Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
තවාන ජීවානුහරණය කිරීම
මෙය,

තවාන පිලිස්සීම

තවාන පිලිස්සීම සදහා අතුරන ලද පස් මිශ‍්‍රණය ජලයේ තෙමා ඵ්වා මත පිදුරු හා දහයියා තටිටු වශයෙන් අතුරා යටට ඇති පිදුරු තටිටුවට ගිනි තබා සියල්ල පිලිස්සණු පසුව නැවත පෙර පරිදිම  පිදුරු හා දහයියා ගිනි තබා අළු ඉවත් කළ යුතුය
දිලිර නාශක යෙදීම

දිලීරනාශක ඉසිමෙන් දිනකට හෝ දෙකකටපසුව බීජ සිටුවිය යුතුය
තවාන ධුමකරණය කිරිමෙන් පාත්තිය පොලිතීන් වලින් ආවරණය කර ඊට යටින් මීතයිල් බ්‍රෝමයිඩී යෙදිය හැකිය
එවිට එම රසායන ද‍්‍ර‍්‍රව්‍ය ධුමසාරයක් ලෙස පැතිර ජීවානුහරණය වෙයි
බීජ ප‍්‍රතිකාර සිදු කිරිම

මෙහිදි බීජ අක‍්‍රියතාවය ඉවත් කිරිම කළ යුතුය
බීජාවරණය ඉවත් කිරිම අඹ,දෙහි,දෙඩමි වැනි බිජ සදහා සිදු කෙරේ
වි,මෑ බෝචි , බිජ සදහා බිජ පෙඟවිම අවශ්‍ය ය
බිජ පලුදු කිරිම තේ ආදි  බිජ වලටත්,  බිජ, පිලිස්සීම පැපොල් ආදි බිජ  සදහාත්  බිජ සේදිම පැෂන්,  තක්කාලි,ඇන්තුරියම් වැනි   බිජ සදහා සිදු කෙරේ
ශිත කිරිම ,උණුසුම් කිරිම, ආලෝකය සැපයිම ආදි ප‍්‍රතිකාර ද සිදු කරයි
කෙරේ්්
ශිත කිරිම,උණුසුමි කිරිම ආලෝකය සැපයිම ආදි  ප‍්‍රතිකාරද සිදු කෙරේ්්
ජිවානුහරණය සදහා බිජවලට  දිලිර නාශක කුඩු මිශ‍්‍ර   කිරිම,  බිජ  දිලිර නාශක දියරයක ගැල්විම කළ යුතුය
තවානේ බිජ තැන්පත් කිරිම

මිරිස් ,ගෝවා,නෝකෝල්, තක්කාලි, වැනි බිජ විසුරුවා හැරිම මගිනුත් දුමිකොළ වැනි බිජ වැලි හෝ ජලය සමග මිශ‍්‍රකර ඉසිම කළහැකිය
බිජ පේලි වලට සිටු විමෙන් පැල වලට සාත්තු කිරිමට හැකි නිසා බිජ සාර්ථකව වැඩේ
තවාන වසුන් කිරිම

තවානේ තෙතමනය ආරක්ෂා කිරිම, සූර්යාලෝකයෙන් වන හානි,උෂ්ණත්වයෙන් වන හානි,වල් පැල වැවිම ආදිය වැලැක්විම වසුන් යෙදිම මගින් සිදු වෙයි
පිදුරු,ගෝනි,මානමි,තෘණ මෙි සඳහා යොදා ගනී
තවාන් නඩත්තුව

බිජ සිටුවිමෙන් පසු තවාන් රැකබලා ගැනිම තවාන් නඩත්තුව නම්ී වෙි,තවාන් නඩත්තුවට අයත් කාර්යන් පහත පරිදි වෙයි
වල් මර්ධනය

මෙය සැලකිල්ලෙන් කළ යුතුය
අතින් වල් ඉවත් කළ යුතුය
වල් පැල සමග බිජ පැළ ගැලවි යාමටද බිජ පැළවලට හානි වන්නටද පුළුවනි
මේ නිසා වල් නෙලිම ප‍්‍රවේසමෙන් කළ යුතුය
හානි කරන සතුන් මර්ධනය

හානි කරන කෘමි සතුන් හා කෘමි නොවන සතුන් මර්ධනය අවශ්‍ය වේ
කුහුඹුවා,වේයා බිජ හා බිජමුල් වලට හානකර වේ
බිජ තැන්පත් කිරිමට පෙර තවානට කාමිනාශක යෙදිමෙන් සතුන් මර්ධනය කළ හැකිය
කාමිනාශක ඉසීමෙන් කොළ වලට හානි කරන කූඹින්,දළඹුවන් පැළ මැක්කන් මර්ධනය කළ හැකිය
රෝග මර්ධනය 

පීතියමී ඩෙබරියාමී,පියුසේරියමී ඔක්සිපෝරම් යන දිලීර නිසා වැළදෙන දියමලන්කෑම වැනි රෝග මර්ධනය අවශ්‍ය වෙයි
ශාකයේ කඳ කුණුවීම,
මුල් කූණු වීම,බීජ පත‍්‍ර මලානික විම හා එල්ලා වැටිම, පැලය මුලින් කඩා වැටිම, පැලය මැරියාම ආදිය රෝග ලක්ෂණ වේ
පස බුරුල් කිරීමෙන්, දිලිර නාශක යෙදීමෙන්, රෝග වැළඳුන පැළ පස් සමඟ ඉවත් කිරිමෙන් රෝග මර්ධනය කළ හැකිය
ජලය සැපයිම

වසුන් දැමීමෙන් පසු තවානකට ජලය සැපයිය යුතූය
බීජ පැළ වීමට තෙතමනය අවශ්‍ය බැවින් බීජවලට හා පැළ වලට හානි නොවන සේ 
ජලය සැපයිය යුතුය
පොහොර යෙදිම අවශ්‍යනමී ජලය සමඟ මිශ‍්‍රකළ යූරීයා ඉසිම කළ හැකිය
සෙවන සැපයීම

වැස්සෙන්,හිරු එළියෙන් පැළ ආරක්ෂා කිරිමට හා තෙතමනය ලබා දීමට සෙවන සැපයීය යුතුය
මේ සඳහා දැල්ගෝනි ,කොළඅතු,බටපතුරු ,පොලිතීන් ආදිය යොදා සෙ,මී 15ක් පමණ ඉහලින් ආවරණය කිරිම අවශ්‍ය වෙයි
පැළ දැඩි කිරීම
පැළ ගැලවීමට සතියකට පෙර සෙවන අඩු කිරීම
අවශ්‍ය නමි පොහොර කෘමිනාශක හා දිලීරනාශක යෙදීම පැළ ගැලවීමට පැය 12කට පමණපෙර තවානට ජලය සපයා පස තෙත් කල යුතුය
මුල් වලට හානි නොවන සේ ගලවා ඉක්මනට ස්ථර භුමියේ සිටුවා අවශ්‍ය නමි සෙවන ලබා දිය යුතු නොවෙයි
අඩවියෙන් බැහැර පිටු
ප්‍රදේශයේ වගාව

කෘෂිකර්මය යයන්ත්‍රානු සාරයෙන් වී වගා කිරීම සදහා ඩැපොග් තවාන් යොදා ගනී
ඔබට අවැසි ලිපිය තෝරාගන්න
 සෙංකඩගල ශ්‍රී දළදා මාළිගාව
 දළදා මාළිගා
හැඳින්වීම
කවිය වු කලි මානව ශිෂ්ටාචාරය සතු උත්තම කලාමාධ්‍යයකි
එය පිළිබඳව නිර්වචන ඉදිරිපත් කිරිමට පුරාතන යුගවලදී පටන්ම පෙර - අපර දෙදිග සාහිත්‍යය විචාරකයෝ වෑයම් කළහ
මෙම පරිච්ඡේදයේ අරමුණ වන්නේ කවිය පිළිබඳව සහ සාහිත්‍යය විචාරයේදි කවියේ අලංකාර වශයෙන් ගැනෙන අංග අතර ඇති උපමාව සහ රූපකය පිළිබඳව හැදින්වීමක් කිරිමයි
කවිය සහ කාව්‍යාලංකාර වශයෙන් ගැනෙන ඉහත දැක්වු උපමාව සහ රූපකය පිළිබඳව හැඳින්වීමට පෙර කවිය යනු කුමක්ද යන්න පිළිබඳව විමසා බැලීම වැදගත්ය
මතු දැක්වෙන්නේ කවිය පිළිබඳව ඉදිරිපත්ව ඇති විචාරක මත කිපයකි
කවිය යනු
'කවිය යනු හොඳම වචන හොඳම පිළිවෙලට යෙදීමයි
'
එස්. ටී. කොලරිජ්
'ආකෘතික පරිසමාප්ත භාවයට එක්වුණු අර්ථවත් මනෝභාවයන්ගෙන් කවිය නිර්මිත වන්නේය
'   
ටී. එස්. එලියට්

'පරිකල්පනයේ හා මනෝභාවයන්ගේ භාෂාව වු කලි කවියයි
' 
විලියම් ගැස්ට්ලි 
'රසය ආත්මය කොටගත් වාක්‍යය කවියයි
'
විශ්ව නාථ
'රමණිය අරුත් ප්‍රතිපාදනය කරන ශබ්දය කාව්‍යයයි
' 
ජගන්නාථ
'එක්තැන් වු ශබ්දය හා අර්ථය කාව්‍යය වේ
' 
රුද්‍රට 

මේ ආකාරයෙන් කවිය නිර්වචනය කිරිමට පෙර - අපර දෙදිග සාහිත්‍යයවේදිහු මහත් වෙහෙසක් දැරූහ
නමුත් කවිය පිළිබඳව ඉහත නිර්වචන විමසා බැලිමේදි පෙනී යන්නේ එම මතයන් කවියේ එක අංශයක් පමණක් ආවරණය වන පරිදි ගොඩනැඟී ඇති එවා බවයි. සාහිත්‍යමය සහ සංකිර්ණමය කලා මාධ්‍යයක් වශයන් කවිය සියුම් නිර්මාණ කාර්යයකි
සියුම් වු ප්‍රකාශන මාධ්‍යයකි
කවියේ මුඛ්‍යාංගයන් විමසීම සහ ඒවායේ නිශ්චිත කාර්යභාර්ය විමසීමෙන් කවිය පිළිබඳව සහ එහි රස නිෂ්පත්තිය පිළිබඳව අධ්‍යයනය අවබෝධය ලබාගත හැකිය
කවියක් ඇතැම්විට මුල - මැද - අග යන තෙවැදැරුම් අංග සහිත ආඛ්‍යානමය නිර්මාණයක් විය හැකිය
තවත් අවස්ථාවක එවන් ආඛ්‍යානමය නොවන නිර්මාණයක් විය හැකිය
කවියකු මෙම නිර්මාණ දෙවර්ගයෙහිදීම අත්දැකිමක් සුචනයකොට චමත්කාර දැනවිම අපේක්‍ෂා කරයි
කව්සිළුමිණ, සසදාවත, ගුත්තිලය වැනි සම්භාව්‍ය පද්‍යය මෙන්ම සුදෝසුදු, පියසමර ආදී නුතන කාව්‍ය කෘති ඉහත දැක්වු ආඛ්‍යානමය තත්ත්වයේ කාව්‍යයන්ට උදාහරණ ලෙස දැක්විය හැකිය
ආඛ්‍යානමය නොවන කාව්‍යය සඳහා ගුණදාස අමරසේකරගේ උඳුවප් ඇවිල්ලා, පී.බී. අල්විස් පෙරේරාගේ අන්ධ කවියා ආදී නිර්මාණ දැක්වීමට පුළුවන
මෙම නිර්මාණ වල අනුභූතින් විමසා බැලිමේදි ඒ ඒ නිර්මාණ විෂයයෙහි බලපවත්නා විවිධත්වය මනාව පැහැදිලි වෙයි
කව්සිළුමිණ, සසදාවත ආදී සම්භාව්‍යය කාව්‍යයෝ ජාතක පොත මුල් කරගනිමින් කුස ජාතකය හා සස ජාතකයේ ආලෝකය අනුව ලියැවී ඇත
උඳුවප් ඇවිල්ලා වැනි පද්‍යය නිර්මාණයක් බිහිවන්නේ උදුවප් මස ඇතිවන පරිසරයේ ප්‍රමුදිත බව සෞන්දර්යය ආදිය විචිචිත්‍ර ආකාරයෙන් දක්වමිනි
නාට්‍යකරුවාත්, ප්‍රබන්ධකරුවාත් සිය නිර්මාණය ව්‍යාප්ත කරනුයේ අත්දැකිම මුල්කරගනිමිනි
ඔවුහු අත්දැකිම් පුනරූපණය කරති
සමාජ, සංස්කෘතික සහ ආගමික පමණක් නොව දේශපාලනමය වශයෙන්ද සීමා මායිම් තුළ කොටුවීම සහ සීමා මායිම් පැනයාම මෙම නිර්මාණ කාර්යයන්හිදි දැකිය හැකිය
කවියාගේ නිර්මාණ කාර්යයද ඒ ආකාරය
නාට්‍යයකරුවා සතර අභිනය සහ ප්‍රේක්ෂක ප්‍රතිපෝෂණය නිරන්තරයෙන් ලබමින් පියවරෙන් පියවර සංවර්ධනය වෙයි
ඒ සඳහා ඔහුට සජිවි පරිසරය තුළින්ම සහයෝගය ලැබෙයි
මන්ද යත් නාටකයක් වනාහි සජිවි රඟ දැක්වීමක් වන බැවිනි
වර්තමාන රඟ දැක්වීමට ලැඛෙන්නාවු ප්‍රතිපෝෂණය මත අනාගතය තීරණය කිරිමට සහ සංශෝධනය කිරිමට නාට්‍යකරුවාට පැහැදිලි වරමක් හිමිවෙයි
කවියාගේත් පොදුවේ ගත් කල මුලූ මහත් සාහිත්‍යකරුවාගේත් මාධ්‍යය භාෂාවයි. ඔවුන් සියල්ලෝම සිය අත්දැකිම් ප්‍රකාශ කරනුයේ වචන මගිනි
ඉහත දැක්වු පරිදි නාට්‍යකරුවාට වචන අතික්‍රමණය කොට තවත් බොහෝ අංගවල පිහිට පැතිමට හැකියාව ඇත
කවියාගේ නිර්මාණයේ උත්කර්ෂය තීරණය වන්නේ ඔහු විසින් උපයුක්ත භාෂා මාධ්‍යය මතම පමණකි
එයට හේතුව කවිය හුදෙක් අලංකාර මුල්කරගත් නිරතුරුව ඒවා මතම රැඳී පවතින්නක් වන බැවිනි
මෙම තත්වය විචාර වාදයන් අතර පවා නිර්වාදයෙන් පිළිගනු ලබන්නකි
කවියා නිරතුරුව භාෂාවේ පවත්නා ව්‍යංජනා ශක්තියෙන් ප්‍රයෝජන ලබන්නෙකි
තමා යොදා ගන්නා සෑම වචනයකම ඇති වාච්‍යාර්ථය ඉක්මවා යන ව්‍යංග්‍යාර්ථ මතුකර ගැනීමට උත්සහ දරන්නෙකි
වාර්තා සහ ශාස්ත්‍රිය ලේඛකයා වාග්කෝෂමය අර්ථ කෙරෙහි විශේෂ අවධානයක් යොමු කරයි
ඉහත දැක්වු කවියා සතු ගුණයන්ට අයිතිවාසිකම් කිමට අනෙක් නිර්මාණකරුවන් අපොහොසත්ය
කාව්‍යාලංකාරය සම්පාදනය කළ භාමහ පඬිවරයාගේ "ගතෝස්තමර්කො භාතීන්දුර්යන්තී වාසාය පක්ෂිණ
" යන ශ්ලෝකය උපුටා දක්වමින් සිරී ගුණසිංහ මෙය වඩාත් පැහැදිලි කරයි
"හිරු බැස ගියේය
සඳ  බබළයි
පක්ෂිහු කැදලි කරා යති" යනුවෙන් කියු පමණින් බිහිවන්නේ කවියක් නොව වාර්තාවකි
භාමහගේ මෙම උදාහරණයෙන් හැඳින්වෙන භාෂාව ලෝකව්‍යවහාරයැයි සිතිය හැක
ක
ව්‍යංග්‍යවර්ථවත් බවින් පරිපුර්ණ වු භාෂාවක් යොදා ගත් පමණින් කවියක් චමත්කාරජනක නොවෙයි
එහිදි පද සංඝටනය ඉතා වැදගත්ය
ප්‍රායෝගික විචාරවාදයේ ආදි කර්තෘවරයා ලෙස ගැනෙන අයි.ඒ.රිචර්ඩ්ස් පවසනුයේ කවියෙකුගේ විශේෂත්වය රඳා පවතින්නේ වාග් කෝෂයෙහි විශාලත්වය මත නොව වචන සංඝටනය තුළ බවයි. කවියා යොදා ගන්නේ සමාජයේම පවතින භාෂාවකි
විශේෂත්වය වනුයේ ඒවා විශේෂ ආකාරයට ගොනු කිරිමයි
සිංහල සමාජය තුළ "පැදකුණු කිරිම"වැනි පදයක් යොදා ගනු ලබන්නේ වතාවත් කිරිමකදී, විශේෂ ගෞරව දැක්විය යුතු ක්‍රියාවකදි වැනි අවස්ථා විෂයෙහිය
බොහෝවිට බෝධි පුජා ආදියේදි බෝධිය වටා පැදකුණු කිරිම, බුදු සිරිතේ එන මහාමායා දේවි හීනයේ සුදු ඇත් පැටවා සිරි යහන පැදකුණු කිරිම වැනි අවස්ථා අපට දකින්නට අසන්නට ලැබේ
සත්තුභත්ත ජාතකය ගුරුකොට ගනිමින් තොටගමුවේ ශ්‍රී රාහුල හිමි රචනා කළ කාව්‍යශේඛරයේ එන පහත පද්‍යය ධ්වනිත කරවන අදහස කාව්‍යකරුවෙක්ගේ පද සංඝටනය  පිළිබඳව අදහස මනාව පැහැදිලි කරවයි. 

