Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
ක්‍රියාත්මකභාවය

වන සංරක්‍ෂණය ‍අදියරවල් 4ක්ඔස්සේ සිදු කිරීමට පියවර ගෙන ඇත
පළමු අදියර 1995 දී ආරම්භ විය
එක් අවුරුදු වැඩසටහනක් සේ ආරම්භ වූ මෙය ලංකාවේ සියලුම වනාන්තර ආවරණය වන පරිදි සකස් වූවක් විය
දෙවන අදියර වශයෙන් 1995-2000 දක්වා කෙටි කාලීන ප්‍රතිපත්තීන් ගැලපෙන තත්වයට පත් කරමින් ජනතාව දැනුවත් කිරීමට පුහුනු වැඩසටහන් ද නැවත වන වගා යටතේ නිත්‍ය වනාන්තර ද ඇති කරන්නට
දැනට ක්‍රි‍යාත්මක 2000-2015 දක්වා වන මධ්‍ය කාලීන ක්‍රමෝපායන් ඔස්සේ රටම ආවරණය වන පරිදි නියමු ව්‍යාපෘති කරමින් පාරිසරික බලපෑම් ඇගයීම් කරගෙන යයි
තම ප්‍රදේශයේ ඇති වනාන්තර ප්‍රාදේශීය වශයෙන් රැකීමේ පිරමීඩාකාර වැඩසටහනක් ක්‍රියාත්මක වේ
පාරිසරික තක්සේරැ බලපෑම් වාර්තා ඔස්සේ වනාන්තරවලට හානිකර ව්‍යාපෘති තහනම් කරීමද මෙමගින් සිදුවේ
සිංහරාජ වනය සේම බඩල්කුඹුර,රාහුගල්ල,නාරංමාන හා 
ආනපල්ලම වැනි වනාන්තර ආශ්‍රිත ජෛව විවිධත්වය රැකීමද මෙමගින් සිදුවේ
සිව්වන අදියර වශයෙන් සියලු පාර්ශවයන් සම්බන්ධ කරගෙන අවසානයේ ජාතික වශයෙන් තිරසාර ඉලක්ක සපුරාලන දීර්ඝ කාලීන ප්‍රමෝපායන් ක්‍රි‍යාත්මක කිරීම අවසාන කඩ ඉමයි
පහළින් ඉහළට යොමු වන සැලසුම්කරණය හා පාරදෘශ්‍යතාව ඔස්සේ මෙය ක්‍රියාත්මක වේ
වසරින් වසර ජාතික රතු දත්ත ලැයිස්තුවට එකතු වන වඳවී යන ශාඛ හා සත්ව ප්‍රමාණය අඩු කිරීම,සිංහරාජ වැනි කාගේත් අවධානයට ලක්වන වනාන්තර සේම බදුලුවෙල ,මැදගම,පට්ටිපොළ,පටපිළිකන්ද වැනි ප්‍රදේශ වෙතද මෙමගින් අවධානය යොමු කර ත
වනාන්තර රැකීමේ නිරතවන රාජ්‍ය නොවන සංවිධාන හා පුද්ගලයන්
  
ශ්‍රීලංකාවේ වන ක්‍ෂෙත්‍ර ප්‍රතිපත්තිය රාජ්‍ය ආයතන මෙන්ම රාජ්‍ය නොවන සංවිධාන ,පුද්ගලික ආයතන ,පරිසර විද්‍යාඥයන් පෙරටු කර ගනිමින් ක්‍රියාත්මක කිරීම මෙහි සාර්ථකත්වයට හා ගුණාත්මක  බව වැඩිදියුණු කිරීමට හේතු වී ඇත
රාජ්‍ය නොවන සංවිධාන 

ශ්‍රී ලංකා හරිත ව්‍යාපාරය

සොබාදම් මිතුරෝ 

පරිසර කවය 

පරිසරපදනම 

මව්බිම සුරැකීමේ සංවිධානය

පුද්ගලයන්
 
වනවාසී රාහුල හිමි 

පරිසර නීතීඥ ජගත් ගුණවර්ධන 

ආචාර්ය අජන්තා පෙරේරා 

ආචාර්ය සරත් කොටගම 

සුරන්ජන් කොඩිතුවක්කු 

පරිසරවේදී සිරිල් පරාක්‍රම 

ශ්‍රී ලංකා රජය ගෙන ඇති ක්‍රියාමාර්ග දැනුවත් කිරීමේ වැඩසටහන් පැවැත්වීම වන ආරක්‍ෂක කලාප ඇති කිරීම ඖෂධීය ශාඛ සංරක්‍ෂණය ආවේණික හා වඳවීයන ශාඛ හා සතුන් සංරක්‍ෂණය පුහුණු වැඩසටහන් ඇරඹීම අදාළ ආයතනවල නම්‍යශීලීත්වය හා අන්‍යොන්‍ය සබඳතාව දියුණු  කිරීම  
පසුගිය දශක ගණනාවක් තිස්සේ ශ්‍රී ලංකාවේ වනාන්තර පද්ධතිය ක්‍රමක්‍රමයෙන් අඩු වන ආකාරය පහත පරිදි හදුනාගත හැක
මේ වගුව ආශ්‍රිත සතු‍ටුදායක තත්ව‍ය වනුයේ 1995 වසර දක්වා 60% කට ආසන්න වනාන්තර ප්‍රමාණයක් විනාශ වී තිබුණද 1995 වසරේ සිට තත්වය ස්ථාවර මට්ටමක සිට වර්ධනීය ප්‍රවේශයක් කරා ගෙන ඒමට 1995 වන ක්‍ෂෙත්‍ර මහා ප්‍රතිපත්තිය සමත් වී ඇති බවයි.

වනාශ්‍රිත  විශේෂ  දින 

         1.ලෝක වනගහන දිනය      -   මාර්තු 21
 
         2.ලෝක පරිසර දිනය           -   ජුනි    5 

         3.ජෛව විවිධත්ව දිනය        -   මැයි  22
 
         4.තර්ජනයට ලක් වූ සතුන් දිනය- ඔක්තෝබර් මාසය 

         5.ලෝක තෙත් බිම් දිනය - පෙබරවාරි 2

ලෝක වනගහන දිනය     
 
ලෝක වනගහන දිනයේදී වනාන්තර වලින් මිනිසාට ඇති දායකත්වය සමරයි
ලෝක පරිසර දිනය      
                                                  
ලෝක පරිසර දිනය යෙදෙනුයේ ජූනි මස 5 වන දිනයි
මෙහිදී වාතය,ජලය,පස ශාක යන සියල්ල පරිසරයේ අංගයන් නිසා, ඒ සියල්ල සමස්ථයක් ලෙස ආරක්‍ෂා කිරීමේ වැදගත්කම සමරයි
නොසැලකිලිමත් ලෙස ගස්කොළන් ආරක්ෂා කරනවා වෙනුවට සිතා මතා ආරක්ෂා කිරීමට පෙළඹ විම වඩා වැදගත්ය
මෙම යහපත් ක්‍රියාවෙන් ඇති වන මානසික සහනය මුළු දිවියට ම ආශිර්වාදයක් වනු ඇත
මන්ද යත් බුදු රදුන් දෙසූ පරිදි, " සිතුවිලි දියුණු කර ගතහොත් පැවැත්ම ස්වභාවයෙන්ම ආරක්ෂා වන හෙයිනි"
ලෝක ජෛව විවිධත්ව දිනය   

ජෛව විවිධත්ව දිනයේ අරමුණ ආවේනික හා තර්ජනයට ලක් වූ විශේෂ පිළිබඳ වැඩි අවධානයක් ‍යොමු කිරීමයි
ජෛව විවිධත්වය 

වනාන්තර ආශ්‍රිත වැදගත්ම තත්වය වනුයේ ජෛව විවිධත්වයයි
සිංහරාජ වනය 1988 ලෝක උරුමයක් ලෙස ප්‍රකාශ කළේ එයටම ආවේණික පරිසර කලාපයකින් යුතු නිසාය
සිංහරාජයටම ආවේණික ක්‍ෂීරපායී හා සමනළ විශේෂ 50% කටත් වඩා සිංහරාජයේ ජීවත් වෙති
වනාශ්‍රිත ජෛව විවිධත්ව ආකාර  

පරිසර පද්ධතිවල විවිධත්වය 
 
විශේෂවල විවිධත්වය 

ජානවල විවිධත්වය 

ලංකාව තුල ඇති වනාන්තර අතරින් සිංහරාජ වනාන්තරය ඉතා වැදගත් වනේන, එහි ඇති වටිනා ශාක නිසාය
විශේෂ විවිධත්වය 

භෞමික,සමුද්‍රීය හා වෙනත් ජලජ පරිසර පද්ධති ,ජීව විශේෂ තුළ විශේෂයන් අතර හා පරිසර පද්ධතීන්ගේ හා ජීවීන්ගේ විවිධත්වයද ඇතුළුව ප්‍රභවයන් අතර පවතින විපරීයතාවයයි
වනාන්තර ආශ්‍රිත ශ්‍රී ලංකා නීති 

1907 වන ආඥා පනත 

1953 වන සත්ව හා වෘක්‍ෂලතා පනත 

1992 පතල් හා කැණීම් පනත

1991 සම්පත් කළමනාකරණ පනත 

1993 ජෛව ආරක්‍ෂණ පනත

1907 වන ආඥා පනත

1907 වන ආඥා පනතේ ප්‍රධාන අරමුණ වැසි වනාන්තර ආරක්‍ෂා කිරීමයි
පනතේ 7 වන වගන්තිය අනූව රක්‍ෂිත වනාන්තර තුළ සත්ව දඩයම එළිපෙහෙළි කිරීම් මෙන්ම අනවසර ඇතුළුවීම්ද තහනම් කර ඇත
1995 දී මීට කළ සංශෝධනයෙන්  වඳවී යන සතුන් සංරක්‍ෂණය , පස සෝදායාම වැළැක්වීම හා ස්වාභාවික විපත් වලින් ආරක්‍ෂාවීම පිළිබඳ විශේෂයෙන් අවධානය යොමු කර ඇත
වනාන්තර රැකීම සම්බන්ධයෙන් පවතින අන්තර් ජාතික මූලධර්ම

වනාන්තර රැකීම සම්බන්ධයෙන් සියලුදෙනා ඇපකැපවීම 

වනාන්තර සංරක්‍ෂණය සංවර්ධනයෙන් වෙන් කළ නොහැකි කොටසක්වීම 
      
තිරසාර සංවර්ධනය 
      
වනාන්තර විනාශ නොකිරීමේ යුතුකම 

දූෂකයා විසින් වන්දි නොගෙවීමේ යුතුකම  

නිවාරණ මූලධර්මය 

පරම්පරා තුළ හා පරම්පරා අතර සාධාරණත්වය 

පාරිසරික අයිතීන් හා මානව අයිතීන් සමාන වීම 
 
සංවර්ධනයවීමට ඇති අයිතිය සමාන වීම 
 
මහජන සහභාගීත්වය හා පොදු භාර සිද්ධාන්තය

ජාන විවිධත්වය

වනාන්තර ආශ්‍රිතව දක්නට ලැබෙන තවත් වැදගත් ලක්‍ෂණයක් වනුයේ ජාන විවිධත්වයකින් යුත් විශේෂ රාශියක පැවැත්මයි
විශේෂයන් දියුණු වන්නේ ජාන විවිධත්වයක් ඇත්නම් පමණි
වනාන්තර ආශ්‍රිත විශේෂයන්ගේ ජාන සමාන වන විට සතුන් හා ශාඛ වඳවීමට බොහෝ ඉඩකඩ ඇත
අප්‍රිකාවේ චීටාවන් වඳ‍වීමට ලක් වූ විශේෂයක් ලෙස බොහෝ කතා බහට ලක් වී ඇත්තේ ද මෙලෙස ජාන සමානවීම නිසාය
වනාන්තර ආශ්‍රිතව  ජෛව විවිධත්වය සංරක්‍ෂණය කිරීම සඳහා පවතින  අන්තර් ජාතික සම්මුති 

1971 රැම්සාර් සම්මුතිය

1973 තර්ජනයට ලක් වූ ශාඛ හා සතුන් පිළිබඳ අන්තර් ජාතික සම්මුතිය

1979 සංචාරක ජීවීන් ආරක්‍ෂා කිරීම පිළිබඳ සම්මුතිය 

1993 ජෛව විවිධත්ව සම්මුතිය හා ජෛව ආරක්‍ෂණය පිළිබඳ කාටජීනා ප්‍රොටකෝලය

රැම්සාර් සම්මුතිය
 
රැම්සාර් සම්මුතිය මඟින් වගුරැ බිම් ආශ්‍රිත ජෛව විවිධත්වය සංරක්‍ෂණයට විවිධ ක්‍රියාමාර්ග ගෙන ඇත
තර්ජනයට ලක් වූ ශාඛ හා සත්ව විශේෂ වෙළඳාම් කිරීමද මෙමගින් තහනම් කර ඇත
සංචාරක ජීවීන් ආරක්‍ෂා කිරීමේ සම්මුතිය
 
සංචාරක ජීවීන් ආරක්‍ෂා කිරීමේ සම්මුතිය මඟින් දේශභූමිය තුළ ජීවත් වන සතුන් පමණක් නොව දේශසීමාවට පිටින් එන හා දේශසීමාවෙන් මාරුවන ජීවීන්වද ආරක්‍ෂා කිරීමට පියවර ගෙන ඇත
සංරක්‍ෂණය , ධරණීය භාවිතය හා ජාන සම්පත් වලින් ඇති ප්‍රයෝජන බෙදා ගැනීම මෙම සම්මුතිවල ප්‍රධාන අරමුණයි
ජෛව විවිධත්ව සම්මුතිය

