Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
පරාක්‍රමබාහු රජුගේ බෑනා වූ වීරබාහු කුමරු මෙම සටනේ මූලිකත්වය ගෙන තිබේ
සටනින් පරාජයට පත් වූ චන්ද්‍රභානු පලා ගියේය
මාඝගේ පාලනයෙන් රජරට මුදවා ගැනීම මේ රජුගේ ඊළඟ ප්‍රයත්නය විය
මේ සඳහා දකුණු ඉන්දීය පාණ්ඩ්‍ය අධිරාජයාගේ උදව් ලබා ගෙන ඇත
පාණ්ඩ්‍ය හමුදාවත් පරාක්‍රමබාහු රජුගේ හමුදාවත් නැගෙනහිරින් හා බටහිරින් පොළොන්නරුව වට කොට ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1255 දී මාඝ පරාජය කර්න ලදී
මේ රජ දවාස එල්ල වූ මීළඟ ආක්‍රමණය වූයේ පළමුව පරාජයට පත් වූ ජාවක චන්ද්‍රභානු නැවතත් ලංකාව ආක්‍රමණය කිරීමයි
පාණ්ඩ්‍ය අධිරාජයාගෙන් උදව් ලබා ගත් දෙවන පරාක්‍රමබාහු රජු ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1261 දී චන්ද්‍රභානු ජීවිතක්ෂයට පත් කළේය
මෙයට හිලව් වශයෙන් පාණ්ඩ්‍ය අධිරාජයා ජාවක රජුගේ පුතෙකු උතුරු ලංකාවේ නියෝජිතයා වශයෙන් පත් කළ බව සෙල් ලිපිවල සඳහන් වේ
සේවාවන්

භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ විනය නීති පිළිබඳ දඹදෙණි කතිකාවත සම්පාදනය කිරීම, උපසම්පදා උත්සව පැවැත්වීම, විදේශ වලින් ධර්මධර හා විනයධර භික්ෂූන් වහන්සේලා ගෙන්වා ගැනීම, කව් සිළුමිණ හා විසුද්ධි මාර්ග සන්නය යන කෘති රචනා කිරීම යනාදිය මෙතුමා කළ සේවාවන් ලෙස සැලකිය හැකිය
අවසානය

ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1258 දී පමණ දෙවන පරාක්‍රමබාහු රජු ගිලන් විය
එවිට රාජ්‍යයේ වැඩ බලන තත්වයට පත් වූයේ දේවපතිරාජ අමාත්‍යයා ය
ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1262 දී පමණ මේ රජුගේ වැඩිමහල් පුත් වන විජයබාහු කුමාරයා රාජ්‍යයේ වැඩ කටයුතු කරන්න පටන් ගත් නමුත් නිල වශයෙන් රාජ්‍යත්වයේ සිටියේ ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1270 වන තෙක් පරාක්‍රමබාහු රජතුමා ය
දෙවන පරාක්‍රමබාහු රජුගෙන් පසු විජයබාහු කුමාරයා හතරවන විජයබාහු රජ නමින් ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1271 දී රාජ්‍යත්වයට පත් විය
ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිහාසය
රාජ්‍ය නායකයන් - ශ්‍රී ලංකාව
සිරි සඟ බෝ රාජ වංශය
ඔන්න අද කියන්න හදන්නේ අපේ ගෙවතු වගාවට,ගෙවත්තේ වගා කරන මල් වගාවලට ලේසියෙන්ම යොදන්න පුලුවන් ඒ වගේම ඉතාම ප්‍රයෝජනවත් කොම්පෝස්ට් පොහොරක් හදාගන්න විදියක් ගෑන
මේ ක්‍රමය අපි හදුන්වන්නේ ගොඩ ක්‍රමය විදියට
ඒක පොඩ්ඩක් වෙනස් කරලා එප්පාවල රොක් පොස්පේට් කියන ඛ්නිජයත් මේ සදහා යොදාගෙන තවත් ගුනාත්මක විදියටත් මේ වෑඩේ කරන්න පුලුවන්
එතකොට පොස්පොකොම්පෝස්ට් කියලා තමයි හදුන්වන්නේ
හොදයි ඕන වෙන ජාති කියන්නම්
අමු ගොම(250කි
ග්) ,මකුලත(ග්ලිරිසීඩියා),සූරිය,වගේ පහසුවෙන් දිරා යන කොල වර්ග(500කි
ග්), ඒ වගේම පිදුරු,ඉතාම ලේසියෙන් දිරාපත් වන ජබර වගේ ගන්න පුලුවන් නම් ගොඩාක් හොදයි
පෙතිගහපු කෙහෙල් කද කෑබලි වගේ දේවල් උනත් ගන්න පුලුවන්
(ඊ.ආර්.පී)එප්පාවල රොක් පොස්පේට්25කි
ග්, යුරියා පොහොර ටිකක්
ආ කලු පොලිතින් එකක් කොම්පෝස්ට් එක වහන්න
හරි වෑඩේට බහිමු
මුලින්ම මේ රූපයේ තියෙන විදියට මීටර් 1*3 ප්‍රමාණයට ලනු ඈදලා භූමියේ සීමාව ලකුණු කර ගන්න ඕන
එම ඉඩේ තමයි කොම්පෝස්ට් එක හදන්නේ
ඊට පස්සේ පරන කොම්පෝස්ට් ගොඩකින් ගනිපු පොහොර ටිකක් තුනිවට අර වෙන් කොරාපු කොටසේ අතුරන්න ඕන
එහෙම නෑතිනම් අමු ගොම ටිකක් වතුරේ දිය කරලා පොල්කටුවකින් තුනියට ඉහින්න ඕන(අපි කරේ ඒ විදියට )
දෑන් ඒ තට්ටුව උඩ මකුලත කොල,සූරිය කොල(අපි ගත්තු පහසුවෙන් දිරා යන ඕනෑම වර්ගයක )අඩි භාගයක වත් උසකට අතුරන්න ඕන
ඒ තට්ටුව උඩ මේ චායාරූපයේ තියෙන විදියට පෙති ගසා ගත්තු කෙහෙල් කද කෑබලි තට්ටුවකුත් නෑවත ඒ මත එකතු කර ගත් ජබර තට්ටුවකුත් අතුරන්න ඕන
ඉහල පිංතූරෙන් පේනවා නේද කෙසෙල් කෑලි කරගන්න විදිය
මෙයා ඒ වෑඩේ කරන්නේ උදෑල්ලෙන්
පහලින් පේන්නේ කට්ටිය බොහෝම සාමුහිකව ජබර තෑන්පත් කරන විදිය
ආ කියන්න බෑරි උනා
මේ මගේ කොටසේ ගොවි මහත්වරු සම්බන්ද කරගෙන කරපු වෑඩසටහනක්
මීට සති දෙකකට කලින්
ඕන්න එක තට්ටුවක් ගෑහුවා
දෑන් ඔන්න පොඩි වෑඩක් තියෙනවා
අමු ගොම කිලෝ20 විතර තරමක් විශාල බෑරලයකට (තාර බෑරල් භාගයක් නම් ගොඩාක් හොදයි )ජලය දාලා දිය කර ගන්න ඕන
අප්පිරියා වගේද
නෑ මේ ගොමනේ
ඊටම ඊ.ආර්.පි කිලෝ 5 විතර දිය කරන්න ඕන
ඒකටම යූරියා ග්‍රෑම් 500 විතර දා ගත්තොත් හොදා
දෑන් රතු පාටට හුරු උකු ද්‍රාවණයක් තමයි ලෑබෙන්නේ
මෙන්න මේකෙන් අර ගහපු තට්ටුව උඩ ස්තරයක් විදියට තෙත් කල යුතුයි
ටින් එකකට පුර්වාගෙන තට්ටුව උඩ වත් කරාම වෑඩේ ලේසියි
වෑඩේ තාම ඉවර නෑ
මේ තට්ටුව උඩ ආයෙත් අර කලින් යොදා ගත්තු අමුද්‍රව්‍ය ඒ පිලිවෙලටම අතුරන්න ඕන
නෑවත දිය කරගත්තු ගොම ඊ.ආර්.පී මිශ්‍රණය ඒ මත යෙදිය යුතුයි
ඔන්න ඔය පිලිවෙලට තට්ටු හයක් විතර ගහ ගත්තාම වෑඩේ අහවරයි
එතකොට පාන් ගෙඩියෙ හෑඩේට ගොඩ පේනවා
දෑන් අපි අර ඉස්සර කාලෙ ගෙවල් වල ගොම පිරියම් කොරාපු විදියට මේක වටේට ගොම පිරියම් කොරලා ඉන්න ඕන
කලු පොලිතින් එක තියෙනවා නේද
ඔන්න ඒක ගන්න වෙලාව හරි
මේ ගොඩ වෑහෙන්න පොලිතින් එකෙන් ආවරණය කිරීම තමයි අවසානයට ඉතුරු වෙලා තියෙන්නේ
මේක සීල් කරන්න ඕන නම් නෑ හොදද
හතර පෑත්තෙන් ලනු හතරක් ඈදලා පොලොවට ගහපු ඉනි වලට ඈද්දා නම් වෑඩේ ගොඩ
දෑන් ඉතින් නා කියා ගත්තාට කමක් නෑ
හරියටම දවස් 14 මේක පෙරලන්න ඕන(එකම පෑත්තට )
ඊලග පෙරලීම දවස් 28 කල යුතුයි
දින 45 යනකොට ඉතාම ගුනදායක වගාවට,පරිසරයට මනුස්සයින්ට විස දේවල් අඩංගු නොවෙච්ච උසස් තත්වයේ කොම්පෝස්ට් පෝර නිශ්පාදනයක් කර ගන්න පුලුවන්
අර රුපියල් සීයක් දිලා අපේ නෝනලා බොහෝම උජාරුවට අරන් එන පාට පාට පිංතූර දාපු පෑකට්ටුවේ එන පෝර වලට වඩානම් සියක් ගුණයක් වටිනවා මේ හදාගත්තූ පෝර
ඔයාලටත් ඔන්න අවස්ථාව තියෙනවා මේ ක්‍රමේ අත් හදා බලන්න
මේ ප්‍රමාණයට වඩා කුඩාවට උනත් කරන්න පුලුවන් අමුද්‍රව්‍ය හොයා ගන්න අපහසු නම්
//nuwansl
com/2009/09/how-to-make-phosphocompost-with-photoes
බෝසත් විජයබාහු හෙවත් හතරවන විජයබාහු රජතුමාගෙන් පසු ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1272 දී රාජ්‍යත්වයට පත් වූයේ පළමුවන බුවනෙකබාහු රජු ය
එතුමා ටික කලෙකින් යාපහුව බලකොටුවට ගොස් එහි සිට රාජ්‍ය කටයුතු මෙහෙයවීය
බෝසත් විජයබාහු රජුට පක්ෂපාතී ව සිටි වන්නි නායකයින් ද උතුරේ පෙළ ගැසෙමින් සිටි නායාකයින් ද මේ රජුට පැවති අභියෝගයින් විය
වාර්ෂික උපසම්පදා උත්සව ආදිය පැවැත්වූ මේ රජතුමා ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1284 දී මිය ගියේය
මෙකල කුලසේකර නම් පාණ්ඩ්‍ය රජුගේ ආර්ය චක්‍රවර්ති නම් ඇමති විශාල හමුදාවක් රැගෙන විත් යාපහුව වටලා දළදා වහන්සේ රැගෙන ගිය බව මහා වංශය යේ දෙවන කොටසේ සඳහන් වේ
පළමු බුවනෙකබාහු රජුගේ මරණයෙන් පසු ඇති වූ තෙවසරක අරාජික කාලයට පසු රාජ්‍යත්වයට පත් වූයේ තුන්වන පරාක්‍රමබාහු රජතුමා ය
ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිහාසය
ශ්‍රී ලංකාවේ රජවරු
සිරි සඟ බෝ රාජ වංශය
ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1284දී පළමු බුවනෙකබාහු රජතුමාගේ මරණයත් සමඟම සාගතයක් ඇති විය
මෙතැන් සිට වසර 6ක් පමණ ලංකාවේ පිළිගත හැකි රජෙක් නොසිටි නිසා එම කාලය අරාජික කාලයක් සේ සැලකේ.

තුන්වන පරාක්‍රමබාහු ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1287 දී පාණ්ඩ්‍ය දේශයට ගොස් දන්ත ධාතුව හා පාත්‍රා ධාතුව ලබා ගෙන පොළොන්නරුව අග නගරය කරගෙන රාජ්‍යත්වයට පත් විය
පොළොන්නරුවේ සිට රජ කළත් මෙම රජ සමය ත් යාපහුව යුගයට අයත් සේ සැලකේ. මෙතුමා ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1292 වනතෙක් වසර 6ක් රජ කළේය
මෙයින් පසු තුන්වන පරාක්‍රමබාහු රජු පරාජය කර ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1292 දී රාජ්‍යත්වයට පත් වූයේ දෙවන බුවනෙකබාහු රජතුමා ය
චන්දන මෙන්ඩිස් ග්‍රන්ථ පරිවර්තකයෙකි
එලෙසම ගාල්ලේ උපත ලබා රිච්මන්ඩ් විද්‍යාලයේ සිප්සතර හැදෑරූ චන්දන මෙන්ඩිස්, දන්ත ශල්‍ය වෛද්‍ය විද්‍යාව හැදෑරීමට 1969 දී පේරාදෙණියේ ලංකා විශ්ව විද්‍යාලයට ඇතුළු විය
(පේරාදෙණිය විශ්ව විද්‍යාලය එවකට හැඳින්වූයේ ලංකා විශ්ව විද්‍යාලය යන නමිනි
) 

1973 දී රජයේ සේවයට බැඳුනු ඔහු දිවයිනේ රෝහල් ගණනාවක සේවය කළේ ය
පස් වසරක් විදෙස්ගතව සිටි ඔහු යළි දිවයිනට පැමිණ කලක් පෞද්ගලික වෛද්‍ය සේවයේ නිරත විය
තිස්තුන් වසරක සේවයෙන් පසු ඔහු වෛද්‍ය වෘත්තියට ආයුබෝවන් කීවේ පූර්ණ කාලීන ලේඛකයෙකු වීමේ අභිලාශයෙනි
'ශේෂ්ඨ ලේඛකයන්ගේ විශිෂ්ට කෙටිකතා' නමින් චන්දන මෙන්ඩිස් පරිවර්තනය කොට පළ කල කෙටි කතා සංග්‍රහයට 2008 වසරේ රාජ්‍ය සාහිත්‍ය සම්මාන හිමි විය
"නිශ්චල චංචල දේපළ" චන්දන මෙන්ඩිස්ගේ ප්‍රථම ස්වතන්ත්‍ර නව කතාවයි.

