Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
අළුත් වැඩියා කිරීම මගින් (Repair) මෙහිදී තුවාල වූ පටක කැළලක් මගින් ප්‍රතිස්ථාපනය කරයි
බොහෝමයක් වූ අවයවවල සුවවීම ඉහත සදහන් කළ ක්‍රමෝපායන් දෙකේම සංකලනයක් ලෙස සිදුවේ
ප්‍රති ජනනය මගින් සුවවීම 
තුවාලයක් ප්‍රතිජනනය මගින් සුවවීම සඳහා එලෙස හානි වූ සෛල වර්ගයට ගුණනය  වීමේ හැකියාව තිබිය යුතුය
බොහෝ සෛලවලට මෙම හැකියාව ඇතත් හෘද පේෂී සහ ස්නායුවලට ගුණනය වීමේ හැකියාව නොමැත
සෛලවලට වර්ධනය වීම පිණිස කොලජන් මගින් ආධාරය සපයන රාමුවක් අවශ්‍ය වේ
බොහෝ සෛල සඳහා පාදස්ථ පටලයක් හෝ ෆයිබ්‍රොබ්ලාස්ට් මගින් නිර්මාණය වූ කොලජන් පද්ධතියක් අන්තර් ගත බැවින් එමගින් සෛලවල වර්ධනය සඳහා මග පෙන්වනු ලබයි
සෛලවලට රුධිරය සැපයීම අඩාල වීම මගින් සහ බොහෝමයක් ධූලක වර්ග මගින් කොලජන් විනාශයට පත් නොකරන බැවින් එය අවට ඇති සෛල මරණයට පත් වුවද එය දිගින් දිගටම පවතී
ප්‍රතිජනනය සඳහා උදාහරණ 
වකු ගඩුවල වෘක්කාණුවල සෛල මරණයෙන් පසු (Acute Tubular Necrosis) ඒවා නැවත වරක් සුවවීම සම්පූර්ණයෙන්ම සිදු වනුයේ ප්‍රතිජනනය මගිනි
මෙලෙස වකුගඩුවල සෛල මරණයට පත් වනුයේ වකුගඩුවේ  අපිච්ඡද පටක ඔක්සිජන් ඌණතාවය නිසා විනාශයට පත් වීම (රුධිර පීඩනය අඩුවීම හෝ වකු ගඩුවලට රුධිර සැපයුම කැපීපෙනෙන ලෙස අඩු වූ අවස්ථාවන් වලදී) මගින් හෝ ප්‍රතිජීවක ඖෂධ , බර ලෝහ හෝ කාබන්ටෙට්‍රා ක්ලෝරයිඩ් වැනි ධූලක මගිනි
අළුත්වැඩියා කිරීම මගින් සුවවීම 
ප්‍රතිජනනය සිදුවිය නොහැකි සෛලවල තුව‍ාල වීමකදී ඒවා සුවවීම සිදුවනුයේ එම සෛල අළුත්වැඩියාව මගිනි
(උදා - හෘද පේෂි සහ නියුරෝන) තවද සෛල වටා ඇති කොලජන් රාමුවට හානි සිදුවන අවස්ථාවල දී හෝ (උදා - එන්සයිම මගින් හෝ භෞතික වශයෙන් විනාශ වන අවස්ථාවන්හිදී) සම්පූර්ණයෙන්ම කොලජන් රාමුව බිඳ වැටෙන අවස්ථාවන්හිදී (ලේ සැපයුම් අවහිර වීම නිසා‍ සෛල විනාශයට පත්වන අවස්ථාවහිදී) සුවවීම සෛල අළුත් වැඩියාව මගින් සිදුවේ
සෛලවලට හානි සිදුවීමක් සිදු වූ ක්ෂණයකින්ම තුවාල සුවවීමේ ක්‍රියා දාමයන් ආරම්භ වේ
මෙම ක්‍රියාදාමයන් සාමාන්‍යයෙන් අවධි 3 කින් සිදුවේ
ආසාදනය
 සෛල ගුණනය සහ
 සෛල පරිණත වීමේ අවධියේය
ආසාදනය වීමේ අවධියේදී මහාභක්ෂානු සහ අනෙකුත් භක්ෂක සෛල බැක්ටීරියා සහ විනාශ වූ පටක මරණයට පත් කරමින් වර්ධක හොමෝන වැනි රසායනික සාධක නිදහස් කරනු ලබයි
එමගින් ෆයිබ්‍රෝබ්ලාස්ට , අපිච්ඡද සෛල සහ ආස්තරණ සෛල  අදාල ප්‍රදේශයට සංක්‍රමණය වීමෙන් ගුණනය වීමෙන් හානියට පත් වූ හෝ තුවාල වූ සෛල අවට කේෂ නාලිකා සෑදීමක් සිදු කරනු ලබයි
සෛල ගුණනය වීමේ අවධියේදී ක්‍රියාකාරී ෆයිබ්‍රෝබ්ලාස්ට විශාල ප්‍රමාණයක් අන්තර්ගත පරිණත නොවූ කණිකා කෘත පටක සෑදේ
(Granulation tissue) මෙම ෆයිබ්‍රෝබ්ලාස්ට ඉතා ක්ෂණයකින් තුන්වන වර්ගයේ කොළජන් විශාල ප්‍රමාණයක් නිෂ්පාදනය කරමින් විවෘත තුවාලයෙහි ඇති සිදුරු සියල්ලම පුරාවා දමනු ලබයි
මෙම කණිකාකෘත පටක තරංග ආකාරයකට තුවාලයේ මායිමේ සිට මැද දක්වා වර්ධනය වෙමින් ගමන් කරනු ලබයි
මෙම කණිකාකෘත පටක පරිණත වීමත් සමගම ෆයිබ්‍රෝබ්ලාස්ටර් මගින් කොළජන් සුළු ප්‍රමාණයක් නිෂ්පාදනය කරන අතර ඒවා‍ දිගටි සිහින් ස්වරූපයක් ගනී
මේ සමගම එමගින් වඩාත් ශක්තිමත් පළමු වන වර්ගයේ කොලජන් නිෂ්පාදනය වීම ආරම්භ කරයි
ඇතැම් ෆයිබ්‍රෝබ්ලාස්ට මෘදු පේෂිවල අන්තර්ගත ඇක්ටින් හා සමාන මයෝ ෆයිබ්‍රෝබ්ලාස්ට බවට පරිණත වීමක් සිදුවේ
එමගින් ඒවාට සංකෝචනය වීම මගින් තුවාලයෙහි ප්‍රමාණය කුඩා කළ හැකිය
තුවාල සුවවීමේ පරිණතවීමේ අවධියේ දී කණිකාකෘත පටකවල ඇති අනවශ්‍ය රුධිර වාහිණී ස්වාභාවිකව සිදුවන සෛල මරණය (Apoptosis) මගින් ඉවත් කරනු ලබන අතර තුන්වන වර්ගයේ කොලජන් පළමුවන වර්ගයේ කොළජන් මගින් විශාල වශයෙන් ප්‍රතිස්ථාපනය කරනු ලබයි
මුල් අවස්ථාවන්හිදී අසංවිධානාත්මකව සැකසී තිබූ කොලජන් මෙහිදී ආතති රේඛාවන් ඔස්සේ එකිනෙක හා හරස් අතට සම්බන්ධවෙමින් පෙළ ගැසේ
ඉහතින් සඳහන් කරන ලද අවධිය වසරක් හෝ ඊට වැඩි කාලයක් තිස්සේ වුවද පැවතිය හැකිය
අවසාන වශයෙන් කොළජන් වලින් කැළලක් නිර්මාණය වන අතර ඉතා කුඩා ප්‍රමාණයක ෆයිබ්‍රෝබ්ලාස්ට සංඛ්‍යාවක් ඉතිරිවේ
සාමාන්‍ය සැත්කම් කැපුමක් සම්මත කාලසීමාවන් මගින් සිදුවන සිදුවීම් මාලාවක් වශයෙන් ක්‍රියාවට නැංවෙයි
මුල් අවස්ථාවේදී රුධිර කැටියක් සෑදීම, පැය 3 සිට පැය 24 ක් අතර කාලසීමාවකදී නියුට්‍රෝෆිල මගින් අදාල තුවාලය දෙසට ආක්‍රමණය කිරීම සහ පැය 24 සිට 48 ක් දක්වා කාලයක දී අපිච්ඡද සෛල අනූනන විභාජනය මගින් ගුණනය වීම සිදු වේ
මෙම අවස්ථාවෙන් පසු  සුවවීම මින්පෙර සඳහන් කරන ලද ක්‍රියාමාර්ගය ඔස්සේ සිදුවේ
මෙලෙස බොහොමයක් අපිච්ඡද පටක මරණයට පත් වුවද යම් ස්ථානවල අපිච්ඡද පටක තවදුරටත් ජීවීව පවතී
මීට අමතරව වකුගඩුවේ නාලිකාවල කොලජන් රාමුව සම්පුර්ණයෙන්ම යථාතත්වයෙන්ම පවතී
ඉහතින් සඳහන් කළ පරිදි මෙලෙස ඉතිරිව පවතින අපිච්ඡද පටකවලට පාදස්ථ ස්ථරය මගපෙන්වීමක් ලෙස භාවිතා කරමින් ගුණනය වීමෙන් අවසානයේදී වකුගඩුව සාමාන්‍ය තත්වයට පත් කළ හැකිය
මෙලෙස ප්‍රතිජනනය සම්පුර්ණ වීමෙන් පසුව සිදුවූ හානිය අන්වීක්ෂයකින් පවා දැක බලාගත නොහැකි මට්ටමට පැමිණේ
සෞඛ්‍යය
ජීව විද්‍යාව
ප්‍රතිජීවක එසේත් නැත්නම් ප්‍රතිබැක්ටීරියක් යනු, බැක්ටීරියා වැඩීම ප්‍රතිෂේධ කරන හෝ  බැක්ටීරියා මරා දමන හෝ කාරකයකි
මෙම පදය බොහෝ විට,  ප්‍රතිජීවක(ය) යන පදය හා සමගින්, තුල්‍යාර්ථ ලෙසින් භාවිතා වෙයි
වර්තමානයේ, කෙසේවෙතත්, විවිධ බෝවෙන රෝග සඳහා හේතුවන කාරක පිළිබඳ වැඩි දැනුම සමග, ප්‍රතිජීවක(ය) යන්නෙන් අදහස් වන්නේ,  ප්‍රති-දිලීර සහ අනෙකුත් සංයෝගද අඩංගු, පුළුල් ප්‍රතික්ෂුද්‍රජීවි සංයෝග පරාසයක්ය
සමස්ත විග්‍රහය 
ක්ෂිරපායීන්ට එරෙහිව විශාල වශයෙන් විෂ සහගතවන ස්ට්‍රිචිනීන් හා ආසනික් වැනි රසායනික සංයෝග ප්‍රතිජීවක නාශක සොයාගැනීමට ප්‍රථම භාවිතා කරන ලදී
කෙසේ නමුත් පසුකාලීනව සොයා ගන්නා ලද ප්‍රතිජීවක ඖෂධ මගින් රෝගියා සදහා ඉතා කුඩා හෝ ඇතැම් අවස්ථාවලදී අහිතර කර ප්‍රතිවිපාක කිසිසේත් ලබානොදෙන අතර ඉලක්ක ස්ථානය වෙත ඉතා ඉහළ කාර්යක්ෂමතාවකින් ක්‍රියාකර ප්‍රතිඵල ලබාදේ
බොහොමයක් බැක්ටිරීයාවන්ට එරෙහි ප්‍රතිජීවක ඖෂධ මගින්  වෛරස , දිලීර හෝ වෙනත් ක්ෂුද්‍ර ජීවීන්ට එරෙහිව ක්‍රියාකාරිත්වයක් නොපෙන්වයි. බැක්ටීරියාවන්ට එරෙහි ප්‍රතිජීව ඖෂධ ඒවා ඉලක්ක කරන කෘත්‍ය අනුව වර්ගී කරණයකට ලක්කරනු ලබයි
වඩාත් පටු ක්ෂේත්‍රයකට විහිදී පවතින ප්‍රතිජීවක ඖෂධ (Narrow – spectrum) ග්‍රෑම් වර්ණකය මගින් වර්ණ ගැන්වෙන හෝ වර්ණ නොගැන්වෙන යන එක්තරා බැක්ටිරීයා කාණ්ඩයක් පමණක් ඉලක්ක කර ගනිමින් ක්‍රියාකාරී වේ
මේ අතර වඩාත් පුළුල් ක්‍ෂේත්‍රයකට විහිදී පවතින ප්‍රතිජීවක ඖෂධ (Broad – spectrum) මගින් වඩාත් පුළුල් ක්ෂේත්‍රයක බැක්ටීරියාවන්ට එරෙහිව ක්‍රියා කළ හැකිය
එක් එක් ප්‍රතිජීවක ‍ඖෂධයක පරිසරය අදාල ආසාදනය පිහිටි ස්ථානය, ආසාදනය සිදුවූ ස්ථානයට ප්‍රතිජීවක ඖෂධයට ලගා වීමේ හැකියාව සහ අදාල ක්ෂුද්‍ර ජීවියාට ප්‍රතිජීවක ඖෂධය අක්‍රීය කිරීමට හෝ එරෙහිව ක්‍රියා කිරීමට ඇති හැකියාව අනුව නිර්ණය වේ
ඇතැම් බැක්ටීරියාවන්ට එරෙහි ප්‍රතිජීවක ඖෂධ මගින් බැක්ටීරියාවන් මරණයට පත් කරන අතර වෙනත් ප්‍රතිජීවක මගින් බැක්ටිරියාවල ගුණනය වීම වළක්වනු ලබයි
මුඛ මාර්ගයෙන් ලබාදෙන ප්‍රතිජීවක ඖෂධ ලබාගැනීම ඉතා පහසු වන අතර ඒවා රෝගය වඩාත් උත්සන්න වනාවූ අවස්ථාවන්හිදී ලබාදෙයි
වඩාත් පුළුල්ව සිරුර පුරාම විහිදී පවතින බැරෑරුම් ආසාදනයක් සදහා පුතිජීවක ඖෂධ ශිරා ගත කරනු ල‍ැබේ
ඇතැම් අවස්ථාවල දී ප්‍රතිජීවක ඖෂධ ඇස්වලට යොදන  බින්දු හෝ ආලේපණයක් ලෙසට භාවිතා කෙරේ
පසුගිය වසර කිහිපය තුළ සායනික භාවිතය සදහා අළුත් වර්ගවල ප්‍රතිජීවක ඖෂධ 3 ක් සොයා ගෙන ඇත
මෙමගින්  පසුගිය වසර 40 ක කාලසීමාවක් තුළ අළුත් ප්‍රතිජීවක ඖෂධයක් සොයා නොගැනීමන් ඇතිවූ  හිස්තැන පිරවුණි
මෙලෙස සොයා ගන්නා ලද නව ප්‍රතිජීවක ඖෂධ පහත සදහන් පරිදි කාණ්ඩ තුනකට බෙදා දැක්වේ
චක්‍රීය ලිපෝපෙප්ටයිඩ (ඩැප්ටොමයිසීන්) 
ග්ලිසිල්සයික්ලීන් (ටිග් සයික්ලීන්) සහ 
ඔක්සසෝලිඩිනෝන් (ලිනෙසොලීඩ්) ය
ටිග් සයික්ලීන් යනු වඩාත් පුළුල් ක්ෂේත්‍රයකට ක්‍රියාකාරීවන ප්‍රතිජීවකයක් වන අතර අනෙක් වර්ග දෙක ග්‍රෑම් ධන බැක්ටීරීයාවන් මගින් සිදුවන ආසාදන සදහා පමණක් එරෙහිව ක්‍රියාකරයි
මෙලෙස නව ප්‍රතිජීවක ඖෂධ වර්ගවල සොයා ගැනීම අවශ්‍ය වනුයේ ප්‍රතිජීවක සදහා බැක්ටීරියාවන් ඇති කරගෙන ඇති ප්‍රතිරෝධීතාවයට එරෙහිව ක්‍රියාකිරීම සදහාය
ඉතිහාසය  

