Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
2003 වර්ෂය වන විට වගා කරන ලද ඉස්සන්ගේ සම්පුර්ණ ගෝලීය නිෂ්පාදනය ටොන් මිලියන 1.6 ඉක්මවූ අතර එහි වටිනාකම අසන්න වශයෙන් ඇමෙරිකානු ඩොලර් බිලියන 9ක් විය
75% ක් පමණ ඉස්සන් නිෂ්පාදනය කරනු ලබනුයේ ආසියානු කලාපයේ වන අතර චීනය සහ  තායිලන්තය ප්‍රදාන තැනක් ලබා ගනියි
ඉතිරි 25% ප්‍රමාණය නිෂ්පාදනය කරනු ලබනුයේ ලතින් ඇමෙරිකානු රටවල් වන අතර, බ්‍රසීලය, ඉක්වදෝරය සහ මෙක්සිකෝවයි. මෙක්සිකෝව විශාලතම නිෂ්පාදකයන් වේ
විශාලතම අපනයනකරු වනුයේ තායිලන්තයයි
සම්ප්‍රදයික, කුඩා පරිමාණ වයාපාර ලෙස අග්නි දිග ආසියාවේ බිහිවූ ඉස්සන් වගාව ගෝලීය ව්යාපාරයක් දක්වා පරිවර්තනය විය
තාක්ෂණික දියුණුවත් සමගම කුනිස්සන් වර්ධනය විශාල ඝනත්වයකින් යුතුව සිදු කරන අතර ඇගිල්ලන් (අභිජනනය සිදු කල හැකි පැටවුන්) ලොව පුරා බෙදා හරිනු ලැබේ
සියලුම වගා කරන කුනිස්සන්ගෙන් 80% පමණ Penaeidae කුලයට අයත් වන  අතර, Penaeus vannamei සහ Penaeus monodon යන විශේෂයන්ට අයත් වේ
මෙම ව්යාපාරික වශයෙන් සිදු කරන තනි බෝග  වගාව බොහෝ පහසුවෙන් රෝග වලට ග්‍රහණය වන අතර ,එම නිසා ප්‍රදෙශ පුරා පැතිර පවත්නා වගාවන්හි කුනිස්සන් ගහනය විනාශ කර දමනු ලබයි
1990 හි පසු භාගයෙහි දී   පමණ පාරිසරික ගැටළු, නැවත නැවතත් ඇති වන රෝග ව්යාවසන, රාජය නොවන සංවිධාන වලින් ඇති කරනු ලබන පිඩනයන් සහ විවේචන සහ පාරිභෝගික රටවල් යන කරුණුද රජයේ ප්‍රබල නීති රිතිද පදනම් කර ගනිමින් ව්යාපාරය තුල බොහෝ වෙනස්කම් ඇති විය
1999 දී රජයේ සංවිධාන, ව්යාපාරික නියෝජිතයින් සහ පරිසර සංවිධාන ඇතුලත්ව සංවර්ධිත සහ තත්වයෙන් උසස්, වඩා ශක්තිමත් වගාවන් සදහා පුහුණු කිරීමේ අභිමතාර්ථයෙන් වැඩසටහන් දියත් කරන ලදී
ඉතිහාසය සහ භූගෝලීය පැවැත්ම 
   

ශතවර්ෂ ගණනාවක් තිස්සේ ඉන්දුනිසියනුවන් කුනිස්සන් වගා කල අතර  ඔවුන්  භාවිත කරන ලද්දේ සම්ප්‍රදායික විධික්‍රමයි
ඉන්දුනීසියානු කිවුල් දිය තටාක ටම්බක් ලෙස හැදින්වූ අතර 15 වන ශතවර්ෂය දක්වා ඉතිහාසයකට උරුමකම් දක්වයි. ඔවුන් විසින් කුඩා පරිමාණ තටාක මේ සදහා යොදා ගත් අතර තනි හෝ බහුවිධ බෝග වගාව වශයෙන් වෙනත් විශේෂ සමග වගා කරන ලදී
මිල්ක්ෆිෂ් ලෙස හදුන්වනු ලැබූ මසුන් විශේෂය සමග හෝ වී වගාව සමග මාරුවෙන් මාරුවට වගාව සිදු කරන ලදී
වියලි කාලයේදී කුඹුරු වැඩ සිදු නොකර කාලයන් හිදී කුනිස්සන් වගාව සිදු කරනු ලබනුයේ වෙරළාශ්රි ත ප්‍රදේශ වල සහ ගං ඉවුරු අසබඩදිය
කලපු ආශ්‍රිත ප්‍රදේශ සදහා මහත් ඉල්ලුමක් පැවතියේ එම ප්‍රදේශ ස්වභාවිකව කුනිස්සන් ඇති බහුල ප්‍රදේශ  බැවිනි
Wild juvenile නමැති කුනිස්සන් විශේෂය මෙම තටාක තුල සිර කරන අතර ඵලදාව නෙලා ගන්නා තුරු ස්වභාවිකව වැඩෙන ඓන්ද්‍රින් මගින් පෝෂණය කිරීම සිදු කරයි
ව්යාපාරික වශයෙන් කුනිස්සන් ඇති කිරීම 1930 ගණන් වල ඇති වූ අතර , පළමු වරට ජපන් ජාතිකයන්  විසින් Kuruma නමැති කුනිස්සන් විශේෂයේ පැටවුන් බෝකර වගා කරන ලදී
වර්ෂ 1960 පමණ වනවිටදී කුඩා පරිමාණ ව්යාපාරයක් වශයෙන් මෙම වගාව දියුණු විය
1960 පසු භාගයේදී හා 1970 මුල් කාලයේදී පමණ වන විට කුනිස්සන් කර්මාන්තය ඉතා සීග්‍රයෙන් වර්ධනය විය
තාක්ෂණික දියුණුවේ මුලිකත්වය  හේතුවෙන්   වගා කරන විධින් කඩිනම් වූ  අතරම ලොව පුරා කුනිස්සන් වගාව සදහා වෙළෙද පොළ ඉල්ලුම වර්ධනය විම හේතුවෙන් නිවර්තන සහ  උප නිවර්තන කලාපයන් හි කුනිස්සන් වගාව වඩාත් ප්‍රචලිත වුහ
1980 දශකයේ මුල් අවදියේදී පාරිභෝගික ඉල්ලුම වර්ධනය වීමත් සමගම ව්යාජ නිෂ්පාදන ඇනහිටීමත් සහ සමෘධිමත් ව්යාවපාරයක් බිහි වීමත් යන කරුණු දෙකම එක වර ඇති විය
1980 දශකයේ පිළිගත් ප්‍රධාන නිෂ්පාදකයා වුයේ තායිවානයයි
නමුත් දුර්වල කළමනාකාරිත්වයත් , ලෙඩ රෝගත් හේතුවෙන් 1988 දී පමණ ඔවුන්ගේ වෙළදපොල කඩා වැටුණි
තායිලන්තයේ මහා පරිමාණ නිෂ්පාදන ඇති වුයේ 1985 වර්ෂයේදී පමණය
දකුණු ඇමෙරිකානු ඉස්සන් වගාවේ ප්‍රමුඛයා වූ ඉක්වදෝරයේ නිෂ්පාදනය සීග්‍රයෙන් වර්ධනය වුයේ 1985 වර්ෂයේ දී සිටය
1974 සිට බ්‍රසිලයද ඉස්සන් වගාව ආරම්භ  කලද වඩා සීග්ර9 ලෙස වර්ධනය  වුයේ 1990 දශකයේ සිටය
ඉතා කෙටි කලකදී ප්‍රධාන නිෂ්පාදක රට බවට ඔවුන් පත් විය
අද වන විට මුහුදු ඉස්සන් වගාව රටවල් 50 ට වඩා ව්යප්තව පවතී
වගා ක්‍රමයන් 

ඉස්සන් වගාව මතු වුයේ වනගත මත්ස්යය නිෂ්පාදන ධාරිතාව අභිවවා ගොස්  පාරිභෝගික ඉල්ලුම සපුරා ලීම සහාය
පැරණි යැපුම් කෘෂිකර්මත ක්‍රම නව පලදායි ක්‍රම මගින් ඉතා සීග්‍රයෙන් ප්‍රතිස්ථාපනය වුයේ ගෝලීය ඉල්ලුමට අනුගත වීම පිණිස වෙයි
කාර්මික වගාවද පළමුව අනුගමන කරන ලද්දේ සම්ප්‍රදායික ක්‍රමෝපායන් වන අතර "විස්තෘත" වගා ලෙස හදුන්වන ලදී
පහත් ගහන ගනත්වයකින් යුත් හෙක්ටයාර කීපයකට සීමා වූ තටාක වෙනුවට හෙක්ටයාර 100 වඩා විශාල තටාක භාවිතය වැඩි වුයේ පහත් ගහන ගණත්වය හානි පුර්ණය කිරීම සහාය
සමහර ප්‍රදේශ වල දැවැන්ත කඩොලාන ප්‍රදේශ එළිපෙහෙළි කිරීමද සිදු විය
අධික ලෙස බිම් එලි පෙහෙළි කිරීම අඩු කිරීම සදහා දියුණු ක්‍රමෝපායන් භාවිත කර වපසරියකින් නෙලිය හැකි පලදාව වැඩි කිරීමට නව ක්‍රියා මාර්ග උපයෝගී කර ගන්නා ලදී
අර්ධ සුක්ෂම සහ සුක්ෂම වගා ඇති වූ අතර එම වගාවන් තුල ඉස්සන් කෘතිමව බෝ කිරීමද , තටාක ක්‍රියාකාරීව කළමනාකරණය කිරීමද සිදු විය
නව වගාවන් අර්ධ සුක්ෂම වර්ගයේ වූ අතරම බොහෝ විස්තෘත වගාවන්ද ඉතිරිව පැවතුනි
1980 මැද වන විට බොහෝ වගාවන්හි නොමේරු ඉස්සන් තොග වශයෙන් තබා ගත අතර ඔවුන් "පශ්චාත් කීටයන් " ලෙස හැදින් විය
බොහෝ රටවල "පශ්චාත් කීට " අවදියේ මත්සය කර්මාන්තය වැදගත් ආර්ථික අංශයක්  විය
මත්ස්ය  ප්‍රදේශ ක්ෂය  වීම වැලක්වීමට  සහ නොමේරු ඉස්සන් සැපයීම නොවෙනස්ව පවත්වාගෙන යාම සදහා අභිජනන මධ්යස්ථාන තුල පැටවුන් අභිජනනය කිරීම කර්මාන්ත තුල ඇති විය
ජීවන චක්‍රය 

ඉස්සන්  මුහුකුරා යාම සහ අභිජනනය සිදු වන්නේ සමුද්‍රික තත්ත්ව යටතේදීය
ගැහැණු සතුන් වරකට බිත්තර 50,000 සිට බිලියනය දක්වා දමන අතර පැය 24 ක කාලයක් තුලදී කුඩා පිළවුන් ඇති වෙයි
ඔවුන්ගේ ශරීරය තුල වූ තුනී ප්‍රොටීන් පටලයක් මගින් පෝෂණය වන අතර කීටයන් බවට රුපන්තරණය වෙයි
දෙවෙනි කීට අවධියේදී ඔවුන් ඇල්ගේ  මගින් පෝෂණය වෙයි
ඉන්පසු ඔවුන් කීටයන් බවට රුපන්තරණය වෙයි
මෙම කීට අවධිය ඉස්සන් ගේ ස්වරුපයට සමාන වන අතර ඇල්ගේ සහ සත්ව ප්ලවාංග මත යැපේ
තවත් දින 3 ට හෝ 4 කට පසු පශ්චාත් කීට අවස්ථාව දක්වා අවසාන රුපන්තරණය සිදු කරයි
ලපටි ඉස්සන්ට  වැඩිහිටි සත්වයාගේ සංලක්ෂණ පවතී
අභිජනන ක්‍රියාවලිය සම්පුර්ණ වීමට දින 12 ක පමණ ගත වෙයි
පශ්චාත් කීටයන් ගඟ මෝය වලට සංක්‍රමණය වන්නේ අඩු ලවණ තත්ත්ව සොයාගෙනය
ඔවුන් මුහුකුර ගිය වැඩුනු සත්වයන් වූ පසු නැවත මුහුදට සංක්‍රමණය වෙයි
වැඩුණු වැඩිහිටි ඉස්සන් නිතලවාසි සත්වයන් වන අතර ප්‍රධාන වශයෙන් මුහුදු පතුලේ ජීවත් වෙයි
සැපයුම් දාමය 

