Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
මෙමගින් ශක්ති (ස්ත්‍රී බලය) විජයග්‍රහණය නිරූපණය වේ
මෙම ප්‍රතිමා මගින් කෝපය, ශෝකය, සතුට, ආශාව සහ ප්‍රීතිය වැනි විවිධ දෑ සංකේතවත් කෙරේ
මෙවැනි දේවාල ඔඩිෂාවේ බලන්ගීර් දිස්ත්‍රික්කයේ රාණිපූර්-ජාරියාල් අඩවියෙන් සහ ඉන්දියාවේ තවත් ස්ථාන හතකින් හමුවේ
64 යන සංඛ්‍යාව හින්දු පුරාණෝක්තිවේදය තුළ විවිධ ආකාරවලින් හමුවේ
මෙය නිදසුන් ලෙස කාලය සහ කලාවන් දැක්විය හැත
මෙම දේවාල සංකීර්ණයේ නඩත්තු කටයුතු සිදුකරනු ලබන්නේ ඉන්දියාවේ පුරාවිද්‍යා සමීක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව මගිනි
මේවාත් බලන්න
 චෞසත් යෝගිනී දේවාලය, ජබල්පූර්

ආශ්‍රේයයන්

ගැලරිය

බාහිර සබැඳි
 

ඛෝර්ධා දිස්ත්‍රික්කයේ හින්දු දේවාල
ශක්ති දේවාල
ඔඩිෂාවේ පුරාවිද්‍යා ස්මාරක
භුබනේස්වර්හි සංචාරක ආකර්ෂණයන්
ශක්ති වාදය
First-class cricket is an official classification of the highest standard international or domestic matches in the sport of cricket
A first-class match is of three or more days' scheduled duration between two sides of eleven players each and is officially adjudged to be worthy of the status by virtue of the standard of the competing teams
Matches must allow for the teams to play two innings each although, in practice, a team might only play one innings or none at all
First-class cricket (which for this purpose includes all "important matches" played before 1895), along with historical single wicket and the modern limited overs forms of List A and Twenty20, is one of the highest standard forms of cricket
The origin of the term "first-class cricket" is unknown but it was used loosely before it acquired an official status, effective in 1895, following a meeting of leading English clubs in May 1894. Subsequently, at a meeting of the Imperial Cricket Conference (ICC) in May 1947, it was formally defined on a global basis
A significant omission of the ICC ruling was any attempt to define first-class cricket retrospectively
This has left historians, and especially statisticians, with the problem of how to categorise earlier matches, especially those played before 1895 in Great Britain
The solution put forward by the Association of Cricket Statisticians and Historians (ACS) is to classify all pre-1895 matches of a high standard as important matches
Test cricket, although the highest standard of cricket, is statistically a form of first-class cricket, although the term "First-class" is commonly used to refer to domestic competition only
A player's first-class statistics include any performances in Test matches
බ්‍රහ්ම දේවාලය පිහිටියේ බින්දුසාර ගංගාවේ නැගෙනහිර ඉවුරේ ලිංගරාජ් දේවාලය වෙත දිවෙන මාර්ගයේ වම් පස ය
මෙම දේවාලය වටා භුබනේස්වර්හි බටහිරට වන්නට බින්දුසාගර් ජලාශය පිහිටා ඇත
පුරාවෘත්තය
බ්‍රහ්ම දෙවියන් භුබනේස්වර් වෙත පැමිණෙන්නේ ලිංගරාජ් දේවගේ අභිෂේක මංගල්‍යය සඳහා සහභාගී වීමටයි
මෙම ස්ථානයේ දී ඔහුගෙන් සදහටම නැවතී සිටින ලෙස ඉල්ලා සිටින ලදී
නමුත් ඔහු සෑම වර්ෂයකම චෛත්‍රා මාසයේ දී අශෝකාෂ්ටමි උත්සවයට සහභාගී වීමට පැමිණෙන බවට පොරොන්දු විය
එසේම තමන් ශ්‍රී ලිංගරාජගේ රුකුණ රථයේ රථාචාර්ය (සාරථි) ලෙස කටයුතු කරන බවට ද ඔහු පොරොන්දු විය
එම නිසා ඔහුට ගෞරව වශයෙන් බින්දුසාගර් අසල දේවාලයක් ඉදිකෙරිණි
ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය
ප්‍රධාන දේවාලය ක්‍රි
ව. 15වන සියවසට පමණ දිවෙන අතර එහි කාලිංග ගෘහනිර්මාණ ශෛලියේ ලක්ෂණ දැකගත හැක
වර්තමානයේ විද්‍යාමානව ඇති දේවාලය ඉදි කරවන ලද්දේ ගජපති පාලකයන් විසිනි
මෙම දේවාලයේ අත් සතරකින් යුත් බ්‍රහ්ම දෙවියන්ගේ කළු ක්ලෝරයිට් ප්‍රතිමාවක් දැකගත හැක
එහ ප්‍රතිමාවේ ඔහු ඉහළ අත් යුගළෙන් වේද සහ ජල කෙණ්ඩියක් ද, පහළ අත් යුගළෙන් අක්ෂමාලාවක් සහ අභය මුද්‍රාව දරා සිටියි
ලිංගරාජ් දේවාලය නරඹන්නකු මෙම දෙවොලට සහ අනන්ත වසුදේව දේවාලයට නොපැමිණෙන්නේ නම් එය අසම්පූර්ණ යැයි සැලකේ. වර්තමානයේ මෙහි දෛනික පූජා පැවැත්වීම සිදු කරන්නේ පාණ්ඩ පවුලට අයත් බ්‍රාහ්මණ පූජකයන් විසිනි
මේවාත් බලන්න
පුෂ්කර්හි බ්‍රහ්ම දේවාලය
භුබනේස්වර්හි දේවාල ලැයිස්තුව

ආශ්‍රේයයන්

බාහිර සබැඳි
හරිහරගේ රථකරු
බ්‍රහ්ම දේවාලය

භුබනේස්වර්හි හින්දු දේවාල
බ්‍රහ්ම දේවාල
ධෞලි කඳු () පිහිටා ඇත්තේ ඉන්දියාවේ ඔඩිෂාවේ භුබනේස්වර් සිට 8 km දකුණින් දයා ගංගා ඉවුරේ ය
විශාල විවෘත ප්‍රදේශයකින් සමන්විත මෙම කඳුගැටයේ මුදුන තෙක් දිවෙන මාර්ගයේ පසෙක වූ ගිරි කුළක අශෝක අධිරාජයාගේ ප්‍රධාන රාජාඥාවක් සඳහන්ව ඇත
ධෞලි කඳු ප්‍රදේශය කාලිංග යුද්ධය සිදුවූ ප්‍රෙද්ශය යැයි අනුමාන කෙරේ
මෙහි හමුවන ශිලා ආඥා අතරට අංක I-X, XIV ශිලා ලිපි සහ වෙනත් කාලිංග ආඥා දෙකක්ද ඇතුළත් වේ
කාලිංග ආඥාව VI තුළ, "සමස්ත ලෝකයටම සෙත සැලසීම" සඳහා තමන් තුළ ඇති අභිප්‍රාය නිරූපණය වේ
රාජාඥාවලට ඉහළින් ගලෙන් නෙළන ලද හස්ති රුව ඔඩිෂාවෙන් පැරණිතම බෞද්ධ ප්‍රතිමා නිර්මාණය ලෙස සැලකේ. මෙම හස්ති රුවේ දැක්වෙන්නේ අලියාගේ ඉදිරි කොටස පමණි
නමුත් එහි ස්වරූපය සහ ජංගම ස්වභාවය මැනවින් නිරූපණය කොට ඇත
සටන සිදුවූ ධෞලි සම්බන්ධයෙන් අශෝකගේ විශේෂ දුර්වලතාවක් පැවතිණි
සටනේ දී දයා ගංගාවේ ජලය රතු පැහැයට හැරුණු බවත්, බොහෝ ජනයා මියගිය බවත් පැවසේ
මේ නිසා අශෝක යුද්ධය සමග සම්බන්ධ නිරර්ථක බව වටහා ගත්තේ ය
මේ නිසා ධෞලි බෞද්ධ ක්‍රියාකාරකම් සම්බන්ධයෙන් වැදගත් මධ්‍යස්ථානයක් බවට පත් විය
එහි ඔහු චෛත්‍ය, ස්තූප සහ ස්තම්භ පිහිටුවී ය
භික්ෂූන් සඳහා ආරාම තැනවූ ඔහු නිලධාරීන් සඳහා උපදෙස් සෙල් ලිපි පිහිටුවී ය
මහජනයා සඳහා දණ්ඩනීතිවල මූලික සිද්ධාන්ත ගෙනහැර දැක්වී ය
ධෞලියේ ස්තූප ඇතුළු සිය නව රාජධානිය සඳහා ඔහු විශේෂ තත්ත්වයක් ලබාදුන්නේ ය
1970 දශකයේ දී ජපන් බුද්ධ සංඝ සහ කාලිංග නිපොන් බුද්ධ සංඝ සංවිධාන විසින් කන්ද මුදුනෙහි අලංකාර සුදු පැහැ සාම ස්තූපයක් ගොඩනංවන ලදී
යාබද ප්‍රදේශයේ ද අශෝකානු ආඥා හමුවන අතර, තංකපාණි මාවතේ භාස්කරේශ්වර් දේවාල භූමියෙන් ස්තූපයක යැයි සිතිය හැකි නටබුන් හමු නොවේ
ධෞලිගිරි කන්දේ පුරාතන ශිව දේවාලයක් ද පිහිටි අතර, ශිව රාත්‍රී උත්සවයේ දී එය රැස්වීම් ස්ථානයක් ලෙස ද භාවිතා වේ
ආශ්‍රේයයන්

බාහිර සබැඳි

බෞද්ධ කලාව
ඔඩිෂාවේ ඉතිහාසය
ඉන්දියාවේ ස්තූප
බුදු පිළිම
භුබනේස්වර්හි සංචාරක ආකර්ෂණයන්
ඔඩිෂාවේ පුරාවිද්‍යා අඩවි
ඔඩිෂාවේ පුරාවිද්‍යා ස්මාරක
ඔඩිෂාවේ බෞද්ධ අඩවි
රාමේශ්වර් දේවාලය යනු භුවනේස්වර්හි පිහිටි අතිශයින් පුරාණ දේවාලයකි
මෙය ලිංගරාජ් දේවාලයේ මෞසි මා(ඔරියා
ମାଉସୀ ମା ଦେଉଳ) ලෙස ද හැඳින්වේ
මෙය පිහිටියේ ලිංගරාජ දේවස්ථානයේ සිට 2 km පමණ දුරිනි
පුරාවෘත්තය
පුරාවෘත්ත අනුව රාවණා පරාජය කොට ලංකාවේ සිට රාම නැවත පැමිණි පසු මෙම ස්ථානයේ ශිව දෙවියන් වන්දනාමාන කිරීමට සීතා දේවිය ඉල්ලා ඇත
එම නිසා ඒ වෙනුවෙන් රාමචන්ද්‍ර ලිංගයක් තැනවී ය
සම්ප්‍රදායිකව චෛත්‍රා මාසයේ රාම නවාමි දිනයට පෙර දින යෙදෙන අශෝකාෂ්ටමි දිනයේ දී ලිංගරාජ දෙවියන් රුකුණ රථ නම් රථයක නැගී මෙම ස්ථානයට පැමිණෙන බවත්, එහි දින සතරක් නවාතැන් ගන්නා බවත් කියැවේ
ඓතිහාසිකව මෙම දේවාලය ක්‍රි
ව. 9වන සියවසට අයත් යැයි පිළිගැනේ
පින්තූර

මේවාත් බලන්න
 භුබනේස්වර්හි දේවාල ලැයිස්තුව

ආශ්‍රේයයන්

බාහිර සබැඳි
මිථිලාගේ දියණිය හැර ශිවගේ නැන්දණිය කවු ද
භුබනේස්වර්
භුබනේශ්වර්හි පුරාතන දේවාල 
භුබනේශ්වර්හි අශෝකාෂ්ටමි 
අශෝකාෂ්ටමි 

භුබනේස්වර්හි හින්දු දේවාල
9වන සියවසේ හින්දු දේවාල
දිශීෂ්වර් ශිව දේවාලය පිහිටියේ භුබනේස්වර්හි ය
මෙහි වන්දනාවට පාත්‍ර වන ප්‍රධාන දේවතාවා වන ශිව ලිංගය ගර්භගෘහයෙහි ස්ථාපිත වෘත්තාකාර යෝනි පීඨයක් මත තැන්පත් කොට ඇත
විස්තරය
15වන සියවසේ දී පෞද්ගලික හිමිකරීත්වයක් යටතේ පැවති මෙම දේවාලය පිහිටා තිබුණේ නැගෙනහිරින්, බටහිරින් සහ දකුණින් පෞද්ගලික නිවහන්වලින් වටවූ පෞද්ගලික ඉඩමක ය
එයට උතුරින් මාර්ගය පිහිටා ඇත
මෙහි ගොඩනැගීම් මාධ්‍යය ලෙස ලැටරයිට් යොදාගෙන ඇති අතර, වියළි පෙදරේරු ක්‍රම ශිල්පය සමග කාලිංග ශෛලියෙන් යුතු මෙය නිර්මානය කොට ඇත
වර්තමාන තත්ත්වය
මෙම දේවාලය වර්තමානයේ ජරාවාස වූ තත්ත්වයෙන් පවතියි
උපරිව්‍යූහය සහ අවට ප්‍රදේශය වටා ශාක ගහනය එයට හේතුවයි. මෙහි පියස්සේ පිපිරීම් ද දැකගත හැක
X සහXI මූල්‍ය කොමිසමේ ප්‍රදානයන් අනුව ප්‍රාන්ත පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව විසින් මෙහි අලුත්වැඩියා කටයුතු සිදුකොට ඇත
මේවාත් බලන්න
 භුබනේස්වර්හි දේවාල ලැයිස්තුව