20 වන ශතවර්ෂය වන තෙක් බැක්ටීරියාවන් මගින් මානවයන් හට ඇති කරන රෝග (ක්ෂය රෝගය, මහාමාරිය හෝ ලාදුරු)  සදහා ක්‍රියාකාරීවන ප්‍රතිජීවක ද්‍රව්‍යයන් හදුනාගැනීමට හෝ නිෂ්පාදනය කිරීමට හැකියාව නොතිබුණද මීට වසර 2500 කට ඉහත පුරාතන චීන ජාතිකයන් විසින් ප්‍රතිජීවක ඖෂධ වර්ග භාවිතා කළ බවට සාක්ෂි පවතී
පුරාතන ඊජිප්තු ජාතිකයන් සහ ග්‍රීක ජාතිකයන් විසූ සංස්කෘතීන් තුළ දීලීර වර්ග සහ ශාක වර්ග නොයෙකුත් ආසාදනයන් සදහා ප්‍රතිකාර කිරීම පිණිස භාවිතා කළ බවට තොරතුරු ඇත
මෙමගින් ඉහතින් සදහන් කරන ලද ද්‍රව්‍යවලින් ප්‍රතිජීවක ඖෂධ නිෂ්පාදනය කිරීමේ ප්‍රතිවිකතාව (Antibiosis) නම් සංසිද්ධිය බිහිවුණි
ප්‍රතිවිකතාවය මුල්වරට විස්තර කරන ලද්දේ 1877 දී ලුවීපාස්චර් සහ රොබට් කොක් විසින් වාතය මගින් ව්‍යාප්ත වන බැසිලස බැක්ටීරියාවක් මගින් බැසිලස් ඇන්ත්‍රසිස් හි වර්ධනය නැවැත්විය හැකි බවට සිදු කළ නිරීක්ෂණයකින් පසුවය
පෙනිසීලියම් විශේෂ වන ඇති ප්‍රතිජීවක ගුණාංග පිළිබදව මුල්ම වරට විස්තර කරනු ලැබුවේ 1897 දී ප්‍රංශයේ විසූ අර්නස්ට් දුෂේන් විසින් කෙසේ නමුත් ඔහු විසින් සිදුකරන ද ක්‍රියාකාරකම් ඇලෙක්සැන්ඩර් ෆ්ලෙමින් විසින් පෙනිසිලීන් නම් ප්‍රතිජීවකය සොයා ගන්නා තෙක්  විද්‍යාත්මක ප්‍රජාවගේ අවධානයට එතරම් ලක්නොවුණි
ප්‍රතිජීවක ඖෂධ මගින් සිදු කරන චිකිත්සාව සදහා නූතන පර්යේෂණ ජර්මනිය තුළ ආරම්භ කෙරුණේ 1909 දී පෝල් අර්ලිච් විසින් සල්වාසන් නම් පටු ක්ෂේත්‍රයක ක්‍රියාකාරීවන ප්‍රතිජීවක ඖෂධය සොයා ගැනීමත් සමගය
මෙමගින් එවකට පුළුල්ව ව්‍යාප්තව තිබූ සෞඛ්‍ය ගැටළුවක් වූ උප දංශය රෝගය සදහා කාර්යක්ෂමව ප්‍රතිකාර කෙරුණි
මෙම ඖෂධය එකල වෙනත් ස්පයිරොකීටාවන් මගින් ඇති කරන රෝග සදහා ලබදායි ලෙස භාවිතා කෙරුණද නූතන වෛද්‍ය විද්‍යාව තුළ එය තව දුරටත් භාවිතා නොවේ
1928 දී ඇලෙක්සැන්ඩර් ෆ්ලෙමින් විසින් පෙනිසිලීන් නම් ඖෂධය සොයාගැනීමත් සමගම බ්‍රිතාන්‍ය තුළ තව දුරටත් ප්‍රතිජීවක ඖෂධ නිෂ්පාදනය කෙරුණි
මෙයින් වසර 10 කටත් වඩා වැඩි කාලයකින් පසුව අර්නස්ට් චේන් සහ හොවාඩ් ෆ්ලෝරි විසින් ඇලෙක්සැන්ඩර් විසින් සිදු කරන ලද ක්‍රියාකාරකම් කෙරෙහි උනන්දුවක් දක්වන ලද අතර ඔවුන් විසින් පෙනිසිලීන්වල වඩාත් පිරිසිදු කරන ලද නිෂ්පාදනයක් සොයා ගත්හ
මොවුන් තිදෙනා 1945 දී වෛද්‍ය විද්‍යාව සදහා වූ නොබෙල් ත්‍යාගය හිමිකරගත්හ
1939 දී රෙනේ ඩූ බෝස් විසින් ග්‍රැමිසිඩීන් නම් ප්‍රතිජීවකය සොයාගත් අතර එය මුල්වරට වාණිජ වශයෙන් නිෂ්පාදනය කරන ලද ප්‍රතිජීවකයවන අතර දෙවන ලෝක යුධ සමයේදී තුවාල කරුවන්ගේ භාවිතය සදහා ඉතා ඉහළ ඵලදායීතාවයකින් යුතුව භාවිතා කරන ලදී
හෝවාඩ්ගේ පෙනිසිලීන් හා සම්බන්ධව සිදුකරන ලද පර්යේෂණවලට නව ජීවයක් ලබාදීම වෙනුවෙන් ඔහු ඩුබෝස් හට සිය කෘතඥතාවය පිරිනමන ලදී
ප්‍රතිජීවක ඖෂධ යන යෙදුම මුල් අවස්ථාවලදී යොදා ගනු ලැබුයේ දිලීර හෝ වෙනත් ක්ෂුද්‍ර ජීවීන්ගෙන් නිස්සාරණය කර ගනු ලැබූ ද්‍රව්‍ය හැදින්වීමටය
නමුත් පසුකාලීනව කෘතිමව හෝ අර්ධ වශයෙන්  කෘතිමව නිෂ්පාදනය කරනු ලැබූ ප්‍රතිජීවක ගුණයක් සහිත ඖෂද සදහා ද එලෙස හදුන්වන ලදී
ප්‍රතිජීවක ඖෂධ මගින් බොහොමයක් රෝග සුව කිරීම සදහා උපකාර කළ හැකිය
අහිතරකර ඵලවිපාක 
භාවිතා කරන ප්‍රතිජීවක ඖෂධය සහ ඉලක්ක කරන ක්ෂුද්‍ර ජීවි විශේෂය අනුව ප්‍රතිජීවක ඖෂධවල අහිතකර ඵලවිපාක විවිධ වේ
මේවා උණ, ඔක්කාරය යන රෝග ලක්ෂණවල සිට වඩාත් බැරෑරුම් ආසාත්මිකතාවයන් දක්වා විවිධ විය හැකිය
වඩාත් බහුලවම ඇතිවන අහිතකර ඵල විපාකය වනුයේ පාචනයයි
මෙය නිර්වායු බැක්ටීරියාවක්වන ක්ලොස්ට්රිඩියම් ඩෙෆිසිලේ නම් බැක්ටීරියාව මගින් ඇති කරන අතර අන්ත්‍රයෙහි සාමාන්‍ය බැක්ටීරියා ගහණයෙහි තුල්‍යතාවය වෙනස් කරන ප්‍රතිජීවක ඖෂධ මගින් එසේ සිදුවේ
මෙලෙස ව්‍යාධිජනක බැක්ටිරීයාවන්ගේ වර්ධනය වීමක් වැළැක්වීම සදහා ප්‍රතිජීවක ඖෂධ භාවිතා කරන අවස්ථාවන්හිදී ප්‍රෝබයොටික් නම් ඖෂධ භාවිතා කිරීම සිදු කරනු ලබයි
මෙලෙස ප්‍රතිජීවක ඖෂධ භාවිතා කිරීමේදී යෝනිමාර්ගයෙහි සාමාන්‍ය වශයෙන් ජීවත් වන බැක්ටිරීයාවන් විනාශයට පත්කරන අතර එවිට එම ප්‍රදේශවල කැන්ඩිඩා නම් යීස්ට් වර්ගය වර්ධනය වීමෙන් ආසාදනයට ලක්විය හැකිය
වෙනත් අහිතකර ඵලවිපාකයන් වනුයේ ප්‍රතිජීවක ඖෂධ වෙනත් ඖෂධ වර්ග සමග අන්තර් ක්‍රියා දැක්වීමයි
උදා - ක්විනලෝන් නම් ප්‍රතිජීවක වර්ග කෝටිකෝ ස්ටිරෝයිඩ ඖෂධ සමග එකට භාවිතා කරන අවස්ථාවන්හිදී එම රෝගීන්ගේ ඛණ්ඩරාවලට හානිවීමේ අවධානම ඉහළ යයි
මේ හා සමානවම ඇති තවත් කල්පිතයක් වනුයේ ඇතැම් ප්‍රතිජීවක මගින් උපත් පාලන පෙතිවල කාර්යක්ෂමතාවය කෙරෙහි බලපෑම් ඇති කරන බවයි. කෙසේ වුවද බොහොමයක් අධ්‍යයන මගින් පෙනී ගොස් ඇත්තේ ප්‍රතිජීවක ඖෂධ මගින් උපත් පාලනය කෙරෙහි කිසිදු බලපෑමක් සිදු නොවන බවයි. කෙසේ නමුත් ප්‍රතිජීවක ඖෂධ භාවිතා කරන අවස්ථාවන්හිදී ඉතා සුළු ප්‍රතිශතයක් වූ කාන්තාවන් ප්‍රමාණයක් උපත් පාලන පෙතිවල කාර්යක්ෂමතාවය අඩු බවට අත්දකිති
මූලාශ්‍ර 

ප්‍රතිජීවක
වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර
එන්නතක් යනු () එක්තරා රෝගයක් සදහා ප්‍රතිශක්තිකරණය වැඩි දියුණු කර ගැනීම පිණිස  ඇති නිෂ්පාදනයකි
මෙම වැක්සීන් යන වදන නිර්මාණය වුයේ එඩ්වඩ් ජෙනර්  විසින් ගව වසූරිය රෝගය සදහා එන්නත් කරන ලද ද්‍රව්‍ය මගිනි
(ලතින් භාෂාවෙන් “වැකා” යනු ගවයින් වේ
)  මෙලෙස නිෂ්පාදනය කරන ලද එන්නත මගින් මිනිසුන්හට වසූරිය රෝගයට එරෙහිව ප්‍රතිශක්තිකරණයක් ලබාදෙන ලදී
ජෙනර් විසින් සිදු කරන ලද කර්තව්‍ය ලුවී පාස්චර් සහ අන්‍යයන් විසින් වැඩි දියුණු කරන ලදී
මෙම එන්නත් පිළිබද වූ  සංකල්පය මුලින්ම ඇතිවන ලද්දේ චීනයේදී සැරබාල කරන ලද වසූරිය රෝගකාරක වෛරසය මගින් සුළු වශයෙන් පුද්ගලයන් සිතාමතාම ආසාදනයට ලක්කිරීම මගිනි
ජෙනර් විසින් අවබෝධ කරගන්නා ලද්දක් වූයේ ගව වසූරිය රෝගය ඇති වූ කිරිදොවන්නන් හට වසූරිය රෝගය ඇති නොවන බවයි. මෙලෙස එන්නත් ලබාදීම සහ ව්‍යාප්ත කිරීමේ ක්‍රියාවලිය එන්නත්කරණය නම් වේ
එන්නත්කරණ ක්‍රමය වඩාත් ආරක්ෂාකාරී වීම හේතුවෙන් 1948 දී එන්ගලන්තයේ දී රෝග කාරක වසූරිය වෛරසය සිරුර තුළට ඇතුළු කිරීම තහනම් කරන ලදී
එන්නත් වර්ග අනාගතයේදී රෝග ඇති වීම වැළැක්වීම සහ ඒවායේ ඇතිවන හානිකර විපාකයන් වළක්වා ගැනීම සදහා භාවිතා කළ හැකි අතර ඇතැම් රෝග සුව කර ගැනීම සදහා ද එන්නත් වර්ග භාවිතා වේ
(උදා - පිළිකා රෝග සදහා ප්‍රතිකාර ක්‍රමයක් ලෙසට එන්නත් වර්ග භාවිතා කිරීම පිළිබදව පර්යේෂණ පවතී)