5 වන වගන්තිය යටතේ සෑම පාර්ශවයක්ම අනෙකුත් පාර්ශවයන්ට ජෛව විවිධත්වය සංරක්‍ෂණය හා තිරසාර භාවිතය සඳහා සහයෝගය දැක්විය යුතු යි
10 වන වගන්තිය යටතේ ජීව විද්‍යාත්මක ක්‍රමයක් තිරසාර ලෙස භාවිත කළ යුතුයි
15,16,17 හා 18 යන වගන්ති යටතේ ජාන තාක්‍ෂණය සම්බන්ධ ප්‍රතිපාදන දක්වා ඇත
කාටජීනා ප්‍රොටකෝලය 

කාටජීනා ප්‍රොටකෝලය ජෛව සංරක්‍ෂණය සම්බන්ධයෙන් වැදගත් වන අතර නවීන තාක්‍ෂණය හා මහජනයාගේ සෞඛ්‍ය හා ජෛව විවිධත්වය අතර තුලනයක් ඇතිකර ඇත
මේ අඩවිත් බලන්න
තෙත්බිම්

සිංහරාජ
හක්ගල දැඩි ස්වභාව රක්ෂිතය

ජෛව විවිධත්වය

ශ්‍රී ලංකාවට ආවේනික කුරුල්ලෝ

අඩවියෙන් බැහැර පිටු 

http
com/

http
forestry-suppliers
fao
org/forestry/en/

http
//forestry
com/

මූලාශ්‍ර 

 1995 ශ්‍රී ලංකාවේ වන ක්‍ෂේත්‍ර ප්‍රතිපත්තිය

 ජෛව විවිධත්ව අත්පොත - පරිසර අමාත්‍යාංශය

ශ්‍රී ලංකාවේ වනාන්තර
ඇරිස්ටෝටල්
"සාධාරණත්වය යනු ‍නෛතික යුක්තියේ වැරැදි නිවැරැදි කිරී‍මේ ක්‍රමයකි
නෛතික රීතීන් විශ්වීය රීතීන් වුවත් මානව හැසිරීම සඳහා සෑමවිටම සාමාන්‍යයෙන් බලපාන පොදු නීතිය ගොඩනගා තැබිය නොහැකිය
එබැවින් ඒ ඒ අවස්ථාවට අනුව නෛතික රීතීන් දෝෂ සහගත විය හැකි අතර එය වළක්වාලමින් දෙන සහනය සාධාරණත්වය ‍‍වේ
"

                සාධාරණත්වයේ රීති ඉතාම නම්‍යශීලී සංකල්පයක් ලෙස වර්ධනය වුවත් මෙමඟින් දුන් කිසිදු අධිකරණ තීරණයක් නීති ඉතිහාසය තුළ වාර්තාගත නොවීය
වර්තමානයේ අධිකරණ වල සාධාරණත්ව සංකල්පය යටතේ එන නඩු තීරණ වාර්තාගත වේ
මෙම වාර්තාකරණයේ දී සාධාරණත්ව රීති තුළ සාධාරණත්වය පිළිබඳ ආප්තයන් බිහි විය
එනම් මග පෙන්වන ආප්තෝපදේශයන් ය
සාධාරණත්වයේ තිබිය 
යුතු ආප්තයන් ගණන ප්‍රායෝගිකව දැක්විය නොහැකි නමුත් සාමාන්‍යයෙන් සාධාරණත්වයේ ආප්තයන් 12 ක් අධ්‍යයනය කරයි
මෙම ආප්තයන් අධ්‍යයනයේ වැදගත්කම නම් අනෙකුත් නීති පද්ධති සමඟ සංසන්දනය කිරීමෙන් එදිනෙදා ජීවිතයේදී පවා ප්‍රයෝජනයට ගතහැකි වීමය
1. සාධාරණත්වය යම් පුද්ගලයෙකුට එරෙහිව පමණක් ක්‍රියාත්මක වේ
(Equity acts in persona)

2. සිදුවන සෑම හානියකට ම සාධාරණත්වය යටතේ ප්‍රතිකර්මයක් ඇත
(Equity does not suffer a wrong to be without a remedy) (ubi jus ibi remedium)

3. සාධාරණත්වය නීතියට අනුව ක්‍රියාත්මක වන අතර පවතින නීතියට පටහැණිව ගොස් සාධාරණත්වය ඉෂ්ට  කිරීමට නොහැකි වේ
(Equity follows the law)

4. සාධාරණත්වයේ ප්‍රතිකර්ම චාන්සලර්වරයාගේ අභිමතය/හෘද සාක්‍ෂියට එකඟ විය යුතුය
(Equitable remedies are discretional)

5. සාධාරණත්වය යටතේඅයිතීන් සමාන වන විට නීතිය ප්‍රමුඛතාව ගනී
(Where the equities are equal the law prevails it)

6. සමානත්වය යනු සාධාරණත්වයයි
පාර්ශවයන්ට සමානව සැලකිය යුතුය
(Equality is equity)

7. ප්‍රමාදය සාධාරණත්වය පරාජය කරයි
(Delay defeat equity)

8. සාධාරණත්වයේ අවධානය යොමු වන්නේ චේතනාවට මිස විධිමත්භාවයට නොවේ
(Equity looks to the intent and not to the force)

9. සාධාරණත්වය අපේක්‍ෂා කරන පුද්ගලයා සාධාරණත්වය ඉෂ්ට කළ යුතුය
(Person who sees equity must do equity)

10. සාධාරණත්වයේ පිහිට පතා එන පුද්ගලයා පිරිසිදු දෑත් සහිතව පැමිණිය යුතුය
(He who comes to the equity must come with clean hands)

11. සාධාරණත්වය, ක්‍රියාත්මක වීමට නියමිතව තිබූ දෙය ක්‍රියාත්මක වූ ලෙස සලකයි
(Equity regards as done that which ought to be done)

12. සාධාරණත්වය, යම් පුද්ගලයෙකු ඉටු කළ කාර්ය වෙනුවෙන් චේතනාව ආරෝපණය කරයි
(Equity imputes an intention to fulfil an obligation)

1. Equity acts in persona
(සාධාරණත්වය යම් පුද්ගලයෙකුට එරෙහිව පමණක් ක්‍රියාත්මක වේ
) 

සාධාරණත්වයේ පදනම වන්නේ පුද්ගලයන්ට එරෙහිව වන සෑම හානියකටම ප්‍රතිකර්මයක් ලබාදීමය
මෙම ආප්තය යටතේ දේපලක් සම්බන්ධව පූර්ණ අයිතිය එම දේපලෙහි හිමිකරුට හිමි වේ
එම දේපල වර්ධනය කිරීමේ අයිතිය මෙන්ම විනාශ කිරීමේ අයිතිය ද එම හිමිකරු සතු වේ
2. ubi jus ibi remedium
) 

කීට්න්
"සාධාරණත්වය මඟින් සිදු කරන්නේ සදාචාරාත්මක යුතුකමක් නෛතික යුතුකමක් බවට  පත්කිරීමයි
"

    යම්කිසි වරදක් සඳහා අධිකරණයකින් ප්‍රතිකර්මයක් යෙදීමට හැකි නම් ඒ සඳහා ප්‍රතිකර්මයක් නොකර හැරීමට සාධාරණත්වය ඉඩ නොහරින බව මෙම ආප්තයෙන් ප්‍රකාශ වේ
එමෙන්ම මේ යටතේ ලබාදෙන තවත් සහනයක් නම් යථා තත්වයට පත්කරලීමේ ප්‍රතිකර්මයයි
එනම් සමහර ගිවිසුම් කඩ කිරීමේ දී වන්දි ගෙවීමට අමතරව එම ගිවිසුම ඇති කරගැනීමට පෙර අදාළ පාර්ශවයන් මුලින් සිටි තත්වයට යළි පත්කරලීමයි
3. Equity follows the law
( සාධාරණත්වය නීතියට අනුව ක්‍රියාත්මක වන අතර පවතින නීතියට පටහැණිව ගොස් සාධාරණත්වය ඉෂ්ට  කිරීමට නොහැකි වේ) 

පොදු නීතියට එරෙහිව නොව පොදු නීතියේ දැඩි බව හා පාර්ශවයන් අතර පවත්නා ආර්ථික හා සමාජ පරතරය හේතුවෙන් පීඩාවට පත්වන පාර්ශවකරුවන්ට සහන ලබාදීම සඳහා සාධාරණත්වය ක්‍රියාත්මක වන බව මෙම ආප්තයෙන් අදහස් වේ
චාන්සලර් යුගයේ දී පවා සාධාරණත්ව ප්‍රතිකර්ම මඟින් පොදු නීතිය අභිබවා යන තීරණ ලබානොදුන්නේය
එහිදී චාන්සලර්වරයා පොදු නීති අධිකරණ තීරණ අහෝසි නොකළ අතර 
හෘදසාක්‍ෂියට පටහැනිව වාසි ලැබූ පුද්ගලයාට හෘද සාක්‍ෂියට අනුව කටයුතු කිරීමට බල කරන තීන්දුවක් පමණක් නිකුත් කරන ලදී
මේ අනුව මෙම ආප්තය මඟින් අදහස් වන්නේ යම් නඩුවක සිද්ධිමය සාධක වලට පොදු නීතියේ රීතියක් අදාළ වන විට සාධාරණත්වය එවැනි රීතියක් කිසිසේත් ම මගහැර නොයන බවය
4. Equitable remedies are discretional
(සාධාරණත්වයේ ප්‍රතිකර්ම චාන්සලර්වරයාගේ අභිමතය/හෘද සාක්‍ෂියට එකඟ විය යුතුය
) 

සාධාරණත්ව අධිකරණයක යුක්තිය පසිඳලීමේ දී විනිසුරන්ගේ හෘද සාක්‍ෂියට අනුව අභිමතානුසාරී බලයක් ක්‍රියාත්මක වන බව මින් අදහස් වේ
5. Where the equities are equal the law prevails it
(සාධාරණත්වය යටතේඅයිතීන් සමාන වන විට නීතිය ප්‍රමුඛතාව ගනී
) 

යම් ගිවිසුමක් තුළ පාර්ශවයන් දෙකකට සාධාරණත්වය ඉටුවිය යුතු නමුත් සාධාරණත්ව අධිකරණයකට එය කළ නොහැකි නම් එහිදී පොදු නීතිය අදාල කරගනී
6. Equality is equity
(සමානත්වය යනු සාධාරණත්වයයි
) 

මෙම ආප්තයෙන් අදහස්වන්නේ යම් භාරයක්, දේපලක්, ලාභයක් පාර්ශවකරුවන් අතර බෙදාදිය යුතු ආකාරය දක්වා නොමැති නම් එය සමාන ආකාරයට පාර්ශවකරුවන් අතර බෙදාදිය යුතු බවයි.

7.  Delay defeat equity
යම් පුද්ගලයෙකු සාධාරණත්ව අයිතිවාසිකම් යටතේ සහනයක් ලැබීමට නම් අප්‍රමාදව ඒ සඳහා පියවර ගත යුතු ය
කිසිදු සාධාරණ ‍හේතුවක් නොමැතිව ප්‍රමාද වී ප්‍රතිකර්ම ඉල්ලා සිටී නම් සත්‍ය වශයෙන් ම අයිතියක් කඩ වී තිබුණ ද සහනයක් නොලැබෙන බව මෙම ආප්තයෙන් අදහස් වේ
මෙම ආප්තය ලංකා නීතිය යටතේ මෙන් ම ඉංග්‍රීසි නීතිය යටතේ ද ව්‍යවස්ථාගතකොට ඇත
එය ඉංග්‍රීසි නීතියේ "Statute of limitation" යනුවෙන් හඳුන්වාදෙයි
8. Equity looks to the intent and not to the force
පාර්ශවකරුවන් දෙදෙනෙකු අතර යම් ගිවිසුමක් හෝ සිදුවීමක් සිදු වී ඇති විටෙක හෝ ඒ යටතේ යම් අසාධාරණයක් සිදු වූ විට එම පාර්ශවයන්ගේ විධිමත්භාවයට නොව චේතනාවට ප්‍රමුඛස්ථානය ලබාදිය යුතු බව මෙම ආප්තයෙන් අදහස් වේ
9. Person who sees equity must do equity
මේ පිළිබඳ සිද්ධාන්ත 4 ක් ක්‍රියාත්මක වේ
යළි සැකසීම පිළිබඳ සිද්ධාන්තය - (Marhalling)

  ඒකාබද්ධ කිරීම - ( Consolidation)

  හිලව් කිරීම - ( Set-off)

  ප්‍රතිබන්ධනය - (Estopped)

10. He who comes to the equity must come with clean hands
මෙයින් අදහස් වන්නේ තමන් අපේක්‍ෂා කරන සහනයට අදාළ ගනුදෙනුව සම්බන්ධයෙන් තමන් විසින් කිසිදු සාවද්‍ය ක්‍රියාවක් සිදුනොකරන ලද බව පැමිණිලිකරු විසින් පෙන්වාදිය යුතු වීමය
එසේම  සහනය ඉල්ලමින් කරන ආයාචනය මඟින් ගනුදෙනුවට අදාළ කිසිදු වැදගත් කරුණක් අධිකරණයෙන් සැඟවීම නොකළ යුතු බවය
එනම් ගනුදෙනුවට සම්බන්ධ සියලුම කරුණු සම්බන්ධයෙන් පැමිණිලිකරු පිරිසිදු වාර්තාවක් ඇතිව සිටිය යුතු බවයි.

