Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
රජයට, විහාරාවලට හා ප්‍රභූ පංතියට අයත්ව තිබ කෙත්වතු හා වතු පිටි සියල්ල වගා කිරීමට එකල අනුගමනය කොට ඇති පිළිවෙත් හ යොදා ගනු ලැබ ඇති පිළිවෙත් හා ොදාගනු ලැබ ඇති විධිවිධාන පිළිඹඳ සොයා බැලීම වැදගත්ය
අනුරාධපුර යුගයේ මුල් භාගයේදී රජය ඉඩම් වගා කරනු ලැබුයේ කෙසේදැයි නිශ්චිත  වශයෙන් දැන ගැනීමට ලැබී ඇති සාක්ෂ්‍ය ප්‍රමාණවත් නොවේ
එහෙත් මේ කාලයේදී සිංහලයන් විසින් ඔවුන් ඉන්දියාවේ සිට මෙරටට පැමිණි කාලයේ  එහි මෙරටට පැමිණි කාලයේ එහි පැවති ඉඩම් වගා පිළිවෙත් වලට සමාන ක්‍රමයෙක්  මෙහිදීද අනුගමනයකළ හැකිය
ශ්‍රී ලංකාවේ රජවරැන්විසින්ද අනුගමනය කරන ලදැයි අනුගමනය කරන ලදැයි අනුමාන කළ හැකිය
ශ්‍රි ලංකාවේ රජවරුන් විසින්දපරිහරණය කොට ඇති කෞටිල්‍ය අර්තශාස්ත්‍රයයෙහිදැක්වෙන පරිදි රජය සතුව පැවති ඉඩම් සමහරක්එකල වගා කොටඇත්තේ දාසයන් කම්කරුවන් හා සිරකරුවන්ලවාය
තවත්ඉඩම්ප්‍රමාණයක්"අසීතිකා"ක්‍රමයට හෙවත් අස්වැන්නෙන් දෙකෙන් කොටසක් බදු වශයෙන් ගෙවිමට කොන්  දේසියක් පිට අද ගොවින් ලවා කොට ඇත
තවත් සමහර ඉඩම් අස්වැන්නෙන් හතරෙන් පන්ගුවක් හෝ පහෙන් පංගුවක් රජයට ගෙවීම් කොනදේසි පිට " ස්වය්‍යපජිත ක්‍රමයට හෙවත් ස්වෝත්සාහයෙන් වගා කිරීම සඳහා බදු ගොවීන්ට පවරා  දෙනු ලැබ ඇත
මෙම ක්‍රමය මුලදි මෙරටට අනුගමනය කොට  ඇති බව පෙනේ
එකල කුඹුරු හා විශාල ඉඩම් හිමියන්ද තමන්ගේ කුඹුරු හා වතු පිටි වගා කළ බව පෙනෙන්නේ දාසයන් හා කම්කරුවන් ලවාය
සද්ධාතිස්ස රජු එක් අවස්ථාවක ධනවත් ඉඩම් හිමියෙකුගේ කුඹුරක සද්ධාතිස්ස රජු එක් අවස්ථාවක ගොයම් කපා  කුලිය වශයෙන් උපනයා ගත් ධාන්‍ය ප්‍රමාණයකින් භික්ෂුන් වහන්සේලාට දුන් දානයක් පිළිබඳව සිහළවත්ථුප්‍රකරණයේ  සඳහන් වේ
එමෙන්ම මහා පුලිමගතිස්ස රජු ( ක්‍රි
පූ77-63) හැල් හේනක කුලියට ගොයම් කැපීමට ගිය බව කියන පුවතක් මහ වංශය සඳහන් වේ
මේ රජවරුන් දෙදෙනාම වෙස්වලාගෙන ගොස් කම්කරුවන් වශයෙන් වැඩ කළ බව සඳහන් වී  තිබීමේන් පැහැදිලි වන්නේ විශාල කුඹුරු හා වතුපිටි ආදිය වගා කිරීම කුලියට සේවය කල කම්කරුවන් ලවා සිදු කොට ඇති බවයි.එහෙත් කුඩා කුඹුරක් හෝ ඉඩමක් පමණක් අයත්ව සිටි ගොවීන් ඒවා තමන්ටම වගා කල බව සීහළවත්ථුප්‍රකරණයෙහි  එන කම්බුද්ධ උපාසක වත්ථුවෙන් හෙළි වේ
මහා වංසයේ සඳහන් වී ඇති පරිදි ගෝඨයිම්බර යෝධයා හා ඔහුගේ  සහෝදරයන් එක් වී වගා කළේ ඔවුන් සතුව තිබූ ඉඩමක් බව පෙනේ
ඉඩම් විශාල වශයෙන් අයිති කොට ගෙන සිටි පුද්ගලික ඉඩම් හිමියන් අනුරාධපුර යුගයේ අවසාන භාගයේදී ඉඩම් වගා කිරීම සම්බන්දයෙන් වෙනත් පිළිවෙතක් අනුගමනය කොට  ඇති බව දස වන සියවසට අයත් කොණ්ඩසැටවන ටැම් ලිපියෙන් හෙළි වේ
එම ලිපියෙන් හෙළි වන්නේ එකල ඉඩම් හිමියන් තමන්ගේ ඉඩම් වෙන් වෙන් වශයෙන් බදු ගොවියන්ට පවරා දී සෑම අස්වැන්නකින්ම සම්මත ධාන්‍ය ප්‍රමාණයක් ඔවුන්ගෙන් අය කර ගැනීම හෝ මළුු කුඹුරු යායම හෝ ඉඩමම අතරමැදියෙකුට පවරා දී ඔහුගෙන් එක වර යම් කිසි මුදලක් ලබා ගැනීම සිරිත වූ බවය
මූලාශ්‍ර
"ශ්‍රි ලංකාවේ ඉතිහාසය 1 "
"අනුරාධපුර යුගය
අධ්‍යාපන දෙපාර්තුමේන්තුව.සිසාර ප්‍රින්ට්වේ"

මේවාත් බලන්න
අනුරාධපුර යුගයේ සිතුවම්

අනුරාධපුර යුගය
ගොවිතැන
ආර්ථික විද්‍යාව
පෝෂණ සංඝටක 

විටමින,ප්‍රෝටීන්, මේද, කාබෝහයිඩ්රේට් හා ඛණිජ ප්‍රභවයන් සහිත පෝෂ්‍ය අදායක ආහාරයකි
ප්‍රයෝජනයට ගනු ලබන අනෙකුත් කිරි වර්ග නම් මී කිරි සහ එළු කිරි ය
මෙය මෙසේ සිදු කළ යුත්තේ කිරි පරිබෝජනයට පෙර එහි විය හැකි යම් ක්ෂුයද්ර ඓන්ද්රිෙකයන් විනාශවන බවට සහ එය කල් තබාගත හැකි ගුණාංගයන්ගෙන් දියුණුවන බවට වගබලා ගැනීම උදෙසා ය
කිරි හා කිරි ආශ්‍රීත නිෂ්පාදන මවගේ කිරි ඉතාම යෝග්‍ය වන වයසින් 12ස් මසකට අඩු ළමුන් සඳහා හැරෙන්නට සෑම වයස් කාණ්ඩයක් සඳයාම සුදුසු සුවදායක භෝජනයක වැදගත් කොටසක් වේ
අප දිනකට යටත් පිරිසෙයින් කිරි නිෂ්පාදන වේල් 1-2 ක් (වේලක 200මිලි
දෛනික පරිබෝජනයේදී පෝෂක ලබා ගැනීම කෙරෙහි ඊට ඇතුළත් කිරි හෝ කිරි නිෂ්පාදන ප්රබධාන වශයෙන් දායකවන අතර ඒවා සමතුලිත පරිභෝජනයක් සඳහා අවශ්‍ය මූලික ආහාර ගණ අතරෙහි වේ
පෝෂණාත්මක දෘෂ්ටිකෝණයෙන් කිරි වැඩි වශයෙන්ම එහි ප්‍රෝටීන හා කැල්සියම් අන්තර්ගත වීම මත වැදගත් ආහාරයක් වේ
බොහෝ විට කිරි සීනි යනුවෙන් හඳුන්වනු ලබන ලැක්ටෝස් කිරිවල මූලික වශයෙන් පවතී’ ගව වර්ගයේ සතුන්ගේ කිරිවල ලැක්ටෝස් මට්ටම 5% ක් පමණ වේ
කිරි,අයිස් ක්රීිම් හා පැසවා ගැනීමක් නොමැති කිරි වලින් සාදාගනු ලබන වෙනත් නිෂ්පාදනවල ලැක්ටෝස් සාපේක්ෂ වශයෙන් විශාල ප්රලමාණයන්ගෙන් ඇත
යෝගට් සහ කොටේජ් හෝ ක්රී්ම් චීස් වැනි නොවියළි චීස් වර්ගවල ඉතා කුඩා ප්රනමාණයන්ගෙන් මෙය තිබිය හැක
සියවස් ගණනාවක් තිස්සේ කිරි නොයෙකුත් ක්ෂීයරපායී වර්ගයන්ගෙන් ලබා ගනිමින් විවිධ ප්රියෝජන සඳහා යොදාගනිමින් පැවතී තිබේ
විශාල සංඛ්යාෙවක කිරි නිෂ්පාදන ඇති වීමට මෙය තුඩු දී තිබේ
විවිධ අයුරේ කිරි පිටි වර්ග හැරෙන්නට බටර්, චීස්, ක්රීනම් සහ යෝගට් මේ අතර වේ
කිරි පෝෂ්‍යදායී ආහාරයකි
ක්‍ෂීරපායී සතුන්ගේ ගැහැනු සතුන්ගේ ක්‍ෂීර ග්‍රන්ථි වල නිපදවෙන කිරිවල, ඇයගේ පැටවුන්ගේ ළදරු අවධියේ අවශ්‍ය සියලූම පෝෂණයන් නියමිත ප්‍රමාණයෙන් පවතී
ඒවා පහසුවෙන් ශරීරගත වී ජීර්ණ කරගැනීමේ හැකියාවෙන්ද යුක්තය
කිරිවලින් වෙනත් ආහාරමය නිෂ්පාදනයන් රාශියක්ම සාදාගත හැක
එය බොහෝ රටවල සිටින විවිධ ජාතීන් පරිභෝජනය කරනු ලබන පොදු ආහාරයක් වී ඇත
ලෝකයේ පරිභෝජනය කරන කිරි වැඩි ප්‍රමාණයක් ගනු ලබන්නේ වමාරා කන සතුන් “වන ගව, මී ගව,එළු, බැටළු ගව හා ඔටුවන්ගෙන්ය
එමගින් උන් කෑමට ගන්නා රළු සත්ව ආහාර නිරායාසයෙන් කිරි බවට පත්කරන බැවින්අඩු සම්පත් ප්‍රමාණයක් ඇතිව කටයුතු කරන ගම්බද ගොවියාට පවා කිරි නිෂ්පාදනයට පහසුවෙන් හවුල් වියහැක
පසුගිය දශක කිහිපය තුළ කිරි හා මස්පරිබෝජනයත් ඒ සඳහා ඉල්ලූමත් සීඝ්‍රයෙන් වර්ධනය වී ඇත
මෙම තත්වය දියුණු වෙමින් පවතින රටවලටම විශේෂිත වන අතර එය පශු සම්පත් විප්ලවයලෙස හඳුන්වන මට්ටමට වර්ධනය වී ඇත
අගනා ශක්ති, විටමින,ප්‍රෝටීන්, මේද, කාබෝහයිඩ්රේට් හා ඛණිජ ප්‍රභවයන් සහිත කිරි පෝෂ්‍ය අදායකආහාරයකි
ලීටර) පරිබෝජනය කළ යුතු බව ශ්‍රී ලංකාව සඳහා ආහාරමය පදනම් සහිතව පරිබෝජනය සම්බන්ධ මඟපෙන්නීම් වලට අනුව නිර්දේශිතය
‍

ලෝකයේ කිරි නිෂ්පාදනයේ ස්වභාවය
එය මෙට්‍රික් ටොන් 80% කි
දෙවෙනි තැන ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයට හිමිවන අතර ඊළග ස්ථානය ප්‍රංශය, එක්සත් රාජධානිය හා ජර්මනිය වැනි රටවලට හිමි වේ
අපනයනය සඳහා කිරි නිපදවනු ලබන්නේ නවසීලන්තය, ඕස්ට්‍රේලියාව වැනි රටවල් කිහිපයක පමණි
මේ නිසා ලෝකයේ මුළු කිරි නිෂ්පාදනයන් ජාත්‍යයන්තර වෙළඳාමට ඉදිරිපත් වන්නේ 5%ක පමණ ප්‍රමාණයකි
ශ්‍රී ලංකාව ඇතුළු රටවල් විශාල සංඛ්‍යාවක රට තුළ කිරි නිෂ්පාදනය එම රටවල ඉල්ලූම සැපයීමට ප්‍රමාණවත් නැත
එම නිසා මෙම රටවලට කිරි ආනයනය කිරීමට 
සංවර්ධිත හා සංවර්ධනය වන රටවල කිරි නආනයන ප්‍රමාණය (1000 මෙ’ටොන්) 2006'''