එන්නත් වර්ග

එන්නත් යනු මරණයට පත් වූ හෝ අක්‍රීය කරන ලද ජීවීන් වන අතර ඒවායින් නිෂ්පාදනය කරන ලද පවිත්‍ර ද්‍රව්‍යයන් වේ
සාම්ප්‍රදායික එන්නත් වර්ග හතරකි
මරණයට පත් කරන ලද ක්ෂුද්‍ර ජීවි සහිත එන්නත් වර්ග - මේවා යනු රසායනික ද්‍රව්‍ය හෝ තාපය භාවිතා කරමින් මරණයට පත් කරන ලද හානිදායක ක්ෂුද්‍ර ජීවින්ය
උදාහරණ නම් සෙම්ප්‍රතිෂ්‍යා උණ, මහාමාරිය සහ හෙපටයිටිස් ඒ රෝග සදහා ඇති එන්නත් වර්ග
ජීවී නමුත් සැරබාල කරන ලද ක්ෂුද්‍ර ජීවින්ගෙන් නිර්මාණය කරන ලද එන්නත් වර්ග - මේවා යනු ජීවි ක්ෂුද්‍ර ජීවින්වන අතර ඒවායෙහි හානිකර ගුණාංගයන් මර්ධනයවන පරිදි වර්ධනය කිරීම මගින් හෝ පුළුල් ප්‍රතිශක්තිකරණ ප්‍රතිචාරයක් ඇති කිරීම සදහා සමීපව හානිදායි නොවන ජීවි විශේෂයන් භාවිතා කරමින් නිෂ්පාදනය කර ඇත
මේවා නිරෝගී වැඩිහිටියන් සදහා වඩාත් හිතකර එන්නත් වර්ග වන අතර එමගින් වඩාත් කල්පවත්නා ප්‍රතිශක්තිකරණ ප්‍රතිචාර ලබාදෙයි
උදාහරණ නම් කහඋණ, සරම්ප, රුබෙල්ලා සහ කම්මුල්ගාය යන රෝග සදහා ලබාදෙන එන්නත් වර්ගයි
ජීවී ක්ෂය රෝග එන්නත බෝවන සුළු වර්ගවලින් නිෂ්පාදනය වූවක් නොවන අතර බී.සී.ජී. නම් ඒ හා සමාන වර්ගයක් මගින් නිෂ්පාදිත එන්නතක් ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ බහුලවම ලබාදෙන්නක් නොවේ
ටොක් සොයිඩ - මේවා රෝග ඇති කළ නොහැකි අක්‍රීය කරන ලද ධූලක  ද්‍රව්‍යයන් වේ
මෙහිදී අදාල ක්ෂුද්‍ර ජිවියා එන්නතට අන්තර්ගත නොවේ
මෙම ධූලක මගින් නිෂ්පාදිත එන්නතක් වනුයේ පිටගැස්ම සහ ගලපටලය එන්නතයි
සියළුම ටොප්මසයිඩ වර්ග ක්ෂුද්‍ර ජිවීන්ට එරෙහිව භාවිත නොවේ
උදාහරණ - ක්‍රෝටාලිස් ඇට් රොක්ස් නම් ටොක්සොයිඩය ගැරඩියන් දෂ්ඨ කිරීමට එරෙහිව සුනඛයන් හට ලබාදෙන එන්නතකි
උප ඒකක - අක්‍රීය කරන ලද ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතියට හදුන්වාදීම වෙනුවට අදාල ක්ෂුද්‍ර ජිවීයාගේ කොටසක් මගින් ප්‍රතිශක්තිකරණ ප්‍රතිචාර ඇති කළ හැකිය
මේ සදහා කදිම නිදසුනක් වනුයේ හෙපටයිටිස් බී එන්නතයි
මෙහිදී අදාල වෛරසයෙහි පෘෂ්ඨයෙහි ඇති ප්‍රෝටීන ද්‍රව්‍ය මගින් එන්නත නිෂ්පාදනය කර ඇත
Human Papillomavirus නම් වෛරස් එන්නත නිෂ්පාදනය කර ඇත්තේ වෛරසයෙහි කැප්සිඩ ප්‍රෝටීන මගිනි
නව්‍යකරණය වූ  එන්නත් වර්ගද බිහිවී ඇති අතර ඒවා භාවිතයට ගැනේ
සංයුග්මක එන්නත් - ඇතැම් බැක්ටීරියාවන් සදහා ඉතා දුර්වල වශයෙන් ප්‍රතිශක්තීකරණය ඇති කළ හැකි පොලිසැකරයිඩ බාහිර අවරණයන් ඇත
නමුත් මෙම භාහිර ආවරණයන් ප්‍රෝටීන සමග (උදා - ධූලක) සම්බන්ධ කිරීම මගින් ප්‍රතිශක්තීකරණ පද්ධතියට මෙම පොලිසැකරයිඩ වර්ග ප්‍රෝටීන ප්‍රතිදේහ ජනකයක් ලෙසට හදුනාගත හැකිය
මෙම ක්‍රියාවලිය හිමෝපිලස් ඉන්ෆ්ලූවෙන්සා බී එන්නත සදහා භාවිතා කර ඇත
ප්‍රතිසංයෝජන එන්නත් - එක් ක්ෂුද්‍ර ජිවියෙකු‍ෙග් භෞතික ගුණාංග සහ අනෙක් ක්ෂුද්‍ර ජීවියෙකුගේ ඩී.එන්.ඒ ද්‍රව්‍ය සංයෝජනය කිරීම මගින් අති සංකිර්ණ ආසාදන ක්‍රියාවලියක් ඇති රෝග සදහා ප්‍රතිශක්තිකරණය ලබාදිය හැකිය
ඩී.එන්.ඒ එන්නත්කරණය - පසුගිය වසර කිහිපයක් තුළ ආසාදිත රෝග කාරකයෙහි ඩී.එන්.ඒ මගින් නිෂ්පාදනය කරන ලද ඩී.එන්.ඒ. එන්නත් බිහිවී ඇත
මෙය ක්‍රියාකාරී වනුයේ වෛරස හෝ බැක්ටිරීයා ඩී.එන්.ඒ මිනිස් හෝ සත්ව සෛලවලට ඇතුළු කිරීමෙනි
ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතියෙහි ඇතැම් සෛල මෙම ඩී.එන්.ඒ මගින් ඇති කරන ප්‍රෝටීනවලට  සහ ඒවා අන්තර්ගත සෛලවලට එරෙහිව පහර දෙති
මෙම සෛල දිගුකාලයක් ජීවත්වන බැවින් මෙම ප්‍රෝටීන ස්වාභාවිකවම නිෂ්පාදනය කරන ව්‍යාධි ජනකයා පසුකාලීනව සිරුර තුළට ඇතුළුවුවහොත් ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතිය මගින් එයට එරෙහිව ක්ෂණිකව ප්‍රහාර එල්ල කරයි
මෙම ඩී.එන්.ඒ එන්නත්වල එක් වාසියක් වනුයේ ඒවා නිෂ්පාදනය කිරීම සහ ගබඩාකර තබාගැනීම ඉතා පහසුවීමයි
මෙම එන්නත් තවමත් පර්යේෂණාත්මක මට්ටමේ පවතී
බොහෝමයක් එන්නත් වර්ග නිෂ්පාදනය කර ඇත්තේ අක්‍රීය කරන ලද හෝ සැර බාලකරන ලද ක්ෂුද්‍ර ජීවි විශේෂ වලින් වන අතර කෘතිම එන්නත් වර්ග සදහා කෘතිම පෙප්ටයිඩ, කාබෝහයිඩ්‍රේට හෝ ප්‍රතිදේහ ජනක වර්ග භාවිතා‍ කරයි
එන්නත්කරණ වැඩසටහන 