11. Equity regards as done that which ought to be done
යම් ගිවිසුමක් දෙපාර්ශවයක් අතර ක්‍රියාත්මක වීමට පෙර හෝ ක්‍රියාත්මක වෙමින් තිබිය දී එක් පාර්ශවයක වැරදීමක් මත අනෙක් පාර්ශවයට හානියක් සිදුවන්නේ ද එවිට සාධාරණත්වයේ අධිකරණය මඟින් වැරැද්ද කළ පාර්ශවය මුළු ගිවිසුම ම සම්පූර්ණ කළා සේ සලකා ගිවිසුමේ අහිංසක , නිවැරදි පාර්ශවයට ලැබිය යුතු ප්‍රතිකර්මය ලබාදීමට කටයුතු කරයි
12. Equity imputes an intention to fulfil an obligation
මෙම ආප්තය සිද්ධාන්ත 3 ක් ආශ්‍රිතව ගොඩනැගී ඇත
ඉටු කිරීම (performances)

  ප්‍රමාණාත්මකව සහ යුක්තිසහගතව ඉටු කිරීම (Satisfactory Performances)

  යමක් තවත් දෙයකට පරිවර්තනය කිරීම (Convertion)

මේ අඩවියත් බලන්න
නීතිය
මහ එළිය හෙවත් හෝර්ටන්තැන්න  වනාහී දෙස් විදෙස් කාගේත් නෙත් සිත් ආකර්ශනය කළ ශ්‍රී ලංකාවේ පිහිටි අති සුන්දර භූමියකි
ඉමක් දැකිය නොහැකි ගෝලිය වස්තුවක් වූ මෙය ජෛව විවිධත්වයෙන් මෙන්ම පුරා විද්‍යාත්මක වටිනා කම අතින් ද ඉතා විශේෂ අසිරිමත් වූ ජාතික වනෝද්‍යානයකි
ලෝකාන්තය සොයා යන ‍කෙනෙකුට අප රටෙ වෙනත් කිසිම පරිසර පද්ධතියක හමු නොවන අපූර්වතම හුදෙකලාවකින් යුත් සුන්දර තැනි තලාවක් හමු වෙයි
මෙම අති සුන්දර ජෛව විවිධත්වයෙන් යුතු වූ සීතල නුවර එළියේ පිහිටි වනෝද්‍යානය වනාහි හෝටන් තැන්නයි
(මෙය නැරබීමට මුදල් ගෙවිය යුතුයි
)

හෝටන් තැන්නේ පිහිටීම 

ශ්‍රී ලංකාවේ තෙත් කලාපයේ පිහිටි එකම ජාතික වනෝද්‍යානය වන හෝටන් තැන්න මහ එළිය නමින් මුලින්ම  හඳුන්වා ඇති අතර මෙය ලංකාවේ පිහිටි උසම තැනි තලා භුමිය යි
මුහුදු මට්ටමේ සිට මීටර් 1200-2300 පමණ උසින් මධ්‍යම කදුකරයේ පිහිටා ඇත
එසේම නොයෙක් විද්වතුන් ‍මෙය විවිධාකාරයෙන් අර්ථ දක්වා ඇත
එල්.සී කුක් (1930)නිරක්‍ෂිය වනාන්තර හා පහත් තණ බිම් කාණ්ඩයට ද, චැමිපියන් (1936) කදුකර වනාන්තර ලෙසට ද, චැප්ටන් (1947) නිවර්තන සදා හරිත වනාන්තර ලෙසට ද හදුන්වා ඇත
පුරාවිද්‍යාත්මක වටිනාකම 

1920 දශකයේ ඉංග්‍රීසි ජාතික කපිතාන් විළියම් පිෂර් ,කර්නල් ඇල්බට් වොටිසන් යන දෙදෙනා විසින් මුලින්ම හෝටන් තැන්න සොයා ගෙන ඇත
එහෙත් මෙයට හෝර්ටන්තැන්න යන නාමය ලැබී ඇත්තේ ශ්‍රීමත් හෝර්ටන් ආණ්ඩුකාරවරයාගේ සංචාරයෙන් පසුවයි. 1969 දී මෙම වනාන්තරය ස්වභාවික වනාන්තරයක් ලෙස නම් කරන ලදි
හෝටන් තැන්න පිළිබඳ ව කරන ලද පුරාවිද්‍යාත්මක පර්යේෂණ දෙස අවධානය යොමු කළහොත් 1992 අරබණ ලද පර්යේෂණවලදී හෝටන් තැන්නේ අතීත පාරිසරික තත්වය ,දේශගුණික තත්වය ,හා පැළෑටි වල ඉතිහාසය කෙරෙහි අවධානය යොමු කර තිබුණි
කැළණිය විශ්ව විද්‍යාලයේ පුරාවිද්‍යා පශ්චාත් උපාධි ආයතනයේ ස්වීඩනයේ ස්ටොන්හොම් විශ්ව විද්‍යාලයේ චතුර්තක භූ ගර්භ විද්‍යා ආයතනය හා උත්සලා විශ්ව විද්‍යාලයේ විද්වතුන් එකතු ව මෙම පර්යේෂණ සිදු කරන ලදි
ජ්‍යේෂ්ඨ කථිකාචාර්ය ප්‍රේමතිලක මහතා සඳහන් කරන ආකාරයට මෙහි දී සොයා බලන ලද්දේ ලෝකයේ අවසාන ම අයිස් යුගයේ එනම් ප්ලයිස්ටොසීන යුගයේ ලංකාවේ පැවති පාරිසරික තත්වය පිළිබඳවයි. මෙහිදී අනාවරණය කර ගත් තොරතුරු අතර 

 වසර 20000 කට පමණ පෙර ලංකාවේ කඳුකර වැසි වනාන්තරවල  ස්වභාවය 
 මීවනශාක වල තත්වය
 මිනිසා ඇසුරේ වැඩුණ ශාක
 ක්‍රි
8000 තරම් ඈත යුගයේ වගා කටයුතු

ආදිය පිළිබඳව ලත් තොරතුරු ලක් ඉතිහාසයට වැදගත්ය
මෙහි දක්නට ලැබෙන යෝධ මී වන හා මහ රත් මල ඉතා ඈත අතීතයේ සිටම පැවති ඒ වාය
එමෙන්ම මීට වසර 9000 කට පමණ පෙර පරිසර උශ්නත්නය ඉහළ යාම නිසා වර්ෂාපතනය අධික වී විවිධ ස්ථානවල ඇති වූ ජලාශ හෝටන් තැන්නේ ද ඇති වූ බව සොයා ගැනුණී
මෙහි මධ්‍ය ශිලා යුගයේ (Mesolithc Man)මානවයා වාසය කළ බවත් ඔවුන් කෘෂිකාර්මික යුගයට පරිවර්තනය වූ බවත් මේ ආශ්‍රිතව කෙරුණ පර්යේෂණ වලින් සොයා ගෙන ඇත
එසේ ම හෝටන් තැන්න ‍‍ඓතිහාසික වශයෙන් ද ඉතා වැදගත් වූවකි
ජෛව විවිධත්වය 

1992 දී සිදුකරණ ලද පර්යේෂණවලට අනුව මෙහි ශාක විශේෂ 101 ක් පමණ ඇත
ඉන් 49 ක්ම ශ්‍රී ලංකාවට පමණක් ආවේනික ඒ වාය
බහුතරයක් හෝටන් තැන්නට පමණක් ආවේනික ඒවා වීම විශේෂ වුවකි
ඇතැමුන් මෙහි පොදු ශාකය ලෙස වල් කදුරු  (innamounonalifolium) හඳුන්වන අතර  ඇතැමුන් දඹ (Syzygium ravolutum) යැයි පවසති
හෝටන් තැන්නේ ශාක ඝනත්වය එනම් හෙක්ටර්යාර එකක ඇති ශාක සංඛ්‍යාව 2.861 කි
මෙහි පක්ෂීන් විශේෂ 98 ක් ද ක්ෂීරපායින් විශේෂ 14 ක්,උභය ජීවීන් විශේෂ 16-20 ක් පමණ ද, සමනල විශේෂ 40 ක් ද දැනට හඳුනාගෙන ඇත
විශේෂයෙන්ම ගෝන රංචුව.

මෙහි දක්නට ලැබෙන පක්ෂීන් අතර

මෙහි වෙසෙන තවත් ජීවීන් කහිප දෙනෙක්

මෙහි වනාන්තරය දෙස අවධානය යොමු කළ හොත් එම වනාන්තර කුරු වනාන්තර වල ස්වභාවය දරයි
එය එසේ වී ඇත්තේ එම ප්‍රදේශයේ ඇති දැඩි සුළඟට ඔරොත්තු දිය හැකි වන පරිදිය
විශේෂයෙන් ජූනී මාසය වන විට පැයට කිලෝ මීටර 31 ක පමණ වේගයෙන් සුළඟ හමන බව පැවසේ
මෙහි ශාක සාමාන්‍යයෙන් මීටර 12-15 ක් පමණ උසට වැඩෙන අතර ගස් මුදුන කුඩයක හැඩයන් ගනු ලබයි
හෝර්ටන් තැන්නේ ශාක ප්‍රජාව පිළිබඳ ව අවධානය යොමු කළ හොත් එහි භාර කාර ඒ.එච්. සුමනසේන මහතා මෙහි ශාක ප්‍රජාව ප්‍රධාන පරිසර පද්ධති හතරකට ගොනු කරයි
එනම් 

 විශේෂ අනන්‍ය වූ වනාන්තර

 සදාහරිත මිශ්‍ර වනාන්තර

 තෙත් පහත තෘණ භූමි හා වගුරු බිම්

 ගංගා ධර ජලඦ පරිසර පද්ධති

මෙසේ ඉහත සඳහන් ආකාරයට පුරාවිද්‍යාත්මක මෙන්ම ජෛව විවිධත්වයෙන් ද ඉතා පොහොසත් වූ සොබා දහමේ අපුර්ව දායාදයක් මෙන් ම ලෝක උරුමයක් ද වන හෝටන් තැන්න රැක ගැනීම පරිසර හිතකාමී අප කාගේත් වග කීමක් ‍මෙන්ම යුතුකමක් ද වන්නේය
හෝටන් තැන්නේ සොඳුරු දසුන් කිහිපයක්*

අඩවියෙන් බැහැර පිටු 

 හෝර්ටන් තැන්න 
 Horton Plains
 Sri Lanka birds/Horton Plains 
 සංචාරකයන් අතර  ජනප්‍රිය ස්ථාන

ආශ්‍රිත ග්‍රන්ථ 
සරත් විජේසූරිය,පුරා විද්‍යාව

මිහිමඩල සඟරාව

ශ්‍රී ලංකාවේ ජාතික උද්‍යාන
'ශ්‍රී ලංකා'ජාතික කොඩිය යනු රටක අනන්‍යතාව ලොවට පෙන්වන ප්‍රධාන සංකේතයයි
ශ්‍රී ලංකාවේ ජාතික කොඩිය ,පැරණි රාජකීය කොඩිය ඇසුරෙන් නිර්මාණය වී ඇත
ජාතියේ හා මාතෘ භූමියේ ඵෙතිහාසික  පසුබිම, පෞඩත්වය, සෛවරිභාවය හා ස්වාධීනත්වය ද ශ්‍රී ලාංකේය ජනතාවගේ එක්සත්භාවය හා සමානාත්මතාව ද අපේ ජාතික කොඩියෙන් පෙන්නුම් කෙරේ
ජාතික කොඩිය හා ජාතික ගීය ශ්‍රී  ලංකා ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී සමාජවාදී ජනරජ ව්‍යවස්ථාවේ ද ප්‍රධාන කොටසකි
ජාතික කොඩියේ හැඩය ඍජුකෝනාඝ්‍රයකි
''

එහි '
දිග පළ‍ලෙහි අනුපාතය 1
2 වේ
එනම් උස ඒකක 1ක් වන විට දිග ඒකක 2ක් වන පරිදි ය
ජාතික කොඩියෙ
             
01.කහ පාට සිංහයා-
සිංහල ජාතීයත්, සිංහල ජනතාවගේ විනය ගරුකබව , නිර්භීතකම, අභිමානය නායකත්වය, සාධාරණත්වයත්, විදහා දක්වයි.

02.කහ පැහැ අසිපත-
ධාර්මිකච ද නීත්‍යනුකූලව ද යුක්තිගරුකව ද රට පාලනය කරමින් මච් බිමේ ආරක්‍ෂාච උදෙසා නැගී සිටීම
03.බෝපත් හතර-
මෙත්තා, 
කරුණා, 
මුදිතා,
උපේක්ඛා යන සතර බ්‍රහ්ම චිහරණ ඇතුලු සියලු ආගම්චලට ගරු කිරීමේ උතුම් ගුණය
04.තද රතු කොටස-ශ්‍රී ලාංකික සියලු ජනතාචගේ ජිච රුධිරය සහ පුරාණ සිංහල රාජකීය ධජයේ නියෝජනය
05.කොළ/හරිත හා තැඹිලී/රඹ  පැහැ සිරස් පටි දෙක-දෙමළ,මුස්ලිම්,බර්ගර්,මැලේ,ජා,චතු දෙමළ යනාදි සියලු සුළු ජාතීන් නියෝජනය
06.එක සමාන පළලකින් චු කහ පටිය-ජාතික කොඩියේ සියලු කොටස්  එකට බැදී ති‍බේ
සියලු ජාතීන් අතර  එකමුතුච
සාමය,ප්‍රඥාච හා       අන්‍යෝන්‍ය අචබෝධය පැහැදිලි කරයි
07.සිංහයාගේ  හිසේ කේශර හා චලිගයේ නැවුණු ඉහල කොටස- මෙම කොටස් දෙක එක සමාන මට්ටමේ පැචතීමෙන්  පාලකයා හා  රටවැසියන්       අතර සමානත්මතාච  පැචතීම සහ මැදි පිලිචෙතට ගරු කිරිම
1948 නිදහස ලැබෙන චිට අප භාචිත කළේ පැරණි රාජකීය  සිංහ ධජයයි
1948 පෙබරචාරි 4 චැනිදා  නිදහස ලැබු දිනයේ ඔසචනු ලැබුචේ ද මේ පැරණි ජාතික කොඩියයි
මෙම පැරණි ජාතික කොඩිය චෙනුචට සංශෝධිත ‍කොඩියක අචශ්‍යතාච ප්‍රබලච මතු චිය
මේ අනුච 1948 මාර්තු 06 චැනිදා අග්‍රාමාත්‍ය ඩී.එස්. සේනානායක මැතිතුමා චිසින් නිල චශයෙන් ජාතික කොඩියක්  සකස් කිරීම සදහා චිශේෂ කමිටුචක්  පත් කළ අතර එම කමිටුච මෙසේය,

