Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
ඔත්තේ පේළිවල සංඛළ්‍යා ඉරට්ටේ පේළිවල සංඛ්‍යා සමඟ විශේෂ සබඳතාවක් පවත්වයි. පහත ආකාරයට ඉතා සරල ගොඩනැඟීමක් මඟින් ත්‍රිකෝණය ගලා යයි
0 වෙනි පේළියේ ඇති එකම අංකය 1 පමණි
ඊළඟ පේළියේදී කෙලින්ම ඉහළින් ඇති සංඛ්‍යාව හා වමට ඇති සංඛ්‍යාව එකතු කර නව අගය සොයා ගත හැකිය
වම හෝ දකු‍ෙණහි සංඛ්‍යාවක් නොපවතීනම් අගය 0 ලෙස ගනී
පළමු පේළියේ පළමු සංඛ්‍යාව 0 + 1 = 1 ලෙස ලබා ගත හැකිය
3 වන පේළියේ 1 හා 3 එකතු කර 4 වන පේළියේ 4 ලබා ගත හැකිය
ත්‍රිකෝණයේ ඕනෑම සංඛ්‍යාවක් ඊට ඉහළින් ඇති සංඛ්‍යා දෙකෙහි එකතුවට සමාන වේ
මෙම ගොඩනැඟීම පැස්කල් නියමය සම්බන්ධ ද්වීමය සංගුණකය සමඟ සම්බන්ධතාවක් පවත්වයි.

 යනු

(x + y)n ද්විපද ප්‍රසාරණයේ, k වැනි ද්විපද සංගුණකය නම්, 
මෙහි n
යනු n හි ක්‍රමාරෝපිත n ය
එවිට,

 

ඕනෑම ධන නිඛිලයක් වූ n මෙන්ම k අගය 0 හා n අතර ද වේ
පැස්කල් ත්‍රිකෝණය ඉහළ පරිමාණයෙන් සාමාන්‍යකරණය වී පවතී
ත්‍රිමාණ අවකාශීය අවස්ථා සඳහා පැස්කල් පිරමීඩය යොදා ගනී
20 වන ශත වර්ශයේ ප්‍රමුඛලෙස වර්ධනය වූ පුවත්පත් කලාවේ තවත් එක් ක්ෂේත්‍රයක් වනුයේ කීර්තිමත් (Celebrity) හෝ පුද්ගල පුවත්පත් කලාව චිත්‍රපට සහ වේදිකා නළුවන්, සංගීත කලාකරුවන්, නිර්මාණ ශිල්ප‍ීන් හා ඡායාරූප ශිල්පීන්, විනෝදාශ්වාදය සපයන කර්මාන්ත වල කටයුතු කරන වෙනත් සැලකිය යුතු පුද්ගලයින් මෙන්ම දේශපාඥයින් වැනි අවධානය සොයා යන පුද්ගලයන් සහ ප්‍රවෘත්තිමය වටිනාකමක් ඇති ක්‍රියාකාරකම් සිදු කරන ප්‍රසිද්ධිය සොයා යන පුද්ගලයින් ආදීන්ගේ පෞද්ගලික ජීවිත පිළිබඳව මෙම ක්ෂේත්‍රය තුලදී අවධානය යොමු කරනු ලබයි
පුවත්පත් කටකථා තීරු සහ කටකථා සඟරා (Gossip Columnists and Gossip Magazines) දිශානත වූ පසු කීර්තිමත් පුද්ගලයින් පිළිබඳ පුවත්පත් කරණය කුඩා ප්‍රමාණයේ ජාතික පුවත්පත්හි ඉලක්ක බවට පත්විණි
නැෂනල් ඉන්ක්වයර (National Enquirer), පීපල් (People) සහ යූ එස් වීක්ලි (US Weekly) ආදී සඟරා, එන්ටර්ටේන්මන්ට් ටුනයිට් (Entertainment to night), ඉන්සයිඩ් එඩිෂන් (Inside Edition), ද ඉන්සයිඩර් (The Insider), ඇක්සස් හොලිවුඩ් (Access Hollywood) සහ එක්ස්ට්‍රා (Extra) වැනි ව්‍යාපාරික රූපවාහිනී වැඩසටහන්, ඊ (E
), ඒ ඇන්ඩ් ඊ නෙට්වර්ක් (A & E Network) වැනි රැහැන් ජාලා සහ දහස් ගණන් වෙබ් අඩවි වෙනත් රූපවාහිනී නිෂ්පාදන ආදිය මේ යටතේ දැක්විය හැක
මේ වනවිටත් ප්‍රසිද්ධියට පත්වූ හෝ  විශේෂයෙන්ම ආකර්ෂණයක් ඇති පුද්ගලයින් ඉලක්ක කරන ලක්ෂණ රචනය කීර්තිමත් පුද්ගලයින් පිළිබඳ වූ පුවත්පත් කලාවේදයන් වෙනස් වේ
මෙය ප්‍රශස්ත ලෙස කීර්තිමත් පුද්ගලයින් ආවරණය කරනු ලබයි
මෙහිදී පුවත්පත් කලාවේදී ඉතා නිවැරදි ලෙස කීර්තිමත් පුද්ගලයින් ආවරණය සඳහා සාරධර්ම විරෝධී ලෙසද හැසිරේ‍
පැපරාසි යනු කීර්තිමත් පුද්ගලයින් ලැජ්ජාවට පත්වන පිංතූර ලබා ගැනීමට බොහෝ පරිස්සමින් කටයුතු කරනු ලබන ඡායාරූප ශිල්පීන්ය
මෙය කීර්තිමත් පුද්ගල පුවත්පත් කලාවේ ලක්ෂණයක් වේ
27Celebrity
27_or_
27people
27_journalism

පුවත්පත් කලාව
“නැම්මට උඩින්” යන පුවත් පතක් මුල් පිටුවේ ඉහල කෙලවරේ වැදගත් ප්‍රවෘත්තියක් හෝ ඡායා රූපය පලකිරීමේ ග්‍රැෆික් සැකසුම පිළිබඳ සංකල්පයකි
බොහෝ පුවත්පත් පාරිභෝගිකයාට ලැබෙන්නේ දෙකට නමා බැවින් ඒවායේ මුල් පිටුවේ ඉහල භාගය පමණක් දර්ශනය වේ
එමනිසා “නැම්මට උඩින්” කොටස කතුවරයින් සලකනු ලබන්නේ පාරිභෝගිකයාට පුවත්පත මිලදී ගැනීමට පොළඹවන කොටස ලෙසය
එයින්ම එය කතුවරයාට අනුව එම දිනයේ වැදගත්ම ලිපිය වන බව ප්‍රත්‍යාවේෂණය කරයි
එමෙන්ම නැම්මට උඩින් ලෙස හැදින්වෙන ප්‍රදේශය පුවත්පත් රාක්ක වල පවතින විට වඩා මතුවී පෙනෙන බැවින් එහි වෙළද දැන්වීම් ප්‍රචාරකයින්ගේ දැන්වීම් පල කිරිමට කැමති ප්‍රදේශය වේ
“නැම්මට උඩින්” යන යෙදුම සාමාන්‍යයෙන් වැදගත් හා මතුකර පෙන්වන ඕනෑම කොටසක් හැදින්වීමට යෙදිය හැක
විචල්‍ය 
අනුචලනයට උඩින් (Above the Scroll) යනු වෙබ් පිටුවක උඩම කොටස වේ
එනම් මවුසරය අනුචලනය නොකර දර්ශනය වන කොටස වේ
සමහර වෙබ් අලෙවිකරුවන් මෙය පුවත්පත්වල පරිදි නැම්මට උඩින් ලෙස හඳුන්වයි.  නැම්මට යටින් ඇති ලිපි හා තොරතුරු “නැම්මට යටින්” ලෙස හඳුන්වනු ලැබේ
කොමීඩියා ඩෙල්ආටේ (ඉතාලි බසින් “වෘත්තීය කළමණාකරුවන්ගේ නාට්‍ය”යන 16 වන ශත වර්ෂයේදී ඉතාලියේ ආරම්භ වූ ක්ෂණිකව සකස් කර ගන්නා රඟමඩලකින් සමන්විත වූ නාට්‍ය ක්‍රමයකි
එය අදටත් පැවතියත් එය ජනප්‍රියත්වයේ හිනිපෙත්තටම නැං‍ඟේ 18 වන ශත වර්ෂයේය
මෙම රඟ දැක්වීම තිර රචන වලින් තොර වූ අතර එළිමහනේ පැවැත්වීය
මේවායේ දෙබස් ප්‍රමාණයක් ඇතුලත් වූ අතර ඇතුළුවීම නොමිලයේ බැවින් ලැබෙන ආධාර වලින් පවත්වා ගෙන යන ලදී
මෙවැනි නාට්‍ය කණ්ඩායමක දස දෙනෙකු වූ අතර එවුන් පිරිමි 8 කින් හා ගැහැණු දෙදෙනෙකුගෙන් සමන්විත විය
මෙම ක්‍රමය ඉතාලියෙන් පිට ලෝකයේදී ‘ඉතාලියානු නාඩගම්’ ලෙස ප්‍රසිද්ධ විය
කොමීඩියා ඩෙල්ආටේ නිර්මාණ ගතානුගතික කතා වස්තූන්ගේ සංගීත සමූහ ලෙස වයස්ගත වීම, ඊර්ෂ්‍යාව, වයස්ගත කාලය සහ ආදරය වැනි මාතෘකා සම්බන්ධව ලියැවිණි
මෙවැනි කතා වස්තූන්ගේ මූලිකාංග රෝම ප්ලේටස් හා ටෙරන්ස්ගේ විකට නාට්‍ය අනුසාරයෙන් නිමවිය
සමහරක් ක්‍රිස්තු පූර්ව 4 වන ශතවර්ෂයේ වූ නැතිවී ග්‍රීක විකට නාට්‍යවල පරිවර්තනය විය
නාට්‍යකරුවන් හොඳින් පුරුදු වූ විහිළු හා ලැසි හා කොන්සෙට්ටි ලෙස හැඳින්වෙන ප්‍රකට කායික මුකවාඩම් මෙන්ම එම ස්ථානයේම ක්ෂණිකව සකස්කරගත් පිළිවෙළවල් යොදා ගනී
මේවායේ නිෂ්පාදනය එවලේම සිදුවන නිසා මේවායේම දෙබස් හා ක්‍රියාදාම පහසුවෙන්ම ප්‍රාදේශීය අපචාර, කාලීන සිද්ධි උපහාසයට ලක්කිරීමට මෙන්ම එම ප්‍රදේශයේ ස්වභාවය අනුව වෙනස් විය හැකිය
ඒවි එසේ වන්නේ නාට්‍යට ඇතුලත් පරණ විහිළු හා කතාවම අනුවර්තනය කරමින්ම වේ
මේවායේ චරිත ඇඳුමින් වෙස් මුහුණින් හෝ දෙබස් වලින් පවා අඳුනාගත හැකිය
ලෙස නිලය හඟවන යෂ්ඨියක් මතින් පවා චරිත හඳුනාගත හැකිය
මේවායේ චරිත නූතන විකට චරිත වන හරිලෙකුන් (ඉංග්‍රීසි බසින් අර්ලෙච්චිගෝ) හා සන්නි වැනි චරිතවල ආදි මුතුන් මිත්තන් වේ
සාම්ප්‍රදායික හා ගතානුගතික කතා වස්තුව වන්නේ ඉනමොරාටි (Innamorati) ආදරයෙන් වෙළී සිටින අතර විවාහ වීමට අපේක්ෂාවෙන් සිටී. නමුත් එක් වැඩිහිටියෙක් (වෙචියෝ) හෝ වැඩිහිටියන් කිහිපදෙනෙකු (වෙචි) මෙය සිදුවීම නවතයි
එමඟින් ආදරවන්තයන්ට සන්නි (විකාර සේවකයින්) කෙනෙකුගෙන් හෝ කිහිපදෙනෙකු‍ෙග් ආධාර පැතීමට සිදුවේ
නියමානුකූලව කතාව අවසන් වන්නේ සුභදායකවය
එනම් ඉනමොරාටි‍ෙග් විවාහය සිදුවී වැරදිවලට සමාව ලැබීමෙනි
මෙවැනි කතාවලට ගණනය කල නොහැකි තරම් විචල්‍යතා පවතී
මේවායේ පවතින විචල්‍යතා වලට සම්පූර්ණයෙන්ම කතාවෙන් පිටපැනීම්ද ඇතුලත් වේ
ලෙස ප්‍රසිද්ධ කතාවක් වන අර්ලෙන්ච්නෝගේ කතාවක අර්ලෙන්ච්නෝ අද්භූත ලෙස ගර්භනී වීම හෝ “පහර හා ජූඩි” සිද්ධිය දැක්විය හැකිය
කැරල් ඩජර්ඩිනිස්ගේ රෝමයේ උත්කෘෂ්ට නටඹුන් ආශ්‍රිතව සංචාරක නාට්‍ය කණ්ඩායමද පිරිමැසුම් සහගත රඟමඩල සකස් කිරීම ගැන කල සමීප නිරීක්ෂණ මත සකස් කරන ලදී
දිනය
1657 (ලුවර් කෞතුකාගාරය)

නාට්‍ය කලාව
ගණිතමය ශ්‍රිතවලට අයත් වන Round, RoundUp හා RoundDown යන ශ්‍රිත තේරුම් ගැනීම සඳහා 72815.3915 යන අගය සලකා බලමු
RoundDown
RoundDown  යන ශ්‍රිතයෙන් දී ඇති දශමස්ථාන ගණනට සමාන ප්‍රමාණයක් ඉතිරි වන සේ ඉතිරි කොටස ඉවත් කිරීමක් සිදු වේ
එනම් RoundDown යන ශ්‍රිතයෙන් කෙරෙන්නේ බිම් අගය (Floor Value) ගැනීමයි
ඒ සඳහා උදාහරණ කිහිපයක් පහත දැක්වේ
RoundDown(72815.3915,1)  72815.3   - එක් දශමස්ථානයක් සඳහා

