Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
ඛනිජ තෙල් සහ රසායනික සැකසුම් සඳහා උත්ප්‍රේරක ඇතුළු විවිධ යෙදුම්වල රසායනික කර්මාන්තය සැලකිය යුතු ප්‍රමාණයකින් කොබෝල්ට් පරිභෝජනය කරයි
තීන්ත සහ තීන්ත සඳහා වියළන කාරක
පෝසිලේන් එනමල් සඳහා බිම් කබා
පිඟන් මැටි සහ වීදුරු සඳහා වර්ණක
සහ සෙරමික්, තීන්ත සහ ප්ලාස්ටික් සඳහා වර්ණක සදහා භාවිතා වේ
ලෝකයේ කොබෝල්ට් සංචිතවලින් 80% ක් රට සතුය
විද්‍යුත් වාහන සඳහා බැටරි සඳහා කෝබෝල්ට් වල වැදගත්කම සහ විදුලි මිශ්‍රණයේ කඩින් කඩ පුනර්ජනනීය ද්‍රව්‍ය විශාල ප්‍රමාණයක් සහිත විද්‍යුත් ජාල ස්ථායීකරණය හේතුවෙන්, කොන්ගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය වැඩි භූ දේශපාලන තරඟයක වස්තුවක් බවට පත්විය හැකි යැයි සිතේ
21 වන ශතවර්ෂයේ දී, කොන්ගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය හි චීන ආයෝජන සහ චීනය වෙත කොංගෝ අපනයනය වේගයෙන් වර්ධනය වී ඇත
2019 ජූලි මාසයේදී, කොන්ගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය ඇතුළු රටවල් 37 ක එක්සත් ජාතීන්ගේ තානාපතිවරු, උයිගුර්වරුන්ට සහ අනෙකුත් මුස්ලිම් වාර්ගික සුළු ජාතීන්ට චීනය සැලකීම ආරක්ෂා කරමින් එක්සත් ජාතීන්ගේ මානව හිමිකම් කවුන්සිලයට ඒකාබද්ධ ලිපියක් අත්සන් කර ඇත
2021 දී, ජනාධිපති ෆීලික්ස් ෂිසෙකේඩි, ඔහුගේ පූර්වගාමියා වූ ජෝසෆ් කබිලා විසින් චීනය සමඟ අත්සන් කරන ලද පතල් කොන්ත්‍රාත්තු සමාලෝචනය කරන ලෙස ඉල්ලා සිටියේය, විශේෂයෙන් බිලියන ගණනක සිකොමයින්  'යටිතල පහසුකම් සඳහා ඛනිජ' ගනුදෙනුව ප්‍රධාන වේ
හමුදා ශක්තිය 

Forces Armes de la Rpublique Dmocratique du Congo (FARDC) පුද්ගලයන් 144,000කින් පමණ සමන්විත වන අතර ඔවුන්ගෙන් බහුතරයක් ගොඩබිම් හමුදාවේ කොටසක් වන අතර කුඩා ගුවන් හමුදාවක් සහ ඊටත් වඩා කුඩා නාවික හමුදාවක් ද වේ
දෙවන කොංගෝ යුද්ධය අවසන් වීමෙන් පසු 2003 දී FARDC පිහිටුවන ලද අතර බොහෝ හිටපු කැරලිකාර කණ්ඩායම් එහි ශ්‍රේණිවලට ඒකාබද්ධ කරන ලදී
නොහික්මුණු සහ දුර්වල පුහුණුව ලත් හිටපු කැරලිකරුවන් සිටීම මෙන්ම අරමුදල් නොමැතිකම සහ විවිධ මිලීෂියාවන්ට එරෙහිව වසර ගණනාවක් සටන් කිරීම හේතුවෙන්, FARDC අධික දූෂණයෙන් හා අකාර්යක්ෂමතාවයෙන් පීඩා විඳිති
දෙවන කොංගෝ යුද්ධය අවසානයේ අත්සන් කරන ලද ගිවිසුම්, කබිලාගේ රජයේ හමුදා (FAC), RCD සහ MLC වලින් සමන්විත නව "ජාතික, ප්‍රතිව්‍යුහගත සහ ඒකාබද්ධ" හමුදාවක් ඉල්ලා සිටියේය
RCD-N, RCD-ML සහ Mai-Mai වැනි කැරලිකරුවන් නව සන්නද්ධ හමුදාවන්හි කොටසක් බවට පත්වන බව ද නියම කර ඇත
වටලෑමේ හෝ යුද්ධයේ ප්‍රාන්ත ප්‍රකාශයට පත් කරන සහ ආරක්ෂක අංශ ප්‍රතිසංස්කරණ, නිරායුධකරණය / බලමුලු ගැන්වීම සහ ජාතික ආරක්ෂක ප්‍රතිපත්ති පිළිබඳ උපදෙස් ලබා දෙන සුපිරි ආරක්ෂක කවුන්සිලයක් නිර්මාණය කිරීම සඳහා ද එය සපයන ලදී
FARDC සංවිධානය කරනු ලබන්නේ කොංගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජයේ පළාත් පුරා විසිරී ඇති සේනාංක පදනම් කරගෙන ය
කොංගෝ හමුදා නැගෙනහිර උතුරු කිවු කලාපයේ කිවු ගැටුමට, ඉටුරි කලාපයේ ඉටුරි ගැටුමට සහ දෙවන කොංගෝ යුද්ධයේ සිට අනෙකුත් කැරලිවලට එරෙහිව සටන් කරමින් සිටිති
FARDC හැරුණු විට, එක්සත් ජාතීන්ගේ විශාලතම සාම සාධක මෙහෙයුම වන MONUSCO ලෙස හඳුන්වනු ලබන අතර, සාම සාධක භටයින් 18,000ක් පමණ රට තුළ පවතී
කොංගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය න්‍යෂ්ටික අවි තහනම් කිරීම පිළිබඳ එක්සත් ජාතීන්ගේ ගිවිසුමට අත්සන් තැබීය
දූෂණය 
මොබුටුගේ ඥාතියෙක් ඔහුගේ පාලන කාලය තුළ රජය අයථා ලෙස ආදායම් එකතු කළ ආකාරය පැහැදිලි කළේය
"මොබුටු අපේ එකාට බැංකුවට ගිහින් මිලියනයක් ගන්න කියනවා
අපි අතරමැදියෙක් ළඟට ගිහින් එයාට කියනවා මිලියන පහක් ගන්න කියලා
ඔහු මොබුටුගේ බලය ඇතිව බැංකුවට ගොස් දහය එළියට ගත්තා
මොබුටුට එකක් ලැබුණා, අපි අනෙක් නවය ගත්තා
" 1996 දී ආර්ථික බිඳවැටීමකට තුඩු දුන් දේශපාලන ප්‍රතිවාදීන් ඔහුගේ පාලනයට අභියෝග කිරීම වැළැක්වීම සඳහා මොබුටු දූෂණය ආයතනගත කළේය
මොබුටු බලයේ සිටියදී ඇමෙරිකානු ඩොලර් බිලියන 4-5ක් සොරකම් කළ බවට චෝදනා එල්ල විය
ඔහු කිසිම ආකාරයකින් පළමු දූෂිත කොංගෝ නායකයා නොවීය
"සංවිධානාත්මක සොරකම් කිරීමේ පද්ධතියක් ලෙස ආන්ඩුව II ලියෝපෝල්ඩ් රජු වෙත ආපසු යයි", 2009 දී ඇඩම් හොච්ස්චයිල්ඩ් සඳහන් කළේය
2009 ජූලි මාසයේදී ස්විට්සර්ලන්ත අධිකරණයක් තීරණය කළේ ජාත්‍යන්තර වත්කම් ප්‍රතිසාධන නඩුවක සීමාවන් ප්‍රඥප්තිය අවසන් වී ඇති බවත්, මොබුටුගේ ස්විස් බැංකුවක තැන්පත් කර ඇති ඩොලර් මිලියන 6.7 ක පමණ වත්කම් මොබුටුගේ පවුලට ආපසු ලබා දිය යුතු බවත් ය
ජනාධිපති කබිලා 2001 දී බලයට පත්වීමෙන් පසු ආර්ථික අපරාධ මර්දන කොමිසම පිහිටුවන ලදී
කෙසේ වෙතත්, 2016 දී Enough ව්‍යාපෘතිය කොංගෝව ප්‍රචණ්ඩකාරී ක්ලෙප්ටොක්‍රැසියක් ලෙස පවත්වාගෙන යන බවට වාර්තාවක් නිකුත් කළේය
2020 ජූනි මාසයේදී, කොංගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජයේ අධිකරණයක් විසින් ජනාධිපති ෂිසෙකේඩිගේ මාණ්ඩලික ප්‍රධානී Vital Kamerhe දූෂණයට වරදකරු බව තීරණය කළේය
ඩොලර් මිලියන 50ක් (පවුම් මිලියන 39ක්) පමණ රාජ්‍ය මුදල් අවභාවිත කිරීමේ චෝදනාවට මුහුණ දීමෙන් පසුව ඔහුට වසර 20ක බරපතළ වැඩ සහිත සිර දඬුවමක් නියම විය
කොන්ගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය හි දූෂණ සම්බන්ධයෙන් වරදකරු වූ ඉහළම පුද්ගලයා ඔහු විය
කෙසේ වෙතත්, Kamerhe දැනටමත් 2021 දෙසැම්බර් මාසයේදී නිදහස් කරන ලදී
2021 නොවැම්බරයේදී, කබිලා සහ ඔහුගේ සගයන් ඉලක්ක කර ගනිමින් කිංෂාසා හි අධිකරණ පරීක්ෂණයක් ආරම්භ කරන ලද්දේ ඩොලර් මිලියන 138 ක වංචාවක් සිදු කළ බවට හෙළිදරව් වීමෙන් පසුවය
මානව හිමිකම් 

කොංගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජයේ ජාත්‍යන්තර අපරාධ අධිකරණ විමර්ශනය 2004 අප්‍රේල් මාසයේදී කබිලා විසින් ආරම්භ කරන ලදී
ජාත්‍යන්තර අපරාධ අධිකරණයේ අභිචෝදකයා 2004 ජූනි මාසයේදී නඩුව ආරම්භ කළේය
ළමා සොල්දාදුවන්හි කොන්ගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය  විශාල පරිමාණයෙන් භාවිතා කර ඇති අතර 2011 දී එය ඇස්තමේන්තු කරන ලදී
ළමයින් 30,000ක් තවමත් සන්නද්ධ කණ්ඩායම් සමඟ ක්‍රියාත්මක වේ
2013 දී කොන්ගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය හි ළමා ශ්‍රමයේ නරකම ආකාරයන් පිළිබඳ එක්සත් ජනපද කම්කරු දෙපාර්තමේන්තුවේ සොයාගැනීම් අනුව ළමා ශ්‍රමය සහ බලහත්කාර ශ්‍රමය පිළිබඳ අවස්ථා නිරීක්ෂණය කර වාර්තා කර ඇති අතර ළමා ශ්‍රමය හෝ බලහත්කාර ශ්‍රමය මගින් රටේ පතල් කර්මාන්තය විසින් නිෂ්පාදනය කරන ලද භාණ්ඩ හයක් දෙපාර්තමේන්තුවේ 2014 දෙසැම්බර් නිෂ්පාදනය කරන ලද භාණ්ඩ ලැයිස්තුවේ දැක්වේ
කොංගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය 2006 වසරේ සිට සමලිංගික විවාහ තහනම් කර ඇති අතර, LGBT ප්‍රජාව කෙරෙහි දක්වන ආකල්ප සාමාන්‍යයෙන් ජාතිය පුරා ඍණාත්මක වේ
අපරාධ සහ නීතිය ක්‍රීයාත්මක කිරීම 
කොංගෝ ජාතික පොලිසිය යනු කොංගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජයේ මූලික පොලිස් බලකායයි
කාන්තාවන්ට එරෙහි හිංසනය 
කාන්තාවන්ට එරෙහි හිංසනය සාමාන්‍ය දෙයක් ලෙස සමාජයේ විශාල අංශ විසින් වටහාගෙන ඇති බව පෙනේ
2013-2014 DHS සමීක්ෂණය (පිටු
299) සොයාගෙන ඇත්තේ, යම් යම් තත්වයන් යටතේ ස්වාමිපුරුෂයෙකු තම බිරිඳට පහර දීම යුක්ති සහගත බව කාන්තාවන්ගෙන් 74.8% ක් එකඟ වූ බවයි.

