Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
ආශ්‍රිත ලිපි
 යටත්විජිත මානසිකත්‍වය
යටත් විජිතයක්ව දිගුකාලයක් පැවති හෝ පවත්න සමාජයක පුද්ගලයන් හෝ ආයතන
තමන්ව යටත්කර සිටින හෝ සිටි ජාතියේ හෝ රටේ සංස්කෘතිය, සිද්ධාන්ත, භාෂාව, ආකල්ප, දැණුම ආදිය තමන්ගේ ඒවාට වඩා උසස් බවට ඇතිවන හීනමානය යටත්විජිත මානසිකත්‍වය නම්වේ
ආශ්‍රිත ලිපි
 දූපත් මානසිකත්‍වය

යටත්විජිතකරණය
පොදු රාජ්‍ය මණ්ඩල නායක ලයිස්තුව

සටහන්
Emperors of India
Heads of state of India
ඉතිහාසය - පාකිස්ථාන්
Royal titles

pl
Władcy Indii#Brytyjscy cesarze Indii (1877-1947)
ඉන්දියාව
ක්‍රිස්තු වර්ශ 1612 සහ 1947 අතර කාලය තුල පෙරදිග ඉන්දීය සමාගමට හෝ බ්‍රිතාන්‍ය රජහට අයත්ව තිබූ ඉන්දියාව සහ ආශ්‍රිත පරිපාලන කලාප බ්‍රිතාන්‍ය ඉන්දියාව නමින් පොදුවේ හැඳින්විනි
බ්‍රිතාන්‍ය ඉන්දියාව
සතුන්ගේ ජීව භාවය ඇතිතාක් ඒතුල පණ පවතින බව පෙරදිග සමාජයන් විශ්වාසකරයි
ශාක වලට ජීවය ඇති නමුත් පන නැත
ආශ්‍රිත ආගමික මත

බෞද්ධ මත
දැනුවත්ව සතෙකුගේ පණ නැසීම අකුසල් ගෙනදේ

ජෛන මතය
දැනුවත්ව හෝ නොදැනුවත්ව සතෙකුගේ පණ නැසීම අකුසල් ගෙනදේ

බටහිර විද්‍යාව
බටහිර විද්‍යාව ජීවය පිළිබඳව මිස පණ පිළිබඳව සඳහනක් හෝ සැලකිල්ලක් නොදක්වයි.

ආශ්‍රිත ලිපි
 ජීවය
 සත්තු
ජීව විද්‍යාව
ඉරාන ප්‍රාණඇපකරු අර්බුදය (, "ඇමරිකානු මහ කොමසාරිස් කාර්යාලය අත්පත් කරගැනුම") යනු ඉරානය සහ එක්සත් ජනපදය අතර පැවති රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික අර්බුදයක් වන අතර එහිදී ඉස්ලාම් වාදී  ශිෂ්‍යයන් සහ සටන්කාමීන් කණ්ඩායමක් විසින් ඉරාන විප්ලවයට සහයෝගයක් වශයෙන් ටෙහෙරානයේ ඇමරිකානු මහ කොමසාරිස් කාර්යාලය අත් පත් කර ගනිමින් 1979, නොවැම්බර් 4 දින සිට 1981, ජනවාරි 20 දින දක්වා  දින 444 ක් තුල ඇමරිකානුවන් 52 ක් ප්‍රාණඇපකරුවන් ලෙසින් රඳවාගෙන සිටිනු ලැබූහ.
එක්සත් ජනපද මහ කොමසාරිස් කාර්යාලය, ටෙහෙරානය යනු ඉරානයේ අගනුවර පිහිටි ගොඩනැගිල්ලකි
ඉරාන–එක්සත් ජනපද සෘජු ද්වීපාර්ශවික සබඳතා වර්තමානයේ රජයන් දෙක අතර නොපවතින අතර 1979  ඉරාන ප්‍රාණඇපකරු අර්බුදයෙන් පසුව එජ විසින් මෙම ගොඩනැගිල්ල භාවිතා කරන්නේ නැත
සෙංකඩගල රාජකීය පරිශ්‍රය ( කන්ද උඩරට මාලිගාව) යනු මහනුවර නගරයේ පිහිටි ඓතිහාසික මාලිගා සංකීර්ණයක් වන අතර 1815 දී බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිතකරණයට පෙර මහනුවර රාජධානියේ රජවරුන්ගේ ප්‍රධාන නිවහන විය
මාලිගා සංකීර්ණය සාම්ප්‍රදායික උඩරට ගෘහනිර්මාණ ශිල්පයට විශිෂ්ට උදාහරණයකි, සංකීර්ණ ලී සහ ගල් කැටයම් සහ බිත්තිවල බිතුසිතුවම් වලින් සරසා ඇත
එය මගුල් මඩුව ,  බිසෝ උල්පැන්ගේ, අග බිසෝ වාසල , රජුගේ වාසල  සහ සුප්‍රසිද්ධ දළදා මාලිගාව ඇතුළු ගොඩනැගිලි කිහිපයකින් සමන්විත වේ
ලොව පුරා ගෞරවාදරයට පාත්‍ර වූ බෞද්ධ විහාරස්ථානයක් වන දළදා මාලිගාව ද මාළිගා සංකීර්ණය තුළ පිහිටා ඇත
මාලිගා සංකීර්ණය සහ දළදා මාලිගාව යන දෙකම යුනෙස්කෝ ලෝක උරුම ස්ථාන ලෙස නම් කර ඇත
මහනුවර රජවරුන් විසින් චක්‍ර දොළහකින් යුත් සිත් ඇදගන්නාසුළු රටාවකට මහනුවර නගරය ඉදිකරන ලද්දේ ඔවුන්ගේ ශ්‍රේෂ්ඨත්වය සහ වාස්තුවිද්‍යාත්මක දස්කම් විදහාපාමිනි
කෙසේ වෙතත්, රාජධානිය බ්‍රිතාන්‍ය ආක්‍රමණිකයන් අතට පත්වීමෙන් පසු, වරක් තේජාන්විත භූ දර්ශනය, හඳුනාගත නොහැකි ලෙස වෙනස් කරන ලදී
ඉතිහාසය 
මහනුවර රජ මාලිගයේ ඉතිහාසය සියවස් ගණනාවක් පුරා දිවෙන අතර විවිධ රජවරුන් සහ පාලකයන් සම්බන්ධ වේ
පළමු මාලිගය 14 වැනි සියවසේ III වික්‍රමබාහු විසින් ඉදිකරන ලදී
පසුව, එය 16 වන සියවසේ අගභාගයේදී I විමලධර්මසූරිය විසින් උඩරට නව මාලිගාවක් තනවන ලදී
17 වන සියවසේ මුල් භාගයේ සෙනරත් රජුගේ පාලන සමයේදී පැවති මාලිගාව පෘතුගීසි ආක්‍රමණිකයන් විසින් විනාශ කරන ලදී
කෙසේ වෙතත්, පසුව එය 1634 දී II රාජසිංහ විසින් නැවත ගොඩනඟන ලදී
පිහිටීම සහ ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය 
මාලිගාවේ පිහිටීම කාලයත් සමඟ වෙනස් වී ඇති බව පෙනේ
පළමුවන විමලධර්මසුරිය මාලිගාව වත්මන් ස්ථානයේ විරුද්ධ පැත්තේ පිහිටා තිබී ඇත
පළමුවන විමලධර්මසූරිය රජුගේ පාලන සමයේදී මෙම මාලිගය පෘතුගීසි ගෘහනිර්මාණ ශිල්පයේ බලපෑමට ලක්වූ බව පෙනේ
පෘතුගීසි විදේශ වාර්තා  එකල මාලිගා සංකීර්ණය පිළිබඳ සවිස්තරාත්මක විස්තරයක් සපයයි, ඒවායේ විස්තර අනුව පෙනී යන්නේ දැනට ඉතිරිව ඇති ව්‍යුහයන්ට වඩා බෙහෙවින් වෙනස් වූ ස්වභාවයක් මුල් මාලිගාවේ තිබු බවයි
ආක්‍රමණ සහ සිදුවූ විනාශ 
මහනුවර රජ මාලිගය සුවිසල් ආක්‍රමණ කිහිපයකට මුහුණ දුන් අතර ඒවායින් කිහිප වතාවක්ම සම්පුර්ණයෙන්ම විනාශ විය
අද වන විට බොහෝ ගොඩනැගිලි විනාශ වී ඇති අතර ඉතිරිව ඇත්තේ ගොඩනැගිලි කිහිපයක් පමණි
කෙසේ වෙතත්, උඩරට රාජධානියේ රජ්‍යසමයේ  රජවරු විසින්  මාලිගාවට හානි සිදුවූ සැම විටම  නැවත ගොඩනඟන ලද අතර, ඒ සෑම අවස්ථාවකදීම මෙම සංකීර්ණයට ඔවුන්ග අද්විතීය නිර්මාණ ශෛලීන එක් කළහ
විකාශය 
1760 න් පසු මාලිගාවේ පිහිටීම බටහිර සිට නැගෙනහිරට වෙනස් විය
ශ්‍රී වික්‍රම රාජසිංහ රජුගේ පාලන සමයේදී මාලිගා සංකීර්ණය සැලකිය යුතු වෙනස්කම් වලට භාජනය විය
එකල මෙම මාලිගයට බිසෝ උල්පන්ගේ , මගුල් මඩුව  සහ පත්තිරුප්පුව  ඇතුළු ගොඩනැගිලි කිහිපයක් එකතු  විය
1815 උඩරට ගිවිසුමෙන්  පසුව, රාජකීය මාලිගය, බ්‍රිතාන්‍ය ජාතික ජෝන් ඩොයිලිගෙන් පටන් ගෙන 1947 දක්වා, මහනුවර ජනපති මන්දිරය නිමවන තුරු  මහනුවර දිසාපතිවරයා ලෙස පත්වූ බ්‍රිතාන්‍ය ජාතිකයින්  විසින් භාවිතා කරන ලදී
වාහල්කඩ 
උඩරට මාලිගාවේ ප්‍රධාන දොරටු තුනකින් යුක්ත වූ අතර ඒවා  වාහල්කඩ ලෙසින් හැදින්වුනි
මාලිගා සංකීර්ණය වටකර ඇති බිත්ති සමග වාහල්කඩ වල්  පිහිටා තිබූ අතර ඒවා මීටර් 2.4 (අඩි 8) ක උසකින් යුක්ත විය
මාලිගාවේ පැරණිතම කොටස නාථ දේවාලයට මුහුණ ලා ඇති වාහල්කඩ බව විශ්වාස කෙරේ
මහා වාහල්කඩ

 උඩ වාහල්කඩ

 පිටති  වාහල්කඩ

 මෝහන  වාහල්කඩ

 මධුර වාහල්කඩ

 කොරා  වාහල්කඩ

මහා වාහල්කඩ 
සඳකඩපහණින් ප්‍රවිෂ්ට වන විට , මහා මහවාහල්කඩ  දක්වා පියගැට හතකින් යුත් ප්‍රධාන ද්වාරය දක්නට ලැබේ
මහනුවර වාස්තු විද්‍යාත්මක සම්ප්‍රදායට අනුව නිර්මිත වී ඇති මෙම  දොරටුව ආරුක්කු හැඩැති දොරකින් නිර්මාණය කර ඇත
මෙම ව්‍යුහය දොරටු පාලකයන්ට නවාතැන් ගැනීමට තරම් ඉඩකඩ ඇතිවා පමණක් නොව, එය සෙවිලි කර මුදුනේ පිනක තුනකින් සරසා ඇත
ද්වාරය  වටා ඇති බිත්තිය දැඩි ලෙස ඝන වී ඇති අතර, එ ශක්තිය හා ශ්‍රේෂ්ටත්වය  මානව  පෙන්වයි.