චන්දන මෙන්ඩිස්ගේ නිර්මාණ සහ පරිවර්තන

විද්‍යා ප්‍රබන්ධ
 ජුරාසික් දඩයම

යොවුන් නවකතා
 අබිරහස් දූපතේ නිධානය
 නිල් දියමන්ති අබිරහස

නවකතා
 නිශ්චල චංචල දේපළ

කෙටිකතා
 චීන යෙහෙළිය

පරිවර්තන (ෂර්ලොක් හෝම්ස් කතා)
 සුනඛ ශාපය
 සිව් රහස් සලකුණ
 බිහිසුණු නිම්නය
 මළගිය ඇත්තෝ සාක්කි දෙති
 ලේ සලකුණ
 ෂර්ලොක් හෝම්ස් අන්තරාය අඩවියක
 මහ රෑ ආ මාරයා
 ඉන්ද්‍රනීල මාණික්‍යය
 දියමන්ති ඔටුන්න
 ලෝහිත පරීක්ෂණය
 ඔබෙන් සමුගනිමි - ෂර්ලොක් හෝම්ස්

පරිවර්තන (ශ්‍රීමත් ආතර් කොනන් ඩොයිල්ගේ නොවන ෂර්ලොක් හෝම්ස් කතා)
 ෂර්ලොක් හෝම්ස් ආපසු එයි
 පුද්ගලිකයි රහසිගතයි
 ඩ්‍රැකියුලාට එරෙහිව ෂර්ලොක් හෝම්ස්
 භයානක මිනිහා
 කළු ව්‍යාඝ්‍රයා
 රතුවත හැඳි කත
 ප්‍රදීපාගාරයේ වික්‍රමය
 අබිරහස් දොස්තර සමග ෂර්ලොක් හෝම්ස්
 ගින්දර සමග සෙල්ලම්
 සමුදුරේ සටන
 භීෂණයක්
රුසියානු ඔත්තුකාරයා
 මර උගුල
 ඊජිප්තු ශාපය
 හදිසි අනතුර
 අද්භූත ආගන්තුකයා
 ඕලන්ද නෞකාව
 වැරදුණු දඩයම
 මාරක සටන
 වෙඩිහඬ
 සුරූපී නළඟන
 මුහුදු ගිනිඅවිය
 රන් දෙවඟන

පරිවර්තන (වෙනත්)
 සැඟවුණු ලොවේ සවාරියක්
 ඇලන් ක්වාටමෙන්ගේ වීර චාරිකාව
 වියරු විද්‍යාඥයා
 යකාගේ නවාතැන
 හරිම පුදුමයි
සිහිනයක රැඳි රහසක්
 චාලි සහ අරුම පුදුම චොක්ලට් කම්හල
 මෝරා
 ගැටකපන පුංචා
 ගිනි කන්දක් හරහා
ලෝකය වටේ අසූ දවසකින්
 රහස් පරීක්ෂකයා අතුරුදන්
 රක්ත මාණික්‍යයේ අභිරහස
 ශ්‍රේෂ්ඨ ලේඛකයන්ගේ විශිෂ්ට කෙටි කතා 1 - (රාජ්‍ය සාහිත්‍ය සම්මාන-2008)
 ශ්‍රේෂ්ඨ ලේඛකයන්ගේ විශිෂ්ට කෙටි කතා 2 - සොඳුරු සිතුවම් - (රාජ්‍ය සාහිත්‍ය සම්මාන-2009)
 ශ්‍රේෂ්ඨ ලේඛකයන්ගේ විශිෂ්ට කෙටි කතා 3 - සඳ දියේ පාවී ගියා - (රාජ්‍ය සම්මාන නිර්දේශිත-2010)
 ශ්‍රේෂ්ඨ ලේඛකයන්ගේ විශිෂ්ට කෙටි කතා 4 - මුතුඇටය - (රාජ්‍ය සාහිත්‍ය සම්මාන-2011)
 ශ්‍රේෂ්ඨ ලේඛකයන්ගේ විශිෂ්ට කෙටි කතා 5 - කෝකිල මැදුර - (රාජ්‍ය සම්මාන නිර්දේශිත-2012)
 ශ්‍රේෂ්ඨ ලේඛකයන්ගේ විශිෂ්ට කෙටි කතා 6 - වීණා වාදකයා - (රාජ්‍ය සාහිත්‍ය සම්මාන-2013)
 ශ්‍රේෂ්ඨ ලේඛකයන්ගේ විශිෂ්ට කෙටි කතා 7 - මායාකාරී
 ශ්‍රේෂ්ඨ ලේඛකයන්ගේ විශිෂ්ට කෙටි කතා 8 - ආදර කැදැල්ල

ක්‍රීඩා සාහිත්‍ය
 ඔලිම්පික් ක්‍රීඩා සියවසක කතාව
ප්‍රකාශන

පරිවර්තන
 දෙවෙනි ගමන (ශරත්චන්ද්‍ර චට්ඨොපාඨ්‍යායගේ "Palli samaj" නම් වංග නවකතාවේ පරිවර්තනය)
 වන දෙරණ (කණ්ණාඩ ලේඛක ශ්‍රී ක්‍රිෂ්ණ අලනාලිගේ "Kaadu" නවකතාවේ පරිවර්තනය)
 කල්ප විනාශය (නයිජීරියානු ලේඛක ටී. ඇම්
ඇලු‍කෝ ගේ "The Kinsman and the Formen" නවකතාවේ පරිවර්තනය)
 ඝානාවේ හස්තිරාජයා (ඝානා ලේඛක අමු ජොලේටෝ ලියූ "Money Galore" නවකතා‍වේ පරිවර්තනය)
 විහඟ ගීතය (භාරත ලේඛක කුෂ්වන්ත් සිං ලියූ "I shall not hear the nightingale" නවකතාවේ පරිවර්තනය)
 මම භූතයෙක්මි (සත්‍යජිත් රායිගේ කෙටිකතා එකතුවකි)
 භවාරණ්‍යයේ සංචාරකයා (කන්නඩ ලේඛක යූ. ආනන්ද මූර්තිගේ BAVA නවකතාවේ පරිවර්තනය
 මහාමාතා හෙවත් අංක 1084 දරණ මළසිරුර හිමි අම්මා (බෙංගාලි ‍ලේඛක මහස්වෙතා දේවී ‍ලියූ Mother 1084 නවකතාවේ පරිවර්තනය)
 කසල ශෝධකයෙකුට දාව (තකාෂි සිවසංකරපිල්ලේ)
 මිස්ටර් සම්පත් හෙවත් මල්ගුඩි‍යේ මුද්‍රණකරුවා (ආර්. කේ. නාරායන්ගේ "Mr
Sampath, Printer of Malgudi" හී පරිවර්තනය)
 ‍තෙවුරු නදිය (ශිව් කේ. කුමාර් ලියූ "River with Three Banks" හී පරිවර්තනය)
 මල්ගුඩියේ කඩචෝරු වෙලෙන්දා (ආර්. කේ නාරායන්ගේ "Vendor of Sweets" හී පරිවර්තනය)
 නොතිත් කුළඟන (ජපන් ලේඛක යුකිඔ මිෂිම ලියූ "Thirst for Love" හී පරිවර්තනය)
 සද්ගුණවත් බූරුවා මහතාගේ ස්වයං ලිඛිත චරිතාපදානය (උර්දු ලේඛක ක්‍රිෂාන් චන්දාර් ගේ "Mr
Donkeys's Autobiography" හී පරිවර්තනය)

කෙටිකතා
 මේ මගේ දරුවන් ය
(භාරත කෙටිකතා එකතුව)
 මරණ මංචකය
 දෙවියන්ට ස්තූති වේවා (මලයාලම් ලේඛක පෝල් සකරියාගේ කෙටිකතා)

යොවුන් සාහිත්‍යය
 හද්දොළුකන්දේ පෙරැළිකාරයෝ
 චික්කාගේ වික්‍රමය
 අපූරු උපන්දින තෑග්ග

සාහිත්‍ය
ප්‍රකාශන

නවකතා
 අම්මා
 නේත්‍රා
 සරසවි දියණියෝ
 සංගිලි පාලම
 ඇස අස අසෙනි මල
 තුඹසක විලාපය
 මතක සජ්ජායනාව
 වස්සාන සිහිනය
 මගේ කුළුදුල් පෙම්වතිය
 ආදරේ තරම් ම යසෝදරා
 පිරිමි ගොඩයි මං විතරයි
අපේ ආදර කතාව

විචාර
 සද්ධර්ම රත්නාවලිය විමසුම
 සෙත් කවිය
 නූතන කාව්‍ය රසාස්වාදනය
 හංස සංදේශය විමසුම
 ජාතක කතා විමසුම
 නවකවි සරණිය විමසුම
 ගම්පෙරළිය විමසුම
 හුණුවටයේ කතාව විමසුම
 උසස් පෙළ සාහිත්‍ය විචාරය
 යුගාන්තය සාරපූර්ණ විමර්ශනය
 මනමේ පරිපූර්ණ විචාර සංග්‍රහය
 ගැඹුර සහ අද්දර - කෙටිකතා විචාරය
 සැළලිහිණි සන්දේශය විමසුම

සංස්කරණ
 ජාතක කතා සංග්‍රහය
 සැළලිහිණි සන්දේශය

චරිත කතා
සිංහල සාහිත්‍ය
ස්වයං මෝහනය තුළින් ප්‍රීතිමත් ජීවිතයකට

නිර්මාණ

ප්‍රබන්ධ, පරිවර්තන හා නිබන්ධන
 සුදු හංසයෝ ඉගිල ගියහ
 දිය රැලි නිහඬයි
 වැහි දවස
 කතලුගල අන්දරය (අන්දර ත්‍රිත්වය)
 රන්වැල්ලේ අන්දරය (අන්දර ත්‍රිත්වය)
 කැදලිගම අන්දරය (අන්දර ත්‍රිත්වය)
 සුරදූත පුර
 උලමගෙ රාත්‍රිය
 දෝන ලුවිසා සාධනීගේ කතාවෙන් කොටසකි (විජයවර්ධන සම්මාන ගෞරවණීය සඳහන)
 සසර සරන්නෝ
 දොඹගල නිධානය
 වැව් ඉස්මත්ත
 නන්දනීගේ ස්වයංවරය
 සක්වල වහල්ලු (විශ්වය සරන්නෝ ත්‍රිත්වය)
 තාරක යානය (විශ්වය සරන්නෝ ත්‍රිත්වය)
 සුරක් මන්දාකිණිය (විශ්වය සරන්නෝ ත්‍රිත්වය)
 ගිනි සහ සෙව්වන්දි 
 පවුරු බැඳි රාජ්‍යය (ඩී. ආර්. විජයවර්ධන සම්මානය 1994)
 ශ්‍රී රාවණ්ණා පුවත
 බඹර විලේ හොල්මන
 උත්පලවන්නාවේ භූත කෙලිය
 සඳ වියරුව (භීෂණ ත්‍රිත්වය)
 බෝදලිමාගේ ශාපය (භීෂණ ත්‍රිත්වය)
 දුර කඳු මත අකුණු (භීෂණ ත්‍රිත්වය)
 උමං රාජධානිය
 හඬා යා නොහැක ප්‍රේමය
 ගඟ ළඟ පෙම් මඟ පාළු වෙලා
 ඉසංකාගේ ලෝකය
 සමුද්‍රසිරි
 හංස ගීතය
 ‍පරෙවි පොකුණ
 කුරුලු තලාව 1
 කුරුලු තලාව 2
 සැන්දරසං ඇත්තෝ
 සංකර දූවරු
 චිත්‍රපටිය හා තවත් කතා
 වෙස්සන්තර සිද්ධිය හා තවත් කතා
 සඳ පායති බල්ලෝ බුරති හාවෝ බය නැති
 රූපවාහිනී සටහන්
 තුන්වන ලෝකයේ මාකෝපෝලෝලා
 ජීවන දහර (විඥාන ත්‍රිත්වය)
 සසර සයුර (විඥාන ත්‍රිත්වය)
 දැහැමි දසුන (විඥාන ත්‍රිත්වය)
 චක්‍ර සහ විශ්ව ශක්තිය
 ස්වයං මෝහනය තුළින් ප්‍රීතිමත් හජීවිතයක්
 Hotel Madhu & Other Stories
 අනාදියාන ‍තේසාන්තලික (සසර සරන්නෝ - දෙමළ)
 ගජමුතු නොහොත් සිංහරාජ වික්‍රමය 1
 ගජමුතු නොහොත් සිංහරාජ වික්‍රමය 2
 පෙරදිග පහන (Light of Asia පරිවර්තනය)
 යෞවන පුරෝගාමි‍යෝ (Young Pioneers පරිවර්තනය)
 දොස්තර ෂිවාගෝ (Dr
Zhivago පරිවර්තනය)
 සුවඳ පැන් (Perfume පරිවර්තනය)
 ඔස්දේසේ මායා කාරයා (Wizard of oz පරිවර්තනය)
 ජේසුතුමන් දඹදිව විසූ වගයි (Jesus Lived in India පරිවර්තනය)
 ජෝතිමය චාරිකා (Soul's Journey පරිවර්තනය)
 භව අතරේ ගන්ධබ්බය (Journey of Souls පරිවර්තනය)
 The Land of Golden Lions
 Love in the city below
 Zimba
 පොඩි මහත්තයා
 භද්‍රජී ගී
 පද පරම
 ඇමරිකාවේ කසාවත (රාජ්‍ය සාහිත්‍ය සම්මාන 2005) (Saffron Days in L
පරිවර්තනය)
 පෝලා (Paula පරිවර්තනය)
 ලිංගිකත්වය හා ආධ්‍යාත්මය
 රෝස විලාවේ අභිරහස
 සත් සමුදුරේ ගිය ගෙම්බා සහ පුලුං (ළමා නාට්‍ය)
 The Torture Camp on the light mountain (එළිය කන්ද වද කඳවුර - පරිවර්තනය)
 බොරදිය සුදු පෙණ
 තුරඟ තැනිතලා
 දෙයියන්ගේ දේසේ
 ඇත් සොහොන ළඟ ගැහැණිය (සර්‍වොදය පුවත්පතේ කොටස් වශයෙන්)
 සුවය සදන්නෝ (Born to heal පරිවර්තනය)
 දුම්රිය අංක 50 (සුනාමි විපත)
 තීර්ථය
 හාඩි දරුවෝ කුළුණෙහි අබිරහස (Hardy Boys පරිවර්තනය)
 ඕ‍ගේ කතාව (The story of O පරිවර්තනය)
 පුදුම කැඩපත (Ghoose Bumps පරිවර්තනය)
 විසාලා
 චිත්‍ර අඳිමු - Let's Draw (පළමු පොත)
 ඇමෙරිකාවේ රන් සළු (Bodhi Tree Grows sin La පරිවර්තනය)
 සරල දිවිය
 ෂැංහයිහී ජීවිතය සහ මරණය (Life and Death in Shanghai පරිවර්තනය)
 බොඳ දිය සායම්
 රන් දඩයම
 ගෙත් සෙමෙහි සන්ධ්‍යාව
 දිනක කුසිනාරාවේ