ආශ්‍රේයයන්
 

ඔඩිෂාවේ ශිව දේවාල
භුබනේස්වර්හි හින්දු දේවාල
15වන සියවසේ හින්දු දේවාල
ගෝසාගරේස්වර් ශිව දේවාලය යනු ඉන්දියාවේ ඔරිස්සාහි භුබනේස්වර් නගරයේ පිහිටි ශිව දෙවියන්ට කැපකළ හින්දු දේවාලයකි
මෙම දේවාල සංකීර්ණයේ ප්‍රාකාරය ඇතුළත ශිව වෙනුවෙන් කැප කළ පූජාස්ථාන තුනක් ඇත
ව.14වන-15වන සියවස්වල මෙම දේවාලය ඉදිවූයේ ගංග පාලන සමයේ ය
මෙම දේවාලයේ කාලිංග ස්මප්‍රදායේ තන පීඪ විමානයක් ඇත
ජීවමාන දේවාලයක් වන මෙහි ප්‍රධාන දේව ප්‍රතිමාව වන ශිව ලිංගය වෘත්තාකාර යෝනි පීඨයක් මත පිහිටා ඇත
ඔරිස්සා ප්‍රාන්ත පුරාවිද්‍යා අධිකාරියේ X සහ XI මූල්‍ය කොමිසමේ ආධාර මත මෙම දේවාලය ප්‍රතිසංස්කරණය කරන ලදී
ශ්‍රීවරාත්‍රී සහ සංක්‍රාන්ති වැනි උත්සව මෙහි සමරනු දැකගත හැකි ය
ගෘහිනර්මාණ ශිල්පය
ව්‍යූහමය ක්‍රමය
කාලිංග සම්ප්‍රදායේ පීඪ විමාන
ගොඩනැගිලි තාක්ෂණ
ආහ්ලේෂ වියලි පෙදරේරුවම
ඉදිකිරීම් මාධ්‍යය
රළු වියරම් වැලිගල්

මේවාත් බලන්න
 භුබනේස්වර්හි දේවාල ලැයිස්තුව

සටහන්

ආශ්‍රේයයන්

භුබනේස්වර්හි හින්දු දේවාල
ඔඩිෂාවේ ශිව දේවාල
13වන සියවසේ හින්දු දේවාල
මදනේස්වර ශිව දේවාලය යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ක්‍රි
ව. 12වන සියවසට අයත් ශිව දෙවියන් උදෙසා කැපකළ හින්දු දේවාලයකි
සාන්තරාපූර්හි ගැරේජ් චෞක් සිට සිසුපාල්ගාර් තෙක් දිවෙන මහාවීර් වීදියේ වම් පස මෙම දේවාලය දැකගත හැකි ය
දේවාලයේ වන්දනාවට ලක්වන ප්‍රධාන දේව පිළිමය වන්නේ වෘත්තාකාර යෝනිපීඨයක් (පාදමක්) මත පිහිටි ශිව ලිංගයකි
විනාශ වී ඇති මෙම පූජාස්ථානයෙහි අද වන විට දක්නට ඇත්තේ ප්‍රභාග කොටස පමණකි
ගෘහනිර්මාණය සහ ව්‍යූහය 
මෙම දේවාලය උතුරු, බටහිර සහ නැගෙනහිර යන තුන් පැතිවලින් නිවාස ගොඩනැගිලි ආදියෙන් වට වී ඇත
මෙහි දකුණු පස පෙදෙස මාර්ගයෙන් සීමා වී ඇත
නැගෙනහිරට මුහුණලා පිහිටි මෙම දේවාලයෙහි චතුරස්‍රාකාර ගර්භ ගෘහයක් ඇත
දීර්ඝ කාලයක සිට මෙහි උපරි ව්‍යූහය ඇද වැටී ඇති අතර, ප්‍රතිසංස්කරණය කරන ලද ප්‍රභාගය සමග ඛුර, කුම්භ, පට, කණි සහ බසන්ත යන බොරදම් පහ පමණක් වර්තමානයේ දක්නට ඇත
මේවාත් බලන්න
 භුබනේස්වර්හි දේවාල ලැයිස්තුව

ආශ්‍රේයයන් 
 Lesser Known Monuments of Bhubaneswar by Dr
Sadasiba Pradhan ()

බාිහර සබැඳි
 http
ignca
in/asi_reports/orkhurda113.pdf

භුබනේස්වර්හි හින්දු දේවාල
ඔඩිෂාවේ ශිව දේවාල
12වන සියවසේ හින්දු දේවාල
මේඝේස්වර් දේවාලය යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ශිව දෙවියන් උදෙසා කැප කළ 12වන සියවසට අයත් හින්දු දේවාලයකි
ජීවමාන දේවාලයක් වන මෙය ඉන්දියාවේ භුබනේස්වර්හි තංකපාණි මාර්ග කලාපයේ පිහිටා ඇත
ආශ්‍රේයයන්

භුබනේස්වර්හි හින්දු දේවාල
ඔඩිෂාවේ ශිව දේවාල
13වන සියවසේ හින්දු දේවාල
පළමු වර්ගයේ නිශ්පාදනය කවුද
දී අඟල් හතරකින් යුත් පොලියුරෙටැන් ෆෝම් බෝලයකින් ආරම්භ කරන ලදී
මුල් 4 අඟල් පොලුරේටනින් පෙන පන්දම නිවැරදිව හසුරුවන්නට තරම් ප්රමාණවත් නමුත් හානි කිරීමට හේතු විය
මෙම බෝලය මුලින්ම නිකුත් කළේ කුඩා කළු පෙට්ටියක් 1970 දී ඇසුරින් ඇසුරෙනි
ඔබට පහන් දැල්වීම හෝ කැඩීමට නොහැකි විය හැක
ළදරුවන්ට හෝ මහලු අයට හානියක් කළ නොහැක
"

යන ක්ෂේත්රයේ නොසිටින වෙළදපොළ නායකයා හස්බ්රෝ වේ
ඇමෙරිකානු සෙල්ලම් බඩු සමාගම වෙළඳ නාමයේ බලපත්රයක් දරයි
තවමත් අවි ආයුධ හා උණ්ඩය නිෂ්පාදනය කරයි
1923 දී එක්සත් ජනපද සමාගම ආරම්භ කරන ලද අතර ඉන්පසුව නව්ය නිෂ්පාදන සඳහා බොහෝ සම්මාන ලැබීය
මොපොපොලි, ප්ලේ-ඩෝ සහ මගේ පුංචි පෝනියා, ට්රාන්ස්ෆෝමර් සහ ලිට්ල්ස් පෙට් ෂොප් ඇතුළත් වේ
සම්භාව්ය සෙල්ලම් බඩු වලට අමතරව හස්බ්රෝ ඩිජිටල් ක්රීඩා, විශේෂාංග චිත්රපට සහ වෙනත් ජීවන රටා සඳහා බලපත්ර ලබාදී ඇත
තිරසාරත්වය හා සදාචාරමය මාර්ගෝපදේශ වලට අනුකූල වීම සඳහා සමූහය විසින් දැනටමත් සම්මාන රැසක් දිනා ඇත
ලොව පුරා රටවල් 40 කට අධික සංඛ්යාවක් සේවය කරන ආසන්න වශයෙන් 5,000 ක් සේවය කරති
දිගුකාලීන සාර්ථකත්වයේ කතාවෙන් පසුව වුවද 2017 දී හස්බ්රෝ වාර්තාගත වසරක් බවට පත්විය
වෙනත් බොහෝ දේ අතර, සාර්ථක මෙන්ම මගේ කුඩා පොනි චිත්රපටි දායක විය
ඉදිරියේදී තවත් ව්යාපෘති ගණනාවක් සැලසුම් කර ඇත
මහකුරු අකුරුවල වෙළඳ නාමය සහිත යනු ලියාපදිංචි වෙළඳ ලකුණක් වන අතර එය හස්බ්රෝ නිෂ්පාදන සඳහා පමණක් භාවිතා කළ හැකිය
සෙසු සෙල්ලම් බඩු නිෂ්පාදකයන්ට පිහිනන තුවක්කුව සඳහා සෙල්ලම් බඩු සඳහා සමාන මූලධර්මය සමඟ කටයුතු කරයි, නමුත් ඒවා තුවක්කුව ලෙස අදාළ නොවේ
මුල්ම අදහස වූයේ පාකර් බ්රදර්ස් විසින් දශකයේ මුල් භාගයේදීය
ඔවුන් පළමුවැනි නෙරිෆ් බෝල, වොලිබෝල් හෝ පාපන්දු හා පාපන්දු මත ආකෘතිගත කරන ලදී
වසර ගණනාවක් පුරා පවුලේ ව්යාපාරයේ ඉහළ කළමනාකාරිත්වයේ සමහර ව්යුහාත්මක වෙනස්කම්වලට ලක්ව ඇත
1991 වර්ෂයේ සිට එය හස්බෝර් වලට අයත් වේ
එමෙන් ම මන්දාකිණියේ ප්රබල ව්යාප්තිය හා නර්ෆ් බ්ලේස්ටරය පුරා ව්යාප්ත වීම මෙන්ම සුපර් සොයිකර් ජල පිස්ෙතෝල නිෂ්පාදනය කරන ලදි
පළමු NERF සන්නාමය හඳුන්වාදීමේ මුල් සාර්ථකත්වයත් සමග දශකයේ ප්රධාන දශකයක් බවට පත්වූ අතර අද වන විට ඒවා අලෙවි කර ඇති සඳහා පදනම සකස් කර ඇත
පිළිබඳ කතාව

එය නොෆෙඩ් හෝ කිසිවක්, නොර්ෆ් හෝ කිසිවක්, ජනප්රිය සෙල්ලමක් වන සම්භාව්ය සටන් පාඨයකි
පෝරම් බළලුන්ට ආයුධ සඳහා වූ අදහස වූයේ පාකර් බ්රදර්ස් ය
සිට එක්සත් ජනපදයේ සිට සෙල්ලම් බඩු නිෂ්පාදනය කර ඇත
වඩාත් ප්රසිද්ධ වන්නේ මොෝපෝපොලි, අවදානම්, ක්ලුවෙඩෝ, බෝප් එය සහ තවත් බොහෝ දේ
පුවරු කී්රඩා සහ ජිග්සෝ ප්රහේලිකා පමණක් නොව, දශක ගණනාවකට වඩා පුළුල් හා පුළුල් ලෙස පැතිරුණු විවිධාකාර වූ විවිධ වර්ගයේ භාණ්ඩයක් සතු භාණ්ඩයකි
වරක් පවුලේ ව්යාපාරයක් ලෙස ආරම්භ කළ සමාගම අද දින හස්බෝර්හි මව් සමාගමට අයත් වේ
පළමු නෙර්ල් බෝලය ඉදිරිපත් විය
මීට වසරකට පෙර අභ්යන්තර ගෘහ නිර්මාණ සඳහා ඉදිරිපත් කරන ලද වොලිබෝල් ක්රීඩාවක් වන රෙනන් ගයර් පාර්ක් බ්රෝස් විසින් ඉදිරිපත් කරන ලදී
අන්තිමේදී, ෆෝම් ප්ලාස්ට් එකට පමණක් මිලිමීටර් ක් පළමුවන පොලියුරේටීන් බෝලය වෙත ගෙන ආවා
ලාම්පු සහ ජනේලවලට හානි කළ නොහැකි වූ හෝ වැඩිහිටි පුද්ගලයින්ට සහ ළදරුවන්ට තුවාල විය හැකි බව එම ප්රචාරණ වැඩසටහන අවධාරණය කලේය
1990 දශකය තුළ හස්බොරේ කළමනාකරණය භාර ගන්නා ලද අතර තවත් නිෂ්පාදන මූලධර්මය අනුව හඳුන්වා දෙනු ලැබීය
පෝම් බෝම්බ සහිත බහුලව භාවිතා වන බොහෝ දෙනා සිතනවා වුවද, සන්නාමයේ ජල තුවක්කු ලෝක ප්රසිද්ධයි
සුපර් සොකායර් විවිධ වර්ග වල මෙන්ම ලෙස වෙනස් වේ
නෙරිෆ් ස්පෝර්ට්ස්, මෘදු ද්රව්ය වලින් සාදන ලද විවිධ ක්රීඩා බෝල ඇතුළත් වේ
නර්ෆ් බ්ලස්ටස් සෙල්ලම් තුවක්කු යොමු කරයි
එසේම, ඩිජිටල් යුගයට ගැලපෙන ඩිජිටල් ක්රීඩා සහ දිගු මත සමාගම කටයුතු කරයි
ක්රීඩාවේ නව හැකියාවන් විවෘත කිරීම මෙන්ම, උදාහරණයක් ලෙස, කැමරා ආයුධ බවට ඒකාබද්ධ වේ
වර්තමානයේ, වඩාත් ජනප්රිය ප්රහාරක එලයිට්, ඩාර්ට් ඩේ, වොර්ටෙක්ස් සහ සෝමි වර්නනය ඇතුලු විවිධාකාර මාලාවක් දොළොස් දහසක් තිබේ
ගැහැණු ළමයින්ට හෝ ස්ටාර් වෝස්,  හෝ ට්රාන්ස්ෆෝමර් මර්චන්ඩි වැනි වැනි වඩාත් නිශ්චිත වර්ගයන්
සිට එල්ටීටි ඩාර්ට්ස් පතුරම් සඳහා වන ප්රමිතිය හා විවිධ මාදිලි සමඟ අනුකූල වේ
ඉලක්කම්, දත්ත, නර්ෆූ තුවක්කු පිළිබඳ තොරතුරු