රටවල කාණ්ඩය 	වෙඩරු	 	 කේජු	 	 යොදය රහිත කරිපිටි පූර්ණ යොදය සහිත කිරිපිටි 	
සංවර්ධිත රටවල	 707.77(62.20) 99.08 (8.28) 43016(37.80) 1097.12(91.72) 
සංවර්ධනය වෙමින් 
පවතින රටවල	 869.79(59.62) 57.49 (3’63) 589.18 (40.38) 124.76(96.37)
(සම්පූර්ණ ගෝලීය ආනයනයට අදාළ ප්රපතිශත අගයන් වරහන් තුළ දක්වා ඇත
)
මූලාශ්ර3ය-ආ
සදහා සංවිධානය	(ශ්‍රේණි, 2008)
කිරි නිෂ්පාදිතයන් සඳහා ඉහළ යන ඉල්ලූම සපුරාලීමේදී ශ්‍රී ලංකාව වඩ වඩාත් ලෝක කිරි වෙළඳපොළ මත යැපෙමින් සිටින තත්වයකට පත්ව ඇත
ආහාර හා කෘෂිකර්මාන්ත සංවිධානයට අනුව ආනයනයන් මත පදනම් වූ ඒක ශීර්ෂ දෛනික කිරි හා කිරි නිෂ්පාදිත සැපයුම් 1990 වර්ෂයේ ග්රෑම් 32.67 සිට 2005 වර්ෂයේ දී ග්රෑම් 81 දක්වා වැඩි වී ඇත
මේ අනුව මෙම කාලය තුළ ආනයන මත රඳා පැවැත්ම 45% සිට 77% දක්වා වැඩි වී ඇත
මෙහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ලෝක කිරි වෙළඳපොළේ උච්ඡාවචනයන් ශ්‍රී ලංකාවට දැඩිව බලපා ඇත
වර්තමානයේ ලෝක කිරි වෙළඳ පොළේ පෙර නොවු විරූ විපර්යාසයන් නිරීක්ෂවණයට ලක් වී ඇත
විශේෂයෙන් ලෝක කිරි නිෂ්පාදිත මිල ගණන් 2002 සිට 2007 දක්වා හතර ගුණයකින් වැඩි වී ඇති අතර බොහෝ විද්වතුන් අපේක්ෂා කරන පරිදි කිරි නිෂ්පාදිත මිල ගණන් අඛණ්ඩව ඉහළ යනු ඇත
ලෝක කිරි වෙළඳපොළ ඇතැම් සුවිෂේශී ලක්ෂිණයන්ගෙන් සමන්විත වේ
ලෝකයේ ප්‍රධාන කිරි නිෂ්පාදන රටවල් පහ එනම් යුරෝපා සංගමය, එක්සත් රාජධානිය, ඕස්ට්‍රේලියාව, නවසීලන්තය සහ ආජන්ට්නාව ලෝක කිරි නිෂ්පාදනයෙන් 40%කට පමණක් හිමිකම් කියන නමුදු ලෝක අපනයනයන්ගෙන් 80% කට වැඩි ප්‍රමාණයකට දායක වෙයි
එම නිසා ජාත්‍යන්තර කිරි වෙළඳාමේ ප්‍රධාන අපනයනකරුවන් එනම් නවසිලන්තය, ඕස්ට්‍රේලියාව හා යුරෝපා සංගමය අවශ්‍යයෙන්ම විශාලතම නිෂ්පාදකයන් නොවේ
උදාහරණයක් ලෙස නවසීලන්තය සාපේක්ෂව කුඩා පරිමාණයේ නිෂ්පාදකයෙකු වන නමුදු ප්‍රධාන අපනයනකරුවෙකි
2004-2006 කාලය තුළ සංවර්ධිත හා සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල කිරි නිෂ්පාදනයේ වාර්ෂික වර්ධන වේගය පිළිවෙළින් 0.3% හා 4.0% විය
2003 වර්ෂයේදී සංවර්ධිත රටවල හා සංවර්ධනය වෙමින් පැවති රටවල ඒක පුද්ගල කිරි නිෂ්පාදන පරිභෝජනය පිළිවෙලින් 204.42 හා 49.29 විය
සංවර්ධනය වෙමින් පවත්නා බොහෝ රටවල පසුගිය දශකයේ ඇතිවු වේගවත් ආර්ථික සංවර්ධනය මගින් කිරි නිෂ්පාදිතයන් වැනි ඉහළ අගයක් ගන්නා ආහාර සම්බන්ධයෙන් විශාල ඉල්ලූමක් ජනිත කරනු ලැබ ඇත
1990-2005 අතර කාලය තුළ ඉන්දියාව, බ්‍රසීලය, නයිජීරියාව හා චීනය යන රටවල කිරි හා කිරි නිෂ්පාදිත ඒක පුද්ගල පරිභෝජනය පිළිවෙළින් 20% හා 300% ප්‍රමාණයන්ගෙන් ඉහළ ගොස් ඇත
ජාත්‍යන්තර වෙළඳාම හා සම්බන්ධ ප්‍රධාන කිරි නිෂ්පාදිතයන්ට බටර්, චීස් යොදය රහිත කිරිපිටි හා සම්පූර්ණ යොදය සහිත කිරිපිටි ඇතුළත් වේ
කිරි වෙළඳපොළෙහි සැපයුමෙන් සුළු ප්‍රමාණයක් වන යොදය රහිත කිරිපිටි හා සම්පූර්ණ යොදය සහිත කිරිපිටි ප්රසධාන වශයෙන් සංවර්ධනය වෙමින් පවත්නා රටවලට අලෙවි කෙරේ
ප්‍රධාන කිරි නිෂ්පාදිත අපනයනකරුවන් වනුයේ යුරෝපා සංගමය, නවසිලන්තය හා ඕස්ට්‍රේලියාවයි. 2007 වසරේ ලෝක කිරි අලෙවියේ ප්‍රමුඛයා වූයේ යුරෝපා සංගමයයි
ආසියානු වෙළඳපොළට කේජු සහ වියළි නිෂ්පාදිත සපයන ප්‍රධාන සැපයුම්කරුවන් වනුයේ ඕස්ට්‍රේලියාවේ හා නවසීලන්තයේ අඩු පිරිවැයක් යටතේ කිරි නිපදවන්නන්ය
ලෝකයේ කිරි නිෂ්පාදිතයන්ගේ විවිධ ස්වරූපයන් 
 පූර්ණ කිරි
 අඩු මේද සහ යොදය ඉවත් කළ කිරි
 පිටි කිරි
 මෝල්ටඩ් කිරි පිටි
 රස කැවූ කිරි
 යෝගට්
 කේජු
 මුදවන ලද මී කිරි
 චීස්
 ගිතෙල
 මෝරු

 ශ්‍රී ලංකාවේ කිරි නිෂ්පාදනයේ සාම්ප්‍රදායක පසුබිම
කෙසේ වෙතත් දශක දෙක තුනක කාල පරාසය තුළ දකුණේ එළ හා මී ගව ගොවීන් කෙරේ මහත් අහිතකර බලපෑම් ඇති කරමින් දකුණු ශ්‍රී ලංකාවේ කිරි නිෂ්පාදනය නොයෙකුත් හේතූන් නිසා පරිහානියට පත්වෙමින් පවතී
හම්බන්තොට දිස්ත්‍රික්කයේ සිදුකරන ලද සමීක්ෂවණයකින් හෙලිවූයේ සතුන් ඇති කිරීමේ යෙදී සිටින පවුල් අතරින් 76% ක් සතුව එළ ගවයන් ද 33% සතුව මී ගවයන්ද ඇත
එළ ගව පට්ටි අතරින් 90% ක පමණ එක් පට්ටියක සතුන් දහයකට අඩු ප්රීමාණයක් ඇති අතර 46% ක පමණ එක් පට්ටියක සතුන් පස්දෙනෙකුට වඩා අඩුවෙන් සිටී.දකුණු පළාතේ එළ හා මී ගවයන් ඉතා අඩු පහසුකම් යටතේ ඇති කරනු ලැබේ
දේශීය 
සතුන්ගෙන් ලැඛෙන කිරි ප්‍රමාණය ඉතා අඩු වීම හේතුවෙන් පියස්සක් සහිත කිරි මඩු සහ සෙසු අත්‍යවශය පහසුකම් සහිත ගව මඩු දැක ගැනීම ඉතා දුෂ්කරය
අඩු පහසුකම් ඇති නිදැල්ලේ තණ කැවීමේ ක්‍රමයට ේශීය සතුන් හැඩගැසී ඇති බැවින් අසල පිහිටි ලඳු කැලෑ, වනපෙත් සහ පුරන් බිම් තුළ සතුන් තණ කවමින් නිතරම පිරිවැය හා දුක්ගැහැට අවම කරගැනීමට ගොවීහු වෙර දරති
සාම්ප්‍රදායක කිරි කර්මාන්තයට අදාලව තණ කැවීමේ ක්‍රම කිහිපයක් ඇත
වනපෙත් තුළ තණ කැවීම
 ගම පදනම්ව තණ කැවීම
 වනපෙත් හා ගම පදනම්ව තණකැවීම

වන පෙත් තුළ තණ කැව
විශාල එළ හා මී ගව පට්ටි හිමි ගොවීහු ජනාවාසයන්ගෙන් දූරස්ථව පිහිටි රක්ෂිදත වන භූමි තුළ සතුන් ඇති කරති
ස්වභාවික වන රක්ෂිතයන් පිහිටා ඇති හම්බන්තොට දිස්ත්‍රික්කයේ උඩවලව, සූරිය වැව සහ කිරි ඉබ්බන් ආර වැනි ප්‍රදේශයන්හි මෙම ක්‍රමය පොදුවේ භාවිතා වේ
ගම පදනම්ව තණ කැවීම 
කුඩා හා මධ්‍යම පරිමාණයේ එළ හා මී ගව පට්ටි ඇති ගොවීහු තම සතුන් තණ කැවීම පිණිස වන රක්ෂිතයන් වෙත ගෙන නොයති
ගම තුළ පිහිටි මාර්ග දෙපස සහ ලඳූ කැලෑ හා පුරන් බිම් තුළ දිවා කාලයේ තණ කැවීමෙන් අනතුරුව රාත්‍රී කාලයේ සතුන් ගාල්කර තැබීමට තම නිවෙස් ආසන්නයේ ඉදිකළ ගව ගාල් මොවුන් සතුය
වනපෙත් හා ගම පදනම්ව තණ කැවීම'මධ්යතම හා විශාල ප්රණමාණයේ ගව පට්ටි හිමි ගොවීහු මෙම ක්ර මය භාවිතා කරති
හම්බන්තොට දිස්ත්රිඳක්කයේ සූරියවැව සහ කිරි ඉබ්බන්ආරප්ර්දේශයේ විවිධ පෝෂණ ක්‍රමයන්හි ව්‍යාප්තිය
පෝෂණ ක්‍රමය	                එළ ගව පට්ටි ප්‍රතිශතය	          මී ගව පට්ටි ප්‍රතිශත
වනය පදනම් කරගත්
0.0% 21.2%

ගම පදනම් කරගත්
82.8%	 21.2%

වනය හා ගම පදනම් කරගත්
17.2%	 51.6%මූලාශ්‍රය-රුහුණු විශ්වවිද්‍යාලයේ ක්ෂේත්‍ර සමීක්ෂණ
''
එළ ගව පට්ටි ගම මත පදනම්ව තිබිම සමග සසදා බැලීමේදී වනය පදනම් කරගෙන තණ කැවිමේ ක්‍රමය මූලික වශයෙන් මී ගව පට්ටි සම්බන්ධයෙන් භාවිතාවන බව.

පශ්චාත් යටත් විජිත අවධිය තුළ ශ්‍රී ලංකාවේ කිරි හා කිරි ආශ්‍රීත නිෂ්පාදන පරිභෝජනය
ශ්‍රී ලංකාව තුළ ඇති කිරි නිෂ්පාදනය මෙරට ඉල්ලුම සැපයීමට ප්‍රණමාණවත් නො‍වේ
2007 වර්ෂයේ ශ්‍රී ලංකාවේ කිරි පරිභෝජනය මෙට්‍රික් ටොන් 612000ක් ලෙස ඇස්තමේන්තු කර ඇත
එය එක් පුද්ගලයෙකුට කිලෝ ග්රෑම්
2007 වර්ෂයේ ශ්‍රී ලංකාව පරිභෝජනය කරන ලද කිරි වලින් නිපදවන ලද්දේ මෙට්‍රික් ටොන් 202000ක් පමණි
ඉතිරි මෙට්‍රික් ටොන් 410000ක් ආනයනය කීරීමට සිදූවිය
ශ්‍රී ලංකාවේ නිපදවනූ ලබන කිරි වලින් 56% ක්ම සැකසූම් කරුවන් විසින් එකතු කර ආනයනය කරන ලද කිරි සමඟ වෙළඳපොළට ඉදිරිපත් කරනු ලබයි
ඉතිරි 44% ක්වූ මෙට්‍රික් ටොන් 88000ක් කිරි නිපදවන්නන් ස්වකීය පරිභෝජනය සඳහාත් අසල්වැසියන්ට අලෙවිකිරීම සඳහාත් යොදාගෙන ඇත
ශ්‍රී ලංකාවේ කිරි නිෂ්පාදනය සමිපූර්ණයෙන්ම සිදූවන්නේ මිශ්‍ර කුඩා ගොවිපොළ වලය
1981 ජන හා සංඛ්‍යාලේඛන දෙපාර්තෙමින්තුව විසින් කරනලද සංගණනයට අනුව රටතුළ ඇති 17,91500 ක් වූ කුඩා ගොවිබිම් වලින් 22% ක්ම එළගවයින් හෝ මී ගවයින් හෝ එම දෙවර්ගයම හෝ ඇතිකර ඇත
ගොවිබිම් වලින් වැඩිප්රටමාණයක් මිශ්‍ර ගොවිබිම් ය
මෙම කිරි
අවශ්‍ය තාවයෙන් 25%ක් රටතුළ නිපදවන අතර ඉතිරි 75% පරිභෝජන අවශ්‍යතාව සපුරාලීම සදහා කිරිපිටි ආනයනය කරයි
ඒ සදහා රුපියල් මිලියන 11ක් වැය වේ
2005-2006 වසරේ රටේ මුළු කිරි නිෂ්පාදනය ලීටර් මිලියන 193 ක් හා 196.5 ක් විය
මෙම ප්‍රමාණය එළකිරි වලින් මිලියන 162 සහ හා 164.9 ක් හා මීගව කිරි වලින් ලීටර් මිලියන 31 සහ 31.65ක් වේ
ඊට බටර්, චීස්,ක්‍රිම්, යෝගටි, වෙඩරු,ගිතෙල්, පැණිරස කළ සම්පූර්ණ යොදය සහිත උකුකිරි වාෂ්පීකෘත කළ කිරි, සකසන ලද චීස්, චීස් තැවරුම හා අයිස්ක්‍රීම් වේ
නොයෙකුත් සමාජ ආර්ථික ප්‍රඡාවිද්‍යාත්මක සංස්කෘතික හා ආගමික සාධක හේතුකොටගෙන ශ්‍රී ලංකාවේ ඒකපුද්ගල කිරි පරිභෝජනය වෙනස් වෙයි
කිරි හා කිරි නිෂ්පාදනයන්හි ස්වාභාවික තත්වය කෙරෙහි නිසි සැලකිල්ලක් ඇතිව නව තාක්ෂණික ශිල්ප ක්‍රමයන්ඇතිකරමින් දේශීය කිරි නිෂ්පාදනයන්හි තිරසාර සංවර්ධනයක් ඇතිකරගැනීම වැදගත් ය
කිරි පිටි වල සිට නැවුමි දියරකිරි දක්වා හා වෙනත් වටිනාකමි එක්කළ නිෂ්පාදිත ලෙස කිරි නිෂ්පාදනය විවිධාංගීකරණය කිරිම යනාදී විවිධ මානයන් ඔස්සේ කිරි පරිභෝජනය කිරිම සදහා යොමුවිමට අපේ ආකල්පයන් වෙනස්කර ගනිම්න් දේශීය කිරි කර්මාන්තය සංවර්ධනය කළ යුතුය
මේ නිසා කිරි පරිභෝජනයට අප ආකල්ප වෙනස් කරමින් දේශීය කිරි කර්මාන්තය සංවර්ධනය කිරිම අවශ්යිය වේ
ශ්‍රී ලංකාවේ කිරි නිෂ්පාදනය පිළිබඳ ආර්ථික විශ්ලේෂණයක්
ශ්‍රී ලංකාව ඇතුළු රටවල් විශාල සංඛ්‍යාවක රටතුළ ඇති කිරි නිෂ්පාදනය එම රටවල ඉල්ලුම සැපයීමට ප්‍රමාණවත් නොවේ
එම නිසා එම රටවලට කිරි හා කිරි ආශ්‍රිත නිෂ්පාදන ආනයනය කිරීමට සිදූව ඇත
නමුත් සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල ඒකපුද්ගල කිරි පරිභෝජනය දළ වශයෙන් කිලෝ ග්රෑම්
යුරෝපය තුළ හා යුරෝපීයයන් සංක්‍රමණය වූ උතුරු ඇමෙරිකාව ඕස්ට්‍රේලියාව හා දකුණූ ආසියාව වැනි රටවලත් කිරි ඉතා ජනප්රි ය ආහාරයකි
ඉන්දියාවේ ඒකපුද්ගල කිරි පරිභෝජනය දළ වශයෙන් කිලෝ ග්රෑම්
ග්රෑම්
පකිස්ථානයේ කිලෝග්රෑම්
ඇමෙරිකාඑක්සත් ජනපදයේ කිලෝ ග්රෑම්
එය සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල ඒකපුද්ගල කිරි පරිභෝජනය වන කිලෝ ගෑ
2007 වර්ෂයේ ශ්‍රී ලංකාව පරිභෝජනය කරන ලද කිරි වලින් නිපදවන ලද්දේ මෙට්‍රික් ටොන් 
202000ක් පමණි
ශ්‍රී ලංකවේ නිපදවනූ ලබන කිරි වලින් 56% ක්ම සැකසූම් කරුවන් විසින් එකතු කර ආනයනය කරන ලද කිරි සමඟ වෙළඳපොළට ඉදිරිපත් කරනු ලබයි
ඉතිරි 44%ක්වූ මෙට්‍රික් ටොන් 88000ක් කිරි නිපදවන්නන් ස්වකීය පරිභෝජනය සඳහාත් අසල්වැසියන්ට අලෙවිකිරීම සඳහාත් යොදාගෙන ඇත
වගුව 01
සමිපූර්ණ යොදය සහිත කිරිපිටි වල ජාත්යයන්තර මිල ගණන් ටොන්
වර්ෂය ජනවාරි ජුනි -ජූලි