"පැදකුණු කොට එළ		   ඳ 

සිව් තැනක බැස හෙව වැ	   ඳ

බියෙනැකිළි වැල 		   ඳ 

නිකට ගෙන සිඹ කියා පෙම්බ	   ඳ "

මෙහි යෙදෙන "පැදකුණු"යන පදය ඉහත දැක්වු පරිදි සාමන්‍යය ව්‍යවහාරයේ යෙදෙන්නේ පුජනීය අරුත ගම්‍යමාන කරමිනි
මහලූ බමුණා තරුණ බැමිණිය කෙරෙහි දක්වන ආකල්පයත්, කතුවරයා බමුණා කෙරෙහි දක්වන ආකල්පයත් මනාව ධ්වනිත කරවයි. 
	
"රන් යහනේ සැතපෙන මගෙ බිසවුන්	ට

ලංකර කුමරු බැෙලූවෝතින් යහන පි	ට

රන්ලිය වැලකි සිරි හස්තය කුමරු පි		ට 

පින්කඳ බිසොව සැතපෙන සැටි දුටුනෙත	ට "
	

යශෝධරාවතෙහි එන ඉහත කවිය බෝසතාණන් වහන්සේ යශෝධරා බිසව කෙරෙහි දක්වන සෙනෙහස ආත්මීය බැඳිම සහ එතුළින් පණ ලැබු බැඳිම් හි පවත්නා ජිවි බව මනාව පැහැදිලි කරවයි. භෞතික පරිසරයන්ට පවා මානවිය ආධ්‍යාතමය ප්‍රාණය කැන්දාලන වගට මෙම උද්ධෘතය සාධක සපයයි
සිදුහත් බෝසතුන් බිසව දකින්නේ පිං කඳක් ලෙසිනි
ඇගේ හස්තය රත්තරන් වැලක් පරිද්දෙන් රාහුල කුමරුගේ ශරිරය මතින් වැටී ඇත
චංචල රූප මාධ්‍යය සහෘදයා දකී
මසැසින් නොව මනසිනි
නිශ්චල සිතින් යුතු සිදුහත් කුමාරයෝ සිය බිසව දෙස බලනුයේ මහත් වු සෙනෙහසකිනි, භක්තියකිනි
මෙහි යෙදෙන"රන්ලිය වැල", "පින්කඳ" වැනි පදවලින් මානුෂිය ගුණාංග අභිභවා ගිය උතුම් බවක් ගෙන දෙන්නට සමත්වෙයි
තනි වචන වශයෙන් නොව සමස්ත පද්‍යය සංඝටනාව තුළ එම පද අර්ථ නංවයි. කාව්‍යය තුළ ගොඩ නැංවෙන චරිත එම චරිතවල පවත්නා ගුණාංග ආදියද සහෘදයාගේ සාහිත්‍යයකාමි මනස තුළ ව්‍යංග්‍යාර්ථ නංවන්නේ මෙලෙස සමුහ වශයෙන් සුසැදීමෙනි
ධ්වනිතාර්ථ නංවමින් සහෘදයා තමා වෙත පවත්වා ගත හැකි ආකාරයේ කාව්‍යොක්ති බිහිවන්නේ එහි යෙදෙන ගැළපෙන පද සංයෝජනයෙන් බව පෙනේ
කාව්‍යකරණය වෙනුවෙන් වු සම්මත පද මාලාවක් පිළිබඳව අදහස විවිධ අවස්ථාවල දී දක්නට ලැඛෙයි
කිසියම් කොටසක ව්‍යවහාර භාෂාව එම කාලය එම යුගය හෝ අදාළ වපසරිය වෙනුවෙන් ලියැවෙන කවි සඳහා යොදාගත යුතු බව ඇතැම් කවීන් පැවසීය
සෑම භාෂාවකම කාව්‍යකරණයට වෙන්වු යෝග්‍යය වචන ඇති බව ඔලිවර් ගෝල්ඩ්ස්මිත් පවසා ඇත
නමුත් මෙම මතය වර්තමානය වන විට පිළිනොගන්නා තත්වයට පත්ව තිබේ
කවියටම විශේෂිත වු සාධු සම්මත පද මාලාවක් නොමැති අතර කවියෙකු යොදාගන්නා භාෂාව තීරණය කරනුයේ එම කවියාගේ නිර්මාණය අනුවය
කවියේ මුඛ්‍යාංගයන් අතර වැදගත් වන්නා වු සාධකයක් ලෙස සංකල්ප රූප දැක්විය හැකිය
මතු දැක්වු පරිදි කවියා නිරතුරුව අපුර්ව ආකාරයට සිදුකරන පද සංයෝජනයේ ආත්මීය ප්‍රකාශනයක් ගැබ්වන්නේ සංකල්පරූප තුළය
පාඨකයාගේ මනෝභාවය වෙත පිවිස ඔහුගේ භාව්‍ය ප්‍රමුදිත කිරිමට සමත් වාග් වියමන සංකල්ප රූපයක් ලෙස දැක්විමට හැකිය
එය සිතුවමකි
හුදෙක් භාෂාවේ පවත්නා රසකාරකයන් යොදාගෙන මනසේ චිත්‍රණය කරන වාග් සිතුවමකි
තොටගමුවේ ශ්‍රී රාහුල හිමියන්ගේ සැළලිහිණි සංදේශයේ නළඟන වැනුමෙහි එන පහත කවිය සංකල්ප රූප පිළිබඳ අදහස විමසා බැලිමට යොදාගත හැකිය
"විදෙන ලෙළෙන නරුබර පුළුලූකුළැරැඳී

හෙළන නඟන අත නුවනඟ බැලූම්         දිදි 

රුවින දිලෙන අබරණ කැලූම ගත        රැදි

සැලෙන පහන් සිලූවැනි රඟන ලියසැදි"

රාහුල හිමියන්ගේ මෙම කවියෙන් සහෘදයා තුළ චිත්තරූප කීපයක් මැවේ
මෙම කවියෙහි කියවෙන"සැලෙන පහන් සිලූවැනි රඟන ලිය සැදි"යන පදය රඟන්නා වු ලියන්ගේ උත්කර්ෂවත් බව කූටප්‍රාප්ත කරන්නකි
පළමු තෙපදයෙන් වර්ණනාවට සහ හඳුන්වාදීමට පාත්‍ර වු ලියන්ගේ ස්වභාවය පහන්සිලකට උපමා කිරිම ඇස හා බැඳුනු චිත්තරූප ලෙස හැඳින්විය හැකිය
විහිදෙමින් ලෙළදෙමින් පුළුලූකුලේ බැඳි ආභරණවලින් සහ තාලයට ලෙළදෙන අත් අගට යොමුවන දෑසින් යුත් ලියන් නර්තන විලාසය විචිත්‍රව ඉදිරිපත් කරන බව පෙනේ
එයින් රහල් හිමි නිරූපණය කරනුයේ ඔවුන්ගේ රංගනයේ මධුර බව සහ ශක්‍යතාවය පමණක් නොවේ
කවියෙක් වශයෙන් උන්වහන්සේ සතු ප්‍රතිභාපුර්ණ බවද පෙන්වයි. අනතුරුව සැලෙන පහන්සිලකට ඔවුන් උපමා කිරීම එම ලියන්ගේ නර්තනයෙන් ලැඛෙන්නා වු ප්‍රමුදිත බව රංග භූමියේ වු ආලෝකවත් වීම පවා මනසට චිත්‍රණය කරයි
පහන්සිලක් සුළඟට සැලෙන්නේ මදක් ලාලිත්‍යය දනවන ස්වරූපයකිනි
එය විටෙක පහන් තිරයෙන් මිදී යාමට උත්සහ දරයි
තවත් විටෙක තිරයේ මුල සිට ලතාවකට ලියවැලක් සේ රඟදෙයි
කවියාගේ ප්‍රතිභාව අතිශය චමත්කාරය
එයින් රසිකයා ලබන ආනන්දය කමනීයය
මෙම සංකල්ප රූප භාවිතයෙන් කවියකට සැලසෙන මෙහෙය විවිධාකාරය
කවියාගේ මනසේ මතුවන මනෝභාවයන් උත්කර්ෂයෙන් යුතුව සහ සාධනීය ලෙස දැක්වීමට සංකල්ප රූප උපකාර වේ
මෙම සංකල්ප රූප කෙටි සහ නිර්මාණශීලි විය යුතුය
එනම් නවතාවයෙන් යුක්තවීම සහ එය ක‍ෂණයකින් සහෘදයා ග්‍රහණය කරගැනීමට හැකි ආකාරයේ සංකල්පීය ලක්ෂණවලින් යුක්ත විය යුතුය
හර්බට් රීඩ් නම් ඉංග්‍රීසි කලා විචාරකයා පවසන පරිදි කවියෙකුගේ ස්වාධීන ප්‍රතිභා ශක්තිය විමසා බැලිමේදී ඔහු යොදාගෙන ඇති රූපකවල නවතාව කෙරෙහි විශේෂයෙන් සැළකිලිමත් විය යුතුය
එමෙන්ම එම සංකල්ප රූප කවියා සිය නිර්මාණයේ නිරූපණය කරන භාවයන්ට සහ ඔහුගේ අභිප්‍රාය වන මුඛ්‍යය රසයටත් අනුකූල විය යුතුය
මෙම උපමාවක් සහ සංකල්ප රූප නිසිලෙස හසුරුවාලීම කවි ශක්තිය ප්‍රකට කරවන ප්‍රශස්තම ලක්ෂණය වශයෙන් ඇරිස්ටෝටල් පඬිතුමා පවා සැලකීය
සුභාවිත විචාරවාද අතර පද්‍ය රසාස්වාදනයට හා විචාරයට ඉතා උචිත විචාර ක්‍රමයක් ලෙස සලකනුයේ ප්‍රායෝගික විචාර ක්‍රමයයි
මෙම විචාර ක්‍රමයේ ආදී කර්තෘවරයා වශයෙන් ගැනෙන්නේ 1929 දී සාහිත්‍යය විචාරයේ මුලධර්ම සහ ප්‍රායෝගික විචාරය යන ග්‍රන්ථද්වයේ රචකයා වු අයි.ඒ. රිචඩ්ස්ය
එතුමා දක්වන පහත කරුණු මගින්ද මෙතෙක් විස්තර වූ කාව්‍යයේ සාර්ථකත්වයට බලපාන සාධක පිළිබඳව සාකච්ඡාව තහවුරු කරයි
එනම්,