ප්‍රධාන ගොඩනැගිලි

මහ වාසල 
රජුගේ මාලිගය, මහා වාසල හෝ රාජ වාසල ලෙසද හැඳින්වේ, මාළිගා සංකීර්ණයේ උතුරු කෙළවරේ, මගුල් මඩුවට දකුණට වන්නට මෙය පිහිටා ඇත
මෙම දෙමහල් ගොඩනැගිල්ලේ මැද දොරටුවක් සහ පඩි පෙළක් ඇති අතර එය stucco සහ terra-cotta වැඩවලින් සරසා ඇති ආකර්ෂණීය ශාලාවක් වේ
මෙම දිගු  ගොඩනැඟිල්ලේ දෙපස ජනෙල් කවුළු  සහිත කාමර ඇතුළත් වන අතර ඇතුළු මළුවට මුහුණ ලා  වෙරන්ඩාවක් පිහිටා ඇත
මෙම  වාසල  මුල් බ්‍රිතාන්‍ය යුගයේ දිසාපති ජෝන් ඩොයිලි විසින් භාවිතා කරන ලද අතර ඔහුගේ අනුප්‍රාප්තිකයින් එය ඔවුන්ගේ නිල නිවස ලෙස දිගටම භාවිතා කළහ
මෙම ගොඩනැගිල්ල දැනට පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව විසින් කෞතුකාගාරයක් ලෙස භාවිතා කරයි
මෙම ගොඩනැගිල්ලේ ඇති සුවිශේෂී අංගයක් වන්නේ "සිව් මාදුරු කවුලු" වන අතර, මෙම නිරීක්ෂණ කවුළුවලින් රජුට බිසෝ වාසල , දළදා මාලිගාව, උඩරට නගරය සහ උඩවත්ත කැලේ අභයභූමිය (උඩ වාසල වත්ත) නැරඹීමට හැකියාව ලැබී තිබී ඇත
මැද වාසල 
මැද වාසල, අගබිසෝ වාසල  ලෙසද හැඳින්වේ, එය රාජකීය බිසොවොරුන් සඳහා වූ පල්ලේ වහලේ ගොඩනැගිල්ලට වාස්තු විද්‍යාත්මක සැලසුමට සමාන වන වන අතර මද වාසල, පල්ලේ වහලේට උතුරින් පිහිටා ඇත
එය සමන්විත වන්නේ කුඩා විවෘත මළුවකින් වෙරන්ඩා සහ තනි නිදන කාමරයක් වන අතර එය ගල් යට ව්‍යුහ හතරක් මත තබා ඇති ඇඳක් සහිත වන අතර වටිනා දැව වලින් ඉදිකර ඇත
මැද ශාලාවට ඇතුල් වන දොරටුව විශාල ලෙස  සාදා ඇති අතර දොර පියන කුඩා වේ
මෙම ගොඩනැගිල්ල ඇතුළතින් පමණක් අගුලු දැමීමට සැලසුම් කර ඇති අතර, මළුව අසල කොරිඩෝවේ බිතුසිතුවම් දක්නට ඇත
කැටයම් සහිත ලී කණු, ගල් කැට සහිත පියස්ස, පද්ම බෝරදම් සහිත මැද මිදුල, ඒ වටා ඉදිකර ඇති කාණු පද්ධතිය ඇතුළු මහනුවර යුගයේ ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පයේ අංග රැසක් මැද වාසල තුළ දක්නට ලැබේ
මහනුවර යුගයේ ඉතිහාස වාර්තාවලට අනුව ශ්‍රී වික්‍රම රාජසිංහ රජු රංගම්මාල් බිසව මෙම ගොඩනැගිල්ලේ හුදකලා ව වාසය කල අතර ඇයව දැක බලා ගැනීමට අවස්ථාව ලැබුණේ ඇයගේ සමීපතම සේවිකාවන්ට පමණි
විශාලත්වයෙන් යුක්ත වුවත් , මැද වාසල සතුව ඇත්තේ එක් කාමරයක් පමණක් වන අතර, පුරාවිද්‍යා කෞතුකාගාරයේ ඇති තඹ පත්‍ර හතරක් ඇඳෙහි කුළුණු හතරේ වළවල්වල තැන්පත් කර ඇති ආරක්‍ෂක මන්ත්‍රයක් ලෙස භාවිතා කර ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ
මෙම මන්ත්‍ර බොහෝ විට දරු උපත් කටයුතුසඳහා භාවිතා කර ඇති බව විශ්වාස කෙරේ
නවතම පුරාවිද්‍යා ගවේෂන්යන්ගෙන් බිත්ති මතුපිට බදාම මත  රතු පසුබිමක ඇඳ ඇති සමහර මල් රටා ද හමු වී ඇත
මහ මළුව 
පත්තිරුප්පුව (අෂ්ටාංගික මණ්ඩපය) ඉදිරිපිට පිහිටා ඇති මහා මළුව, මහා සඳළුතලය ලෙසින්ද හඳුන්වනු ලබන අතර, එය  පුළුල් උද්‍යාන ප්‍රදේශයකි
මහා මළුව දළ වශයෙන් හෙක්ටයාර 0.4 (අක්කර 0.99) පමණ විහිදෙන දේ
මෙහි රජ කල රජවරුන් බැහැ දැකීම සදහා එන අයවලුන් රැදී සිටීම සදහා බාවිතා වූ බව වාර්තා වේ
1818 ඌව කැරැල්ලේදී ඉංග්‍රීසින්ට එරෙහිව සටන් වැදුණු ජාතික වීරයකු වූ කැප්පෙටිපොළ දිසාවේ ජාතික වීරයාගේ හිස් කබල රැගත් ගල් කණු ස්මාරකයක් මෙම චතුරශ්‍රයේ ඇත
මෙහි විශේෂ  ප්‍රතිමා දෙකක් ද ඇතුලත් වන අතර ඒ මහනුවර යුගයේ වීරයකු වූ මද්දුම බණ්ඩාර සහ බුදුන්ගේ දළදා වහන්සේ ලංකාවට වැඩම කළ හේමමාලි සහ දන්තකුමාර කුමරු ගේ ප්‍රතිමාය
මඟුල් මඩුව 
මඟුල් මඩුව,  මහනුවර යුගයේ වැදගත් ව්‍යුහයක් විය
එය 1783 දී ශ්‍රී රාජාධි රාජසිංහ විසින් ඉදිකරන ලද අතර එය රජු විසින් දෛනික පරිපාලන කටයුතු සිදු කරන ස්ථානයක් ලෙසත් භාවිතා කරන ලදී
මෙම ප්‍රදේශය උඩරට රාජධානියට සම්බන්ධ ආගමික හා ජාතික උත්සව සඳහා මධ්‍යස්ථානයක් ලෙසද ක්‍රියා කළේය
මෙම ගොඩනැගිල්ල 1872 දී වේල්ස් කුමරු ඇල්බට් එඩ්වඩ් කුමරු පිළිගැනීමට බ්‍රිතාන්‍යයන් විසින් වෙනස් කරන  ලද මීටර් 18 (අඩි 59) කින් 10.9 මීටර් (අඩි 36) මුල් ව්‍යුහයේ දිගුවක් විය
ගඩොල් කණු සහිත පල්ලේ වහලේ" ගොඩනැගිල්ල, එයින් කුළුණු දහසයක් "මඟුල් මඩුව" මීටර් 9.6 (අඩි 31) කින් දිගු කිරීමට භාවිතා කරන ලදී
මෙම ගොඩනැගිල්ලේ දැන් අලංකාර කැටයම් කළ කුළුණු පේළි දෙකක් ඇති අතර, සෑම පේළියක්ම උඩරට විලාසිතාවේ වහලයකට ආධාරක වන පරිදි තීරු 32 කින් සමන්විත වේ
රජුට වෙනත් රටවලින් තානාපතිවරුන් හමුවුනේ මෙම ස්ථනයේ යයි පැවසේ
දිවයිනේ අවසන් ස්වදේශික රාජධානිය වූ මහනුවර රාජධානියේ අවසානය සනිටුහන් කරමින් 1815 මාර්තු 2 වන දින කුප්‍රකට මහනුවර ගිවිසුම අත්සන් කළේ ද මගුල් මඩුවේදී ය
මණ්ඩප

පත්තිරුප්පුව 
පත්තිරිප්පුව, අෂ්ටාංගික මණ්ඩපය ලෙසද හැඳින්වේ
එය මහනුවර මාලිගාවේ මහ දොරටුවඅභියස පිහිටා ඇති විශිෂ්ට ගෘහ නිර්මාණ ව්‍යුහයකි
1812 දී ශ්‍රී වික්‍රම රාජසිංහ රජුගේ පාලන සමයේදී ඉදිකරන ලද මෙම මණ්ඩපය දක්ෂ රාජකීය ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පී දේවේන්ද්‍ර මූලාචාරී විසින් නිර්මාණය කරන ලදී
ප්‍රධාන මාලිගාව සංකීර්ණයෙන් වෙන්ව වෙනම ව්‍යුහයක් ලෙස මුලින් ඉදිකරන ලද එය පසුව සංකීර්ණයට ඇතුළත් කරන ලදී
"පත්තිරිප්පුව" යන නම, දෙමළ භාෂාවෙන් ව්‍යුත්පන්න වී ඇති අතර, එහි අර්ථය "වාඩි වී යමක් බැලීම" යන අර්ථය ඇති අතර, මෙම ව්‍යුහයේ  අරමුණ වී ඇත්තේ රජුට ජනතාව ඇමතීමට, පෙරහැර, කඩු සටන් සහ මල්ලවපොර තරඟ නැරඹීමට ස්ථානයක් ලෙස වේ
බ්‍රිතාන්‍ය  යටත් විජිත සමයේ දිස්ත‍්‍රික් ලේකම් කාර්යාලයක් ලෙස ද භාවිත වූ මෙම මණ්ඩපය පසුව පුස්තකාලයක් බවට පරිවර්තනය විය
මෙම මණ්ඩපය නිර්මාණය කළ දේවේන්ද්‍ර මූලාචාරීන්ට ශ්‍රී වික්‍රම රාජසිංහ රජු විසින් මැණික් එබ්බවූ රනින් කළ ශීර්ෂ ආභරණයක් වන නලල් පැටිය පිරිනමන ලද අතර එය රජුට පිරිනැමිය හැකි ඉහළම ගෞරවය ලෙස සැලකේ. පත්තිරිප්පුවේ අෂ්ටක හැඩැති වහලය, පිටත කණු  දේශීය වාස්තුවිද්‍යාත්මක සම්ප්‍රදායන්හි සුවිශේෂී ඉදිරිපත් කිරීම් වේ

