Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
HE-AAC (V1 and V2), AAC (8 to 320 kbit/s), Protected AAC (from iTunes Store), MP3 (8 to 320 kbit/s), MP3 VBR, Audible (formats 2, 3 & 4, AEA, AAX, and AAX+), Apple Lossless, AIFF, and WAV
support 5.1 Dolby Digital Surround pass-through
| input = Multi-touch touch screen, headset controls, proximity and ambient light sensors, three-axis gyroscope, microphone, magnetometer, accelerometer, assisted GPS + cellular (3G model only), micro-SIM card tray (3G-GSM model only)
| controllers =
| camera = Front
Video recording, VGA up to 30 frame/s with audio, VGA-quality still camera, 0.3 MP
Video recording, 1280x720 up to 30 frame/s with audio, 960720 still camera with 5 digital zoom, 0.7 MP
| touchpad =
| connectivity = Wi-Fi (802.11 a/b/g/n) Bluetooth 2.1 + EDRWi-Fi + 3G GSM model also includes
UMTS/HSDPA
| service = iTunes Store, App Store, iBookstore, Game Center, Photo Booth, iCloud
| dimensions =  (height) (width) (depth)
| weight = Wi-Fi model
Wi-Fi + 3G model (GSM)
Wi-Fi + 3G model (CDMA)
| compatibility =
| predecessor = iPad (1st generation)
| successor = iPad (3rd generation)
| related = iPad, iPhone, iPod touch (Comparison)
| website = http
com/ipad/
}}

අයි පාඩ් 2 යනු අයි පෑඩ් පවුලේ දෙවන විස්මිත නිර්මානය වන මෙය අමෙරිකා ඈපල් සමගමේ අනගි ඉපයුමකි
මෙම පරිගනකය ශබ්ද සහ රුපමය ක්රියාවලි සදහා නිමවා අති මෙය අන්තර්ජාල,සිනමාව,ඉගෙනිම,පොත්පත් කියවීම සදහා ඉතා ඉහල ක්රම වලින් සමන්විතයි
අයි පාඩ් 2 ව ඩුවෙල් ඈපල් ප්රොසෙසරයකින් සමන්විත වන අතර සදහාපෑය 10 ක ප්රදනයකින් යුක්තයි
ඉදිරිපස කැමරාව සදහා විශේෂ ව්ජීඑ එකකින් යුක්තවන අතර එමගින් මුහුනට මුහුන සංවාද පහසුකම් සපයා ඇත
මෙම උපකරනය නොයෙක් ආකරයෙන් වෙළදපොලට පැමිනේ
16,32,64 GB වලින් සහ wifi පමනක්,wifi සමග දුරකතන පහසුකම සහිතව ලබාගත හැක
එනමුත් කලු සහ සුදු යන ඉදිරි පස රාමු වර්ග දෙකෙන්ම පැමිණියත් අයි පාඩ් 3 හිදි මෙම සියල්ලකගේ එකමුතුවක් ලෙස පැමීනීමට නියමිතයි
2012 මාර්තු 2 දින වෙළදපලට නිකුත් වු මෙය වෙළද කටයුතු ආරම්භ කලේ 11 වන දින සිටයි
2012 මාර්තු 2 දින වෙළදපලට නිකුත් වු මෙය වෙළද කටයුතු ආරම්භ කලේ 11 වන දින සිට ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයදීය
තවත් ශාන්තිකර,දකුනු ඇමෙරිකනු සහ යුරොපා රටවල් 25 කට මාර්තු 11 දිනත් අප්රිකානු රටවල් සහ යුරොපා රටවල් 11 කට මාර්තු 25 දිනත්,මැයි 6 දින දකුනු අප්රිකනු රටවලටත් සහ යුරොපා රටවල් 3 කටත් මැයි 27 දින ආසියානු රටවලටත් අයි පෑඩ් 2 නිකුත් කරනු ලැබුවා
මෙම උපකරනය වෙලඳපලට නිකුත් කල පලමු මසයේදි මිලියන 2.4-2.6 අතර පිරිවටුමක් ලබාගත් අතර 2011 අග වනවිට මිලියන 11.2 ක උපකරන විකිනී තිබින
අතීතය

ඇපල් සමාගම සියලුම මධය ආයතන සදහා 2011 පෙබරවරි 11 දින අරාධනාපත් යවනලදි
2011 මාර්තු 11 දින ඇපල් සමගමේ ප්රධානියා වන ස්ටීව් ජොබ්ස් විසින් මෙම උපකරනය නිකුත් කරන ලද අතර තමාගේ ශාරීරික තත්වය මත තමා නිවාඩු ලබා ගන්නා බවත් ඔහු පැවසීය
ඉන්පසු අයි පෑඩ් 1 කටයුතු සියලුම ගනුදෙනු නතර කරන ලද අතර විකිනීම පවා තහනම් කරන ලදි
මෙම උපකරනය විකිනීම සදහා මාර්තු 11 දින ප
ව 5 ට ඇමරිකානු ජනපදයේ ආයතන සදහා විවත වූ අතර අනෙක් රටවල් වල අන්තර්ජාලය හරහා මිලදී ගැනීමට ගිය ගනුදෙනු කරුවන්ට ප්‍රමාද දොෂ අති වන ලදී
මාර්තු 25 දින රටවල් 25 කට මෙම උපකරනය හදුන්වාදුන් අතර එවා වනුයේ ඔස්ට්‍රේලියාව,ඔස්ට්යාව,බෙල්ජියම,කැනඩාව,චෙක් ජනපදය,ඩෙන්මර්කය,ෆින්ලන්තය,ප්‍රන්සය,ජර්මනිය,ග්‍රීසිය,අයිස් ලන්තය,ඉතාලිය,අයර්ලන්තය,හන්ගෙරියව,ලක්ස්මීබර්ග්,මෙක්සිකො,අයර්ලන්තය,නවසීලන්තය,නොර්වේ,පොලන්තය ,පෘතුගලාලය,ස්පානය,ස්ව්ඩනය,ස්විඩ්ස්ලන්තය,සහ මහා බ්‍රිතානය එ අතර වේ
ජපානය සදහා නිකුත් කිරීමට මාර්තු 25 දින සුදානම් කෙරුනත් මාර්තු 11 දින සිදුවු සුනාමි ව්‍යසනය නිසා කල් දැමින
එමෙන්ම අයි පැඩ් නිශ්පාදනය පවා මෙ හේතුව නිසා ආඩල වන ලදි
එ කේසෙද යත් ටොෂිබා සමාගම නිපදවු පරිගනක මතක ජිපය අයි පෑඩ් 2 අනිවාර්ය දෙයක් වු බැවිනි
මෙහි ප්‍රතිපලය වුයේ ඇපල් සමගාමේ උපකරන සදහා අප්‍රල් මසය නිශ්පාදන උනතා මාසයක් බවට පත් වීමයි
අයි පෑඩ් 2 අනතුරුව අනෙක් ආසියතික රටවල් වන දකුනු කොරියාව,සිංගප්පුරුව,මැලෙසියාව යන රටවල් සහ ජපානයටත් මෙම උපකරනය නිකුත් කල අතර එය සිදු වුයේ අප්‍රල් 25 දිනයි
මැයි 6,27 දිනවල අනෙක් ආසියතික  රටවල් සදහා ද  නිකුත් කරන ලදි
ගුණාංග

මෘදුකාංගය
අයි පෑඩ් 2 ප්‍රථම නිකුතු වෙදී අයි ඔස් පරිගනක පද්ධතිය සමග පැමිනි අතර ෆෙස් ටයිම් මෘදුකාංගය ද එහි සමන්විත විය
එමෙන්ම අයි ෆොන් 5 සමහරක් මෘදුකාංගයද ඔක්තොන්බර් 12 2011 දින අයි පෑඩ් 2 සමග මුසු කරන ලදි
එහිදී නව කොටස් වන 200 ක් මුසු කරන ලදි

අයි පෑඩ් 2 නොයෙකුත් අකාරයේ  මෘදුකාංගය වලින් පැමිනෙන අතර
ඉ මෙල්,වීඩ්යො,රූපරාමු සදහා නොයෙකුත් මෘදුකාංගය නොමිලේ සපයනු ලබයි
ඉමෙන්ම මෘදුකාංගය 65000 භාගත කල හැකි පරිදි සකස් කර ඇත
ඇප් ස්ටොර් හිදි නොයෙකුත් මෘදුකාංග ලබාගත හැකි නමුදු මෘදුකාංග වල මිල එකිනෙකට වෙනස් වේ
විඩියො ගෙම්ස් පහසුවෙන් ලබාගත හැකි වන පරිදි සකසා ඇති මෙම උපකරනය දුරකතන පහසුකම් ලබාදී නොමැත
එසේ උවත් wifi  තාක්ශනය හරහා දුරකතන පහසු කම් සදහා මෘදුකාංග ලබා දි ඇත
2010 ඔක්තොම්බර් 19 එනම් අයි පොන් 5 නිකුතුවෙන් සතියකට පසු අයි ඔස් 6 සියලුම අයි උපකරන වලට ලබා දෙන ලදි
එය නව උපාංග වලින් සමන්විත අය නව කොටස් 200 කින් යුක්තයි
එහිදි ඇපල් මැප්ස් මෘදුකාංගය ලැබී තිබින
අයි පෑඩ් 2 හිදි නවතම වෙනස් කම් කිහිපයක් එහිදි සිදුවිය
දෘඪාංග

අයි පෑඩ් 2 දෘඪාංග ගත් කල 512ම්බ් රැම් එකකින් විශේෂිත පවර් එකකින් ඉදිරිපස සහ පිටුපස කැමරාවකින් හෙඩ් සෙට් කොන්ට්‍රල් එකකින් විශෙෂිත ලයිට් සෙන්සරයකින් ශබ්ද වාහිනිය, චුම්භකමානයකින් ත්වරනමනයකින් 9.7 ටච් රෑපරාමුවකින් සමන්විත් ව ඇත
අයි පෑඩ් 2 පැය 10ක් බලය ඇති 25 වට් බැටරියකින් සමන්විත වන අතර යුස්බ් මාර්ගයෙන් චාර්ච් කල යුතුය
එමෙන්ම බැටරිය 2.5 මිමි පලල වේ
එය සමාන්‍ය එකකට වඩා 59% කින් කුඩා වේ
ටයිම් ලයින්

තව බලන්න

 iPad accessories
 E-book reader
 Comparison of tablet computers

References

External links
 iPad subsite at Apple
IUCN විසින්, 1986 සිට, එ
මක්සිමුස්,  අන්තරායට ලක්වූ ලෙසින් ලැයිස්තු ගත කෙරෙන්නේ, වසර 60 - 75 ලෙසින් ඇස්තමේන්තු ගත කොට ඇති අවසාන පරම්පරා තුන ඇතුලත,  අවම වශයෙන් 50% කින් හෝ සත්වගහණය පහත බැස ඇති හෙයිනි
මෙම සත්ත්ව විශේෂය ප්‍රකට ලෙසින් බැට කන්නේ, වාසස්ථානයන්හී  අහිමිවීම, හායනය සහ කඩ කඩ වීම තුලිනි
එලෆස් නම්වූ ගණයෙහි සම්භවය,  ප්ලයොසීන යුගයේදී උප-සහරානු අප්‍රිකාව තුලදී ඇතිවී, අප්‍රිකාව සහ දකුණු ආසියාව පුරා පැතිර ඇත
ශ්‍රී ලංකාවේ ජාතික කොඩිය සිංහ කොඩිය නමින්ද හැදින්වෙන අතර එහි රත්‍රං පැහැති සිංහයෙක් කඩුවක් දකුණු අතින් ඍජුව දරාගෙන සිටින්නේ,මෙරූන් පැහැති පසුබිමක් තුළ බෝ කොළ සතරක් සෑම මුල්ලකම සිටින අයුරිනි
පසුබිම අසලම වන්නට කහ තීරුවක් ද ඇත
එසේම පසුබිමට වම් පසින් කොළ සහ තැඹිලි තීරු දෙකක් සමාන අගයකින් යුක්තව පිහිටා ඇති අතර කහ තීරුව සිංහයාට සමීපවම පිහිටයි
සිංහයාගෙන් පෙන්නුම් කරනු ලබන්නේ ශ්‍රී ලාංකික ජාතියේ වීරත්වය වන අතර බෝ කොළ සතරෙන් මෙත්තා, කරුණා, මුදිතා සහ උපේක්ඛා යන සතර බ්‍රහ්ම විහරණ පෙන්නුම් කරයි
තැඹිලි පැහැති තීරුවෙන් හා කොළ පැහැති තීරුවෙන් ශ්‍රී ලාංකිය මුස්ලිම්,  දෙමළ ජනයා සහ මැලේ, බර්ගර් වැනි සුලු ජාතීන්
නියෝජනය වේ
තද රතු( ලේ වල  වර්ණය) පැහැති පසුබිම තුලින් බහුතර මහජනයා වු සිංහල ජනයා ද පෙන්වයි. පැරණි ජාතික කොඩි තුල මෙවැනිම වු සිංහයකු සහ වර්ණයන් රජවරු විසින් යොදාගෙන ඇත
ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රථම අග්‍රාමාත්‍යවරයා වු ඩී.ඇස්
සේනානායක මහතා විසින් 1950 වර්ෂයේදී කමිටුවක නිර්දේශයක් මත මෙම ජාතික කොඩිය නිර්මාණය කරවීය
1978 වර්ෂයේ දී වර්තමාන ජාතික කොඩිය එළිදක්වන ලදී

