Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
ශ්‍රී ලාංකීය ඉතිහාසය මුළුල්ලේම සතුරු ආක්‍රමණ වලින් රට බේරා ගත් අවස්තාවලදී රුහුණ මුල් වී ඉමහත් සේවයක් කරන ලදී
අනුරාධපුර අතහැරීම
දිගින් දිගටම වූ දකුණු ඉන්දීය ආක්‍රමණ වලින් තැවුණු නගරය අවසානයේදී ක්‍රි
ව. 1017 දී අතහැර දැමිණ
ව. 1017 දක්වා ලංකාවේ අඟනගරය ලෙස පැවතුනි
එහි පසුබැස්ම ඇරඹියේ දකුණි ඉන්දීය ආක්‍රමණයන්ට එරෙහිව දිගින් දිගටම වූ යුද වැදීම නිසා රාජධානිය ආර්ථිකමය අතින් දුප්පත් වීමය
ව. 1017 දී චෝල අක්‍රමණික හමුදාව අනුරාධපුරය අතහැර ඊට සාපේක්‍ෂව ආරක්‍ෂිත පොළොන්නරුවට පරිපාලන නගරය ගෙන ගියේය
නගරයට සහ එහි වූ වාරී සංකීරණයට වූ අති මහත් විනාශය හේතුවෙන් එය සම්පූර්ණයෙන්ම අතහැර අවුරුදු දහසකට ආසන්න කාලයක් ජරාවාස වන්නට හැරුණි
පසුව 19 වන සතවසරේදී බ්‍රිතාන්‍ය පරිපාලනය විසින් කැළෑ හෙළි කර නැවත ජනාවාස ඇති කෙරිණි
පාලනය 

රාජධානිය රජුගේ පාලනයට යටත් විය
රාජ්‍යත්වයට සම්බන්ධ වූ කැප කිරීමේ උත්සව සහ පිළිවෙත් ක්‍රමයන් ආරම්භ වූයේ දේවානම්පිය තිස්ස රජු සමයේදීය
එය එලෙස සිදු වූයේ ඉන්දියාවේ අශෝක රජුගෙන් ලැබූ ආභාශය හේතු කොට ගෙනය
දුටුගැමුණු රජු විසින් ප්‍රථම වරට මුළු රටම තමන් යටතට පත් කොටගෙන රට එක්සේසත් කරන ලදී
ඔටුන්නේ හිමිකාරිත්වයෙහි අනුපිළිවෙල සිදුවූයේ පිය පරම්පරාවට අනුකූලවය
එය සිදු කළ නොහැකි අවස්තාවකදී පෙර රජුගේ වැඩිමහල් සහෝදරයාට ඔටුන්නේ හිමිකාරිත්වය උරුමයෙන් ලැබුණි
සහෝදරයන් නොසිටියේ නම් වැඩිමහල් පුත්‍රයා හට ඔටුන්න උරුම විය
අනුරාධපුර රාජධානියේ ආරම්භයේ සිට පාලකයෝ සතර දෙනෙකු රාජ්‍යය පලනය කරන ලදහ
විජයගෙන් ආරම්භ කොට සුභරාජ(60-67) දක්වා සිටි පාලකයන් සාමාන්‍යයෙන් හැඳින්වූයේ විජයන් රජ පෙළපතට අයත් අය ලෙසයි
මෙම රජ පෙළපතට අයත් වූ පණ්ඩුකාභය අනුරාධපුර රාජධානියේ ප්‍රථම පාලකයා විය
ළඹකන්න වංශයට අයත් වසභ විසින් බලය පැහැර ගන්නා තුරු විජයන් පෙළපත පැවතුණි
වසභ විසින් ඔටුන්න හිමි කර ගැනීමත් සමඟ ළඹකන්න රජ පෙළපත ආරම්භ වූ අතර එම පෙලපතට අයත් පාලකයන් සියවස් තුනකට වඩා වැඩි කාලයක් රට පාලනය කරන ලදහ
නව රජ පෙළපතක් ආරම්භ වූයේ 455දී ධාතුසේන කාලයේදීය
එය මූරිය රජ පෙළපත විය
ඇතැම් ඉතිහාසඥයන් විසින් මෙම රජ පෙළපතෙහි ආරම්භය ශාඛ්‍ය රජු ලෙස හැඳින්වූවත් ආරම්භක රජු තවමත් අවිනිශ්චිතය
අනුරාධපුර යුගයේ පැවති අවසාන රජ පෙළපත වූයේ දෙවන ළඹකන්න රජ පෙළපතයි
එය මානවම්මගෙන්(684-718) ආරම්භ වූ අතර අනුරාධපුර රාජධානියේ අවසාන පාලකයා වූ V වන මහින්ද දක්වා පැවතුණි
තව බලන්න 
 අනුරාධපුර (පෞරාණික නගරය)
 අෂ්ඨායතන, රජරට රාජධානිය
 තුන් සිංහලේ
 සිංහලේ රාජාවලිය
 බැමිණිතියාසාය

සටහන්

උපුටා ගැනිම්

සම්බන්ධය 

ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිහාසය
රජරට රාජධානිය
දකුණු ආසියානු සහ සින්ගප්පුරුව, වියට්නාමය, තායිලන්තය, කාම්බොජය, මැලෙසියාව, ශ්‍රි ලංකාව, මියන්මාරය, ඉන්දුනිසියාව, පකිස්තානය සහ ඉන්දියාව වැනි අග්නිදිග ආසියානු රටවල් වාර්ශිකව සමරනු ලබන සංස්කෘතික නිවාඩු දිනයකි වෙසක්
මෙදින බුදුරජාණන් ව්හන්සෙගෙ තෙමඟුල වන ඉපදීම, බුදුවීම, පිරිනිවන් පෑම සමරයි
විවිධ සාම්ප්‍රදායන් අනුව භවිතා කරන විවිධ දින දර්ශන අනුව වෙසක් දිනය යෙදෙන දිනය වෙනස් වේ
ථෙරවාදී අනුගමිකයන් අනුගමනය කරනු ලබන් දින දර්ශනය අනුව් වෙසක් දිනය යෙදෙනුයේ පුර පසලොස්වක පොහොය දිනයකයි
නමුත් චිනයෙ චන්ද්‍ර දිනදර්ශනය අනුව වෙසක් පොහොය යෙදෙන්නේ එහි හතරවන මාසයෙ අටවෙනි දිනය දායි
අපරදිග ජොර්ජියානු දින දර්ශනය අනුව අප්‍රේල් සහ මැයි මාසයන්හි වෙසක් දිනය යෙදෙන නමුත් එය අවුරුද්දෙන් අවුරුද්දට වෙනස් වේ
තායි බුදුදහමේ ධම්මයුතිකා සහ මහායානික පාර්ශව වර්ෂ 2009 සඳහා වෙසක් දිනය සමරනු ලැබුවේ මැයි 08 වනදායි එදින ශ්‍රි ලංකවෙද වෙසක් දිනය සමරනු ලැබිය
මැයි 09 වන දින වර්ෂ 2009 සඳහා සින්ගප්පුරුවේ වෙසක් දිනය යෙදී තිබුණි
ඉතිහාසය 
Buddhist සංස්කෘතියේ මෙවන් උත්සව ශතවර්ෂ ගණනක් පැරණි වුවත් වෙසක් පොහොය බුදුරජාණන් වහන්සේගේ උපත සිදු වු දිනය ලෙස  සැමරීමට ලෝක බෞද්ධ සහොදරත්ව සම්මේලනයේ පළමු සැසි වාරයෙදී එකඟ වුනු ගිවිසුමකට අනුව 1950 දී   නිල වශයෙන් තීරණ්ය කරන ලදී
මෙම සමුළුවෙදී ඉදිරිපත් වුන එක් තිරණ්යක් වුයේ,

"ගෞතම බුදුරජානණ් වහන්සේ හට ගරු කිරිමක් ලෙස සුළු වශයෙන් හෝ බෞද්ධයන් සිටින ලොව අනෙකුත් දේශයන්හිත් නේපලයේ මෙන් වෙසක් පොහොය දින පොදු නිවඩුවක් ලෙස පත් කිරිමයි
මෙහිදි එවකට නේපාල මහරජාන්ණ් විසින් වෙසක් පොහොය දිනය පොදු නිවඩුවක් ලෙස පත් කිරිම පැස්සසුමට ලක් වු අතර අනෙකුත් රටවලින්ද එලස කරන ලෙස ඉල්ලා සිටියේය
"

බෞද්ධයන් හට විශේෂ වන වෙසක් පොහොය දිනයේදී ගෞතම බුදුරජනණ් වහන්සේගේ ඉපදීම, බුදුවිම සහ පිරිනිවන් පෑම යන තෙමඟුල ලෝක වසී සියළු බෞද්ධයන් සැමරිමට ලක් කරයි
ඉන්දියවෙන් පැතිරුනණ බුදු දහම වෙනත් රටවල් වල සංස්කෘතින් මඟින් වැළඳ ගැනිමත් සමඟම වෙසක් දිනය ලොව පුරා විවිධාකාරයෙන් සමරනු ලැබීය
වෙසක් දිනය සැමරීම  

වර්ෂ 2007 මැයි මාසයෙදී පුර පසළොස්වක පොහොය දින දෙකක් පිළිවෙලින් 01 වෙනිදා සහ 31 වෙනිද යෙදි තිබුණි
ශ්‍රි ලංකාව, කාම්බොජය සහ මැලේසියාව වැනි සමහර රටවල් වෙසක් පොහොය පළමු වැනිදා සමරනු ලබන අතර තායිලන්තය සහ තවත් රටවල් සමහරක් වෙසක් පොහොය 31 වනදා විවිධ චන්ද්‍ර දින දර්ශන අනුව සමරනු ලබයි
මෙම විවිධත්වය ප්‍රකශ කරනු ලබන්නේ සාම්ප්‍රදායික වශයෙන් සමරනු ලබන අනෙකුත් බෞද්ධ පොහොය නිවාඩු සැලකිල්ලට ගනිමිනුයි
බුද්ධ, ධම්ම, සංඝ යන තෙරුවන් පුද පුජා කර ගැනීම සඳහා බෞද්ධ කොඩිය ඔසවමින් විවිධ පුජස්ථානයන්හිදී සිදු කරනු ලබන විවිධ සැමරීම් වලට ප්‍රථම බෞද්ධයන් සහ බෞද්ධ අනුගාමිකයන් පන්සල් වැනි විවිධ පුදබිම් වලට පැමිණිමත් පැමිනෙණ ලෙස ඉල්ල සිටීමත් සිදු කරනු ලබයි
වන්දනාමානකරුවන් සුවඳැති මල් පුදපුජා සඳහා රැගෙන පැමිණෙති
සුවඳ සඳුන් කූරු බුදුන් පිදීමට දල්වති
මෙම ක්‍රියාව විසින් බෞද්යන් සංකේතාත්මකව ප්‍රකාශ කරනු ලබන්නේ මනුෂ්‍ය ජිවිත ඔවුන් පුදනු ලබන සුවඳ මල් මෙන් කෙටි කලකින් මිලින වන බවත් සුවඳ සඳුන් කූරු මෙන් ගිනි ගෙන දැවෙන බවත්ය
පර පණ නැසීමෙන් වළකින ලෙස අණ් පැමිනවීමක් බෞද්ධ දර්ශනයේ ඇත
එමෙන්ම උපාසක උපාසිකවන් හට එළවළු සහිත ආහාර අනුන්මෝදන් කීරීමට දිරි ගන්වනු ලබයි
සමහර රටවල් විශෙෂයෙන් ශ්‍රි ලංකාවෙ සතියකට දින දෙකක්වත් සුරාසැල් සහ සත්ත්ව මාංශ වෙලඳ සැල් රජය මගින් වසා දැමීමට නියෝග කර ඇත
බෞද්ධයන් දහස් ගණණින් කුරුල්ලන් කෘමීන් සහ සතුන් නිදහස් කරමින් සංකේත විමුක්තිදානය ප්‍රදර්ශනය කරයි
මෙහිදී බොහෝ විට සිදුවන්නේ දාස භාවයට පත්,සිරගතව සිටින ඩහ වධහිංසා වලට ලක් වෙමින් සිටින සත්ත්වයින් නිදහස් කිරිමයි
සිරස්තල  පෙළ 

mmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmm
ශ්‍රි ලංකාව
2012
ශ්‍රී ලංකාවේ ආර්ථිකය
</noinclude>

ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රධාන ආර්ථික අංශ වන්නේ සංචාරක කර්මාන්තය, තේ අපනයනය, ඇගලුම් කර්මන්තය, වී නිශ්පාදනය, සහ අනෙකුත් කෘෂි නිශ්පාදනයි
ඉහත සඳහන් අංශ වලට අමතරව විදේශ රැකිය නියුක්තිකයන් මගින් විදේශ විනිමය සදහා ඉහල දායකත්වයක් ලැබෙයි
එහිදී ප්‍රධාන වශයෙන් මැද පෙරදිග රටවල රැකියා නියුක්තිකයන් සදහන් කල හැක
1948 පෙබරවරි 04 වන දින බ්‍රිතාන්‍ය පාලනයෙන් නිදහස ලැබීමෙන් අනතුරුව උදාවූ කාලවකවානු වල ඇතිවූ සුනාමි ව්‍යසනය වැනි ස්වාභාවික ආපදා, විටින් විට රට අභ්‍යන්තරයෙ අතිවූ  කැරළි කෝළාහල සහ 1989 සිට 2009 වනතුරු පැවති යුධමය තත්වය හේතුවෙන් ශ්‍රි ලංකාවේ ආර්ථිකයට විශල බලපැමක් සිදුවුනි
නිවැරදි ආර්ථික සැලස්මක් හෝ ජාතික ප්‍රතිපත්තියක් අනුගමයන කිරීමට 1948 පසු බලයට පත් වූ දේශපලන පක්ෂ අසමත් විය
1970-77 දක්වා පැවති රජය සමාජවාදී ආර්ථික ප්‍රතිපත්ති හා ක්‍රියාකාරකම් අනුගමනය කළේය
1977 - 1994 දක්වා කාලය තුල එක්සත් ජාතික පක්ෂය බලයට පත් වූ අතර 1994 - 2004 දක්වා රාජ්‍ය පාලනය කරනු ලැබුවේ ශ්‍රි ලංකා නිදහස් පක්ෂයයි
මෙම පක්ෂ දෙකම අනුගමනය කලේ ධනවාදී ආර්ථික ප්‍රතිපත්තියකි
2001 වසරේදී ශ්‍රි ලංකා ආර්ථිකයේ ඉතා පසු බෑමක් දක්නට ලබෙනුයේ දළ දේශීය නිෂ්පාදනයෙන් 101% පමණ ණය ප්‍රතිශතයක් පෙන්නුම් කල නිසාවෙනි
මෙහිදී  එල්. ටී. ටී. ඊ. සංවිධානය සමඟ සිදු කරන ලද කඩිනම් තාවකාලික සටන් විරාම සාකච්ඡා හා ප්‍රමාණවත් විදේශ ණය ලබා ගැනීම හේතුවෙන් සිදු වීමට ගිය මුල්‍ය අර්බුදයෙන් මිදීමට හැකි විය
මහා පරිමාණයෙන් වී, ධාන්‍ය වර්ග හා අනෙකුත් කෘෂිකාර්මික නිෂ්පාදන ගෘහස්ථ පරිබෝජනය සඳහා නිපදවීම පිළිබඳව 2004 න් පසු බලයට පැමිණි එක්සත් ජනතා නිදහස් සන්ධානය වැඩි අවදානයක් යොමු කලේය
ආර්ථික ඉතිහාසය 

