Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
“ග්‍රහලෝක සූර්යයා වටා කක්‍ෂගත වේ”ය යන අදහස බොහෝ වාර ගණනක් යෝජනා කර තිබුණද, 17 වන සියවසේදී ගැලීලියෝ ගැලීලි විසින් සිදු කරන ලද පළමු දුරේක්‍ෂ තාරකා විද්‍යාත්මක නිරීක්‍ෂණවල සාක්‍ෂි මගින් මෙම මතය සනාථ විය
ඒ සමගම, ටයිකෝ බ්‍රාහ් විසින් එකතු කරන ලද පූර්ව දුරේක්‍ෂ නිරීක්‍ෂණ දත්ත විශ්ලේෂණය කිරීමෙන් පසු ජොහැන්නස් කෙප්ලර් ග්‍රහලෝකවල කක්‍ෂයන් වෘත්තාකාර ස්වභාවයට වඩා ඉලිප්සාකාර ස්වභාවයෙන් යුක්ත බව සොයා ගත්තේය
නිරීක්‍ෂණ මෙවලම් වැඩිදියුණු වන විට තාරකා විද්‍යාඥයින් දුටුවේ පෘථිවිය මෙන් සෑම ග්‍රහලෝකයක්ම එහි කක්‍ෂීය ධ්‍රැවයට සාපේක්‍ෂව නැඹුරු අක්‍ෂයක් වටා භ්‍රමණය වන බවත් සමහරු අයිස් තට්ටු හා ඍතු වැනි ලක්‍ෂණ ද බෙදා ගත් බවත්ය
අභ්‍යවකාශ යුගයේ ආරම්භයේ සිටම, අභ්‍යවකාශ ගවේෂණ මඟින් සමීපව නිරීක්‍ෂණය කිරීමෙන් පෘථිවිය සහ අනෙකුත් ග්‍රහලෝක මත ද ගිනිකඳු, සුළි කුණාටු, භූකම්පන සහ සමහර ග්‍රහලෝක මත ද්‍රව ජලය ද ඇති බව සොයාගෙන ඇත
සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ ග්‍රහලෝක ප්‍රධාන වර්‍ග දෙකකට බෙදා ඇත
එනම් විශාල හීන ඝනත්‍වයකින් යුත් “යෝධ ග්‍රහලෝක” සහ “කුඩා පාෂාණමය භූමි” යි
අප සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ ග්‍රහලෝක අටක් ඇත
ඒවායින් බුධ, සිකුරු, පෘථිවිය සහ අඟහරු යන ග්‍රහලෝක හතර පාෂාණමය භූමි වන අතර පසුව ඇති බ්‍රහස්පති, සෙනසුරු, යුරේනස් සහ නෙප්චූන් යන ග්‍රහලෝක හතර යෝධ ග්‍රහලෝක ලෙස ගැනේ
ග්‍රහලෝක හයක් ස්වාභාවික චන්ද්‍රයින් එකක් හෝ කිහිපයක් කක්‍ෂගත කරගෙන ඇත
ක්‍ෂීරපථයේ වෙනත් තාරකා වටා ඇති ග්‍රහලෝක දහස් ගණනක් (“බාහිර සූර්ය ග්‍රහලෝක” හෝ “එක්ස්ප්ලෝනෙට්ස්”) සොයාගෙන ඇත
2021 ජනවාරි 20 වන විට, ග්‍රහලෝක පද්ධති 3,212 ක දන්නා බාහිර සූර්ය ග්‍රහලෝක 4,331ක්, චන්ද්‍රයාගේ ප්‍රමාණයට වඩා ඉහළින් සිට බ්‍රහස්පති මෙන් දෙගුණයක් පමණ විශාල වන වායු යෝධයන් දක්වා සොයාගෙන ඇත
ග්‍රහලෝක 100 කට වඩා වැඩි ප්‍රමාණයක් පෘථිවියට සමාන වන අතර ඉන් නවයක්ම තාරකාවට සූර්යයාගේ සිට පෘථිවියට සාපේක්‍ෂ දුරින් පිහිටා ඇත
2011 දෙසැම්බර් 20 වන දින කෙප්ලර් අභ්‍යවකාශ දුරේක්‍ෂ කණ්ඩායම විසින් පෘථිවි ප්‍රමාණයේ පළමු බාහිර ග්‍රහලෝක වන කෙප්ලර්-20 ඊ   සහ කෙප්ලර්-20 එෆ්   සහ සූර්යයා වැනි තාරකාවක් වටා ගමන් කරන කෙප්ලර්-20 සොයා ගන්නා ලදී
ක්‍ෂීරපථයේ සෑම තාරකාවක් සඳහාම අවම වශයෙන් බැඳී ඇති ග්‍රහලෝක 1.6 ක් වත් පවතින බව “ගුරුත්‍වාකර්ෂණ ක්ෂුද්‍ර තරංග දත්ත විශ්ලේෂණය” කරමින් 2012 අධ්‍යයනයකින් ඇස්තමේන්තු කර ඇත
සූර්යයා වැනි තාරකා පහෙන් එකක් පමණ එහි වාසයට සුදුසු කලාපයේ පෘථිවි ප්‍රමාණයේ ග්‍රහලෝකයක් ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ
බහිෂ්-සෞර ග්‍රහලෝක