ඉස්සන් වගාවේ ජීවන චක්‍රය පාලනය කරන ලද තත්ත්ව යටතේ සිදු කරයි
මෙයට ප්‍රධාන වශයෙන් හේතු වි ඇත්තේ, වඩාත් පුළුල්ව වගා කටයුතු සිදු  කිරීමට හැකි වීමත් , එකම ප්‍රමානයෙන් යුත් ඉස්සන් වැඩියෙන් ලබා ගත හැකි පරිදි ප්‍රමාණය පාලනය කිරීමේ  ක්‍රමවිදි දියුණු වීමත් , වඩා හොදින් විලෝපිකයන් පාලනය කිරීමට හැකි වීමත් යන කරුණු පදනම් කර ගනිමිනි
එමෙන්ම කාලගුණික තත්ත්ව පාලනය කිරීම මගින් (විශේෂයෙන්ම උෂ්ණ කලාපීය වග සදහා හරිතාගාර භාවිතා කිරීම ) වර්ධනය සහ මුහුකුර යාම වේගවත් කිරීමද හේතු වේ ඇත
සැපයුම් ක්‍රියාදාමය අවධි  තුනකින් යුක්ත වේ
අභිජනන මධයස්ථාන-  වෙනත් වගාවන් සඳහා විකිණීමට කූණිස්සන් බෝ කිරීම හා පිලව් හෝ පශ්චාත් කීටයන් නිපදවීම විශාල වශයෙන් සිදු කරයි
ගොවිපලවල් ඔවුන්ගේ ම අභිජනන මධයස්ථාන පවත්වාගෙන යන අතර එම ප්‍රදේශ වල ඇති කුඩා පරිමාණ ගොවිපලවල් සඳහා පිලව් සහ කීටයන් විකිණීම සිදු කරයි
තවාන්- පශ්චාත් කීටයන් වර්ධනය කිරීම සහ සමුදුරු තත්ව සඳහා ඔවුන් පුරුදු කිරීම සිදු කරයි
වර්ධක පොකුණු- වර්ධක පොකුණු තුල ඉස්සන් කුඩා අවධියේ සිට විකිණිය හැකි ,තත්වය දක්වා වර්ධන වීම සිදු කරයි
මේ සඳහා මාස 3 සිට 6  දක්වා කාලයක් ගතවේ
බොහෝවිට ගොවිපලවල් වසරකට අස්වැන්න වරක්  හෝ දෙවරක් නෙලා ගනී
නිවර්තන දේශගුණයන් හි අස්වැන්න තෙවරක් පමණ වුවද නෙලා ගැනීමේ හැකියාවක් පවතී
කරදිය ජලය අතයවශය බැවින් මෙම ගොවිපළවල් වෙරළාසන්න සහ වෙරළාශ්‍රිත ප්‍රදේශ වලට ආසන්නව ස්ථාපනය වී ඇත
සමහර ප්‍රදේශ වල රට තුල ඉස්සන් ගොවිපළවල්  ස්ථාපනය කිරීමට උත්සහ කලද ලුණු වතුර ප්‍රවාහන දුෂ්කරතා සහ කෘෂිකර්මාන්තය සඳහා ඉඩම් භාවිතය නිසා ඇති වූ තරගකාරිත්වය නිසා බොහෝ ගැටළු මතු විය
1999 වසරේ තායිලන්තය විසින් රට අභයන්තර ඉස්සන් වගාව තහනම් කරන ලදී
අභිජනන මධ්යස්ථාන 

අග්නි දිග ආසියාව පුරාම කුඩා පරිමාණයේ අභිජනන මධ්යස්ථාන පවතින අතර,බොහෝ දුරට පවුල් ව්යාපාර වශයෙන් පවත්වාගෙන යන අතර අඩු තාක්ෂණික දැනුම නිසාත් ,කුඩා පරිමාණ තටාක භාවිතය නිසාත් ගහන ගණත්වය බොහෝ දුරට අඩු මට්ටමක පවති
රෝගාබාධ සඳහා වැඩි නැබුරුවක් පැවතුනද ප්‍රමාණයෙන් කුඩා බැවින් විෂබීජනාශනයෙන් පසු නැවත නිෂ්පාදනය කඩිනමින් ඇරඹිය හැකිය
රෝගාබාධ ,කාලගුණය සහ මෙහෙයවන්නන් ගේ අත්දැකීම් මත යන විවිධ කරුණු මත නොනසිමෙ හැකියාව 0% සිට 99% දක්වා දෝලනය වේ
ග්‍රින්වොටර් අභිජනන මධයස්ථාන මධය්ම ප්‍රමාණයෙන් යුක්ත වන අතර විශාල තටාක තුල කුඩා ගහන ගණත්වයකින් යුක්ත වේ
ඉස්සන් කීටයන් පෝෂණය කිරීම සඳහා ප්ලවංග උඩුමන්ඩි තටාක තුලට ප්‍රෙරණය කරයි
නොනසිමේ හැකියාව 40% පමණ වේ
ග්ලෙව්ස්ටෝන් අභිජනන මධ්යයස්ථාන විශාල වශයෙන් සංවෘත්ත තත්ත්ව යටතේ සිදු කරයි
නොනසිමේ හැකියාව 0% සිට 80%  දක්වා ප්‍රතිශතයක් පවතී
නමුත් සතයවශයෙන්ම පවතින්නේ 50% කි
අභිජනන මධ්ය්ස්ථාන තුල වර්ධනය වන ඉස්සන් ගේ ආහාර වේල සඳහා ප්ලවංග මෙන්ම පසු කාලීනව මුහුදු විල තුල වැඩෙනා ඉස්සන් ගේ පිලව් ද බොහෝ අවස්ථාවන්හිදී (විශේෂයෙන් ව්යාපාරික අභිජනන මධ්යස්ථාන තුල )කෘතීම ආහාර වේල් මගින් වර්ධනය කිරීමද සිදු කරයි
පසු කාලීන අවධි වලදී ආහාර වේල් සඳහා ක්‍රිල් නම් වූ නැවුම් හෝ වියලි ශිත කරන ලද සත්ව ප්‍රොටීන  භාවිත කරනු ලබයි
පෝෂක පදාර්ථ සහ ඖෂධ (ප්‍රතිජිවක), ආහාර සඳහා ලබා දෙන මුහුදු විල් ඉස්සන් පිලව් මාර්ගයෙන් ඉස්සන් හට ලබා දෙයි
තවාන් 

බොහෝ ගොවිපළවල් හි තවාන් ඇති අතර ළපටි ඉස්සන් තත්වය දක්වා පශ්චාත් කීටයන් පත්විමට සති තුනක කාලයක් වෙන්කළ තටාක හෝ පොකුණු තුල ඇති කරනු ලබයි
මෙම තටාක සමචතුරස්රාිකාර ,දිග සහ නොගැඹුරු වන අතර නොනවත්වාම ජලය ගල යන අයුරින් සකස් කර ඇත
සාමාන්යුයෙන් තවානක වර්ගමිටර 150 සිට 200 දක්වා සතුන් ප්ර මාණයක් සිටිති
වර්ධක පොකුණු තුලට යැවීමට සති තුනක පමණ පෙර සිට  ඉහල ප්රෝ ටින ප්රෙමාණයෙන් යුතු ආහාර වේලක් සපයනු ලැබේ
එම කාලය වන විට ඔවුන්ගේ බර ග්රෑරම් 1 ක් හෝ 2ක් අතර වේ
වර්ධක තටාක තුල වූ කිවුල් දියෙහි තත්වයට ගැලපෙන අයුරින් අනුක්ර මණයෙන්  එම තටාකය තුල වූ ජලයෙහි ලවණතාවය වෙනස් කරනු ලැබේ
පශ්චාත් කීටයන් PL ලෙස හදුන්වන අතර දින ගණන අනුව ඔවුන් නම් කරනු ලැබේ
(PL-1,PL-2) ඔවුන්ගේ කරමල් ශාඛා බෙදුණු පසු ඔවුන් වර්ධක  තටාක තුලට මාරු කිරීමට සුදානම් කරනු ලැබේ
බොහෝ දුරට මෙය සිදු වන්නේ PL-13සිට  PL-17  දක්වා (අභිජනනයෙන් දින 25 කට  පමණ පසු )කාලයේදීය
තවාන් අත්යවශ්ය නොවන  නමුත් බොහෝ ගොවීන්  තවාන් සඳහා කැමැත්තක් දක්වයි.එය වඩා හොද අහාර ප්‍රයොජ්යතාවය සඳහා ඉවහල් වන අතර ඉස්සන් ඒකාකාර ප්‍රමාණයක් දක්වා වර්ධනයට ද  ,යටිතල පහසුකම් වඩා හොඳින් ප්‍රයෝජනයට ගැනීමට උපකාරී වීමද අස්වැන්න දැඩි පාලක පරිසර තත්ත්ව යටතේ සිදු කල හැකි වීමද යන කරුණු බෙහෙවින් ඉවහල් විය
මෙහි ප්‍රධානම අවාසිය නම් වර්ධක තටාක තුලට මාරු කිරීමේදී සමහර පශ්චත් කීටයන් මිය යාමයි
සමහර ගොවිපළවල් තවාන් භාවිතා නොකරයි
තොග වශයෙන් සිටිනා පශ්චාත් කිටයන් වර්ධක තටාක තුලට කෙලින්ම මාරු කර යවන්නේ අදාල ටැංකි තුල උෂ්ණත්වය සහ ලවන ප්‍රමාණය නියතවූ පසුවයි.දින කීපයකට පසුව මෙම ටැංකි වල ජලය වර්ධක ටැංකි වල තත්වයට සරිලන පරිදි ක්‍රමයෙන් වෙනස් කරයි
පශ්චාත් කීටයන් ඝනත්වය ලීටරයට 500 නොඉක්මවිය යුතු අතර වැඩුණු සත්වයන් 50/ ලීටරයට නොඉක්මවිය යුතුය
(PL-15 ලීටරයට)නොඉක්මවිය යුතුය
වර්ධක අවධිය 

වර්ධක අවධියේදී ඉස්සන් මුහුකුරා යාම සිදු වේ
පශ්චාත් කීටයන් තටාක තුලට මාරු කර යවා වෙළදපල ඉල්ලුම අනුව වර්ධනය වන තෙක් පෝෂණය කරයි
ඒ සදහා තව මස 3 ක සිට 6 ක පමණ  කාලයක් ගත වේ
අස්වනු නෙලනු  ලබන්නේ  දැල් මගින් හෝ තටාකයේ ජලය හිස් කිරීමෙනි
මෙය තටාකයේ ප්‍රමාණය හා  යටිතල පහසුකම් මත රඳා පවතී
විස්තෘත 
කඩොලාන ආශ්‍රිත ප්‍රදේශ හා වෙරල වෙරළාශ්‍රිත ප්‍රදේශ වල පවතින විස්තෘත ගොවිපොලවල භාවිත කරනුයේ සාම්ප්‍රදායික අඩු ගහන ඝනත්ව ක්‍රමයන්ය
මෙම ගොවිපලවල තටාක හෙක්ටයාර  100 හෝ ඊට වඩා වැඩි විය හැකිය
වර්ගමිටරයට ඉස්සන් 2 -3 සිටින අඩු ගණත්ව යක පවතී
ජලය මාරු කිරීම සඳහා වඩදිය බාදිය  භාවිත කරන අතර ඉස්සන් යැපෙන්නේ ස්භාවික හට ගන්න ඓන්ද්‍රිය වලිනි
සමහරුන් ගොවියන් විසින් අනුමත කර නොමැති ඉස්සන් වගා කරනු ලබයි
මෙය වැඩිපුර පවතින්නේ දුප්පත් සංවර්ධනය  නොවූ  රටවලය
හේතුව වනුයේ,ඉඩම් මිල ගණන පහත් හා වාර්ෂික අස්වැන්න 50 සිට 500 කිලෝ
/හෙක්ටයරයට (හිස සහිත බර ) හා මේ සදහා අඩු නිෂ්පාදන වියදමක් (ඇමෙරිකානු ඩොලර් 1-3/කිලෝ,ජීවි ඉස්සකු සඳහා ) වැයවේ
එමෙන්ම පහත් කම්කරු කම්කරු ශ්රෂමයක් අවශ්යැ වන අතර විශේෂ තාක්ෂණික ක්රපම අවශ්යක නොවේ
අර්ධ -සුක්ෂම 
ගොවිපල වල  ජලය මාරු කිරීම වඩදිය බාදිය මත රඳා නොපවතී
ඒ සඳහා සැලසුම්කරණ ලද පොම්ප හා තටාක භාවිත කරයි
එබැවින් ඔවුන්ට ඉතා විශාල උදම් රළ නිපදවිය හැකි අතර තටාක ප්‍රමාණය 2-30 (හෙක්ටයාර) දක්වා වෙනස් වේ
ගබඩා කර තබා ගත හැකි ඝනත්වය 10 සිට 30 (100000සිට 300000/හෙක්ටයරයට ) දක්වා වෙනස් වේ
එවැනි ගහන ගණත්වයක සතුන් පෝෂණය කිරීම සඳහා කෘතිමව සකස් කරන ලද ආහාර වේල් මෙන්ම ස්භාවිකව හට ගන්නා ඓන්ද්‍රිය ද්‍රවය වැඩිම සඳහා උත්තේජනයද කරනු ලබයි
වාර්ෂික අස්වැන්න 500 සිට 5000 කිලෝ/හෙක්ටයාර දක්වා වෙනස් වන අතර නිෂ්පාදන වියදම ඇ
ඩො 2-6/kg වේ
ගහන ගණත්වය වර්ගමිටරයට සතුන් 15 ට වඩා වැඩි බැවින් ඔක්සිජන් අඩු වීම වැලක්වීමට වාතනය කිරීම නිතරම සිදු කරයි
ඵලදායිතාව වතුරේ  උෂ්ණත්වය මත රඳා පවතීන නමුත් සමහර ඍතු වලදී විශාල පරීමාණයේ ඉස්සන් ඇති වීම පොදු තත්වයකි
සුක්ෂම 
 
සුක්ෂම වගාවන් හි භාවිත කරනුයේ වඩාත් කුඩා පොකුණුය
(0.1-1.5 හෙක්ටයාරයට ) එමෙන්ම ගහන ගණත්වය වඩා වැඩිය
මෙම පොකුණු වල ක්‍රියාකාරිත්වය සඳහා විශාල වශයෙන් ජලය මාරු කිරීම සිදු කරනු ලබන අතර එබැවින් අපද්‍රව්ය ඉවත්කිරීම හා ජලයේ ගුණාත්මක බව රැක ගත හැක
පොකුණු  වාතනය කරනු ලබන අතර ඉස්සන් පෝෂණය කිරීම සඳහා විශේෂයෙන් සකස් කරන ලද ආහාර වේල් භාවිත කරන අතර වාර්ෂික අස්වැන්න 5,000 සිට  20000 kg/ha වේ
සුපිරි සුක්ෂම වගාවන් හි නිෂ්පාදනය 100,000 kg/ha වේ
මේ වගාව සඳහා දියුණු තාක්ෂණික යටිතල පහසු කම් ,ජලයේ ගුණාත්මකබව සහ තටාකයේ වෙනත් තත්වයන්, හොදින් පුහුණුව ලද වෘතිකයන් අත්යවශ්ය වේ
වියදම ඇ
ඩො 4-8 /kg  පමණ වේ
තක්සේරු කරන ලද නිෂ්පාදන ගුණාංග ඉස්සන් වගාවෙන් වගාවට වෙනස් වේ
අධ්ය‍නයකින් හෙළි වී ඇති කරුණු මත ලොව පුරා ව්යාප්තව ඇති ඉස්සන් වගාවෙන් 55-60% අතර විස්තෘත වගාවන් වන අතර 25-30% අර්ධ සුක්ෂම වේ
ඉතිරිය සුක්ෂම වේ
ආහාර සැපයීම 
 