 2000          1625               1900
 2001        2075                  1637
 2002        1637                1238
 2003        1637                1772
 2004        1825                2100
 2005          2222              2250
 2006         2175             2100
 2007          2850            4650

මූලාශ්‍රය -කෟෂිකාර්ම්ක අලෙවි සේවය එක්සත් ජනපදයේ කෟෂිකර්ම දෙපාර්තමේන්තුව

2007 වර්ෂයේ ආනයනය කරන ලද කිරි වල වටිනාකම රුපියල් බිලියන 19 කි
මේ අනුව පැහැදිළි වන්නේ අප විසින් කරනු ලබන අවම කිරි පරිභෝජනය සඳහාත් අපට කිරි ආනයනය කිරීමට සිදූවි ඇති බවයි. පසුගිය දශකය තුළ කිරි හා කිරි නිෂ්පාදන සඳහා රටතුළ 5%ක පමණ ප්‍රමාණයකින් වාර්ෂිකව ඉල්ලුම වැඩිවී ඇති නමුත් නිෂ්පාදනය වැඩිවීමේ වේගය 1.5% ක් විය විදේශීය උපදේශක ආයතනයක් වන භ්‍රෑපධ ආයතනය විසින් 2007 වර්ෂයේ නිකුත් කරඇති වාර්තාවකින් පෙන්නුම් කරන පරිදි මෙම තත්වය වෙනස් කිරීමට අප අපොහොසත් වූවොත් 2015 වනවිට මෙරටට කිරි හා කිරි නිෂ්පාදන ආනයනය කිරීමට රුපියල් බිලියන 30 ක් පමණ වියදමක් දැරීමට සිදූවිය හැක
ශ්‍රී ලංකාවේ කිරි එකතු කිරීම හා කිරි සැකසුම් කිරිම සම්බන්ධව රාජ්‍ය ප්‍රතිපත්තියක් විධිමත්ව ක්‍රියාත්මක කිරීම දැකිය නොහැක
එමෙන්ම අසල්වැසි කඩවලටත් යෝගටි මුදවපු කිරි හා රසකැවිලි නිෂ්පාදනය කරන සුළු ව්‍යාපාරිකයන්ටත් මෙම කිරි සෘජුවම සපයනු ලබන්නේ කිරි ගොවියන් විසිනි
දෛනිකව ඉතිරි වන ලීටර් 300000 ක් පමණ ප්‍රමාණය මධ්‍ය පරිමාණයේ හා මහා පරිමාණයේ සැකසුම් කරුවන් විසින් රටපුරා ඇති එකතු කිරීමේ මධ්‍යස්ථාන හා ශීතකරණ මධ්‍ය ස්ථාන මගින් එකතු කරනු ලැබේ
පසුව ශ්‍රී ලංකාවේ දී එම තොග නැවත ඇසුරුම් කොට විකුණනු ලැබේ
මෙම සමාගම් කිරි පිටි හා බටර් වැනි ද්‍රව්‍යයන නිපදවීමට දේශිය කිරි මෙන්ම ආනයනික කිරි ද උපයෝගී කරගනී
දැනට ශ්‍රී ලංකාවේ නිපදවනුයේ කිරි අවශ්‍යයතාවයෙන් 20% කි
එමගින් ඒක පුද්ගල කිරි පරිභෝජනය වැඩි කර ගැනීමට වඩා ආනයන කිරි ප්‍රමාණ අඩු කර ගැනීමට කටයුතු කරයි
1970 ගණන්වල මැද භාගයේදී ශ්‍රී ලංකාවට විවෘත ආර්ථික ප්‍රතිපත්තිය හදූන්වා දිමට පෙර කිරි ආහාර ආනයනය කරන ලද්දේ ඉතා මඳ වශවෙනි
සම්පූර්ණ යොදය සහිත හා රහිත කිරිපිටි ප්‍රධාන කොට වූ කිරි වර්ග ආනයනය කිරීමට බහුජාතික සමාගම් ඇතුළුව නව ව්‍යාපාරිකයන් කිහිප දෙනෙකුම ඉදිරිපත් විය
63%ක් වූ දේශිය කිරි නිෂ්පාදනය24% ක් දක්වා අඩු වූ අතර ආනයන කිරි වෙළඳපොළ කිරි අවශ්යදතාව සැපයීමේ ප්‍රබල සාධකය බවට පත්ව ඇත
කිරි පිටි ඇසුරුමි කරුවන් විසින් තමතමන්ගේ කිරිපිටි 
ප්රදචාරණය කිරීමට පටන්ගන්නා ලදී
මේ නිසා ශ්‍රී ලාංකිකයන්ට කිරි වැදගත් පරිභෝජන භාණ්ඩයක් බවට පත්විය
වෙළදාම විනිමය පාලනය නිර්බාධ කිරිමත් සමග කිරිපිටි ආනයනය වාර්ෂිකව 5% කින් වැඩිවී ඇත
මෙම පසුගිය දත්තයන් පදනම් කරගෙන කරඇති ඉල්ලුම් පුරෝකථන අනුව කිරි නිෂ්පාදනය සඳහා ඇති ඉල්ලුම් හා දේශිය වශයෙන් නිපදවන දියර කිරි ප්‍රමාණයත් අතර දැඩි පරතරයක් ඇත
මෙය අඩුකර ගත නොහැකි වුවහොත් ඉදිරි වර්ෂ 3-5 අතර කාලය තුළ කිරි ආනයනයට විශාල විදේශ විනිමය ප්‍රමාණයක් අවශ්‍ය වේ
1982 සංගණනයට අනුව රටතුළ සිටි එළගවයින් ලක්ෂ 1350000 සහ මී ගවයින් ලක්ෂ 555000 ක ප්‍රමාණය 2002 සංගණනය වනවිට පිළිවෙළින් ලක්ෂ 12 හා ලක්ෂ 3 දක්වා අඩුවෙමින් පවතී
ගැටළුව වන්නේ වැඩිදියුණු කළ ගවයින් හිඟවීම හා ඵලදායීතාවය අඩුවීමයි
1978 ආර්ථිකය නිදහස් කරන විට ශ්‍රී ලංකාව රුපියල් මිලියන 319ක කිරිපිටි ආනයනය කරමින් තිබුණි
4800 සිට 4400 දක්වා පහත වැටුණි
කිරි පානය කිරිම හා මුදවා ගැනීමට අමතරව සැකසිය හැකි කිරි නිෂ්පාදන රැසකි
ඊට බටර්, චීස් , යෝගට්, වෙඩරු, ගිතෙල්, පැණිරස කළ සම්පූර්ණ යොදය සහිත උකුකිරි, වාෂ්පීකෘත කළ කිරි, සකසන ලද චීස්, චීස් තැවරුම හා අයිස්ක්‍රීම් වේ
ශ්‍රී ලංකාව තුළ කිරි ගොවීන් මිලියන 400000 ක් ඇත
ශ්‍රී ලංකාව කිරි නිෂ්පාදනය ආශ්‍රිතව විවිධ ගැටළු වලට මුහුණ දේ ඊට කිරි එකතු කිරිම හා කිරි සැකසුමි කිරීම පිළිබද ගැටළුව. කිරි ගොවියන් ප්‍රමාණවත් නොවීම හා සතුන් ප්‍රමාණවත් නොවීම අධික පිරිවැය ආහාර පිළිබද ගැටළුව.මහා පරිමාණ වශයෙන් ව්‍යාප්ත නොවීම කිරි නිෂ්පාදන කර්මාන්ත වර්ධනය නොවීම පශුවෛද්‍ය ගැටළුව ආදිය දැක්විය හැක
මෙම ගැටළු විසදාගැනීමට ගෙන ඇති ක්‍රියාමාර්ගයන් අතර සැපයුම් වැඩිකර ගැනීමේ ප්‍රතිපත්ති ගත හැක
එහිදි කිරි නිෂ්පාදනය වැඩිදියුණු කිරීම සදහා කිරි නිෂ්පාදන ආයතන ශක්තිමත් කළ යුතුය
එහදී කෘතිම ජනන ක්‍රම භාවිතය අභිජනන මධ්‍යස්ථාන ඇතිකිරීම ගොවින්ගේ තාක්ෂණික දැනුම වර්ධනය කිරිම පශු වෛද්‍ය මධ්‍යස්ථාන ඇතිකිරිම වැනි ක්‍රයාමාර්ග ගත හැක
මේ වනවිට පශු වෛද්‍ය මධ්‍යස්ථාන 111 ක් දිවයින තුළ ස්ථාපිත වි ඇත
තවද කිරි නිෂ්පාදනය වැඩිදියුණු කිරීම සදහා රාජ්‍ය මූල්‍ය ප්‍රතිපත්තිය යටතේ ණය වැඩසටහන් ක්‍රියාවට නංවයි.මෙයට අමතරව අමුකිරි මිල ප්රපතිපත්තිය කිරි නිෂ්පාදන තරගකාරීව පවත්වාගෙන යාම නිෂ්පාදන අලෙවිය සඳහා නව ක්‍රමවේද භාවිතය වැනි දෑ මගින් අනාගත නැවුම් කිරි පරිභෝජනය දේශිය වශයෙන් සපුරාගත හැක
ආශ්‍රිත ලිපි 
 මගේ සුව පිරමිඩය
 එළ කිරි
 මී කිරි
 එලු කිරි
 ඔටු කිරි

ආශ්‍රිත ග්‍රන්ථ නාමාවලිය 

 ආර්ථික විමසුම, වෙළුම 34, 2008 අගෝස්තු සැප්තැම්බර්, මහජන බැංකුව.

 ඒ.බණ්ඩාරණායක (1970) ගව කර්මාන්තය සහ ආශ්‍රිත ගැටළු සදහා ජාතික වැඩසටහන් කෘෂීකර්ම හා අහාර අමාත්‍යාංශයේ සහයෝගයෙන් පේරාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ සත්වපාලන දෙපාර්තමේන්තුව මගින් සංවිධානය කළ ලංකාවේ ගව කර්මාන්තය සංවර්ධනය පිළිබද සම්මන්ත්‍රණ වාර්තාවෙ සටහන්
19-27

 වී.බුවනේන්ද්‍රන්
සහ පී. මහාදේවන්, (1975) ලංකාවේ කිරි නිෂ්පාදනය සදහා දෙමුහුන් අභිජනනය ලෝක සත්ව සගරාව. (ආ
)15. 7-13

 දාස් ගුප්තා (1975) කිරි සතුන් ලෙස මී ගව අභිජනනය සත්ව නිෂ්පාදන හා සෞඛ්‍ය සඟරාව, 93-97

 ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකු වර්තාව. (2007) ශ්‍රී ලංකා සමාජ ආර්ථික දත්ත, ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුව, කොළඹ
ඒ.එස්. බී.රාජගුරු,(1997) වර්තමාන තත්වයන් හා කිරි කර්මාන්තයේ අනාගත සංවර්ධනය ආර්ථික විමසුම (ඉංග්‍රිසි සංස්කරණය) වෙළුම22” මහජන බැංකුව, ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුව” කොළඔ
19-21.