2006 දී එක්සත් ජාතීන්ගේ කාන්තාවන්ට එරෙහි වෙනස්කම් ඉවත් කිරීම පිළිබඳ කමිටුව පශ්චාත් යුධ සංක්‍රාන්ති සමය තුළ කාන්තාවන්ගේ මානව හිමිකම් සහ ස්ත්‍රී පුරුෂ සමානාත්මතාවය ප්‍රවර්ධනය කිරීම ප්‍රමුඛතාවයක් ලෙස නොසැලකීම ගැන කනස්සල්ල පළ කළේය
කොංගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජයේ සන්නද්ධ හමුදා සහ රටේ නැගෙනහිර ප්‍රදේශයේ සන්නද්ධ කණ්ඩායම් විසින් සමූහ දූෂණ, ලිංගික ප්‍රචණ්ඩත්වය සහ ලිංගික වහල්භාවය යුද අවියක් ලෙස භාවිතා කරයි
විශේෂයෙන්ම රටේ නැඟෙනහිර ප්‍රදේශය "ලෝකයේ ස්ත්‍රී දූෂණ අගනුවර" ලෙස විස්තර කර ඇති අතර එහි පැතිරී ඇති ලිංගික ප්‍රචණ්ඩත්වය ලෝකයේ නරකම ලෙස විස්තර කර ඇත
කාන්තා ලිංගික ඡේදනය (FGM) මහා පරිමාණයෙන් සිදු නොවූවත් කොන්ගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය හි ද සිදු කෙරේ
FGM පැතිරීම කාන්තාවන්ගෙන් 5% ක් ලෙස ගණන් බලා ඇත
FGM නීති විරෝධී ය
ලිංගික ඉන්ද්‍රියන්ගේ "ශාරීරික හෝ ක්‍රියාකාරී අඛණ්ඩතාව" උල්ලංඝනය කරන ඕනෑම පුද්ගලයෙකුට නීතියෙන් වසර දෙකේ සිට පහ දක්වා සිර දඬුවමක් සහ කොංගෝ ෆ්‍රෑන්ක් 200,000 ක දඩයක් නියම කෙරේ
2007 ජූලි මාසයේදී ජාත්‍යන්තර රතු කුරුස කමිටුව නැගෙනහිර කොන්ගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය හි තත්වය ගැන කනස්සල්ල පළ කළේය
"පෙන්ඩුලම් විස්ථාපනය" සංසිද්ධියක් වර්ධනය වී ඇති අතර, මිනිසුන් රාත්‍රියේදී ආරක්ෂිත ස්ථානයට ඉක්මන් වේ
2007 ජූලි මාසයේදී නැගෙනහිර කොංගෝවේ සංචාරය කළ කාන්තාවන්ට එරෙහි ප්‍රචණ්ඩත්වය පිළිබඳ එක්සත් ජාතීන්ගේ විශේෂ වාර්තාකරු යකින් එර්ටර්ක් ට අනුව, උතුරු සහ දකුණු කිවු හි කාන්තාවන්ට එරෙහි ප්‍රචණ්ඩත්වයට "හිතාගත නොහැකි ම්ලේච්ඡත්වය" ඇතුළත් විය
"සන්නද්ධ කණ්ඩායම් ප්‍රාදේශීය ප්‍රජාවන්ට පහර දීම, කොල්ලකෑම, දූෂණය කිරීම, කාන්තාවන් සහ ළමයින් පැහැරගෙන යාම සහ ඔවුන් ලිංගික වහලුන් ලෙස වැඩ කිරීමට සලස්වන" බව එර්ටර්ක් තවදුරටත් පැවසීය
2008 දෙසැම්බරයේදී, ගාඩියන් හි ගාඩියන් ෆිල්ම්ස් විසින් කොල්ලකෑම් මිලීෂියා විසින් අපයෝජනයට ලක් වූ 400 කට අධික කාන්තාවන් සහ ගැහැණු ළමයින්ගේ සාක්ෂි ලේඛනගත කරන චිත්‍රපටයක් නිකුත් කරන ලදී
2010 ජුනි මාසයේදී ඔක්ස්ෆෑම් කොංගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජයේ ස්ත්‍රී දූෂණ සංඛ්‍යාවේ නාටකාකාර වර්ධනයක් වාර්තා කළ අතර හාවඩ් හි පර්යේෂකයන් සොයා ගත්තේ සිවිල් වැසියන් විසින් සිදු කරන ලද දූෂණ දහහත් ගුණයකින් වැඩි වී ඇති බවයි. 2014 ජූනි මාසයේදී ෆ්‍රීඩම් ෆ්‍රම්  ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද්දේ දේශපාලනිකව ක්‍රියාකාරී කාන්තාවන්ට දඬුවම් වශයෙන් කොංගෝ බන්ධනාගාරවල රාජ්‍ය නිලධාරීන් විසින් සාමාන්‍ය ලෙස ස්ත්‍රී දූෂණ සහ ලිංගික හිංසනය භාවිතා කරන බවට වාර්තා වී ඇති බවයි. වාර්තාවේ ඇතුළත් කාන්තාවන් කින්ෂාසා අගනුවර ඇතුළු රට පුරා ස්ථාන කිහිපයකදී සහ ගැටුම් කලාපවලින් බැහැර වෙනත් ප්‍රදේශවල අපයෝජනයට ලක්ව ඇත
2015 දී, ෆිලිම්බි සහ එමානුවෙල් වෙයි වැනි රට තුළ සහ ඉන් පිටත සිටින පුද්ගලයින් 2016 මැතිවරණය ළං වන විට ප්‍රචණ්ඩත්වය සහ අස්ථාවරත්වය මැඩපැවැත්වීමේ අවශ්‍යතාවය ගැන කතා කළහ
ආර්ථිකය 

කොංගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජයේ ප්‍රාථමික මුදල් වර්ගය ලෙස ක්‍රියා කරන කොංගෝ ෆ්‍රෑන්ක් සංවර්ධනය සහ නඩත්තු කිරීමේ වගකීම කොංගෝ මහ බැංකුව සතු වේ
2007 දී, ලෝක බැංකුව කොංගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජයට ඉදිරි වසර තුන තුළ ඩොලර් බිලියන 1.3  දක්වා ආධාර අරමුදල් ප්‍රදානය කිරීමට තීරණය කළේය
කොංගෝ රජය 2009 දී අප්‍රිකාවේ ව්‍යාපාර නීතිය සමගි කිරීමේ සංවිධානයේ (OHADA) සාමාජිකත්වය පිළිබඳ සාකච්ඡා ආරම්භ කළේය
DRC ලෝකයේ ස්වභාවික සම්පත් අතින් පොහොසත්ම රටවලින් එකක් ලෙස පුළුල් ලෙස සැලකේ
එහි ප්‍රයෝජනයට නොගත් අමු ඛනිජ නිධි වටිනාකම ඇමෙරිකානු ඩොලර් ට්‍රිලියන 24 ඉක්මවන බව ගණන් බලා ඇත
කොන්ගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය සතුව ලෝකයේ කෝල්ටන්වලින් 70%ක්, කොබෝල්ට්වලින් 33%, දියමන්ති සංචිතවලින් 30%කට වඩා සහ තඹවලින් 10% ක් ඇත
මෙතරම් විශාල ඛනිජ සම්පත් තිබියදීත්, කොංගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජයේ ආර්ථිකය 1980 ගණන්වල මැද භාගයේ සිට විශාල ලෙස පහත වැටී ඇත
කොන්ගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය සිය අපනයන ආදායමෙන් 70%ක් දක්වා 1970 ගනන් සහ 1980 ගනන්වල ඛනිජ වලින් උපයා ගත් අතර එම අවස්ථාවේ දී සම්පත් මිල පිරිහුණු විට එය විශේෂයෙන් බලපෑවේය
2005 වන විට, කොන්ගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය හි ආදායමෙන් 90% ක් එහි ඛනිජ වලින් ලබා ගන්නා ලදී
කොංගෝ පුරවැසියන් පෘථිවියේ දුප්පත්ම ජනතාව අතර වේ
කොන්ගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය ලෝකයේ ඒක පුද්ගල දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයේ අඩුම හෝ ආසන්නතම නාමික දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය අඛණ්ඩව ඇත
කොන්ගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය යනු දූෂණ සංජානන දර්ශකයේ පහළම ශ්‍රේණිගත රටවල් විස්සෙන් එකකි
පතල් කැණීම 

DRC යනු ලොව විශාලතම කොබෝල්ට් ලෝපස් නිෂ්පාදකයා වන අතර තඹ සහ දියමන්ති ප්‍රධාන නිෂ්පාදකයෙකි
දෙවැන්න බටහිරින් කසායි පළාතෙන් පැමිණේ
කොන්ගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය හි විශාලතම පතල් දකුණු කටන්ගා පළාතේ පිහිටා ඇති අතර ඒවා ඉතා යාන්ත්‍රිකකරණය කර ඇති අතර වසරකට තඹ සහ කොබෝල්ට් ලෝපස් ටොන් මිලියන ගණනක ධාරිතාවක් සහ ලෝහ ලෝපස් සඳහා පිරිපහදු කිරීමේ හැකියාව ඇත
කොන්ගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය යනු ලොව දෙවන විශාලතම දියමන්ති නිපදවන ජාතිය වන අතර, එහි නිෂ්පාදනයෙන් වැඩි කොටසක් සඳහා අත්කම් සහ කුඩා පරිමාණ පතල් කම්කරුවන් වගකිව යුතුය
1960 දී නිදහස ලබන විට, කොන්ගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය දකුණු අප්‍රිකාවට පසුව අප්‍රිකාවේ දෙවන වඩාත්ම කාර්මික රට විය
එය සමෘද්ධිමත් පතල් අංශයක් සහ සාපේක්ෂව ඵලදායී කෘෂිකාර්මික අංශයක් ගැන පුරසාරම් දොඩයි
දිගුකාලීන ගැටුම්වල ප්‍රතිඵලය පිළිබඳ අවිනිශ්චිතතාව, යටිතල පහසුකම් නොමැතිකම සහ දුෂ්කර මෙහෙයුම් පරිසරය හේතුවෙන් විදේශීය ව්‍යාපාර මෙහෙයුම් සීමා කර ඇත
අවිනිශ්චිත නෛතික රාමුවක්, දූෂණය, උද්ධමනය සහ රජයේ ආර්ථික ප්‍රතිපත්ති සහ මූල්‍ය මෙහෙයුම්වල විවෘතභාවය නොමැතිකම වැනි මූලික ගැටලුවල බලපෑම යුද්ධ විසින් තීව්‍ර කළේය
2002 අගභාගයේදී, ආක්‍රමණික විදේශීය හමුදාවන්ගෙන් විශාල කොටසක් ඉවත් වූ විට තත්ත්වය වැඩිදියුණු විය
ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදල සහ ලෝක බැංකු දූත මණ්ඩල ගණනාවක් රජය සමඟ සුසංයෝගී ආර්ථික සැලැස්මක් සකස් කිරීමට උදව් කළ අතර ජනාධිපති කබිලා ප්‍රතිසංස්කරණ ක්‍රියාත්මක කිරීමට පටන් ගත්තේය
බොහෝ ආර්ථික ක්‍රියාකාරකම් තවමත් දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයේ දත්තවලට පිටින් පවතී
2011 වන විට ශ්‍රේණිගත කළ රටවල් 187 න් අඩුම මානව සංවර්ධන දර්ශකය කොන්ගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය සතු විය
DRC හි ආර්ථිකය පතල් කැණීම මත දැඩි ලෙස රඳා පවතී
කෙසේ වෙතත්, ශිල්පීය පතල් කැණීමේ කුඩා පරිමාණ ආර්ථික ක්‍රියාකාරකම් අවිධිමත් අංශයේ සිදු වන අතර එය දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයේ දත්ත වලින් පිළිබිඹු නොවේ
කොන්ගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය හි දියමන්තිවලින් තුනෙන් එකක් හොර රහසේ රටින් පිටට ගෙන යන බව විශ්වාස කෙරෙන අතර, දියමන්ති නිෂ්පාදන මට්ටම් ප්‍රමාණනය කිරීමට අපහසු වේ
2002 දී රටේ නැඟෙනහිර ප්‍රදේශයෙන් ටින් සොයා ගත් නමුත් අද වන විට කැණීම් කර ඇත්තේ කුඩා පරිමාණයෙන් පමණි
කෝල්ටන්, කැසිටරයිට්, ටැන්ටලම් සහ ටින් ලෝපස් වැනි ඛනිජ වර්ග නැගෙනහිර කොංගෝවේ යුද්ධයට උත්තේජක සැපයීය
ලොව විශාලතම කොබෝල්ට් පිරිපහදුව බවට පත් කරමින් වසරකට තඹ ටොන් 175,000 ක් සහ කොබෝල්ට් ටොන් 8,000 ක ධාරිතාවයකින් යුත් ලුයිලු ලෝහමය කම්හල ස්විට්සර්ලන්තයට අයත් සමාගමක් වන කටන්ගා මයිනින් ලිමිටඩ් සතු වේ
ප්‍රධාන පුනරුත්ථාපන වැඩසටහනකින් පසු, සමාගම 2007 දෙසැම්බර් මාසයේදී තඹ නිෂ්පාදන මෙහෙයුම් සහ 2008 මැයි මාසයේදී කොබෝල්ට් නිෂ්පාදනය නැවත ආරම්භ කළේය
2013 අප්‍රේල් මාසයේදී, දූෂණ විරෝධී රාජ්‍ය නොවන සංවිධාන හෙළිදරව් කළේ, උත්සන්න වූ නිෂ්පාදනය සහ ධනාත්මක කාර්මික කාර්ය සාධනය තිබියදීත්, පතල් අංශයෙන් ඩොලර් මිලියන 88 ක් ලබා ගැනීමට කොංගෝ බදු බලධාරීන් අපොහොසත් වී ඇති බවයි. අතුරුදහන් වූ අරමුදල් 2010 සිට වන අතර බදු ආයතන ඒවා මහ බැංකුවට ගෙවා තිබිය යුතුය
පසුව 2013 දී, Extractive Industries Transparency Initiative විසින් ප්‍රමාණවත් වාර්තාකරණය, අධීක්ෂණය සහ ස්වාධීන විගණන හේතුවෙන් සාමාජිකත්වය සඳහා රටේ අපේක්ෂකත්වය අත්හිටුවන ලදී, නමුත් 2013 ජූලි මාසයේදී EITI විසින් රටට පූර්ණ සාමාජිකත්වය ලබා දෙන මට්ටමට රට සිය ගිණුම්කරණ සහ විනිවිදභාවයේ භාවිතයන් වැඩිදියුණු කරන ලදී
2018 පෙබරවාරියේදී, ගෝලීය වත්කම් කළමනාකරණ සමාගමක් වන AllianceBernstein, විද්‍යුත් වාහන ධාවනය කරන ලිතියම්-අයන බැටරි සඳහා අත්‍යවශ්‍ය වන කොබෝල්ට් සම්පත් නිසා කොන්ගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය ආර්ථික වශයෙන් "විදුලි වාහන යුගයේ සෞදි අරාබිය" ලෙස අර්ථ දැක්වීය
ගමනාගමනය 

කොංගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජයේ ගොඩබිම් ප්‍රවාහනය සැමවිටම දුෂ්කර වී ඇත
කොංගෝ ද්‍රෝණියේ භූමිය සහ දේශගුණය මාර්ග සහ දුම්රිය ඉදිකිරීම් සඳහා බරපතල බාධක ඉදිරිපත් කරන අතර, මෙම විශාල රට හරහා ඇති දුර විශාලය
කොන්ගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය සතුව යාත්‍රා කළ හැකි ගංගා ඇති අතර අප්‍රිකාවේ වෙනත් ඕනෑම රටකට වඩා බෝට්ටුවෙන් සහ තොටුපළෙන් වැඩි මගීන් සහ භාණ්ඩ ප්‍රවාහනය කරයි, නමුත් රට තුළ, විශේෂයෙන් ග්‍රාමීය ප්‍රදේශවල බොහෝ ස්ථාන අතර භාණ්ඩ හා මිනිසුන් ගෙනයාමේ එකම ඵලදායී මාධ්‍යය ගුවන් ප්‍රවාහනයයි
නිදන්ගත ආර්ථික වැරදි කළමනාකරණය, දේශපාලන දූෂණය සහ අභ්‍යන්තර ගැටුම් යටිතල පහසුකම් සඳහා දිගුකාලීන අඩු ආයෝජනයකට තුඩු දී ඇත
දුම්රිය 

දුම්රිය ප්‍රවාහනය සපයනු ලබන්නේ කොංගෝ රේල්‍ රෝඩ්ස් කම්පැනි (Socit nationale des chemins de fer du Congo), ඔෆිස් නැෂනල් ඩෙස් ට්‍රාන්ස්පෝර්ට්ස් කොංගෝ සහ යූලේ රේල්වේයිස් (Office des Chemins de fer des Ueles, CFU)
කොංගෝවේ බොහෝ යටිතල පහසුකම් මෙන්ම, දුම්රිය මාර්ග දුර්වල නඩත්තු, අපිරිසිදු, ජනාකීර්ණ සහ අනතුරුදායක වේ
මහා මාර්ග 
කොන්ගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය සතුව එහි ජනගහනයෙන් සහ අප්‍රිකාවේ ප්‍රමාණයෙන් ඕනෑම රටකට වඩා අඩු සර්ව කාලගුණයක් සහිත අධිවේගී මාර්ග ඇත — මුළු කිලෝමීටර 2,250 (සැතපුම් 1,400), එයින් හොඳ තත්ත්වයේ ඇත්තේ කිලෝමීටර් 1,226 (සැතපුම් 762) පමණි
මෙය ඉදිරිදර්ශනයක තැබීමට, ඕනෑම දිශාවකට රට හරහා ඇති මාර්ග දුර කිලෝමීටර් 2,500 (සැතපුම් 1,600) (උදා
මතඩි සිට ලුබුම්බාෂි දක්වා, මාර්ගයෙන් කිලෝමීටර් 2,700 (සැතපුම් 1,700)) වේ
කිලෝමීටර් 2,250 (සැතපුම් 1,400) සංඛ්‍යාව ජනගහනයෙන් මිලියනයකට 35 කිලෝමීටර් (සැතපුම් 22) ක පදික මාර්ගයක් බවට පරිවර්තනය වේ
සැම්බියාව සහ බොට්ස්වානා සඳහා සංසන්දනාත්මක සංඛ්‍යා පිළිවෙලින් 721 km (448 සැතපුම්) සහ 3,427 km (2,129 mi) වේ
ට්‍රාන්ස්-අප්‍රිකානු මහාමාර්ග ජාලයේ මාර්ග තුනක් කොන්ගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය හරහා ගමන් කරයි
ට්‍රිපොලි-කේප් ටවුන් අධිවේගී මාර්ගය
මෙම මාර්ගය රටේ බටහිර අන්තය හරහා ජාතික මාර්ග අංක 1 හි කිංෂාසා සහ මටාඩි අතර, සාධාරණ තත්ත්වයේ ඇති එකම පදික කොටසකින් කිලෝමීටර 285 (සැතපුම් 177) දුරින් ගමන් කරයි
ලාගෝස්-මොම්බාසා අධිවේගී මාර්ගය
කොන්ගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය යනු මෙම නැගෙනහිර-බටහිර අධිවේගී මාර්ගයේ ඇති ප්‍රධාන අවසන් අන්තයක් වන අතර එම නිසා නව මාර්ගයක් ඉදිකිරීමට අවශ්‍ය වේ
බීරා-ලොබිටෝ අධිවේගී මාර්ගය
මෙම නැගෙනහිර-බටහිර අධිවේගී මාර්ගය කටන්ගා හරහා ගමන් කරන අතර, කොල්වේසි සහ ලුබුම්බෂි අතර ඉතා දුර්වල තත්ත්වයේ ඇති මාර්ගයක් සහ එහි දිගින් වැඩි ප්‍රමාණයක් නැවත ඉදිකිරීම අවශ්‍ය වේ
සැම්බියානු දේශසීමාවට කෙටි දුරින් සාධාරණ තත්ත්වයේ මාර්ගයක් ඇත
ජලය 
කොන්ගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය සතුව කිලෝමීටර් දහස් ගණනක් යාත්‍රා කළ හැකි ජල මාර්ග තිබේ
සම්ප්‍රදායිකව ජල ප්‍රවාහනය රටේ දළ වශයෙන් තුනෙන් දෙකක පමණ එහා මෙහා ගමන් කිරීමේ ප්‍රමුඛ මාධ්‍යය වී ඇත
ගුවන් 
2016 වන විට, කොන්ගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය තුළ ගුවන් ගමන් පිරිනමන එක් ප්‍රධාන ජාතික ගුවන් සේවයක් (Congo Airways) තිබුණි
කොංගෝ එයාර්වේස් කින්ෂාසා ජාත්‍යන්තර ගුවන් තොටුපළේ පිහිටා ඇත
ප්‍රමාණවත් ආරක්ෂක ප්‍රමිතීන් නොමැති නිසා කොන්ගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය විසින් සහතික කරන ලද සියලුම ගුවන් ප්‍රවාහකයන් යුරෝපීය කොමිසම විසින් යුරෝපා සංගමයේ ගුවන් තොටුපලවලින් තහනම් කර ඇත
ජාත්‍යන්තර ගුවන් සමාගම් කිහිපයක් කිංෂාසා හි ජාත්‍යන්තර ගුවන් තොටුපළට සේවා සපයන අතර කිහිපයක් ලුබුම්බෂි ජාත්‍යන්තර ගුවන් තොටුපළ වෙත ජාත්‍යන්තර ගුවන් ගමන් සපයයි
බලශක්තිය 
ගල් අඟුරු සහ බොරතෙල් සම්පත් යන දෙකම 2008 දක්වා දේශීය වශයෙන් භාවිතා කරන ලදී
කොන්ගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය සතුව ඉන්ගා වේලි අසල කොංගෝ ගඟේ ජල විදුලිය සඳහා යටිතල පහසුකම් ඇත
රටේ උපායමාර්ගික වැදගත්කම සහ මධ්‍යම අප්‍රිකාවේ ආර්ථික බලවතෙකු ලෙස එහි විභව භූමිකාව පිළිබඳ එක්සත් ජාතීන්ගේ වාර්තාවකට අනුව, අප්‍රිකාවේ වනාන්තරවලින් 50% ක් සහ මුළු මහාද්වීපයටම ජල විදුලි බලය සැපයිය හැකි ගංගා පද්ධතියක් ද රට සතුව ඇත
විදුලිය නිපදවීම සහ බෙදා හැරීම Socit Nationale d'lectricit විසින් පාලනය කරනු ලබන නමුත් විදුලිය ලබා ගත හැක්කේ රටෙන් 15% කට පමණි
කොන්ගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය විදුලි බල තටාක තුනක සාමාජිකයෙකි
එනම් දකුණු අප්‍රිකානු බල සංචිතය, නැගෙනහිර අප්‍රිකානු බල සංචිතය සහ මධ්‍යම අප්‍රිකානු බල සංචිතයයි
පුනර්ජනනීය බලශක්තිය 
බහුල හිරු එළිය නිසා, සූර්ය සංවර්ධනය සඳහා ඇති හැකියාව කොන්ගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය හි ඉතා ඉහළ ය
කොන්ගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය හි දැනටමත් සූර්ය බලශක්ති පද්ධති 836 ක් පමණ ඇති අතර, සම්පූර්ණ බලය 83 MW වන අතර, ඉක්වදෝර් (167), කටන්ගා (159), නෝර්ඩ්-කිවු (170), කසායි පළාත් දෙක (170) සහ බාස්-කොංගෝ (170) ලෙස පිහිටා ඇත
එසේම, 148 කැරිටාස්ජාල පද්ධතියෙහි සම්පූර්ණ බලය 6.31 MW වේ
ජනවිකාශනය

ජනගහනය 

CIA World Factbook 2023 වන විට ජනගහනය මිලියන 111 ඉක්මවන බව ගණන් බලා ඇත
1950 සහ 2000 අතර, රටේ ජනගහනය මිලියන 12.2 සිට මිලියන 46.9 දක්වා හතර ගුණයකින් වැඩි විය
භාෂා 

ප්‍රංශ යනු කොංගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජයේ නිල භාෂාවයි. එය කොංගෝවේ විවිධ ජනවාර්ගික කණ්ඩායම් අතර සන්නිවේදනය සඳහා පහසුකම් සලසමින් භාෂා භාෂාව ලෙස සංස්කෘතික වශයෙන් පිළිගැනේ
2018 OIF වාර්තාවකට අනුව, මිලියන 49 ක කොංගෝ ජනතාව (ජනගහනයෙන් 51%) ප්‍රංශ භාෂාවෙන් කියවීමට සහ ලිවීමට හැකිය
2021 සමීක්ෂණයකින් හෙළි වූයේ ජනගහනයෙන් 74% කට ප්‍රංශ භාෂාව කතා කළ හැකි බවත්, එය රටේ වැඩිපුරම කතා කරන භාෂාව බවට පත් කරන බවත්ය
කිංෂාසා හි, 2014 දී ජනගහනයෙන් 67% කට ප්‍රංශ කියවීමට සහ ලිවීමට හැකි වූ අතර 68.5% කට එය කථා කිරීමට සහ තේරුම් ගැනීමට හැකි විය
රට තුළ භාෂා 242 ක් පමණ කතා කරන අතර, ඉන් හතරකට ජාතික භාෂා තත්ත්වය ඇත
කිටුබා (කිකොන්ගෝ), ලිංගාලා, ෂිලුබා සහ ස්වහීලී
සමහර සීමිත පුද්ගලයින් සංඛ්‍යාවක් මේවා පළමු භාෂා ලෙස කතා කළත්, ජනගහනයෙන් බහුතරයක් ඒවා තම ජනවාර්ගික කණ්ඩායමේ මව් භාෂාවෙන් පසුව දෙවන භාෂාව ලෙස කතා කරයි
බෙල්ජියම් යටත් විජිත පාලනය යටතේ ලිංගාලා ෆෝස් පබ්ලික්හි නිල භාෂාව වූ අතර අද දක්වා සන්නද්ධ හමුදාවන්ගේ ප්‍රමුඛ භාෂාව ලෙස පවතී
මෑත කැරලි වලින් පසු, නැගෙනහිර හමුදාවේ හොඳ කොටසක් ස්වහීලී භාෂාව භාවිතා කරයි, එහිදී එය කලාපීය භාෂා භාෂාව වීමට තරඟ කරයි
බෙල්ජියම් පාලනය යටතේ, බෙල්ජියම් ජාතිකයන් ප්‍රාථමික පාසල්වල ජාතික භාෂා හතර ඉගැන්වීම සහ භාවිතය ආරම්භ කළ අතර, යුරෝපීය යටත් විජිත සමයේ දේශීය භාෂා පිළිබඳ සාක්ෂරතාව තිබූ අප්‍රිකානු ජාතීන් කිහිපයෙන් එකක් බවට එය පත් විය
නිදහසින් පසු මෙම ප්‍රවණතාවය ආපසු හැරවිය, ඒ ප්‍රංශ භාෂාව සියලු මට්ටම්වල අධ්‍යාපනයේ එකම භාෂාව බවට පත් වූ විටය
1975 සිට, ප්‍රාථමික අධ්‍යාපනයේ පළමු වසර දෙක තුළ ජාතික භාෂා හතර නැවත හඳුන්වා දී ඇති අතර, තුන්වන වසරේ සිට ප්‍රංශ අධ්‍යාපනයේ එකම භාෂාව බවට පත් විය, නමුත් ප්‍රායෝගිකව නාගරික ප්‍රදේශවල බොහෝ ප්‍රාථමික පාසල් ප්‍රංශ භාවිතා කරන්නේ පළමු වසරේ සිටය
පෘතුගීසි භාෂාව විදේශීය භාෂාවක් ලෙස කොංගෝ පාසල්වල උගන්වනු ලැබේ
ප්‍රංශ භාෂාව සමඟ ඇති ශබ්දකෝෂ සමානතාවය සහ ශබ්ද විද්‍යාව පෘතුගීසි භාෂාව මිනිසුන්ට ඉගෙන ගැනීමට සාපේක්ෂව පහසු භාෂාවක් බවට පත් කරයි
කොන්ගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය හි දළ වශයෙන් 175,000 පෘතුගීසි කථිකයන්ගෙන් වැඩි දෙනෙක් ඇන්ගෝලියානු සහ මොසැම්බිකානු විදේශිකයන් වේ
ජනවාර්ගික කණ්ඩායම් 
ජනවාර්ගික කණ්ඩායම් 250කට වැඩි ප්‍රමාණයක් සහ ගෝත්‍ර 450ක් (ජනවාර්ගික උප කණ්ඩායම්) කොන්ගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය හි වාසය කරයි
ඔවුන් බන්ටු, සුඩානික්, නිලෝටික්, උබන්ජියන් සහ පිග්මි යන භාෂාමය කණ්ඩායම් වලට අයත් වේ
මෙම විවිධත්වය නිසා කොංගෝවේ ප්‍රමුඛ ජනවාර්ගික කණ්ඩායමක් නොමැත, කෙසේ වෙතත් පහත ජනවාර්ගික කණ්ඩායම් ජනගහනයෙන් 51.5% ක් නියෝජනය කරයි
- ලුබා-කසායි