RoundDown(72815.3915,2)  72815.39 - දශමස්ථාන දෙකක් සඳහා

RoundDown(72815.3915,0)  72815 - පහළ පූර්ණ සංඛ්‍යාව සඳහා

RoundDown(72815.3915,-1)  72810 - පහළ 10හි ගුණාකාරය සඳහා

RoundDown(72815.3915,-2)  72800 - පහළ 100හි ගුණාකාරය සඳහා

RoundUp
RoundUp  යන ශ්‍රිතයෙන් දී ඇති දශමස්ථාන ගණනට අවශ්‍ය ප්‍රමාණය එකතු කර ඉහළ අගයයට යාමක් සිදු වේ
එනම් RoundUp යන ශ්‍රිතයෙන් කෙරෙන්නේ පියසි අගය (Ceiling Value) ගැනීමයි
RoundUp(72815.3915,1)  72815.4   - එක් දශමස්ථානයක් සඳහා

RoundUp(72815.3915,2)  72815.4 - දශමස්ථාන දෙකක් සඳහා

RoundUp(72815.3915,0)  72816 - පහළ පූර්ණ සංඛ්‍යාව සඳහා

RoundUp(72815.3915,-1)  72820 - පහළ 10හි ගුණාකාරය සඳහා

RoundUp(72815.3915,-2)  72900 - පහළ 100හි ගුණාකාරය සඳහා

Round
Roundp  යන ශ්‍රිතයෙන් දී ඇතිසංඛ්‍යාව වඩා කිට්ටු වන්නේ බිම් අගය (Floor Value) ට ද, පියසි අගය (Ceiling Value) ට දැයි බලා වඩා කිට්ටු අගයට ලබා දෙයි
එනම් මෙහිදී එක්කෝ RoundDown යන ශ්‍රිතයෙන් ලැබෙන ප්‍රතිඵලය ද එසේත් නැත්නම් RoundUp යන ශ්‍රිතයෙන් ලැබෙන ප්‍රතිඵලය ලැබේ
එනම් මෙහිදී සිදුවන්නේ අදාල දශමස්ථාන ගණනට වැටයීමයි
Round(72815.3915,1)  72815.4   - එක් දශමස්ථානයක් සඳහා

Round(72815.3915,2)  72815.39 - දශමස්ථාන දෙකක් සඳහා

Round(72815.3915,0)  72815 - පහළ පූර්ණ සංඛ්‍යාව සඳහා

Round(72815.3915,-1)  72820 - පහළ 10හි ගුණාකාරය සඳහා

RoundUp(72815.3915,-2)  72900 - පහළ 100හි ගුණාකාරය සඳහා
ඡායාරූපකරණයේ නිර්මාණාත්මක භාවිතය 

සංඛ්‍යාංඛ තිරයේ හෝ සේයා පඨලය මත පතනය වන ආලෝකය පමාණය පාලනය කිරීමේ ක්‍රමයක් ලෙස එර වේගය හැදින්විය හැක
මෙය අවසාන ප්‍රතිබිම්බයේ දෘෂ්‍ය කාර්යය මෙහෙයවීමද භාවිතා කරයි
චලනය වන වාස්තුවක් නිශ්චල ඡයාරූපයකට නැගීමේදී වස්තුවේ චලනය පෙන්වීම සදහා මන්දගාමි ෂටර වේග භාවිතාකරයි
අධිවේගි ෂරට භාවිතයෙන් චලනය වන වස්තුවක් වුවද ගල් ගල් ගැසි ඇති වස්තුවක් මෙන් ඡයාරූප ගත කල හැක
උදාහරණයක් ලෙස දුවන පුද්ගලයෙකුගේ පාද දෙකම අහසේ ඇති අවස්ථාවක් පවා මෙමගින් ඡයාරූප ගත කළ හැක
මන්දගාමි ෂටර වේග භාවිතයෙන් ඇවිදින මිනිසෙකුගේ ඡයාරූපයක් ගැනීමේදී වේගයෙන් චලනය වන පාද කොටස් බොද කොට දැක්විය හැක අතර අනෙක් කොටස් තියුනු ලෙස දිස්විමට සැලැස්විය හැක
පසුතල හා වස්තුව බොදවීම ආරම්භ වන නිශ්චිත මොහොත වස්තු චලනය වන ශීඝ්‍රතාවය, කැමරාවේ සිට ඇති දුර සහ කාචයේ නාභිදුර සහ සේයාපඨලයේ ප්‍රවාහනයේ සම්බන්දතාව යනු කරුණු මත පදනම් වේ
තප්පර භාගය ඉක්මවු ෂටර වේගයක් භාවිතා කොට ගලායන දියදහරයේ ඡයාරූප ගත කල විට එය ෆොල්මන් බදු සුදු පැහැයකින් දිස්වේ
විශාල පිපිරීම යනු නිරාවරණය වී පවතින බොහොතේදී නාභිදුර නිචලනය හදුකර ගන්නා තාක්ෂනයකි
නාභිගත වන ගැඹුර යනු කාචයට සාපේක්ෂව ප්‍රතිබිම්බ තලය පිහිටුවීමේ නිදහස ඇති පරාසයයි
අතීතයේදී නාභිගත වන ගැඹුර ලෙස හැඳින්වුවද දැන් බොහෝ විට මෙය ක්ෂේත්‍රයේ ගැඹුර ලෙස හඳුන්වයි. මේ සඳහා නුතනම යෙදීම වන්නේ ප්‍රතිබිම්බ පැති දුර යන්නයි
ක්ෂේත්‍රයේ ගැඹුර යන්න ප්‍රතිබිම්භයේ තියුණුතාව පිළිබඳව වූ මිණුමකි
නාභිගත වන ගැඹුර යන්න කාචය පසුපස ඇති තිරය මත තියුණුව නාභිගත වන පරාසය පිළිබඳ මිණුමකි
ක්ෂේත්‍රයේ ගැඹුර යන්න මීටර හෝ අඩි වලින් මනින අතර නාභිගත වන ගැඹුර යන්න මිලිමීටරෙන් කොටසක පංගුවක් පමණ කුඩා වේ
මෙම මිනුමෙන් තිරයේ පිහිටීම වෙනස්විය හැකි නිදහස දක්වන නිසා මෙය  කාචයේ තිරයේ නිදහස  ලෙසද හැඳින්වේ
ක්ෂේත්‍රයේ ගැඹුරට බලපාන කරුණු නාභිගත වන ගැඹුරට ද බලපායි
සිදුරු ප්‍රමාණය කුඩාවත්ම ක්ෂේත්‍රයේ ගැඹුර සහ නාභිගත වන ගැඹුර යන දෙකම වැඩිවේ
ස්ථායි F අංකයක් යොදා ගෙන දුර ඇති වස්තුක් සැලකීමේදී ක්ෂේත්‍රයේ ගැඹුර නාභිය දුරට සහ වස්තු දුරට සංවේදි නොවේ
නමුත් දුර ඇති වස්තුවක නාභිගත වන ගැඹුර දිගු නාභිදුරක් හෝ අඩු වස්තු දුරක් සමඟ වැඩිවේ
කුඩා නිමැවුම් සමඟ ජේල් හෝ වෙනත් පෙරහනයක් භාවිතා කිරීම අර්බුදකාරී තිරණයක් විය හැකිය
කාචයේ පසුපසින් වෙනත් දෑ භාවිතය මගින් ආලෝකයේ ගමන් මාර්ගය වෙනස් වී නාභිය තලයේ පිහිටිම වෙනස් වේ
එබැවින් මෙසේ වෙනත් දෑ භාවිතා කිරීමේදී නාභිය තලයේ වෙනස් වීම නොසැලකිය හැකි තරම් කුඩා වීමට වග බලා ගත යුතු වේ
ක්ෂේත්‍රයේ ගැඹුර ගණනය කර ගැනීම සඳහා දළ සමීකරණයක් භාවිතා කරනු ලැබේ
එනම් ක්ෂේත්‍රයේ ගැඹුර යනු, නාභිදුර සහ F - නැවතුම යන්නෙහි ගුණිතය 1000 න් බෙදු විට ලැබෙන අගයයි
(මෙම සමීකරණයේ පුළුල් පරාස කාච වලට හෝ ටෙලිෆොටෝ කාච වලට වඩා සාමාන්‍ය කාච වලට වලංගු වේ
)

සටහන්
ජ්‍යාමිතික ප්‍රකාශ විද්‍යාවේදී වස්තුවක සිට පැමිණෙන ආලෝක කිරණ එකට එකතුවන ස්ථානය නාභිය හෝ ප්‍රතිබිම්බ ලක්ෂ්‍ය ලෙස හඳුන්වයි. සංකල්පයක් ලෙස සැලකීමේදී මෙය ලක්ෂ්‍යයක් වුවද, ඇත්ත වශයෙන් මෙය බොඳ වෘත්තය ලෙස හැඳින්වෙන අවකාශයේ පැතිරෙන්නකි
සැලකිය යුතු දෝෂයක් නොමැති විට ප්‍රකාශ පද්ධතියේ සිදුරෙන් ඇතිවන විවර්තනය නිසා හටගන්නා කුඩාම බොඳ වෘත්තය Airy disk  ලෙස හැඳින්වේ
සිදුරේ විෂ්කම්භය වැඩිවීමත් සමඟ දෝෂයද වැඩිවේ
නමුත් විශාල වන සිදුරේ විෂ්කම්භයත් සමඟ Airy disk කුඩා වේ
වස්තුවක ලක්ෂ්‍යයේ සිට පැමිණෙන ආලෝකය ප්‍රතිබිම්බයේදී එකට එකතු වන්නේ නම් රූපය හෝ එහි කොටසක් හෝ නාභිගත වී ඇත
එසේ එකතු නොවන්නේ නාභිගත නොවී ඇතිවිටදියි
මෙම දෙක අතර මැදී අවස්ථාව වියවුල් වෘත්ත සංසිද්ධිය මඟින් පැහැදිලි කෙරේ
ප්‍රධාන නාභිය හෝ නාභි ලක්ෂ්‍යය විශේෂ නාභියකි

	කාචයක් හෝ ගෝලාකාර හෝ පරාවලිය දර්පණයක, ප්‍රධාන අක්ෂයට සමාන්තරව එන සමාන්තර ආලෝක කිරණ එකතු වන ස්ථානයකි
කාචයක් හරහා ‍ආලෝකය දෙපසටම ගමන් කළ හැකි බැවින් කාචයක්  සතුව නාභි දුරවල් දෙකක් වේ
මෙම ලක්ෂ්‍යයට කාචයේ හෝ දර්පණයේ සිට ඇති දුර නාභිය දුර ලෙස හැඳින්වේ
ඉලිප්සාකාර දර්පණ සඳහා නාභිය ලක්ෂ්‍ය දෙකක් ඇත
මෙම එක් ලක්ෂ්‍යයක් හරහා පැමිණෙන ආලෝකය දර්පණයේ වැදී පරාවර්තනය වීමෙන් පසුව අනෙක් ලක්ෂ්‍ය හරහා ගමන් කරයි
බහුවලයික දර්පණය නාභි ලක්ෂ්‍ය දෙක සතු ගුණාංගයක් නම් එක් ලක්ෂ්‍යයක් හරහා පැමිණි ආලෝකය අනෙක් ලක්ෂ්‍යයෙන් පැතිරි යනසේ පරාවර්තනය වේ
අවතල කාචයක් හෝ උත්තල දර්පණයක් සමාන්තර ආලෝකය එක් ලක්ෂ්‍යයකට එකතු නොකරයි
මේවායේ එක් ලක්ෂ්‍යයක සිට ආලෝකය විහිදෙන්නාක් සේ පෙනේ
එම ලක්ෂ්‍යය නාභියයි
උත්තල පරාවලයික දර්පණයක් කරා පැමිණෙන සමාන්තර ආලෝක කදම්බයක්, නාභියේ සිට විකිරණය වන්නා සේ පෙනේ
පරාවර්තනයෙන් පසුවද සමාන්තර ආලෝක කදම්බක් ලෙස නාභිය දෙසට ගමන් කරයි
ඉලිප්සාකාර උත්තල දර්පණයක එක් නාභියකින් ආරම්භ වුවා සේ පෙනෙන පරිදි අනෙක් නාභිය වෙත ආලෝකය පරාවර්තනය කරයි
මෙම නාභිය ලක්ෂ්‍ය දෙකම ඇත්තේ කාචයෙන් පසුපසටය
බහුවලයක උත්තල දර්පණයක් කාචය ඉදිරිපිට ඇති නාභි ලක්ෂ්‍යයෙන් පැමිණෙන ආලෝකය, දර්පණය පසු පස ඇති නාභි ලක්ෂ්‍යයෙන් විහිදෙන ආලෝකය ලෙස පරාවර්තනය කරයි
ඡයාරූප පෙරනන සෑදීම සදහා බොහෝ විට වීදුරු භාවිතා වන අතර ඇස්කණ්නාඩි අසෑදිමට ගන්නා රෙසින් ප්ලාස්ටික්, පොලිඑස්ට්ර සහ පොලිකාබනේට් ද ඇතැම් විට ඇසිටේට් ද භාවිතා කෙරේ
අතීතයේ දී මෙම පෙරහන සෑදිම සදහා ජෙලගින් හෝ ජෙල් භාවිතා කරන ලදි
ඇතැම් විට පෙරහනයේ වර්ණය එය සැදු අමුද්‍රව්‍ය පුරා මිශ්‍රකො ඇති අතර තත්වත් විටෙක එය පිරිසිදු වීදුරු හෝ ප්ලාස්ටික් දෙකක් අතර තුනී පඨලයක් ලෙස අන්තර්ගත කර ඇත
උහාරණයක් ලෙස ධ්‍රැවීකරණ පෙරෙනන විශේෂ පඨල භාවිතා කරයි
පෙරහන් වල භාවිතා වන මුදු බොහෝ විට ඇළුමිනියම් වලින් ‍සාදා ඇති අතර ඉතා වටිනා කාච වල මේවා තඩ වලින් සාදා ඇත
ඇලුමින්යම් පෙරහන් මුදු අඩු බරින් යුක්ත වුවුද ඒවා ඉස්කුරුප්පු වලින් ඉවත් කිරීම සදහා පෙරහන අඩුවක් අවශ්‍ය වේ
පරාවර්තනය අඩු කිරීමට සහ පෙරහනය තුළට වැඩි ආලෝකයක් ඇතුළු වීම සදහා උසස් තත්තවයේ පෙරහන වල ප්‍රකාශ ආලේපන කිහිපයක්ව ගල්වා ඇත
මෙසේ ආලේ කර නැති පෙරහන 9% ආලෝකය නවත් අතර ආලේපන කිහිපවක් ගල්වා ඇති පෙරහන ආලෝකය 99.7% ක් ඇතුළු වීමට සළස්වයි. නිපදවන්නන් මෙම පෙරහන විවිධ නම් වලින් අලෙවි කරයි
HMC(Hoya Mulh Coatiug)
BtW
MRC (Mulh Resistant Coatiug)