ලංකාවේ ‍වේදිකා නාට්‍ය
 යාත්‍රාවක මිනිස්සු
 පාරාදීසය
 හය දෙනෙක්
 දිය මන්ත්‍රී
 ගෝනුස්සෝ
 සෝබන සැඳෑවක්
 රෝස පාට පුංචි ගේක (පහන් පෙල සරත්චන්ද්‍ර සම්මානය)
 කඳු සිඛරය ගැඹුරු හෙලයි (ආලෝක රංග සභා - පළමු ස්ථානය)
 හදවතක සටහන්

ඇමරිකාවේ වේදිකාවට නාට්‍ය
 ජෙනය
 ගෙදර වාගෙ තැනක්
 දූපත
 හිඟන්නෝ සහ රජවරු
 Murder at the international lounge
 Bopa
 December Lights
 Guru in the Attic
 San Limbo
 Across the Bridge
 Seance Night
 Somewhere up There
 Time Walker

රූපවාහිනී නාට්‍ය
 අතරමඟ නවාතැන
 කපුරු කන්දේ කලූ
 ගොඩ ගෙරවිලි
 ධන කුවේරයා
 රාජසිංහගේ පෙට්ටගම
 දෙයියන්ගේ දරුවො
 Dreams in a state (ඕස්ට්‍රේලියා)

වෙනත්
1978 දී භද්‍රජී මහින්ද ජයතිලක විසින් මුල්ම රූපවාහිනී සේවාව (දැන් ITN) ශ්‍රී ලංකාවට හඳුන්වාදෙන දුන්නේ ය
වෙනත් යොමුවීම්
නිල වෙබ් අඩවිය
, ජපන් ජාතික ෆැෂන් නිර්මාණකරුවෙකි
චරිතාපදානය

සුවඳ විලවුන්

සම්මාන

මූලාශ්‍ර

බාහිර සබැඳි 
 Issey Miyake - official website
 Issey Miyake TribeCa store web site
 Pleats Please Issey Miyake web site 
 Pleats Please online store by Issey Miyake USA Corp
ELTOTOB TEP Issey Miyake web site
 Issey Miyake Watches web site
 Issey Miyake Parfums web site
 21_21 Design Sight web site 
 Issey Miyake at the Fondation Cartier pour l'art contemporain (Paris) 
 Issey Miyake Bio
 Exhibition including Miyake's work at the Cincinnati Art Museum 
 Art Directors Club biography, portrait and images of work
 Automne-Hiver-2008-2009 
 Issey Miyake a-poc inside animation video on YouTube
 'A Flash of Memory' New York Times Op-Ed

ෆැෂන් නිර්මාණකරුවෝ
1938 උපත්
වෙළඳ නාම
තුන්වන පරාක්‍රමබාහු රජ පරාජය කළ දෙවන බුවනෙකබාහු කුමාරයා ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1292 දී යාපහුව අගනුවර කරගෙන රජ විය
මේ රජතුමාව ශ්‍රී නිවාස බුවනෙකබාහු නමින්ද හැඳින්වේ
වසර 7ක් යාපහුවේ සිටි මෙම රජතුමා ඉන්පසු ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1300 දී තම රාජධානිය ලෙස කුරුණෑගල තෝරා ගත්තේය
දෙවන බුවනෙකබාහු රජ ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1302 වන තෙක් රාජ්‍ය බලයේ සිටියේය
දෙවන බුවනෙකබාහු රජතුමා ගේ ඇවෑමෙන් රාජ්‍යත්වයට පත් වූයේ ඔහු පුත් හතරවන පරාක්‍රමබාහු රජතුමා ය
ඉතිහාසය නැවත නැවත සිදු වීම නිසා දෝ නිරිතදිග රාජධානිවල මුල්ම රාජධානි මාරුව, එනම් අගනුවර දඹදෙනිය නගරයෙන් යාපහුව ට ගෙන ගියේ පළමු බුවනෙකබාහු රජතුමා ය
යාපහුව බලකොටුවෙන් කුරුණෑගල ට ගෙන ගියේ දෙවන බුවනෙකබාහු රජතුමා ය
මේවාද බලන්න 
 සිංහලේ රාජාවලිය