කුඩා ළමුන්ගේ ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතිය එන්නත් කිරීමකින් පසුව ඒ සදහා ප්‍රතිශක්තිකරණ ක්‍රියාවලීන් ඇති කිරීමට සමත් අන්දමට වර්ධනය වූ පසුව එන්නත් ලබාදීම මගින් රෝග සඳහා ආරක්ෂාව ලබාදිය හැකිය
අමතර එන්නත් වර්ග ලබාදීම මගින් පුර්ණ ප්‍රතිශක්තීකරණය ලබාදීමට පුළුවන
මෙමගින් සංකීර්ණ එන්නත් වැඩසටහනක් නිර්මාණය වුණි
ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයෙහි ප්‍රතිශක්තීකරණ ක්‍රියාවලිය හා සම්බන්ධ උපදේශාත්මක කමිටුව විසින් රෝග නිවාරණ මධ්‍යස්ථානය මගින් අනුමත කරන ලද එන්නත්වලට අමතරව හෙපටයිටිස් ඒ, හෙපටයිටිස් බී, පෝලියෝ, කම්මුල්ගාය, සරම්ප, රුබෙල්ලා, ගලපටලය, කක්කල් කැස්ස, පිටගැස්ම, හිමොෆිලියාව, ඉන්ෆ්ලුවෙන්සාව, පැපොල, රෝටා වෛරස ආසාදන, මෙනින්ගෝකොකල් සහ නියුමෝනියාව යන රෝගවලට එරෙහිව එන්නත් ලබාදීම අනුමත කර ඇත
විශාල ප්‍රමාණයක් වූ එන්නත් සහ වර්ධක එන්නත් ලබාදීම මගින් එම එන්නත් සදහා සම්පුර්ණ අනුකූලතාවයක් රෝගීන්ගෙන් ලැබේ ද යන්න පිළිබඳව සැකසහිතය
(වයස අවුරුදු 2 වන විට කුඩා ළමයෙකුට එන්නත් 24 ක් ලබාදේ
) එන්නත් සඳහා අනුකූලතාවයන් අඩුවීමත් සමගම එයට එරෙහිව ක්‍රියාමාර්ග ගැනීමක් වශයෙන් ඒ පිළිබදව නිවේදනය කිරීම සහ එන්නත් වර්ග කිහිපයක් එක විට ලබාදීමක් සිදුකෙරේ
එමගින් එක් වර රෝග කිහිපයක් සදහා ප්‍රතිශක්තීකරණයක් ඇති කෙරෙයි
ළදරුවන් හට එන්නත් සහ වර්ධක එන්නත් ලබාදීමට අමතරව අනෙකුත් වයස් කාණ්ඩවල සහ ජීවිත කාලය මුළුල්ලේම වරින් වර එන්නත් ලබාදීම සිදුකෙරේ
සරම්ප , පිටගැස්ම, ඉන්ෆ්ලුවෙන්සාව සහ නියුමෝනියාව සදහා මෙලෙස එන්නත් ලබාදීම සිදුකෙරේ
ගර්භණී මවුවරුන් වරින්වර රුබෙල්ලා හෙවත් ජර්මන් සරම්ප රෝගය කෙරෙහි ප්‍රතිරෝධීතාවයක් දක්වන්නේ ද යන්න පිළිබදව සොයා බැලේ
මානව පැතිලෝමා වෛරස එන්නත ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ සහ එක්සත් රාජධානියෙහි වයස අවුරුදු 9 සිට 25 අතර පුද්ගලයන් හට නිර්දේශ කරයි
වයස් ගත පුද්ගලයන් හට එන්නත් ලබාදීමේදී එම වයස් කාණ්ඩ සදහා මාරාන්තික රෝගයන්වන නියුමෝනියාව සහ ඉන්ෆ්ලුවෙන්සා යන රෝග කෙරෙහි අවධානය යොමු කෙරේ
වසර 2006 දී පැපොල වෛරසය මගින් ඇති කරන Shingles නම් රෝගය සදහා එන්නතක් හදුන්වා දෙන ලදී
මෙම රෝගයට බහුලව වශයෙන් ගොදුරු වනුයේ වැඩිහිටියන්ය
ඕස්ට්‍රේලියාවෙහි ෆෙඩරල් රජය එන්නත්කරණය මගින් ලබාගන්නා ලද ඇතැම් වාසි සහගත තත්ත්වයන් නිසා එරටෙහි එන්නත්කරණය සැලකිය යුතු ලෙස ඉහළ ගොස් තිබුණි
මෙහිදී කුඩා ළමුන් එන්නත් කිරීමකින් තොරව පාසලට ඇතුළු කිරීමට අවසර නොලැබේ
එසේ කිරීමට අවශ්‍ය නම් ඔවුන්ගේ දෙමාපියන් විසින් තම දරුවන් එන්නත් කිරීම ප්‍රතික්ෂේප කරමින් ව්‍යවස්ථානුකූල ප්‍රකාශනයක් වෛද්‍යවරයෙකු හෝ වෙනත් නිලධාරියෙකු සමග සාකච්ඡා කිරීමෙන් පසුව බාරදිය යුතුය
මේ හා සමානව පාසල්වලට ඇතුළු වීමට ප්‍රථම එන්නත් කිරීම හා සම්බන්ධ නීති රීති කැනඩාවේ ඇතැම් ප්‍රදේශවල වසර කිහිපයක් පැවත තිබුණි
කුඩා ළමුන් එන්නත් කිරීම, එසේ නොකිරීමට වඩාත් පහසු සහ ලාභදායි ක්‍රමයක් බවට මේ සමගම පත්වුණි
විවිධ පීඩාකාරී තත්වයන්ට මුහුණ පෑමත් සමගම එන්නත්කරණයට විරුද්ධ පුද්ගලයින් ඒ පිළිබදව තම මතයන් අත්හරින ලදී
එන්නත්
ආහාර මගින් වැලඳෙන රෝග යනු ආහාර පරිභෝජනය නිසා හටගන්නා රෝගී තත්ත්වයන්ය
මෙය බහුලවම ආහාර විෂවීම ලෙස හැදින්වුව ද බහුතරයක් හටගනු‍යේ ව්‍යාධිජනක බැක්ටීරියා, වෛරස, රෝග කාරක ප්‍රෝටීන් අංශු හෙවත් Prions සහ පරපෝෂිතයන් විසින් ආහාර ද්‍රව්‍ය අපවිත්‍ර කිරීම තුළින් විනා ස්වාභාවිකව පවතින විෂකාරක ද්‍රව්‍ය හෝ රසායනික ද්‍රව්‍ය මගින් නොවේ
නූතන ලෝකයේ බලපෑම 
නූතන අවධිවල සිදු වූ ආහාර නිෂ්පාදනයේ හා කාර්මීකරණයේ  ශීඝ්‍ර ගෝලීයකරණය නිසා ආහාර ද්‍රව්‍ය අපවිත්‍ර වීමේ සම්භාවිතාව ඉහළ ‍ගොස් තිබේ
ආහාර විෂ වීම නිසා ඇතිවන වසංගත රෝග තත්ත්වයන් මීට පෙර කුඩා ජන කොට්ඨාශයක් අතර දක්නට ලැබුණ ද මේ වන විට එය ‍ගෝලීය අර්බුදයක් බවට පත්ව ඇත
ආහාර ආරක්ෂණ අධිකාරිය මගින් ලොව පුරා දේශීය වශයෙන් සහ ජාත්‍යන්තරව ආහාර ද්‍රව්‍යවල ආරක්ෂාව පිළිබද තොරතුරු හුවමාරු කර ගැනීම සදහා උපකාරී වන අතර හදිසි අවස්ථාවන්හි දී ක්ෂණිකව තොරතුරු  ලබා ගැනීමට හැකි වී ඇත
ලොව පුරා ආහාර මගින් බෝවන රෝග ඇතිවීමේ ප්‍රවනතාව ගණනය කිරීම අපහසු වුව ද වසර 2000 දී මෙමගින් ඇතිවන පාචන රෝගී තත්ත්වයන් නිසා මිලියන 2.1 ක් පමණ වු පිරිසක් මරුමුවට පත්ව තිබේ
මෙයින් බහුතරයක් සිදුවී ඇත්තේ අපවිත්‍ර වූ ආහාර හා පානීය ජලය මගිනි
මීට අමතරව පාචනය යනු ළදරුවන් සහ කුඩා ළමුන්ට මන්ද පෝෂණය ඇති කරවන ප්‍රධාන සාධකයකි
කාර්මිකරණය වු රටවල පවා සෑම වසරක් තුළම ජනගණයෙන් 30% ක් පමණ ආහාර මගින් බෝවන රෝග හේතුවෙන් පීඩා විදිති
ඇම‍රිකා එක්සත් ජනපදයේ සෑම වසරක් තුළ ම මෙය මිලියන 76 ක් වන අතර එමගින් රෝහල්ගතවීම් 325,000 සහ මරණ 500 ක් සිදු වී තිබේ
සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල මෙකී තත්ත්වය වඩාත් අහිතකර ලෙස බලපා ඇත්තේ එම රටවල පරපෝෂිතයින්ගෙන් ඇතිවන රෝග ඇතුළුව පුළුල් පරාසයක විහිදෙන රෝග ව්‍යප්තියක් දක්නට ඇති බැවිනි
ආහාර මගින් බෝවන රෝගවලට සමාජය තුල අහිතකර සහ වඩාත් පුළුල්ව පැතිරුණු බැලපෑමක් ඇති කළ හැකි අතර ඒ සදහා අතීතයෙන් ද සාක්ෂි ඇත
1994 දී සැල්මොනෙල්ලා බැක්ටීරියාව මගින් අපවිත්‍ර වූ අයිස් ක්‍රීම් ආහාරයට ගැනීම නිසා ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය තුළ පුද්ගලයින් 2,24000 පමණ රෝගී වී ඇත
1988 දී චීනයේ යාකෘත් ප්‍රදානය (Hepatitis A)  නම් වසංගත තත්ත්වය ඇතිවුයේ ආසාදිත බෙල්ලන් ආහාරයට ගැනීමෙනි
මෙමගින් 3,00000  පුද්ගලයින් ප්‍රමාණයක් රෝගී තත්ත්වයට පත්වුහ
ආහාර ද්‍රව්‍ය අපවිත්‍ර වීම කිසියම් සමාජයක් තුළ සමාජීය හා ආර්ථික වශයෙන් දැඩි පීඩනයක් එල්ල කරයි
යේ 1997 වසරේදි මෙමගින් සිදු වූ පාඩුව වෛද්‍ය ගාස්තු සහ නිෂ්පාදිතයේ අපතේ යාම් ඇතුළුව ඇමරිකානු ඩොලර් බිලියන තිස් පහකි
1991 දී පේරු ජනපදයේ කොලරා රෝගයේ ආගමනයත් සමග ම එම වසර තුළ ‍මත්ස්‍ය නිෂ්පාදනය අපනයනය කිරීමට නො හැකි වීමෙන් සිදු වූ පාඩුව ඇම‍රිකානු ඩොලර් මිලියන 500කි
ගල්ෆ් යුද්ධ සින්ඩ්‍රෝමය එසේත් නැත්නම් ගල්ෆ් යුධ සින්ඩ්‍රෝමය ({{|Gulf War syndrome, Persian Gulf War syndrome) යනු 1991 දී පර්සියානු ගල්‍ෆ් යුද්ධ යේදී සටන් වැදුනු හමුදා  සේවයේ නිරත වුවන්ගේ ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතියේ වෙනස්කම් හා උපත් ආබාධ ඇති කරන ලද රෝගී තත්වයකි
මෙම රෝග ලක්ෂණ ඇතිවීම සදහා ගල්ෆ් යුද්ධ ය බලපෑමක් ඇති කරත්ද ගල්ෆ්  යුද්ධ යෙහි  නිරත වු හමුදා නිලධාරීන් අනෙකුත් අයට වඩා වැඩිපුර අවධානමක් තිබිණිද යන්න අපහැදිලි ය
දිගු කාලීන තෙහෙට්ඩු ගතිය, මාංශ පේශීන් හි පාලනය අඩාලවීම , හිසරදය , කැරකැවිල් ල සිරුරේ සමතුලිතතාව නැතිවීම , මතකයෙහි ඇති අර්බුද , මාංශ පේශී  , හන්දිපත්වල රුදාව , ආහාර අජීර්ණය , සමේ රෝග , හුස්ම ගැනීමේ අපහසු‍තාව සහ ඉන්සියුලින් හෝර්මෝන ය සදහා සිරුරේ ඇති ප්‍රතිරෝධීතාව මෙහි විවිධාකාරවු රෝග ලක්ෂණ වේ
මොළයේ පිළිකා නිසා ඇතිවන මරණ , චාලක ස්නායු වල ඇතිවන රෝගී තත්වයක් වන ඒමයෝට්‍රොපික් ලැටරල් ස්ක්ලෙරෝසිස් හෙවත් Gehrig’s disease  සහ ෆයි‍බ්රොමයැල්ජියා නම් රෝගී තත්වයන් ගල්ෆ් යුද්ධ ය  හා ආශ්‍රිතව ඇතිවන්නක් බව ආරක්ෂක සේවා දෙපාර්තමේන්තුව මගින් හදුනාගෙන ඇත
ගල්ෆ් යුද්ධ ය අවසානයේ සිට එක්සත් ජනපද හමුදා නිලධාරීන්ගේ පාලක මණ්ඩලය සහ බ්‍රිතාන්‍ය ආරක්ෂක අමාත්‍යාංශය මගින් ගල්ෆ් යුද්ධයෙහි නිරතවු හමුදා නිලධාරීන් පිළිබදව අධ්‍යයනයන් ගණනාවක්ම කර ඇත
නුතන අධ්‍යයනයන්  මගින් හෙලිවී ඇත්තේ යුද්ධයෙහි නිරත වු හමුදා නිලධාරීන්ට හා නිරත නොවු හමුදා නිලධාරීගේ ශාරීරික සෞඛ්‍ය අතර වෙනසක් නොමැති බවයි. වාර්ථා වී ඇති අන්දමට ගල්ෆ් යුධ   සින්ඩ්‍රෝමය හා ආශ්‍රිතව ෆයිබ්‍රොමයැල්ජියා , දිගුකාලීව ශාරීරික තෙහෙට්ටුව ඇති වීම , සමෙහි ඇතිවන කැසීම හා ආහාර අජීර්ණය යන රෝග ඇතිවන බවයි. යුද්ධයෙහි නිරත හමුදා නිළධාරීන් අතර මරණ අනුපාතිකය ඉහල වන අතර ඊට ප්‍රධානතම හේතුව වී ඇත්තේ වාහනවල සිදුවන හදිසි අනතුරු වේ
රටවැසිභාවය අනුව හමුදා නිලධාරීන්ගේ වෛද්‍ය ගැටළු 

ඇමරිකානු සේනාංකය මගින් පිහිටුවන ලද ගල්ෆ් යුද්ධය හා ආශ්‍රිත දත්ත ගබඩාවෙහි 700,000 ක්වු ගල්ෆ් යුද්ධ යෙහි නිරත ඇමරිකානු කාන්තාවන් හා පිරිමින්ගෙන්   30% ක් පමණ ලියාපදිංචි වී ඇත
ඇතැමුන් තවමත් අවුල් සහගත බැරෑරුම් සෞඛ්‍ය ගැටළු වලින් පීඩා විදිති
පහතින් දක්වා ඇති වගු මගින් නිරූපනය වන්නේ යුද්ධ යෙහි නිරත වු ඒකාබද්ධ සේනාංකයන්හි දත්තයි
එක් එක් ජාතීන් වල හමුදා නිළධාරීන් විවිධ භූ‍ගෝල විද්‍යාත්මක තත්ව වලට අනුරූපව  ඔරොත්තු දී ඇති බැවින් ඒ පිළිබදව අධ්‍යයනය කරන විශේෂඥයින් මෙම සංඛ්‍යා දත්ත උපයෝගි කර ගනිමින් විවිධ අවස්ථාවන් වලට මුහුණ දුන් පුද්ග ලයින් පිළිබදව සොයා බැලේ
ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ හා එක්සත් රාජධානියේ අධික ප්‍රතිශතයකින් යුක්තව රෝගී තත්වයන් වාර්ථාවී ඇත්තේ අනෙකුත් ජාතීන් හා සන්සන්දනය කරනවිට එහි අධිකව කෘෂිරසායන ද්‍රව්‍ය භාවිතා කිරීම , ඇන්ත්‍රැක්ස් එන්නත භාවිතා කිරීම හා ඉහල ප්‍රතිශතයකින් යුක්තව තෙල් දුම ආඝ්‍රාණ කිරීම හේතුවෙනි
‍ප්‍රංශය ඉතා අවම කෘෂිරසායන ද්‍රව්‍ය භාවිතා නොකිරීමත් නිසා ඉතා පහල රෝගී ප්‍රතිශතයක් වාර්ථා වේ
ප්‍රංශ සේනාංක උතුරු නැගෙනහිර හා අනෙකුත් ප්‍රධාන සටන් මෙහෙයුම්වල සේවයේ නියුතු වී සිටිති
ආශ්‍රිත 
 Organophosphate-induced delayed neuropathy
 Ukrainian syndrome
 Environmental issues with war
 Michael Donnelly, an activist for those affected by Gulf War illness
 Post-traumatic stress disorder
 Burn pits

මූලාශ්‍ර

භාහිර සබැඳි 
 

 
සහලක්ෂණ
Ailments of unknown cause
ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතියේ ආබාධ
Neurological disorders
Military personnel
Iraqi chemical weapons program
ගල්ෆ් යුද්ධය
හෘද ස්පන්දන මොනිටරය යනු හෘද ස්පන්දන වේගය නිවැරදිව එම අවස්ථාවේදීම බලාගත හැකි උපකරණයකි
මෙහි කොටස් දෙකකි
එනම් පටියක් සහිත පපුවට සවි කරන ‍ට්‍රාන්ස් මීටරය හා ඔරලෝසුවක් වැනි මැණික් කටුවට සම්බන්ධ කරන සංග්‍රාහකයයි
පටි රහිත හෘද ස්පන්දන මොනිටරයක් ඇතත් එහි ක්‍රියාකාරිත්වය මුල් නිෂ්පාදන තරම් ඉහළ නොවේ
වඩාත් දියුණු කරන ලද උපාංගවල මීට අමතරව අදාල පුද්ගලයන් නිරෝගීභාවය මැන බලමින් හෘදය වස්තුවේ ක්‍රියාකාරිත්වයේ වෙනස්කම් ද ගණනය කරනු ලැබේ
හෘදය වස්තුවේ විද්‍යුත් වෝල්ටීයතාවයෙහි වෙනස්වීම් නිරීක්ෂණය කිරීම සදහා සම සමග සම්බන්ධවන ඉලෙක්ට්‍රෝඩ පපුවට සම්බන්ධ කරන කොටසෙහි ඇත
(වැඩි විස්තර සදහා විද්‍යුත් ඛන්තුක රේඛනය බලන්න) හෘද ස්පන්දනය අනාවරණය කර ගත් කල්හි සන්නිවේදනය වන රේඩියෝ සංඥා සංග්‍රාහකය මගින් හදුනාගෙන හෘද ස්පන්දන වේගය ලබා දේ
මෙම සංඥා සරල රේඩියෝ සංඥා හෝ පපුවට සම්බන්ධ කොටසෙන් ලැබෙන කේත සංඥා ක්‍රමයක් විය හැකිය
පසුව සදහන් කරන ලද සංඥා ක්‍රමය මගින් එක් පුද්ගලයකුගේ සංග්‍රාහකයක් මගින් අවට සිටින පුද්ගලයින්ගේ ට්‍ර‍ාන්ස්මීටර් මගින් නිකුත් කරන සංඥා අනාවරණ වීම වළකයි
වැඩි දියුණු කරන ලද විවිධාකාර වූ ‍සංග්‍රාහක වර්ග ඇත
මෙමගින් ව්‍යායාම් කරන අවස්ථාවන්හිදී හෘද ස්පන්දන වේගය , කාල සීමාව හා දහනය කරන ලද කැලරි ප්‍රමාණයන් ලබාදෙන අතර ඒවා පරිඝනකගත කළ හැකිය
1977 දී විද්‍යුත් සමාගමක් මගින් නිකුත් කරන ලද වෙබ් පිටුවක සදහන් වන්නේ ඔවුන් විසින් ප්‍රථම ඉතා නිරවද්‍ය රැහැන් රහිත විද්‍යුත් ඛන්තුක හෘද ස්පන්දන වේග මොනිටරයක් පින්ලන්ත ජාතික හිම මත ලිස්සායාමේ කණ්ඩායම සදහා පුහුණු වීමේදී උපකාරකයක් ලෙසට නිකුත් කර ඇති බවයි.