විස්තෘත වගාවන් ප්‍රධාන වශයෙන් යැපෙන්නේ තටාක තුල පවතින ස්භාවික නිෂ්පාදනයන් මතය
ප්‍රධාන වශයෙන්ම සූක්ෂම ලෙස සිදු කරන වගාවන් හි කෘතීම ආහාර වේල් භාවිත කරයි
පොකුණු තුල පවතිනා වූ හෝ එකතු කරන ලද ඓන්ද්‍රිය ද්‍රව්ය මත රඳා පවතී
හරිත ප්ලවාංග වර්ධනය වී ඉස්සන් වර්ධනය වීම වැඩි කිරීමට පොහොර සහ ඛණිජ ලවණ භාවිතා කරයි
කෘතීම ආහාර හා ඉස්සන් ගේ අපද්‍රව්ය නිසා පොකුණු සුපෝෂණය වේ
කෘතීම ආහාර පැමිණෙනුයේ විශේෂ කැට වශයෙන් සකස් කල ගුලි වශයෙන් වන අතර ඉක්මනින් කැඩී බිඳී යයි
70% ක පමණ මෙම ආහාර වලින් අපතේ යනුයේ ඉස්සන් ආහාරයට ගැනීමට පෙර ඒවා කැඩී බිදී යන බැවිනි
දිනකට දෙව‍තාවක් සිට පස්වතාවක් දක්වා ආහාර සපයනු ලබන අතර ඉවුරේ සිට බෝට්ටු මගින් ආහාර ලබා දීම සිදු කරයි
නැතිනම් යාන්ත්‍රික ක්‍රම මගින් පොකුනු තුල ආහාර බෙදා හරිනු ලබයි
අහර පරිවර්තන සීග්‍රතාව (FCR)
ඉස්සන් ඒකකයක් සදහා අවශ්ය ආහාර ප්‍රමාණය වෙයි
නවීන ගොවිපලක් සදහා තක්සේරු කර ඇති මෙම අගය 1.2- 2.0 ත් අතර වෙයි
නමුත් මෙම අගය ඉහලම අගය වන අතර ප්‍රායෝගිකව භාවිතා වීමක් නොමැත
ලාභ ඉපයීම සදහා FCR අගය 2.0ට වඩා අඩු අගයක පවත්වා ගැනීම වැදගත් වෙයි
පැරණි ක්‍රම මගින් සිදු කිරීමේදී මෙම අගය 4
1 ක අනුපාතයක් දක්වා ඉහල යයි
ඉහල ලාභ ලබා ගැනීම සදහා මෙම අගය අඩු මට්ටමක පවත්වා ගෙන යායුතුය
වගා කරන විශේෂයන් 

ඉස්සන් සහ කුනිස්සන් විශේෂ රාශියක් පැවතුනද වගා කරනු ලබන්නේ විශාලව වැඩෙන විශේෂ කීපයක් පමණි
ඔවුන් සියල්ලම  Penaeus  කුලයට අයත් වන අතර   penaeidae ගණයට අයත් වෙයි
බොහෝ විශේෂ වගාවට සුදුසු නොවන්නේ පාරිභෝගික රුචිකත්වයට සරිලන විශාලත්වයක් නොමැති වීම, රංචු වශයෙන් එකට සිටින විට වර්ධනය බාලවීම සහ රෝග සදහා නැබුරුව වැඩි වීම නිසාය
වෙළෙද පොළ අධිපතිත්වය දරන විශේෂ 2 වනුයේ
1)Pacific white shrimp (Liptopenaeus vannamei)
බටහිර රටවල වගා කරන ප්‍රධාන විශේෂයි
පැසිෆික් වෙරල තීරයට උරුම කම් කියන අතර මෙක්සිකෝව සිට පේරු දක්වා වයා‍ප්තව ඇත
සෙන්ටිමීටර 23 ක් දක්වා වර්ධනය වෙයි
95% ක  නිෂ්පාදනයක් ලතින් ඇමෙරිකාව ආශ්‍රිතව නිපදවෙයි
බෝ කිරීම පහසු වන අතර  ටවුරා රෝගයට පහසුවෙන් ගොදුරු වෙයි
2)Giant tiger prawn (Penaeus monodon)
ඉන්දියානු සාගරයේද පැසිෆික් සාගරයේ ජපානයේ සිට ඕස්ට්රේලියාව දක්වා ව්යාප්තව ඇත
විශාලතම වගා කරන ඉස්සන් වන අතර සෙන්ටිමීටර් 32 ක් දක්වා වැඩෙයි
ආසියාවේ වගා කරනු ලබයි
2001 වර්ෂයේ සිට l
vannamei විශේෂය මේ වෙනුවට භාවිතා කරන්නේ මොවුන් පහසුවෙන් සුදු පුල්ලි රෝගයට නතුවන නිසාවෙනි
සම්පුර්ණ වගා කරන ඉස්සන් නිෂ්පාදනයෙන් 80% ක් පමණම මෙම විශේෂ 2 ට අයත් වෙයි
බෝ කරන වෙනත් විශේෂ
1)western blue shrimp (P
stylirostris)
බටහිර අර්ධ ගෝලය තුල වඩාත් ප්‍රචලිතව වගා කරන ඉස්සන් විශේෂය වූ අතර IHHN වයිරසය මගින් සම්පුර්ණ ගහනයම වාගේ 1980 වර්ෂයේදී විනාශ විය
සුරැකුණු සුළු ප්‍රමාණය වෛරස් ප්‍රතිරෝධී විය
මොවුන්ගෙන් සමහරෙක්  taura වෛරසයටද ප්‍රතිරෝධී බව හදුනාගත් පසු 1997  සිට නැවත වගා කිරීම අරඹන ලදී
2)Chinese white shrimp (P
chinensis)
චීනය ජන්ම භුමිය වූ අතර චීන වෙරළාශ්‍රිත ප්‍රදේශ සහ කොරියාවේ බටහිර වෙරල තිරය තුල වගා කරන ලදී
සෙන්ටිමීටර 18 ක් පමණ ප්‍රමාණයට වර්ධනය වන අතර සෙල්සියස් අංශක 16 ක්  පමණ ශීත ජලය අත්යවශ්ය වෙයි
වරක් ලෝක වෙළදපොලෙහි ප්‍රධාන අංගයක් වූ අතර අද වන විට චීන වෙළදපොලෙහි පමණක් දක්නට ලැබෙන්නේ 1993 දී පමණ ගහනයේ සියල්ලම පාහේ රෝගයකින් විනාශ වූ නිසාය
3)kuruma shrimp(P
japonicus)
ජපානය, ඕස්ට්‍රේලියාව සහ තායිවානය තුල වගා කරයි
වෙළදපොල ඉල්ලුම පවතින්නේ ජපානය තුල පමණක් වන අතර ඇ
220 ක් පමණ වෙයි
4)Indian white shrimp(P
indicus)
ඉන්දියානු සාගරය ජන්ම භුමිය වන අතර විශාල වශයෙන් ඉන්දියාව, ඉරානය හා මැද පෙරදිග සහ අප්‍රිකානු වෙරල තීරය තුල බෝ කිරීම සිදු කරයි
5)banana shrimp(P
merguiensis)
ඕමානයේ සිට ඉන්දුනීසියාව දක්වාද ඕස්ට්රේලියාවෙ ද වගා කරයි
ඉන්දියානු සාගර වෙරල ආශ්‍රිත ප්‍රදේශ වල වගා කරයි
විශාල ගහන ගනත්වයකින් යුතුව වගා කරයි
Peanaeus ගණයට අයත් වෙනත් අල්ප ප්‍රමාණයක් වූ ඉස්සන් වගාවට යොදා ගන්නා අතර වෙනත් විශේෂද උදා
metapenaeus spp  වගා කරනු  ලැබෙයි
ඔවුන්ගෙන් ලබා ගන්නා නිෂ්පාදනය වර්ෂයකට ටොන් 25,000 ක් වන අතර වගා කරන ප්‍රධාන  Peanaeus විශේෂයන්ට සාපෙක්ෂව කුඩා අගයක් ගනියි
ලෙඩ රෝග   
 

ඉස්සන්ට බලපාන විවිධ මාරාන්තික වයිරස් රෝග පවතී
දැඩි ගහන ගණත්වයක් පවතින තනි බෝග වගාවන්හි වෛරස් අසාධන වේගයෙන් පැතිර ගිය අතර සියලුම ඉස්සන් ගහනය විනාශ වූ අවස්ථාද ඇත
වෛරස් හි ප්‍රධාන රෝග වාහකයා ජලය වෙයි
වෛරස් පැතිරීම නිදහස් වනගත ඉස්සන්ටද පැතිරීම ගහනයේ විනාශයට භයානක ලෙස බලපායි
1.	Yellow head රෝගය -   P
monodon විශේෂයට බලපෑ අතර අග්නිදිග ආසියාවේ පැතුරුනි
1990 දී තායිලන්තයෙන් පළමු වරට වාර්තා විය
ස්පර්ශයෙන් බෝ වන අතර දින 2 සිට 4 දක්වා කාලයකදී විශාල මරණ සංඛ්යාවක් වාර්තා විය
රෝගය බෝ වූ ඉස්සකුගේ ශීර්ෂෞරසය කහපාට වෙයි
අසාමාන්ය ලෙස ඉහල ක්‍රියාකාරීත්වයෙන් යුත් ආහාර රටාවක් අවසන් වීමෙන් පසු මෙසේ වීම සිදු වෙයි
මරණාසන්න ඉස්සන් පොකුණු ජලය මතුපිටට එක්රැස් වෙයි
2.	සුදු පුල්ලි සින්ඩ්‍රොමය -එකිනෙකට නෑකම් පවතින වෛරස් සමුහයක් මගින් ඇති වෙයි
1993 දී ජපානයේ  P
japonicus  වගාවෙන් ව්යාප්ත වූ අතර ආසියාවේ හා අප්‍රිකාවේ ව්යාප්ත වුනි
පුළුල් පැතිර යාමේ හැකියාවක් ඇති වඩාත් මාරාන්තික රෝගයකි
ගහනයක සියලුම ජීවින්  100% ක් ම දිනක් තුලදී විනාශ කල හැකි විය
රෝග ලක්ෂණ ලෙස උඩු කබලේ සුදු පුල්ලි ඇති වෙයි
ජීරක ග්‍රන්ථි තුල රතු පුල්ලි ඇති වෙයි
අලස වීම මියයාමට ආසන්න ඉස්සන්ගේ ලක්ෂණයකි
3.	Taura සින්ඩ්‍රොමය ප්‍රථම වරට වාර්තා වුයේ 1992 ඉක්වදෝරයේ ටවුරා ගං ඉවුරු ආශ්‍රිත ඉස්සන් වගාවෙනි
vennamei  විශේෂය මේ රෝගයට ගොදුරු වුනි
රෝගය සීග්‍රයෙන් පැතිරුනේ ආසාධිත සත්වයන් සහ ඇගිල්ලන් අපනයනය කිරීම හේතුවෙනි
ඇමෙරිකානු වගා තුල පළමුව ඇති වූ අතර ආසියානු කලාපයට ප්‍රචාරණය වුයේ මෙම විශේෂය එම රට වලටද හදුන්ව දීමෙනි
එක් එක් ප්‍රදේශ වල පවතින වගාවන් වලට මෙම රෝගය ව්යාප්ත වුයේ කුරුල්ලන් මාර්ගයෙන් බව විශ්වාසයක් පවතී
4.	IHHN - විශාල මරණ සංඛ්යාවක්  P
stylirostri  විශේෂය තුල සිදු වූ අතර (90%ක පමණ විශාල ප්රුමාණයක්) L
vennamei  විශේෂයේ විරුපීකරණයද සිදු විය
පැසිෆික් සාගරයේ ගොවිපලවල් සහ වනගත නිදහස් ඉස්සන් අතර පැතිර ගිය අතර ඇමෙරිකාවේ අත්ලාන්තික් සාගර ප්‍රදේශ ආශ්‍රිත වෙරල තීරයේ ජීවත් වූ නිදහස් වනගත ඉස්සන්ට රෝගය අසාදනය නොවුනි
එමෙන්ම බැක්ටීරියානු අසාධානද ඉස්සන් වගාව සදහා අහිතකර ලෙස බලපෑඅතර විශාල මරණ සංඛ්යාවක්ද සිදු විය
Vibrio විශේෂය මගින් ඇති කල වඩාත් පොදු රෝගය වුයේ vibriosis ය
ඉස්සන් දුර්වල වන අතරම දිශානතිහරණය සහ උච්චර්මයේ කළු තුවාල ඇති වීම රෝග ලක්ෂණ වෙයි
මරණ සංඛ්යාව 70% ඉක්ම විය හැක
NHP යනු තවත් එක් බැක්ටීරියානු රෝගයකි
රෝග ලක්ෂණ වනුයේ සැකිල්ල මෘදු වීමයි
පීඩාකාරී තත්වයන් බැක්ටීරියානු රෝගී තත්ත්ව හා බැදී පවතී
තටාක තුල අධික ගහනය , ඉහල උෂ්ණත්වය, දුර්වල තටාක තත්වයන් බැක්ටීරියාවන් වර්ධනය වීමට අනුබල දෙයි
ප්‍රතිජීවක ප්‍රතිකාර වශයෙන් ලබා දෙයි
ආනයනික රටවල් ඉස්සන් ආනයනය නවත්වුයේ ඔවුන් තුල ප්‍රතිජීවක අඩංගු බව තහවුරු කරගත් බැවිනි
එවැනිප්‍රතිජීවක වුයේ chloramphenicol ය
එය 1994 දී යුරෝපීය සංගමය විසින් තහනම් කරනු ලැබුවද එමගින් බොහෝ ප්‍රශ්න පැන නැගුණි
බොහෝ ලෙඩ රෝග වලට ඵලදායි ලෙස පිළියම් කල නොහැකි බැවින්, කර්මාන්තය තුල ප්‍රයත්න දැරුවේ රෝග වලක්වාලීම සදහාය
ජලයේ ගුණාත්මක භාවය ක්‍රියාකාරීව කළමනාකරණය කිරීම තුලින් තටාක තුල ලෙඩ රෝග පැතිරයාම වැළක්විය හැක
වනගත කීටයන් අල්ලා  ගැනීම වෙනුවට එකල පරිසරයන් තුල රෝග බීජ රහිත ඇගිල්ලන් බෝ කිරීම සිදු කල අතර ඔවුන් රෝග බීජ රහිත බව තහවුරු කිරීමද අත්ය්වශ්ය විය
මෙම ක්‍රමය මගින් රෝග රහිත  ගහනයන්ට රෝග පැතිර යාම වැළක්විය
අර්ධ සුක්ෂම වගාව වඩාත් පාලනය කරන ලද පාරිසරික තත්ත්ව යටතේ සිදු කිරීමද රෝග ව්යාප්තිය වැලක්වීමට ගත් පියවරකි
පස සමග ගැටීම වැලක්වීමට ප්ලස්ටික් වලින් පොකුණු පතුල ආවරණය කිරීම, පොකුණු අතර ජලය මාරු කිරීම අවම කිරීම
ආර්ථිකය  
  