 ආර්.අල්විස්හේවා,(1997) රුහුණේ කිරිපටිටි පාලනය ආර්ථික විමසුම (ඉංග්‍රිසි සංස්කරණය) වෙළුම 22/6/12, මහජන බැංකුව, ශ්‍රී ලංකාව.

 ඕ.එස්.පී. යාලහල (1997) ශ්‍රී ලංකාවේ කිරි අලෙවිකරණයේ වර්තමාන තත්වය, ආර්ථික විමසුම (ඉංග්‍රිසි සංස්කරණය) වෙළුම22/6, මහජන බැංකුව, ශ්‍රී ලංකාව. 32-35

 ආර්.රණසිංහ හා ටි
සෙල්වරජ් ,(1986) කිරිපටිටි සංවර්ධනය ව්‍යාපෘතිය 11 ශ්‍රී ලංකාවේ සත්ව අභිජනනය පිළිබදව කිරි සංවර්ධන පදනම මගින් සංවිධානය කොට ජූලි 14-17 දක්වා පැවැත්වූ වැඩමුළුවට ඉදිරිපත් කළ සංක්ෂිප්ත පත්‍රකාව.

මිනිසා විසින් ආහාරයට ගන්නා සත්ත්‍ව කිරි
ශ්‍රී ලංකාවේ අපනයන භාණ්ඩ

හැදින්වීම

ශ්‍රී ලංකාව 1948 දී නිදහස ලබන අවස්ථාවේ නවීන වැවිලි ‍භෝග අංශය  හා යැපුම් කෘෂිකර්ම අංශය යන ද්විත්ව ලක්ෂණයන්ගෙන් සමන්විත සම්භාව්‍ය විවෘත ආර්ථීකයක් උරුමවී තිබුණි
තේ රබර් හා පොල් යන වැවිලි කළ අතර ඒවායින් මුළු අපනයනයන්ගෙන් 90% ක් සැපයිණි
නමුත් නිදහස ලැබීමෙන් පසු දශක තුනකට ආසන්න කාලයක් ‍මෙය පැවතුනි
1977 ආර්ථීකය ලිහිල් කිරීමෙන් පසුව මෙම තත්වය තියුණු ලෙස වෙනස් විය
මෙම කාල පරි‍ච්‍ඡ්‍දය තුළ විශාල අපනයන වර්ධනයන් හා සමගාමීව ශ්‍රී ලංකාවේ අපනයනයද වර්ධනය විය
මුල් කාලීනව ශ්‍රී  ලංකා ආර්ථීකය තුළ කෘෂිකාර්මික අපනයන ඉපයුම්වල වැඩිම දායකත්වයක් ලබාදුන් අතර 1986 දී ප්‍රථම වරට අපනයනවල -දායකත්වය වැඩි විය
ඒ තුළ ඇගැයුම් අපනයනවලට විශේෂීය ස්ථානයක් හිමි වේ
මෙයට අමතරව මැණික් වැනි ඛනිජමය අපනයන-දායකත්වය වැඩිවීමක් පෙන්නුම් කරයි
භාණ්ඩ අපනයනය යනුවෙන් සාමාන්‍ය වශයෙන් අදහස්වන්නේ එක් රටක නිෂ්පාදනය කර තවත් රටකට යැවීමයි
මෙයට පැහැදිලි නිර්වචනයක් ඉදිරිපත් කිරීමට අපහසුය
පහත දක්වා ඇත්තේ විවිධ මූලාශ්‍ර වල අපනයන යන්න නිර්වචනය කර දක්වා ඇති ආකාරයි
භාණ්ඩ විකිණී‍‍මේ අරමුණින් රටක සිට තවත් රටකට හෝ තැනක සිට තවත් තැනකට යැවීම
උපනයන කාර්ය ඵලය යනු රටක් හෝ ජාතියක් දේශීය වශයෙන් නිෂ්පාදනය කරන භාණ්ඩ තවත් රටකට විකිණිමට ගන්නා උත්සහයන්වල සාපේක්ෂ සාර්ථකත්වය   හෝ අසාර්ථකත්වය වේ
අපනයන යනු වෙළදාමේදී එක් රටක සිට තවත් රටකට ඕනෑම භාණ්ඩයක් යැවීමේනිත්‍යානුකූල ආදර්ශයකි
ඉහත නිර්වචන වලින් පැහැදිලිවන පොදු අදහස වන්නේ යම් රටක දේශීය වශයෙන් නිෂ්පාදනය කරන භාණ්ඩ තවත් රටකට විකිණිමේ අරමුනින් යැවීම අපනයනය වන බවයි. ශ්‍රී  ලංකාවේ අපනයන යත්න මගින් ආවරණය වන්නේ කෘෂිකාර්මික අපනයන කාර්මික අපනයන ඛනිජ ද්‍රව්‍ය අපනයන හෝ වර්ග නොකල අපනයන වේ
කෘෂිකාර්මික අපනයන යටතේ තේ පොල් රබර් ආදියද කාර්මික අපනයන යටතට ආහාර පාන වර්ගද දුම්කොළ සහ රෙදි පිළි සහ ඇඟලූම් යන්ත්‍ර සූත්‍ර උපකරණ ආදියද ඛනිජ ද්‍රව්‍ය අපනයන යටතේ මැණික් හා වෙනත් ඛනිජ ද්‍රව්‍ය අපනයන ඇතුලත් වේ
ශ්‍රී ලංකාවේ (1948-2008) දක්වා අපනයන ව්‍යුහයේ ක්‍රියාකාරීත්වය විශ්ලේෂණය කිරීම

1948-1970 දක්වා කාලය	
		
මෙම කාලය තුළ ලංකාවේ අපනයන සංයුතියේ සැළකිය යුතු වෙනසක් ඇතිවී නොමැත
නිදහස ලබන අවදියේ මුළු අපනයන ආදායමින් 89 % ක්ම ලැබුණේ තේ, පොල් සහ රබර් නිෂ්පාදිත වලිනි
ඊට අවුරුදු 20 කට පමණ පසු වුවද අපනයන ආදායමින් 76 % ක් පමණම ලැබුණේ මෙම භාණ්ඩ තෙවර්ගයෙනි
එබැවින් නිදහස ලැබුවාට පසු කාලය තුළ ශ්‍රී ලංකාවේ අපනයනවල මේ තත්වය වෙනස් වී නොමැති බව පෙනීයයි
මෙම නිසා මෙම බභාණ්ඩ තුනට ලෝක වෙළඳපලේ ඇතිවන තත්වය මත සමස්ත ආර්ථීකයම රඳාපවතී
අපනයන ආදායමින් දැනට 67 % ක් ලබාදෙන තේ හා රබර් වගාකර තිබෙණුයේ අපනයන අරමුණ ඇතිවයි. දැනට මේවායෙන් මුළු නිෂ්පාදනයෙන් 90 % ක්පමන අපනයන කරණනු ලැබේ
අප රටේ දැකිය හැකි පරිදි අපනයන භාණ්ඩ කීපයකට සීමා වි තිබෙයි
එම භාණ්ඩ කෘෂිකාර්මික ඒවාවීම රට ආර්ථීකයට එතරම් හොඳ තත්වයක් නොවේ
ලංකාවේ සුළු අපනයන 1948 ට වඩා 1970 පමන  වනවිට සාපේක්ෂව වැඩි වැදගත් කමක් දරයි
එනම් 11 % සිට 25 % දක්වා වැඩි වී තිබෙයි
මැණික් අපනයනය දිරිගැන්වීම සඳහා රජය විසින් රාජ්‍ය මැණික් සංස්ථාව පිහිටු වීම හා පෞද්ගලික මැණික් අපනයනයට බල සැපයීම නිසා එම අපනයන සැලකිය යුතු ලෙස 1953 දී මැණික් අපනයන වටිනාකම ඉහල ගියේය
එසේම මෙම කාලය තුළ නව කාර්මික භාණ්ඩ අපනයනයද ඉහල ගියේය
ඒවා අතර රෙදිවර්ග රසායනික ද්‍රව්‍ය ඛනිජ තෙල් යන නිශ්පාදිත ඇතුලත් විය
ආර්ථීකය කැපී පෙනන අයුරින් සුළු අපනයන වල ව්‍යාප්තියක්දකින්නට නොමැත
කාර්මික අපනයන ඒවා දියුණු වීමේ වේගයට සාපේක්ෂව වර්ධනය වී නොමැත
එයට එක් හේතුවක් වුයේ දේශීය ඉල්ලුම සංසිදුවීම මෙම කර්මාන්ත වල මුලික අරමුණ වීමයි
එසේම තත්වය අතින් පහලවීම
විදේශිය වෙළඳ පොළ භාණ්ඩ සමග තරඟ කිරිමට නොහැකි වීම නිසාද එකී කාර්මික භාණ්ඩ  අපනයන අඩුවී ඇත
මේ අනුව නිදහස ලැබීමෙන් දශක 03 කට ආසන්න කාලයක් තුළ ශ්‍රී ලංකාව ප්‍රාථමික නිශ්පාදන අපනයන කරුවකු වශයෙන් පැවතුනි
1970-1975 දක්වා කාලය
කෘෂිකාර්මික  අපනයන වල දායකත්වය 1970 දී 90.2 % ක් තරම් ඉහල අගයක පැවතුනි
මේ අතරින් ප්‍රබලම දායකත්වය 55 % ක් විය
රබර් 22 % ක්ද පොල් 12.4 % ක්ද විය
සුළු කෘෂිනිෂ්පාදන 03.0 % ක් විය
1975 වන විට මෙම කෘෂි නිෂ්පාදන සියල්ලේම දායකත්වය අඩු වීමක් දක්නට ලැ‍බේ
කාර්මික අපනයන 7.4 % සිට 1975 වන විට 12.4 % දක්වා ක්‍රමයෙන් වැඩි වෙන ප්‍රවනතාවක් පෙන්වයි. ඛනිජමය අපනයනවල කැපීපෙනෙන දායකත්වයක් පෙන්වයි. මේ යටතේ මැණික්, දියමන්ති ආදිය දැක්විය හැකිය
1970 දශකයේ ඛනිජ තෙල් මිල ඉහල යාමෙන් කෘතිම රබර් නිෂ්පාදන පිරිවැය ඉහල යෑමෙන් ස්වභාවික රබර්වල ඉල්ලුම ඉහල යන ලදී
ඉන්දියාවේ තේ නිෂ්පාදනය ඉහල ගිය විට ලංකාවේ රබර් ඉල්ලූම ඉහල යන ලදි
1975-1980 දක්වා කාලය
කෘෂිකාර්මික අපනයනවල දායකත්වය 1975 දී 81.5 % ක මට්ටමේ පැවතුනි
එය 1980 වන විට ක්‍රමයෙන් අඩු වෙමින් 56.8 % දක්වාම අඩු විය
තේ වල දායකත්වය ක්‍රමයෙන් අඩු වෙමින් 1980 වනවිට 35.1 % දක්වාම අඩු විය
රබර් හා පොල් වලද සාපේක්ෂ දායකත්වය අඩු වු අතර 1977 දී විවෘත ආර්ථීක ප්‍රතිපත්ති හදුන්වාදීමත් සමග කාර්මික අපනයන වල සාපේක්ෂ දායකත්වය වැඩි වීමේ ප්‍රවනතාවයක් දක්නට ලැබෙයි
1977 දී මුළු අපනයන වලින් 74 % ක් වැවිලි බෝග වලින් සමන්විත විය
මෙම අංශයන් මත වූ වෙළඳ පොළ පාලනය දැඩි බදු බර ප්‍රාථමික අපනයනවල වර්ධනයට අවහිරතා ඇති කරන ලදි
1980-1985 දක්වා කාලය
මෙම කාලය තුළ කෘෂිකාර්මික අපනයන තවදුරටත් අඩු බවක් පෙන්වයි. මෙම කාලය තුළ මෙහි උච්චාවචනය දක්නට ලැබේ
අපනයන සංයුතිය තුළ තේ වල දායකත්වය 35.1 % සිට 33 % දක්වා අඩුවිය
රබර් හා පොල් ද මෙලෙස දායකත්වය අඩු වීමක් පෙන්වයි. සුළු කෘෂි නිෂ්පාදන වල දායකත්වය ක්‍රමයෙන් අඩු විය
පුවක්, කුරුඳු, කරාබු නැටි, අබ, කොකෝවා ආදියේ අපනයන පරිමාව සුළු වශයෙන් වැඩිවිය
කාර්මික අපනයන තවදුරටත් වර්ධනය වීමක් පෙන්වයි. රෙදිපිළි හා ඇගලුම් අපනයන මුළු අපනයන වලින් 33 % ක් විය
සමස්තයක් ලෙස බලන විට මෙම කාලසීමාව තුළ ශ්‍රී ලංකාවේ අපනයනඅංශයේ ක්‍රියාකාරිත්වය දිරිගන්වන සුළු එකක් වූයේ නැත
බලාපොරොත්තු විරහිත තත්වයක් විය
1985-1990 දක්වා කාලය
මේ කාල වකවානුව තුළදීද කෘෂිකාර්මික අපනයන 52 % සිට 39.2 % දක්වා පහල වැටිණ
ඒ යටතේ තේ, රබර්, පොල් යන තුනේම අපනයන සංයුතිය තුළ දායකත්වය ක්‍රමයෙන් අඩුවෙමින් ඇත
කාර්මික අපනයන අංශය ගත් විට 1985 සිට 1990 50.7 % දක්වා ක්‍රමික වැඩිවීමක් පෙන්නුම් කරයි
ඒ යටතේ රෙදිපිළි හා ඇගලුම් අපනයනවල දායකත්වය සැලකිය යුතු ලෙස වැඩි වී තිබේ
මෙම කාලය තුළ වෙළඳ ද්‍රව්‍ය වල මිල පහළ වැටීමත්, කාර්මික අපනයන සඳහා වූ ඉල්ලූම අඩු වීමට ඉවහල් වූ ආරක්ෂණ ප්‍රතිපත්තීන්හි බලපෑමත් මෙම අඩුවීමට තරමක් දුරට බලපාන ලදී
මෙම කාලය තුළ වානිජමය අපනයන උච්චාවචනය සමග ගමන් කර ඇත
1986 පමන සිට ඇඟලුම් නිෂ්පාදන අංශයේ වේගවත් දියුණුවක් ඇති විය
නිදහස් වෙළඳ කලාපයේ ඇඟලූම් නිෂ්පාදන ප්‍රබල වීම මෙයට හේතුවයි.