ප්‍රවර්ගය
දෙවන බුවනෙකබාහු රජතුමාගේ ඇවෑමෙන් ඔහු පුත් හතරවන පරාක්‍රමබාහු ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1302 දී කුරුණෑගල අගනුවර කරගෙන රාජ්‍යත්වයට පත් විය
කුරුණෑගල යුගය ප්‍රතාපවත් කළ ශ්‍රේෂ්ඨ නරපතියකු ලෙස මොහු වැදගත් වේ
බුදු දදහමට හා ශාස්ත්‍රීය අංශයේ දියුණුවට ඉමහත් සේවයක් මෙම රජතුමාගෙන් සිදු විය
එ නිසාම මෙතුමා පණ්ඩිත පරාක්‍රමබාහු රජ නමිනු ත් හැඳිවින
කුරුණෑගල නගරයේ දළදා මාලිගාවක් කරවීම, දළදා වහන්සේගේ ආරක්ෂාවට හා නඩත්තුවට ගම්වර පූජා කිරීම, දළදා සිරිත ලියවීම, ජාතක පොත සිංහලට හැරවීමට අනුග්‍රහය දැක්වීම, වීදාගම ඝනානන්ද  පිරිවෙනට හා තොටගමුවේ විජයබා පිරිවෙනට අනුග්‍රහය දැක්වීම, මහනුවර අස්ගිරි සේනාසනය ආරම්භ කිරීම, සිංහල බෝධි වංශය අනාගත වංශය වැනි පොත් ලියවීම යනාදිය මෙම රජතුමාගෙන් වූ සේවාවක්  ලෙස දැක්විය හැකිය
ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1326න් මෙතුමාගේ රාජ්‍ය බලය අවසන් වූ පසු ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1349 තෙක් තුන්වන බුවනෙකබාහු හා පස්වන විජයාබාහු යන රජවරු  රාජ්‍යත්වයේ සිටියහ
ව. 1325 හෝ 1326 දී   රාජ්‍යත්‍වයට පත් වූ පස්වන විජයබාහු රජතුමා, යාපනය රාජධානියෙහි චන්ද්‍රභානුගේ දෙවන පුත්‍රයා ය
මේ  රජතුමා ද තම අගනුවර ලෙස තෝරා ගත්තේ කුරුණෑගල යි
මෙම රජුට පසු, ක්‍රි
ව. 1344 දී රාජ්‍යත්වයට පත් වූයේ හතරවන බුවනෙකබාහු රජතුමා ය
ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිහාසය
ශ්‍රී ලංකාවේ රජවරු
ප්‍රවර්ගය
කුරුණෑගල යුගය
සිරි සඟ බෝ රාජ වංශය
ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1325 හෝ 1326දී රාජ්‍යත්වයට පත් වූ මෙම රජතුමා හැඳින්වුනේ වන්නි බුවනෙකබාහු යන නමිනුයි
කිසිම අතීත රජ පෙළපතකට සම්බන්ධ නොවූ නිසාත් වන්නි ප්‍රධානියකු හැටියට ජීවිතය ඇරඹූ නිසාත් මෙම නම යෙදෙන්නට ඇතැයි සැලකේ. මේ රජ තම අගනුවර හැටියට තෝරා ගත්තේ කුරුණෑගල යි
මෙම රජතුමාට පසු, ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1325 හෝ 1326දී රාජ්‍යත්වයට පත් වූයේ පස්වන විජයබාහු රජතුමා ය
ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිහාසය
ප්‍රවර්ගය
කුරුණෑගල යුගය
සිරි සඟ බෝ රාජ වංශය
ශ්‍රී ලංකාවේ රජවරු
DNA ද්විත්ව හෙලික්සයේ භෂ්ම 4 සහිත රසායනික ව්‍යුහය බහුතරයක් ජිව සංවිධාන ඔවුන්ගේ ජාන රඳවා ගන්නේ DNA දිගු දාමවලයි
DNA වල ඇති දාමය භෂ්ම වර්ග 4කින් යුතු නියුක්ලියෝටයිඩ වර්ග 4කින් යුතුයි
ඒවා උප ඒකකයි
එනම් ඇඩිනින් සයිටොසීන්, ගුඇනින්, තයිමීන්
සෑම නියුක්ලියෝටයිඩ උප ඒකකයක්ම සංඝටක 3කින් යුතුයි
පොස්ෆේට කාණ්ඩය, ඩිඔක්සිරයිබෝස් සීනි වළල්ල නියුක්ලියෝ භෂ්ම එම නිසා DNA හෝ RNA වල ඇති නියුක්ලියෝටයිඩ දර්ශීයව භෂ්ම නමින් හඳුන්වන අතර, ඒවායේ ඇති පියුරීන්, පිරිමිඩින් නියම භෂ්ම සංඝටක වන ඇඩ්නින්, සයිටොඩින්, ගඇනින්, තයිමීන්වලට අනුව හඳුන්වයි. බහුතරය DNA ව්යුහය වන්නේ ද්විත්ව හෙලික්සයයි
DNA අණු 2ක දක්ෂිණාවර්ථව සර්පිලාකාරව එක වටා එකක් ලෙස ඇඹරී මෙය තනයි
මෙම ව්‍යුහයට අනුව භෂ්ම ගැලපීමේ රීතියට අනුව ගුඇනින් සයිටොසීන් සමඟත් ඇඩිනින් තයිමීන් සමඟත් යුගල විය යුතුයි
(එක් යුගලයක්1 පියුරිනයක් හා 1 පිරිමීඩිනයකින් යුක්තයි) මෙම යුගල වන ගුඇනින්, සයිටොසින් අතර H බන්ධන 3ක් ද ඇඩිනින් තයිමීන් අතර H බන්ධන 2ක් ද ඇත
එම නිසා DNA ද්විත්ව හෙලික්සයේ DNA අණු 2, එකකට එකක් අනුරූප වේ
පෙන්ටෝස් සීනි අණුවෙහි රසායනික සංයුක්තය නිසා DNA රැහැනට දිශාගත වීම වේ
DNA මහාණුවේ එක් කොටසක විවෘත වූ හයිඩොසිල් කාණ්ඩයක් ඩිඔක්සිරයිබෝස් මත තිබෙන අතර මෙය අණුවේ 31 අන්තය නම් වේ
අනෙක් අන්තයේ විවෘත පොස්පේට් කාණ්ඩයකි
මෙය 51 අන්තයයි
බොහෝ සෛල ක්‍රියාකාරකම්වලට මෙම DNA වල දිශාගත වීම වැදගත් වේ
DNA ද්විත්ව හෙලික්සයන් සෑම විටම දිශාවක් ඇති නිසා (එක් රැහැන් 51-31 ද යුගල වූ අනික් රැහැන් 31-51 දිශාවට සිදු වේ
හේතුව අලුත් කුඩා අණු විවෘත වූ 31 හයිඩ්රොක්සිල් කොන න්‍යෂ්ටික අම්ල ප්‍රිය කරන ස්ථානයක් nucleophile ලෙස ක්‍රියා කර එහි දී ජල විච්ඡේදක ප්‍රතික්රියාවකින් එකතු වේ
DNA වල ඇතුළු වූ 1 සංයුක්ත වූ ජාන ප්‍රකාශනය ඇරඹෙන්නේ ජාන RNA වලට පිටපත් වීමෙනි
RNA තව නියුක්ලික් අම්ල ආකාරයක් වන අතර DNA වලට සමානය නමුත් ඒවායේ ඒකකවල අඩංගු වන්නේ රයිබෝස් සීනි අණුවකි
(ඩිඔක්සිරයිබෝස් නොවේ) තවද තයිමින් වෙනුවට යුරැසිල භෂ්මයක් ඇත
DNA වලට වඩා RNA වල ස්ථාවරභාවය අඩු අතර දර්ශීයව තනි රැහැනකින් යුතුයි
ප්‍රෝටීනවලට කේත සහිත ජාන කෝඩෝන නම් නියුක්ලියෝටයිඩ අනුපිළිවෙලවල් 3කින් යුතු කොටස් අඩංගුය
එම කෝඩෝන ජාන “භාෂාවේ” “වචන” ලෙස ක්‍රියා කරයි
ප්‍රෝටීන පරිවර්තනයේ දී කෝඩාන හා ඇමීනෝ අම්ල අතර ඇති අනුරූපතාව ප්‍රවේණි කේතයන් සංඥා විශේෂිත වේ
සෑම දන්නා ජීවී සංවිධානයකට ප්‍රවේණික කේතය එකම වේ
හැඳින්වීම 
ජාන යනු ප්‍රවේණික අංශයට අනුරූප ජානමය අනුක්‍රමයේ නිශ්වසනය කළ කොටසක් වේ
මෙය යාමක කොට්ඨාසය අනුවත් කොට්ඨාස හා/හෝ අනෙකුත් කෘක්‍යාත්මක අනුක්‍රමිකතා කොට්ඨාසයන්හි හා කටයුතු කරයි
ජීවින්ගේ අවයවයන්හි වර්ධනය සහ රූපානුදර්ශනය ජාන එකිනෙක හා සම්බන්ධව කටයුතු තිරිමෙන් හෝ අවට පරිසර සම්බන්ධව කටයුතු කිරිමෙන් හෝ සිදු කරනු ඇත
සාමාන්‍ය ව්‍යවහාරයේදි ජාන යන පදය පවුල් පරම්පරාවෙන් උරුම වු ගති ලක්ෂණ පිළිබද විස්තර කිරිමේ දි උපයෝගි කර ගනී
උදාහරණයක් වශයෙන් උස ජාන හෝ නරක ජාන දැක්විය හැකිය
මෙය බොහෝ විට රූපානු දර්ශන ආකාරයෙන් දක්වා ඇත
මනුත් මෙම ජනා හැදින්විම සදහා භාවිතා කළ යුතු නිවැරදි විද්‍යාත්මක නාමය වන්නේ ඇලීලය යවේ
සෛලයක ජාන සතුව ඉතා දිගු DNA තන්තුවක් පවතින අතර එම DNA තන්තුවක සතුව ජානයේ ක්‍රියාකාරිත්වය පාලනය කරන පාලකයන් ඇත
කෙන්ති කරණ අනුපිළිවෙනින් ජානයක අනුපිළිවෙල සිදු නොවන විට පිටපත් කිරිම පෙස හැදින්වන ක්‍රියාවලියකට ජාන භාජනය වන අතර එහිදි ජානයේ තොරතුරු සහිත RNA පිටපතක් නිර්මාණය වේ
ජානය කේතය ඔස්සේ මෙම RNA හට ප්‍රොටීයන්හි සංකලනය හැසිරවිය හැකිය
නමුත් සමහර අවස්ථාවන්හිදි RNA සෘජුවම භාවිතා කරනු ලැබේ
ජීවියෙකු සතු ජාන සමුහය ජෙනෝම් ලෙසින් හදුන්වනු ලබයි
ඒක සෛලික ශුද්‍ර ජීවියෙකු වන ඇමීබාවා සතුව ලොව පවතින වැඩිම නෛරම් ප්‍රමාණයක් අයිති වන අතර අබීබවා සතුව මනුෂ්‍යායට වඩා 200 ගුණයකට වඩා වැඩි ජාන ප්‍රමාණයක් අයිති වේ
සමහර අවස්ථාවලදී RNA ,ජාන වලින් ප්‍රෝටීන නිෂ්පාදනය කිරීමේදී සිදුකරන අතරමැදි නිෂ්පාදනයකි
කෙසේ වුවද අනෙක් ජාන අනුපිලිවෙලවලට RNA අණු ඇත්නම් ක්‍රියාකාරී නිෂ්පාදනය
උදා- රයිබොසෙම නම් වූ RNA වලට එන්සයිම ක්‍රියා කරන අතර mRNA නියාමක කෘත්‍යක් සිදුකරයි
මෙම RNA අනුපිලිවෙලින් නිෂ්පාදනය වන RNA,RNA ජාන නමි වේ
සමහර වෛරස ඔවුන්ගේ සම්පූර්ණ ජිනෝමයම RNA ලෙස ගබඩාකරන අතර DNA අඩංගු නොවේ
ඔවුන් ජාන ඔවුන් ජාන ගබඩා කිරීමට RNA යොදා ගන්නා නිසා ඔවුන්ගේ සෛලික ධාරකයන් විසින් ආසාධනය වූ විගස ඔවුන්ගේ ප්‍රෝටීන නිශ්පාදනය කරන අතර පිටපත් කිරීමටද කාලයක්ද වැය නොවේ
අනෙක් අතින් RNA රෙට්රොවයිරස (HIV වැනි) ප්‍රතිපක්ෂ පිටපත් කිරීම මගින් RNA තුල ඇති ජිනෝමය ප්‍රෝටීන නිෂ්පාදනයට පෙර RNA බවට පත්කරගනී
2006 දී ප්‍රංශ විද්‍යාඥයින් පැනයට විසඳුම් සොයාගනී
උදා - ලෙස මීයන්ගේ RNA මධ්‍ය වූ ප්‍රවේනිය kit නම් ජානයේ කෘත්‍ය අහිමි වූ විකෘතිය නිසා සුදු වලිගා මීයන්ට ඇතිවේ
ඔවුන්ගේ පැටවුන්ට kit ජානය තිබුනද හිමිවන්නේ සුදු වලිගයකි
පර්යේෂකයින් කණ්ඩායම මෙය විකෘති kit RNA නිසා සිදුවන්නක් බව සොයා ගති
වෛරස වල ප්‍රවේනික ගබඩාව RNA වුවද සත්ව ලෝකය තුල ක්ෂීරපායින්ගේ මෙය ඉතා කලාතුරකින් සිදුවන්නකි
ජානයක ක්‍රියාකාරී ඒකකය 
දර්ශීය ඉයුකැරියෝටාවෙකුගේ ප්‍රෝටීන් වලින් වටවු ජානයක පින්තූරයක් DNA අණුවක කුමන කොටසක් M-RNA අණු බවට පත්කෙරෙන්නේ ද යන්න අනුග්‍රාහක හා තහවුරු කිරීමේ පොදස් මගින් තීරණය කරනු ලබයි
මුල් M-RNA අණුව පසුව පණිවිඩ RNA වලට කැඩෙන අතර ඒවා ප්‍රෝටීන බවට පත් වෙයි
සෑම ජානයකම නියාමක පෙදෙස් ඇති අතර ඊට අමතරව පැහැදිලිවම ප්‍රෝටීන හා RNA වලට ‍ෙක‍‍‍්ත සපයන පෙදෙස ඇත
සෑම ජානයකම ඇති නියාමක පෙදෙස් අනුග්‍රහක පෙදෙස් නම් වන අතර ජානයක් පිටපත් වී ප්‍රකාශ වීමට ආසන්න වූ විට පිටපත් වී ප්‍රකාශ අනුග්‍රහක පෙදෙස් වල එම ස්ථානයේ පොදු සමාන අනුපිළිවෙලක් ඇති ඒකමතික අනුපිලිවෙලවල් තිබුණද සමහර ජාන වල‍ට ශක්තිමත් අනුග්‍රහක පෙදෙස ඇති අතර (පිටපත් යන්ත්‍රය සමග හොඳින් බැදෙන), සමහර ඒවා දුර්වලව බැදෙන දුර්වල අනුග්‍රාහක කොටස් හා බැදේ
පිටපත් කරන යාන්ත්‍රණය මෙම දුර්වල අනුග්‍රාහක කොටස් සමග බැ‍ෙඳන්නේ කලාතුරකින් නිසා ශක්තිමත් අනුග්‍රහකයින්ට වඩා මෙම දුර්වල අනුග්‍රාහකයින් පිටපත් කිරීමේ යෙදෙන්නේ සුළු වශයෙනි
අනෙකුත් නියාමක පෙදෙසක් වු තහවුරු කිරීමේ පෙදෙස් මෙම දුර්වල පෙදෙස් වෙනුවට යොදා ගනී
බොහෝ නියාමක පෙදෙස් එනම් පිටපත් කිරීම පටන් ගන්නා ස්ථානයන්හි 5 කොනට කලින් හෝ ඒ දෙසට පවතී
ඉයුකාරි යෝටාවන්ගේ අනුග්‍රාහක පෙදෙස් ප්‍රෝකාරීයෝටාවන්ට වඩා සංකිර්ණ හා අඳුනාගැනීමට අපහසුයි
බොහෝ ප්‍රෝකාරියොටාවන්ට වඩා සංකිර්ණ හා අඳුනාගැනීමට අපහසුයි
බොහෝ ප්‍රෝකාරියෝටා ජාන ඔප්රන්ස් වලට සංවිධානගතවී ඇත
මේවා ජාන භාණ්ඩ වන අතර ඒවායේ නිෂ්පාදන වල ක්‍රියා එකිනෙකට නෑනම් කියන අතර ඒකකයක් ලෙස පිටපත් වේ
ප්‍රතිවිරුද්ධ ලෙස ඉයුකැරියෝටා ජාන වරෙකට එක බැගින් පිටත් වේ
එනමුත් ඉන්ට්‍රෝන නම් වු දිගු DNA කොටස් අඩංගු වන අතර ඒවා පිටපත් වන නමුත් කෙසේවත් ප්‍රෝටීන බවට පරිවර්තනය නොවේ
(පරිවර්තනයට පෙර ඒවා කැපී වෙන්වේ) මෙම කුඩා කැබලි වලට කැපීම / පැලීම ප්‍රෝකැරියාටාවන්ගේ ද ඉයුකාරි යොටාවන්ට වඩා බොහෝ අඩු සම්භාවිතයකින් සිදුවේ
ප්‍රවේණි දේහ 
ජීවියෙක්ගේ මුළු ජාන සංඛ්‍යාව ගෙනෝමය ලෙස හඳුන්වන අතර ඒවා ප්‍රවේණි දේහ එකක හෝ බොහෝමයක ගබඩා වී ඇත
යම්කිසි ජානයක ප්‍රවේණි දේහයක් ස්ථානගත වී ඇති ස්ථානය පථය නම් වේ
ප්‍රවේණි දේහ තනි ඉතා දිගු DNA හෙලික්සයක් වන අතර එහි ජාන දහස් ගණන් අඩංගුය
ප්‍රෝකැරියෝටා, බැක්ටීරියා ආකියාවන් දර්ශීය ලෙස ඔවුන්ගේ ජිනෝම තනි විශාල වලයාකාර ප්‍රවේණි දේහ තුළ තැන්පත් කරන අතර ඉතා කුඩා ජාන සංඛ්‍යාව අඩංගු වන අතර ජීවීන් අතර ලෙහෙස්ගේ මාරු කරගත හැක
උදා - ලෙස ප්‍රතිජීවකවලට ඔරොත්තු දෙන ජාන බැක්ටීරියා ප්ලාස්මිඩවල අඩංගු අතර තිරස් ජාන ජාන මාරුව මඟින් වෙන වෙනත් විශේෂ හරහාත් සෛල අතර මේවා මාරු වේ
සමහර සරල ඉයුකැරියෝටාවන් ද මෙලෙස ඉතා කුඩා ජාන සංඛ්‍යාවක් සහිතව ප්ලාස්මිඩ තබා ගත්ත ද බොහෝ ඉයුකැරියෝට ජාන ගබඩා වී ඇත්තේ දිගු ප්‍රවේණි දේහ බහු සංඛ්‍යාවක් තුළ හිස්ටොන් මඟින් බැඳ තබා ගන්නා සංකීර්ණයක් ලෙසට න්‍යෂ්ටියේ තැන්පත්වය
හිස්ටෝනවල DNA ගබඩාවන ආකාරයත්, හිස්ටෝනවල ඇති රසායනික වෙනස්කම් ද ජානයක් ප්‍රකාශ වීමට DNA වල කුමන පෙදෙසක් අදාල ද යන්න පාලනය කරන නියාමක ක්‍රියාවලීන් වේ
ඉයුකැරියෝටා ප්‍රවේණි දේහවල අන්ත නැවත නැවත යෙදෙන එකම අනුපිළිවෙලවල් සහිත ටෙලොමියර් නම් වූ කොටස්වලින් ආවරණය වී ඇත
මෙම ටෙලෝමියර් ජාන සඳහා කේත නොකරන අතර DNA බෙදීමේ දී කේත පෙදෙස හා නියාමක පෙදෙස් බිදී යාම වැළකීමට යෙදේ
සෛල බෙදීම සඳහා සුදානම් වීමේ දී කෙරෙන DNA බෙදෙන සෑම වාරයක් ගණනේම මෙම ටෙලෝමියරවල දි අඩුවේ
මෙම සංසිද්ධිය සෛල මහළු වීම සඳහා පිළිතුරක් ද සපයයි
එනම් මෙය සෛල ජාන බෙදීමට ඇති හැකියාවක් කෙමෙන් අඩු වී ගොස් ජීවියාගේ වයස්ගත වීම සිදු කරයි, යන්නය
ප්‍රෝකැරියෝටාවන්ගේ ප්‍රවේණි දේහ තුළ ජාන පමණක්ම අඩංගු වන අතර ඉයුකැරියෝටාවන් ගේ ජනක් හිස් DNA නම් වූ කිසිම කෘත්‍යයක් ඉටු නොකරන කොටස ද අඩංගුය
ඒක සෛලික ඉයුකැරියෝටාවන්ගේ එම DNA කොටස් කුඩා සංඛ්‍යාවක් ඇති අතර සංකීර්ණ බහු සෛලිකයන්ගේ (මානවයන් ඇතුළුව) හඳුනාගත් කෘත්‍යයක් නැති DNA වලින් බොහෝමයක් මෙසේ වේ
නමුත් දැන් පෙනෙන අයුරින් මානව ජිනෝ‍මයේ ප්‍රෝටීන කේත සඳහා ඇති ජාන 2%ක් පමණ වුව 80% පමණ වූ භෂ්ම ප්‍රකාශ වේ
Gene expression