ශ්‍රි ලංකාව පැවති සමාජවාදී තත්වය 1977 සිට ධනවාදී නැඹුරුවක් පෙන්නුම් කළේය
එතැන් සිට රජය පෞද්ගලීකරණය, විවෘත ආර්ථිකය හඳුන්වාදීම ආදිය සිදු කළේය
උතුරේ පැවති අවුරුදු 25ක සිවිල් යුද්ධය (ත්‍රස්තවාදය ) හා දකුණේ විටින් විට ඇති වූ කැරලි කෝලාහල (ජා
පෙ. ක්‍රියාකාරකම්) ශ්‍රි ලංකවේ ආර්ථික සංවර්ධනයට දැඩි ලෙස  බලපෑම් එල්ල කලේය
1993 වසරේදී දළ දේශීය නිෂ්පාදනයෙහි 7%ක් දක්වා වර්ධනයක් ඇති කිරීමට මුලිකවම ජ
පෙ. ක්‍රියාකාරකම් අවසන් වීමත් සමඟ ඇතිවූ පෞද්ගලීකරණය හා අපනයනයේ සිදුවූ වැඩි වීමත් බලපාන ලදි
1993 වසරේදී දළ දේශීය නිෂ්පාදනයෙහි 7%ක් දක්වා වර්ධනයක් ඇති කිරීමට මුලිකවම
ක්‍රියාකාරකම් අවසන් වීමත් සමඟ ඇතිවූ පෞද්ගලීකරණය හා අපනයනයේ සිදුවූ වැඩි වීමත් බලපාන ලදි
රටේ සමස්ත ආර්ථික වර්ධනය අසමතුලිත වීමට ප්‍රධාන වශයෙන් ජාත්‍යන්තර හා දේශීය ආර්ථිකයේ සහ දේශපාලන වෙනස්වීම් ඍජුවම බලපෑවේය
1991 සිට 2000 දක්වා වූ කාලයේදී වාර්ශික සාමාන්‍ය දළ දේශීය වර්ධනය 5.2% අගයකින් යුක්ත විය
නමුත් එම අගය 2001 වසරේදී 1.4% ඍණ අගයක් දක්වා පහත වැටුනි
එය ශ්‍රි ලංකාව නිදහස ලැබීමෙන් පසු සිදුවූ විශාලතම ආර්ථික පසු බෑමකි
එසේම දේශීය හා ජාත්‍යන්තරව අතිවූ ගැටලු, විශේෂයෙන් ශ්‍රි ලංකාවට හා අමෙරිකා එක්සත් ජනපදයට එල්ල වූ ත්‍රස්ත ප්‍රහාර ආර්ථිකය කෙරෙහි විශාල ලෙස බලපාන ලදි
මූලික ආර්ථික ප්‍රතිපත්තියවල වූ අසාර්ථකත්වය, ආර්ථික සැලැස්මේ වූ අඩුපාඩු කම් සහ නව ආර්ථික ප්‍රතිපත්තියක අවශ්‍යතවය මෙවන් වූ ව්‍යසනයන්ගෙන් ඉස්මතු විය
ශ්‍රමය 
ලංකාවේ සමස්ත ශ්‍රම බලකාය මිලියන 6.1 වන අතර (මෙයට උතුර හ නැගෙනහිර අයත් නොවේ ), ඉන් 20%කට වැඩි ප්‍රමණයක් වෘත්තීය සංගම් වල සාමාජිකත්වය ලබා ඇත
ලියපදිංචි වූ වෘත්තීය සංගම් 1650ක් ඇති අතර ඉන් බොහෝමයක සිටින්නේ සාමාජිකයන් 50කටත් අඩු සංඛ්‍යාවකි
වෘත්තීය සංගම් වල සාමාජිකයන් අඩු වීමක් පෙන්නුම් කෙරේ
ඊට අමතරව විවිඩ සංධානයන්ද ඇත
බොහෝමයක් වෘත්තීය සංගම් වලට දේශපාලන සම්බන්ධතාවන් ඇත
ලංකා කම්කරු කොංග්‍රසය සහ ලංකා ජාතික වතු කම්කරු සංගමය ප්‍රධාන හා විශාලම වෘත්තීය සංගම් වේ
ලංකා කම්කරු කොංග්‍රසයේ සභාපතිවරයා පශු සම්පත් හා යටිතල පහසුකම් අමාත්‍යවරායද වේ
මෑත කාලයේදී විරැකියාව 10% දක්වා පහළ බැස ඇත
කෙසේ නමුත් උපාධිදාරී හා උසස් අධ්‍යාපනය ලැබූවන් අතර විරැකියාව සාමන්‍ය අධ‍යාපන මට්ටමක් ලබූවන් අතර විරැකියාවට වඩා ඉහළ අගයක පවතී
මෙම තත්වය අවම කිරිම සඳහා රජය අධ්‍යාපන ප්‍රතිසංස්කරණය සඳහා යොමු වී තිබේ
එහිදී උපාධිදාරීන් හා අනෙකුත් උසස් අධ්‍යාපනය ලත් විද්‍යාර්තීන් හට රැකියා අවස්ථා ලබා ගත හැකි වන අයුරින් අධ්‍යාපනය ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීමට අවදානය යොමුව ඇත
තවද තරුණයන් සවි බල ගැන්වීම තුලින් විරැකියාව අවම කිරීම සඳහාත් විවිධ වැඩසටහන් ක්‍රියාත්මක වේ
සාර්ව ආර්ථික උපනතිය 
පහත වගුවෙන් දැක්වෙන්නේ ජාත්‍යන්තර මුල්‍ය අරමුදල විසින් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද ලංකාවේ දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයේ උපනතිය  වෙළඳ මිල අනුව ශ්‍රි ලංකා රුපියල් මිලියන වලිනි
1977 දී කොළඹ විසින් වෙළඳපල ඉලක්ක කර ගත් ප්‍රතිපත්ති හා අපනයන ඉලක්ක කර ගත් වෙළඳාම් සඳහා වූ ආර්ථික ප්‍රතිපත්ති හා ආනයන ආදේශන වෙළඳ ප්‍රතිපත්ති අත්හල ලදි
වර්තමානයේ ශ්‍රි ලංකාවේ වඩාත් වේගවත් කර්මාන්ත වන්නේ ආහාර නිෂ්පාදන කර්මාන්තය, ඇඟලුම් කර්මාන්තය, ආහාරපාන කර්මාන්තය, ජනසංන්නිවේදනය, රක්ෂණය සහ බැංකු කර්මාන්තයයි
1996 වසරේදී වැවිලි බෝග අපනයනය 20%ක් පෙන්නුම් කිරිමේදී ඇඟලුම් කර්මාන්තය 63%ක අපනයනයක් විය
90 දශකය පුරවට දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයේ වාර්ශික සාමාන්‍ය වර්ධන අනුපාතය 5.5% ක අගයක් ගන්න ලදි
නමුත් 1996 වසර ඇතුලත ඇති වූ නියඟය හා සිවිල් ආරක්ෂාව පිරිහීම නිසවෙන් ආර්ථික වර්ධන අනුපාතය 3.8% වූ අඩු අගයකට පහත වැටුනි
1997 හා 1998 වසර වලදී 6.4%ක හා 4.7%ක වර්ධනයක් ඇති වීමෙන් ආර්ථිකයේ නව පිබිදීමක් පෙන්නුම් කලත් 1999 වසරේදී නැවතත් 3.4% වර්ධනයක් ඇති වීමෙන්ට් ආර්ථිකය පසුබෑමකට ලක් වුනි
මුල්‍ය ආයතන 

1950 දී පිහිටවනු ලැබූ ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුව, රටේ මුල්‍ය පරිපාලන අධිකාරිය ලෙස කටයුතු කරයි
එහි ප්‍රධාන වගකීම වන්නේ රටේ උන්නතිය සඳහා වූ මුල්‍ය ප්‍රතිපත්ති සම්පාදනය කිරීම හා මුල්‍ය පද්ධතිය පාලනය සඳහා වූ බලය ක්‍රියාවට නැංවීමයි
ශ්‍රි ලංකාවේ ප්‍රධානතම කොටස් වෙළඳපල වන්නේ කොළඹ කොටස් වෙළඳපලයි
එය දකුණු ආසියාවේ නවීනතම තාක්ෂනයෙන් යුත් කොටස් හුවමාරු පද්ධතියකින් සමන්විත කොටස් වෙළඳපල ලෙස හඳුන්වයි. කොළඹ කොටස් වෙළඳපලේ ප්‍රධාන ශාඛාව, 1995 වසරේ සිට කොළඹ ලෝක වෙළඳ මධ්‍යස්ථානයේ පිහිටා ඇති අතර මහනුවර, මාතර, කුරුණෑගල හා මීගමුව යන ප්‍රදේශයන්හි අනෙකුත් ශාඛා පිහිටුවා ඇත
ආර්ථික යටිතල පහසුකම් සහ සම්පත්

ප්‍රවාහනය සහ මහමාර්ග

ලංකාවේ බොහෝමයක් නගර රාජ්‍ය දුම් රිය සේවය වන ශ්‍රි ලංකා දුම්රිය දෙපාර්තමේන්තුවට අයත් දුම් රිය මර්ග වලින් යාවි ඇත
සියළුම් පොදු බස් ප්‍රවාහන කටයුතු වල වගකීම ජාතික ගමනා ගමන මණ්ඩලයට පැවරී ඇත
ශ්‍රි ලංකාවේ මහාමාර්ග වල මුළු දිග ප්‍රමාණය කිලෝ මීටර් 11000 පමණ වේ
රටේ ආර්තිකය හා ප්‍රවාහන පද්ධතියේ වර්ධනයට උපකාරී වන අධිවේගී මාර්ග තැනීමේ ව්‍යපෘති කිහිපයක් වර්තමාන රජය විසින් ප්‍රකාශයට පත් කර අත
එහිදී කොළඹ - කටුනායක අධිවේගී මාර්ගය, කොළඹ - මහනුවර (කඩුගන්නව )අධිවේගී මාර්ගය, කොළඹ - පාදෙණිය අධිවේගී මාර්ගය, සහ පිටත වෘත්තීය අධිවේගී මාර්ගය, යනදී ව්‍යාපෘති මගින් කොළඹ මාර්ග තදබදය අඩු කිරීමට කටයුතු කරමින් සිටී.

බල ශක්තිය

බලශක්ති නිෂ්පාදනයේ පාලිත ආයතනය වන්නේ බලශක්ති අමාත්‍යාංශයයි
විදුලිය නිෂ්පාදනය හා බෙදාහැරීම සිදුකරනු ලංකා විදුලිබල මණ්ඩලය මගිනි
රටට අවශ්‍ය බොහොමයක් බලශක්තිය නිෂ්පාදනය කරනුයේ මධ්‍යම පළාතේ ඇති විදුලි බලාගාර වලිනි
ප්‍රධාන ආර්ථික අංශ

සංචාරක ක්ෂේත්‍රය

ශ්‍රි ලංකවේ ප්‍රධාන ආර්ථික ක්ෂේත්‍රයක් ලෙස  සංචාරක කර්මාන්තය පිළිගැනේ
ශ්‍රි ලංකාවට සංචාරකයන් ආකර්ෂණය කර ගැනීමට ප්‍රධාන ලෙස ශ්‍රි ලංකාව වටා ඇති විශේෂයෙන් දකුණු හා නැගෙනහිර මුහුදු තීරයන් ඓතිහාසික වටිනාකම් වලින් පිරිපුන් ලෝක උරුම නගර හා සුන්දර කඳුකරයේ පිහිටා අති ස්වාභාවික සෞන්දර්‍යෙන් අනූන වූ හරිත වර්ණ තානායම් ඉවහල් වේ
රත්නපුර ප්‍රදේශයේ නිරන්තරයෙන් හමුවන පද්මරාග හා නිල් මැණික් වැනි වටිනා මැණික් ගල් කර්මාන්තය සහ ඒ අවට පරිසරයන් ද මෙරට සංචාරකයන්ගේ අවදානය යොමු වන තවත් ස්ථාන වේ
මෙලෙසින්  වටිනා මැණික් ගල් නරඹන්නට පැමිණෙන සංචාරකයින් හට ශ්‍රි පාදය කන්ද, සිංහරාජය වැසි වනාන්තරය, උඩවළව ජාතික වනෝද්‍යානය හා කිතුල්ගල ( The Bridge on the River Kwai චිත්‍රපටය රූපගත කල ස්ථානය ) වැනි සුවිශේෂි ස්ථාන ද නැරඹීමට අවස්ථාව ලැබේ
2004 වසරේදී ඇතිවූ සුනාමි ව්‍යසනය හා දශක 3ක් පුරා පැවති යුධමය වාතාවරණය මෙරට සංචාරකයින්ගේ පැමිණීමට දැඩි බාධාවක් විය
එහෙත් ජ්‍යාත්යන්තර මාධ්‍ය වාර්තා කරන්නේ 2007 වර්ශය හා සන්සන්දනය කිරීමේදී 2008 වසරේ ජනවාරි මස 0.6% ලෙස පැවති සංචාරකයින්ගේ පැමිණීම 2008 මාර්තු මාසය වන විට 8.6% කින් ඉහළ ගිය බවයි.

