Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
an
දුරකථන සංකේත - +31, + 297, +999

තවත් තොරතුරු 

https
com/103529134362193/posts/135018891213217/

මූලාශ්‍ර

නෙදර්ලන්තය
නවසීලන්තය දූපත් රටක් වන අතර, පැසිෆික් මුහුදේ මෙහි මුලික බිම් දෙකක් වන උතුරු දූපත හා දකුණු දූපත පිහිටා ඇත
මෙහි බොහෝ කුඩා දූපත් අතර ස්ටුවර්ට් දූපත, රනියුරා සහ චැතැම් දුපත් විශේෂ ස්ථානයක් ගනී
ස්වදේශී මයෝරි වරුන්ගේ භාෂාව වන්නේ අයෝට්යාරෝෂාය
නවසීලන්ත රාජධානියට තැන් දූපත්, නියු, ටොකෙලාඕ, රොස් අයත් වේ
නවසීලන්නය පිහිටියේ කි
2000 (සැතපුම් 1250) ගිණිකොණින් ඔස්ට්‍රේලියාවට, ටැස්මන් මුහුද හරහාය
එහි උතුරට වන්නට ඇති ලඟම අසල්වැසියන් වන්නේ කැලඩෝනියා, ෆීජි සහ ටොංගාය
නවසීලන්තය හුදෙකලා කාලසීමාව තුළ විශාල සත්ව ගහනයක් වන පක්ෂීන් වර්ධනයක් ඇති විය
සමහර සතුන්, පක්ෂීන් මිනිසුන්ගේ පැමිණීමත් සමඟ වඳ වී ගියේය
එහි ජනගහනයෙන් බහුතරයක් යුරෝපාසම්භවයක් සහිත පිරිසක් සහ ස්වදේශී මයොරි ජාතිකයන් සුළු පිරිසකගෙන්ද සමන් විතය
ආසියානු හා මයෝරි නොවන හොලිකේෂින්වරුන් ද විශේෂීත සුළු කොටසකි
පොදුවේ භාවිතා වන භාෂාව වන්නේ ඉංග්‍රීසිය
නවසීලන්තය දියුණු වු රටක් වන අතර, එය අන්තර්ජාතික වශයෙන් මානව සංවර්ධනය, ජීවන ම්ටටම, ජීවිතාපේක්ෂාව, සාක්ෂරතාව, අධ්‍යාපනය, සාමය, සෞභාග්‍යය, ආර්ථික නිදහස, ව්‍යාපාර යහපාලනය, දුෂණය අඩු බව, මාධ්‍ය නිදහස සහ සිවිල් වගකීම් හා දේශපාලන අයිතිය ඉතා ඉහළ මට්ටමක ඇත
එහි නගර ද ලෝකයේ රටවල් අතර ජීවත් විමට සුදුසුම නගර අතර වේ
එලිසබෙත් රැජිණ එහි පාලනය ගෙන යන අතර ඇය නවසීලන්තයෙන් පිට ජීවත් වන නිසා ඇය නියෝජනය කිරීමට ආණ්ඩුකාරවරයකු පත් කරගෙන සිටී. රැජින දේශ්පාලනිකව ස්වාධීන වන අතර, එදිනෙදා දේශපාලන කටයුතු ප්‍රජාත්‍රාන්තිකව තෝරාගත් නවසීලන්ත පාර්ලිමේන්තුව සහ අගමැති ප්‍රමුඛ කැබිනට් මණ්ඩලයක් විසින් සිදු කරනු ලැබේ
මූලාශ්‍ර

නවසීලන්තය
නිල වශයෙන් නයිජර් සමූහාණ්ඩුව වන, නයිජර්   යනු,  නයිජර් ගංගාව අනුව නම් ලබා ඇති, බටහිර අප්‍රිකාවේ පිහිටි, භූමියෙන් වටවූ රටකි
එහි මායිම් වන්නේ දකුණට නයිජිරියා හා බෙනින්, බටහිරට බර්නිනා නාසෝ හා මාලි, උතුරට ඇල්ජිරියා හා ලිබියා හා නැගෙනහිරට චැඩ් යන රටවලටයි
එය භූමි ප්‍රමාණය වර්ග කි
1,270,000 වන අතර 80% ක් සහරා කාන්තාරයෙන් වැසී ඇත
එහි ප්‍රධානතම ජනතාව වන ඉස්ලාමිකයන් 15,000,000 පැතිර ඇත්තේ දකුණට හා බටහිරටය
අගනුවර වන්නේ නියාවේයි ය
නයිජර් සංවර්ධිත රටකි
කාන්තාර නොවන ප්‍රදේශය නියඟයේ හා කාන්තාර වීමේ තර්ජනයට ලක් වී ඇත
යැපුම් ආර්ථිකයන් හා අපනයන කෘෂිකර්මය වඩා සරුසාරව දකුණට ව්‍යාප්තව ඇත
අපනයනය කරන ප්‍රධාන අමුද්‍රව්‍ය වන්නේ යුරේනියම්ය
එහි භූගෝලීය පිහිටීම නිසා වන බාධාවන් වන අතර, කාන්තාර භූමි, දුර්වල අධ්‍යාපනය, දිළිදුකම, මුලික අවශ්‍යතා අඩු බව, පරිසර අවක්‍රමණය වේ
නයිජිරියන් රාජ්‍යයෙහි පැවැති නිදහස ඔවුන්ගේ ජනවාර්ගික කණ්ඩායම් හා ප්‍රදේශයන්හි පැවැත්මට බලපා ඇත
නයිජර්, බොහෝ රාජ්‍යයන් මායිමේ පිහිටි රාජ්‍යයකි
නිදහස ලැබූ දා පටන් නයිජිරියානුවන් ව්‍යවස්ථා 5 ක හා හමුදා පාලනයන් 3 ක් යටතේ පාලනය වී ඇත
මෙරට බහුතරයක් ජනගහනය ග්‍රාමීය ප්‍රදේශවල ජීවත් වේ
මෙහි උසස් අධ්‍යාපනය සඳහා ඉඩ කඩ සීමා සහිතය
නයිජිරියානු එක්සත් සමුහාණ්ඩුව 

අන්තර්ජාල TLD - ng
දුරකථන ස‍ංකේත - +234

නයිජිරියානු එක්සත් සමුහාණ්ඩුව ජනපද 36 කින් යුත් රටකි
අබුජා එහි එක්සත් අගනුවර ප්‍ර‍ෙද්ශය වේ
මෙහි මායිම් වන්නේ බටහිර බෙනින් සමුහාණ්ඩුව, නැගෙනහිර චැඩ් හා කැමරෑන් සහ උතුරැ නයිගර් සමගය
මෙහි දකුණු වෙරල තීරය ගිනියා බොක්කේ (අත්ලන්තික් සාගරය) ඇත
නයිජිරියාවෙහි අති විශාලතම හා ප්‍රචලිතම ජනවාර්ගත කණ්ඩායම් තුන වන්නේ හුආසා ලිග්බෝ සහ යොරැබාය
නයිජිරියානු ජනතාවට දීර්ඝ ඉතිහාසයක් ඇත
පුරාතන තැනිම් වලට අනුව මානව වර්ගයාගේ පැවැත්ම 9000 BC දක්වා දිව යයි
බන්ටු සංක්‍රාමිකයන්ගේ මුල් භුමි භාගයේ සැලකෙන්නේ බෙනුයි හා ක්‍රොස් රිබර් හා අවට ප්‍රදේශයන්ය
මොවුන් 1 වන ‍මිලේනියම් හා 2 මිලේන්යමේ මධ්‍යම හා දකුණු අප්‍රිකාව පුරා පැතිර සිට ඇත
නයිජර් ගග හේතුවෙන් රටට එම නම ලැබී ඇත
මෙය ලෝ‍කයේ ජනගහනය වැඩිම රටවල් අතර 3 වන තැන හා කළු ජාතීන් බහුතරයක් ජිවත් වන ජනාකිර්ණම ලෝකයේ ඇති එකම රට වේ
මෙය මිළග එකොලොස් වන ආර්ථිකය යට‍ෙත් ලැයිස්තුගත කොට ඇති අතර ‍ෙපාදු රාජ්‍ය මණ්ඩලයේ සාමාජිකයෙකි
නයිජිරියානු ආර්ථිකය ලෝකයේ වේගයෙන්ම වර්ධනය වන ආර්ථිකයන්ගෙන් එකකි
අන්තර්ජාතික මුල්‍ය අරමුදල (1MF) පවසන පරිදි එය 2008 9% හා 2009 8.3% කි
එය ප්‍රාදේශීය බලවතෙකු වන අතර අප්‍රිකාව තුල ඇති 2 වන විශාලතම ආර්ථිකයයි
නයිජිරියාව
පින්තුරය - කොඩිය
ආදර්ශ පාඨය - 
ජාතික ගීය
අගනුවර - අමුජා 
විශාලම නගරය - ලාගොස්
රාජ්‍ය භාෂාව - ඉංග්‍රීසි
විශාලතම ජනවාර්ගික කණ්ඩායම් - හුආසා, ලිග්බෝ, ‍ෙසාරැබා
රාජ්‍ය - ජනාධිපති ඒකාබද්ධ සමුහාණ්ඩුව
ජනාධිපති - උමාරැ යාර් අඩුආ
නියෝජ්‍ය ජනාධිපති - ගුඩ්ලක් ජොනතන්
නිදහස - එක්සත් රාජධානියේ සිට
දකුණු හා උතුරැ නයිජිරියාව එක්සේසත් කිරිම - 1914
ප්‍රකාශ කිරිම හා පිළිගැනීම - ඔක්තෝම්බර් 1, 1960
සමුහාණ්ඩුව ප්‍රකාශ කිරිම - ඔක්තෝම්බර් 1, 1963
වර්ග ප්‍රමාණය -	එකතුව	-	923 768 Km2 
			356 667 sq mi
ජලය (%) – 1.4
ජනගහනය - 2009 තක්සේරැව - 154 729 000 (8)
ඝනත්වය	-	167.5 / Km2 
			433.8 / sq mi
GDP (PPP) – 2008 තක්සේරැව
එකතුව - $ 319.572 බිලියන (37)
සාමාන්‍ය - $ 2 162 
GDP (සාමාන්‍ය) - 2008 තක්සේරැව
එකතුව - $ 207.116 බිලියන 
සාමාන්‍ය - $ 1 401
ගිනි (2003) – 43.7 මධ්‍යම
මුදල් - නයිජිරියානු නෙයිරා
කාල මණ්ඩලය - WAT
ශ්‍රීෂ්ම සෘතුව (DST) - නිරික්ෂන නැත
මං තීරැව - දකුණ

සමුහාණ්ඩු
පැනමා නිළ වශයෙන් පැනමා සමුහාණ්ඩුව දකුණු, මධ්‍යම ඇමරිකා හා උතුරු ඇමරිකා පිහිටි දකුණට වඩා මායිම්ව ඇති රටයි
එය උතුරු හා දකුණු ඇමරිකා එකතු කරන ඉස්න්මුන්හි පිහිටා ඇත
එය මායිම් වන්නේ වයඹ දෙසින් කොස්ටරිකාව, ගිණිකොණින් කොලොම්බියා, උතුරින්  කැරබියානු මුහුද හා දකුණින් පැසිෆික් සාගරයටයි
අගනුවර වන්නේ පැනමා නගරයයි
පැනමා අන්තර්ජාතික වෙළඳ මධ්‍යස්ථානයක් සහ මධ්‍යම ඇමරිකාව තුල ඇති 3 වන හෝ 4 වන විශාලතම ආර්ථිකය ඇති රටයි
එය මධ්‍යම ඇමරිකාව තුල ඇති වැඩි වේගයෙන් වර්ධනය වන ආර්ථිකය හා විශාලතම ඒක පුද්ගල පරිභෝජනය ඇති රටයි
පැපුවා නිව් ගිනියා නිදහස් රාජ්‍ය ඕශනියාහි පිහිටි රටක් වන අතර එය නැගෙනහිර නිව් ගිනියා හා දියඹේ පිහිටි විවිධ දුපත් ද අන්තර්ගතව පිහිටා ඇත
එය පිහිටා ඇත්තේ නිරිත දිග පැසිෆික් සාගරයේ, 19 ශතවර්ෂ‍‍යේ සිට රාජ්‍යයන් ලෙස සැලකූ මෙලනීසියාවය
අගනුවර වන්නේ ජෝර්ට් මොරෙස්බිය
මෙම රට ලෝකයේ විවිධත්වය අතින් ඉහළින් ඇති රටවල්වලින් එකකි
එහි ආවේණික භාෂාවන් 850 පමණ මුළු ජනගහනය වන මිලියන 7 අතරේ භාවිතා වේ
එහි වඩා වැඩි ගම්බදව ජීවත්වන පිරිසක් සිටින අතර නාගරිකව වෙසෙන්නේ 18% ක් පමණි
එරට ලෝකයේ අඩුවෙන්ම ගවේෂණය කල රට වන අතර එය සංස්කෘතිකමය හා භුගෝලීය වශයෙන් වැදගත් ස්ථානයක් ගනී
බොහෝ සොයා නොගත් සතුන් හා ශාක මේ අතර විශේෂ වේ
ජනයා දේශීය සමාජයක් තුල ජිවත් වන අතර ‍කෘෂිකර්මය මුලික කොටගත් සමාජයක  ජීවත් වේ
ජනතාව තුල රජයේ ව්‍යවස්ථාව පිළිබඳ පැහැදිළි පිළිගැනීමක් ඇත
රටේ ව්‍යවස්ථාව ස්ථිරවම පිළිගත් චාරිත්‍රානුකූල ඉඩම් පනත් මඟින් විවිධ නීති ක්‍රියාත්මක කර ඇත
මෙයින් රටේ ආවේණික ජනතාවට නීතිමය අයිතියක් ලැබි ඇත
මෙම චාරිත්‍රානුකූල භූමි සඳහා රටේ බොහෝ වගා කළ හැකි බිම් අයත්ය
නිදහසේ බුක්ති විදිය හැකි දේපල අයිතිය ඇත්තේ පැපුවා නිව් ගිනියා ජනතාවට පමණි
විදේශිය බලවේග 3 ක් 1884 සිට මෙරට පාලනයෙන් පසු 1975 වර්ෂයේ දී ඔස්ට්‍රේලියාවෙන් නිදහස ලැබිය
එය 2 වන ‍එලි‍සබෙත් රැජිනගේ රාජධානියක් ලෙස පවතී
බොහෝ ජනයා ඉතා දිළිඳුව ජිවත් වන අතර ජනගහනයෙන් 1/3 ක්, දිනකට ඇ
ආශ්‍රිත ලිපි
 පැපුආ දූපත
පේරු නිළ වශයෙන් පේරු සමුහාණ්ඩුව බටහිරින් දකුණු ඇමරිකාවෙහි පිහිටි රටකි
එය මායිම් වන්නේ උතුරින් ඉක්වදෝරය හා කොලොම්බියා, නැගෙනහිරින් බ්‍රසීලය, ගිණිකොණින් බොලිවියා, දකුණින් චිලී සහ බටහිරින් පැසි‍පික් සාගරයටයි
පේරුවියන් රාජ්‍ය නෝටේ චිකො(Norte Chico) ශිෂ්ඨාචාරයට නෑකම් කියයි
එය ලෝකයේ ඇති පැරණිතම ශිෂ්ඨාචාරයයි
පසුව කොලොම්බියාව ඇමරිකා තුල ඇති විශාලතම රාජ්‍ය අධිරාජ්‍යය බවට පත්වුනි
16 වන ශතවර්ෂයේ දී ස්පාඤ්ඤ අධිරාජ්‍යය එම ප්‍රදේශය යටත් කරගත් අතර එහි ප්‍රතිරාජ පදවියක් ගොඩ නගන ලදි
එහි දකුණු ඇමරිකා ජනපද බොහොමයක් ඇතුළත් විය
1821 නිදහසෙන් පසු පේරු රාජ්‍ය දේශපාලන අස්ථාරභාවය, ෆිස්කල් අර්බුද හා ස්ථාවරත්ව කාලපරිච්ඡේද හා ආර්ථික වර්ධනයන් ද වේ
පේරු පළාත් 25 බෙදුණු ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී සමුහාණ්ඩුවක නියෝජිතයෙකි
භුගෝලාත්මකව බැලු කල පේරු පැසිෆික් වෙරළතීරයේ නිසරු බිම්, ඇන්ඩ්ස් කදු මුදුන් හා ඇමේසන්හි නිවර්තන වනාන්තරවලට විවිධත්වයක් දක්වයි. එය උසස් මානව සංවර්ධිත දර්ශකයක් හා දිළිඳු ජනගහනය 36% කි
එහි මුලික ආර්ථිකයක් වන්නේ කෘෂිකර්මය, ධීවර කර්මාන්තය, පතල්, රෙදිපිළි නිෂ්පාදකයන්ය
එහි ජනගහනය මිලියන 29 හා බහුවාර්ගික රටකි
එහි ඇමරින්ඩියන්ස්, යුරෝපීයන්, අප්‍රිකානු සහ ආසියානුවන් ඇතුළත් වේ
රාජ්‍ය භාෂාව වන්නේ ස්පාඤ්ඤය
සැළකිය යුතු ප්‍රමාණයක් ක්වෙච්චුවා (Quechua) සහ අනෙකුත් භාෂාවන් කථා කරයි
මෙම සංස්කෘතික මිශ්‍රණය තුල කලාව, ඉවුම් පිහුම්, සාහිත්‍ය හා සංගීතය අඩංගු වේ
මූලාශ්‍ර 