පරාවර්තනය හේතුවෙන් ඡයාරූප පිලිස්සුම් ඇතිවන අතර ආලෝකය අඩුවේ
මෙම සංසිද්ධි ඉවත් කිරීමට බහු ආ‍ලේපන පෙරහන යොදා ගැනිම වැදගත් වේ
මීට වෙනත් විසදුමක් ලෙස අධෝරක්ත හෝ පාරජම්බුල ඡයාරෑපකරණය යොදාගත හැක
පරස්පරතාවය

ඡයාරූපකරණයේදී සහ ත්‍රිමාන් ඡායාරූපණයේදී, විශාලත්වය සහ ආලෝකය සංවේදී සංයෝගයට නිරාවරණය වි පවතින කාලය අතර ප්‍රති‍ලෝම සම්බන්ධතාවය නිරූපනය කිරීමට පරස්පරතාවය යන්න යොදා ගැනේ
පරස්පරතා නීතියට අනුව නිරාවරණය = විශාලත්වය කාලය

මේ අනුව කාලය අඩු කිරීමත් සමග විශාලත්වය වැඩි කිරීමෙන් සමාන නිරාවරණය ලබාගත හැක
සංවේදකයේ හෝ සේයාපට‍ලයේ සම්පුර්ණ නිරාවරණය, නාභී‍යතලයේ ප්‍රදීප්තතාවයේ සහ නිරාවරණය කාලයේ ගුණිතයෙන් ලබාගත හැකි අතර එය මනිනු ලබන්නේ lux  තත්තපරය නමැති ඒකකයෙනි
බොහෝ සං‍‍ෙව්දීතාවිතියන්හිදී මෙම ප්‍රතිලෝම සම්බන්ධතාව භාවිතා කරනු ලබයි
උදාහරණයක් ලෙස ඡයාරූප පායාසයේදි භාවිතා කරනු ලබන ‍හර්ටර් සහ ඩ්‍රිෆිල්ඩ් චක්‍රය දැක්විය හැක
ඡයාරූප නිරාවරණ නිදහස 

මෙහි නිදහස යන්නෙන් අදහස් වන්නේ ඡයාරූපයක් කොතරම් දුරට අඩු වශයෙන් හෝ වැඩි වශයෙන් නිරාවරණය වීමට නිදහස තිබේද යන්නයි
සංඛ්‍යාක තිරණයකට හෝ විනිවිදින තිරවයක ඇති දිප්ත පරාසවය වඩා වැඩි දීප්ති පරාසයක් ග්‍රහණය කර ගැනීමේ හැකියාව සාමාන්‍ය සේවා සංඛලයක් සතුවේ
තීව්‍රා‍ලෝකය

පින්තූරය 

තීව්‍රාලෝයෙන් වැඩිපුර දැවී ගිය ඡායාරූපයක් ඉහලින් සාමාන්‍ය ඡායාරූපය පහලින් දැවී ගිය ඡයාරූපය
අභීදීප්තිය හේතුවෙන් රූපයේ දත්ත මැගිගිය ප්‍රදේශය පිළිස්සුනු තීව්‍රාලෝකය ‍හෝ ඇවිලෙන තීව්‍රාලෝකය ලෙස හැදින්වේ
සංඛ්‍යාව රූපයන්හි මෙම පිලිස්සීම ආපස්සට ගත නොහැක
පීන්තූර RAW නැමැති මාධ්‍ය පටිගත කිරීම මගින් මෙම ප්‍රශ්න යම් තාක් දුරට මගහරවා ගත හැක
සේයා පඨල වල වැඩිපුර නිරාවරණය වු පෙදෙස් පැවැතියද දත්ත ගබඩා කර ගැනීමේ හැකියාව එය සතුය
මෙසේ මග හැරෙන් දත්ත මුද්‍රණයේදී හෝ සංඛවයාව බවට පරිවර්තව කිරීමේදී නැවත ලබාගත හැක
කළු පෙදෙස් 

ඡයාරූපයක කොටසක ඇති අධික අදුරු බව නිසා ඡයාරූපයේ දත්ත නොමැති වීම ''මඩ පැවැත්වු කළු පෙදෙස්' ‍ ලෙස හැදින්වේ
සංඛ්‍යා හසුකර ගැනීමක් අඩු වශයෙන් නිරාවරණය වීඹට නැඹුරු වන අතර මේවා වෙනැලි හදුනාගැනීමට වැඩි ඉඩක් සලසා දෙයි
රාත්‍රියේදී නිරාවරණය වන කාලය චලනය වන වාහන වල ලයිට් මගින් විහදෙන ආලෝකය හේතුවෙන් ඡායාරෑපය හරහා ඉරි ඇදේ
රාත්‍රී ඡායාරූපකරණයේදි පහත ාෂෟණය සහ උපාංග භාවිතා කෙරේ
දිගු නිරාවරණ කාලය හේතුවෙන් ත්‍රිපාදයක් වැනි ස්ථායි පද්ධතියක් මත තබා ඡායාරූපය ගැනීම අවශ්‍ය වේ
ෂටරය නිදහස් කරන මොහොතේ සිදුවන වේව්ලිම වැලැක්වීම සදහා ෂටරය නිදහස් කරන කේබලයක් හෝ ස්වයං මුහුර්තක් භාවිතා කෙරේ
ආලෝකය අඩු විටදි ස්වයංක්‍රීය නාභිගත කිරීම හරිහැටි සිදු නොවන බැවින් නාභිගත කිරීම ශිල්පියා මගින් සිදුකල යුතු වේ
නුතන සංඛ්‍යාවක කැමරා මෙය සාර්ථක කරගැනීම සදහා උපක්‍රම අනුගත කර ඇත
දිගු නිරාවරණය, කිහිප වරක් ෆ්ලැෂරය යොදා ඡයාරූප ගැනීමේ තාක්ෂණය
මෙම ‍තාක්ෂණයේදි ජංගම ෆ්ලැෂ්රයක් මගින් ගොඩනැගිල්ලක විවිධ කොටස් හෝ ඇතුලත දිගු කාලයක් නිරාවරණය කර තබයි
දිගු නිරාවරණය වැඩි ආලෝක ප්‍රමාණයක් කැමරාව තුළට ඇතුල් විම සදහා දිගු කාලයක් ෂටරය විවෘතව තැබීමයි
මෙමගින් ඡයාරෑපය ලා පැහැ වන අතර රාත්‍රී ඡායාරූප සහ අදුරු ඡයාරූප සදහා මෙය සුදුසු වේ
වස්තුව විවිධාකාර දීප්තියන්ගේ දැකගැනිම සදහා ඡයාරූපය ගන්නා විට ෆ්ලැෂරය ඉදිරිපස වර්තමත් ජේල් යොදා ගනු ලැබේ
මෙසේ නිරාවරණය කොට තිබියදී විවිධ ජේල් වර්ණ යොදාගෙන ෆ්ලැෂරය කිහිප වරක් ක්‍රියාත්මක කිරීම සුලභය
මෙමගින් අවසාන ප්‍රතිබිම්භයේ හොදා වර්ණ සංකලනයක් ලබාගතක හැක
මෙම සාර්ථවන සිදු කිරිම සදහා විශේෂ දක්ෂතාවයක් සහ හොදා සිතීමේ හැකියාවක් තිබීම අශ්‍ය වේ
මෙම තාක්ෂණය භාවිතා කිරිමෙන් විවිධ කොටස් විවිධ පැහැයන්ගෙන් පෙන්වීමේ හැකියාව ඡයාරූප ශිල්පියාට ලැබේ
ෆ්ලෑෂරයකද උපකාරය ඇතිව ඡායාරූපයක් ගන්නා අවස්ථාවේදී ෆ්ලෑෂරය කැමරා කාචයට ආසන්න විට මෙම රතු ඇස් සංසිද්ධිය ඇති වේ
ෆ්ලෑෂරයේ ආලෝකයේ වේගවත් කම වැඩිවීම නිසා ඇසේ කළු ඉංගිරියාව වැසීමට ප්‍රමාණවත් තරම් කාලයක් නොලැබේ
එවිට ආලෝකය රුධිරය බහුල ප්‍රදේශයක් පසු කර යන බැවින් එම ප්‍රදේශ හඳුනාගන්නේ රතු පැහැ ප්‍රදේශ  ලෙසිනි
මෙම සංසිද්ධිය අළු පැහැති හා නිල්වන් ඇස් ඇති අයගේ මෙන්ම කුඩා ළමුන්ගේ බහුලව දැකගත හැකිය
මීට හේතුව මෙම ඇස් ඇත්තවුන්ගේ අක්ෂි පටලයේ මෙලනින් දර්ශකය අඩු බැවින් ඒවා මගින් වැඩි ආලෝක ප්‍රමාණයකට ඇස තුළට යාමට ඉඩ සලසා දීමය
කුඩා ළමුන්ගේ කළු ඉංගිරියාව ඉතා කුඩා ආලෝක ප්‍රමාණයකට වුවද  ‍සම්පුර්ණයෙන් විවෘත වීම නිසා මෙම සංසිද්ධිය සිදු වේ
රතු ඇස සංසිද්ධිය මඟහරවා ගැනීම

රතු ඇස සංසිද්ධිය ක්‍රම කිහිපයකින් මඟ හරවා ගත හැකිය,
අසල ඇති දීප්තියෙන් අඩු මුහුණකට දීප්තිමත් ආලෝකය වැටීමට සලස්වා එයින් පරාවර්තනය වන ආලෝකය පුද්ගලයා මත පතිත වීමට සැලැස්වීම
මෙමඟින් දීප්තිමත් ආ‍ලෝක කිරණ ඇසට ඇතුළු වීම වළක්වා විසිරුණු ආලෝකය ඇසට ඇතුල් කරයි
කැම‍රාවේ ප්‍රකාශ අක්ෂයට ඈතින් ෆ්ලෑෂරය සවිකිරීම
මෙමඟින් ෆ්ලෑෂරයෙන් නිකුත් වන ආ‍ලෝක කිරණ ඇස මත සෘජුකෝණිකව පතනය වන බව තහවුරු වේ
මෙහිදී ප්‍රකාශ අක්ෂයට වෙනස් අක්ෂයකින් ආලෝකය ඇතුළු වන අතර, අක්ෂි කාච මෙම අක්ෂය ඔස්සේ නාභිගත කිරීම සිදුකරයි
එවිට ඡායාරූපයේ ඇස සාමාන්‍ය පරිදි දිස්වේ
හාත්පස ආ‍ලෝකය වැඩි කොට ෆ්ලෑෂරය නොමැතිව ඡායාරූපය ගැනීම
ෂටර වේගය අඩුකර, කාච සිදුර විවෘත කර වේගවත් සේයා පටල හෝ සංවේදක යොදාගත හැකිය
පසුතල ආලෝකය වැඩිකර, ඡායාරූපයේ දීප්තිය වැඩි කිරීමට පසුව සංඛ්‍යාංක සකස් කිරීම හෝ දෘශ්‍යමාන තිරයේ වේග‍ය වැඩිකිරීම
නුතන කැමරාවල ඇති රතු ඇස සකස් කිරීමේ උපක්‍රම භාවිතය
ඡායාරූපයට පෙනී සිටින්නාට කෙලින්ම කැමරාව දෙස නොබැලීමට උපදෙස් දීම
ඡායාරූපය ගන්නා ස්ථානයේ ආලෝකය වැඩි කිරීම
සංඛ්‍යාංක රූප සකස්කරණවල ඇති රතු ඇස නිවැරදි කිරීමේ ක්‍රම භාවිතය
ෆ්ලෑෂරය භාවිතා කිරීම අවශ්‍ය නම් වස්තුවට කැමරා‍වේ සිට ඇති දුරෙන් 1/20 ක් දුරින් ෆ්ලෑෂරය තැබීම යෝගය වේ
වෘත්තීය ඡායාරූප ශීල්පින් රතු ඇස් නිවැරදි කිරීම සඳහා පසුතල ආලෝකය භාවිතා කිරීමට වැඩි කැමැත්තක් දක්වයි.
හින්දු දහමට අනුව පුරුෂාර්ථ යනු ධර්මානුකූල අන්ත සතර හෙවත් මනුෂ්‍ය ජීවිතයේ අරමුණු වේ
මෙම අරමුණු පිළිවෙලින්, 

	1.	කාමය	-	ආදරය හා කම්සැප

	2.	අර්ථ	-	ධනය

	3.	ධර්ම	-	සදාචාර සම්පන්න බව

	4.	මෝක්ෂ-	පුනර්භවයෙන් මිදීම

මෙයින් පළමු අරමුණ තුන වන කාම, අර්ථ, ධර්ම වෙනමවත් දෙවනුව මෝක්ෂ යන්නත් හඳුන්වා ඇත
සාමාන්‍ය‍ජීවිතයේ දී පුරුෂාර්ථ යනු භෞතික, අධ්‍යාත්මික, මානසික අවශ්‍යතාවයන් සපුරා ගැනීමේ වඩා උසස් වු පිළිවෙතකි
මෙම පුරුෂාර්ථ හා ප්‍රධාන කුල හතර අතරද, ජීවන මට්ටම් සතර අතරද, සබඳතාවක් (අනුරූපතාවක්) පවතී
නමුත් මෙය සංස්කෘතික සාහිත්‍ය තුළ ඉදිරිපත් කර‍නොමැත
පුරාණ කාලයේ සිටම ගවයාගේ පූජනීය භාවය හා ගවමස් අනුභය පිළිබඳ ඒකමතික භාවයක් හින්දු ආගම තුළ දක්නට නොලැබේ
වාසිත, ගෞතම හා අපස්ථම්භ ඔවුන්ගේ ධර්ම ග්‍රන්ථ වල ගවමස් ආහාරය තහනම් කර ඇත
එසේම බෞද්ධ යානාවේ එළ හරක් ඝාතනය කිරීමට දඬුවම පිටුවහල් කිරීම ලෙස දැක්වේ
එසේම කිරි ලබාදෙන සතුන්ගේ බර අදින ගවයන් ඝාතනය තද බල දඬුවම් ලැබිය හැකි වරදක් ලෙස සැලකේ. බ්‍රාහ්මණයන්ගේ බිලි පූජාවන් සඳහා ගවයන් භාවිතය තහනම් කර ඇත
වෛදික ජනතාව ගවයා පූජනීයත්වයෙන් සැලකීමට හේතුවනම් පරම්පරා ගණනාවක් තිස්සේ ඔවුන් කිරි ලබා ගැනීම සඳහාත්, කුඹුරු වැඩ සඳහා යොදාගැනීමත්ය
‍එ‍සේම එකල ගොම,පොහොරක් හා ඉන්ධනයක් ලෙස භාවිතා කරන ලදී
හින්දු භක්තියකයන් තවමත් ගොම විවිධ කටයුතු සඳහා භාවිතකරයි
ගොම දහනය කිරීමෙන් මදුරුවන් පලවා හැරිය හැකිය
එසේම දහනයෙන් පසු ලැබෙන අළු පොහොරක් ලෙස භාවිතා කරයි
මේ නිසා හින්දුන් ගවයා "ගවමාතා" ලෙස හඳුන්වයි.