උද්දේශය
-	කාව්‍යය නිර්මාණයෙහි ලා මුල් වු අත්දැකිම, මාතෘකාව හෙවත් වස්තු විෂය
 
භාවාකල්පය
-	රචකයා විසින් සිය අත්දැකිම ඉදිරිපත් කරන ආකාරය
 
ස්වරය
-	අත්දැකිම නිරූපණය මගින් රසිකයා විෂයෙහි රචකයා දක්වන ආකල්පය
 
අභිප්‍රාය
-	සමස්ත නිර්මාණයෙන් අපේක්ෂා කරන අරමුණ හෙවත් කියවී ඇති දේ 

කාව්‍යය පරිකල්පනයේදී සහෘදයන් තුළ චමත්කාරය සහ රසය ජනනය වන ආකාරය බස භාවිතා කිරිමෙන් ව්‍යංගාර්ථ නැංවීම, ධ්වනිතාර්ථ දැනවීම පිළිබඳව කරුණ ඉදිරිපත් විය
සංකල්ප රූප ගොඩනැංවීමේ සාර්ථක ක්‍රම කිපයක් හඳුනාගත හැකිය
ඒවා කාව්‍යොක්ති වශයෙන් හඳුන්වනු ලැබේ
පෙරදිග විචාරයට අනුව අලංකාර පන්තිසක් හඳුන්වාදී තිබේ
පුරාණ අලංකාරිකයන් දක්වන එම කාව්‍යාලංකාර ගැඹුරු සහ සියුම් බව යන ද්විත්ව ලක්ෂණයන්ගෙන් එකිනෙකට වෙනස් වෙයි
වර්තමාන විචාර වාදයන් බටහිර විචාර දෙසට බහුලව යොමුවීම හේතුවෙන් මෙම පුරාණ අලංකාර වෙතින් කාව්‍ය රසිකයා සහ විචාරකයා දුරස්වන බවක් දක්නට ඇත
පහත දැක්වෙන්නේ එම පුරාණ අලංකාර අතරින් උපමාව පිළිබඳව හැඳින්වීමකි
උපමාව 
	
මෙරට කාව්‍යය රචකයන්ගේ ගුරුතැන්හි ලා සලකන සහ මෙරට සාහිත්‍යය ඉතිහාසයේ ශේෂව ඇති පැරණිතම ග්‍රන්ථ ත්‍රිත්වයෙන් එකක් වන සියබස්ලකර ග්‍රන්ථයෙහි උපමාව විස්තර වන්නේ පහත ආකාරයෙනි
" කියත එක් පළඟක්

තැ නෙක් හි වු යම්සේ 

උවම් නමෙ'හි විතර
 
නියර කියනෙම් හෙ මෙසේ "

"කිසියම් වස්තු දෙකක සදෘෂ්‍යතාව ගුණාදී වු යම් අයුරකින් ප්‍රකාශ කිරිම උපමා නම් වේ "	

ඒ අනුව උපමාවක් මගින් කෙරෙනුයේ එක් දෙයක් තවත් දෙයකට සමාන කර දැක්විම ලෙස සැකෙවින් දැක්විය හැකිය
සියබස්ලකර එම පද්‍යයට ගුරු වු කාව්‍යාදර්ශ ශ්ලෝකය පහත පරිදිය
"යථා කතඤ්චිත් සාදෘශ්‍යං

යත් රොද්භූතං ප්‍රතීයතෙ

උපමා නාම සා තස්‍යඃ

ප්‍රපඤ්චෝයං නිදර්ශයතෙ"

එම සංස්කෘත ශ්ලෝකයට අනුව උපමාවක් පහත අංග හතරෙන් සමන්විත වෙයි
උපමේයය
-	වර්ණනයට පාත්‍රවන වස්තුව 
උපමානය
-	සමාන කරන බැහැරින් ගන්නා වස්තුව 
සාධාරණ ධර්මය
-	වස්තු දෙකම අතර පිහිටි ලක්ෂණ 
වාචකය
-	 උපමා ද්‍යොතක මෙන්, සේ, වැනි පද 

ඒ අනුව උපමාව යම් වස්තුවක් ඒ හා සමාන ගුණ ඇතැයි සැලකෙන තවත් වස්තුවක් හෝ ක්‍රියාවක් සමඟ සමපාත කිරිමක් සිදුවෙයි
උපමේයය හා උපමානය ලෙස ගැනෙන්නේ එම අංග ලක්ෂණයි
සඳවැනි මුහුණ 
තවද ජීවිතය තණඟ පිණි බිඳක් මෙන් සි‍‍‍‍‍ඳෙන නියාවද
වළදින අදහසින් මෙන් සුරඟන             අඟන
නළ බල සසල දළ රළ පෙළ නුඹ        නැගෙන

වැනි පද්‍ය සහ ගද්‍ය පාඨ ගතහොත්"සඳ වැනි මුහුණ"යන්නෙහි මුහුණු සඳකට උපමා කළ බවක් පෙන්වයි. භෞතික වශයෙන් ගුණාගුණ වෙනස් වුවද කවි සමයෙහි සඳ ගැනෙන්නේ සෞම්‍යය, සිසිල උපදවන, මට සිළුටු, ප්‍රියංකර වස්තුවක් වශයෙනි
සඳ එළියේදි ලබන පහස සිසිලස දක්වනු වස් යුවතියකගේ මුහුණ සඳ වැනි යයි ප්‍රකාශ කිරිම කවි සමයේ දක්නට ඇත
නිකළැල් යන අර්ථය සූචනය කිරිම සඳහා ද සඳ වැනි යන උපමාව යොදා ගනී
මෙහි මුහුණ උපමේයය වන අතර උපමාන වස්තුව සඳ වෙයි
සාධාරණ ධර්ම ලෙස එම වස්තූන් දෙකෙහිම ඇතැයි සැලකෙන මතු දැක්වූ ගුණ දැක්විය හැකිය
වාචකය ලෙස දක්වන ලක්ෂණය උපමේයය හා උපමානය අතර සබඳතාව දක්වන පදයයි
එවන් පද කිහිපයක් උපමාව සම්බන්ධයෙන් හඳුනාගත හැකිය
මෙන්, සේ, වැනි, වගේ, බඳු යන වාචකයන් මෙහිලා දැක්වීමට පුළුවන
උපමා වාචක

මෙන්
-" මිතුරු තුමෝ දුක සැප දෙකෙහිම පැවතී
බිතු සිතුවම් රූ මෙන් පිටු                             නොපාවිති "

සේ
- "කෙසරිඳු සෙ එක      සර

සතුරු උවදුරු දුරු                   කර

ලක එකත පත්                      කර
 
දෙවෙනි රජසිහ රජකරන       වර "

වැනි
-"මගෙ දිවි වැනි  දෙවන
පියබඳට ගෙයි           දැවටෙන "

වගේ
-"නිකං ආව
 
අතීතෙ මතක් වෙලා
 
ඉඳගෙන හිටියා අපි මූද අයිනෙ

මගේ අතින් මල වැටුණා දිය රැල්ලට 

ගහගෙන ගියා ඒක අන්ධකාරෙ

ආපහු අපි ආවෙ ගොළුවො වාගෙ

දැන් කොච්චර කල් වෙනවද
 
අවුරුදු විසි පහක් තිහක් 

මම යන්නං "
		
		
මෙහි වගේ යන පදය යෙදී ඇත්තේ වාගේ යනුවෙනි
බඳු
-"හිරුදයෙහි සිට රු		දු

කිහිරතුරු රැසකට බ		        ඳු

කකියන දිමුතු සු		        දු

සියුම් වැල්ලෙන් සැදී ගත් හු   දු"
	 
		 
	
එම වාචකයන්වලට පරිබාහිර වු තවත් වාචකයන් යොදා ගනිමින් උපමාවන් නිර්මාණය කර ඇති අවස්ථා සිංහල සාහිත්‍යයෙහි දක්නට ලැබේ
පහත එන කවි ඒ සඳහා උදාහරණ කොටගත හැකිය
"සිසි වන වුවන ඉඟ සුඟ ගත හැකි මිටි 		න

නිසි පුළුලූකුළ රිය සක'යුරු තිසර ත		න

දිසි රන ලියෙ'ව් රූසිරි යුත් මෙපුරඟ		        න

ඇසිපිය හෙලන පමණින් නොවෙති දෙවඟ	න"

	
සැළලිහිණි සංදේශයේ ජයවර්ධනපුර වැනුමේ ඉහත කවියේ වර්ණනාවට පාත්‍ර වන්නේ ජයවර්ධන පුරවරයේ කාන්තාවන්ය
ඔවුන් ඇසිපිය හෙලන නිසාවෙන් පමණක් දෙවඟනන් නොවන බවට කවියා පවසයි
ස්ත්‍රී ශරීරාංග පිළිබඳව වර්ණනා කරන කවියා පුර්වයෙන් දැක්වූ මෙන්, සේ, වැනි, බඳු උපමා වාචක වෙනුවට "යුරු" නම් වාචකයක් යොදා ගනී
එය ආකාරයේ, අයුරු, නොහොත්, අයුරින් යන පදයන්ට සමාන අර්ථ නිර්මාණය වනසේ කවියා යොදාගෙන ඇති බවක් පෙන්වයි. "දිසි රන ලියෙ'ව්"යන පද්‍ය ඛණ්ඩයේ එන ලියෙ'ව් යන යෙදුමේ අර්ථය " එව් "යන්න ලෙස කෙටි කොට යොදාගත් බවක් පෙනේ
එයින් රන්වැල් ආකාරයේ පුරඟනන් යන අර්ථය ඉස්මතු කරවයි.

නව උපමා වාචක

පී.බී. අල්විස් පෙරේරා කවියාගේ පහත කවියද එවන් නවමු උපමා වාචකයක් පෙන්වන කවියකි
"සමන් මලිගේ පියයුරු දැක නැවත	හැරී

තබන් නෙමි අලූත් උවමක් කොහොම	 හරී

පැලෙන්නට ඉතා ළං වුණ සුළං		 පිරී

ජපන් බැලූම් යුගලෙක යනු නොවෙද	 සරී"

මෙහි අවසන් පද්‍ය පාඨයේ එන "ජපන් බැලූන් යුගලෙක යනු නොවෙද සරි"යන්නෙහි "යනු"පදය සමානත්වය දැක්වීමට කවියා යොදා ගත් බවක් පෙන්වයි. එයින් සමන්මලි නම් යුවතියගේ පියයුරු යුවල පැලෙන්නට ආසන්න වන ලෙස සුළං පිරවු බැලූම් යුගලයක් ලෙස කවියා දක්වයි. මෙහිදී ප්‍රශ්නාර්ථයක් නඟන ආකාරයෙන් උපමාව ඉදිරිපත් කර ඇත
පරාක්‍රම කොඩිතුවක්කුගේ "ගඟට උඩින් කොක්කු ගියා"නිසඳැස් පද්‍යයේ එන පහත උද්ධෘතයේ "විලසින්" යන පදය උපමා වාචකයක් ලෙස දක්වා ඇත
"පියරු උලා සැන් තවරා හැන්දෑ යාමේ 

රාස්සිගේ අව්රැල්ල පාවී ගොස් 

කිරි දෝලා

පලවැල ගෙන

අඳුරේ විජ්ජුලතාවක් විලසින්
 
අම්මා නුඹෙ එවිද ආපසු "

වීදි සරණ ගණිකා වෘත්තියේ යෙදුනු කාන්තාවකට දාව උපන් දරුවෙකු මහමඟ දමායාමක් පිළිබඳව කියවෙන පද්‍ය පංතියකි මෙය
දරුවාගේ මව ඔහු වෙනුවෙන් දායාද වශයෙන් ලබාදී ඇත්තේ කිරි කළයකි
එනම් කිරි සොයන බඩගිනි වන ළයක් පමණකි මව ඔහුට දායාද කර ඇත්තේ
එම දරුවාගේ මව පිළිබඳව දක්වන ඍජු පද්‍ය ඛණ්ඩයක් වශයෙන් ඉහත පද්‍ය ඛණ්ඩය යොදා ගෙන ඇත
වීදි සරන්නියක් සන්ධ්‍යා සමයෙහි සිය වෘත්තියට පිවිසෙන්නේ වත්සුනු, ආලේපණ, ආභරණ වලින් සැරසීමෙනි
බැසයන සුර්යාලෝකයෙන් බබලන ඇගේ කණකර ආභරණ වල දිලිසීම සහ ඇගේ වතෙහි ඇති තත්වය සලකා ඇය විජ්ජුලතාවකට උපමා කර ඇත
විදුලිය ක්ෂණයකින් ඇතිවී නැතිවී යන්නකි
ඇගේ ස්වභාවයද පෙනුමද මොහොතකට පමණි
එම කරුණුවල සමානත්වය දක්වනු වස් මග සකසාගන්නා කවියා ඇය විජ්ජුලතාවකට සමාන කරයි
ඒ "විලසින්" යන උපමා වාචකය යොදා ගනිමිනි
මෙම උපමා වාචකයම "විලස" වශයෙන් යොදා ගත් අවස්ථාවක් මනමේ නාටකයෙහිදී අපට හමුවේ
"විලස ගිරිඳු

සහ උමගන
 
සැපසේ රජ කරමු

සමඟින"

එහිදී විලසින් යන්න 'විලස' වශයෙන් යෙදී ඇත
ඒ අනුව උපමා වාචකය අවස්ථානුකූල වෙනස්වීම්වලට ලක්වන බවක්ද පෙන්වයි. 
සංකල්ප රූප මැවීමේ දී වැදගත් වන තවත් වැදගත් කරුණු තුනක් දාගොන්නේ උදයධම්ම හිමියෝ දක්වති
1.උපමාව මගින් නිශ්චිත පැහැදිලි සංකල්ප රූපයක් නිර්මාණය කිරීම
2.උපමාව ප්‍රස්තූත විෂයටත් අවස්ථාවටත් උචිත වීම
3.උපමාව පාඨකයාගේ අත්දැකීමෙහිම කොටසක් වීම
උපමාවක් ගැළපෙන බවින් යුක්ත වීම යන සරළ කරුණ මෙම ඉහත අංග මගින් වඩාත් විචාරයට ලක් කරයි
කාව්‍යයේ මුඛ්‍ය අදහස සමඟ සම්බන්ධ වන පරිදි අදාළ උපමාව යොදාගැනීම හෙවත් ඖචිත්‍යය ගුණය රැකිම පිළිබඳව අදහසක් එයින් මතුවේ
"නිලඳුන් ගෑ දිගැසින්ම   	        බලන්නියො
මුතුවැල් බැඳ තන කැකුලූ 	තලන්නියො
මී පැණි ගංගා මුවඟ 	      	        ගලන්නියො
නයි පෙන තාලෙන උකුල	        සලන්නියො "