ඉතිහාසය

ශ්‍රී ලංකාවේ පළමු රජු වු විජය රජතුමා, බු
ව.486 දී ඉන්දියාවේ සිට මෙරටට පැමිණෙන විට ඔහු සිංහ සංකේත සහිත කොඩියක් රැගෙන ආ බව පැවෙසේ
එදා සිට සිංහයාගේ සංකේතය ඉතා වැදගත් සංකේතයක් ලෙස ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිහාසය තුලින් පැමිණේ
දකුණු ඉන්දියාවෙන් ආ පාලකයකු වු විජය රජු මෙය භාවිතා කලේ නිදහස සහ බලාපොරොත්තුව සංකේතවත් වන අයුරිනි
දුටුගැමුණු රජු එකල උතුරු හා බටහිර ප්‍රදේශවල බලය අත්පත් කරගෙන සිටි එළාර රජු සමග යුධ වැදීමේදී එම යුද කටයුතු වලට ද සංකේතාත්මක ධජ භාවිතා කල බව ඉතිහාසයෙන් පැවසේ
දුටුගැමුණු රජු යුධ වැදිමෙදී ඔහු සමගින් රැගෙන ගිය ධජය තුල ඉහලින් හිරු හා සඳු තිබූ අතර තේජාන්විත සිංහයකු දකුණු අතින් කඩුවක් දරා ගෙන සිටිය බව ද පැවසේ
ඉන් පසුව ධජයක් භාවිතා වූයේ 1815 දී මහනුවර රාජධානියේ ශ්‍රී වික්‍රම රාජසිංහ රජු වු අන්තිම රජුගේ රාජ්‍ය පාලන කාලය අවසන් වීමේදී, නුවර රදලපෙළයන් විසින් බ්‍රිතාන්‍ය සමග මාර්තු 2 දින අත්සන් තැබු නුවර ගිවිසුමේදීය
මෙම ගිවිසුම මගින් තුන් වන ජෝර්ජ් රජු ශ්‍රී ලංකවේ රජු බවට පත්විය
එහිදී සිංහලයන් රැගෙන ආ සිංහ කොඩිය එක්සත් කොඩිය බවට පත් වී එය ජාතික කොඩිය බවට නම් කලහ
ඉංග්‍රීසි ජාතිකයන්ගේ භාවිතයට ඔවුන්ගේම වු කොඩියක් තිබිණ
එම සිංහ කොඩිය ඉංග්‍රීසින් විසින් එංගලන්තයට රැගෙන ගොස් එය රාජ්‍ය ආරෝග්‍යශාලා භූමියේ තැම්පත් කල බව පැවසේ
වර්ෂ 1948 දී එවකට පැවැති කොඩිය ජාතික කොඩිය ලෙස ශ්‍රී ලංකා රජය විසින් තීරණය කලද එය 1953 හා 1972 යන වර්ෂ වලදී වෙනස්කම් වලට භාජනය විය
එම වර්ෂය තුලදීම කොඩියට බෝ ගසේ කොළ සතරක් සෑම මුල්ලකම පිහිටන අයුරින් ඇතුලත් කරනු ලැබුවේ ආචාර්ය නිශ්ශංක විජයරත්න මහතාගේ මූලිකත්වය මතය
එකල ඔහු සංස්කෘතික කටයුතු අමාත්‍යාංශයේ ස්ථිර ලේකම්වරයා සහ ජාතික ලාංඡන හා කොඩිය නිර්මාණ කමිටුවේ සභාපතිවරයා ලෙසද කටයුතු කර ඇත
එතුමා විසින් ඇතුලත් කල මෙම සතර බෝ කොළ තුලින් මෙත්තා ( ආදරය ), කරුණා ( කරුණාව හා දයාව ), මුදිතා ( සතුට ) සහ උපේක්ඛා ( උපේක්ෂාව ) යන සතර ගුණයන් නිරූපනය වේ
සංකේත භාවිතය
ශ්‍රී ලංකාවේ ජාතික ධජය මගින් නිරූපණය වන්නේ ප්‍රතාපවත් දේශයක් සමගින් ලාංකික උරුමයන් ඔප් නංවමින්, සුළු ජනයා සමගින් බහුතර ජනයාද එකමුතුව ජීවත් වන බවයි. කෙසේ වෙතත් සුළු ජනයා පෙන්නුම් කරනු ලබන්නේ යම් ප්‍රතිශතයක් පදනම් කරගෙනයි
ජාතික කොඩියේ ඇති සෑම සංකේතයකටම විශේෂ අර්ථයක් ගැබ්ව පවතී
මේවා බලන්න
List of Sri Lankan flags
Emblem of Sri Lanka

ආශ්‍රිත

Lanka Library
The Proposer of the lion flag
Mudaliyar Sinnalebbe
Sri Lanka Government Web Portal
The Sri Lankan Lion flag -how it came to be

බාහිර සබැදීම්

A few examples of European Heraldic Lions and the Sri Lankan national flag 
Lion Flag as depicted in the Constitution of Sri Lanka

 
National symbols of Sri Lanka
Sri Lanka
අනා මරී ටුසූ (විවාහයට පෙර ග්‍රෝස්හෝල්ට්ස්
1 දෙසැම්බර් 1761 – 16 අප්‍රේල් 1850) යනු, ඇයගේ ඉටි මූර්ති සහ ලන්ඩනයේ ඇය ඇරඹූ ඉටි කෞතුකාගාරය වන මැඩම් ටුසූ නිසා ජනප්‍රිය ප්‍රංශ කලාකාරියකි
මැඩම් ටුසූ යනු, ප්‍රධාන නගර කිහිපයකද ශාඛා පිහිටි, ලන්ඩනයේ ඉටි කෞතුකාගාරයකි
මේවාද බලන්න 
 මැඩම් ටුසූ ලන්ඩනය
 මැඩම් ටුසූ හොංකොං
 මැඩම් ටුසූ හොලිවුඩ්
 රොක් සර්කස්
මැඩම් ටුසූ, හොංකොං, චීනයේ පිහිටි කීර්තිමත් වැක්ස් කෟතුකාගාරයේ කොටසක් වන අතර එයට අරමුදල් සපයනු ලබන්නේ ප්‍රංශයේ මෙරී ටුසූ මගින්ය, එය පිහිට අත්තෙ හොංකොං දුපත් වල පිහිටි හොංකොං හි පීක් කුලුන තුලය
එය ආසියවේ පිහිටි ප්‍රතම හා ස්තීර මැඩම් ටුසූ කෟතුකාගාර 2න් එකක් වෙයි, අනෙක ශැන්ග්හයි ශකාවයි, එය විවෘත කලේ 2006 දීය
හොංකොං හි පිහිටි ශාකාවේ ජාත්‍යන්තරව සුප්‍රසිද්ද පුද්ගලයන් 100 කට ආසන්න දෙනෙකුගෙ ඉටි රූප ඇත,ආසියානු රූප සමගින් එම එකතුව තුන් ගුණයකටත් වඩා වැඩිවේ, එයින් 16 දෙනෙකු හොංකොං අය වෙයි
ඉටි රුප ලක්ශන අනුව හොංකොං ලස්සනම පුද්ගලයින්, සංගිතයෙ විශේශ පුද්ගලයින්, ඓතිහාසික හා ජාතික වීරයන්, ක්‍රිඩාවේ දක්ශයින් හා යන තෙමා යටතෙ වර්ගී කරනය සහ ලොකයෙ ප්‍රතම දර්ශනය
ඉතිහාසය

1990 අග භාගයේ, මැඩම් ටුසූ ස්තාන ලොව පුරා පැතිරුනා ප්‍රදාන නගර වල ලන්ඩන්, ඇමස්ටර්ඩැම් සහ ලාස් වෙගාස්, නමුත් ආසියා-පැසිපික් කලාපයේ එකක්වත් නැත
"මැඩම් ටුසූගේ සන්චාරක ආකර්ශනය" ආසියානු නගර වන සින්ගපූරුව, ඔස්‍රටේලියාව පතිරුනා, විශාල වශයෙන් ජනප්‍රිය බව සනාත කරමින්, ටුසූ මණ්ඩලය තීරනය කරා ඉහල ඉල්ලීම සපුරන්න ආසියවේ ඔවුන්ගේ ස්තිර ස්තනයක් පිහිටවන්න, හොංකොං තොරා ගත්තේ ආසියනු වෙළද පොලට සමීප නිසා
මැඩම් ටුසූ හොංකොං විවෘත කලේ පීක් හිදී 2000 දී, මේ දක්වා ජාත්‍යන්තරව ප්‍රසිද්ද පුද්ගලයන් සහ දේශීය සුවිශේශී පුද්ගලයන්ගේ 100 කට ආසන්න දෙනෙකුගෙ ඉටි රූප ඇත — ආසියානු රූප සමගින් එම එකතුව තුන් ගුණයකටත් වඩා වැඩිවේ, එයින් 16 දෙනෙකු හොංකොං අය වෙයි
ආසියාවේ කීර්තිමත් පුද්ගලයින් සහ සුපිරිතරු බොහො විට වරප්‍රසාදය හිමිවනව විවෘත කරන්න ඔවුන්ගේ ඉටි රූපය තරමක ඔවුන්ගේ ප්‍රෙක්ශක පිරිසක් සමග
2005 සෙප්තෙම්බර්, එය එහි අලුත්වඩියා කිරීම් ආරම්භ කල අතර ඔවුන්ගේ බලාපොරොත්තුව වුයේ අමුත්තන්ට ආකර්ශනීය සහ විනෝදකමී අත්දැකීමක් අතුලත් කිරීමයි
එය නැවත විවෘත කලේ 2006 මැයි 18 හොංකොං ඩොලර් මිලියන 20 (යු
එස්.$2.6 මිලියන) ක වියදමින් එයට තවත් වර්ග මීටර 700 (7,500 එස්.කියු
එෆ්.ටි
) ක මහල් 3 කින් සමන්විත ප්‍රදර්ශන ඉඩකඩක් සහ තේමා 5කට බෙදන ලද ප්‍රදේශ ද එක් කරමිනි
ආගන්තුකයන්ට ආකර්ශනීය පෙදෙස් හරහා ගමන් කල හ්කි අතර තරු සමග මිශ්‍ර වීමට ඔවුන්ට එම තේමා සහිත ප්‍රදේශ වල හොංකොං ම‍න‍ මෝ‍හ‍න‍ චරිත, සංගිතයෙ විශේශ පුද්ගලයින්, ඓතිහාසික හා ජාතික වීරයන්, ක්‍රිඩාවේ දක්ශයින් සහ ලොකයේ ප්‍රසිද්ධ නාට්‍ය වල මංගල දර්ශනය ඇතුලත්ව නැවතිය හැක
2008 දී, කෟතුකාගාරයේ ප්‍රධානියා බ්‍රෙට් පිඩ්ගිඔන්, ඔහු වර්ථමානයේ මැඩම් ටුසූ හොංකොං සහ ශැන්හයි සාමාන්‍යාධිකාරී වේ
ඔහු මීට පෙර මැඩම් ටුසූ නිව්යෝර්ක් හි අව් රුදු 8 ක් සෙවය කර තිබේ
නගර මධ්‍යන්යlයේ පිහිටි කෟතුකාගාරයට කුඩා බස් රථ, කුලි රථ හො පීක් ට්‍රැම් රථ භාවිතයෙන් ලගා වියහැකි අතර එය පෙ.ව. 10 සිට ප
ව. 10දක්වා අවුරුද්දේ සැම දවසක් පුරාම විවෘතව පවතී
ඇතුල් වීමේ ගස්තුව වැඩිහිටියකු සදහා එච්.කේ.$140 (යු
එස්.$18) සහ අවුරුදු 3 ත් 11 ත් අතර ළමයකු සදහා එච්.කේ.$70.

ඉටි රූප සෑදීමේ ක්‍රියාවලිය

ඉහල හැකියා වලින් යුක්ත වූ මැඩම් ටුසූ හි මුර්ති ශිල්පයින් එක් වරක් හො වඇඩි වාර ගනනාවක් ප්‍රසිද්ද පුද්ගලයා සමග කෙලින්ම සම්බන්ද වීමට අවස්තාව හිමිවන අතර හිසකෙස්වල පාට ඇස් වල පාට සටහන් කරගනී, 500 කට වඩා වැඩි ඉතා නිවැරදි සිරුරේ ප්‍රමානයන් සටහන් කරගනී
ඉතාම වැදගත් දෙය වනුයේ අදාල ප්‍රසිද්ද පුද්ගලයාගේ පෟරුෂත්වය ආවර්ජනය වන එකිනෙකාට විශේෂිතවු ලක්ශන හන්ඩුනා ගනිමයි
ඊලග පියවර වනුයේ අච්චුව සැදීමට අදාල හිස සහ සිරුර මැටිවලින් සාදා ගැනීමයි
අච්චුව භාවිතයෙන් හිස සහ අත් වල හැඩය ඉටි වලින් සාදා ගනී, ඇස් ඇතුලත් කරනු ලැබේ
එක් එක් ඇසක් මුල් පිටපතෙහි තත්වයම ලබාගැනීමට අතින් පාට කරනු ලැබේ
මීලගට් ඇත්ත මිනිස් හිසකෙස් යොදාගනී
හිස සහ අත් පාටකර තිබෙන්නේ තෙල්, ජලය සහ ඇක්‍රලික් පාට කලවම් කිරීමෙන්
අච්චුව භාවිතා කිරීමෙන් සිරුර ෆයිබර්ග්ලාස් වලින් සාදයි, පසුව හිස සහ අත් ෆයිබර්ග්ලාස් සිරුරට සවිකරන අතර බොහෝවිට ප්‍රසිද්ද පුද්ගලය ලබාදෙන අදුම් අන්දවයි. හැඩ ගැසී පෙනීම, රෙදිපිලි සහ මුහුණෙහි ස්වභාවය යන සියලුම දේ රූපය හැකිතක් තාත්වික කිරිමට ඉවහල් වේ
මේ සියලු ක්‍රියාවලිය සම්පූර්ණ කිරීමට සාමාන්‍යයෙන් 20 දෙනෙකුගෙන් යුක්ත කණ්ඩායමකට මාස 6 ක කාලයක් ගතවන අතර එකක් සදහා වියදම හොංකොංඩොලර් මිලියනයක් පමණ වේ
අසමසම රූප
 මිරිඅම් යෙඋං රූපය, විවෘත කලේ 2006 නොවැම්බර්, එය ඇතුලත සවිකල සන්වෙදක උපකරණ සමග ලොව ප්‍රතම වරට නිර්මණය කලේ සිනහව උපදවන්න
මිරිඅම් ප්‍රසිද්දව සිටියෙ ඇයගේ සෙල්ලම්-ආදරය සහ මායකාර චරිත ලක්ශන නිසා, මැඩම් ටුසූට අවශ්‍ය උනා එම ගති ලක්ශන රූරයට අතුලත් කරන්න
කොනී චාන් රූපය, විවෘත කලේ 2006 අගෝස්තු, එය ප්‍රතමයෙන් පෙන්වූ සම්පූණයෙන් චීන රාජභාණ්ඩ වලින් සරසුනු රූප යයි
මුර්තියේ අදුම් සදහා ආධාර කලේ ඔබ වෙනුවෙන් පමනයි සංගීතය, යුආන් ඩයිනස්ටි වලදී, මක්ද යත් චාන් ඉස්සර පටන් ගත්ත
බෙ යොං ජූන් රූපය, විවෘත කලේ 2006 මැයි, එය මැඩම් ටුසූ හි ප්‍රදර්ශනයට ඇතුලත්කල පළමු කොරියන් තරුව වෙයි
ඇන්ඩි ලො රූපය, විවෘත කලේ 2005 අප්‍රේල් , එය ප්‍රතම ස්ථානය ප්‍රාණවත් මූර්ථියක් දක්ශ්ලෙස අතින් ඉටි වලට වඩා සිලිකන් යොදාගෙන නිර්මාණය කල
ලො ගේ ප්‍රාණවත් හෘද ස්පන්ධනය නිර්මාණ්ය කලේ මැඩම් ටුසූ ඇමැස්ටර්ඩැම් හි ඇති බ්‍රැඩ් පිට් ගෙ අනුරුවේ ස්ථාපනය කර ඇති පද්ධතියම වෙයි
මූණුවර චරිත ලක්ශන
ප්‍රසිද්ද යුද්ගලයන් ලක්ශන අනුව එක් එක් තේමා යටතට වර්ගීකරණය කල ලැයිස්තුව
හොංකොං ම‍න‍ මෝ‍හ‍න‍ චරිත 
ජැකී චැන්
ජෙයි චොඋ
බෘස් ලී
මිචෙල් යෙඔහ්
අයුමි හමසාකි
බ්‍රැඩ් පිට්
ච
එඩී මර්ෆි
එලී මැක්පිහසන්
ජෙරාර්ඩ් ඩෙපර්ඩිඋ
හග් ග්‍රාන්ට්
ජොආන ලුම්ලෙ
කෙලී චෙන්
මෙල් ගිබ්සන්
මෙරිල් ස්ට්‍රීප්
නඔමි කැම්ප්බෙල්
සෙසිලිආ චෙඋන්ග්
ආරොන් ක්වොක්
ලිඔ කු (එක් කලේ 2007 අප්‍රේල් 4)
ජැනිස් විඩල් (එක් කලේ 2007 ජූලි 18)
ඇන්ජලිනා ජොලි (එක් කලේ 2007 සැප්තැම්බර් 27)
ඩොනි යෙන් (එක් කලේ 2010 අප්‍රේල් 30)
ජෙට් ලි (එක් කලේ 2010 සැප්තැම්බර්28)