ප්‍රවේණික සංඥා 
ජානයක් ප්‍රෝටීන බවට පරිවර්තනය කරන නීති කාණ්ඩයක් ලෙස ප්‍රවේනික කේත/ සංඥා හැඳින්විය හැක
සෑම ජානයක්ම DNA වල අඩංගු වන විශේෂිත නියුක්ලියෝටයිඩ අනුපිළිවෙලක් අඩංගුය
ජානයක් සාර්ථක ලෙස ක්‍රියාකාරී ප්‍රෝටීනයක් බවට පත්වීමට ප්‍රවේණි ද්‍රව්‍යයේ අච්චු ගල් වන නියුක්ලියෝටයිඩ හා ප්‍රෝටීනයේ තැනුම් ඒකක වන ඇමයිනෝ අම්ල ද අතර අනුරූපතාවක් තිබිය යුතුය
කෝඩෝන නම් වූ නියුක්ලියොටයිඩ 36න් කාණ්ඩ එක එකක් විශේෂිත ඇමයිනෝ අම්ලයකට හෝ සංඥාවකට අනුරූප වන අතර මෙම කොඩාන 3 “නැවතීමේ කොඩෝන” වේ
නව ඇමීනෝ අම්ලයක් සඳහා විශේෂිත වීමට අමතරව ජානයක අවසානය පැමිණ ඇති බවට පිටපත් කිරීමේ යාන්ත්‍රණයට ඒත්තු ගන්වයි. කොඩෝන 64ක් පමණ ඇති අතර (එක් එක් ස්ථාන 3 නියුක්ලියෝටයිඩ වර්ග 4කින් එනිසා 43 තිබිය හැකි කොඩෝන ගණවේ) ප්‍රමිතිගත ඇමයිනෝ අම්ල 20ක් පමණ ඇත්තේ එම නිසා සංඥා අතිරික්ත අතර සංඥා විශාල ගණනක් එකම ඇමයිනෝ අම්ලයට සංඥා කේත සපයයි
ඇමයිනෝ අම්ල හා කොඩෝන අතර ඇති අනුරූපතාවය සෑම ජීව සංවිධානයකට සමස්ථයකි
ජාන පිටපත් කිරීම 
ජාන පිටපත් කිරීමේ ක්‍රියාවලියේ දී පණිවිඩ RNA නම් වූ ඒක රැහැනකින් යුත් RNA අණු නිෂ්පාදනය වේ
එහි අනුපිළිවෙල පිටපත් වන DNA අණුවේ රැහැනට අනුරූප වේ
මෙම DNA රැහැන් සංඥා රැහැන් නම් වේ
RNA නිෂ්පාදනය වන DNA රැහැන අච්චු රැහැන වේ
RNA පොලිමරේස් එන්සයිමයෙන් පිටපත්වීම සිදු කරන අතර එහිදී අච්චු රැහැන 31 සිට 51 දිශාවට කියවන අතර RNA රැහැන 51 - 31 දිශාවට නිෂ්පාදනය වේ
පිටපත් වීම ඇරඹීමට එම එන්සයිමය මඟින් ජානයේ අනුග්‍රාහක ‍පෙදෙස හඳුනාගත යුතුයි
එම නිසා ජාන පාලනයේ ප්‍රධාන යාන්ත්‍රණයක් වන්නේ අනුග්‍රාහක පෙදෙස හඳුනාගැනීමෙන් වැලකීම සඳහා අනුග්‍රාහක පෙදෙස සිර කිරීම, හෝ තනි කිරීම මඟිනි
(මෙය පොලිමරේස්ව කායිකව වළකන repressor නම් වූ මැඩ පවත්වන අණුවක් තදින් බැඳී හෝ DNA අණුව සංවිධානය වීමෙනි) ප්‍රෝකැරියෝටාවන්ගේ පිටපත්කරණය සෛල ප්ලාස්මයේ සිදු කෙරේ
දිගු පිටපත්වලට, පිටපත්කරණය 51 අන්තය පිටපත් වෙද්දීම RNA වල 51 අන්තයෙන් ද සිදුවේ
ඉයුකැරිහෝටාවරුන් මෙය න්‍යෂ්ටිය නම් වූ සෛලයේ DNA තනිව එක්රැස් වූ ස්ථානයේ දී සිදු වේ
ප්‍රථම පිටපත වු RNA අණුව පොලිමරේස් මඟින් ද නිපදවෙන අතර එය පශ්චාත් පිටපත් නවීකරණය සෛල ප්ලාස්මයට නිදහස්වීමට පෙර සිදු වේ
පරිවර්තනය සඳහා ඉයුකැරියෝටාවන්ටම විශේෂිත ලෙස පිටපත් වූ පෙදෙසේ ඇති ඉන‍්ට්‍රෝන පුරුද්දීම සිදුවේ
විකල්ප පිරිද්දීම් යාන්ත්‍රණයක් මඟින් වැඩුණු පිටපත්වල එකම ජානයෙන් වුව ද වෙන වෙනත් අනුපිළිවෙලවල් ඇති අතර වෙන වෙනත් ප්‍රෝටීනවලට සංඥා සපයයි
ඉයුකැරියෝටා සෛලවල සිදුවන වැදගත් නියාමනයකි
DNA විභාජනය හා ප්‍රවේණිගත වීම 
ජීවියෙකු ගේ , වැඩීම , වර්ධනය ,වර්ගයා බෝකිරීම සෛල විභාජනය මත  රඳාපවතී
එනම් තනි සෛලයකින් එකහා සමාන දුහිතෘ සෛල 2ක් බිහිකිරීම් ක්‍රියාවලියයි
මෙහිදී මුල්ම විභාජනය මගින් ජිනෝමයේ සෑම ජානයකින්ම පිටපත් සෑදීම කල යුතුය
මේ සඳහා පොලිමරේස් නම් විශේෂිත එන්සයිම අවශ්‍යයි
මෙය විසින්  DNA ද්විත්ව හෙලික්සයේ එක් රුහැනක් කියවන අතර (එය පිටපත් කරන රුහැන නම් වේ) නව සමාන රුහැනක් නිෂ්පාදනය කරයි
DNA ද්විත්ව හෙලික්සය එකට තබා ගන්නේ භෂ්ම ගැලපීම නිසා බැවින් එක් රැහැනක අනුපිළිවෙල එහි අනෙක් රැහැනක අනුපිලිවෙල එහි අනෙක් රුහැනේ අනුපිළිවෙල තීරණය කරයි
එම නිසා එන්සයිම මගින් එක් රුහැනක් කියවීම ප්‍රමාණවත්ය
මෙම DNA විභාජනය ඒකගුණ එනම් දුහිතෘ සෛලවල අඩංගු වන්නේ එක් මාතෘ DNA රුහැනක් හා අලුතින් සෑදුනු  DNA රැහැනකි
DNA විභාජනය සම්පූර්ණ වූ පසු සෛලය කායිකව ජිනෝමය පටලයකින් වට වූ කොපි 2ක් ලෙසට ජිභෝමය වෙන්කරයි
ප්‍රෝකැරියෝටාවන් වූ බැක්ටීරියා , ඒකියාවන් මෙය සිදුවන්නේ Binary fission සරල ක්‍රියාදාමයකිනි
එහිදී එක් එක් වලයාකාර ජිභෝමයන් සෛල පටලයන්ට සම්බන්ධ වී දුහිතෘ සෛල  බවට වෙන් වේ
එහිදී සෛල පටලය ඇතුලට නැවී සෛල ප්ලාස්මය පටලයකින් වටවූ කොටස් දෙකට බෙදී සිදු කරයි
ඉයුකැරියෝවන්ට වඩා ද්විඛණ්ඩනය ඉතා වේගවත්ය
යුකැරියෝටා සෛල විභාජනය සංකීර්න අතර සෛල චක්‍රය නම් වූ ක්‍රියාවලියක් S අවධ්යේදී DNA විභාජනයටද ,M අවධ්යේ දී ප්‍රවේනි දේහ (දුහිතෘ) හා සෛලප්ලාස්මය බෙදේ
සිස්ට් වැනි ඒක සෛලික ඉයුකැරියොවන් බොහොමයක අංකුරනය සිදුවේ
එහිදී සෛල ප්ලිස්මය සමාන නොවූ දෘහිතෘ ජීවීන්ට බෙදේ
ජාන අණුක ප්‍රවේණිය 
ජාන ප්‍රවේණි ද්‍රව්‍ය පිටපත් වී පරම්පරාවෙන් පරම්පරාවට සම්ප්‍රේෂණය වීම අණුක ප්‍රවේණියේ පදනම වේ
තවද ජාන වල අණුක හා පැරණිකම අතර සම්බන්ධයයි
ජීවසංවිධානයක් ඹවුන්ගේ මාතෘ ජීවීන්ට සමාන ලක්ෂණ ලබන්නේ දුහිතෘ ජීවියාගේ සෛලවල මාතෘ ජාන වල කොපි ලැබීම නිසාය
අලිංගික ප්‍රජනනය සිදුකරන ජීවීන්ගේ දුහිතෘ ජීවියා මාතෘ ජීවියාගේ ප්‍රවේණික කොපියක් හෝ ක්ලෝනයක් වේ
ලිංගික ප්‍රජනනය සිදුකරන ජීවීන්ගේ විශේෂිත සෛල විභාජනයක් වන ඌනනය මගින් ජන්මානු හෙවත් ජන්මානු සෛල (ඒකගුණ) නිපදවන අතර ඒවායේ ජානයක එක් කොපියක් පමණක් අඩංගු ඒක ගුණ නම් වේ
ස්ත්‍රි නිපදවන ජන්මාණු ඩිම්බ ලෙසත් පුරුෂ නිපදවන ජන්මාණු ශුක්‍රාණුත් නම් වේ
ජන්මාණු දෙකක් එක් වී සංසේචිත බිත්තරයක් සාදයි
එය ද්විගුණ වන එක් සෛලයකි
මවගෙන් හා පියාගෙන් එක බැගින් ලැබුණු කොපි 2ක් අඩංගුය
ඌනනයේ දී ජාන ප්‍රතිසංවිධානය / මංසල සෑදීම සමහර විට සිදු වේ මංසල තැනීමේ දී එක් ක්‍රොමැටිඩය නමින් හඳුන් වන එක් ප්‍රවේනි දේහයක එක් භාගයක ඇති DNA කොටසක් කැඩී අනෙක් ක්‍රොමැටිඩයේ ඇති DNA කොටසක් සමඟ හුවමාරු වේ
ක්‍රොමැටිඩ වල ඇති ඇලිල සමාන නම් කිසි වෙනසක් සිදු නොවේ
ක්‍රොමැටිඩ වර්ණදේහාංශ නම් වේ
මෙන්ඩල්ගේ මූලධර්මයට අනුව පීතෘ/මාතෘ ජාන වලින් ජණ්මාණු වලට යැවෙන්නේ කුමන කොපියයෙන්න අහඹුව සිදු වේ
ජීවියකුගේ කුමන ඇලීලය යම් කිසි ලක්ෂණයක් උරුම කරයිද යන වග හා මොන ඇලීලය එය වෙනත් ලක්ෂයක් උරුම කරන්නේද යන්න අතර සම්බන්ධයක් නැත
ඇත්ත වශයෙන්ම මෙය සතය වන්නේ එකම ප්‍රවේණි දේහයක් මත නොමැති (වෙන වෙනත් ප්‍රවේනි දේහ වල ඇති) ජාන වලටත් නැතිනම් එකම ප්‍රවේනි දේහය බොහෝ දුරින් ඇති ජාන වලටත් පමණි
ජාන දෙකක් එකම ප්‍රවේණි දේහයක ලඟින් පිහිටන තරමට ජන්මාණු වලට ඒදෙකට එකට සම්ප්‍රේෂෂණය වීමේ සම්භාවිතාව වැඩිය
ඉතා ලඟින් පිහිටන ජාන දෙකක් මංසල තනා වෙන්වීම ඇත්තවශයෙන්ම කවදාවත් සිදුනොවන තරම්ය
හේතුව මංසල සංධි එම ජාන අතරින් සිදු නොවන බැවිනි
මෙය ප්‍රවේණික බන්ධය නම්වේ
ජාන ඉතිහාසය 

ජාන පවතින බවට පළමු වරට මතයක් ඉදිරිපත් කරන ලද්දේ ග්‍රෙගර් මෙන්ඩල් (1822 – 1884) විසිනි
ඔහු 1860 වර්ෂවලදී මෑ ශාකවල ආවේණික පිළිබද අධ්‍යයනය කරමින් ජනකයින්ගේ ලක්ෂණ ජනිතයින් වෙත රැගෙන යාමේ සාධකයක් ‍පිළිබද කල්පිතයක් ඉදිරිපත් කරන ලදී
ඔහුගේ එක් පරීක්ෂණයක් සදහා වසර 10 කටත් වැඩි කාලයක් ගත කෙරිණි
මෙන්ඩල් විසින් ජාන යන වචනය භාවිතා නොකළ නමුත් ආවේනික ලක්ෂණ යන පදය භාවිතයෙන් තම පරීක්ෂණ ප්‍රතිඵල පැහැදිලි කරන ලදී
තවද ස්වාධීන සංරචකය , ප්‍රමුඛ හා නිලීන ලක්ෂණ අතර විශිෂ්ටතාවය , විෂම යුග්මක හා සමයුග්මක විශිෂ්ටතාව , පසු කලෙක එනමින් හදුන්වන ලද රූපාණු දර්ශ හා ප්‍රවේණිදර්ශ අතර විශිෂ්ටතාව යන කල්පිත ද පළමු වරට ඉදිරිපත් කරන ලද්දේ ග්‍රෙගර් මෙන්ඩල් පළමු වරට ඉදිරිපත් කරන ලද්දේ ග්‍රෙගර් මෙන්ඩල් විසිනි
1889 වසරේ දී හියුගෝ ඩිව්රිස් විසින් මෙන්ඩල්ගේ සංකල්පයට නමක් යොදන ලදී
එම කාල වකවානුවේදී මෙන්ඩල්ගේ පරීක්ෂණ පිළිබද බොහෝවිට ඩිව්රිස් නොදැන සිටියා විය හැක
කෙසේ වුවත් ඩිව්රිස් විසින් අන්තඃසෙලීය ස්වර්ජනනය නැමැති තම පොතෙහි “එක් ආවේණික ලක්ණයක් රැගත් කුඩාම කොටස” යන අර්ථයෙන් “සර්වාංශු” යන වචනය ප්‍රබන්ධ කර තිබිණි
ඊට දශක දෙකකට පසුව විල්හෙල්ම් ජොනැන්සන් විසින් එම වචනය කෙටි කොට ජානය ලෙසින් නම් කරන ලදී
1900 වසරවල මුල් කාලයේ දී මෙන්ඩල්ගේ පරීක්ෂණ කෙරෙහි විද්‍යාඥයින‍්ගේ අවධානය නැවත යොමු විය
1910 වසරේදී තොමස් හන්ට් මෝර්ගන් විසින් විශේෂ වර්ණදේහ තුළ ජාන පවතින බව පෙන්වා දෙන ලදී
වර්ණදේහවල යම් විශේෂිත ස්ථානයන්හි ජාන පවතින බව පසු කලෙක දී ඔහු විසින් පෙන්වා දෙන ලදී
මේ කරුණු උපකාරයෙන් මෝර්ගන් සහ ඔහුගේ ශිෂ්‍යයින් පළමුවරට Drosophila නම් පළතුරු මැස්සාගේ වර්ණ‍දේහ සිතියම් කිරීම ආරම්භ කරන ලදී
1928 දී තමා විසින් සිදු කරන ලද පරීක්ෂණ පදනම් කොට ගෙන ජානවලට හුවමාරු විය හැකි බව ෆෙඩ්‍රික් ග්‍රිෆික් විසින් පෙන්වා දෙන ලදී
ඔහුගේ පරීක්ෂණයේදී තාපය හමුවේ අඩපණ කරන ලද මාරාන්තික බැක්ටීරියාවක් මීයෙකු තුළට එන්නත් කිරීමේ දී බැක්ටීරියාවේ අඩංගු වූ ප්‍රවේනික තොරතුරු ඒ හා සමාන මාරාන්තික නොවන බැක්ටීරියා සම හුවමාරු වීමෙන් මීයා මරණයට පත්විය
මෙම පරීක්ෂණය ග්‍රිෆිත්ගේ පරීක්ෂය ලෙසින් හදුන්වනු ලැබේ
ජාන විකෘති මගින් පරිවෘත්තීය ක්‍රියාවලින්ගේ සමහර පියවරවලදී ගැටලු ඇතිවන බව 1941 වසරේදී ජෝර්ජ් වෙල්ස් බීඩ්ල් සහ එඩ්වඩ් ලව්රි ටාටම් විසින් පෙන්වා දෙන ලදී
ඒක විශේෂිත ප්‍රෝටීනයකට එක් විශේෂිත ජාන සංඥා කේතයක් ඇති බව මෙයින් පැහැදිලි වේ
1944 වසරේ දී ඔස්වල්ඩ් අව්රි කොලින් මැක්ලියෝ සහ මැක්ලින් මැකාටි විසින් ජානයක තොරතුරු DNA තුළ අඩංගු වන බව පෙන්වා දෙන ලදී
1953 වසරේ දී ජේම්ස්
ඩී. වොට්සන් සහ ෆ්‍රැන්සිස් ක්‍රික් විසින් DNA හි අණුක ආකෘතිය ඉදිරිපත් කරන ලදී
ජානයේ සංඝටක 
වෙන වෙනත් ජීවීන්ගේ ජාන සංඛ්‍යාව [8]	 විශේෂය ජාන ගණන	 ප්ලස්මා ජෙනිටැලියම්	500	 ස්ට්‍රොප්ටොකොකස් නියුමෝනියාව	2,300	 එෂ්චරිසියා කෝලයි 4,400	 සැකරෝමයිසිස් සර්ව්සියේ	5,800	 ඩ්‍රොසෆිලා මෙලනොගැස්ටර්	13,700	 සේනොහැබ්ඩයිට්ස් එලිගන්ස්	19,000	 හොමෝ සේපියන්ස්	20,500[7]	 සී අර්වින් 23,300	 ඇබිඩොප්සිස් කැලියානා	25,500	 මස් මස්කියුලස්	29,000	 ඔරයිසා සැටීවා	50,000