තේ කර්මාන්තය

ශ්‍රි ලංකාවට විදේශ විනිමය දෙනු ලබන ප්‍රධානතම වැවිලි කර්මාන්තය වන තේ කර්මාන්තය , 1995 වසරේ ලෝකයේ තේ අපනයන වෙළඳපලෙන් 23%ක දායකත්වයක් ලබා දුනි
ඒ කෙන්යාව 22% වෙළඳපලක් හිමි කර ගන්න්න විටදීය
ඉහළ තත්වයෙන් යුත් තේ නිශ්පාදනය කිරීමට ශ්‍රි ලංකාවට හැකි වී ඇත්තේ, තේ කර්මාන්තයට හිතකර භූගෝලීය සාධක වලින් අනූන වූ රට අභ්‍යන්තර ඇති සිසිල් බවෙන් යුත් කඳුකරය , අවුරුද්ද පුරා පවතින අඩු උෂ්නත්වයෙන් යුත් කාළගුණය, වාර්ශික වර්ශාපතනය හා ආර්ද්‍රතාවයයි
තේ කර්මාන්තය ශ්‍රි ලංකාවට හදුන්වා දෙනු ලැබුවේ 1852 වසරේදී මෙරටට පැමිණි බ්‍රිතාන්‍ය ජාතික වැවිලි කරුවකු වන ජේම්ස් ටේලර් විසින් 1867 වසරේදීය
වර්තමානයේදී බ්‍රිතාන්‍ය හා අනෙකුත් යුරෝපා සහ බටහිර රටවලට තේ අපනයනය කරන්නන් අතර ශ්‍රී ලංකාවද ඉහළ ස්ථානයක සිටී. තේ කර්මාන්තයේ වර්ධනය තුළින් රට තුල ඇති දරිද්‍රතාවය පිටු දැකීමට හැකිවෙනු ඇත
ඇඟලුම් කර්මාන්තය
ඉහළ තත්වයෙන් යුත් නිමි ඇඳුම් නිෂ්පාදනයේ නියුතු ශ්‍රි ලංකාවේ ඇඟලුම් කර්මාන්තය තවත් එක් ප්‍රධාන ආර්ථික ක්ෂේත්‍රයකි
ශ්‍රි ලංකාවේ ප්‍රධාන අපනයනකරුවන් වන්නේ ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදය හා යුරෝපා රටවල්ය
ප්‍රධාන පෙළේ විලසිතා නිපයුම් ව්‍යාපාර වන Victoria's Secret, Liz Claiborne සහ Tommy Hilfiger සඳහා වන ඉහල තත්වයෙන් යුත් නිමි ඇඳුම් නිපදවන ඇඟලුම් කර්මාන්තශාලා 900 ක් පමණ  රට පුරා විසිරී ඇත
කෘෂිකර්මාන්තය

කෘෂිකර්මාන්තය ශ්‍රි ලංකවේ පැරණිතම ආර්ථික ක්ෂේත්‍රයයි
එය වසර 2500ක් පමණ පැවති කර්මාන්තයකි
ගෘහස්ත පරිභෝජනය් සඳහා වී, පොල් හා ධාන්‍ය වර්ග නිෂ්පාදනය ශ්‍රි ලංකාවේ සංස්කෘතිය හා බැඳි පවතින්නා වූ අංගයක් වේ
1967 වසරේ සිට පැවති තේ කර්මාන්තය කෘෂිකර්මාන්තය යටතට නොගන්නේ, එය හුදෙක්ම අපනයනය සඳහා යොදා ගන්නා බැවිනි
ශ්‍රි ලංකාවට ආවේනික වූ වෛද්‍ය ක්‍රමය වන ආයුර්වේදය සඳහා බොහෝ විට ගංජා සහ කංසා වැවීම ද සිදුවේ
ලෝක ආර්ථික සබඳතා 
ශ්‍රී ලංකාවේ මුළු අපනයන වලින් 38% ක් වූ අපනයනය සිදු කරනු ලබන්නේ, රටට ඉතාමත් වැදගත් , 2002 වසරේ දී ඇමෙරිකානු ඩොලර් බිලියන 1.8ක වටිනාකමකින් යුක්ත වූ ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපද වෙළඳපලයි
බොහෝ කාලයක් සිට ශ්‍රි ලංකවේ ඇඟලුම් සඳහා වන විශාලතම  වෙළඳපල පැවතියේ ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදයේය
එය රටේ මුළු ඇඟලුම් අපනයනයෙන් 63%කටත් වඩා වැඩි ප්‍රමාණයක් පෙන්නුම් කරයි
2002 වසරේදී ශ්‍රි ලංකාවේ විශාලතම සැපයුම්කරුවා වූයේ ඉන්දියාවයි. එය ඇ
මිලියන 835ක අපනයනයන්ගෙන් යුක්ත විය
සම්ප්‍රදානුකූලව ශ්‍රි ලංකාවේ හතරවෙනි විශාලතම සැපයුම්කරුවා වන්නේ, 2002 වසරේදී ඇ
මිලියන 355ක අපනයනයක් සිදු කරනු ලැබූ ජපානයයි
අනෙකුත් ප්‍රධාන පළේ සැපයුම්කරුවන් වන්නේ හොංකොං, සිංගප්පූරුව, තායිවානය හා දකුණු කොරියාවයි. ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදය ශ්‍රි ලංකාවේ 10 වැනි විශාලතම සැපයුම්කරුවාය
ශ්‍රි ලංකා මහ බැංකුවේ වෙළඳ දත්ත අනුව ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදය මෙරටට සිදු කරනු ලැබූ අපනයනය 2002 වසරේදී ඇ
මිලියන 218ක් විය
ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපද රේගු වාර්තා අනුව ශ්‍රි ලංකාවට සිදු කල අමෙරිකානු අපනයනය ඇ
මිලියන 166කි
ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදය ශ්‍රි ලංකාවට සිදු කල අපනයනයෙන්  14%ක්ම තිරිඟු පිටි සඳහා විය
සබැඳි පිටු
ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුව
කොළඹ කොටස් වෙළඳපල

යොමුව

අඩවියෙන් බැහැර පිටු
 Global Economic Prospects
Growth Prospects for South Asia The World Bank, Dec
13, 2006
 CSE ALL-SHARE
 CIA Factbook 
 
 Information and News
ඇසළ පෙරහැර යන්නෙන් පහත දෑ අදහස් විය හැක
කතරගම ඇසළ පෙරහැර
 බෙල්ලන්විල ඇසළ පෙරහැර
 ඇසල මංගල්‍යය, සෙංකඩගල

වක්‍රෝත්තිහරණ පිටු

ඇසළ උත්සවය
ඡායාරූප ශිල්පියෙක් යනු කැමරාවක් භාවිතයෙන් ඡායාරූප ගනු ලබන තැනැත්තාය
වෘත්තීය ඡායාරූප ශිල්පීන් ප්‍රචාරණ කටයුතු හා මුද්‍රණ අවශ්‍යතා සඳහා සජීවී අවස්ථා ඡායාරූප ගත කරන අතර ආධුනික ඡායාරූප ශිල්පීන් හුදෙක් විනෝදාංශයක් ලෙස සහ විශේෂ අවස්ථා, පුද්ගලයින් හා ස්ථාන නැවත නැවත නරඹමින් සිහිකිරීම සඳහා ඡායාරූපකරණය යොදා ගනී
වෘත්තීය ඡායාරූප ශිල්පියා බොහෝ අවස්ථා වලදී ඡායාරූපකරණය තම රැකියාව ලෙස යොදා ගනී
උදාහරණ ලෙස පුවත්පත් වර්තාකරණය, විවාහ මංගල අවස්ථා හා උපාධ් ප්‍රදානෝත්සව ආවරණය කිරීම් සහ ප්‍රචාරණ කටයුතු සඳහා ඡායාරූපකරණය දැක්විය හැකිය
තවද පැපරාසීන්, සෞන්දර්යය කලා ඡායාරූප ශිල්පීන් සහ ස්වාදීන ඡායාරූප ශිල්පීන් යමක් ඡායාරූප ගත කිරීමෙන් අනතුරුව එහි වැදගත්කම අනුව අලෙවි කිරීම හෝ ප්‍රදර්ශනය සිදුකරයි
පොලිස් නිලධාරීන්, දේපල වෙළඳ නියෝජිතයින්, පුවත්පත් කලාවේදීන් හා විද්‍යාඥ්ඥයින් ආදී වෘත්තීන් වල යෙදෙන්නන් තම රැකියා වල නොයෙක් අවශ්‍යතා සඳහා ඡායාරූප ගනු ලබයි
චිත්‍රපට ශිල්පීන්, වීඩියෝ නිශ්පාදකයින් ආදී කැමරා ශිල්පීන් නිශ්චල ඡායාරූප මෙන්ම වීඩියෝපටද වාණිජ කටයුතු සඳහා යොදා ගනී
ඡායාරූපයේ විෂය හෝ මාතෘකාව අනුවද ඡායාරූප ශිල්පීන් වර්ගීකරණය කල හැක
සමහර ඡායාරූප ශිල්පීන් තම විෂය විදහා දැක්වීම සඳහා භූ දර්ශන, නිසල රූ සිතුවම් සහ චිත්‍ර කලා නිර්මාණ වැනි ප්‍රකෘති අවස්ථා යොදා ගනී
අනෙක් ඡායාරූප ශිල්පීන් ඡායාරූප ක්ෂේත්‍රයට පමණක් අනන්‍ය වූ වීඨි ඡායාරූපකරණය, වාර්තා සඳහා ඡායාරූපකරණය, විලාසිතා නිර්මාණ සඳහා ඡායාරූපකරණය, විවාහ මංගල අවස්ථා ඡායාරූපකරණය ආදී වශයෙන් විශේෂීකරණය කල හැක
ඡායාරූප අලෙවිය

පිටපත් ගැනීම් හා අනවසරයෙන් භාවිතා කිරීම් වැනි ක්‍රියාවලින් තම ඡායාරූප ආරක්ෂා කර ගැනීමට අනන්‍ය අයිතියක් ප්‍රකාශන හිමිකම මගින් ඡායාරූප ශිල්පියාට ලැබේ
වැඩිදුර තොරතුරු
ඡායාරූපකරණය සහ නීතිය