හි සංවර්ධනය දෙස බැලීමේදී සිත් ඇදගන්නා කරුණු සහ සංඛ්යා තොරතුරු ඉදිරිපත් කරයි
වසරේ සාර්ථකත්වයේ කතාව ආරම්භය ලෙස සැලකේ. පළමුවන නිශ්පාදනය වූයේ පෙන රෙදිවලින් වොලිබෝල් විය
දශකයේ දී ක්රීඩා තරග මාලාවේ ප්රසාරණය නව නිෂ්පාදන වර්ග සමග ආරම්භ විය
ගණන් වලදී ප්රසිද්ධම වාණිජ සටන් පාඨය වන නර්ෆ් හෝ නෝතන් යනුවෙන් නම් කර ඇත
මෙය බොහෝ පරම්පරා ගණනාවක් සඳහා සන්නාමයට උපකාර කර ඇති අතර, තවමත් තරුණ හා පැරණි එකට විනෝදජනක කරයි
දී සෙල්ලම් බඩු ආයුධ හඳුන්වා දීමත් සමඟම 90 දශකයේ වැදගත් දශකයක් වේ
දැන් හස්බ්රෝට අයත් වන සමූහයේ විවිධ වෙනස්කම් තිබියදීත් ඇමරිකානු සමාගමට වසරකට ඩොලර් මිලියන ක් පමණ වාර්තාගත කළ හැකිය
මුලදී නෙර්ෆ් බෝල නැවතුණු අතර, පළමු වසර මුලදී පිටපත් මිලියන ක් පමණ විකුණන ලදී
නර්ෆ් විසින් ක්රීඩා ලෝලීන්ගේ විශේෂ පරතරය ඉෂ්ට කර ඇති අතර ඉක්මනින් එය ජනප්රිය වෙළෙඳ නාමයක් බවට පත්විය හැකිය
නෙරිෆ් පාපන්දු සමාගම තවමත් සමාගමේ ජනප්රිය බෝලයකි
කුමක්

 Best Nerf Gun
කැල්වින් චක්‍රය යනු කුමක්ද
සිවතීර්ථ මාථා  යනු භුවනේස්වර් පැරණි නගරය අවට පිහිටා ඇති හින්දු මාථාවකි
(ආශ්‍රමයකි) මෙය චන්දන් යාත්‍රා සහ දෝල පූර්ණිමා යන උත්සව සඳහා ප්‍රසිද්ධියට පත්ව ඇත
දෝල පූර්ණිමා උත්සවය සමරනු ලබන්නේ, දෝල පූර්ණිමා දිනයේ දී ලිංගරාජ දෙවියන් සිය පන්ක්ති භෝගෝ (සමූහ දිවා භෝජනය) ගත් ස්ථානය මෙම මාථා ආශ්‍රමය යැයි ඇති විශ්වාසයත් සමගිනි
පිහිටීම 
භුබනේස්වර් පැරණි නගරයෙහි රාථාගාදා චොව්ක් හි නැගෙනහිර දෙසින් මෙම මාථා ආශ්‍රමය පිහිටයි
මෙම ආශ්‍රමයට පිවිසිය හැකි එක් පිවිසුමක් වන්නේ ලිංගරාජ් දේවස්ථානයේ සිට මෞසිමා දේවාලය තෙක දිවෙන රථා මාර්ගය ඔස්සේ ය
මෙය ලිංගරාජයේ උත්තර ද්වාරයේ සිට මීටර් 30ක් පමණ දුරින් පිහිටා ඇත
1970 දී මාථා ආශ්‍රමය උරුම කොමිසම යටතට ගන්නා ලදී
මෙම මාථා ආශ්‍රමය සංකරාචාර්ය නම් සම්ප්‍රදායයට අයත් වේ
ලිංගරාජ දෙවියන්ගේ රථය තැනීමට ගන්නා දැව කඳන් වඩුවන් විසින් කැටයම් කිරීමට ප්‍රථම මෙම දේවාලය වෙත ගෙනැවිත් ඇත
සිවතීර්ථ මාථා භූමදාන දේවස්ථාන 
මාථා සීමාව තුළ දේවස්ථානයන් පිහිටා ඇත්තේ නැගෙනහිර කෙළවරට වන්නට ය
ලිංගරාජ් දේවස්ථාන‍යේ උත්තර පිවිසුම ඉදිරිපස රථා මාර්ගය ඔස්සේ මාථා පිහිටා ඇත
දහතුනක් පමණ වන භූමදාන දේවස්ථාන පේළි එක හමාරක් ලෙස ගොඩනගා ඇත
පසුපස පේළියෙහි දේවාල නවයක් දක්නට ලැබේ
ඉන් උතුරු දෙසින් පිහිටි  දේවාල සතරක්පෞද්ගලික තාප්පයක් විසින් අනවසරයෙන් කොටු කරගෙන ඇත
දකුණු දිශාවේ පිහිටි දේවස්ථාන අර්ධ වශයෙන් වැළලී ඇත
පළමු පේළියේ ඇති දේවාල හතරෙන් තුනක්  ගන්දි අංගය තෙක් වැළලී ඇති අතර සිව්වන දේවාලය බාදා දක්වා ඇත
භූමදාන දේවාල චතුරස්‍රාකාර සැලැස්මකින් යුක්ත ය
උච්චත්වය අනුව මෙම දේවාල ඵීඪ ක්‍රමයෙන් යුත් අතර, ඒවායේ බාදා, ගාන්දි සහ මස්තක යන අංග දැකගත හැක
මෙම දේවාලවල ගන්දි පේසා තුනකින් සමන්විත ය
මේවාත් බලන්න
 භුබනේස්වර්හි දේවාල ලැයිස්තුව

ආශ්‍රේයයන්

ග්‍රන්ථාවලිය 
 Lesser Known Monuments of Bhubaneswar by Dr
Sadasiba Pradhan ()

බාහිර සබැඳි
 http
orissa
in/e-magazine/Orissareview/2008/July-2008/engpdf/75_The_Role_of_Mathas
pdf

ඔඩිෂාවේ ශිව දේවාල
භුබනේස්වර්හි හින්දු දේවාල
ඔඩිෂාවේ පුරාවිද්‍යා ස්මාරක
චන්ද්‍රසේඛර මහාදේව දේවාලය යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ඉන්දියාවේ ඔරිස්සාවේ භුබනේස්වර්හි පාටියා ගම්මානයේ පිහිටි ශිව දෙවියන් උදෙසා කැපකළ හින්දු දේවාලයකි
මෙහි වන්දනාවට ලක්වන ප්‍රධාන දේව ප්‍රතිමාව වන්නේ වෘත්තාකාර යෝනි පීඨයක් මත පිහිටි ලිංගයයි
මෙම දේවාලයට පෞද්ගලික හිමිකාරීත්වයක් පවතින නමුත්, එය බොහෝ දෙනකු විසින් හිමිකාරීත්වය දරන්නකි
දේවාලය
මෙම දේවාලයේ ඉතිහාසය ක්‍රි
ව. 19වන සියවස තෙක් දිවෙයි
මෙය නිගමනය කොට ඇත්තේ ගෘහනිර්මාණ ලක්ෂන සහ ගොඩනැගිලි අමුද්‍රව්‍ය අනුව ය
මෙම දේවාලය හා සම්බන්ධ විශාල සංස්කෘතික වැදගත්කමක් ද ඇත
බදාඕසා සහ සංක්‍රාන්ති වැනි චාරිත්‍ර ගණනාවක් මෙහි ඉටු කෙරේ
පාටියා ග්‍රාම මංගලි පදනම් මණ්ලය ද මෙම දේවාලය හා සම්බන්ධ ය
වටපිටාව
උතුරින් සහ දකුණින් මෙම දේවාලය වටකොට නිවාස ගොඩනැගිලි පිහිටා ඇත
බටහිරින් තණ බිමක් සහ නැගෙනහිරින් කොන්ක්‍රීට් ශාලාවක් ද දක්නට ලැබේ
ගෘහනිර්මාණ ලක්ෂණ 
මෙම දේවාලය සතුව විමානයක් පවතින අතර, විමානය ඉදිරිපස සිමෙන්ති කොන්ක්‍රීට් ශාලාවක් ද දැකගත හැක
මෙය ජගමෝහනය ලෙස භාවිතා වේ
උච්චත්වය අතින් පහළ සිට ඉහළට මෙට මීටර 4.80ක උසකින් යුක්ත වේ
දේවාලයේ බාදාව මීටර 1.75ක උසින් යුක්ත ය
ගාන්දි අංගය උසින් මීටර 1.55ක් සහ මස්තකය මීටර 1.50ක් ද වේ
උළුවහු කුළුණු මෙම දේවාලයේ මෝස්තර අංග අතර වේ
ඒවා මීටර 1.20 x මීටර 0.51 මිනුම්වලින් යුතු වේ
ඉදිකිරීම් මාධ්‍යය ලැටරයිට් ය
මෙහි ඉදිකිරීම් තාක්ෂණය වනුයේ සිමෙන්ති බදාම සමග ආශේලේෂ පෙදරේරුවමයි
මෙය ද කාලිංග ශෛලියෙන් යුතු ය
මේවාත් බලන්න 
 ඉන්දියාවේ හින්දු දේවාල ලැයිස්තුව
 භුබනේස්වර්හි දේවාල ලැයිස්තුව

ආශ්‍රේයයන්

බාහිර සබැඳි 
 
 http
//ignca
in/asi_reports/orkhurda245.pdf

ඔඩිෂාවේ ශිව දේවාල
භුබනේස්වර්හි හින්දු දේවාල
19වන සියවසේ හින්දු දේවාල
නාගේස්වර දේවාලය යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ භුබනේස්වර් ගම්මානයේ පිහිටි අත්හැර දැමූ හින්දු දේවාලයකි
මෙය පිහිටියේ ලිංගරාජ බටහිර ඇළෙහි බටහිර දකුණු ඉවුරේ සිට  දුරිනි
මෙය සුබර්ණේස්වර ශිව දේවාලයේ සිට බටහිරින් පිහිටා ඇත
විස්තරය
නාගේස්වර දේවාලය පිහිටියේ භුබනේස්වර් ගම්මානයෙහි නේවාසික/කෘෂිකාර්මික කලාපයක මධ්‍යයේ ය
නැගෙනහිරට හුමුණලා පිහිටි මෙය පළල  වන, ගැඹුර  සහ  උසැති වේදිකාවක් මත පිහිටා ඇත
මෙම දේවාලයේ උස  වේ
දේවාලයේ ගර්භ ගෘහය හිස්ව ඇත
එසේවුව ද, පිටත බිත්තිවල වූ මෝස්තර අංගවලින් යෝජනා වී ඇත්තේ මෙම දේවාලය මුලින් කැප කොට තිබුණේ ශිව දෙවියන්ට බවයි.

මෙම දේවාලයේ ප්‍රතිමා තැන්පත් කර තිබූ අවකාශයන් ගණනාවක් දක්නට ලැබේ
නමුත් වර්තමානයේ එම ප්‍රතිමා දක්නට නොමැත
දේවාලයේ පිටත නිර්මාණය කොට ඇත්තේ හිරියල් පැහැ වැලිගල් පාෂාණයෙනි
(මුක්තේශ්වර දේවායේ මාධ්‍යයට සමාන අයුරින්) මෙය කාලිංග රාජධානියේ ශෛලිය අනුව අලංකාරව කැටයම් කොට තිබේ
ඉතිහාසය
මෙම ප්‍රදේශයේ ප්‍රදේශ වාසීන් විශ්වාස කරන්නේ මෙම දේවාලය ඉදිකරන ලද්දේ කේෂරීවරුන් විසින් බවයි.

සංරක්ෂණ තත්ත්වය
මෙම දේවාලය වර්තමානය වන විට තරමක් හොඳ තත්ත්වයෙන් පැවතුණත්, එහි ඇතැම් වර්ණාලේපිත පෘෂ්ඨ වියැකී යමින් පවතියි
බාහිරින් මෙය වල් බිහිවී යන ස්වාභාවයක් දක්නට ලැබේ
ඔරිස්සා ප්‍රාන්ත පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව විසින් දේවාලයේ ප්‍රතිසංස්කරණ කටයුතු සහ අලුත් වැඩියා කිරීම් සිදුකළ අතර, එහි දී පාෂාණ මත සුදු පැහැ තීන්තෙන් සලකුණු කෙරිණි
මෙය මෙම දේවාලයේ පුරාවිද්‍යාත්මක මුහුණුවර විකෘති වීමට හේතුවී ඇත
මේවාත් බලන්න
 භුබනේස්වර්හි දේවාල ලැයිස්තුව

ආශ්‍රේයයන්

බාහිර සබැඳි
 දේවාලයේ ඡායාරූප

භුබනේස්වර්හි හින්දු දේවාල
ලාබේස්වර ශිව දේවාලය (හනුමන්තේස්වර) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ඉන්දියාවේ ඔඩිෂාවේ භුබනේස්වර් අසල පිහිටා ඇති හින්දු දේවාලයකි
මෙම වැලිගල් දේවාලය වියැකී යාමේ සලකුණු පෙන්වයි. මෙහි පියස්සේ ඇතිව තිබෙන පැළීම් හේතුවෙන් වැසි ජලය ගර්භ ගෘහය තුළට කාන්දු වේ
මේවාත් බලන්න
 භුබනේස්වර්හි දේවාල ලැයිස්තුව
 ඉන්දියාවේ හින්දු දේවාල ලැයිස්තුව
ඔරිස්සා

ආශ්‍රේය සටහන්

Lesser Known Monuments of Bhubaneswar by Dr
Sadasiba Pradhan ()
org/web/20121009190909/http
in/asi_reports/