ක්‍රිඩාවේ දක්ශයින්

ඩෙවිඩ් බෙකම්
ලී ලඉ ශන්
මුහම්මඩ් අලි
යඔ මින්ග්
චියෝනොෆුජි මිට්සුගු
ලිඋ ෂිඇං
ටයිග වුඩ්ස්
රොනල්ඩිනො (එක් කලේ 2007 දෙසැම්බර්)

ඓතිහාසික හා ජාතික වීරයන්

ලෙස්ලි චෙඋන්ග්
ඩයනා, වෙල්සයේ කුමරිය
ලුසියානා පවරොටී
මහත්මා ගාන්ධි
නෙල්සන් මැන්ඩලා
බිල් ක්ලින්ටන්
ජෝර්ජ් ඩබ්ලිව්. බුශ්
බැරැක් ඔබාමා (එක් කලේ 2009 ජනවාරි)
මික්හෙයිල් ගෝබාචිව්
සදාම් හුසේන්
එඩින්බර්ග් ආදිපාදවරයා
2වන එලිසබත්
වේල්සයේ කුමාරයා
රාජකීය කුමරිය
කේම්බ්‍රිජ් ආදිපාදවරයා (එක් කලේ 2007 අගෝස්තු 7)
ඇඩොල්ෆ් හිට්ලර්
ශ්‍රීමත් වින්සන් චර්චිල්
රෙම්බ‍්‍රාන්ට් වෑන් රිජ්
පැබ්ලො පිකාසො
වොල්ෆ්ගැන්ග් අමඩියුස් මොසාර්ට්
ඩෙං සියොපිං
ජියැං සෙමින්
ලි කා ෂිං
ලී කුආන් යෙව්
ශිගෙරු යොශිඩා
හු ජින්ටාඔ
ඇල්බට් අයින්ස්ටයින්
ජෝන් හෝවඩ්
මැඩම් ටුසූ
සන් යට්-සෙන් (එක් කලේ  2007 ජූලි)
මාඕ සේඩොන්ග් (එක් කලේ 2007 ජූලි)
යැන්ග් ලිවෙයි (එක් කලේ 2007 ජූලි)
ඩොනල්ඩ් ට්සන්ග් (එක් කලේ 2008 අප්‍රේල් 7)

ලොකයේ ප්‍රසිද්ධ නාට්‍ය වල මංගල දර්ශනය
එලිසබත් ටෙයිලර්
බෙනි හිල්
පියස් බ්‍රොස්නන්
ඇන්ඩි ලො
ලිඔන් ලයි
ඇන්තනි හොප්කින්ස්
ජොඩයි ෆොස්ටර්
හැරිසොන් ෆොර්ඩ්
හම්ප්‍රෙ බොගාර්ට්
මැකොලෙ කල්කින්
මැරිලින් මොන්රොයි
ශ්‍රීමත් ඇල්ෆ්‍රඩ් හිච්කොක්
බෙ යොන්ග් ජෝන්
කොනි චැන්
අමිතාබ් බච්චන්

සංගිතයෙ විශේශ පුද්ගලයින් 
ඇනිටා මුඉ
එල්විස් ප්‍රෙස්ලි
ෆ්‍රෙඩී මකරි
මැඩොනා
මයිකල් ජැක්සන්
මයික් ජැග
ටෙරෙසා ටෙන්ග්
බීට්ල්ස්
ටිනා ටනර්
ට්වින්ස්
ජොයි යන්ග්
මිරිඅම් යෙඋන්ග්
ලෙඩි ගාගා

මැඩම් ටුසූ ශැන්හයි
දෙවන ආසියානු මධ්‍යස්තානය පිහිටා ඇත්තේ චීන නගරයක් වන ශැන්හයි නගරයේය
එය පෙරදිග ආසියාවේ ශැන්හයි හි ප්‍රසිද්ධිය වැඩි වීමටත් සංචාරක ආකර්ශනය වැඩි විමටත් සංචාරකයන් ප්‍රමනය වැඩි කරගැනීමටත් හෙතු විය, ටුසූ මණ්ඩලය 2004 මුල් භාගයේ දී ශැන්හයි බලධාරීන් සමග සාකච්චා කලා ආසියාවේ දෙවන කෟතුකාගාරයත් ස්තාපනය කිරිමේ හැකියව පිළිබදව. ශැන්හයි බලධාරීන් එම යෝජනාවට එකග වූ අතර මැඩම් ටුසූ ශැන්හයි (上海杜莎夫人臘像館) 2006 මැයි 1 වන දින බටහිර නැන්ජින් පාර තුල පිහිටි නව ලෝක දෙපාර්තමේන්තු ගබඩාවෙ 10 වන මහලෙහි විවෘත කරන ලදී
ශැන්හයි ශාකාවේ මේ දක්වා ජාත්‍යන්තරව ප්‍රසිද්ද පුද්ගලයන් සහ දේශීය සුවිශේශී පුද්ගලයන් 75 කට ආසන්න ඉටි රූප, සහ එහි 2වන හා 3වන පියවර වලදී තවත් වඩිපුර එකතු කිරීමට බලාපොරොත්තු වේ
කෟතුකාගාරය අවුරුද්ද පුරාම සැම දවසකම උදෑසන 10 සිට රාත්‍රී 10 දක්වා විවෘතව පවතින අතර එය මාතෘකා 7 කට බෙදා ඇත
මන මෝහිනියන්, තිරය පිටුපස, ඉතිහාසය සහ වීරයෝ, සංගීතය, චිත්‍රපට, වේගය සහ ක්‍රීඩාව. ඇතුල් වීමේ ගස්තුව වැඩිහිටියකු සදහා ආර්.එම්.බී. 135 (යු
එස්.$20) වන අතර ශිෂ්‍යයකු සදහා ආර්.එම්.බී. 100 වේ
මැඩම් ටුසූ ශැන්හයි යනු ලන්ඩන්, ඇමස්ටර්ඩෑම්, නිව් යොර්ක් නගරය සහ හොංකොං පසුව ටුසූ මණ්ඩලයේ 6 වන ඉටි වැඩ කෟතුකාගාරය වෙයි
මේවාද බලන්න

පීක් ගලෙරියා
හොංකොං සංචාක කර්මාන්තය

සඳහන් කිරීම

බාහිර සම්බන්ධයන්

නිල වෙබ්අඩවිය 
ප්‍රෙස් ක්ලිපින්ස්
2006 මැයි — එලිදැක්ම (ඉංග්‍රීසි සහ චීන) 
මැඩම් ටුසූ හොංකොං වැදගත් තොරතුරු සහ ඡායාරූප 
මැඩම් ටුසූ හොංකොං වීඩියෝ ඛණ්ඩය
අප අවට පරිසරය  

පරිසරය යන්නෙහි සරලම අරුත වන්නේ අප සහ අප අවට වටපිටාවයි
පරිසරය නම් සංකල්පය සොබාදහම , ස්වභාවධර්මය,වටපිටාව යනුවෙන්ද හදුන්වනු ලබයි
පරිසරය පරිසර පද්දති ,ජාන ව්ද්යාමව,පරිසර ගැටළු,පරිසර සංරක්ෂණය ,ආදී විවිධ ස්වරුපයන්ගෙන් පරිසර විද්යාදව යටතේ මේ වන විට හදුනා ගනිමින් පවතී
පොත පතින් අප උගත් දේ සොබාව සෞන්දර්යයට වඩා ගැඹුරින් පරිසරය යන්න මගින් නිරුපනය වන බව මගේ හැගීමයි
පරිසරයෙන් ලැබෙන අමිල දායාද සොබාවික සම්පත් ලෙස හදුන්වයි
සම්පතක මුලික ලක්ෂණය වන්නේ ඒ සදහා දැඩි හානියක් නොමෙති විට සොබාදහමේ ගුණය මත යලි පුනරුත්පත්තියයි
පරිසරය කොටස් දෙකකට බෙදා දැක්විය හැකිය
01) ස්වාභාවික පරිසරය