පේරූ
මැසිඩෝනියා සමුහාණ්ඩුව ගිණිකොණ යුරෝපයේ බොල්කන් අර්ධද්විපයේ වාඩර් මැසිඩෝනියා ප්‍රදේශයේ පිහිටි රටකි
එය 1991 වර්ෂයේ නිදහස ලැබීමෙන් පසුව යුගොස්ලෝවියාවේ අනුප්‍රාප්ති රාජ්‍යයකි
1993 වර්ෂයේ දී එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයේ සාමාජිකයෙකු වු අතර එහි නම සම්බන්ධයෙන් ග්‍රීසිය හා අතර ඇති වු ආරවුල් මත එය පෙර යුගොස්ලාවි ප්‍රාදේශිකයක් ලෙස මැසඩෝනියා යුගස්ලොව් සමුහාණ්ඩුව විය
මෙය මායිම් වන්නේ වයඹින් කොසෝවෝ, උතුරින් සර්බියා, නැගෙනහිරින් බල්ගේරියා, දකුණින් ග්‍රිස්ටෝ හා බටහිරින් ඇල්මේනියාවටය
රටේ අගනුවර වන්නේ ස්නොප්රජි වන අතර එහි ජනගහනය 506,926 ක් බව 2004 ජන සංගණන වාර්තා පෙන්වා දෙයි
අනෙකුත් නගර වන්නේ බිටෝලා, කුමනෝවා, ප්‍රිලෙප්, මෙටෝවා, ඕරිඩ්, වෙලෙස්, ස්ටිප්, නොතානි, ගොස්ටිබා සහ ස්ටුමිනාය
එහි විල් 50 කට වැඩි ප්‍රමාණයක් හා මිටර් 2000 (අඩි 6562) උසින් යුත් කඳු 16 ක් ඇත
මැසඩෝනියා එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයේ සාමාජිකයෙක් වන අතර යුරෝපා කොමිසමද ඇතුලත් වේ
2005 දෙසැම්බරයේ පටන් එය යුරෝපානු සංගමයේ සාමාජිකත්වයට තරඟ වදින අතර, ‍නෙටෝ සාමාජිකත්වයට ද ඉල්ලුම් කර ඇත
මැසඩෝනියා
රොමෙනියාව ගිණිකොණින් මධ්‍යම යුරෝපය ද, උතුරින් බෝල්කන් අර්ධද්වීපය, ඇතුලත හා පිටත කාර්පේතියන් ආරුන්තුව හා කළු මුහුදට මායිම්ව පිහිටා ඇත
ඩැනියුබ් ඩෙල්ටාව මුළුමනින්ම එම ප්‍රදේශය තුල පිහිටා ඇත
රොමෙනියාව, හන්ගේරියාව හා සර්බියාවට බටහිරින් ද, යුක්රේනය හා මොලඩොවා සමුහාණ්ඩුවට ඊසාන දෙසින් හා බල්ගේරියාවට දකුණින්ද මායිම්ව ඇත
රොමෙනියාව ස්වකීය සංගමයක් ලෙස නැගී ආ අතර 1859 අලෙක්සැන්ඩර් ජෝන් කුඩා කුමාරයා යටතේ පැවැති මොල්ඩාවියා හා වොලඩියාහි ප්‍රතිපත්ති යටතේ විය
එය 1878 වර්ෂයේ දී ඔටෝමන් අධිරාජ්‍යයෙන් නිදහස ලබා ගත්තේය
1 වන ලෝක යුද්ධයේ අවසා‍නයේ ට්‍රැන්සල්වේනියා, බ්‍රතොපීනා හා බෙස‍රාබියා රොමෙනියා රාජධානිය සමඟ එක් විය
2 වන ලෝක යුද්ධයේ අවසානයේ එහි ප්‍රදේශයන්හි කොටසක් රුසියානුවන් විසින් අත්කරගත් අතර, රොමෙනියාව සමාජවාදී සමුහාණ්ඩුවක් වු අතර, වෝර්සෝ පනතේ සාමාජිකයෙක් ද විය
1989 අයන් කර්ටන් බිඳ වැටීමත් සමඟ රොමෙනියාව දේශපාලන හා ආර්ථික සංශෝධන අරඹන ලදි
දශකයක පමණ කාලයක් පැවැති විප්ලවයෙන් පසු එරට ආර්ථික සංශෝධනය වන 2005 පහල බදු අගයයන් හා 2007 ජනවාරි 01 දා යුරෝපානු සංගමයට එකතු විය
යුරෝපානු සංගමයේ පහලම ආදායම ලබන රටක් වන ‍‍රොමෙනියාව නව ‍සංශෝධනය සමඟ වර්ධනය වේගය වැඩි කර ගත්හ
එය වර්තමානයේ ඉහල මධ්‍යම ආර්ථිකයක් ඇති රටක් වන අතර, මානව වර්ධනය අතින් ද ඉහල තැනක් ගනී
එහි 9 වන විශාලතම භුමිප්‍රමාණය හා 7 වන විශාලතම ජනගහනය (මිලියන 21.5) ක් යුරෝපානු සංගමයේ සාමාජික රටවල් අතර ඇත
අගනුවර හා විශාලතම නගරය වන්නේ බුකාරෙස්ට්ය
එය යුරෝපානු සංගමයේ 6 වන විශාලතම නගරය වන අතර 2007 වන විට ජනගහනය මිලියන 1.9 කි
යුරෝපානු සංස්කෘතික අගනුවර ලෙස ට්‍රැන්සල්වේනියානි නගරයක් වන සිබියු තෝරාගන්නා ලදි
2004 මාර්තු 29 දා රොමෙනියාව නේටෝ හා සම්බන්ධ වු අතර ලැයින් සංගමයේ ද සාමාජිකයෙක් වුහ
ඒ සමඟම ෆ්‍රැන්කොෆෝනියා, OSCE එක්සත් ජාතීන්ගේ හා සහායක සාමාජිකයෙක් වශයෙන් CPLP හි සිටී. රොමෙනියාව අර්ධ ජනාධිපති එක්සත් රාජ්‍යයකි
මූලාශ්‍ර

යුරෝපා රටවල්
රුවන්ඩා සමුහාණ්ඩුව 'කඳු දහසකයේ භූමිය' වශයෙන් ද හඳුන්වන අතර, නැගෙනහිර මධ්‍යම අප්‍රිකාවේ ග්‍රේට් ලේන්ස් ප්‍රදේශයේ පිහිටි රටකි
එහි මායිම් වන්නේ උගන්ඩා, බුරුන්ඩි, කොන්ගෝ සමුහාණ්ඩුව හා ටැන්සානියාවයි. නිරක්ෂයට ලංවු නමුත් එහි උස් පිහිටීම නිසා සිසිල් දේශගුණයක් පවතී
එහි බිම ඉහළ තණ බිම් හා මධ්‍යම කඳු වලින් සමන්විතය
විශාල වන සත්ව ගහනය සහ දුර්ලභ කඳු සංචාරක කර්මාන්ත කෙරෙහි බලපා ඇති අතර එය රටේ ආර්ථිකයට විශාල දායකත්වයක් සපයයි
1994 දී සිදු වූ විශාල මනුෂ්‍යය සමුල ඝාතන හේතුවෙන් එරට දැඩි ලෙස විදේශ රටවල අවධානයට ලක් විය
එම ඝාතනයන්ගෙන් මිනිසුන් 800,000 පමණ මිය ගියහ
එතැන් සිට රට ක්‍රමයෙන් වර්ධනය වු අතර, වර්තමානයේ සංවර්ධනය වන රටවල්වලට ආදර්ශ‍යක් වෙයි
2009 වර්ෂයේ සී එන් එන් රූපවාහිනී නාලිකාවේ, අප්‍රිකාවේ විශාලතම සාර්ථකත්වය ලෙස රුවන්ඩාව තුල ඇති වු ස්ථාවරත්වය, ආර්ථික වර්ධනය සහ අන්තර් ජාතික අනුවර්තනය නම් කර ඇත
එහි පවතින රජය අප්‍රිකාවේ වඩා කාර්යක්ෂම හා අවංක රජය ලෙස කැපී පෙනෙයි
රුවන්ඩාවේ අගනගරය වන කිගාලි අප්‍රිකාවේ පළමු නගරය ලෙස එහි ඇති පිරිසිදු බව, ආරක්ෂාව, ග්‍රාමීය ආරක්ෂක සැලැස්මයන 'වාසස්ථාන සන්නස' සම්මානයට පාත්‍ර විය
2008 වර්ෂ‍යේ දී ලෝකයේ රටවල් තුලින් ස්ත්‍රීන්ගෙන් බහුතරයක් සැදුම් ලත් ජාතික ව්‍යවස්ථාදායකයක් පත් කර ගත් එකම රට ලෙස රුවන්ඩාව නම් කෙරුනි
2009 නොවැම්බර් 29 වන දා රුවන්ඩාව පොදු රාජ්‍ය මණ්ඩලයේ 54 වන සාමාජිකයා ලෙස පත් විය
පොදු රාජ්‍ය මණ්ඩලය තුල අතීතයේ බ්‍රිතාන්‍ය අධිරාජ්‍යයට අයත් නොවු රටවල් 2 අතරින් එකකි රුවන්ඩාව.