හින්දු ධර්මයට (සනාතන ධර්මය ) අනුව සියලුම සත්වයන් තුල දේවාත්මයක් පවතී
එසේම ඔවුන් සර්ව බලධාරී සර්ව වාසී දෙවියන් අදහනු ලබයි
මේ නිසා ඕනෑම සත්වයකු ඝාතනය පාපයක් ලෙස සැලකේ. මෙය උපත හා මරණය යන ස්වභාවික වක්‍රයට බාධා පැමිණ වීමක් ලෙස සැලකේ. ඝාතනය අස්වභාවික මරණයක් බැවින් එම සත්වයාට එම ආකාරයෙන්ම නැවත් ඉපදීමට සිදුවේ
මහා බලගතු ක්‍රිෂ්ණ දෙවිදුන්ද ගොපල්ලෙකු ලෙස සිටින බව කියවේ
සාමවේදය යනු චතුර් වේදයන්ගේ තුන්වැන්නයි
සංශෝධනය  

R
සටහන් 

හින්දු ආගම

හින්දු ග්‍රන්ථ
විවිධ හින්දු ආගමික දෙවියන්ගේ සංකේත

දෙවියා/ද්‍යෙුවිගා	      සංකේතය	            සටහන

බ්‍රහ්මා	           නෙළුම් මල,  හංසයා, වෙද ග්‍රන්ඡ, පබළු (අක්ෂමාල)	      නිර්මාණය සංකේතවත් කෙරේ

විෂ්නු	           නෙළුම් මල, ‍නිල් පැහැය, ශංඛය, වසාවාසි, වක්‍රා "ශේෂ නාග"	     චක්‍රය මගින් ආරක්ෂණය සංකේතවත් කරයි

ශිව	            කෙවන ඇස, ශීව ලිංගය, නයා, ළසද, බෙරය, වග - සම, ත්‍රීශූලය, විභූති	    ලිංගය මගින් සාරත්වය සංකේතවත් කරයි

ඉන්දා          	ගර්ජනය (වජ්රා)
	
වරැණ	          පාශා
	
ලක්ෂ්මි	නෙළුම්මල,       බකමුණා, 	          ධනය සංකේතවත් කෙරේ
පර්වාති 	          සිංහයා 	        සාරවත් භාවය සංකේතවත් කෙරේ

සරස්වතී	         නෙළුම්මල හංසයාථ සුදු පැහැය,        මොණරා	කලාව හා ඉගෙනීම සංකේතවත් කෙරේ

කලි	            මනී ඔළු වලින් සෑදු මල්දුමක් 	    සංස්කෘත හෝඩිය සංකේතවත් කේරේ

රාමා 	           දුන්න හා ඊතල
	
ක්‍රිෂ්ණා	           කිරි, එළදෙන, මොණර පිහාටු කළු පැහැය
	
ගනේෂ්	           ඔම්, මීයා, ‍"මෝඩක්"
	
හනුමාන්තා     	    ශාඛය	                         භක්තිමත් භාවය සංකේතවත් කරයි

මුරැගන්            	මොණරා, හෙල්ල	යුද්ධය          සංකේතවත් කෙරේ
හින්දු දහම  - විෂ්නුගේ අවතාර 10

1.	මත්ස්‍යයා, මාළුවා
2.	කුර්මා, කැස්බෑවා						
3.	වරහා, වල් ඌරා
4.	නරසිංහ, මිනිස් - සිංහයා
5.	පරශූරම, 'ට්රේට යුගයේහි සිටින මුනිවරයෙක්ථ පො‍රොව අතට ගත් රාමා
6.	වාමන, කුරැමිටි බ්‍රාහ්මණ
7.	රාමා, ශ්‍රී රාමචන්දද්‍ර, ෂයෝධ්‍යා නගරයේ රජු
8.	ක්‍රිෂ්ණා, නමෙහි අර්ථය 'තද පාටින් යුත්' / 'ඉතා පියකරැ' ය
'ද්වාපාර යුගයේ' එහුගේ සොහොයුරැ බාලරාම සමග සම්ප්‍රාපත වේ
බාලරාම 8 වන දසාවනතාරය ලෙස සමහර ප්‍රභව වල සදහන් වේ
9.	බුද්ධා, ගෞතම බුද්ධා නම් දාර්ශනිකයා
10.	කල්කි, අනන්තය/ මලිත භාවය විනාශ කරන්නා, මොහු කලි යුගයේ අවසානයේ සම්ප්‍රාප්ත වන වව සමහර පුභව වල කියැවේ
සමර ප්‍රභව වල 'භයග්‍රීම' දසාවතර තුලට ඇතුලත් කරයි,ඉහත සදහාන් අවතාර 10 ට අමතරව 'භගවන පුරාණයේ ' තවත් අවතාර 22 ක් සදහන් කරයි
කොමරෝස්, නිල වශයෙන් කොමරෝස් සංගමය, යනු ඉන්දියන් සාගරයේ මොසැම්බික් නාලිකාවේ උතුරු කෙළවරේ පිහිටි අග්නිදිග අප්‍රිකාවේ දූපත් තුනකින් සැදුම්ලත් ස්වාධීන රටකි
එහි අගනුවර සහ විශාලතම නගරය මොරෝනි වේ
ජනගහනයෙන් බහුතරයකගේ ආගම සහ නිල රාජ්‍ය ආගම සුන්නි ඉස්ලාම් වේ
කොමරෝස් 1975 ජූලි 6 දින ප්‍රංශයෙන් නිදහස ප්‍රකාශ කළේය
අරාබි ලීගයේ සාමාජිකයෙකු වන එය අරාබි ලෝකයේ සම්පූර්ණයෙන්ම දකුණු අර්ධගෝලයේ ඇති එකම රට වේ
එය අප්‍රිකානු සංගමය, ඉන්ටර්නැෂනල් ඩි ලා ෆ්‍රැන්කොෆෝනි සංවිධානය, ඉස්ලාමීය සහයෝගිතා සංවිධානය සහ ඉන්දියානු සාගර කොමිසමේ සාමාජික රාජ්‍යයකි
රටේ නිල භාෂා තුනක් ඇත
ෂිකොමෝරි, ප්‍රංශ සහ අරාබි
ස්වෛරී රාජ්‍යය ප්‍රධාන දූපත් තුනකින් සහ කුඩා දූපත් රාශියකින් සමන්විත වේ, මයෝට් හැර අනෙකුත් සියලුම දූපත් ගිනිකඳු දූපත්ය
මයෝට් 1974 ජනමත විචාරණයකදී ප්‍රංශයෙන් නිදහස ලැබීමට විරුද්ධව ඡන්දය දුන් අතර, එතෙර දෙපාර්තමේන්තුවක් ලෙස ප්‍රංශය විසින් දිගටම පරිපාලනය කරයි
දිවයින පුරා කොමෝරියානු ස්වෛරීභාවය තහවුරු කරන එක්සත් ජාතීන්ගේ ආරක්ෂක කවුන්සිලයේ යෝජනා ප්‍රංශය නිශේධ කර ඇත
2011 දී අති විශාල ලෙස සම්මත වූ ජනමත විචාරණයකින් පසුව මයෝට් විදේශ දෙපාර්තමේන්තුවක් සහ ප්‍රංශයේ කලාපයක් බවට පත් විය
වර්ග කිලෝ මීටර 1,861 (වර්ග සැතපුම් 719), කොමරෝස් යනු ප්‍රදේශය අනුව සිව්වන කුඩාම අප්‍රිකානු රට වේ
2019 දී එහි ජනගහනය 850,886 ක් ලෙස ගණන් බලා ඇත
කොමරෝස් ප්‍රථමයෙන් පදිංචි වන්නට ඇත්තේ ඔස්ට්‍රොනීසියානු/මැලගසි ජනයාය, පසුව නැඟෙනහිර අප්‍රිකාවේ බන්ටු කථිකයන් සහ මුහුදු යාත්‍රා කරන අරාබි වෙළෙන්දන් විසින්ය
එය 1975 දී නිදහස ලැබීමට පෙර 19 වන සියවසේදී ප්‍රංශ යටත් විජිත අධිරාජ්‍යයේ කොටසක් බවට පත් විය
විවිධ රාජ්‍ය නායකයින් ඝාතනය කිරීමත් සමඟ එය කුමන්ත්‍රණ 20 කට වඩා හෝ කුමන්ත්‍රණ කිරීමට උත්සාහ කිරීම් ඇත
මෙම නිරන්තර දේශපාලන අස්ථාවරත්වය සමග, එය ඕනෑම ජාතියක ආදායම් අසමානතාවයේ නරකම මට්ටම් වලින් එකක් වන අතර මානව සංවර්ධන දර්ශකයේ පහළම හතරේ ශ්‍රේණිගත කරයි
2008 වන විට, ජනගහනයෙන් අඩක් පමණ දිනකට ඇමෙරිකානු ඩොලර් 1.25ක ජාත්‍යන්තර දරිද්‍රතා රේඛාවට පහළින් ජීවත් වූහ
නිරුක්තිය 
"කොමරෝස්" යන නම පැමිණියේ قمر qamar ("සඳ") යන අරාබි වචනයෙනි
ඉතිහාසය