බහිෂ්-සෞර ග්‍රහ ලෝකයක් හෝ  බහිෂ් ග්‍රහ ලෝකයක් යනු,  සෞර ග්‍රහ මණ්ඩලයෙන් පිටත පිහිටි ග්‍රහ ලෝකයකි
ආශිත ලිපි
 කුඩා ග්‍රහලෝක

මූලාශ්‍ර

 
Observational astronomy
ග්‍රහලෝකවේදය
තාරකා විද්‍යාව තුළ සංකල්ප
වෙබ් පාදක නිපැයුම්

සෙවුම් මෙවලම්

ගූගල් සෙවුම
සුලභ සෙවුම
ගූගල් අඟවීම්
බ්ලොග් සෙවුම
ගූගල් පොත්
ගූගල් රීතීය සෙවුම
ශබ්දකෝෂය
පරීක්ෂාත්මක සෙවුම
ගූගල් මූල්‍ය
ගූගල් කණ්ඩායම්
භෝජන ශාලා සෙවුම
ගූගල් හෝටල් සෙවුම
ගූගල් පින්තූර සෙවුම
භාෂා උපාංග
ජීවිත සෙවුම
චිත්‍රපට
ගූගල් ප්‍රවෘත්ති
ගූගල් ප්‍රවෘත්ති ලේඛන
ගූගල් පේටන්ට් බලපත්‍ර සෙවුම
ගූගල් ප්‍රයෝගකාරයා
ගූගල් ශිෂ්‍යත්වලාභියා
ගූගල් සාප්පුව
SMS
යෝජනා
ගූගල් වීඩියෝ
හඬ සෙවුම
වෙබ් ඉතිහාසය
දැනුම ප්‍රස්තාර
ගූගල් වෙළෙඳාම්

දැන්වීම් සේවාව

AdMob
ගූගල් AdSense
ගූගල් AdWords
Adwords ශීඝ්‍රගාමී
ගූගල් සහතික කිරීමේ වැඩ සටහන
DoubleClick
ගූගල් ප්‍රචාරකය‍න් සඳහා DoubleClick
ගූගල් දීමනා
ගූගල් වෙබ්පිටුවලට වඩා යහපත් දේ තෝරාගන්නා
Meebo

සන්නිවේදනය සහ ප්‍රකාශක උපකරණ

FeedBurner
ගූගල් 3D Warehouse
ගූගල් Apps
Blogger
ගූගල් පොත් යොමුව
කඩපිළ
ගූගල් ව්‍යාපාරික විසඳුම්
ගූගල් දින දර්ශනය
ගූගල් Docs
ගූගල් Drive
ගූගල් මිතුරු සම්බන්ධතාව
Gmail
Goo
gl
ගූගල්+
iගූගල්
Marratech e-මුණගැසීම
Orkut
Panoramio
Picasa වෙබ් ඇල්බමය
Picnik
ගූගල් පැතිකඩ
ප්‍රශ්න සහ පිළිතුර
ගූගල් කියවනය
ගූගල් පිටු
SMS Channels
Tweet සඳහා කතා කීරීම
ගූගල් හඬ
වෙබ් අකුරුවර්ග
YouTube