වසර 2005 දෙසැම්බර් මාසයේ දී හෘද ස්පන්දන වේග සංවේදනය කරන ක්‍රීඩාවල දී භාවිතාවන බ්‍රෙසියරයක් ඇගළුම් කර්මාන්ත ශාලාවක් මගින් නිෂ්පාදනය කර ඇත
මෙහි අන්තර්ගත විශේෂ උපකරණයක් හා සංඝටකයක් මගින් හෘද ස්පන්දන වේගය සංවේදනය කොට මැණික් කටුවේ ඇති සංග්‍රාහකය වෙතට සංඥා පරිවහනය කරයි
පපු පෙදෙසට භාවිතා කරන පටි සහිත උපකරණය වෙනුවට මෙම තනපටය මගින් පහසුවක් ලබා දේ
නුතනවේදී මෙම සංකල්පයම යොදා ගනිමින් ලෝක ප්‍රසිද්ධ ඔලිම්පියක් රන් පදක්කම් ලාභීනි මෙලනි වැලේරියෝ ඇතුළුව තවත් බොහෝ දෙනා හෘද ස්පන්දන වේග පාලනය පිළිබද පුරුදු පුහුණු කරති
අධි ශාරීරික උෂ්ණත්වය 

Heat stroke හෝ Sunstroke යනු අධි ශාරීරික උෂ්ණත්වය යන්නෙහි වඩාත් ඔබ්බට ගිය අංගයකි
මෙය සිරුරෙන් පහකළ හැකි ප්‍රමාණයට වඩා වැඩි තාප ප්‍රමාණයක් නිෂ්පාදනය කිරීමෙන් හෝ අවශෝෂණය කිරීමෙන් ඇති වේ
මෙය සාමාන්‍යයෙන් සිදු වනුයේ තාපයට අධික වශයෙන් නිරාවරණය වීමෙනි
සිරුරෙහි තාපය යාමනය කිරීමේ ක්‍රියාකාරිත්වය මෙහිදී අවසාන වශයෙන් යටපත් වන අතර එයට තාපය ඵලදායීලෙස පාලනය කිරීමට නොහැකි වී සිරුරෙහි උෂ්ණත්වය පාලනය කළ නොහැකි අන්දමට ඉහළ යයි
මෙය වහාම වෛද්‍ය උපදෙස් ලබා ගත යුතු තත්ත්වයකි
ඖෂධ හෝ වෛද්‍ය උපකරණ මගින් සිරුරෙහි අධික උෂ්ණත්වය ඇති කළ හැකිය
මෙම ක්‍රියාකාරිත්වයන් පිළිකාවන් සහ වෙනත් තත්ත්වයන් සදහා ප්‍රතිකාර කිරීමට යොදා ගනී
ඇතැම් වර්ගවල නිර්වින්දනය කිරීම්වලදී අධික වශයෙන් සිරුරෙහි උෂ්ණත්වය ඇති වීම දුලබ සංකූලතාවයකි
අධිශාරීරික උෂ්ණත්වයේදී විරුද්ධ අංගය වනුයේ අව ශාරීරික උෂ්ණත්වයයි
මෙහිදී ජිවියෙකුගේ දේහ උෂ්ණත්වය සාමාන්‍ය පරිවෘත්තීය ක්‍රියාකාරිත්වයන් සිදු කර ගැනීමට අවශ්‍ය ප්‍රමාණයට වඩා පහල බසී.

රෝග ලක්ෂණ 

සිරුර මගින් සිදු කර ගනු ලබන උෂ්ණත්ව පාලනය කිරීමේ වඩාත් වැදගත් ක්‍රියාකාරකමක් වනුයේ දහඩිය දැමීමයි
මෙම ක්‍රියාවලිය මගින් සිරුර අභ්‍යන්තරයෙන් උෂ්ණත්වය අවශෝෂණය කර ගෙන එය තාප විකිරණ හෝ සංවහණය මගින් පිටකර හරී
දහඩිය වාෂ්ප වීම මගින් තව දුරටත් සිරුර සිසිල් කරනු ලබයි
එසේ වනුයේ මෙම සිරුර අභ්‍යන්තරයේ සිදු වන ක්‍රියාකාරිත්වය මගින් සිරුරෙන් තවදුරටත් තාපය බැහැර කරන බැවිනි
මෙම ක්‍රියාකාරිත්වයන් මගින් සිරුර ප්‍රමාණාත්මකව විජලනය වූ පසු දහඩිය නිෂ්පාදනය වළක්වා ගැනීම පිණිස ඉහත සදහන් කළ පරිදි සිරුරෙන් උෂ්ණත්වය බැහැර කිරීම නවතී
සි‍රුරෙන් තව දුරටත් දහඩිය පිට කිරීමට හැකියාවක් නොමති වූ අවස්ථාවලදී සිරු‍ර අභ්‍යන්තරයෙහි උෂ්ණත්වය ඉතා සීඝ්‍රයෙන් ඉහළයයි
මෙම අවස්ථාවන්වලදී අදාල පුද්ගලයා සිහි විකල් වන අතර ඔහු ආක්‍රමණ ශීලිමත් වූ පුද්ගලයෙකු වන අතර එවිට බෙහෝ අවස්ථාවන් වලදී හිස රදයක් ද ඇති වේ
අදාල පුද්ගලයා එකවරම හිටගත හොත් විජලනය නිසා රුධිර පීඩනය පහළයාම හේතුවෙන් කර කැවිල්ල ඇතිවීම හෝ සිහි නැති වීම සිදු වේ
රුධිර පීඩනය පහලයත්ම සිරුරට ප්‍රමාණවත් තරම් ඔක්සිජන් ලබාදීමට හෘදය වස්තුව දරන උත්සාහයක ප්‍රතිඵලයක් ලෙස හෘද ස්පන්ධන වේගය සහ ශ්වසන වේගය ඉහළ යයි
රුධිරවාහිණී විස්තාරණය වී සිරුර අභ්‍යන්තරයෙන් තාපය ඉවත් කිරීමට ගන්නා ප්‍රයත්නයක ප්‍රතිඵලයක් ලෙස සම රතුපැහැ වීමක් සිදු වේ
මෙලෙස රුධිර පීඩනය පහළ වැටීමෙන් රුධිරවාහිණි සංකෝචනය වීම හේතුවෙන් ඉහතින් සදහන් කරන ලද Heat Stroke නම් තත්ත්වය ඇති වන අතර එමගින් අවපැහැ ගැන්වූ හෝ නිල් පැහැති සමේ වර්ණයක් ඇති වේ
අධික ලෙස උෂ්ණත්වය දමීම පසු අවස්ථාවකදී උණ ඇති වු විටකදී මෙන් සීතල ඇති වීමක් හා වෙ‍ව්ලීමක් සිදු වේ
විශේෂයෙන්ම කුඩා ළමුන් වැනි ඇතැම් රෝගීන්ට මෙහිදී වලිප්පුව ඇති වේ
ක්ෂණිකව විජලනයට ලක්වී සිරුරෙහි උෂ්ණත්වය ඉහළයාමෙන් වමනය, ඔක්කාරය හා ඇතැම් අවස්ථාවලදී තාවකාලිකව අන්ධතාවය ද ඇති විය හැකිය
අවසානයේදී සිරුරෙහි අවයව අකර්මණ්‍ය වීමත් සමගම සිහි නැතිවීම හා කෝමා තත්ත්වය ඇති වේ
ඇතැම් ඉතා දුලබ අවස්ථාවලදී ප්‍රමාණවත් තරම් අධික උෂ්ණත්වයක් සිරුරෙහි නොතිබුණ ද ඇතැම් රෝගීන් ඉහත කී රෝග ලක්ෂණ පෙන්නුම් කරති
ප්‍රථමාධාර 