බේරුම්කරණය 

පුරාවෘත්තයට අනුව, ජින්නි (ආත්මයක්) මැණිකක් බිම දැමූ අතර, එය විශාල වෘත්තාකාර අපායක් සෑදී ඇත
මෙය කර්තාලා ගිනි කන්ද බවට පත් වූ අතර එය ග්‍රෑන්ඩ් කොමෝර් දූපත නිර්මාණය කළේය
සොලමන් රජු ද දිවයිනට පැමිණි බව පැවසේ
කොමරෝ දූපත් වල ජීවත් වූ ප්‍රථම සත්‍යාපිත මානව වැසියන් අග්නිදිග ආසියාවේ දූපත් වල සිට බෝට්ටුවකින් ගමන් ගත් ඔස්ට්‍රොනීසියානු පදිංචිකරුවන් බව දැන් සැලකේ. පළමුවන සියවසේ මුල් භාගයේ සිට ජනාවාස ආරම්භ වූ බවට උපකල්පනය කර තිබුණද, මයෝට්ටෙන් සොයාගත් පැරණිතම පුරාවිද්‍යාත්මක ස්ථානය වූ දිනය වන ක්‍රි
ව. අටවැනි සියවසට පසුව මෙම ජනයා පැමිණ නැත
පසුකාලීන පදිංචිකරුවන් අප්‍රිකාවේ නැගෙනහිර වෙරළ තීරයෙන්, අරාබි අර්ධද්වීපයෙන් සහ පර්සියානු ගල්ෆ්, මැලේ දූපත් සමූහය සහ මැඩගස්කරයෙන් පැමිණියහ
බන්ටු කතා කරන පදිංචිකරුවන් ජනාවාස ආරම්භයේ සිටම දූපත් වල සිටි අතර, සමහරවිට වහලුන් ලෙස දූපත් වෙත ගෙන එන ලදී
කොමරෝස් සංවර්ධනය අදියරවලට බෙදා ඇත
විශ්වාසදායක ලෙස වාර්තා කරන ලද පැරණිතම අදියර වන්නේ ඩෙම්බේනි අදියර (අටවන සිට දහවන සියවස දක්වා) වන අතර, එම කාලය තුළ සෑම දූපතකම කුඩා ජනාවාස කිහිපයක් තිබුණි
එකොළොස්වන සිට පහළොස්වන සියවස දක්වා මැඩගස්කර දූපත සමඟ වෙළඳාම සහ ස්වහීලී වෙරළ තීරයේ සහ මැදපෙරදිග වෙළෙන්දන් සමෘද්ධිමත් වූ අතර තවත් ගම්මාන ආරම්භ වූ අතර පවතින ගම්මාන වර්ධනය විය
බොහෝ කොමෝරියානුවන්ට ඔවුන්ගේ පෙළපත් අරාබි අර්ධද්වීපයේ, විශේෂයෙන්ම හද්‍රමවුට්, මෙම කාල සීමාව තුළ පැමිණි මුතුන් මිත්තන් වෙත සොයාගත හැකිය
මධ්‍යතන කොමරෝස් 
එකොළොස්වන සිට පහළොස්වන සියවස දක්වා මැඩගස්කර දූපත සමඟ වෙළඳාම සහ ස්වහීලී වෙරළ තීරයේ සහ මැදපෙරදිග වෙළෙන්දන් සමෘද්ධිමත් වූ අතර තවත් ගම්මාන ආරම්භ වූ අතර පවතින ගම්මාන වර්ධනය විය
933 දී, කොමරෝස් ඕමාන නාවිකයින් විසින් සුවඳ විලවුන් දූපත් ලෙස හඳුන්වනු ලැබීය
නැඟෙනහිර අප්‍රිකාවේ පැරණිතම වාර්තා අතර, අල්-මසුඩිගේ කෘති මුල් ඉස්ලාමීය වෙළඳ මාර්ග විස්තර කරයි, කොරල්, ඇම්බර්ග්‍රිස්, ඇත්දළ, කැස්බෑ කටු, රත්‍රන් සෙවීම සඳහා පර්සියානු සහ අරාබි වෙළෙන්දන් සහ නැවියන් ඇතුළු මුස්ලිම්වරුන් වෙරළ සහ දූපත් නිතර ගිය ආකාරය විස්තර කරයි
සහ වහලුන්
ඔවුන් කොමරෝස් ඇතුළු සාන්ජ් වැසියන්ටද ඉස්ලාමය ගෙන ආවේය
කොමරෝස්හි වැදගත්කම නැඟෙනහිර අප්‍රිකානු වෙරළ තීරයේ වර්ධනය වූ විට, කුඩා හා විශාල පල්ලි දෙකම ඉදිකරන ලදී
කොමරෝස් යනු ස්වහීලී සංස්කෘතික හා ආර්ථික සංකීර්ණයේ කොටසක් වන අතර දූපත් වෙළඳාමේ ප්‍රධාන මධ්‍යස්ථානයක් බවට පත් වූ අතර වර්තමාන ටැන්සානියාවේ සෝෆාලා (සිම්බාබ්වේ රන් සඳහා අලෙවිසැලක්) කිල්වා ඇතුළු වෙළඳ නගර ජාලයක වැදගත් ස්ථානයක් බවට පත්විය
පෘතුගීසීන් ඉන්දියන් සාගරයට පැමිණියේ 15 වැනි සියවසේ අගභාගයේදී වන අතර පෘතුගීසි දූපත් වෙත ප්‍රථම වරට සංචාරය කළේ 1503 දී වාස්කෝ ද ගාමාගේ දෙවැනි යාත්‍රාවේ සංචාරය බව පෙනේ
16 වන ශතවර්ෂයේ වැඩි කාලයක් මොසැම්බික්හි පෘතුගීසි බලකොටුව සඳහා ප්‍රතිපාදන සැපයූ අතර පෘතුගීසි කිරීටය අත්පත් කර ගැනීමට විධිමත් උත්සාහයක් නොතිබුණද, පෘතුගීසි වෙළඳුන් ගණනාවක් පදිංචි විය
16 වන ශතවර්ෂයේ අවසානය වන විට ප්‍රාදේශීය පාලකයන් පසුපසට තල්ලු කිරීමට පටන් ගත් අතර, ඕමාන සුල්තාන් සයිෆ් බින් සුල්තාන්ගේ සහාය ඇතිව ඔවුන් ලන්දේසීන් සහ පෘතුගීසීන් පරාජය කිරීමට පටන් ගත්හ
ඔහුගේ අනුප්‍රාප්තිකයා වූ සයිඩ් බින් සුල්තාන් කලාපයේ ඕමානි අරාබි බලපෑම වැඩි කළ අතර, ඔහුගේ පරිපාලනය ඕමාන පාලනයට යටත් වූ අසල පිහිටි සැන්සිබාර් වෙත ගෙන ගියේය
එසේ වුවද, කොමරෝස් ස්වාධීනව පැවති අතර, කුඩා දූපත් තුන සාමාන්‍යයෙන් දේශපාලනිකව එක්සත් වුවද, විශාලතම දූපත වන න්ගාසිඩ්ජා ස්වාධීන රාජධානි (ntsi) ගණනාවකට බෙදී ගියේය
යුරෝපීයයන් කොමරෝස් කෙරෙහි උනන්දුවක් දක්වන කාලය වන විට, දූපත්වාසීන් ඔවුන්ගේ අවශ්‍යතාවලින් ප්‍රයෝජන ගැනීමට හොඳින් සූදානම්ව සිටි අතර, මුලින් ඉන්දියාවට යන මාර්ගයේ නැව් සැපයීම, විශේෂයෙන් ඉංග්‍රීසි සහ, පසුව, මස්කරීන් හි වතු දූපත් වෙත වහලුන් සැපයීම සිදු කළහ
යුරෝපීය සබඳතා සහ ප්‍රංශ යටත් විජිතකරණය 

18 වන ශතවර්ෂයේ අවසාන දශකයේ දී, මැලගසි රණශූරයන්, බොහෝ විට බෙට්සිමිසරකා සහ සකලවා, වහලුන් සඳහා කොමරෝස් වැටලීමට පටන් ගත් අතර, බෝග විනාශ කර, මිනිසුන් මරා දැමීම, වහල්භාවයට ගෙන යාම හෝ අප්‍රිකානු ප්‍රධාන භූමියට පලා යාම නිසා දූපත් විනාශ විය
එය 19 වන සියවසේ දෙවන දශකයේ වැටලීම් අවසන් වන විට මවාලි හි ඉතිරිව සිටියේ එක් මිනිසෙකු පමණක් බවයි. ප්‍රධාන භූමියේ සිට පැමිණි වහලුන් විසින් මෙම දූපත් නැවත ජනාකීර්ණ කරන ලද අතර, ඔවුන් ප්‍රංශ ජාතිකයින්ට මයෝට් සහ මස්කරීන් වෙත වෙළඳාම් කරන ලදී
කොමරෝස්හි, 1865 දී ඇස්තමේන්තු කරන ලද්දේ ජනගහනයෙන් 40% ක් පමණ වහලුන්ගෙන් සමන්විත වූ බවයි.

ප්‍රංශය ප්‍රථම වරට කොමරෝස්හි යටත්විජිත පාලනයක් ස්ථාපිත කළේ 1841 දී මයෝට් අත්පත් කර ගැනීමෙන් සකලවා කොල්ලකෑමේ සුල්තාන් ඇන්ඩ්‍රියන්සෝලි (ප්‍රංශ) (ට්සී ලෙවාලෝ ලෙසද හැඳින්වේ) 1841 අප්‍රේල් ගිවිසුම අත්සන් කළ අතර එමඟින් දිවයින ප්‍රංශ බලධාරීන්ට පවරා දෙන ලදී
මේ අතර, න්ඩ්ස්වානි (හෝ එය බ්‍රිතාන්‍යයන් දන්නා පරිදි ජොහානා) ඉන්දියාවට සහ ඈත පෙරදිගට යාත්‍රා කරන ඉංග්‍රීසි වෙළෙන්දන්ට මෙන්ම ඇමරිකානු තල්මසුන්ගේ මාර්ග ස්ථානයක් ලෙස දිගටම සේවය කළේය, නමුත් බ්‍රිතාන්‍යයන් මොරිෂස් සන්තකයේ තබා ගැනීමෙන් පසු එය ක්‍රමයෙන් අත්හැර දැමීය
1814, සහ 1869 දී සූවස් ඇල විවෘත කරන විට න්ඩ්ස්වානි හි සැලකිය යුතු සැපයුම් වෙළඳාමක් නොතිබුණි
කොමරෝස් විසින් අපනයනය කරන ලද දේශීය භාණ්ඩ වූයේ වහලුන්, පොල්, දැව, ගවයින් සහ කැස්බෑවාවන් ය
ප්‍රංශ පදිංචිකරුවන්, ප්‍රංශයට අයත් සමාගම් සහ ධනවත් අරාබි වෙළෙන්දෝ, අපනයන භෝග සඳහා භූමි ප්‍රමාණයෙන් තුනෙන් එකක් පමණ භාවිතා කළ වතු ආශ්‍රිත ආර්ථිකයක් ස්ථාපිත කළහ
එය ඈඳාගැනීමෙන් පසු ප්‍රංශය මයෝට් සීනි වතු ජනපදයක් බවට පත් කළේය
අනෙකුත් දූපත් ද ඉක්මනින් පරිවර්තනය වූ අතර, ඉලං-ඉලං, වැනිලා, කරාබු නැටි, සුවඳ විලවුන් පැල, කෝපි, කොකෝවා බෝංචි සහ සිස්ල් යන ප්‍රධාන භෝග හඳුන්වා දෙන ලදී
1886 දී මවාලි එහි සුල්තාන් මර්ජානි අබ්දු චෙයික් විසින් ප්‍රංශ ආරක්ෂාව යටතේ තබන ලදී
එම වසරේම, න්ගාසිඩ්ජා හි සුල්තාන්වරුන්ගෙන් කෙනෙකු වූ බැම්බෝ හි සුල්තාන් සෙයිඩ් අලී, 1910 දී ඔහු අත්හරින තෙක් ඔහු රඳවාගෙන සිටි මුළු දිවයිනටම ප්‍රංශ සහාය ලබා දීම සඳහා දිවයින ප්‍රංශ ආරක්ෂාව යටතේ තැබීය
1908 දී දූපත් තනි පරිපාලනයක් (මයෝට් ජනපදය සහ යැපීම් භූමි) යටතේ එක්සත් වූ අතර මැඩගස්කරයේ ප්‍රංශ යටත් විජිත ආණ්ඩුකාර-ජනරාල්වරයාගේ අධිකාරිය යටතේ තබා ඇත
1909 දී න්ඩ්ස්වානි හි සුල්තාන් සෙයිඩ් මොහොමඩ්  ප්‍රංශ පාලනයට පක්ෂව ඉල්ලා අස්විය
1912 දී යටත් විජිත සහ ආරක්ෂිත ප්‍රදේශ අහෝසි කරන ලද අතර දූපත් මැඩගස්කරයේ ජනපදයේ පළාතක් බවට පත් විය
ප්‍රංශය සමඟ ඒකාබද්ධ වීම වැඩි කිරීම සඳහා මයෝට් හි නියෝජිතයින් ඡන්දය ප්‍රකාශ කළද, 1978 දී කොමරෝස් ස්වාධීන වීමට 1973 දී ප්‍රංශය සමඟ ගිවිසුමකට එළඹුණි
දූපත් හතරේම ජනමත විචාරණයක් පැවැත්විණි
විශාල ආන්තිකයකින් නිදහස සඳහා තිදෙනෙක් ඡන්දය දුන් අතර මයෝට් විරුද්ධව ඡන්දය දුන් අතර ප්‍රංශ පරිපාලනය යටතේ පවතී
කෙසේ වෙතත්, 1975 ජූලි 6 වන දින කොමෝරියානු පාර්ලිමේන්තුව ස්වාධීනත්වය ප්‍රකාශ කරමින් ඒකපාර්ශ්වික යෝජනාවක් සම්මත කළේය
අහමඩ් අබ්දල්ලා කොමෝරියානු රාජ්‍යයේ ස්වාධීනත්වය ප්‍රකාශ කළ අතර එහි පළමු ජනාධිපතිවරයා බවට පත්විය
ප්‍රංශ ජාතිකයන් නව රාජ්‍යය පිළිගත්තේය
නිදහස (1975) 