 එස්.ඩබ්.ආර්.ඩී.බණ්ඩාරනායක මහතා  (සභාපති)
 ශ්‍රීමත් ‍ජෝන්
එල්. කොතලාචල මහතා
 ජේ.ආර්. ජයචර්ධන මහතා
 ආචාර්ය ලලිත් අභය රාජපක්‍ෂ මහතා 
 ටී.බී. ජයා ම
 සෙනට් සභික එස්. නඩේසන් මහතා
 ආචාර්ය සෙනරත් පරණචිතාන මහතා  (ලේකම්)

ජාතික කොඩිය පිළිබඳ කමිටුවේ අචසාන නිර්දේශ 1950 පෙබරවාරි 13 චෙනිදා පාර්ලිමේන්තුවට යෝජනා කොට
1951 ‍පෙබරවාරි27 චෙනිදා  පාර්ලිමේන්තු‍වේ දී සභාගත කොට 1951 මාර්තු 02 වෙනිදා   පාර්ලිමේන්තුවේ සභා සම්මත චී 1951 මාර්තු 31 චෙනිදා පැරණි පාර්ලිමේන්තුච ඉදිරිපිට ප්‍රධාන කොඩි ගසේ නිදහස්  ශ්‍රී ලංකාවේ නච ජාතික ‍කොඩිය ගරු අග්‍රාමාත්‍ය ඩී.එස්. සේනානායක මහතා චිසින් ඔසචන ලදි
නව ජාතික කොඩිය සම්මත වීෙමන් අනතුරුව ප්‍රථම වරට නිදහස් උත්සවයකදී ඔසවනු ලැබුවේ 1952 පෙබරවාරී  4 වැනිදා ය
1972 දී කොඩියේ රතු කොටුවේ මුළු හතරේ වූ පුටු කකුල් හතර ඉවත් කර බෝපත් හැඩ 4 ක් එකතු විය
ඉන් පසු නව ජාතික  කොඩිය ප්‍රමිති කාර්යාංශය මගින් පළ කළ පොතක් මගින් නියම ප්‍රමාණ සහිතච සම්මතයන් ඉදිරිපත් කෙරිණි
නව ජාතික ධජයේ චිත්‍ර නිර්මාණ භාරව කටයුතු කළේ එවකට රජයේ කලායතනයේ විදුහල්පතිවරයා වූ ජේ.ඩී.ඒ. පෙරේරා මහතා ය
කලාශූරී එස්. පී.චාල්ස් මහතා එම නිර්මාණ කටයුතුවල සහායක ලෙස කටයුතු කළේ ය
නිදහසෙන් පසු  නිර්මාණය වූ ප්‍රථම ජාතික කොඩියේ  ප්‍රධාන ලක්‍ෂණය වූයේ පැරණි සිංහල ධජයට වම් පසින් කොළ යා රඹ පැහැ සිරස් පටි දෙකක් යා කොට එක් කිරීම ය
තවද ඒ පටි දෙක හා රතු ඍජුකෝනාඝ්‍රය අතර කහ පටියක්  ද සමස්ත කොඩිය වටේම කහ පැහැ පටි සිරස්ව හා තිරස්ව යෙදීමද සිදු විය
මෙම කොඩියේ කොළ හා තැඹිලි (රඹ) පැහැති සිරස් පටි සමාන පළලකින් යුක්ත ය
සමස්ත කොඩියේ තිරස් පළලට,මෙම එක් සිරස් පටියක පළල දරන අනුපාතය 1.7 වේ
එනම් මුළු කොඩියේ තිරස් පළල කොටස් 7ට ‍බෙදු විට (කොළ පැහැති පටියට බාහිරව ඇති කහ පාට තිරස් පටියේ පළල කොටස අතහැර) 1/7 පළල ප්‍රමාණයක් තිරස් කොළ හා තැඹිලි පටිවල වෙන වෙනම තිබිය යුතු ය
ප්‍රදර්ශනයට යොදා ගනු ලබන ජාතික කොඩිය, එහි සැලැස්ම,දිග පළල, වර්ණය ආදිය සම්බන්ධයෙන් S
S 693-1985 අංක දරණ ශ්‍රි ලංකා ජාතික කොඩිය සදහා වූ ශ්‍රී ලංකා ප්‍රමිති පිරිවිතරයට අනුකූල විය යුතු ‍වේ
ජාතික කොඩිය නිවැරදි ව භාවිතා කරන ආකාරය 

1. ජාතික ‍කොඩිය කිසිදු විටක පොළවට සමතලාව සිටින සේ හෝ තිරස් ලෙස රැ‍ගෙන නොයා යුතු අතර සෑම විටම යෂ්ටිය  ඍජුව සිටින සේ ගෙන යා යුතුය
2. ජාතික කොඩිය ,වෙනස් කොඩි සමග පෙරහැරක ගෙන යන විට එය තිබිය යුත්තේ පෙළපාළියේ දකුණු පසින් වන අතර වෙනත් කොඩි පෙළක් ඇත්නම් එම කොඩි පෙ‍ළේ මැදට ජාතික කොඩිය ගෙන ආ යුතුය
3. කිසිවක් හෝ කිසිවෙකු වෙනුවෙන් ජාතික කොඩිය මද වශයෙන් හෝ පහත් නොකළ යුතු ය
4.කිසිදු අවස්ථාවක ජාතික  කොඩිය බිම නොතැබිය යුතුය
5. ජාතික කොඩිය ඔසවන අවස්ථාවක දී සීරුවෙන් සිට එස විය යුතු අතර සියලු දෙනාම නැගී සිටිය යුතුය
6. ජාතික කොඩිය එස වූ විගස ජාතික ගීය වාදනය හෝ ගායනය සිදු කළ යුතු අතර වෙනත් කිසිදු සංගීත භාණ්ඩයක් වාදනය නොකළ යුතුය
7.හානියට පත් වූ හෝ අවල‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍ක්‍ෂණ වූ ජාතික කොඩියක් ප්‍රදර්ශණය නොකළ යුතු අතර ජාතික කොඩියට ඉහළින් වෙනත් කිසිදු ධජ ,පතාක හෝ සැරසිලි නොතිබිය යුතුය
8.ජාතික   කොඩිය කිසිදු අවස්ථාවක අඳින ඇදුමක් ,ඇතිරිල්ලක් ලෙස භාවිත කළ නොහැකි අතර රාජ්‍යය / හමුදා අවමංගල්‍යයවලදී ආස්තරණයක් ලෙස භාවිත කළ හැකිය
9.ජනපති ආඥාව යටතේ යුද හමුදා රෙජිමේන්තුවලට සිදු කරන ජනපති වර්ණ ප්‍රදානයක දී හැර කිසිම  සලකුණක් ,ලාංජනයක්,වචනයක්,රූපයක් ජාතික කොඩිය මත නොතැබිය යුතුය
10.ජාතික කොඩියේ කුමන හෝ නිරූපනයක් අවසර රහිතව භාවිත කිරීම ද තහනම් වේ
ශ්‍රී ලංකා ජාතික ධජය අවසන් වරට වෙනස් කිරිම
ශ්‍රී ලංකා ජාතික ධජය අවසන් වරට වෙනස් කිරිමකට ලක් කලේ 1972 දිය
එවකට සංස්කෘතික කටයුතු අමාත්‍යාංශයේ ස්ථිර ලේකම් හා රාජ්‍ය ලාංඡනය  හා ශ්‍රී ලංකා ජාතික ධජය නිර්මාණ කමිටුවේ සභාපති වශයෙන් කටයුතු කල නිශ්ශංක විජයරත්න ගේ මග පෙන්විම හා උපදේස් මතය
මුලු හතරේ බංකු කකුල් වෙනුවට බෝපත් හදූන්වා දූන්නේ විජයරත්න විසින් වන අතර  මෙත්තා, කරුණා, උපේක්ෂා  හා  මුදිතා ඵයින් නිරූපනය කරයි
මේ අඩවිත් බලන්න
ශ්‍රී ලංකාව
ශ්‍රි ලංකාවේ ජාතිකත්වය

අඩවියෙන් බැහැර පිටු
 සිංහ කොඩියේ කතාව 

ශ්‍රී ලංකාවේ ජාතික වස්තූන්
පෘථිවි කබොල සෙලවීම භූචලන නම්වේ
ප්‍රභල  භූචලනයන්, භූමිකම්පා නමින් හැඳින්වේ
==භූමිකම්පාවක ස්වභාවය
==

භෞතික පරිසරයේ වෙනස්කම් නැතහොත් පෘථිවි අභ්‍යන්තරයේ ක්‍රියාකාරීත්වය හේතුවෙන් භූමිපාවක් ඇතිවෙයි
භූමිකම්පාවක් යනු,පෘථිවිය  මතුපිට ඇති චලනයක් නැතහොත්පෘථිවි පෘෂ්ඨයේ පාෂාණ ස්තරවල සෙලවීමක් මගින් භූමිකම්පාවක් ඇති වෙයි
පාථිවිඅභ්‍යන්තරය සකස්වී ඇත්තේ ස්තර කීපයකිනි
පෘථිවිය මතුපිට කලාපය පාථිවි කබොල හෙවත් ශිලා ගෝලය ලෙස හඳුන්වයි.මෙම කලාපය එකිනෙක යා කළ හැකි පාෂාණ තැටි හෙවත් භූ තැටි වලින් නිර්මාණය වී ඇත
මෙම කලාපයට යටින් පිහිටා ඇත්තේ ප්‍රාවරණය නැමති කලාපයයි
මෙම ප්‍රාවරණ කලාපය මතුපිට අති විශාල ලවණ සාගරයක් නිර්මාණය වී ඇත
‍මෙම කලාපය මත ඊට ඉහලින් ඇති පෘථිවි කබොලේ පාෂාණ තැටි පාවෙමින් පවති
සාමාන්‍යයෙන් වර්ෂයකට සෙන්ටිමීටර් කීපයක් මෙම පාෂාණ තැටි විවිධාකාර දිශාවල‍ට පාවෙමින් පවති
මෙලෙස පාවෙමින් පවතින පාෂාණ තැටි දෙකක් එකිනෙක ගැටීමේදී ඇතිවන ශක්තිය භූමිකම්පාවක් ලෙස හඳුන්වයි.සාමාන්‍යයෙන් පාෂාණ තැටි මායිම්වලදී නිතර ගැටීම් ඇතිවන හෙයින් තැටි මායිම් ආශ්‍රිතව ප්‍රබල භූමිකම්පා සිදුවෙයි
භූමිකම්පාවකදි තැටි ගැටීම සිදුවන්නේ මතුපිට සිට කිලෝමීටර් 15-20 පමණ අභ්‍යන්තරයකදීය
නමුත් සමහර ප්‍රදේශවල කිලෝමිටර් 100-200 පමණ අභ්‍යන්තරයේදී ද තැටි ගැටීම සිදුවෙයි
මෙම තැටි ගැටිම සිදුවන ස්ථානය නාභිය හෙවත් කේන්ද්‍රය(Focus)ලෙස හඳුන්වයි.කේන්ද්‍රයට ඉහලින් සිරස්ව භූ තලය මත ඇති ස්ථානය අපි කේන්ද්‍රය හෙවත් අපි නාභිය (Epicenter) ලෙස හඳුන්වයි. භූමිකම්පාවකදී P,S,හා Lවශයෙන් තරංග වර්ග තුනක් නිර්මාණය වෙයි
මුලින්ම තැටි ගැටීමත් සමග කේන්ද්‍ර‍යේ සිට P ෙහවත් ප්‍රාථමික තරංග ආරම්භ වෙයි
මෙය වේගවත්ම භූමිකම්පා තරංගය වෙයි
මෙහි වේගය තත්පරයට කිලෝමීටර් 8-9ක් පමණ වෙයි
මෙම තරංග ඕනෑම ඝන,ද්‍රවහෝ වායු ස්තරයක් ඔස්සේ ඉහළට ගමන් කරයි
P තරංගය ආරම්භ වී ස්වල්ප වේලාවකින් කේන්ද්‍රයේ සිට S හෙවත් ද්විතියික තරංගය ආරම්භ වෙයි
මෙම තරංග ප්‍රාථමික තරංගවලට වඩා වේගයෙන් අඩුවෙයි
එනම් තත්පරයකට කිලෝමීටර් 4-5ක් පමණ වේගයෙන් ගමන් කරයි
නමුත් මේවා ගමන් කළ හැක්කේ ඝන ස්තර ඔස්සේ පමණි
යම් හෙයකින් ද්‍රව හෝ වායු ස්තර ඔස්සේ ගමක් කළහොත් S තරංගයන් පරාවර්තනය වෙයි
මෙම ද්විතියික තරංග තදින් අදින ලද කඹයක් දෙපසට සොලවන ආකාරයකටපාෂාණ ස්තර අතරින් ගමන් කරයි
මෙලෙස නිර්මාණය වූ P හා S යන තරංග දෙකම පෘථිවි අභ්‍යන්තරයේ ක්‍රියාත්මක වෙයි
මෙම භූ කම්පන තරංග අපි නාබිය හා අවට ස්ථානවලින් භූ තලය මතට ලඟාවෙයි
පසුව එම තරංග අපි නාභිය වටා වෘත්තාකාරව කිලෝමීටර් ගණනාවක් දුරට ගමන් කරයි
කිසියම් නිෂ්චල ජලාශයකට ගලක් 
දැමූවිට එහි වෘත්තාකාර තරංග නිර්මාණය වන ආකාරයට දිගු තරංගයන් අපි නාභියේ සිට අවට ප්‍රදේශවලට ගමන් කරයි
මේ ආකාරයට භූ තලය මතට ළඟා වූ තරංග L හෙවත් දිගු තරංග ලෙස හඳුන්වයි.මේවා සාගර රළ ගමන් කරන ආකාරයට භූ තලය මත ගමන් කරයි
එවිට පෘථිවි භූ තලය මත ඇති සියලු ගොඩනැඟිලි හා ව්‍යුහයන් දෙපසට සෙලවී විනාශ වී යයි
මෙහිදි විශේෂයෙන්ම දිගු තරංගවල බලපෑම අපි කේන්ද්‍රය ආශ්‍රිත කළාපයේ බහුලව සිදුවෙයි
එබැවින් එම කළාපයේ සිදුවන බලපෑම අතිමහත්ය
ස්වාභාවිකව ඇතිවන භූ කම්පන
               