මෙය වහා රෝහල් ගත වීමක් අවශ්‍ය හදිසි තත්ත්වයක් වන අතර ඉතා ක්ෂණයකින් දේශීය හදිසි අනතුරු අංශයට දැනුම් දීමක් කළ යුතුය
සිරුරෙහි උෂ්ණත්වය ක්ෂණයකින් පහත දැමීමක් සිදු කළ යුතුය
අදාල රෝගියා ගෘහස්ත හෝ සෙවන ඇති ස්ථානයක් වැනි සිසිල් ප්‍රදේශයකට රැගෙන යායුතු අතර උෂ්ණත්වය බැහැර වීම වැඩි කිරීම පිණිස ඇදුම් ඉවත් කළ යුතුය
මෙමගින් අක්‍රීය වශයෙන් සිසිල් වීමක් සිදු වේ
ඉන්පසුව සක්‍රීයව සිරුර සිසිල් කිරීමේ ක්‍රම අනුගමනය කළ යුතුය
අදාල පුද්ගලයා සිසිල් ජලයෙන් නෑවීම මගින් මෙය සිදු කරගත හැකිය
කෙසේ නමුත් රෝගියා තෙත‍ තුවා හෝ රෙදි වලින් එතීම මගින් ඒවා තාප පරිවාහකයන් ලෙස ක්‍රියාකර සිරුරෙහි උෂ්ණත්වය වැඩිකිරීමක් සිදු විය හැකිය
සිරුරෙහි කද කොටස, හිස‍, බෙල්ල සහ ඉකිලි ප්‍රදේශයද සිසිල් ජලය යෙදීමෙන් අදාල රෝගියා සිසිල් කළ හැකිය
ජලය වාෂ්ප කිරීම පහසු කිරීම සදහා විදුලි පංකාවක් භාවිතා කළ හැකිය
අයිස්වල හෝ සිසිල් ජලයෙහි රෝගියා ගිල්වීම මගින් සමෙහි රුධිරවාහිණි සංකෝචනය වීමෙන් සිරුර අභ්‍යන්තරයෙන් තාපය ඉවත් වීම වළකින නිසා එය හානිකර විය හැකිය
අයිස් මෙන් සිසිල් නොමැති නමුත් මද සිසිල් ඇති ජලය සහිත ටැංකියක රෝගියා ගිල්වීම සිරුර සිසිල් කිරීම සදහා පිළිගත් ක්‍රමයයි
මේ සදහා පුද්ගලයන් 4 දෙනකු හෝ 5 දෙනකුගේ උදවු අවශ්‍යවන අතර ප්‍රතිකාරය අවසන් වනතුරුම රෝගියා සමීපව නිරීක්ෂණය කළ යුතුය
මෙම ක්‍රියාවලිය සිහිය නොමැති රෝගියෙකු හට සිදු නොකල යුතු අතර වෙනත් විකල්පයක් නොමැති නම් පමණක් රෝගියා‍ෙග් හිස ජල මට්ට‍මෙන් ඉහළට වන පරිදි පවත්වා ගත යුතුය
අදාල රෝගියා සජලනය කිරීම සිසිල් කිරීමේ දී වඩාත් වැදගත්ම අංගයයි
මෙය ප්‍රමාණවත් පරිදි දියර පානයට දීමෙන් සිදු කළ හැකිය
වාණිජව ඇති සිරුරෙහි ආස්‍රැතියට සමාන ආස්‍රැතියක් සහිත දියර වර්ග පානයට දීමට ද පිළිවන
ඇතැම් අවස්ථාවලදී හදිසි අනතුරු අංශයේ සේවකයෙකු හැරෙන්නට වෙනත් පුද්ගලයෙකු විසින් මෙලෙස පානීය ද්‍රව්‍යය ලබාදීම අනුමත නොකරයි
අදාල ‍රෝගියා සිහි විකල්ව, සිහි නැතිව හෝ මුඛ මාර්ගයෙන් දියර වර්ග ලබාගැනීමට අපොහොසත් නම් දියරයන් ශිරා ගත කිරීම මගින් රෝගියා සජලනය කරනු ලබයි
අදාල රෝගියාට මධ්‍යසාර ලබාදීම මගින් තවදුරටත් ඔහු විජලනයට ලක්වන අතර සිහි විකල් බව වැඩිවන බැවින් එය සිදු නොකළ යුතුය
පුහුණු වෛද්‍ය වෘත්තිකයෙකු මගින් ‍රෝගියාගේ තත්ත්වය නිරතුරුවම අධීක්ෂණයට ලක්කළ යුතුය
රෝගියාගේ හෘද ස්පන්ධන වේගය සහ ශ්වසනය නිරතුරුවම අධීක්ෂණයට ලක්කළ යුතු අතර ඔහුගේ හෘදය අක්‍රීය වේනම් කෘතිම ශ්වසනය දීමක් අවශ්‍ය වේ
රෝගියා‍ෙග් ශ්වසන මාර්ගය ආරක්ෂා කිරීම සදහා ඔහු සුවය ලැබීමේ පිහිටුමෙහි (Recovery Position) තැබිය යුතුය
org/wiki/Heat_exhaustion
චුම්භක අනුනාද ප්‍රතිරූපණය හෙවත් එම්.ආර්.අයි. පරිලෝකන ක්‍රමය මිනිස් සිරුරේ වෙනස් වීම් හා ක්‍රියාකාරීත්වය අධ්‍යනය කිරීම සදහා විකිරණ විද්‍යාවේදී භාවිතා වන ක්‍රමවේදයකි
මෙමගින් සිරුරේ විවිධ තල ඔස්සේ විස්තරාත්මක විග්‍රහයක් කළ හැකිවේ
චුම්භක අනු පාද ප්‍රතිරූපණතාවක් එම්. ආර්.අයි. ස්කෑන් ක්‍රමයේදී සි
ටී. ස්කෑන් යන්ත්‍රයක් මගින් ලබාදෙනවාට වඩා හොඳ විභේදන බලයකින් යුක්තව ප්‍රතිභිම්බ ලබාදේ
මේ නිසා විශේෂයෙන්ම ස්නායු පද්ධතිය, මාංශ පේශි වල, රුධිර සංසරණ පද්ධතීන් හා විවිධ පිලිකා රෝග වලදී ප්‍රතිභිම්බ ලබාගෙන රෝග විනිශ්චය සදහා අම්
ආර්.අයි. චිකන් ක්‍රමය භාවිතයට ගැනෙයි
සී.ටී ස්කෑන් ක්‍රමයේදී මෙන් මෙහිදී අයනීකාරක විකිරණ ද්‍රවයන් භාවිතයට නොගනී
ඒ වෙනුවට මෙහිදි සිරුරේ අන්තර්ගත ජල අණු වල ඇති හයිඩ්‍රජන් පරමාණු වල නෂ්ටික චුම්භකනය කල හැකි ශක්තිමත් චුම්බක ක්ෂේත්‍රයක් භාවිතා කෙරේ
මෙලෙස චුම්භකනය කරන ලද කිරණ ක්‍රමානුකූලව පිළිවෙලකට සැකසීම සදහා රේඩියෝ සංඛ්‍යාතයෙන් යුත් ක්ෂේත්‍රයක් භාවිතා කරන අතර එමගින් ස්කෑන් යන්ත්‍රයක් මගින් ග්‍රහණය කර ගත හැකි අන්දමට හයිඩ්‍රජන් නෂ්ටීන් මගින් භ්‍රමණය වන චුම්භක ක්ෂේත්‍රයක් නිර්මාණය කෙරේ
මෙම සංඥාවන් අමතර චුම්භක ක්ෂේත්‍රයක් මගින් සිරුරේ ප්‍රතිභිම්භයක් ඇති කරගත හැකි ආකාරයට සම සුදුවනු ලැබේ
එම්.ආර්.අයි. ස්කෑන් ක්‍රමය නෂ්ටික චුම්භක අනුනාද ප්‍රතිරූපණය ලෙසද හැදින් වුණි
නමුත් න්‍යෂ්ටික යන වදන මහජනතාවගේ මනසෙහි අයනීකාරක විකිරණවලට නිරාවරණය වීමක් යන ප්‍රතිරූපයක් ඇති කරන නිසාවෙන් දැනට එය චුම්භක අනුනාද ප්‍රතිරූපණය හෙවත් එම්.ආර්.අයි. ලෙස හැදින්වේ
නූතන එම්.ආර්.අයි. ස්කෑන් ක්‍රමය හදුන්වාදීමේදී දායක වූවන් අතරින් පෝල් ලටර්බර්ග් මුල්තැනක් ගනී
"එකිනෙක සම්බන්ධ කිරීම" යන තේරුම ඇතිව ග්‍රීක වදනකින් එම්.ආර්.අයි. ස්කෑන් ක්‍රමය මුලින්ම ඔහු විසින් හදුන්වන ලදී
මෙමගින් ස්ථිතික හා අනුක්‍රමික චුම්භක ක්ෂේත්‍රයන් අතර අනෝන්‍ය ප්‍රතික්‍රියාවෙන් ප්‍රතිනිම්නයක් ඇති කිරීම යන අරැත්දේ
කෙසේ වුවද මෙම වදන දැනට භාවිතා නොවේ
වෛද්‍යවේදය
‍ මන්දපෝෂණය
-මන්දපෝෂණය යනු අවිධිමත් හා ප්‍රමාණාත්මක නොවන ආහාර රටාවක් නිසා ඇති කරන තත්ත්ව විග්‍රහ කිරීමට භාවිතා කෙරෙන වෛද්‍ය විද්‍යාත්මක යෙදුමකි
මෙය බොහෝ අවස්ථාවලදී යොදා ගනුයේ අවපෝෂණය විග්‍රහ කිරීමට වන අතර මෙහිදී ප්‍රමාණවත් නොවූ ආහාර පරිභෝජනය, ආහාර අවශෝෂණයේදී ඇති වන ගැටළු හා පෝෂක ද්‍රව්‍ය සිරුරෙන් අධිකව ඉවත් වී යාමක් සිදු වේ
මන්දපෝෂණය යන යෙදුම අධිපෝෂණය ගැනද විග්‍රහ කෙරෙන අතර එය ඇති වනුයේ අධිකව ආහාර පරිභෝජනය හේතුවෙනි
යම්කිසි පුද්ගලයෙකු දීර්ඝකාලයක් මුළුල්ලේ නියමිත අදාල ප්‍රමාණයට පෝෂක පදාර්ථ හා සංඝටක වලින් යුත් සෞඛ්‍ය සම්පන්න ආහාර වේලක් පරිභෝජනය නොකලහොත් මන්දපෝෂණයට ලක්වේ
මෙලෙස මන්දපෝෂණය ඇති වීමට හේතු වන්නේ නිරාහාරව සිටීම, නොයෙකුත් රෝගාබාධ හා ආසාදනයන්ය
සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල දරිද්‍රතාවය නිසා නිරෝගී සෞඛ්‍ය සම්පන්න දේහ ක්‍රියාකාරිත්වයක් පවත්වා ගැනීමට තරම් ප්‍රමාණාත්මක අත්‍යවශ්‍ය පෝෂ්‍ය පදාර්ථ නොලැබීයාම නිසා මන්දපෝෂණය ඇති වේ
ලෝකයේ දුර්භික්ෂ තත්ත්වයන් බලපා ඇති කොටස්වල බුද්ධි මට්ටම ඌණ වීම සදහා ප්‍රධානතම හේතුව මෙය වේ
සංවර්ධිත රටවල අධික ලෙස ආහාර ද්‍රව්‍ය පරිභෝජනය කිරීම හා වැරදි ආහාර රටාවන් නිසා සමතුලිත ආහාර වේලක් නොලැබීයාම නිසා අධිස්ථුලතාව හෙවත් අධිපෝෂණය ඇති වේ
බහුතරයක් වූ මන්දපෝෂණයට ලක්වූ ජනතාවගේ ආහාර වේලෙහි ප්‍රමාණාත්මකව  කැළරි අන්තර්ගත නොවන අතර ආහාර වේලෙහි ප්‍රෝටීන්, විටමින් හා අනෙකුත් අත්‍යවශ්‍ය සංඝටක වලින්ද ඌණ වේ
මන්දපෝෂණය නිසා හට ගන්නා රෝගී තත්ත්වයන් ඌණතා රෝග නම් වේ
විටමින් C ඌණතාවය නිසා හටගන්නා ශීතාද රෝගය ප්‍රසිද්ධ දැනට බහුලව දක්නට නොලැබෙන ඌණතා රෝගයකි
බහුලවම දක්නට ලැබෙන මන්දපෝෂණ තත්ත්වය වන්නේ ප්‍රෝටීන- ශක්ති - මන්දපෝෂණය හා ක්ෂුද්‍ර පෝෂකවල ඇති ඌනතාව නිසා හටගන්නා මන්දපෝෂණයයි
ප්‍රෝටීන - ශක්ති - මන්දපෝෂණය යනු ශක්ති ජනක ආහාර ද්‍රව්‍ය හා ප්‍රෝටීන නිසි පරිදි නොලැබීයාම හා අවශෝෂණය නොවීම නිසා ඇතිවන තත්ත්වයකි
සිරුරේ වර්ධනය හ‍ා ක්‍රියාකාරිත්වය සදහා සුළු ප්‍රමාණවලින් අත්‍යවශ්‍ය විටමින් හා ඛණිජ ලවණවල ඌණතාවය නිසා ඇති වන රෝග ක්ෂුද්‍ර පෝෂක ඌණතාවය නම් වේ
මෙමගින් විවිධාකාර වූ රෝගාබාධ හා සිරුරේ සාමාන්‍ය ක්‍රියාකාරිත්වය අඩපණ වීම සිදුවේ
විටමින් A ඌණතාවය නිසා සිරුරේ රෝගවලට ඇති ප්‍රතිරෝධීතාවය අඩුවේ
යකඩ, අයඩීන් හා විටමින් A ඌණතාවය බහුලව දක්න‍ට ඇති අතර ප්‍රධානතම ප්‍රජා සෞඛ්‍ය අර්බුදයක් බවට පත්ව ඇත
මේවායෙහි ඌණතාවය නිසා කුරුබව ඇති වීම , බුද්ධි මට්ටම හීන වීම , සංජානන ආබාධ, සමාජශීලි බව අඩුවීම පෞරුෂ වර්ධනය අඩාල වීම, ශක්ති සම්පන්න බව හා මාංශ පේශිවල වර්ධනය අඩපණ වීම ඇතුළුව සමස්තයක් වශයෙන් ගත් කළ සෞඛ්‍ය මට්ටම අඩාල වීමක් සිදුවේ
මන්දපෝෂණ අනෙකුත් දුර්ලබ බලපෑමක් වන්නේ සමෙහි කළු පැහැති ලප මතුවීමයි
කුසගින්න යනු සිරුරට ආහාර ලබාදීම අත්‍යවශ්‍ය බව හගවන සාමාන්‍ය ස්වාභාවික ප්‍රතික්‍රියාවකි
කුසගින්න මගින් පුද්ගලයෙකුගේ මානසික තත්ත්වයට ද බලපෑමක් ඇති කරයි
මෙමගින් පුද්ගලයෙකුගේ මන්දපෝෂණ තත්ත්වය පිළිබදව මූලික අවබෝධයක් ලබාගත හැකිවේ
වෛද්‍ය විද්‍යාවේදී භාවිතාවන ප්‍රතිරූපණ ක්‍රම 

වෛද්‍ය විද්‍යාවේදී භාවිතාවන ප්‍රතිරූපණ ක්‍රම යන්නෙන් අදහස් කරනු ලබන්නේ සායනික අවශ්‍යතාවයන් (රෝගී තත්ත්වයන් හදුනාගැනීම හා රෝග නිර්ණය කිරීම සදහා වෛද්‍ය ක්‍රමෝපායන් භාවිතා කිරීම) හෝ වෛද්‍ය විද්‍යාවේදී (මිනිස් සිරුරේ සාමාන්‍ය ක්‍රියාකාරිත්වය හා පිහිටීම අධ්‍යයනය කිරීම සදහා) මිනිස් සිරුරෙහි කොටස්වල ප්‍රතිබිම්භ ඇති කිරීම සදහා ක්‍රියාවට නැගෙන ක්‍රියාවලියක් හෝ තාක්ෂණයකි
එය ජෛව විද්‍යාත්මක ප්‍රතිරූපණය, විකිරණ විද්‍යාව, විකිරණවේදය, එන්ඩොස්කොපි, උෂ්ණත්ව විද්‍යාව, වෛද්‍ය ඡායාරූපකරණය සහ ක්ෂුද්‍ර ජීව විද්‍යාව යන  පුළුල්ව විහිද පැවති ක්ෂේත්‍රයන්ගේ එක් උපක්ෂේත්‍රයක් වේ
EEG හෙවත් Electroencephalography යන මොළයෙහි ක්‍රියාකාරිත්වය පිළි තොරතුරු ලබාගන්නා පරීක්ෂණයෙහි සහ චුම්භක ක්ෂේත්‍රයක් භාවිතා කරමින් ද එම තොරතුරු ලබාගන්නා Magnetoencephalography හෙවත් MEG පරීක්ෂණ වලදී ද මනිනු ලබන සහ පටිගත කරනු ලබන දත්ත මගින් ප්‍රතිබිම්භ හෝ ප්‍රතිරූපණ ලබා නොදෙන අතර එමගින් ලබාදෙන සිතියමක් ආකාරයේ දත්ත වෛද්‍ය ප්‍රතිරූපණ ක්‍රම මගින් ද නිරීක්ෂණය කළ හැකිය
සායනික භාවිතාවේ දී වෛද්‍ය ප්‍රතිරූපණ ක්‍රම විකිරණවේදය හෝ සායනික ප්‍රතිරූපණ ක්‍රමවලට සමාන කමක් දක්වන අතර මෙලෙස ලැබෙන ප්‍රතිබිම්භ  පිළිබදව විග්‍රහ කිරීමක් හා රෝග විනිශ්චය ලබාදීමක් සිදු කරන පුද්ගලයා විකිරණවේදය පිළිබදව විශේෂඥ දැනුමක් ඇති වෛද්‍යවරයෙකි
රෝග නිර්ණය කර ගැනීම සදහා විකිරණවේදය භාවිතා කර ගැනීම වෛද්ය විද්‍යාත්මක ප්‍රතිරූපණ ක්‍රමවල තාක්ෂණික අංශයන් නිරූපණය කරයි
විකිරණවේදියා හෝ විකිරණවේදය පිළිබද කාර්මික ශිල්පියා රෝග නිර්ණය කිරීමට හැකියාවක් සහිතවන පරිදි වෛද්‍ය ප්‍රතිරූපණ ක්‍රම ලබාදීම සදහා වගකීමක් දරන අතර ඇතැම් අවස්ථාවල දී විකිරණවේදය පිළිබද විශේෂඥ වෛද්‍යවරුන්  විසින් ද ඇතැම් විකිරණවේදී පර්යේෂණයන් සිදු කරනු ලබයි
විද්‍යාත්මක අත්හදා බැලීම්වල ක්ෂේත්‍රයක් වශයෙන් වෛද්‍ය විද්‍යාවේ ප්‍රතිරූපණ ක්‍රම ජෛව වෛද්‍ය ඉන්ජිනේරු විද්‍යාව, වෛද්‍ය භෞතික විද්‍යාව හෝ වෛද්‍ය විද්‍යාව යන ක්ෂේත්‍රයන්හි උපක්ෂේත්‍රයන් ලෙසට අන්තර්ගත වේ
උපකරණ භාවිතය පිළිබදව පර්යේෂණ සහ ඒවා වර්ධනය කර ගැනීම, ප්‍රතිරූප ලබාගැනීම සහ ප්‍රමාණාත්මකරණය යන ඒවා ජෛව වෛද්‍ය ඉන්ජිනේරු විද්‍යාව , වෛද්‍ය භෞතික විද්‍යාව සහ කම්පියුටර් විද්‍යාව මගින් සිදු කරනු ලබයි
වෛද්‍ය ප්‍රතිරූපණ ක්‍රම පිළිබද අධ්‍යයනය විකිරණ විද්‍යාවේදී භාවිතා කරන අතර ස්නායු විද්‍යාව, හෘද රෝග සහ මනෝ විද්‍යාව යන ක්ෂේත්‍රයන්හි ද මෙහි භාවිතය තව දුරටත් පර්යේෂණ මට්ටමේ පවතී
වෛද්‍ය ප්‍රතිරූපණ ක්‍රම පිළිබදව වර්ධනය වී ඇති ක්‍රමෝපායන් විද්‍යාත්මක සහ කර්මාන්ත ක්ෂේත්‍රයේ ද භාවිතා කරනු ලබයි
වෛද්‍ය ප්‍රතිරූපණ ක්‍රම මගින් රෝගියාට අවම වශයෙන් හෝ කිසිදු වශයෙන්වත් හානියක් හෝ රිදීමක් ඇති නොවන පරිදි සිරුර අභ්‍යන්තරයෙහි ප්‍රතිබිම්භ ලබාගනු ලැබේ
මේ ආකාරයටම වෛද්‍ය ප්‍රතිරූපණ ක්‍රම ගණිත විද්‍යාවේ ප්‍රතිලෝම ගැටළුවලට ලබාදෙන පිළියම් ලෙසට දක්නට හැකිය
මෙමගින් අදහස් වන හේතුව (ජීවී පටකවල ගුණාංග) එහි බලපෑමෙන් (නිරීක්ෂණය කරනු ලබන සංඥා) අධ්‍යාහාර වන බවයි. අල්ට්‍රා සවුන්ඩ් හෙවත් අතිධ්වනි තරංග භාවිතා කරන අවස්ථාවන්හි දී එහි භාවිතා කරන දණ්ඩක් වැනි කොටසෙහි අතිධ්වනි පීඩන තරංග ඇති අතර ඒවා සිරුර අභ්‍යන්තරයෙහි ඇති පටක මතින් ග්රහණය කර ගැනීමෙන් අභ්‍යන්තර කොටස්වල ප්‍රතිබිම්භ ලබාදෙනු ලැබේ
ප්‍රක්ෂේපණවිකිරණ වේදයේදී එලෙස භාවිතා කරන දණ්ඩ එක්ස් කිරණවන අතර ඒවා අස්ථි, පේශි සහ මේද පටක මගින් විවිධ ප්‍රමාණවලින් අවශෝෂණය කරමින් ප්‍රතිබිම්භ ලබාදෙනු ලැබේ
භාහිර සබැඳි