මෙම පද්‍යය විමසීමේදි පාඨකයාගේ සිතෙහි විචිත්‍ර වු රූප රචනාවන් කිහිපයක් නිර්මාණය වේ
නීලවර්ණ අංජනයෙන් ලංකාර වු දිගැස් සහිත ළඳුන් නෙත් කොනින් බලයි
මුතු තන පටින් පයෝධර හිරවන සේ බැඳගෙන සිටී. සිනාවෙන් සහ කතාවෙන් විකසිත වු මුවින් යුතු ළඳුන් පිරිසකි
කවිසමයේ ඇති උපමා සහ වර්ණනාවන් අනුව යමින් ළිඳ ළඟ සිටින කාන්තාවන් වර්ණනයක් කවියා විසින් සිදුකරනු ලබයි
ඔවුන්ගේ සිනා හඬ කතා බහ අතරතුර ශරිරයේ ක්‍රියාවන් කවියාගේ වර්ණනයට පාත්‍ර වන්නේ "නයි පෙන තාලෙට උකුළ සලන්නියො" යනුවෙනි
එහිදී පෙනය පුම්බාගත් නාගයෙකු සේ පෙන ගොබය ලෙළ දෙන ආකාරයෙන් දෙපසට ලෙළදෙන කාන්තාවන්ගේ පුළුලූකුල පිළිබඳව විචිත්‍රවත් රූප සමුහයක් ඇති කිරිමට කවියා සමත්වෙයි
කමනීය ආකාරයේ වර්ණනයකි
ශිලාමෙඝසෙන හෙවත් "සලමෙසෙන්" නිරිඳුගේ රචනාවකැයි සැලකෙන සියබස්ලකරෙහි උපමා ප්‍රවර්ග වශයෙන් දක්වා ඇත
එම උපමාවන්ගේ ලක්ෂණ වෙනස්වන්නේ ඉතා සියුම් අන්දමිනි
මෙවන් උපමා ප්‍රවර්ග 32 ක් සියබස්ලකරෙහි සඳහන් වෙයි
මගේ සුරතල් අක්කාගේ  

මාලේ මුතු ඇට වාගේ  

මේ වැටෙන්නේ පිනි බින්දුත් 

හදමු එකක් ඒ වගේ

උපමා ප්‍රවර්ග

 ධර්මොපලංකාරය
 වස්තුපමාලංකාරය
 විපර්යාසොපමාලංකාරය 
 අන්‍යොන්‍යොපමාලංකාරය
 නියමොපලංකාරය
 අනියමොපමාලංකාරය
 සමුච්චයොපමාලංකාරය
 අතිශයොපමාලංකාරය
 උත්ප්‍රෙක‍්ෂිතොපමාලංකාරය
 අද්භූතොපමාලංකාරය
 මොහොපමාලංකාරය
 සසෙන‍්දහොපමාපලංකාරය
 නීර්යොපමාලංකාරය
 එකශ්ලේ‍සොපමාපලංකාරය
 සන්තාන ශ්ලේ‍සොපමාලංකාරය
 නින්දොපමාලංකාරය
 ප්‍රශංසොපමාලංකාරය
 ප්‍රවඤෙඡාපමාලංකාරය
 විරුධොපමාලංකාරය
 ප්‍රතිෂෙධොපමාලංකාරය
 චටුපමාලංකාරය 
 අසාධාරණොපමාලංකාරය
 අභූතොපමාලංකාරය
 අසම්හාවිතොපමාලංකාරය
 බහුපමාලංකාරය
 වික්‍රියොපමාලංකාරය
 මාලොපමාලංකාරය
 වාක්‍යාතොපමාලංකාරය
 ප්‍රතිවස්තුපමාලංකාරය
 තුල්‍ය යොගොපමාලංකාරය
 හෙතුපමාලංකාරය
 සමාසොපමාලංකාරය

ඉහත උපමා ප්‍රවර්ග සියල්ලම ඉතා සියුම් අංග ලක්ෂණයන්ගෙන් වෙනස්වෙයි
වර්තමාන විචාරයන් තුළ පුළුල් අධ්‍යයනයන් නොකිරිමක් හා නිර්මාණ විෂයෙහි ඒ අංග ලක්ෂණ සහිතව වෙනස්වු නව නිර්මාණ ශිල්ප ලෙස භාවිතා නොකිරිමත් මෙම ප්‍රවර්ග සම්බන්ධයෙන් දැකිය හැකිය
බටහිර සාහිත්‍යයේ උපමාව
	
බටහිර සාහිත්‍යයේ උපමාව සම්බන්ධයෙන් දක්නට ඇති නිර්වචන පිළිබඳ සොයා බැලීමේදී Brittanica විශ්වකෝෂය පවසන්නේ උපමාව අසමාන සංස්ථීතීන් ද්විත්වයක්
සමාන කර දැක්වීමක් සිදුකරන බවයි. උපමාවක රූපකයක මෙන් නොව උපමා වාචක දක්නට නොමැති බව එහි සඳහන් වේ
උපමාවක් දුටු පමණින්ම එය එහි දක්නට ලැඛෙන නිපාතය මගින් හඳුනාගත හැකි බව වැඩිදුරටත් එහි සඳහන් වේ
එහි දක්නට ලැබෙන උදාහරණ කිහිපයක් පහත දැක්වේ
" He eats like a birds  "
" Dead as a door nail " 
උපමාවක් යනු වෙනස් ආකාරයේ වස්තූන් හෝ අවස්ථාවන්හි සමානකම් පෙන්වීම සඳහා යොදාගනු ලබන වාක්‍ය විධියක් ලෙස English Literature Background and Forms   යන කෘතියෙහි සඳහන් වේ
මේ අනුව බලන විට සිංහල සහ පෙරදිග සහ අපරදිග සාහිත්‍යයේ උපමාව නම් අලංකාරය ඉතා වැදගත් තැනක් උසුලන්නක් බව පැහැදිලිවේ
මේ අඩවිත් බලන්න
කාව්‍යයේ_මුඛ්‍යාංග
සත්‍යකාම_නම්_වෙමි

ආශ්‍රිත ග්‍රන්ථ

 විමල් දිසානායක
’කවිය යනු කුමක්ද
' නව කවි සරණිය
ප්‍රදීප ප්‍රකාශකයෝ, 1993
 සිරි ගුණසිංහ,  'කාව්‍ය භාෂා විග්‍රහය හා සංස්කෘත සාහිත්‍ය විචාරය' වීමංසා යක්කඩුවේ ශ්‍රී ප්‍රඥාරාම උපහාර අංකය
විද්‍යාලංකාර විශ්වවිද්‍යාල මුද්‍රණාලය, 1967 
 රත්මලානේ ධර්මකීර්ති, (සංස්
) කාව්‍යශේඛරය
විද්‍යාලංකාර විශ්වවිද්‍යාල මුද්‍රණාලය, 1963	
 පී. ඇම්
සේනාරත්න,(සංස්
) කොළඹ කවි සංහිතා - අංක 05, පී. බී. අල්විස් පෙරේරා කාව්‍යාවලි - 01. කොළඹ
ගොඩගේ සහ සහෝදරයෝ, 2009
 වී.ඩී.එස් ගුණවර්ධන, (සංස්) යශෝධරාවත
සමයවර්ධන පොත්හල පුද්ගලික සමාගම	,2002
 එස්. වි‍‍‍ජේසූරිය, (සංස්
) සිංහල සංදේශ කාව්‍ය සංග්‍රහය
(කෝට්ටේ
සහභාගීත්ව සංවර්ධන පර්ෂදය,2004
 වී.ඩී.එස් ගුණවර්ධන, (සංස්
) සියබස්ලකර දීපනී
සමයවර්ධන පොත්හල පුද්ගලික සමාගම,2003		
 සුනිල් ආරියරත්න ,(සංස්
) මහින්ද ප්‍රබන්ධ
දයාවංශ ජයකොඩි සහ සමාගම, 1987
 පරාක්‍රම කොඩිතුවක්කු , පොඩි මල්ලියේ
ප්‍රදීප ප්‍රකාශකයෝ,1982 ), 129
 එදිරිවීර සරච්චන්ද්‍ර, මනමේ
සීමාසහිත ලේක්හවුස් ඉන්වෙස්ට්මන්ට් සමාගම ග්‍රන්ථ ප්‍රකාශකයෝ , 1986
 http
britannica
com/EBchecked/topic/545113/simile
හැඳින්වීම

වර්ග සංහාරයක් යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ යම් රටක, ප්‍රදේශයක හෝ යම් ජාතියක‍‍‍‍‍‍‍, වාර්ගික කණ්ඩායමක හෝ ආගමික කණ්ඩායමක සාමාජිකයන් මරා දැමීම, ශාරීරික හෝ මානසික හානි සිදු කිරීම, එම කණ්ඩායම තුළ දරු උපත් නැති කිරීම මෙන්ම එම කණ්ඩායම තුළ සිටින ළමුන් වෙනත් කණ්ඩායම් වලට මාරු කිරීම ආදී වූ කරුණුය
අතීතයේ රුවන්ඩා, කාම්බෝජය, බොස්නියාව ආදී දේශයන්හි දරුණු සමූල ඝාතන දක්නට ලැබුණි
රුවන්ඩා සමූහ මිනිස් ඝාතනයේ 10 වැනි සමරුවේදී, මිනිස් කමට නිගා වන මිනිස් ඝාතන නැවත මිහිතලය මත සිදු නොවීමට වග බලා ගන්නා බවට ජාත්‍යන්තර ප්‍රජාව සපථ කරන ලදී
ඒ කෙසේ වුවද 21 වැනි සියවසේ අපකීර්තිමත්ම මනුෂ්‍ය සංහාරය හය වසරක් තිස්සේ සුඩානයේ ඩාෆූර් ප්‍රදෙශයේ සිදුවෙමින් පවතී
කොන් වූ දේශය

භූමි ප්‍රමාණය අනුව අප්‍රිකාවේ විශාලම රාජ්‍යය වන්නේ සුඩානයයි
ඩාෆූර් සුඩානයට අයත් පෙදෙසක් වන අතර බටහිර දේශ සීමාවේ ඇත්තේ චැඩ් රාජ්‍යයයි
ප්‍රමාණයෙන් වර්ග කිලෝමීටර් 493,200 ක් වන ඩාෆූර් ප්‍රදේශයෙහි විවිධ ජන කණ්ඩායම් හා ගෝත්‍ර වාසය කරයි
ජනගහණය මිලියන 6.5 ක් වන මෙහි 52% ක් අප්‍රිකානු වාර්ගික ජනතාව වන අතර 39% ක් අරාබිවරුය
ඉතිරිය සුළු ජන වර්ග වලට අයත් විය
අතීතයේ බටහිර අධිරාජ්‍යවාදයට නතුව සිටි මොවුන් කාන්තාර ජීවිතයට හැඩගැසුණු එ‍ඬේරුන්ගෙන් හා ගොවින්ගෙන් සමන්විතය
1917 දී ඩාෆූර් සුඩානයේ පළාතක් ලෙස ප්‍රකාශයට පත් වීමත් සමග එය නයිල් නිම්නයේ කාටුම් අගනුවරින් පාලනය විය
ආන්තික දේශයක් ලෙස සැලකූ මෙයට ආර්ථික සංවර්ධන ක්ෂේත්‍රයේදී ලැබෙන්නේ කුඩම්මාගේ සැලකිලිය
යටිතල පහසුකම් ලැබෙන්නේම නැත
ඉඩම් පරිභෝජනය පිළිබඳ ගැටලුවක් ඇති මෙහි ගොවීන්ට වගා බිම් ද, එ‍ඬේරුන්ට තණ බිම් ද අවශ්‍ය වන අතර එක් කණ්ඩායමක් වත් අනෙක් කණ්ඩායම ට සවන් දීමට අකමැතිය
බටහිර සුඩාන ප්‍රදේශයේ පවතින මෙම ගැටුමෙන් ප්‍රහාරයට ලක් වන්නේ,
ෆර්
මසාලිට් 
සගාවා යන සුළු වාර්ගික කොටස්ය
මෙම සන්නාහ සන්නද්ධ අරගලයේ එක් පාර්ශවයක් වන්නේ සුඩාන යුධ හමුදාව හා ඒ හමුදාවෙන් යැපෙන ජන්ජාවීඩ්' කණ්ඩායමයි
ජන්ජාවීඩ් යනු අලුතෙන් යුධ පුහුණුව ලබා දී බඳවා ගත් උතුරු රීසෙග් පෙදෙසේ බගරා ගෝත්‍රිකයන්ය
කළු අරාබීන් යනු මොවුන්ය
අනෙක් පාර්ශවය වන්නේ රජයට එරෙහි සුඩාන විමුක්ති ව්‍යාපාරය සහ සාධාරණත්වය හා සමානාත්මතාවය වෙනුවෙන් කැප වූ කණ්ඩායමයි
(JEM) තවත් සන්නද්ධ පිරිස් 20ක් පමණ රජයට එරෙහිව ක්‍රියාත්මක වෙ
මූලිකව මොවුන් අරාබි නොවන ෆර්, මසාලිට් සහ සගාවා යන ගෝත්‍රයන්හි ගොවියන්ය
සුඩාන විමුක්ති හමුදාව කොටස් දෙකකට වෙන් වී එක් කොටසක් රජය සමග ද අනෙක් කොටස රජයට එරෙහිව ද ක්‍රියාත්මක වේ
දශක ගණනාවක් පවතින දැඩි නියඟය, භූමිය කෙමෙන් වැලි කතරක් බවට පත් වීම සහ ජනගහණයේ වැඩි වීම මෙම අන්‍යොන්‍ය අභ්‍යන්තර ගැටුම නිර්මාණය වීමට හේතු විය
මෙහිදී බිහි වූ සන්නද්ධ කණ්ඩායම් වලින් එ‍ඬේරුන් පිරිසට රජයේ ද,  ගොවියන් ට චැඩ් වැනි පිටස්තර දේශයන්ගෙන් ද ආධාර ලැබුණු නිසා ඔවුන් ශක්තිමත් විය
අතීත සිවිල් යුද්ධය සමනය කිරීමට 2003 දී ඇති කර ගත් සම්මුතිය තුළ ද ඩාෆූරයට තැනක් නොවීය
එය තව දුරටත් නොසලකා හරින ලද රාජ්‍යයක් විය
මේ අතර ඩාෆූර් කැරලි කරුවන් තම භූමියට රජයේ අවධානය යොමු කරවා ගැනීමට 2003 පෙබරවාරි මාසයේදී ඩාෆූර් එල් ෂෆාර් හි සුඩාන ගුවන් හමුදා කඳවුරට ප්‍රහාරයක් එල්ල කළේය
මේ නිසා සුඩාන රජය ඩාෆූර් වැසියන් කෙරේ වෛරයෙන් පසු විය
සිදු වෙමින් පවතින විනාශයට මුල පිරුවේ ඒ සිද්ධියයි
සංහාරය