භුබනේස්වර්හි හින්දු දේවාල
ඓසාන්‍යේස්වර ශිව දේවාලය යනුවෙන් හැදින්වෙන්නේ ඉන්දියාවේ ඔඩිෂා ප්‍රාන්ත අගනුවර වන භුබනේස්වර්හි පිහිටි හින්දු දේවාලයකි
මෙය ශිව දෙවියන් සඳහා කැප කළ දෙවොලකි
මෙම දේවාලය භුබනේස්වර් පැරණි නගරයේ ශ්‍රීරාම් නගර්හි නාගරික සංස්ථා රෝහලේ භූමි භාගයට අයත් ය මෙය ලිංගරාජ් දේවාලයේ බටහිර ප්‍රාකාරය ආසන්නයේ පිහිටා ඇත
‍ජීවමාන දේවාලයක් වන මෙහි නැගෙනිහරට මුහුණලා පිහිටි පිළිමගෙයක් ඇත
මෙහි ගර්භගෘහයේ වෘත්තාකාර යෝනිපීඨයක්(පාදමක්) මත පිහිටි ශිව ලිංගයක් ඇත
ශිවරාත්‍රී, ජලාභිෂේක, රුද්‍රාභිෂේක, සංක්‍රාන්ති වැනි උත්සව ගණනාවක් මෙහි පැවැත්වේ
ශිවරාත්‍රී උත්සවයේ සයවන දිනයෙන් පසු උත්සවයට අධිපති ලිංගරාජ දේව ප්‍රතිමාව මෙහි රැගෙන එනු ලැබේ
ඉතිහාසය
සප්තරථ (සප්ත රථයන්) සැලැස්ම වැනි ගෘහනිර්මාණ ලක්ෂණ අතින් මෙය මේඝේස්වර් දේවාලයට සමීප සමානත්වයක් පෙන්නුම් කරන බැවින් ඓසාන්‍යේස්වර ශිව දේවාලය ද ක්‍රි
ව. 13වන සියවසේ දී ඉදිවූයේ යැයි යෝජනා වී ඇත
වෙනත් ගෘහනිර්මාණ ලක්ෂණ සැලකූ විට මෙය ගංගයන් විසින් ඉදි කරන්නට ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ
ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය
මෙම දේවාලය ගොඩනගා ඇත්තේ කාලිංග ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය අනුගමනය කරමින් අළු වැලිගල් පාෂාණයෙනි
තල ජංඝ සහ උපර ජංඝ යනුවෙන් හැඳින්වෙන අංග පිළිවෙලින් ඛාඛාර මුණ්ඩි සහ පීඪ මුණ්ඩි ක්‍රම අනුව විසිතුරු කොට ඇත
මෙහි පීඨය බොරදම් තුනකින් සමන්විත අතර, ඒවා ඛාඛාර මුණ්ඩි මාලාවකින් විස්තු කොට ඇත
අනුරථ පාග (ප්‍රධාන භාගය) සතුව ඛාඛාර මුණ්ඩි මාලාවක් සහ අනුක්‍රමිකව, අනුරහ පාග තුළ නෙළුම් සරාවක් සහ කණික පාග තුළ භූමි අම්ලා 10ක් දක්නට ලැබේ
රහපාගයෙහි ගණ්ඩිය තුළ උද්‍යෝත සිංහ රූ දෙකක් දැකගත හැක
ඉදිරි බිත්තියේ ගණ්ඩි නම් කොටසේ පාදමෙහි කුඩා රේඛා අංගසිඛරයක් දැකගත හැක
දොරබාවේ පිටත සිට ඇතුළට සිරස්ව පිහිටි පුස්ප සාඛ, පත්‍ර සාඛ සහ ලතා සාඛ කැටයම් තීරු තුනකින් සමන්විත ය
දොරබාවේ පාදමේ දෙපස ඛාඛාර මුණ්ඩි නම් සැරසිලි අංග දක්නට ලැබේ
ලලිතාසනයෙන් හිඳගත් ලලාටබිම්බ ගජලක්ෂ්මී දෙවඟනගේ රුවක් ද දැකගත හැක
උළුවස්සට දකුණින් ඉහළින් පිහිටි කවුළු ස්තරයෙහි නවග්‍රහ පනේලය්ක ඇති අතර, සෑම ග්‍රහයෙක් සඳහාම එහි අවකාශයක් තබා ඇත
සූර්ය දෙවියන් සිය දෑත්වල නෙළුම් මල් දරාසිටිනු දැකගත හැක
සර්ප වලිගයකින් යුත් කේතු සය වමතේ දුන්නක් ද දකුණතේ පලිහක් ද දරා සිටියි
මෙම දේවාලයේ නඩත්තු කටයුතු සිදුකරනු ලබන්නේ භුබනේස්වර් නාගරික සංස්ථාව විසිනි
ඓසාන්‍යේස්වර ශිව දේවාලය හොඳ සංරක්ෂණ තත්ත්වයකින් ඇත
මේවාත් බලන්න
 භුබනේස්වර්හි දේවාල ලැයිස්තුව

ස‍ටහන්

ආශ්‍රේයයන්

භුබ‍නේස්වර්හි හින්දු දේවාල
ඔඩිෂාවේ ශිව දේවාල
13වන සියවසේ හින්දු දේවාල
අංශුමාන් දේවාලය යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ඉන්දියාවේ ඔඩිෂා ප්‍රාන්තයේ භුබනේස්වර්හි පිහිටි 10වන සියවසට අයත් හින්දු දේවාලයකි
මෙම දේවාලය පිහිටා ඇත්තේ පැරනි නගරයේ බාඩු සාහියේ බින්දුසාගර් ජලාශයේ නිරිතදිග ඉවුරේ ය
විස්තරය 
මාර්කණ්ඩේස්වර දේවාලයට මීටර 15ක් නැගෙනහිරින් සහ මෝහිනී දේවාලයට මීටර 30ක් වයඹදිගින් පිහිටි මෙම දේවාලයේ වන්දනාවට ලක්වන ප්‍රමුඛ දේවතාවා වන්නේ මහීෂාසුරමර්දිනී දෙවඟනයි
දකුණු දෙසට මුහුණලා පිහිටි මෙම දෙවොලේ දේව ප්‍රතිමාව නැගෙනහිරට මුහුණලා පිහිටා ඇත
දුර්ගාෂ්ටමි සහ බලභෝග වැනි නොයෙකුත් ආගමික චාරිත්‍ර මෙහි දී සිදු කෙරේ
මෙම දේවාලය නඩත්තු කරනු ලබන්නේ භුබනේස්වර් නාගරික සංස්ථාව මගිනි
තරමක් සතුටු දායක සංරක්ෂණ මට්ටමකින් යුතුව මෙය පවතියි
X සහ XI මූල්‍ය කොමිසමේ ප්‍රදායනයන් මත ඔඩිෂා ප්‍රාන්ත පුරාවිදයා අධිකාරිය විසින් මෙහි ප්‍රතිසංස්කරණය කටයුතු සිදුකරන ලදී
මෙම දේවාලය වට කරමින් බින්දු සාගර් ජලාශය පිහිටියේ මෙයට මීටර 6.40ක් නැගෙනහිරිනි
බටහිරින් මාර්කණ්ඩේය දේවාලයෙනුත්, දකුණු දෙසින් නිවාස ගොඩනැගිලිවලිනුත් මෙය සීමා වී ඇත
ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය

ගෘහනිර්මාණ ලක්ෂණ 
මෙම දේවාලය ඉදිකොට ඇත්තේ කාලිංග සම්ප්‍රදාය අනුගමනය කරමින් රළු වයිරම් සහිත වැලිගල් පාෂාණයෙනි
මෙහි ප්‍රධාන දෙවොල වන්නේ ඛාඛරා දෙවොලයි
ඍජුකෝණාස්‍රාකාර බිම් සැලැස්මකින් යුත් එහි මිනුම් මීටර 1.28 x  මීටර 1.83 ප්‍රමාණයේ වේ
උච්චත්වය අතින් ඛාඛරාහි විමානය පභාගයේ සිට මස්තකය තෙක්  මීටර 42.94ක උසකි
දේවාලයේ පහළ සිට ඉහළට බාදා, ගණ්ඩි සහ මස්තකය පිහිටයි
කොටස් පහකින් යුත් බාදාව මීටර් 1.74ක උසකින් යුක්ත ය
පභාගයෙහි පහළ මීටර 0.26ක උසින් යුතු ය
ජංඝ නම් අංගය මීටර 0.52ක ප්‍රමාණයෙන් යුත් අතර, එය තල ජංඝ සහ උපර ජංඝ ලෙස කොටස් දෙකකට වෙන්වී ඇත්තේ බන්ධන බොරදම් මගිනි
බන්ධන නම් කොටස මීටර 0.08කින් ද, බරන්ද නම් කොටස මීටර 0.26ක උසකින් ද යුක්ත ය
දේවාලයේ ගණ්ඩි නම් අංගය ඛාඛාරා සම්ප්‍රදායයයෙන් යුත් අතර, ඒවා අර්ධ සිලින්ඩරාකාර පියස්සකින් යුත් පේසා තුනක් ලෙස සැකසී ඇත
දේවාලයේ මස්තකයේ ගජක්‍රාන්ත රූ දෙකක් පිරිවරා ගත් කලසක් දැකගත හැක
මෝස්තර අංග 
ද්වාරයේ උළුවහු කණු මීටර 1.10 x මීටර 0.65 මිනුම්වලින් යුත් බදාම නිර්මාණවලින් සරසා ඇත
ප්‍රධාන දොරටුව අසල නැගෙනහිර සහ උතුරු බිත්තිවල කුඩා තොරණවල් දෙකක් ද වේ
මෙම ද්වාරමාලක ද්විත්වය සමාන අතර මීටර 0.92 x මීටර 0.59 යන මිනුම්වලින් යුක්ත ‍වේ
මේවාත් බලන්න 
 භුබනේස්වර්හි දේවාල ලැයිස්තුව

ආශ්‍රේයයන්

බාහිර සබැඳි
කලා සඳහා ඉන්දිරා ගාන්ධි ජාතික මධ්‍යස්ථානය
ඔඩිෂාවේ පුරාවිද්‍යා අඩවි

භුබනේස්වර්හි හින්දු දේවාල
10වන සියවසේ හින්දු දේවාල
දුර්ගා දේවාල
ශක්ති දේවාල
අස්ටසම්භු ශිව දේවාල යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ඉන්දියාවේ ඔරිස්සා ප්‍රාන්තයේ අගනගරය වන භුබනේස්වර් හි පිහිටි ශිව දෙවියන් උදෙසා කැපකළ හින්දු දේවාල 8 කින් යුත් සංකීර්ණයකි
දේවාලය 
උත්තරේස්වර ශිව දේවාලයේ සීමාවේ සමාන ප්‍රමාණයෙන් සහ මිනුම්වලින් යුත් මෙම දේවාල අට දක්නට ලැබේ
මෙය ප්‍රාදේශීය ජනයා විසින් අෂ්ටසම්භු ලෙස හඳුන්වයි. අෂ්ට යනු අට වන අතර, "සම්භු" යන්න ශිව දෙවියන් සඳහා යෙදෙන අන්වර්ථ නාමයකි
මින් පහක් එකම පේළියට පිහිටා ඇති අතර, ඒවා "පංචු පාණ්ඩව" යනුවෙන් ද හැඳින්වේ
මෙම දේවාලය පවතින්නේ පෞද්ගලික හිමිකාරීත්වයක් යටතේ වන අතර, එය පවත්වාගෙන යන්නේ රත්නකාර ගර්ගාබාටු පවුල විසිනි
බාදා බෙදීම වැනි වාස්තු විද්‍යා ලක්ෂණ සහ පභාග බොරදම් අනුව මෙම දෙවොල ක්‍රි
ව. 10වන සියවස අවට නිර්මාණය වූ‍ බැව් පෙනේ
ගල්වලින් තැනූ මෙම ගොඩනැගිල්ල රේඛා දොවොල් ආකාරයෙන් යුක්ත ය
මෙම දේවාලයේ නැගෙනහිරින් ගෝදාවරී ජලාශය ද, බටහිරින් උත්තරේස්වර ශිව දේවාල ප්‍රාකාරයත් සහ දකුණින් ප්‍රාකාරයට පිටතින් බින්දුසාගර් ජලාශයෙනුත් මායිම් වේ
මෙම දේවාලයේ නැගෙනහිරට මුහුණලා පිහිටි ආශ්‍රමයක් ඇත
ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය 
මෙම දේවාලයේ චත්‍රරස්‍රාකාර විමානම් අංගයක් ඇති අතර මීටර 2.45ක ප්‍රමාණයෙන් යුත් එහි  මීටර 0.53ක ඉදිරි ද්වාර මණ්ඩපයක් ද ඇත
මෙහි පංචරථ අංගයෙහි වූ විශේෂ ලක්ෂණයක් ලෙස මධ්‍ය රාහ අංගයකුත්, රාහ අංගයේ දෙපස වූ 'අනුරථ සහ කණික පාග යුගළත් සැලකේ. උච්චත්වය සැලකූ විට, රේඛා ශෛලියෙන් යුත් විමානය පභාගයේ සිට කලස තෙක් මීටර 5.72ක උසකින් යුක්ත ය
දේවාලයේ පහළ සිට ඉහළට බාදා, ගණ්ඩි සහ මස්තක යන අංග පිහිටයි
මෙම දේවාලයේ බෙදීම් තුනකින් යුතු ත්‍රියංග බාදා අංගයක් පිහිටි අතර එය මීටර 1.72ක් පමණ වේ
පභාග කො‍ටසෙහි පහළ මීටර 0.47ක ප්‍රමාණයේ ඛුර, කුම්හ, පට, බසන්ත යන පාදම් බොරදම් තීරු හතරක් ඇත
මෙහි ජංඝ කොටස මීටර 0.90ක් උසැති අතර, බරණ්ඩ කොටස මීටර 0.35ක ඝනකමින් යුත් අතර, එහි ද බොරදම් තුනක් පවතියි
මීටර 3.00ක් උසැති ගණ්ඩි කොටස කිසිදු මෝස්තර අංගයකින් තොර ය
මීටර 1.00ක් උසැති මෙහි මස්තකය බේකි, ආම්ලක, ඛාපූරි සහ කලස යන අංගවලින් විසිතුරු කොට ඇත
ජංඝ කොටසේ රාහ පාග අංගයන්හි දක්නට ලැබෙන පාර්ශ්වදේවතා අවකාශ උතුරු, බටහිර සහ දකුණ යන දිශා තුනෙහි දක්නට ලැබේ
මේවා මීටර 0.50 x මීටර 0.32 ප්‍රමාණයෙන් සහ මීටර 0.20ක ගැඹුරකින් යුක්ත වේ
දකුණු අවකාශය හැර සෙසු අවකාශ දෙක හිස්ව පවතියි
මෙම අවකාශඛාඛරා ශෛලියේ තාලගර්භික සහ ඌර්ධගර්භික අංගවලින් විසිතුරු කොට ඇත
දකුණු අවකාශය තුළ අත් සතරක් සහිත ගනේෂ ප්‍රතිමාවක් ‍දක්නට ලැබේ
ගනේෂ පහළ වමතෙන් පරසුවක් ද, වරද මුද්‍රාවෙන් යුත් පහළ දකුණතින් නව ගුණ වැලක් ද දරා සිටියි
මෙම ප්‍රතිමාවේ ඉහළ අත් කැඩී ගොසිනි
මෙම දේවතා රුව වටා පරිවාර පියාඹන විද්‍යාධර රූ දෙකක් දැකගත හැක
මෙම විද්‍යාධරයෝ මල් මාලා දරා සිටිති
මෙම දේවාලය නිර්මාණය කොට ඇත්තේ වයිරම් සහිත අළු වැලිගලිනි
වියළි පෙදරේරු තාක්ෂණය භාවිතා කකොට නිමැවූ මෙය කාලිංග සම්ප්‍රදායයෙන් යුක්ත ය
මෝස්තර අංග 
උළුවහු කණු මීටර 1.20ක උසකින් සහ මීටර 0.84ක පළලින් යුත් සිරස් තීරු තුනකින් විසිතුරු කොට ඇත
උළුවහු කණුවල පාදමේ දෙපස දේවාපාල අවකාශ ඇති අතර, ඒවා උසින් මීටර 0.28ක් සහ පළලින් මීටර 0.12ක් වේ
මේවායේ ත්‍රිශූල අතින් ගත් ශෛවීය ද්වාරපාල රූ දැකගත හැක
ලලාටබිම්බයෙහි වමතෙහි නෙළුම් මලක් සහ දකුණත වරද මුද්‍රාවෙන් යුත් ගජලක්ෂ්මී කැටයමක් දැකගත හැක
උළුවස්සට ඉහළින් වූ ස්තරය සම්ප්‍රදායික නවග්‍රහ කැටයම්වලින් අලංකාර කොට ඇත
මේවාත් බලන්න
 භුබනේස්වර්හි දේවාල ලැයිස්තුව