 

වෛද්‍යවේදය
වෛරස වර්ගීකරණය

වර්ගය		-	(-)  ssRNA
ගෝත්‍රය	                     -	 Mononegavirales
කුලය 		-	Paramyxoviridae
ගණය		-	Morbillivirus

රුබෙයෝලා නමින්ද හැදින්වෙන සරම්ප රෝගය මෝබිලි වෛරස් නම් ගණයට අයත් පැරාමික්සො වෛරසය මගින් ඇති කරනු ලැබේ
රෝගය ව්‍යාපත් වන්නේ ආසාදිත රෝගයකුගේ නාසයෙන් හා මුඛයෙන් පිටවන බිදිති කෙලින්ම හෝ වාතය මාර්ගයෙන් ව්‍යාප්තවීම මගිනි
රෝගය සදහා ප්‍රතිශක්තිකරණය නොමැති අය අතරින් 90% කටම අසාදිත රෝගයකු මාර්ගයෙන් රෝගය බෝවේ
ඒ නිසා සරම්ප රෝගය ඇතැයි අනුමාන කෙරෙන සෑම රෝගියකුහටම ඉහත ආකරයට වාතය මගින් බෝවීම වැලැක්වීම සදහා ආරක්ෂිත විධිවිධාන යෙදිය යුතුවේ
සරම්ප රෝගයෙහි බීජෞෂණ සමය වන්නේ රෝග ලක්ෂණ නොමැති දින 4 සිට 12 දක්වා වු කාල පරිච්ඡේදයයි
ආසාදිත රෝගීන්ට රෝග ලක්ෂණ ඇතිවු අවස්ථාවේ සිට සිරුර පුරා  ලප ඇතිවී දින තුනක් සිට පහත් අතර කාලය ගතවන තෙක්ම තවෙකෙකුට රෝගය  බෝ කිරීමේ හැකියාව ඇත
සරම්ප රෝග ය බුද්ධ වර්ෂ 600යෙන් ඔබ්බටද වාර්ථාවේ
කෙසේ වුවද රෝගය පිළිබදව මුල්ම විද්‍යාත්මක වාර්ථාවක් ඉදිරිපත් කරන ලද්දේ බුව
860 –932 කාලයේදී විසු පර්සියානු ජාතික විද්‍යාඥයකු විසිනි
ඔහු විසින් රචිත ග්‍රන්ථයක වසුරිය හා සරම්ප රෝගය අතර වෙනස්කම් හා රෝගය හදුනා‍ගන්නා ආකාරය විස්තර කර තිබිණි
පසුගිය වසර 150 තුල සරම්ප රෝගය හේතුවෙන් ලොව පුරා ජනාතාව මිලියන 200ක් පමණ මියගොස් ඇත
1954 දී ඇමරිකානු ජාතික එකලොස් හැවරිදි ඩේවිඩ් එඩ්මන්ඩ්සන් නම් රෝගී පිරිමි ළමයාගේ සිරුරෙන් ලබාගන්නා ලද වෛරසය විද්‍යාඥයන් විසින් කුකුළු  කලල මාධ්‍යයක වර්ධනය කරන ලදී
මෙලෙස මේ වන විට වෛරසයේ ප්‍රභේද 21ක් හදුනාගෙන ඇත
1963 සිට බලපත්‍ර ලද රෝගය සදහා ප්‍රතිශක්ති එන්නත්   භාවිතයට ගැනේ
ජර්මන් සරම්ප යනු රුබෙල්ලා වෛරසය මගින් ඇති කරන මෙයට අදාල නොවන රෝගී තත්වයකි
මූලාශ්‍ර

රෝග
බෝවන රෝග
මෙය සිරුර අභ්‍යන්තරයෙහි ඇති පේශි හා අවයවවල ප්‍රමාණය, ව්‍යුහය සහ රෝග තත්ත්වයන් පිළිබදව දෘශ්‍යමාන ප්‍රතිබිම්භ ලබාගත හැකි අති ධ්වනි තරංග මත පදනම්ව බිහි වූ ප්‍රතිබිම්භ ඇති කර ගැනීමේ ක්‍රමයකි
ගර්භණී අවස්ථාවන්හි දී මෙහි භාවිතය මහජනතාව අතර පුළුල් වශයෙන් අවබෝධයක් ලබා ඇත
වෛද්‍ය විද්‍යාවේදී රෝග නිර්ණය සහ රෝග සදහා ප්‍රතිකාර කිරීමට අති ධ්වනි ස්කෑන් ක්‍රම බහුලවම භාවිතා වේ
අති ධ්වනි ස්කෑන් ක්‍රමය හෙවත් Ultrasound Scan ක්‍රමයේදී Ultrasound යන වදන භාවිතා වනුයේ මිනිසුන්ගේ ශ්‍රව්‍ය පරාසයට (20000Hz හෝ 20kHz)  වඩා ඉහළ සංඛ්‍යාතයක් සහිත ධ්වනික ශක්තිය පිළිබදව හැදින්වීමටයි
රෝග නිර්ණය සදහා අති ධ්වනි තරංග භාවිතයේදී මිනිසාගේ සාමාන්‍ය ශ්‍රවණ සීමාවට වඩා සිය ගුණයක් ඉහළ සංඛ්‍යාත පරාසයකින් යුත් 2megahertz  සිට 18 megahertz අතර සංඛ්‍යාතයන් භාවිතා වේ
මෙලෙ‍ස අදාල සංඛ්‍යාත සීමාව තෝරා ගැනීම ලබාගන්නා ප්‍රතිබිම්භයෙහි අවකාශන විභේදන බලය සහ අදාල අවයවය සිරුර තුළ කෙතරම් ගැඹුරින් පිහිටා ඇත්ද යන්න මත පදනම් වේ
අඩු සංඛ්‍යාත මගින් අඩු විභේදන බලයන් ඇති කරන අතර සිරුර අභ්‍යන්තරයටම ගොස් ප්‍රතිබිම්භ ඇති කරනු ලබයි
org/wiki/Medical_ultrasonography
රුධිර පරික්ෂාවක් () යනු, සාමාන්‍යයෙන්,  කටුවක්, හෝ ඇඟිලිවිදිනයක් භාවිතයෙන්,  අතෙහි ශිරාවකින් නිශ්කර්ශය කර ගන්නා රුධිර සාම්පලයක් පරික්ෂණාගාර විශ්ලේෂණයට ලක් කිරීමයි
රුධිඅර පරික්‍ෂාවන් භාවිතා කරනුයේ, රෝග, ඛනිජ අන්තර්ගතය, ඖෂධ සඵලත්වය, සහ ඉන්ද්‍රියයන්හි ක්‍රියාකාරිත්වය වැනි  කායික-විද්‍යාමය සහ ජෛවරසායනික තත්ත්වයන්, සමාපනය කිරීමටය
රුධිර පරික්‍ෂාව යන වදන භාවිත වුවද, බොහෝ චර්යානුගත පරික්‍ෂාවන්, ( රක්තවේදය සඳහා වුවන් හැර) සිදුකරනුයේ, රුධිර සෛල වෙනුවට,  ප්ලාස්මා හෝ රුධිර ද්‍රවය කෙරෙහිය
නිශ්කර්ශනය
ඉදිකටුවක් මගින්  ශිරාවක් සිදුරුකොට විශ්ලේෂණය කිරීම සදහා රුධිරය ලබාගැනීම, ‍රුධිර සෛල සහ රුධිර ප්ලාස්මය ලබාගත හැකි සාපේක්ෂව එතරම් වේදනාකාරී නොවන ක්‍රමයකි
සිරුර පුරාම ඔක්සිජන් සහ පෝෂණ ද්‍රව්‍ය පරිවහණය කිරීමේ මාධ්‍යයක් ලෙස හා බහිස්ස්‍රාවීය ද්‍රව්‍ය අදාල අවයව වෙත පරිවහණය කිරීමේ මාධ්‍යක් ලෙස රුධිරය ක්‍රියාකරයි
රුධිරයෙහි සංයුතිය විවිධ රෝගි තත්ත්වයන් අනුව වෙනස් වේ
එම නිසා විවිධ රෝග අවස්ථාවන්හි දී රුධිරය පරීක්ෂාවට ගැනේ
රුධිර පරීක්ෂණ වර්ග

ජෛව රසායනික විශ්ලේෂණය 
ප්‍රධාන වශයෙන් මනිනු ලබන රසායන ද්‍රව්‍ය වනුයේ සෝඩියම් , පොටෑසියම් , ක්ලෝරයිඩ්, බයිකාබනේට් , යූරියා , නයිට්‍රජන්
මැග්නීසියම් , ක්‍රියටිනීන් හා ග්ලූකෝස් ය
ඇතැම් අවස්ථාවලදී කැල්සියම් ද අන්තර්ගත වේ
ඇතැම් රුධිර පරීක්ෂණ උදා - රුධිර ග්‍ලූකෝස් , කොලෙස්ටරෝල් හෝ ලිංගාශ්‍රිත රෝග පිළිබද පරීක්ෂා කිරීම සදහා පරීක්ෂණයට පෙර පැය අටේ සිට දොළහ අතර කාලයක් නිරාහාරව සිටිය යුතුය
‍බොහෝමයක් රුධිර පරීක්ෂණ සදහා රුධිරය ලබාගනුයේ රෝගියාගේ ශිරාවෙනි
නමුත් ඇතැම් විශේෂ රුධිර පරීක්ෂණ උදා - ධමනිවල රුධිරයෙහි වායු සාන්ද්‍රණය මැනීම සදහා ධමනියකින් රුධිරය ලබාගත යුතුය
මෙහිදී ධමනිගත රුධිරයෙහි කාබන් ඩයොක්සයිඩ් සහ ඔක්සිජන් ප්‍රමාණ මගින් පෙනහලුවල ක්‍රියාකාරිත්වය පිළිබද අවබෝධයක් ලබාගත හැකිය
ඇතැම් අවස්ථාවලදී මෙකී පරීක්ෂණය මගින් රුධිරයෙහි pH අගය සහ බයිකාබනේට් මට්ටම පිළිබද අ‍ව‍බෝධයක් ලබාගත හැකිය
ග්ලූකෝස් සීග්‍රම් පරීක්ෂණ‍යකදී (glucose tolerance test) වරින්වර රුධිරය ලබාගැනීම මගින් සිරුරෙන් ග්ලූකෝස් පරිභෝජනය කරන වේගය නිර්ණය කරගත හැකිය
වසර 2008 දී විද්‍යාඥයින් විසින් ප්‍රකාශයට පත්කළ ආකාරය අනුව ඛේට පරීක්ෂාවක් මගින් ද රුධිර පරීක්ෂාවක් වෙනුවට අදාල කර්තව්‍ය සිදු කරගත හැකිය
මෙමගින් ඒ සදහා වැයවන වියදම අඩුවන අතර ඉදිකටු භාවිතා කිරීමේදී ඇතිවන අපහසුතාව ද මග හැරේ
සාමාන්‍ය පරාස 		
සෝඩියම් (Na)					136 – 145 mmol /L
පොටෑසියම් (K)				3.5 – 4.5   mmol /L
යූරියා 						2.5 – 6.4  mmol /L  (රුධිර යූරියා නයිට්‍රජන්)

යූරියා 						7 – 18    mg/dL
ක්‍රියටිනීන් (පිරිමි)				62 – 115  mol /L
ක්‍රියටිනීන් (ගැහැණු)				53 – 97    mol /L
ක්‍රියටිනීන් (පිරිමි)				0.7 – 1.3  mg/dL
ක්‍රියටිනීන් (ගැහැණු)				0.6 – 1.1  mg/dL
ග්ලූකෝස් (නිරාහාර)				3.9 – 5.8  mmol /L
ග්ලූකෝස් (නිරාහාර)				70 – 105  mg/dL

අණුක දත්ත

ප්‍රෝටීන 
	ප්‍රෝටීන විද්‍යුතාගමනය
(පොදුවේ භාවිතා කරන පරීක්ෂණයකි
නියත පරීක්ෂණයක් නොවේ)
	Western bolt (පොදුවේ භාවිතා කරන පරීක්ෂණයකි
නියත පරීක්ෂණයක් නොවේ)
	අක්මාවේ ක්‍රියාකාරීත්වය සොයා බැලීම සිදු කරන පරීක්ෂණ (Liver function tests)

වෙනත් 
	පොලි‍මරේස් දාම ප්‍රතික්‍රියා (DNA)
නූතනයේදී  DNA පරීක්ෂණ ඉතා කුඩා රුධිර ප්‍රමාණයකින් වුවද සිදු කළ හැකිවේ
එය අධිකරණ වෛද්‍ය විද්‍යාව තුළ බහුලව භාවිතා කෙරුන ද රෝග නිර්ණය කිරීම සදහා පොදුවේ යොදා ගනී
Northern bolt (RNA)
	ලිංගාශ්‍රිත රෝග