ඊළඟ වසර 30 දේශපාලන කැළඹිලි සහිත කාල පරිච්ඡේදයක් විය
1975 අගෝස්තු 3 වන දින, නිදහසින් මාසයකට අඩු කාලයකට පසු, සන්නද්ධ කුමන්ත්‍රණයකින් ජනාධිපති අහමඩ් අබ්දල්ලා ධුරයෙන් ඉවත් කරන ලද අතර, ඒ වෙනුවට එක්සත් ජාතික කොමරෝස් (FNUK) සාමාජික සයිඩ් මොහොමඩ් ජෆාර් පත් කරන ලදී
මාස කිහිපයකට පසු, 1976 ජනවාරි මාසයේදී, ඔහුගේ ආරක්ෂක ඇමති අලි සොයිලිහ්ට පක්ෂව ජෆාර් නෙරපා හරින ලදී
මෙම කාලය තුළ ජනමත විචාරණ තුනකදී මයෝට්හි ජනගහනය ප්‍රංශයෙන් නිදහස ලැබීමට එරෙහිව ඡන්දය ප්‍රකාශ කළේය
1974 දෙසැම්බර් 22 වැනි දින සියලුම දූපත්වල පවත්වන ලද පළමුවැන්න, මයෝට්හි ප්‍රංශය සමඟ සබඳතා පවත්වා ගැනීම සඳහා 63.8% ක සහයෝගයක් දිනා ගත්තේය
1976 පෙබරවාරියේ පැවති දෙවැන්න, අතිවිශාල 99.4%කින් එම ඡන්දය තහවුරු කළ අතර, 1976 අප්‍රේල් මාසයේ දී, තුන්වැන්න, මයොට්ටේ ජනතාව ප්‍රංශ භූමියක් ලෙස පැවතීමට කැමති බව තහවුරු කළේය
ජනාධිපති සොයිලිහ් විසින් පාලනය කරන ලද ඉතිරි දූපත් තුන සමාජවාදී සහ හුදකලාවාදී ප්‍රතිපත්ති ගණනාවක් ආරම්භ කළ අතර එය ඉක්මනින් ප්‍රංශය සමඟ සබඳතා පළුදු විය
1978 මැයි 13 දින, නැවත වරක් ප්‍රංශ ඔත්තු සේවය (SDECE) විසින් පත් කරන ලද බොබ් ඩෙනාඩ්, ප්‍රංශ, රොඩේසියානු සහ දකුණු අප්‍රිකානු ආන්ඩුවල සහාය ඇතිව ජනාධිපති සොයිලිහ් බලයෙන් පහ කර අබ්දුල්ලාව යලි පත් කිරීමට ආපසු පැමිණියේය
අලි සොයිලිහ් අල්ලා සති කිහිපයකට පසුව මරා දමන ලදී
සොයිලිහ්ට ප්‍රතිවිරුද්ධව, අබ්දල්ලාගේ ජනාධිපති ධුරය ඒකාධිපති පාලනයකින් සලකුණු වූ අතර සාම්ප්‍රදායික ඉස්ලාමයට අනුගත වීම වැඩි වූ අතර රට කොමරෝස් ෆෙඩරල් ඉස්ලාමීය ජනරජය ලෙස නම් කරන ලදී
බොබ් ඩෙනාඩ්, අබ්දල්ලා අබ්දෙරමනේ ගේ පළමු උපදේශක ලෙස සේවය කළේය
"කොමරෝස් හි උපරාජයා" යන අන්වර්ථ නාමයෙන් හඳුන්වනු ලැබූ ඔහු සමහර විට පාලන තන්ත්‍රයේ සැබෑ ප්‍රබලයා ලෙස සැලකේ. දකුණු අප්‍රිකාවට ඉතා සමීපව, ඔහුගේ "ජනාධිපති ආරක්ෂකයාට" මුදල් සැපයූ ඔහු, මොරෝනි හරහා වර්ණභේදවාදී පාලන තන්ත්‍රය මත ජාත්‍යන්තර සම්බාධක මග හැරීමට පැරිසියට ඉඩ දුන්නේය
අප්‍රිකාවේ ගැටුම්වලදී පැරිසියේ හෝ ප්‍රිටෝරියාගේ ඉල්ලීම මත මැදිහත් වන ලෙස ඉල්ලා සිටි ඔහු දූපත් සමූහයේ සිට ස්ථිර කුලී හේවා බලකායක් ද පිහිටුවා ගත්තේය
අබ්දුල්ලා 1989 දක්වා ජනාධිපති ලෙස දිගටම කටයුතු කළ අතර, සිදුවිය හැකි කුමන්ත්‍රණයකට බියෙන්, ඔහු බොබ් ඩෙනාඩ්ගේ නායකත්වයෙන් යුත් ජනාධිපති ආරක්ෂක බලකායට සන්නද්ධ හමුදා නිරායුධ කරන ලෙස නියෝග කරමින් නියෝගයකට අත්සන් කළේය
ආඥාව අත්සන් කිරීමෙන් ටික කලකට පසු, අතෘප්තිමත් හමුදා නිලධාරියෙකු විසින් අබ්දල්ලා ඔහුගේ කාර්යාලයේදී වෙඩි තබා ඝාතනය කළ බව කියනු ලැබේ, නමුත් පසුව ආරංචි මාර්ග කියා සිටියේ ඔහුගේ නිදන කාමරයට ටැංකි නාශක මිසයිලයක් දියත් කර ඔහුව මරා දැමූ බවයි. ඩෙනාඩ් ද තුවාල ලැබුවද අබ්දුල්ලාගේ ඝාතකයා ඔහු යටතේ සිටි සෙබළෙකු බවට සැක කෙරේ
දින කිහිපයකට පසු, ප්‍රංශ පැරෂුට් භටයින් විසින් බොබ් ඩෙනාඩ් දකුණු අප්‍රිකාවට ගෙන යන ලදී
සොයිලිහ්ගේ වැඩිමහල් අර්ධ සොහොයුරා වන මොහොමඩ් ජෝහාර් පසුව ජනාධිපති බවට පත් වූ අතර බොබ් ඩෙනාඩ් නැවත පැමිණ තවත් කුමන්ත්‍රණයකට උත්සාහ කරන තෙක් සැප්තැම්බර් 1995 දක්වා සේවය කළේය
මෙවර ප්‍රංශය පැරෂුට් භටයන් සමඟ මැදිහත් වී ඩෙනාඩ්ට යටත් වීමට බල කළේය
ප්‍රංශ ජාතිකයන් විසින් ජොහාර් රියුනියන් වෙත ඉවත් කළ අතර, පැරිසියේ පිටුබලය ලත් මොහොමඩ් ටකී අබ්දුල්කරීම් මැතිවරණයෙන් ජනාධිපති විය
ඔහු 1996 සිට ශ්‍රම අර්බුද, ආන්ඩු මර්දනය සහ බෙදුම්වාදී ගැටුම් පැවති සමයක, 1998 නොවැම්බර් මාසයේදී ඔහු මිය යන තෙක්ම රට මෙහෙයවීය
ඔහුගෙන් පසු අන්තර්වාර ජනාධිපති ටැඩ්ජිඩින් බෙන් සයිඩ් මැසූන්ඩේ පත් විය
න්ඩ්ස්වානි සහ මවාලි දූපත් 1997 දී ප්‍රංශ පාලනය ප්‍රතිෂ්ඨාපනය කිරීමේ උත්සාහයක් ලෙස කොමරෝස් වෙතින් නිදහස ප්‍රකාශ කළහ
නමුත් ප්‍රංශය ඔවුන්ගේ ඉල්ලීම ප්‍රතික්ෂේප කළ අතර, ෆෙඩරල් හමුදා සහ කැරලිකරුවන් අතර දරුණු ගැටුම් ඇති විය
1999 අප්‍රේල් මාසයේදී, අර්බුද හමුවේ දුර්වල නායකත්වයක් සඳහන් කරමින්, අන්තර්වාර ජනාධිපති මැසූන්ඩේ පෙරලා දමා, ලේ රහිත කුමන්ත්‍රණයකින්, හමුදා මාණ්ඩලික ප්‍රධානී, කර්නල් අසාලි අසූමනි බලය අල්ලා ගත්තේය
මෙය 1975 නිදහසෙන් පසු කොමරෝස්ගේ 18 වැනි කුමන්ත්‍රණය හෝ කුමන්ත්‍රණ උත්සාහය විය
ජාත්‍යන්තර විවේචනයට ලක් වූ දූපත් වල බලය තහවුරු කර ගැනීමට සහ පාලනය නැවත ස්ථාපිත කිරීමට අසාලි අසමත් විය
දකුණු අප්‍රිකාවේ ජනාධිපති තබෝ ම්බෙකි ගේ අනුග්‍රහය යටතේ අප්‍රිකානු සංගමය, සාකච්ඡා සඳහා සහ ප්‍රතිසන්ධානය ඇති කිරීම සඳහා න්ඩ්ස්වානි වෙත සම්බාධක පැනවීය
දිවයින් තුනේම නායකයින් විසින් 2001 දෙසැම්බරයේ අත්සන් කරන ලද ෆොම්බෝනි ගිවිසුමේ කොන්දේසි යටතේ, රටේ නිල නාමය කොමරෝස් සංගමය ලෙස වෙනස් කරන ලදී
නව රාජ්‍යය ඉතා විමධ්‍යගත කළ යුතු අතර මධ්‍යම යුනියන් ආන්ඩුව ජනාධිපතිවරයෙකු විසින් නායකත්වය දෙන නව දිවයින ආන්ඩු වෙත බොහෝ බලතල බෙදා දෙනු ඇත
යුනියන් සභාපති, ජාතික මැතිවරණ මගින් තේරී පත් වුවද, සෑම වසර පහකට වරක් එක් එක් දූපත් වලින් මාරුවෙන් මාරුවට තෝරා ගනු ලැබේ
අසාලි 2002 දී ඉල්ලා අස්වූයේ ඔහු ජයග්‍රහණය කළ කොමරෝස් හි ජනාධිපතිවරයාගේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී මැතිවරණයට ඉදිරිපත් වීමටය
පවතින ජාත්‍යන්තර පීඩනය යටතේ, මුලින් බලහත්කාරයෙන් බලයට පත් වූ හමුදා පාලකයෙකු ලෙස, සහ නිලයේ සිටියදී සෑම විටම ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී නොවූ, අසාලි නව මැතිවරණ සක්‍රීය කළ ව්‍යවස්ථාමය වෙනස්කම් හරහා කොමරෝස් මෙහෙයවීය
එක් එක් රාජ්‍ය ආයතනයක වගකීම් නිර්වචනය කරන Loi des comptences නීතියක් 2005 මුල් භාගයේදී සම්මත කරන ලද අතර එය ක්‍රියාත්මක වෙමින් පවතී
2006 මැතිවරණයෙන් ජයග්‍රහණය කළේ සුන්නි මුස්ලිම් පූජකයෙකු වන අහමඩ් අබ්දල්ලා මොහොමඩ් සම්බි, ඉරානයේ ඉස්ලාම් දහම හැදෑරීමට ගත කළ කාලය වෙනුවෙන් "අයතුල්ලා" යන අන්වර්ථ නාමයෙන් හැදින්විය
අසාලි මැතිවරණ ප්‍රතිඵලවලට ගරු කළ අතර, එමගින් දූපත් සමූහය සඳහා පළමු සාමකාමී සහ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී බලය හුවමාරු කර ගැනීමට ඉඩ සැලසීය
2001 දී න්ඩ්ස්වානි හි ජනාධිපති ලෙස තේරී පත් වූ ප්‍රංශ-පුහුණු හිටපු ලිංගභේදකයෙකු වන කර්නල් මොහොමඩ් බකාර්, ඔහුගේ පස් අවුරුදු ජනවරම අවසානයේ ඉල්ලා අස්වීම ප්‍රතික්ෂේප කළේය
කොමරෝස් ෆෙඩරල් රජය සහ අප්‍රිකානු සංගමය විසින් නීති විරෝධී ලෙස ප්‍රතික්ෂේප කරන ලද ඔහුගේ නායකත්වය තහවුරු කිරීමට ඔහු 2007 ජුනි මාසයේදී ඡන්දයක් පැවැත්වීය
2008 මාර්තු 25 දින අප්‍රිකානු සංගමයේ සහ කොමරෝස්හි සොල්දාදුවන් සියගණනක් කැරලිකරුවන්ගේ ග්‍රහණයේ පැවති න්ඩ්ස්වානි අල්ලා ගත් අතර, එය සාමාන්‍යයෙන් ජනතාව විසින් පිළිගනු ලැබීය
බකාර්ගේ පාලන සමයේදී වධ හිංසාවට ලක් වූ සිය ගණනක්, දහස් ගණනක් නම්, වාර්තා වී නැත
සමහර කැරලිකරුවන් මිය ගොස් තුවාල ලැබූ නමුත් නිල සංඛ්‍යා නොමැත
අවම වශයෙන් සිවිල් වැසියන් 11 දෙනෙකු තුවාල ලබා ඇත
සමහර නිලධාරීන් සිරගත කළා
බේකාර් සරණාගතභාවය පතා මයෝට්ට වෙත වේග බෝට්ටුවකින් පලා ගියේය
ප්‍රංශ විරෝධී විරෝධතා කොමරෝස්හි අනුගමනය කරන ලදී
අවසානයේ බකාර් හට බෙනින් හි සරණාගතභාවය ලබා දෙන ලදී
ප්‍රංශයෙන් නිදහස ලැබූ දා සිට කොමරෝස් කුමන්ත‍්‍රණ 20කට වැඩි සංඛ්‍යාවක් හෝ කුමන්ත‍්‍රණ කිරීමට උත්සාහ කර ඇත
2010 අග මැතිවරණයෙන් පසුව, හිටපු උප ජනාධිපති ඉකිලිලෝ දෝනියින් 2011 මැයි 26 දින ජනාධිපති ලෙස පත් විය
පාලක පක්ෂයේ සාමාජිකයෙකු වන දෝනිනට වත්මන් ජනාධිපති අහමඩ් අබ්දල්ලා මොහොමඩ් සම්බි විසින් මැතිවරණයේදී සහාය දෙන ලදී
පුහුණුවෙන් ඖෂධවේදියෙකු වන ඩොයිනින්, මවාලි දිවයිනෙන් පැමිණි පළමු කොමරෝස් ජනාධිපති වේ
2016 මැතිවරණයෙන් පසුව, න්ගාසිඩ්ජා හි අසාලි අසූමනි තුන්වන වාරය සඳහා ජනාධිපති විය
2018 දී අසාලි විසින් ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා ප්‍රතිසංස්කරණ පිළිබඳ ජනමත විචාරණයක් පැවැත්වූ අතර එමඟින් ජනාධිපතිවරයෙකුට වාර දෙකක් සේවය කිරීමට අවසර ලැබේ
සංශෝධන සම්මත වූ නමුත්, ඡන්දය විපක්ෂය විසින් පුළුල් ලෙස තරඟ කර වර්ජනය කරන ලද නමුත්, 2019 අප්‍රේල් මාසයේදී සහ පුලුල්ව පැතිරුනු විරුද්ධත්වය හමුවේ, අසලි නැවත ජනාධිපති ලෙස තේරී පත් වූයේ පස් අවුරුදු ධූර දෙකක පළමු වතාවට සේවය කිරීමට ය
2020 ජනවාරි මාසයේ දී, කොමරෝස් හි ව්‍යවස්ථාදායක මැතිවරනය ආධිපත්‍යය දැරුවේ ජනාධිපති අසාලි අසූමානිගේ පක්ෂය, කොමරෝස් අලුත් කිරීම සඳහා වූ සම්මුතිය, CRC විසිනි
එය පාර්ලිමේන්තුවේ අතිවිශාල බහුතරයක් ලබා ගත් අතර, එයින් අදහස් වන්නේ ඔහුගේ බලය ශක්තිමත් වූ බවයි. CRC පාර්ලිමේන්තුවේ ආසන 24 න් 17 ක් ලබා ගත්තේය
2021 දී, කොමරෝස් න්‍යෂ්ටික අවි තහනම් කිරීමේ ගිවිසුම අත්සන් කර එය න්‍යෂ්ටික අවිවලින් තොර රාජ්‍යයක් බවට පත් කළේය
2023 හි, හිරෝෂිමා හි G7 සමුළුවට සාමාජික නොවන ආගන්තුකයෙකු ලෙස කොමරෝස්ට ආරාධනා කරන ලදී
භූගෝලය 