ආශ්‍රේයයන් 
K
Panigrahi, Archaeological Remains at Bhubaneswar, Calcutta, 1961. P
19. 
T
Donaldson, Hindu Temple Art of Orissa, Vol
I, Leiden, 1985, P
64.

සටහන්

ඔඩිෂාවේ ශිව දේවාල
භුබනේස්වර්හි හින්දු දේවාල
වෛතාල දෙවොල හෙවත් බෛතාල දෙවොල(, දේවනගරි
वैताळ देउळ) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ චාමුණ්ඩා දෙවඟනට කැප කළ දර්ශීය ඛාකරා ශෛලියෙන් යුත් 8වන සියවසට අයත් හින්දු දේවාලයකි
මෙය ඉන්දියාවේ ඔරිස්සා ප්‍රාන්තයේ අගනුවර වන භුබනේස්වර්හි පිහිටා ඇත
මෙම දේවාලය ප්‍රදේශවාසීන් විසින් "තිනි මුණ්ඩියා මන්දිර" ලෙස හඳුන්වනු ලැබේ
ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය
බෛතාල දෙවොලේ ඇති සුවිශේෂී ලක්ෂණය නම් එහි ඇති දේවාල කුළුණේ හැඩයයි
අර්ධ-සිලින්ඩරාකාර හැඩයක් ගන්නා එහි පියස්ස ඛාඛරා දේවාල සම්ප්‍රදාය සඳහා මනා නිදසුනකි
මෙය දකුණු ඉන්දියානු දේවාලවල ද්‍රවිඩියානු ගෝපුරයට සමානත්වයක් පෙන්වයි. ශිඛර පෙළක් සමග වූ ‍කුළු ශිඛර මගින් දකුණු ඉන්දියානු ආභාසයේ සලකුණු පෙන්වයි. දෙවොලේ සැලැස්ම ආයත අතර, ජග මෝහන් කොටස ඍජුකෝණාස්‍රාකාර ව්‍යූහයකි
නමුත් එහි සෑම කොණකම කුඩා යාබද පූජාසනයක් බැගින් සම්බන්ධ කොට ඇත
බෛතාල දෙවොලේ උන්නත කැටයම් කිහිපයක් දක්නට ලැබෙන අතර, එම කැටයම් ඒවායේ ඇති සියුම් භාවය සම සමානුපාතික භාවය හේතුවෙන් වර්ණනාවට ලක්ව ඇත
පිටත බිත්තිවල හින්දු දෙවිවරුන්ගේ කැටයම් සහිත පනේල දැකගත හැක
මේ අතරින් ප්‍රධාන වශයෙන්ම ශිව සහ ඔහු භාර්යාව වන පාර්වතීගේ ශක්ති ස්වරූපය, දඩයම් දර්ශන, වන අලීන් අල්ලා ගැනීම සහ කලාතුරකින් ශෘංගාරාත්මක පෙම් යුවළවල් ද දැකගත හැක
ජගමෝහනයට ඉහලින් වම් පස වූ දෙවොලේ ප්‍රසාද මුඛය චෛත්‍ය කවුළු දෙකකින් යුක්ත ය
ඉන් එකක අලංකාර සූර්ය දේව කැටයමක් වේ
මෙම කැටයම එහි වූ හැඟීම් ප්‍රකාශනය හේතුවෙන් ඇගයුමට ලක්ව ඇත
මෙහි සූර්ය සමග ඌෂා (අරුණෝදය) ප්‍රත්‍යූෂා දෙවඟනෝ හී විදිමින් සිටිති
සූර්යයාට ඉදිරියෙන් අශ්වයන් සතක් බැඳි රථය පදවන අරුණගේ රුව දැකගත හැක
ඉහළ චෛත්‍ය කවුළුවේ වූ වෘත්තාකාර පනේලයෙහි අත් දහයක් ඇති නටරාජ හෙවත් නර්තනයේ යෙදෙන ශිව දෙවියන්ගේ රුවක් වේ
පැතලි පියස්සක් සහිත ජගමෝහනය ඉදිරියේ ධර්ම චක්‍ර ප්‍රවර්තන මුද්‍රාවෙන් වැඩ හිඳින් බුද්ධ රූ දෙකක් ද දැකගත හැක
දේවාලයේ ඇති තවත් විශේෂ ලක්ෂණයක් නම් මෙහි ගර්භගෘහයේ තන්ත්‍රික සම්ප්‍රදායයන් හා සම්බන්ධ භයානක දර්ශන කැටයම් කොට තිබීමයි
ගර්භගෘහයේ කපාලිනී යනුවෙන් හැඳින්වෙන අත් අටක් සහිත චාමුණ්ඩා දේවතාවියගේ රුවක් දැකගත හැක
ඇය දුර්ගා දෙවඟනගේ භයංකාර ස්වරූපය යැයි විශ්වාස කෙරේ
‍ඒ අනුව බෛතාල දෙවොල ශක්ති පූජාශ්‍රමයක් යැයි පිළිගැනේ
දේවතාවා
මෙහි ප්‍රධාන දේවතාවා වන චාමුණ්ඩා හෙවත් චාර්චිකා දෙවඟන සිටින්නේ මලකඳක් මත හිඳගෙන වන අතර, ඇය වටා හිවලකු සහ බකමූණකු පිරිවරා සිටියි
ඇය හිස්කබල් මාලයක් පැලඳ සිටියි
ඇය නාගයකු, දුන්නක්, පලිහක්, අසිපතක්, ත්‍රිශූලයක්, අකුණක් සහ හීයක් දරා සිටින අතර, අසුරයාගේ ගෙල සිදුරු කරමින් සිටියි
මෙම අවකාශයට ඉහළින් හිඳගත් ශිව සහ පාර්වතී නිරූපිත චෛත්‍ය කවුළුව පිහිටයි
චාමුණ්ඩා වටා වෙනත් මිත්‍ර දෙවිවරුන් ප්‍රමාණයෙන් කුඩාවට බිත්තියේ පහළ කොටස්වල නිරූපණය කොට ඇත
මේ සෑම රුවක් පිහිටි අවකාශයක්ම වෙන් කරන්නේ නෙරි කුළුණක් මගිනි
නැගෙනිහර බිත්තියේ දොරට දකුණු පසින් පිහිටි රූපය මගින් චාමුණ්ඩාගේ ප්‍රතිමූර්තිය වන භෛරවගේ සැකිලි ස්වරූපය දැක්වේ
ගැලරිය

මේවාත් බලන්න
 වරාහි දෙවොල, චෞරාසි
 භුබනේස්වර්හි දේවාල ලැයිස්තුව

පාදක සටහන්

බාහිර සබැඳි

 චාමුණ්ඩා දේවාලය 
 භුබනේස්වර්හි දුර්ගාගේ චාමුණ්ඩා ස්වරූපය
 වෛතාල් දියුල පිළිබඳ තවත් පින්තූර
 වෛතාල දියුල (තීනි මුණ්ඩියා දියුල)

භුබනේස්වර්හි හින්දු දේවාල
ශක්ති දේවාල
9වන සියවසේ හින්දු දේවාල
භෘකුතේස්වර් සිව දේවාලය පිහිටා ඇත්තේ ඉන්දියාවේ ඔඩිෂාවේ භුබනේස්වර් පැරණි නගරයේ යමේශ්වර පැට්නාවෙහි ය
තනි ව්‍යූහ පීඪ දෙවොලක් වන මෙහි කිසිදු පූර්ව ද්වාර මණ්ඩපයක් දක්නට නොලැබේ
ප්‍රදේශයේ ජනයාට අනුව, මෙම දේවාලය ගොඩනංවන ලද්දේ කේසරීවරුන් විසිනි
පිහිටීම 
භෘකුතේස්වර දේවාලය පිහිටියේ භුබනේස්වර පැරණි නගරයේ යමේශ්වර් පැට්නාවෙහි ය
මෙය ලිංගරාජ් දේවාලයේ සිට යමේශ්වර දේවාලය වෙත දිවෙන මාර්ගයේ බධේයිබාන්ක් චෞක්හි දකුණු පස පිහිටා ඇත
මෙම දේවාලය තාලේස්වර දේවාලයට  බටහිරින් ද, යමේශ්වර දේවාලයට  වයඹ දිගින් ද, සහ බක්රේස්වර දේවාලයට  නැගෙනිහරින් ද පිහිටා ඇත
මෙම දෙවොල උතුරු දෙසට මුහුණලා පිහිටා ඇත
තනි ව්‍යූහයේ පීඪ දෙවොලක් වන මෙහි ඉදිරි ස්වාර මණ්ඩපයක් දක්නට නොලැබේ
මෙහි වන්දනයට ලක්වන ප්‍රධාන දෙවියා වන්නේ වෘත්තාකාර යෝනි පීඨයක් මත පිහිටි ශිව ලිංගයයි
මෙය ජීවමාන දේවාලයකි
යුගය 
පසුකාලීන ක්‍රිව. 13වන සියවසට අයත් යැයි සැලකෙන මෙම දේවාලය ගංග රාජවංශ සමයේ ඉදිවන්නට ඇත
ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය 
මෙහි දකුණු, නැගෙනහිර සහ බටහිර පැතිවලින් ප්‍රාකාරයකින් වටවී ඇත
උතුරු දෙසින් පුරාතන ළිඳක් දක්නට ලැබේ
බිම් සැලැස්ම අතින් මෙහි සමචතුරස්‍රාකාර විමානයක් දක්නට ලැබේ
උච්චත්වය සැලකූ විට විමාන පීඪ දෙවොලක් වන අතර එය මීටර 5.03ක උසින් යුක්ත ය
දේවාලයේ ඇති තුනට බෙදුණු බාදා නම් අංගය මීටර 2.03ක් උසැති ය
මෙහි ගාන්දි කොටස මීටර 3.00ක් උසින් යුත් අතර, එහි පසුපසට නෙරූ පේසා දක්නට ලැබේ
මෙහි මස්තකය ඇද වැටී ඇත
මෙහි උළුවහු කණු මීටර 1.70ක් උසින් යුක්ත වන අතර ඒවායේ පළල මීටර 0.70කි
මේවා චාම් ස්වභාවයක් ගනියි
මෙය ලැටරයිට් මාධ්‍යයෙන් නිර්මාණය කොට ඇති අතර වියළි පෙදරේරු ක්‍රම ශිල්පය අනුගමනය කොට ඇත
මෙහි කාලිංග ගෘහනිර්මාණ ලක්ෂණ දක්නට ලැබේ
මේවාත් බලන්න
 භුබනේස්වර්හි දේවාල ලැයිස්තුව

සටහන්

ආශ්‍රේයයන් 
M
Ganguly, Orissa and Her Remains, Calcutta, 1912, P
269.
N
Sahu (Ed), A History of Orissa, Vol
II, Delhi, 1980, P
270.
R
Mohapatra, Archaeology in Orissa, Vol
I, Delhi, 1986, P
82.
R
The Antiquities of Orissa, Vol
II, Calcutta, 1963, P
118-121.