- කොංගෝ

- මොංගෝ

- ලුබකට්

- ලුලුවා

- ටෙටෙලා

- නන්දේ

- න්ග්බැන්ඩි

- න්ගොම්බේ

- යකා

- න්ග්බාකා

2021 දී, එක්සත් ජාතීන් විසින් රටේ ජනගහනය මිලියන 96 ක් ලෙස ඇස්තමේන්තු කරන ලද අතර, එය පවතින යුද්ධය නොතකා 1992 දී මිලියන 39.1  සිට වූ වේගවත් වර්ධනයකි
ජනවාර්ගික කණ්ඩායම් 250 ක් පමණ හඳුනාගෙන නම් කර ඇත
කොන්ගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය හි පිග්මිවරුන් 600,000 ක් පමණ ජීවත් වෙති
ආගම් 

කොන්ගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය හි ප්‍රමුඛතම ආගම ක්‍රිස්තියානි ධර්මයයි
2013-2014 ජනවිකාශනය සහ සෞඛ්‍ය සමීක්ෂණ වැඩසටහන මගින් පවත්වන ලද 2013-14 සමීක්ෂණයකින් පෙන්නුම් කළේ ජනගහනයෙන් 93.7% කිතුනුවන් (කතෝලිකයන් 29.7%, රෙපරමාදු භක්තිකයින් 26.8% සහ අනෙකුත් කිතුනුවන් 37.2%) සමන්විත බවයි. නව ක්‍රිස්තියානි ආගමික ව්‍යාපාරයක් වන කිම්බංගුවාදය හි 2.8% ක් අනුගත වූ අතර මුස්ලිම්වරුන් 1% කි
අනෙකුත් මෑත ඇස්තමේන්තු මගින් ක්‍රිස්තියානි ධර්මය බහුතර ආගම ලෙස සොයාගෙන ඇති අතර, 2010 Pew පර්යේෂණ මධ්‍යස්ථාන ඇස්තමේන්තුවකට අනුව ජනගහනයෙන් 95.8% ක් අනුගමනය කරන අතර CIA World Factbook මෙම අගය 95.9% ක් ලෙස වාර්තා කරයි
ඉස්ලාම් අනුගාමිකයින්ගේ අනුපාතය 1% සිට 12% දක්වා විවිධ ලෙස ඇස්තමේන්තු කර ඇත
අගරදගුරු පදවි හයක් සහ රදගුරු පදවි 41ක් සමඟ රට තුළ කතෝලිකයන් මිලියන 35ක් පමණ සිටිති
කතෝලික පල්ලියේ බලපෑම අධිතක්සේරු කිරීම දුෂ්කර ය
ෂැට්ස්බර්ග් එය හැඳින්වූයේ රටේ "රාජ්‍ය හැරුණු විට එකම සැබෑ ජාතික ආයතනය" ලෙසය
එහි පාසල් වල ප්‍රාථමික පාසල් සිසුන්ගෙන් 60% කට වැඩි ප්‍රමාණයක් සහ එහි ද්විතීයික සිසුන්ගෙන් 40% කට වඩා අධ්‍යාපනය ලබා ඇත
පල්ලිය සතුව පුළුල් රෝහල්, පාසල් සහ සායන ජාලයක් මෙන්ම ගොවිපලවල්, ගොවිපලවල්, වෙළඳසැල් සහ ශිල්පීන්ගේ සාප්පු ඇතුළු බොහෝ රදගුරු ආර්ථික ව්‍යවසායන් ද හිමිකරගෙන කළමනාකරණය කරයි
ප්‍රොතෙස්තන්ත නිකායන් හැට දෙකක් කොංගෝවේ ක්‍රිස්තු දේවස්ථානයේ කුඩය යටතේ සංධානගත වේ
එය බොහෝ විට කොන්ගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය රෙපරමාදු භක්තිකයන් ආවරණය වන බැවින් එය බොහෝ විට රෙපරමාදු පල්ලිය ලෙස හැඳින්වේ
සාමාජිකයින් මිලියන 25කට වඩා වැඩි සංඛ්‍යාවක් සිටින එය ලොව විශාලතම රෙපරමාදු සංවිධානයන්ගෙන් එකකි
කිම්බංගුවාදය යටත් විජිත පාලනයට තර්ජනයක් ලෙස සලකනු ලැබූ අතර එය බෙල්ජියම්වරුන් විසින් තහනම් කරන ලදී
කිම්බංගුවාදය, නිල වශයෙන් "අනාගතවක්තෘ සයිමන් කිම්බංගු විසින් පෘථිවිය මත ක්‍රිස්තුස් වහන්සේගේ සභාව" ලෙස හැදින්වේ, මූලික වශයෙන් මධ්‍යම කොන්ගෝව සහ කිංෂාසා හි බකොන්ගෝ අතර සාමාජිකයින් මිලියන තුනක් පමණ ඇත
කොංගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජයේ 18 වැනි සියවසේ සිට, නැගෙනහිර අප්‍රිකාවේ අරාබි වෙළඳුන් ඇත් දත් සහ වහල් වෙළඳාම සඳහා අභ්‍යන්තරයට තල්ලු කළ විට ඉස්ලාම් ආගම පවතී
අද, Pew පර්යේෂණ මධ්‍යස්ථානයට අනුව මුස්ලිම්වරුන් කොංගෝ ජනගහනයෙන් ආසන්න වශයෙන් 1% කි
බහුතරය සුන්නි මුස්ලිම්වරු.

රට තුළ ජීවත් වූ බහායි ඇදහිල්ලේ පළමු සාමාජිකයන් පැමිණියේ 1953 දී උගන්ඩාවෙනි
වසර හතරකට පසු පළමු ප්‍රාදේශීය පරිපාලන සභාව තේරී පත් විය
1970 දී ජාතික අධ්‍යාත්මික සභාව (ජාතික පරිපාලන සභාව) මුලින්ම තේරී පත් විය
1970 ගණන්වල සහ 1980 ගණන්වල ආගම තහනම් කළත්, විදේශීය ආණ්ඩු වැරදි ලෙස නිරූපණය කිරීම නිසා, 1980 දශකය අවසන් වන විට තහනම ඉවත් කරන ලදී
2012 දී රට තුළ ජාතික බහායි නමස්කාර මන්දිරයක් ඉදිකිරීමට සැලසුම් කරන ලදී
සාම්ප්‍රදායික ආගම් ඒකදේවවාදය, සජීවීවාදය, ජීවවාදය, ආත්මය සහ මුතුන්මිත්තන්ගේ නමස්කාරය, මායා කර්මය සහ මන්තර ගුරුකම් වැනි සංකල්ප මූර්තිමත් කරන අතර වාර්ගික කණ්ඩායම් අතර පුළුල් ලෙස වෙනස් වේ
සමමුහුර්ත නිකායන් බොහෝ විට ක්‍රිස්තියානි ධර්මයේ අංග සම්ප්‍රදායික විශ්වාසයන් සහ චාරිත්‍ර වාරිත්‍ර සමඟ ඒකාබද්ධ කරන අතර ප්‍රධාන ධාරාවේ පල්ලි විසින් ක්‍රිස්තියානි ධර්මයේ කොටසක් ලෙස පිළිගනු නොලැබේ
විශේෂයෙන්ම ළමයින්ට සහ වැඩිහිටියන්ට එරෙහිව මායා කර්ම චෝදනා සම්බන්ධයෙන් පෙරමුණ ගෙන සිටින එක්සත් ජනපදයේ ආනුභාව ලත් පෙන්තකොස්ත පල්ලි විසින් මෙහෙයවන ලද පුරාණ විශ්වාසයන්ගේ නව ප්‍රභේදයන් පුළුල් ලෙස ව්‍යාප්ත වී ඇත
මන්ත්‍ර ගුරුකම් සම්බන්ධයෙන් චෝදනා එල්ල වූ දරුවන් නිවෙස්වලින් සහ පවුලෙන් පිටමං කරනු ලබන අතර, බොහෝ විට පාරේ ජීවත් වීමට යවනු ලබන අතර, මෙම දරුවන්ට එරෙහිව ශාරීරික හිංසනයට හේතු විය හැක
කොංගෝ ළමා භාරය වැනි වීදි දරුවන්ට ආධාර කරන පුණ්‍යායතන තිබේ
කොංගෝ ළමා භාරයේ ප්‍රමුඛතම ව්‍යාපෘතිය වන්නේ ලුබුම්බාෂි හි වීදි දරුවන් නැවත එක් කිරීමට ක්‍රියා කරන කිම්බිලියෝ ය
මෙම ළමුන් සඳහා සාමාන්‍ය යෙදුම වන්නේ enfants sorciers (ළමා මායාකාරියන්) හෝ enfants dits sorciers (මායාකාරියන් සම්බන්ධයෙන් චෝදනා ලැබූ ළමුන්) යන්නයි
මෙම විශ්වාසය ප්‍රයෝජනයට ගැනීමට නිකායට අයත් නොවන පල්ලි සංවිධාන පිහිටුවාගෙන ඇත්තේ භූතයන් දුරුකිරීම සඳහා අධික මුදලක් අයකරමිනි
මෑතකදී නීතියෙන් තහනම් කර ඇතත්, මෙම භූතයන් දුරු කිරීම සඳහා ළමුන් බොහෝ විට ප්‍රචණ්ඩකාරී අපයෝජනයන්ට ලක්ව ඇත්තේ ස්වයං ප්‍රකාශිත අනාගතවක්තෘවරුන් සහ පූජකයන් අතින්
අධ්‍යාපනය 

2014 දී, DHS ජාතික සමීක්ෂණයකට අනුව වයස අවුරුදු 15 සහ 49 අතර ජනගහනයේ සාක්ෂරතා අනුපාතය 75.9% (පිරිමි 88.1% සහ 63.8% කාන්තා) ලෙස ඇස්තමේන්තු කර ඇත
අධ්‍යාපන ක්‍රමය පාලනය වන්නේ රජයේ අමාත්‍යාංශ තුනකිනි
අමාත්‍යවරයා, ද්විතීයික සහ වෘත්තිකයින් (MEPSP), අමාත්‍යවරයා ද l'Enseignement Suprieur et Universitaire (MESU) සහ Ministère des Affaires සමාජීය
කොංගෝ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ එය එසේ විය යුතු බව පැවසුවද (2005 කොංගෝ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ 43 වැනි වගන්තිය) ප්‍රාථමික අධ්‍යාපනය නොමිලයේ හෝ අනිවාර්ය නොවේ
1990 ගණන්වල අග භාගයේ - 2000 ගණන්වල මුල් භාගයේ පළමු සහ දෙවන කොංගෝ යුද්ධවල ප්‍රතිඵලයක් ලෙස, රටේ ළමුන් මිලියන 5.2 කට වැඩි පිරිසකට කිසිදු අධ්‍යාපනයක් නොලැබුණි
සිවිල් යුද්ධය අවසන් වීමෙන් පසුව, යුනෙස්කෝවට අනුව, ප්‍රාථමික පාසල්වලට ඇතුළත් වූ ළමුන් සංඛ්‍යාව 2002 දී මිලියන 5.5  සිට 2018  මිලියන 16.8  දක්වා ඉහළ යාමත් සමඟ හා 2007 දී ද්විතීයික පාසල්වලට ඇතුළත් වූ ළමුන් සංඛ්‍යාව මිලියන 2.8  සිට 2015 දී මිලියන 4.6 දක්වා ඉහළ යාමත් සමඟ තත්ත්වය විශාල ලෙස වැඩිදියුණු වී ඇත
ප්‍රාථමික පාසල්වල ශුද්ධ පැමිණීම 2014 දී 82.4%ක් ලෙස ඇස්තමේන්තු කර ඇති පරිදි මෑත වසරවලදී සැබෑ පාසල් පැමිණීමද විශාල ලෙස වර්ධනය වී ඇත (වයස අවුරුදු 6-11 දක්වා ළමුන් පාසල් ගොස් 82.4%
පිරිමි ළමුන් සඳහා 83.4%, ගැහැණු ළමුන් සඳහා 80.6%)
සෞඛ්‍ය 