බොහෝ ස්වාභාවිකව ඇති වන භූ කම්පන පෘථිවියේ භෞමික ස්වභාවය හා සම්බන්ධය ඒවා භෞමික භූ කම්පන ලෙස හැඳින්වේ
පෘථිවි ශිලා තැනී ඇත්තේ ගෝලීය භූ තැටි කිහිපයකිනි
පෘථිවි ප්‍රාවරණයේ හා හරයේ අඛණ්ඩ තාප විමෝචනයට ඉඩ සැලසීමට සෙමෙන් එහෙත් අඛණ්ඩව එම තැටිවල චලනයන් සිදුවේ
භූගෝලීය කාල පරිමාණයන්වලදී පෘථිවියේ ගිනිකඳු පිපිරවීමට තාපය හේතු වේ
එබැවින් තැටි සෙමින් එහෙත් ස්ථිරව චලනය වේ
තැටි එකිනෙක පසු කරමින් චලනය වන විට තැටි මායිම් අගුල් වැටේ
එහිදී ඝර්ෂණ ආතතිය ඇති වේ
ප්‍රාදේශීය ශක්තිය නම් වූ තීරණාත්මක අගය ඉක්මවා ඝර්ෂණ ආතතිය ඇති විට ක්ෂණික කඩාවැටීම් සිදු වේ
ඇණහිටීම් සහිත භූ තැටි මායිම් ව්‍යාජ තැනිතලාව නම් වේ
ප්‍රත්‍යස්ථ ඇදීම්, සෙස්මික් තරංග විකිරණ හා ව්‍යාජ මතුපිට ඝර්ෂණ තාපය මෙන්ම කඳු පිපිරවීම්වල බලපෑමෙන්,ව්‍යාජ තැටි ඇණහිටීම්වලදීත් පෘථිවි කබොල්ලේ භයංකර විධාරණය සමග ශක්තිය නිදහස් වේ
බොහෝ භූ කම්පනවලින් නිකුත්වෙන ශක්තිය භූකම්පන භග්නය පණ ගැන්වීමට හෝ ඝර්ෂණ තාපය ලෙසට යොදා ගැනේ
එබැවින් භූ කම්පන පෘථිවිය සතු ප්‍රත්‍යජස්ථ විභව ශක්තිය අඩු කරමින් එහි උෂ්ණත්වය වැඩි කරයි
පෘථිවි ගැඹුරු අභ්‍යන්තරයේ සන්නයන හා සන්වාහී තාප ගලායෑම් සමග සැසඳීමේදී මෙවා නොගිණිය හැකිය
ඉහත ක්‍රියාදාමය ඇදීම හා ආතතිය ක්‍රමයෙන් වැඩි කරන අතර ප්‍රත්‍යස්ථ පොළව පැලීම් වාදයට අනුව හදිසි භූ කම්පන ඇණහිටීම් ඇති වේ
ගණන් බලා ඇති අන්දමට භූ කම්පනයේ මුළු ශක්තියෙන් 10% ක් සෙස්මික් ශක්තිය ලෙස විකිරණය වේ
භෞමික භූ කම්පනවලින් බහුතරය 10 km නොඉක්මවන ගැඹුරකින් ඇති වේ
පැරණි හා ශීත සමුද්‍ර කබොල්ල වෙනත් භූ තැටියක් තුළට ගිලා බසින මැඩ පැවැත්වීම් කලාප තුළදී ගැඹුරු නාභි ගත භූ කම්පන 700km දක්වා වැඩි ගැඹුරකට ඇතිවිය හැකිය
මෙම සෙස්මිකව සක්‍රීය මැඩ පැවැත්වීම් කලාප Wadati-Benioff කලාප ලෙස හැඳින්වේ
මැඩ පැවැත්වීම් ශිලා ගෝලය බංගුර නොවන ඉහළ උෂ්ණත්ව හා පීඩන සහිත ගැඹුරකදී මෙවැනි භූ කම්පන ඇති වේ
ඛණ්ඨක ව්‍යුහයක් වෙත කලා ආන්තරණය සිදුවන olivine ඛනිජ මගින් ඇතිවන කඩතොලු ගැඹුරේ සිදුවන භූ කම්පන සඳහා ගැලපෙන යාන්ත්‍රණයකි
ගිනිකඳු කලාපවලදී බොහෝ විට භූ කම්පන ඇති වන අතර ඒවා භෞමික කඩතොලුවලින් හා ගිනිකඳුවල මැග්මා චලන වලින් ඇති වේ
එවැනි භූ කම්පන ගිනිකඳු විධාරණයේ පූර්ව අනතුරු ඇඟවීම් ලෙස සැලකිය හැකිය
භූ කම්පන කුණාටුවකදී භූමි කම්පා ශ්‍රේණියක් ඇතැම් විට ඇති වේ
එහිදී කඩතොලු සමූහයක් ඇති වේ
සෑම එකක්ම ආරම්භ වන්නේ සෙලවීම් හෝ පෙර වූ කම්පනවල ආතති යලි පැතිර වීම මගිනි
පසු කම්පනවලට සමාන වුවද කඩතොලු බද්ධ කාණ්ඩවලින් සිදුවේ
මෙවැනි කුණාටු වසර ගණනකට වරක් ඇති වන අතර පෙර ඒවා මෙන්ම පසුව ඇතිවන කම්පන ද හානිකර වේ
20 වැනි ශත වර්ෂයේදී තුර්කියේදී උතුරු ඇනටෝලියානු පැලිමේදී භූ කම්පන දුසිමක් පමණ මේ ආකාරයට දැක ගත හැකිවේ
1811 – 1812 අතර දී නව මැග්ඩ්රි ට් හිදී විශාල භූ කම්පන දුසිම් භාගයක් පමණ ඇති විය
මැද පෙර දිග හා මොජාවූ කාන්තාරයේ පැරණි විෂම භූ කම්පන පොකුරු ලෙස ඒවා ඇතිවේ
භූමිකම්පාවක ප්‍රබලතාවය මැනීම

මේ සඳහා යොදා ගන්නා උපකරණය වන්නේ භුමිකම්පා මානයයි
(Sesimograph)
භූමිකම්පාවක ආරම්භයේ සිට අවසානය දක්වා නිර්මාණයවන කම්පන තරංග මෙහි වාර්තා වේ
මෙය රූපසටහනින් දැක්වෙන ආකාරයට භ්‍රමණයවන බෙරයකින් හා නොසෙල්වෙන ආලෝක ධාරාවකින් සකස් වී ඇත
භූමිකම්පාවක් ඇතිවෙන විට මෙහි බෙරය භ්‍රමණය වන අතර එවිට ආධාරකයක් ආශ්‍රයෙන් පවතින නොසෙල්වන ආලෝක ප්‍රභවයේ ධාරාව භ්‍රමණයවන බෙරයේ ඇති ප්‍රස්තාර කඩදාසිය මත පතිත වෙයි
ප්‍රස්තාර කඩදාසිය ආශ්‍රයෙන් භූමිකම්පාවේ ප්‍රබලතාවය සොයා ගතහැක
ප්‍රබලත්වය රිච්ටර් පරිමාණය හෝ මර්සෙල්ලි පරිමාණය ආශ්‍රයෙන් දැක්විය හැකිය
මෙම පරිමාණ දෙවර්ගය කැලිෆෝනියාවේ භූ කම්පන විද්‍යාඟයෙකු වු චාල්ස් රිච්ටර් විසින් සොයා ගන්නා ලදි
වර්තමානයේ බහුලව යොදා ගනු ලබන්නේ රිච්ටර් පරිමාණය වන අතර ප්‍රබල භූමිකම්පාවල ප්‍රබලතාවය ඒකක 7-8 පමණ වේ
භූමිකම්පාවක ප්‍රතිඵල
 
පෘථිවියේ පාෂාණ තැටි මායිම් ආශ්‍රිතව ප්‍රබල භුමිකම්පා නිර්මාණය වෙයි
මෙහිදී ප්‍රධාන   වශයෙන්ම‍ ෙමක්සිකෝව,පීරූ,චිලී,ජපානය,ඉරානය,චීනය,ඇ‍ෆ්ගනිස්ථානය අශ්‍රිතව ප්‍රබල භූමිකම්පා ඇතිවෙයි
මෙවැනි භූමිකම්පා හේතුවෙන් විවිධ ප්‍රතිඵල ඇතිවේ
භූ චලන හා ඉරිතැලිම් 

භූමියේ ඇති වන චලනයන් හා ඉරිතැලීම්, භූමිකම්පාවක ප්‍රධාන ලක්ෂණ වේ
එයින් විය හැකි බලපෑම භූමිකම්පාවේ ප්‍රබලතාව, භූ සංඥාව ආරම්භ වු ස්ථානය සිට ඇති දුර, පසේ ස්වභාවය යන කරුණු  මත පදනම් වේ
පොළවේ ඇති වන චලනයන් මැනීමට උපකරණ භාවිතා කරයි
එය ඇතිවන වේගය අනුව තීරණය වේ
භූ චලනයක ඇති වේගය අඩු වුවත් ඉන් සිදුවන ව්‍යවසන තත්ත්වය මත භූ කම්පනයේ ප්‍රබලත්ව තීරණය කෙරේ
තවද පොළොව ගර්භය තුළ සිට එන කම්පන රැලි , තද පසේ සිට බුරුල් පස දක්වා ගමන් කිරීමද සිදුවේ
පොළොවේ ඉරි තැලීම් සිදු වන්නේ භූ චලනය සිදු වු ස්ථානයේ සිට කුඩා දුර ප්‍රමාණයකය
මෙය ඉංජිනේරු කර්මාන්තවලට බලපෑම් ඇති කරයි
වේලි(Dams), පාලම් හා න්‍යෂ්ටික බලාගාර තැනීමේදි, භූ චලන කලාප වලින් තොර ප්‍රදේශ තෝරා ගැනීම වැදගත් වේ
මිනිස් ජීවිත විනාශ වීම

භූමිකම්පාවක ප්‍රධානම ප්‍රතිඵලය වන්නේ විවිධ අනතුරු හේතුවෙන්  විශාල පිරිසක් මිය යාමයි
භූමිය චලනය වීම හේතුවෙන් ගොඩනැඟිලි හා ව්‍යුහයන් විනාශ වී වාසය කළ පුද්ගලයන් සුන්බුන්වලට යටවී මිය යාම කැපී පෙනෙන ලක්ෂණයකි
විශේෂයෙන් ලෝකයේ ප්‍රධාන නගරවන ටෝකියෝ, නගෝයා, මෙක්සිකෝසිටි, ලෝස් ඇන්ජලිස් හි භූමිකම්පා හේතු‍වෙන් විහාල පිරිසක් මිය යාම උදාහරණ වේ
භූමිකම්පාවලින් අනතුරු අවම කිරීමට මෙවැනි නගරවල හාඩ්බෝඩ්,කළුවීදුරු යොදා ගොඩනැඟිලි ඉතා ශක්තිමත්ව තනනු ලැබේ
ගිනි ගැනීම්  ඇතිවිම

‍බොහෝ ප්‍රබල භූමිකම්පාවලදි විශාල වශයෙන් ගිනි ගැනීම් ඇතිවෙයි
විදුලිය කාන්ඳුවීම,ගෑස් නළ හා තෙල් නළ පිපිරීයාම ඊට හේතුවයි.

යටිතල පහසුකම් විනාශ වීම

විශේෂයෙන් දුරකතන මාර්ග,විදුලි මාර්ග,දුම්රිය හා මහාමාර්ග විනාශ වෙයි
භූමිකම්පාවලදී ‍බොහෝ මාර්ග පැලීයාම සිදුවෙයි
එක්සත්ජනපදය හා ජපානය වැනි රටවල අහස් පාරවල් (පියාසර මාර්ග)විනාශ වීම ද සිදුවිය
ජපානයේ කොබේ භූමිකම්පාව ඊට උදාහරණ සපයයි
දුම්රිය මාර්ග වක්‍රවීම,කැඩීයාම,පාලම් කැඩීයාමෙන් අනතුරු සිදුවේ
භූමිය විභේද වීම 

ප්‍රබල භූමිකම්පාවලදී භූමිය විභේද වීම සිදුවේ
කිලෝමීටර් සිය ගණනක් දිග වි‍භේදයන් නිර්මානය වන අතර භූමිය උක්ෂිප්තවීම හා ගිලා බැසීම සිදුවෙයි
මෑතකාලයේ ප්‍රබල භූමිකම්පා ඇති වූ ඉරානය,මෙක්සිකෝව,තුර්කිය ආදි රටවල විශාල ප්‍රදේශ ගිලා බැසීම් හා උක්ෂිප්ත නිර්මාණය වී ගොඩනැඟිලි,නිවාස,මාර්ග ගිලා බැසීමට ලක් වී ඇත
නාය යෑම් ඇතිවීම 

කඳුකර ප්‍රදේශවල ඇතිවන භූමිකම්පාවලදී ඉහළ පාෂාණ ස්තර පහලට කඩා වැටීමෙන් නාය යෑම් බහුලව සිදුවේ
එවැනි අවස්ථාවල විශාල ගල් පර්වත හා පාෂාණ ස්තරවලට යටවීමෙන් මිනිසුන් ජීවිත‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍ක‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍්‍ෂයට පත්වෙති
සමහර අවස්ථාවලදී කඳු මුදුන් අශ්‍රිතව ඇතිවන වි‍‍භේද හේතුවෙන් ද නාය යෑම් ඇතිවෙයි
බිහිසුණු සාගර රළ නිර්මාණය වීම 