2005 වර්ෂයේදී  ඉස්සන් ගේ ගෝලීය නිෂ්පාදනය ටොන් මිලියන  2.5 ට ලගා විය
මෙය එම වසර තුල මුළු මත්ස්ය නිෂ්පාදනයෙන් 42%ක විය
ඉස්සන් සදහා විශාලතම වෙළදපොල පවතිනුයේ  ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදයෙනි
ඔවුන් 2003-2009 වර්ෂ තුලදී වාර්ෂිකව ටොන් මිලියන  500- 600,000 ත් ඉස්සන් ප්‍රමාණයක් ආනයනය කර ඇත
ජපානය විසින් වාර්ෂිකව ටොන් මිලියන 200,000 පමණ ආනයනය කරයි
යුරෝපිය සංගමය විසින් 2006 වර්ෂයේදී නිවර්තන කලාපීය ඉස්සන් ටෝන් 500,000 ක් ආනයනය කරනු ලැබූ අතර වැඩිම ආනයන ප්‍රමාණයක් සිදු කර ඇත්තේ ප්‍රන්ශය සහ ස්පාඤ්ඤයයි
එමෙන්ම ඔවුන් ශීත ජලයේ ජීවත් වන ඉස්සන් ආනයනය කිරීමේ ප්‍රධාන තැනක උසුලයි
සාමාන්ය ඉස්සන් සහ pandalidae  විශේෂයන්ට අයත් ඉස්සන් ආනයනය කරනු ලබයි
මෙම ආනයනය ටොන් 200,000 පමණ විය
ඉස්සන් ආනයනික මිල විශාල වශයෙන් උච්චාවචනය වෙයි
2003 වර්ෂයේ එක්සත් ජනපදයේ ඉස්සන් ආනයනික මිල වුයේ  කිලෝග්රැයමයකට ඇ
8.80 ලෙස වූ අතර ජපානයේ ආනයනික මිල ස්වල්ප ලෙස අඩු අගයක් ගත් අතර එය කිලෝග්රැමයකට ඇ
8 ක් විය
යුරෝපිය සංගමයේ ආනයනික මිල වුයේ ඇ
ඩො 5 කි
මෙම පහත අගයන්ට ආනයනය කිරීමට හේතුවක් ලෙස සලකනුයේ යුරෝපිය සංගමය වැඩිපුර ආනයනය කරනු ලබන්නේ ශිත ජලයේ ජීවත් වන ඉස්සන් විම හේතුවෙනි
ඔවුන්ගේ මිල උෂ්ණ ජලයේ ජීවත් වන ඉස්සන්ගේ අගයන්ට වඩා පහත් අගයකි
මිට අමතරව මධ්යධරණි යුරෝපය ඉස්සන්ගේ හිස් සදහා වැඩි කැමැත්තක් දක්වන අතර එහි බර ප්‍රමාණය 30% පමණ වැඩි වුවද , අඩු මිල ගණන් යටතේ පවතී
ගෝලීය ඉස්සන් නිෂ්පාදනයේ 75% කම දායකත්වයක් දක්වනු ලබන්නේ ආසියානු රටවල් මගිනි
චීනය , සහ තායිවානය ප්‍රධාන තැනක් ගන්නා අතර වියට්නාමය , ඉන්දුනීසියාව සහ තායිවානය සහ ඉන්දියාව ද  තරග බිමට බට රටවල් අතර ඇත
ඉතිරි 25% ප්‍රමාණය නිෂ්පාදනය කරනු ලබන්නේ බටහිර අර්ධගොලහිදිය
එහි ප්‍රධාන තැනක ඉසුලනුයේ බ්‍රසීලය, ඉක්වදෝරය සහ මෙක්සිකොවයි.තායිලන්තයට 30% ක වෙළෙදපොල කොටස් හිමිවන අතර චීනය , ඉන්දුනීසියාවට සහ ඉන්දියාවට 10% ක කොටස් හිමිව ඇත
අනෙකුත් වෙළදපොල කොටස් හිමි ප්‍රධාන රටවල් වනුයේ වියට්නාමය , බංගලාදේශය සහ ඉක්වදොරයයි
තායිලන්තයේ නිෂ්පාදනය සියල්ලක්ම පහේ අපනයනය කරන අතරම චීනයේ සියලුම නිෂ්පාදනයන් එහි අභ්යන්තර වෙළෙද පොලට නිකුත් කරයි
නිෂ්පාදනයන් අපනයනය කරන ගමන්ම ශක්තිමත් අභ්යන්තර වෙලේද පොලක් පවතින එකම රට වනුයේ මෙක්සිකොවයි.

රෝග හේතුවෙන් ඉස්සන් නිෂ්පාදනයට දැඩි ලෙස බලපෑම ඇති විය
1993 දී  P
chinensis  විනාශ විය
වෛරස් රෝග පැතිර යාම හේතුවෙන් බොහෝ රටවල නිෂ්පාදනය අඩු විය
උද
1997/1996 තායිලන්තයේ  හා ඉක්වදෝරයේ නිෂ්පාදනය ද 1989 IHHN  රෝගයෙන්ද ,1993 තවුරා රෝගයෙන්ද , 1993 දී සුදු පුල්ලි රෝගය මගින්ද ඉක්වදෝර නිෂ්පාදනය විනාශවිය
ආනයනික රටවල ආනයනික නීතිද බලපෑම් එල්ල විය
රසායනික ද්‍රව්ය අඩංගු නොවිය යුතුය
ප්‍රතිජීවක  අඩංගු නොවිය යුතුය
1980 හා 1990 කාලයේදී නිෂ්පාදනය ලාභදායි වන බවට පුරවා නිමිති දැක්විය
විස්තෘත වගාවට අවශ්ය ආයෝජනයන් අඩු වීමද විශේෂ වාසියක් විය
විශේෂයෙන්ම ඉඩම් සහ වියදම් අඩු කලාපයන් මේ සදහා වඩාත් යෝග්ය විය
බොහෝ දුප්පත් ආර්ථිකයන් සහිත නිවර්තන කලාපීය රටවලට ඉස්සන් වගාව සිත අද ගන්න සුළු කර්මාන්තයක් වුයේ එය රැකියා අවස්ථා උදා කිරීමත් සහ දුප්පත් මිනිස්සුන් හට අදායම් ලබා ගත හැකි ක්‍රමයක්ද වූ බැවිනි
එමෙන්ම ඉස්සන් සදහා වූ ඉහල වෙළෙදපොල ඉල්ලුම නිසා බොහෝ රටවලට විදෙශ විනිමය උපයාගත හැකි හොද ඉල්ලුමක් විය
බොහෝ ඉස්සන් වගා බිම සදහා ආධාර ලැබුණු අතර දේශීය රජයන් මගින් ප්‍රමාණවත් පරිදි උපකාර කරන ලදී
1990 පසු භාගයේදී ආර්ථික තත්වය වෙනස් විය
රාජ්ය නොවන සංවිධාන සහ පාරිභෝගික රටවල් මගින් ව්යාපාරික ක්‍රියාමාර්ග වලට එල්ලවූ විවේචන නිසා රජයන් සහ ගොවිපල හිමිකරුවන් වෙත ඇති වූ බලපෑම දැඩි විය
ජාත්යන්තර වෙළද නීති සමග ගැටුම ඇති විය
උදාහරණ ලෙස පාරිභෝගික රටවල් මගින් ප්‍රතිජීවක අඩංගු ඉස්සන් ආනයනය කිරීම තහනම් කිරීම දක්නට ලැබෙයි
2004 දී අමෙරිකාව මගින් තායිලන්ත ඉස්සන් ආනයනය කිරීම වැළක්වුයේ තායිලන්ත ධීවරයන් කැස්බැවුන් ඉවත්  කිරීමේ උපකරණ ඔවුන්ගේ දැල වලට යොදා නොගත් බැවිනි
2003 වර්ෂයේදීද අමෙරිකාව  ප්‍රතිනික්ෂේපන තත්ත්ව මුල් කර ගනිමින් ලොව පුර ඉස්සන් නිෂ්පාදකයන්ට විරුද්ධව නැගී සිටිනු ලැබිය
ලෙඩ රෝග බොහෝ ආර්ථික ප්‍රතිලාබ අහිමි කරන්නක් විය
ඉස්සන් අපනයනය ප්‍රදාන අංගයක් වූ ඉක්වදෝරයේ රෝග ව්යාප්තවීම හේතුවෙන් 1999  වසරේදී 130,000 ප්‍රමාණයකට රැකියා අහිමි විය
2000 වර්ෂයේදී ඉස්සන් මිල සීග්‍රයෙන් පහත වැටුණි
සමාජ ආර්ථික දර්ශනය  

නිසි ආකාරයෙන් කළමනාකරණය කරනු ලැබුවේ නම් ඉස්සන් වගාව යනු සිත අද ගන්නා සුළු රැකියා අවස්ථා ලබා දෙන දේශීය වෙරළාශ්‍රිත ජනතාවගේ දුප්පත්කම  අඩුකරන්න උදවු ලබා දෙන මනරම් අවස්ථාවකි
මෙම මාතෘකාව පිලිබදව ප්‍රකාශිත  පොත්පත් පෙන්වනුයේ  බොහොමයක් දත්ත වල අපරික්ෂාකාරී නිරීක්ෂණ ස්වභාවයන් සහ විෂමතාවයන් ඇති බවයි.තක්සේරු කරන ලද කම්කරු ඝනත්වය 1 ට 3 අනුපාතයෙන් යුක්ත වන අතර, එකම ප්‍රදේශයේ වී වග කිරීම සදහා යොදා ගන්නා ප්‍රමාණයට වඩා තුන් ගුණයක් වැඩි ශ්‍රමයක් අවැසි බව පෙන්වදෙයි
සාමාන්යයෙන් සුක්ෂම වගාවට එක ඒකකයකට අවශ්ය  ශ්‍රාමය අර්ධ සුක්ෂම වගාවට වඩා වැඩිය
විස්තෘත වගාව බොහෝ ලෙස බිම් ප්‍රමාන ප්‍රයෝජනයට ගන්නා නමුත් , ඒ සදහා  කෘෂිකාර්මික බිම යොදා ගැනීමේ අවස්ථා විරලය
අහර නිෂ්පාදන, ගබඩා, වෙළද සමාගම් යනාදිය ඉස්සන් වගාව සදහා උපකාරක කර්මාන්ත ද නොසලකා හරිය නොහැක
අනෙකුත් රැකියා අවස්ථා සමග සංසන්දනය කිරීමේදී ඉස්සන් වග කිරීම මගින් ඉහල වැටුප් ප්‍රමාණයක් ලබා ගත හැක
එක් අධයනයකින් ලබා ගත දත්ත මත , ගෝලීය වශයෙන් ඇස්තමේන්තු කිරීමේදී ඉස්සන් වග කිරීමේ කර්මාන්තයේ නියුතු පුද්ගලයෙකු වෙනත් රැකියාවකින් ලබා ගන්න අදායම මෙන් 1.5-3 ගුණයක් වන අතර මෙක්සිකෝ ඉතිහාසයේ ඉස්සන් වගා කිරීමේ කර්මානතයේ නියුතු පුද්ගලයෙකු ලැබූ අඩුම වැටුප් ප්‍රමාණය 1996 වාර්තාවී ඇති අතර එම අදායම ද වෙනත් රැකියාවක නියුතු පුද්ගලයෙකු ලබන අදායම මෙන් 1.22 ගුණයක් බව වාර්තා වී ඇත
රාජ්ය නොවන සංවිධාන පවසනුයේ මෙම ව්යාපාරයෙන් ලබන අදායමෙන් වැඩි ප්‍රමාණයක් හවුල්කරුවන් අතර බෙදි යන නමුත් බහුතර දේශීය ජනතාවට නොලැබෙන බවයි.මෙම තත්වය බොහෝ රටවලට සත්ය වන නමුත් ඉක්වදෝරය වැනි රටවල ඉස්සන් ව්යපාර බොහෝ විට සිදු කරනු ලබනුයේ විශාල සමාගම් මගිනි
තායිලන්තයේ බොහෝ වගාවන් සිදු කරන ලද්දේ කුඩා පරිමාණ ව්යවසයකයින් වුවද ආහාර නිෂ්පාදකයන්ගේ සිට ආහාර සකස්කරන්නන් සමගද වෙළෙද සමාගම්  සමගද එකා බද්ධ වීම සිදු කරයි
වී ගොවිතැනේ සිට ඉස්සන් ගොවිතැන දක්වා වෙනස් වුව හොත් අදායම 10 ගුණයකින් වැඩි කරගත හැකි බව තායිලන්ත වාර්තාවකින් දක්වෙයි
මෙවැනිම වාර්තාවක් 2003 දී ඉන්දියාවේ අන්ද්‍ර ප්‍රදේශයේ නිකුත් කරනු ලැබූ වාර්තාවකින් දැක්වේ
මෙමගින් ලාභ අත් වුවද එය රදා පවතින්නේ පුහුණු පුද්ගලයන්ගේ බහුලත්වය සහ වැඩෙහි දීමේ හැකියාව මතය
විස්තෘත වගා මධ්යයේ රැකියා ලබා ගත හැක්කේ ඍතුමය වශයෙනි
අස්වනු නෙලීම සදහා පුහුණුවක් අවශ්ය නොවෙයි
ඉක්වදෝරයේ මෙවැනි අවස්ථා හිමිවන්නේ සංක්‍රමණිකයන් සදහාය
සුක්ෂම වගා සදහා වර්ෂය පුරා පවතින ශ්‍රමයක් අවශ්ය වෙයි
පාරිසරික බලපෑම 
 