සංවර්ධන සම්පත්

AngularJS
ගූගල් App ඇන්ජිම
ගූගල් නිමවීමේ මෙවලම්
ගූගල් කේත
Dart
ගූගල් Go
OpenSocial
පිටු වේගය
ගූගල් Swiffy
ගූගල් වෙබ් මෙවලම්
Webmaster මෙවලම්
ගූගල් වර්ධනයින්
පරිවර්තක මෙවලම්

සිතියම් ආශ්‍රිත නිපැයුම්

ගූගල් ගොඩනැගිලි සදන්නා
ගූගල් සිතියම් සදන්නා
ගූගල් සිතියම්
ගූගල් වීදි දසුන්
ගූගල් සිතියම් සම්බන්ධීකරණය
ගූගල් Mars
ගූගල් හඳ
ගූගල් අහස
ගූගල් සංක්‍රාන්තිය
Zygote Body

සංඛ්‍යානමය මෙවලම්

ගූගල් විග්‍රහාත්මකය
සහ සම්බන්ධය
ගූගල් සංකරක චක්‍ර
සෙවුම් සඳහා ගූගල් ප්‍රඥාව 
ගූගල් ප්‍රසාදනය
Trendalyzer
ගූගල් නැඹුරුව
සොබාව

මෙහෙයුම් පද්ධතිය

Android
ගූගල් Chrome OS
ගූගල් TV

Desktop භාවිත

AdWords සංස්කාරක
ගූගල් Chrome
ගූගල් Earth
Gmail Notifier
IME
ගූගල් ජපානීය අදානය
Picasa
Picasa වෙබ් ඇල්බමි උඩුගතකරනය
ගූගල් Pinyin
ඉක්මන් සෙවුම් පෙට්ටිය
වයර් රහිත පිවිසුම
SketchUp
ගූගල් මෙවලම් තීරැව
Visigami

ජංගම දුරකථන භාවිත

ජංගම දුරකථන වෙබ් භාවිත

Blogger Mobile
ගූගල් දින දර්ශනය
Drive
Gmail
iගූගල්
ගූගල් අක්ෂාංශය
සිතියම් පැදවීම
සචල කරන්නා
ගූගල් ප්‍රවෘත්ති
ගූගල් පිරිනැමීම්
Orkut
ගූගල්+
Picasa වෙබ් ඇල්බම්
ගූගල් නිෂ්පාදිත සෙවුම
ගූගල් කියවනය
ගූගල් වොලට්ටුව
ගූගල් Currents

ජංගම දුරකථන standalone භාවිත

ග්‍රන්ථ
Gmail
Drive
ගූගල් ආරක්ෂක කන්නාඩි
Listen
සිතියම්
ගූගල් සංගීතය
කියවනය
සාප්පු‍ යන්නා
අහස් සිතියම්
ගූගල් Sync
කතාබහ
පරිවර්තකය
ගූගල් හඬ app
Yinyue
YouTube
YouTube දූරස්ථ
ගූගල් දැන්
ගූගල්+

දෘඩාංග

ගූගල් ව්‍යවසාය ගවේෂණ උපකරණය
Motorola ජංගමය
Nexus One
Nexus S
Galaxy Nexus
Nexus Q
Nexus 7
Nexus 4
Nexus 10
Chromebook
Chromebox