02) නිර්මිත පරිසරය

සොවබවික පරිසරය යනු අප ජීවත් වන සතුන්, ගස්,වැල්,ගංගා,ඇළ,දොළ ආදියෙන් යුතු පරිසරයි
කෘතීම පරිසරය යනු මිනිසා විසින් සොබාවික පරිසරය උපයෝගී කරගෙන කෘතීමව තනාගත් පරිසරයි
අද දවස වන විට ලංකාව මුහුණපාන ප්රාදාන පරිසර ගැටළු කිහිපයකි
01) මිහිතලය උණුසුම් වීම
02) ඔසෝන් ස්තරය හීන වීම
03) කාලගුණික විපර්යාස
04) වනහරණය
05) කාන්තාරීකරණය 
06) ජලය දුෂණය
1927 හා 1928 වර්ෂ සදහා හොදම චිත්‍රපට ලෙස  පළමුවන ඇකඩමි සම්මානය 1929 මැයි 16 දින චලිත නිරූපන කලා හා තාක්ෂණ ඇකඩමිය(AMPAS)විසින්  කැලිෆෝනියාවේ හොලිවූඩ් රෝස්වෙල්ට් හෝටලයේ  පැවති රාත්‍රී පෞද්ගලික සාදයකදී  පිරිනමන ලදි
AMPAS ආයතනයේ සභාපති ඩග්ලස්  ෆෙයර්බන්ක්ස්(douglas fairbanks) විසින් මෙම සම්මාන උළෙලේ  මූලිකත්වය ගෙන ක්‍රියාකරන ලදි
මෙම උත්සවය සදහා ප්‍රවේශ පත්‍රයක මිල ඩොලර්  පහක  මුදලක් වූ අතර,270ක් වන පිරිසක් උත්සවය සදහා සහභාගී වූ අතර උත්සවය මිනිත්තු 15ක් පුරා පැවතිනි
ලුයිස් බී.මෙයෙර් (ලුයිස් බී.මෙයෙර් ආයතන නිර්මාතෘ) විසින් මෙහි  සම්මාන නිර්මාණය කරන ලදි
එය රේඩියෝ හෝ රූපවහිනි මගින් කිසිදු මාධ්‍ය ආවරණයක් නොලද එකම ඇකඩම් සම්මාන උළෙල වේ
සම්මාන උළෙලේදී AMPAS ආයතනය මගින් කාණ්ඩ 12ක් යටතේ සම්මාන  ප්‍රදානය කරන ලදි
සම්මාන උත්සවයට මාස තුනකට පෙරදී ජයග්‍රාහකයින් ප්‍රකාශයට පත්කරනලදී
දැනට සම්මාන උළෙලයන්හි නොපවතින කාණ්ඩයක්වන ඉංජිනේරු රන්ගොපක්‍රම කාණ්ඩය සදහා,රැල්ප් හැම්මරස් හා නුගේන්ට් ස්ලෝටර් යනාදීන්ගේ විශේෂිත වූ චිත්‍රපට සදහා,නාමයෝජනා  ප්‍රකාශකිරීමකින්  තොරව සම්මාන ප්‍රධානය කරන ලදි
ඊට පසු පැවති සම්මාන උළෙලයන් හිදී අධ්‍යක්‍ෂකවරයෙකු හා රංගනශිල්පියෙකු හෝ ශිල්පිනියක සදහා වසරක් සදහා බහුවිධ ක්‍රියාකාරකම් සදහා සම්මාන ප්‍රදානය කරන ලදි
උදාහරණ ලෙස  එමිල් ජානින්ග්( Emil Jannings)තැනැත්තාහට හොදම නළුවාට හිමි සම්මානය ද වේ ඔෆ් ඕඔල් ෆ්ලේෂ්( The Way of All Flesh) හා ද ලාස්ට් කමාන්ඩ් (The Last Command) යන චිත්‍රපට දෙකම සදහා ප්‍රදානය කරන ලදි
තවද චාර්ලි චැප්ලින් හා වෝර්නර් බ්‍රදර් යන දෙදෙනාම ගෞරව සම්මානය ලබා ගන්න ලදි
සම්මාන උළෙලේදී සෙවන්ත් හෙවන්(sewanth heawan) හා සන්රයිස්
මනුෂ්‍යයන් දෙදෙනාගේ ගීතය(sunrise
A song of two humans) යන එකිනෙක සම්මාන තුන බැගින් හා වින්ග්ස්(wings) සම්මාන දෙක බැගින්ද ලබාගන්න ලදි
එම ගෞරවයන් අතරින් සන්රයිස් නැමැති චිත්‍රපටය අතිවිශිෂ්ට හා රමණීය නිෂ්පාදනය( Unique and Artistic Production) සදහාවන සම්මානයත් වින්ග්ස් නැමැති චිත්‍රපටය කැපීපෙනෙන චිත්‍රපටය සදහාවන සම්මානයත්(දැනට හොදම පින්තාරුකරණය ලෙස හදුන්වන) සම්මාන දිනාගන්නා ලදි
ඊලග වර්ෂයේදි ඇකඩමිය විසින් අතිවිශිෂ්ට හා රමණීය නිෂ්පාදනය සදහා වන සම්මානය පහත හෙලා පුර්වකාරිව වින්ග්ස් නම් චිත්‍රපටය ලද සම්මානය විශිෂ්ටම ගෞරවාන්විත සම්මානය ලෙස තීරණය කරන ලදි
පසුතලය
1927දි ලුයිස් බී මේයර් විසින්  චලිත නිරූපන කලා හා තාක්ෂදණ ඇකඩමිය (AMPAS) පිහිටවන ලදි
ඉන්පසු පික්චර් කෝපරේෂන් නිර්මාතෘ  ලුයිස් බී මේයර් විසින් චිත්‍රපට 
කර්මාන්තයේ රංගනශිල්පීන්,අධ්‍යක්ෂකවරුන්,නිෂ්පාදකයන්,කාර්මිකශිල්පීන්,හා රචකයන් යන ශාඛා පහක එකමුතුවක් සදහා මෙට්‍රෝ ගොල්ඩ්වින් මේයර් ආයතනය(MGM) සමග 
සම්බන්දවනලදී
"මම සොයාගත්තා චිත්‍රපට නිෂ්පාදකයන්හට පදක්කම් පැළදීමේ හොදම මග
මම ඒගොල්ලන්ට කුසලාන හා සම්මාන පිරිනැමුවොත්,එගොල්ලන්ම මරාගනීවී මට අවශ්‍ය දේ නිෂ්පාදනය කිරීමට
ඒකයි ඇකඩමි සම්මානය නිර්මාණය කිරීමේ හේතුව වන්නේ" යයි මේයර් විසින් ඇකඩම් සම්මානයේ සටහන් කරනලදී
Mayer requested to Cedric Gibbons, art director of MGM, to design an Academy Award trophy
මේයර් විසින් MGM ආයතනයේ කලා අධ්‍යක්‍ෂක වන කෙඩ්රික් ගිබ්සන් හටඇකඩම් සම්මානයේ නිර්මාණකරණය සදහා ඇරයුම් යවනලදී
1928 පෙබරවාරි මස ටෙලිග්‍රෑම්මයක් අධාරයෙන් නාමයෝජනා ප්‍රකාශයට පත්කරන ලදි
1928 අගෝස්තු මස මේයර් විසින් ජයග්‍රාහකයින් තෝරාගැනීම සදහා විනිශ්චයකරුවන්ගේ මධ්‍යම ඇකඩම්ය සම්බන්ධ කරගන්න ලදි
However, according to the American director King Vidor, the voting for the Academy Award for Best Picture was in the hands of the AMPAS founders Douglas Fairbanks, Sid Grauman, Mayer, Mary Pickford and Joseph Schenck
සමාරම්භක උළෙල
1929 මැයි 16 වන දින කැලිෆෝර්නියාවේ ලොස් ඇන්ජලිස් නුවර පිහිටා ඇති හොලිවුඩ් රෝස්වෙල්ට් හෝටලයේදී සමාරම්භක උළෙල පවත්වන ලදි
එය භෝජන මේස තිස්හයකින් සමන්විතව තිබුනු අතර 270ක පිරිසක් සහබාගී වූ අතර ප්‍රවේශ පත්‍රයක මිළ ඩොලර් 5ක මුදලක් විය
රංගනශිල්පීන් හා ශිල්පිනියන් ස්ඛෝපභෝගී රථවාහන වලින් හෝටලයට පැමිණි අතර බොහෝ ප්‍රේක්ෂකයන් ඔවුන්ව දිරිමත් කිරීම සදහාසහභාගී විය
මිනිත්තු 15ක් තරම් වූ උත්සව කාලයක් පුරාවට AMPAS අධ්‍යක්ෂක ඩග්ලස් ෆෙයාර්බෑන්ක් විසින් මෙහි මුලිකත්වය ගෙන ක්‍රියාකරනලදි
ජයග්‍රාහකයින් සහ නාමයෝජනා 
සමාරම්භක උත්සවයට මාස තුනකට පෙර ජයග්‍රාහකයින් ප්‍රකාශයට පත්කරන ලදි
සම්මාන ලබන්නන් අතරට ඇකඩමි සම්මානයලත් ප්‍රථම රන්ගනශිල්පියා ලෙස
එමිල් ජානින්ග්(Emil Janning) හොදම නළුවා සදහා වන සම්මානය "ද වේ ඔෆ් ඕල් ෆ්ලේෂ්" චිත්‍රපටය සදහා හා "ද ලාස්ට් කොමාන්ඩ්" යන චිත්‍රපට සදහාද,
 
හොදම නිළිය සදහාවන සම්මානය ජැනට් ගේනොර්(Janet Gaynor) සෙවන්ත් හෙවන්,ස්ට්‍රීට් ඒන්ජල්, හා සන්රයිස්
මනුෂ්යයන් දෙදෙනාගේ ගීතයක් යන චිත්‍රපට 
සදහාත්,හොදම නාට්‍ය හා චිත්‍රපට අධ්‍යක්‍ෂක සම්මානය සදහා ෆ්‍රෑන්ක් බොර්සේජ්  සෙවන්ත් හෙවන් හා යන චිත්‍රපට සදහාත්, හොදම විකට චිත්‍රපට අධ්‍යක්‍ෂක ලෙස 
ලෙවිස් මයිල්ස්ටෝන් "ටූ ඇරබියන් නයිට්ස්" චිත්‍රපටය සදහාත්,"ද වින්ග්ස්" චිත්‍රපටය එකල වැඩිම වියදම් ලද චිත්‍රපටය ලෙසත් හොදම පින්තාරුකරණයට අදාළ සම්මාන,
සම්මාන උළෙලේදී සම්මාන ලද්දේය
චාලි චැප්ලින් සහ වෝනර් සහෝදරයන් එකිනෙකා නිරවේතික සම්මාන ලබාගන්න ලදි
ආරම්භයේදී චාලි චැප්ලින් හොදම නළුවා,
හොදම රචකයා,හා හොදම හාස්‍ය චිත්‍රපට අධ්‍යක්ෂකවරයා ලෙස "ද සර්කස්" චිත්‍රපටය සදහා නම්වූ අතර,නමුත් නාමික ලැයිස්තුවෙන් ඉවත්කර,වාචික චලන රූප සිනමා
(talking pictures) සදහා පුරෝගාමියා ලෙස ගෞරවාන්විත සම්මානයෙන් පිදුම් ලබන ලදි
එමෙන්ම චිත්‍රපට නිෂ්පාදකයන් සදහාද ෆොක්ස් ෆිල්ම් කෝපරේෂන්,
MGM,පැරාමවුන්ට් පික්චර්ස්,රේඩියෝ කෙයිත් ඔර්පෙයම් හා වෝනර් බ්‍රදර් නිෂ්පාදන ආයතන සම්මාන ලබල ලදි
ප්‍රභේද 3ක් සදහා(හොදම ඉංජිනේරු ගුණාංග,
හොදම ග්‍රන්ථ රචනා,හා හොදම අද්විතීය හා කලාත්මක ගුණාංග නිෂ්පාදන සදහා) සම්මාන උළෙලේ අවසානයේදී සම්මාන අත්හිටවන ලදි
ගෞරව සම්මාන

චාර්ලි චැප්ලින්
ද සර්කස් චිත්‍රපටයේ රංගනයේ,තිර රචනයේ,අධ්‍යක්ෂණයේ හා නිෂ්පාදනයේ බහුශ්‍රුතභාවය හා ප්‍රතිභාවන්තතාව වෙනුවෙන්
වෝනර් බ්‍රදර් නිෂ්පාදනය
වාචික චලන රූප නිර්මාණයන්ගේ චිත්‍රපට කලාව වෙනස්කල ජෑස් සංගීතය සදහා විශිෂ්ට පුරෝගාමී මෙහෙවර වෙනුවෙන්

බහුවිධ නාමයෝජනා හා බහුවිධ සම්මාන
පහත දැක්වෙන චිත්‍රපට පහ සදහා බහුවිධ නාමයෝජනා ලැබුවේය
සෙවන්ත් හෙවන්-5
සන්රයිස් මනුෂ්‍යන් දෙදෙනාගේ ගීතය-4
ද ක්‍රවුඩ්,සැඩී තොම්සන්,වින්ග්ස්,ද ලාස්ට් කමාන්ඩර්-2 

පහත දැක්වෙන චිත්‍රපට තුන සදහා බහුවිධ සම්මාන ලැබුවේය
සෙවන්ත් හෙවන් හා සන් රයිස්-3
වින්ග්ස්-3

යොමුව
ප්‍රංශයේ මරී ටුසූ විසින් ඇරඹූ, කීර්තිමත් ඉටි කෞතුකාගාර දාමයේ කොටසක් වන, මැඩම් ටුසූ හොංකොං පිහිටා ඇත්තේ, හොංකොං හී, හොංකොං දූපතෙහි, පීක් ටවර් හී දී ය
"අන්තර්ජාලය තුළ, ඔබ බල්ලෙකු බව කිසිවෙක් නොදනී" ("On the Internet, nobody knows you're a dog") යන කියමන පීටර් ස්ටයිනර් විසින් 1993 ජුලි 5 පල කරන ලද ද නිව්යොර්කර් (The New Yorker) පුවත්පතේ පළ වූ කාටුනයක තිබු ශිර්ෂ පාඨයකි
මෙම කාටුනයේ පෙනී සිටියේ සුනඛයන් දෙදෙනෙකි
එකෙකු පරිගණකයක් ඉදිරිපිට ඇති පුටුවක් මත වාඩි වි සිටින අතර කතා කරමින් සිටින්නේ බිම වාඩි සිටින බල්ලකු සමගයි
වර්ෂ 2011 ද නිව්යොර්කර් හි වැඩි වාර ගණනක් ප්‍රතිනිෂ්පාදනය කරන ලද කාටුනය ලෙස ස්ටයිනර් ඇමෙරිකානු ඩොලර් 50,000 කට වෑඩි ප්‍රමාණයක් උපයන ලදී
ඉතිහාසය 

පීටර් ස්ටයිනර් කාටුන් ශිල්පියෙක් සහ 1979 සිට ද නිව්යොර්කර් සගරාවට දායකත්වය සෑපයුවෙකි
ප්‍රථමයෙන් කාටුන් සදහා අවධානයක් යොමු නො කළත් පසුව එය තම ජිවිතයට ඈඳා ගත් ඔහු ප්‍රකාශ කළේ  සිනහ මුහුණු නිර්මාණය කරන ලද පුද්ගලයාට හා සමානව තමන්ට දැනෙන බවය
කාටුන් ඈදීමේදි ස්ටයිනර් හට අන්තර්ජාල ගිණුමක් තිබුනත් ඔහු අන්තර්ජාලය ගැන උනන්දුවක් දැක්වූයේ නැත
ගැඹුරු අර්ථයක් නොමැති කාටුනයක් ඔහු සලකන ලද්දේ චිත්‍රයකට පාට ගෑමක් වශයෙනි
අන්තර්ගතය 
කාටුන් අන්තර්ජාලයේ ඉතිහාසය තුල සැලකිය යුතු තත්ත්වයක් සනිටුහන් කොට ඈත
අන්තර්ජාලය රාජ්‍ය ඉංජිනේරුවන්ගේ සහ අධ්‍යාපනිකයන්ගේ කතා බහට ලක්වු මාතෘකාවක් බව ද නිව් යෝර්කර් සඟරාවෙන් පෙන්වයී
ලෝටස් 1-2-3 හි නිර්මාපකයා සහ මුල් යුගයේ අන්තර්ජාල ක්‍රියාකාරිකයෙක් වු මිච් කාපර් 1993 පළ වූ ද ටයිම් සඟරාවට අදහස් දක්වමින් කියා සිටියේ "නිව් යොකර් සඟරාවේ පළ වූ මෙම බල්ලන්ගේ කාටුනය විශාල ජනගහනයක් අතර ජනප්‍රියයත්වයට පත්ව්ය
"   

මෙම කාටුනය අන්තර්ජාල පුද්ගලිකත්වය සංකේතවත් කරමින් භාවිත කරන්නන්ගේ නිර්නාමික පණිවිඩ යැවිමේ සහ ලැබීමේ හැකියාව අවධාරණය කරයි
ලෝරන්ස් ලෙසිග් පවසන පරිදි "කිසිවෙක් නො දනී" යනුවෙන් අදහස් කරන්නේ අන්තර්ජාල ගිව්සුම් තුලින් භාවිතා කරන්නන්ගේ අනන්‍යතාවය හඳුනා ගැනීමට ඇති නො හැකියාවයී
මොහරන් මර්ටින් සහ ස්චුමචෙර් කරන ලද අධ‍ය්‍යනයට අනුව අනිවාර්ය සහ විසදිය යුතු අන්තර්ජාල භාවිතය පිළිබද සංසිද්ධියේ දී, පරිගණකය හා සම්බන්ධ වීමේ දී පරිගණක තිරය පිටුපස සිට තමන්ව නියෝජනය කිරිමේ හැකියාව පිළිබදව යෝජනා කරන ලදි
අන්තර්ජාලය තළ අපට වෙනත් ස්ත්‍රී පුරුෂ භාවයකින්, වෙනත් වයසකින් සහ වෙනත් ජාතියකින් පෙනි සිටීමට ද හැකියාව ඇත
බලපෑම් 

මෙම කාටුනය සඳහා පාදක වුයේ ඈලන් ඩේව්ඩ් පර්කීන්ස් විසින් නිර්මාණය කරන ලද "මම බල්ලකු බව කිසිවක් නො දනී" යන නාට්‍යයයි
මෙම නාට්‍යයෙන් පෙන්නුම් කරන්නේ අන්තර්ජාලයට අබ්බැහි වූ හය දෙනෙකු තම ජිවිතයට සම්බන්ධ මීනිසුන් සමග ඵලදායි ලෙස සන්නිවේදනය කිරිමට ඇති අපොහොසත් බවයි.   