ආශ්‍රිත 

මධ්‍යම අප්‍රිකාව
ශාන්ත ලුසියා නැගෙනහිර කැරිබියන් මුහුදේ පිහිටි දූපත් රටකි
එය අත්ලන්තික් සාගරයට මායිම් වේ
එය පිහිටා ඇත්තේ උතුරින් හා ඊසාන දෙසින් දුපත් වන සෙන්ට් වින්සන්ට් හා ග්‍රෙනඩයින්ස්, වයඹ දෙසින් බාබඩෝස් සහ දකුණින් මාටිනින් වලටය
620 (වර්ග සැතපුම් 385) සහ ජනගහනය 160,000 ක් වන අතර අගනුවර වන්නේ කැස්ට්‍රයිස් ය
මෙම දූපත් රාජ්‍යයන් ශ්‍රේෂ්ඨ පුද්ගලයන් වන ආතර් ලුවිස් හා ඩෙරෙන් බෝල්කොට් හට නිවහන විය
මෙය පළමු යුරෝපියානු ජනාවාසින් විසින් 'සෙන්ට් ලුසි ඔශ් සයිරන්ස්' ලෙස පසුව නම් කරන ලදි
ඔවුන් 1660 වර්ෂයේ දී ස්වදේශී කැරිබි ජනයා සමඟ ගිවිසුමක් අත්සන් කරන ලදි
බ්‍රිතාන්‍යයන් 1663 සිට 1667 දක්වා දුපතේ පාලනය ලබාගත් අතර පසුකාලීනව මෙම දුපත ප්‍රංශය සමඟ 14 වතාවක් යුද වැදුනු අතර, දුපතේ පාලනය නිරන්තරයෙන් වෙනස් විය
1814 දී බ්‍රිතාන්‍යයන් නිත්‍ය වශයෙන් මෙහි පාලනය තමන් යටතට ගත් අතර සෙන්ට් ලුසියා බටහිර ඉන්දියානුවන් අතර හෙලන් නමින් හැදින්විනි
මෙහි බ්‍රිතාන්‍ය නීතියට අනුව සම්පාදිත නීති පද්ධතියක් ඇත
අධිකරණය ස්වාධීන වන අතර සාධාරණ තීන්දු දෙයි
ආර්ථික පද්ධතිය ලෝකයේ පැවති මුල්‍ය බිඳ වැටීමට ඔරොත්තු දුන් අතර, පසුබෑම සංචාරක ව්‍යාපාරයට බලපෑම් ඇති කළේය
1924 වර්ෂයේ නියෝජිත රාජ්‍යයක් ඇති වු අතර, 1958 සිට 1962 දක්වා මෙම දුපත බටහිර ඉන්දියානු සංගමයේ සාමාජිකයෙක් විය
1979 පෙබරවාරි 22 වනදා සෙන්ට් ලුසියා පොදු රාජ්‍ය මණ්ඩලයේ නිදහස් රටක් ලෙස පත් විය
මෙය ඔවුන් සෑම වර්ෂයකම ජාතික නිවාඩු දිනයක් ලෙස සමරන අතර මෙරට ලා ෆැන්කොෆොනියාහි ද සාමාජිකයෙකි
දූපත් රටවල්
සිංගප්පුරු සමුහාණ්ඩුව මැලේ අර්ධද්විපයේ දකුණු දිග වන කි
137 (සැතපුම් 85) උතුරු  නිරීක්ෂණයට ජොනෝ, මැලේසියන් රාජ්‍යයේ දකුණට සහ ඉන්දුනීසියානු රියු දුපත්වල උතුරින් (710.2 කි
වර්ග) (වර්ග සැතපුම් 274.2) පිහිටි නගර රාජ්‍යයකි
ගිණිකොණ ආසියාවේ පිහිටි කුඩාම රාජ්‍ය වන අතර එය මොනාකෝ හා වතිකානුවට වඩා විශාලය
එය වර්තමානයේ ඇති එකම ස්වාධීන නගර රාජ්‍යයයි
සිංගප්පුරුව ප්‍රථම පන්තියේ ලෝක නගරයකි
එය විශේෂ වන්නේ ආසියානු රටවල් අතරින් ඉංග්‍රීසි භාෂාව මුල් භාෂාව වන එකම රටවන බැවිනි
එහි විවිධ ජාතීන්ට අයත් ජනතාවක් වෙසෙයි
ඔවුන් නම් චීන, මැලේ, ඉන්දියානු, යුරේනියානු, නොකේසියානු සහ විවිධ ජන වර්ගවල ආසියානුවන් ද වේ
විදේශිකයන් ද ඇතුළත්ව මුළු ජනගහනය මිලියන 4.99 කි
36% ක් වන එරට විදේශීය ජනගහනය ලෝකයේ රටවල් වලින් ඉහළම අගයක් ගන්නා අතර, සේවා අංශයේ 50% දායකත්වය සපයයි
1965 නිදහසට පෙර ද සිංගප්පුරුව නැගෙනහිර ආසියාවේ ධනවත්ම රාජ්‍යයක් වී සිටි අතර, එහි වෙළඳ වරායන් පිහිටීම හේතුවෙනි
1965 ‍රටේ GDP ඒක පුද්ගල ආදායම ඇ
511 වන අතර ජපානය හා හොංකොංවලට පසු තුන්වන ඉහළම නැගෙනහිර ආසියාවේ රටයි
නිදහසෙන් පසු විදේශ සෘජු ආයෝජන හා රාජ්‍ය දියත් කරන ලද සැළසුම් හේතුවෙන් නව ආර්ථිකයන්, කර්මාන්ත, අධ්‍යාපනය, නාගරික සංවර්ධනය විය
සිංගප්පුරුව ඒක පුද්ගල ආදායම (GDP, PPP) අතින් ලෝකයේ 5 වන තැන සිටින අතර, ඒක පුද්ගල නාමික අගයෙන් 23 වන ස්ථාන‍යේ සිටී. මෙම නාගරීකරණය, මොනාකෝ රාජ්‍යය හැරුණු කොට ලෝකයේ ජනාකීර්ණම රටයි
මෙහි ඇත්තේ නියෝජිත ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයක් වන අතර 1959 වර්ෂයේ සිට එහි පීපල්ස් ඇක්ෂන් පාට් (PAP) රටේ පාලනය ගෙන ගිය අතර එතෙක් පැවැති සෑම මැතිවරණයකදීම ජය ගත්හ
සිංගප්පුරුව
ස්ලෝවැක් සමූහාණ්ඩුව  මධ්‍යම යුරෝපයේ පිහිටි රටකි
ජනගහනය මිලියන 5 ක් හා වර්ග ප්‍රමාණය වර්ග කි
49 000 (වර්ග සැතපුම් 19 000) කි
ස්ලොවෑන් මායිම් වන්නේ බටහිරින් චෙක් සමුහාණ්ඩුව හා ඔස්ට්‍රියාව, උතුරු පෝලන්තය, නැගෙනහිරින් යුක්රේනය හා දකුණු  හංගේරියාවටය
අගනුවර හා විශාලතම නගරය වන්නේ බ්‍රැට්ස්ලාවාය
දෙවන විශාලතම නගරය කෝසියෙස්ය
ස්ලොවැනියා යුරෝපියානු සංගමය, නේටෝ, එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය, OECD, WTO යුනෙස්කෝ හා අනෙකුත් අන්තර්ජාතික සංවිධානවල සාමාජිකයෙකි
5 වන හා 6 වන ශතවර්ෂවලදී ස්ලාව් ගෝත්‍රිකයන් එරටට පැමිණි අතර පුරාණයේ දී අද ස්ලොවෑනින් ප්‍රදේශ බොහොමයක් සාමෝස් අධිරාජ්‍යයට මොරාවියා, හන්ගේරියානු අධිරාජ්‍යයය, ඔස්ට්‍රෝ  හංගේරියානු රාජ්‍යය හා චෙ‍ෙකාෆ්ලෝවෙනියාවට අයත්ව තිබුණි
2 වන ලෝක යුද්ධයේ දී ස්ලොවෑන් රාජ්‍ය බිද නොවැටී පැවතුණ අතර 1939 – 1944 කාලයේ දී එය ජර්මානු නාට්ඕන්ගේ යැපෙන්නෙකු බවට පත් විය
1945 සිට ස්ලෝකෙනියාව නැවතත් චෙකොෆ්ලෝවෙනියාවේ ප්‍රදේශයක් විය
1993 ජනවාරි 1 වනදා ස්ලොවෙනියාව නිදහස් රාජ්‍යයක් විය
එරට ඇත්තේ ඉහල ආදායම් ආර්ථිකයක් වන අතර එය වේගවත්ම අගය EU හා OECD අතර වේ
මෙරට 2004 වර්ෂයේ දී යුරෝපියානු සංගමය හා 2009 ජනවාරි 01 වනදා යුරෝපීය කලාපය සමග එක් විය
යුරෝපියානු සංගමයේ, යුරෝපීය කලාපය, ස්නෙහන් ප්‍රදේශය හා නේටෝ හි එකම කොමියුනිස්ට් රාජ්‍ය ස්ලොවෙනියාව වේ
මූලාශ්‍ර 

මධ්‍යම යුරෝපය
යුරෝපා රටවල්‎
ලෝකයේ රටවල්‎
සොලමන් දුපත් පැපෝවා නිව්ගිනියාවට බටහිරින්, මෙලිනීසියාවෙහි පිහිටි රටකි
එහි දුපත් 1000 ක් තිබේ
28,400 (වර්ග සැතපුම් 10,965 ) කි
අගනුවර වන්නේ හොනෙයිරා අතර එය ගොවාඩැල්කැනල් දුපතේහි පිහිටා ඇත
සොලමන් දුපත් මෙලනීසියානුවන් විසින් අවුරුදු දහස් ගණනකට පෙර ජනාවාස නොගෙන සිටි බැව් විශ්වාස කෙරේ
1893, බ්‍රිතාන්‍ය රාජධානිය ‍සොලමන් දුපත් තම රැකවරණය යටතේ තබා ගත්හ
2 වන ලෝක යුද්ධ සමයේ ඇමරිකානුවන් හා ජපන් ජාතිකයන් අතර දරුණු සටන් ඇති වු අතර සොලමන් දුපත් ව්‍යාපාරය 1942 – 1945 සහ ගොවාඩැල්කැනල් සටන ද විය
1976 ස්වරාජ්‍යයට හිමි වු අතර නිදහස අවුරුදු 2 කට පසුව හිමි විය
සොලමන් දුපත් ව්‍යවස්ථාදායක රාජතන්ත්‍රයක් වන අතර, වර්තමානයේ 11 එලිසබෙත් රැජිනගේ පාලනයට යටත්ය
1998 පටන් ජනවාර්ගික ගැටුම්, රාජ්‍ය අපචාර, අපරාධ සමාජීය ස්ථාවරත්වයට හානිදායක වී ඇත
2003 වර්ෂයේ ජුනි මාසයේ ඔස්ට්‍රේලියානු අන්තර්ජාතික හමුදාවක් වන ප්‍රාදේශීය සහභාගිතා පදනම, සොලමන් දුපතට පැමිණ සාමය, නිරායුධ කිරිම් හා සිවිල් පාලනය ගොඩනගන ලදි
මූලාශ්‍ර 

දූපත්
දූපත් රටවල්
ගිනි (2005) – 32
HDI (2007) – 0.955 (ඉතා ඉහළ)
මුදල් - යුරෝ (E) (EVR)
කාල මණ්ඩලය - CET (UTC + 1)
ශ්‍රීෂ්ම සෘතුව (DST) – CEST (UTC + 2)
දින සැකැස්ම - dd
yyyy
මං තීරැව - දකුණ
අන්තර්ජාල TLD -
es
දුරකථන සංකේත - 34

ස්පාඤ්ඤ රාජධානිය
පින්තුරය - කොඩිය
ආදර්ශ පාඨය - මරණින් එහා නොදන්නා තැන ඉදිරියේ
ජාතික ගීය
ස්පාඤ්ඤ සැලැස්ම
අගනුවර සහ විශාලම නගරය - මැඩ්රීඩ් - 400 26' N 30 42' W
රාජ්‍ය භාෂාව - ස්පාඤ්ඤ
පිළිගත් ප්‍රාදේශීය භාෂා - ඇරනීසියානු, බැස්කි්‍යු, කැටලන් / වෙලන්කියානු, සහ ගැලිකියානු
ජන වර්ග - 88.0% ස්පාඤ්ඤ, 12.0% (රෝම, මොරොකන්, එකෝඩොරියානු, බ්‍රිතාන්‍ය) වෙනත් (2009)
රාජ්‍යය - පාර්ලිමේන්තු ප්‍රජාතන්ත්‍රය සහ ව්‍යවස්ථාමය රාජාණ්ඩුව
රජු - ජුආන් කාර්ලස් I
අගමැති - ජෝස් ලුවිස් රොද්‍රිගස් ස‍පාටෙ‍රෝ (PSOE)
සැකැස්ම - 15 සියවස
රාජ වංශය - 1479
ව්‍යවස්ථාදායක රාජාණ්ඩුව - 1978
EV රාජ්‍යයට පැමිණිම - 1 ජනවාරි 1986
වර්ග ප්‍රමාණය -	එකතුව	-	504 030 Km2 
			195 364 sq mi
ජලය (%) – 1.04
ජනගහනය - 2010 තක්සේරැව - 45 989 016
ඝනත්වය	-	91.2 / Km2 
			231 / sq mi
GDP (PPP) – 2008 තක්සේරැව
එකතුව - $ 1.395 බිලියන
සාමාන්‍ය - $ 30 588
GDP (සාමාන්‍ය) - 2008 තක්සේරැව
එකතුව - $ 1.602 ට්‍රිලියන 
සාමාන්‍ය - $ 35 116