ජයතිලක මණ්ඩපය 
ජයතිලක මණ්ඩපය, රාජකීය ගිම්හාන නිවහන , කුණ්ඩා ශාලාව ලෙසද හැඳින්වේ
මහනුවර ,නුවර වැව මැද පිහිටි කෘතීම දිවයිනක් තුලවූ කුඩා ගොඩනැගිල්ලකි
මෙම කුඩා සුන්දර දිවයින නිර්මාණය කරන ලද්දේ ශ්‍රී වික්‍රම රාජසිංහ රජු විසින් වේ
මුලදී, මෙම දූපතබිසෝවරුන්  සහ පරිවාර  කාන්තාවන් විවේක ගැනීම සඳහා රාජකීය ගිම්හාන මන්දිරයක්  ලෙස භාවිතා කරන ලදී
කෙසේ වෙතත්, බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිත යුගයේදී එය පතොරම් ගබඩාවක් ලෙස භාවිතා කරන ලද අතර එය වටා බලකොටු ආකාරයේ parapet එකක් එකතු කරන ලදී
අවශ්‍ය වූ විට දිවයිනට ළඟාවීම සඳහා ඉදිකරන ලද හල්වැල- හකුලන පාලම ලෙස හැඳින්වෙන ආපසු ඇද ගත හැකි එල්ලෙන පාලමකින් එකල යුක්ත වූ බව පෙනේ
දිවයිනේ මැද පිහිටි ජයතිලක මණ්ඩපය හෙවත් කුණ්ඩා ශාලාව, දිවයිනේ චමත්කාරය වැඩි කරන කුඩා ගොඩනැගිල්ලකි
අද දිවයිනේ එම ගොඩනැගිල්ලේ නටබුන් නොමැත
බිසෝ උල්පැන්ගේ 
උල්පැන්ගේ,  බිසෝ  නාන මණ්ඩපය ලෙසද හැඳින්වේ, එය දළදා මාලිගාවට දකුණින් මහනුවර වැව බැම්ම මත පිහිටා ඇති ඓතිහාසික ගොඩනැගිල්ලකි
එය 1806 දී ශ්‍රී වික්‍රම රාජසිංහ රජු විසින් වෙන්කත රංග ජම්මාල් (රෙන්ගම්මාල්) රැජින සහ ඇගේ පරිවාර  බිසෝවරුන් සඳහා නාන කාමරය ලෙස ඉදිකරන ලදී
දෙමහල් ගොඩනැගිල්ල පැති තුනකින් වැවෙන් මායිම් වී ඇත
උඩු මහල ඇඳුම් මාරු කරන කාමරය ලෙස භාවිතා  කළ අතර බිම් මහල ස්නානය සඳහා භාවිතා කරන ලදී
මෙම  නාන මණ්ඩපය දිග මීටර් 19 (අඩි 62) සහ පළල මීටර් 9.4 (අඩි 31) සහ ගැඹුරින් මීටර් 3.45 (අඩි 11.3) කින් යුත් පැති අටක් සහිත සෘජුකෝණාස්‍රාකාර පොකුණකින් සමන්විත වේ
එය තටාක ප්‍රදේශය වටා දිවෙන ගල් තට්ටුවක් සහිත වාත්තු කරන ලද ගල් පුවරු වලින් ඉදිකර ඇත
තටාකයේ යම් ජල මට්ටමක් පවත්වා ගෙන යන අතර ඒ සදහා තටාකයේ අතිරික්ත ජලය පිටතට ගැනීම සඳහා ගල් තටාක ව්‍යුහය තුළ අර්ධ වෘත්තාකාර විවරයක් දක්නට ලැබේ
"උල්පන්ගේ" යන නම "උල්පත්" සඳහා "උල්", "වසන්තය" සඳහා "පෑන්", "ජලය" සඳහා "පෑන්" සහ "ගෙය" සඳහා "උල්පත් ජලයේ ව්යුහය" යන්නෙන් අදහස් වේ
තටාකයේ ජල මූලාශ්‍රය ස්වාභාවික උල්පතක් බව විශ්වාස කෙරෙන අතර එමඟින් තටාකය සඳහා නිරන්තර මිරිදිය සැපයුමක් පවත්වා ගෙන ගියේය
නාන තටාකයට මදක් ඉදිරියට වන්නට  උස් වහලක් සහිත හතරැස් මණ්ඩපයක් ඉදිකර තිබී ඇති අතර, එය උල්පන්ගේට එන බිසෝවරුන් රැඳී සිටීමේ ස්ථානයක් ලෙස භාවිතා කරන්නට ඇත
1817 දී  නාන මණ්ඩපය අහසට විවෘතව තිබී ඇත
එනමුදු මෙම නාන තටාකයේ ජල ප්‍රදේශය ආවරණය කිරීම සඳහා වහල ව්‍යුහයක් ඉදිකර තිබෙන්නට ඇත
බ්‍රිතාන්‍යයන් ඔවුන්ගේ පාලන සමයේදී මෙම ගොඩනැගිල්ලේ වෙනස්කම් සිදු කර තටාක ප්‍රදේශය ගොඩකර බිම් ප්‍රදේශයක් බවට පත් කළහ
ඔවුන් 1828 සිට "United Service Library" ලෙස හැඳින්වූ පුස්තකාලයක් ලෙස ගොඩනැගිල්ල භාවිතා කළහ
මහනුවර වැවේ දියෙහි පිහිටි මෙම නාන මණ්ඩපය වැව සමග දැකීමට අප පුරුදු වී සිටියද, ඇත්ත වශයෙන්ම, මෙය  ඉදිකර ඇත්තේ වැව ඉදිකර ගොඩ කිරීමට වසර හයකට පෙරය
එකල තිබුනේ තිගොල් වෙල වෙල්යාය
නාන තටාකයට අවශ්‍ය ජල මූලාශ්‍රය පැමිණියේ අප දකින දිගටි අෂ්ටාස්‍රාකාර තටාකයේ ජල මට්ටම ඉහළ නැංවීම සඳහා නාන තටාක ද්‍රෝණිය ඉදිකිරීම සඳහා සිමෙන්ති ගල් පුවරු වලින් වට කර තිබූ තටාක ප්‍රදේශයට යටින් ඇති  ස්වාභාවික උල්පතකින්ය
රජ මාලිගා - ශ්‍රී ලංකා
සෙංකඩගල
සෙංකඩගල රාජකීය පරිශ්‍රය
බොහෝවිට එහි RMS යන කෙටි නාමයෙන් දැක්වෙන,  රාජකීය තැපැල් නෞකාව (සමහරවිට දුම්-නැව හෝ ධූමයාත්‍රාව) යන නම් තැබීම, 1840 තරම් ඈත අතීතයට දිවෙන අතර, බ්‍රිතාන්‍ය රාජකීය තැපැල් සේවය වෙත කොන්ත්‍රාත් පදනමකින් සේවා සපයමින් තැපෑලෙන් යැවෙන ද්‍රව්‍ය රැගෙන යන මුහුදු යාත්‍රා සඳහා භාවිතා වන   නැව් උපසර්ගයකි
ව්‍යායාම උපකරණ භාවිතාකර ශාරීරික ව්‍යායාම සිදුකරන ස්ථාන  ශාරීරික යෝග්‍යතා මධ්‍යස්ථානවේ
පෙබරවාරි මාසයට දින 30ක් තිෙබ්ද
අතැම් ගණිතඥයින්ගෙ මතය අනුව වසර 400කට වරක් පෙබරවාරි මාසයට දින 30ක් ඒක් වෙ
ඒය සිදුවන්නෙ වසර 4කට වරක් දින 29ක් ඒක් වීමෙදී ඉතිරිවන
 තත්පර ගණනක් වසර 400කදී එකතු වී පැය24ක් නිර්මාණය වීමෙන්ය
නමුත් මෑත කාලෙයෙදී ඒම දින 30 පිලිබදව කිසිදු සදහනක් නොමැත
1700දී පමන වැරදීමකින් ස්වීඩනයෙ දින දසුනක පෙබරවාරි මාසය සදහා  දින30 ක් ඒක් වීති‍බේ
පෙබරවාරි
ග්‍රෙගරි දිනදසුනේ දින
ජල කුණ්ඩයක් (මධ්‍යයුග ඉංග්‍රීසි සිස්ටෑන්, ලතින් භාෂාව සිස්ටර්නා වෙතින්, "පෙට්ටිය" යන අරුත් දෙන  සිස්ටා වෙතින්, ග්‍රීක κίστη, සිස්ටෙ, "පෙට්ටිය" වෙතින්) යනු ද්‍රව, සාමාන්‍යයෙන් ජලය,  ධාරණය සඳහා වන ජලරෝධක ග්‍රාහකයකි
වැසි ජලය ධාරණය කොට ගබඩාකෙරුමටද ජල කුණ්ඩයන් බොහෝ විට තනනු ලැබේ
ජලකුණ්ඩයක් ළිඳකින් වෙනස් වන්නේ එහි ඇති ජලරෝධක අතුරුණු නිසාය
නූතන ජල කුණ්ඩ ලීටර කිහිපයක සිට ඝන මීටර් දහස් ගණනක් දක්වා  ධාරිතාවක් සහිත වන අතර ආවරිත  ජලාශ සඳහා භාවිතා වෙයි
අමු යකඩ යනු  කෝක් අඟුරු වැනි  අධි-කාබන් ඉන්ධනයක් හා සමගද,  ස්‍යන්දයක් වශයෙන් හුණු ගල් හා සමගද  යපස් උණුකිරීමේදී තැනෙන අතරමැදි ඵලයකි
ඉන්ධනය වශයෙන් අඟුරු සහ ඇන්ත්‍රසයිට් ද භාවිතා කරයි
අමු යකඩ කාබන් මෙන්ම, දර්ශීය වශයෙන් 3.5–4.5%, සිලිකා සහ  බොරයෙහි අනෙකුත් සංඝටක අන්තර්ගතයෙන් ඉතා ඉහළ වන අතර, මේ නිසා එය මහත්  පහසුවෙන් කැඩෙන සුළු වෙන බැවින් සීමිත භාවිතයන්හී හැරුණු විට ද්‍රව්‍යයක් වශයෙන් සෘජු ලෙසින් භාවිතයට  සුදුසු නොවේ
මෙම ලෝහ කුට්ටි සඳහා භාවිතාවූ අච්චු වල සාම්ප්‍රදායික හැඩය වූයේ  වැලි පසුබිමක සකස්කෙරුණු අතු බෙදී ගිය ව්‍යුහයක් වන අතර, මධ්‍යම බස්නාවක් හෝ  මගක් වෙතට ලම්භකව බොහෝ තනි තනි ලෝහ කුට්ටි සදයි
ඊරියකගේ බුරුල්ලෙන් කිරි උරා බොන ඌරු පැටවුන් රැළකගේ  මුහුණුවරක් එවන් ආකෘතියකට ඇත
ලෝහය සිසිල්වී ඝණිභවනය වූ විට, වඩාත් සිහින් බස්නාව (ඉහත ප්‍රතිසාම්‍යය පරිදී ඊරිය) වෙතින්,  කුඩා ලෝහ කුට්ටි ( ඉහත ප්‍රතිසාම්‍යය පරිදී ඌරන්) කඩා වෙන් කර ගන්නා අතර, එම නිසාම අමු යකඩ සඳහා ඉංග්‍රීසියෙන් භාවිතා වන පිග් අයන් (සෘජු සිංහල පරිවර්ථනය  ඌරු යකඩ ) යන්න යෙදී ඇත
අමු යකඩ භාවිතා කරන්නේ යළි-උණුකිරීම සඳහා  පමණක්ම බැවින්, ලෝහ කුට්ටි වල  තරමෙහි විෂම බව සහ සුළු ප්‍රමාණයන්ගෙන් වැලි අඩංගු වීම යන කරුණු වලින් ඇතිවන අපහසුව වාත්තු කිරීමෙහි සහ පරිහරණයෙහි පහසුව හා සමග සැසඳීමෙහිදී නොසැලකිය යුතු තරම්ය
ඉතිහාසය

චොවු රාජවංශයේ  (ක්‍රිපූ 1122–256) අගභාගයේදී චීන ජාතිකයෝ අමු යකඩ තැනූහ
පශ්ච මධ්‍යතන යුග (1350–1500) වන තුරු,  යුරෝපයෙහි, මෙම ක්‍රියාවලිය සොයා ගෙන නොතිබුණි
සත්‍ය වශයෙන් පවසතොත්, මධ්‍යතන තාක්ෂණය හමුවේ, වානේ බවට අමු යකඩ කාබන්හරණය කිරීම අතීශයින්  වෙහෙස කරවන ක්‍රියාවලියක් වූ නිසා, උෂ්මකයේදී ද්‍රව බවට යකඩ කලාප සංක්‍රමණය කිරීම  මග හරින ලද සංසිද්ධියක් විය
භාවිතා
අමු යකඩ, සාම්ප්‍රදායික ලෙසින්, සියුම්තර පට්ටලයෙහිදී සහ පසුව  ඇළලුම් උෂ්මකයෙහිදී, සිද්ධ යකඩ බවටද මෑත කාලයෙහිදී  වානේ බවටද හැරවෙයි
ආශ්‍රිත

රසායන විද්‍යාව
යකඩ
ලන්දේසි බසින් සම්භවය ලද ඇති සිංහල වචනවල ආරම්භය වූයේ ක්‍රි
ව. 1658 හා ක්‍රි
ව. 1798 අතර පැවති ශ්‍රී ලංකාවේ ලන්දේසි යුගයයි
මෙම කලෙයේදී සිංහල ජනයා ලන්දේසි පාලකයන් සමඟ කටයුතු කිරීමෙන් මෙම වචන සිංහල භාෂාවට උකහාගැනීම සිදුවී ඇත
මෙය වෙරළබඩ පෙදෙස්හි වඩාත් දක්නට ලැබින
A wide variety of words were adopted from administrative terms to military terms, which reveals several points of contact between the two groups
එක්වූ වචන වර්ග

මෙම වචන එදිනෙදා ජීවිතය, පරිපාලනය, ආහාර සහ යුධමය ක්ෂේත්‍ර වල වැඩි වශයෙන් භාවිත වේ
මෙයට හේතුව ලන්දේසි ජාතිකයන් ශ්‍රී ලංකාවට ගෙන ආ නව භාණ්ඩ හා නිපැයුම් වේ
වචන එක් වීමේ ක්‍රියාවලිය

ලන්දේසි බසින් සිංහලට බසට වචන එක් වීමේදී මුල් ලන්දේසි වචනය එලෙසින්ම භාවිත වන්නේ කලාතුරකිනි
සාමාන්‍යයෙන් මෙම වචන සිංහල භාෂාවේ ශබ්ද විද්‍යාත්මක හෝ රූප විද්‍යාත්මක (phonological & morphological) පද්ධතීනට ගැලපෙන පරිදි වෙනස් වීම් වලට ලක්ව ඇත
(e
balk becomes bālkaya because Sinhala inanimate nouns (see grammatical gender) need to end with /a/, , in order to be declineable)
These are the main ways Dutch words are incorporated into the Sinhala lexicon with different endings
With an /aya/ or /uva/ added to Dutch words ending in consonants (e
raam > rāmuva)
With a /ya/ added to words ending in /a/ or /e/ or /i/ (e
bakje > bakkiya)
With the animate ending /yā/ added to Dutch words signifying living beings or (e
tolk > tōlkayā)
Initiak /s/ preceeding a consonant usually forms an additional syllable (e
g school > iskōlaya)
Nouns and Adjectives
මෙය ලන්දේසි සම්භවයක් ඇති සිංහල වචන ලැයිස්තුවකි
For information on the transcription used, see National Library at Calcutta romanization
An exception from the standard is the romanization of Sinhala long "" () as ""
ක්‍රියා පද

ආශ්‍රිත
 ඉල්ලාගත් වචන
 සිංහල භාෂාව

Sinhala
සිංහල භාෂාව
Words
Sinhala
ලන්දේසි බස
ලෝහ විද්‍යාවෙහිදී, ස්‍යන්දයක් (ගැලීම” යන අරුත් දෙන  ෆ්ලක්සස් යන ලතින්  වචනයෙන් බිඳී ඇත), යනු රසායනික ශෝධන කාරකයක්, ගලන කාරකයක්, හෝ සුපිරිසුදු කාරකයකි
යම් වේලාවකදී ස්‍යන්දයන් විසින් එකකට වඩා වැඩි ගණනක කාර්යයන් ඉටු කරනවා විය හැක
නිස්සාරක ලෝහ විද්‍යාවෙහි සහ ලෝහ පෑස්සීමේදී යන අවස්ථා දෙකෙහිදීම ස්‍යන්දයන් භාවිතා වෙති
ත්‍රෛපාක්ෂික ආක්‍රමණය, සූවස් යුද්ධය, හෝ  දෙවන අරාබි-ඊශ්‍රායෙල යුද්ධය ලෙසින්ද හැඳින්වෙන (
"කදේශ් ක්‍රියාන්විතය," හෝ   , "සයිනායි යුද්ධය"), සූවස් අර්බුදය යන්නෙන් හැඳින්වෙන්නේ, ඊජිප්තුව එක් පසෙකින්ද, බ්‍රිතාන්‍යය, ප්‍රංශය සහ ඊශ්‍රායෙලය අනෙක් පසින්ද යන දෙපාර්ශවය අතර සිදුවූ සහ, බ්‍රිතාන්‍යය, ප්‍රංශය සහ ඊශ්‍රායෙලය පසුබැසිය යුතු බවට බල කිරීමෙහිදී ප්‍රධාන භූමිකාවන් ඉටු කල එක්සත් ජනපද, සෝවියට් සංගමය, සහ එක්සත් ජාතීන්ද සහිත වූ 1956 අගභාගයේදී සිදුවූ රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික සහ හමුදාමය  ඝට්ටනයකි
1904 ජනවාරි මස 04 වනදා හෙන්රි අබේවික්‍රම උපන්නේ බද්දෙගම ගොඩෙ වත්තේ දොන් තෙපානිස් අල්විස් අබෙිවිකුම හා ක්ලේරා විජේවිකුම අලහකෝන් යුවලට දාවය
බද්දෙගම කොටගොඩ ප්‍රාථමික විද්‍යාලයෙන් ඉගෙනුම ඇරඔු හෙන්රි පසුව ගාල්ලේ රිචමන්ඩි විද්‍යාලයෙන්ද පසුව ගාල්ලේ ශාන්ත ඇලෝෂියස්  විද්‍යාලයෙන්ද අධ්‍යාපනය හැදැරිය
8 වන පංතියෙන් සිය අධ්‍යාපනය අවසන් කල හෙන්රි සිය පියා සතු ගොඩෙ වත්ත වතු යායේත් තේ තර්මාන්ත ශාලාවේත් කටයුතුවල නිරත විය
හෙන්රිට සහෝදර සහෝදරියන් 13 දෙනෙතු විය
වැඩිමහල් සොහොයුරිය වු ජේන් නෙලී (ලේල්වල හාමිනේ) මුදලිදු අන්දුයස් විකුමසේකර හා විවාහ විය
වැඩිමහල් සොහොයුරු ඇන්ඩෲ ( ඉංජිනේරු මහත්තයා) ලිස්බත් කොහොඔන් ජයසේකර හා විවාහ විය
තවත් ‍වැඩිමල් සො‍ෙහායුරියක් වු (පැණි හාමිනේ/හල්ලල හාමිනේ) වැලිගම හල්ලල  ඉඩිප්පිලි/විතුමසිංහ/ගුණසේකර හා විවාහ විය
තවත් වැඩි මහල් සොහොයුරෙකුවු සයිමන් (උඩුගම රාජ්‍ය සභා මන්ත්‍රි /බද්දේගම පුථම පාර්ලිමෙන්තු මන්ත්‍රි හා ඩි
එස්.සේනානායක රජයේ ගමනා ගමන උප ඇමති) ඩේසි කේලමිබිආරචිචි සමග විවාහ විය
බාල හොහොයුරී මේරී ( වයස අවුරුදු 13 දි ) අකාලයේ රෝගීව මිය ගියාය
බාල හොහොයුරු ආතර් අබේවික්‍රම හදිසියේ මිය ගියේය
බාල සොහොයුරු එලන් ( සුදු හාමිනේ ) කොත්මලේ වටඅද්දර ආර්.ඒ.ඩි
ද ලැනරෝල් සමග විවාහ වුවාය
බාල සොහොයුරි ග්‍රේස් ( ඩොලී හාමිනේ )ටියුසන් වීරසිංහ සමග විවාහ විය
බාල හොහොයුරු ඩේසි අගුරුවාතොට හෙන්රි ජයවර්ධන සමග විවාහ වුවාය
බාල සොහොයුරි රෝසි(සොමි හාමිනේ) සේන විරසිංහ හා විවාහ වුවාය
බාල සොහොයුරු වින්සන්ටි ( මහතුන් මහත්තය )(බද්දෙගම ශ්‍රි
සංවිධායක හා බද්දෙගම ගම් සභාපති ) හදිසියේ මිය ගියේය
බාල සොහොයුරි බියටිරිස් (බිටි හාමිනේ) අහංගම පාතෙගම ආරියසේන මහතා සමග විවාහ වුවාය
බාල සොහොයුරි සීතා පිළියන්දල ධර්මදාස වටරැක හා විවාහ විය
හෙන්රි ඉංග්‍රීසි අධිරාජ්‍යවාදි යුගයේ සිය සොහොයුරු සයිමන් සමග මෙරටට නිදහස ලබා ගැනිම සදහා වු ලංකා ජාතීන්ගේ සංගමයට බැදී දේශපාලනයට එක්විය
1926 වසරේ (ඉදිරියට තව කොටසක් එක් කිරිමට ඇත)