මෙම කාටුනයෙන් පසු ඇපල් අන්තර්ජාල කාමර පෙළ "සයිබර් ඩෝග්" ලෙස නම් කරන ලදි
මේවාත් බලන්න 

 Amina Abdallah Arraf al Omari
 Dog With a Blog
 Essjay controversy
 Impression management
 Online identity
 Passing (sociology)

මූලාශ්‍ර 
 මුල් ලිපිය

වැඩිදුර කියවන්න

බාහිර සබැඳි 
 Peter Steiner's Website
 Myth/Reality
 The New Yorker Cartoon Bank online
 Nobody Knows I'm a Dog production

අන්තර්ජාල සංස්කෘතිය
අන්තර්ජාලය
ස්කයිලොන් යනු කක්ෂගත කලහැකි ගුවන්යානයකි
කුංකුම සියවස් ගණනාවක සිට ප්‍රධාන කුළුබඩුවක්, සුවඳ ද්‍රව්‍යක්, සායම් ද්‍රව්‍යක් සහ  ඖෂධිය ද්‍රව්‍යක් ලෙස ප්‍රචලිතව ඇත
මෙය බර අනුව ලොව මිල අධිකම කුළු බඩු අතුරින් එකකි
එය  කුංකුම නමින් හැඳින්වෙන කාබේරිය ගස් වර්ගයක් වන, වඳ කුඩා මල් සහිත සහ පැලෑටියකින් බෝ වන ශාකයකින් නෙලාගත් කලංක වලින් සමන්විත වේ
එසේ ලබා ගත් කලංක වියලීමෙන් ලැබෙන කෙඳි ඒවායේ කහට රසය, සුවඳ සහ සුළු ලෝහක ගතියට අනුව වර්ගීකරණයට ලක් කෙරේ
වනාන්තරයේ කුංකුම ශාකය අප්‍රකටය
එය ක්‍රීට් හෝ මධ්‍යම ආසියාවේ ජනිත වුණු පුර්වග කාබේරිය වර්ගයකි
කුංකුම ශාකයේ නිජ භූමිය නිරිත දිග ආසියාව වන අතර ප්‍රථම වරට වර්තමානයේ ග්‍රීසිය නමින් හැදින්වෙන ප්‍රදේශයේ කුංකුම වගා කොට ඇත
පුරාණයේ සිට නූතන කාලය දක්වා කුංකුම වල ඉතිහාසය සලකා බැලීමේදී එය ආහාර, පාන, සහ සාම්ප්‍රදායික ශාකමය ඖෂධ සඳහා බහුලව යොදගෙන ඇත
අප්‍රිකාව සහ ආසියාවේ සිට යුරෝපය සහ ඇමරිකාව වෙත එවන දීප්තිමත් රතු පැහැති කුංකුම කෙඳි ආහාර පිළිස්සීම්, ව්‍යංජන සහ මත්පැන් වලට යොදා ගැනීමේදි ප්‍රමුක ස්ථානයක් ලබා ගෙන ඇත
ඒවා රෙදිපිලි  සහ අනෙකුත් භාණ්ඩ වර්ණ ගැන්වීම සදහා යොදා ගන්නා අතර දේශපාලන ප්‍රභූන්ට සහ ආගමික ප්‍රවීණයන්ට සමාජයේ උසස් බවක් පිරිනැමීමට උපකාරී වේ
ආදි මිනිසුන් උදරාබාධ, කුද්දෙටි නිසා ඇති වන වේදනාව, මසූරිය වැනි රෝග සදහා ප්‍රතිකාර කිරීමට කුංකුම යොදාගෙන ඇත
නවීන පර්යේෂණාත්මක අධ්‍යනයන්ට අනුව එය සතුව පිළිකා නිෂේධනය, ආසාත්මිකතා මර්දනය, මානසික අවපාතයට එරෙහිව සටන් කල හැකි බව හා තෘප්තිමත් භාවය වැඩි දියුණු කළ හැකි බව වැනි සෞඛ්‍යමය වාසි ‍රැසක් පවතින බව  හෙලි වී ඇත
කුංකුම ශාකයේ වගාව දීර්ඝ කාලයක් තිස්සේ ඉන්දියාවට  නිරිත දෙසින් හා චීනයට ඊශාන දෙසින් වූ මධ්‍යධරණී මුහුදෙන් මායිම් වූ පුළුල් යුරෝ- ආසියානු කලාපයට මධ්‍යගතව පවතී
ඉරාණය, ස්පාඤ්ඤය, ඉන්දියාව සහ ග්‍රීසිය පුරාණ කාලයේ සිටම කුංකුම නිෂ්පාදනයේ ප්‍රමුඛත්වයක් ඉසිලූ අතර වර්තමානය වන විටද ලෝක වෙළඳ පොල අභිභවා සිටී. එක්සත් රාජධානියේ “සැෆ්‍රන් වෝල්ඩන්” හිද සාර්ථක ලෙස කුංකුම වගා කර ඇත
ඇමෙරිකාවේ කුංකුම වගා කිරීම ආරම්භ කරන ලද්දේ පෙනිසිල්වේනියාවේ ස්වෙන්ක්ෆෙල්ඩර් පල්ලියේ සාමාජිකයින් විසිනි
මෑත කාලීන දශක වන විට නවසීලන්තය, ටැස්මේනියාව සහ කැලිෆෝනියාව පුරා ද කුංකුම වගාව පැතිරී ඇත
මෑත කාලිනව වාර්ෂික ලෝක නිෂ්පාදනයෙන් 90-93%  අතර ප්‍රමාණයක් ඉරාණය සතුව පවතී
නවීන වෙළඳාම  

කුංකුම මුළුමනින්ම පාහේ, බටහිරින් සුව පහස් දෙන මධ්‍යධරණීයෙන් සහ නැගෙනහිරින් කඳු සහිත කාශ්මීරයෙන් වට වුණ කලාපයෙහි වැවේ
ඇන්ටාටිකාව හැර අනෙත් සියළුම මහද්වීප ද සුළු ප්‍රමාණ වලින් නිපදවයි. වර්ෂ 1991 දී ,ටොන් 300 ක කුංකුම කෙඳි සහ කුඩු එකතු කර ගන්නා අතර එයින් ටොන් 50 ක් සුපිරි ගනයේ 'කුපේ' කුංකුමය
බොහෝ දුරට ලෝකයේ වැදගත්ම හා විශාලම කුංකුම නිෂ්පාදකයා ඉරාණයයි
වර්ෂ 2005 දී ඉරාණයේ ටොන් 230 ක් වියලි කෙඳි නිපදවන ලදි, එය ලෝකයේ  නිපදවූ මුළු කොටසෙන් 93.7%  කි
ඉරාණ ඵලදාවෙන් බොහෝ ප්‍රමාණයක් අපනයනය සදහා වෙන් කොට ඇත
එම වර්ෂයේම වෙළද පොළෙහි දෙවන ස්ථානයේ පසු වූ ග්‍රීසිය ටොන් 5.7ක් නිෂ්පාදනය කරන ලදි
මොරොක්කෝව සහ තරගකාරී කාශ්මීරය මීළග වැඩිම නිෂ්පාදකයන් ලෙස හඳුනා ගෙන ඇති අතර ඔවුන් ටොන් 2.3 බැගින් නිෂ්පාදනය කරයි
ලෝකයේ අස්වැන්න නිෂ්පාදනය කරන ප්‍රමාණය අඩු වන පිළිවෙලට සලකා බැලූ විට ඉරාණය, ග්‍රීසිය, මොරොක්කෝව, කාශ්මීර ප්‍රාන්තය, ඇසර්බයිජන්, ස්පාඤ්ඤය සහ ඉතාලිය ලෝක වෙළද පොළෙහි ආදිපත්‍ය පතුරුවා සිටී. ලෝකයේ ප්‍රධාන නිෂ්පාදකයා වන ඉරාණයේ, කුංකුම නිෂ්පාදනයෙන් 95%ක් පමණ නිපදවන පුරාණ ඊශාන දිග ඛෝරසන් පළාත වර්ෂ 2004 දී බිර්ජාන්ත්, ගායෙන් හා ෆර්ඩෝව්ස් ලෙස වෙන් කරන ලදි
මෙම පළාත් සහ රෂාවි ඛෝරසන් පළාතේ ගෝනාබාද් අවට පිහිටි ප්‍රදේශ සහ ටොර්බට්-ඉ හෙයිදාරි ඉරාණයේ ප්‍රධාන වගාබිම් අයිති ප්‍රදේශ වෙයි
මෑත කාලීනව ඇෆ්ගනිස්ථානය කුංකුම වගා කිරීම නැවත අරඹන ලද අතර කාශ්මීරයේ එය හායනය වී ඇත
උතුරු හා මධ්‍යම යුරෝපයේ ඕස්ට්‍රියාව, එන්ගලන්තය, ජර්මනිය සහ ස්විස්ටර්ලන්තය වැනි රට වල බොහෝ වගා උත්සාහයන් අතහැර, ‍තෝරාගත් ස්ථාන කිහිපයක පමණක්  කුංකුම වගා කිරීම නොකඩවා සිදු කරයි
මේවා අතර වෙලිස් කැන්ටන්හි පිහිටි කුඩා ස්විස් ගම්මානයක් වන මුන්ඩ් වාර්ෂිකව කුංකුම කිලෝ ග්‍රෑම් කිහිපයක් පමණක් නිපදවයි. ටැස්මේනියාව, චීනය, ඊජිප්තුව, ප්‍රංශය, ඊශ්‍රායලය, මෙක්සිකෝව, නවසීලන්තය, තුර්කිය (විශේෂයෙන්ම සැෆ්‍රන්බොලුහි) , කැලිෆෝනියාව සහ මධ්‍යම අප්‍රිකාව යන ප්‍රදේශ වලද සුළු වශයෙන් කුංකුම වගා කිරීම සිදු කරයි
කුංකුම වල සුගන්ධය සහ රසය සහිත කොටස වන ඉතා සියුම් කලංක අතින් එකතු කර ගැනීම සදහා ඉතා විශාල පිරිවැයක් දැරීමට සිදු වේ
වෙළද පොලට යැවිය හැකි කුංකුම ප්‍රමාණයක් නිපදවා ගැනීම සදහා මල් ඉතා විශාල සංඛ්‍යාවක් අවශ්‍ය වේ
වියලි කුංකුම කිලෝ ග්‍රෑම් 0.45 ක් නිපදවා ගැනීමට ඇතැම් විට මල් 50,000ක් පමණ අවශ්‍ය වේ
එනම් සාමාන්‍යයෙන් පාපන්දු පිටියක වර්ග ප්‍රමාණයට තුල්‍ය වන ප්‍රදේශයක හෝ දළ වශයෙන් වර්ග මීටර් 7,140 ක වර්ග ප්‍රමාණයක මල් අවශ්‍ය වේ
තවත් තක්සේරු කිරීමකට අනුව වියලි කුංකුම රාත්තලක් නිපදවීම සඳහා මල් 75,000ක් පමණ අවශ්‍ය වේ
මෙය එක් එක් කුංකුම පුෂ්පයේ කලංකයේ සාමාන්‍ය ප්‍රමාණය මත රදා පවතී
මල් හා සම්බන්ධව පැන නගින තවත් ආකූලත්වයක් වන්නේ මල් වල පිපීම එක විට හා අස්ථිරව සිදු වීමයි
ඵලදාව සදහා ඉතා විශාල මල් සංඛ්‍යාවක් අවශ්‍ය නිසා අස්වැන්න ලබා  ගැනීම තීවෘ ලෙස වැඩ කරන කම්කරුවන්ගේ පැය හතලිහක පමණ  වියරු කටයුත්තක් විය හැකිය
කාශ්මීරයේ වගාබිම් වල දහස් ගණන් වගා කරන්නන් සතියක් හෝ සති දෙකක් පමණ දිවා රෑ දෙකෙහිම අඛන්ඩව වැඩෙහි නියැලීම අවශ්‍ය වේ
නෙලා ගත් විගස කලංක ඉක්මනින්ම වියලීමට ලක් කළ යුතුය
නො එසේනම් ඒවා කුණු වීම හෝ පුස් බැඳීම නිසා සියල්ලම නොවිකිණිය හැකි තත්වයට පත් විය හැක
වියලා ගැනීම සඳහා යොදා ගන්නා සාම්ප්‍රදායික ක්‍රමය වන්නේ නැවුම් කලංක හොද දැලක් මත අතුරා ඉන් පසුව ගල් අගුරු වලින් හෝ දර වලින් හෝ උදුන් මගින් රත් වන කාමර තුල බහා හෝ පැය 10 -12 අතර කාලයක් 30-35 C උෂ්ණත්වයකට රත් කිරීමයි
එයින් පසුව එම සුගන්ධ ද්‍රව්‍ය හෝ කුළු බඩුව වායු රෝධී වීදුරු බහාළුම් තුල වඩාත් හොඳින්  අසුරයි
තත්වයෙන් බාල වර්ගයේ කුංකුම තොග ප්‍රමාණ වශයෙන් ලබා දීමේදි රාත්තලක මිල ඇමෙරිකානු ඩොලර් 500 ඉක්මවිය හැක
ඉතා කුඩා ප්‍රමාණයක සිල්ලර මිල එමෙන් දස ගුණයක් පමණ විය හැකිය
බටහිර රටවල රාත්තලක සාමාන්‍යය සිල්ලර මිල ආසන්න වශයෙන් ඇමෙරිකානු ඩොලර් 1000 ක් පමණ වෙයි
මින් ඔබ්බට මිල විශාල ලෙස වෙනස් විය හැකි නමුත් වෙනස් වන සාමාන්‍ය අගය අඩු අගයක් විය හැක
කුංකුම මිලෙන් අධික වුවත් මුළුතැන් ගෙවල් සඳහා හා කෑම පිසීම් සඳහා ඉතා සුළු ප්‍රමාණයක්  සහ ඖෂධීයම ප්‍රයෝජන සඳහා ද සුළු ග්‍රෑම් ප්‍රමාණයක් සහ කෙඳි කිහිපයක් යොදා ගන්නා බැවින් එය හිලව් වීමක් සිදු වේ
කුංකුම රාත්තලක කෙඳි 70,000 ත් 200,000 ත් අතර ප්‍රමාණයක් තිබේ
පළපුරුදු ගැනුම් කරුවන් කුංකුම මිල දී ගන්නා විට ඇතැම් කරුණු පිළිබඳව විශේෂයෙන් සැලකිලිමත් වෙයි
ප්‍රදර්ශනය කර ඇති කෙඳි වල දීප්තිමත් තද රතු පැහැය, මද තෙත් ගතිය සහ ප්‍රත්‍යස්ථතාව පිළිබඳව ඔවුන් අවධානය යොමු කරයි
දීප්තියෙන් අඩු ගඩොල්- දුඹුරු පැහැති, පරණ තොග වලට අයිති බව හැ‍ඟෙන, බහාළුම් වල අඩියෙන් එකතු කර ගත් කැඩී බිදී ගිය සුන්බුන්, පහසුවෙන් බිදෙන සුළු බව හැ‍ඟෙන කෙඳි මිල දී ගැනීම ඔවුන් ප්‍රතික්ෂේප කරයි
බොහෝ විට මෙවැනි සාම්පල ජුනි මාසයේදී එනම් අස්වනු නෙලීම ආරම්භ කරන කාලයේදී හමු වේ
ඊට හේතුව නව අස්වැන්න සඳහා ගබඩා වල ඉඩ ලබා ගැනීමට වෙළඳුන්ට අවශ්‍ය වීමයි
වර්තමාන කන්නයේ අස්වැන්න පමණක් භාවිතා කිරීමට ගැනුම් කරුවන් නිර්දේශ කර ඇත
වෙළඳ පොළ නම් දරා ඇති තොග සහ සිල්ලර කුංකුම වෙළෙන්ඳන් අස්වැන්නේ වර්ෂය සඳහන් කිරීම හෝ අස්වැන්නේ කාලය සඳහන් වන පරිදි වර්ෂ දෙකක් සඳහන් සිදු කිරීම කරයි
එනම් 2002 වසරේ අවසාන භාගයේ අස්වැන්නෙහි 2002/2003 ලෙස පෙන්විය හැකිය
ඉවීම සඳහා භාවිතය 