1990-1995 දක්වා කාලය
1990 ට සාපේක්ෂව 1995 වන විට අපනයන ව්‍යූහයෙහි කෘෂි අපනයන වල දායකත්වය ඉහල ගොස් ඇත
වැවිලි භෝග වලින් ලත් අපනයන ඉපැයීම් 15 % කින් වර්ධනය වූ අතර එය කෘෂිකාර්මික අපනයනයන්හි සමස්ත වර්ධනයෙන් 12 % ක් දායක විය
තේ වල අපනයන ගත් විට 1991-1994 වන තෙක් ආන්තික අඩු වීමක් දැකගත හැකි වුවද 1995 දී තේ අපනයන ප්‍රමාණය 5 % කින්ද තේ වල මිල 2 % කින් ද තේ අපනයන ඉපයීම් ඉහල ගොස් ඇත
1995 වසරේ සමස්ත තේ අපනයන ප්‍රමාණය 17 %ක් විය
ජාත්‍යන්තර මිල ගණන් ඉහළ යාම හේතුවෙන් රබර් අපනයනය දශලක්ෂ 74 දක්වා 46 % කින් කැපී පෙනෙන ලෙස වර්ධනය වී ඇත
යහපත් දේශගුණික තත්ත්වයන් නිසා දේශීය පොල් සැපයුම ඉහළ යාමෙන් පොල් අපනයන 1990 ට සාපේක්ෂව 1995 දී 28 % කින් ඉහළ ගොස් ඇත
ඇත
සමස්ථ කාර්මික අපනයනයන්ගෙන් 2/3 කට දායක වූ ඇඟලූම් අපනයන වැදගත්කම උප අපනයන අංශය 
ලෙස තවදුරටත් පැවතුණි
මැණික් අපනයන 1990-1995 වනවිට ක්‍රමිකව අඩු වැඩි වෙමින් පැවතීම හේතුකොටගෙන 
1995 දී අපනයන ආදායම වි
ගා
දශ ලක්ෂ 57 දක්වා පහත වැටුණි
දේශීය නිෂපාදනයේ අඩුවීම හේතුවෙන් මැණික් අපනයන 11 % දක්වා පහත වැටීමක් දක්නට ලැබුණි
1995 - 2000 දක්වා කාලය
අපනයන ව්‍යුහය පිළිබද විමසීමේදී 1995 සිට 2000 දක්වා කෘෂි අපනයන වල දායකත්වය ක්‍රමයෙන් පහත වැටී කාර්මික අපනයන වල ඉහල යාමක් දක්නට ලැබෙයි
1995 දී කෘෂිකාර්මික අපනයන වල දායකත්වය 23.5 % ක් වු අතර එය 2000 වනවිට 18 % දක්වා පහත වැටී ඇත
33.4 % ක් වූ කාර්මික අපනයන 2000 වනවිට 28 % දක්වා ඉහල යාමක් සිදුව ඇත
තේ අපනයන වල සුළු වැඩිවීමක් දක්නට ලැබෙයි
රබර් පොල් අපනයන වල අඩු වීමක් දැකගත හැකිය
රබර් පොල් ගම්මිරිස් අපනයන යන්හි පහත වැටීම මෙයට හේතුවිය
මීට සාපේක්ෂව 2000 වර්ෂය වනවිට රෙදි පිළි ඇඟළුම් අපනයන ශක්තිමත් ලෙස වර්ධනය වීමත් දැකගත හැකිවිය
1996 දී රෙදි පිළි ඇඟළුම් අපනයන ප්‍රමුඛ කරගත් කාර්මික අපනයනයන් අවශ්‍ය හා ඉපයුම් වලින් 73 % කට දායක වෙමින් වැඩිම දායකත් වයක් 
සැපයීය 1996 සිට 2000 වන විට රෙදි අපනයන වල සුළු වැඩි විමක් ද දැකගත හැකිය
2000 - 2005 දක්වා කාලය
පෙර පරිදිම ආර්ථීකයේ අපනයන සංයුතිය තුළ කෘෂි කාර්මික අපනයන වල ක්‍රමික පහළ යාමක් මෙම කාල පරාසය තුළද දක්නට ලැබේ
2001 වර්ෂයේ පැවති නීතිමය තත්ත්වය නිසා තේ නිෂ්පාදනය පසුබෑමකට ලක්විය
මේ නිසා තේ අපනයනය පහළ බැසිණි
රබර් නිෂ්පාදනයද 2005වන විට 12.8 % දක්වා පහළ බැසිනි
රබර් සඳහා පැවති අඩු මිල මෙයට බලපාන ලදි
රබර් අංශයේ පැවති දුර්වල ක්‍රියාකාරිත්වය නිසා රබර් අපනයනය අඩුවිය
මෙම වකවානුව තුළ පැවති අයහපත් කාළගුණ තත්ත්වය නිසා පොල් නිෂ්පාදනය ද අඩාල වී අපනයනය පහළ වැටිනි
අනෙකුත් සුළු අපනයන බෝග අතුරින් කරුදු වැඩි දායකත්වයක් දෙන ලදි
කරාඹු නැටි සඳහා ලෝක ඉල්ලුම ඉහළ යාමක් පෙන්වීය
ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයට එල්ලවු ප්‍රහාර නිසා ලෝක ආර්ථීක අවපාත වර්ධනය වීම,කටුනායකට එල්ලවු 
ත්‍රස්ත්‍ර ප්‍රහාරය ආදිය නිසා කාර්මික අපනයන වල අඩුවීමක් සිදුවිය
මේ යටතේ රෙදි පිළි හා ඇගලූම් අපනයන වර්ධනය විය
2006 වසර 
අපනයනවල ගුණාත්මකභාවය වැඩි වීම අපනයන ගමනාන්ත රටවල පැවති ආර්ථීක සමෘද්ධිමත්භාවය ලෝක ආර්ථීකය සමග දේශීය ආර්ථීකය තවදුරටත් බද්දවීම තුළින් ජාත්‍යන්තර වෙළඳපල පුළුල්වීම හා රජය හා ප්‍රධාන අපනයන කරුවන් විසින් පවත්වාගනු ලැබූ වානිජමය සබඳතා හා නොයෙකුත් ආර්ථීක පියවර තුළින් ශක්තිමත් වෙමින් 2006 දී අපනයන තවදුරටත් අඛණ්ඩව වර්ධනය විය
අපනයන ඉපයුම් 8.4% කින් වැඩි විය
2006 දී 
අපනයනවල සංයුතිය නොවෙනස්ව පැවතිණි
2006 දී කාර්මික අපනයන 8.8% කින් වර්ධනය විය
දැඩි ජාත්‍යන්තර තරඟකාරිත්වය හමුවේ 2006 දී ඇඟළුම් අපනයන 6.4% කින් වර්ධනය විය
රබර් අංශය යම් පසුබෑමකට ලක් විය
තේ හා රබර් ක්‍රියාකාරිත්වය ඔස්සේ 2006 දී කෘෂි අංශයේ අපනයන ඉහළ යන ලදී
ජෝර්දානය, ඉරානය, හා ලිබියාවට 
අපනයනය කල තේ අඩුවීමෙන් එකතු කල වටිනාකමක් සහිත තේ අපනයන පහල ගියේය
ඛනිජ තෙල් මිල ඉහලයාමෙන් රබර් මිල ඉහළ යන ලදී
අනෙක් කෘෂිනිෂ්පාදන වටිනාකමද ඉහල යන ලදී
2007 වසර
මේ වසරේදී අපනයන ආදායම තවදුරටත් වර්ධනය විය
2007 වසරේ ආර්ථීකයේ යහපත් ක්‍රියාකාරිත්වය නිසා කාර්මික අපනයන ඉහල යන ලදී
එසේම ඛනිජ තෙල් මිල  ඉහලයාම කෘෂි අපනයන වලට යහපත් අන්දමින් බලපාන ලදී
විශේෂයෙන් රෙදිපිළි හා ඇඟලුම් අපනයන ආදායම ඉහළ යන ලදී
ශ්‍රී ලංකාවට විදේශ විනිමය ඉපයීමේ ප්‍රධාන ප්‍රභවය රෙදිපිළි හා ඇඟළුම්ය
2007 දී ඇඟලූම් වල ප්‍රධාන වෙළඳපළ ඇමෙරිකාව වේ
කෘෂිකාර්මික අපනයන 
අතුරින් විශාලම අපනයන ප්‍රභවය තේ විය
අන්තර්ජාතික වෙළඳපලේ බොරතෙල් මිල ඉහලයාම නිසා රබර් මිල ඉහළ යාමෙන් 2007 දී රබර් අපනයන තවදුරටත් වර්ධනය විය
විශේෂම සිදුවීමක්  වන්නේ දේශීය වෙළඳපලේ පොල් මිල ඉහල යාම නිසා 2007 වසර අගදී පොල් අපනයන කිරීමට තහනම් කරන ලදී
මෙය 2007 වසරේ පොල් අපනයන පසු බැසීමකට හේතුවක් විය
2008 වසර
මේ වසරේදී අපනයන ආදායම 6.5% කින් වර්ධනය විය
තේ සඳහා ඉහල මිල ගණන්වල හේතුවෙන් 2008 වසරේ තේ අපනයන ආදායම කෘෂි අපනයන සඳහා මූලික විය
සුළු කෘෂිකාර්මික අපනයන වල දායකත්වයද කැපී පෙනෙන ලෙස වැඩි වී තිබේ
මේ යටතේ ජාත්‍යන්තර වෙළඳපලෙහි පැවතුන ඉහල මිලගනන් හේතුවෙන් කුරුඳු හා බුලත් අපනයන 
නිෂ්පාදන හා සකස් කල දියමන්ති වැනි අනෙකුත් කාර්මික අපනයනවල ඉපයීම් වැඩි විය
ශ්‍රී ලංකාවේ අපනයන වෙළදාමේ මෑත කාලීන උපනති
අපනයන ඉල්ලූම් වල ඉහලම දායකත්වය හෙවත් සාපේක්ෂ වශයෙන් ඉහලම වැදගත්කම කාර්මීය  අපනයන වලට හිමි වීම
1978 වර්ෂයේ සිට ශ්‍රී ලංකාව විවිධාංගිකරණය වු අපනයන ආර්ථීකයක් බවට පත්වී අද දක්වාමක
දර ඒ තත්වයේම රුදී සිටීම 
1978 වනතුරු ලංකාව ප්‍රාථමික කෘෂි ආර්ථීකයක් වු අතර 1978 න් පසුව අපනයන විවිධාංගිකරණයක් ඇතිවීම
තනි අපනයන භාණ්ඩයක් වශයෙන් වැඩිම වැදගත්කම රෙදි පිළි හා ඇගලූම් වලට හිමිවීම
අපනයන සංයුතිය තුළ දළ විදේශ විනිමය ඉපයීම් අනුව වැඩිම දායකත්වය රෙදි පිළි හා ඇඟලූම් අපනයන වලට හිමිවු  ශුද්ධ විදේශ විනිමය ඉපයිම් අතින් වැඩිම දායකත්වය  කෘෂිකාර්මික අපනයනයන් ගෙන් ඇතිවීම
තනි අපනයන භාණ්ඩයක් වශයෙන් ගත්විට විදේශ විනිමය ඉපයිම අතින් වැඩිම වැදගත්කම මේ වනතුරුම තේ වලට හිමිවේ
කෘෂිකාර්මික අපනයන වල වැදගත්කම වැඩි වෙමින් පැවැතීම 
කාර්මික අපනයන කාණ්ඩය තුළ විවිධාංගිකරණයක් නැති වීම
මෑත කාලයේදී කාර්මික අපනයන්ගේ දායකත්වය වැඩිවීමට බලපෑ හේතු

1977 න් පසුව නිදහස් හා විවෘත ආර්ථීක ප්‍රතිපත්තියක් අනුගමනය කිරීම
ලිහිල් ආනයන ප්‍රතිපත්තිය නිසා කාර්මික නිශ්පාදනයට අදාල අමුද්‍රව්‍ය අන්තර් භාණ්ඩ හා ආයෝජන භාණ්ඩ   ආනයනය ඉහල යාම
අපනයනාභිමුඛ කාර්මික ප්‍රතිපත්තියක් අනුගමනය කිරීම
ආයෝජන ප්‍රවර්ධන කලාප පිහිටුවීම
විනිමය පාලන නීති ලිහිල් කිරීම
ජනසවිය මෙන්ම සමෘද්ධිය යටතේද සුළු පරිමාණ කර්මාන්ත ස්වයං රැකියා මගින් දියුණු කිරීම
කාර්මික නිෂ්පාදන සම්බන්දයෙන් විදේශ ආයෝජන ඉහල යාම
ඇඟලූම් කම්හල් 200 ට වැඩ පිළිවෙල නිසා ඇඟලූම් නිෂ්පාදන වැඩිවීම

කාර්මික අපනයන අංශයේ දක්නට ලැබෙන දුර්වලතා

කාර්මික අපනයන විවිධාංගිකරණයක් නොමැති තරම් වීම
කාර්මික අපනයන වලින් වැඩිම දායකත්වය ලැබෙන්නේ රෙදි පිළි හා ඇඟලුම් වලිනි
අනෙක් අංශවල එතරම් දියුණුවක් නැත
කාර්මික අපනයන ආනයන මත රඳා පැවතීම
කාර්මික අපනයනවල වෙළඳපොළ පිළිබඳ අවිනිශ්චිතතාවය
කාර්මික රටවල නිශ්පාදිතයන් සමඟ තරඟ කිරීමේ අපහසුව.
බහු ජාතික සමාගම්වල බලපෑම
ලංකාවේ අපනයන ප්‍රවර්ධනය සඳහා මෑත කාලයේ ගෙන ඇති පියවර