පරිනාමික ලෙස සමීප වුව ද බොහෝ ජීවී සංවිධානවල ජීනෝමයේ දර්ශීය ජාන සංඛ්‍යාව හා විශාලත්වය පුළුල් ලෙස වෙනස් වේ
මානව ජීනෝම ව්‍යාපෘතිය ඇරඹීමට පෙර මීයන්, පළතුරු මැස්සන්, ආදී වූ සරල සතුන්ට වඩා ඉතා විශාල ජාන සංඛ්‍යාවක් මිනිස් විශේෂවලට ඇතැයි යන්න විශ්වාස කළ ද එය ඇරඹූ පසු මානවයන්ගේ ජාන ඝනත්වය බොහෝ අඩු බව පෙනුණි
ජීනෝමයක ඇති ජාන සංඛ්‍යාවෙන් ඇස්තමේන්තු සකස් කිරීම අමාරු කාර්යයකි
එනම් එය ඉයුකැරියෝටාවන්ගේ TATA නියාමක පෙදෙස්, ඒකමතික අනුග්‍රාහක අනුපිළිවෙලට සමාන අනුග්‍රාහක ප්‍රදේශ විවෘත කියවන රාමු ආදී වූ ජාන සෙවීමට යොදා ගන්නා ඇල්ගොරිදම් මත තීරණය වන නිසාවෙනි
ප්‍රෝකැරියෝටාවන්ට වඩා ඉයුකැරියෝටාවන්ගේ ජීනෝමයේ ජාන සොයා ගැනීම අසීරුය
හේතුව ඉන්ට්‍රෝන බො‍රු ජාන නම් වූ කේත නොකරන DNA අඩංගු නිසාය
පරිගණක ජාන සෙවීම් ක්‍රම කළින් භාවිතා වූ යම් කිසි ඇලිලයකට (සොයාගත හැකි) මං විවර කළ විශේෂිත විකෘති සෑදූ ස්ථානයක් සෙවීමට ගත් සිතියම් ගත කිරීම්වලට වඩා මෙය විශ්වාසදායකය
බොහෝ ඉයුකැරියෝටාවන්ගේ විශේෂවල ජීනෝමයේ DNA කොටස් විශාල ප්‍රමාණයකින් ජාන වෙන් වන අතර මෙම කොටස් බොහෝමයක් ජීවියාට කිසිම කාර්යභාර්යක් ඉටු නොකරන junk DNA වේ
මෙම DNA වල බොරු ජාන නම් වූ ආකාරය පිළිබඳ අධ්‍යයනයන් කර ඇත
ඒවා ජාන ලෙසට ප්‍රකාශ වන නමුත් අත්‍යවශ්‍ය පරිදි අනුග්‍රාහක හා පාලක අනුපිළිවෙලවල් නැති කේත රහිත DNA කොටස්ය
අතීතයේ පරිනාමක පෙළපත්වල සිදු වූ ජාන පිටපත් කිරීමේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙසට ඇති වූ පෙදෙස් ලෙස උපකල්පනය කරයි
තවදුරටත් ජාන කේත රහිත පෙදෙස වූ ඉන්ට්‍රෝන වලින් කොටස වී ඇති අතර එම ඉන්ට්‍රෝන කේත සහිත අනුපිළිවෙලවල්වලට වඩා බොහෝ විශාල විය හැකි අතර මුල් mRNA වල පිටපත් කළ පසු සිදුවන වෙනස්කම් වලදී මේවා කැපී ඉවත් වේ
ජානයේ පරිණාමය පිළිබඳ සංකල්පය 
හැඩ ගැසීම හා ස්වභාවික වරණය නම් 1966 දී පළ කළ ඔහුගේ පොතට අනුව ජෝජ් විලියම් ජානය පරිනාමයේ මධ්‍යස්ථානය ලෙස ඔහු සඳහන් කරයි
ස්භාවික වරණය මඟින් සමහර ජානවල කැමැත්තක් දක්වන විට දී ඔහු මෙම මතය ඉදිරිපත් කළේය
අර්ථ කථනය
වෙන් කිරීම හා ප්‍රති සංවිධානය පිළිගත හැකි සම්භාවිතාවයකින් සිදුවේ
මෙයට අනුව අලිංගික ජිනෝමයන් පවා ජානයක් ලෙස සැලකිය හැක
පරම්පරා ගණනක් තුරා එයට හොඳ පිළිගත හැකි සදාකාලික බවක් ලැබී ඇත
වෙනස නම්
අණුක ජානය ඒකකයක් ලෙස පිටපත් වන අතර පරිනාමික ජානය ඒකකයක් ලෙස උරුම වේ
වොර්ඩ් ඩ්වොකින්ස් “ආත්මාර්ථකාමී ජානය, පැතිර ගිය රූපාකාරය” මඟින් ජානයක් යනු ජිව පද්ධතිවල බෙදෙන එකම දේ ජානය පමණි යන්න අදහස ආරක්ෂා කරයි
මෙයින් අදහස් කෙරෙන්නේ ජාන පමණක් එම ව්‍යුහය බොහෝ දුරට නොවෙනස්ව සම්ප්‍රේශණය වන අතර කොපි ලෙසට යම් කිසි සදාකාලික බවක් ද ලබයි
එම නිසා වරණයේ ඒකක ජානය විය යුතුයි
ඩ්වොකින්ස් ඔහුගේ ආත්මාර්ථකාමී ජාන නම් වූ කෘතියෙන් ජානය නැවත අර්ථ කථනයක් කරන අතර එය උරුම වීමේ ඒකකය ලෙස (සාමාන්‍යයෙන් පවතින ලෙසට ‍ජානයක් නම් DNA යනු DNA කොටසක් ප්‍රෝටීනයක් බවට කේත කරන්නක් බවට පවතින) හැඳින්වීමට උත්සාහ කරයි
River out of Eden නම් කෘතියෙන් ඔහු තවදුරටත් ඔහු ජානයේ මධ්‍ය - වරණය නැවත විග්‍රහ කරන අතර ජිවියෙක් තාවකාලික දේහ හෝ නොනැසීමට ඇති යන්ත්‍ර ලෙසට ජානවලට සේවය කරයි
භූ විද්‍යාත්මකව වෙන් කිරීම් වල දී මෙම ජාන ගංඟාව අන්තර් අභි ජනනයෙන් සරාවිහිතයෙක් බිහි නොකළ හැකි විශේෂ 2ක් තනමින් ශාඛා දෙකට බෙදේ
ජාන ඉලක්ක කිරීම් සහ භාවිතා 
ජාන ඉලක්ක කිරීම් ලෙස සාමාන්‍යයෙන් හඳුන්වන්නේ මීයන්ගේ ජාන වෙනස් කිරීමට හෝ බිද දැමීම යොදා ගන්නා තාක්ෂණික ක්‍රම හා කළල වර්ධනයේ දී ජාන කෙසේ ක්‍රියා කරයි ද යන්න මානව රෝගී තත්ව, වයසට යෑම හා අකර්මන්‍ය අධ්‍යයනය කිරීමට මීයන්ගේ ආකෘති සැපයීම හා යොදන ශිල්ප ක්‍රමයි
අකර්මන්‍ය මීයෙක් / knockout mice ලෙස හඳුන්වන්නේ එම මී ආකෘතියේ ජාන 1ක් හෝ බහුතරයක් ක්‍රියා විරහිත තත්වයකට පත් කළ මීයන්ටය
ඒක ගුණ ප්‍රති සංවිධානය (කලලයේ ක්‍රියා විරහිත තත්වයකට පත් කළ මීයන්ටය
ඒක ගුණ ප්‍රති සංවිධානය (කළලයේ වංශ සෛල Stem cell වල) මුලින්ම වාර්තාගත වූ අවධියේ සිට එය ජාන ඉලක්ක කිරීමට භාවිතා කෙරුණි
ජාන ඉලක්ක කිරීම ඉතා ශක්තිමත් තාක්ෂණයක් වන බවට ඔප්පු කර ඇති අතර ක්ෂීරපායී ජීනෝමය ඉතා නිවැරදි ලෙසට යොදාගෙන විකෘති සහිත මීයන් දස දහසක්වත් නිෂ්පාදනය කරන අතර විශේෂිත කාල වකවාණුවල විශේෂිත සෛලවල හෝ ඉන්ද්‍රියන්වල ක්‍රියාකාරී වන / කළ හැකි විකෘති ඇති කිරීම කළ හැක
මෙය වර්ධනය වන කාලයේ දීත් වැඩිහිටි සත්වයෙකුගේත් කළ හැක
ජාන ඉලක්ක කිරීමේ ශිල්ප ක්‍රමය ස්ථාන විකෘති (point mutations) සමාකාර මැනීම් විකෘති ඇලිල නිවරද්‍ය කිරීම්, ප්‍රවේණි දේහයේ DNA විශාල කොටසක ඇතුල් කිරීමේ හා මැකීමේ විකෘති ඇති කිරීම පටක විශේෂිත බිඳ දැමීම් අවකාශාත්මක හා කාලීන නියාමනයන්ට ද සම්බන්ධ කරන ආදී නවීකරණයන් දක්වා පුළුල්ව පැතිරී ඇත
අනුමානකරණ රූපාකාරයක් ඇති මී ආකෘතියක් තැනීමේ හැකියාවෙන් වර්ධනය, ප්‍රතිශක්තිකරණ විද්‍යාව, ස්නායු ජීව විද්‍යාව, පිළිකා විද්‍යාව, කායික විද්‍යාව, පරිවෘත්තීය හා මානව රෝගී තත්ව යන අංශවල අධ්‍යයනවල සෑම අවධියක දීම විශාල බලපෑමක් කළ හැකි බව අනුමාන කරයි
ඕනෑම සෛලයක් බවට විකරණය විය හැකි සෛල ලබා ගත හැකි ඕනෑම විශේෂයකට මෙය යෙදිය හැකි බවට මත දරයි
එම නිසා ගෘහස්ථ සතුන්, ශාකවල වැඩි දියුණු කිරීමවල ද යොදා ගත හැක
ජාන ප්‍රකාශනය
සෑම ජිවියෙකුගේම ප්‍රෝටීනයක් එකම ප්‍රෝටීනයේ සංඥා සපයන ජානයෙන් වෙන් කිරීමට ප්‍රධාන පියවර 2හි 1. DNA සිට පණිවිඩ (mRNA) වලට එම DNA වල ඇති ජාන පිටපත් කරයි
2. (mRNA) සිට ප්‍රෝටීනයට එය පරිවර්තනය විම
RNA වලට කේත සපයන ජාන ද පළමු පියවර හරහා යා යුතු නමුත් ප්‍රෝටීනවලට පරිවර්තනය නොවේ
මෙම ජීව විද්‍යාත්මකව ක්‍රියාකාරී RNA හෝ ප්‍රෝටීන අණුවක් නිපදවීමේ ක්‍රියාවලිය ජාන ප්‍රකාශ වීම නම් වේ
ඵලය ජාන නිෂ්පාදනයක් නම් වේ
ප්‍රවේණිගත ද්‍රව්‍ය ජාන සංවිධාන
ජීවියෙක්ගේ මුළු ජාන සංඛ්‍යාව ගෙෙනා්මය ලෙස හඳුන්වන අතර ඒවා ප්‍රවේණි දේහ එකක හෝ බොහෝමයක ගබඩා වී ඇත
ප්‍රෝකාරියෝටා, බැක්ටීරියා ඒකියාවන් දර්ශීය ලෙස ඔවුන්ගේ ජිනෝම තනි විහාල වලයාකාර ප්‍රවේණි දේහ තුළ තැන්පත් කරන අතර ඉතා කුඩා ජාන සංඛ්‍යාව අඩංගු වන අතර ජීවීන් අතර ලෙහෙස්ගේ මාරු කරගත හැක
ජාන
ජීව විද්‍යාව
මිනිස් මොළය ස්නායු පද්ධතිය තුළ වැදගත් අවයවයක් වන අතර ඉතා සංකීර්ණතාවකින් යුතු අවයවයකි
මිනිස් මොළය මධ්‍ය ස්නායු පද්ධතිය (කපාල හා සුසුම්නාව අඩංගු) පර්යන්ත ස්නායු පද්ධතිය  පාලනය කරන අතර සෑම ක්‍රියාකරීත්වයක්ම පාලනය කෙරේ
අනිච්ඡානුග හෝ අඩු මට්ටමේ ක්‍රියාවන් (හෘද ස්පන්දන වේගය, ශ්වසනය, ආහාර ජීර්ණය, ඉච්ඡානුග පාලනයකින් තොරව මොළයෙන් සිදුවේ
විශේෂයෙන්ම ස්වයං සාධක ස්නායු පද්ධතිය මඟිනි
සංකීර්ණ හා උසස් මානසික ක්‍රියා (සිතීම, හේතු දැක්වීම, තේරුම් ගැනීම ආදී ඉච්ඡානුගව පාලනය වේ
කාය විවච්ඡේද විද්‍යාව අනුව කොටස් 3ක පෙර මොළය, මැද මොළය, පසු මොළය
පෙර මොළයෙහි නම් වූ මස්තිෂ්ක චලිතයෙහි ඛණ්ඩිකා කිහිපයක් ඇති අතර උසස් කෘත්‍යයන් පාලනය කරයි
මැද හා පසු මොළය අනිච්ඡානුග කෘත්‍යයන් සිදු කරයි
කපාලකරණයේ දී අනෙක් විශේෂවලට වඩා මිනිස් මොළය ශරීරයට සාපේක්ෂව ඉහළයි
පූර්ව මස්තිශ්කයේදී මෙම සිද්ධිය ප්‍රකටව දැක්වේ
පූර්ව මස්තිශ්කය භාෂාව හා සිහිය පිළිබඳ සොයා බැලේ
මෙය මානව මොළයෙන් 76% පමණ කොටසකින් යුතුයි
අනෙක් සත්වයන්ට වඩා විශාල වූ නියෝකොටෙක් නිසා මානවයන්ටම විශේෂිත වූ මානසික හැකියාවන් (ආදී විශේෂවලට සමාන වූ ස්නායු වාස්තු විද්‍යාවක් තිබුණ ද) සෑදීමට හැකියාව ඇත
උත්තේජවලට ප්‍රතිචාර දැක්වීමට මානවයන්ගේ ඇති පද්ධති, පාරිසරික සංවේදන, සමස්ථිතිය පවත්වාගැනීම අනෙක් මූලික පෘෂ්ඨවංශියන්ට සමානයි
මිනිස් එළඹි සිහිය නව නියෝකොටෙක්සයේ ඇති ඉහල හැකියාව නිසා ලද්දක් අතර සුෂුම්නා ශීර්ෂකයේ ඇති අතිශය ලෙස වර්ධනය වූ ව්‍යුහ නිසා සිදු වේ
ප්‍රධාන ලක්‍ෂණ
තම ශරීරයට සාපේක්ෂව විශාලම මොළය පිහිටන්නේ මිනිසාට වන අතර එහි පරිමාව ඝන සෙ
1200 - 1500 දක්වා වෙනස් වේ
මස්තිෂ්ක අර්ධගෝල දෙකකින් හා අනුමස්තිෂ්කයකින් මොළයේ වැඩි කොටසක් සමන්විතවේ
මොළයේ උදරීය පසින් කපාලීය ස්නායු 12 ක් පැණ නගී
මොළය කායික වශයෙන් ශ්‍රම විභජනයක් දක්වයි. එනම් මොළයේ ඉහළ පෙදෙසින් සිරුරේ පහළ පෙදෙසත්, පහළ පෙදෙසින් සිරුරේ ඉහළ පෙදෙසත් මොළයේ වම් පෙදෙසින් සිරුරේ දකුණු පෙදෙසත් දකුණු පෙදෙසින් සිරුරේ වම් පෙදෙසත් පාලනය කෙරේ
මොළයේ හරස්කඩ මධ්‍යයේ ශ්වේත ද්‍රව්‍ය පෙදෙසක්ද පිටතින් ධූෂර ද්‍රව්‍ය පෙදෙසක්ද පිහිටන බව හඳුනා ගත හැක
මිනිස් මොළය වටා ආරක්‍ෂිත ආවරණ තුනකි
වරාශිකාව (බාහිර ආවරණය)
 ජලාකාර පටලය (අතර මැද ආවරණය)
 වීනාංශුකාව (අභ්‍යන්තර ආවරණය)