{{Triple image|1=right|2=Basic saffron rice
JPG|3=108|4=ValencianPaella
jpg|5=100|6=Saffron bun 20051213 001.jpg|7=107|8=කුංකුම මිශ්‍ර, බත් තුනීව සාදා ගත් මස් සුප් සහ කුංකුම සමග
|9=කුංකුම, පෙල්ලා වැලෙන්සිනා හි අඩංගු මූලික ද්‍රව්‍ය තුනෙන් එකකි
|10=චාරිත්‍රානුකූලව නත්තලට පෙර අහාරයට ගන්නා ස්වීඩන් ආකාරයේ කුංකුම මිශ්‍ර බනිස්
}}

කුංකුම යුරෝපීය, උතුරු අප්‍රිකානු සහ ආසියානු ඉවුම් පිහුම් වලදී එහි ගති ගුණ පෙන්වා ඇත
රස පරීක්ෂකයන් කුංකුම වල සුවඳවත් බව විස්තර කරනුයේ එහි මිහිරි බව සමග තණ වැනි ස්වභාවය, වියළි තෘණ භාවය  සහ ලෝහමය ස්වභාවය වැනි කරුණු සැලකිල්ලට ගෙනය
තවත් ඇගයීමකට අනුව, එහි වියළි තෘණ රසය කහට රසයත් සමග පමණක් සලකා බලනු ලබයි
මක් නිසාද යත් ඒවා දීප්තිමත් කහ-තැඹිලි පැහැයක් බෙදා හරින අතර ‍ ලොව පුරා සෑම ආහාරයකම පාහේ  එනම් කේජු, රසකැවිලි වර්ග සහ මත්පැන් නිෂ්පාදනයේ සිට පිළිස්සූ ආහාර ද්‍රව්‍ය,ව්‍යංජන, මාංස ආහාර හා සුප් පිසීම සඳහා ද කුංකුම භාවිතා කරයි
පසු ගිය වකවානු වලදී කෑම වර්ග විශාල ප්‍රමාණයක් මිල අධික කුංකුම බහුලව භාවිතා කළ අතර මෙය අහාර වල රසය සඳහා අපහසු වුවද මනා සෞඛ්‍ය තත්වයක් පිළිඹිඹු කිරීමට ඉවහල් විය
කුංකුම වල මිල අධික භාවය නිසා එය නිතරම සැෆ්මල් (කාර්තමස් ටින්ක්ටෝරියස්) හෝ වියලි කහ(කර්කියුමා ලොන්ගා) සමග ප්‍රතිස්ථාපනයට ලක් කිරීම හෝ තනුක කිරීම සිදු කර ආහාර පිසීමට භාවිතා කරයි
මේ දෙවර්ගයම කුංකුම වල වර්ණය හොදින් අනුකරණය කරන අතර වෙනස් රස වලින් යුක්ත වේ
ඉතාලියේ කුංකුම බහුල ලෙස රස කැවිලි  හා මත්පැන් යන කර්මාන්තවලදී භාවිතා කරයි
චැට්‍රියස්,ඉසර්රා සහ ස්ට්‍රෙගා යන මධ්‍යසාරීය පාන වර්ග කුංකුම ඒවායේ රසය හා වර්ණවත් භාවය වැඩි දියුණු කිරීමට උපකාරී වන බව විශ්වාස කරයි
ආහාර රස විඳින්නන් නිතරම, කුංකුම කෙඳි ඔවුන්ගේ කෑමට එකතු කිරීමට මිනිත්තු කිහිපයකට පෙර සිට ඒවා  කැබලි කිරීම හා පොඟවා ගැනීම සිදු කරයි
ඔවුන් එය ජලයට හෝ ෂෙරි නැමැති වයින් වර්ගය පිරි බදුනකට දමා මිනිත්තු 10 ක් පමණ පොඟවා ගැනීම සිදු කරයි
මෙම ක්‍රියාවලිය කුංකුම කෙඳි වල ඇති රසය හා පැහැය ද්‍රව අවස්ථාවට පත් කරයි
කුඩු කරන ලද කුංකුම සඳහා මෙම පියවර අවශ්‍ය නොවේ
පොඟවා ගත් ද්‍රාවනය මීලගට පිසින උණු ආහාරයට එක් කරන අතර එය කුංකුම වල පැහැය හා රසය ආහාරය පුරා ව්‍යාප්ත කිරීමට උපකාරී වේ
මෙය පිළිස්සූ ආහාර නිෂ්පාදනයේදී සහ ඝන සෝස් වර්ග සෑදීමේදී ඉතා වැදගත් වේ
කුංකුම කෙදි ස්පාඤ්ඤය සහ ඉරාණය, ඉන්දියාව සහ පාකිස්තානය සහ අනෙකුත් රටවල් වල බත් සඳහා යොදා ගන්නා ප්‍රකට කුළු බඩුවකි
කුංකුම මිශ්‍ර බත් සඳහා උදාහරණ ලෙස සර්සියුලා මාළු-මුහුදු ආහාර ස්ටූ සහ ප්‍රණීත බත් සහ මස් මිශ්‍රනයක් වන පෙල්ලා වැලෙන්සිනා ගත හැක
එය ප්‍රංශයේ මර්සේල්ලෙ ප්‍රදේශයේ රසවත් මාළු ස්ටූ වර්ගයක් වන (bouillabaisse)  සාදා ගැනීමේදී සහ බත්, මස් හා එළවළු අඩංඟු වන ඉතාලියානු ආහාර වර්ගයක් වන රොසිටො අල්ලා මිලනිස් (risotto alla milanese) පිසීමේදී අත්‍යාවශ්‍ය වේ
කුංකුම මිශ්‍ර බනිස් වල ස්වීඩන් සහ කෝනිෂ් ප්‍රභේද පවතින අතර ඒවා ස්වීඩනයේදී ලුසිකට් (lussekatt) හෝ ලුසිබල් (lussebulle) ලෙස හැඳින්වේ
මෑතදී යීස්ට් සහ හොඳින් ඇනූ පාන් පිටි වැඩිපුර යොදා සාදා ගන්නා බනිස් වලට කුංකුම සමග කුරුඳු, සාදික්කා සහ වියළි මිදි යොදයි
මේවා සාමාන්‍යයෙන් ශාන්ත ලුසි දිනයේදි ආහාරයට ගනී
එංගලන්තයේදී කුංකුම මිශ්‍ර "ප්‍රීති උත්සව සඳහා යොදා ගන්නා බනිස්" වාර්ෂික ප්‍රීති උත්සව සඳහා හෝ පල්ලියේ පූජා සඳහා යොදා ගැනීමට පුළුස්සයි
කෝන්වෝල් හි බටහිර ප්‍රදේශයේ සාදන තේ සංග්‍රහ සඳහා යොදා ගන්නා කුංකුම මිශ්‍ර විශාල බනිස් වැසිලියන් සභික දහම් පාසල් වල විනෝද චාරිකා සහ ක්‍රියාකාරකම් සංකේතවත් කරයි
මොරොක්කෝනු ජාතිකයන් ඔවුන්ගේ ටජිනි (tajine) නම් කෑම වර්ගයේ, කෙෆ්ටා (kefta, මීට් බෝල් සහ තක්කාලි අඩංඟු කෑමක් ), මැකුවලි (mqualli, සිදරං සහ කුකුළු මස් අඩංඟු කෑමක්), ම්රෝසියා (mrouzia, වියළි මිදි සහ ආමන්ඩ් යොදා සරසන ලද බැටළු මස්)  යන කෑම වර්ග වලට කුංකුම යොදා ගනී
බොහෝ මොරොක්කෝනු කෑම වර්ග රසවත් කිරීම සඳහා යොදා ගන්නා ප්‍රධාන ද්‍රව්‍යක් වන කෙමියුලා (chermoula) නම් ඖෂධීයමය සංයෝගයෙ හි කුංකුම අඩංඟු වේ
උස්බෙකිස්තානුවන් ඔවුන්ගේ විවාහ උත්සව වලදී පිරි නමන මස්, එළවළු සහ මාළු සහිත විශේෂ බත් වර්ගයක් පිසීම සඳහා කුංකුම යොදා ගනී
ඉරාණයේ ජාතික ආහාරය වන චෙලෝ කබාබ් (chelow kabab) සඳහා කුංකුම යොදා ගනී
දකුණු ආසියානුවන් රසවත් එළවළු මිශ්‍ර බත් වර්ගයක් වන බුරියානි (biryanis) පිසීම සඳහා ද කුංකුම යොදා ගනී(උදාහරණ ලෙස හයිද්‍රාබාඩ් බුරියානි වර්ගයක් වන "පාක්කි" ගත හැක)
කුංකුම උප-මහාද්වීපික ගව මස් සහ කුකුළු මස් වලට යොදා ගන්නා අතර බොහෝ පැණි රස කෑම වලට ද (විශේෂයෙන්ම මුස්ලිම් සහ රාජ්ස්ථානී පැණිරස කෑම වල) යොදා ගනී
නවීන තාක්ෂණය කුංකුම "හිම කිරම" වැනි ප්‍රණීත ආහාර වර්ග ද සොයාගෙන ඇත
ප්‍රාදේශීය කිරි මිශ්‍ර පැණි රස කෑම වල ද කුංකුම යොදාගෙන ඇත
ඒවා අතර ගුලාබ් ජමුන් (gulab jamun), කුල්‍ෆි (kulfi), ඩබල් කා මීතා (double ka meetha), සහ කුංකුම-ලාසි (saffron lassi) ප්‍රධාන වේ
අවසානයේ සඳහන් වන්නේ සාමාජීය සංකේතයක් වන පැණි රසැති යෝගට් වැනි ජෝද්පූරි පානයයි
ඖෂධීය භාවිතය  