කැරලිකාරී ව්‍යාපාරයට එරෙහිව සුඩාන රජය කළේ එය මැඩ පැවැත්වීමට උත්සාහ කිරීම නොව, ඔවුන්ට එරෙහිව රාජ්‍ය ත්‍රස්තවාදය මුදා හැරීමයි
මෙහිදී රජයේ හමුදා පමණක් ප්‍රමාණවත් නොවුණු හෙයින් ඩාෆූර් හි සාගතයෙන් බැට කන අරාබි එ‍ඬේර කණ්ඩායම, තමාට කියා ආහාර ස්වල්පයක් ඇති අරාබි නොවන මිනිසුන්ට එරෙහිව උසිගැන්වීම ද සිදු විය
තව ද ෆර්, සගාවා හා මසාලිට් යන ගෝත්‍රිකයන් අතුරින් තෝරා ගත් පිරිස් ජන්ජාවීඩ් කණ්ඩායමට බඳවා ගත් රජය ඔවුන් ට මුදල් මෙන් ම යුධ පුහුණුවක් ද ලබා දුනි
මෙම පිරිස අරාබි නොවන ජනයා වෙසෙන ගම් වලට කඩා වැදී ගෙවල් ගිනි තැබීය
භව භෝග සම්පත් කොල්ල කෑවේය
අපරාධ කළේය
කාන්තාවන් හා ගැහැණු ළමුන් දූෂණය කළේය
සමූහ දූෂණ ද සිදු කරන ලදී
පිරිමින් මැරීය
මෙහිදී මරණයට පත් වූ පිරිස ලක්ෂ 4 කට අධිකය
අතුරුදහන් වූ අවුරුදු 12 - 18 ත් අතර ළමුන් සංඛ්‍යාව ගණන් හිලව් නොමැත
මේ අතර සුඩාන රජයේ හමුදාව බෝම්බ හෙලමින් සංහාරක ක්‍රියාවලිය ට ආධාර කරයි
මෙය බරපතල මානව අයිතිවාසිකම් කඩ කිරීමකි
මෙම යුද්ධය නිසා සිය රට තුලම අවතැන් වූ පිරිස දෙමිලියනයකට අධික ය
ලක්ෂ දෙක හමාරකට අධික පිරිසක් චැඩ් රාජ්‍යයට පලා ගොසිනි
ප්‍රචණ්ඩ ක්‍රියා ඩාෆූර් වැසියන් පමණක් ම  ඉලක්ක කර ගත් එකක් නො වූ අතර එයට එහි රඳවා ඇති සාම සාධක භටයන් ද ඉලක්ක විය
සරණාගතයින්

මානුෂික ආධාර කණ්ඩායම් වලට ගුවන් තහනමක් පැනවීම හරහා ද පීඩාවට පත් වන්නේ සරණාගතයින් ය
සිය රටින් පලා ආ සරණාගතයින් වැඩි ප්‍රමාණයක් රැඳී සිටින්නේ චැඩ් රාජ්‍යයේ ය
ඩාෆූර් අභ්‍යන්තරයේ ඇති සරණාගත කඳවුරු නිරතුරුවම ජන්ජාවීඩ් කල්ලියේ ප්‍රහාර වලට ලක් වේ
මෙලෙස ප්‍රහාර එල්ල කිරීම ඇරඹුනේ බටහිර ඩාෆූර් හි ඇරෝ ෂැරෝ කඳවුර ට 2005 සැප්තැම්බර් 28 වැනි දා ප්‍රහාරයක් එල්ල කරමිනි
ඉන් පසුව දිගින් දිගට ම විවිධ ප්‍රදේශයන් හි වූ සරණාගත කඳවුරු ප්‍රහාරයට ලක් වන ලදී
මරණ හා අවතැන් වීම්

2004 ග්‍රීෂ්ම ඍතුවේදී මිනිසුන් 50,000 - 80,000 ත් පමණ මරා දමා ඇතැයි පැවසේ
මෙම මරණ පිළිබඳව විවිධ පුද්ගලයින් මෙන්ම විවිධ සංවිධාන ද එක් එක් කාල වකවානු වලදී සංඛ්‍යා දත්ත වාර්තා ඉදිරිපත් කරයි
ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානයේ වාර්තා අනුව, 2004 සැප්තැම්බර් මාසය වන විට එනම් ගැටුම ඇති වී මාස 18 ක් තුළ මරණ 50,000 ක් පමණ සිදුව ඇත
මෙම මරණ වලට  කුසගින්න නිසා සිදු වූ මරණ මෙන්ම ලෙඩ රෝග නිසා සිදු වූ මරණ ද ඇතුළත් ය
වෙනත් වාර්තාවක ට අනුව 2004 මාර්තු මාසයේ සිට ඔක්තෝබර් මාසය දක්වා මරණ 70,000 ක් පමණ ප්‍රමාණයක් සිදු වී ඇත
රාජ්‍ය නොවන සංවිධාන ප්‍රකාශ කරන ආකාරය ට 2004 - 2007 දක්වා කාලයේ විපත් 200,000 සිට 500,000 අතර ප්‍රමාණයකි
එක්සත් ජාතීන් ට අනුව මසකට මරණ 10,000 ක් පමණ සිදු වේ යැයි ගණන් බලා ඇත
නමුත් මෙයට හිංසනය නිසා සිදු වන මරණ අන්තර්ගත නොවේ
2004 ග්‍රීෂ්ම ඍතුවේ මිලියනයක් පමණ මිනිසුන් ඔවුන්ගේ නිවාස වලින් පලවා හැර ඇත
එක්සත් ජාතීන්ගේ වාර්තා අනුව 2005 ජනවාරි මාසය වන විට ජනතාව මිලියන 1.6 ක් පමණ අභ්‍යන්තරික ව අවතැන් වී ඇත
එසේම 200,000 කට අධික පිරිසක් සරණාගතයින් ලෙස යාබද චැඩ් ප්‍රදේශයට ගොස් ඇත
2006 ඔක්තෝබර් මාසය වන විට මිලියන 2.5 ක් පමණ අවතැන් වී ඇති බවට වාර්තා වේ
2004 සිට සාක්ෂිකරුවන් සිර කිරීමෙන් හා මරා දැමීමෙන් සාක්ෂි සැඟවීම පිළිබඳව ත්, සාක්ෂි වටිනාකම් විනාශ කිරීම පිළිබඳව ත් සුඩාන රජය ට චෝදනා එල්ල වේ
එහි පවතින සමූහ මිනී වලවල් මගින් ඒ බව ඔප්පු වේ
පවතින තත්වය අපැහැදිලි කිරීමට ත්, වසන් කිරීමට ත් වාර්තා කරුවන් ට හා මාධ්‍ය වේදීන් ට කරදර කිරීම මෙන්ම ඔවුන් අත්අඩංගුවට ගැනීම ද රජය විසින් සිදු කරයි
2006 මැයි මාසයේ දී සුඩාන විමුක්ති ව්‍යාපාරයේ එක් කොටසක් පමණක් සුඩාන රජය සමඟ සාමය සඳහා වූ ගිවිසුම ට එකඟ විය
නමුත් අනෙක් පාර්ශවය මෙයට එකඟ නොවීය
කෙසේ වුව ද මැයි 05 වන දින, එකඟ වූ පාර්ශවය සමඟ සුඩාන රජය මෙම ගිවිසුම අත්සන් කළේ ය
මේ අයුරින් වරින් වර විවිධ ගිවිසුම් වලට අත්සන් තබා ඇත
ජාත්‍යන්තර අවධානය

සුඩාන ප්‍රදේශයේ පවතින මෙම වර්ග සංහාරය පිළිබඳව ජාත්‍යන්තර අවධානය ලැබීම ආරම්භ වූයේ ක්ෂමා සංවිධානය ආදී පක්ෂ වාදී සංවිධාන වල වාර්තා වලින් පසුව ය
සුඩානය සඳහා පත් කළ එක්සත් ජාතීන්ගේ සාමාජිකයා වන මුකේෂ් කපිල විසින් 2004 මාසයේ දී ඩාෆූර් අර්බුදය යනු ලෝකයේ විශාලතම මනුෂ්‍යත්වයට එරෙහි අර්බුදය යැයි පවසන තෙක් ලෝකය පුරා මේ සම්බන්ධ ව විශාල මාධ්‍ය ප්‍රචාරණයක් සිදු නොවුනි
සුඩාන රජයේ මෙම සංහාරක ක්‍රියාවන් ට ලෝකයේ සියලුම රාජ්‍යයන් විරෝධය පළ කළ ද, සුඩානය ට චීනයෙන් මනා පිටු බලයක් ලැබේ
චීනය විසින්,
සුඩාන් රජය ට අවි ආයුධ ලබා දෙයි
සුඩාන් හමුදා පුහුණු කරයි
සුඩානය ට මුදල් ලබා දෙයි
එක්සත් ජාතීන්ගේ මානුෂික මෙහෙයුම ට ඍණාත්මක බලපෑමක් කරයි
ඩාෆූර් වර්ග සංහාරය වැළැක්වීම ට වැදගත් ම කාර්ය භාරයක් ඉටු කරනුයේ එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයයි
වෙනත් සංවිධාන මෙය වර්ග සංහාරයක් ලෙස හැඳින්වුව ද, එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය මෙය වර්ග සංහාරයක් ලෙස විස්තර කිරීමෙන් වැළකුණි
2005 එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයේ  වාර්තා අනුව සුඩාන රජය යුධ අපරාධ හා  මනුෂ්‍යත්වයට එරෙහි අපරාධ වලට දායකත්වය සපයා ඇත
එසේම මානව අයිතිවාසිකම් විනාශ කිරීම හා ජාත්‍යන්තර නීතිය බරපතල ලෙස උල්ලංඝනය කරයි
එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය විසින් 2006 වර්ෂයේදී ඩාෆූර් හි සාමය අාරක්ෂා කිරීම සඳහා UNAMID (United Nations African Mission In Darfur) ආරම්භ කරන ලදී
එක්සත් ජාතීන්ගේ ලෝක ආහාර වැඩසටහන මගින් ඩාෆූර් හි සුඩාන ඉවුරේ සරණාගතයින් මිලියන 1.2 ක පමණ පිරිසකට ආහාර ලබා දෙන ලදී
2008 ජුලි 14 වැනි දින සුඩාන ජනාධිපති ඕමාර් අල්-බෂීර් ට විරුද්ධ ව ජාත්‍යන්තර අපරාධ අධිකරණයේ පැමිණිලි කරුවන් විසින් චෝදනා 10 ක් ගොනු කරන ලදී
ඉන්
3 ක්  - වර්ග සංහාරය පිළිබඳ
5 ක්  - මනුෂ්‍යත්වය ට එරෙහි අපරාධ පිළිබඳ
2 ක්  - මිනී මැරුම් පිළිබඳ වූ චෝදනාවන් විය
මෙයට අමතරව 
ඇමරිකාව
අප්‍රිකානු සංගමය
ක්ෂමා සංවිධානය
බ්‍රිතාන්‍යය
කෙන්යාව
දකුණු අප්‍රිකාව
ඩාෆූර් බේරා ගැනීමේ ඒකාබද්ධ සංවිධානය
ආදී විවිධ රාජ්‍යයන් හා සංවිධාන මෙම අර්බුදය සම්බන්ධයෙන් විවිධ කාර්යයන් ඉටු කර ඇති අතර යෝජනා රැසක් ඉදිරිපත් කර ඇත
දින 30 ක් ඇතුලත සුඩාන රජය ඩාෆූර් ප්‍රදේශයේ  වෙසෙන කළු අප්‍රිකානුවන් ගේ ආරක්ෂාව සැලැස්වීම ට මෙන්ම ගේ දොර අතහැර දමා ගොස් සිටින ලක්ෂ 10 කට අධික ජනතාව ට නැවත තමන් පදිංචි වී සිටින ස්ථාන වලට පැමිණීම සඳහා සුදුසු වැඩ පිළිවෙලක් යෙදිය යුතු වනු ඇත
සුඩාන රජය එසේ කිරීමට අසමත් වුව හොත් එක්සත් ජාතීන්ගේ ප්‍රඥප්තියේ 41 වැනි වගන්තිය යටතේ සම්බාධක පැනවීම ට කටයුතු කරනු ඇත
සමාලෝචනය