වෙරළාසන්න කළාපවල හා සාගරික කළාප ආශ්‍රිතව භූමිකම්පා ඇතිවන විට ඉතා ප්‍රචණඩ වු සාගර රළ නිර්මාණය වෙයි
ඉතා වේගයෙන් ගමන් කරන හා උසට නිර්මාණයවන මෙවැනි තරංග සුනාමි(Tsunami) තරංග ලෙස හඳුන්වයි.මේවා පැයට කිලෝමීටර් 400ක පමණ වේගයෙන් ගමන් කරන අතර මීටර් 20-30ක් පමණ උසට විහිදෙයි
මෙවැනි ප්‍රචණ්ඩ රළ ජපානය,හවායි,පිලිපීනය,චිලී ආදී ප්‍රදේශවල නිතර ඇතිවේ
2004 දෙසැම්බර් 26 වන දින ඇති වූ සුනාමි තත්ත්වය මිට කදිම නිදසුනකි
මෙම ප්‍රචණ්ඩ රළ හේතුවෙන් වෙරළබඩ ප්‍රදේශ යටවීම,ඛාදනය ප්‍රබලවීම,ධීවර නාවික කටයුතු,වරාය හා ජැටි,ප්‍රදිපාගාර ගොඩනැඟිලි,මිනිස් ජීවිත ‍විනාශවීම ආදි ආපදා සිදු වෙයි
ශ්‍රී ලංකාව හා භූමිකම්පා
භූවිද්‍යාඥයින් පවසන පරිදි ආසියානු කලාපයෙන් භූ චලන පිළිබඳව අඩුවෙන්ම අසන්නට ලැබුණේ ශ්‍රී ලංකාවෙනි
නමුත් එම කතාව කණපිට පෙරළමින් ලංකාව තුළ සහ ඒ අවට සිදුවන භූ චලන ප්‍රමාණය මෑතක සිට වැඩි වී ඇත
මහාචාර්ය විල්බට් කෙහෙල් පන්නල මහතා පවසන පරිදි  ඉන්දියානු සාගරයේ සිදු වී ඇති විශේෂිත භූ කාරක ක්‍රියා නිසා ලංකාව තුළත් ලංකාව අවට මුහුදු පතුලේත් විශාල පැලුම් ඇතිවී ඇත
ඉන්දියානු භූතලයේ උතුරු-දකුණු කොටස් අතර සම්පීඩනය හේතු කොටගෙන ලංකාව තුළ සහ එයට පිටින් පිහිටි විභේද දිගේ චලනය වීමට උත්සාහ දරයි
මෙහි ප්‍රථිඵලයක් ලෙස ලංකාව තුළත් ඉන් පිටතත් භූමි චලන ඇති වේ
ශ්‍රී ලංකාවේ භූ කම්පන කලාපයක් ඇති වීමට හේතුව එය වේ
ආශ්‍රිත ඡායාරූප

මේ අඩවියත් බලන්න

නායයෑම්

අඩවියෙන් බැහැර පිටු

භූ විද්‍යා හා පතල් කාර්යාංශය''
අපරාධ විමර්ශනය සදහා ඩී.එන්.ඒ. සාක්ෂි උපයෝගී කර ගැනීම

අපරාධ විමර්ශනයට ඩි
එන්.ඒ. සාක්ෂි යොදාගැනීම සහ එහි වැදගත්කම 

අපරාධයක් හඳුනාගැනීම සදහා ඩී
එන්.ඒ. සාක්ෂි යොදා ගැනීමට පෙර මුල් කාල වලදී ක්‍රම කිහිපයන්ම භාවිතා කල අතර එම ක්‍රම සාම්ප්‍රදායික ක්‍රම වෙ
ඒවා නම්
1. දත්ත  වාර්තා මගින් හඳුනා ගැනීම
මෙහිදි මියගිය පුද්ගලයකුගේ දත්ත වාර්තා මගින් හඳුනා ගැනීම හැපුම් තුවාල මගින් අපරාධකරුවකු හඳුනාගැනීම සිදුවිය
2. පටක හා වෙනත් තරල වර්ගීකරණය

3. ඇගිලි සලකුනු ලබා ගැනීම
පටක හා තරල වර්ගීකරණය  සදහා 1920 වර්ශයේ සිට සාම්ප්‍රදායික ක්‍රම කිහිපයක්ම යොදා ගනී
ඒවා නම් 

1. රුධිර වර්ගීකරනය 

2. ප්‍රෝටීන විශ්ලේෂණය

3. රුධිර සෛල එන්සයිම

4. සුදු රුධිරානුවල ප්‍රතිදේහ ජනක හදුනා ගැනීම වෙ
මෙකී සාම්ප්‍රදායික ක්‍රමවල දුර්වලතා බෝ හෝමයක් දක්නට ලැබුණී
ඒවානම්

1. දත්ත වාර්තා මගින් 'මියගිය පුද්ගලයකුගේ විකුර්ති වු මල සිරුරක් හදුනාගැනීම අපහසු වීම
2. රුධිරප්‍රෝටින වර්ගීකරනයේදී සෛලවල හා ජෛව තරල වල අඩංගු ප්‍රෝටීන ක්ෂුද්‍ර ජිවි ක්‍රියාකාරීත්වය හා වෙනත් පාරි සරික සාධක නිසා පහසුවෙන් විනාශයට පත්විය හැක
‍ප්‍රෝටීන විශ්ලේෂණයෙන් පුද්ගලයෙකු නිසැකවම හදුනාගත නොහැකිවනවා සේම සමහරවිට ජෛව සාම්පලයක් එක් පුද්ගලයෙකුට අයත් නොවෙ යැයි පැවසීමටද  නුපුලුවන
3. ඇගිලි සලකුණු මගින් පවුල් සබදතා සොයා ගත නොහැක
එසේම ඇගිලි සලකුණු මකා දැමිම හා අත්  ආවරණ පැලදිමෙන් ඇගිලි සලකුනු ලබා ගැනිම වැලැක්විමද  සිදු කල හැක
මෙනි හේතුන් හා නුතන සමාජයේ මිනි මැරුම් ' කොල්ල කෑම් ලිංගික අපරාධ සුලබ වශයෙන්දැකිය හැකි හෙයින් ඩි
එන්.ඒ
වලට වැද ගත් තැනක් හිමි වෙ
ඩි
එන්
මගින් 

1. අපරාධ වලට සම්බන්ධ පුද්ගලයින් නිතියේ රැහැනට හසුකර ගැනිමට 

2. අහිංසක සැකකරුවන්ගේ නිර්දෝෂි භාවය ඔප්පු කිරිමට

3. යුක්තිය සහ   සාධාරනත්වය ඉටු කිරිමට

ලෝවප්‍රතම ඩි
ඒ. සාක්ෂිය 1985දි මහා බ්‍රිතාන්‍යයේදි ඉදිරිපත් කරන ලදි
එන්. ඒ. පරින්ෂනයක් මගින් ලොව ප්‍රතම වරට වරදනරු වුයේ   කොලින්පිච්ෆෝර්ක් ය
ඩි එන් ඒ යනු කුමක්ද
ජිවියෙකුගේ භෞතික ලක්ෂණ සහ හැසිරිමේ රටා වලට සම්බන්ධ සියලුම තොරතුරු එම ජිවියාගේ ප්‍රවේණි ද්‍රව්‍යය වන ඩි එන් ඒ නම් රසායනික ද්‍රව්‍යයෙහි ගබඩා කර ඇත
ඩි එන් ඒ යනුවෙන් කෙටියෙන් හැදින්වෙන මෙය විද්‍යාත්මකව ඩිඔක්සිරයිබෝ නියුන්ලෙයික් අම්ලය ලෙස හැදින් වෙ
තෙත්බිම් සම්බන්ධව ඇති අර්ථ නිරූපණ අතර රැම්සාර් සම්මුතියේ අර්ථ නිරූපණය වැදගත් වේ
"Areas of marsh,fen, peatland or water, whether natural or artificial permanent or temporory,with water that is static or flowing, fresh, brackish or salt, including areas of marine water the depth ofwhich at low tide does not exceed the 6 meters
" 

				ශ්‍රි ලංකාව සම්බන්ධයෙන් සැලකූ විට තෙත්බිම් ඉතා ඉහල වටිනාකමෙන් යුක්ත අතර අද වන විට තෙත්බිම් 36900ක් පමණ හඳුනාගෙන තිබේ
මේ අතර බූන්දල , එඹිලිකල, මලාල, වැනි කලපු ආශ්‍රිත තෙත් බිම් වැදගත් වේ
ගංවතුර පාලනය,ජලජ/ ජලචර අතිවි‍‍ශේෂ ජීවි විශේෂ 
වල පැවැත්ම මගින් ජෛව විවිධත්වය ආරක්ෂා කිරීම,‍දේශීය ‍බෙහෙත් වර්හ සැපයීම
ආදී වශයෙන් ආර්ථික, සමාජීව ජීවවිද්‍යාත්මක, පාරිසරික වශයෙන් ඇති මහත් ප්‍රයෝජන  නිසා තෙත් බිම් වැදගත්  වන අතර ඉහත රැම්සාර්
සම්මුතිය අනුව ශ්‍රී ලංකාවේ 
		1.අභ්‍යන්තර ‍තෙත්බිම් 
		2.කරදිය තෙත්බිම් 
		3.මිනිසා විසින් නිර්මාණය කරන ලද තෙත්බිම් 
	ලෙස වර්ග 03කි
අභ්‍යන්තර ජලාශ ආශ්‍රිත තෙත් බිම්

ගංගා හා දිය කඩිති 
ශ්‍රී ලංකාවේ ගංගා 103 කි
මහවැලි, කැළණි, වලවේ, කළු වැනි මධ්‍ය කඳුකරයේ ඉහල තෙත්බිම් වලින් පටන් ගෙන පහල තැනිතලා හරහා ගලා බසින ගංගා මගින් ආර්ථික, පාරිසරික,  ප්‍රයෝජනවත්කම් රාශියක් සිදුවේ
ලංකාවේ මුළු භූමි ප්‍රමාණයෙන් 4500 කි
ගංගා වේ
උදා  මහවැලිය ලංකාවේ දිගම ගඟ ලෙස විශාල ආර්ථික පාරිසරික මෙහෙයක් ඉටු කරයි
විල් තෙත්බිම් 
ලංකාවේ ස්වභාවික විල් විශාල වශයෙන් නැතත් ගංවතුර මර්ධන විල් කීපයක් තිබේ
ලංකා භූමියෙන් හෙක්ටයාර් 12500ක ප්‍රමාණයක් ගංගා ආශ්‍රිතව පවතී
උදා    මහවැලි ගඟ ආශ්‍රිතව නැගෙනහිර ගංවතුර මර්ධන හන්ඳපාන, පින්දිය විල් හෙක්ටයාර් 796කි
විල්පත්තු ජාතිකවන උද්‍යානයේදජෛව විස්‍යාත්මක විල් පද්ධති කීපයක්ම වේ
නොගැඹුරැ මඩ වලවල් 
බොහෝ විට ග්‍රාමීය ප්‍රදේශවල ගගකට සම්බන්ධව හෝ ගංගා පිටාර ගැලීමකින් මතුපිටින් වතුර හා කාබනික අපද්‍රව්‍ය ගලාඒමෙන් මෙම තෙත්බිම් නිර්මාණය වේ
උදා   මුතුරාජවෙළ තෙත්බිම
තෘණ පාත්ති 
මෙය පසුකාලීනව සොයාගත් තෙත්බිම් විශේෂයක් වන මෙම පරිසර පද්ධතිය ගස්වැල් මෙන්ම ගංවතුර පිටාර ගැලීමෙන් ඇතිවන ගලානොයන පල්වතුර මත සැදෙන පාසි පෙද ආදිය වැඩෙන්නකි
ඉතා දුබල පරිසර පද්ධතියක් වන අතර කලුගඟ සීමාවේ වලව්ව වත්ත සහ වතුරන තෙත්බිම් උදාහරණ ලෙස දැක්විය හැක
කරදිය ආශ්‍රිත තෙත්බිම්

ගංමෝය සහ ඩෙල්ටා 
මේවා එකිනෙකට සම්බන්ධිත තෙත්බිම් වේ
ගංගාවක් මුහුදට වැටෙන ස්ථාන ආශ්‍රිතව නිර්මාණය වේ
ගංගාවක් දිනපතා රැගෙන එන නොයෙක් වර්ගයේ ගල් වර්ග, වැලි, කාබනික ද්‍රව්‍ය, මුහුදු ජලය හා මිරිදිය අතර තැම්පත් කිරීමෙන් දිනපතා වර්ධනය වීම මේවාහි ඇති විශේෂ ලක්ෂණයයි
මෙවන් තෙත් බිම් 45ක් පමණ දැනට හදුනාගෙන තිබේ
කාබනික ද්‍රව්‍ය හේතුවෙන් මත්ස්‍ය ආහාර පැළෑටි වර්ග වර්ධනය වීමෙන් අතිවිශේෂ ජෛව විවිධත්වයක් පවතී
ඩෙල්ටා ආශ්‍රිත හෙක්ටයාර් 1000ක් පමණ වේ
උදා මාදුගඟ,බෙන්තොට

කලපු 
මේවාද කරදිය හා මිරිදිය මිශ්‍ර වූ ජලයකින් සමන්විත වේ
මුහුදෙන් වෙන්ව හෝ පටු ස්ථානයකින් මුහුද හා සම්බන්ධව පැවතිය හැක
ඇතැම් විට ධීවරයන්ට වරායක්ද වේ
මත්ස්‍ය කටයුතු ප්‍රමුඛ අනෙකුත් ආර්ථික කටයුතු වලටද ශාක හා සත්ව වාසස්ථාන වල‍ටද වැදගත් වේ
උදා   බූන්දල කලපුව, කලමැටිය කලපු‍ව

කොරල් පර හා තෘණපාත්ති 
ශ්‍රි ලංකා තෙත් බිම් අතර මීටර් 6ට අඩු ගැඹුරකින් යුත් තෙත් බිම් වේ
මේවා ආශ්‍රිතව පවත්නා අලංකාරත්වය සහ සදාහරිත වනාන්තරය ජෛව විවිධත්වයක් හා සම නිසාද ඉතා වැදගත් වේ
උදා මන්නාරම් මුහුදු තීරය 
ත්‍රිකුණාමලයේ සිටකල්මුණේ දක්වා නැගෙනහිර වෙරළ 
දකුණු හා නිරිත දිග වෙරළ (හික්කඩුව,රැමස්සල)