මස්තිෂ්කය
මිනිසාගේ මොළයේ විශාලම කොටස වනුයේ මස්තිෂ්කයයි
මෙය ගැඹුරු අන්වායාම පැල්මක් (මධ්‍ය අන්වායාම පරිකාව) මගින් වම් සහ දකුණු වශයෙන් අර්ධ ගෝල දෙකකට බෙදී ඇත
එක් එක් මස්තිෂ්ක අර්ධ ගෝලය ඛණ්ඩිකා හතරකට බෙදී ඇත
ලලාට කණ්ඩිකාව.
පාර්ශවික කණ්ඩිකාව.
අපර කපාළ කණ්ඩිකාව.
ශංඛක ඛණ්ඩිකාව.
		
මස්තිෂ්ක අර්ධ ගෝල දෙක කැලෝස දේහය යනුවෙන් හඳුන්වන මොළයේ ගැඹුරින්ම පිහිටි ස්නායු තන්තු ගොනුවකින් එකිනෙකට සම්බන්ධව ඇත
මස්තිෂ්ක අර්ධ ගෝල තුළ මස්තිෂ්ක කෝෂිකාව බැගින් පිහිටා ඇත
මස්තිෂ්කයේ පර්යන්ත ප්‍රදේශය මස්තිෂ්ක බාහිකය නම් වෙයි
මස්තිෂ්ක බාහිකය
මස්තිෂ්ක බාහිකය අතිශයින් සංචලිතය
විවිධ ගැඹුරුවලින් යුත් ඇඟිලි රැසක් මස්තිෂ්ක බාහිකයේ මතුපිට පෘෂ්ඨයේ පිහිටයි
මස්තිෂ්ක බාහිකයේ ප්‍රධාන වශයෙන් ඇත්තේ නියුරෝන වල සෛල දේහ සහිත ධුසර ද්‍රව්‍යයයි
මස්තිෂ්ක බාහිකයට ඇතුළතින් මස්තිෂ්කය තුළමයිලිනීභූත ස්නායු තන්තු සහිත ශ්වේත ද්‍රව්‍ය පිහිටයි
මස්තිෂ්ක බාහිකයේ විවිධ ක්‍රියාවන් පාලනය කරන ප්‍රදේශ ඇත
එම ප්‍රදේශ ඛාණ්ඩ තුනකට බෙදේ
සංවේදක ප්‍රදේශ
චාලක ප්‍රදේශ
සංගාමී ප්‍රදේශ
මෙම ප්‍රදේශ සෛල-ආකාරවේදය(cytoarchitecture) අනුව තවත් කුඩා කොටස් රාශියකට බෙදෙන අතර මේවා බ්‍රෝඩ්මාන් ප්‍රදේශ නම්වේ
සංවේදක ප්‍රදේශ

සංවේදක අවයව වලින් ආවේග ලැබෙනුයේ සංවේදක ප්‍රදේශ වලටයි
එනම්
	
දෟෂ්ටික සංවේදී ප්‍රදේශ	
මේවා ඇත්තේ අපර කණ්ඩිකාවලය
ඇස්වල සිට ආවේග ලැබේ
ශ්‍රවණ සංවේදී ප්‍රදේශ
මේවා ඇත්තේ ශංඛක කණ්ඩිකාවලය
ඇතුලු කනේ සිට ආවේග ලැබේ
දෛහික සංවේදී ප්‍රදේශ
මේවා මස්තිෂ්කයේ පාර්ශව ඛණ්ඩිකාවේ පිහිටා ඇත
සමේ සහ පේශිවල ඇති ප්‍රතිග්‍රාහක  සිට ආවේග ලැබේ
චාලක ප්‍රදේශ
ඉච්චානුග පේෂිවලට ආවේග සැපයෙනුයේ චාලක ප්‍රදේශයේ සිටයි
එනම්,

දෛහික චාලක ප්‍රදේශය
මේවා ලලාට ඛණ්ඩිකාවේ මධ්‍ය පරිකාවට ඉදිරියෙන් පිහිටා ඇත
කථන චාලක ප්‍රදේශය
මේවා ලලාට කණ්ඩිකාවේ පිහිටා ඇත
දෛහික සංවේදක හා දෛහික චාලක ප්‍රදේශවල දේහයේ විවිධ අවයව සඳහා බලපාන විශේෂිත ප්‍රදේශ ඇත
සංවේදීතාව අධික අවයව සඳහා මෙම ප්‍රදේශවල ඉතා අධික ක්ෂේත්‍ර ඵලයක් වෙන් වී ඇත
අත්,දිව,ඇස්,කන්,තොල් ආදිය සඳහා මෙම ප්‍රදේශවල ඉතා අධික ක්ෂේත්‍රයක් වෙන් වී ඇති අතර කඳ,පාද,ආදිය සඳහා ඇත්තේ සාපේක්‍ෂ ලෙස අඩු ක්ෂේත්‍රඵලයකි
සංගාමී ප්‍රදේශය 	
සංගාමී ප්‍රදේශ මඟින් කෙරෙනුයේ සංවේදක තොරතුරු නියමිත චාලක ප්‍රදේශයට යැවීමට පෙර තෝරා ගැනීම,සමාකලනය කිරීම සහ තැන්පත් කර ගැනීමයි
සංගාමී ප්‍රදේශය මතකය,ඉගෙනුම කෙරෙහි බලපායි
ඥානවන්ත බව හා පෞරුෂත්‍වය සඳහා වැදගත් වනුයේද මෙම සංගාමී ප්‍රදේශයයි
මස්තිෂ්කයේ වඩාත් ගැඹුරු ප්‍රදේවල ස්නායු සෛල දේහ සහිත ධුසර ද්‍රව්‍ය ගොනු කීපයක් ඇත
පාදීය ගැංග්ලියම		
පාදීය ගැංග්ලියා යනු එක් එක් මස්තිෂ්ක අර්ධ ගෝලයේ පිහිටි ධුසර ද්‍රව්‍ය ගොනු කාණ්ඩ කිහිපයකි
කාර්යය - සිරුරේ ඉච්චානුග පේශිවල චලනයන් සමායෝජනය කර දේහ ඉරියව් පාලනය කිරීම සිදු කරයි
තැලමස
සම,අභ්‍යන්තර අවයව සහ ඇස,කන,දිව,නාසය ආදී සංවේදී අවයව ආදියේ සිට පැමිණෙන ආවේග	මස්තිෂ්ක බාහිකයේ අදාළ සංවේදී ප්‍රදේශයට යාමට ප්‍රථම පැමිණෙනුයේ තැලමසටයි
කාර්යය - සම,අන්තරංග අවයව,විශේෂ සංවේදී අවයව ආදියේ සිට පැමිණෙන ස්නායු	 ආවේග මස්තිෂ්ක බාහිකයේ පිහිටන නියමිත සංවේදක ප්‍රදේශ වෙතට යවන ආවේග සම්ප්‍රේෂණ මධ්‍යස්ථානය ලෙස ක්‍රියා කරයි
හයිපොතැලමස

පුර්ව මස්තිෂ්කයේ පාදස්තයේ තැලමසට පහලින් හයිපොතැලමස පිහිටනු ලබයි
කාර්යය -        
 පුර්ව පිටියුටරිය මත ක්‍රියා කරන හෝර්මෝන ස්‍රාවය කිරීම
අපර පිටියුටරියේ ස්‍රාවය කරන හෝමෝන නිපදවීම
දේහ උෂ්ණත්‍වය යාමනයට දායක වීම
ස්නායු පද්ධතිය හා අන්තරාසර්ග පද්ධතිය අතර සම්බන්‍ධතාව ගොඩ නැගීම
නිදා ගැනීම, අවදිවීම වැනි ක්‍රියාවන් පාලනය කිරීම
කුසගින්න, පිපාසය වැනි හැඟීම් ඇති කිරීම
පහරදීම, පලායාම වැනි ප්‍රතිචාර ඇති කිරීම
රුධිර වාහිනීවල විශ්කම්භය,හෘදස්පන්දන වේගය වැනි ස්වයං සාධක ක්‍රියා පාලනය
වැඩිදුර ඡායාරූප