බොහෝ විචාරකයන්ට අනුව ඇමරිකාව හා බ්‍රිතාන්‍යය ඩාෆූර් ප්‍රදේශයේ හට ගෙන ඇති තත්වය පිළිබඳ දැඩි උනන්දුවක් දැක්වීමට හේතු වන කරුණ ලෙස සුඩානයේ තෙල් සම්පත දක්වයි. සුඩානය සතු තෙල් සම්පත් ප්‍රමාණය සෞදි අරාබිය හා ඉරාකය යන දෙරටේම ඇති තෙල් සම්පත් වලට වඩා විශාල ය
ඔවුන් ට මෙයට ප්‍රවේශ වීමට ඇති හොඳම ක්‍රමය වන්නේ ඩාෆූර් අර්බුදය යි
එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයේ සාම සාධක හමුදා යැවීමේ තීරණයට ද පාදක වන්නේ  මෙම තෙල් සම්පත යි
නමුත් සුඩාන රජය එවන් සාම සාධක හමුදාවක් භාර ගැනීමට සූදානම් නැත
චීනය විසින් සුඩානයේ තෙල් සම්පත් සඳහා ගිවිසුමක් අත්සන් කර, ඒවාට සම්බන්ධ වී ඇති බැවින් චීනය විසින් සුඩානය ට විවිධ ආධාර සපයයි
සුඩානය ට එරෙහි ව පියවර ගැනීම ට චීනය විරුද්ධ වන්නේ ද මෙම තෙල් සම්පත හේතුවෙනි
රාජ්‍ය නොවන සංවිධාන හා බටහිර ජනමාධ්‍ය වසර 6 ක් තිස්සේ ඩාෆූර් හි සිදු වන ඝාතන වැළැක්වීම ට, මිනිස් ජීවිත රැකීමට හා ඔවුන් ජීවත් කරවීමට ගෙන ගිය ව්‍යාපාරයෙන් කිසිවක් සිදු ව නොමැති බව පෙන්විය හැක
පෞද්ගලික වෙබ් පිටුවක සදහන්, සුඩාන රජයට අවාසිදායක ලෙස ඉදිරිපත් කළ ප්‍රවෘත්තියක් නිසා එක්සත් ජාතීන්ගේ සුඩාන විශේෂ නියෝජිත පාන් ප්‍රොන්ක් ට පැය 72 ක් ඇතුලත එරටින් පිටවන්නැයි සුඩාන රජය නිවේදනය කළේය
නමුත් ඔවුන් එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය සමඟ දිගටම සහයෝගයෙන් කටයුතු කිරීම ට සූදානම් බව දැක්වීය
දකුණු සුඩානයේ රඳවා සිටින එක්සත් ජාතීන්ගේ සාම සාධක හමුදාව ට එරෙහි ව විශාල චෝදනා ප්‍රමාණයක් ඇත
එයින් බොහොමයක් ම කාන්තාවන් හා ගැහැණු ළමයින් ලිංගික අපයෝජනය ට ලක් කිරීම සම්බන්ධව ය
ඔවුන් සුඩානය ට පැමිණි පසු එරට ගණිකා වෘත්තිය ආරම්භ වූ බවට ද චෝදනා ඇත
එක්සත් ජාතීන්ගේ බ්‍රිතාන්‍ය තානාපති සර් එමීර් ජෝන්ස් සුඩානය ට උදව් කිරීමට ත්, සාම ගිවිසුම් අත්සන් කිරීමට ත් අරමුණු ලෙස සුඩානයේ තෙල් සම්පත් හා බලතල අන්තර් වාර රජය හා ප්‍රාදේශීය පාලන ව්‍යුහයන් සමඟ බෙදා ගැනීම දැක්විය හැක
සුඩානයේ මෙම මානව ඛේදවාචකය ට විසඳුම් ලබා ගැනීමේ දී ජාත්‍යන්තර ප්‍රජාව ප්‍රමාණවත් තරම් අවධානයක් යොමු නොකරන බවට ස්වේච්ඡා සංවිධාන චෝදනා කරයි
කුමන විසඳුම් ලබා දුන්නද ඩාෆූර් අර්බුදය තවමත් නොවිසඳී ඇති ගැටළුවකි
එම නිසා දැන් සුඩාන් නායකයා සහ ඩාෆූර් කැරලි කණ්ඩායම් අතර සාමකාමී විසඳුමක් ඇති කිරීමේදී බලපෑම් කිරීමෙන් ඔබ්බට යාමේ කාලය උදා වී ඇත
කාටුම් පාලනය දණ ගැස්සවීම සඳහා වඩාත් ප්‍රබල පියවර ගත යුතු ය
උදාහරණ ලෙස,
ඩාෆූර් හි තහනම් ගුවන් කලාපය ක් ප්‍රකාශ කිරීම
සුඩානයේ වරායවල් අසුරා තැබීම
නේටෝ මැදිහත් වීම
එක්සත් ජාතීන්ගේ බලකායක් යැවීම
සම්බාධක පැනවීම
ආදී දේ දැක්විය හැකිය
පින්තූර ගැලරිය

ආශ්‍රිතයන්පුවත්පත් හා සඟරාපෙඩරල් වාදය, 4 වැනි වෙළුම, 1 වැනි කලාපය, 2004 මාර්තු
සාම විමර්ශි, 2006 මාර්තු
රාවය පුවත්පත, 2008.05.25
ලංකාදීප පුවත්පත, 2006.10.27වෙබ් පිටු'
War in darfur

සබැඳි පිටු
 වර්ග සංහාරය
 ජාත්‍යන්තර අපරාධ අධිකරණය

අඩවියෙන් බැහැර පිටු

Genocide in Darfur, Sudan
The Genocide in Darfur - Briefing Paper 
Darfur Is Dying
වාරි නිර්මාණයන්හි වැදගත්කම

වර්ෂය පුරාවට ලැබුනු අතිරික්ත ජලය සුරක්ෂිතව තබාගැනීමේ මූලික පරමාර්ථයෙන් වාරි කර්මාන්ත කෙරහි ශ්‍රී ලාංකිකයන් නැඹුරැ වූ බැව් අප මූලිකව අවබෝධකර ගත්තෙමු
එහිදී ජලපහරක් ස්වාභාවිකව පිහිටි උස් භූමි දෙකකට කොටු කරමින් එක් පසකින් පමණක් ලී දඬු,කොල අතු වැනි දෑ හරස් කොට පූර්ව යුගයේ වාරි නිර්මාණ සිදු කළද,ඒවායේ වූ තාවකාලික බව හේතුවෙන් ක්‍රම ක්‍රමයෙන් එම නිර්මාණයන් වෙත දේශීය ඉංජිනේරැ දැනුම භාවිත කරමින් වඩා සංකීර්ණ වූ නිර්මාණ බවට ඒවා පරිවර්තනය කළේය
මෙලෙස ක්‍රමයෙන් ලාංකීය වාරි නිර්මාණ ලොව අන් කිසිඳු රටක දක්නට නොවන ආකාරයෙන් සුවිසල් හා විශ්මිත වූ නිර්මාණයන්ගේ තත්වයට වර්ධනය විය
විශේෂයෙන්ම තාක්ෂණයෙන් උසස් යැයි කියා ගන්නා වත්මන් ඉංජිනේරැ තාක්ෂණයන්ට පවා හසු නොවන්නා වූ ක්‍රමවේදයක් අපගේ අතීත වාරි නිර්මාණ ශිල්පීන් සතු වූ බැව් ඇතැම් වාරි නිර්මාණ අපට පසක් කරයි
උදාහරණ ලෙස,
මින්නේරිය වැව,කලා වැව,පරාක්‍රම සමුද්‍රය ආදී වැව්
යෝධ ඇළ ආදී වූ නිර්මාණ පෙන්වා දිය හැක
ශ්‍රී ලංකාවේ අතීත වාරි නිර්මාණයන්හි වූ විශිෂ්ඨත්වය විදේශිකයන් පවා ඉහළින් අගය කොට ඇත
ඒ බැව් පහත ප්‍රකාශයෙන් පවා පැහැදිලි වේ
"යුරෝපයේ නිසි ශීලාචාරකමක් ඇතිවන්නට ශතවර්ෂ ගණනාවකට පෙර උපන් ආර්යය වර්ගයා විසින් නිපදවන ලද දේවල් බලා පුදුමයට පත් වන්නට යුරෝපීයන්ට සිදු වී තිබේ
ලක්දිව ගොවිතැනට ජලය සැපයීම කර තිබෙන වැව් කර්මාන්තය ගැන පරීක්ෂා කර බැලීමේදී පුරාණ වැව් බැදීමේ තාක්ෂණය විස්මය ජනක බැව් කිව යුතුය
සිංහල ඉංජිනේරැවන්ගේ වැඩ අප විසින් කරනු ලබන පැනමා ඇළ බැදීමේ වැඩට සංසන්දනය කර බැලීමේදී එම වැඩ පෙර සිංහල ඉංජිනේරැවන්ට ළමයකුගේ ක්‍රීඩාවක් මෙන් වැටහෙනවා ඇත
"
-ඇමරිකානු දේශාටක බිගැලෝ-1910
(සිරිවර්ධන,ප්‍රසාද් ම්ලින්ද
ශ්‍රී ලංකාවේ අාර්ථික විකාශය සංක්ෂිප්ත විමසුම
2002.)

වාරි නිර්මාණ සඳහා වූ රාඡ්‍ය දායකත්වය

න් මුල් යුගයේ ඉදි වූ වාරි කර්මාන්ත ඉතා සරල වාරි කර්මාන්ත වන අතර කඳු පන්තීන් දෙකකින් වට වූ භූමි ප්‍රදේශයක් සරලව ආවරණය කරමිවැවක් ඉදි කලේය
ඒමෙන්ම ඍජුවම වැවේ සිට කුඹුරට ජලය ලබා ගැනීම වැනි සරල වාරි කර්මාන්ත මුල් යුගයේ පැවතුණි
එසේම ඇළ පහරක් හරහා තාවකාලිකව අමුණක් බැඳ ගොවි බිම් වලට ජලය ලබා ගැනීම පැවති සම්ප්‍රදාය බැව් දීඝ නිකාය ටීකාවේ සදහන් වේ
මෙම මුල් යුගයේ ඉදි වූ සරල වාරි කර්මාන්ත බොහෝ විට පුද්ගලික මෙහයවීමෙන් නිර්මාණය වූ අතර ක්‍රිස්තු පූර්ව යුගයේ ඉදි වූ මේවා ගම් වැව් ලෙස හැදින්වේ
ක්‍රිස්තු පූර්ව යුගයේ ලියවී ඇති ශිලා ලේඛන වලින් පුද්ගලික වැව් හිමියන් සිටි බව වව් හමික,වපි හමික,ගමික යන තනතුරැ නාමයන්ගෙන් පැහැදිලි වේ
වංශ කතාගත තොරතුරැ වලට අනුව ලංකාවේ ඉදිකරනු ලැබූ පැරණිම ගම් වැව වශයෙන් සදහන් වන්නේ විජය හා පැමිණි අනුරාධ අමාත්‍යවරයා විසින් අනුරාධ ග්‍රාමයේ ඉදිකළ වැවයි. 

වංශකතාගත තොරතුරැවලට අනුව ප්‍රථම වරට රාජ්‍ය අනුග්‍රහය තුළින් වැවක් ඉදි කිරීම පිළිබදව සදහන් වනුයේ අනුරාධ අමාත්‍යයා ඇරඹි අනුරාධ ග්‍රාමය අංග සම්පූර්ණ පුරයක් බවට පත් කළ පණ්ඩුකාභය රජු නගරය ආශ්‍රිතව ඉදි කළ අභය හෙවත් බසවක්කුලම වැවයි.එය මෙතෙක් ලක්දිව හමු වී අති පැරණිතම වාරි කර්මාන්තයයි
එතැන් පටන් ලක්දිව රජවරැ විවිධ ප්‍රමාණයන්ගෙන් වාරි කර්මාන්ත සදහා දායකත්වය සැපයූ අතර ඉතා විශාල වශයෙන් වාරි කර්මාන්ත සංවර්ධනය වූ අවධි ආර්ථික අතින්ද සමෘද්ධිමත් යුගයන් විය
විශේෂයෙන් කෘෂිකර්මාන්තය සදහා ජලය අත්‍යාවශ්‍යම සාධකයක් වූ අතර එය විශාල වශයෙන් ලැබීම තුළ කෘෂිකාර්මික සංවර්ධනයක් ඇති වී ආර්ථික සමෘද්ධිය ලඟා විය
එමෙන්ම රජතුමා ජනතාව අතර ආදර ගෞරවයට හා ජනප්‍රියත්වයට පත් වීම සඳහා ද මෙම වාරි නිර්මාණ ඉවහල් විය
ඇතම් රජවරැ වාරි නිර්මාණ නිසා ජනතාව විසින් දේවත්වයෙහිලා සලකා තිබේ
ව.274-301 අතර රජ කළ මහසෙන් රජු "මින්නේරිය දෙවියෝ හෙවත් හත් රජ්ජුරැ බණ්ඩාර" ලෙස ජනතාව අතර වන්දනයට පාත්‍රව ඇත
වාරි නිර්මාණ ඉදි කිරීම තුළින් රජු ,ජනතාව ඒවායින් ලබා ගත් ජලය වෙනුවෙන් බදු අය කළ අතර ,එය රජුගෙ අාදායම් ඉහළ යාමටද හේතු විය
මූලිකවම ලංකාවේ අනුරාධපුර යුගය හා පොළොන්නරැ යුගයන්හිදී වාරි කර්මාන්තය වේගයෙන් සංවර්ධනය වූ අතර රාජ්‍ය මැදිහත් වීමද ඒ සදහා නොමදව හිමි විය
එකී අවධීන් පහත පරිදි පෙළගැස්විය හැක
වසභ රඡතුමා (ක්‍රි
ව.67-111)
මධ්‍යම ප්‍රමාණයේ වැව් තැනීමේ ආරම්භක පාලකයාය
වාරි නිර්මාණ සදහා මුල් වරට විශාල වශයෙන් රාජ්‍ය අනුග්‍රහය හිමි වේ
වැව් 11ක් හා ඇළ මාර්‍ග 12ක් නිර්මාණය කළේය
භූමිය මැනීම හා සමෝච්ඡ රේඛාකරණය දියුණු තත්වයක පැවත ඇත
මහසෙන් රඡතුමා (ක්‍රි
ව.274-301) 
විශාලම ප්‍රමාණයේ වැව් තැනීමේ ආරම්භක පාලකයාය
වැව් 16ක් හා ඇළ මාර්‍ගයක් නිර්මාණය කළේය
වාරි කර්මාන්තයට කළ ව්ශිෂ්ඨ සේවය නිසාම ජනතාව අතර දේවත්වයට පත්ව තිබේ
ධාතුසේන රඡතුමා (ක්‍රි
ව.465-473)
අනුරාධපුර යුගයේ වාරි කර්මාන්ත ඉතිහාසයෙහි සංවර්ධිතම අවධියයි
මහ වැව් 18ක් හා ඇළ මාර්‍ග කිහිපයක් නිර්මාණය කළේය
පළවන පරාක්‍රමබාහු රඡතුමා (ක්‍රි
ව.1153-1186)
පොළොන්නරැ යුගයේ රාජ්‍ය පාලනය කලේය
ලංකාවේ වාරි කර්මාන්ත ඉතිහාසයෙහි සංවර්ධිතම අවධියයි
"අහසින් වැටෙන ජලය මදකුදු ලෝකෝපකාරයෙන් තොරව කිසි කලෙකත් මුහුදට නෙයේවා" යන ආදර්ශයෙන් ක්‍රියා කර ඇත
අමුණු 165,මහ වැව්163,ඇළ මාර්‍ග3910,කුඩා වැව්2376 ක් හා සොරොව්340 ක් නිර්මාණය කළේය
මේ අාකාරයට මූලිකවම අතීත රාජ්‍ය මැදිහත්වීම ඔස්සේ සංවර්ධනයට පත් ලක්දිව වාරි කර්මාන්තය තුළ ඉදි වූ නිර්මාණයන් මූලිකවම කොටස් කිහිපයකට වර්ග කළ හැක
වැව්
ඇළ මාර්ග
පොකුණු