මිනිසා විසින් නිර්මාණය කළ තෙත්බිම්

වැව් හා ජලාශ 
ශ්‍රි ලංකාවේ ස්වභාවික වැව් නැතත් 10,000කට ආසන්නව මිනිසා විසින් නිර්මාණය කළ සංස්කෘතික උරුම වන වැව් හදුනා ගත හැක
එය ස්ථිර වාරිමාර්ග බිම් හෙක්ටයාර් 7820ක් ද සෘතුමය ‍වාරිමාර්ග බිම් හෙක්ටයාර් 52250කි
උදා පරාක්‍රම සමුද්‍රය

කුඹුරු යායවල් ආශ්‍රිත තෙත්බිම් 
වතුර ලැබෙන ආකාරය අනුව කුඹුරු ආශ්‍රිත තෙත්බිම් තාවකාලික හා සෘතුමය ලෙස කොටස් 02ක් වන අතර මෙම කොටස් අනුරෑපව මත්ස්‍ය විශේෂ  බෝවීමද සිදුවේ
මුළු බිම් ප්‍රමාණය හෙක්ටයාර් 7,80,000  ලංකාවෙන් 12% වේ
මෙම පරිසර පද්ධති  ඉහල වටිනාකමෙන් යුතු වනවා සේම මින් 75% ක්ම තැනිතලාව හා සම්බන්ධ වේ
ලංකාවේ තෙත් බිම් වල විශේෂත්වය
ඕනෑම තෙත්බිමක් පස, ජලය,පැළෑටි හා සතුන්ගේ එකතුවකි
මේවා අතර සිදුවන අන්තර් ක්‍රියාකාරිත්වයෙන් මිනිසාගේ යහපැවැත්ම සඳහා කටයුතු රැසක් ඇතිවේ
තෙත්බිම් වල ආර්ථික ප්‍රයෝජන 

මෙසේ ඉමහත් සේවයක් සිදු කළද නූතනයේ වඩාත් අවධානමට ලක්ව ඇති පරිසර පද්ධතිය වන්නේ තෙත්බිම් විනාශ වීම මහත් අවාසනාවකි
විශේෂයෙන්ම නූතනයේ සිදුවන දේශගුණ විපර්යාස නිසා තෙත්බිම්  විනාශ වීමද තෙත්බිම් විනාශවීම නිසා දේශගුණ විපර්යාසද සිදුවේ
*තෙත්බිම්වල වතුර ගලායාම වැළැක්වීම
	*පරිසරයේ ජලතුලිතතාවය විනාශ කිරීම
*ෆාම් තෙල් හා යුකැලිප්ටස් යොදා කරන නිෂ්පාදන වැඩිකිරීම
*හානිකර කෘෂිකාර්මික කටයුතු 
	*ජල උල්පත් විනාශ කිරීම
ආදියද හේතු වශයෙන් දැක්විය හැක
කෙසේ වෙතත් තෙත්බිම් වල ඇති සදාකාලික වටිනාකම හේතුවෙන් මේවා රැකහැනීමට ඇති අවශ්‍යතාවය තේරුම් ගැනීමක් ලෙස 1971 රැම්සාර් සම්මුතිය හදුනාගත හැකිය
රාජ්‍යන් අතර අන්තර් සහයෝගිතාවය තුළින් තෙත්බිම් ආරක්ෂාවට පියවර ගනු ලබන මෙහි මේ වන විට රටවල් 168ක් සම්බන්ධ වී ඇති අතර ‍හෙක්ටයාර් මිලියන 206ක් පමණ හදුනාෙගන ඇත
ප්‍රාදේශීය , දේශීය, ජාතික, අන්තර්ජාතික 
සහභාගිත්වය හා ක්‍රියාකාරකම් තුළින් ධරණීය සංවර්ධනය වෙත යන පරිදි සංරක්ෂිතව හා ප්‍රඥාවන්තව යොදා ගැනීම මෙය මූලිකව අරමුණ වී ඇත
පෙබරවාරි 02 ලෝක තෙත්බිම් දිනය ලෙස නම් කිරීමද මෙහි එක් ක්‍රියාවක් වන අතර එදිනට ලොවපුරා තෙත්බිම් ආරක්ෂාවට පහත ආකාරයේ විවිධ ක්‍රියාමාර්ග ගනුලැබේ
*‍තෙත්බිම් සම්බන්ධව පෝස්ටර්,ස්ටිකර්,වීඩියෝ,පොකට්,කැලැන්ඩර්,අත්පත්‍රිකා ,හා වෙනත් තොරතුරැ ඇතිලත් දෑ බෙදා හැරීම
*සම්මන්ත්‍රණ
	*ලෝකයේ වත්මන් තෙත්බිම් නැරඹීමට යාම
*ළමා චිත්‍රතරඟ පැවැත්වීම
*සහයෝගයෙන් පිරිසිදු වැ‍ඩසටහන් ක්‍රියාත්මක කිරීම
*රේඩියෝ සහ රෑපවාහිනී සම්මුඛ සාකච්ජා පැවැත්වීම
*පුවත්පත් ලිපි පළ කිරීම
*නව තෙත්බිම් ප්‍රතිපත්ති සැකසීම
*නව රැම්සාර් යටත් ප්‍රදේශ හදුනා ගැනීම
*නව රැම්සාර් වැඩසටහන් හදුනා ගැනීම
*තනිපුද්ගල, ස්වේච්ඡා සංවිධාන,පාසැල් ළමුන්,රාජ්‍ය ආයතන,ආදී සියලු දෙනාගේ නව සංකල්පනා සොයා යාම
ශ්‍රී ලංකාවද මෙම සම්මුතියේ පාර්ශවයක් වන අතර මෙවර තෙත්බිම් දිනයේ ‍තේමාව වන්නේ "Healthy Wetlands Healthy People" යන්නයි
ආශ්‍රිත 

 Converted wetland
 Groundwater-dependent ecosystems
 Paludification
 Slough

මූලාශ්‍ර

බාහිර සබැඳි 

www
org
www
com

 
Aquatic ecology
Environmental terminology
Freshwater ecology
Habitat
Terrestrial biomes
Bodies of water
හැඳින්වීම
නිෂ්පාදකයා,වෙළෙන්දා,පාරිභෝගිකයා,යන පාර්ශවයන් තූනකගේ සහභාගිත්වයෙන් වෙළඳපොළ ආර්ථික රටාව නිර්මාණය වි අැත
නිෂ්පාදකයා ඉදිරිපත් කරන භාණ්ඩ හා සේවාවන්  වෙළෙන්දා හරහා පාරි‍භෝගිකයා මිලදි ගැනීම සිදුවේ
විවෘත ආර්ථිකයේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස බිහි වූ තරඟකාරී වෙළෙඳපොල තුල නිතැතින්ම භාණ්ඩ හා සේවා මිලදී ගැනිමේදී පාරිභෝගිකයා කෙරෙහි යම් අවධානමක් පවතී
භාණ්ඩ හා සේවා මිලදී ගිනිෙම්දි පාරිභෝගිකයා කෙරෙහි පවතින අවධානම අවම කිරීම හා අසාධාරණ වෙළෙඳ පිළිවෙත්වලින් පාරිභෝගිකයා ආරක්ෂා කිරීම අරමුණු කරගෙන හඳුන්වා දී ඇති ‍‍නෛතික තත්වය පාරිභෝගික ආරක්ෂණ නීතින් ලෙස දැක්විය හැකිය
විවෘත ආර්ථිකය පදනම් කරගත් තරඟකාරී වෙළඳ රටාවක් තුළ පාරිභෝගික ආරක්ෂණය සම්බන්ධ නීති තත්වය ඉතා වැදගත් වේ
පාරිභෝගිකයා යනු
 
තමා‍ගේ,සිය පවුලේ හෝ සමුහයකගේ අවශ්‍යතාවයන් සඳහා භාණ්ඩ හා සේවා මිලදී ගන්නෙකු හා පරිභෝජනය කරන්නෙකු මෙන්ම ඍජුව  හෝ           වක්‍රව  බලපාන්නා වු විවිධ සමාජ මුහුණුවර පිළිබඳ සැලකිල්ළක් දක්වන අයෙකු වේ
පාරිභෝගික ආරක්ෂණ නීතින්ගේ ඉතිහාසය

පාරිභෝගික ආරක්ෂණ ප්‍රතිපත්තීන් සම්බන්ධයෙන් දීර්ඝ ඉතිහාසයක් පවති
මුල්කාලීන	වාණිජ්‍යය භාවිතයන්ගේ අන්තර්ගත වු මුලික සංකල්පය වුයේ "ගැණුම්කරැවා ප්‍රවේසම් විය යුතුය"( caveatempter) යන්නයි
මෙම සංකල්පයෙහි රැකවරණය රිසි සේ ලබාගත් වෙළෙන්ඳා තම ලාභය උපරිම කර ගැනිමට කටයුතු කිරීම හමු‍වේ නිරතුරු පාරිභෝගික අ‍යිතිවාසිනම් අවධානමට ලක්විය
වෙළෙඳ පොළ තුළ බලයෙන් අඩු අහිංසක
පාර්ශවය වන පාරිභෝගිකයාගේ අයිතිවාසිකම් සුරක්ෂිත උදෙසා නෛතිකමය මැදිහත් වීමක් ලබා දීමේ  අවශ‍්‍යතාව පැන නැගීම,පාරිභෝගික ආරක්ෂණ නීති හා ප්‍රතිපත්තීන් බිහිවිමේ මුලාරම්භයයි
විශේෂයෙන්ම පාරිභෝගිකයන් සමග වෙළෙන්ඳන් වාණිජ්‍යය ගණුදෙණු ඇති කර ගැනීමේදී ඔවුන් තම ගිවිසුම් වලට තමන්ට වාසි සැලසෙන පරිදි වගන්ති,කොන්දේසි ඇතුලත් කිරිම සිදු කරයි
‍මෙවැනි ප්‍රතිපාදන මගින් පාරි‍භෝගිකයන්ට සිදුවන හානි හා අතිවාසිකම් උල්ලංගනය වීම් වැලැක්විම උදෙසා පියවර ගැනීම මෙම පනත් හරහා සිදු විය
පාරිභෝගිකයා හා වෙළෙන්ඳා යන අසමාන පාර්ශවයන් අතර ඇතිවන ගිවිසුමේදි ඇතිවන අසමතුලිතතාවයන් සමනය කිරීමට නීතිය මැදිහත් වේ
අන්තර්ජාතික වශයෙන්ද නුතනයේ මෙම පාරිභෝගික ආරක්ෂණ ප්‍රතිපත්තීන් වලට ඉහළ වැදගත්කමක් ලබා දී ඇත
වර්තමානයේ වඩාත් දියුණු තත්වයකට පත්ව ඇති පාරිභෝගික ආරක්ෂණ ප්‍රතිපත්තින් බෝහෝ දුරට පෝෂණය වුයේ අන්තර්ජාතික වශයෙන් විවිධ බුද්ධිමතුන් දක්වන ලද අදහස් මගිනි
John F Kenady

"අප සියල්ලෝම පාරිභෝගික කොට්ඨාශ‍යට අයත් වන්නෙමු
සෑම පොදු හා පෞද්ගලික ආර්ථික  තීරණ වලදී බලපෑම් එල්ල වු හා බලපෑම් එල්ල වන විශාලතම කණ්ඩායම පාරිභෝගිකයන් වුවද  නිරතුරුවම එම අර්ථික තිරණ ගැනීම් වලදී අදහස් නියෝජනය කිරීමට අවස්ථාව අඩුවෙන්ම ලැබී
ඇති එකම වැදගත් ගිවිසුම් පාර්ශවය වන්නේද පාරිභෝගිකයන්ය
"

පාරිභෝගික අයිතිවාසිකම් සම්බන්ධයෙන් ජෝන් එෆ්. කෙනඩි අදහස් දක්වමින් මුලික අයිතිවාසිකම් 4 ක් ඔහු විසින් හඳුන්වා දි ඇත
ආරක්ෂාව පිළිබඳ අයිතිය
තොරතුරු ලබා ගැනීමේ අයිතිය
වරණීය අයිතිය
අවධනය යොමු කරවා ගැනීමේ අයිතිය

Mahathma Ghandi

"පාරිභෝගිකයා යනු අපගේ දේපලට පැමිණෙන ඉතා වැදගත් ආගන්තුකයාය
ඔහු අප මත නොව අප ඔහු මත යැපෙයි
පාරිභෝගිකයා අපගේ කාර්යන්ගේ බාධාව නොව ඔහු අපගේ කාර්යන්ගේ අරමුණයි
අප සේවය කිරීම මගින් ඔහුට උදව් කරනවා නොව සේවය කිරීම සඳහා අවස්ථාවක් ලබා
දීම මගින් ඔහු අපට උදව් කරයි"
අන්තර්ජාතිකව පිළිගන්නා මුලික පාරිභෝගික අයිතිවාසිකම්

1.මුලික අවශ‍්‍යතා සපුරා ගැනීමේ අයිතිය

2.ආරක්ෂාව සලසාගැනීමට ඇති අයිතිය

3.තොරතුරු ලබා ගැනිමට ඇති අයිතිය

4.තෝරා ගැනීමට ඇති අයිතිය

5.සවන් යොමු කරවා ගැනිමට ඇති අයිතිය

6.මූලික අවශ්‍යතා සපුරාගැනිමට ඇති අයිතිය

7.අධ්‍යාපනය ලබා ගැනිමට ඇති අයිතිය

8. සෞඛ්‍ය සම්පන්න පරිසරයක ජීවත්වීමට ඇති අයිතිය

		
අන්තර්ජාතික වශයෙන් පාරිභෝගික ආරක්ෂණය සම්බන්ධයෙන් ගෙන ඇති පියවර  අතරින්,1985.04.09 දින එක්සත් ජාතීන්ගේ මහා මණ්ඩලය හඳුන්වා දුන් පාරිභෝගික ආරක්ෂණ උපාය මාර්ග,අන්තර්ජාතික පාරිභෝගික සමිති සංවිධානය ගෙන ඇති ක්‍රියා මාර්ග  වැදගත්ය
පාරිභෝගික යුතුකම්