මූලාශ්‍ර

ස්පාඤ්ඤය
ස්වීඩන් රාජධානිය 

ස්වීඩන් රාජධානිය උතුරැ යු‍රෝපයේ ස්කැන්ඩිනේවියානු අර්ධද්විපයේ පිහිටි රටකි
එහි මායිම් බටහිර නොර්වේ ඊසාන ෆින්ලන්තය, දකුණට දිය මායිම් ඩෙන්මාර්ක් ජර්මනිය සහ පෝලන්තය අතර හා නැගෙනහිර එස්ටෝනියා, ලැම්බියා, ලිතුආනියා හා රැසියාවට වේ
එය ඩෙන්මාර්කයට ඔරෙසන්ඩ් තුලින් පාලම් උමගයකින් සම්බන්ධ වේ
450 295 කින් යුරෝපානු සංගමයේ තුන්වන විශාලතම රට වන අතර ජනගහනය මිලියන 9.2 කි
ස්විඩනයට අඩු ජනගහන ඝනත්වයක් තිබෙන අතර එය වර්ග කි
වැසියන් 21 වන අතර රටේ දකුණු ප්‍රදේශයේ ජනගහන ඝනත්වය වැඩි වන අතර එය නාගරිකව 85% ක් පමණ වේ
නාගරිකරණයට සමග මෙම සංඛ්‍යාව ඉහල යනු ඇතැයි සැලකේ. අගනුවර වන්නේ ස්මොන්හොල්ම්ය
මෙය රටේ විශාලතම නගරය වන අතර නාගරිකව ජනගහනය මිලියන 1.3 වන අතර ඒ අවට මිලියන 2 සිටිති
මධ්‍යම යුගයේ දී රට නිදහස් හා එක්සත් රටක් විය
17 ශතවර්ෂ වලදී ස්කතැන්ඩිනේවියානු අර්ධද්විපයෙන් පිටත ප්‍රදේශ අහිමි විය
1809 වර්තමානයේ ෆින්ලන්තය වන නැගෙනහිර ස්විඩනයේ කොටස් රැසියාවට අයත් විය
ස්විඩනයේ මුලික මැදිහත්වීමෙන් කල අවසන් සටන 1814 වන අතර ස්විඩනය හමුදාමය තැනකින් නෝර්වේ හට පුද්ගලික සංගමයකට එළඹගත් අතර එය 1905 වර්ෂය තෙක් පැවතුණි
ස්විඩනය සාමය පැවතුන කාලයේ නොබැදි විදේශිය පනත් අනුගමනය කල අතර යුධ සමයේ දී මධ්‍යස්ථ විය
වර්තමානයේ ස්විඩනය ව්‍යවස්ථාදායක රාජාණ්ඩුවකින් හා පාර්ලිමේන්තු පද්ධතියකින් හා ඉහල වර්ධනය වු ආර්ථයකින් යුක්තය
ආර්ථික ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී සටහනේ එය ලෝකයේ පළමු තැන සිටියි
ස්විඩනය 1995 ජනවාරි 01 දා සිට යුරෝපානු සංගමයේ සාමාජිකයෙක් වන අතර OECD හි සාමාජිකත්වය ද දරයි
ස්විඩනය 
පින්තූරය - කොඩිය
ආදර්ශ පාඨය
ජාතික ගීය 
අගනුවර - ස්ටොක්හෙමි
රාජ්‍ය භාෂාව - ස්විඩිෂ්
ජන වර්ග - 82.1% ස්විඩීස්, 5.1% ෆයින්ස්, 12.5% වෙනත්
රාජ්‍ය - පාර්ලිමේන්තු ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ව්‍යවස්ථා රාජාණ්ඩුව
අධිරාජ්‍ය - කාල් XVI ගුස්ටාන් රජු
අගමැති - ෆ්‍රෙඩ්රික් රියන්ෆෙල්සිටි
කථානායක - පර් ෆෙස්ර්බර්ජ්
පෞද්ගලික - ජුනි 17, 1397
වර්ග ප්‍රමාණය -	එකතුව	-	449 964  Km2
			173 745 sq mi
ජලය (%) – 8.7
ජනගහනය - 2009 – 9 340 682
ඝනත්වය	-	20.6 / Km2
		53.3 / sq mi
GDP (PPP) – 2008 තක්සේරැව
එකතුව - $  342.682 බිලියන 
සාමාන්‍ය - $ 37 333
GDP – 2008 තක්සේරැව
එකතුව - $ 478.961 බිලියන  
සාමාන්‍ය - $ 52 180
ටැන්සානියා එක්සත් සමුහාණ්ඩුව 

ටැන්සානියාව, නිල වශයෙන් ටැන්සානියානු එක්සත් ජනරජය (), යනු නැගෙනහිර අප්‍රිකාවේ රටකි
එයට උතුරින් මායිම් වන්නේ කෙන්යාව සහ උගන්ඩාව වෙති
බස්නාහිරින් රුවන්ඩාව, බුරුන්ඩි, සහ කොන්ගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය වෙති
දකුණු දෙසින් සැම්බියාව, මලාවි, සහ මොසැම්බික් වෙති
රටෙහි නැගෙනහිර මායිම නිමැවී ඇත්තේ ඉන්දියානු සාගරයෙන් සහ අප්‍රිකාවේ උසම කන්ද වන, ඊසාන දිග ටැන්සානියාවේ කිලිමන්ජාරෝ වෙතිනි
ටැන්සානියා එක්සත් සමුහාණ්ඩුව දුපත් 26 කින් සමන්විතය
රටේ වර්තමාන ජනාධිපති ජතායා මිර්ෂෝ කික්වෙට් 2005 වසරේ දී පත් විය
1996 සිට රටේ අගනුවර වන්නේ ඩොඩෝමාය
එහි පාර්ලිමේන්තුව හා රාජ්‍ය කාර්යාල පිහිටා ඇත
නිදහස් කාලය අතරතුර ඩර්සලාම් නගරය රටේ දේශපාලන අගනුවර විය
වර්තමානයේ එම නගරය ටැන්සානියා‍වේ ආර්ථික අගනුවර වේ
ඩාර්සලාම්හි රටේ ප්‍රධානතම වරාය පිහිටා ඇත
1964 වර්ෂයේ රාජ්‍ය දෙකක එකතුවකින් ටැන්ගන්යිකා එක්සත් සමුහාණ්ඩුව හා සැන්සිබා ස්ථාපිත කල අතර, පසුව එය ටැන්සානියා එක්සත් සමුහාණ්ඩුව වශයෙන් නම් කෙරුණි
ආශ්‍රිත

මූලාශ්‍ර

නැගෙනහිර අප්‍රිකාව
ට්‍රිනිඩෑඩ් සමුහාණ්ඩුව සහ ටොබෑගෝ දකුණ කැරබියන්හි පිහිටි කොදෙව් රාජ්‍යයකි
එය පිහිටියේ ගිණිකොණින් දකුණු ඇමරිකන් ජනපදය වන වෙනුසිලාවේ සහ දකුණු ග්‍රෙනාඩාවටය
එය තම මුහුදුබඩ දේශ සීමා බාබඩෝස් ඊසාන දෙසින්, ගයනා ගිණිකොණින් සහ වෙනිසුවේලා දකුණට හා බටහිරට අනෙක් රාජ්‍යයන් හා බෙදා ගැනේ
ඒ රටේ වර්ග ප්‍රමාණය වර්ග කි
5,128 (වර්ග සැතපුම් 1980) වන අතර ප්‍රධාන ‍දුපත් 2 වන ට්‍රිනිඩෑඩ් හා ටොබෑගෝ ඇතුළුව නොයෙක් කුඩා බිම් කොටස් ද ඇතුලත් වේ
ට්‍රිනිඩෑඩ් වඩා විශාල හා ජනාකීර්ණව දුපත වන අතර, ටොබෑගෝ වඩා කුඩා වන අතර මුළු වර්ග ප්‍රමාණයෙන් 6% හා මුළු ජනගහනයෙන් 4% වන මිලියන 1.3 අඩංගු වේ
මෙම රාජ්‍ය සුළි සුළං සීමාවෙන් පිටත පවතී
1802 ක්‍රිස්ටෝපර් කොලොම්බස් කාලයේ ට්‍රිනිඩෑඩ් හා ‍ටොබෑගෝ ස්පාඤ්ඤ ජනපදයක් විය
බ්‍රිතාන්‍යයන් අත්හැර දැමු පසු එය 1962 නිදහස ලැබීය
රටේ ආර්ථිකය පෙට්ට්‍රොලියම් හා ආශ්‍රිත නිෂ්පාදනයන් මත මුලික වේ
එහි මහා පරිමාණ කර්මාන්ත ‍රාමුවක් තිබෙන අතර එහි ස්ථාවරත්වය හේතුවෙන් එය පසුගිය අවුරුදු 5 තුල 7% වේගයෙන් වර්ධනය වී ඇත
මේ හේතුවෙන් එරට කැරබියානු රාජ්‍ය තුල එය මුලික ආර්ථික මධ්‍යස්ථානයක් බවට පත් වී ඇත
මෙරට සැණකෙළිවලට ප්‍රසිද්ධ අතර ස්ටිල්පන්, කැලිප්සෝ, සොකා සහ ලිම්බෝ නර්තන මෙහි උපත ලබා ඇත
කාල මණ්ඩලය (UYT) (UTC – 3)
ශ්‍රීෂ්ම සෘතුව UYST (UTC – 2) 
මං තීරැව - දකුණ
අන්තර්ජාල LTD -
vy
දුරකථන සංකේත - +598

උරුගුවාසි නිල වශනේ උරුගුවායි පෙරදිග සමුහාණ්ඩුව වන අතර එය දකුණු ඇමරිකාහි ගිණිකොණ දෙසින් පිහිටා ඇත
එහි ජනගහනය මිලියන 3.3 වන අතර මිලියන 1.1 අගනුවර වන මොන‍්ටෙවීඩිටයා් හා ඒ ආශ්‍රිතව ජිවත් වේ
එහි එකම මායිම උතුරැ බ්‍රසීලයෝ ජියෝග්‍රැන්ඩෙඩුසුල් වේ
බටහිරට උරැගුවායි ගග හා නිරිතට රියෝඩිලාප්ලාටා මෝය හා ආජින්ටිනාව ගග දෙපස හා ගිණිකොණ දෙසට දකුණු අත්ලාන්තික සාගරය වේ
වර්ග කිලෝමීටර මිලියන 0.176 වන මෙය සුරිනේම් වලට පසු බිම් ප්‍රමාණයෙන් දෙවන කුඩාම රාජ්‍යයයි
1680 පෘතුගීසින් විසින් සොයාගත් කොලනියාඩෙල් සැක්‍රමෙන්ටෝ එහි ඇති පැරණිතම යුරෝපියානු ජනාවාසයයි
18 වන ශතවර්ෂයේ මොන්ටවීඩියෝ ස්පාඤයන් විසින් සොයා ගත්තේ හමුදාමය බිමක් ලෙසය
ස්පාඤ ආජින්ටිනාව සහ බ්‍රසීලය සමග 1811 – 1828 පැවති අරගලයකින් පසු එරට නිදහස ලැබිය
ලතින් ඇමරිකානු රටවල් අතර දුෂණය අවම රට ලෙස මෙය හැදින්වේ
දේශපාලන හා කම්කරැ නීති මෙම දේශය තුල වඩාත් නිදහස්ව පවති
උරැගුවායි පෙරදිග සමුහාණ්ඩුව
පින්තුරය - කොඩිය
ආදර්ශ පාඨය - නිදහස හෝ මරණය
ජාතික ගීය
සිතියම
අගනුවර සහ විශාලම නගරය - මොන්ටවයිඩි‍ෙයා් - 340 53' S 560 10' W
රාජ්‍ය භාෂාව - ස්පාඤ්ඤ
ජන වර්ග - 98% යුරෝපීය, (ස්පාඤ්ඤ, ඉතාලි, වෙනත්), 1.5% මෙස්ටියෝ, 0.3% බටහිර අප්‍රිකානු, 0.2% ආසියානු (ලෙබනන්, චින, ජපන්)
රාජ්‍යය - ජනාධිපති සමුහාණ්ඩුව
ජනාධිපති - ජෝස් මුජිකා
උප ජනාධිපති - ඩැනිලෝ ඇසිටොරයි
නිදහස - බ්‍රසීල අධිරායය සිට
ප්‍රකාශ කිරිම - අගෝස්තු 25, 1825
ව්‍යවස්ථාව - ජුලි 18, 1830
වර්ග ප්‍රමාණය -	එකතුව	-	176 215 Km2 
			68 037 sq mi
ජලය (%) – 1.5
ජනගහනය - 2009 තක්සේරැව - 3 494 382
2002 ජන සංඛ්‍යාකය - 3 399 236
ඝනත්වය	-	19.8 / Km2 
			51.4 / sq mi
GDP (PPP) – 2008 තක්සේරැව
එකතුව - $ 42.624 බිලියන
සාමාන්‍ය - $ 12 784
GDP (සාමාන්‍ය) – 2008 තක්සේරැව
එකතුව - $ 32.187 බිලියන
සාමාන්‍ය - $ 9 654
ගිනි (2006) – 45.2 (ඉහළ)
HDI (2007) – 0.865 (ඉහළ)
මුදල් - උරැආයන් පෙසෝ (UYV) (U‍ය්V)

මූලාශ්‍ර 

දකුණු ඇමෙරිකානු රටවල්
අසවෙනිස්ථාන් සමුහාණ්ඩුව 

ගිනි (2000) – 20.8 – 0.21 (පහළ)
HDI (2007) – 0.710 (මධ්‍යය)
මුදල් - අස්බෙකිස්ථාන් සම්
කාල මණ්ඩලය VZT (VTC + 5) 
ශ්‍රිෂ්ම සෘතුව (DST) නිරික්ෂණ නැත
මං තිරැව - දකුණ
අන්තර්ජල TLD -
Vz