කොන්ගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය හි රෝහල්වලට කිංෂාසා මහ රෝහල ඇතුළත් වේ
කොන්ගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය හි ළදරු මරණ අනුපාතය (චැඩ්ට පසුව) ලෝකයේ දෙවන ඉහළම අනුපාතය ඇත
2011 අප්‍රේල් මාසයේදී, එන්නත් සඳහා ගෝලීය සන්ධානය හි ආධාර හරහා, නියුමොකොකල් රෝග වැළැක්වීම සඳහා නව එන්නතක් කිංෂාසා වටා හඳුන්වා දෙන ලදී
2012 දී ඇස්තමේන්තු කර ඇත්තේ වයස අවුරුදු 15-49 අතර වැඩිහිටියන්ගෙන් 1.1% ක් පමණ HIV/AIDS සමඟ ජීවත් වන බවයි. මැලේරියාව සහ කහ උණ ගැටළු වේ
2019 මැයි මාසයේදී කොන්ගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය හි ඉබෝලා පැතිර යාමෙන් මියගිය සංඛ්‍යාව 1,000 ඉක්මවා ගියේය
කොන්ගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය හි කහ උණ ආශ්‍රිත මරණ සංඛ්‍යාව සාපේක්ෂව අඩුය
ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානයේ (WHO) 2021 වාර්තාවට අනුව, කොන්ගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය හි කහ උණ හේතුවෙන් ජීවිත අහිමි වූයේ පුද්ගලයන් දෙදෙනෙකුට පමණි
ලෝක බැංකු සමූහයට අනුව, 2016 දී රථවාහන අනතුරු හේතුවෙන් කොන්ගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය හි මාර්ගවල පුද්ගලයින් 26,529 දෙනෙකුට ජීවිත අහිමි විය
කොන්ගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය හි මාතෘ සෞඛ්‍ය දුර්වලයි
2010 ඇස්තමේන්තු වලට අනුව, කොන්ගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය ලෝකයේ 17 වන ඉහළම මාතෘ මරණ අනුපාතය ඇත
යුනිසෙෆ් සංවිධානයට අනුව වයස අවුරුදු පහට අඩු ළමුන්ගෙන් 43.5% ක් වර්ධනය අඩාල වීමේ තත්ත්වයට පත්ව ඇත
එක්සත් ජාතීන්ගේ හදිසි ආහාර සහන ඒජන්සිය අනතුරු ඇඟවූයේ කොන්ගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය හි COVID-19 න් පසු උත්සන්න වන ගැටුම් සහ නරක අතට හැරෙන තත්ත්වය මධ්‍යයේ, කුසගින්නෙන් මිය යා හැකි බැවින් මිලියන සංඛ්‍යාත ජීවිත අවදානමට ලක්ව ඇති බවයි. ලෝක ආහාර වැඩසටහනේ දත්ත වලට අනුව, 2020 දී කොන්ගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය හි පුද්ගලයන් දස දෙනෙකුගෙන් හතර දෙනෙකුට ආහාර සුරක්ෂිතතාවක් නොමැති අතර මිලියන 15.6 ක් පමණ සාගින්න අර්බුදයකට මුහුණ දී සිටිති
කොංගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජයේ වායු දූෂණ මට්ටම ඉතා සෞඛ්‍යයට අහිතකරයි
2020 දී, කොංගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජයේ වාර්ෂික සාමාන්‍ය වායු දූෂණය 34.2 g/m³ විය, එය ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානයේ PM2.5 මාර්ගෝපදේශය මෙන් 6.8 ගුණයකට ආසන්නය (5 g/m³
2021 සැප්තැම්බර් මාසයේදී සකසා ඇත)
මෙම දූෂණ මට්ටම් කොන්ගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය හි සාමාන්‍ය පුරවැසියෙකුගේ ආයු අපේක්ෂාව වසර 2.9 කින් පමණ අඩු කිරීමට ඇස්තමේන්තු කර ඇත
දැනට, කොන්ගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය සතුව ජාතික පරිසර වායු තත්ත්ව ප්‍රමිතියක් නොමැත
විශාලතම නගර

සංක්‍රමණය 

රටේ බොහෝ විට අස්ථායී තත්ත්වය සහ රාජ්‍ය ව්‍යුහයන්ගේ තත්ත්වය අනුව, විශ්වසනීය සංක්‍රමණ දත්ත ලබා ගැනීම අතිශයින් දුෂ්කර ය
කෙසේ වෙතත්, සාක්‍ෂිවලින් පෙනී යන්නේ සංක්‍රමණිකයන්ගේ සංඛ්‍යාවේ මෑත කාලීන අඩුවීම් තිබියදීත්, කොන්ගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය ඔවුන් සඳහා ගමනාන්ත රටක් ලෙස දිගටම පවතින බවයි. සංක්‍රමණය ස්වභාවයෙන්ම ඉතා විවිධවේ
සරණාගතයින් මහා විල් කලාපයේ නොයෙකුත් සහ ප්‍රචණ්ඩ ගැටුම් වල නිෂ්පාදන හා ජනගහනයේ වැදගත් උප කුලකයක් වේ
මීට අමතරව, රටේ විශාල පතල් මෙහෙයුම් අප්‍රිකාවෙන් සහ ඉන් ඔබ්බෙන් සංක්‍රමණික කම්කරුවන් ආකර්ෂණය කරයි
අනෙකුත් අප්‍රිකානු රටවලින් සහ ලෝකයේ සෙසු ප්‍රදේශවලින් වාණිජ කටයුතු සඳහා සැලකිය යුතු සංක්‍රමණයක් ද ඇත, නමුත් මෙම චලනයන් හොඳින් අධ්‍යයනය කර නොමැත
දකුණු අප්‍රිකාව සහ යුරෝපය දෙසට සංක්‍රමණ සංක්‍රමණය ද භූමිකාවක් සිදුවේ
කොන්ගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය වෙත සංක්‍රමණය වීම පසුගිය දශක දෙක තුළ ක්‍රමානුකූලව අඩු වී ඇති අතර, බොහෝ විට රට අත්විඳින ලද සන්නද්ධ ප්‍රචණ්ඩත්වයේ ප්‍රතිඵලයක් විය හැකිය
සංක්‍රමණ සඳහා වූ ජාත්‍යන්තර සංවිධානයට අනුව, කොන්ගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය හි සංක්‍රමණිකයන් සංඛ්‍යාව 1960 දී යන්තම් මිලියනයකට වඩා අඩු වී ඇති අතර, 1990 දී 754,000 දක්වා ද, 2005 දී 480,000 දක්වා ද, 2010 දී ඇස්තමේන්තුගත 445,000 දක්වා ද පහත වැටී ඇත
අක්‍රමවත් සංක්‍රමණිකයන් පිළිබඳ දත්ත ද නොමැත, කෙසේ වෙතත් කොන්ගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය ජාතිකයන් සමඟ අසල්වැසි රටවල ජනවාර්ගික සබඳතා සැලකිල්ලට ගෙන, අක්‍රමවත් සංක්‍රමණය සැලකිය යුතු සංසිද්ධියක් ලෙස උපකල්පනය කෙරේ
විදේශයන්හි කොංගෝ ජාතිකයන් සඳහා සංඛ්‍යා ප්‍රභවය අනුව මිලියන තුනේ සිට හය දක්වා විශාල වශයෙන් වෙනස් වේ
මෙම විෂමතාවය නිල, විශ්වසනීය දත්ත නොමැතිකම නිසාය
කොන්ගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය වෙතින් පැමිණෙන සංක්‍රමණිකයන් සියල්ලටම වඩා දිගුකාලීන සංක්‍රමණිකයන් වන අතර, ඔවුන්ගෙන් බහුතරය අප්‍රිකාවේ සහ අඩු ප්‍රමාණයකට යුරෝපයේ ජීවත් වෙති
ඇස්තමේන්තුගත 2000 දත්ත වලට අනුව පිළිවෙලින් 79.7% සහ 15.3%
නව ගමනාන්ත රටවලට දකුණු අප්‍රිකාව සහ යුරෝපයට යන මාර්ගයේ විවිධ ස්ථාන ඇතුළත් වේ
කොන්ගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය කලාපයේ සහ ඉන් ඔබ්බෙහි පිහිටි සරණාගතයින් සැලකිය යුතු සංඛ්‍යාවක් බිහි කර ඇත
UNHCR ට අනුව, කොන්ගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය වෙතින් සරණාගතයින් 460,000 කට වඩා වැඩි සංඛ්‍යාවක් සිටින විට මෙම සංඛ්‍යාව 2004 දී ඉහළ ගියේය
2008 දී කොංගෝ සරණාගතයින් 367,995 ක් වූ අතර ඔවුන්ගෙන් 68% ක් වෙනත් අප්‍රිකානු රටවල ජීවත් වූහ
2003 වසරේ සිට කොංගෝ සංක්‍රමණිකයන් 400,000කට වැඩි පිරිසක් ඇන්ගෝලාවෙන් නෙරපා හැර ඇත
සංස්කෘතිය 

සංස්කෘතිය එහි විවිධ ජනවාර්ගික කණ්ඩායම්වල විවිධත්වය සහ රට පුරා ඔවුන්ගේ විවිධ ජීවන රටාවන් පිළිබිඹු කරයි - වෙරළ තීරයේ කොංගෝ ගඟේ මුඛයේ සිට, වැසි වනාන්තරය හරහා ඉහළට සහ එහි මධ්‍යයේ සැවානා හරහා, ඈත ජනාකීර්ණ කඳුකරය දක්වා
19 වන සියවසේ අග භාගයේ සිට, සාම්ප්‍රදායික ජීවන ක්‍රම යටත් විජිතවාදය, නිදහස සඳහා වූ අරගලය, මොබුටු යුගයේ එකතැන පල්වීම සහ වඩාත් මෑතදී පළමු සහ දෙවන කොංගෝ යුද්ධ විසින් ගෙන එන ලද වෙනස්කම් වලට භාජනය වී ඇත
මෙම බලපෑම් මධ්‍යයේ වුවද, කොංගෝවේ චාරිත්‍ර වාරිත්‍ර සහ සංස්කෘතීන් ඔවුන්ගේ පෞද්ගලිකත්වය බොහෝ දුරට රඳවාගෙන ඇත
රටේ මිලියන 81ක වැසියන් (2016) ප්‍රධාන වශයෙන් ග්‍රාමීය වේ
නාගරික ප්‍රදේශවල ජීවත් වන 30% බටහිර බලපෑම්වලට වඩාත්ම විවෘත වී ඇත
සංගීතය 
කොන්ගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය හි කියුබානු රුම්බා, මුලින් කොංගෝවේ කුම්බා සහ මෙරෙන්ගු කෙරෙහි එහි බලපෑම් ඇත
ඒ දෙන්නා පසුව සුකස් බිහි කරනවා
අනෙකුත් අප්‍රිකානු ජාතීන් කොංගෝ සෝකස් වෙතින් ලබාගත් සංගීත ප්‍රභේද නිෂ්පාදනය කරයි
සමහර අප්‍රිකානු සංගීත කණ්ඩායම් කොන්ගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය හි ප්‍රධාන භාෂාවක් වන ලිංගාලා භාෂාවෙන් ගායනා කරති
"le sapeur", පපා වෙම්බා ගේ මගපෙන්වීම යටතේ, එම කොංගෝ ජාතික සුකස්, සෑම විටම මිල අධික මෝස්තර ඇඳුම් වලින් සැරසී සිටින තරුණ පරම්පරාවක් සඳහා ස්වරය සකසා ඇත
ඔවුන් කොංගෝ සංගීතයේ සිව්වන පරම්පරාව ලෙස හඳුන්වනු ලැබූ අතර බොහෝ විට පැමිණෙන්නේ හිටපු සුප්‍රසිද්ධ සංගීත කණ්ඩායමක් වන වෙන්ගේ සංගීත කණ්ඩායමෙනි
දැන් එංගලන්තයේ ජීවත් වන සංගීත කලාකරු එලිසෝ කිසොංගා, මුලින් කොංගෝවේ සිට ඇත
ක්‍රීඩා 
පාපන්දු, පැසිපන්දු සහ රග්බි ඇතුළු බොහෝ ක්‍රීඩා කොන්ගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය හි ක්‍රීඩා කෙරේ
ස්ටේඩ් ෆෙඩ්රික් කිබස්සා මලිබා ඇතුළුව රට පුරා ක්‍රීඩාංගණ ගණනාවක ක්‍රීඩා කරනු ලැබේ
සයරේ ලෙස ඔවුන් 1974 FIFA ලෝක කුසලානයට සහභාගී විය
ජාත්‍යන්තර වශයෙන්, රට එහි වෘත්තීය පැසිපන්දු NBA සහ පාපන්දු ක්‍රීඩකයින් සඳහා විශේෂයෙන් ප්‍රසිද්ධය
ඩිකෙම්බේ මුටොම්බෝ යනු මෙතෙක් ක්‍රීඩා කළ හොඳම අප්‍රිකානු පැසිපන්දු ක්‍රීඩකයෙකි
මුටොම්බෝ ඔහුගේ මව් රටේ මානුෂීය ව්‍යාපෘති සඳහා ප්‍රසිද්ධය
බිස්මැක් බයියොම්බෝ, ක්‍රිස්ටියන් අයෙන්ගා,  ජොනතන් කුමින්ගා සහ එමානුවෙල් මුඩියායි පැසිපන්දු ක්‍රීඩාවේ සැලකිය යුතු ජාත්‍යන්තර අවධානයක් දිනාගත් තවත් අය වෙති
කොංගෝ ක්‍රීඩකයින් සහ කොන්ගෝ සම්භවයක් ඇති ක්‍රීඩකයින් කිහිප දෙනෙකු - ප්‍රහාරක රොමේලු ලුකාකු, යානික් බොලැසි සහ ඩියුමර්සි ම්බොකානි - ලෝක පාපන්දු ක්‍රීඩාවේ ප්‍රමුඛත්වය ලබා ගෙන ඇත
කොන්ගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය අප්‍රිකානු ජාතීන්ගේ කුසලාන පාපන්දු තරඟාවලිය දෙවරක් දිනා ඇත
කොන්ගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය කාන්තා ජාතික වොලිබෝල් කණ්ඩායම අවසන් වරට 2021 කාන්තා අප්‍රිකානු ජාතීන්ගේ වොලිබෝල් ශූරතාවලිය සඳහා සුදුසුකම් ලබා ඇත
2018-2020 CAVB බීච් වොලිබෝල් මහද්වීපික කුසලානයට කාන්තා සහ පිරිමි යන අංශ දෙකෙන්ම තරඟ කළ ජාතික කණ්ඩායමක් බීච් වොලිබෝල් ක්‍රීඩාවේ රට නියෝජනය කළේය
මාධ්‍ය 
කොන්ගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය හි පුවත්පත් අතර L'Avenir, Radion Tlvision Mwangaza, Le Phare, Le Potentiel, Le Soft සහ LeCongolais
CD, දිනපතා වෙබ් පාදක වේ
Radio Tlvision Nationale Congolaise (RTNC) යනු කොංගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජයේ ජාතික විකාශකයා වේ
RTNC දැනට ලිංගාලා, ප්‍රංශ සහ ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙන් විකාශනය කරයි
සාහිත්‍යය 
කොංගෝ කතුවරුන් කොන්ගෝ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය හි ජනතාව අතර ජාතික විඥානය පිළිබඳ හැඟීමක් වර්ධනය කිරීමේ මාර්ගයක් ලෙස සාහිත්‍යය භාවිතා කරයි
ෆෙඩ්රික් කම්බෙම්බා යමුසාංගී කොංගෝවේ හැදී වැඩුණු පරම්පරා අතර, ඔවුන් යටත් විජිතයක් වූ කාලයේ, නිදහස සඳහා සටන් කරමින් සහ ඉන් පසුව සාහිත්‍ය ලියයි
යමුසාංගී සම්මුඛ සාකච්ඡාවකදී කියා සිටියේ තමාට සාහිත්‍යයේ දුරස්ථභාවය දැනුණු බවත්, සම්පූර්ණ කවය නම් නවකතාව තමා රචනා කළ බවට පිළියමක් අවශ්‍ය බවත්ය, එය පොතේ ආරම්භයේ දී විවිධ කණ්ඩායම් අතර සංස්කෘතියේ වෙනසක් දැනෙන එමානුවෙල් නම් පිරිමි ළමයෙකුගේ කතාවකි
කටන්ගා පළාතේ කතුවරයකු වන රයිස් නෙසා බොනේසා, ගැටුම් ආමන්ත්‍රණය කිරීමට සහ ඒවා සමඟ කටයුතු කිරීමට මාර්ගයක් ලෙස කලාත්මක ප්‍රකාශන ප්‍රවර්ධනය කිරීම සඳහා නවකතා සහ කවි ලිවීය
මධ්‍යන්‍ය උස අසාමාන්‍ය ලෙසින් අඩු ලෝක ව්‍යාප්ත බොහෝ වාර්ගික කණ්ඩායම් සඳහා  පිග්මි යන නම ව්‍යවහාර වෙයි
වැඩිහිටි පුරුෂයන් 150 සෙමී (59 අඟල්) ප්‍රමාණයකට අඩු මධ්‍යයන උසක් දක්වා පමණක් වැඩෙන ඕනෑම කණ්ඩායමක්  මානව විද්‍යාඥයින් විසින් පිග්මි ලෙසින් අර්ථ දැක්වෙයි
පකිස්තානු ක්‍රිකට් කණ්ඩායම,  1 ජූනි  2012 සිට  12 ජූලි 2012 දක්වා ශ්‍රී ලංකාවේ සංචාරයක යෙදීමට නියමිතව තිබෙයි
මෙම සංචාරය සමන්විත වන්නේ  විස්සයි20 ජාත්‍යන්තර (වි20ජා) දෙකක්, එක් දින ජාත්‍යන්තර (එදිජා) පහක් සහ ටෙස්ට් පහක් යන්නෙනි
කණ්ඩායම්