අප්‍රමාණ කර්මාණ්ත ප්‍රමාණයක් තම ප්‍රකාශන හා නිෂ්පාදන කටයුතු සඳහා භාවිතා කිරීමට ඡායාරූප මිලදී ගනී
සඟරා මුල් පිටු, රූපවාහිනී වෙළඳ දැන්වීම්, සුබපැතුම් පත් හා කැලැන්ඩර, වෙබ් අඩවි සහ නොයෙක් නිෂ්පාදන හා පැකේජ වල ඡායාරූප දක්නට ලැබෙන අතර සාමාන්‍යයෙන් එම කටයුතු සඳහා සෘජුවම ඡායාරූප ශිල්පියාගෙන් හෝ ඡායාරූප ශිල්පියා නියෝජනය කරන ඒජන්සියක් මගින් ඡායාරූප මිලදී ගනීම සිදුකරයි
ඡායාරූප ශිල්පියා තම ඡායාරූප යොදා ගත හැකි ආකාර පිළිබඳ ගිවිසුමක් ලෙස "බලපත්‍රයක්" නිකුත් කරන අතර එහි ඡායාරූපය පළ කල හැකි ප්‍රදේශ (උදාහරණ ලෙස එක්සත් ජනපදය හෝ එක්සත් රාජධානිය හෝ වෙනත්) සහ සත්‍ය වශයෙන්ම එය භාවිතා කරන නිෂ්පාදන පිළිබඳ රෙගුලාසි සඳහන් කර ඇත
ගිවිසුමේ සඳහන් නොවන සෑම අමතර භාවිතා කිරීමක් සඳහාම තවත් පුරස්කාරක මුදලක් හා හිමිකම් ගිවිසුමක් එක්වේ
උදාහරණයක් ලෙස ඡායාරූප ශිල්පියා තම එක් විශේෂ ඡායාරූපයක් විවිධ වෙළඳ සමාගම් කිහිපයකට කැලැන්ඩර, ධාන්‍ය පෙට්ටි, සඟරා, සුබපැතුම් පත් හෝ වෙනත් ඕනෑම නිෂ්පාදන කටයුත්තක මුද්‍රණ කටයුතු සඳහා රටවල් සමූහයකදී යොදා ගත හැකි වන ලෙස විකිණීම සිදුකිරීම සැලකිය හැක
ගිවිසුම් කාල පරිච්ඡේදය බොහෝ විට අවුරුද්දක් වන අතර වෙනත් කාල පරිච්ඡේදයක් වුවද විය හැක
ඡායාරූප ශිල්පියා සාමාන්‍යයෙන් පුරස්කාරක ගාස්තු මෙන්ම ඡායාරූපය භාවිතා කරන සෑම අවස්ථාවකටම වෙන වෙනම ගාස්තු අය කරන අතර එම ගාස්තුව පුරස්කාරක මුදලින් අඩුවේද නැද්ද යන්න ගිවිසුම් කොන්දේසි අනුව තීරණය වේ
ඇතැම් විට ගිවිසුම අනුව ඡායාරූපය සීමා කිරීම් නොමැතිව යොදා ගැනීම (මෙයින් අදහස් කරන්නේ එකම ඡායාරූපය එක් වසරක් තුල කිහිපවරක් විවිධ භාවිතයන් සඳහා විකිණිය හැකි බව වේ) හෝ සීමා කිරීම් සහිත ලෙස යොදා ගැනීම (ගිවිසුම් කාලපරිඡේදය තුල එම ඡායාරූපය යොදා ගත හැක්කේ අදාල වෙළඳ සමාගමේ කටයුතු සඳහා පමණක් වේ) සිදුකරයි
උදාහරණයක් ලෙස ඡායාරූපයක් සුබපැතුම් පත් සඳහා සීමා කිරීම් නොමැතිව යොදා ගැනීමේදී වසරක් තුල එක්සත් ජනපදයේදී මුද්‍රණය සඳහා යම් කිසි මුදලක් සමග ඒකක මුද්‍රණයකට පුරස්කාරක ගාස්තුවක් අය කිරීමට ගිවිසුම සකස් කල හැක
තවද වෙළඳ සමාගම සඳහා පුරස්කාරක ගාස්තු ගණනය කර නිර්ණය කිරීමේ අයිතිය ගිවිසුම මගින් ඡායාරූප ශිල්පියාටද ලබා දිය හැක
පුරස්කාරක මුදල ඡායාරූපය මිලදී ගන්නා කර්මාන්තය හා ඔවුන්ගේ අවශ්‍යතාවය අනුව වෙනස් වේ
උදාහරණයක් ලෙස පෝස්ටර හා රූපවාහිනී වෙළඳ දැන්වීම් සඳහා යොදා ගන්නා ඡායාරූප සඳහා වන පුරස්කාරක ගාස්තු පොත් පිංචක හෝ පත්‍රිකාවක් යම් සීමාසහිත පිටපත් ප්‍රමාණයක් මුද්‍රණය කිරීම සඳහා වන පුරස්කාරක ගාස්තු වලට වඩා වැඩි අගයක් වේ
පොතක හෝ සඟරාවක මුද්‍රණය කිරීමේදී ඡායාරූපය යොදා ගන්නා වර්ගඵලය මත පදනම්වද පුරස්කාරක අගය වෙනස් වේ
උදාහරණයක් ලෙස එය පිටුවකින් හතරෙන් කොටසක්ද, පිටු භාගයක්ද, සම්පූර්ණ පිටුවක්ද ලෙස වර්ග කර පුරස්කාරක අගය තිරණය කල හැක
පිටකවර සඳහා යොදා ගන්නා ඡායාරූප වල පුරස්කාරක ගාස්තුව සාමාන්‍යයෙන් පොතක් හෝ සඟරාවක් තුල යොදා ගන්නා ඡායාරූප වල අගයට වඩා වැඩිය
සඟරාවක, වෙළඳ සමාගමක හෝ වෙනත් ඕනෑම ප්‍රකශන කටයුත්තක් සඳහා ඡායාරූප ශිල්පියෙක් විසින් ගන්නා ලද ඡායාරූප වල අයිතිය බොහෝ විට ඡායාරූප ශිල්පියාට වඩා අදාල ප්‍රකාශනය හෝ සමාගම සතුවේ
නමුත් එසේ වන්නේ ගිවිසුම් කොන්දේසි මත පදනම්වය
පුද්ගල ඡායාරූප (විශේෂයෙන් දේහලක්ෂණ විදහා දක්වන තනි පුද්ගල ඡායාරූප) සහ විවාහ මංගල ඡායාරූප වල ප්‍රකාශන අයිතිය බොහෝ විට ඡායාරූප ශිල්පියා ගිවිසුමක් මගින් තමන් සතුකර ගනී
ඒ අනුව එම ඡායාරූප යම්කිසි වෙනත් අවශ්‍යතා සඳහා පසු කාලයකදී පාරිභෝගිකයාට නැවත පිටපත් කිරීමට හෝ සංස්කරණය කිරීමට අවශ්‍ය වුවහොත් තමන් විසින්ම එම කටයුත්ත සිදුකිරීම සඳහා ඡායාරූප ශිල්පියා සමඟ සාකච්ඡා කර අවසර ගත යුතුය
සමහර අවස්ථා වලදී නැවත මුද්‍රණ අයිතිය පාරිභෝගිකයාට පැවරීම සඳහා ඡායාරූප ශිල්පියා විශාල මුදලක් අය කරයි
ආධුනික ඡායාරූප ශිල්පීන්ට වුවද තම ඡායාරූප සඳහා වෙළඳ වටිනාකමක් ඇත්නම් එවා නොමිලේ දිය යුතු නොවේ
ඡායාරූප සඳහා බලපත්‍ර ලබා ගන්නා ආකාරය සහ ඒවා අලෙවි කිරීම පිළිබඳ තොරතුරු අන්තර්ජාලය හා පුස්තකාල මගින් ලබා ගත හැක
යමෙක්ට තම ඡායාරූප අලෙවිය හා ඒවා ආරක්ෂා කර ගැනීම පිළිබඳව අවබෝධයක් ඒ සඳහා බලපත්‍ර ලබා ගන්නා ආකාරය දැක්වෙන නොයෙක් පොත් හා අන්තර්ජාල ලිපි මගින් සහ/හෝ ඡායාරූපකරණය පිළිබඳව විශේෂිණිකෘත නීතිඥයන් මගින් ලබා ගත හැක
අති විශාල වෙළඳ ආයතන තම නොයෙක් අවශ්‍යතා සඳහා ඡායාරූප යොදා ගැනීමේදී ඒ සඳහා ඡායාරූප තොග නාමාවලියක් පවත්වාගෙන යන අතර එය එක් අවස්ථාවකදී දස අවුරුදු සීමාවකට සෑදීම සිදුකරයි
21 වන සියවස ඇරඹුමත් සමඟ විශාල වශයෙන් අන්තර්ජාලය මගින් ඡායාරූප තොග නාමාවලි පළ කෙරුනු අතර ඡායාරූප ශිල්පීන්ට තම ඡායාරූප ඉතා ඉක්මණින් සහ පහසුවෙන් අලෙවි කිරීමට ඒ මගින් ඉඩ ප්‍රස්ථාව ලැබුනි
නමුත් එහිදී ඡායාරූප ශිල්පියාට වන අවාසි රැසකි
ලැබෙන මුදල ඉතා අඩුය
පුරස්කාරක දීමනා නොමැති තරම්ය
ඡායාරූපය අලෙවි කරන්නේ ගිවිසුමකට යටත්ව නොවන නිසා තම ඡායාරූපය මත ඡායාරූප ශිල්පියාට කිසිම පාලන බලයක් නොමැත
මෙලෙස අන්තර්ජාලය හරහා මිලදී ගන්නා ඡායාරූප නැවත නැවත නොයෙක් කර්මාණ්ත සඳහා විවිධ අවස්ථා වලදී යොදා ගනු ලබන්නේ ඡායාරූප ශිල්පියාට ඉතා සුළු මුදලක් ගෙවීමෙන් හෝ බොහෝ විට කිසිම මුදලක් නොගෙවීමෙනි
ඡායාරූපය අන්තර්ජාලයට මුදා හැරීමෙන් පසුව එය පරිභෝජනය කරන ආකාරය පාලනය කිරීමේ දුෂ්කරතා නිසා තම ඡායාරූපය සඳහා බලපත්‍රයක් ලබා ගැනීම හෝ එහි අයිතිය නැවත තමන් සතු කර ගැනීම කිසිසේත් කල නොහැකි දෙයක් බවට පත් වේ
ඡායාරූප බෙදාහැරීම