කුංකුම පුරාණයේ සිට එන ජනප්‍රවාද වලට අනුව ඖෂධීය පැළෑටියක් ලෙස භාවිත කොට ඇත
එය එහි වාතාපහරණ හා ආර්තවගාලක (ශ්‍රෝණිය හා සම්බන්ධ රුධිර වහනය වැඩි දියුණු කරවන) ගුණ නිසා භාවිතයට ගෙන ඇත
මධ්‍ය කාලීන යුරෝපීයයන් එය ස්වසන ආබාධ ,කැස්ස, සෙම්ප්‍රතිෂ්‍යාව,කහ උණ, මසූරිය, පිළිකාව, ඇදුම ආදී රෝග සඳහා ප්‍රතිකාර කිරීමට භාවිතා කර ඇත
එයට අමතරව එය ලේ කිපීම්, නින්ද නොයාම, අංශභාගය, හදවත් රෝග, උදරාබාධ, රක්තවාතය, බොහෝ කලක් සිට පවතින ගර්භාශයෙන් රුධිර වහනය, ඔසප් නොවීම, දුරාර්තවය,ළදරු උදරාබාධ සහ අක්ෂි රෝග සඳහා ප්‍රතිකාර කිරීමට ද යොදා ගනී
ආදී පර්සියානුවන් සහ මිසර දේශිකයින් කුංකුම කාම වර්ධකයක්, ප්‍රතිවිෂ නාශකයක්, ආහාර ජීර්ණය උත්ප්‍රේරණය කරන ද්‍රව්‍යක්,අතීසාරය හා සරම්ප සඳහා ඖෂධීය පානයක් ලෙස භාවිතා කර ඇත
පුරාණ යුරෝපීය වෘත්තිකයන් එහි කහ පැහැය සෙංගමාලයට එරෙහිව ප්‍රතිකාර කළ හැකි ගුණය පිළිඹිඹු කරන ලකුණක් ලෙස සලකන ලදි
මූලික පර්යේෂණ වලට අනුව කුංකුම වල ඇති කැරොටිනොයිඩ් වල පිළිකා මර්දක ගුණ,විකෘතිතාව මර්දක ගුණ සහ ප්‍රතිශක්තීකරණ ගුණ පවතින බව හඳුන්වා දී ඇත
මෙම ප්‍රතිවිපාක සඳහා හේතු වන්නේ යැයි සිතන ඩයිමෙතිල්ක්‍රොසිටින්, කාන්නක අර්බුදතාව හා ලියුකේමියාව වැනි රෝග සඳහා බොහෝ ලෙස බලපා ඇත
මීයෙකු යොදා සිදු කරන ලද පර්යේෂණයකට අනුව කුංකුම සාරය, ප්ලෝදර අර්බුදය වැඩි දියුණු වීම පමා කරයි, පැපිලෝමා පිළිකාකාරක වැඩීම් පමා කරයි, ශල්කමය සෛල පිළිකා නිෂේධනය සහ මුදු පටක වල සෑදෙන වායු ගෙඩි වර්ධනය වීම අවම කිරීම සිදු කරයි
ගවේෂකයන් තයිමිඩින් (thymidine) ගැන අවබෝධ කරගත් අධ්‍යයනයන්ට අනුව එවැනි පිළිකා මර්දක කටයුත්තක් දෙවන වර්ගයේ ටොපොයිසොමෙරසෙස් (type II topoisomerases) ලෙස හැඳින්වෙන DNA බන්ධන හැකියාව විනාශ කරන ඩයිමෙතිල්ක්‍රොසිටින් සඳහා සුදුසු වන බව අනුමාන කරන ලදි
DNA  ස්ථලකය පාලනය කිරීම ටොපොයිසොමෙරසෙස් වල ප්‍රධාන කාර්යය වන අතර මෙනිසා විනාශකාරි සෛල වලට ඔවුන්ගේම DNA හා සංකලනය වීම හෝ ඔවුන්ගේම ආකෘති තනා ගැනීම සාර්ථකත්වයට පත්වීම අඩු වේ
විනාශකාරී අර්බුදයන්ට එරෙහි ව කුංකුම වල ඇති ඖෂධීයමය ගුණ පිළිබඳව අධ්‍යයන කටයුතු සිදු කර ඇත
එය පරිතානයේ නිශික්තතාව හා  පටක වල වායු ගෙඩි සහිත, නම් වශයෙන් S-180 සාම්පල, ඩෝල්ටන්ගෙ වසා ප්ලෝදර (DLA) සහ අර්ලික් පිළිකා අර්බුද ප්ලෝදර (EAC) අඩංඟු මීයෙකුගේ ජීවන කාලය දීර්ඝ කිරීමට සමත් වී ඇත
පර්යේෂකයන් මේ බව මීයාගේ ශරීරයේ  බර සෑම කිලෝ ග්‍රෑමයකට ම කුංකුම මිලි ග්‍රෑම් 200ක් (0.00071oz) මුඛ මාර්ගයෙන් ලබා දීමෙන් තේරුම් ගෙන ඇත
මෙහි ප්‍රතිඵල ලෙස අර්බුද සහිත මීයන්ගේ ජීවන කාලයේ  නිර්දේශිත හෝ මූලික පරාසය පිළිවෙලින් 111.0%, 83.5% සහ 112.5% දක්වා වෙනස් වන ලදි
එසේම කුංකුම වල සාරය DLA,EAC,P38B සහ S-180 යන අර්බුද සහිත සෛල වලට එරෙහිව සෛලඔක්සිකාරක (cytotoxitiy) ගුණ ඇති බව සොයා ගෙන ඇත
මෙසේ කුංකුම පිළිකා වර්ග ‍රැසක් සඳහා ප්‍රතිකාර කිරීමට යොදා ගත හැකි බව තහවුරු කර ඇත
තුවාල සුව කිරී‍‍මේ හැකියාව හා පිළිකා මර්දක ගුණ වලට අමතරව කුංකුම ඔක්සිහාරකයකි
එනම් වයස් ගත වීම වලකන නියෝජිතයෙකු ලෙස, කුංකුම මුක්ත කණ්ඩක උදාසීන කිරීම සිදු කරයි
කුංකුම වල මෙතනෝල් නිස්සාරණ DPPA(රසායන විද්‍යාව හා ව්‍යවහාරික විද්‍යාව පිළිබද අන්තර්ජාතික සංවිධානයේ නාමකරණය අනුව
1,1ඩයිෆීනයිල් -2 පික්ක්‍රිල්හයිඩ්‍රසයිල්) කණ්ඩක ඉහල අගයන් වලදී උදාසීන කිරීම සිදු කරයි
කුංකුම වල ක්‍රියාකාරී නියෝජිතයන් දෙදෙනෙකු වන සැෆ්‍රනල් සහ ක්‍රෝසීන් DPPA කණ්ඩකයකට ප්‍රබලව ප්‍රෝටෝන දායක කිරීමෙන් මෙය සිදු වේ
මිලියනයකට කොටස් 500 ක් සහ 1000 ක් සලකා බැලීමේ දී, ක්‍රෝසීන් අධ්‍යනයයන් පිළිවෙලින් 50% හා 65% ලෙස කණ්ඩක උදාසීන කිරීමක් පෙන්වා ඇත
සැෆ්‍රනල්, ක්‍රෝසීන් වලට වඩා අඩු අගයක් කණ්ඩක උදාසීන කිරීමේ දී පෙන්වා ඇත
මෙවැනි සොයා ගැනීම් කුංකුම සාරය ඔක්සිහාරකයක් ලෙස ඖෂධ, ආලේපන සහ අහාර ද්‍රව්‍ය වලට අඩංඟු කළ යුතු බව තහවුරු කරයි
කුංකුම වල ප්‍රති අවපීඩක ගුණයක් ඇති බවද ඔප්පු වී ඇත
වර්ණ ගැන්වීම සහ සුගන්ධ ද්‍රව්‍ය නිෂ්පාදනය 

කුංකුම වල අධික මිල නොසලකා හැර එය විශේෂයෙන්ම චීනයේ හා ඉන්දියාවේ රෙදි පිළි සායම් ද්‍රව්‍යක් ලෙස යොදා ගනී
කල් ගත වන විට එහි වර්ණය ස්ථායී නොවේ
එයින් ලබා දෙන දීප්තිමත් කහ පැහැය ඉක්මනින්ම සුදුමැලි කහ පැහැයකට දුර්වර්ණ වේ
මිනිත්තුවක කාලයකදී පවා කුංකුම රේණු දිදුලන කහ- තැඹිලි පැහැයක් ලබා දෙයි
භාවිතා කරන කුංකුම ප්‍රමාණය වැඩි වන විට රෙදිපිළි වල රතු පැහැය වැඩි වීම සිදු වේ
කුංකුම වලින් වර්ණ ගන්වන ලද රෙදි පිළි සාම්ප්‍රදායිකව උසස් පන්ති සදහා වෙන් කර ඇත, එනම් කුංකුම පූජනීයත්වය හා තරාතිරම අඟවන සාධකයක් ලෙස හඳුනා ගත හැක
මූලිකවම බෞද්ධ සහ හින්දු භික්ෂූන් අඳින හිඟුල්, සිවන්ගුරු හා කුංකුම පැහැති සිවුරු සහ වැසුම් සායම් කිරීම සඳහා කුංකුම යොදා ගනියි
මධ්‍යතන අයර්ලන්තයේ සහ ස්කොට්ලන්තයේ හිමිවරුන් අඳින ලෙයිනි (line) ලෙස හැඳින්වෙන දිගු ලිනන් යට කමීස සායම් කිරීම සඳහා ද සාම්ප්‍රදායිකව කුංකුම යොදා ගනී
හෙමැටොක්සිලින්-ෆ්ලොක්සිලීන්-සැෆ්‍රන් (hematoxylin-phloxine-saffron, HPS) වර්ණකාරක සහ මෝවට්ගේ පෙන්ටක්‍රෝම් (Movat's pentachrome) වර්ණකාරක ,අන්වීක්ෂයකින් වඩාත් හොදින් පෙනෙන පටක වර්ණකාරක වල ජීව විද්‍යාත්මක ආකෘති සෑදීම සදහා භාවිතා කරයි කුංකුමවල ඇති වර්ණකාරක වල තිබෙන කොලැජන කහ පැහැතිය
කුංකුම වලින් ලබා ගන්නා සායම වෙනත් ලාබදායී සායම් වර්ගයකින් ප්‍රතිස්ථාපනය කිරීමට බොහෝ ප්‍රයත්න දරා ඇත
වියලි කහ (turmeric) සහ සැෆ්මල් (safflower) ආහාර පාන වලදී කුංකුම සඳහා යොදා ගන්නා සාමාන්‍ය ආදේශක වේ
මේවායේ දිදුලන කහ පැහැය  අන් අයට මේවා කුංකුම සමග පවා පැටලිලි ඇති කරයි
කුංකුම වල ප්‍රධාන වර්ණය ෆ්ලේවනොයිඩ් ක්‍රෝසීනයි
එය කල් ගත නොවන අස්වැන්නක් ලබා දෙන සහ පිරිවැය අඩු ගාඩිනියා ඵලයේ තිබෙන බව සොයා ගෙන ඇත
චීනය මේ සඳහා වැඩිදුර ගවේෂණ සිදු කරමින් පවතී
යුරෝපයේදී කුංකුම කෙඳි ක්‍රොසිනම්'' ලෙස හැඳින්වෙන සුගන්ධ තෙල් සඳහා යොදා ගන්නා ප්‍රධානම සංඝටකයයි
මෙහි ඊට අමතරව ඇල්කේන, ඩ්‍රැගන්ස් බ්ලඩ් (වර්ණය සඳහා) සහ වයින් (වර්ණය සඳහා) වැනි විවිධාකාර ද්‍රව්‍ය අඩංගු වේ
ක්‍රොසිනම් හිස කෙස් වල ගල්වන සුවඳ ද්‍රව්‍ය සදහා යොදා ගන්නා ලදි
කුංකුම සහ වයින් යොදා කහ පැහැති උකු දියරයක් නිපදවයි.මෙය බහුල ලෙස රෝමානු රංග මණ්ඩල වල වාතය පිරිසිදු කාරකයක්,මිහිරිකාරකයක් ලෙස යොදා ගනී
ආශ්‍රිත ලිපි
 කුංකුම