අස්වෙනිස්ථානය නිල වශයෙන් අසවෙනිස්ථාන් සමුහාණ්ඩුව මධ්‍යම ආසියාවේ පිහිටි රටකි
එය මායිම් වන්නේ බටහිර හා උතුරට කසක්ස්ථානය නැගෙනහිර ක්රයිග්ස්ථානය හා නැගෙනහිර ටජින්ස්ථානය දකුණට අෆ්ගනිස්ථානය හා ටර්න්මෙනිස්ථානයටය
මුල් 16 වන ශතවර්ෂයේ දී නැගෙනහිර ටර්නින් භාෂාවන් කථා කල අස්බෙක් නොමෑඩ්වරැන් විසින් මෙම රාජ්‍ය අල්ලා ගත්හ
වර්තමානයේ අස්වෙතස්ථාන ජනගහනය අයත් වන්නේ අස්බෙස් ජන වර්ගයට අනුව ඔවුන් එම භාෂාව කථා කරයි
198 ශතවර්ෂයේ දී අස්වෙනිස්ථානය රැසියානු රාජ්‍යයට එක් කල අතර 1924 වර්ෂයේ දී සෝවියට් සංගමයේ ව්‍යවස්ථාදායක සමුහාණ්ඩුවක් බවට පත් විය
එය නිදහස් සමුහාණ්ඩුවක් ලෙස 1991 පටන් පවතී
අස්බෙකිස්ථාන ආර්ථිකය මුලික වශයෙන් වෙළද භාණ්ඩ හා කපු, රත්තරන්, යුරේනියම්, පොටැසියම් සහ ස්වභාවික වායු මත යැපේ
එය වෙළද ආර්ථිකයකට මාරැවීමට ද පරමාර්ථ කොටගෙන තිබේ
රට ස්ථාවර ආර්ථිකයන් රදා පවත්වා ගන්නට උත්සාහ දරන අතර විදේශ ආයෝජකයින් ද වලක්වා ගෙන ඇත
මෙම ක්‍ර‍මයෙන් හා ස්ථිරව මාරැවිමට දරණ පනත අනුව 1995 ඔහු ආර්ථික වශයෙන් යහපත් ප්‍රතිචාර දක්වා නොමැත
අස්වෙනිස්ථානයේ පවතින මානව හිමිකම් පනත හා ඒක පුද්ගල නිදහස අන්තර්ජාතික සමාගම්වල විවේචනයට භාජනය වී ඇත
එහි 45% කට ආසන්න ජනගහනයක් දිනකට ඇ
1.25 කට වඩා අඩුවෙන් උපයයි
අස්බෙනිස්ථාන සමුහාණ්ඩුව
පින්තුරය - කොඩිය
ජාතික ගීය - අස්බෙන්ස්ථාන සමුහාණ්ඩු ජාතික ගීය
සිතියම
අගනුවර සහ විශාලම නගරය - ටැෂ්කෙන්ට් - 410 16' N 6a0 10' E
රාජ්‍ය භාෂාව - අස්බෙක්
පිළිගත් ප්‍රාදේශීය භාෂා - කරකල්පැක්
අභ්‍යන්තර ජන සන්නි‍ෙව්දන භාෂාව - රැසියානු
ජන වර්ග - 80.0% අස්බෙක්, 55% රැසියානු, 5.0% - 5.5% (30% ෆොල්ට්ස්, කෝඩෙල්, ජොන්සන්) ටාජික්, 3.0% කසාන්, 2.5% කරකල්පැක්, 1.5% ටැටාර්, 2.5% වෙනත්
රාජ්‍ය - ආඥාදායක රජය
ජනාධිපති - ඉස්ලාම් කැරිමොව්
අගමැති - ෂව්කට් මර්සියොයෙව්
නිදහස - සෝවියට්
සැකැස්ම - 1747
අස්බෙක් SSR – 27 ඔක්තෝම්බර් 1924
ප්‍රකාශයට පත් කිරිම - 1 සැප්තැම්බර් 1991
පිළිගැනීම - 8 දෙසැම්බර් 1991
සම්පුර්ණ කිරිම - 25 දෙසැම්බර් 1991
වර්ග ප්‍රමාණය -	එකතුව	-	447 400
			172 742
ජලය (%) – 4.9
ජනගහනය - 2009 තක්සේරැව - 27 600 007
ඝනත්වය	-	61.4  Km2 
			159.1 / sq mi
GDP (PPP) – 2008 තක්සේරැව
එකතුව - $ 71.61 බිලියන
සාමාන්‍ය - $ 2 634
GDP (සාමාන්‍ය) – 2008 තක්සේරැව - එකතුව - 27.918 බිලියන
එකතුව - $ 1 026
සාමාන්‍ය - $ 9 654
ගිනි (2006) – 45.2 (ඉහළ)
HDI (2007) – 0.865 (ඉහළ)
මුදල් - උරැආයන් පෙසෝ (UYV) (UYV)

සමුහාණ්ඩු
කාල මණ්ඩලය UTC – 4.30
මං තීරැව - දකුණ
අන්තර්ජාල TLD - Ve
දුරකථන සංකේත - +58

වෙනුසීවේලා ( ඉංග්‍රීසි
Venezuela ) නිල වශයෙන් වෙනුසිවේලා බොල්වියන් සමුහාණ්ඩුව වශයෙන් හදුන්වන අතර දකුණු ඇමරිකාවේ  උතුරු වෙරලේ පිහිටි නිවර්තන කලාපීය රටකි
එය මහාද්වීපික ප්‍රධාන භුමියක් වන අතර කැරබියානු මුහුදේ හි වෙරල තීරයේ එහි විවිධ දුපත් පිහිටා ඇත
1821 නිදහස ලද මෙය පෙර පැවති ස්පාඤ්ඤ කොලනියකි
එය මායිම් වන්නේ නැගෙනහිර ගුයානා, දකුණු බ්‍රසීලය, බටහිර කොලොම්බියාව, වෙනුසිවේලා වෙරල තිරයෙන් එපිට උතුරට වන්නට ට්‍රිනිඩෑඩ්, ටොබ‍ෑගෝ, ග්‍රෙනාඩ්, ශාන්ත ලුසියා, බාබඩෝස්, තුරකාවෝ, වෝනියේර්, අරෑබා, ශාන්ත වින්සන්ට් හා ග්‍රැනඩයින් හා ලීබාඩ් ටය
916 445 හා ජගහනය 26 414 816 හා අගනුවර වන්නේ තරකස්ය
වෙනිසුවේලා ජාතික ධජයේ වර්ණ වන්නේ කහ, නිල් හා රතුය
කහ පාට භුමිය, නිල් පාට මුහුද හා අහස රතු වර්ණ නිදහස වෙනුවෙන් ජිවිත පුජා කල වීරයන් පිළිඹිඹු කරයි
වෙනිසුවේලාවට දේශසීමා පිළිබද ගුෂානා සමග ආරවුල් ඇත
1895 ඉසෙතුයි‍ෙබා් ගග පිළිද පැවැති මතභේද පුළුල් වු අතර එය මධ්‍යස්ථ තට්ටුවකට (සාමාජිකයන් ලෙස එක්සත් රාජධානිය, ඇමරිකාව සහ රැසියාව) යොමු වු අතර 1899 දී වෙනිසුවේලා ඉල්ලීමට විරැද්ධව තීරණයකට එළඹීය
වෙනිසුවේලාව වඩා ප්‍රචලිත වන්නේ එහි ඇති පෙට්රෝලියම් කර්මාන්තය ප්‍රදේශය තුල ඇති පාරිසරික විවිධත්වය සහ එහි ඇති ස්වභාවික ලක්ෂණයන්ටය
වෙනිසුවේලා ලොව ජෛව විවිධත්වය අතින් 17 වන ස්ථානයේ සිටින අතර ලතින් ඇමරිකාව තුල ඇති බොහෝ නාගරිකරණය වු රටවල් වලින් වෙනිසුවේලාව විශාල වශයෙන් ජනතාව උතුරැ ප්‍රදේශයේ නගරවල ජිවත් වන අතර විශේෂයෙන් අගනුවර හා විශාලතම නගරය වන කරනාස් වලය
අනෙකුත් නගර වන්නේ මරනයිබෝ, ව‍ැලෙන්ඩයා, මරතේ, බාතුයියිමෙටෝ, මෙරීඩා, බාසිලෝනා, පෙට්ටෝ කෲස්, සහ සියුඩෑඩ් ගුහානාය
වෙනිසුවේලා 
 පින්තූරය - කොඩිය
 ආදර්ශ පාඨය - දෙවියන් සහ
 ජාතික ගීය 
 අගනුවර - කැරකස් 100 30' N 660 58 W
 රාජ්‍ය භාෂාව - ස්පාඤ්ඤ
 ජාතික භාෂාව - ස්පාඤ්ඤ
 ජන වර්ග - 67% මෙස්ටිසෝ, 21% වයිට්, 1% ඇමරින්දියන් වෙනත් 9% (ඇෆ්රිකානු, අරාබි, ආසියානු)
 රජය - ඒකාබද්ධ ජනාධිපති සමුහාණ්ඩුව
 ජනාධිපති - ප්‍රාගෝ චැගස් ෆ්‍රියස්
 නියෝජ්‍ය ජනාධිපති - ඒ ලියස් ජයුආ
 නිදහස ස්පාඤ්ඤයේ සිට - 05 ජුලි 1811
 පිලිගැනිම - 30 මාර්තු 1845
 වර්ග ප්‍රමාණය -	එකතුව	-	916 445 Km2
			353 841 sq mi
 ජලය (%) – 0.32
 ජනගහනය - ජුලි 2009 තක්සේරැව - 26 814 843
 2001 ඝනත්වය	-	30.2 / Km2
			77 / sq mi
 GDP (PPP) – 2008 තක්සේරැව
 එකතුව - $  359.210 බිලියන 
 සාමාන්‍ය - $ 12 806
 GDP (සාමාන්‍ය) – 2008 තක්සේරැව
 එකතුව - $ 319.443 බිලියන  
 සාමාන්‍ය - $ 11 388
 ගිනි (2007) 42.2 (ඉහළ)
 HDI (2007) – 0.844 (ඉහළ)
 මුදල් - බොලිවර් ෆියු‍ට්
නිල වශයෙන් සැම්බියා සමූහාණ්ඩුව ලෙසින් හැඳින්වෙන, සැම්බියාව  යනු, දකුණු අප්‍රිකාවේ පිහිටි භූමියෙන් වටවූ රටකි
අසල්වැසි රටවල් වන්නේ උතුරු ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී කොන්ගෝ සමුහාණ්ඩුව, ඊසාන ටැන්සානියාව, නැගෙනහිර මලාව, දකුණු මොසැම්බික්, සිම්බාබ්වේ, බොට්ස්වානා හා නැම්බියා සහ බටහිරට ඇන්ගෝලා වේ
දකුණ මධ්‍යම කොටසේ පිහිටි ලුසානා එහි අගනුවර වේ
මෙය එකම හා දැනට පවතින අප්‍රිකානු රටවල්වලින් ජංගම දුරකථන නිෂ්පාදනය කරන රටයි
ජනගහනය වැඩි වශයෙන් අගනුවර වන ලුසානා‍හි වෙසෙන අතර කොපර්බෙල්ට් හි ද ජිවත් වේ
රයිනාන් තලසියා මෙහි උපත ලද්දෙකි
වසර දහස් ගණනට පෙර සැම්බියාව දඩයම්කරුවන් හා සංචාරක ගෝත්‍රතිකයන්ගෙන් ජනාවාස විය
18 වැනි ශතවර්ෂයේ දී විටින් විට පැමිණි යු‍රෝපියානු ගවේෂකයින් විසින් සැම්බියාව (බ්‍රිතාන්‍යයින් 19 වැනි ශතවර්ෂය තෙක්) උතුරු රොඩේෂියාව තම ආරක්ෂිතයන් ලෙස අත්පත් කර ගත්හ
1964 ඔක‍්තෝම්බර් 24 වැනිදා සැම්බියාව නමින් මෙම ප්‍රදේශයෙන් නිදහස ලැබිය
සැම්බියාව තනි පාලනයක් වශයෙන් ජනාධිපති කෙනන් තුන්ඩා විසින් පාලනය කරනු ලැබු අතර, ඔහුගේ අවුරුදු 27 පැවති සමාජවාදි පනත් හේතුවෙන් රටේ ආර්ථියට බාධා ඇති විය
විපක්ෂයේ බහු පාර්ශ්වික ඉල්ලීමට කේ තුන්ඩා එකඟ වූ අතර 1991 සාමය බලය ජය ගත්තේය
1991 පටන් සැම්බියාව බහුපාර්ශවික ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයක් පවතී
ඒඩ්ස් වර්තමානයේ එර‍ට පවතින ප්‍රධාන ගැටළුවකි
ඇස්තමේන්තු10% HIV ධනාත්මකය
ඒක පුද්ගල ආදායම ඇ
1150 (2008 ලෝක බැංකුව) වාර්තාගත 55% ජනතාව දිනකට ඇ
2 මත යැපෙමින් ජිවිකාව ගෙනයයි
නීතිගත සංස්ථා --සංස්ථාපිත පුද්ගලත්වය 
නීතිගත සංස්ථා වල එක් ප්‍රධාන නෛතික ලක්ෂණයක් වන්නේ ඒවාට වෙන ම නෛතික පුද්ගලත්වයක් හිමි වීම හෙවත් කෘතිම පුද්ගලයෙක් වීමයි
කෙසේ වෙතත් වෙන ම නෛතික පුද්ගලත්වය ඉංගී්‍රසි නීතිය තුල 1895 දී සාමි මංතී්‍ර මණ්ඩලය ූඅලඔමඔන ව. ූඅලඔමඔන ්‍ය ඡඔ
වෙන ම නෛතික පුද්ගලත්වයක් පැවතීම නිසා විශෙෂයෙන් ම කුඩා පවුල් සමාගම් සම්බන්ධයෙන් නිතර ම අපේක්ෂා නොකල ප්‍රති විපාකයන් ඇතිවේ
ඹ ව ඹ නඩුවේ දී බිරිඳ විසින් සැමියාට එරෙහිව ලබා ගත් එළිදරව් නියෝගය සැමියාගේ ආයතනය සම්බන්ධයෙන් බල නොපාන අතර එය නියෝගයේ දක්වා නොමැති අතර් ඔහුගෙන් වෙනස් වන එකක් බවටත් අධිකරණය විසි තීන්දු කරන ලදී
ඟඅචඅඋරඅ ව ණඔරටහඑරන ංසසඋරඅනචඑ ඡඔ ළටඩ  නඩුවේ දී රක්ෂණ ආවරණයක් යටතේ හිමිකම ක් දැව සඳහා වූ එම රක්ෂණාවරණය අයිතිකරුගේ නමින් තිබී පසුව තමාට පූර්ණ වශයෙන් අයිති වූ සමාගමේ නමට පැවරීම නිසා පැවරුමට පසුව විනාශ වූ එම දැව තොගය සමාගමට අයිති එකක් මිස ඔහුට අයිති නොවන අතර තව දුරටත් ඒ සඳහා ඔහුට රක්ෂනීය බැඳීමක් නොමැති බවත් නිසා ඔහුට හිමිකම ක් නොමැතී බව තීන්දු විය
වෙන ම නෛතික පුද්ගලත්වය බදු සැලසුමවල දී ඒකාබද්ධ කණ්ඩායම් සඳහා වඩා නම්‍යශීලී ලෙස කටයුතු කිරීමට ඉඩ සලසන අතර බහු ජාතික සමාගම් වලට සිය එතෙර කාර්්‍යයන් හි වගකීම් කළමනාකාරීත්වයට අවස්ථාව ක් ලබාදේ
(ංඩඅමස ව ඡඅපඑ ඊනඩඋසටරඉඑස පලච බලන්න)
ඇතැම් විටක දී අධිකරණය විසින් සංස්ථාව නමැති කඩතුරාව බිඳ දමමින් ඒ පසුපස සිටිනන් පිළිබඳ සොයා බලා සෘජුවම වගකීම පවරයි
මේ සඳහා බොහෝ විට දිය හැකි උදාහරණ නම්
සමාගම නමට පමණක් පවතින්ක් වන අවස්ථාවේ දී
සමාගම එහි සාමාජිකයනගේ සහ පාලකයන්ගේ නියෝජිතයෙකු පමණක් වන අවස්ථාවේ දී
සමාගම වංචා සහගත ක්‍රියාවක හෝ වෙනත් වැරදි සගහත ක්‍රියාවක යෙදී සිටින අවස්ථාවේ දී
ගිවිසුම හෝ නීතිය අර්ථකථනයේ දී තනි සමාගමට සීමා නොවී ඒකාබද්ධ කණ්ඩායම ට යොමු කිරීම
නීිතිය මඟින් අවසර ලබා දී අවස්ථාවේ දී (උදා සමාගම් කොටස් කරුවන් පරිසර සංරක්ෂණ නීති කඩ කළ අවස්ථාවක දී)
බොහෝ විනිශ්චයන් හී දී සමාගම අනිවර්්‍යය බංකොලොත් භාවයකට පත්මෙින් තිබිය දී දිගටම කටයුතු කර ගෙන යන විටදී පුද්ගලික වෙළඳ පාඩු පිළිබඳ සැලකිලිමත් වන ලෙස අධ්‍යක්ෂකවරුනට බල කිරීම