චරිත කතා
සූ චි ජාතික පාසැල යනු දැනට ශ්‍රි ලංකාවේ හම්බන්තොට පිහිටා ඇති හොඳ පාසලකි
මෙය නිර්මාණය කරන ලද්දේ තායිවාන සංවිධානයක් වන සූ චි පදනම විසිනි
මෙම පාසැල සැලසුම් කර ඇත්තේ සිසුන් 920 දෙනෙකු සඳහාය
පාසැලෙහි ගොඩනැගිලි සමන්විත වී ඇත්තේ සාමාන්‍ය පංති කාමර 23 කින්, පුස්තකාලයකින්, සහ පරිගණක, සංගීතය, කලාව, සහ විද්‍යාව යන දෙයට වෙන්වූ විශේෂ-කාර්ය කාමර නවයකිනි
මීට අමතරව, රැස්වීම් ශාලාවක් ලෙසින් හෝ පැසි පන්දු ක්‍රීඩාගාරයක් ලෙසින් හෝ භාවිතා කිරීමට තරම් විශාල,  වර්ග අඩි 7120 ක ප්‍රමාණයේ ක්‍රීඩාගාරයක් එය සතු වෙයි
ක්‍රීඩාගාරයෙහි නව ආලෝකකරණ පද්ධතියේ පිහිටෙන් දිවා කාලයේදී මෙන්ම රාත්‍රී කාලයේදීද එය භාවිතා කිරීමට හැකිවෙයි
ලන්දේසි බස
නෂ්‍ය ආචයනය ලෙසින්ද හැඳින්ටවන, නෂ්‍ය මතකය, යනු  ආචිත (ගබඩා කෙරුණු) තොරතුරු පවත්වා ගෙන යෑස සඳහා විදුලි ජව සැපයුම අවශ්‍ය වන්නාවූ පරිගණක මතකයක් වෙයි
විදුලි ජව සැපයුම පවතින තාක් කල් නෂ්‍ය මතකය විසින් තොරතුරු රඳවා තබා ගන්නා මුත් ජව සැපයුම සිඳලුවොත් හෝ එය විච්ඡින්න වුවහොත් හෝ (කෙටි කලකට විසන්ධි වුවහොත්) නෂ්‍ය මතකය අහිමි වෙයි
එනයින් මෙය පවත්වාගෙන යා යුතු ජව සැපයුමක් අනවශ්‍ය  අනෂ්‍ය මතකය මෙන් නොවේ
වඩාත් ප්‍රචලිත ලෙසින්  මෙය හැඳින්වෙන්නේ  තාවකාලික මතකය ලෙසිනි
මෙයද බලන්න 
 මතකය නැවුම් කිරීම්

පරිගණක මතකය
බුදු පිළිමයේ උපත 
සැදැහැවත් බෞද්ධයාගේ වන්දනාමානයට ලක් වූ බුදුරජාණන් වහන්සේ නියෝජනය කරනු ලබන සංක්ත තුනකි
එනම් බෝධීන් වහන්සේ,දාගැබ් වහන්සේ හා බුදු පිළිම වහන්සේය
බෝධි වන්දනාව හා දාගැබ් වන්දනාව බුද්ධ කාලයේ දී ම ආරම්භ වුවත්,බුදු පිළිම වන්දානාව ආරම්භ වී ඇත්තේ බුද්ධ පරිණිර්වාණයෙන් සියවස් පහකටත් පසුව බව පෙනේ
ආදී සැදැවත් බෞද්ධයන් අසමසම වූ බුදුරජාණන් වහන්සේ රූප කායකින් නිරූපණය කර දැක්වීම කළ නොහැකි දෙයක් ලෙස හෝ එසේ කිරීම උන්වහන්සේට කරන අගෞරවයක් ලෙස හෝ සැලකීම මෙසේ බුද්ධ ප්‍රතිමාව පහළවීම ප්‍රමාද වීමට හේතුවක් විය හැකිය
3 වන සියවසට අයත් සේ සලකනු ලබන සාංචි,හාරුත් ආදී කැටයම් වල සිද්ධාර්ථ බෝධි සත්වයන් වහන්සේ හෝ බුදුරජාණන් වහන්සේ හෝ නිරූපණය කර ඇත්තේ සිරිපතුල,ධර්මචක්‍රය,බෝධි වෘක්ෂය, ආසනය වැනි සංකේතයක් ඉදිරිපත් කිරීමෙනි
ග්‍රීක්වරුන්ගේ පිළිම නෙලීමේ ශිල්පය වයඹ දිග ඉන්දියාවට පැතුරුණු පසු ගන්ධාර දේශයේ දී ග්‍රීක් ශිල්පීන් අතින් මුල්ම බුද්ධ  ප්‍රතිමාව නිර්මාණය වෙන්නට ඇතැයි පුරාවිද්‍යාඥයෝ කියති
කණිෂ්ක රජු ගේ (ක්‍රි
ව.78-144) කාසියක දක්නට ලැබෙන බුදු රූ සටහන පළමු වරට බුදුන් වහන්සේ රූපකායෙන් දක්වනු ලැබූ අවස්ථාවක් ලෙස ද සලකනු ලැබේ
ඝන්ධාර සම්ප්‍රදායේ බුදු පිළිමවල විශේෂ ලක්ෂණයක් නම් ග්‍රීක් දෙවිවරුන් පරිද්දෙන් බුදුන් වහන්සේ ද මනා කඩවසමින් යුත් බාහිර රූප ලාවණ්‍යයෙන් අගතැන් පත් කෙනෙකු ලෙස දැක්වීම ය
මේ කාලයේ දී ම වාගේ ඉන්දියාවේ මථුරා ප්‍රදේශයේ ද බුදු පිළිම නිර්මාණය වෙමින් පැවතුන බව පෙනේ
දේශීය සම්ප්‍රධාය අනුගමනය කළ මථුරා බුදු පිළිමවල ප්‍රධාන ලක්ෂණයක් වූයේ බුදුරජාණන් වහන්සේගේ මහා කරුණාව,ප්‍රඥාව වැනි ආධ්‍යාත්මික ගතිගුණ මූර්තිමත් කිරීම ය
ඉහත සඳහන් ගන්ධාර ප්‍රතිමා සම්ප්‍රදායත්,මථුරා ප්‍රතිමා සම්ප්‍රදායත් යන දෙකම සංකලනය වීමෙන් දකුණු ඉන්දියාවේ ආන්ද්‍ර රාජ්‍යයේ අමරාවතී ප්‍රදේශයේ තවත් ප්‍රතිමා සම්ප්‍රධායක් බිහි විය
ලංකාවේ බුදු පිළිම නෙලීම ආරම්භ වූයේ මෙම අමරාවතී සම්ප්‍රධාය ගුරු කොට ගෙන බව හිටපු පුරාවිද්‍යා කොමසාරිස්වරයෙකු වූ මහාචාර්ය සෙනරත් පරණවිතාන මහතාගේ අදහස යි
එහෙත් ඩී.ටී.දේවේන්ද්‍ර,නන්දදේව විජේසේකර හා ආචාර්ය සිරි ගුණසිංහ යන විද්වතුන් කියා සිටින්නේ බුදුදහම ලක්දිවට පැමිණි මුල් කාලයේ සිට ම ලංකාවේ බුදු පිළිම ඇති වූ බව ය
මහාවංශයේ එන තොරතුරු අනුව දෙවන පෑතිස් රජු ථූපාරාමයේ පිහිට වූ "ශිලා පටිමා" නැමති පිළිමය දෙටුතිස් රජ (230-273) විසින් පාචීන පබ්බත විහාරයේ තැබූ බව සඳහන් වේ
එසේ ම රුවන්වැලි සෑ විස්තරයේ දී දුටුගැමුණු රජ විසින් තබවන ලද රනින් කළ බුදු පිළිමයක් ගැන ද මහාවංශයේ සඳහන් වේ
ව.2 වන ශතවර්ෂයට පෙර නෙලන ලද්දේ යැයි සැළකිය හැකි පිළිම කිසිවක් ලංකාවේ පුරාවිද්‍යාඥයන්ට තව ම ලැබී නැත්තේ ය
බුදු පිළිම ශෛලීන්
සූ චි පදනම හෝ සූ චි, වචනාර්ථය "දයාබර සහනය", යනු ජාත්‍යන්තර මානවවාදී සංවිධානයක් වන අතර  එක්සත් ජාතීන්ගේ ආර්ථික සහ සාමාජීය මණ්ඩලයේ විශේෂ උපදේශක තත්ත්වයක් උසුලන චීන බස-කථා කරන ලෝකයේ විශාලතම රාජ්‍ය-නොවන සංවිධානය වෙයි
ආශ්‍රිත

බාහිර සබැඳි 
නිල අඩවිය (ගෝලීය අඩවිය)
සූ චි ඇඑජ 
සූ චි රෝහල (ප්‍රධාන අඩවිය) 
සූ චි සරසවිය, තායිවානය
සූ චි පදනම මලයාසියා ශාඛාව (චීන)
සූ චි පදනම මලයාසියා ශාඛාව (ඉංග්‍රීසි)
සූ චි පදනම සිංගප්පූරු ශාඛාව (චීන)
සූ චි පදනම සිංගප්පූරු ශාඛාව (ඉංග්‍රීසි)
සූ චි පදනම ඉන්දුනීසියා ශාඛාව
සූ චි පදනම පිලීපීන ශාඛාව
සූ චි සන්තත අධ්‍යාපනය කේන්ද්‍රය
TIMA - සූ චි ජාත්‍යන්තර වෛද්‍ය සංගමය 
දා අයි (මහා ආදරය)
සූ-චි හට අයත් රූපවාහිනි නාලිකාවකි
ජිං-සි පොත් හා කෝපි කඩේ සබැඳි වෙළෙඳ සල (ඉංග්‍රීසි) 
සූ චි ප්‍රකාශන 
UN ReliefWeb ලොව වටා සූ චි මානවනාදී දූත මෙහෙවර 
සූ චි මලයාසියා පුවත් (සදෘශ්‍ය) 
Tzu-Chi
html 慈濟සූ චි සූචිය
US ජිංසි වෙබ් වෙළෙඳ සල (ඉංග්‍රීසි) 
US ජිංසි වෙබ් වෙළෙඳ සල (චින) 
සූ චි ඉන්දුනීසියා (භාෂා)