දැඩි අවබෝධ
සමාජශිලී බව
 ක්‍රියාකාරිත්වය
පරිසරය පිළිබඳ අවබෝධය
සහෝදරන්වය(සහයෝගිතාවය)

පාරිභෝගික ආරක්ෂණය පිළිබඳ ශ්‍රි ලංකා නීති තත්වය

අතීත රජවරුන්ගේ සමයේ සිට පාරිභෝගික ආරක්ෂණය සම්බන්ධයෙන් මුලික අදහසක් ලංකාව තුළ පැවත ඇත
උදය රජතුමා විසින් පනවන ලද බදුලු' ටැම් ලිපියෙහි' පාරිභෝගිකයා ආරක්ෂා කිරිම පිළිබඳ ව්‍යවස්ථා පෙළක් පැවතීම මීට උදාහරණයි
මෑත කාලීන ඉතිහාසය දෙස බැලීමේදී මේ සඳහා පැනවු මුල්ම නීතිය වුයේ මහජන පීඩා ආඥා  පනතයි
‍ශ්‍රී ලංකාවේ පාරිභෝගික ආරක්ෂණ නීතින්ගේ විකාශනය

1863 මහජන පීඩා ආඥා පනත
 
1896 භාණ්ඩ ‍‍විකිණිමේ ආඥා පනත

1950 මිල පාලන පනත

1979 අංක 01 දරණ පාරිභෝගිකයන් ආරක්ෂා කිරීමේ පනත

1980අංක 27 දරණ විලවුන් උපකරණ හා ඖෂධ පනත

1984 අංක 06 දරණ ශ්‍රී ලංකා ප්‍රමිති ආයතන පනත

1995 අංක 35 දරණ මිනුම් ඒකක ප්‍රමිති හා සේවා පනත

1988 අංක 68 දරණ පොහොර විධීමත් කිරීමේ පනත

2003 අංක 09 දරණ පාරිභෝගික කටයුතු පිළිබඳ අධිකාරී පනත

මෙම විකාශනය අනුව පාරිභෝගික අයිතිවාසිකම් ආරක්ෂා කිරීමෙහි ලා නුතනයේ ක්‍රියාත්මක වන නවතම නීති තත්වය වන්නේ 2003 අංක 09 දරණ පාරිභෝගික කටයුතු පිළිබඳ අධිකාරී පනතයි
2003 අංක 09 දරණ පාරිභෝගික කටයුතු පිළිබඳ අධිකාරී පනත

පාරිභෝගික කටයුතු පිළිබඳ අධිකාරී පනත මගින් පාරිභෝගික අයිතිවාසිකම් ආරක්ෂා කිරිම, පාරිභෝගික පැමිණිලි විභාග කිරිම, අසාධාරණ වෙළෙඳ පිළිවෙත් වැළැක්වීම, ආදි අරමුණු ඉෂ්ට කර ගැනීම සඳහා පාරිභෝගික කටයුතු පිළිබඳ අධිකාරියක් පිහිටුවා ඇත
මෙම අධිකාරි පනත මගින් වෙළෙන්ඳන් විසින් කරනු ලබන අක්‍රමිකතාවයන් හඳුන්වා දී ඇති අතර ඒවා වැළැක්වීමට අවශ්‍ය ප්‍රතිපාදනයන්ද දක්වා ඇත
පනත මගින් හඳුන්වා දී ඇති  නීති විරෝධි වෙළඳ භාවිතයන්

සටහන් කළ මිලට ඉහළින් භාණ්ඩ විකිණිම

කුවිතාන්සි නිකුත් නොකිරිම

ප්‍රතිඥා හෝ වගකීම් කඩ කිරිම

කපටි හෝ වංචනික පැවැත්ම

අනිවාර්ය ප්‍රමිති කඩ කිරිම

නොමග යැවීම

අසාධාරණ තරඟය

වෙළෙඳ ඒකාධිකාරය

ගිවිසුම් කඩ කිරීම

අපිරිසිදු හෝටල්,බේකරි,ආපනශෘලා පවත්වාගෙන යාම

රසකාරක යෙදිම හා අක්‍රමවත් නිෂ්පාදන පිළි‍වෙත්

ආහාරපාන වල කල් ඉකුත්වන දිනය,ලේබල් නොදැක්වීම

2003 අංක 29 දරණ පාරිභෝගික කටයුතු පිළිබඳ අධිකාරී පනත පැනවීම මගින් 1979 අංක 01 දරණ පාරිභෝගිකයන් ආරක්ෂෘ  කිරිමේ පනත ද 1987 අංක 01 දරණ සාධරණ වෙළඳ සභා පනත ද අහෝසි කරන ලදි
පාරිභෝගිකයන් ආරක්ෂා කිරිමේ  අධිකාරි පනතෙහි

07 වන වගන්තිය
  
පාරිභෝගිකයන්ගේ ජීවිත හා දේපල වලටහානි සිදුවන භාණ්ඩ හා සේවා සැපයීමට එරෙහිව කටයුතු කිරීම

පාරිභෝගික අයිතිවාසිකම් වලට නිසි සැලකිල්ල දැක්වීම

හැකි සෑමවිටම පාරිභෝගිකයන්ට තරගකාරී ලෙස භාණ්ඩ හා සේවා වලට ප්‍රමාණවත් ප්‍රවේශයක් ලබා දීමට සහතික විම

පාරිභෝගික සුරාකෑම් වලට එරෙහිව සහන ලබා දීම

වාණිජ්‍යමය ගණුදෙණු වලදී පාරිභෝගික ආරක්ෂණය යන තත්වය කාර්යක්ෂම‍ව පවත්වාගෙන යාම උදෙසා පාරිභෝගික කටයුතු පිළිබඳ සභාවක් පනත මගින් ස්ථාපනය කර ඇත
ඒ අනුව ඉහතින් දක්වන පද පරිදි පාරි‍භෝගිකයන් ආරක්ෂා කිරීම සඳහා නීතිය මගින් පියවර රාශියක් ගෙන ඇත
මෙම නීති ප්‍රතිපාදන මගින් අසාධාරණ වෙළෙඳ පිළිවෙත් මගින් පාරිභෝගිකයන්ට සිදුවන හානි හා අයිතිවාසිකම් උල්ළංගනය වීම වැළැක්වීම උදෙසා අවශ්‍ය ප්‍රතිපාදනයන් හඳුන්වා දී අැත
පාරිභෝගික අයිතිවාසිකම් ආරක්ෂා කිරීම උදෙසා නීතියේ ක්‍රියාකාරිත්වය පමණක් ප්‍රමාණවත් නොවන අතර ඒ සඳහා පාරිභෝගිකයා තුළ පවතින දැනුවත් භාවය හා භාණ්ඩ හා සේවා මිලදී ගැනීමේදී නිසි අවධානයක් යොමු කිරීම ද වැදගත්ය
ආශ්‍රිත මූලාශ්‍ර

 2003 අංක 09 දරණ පාරිභෝගික කටයුතු පිළිබඳ අධිකාරී පනත
 Consumer Affairs New Zealand
 USDA Economic Research Service
  The end of the ledux

අඩවියෙන් බැහැර පිටු
 government official legal web site
 consumer affiars authority act
නව යොවුන්වියේ සංවර්ධනය

ජීවිතයේ නව පිබිදීමක් ඇතිවන යුගයක් ලෙසත් උපතේ සිට ක්‍රමයෙන් සිදුවෙමින් ආ වර්ධන ක්‍රියාවලීන්ගේ පරිපාකත්වය අරඹන අවධියක් ලෙසත් නව යොවුන් විය හඳුන්වනු ලබයි
මෙතෙක් දෙමාපිය ආරක්ෂාව යටතේ සිටි ළමයා ළමාවිය අතහැර දමා ස්වාධීන වීමටත් තමාගේ ආරක්ෂාව සලසා ගනිමින් බැහැරට යාමට හැකියාව ලබාගන්නා අවධිය ලෙසත් නව යොවුන් විය හැදින්වේ
Adolescence යන පදයෙහි, අර්ථය වර්ධනය වන පරිණතිය කරා යන අර්ථය
කායික,බුද්ධිමය ,චිත්තවේගී, සමාජමය හා සදාචාරය යන සෑම අංශයකින් ම සංවර්ධනය වීමත්, පරිපාකත්වයට පත්වීමත් යන අදහස ඉන් ගම්‍ය වේ
ළමාවිය පසු කරමින් වැඩිහිටිවියට සුදුසුකම් ලබන අවධියයි
නව යොවුන් විය යනු කවර වකවානුවක්ද
මේ පිළිබඳව සුළු මතභේද ඇතත් එය මනෝ විද්‍යාඥයින්ගේ (Jersid,Mccadless) පිළිගැනීම වනුයේ මල්වරවීමේ හෙවත් යෞවනෝදයේ මූලික ප්‍රකාශ වීමත් සමඟ හෝ ඒ කාලය ආසන්නයේ සිට හෝ නව යොවුන් විය ඇරබෙන බවයි.

Verslid,Fleming ආදීන් පෙන්වා දෙනුයේ අවු
12-20 අතර කාලය නව යොවුන් අවධිය ලෙස ගත හැකි බවයි.ලිංගික පරිණතභාවය ,උසෙහි උපරිම වර්ධනය ලබාගැනීම හා බුද්ධිය  පරීක්ෂණ වලින් පරීක්ෂා කළ හැකි ඉහළම මානසික වර්ධනය, යන සියල්ල මේ කාලය තුළ වර්ධය වන හෙයිනි
Mussen අවු
11-18 අතර යුගය ලෙස නව යොවුන් අවධය වෙන් කරන අතර,හර්ලොක් පෙන්වා දෙනුයේ නීතමය පරිනතිය ලෙස සලකන අවු
21 දක්වා කාල‍ය ඉහළ සීමාව ලෙස ගත යුතු බවයි.ඒ අනුව ඇය පිරිමි ළමයින්ගේ නව යෞවන කාලය අවු
11-21 දක්වාත්
ගැහැනු ළමයින්ගේ නව යෞවන කාලය අවු
10-21දක්වාත් ලෙස සලකයි
‍මේ කාලය ද නැවත අනු කොටස් 3ට වෙන් කර දක්වයි. 

	එනම්
1.වැඩිවිය පැමිණීම(මල්වර වීම) අවු
11-14 අතර කාලය
(කායික ලිංගික ඉන්ද්‍රියන්ගේ වර්ධනය)

	2.සංක්‍රාන්ති අවධිය(අවු
15)(සම ලිංගික සබඳතා වලින් විරුද්ධ (ඉතර)ලිංගික සබඳතා වලට )

	3.පසු නව යොවුන් විය
(අවු
16-21)

මේ අනුව පෙනී යන්නේ කණිෂ්ඨ ද්විතීක අවධිය ආරම්භයේ සිට තෘතීක අධ්‍යාපන අවධිය දක්වා වන කාලය නව යොවුන් වියට සම්පූර්ණයෙන් හෝ කොටස් ලෙස හෝ සම්බන්ධ වන බවයි.මනෝ විශ්ලේෂණවාදීන් නව යෞවන වියේ කැලඹිලි ස්වභාවයට හේතුව මනෝ විද්‍යාත්මක බව පවසන අතර,ශාරීරික හේතු ද ඊට බලපායි
ශාරීරික හා මානසික වෙනස් වීම්
ශාරීරික වර්ධනය

ලිංගික වර්ධනය                                                                                                                 
හදිසි වැඩීම

බුද්ධි වර්ධනය

කායික වෙනස් වීම්
ජීවිතයේ ැන් කවර අවධයකට ද වඩා කායික වෙනස්වීම් පැහැදිලිව ක්ෂණිකව දක්නට ලැබෙනුයේ ගැටවර වියේදීය
බාහිරව විද්‍යාමාන වන විවිධ ශාරීරික ලක්ෂණවලට පසු තලව ඇත්තේ අභ්‍යන්තර ඉන්ද්‍රියයන් කිපයනක ක්‍රියාකාරීත්වය මොළයේ හයිපතැලමස් (Hypothalamus) නම් කොටසක් වේ
එය චිත්තවේග ප්‍රතිචාර පාලනය කිරීමෙහිලා  සහ ඒවා හැසිරවීමෙහිලා ද පිටියුටරි නම් ග්‍රන්තියක පිහිටා ඇත්තේ මොළයේ ,හයිපතැලමස් කොටසට මදක් පහලින්ය
ශරීර වර්ධනය නකරෙහි බලපාන වර්දන හෝමෝනයත් නිපදවනු ලබන්නේ පිටියුටරි ග්‍රන්ථි වලිනි
ළමා කාලයේදී  ශරීර වර්ධනය හා විකසනය සදහා පිටියුටරි ග්‍රන්ථියෙන් නිකුත් වන වර්ධන හෝමෝන උපකාරී වන අතර නව යෞවන අවධියේදී පිටියුටරි ග්‍රන්තථියේ අමතර කිර්යයක් ද ඉටු වේ
හයිපොතැලමස් කොටසෙන් ලැබෙන උපදෙස් අනුව, පිටියුටරි ග්‍රන්ථිය  හෝමෝන නිකුත් කරන අතර අන්තරාසර්ග ග්‍රන්ථිවලට අදාල හෝමෝනයක් නිකුත් කිරීමට උපදෙස් දෙයි
එපමනක් නොව ඒ ඒ ග්‍රන්ති වලින් නිකුත් කළ යුතු ප්‍රමාණය තීරණය කිරීමත්,ඒවා නිසි පරිදි ගලා යාමට සැලැස්වීමත් පිටියුටරි ග්‍රන්ථිය මගින් කෙරේ
ගැටවර වියේ කායික හා ලිංගික  වෙනස්වීම් සිදුවනුයේ  ඒ මගිනි
ලිංගික වර්ධනය