විස්තෘත වගාවේ සිට සුපිරි සුක්ෂම වගාව දක්වා වූ සියලුම ඉස්සන් වගා මාධ්යයන් මගින් සිදු වන පාරිසරික බලපෑම බෙහෙවින් විනාශකාරී වුවකි
විස්තෘත වගාවන් සදහා කඩොලාන කපා එලි පෙහෙළි කිරීම නිසා ජෛව විවිධත්වය විනාශ වීම සිදු වේ
1980 සහ 1990 අතරතුර කාලයේදී කඩොලාන වනාන්තර වලින් 35% පමණම අතුරුදහන් විය
කඩොලාන විනාශයට හේතු වූ ප්‍රධානම කරුණ වනුයේ ඉස්සන් වගාව වන අතර මිට බලපාන ප්‍රධාන කරුණු 3 ඇතුලත ඉස්සන් වගාවට ප්‍රමුඛස්ථානය ලැබී ඇත
කඩොලාන විනාශය සදහා බලපැ අනෙක් කරුණු වුයේ ජනගහනයේ බලපෑම, දර සදහා වූ අවශ්යයතාවය සහ වෙනත් ව්යාපාර මගින් සිදු කරන පරිසර දුෂණයන්ය
කඩොලාන මුල් මගින් වෙරළ ඉවුරු ඛාදනය වැලැක්වූ  අතර ඉවුරු ග්‍රහණය කර තබාගන්නා ලදී
කඩොලාන ඉවත් කිරීම නිසා ගංගා ඉවුරු ඛාදනය ඉහල ගිය අතරම ගං වතුර තර්ජනය ද ඉහල යන ලදී
කඩොලාන ආශ්‍රිත ගංගා මෝය ප්‍රදේශ විශේෂයෙන්ම ඉතා ඉහල පොහොසත් කමින් යුත් සහ පලදායිතාවයෙන් යුතු පරිසර පද්ධතීන් වේ
මෙම ප්‍රදේශ විශේෂයෙන්ම නොයෙකුත් විශේෂයන්ට අයත් මත්සයන් හට බිජු දැමීම සදහා යෝග්ය  භුමි  වන අතරම, ආර්ථික  වශයෙන් වැදගත් වන විශේෂද ඒ අතර වෙයි
බොහෝ රටවල් මෙම භුමි ප්‍රදේශ එලි කිරීම තහනම් කරන ලද අතරම තව දුරටත් ඉස්සන් වගාවන් අලුතින් ඇති කිරීමද තහනම් කරන ලදී
එනමුත් මේ සදහා බලපවත්නා නීති රීතින් තවමත් මත බේදයට හේතු වී ඇති අතර, විශේෂයෙන්ම ඌන සංවර්ධිත රටවල් වන බංගලාදේශය,මියන්මාරය සහ වියට්නාමය තුල  පවත්නා නීති රීති තුල දැඩි ලෙස හිදැස් පවතින බව හෙළිවී පවතී
මියන්මාරයේ වෙරළාශ්‍රිත කඩොලාන දැක්විය හැක
සුක්ෂම වගාවන් මගින් කඩොලාන පරිසරයන්ට ඇති කරන බලපෑම අඩු කලද වෙනත් බලපෑම් ඉස්මතු වෙමින් පවතී
පෝෂණ කොටස්  බහුල අපවහන ද්‍රව්ය පරිසරයට මුදාහැරිම , පාරිසරික තුලනයට බෙහෙවින් බලපා ඇත
මෙම අපවහන ජලය තුල, වෙසෙසින්ම රසායනික පොහොර, කෘමිනාශක, ප්‍රතිජීවක සහ දුෂක අඩංගුව පවතී
ප්‍රතිජීවක පරිසරයට මුදා හරිම මගින් ඒවා ආහාර දාමය ඔස්සේ ගලා යාම නිසා බැක්ටිරියානු  ආසාදනයන් සදහා ප්‍රතිරෝධයන් දැක්විම සදහා අවනත නොවීමේ ඉහල අවදානමක් පවතී
කෙසේ නමුත් ජලජ බැක්ටිරියාවන් අනෙකුත් භෞම බැක්ටාරියාවන් මෙන් මිනිසුන් හට බෝ නොවන රෝගාබාධයන් වෙයි
ඉතා කුඩා ප්‍රමාණයක් මෙසේ බෝවන රෝග හදුනා ගෙන ඇත
දීර්ඝ කාලිනව පොකුණු භාවිතය තුලින් පෝෂක සහ අපද්‍රව්ය තැන්පත් වීම නිසා පොකුණු  පත්ල තුළ රොන් බොර තැන්පත් විම සිදුවේ
මෙම රොන් බොර යාන්ත්‍රිකව ඉවත් කල හැකියි හෝ වියලීමට ඉඩ හැර  ජෛව හායනය මගින් ඉවත් කල හැක
පොකුණු සෝදා හැරීමෙන් රොන් බොර සම්පුර්ණයෙන් ඉවත් කල නොහැකි අතර , අවසානයේදී  මෙම පොකුණු අත හරිම නිසා ලවණතාවය වැඩි ,ආම්ලික සහ විෂ රසායනිකයන් බහුල ප්‍රයෝජනයට ගත නොහැකි මුඩු බිම් බවට එම ප්‍රදේශ පත් වේ
සාමාන්යයෙන් විස්තෘත වගාවක් සදහා භාවිත කරන තටාකයක් ප්‍රයෝජනයට ගත හැක්කේ වසර කීපයක් පමණි
ඉන්දියාවේ සිදු කල සමික්ෂණයක් අනුව මෙවැනි බිමක් යථා තත්වයට පත් කිරිමට වසර තිහක් පමණ ගතවන බව ඇස්තමේන්තු ගත කර ඇත
1999 දී ගොඩබිම තුල ඉස්සන් වගාව තායිලන්ත රජය විසින් තහනම් කරන ලද්දේ කෘෂිකාර්මික භුමි තුල ලවණතාවය වැඩිවි විනාශවීමේ හැකියාවක් පැවතුනු බැවිනි
1989-1996 දී තායිලන්තය තුල අත් හරින ලද වගා බිම් පිළිබද සමීක්ෂණයකදී  60% ක පමණ ප්‍රමාණයක් අත් හැර ඇත්තේ එම කඩොලාන ප්‍රදේශ ඉතා ඉහල ප්‍රමාණයකින් යුත් යපස් වලින් බහුල වීමත් සහ දුර්වල අපවහන පද්ධතියක් පැවතීමත් යන කරුණු මුල් කරගෙන බව හෙළි විය
ඉස්සන් වගාවේ ගෝලීය  ස්වභාවය අනුව එය ලොව පිළිගත් විදේශීය විශේෂයන් හදුන්වා දුන්නා පමණක් නොව ලොව පුර ලෙඩ රෝග ව්යාප්ත වීම සදහා ද මං පෙත් ද  සාදා දුනි
මෙහි ප්‍රතිපලයක් ලෙස ලොව පුර බෙදා හරින ඇගිල්ලන් සදහා විශේෂිත සෞඛ්යය සහතිකයක් අවශ්ය  වූ අතරම ඔවුන් විශේෂිත රෝගබිජ රහිත බව සහතික කල යුතුව ඇත
බොහෝ සංවිධාන පරිභෝගිකයන්යට වගා කරන ලද ඉස්සන් මිලදී ගැනීමෙන් වලකින ලෙස උපදෙස් දි ඇත
වඩා ශක්තිමත්, ස්ථිර වගා ක්‍රම ඇති කිරීම පිලිබදව සමහර සංවිධාන වල අවධානය යොමුව ඇත
ඉස්සන් වගාව අධ්යනය සහ නව ක්‍රියාමාර්ග යෝජනා කිරීම සදහා ලෝක බැංකුව, NACA, WWF, FAO යන සංවිධාන වල එකතුවෙන් 1999අගෝස්තු මසදී වැඩසටහනක් ක්‍රියාත්මක කරන ල දි
සමහර වෙළදපොල රදාපවතින්නන් උත්සාහ දරනුයේ  අපනයනය සදහාම ඉස්සන් වග කරන ගොවිපලවල් හි අස්වැන්න වෙළදපොල තුල 'පාරිසරික නිෂ්පාදන' ලෙස විකිනිමටය
මෙය බොහෝ රාජ්ය නොවන සංවිධාන මගින් විවේචනය කරන ලද්දේ වංචා සහගත ,නොවැදගත් වෙළද කවුළු භාණ්ඩ ප්‍රදර්ශනයක් ලෙසය
1999 සිට මේ වනතුරුත් මෙම කර්මාන්තය ඉතා සෙමින් වෙනස්වීම් වලට බදුන් වෙමින් පවතී
ලෝක බැංකු වැඩසටහන් මගින් සංවර්ධනය කරනලද ඵලාදයි කළමනාකරණ ප්‍රතිපත්ති පිළිගන්නා ලදී
එය ප්‍රවර්ධනය කිරීම සදහා අධයාපනික වැඩසටහන් ස්ථාපනය කරන ලදී
බොහෝ රටවල පනවන ලද කඩොලාන ආරක්ෂණ නීති හේතුවෙන් අලුතින් අරඔන ලද වගාවන් අර්ධ සුක්ෂම ඒවා වූ අතර, කඩොලාන ප්‍රදේශ වලට  ඔබ්බෙන් ඉතා විශිෂ්ට ලෙස ගොඩනැගු ඒවා විය
එමෙන්ම ඉතා තදින් පාලනය කරන ලද පරිසරයන් නිර්මාණය කිරීමේ නැඹුරුවක්ද මෙම වගා තුල පවතිනුයේ ලෙඩ රෝග ඇති වීම වැළක්වීමේ අරමුණෙනි
අපවහන ජල පිරියම් කිරීම පිලිබදව වැඩි අවධානයක් යොමුව පවතී
නුතන ඉස්සන් වගා මාධ්‍යන් තුල අපවහන පිරියම් තටාක  අත්යන්තයෙන්ම ඇත
එම තටාක තුලදී මඩ, පතුල මත තැන්පත් වීම සිදු කරන අතර අවශේෂයන් පෙරීම සිදු කරයි
එවැනි කටයුතු සදහා ඉහල පිරිවැයක් දැරීමට සිදු වන බැවින් ලෝක බැංකු වැඩසටහන් මගින් , සමහර ප්‍රදේශ සදහා අඩු ගණත්ව බහු වගා ව්යාපාර යෝජනා කරන ලදී
කඩොල් පස අපජලය පෙරීම සදහා ප්‍රයෝජනවත්  වන බවත් ,ඉතා ඉහල නයිට්රේට ප්‍රමාණයක් දරා සිටින බවත් සොයා ගැනීමෙන් පසුව ව්යාපාරිකයන් තුල කඩොලාන නැවත වගා කිරීමේ උනන්දුවක් ඇති වුවද ඒ සදහා ඔවුන්ගේ දායකත්වය තවමත් ඉතා අල්ප වේ
මෙම දිගු කාලීන යෝජනා ක්‍රම සහ කර්මාන්ත නැඹුරුතාවයන්ගේ අගය මේ වනතුරුද නිශ්චිත වශයෙන් ගණනය කර නොමැත
සමාජයීය වෙනස්වීම් 
 