සුසුම්නාව
ස්නායු පද්ධතිය
ජීව විද්‍යාව
මිනිස් සිරුරේ අවයව
ඉගැන්වීම‍ට යොදා ගන්නා මුලු මනින්ම සම්බන්ධ කළ මිනිස් ඇට සැකිල්ලක් සාමාන්‍යයෙන් වෛද්‍ය සිසුන්, දන්ත වෛද්‍ය වරුන්, භෞත චිකිත්සක හෙදියන් ,අනුපුරක වෛද්‍ය විකිරන වේදීන්, කලාකරුවන් සමහර ජීව විද්‍යා අංශ වල යෙදෙන සිසුන් දල කායවිච්ජේද විද්‍යා ආකෘති, ඇටසැකිලි, පොත් පින්තූර පොටෝ, දේශණ, පන්ති මගින් ඉගෙන ගනිති
අන්වීක්ෂ කායවිච්ජේද විද්‍යාව හෙවත් පටක විද්‍යාව ප්‍රයෝගිකව අන්වීක්ෂ වලින් කලින් සාදා ගත් පටක නිරීක්ෂණය කර දැනුම ලබාගනිති
ඊට අමතරව වෛද්‍ය හා දන්ත සිසුන් මෘත ශරීර කපා, නිරීක්ෂණය කර අවශ්‍ය දැනුම ලබාගනිති
සෑම වෛද්‍ය වරයෙක්ම කායවිච්ජේදනය පිළිබද තමන්ම හවුල් වී (ඉහත ක්‍රියාකාරකම් වල) දැනුමක් ලබාතිබිය යුතුය
විශේසයෙන් ශල්‍ය වෛද්‍ය වරුන් විකිරණ වේද පටක ව්‍යාධි වේදය ආදි විශේෂිත රෝග නිර්ණය කිරීමේ අංශ වල නියැලුන වෛද්‍ය වරුන්ට මේ දැනුම අනිවාර්යය වේ
මානව කාය විච්චේද විද්‍යාව කායික විද්‍යාව, ජීව රසායනය අත්‍යවශ්‍ය මූලික වෛද්‍ය විද්‍යාවන් වේ
කායවිවච්ජේද විද්‍යාව ශරීරයේ ඇති ස්ථාන අනුව හෝ පද්ධති අනුව උගන්වයි. එනම් ශරීර පෙදෙස් වු හිස, පපුව ආදි ලෙස හෝ ස්නායු, ශ්වසන පද්ධතිය ලෙසය
කා‍ය විවච්ජේද විද්‍යාවට ඇති ප්‍රධානතම පොත නම් ග්‍රේ ගේ කායවිවච්ජේද විද්‍යාව එය පද්ධති මට්ටමින් හා ප්‍රදේශ මට්ටමින් නවතම ඉගැන්වීමේ ක්‍රම මගින් නවීකරණය කර ඇත
මානව කායික විද්‍යාව යනු  නීරෝගී සෞඛ්‍යය තත්ත්වයෙන් පසුවන මානවයන්ගේ යාන්ත්‍රික, භෞතික, සහ ජෛවරසායනික ක්‍රියාවලීන්, ඔවුන්ගේ අවයව, හා ඒවා සෑදී ඇති සෛලයන් පිලිබඳ විද්‍යාවයි. කායික විද්‍යාවෙහි ප්‍රධාන අවධානය යොමුවන්නේ අවයවයන් හා පද්ධතින් පිලිබඳ තලයටයි
මානව කායික විද්‍යාවෙහි බොහෝ අංශයන්  සත්ත්ව කායික විද්‍යා‍වෙහි අනුරූප අංශයන් කෙරෙහි කිට්ටු සමප්‍රභවතාවයක් දක්වන අතර, සතුන් යොදා පරීක්ෂන කිරීම තුලින් කායික විද්‍යාත්මක දැනුමෙහි පදනම සකසා ගැනීමට ඉඩකඩ සැලසී ඇත
ව්‍යුහ විද්‍යාව සහ කායික විද්‍යාව, කිට්ටු සම්බන්ධතාවයන් දක්වන අධ්‍යයන ක්ෂේත්‍රයන් වේ
ස්වරූපය පිලිබඳ විද්‍යාව වන ව්‍යුහ විද්‍යාව හා, ක්‍රියාකාරිත්වය පිලිබඳ විද්‍යාව වන කායික විද්‍යාව, නිසගයෙන් එකිනෙකට බැඳී පවතින අතර වෛද්‍ය විද්‍යාත්මක විෂය මාලාවෙහි සහබද්ධ අයුරින් අධ්‍යයනය කෙරේ
ඉතිහාසය
ග්‍රීසියේ සහ ඉන්දියාවෙහි වෛද්‍ය විද්‍යාත්මක ඉතිහාසය ඉතා පැරණිය
ග්‍රිසියේ කායික විද්‍යාත්මක ඉතිහාසයෙ පිළිබද අවධාරණය කිරිම ඇරිස්ටෝටල් විසින් ආරම්භ කරන ලද අතර ඔහු කාර්යෙහි ව්‍යුහයේ සහ කෘත්‍යය අර ඇති සම්බන්ධතාවය පිලිබද පරිච්චනාත්මක චින්තන ඉදිරිපත් කරන ලදි
ඉන්පසු ක්ලෝසියස් ගැලනසි ක්‍රි
126-199 දක්වා කාලය කුලදි ශරිරියේ කාර්යයන් පිලිබදව පරියේෂණ පවත්වන ලදි
ශරීරයෙහි කාර්යයන් පිලිබදව පරියේෂණ පැවැත්වු පළමු විද්‍යාඥය ඔහුය
ඉන්දියාවේ ආයුර්වේදයට සම්බන්ධ පැරණි ග්‍රන්ථවල මනුෂ්‍ය ව්‍යුහය විද්‍යාව සහ කායික විදයාව පිලිබද තොරතුරු සටහන්ව පවති
මධ්‍යකාලින යුගයේදි ඉන්දියානු සහ ග්‍රීක වෛද්‍ය විද්‍යව මුස්ලිම් වෛද්‍යවරැන්ගේ බලපෑමෙන් තවදුරටත් වර්ධනය විය
ඇවිලේනා 980-1037 දක්වා කාලවකවානුව තුළදි වෛද්‍ය විද්‍යාව අදාල පරික්ෂණ පැවැත්විම සහ ප්‍රමාණකරණය සිදු කර, ඉන්පසු ඉබින් අලි - නාෆස් විසින් 213-1288 කාල වකවනු තුළදි කායික විද්‍යා ක්ෂේත්‍රයෙහි බොහෝ තොරතුරැ අනාවරණය කර ගන්නා ලදි
ඒ අනුව ඔහු හැදවතෙහි ව්‍යුහය ප්‍රථම වතාවකට නිවැරදි විස්තර කනර ලද අතර කිරිටයේ ක්‍රියාකාරිත්වය පෙණහල්ලේ ව්‍යුහය සහ සංසරණ කායකාර්මය පිලිබදව ද නිවැරදි ද විස්තර කරන ලදි
පුනරැදය කාල සමයේදි බටහිර ලොව කුප කාය විද්‍යාව සහ ව්‍යුහය විද්‍යාව පිලිබද පර්යේෂළු පැවැත්විම අරඹන ලදි
මෙම සමයේදි වවච්ඡේකයා පිලියම් හාවි විසින් සිදුකළ පර්යේෂණ වලදි සංසරණ පද්ධතිය පිළිබද තොරතුරැ සොයා ගන්නා ලදි
19 වන සියවසේදි කායික විද්‍යාත්මක දැනුම ඉතා සීඝ්‍රයෙන් වර්ධනය විය
මැතියාස් ශිල්ඩන් සහ තියොඩොර් ශ්වෑන් විසින් සොයාගන්නා ලද සෛලීය න්‍යාය තුළින් අවයවයන් සෛල තුළින් නිර්මාණය වි ඇති බව ප්‍රථම වරට සොයා ගන්නා ලදි ක්ලෝඕ බර්නාඩ් 1813-1879 සහ වෝල්ටර් කැනෝන 1871-1945 මෙම සමයේ සිටි තවත් ඉතා ප්‍රසිද්ධ කාය වෛද්‍යවරයන් දෙනෙක් වේ
සංකලනය, සන්නිවේදනය, සහ සමස්ථිතිය

කායික විද්‍යාව අධ්‍යයනයෙහි ජීව විද්‍යාත්මක පදනම වන්නාවූ, සංකලනය යන්නෙන් අදහස් වන්නේ, මිනිස් සිරුරෙහි බොහෝ කෘත්‍යයන් මෙන්ම අනුබද්ධිත ආකාරද  එකිනෙක සමපාත වන බවය
මෙය ඉෂ්ටසිද්ධ කරගනුයේ, විද්යුත් මෙන්ම රසායනික අයුරින්ද, විවිධාකාරයෙන්  සිදු වන්නාවූ  සන්නිවේදන මාර්ගයෙනි
මිනිස් සිරුර සැලකූ කල, එහි කෘත්‍යයන් සංකලනයෙහිදි උපයෝගී වන්නාවූ සංඥා පරිග්‍රහණය හා සම්ප්‍රේෂණය සිදුකිරීමේ සුවිශේෂ කාර්යභාරයක්  අන්තරාසර්ග සහ ස්නායු පද්ධතියන්  මගින් සිදු වේ
ස්ථායි අභ්‍යන්තර පරිස්ථිතියක් හෝ වෝල්ටර්  බ්‍රැඩ්ෆර්ඩ්  කැනන් විස්තර කල පරිදි “සජාතීය තත්ත්වයන්” අතුරින් එකක් පවත්වාගෙනයෑමට සිරුර භාවිතා කරන ක්‍රියාවලිය  සමස්ථිතිය ලෙස හැඳින්වේ
pH අගය, උෂ්නත්වය, තරල පරිමාව, පීඩනය හා ආස්‍රැතිය නියාමනය කිරීමට සිරුරෙහි ඇති හැකියාව,  කැනන්ගේ උපග්‍රහණයෙහිදී අන්තර්ග්‍රහණය කෙරෙනුයේ අතිශයින් විකාශයට පත්වූ හා, විවිධ රසායනික සහ විද්‍යුත් ප්‍රතිචාරයන් සියුම්ව සකස්කිරීමට ඉවහල් වන්නාවූ ප්‍රතිපෝෂණ පද්ධතීන් ලෙසිනි
එකිනෙකට  සාපේක්ෂව අයනයන්හි සාන්ද්‍රණය (නිද
Na+, K+, H+), ශ්වසන හා මූත්‍ර පද්ධතීන් මගින් දැඩිව නියාමනය කෙරෙන සිරුරෙහි pH අගය තීරණය කරයි
සිරුරෙහි උෂ්නත්වය තීරණය කෙරෙනුයේ, ජීවයාගේ බාහිර පරිසරය මගින් හා, ශ්වසන හා හෘද්වාහිනි පද්ධතීන් මගින් නියාමනය කෙරෙන, සිරුර අභ්‍යන්තරයෙහි සිදුවන අපවෘත්තික ක්‍රියාවලීන්ගෙන් නිපැයෙන තාප ප්‍රමාණය විසිනි
තරල පරිමාව හා පීඩනය, සහ ආස්‍රැතිය නියාමනය කෙරෙනුයේ මූත්‍ර, හෘද්වාහිනී, සහ ශ්වසන පද්ධතීන් මගිනි
කායික විද්‍යාව යනු මෙම පද්ධතීන්ගේ සංකලන කෘතයන් සහ ක්‍රියාවලීන් තුලින් පවත්වා ගෙන යන්නාවූ අභ්‍යන්තර පරිසරය හා මිනිස් සිරුරු පිලිබඳ අධ්‍යයනයයි
පද්ධතීන්
සාම්ප්‍රදායිකව, කායික විද්‍යාවෙහි ශාස්ත්‍රීය ශික්ෂාව විසින් සිරුර දකින්නේ, අන්තර්ක්‍රියාවෙහි යෙදෙන පද්ධතින් සමූහයක සංකලනයක් ලෙසින් වන අතර, මේ එක් එක් පද්ධතිය ස්වීය කෘත්‍යයන් හා අරමුණු සංයුක්තයක් සහිත වේ
මුත්‍රා පද්ධතිය - වකුගඩු, මුත්‍රා වාහිනී මුත්‍රාශය, මුත්‍රා මාර්ගය වලින් සමන්විතය
රුධිරයෙන් ‍ජලය වෙන්කර (අපද්‍රව්‍ය හා වැඩිපුර ඇති අයනවලින් සමන්විත ජලය මුත්‍රා නිපදවයි.	nephrology (function), urology (structural disease)	renal physiology	   
ප්‍රතිශක්තිකර පද්ධතිය - සුදු රුධිරාණු තයිමස්, වසා ගැටිති, වසා නාලිකාවලින් සමන්විතය
(වසා පද්ධතියට අයත් වූ) මෙම පද්ධතිය මඟින් සිරුරට අයත්, තමන්ගේම සෛල හා පටක, සිරුරට පිටින් පැමිණෙන සංඝටක හා සෛල හඳුනාගැනීමට හැකියාවක් ලබා දෙන අතර ඒවා ක්‍රියාකාරී නොවන අවස්ථාවකට පත් කිරීම හෝ විනාශ කිරීම සිදු කරයි
එම ක්‍රියාව දේහ, සෛටොතෛයින ග්‍රාහික අණු (receptors) සහ වෙනත් නොයෙක් දේ මඟින් සිදු කරයි
immunology	immunology	   
හෝමෝන පද්ධතිය - හෝමෝන නිපදවන ප්‍රධාන ග්‍රන්ථි (පිටියුටරිය, තයිරොයිඩ් ඇඩ්රීනල්, අග්‍යනාශයික, පැරාතයිරොයිඩ හා ලිංගික (ඩිම්බ කෝෂය, වෘෂණ) වලින් සමන්විතය
නමුත් බොහෝ දුරට සියලු අවයව හා පටක විශේෂිත හෝමෝනයක් ස්‍රාවය කරයි
සංඥා නිකුත් කිරීම මඟින් එක් පද්ධතියක් තවත් පද්ධතියක් සමඟ යම් කිසි අනුපිළිවෙලකට අන්තර් ක්‍රියා කිරීමට සලස්වා ඒවායේ කායික ක්‍රියාකාරකම්වල නොයෙක් වෙනස්කම් සිදු කරයි
endocrinology	endocrinology	   
ප්‍රජනන පද්ධතිය - ප්‍රජනන ඉන්ද්‍රියින්වලින් සමන්විත අතර අභ්‍යන්තර, බාහිර ලිංගික අවයව, ජන්මාණු ස්ත්‍රී/ පුරුෂ නිපදවයි. ඒවා සංයෝජනය වන අතර පෝෂ්‍යදායී පරිසරයක් ද පළමුමාස 9 තුළ සපයා දුහාතෘ ජීවිත වර්ධනය මඟ සලසයි
gynecology (women), andrology (men), sexology (behavioral aspects) embryology (developmental aspects)	reproductive physiology	   
integumentary system - සිරුර ආවරණය කරන සමෙන් ද (රෝම, නියපොතු හා අනෙකුත් කෘත්‍යාත්මක වැදගත් ‍ස්වේද ග්‍රන්ථි, ස්නේහ ස්‍රාවී ග්‍රන්ථි ඇතුළත ද්‍රව්‍ය රඳවා තබා ගන්නා අතර, ව්‍යුහයක් හා ආරක්ෂාවක් සපයයි
බාහිර පරිසරය සමඟ ක්‍රියා කරන වැදගත් සංවේදන පද්ධතියකි