බොහෝ පුද්ගලයින් තම ඡායාරූප විශේෂිත කණ්ඩායම් වලට හෝ පොදුවේ ඕනෑම කෙනෙකුට නැරඹිය හැකි වන පරිදි සමාජීය වෙබ් අඩවි හෝ වෙනත් වෙබ් අඩවි වල උඩුගත කරයි
නීතිය මගින් තම ඡායාරූප අනිසි ලෙස යොදා ගැනීම් වලින් වැලැක්වෙන බවට විශ්වාසයක් ඇති පුද්ගලයින් පොදු වෙබ් අඩවි වල හෝ නොමිලේ ප්‍රදර්ශනය සඳහා වන බලපත්‍රයක් ඇතිව තම ඡායාරූප උඩුගත කරයි
Wikimedia Commons වැනි සමහර වෙබ් අඩවි සියුම් ලෙස බලපත්‍ර පිළිබඳව සොයා බලන අතර, පොදුවේ පළ කිරීම පිළිබඳව පැහදිලි තොරතුරු ඇතුලත් පින්තූර පමණක් අනුමත කරයි
සමහර ඡායාරූප ශිල්පීන් වෙබ් අඩවි මගින් ඡායාරූප ප්‍රසිද්ධ කිරීම, පළ කිරීම, බෙදා හැරීම හෝ විකිණීම සහ/හෝ අනෙක් පරිභෝජකයින් විසින් නැවත ප්‍රකාශනය සඳහා බාගත කිරීම් පිළිබඳව බලවත් සැලකිල්ලක් දක්වයි. මෙලෙස, සමාජයීය වෙබ් අඩවි මගින් පල කරන පුද්ගල ඡායාරූප සංචිත හෝ නාමාවලි දහස් ගණන් ඡායාරූප වලින් සමන්විත වන අතර එම ඡායාරූප අදාල පුද්ගලයින්ගේ අනු දැනුමක් නොමැතිව විකිණීම හා පරිභෝජනය සිදුකරයි
එවිට ඡායාරූප ශිල්පියාට අදාල ඡායාරූපය සඳහා ලැබිය යුතු ආදායම වෙනත් පුද්ගලයෙකු ලබා ගන්නා අතර ඡායාරූප ශිල්පියාට කිසිවක් නොලැබේ
එමෙන්ම සඟරා හා වෙබ් අඩවි මගින් පවත්වන ඡායාරූප තරඟ සඳහාද ඡායාරූප යවනු ලබයි
ආධුනික ඡායාරූප ශිල්පීන් එම තරඟ සඳහා ඡායාරූප යොමු කර, ඡායාරූපයේ නම හා ඡායාරූපය පිළිබඳ කතාන්දරයද ඉදිරිපත් කර සඟරා මුල් පිටුවක නොමිලේ තම ඡායාරූපය පළ කර ගැනීමට හැකිවීම පිළිබඳව තෘප්තිමත් වේ
නමුත් එමගින් සිය දහස් ගණන් ඡායාරූප එම වෙළඳ සමාගම් වල අයිතියට පැවරෙන අතර අවසානයේදී සාමාන්‍යයෙන් එවා වෙනත් මුද්‍රණ කටයුතු සඳහා හෝ අන්තර්ජාලයේ පළ කිරීම් සඳහා යොදා ගනු ලබන්නේ ඡායාරූප ශිල්පියාට කිසිම ගෙවීමක්, දැන්වීමක් හෝ කීර්තියක් නොමැතිවය
ඡායාරූප ශිල්පියාගේ හිමිකම් අයිතිය සුරැකිය හැක්කේ ගිවිසුමකට පමණි
තම ඡායාරූප වල සුරක්ෂිතභාවය පිළිබඳ යම්කිසි සැලකීමක් දක්වන ඡායාරූප ශිල්පීන් ඒවා විකිණීමට පෙර අදාල වෙළඳ ආයතන හා ප්‍රකාශකයින් පිළිබඳව සොයා බැලිය යුතුය
හිමිකම් ගිවිසුමක් තිබෙන අවස්ථා වලදී පවා, අදාල වෙළඳ සමාගමේ ඉතිහාසය පිළිබඳ වාර්තා හොඳ තත්වයක තිබේද යන්න හා ව්‍යාපාරික කටයුතු සාර්ථකව සිදුවන්නේද යන්න සොයා බැලිය යුතුය
කාල රේඛාව යනු රිචඩ් ඩොනර් විසින් අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද (2003) විද්‍යා ප්‍රබන්ධ/විජ්ජා චිත්‍ර පටියකි
එහි තරු වන්නේ පෝල් වෝකර්, ෆ්‍රෑන්සිස් ඔ'කෝනර්, බිලි කොන්නොලි, ඩේවිඩ් තෙව්ලිස්, ජෙරාඩ් බට්ලර් සහ ඇනා ෆ්‍රරයිල්
එය එම නමින්ම මයිකල් ක්‍රිච්ටන් විසින් රචිත නවකතාව පාදක කරගත්තකි
මුලින්ම වාසි ස්වර ලිපි දෙන්නට හිටියේ ජෙරි ගොල්ඩ්ස්මිත්, එසේ වුවානම් 2004 ගොල්ඩ්ස්මිත්ගේ මරණයට පෙර ඔහුගෙ අවසාන ස්වර ලිපියවේ, ඒත් ඩෝනර්ගෙ ප්‍රතික්ෂේප කිරීමෙන් පසුව බ්‍රයන් ටඉලර් ඒ සඳහා ආදේශ වුනි
කථා වස්තුව
වර්ථමාන ප්‍රංශයේදී, පුරාවිද්‍යාඥ/ආචාර්යය එඩ්වඩ් ජොන්සන් (බිලි කොන්නොලි) සහ ඔහුගේ සිසුන්, කාස්ල්ගාඩ් අසල පෞරාණික භූමියක් කණිමින් සිටියි
1357දී වසර සියයක යුද්ධය හේතුවෙන් ලා රොක් බලකොටුව අසල ඇතිවූ විශාල යුද්ධයෙන් ගම ගිනිබත් විය
ඉංග්‍රීසින් බලවත් වුනත් ප්‍රංශයට ඔවුන්ව පැරදවිය හැකිවිය
ප්‍රංශයින් සියල්ල ඉදිරිපිට ඉංග්‍රීසින් විසින් ආර්නොට් ඩි සර්වොල්ගේ සොයුරිය වන ක්ලෙයාර් ආර්යාව (ඇනා ෆ්‍රරයිල්) එල්ලා මරණ ලදී
ප්‍රංශයින් ක්‍රෝධයෙන් උසිගැන්වු එම සිද්ධිය ඉංග්‍රීසින්ට එරෙහිව ඔවුන්ගේ ජයග්‍රහණයට හේතු විය
ජොන්ස්ටන් සහ ඔහුගේ සිසුන් වන කේට් එරික්සන් (ෆ්‍රෑන්සිස් ඔ'කෝනර්) සහ ඇන්ඩ්‍රි මරික් (ජෙරාඩ් බට්ලර්) , පුරාවිද්‍යාව මත ජීවත් විය
ජොන්ස්ටන්ගේ පුතා වන ක්‍රිස් (පෝල් වෝකර්) එම ජීවන රටාවේ නොවන නමුත් විටින් විට පියා මුණ ගැසීමට පැමිණියේය
ඔහු කැණීම් වලදී වැඩිකාලයක් ගත කලේ ඔහු බලවත් ස්නේහයක් දක්වන කේට් සමඟය
මිනිසෙකු සහ ගැහැණියෙකු තම අත් අල්ලාගෙන ගල් මිනීපෙට්ටියක සිටින අවස්ථාවක් පෙන්වද්දී, අපගේ අනාගතය අතීතය මත පවතින්නක් බව ක්‍රිස්ට අවබෝධ කරන්න මෙරික් උත්සහ කරනවා
ගල් මිනීපෙට්ටිය තුල තිබෙන මිනිස් කැටයමේ දකුණු කණ නොමැතිබවත්, එය ඒ අයුරින් නිර්මාණය කර ඇතිබවත් ඔවුන් හදුනා ගන්නවා
ජොන්ස්ටන්, ඔහුගේ අනුග්‍රාහකයින් වන ITC සමාගම මගින් ඔහුට කැණීම් භූමියේ කැණීම් සදහා ලබාදුන් තොරතුරු ගැන සැකහිතී එම තොරතුරුවල මූලාශ්‍ර සොයාගැනීමේ අදහසින් නැවත ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය බලා ගමන් කරයි
මහාචාර්‍ය්තුමා ඉවතගිය එම කාලය අතර තුර, මෙරික් සහ කේට් පැරණි පාච්මන්ට් කඩදාසියක් සහ නූතන ද්විනාභීය කාචයක් සොයාගැනීමට සමත් වෙනවා
විමර්ශනයෙන් පෙන්වන පරිදි ලියවිල්ල තුල තිබෙන පණිවුඩය මහාචාර්‍ය්තුමා විසින් උදව්වක් ඉල්ලා කරනලද ආයාචනයක් වනමුත් එහි දිනය 1357 අප්‍රේල් 4 ලෙස වේ
ව්‍යාකූල වූ ක්‍රිස් සිය පියා ඇමතීමට උත්සහ දරනමුත් ඔහුට පවසනුයේ පියා තවදුරටත් එහි නොමැති බවයි. කෙසේවෙතත් ITCය ක්‍රිස්ට සහ සිසුන්ට ඔවුන්ගේ මූලස්ථානය වන නව මෙක්සිකෝවට පැමිණෙන මෙන් ආරාධනාකර සිටිනවා
එහිදී ඔවුන් කාලතරණය සිදුවිය හැක්කක් බව ඉගෙනගන්නා අතර ජොන්ස්ටන් දැන් 1357 කාස්ල්ගාඩ් වල, හරියටම කැණීම් කල ස්ථානයේ හිරවී ඇති බවත් සොයාගනී
ITCය ප්‍රධාන වශයෙන්ම උත්සහ කරනවා වස්තූන් දූර තීර්ථනයේ  යෙදවීමට සහ ඔවුන් කාමරයක් තුල එය ඉටුකිරීමට සාර්ථකවී තිබෙනවා
රට හරහා එය සිදුකිරීමට ගත් උත්සාහයකදී, ඔවුන් අතින් ඒ වනවිට නොදැන සිටි කාල තරණ කුහරයක් මතුවීමෙන් 1357 වසර තෙක් මාර්ගය විවෘතවේ
ස්ථානය සහ අදාල කාල පරිච්ඡේදය පිළිබද ආසන්නම විශේෂඥයින් සිසුන් වන බැවින්, ඔවුන්ට ගොස් ජොන්ස්ටන්ව බේරාගෙන එන ලෙස පවසන ලදී
කණ්ඩායමේ භෞතික විද්‍යාඥයා වන ඩේවිඩ් ස්ටර්න්ගේ (ඊතන් එම්බ්‍රි) විරුද්ධත්වය තිබියදීම ඔවුන් කැමතිවී ආරක්ෂක පුද්ගලයා වන ෆ්‍රෑන්ක් ගෝර්ඩ්න් (නීල් මැක්ඩොනොග්) සහ අතිරේක භට පිරිස වන ජිමී ගෝමස් සහ බිල් බාරෙට්ටෝ සමඟ එක්වෙති
ඔවුන්ට, බොත්තමක් තද කල විට නැවත එම ස්ථානයට පැමිණිය හැකි සළකුණු කාරකයන් කිහිපයක් දෙන අතර පැය හයක් ඇතුලත ඔවුන් නැවත නොපැමිණියහොත් ඔවුන්ට කවමදාවත් ආපසු  ඒමට නොහැකි වන බවද පවසනු ලැබේ
ඔවුන් පැමිණෙන්නේ වේගයෙන් ගලායන ඟගක් වෙතය
ඔවුන් ගොඩබිමට පැමිණි විගස දැනගන්නවා ඉංග්‍රීසින් හා ප්‍රංශයින් අතර සටනකට මැදිව ඔවුන් සිටින බව. ගෝමස්ව ඉතා ඉක්මනින් මරා දමන අතර, බාරෙට්ටෝ, ග්රෙනේඩයක් එල්ල කිරීමට හදන මොහොතේම ඊතලයක් විත් ඔහුගේ වදින අතර ඔහු වර්ථමානය සඳහා පැමිණීමට තම සලකුණුකාරකය යොදාගන්නවා
මරෙක් සටනකට මැදිව සිටින අතර ක්ලෙයාර් ආර්යාවට (ඇනා ෆ්රරයිල්) පහරදෙන නයිට්වරයෙකු මරා දමා ඇයව බේරා ගනී
ඇය මරෙක් සහ අනෙක් අය කාස්ල්ගාඩ් ගම්මානයට රැගෙන එනමුත් ඉංග්‍රීසින් ඇයව අල්ලාගන්නවා, ඉංග්‍රීසි ඔත්තුකාරයෙකුට, ඇය ඇයගේ සහෝදරයා වන ආමෝට් සමඟ කථා කලබව අහම්බෙන් ඇහෙනනිසා
ඔවුන්ව ඔත්තුකාරයින් ලෙස දකින අතර, ඔවුන්ව, ඉංග්‍රීසි පාලකයා වන සහ ප්‍රංශ ජාතික සිසුවා වන ෆ්රැන්කොඉස් ඩොන්ටෙලේව (රොසිෆ් සුතර්ලන්ඩ්) මරා දමන, ඔලිවර් ද වැනෙස් (මයිකල් ශීන්) ඉදිරියට ගෙනයනු ලැබේ
සිරමැදිරිය තුලදී ජොන්ස්ටන් සමඟ කණ්ඩායම නැවත එකමුතු වන අතර එදින ක්‍රියාකාරකම් පිළිබඳ ඔවුන්ගේ දැනුම උපයෝගී කරගෙන පැනයාම සඳහා උපායක් යොදනවා
අවාසනාවකට, ඔවුන්ගේ එහි පෙනීසිටීම දැනටමත් කාල රේඛාව වෙනස්කර ඇතිබව ඔවුන්ට මඟහැරෙනවා
ඒ අතරවාරයේදී බාරෙට්ටෝ නැවත පැමිණ පරීක්ෂණාගාරය තුල මියයන අතර ඔහුගේ අතේ තිබුණු ග්රෙනේඩය පිපිරීමෙන් යන්ත්‍රවලට තදබල හානි සිදුවේ
දැඩි හිතක් ඇති ITC සභාපති වන රොබර්ට් ඩොනිගර් සහ උප සභාපතිවන ස්ටීවන් ක්රැමර්, එම යන්ත්‍ර සකස් කිරීම සඳහා ඔවුන්ට පුළුවන් උපරිමයෙන් වැඩකරන මුත් තරමක් ආචාරශීලී නොවන ඩොනිගර්, සිසුන් "නැතිවු" බවට වාර්ථාවක් සකස් කිරීමට සූදානම් වෙනවා
කාල ගවේශකයන්ට බලෙන්ම යුද්ධයට සම්බන්ධව සිටීමට සිදුවන අතරම ක්ලෙයාර් ආර්යාවගේ ජීවිතය බේරා ගැනීමෙන් අතීතය වෙනස් කිරීමටද හැකිවේ
ඒ අතරම ඔවුන් දැනගන්නවා ITCයේ හිටපු සේවකයකු වන විලියම් ඩෙකර්ගේ (මාර්ටන් ක්සෝකස්) පැමිණීම සහ අතීතයේ ජීවත්වීම (දැන් විලියම් ඩෙකර් මහතා ලෙස හඳුන්වයි ) මක්නිසාදයත් ඔහුගේ අභ්‍යන්තර ඉන්ද්‍රියන්ට හානිවී ඇති බැවින් තව එක තරණයකදී ඔහු මියයාමට ඉඩ ඇතිබව පෙන්වන නිසා
කාලය හරහා ගමනේදී අභ්‍යන්තර ඉන්ද්‍රියන්ට හානි සිදුවීමේ වැරැද්ද ඩොනිගර් විසින් ඔවුන්ට හැඟවීමෙන් වැළකී සිටිනවා
ඔවුන්ගේ චාරිකාවල පළමු අවස්ථාවේදීම ඩෙකර්ව අතරමංකර තමාගේ ජීවිතය බේරා ගැනීම පිළිබඳව ගෝර්ඩන් වගකිවයුතු වෙනවා
කලින් අවස්ථාවක ගෝර්ඩ්න් ඔවුන්ව අතරමංකර නැවත වර්ථමානයට යාමට ගන්නා විට ක්‍රිස් ඔහුව අල්ලා ගැනීමෙන් මෙය තහවුරු වෙනවා
එක සළකුණුකාරකයක් හැරෙන්නට අනෙක් සියල්ල සොරකම් කරගනිමින් ඩෙකර්, ගෝඩ්න්ව මරා දමන අතර ක්‍රිස් හා කේට් ඔහුට සහ ඔලිවර්ගේ ඉංග්‍රීසි හමුදාවට විරුද්ධව සටන්කරන අතරවාරයේ මහාචාර්ය තුමා සහ මරෙක්ව ප්‍රංශයින්ට විරුද්ධව සටන් කිරීමට පොළඹවයි. එම දෙපල, ලා රොක් බලකොටුව අසල ඇති පල්ලියේ ලා රොක් වෙත දිවෙන උමගක් සොයාගෙන ප්‍රංශ අණදෙන නිලධාරියාවන ආර්නෝට් (ලැම්බර්ට් විල්සන්) අධිපතියා වෙත උමඟ පිළිබඳ සැල කරනු ලබයි
ආර්නෝට් සහ ක්‍රිස් ඉංග්‍රීසි හමුදාවට එරෙහිව සටන් කරමින් ඉදිරියට යයි
ඔලිවර් අධිපතියා විසින් ක්‍රිස්ව අල්ලා ගන්නාමුත් ආර්නෝට් ඔහුව මුදවාගෙන කේට් සමඟ එකතුවීමට වේගයෙන් දුවයි. ක්‍රිස්ට, ජොන්ස්ටන්ට සහ කේට් හට නැවත ගෙදර බලා ඒමට හැකිවේ
තම දෛවය සහ ප්‍රධාන වශයෙන්ම කාල තරණ කුහරයක් තිබීමේ හේතුව අවබෝධ කරගන්නා මරෙක්, අවසාන සළකුණුකාරකය ක්‍රිස්ට දී අළුතෙන් මුණගැසුනු තම ආදරය වන ක්ලෙයාර් ආර්යාව සමඟ රැදී සිටියී
ඔවුන්ගේ නැවත පැමිණීම ඩොනිගර් විසින් ව්‍යර්ථ කිරීමට උත්සහ ගන්නාමුත් ඔහුව නැවැත්වීමට ස්ටර්න් ඉක්මන්වීමෙන් ඩොනිගර් යන්ත්‍රය තුල සිරගතවේ
මහාචාර්යතුමා සහ සිසුන් නැවත පැමිණෙන අතරම ඩොනිගර්ව අතීතය වෙත යැවෙන අතර එතනට එළඹුනු නයිට්වරයකු අතින් මරුමුවට පත්වේ
වර්ථමාන ප්‍රංශයේදී නැවතත් පැරණි ලා රොක් බලකොටුවේ ඇති ගල් මිනීපෙට්ටියේ කැණීම් කේට් අවසන් කරයි
ඇය සහ ක්‍රිස් දැන් දිනැයුමුත් යොදාගන්නවා
ගල් මිනීපෙට්ටිය මතින් හමුවූ ශිලා ලිපිය, මරෙක් සහ ක්ලෙයාර් ආර්යාවගේ බවත් ඔවුන්ට ක්‍රිස්ටෝෆ, කැත්‍රින් සහ ෆ්‍රැන්කොඉස් නමින් දරුවන් තිදෙනෙකු සිටී බවත් අනාවරණය කරනවා
මරෙක්, ඔහුගේ නොමැරී දිවි ගලවාගත් යහළුවන්ට, ඔහු අපූර්ව ජීවිතයක් තෝරාගත් බව පවසා තිබෙනවා
නළු නිළි පෙළ
පෝල් වෝකර් ක්‍රිස් ජොන්ස්ටන් ලෙසින්
ෆ්‍රෑන්සිස් ඔ'කෝනර් කේට් එරික්සන් ලෙසින්
ජෙරාඩ් බට්ලර් ඇන්ඩ්‍රි මරික් ලෙසින්
බිලි කොන්නොලි මහාචාර්ය එඩ්වර්ඩ් ඒ ජොන්ස්ටන් ලෙසින්
ඩේවිඩ් තෙව්ලිස් රොබර්ට් ඩොනිගර් ලෙසින්
ඇනා ෆ්‍රරයිල් ක්ලෙයාර් ආර්යාව ලෙසින්
නීල් මැක්ඩොනොග් ෆ්‍රෑන්ක් ගෝර්ඩ්න් ලෙසින්
මාට් ක්‍රාවෙන් ස්ටීවන් ක්‍රාමර් ලෙසින්
ඊතන් එම්බ්‍රි ජෝශ් ස්ටර්න් ලෙසින්
මයිකල් ශීන් අධිපති ඔලිවර් ද වැනෙස් ලෙසින්
ලැම්බර්ට් විල්සන් අධිපති ආනෝඩ් ද සවෝල් ලෙසින්
මාර්ටන් ක්සෝකස් සර් විලියම් ද කරේ/විලියම් ඩෙකර් ලෙසින්
රොසිෆ් සුතර්ලන්ඩ් ෆ්රැන්කොඉස් ඩොන්ටෙලේ ලෙසින්
පැට්‍රික් සබොන්ගුයි ජිමී ගෝමස් ලෙසින්