නීතිය
විවිධ බල සීමා තුළ සහ විවිධාකාර බල ව්‍යුහයන් තුළ ක්‍රියාත්මක වන අපරාධ නීතිය නොහොත් දණ්ඩ නීතියේ පෙන්නුම් කරන පොදු හා සුවිශේෂ වූ ලක්ෂණයක් වනුයේ එම නීතිය අනුගමනය කිරීමට අසමත් වූ විට එවැනි නීති බලාත්මක කිරීම සඳහා ප්‍රබල දඩුවම් පැමිණවීමයි
අපරාධයක් සඳහා ලබාදෙන දඩුවම එම අපරාධයේ ස්වාභාවය සහ එම දඩුවම පැමිණවීමට යම් ව්‍යුහයකට පවරා ඇති බලය මත තීරණය වනු ලබයි
එම දඩුවම විවිධාකාරයෙන් අපරාධය සිදුකරන තැනැත්තා මත පැමිණිවිය හැක
ලෙස මරණීය දණ්ඩනය, පෞද්ගලික නිදහස අහිමි කිරීම, රාජ්‍ය ‍නිරීක්ෂණයට භාජනය වීම (පරිවාස භාරය සහ පොරොන්දු පිට ලබාදෙන නිදහස) සමහර අපරාධ ක්‍රියා (මනුෂ්‍ය ඝාතන) ලෝකයේ වූ විවිධ නීති පද්ධතීන් තුළ වෙනස් අර්ථ කථනයන් ලබා දී ඇත
එලෙසම එකම නීතිය තුළ කිසියම් වැරදි ක්‍රියාවක් අපරාධ ගණයට හෝ සිවිල් වැරැද්දකට නිශ්චිතවම වැටේ ද යන්න පැහැඳිලි ලෙස නිර්වචනය කර නොමැත
අපරාධ නීතිය ක්‍රියාත්මක කරනු ලබන්නේ යම් රටක ආණ්ඩුවක් වන අතර පෞද්ගලික පාර්ශවයන්ට එම රටේ සිවිල් නීතිය තම අයිතීන් තහවුරු කරගැනීමට ඉවහල් වේ
ඉතිහාසය
අපරාධ නීතිය සහ අපරාධ නීතියේ ඉතිහාසය ලෝකයේ ප්‍රථම ශිෂ්ඨාචාරයන්ගෙන් ඇරඹේ
අතීතයේ සුමේරියන් නම් ජන කාණ්ඩායම අපරාධ නීතියක් සිවිල් නීතියක් යනුවෙන් නීතියේ වර්ගීකරණයක් සිදු නොකෙරූහ
ඔවුන් පළමුම ලිඛිත නීති පද්ධතියක් සම්පාදනය කරන ලදහ
නියෝ සුමේරියානු  රජෙකු වූ ඌර් ලොව දැනට සොයාගෙන ඇති පැරණිම ලිඛිත නීති පද්ධතිය සම්පාදනය කරන ලද රජු වෙයි
මෙය නමින් ඌර් නම් විය
මෙවැනිම වැදගත්වූ තවත් නීති පද්ධතියක් හමුරාබි බැබිලෝනියන්වරු විසින් ඔවුන් ‍ගේ නීතියේ කොටසක් ලෙස සම්පාදනය කරන ලදී
ඉහත පද්ධතීන් දෙකම සිවිල් වැරදි අපරාධ වැරදි වලින් (දණ්ඩ නීති) වෙන්කොට නොදක්වන ලදහ
මේ හා සමාන වැදගත් කමකින් යුක්ත වූ ගයිස්ගේ විස්තරාත්මක නිගමනයන්ගෙන් (රෝම නීතියේ එන twelve tables ) මෙම සිවිල් සහ අපරාධ අංශයන් වෙන වෙනම විග්‍රහ කොට නොතිබිණි
ගතහොත් හොරකම /  furtum  දිලික්තයනක් ලෙස අර්ථ නිරූපණය කර ඇත
අන් අයෙකුව හිංසනයට ලක් කිරීම (assault) සහ ප්‍රචණ්ඩත්වය යොදා ගෙන කරනු ලබන සොරකම් අනවසරයෙන් තම දේපල ට ඇතුල් වීම වශයෙන් සලකා ඇත
ඉහත අපරාධ සම්බන්ධයෙන් වූ නීති උල්ලංඝනය වූ විට පැන නගින නෛතික වගකීමෙන් නිදහස් විය හැක්කේ මුල්‍යමය වශයෙන් සිදු වූ අලාභ හානි වලට වන්දි ගෙවීමෙන්ය
අපරාධ සහ සිවිල් කරුණු සම්බන්ධයෙන් නූතන වර්ගීකරණය පිළිබඳව මුල්ම සාක්ෂිය හමුවන්නේ එංගලන්තය නෝමන්වරුන් ‍ගේ ආක්‍රමණයට භාජනය වූ අවධියේය
සුවිශේෂ සංකල්පයක් වූ අපරාධය සඳහා  වූ දඩුවම (යුරෝප‍ය සම්බන්ධයෙන් පමණක් සලකා බැලීමේ දී) මුලින්ම පැන නැගුනේ  පුරාණ ස්පාඤ්ඤ දර්ශනයක් Scolasticism (බලසම්පන්න අල්පොන්සු ඩී කස්‍ත්‍රා ) තුළය
මෙම සංකල්පයට අනුව (ආගමික ) දේවදඩුවම (Poena aeterna) මිනිසෙකු මත පමුණුවන ලද්දේ හුදෙක් ඔහුගේ අපරාධය වෙනුවෙන් මනසට දඩුවම් කිරීමට ය
මෙය මූලික නීතිය  (canou – law) හා සම්මිශ්‍රණය වී අවසානයේ දී ආගමික බලපෑමකින් තොර වූ අපරාධ නීතියක් නිර්මාණය වීමට බලපාන ලදී
'යම් කිසි රාජ්‍යයක් යුක්තිය පසිදලීම (අධිකරණයක් හමුවේ දී)' සංකල්පය ඉදිරියට පැමිණෙන්නේ 18 වන සියවසේ දී යුරෝපා ජාතීන් පොලිස් සේවාවන් නඩත්තු කිරීමේ යෙදී සිටින විටය
එම මොහොතේ සිට අපරාධ නීතිය පමුණු වීම වඩාත් ක්‍රමානුකුලව විධිමත් යාන්ත්‍රනයන් ඔස්සේ සිදුවීම ආරම්භ විණි
මේ හේතුව නිසා අපරාධ නීතිය වෙනමම හේතුවක් ලෙස වර්ධනය වීමට මඟ පෑදිණි
අපරාධ නීතිය සහ අපරාධයට ලබා දෙන දඬුවම
අපරාධ නීතිය අන් නීතිවලින් වෙනස් වනුයේ එය උල්ලංඝනය වීමකට භාජනය වූ විට අපරාධ නීතිය මඟින් අපරාධකරු මත පමුණුවන ලද ප්‍රතිඵලය ඉතා ප්‍රබල එකක් වන බැවිනි
සෑම අපරාධයක් ම අපරාධය සම්පූර්ණ වීමට  අත්‍යවශ්‍ය වන සංඝටක වලින් නිර්මාණය වී ඇත
ශාරීරික හෝ කායික දඩුවම් කසපහර දීමෙන් හෝ වේවැල් පහර ලබාදීමෙන් පමුණුවිය හැකි වූවත් බොහෝ රටවල නීති පද්ධතීන් මෙවැනි ආකාරයේ දඩුවම් පැමිණවීම් නීති මඟින් වාරණය කොට ඇත
පුද්ගලයන් විවිධ අවස්ථා යටතේ (විවිධ පාලනයන්) සිරගත වීමට ලක් කල හැක
හුදෙකලාගත කිරීමකට මේ යටතේ පුද්ගලයෙකු භාජනය කල හැක
මෙවැනි සිරගත කිරීම් එක් දිනක සිට අවරුදු ගණන් දක්වා බලපැවැත්වෙන පරිදි පැමිණවිය හැක
(මෙවැනි  සිරගත කිරීම් පරිවාස නිලධාරීයෙකු යටතේ හෝ කොන්දේසි වලට යටත්ව සිදුකල හැක
මේ අවස්ථා වලදී අපරාධ නීති යටතේ චූදිතයාගේ දේපල සහ මුල්‍යමය සම්පත් රාජසන්තක ‍කිරීමට හෝ අධිකරණ භාරයට ගත හැක
මූලික අරමුණු 5 ක් අපරාධ නීතිය ක්‍රියාත්මක කිරීම තුළින් සපුරා ගැනීමට අපේක්ෂා කරයි
ඒවා මෙසේ නම් කල හැක
Retribution, deterrence, incapacitation, rehabilitation and restitution  යන මේවා මත පනවා ඇති වටිනාකම් විවිධ නීති පද්ධතීන් තුළ විවිධාකාර අගයන් ගනී
Retribution 

'අපරාධකරුවන් කුමන ආකාරයකින් ‍හෝ විඳවිය යුතුය
' මෙම සංකල්පයේ මූලික හරය එයයි
අපරාධකරුවන් ලබාගන්නා අයුතු වාසියන් හෝ අන් අයගේ අයිතීන් බුක්ති විදීමකට සිදුකරනු ලබන අනිසි බලපෑමක් පහකිරීම සඳහා ප්‍රති පිළිතුරක් ලෙස චූදිතයා මත ඒ හා සමාන වූ  අවාසියක් හෝ බලපෑමක් නීතිය මඟින් පනවනු ලබයි
මෙම ක්‍රමය "Ctalitariuism" යන සංකල්පය මත ඇති වූ බවට සමහරෙක්  මත පළ කරයි
Retribution යන්න ඉහත සංකල්පය මත පදනම් වූයේ පහත සඳහන් තර්කය තහවුරු කිරීම තුළිනි
'මහජනයා තමන් මරණයට ලක්නොවී සිටීමට  නීතිය පිළිපදී
ව්‍යංගයෙන් කිවහොත් නීති කඩකරන මිනිසුන් ඉහත අයිතිය අත්හැරියා සේ සළකනු ලබයි
Deterreuce 

මෙහි ගැබ් වී ඇති මූලික හරය වනුයේ අපරාධකරුගේ අපරාධයට සරිලන  නියමාකාර දඩුවමකට ඔහු ලක්කිරීමය
ලෙස ගතහොත් මිනීමැරුමක් සිදුකල බවට ඔප්පු වීමේන් පසුව  එම මිනීමැරුම සිදුකරන ලද චූදිතයාට මරණ දණ්ඩනය  ලබාදීමයි
මෙම ක්‍රමය අනුගමනය කිරීමෙන් අපේක්ෂා කරනු ලබන්නේ වරක් අපරාධයක් කළ පුද්ගලයෙකු නැවත එම අපරාධයම කිරීම සඳහා ඇති ඉඩකඩ අහුරා අධෛර්යමත් කිරීමය
මීට අමතරව අනිකුත් පුද්ගලයන් අනාගතයේ දී එවැනි අපරාධ සිදු කිරීම වළක්වාලීමට අනුබලයක් මෙයින් ලබා දේ
Incapacitation 

මේ හරහා මූලිකව අපේක්ෂා කරනු ලබන්නේ සහ සිදුකරනු ලබන්නේ සමාජයේ යහ පැවැත්මට බාධා පමුණුවන අපරාධකරුවන් පොදු යි
අන් විදියකින් පැවසුවහොත් ඔවුන් සිරදඩුවමකට භාජනය කිරීමයි
මරණීය දණ්ඩණය සහ පිටුවහල් කිරීම මඟින් මෙවැනි අදහසක් සපුරා ගැනීමට අපේක්ෂා කරයි
Rehabilitation 

මෙමඟින් අපේක්ෂා කරනු ලබන්නේ අපරාධයක් සිදුකරනු ලබන තැනැත්තෙකු සමාජයට වග කියන යහපත් පුරවැසියකු බවට පත්කිරීමය
මෙම ක්‍රමය හරහා අපරාධකරුට තමන් කරන ලද වැරදි ක්‍රියාවේ අනිසි අහිතකර සමාජ බලපෑම අවබෝධකර දී ඔහු එවැනි වැරදි ක්‍රියා කිරීමෙන් වළක්වා ගැනීමය
Restitution 

මෙමඟින් අපරාධයට ලක්වූ තැනැත්තාට වන්දි ලබාදීමට හෝ අපරාධය සිදු වීමට ප්‍රථම තමන් සිටි ස්ථානයේ නැවත පිහිටුවාලීම සිදුකරනු ලබයි
ලෙස යම් කෙනෙකු (A) තව කෙනෙකුගේ (B) මුදල් සාවද්‍ය ලෙස පරිහරණය කර ඇති බවට ඔප්පු වුවහොත් මුලින් කී  තැනැත්තා   (A) අනෙකාට (B) එලෙස ‍සාවද්‍ය ලෙස අපහරණය කරන ලද මුදල ගෙවීමට නීති පද්ධතියක් තුළ ප්‍රතිපාදන (නෛතික) සපයා ඇත
මෙම සංකල්පය ඉහතින් සඳහන් කරන ලද සංකල්ප හා එකිනෙක බැදී පවතී
තෝරා ගත් අපරාධ නීති කිහිපයක් 