1980 සහ 1990, සමෘධිමත් කාල වකවානුව තුල මෙම කර්මාතය අවිධිමත් ලෙස සිදුකරන ලදී
මෙහි වේගවත් ව්යාප්තිය හේතුවෙන් වෙරළබඩ ජනතාවගේ සැලකිය යුතු වෙනස්කම් සිදු වූ අතර සමහර වෙනස්කම් විනාශකාරී ඒවා විය
ඔවුන් අතර මත ගැටුම් ඇති වූ අතර ඒ සදහා ප්‍රදාන වශයෙන් හේතු 2ක් බලපාන ලදී
ජලය සහ ගොඩබිම යන පොදු ස්වභාවික සම්පත් සදහා ඇති වූ තරගකාරිත්වය, ධනය විෂම ලෙස බෙදී යාම
බංගලාදේශය වැනි රටවල මත ගැටුම් ඇති වුයේ සුවිශේෂී හේතුවක් වූ භුමිය ප්‍රයෝජනයට ගැනීමේ අයිතිය පදනම් කරගනිමිනි
ඉස්සන් වගාව සමග නව ව්යාපාර වෙරලශ්‍රිතව ව්යප්තවූ අතර පෙර පොදු වූ ස්වභාවික සම්පත් මේ සදහා යොදා ගැනීම සිදු විය
වෙරළාශ්‍රිත ජනතාව ඉස්සන් වගාව සදහා වැඩි වශයෙන් යොමු වීමෙන් දේශීය ධිවර කර්මාන්තයට දැඩි බලපෑම් එල්ල විය
මෙම අර්බුද දුර්වල පාරිසරික ක්‍රියාමාර්ග නිසාද ඇති විය
පොදු සම්පත් හායනය මෙහි බලපෑමක් විය
(තටාක තුල ලවණතාවය පාලනය කිරීමට මිරිදිය ප්‍රමාණයට වඩා ප්‍රයෝජනයට ගැනීම නිසා water table දුර්වල වීම සහ ලවන ජලය ඇතුලට ගැලීම නිසා භූ ජලයේ ලවණතාවය වැඩි විම සිදු විය
) අත්දැකීම් බහුල වීමත් සමගම රජයන් ශක්තිමත් රෙගුලාසි දීමෙන් මෙවැනි අර්බුද වැලක්වීමට පියවර ගන්නා ලදී
භුමි කලාපීය කිරීමේ රෙගුලාසි
මෙක්සිකෝව වැනි රටවල මෙවැනි ප්‍රශ්න ඇතිවිම වැලැක්විමට ප්‍රශ්න ඇතිවීමට පෙරම නීති රෙගුලාසි සකස් කරන ලදී
මෙක්සිකානු වෙළෙද පොළ රාජ්ය නීති මත පාලනය වන්නකි
1990 දී සිදු කරන ලද සංශෝධන වලින් අනතුරුව වුවද මෙම වගා පාලනය කරනු  ලබනුයේ ස්වදේශිකයන් හෝ පොලිස් නිලධාරීන් මගිනි
ව්යාපාරය තුලදී ධනය බෙදී යාමේ විෂමතාවය හේතුවෙන් සමාජයීය බලපෑම් ඇති විය
ඉස්සන් වගාව සදහාම මෙම තත්වය විශේෂිත නොවුනද එමගින් ඇති වූ බලපෑම් විවිධාකාරී විය
සමාජය තුල බලය බෙදී යාමේ විෂමතාද මෙම බලපෑමට හේතු විය
බොහෝ අවස්ථා වලදී සාමාන්ය ජනතාව සහ ප්‍රභූ පිරිස අතර විශාල පරතරයක් ඇති වුයේ , ප්‍රභූන්ට ඉතා පහසුවෙන් ණය , සහනාධාර සහ බලපත්‍ර ලබා ගැනීමට හැකි වීමත් සහ ඉස්සන් ව්යාපාරයෙන් ලාභ ලබා ගැනීමට විශාල හැකියාවක්ද පැවතුනු නිසාය
බංග්ලාදේශයේ දේශීය ප්‍රභූන් මෙම වගාවට විරුද්ධ වුවද ඔවුන්ගේ නාගරික ප්‍රභූන් ඉස්සන් ව්යාපාරය පාලනය කරමින් පවතී
කුඩා පිරිසක් අතර භුමිය  කේන්ද්‍ර ගත වීම සමාජයීය සහ ආර්ථික ප්‍රශ්න වර්ධනය වීම සදහා බලපාන බව හදුනා ගෙන ඇති අතර එය විශේෂයෙන්ම උග්‍ර වනුයේ ඉඩම් හිමියන් පිටරැටියන් වූ විටදීය
ගොවිපලවල් කුඩා ප්‍රභු පිරිසකට හෝ විශාල සමාගමකට අයිතිවිමට වඩා සාමාන්ය ජනතාවට අයිති වීම මගින් අති විශාල පිළිගැනීමක් ඇති වීමත් , ඉතා පහසුවෙන් හදුන්වා දීමට හැකි වීමත් සහ ලාභ ලබා ගැනීමටත් හැක
මක්නිසාදයත් එම වගා පාලකයන්ට පරිසරය සුරැකීමේ උනන්දුවද , අසල්වැසියන් සමග හොද හිත වර්ධනය කරගැනීමේ අවශ්යතාවයද පවතින බැවිනි
අමතර   

මිරිදිය ඉස්සන් වගාව මුහුදු ඉස්සන් වගාව හා සමාන ම බොහෝ ලක්ෂණ ඇති අතර ඒ හා බැදුණු ගැටළුද පවතී
2003 දී ගෝලීය මිරිදිය ඉස්සන් නිෂ්පාදනය (පොකිරිස්සන් සහ කකුළුවන් හැර ) ටොන් 280,000 විය
එම නිෂ්පාදනයෙන් ටොන් 180,000 චීනය විසින් නිපදවන ලදී
ඉන්දියාව සහ තායිවානය ටොන් 35,000 දක්වා නිපදවයි.ඊට අමතරව චීනය විසින් Chinese mitten crab ටොන් 370,000ක් නිපදවන ලදී
Shrimp fishery
Krill fishery
ස්වර්ණමය සිනමාව  යනු(ලන්දෙසි
ගොවුඩෙන් ෆිල්ම්)  නෙදර්ලන්තයේ  පවත්වන සිනමා සම්මානඋළෙලකි
එහි අරමුණ වන්නේ ප්‍රවේශපත්‍ර කාර්යාල අභිප්‍රායන් ජයගත් ස්වදේශීය සිනමාපටයන් හඳුනා ගැනීමයි
ස්වර්ණමය සිනමාව හිමිකරගනු ලබන්නේ ප්‍රවේශපත්‍ර  අලෙවි කල සිනමාපටය විසිනි
නෙදර්ලන්ත චිත්‍රපට සැණකෙලිය සහ නෙදර්ලන්ත චිත්‍රපට අරමුදල මගින් මෙම සම්මාන ප්‍රදානෝත්සවය ආරම්භ කරන ලද්දේ ලන්දේසි චිත්‍රපට කෙරෙහි මාධ්‍යයන්ගේ අවධානය වැඩිකිරීමේ අරමුණින්ය
මෙහි චිත්‍රපට නළුවන් සඳහා එකක් හා චිත්‍රපට නිශ්පාදක කණ්ඩායම සඳහා එකක් වශයෙන් සමරු ඵලක දෙකකි
වසර 2001 දී ස්වර්ණමය සිනමා සම්මානය හඳුන්වාදෙන අවස්ථාවේදී එය ප්‍රදානය කරනු ලබුවේ ප්‍රවේශපත්‍ර  ක් අලෙවිකල විට පමණි
එයිට පසු  වසර වලදී ලන්දේසි චිත්‍රපට කෙරෙහි නෙදර්ලන්තයේ මහජන කැමැත්ත වර්ධනය විය
ලන්දේසි චිත්‍රපට කර්මාන්තය තවදුරටත් දිරිගැන්වීමේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස වසර 2003 දී ප්‍රවේශපත්‍ර මිනුම්දණ්ඩ 100,000 දක්වා ඉහල දමනලදි
සම්මානය හඳුන්වාදීමේ සිට මේ දක්වා චිත්‍රපට 62ක්  සඳහා ස්වර්ණමය සම්මානය ප්‍රදානය කර ඇත
චිත්‍රපට නිශ්පාදකයන් සහ නළුනිළියන් ඔවුන්ට ලැබෙන චිත්‍රපටවල සාර්ථකත්වය ගැන සිතමින් සිටියදී,ප්‍රවේශපත්‍ර   ක් හෝ  ක් හෝ අලෙවි වුන පමණින් චිත්‍රපටය වාණිජ්‍යමය ලෙස සාර්ථකයි කියා කිවනොහැකි යැයි විචාරකයෝ පවසති
මෙම හේතුව මත ලන්දේසි පුවත්පත් පවා මෙම සම්මානය විවේචනය කරමින් වාරතා කලහ
සම්මානය
ප්‍රථම සිනමා ප්‍රචාරය තුල යම් චිත්‍රපටයක් ප්‍රවේශපත්‍ර 100,000 ක් අලෙවි කලේනම් එයට නෙදර්ලන්තයේ  ස්වර්ණමය සම්මානය හිමිවෙයි
චිත්‍රපට බෙදහරින්නා සහ නෙදර්ලන්තයේ සිනමාපට බෙදහරින්නන්ගේ සංගමය විසින් ලබාදෙන තොරතුරු පදනම් කරගෙන අලෙවිවූ ප්‍රවේශපත්‍ර සංඛ්‍යාව ගැන නිගමනයකට එයි
ස්වර්ණමය සම්මානය ප්‍රදානයෙන් පසු,ප්‍රවේශපත්‍ර 400,000 ක් සඳහා ප්ලැටිනම් සම්මානයද,ප්‍රවේශපත්‍ර 1,000,000 සඳහා දියමන්ති සම්මානයද පිදෙන අතර ප්‍රවේශපත්‍ර 10,000 ක් අලෙවිකලවාරතාමය චිත්‍රපට සඳහා පළිගු සම්මානය ප්‍රදානය කෙරෙයි
නෙදර්ලන්ත චිත්‍රපට සැණකෙලිය සහ රජයේ ආධාර ලබාගන්නා නෙදර්ලන්ත චිත්‍රපට අරමුදල විසින් නෙදර්ලන්ත චිත්‍රපට අයෝජකයන්ගේ උපකාරය මත මෙම ස්වර්ණ සම්මානය ආරම්භ කලේ නෙදර්ලන්තයේ ලන්දේසි චිත්‍රපට කෙරෙහි තිබෙන මහජන ආකර්ශනය වැඩිකිරීමේ අරමුණෙන් යුතුවය
චිත්‍රපටයක සම්මාරම්භක මාධ්‍ය ප්‍රචාරනයෙන් පසු අවධානය ක්‍රමයෙන් අඩුවී යන අතර එය ධනාත්මකව වර්ධනය කිරීම සඳහා ප්‍රවේශපත්‍ර අභිප්‍රායන් ඉටුකරගැනීම හේතුසාධක වන බව ස්වර්ණ සම්මානය හඳුනා ගන්නාලදි
ස්වර්ණ රෙකෝඩය යනු නෙදර්ලන්ත සංගීත කර්මාන්තය සඳහා ඇති මේ හා සමාන සම්මානයකි
එමගින් තනි ගීතයක් 40,000 ක් හෝ ගීත ඇල්බම 35,000 ක් හෝ සම්භාව්‍ය ගීත ඇල්බම 15,000 ඛෝ අලෙවි වුනහොත් එම සම්මානය සඳහා සුදුසුකම් ලබයි
යම් චිත්‍රපටයක් ශ්‍රාවක සංඛ්‍යා මිනුම පසුකර ඉතා කෙටි කාලයකදී ස්වර්ණ සම්මාන උළෙල කුඩා පුවත්පත් මංගල්‍යක්යොදාගෙන මුළු වසර පුරාම පැවැත්වේ
සමරු ඵලක ප්‍රධානය කරනු ලබන්නේ නෙදර්ලන්ත චිත්‍රපට සැණකෙලියේ අධ්‍යක්ශකවරයා හෝ සමහරවිට චිත්‍රපටයේ නළුනිළියන්ගෙන් කෙනෙක් හෝ නිශ්පාදන කන්ඩායමේ කෙනෙක් විසිනි
එක් චිත්‍රපටයක් සඳහා සමරු ඵලක 2ක් ප්‍රධනය කරයි
ඉන් එකක් නිශ්පාදකවරයා සහ අධ්‍යක්ශකවරයා ඉදිරිපත්වන ෆිල්ම් ක්‍රෙව්(film crew) වන අතර අනෙක ප්‍රධාන නළුනිළියන් ලබාගන්නා කාස්ට් ඔෆ් ද ෆිල්ම් සම්මානය වේ
සමරු ඵලකය නිර්මාණය කලේ "ජෙරෝන් ටිරියන්" විසිනි
එය ඝන සමසතරැස් රාමුවකින්ද,සම්මානලාභී චිත්‍රපටයෙන්ද සමන්විත වේ
රාමුවට ඵලකය සම්බන්ඳ කර ඇති අතර රාමුව සාදා ඇත්තේ මෝල් දැව (milled wood)වලිනි
රාමුවේ පළමු පෙළෙහි තුන්පැත්තක "Golden Film" ලෙස කොටා ඇත
අනෙක් පැත්තේ වර්ශය කොටා ඇත
දෙවන පේලියෙහි චිත්‍රපටයේ නම සඳහන් කර තිබේ
ඉතිහාසය

2001 සැප්තැම්බර් 4 වන දින නෙදර්ලන්ත චිත්‍රපට සැණකෙලිය සහ නෙදර්ලන්ත චිත්‍රපට අරමුදල මගින් ස්වර්ණ සම්මානය ගැන ප්‍රසිද්ධ නිවේදනයක් කරනලදි
එම අවස්ථවේ ස්වර්ණ සම්මානය ප්‍රදානය කලේ 75,000 කට අධික නරඹන්නන් සහිත චිත්‍රපට සඳහා පමණි
ඒ දින වලම, ප්ලැටිනම් සම්මානය 200,000 කට අධික නරඹන්නන් සහිත චිත්‍රපට සඳහා ප්‍රදානය කරනලදි
වසර 2001 සැප්තැම්බර් 28 දින "මමත් ඔබට ආදරෙයි (I love you too)" චිත්‍රපටය සඳහා ප්‍රථම ස්වර්ණ සම්මානය ප්‍රදානය කරනලදි
ඒ වගේම 2002 වසර අවසාන වනවිට ස්වර්ණ සම්මාන 10 ක් ප්‍රදානය කර තිබුණි
නෙදර්ලන්තයේ ලන්දේසි චිත්‍රපට කෙරෙහි තිබෙන මහජන ප්‍රසාදය, සම්මානය හඳුන්වාදී මාස 18ක් තුලදී වැඩි වූ බව කියවේ
ලන්දේසි චිත්‍රපට නරඹන්නන් සංඛ්‍යාව ප්‍රතිශතයක් ලෙස ගත්විට 1999 දී 5.5% ක්ද,2000 දී 5.9% ක් ද,සම්මානය හඳුන්වාදුන් වසර 2001 දී එය 9.5ක් දක්වා වර්ධනය වී ඇත
ඒ වගේම 2002 වසරේදී නරඹන්නන් ප්‍රතිශතය 10.5% ක් 
දක්වා වර්ධනය වී ඇත
ලන්දේසි චිත්‍රපට කර්මාන්තය වර්ධනය වීමේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස 2003 දී සම්මානය දෙන මිනුම වෙනස් විය
2003 ජනවාරි 1 වැනිදයින් පසු ප්‍රචාරනය සඳහා නිකුත් කල චිත්‍රපට වලට ස්වර්ණ සම්මානය සඳහා 100,000 නරඹන්නන් ද, ප්ලටිනම් සම්මානය සඳහා 400,000 ක් නරඹන්නන් ද අවශ්‍ය විය
වසර 2003 ට පෙර ස්වර්ණ සම්මානය ලබාගත් චිත්‍රපට සඳහාද නව මිනුම් යටතේ සම්මාන ලබාදුණි
වසර 2003 සිට 2007 දක්වාම නෙදර්ලන්තයේ ලන්දේසි චිත්‍රපට නරඹන්නන්ගේ ප්‍රතිශතය 9.20% සහ 13.4%  අතර පවත්වගන්නා ලදි
එහි හඳුන්වාදීමේ සිට මේ දක්වා  චිත්‍රපට 62ක්   සඳහා සම්මාන ප්‍රදානය කර ඇත
වසර 2008 දී චිත්‍රපට 14ක් සම්මානයට පත්‍රවිය
එක වසරක් තුලදී වැඩිම සම්මාන ගණනක් ප්‍රදානය කල වසර ලෙස එය වාරතා වේ
සම්මානලාභී බොහෝ චිත්‍රපට අදාල නරඹන්නන් ගණනට ලංව තිබෙන්නේ සතියක හෝ දෙකක කාලයක් තුලදීය
නමුත් "ෆුල් මූන් පාර්ටි" (2002) සහ"බ්ලැක් බුක්"(2006) යන චිත්‍රපට ඔවුන්ගේ ප්‍රථම සති අන්තය තුලදීම 75,000 සහ 100,000 නරඹන්නන් පිරිසක් වාරතා කලහ
සම්මානය සඳහා ප්‍රතිචාර