නිෂ්පාදනය
මධ්‍යකාලීන කථා ව්‍යවහාරයේ හිඟකම, ක්‍රිස්ව සිසුවකු ලෙස නිර්මාණය කරනු වෙනුවට මහාචාර්යතුමාගේ පුතා ලෙස ගැනීම ආදී වෙනස්කම් කිහිපයක් පොතෙන් ගනිද්දී සිදුකර ඇත
මධ්‍යකාලීනය නැවත පනගන්වන්නන් යුධ අනුක්‍රමය වෙත යොදාගන්නා ලදී
චිත්‍රපටය සඳහා CGI භාවිතය ඩොනර් හැකිතාක් සීමා කර ඇත
බලකොටුව සහ නගරය තාත්විකව ඉදිරිපත් කිරීමේ අරමුණින් චිත්‍රපට කණ්ඩායම, එම කාලයට අදාල ( 1300 අවසාන භාගයේ ) නොයෙක් යුරෝපීය බලකොටු නැරඹීම පිණිස ගොස් ඇත
අවසාන දර්ශනයේ වෙනස් කිරීම් හේතුවෙන්, බ්‍රයන් ටයිලර්, රචක ජෙරි ගොල්ඩ්ස්මිත්ගේ ස්වර ලිපිය ප්‍රතිස්ථාපනය කරගන්නා ලදී
කෙසේවෙතත්, ගෝල්ඩ්ස්මිත් සහ ටයිලර් දෙදෙනාගේම ස්වර ලිපි චිත්‍රපටයේ පසකින් ප්‍රයෝජනය සඳහා ඇත
රොබර්ට් ඩොනිගර් චරිතය නම් කෙරුණේ, ක්‍රිච්ටන්ගේ දියණියගේ ගුරුවරයකු වන හැරියට් ජාකොබ්ස් ඩොනිගර් නිසාවෙනි
බොක්ස් ඔෆිස්

චිත්‍රපටය බොහෝ විචාරකයන්ගෙන් විවේචනයවී බොක්ස් ඔෆිස් වාර්ථාවල දුර්වල තත්වයේ පැවතුනු අතර $ 80,000,000 අය වැයකින් $ 43,935,763 කින් පමණක් පාඩුව පිරිමසා ගැනීමට සිදුවිය
නවකථාව සහ චිත්‍රපටය අතර ඇති වෙනස්කම්
චිත්‍රපටයට අනුව අනවධාන ලෙස කදම්බයකින් අවසාන යුද්ධයේ මැදට ගොස් මියයනවා වෙනුවට, ඩොනිගර්ව තම උප සභාපතිවරයා විසින් කළු මරණය සිදුවූ 1348 තෙක් පිටමං කරනු ලැබේ
චිත්‍රපටයට අනුව කිසිදෙයක් අතීතයට යැවිය නොහැකිබව සමාගම් මූල ලේඛයේ සඳහන් වෙනවා
නවකථාවේ එය වර්ණවත් කිරීමට ප්‍රධානියා විසින් අයිතම කිහිපයක් සඳහා එයට අවසර දෙනවා
බාරෙට්ටෝ ගෙනෙන ආයුධ දැනටත් අවසර නොලත් එවා ලෙස සැලකෙන අතර යන්ත්‍රයේ විනාශයටද හේතුවක් වෙනවා
ගොර්ඩන් යනු කණ්ඩායම නැවත යැවීම වෙනුවට නැවත ගෙන්වා ගැනීමට ස්ටර්න් සමඟ වැඩකරන උප සභාපතිවරයා වේ
ඔහු ඩොනිගර් වෙතින් සමාගමේ පරිපාලනය අතටගනී
ක්‍රාමර් යනු ගැහැණු චරිතයක් වන අතර ඇය ඩොනිගර්ගේ හිටපු පෙම්වතිය සහ සමාගමේ නීතිවේදියාද වේ
නව කථාවේ ක්‍රිස් ජොන්සන් යනු මහාචාර්යවරයාට සබඳකමක් නැති ක්‍රිස් හග්ස් නම්වන ඉතිහාසඥයෙකි
ඩොන්ටෙලේගේ චරිතය චිත්‍රපටය සඳහා නිර්මාණයවූවකි
නවකථාවේ, කණ්ඩායම් සාමාජිකයින් සඳහා පරිවර්ථකගේ මෙහෙවර සිදුකරන සවන් කඩවල් ලබාදි තිබූ මුත් මරෙක්ට සහ ජොන්ස්ටන්ට ඉතා හොඳින් අදහස් හුවමාරු කරගැනීමේ හැකියාව තිබුණි
චිත්‍රපටයේ මධ්‍යකාලීන චරිත, පැහැදිලි නූතන ඉංග්‍රීසි භාශාව කථා කරන අතර, නව කථාවේ එන ඔවුන්ගේ ප්‍රතිපූරණයින් එම කාලයේදී මධ්‍ය ප්‍රංශ, මධ්‍ය ඉංග්‍රීසි, ඔසිටන් හෝ ලතින් භාෂාවල් කථා කරයි
ද කරේටද වෙනත් සවන්කඩකින් ඔවුන්ගේ කථා බහට සවන් දීමට හැකිය
නවකථාවේ ක්ලෙයාර් සහ ආනෝට් චරිත නිරූපණය කර තිබුණේ සාම්ප්‍රදායික කාරුණික ආකාරයටය
ක්ලෙයාර් යනු කපටි සහ පුද්ගලයෙක් තමන්ගේ වාසියට හසුරවා ගැනීමේ ලක්ෂණ ඇති තමාගේ අරමුණු උදෙසා සරාගිත්වය උපයෝගීකොට නොගන්නා අයකු ලෙස පෙන්වන ලදී
ඇය බොහෝ ගර්විත නූතන ආකාරයේ කාන්තාවක් වීම, මරෙක් ඇය කෙරෙහි ආකර්ශනය වීමට හේතුවක් විය
ක්‍රිස් සහ කේට්, ආනෝට්ගේ යුධ භටයින් හොරෙන් සැඟව ලා රොක් බලකොටුව තුලට ගෙන ඒම ජයග්‍රහණය නොවන අතර, යුද්ධය අතරවාරයේදී ක්ලෙයාර් මරණීය තර්ජනයකටද ලක් නොවේ
පොතට අනුව " කළු අශ්වයා " නමින් හඳුන්වන සර් ගයි ද මලෙගන්ට් පිළිගත් සතුරා වනමුත් චිත්‍රපටය සඳහා එම චරිතය සම්පූර්ණයෙන්ම ඉවත්කර ඇත
ශ්‍රී ලාංකීය දෙමළ සාහිත්‍යය හෝ ලාංකීය දෙමළ සාහිත්‍යය යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ වර්තමාන ශ්‍රී ලංකා දේශය තුල වෙසෙන, ශ්‍රී ලාංකීය දෙමළ ජනයා, ශ්‍රී ලංකාවේ ‍ඉන්දියානු දෙමළ ජනයා හා ශ්‍රී ලාංකීය මුස්ලිම් ජනයා වැනි දෙමළ බස කතා කරන විවිධ ප්‍රජාවන් අතින් එලිදැක්වෙන දෙමළ සාහිත්‍යය කෘතිනටය
එහි ජනප්‍රවාදගත සම්භවය ලෙස දැක්වෙන  සංගම් සමයෙන් ඇරඹී,  මධ්‍යතන යුගයේදී යාපන රාජධානියේ රාජසභා තුල පැවතී, එතැන් සිට නූතන යුගය දක්වා විහිදී යන ඉතිහාසයක් එයට ඇත
සම්භවය
ජනප්‍රවාදයන්ට අනුව, 'ශ්‍රී ලාංකික දෙමළ සාහිත්‍යයහි සම්භවය සංගම් සමය දක්වා එනම් ක්‍රියුපූ 200 සිට ක්‍රියු 600 දක්වා කාලසීමාවට දිනයනය කෙරේ
ඊලත්තු පූදන්දේවනර් නම් කවියා මෙම කාල සීමාවෙහි දෙමළ කවියෙකු ලෙස විශ්වාස කෙරේ
11 වන සියවස පමණ කාලයේදී චෝල අධිරාජ්‍යය විසින් ගොඩනැගූ හින්දු දේවාල වල හින්දු දේවතාවන් ගුණ ගැයෙන පැදි ලියා තිබූ බව කියැවේ
මධ්‍යතන අවධිය
දෙමළ සාහිත්‍යයේ මධ්‍යතන යුගය එලිදැක්වුනේ දේශීය යාපන රාජධානියේ රාජ සභා තුලය
ජයවීර සිංගයියාරියන්ගේ රාජ්‍ය සමයෙහිදී, වෛද්‍ය විද්‍යාවන් පිළිබඳ (සෙගරාජසේකරම්), ජ්‍යෝතිෂය පිළිබඳ (සෙගරාජසේකරමලයි) සහ  ගණිතය පිළිබඳ  (කනකතිකරම්) කෘතීන් කරිවයියා විසින් රචනා කරන ලදි
කුණවීර සිංගයියාරියන්ගේ පාලන සමයෙහිදී, වෛද්‍ය විද්‍යාව පිළිබඳ කෘතියක් වන  පරරාජසේකරම් නම් කෘතියෙහි සම්පාදනය නිම කරන ලදි
සිංගයි පරරාසසේකරන්ගේ පාලන සමයෙහිදී, දෙමළ භාෂාවෙහි ව්‍යාප්තිය උදෙසා පුරාතන දෙමළ සංගම්හි මාදිලියෙහි ශාස්ත්‍රාලයක් නල්ලූර් හිදී පිහිටුවන ලදි
පුරාතන කෘතීන් රැස් කොට ඒවා සංරක්‍ෂණය කොට  අත්-පිටපත් ලෙසින්  සරස්වතී මහල් නම් වූ පුස්තකාලයෙහි තැන්පත් කෙරුමෙන් මෙම ශාස්ත්‍රාලයය ඵලදායී සේවාවක් සිදු කල බව කිවමනාය
සිංගයි පරරාසසේකරන් ගේ ඥාති සහෝදර  අරසකේසරී  විසින් රඝුවම්ස නම් සංස්කෘත සම්භාව්‍ය කෘත්‍යය දෙමළ බසට පරිවර්තනය කර ඇත
යුරෝපියානු යටත් විජිතවාදීන් ගේ ආගමනයට පෙර සම්පාදනයවූ ඓතිහාසික සාහිත්‍ය කෘතීන් අතර, වයියපුරි අයියාර් විසින් රචිත, වයියපටල් ප්‍රචලිතය
යටත්විජිත අවධිය

පෘතුගීසි හා ලන්දේසි යටත්විජිත යුගයන්හීදී  (1619–1796) ඔවුන්ගේ සාහිත්‍යමය අවශ්‍යතාවයට අනුකූලතා දැක්ම සිදුවිය
ක්‍රිස්තියානු ධර්මදූත කටයුකු වලට අනුකූලතා දැක්මට සාහිත්‍යය භාවිකා කල අයවළුන් අතර පළමුවැන්නා ලෙස දන්නේ මුතුකුමාර කවිරාජර් (1780–1851) ය
මෙයින් පසුව  ග්‍රන්ථ කිහිපයක් රචනය කොට ප්‍රකාශයට පත් කල  ආරුමුග නවාලාර් (1822–1879) ගේ සාහිතම්‍ය  කටයුතු ගෙනහැර පෑ හැකිය
එංගලන්ත සභාව, ඇමරිකානු ලංකා සභාව සහ මෙතෝදිස්ත සභාවන් විසින් 19 වන සියවස් අවසන් භාගය වන තුරු එක්ව ධර්මදූත කටයුතු සිදුකල කාලසීමාවෙහිදී  නූතන අධ්‍යාපනය පැතිරීමද පරිවර්තන කටයුතු පුළුල් වීමච සිදු වූ බව නිරික්ෂණය කල හැකිය
ආශ්‍රිත

දෙමළ
පුරාතන මිසරදේශීය සංඛ්‍යාංක පද්ධතිය, ක්‍රිස්තු වර්ෂයෙන් ප්‍රථම සහස්‍රවර්ෂයෙ මුල් කාලය දක්වා පුරාතන මිසරයෙ භාවිත විය
එය බොහෝ විට ඉහළ බලයකට වටයූ,  හයිරෝරේඛණයන් තුළට ලේඛනගත  දශමය පද්ධතියයි
සංඛ්‍යාංක සහ  ක්‍රමාංක 
මතු සඳහන් වන හයිරෝරේඛණය භාවිතා වන්නේ  දහයේ බලයන් දැක්විමටයි
මේ අගයන්ge ගුණාකාර ප්‍රකාශ කරනු ලබන්නෙ අවශ්‍ය විට අවශ්‍ය තරමක් සංකේත  නැවත  භාවිතයෙනි
උදාහරණයකට, ඛර්නාක්හි ශෛලමය කැටයම අංක 4622  පහත ලෙස පෙන්වයි.

මිසරදේශීය හයිරෝරේඛණය  දෙ දිසාවkata ( සිරස් අතට පවා) ලේඛනගත කිරීමට පුළුවන් වුණා
මේ උදාහරණය  වමෙ සිට දකුණට සහ ඉහළ සිට පහළට ලියන ලදී
මුල් ශෛලමය කැටයමෙහි මතුපිට, එය දකුණ සිට වමට, සහ  ලකුණු  එසේ ප්‍රතිලෝම විය
භාග

පරිමේය සංඛ්‍යා  ප්‍රකාශිත වූයෙ,  ඒකක භාගයන්හි ඓක්‍යයක් ලෙස   පමණයි , උදා
ධන පූර්ණ සංඛ්‍යාවන්හි පරස්පරවල  ඓක්‍යය,  2/3 සහ 3/4 හැර
මුඛයක් වගේ ඇති,භාග සංඛ්‍යා අදහස් කරන ලද රූපාක්ෂර දැක්වීම
භාග සංඛ්‍යා ලියන ලdde භාගික බෙදුම් ඉර භාවිත යෙනි ,උදා
,  ලවය1,  ධන හරය පහත වෙ
මෙලෙස, 1/3  ලියන ලද්දේ
1/2 සහ  දෙක ඒකක  භාග නොවන සඳහා විශේෂ සංකේත විය , 2/3 (නිතර භාවිත විය) සහ 3/4 ( අඩුවෙන් භාවිත විය )
හරය අතිශය විශාල වූ විට, මුඛය හරියටම "හරය" ආරම්භye තබයි
එකතු කිරීම සහ අඩු කිරීම 
එකතු කිරීම සහ අඩු කිරීම ලකුණු සඳහා  හයිරෝරේඛණය

භාවිත විය
ලේඛනය කරන දිශාවට පාද උල් වූයෙ නම් , එය අඟවන්නෙ එකතු කිරීමයි, නැතහොත් අඩු කිරීමයි
ලිඛිත සංඛ්‍යා 
බොහොමයක් නූතන-දවස භාෂා මෙන් ,පුරාතන මිසරදේශීය භාෂාද සංඛ්‍යා වලින් රචනා කරන ලදී
" හරියට සින්හලෙන් "තිහ","30" ලෙස ලිවීම වගෙ
"
උදාහරණයකට 30