බොහෝ නීති බලපවත්වනු ලබන්නේ දඬුවම් ලබාදෙන බවට තර්ජනය කිරීම වන අතර ඒවායේ තැනින් තැනට බොහෝ වෙනස් වේ
අපරාධ නීතිය ඉතා විශාල ක්ෂේත්‍රයක් වන අතර එය සම්පූර්නයෙන් ම හැදෑරීම ඉතා දුෂ්කර කාර්යයකි
මූලිකාංග  
සාමාන්‍යයෙන් අපරාධ නීතිය නුසුදුසු අන්දමින් ක්‍රියා කිරීම තහනම් කරනු ලබයි
මෙසේ අපරාධයක් ඔප්පු කිරීම ට යම් ක්‍රියාවක් සිදුකළ බවට ඔප්පු කළ යුතුය
විශාරදයන් මෙය හඳුන්වන්නේ වරදකාරී හෙවත් සාවද්‍ය ක්‍රියාව (actus reus) ලෙසය
සමහර අපරාධ විශේෂයෙන්ම වර්තමාන යාමක වරද තව දුරටත් අවශ්‍යය නොවන අතර ඒවා යථාර්ථ ආධීනතාව ලෙස හඳුන්වයි. නමුත් අපරාධයකට වරද කරු කිරීමෙන් ඉතා බරපතල ප්‍රතිවිපාක ඇති කරන නිසා පොදු

නීතියේ දී විනිසුරුතුමන්ලා අපරාධය සඳහා චේතනාවක් (සාවද්‍යය චේතනාවක්) තිබුනේ දැ යි සොයා බලනු ලැබේ
සාවද්‍යය ක්‍රියාව සහ සාවද්‍යය චේතනාව දෙකම අත්‍යාවශ්‍යය වන විට දී මෙම මූලිකාංග ද්විත්වයම එකම මොහොතේ තිබිය යුතු අතර ඒවා වෙන වෙනම සිදු වීම ප්‍රමාණවත් නොවේය යන්න විනිසුරු තීරණය විය
සාවද්‍ය ක්‍රියාව  

සාවද්‍ය ක්‍රියාව අපරාධයක් සිදු කිරීමේ භෞතික මූලිකාංගය වන අතර එය ක්‍රියාවක්්, ක්‍රියාවක් සිදු කිරීමේ තර්ජනයකින් හෝ ක්‍රියාවක් සිදු කිරීම පැහැර හැරීමක් මඟින් සිිදු වූ දෙයක් විය හැකිය
උදා ං විසින් ඹ ට පහර දීම හෝ දෙමාපියන් විසින් දරුවාට අහාර ලබා නොදීම වැනි ක්‍රියාවන් අපරාධයක සාවද්‍ය ක්‍රියාව විය හැකිය
සාවද්‍ය ක්‍රියාව යම් ක්‍රියාවක් සිදු කිරීමට නොහැකි වීම හේතුවෙන් නම් ඒ වෙනුවෙන් යුතුකමක් තිබිය යුතුය
යුතුකමක් ස්වෙච්ඡාවෙන් බාරගත් ගිවිසුමකින් වුව ද තමන් විසින් ම භයානක තත්වයක් නිර්මාණය කර ගැනීමෙන් ද ඇති විය හැකිය
සාවද්‍ය ක්‍රියාව සංසාධනය නොමැති වීමෙන් ශුන්‍යය කල හැකිය
සංසාධනය අපරාධයට ලක් වූ තැනැත්තා ගේ අනතුරට භාජනය විය හැකි තත්වය නිසා බිඳ නොවැටේ
කෙසේ වෙතත් මෙය බිඳ වැටීම තුන්වන පාර්ශ්වයක මැදිහත් විම නිසා, අපරාධයට ලක් වූ තැනැත්තා ගේ ම හැසිරීම නිසා හෝ බලාපොරොත්තු විය නොහැකි ක්‍රියාවක් නිසා සිදූ විය හැකිය
වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර ලබා දීමේ දී සිදු වන අත් වැරදීමක් එම අත් වැරදීම නිසාවෙන්ම මරණය සිදු වුණි නම් දාමයේ බිඳීමක් සිදු නොවේ
සාවද්‍යය චේතනාව 
සාවද්‍යය චේතනාව යනු යම් වැරදි සහගත ක්‍රියාවක් සිදු කිරීම සඳහා ඇතිවන චේතනාවයි. චේතනාව අපරාධ නීතියේ දී පුද්ගලයාගේ පෙළඹවීමෙන් වෙන්ව පවතී
විතත්තිකරු ක්‍රියාව අනතුරු දායක එකක් බව දැන සිටිය ද එය කෙසේ හෝ කිරීමට අදහස් කරන විට දී අවම වශයෙන් සාවද්‍යය චේතනාවේ එළිපතත් තේ සිටියි
මෙය අනවධානයයි
j නම් පුද්ගලයෙක් ගෙදර ඇති මුදල් ගැනීමට බිත්තියක් ළඟ සිට ගෑස් මාපකයක් කඩා දමා එසේ කාන්දු වන ගෑස් අසල් වැසියාගේ නිවසට ගියහොත් ගිනි ගන්නා බව දැනගෙන සිටීම නිසා ඔහු විෂවීම සඳහා වගකිව යුතු වේ
යථාර්ථ ආධීනතාව  
යථාර්ථ ආධීනතාව විත්තිකරුගේ පැත්තෙන් සිදු කරන ලද හානියට හේතුව ලෙස විස්තර කල හැක
සෑම අපරාධයකටම නරක චේතනාවක් තිබීම අනිවාර්්‍යය නොවන අතර වැරදිකරු වීම සඳහා අවශ්‍යය කරුණු ඌණ විය හැක
විත්තිකරු හිතාමතාම හෝ සාහසික ලෙස ක්‍රියා කල බවට වඩා නොසැලකිලිමත්ව ක්‍රියා කල බව පෙන්වීම පමණක් සෑහේ
යථාර්ථ ආධීනතා අපරාධ ව්‍යවස්ථා මඟින් නිර්මිත අපරාධ වන අතර එය යථාර්ථ ආධීනතා අපරාධයක් බව එහි පැහැදිලිව සඳහන් නොවීම නොපැහැදිලි ආකාරයට කෙටුම්පත්කරණයේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙසය
මරණීය අපරාධ 
මිනී මැරීම පුළුල්ව අර්ථ දක්වා ඇති ආකාරයට නීති විරෝධී අයුරින් ඝාතනය සිදු කිරීමයි
නීති විරෝධී අයුරින් ඝාතනය සිදු කිරීම අපරාධ නීතියේ දී බොහෝ විට ඉලක්කය වන ක්‍රියාවයි. බොහෝ අධිකරණ වල මිනීමැරුම නමැති අපරාධය එහි කෘර කම අනුව විවිධ ශ්‍රේණි වලට බෙදා දක්වා ඇත
ද්වේෂය මිනීමැරීම සඳහා අත්‍යාවශ්‍යය අංගයකි
ද්වේෂය නොමැති විට සාධාරණ පෙළඹවීමක් හෝ හීන දරා ගැනීමේ හැකියාවක් නිසා සිදුවන මිනීමැරීම මිනිමැරීමේ අඩු ප්‍රභේදයක් වේ
නිරුත්සාහක මනුෂ්‍යය ඝාතනය සාපරාධී චේතනාවකින් තොරව අනවධානයෙන් සිදුවන ඝාතනයක් ලෙස හැඳින්වේ
පුද්ගලික අපරාධ 
බොහෝ අපරාධ නීති සංග්‍රහයන් සිරුරේ භෞතික සම්පූර්ණත්වය ආරක්ෂා කරනු ලබයි
අනඩ්තේට්ටම් කිරීම සාම්ප්‍රදායිකව හඳුනාගන්නා පරිදි නීති විරෝධී අයුරින් අතපත ගෑම දිනපතා සිදු කරන පහර දීම් සහ හැල හැප්පීම් සෙනඟක් මධ්‍යයේ සිටීම නිසා නිශ්ශබ්දව අනුමත කිරීම මීට ඇතුළත් නොවේ
ඉතා ආසන්න අනඩතේට්ටම් කිරීමේ භයක් ඇති කිරීම පහර දීමක් වන අතර, එමඟින් සාපරාධී වගකීමක් ඇති විය හැකිය
කැමැත්තෙන් තොරව සිදු වන සංසර්ගය හෙවත් ස්තී්‍ර දූෂණය අනඩ්තේට්ටම් කිරීමේ බරපතල අවස්ථාවකි
දේපළ අපරාධ 
දේපළ අපරාධ අපරාධ මඟින් අරක්ෂා කරනු ලබයි
අන්‍යයකුගේ නිශ්චල දේපළකට ඇතළු වීම නීති විරෝධී වේ
බොහෝ අපරාධ නීති සංග්‍රහයන් අපවර්තනය, මුඅල් වංචා කිරීම, සොරකම වැනි දේපළක වටිනාකම අහිමි කරන අපරාධ සඳහා දඬුවම් නියම කරනු ලබයි
මංකොල්ල කෑම යනු බලය යොදාගෙන සොලකම් කිරීමයි
ව්‍යාජ නියෝජනය, තොරතුරු හෙළි කිරීමට නොහැකි විම හෝ තනතුර අයථා භාවිතය මඟින් වංචා කිරීම එක්සත් රාජධානියේ 2006 වංචා පණත උල්ලංඝනය කිරීමකි

හවුල් අපරාධ 
සමහර අපරාධ නීති සංග්‍රහයන් සාපරාධී ක්‍රියාවන් සිදු කිරීම සඳහා සම්බන්ධ වීම හෝ එවැනි ක්‍රියා සඳහා සඵල නොවූ උත්සහ කිරීම් ද අපරාධයන් ලෙස දක්වා ඇත
ආධාර දීම, අනුබල දීම, කුමන්ත්‍රණය කිරීම සහ තැත් කිරීම මීට උදාහරණයන් ය
විත්තිවාචකය  
අපරාධයක මූලිකාංග නිෂේධනය කල හැකි විත්තිවාචක ලෙස හඳුන්වන විඬිධ තත්වයන් පවතී
බොහෝ විට අපරාධය සම්පූර්ණයෙන් ම ඔප්පු කිරීමේ භාරය රජයට පැවරෙන අතර ඊට මෙම විත්තිවාචකයන් සම්බන්ධ නොමැති බව ඔප්පු කල යුතුය
වෙනත් වචන වලින් කියතොත්  විත්තිවාචකයන් සම්බන්ධ නොමැති විට අපරාධයේ මූලිකාංගක් ලෙස සලකනු ලැබේ
විත්තිවාචකයන් මඟින් භාගික වශයෙන් හෝ සම්පූර්ණයෙන් ම දඬුවමින් නිදහස් විය හැකිය
සිහිවිකල්බව  
සිහිවිකල්බව (ඔස්ටේ්‍රලියාව සහ කැනඩාව) ඕනෑම අපරාධයක් කිරීමේ අදහස නිෂේධනය කළ හැකි වුවත් ඊට අදාළ වන්නේ චේතනාව නමැත් අංගය අත්‍යාවශ්‍යය වන අපරාධයන් ට පමණි
නියම චශයෙන් සිහිවිකල්බව අර්ථ දැක්වීම සඳහා විවිධාකාරයේ රීතීන් සම්පාදනය කර ඇත
බොහෝ අවස්ථා වල දී ක්‍රියා කරන්නාට තමා වැරදි සහගත අයුරින් ක්‍රියා කරන බව අවබෝධ කර ගැනීමට නොහැකියාව හෝ ක්‍රියා කරන්නාට නීතියට අනුව කටයුතු කිරීමට ඇති නොහැකියාව යන අවස්ථා දෙකෙන් එක් අවස්ථාවක් වේ
යම් විත්තිකරුවකු සිහිවිකල් බව හේතුවෙන් නිර්දෝෂ බව ප්‍රකාශ කරන ලද විට නිරන්තරයෙන් ම ප්‍රතිඵලය වන්නේ එම පීද්ගලයාව මානසික රෝහලකට යොමුකර වීම යි
ස්වයංක්‍රියතාවය
ස්වයංක්‍රියතාවය යනු මනසේ පාලනයකින් තොරව හෝ විඥානයකින් තොරව ක්‍රියා කිරීමයි
කෙනෙකු කම්පනය හේතුවෙන් ඇතිවන ආතතියේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස හෝ විශාල මී මැසි රංචුවකගේ ප්‍රහාරයකට ලක් වීම වැනි සිතින් මවා ගත් තත්වයක් නීසා හදිසියේ අසනීප තත්වයකට පත්ව ස්වයංකී්‍රයව වශී වූ තත්වයකට පත් වීමයි
ස්වයංකී්‍රයතාව ඇති වීමට නම් ඉච්චානුගත පාලනය සම්පූර්ණයෙන් ම නැති වී යා යුතුය
අධික ලෙස රිය පැදවීමේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස අසම්පූර්ණ ලෙස විඥානය නැති වී යාම මෙයට ඇතුළත් නොවේ
මත්වීම  
මත්වීම සමහර අවස්ථාවල දී සමහර අපරාධ සඳහා පමණක් අදාළ වන විශේෂිත සාවද්‍යය චේතනාව නිෂේධනය කිරීමට හැකිවේ
එවැනි විශේෂිත චේතනාවක් නොමැති වීම මිනි මැරුමක් සාවද්‍යය මනුෂ්‍යය ඝාතනයක් බවට පත්වීමට හැකියාව ඇත
ඉච්චානුගත මත්වීම නිතරම මූලික චේතනාව ඇති කරනු ලබයි
උදා සාවද්‍යය මනුෂ්‍යය ඝාතන චේතනාව. අනෙක් අතට අනිච්චානුගත මත්වීම උදාහරණයක් ලෙස මත්පැන් නිසා ඇතිවන තත්වය මූලික චේතනාවක් අතිව කරන ලද්දක් බවට නිගමනය නොකෙරේ
අත් වැරදීම  
අත්වැරදීම් සිදු වීම සමහර විටක දී විත්තිවාචකයක් විය හැකි එම අත් වැරදීම කරුණුමය මෙන්ම සැබෑ එකක් විය යුතුය
පොලිස් නිලධරියෙකුට පහර දීමේ චෝදනාව සැබෑ අත්වැරදීමක් ලෙස නිෂේධනය කල හැකි වන්නේ ඔහුට පහර දුන් පුද්ගලයා නිලධාරියෙකු නොව අපරාධකරුවෙක් ලෙස සිතා පහර දුන් විටය
ආත්මාරක්ෂාව 
ආත්මාරක්ෂාව යනු සාමාන්‍යයෙන් තමා අරක්ෂා වීම සඳහා ගනු ලබන සාධාරණීකරණය කළ හැකි ක්‍රියාවන්ය
ආත්මාරක්ෂාව සඳහා සිදු කරන ක්‍රියාවන් කිසිවිටෙකත් අපරාධයන් නොවේ
ඒ සඳහා දඬුවම් පනවනු නොලැබේ
මෙසේ ගනු ලබන ආරක්ෂක ක්‍රියා මාර්ගයන් ඇතිවන තර්ජනයන් ට සමානුපාතික විය යුතුය
මරණීය නොවන තර්ජනයකට ගිනිඅවියක් භාවිත කිරීම මීට දිය හැකි හොඳම උදාහරණයයි
බලකිරීම 
බලකිරීම නිසා කෙනෙකු නීති විරෝධී අන්දමින් ක්‍රියා කළ හැකිය
බල කිරීම බෙහෝ අවස්ථාවලදී විත්තිවාචකයක් වුවත් මිනි මැරුම්, නිනි මැරීමට තැත් මිරීම, මිනි මැරීමට සහය වීම සහ සමහර රටවල් වල නම් දේශද්‍රෝහී වීම වැනි දරුණු අපරාධ සඳහා විත්තිවාචකයක නොවේ
බලකිරීම ඉතා ආසන්න ලෙස මරණීය තර්ජනය හෝ බරපතල ලෙස තුවාල සිදුකිරීමේ තර්ජනය  දරා ගත නොහැකි ආකාරයට විත්තිකරුගේ මනස තුල ක්‍රියාකාරී විය යුතුය
විත්තිකරුට එල්ල වූ තර්ජනයට මධෘස්ථ පුද්ගලයෙක් ඊට වෙනස් ප්‍රතික්‍රියාවක් දක්වන්නේ නම් විත්තිවාචකයක් නොමැතී බවට සධාරණව විශ්වාස කළ යුතුය
වයස, ගර්භනී බව, ශාරීරික දුබලතාව, මානසික රෝගී බව, ලිංගිකතාව, මේ සඳහා මිනුම් දඬු වුවත් මූලික දැනුවත්බව එසේ නොසලකනු ලැබේ
මෙහි දී විත්තිකරුට ගැලවී පලා යාමට යාමට කිසිදු මඟක් නොමැති විය යුතුය
බල කිරීම, මුදල් නැවත ගෙවීමට තර්ජනය කිරීම නිසා එම මුදල පියවිමට බැංකුවක් කොල්ල කෑමට යොමු වීම නොව  කිසියම් ක්‍රියාවක් කිරීමට අණ කිරීමක් විය යුතුය
කෙනෙකු තමාම තර්ජනයකට ලක විය හැකි තත්වයකට පත් වුවහොත් බල කිරීම විත්තිවාචකයක් ලෙස ගත නොහැකිය
අන්තර් ජාතික නීතිය 