සටහන්

ආශ්‍රිත
ප්‍රති‍වෛරස ඖෂධ යනු වෛරස ආසාදනයන් කෙරෙහි ප්‍රතිකාර කිරීමට යොදා ගන්නා ඖෂධ කාණ්ඩයකි
ප්‍රතිජීවක ඖෂධ මෙන්ම ප්‍රතිවෛරස ඖෂධ ද වෛරස සදහා  විශේෂ  වේ
ප්‍රතිවෛරස ඖෂධ යන්න ප්‍රතිජීවක ඖෂධ, ප්‍රතිදිලීර සහ පරපෝෂීන්ට එරෙහිව ඇති ඖෂධ අන්තර්ගතව ඇති  ප්‍රතික්ෂුද්‍ර ජීවී ඖෂධ යන පුළුල් වර්ගීකරණයට අයත්වේ
ඒවා සාපේක්ෂ වශයෙන් ධාරකයා හට හානිකරන නොවන අතර එබැවින් ආසාදන සදහා ප්‍රතිකාර කිරීමට භාවිතා කෙරේ
ඒවා සිරුරෙන් පිටතදී වෛරස අංශු අක්‍රීය කරන වෛරස නාශකවලින් වෙන්කර හදුනාගැනීම අවශ්‍ය වේ
බොහොමයක් වූ ප්‍රතිවෛරස ඖෂධ හර්පීස් වෛරස හා එච්.අයි.වී
වෛරසය මගින් ඇති කරන රෝගී තත්වයන් සදහා ප්‍රතිකාර කිරීමට භාවිතා කරනු ලබයි
තවද අක්මාවෙහි පිළිකා ඇති කරන හෙපටයිටීස් බී හා  සී සදහා ද ඉන්ෆ්ලූවෙන්සා ඒ හා බී වෛරස ආසාදන සදහා ද ප්‍රතිවෛරස ඖෂධ භාවිතා‍ වේ
වෙනත් ව්‍යාධි ජනකයින් සදහා ද ප්‍රතිවෛරස ඖෂධවල  භාවිතය පිළිබදව පර්යේෂකවරුන් සිය පර්යේෂණය සිදු කරමින් පවතී
අළුතෙන් ප්‍රතිවෛරස ඖෂධයක් නිෂ්පාදනය කිරීම සදහා ජීවීන්ගේ ප්‍රවේනිය සහ අණුක කෘත්‍ය පිළිබදව වඩාත් පුළුල් දැනුමක් අවශ්‍ය වේ
එමගින් ජෛව වෛද්‍ය පර්යේෂකවරුන් හට වෛරසවල ආකෘතිය හා කෘත්‍ය පිළිබදව අවබෝධ කර ගත හැකි වේ
මෙම ක්‍රමෝපායන් මගින් අළුත් ප්‍රතිවෛරස ඖෂධ නිෂ්පාදනය කළ හැකි අතර වෛද්‍ය වෘත්තිකයන් හට ඇති ප්‍රබල ගැටළුව වනුයේ වසංගතයක් ලෙස ලොව පුරා ව්‍යාප්තවන මාරාන්තික එඩ්ස් රෝගය ඇති කරන එච්. අයි.වී. වෛරසයට එරෙහිව ප්‍රතිවෛරස ඖෂධයක් සොයා ගැනීමයි
ප්‍රතිවෛරස ඖෂධ ඇතුළුව සියළුම ප්‍රතික්ෂුද්‍ර ඖෂධ පාහේ එම ප්‍රතිකාර ලබාදෙන අතරතුර දී ව්‍යාධි ජනකයින් පෙන්නුම් කරන ඖෂධ ප්‍රතිරෝධතාවයට මුහුණ පාති
වසර 2007 වන විට සාර්ථකව ලොවින් තුරන් කර තිබුණේ වසූරිය රෝගය පමණක්වන අතර පෝලියෝ රෝගය ඒ වන විටත් මුළු මනින්ම තුරන්කර නොතිබුණි
මෙම රෝග දෙකම ලොවින් තුරන් කිරීම පිණිස  එම රෝගවලට එරෙහිව එන්නත් ලබාදීම සිදු කෙරිණි
ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතිය උත්තේජනය 
වෛරසවලට එරෙහිව සටන්වැදීමේ දී ක්‍රියාත්මක කරන දෙවන වර්ගයේ ක්‍රමෝපාය වන්නේ එම වෛරසවලට එරෙහිව කෙලින්ම සටන් වැදීම වෙනුවට අදාල රෝගියාගේ සිරුරෙහි ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතිය අදාල වෛරසයට එරෙහිව ප්‍රහාර එල්ල කිරීමට උද්යෝගිමත් කිරීමයි
මෙම වර්ගයේ ඇතැම් ප්‍රතිවර්ග ඖෂධ විශේෂ ව්‍යාධි ජනකයෙකු කෙරෙහි අවධානය එල්ල නොකරන අතර ඒ වෙනුවට ඔවුන් ව්‍යාධි ජනකයින් සමූහයක් ඉලක්ක වන පරිදි ප්‍රහාර එල්ල කිරීම පිණිස ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතිය උත්තේජනය කරයි
මෙම වර්ගයේ වඩාත් ප්‍රසිද්ධ එක් ඖෂධ වර්ගයක් වනුයේ ආසාදිත සෛලවල වෛරස සංස්ලේෂණය අත්හිටවන ඉන්ටර් ෆේරෝන (Interferons) නම් ඖෂධයයි
ඉන්ටර් ෆේරෝන ඇල්ෆා (Interferon alpha) යනු හෙපටයිටීස් බී සහ සී ආසාදන සදහා යොදා ගන්නා ඖෂධ වර්ගයක් වන අතර විවිධ වූ වෛරස ආසාදන සදහා ඵලදායි ප්‍රතිකාර ඉන්ටර් ෆේරෝන ක්‍රම පිළිබදව ද පරේෂණ සිදුකරමින් පවති
වඩාත් විශේෂිතක්‍රියා පටිපාටියක් වනුයේ අදාල ව්‍යාධි ජනක වෛරසය හා බද්ධවන පරිදි ප්‍රතිදේහ නම් ප්‍රෝටීන අණුවක් නිෂ්පාදනය කිරීමයි
එමගින් ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතිය මගින් එම ව්‍යාධි ජනකයා වෙත පහර දීම සදහා ඉලක්ක සළකුණක් සපයයි
පරේයේෂකවරුන් විසින් ව්‍යාධි ජනකයා මත හෝ එක්තරා ඉලක්ක ස්ථානයක් හදුනා ගත් පසුව ඔවුන්හට ඒ හා සමානව ඉලක්ක ස්ථානය හා සම්බන්ධවන වෙනත් ප්‍රතිදේහ වර්ග නිෂ්පාදනය කළ හැකි වේ
මෙවන් ඖෂධයක් කුඩා ළමුන්ගේ ශ්වසන රෝග ඇති කරන Respiratory Syncytial Virus නම් වෛරසය සදහා සහ හෙපටයිටිස් බී වෛරසයට එරෙහිව ක්‍රියාත්මක කළ හැකි වන පරිදි නිෂ්පාදනය කර ඇත
මිනිසාගේ ජීනෝමය හා වෛරසවල ජීනෝමය සංසන්දනය කිරීමේදී ඒවා තුළ එක හා සමාන ප්‍රෝටීන වර්ග නිෂ්පාදනය කිරීමේ හැකියාව පවතින බව සොයා ගෙන ඇත
එම ප්‍රෝටීන මානව ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතිය මගින් ප්‍රයෝජනයට ගන්නා ප්‍රෝටීනවලට සමාන කමක් දක්වන අතර එමගින් ප්‍රතිශක්තිකරණ ප්‍රතිචාරවල යම්කිසි කැළඹිලි ස්වභාවයක් පෙන්නුම් කරයි
පරීක්ෂකවරුන් මෙම ප්‍රෝටීන වර්ග හදුනාගෙන ඒවා අක්‍රීය කළ හැකි  ප්‍රතිවෛරස ඖෂධ සොයා ගැනීම පිළිබදව අවධානය යොමු කර ඇත
ආශ්‍රිත

Antiretroviral drug (especially HAART for HIV)
CRISPR-Cas13
Discovery and development of CCR5 receptor antagonists (for HIV)
Monoclonal antibody
List of antiviral drugs
Virucide
Antiprion drugs and Astemizole
Discovery and development of NS5A inhibitors

මූලාශ්‍ර

වැඩිදුර කියවීම සඳහා
 

 
ඖෂධවේදය
ප්‍රතිවෛරස
ජෛව නාශක
රුධිර ප්ලාස්මා යනු රුධිරයෙහි පිදුරු-පැහැති ද්‍රව කොටසක් වන අතර සාමාන්‍යෙයන් රුධිර සෛල  අවලම්බිතව තබා ගන්නේ එය මගිනි
සම්පූර්ණ රුධිර පරිමාවෙන් 55% ක් පමණ වන්නේ එයයි
ඒ. එෆ්. මොලමුරේ ලෙසින් සාමාන්‍යයෙන් හැඳින්වෙන, ශ්‍රීමත් ඇල්ෆ්‍රඩ් ප්‍රැන්සිස් මොලමුරේ,යනු ශ්‍රී ලංකාවේ පාර්ලිමේන්තුවේ මන්ත්‍රීවරයෙකු වූ අතර පාර්ලිමේන්තුවේ පළමු කථානායකද විය
1951 මරණ
1888 උපත්
ශ්‍රීමත් දොන් බාරොන් ජයතිලක (දෙමළ
டொன் பரோன் ஜயதிலக,ඉංග්‍රීසි
Don Baron Jayatilaka
13 පෙබරවාරි 1868 - 29 මැයි 1944) ලෙසින්ද හඳුන්වනු ලබන්නේ ''ඩී.බී. ජයතිලක යනු ශ්‍රී ලාංකික සිංහල අධ්‍යාපනඥයෙක්, දේශපාලනඥයෙක් සහ තානාපති විය
ඔහු ලංකාවේ ව්‍යවස්ථාදායක සභාවේ උප සභාපති විය
ස්වදේශ කටයුතු අමාත්‍ය සහ ලංකා රාජ්‍ය මන්ත්‍රණ සභාවේ සභානායක
සහ නවදිල්ලියේ ලංකා රජයේ නියෝජිත
ශ්‍රී ලංකාවේ ශ්‍රීමත් දොන් බාරොන් ජයතිලක බෞද්ධ අධ්‍යාපනයේ විශිෂ්ට  ආරක්ෂකයෙකු ලෙස ද සැලකේ.