මෙකී වාරි නිර්මාණයන් ඉදි කිරීමෙන් පමණක් නොනැවතුණු රජවරැ ඒවායේ නඩත්තුව සඳහා වෙනමම නිලධාරීන් පත් කළ අතර වැව් ජලයට ලබා ගත් බදු මුදල් වලින් ඒවා නඩත්තුවට අවශ්‍ය මුදල් ප්‍රමාණයන්ද වෙන්කරන ලදී
වැව් නඩත්තුවට හා ඒවා භාරව පත් කළ නිලධාරීන් අතර ,
අණාණික තිශ-වාරි කර්මාන්තය හා සම්බන්ධ ඉංජිනේරැවන්(දඔල්ලෙන් ලැබුණු සෙල් ලිපියක්)
අඩිතය උතර-ඇළ මාර්ග භාරව කටයුතු කළ නිලධාරී(කෑගල්ල දිස්ත්‍රික්කයේ මාපිට විහාරයේ ලෙන් ලිපියක්)
වැවෑ ජෑරැම්-වැව් කර්මාන්තය හා සම්බන්ධ විධායක නිලධාරී(මිහින්තලයෙන් ලැබුණු දෙවන සේන රාජ්‍ය කාලයට  අයත් ලිපියක්)
යන නිලධාරීන් සිටි බව සදහන් වේ
එසේම වැවෙන් ලබාගත් ජලය සඳහා උදක භාග හෙවත් දකබක, දකපති, මතර මජිබකපති යන බදු වර්ග අය කරගත් බැව් සෙල් ලිපි සාක්ෂි දරයි
මෙය මුදලින් නැතිනම් අස්වැන්නෙන් කොටසක් ලෙස අය කරගත් බැව් සදහන් වේ
වැව්
ස්වාභාවිකව පිහිටි ජල මාර්ගයකට බාධකයක් දමමින් මූලිකවම වැව් ඉදි කිරීම ඇරඹි අතර ,පසු කාලීනව එය දියුණු හා සංකීර්ණ වූ තාක්ෂණික ක්‍රමවේදයන් ඔස්සේ විශාල වශයෙන් වර්ධනය විය
මූලිකවම වියළිත ඉතා විශාල ජල ධාරිතාවක් රදවා තබාගත හැකි නිර්මාණයක් දක්වා වර්ධනය විය
ඒ අනුව ස්වාභාවිකව පිහිටි උස් භූමි දෙකකට ජලය මැදිවන ලෙස එක් පසෙකින් බැම්මක් ඉදිකිරීමෙන් ඇරඹි වැව සදහා නවීන අංගයන් එක් වන්නට විය
ඒ අනුව වැව් බැම්ම,සොරොව්වට අමතරව බිසෝකොටුව,සළපනාව,පිටවාන ආදී වූ නවීන අංගයන් වැවට එක් විය
වැවක කොටස් හා එහි කාර්යය
 

පණ්ඩුකාභය රජුගෙන් ඇරඹි ලක්දිව වාරි කර්මාන්ත ඉතිහාසය එතැන් පටන් විවිධ රාජ්‍ය අනුග්‍රහයන් යටතේ සංවර්ධනය විය
එය සැකෙවින් මෙසේ පෙළගැස්විය හැක
පණ්ඩුකාභය රජු  -බසවක්කුලම වැව (අභය වැව)
දේවානම්පියතිස්ස රජු  -තිසා වැව
මහානාග රජු  -තිස්ස වැව, වළස් වැව
දුටුගැමුණු (දුට්ඨ ගාමිණී) රජු  -සොරබොර වැව
සද්දාතිස්ස රජු  -පදවිය වැව ඇතුළු වැව් 18ක්
ආමණ්දගාමිණී අභය රජු  -මහා ගාමෙන්දි වැව
ඉලනාග රඡු  -තිස්ස වැව, දූරතිස් වැව
සදමුහුණුතිස්ස රඡු  -මනිකාලගාම වැව
වසභ රජු -නොච්චිපොතාන වැව, හිරිවඩුන්න,කාලියවධන, මාන්නන්කැටිය,මහවිලච්චිය, කලා බළලු වැව ඇතුළු වැව් 11ක්
මහසෙන් (මහා සේන) රජු  -මින්නේරිය වැව, කවුඩුළු, හුරෑළු, මහගල් කඩවල, මහකණදරා,  මාමිණියා වැව ඇතුළු වැව් 16ක් ඉදි කර ඇත
විශාලතම වාරි කර්මාන්තය වන්නෙ අක්කර 4670ක භූමියක් වැසී යන පරිදි සැතපුම් 1.25ක් දිග වැව් බැම්මකින් යුත් මින්නේරිය වැවයි.
පළමුවන උපතිස්ස  රජු -‍තෝපා වැව, දුඹුතුළු වැව ඇතුළු වැව් 06ක්
ධාතුසේන රජු  -කලා වැව, මානවත්තු හෙවත් යෝධ වැව ඇතුළු වැව් 18ක් ඉදි කර ඇත
විශිෂ්ඨතම නිර්මාණය වන්නේ අක්කර 6380ක භූමියක් වසා ගත් සැතපුම් 3.75ක් දිග වැව් බැම්මකින් යුත් කලා වැවයි. 
යෝධ වැවේ ඇති විශිෂ්ඨත්වය වනුයේ සැතපුම් 7ක් දිග අඩි 14ක් උස වැව් බැම්ම සම්බන්ධ කිරීමට ස්වාභාවික කඳු පන්තීන් දෙකක් නොමැති වුවත්  වැව් බැම්ම අර්ධ කවාකාර බැමි දෙකක් ලෙස නිමවා වැවක් ඉදි කිරීමට ලාංකීය වාරිකාර්මික ශිල්පීන් සමත්ව ඇති  බැවිනි
දෙවන මුගලන් රජු  -පත්පහණ වැව, පදවිය වැව ඇතුළු වැව් 03ක්
පළමුවන අග්බෝ රජු  -මාදුරෑ වැව, කුරැන්දවාපිය වැව, මිහින්තලේ වැව
දෙවන අග්බෝ රජු   - කන්තලේ වැව, ගිරිතලා වැව, බලාහස්ස වැව ඉදි කර ඇත
මේ අතරින් කන්තලේ වැව ලංකාවේ ගැඹුරැතම වාරි කර්මාන්තය ලෙස සැලකේ.එහි වැව් බැම්මේ ඇතැම් ස්ථානයක උස අඩි 52.5ක් පමණ වේ
පළමුවන විඡයබාහු රජු  -බුදුගුණවාපිය වැව
පළමුවන පරාක්‍රමබාහු රජු  - පරාක්‍රම සමුද්‍රය, තෝපා, දුඹුතුළු, එරබදු, පරාක්‍රම  තටාක, මහින්ද තටාක, පරාක්‍රම සාගර, ඒකහවාපී වැව ඇතුළු මහ වැව් 163ක් හා කුඩා වැව් 2376ක් ඉදි කර ඇත
මොහුගේ විශිෂ්ඨතම නිර්මාණය වන්නෙ පරාක්‍රම සමුද්‍රයයි
අක්කර 5350ක භූමි ප්‍රදේශයක් යටවන පරිදි නිර්මිත එහි බැමමේ දිග සැතපුම් 8.5ක් පමණ බවත් උස අඩි 40ක් පමණ වන බවත් සදහන්ය
පුරාවිද්‍යා සාක්ෂි මත තහවුරැ කරගන්නා ලද වාරි නිර්මාණයන් මෙපමණ වූවත්, ඊට වඩා විශාල ප්‍රමාණයක් වැව් ලක්දිව ඉදිවන්නට ඇත
නමුත් ඒවා පිළිබදව සඳහන් නොවන්නට ඇත්තේ ඇතැම් විට ඒවා රාජ්‍ය අනුග්‍රහය මත ඉදි නොවීම හෝ ඉදි කළ නිර්මාණයන්ගේ පුරාවිද්‍යාත්මක සාධක විනාශ වී යාම නිසාවෙනි
ලංකාවේ අතීත රාජධානි මාරැවීමේදී විශේෂයෙන් පොළොන්නරැ යුගයෙන් පසු රාජධානි ඉතා සීමිත වූ කාලයක් පැවතීම නිසා පසු යුගයන් තුළ එතරම් විශාල වාරි නිර්මාණයන් සිදු නොවුණි
ඇළ මාර්ග හා අමුණු
ස්වභාවිකව පිහිටි ඇළ මාර්ග හා ගංගා හරස් කරමින් වැව් තැනීම ආරම්භ කළද, ජනතාවගේ අවශ්‍යතාවය මත කෘතිමව ඉදිකළ ඇළ මාර්ගයන්ද අපගේ අතීත වාරි කර්මාන්තය තුළ දැකගත හැක
මූලිකවම වැවකට ජලය ගෙන ඒමට හෝ එකී වැවක පවතින අතිරික්ත ජලය තවත් වැවකට ගෙන යාමේ අරමුණු ඇතිව ඇළ මාර්ග ඉදි විය
එසේ ඉදි වූ ඇළ මාර්ගයන්ටද අතීත වාරි කාර්මික දැනුම එක සේ අදාල කර ගත් අතර, වත්මන් නිර්මාණයන් හා සසදද්දී ඒවා ඉතා උසස් මට්ටමක විය
ඇතැම් නිර්මාණ ගංගාවන් තරමටම විශාල වූයෙන් ඒවා ගංගා වශයෙන් ම පොදු භාවිතය තුළ හැඳින්විණි
ජය ගඟ වැනි ඇළ මාර්ග ඒවාට උදාහරණයන්ය
වැවි ඉදිකිරීම තරම්ම අතීතයක නොවුණද ඇළ මාර්ග ඉදි කිරීමද අපගේ අතීත රජවරුන් සතුව ජනප්‍රියව පැවති බවට සාක්ෂි පවතී
මේ පිළිබඳව ප්‍රථම වරට පැහැදිලි සාක්ෂි මතු වන්නේ ක්‍රි
ව. 67 - 111 අතර කාලයේ රාජ්‍ය කළ වසභ රජුගේ කාලයෙනි
ඔහු විසින් මහවැලි ‍ගඟේ ප්‍රධාන අතු ගංගාවක් වන අඹන් ගඟ හරස් කරමින් සැතපුම් 30 ක් දුරට විහිදෙන පරිදි ඇලිසාර හෙවත් ඇළහාර ඇළ ඉදිකළ බැ‍ව් දැක්වේ
මේ නිර්මාණයට අමතරව ඔහුගේ රාජ්‍ය කාලයේ ඇළ මාර්ග 11 ක් ඉදි වූ බැව් දැක්වේ
මේ අනුව අනුරාධපුර යුගයේ වාරි කර්මාන්ත ඉතිහාසයේ ප්‍රධාන සංධිස්ථානයක් වන වසභ රාජ්‍ය කාලය වන විට ඇල මාර්ග තැනීමෙහි වටිනාකම හා ඒ පිළිබඳව වූ කිසියම් අවබෝධයක් අපගේ අතීත වාරි 
ඉංජිනේරුවන් සතු වූ බැව් පැහැදිලිය
මීට අමතරව මේ කාලයේදීම පොකුණු නිමවා ඊට පොළව යටින් ජලය ගෙන යාමේ උමං ජල මං ක්‍රමයක් පැවති බවටද සාක්ෂි වේ
එය වංශ කතාවෙහි  "ජල මාතිකා ” යනුවෙන් දක්වා තිබේ
මේ අනුව අපගේ ඇළ මාර්ග ඉදිකිරීමේ තාක්ෂණය එවකටද ඉතා දියුණු මට්ටමක පැවති බවට පසක් වේ
අමුණු ඉදි කිරීම බොහෝ විට වැව් තැනීම සඳහා යොදා ගත් අතර විශේෂයෙන් වැවකට ජලය ලබා ගැනීමේදී ගංගාවක් හරස් කිරීම සඳහා අමුණු ඉදි කළේය
ඇතැම් අවස්ථා වල අමුණක් ඉදි කරමින් ස්වභාවික ගංගාවක දිශාව වෙනස් කරමින් වෙනත් ප්‍රදේශයකට ජලය ලබා ගත් අවස්ථාද ඇත
අපගේ අවධානය මීලඟට යොමු වන්නේ අපගේ අතීත ඇළ මාර්ග හා අමුණු නිර්මාණයන් පිළිබඳව විමසා බැලීමටයි
මහසෙන් රජු ( ක්‍රි
ව. 274 - 301 ) - අනුරාධපුර යුගයේ විශාලම ප්‍රමාණයේ වැවි ඉදි කිරීමේ ආරම්භකයා හැටියට සැලකෙන මහසෙන් රජගේ කාලයේදී ඉදිවූ කවුඩුළු වැව සඳහා පබ්බත ඇළ නම් වූ ඇළ මාර්ගයක් ඔස්සේ ජලය ලබාගත් බව දැක්වේ
මීට අමතරව තලවතු ඇළ නම් වූ විශාල ඇළ මාර්ගයක් මොහුගේ රාජ්‍ය අනුග්‍රහය මත ඉදි වූ බවත්, වසභ ඉදිකළ ඇළහැර ඇළ මින්නේරිය දක්වා දීර්ඝ කිරීමක් සිදු විය
ධාතුසේන රජු ( ක්‍රි
ව. 455 - 473 ) - අනුරාධපුර යුගයේ වාරිකර්මාන්තයේ ස්වර්ණමය යුගය වශයෙන් සටහන්වන ධාතුසේන රාජ්‍ය කාලය තුළ ඉදි වූ ජය ගඟ හෙවත් යෝධ ඇළ අතීත වාරි ඉංජිනේරුවාගේ හැකියාව ලොවට ප්‍රදර්ශණය කළ මහඟු නිර්මාණයකි
එනම් සැතපුම් 54 ක් දිග යෝධ ඇළේ පළමු සැතපුම් 16 තුළ ඇත්තේ සැතපුමකට අඟල් 6 ක් තරම් වූ ඉතා කුඩා බෑවුමකි
මේ නිසා ඉතා විශාල ප්‍රදේශයක් ජලයෙන් පෝෂණය කිරීමේ හැකියාව යෝධ ඇළට හිමි වී ඇත
විශේෂයෙන්ම මෙය ඉදිකිරීමට හේතු වූ අනුරාධපුර නගරයේ ජනගහනය වැඩි වීමේ ගැටළුවට එමගින් විසඳුම් සපයා ගන්නට අපගේ අතීත වාරි ඉංජිනේරුවන්ට හැකිවන්නට ඇත
ව. 5-6 ශතවර්ෂය වන විට ඇළවල් මඟින් වැ‍ව් එකිනෙකට සම්බන්ධ කිරීම නිසා මල්වතු ඔයේ ජලය මහවැලි ගංගාව දක්වා ගෙන යන පරිදි සංකීර්ණ ජල ප්‍රවාහයක් බවට සංවර්ධනය වී තිබූ බවට ඓතිහාසික සාක්ෂි පවතී
විශේෂයෙන් මෙකල ඉදි වූ මිනිපේ අමුණ, හත්තොට අමුණ ආදී වූ නිර්මාණ මහවැලි ගඟ ආශ්‍රිතව ඉදි වී තිබේ
1 වන පරාක්‍රමබාහු රජතුමා ( ක්‍රි
ව. 1153-1186 ) - ශ්‍රී ලංකාවේ වාරි කාර්මික ඉතිහාසයෙහි ස්වර්ණමය යුගය හා අවසන් වැදගත් යුගය වශයෙන් දැක්වෙන පරාක්‍රමබාහු රාජ්‍ය කාලය තුළ ඇළවල් 3910 ක් හා අමුණු 165 ක් ඉදි වූ බවට සාක්ෂි පවතී
එය ලංකාවේ පමණක් නොව ලෝකයේ අන් කිසිඳු පාලකයෙකුට නොදෙවෙනි තරම් වූ වාරි කාර්මික සංවර්ධනයක් බැවි ඕනෑම කෙනෙකුට වැටහෙනවා ඇත
විශේෂයෙන් ඔහු ඉදිකළ පරාක්‍රම සමුද්‍රය වැනි සුවිශාල වාරි නිර්මාණයන් සඳහා ජලය ලබා ගැනීම සඳහා මහවැලි ගඟ හරස් කොට අංගමැඩිල්ල නම් ස්ථානයේ අමුණක් ඉදි කරමින් අංගමැඩිල්ල ඇළ ඔස්සේද, ගිරිතලේ වැවේ සිට ඇරඹෙන ඇළ මාර්ගයක් ඔස්සේද ජලය සපයා ගත් බැවි දැක්වේ
මෙසේ විවිධ රාජ්‍ය අනුග්‍රහයන් යටතේ ලංකාවේ ඇළ මාර්ග හා අමුණු සංවර්ධනය සිදු වූ අතර වාරිකර්මාන්තයේ ස්වර්ණමය අවධිය වූ පරාක්‍රමබාහු රජුගේ කාලය වන විට ඇළ මාර්ගයන් ඔස්සේ සියළු වැව් හා ගංගා මකුළු දැලක ආකාරයෙන් එකිනෙකට සම්බන්ධ වූ ඉතා සංකීර්ණ ජල ප්‍රවාහන ක්‍රමයක් දක්වා වර්ධනය වී තිබූ බැවි පැහැදිලිය
පොකුණු
ශ්‍රී ලංකාවේ වාරිකර්මාන්ත නිර්මාණයන් අතර කලාත්මක ගුණයෙන් ඉතා ඉහළ නිර්මාණයක් වශයෙන් පොකුණු පෙන්වා දිය හැක
විශේෂයෙන් රාජ මාළිගා, පූජ්‍ය ස්ථාන ආදියෙහි පොකුණු නිර්මාණය වී ඇති අතර, රාජ අමාත්‍යාදීන්ගේ මෙන්ම බිසෝවරුන්ගේ පරිභෝජනයටද, සංඝයා වහන්සේලාගේ පරිභෝජනය සඳහා ද මෙම පොකුණු නිර්මාණය කර ඇත
මේ නිසා පොකුණු නිර්මාණයේදී කලාත්මක ලක්ෂණ ඊට ආරෝපණය කර ගන්නට ඇත
අනුරාධපුර යුගයේ මෙන්ම, පොළොන්නරු යුගයේ දැක ගත හැකි  රාජ මාළිගා, පිරිවෙන් ආදී වූ සෑම ස්ථානයකම පාහේ පොකුණු නිර්මාණ දැකගත හැක
උදාහරණයක් ලෙස අභයගිරිය, ජේතවනාරාමය ආදියේද, පොළොන්නරුව ආලාහන පිරිවෙන් භූමියේද විශාල පොකුණු ප්‍රමාණයක් දැකගත හැක
කුට්ටම් පොකුණ, ඇත් පොකුණ, පොළොන්නරුවේ නෙළුම් පොකුණ ආදී වූ නිර්මාණ පොකුණු අතර උසස් ගණයේ නිර්මාණ කිහිපයකි
සීගිරිය ජලෝද්‍යානය
ක්‍රි
ව. පස්වන සියවසේදී අනුරාධපුර යුගයේ රාජ්‍ය පාලනය කළ කාශ්‍යප රජු විසින් තම අග නගරය වශයෙන් සීගිරිය නම් වූ හුදකලා පර්වතය තෝරාගෙන එය සියළු නගරාංගයන්ගෙන් යුත් පුරවරයක් බවට සංවර්ධනය කළේය
හෙක්ටයාර 1.5 ක පමණ භූමි භාගයක් පුරා දිය අගල්, පවුරු, පොකුණු, මාළිග, මං පෙත් ආදී වූ සියළු අංගයන්ගෙන් සමන්විත ඉතා  දියුණු නාගරික ලක්ෂණයන්ගෙන් යුත් පුරවරයක් වශයෙන් සීගිරිය ගොඩනගා ඇති බැවි දැනට ඉතිරිව ඇති නටඹුන් තුළින් විද්‍යාමාන වෙයි
මෙහිදී අප විසි න් විමසා බැලෙන වාරි තාක්ෂණයට අදාලව සීගිරි රාජධානියේ ඇති වැදගත්කම නම් ඉතා සංකීර්ණ වූ ජලවහන පද්ධතියක් ඒ ආශ්‍රිතව ක්‍රියාත්මක වීමයි
විශේෂයෙන් අදටද රහසක්ව පවතින සීගිරි පර්වතය මුදුනට ජලය ගෙන යාමේ සිට,  දිය අගල්, පොකුණු, දිය මල් ආදී වූ නිර්මාණ රාශියක් සීගිරිය ආශ්‍රිතව දැක ගත හැක
විශේෂයෙන් සීගිරිය ආරක්ෂිත බලකොටුවක් වශයෙන් සංවර්ධනය කළ නිසාවෙන් විශාල වශයෙන් සීගිරිය අවට දිය අගල් වලින් ආවරණය කර තිබේ
ඒ හැරුණු විට උද්‍යාන නිර්මාණයේදී වෙනමම ජලෝද්‍යානයක් සීගිරිය තුළ දැකගත හැක
මේ ප්‍රදේශය තුළ ස්වභාවිකව පිහිටි ගල් හාරා නිර්මාණය කළ පොකුණු මෙන්ම කෘතිමව නිර්මාණය කළ පොකුණුද 
දැකගත හැක
එය අදටද පවා යෝග්‍ය වූ උසස් නගර සැලසුම් ශිල්පයන් මත ඉදි වී ඇති බැව් නූතන ඉංජිනේරුවන්ගේ මතයයි
මීට අමතරව සීගිරිය තුළ අදටද වර්ෂා කාලයේදී ක්‍රියාත්මක වන දිය මල් දැක ගත හැක
විශේෂයෙන් පර්වතය මුදුනේ සිට පහලට ගලා එන ජලය පීඩනයට ලක් කරමින් එම ශක්තිය තුළින් ක්‍රියාත්මක වන ආකාරයෙන් මෙම දිය මල් නිර්මාණය කර ඇත
මේ ආදී වූ සෑම නිර්මාණයක් තුළින්ම කියා පාන්නේ අතීත වාරි නිර්මාණ ශිල්පියා සතුව තිබූ හැකියාව කොතරමිද යන්න පිළිබඳවයි.