හේග්හි පිහිටි අන්තර් ජාතික අපරාධ නඩු අධිකරණය යනු මහජන අන්තර්ජාතික නීතිය යොදවමින් ඉතාමත් දරුණු ගනයේ සහ  අතිශයින්ම සාහසික වූ (ලෝකයේ හි වෙසෙන සියලුම ජාතීන් සහ රාජ්‍යයන්ට බලපාන) අපරාධ සහ අපරාධ ක්‍රියා සම්බන්ධයෙන් විස්තරාත්මකව හා විශ්ලේෂණාත්මක කටයුතු කරයි
නූතන අන්තර්ජාතික අපරාධ නීතියේ මුලාශ්‍රය ලෙස නියුරන්බර්ග් නඩු (පශ්චාත් දෙවන ලෝක යුධ සමය තුළ) සැලකිල්ලට ගත හැකිය
මෙම නඩුවලදී නාසිවාදය පැතිර වූ නායකයන්ට මිනිස් සංහාර සහ යුද්ධය යන කරුණු පදනම් කරගෙන දඩුවම්  ලබාදෙන ලදී
වර්‍ෂ 1998 දී Rome Statute යන  නීතිය යටතේ අන්තර්ජාතික අපරාධ අධිකරණය හේග් නග‍රයේ  ස්ථාපිත කරන ලදී
මෙය මූලිකවම වෙන්වුයේ විවිධ රාජ්‍යයන් වල නායකයන් සහ රාජ්‍ය නිලධාරීන්  විසින් මනුෂ්‍ය වර්‍ගයාට එරෙහිව කරන ලද අපරාධයන් සම්බන්ධයෙන් ඔවුනට දඩුවම් ලබාදීම සඳහා ය
‍එහෙත් ලොව සියලුම රටවල් මෙවැනි නඩුවලට සහභාගී වී නැත (සහභාගී වීමට සිය කැමැත්තද පළකර නැත) යේමනය, ලිබියාව, ඉරාකය, ඊශ්‍රායලය
සහ ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදය මේවාට උදාහරණ ‍වේ
ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදය 

අමෙරිකා එක්සත් ජනපදයේ අපරාධ කරුවන්ට එරෙහිව නඩු ආරම්භ කරනු ලබන්නේ  විනිශ්චකාරවරයෙකු විසින් නිකුත් කරන පැමිණිල්ලක් මඟින් හෝ මහාජූරි සභාවක් මඟින් නිකුත් කරන චෝදනා පත්‍රයක් තුළිනි
ඇමෙරිකානූ ව්‍යවස්ථාවේ සිදුකරන ලද පස්වැනි ව්‍යවස්ථා සංශෝධනය අනුව පෙඩරල් අධිකරණයකදී විභාග කෙරෙන දරුණු ගණයේ අපරාධ සම්බන්ධයෙන් (Felonies) ‍චෝදනා  පත්‍රයක් නිකුත් කිරීම අත්‍යාවශ්‍ය වේ
එක් එක් ජනපද වල භාවිතයේ පවතින විවිධ ක්‍රමවල විවිධත්වය මත අත්‍යාවශ්‍ය කරුණක් ලෙස  අපරාධ නඩුවක් ‍ගොනුකිරීමේ දී මෙම පෙඩරල් අවශ්‍යතාවය බලපාන්නේ නැත
ලෙස ගතහොත් කනෙටිකට්, පෙන්සිල්වේනියා  සහ වොෂින්ටනය ‍යන ජනපද  සහ කොලොම්බියාව  'මහා ජූරි සභාවක් මඟින් ඉදරිපත් කරන චෝදනා පත්‍රය පිළිපදින්නේ නැත
හයවන ව්‍යවස්ථා සංශෝධනය මඟින් අපරාධ නඩුවක චූදිතයෙකුගේ නඩුවක් වඩාත් ඉක්මණින් සහ මහජනයා  ඉදිරියේ විභාග කිරීමට ඇති අයිතිය ආරක්ෂා කර ඇත
මෙය ප්‍රාන්ත සහ පෙඩරල්  අධිකරණ දෙවර්ගයටම බලපායි
මීට අමතරව  අපක්ෂපාතී ජුරි සභාවක් ඉදිරියේ අපරාධය සම්බන්ධයෙන් වූ නඩුව ඇසීමට ද, (ජනපද සහ දිස්ත්‍රීක් යන දෙකේදීම ) තමන්ට විරුද්ධව ඇති නඩුවේ  ස්වාභාවය සහ චෝදනාවට ලක්වීමට හේතුව දැනගැනීමට ද, තමන්ට විරුද්ධව සාක්ෂි දෙන සාක්ෂිකරුවන් තමන් ඉදිරියට  ගෙන ඒමට ද, අනිවාර්ය ක්‍රියාවලියක් හරහා තමන්ගේ වාසිය සඳහා සාක්ෂිකරුවන් සපයා ගැනීමට ද සහ නීතිඥවරයෙකුගේ සහය ලබාගැනීමට ද අයිතියක් ඇත
රාජ්‍යයක අයිතීන් සුරැකීම සඳහා පෙනීසිටිනු ලබන්නේ නීතිපති දෙපාර්තමේන්තුව‍ට සම්බන්ධ නීතිඥයෙකි
චූදිතයෙකුට තනිවම තමාගේ නිතීඥයා ලෙස කටයුතු කළ හැකිය
(අවශ්‍යනම්)ය
බොහෝ අමෙරිකානූ නීති විද්‍යාලවල මූලික මූලාශ්‍රය (අපරාධ නීතිය සම්බන්ධයෙන්) පදනම් වී ඇත්තේ නූතන දණ්ඩ නීති සංග්‍රහය සහ ඇන්ග්ලෝ  ඇමෙරිකානූ පොදු නීතිය මත පදනම් වූ පර්යේෂණයක් මතය
ඇමෙරිකාවේ සිදුවන අපරාධ විශ්වීය අපරාධ ලෙසද ‍‍ලොව  පුරා නීති මඟින් තහනම් කර ඇත
(මිනී මැරුම් සහ ස්ත්‍රී දූෂණ) මේවා ඉදහිට මාලම් ඉන්සේ (Malum in se)   ලෙසද ව්‍යවහාර කෙරේ
මේ අතරේ දී අනිකුත් අපරාධ (සමාජයක සමාජීය දැක්ම සහ හොද නරක වෙන්කරන ආකාරය) වන මත් ද්‍රව්‍ය නිවාරණය සහ මත්පැන් සම්බන්ධ නීති Molum prohibitum ලෙස ව්‍යවහාර වේ
ඉංග්‍රීසි අපරාධ නීතිය(එංගලන්තය)

එංගලන්තයේ අපරාධ නීතිය විවිධ මුලාශ්‍ර කීපයකින් පැන නැගී ඇත
අපරාධ සඳහා වූ විවිධ නිර්වචනයන් අධිකරණ තීරණ සහ දහස් ගණනක් වූ විවිධ නීති යුරෝපා හවුල තුළ පවතින සුපිරි නීති පද්ධති වල අන්තර්ගත වී ඇත
‍ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදය මෙන් නොව මෙහි අපරාධ හෝ සිවිල් නීති ලෙස නීති ගතකොට නැති බැවින් අපරාධ නිර්වචනය කිරීමේ තනි ක්‍රමයක් වෙන්කොට හදුනා ගැනීම අපහසුය
අපරාධ නීතිය 
නීතිය
අන්තර්ජාල නීතිය අධිකරණ බලය සහ ස්වෛරීත්වය අන්තර්ජාල යුගයේදී අධිකරණ බලය සහ ස්වෛරීත්වය සම්බන්ධ වාදයන් ඉක්මනින් ඉදිරියට පැමිණ ඇත
අන්තර්ජාලය තුල භූගෝලීය සහ අධිකරණ බල සීමාවන් පැහැදිලි නොමැති අතර එය භාවිත කරන්නන් අන්තර්ජාලයේ රැඳී සිටීමෙන් ස්වායත්ත ව භෞතිකව සිටින්නා වූ අධිකරණ සීමාවන් තුළ පවතින නීතියට යටත් වේ
මෙසේ සිදු කරනු ලබන එක් කටයුත්තක දී අවම වශයෙන් අධිකරණ බල ප්‍රදේශ 3 කට සම්බන්ධ වේ
එක්සත් ජනපදයේ පුද්ගලයෙක් බ්‍රිතාන්‍යයේ සිටින පුද්ගලයෙක් සමඟ කැනේඩියානු සේවා සපයන්නෙක් හරහා ගණුදෙණු සිදුකරන විටක දී ෙසෙද්ධාන්තිව කටයුතු සම්බන්ධ වන රටවල් තුනෙහිම නීතියට යටත් වේ
අධිකරණ බල සීමාවන් රටක ස්වෛරීත්වයේ අංගයක් වන අතර එය අධිකරණ, ව්‍යවස්ථාදායකය සහ පරිපාලනමය නීත්‍යානුකූල බලයට අදාළ වේ
අධිකරණ බල සීමාවන් රටක ස්වෛරීත්වයේ අංගයක් වුවත් එය ස්වෛරීත්වය සමඟ එකසේ නොපවතී
රටක නීතිය එම රටේ ස්වෛරීත්ව සීමා සහ දේශ සීමාවන්ගෙන් ඔබ්බට විහිදෙන දේශභූමි-බාහ්‍ය බලපෑම් ඇත
අන්තර්ජාල මාධ්‍යයයේ දී මෙම තත්වය වඩාත් ගැටළු සහගත වන්නේ ස්වෛරීත්ව සීමා සහ දේශ සීමාවන් පැහැදිව හඳුනා ගත නොහැකි නිසාය
පොදුවේ භාවිත වන නොවෙනස් ජාත්‍යන්තර නීතිය ක් නොමැති අතර මෙම ගැටළු සාමාන්‍යයෙන් පුද්ගලික ජාත්‍යන්තර නීතියේ පවතින නීති පිළිගැටුම් වේ
මීට හොඳම උදාහරණයක් ලෙස එක් වෙබ් අඩවියක් එක් රටක නීත්‍යානුකූල වන අතර තවත් රටක එය නීති විරෝධි වේ
පොදුවේ භාවිත වන නොවෙනස් ජාත්‍යන්තර නීතියක් නොමැති බැවින් නීතිඥයන් සමාන්‍යයෙන් එවැන්ි අවස්ථාවන් නීති පිළිගැටුම් ලෙස සලකා ඉවත දමනු ලැබේ
තවත් වැදගත් ප්‍රශ්ණයක් වන්්නේ අන්තර්ජාල නීතිය පවතින්නේ අන්තර්ජාලය භෞතික අවකාශයේ ඇතැය් සලකා (එ මඟින් දී ඇති අධිකරණ සීමා වලට යටත් වන බවත්) හෝ අන්තර්ජාලය ලෝකයක් ලෙස සැලකීම(එ මඟින් සීමා කිරීම් වලින් තොරව)