13වන සියවසේ හින්දු දේවාල
ඔඩිෂාවේ ශිව දේවාල
භුබනේස්වර්හි හින්දු දේවාල
ස්වප්නේස්වර ශිව දේවාලය පිහිටා ඇත්තේ ඉන්දියාවේ ඔරිස්සා ප්‍රාන්තයේ අගනුවර වන භුබනේස්වර් පැරනි නගරයේ ගෞරිනගර්හි ය
මෙය පූර්වේශ්වර ශිව දේවාලයේ සිට මීටර 200ක් ඈතින් පිහිටා ඇත
මෙම දේවාලය නැගෙනහිරට මුහුණලා පිහිටා ඇත
දේවාලයේ ගර්භගෘහය හිස් වන අතර, එය වර්ග මීටර 2.00ක ක්ෂේත්‍රඵලයකින් සමන්විත ය
බාහිර විස්තරය

වටපිටාව
මෙම දේවාලයෙහි වටපිටාව සැලකූ විට දකුණු සහ බටහිර දිශාවලින් මීටර 3.00ක පමණ දුරකින් පෞද්ගලික නිවාස ගොඩනැගිලි දක්නට ලැබේ
නැගෙනහිරින් මාර්ගයක් සහ උතුරින් කාණු පද්ධතියක් ද දැකගත හැක
ගෘහනිර්මාණ ලක්ෂණ (සැලැස්ම සහ උච්චත්වය)
දේවාලය පිහිටා ඇත්තේ උසැති පීඨයක් වන අතර එය බොරදම් තුනකින් සමන්විත ය
මෙහි මිනුම් දිග 50.80 m x පළල 5.75 m සහ උසින් 0.92 m ක් වේ
සැලැස්ම අතින්, ‍මෙම දේවාලය පංචරථ ආකාරයක් ගන්නා අතර, සතරැස් විමානයක් සහිත ය
ද්වාර මණ්ඩපය නැගෙනහිරට මුහුණලා පිහිටා ඇත
විමානය වර්ග මීටර 4.65ක ක්ෂේත්‍රඵලයකින් යුත් අතර, ද්වාර මණ්ඩපයේ පළල 0.15 mකි
රේඛා සම්ප්‍රදායයෙන් යුත් මෙම දේවාලයේ දර්ශීය බාදා, ගාන්දි සහ මස්තක යන අංග දක්නට ලැ‍‍බේ
ප්‍රභාගයේ සිට මස්තකය දක්වා උස 10.00 m කි
දේවාලයේ බාදා නම් අංගය උසින් 2.85 m වන අතර තෙබෙදුම් සැලැස්මකින් යුත් නිසා එය ත්‍රියංග බාදාවකි
ප්‍රභාගයේ බොරදම් පහක් ඇති අතර එය 0.70 m ප්‍රමාණයේ වේ
1.65 m ප්‍රමාණයේ සරල ජංඝාවක් ඇති අතර, බරණ්ඩ නම් අංගය උසින් මීටර 0.50 කි
එහි ද බොරදම් පහක් ඇත
දේවාලයේ ගාන්දි කොටස 5.10 m උසැති අතර, එය චාම් ය
පාදමේ හැර අනෙක් ස්ථානවල විසිතුරු කැටයම් දක්නට නොලැබේ
පාදමේ චෛත්‍ය කැටයම් ඇත
රාහ අවකාශ සහ පාර්ශ්ව දේවතා
උතුරු, බටහිර සහ දකුණු යන දිශා තුනෙහි ජංඝා කොටසේ පාර්ශ්වදේවතා අවකාශ පිහිටා ඇත
ඒවා උසින් මීටර 0.75ක් ද, පළලින් මීටර 0.45ක් සහ ගැඹුරින් මීටර 0.29කි
හිස් ස්වභාවයක් ගන්නා මේවා ද කැටයම් රහිත ය
මෝස්තර අංග
උලුවහු කුළුණු
මෙහි ඇති උළුවහු කුළුණු අලුත්වැඩියා කටයුතුවල දී මෑතකාලීනව එකතු කරන ලද ඒවා වන අතර, ඒවායේ කිසිදු කැටයමක් දක්නට නැත
උඩලිපත
දේවාලයේ උඩලිපත ද නවීකරණය කළ එකකි
ගොඩනැගීම සදහා භාවිතා කොට ඇති ගොඩනැගිලි අමුද්‍රව්‍යය වන්නේ ලා අළු වැලිගල් වන අතර, ඉදිකිරීම් තාක්ෂණය වියළි පෙදරේරු ක්‍රමයයි
මෙය කාලිංග ශෛලියෙන් යුතු ය
මුලින් මෙම දේවාලය ගොඩනගා ඇත්තේ බොරදම් තුනක් සහිත උස් වූ පිස්තයක ය
සංරක්ෂණ තත්ත්වය
X සහ XI මූල්‍ය කොමිසමේ ප්‍රදාන අනුව ඔරිස්සා ප්‍රාන්ත පුරාවිද්‍යා අධිකාරිය විසින් මෙම දේවාලය පිළිසකර කරවන ලදී
මෑතකාලීන ප්‍රතිසංස්කරණ කටයුතු හේතුවෙන් දේවාලය සංරක්ෂණය අතින් හොඳ තත්ත්වයක පවතියි
පිස්තයේ සිට කලස දක්වා මෙම දේවාලය සම්පූර්ණයෙන්ම අලුත්වැඩියා කොට ඇත
තර්ජන
දේවාලය සංරක්ෂණයේ දී මුහුණ පාන ප්‍රධාන ගැටලුවක් වන්නේ වේදිකාවේ උතුරු පැත්තේ ගලායන ජලය රැඳීම හේතුවෙන් දීර්ඝකාලීනව වේදිකාවේ අත්තිවාරම දුර්වල තත්ත්වයට පත්වීමයි
මේවාත් බලන්න
 භුබනේස්වර්හි දේවාල ලැයිස්තුව

ආශ්‍රේයයන් 

භුබනේස්වර්හි හින්දු දේවාල
දේවසභා දේවාලය පිහිටා ඇත්තේ ඉන්දියාවේ භුබනේස්වර්හි පැරණි නගරයේ ඛාරාඛියා වෛද්‍යනාත් දේවාල භූමියේ ය
අත්හැර දැමූ දේවාලයක් වන මෙය නැගෙනහිරට මුහුණලා පිහිටා ඇත
මෙහි කුටිය ඇතුළත කිසිදු දේව ප්‍රතිමාවක් දක්නට නොලැබේ
ප්‍රදේශවාසීන්ට අනුව නම්, මෙම දේවාලය සියලු දෙවිවරුන් සහ දේවතාවියන් සඳහා රැස්වීම් ස්ථානයක් වන හෙයින් එය "දේවසභා" ලෙස නම්කොට ඇත
ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය
මෙම දේවාලයේ ඉතිහාසය ක්‍රි
ව. 14වන සියවසට දිවෙන අතර, මෙහි රේඛා දියුල් ස්ථල විද්‍යාවක් ඇත
මෙය ඛාරාඛියා වෛද්‍යනාථ දේවාල භූමියේ නිරිතදිග කෙළවරේ පිහිටා ඇත
මෙය දකුණු සහ බටහිර ප්‍රාකාරයෙන් මීටර 5.00ක් දුරින් පිහිටා ඇත
මෙම දේවාලය නැගෙනිහරට මුහුණලා පිහිටා ඇත
මෙය පිහිටා ඇත්තේ වර්ග මීටර 5.50ක ක්ෂේත්‍රඵලයක් ඇති පහත් චතුරස්‍ර වේදිකාවක් මත ය
එම වේදිකාවේ උස මීටර 0.60කි
සැලැස්ම අනුව, දේවසභා දේවාලයේ සතරැස් හැඩැති ගර්භ ගෘහයක් ඇති අතර, එය මීටර 4.00ක් උසැති අතර, එහි මීටර 0.90ක් උසැති ද්වාර මණ්ඩපයක් ඇත
පංචරථ සැකැස්මෙන් යුතු මෙහි මධ්‍ය රාහයක් සහ රාහයේ දෙපස අනුරථ හා කණිකා පාග යුගල බැගින් වේ
උච්චත්වය අනුව සැලකූ විට මෙහි විමානය රේඛා සම්ප්‍රදායෙන් යුක්ත ය
එහි පභාගයේ සිට මස්තකය තෙක් උස මීටර 5.73කි
පහළ සිට ඉහළට සැලකූ විට, දේවසභා දේවාලයෙහි බාදා, ගණ්ඩි සහ මස්තක යන අංග දැකගත හැකි ය
බාදා කොටසෙහි ඇති පංචවිධ කොටස් අනුව මෙම දේවාලයට මීටර 2.43ක් උසින් යුත් පංචාංග බාදා කොටසක් ඇත
පභාගයේ පහළ ඛුර, කුම්භ, පට සහ බසන්ත යන පාදම් බොරදම් සතරක් දක්නට ලැබේ
මෙම කොටසේ උස මීටර 0.58කි
තල ජංඝ සහ උපර ජංඝ යන කොටස්වල උස පිළිවෙලින් මීටර 0.50ක් සහ මීටර 0.53කි
මේවා මීටර 0.25ක් උසැති බොරදම් තුනකින් සමන්විත බන්ධනා කොටසකින් යුක්ත ය
මීටර 0.57ක් උසැති බරණ්ඩ කොටසෙහි බොරදම් පහක් දක්නට ඇත
ගණ්ඩි සහ මස්තක කොටස් පිළිවෙලින් මීටර 2.25ක් සහ මීටර 1.05ක උසින් යුක්ත ය
මේවායේ ප්‍රතිමා සැරසිලි අංග දක්නට නොමැත
රාහ අවකාශ සහ පාර්ශ්ව දේවතාවන්
රාහ පාගවල බටහිර, උතුරු සහ දකුණු යන පැති තුනෙහි තලජංඝ කොටසෙහි පාර්ශ්වදේවතා අවකාශ දැකගත හැක
මේවා උසින් මීටර 0.76 x පළල මීටර 0.55 x සහ ගැඹුර මීටර 0.20 යන මිනුම්වලින් යුක්ත වේ
උළුවහු කුළුණු උසින් මීටර 1.79ක් වන අතර පළලින් මීටර 1.20කි
එහි චාම් සිරස් තීරු දෙකක් දැකගත හැක
දකුණු පස උළුවහු කුළුණ අර්ධ වශයෙන් කැඩීගොස් ඇත
මේවාත් බලන්න
 භුබනේස්වර්හි හින්දු දේවාල

ආශ්‍රේයයන් 

Lesser Known Monuments of Bhubaneswar by Dr
Sadasiba Pradhan ()
http
in/asi_reports/orkhurda245.pdf

භුබනේස්වර්හි හින්දු දේවාල
අර්ත් (1947
අර්ත් ලෙස ඉන්දියාවේ නිකුත් කරන ලද)
1999 දී ඉන්දියානු යුගයේ නාට්ය චිත්රපටය වන දීපා මෙතා විසින් මෙහෙයවනු ලබයි
එය පදනම් වන්නේ බප්සි සිඩ්වාගේ නවකතාව, ක්රැකින් ඉන්දියා (1991, එක්සත් ජනපදය, 1992, ඉන්දියාව, 1988 ප්‍රට්මයෙන් ම එක්සත් රාජධානියේ දී  අයිස් කැන්ඩි මෑන් ලෙස) අර්ත් යනු ගිම්හානයේ (1996) පෙරාතුව පෙරාතුව පැවති මීතාගේ මූලද්රව්යයේ ත්රිකෝණයෙහි දෙවන වාරය වන අතර පසුව වෝටර් (2005) පසුවය
1999 වසරේ ඇකඩමි සම්මානය සඳහා හොඳම විදේශීය චිත්රපටය සඳහා ඉන්දියාව ඇතුළත් විය
කතා වස්තුව 
කථාන්තරය ඉන්දියාවේ නිදහස ලැබීමේදී 1947 දී ඉන්දියාවේ බෙදීමට පෙර හා ඉන්පසුව ඉන්දියානු දේශයේ ලාහෝර් (දැන් පකිස්ථානයේ පන්ජාබ් අගනුවර වූ) කාල සීමාව තුළ පිහිටුවා ඇත
පෝලියෝ රෝගී තරුණ ගැහැණු ළමයෙක්, ලෙනී ( මායා සෙත්නා ), ඇගේ වැඩිහිටි වියේ ( ශබානා අස්මි ) ඇගේ වැඩිහිටි  හඬින් කථාව හරහා කථාන්තරය මෙහෙයවයි. ඇය ජීවත් වන්නේ හින්දු , සික්ස් සහ මුස්ලිම්වරුන් අතර වැඩෙන ආතතීන් වෙත මධ්යස්ථව සිටීමට බලාපොරොත්තු වන ධනවත් පර්සි පවුලකිනි
ඇය ඇගේ දෙමාපියන් විසින් කවියාට ඇති අතර ආරක්ෂා Bunty (Kitu Gidwani) සහ Rustom (අරිෆ් Zakaria), සහ ඇයගේ Ayah, Shanta (Nandita දාස්) නම් ලස්සන හින්දු කාන්තාවක් විසින් රැකබලා ගත්තා
ඩිල් නාවස්, අයිඩ්රි කන්ඩි මිනිසා ( ආමීර් ඛාන් ) සහ හසාන් ( Masahur ) ( රාහුල් කන්නා ) මුස්ලිම් හා ෂැන්ටා සමඟ ආදරයෙන් බැඳී සිටිති
ෂන්තා, ඩිල් සහ හසාන් විවිධ විශ්වාසයන්ගෙන් යුත් කුඩා කණ්ඩායමේ කොටසක් (ලෙනීගේ පවුල වෙනුවෙන් වැඩ කරන සමහර අය) උද්යානය තුළ සිය දිවි ගෙවති
කෙසේ වෙතත්, මෙම කොටස සමඟ ඒකාබද්ධ වූ මිතුරන් කණ්ඩායමක් බෙදී ඇති අතර ඛේදවාචකය සිදුවනු ඇත
රංගනය 
 ආමීර් ඛාන් - අයිස් පලම් මිනිසා වන දිල් නවාස් 
 නන්දිතා දාස් - ශාන්තා, ආයා 
 රාහුල් ඛන්නා - හසන්, මාස්ටර් 
 මියා සෙත්නා - ලෙනී සෙත්නා 
 ශබානා ආස්මි - වැඩිහිටි ලෙනී, කථිකාචාර්ය 
 කිටි ගිඩ්වනි - බැන්ටි සෙත්නා 
 අරෆා සෙකියා - රස්ටොම් සෙත්නා 
 කුල්බුෂාන් කර්බන්ද - ඉමාම් ඩී 
 කුමාර් රාජේන්ද්ර - සරණාගත පොලිස් 
 පවන් මැල්හෝත්රා - මස් වෙළෙන්දා