සංඛ්‍යා 30 පහත ලෙස වන අතරතුර

කෙසේ වුවත් මෙය බොහොමයක් සංඛ්‍යා  සදහා පොදු නොවේ
ඊට අමතරව බොහො විට,  1 සහ 2 සහ ලකුණු භාවිතා විය
පෝටර්ගේ පස් විධි බලවේග යනු  හාවඩ් ව්‍යාපාර පාසලේ මයිකල් ඊ පෝටර් විසින් 1979 දී කර්මාන්ත විශ්ලේෂණය සහ ව්‍යාපාරික උපායමාර්ග සංවර්ධනය සඳහා සකස් කරන ලද රාමුවකි
එය වෙළෙඳපොළ තරගයේ තීව්‍රතාවය සහ ආකර්ශණීය බව තීරණය කරණ බලවේග සොයාගැනීමට කාර්මික සංවිධාන ආර්ථික විද්‍යා සංකල්ප ප්‍රයෝජනයට ගනු ලබයි
මෙහිදී ආකර්ශණීය බව යනු සමස්ත කර්මාන්තයේම ලාභදායිත්වයයි
ආකර්ශණීය නොවන කර්මාන්තයක් යනු සමස්ත ලාභදායිත්වය අඩුකිරීමට බලපාන බලවේග වල සංයෝජනයක් වේ
බොහෝ ආකර්ශණීය නොවන කර්මාන්තයක් "අසංකීර්ණ තරගකාරීත්වයකට" ළඟාවන්නක් විය හැකියි
සාර්ව පරිසරය යන පොදු යෙදුම සමග වෙන්කර දැක්වීමට පෝටර් මෙම බලවේග සඳහන් කරන්නේ ක්ෂුද්‍ර පරිසරය ලෙසයි
මෙය ආයතනයකට පාරිභෝගිකයන්ට සේවය කිරීමේ හැකියාව සහ ලාභයක් ලබාගැනීමට අදාළ ඉතාම ආසන්න බලවේග වලින් සමන්විත වේ
ආයතනයකට වෙළඳපල නැවත අගය කිරීම සඳහා මෙම ඕනෑම බලවේගයක වෙනස්වීමක් අවශ්‍ය වේ
සමස්ත කර්මාන්තයේ ආකර්ශණීය බව එම කර්මාන්තයේ ඇති සෑම ආයතනයක්ම සමාන ලාභ ලබන බව නොඅඟවයි. ආයතන වලට කර්මාන්තයේ සාමාන්‍යයට වඩා වැඩි ලාභයක් ලබා ගැනීම සඳහා ඔවුන්ගේ හර දක්ෂතා, ව්‍යාපාර ආකෘති හෝ ජාල යොදාගත හැකියි
මේ සඳහා ඉතා හොඳ උදාහරණයක් වන්නේ ගුවන් ප්‍රවාහන කර්මාන්තයයි
කර්මාන්තයක් ලෙස ලාභදායිත්වය අඩු නමුත් පෞද්ගලික සමාගම් වලට අද්විතීය ව්‍යාපාර ආකෘති යොදාගැනීම මගින් කර්මාන්තයේ සාමාන්‍යයට වඩා වැඩි ප්‍රතිලාභයක් ලබා ගැනීමට හැකිවී තිබේ
උපායමාර්ග උපදේශකවරුන් ආයතනයේ උපායමාර්ග තත්ත්වය නිර්මාණය කරන ඇතැම්විට පෝටර්ගේ පස්විධි රාමුව ප්‍රයෝජනයට ගනියි
කෙසේ වෙතත් බොහෝ උපදේශකවරුන්ට මෙම රාමුව ආරම්භක ලක්ෂ්‍යයක් හෝ පිරික්සුම් ලැයිස්තුවක් පමණි
සියළුම පොදු රාමු මෙන්ම එක්තරා තත්ත්වයක් පිළිබඳ නිශ්චිත බැහැර කිරීමකට භාවිතා කරන විශ්ලේශණයක් බොළඳ ලෙස සළකයි
පෝටර්ගේ පස්විධි බලවේග තිරස් තරගයෙන් එනම්, ආදේශක භාණ්ඩ වලින් එල්ලවන තර්ජන, සංස්ථාපිත තරගකාරීන්ගෙන් එල්ලවන තරගය සහ අළුතින් ඇතුළත් වන්නන්ගෙන් එල්ලවන තර්ජන සහ සිරස් තරගයෙන් එනම්, සැපයුම්කරුවන්ගේ කේවල් කිරීමේ බලය සහ පාරිභෝගිකයින්ගේ කේවල් කිරීමේ බලයෙන් සමන්විත වේ
පෝටර්ට අනුව පස්විධි බලවේග ආකෘතිය කර්මාන්ත මට්ටමේදී භාවිතා කළ යුතු වන අතර එය කර්මාන්ත කණ්ඩායම් හෝ කර්මාන්ත අංශ මට්ටමේදී භාවිතා කිරීම සඳහා නිර්මණය කර නොමැත
කර්මාන්තය යන්න වඩා පහත්, බොහෝ මූලික මට්ටමේදී නිර්වචනය කරන්නේ සමාන හෝ ඉතා සම්බන්ධ නිෂ්පාදන සහ/හෝ සේවා ගැණුම්කරුවන්ට අලෙවි කිරීම සිදුකරන වෙළඳපළක් ලෙසයි
තනි කර්මාන්තයක් තුළ තරග කරන ආයතනයක් එම කර්මාන්තය සඳහා අවම ලෙස එක් පස්විධි බලවේග විශ්ලේෂණයක්වත් කළ යුතුයි
පෝටර් පැහැදිළි කරන ආකාරයට විවිධාංගකෘත සමාගම් සඳහා සංස්ථාපිත උපායමාර්ගයේ පළමු වැනි මූලික කාර්යය වන්නේ සමාගම තරග කළ යුතු කර්මාන්තය තෝරා ගැනීම (ව්‍යාපාර අංශ ) සහ එම සෑම ව්‍යාපාර අංශයක්ම තමන්ට ආවේණික කර්මාන්ත විශේෂී පස්විධි බලවේග සකස්කිරීමයි
සාමාන්‍යයෙන් ගෝලීය වශයෙන් සමාගම් 1000ක් තරග කරනු ලබන්නේ ආසන්න වශයෙන් කර්මාන්ත 52ක් තුළයි (ව්‍යාපාර අංශ )
මෙම පස්විධි බලවේග විශ්ලේෂණය පෝටර්ගේ සම්පූර්ණ උපායමාර්ග ආකෘතියේ එක් කොටසක් පමණකි
අනෙකුත් අංග වනුයේ හර දම්වැල සහ වර්ගීය උපායමාර්ගයි
පස්විධි බලවේග

ආදේශක භාණ්ඩවල තර්ජනය
පොදුවේ භාණ්ඩයේ සාමාන්‍යය සීමාවෙන් පිට ක්ෂේත්‍රයේ භාණ්ඩ පැවතීම පාරිභෝගිකයින් විකල්ප භාණ්ඩ වලට මාරුවීමේ නැමියාව වැඩි කරයි
ගැනුම්කරුවන් ආදේශක වලට පවතින රුචිය
 ආදේශකවල සාපේක්ෂ මිල නැමියාව
 ගැණුම්කරුවන්ගේ මාරුවීමේ පිරිවැය
 නිෂ්පාදන විභේදනය තේරුම් ගනු ලබන ආකාරය
 වෙළඳපලේ පවතින ආදේශක සංඛ්‍යාව

නව තරගකරුවන් ඇතුළත්වීමේ තර්ජනය
ඉහළ ප්‍රතිලාභ උපයාදෙන ලාභදායී වෙළඳපළවල් වලට සමාගම් ආකර්ශණය වේ
මෙය නව තරගකරුවන් ඇතුළත්වීම නිසා ප්‍රබල ලෙස සමාගම් වල ලාභදායිත්වය අඩු වීමට හේතුවකි
ව්‍යාපාර ආයතන මගින් නව සමාගම් ඇතුළත්වීම අවහිර නොකළහොත් තම ලාභ ප්‍රතිශතය තරගකාරී මට්ටමකට පහළ යා හැකියි (පරිපූර්ණ තරගය )
ඇතුළත්වීමට බාධා පැවතීම (පේටන්ට්, අයිතීන්, වෙනත් )
 භාණ්ඩ ප්‍රභේදනයේ පිරිමැසුම්	
 සන්නම් සාධාරණත්වය
 මාරුවීමේ පිරිවැය හෝ ගිලුණු පිරිවැය
 ප්‍රග්ධන අවශ්යතා
 බෙදාහැරීමට ඇති ප්‍රවේශය
ස්ථාපිත සන්නම් වලට ඇති පාරිභෝගික පක්ෂපාතීත්වය
නිරපේක්ෂ පිරිවැය ප්‍රතිලාභ
ඉගෙනුම් වක්‍ර ලාභ
තරගකරුවන්ගේ අපේක්ෂා සහගත පළිගැනීම
රජයේ ප්‍රතිපත්ති

තරගකරුවන්ගෙන් ඇතිවන  ප්‍රතිරෝධය
බොහෝ කර්මාන්ත සඳහා තරගකරුවන්ගෙන් ඇතිවන  ප්‍රතිරෝදය කර්මාන්තයේ තර්ඟකාරීත්වය තීරණය කරන නිර්ණායකයකි
අනු ප්‍රතිපාදනය මගින් තරගකාරී වාසිදායකත්වය නොනැසී පවත්වා ගැනීම

පාරිභෝගිකයින්ගේ කේවල් කිරීමේ බලය
පාරිභෝගිකයින්ගේ කේවල් කිරීමේ හැකියාව නිෂ්පාදිත වෙළඳාම ලෙසද විස්තර කළ හැක
ආයතනය පීඩනයට ලක්කිරීමට පාරිභෝගිකයින්ට පවතින හැකියාවට මිල වෙනස්වීම්වලට පාරිභෝගිකයින්ගේ ඇති සංවේදීතාවයද බලපායි
ආයතනයේ එකඟතාවයට පාරිභෝගිකයින් එකඟවීමේ අනුපාතය
බෙදාහැරීමේ නාලිකා මත රඳා පැවතීමේ  ප්‍රමාණය 
විශේෂයෙන් ඉහළ ස්ථාවර පිරිවැයක් ඇති කර්මාන්ත වල කේවල් කිරීමේ  ප්‍රමාණය
ගැණුම්කරුවන්ගේ  ප්‍රමාණය
ආයතනයේ මාරුවීමේ පිරිවැයට අනුරූපීව ගැණුම්කරුවන්ගේ මාරුවීමේ පිරිවැය 
ගැණුම්කරුවන්ගේ තොරතුරු ලබාගත හැකි බව
පසුපසට සමෝධානය කළහැකි බව
ආදේශක භාණ්ඩ පැවතීම
ගැණුම්කරුවන්ගේ මිල සංවේදීතාවය
කර්මාන්තයේ භාණ්ඩවල ආන්තර වාසිදායකත්වය (විශේෂත්වය ) 
ආර්.එෆ්.එම්විග්‍රහය

සැපයුම්කරුවන්ගේ කේවල්කිරීමේ බලය
සැපයුම්කරුවන්ගේ කේවල්කිරීමේ බලය යෙදවුම් වෙළඳාම් කිරීම ලෙස විස්තර කළ හැකියි
ආයතනයට අමුද්‍රව්‍ය, සංරචක, ශ්‍රමය සහ සේවා (ප්‍රවීණත්වය වැනි ) සැපයුම්කරුවන් ශක්ති ප්‍රභවයක් විය හැකියි
සැපයුම්කරුවන් ආයතනය සමග වැඩ කිරීම ප්‍රතික්ෂේප කිරීම හෝ උදා
- අසහාය සම්පත් සඳහා අතිශයින් ඉහළ මිලක් අයකිරීම කළ හැකියි
ආයතනයේ මාරුවීමේ පිරිවැයට අනුරූපව සැපයුම්කරුවන්ගේ මාරුවීමේ පිරිවැය
යෙදවුම් ප්‍රභේදනයවීමේ ප්‍රමාණය
ආදේශක යෙදවුම් පැවතීම
ආයතනයේ එකඟවීමේ අනුපාතයට සැපයුම්කරුවන්ගේ එකඟතාව
සේවකයන්ගේ ඒකමතිකත්වය උදා
-කම්කරු සංගම්

පස්විධි බලවේග ආකෘතියේ විවේචන

ස්ටිවෝට් නීල් වැනි අනෙකුත් ශාස්ත්‍රීය උපාය දක්ෂතා මගින් පෝටර්ගේ රාමුව අභියෝගයට ලක්කර තිබේ
එලෙසම කෙවින් පී කොයින්ගේ රුචියන් සහ සෝමු සුබ්‍රමනියම් පහත අස්ථිර උපකල්පන තුන පස්විධි බලවේග වලට යටත්වන බව දක්වා තිබේ
ගැණුම්කරුවන්, තරගකරුවන් සහ සැපයුම්කරුවන් අසම්බන්ධ, අන්තර් සම්බන්ධතා නොපවත්වන සහ  වංචා සහගත බව
වටිනාකමේ මූලාශ්‍රය ව්යුහාත්මකව වාසිදායක බව (ඇතුලුවීමට බාධක නිර්මාණය කිරීම )
අවිනිශ්චිතතාවය අඩු වෙළඳපළ හවුල්කරුවන්ට තරගකාරී හැසිරීම සැළසුම් කිරීමට හා ප්‍රතිචාර දැක්වීමට හැකිබව 