සමාලෝචනය
ලොව බොහෝමයක් ශිෂ්ටාචාර ජලය මූලික කර ගනිමින් ආරම්භ වුවත් ඒ බොහෝමයකම පාහේ ඇත්තේ ඉතා සරල හා ප්‍රාථමික මට්ටමේ ජල පරිවහන ක්‍රමවේදයකි
නමුත් ලාංකීය ශිෂ්ටාචාරය තුළ එය ක්‍රම ක්‍රමයෙන් වර්ධනය වී ඉතා දියුණු මට්ටමකට ළඟා වූ තත්වයක් දැක ගත හැක
විශේෂයෙන් එය ලොව කොතැනක හෝ දැකගත නොහැකි වන අන්දමේ සිංහලයනට අනන්‍ය වූ එමෙන්ම ඒ නිසාවෙන්ම ලෝකයාගේ අවධානයට පාත්‍ර වූවකි
අතීත වාරි තාක්ෂණය ඇතැම් විට නූතන අපටද විශ්මය දනවන්නක් වන බැවි ඇතැම් නිර්මාණ අපට පසක් කරයි
මූලාශ්‍ර 
Bandarage,Asoka
Colonialism in Sri Lanka
1963.
ඊරියගම,  තිස්ස
ශ්‍රී ලංකාවේ ආර්ථික ඉතිහාසය
ජාතික අධ්‍යාපන පදනම
1977. 
සිරිවර්ධන, ප්‍රසාද් මිලින්ද
ශ්‍රී ලංකාවේ ආර්ථික විකාශය සංක්ෂිප්ත විමසුම
දීපානි ප්‍රකාශණ, නුගේගොඩ
2002.
ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිහාසය - 1 කොටස, අනුරාධපුර යුගය
අධ්‍යාපන ප්‍රකාශණ දෙපාර්තමේන්තුව.  1994.
ශ්‍රී ලංකාවේ  ඉතිහාසය - 11 කොටස, පොළොන්නරු යුගය - කෝට්ටේ යුගය
අධ්‍යාපන ප්‍රකාශණ දෙපාර්තමේන්තුව. 2003.
සිල්වා, රෝලන්ඩි
ගුරුගේ, ආනන්ද ඩබ්. ජී.  ශ්‍රී ලංකාවේ සංස්කෘතික ත්‍රිකෝණයේ ස්මාරක සුරැකීමේ වැඩපිළිවෙල
යුනෙස්කෝ ශ්‍රී ලංකා
1990.
බස්නායක, එච්. ටී
පුරාණ ශ්‍රී ලංකාවේ  ජල ශිෂ්ටාචාරය
ඩී.  ගුණසේන සහ සමාගම, කොළඹ 11. 1997.
සෙනෙවිරත්න, අනුරාධ
පුරාණ සිංහල වාරි සංස්කෘතිය, පියසිරි ප්‍රින්ට්න් සිස්ටම්, නුගේගොඩ
2001.

මේවාද බලන්න
වාරි කර්මාන්ත
ලංකාවේ වාරි කර්මාන්තය

බාහිර සබැඳි
Ancient Lanka s reservoirs and irrigation canals - Sri Lanka
Ancient Sinhalese Irrigation
Traditional irrigation in the dry zone of Sri Lanka
වාරි කර්මාන්ත - ශ්‍රී ලංකා
සේවකයා හා සේවා යෝජකයා  අතර  සිදුවන්නා වූ  ආරවුල්  පෞද්ගලික  ගිවිසුමක  ප්‍රතිඵලයක් මත සිදුවන   බැවින එම සම්බන්ධතාවයන්, අධිකරණමය ක්‍රියාවලියකින් බැහැර ක්ෂේත්‍රයක් ලෙස විසිවන සියවස මුල් භාගය වන විටත් සැලකීය
එහෙත්  විසිවන සියවස  අවසාන  භාගය වත්ම  කම්කරු  නීති  ක්ෂේත්‍රයේ  සිදුවූ සංවර්ධනයත්  සමඟම මේ පිළිබඳව නව මානයන්  ඉදිරිපත්  විය
මෙහිදී  මූලිකවම  අවධානය  යොමු   වූයේ සේවකයික්ගේ  වෘත්තීමය  ආරක්ෂාව   සම්බන්ධවය
සේවකයින්ගේ  අවම  වැටුප, වැඩ  කරනු ලබන  අවම පැය  ගණන,  ආරක්ෂාව  පිළිබඳ  රෙගුලාසි,  සහ විශ්‍රාමික  ප්‍රතිලාභ 
යනාදිය ව්‍යවස්ථාපිතව ස්ථාපිත විය
ඊට අමතරව සේවකයා පිළිබඳ වූ අධිකරණ දැක්ම වඩාත් සානුකම්පිත  විය
සාමූහික කේවල් කිරීමේ අයිතිය තහවුරු වීම හා වෘත්තීය සමිති පිහිටුවීමේ  අයිතිය  ගොඩනැගීම මගින් සේවක අයිතීන් වඩ වඩාත් තහවුරු විය
කාර්මික ආරවුල් විසඳීමේ වඩා යුහුසුළු මාර්ගයක් ලෙස  විශේෂ  විනිශ්චය  සභාවන්  වන  කම්කරු විනිශ්චය සභා ක්‍රමයක් අතිවිය