බෞද්ධ සංවිධාන
තායිවානය පදනම් කරගත් ලාබ-නොලබන සංවිධාන
බෞද්ධ නිකාය
තායිවානයේ ආගම
තායිවානයේ බුද්ධාගම
අධෝරක්ත (IR) ආලෝකය යනු,  මයික්‍රෝමීටර් (m) 0.74 හි පවතින  දෘෂ්‍ය වර්ණාවලියෙහි නාමික රතු ගැටිත්තෙහි සිට 0.3 මිමී දක්වා පරාසයක විහිදෙන, දෘශ්‍ය අලෝකයට වැඩි තරංග ආයාමයන් සහිත විදයුත්චුම්බක විකිරණය වෙයි
විද්‍යාව
භෞතික විද්‍යාව
විද්‍යුත් චුම්බක තරංග
පලතුරු වර්ග 2ක් මුහුන්කර 20වන සියවසේදී බිහිකල පලතුරකි
ඉන්දියාවේ පන්ජාබ් ප්‍රාන්තයේ සහ පකිස්ථානයේ ප්‍රධාන වගාවකි
සෙංකඩගල රාජකීය පරිශ්‍රය
යම් ජාතියක සම්බන්ධයෙන් දිගු ඉතිහාසයක් සහ ගැඹුරු සංස්කෘතික සම්බන්ධයක් පවතින ප්‍රදේශය සංකල්පයක් ලෙස  එම ජාතියේ නිජබිම ලෙස හැඳින්වේ
යම් ජාතකත්වයක් ආරම්භවූ රට එම ජාතිකත්වයේ මවුබිමවේ යන්න තවත් සංකල්පයකි
ජාතිකවාදය
සංස්කෘතික භූගෝලවිද්‍යාව
දේශපාලනයෙහි වාර්ගිකත්වය
පාරවල්
පාරවල් වර්ග
දේ ජං-ගුම් (
සාහිත්‍යමය “ශ්‍රේෂ්ඨ ජං-ගුම්”), නොහොත් Jewel in the Palace (මාලිගයේ මැණික), යනු 2003 වර්ෂයේ තිරගත වූ කොරියානු රූපවාහිනී මාලා නාට්‍යයකි
එය අධ්‍යක්ෂණය කළේ ලී බ්‍යුං -හූන් විසිනි
එය එරට විකාශය වූයේ 2003 සැප්තැම්බර් 15දින සිට 2004 මාර්තු 23 දින දක්වා MBC නාළිකාව මගිනි
මෙය 46.3% ක සාමාන්‍ය ප්‍රේක්ෂක පිරිසක් නරඹා තිබූ  අතර එහි උච්චතම ස්ථානය 57.8% ක ප්‍රතිශතයක් වාර්තා කරමින් ඉමහත් ජනප්‍රියත්වයට පත් විය
(එය මෙතෙක් විකාශය වූ සියලු කොරියානු නාට්‍ය අතරින් 10වන ස්ථාන‍යට වැඩිම ප්‍රේක්ෂක ප්‍රතිශතය වාර්තා කළේ ය
) මෙය නිර්මාණය මගින් ඇමරිකන් ඩොලර් මිලියන 15ක ආදායමක් බලාපොරොත්තු වූ නමුත්, ලොව පුරා රටවල් 91ක විකාශය වූ මෙම නාට්‍යය ‍ඇමරිකන් ඩොලර් මිලියන 103.4ක වාර්තාගත ආදායමක් ලැබී ය
මෙය කොරියානු රැල්ල බැහැරට ව්‍යාප්ත කළ ප්‍රධාන නාට්‍යයක් ලෙසද සැලකෙයි
මෙහි ප්‍රධාන චරිතය ලී යොං-ඒ විසින් නිරූපණය කරන අතර ඇය විසින් රාජකීය මුළුතැන්ගෙයට අනාථ දැරියක් ලෙසින් අතුළු වී පසුව රජුගේ ප්‍රධාන රාජකීය වෙදැදුරුවරිය බවට පත් වූ  “ජං-ගුම්” නම් කාන්තාවගේ චරිතය නිරූපණය කරයි
ඇය ශ්‍රී ලංකාව තුළ ප්‍රසිද්ධියට පත් වූයේ “චංගුමී”   නමිනි
ශ්‍රී ලංකාවේ මෙය සුජාත දියණී ලෙස ජාතික රූපවාහිනිය ඔස්සේ විකාශය විය
එම යුගයේ දී කොරියාවේ කාන්තාවන්ට හිමිව තිබුණේ පහත් තත්ත්වයකි
මෙහිදී තරුණ චංගුමී කොරියානු සූපවේදය හා වෛද්‍යකර්මය පිළිබද හදාරන අයුරු මෙමගින් නිරූපණය වේ
ඇය එහිදී රජුගේ විවිධ රෝග සුවකිරී‍ම‍ට සමත් වේ
“ජං-ගුම්” නම් කොරියාවේ ජෝසුන් රාජවංශ යුගයේ සිටි ප්‍රථම හා එකම රාජකීය වෛද්‍යවරිය පිළිබද සත්‍ය කථාවක් ආශ්‍රයෙන් මෙය නිර්මාණය වී ඇත
තවද මෙමගින් ප්‍රධාන වශයෙන් සම්ප්‍රදායික කොරියානු සංස්කෘතිය, කොරියානු රාජමාලිග සූපවේදය සහ සම්ප්‍රදායික වෛද්‍යකර්මය පිළිබද අවබෝධයක් ද ලබාගත හැක
කථා සාරාංශය
මෙම කථාව දිවයන්නේ කොරියාවේ සියොංජොං රජු (1457–1494), යොන්සන් රජු (1494–1506) සහ ජුංජොං රජු (1506–1544) යන රජවරුන්ගේ රාජ්‍ය සමයන් හරහායි
දඬුවම – කථාංගය 1
මෙම කථාව කොරියාවේ ජුංජොං රජුගේ රාජ්‍යකාලයට අයත් එකකි
කථා‍ව ආරම්භයේදී සියොංජොං රජු සිය බලයෙන් පහකළ බිසව වූත්, ළදරු යොන්සන් කුමරුගේ මව වූත්, යුන් අගබිසවහට වස දී මරණයට පත් කිරීමට අණ කරයි
මෙලෙස රැජිනහට වස දීම සඳහා රාජකීය යුධ නිලධාරියකු වූ සියෝ චුන්-සූ තෝරා ගැනිණ
චුන්-සූ රැජිනහට වස දී නැවත නිවසට යන අතරමගදී අනතුරකට පත්ව තුවාල ලබයි
ඔහුව සුවපත් කරනු ලබන්නේ අද්භූත තාපසයකු විසිනි
තාපසයා විසින් ඔහු හට ගුප්ත අනාවැකියක් පවසයි
ඒ අනුව ඔහුගේ ජීවිතය කාන්තාවන් තිදෙනෙකු වටා දිවෙයි
පළමු ස්ත්‍රිය ඔහු අතින් මරණයට පත් වූ තැනැත්තියයි
දෙවන ස්ත්‍රිය ඔහු නිසා ජීවත් වී ඔහු වෙනුවෙන් දිවි පුදන ස්ත්‍රියයි
තෙවන ස්ත්‍රිය නිසා ඔහු මරණයට පත් වුව ද ඇය බොහෝ දෙනෙකුගේ දිවි බේරා ගනී
මුලදී මෙය තේරුම් ගැනීම අපහසු වුවත් කථාව අනුව පළමු ස්ත්‍රිය යුන් අගබිසව බවත්, දෙවන ස්ත්‍රිය ඔහුගේ බිරිඳ හා චංගුමිගේ මව වූ පාක් මියුංග්-යි බවත්, තෙවන ස්ත්‍රිය ඔහුගේ දියණිය වන චංගුමි බවත් පැහැදිලි වේ
මේ නිසා ඔහු සිය ජීවිතය තාපසයකු ලෙස අවිවාහකව ගෙවීමට ‍පෙළඹුණේ ය
පාක් මියුංග්-යී - කථාංග 1 - 2
වසර ගණනාවකට පසු පෙරසිටි රජු මිය ගිය නිසා ඔටුන්න හිමි කුමරු ‍ජෝසුන් රාජවංශයේ 10වන රජු ලෙස බලයට පත් වේ
මේ කාලයේ පාක් මියුංග්-යි නම් මාලිග ස්ත්‍රිය මුළුතැන්ගෙයි නවක පාලිකාවක ලෙස පුහුණුව ලබමින් සිටියා ය
ඇය බලවත් චෝයි පරම්පරාවට අයත් පාලිකාවක වූ චෝයි සියොං-ගුම් නම් පාලිකාව මව් බිසවගේ ආහාරයට විෂ එක් කරනු දුටුවා ය
මෙය මව් බිසව මැරවීම සඳහා ජ්‍යෙෂ්ඨ මුළුතැන්ගෙයි නිලධාරීන් විසින් මෙහෙය වූ කුමන්ත්‍රණයක් බව නොදත් පාක් මියුංග්-යි මේ බව සුවඳ පරීක්ෂක පාලිකාව වූ කිම් සංගුං හට දැනුම් දුන්නද එය චෝයි පරම්පරාවේ අයෙකු වූ මුළුතැන්ගෙයි ප්‍රධාන පාලිකාව (චෝයි-ගෝ සංගුං) දැනගනී
මේ බව දැනගත් නිලධාරීන් පාක් මියුංග්-යි තම කුමන්ත්‍රණය පහළි කරාවියැයි සිතා ඇයව මරා දැමීමට තීරණය කරයි
පාක් මියුන්ග්-යිගේ හොඳම මිතුරිය වූ හන් බෙක්-යොං පාලිකාව මෙම අපරාධය දැක රහසේම තම මිතුරියගේ දිවි බේරයි
(ඒ මියුංග්-යි හට පෙවූ විසවලට විෂනාශකයක් එක් කිරීමෙනි
) සිහි විසඥ වූ මියුංග්-යි කැලයේ දමා යයි
‍මෙලෙස වනයේ දමා ගිය සිහි විසඥ වූ පාක් මියුංග්-යිව දුටු තවුසෙකු සේ දිවි ගෙවීමට තැත්කළ සියෝ චුන්-සූ ඇයව බේරා ගෙන ඇය හා ප්‍රේමයෙන් බැඳී ඇය සමග විවාහ වෙයි
ඉන් පසු ඔවුන් සාමාන්‍ය ජනයන් ලෙස ගමක සාමකාමී ව දිවි ගෙවයි.(සියෝ චුන්-සූ මස් වෙළෙන්දෙකු හා කම්මල්කරුවකු ලෙස ක්‍රියා කරයි) ඔවුනට ලැබූ දියණිය සියෝ චංගුමි නම් විය
චංගුමී
1504දී යොන්සන් කුමරු තම මවගේ මරණයට වගකිව යුතුපුද්ගලයන්හට මරණ දණ්ඩනය පනවයි. එහෙත් එයින් උගත් වියතුන් මුදා හරියි
මේ නිසා චංගුමිගේ දෙමාපියන් සිය සැබෑ අනන්‍යතාවය කිසිවකුට හෙළි නොකරන ලෙසත්, එසේ කළහොත් සැමදෙනා මියයන බවත් පවසයි
දිනක් චංගුමි හා ඇගේ පියා ගම්මානයේ වෙළඳපොළට යයි
එහි දී මල්ලවපොර තරගයකදී ඇය සිය පියාට අවඥාවෙන් සිනාසුණු පිරිසට කිසිවක් නොසිතාබලා, තම පියා පහත් කුලයේ මස් වෙළෙන්දෙකු නොවන බවත් ඔහු රාජ මාලිගාවේ පැරණි යුධ නිලධාරියකු බවත් හෙළි කරයි
මෙම ප්‍රකාශය ඇසූ රජුගේ සොල්දාදුවන් සියෝ ‍චුන්-සූ ව අත්අඩංගුවට ගෙන මරණ දණ්ඩනය පනවයි. ඔහුගේ බිරිඳ සහ දරුවා රජ සොල්දාදුවන් කෙරෙන් පලා ගියත් අවසානයේ ඔවුන් අල්ලා ගනු ලැබෙයි
ඔවුන් රැගෙන යන අතරමගදී චෝයි වංශික ප්‍රධානියන් විසින් යවන ලද කුලී හේවායන් මියුංග්-යිව හා ඇගේ දියණියව මරා දැමීමට රැක සිටී. කුලී හේවායන් විසින් විදින ලද ඊතලයකින් මියුංග්-යි තුවාල ලබන අතර ඇය මියයාමට පෙර තම අවසන් පැතුම ඉටු කරන ලෙස තම දියණිය චංගුමි‍ට පවසයි
එනම් සිය දියණිය වන චංගුමි හට මුළුතැන්ගෙයි ප්‍රධාන පාලිකාව (චෝයි-ගො සංගුං) වී අසාධාරණය හෙළි කරන ලෙසත් ය
වාසනාවකට මෙන් (යොන්සන් කුමරුගේ ඥාති සොහොයුරු ජින්සොං කුමරුගේ බලපෑම නිසා) චංගුමිහට රාජකීය මුළුතැන්ගෙයට ඇතුළු වීමට අවසර ලැබේ
නොදැනුවත්ව ඇය යොමු වන්නේ හන් පාලිකාවගේ එනම් තම මවගේ හොඳම මිතුරිය යටතේ අධ්‍යාපනයට යි
අන් අයට වඩා තමා‍ට හිමි වූ විශේෂ දක්ෂතා හේතුවෙන් චංගුමිහට විවිධ ආපදාවන්ටද මුහුණ දෙන්නට සිදු වෙයි
මුළුතැන්ගෙයි පාලිකාවක්ව සිටින කාලයේ චංගුමි තරුණ යුධ නිලධාරියෙකු වූ මින් ජුං-හෝ සමග මිතුරුවෙයි
මින් ජුං-හෝ ඇයට ආලය කරයි
චංගුමිගේ ප්‍රතිවාදියා වූයේ චෝයි ගියුම්-යොං නම් චෝයි වංශික පාලිකාවයි. (එමෙන්ම ඇය චෝයි සියොං-ගුම් පාලිකාවගේ ලේලියයි) ගියුම්-යොං මුලදී කෲර පුද්ගයෙකු නොවූවද පසුව ඕ සිය නැන්දනිය වූ චෝයි පාලිකාව මෙන් අනුකම්පා විරහිත ලෙස හැසිරුණා ය
මින් ජුං-හෝ, ගියුම්-යොං හට අවංකව කටයුතු කරන ලෙසත් සිය දුෂ්ට නෑදෑයන්ට එරෙහිව නැගී සිටින ලෙසටත් බලකරයි
එහෙත් මින්ජුං-හෝ තවදුරටත් තමාට ආලය නොකරන බවට ගියුම්-යොං දොස් පවරයි
අවුරුදු ගණනක් ගත වන අතර චෝයි පාලිකාව රාජකීය මුළුතැන්ගෙයි ප්‍රධාන පාලිකාව වීමට උපක්‍රම යොදයි
චෝයි පරම්පරාවේ කාන්තාවන් පරම්පරා පහක්ම රාජකීය මුළුතැන්ගෙයි ප්‍රධාන පාලිකා ධුරය හෙබ වූ අතර, ඔවුන් සිය වංශයේ ප්‍රධානියන් හට රාජකීය මුළුතැන්ගෙයට අමුද්‍රව්‍ය සැපයීමේ අයිතිය ලබා දෙමින් පොහොසතුන් හා බලවතුන් බවට පත් වී තිබිණි
එහෙත් අවසානයේදී මුළුතැන්ගෙයි ප්‍රධාන පාලිකාව තේරීම සඳහා චෝයි පාලිකාව හා හන් පාලිකාව අතර ඉවුම් පිහුම් තරගයක් පවත්වයි. මෙම තරගයෙන් හන් පාලිකාව ජයග්‍රහණය කරමින් ප්‍රධාන පාලිකාව බවට පත් වේ
එහෙත් හදිසියේම උණුදිය උල්පතක් කරා ගිය විනෝද චාරිකාවකදී රජු හදිසියේම රෝගාතුර වේ
මේ අවස්ථාවෙන් ප්‍රයෝජන ගන්නා චෝයි පන්-සූල් (චෝයි පාලිකාවගේ සහෝදරයා මෙන්ම රාජකීය මුළුතැන්ගෙයි ප්‍රධාන සැපයුම්කරු) සහ ප්‍රධාන අමාත්‍ය ඕ ගියුම්-හෝ (චෝයි පරම්පාවේ අතකොළුවක් විය) එක්ව මෙහි වරද හන් පාලිකාව හා චංගුමි පිට පවරා ඔවුන් ජෝසුන් රාජවංශයට එරෙහි කැරලි නායකයකු වූ ජෝ ග්වං-ජෝ සමග එක්ව රජුට එරෙහිව කුමන්ත්‍රණය කළේ යයි චෝදනා කරයි
චංගුමිව බේරා ගැනීමේ අරමුණින් හන් පාලිකාව තමා මෙම වරදේ එකම වරදකරු බව පවසමින් වගකීම භාර ගනී
එහෙත් අවසානයේ දෙදෙනා පිටම වරද පටවා ඔවුන් දෙදෙනාම ජෙජු දූපතට වහලුන් ලෙස පිටුවහල් කරයි
මෙලෙස ජේජු දූපතට යන ගමනේදී සිය තුවාල හේතුවෙන් හන් පාලිකාව මිය යයි
චෝයි පාලිකාව මීළඟ මුළුතැන්ගෙයි ප්‍රධාන පාලිකාව බවට පත් වෙයි
චංගුමී සාධාරණය ඉටු කිරීමට ඉටා ගනී
ජේජු දූපතේ පිටුවහලියක ලෙස
මින් ජුං-හෝ යුධ නිලධාරියා චංගුමි සොයා ජෙජු දූපතට යයි
ඔහු චංගුමි හට බේරි යාමට උදව් කළ ද, එසේ කිරීමෙන් හන් පාලිකාවට හෝ තම මවට සාධාරණයක් ඉටු නොවන නිසා ඇය ඒ ආරාධනය ප්‍රතික්ෂේප කරයි
චංගුමි නැවත මාලිගයට පැමිණෙන බව විශ්වාස කළ මින් ජුං-හෝ ඇය එනතුරු ඔහු බලා සිටින බව පවසයි
ජෙජු දූපතේදී, වරදකට හවුල් වූයේ යැයි වරදවා වටහා ගැනීම නිසා වහල් බවට පත් වූ චං-දුක් නැමැති කාන්තාවක් චංගුමිහට හමු වෙයි
ඇය ප්‍රකට වෛද්‍යවරියක් බව චංගුමි ඉක්මණින් වටහා ගනී
චං-දුක්ගේ සෘජු හා දැඩි ස්වභාවය නිසා චංගුමි හට ඇයව අප්‍රියමනාප වුවත් කල්යත් ම ඇය රාජකාරියට කැප වූ, සැලකිළිමත් කෙනෙකු බවට ඇයට වැටහෙයි
මෙලෙස දින ගෙවීයත් ම තමාට නැවත රජමාලිගයට යා හැකි එකම ක්‍රමය හෙදියක් වීම බව චංගුමීට තේරුම් යයි
ඇය තමන්හට වෛද්‍ය ශාස්ත්‍රය උගන්වන ලෙස චං-දුක්ගන් අයැදී
චංගුමිගේ මිතුරකු වන ජුං වූන්-බේක් (රාජකීය ඔසු උයනේ පාලකතුමා), ජෙජු දූපතේදී ඇයට හමුවෙයි
එහෙත් වෛද්‍යය හදාරා චෝයි වංශිකයින්ගෙන් පලිගැනීම පිළිබඳව ඔහු අකැමැත්ත පල කරයි
එසේ වුවත් චංගුමි දැඩි උත්සාහයෙන් යුතු ව මාලිගයේ පුහුණුව ලැබීමට යන හෙදියක් වීමට වාසනාව ලබයි
මාලිගයට නැවත යන විට චංගුමි හට චෝයි පාලිකාව හමු වෙයි
ඇය විසින් පෙර ඇය හට හිතවත් ව සිටි පුරෝහිත පාලිකාව (ජේ-ජො සංගුං) වූ පාක් යොං-ෂින් නැමැත්තිය ධුරයෙන් නෙරපා දමා පුරෝහිත පාලිකාව බවට පත් වේ
මින් ජුං-හෝ රජුගේ රාජකීය ඇමති මණ්ඩලයේ සහාය නිලධාරියකු ලෙස කටයුතු කරයි
චංගුමිගේ කුඩා කළ හොඳම මිතුරිය වූත් මුළුතැන්ගෙයි පාලිකාවක වූත් ලී යොන්-සෑං රජුගේ සිත දිනාගැනීමට සමත්ව රජුගේ සූක්-ඊ පරිවාර බිසවක් බවට පත් වේ
චංගුමි හට මාලිගයේදී නොයෙක් දුක්ගැහැටවලට මුහුණ දීමට සිදු වෙයි
ඇය හට මුළුතැන්ගෙයි ප්‍රධාන පාලිකාව බවට පත් වූ චෝයි ගියුම්-යොංගේ පාද තැවීමට සිදු වූ අතර පාක් යෝල්-යි නම් ඊර්ෂ්‍යාකාර හෙදියකගේ නොයෙක් ගැහැටයන්ටද මුහුණ දීමට සිදු වෙයි
මෙම කරදරයන් විඳ දරා ගන්නා චංගුමි රාජකීය වෛද්‍යවරුනට පවා සුව කිරීමට නොහැකි වූ රජුගේ රෝගයක් සුව කර රජුගේ ජීවිතය රැක දෙයි
මෙලෙස චංගුමිගේ නාමය දිදුලන විට චෝයි පරම්පරාවේ පරිහානිය උදා වේ
මෙහි දී අගමැති ඕ ගියුම්-හෝ ඇතුළු ‍පිරිස ද චෝයි වංශිකයන් ද අධිකරණය හමුවට පනවන ලබන අතර චෝයි පාලිකාව පමණක් පලායාමට සමත් වේ
චංගුමි චෝයි පාලිකාව සොයා ගොස් ඇයට වරද පිළිගෙන තම ලේලිය වූ ගියුම්-යොං ආරක්ෂා කර ගන්නා ලෙස පවසයි
තම දිවි රැක ගැනීමට චෝයි පාලිකාව ගම්බද ප්‍රදේශයකට පැන යන්නී ය
ඇය චංගුමිගේ මව වූ පාක් මියුංග්-යිගේ සොහොන අසලට ගොස් ආචාර කර තම වැරදිවලට සමාව දෙන ලෙස ඉල්ලයි
පසුව ඇය ඩොංගින් ශිඛරයෙන් පහළට ඇද වැටී මිය යයි
චෝයි ගියුම්-යොං හට සිය මුළුතැන්ගෙයි ප්‍රධාන පාලිකා තනතුර ("වෝයි-ගෝ සංගුං"') අහිමි වන අතර ඇයවද අන්‍යයන් මෙන් මාලිගයෙන් නෙරපා හැරෙයි
සිය කැපවීම, උත්සාහය හා වෛද්‍ය හැකියාව යොදා ගනිමින් චංගුමී රජපවුලේ සාමාජිකයන්ගේ දිවි බේරයි
මළ දරු උපතකට පසු මුන්ජොං අගබිසව රෝගාතුර වෙයි
චංගුමී අගබිසවගේ ගර්භාෂයේ තවත් මළදරු උපතක් ඇති බව නිවැරදිව හඳුනාගෙන ඇගේ දිවි බේරයි
එසේම ඇය විසින් මව් බිසව‍හට වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර නොගැනීමෙන් ඇති වන භයානක තත්ත්වය ඒත්තු ගන්වයි. ඇය අගබිසවගේ එකම පුතු වූ ඔටුන්න හිමි කුමරු ග්යුංවොන් හට වැළඳී තිබූ වසූරිය රෝගය සුව කර අගබිසවගේ ගෞරවාදරයට පාත්‍ර වෙයි
මාලිගයේ වෙදැදුරුවරිය
චංගුමීගේ ජයග්‍රහණයන් සමග ජුංජොං රජු ඇයව 6 වන නිලමට්ටම දක්වා උසස් කරයි
එමෙන්ම ඇයව සිය පෞද්ගලික වෛද්‍යවරිය බවට පත් කර ගනී
මෙය එවැනි නිලයක් කාන්තාවකට හිමි වූ ප්‍රථම අවස්ථාවයි. එසේ වුවද රාජසභාවේ ඇමතිවරුන් මෙම තීරණයට දැඩි ලෙස විරෝධය පල කරයි
සිය මව්බිසවගේ විරෝධය නිසා රජුට තම තීරණය වෙනස් කර ගැනීමට සිදු වේ
මව් බිසව රජුට යෝජනා කරන්නේ චංගුමීව සිය පරිවාර බිසවක් කර ගන්නා ලෙසයි
එසේ වුවත් රජුද චංගුමී හා ආලයෙන් බැ‍‍ඳයි
චංගුමී රජුගේ ආන්ත්‍රික රෝගයක්  (බෙහ්සෙට්ගේ රෝගය) නැවත වරක් සුවපත් කරයි
මෙයත් සමගම රජු චංගුමීවසිය පෞද්ගලික වෛද්‍යවරිය බවට පත් කරගන්නා අතර ඇයව 3වන නිල මට්ටම දක්වා උසස් කර, ඇයට “දේ”(ශ්‍රේෂ්ඨ යන අරුතැති) නාමය ප්‍රදානය කරයි
මෙම නිලය පිළිගැනීමෙන් තමාට හා තම මිතුරන්ට අනතුරක් වේ යයි චංගුමී බිය වුවත් මින් ජුං-හෝගේ සහාය ඇතිව ඇය මෙම නිලය පිළිගනියි
මෙම සිද්ධියත් සමග රාජ්‍ය අමාත්‍ය මණ්ඩලය දැඩි ලෙස කෝපයට පත් වන අතර මින් ජුං-හෝව පිටුවහල් කරන මෙන් ඔවුන් රජුට බල කරනු ලබයි
මෙමගින් චංගුමීව තමන් සතු කරගත හැකි වේයැයි සිතූ රජු ඊට අනුමැතිය ලබා දෙයි
බේරීම සහ නීතියෙන් පලා යාම 
අවසානයේදී රජුලේ පෙර පැවති රෝග තත්ත්ව නැවත ඉස්මතු වෙයි
චංගුමී සිය සියලු වෛද්‍ය දස්කම් යොදා ඊට පිළියම් යෙදුවද එය අසාර්ථක වෙයි
රජු මරණාසන්න වෙයි
එහෙත් චංගුමී එකම ප්‍රතිකාරයක් සොයාගනියි
එනම් නිර්වින්දනය කොට සැත්කමක් කරවීමයි
එකල රජුගේ සිරුර පූජණීයත්වයෙන් සලකනු ලැබූ නිසා රාජ සභාවෙන් මෙයට අනුමැතියක් නොලැබේ
රජුද මීට අවසර නොදෙයි
තම මරණින් පසු චංගුමීගේ ජීවිතයට අනුතරාකාරී තත්ත්වයක් ඇති වන නිසා, රජු චංගුමීහට මින් ජුං-හෝත් සමග පැන යන මෙන් නියෝග කරයි
චංගුමී හා මින් ජුං-හෝ පලා යන්නන් ලෙස ජීවත් වේ
අවුරුදු අටක් ගත වෙයි
චංගුමීගේ සුළුපියා වූ ඩුක්ගු මාමා ඇයව සොයා ගනී
ඔහු මෙය මාලිගයේ සිටින ඇගේ මිතුරු මිතුරියන්ටද දන්ව‍යි
මේ වන විට ජුංජොං රජු මිය ගොසිනි
මේ වන විට අග බිසවගේ පුතණුවන් වූ ඔටුන්න හිමි කුමරු ග්යුංවොන් රාජ්‍යත්වයට පත් වී සිටී. මුන්ජොං අගබිසව මේ වන විට රාජකීය මව්බිසව තනතුරට පත් ව අතිවිශාල බලයකට හිමිකම් කියන්නී ය
‍මව්බිසව චංගුමී මේ වන විටත් රටේ සිටින බව දැන ඇයට හා මින් ජුං-හෝට මාලිගයට නැවත පැමිණෙන ලෙස ආරාධනා කර ඔවුන්ගේ තනතුරු නැවත පිහිටුවයි. එසේ වුවත් චංගුමී හා මින් ජුං-හෝ සිය දියණිය ගැන සිතා මාලිගයෙන් පිටත ජීවත් වීමට තීරණය කරයි
ඔවුන් නැවත පැමිණෙන විට චංගුමී හා මින් ජුං-හෝ හට ප්‍රසූත වේදනාවෙන් පෙළෙන ස්ත්‍රියක් හමු වේ
චංගුමී සිය වෛද්‍ය ඥානය උපයෝගී කර ගනිමින් සිසේරියන් සැත්කමක් කර එම ස්ත්‍රියගේ හා දරුවාගේ දිවි රැක ගනියි
රංගනය