බ්රෑන්ඩෙන්බර්ගර් සහ නැලිබෆ් 1990 මැද භාගයේදී පෝටර් හට ඉතා වැදගත් විස්තාරිතයක් සොයාගන්නා ලදි
ක්‍රීඩා න්‍යාය භාවිතයට ගනිමින් ඔවුන් උපාය මාර්ගික මිත්‍ර සම්බන්ධ සඳහා උදව්වන අනුපූරක සංකල්ප එකතු කළේය
(හය වන බලවේගය ලෙසද හඳුන්වනු ලැබේ
අනුපූරකයන් හයවන බලවේගය ලෙස දක්වන අදහස ඉන්ටෙල් සමාගමේ පූර්ව ප්‍රධාන විධායක නිළධාරීවන ඇන්ඩෲ ග්රෝව් වෙත හිමිවේ
බොහෝ යොමුවන්ට අනුව හයවන බලවේගය රාජ්‍ය හෝ පොදු වේ
1993දී ස්කොට්ලන්තයේ බුල් සමූහයේ උපදේශන කරන අතර මාර්ටින් රිචර්ඩ් ජෝන්ස් විසින් වර්ධනය කළ පස්විධි බලවේග ආකෘතිය නිර්මාණය කළේය
එය පෝටර්ගේ ආකෘතිය මත පාදක වන අතර රාජ්‍ය(ජාතික හා ප්‍රාදේශීය )මෙන්ම පීඩිත කාණ්ඩ කාල්පනික හයවන බලවේගය ලෙස අතුලත් වේ
මෙම ආකෘතිය බුල් සමූහයේ කොටසක් ලෙස දියත් කළ දැනුම වත්කම කළමණාකරණ සංවිධානය මූලාරම්භයේ ප්‍රථිඵලයකි
සමහරවිට ආයතනයත් එම කර්මාන්තයට ගෙන එන සම්පත්වලින් ස්වාධීනව කර්මාන්තයේ ආකර්ශණීය බව විශ්ලේෂණය කළ නොහැක
වඩා වැඩි ස්ථිර උපායමාර්ග සංවර්ධනය සඳහා මෙම න්‍යාය සම්පත් මූලික න්‍යාය සමග ඒකාබද්ධ කළ යුතුයි
තවදුරටත් බලන්න
ඩෙල්ටා ආකෘතිය
සය බලවේග ආකෘතිය

මූලාශ්‍ර 

කළමනාකරණය
ඉගෙනීම යනු නව දැනුම ලබා ගැනීමයි
ඉගෙනීම
බුද්ධිය
රුවන්වැලි මහා සෑය හෙවත් ස්වර්ණමාලි මහා සෑය ශ්‍රී ලංකාවේ පිහිටා ඇති ශාරීරික චෛත්‍යයකි
මෙය අතීත මහා විහාරයට අයත්වූ ප්‍රධානතම දාගැබ  විය
එසේම මෙය වර්තමානයේ අටමස්ථාන වලට අයත් ප්‍රධානතම දාගැබ වේ
මෙම ස්ථූපය සොළොස්මස්ථාන (පූජනීය ස්ථාන දහසය) සහ අටමස්ථාන  අතරින් එකකි
සුවිශේෂීත්වය
ගෞතම සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ද්‍රෝණයක් ධාතූන් වහන්සේලා වැඩ සිටින ලෝකයේ පූජනීයම ස්ථාන අතුරින් එකකි
ඒ අතරම ගෞතම සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ද්‍රෝණයක් ධාතූන් වහන්සේලා වැඩ සිටින එකම දාගැබ වන්නේද රුවන්වැලි මහා සෑයයි
මෙතුල දඹ රන් පිරිනිවන් පානා ආකාරයේ පිලිමයක් ඇත
භෞතික ලක්‍ෂණ
උසින් අඩි 338ක් (මීටර් 103) සහ අඩි 942ක (මීටර් 287.1) විෂ්කම්භයකින් යුක්ත වන මෙය ලෝකයේ දැනට පවතින උසම ස්මාරක අතරින් එකක් වේ
(ගර්භයේ මුල වටප්‍රමාණය අඩි 807 කි
)වාස්තු විද්‍යාත්මක ගුණාංග සහ ආශ්චර්යවත් බව නිසා ලොව පුරා බෞද්ධ ජනතාව අතර අති පූජනීය තත්වයට පත්වී ඇති ස්ථූපයකි
අන්වර්ථ නාම
☆මහාථූප (පාලි භාෂාවෙන්)

☆මහා ස්ථූපය

☆මහා ථූපය

☆මහා සෑය

☆රුවන්වැලි මහා සෑය

☆රුවන්මැලි මහා සෑය

☆රත්නමාලි මහා සෑය

☆රතනමාලි මහා සෑය

☆හේමමාලි මහා සෑය

☆අසදෘශ මහා සෑය

☆ස්වර්ණමාලී මහා සෑය

ශාරීරික ධාතු
සම්බුද්ධ පරිනිර්වාණයෙන් පසුව රටවල් අටක නරපතියන් විසින් සෑම රටකටම ධාතූන් වහන්සේලා නැලි දෙක බැගින් ගෙනනොස් ස්ථූපවල  නිදන් කරවා වන්දනාමාන කරන ලදී
රාමාගම ග්‍රාමයේ නිදන් කර තිබූ ධාතූන් වහන්සේලා සහිත නැලි දෙක බුදුන් වහන්සේගේ අධිෂ්ඨානයට අනුව රුවන්වැලි මහා ස්ථූපයේ නිධාපිත කරන්නට නියම කෙරිනි
ඇසළ පුන් පොහෝ දින උත්තරාසීහ නැකතින් මහා ස්ථූපයේ ධාතු නිධානය කිරීමට නිල උත්සවයක් සංවිධානය කළ දුටුගැමුණු රජතුමා, පුන් පොහෝ දිනට පෙර දින සංඝ රත්නය මුණගැසී වැඳ නමස්කාර කොට, පසු දිනය ධාතු නිධාපිත කිරීමට සූදානම් කර ඇති බවට මතක් කරමින් ධාතූන් වහන්සේලා රැගෙන එන ලෙස ඉල්ලා සිටියේය
සංඝයා වහන්සේගේ විධානයෙන් පසුව සෝඋත්තර නම්වූ අධුනික රහතන් වහන්සේ සෘද්ධි බලයෙන් ධාතූන් වහන්සේලා රැගෙන වැඩම කළහ
ඉන් ඉක්බිති සංඝයා වහන්සේගෙන් ධාතූන් වහන්සේලා පිළිගත් දුටුගැමුණු රජතුමා, එය රත්‍රන් මංජුසාවක බහා තම හිස මතට ගෙන, අනේක විධ දක්ෂිණ හා උපහාරත්, දිව්‍ය සහ බ්‍රහ්මයන්ගේ ගරු බුහුමන් මධ්‍යයේ ස්වර්ණමය මණ්ඩපයෙන් පිටත් විය
ඔහු, තුන්වරක් ධාතු මැදිරිය වටා පැදකුණු කොට නැගෙනහිර දිශාවෙන් ඇතුල් වී උතුරු දෙසට මුහුණලා පිළියෙල කර තිබූ රිදී සයනයක ධාතු මංජුසාව තැන්පත් කළ විට බුදුරජාණන් වහන්සේගේ අධිෂ්ඨාන බලයෙන් සිංහසෙ‍යාවෙන් බුදු පිළිරුවක් හටගෙන සියලුම ධාතූන් වහන්සේලා ඒ ප්‍රතිමාව තුල නිධන්ගත වූහ
ධාතූන් වහන්සේලා රුවන්වැලි මහා ස්ථූපයේ නිධන්ගත වීම සම්පූර්ණ වූ පසු, උත්තර සහ සුමන සාමණේරයන් වහන්සේලා විසින් පියනක් ලෙස පසුව පාවිච්චි කිරීම සඳහා කලින් සඟවා තිබූ ගල් ආවරණයකින් ධාතු ගර්භය වසා දමන ලදී
"ධාතු ගර්භය භූමිකම්පාවකින් වුවද නොසෙල්වේවා
එදින පූජා කළ පිච්ච මල් ආදී මල් වර්ග ගෞතම බුද්ධ ශාසනය අවසන් වන තුරු මැල නොවේවා
ගිතෙල් වලින් දල්වන ලද පහන් නොනිමේවා
සඳුන් සහ සුවඳ විලවුන් මිශ්‍ර කරන ලද පස් වියළී නොයේවා
ධාතු ගර්භයේ එකදු සීරීමක් වත් නොවේවා
පූජා කළ රත්‍රන් භාණ්ඩවල මල නොබැඳේවා" මේ සියලු ප්‍රාර්ථනා මෙම උත්සවයට වැඩම කර සිටි රහතන් වහන්සේලාගේ අධිෂ්ඨාන බලයෙන් සඵල විය
ඔවුන් "සතුරන්ට වත් මේ ධාතු ගර්භය දකින්නට පවා නොලැබේවායි" අධිෂ්ඨාන කළහ
තවද දුටුගැමුණු රජතුමාගේ නියෝගය පරිදි බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ධාතුන් වහන්සේලා ඇතුලත් රන් හා රිදී මංජුසාද තවත් බොහෝ වස්තූන්ද ධාතු ගර්භය මත නිදන් කෙරිණි
වන්දනා ගාථාව
සයිංසු යස්මිං සුගතස්ස ධාතුනිම්මාය රංසුජ්ජල බුද්ධ රූපංසුවණ්ණමාලීති පතිතනාමංවන්දාමහං ථූපවරං මහග්ඝං

ඉදිකිරීම

ඉදිකිරීම් ද්‍රව්‍ය ලබාගැනීම
පුරාණ ග්‍රන්ථ වලට අනුව,අනුරාධපුර රාජධානියට,

 යොදුනක් (දුර මනින මිම්මකි
) උතුරු දෙසින් පිහිටි ගම්භීර නදියේ ඉවුරෙන් ගත් මැටි වලින් සෑය ඉදිකිරීම සඳහා ගඩොල් තනන ලදී
යොදුන් තුනක් ගිණිකොන දෙසින් වූ අවුරුවිනී ග්‍රාමයෙන් රන් කැටි ලබාගන්නා ලදී
යොදුන් හතක් නැගෙනහිර දෙසින් වූ තම්බපින්න ග්‍රාමයෙන් තඹ ලබාගන්නා ලදී
යොදුන් සතරක් ගිණිකොන දෙසින් පිහිටි සමන්වැව ග්‍රාමයෙන් මැණික් ගෙන්වන ලදී
යොදුන් අටක් දකුණු දෙසින් පිහිටි රිදී නැමැති ගල් ගුහාවෙන් රිදී ලබාගන්නා ලදී
යොදුන් පහක් බටහිර දෙසින් පිහිටි උරුවෙල් නම් කුඩා නගරයෙන් නෙල්ලි ගෙඩියක ප්‍රමාණයේ වූ මුතු සහ පබලූ ගෙන්වන ලදී
යොදුන් සතරක් වයඹ දෙසින් වූ පැලවාපි ග්‍රාමයෙන් විශාල ප්‍රමාණයේ මාණික්‍යය සතරක් ගෙන්වන ලදී
ඉදිකිරීම ඇරඹීම

දුටුගැමුණු රජතුමා විසින් මැයි මස යෙදෙන වෙසක් මස පුර පසළොස්වක පොහොය දින, විශාඛා නක්ෂත්‍ර මණ්ඩලය යටතේ ස්ථූපයේ වැඩ කටයුතු අරඹන ලදී
අඩිතාලම

එක් පුන් පොහෝදිනයක, දුටුගැමුණු රජු, දේවානම්පියතිස්ස රජ විසින් ස්ථාපනය කළ "අභිලිවිත්" ශිලා ලිපිය ඉවත් කරන ලදී
භූමිය සමතලා කරන ලදී
එය රියන් හතක ගැඹුරට සාරන ලදී
එහි යුධ භටයන් ලවා වක්‍රාකාර ගල් අතුරන ලදී
ගල් මිටියෙන් කඩන ලදී
ඉන්පසු එය ඇතුන් ලවා පාගවන ලදී
එම ගල් ස්ථරය මත ගඩොල්ද, ගඩොල් මත රළු බදාමද, රළු බදාමය මත තිරුවාණද,තිරුවාණ මත යකඩ ජාලයක්ද, යකඩ ජාලය මත සුවඳැති මැටිද,සුවඳැති මැට්ට මත සුදු පාෂාණද, සුදු පාෂාණ මත සෙල් පිලිමිණිද, ඒ මත ගල් පුවරුද අතුරවන ලදී
ඉන්පසු රසදිය, අලිගැටපේර ලාටු හා පදම් මැටි එක්කර මිශ්‍රණයක් සාදවා ගල් පුවරු ඒ මත අතුරුවා, ඒ මත අඟල් අටක ඝනකම් ඇති ලෝකඩ පත් අතුරවන ලදී
එම ලෝකඩ පත් මත ආසනියම් හා තල තෙල් එකට මිශ්‍ර කර අතුරවා ඒ මත අඟල් හතරක් ඝනැති රිදී පත් තැන්පත් කරවන ලදී
රජු මෙසේ මේ මහා සෑයේ අඩිතාලම සාදවා නිමකර, අත්තිවාරම් ගල ඇසළ පුර පසළොස්වක පොහෝ දින ස්ථාපනය කිරීමට කටයුතු පිළියෙල කරන ලදී
ඉන්පසු ඔහු අනුරාධපුර නගරය සහ රුවන්වැලි සෑ මළුව දිව්‍යමය පුරවරයක් සේ සරසවන ලදී
මේ වෙනුවෙන් ඉන්දියාවෙන් අනූහය කෝටියක් රහතුන් වහන්සේලා වැඩම කළහ
ඇසළ පුරපසළොස්වක පොහෝ දින, උත්තරසීහ තාරකා මණ්ඩලය යටතේ මහා සෑයේ අත්තිවාරම් ගල ස්ථාපනය කර "මා මේ ස්ථූපය වෙනුවෙන් කරනා ක්‍රියාවන් සාර්ථකව නිම කිරීමට හැකිවේවා
එවිට බුද්ධරක්ඛිත, ධම්මරක්ඛිත, සංඝ රක්ඛිත හා ආනන්ද රහතුන් වහන්සේලා මහා සෑ මලුවේ සතර දිශාවෙන් නැගීසිටීවා"කියා අධිෂ්ඨාන කළේය
ඔහු අධිෂ්ඨාන කල පරිදිම පූජ්‍ය සිද්ධත්ත, මායිගල, පදුම, සීවලී, චන්දගුත්ත, ඉන්දගුත්ත, සූරියගුත්ත, සිත්තසේන, ජයසේන හා අකල  රහතුන් වහන්සේලා නැගෙනහිර දෙස බලා උත්සව අවස්ථාවේ දොරටුව අසළ තිබූ කොතළය ඉදිරිපිට සිටගත්හ
නන්දිසේන, සුමනා දේවියගේ පුත් සුපටින්හිත හා උත්සව මංගල්‍යය සඳහා පත්කෙරුණු ඇමතිවරයා, ධාතු මන්දිරය වටා සක්මන් කර මහා සෑයේ වක්‍රාකාර සීමාව මැනීම සඳහා රිදීයෙන් තැනූ යශ්ටියක් ගෙනෙන ලදී