සම්මාන ලාභීන් හිතනව ස්වර්ණ සම්මානය ලබෙන්නේ චිත්‍රපටය සාර්ථක එකක් නිසා කියල
අධ්‍යක්ශක "මාර්ටින් කූල්හොවෙන්" කියනවා "වසර 2005 දී Schnitzel Paradise සම්මානයට පාත්‍ර උනා
එත් අපි ඒතරම් සර්ථකත්වයක් බලාපොරොත්තු උනේ නෑ " කියල
Schnitzel Paradise කියන්නෙ ඔහුගෙ වාණිජ්‍යයමයලෙස සාර්ථක වූ මුල්ම චිත්‍රපටයයිKeep off (2006)  හි ප්‍රධාන නළු වයස අවුරුදු 15 ක් වන "සෙම් වීගෙර්" කියනව "මම දැනගත්තා මේ චිත්‍රපටය ගොඩක් අය බලනව කියල, ඒත් මම කවදාවත් හිතුවෙ නෑ අපිට ස්වර්ණ සම්මානය ලැබෙයි කියලා "
ප්‍රවේශපත්‍ර 75,000 ක් 100,000 ක් අලෙවිවූ පමණින් චිත්‍රපටයක් සර්ථක යැයි කීමට නොහැකි බව සම්මාන විචාරකයෝ පවසති
චිත්‍රපට පුවත්වාරතාකරු " රොනාල්ඩ් ඔකුය්සෙන්" වසර 2002දී ස්වර්ණ සම්මානය මෙහෙම කිව්වා
හොඳ අදහසක් - මිනිස්සුන්ට ධනාත්මක සංඥා දෙනව.එත් එක විවාදත්මකයි ගොඩක් දෙනාට සංඥා ලැබෙනවද කියලා
නරඹන්නන් 75,000 ඉතා කුඩා සංඛ්‍යාවක්
දුර්වල මිනුමක්
විශේෂයෙන් "ෆුල් මූන් පාටි" වගේ හුදු පොදුජනයා සඳහා නිපදවූ චිත්‍රපටවලට
"ෆුල් මූන් පාටි " චිත්‍රපටයේ අධ්‍යක්ශක වරයා එකහෙලාම පිලිගන්නවා 300,000 පමණක් නරඹන්නන් යනු අසමර්ථවීමක් කියලා
ස්වර්ණ සම්මානය,චිත්‍රපටයක වාණිජ්‍යමය සාර්ථකත්වය සඳහා සිනමාවේ වටිනාකම අඩුකිරීමට උත්සාහ කරන නිසා සහ එය විශාල ප්‍රසිද්ධියක් ලබාසිටින චිත්‍රපට වලට අනුග්‍රහ කරනවා වෙනුවට කුඩා අප්‍රසිද්ධ චිත්‍රපට සඳහා අනුග්‍රහ ලබාදීම නිසා, ස්වර්ණ සම්මානය යනු  "අපගේ ළමා කාලය" යයි "ඔකුයුසෙන්" පවා වාරතාකර තිබේ
"ස්වර්ණ සම්මානය වණිජ්‍යමය කඩාවැටීම නැවැත්වීමට ලබාදෙන තිළිණයක් "යයි චිත්‍රපට නිශ්පාදක "රොබ් හෝවර්" කිය තිබේ
වසර 2005  දී මිනුම 75,000 සිට 100,000 දක්වා ඉහල දැමූ අවස්ථාවේ ඔහු සම්මුඛ සාකච්චාවකදී කියා සිටියේ පහත පරිදිය
ඒක කොහෙත්ම මුකුත් නෙවෙයි
අසාර්ථකත්වයක්
ඒක පටන්ගන්න තිබුනේ චිත්‍රපට ප්‍රවේශපත්‍ර 350,000 හෝ ඊට වැඩියෙන් අලෙවි කරන නිශ්පාදකවරු වෙනුවෙන්
මධ්‍යය විසින් මේකගැන වරතා කරන්නෙ ඇයි කියලා තේරුම් ගන්න බෑ
ඇඉ මේ සියලු දෙනාම මේ විකාර අනුමත කරන්නෙ
ඇල්ජෙමීන් ඩග්බ්ලෑඩ්, ද ටෙලිග්‍රාෆ්, එන් ආර් සී හෑන්ඩෙල්බ්ලෑඩ් යන ලන්දේසි පුවත්පත් ස්වර්ණ සම්ම්මානය ලැබුණු චිත්‍රපට පිළිබඳව වාරතා කර ඇත
"De Scheepsjongens van Bontekoe " (2007) යන චිත්‍රපටය නැරඹීමට 100,000 ක් පමණ මිනිසුන් පැමිණි අවස්ථවේ,ලන්දේසි පුවත්පත් ආයතනයක් වන "Algemeen Nederlands Persbureau" පැවසූයේ "චිත්‍රපටය 100,000 සේ අපූර්ව එළිපත්තට ළඟා වී ඇත
" ලෙසයි
සටහන්

<div class="references-small">
2009 මාර්තු 9 වනිදා වශයෙන්
කලින් වසර වල වගේ වසර 2007 වාර්ශික වාරතාව, ලන්දේසි සිනමාශිල්ප සංසදයේ 2008 වසරේ ග්‍රන්ථය ඔවුන්ගේ වෙබ් සයිට් එක තුල  ප්‍රසිද්ධකර නැති නිසා 2007 වසර පිළිබඳ නිවැරදි දත්ත නැත
"චිත්‍රපටය 100,000 සේ අපූර්ව එළිපත්තට ළඟා වී ඇත
" වාක්‍යයේ  ANP පාවිච්චි කරන ලන්දේසි වැකිය "ද මජිස්චෙ ජෙරෙන්ස් වන් 100,000 "
මූලාශ්‍ර

බාහිර සබැඳි
 Gouden Film 
Golden and Platin Film Netherlands at the Internet Movie Database

සිනමා සම්මාන උළෙල
කාන්තා මාර්ග ධාවනය 2008 චීන බීජිං ග්‍රීෂ්ම ඔලිම්පික් උලෙළේ එක් පා පැදි තරගයකි
ධාවන තරගය නාගරික ධවන පථයක පැවතුනු අතර (බීජින් නගරයේ එක් තාවකලික ස්ථනයකා එහි මුලු දිග කි
තරගය අවසන් නොකල තරගකරුවන් හතර දෙනා 

සොන්ග් හී ජුන් (කොරියාව )
වෙරා කර්ර රා (ඉතාලියා)
කැත්රිරනෙ බේට්ස් (ඕස්ට්රේ්ලියාව )
ජෙනිෆර් හොල්ෆ් (ස්විට්සර්ලන්තය )
ඔලිම්පික්
ඔපෙරා වෙබ් බ්‍රවුසරය යනු ඔපෙරා මෘදුකාංග සමාගම විසින් නිපදවන ලද වෙබ් බ්‍රවුසරයකි
එය ලොව පුරා මිලියන 200 කට අධික අන්තර්ජාලය භාවිත කරන්නන් අන්තර්ජාල‍යේ සැරිසැරීමට භාවිත කරන වෙබි බ්‍රවිසරයකි
එය අන්තර්ජාලය හා සමිබන්ධ ක්‍රියාවන් වන වෙබි අඩවි වල සැරිසැරීමට, ඊමේල් පනිවුඩ යැවිමට හා ලබාගැනිමට,අන්තර්ජාලයෙන් දත්ත ලබාගැනිමට හා සමාජ සමිබන්ධතා පැවැත්විමට වැදගත් වේ
මෙය පරිඝනක සහ ජංගම දුරකථන සදහා ඔපෙරා මෘදුකාංග සමාගම විසින් නොම්ලේ පිරිනැමෙන මෘදුකාංගයකි
මෙය පරිඝනක වල වින්ඩෝස් මෙහෙයුම් පද්ධතිය සමග නොපැමිණියද යුක්රේනය වැනි රටවල බොහොමයකම භාවිතා වන වෙබි බ්‍රවිසරයකි
ජංගම දුරකථන සදහා ඔපෙරා සමාගම විසින් නිපදවා ඇති වඩාත් ජනප්‍රිය මෘදුකාංගය වන්නේ ඔපෙරා මිනි වෙබි බ්‍රවිසරයයි
මෙහි ඇති ගුණාංග වන්නේ ෙවබි පිටුවල විශාලත්වය වෙනස් කිරිම,බාගත කළමණාකරනයක් පැවතිම වැනි දේය
ඔපෙරා වෙබි බ්‍රවිසරය බොහෝ මෙහෙයුමි පද්ධති වල ධාවනය වන අතර මයික්‍රෝසොෆ්ටි වින්ඩෝස් , මැක් , ලිනක්ස් ඒ අතරින් කිහිපයකි
මෙය Maemo , BlackBerry , Symbian , windows Mobile , Android වැනි ජංගම දුරකථන මෙහෙයුම පද්ධති වලද ධාවනය වන අතර එය ජංගම දුරකථනය නිතැතින්ම පැමිණෙන මෘදුකාංගයකි
ඉතිහාසය 

ප්‍රථම වරට ඔපෙරා මෘදුකාංග සමාගම විසින් මෙම ඔපෙරා වෙබි බ්‍රවිසරය එලි දක්වනු ලැබුවේ 1996 වසරේද්දිය
ඒ ඔපෙරා 2 වන සංස්කරණයයි
එය මයික්‍රෝසොෆ්ටි වින්ඩෝස් මෙහෙයුම් පද්ධතියේ පමණක් ක්‍රියාත්මක වු අතර විවිධ මෙහෙයුම් පද්ධති වල ක්‍රියාත්මක වන සංස්කරණයක් එළි දක්වනු ලැබුවේ 2000 වසරේදි ය
ඒ ඔපෙරා 4.0 ලෙසය
ඔපෙරා මෘදුකංග සමාගම විසින් තම වෙබ් බ්‍රවිසරය වාණිජ මටිටමින් ආරමිභ කරනු ලැබුවේ මින් පසුවය
ඒ ඔපෙරා 5.0 වෙබි බ්‍රව්සරය නිකුත් වීමත් සමගය
එයද එළි දක්වනු ලැබුවේ 2000 වසරේදි විම විශේෂයකි
අද වන විට මෙම වෙබි බ්‍රවිසරයේ 11 වන සංස්කරණයද එළි දක්වා ඇති අතර එය නිකුත් වි පැය 24 ගත වන විට එහි පිටපත් මිලියන 6.7 ලොව පුරා සංසරණය වී ඇත
මෙය නිකුත් වි ඇත්තේ 2010 වසරේ දෙසැම්බර් මස 16 වනදා ය
විශේෂාංග 
ප්‍රධාන ලිපිය
ඔපෙරා වෙබ් බ්‍රව්සර‍යේ විශේෂාංග 
මේවාද බලන්න
ඔපෙරා ජංගම විශේෂාංග , ඔපෙරා මිනි විශේෂාංග , Nintendo DS සහ DSi බ්‍රව්සර‍යේ විශේෂාංග, අන්තර්ජාල නාලිකාවේ විශේෂාංග

ඔපෙරා 10.5 සංස්කරණය තුළ අන්තර්ගත වන නව JavaScript යන්ත්‍රය හා නව දෛශික දෘශ්‍ය පුස්තකාලය මගින් ඔපෙරා වෙබ් බ්‍රව්සරයේ සමස්ත පරිවර්තන වේගය වර්ධනය කරයි[37][45]
ටැබ් මගින් විමර්ශනය කිරීමේ හැකියාව, දැන්වීම් වාරණ හැකියාව, වංචනික ක්‍රියා වලින් ආරක්ෂා වීමේ හැකියාව, බාගත කලමණාකරණ පහසුකම හා බිට්ටොරන්ට් සේවාව, සෙවුම් ස්ථම්භයක් සහ ජාල සැපයුම් ස්මුච්චිතය යනාදිය මෙහි අන්තර්ගතය
ඔපෙරාහි විද්‍යුත් තැපෑල හා IRC පිළිසඳර උපාංගය ද විශේෂාංග වේ[46]
නව ටැබ් පිටුවක සංක්ෂිප්ත ආකෘතියක දිස්වන ඔපෙරාහි අන්තර්ගත අධිවේගී ඩයල අංගය, පරිශීලකයා හට speeddial
ini ගොනුව සංස්කරණය කිරීම මගින් ඈඳුම් 25ක් හෝ වැඩි ගණනක් 
ඇතුළත් කරගැනීමට අවස්ථාව ලබාදේ
ඈඳුම් පිටුවල සංක්ෂිප්ත ස්වයංක්‍රීයව ජනනය වී අධිවේගී ඩයල පිටුවේ හඳුනාගැනීම් සඳහා උපයෝගී කරගැනීමට හෝ ඔපෙරා පිළිසඳර ඩයල උත්පාදකය 
මගින් සංස්කරණය කරගැනීමට හැකිය
මෙය ස්ථාපනය කරගත් පසු වඩා පහසුවෙන් අන්තර්ජාලයේ සැරිසැරීමට භාවිත කරන්නාට අවකාශ සැළසේ[47]
ඔපෙරා වෙබ් බ්‍රව්සර‍ය, ඔපෙරා widgets එනම් කුඩා වෙබ් යෙදුම් සඳහා සහයෝගය සපයයි
විශේෂිත JavaScript යෙදුම් වෙබ් පිටුවලට එකතු කිරීමට පරිශීලක JavaScript යෙදුම යොදාගත 
හැකිය
Greasemonkey සහයෝගීතාවය සීමාසහත වන අතර මෙහි Greasemonkey සක්‍රිය කිරීමට හෝ පිටපත් කළමණාකරණය කරගැනීමට අතුරු මුහුණතක් ද නොමැත
ඔපෙරා වෙබ් බ්‍රව්සරය, අඩෝන එනම් බ්‍රව්සර‍යට කෘත්‍ය එක් කළ හැකි සාපේක්ෂව කුඩා වැඩසටහන් මගින් විස්තීර්ණය කරගත හකිය
උදාහරණයක් ලෙස ඔපෙරා 11 , තෙවන පාර්ශව ඈඳුම් දැක්විය හැකිය
නමුත් ඔපෙරා ඒවායේ ක්‍රියාකාරීත්වය සීමා කරයි
භාවිත කළ හැකි බව සහ ළගාවිය හැකි බව 