මුල් ජීවිතය
කැලණිය වරාගොඩදී උපත ලද ඔහු, රජයේ සේවකයකු වූ දොන් ඩැනියෙල් ජයතිලකගේ සහ ඔහුගේ බිරිඳ වන වේරහේනේ ප්‍රාචීන විශාරද දොන් අන්දිරිස් ද සිල්වා බටුවන්තුඩාවේගේ දියණිය වන ලියනගේ දෝන එලිසියාන පෙරේරා වීරසිංහගේ වැඩිමහල් පිරිමි දරුවා විය
ඔහුට සහෝදරයන් දෙදෙනෙකු සහ සහෝදරියන් දෙදෙනෙකු සිටි අතර ඔවුන් දෙදෙනාම කුඩා කල මිය ගියේය
අධ්‍යාපනය
ඔහුට වයස අවුරුදු හතේදී ජයතිලක විද්‍යාලංකාර පිරිවෙන වෙත යවන ලද අතර එහිදී ඔහු රත්මලානේ ශ්‍රී ධර්මාලෝක හිමියන් විසින් සිංහල, පාලි සහ සංස්කෘත ඉගෙන ගන්නා ලදී
ඉංග්‍රීසි මාධ්‍යයෙන් ඉංග්‍රීසි සහ අනෙකුත් විෂයයන් හැදෑරීම සඳහා ඔහු ප්‍රාදේශීය ක්‍රිස්තියානි පාසලකට යවන ලද අතර එතැන් සිට ඔහුව කොළඹ වෙස්ලි විද්‍යාලයට ඇතුළත් කරන ලදී
එහිදී ඔහු කනිෂ්ඨ සහ ජ්‍යෙෂ්ඨ කේම්බ්‍රිජ් විභාග සමත් වූ අතර, දිනපතා කැලණිය සිට කරත්තයෙන් ගමන් කළේය
වෙත පිටකොටුව. ඔහු රජයේ සේවයේ ලිපිකරු තනතුරක් සඳහා ඉල්ලුම් කළ නමුත් උසස් අධ්‍යාපනය ලැබීමට උනන්දු විය
ජයතිලක කල්කටා විශ්වවිද්‍යාලයෙන් ලතින් සහ ඉංග්‍රීසි විෂයයන් ඉදිරිපත් කරමින් 1896 දී ශාස්ත්‍රවේදී උපාධිය ලබා ගත්තේය
ගුරු වෘත්තිය
ශ්‍රී ලංකාවට ආපසු පැමිණි ඔහු, කොළඹ වෙස්ලි විද්‍යාලයේ සහ පසුව ධර්මරාජ විද්‍යාලය ගුරු මණ්ඩලයට බැඳෙමින් ඉගැන්වීමට යොමු විය
1898 දෙසැම්බර් මාසයේදී ඔහු ආනන්ද විද්‍යාලයේ විදුහල්පති ලෙස පත් කරන ලදී
පොදු නාමය
කෙලාර්ට්ගේ කුරු ගෙම්බා
                                 Kelaart's Dwarf Toad
විද්යා ත්මක නාමය
Adenomus kelaartii
(ගුන්තර් විසින් ක්රි්
ව.1858 දී නම් කරන ලදී
)

							

ව්යා ප්තිය
Bufonidae කුලයට අයත් මෙරටට අවේණික විශේෂයකි
තෙත් කලාපයට පමණක් සීමා වී ඇති මෙම විශේෂය මුහුදු මට්ටමේ සිට උස අඩි 1230 තෙක් වූ නිරිතදිග කලාපයේ මධ්ය ම කඳුකරයේ හා නකල්ස් කඳුවැටියේ ව්යා ප්තවී සිටී.හමුවන ප්ර දේශ කිහිපයක් වන්නේ රත්නපුරය, ඕපනායක, බටදොඹලෙන,දෙණියාය, පළාබද්දල, රක්වාන, හිනිදුම, කිතුල්ගල, දැරණියගල, මෝර්නිංසයිඩ් වතුයාය,කන්නෙලිය, අරණායක,ලග්ගල, නෙළුව ආදියයි
ශරීර ලක්ෂණ
කපාල නෙරීම් ඇති බැවින්, එම ගණයේ අනෙක් විශේෂ වලින් වෙන් කොට හඳුනාගත හැක
Adenomus dasi කපාල නෙරීම් නොදරන අතර Adenomus kandyanus ගේ හොඹු නෙරීම පමනක් ඉතා සුලුවෙන් දැකිය හැක
වැඩිහිටි පිරිමි සතුන් මි
25-33 දක්වාත්, වැඩිහිටි ගැහැණු සතුන් මි
36-50 දක්වාත් දිගින් වැඩේ
පෘෂ්ඨීයව හා පාර්ශවිකව දුඹුරු පැහැ වන අතර පහල ඇලපත හා උදරීය පැත්ත කහ හෝ සුදු පැහැ ගැන්වී දුඹුරු පැහැයෙන් රටා ගැන්වී ඇත
හැසිරීම හා බෝවීම
රාත්රීම මෙන්ම දිවා කලද දැකගත හැකිවන අතර වැඩිපුරම ගැවසෙන්නේ ගලා යන දොළ ඉවුරු වලය
භෞමික දිවියක් ගත කලද ගස් වල හා රළු බිත්තිවල නැගීමේ හැකියාව ඇත
ගැහැණු සතුන් 15 m  පමණ උස කිතුල් ගස් මතින් ද හමු වී ඇත
දොල මැද ඇති ගල් මත හිඳිමින් හඬ නගන පිරිමි සතුන් රැසක් රාත්රී  කාලයේ සුලබව දැකගත හැක
ගැහැණු සතුන් එකවර බිත්තර 1000ක් පමණ එක වැලකට දමයි
එම බිත්තරත් මුල්ම අවදියේ ඉස්ගෙඩි පැටවුන්ද සුදු පැහැතිය
පසුව වර්ණය වෙනස් වේ
දින 49 කින් රූපාන්තරණය නිම කරන මොවුන් ඉන්පසු ජලයෙන් ගොඩට පැමිණේ
තර්ජන
ඇළ දොල දෙපස වනාන්තර එළි වීමත්, කැබලි වීමත්, කෘෂි රසායන ද්රයව්යම හා අනෙකුත් ජල අපවිත්ර  කාරක මොවුන්ගේ පැවැත්මට එරෙහි සාධකයන් ලෙස දැනට හඳුනාගෙන ඇත
සංරක්ෂණය
අන්තරායට ලක්වූ විශේෂයකි
(EN) වනසත්ත්ව හා තුරුලතා ආඥා පනත යටතේ ආරක්ෂිතය
දොස්තර ජෝනස් සෝක් () ඇමෙරිකානු වෛද්‍ය පර්යේශකයෙකි
මොහු පෝලියෝ එන්නතේ පියා ලෙස සැලකේ.

1914 උපත්
1995 මරණ
විද්‍යාඥයෝ
පෝලියෝමයලයිටිස් හෙවත් පෝලියෝ  රෝගය වලක්වාලීමට ලොව පුරා පෝලියෝ එන්නත් දෙකක් භාවිතා වෙයි
පළමුවැන්න වැඩි දියුණු කරන ලද්දේ ජෝනස් සෝක් විසින් වන අතර අත්හදාබැලීම 1952 දී සිදු විය
සෝක් විසින් 1955, අප්‍රේල් 12 දින ලොවට ප්‍රකාශ කල මෙම අන්නත ක්‍රියාත්මක වන්නේ අක්‍රීය කල (මළ)  පෝලියෝ වයිරස මාත්‍රයක් එන්නත් කිරීමෙනි
තනුකෘක පෝලියෝ වයිරස භාවිතා කිරීමෙන් ඇල්බට් සේබින් විසින් මුඛීය එන්නතක් වැඩි දියුණු කරන ලදි
සේබින්ගේ එන්නතෙහි සායනික පිරික්සුම් 1957 දී ඇරඹුනු අතර 1962 දී භාවිතයට අවසර ලදි
බාලක පක්ෂගාත රෝගය (පෝලියෝ) සම්පුර්ණයෙන්ම ලෝකයෙන් ඉවත් කරන්න සටන් කරන්න පෝලියෝ එන්නත් 2ක් භාවිතා කරනවා
පලවෙනි එන්නත වැඩිදියුණු කරනු ලැබුවේ ජෝන්ස් සලක් විසින් පලවෙනි වතාවට පරික්ෂ කරනු ලැබුවේ 1952 දී ය
ලෝකයට ප්‍රසිද්ද කරනු ලැබුවේ ආචාර්ය තෝමස් ෆ්‍රැන්සිස් ජුනියර් විසින් 1955 අප්‍රේල් 12 වෙනිදාය
එහිදී අක්‍රිය පෝලියෝ වෛරසය එන්නත් කරනු ලබනවා
මුඛ මාර්ගයෙන් ලබාදෙන පෝලියෝ එන්නත වැඩිදියුණු කරනු ලැබුයේ ඇල්බර්ට් සබින් විසිනි එහි අඩංගු වන්නේ වෑරුනු පෝලියෝ වෛරසයි
ස්බින්ගේ මෙම එන්නත මිනිසුන් සදහා පරික්ෂ ආරම්භ කරනු ලැබුයේ 1957 දී ය සහ එයට අවසරය ලැබුනේ 1962 දී ය
මූලාශ්‍ර 

එන්නත්
හින්දු ආගමෙහි, සරස්වතී (සංස්කෘත
सरस्वती),  යනු දැනුම, සංගීතය, කලාව, ප්‍රඥාව සහ විද්‍යාව පිළිබඳ දෙවඟන යි
ඇය ලක්ෂ්මී සහ පාර්වතී ප්‍රමුඛ ත්‍රිදේවීන්ගෙන් එක් අයෙකි
සරස්වතිය දෙවඟනක් ලෙස පළමුව සඳහන් වන්නේ ඍග් වේදය තුළයි
ඇය වෛදික යුගයේ සිට හින්දු සම්ප්‍රදායන්හි නූතන යුගය දක්වා දේවතාවියක් ලෙස සැලකිය යුතු ලෙස රැඳී සිටි
පොතක්, ජපමාලයක්, පැන් කෙන්ඩියක් සහ වීණාව නම් සංගීත භාණ්ඩයක් අතැතිව, අත් හතරක් සහිතව සාමාන්‍යයෙන් පෙන්නුම් කෙරේ
මෙම සෑම ආභරණයක් තුළම හින්දු ආගමේ සංකේතාත්මක අර්ථයක් ඇත
ඇතැම් හින්දු බැතිමතුන් වසන්ත පංචමී දින (වසන්තයේ පස්වන දිනය, ඉන්දියාවේ බොහෝ ප්‍රදේශවල සරස්වතී පූජා සහ සරස්වතී ජයන්ති ලෙසද හැඳින්වේ
) එතුමියට ගෞරව පිණිස පූජාවන් පවත්වයි. බටහිර සහ මධ්‍යම ඉන්දියාවේ ජෛන ආගමේ අනුගාමිකයන්, මෙන්ම සමහර බෞද්ධ නිකායන් අතරද දෙවඟන ගෞරවයට පාත්‍ර වේ
නිරුක්තිය 
සරස්වතී යනු සංස්කෘත වචනයක් වන සරස් (सरस्) අර්ථය "ජල තටාකය", නමුත් සමහර විට "කථනය" ලෙසද පරිවර්තනය වේ
සහ වති (वती) යන්නෙහි තේරුම "ඇය සතු" යන්නයි
මුලින් සරස්වතී නමින් හැඳින්වෙන ගංගාව හෝ ගංගා සමඟ සම්බන්ධ වූ මෙම සංයෝජනයෙන් අදහස් වන්නේ "පොකුණු, විල් සහ තටාක ජලය ඇති ඇය" හෝ  "කථන හැකියාව ඇති ඇය" යන්නයි
සරස්වතී යන වචනය ගංගාවක් පිළිබඳ සඳහනක් ලෙසත් ඍග්වේදයේ සැලකිය යුතු දෙවඟනක් ලෙසත් පෙනේ
ආරම්භක ඡේදවල, මෙම වචනය සරස්වතී නදියට යොමු වන අතර ඩ්‍රිෂද්වතී වැනි වයඹදිග ඉන්දියානු ගංගා කිහිපයෙන් එකක් ලෙස සඳහන් වේ
සරස්වතී, එවිට ගංගා දේවතාවියක් අදහස් කරයි
ඍග් වේදයේ 2 පොතෙහි,  සරස්වතිය විස්තර කරන්නේ මව්වරුන්ගෙන්, ගංගාවලින්, දෙවඟනන්ගෙන් විශිෂ්ටතමයා ලෙසයි
अम्बितमे नदीतमे देवितमे सरस्वति 

— ඍග් වේද 2.41.16

මව්වරුන් අතරින්, ගංගාවන් අතරින්, දේවීන් අතරින්, සරස්වතිය විශිෂ්ට වේ
ප්‍රතිමා ශිල්පය 