විවේචනාත්මක පිළිගැනීමක්

සමාලෝචන 
රොජර් ඊබට් සිනමා හතරෙන් තුනෙන් තුනක් ලබා දුන්නේ පෘථිවිය "එහි ප්රතිඵලයක් ලෙස එහි නරඹන්නන්ගෙන් බොහෝ ඉතිහාසයක් අවශ්ය නොවන බැවිනි
එය හැඳින්විය යුත්තේ කුමක් ද යන්න දැන ගැනීම සහ විශ්වීය පණිවුඩයක් ඇත" යන්නය
[4] නිව් යෝර්ක් ටයිම්ස් පුවත්පත එය විස්තර කලේ, "ශිෂ්ටාචාරය කිසියම් පීඩනයක් යටතේ හදිසියේම කඩා වැටිය හැකි ආකාරය පිලිබඳ බලවත් හා කලබලකාරී සිහි කැඳවුමක්" ලෙසය
[6] නිව් යෝක්යර් තර්ක කරන්නේ, "දීපා මීචා ඇගේ ද්රව්යමය වශයෙන් ඒත්තු ගැන්වී ඇති අතර, ඒවායේ ලක්ෂණ ඉතා අලංකාරයි
[8] Rediff
com සටහන් කරන පරිදි, " ආමීර් ඛාන් ඔහුගේ ජීවිතයේ හොඳම කාර්ය සාධනය බොහෝ විට ලබා දී ඇත
එය තවත් නළු අයිස්-කැන්ඩි මනුෂ්ය එළඹීමේදී එයා මාර්ගය ජීවත් ගෙන ඒම සිතීම දුෂ්කර ය
" [10] ප්ලැනට් බොලිවුඩ් 10 න් චිත්රපට 9.5 දුන් ප්රකාශ කරමින්," පෘථිවි දැඩි කරන්න කැමති අය කිරීම රෙකමදාරු කරනු ලැබේ වෙනත් වර්ගයේ හින්දි චිත්රපටි බලන්න
සාමාන්ය ළමයකුට වෙහෙසට පත්ව සිටින ගැහැණු ළමයින්ගේ කථා හා පළිගැනීමේ නාට්යද හමුවෙයි
" [12]

සම්මාන සහ නාමයෝජනා 
 ආසියානු සිනමා උළෙල - හොඳම චිත්රපට සම්මානය [14] 
 ෆිල්ම් ෆෙයාර් හොඳම පෞරාණික විත්තිකරු සම්මානය - රාහුල් කන්න පොළොව 
 1999 දී ඉන්දියාවේ නිල ප්රවේශය හොඳම විදේශ භාෂා චිත්රපට සඳහා 71st ඇකඩමි සම්මානය සඳහා, නමුත් AMPAS තෝරා අවසන් නාමයෝජනා පහ අතර ඇතුළත් කර නැති විය
Soundtrack

යොමු

External links 
 Official trailer
 
 AllMovie
ඉන්දියානු චිත්‍රපට
සුරේස්වර මහාදේව දේවාලය හෙවත් බ්‍යමෝකේස්වර දේවාලය පිහිටා ඇත්තේ ඉන්දියාවේ ඔරිස්සා ප්‍රාන්තයේ අගනුවර වන භුබනේස්වර් පැරණි නගරයේ තාලා බසාර් වෙළඳ සංකීර්ණයේ ය
මෙම දේවාලය පිහිටියේ ලිංගරාජ් දේවාලය ඉදිරිපිට මාර්ගයේ සිට නැගෙනහිර පිවිසුම් දොරටුව තෙක් 10.00 m දුරිනි
මෙම දේවාලය බටහිරට මුහුණලා පිහිටා ඇත
ජීවමාන දේවාලයක් වන මෙහි වන්දනයට ලක්වන ප්‍රධාන දේව ප්‍රතිමාව වන්නේ ගර්භගෘහයේ මධ්‍යයේ වෘත්තාකාර යෝනිපීඨයක් මත පිහිටි ශිව ලිංගයයි
වර්තමානයේ මෙහි ගර්භගෘහය පිහිටියේ මාර්ගයේ මට්ටමින් 1.50 m පහළිනි
පොළවේ වැළලී තිබූ මෙම දේවාලය අනාවරණය කරගත්තේ මෑතකදී ය
මෙය ඉදිවූයේ ක්‍රි
ව. 10වන සියවසේ ය
ප්‍රද්ශයේ වෙළඳසැල් හිමිකරුවන් විසින් මෙය පවත්වාගෙන යනු ලබයි
වැදගත්කම 
ප්‍රදේශවාසීන් විශ්වාස කරන්නේ මෙම දේවාලය කේශරීවරුන් (සෝමවංශීන්) විසින් ඉදිකළ බවයි. මහා ශිවරාත්‍රී හෙවත් ශිවරාත්‍රී, සංක්‍රාන්ති, ජලාභිෂේක වැනි උත්සව මෙහි සමරනු ලබයි
දේවාලය 
මෙම දේවාලය වටා උතුරු සහ දකුණු දෙසින් වෙළඳසැල් පිහිටි අතර, නැගෙනහිරින් නිවාස ගොඩනැගිලි ද බටහිරින් මාර්ගයත් පිහිටයි
බටහිරින් පිහිටි ප්‍රවේශ ද්වාරය හැරුණු විට බරන්ද කොටසේ සිට බාදා කොටස තෙක් මුළු දේවාලයම වැළලී ගොස් ඇත
එම නිසා දේවාලයේ බිම් සැලැස්ම නිශ්චිතව නිර්ණය කළ නොහැකි ය
කෙසේනමුත්, එය පංචරථ සැලැස්මෙන් යුත් අතර, මධ්‍ය රාහයක් සහ රාහයේ දෙපස පිහිටි අනුරථ සහ කණිකා පාග යුගළ බැගින් දක්නට ලැබේ
වර්තමාන මාර්ගයේ මට්ටමෙන් 1.50 m පහළින් පිහිටි ගර්භගෘහය වෙත දිවෙන පියගැට පහක් දක්නට ඇත
රේඛා දියුල් ශෛලියෙන් යුත් විමානය උච්චත්වය අතින් බරන්දයේ සිට මස්තකයේ සිට 7.00 m උසින් යුක්ත ය
ගන්දි නම් කොටස 5.00 m උසැති අතර, මස්තකයේ උස 2.00 m කි
මෙහි ගන්දි ප්‍රතිමා සැරසිලිවලින් තොර ය
අලුත්වැඩියා කටයුතුවල දී දේවාලයට රතු පැහැ සේදුමක් ලබා දී ඇත
උළුවහු කණු සිරස් තීරු තුනකින් අලංකාර කොට ඇති අතර, දොර රාමුවේ ඉහළ කොටසේ නවග්‍රහ පනේලය දෙපස ගංගා දේවතාවියන්ගේ රූ දැකගත හැක
උළුවහු කණු උස 1.72 m x පළල 1.30 m යන මිනුම්වලින් යුක්ත වේ
දොර රාමුවේ දකුණු පස ගංගා දේවතාවියගේත්, වම්පස යමුනා දේවතාවියගේත් රුව දැකගත හැක
ඔවුන් සිය වාහනය මත නැගී සිටින අතර පිටත අත ඉණෙහි තබා ගනිමින් ඔසවාගත් ඇතුළත අතින් කෙණ්ඩියක් දරා සිටින්නේ මුක්තේස්වර අංගණයේ වූ කැටයම් සිහිපත් කරමිනි
ඔවුන්ගේ කේශ කලාපය ශෛලිගත ක්‍රමයෙන් නිරූපණය කොට ඇති අතර, මුහුණ මෘදු සහ උණුසුම් සිනහවකින් යුක්ත ය
මේ දෙදෙනාම වාමන සහායකයන් පිරිවරා සිටියි
උළුවහු කණුවේ පාදමේ දෙපස ශෛවීය ද්වාරපාල රූ දැකගත හැක
මෙම ද්වාරපාල රූ වල ඉහළ කොටස පමණක් පෙනෙන්නට තිබේ
ලලාටබිම්බ කොටසෙහි ගජලක්ෂ්මී රුවක් දැකගත හැක
මෙම දේවතාවිය දෑතෙන් නෙළුම් මල් දරාසිටින අතර, හස්තීන් දෙපස සිටිනු දක්නට ලැබේ
උළුවහු කණුවට ඉහළින් වු ස්තරය 1.85 m ප්‍රමාණයේන යුත් එතර එහි නවග්‍රහයන් කැටයම් කොට ඇත
තීර්ථේස්වර දේවාලයේ සේම මෙහි ද දණගසා සිටින කේතුගේ සම්පූර්ණයෙන් නිරූපණය කොට ඇත
දේවාලය ඉදිකිරීමට භාවිතා වූ අමුද්‍රව්‍යය වන්නේ වයිරම් සහිත අළු වැලිගල් පාෂාණයයි
මෙහි ඉදිකිරීම් ක්‍රමය වියළි පෙදරේරුවම වන අතර, ශෛලිය කාලිංග ශෛලිය වේ
මෙහි උළුවහු කණුවල ඉහළ කොටසේ ගංගා දේවතාවියන් නිරූපණය කර තිබීම විශේෂ ලක්ෂණයකි
සාමාන්‍යයෙන් එම රූ හමුවන්නේ උළුවහු කණුවල පාදමේ ද්වාරපාල රූ සමගිනි
මේවාත් බලන්න
 භුබනේස්වර්හි දේවාල ලැයිස්තුව

ආශ්‍රේයයන්

භුබනේස්වර්හි හින්දු දේවාල
ඉන්දියාවේ ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය
චක්‍රේස්වර ශිව දේවාලය යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ඉන්දියාවේ ඔරිස්සාවේ භුබනේස්වර්හි රාජාරාණි ජනපදයේ හාටියාසුනි මාවතේ පිහිටි ජීවමාන හින්දු දේවාලයකි
ව. 10-11 සියවසේ නිර්මාණය වූ මෙය ශිව දෙවියන් උදසා කැපකොට ඇත
මෙහි ගර්භගෘහයේ වන්දනාවට ලක්වන ශිව ලිංගය වෘත්තාකාර යෝනිපීඨයක් මත ඇත
නැගෙනහිර සහ උතුරු දිශාවලින් දේවාලය වටා නිවාස ගොඩනැගිලි පිහිටි අතර, බටහිරින් චක්‍රේස්වර ජලාශය දැකගත හැක
මෙම දේවාලයට වැදගත් ස්ථානයක් හිමිව ඇත්තේ ශිවරාත්‍රී, දිවාලි, සහ සංක්‍රාන්ති වැනි උත්සව මෙහි සැමරෙන නිසායි
එසේම මෙම දේවාලය නූල් උත්සවය, රුද්‍රාභිෂේක, චන්ද්‍රාභිෂේක වැනි උත්සව සඳහා ද යොදා ගැනේ
ගෘහනිර්මාණ ලක්ෂණ 
මෙම දේවාලය පිහිටියේ පහත් වේදිකාව්ක මත ය
සැලැස්ම අනුව, මෙම දේවාලයේ විමානා ලක්ෂණ ඇති අතර, නවිකරණය කළ ඉදිරි ද්වාර මණ්ඩපයක් ද ඇත
විමානය (පූජාශ්‍රමය) පංචරථ සැලැස්මෙන් යුක්ත ය
උච්චත්වය අනුව රේඛා සම්ප්‍රදායයෙන් යුත් විමානය පභාගයේ සිට කලස තෙක් විහිදේ
පහළ සිට ඉහළට දේවාලයේ බාදා, ගන්දි සහ මස්තක යන අංග දැකගත හැක
බාදාවේ කොටස් තුනක් ඇති බැවින් මෙය ත්‍රියංග බාදාවකි
පහළ පභාග කොටසේ බොරදම් සතරක් ඇති අතර ඒවා ඛුර, කුම්භ, පට සහ බසන්ත පරිදි වේ
විශේෂ ලක්ෂණ 
ලලාටබිම්බ කොටසෙහි සාමාන්‍යයෙන් දක්නට ලැබෙන ගජලක්ෂ්මී රුව වෙනුවට මෙහි ඇත්තේ අත් සතරක් සහිත ගනේෂ රුවකි
මෙය භුබනේස්වර්හි අනෙක් දේවාලවල දක්නට නොලැබෙන්නකි
තවත් එවන් ලක්ෂණයක් කලාරහංග නම් කොටසේ දක්නට ලැබෙන අතර එහි ලලාටබිම්බ කොටසේ ගනේෂ සහ සරස්වතී යන රූ දෙකම දැකගත හැක
දේවාලය ඉදිරිපස, පාර්වතී සහ කාර්තිකේය රූ දැකගත හැකි අතර, දේවාලයේ දකුණු පැත්තේ ආම්ලක පාෂාණයක් ද ඇත
මෝස්තර අංග 
උළුවහු කණු ලියවැල් සහිත සිරස් තීරු තුනකින් විසිතුරු කොට ඇත
මෙම ලියවැල් මෝස්තර අතර පිටත සිට ඇතුළට පුෂ්ප සාඛ, නර සාඛ සහ පත්‍ර සාඛ යන සැරසිලි දැකගත හැක
ලලාටබිම්බයෙහි වූ අවකාශයෙහි සිය වාහනය වන මීයා මත හිඳගත් ගනේෂ රුවක් ඇත
දොරබාවේ පාදමේ, දෙපස ද්වාරපාල රූ දැකගත හැක
මෙම ද්වාරපාල රූ දකුණතින් ත්‍රිශූලයක් සහ වමතින් වරද මුද්‍රාව දරාසිටින ශෛවීය දොරටුපාල රූ වේ
උළවහු කණුවලට ඉහළින් වූ ස්තරය නවග්‍රහයන් සහිතව අලංකාරව කැටයම් කොට ඇත
මෙහි දෑතේ නෙළුම් මල් දරා සිටින  සූර්ය, අඩ සඳක් දරා සිටින රාහු සහ සර්ප වලිගයක් සහිත කේතු රුවක් දැකගත හැක
මේවාත් බලන්න
 භුබනේස්වර්හි දේවාල ලැයිස්තුව

