් අතර වේ
) සහ ඉතිරි යුරෝපීය රටවල අඩු මට්ටමකට (19 වන ශත වර්ෂය සහ 20 වන ශත වර්ෂය මුළුල්ලේ ප්‍රසාදයට පත් වූ ‍ඓතිහාසික ආර්ථික විද්‍යා පාසල පිහිටි ජර්මනිය හැරෙන්නට) පැවතීම හේතුවෙන් 18 වන ශත වර්ෂයේ අග භාගයේදී වානිජ වාදයට එරෙහිව විවේචන ඇති වීම ඇරඹුනි
”ඇමරිකානු ගුරුකුලයෙහි “ ( American School) අන්තර්ගත නව වානිජ වාදයේ ආකෘතියට ඇති වඩා කැමැත්ත හේතුවෙන් ඇමරිකාව ආචීර්ණ කල්පිත ආර්ථික විද්‍යෘව නොපිළි පැදීමට තෝරා ගත් බව ඇතැමෙක් පවසයි
නමුත් බ්‍රිතාන්‍යයට අන්තර්ජාතික වෙළඳාම දුයුණු කිරීම සඳහා 1792 දී ඇලෙක්සැන්ඩර් හැමිල්ටන් ඇඩම්ස්ම්ත්ගේ අධ්‍යනයන් මත ප්‍රත්පත්ති පදනම් කර ගනිමින් රන් මිනුමක් අනුකූලතාවය සඳහා සැළසුම් කරන ලදී
බලවත් පරිහානියට ප්‍රථම ඇමරිකාව රන් මිනුමෙන් ඉවතට බොහෝ වාරයක් ගමන් කරන ලදී
නමුත් සැම විටම හැමිල්ටන්ගේ රන් මිනුම දෙසට නැවත පැමිණෙන ලදී
රත්රන් වල පෞද්ගලික අයිතිය අත් හිටු වීමෙන් සහ ඉහළ ආරක්ෂණවාදී  බදු අය කිරීම මගින් නව වානිජ වාදය නැවත ඇති කිරීමට බලවත් ආර්ථික පරිහානිය හේතුවක් විය
අවසානයේ අලුත් ගණුදෙනුව අතරතුරදී රජයේ නව වානිජවාදීත්ව කැමැත්ත පදනම් කර ගනිමින් මුදල් අවප්‍රමාණය කරන ලදී
මූලමය වටිනාකම තීරණය කරන වෙළඳ අතිරික්තය හා හිඟය ඉලක්ක කරන ආරථික න්‍යායන් පුනර්ජීවනය කරන්නක් ලෙස අද වන විට වානිජ වාදය දක්වනු ලබයි
නමුත් සමස්තයක් ලෙස බෝහෝ ආර්ථික විද්‍යාඥයින් විසින් වානිජ වාදය බැහැර කරනු ලබයි
කෙසේ නමුත් රවිබාට්රා, පැච්චොස්ට් (Patchoate), එමොන් ෆින්ජල්ටොන් (Eammonfigletol) සහ පුවත්පත් කලාවේදී මයිකල් ලින්ට් වැනි ඇතැම් ආර්ථික විද්‍යාඥයින් තවමත් වැනිජ වාදයේ අංගයන් පිළිගනු ලබයි
ඵෙතිහාසිකව, සංස්ථාවාදය හෝ සංස්ථාගත වාදය යනුවෙන් හඳුන්වන්නේ ආර්ථික, කාර්මික, කෘෂිකාර්මික, සමාජ, සංස්කෘතික සහ වෘත්තීය පිරිස් ආදී ප්‍රජා එකතූන් සඳහා බලය ලබාදෙන දේශපාලන හෝ ආර්ථික පද්ධතියකි
මෙම ප්‍රජා එකතූන් සංස්ථාලෙස හඳුන්වයි.  (ඉහත එක් නිර්වචනයක හෝ එවැනි ව්‍යාපාරයක් අඩංගු නොවූවත්, ව්‍යාපාර ආකෘතිය සංස්ථාවක් ලෙස හැදින්වීම අවශ්‍ය නොවේ) සංස්ථා යනු අභ්‍යන්තර මූලාවලියකින් යුත් ඡන්දයෙන් පත්කර නොගන්නා සංවිධානයකි