ප්‍රධාන රංගන ශිල්පීන් 
ලී යොං-ඒ, “සියෝ චංගුමී” ලෙස 
මිත්‍රශීලී ලීලාවකින් ‍යුත්‚ උද්යෝගීමත්‚ බුද්ධිමත් හා රූමත් කාන්තාවක වන ඇය කැපී පෙනෙන තැනැත්තියකි
‍ඇගේ දෙමව්පියන් දේශපාලන කුමන්ත්‍රණයකින් මරුමුවට පත් වීමත් සමග ඇයට අනේක විධ හිරිහැරයන්ට මුහුණ පෑමට සිදුවුව ද, සිය දැඩි අධිෂ්ඨානයත් කැපවීමත් නිසා ඇය ඒ සියල්ල දරා ගනී
ශක්තිමත් අධිෂ්ඨානයකින් හෙබි චංගුමී සිය සුවිශේසී වෛද්‍ය ඥානයත් හැකියාවත් යොදා ගනිමින් කොරියානු අධිරාජයාගේ පළමු කාන්තා වෛද්‍යවරිය බවට පත් වීමට අවස්ථාව ලබන්නී ය
ඒ නිසායි ඇයට රාජසභාවේ තෙවන නිල මට්ටමත් සමග “ශ්‍රේෂ්ඨ චංගුමී” (තේ චංගුමී) යන නිල නාමය හිමි වූයේ
ජි ජින්-හී, “මින් ජුං-හෝ” ලෙස 
උගත්, ඉතා බුද්ධිමත්, කඩවසම් තරුණයකු වන මින් ජුං-හෝ අධ්‍යාපනය‍ට මෙන්ම යුධ ශිල්පවලටද දක්ෂයෙකි
මින් ජුං-හෝ, හං සුං අගනගරයේ පාලනය භාර වූ අමාත්‍යාංශයේ (හං සුං බෝ) සේවය කළ විනිසුරුවකු විය
ඔහුව හ‍ඳුනාගෙන නොසිටි කාලයේ චංගුමී සටනකදී ඔහු දිවි රැක දෙයි
චංගුමී පොත් ඉල්ලා ගැනීමට ඔහුව නිතරම හමු වේ
ඔවුන් දෙදෙනාගේ සිත්වල පෙම්හැගුම් මෝදු වෙමින් පැවතිණි
මේ කාලයේදීයි මින් ජුං-හෝ රාජකීය ආරක්ෂක කමිටුවේ (නේ ගුම් වී) ජ්‍යේෂ්ඨ නිලධරයකු හෙවත් රාජකීය හමුදා නිලධාරියකු (ජොං සා ග්වන්) ලෙස පත්වන්නේ
හොං රී-නා, “චෝයි ගියුම්-යොං” ලෙස 
මහත් බලාපොරොත්තු සහිත උඩගු කාන්තාවක් වන චෝයි ගියුම්-යොං  තම ජීවිතයතම නැන්දණිය වූ චෝයි පාලිකාවගේ මග පෙන්වීම මත රාජකීය මුළුතැන්ගෙයින් ආරම්භ කරන්නී ය
ඇය චංගුමීගේ සතුරාබවට පත් වේ
ඇය චෝයි වංශයට අයත් වුවත් තම ඥාතීන් අනුගමනය කළ අසාධාරණ පිළිවෙත්වලට ඇය අකමැති වුවද ඉන් බැහැර වීමට ඇයට නොහැකි වෙයි
ඇගේ බුද්ධිය හා තරගකාරීත්වය නිසා චංගුමී සමග කරටකර සිටීමට ඇයට හැකි වෙයි
නමුත් චෝයි පවුලේ ආභාසයත් ඇය තුළ මින් ජුං-හෝ කෙරෙහි තිබූ ආකර්ෂණයත් නිසාමයි ඇය චෝයිවරුන්ගේ අසාධාරණ පිළිවෙත්වලට ප්‍රවිෂ්ඨ වූයේ
ඉම් හෝ, “ජුංජොං රජු” ලෙස 
ජෝසුන් රාජවංශයේ 11වන රජු වන අතර ඉතාමත් ආචාරශීලී නමුත් අවිනිශ්චිත තීරණ ගන්නා අයෙකි
ඉතා කාරුණික අයකු වූ මොහුගේ පළමු බිරිද දේශපාලන සිදුවීම් මත අමාත්‍ය මණ්ඩලයේ බලකිරීම් නිසා මරණයට පත් කරන ලදී
තම ආදරණීය බිරිද රැක ගැනීමට නොහැකි වීම ගැන නිරතුරුවම දුක්වූ මෙතුමා තමා අමාත්‍ය මණ්ඩලයේ රූකඩයක් බවට පත් ව සිටි බව වටහා ගත්තේ ය
තම රාජ්‍යය දේශපාලන ප්‍රතිසංස්කරණයක් වෙත යොමු වෙමින් තිබියදී මෙතුමාට චංගුමීව හදුනාගන්නට ලැබුණු අතර ඇගේ ‍පෙෳරුෂය හා දස්කම් නිසා පුදුමයට පත්විය
රජු ඇය කෙරෙහි ආකර්ෂණය වන්නට විය
යැං මි-කියුං, “හන් පාලිකාව” ලෙස 
රාජකීය මුළුතැන්ගෙයි පාලිකාවක වූ හන් පාලිකාව සූපවේදයෙහි නව තැන් සොයා යන්නී ය
චංගුමීගේ මවගේ හොදම යෙහෙළිය වූ හන් පාලිකාව තම මිතුරිය බේරා ගැනීමට නොහැකි වීම ගැන තැවුණා ය
මුරණ්ඩු ස්වභාවයකින් යුක්ත වුවද ඇය සැබවින්ම කාරැණික හදවතක් හිමි තැනැත්තියකි
ඇය චංගුමීට මවක් ගුරුවරියක් මෙන්ම මවක් ලෙස ද කටයුතු කළා ය
කියොන් මි-රි, “චෝයි සියොං-ගුම්”/චෝයි පාලිකාව ලෙස 
චෝයි පන්-සූල්ගේ බාල සහෝදරිය හා ගියුම්-යොංගේ නැන්දණිය වූ චෝයි පාලිකාව මුළුතැන්ගෙයි ප්‍රධාන පාලිකා ධුරය දැරූ චෝයි පරම්පරාවේ අයෙකි
ඇය කුඩා අවධියේ සිටම ආහාරවල රසරහස් ඉගෙන ගත්තා ය
ඉතා අහංකාර හා මාන්නාධික තැනැත්තියකි
ඇය තම අවශ්‍යතා ඉටුකනාවන තෙක්ම යම් දෙයක් අත්නොහරින දරුණු අයෙකු විය
තියුණු-දෘෂ්ටියකින් යුතු ඇය චංගුමී හා හන් පාලිකාවට එරෙහි කුමන්ත්‍රණවල නියුළුණා ය
අනෙකුත් රංගන ශිල්පීන් 