ඔපෙරා වෙබ් බ්‍රව්සර‍ය මූලිකවම නිර්මාණය කරන ලද්දේ දෘශ්‍ය හා චාලක හැකියාවෙන් දුර්වල පරිශීලකයන් සඳහා පරිගණකය සමීප කරවීමේ අරමුණෙනි බහු ආකෘතිමය බ්‍රව්සර‍යක් වන මෙය පරිශීලක අතුරු මුහුණතේ පුද්ගලික වරණ රාශියකට ද ඉඩකඩ සපයයි
බ්‍රව්සර‍යේ සියලු අංශයක්ම පාහේ යතුරු පුවරුව පමණක් භාවිතයෙන් පාලනය කල හැකි අතර[49] මූලික යතුරු පුවරු ක්ෂණික පිවිසුම් පරිශීලකයාගෙ අභිමතය අනුව වෙනස් කළ හැකිය[50],[51]
අවකාශමය යාන්ත්‍රණ සහයොගීතාව දක්වන එකම ප්‍රධාන වෙබ් බ්‍රව්සරය ඔපෙරායි
මූසිකයේ අංග චලන සඳහා ප්‍රතිචාර දක්වීමට ද ඔපෙරා වෙබ් බ්‍රව්සරය සමත්ය
ආපසු යෑම හෝ නැවත සැකසීම ද කළ 
හැකිය[53]
පිටු විශාලනය මගින් අක්ෂර, පිළිබිඹු සහ Adobe Flash Player , Java පදනම් වේදිකාව හා පරිමාණගත ‍දෛශික ග්‍රාපිත වැනි අන්තර්ගතයන් 20% සිට 1000% දක්වා අධිප්‍රමාණය හෝ අවප්‍රමාණය කරගත හැකිවීම දෘෂ්‍ය හැකියාවෙන් දුර්වල පරිශීලකයන්ට පහසුවකි
එසේම පරිගණකය භාවිත කරන්නාට වෙබ් පිටුවල අකුරු වර්ගය, වර්ණය මෙන්ම පිටුවල CSS විශාලනය
පවා වෙනස් කරගත හැකිය
මෙය වෙබ් පිටු, අධි විභේදනයෙන් හෝ වඩා පහසුවෙන් කියවිය හැකි අක්ෂරවලින් සමන්විත කරගැනීමට උපකාරී වේ
වාචික පාලනය
IBMආයතනය සමග සහයෝගයෙන් සංවර්ධනය කර ඇති මෙම පහසුකම, මූසිකය හෝ යතුරු පුවරුවෙන් තොරව බ්‍රව්සරය භාවිත කිරීමට අවකාශ සලසා දේ
එසේම එයට පිටු සහ අන්තර්ගතය ශබ්ද නගා කීමටද පිළිවන
ඔපෙරා ටර්බෝඅංගය මන්දගාමී අන්තර්ජාල සබඳතා වෙනුවෙන් නිපදවා ඇති අතර එය ඔපෙරාහි සර්වර ප්‍රතියුක්තයක් ලෙස ක්‍රියා කර අවශ්‍ය වෙබ් පිටුව 80% දක්වා සංකෝචනය කර ග්‍රාහකයාට ලබාදේ
මෙම ක්‍රියාවලිය මගින් යැවෙන දත්තවල සමස්ත ප්‍රමණය අඩුකිරීම නිසා, වෙබ් පිටුව දිස්වීමට ගන්නා කාලය අඩු වේ
මෙම තාක්ෂණය ඔපෙරා මිනිහිද යොදාගැනේ
පුද්ගලිකත්වය හා සුරක්ෂිතතාව 

අවසන් ග්‍රාහකයාට යොදාගත හැකි ආරක්ෂක අංගෝපාංග කිහිපයක්ම ඔපෙරා සතු වේ
බොත්තමක් තද කිරීමෙන් HTTP Cookies, සෙවුම් ඉතිහාසය හා cache මකා දැමීම එක් විකල්පයකි
මෙමගින් හවුලේ භාවිත කරන පරිගණකයකින් සිදු කළ සෙවුම් මකා දැමිය හැකිය[58]
ආරක්ෂිත වෙබ් අඩවියකට පිවිසෙන විට ඔපෙරා බ්‍රව්සරය, SSL3 හෝ TLS[59][60] යන අධි ආරක්ෂිත දත්ත-සංකේත පරිවර්තක මූලරේඛ මගින් දත්ත අනුරූප සංකේත වලට පරිවර්තනය කරයි
ඉන්පසු එය අඩවියේ ආරක්ෂක තත්වය ලිපින ස්ථම්භයේ අන්තර්ගත කරයි
මෙමගින් phishing හෝ malware, තහනම් ලැයිස්තු වලට එරෙහිව පරීක්ෂා කර අනතුරු ඇගවීම සිදුකෙරේ
මෙම හැසිරීම මූලිකවම සක්‍රිය කර අති අතර භාවිත කරන්නාගේ අභිමතය අනුව එය අක්‍රිය කිරීමද කළ හැකිය
එසේ කළ ද පරිශීලකයා හට තනිවම 'පිටු තොරතුරු සංවාදය' අරඹා අඩවිය පරීක්ෂා කරගත හැකිය[61]
පරිශීලකයා හට සියලු සුරැකි මුරපද , තනි ප්‍රධන මුරපදයක් යෙදීමෙන් malware මගින් ඒවා භාවිතා කිරීම වළක්වා ගත හැකිය
ආරක්ෂණ සංචරණ හෝ අනෙකුත් මෘදුකාංග දෝෂ හඳුනාගැනීම හා වාර්තා කිරීම සඳහා ඔපෙරා මගින් අන්තර්ජාලය හා සබැඳි වෙව් එකමුතුවක් පවත්වාගෙන යනු ලැබේ [62]
පරිගණක ආරක්ෂණ සැපයුම්කරුවෙකු වන Secunia ආයතනයට අනුව ඔපෙරාහි අවසන් දින 365ක් සඳහා වාර්තා වූ මධ්‍යන්‍ය අන්තරායකාරී අවස්ථා ගණන 0.01ක් වේ
සංසන්දනාත්මකව Internet Explorer සඳහා මෙම අගය 38.3ක් ද Firefox සඳහා 5.77ක් ද Safari සඳහා1.54ක් ද විය
2007 ජනවාරියේදී ඔපෙරාහි ප්‍රධාන තරගකරුවෙකු වන Mozilla ආයතනයේ Asa Dotzler, 2006හිදී ප්‍රතිස්ථපනය කරන ලද ඔපෙරාහි අන්තරායකාරී අවස්ථාවන්හි බලපෑම අවතක්සේරු කිරීම පිළිබඳව දෝෂාරෝපණය කරන ලදී
Dotzler කියා පෑවේ ඔපෙරාහි සේවාදායකයන් මෙම තත්වය ගැන නිවැරදිව දැනුවත් කර නැති බවත් එමනිසා ඔවුන් තමා නිරාවරණය වන අන්තරාය පිළිබඳව දත යුතු බවත්ය
ඔපෙරා සමාගම පසු දිනම මීට ප්‍රතිචාර දක්වන ලදී
සම්මතයන්ට දක්වන අනුකූලතාව 

ඔපෙරා බ්‍රව්සරය නූතනයේ වෙබ් සංවර්ධන මූලිකාංග වන CSS-Cascading Style Sheets සඳහා සහයෝගය දැක්වූ මුල්ම බ්‍රව්සරයකි[66]
නූතනයේ ඔපෙරා CSS 2.1 , HTML 4.01 , XHTML 1.1 , XHTML Basic , XHTML ජංගම පැතිකඩ, XHTML+ප්‍රකාශනය, WML 2.0, XSLT , XPath , XSL-FO , ECMAScript 3(JavaScript) , DOM 2 , XMLHttpRequest , HTTP 1.1 , TLS 1.2[67], යුනිකෝඩ් හා SVG 1.1 Basic , SVG 1.1 Tiny, GIF89a, JPEG හා alpha transparency[68] අන්තර්ගත PNG සඳහා පූර්ණ සහයෝගීතාවය දක්වයි. ඔපෙරා 9 වන සංස්කරණය, වෙබ් බ්‍රව්සරවල වෙබ් සම්මතයන්ට දක්වන අනුකූලතාව සඳහා වන Acid2 පරීක්ෂාව ද සමත් වූ දෙවන හෝ සිව්වන වෙබ් බ්‍රව්සරය හා පළමු වින්ඩෝස් වෙබ් බ්‍රව්සරයයි
ඔපෙරාහි 10.5+ සංස්කරණය Acid3 පරීක්ෂාව 100%කින් සමත් විය
එම පරීක්ෂාව මූලිකවම අවධානය යොමු කරන ලද්දේ DOM හා JavaScript සම්මත සඳහා වන අනුකූලතාවයයි
Ecma International ආයතනයේ ECMAScript සම්මත අනුකූලතා පරීක්ෂණය 262[71](0.7.2 සංස්කරණය) සඳහා ඔපෙරා 11.10, 3840/10872 ක ලකුණක් ලබාගෙන ඇත
මෙමගින් දැක්වෙන්නේ සම්පූර්ණ පරීක්ෂණ වාර අතුරින් අසමත් වූ වාර ගණන බැවින් අඩු ලකුණු අගයයන් වඩාත් සුදුසු වේ
ඔපෙරා12හි පූර්ව සංස්කරණයක් 262 පරීක්ෂාව 1/10927ක් ලබා ගත්තේය
එම අසමත් වූ පරීක්ෂණය අවලංගු එකක් ද විය
W3C ප්‍රමිතිකරණ ආයතනය නිකුත් කරන ලද නිල CSS 2.1 පරීක්ෂාව ද ඔපෙරාහි Presto පරිවර්තක යන්ත්‍රය 89,37%කින් එනම් 86.65%කින් හා 77.44%කින් සමත් වී තිබේ
ඔපෙරා යුනයිට් 

ඔපෙරා යුනයිට් යනු වෙබ් සේවා කිහිපයක් පරිශීලකයාගේ පරිගණකයේ එකවර host කිරීමට ඉඩලබාදෙන විතන්‍ය සැකිල්ලකි
එය වෙබ් අඩවියක් දියත් කිරීම සඳහා වෙබ් සර්වරයක් ලෙසද, ගොනු හා පින්තූර බෙදාගැනීමේ මාධ්‍යයක් ලෙසද, ධාරා මාධ්‍යයක් ලෙසද ක්‍රියා කරයි
ඔපෙරා යුනයිට් විසින් බොහෝ දෙනෙක් දැනටමත් භාවිත කරන නව හෝ දියුණු කරන ලද උපයෝග සෑදීමසඳහා API මුදාහරින ලද අතර එය ඔපෙරා පරිශීලක උපයෝග ඩොමේනයක් මත ධාවනය වන්නේ My Opera සමූහය සමග ඒකාබද්ධවය
මෙම උපයෝග පරිශීලනය කිරීමට පරිගණකය හා ඔපෙරා බ්‍රව්සර host කිරීමේ අංගය ධාවන තත්වයේ පැවතිය යුතුය
අතුළත් කරන ලද API, HTML සේවාග්‍රාහක ප්‍රදේශ CSS සහ නව සර්වර පාර්ශ්ව ECMAScript, JavaScript තාක්ෂණය සමග ස්ථානීය ගොනු පරිශීලනය සහ අනවරත සංචිත භාවිත කරයි
යුනයිට් උපයෝග W3C Widgets 1.0 නියමාවලිය අනුව පැකේජගත වී ඇත
එමෙන්ම ඔපෙරාහි vetted පහසුකම මගින් පරිශීලකයන් විසින් නිර්මාණය කරන ලද උපයෝග ඉදිරිගත කිරීමට ද අවකාශ සලසයි
යුනයිට් 10.10සංස්කරණයේ සිට සම්මතයක් ලෙස පිළිගනු ලැබේ[76]
Tonido[77] යනු එහි තරගකරුවෙකි
වෙළදපොළ යොදාගැනීම‍ 

2011|07 දක්වා

මෙම බ්‍රව්සරය 2009 වසරේ ජොර්ජියාවේ 47%කුත්, යුක්රේනයේ 43%කුත්, රුසියාවේ 36%කුත්, ලිතුවියාව, ලිතුවේනියාව හා චෙක් ජනරජය යන රටවල 8-11%කුත් ලෙස වූ වෙළඳපොළ කොටස් සමග නැගෙනහිර යුරෝපයේ වඩා සාර්ථකත්වයක් ලබා ඇත
2011 ජුලි මාසයේ 11.50 සංස්කරණය ප්‍රචාරණයට පැමිණවීමත් සමග ඔපෙරා එහි පෙර පැවති බාගත කිරීමේ වාර්තාව බිද දමන ලදී
එය මිලියන 35 වාරයක් ලෙස වාර්තා ප්‍රචාරණයට පැමිණි පළමු සතියේම වාර්තාගත විය
1996 එහි ප්‍රථම ප්‍රචාරණයට පැමිණවීමේ පටන් මෙම බ්‍රව්සරය පෞද්ගලික පරිගණක වල සීමිත සාරථකත්වයක් පැවතිණි
එය වඩා වැඩි සාර්ථකත්වයක් ලබා ගත්තේ නිශ්පාදනය විවිධ මූලික වේදිකා සඳහා ප්‍රචාරණයට පැමිණීමත් සමග ජංගම සෙවුම් ක්ෂේත්‍රයේ වේ