ආයෝජන මණ්ඩලයට අයත් නොවන අපනයන කරුවන් සඳහා දේශීය බැංකු ඒකකවලි සහ විදේශ ව්‍යවහාර මුදල් ණය යෝජනා ක්‍රමයක් 1997 දී ආරම්භ කිරීම
රාජ්‍ය මූල්‍ය දිරිගැන්වීම්
බදු සානුබල ලබාදීම (තීරුබදු ප්‍රතිපාදන ඇතුළුව)
ආනයන හා විනිමය පාලනය ලිහිල් කිරීම
අපනයනාභිමුඛ නිශ්පාදනය දිරිමත් කිරීම
අපනයන නිශ්පාදන ගම්මාන පිහිටුවීම
විනිමය අනුපාත පාවීමට ඉඩ හැරීම
විදේශ රටවල් සමග වෙළඳ ගිවිසුම්වලට එළඹීම
ආශ්‍රීත ග්‍රන්ථ

 අබේරත්න සිරිමල් -  ලංකාවේ ආර්ථීකය 50 වසරක දුර්භාග්‍ය
 ඊරියගම තිස්ස -  ලංකාවේ ආර්ථීක සංවර්ධනය
 ප්‍රනාන්දු ඩබ්.එම්. ආර්ථීක විද්‍යාව 02 (2006) 
 විමලරත්න ඒ - ආර්ථීක විද්‍යාව, (1997)  ප්‍රින්ටර්ස්, කොළඹ 9 
 නිදහස් ශ්‍රී ලංකාවේ ආර්ථීක ප්‍රගතිය
(1998) ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුව රාජගිරිය
ශ්‍රී ලංකා සමාජ ආර්ථීක දත්ත 32 වෙළුම
2009 ජුනි
(ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුව)
 ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකු වාර්ෂික වාර්තා
සටහන 11-12 කලාපය 2008 නොවැම්බර් - දෙසැම්බර් ( ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුව)

ශ්‍රී ලංකාවේ ආර්ථිකය
ශ්‍රී ලංකාවේ මුළු ජනගහනයෙන් 70%ක ප්‍රතිශතයක් ග්‍රාමීය වන අතර නූතන ග්‍රාමිය අංශයේ ආර්ථික වැඩ කටයුතු අතරින් වැඩි බිම් සංඛ්‍යා ප්‍රතිශතයක් යෙදවී ඇත්තේ ද, සාපේක‍්ෂ වශයෙන් වැඩි ජන සංඛ්‍යා ප්‍රතිශතයක් නියැලී සිටින්නේ ද කෘෂිකාර්මික අංශයේ ය
ග්‍රාමීය ආර්ථිකයේ වැදගත් තැනක් හිමි වන්නේ යැපුම් කෘෂිකාර්මික අංශයටයි
යැපුම් කෘෂිකාර්මික කටයුතු අතර වී ගොවිතැනට ප්‍රධාන ස්ථානයක් හිමිවන අතර ඊට අමතරව අතිරේක බෝග වගාව ප්‍රධාතැනක් උසුලයි
යැපුම් කෘෂිකර්මාන්තයේ දී වාරිමාර්ග මගින් ජලය සම්පාදනය කරන ප්‍රදේශවල වගා කරන ප්‍රධාන බෝගය වී වන අතර එසේ නොවන ප්‍රදේශවල අතිරේක  බෝග වෙත යොමුවීම වැඩි වශයෙන් දැකගත හැක
වර්තමානය වනවිට ශ්‍රී ලංකාවේ යැපුම් කෘෂිකර්මාන්තය තම ජීවිකාව වශයෙන් කරගෙන යන ගොවීන්ට  විවිධ ගැටළුවලට මුහුණ පෑමට සිදු වී තිබේ
මේ සඳහා රජය මැදිහත් වී විවිධ විසඳුම් ගෙන ඒමට උත්සාහ  කර ඇති ආකාරය ද දැක ගත හැකි වේ
යැපුම් කෘෂිකර්මාන්තය යනු
            
වාර්ෂික වර්ෂාපතනය සෙ
50.8ට වඩා අඩු ප්‍රදේශවල ඇති සුළු ජල ප්‍රමාණය කාර්‍යක‍්ෂම ලෙස ප්‍රයෝජනයට ගනිමින් එදිනෙදා ජීවිතයේ ජීවත්වීම උදෙසා බෝග වගා කිරීමක් වශයෙන් හැඳින්විය හැක
යැපුම් කෘෂිකර්මාන්තයේ ලක‍ෂණ
ප්‍රධාන වශයෙන් අහස් දියෙන් කෘෂි කටයුතු කරන අතර මේ සඳහා වැඩි මුදලක් වැය කිරීමක් දක්නට නොලැබේ
මෙම ඉඩම් කුඩා ඒකකවලින් යුක්ත ය
යැපුමි කෘෂීකර්මාන්තයේ ප්‍රධාන බෝගය වන්නේ වී ගොවිතැන ය
අනෙකුත් බෝග වන්නේ ධාන්‍ය වර්ග, අල වර්ග, පළතුරු වර්ග, එළවළු වර්ග ආදිය යි
මෙම බෝග වගා කිරීමේදී එක භූමි ඒකකයක විවිධ බෝග වර්ග සංඛ්‍යාවක් වගා කිරීම බොහෝවිට දක්නට ලැබේ
යැපුම් කෘෂිකර්මාන්තය ප්‍රධාන කොටස් දෙකකි
වී ගොවිතැන
 අනෙකුත් බෝග (අතිරේක බෝග)

වී ගොවිතැන
ධරසිි් ි්ඒසඩ්  යන උද්භිද විද්‍යාත්මක නාමයෙන් වී ශාකය හඳුන්වනු ලැබේ
කෘෂි බෝග අතර ප්‍රධාන ස්ථානයක් වී වගාවට හිමි වේ
භූමි පරිභෝජනය සහ ආහාර වර්ගයක් වශයෙන් ඇති වැදගත්කම අනුව ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රධානම බෝගය වන්නේ ද මෙය යි
වර්තමාන ඒක පුද්ගල සහල් පරිභෝජනය කි
101ක් වන අතර ශ්‍රී ලංකාවේ මුළු ජන සංඛ්‍යාවට මුළු නිෂ්පාදනය ප්‍රමාණවත් නොවන බැවින් මුළු සහල් අවශ්‍යතාවෙන් 10%ක ප්‍රමාණයක් ආනයනය කිරීමට ද සිදු වේ
තාක‍ෂණ්‍ය අතින් ලෝකයේ රටවල් කොතෙක් දියුණු වුවත් ශ්‍රී ලංකාව වැනි සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල් පසුවනුයේ තම රටට අවශ්‍ය ආහාර ප්‍රමාණයවත් නිෂ්පාදනය කරගත නොහැකි මට්ටමක ය
ශී ලාංකිකයින් වන අපගේ ප්‍රධාන ආහාරය බත් වුව ද අපරටට අවශ්‍ය වන සහල් ප්‍රමාණය නිෂ්පාදනය කර ගැනීමට තවමත් නොහැකි වී ඇත
වරින් වර බලයට පත්වන රජයන් විසින් කොතෙකුත් කෘෂිකාර්මික ප්‍රතිපත්ති හඳුන්වා දුන්නත් ඒවායේ අපේක‍ෂිත ප්‍රතිඵල මේ වනතෙක් ලැබී නැත
ඒ නිසාම රටේ ජාතික ආදායමෙන් විශාල ප්‍රතිශතයක් වාර්ෂිකව සහල් ආනයනය කිරීමට වැය කරයි
මෙසේ වර්ෂයක් පාසා අපට සහල් නිෂ්පාදන ඉලක්ක කරා ළඟා වීමට නොහැකි වී ඇත්තේ වී වගාව සම්බන්ධයෙන් පැන නැගී ඇති ගැටලූ නිසා ය
වී ගොවිතැනේ පවතින ගැටලූ
පෙරදිග ධාන්‍යාගාරය ලෙස විරුදාවලිය ලත් ශ්‍රී ලංකාව අද ගොවිතැනට සමු දෙන්නට තරම් තත්ත්වයට පත්ව තිබේ
අනාගතයේදී මෙම තත්ත්වය තවත් උග්‍ර විය හැකි ය
ජාත්‍යන්තර සහ සාක් රටවල නිදහස් වෙළඳාම නිසා අපේ ප්‍රධාන ආහාරය වන සහල් සහ අනෙකුත් ආහාර ද්‍රව්‍ය අඩු මිළට මෙරටට ගලා ඒම අනිවාර්යයෙන්ම සිදු වේ
'
ජල ප්‍රශ්නයඉතාමත් වැදගත් සාධකය වන්නේ ජලය යි
පැළෑටි සඳහා ජලය කීපාකාරයකට වැදගත් වේ
බීජ රෝපණය, පැළෑටි වැඩීම, අස්වනු නෙලන තෙක් පැළෑටි ක්‍රියාකාරීලෙස ජීවත්වීම ආදියට ජලය අත්‍යවශ්‍යම සාධකයක් වේ
නියමිත ආකාරයට ජලය නොලැබී යාම ගැටලූවකි
වර්ෂා ජල පෝෂිත ඉඩම්වල වර්ෂාව අඩු වන විට විවිධ ගැටලූ පැන නගී
වාරිමාර්ග ජලය ලබා ගෙන වගා කරන වී ගොවිතැනේදී ද වර්ෂාව නොමැති වීමෙන් ගැටලූ පැන නගී
එහි අවසාන ප්‍රතිඵලය වන්නේ අස්වනු අඩු වී ආදායම අඩු වීම යි
අධික නියගයස්ථීර ජල පදනමක් නොමැති වීමෙන් වී වගාව විනාශවීම මෙහිදී සිදු වේ
ප්‍රමාණාත්මක වශයෙන් අවශ්‍ය තරම් වර්ෂාපතනයක් නොලැබීමේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස අධික වාෂ්පීකරණය නිසා වියලි සුළඟත් ප්‍රදේශයේ භෞතික පිහිටීමත් පදනම් කොටගෙන ප්‍රදේශයේ සාමාන්‍ය  උෂ්ණත්වය ඉහල මට්ටමක පැවතීමෙන් අධික වියලි දේශගුනික තත්වයක් ඇති වේ
මෙය බීජ රෝපණයට, පැළෑටි වර්ධනයට, ආයුෂ අඩු වීමට, අස්වැන්න අඩු වීමට බලපායි
අධික වියදමක් දැරීමට සිදුවීමඅධික වියදමක් දැරීමට සිදුවීම ප්‍රධාන ගැටලූවකි
රසායනික ද්‍රව්‍ය භාවිතයට, පොහොර භාවිතයට, යන්ත්‍ර සූත්‍ර භාවිතයට හා ශ්‍රමයට අධික වියදමක් දැරීමට සිදු වේ
නමුත් ඔවුන්ට ලැඛෙන ආදායම අඩු ය
නියමිත පරිදී නවීන තාක‍ෂණය භාවිත කළත් ඇතැම් අවස්ථාවල අසාර්ථක ප්‍රථීඵල ලැබී තිබේ
එක් කන්නයක් සඳහා ලබා ගන්නා ණය මුදල් ගෙවීමට ගොවීන්ට ආදායම ප්‍රමාණවත් නොවේ
බොහෝ අවස්ථාවලදී පෞද්ගලික ආයතනවලින් ණය ලබා ගැනීමට පෙළඹීමෙන් ඒවා ගෙවීමට සම්පූර්ණ අස්වැන්න ඔවුන්ට ලබාදීම නිසා ගොවීන් ණය චක්‍රයට හසුව තිබේ
මේ ණය ගෙවා ගැනීමට අපහසු අවස්ථාවලදී ගොවීන් දිවිනසා ගැනීමට ද පෙළඹෙන අවස්ථා ඇත
2003 වසර වනවිට  වී අක්කරයක් වගා කිරීමේ නිෂ්පාදන මිළ රුපියල් 21,000.00 පමණ දක්වා වැඩි වී ඇත
මෙයින් ආසන්න ලෙස 47% කම්කරු වියදම ද, 34% යෙදවුම් සඳහා ද, 19% බලය (ට්‍රැක්ටර් හා යන්ත්‍ර සූත්‍ර ගාස්තු) සඳහා ද යෙදවී ඇත
(ගොවිකම් සඟරාව- 42 කාණ්ඩය)
 ප්‍රවාහන අපහසුතානිෂ්පාදන අලෙවියේදී ප්‍රවාහන අපහසුතා පැන නැගීම ද ප්‍රධාන ගැටලූවක් වී ඇත
වෙළඳ පොළට තම නිෂ්පාදන රැගෙන යාම බොහෝවිට සිදු වන්නේ ට්‍රැක්ටර් සහ අත් ට්‍රැක්ටර් මගිනි
ඉඳහිට ලොරි රථ යොදා ගන්නා අවස්ථා ඇත
මේ සඳහා විශාල මුදලක් අය කරනු ලබයි
වෙළඳ පොළ නිෂ්පාදන භූමියේ සිට ඉතා ඈතින් පිහිටියේනම් ඉතා විශාල මුදලක් දීමට සිදු වේ
තව ද ග්‍රාමීය මාර්ග බොහෝමයක් අබලන් තත්ත්වයේ පැවතීම ද මෙම තත්ත්වයට හේතු වී ඇත
බෝග විනාශයසතුන්ගෙන්, කෘමීන්ගෙන් හා රෝගවලින් වන විනාශය වැදගත් වේ
අධික නියගය, අධික වර්ෂාව, තද සුළං ආදිය නිසා ද සැලකිය යුතු ප්‍රමාණයක බෝග විනාශයක් සිදු වේ
ආයතනික ගැටලූකෘෂිකාර්මිකකටයුතු සඳහා අවශ්‍ය ද්‍රව්‍යාත්මක භාණ්ඩ ලබා ගැනීමට නොහැකිකම (බීජ, ගොවි උපකරණ, පොහොර, කෘමිනාශක)
කෘෂි උපදෙස් ලබා ගැනීමට ප්‍රමාණවත් නිළධාරීන් නොමැතිවීම හා කෘෂිකර්ම ආයතනවල ව්‍යාප්තියේ පවතින දුර්වලතා, ගොවීන් හා නිලධාරීන් අතර කිට්ටු සම්බන්ධතාවක් නොමැතිකම, ගොවීන්ට ඛෙදා හැරීමට ලබා දෙන සහනාධාර ආදියේ සිදුවන දූෂණ හා වංචා ආදිය ද අයතනික ගැටලූ ලෙස දැක්විය හැක
සමාජයීය හා සංස්කෘතික බාධකයල් පැනගිය අදහස්වල එල්බගෙන සිටීම කෘෂිකර්මාන්තය දියුණු කිරීමට බාධාවකි
ආර්ථීක සාධකප්‍රාග්ධන හිඟකම, ආදායම හා ඉතිරි කිරීම පහත් මට්ටමක පැවතීම, ආදායම් ලැබීමට වෙනත් විකල්ප නොමැතිවීම, ගොවි උපකරණ ලබා ගැනීමට හා අවශ්‍ය ශ්‍රමය ලබා ගැනීමට විශාල මුදලක් වැයවීම ශ්‍රමය ලබා ගැනීමේ අපහසුතා වී ගොවිතැනේ දී අහස් දියෙන් වගා කළත් වාරිමාර්ග ජලයෙන් වගා කළත් කන්න තුළ එක වර වගා කිරීම සිදු කරනු ලබයි
වාරි ජලය මුර ක්‍රමයට ලබා දීමත්, වර්ෂාව සීමාසහිත වීමත් නිසා, ගොවීන් සියලූ දෙනාම මෙම කාලය තුළ තම පෞද්ගලික කෘෂිකාර්මික කටයුතුවල නිරත වී සිටියි
එබැවින් ශ්‍රමය විකිණීම අපහසු ය
කුඹුරු ඉඩම් සම්බන්ධයෙන් පවතින ගැටලූඉඩම් සාරවත් නොවීම හා සාරවත් කර ගැනීමට අවශ්‍ය දැනුම නොමැතිකම, ඉඩම් කැබලිවීම, ඉඩම්වල අයිතිය පිළිබඳව පවතින ගැටලූ (ඔප්පු හො බලපත්‍ර නොමැතිවීම), ඉඩම් ආරවුල් යන හේතු ද පවතින ගැටලූ වේ
වී සහ සහල් වල ගුණාත්මය අඩු වීමලංකාවේ නිෂ්පාදනය කරන සහල් වලින් 80% ක් ගුණාත්මක බවින් අඩු ය
පාරිභෝගිකයාට උසස් ගුණාත්මයේසහල් ලබා ගත හැකි පරිදී අන්තර්ජාතික පිරිවිතරයන්ට ගැලපෙන ආකාරයට ශ්‍රී ලංකා ප්‍රමිති ආයනය මගින් වී සහ සහල් වලට ගුණාත්මක ප්‍රමිතියක් ඉදිරිපත් කර තිබේ
මෙය කාණ්ඩ 4කට බලන අතර තෙතමන ප්‍රතිශතය, අපද්‍රව්‍ය ප්‍රතිශතය, වෙනත් වර්ග වල වී/සහල් ප්‍රතිශතය, නොමේරු බීජ/හානි වූ ඇට ප්‍රතිශතය, කැඩුණු සහල් ප්‍රතිශතය, වී ඇට ප්‍රමාණය සලකා බලයි
වී සහ සහල් වල ගුණාත්මය දියුණු කිරීම අප ඉදිරියේ ඇති අභියෝගයකි
පොහොර හා කෘමිනාශක භාවිත කිරීමේ ගැටලූගොවීන් පොහොර, කෘමිනාශක හා වල්නාශක භාවිතා කිරීමේ දී නියමිත මාත්‍රාව අනුගමනය නොකිරීම, කෘෂි ව්‍යාප්ත නිළධාරීන් සිටියත් කෘෂී උපදෙස් ලබා නොගැනීම හා කෘමිනාශක අලෙවිසලේ උපදෙස් පිළිපැදීම
ගැටලූ අවම කිරීමට ගතහැකි පිළියම්
 