කුඩා විය
 ජෝ ජුං-ඉයුන්, ළදරු සියෝ චංගුමි ලෙස  
 පාක් චන්-හ්වන්, සියෝ චුන්-සූ (චංගුමිගේ පියා) ලෙස 
 කිම් හ්යේ-සුන්, පාක් මියුංග්-යි (චංගුමිගේ මව)ලෙස 
 ඉම් හියුන්-සික්, කං ඩුක්-ගු (චංගුමිගේ හදාගත් පියා) ලෙස 
 ගියුම් බෝ-රා, නා ජූ -දේක් (ඩුක්-ගුගේ බිරිඳ /චංගුමීගේ හදාගත් මව) ලෙස 

මුළුතැන්ගෙයි පාලිකාවක්ව සිටි සමයේ
 පාක් ඉයුන්-හ්යේ, ලී යොන්-සෑං ලෙස
 ලී ඉප්-සේ, යූන් යොං රෝ ලෙස
 කිම් සෝ-යි, මින් මී-ගුම් (මින් පාලිකාව) ලෙස
 යූ වූන්-කේ, ජුං මල්-ගුම් (ජුං පාලිකාව) ලෙස
 පාක් ජුං-සූ, පාක් යොං-ෂින් ලෙස (එනම් චෝයි පාලිකාවට පෙර සිටි පුරෝහිත පාලිකාවයි)
 චෝයි ජා-හ්යේ, චං-ඊ ලෙස
 ජූ දා-යොං, ළමා චං-ඊ ලෙස
 ජෝ ග්යොං-හ්වන්, ඕ ගියොම්-හෝ අමාත්‍යවරයා ලෙස
 ලී හී-දෝ, චෝයි පන්-සුල් චෝයි පාලිකාවගේ සොහොයුරා ලෙස 
 නා සියොං-ග්යුන්, යුන් මැක්-ගේ යොං රෝගේ මාමණ්ඩිය ලෙස 
ජුංජොං රජුගේ රාජසභාව හා සම්බන්ධ කාලයේ
 පාක් ජොං-සූක්, මුන්ජොං අගබිසව ලෙස
 ඉයොම් යූ-ෂින්, ජාසුන් මව්බිසව ලෙස

හෙදියක්ව සිටි කාලයේ
 ජොන් ඉන්-තේක්, ජොං යූන්-‍සූ වෛද්‍යවරයා ලෙස 
 මේං සං-හූන්, වෛද්‍යාචාර්ය ජුං වූන්-බෙක් ලෙස 
 කිම් යෝ-ජින්, චං-දුක් ලෙස 
 හන් ජී-මින්, ෂින්-බි ලෙස 
 ලී සේ-ඉයුන්, පාක් යෝල්-යී ලෙස 

සටහන් පෙළසුජාත දියණි නාට්‍යය පැරණි කොරියාවේ විසූ චංගුමි නම් වෛද්‍යවරියගේ කතාව ඇසුරෙන් නිෂ්පාදනය කළ එකකි
එහෙත් ඉහත නම් වූ පුද්ගලයකු ජීවත් වූ බව මත භේදයට තුඩු දී ඇත
මෙහි නාට්‍ය පිටපතට මුලින් මින් ජුං-හෝ සහ චංගුමි අතර සිපගැනීමේ දර්ශනයක් අඩංගු වුවත්, චංගුමිගේ චරිතය රඟ පෑ ලී යොං-ඒ එවැනි දර්ශනයක් කතාවට නොගැළපෙන බව පවසා සිටීම නිසා එය නාට්‍යයෙන් ඉවත් කෙරිණි
හන් පාලිකාව (යං මි-කියුං) මියයාමට තිබුණේ 18වන කොටසේදී ය
එහෙත් විචාරක විරෝධය නිසා එය කල් දැමීමට අධ්‍යක්ෂකවරයාට සිදු විය
ප්‍රථමයෙන් සියෝ චංගුමිගේ චරිතය නිරූපණය කිරීම සඳහා තෝරා ගැණුනේ පාක් ඉයුන්-හ්යේව ය
එහෙත් පසුව එම චරිතය සඳහා ලී යොං-ඒ තෝරා ගැනුණු අතර, පාක් ඉයුන්-හ්යේ හට චංගුමිගේ මිතුරිය වූ යොන්-සෑංගේ චරිතය පැවරිණි
නාදපථ

තේමාගීතය
මෙහි තේමා ගීතය වන ‘ඕනාරා’() ගීතය පැරණි කොරියානු බසින් ලියැවුණකි
එහෙත් මෙහි පද හා වචන උච්චාරණය පිළිබඳ මතභේද ඇත
මේ නිසා මෙහි විවිධ අර්ථ මතු වී ඇත
මේ නිසා අවසානාය්දී මෙහි ගීත රචකයා වූ ඉම් සේ-හ්යොන් විසින් මෙහි ස්වභාවය පැහැදිළි කළේ ය 

මෙම ගීතය ජොසොන් රාජවංශ යුගයේ පැවති කොරියානු පන්සෝරි කාව්‍ය ආර අනුව නිමවා ඇත
මෙම ආර 19වන සියවසේදී වඩාත් ජනප්‍රිය විය
මේ ගීත සඳහා එක් එක් ප්‍රධාන ගායකයෙක් (සොරික්කුන්) සහ ප්‍රධාන බෙර වාදකයෙක් (ගොසු) අවශ්‍ය විය
එහි ධ්‍රැවපදය වන “හේ-ඉයා දී-ඉයා හේ-ඉයා නරානිනෝ” යන්න චු-ඉම්සේ  යනුවෙන් හ‍දුන්වයි. 

මෙම ගීතය පැරණි කොරියානු ආර අනුව නිර්මාණය වූවක් වුවත් මෙහි අර්ථය පිළිබදව විවිධ මත ඇත
ඉන් එකක් නම් තමාට කිසිදා එක් විය නොහැකි පුරුෂයකු වෙනුවෙන් බලා සිටින ස්ත්‍රියක් ගැන මින් හැගවෙන බවයි. 