සරස්වතී දේවිය සාමාන්‍යයෙන් දක්වනුයේ අලංකාර, පැහැපත් ස්වේත වර්ණ පිළි අඳින කාන්තාවක් ලෙසයි
ඇය බොහෝ විට සුදු නෙළුමක් මත වාඩි වී සිටී. (ඇයගේ වාහනය හංසයා ලෙස සැලකේ) නෙළුමෙන් නිරූපණය වන්නේ සත්‍යයයි
එනම් ඇයට පරම සත්‍ය පිළිබඳ නුවණ මෙන්ම අත්දැකිම්ද ඇත
ඇය බොහෝ විට ඒ දැනුම හා පිවිතුරුබව හඟවන සුදු පැහැය හා බද්ධ‍වේ
නමුත් ‍යම් අවස්ථාවල ඇය කහ පැහැයටද සම්බන්ධ කරනු ලැබේ
(වසන්ත කාලයේ සරස්වතී දේවිය වෙනුවෙන් පවත්වනු ලබන උත්සව කාලයේදි මල් හටගන්නා අබ ශාකයේ මල් වල පැහැය කහ පැහැතිවේ) ඇය බොහෝ විට විශාල ආභරණ හෝ රත්‍රං වලින් සරසා නැති අතර චාම් ලෙස වස්ත්‍ර ගන්වා ඇත
මෙය ඇයගේ භෞතික වස්තූන් පිළිබඳ ඇති අවබෝධය පෙන්වීම විය හැක
සාමාන්‍යයෙන් ඇයට අත් හතරක් ඇති ලෙස දක්වයි. මෙම අත් සතරින් ඉගෙනීමේදි මනුෂ්‍ය පෞරුෂයේ හතර පැති කඩ පෙන්වන බව කියැවේ
ඒවා නම් මනස, අධ්‍යාත්මය, සිහිය, ආත්මාර්ථය ‍වේ
එ‍සේම අත් හතරින් වේද හතර නිරූපණය වන බව කියැවේ
වේද ග්‍රන්ථ හින්දු භක්තියන්ගේ අත්පොතයි
මෙම වේදග්‍රන්ථවල සාහිත්‍ය ආකාර 3 ක් ඇත
1.	කාව්‍ය	-	සෘග් වේදයේ ශ්ලෝක, කාව්‍ය නිරූපණය කරයි

2. 	ගද්‍ය	-	‍යාජුර් වේදයේ ගද්‍ය අඩංගු වේ

3.	සංගීතය	-	සාම වේදයේ සංගීතය අඩංගුවේ
එක් අතක ඇති පුස්තකයෙන් ගද්‍ය නිරූපණය වන අතර, පළිඟු මාලයෙන් කාව්‍ය නිරූපණය වේ
සංගීතය නිරූපණය වන්නේ වීණාවෙනි
ශුද්ධ වු ජලය පිරුණු කළය මෙම ත්‍රිත්වයෙහි පිවිතුරු  බව හෝ මේවාට මිනිස් සිතුවිලි පවිත්‍ර කිරීමට ඇති හැකියාව පෙන්නුම් කරයි
ඇය පහත සඳහන් ද්‍රව්‍ය අත්වල රඳවාගෙන සිටි
1. පුස්තකයක්	-	එය උතුම් වු වේදය ලෙස සැළකේ. මෙයින් පිළිඹිබු වන්නේ දිව්‍යමය, පරම සත්‍ය, සදා පවතින දැනුම ද ඇය‍ගේ විද්‍යාවන් පිළිබඳ පරිපුර්ණ බව හා ධර්ම ග්‍රන්ථයි
2. පළිඟු මාලය - මෙය භාවනාවේ හා අධ්‍යාත්මයේ බලය පෙන්නුම් කරයි
3. ශුද්ධ වු ජලය සහිත කළය - මැවීමේ හා පවිත්‍ර කිරිමේ බලය පෙන්නුම් කරයි
4. වීණාව  - සියලුම කලාවන් හා විද්‍යාවන්ගේ පරිපු‍ර්ණ බව පෙන්නුම් කරයි
සරස්වතී අනුරාග යන්න සමඟ ද බද්ධ වේ
සංගීතයේ රිද්මය ඇති ආදරය අනුරාගය වේ
සරස්වතී නම ඇති ළමුන් අධ්‍යාපනයට දක්ෂ බව විශ්වාස කරයි
ඇයගේ පාමුල සුදු හංසයකු දක්නට ලැබේ
මෙම ශුද්ධ වු හංසයාට දියෙන් කිරි වෙන් කර ගත හැක
මේ නිසා හංසා දෙවියන් හා නරක හෝ සදාකාලික බව හා සදාකාලික නොවන බව අතර වෙනස පිළිබිඹු කරයි
මෙම හංසයා නිසා සරස්වතී දේවිය “හමාස - වාහිනි” ලෙසද හඳුන්වනු ලබයි
මෙහි අර්ථය හංසයා රථය ලෙස ඇත්තී යන්නයී
ඇය බොහෝ විට මල් පිපෙන ගංගාව අසල වැඩ සිටින ලෙස නිරූපණය කරයි
මෙය ඇය ගංගා දේවිය ලෙස ඇයගේ අතීතය පිළිඹිබු කරයි
හංසයා හා නෙළුම ද එයම නිරූපණ කරයි
සමහර අවස්ථාවලදි පිටුපසින් මොණරුන් දර්ශනය කර ඇත
මොණරා රූපය පිළිබඳ ආඩම්බර හා අභිමානය පෙන්නුම් කරයි
මොණරුන්ගෙන් කියැවනුයේ බාහිර පෙනුම පිළිබඳ හින්දු භක්තිකයන් සැළකිලිමත් නොවිය යුතු බව හා පරම සත්‍ය සෙවීමට පමණක් නුවණින් කටයුතු කළ යුතු බවයි.

ආශ්‍රේයයන්

හින්දු දෙවිවරු
ධම්ම චක්කප්පවත්තන සූත්‍රය යනු බුදුරජාණන්වහන්සේ විසින් දේශනා කල මංගල ධර්ම දේශනාවය
උන්වහන්සේ විසින් එම දේශනාව පස්වග මහණුන් අමතා බරණැස ඉසිපතනාරාමයේ මිගදායේ දී දේශනාකොට වදාළ සේක
මෙම දේශනාව බුදුරජාණන්වහන්සේ විසින් තුන් ලොවටම ඇසෙන සේ දේශනාකොට වදාළ සේක
එනම් උන්වහන්සේගේ මෙම දේශනාව මනුෂ්‍ය, දිව්‍ය හා බ්‍රහ්ම ලෝක වෙත ඇසෙන සේ අධිෂ්ඨාන කර වදාළ සේක
සංයුත්ත නිකාය
බයොස් BIOS

Basic Input Output System  යන වචනවල මුලකුරුවලින් BIOS  යන්න සෑදි ඇත
වෙළෙඳපොළේ ඇති මවුපුවරු හෙවත් මදරුබෝඩ් ( Motherboard) සියල්ල එක සමාන නොවේ
එහෙත් ඒ සෑම මව්පුවරුවක්ම වින්ඩෝස් මෙහෙයුම් පද්ධතියත් සමඟ එකසේ ක්‍රියාත්මකවේ
මේ සඳහා මූලිකව සහයෝගය ලබා දෙන්නේ බයොස් නම්   (IC – Integrated Circuit ) එකයි
අදාළ මව්පුවරුවේ අන්තර්ගතය ( configuration) සහ අදාළ දෘඩාංග කොටස් කෙසේ ක්‍රියාකරවිය  යුත්තේ ද යන මූලික මට්ටමේ තොරතුරු සියල්ලක් ම මෙහෙයුම් පද්ධතිය වෙත සපයන්නේ එම මව්පුවරුවේ ඇති බයොස් චිපයයි
ඊට අමතරව පරිගණකයට විදුලිය සැපයු විට , මවුපුවරු, ප්‍රෝසෙසර්,රැම් ආදිය පරික්ෂා කොට මෙහෙයුම් පද්ධතිය ක්‍රියා කරවීමට අවශ්‍යපසුතලය සකසා දෙනු ලබන්නේ ද බයොස් චිපය තුළ ඇති විශේෂිත ‘ Start – up Program’ එක මඟිනි
මෙම තොරතුරු තාක්ෂණ යුගයේ පරිගණක මෘදුකාංග ද, බුද්ධිමය දේපොළක් ලෙස සැළකේ.විශේෂයෙන් පරිගණක මෘදුකාංග හා ජාල මංකොල්ලය , වෙනත් අයෙකු සතු එවැනි දේපොළක් තමන්ගේ යැයි හැගවෙන පරිදි ඉදිරිපත් කිරිම ආදිය බුද්ධිමය දේපොළ අයිතිය උල්ලංඝණය වීමකි
එසේ ම මෙවැනි දේපොළක් සෑම අවස්ථාවකදී ම කිසියම් පුද්ගලයෙකුගේ මනසේ ඇතිවන නිර්මාණාත්මක සිතුවිල්ලක අවසාන ප්‍රතිඵලය වේ
වෙනත් අයකු සතු එවැන්නක් අනවසරයෙන් තම සන්තකයේ තබා ගැනීම , ඉදිරිපත් කිරිම හෝ වෙනත් කටයුත්තක් සදහා යොදා ගැනීම මෙන් ම වෙනත් එවැනිම දෙයක් තුළ අන්තර්ග්‍රහණය කිරීම ද එම අයිතිය උල්ලංඝණය වීමක් ලෙස සැළකේ.(RS)
ශක්‍යතා වාර්තාව පිළිබදව ව්‍යාපෘතිය භාර කමිටුව මගින් නව පද්ධතියක අවශ්‍යතාව ගැන සෑහීමකට පත්වුවහොත් ඒ පිළිබදව සවිස්තරාත්මක අධ්‍යයනයක යෙදීමට ව්‍යාපෘති කමිටුව තීරණය කරයි
ඒ අනුව ශක්‍යතා අධ්‍යයන වාර්තාව ඔස්සේ ලබාදී ඇති කරුණු තව දුරටත්  විමර්ශනයට ලක්කෙරේ
නව පද්ධතියේ අරමුණු, ඊට අදාල විෂය සන්ධාරය,අවශ්‍ය වන භෞතික හා මානව සම්පත්,සහ යෝජිත නව පද්ධතිය සංවර්ධනය කිරීමේදී ඇතිවිය හැකි ගැටළු හා සීමා ආදිය පිළිබදව මෙහදී විශේෂයෙන් සලකා බලනු ලැබේ
එසේම පද්ධති විශ්ලේෂණ ක‍්‍රියාවලියේ දී ආයතනයේ ව්‍යුහය පිළිබඳවත් , කළමනාකරණ මට්ටම් සහ මෙහෙයුම් මට්ටම් පිළිබදවත්, සවිස්තරාත්මක තොරතුරු රැස්කර ගැනීමක්  සිදු කරනු ලැබේ
ඊට හේතුව යෝජිත නව පද්ධතිය මගින් කළමනාකරුවන්ගේ සහ පරිශීලකයන්ගේ අවශ්‍යතා සපුරාලිය යුතු වීමය
ඒ අනුව පද්ධති විශ්ලේෂණ අවධියේදී දත්ත එක්රැස් කිරීම සහ දත්ත තොරතුරු බවට පත්කිරීම තුළින් පද්ධතියේ අවශ්‍යතා සවිස්තරාත්මකව විමර්ශනයට ලක් කෙරේ
ජූල් හෙවත් දිවුල් නම් පලතුර
 ජූල් නම් SI ඒකකය
මාස් (මාස් තීරුව ලෙසද හැඳින්වේ) යනු මාස්, සංස්ථාපිත වෙතින් නිෂ්පාදනය වන චොක්ලට් තීරුවකි
ශ්‍රී ලංකාවේ ඇල්කඩුව ප්‍රදේශයේ හුනස්ගිරියේ ඇති දිය ඇල්ලකි හුනස්ඇල්ල
මෙම දියඇල්ල ආරම්භවන තැන හුනස්ෆෝල්ස් හෝටලය පිහිටාඇත
ලෝක බැංකු සභාපති
මාළු ඇල්ලීම සදහා භාවිතා කරන ක්‍රමයයන් මෙයින් අදහස් වේ
pak  rt ken
Sithapa sithoooo

ඉතා විශාල සුලගක් ය
පරමවිඥානාර්ථවාදය
නව ආගමික ව්‍යාපාර

he
האגודה התאוסופית#תאוסופיה
මෙය ඉන්දු නිම්න වැසියා රතු හුණු ගලින් කරන මූර්තියකි
හිස අත් කකුල් මූර්තියට වෙනම සම්බන්ධ කිරීමට සකසා  තිබී ඇත
එම ක්‍රමය ග්‍රීක කලා නිර්මාණ තුලින් උකහා ගත් අංගයක් බව විදාරකයන්ගේ අදහසයි
අත් සතරකට සිදුරු ඇති නිසා සමහරු මෙය ශිව දෙවියන් දක්වන මූරතියක් ලෙස හදුන්වයි.මෙය නිරුවත්ව නිර්මාණය කිරීම තවත් විශේෂ ලක්ෂණයකි
හරප්පාවෙන් හමු වූ මෙය දැනට නව දිල්ලි ජාතික කෞතුකාගාරයේ තැන්පත් කර ඇත
ශ්‍රියන්ත දිසානායක (ඉංග්‍රීසි
Sriyantha Dissanayake) යනු ශ්‍රී ලංකා ප්‍රථම ඩන්කන් වයිට් කුසලාන හිමි මළල ක්‍රීඩකයායි
ජීවන සටහන් 

ශ්‍රියන්ත දිසානායක  නාලන්දා විද්‍යාලය, කොළඹහි ආදි සිසුවෙකි
1990 චීනයේ බීජිං නුවර පැවති ආසියානු මළල ක්‍රීඩා තරඟයෙන් ඔහු රිදී හා ලෝකඩ පදක්කම් දිනාගත්තේය
තවද ඔහු 1992 දී ස්පාංඤ්ඤයේ බාසිලෝනාහි ගිම්හාන සෘතු ඔලිම්පික් තරඟයට ශ්‍රී ලංකාව නියෝජනය කලේය
1980 වකවානුවෙහි ඔහු කොලඹ නාලන්ද  විද්‍යාලයේ කනිෂ්ඨ හා ජේෂ්ට මළල ක්‍රීඩා පිලේ සාමාජිකයෙක්ද විය
ආශ්‍රිත

කොළඹ නාලන්දා විද්‍යාලයයේ ආදි සිසු ක්‍රීඩකයින්

ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයෝ
චරිත කතා
ශ්‍රී ලාංකිකයෝ
ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයෝ
ලාංකික සිංහලයෝ
ආදි නාලන්දියයෝ
1969 උපත්