කොමරෝස් පිහිටුවා ඇත්තේ න්ගාසිඩ්ජා (ග්‍රෑන්ඩ් කොමෝර්), ම්වාලි (මොහෙලි) සහ න්ඩ්ස්වානි (ඇන්ජෝවාන්), කොමරෝස් දූපත් සමූහයේ ප්‍රධාන දූපත් තුනක් සහ බොහෝ කුඩා දූපත් විසිනි
ජාත්‍යන්තර මූලාශ්‍ර තවමත් ඔවුන්ගේ ප්‍රංශ නම් භාවිතා කරන නමුත් (ඉහත වරහන් තුළ දක්වා ඇති) දූපත් නිල වශයෙන් ඔවුන්ගේ කොමෝරියානු භාෂා නම් වලින් හැඳින්වේ
අගනුවර සහ විශාලතම නගරය වන මොරෝනි, න්ගාසිඩ්ජා හි පිහිටා ඇත
මෙම දූපත් සමූහය ඉන්දියානු සාගරයේ, මොසැම්බික් ඇල මාර්ගයේ, අප්‍රිකානු වෙරළ (මොසැම්බික් සහ ටැන්සානියාවට ආසන්න) සහ මැඩගස්කරය අතර ගොඩබිම් මායිම් නොමැතිව පිහිටා ඇත
රටේ භූමිය වර්ග කිලෝ මීටර් 1,861 (වර්ග සැතපුම් 719), එය ලෝකයේ කුඩාම රටවලින් එකකි
කොමරෝස් හට කිලෝමීටර් 320 (වර්ග සැතපුම් 120)ක භෞමික මුහුදට හිමිකම් ඇත
දූපත් වල අභ්‍යන්තරය ප්‍රපාතාකාර කඳුවල සිට පහත් කඳු දක්වා වෙනස් වේ
ප්‍රධාන දූපත් වල ප්‍රදේශ සහ ජනගහනය (2017 සංගණනයේදී) පහත පරිදි වේ
න්ගාසිඩ්ජා යනු කොමරොස් දූපත් සමූහයේ විශාලතම වන අතර එහි වර්ග ප්‍රමාණය 1,147 km2 වේ
එය මෑත කාලීන දූපත ද වන අතර, එබැවින් පාෂාණ පස ඇත
දිවයිනේ ගිනිකඳු දෙක වන කර්තාලා (ක්‍රියාකාරී) සහ ලා ග්‍රිල් (නිද්‍රා) සහ හොඳ වරායන් නොමැතිකම එහි භූමි ප්‍රදේශයේ සුවිශේෂී ලක්ෂණ වේ
ම්වාලි, එහි අගනුවර ෆොම්බෝනි, ප්‍රධාන දූපත් හතරෙන් කුඩාම වේ
මුත්සමුදු අගනුවර වන න්ඩ්ස්වානි, මධ්‍යම කඳු මුදුනක් වන න්ටින්ගුයි (මීටර් 1,575 හෝ අඩි 5,167 ) සිට විහිදෙන - ෂිසිවානි, නියුමකැලේ සහ ජිමිලිමේ යන කඳු දාම තුනකින් ඇති වූ සුවිශේෂී ත්‍රිකෝණාකාර හැඩයක් ඇත
කොමරෝස් දූපත් සමූහය ගිනිකඳු ක්‍රියාකාරකම් වලින් සෑදී ඇත
න්ගාසිඩ්ජා හි පිහිටා ඇති සක්‍රීය පලිහ ගිනි කන්දක් වන කර්තාල කන්ද රටේ උසම ස්ථානය වන අතර මීටර 2,361 (අඩි 7,746) වේ
කොමරෝස් හි විශාලතම වැසි වනාන්තර එහි අඩංගු වේ
2006 මැයි මාසයේදී කුඩා පිපිරීමක් ඇති කර්තලා දැනට ලෝකයේ වඩාත්ම සක්‍රීය ගිනිකඳු වලින් එකකි, සහ 2005 සහ 1991 අප්‍රේල් තරම් මෑතදී පෙර පිපිරීම් සිදු විය
2005 අප්‍රේල් 17 සිට 19 දක්වා පැවති පුපුරා යාමේදී පුරවැසියන් 40,000 ක් ඉවත් කරන ලදී
දේශගුණය 

දේශගුණය සාමාන්‍යයෙන් නිවර්තන සහ සෞම්‍ය වන අතර ප්‍රධාන සෘතු දෙක ඒවායේ වර්ෂාපතනයෙන් වෙන්කර හඳුනාගත හැකිය
මාර්තු මාසයේ උෂ්ණත්වය සාමාන්‍යයෙන් 29-30 C (84-86 F) දක්වා ළඟා වේ, වැසි සමයේ උණුසුම්ම මාසය (නොවැම්බර් සිට අප්‍රේල් දක්වා දිවෙන කෂ්කාසි/කස්කාසි [උතුරු මෝසම් යන අර්ථය]) සහ සාමාන්‍යය 19 C (66 F) සිසිල්, වියළි කාලවලදී (කුසි (අර්ථය දකුණු මෝසම්), මැයි සිට ඔක්තෝබර් දක්වා ගමන් කරයි)
දූපත් සුළි කුණාටු වලට ගොදුරු වන්නේ කලාතුරකිනි
ජෛව විවිධත්වය 
කොමරෝස් ඔවුන්ගේම පරිසර කලාපයක් වන කොමරෝස් වනාන්තර වලින් සමන්විත වේ
එහි 2018 වනාන්තර භූ දර්ශන අඛණ්ඩතා දර්ශකයේ මධ්‍යන්‍ය ලකුණු 7.69/10ක් තිබූ අතර, එය රටවල් 172ක් අතරින් ගෝලීය වශයෙන් 33 වැනි ස්ථානයට පත් විය
1952 දෙසැම්බරයේදී කොමරෝස් වෙරළට ඔබ්බෙන් බටහිර ඉන්දියන් සාගරයේ සීලකාන්ත් මත්ස්‍යයාගේ නිදර්ශකයක් නැවත සොයා ගන්නා ලදී
වසර මිලියන 66 ක් පැරණි මෙම විශේෂය 1938 දී දකුණු අප්‍රිකානු වෙරළට ඔබ්බෙන් එහි පළමු වාර්තාගත දර්ශනය වන තෙක් දිගු කලක් වඳ වී ගොස් ඇතැයි සැලකේ. 1938 සිට 1975 දක්වා කාලය තුළ නිදර්ශක 84 ක් අල්ලාගෙන වාර්තා කරන ලදී
ආරක්‍ෂිත ප්‍රදේශ 
කොමරෝස් හි ජාතික වනෝද්‍යාන හයක් ඇත - ග්‍රෑන්ඩ් කොමෝර්හි කර්තාලා, කොයිලකාන්ත් සහ මිට්සාමියුලි න්ඩ්‍රෝඩි, ඇන්ජුවාන් හි න්ට්‍රින්ගුයි සහ ෂිසිවානි කන්ද සහ මොහෙලිහි මොහෙලි ජාතික උද්‍යානය
කර්තාල සහ නට්‍රිගුයි කන්ද ජාතික වනෝද්‍යාන අදාළ දූපත් වල උසම කඳු මුදුන් ආවරණය කරන අතර සීලාකාන්ත්, මිට්සාමියුලි න්ද්රෝඩි සහ ශිසිවානි යනු දිවයිනේ වෙරළබඩ ජලය සහ ගල්පර ආරක්ෂා කරන සමුද්‍ර ජාතික වනෝද්‍යාන වේ
මොහෙලි ජාතික වනෝද්‍යානය භෞමික සහ සාගර ප්‍රදේශ යන දෙකම ඇතුළත් වේ
ආණ්ඩුව 

කොමරෝස් හි දේශපාලනය සිදු වන්නේ ෆෙඩරල් ජනාධිපති ජනරජයක රාමුවක් තුළ වන අතර, කොමරෝස් ජනාධිපතිවරයා රාජ්‍ය නායකයා සහ රජයේ ප්‍රධානියා වන අතර බහු-පක්ෂ පද්ධතියක ද වේ
කොමරෝස් සංගමයේ ව්‍යවස්ථාව 2001 දෙසැම්බර් 23 දින ජනමත විචාරණයකින් අනුමත කරන ලද අතර, ඊළඟ මාසවලදී දිවයිනේ ව්‍යවස්ථා සහ විධායකයන් තේරී පත් විය
එය කලින් මිලිටරි ආඥාදායකත්වයක් ලෙස සලකනු ලැබූ අතර, 2006 මැයි මාසයේදී අසාලි අසූමනි සිට අහමඩ් අබ්දල්ලා මොහොමඩ් සම්බි වෙත බලය පැවරීම කොමෝරියානු ඉතිහාසයේ පළමු සාමකාමී බල හුවමාරුව විය
විධායක බලය ක්‍රියාත්මක වන්නේ රජය විසිනි
ෆෙඩරල් ව්‍යවස්ථාදායක බලය රජයට සහ පාර්ලිමේන්තුවට පැවරී ඇත
ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ පෙරවදන මගින් පාලනයේ ඉස්ලාමීය ආනුභාවයක්, මානව හිමිකම් සඳහා කැපවීමක් සහ නිශ්චිත සංඛ්‍යාත අයිතීන් කිහිපයක්, ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය, සියලු කොමෝරියානුවන් සඳහා "පොදු ඉරණමක්" සහතික කරයි
සෑම දූපතකටම (ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ II මාතෘකාවට අනුව) තමන්ගේම ව්‍යවස්ථා (හෝ මූලික නීතිය), ජනාධිපති සහ පාර්ලිමේන්තුව ඇතුළුව, සංගමය තුළ විශාල ස්වයං පාලනයක් ඇත
සංගමයේ සභාපතිත්වය සහ රැස්වීම එක් එක් දූපත් රජයන්ගෙන් වෙනස් වේ
සංගමයේ සභාපතිත්වය දූපත් අතර භ්‍රමණය වේ
ජනාධිපති භ්‍රමණ ක්‍රමයේ කල්පැවැත්ම පිළිබඳ පුලුල්ව පැතිරුනු අවිශ්වාසයන් තිබියදීත්, න්ගාසිඩ්ජා වත්මන් ජනාධිපති භ්‍රමණය දරන අතර අසාලි සංගමයේ සභාපති වේ
න්ඩ්ස්වානි මීළඟ ජනාධිපතිවරයා සැපයීම සඳහා න්‍යායිකව සිටී.

නීති පද්ධතිය 
කොමෝරියානු නීති පද්ධතිය ඉස්ලාමීය නීතිය, උරුම වූ ප්‍රංශ (නැපෝලියන් කේතය) නීති සංග්‍රහයක් සහ චාරිත්‍රානුකූල නීතිය (mila na ntsi) මත රඳා පවතී
බොහෝ ආරවුල් විසඳන්නේ ගමේ වැඩිහිටියන්, කඩිස් හෝ සිවිල් උසාවි මගිනි
අධිකරණය ව්‍යවස්ථාදායකයෙන් සහ විධායකයෙන් ස්වාධීනයි
ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාමය ප්‍රශ්න විසඳීමේදී සහ ජනාධිපති මැතිවරණ අධීක්ෂණය කිරීමේදී ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා සභාවක් ලෙස ක්‍රියා කරයි
මහාධිකරණය ලෙස ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය රජයට අක්‍රමිකතා සම්බන්ධයෙන් චෝදනා එල්ල වන නඩු වලදී ද බේරුම් කරයි
ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය සමන්විත වන්නේ ජනාධිපතිවරයා විසින් තෝරා ගන්නා ලද සාමාජිකයින් දෙදෙනෙකු, ෆෙඩරල් සභාව විසින් තෝරා පත් කර ගන්නා ලද දෙදෙනෙකු සහ සෑම දිවයිනකම කවුන්සිලය විසින් එක් අයෙකු විසිනි
දේශපාලන සංස්කෘතිය 
මධ්‍යම රජයේ වාර්ෂික අයවැයෙන් සියයට 80 ක් පමණ වැය වන්නේ රටේ සංකීර්ණ පරිපාලන ක්‍රමය සඳහා වන අතර එමඟින් දිවයින් තුනෙන් එකක් සඳහා අර්ධ ස්වයංක්‍රීය රජයක් සහ ජනාධිපතිවරයකු සහ ඉහළ පෙළේ යුනියන් රජය සඳහා භ්‍රමණය වන ජනාධිපති ධුරයක් සපයයි
2009 මැයි 16 වැනිදා ආණ්ඩුවේ අශික්ෂිත දේශපාලන නිලධරය කපා හැරිය යුතුද යන්න තීරණය කිරීම සඳහා ජනමත විචාරණයක් පැවැත්විණි
සුදුසුකම් ලත් අයගෙන් 52.7% ක් ඡන්දය ප්‍රකාශ කළ අතර, ජනමත විචාරණය අනුමත කිරීම සඳහා ඡන්ද 93.8% ක් ප්‍රකාශ විය
වෙනස්කම් ක්‍රියාත්මක කිරීමෙන් පසුව, සෑම දිවයිනකම ජනාධිපති ආණ්ඩුකාරවරයෙකු බවට පත් වූ අතර ඇමතිවරුන් මන්ත්‍රීවරුන් බවට පත්විය
විදේශ සබඳතා 