ප්‍රදේශයේ දේශගුණය හා පසට ගැලපෙන වී ප්‍ර‍‍භේද හඳුන්වාදීම
බිත්තර වී නිෂ්පාදන වැඩසටහන ක්‍රියාත්මක කර බීජ වා්‍යාප්ත කිරීම
නිර්දේශිත වී ප්‍රභේදයකින් බිත්තර වී වල පිරිසිදු බව සහ ගුණාත්මක තත්ත්වය එලෙසින්ම ආරක‍ෂාවෙන පරිදී ගොවීන්ගේ අතට පත් කිරීම
ජල සම්පාදනය කිරීමවර්ෂා ජලයෙන් පමණක් ගොවිතැන් කරන ප්‍රදේශවල වාරිමාර්ග ක්‍රම ආරම්භ කිරීම
කුඩා වැව් සෑදීම හා අත්හැර දැමූ වැව් පිළිසකර කිරීම, 
 ආයතනික පහසුකම් ලබා දීමසේවා අංශයේ ආයතනික පහසුකම් දියුණු කළ යුතු ය
ගොවීන්ට අවශ්‍ය උපදෙස් අවශ්‍ය ආකාරයට අවශ්‍ය මොහොතේ ලබා දීම සිදු කළ යුතු ය
කෘෂිකාර්මික කටයුතු සම්බන්ධයෙන් ගොවීන්ට අවබෝධය ලබා දී නවීන විද්‍යාත්මක ක්‍රම මගින් භූමිය භාවිත කරගැනීමේ ක්‍රම, බෝග තේරීමේ ක්‍රම, උපකරණ, පොහොර, කෘමිනාශක ආදිය නියමිත ආකාරයට භාවිතා කිරීම පිළිබඳව ගොවීන් පුහුණු කළ යුතු ය
ඉඩම් ප්‍රශ්න විසඳීමබලපත්‍ර නොමැති ඉඩම්වලට ඔප්පු සහ බලපත්‍ර ලබාදීමෙන් අයිතිය තහවුරු කිරීම
මෙමගින් ගොවීන් උනන්දුවෙන් ඵලදායී ආකාරයෙන් තම කෘෂී කටයුතුවලට දායකත්වය ලබා දෙයි
මෙය අස්වැන්න වැඩි කරගැනීමට හේතුවන සාධකයකි
කෘෂි නිෂ්පාදන අලෙවි කිරීමේ පහසුකම් සැලසීමආර්ථීකමය ගැටලූවක් වශයෙන් කෘෂි නිෂ්පාදන අලෙවි කිරීම සඳහා පවතින බාධාවන් මගහරවා ගත යුතු ය
ගොවීන්ට කෘෂි නිෂ්පාදන අලෙවි කිරීමට ස්ථීර වෙලඳ පොලක් ඇති කළ යුතු ය
කෘෂිකර්මය සඳහා රජයේ මැදිහත්වීම පුළුල් කිරීමකෘෂිකර්මය සඳහා රජයේ මැදිහත්වීම වඩාත් පුළුල් කිරීම හා අඛණ්ඩව පවත්වා ගැනීම මගින් කෘෂිකාර්මික සංවර්ධනය සඳහා රට තුළ වඩාත් සුබවාදී පරිසරයක් ඇතිවනු නිසැක ය
එසේ රාජ්‍ය මැදිහත්වීමකින් තොර කෘෂිකාර්මික දියුණුවක් කිසිදු රටකින් අපේක‍ෂා කල නොහැක
ගොවි සංවිධාන, නිෂ්පාදන ගොවි සමිති පිහිටුවීමගොවීන්ට අවශ්‍ය පිළිගැනීම, ගොවිතැනට අවශ්‍ය බීජ
පොහොර, කෘෂී රසායනික ද්‍රව්‍ය ආදිය තොග වශයෙන් අඩු මිළට ලබා ගැනීම, ඒවා ප්‍රවාහනය කිරීම, කෘමි පළිබෝධ හානි ජය ගැනීම, අපහසුවකින් තොරව නිෂ්පාදන අලෙවි කර ගැනීම ගොවීන් හට ඇති පොදු අරමුණු කිහිපයකි
ඉහත පරමාර්ථ සපුරා ගැනීම සඳහා පොදු අරමුණක් ඇති ගොවි සමිති පිහිටුවීම ශක්තියකි
ගොවි යන්ට බාධා, ගැටලූ, අසාධාරණකම්වලට මුහුණ පෑමේදී තනිව මුහුණ දෙනවාට වඩා පිරිසක් හා එකතුව මුහුණ දීමේදී ඉක්මනට සහ සාර්ථකව විසඳුම් ලබාගත හැකි වේ
මෙහිදී ගොවි සංවිධාන හරහා තම ගැටලූ ඉදිරිපත් කළ හැකි ය
කෘෂි රක‍ෂණ ක්‍රම ඇති කිරීමස්වභාවික බාධක, ප්‍රාග්ධන ගැටලූ, ණය සහ නිෂ්පාදන අලෙවි කරගැනීමේ ගැටලූ සහ බාධා ඇති බැවින් යැපුම් කෘෂිකාර්මික අංශයේ ස්ථීර ආදායම් මට්ටමක් කෙරෙහි විශ්වාසයක් තැබිය නොහැක
මෙනිසා මොවුන්ට ආරක‍ෂණයක් අවශ්‍ය ය
මෙනිසා කෘෂි රක‍ෂණ ඇති කිරීම කළ යුතු ය
වී සහ සහල් වල ගුණාත්මය දියුණු කිරීමරසායනික පොහොර භාවිතයට පමණක් නොව කාබනික පොහොර භාවිතයට ගොවියා යොමු කිරීම
ආයතන අතර සම්බන්ධතාවක් ඇති කිරීම හෝ ඒවා අතර කාර්‍යක‍ෂමතාව වැඩි කිරීම
වී අස්වනු සඳහා ලබා දී තිඛෙන සහතික මිළ ක්‍රමය ක්‍රියාත්මක කිරීම
වී වගාව සම්බන්ධ නීතිමය පසුබිම ක්‍රීයාත්මක කිරීම
(ඉඩම් ගොඩ කිරීම, වී වගා ඉඩම්වල වෙනත් බෝග වගා කිරීම ආදියේදී එය වැලැක්වීම)
වී වගාව සම්බන්ධ ආකල්පය වෙනස් කිරීම
අතිරේක බෝග 
ශ්‍රී ලංකාවේ ආර්ථීකය අතීතයේ සිටම කෘෂිකර්මය පදනම් කොටගත් ආර්ථීකයක් වන අතර ශත වර්ෂ ගණනාවකටම පෙර සිටම විශිෂ්ට තාක‍ෂණයෙන් නිර්මාණය වූ වාරි පද්ධතියකට ද උරුමකම් හිමි ය
ශත වර්ෂ ගණනාවක් තුළ සම්ප්‍රදායික දැනුම්  සම්භාරයකින් යුක්ත වී වගාව මෙහි ප්‍රධාන  වන අතර යැපුමි කෘෂිකර්මාන්තයේ අනෙක් වැදගත් අංශය වන්නේ අතිරේක බෝග වගාව යි
ශ්‍රී ලංකාව තුළ වගා කරන ප්‍රධානම අතිරේක ආහාර බෝග ලෙස රතු ළූණූ, 

ලොකු ළූණු, මුං, සෝයා බෝංචි, බඩ ඉරිඟ, උඳු, රටකජු, තල, කුරක්කන්, මිරිස් හා පළතුරු හඳුනාගත හැක
වර්තමානය වන විට ආහාර බෝග සඳහා පවත්නා ඉල්ලූම දිනෙන් දින ඉහළ යයි
ඒ අනුව ජාතික අවශ්‍යතාවයෙන් විශාල  ප්‍රමාණයක් ආනයනය කිරීමට සිදු වේ
අතිරේක ආහාර බෝග ආනයනය - 2008
බෝගය	      ආනයනික ප්‍රමාණය (මෙ
ටො)
බඩ ඉරිඟු	          85606
ලොකු  ළූණු	147150
වියලි මිරිස්	  35169
මුං ඇට	          13523
උඳු	                    7597
රටකජු	            2680
අර්තාපල්         103754
රතු ළූණු	        266114
රතු පරිප්පු	  67241
              