කොරියානු සංස්කරණය
“දේ ජං-ගුම්“ නාට්‍යයේ සෑම කොටසක් අවසානයේම “ඕනාරා” ගීතය වාදනය වන අතර එය ගයනු ලබන්නේ කොරියානු දරුවන් තිදෙනෙකු වන කිම් ජි-හ්යුන් (), ‍බෙක් බෝ-හ්යුන් () සහ කිම් සියුල්-ජී () විසිනි
ඔවුන් එම කාලයේ කොරියානු සාම්ප්‍රදායික සංගීතය හදාරමින් සිටි ශිෂ්‍යයන් විය
මෙම ඕනාරා ගීතයේ ඊ ආන් () විසින් ගයනු ලබන සෙමින් වාදනය වන ගීතයක් ද ඇත
විදේශීය සංස්කරණ
ඕනාරා ගීතය කොරියාවෙන් පිටත ද ප්‍රේක්ෂක ඉල්ලීම් මත වෙනත් භාෂාවලින් ගැයුණු අවස්ථා ඇත
හොංකොං දේශයේ ජනතාවගේ ඉල්ලීම මත කෙලී චෙන් නැමැත්තිය විසින් කැන්ටනීසියානු භාෂාවෙන් ගයන ගීතය “පැතුම”(希望 හෙයිමොහ්න්ග්) නමින් නම් කර ඇත
එසේම තායිවාන වැසියන්ගේ ඉල්ලීම මත ඇන්ජෙලා චෑං නම් ගායිකාව මැන්ඩරින් චීන බසින් ගයන ගීතය “බබා” (娃娃 වාවා) නමින් නම් කර ඇත
චීනය සදහා ටෑං කැන් ඇතුළු පිරිසක් ගයන ගීතය “ඇමතුම” (呼唤 හුහුවාන්) ලෙස නම් කර ඇත
පිලිපීනයේ ‍‍‍‍ෆේත් කුනේටා විසින් ගයන ගීතය “පන්ගාරප් නා බිටුයින්” ලෙස නම් කර ඇති බව පැවසේ
2012 වර්ෂයේ ජාතික රූපවාහිනී නාලිකාව යටතේ ශ්‍රී ලංකාවේ “සුජාත දියණි” යන නාමය යටතේ “දේ ජං-ගුම්” නාට්‍යය විකාශය විය
එහි දී “ඕනාරා” ගීතයට සමාන ලෙස ගැයෙන අයුරින් සිංහල ගීතයක් නිර්මාණය විය
“ගහ කොළ මල් ගල් ගැසී බලා සිටිනවා” යනුවෙන් ආරම්භ වන එම ගීතය ඇන්ජලීන් ගුණතිලක ගායිකාව තවත් දරුවන් පිරිසක් සමග එක් ව ගයනු ලබන්නකි
රූපවාහිනී සංස්ථාවේ ම දෙමළ නාලිකාව වූ நேத்ரா TV (නේත්‍රා ටීවී) නාලිකාව මගින් 2013 වර්ෂයේ දී එය “සුජාත දියණි” (சுஜாத தியனி) යන නමින්ම දෙමළ භාෂාවෙන් හඩකවා විකාශනය කෙරිණි
එහි දී සිංහල ගීතයේ අර්ථයට සමාන ලෙස දෙමළ ගීතයක් ද විකාශනය විය
මුල් නාදපථය (Original soundtrack)
 고원 (高原)
 창룡 (蒼龍)
 하망연 (何茫然) හමංග්යොන් - විස්තරාත්මක වාදනය සෆිනා
 오나라 II
 0815 (空八一五)
 연밥
 덕구
 හමංග්යොන් විස්තරාත්මක වාදනය
සෆිනා
 APNA
 다솜
 비 (悲)
 단가 (短歌)
 연도 (烟濤)
 오나라 I
 The Legend Becomes History 
 자야오가 (子夜吳歌) Techno Ver
하망연 (何茫然) හමංග්යොන්- වාදන භාණ්ඩ මගින්

 සම්මාන 
2003 MBC නාට්‍ය සම්මාන 
ප්‍රධාන ත්‍යාගය/දේසං – ලී යොං-ඒ
විශිෂ්ඨතම නිළිය - ලී යොං-ඒ
විශේෂ රංගන සම්මානය – යැං මි-කියුං
විශේෂ රංගන සම්මානය – ඉම් හ්යුන්-සික්
හොදම තිරරචකයා - කිම් යොං-හ්යුන්

2004 බෙක්සං කලා සම්මාන උළෙල
හොදම අධ්‍යක්ෂක (TV) – ලී බ්යුං-හූන්
වඩාත් ජනප්‍රිය නිළිය (TV) – යං මි-කියුං

ආර්ථික සාර්ථකත්වය
'දේ ජං-ගුම් නාට්‍යය ආසියාවේ චීනය, තායිවානය, හොංකොං, මැලේසියාව, සිංගප්පූරුව, බෲනායි, ජපානය, ඉන්දුනීසියාව, පිලිපීනය, තායිලන්තය හා වියට්නාමය වැනි රටවල් වල අතිශයින් සාර්ථකත්වයට පත්වූ අතර එය 2000දී සිට පමණ ආ “කොරියානු රැල්ල” තවදුරත් තිව්‍ර කළේ ය
එය ඕස්ට්‍රේලියාව, එක්සත් ජනපදය,ස්වීඩනය, රුසියාව, ඉරානය, සවුදි අරාබිය, තුර්කිය, පීරු, කොලොම්බියාව, ඊජිප්තුව, රුමේනියාව, කැනඩාව, බංග්ලාදේශය , ඉන්දියාව, ඊශ්‍රායලය, හංගේරියාව, නවසීලන්තය, ශ්‍රී ලංකාව යන රටවල ප්‍රදර්ශනය කොට ඇත
ආසියාව
2004 මැයි මාසයේ සිට තායිවානයේ GTV නාලිකාව ඔස්සේ විකාශය වූ මෙම නාට්‍යය මැන්ඩරින් බසින් ඩා චංජින් (大長今) යන නමින් විකාශය විය
එය එකල ඉහළම ප්‍රේක්ෂක මනාප දිනාගත් ටෙලිනාට්‍යය වූ අතර තේමා ගීතය ගයන ලද්දේ ඇන්ජෙලා චෑං විසිනි
2009 ඔක්තෝබර් සිට නවසීලන්තයේ Triangle TV සහ ස්ට්‍රේටොස් ටෙලිවිෂන් යන නාළිකා ඔස්සේ එය කොරියානු බසින් ඉංග්‍රීසි උපසිරැසි සහිතව සතියකට දෙවරක් විකාශය විය
2005 සැප්තැම්බර් මස සිට එය දේ ජං-ගුම් (大長今) නමින් ම හොංකොංහි ටීවීබී නාළිකාවෙන් විකාශය කෙරිණි
එය එකල ඉහළම ප්‍රේක්ෂක ප්‍රතිචාර දිනූ වැඩසටහනක් විය
මෙහි තේමා ගීතය කෙලී චෙන් විසින් ගයන ලදී
එය ‍2005 TVB සංවත්සර සම්මාන උළෙලේදී හොදම විදේශීය වැඩසටහනට හිමි සම්මානය දිනාගත්තේ ය
සැප්තැම්බර් මසම චීනයේ හුනාන් ටීවී නාලිකාව ඔස්සේ එරට පළමු වරට මෙය විකාශය වූ අතර එය ඩා චංජින් (大長今) නම් විය
මෙහි තේමා ගීතය CETV නාළිකාව ඔස්සේ විවිධ ගායකයන් විසින් විවිධ අයුරින් ගායනා කරන ලදී
සුපර් ගර්ල් සිංගින්ග් කන්ටෙස්ට් තරගයේ ජයග්‍රාහකයන් පස් දෙනෙකු විසින් ගැයූ ගීතය ජනප්‍රිය විය
වරක් චීන ජනාධිපති හූ ජින්තාඕ පැවසූයේ තමා කෙතරම් කාර්යබහුල වුවත් තමා එම නාට්‍යයේ සෑම කොටසක් ම නැරඹූ බවයි. 

2005 ඔක්තෝබර් මාසයේ සිට ජපානයේ මෙම නාට්‍යය එන්එච්කේ නාලිකාව යටතේ විකාශය වූ අතර නාට්‍යයේ නම “චංගුමී නම් පාලිකාවගේ පොරොන්දුව” (宮廷女官チャングムの誓い – ක්‍යුතෙයි න්‍යොකන් චංගුමු නො චිකායි) ලෙස වෙනස් කෙරිණි
එය එම රටේම TBS නාලිකාවෙන් 2009දී ද විකාශනය විය
දේ ජං-ගුම් නාට්‍යය 205 ඔක්තෝබර් මස තායිලන්තයේ Channel 3 නාළිකාව ඔස්සේ แดจังกึม จอมนางแห่งวังหลวง යන නමින් විකාශය ඇරඹී ය

2005 වසරේ මැද හරියේ දී පමණ කාම්බෝජයේ Royal Cambodian Armed Forces Television channel නම් නාලිකාව මගින් චවිත් නීන්ග් ජං කිම් (ඛෙමර් බසින්
ជីវីតនាងចំាងគឹម- චංගුමී පාලිකාවගේ ජීවිත කථාව) යන නමින් විකාශය කෙරිණි
2005 දෙසැම්බර් සිට ඉන්දුනීසියාවේ  Indosiar මගින් දේ ජං-ගුම් නාට්‍යය විකාශය විය 

2004 නොවැම්බර් සිට 2005 පෙබරවාරි දක්වා මැලේසියාවේ 8TV නාලිකාව මගින් තායිවානයේ ඩා චංජින් නමින් මැන්ඩරින් බසින් විකාශය වූ මෙම කථා මාලාවට Jewel in the Palace යන නාමය යොදා විකාශය කරන ලදී
අවුරුදු කිහිපයකට පසු 2011දී TV Alhijrah (ඉස්ලාමික රූපවාහිනිය) නාලිකාවෙන් කොරියානු බසින් මලයානු උපසිරැසි සහිතව මෙම නාට්‍යය නැවතත් විකාශය කෙරිණි
සිංගප්පූරුවේදී 2005 ජූලි 8සිට මෙය VV Drama Ch 855 නාලිකාව ඔස්සේ  Jewel in the Palace යන නමින් විකාශය කෙරිණි
එය එය සතියේ දිනවල සවස 7ට විකාශය විය
එසේම සිංගප්පූරුවේ MediaCorp Channel U නාලිකාව මගින් ද මෙය 2006 මාර්තු 14 දිනසිට සතියේ දිනවල රාත්‍රී 10ට විකාශය විය
පිලිපීනයේ GMA Network මගින් මෙම නාට්‍යය 2005 නොවැම්බර් සිට 2006 මාර්තු දක්වා Jewel in The Palace යන නමින් විකාශය කෙරිණි
එහි ජනප්‍රියත්වය දෙවැනි වූයේ මයි ලව්ලි සම් සූන් යන නාට්‍යයට පමණි
පිලිපීන ජනතාවගේ ඉල්ලීම මත ‍ෆේත් කුනේටා නම් ගායිකාව ටැගලොග් බසින් මෙහි තේමා ගීතය ගැයුවා ය
2007 අප්‍රේල් මස බෲනායිහි RTB2 නාලිකාවෙන් ‍ Jewel in The Palace යන නමින් මෙය විකාශය විය
2007 සැප්තැම්බර් සිට ඉන්දියාවේ රාජ්‍ය නාලිකාව වූ DD-TV මගින් මෙම නාට්‍යය "घर का
चिराग" - “ඝාර් කා චිරාග්” (නිවසේ පහන) යන නාමය යටතේ හින්දි බසින් දෙබස් කවා  විකාශය කෙරිණි
2012 සිට බංග්ලාදේශයේ දේ ජං-ගුම් නාට්‍යය එරට රාජ්‍ය නාලිකාව වූ  Bangladesh Television නාලිකාව ඔස්සේ Jewel in The Palace යන නමින් විකාශය වූයේ සෑම සෙනසුරාදා දිනකම උදෑසන ය
2012 ඔක්තෝබර් සිට දේ ජං-ගුම් නාට්‍යය අතුල රන්සිරිලාල්ගේ මෙහයවීම යටතේ සිංහල බසින් හඩකවා “සුජාත දියණි” නමින් ශ්‍රී ලංකාවේ විකාශය කරන ලදී
එය ශ්‍රී ලංකාවේ රාජ්‍ය නාලිකාව වූ ජාතික රූපවාහිනී නාලිකාව මගින් විකාශය වූයේ සතියේ සෑම දිනකම ප
ව. 6.30 සිට 7.30 දක්වා ය
එය ශ්‍රී ලංකාවේ ඉමහත් ප්‍රසිද්ධියට පත් විය
දේ ජං-ගුම් නාට්‍යයේ ඕනාරා තේමා  ගීතය සිංහල බසින් “සුජාත දියණි” යන තේමාව යටතේ ඇන්ජලින් ගුණතිලක ගායිකාව විසින් ගායනා කළා ය
මෙරට ප්‍රේක්ෂකයන්ගේන්  90%ක්ම එය නැරඹූ බව පැවසේ
මෙරට දෙමළ ජනතාවගේ නැරඹීම සදහා ශ්‍රී ලංකා රූපවාහිනී සංස්ථාව මගින්  நேத்ரா TV (නේත්‍රා ටීවී) නාලිකාව ඔස්සේ  2013 අගෝස්තු මස සිට එම නාට්‍යයට දෙමළ බසින් හඩකවා "சுஜாத தியனி" (සුජාත දියණි) යන නමින් ම එය විකාශය කරන ලදී
එහි ද තේමා ගීතය දෙමළ බසින් ගැයේ
සුජාත දියණි නාට්‍යය ලැබූ ඉමහත් ප්‍රේක්ෂක ප්‍රසාදය නිසා නාට්‍යයේ කථාව පොතක් ලෙසින් එලි දක්වන ලදී
ඒ අනුව නෙරංජලා හේමමාලි වෙඩික්කාර නම් ලේඛිකාව විසින් “සුජාත දියණි” යන නමින් ම එය සදීපා ප්‍රකාශනයක් ලෙස එළි දක්වා ඇත
මැදපෙරදිග හා අප්‍රිකාව
ඉරානයේ දේ ජං-ගුම් නාට්‍යය Jewel in The Palace  (මාලිගයේ මැණික) යන නාමයෙන් Channel 2 නාලිකාව ඔස්සේ 2006 හා 2007 වසරවල විකාශය කෙරිණ
එය වසර 20කට පෙර විකාශය වූ ‘ඔෂින්’ නම් ජනප්‍රිය ජපන් ටෙලි නාට්‍යය සිහි ගැන්වී ය
IRIB (ඉරාන ප්‍රචාරක ඉස්ලාමික ජනරජය) නම් ආයතනයේ සමීක්ෂණයන් අනුව මෙය 2007 මාර්තු සිට අප්‍රේල් දක්වා කාලයේ ජනප්‍රියතම ටෙලිනාට්‍යය විය
Dae Jang Geum නාට්‍යය ජෝර්දානයේ හා ඊජිප්තුවේ ද විකාශය විය
මෙම නාට්‍යයේ අරාබි හඩකැවුම 2007 ඔක්තෝබර් 14 දින සිට ජව්හරාතු අල්ක්වාසර් (جوهرة القصر) යන නමින් Dubai TV නාලිකාව ඔස්සේ විකාශය විය
තුර්කි රූපවාහිනිය දේ ජං-ගුම් නාට්‍යය TRT 1නාලිකාව මගින් 2008 ජනවාරි 14වන දින සිට විකාශය කරන ලදී
එහි මාතෘකාව "Saraydaki Mücevher" යන්නයි
අප්‍රිකානු නිදහස් රූපවාහිනී නාලිකාව මගින් “දේ ජං-ගුම්”නාට්‍යය විකාශය කරන ලද්දේ "Jewel in The Palace" (මාලිගයේ මැණික) යන නමිනි