සෛලීය නිර්ණය කිරීම් 
	රුධිර සෛල පරීක්ෂාව (full blood count)
	MCV  හෝ Hematocrit 
	රක්තානුවල අවසාදනය වීමේ සීඝ්‍රතාව.
(Erythrocyte Sedimentation rate – ESR)
	රුධිර ගැලපීම්
රුධිර පාරවිලයනයක් සදහා හෝ අවයව බද්ධ කිරීමක් සදහා රුධිර වර්ගය නිර්ණය කිරීමට
රුධිරය වර්ධක මාධ්‍යයක වගා කිරීම
ආසාදනයක් ඇතැයි සැක ඇති වූ අවස්ථාවලදී බහුලව සිදු කෙරේ
ධනාත්මක ප්‍රතිඵල ‍ලබා දෙන සහ ප්‍රතිජීවක ඖෂධවල සංවේදී රටාවන් අනුව ප්‍රතිකාර ක්‍රම පිළිබදව නිර්ණයකට ඒම සදහා උපකාරී වේ
මූලාශ්‍ර
රුධිර පරීක්ෂාවන්
වෛද්‍ය විදාවේ හදිසි අවස්ථාවක් යනු පුද්ගලයෙකුගේ ජීවිතයට හෝ දිගුකාලීන සෞඛ්‍යයට ක්ෂණිකව තර්ජනයක් ඇති කරන අනතුරක් හෝ රෝගී තත්ත්වයකි
මෙම හදිසි අවස්ථාවන් සදහා එම අවස්ථාවන්හි ක්‍රියාකාරී වීමට ප්‍රමාණවත් තරම් සුදුසුකම් ලැබූ වෙනත් පුද්ගලයෙකුගෙන් උපකාර අවශ්‍ය වේ
කෙසේ නමුත් ඇතැම් හදිසි අවස්ථා සදහා අදාල රෝගියා විසින්ම ප්‍රතික්‍රියා දක්වනු ලබයි
හදිසි අනතුරු තත්ත්වයෙහි බැරෑරුම්කම අනුව ලබාදෙන ප්‍රතිකාර ක්‍රම ප්‍රථමාධාර ලබාදෙන්නන්ගේ සිට හදිසි අනතුරු සදහා ප්‍රතිකාර ලබාදෙන ශල්‍ය වෛද්‍යවරුන් ඇතුළු වෛද්‍යවරුන් දක්වා විවිධ වේ
ඕනෑම හිදිසි අනතුරු අවස්ථාවකදී  ඒ සදහා දක්වන ප්‍රතිචාර එම අවස්ථාව, අදාල රෝගියා සහ ඔහුට උපකාර කිරීම පිණිස ඇති සම්පත් ප්‍රභවයන් අනුව විවිධ වේ
තවද අදාල හදිසි අවස්ථාව ඇති වූයේ රෝහලක් තුළද ඉන් පිටතදීද යන්න මත දක්වන ප්‍රතිචාර විවිධ වේ
ප්‍රතිචාර 

රෝහලකින් පිටතදී හදිසි අවස්ථාවන් ඇති වූ විට හදිසි වෛද්‍ය ප්‍රධධතිකාර ක්‍රම ලබාගැනීම පිණිස දේශිය වශයෙන් පවත්නා හදිසි දුරකථන අංක වන 999, 911, 112 හෝ 000 අමතා අදාල සේවය ලබාගත හැකිය
මෙලෙස දුරකථන ඇමතුම් ලැබෙන අවස්ථාවන්හිදී AMPDS වැනි ප්‍රශ්නාවලියකට ලක්කිරීමෙන් ඇමතුම් ලබාදෙන්නාගේ නම හා ස්ථානය අනුව ඔවුන් ප්‍රමුඛතා පිළිවෙලකට ලක් කෙරේ
ප්‍රථමාධාර ලබාදීම සදහා පුහුණුව ලැබූ පුද්ගලයන්ට ඊළග මට්ටමේ නිත්‍ය ප්‍රතිකාර ලැබෙන තෙක් රෝගියා සදහා සීමිත මට්ටමකට ප්‍රථමාධ‍ාර ලබාදිය හැකිය
ප්‍රථමාධාර ලබාදීමට හැකියාව නොමැති අයටද සංසුන්ව සිටීමෙන් හා අනතුරට ලක්වූ පුද්ගලයා සමග රැදිසිටීමෙන් ප්‍රථමාධාර ලබාගැනීමට උපකාර කළ හැකිය
හදිසි අනතුරු අවස්ථාවලදී සේවාවන් ලබාදෙන පුද්ගලයන් විසින් කරනු ලබන පොදු පැමිණිල්ලක් වනුයේ අනතුරට ලක්වූ ස්ථානය අවට සිටින පුද්ගලයන් එක් රැස්වීමෙන් රෝගියාට ඇතිවන අපහසුතාවය වැඩිවීම සහ ඔවුනට අදාල සේවාව නිසි පරිදි ලබාදීමට නොහැකි වීමයි
හැකිනම් හදිසි අනතුරු අංශයකට දැනුම් දී ඇත්දැයි තහවුරු කර ගැනීම මුලින්ම සිදු කළ යුතුය
තවත් පුද්ගලයෙකු විසින් හදිසි අනතුරු අංශයෙන් පැමිණේදැයි සොයාබැලීම සහ ඔවුන් අදාල ස්ථානයට රැගෙන ඒම සදහා යෙදිය යුතුය
අමතරව ඇති පුද්ගලයින් අනතුරට ලක්වූ රෝගියාගෙන් ඉවතට අවට ඇති ජනතාව ඉවත් කිරීමට යෙදවිය හැකිය
එමගින් ප්‍රතිකාර ලබාදෙන්නන්ට ප්‍රමාණවත් තරම් ඉඩ ලබාගත හැකිය
ඇතැම් රටවල හිදිසි අවස්ථාවකදී උපකාර කිරීමට ඉදිරිපත් වන සිවිල් ජනතාව ආරක්ෂා කිරීම සදහා හොද නීති පද්ධතියක් ඇත
තමාගේ දැනුම මට්ටම සහ පුහුණුවට අනුව සාධාරණීකරණය කළ හැකි අන්දමට ක්‍රියාකාරීවන පුද්ගලයෙකුට හදිසි අවස්ථාවකදී නිසි පරිදි ක්‍රියාත්මක විය හැකිය
ප්‍රතිකාර ලබාදීම ආරම්භ කළ පසුව ප්‍රථමාධාර ලබාදෙන්නා‍ අදාල රෝගියාට වඩාත් ඉහළ මට්ටමේ ප්‍රතිකාර ක්‍රම ලැබෙන තුරු රෝගියාගෙන් හෝ අදාල ස්ථානයෙන් බැහැර නොයා යුතුය
මෙමගින් රෝගියා අතර මැදදී අත්හැර දැමීමක් සිදු නොවන අතර එසේ සිදු කළ හොත් ප්‍රථමාධාර ලබාදෙන්නාට එරෙහිව නීතිමය ක්‍රියාකාරකම් සිදු කළ හැකිය
මෙලෙස රෝගියා ඉහළ මට්ටමේ සෞඛ්‍ය ආයතනයකට යවන තුරු හෝ තවදුරටත් ප්‍රථමාධාර ලබාදීම ආරක්ෂාකාරී නොවන්නේ නම් හෝ ප්‍රථමාධාර ලබාදෙන්නා ඔහුට එල්ල වන අනතුරුවලින් හෝ විඩාව නිසා පීඩාවට පත්වන්නේ නම් හෝ පමණක් ප්‍රථමාධාර ලබාදෙන්නා හට තමාගේ ප්‍රතිකාර ලබාදීම නැවැත්විය හැකිය
රෝගීන් හ‍ට ශ්වසනය නොමැති වීම හා හෘද ස්පන්ධනය නතර වූ අවස්ථාවන් වලදී අවධි හතරකින් යුත් මුළධර්මයන් සිදු කරනු ලබයි
ඒවා නම් ඉක්මනින් අදාල ස්ථානයට ලගා වීම, ඉක්මනින් කෘතීම ශ්වසනය ලබාදීම, වහා හෘදයට විද්‍යුත් කම්පන ලබාදීම සහ ඉක්මනින් ජිවිත ආරක්ෂක ක්‍රම ක්‍රියාත්මක කිරීම
අදාල අවස්ථාව හානිකර නම් සහ එමගින් රෝගියා තවදුරටත් අනතුරට ලක්කරයි නම් අදාල ප්‍රදේශයෙන් තුවාල ලැබූවන් ඉවත් කිරීම සදහා විශේෂ දැනුමක් අවශ්‍ය වේ
එය හදිසි වෛද්‍ය සහ ගිනි නිවන සේවාවන්හි වෘත්තිකයන් මගින් සිදු කළ යුතුය
සායනික ප්‍රතිචාර 

රෝහල් මට්ටමේදී ප්‍රමාණවත් තරම් සේවක මණ්ඩලයක් හදිසි අවස්ථාවක් සදහා ක්‍රියාකාරී වීම පිණිස සිටිය යුතුය
බොහෝ හදිසි අනතුරු වෛද්‍යවරුන් හදිසි අනතුරු අවස්ථා, කෘතිම ශ්වසනය ලබාදීම සහ ACLS සහතික කරණය ලබාදීම සදහා පුහුණු වී ඇත
විනාශකාරී සහ සංකිර්ණ හදිසි අවස්ථාවලදී බොහෝ රෝහල් සදහා අදාල ස්ථානය තුළ හා ඉන් පිටත තම සේවකයින් ක්ෂණිකව බෙදා හැරීම සදහා කෙටුම්පත් ඇත
හදිසි අනතරු අංශවලදී සහ නේවාසික රෝගීන්ගේ හදිසි අවස්ථාවලදී ක්‍රියාකාරී වීම සදහා මූලික වැඩි දියුණු කරන ලද ජීවිතාරක්ෂක ක්‍රම පිළිබද මූලික කෙටුම්පත් පවතී
හදිසි අවස්ථාවන් ඇති වීම සදහා හේතුව බැහැර කිරීමට ප්‍රථම ප්‍රමාණවත් තරම් රුධිර පීඩනයක් සහ ඔක්සිජන් සැපයීමක් රෝගියාට තිබේදැයි සොයා බැලීම වැදගත්ය
දරුණු රුධිර වහණියකදී රුධිරවාහිණී කලම්ප කිරීම මගින් ලේ ගමනය වැළැක්වීම සිදු කළ හැකිය
org/wiki/Medical_emergency
ප්‍රතිශක්තිකරණවේදය යනු ජෛව වෛද්‍ය විද්‍යාවෙහි ශාඛාවක් වන අතර, එමගින් සියළුම ජීවි විශේෂවල ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධති පිළිබදව අධ්‍යයනය කෙරේ
එමගින් නිරෝගි සහ රෝගී අවස්තාවන්හි දී ප්‍රතිශක්තිකරණයෙහි භෞතික ක්‍රියාකාරිත්වය ප්‍රතිශක්තිකරණ රෝග වලදී (ස්ව-ප්‍රතිශක්ති රෝග, අධි ආසාත්මිකතා, ප්‍රතිශක්ති ඌණතා, බද්ධ කල අවයව ප්‍රතික්ෂේප කිරීම වැනි) සහ ප්‍රතිශක්තීකරණ පද්ධතිය තුළ හා ඉන් පිටත රසායනික හා භෞතික ප්‍රතික්‍රියාවන් පිළිබදව හදාරයි
ප්‍රතිශක්තිකරණ විද්‍යාව වෛද්‍ය විද්‍යාව තුළ විවිධ යොදා ගැනීම් වල ප‍ාත්‍ර වී ඇත
තවද මෙය තවදුරටත් විවිද අංග වලට බෙදී පවතියි
සාම්ප්‍රදායික ප්‍රතිශක්තිකරණවේදය
මෙය වෛද්‍ය ක්ෂේත්‍ර හා බැදී පවතියි
එමගින් දේහ පද්ධති, ව්‍යාධි ජනකයින් සහ ප්‍රතිශක්තිය අතර ඇති සම්බන්ධතාවය පිළිබද අධ්‍යයනය කෙරේ
ප්‍රතිශක්තිකරණ පිළිබද මුල් යුග වල දී රචිත ලේඛනයන් වනුයේ ක්‍රි
430 දී ඇතැන්ස් නුවර පැවති මහාමාරිය වසංගතය පිළිබදව සදහන් වූවකි
මෙහි දී සදහන්වී ඇති අන්දමට රෝගය ඇතිවී සුව වූ පුද්ගලයන් හට නැවත රෝගය ඇති  නොවී රෝගි අයහට ප්‍රතිකාර කිරීමට හැකියාවක් ඇත
බොහෝ පුරාණ සමාජයන්හි පවා මෙම සංකල්පය පිළිබදව අවබෝධයක් තිබුණ ද 19 සහ 20 වන ශතවර්ශයෙහි ඉහත සදහන් කල සොයාගැනීම් අවශ්‍යවන තෙක් එය විද්‍යාත්මක සිද්ධාන්තයක් බවට සංවර්ධනය වී නොතිබුණි
ප්‍රතිශක්තිකරණ විද්‍යාවේ ප්‍රධාන අංගයන් වනුයේ ප්‍රතිශක්ති කරන පද්ධතියෙහි සෛල කොටස්වල සහ අණුවල ක්‍රියාකාරිත්වයන් සහ කෘත්‍යයන් පිළිබදව අධ්‍යයනය කිරීමයි
ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතියෙහි සෛල කොටස්වල සහ අණුවල ක්‍රියාකාරිත්වය සහ කෘත්‍යයන් පිළිබද අධ්‍යයනය කිරීමයි
සහජ ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතිය හා (Innate immune System) අත්කරගත් හෝ අනුගත වන ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතිය (acquired or adaptive immune System) ලෙසයි
පසුව සදහන් කල පද්ධතිය නැවතත් 'ප්‍රතිදේහමය' සහ (humoral) 'සෛලමය' (cellular) ලෙසට කොටස් දෙකකට බෙදේ
ප්‍රතිදේහ මගින් පාලනය වන (humoral) ප්‍රතික්‍රියාවන් ප්‍රතිදේහ හා ප්‍රතිදේහ ජනක අතර අන්තර් ප්‍රතික්‍රියා සිදුවීමෙන් ඇතිවේ
ප්‍රතිදේහ යනු ප්‍රතිශක්ති සෛල (B වස‍ා සෛල) මගින් මුදා හරින විශේෂ ප්‍රෝටීන වර්ගයකි
ප්‍රතිදේහ ජනක යනු ප්‍රතිදේහ නිෂ්පාදනය කිරීමේ හැකියාව ඇති ඕනෑම ද්‍රව්‍යයන්ය
එබැවින් ප්‍රතිශක්තිකරණ විද්‍යාව යනු මෙම ජෛව විද්‍යාත්මක අංගයන් පිළිබදව අවබෝධයක් ලබාගන්නා විද්‍යාවකි
කෙසේ වුව ද මේ හා සමානවම වැදගත් අංගයක් වනුයේ සෛල මගින් ඇති කරන ප්‍රතිචාරයන්ය (Cellular response)
මෙමගින් ප්‍රතිදේහ මගින් වන ප්‍රතික්‍රියාවන් පාලනයට අමතරව ආසාදිත සෛල විනාශ කිරීමට උපකාරී වේ