ආශ්‍රේයයන් 

ඔඩිෂාවේ ශිව දේවාල
භුබනේස්වර්හි හින්දු දේවාල
චින්තාමණීස්වර් ශිව දේවාලය යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ඉන්දියාවේ ඔරිස්සා ප්‍රාන්ත අගනුවර වන භුබනේස්වර්හි පිහිටි ශිව දෙවියන් උදසා කැපකළ හින්දු දේවාලයකි
මෙය පිහිටියේ පැරණි නැවතුමේ බසාරය අසල චුත්තක්-පූරි මාර්ගයේ ශාඛාවක් වන චින්තාමණීස්වර් මාර්ගය අවසානයේ ය
බටහිරට මුහුණලා ඇති මෙම දේවාලයේ වන්දනාවට ලක්වන ප්‍රධාන දේව ප්‍රතිමාව වනුවේ යෝනිපීඨයක් මත පිහිටි ශිව ලිංගයයි
ව. 14න සියවස තෙක් ඈතට දිවයයි
ප්‍රදේශයේ පුරාවෘත්ත අනුව, දේවාලය ගොඩනංවන ලද්දේ කේශරීවරුන් (සෝමවංශීන්) විසිනි
ශිවරාත්‍රී, ශිව විවාහ, ජාලසාය, රාද්‍රභිෂේක වැනි උත්සව ගණනාවක් මෙහි පැවැත්වේ
විවාහ සහ නූල් මංගල්‍යයන් ද මෙහි පැවැත්වේ
ගෘහනිර්මාණ ලක්ෂණ
සැලැස්ම අතින්, මෙහි සතරැස් ගර්භගෘහයක් ඇති අතර, රේඛා සම්ප්‍රදායේ විමානයක් ද දැකගත හැක
දේවාලයේ පහළ සිට ඉහළට පිළිවෙලින් බාදා, ගන්දි සහ මස්තක යන අංග පිහිටයි
මෙහි කොටස් පහකින් යුත් පංචාංග බාදාවක් ඇති අතර, පභාගයේ පාදමෙහි ඛුර, කුම්භ, පට, කණි සහ බසන්ත ලෙස බොරදම් පහක් ඇත
දේවාලයේ ඛුර කොටස අර්ධ වශයෙන් පොළොවෙහි වැළලී ඇත
මෙහි ඇති ජංඝ නම් කොටස තල ජංඝ සහ උපර ජංඝ ලෙස බෙදෙන්නේ බන්ධනා කොටසේ ඇති බොරදම් තුනක් සහ බරන්ද කොටසේ ඇති බොරදම් හතක් මගිනි
ගන්දි කොටසෙහි කිසිදු මෝස්තරයක් දක්නට නොලැබෙන අතර, මස්තක කොටසෙහි ඔරිස්සා දේවාලවල දක්නට ලැබෙන බේකි, ආමලක, ඛාපූරි සහ කලස යන අංග දක්නට ලැබේ
නැගෙනහිර නිකේතනයෙහි අත් සතරක් ඇති කාර්තිකේය රුවක් වේ
ඔහුගේ ප්‍රධාන වමතින් වරද මුද්‍රාවත්, දකුණතින් සෙංකෝලයකුත් දරා සිටියි
ඔහුගේ ඉහළට එසවූ පසුපස වමතින් කුකුළෙක් දරා සිටින අතර පසුපස දකුණත මොනරාගේ හිස මත තබාගෙන සිටියි
දකුණු නිකේතනයෙහි අත් සතරක් සහිත ගනේෂ රුවක් වේ
ගනේෂ සි ඉදිරි දකුණතන් නවගුණ වැලක් ද, වමතින් මෝදක පත්‍රයක් ද දරා සිටියි
ඉහළට එසවූ පසුපස දකුණතික් අංකුශයක් සහ වමතින් බිඳුණු දළයක් ද දරා සිටියි
උතුරු රාහ නිකේතනයේ පාර්වතී දෙවඟනගේ රුවක් වේ
චින්තාමණීස්වර් පොකුණ

මෙම දේවාල පරිශ්‍රය තුළ දේවාල පොකුණක් ද පිහිටා ඇත
ප්‍රෙද්ශවාසීන්ට අනුව මෙ පොකුණ ද කනවන ලද්දේ කේශරීන් විසිනි
කාර්තික පූර්ණිම සහ ශ්‍රවණ පූර්ණිම වැනි මංගල්‍යයන් මෙම ස්ථානයේ සිදුකරනු ලබයි
ඍජුකෝණාස්‍රාකාර හැඩැති මෙම පොකුණ ලැටරයිට්වලින් තනා ඇත
එහි දිග 22.40 m ද, පළල 11.20 m සහ ගැඹුර 3.00 m ද වේ
මෙම පොකුණ ජලය සැපයෙන්නේ ස්වාභාවික අල්පතක් ඔස්සේ භුගල ජලයෙනි
එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස වර්ෂය පුරාම මෙහි ජල මට්ටම නියතව පවතියි
අතිරික්ත ජලය මුදාහැරීමට මෙහි නැගෙනහිර බිත්තියේ බිහිදොරක් ඇත
මේවාත් බලන්න
 භුබනේස්වර්හි දේවාල ලැයිස්තුව

ආශ්‍රේයයන්

බාහිර සබැඳි
http
in/asi_reports/orkhurda041.pdf

ඔඩිෂාවේ ශිව දේවාල
භුබනේස්වර්හි හින්දු දේවාල
14වන සියවසේ හින්දු දේවාල
විෂ්ණු දේවාලය, භුබනේස්වර් යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ඉන්දියාවේ ඔරිස්සා ප්‍රාන්ත අගනුවර වන භුබනේස්වර්හි පිහිටි විෂ්ණු දෙවියන් උදසා කැපකළ හින්දු දේවාලයකි
මෙය පිහිටියේ  භුබනේස්වර්හි ලිංගරාජ දේවාලයේ සිට කේදාරා-ගෞරි මාවත වෙත දිවෙන තාලබසාර් විථියේ දකුණුපස, තාලබසාර්හි බින්දුසාගර් ජලාශයේ නැගෙනහිර ඉවුරේ ය
බටහිරට මුහුණලා පිහිට මෙම දේවාලයේ ගර්භගෘහය ගබඩාවක් ලෙස භාවිතයට ගෙන ඇත
පිටත බිත්තියේ ඇති කැටයම් කොටස් සහ රාහ නිකේතනයන්හි ඇති පාර්ශ්වදේවතා රූ අනුව යෝජනා වී ඇත්තේ මෙම දේවාලය මුලින් විෂ්ණු දෙවියන්ට කැපකළ එකක් බවයි.

දේවාලය
මෙම දේවාලය ක්‍රි
ව. 12වන සියවසේ දී රේඛා දියුල් ස්ථල ක්‍රමය අනුව නිමවන්නට ඇතැයි ඇස්තමේන්තු කෙරේ
මෙම දේවාලය බටහිරින් බින්දුසාගර් ජලාශයෙන් සීමා වන අතර එය මාර්ගයේ සිට මීටර 8.00ක් දුරින් ඇත
උතුරින්, මීටර 10.00ක පමණ දුරින් අනන්ත වසුදේව දේවාලය පිහිටයි
දේවාලයට නැගෙනහිරින් මීටර් 1.00ක පමණ දුරින් අනන්ත වසුදේව් බෝගමණ්ඩපය පිහිටි අතර, දකුණු දිශාවෙන් ප්‍රදේශයේ වෙළඳසැල් කිහිපයක් ද පිහිටා ඇත
ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය
මෙහි තාලජංඝ කොටස ඛාඛාර මුණ්ඩි නෙරිකුළුණු මාලාවකින් අලංකාර කොට ඇත
බන්ධනා කොටසෙහි කැටයම් නොමැති බොරදම් තුනක් වේ
උපර ජංඝ කොටස ද පීඪමුණ්ඩි කැටයම් මාලාවකින් අලංකාර කොට ඇත
බරන්ද නම් කොටසෙහි බොරදම් පහක් ඇති අතර, ගන්දි කොටස චාම් ය
නමුත් එහි මධ්‍ය රාහ කොටසේ උද්‍යෝත සිංහ සහ කණික පාග කොටසේ දොපිච්ඡා සිංහ කැටයම් දක්නට ලැබේ
උළුවහු කුළුණු පුෂ්ප සාඛ, නර සාඛ සහ ලතා සාඛ යන සිරස් කැටයම් සහිත තීරු තුනකින් සමන්විත ය
දොරබාවේ පාදමේ පීඪ මුණ්ඩි ද්වාරපාල නිකේතන දෙකක් ඇති අතර, එහි අසාමාන්‍ය ලෙස ස්ත්‍රී සහ පුරුෂ ද්වාරපාල රූ දක්වා ඇත
ලලාටබිම්බයෙහි පද්ම පීඨයක් මත ලලිතාසනයෙන් හැඳගත් ගජලක්ෂ්මී රුවක් වේත ඇගේ වමතින් නෙළුමක් දරා සිටින අතර, දකුණතින් වරද මුද්‍රාව දැක්වේ
ඇය දෙපසින් මනාව පිපුණු නෙළුම් මල් දෙකක් වේ
ගර්භගෘහය ඇතුළත නැගෙනහිර බිත්තියේ විශාල පීඪ මුණ්ඩි නිකේතන දෙකක් ඇත
ප්‍රධාන දේව ප්‍රතිමාව තැබිමට එය භාවිතා වන්නට ඇත
නමුත් වර්තමානයේ එම දේව ප්‍රතිමාව දක්නට නොලැබේ
ග්‍රන්ථාවලිය
 Lesser Known Monuments of Bhubaneswar by Dr
Sadasiba Pradhan ()

මේවාත් බලන්න
 භුබනේස්වර්හි දේවාල ලැයිස්තුව

බාහිර සබැඳි
 විෂ්ණු දේවාලය - භුබනේස්වර් - බාදා

භුබනේස්වර්හි හින්දු දේවාල
විෂ්ණු දේවාල
12වන සියවසේ හින්දු දේවාල
ලාඩු බාබා දේවාලය යනු ඉන්දියාවේ ඔරිස්සාවේ භුබනේස්වර්හි පිහිටි හින්දු දේවාලයකි
ව. 13වන සියවසේ නිර්මාණය වූ මෙය අතීතයේ කෛන්ඡි දේවාලය ලෙස හැඳින්විණි
පිහිටීම
ලාඩු බාබා දේවාලය පිහිටියේ භුබනේස්වර්හි පැරණි නගරයේ බාඩු සාහි ප්‍රදේශයේ උත්තර දරාජා නම් ස්ථානයේ ය
ලිංගරාජ් වෙළඳ සංකීර්ණයේ සිට බධේයිබාන්කා චෞක් තෙක් දිවෙන රථ මාර්ගයේ දකුණු පස ය
මෙය චිත්‍රකාරිනී දේවාලයේ සිට මීටර 30ක් උතුරින් පිහිටි අතර, මෝහිනී දේවාලයේ සිට මීටර 70.00ක් දකුණින් පිහිටා ඇත
මෙම දේවාලයේ ගර්භගෘහය හිස් ය
කෙසේනමුත්, පිටත බිත්තිවල වූ කැටයම් අංග අනුව යෝජනා වී ඇත්තේ මෙම දේවාලය මුලින් ශිව දෙවියන්ට කැප කොට තිබූ බවයි.

සම්ප්‍රදායයන් සහ පුරාවෘත්ත

ප්‍රදේශයේ ජනයා අනුව, රාම-රාවණ යුද්ධයේ දී ස්වර්ණ ලංකා විනාශයෙන් බේරාගෙන මෙහි දේව ප්‍රතිමාව ඒකාම්‍ර ක්ෂේත්‍ර තුළ තැන්පත් කොට ඇත
භෞතික තොරතුරු

වටපිටාව
මෙම දේවාලය බටහිරින් උත්තරදරාජ, බාඩු සාහි මාර්ගයෙන් මායිම් වන අතර, අනෙක් දිශාවලින් පෞද්ගලික නිවාස ගොඩනැගිලිවලින් ද මායිම් වේ
ගෘහනිර්මාණ ලක්ෂණ
බටහිර පෙදෙස හැර මෙම දේවාලයේ සෙසු ප්‍රෙද්ශ ජංඝාවේ අර්ධයක් දක්වා පොළොවේ වැළලී ඇත
බටහිර දිශාවෙන් එය පභාගයේ අර්ධයක් තෙක් වැළලී ඇත
සැලැස්ම අනුව මෙම දේවාලය පංචරථ සැලැස්මක් ගනියි
එහි සතරැස් විමානයක් හා ඉදිරි ද්වාර මණ්ඩපයක් පිහිටයි
විමානය වර්ග මීටර 6.00ක ක්ෂේත්‍රඵලයකින් යුත් අතර, ද්වාරමණ්ඩපය මීටර 0.50ක ප්‍රමාණයේ වේ
රේඛා ශෛලියෙන් යුත් මෙම දෙවොල උච්චත්වය අතින් පාදමේ සිට කලස තෙක්  මීටර 11.20ක උසකින් යුක්ත ය