1975 නොවැම්බර් මාසයේදී කොමරෝස් එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයේ 143 වැනි සාමාජිකයා බවට පත් විය
මයෝට් හි පුරවැසියන් ප්‍රංශ පුරවැසියන් වීමට සහ ඔවුන්ගේ දූපත ප්‍රංශ භූමියක් ලෙස තබා ගැනීමට තීරණය කළද, නව ජාතිය සමස්ත දූපත් සමූහයෙන් සමන්විත ලෙස අර්ථ දැක්වීය
කොමරෝස් එක්සත් ජාතීන්ගේ මහා මණ්ඩලය ඉදිරියේ මයෝට් වෙත සිය හිමිකම් පෑමට නැවත නැවතත් බල කර ඇති අතර, එය "මයෝට්ටේ කොමෝරියන් දූපතේ ප්‍රශ්නය" යන මාතෘකාව යටතේ යෝජනා මාලාවක් සම්මත කර ගත් අතර, මයෝට්ටේ භෞමික අඛණ්ඩතාව යන මූලධර්මය යටතේ කොමරෝස් වෙත අයත් වන බව අදහස් කරයි
නිදහස ලැබීමෙන් පසු යටත් විජිත ප්‍රදේශ ආරක්ෂා කළ යුතුය
කෙසේ වෙතත්, ප්‍රායෝගික කාරණයක් ලෙස, මෙම යෝජනාවලට එතරම් බලපෑමක් ඇති නොවන අතර, එහි ජනතාවගේ කැමැත්තෙන් තොරව මයෝට් කොමරෝස්හි තථ්‍ය කොටසක් බවට පත්වීමට අපේක්ෂා කළ හැකි සම්භාවිතාවක් නොමැත
වඩාත් මෑතක දී, සභාව මෙම අයිතමය සිය න්‍යාය පත්‍රයේ තබා ගෙන ඇති නමුත් ක්‍රියාමාර්ග නොගෙන එය වසරින් වසර කල් දමා ඇත
අප්‍රිකානු එකමුතුවේ සංවිධානය, නොබැඳි රටවල ව්‍යාපාරය සහ ඉස්ලාමීය සහයෝගිතා සංවිධානය ඇතුළු අනෙකුත් ආයතනද මයෝට් සම්බන්ධයෙන් ප්‍රංශ ස්වෛරීභාවය ද එලෙසම ප්‍රශ්න කර ඇත
විවාදය අවසන් කිරීමට සහ කොමරෝස් සංගමයේ බලහත්කාරයෙන් ඒකාබද්ධ වීම වැළැක්වීම සඳහා, 2009 ජනමත විචාරණයකදී මයෝට්හි ජනගහනය අධික ලෙස විදේශීය දෙපාර්තමේන්තුවක් සහ ප්‍රංශයේ කලාපයක් වීමට තෝරා ගන්නා ලදී
නව තත්ත්වය 2011 මාර්තු 31 දින සිට බලාත්මක වූ අතර 2014 ජනවාරි 1 වන දින යුරෝපා සංගමය විසින් මයෝට් පිටත කලාපයක් ලෙස පිළිගෙන ඇත
මෙම තීරණය නීත්‍යානුකූලව ප්‍රංශ ජනරජයේ මයෝට් ඒකාබද්ධ කරයි
කොමරෝස් යනු එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය, අප්‍රිකානු සංගමය, අරාබි ලීගය, ලෝක බැංකුව, ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදල, ඉන්දියානු සාගර කොමිසම සහ අප්‍රිකානු සංවර්ධන බැංකුව යන රටවල සාමාජිකයෙකි
2008 අප්‍රේල් 10 වන දින, කොමරෝස් දේශගුණික විපර්යාස පිළිබඳ එක්සත් ජාතීන්ගේ රාමු සම්මුතියට කියෝතෝ ප්‍රොටෝකෝලය පිළිගත් 179 වැනි ජාතිය බවට පත් විය
කොමරෝස් න්‍යෂ්ටික අවි තහනම් කිරීම පිළිබඳ එක්සත් ජාතීන්ගේ ගිවිසුමට අත්සන් තැබීය
කොමරෝස් හි සභාපති සහ අප්‍රිකානු සංගමයේ සභාපති අසාලි අසූමනි, ශාන්ත පීටර්ස්බර්ග්හි 2023 රුසියානු-අප්‍රිකා සමුළුවට සහභාගී විය
2013 මැයි මාසයේදී කොමරෝස් සංගමය ප්‍රසිද්ධියට පත් වූයේ "2010 මැයි 31 වන දින ගාසා තීරයට මානුෂීය ආධාර ෆ්ලෝටිලා වෙත ඊශ්‍රායල වැටලීමේ සිදුවීම් සම්බන්ධයෙන් ජාත්‍යන්තර අපරාධ අධිකරණයේ (ICC) අභිචෝදක කාර්යාලයට යොමු කිරීමක් ගොනු කිරීම සඳහා ය
2014 නොවැම්බරයේදී ජාත්‍යන්තර අපරාධ අධිකරණය අභිචෝදකයා අවසානයේ තීරණය කළේ සිදුවීම් යුධ අපරාධයක් වූ නමුත් මෙම නඩුව ජාත්‍යන්තර අපරාධ අධිකරණය වෙත ගෙන ඒමේ ප්‍රමිතීන් සපුරා නොමැති බවයි.

පුහුණු ශ්‍රමිකයන්ගේ විගමන අනුපාතය 2000 දී 21.2%ක් පමණ විය
හමුදාව 
කොමරෝස් හි මිලිටරි සම්පත් කුඩා ස්ථාවර හමුදාවකින් සහ සාමාජිකයින් 500කින් යුත් පොලිස් බලකායකින් මෙන්ම සාමාජිකයින් 500කින් යුත් ආරක්ෂක බලකායකින්ද සමන්විත වේ
ප්‍රංශය සමඟ ඇති කර ගත් ආරක්ෂක ගිවිසුමක් මගින් භෞමික ජලය ආරක්ෂා කිරීම, කොමෝරියානු හමුදා නිලධාරීන් පුහුණු කිරීම සහ ගුවන් නිරීක්ෂණ සඳහා නාවික සම්පත් සපයයි
ප්‍රංශය රජයේ ඉල්ලීම පරිදි කොමරෝස් හි ජ්‍යෙෂ්ඨ නිලධාරීන් කිහිප දෙනෙකුගේ පැමිණීම මෙන්ම කුඩා සමුද්‍ර කඳවුරක් සහ මයෝට්ටේ විදේශ සේනාංකය (DLEM) පවත්වාගෙන යයි
2011 මැයි-ජුනි මාසවල නව රජය ස්ථාපිත වූ පසු, UNREC (Lom) වෙතින් විශේෂඥ දූත මණ්ඩලයක් කොමරෝස් වෙත පැමිණ ජාතික ආරක්ෂක ප්‍රතිපත්තියක් සම්පාදනය කිරීම සඳහා මාර්ගෝපදේශ ඉදිරිපත් කරන ලදී, එය විවිධ ක්‍රියාකාරීන්, විශේෂයෙන් ජාතික ආරක්ෂක බලධාරීන් සහ සිවිල් විසින් සාකච්ඡා කරන ලදී
මානව හිමිකම් 
කොමරෝස් හි පිරිමි සහ ගැහැණු සමලිංගික ලිංගික ක්‍රියා නීති විරෝධී ය
එවැනි ක්‍රියාවන් වසර පහක් දක්වා සිරදඬුවමකට යටත් වේ
ආර්ථිකය 

කොමරෝස් හි දරිද්‍රතා මට්ටම ඉහළ මට්ටමක පවතින නමුත්, "එක් පුද්ගලයෙකුට දිනකට ඩොලර් 1.9ක් වන ජාත්‍යන්තර දරිද්‍රතා සීමාව අනුව විනිශ්චය කිරීම, සෑම කොමෝරියානුවන් දස දෙනෙකුගෙන් දෙදෙනෙකු පමණක් දුප්පත් ලෙස වර්ගීකරණය කළ හැකි අතර, එම අනුපාතය කොමරෝස් අනෙකුත් අඩු ආදායම්ලාභීන්ට වඩා ඉදිරියෙන් තබයි
රටවල් සහ උප සහරා අප්‍රිකාවේ අනෙකුත් රටවලට වඩා සියයට 30ක් ඉදිරියෙනි
2014 සහ 2018 අතර දරිද්‍රතාවය 10% කින් පමණ අඩු වී ඇති අතර සාමාන්‍යයෙන් ජීවන තත්වයන් වැඩිදියුණු විය
ග්‍රාමීය හා නාගරික ප්‍රදේශ අතර ප්‍රධාන පරතරයක් ඇතිව ආර්ථික අසමානතාවය පුළුල්ව පවතී
විශාල කොමෝරියානු ඩයස්පෝරාව හරහා ලැබෙන ප්‍රේෂණ රටේ දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් සැලකිය යුතු කොටසක් වන අතර දරිද්‍රතාවය අඩුවීමට සහ ජීවන තත්ත්වයන් ඉහළ යාමට දායක වී ඇත
ILO හි ILOSTAT සංඛ්‍යාලේඛන දත්ත ගබඩාවට අනුව, 1991 සහ 2019 අතර විරැකියා අනුපාතය සමස්ත ශ්‍රම බලකායෙන් ප්‍රතිශතයක් ලෙස 4.38% සිට 4.3% දක්වා පරාසයක පවතී
කෙසේ වෙතත්, කොමරෝස් සැලසුම් සහ ප්‍රාදේශීය සංවර්ධන අමාත්‍යාංශය විසින් 2005 ඔක්තොම්බර් පත්‍රිකාවක් වාර්තා කළේ, "ලියාපදිංචි විරැකියා අනුපාතය සියයට 14.3ක් වන අතර, එය දූපත් අතර සහ ඇතුළත ඉතා අසමාන ලෙස බෙදා හරින ලද නමුත් නාගරික ප්‍රදේශවල කැපී පෙනෙන සිදුවීම් සහිතව" වාර්තා විය
2019 දී, ශ්‍රම බලකායෙන් 56% කට වැඩි ප්‍රමාණයක් කෘෂිකර්මාන්තයේ නියුක්ත වූ අතර, 29% කර්මාන්තවල සහ 14% සේවාවල සේවයේ යෙදී ඇත
දූපත් වල කෘෂිකාර්මික අංශය පදනම් වී ඇත්තේ වැනිලා, කුරුඳු සහ කරාබුනැටි ඇතුළු කුළුබඩු අපනයනය මත වන අතර එම නිසා මෙම භාණ්ඩ සඳහා ලෝක වෙළඳපොලේ මිල උච්චාවචනයන්ට ගොදුරු වේ
ylang-ylang යනු කොමරෝස් හි ලොව විශාලතම නිෂ්පාදකයා වන අතර, සුවඳ විලවුන් කර්මාන්තයේ නිස්සාරණය කරන ලද අත්‍යාවශ්‍ය තෙල් භාවිතා කරන ශාකයකි
ලෝකයේ සැපයුමෙන් 80%ක් පමණ ලැබෙන්නේ කොමරෝස් වලින්
තවමත් වැඩි වශයෙන් ග්‍රාමීය, කෘෂිකාර්මික ආර්ථිකයක් පවතින දේ සඳහා, විශේෂයෙන් ජනගහන වර්ධන වේගය සැලකිල්ලට ගනිමින්, නුදුරු අනාගතයේ දී පාරිසරික අර්බුදයකට තුඩු දිය හැකි, ඝනතම කෘෂිකාර්මික කලාපවල වර්ග කිලෝමීටරයකට 1000ක් වැනි ඉහළ ජන ඝනත්වයකට පැමිණිය හැක
2004 දී කොමරෝස් හි සැබෑ GDP වර්ධනය 1.9% අඩු වූ අතර ඒක පුද්ගල දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය අඛණ්ඩව පහත වැටුනි
ආයෝජන පහත වැටීම, පරිභෝජනය පහත වැටීම, උද්ධමනය ඉහළ යාම සහ විශේෂයෙන් වැනිලා වැනිලා මිල පහත වැටීම හේතුවෙන් වෙළඳ අසමතුලිතතාවය ඉහළ යාම ඇතුළු සාධක මගින් මෙම පහත වැටීම් පැහැදිලි කෙරේ
රාජ්‍ය මූල්‍ය ප්‍රතිපත්තිය අක්‍රමවත් මූල්‍ය ආදායම්, පුම්බාගත් සිවිල් සේවා වැටුප් බිල්පතක් සහ HIPC සීමාවට වඩා බෙහෙවින් වැඩි විදේශ ණයක් මගින් සීමා කෙරේ
ස්ථාවරත්වයේ ප්‍රධාන නැංගුරම වන ෆ්‍රෑන්ක් කලාපයේ සාමාජිකත්වය කෙසේ වෙතත් දේශීය මිල ගණන් මත පීඩනය පාලනය කිරීමට උපකාරී වී ඇත
කොමරෝස් හි ප්‍රමාණවත් නොවන ප්‍රවාහන පද්ධතියක්, තරුණ හා ශීඝ්‍රයෙන් වැඩිවන ජනගහනයක් සහ ස්වභාවික සම්පත් ස්වල්පයක් ඇත
ශ්‍රම බලකායේ අඩු අධ්‍යාපන මට්ටම ආර්ථික ක්‍රියාකාරකම්වල යැපුම් මට්ටමක්, ඉහළ විරැකියාව සහ විදේශ ප්‍රදාන සහ තාක්ෂණික සහාය මත දැඩි ලෙස යැපීම සඳහා දායක වේ
කෘෂිකර්මාන්තය දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයට 40% ක දායකත්වයක් සපයන අතර අපනයනවලින් වැඩි ප්‍රමාණයක් සපයයි
අධ්‍යාපනය සහ තාක්ෂණික පුහුණුව නංවාලීමට, වාණිජ හා කාර්මික ව්‍යවසායන් පෞද්ගලීකරණය කිරීමට, සෞඛ්‍ය සේවා වැඩිදියුණු කිරීමට, අපනයන විවිධාංගීකරණය කිරීමට, සංචාරක ව්‍යාපාරය ප්‍රවර්ධනය කිරීමට සහ ඉහළ ජනගහන වර්ධන වේගය අඩු කිරීමට රජය අරගල කරමින් සිටී.

කොමරෝස් යනු අප්‍රිකාවේ ව්‍යාපාර නීතිය සමගි කිරීමේ සංවිධානයේ (OHADA) සාමාජිකයෙකි
ජනවිකාශනය 

පදිංචිකරුවන් 850,000ක් පමණ සිටින කොමරෝස් යනු ලෝකයේ අඩුම ජනගහණයෙන් යුත් රටවලින් එකකි, නමුත් එහි ජන ඝනත්වය ඉහළය, සාමාන්‍යයෙන් වර්ග කිලෝමීටරයකට වැසියන් 275ක් (710/වර්ග සැතපුම්) වේ
2001 දී, ජනගහනයෙන් 34% නාගරිකයන් ලෙස සලකනු ලැබුවද, පසුව නාගරික ජනගහනය වර්ධනය වී ඇත
මෑත වසරවල ග්‍රාමීය ජනගහන වර්ධනය සෘණාත්මක වන අතර සමස්ත ජනගහන වර්ධනය තවමත් සාපේක්ෂව ඉහළ මට්ටමක පවතී
1958 දී ජනගහනය 183,133 කි
කොමරෝස් ජනගහනයෙන් අඩක් පමණ වයස අවුරුදු 15 ට අඩු ය
ප්‍රධාන නාගරික මධ්‍යස්ථාන අතර මොරෝනි, මිට්සාමිහුලි, ෆුම්බුනි, මුට්සමුඩු, ඩොමෝනි සහ ෆොම්බෝනි ඇතුළත් වේ
ප්‍රංශයේ කොමෝරියානුවන් 200,000ත් 350,000ත් අතර සංඛ්‍යාවක් සිටිති
ජනවාර්ගික කණ්ඩායම් 
කොමරෝස් දූපත් 97.1% ජනවාර්ගික වශයෙන් කොමෝරියානුවන් වන අතර එය බන්ටු, මැලගසි සහ අරාබි ජනයාගේ මිශ්‍රණයකි
සුළු ජාතීන්ට මකුවා සහ ඉන්දියානු (බොහෝ විට ඉස්මයිලි) ඇතුළත් වේ
ග්‍රෑන්ඩ් කොමෝර් (විශේෂයෙන් මොරෝනි) හි චීන සම්භවයක් ඇති මෑත සංක්‍රමණිකයන් ඇත