මූලය - ශ්‍රී ලංකා රේගුව   
 
බඩ ඉරිඟු අතිරේක ආහාර බෝග කාණ්ඩය තුළ මෑතකදී ඉහළ ප්‍රවණතාවක් පවතින බෝගයක් ලෙස බඩ ඉරිඟු හැඳින්විය හැක
බඩ ඉරිඟු වියලි කලාපයේ කුඩා සහ මධ්‍යම ප්‍රමාණයේ ගොවිතැන් කටයුතු කරන ගොවියා මහා පරිමාණයෙන් වගා කරන ප්‍රධානතම ආර්ථීක බෝගය ලෙස හඳුන්වා දිය හැකි ය
මහ කන්නයේ බඩ ඉරිඟු නිෂ්පාදනයේ 80%ක් පමණ වැසි ජලය මුල් කරගෙන වගා කෙරේ
2007/2008 මහ කන්නය තුළ බඩ ඉරිඟු හෙක්ටයාර 52,000ක් සියලූම නිෂ්පාදන ප්‍රදේශවල වගා කරන ලදි
2009 අපේක‍ෂිත නිෂ්පාදනය මෙ
ටො
130,000ක් වේ
2009 අපේක‍ෂා කළ බඩ ඉරිඟු වගා ඉලක්කය හෙක්ටයාර 57,000ක් වුවද එය හෙක්ටයාර 72,000 ඉක්මවා ඇත
මෙය බඩ ඉරිඟු අලෙවියේදි අලෙවි ගැටලූ ඇති වීමට හේතු විය
රතු ළූණූවියලි කලාපයට හොඳින් අනුවර්තනය වී ඇති යල මහ කන්න දෙකෙහිම වර්ෂා ජලයෙන් වගා කරන ප්‍රධාන බෝගයකි
අතීතයේ යාපනය අර්ධද්වීපය තුළ වගා කෙරුණු මෙම බෝගය වර්තමානය වනවිට කල්පිටිය ප්‍රදේශය මූලික කොටගෙන වගා කටයුතු සිදුවේ
1980 දශකයේ සිට වර්තමානය දක්වා රතු ළූණු වගා බිමිවල පැහැදිලි අඩ්වක් දක්නට ලැබුණු අතර එය හෙක්ටයාර 8500 සිට 5000 දක්වා පහළ ගෝස් ඇත
අස්ථායි වෙළඳ පොළක් සහිත රතු ළුෑණු වගාව උතුරු නැගෙනහිර ගොවීන්ට ඉහළ විභවයක් ඇති ආර්ථීක බෝගයක් නිසා රාජ්‍ය ප්‍රත්පත්ති ඒ සඳහා යොමුවීම අත්‍යවශ්‍ය ය
මුං ඇටමුං ඇට වියලි කලාපයේ බහුලව වගා කෙරෙන බෝගයකි
විශේෂයෙන්ම නියගයට ඔරෝත්තු දීමේ හැකියාව ඇති ජලය ඇද ගැනීමේ ස්වභාවයෙන් යුක්ත බෝගයක් වන මෙය හම්බන්තොට, මොණරාගල, කැරුණෑගල, අනුරාධපුර හා අම්පාර ප්‍රදේශවල බහුලව වගා කෙරේ
පසුගිය දශකයක පමණ කාලය ගත්විට මුං ඇට වගා බිම් ප්‍රමාණය පහළ යාමක් දක්නට ලැඛෙන අතර වගා බිම් ඉහල  නැංවීමට දැවැන්ත ජාතික ප්‍රතිපත්තියක අවශ්‍යතාව මතු වී ඇත
පසු ගිය දස වසර තුළ (1999-2008) මුං ඇට දේශිය අවශ්‍යතාවයෙන් 50%ක් පමණ ආනයනය කර අත
වර්තමානයේ දේශීය මුං ඇට වගා බිම් ප්‍රමාණය පහළ යාම සඳහා බලපා ඇති ප්‍රධාන හේතුව ආනයනය බව සඳහන් කළ යුතු ය
වර්තමානයේ 90%ක් ඔස්ටේ්‍රලියාවෙන් ආනයනය කරන අතර එහි ප්‍රමිතිය ඉතා උසස් ය
නිෂ්පාදනය පහළ වැටීමට බලපෑ හේතු හඳුනාගෙන වගාවට මෙන්ම අලෙවියට ද පවතින ගැටලූ සඳහා විසඳුම් ලබා දීම කාලීන අවශ්‍යතාවයකි
මිරිස් වගාවපෝෂණ ගුණය සම්බන්ධයෙන් සුවිශේෂි වැදගත්කමක් හිමි නොවුන ද ආහාර සැකසීමේදි අත්‍යවශ්‍ය කුළු බඩුවක් වශයෙන් සුවිශෙෂී ස්ථානයක් හිමි කර ගෙන ඇත
මිරිස් වගාව සිදු කෙරන ප්‍රධානම නිෂ්පාදන ප්‍රදේශය වශයෙන් වියලි කලාපය හැඳින්විය හැකි වුව ද මෙම බෝගය ශ්‍රී ලංකාව පුරාම වගා කළ හැකි බෝගයක් වශයෙන් හැඳින්විය හැකි ය
1994දී දියත් කළ කෘෂි කාර්මික ක‍්ෂේත්‍රයේ අත්තනෝමතික නිදහස් කිරීම හේතු කොට ගෙන මිරිස් ආනයනය සම්පූර්ණයෙන්ම නිදහස් කරන ලද අතර ඉන්දියාව ඇතුලූ විදෙස් රටවල බෝග පිරී යාමෙන් මිරිස් ඇතුලූ බොහොමයක් බෝගවල සිග්‍ර පසුබෑමක් ඇති විය
මේ හේතුවෙන් නිසි කලට නිසි මිලට අලෙවි කර ගැනීමේ අපහසුතාවය මත බොහෝ ගොවීන් මිරිස් වගාවෙන් ක්‍රම ක්‍රමයෙන් ඉවත් වී ඇත
වගා කළ හැකි හැම බිම් අඟලක්ම වගා කිරීමේ පරමාර්ථය සහිතව 2000-2010 දේශිය නිෂ්පාදන දිරි ගැනිවීමේ ජාතික මෙහෙයුම "අපි වවමු රට නගමු” යන තේමාව යටතේ ක්‍රියාත්මක කිරීම මගින් මිරිස් වගාවට ද සුවිශේෂී තැනක් හිමිව ඇත
මේ යටතේ පුත්තලම, මොණරාගල, කුරුණෑගල, අම්පාර හා අනුරාධපුර දිස්ත්‍රික්කවල මිරිස් වගාව නැංවීමට විවිධ වැඩසටහන් ක්‍රියාත්මක කර ඇත
පළතුරු වගාව
ඝර්ම කලාපීය රටක් වන ශ්‍රී ලංකාවේ ඝර්ම හා සෞම්‍ය කලාපයන්ට අයත් පළතුරු ප්‍රභෙAද 55ක් පමණ පහසුවෙන් වගා කළ හැක
ඉන් විශෙAෂ 12කට පර්යේෂණ හා සංවර්ධන කටයුතු සඳහා ප්‍රමුඛත්වය දී තිබේ
එම පළතුරු වර්ග නම් කෙසෙල්, අන්නාසි, පැපොල්, වැල් දොඩම්, අඹ, පැණි දොඩම්, මැන්ඩරීන්, අලිගැට පේර, කොමඩු, දිවුල්, පේර, දෙලූම් හා පෙයාර්ස් ය
ශ්‍රී ලංකාවේ පළතුරු වගාව සුලභ ලෙස ගෙවතු ආශ්‍රීතව සිදු වන අතර (85-90%) 10%ක් පමණ ගොවිපලවල වගා කරයි
ලංකාවේ පළතුරු නිෂ්පාදනය දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයට 1%කින් දායකත්වය සපයයි
අතිරේක බෝග වගාවේදී බලපාන ගැටලූ
 ජල ප්‍රශ්නයඅතිරේක බෝග වගාවේදී මතු වී ඇති ප්‍රධාන ගැටලූවක් වශයෙන් ජල ප්‍රශ්නය දෙයාකාරයකින් බලපා ඇත
එනම් තෙත් කලාපයේ දී ජල අතිරික්තයක් සහ වියලි කලාපයේ දී ජල හිඟයකට මුහුණ පෑමට සිදු වීම යි
රාජ්‍ය අනුග්‍රහය ලැබීම ප්‍රමාණවත් නොවීමයැපුම් කෘෂිකර්මාන්තයේ ප්‍රධාන බෝගය වන්නේ වී වගාව යි
එම නිසා රාජ්‍ය අනුග්‍රහයයෙන් විවිධ කෘෂිකාර්මික සංවර්ධන ව්‍යාපෘති හා වැඩසටහන් වී ගොවිතැන පාදක කොට ගෙන සිදු කළත් අතිරේක බෝග වගාව ඉලක්ක කරගෙන එසේ සංවර්ධන ව්‍යාපෘති නොමැතිවීම ගැටලූවකි
ආර්ථීක සාධකප්‍රාග්ධන හිඟකම, ආදායම හා ඉතිරි කිරීම පහත් මට්ටමක පැවතීම, ආදායම් ලැබීමට වෙනත් විකල්ප නොමැතිවීම, ගොවි උපකරණ ලබා ගැනීමට හා අවශ්‍ය ශ්‍රමය ලබා ගැනීමට විශාල මුදලක් වැයවීම
 වෙළඳපොල ගැටලූනිෂ්පාදන අලෙවියේදී ගැනුම් කරුවන් විසින් කෙරෙන මිල පහත හෙලීමේ උපක්‍රමවලට දුර්වල ආර්ථීකයකයෙන් පීඩාවට පත් වී සිටින ගොවීහු ගොදුරු වෙති
තවද අස්වනු විකිණීමේදී තැරැව්කරුවන්ට හසුවීම
මේ හේතු නිසා සිදු වන්නේ ගොවියාට සොච්චම් මුදලකට තම දාඩිය මහන්සියෙන් ලබා ගත් අස්වැන්න අලෙවි කිරීමට සිදුවීම
ඉඩම් ප්‍රශ්නඉඩම් සාරවත් නොවීම හා සාරවත් කර ගැනීමට අවශ්‍ය දැනුම නොමැතිකම, ඉඩම් කැබලිවීම, ඉඩම් අයිතිය පිළිබඳ ගැටලූ, ඉඩම් ආරවුල් ගැටලූ මැඩපැවැත්වීමට ගතහැකි ක්‍රියාමාර්ග ථ-
 ජල සම්පාදනය කිරීමවර්ෂා ජලයෙන් පමණක් ගොවිතැන් කරන ප්‍රදේශවල වාරිමාර්ග ක්‍රම ආරම්භ කිරීම
කුඩා වැව් සෑදීම හා අත්හැර දැමූ වැව් පිළිසකර කිරීම, වගා ලිං සෑදීමට ආධාර කිරීම හා නවීන ජල සම්පාදන ක්‍රම පිළිබඳව ගොවීන් දැනුවත් කිරීම හා ආධාර කිරීම
නිසි ලෙස භූමිය භාවිතා කිරීමකෘෂි භෝගයට අවශ්‍ය පරිදී භූමිය සකසා ගැනීම සහ වෙනස් කිරීම, භූමියේ ස්වභාවයට උචිත බෝග වගා කිරීම
ආයතනික පහසුකම් ලබා දීමසේවා අංශයේ ආයතනික පහසුකම් දියුණු කළ යුතු ය
නව බෝග ප්‍රභේද හඳුන්වා දීම විවිධ කෘෂි තත්ත්වයන්ට ගැලපෙන, රෝග පළිබෝධවලට ඔරොත්තු දෙන, වැඩි අස්වැන්නක් ලබා දෙන බෝග ප්‍ර‍භේද හඳුන්වා දීම
විශේෂයෙන් විදේශයෙන් ආනයනය කරන පළතුරු සඳහා තරඟ කළ හැකි ප්‍රභේද නිපදවීම යුගයේ අවශ්‍යතාවයකි
දේශීය ආහාර බෝග සඳහා වන ඉල්ලූම වැඩි කිරීමට කටයුතු කිරීම 

දේශීය ආහාර භෝග සඳහා වන ඉල්ලූම වැඩි කිරීම සම්බන්ධයෙන් රජයට මැදිහත්විය හැකි ක්‍රම කිහිපයකි
එකක් නම්, මුං, කව්පි, කුරක්කන් වැනි දේශීය ආහාරවල ඇති සෞඛ්‍යමය වැදගත්කම පිළිබඳව ජනතාවගේ දැනුවත්භාවය වර්ධනය කර ඒවා පරිභෝජනය සඳහා ඔවුන් උනන්දු කරවීම යි
තවත් ක්‍රමයක් වන්නේ රාජ්‍ය උත්සව, සම්මන්ත්‍රණ, වැඩමුළු හා පුහුණු පාඨමාලා යනාදී අවස්ථාවලදී හැකි තරම් දේශීය ධාන්‍ය හා අනෙකුත් ආහාරවලින් සකස් ක්රන ලද කෑම බීම පරිභෝජනය සඳහා උන්නදු කිරීම යි
සංචාරක කර්මාන්තය ආශ්‍රිතව දේශීය ආහාර ප්‍රචලිත කිරීමසංචාරක කර්මාන්තය ආශ්‍රිතව ද දේශීය ආහාර ප්‍රචලිත කළ හැක
මෙරට බොහොමයක් සංචාරක මධ්‍යස්ථාන හා අවන්හල්වල දේශීය ආහාර භාවිතය අඩු ය
එහෙත් බොහොමයක් ආසියානු රටවල අවන්හල් හා සංචාරක මධ්‍යස්ථානවල දේශීය ආහාර ප්‍රචලිතව පවතී
එමනිසා අවන්හල්වල දේශීය ආහාර ප්‍රචලිත කිරීමෙන් විදේශීක සංචාරකයින් ද අද්දවා ගැනීමට හැකි වේ
කෘෂි රක‍ෂණ ක්‍රම ඇති කිරීම'

ස්වභාවික බාධක, ප්‍රාග්ධන ගැටලූ, ණය සහ නිෂ්පාදන අලෙවි කරගැනීමේ ගැටලූ සහ බාධා ඇති බැවින් යැපුම් කෘෂිකාර්මික අංශයේ ස්ථීර ආදායම් මට්ටමක් කෙරෙහි විශ්වාසයක් තැබිය නොහැක
යැපුම් කෘෂිකර්මාන්තයේ පවතින ගැටලූ මැඩලීමට රජය හා වෙනත් ආයතන

මේ වනවිට ගෙන ඇති ක්‍රියාමාර්ග
ර්‍ණඅපි වවමු රට නගමු” යන තේමාව යටතේ දේශිය ආහාර නිෂ්පාදනය වැඩි කිරීමේ ජාතික මෙහෙයුමක් ලෙස අරඔා ඇති එම මැදිහත්වීමෙහි මූලික අපේක‍ෂාව වී ඇත්තේ නැවතත් දේශීයව වැවිය හැකි ආහාරවලින් රට ස්වයංපෝෂිත කර ඒ ඔස්සේ රැකියා ආදායම් හා පෝෂණ මට්ටම ඉහල දැමීම යි
කෙසේ වුව ද මෙරට කෘෂිකර්මය දියුණු කිරීම සඳහා ඉතිහාසය තුළදී රාජ්‍ය මැදිහත්වීම සිදු වු පරිද්දෙන් නැවතත් රාජ්‍ය ක්‍රියාකාරී ලෙස මැදිහත්වීම කෘෂිකාර්මික ෙක‍ෂAත්‍රයේ පුනර්ජීවනය සඳහා කිහිප ආකාරයකින්ම වැදගත් වේ
මීට අමතරව පහත සඳහන් යෝජනා ක්‍රම හා සංවර්ධන ව්‍යාපෘති මගින් දේශීය කෘෂිකර්මාන්තය නැංවීමට හා යැපුම් කෘෂිකර්මාන්තයේ පවතින ගැටලූ අවම කිරීමට අපේක‍ෂා කරයි
මොරගහකන්ද, රඹකැන්ඔය, වෙහෙරගල වැනි වාරිමාර්ග යෝජනාක්‍රම ක්‍රීයාත්මක කිරීම
පොහොර සහනාධාර වැඩසටහන හඳුන්වාදීම 
 කෘෂි ද්‍රව්‍ය මිලදී ගැනීමේ අධිකාරිය පිහිටුවා වී මිලදී ගැනීමේ නව වැඩසටහන ක්‍රියාත්මක කිරීම
නැගෙනහිර නවෝදය වැඩසටහන යටතේ අම්පාර, මඩකලපුව, ත්‍රීකුණාමලය දිස්ත්‍රීක්ක සඳහා කෘෂිකාර්මික වැඩසටහන් ක්‍රියාත්මක කිරීම