ආශ්‍රිත 

කුංකුම
වැනේඩිනයිට් යනු පොස්පේට් ඛාණ්ඩයේ ඇපටයිට් වලට අයත් ඛනිජයක් වන අතර එහි රසායනික සංයෝගය Pb5(VO4)3Cl  වේ
අල්ප ප්‍රභවයක් ලෙස ඊයම්ද, වැනේඩියම් ලෝහයද ලබා ගැනීම සදහා කර්මාන්තයේ බහුලව භාවිතා වන්නේ මෙම ලෝපස් වර්ගයයි
ඝන, භංගුර ඛනිජයක් වන වැනේඩිනයිට් බහුලව දැකිය හැකි වන්නේ ෂඩ්පාදක ස්ඵටික ලෙසිනි
එය ගැලීනා වැනි ඔක්සිකරණය වු ඊයම් ලෝපස් දීර්ඝ කාලීනව තැම්පත් වීම නිසා ඇති වූ දුර්ලභ ඛනිජයකි
පළමුව සොයා ගනු ලැබුවේ 1801 වර්ෂයේ මෙක්සිකෝවේ දී වන අතර, වර්තමානයේ දකුණු ඇමරිකාව, යුරෝපය, අප්‍රිකාව සහ උතුරු ඇමරිකාවේ සමහර කොටස් වල වැනේඩිනයිට් නිදි කැනීම් සිදු කරනු ලැබේ
ආරම්භය
පෙර සිට පවතින ඝනයක සිදුවන රසායනික විපර්යාසයක් නිසා හට ගන්නා වැනේඩිනයිට් ඉතා දුර්ලභ ඛනිජයකි
එම නිසා මෙය ද්වීතික ඛනිජයක් ලෙස හදුන්වනු ලැබේ
මෙය වියළි දේශගුණයන් හී ඔක්සිකරණය වු ප්‍රාථමික ඊයම් ඛනිජයක් ලෙස දැකිය හැක
වැනේඩිනයිට් විශේෂයෙන්ම ලෙඩ් සල්ෆයිඩ, ගැලීනා ආශ්‍රිතව දැකිය හැක
අනෙකුත් සංඝටිත ඛනිජ ලෙස වල්ෆනයිට්, ලෛමොනයිට් සහ  බේරයිට්ස් හැදින්විය හැක
වැනේඩිනයිට් සොයා ගනු ලැබුවේ ස්පාඤ්ඤ ජාතික ඛනිජ විද්‍යාඥයකු වන ඇන්ඩ්‍රස් මැනුඑල් ඩෙල් රියෝ විසින් 1801 වර්ෂයේදීය
ඔහු මෙම ඛනිජය "brown lead" ලෙස හැඳින්වු අතර එහි අලුත් මුලද්‍රව්‍යයක් අඩංගු බව ප්‍රකාශ කලේය, මෙම මුලද්‍රව්‍යය ඔහු පළමුව පැන්ක්‍රෝමියම් ලෙසද, පසුව ඉරි‍තෝරියම් ලෙසද නම් කලේය
නමුත් පසු කාලයේදී එය අලුත් මුලද්‍රව්‍යයක් නොවන බවත් ක්‍රෝමියම් වලම මලින ආකාරයක් බවත් ඔහු සොයා ගත්තේය
වර්ෂ  1830 දී නීල්ස් ගේබ්‍රියල් සෙෆ්ස්ට්‍රෝම් විසින් අලුත් මුලද්‍රව්‍යයක් සොයා ගන්නා ලදුව එය වැනේඩියම් ලෙස නම් කරන ලදී
පසු කාලයේ දී එය ඇන්ඩ්‍රස් මැනුඑල් ඩෙල් රියෝ විසින් සොයා ගන්නා ලද මුලද්‍රව්‍යයම බවට අනාවරණය විය
වර්ෂ 1838 දී ඩෙල් රියෝගේ "brown lead" සිමපන්, හයිඩල්ගො, මෙක්සිකො හිදී නැවත සොයා ගන්නා ලදුව, එහි ඇති අධික වැනේඩියම් සංයුතිය නිසා වැනේඩිනයිට් ලෙස නම් කරන ලදී
මෙය ජොන්ස්ටොනයිට් සහ ලෙඩ් වැනඩේට් ලෙසද හදුන්වනු ලැබේ
සිදුවීම්
වැනේඩිනයිට, ඊයම් බෙයාරිම නිදියේ ඔක්සිභුත කලාපයට අයත් ද්වීතික ඛනිජයක් ලෙස හදුනා ගත හැක, වැනේඩියම් ක්ෂීරණය වන්නේ බිතු සෙල සිලිකේට මගිනි
සංඝටිත ඛනිජ ලෙස මීමටයිට්, පිරොමෝපයිට්, ඩිස්ක්ලොයිසයිට්, මෝට්ට්‍රමයිට්, වුල්ෆනයිට්, සෙරුස්ස්යිට්, ඇන්ග්ලෙසයිට්, කැල්සයිට්, බාරයිට් සහ විවිධ අයන් ඔක්සයිඩ් හදුනා ගත හැක
වැනේඩිනයිට් නිදි ඕස්ට්‍රේලියාව, ස්පාඤ්ඤය, ස්කොට්ලන්තය, දකුණු අප්‍රිකාව, නමීබියාව, මොරොක්කෝව, ආජන්ටිනාව, මෙක්සිකෝව සහ එක්සත් රාජධානියේ ප්‍රාන්ත 4 වන ඇරිසෝනා, කොලොරාඩෝ, නව මෙක්සිකෝව සහ දකුණු ඩකෝටාව ඇතුලුව ලොව පුරා පතිරී තිබේ
ලොව පුරා පතල් 400 කට අධ්ක ප්‍රමාණයක වැනේඩිනයිට් නිදි පිහිටා තිබේ
සංගණ්‍ය වැනේඩිනයිට් නිදි ලෙස මිබ්ලඩෙන්, මොරොක්කෝ හී ‍ටුයිස්සෙට්, කෝඩෝබා හී ටීසුමෙබ් හා නාමීබියා, ආජන්ටිනා, සයිරා, නව මෙක්සිකෝව සහ එක්සත් රාජධානියේ ගිලා සහ ඇරිසෝනා විශේෂත්වයක් ගනී
ව්‍යුහය
වැනේඩිනයිට් යනු රසායනික සූත්‍රය Pb5(VO4)3Cl  සහිත ඊයම් ක්ලෝරොවැනේඩේටයකි
එහි සංයුතිය (බර අනුව) ඊයම් 73.15% ක් ද, වැනේඩියම් 10.79% ක් ද, ඔක්සිජන් 13.56% ක් ද, ක්ලෝරින් 2.50% ක් ද වේ
වැනේඩිනයිට් හී පරමාණුක ව්‍යුහය සැලකූවිට එය ක්ලෝරීන් අයනයකින් සමන්විත වන අතර එය අෂ්ටතලයක කොන් වල පිහිටි ද්වීසංයුජ ඊයම් අයන හයකින් වට වී ඇත, ඊයම් අයන එකිනෙක සම්බන්ද වීමෙන් වැනේඩිනයිට් අයනය සෑදේ
ක්ලෝරීන් අයනක් හා ඊයම් අයනයක් අතර දුර පිකෝමීටර 317 වේ
ඊයම් අයන දෙකක් අතර ඇති කුඩාම දුර ඇංග්ස්ට්‍රම් ඒකක 4.48 කි
නොකැඩුනු අෂ්ටතල දාමයක් පවත්වා ගැනීම සදහා එක් අෂ්ටතලයක් යාබදව පිහිටි වැනේඩිනයිට් ඒකකයක මුහුණත සමග සම්බන්ධව පවතී
එක් එක් වැනේඩියම් පරමාණුවක් අවිධිමත් චතුස්තලයක කෝණ ලෙස පිහිටි  ඔක්සිජන් පරමාණු හතරකින් වට වී ඇත
එක් එක් ඔක්සිජන් හා වැනේඩියම් පරමාණුවක් අතර දුර ආසන්නව ඇංග්ස්ට්‍රම් ඒකක 1.72 හෝ 1.76 වේ
දාමය පුරාවට ඊයම් අෂ්ටතලයකට ඔක්සිජන් චතුස්තල තුනක් සම්බන්ධව ඇත
වැනේඩිනයිට් ස්පටික කොන් හයක් ඇති සමමිතික පද්ධතියකට අනාකූලතාවයක් දක්වයි. මෙම අභ්‍යන්තර ව්‍යුහය මගින් ස්පටිකයේ කොන් සයක් ඇති බාහිර පෙණුම නිරූපණය වේ
සාමාන්‍යයෙන් මෙය සකොන් ප්‍රිස්මයක් අන්දමෙන් දිස්වේ, නමුත් මේවා සකොන් පිරමීඩ, වටකුරු මූලායව හෝ පෘෂ්ට ලෙසද දැකිය හැක
වැනේඩිනයිට් හී ඒකක සෛලය, සමාන සමමිතියක් සහ ගුණ දක්වන භාජ්‍ය කුඩාම ඒකකය සකොන් ප්‍රිස්ම හැඩයක් දක්වයි. වැනේඩිනයිට් හී ඒකක සෛලයයෙහි එම අණු දෙකක් අඩංගු වේ, එහි මාන සැලකූ විට ෂඩාස්‍රයේ එක් එක් පැත්තේ දිග ඇංග්ස්ට්‍රම් ඒකක 10.331 වන අතර ප්‍රිස්මයේ උස ඇංග්ස්ට්‍රම් ඒකක 7.343 වේ
වැනේඩිනයිට් හී ඒකක සෛලයයෙහි පරිමාව v=a2.c
sin(600) යන සූත්‍රයෙන් (a= ෂඩාස්‍රයේ එක් එක් පැත්තේ දිග, c= ප්‍රිස්මයේ උස) ලබා ගත හැකි අතර එය ඝන ඇංග්ස්ට්‍රම් ඒකක 678.72 වේ
ලක්ෂණ
පොස්ෆේට් කාණ්ඩයට අයත් ඇපටයිට් හී වැනේඩිනයිට් අඩංගු වේ
එය ලෝහ සමඟ රසායනික ශ්‍රේණියක් සාදන අතර, එහි ප්‍රොමොපයිට් (Pb5(PO4)3Cl), මිමෙටයිට් (Pb5(AsO4)3Cl) සහ එම දෙකම සහිතව සාදන ඝන ආක්ෂේපණද අඩංගු වේ
සමහර රසායනික ශ්‍රේණිවල ලෝහ අයන ආදේශක අඩංගු වන නමුත් මෙම ශ්‍රේණිය පොස්පේට් (PO4), ආසනේට් (AsO4) සහ වැනඩේට් (VO4) වැනි ඇනායන ආදේශය කරයි
වැනේඩිනයිට් හී අඩංගු පොදු අපද්‍රව්‍ය ලෙස පොස්පරස්, ආසනික්, කැල්සියම් හඳුනාගතහැක, මේවා වැනේඩියම් වලට සමරූපී ආදේශකයක් ලෙස ක්‍රියා කරයි
වැනේඩිනයිට් හී අපද්‍රව්‍ය ලෙස අධික ආසනික් ප්‍රමාණයක් අඩංගු වන විට එය එන්ඩ්ලිචයිට් ලෙස හදුන්වයි.

සාමාන්‍යයෙන් වැනේඩිනයිට් හී වර්ණය දීප්තිමත් රතු හෝ තැඹිලි-රතු පැහැයකි, නමුත් සමහර අවස්ථාවන්හි දී දුඹුරු, රතු-දුඹුරු, අළු, සුදු පැහැයන් වලින්ද අවර්ණ ලෙසද දැකිය හැක
එහි ඇති විශේෂ පැහැය නිසා එය ඛනිජ ‍රැස් කරන්නන් අතර ඉතා ජනප්‍රිය වේ
එහි වයිරම් දීප්තියෙන් අඩු කහ පැහැයක් හෝ දුඹුරට හුරු කහ පැහැයක් ගනී
වැනේඩිනයිට් සමහර අවස්ථාවන්හි දී පාරදෘශ්‍ය, පාරභාසක හෝ පාරාන්ධ විය හැක, එමෙන්ම එහි කාන්තිය අරාලීය අවස්ථාවේ සිට වජ්‍රමය අවස්ථාව දක්වා වෙනස් වේ
වැනේඩිනයිට් අසමවර්තී වේ, එනම් විවිධ අක්ෂ ඔස්සේ මනින විට එහි ගුණ විවිධ වේ
අසමවර්තී අක්ෂයට ලම්බකව හා සමාන්තරව මිනුම් ලබා ගත් විට වර්තන අංක පිළිවෙලින් 2.350 හා2.416 වේ
මෙමගින් එයට 0.066 ක ද්විවර්තනයක් ලැබේ
වැනේඩිනයිට් භංගුර සහ සුළු උත්පාදනයක් සහිත වන අතර බිඳුණු විට ශංඛාභ කොටස් බවට පත් වේ
එහි දැඩිබව  මෝ පරිමාණයේ 3-4 අතර වේ, එමෙන්ම තඹ කාසියට සමාන වේ
වැනේඩිනයිට් පාරභාසක ඛනිජයක් ලෙස ගැනීම දුෂ්කරය
එහි මවුලික ස්කන්ධය මවුලයට ග්‍රෑම් 1416.27 වන අතර එහි ඇති අපද්‍රව්‍ය හේතුවෙන් විශිෂ්ට ගුරුත්වය 6.6 හා 7.2 අතර වෙනස් විය හැක
භාවිත

කානොටයිට් සහ රොස්කෝලයිට් හැරුණු විට වැනේඩියම් මූලද්‍රව්‍ය ලබා ගැනීමට  බහුලව භාවිතා වන කාර්මික ලෝපස් වර්ගය වැනේඩිනයිට්ය, භස්මීකරණය හා ලෝහ උණු කිරීම මගින් මෙය ලබාගත හැක
ඇතැම්විට වැනේඩිනයිට් ඊයම් ප්‍රභවයක් ලෙසද භාවිතා කරණු ලැබේ
වැනේඩියම් නිස්සාරණය කිරිමේ පොදු ක්‍රමය ආරම්භවූයේ වැනේඩිනයිට් ලුණු (NaCl) හෝ සෝඩියම් කාබනේට් (Na2CO3) සමඟ සෙල්සියස් අංශක 850 ක පමණ උෂ්ණත්වයකට රත් කර සෝඩියම් වැනේඩේට් (NaVO3) සාදාගැනීම මගිනි
ඉන් පසු මෙය ජලයේ ද්‍රාවණය කර ඇමෝනියම් ක්ලෝරයිඩ් සමඟ පිළියම් කිරීමෙන් තැඹිලි පැහැ අවක්ශේපයක් වන  ඇමෝනියම්  මෙටාවැනේඩේට් සාදාගනී
මෙම අවක්ශේපය වැනේඩියම් පෙන්ටොක්සයිඩ් (V2O5) හී රොළු අවස්ථාවකට පත් වන තෙක් විලීන කර ගනී
වැනේඩියම් පෙන්ටොක්සයිඩ් කැල්සියම් සමඟ ඔක්සිහරණය කිරීමෙන් පිරිසිදු වැනේඩියම් සදාගත හැක
මූලාශ්‍ර
 Vanadinite ඉංග්‍රීසි විකී පි‍ටුව ඇසුරෙන්
ශ්‍රී ලංකාවේ අග්‍රාමාත්‍යවරයා යනු  ශ්‍රී ලංකාවේ කැබිනට් මණ්ඩලයේ කෘත්‍යාත්මක ප්‍රධානියා වේ
සමාලෝචනය
අග්‍රාමාත්‍යවරයා, ශ්‍රී ලංකාවේ කැබිනට් මණ්ඩලයෙහි සාමාජිකයෙකු වන අතර එහි නාමාත්‍ර ප්‍රධානියා වේ
කෙසේවෙතත්, ශ්‍රී ලංකාවේ රාජ්‍ය නායකයා හා ශ්‍රී ලංකා රජයේ ප්‍රධානියා යන තනතුරු ද්වයම හොබවන්නේ  ජනාධිපති විසිනි
ජනාධිපතිගේ නියෝජ්‍යයා ලෙස ක්‍රියාකරමින් ඔහු/ඇය‍‍ නොමැති තන්හී හෝ අශක්නුකෘත අවස්ථාවන්හී එම පදවියෙහි වැඩබලන්නාවූ  අග්‍රාමාත්‍ය වරයා,  අනුප්‍රාප්තික පිළිවෙලෙහි පළමුවැන්නා ද වෙයි
ඉතිහාසය

ලංකාවේ අග්‍රාමාත්‍ය ධූරය නිර්මාණය කරනු ලැබුවේ 1947 දී වන අතර එය එසේ වූයේ 1948 දී බ්‍රිතාන්‍යය වෙතින් නිදහස ලැබීමට හා ඩොමීනියන් ලංකාව පිහිටුවීමට පෙරය