සේවා

ගූගල් අර්බුද අනුකූලතාව
ගූගල් Fiber
ගූගල් පොදු DNS

අත් හිටුවනලද නිපැයුම් සහ සේවා

ගූගල් Checkout
Aardvark
ගූගල් උත්තර
ශ්‍රවණ වෙළඳ දැන්වීම්
ගූගල් පාදකය
ගූගල් Docs
ගූගල් අතරික්සු Sync
ගූගල් ගුමුගුමුව
නාමාවලිය
AdWords#ගූගල් ටිකිය-දෙස-ඇමතුම
ගූගල් කේත සෙවීම
Mac සඳහා Dashboard Widgets
Deskbar
ගූගල් ශබ්දකෝෂය
Dodgeball
ගූගල් ඉක්මන් හෙමින් උඩ ගැසීම
නිදහස් සෙවුම
ගූගල් Desktop
ගූගල් සෞඛ්‍යය
ගියරය
GOOG-411
Hello
ගූගල් පින්තූර ලේබල් කරන්නා
ගූගල් පරීක්ෂණාගාර
Jaiku
Joga Bonito
ගූගල් අලංකාර
Knol
ප්‍රාදේශීය
Mashup සංස්කාරක
MK-14
ගූගල් නැඹුරුව#ගූගල් සංගීතය නැඹුරු
Notebook
ගූගල් පොදිය
ගූගල් පිටු උත්පාදකයා
පුද්ගලාරෝපිත සෙවුම
ඡායා Screensaver
ගූගල් PowerMeter
පොදු සේවා සෙවුම
නියම ඉඩම් කඩම්
Rebang
අදාළ ගොල් පිට්ටනිය
ගූගල්_සිතියම්#ගූගල්_පැද යන_සොයන්නා
SearchMash
ගූගල් Mini
ගූගල් SearchWiki
Send to Phone
ගූගල් සකස් කරීම්
භාණ්ඩ බෙදා ගනීම්
ගූගල් Sidewiki
Slide
com
පැතුරුම් පත
වර්ගායිත
TV වෙළඳ දැන්වීම්
විශ්ව විද්‍යාල සෙවුම
ඇ
ආණ්ඩු සෙවුම
වීඩියෝ වාදකය
ගූගල් වීඩියෝ කඩමණ්ඩිය
හඬ සෙවුම
වෙබ් ඇක්සලරේටරය
Writely
ගූගල් X
ගූගල් පෝෂණ උඳුන
Picnik
ගූගල් රැල්ල
ගූගල් Apps ප්‍රමිති සංශෝධනය

ගූගල්
අන්තර්ජාලය
සාමාන්‍යයෙන් පදාර්ථය හෝ  විකිරණය ලෙසින් හැඳින්වෙන දේවල්හී සංරචකයන් වන අංශූන්හී පැවැත්ම හා ඒවා අතර අන්තර්ක්‍රියාවන් පිළිබඳ අධ්‍යයනය සිදු කෙරෙන   භෞතික විද්‍යාවේ  ශාඛාව අංශු භෞතික විද්‍යාව ලෙසින් හැඳින්වේ
වර්තමාන අවබෝධය අනුව, අංශූන් යනු  ක්වොන්ටම් ක්ෂේත්‍රයන්හී සැකෙබුම් වන අතර ඒවායේ ගතිකයන් ප්‍රකාර එකිනෙක අතර අන්තර්ක්‍රියා ඇති කර ගනිති
මෙම අධ්‍යයන සරියෙහි බෙහෙවින් අභිමත අධ්‍යයනරුචියන් වන්නේ මූලික ක්ෂේත්‍රයන් පිළිබඳව වන අතර, එයින් ගම්‍ය වන්නේ අනෙකුත් ක්ෂේත්‍රයන්ගේ පර්යන්ත අවස්ථා ලෙසින් විස්තර කළ නොහැකි බවෙකි
යනු අකිරා කුරොසවා විසින් සම-රචනය, සංස්කරණය, සහ අධ්‍යක්ෂණය සිදුකරන ලද 1954 ජපාන වික්‍රමාන්විත නාටක චිත්‍රපටයකි
මෙම චිත්‍රපටය දිගහැරෙන්නේ  ජපානයේ ප්‍රාන්තාන්තර යුධ ගැටුම් පැවැති යුගයෙහිදී වර්ෂ 1587 දීය
අස්වැන්න නෙලීමෙන් පසුව තම බෝග සොරා ගැනුමට නිතිපතා පැමිණෙන දාමරිකයන් කණ්ඩායමක් හා සටන් වැදීමට ස්වාමීන් විරහිත සමුරායි වරුන් (රෝනින්) සත් දෙනෙකු කුලියට ගන්නා ගොවියන්ගේ ගමක් පිළිබඳ කතාවක් එයින් දැක්වෙයි
සෙවන් සමුරායි යන්න  මෙතෙක් ගැනුනු විශිෂ්ටතම හා මහත් ආභාසාත්මක චිත්‍රපට අතුරින් එකක් බවද, දිගු කාල පරිච්ඡේදයක් පුරාවට බටහිර ලෝකයේ ප්‍රචලිතව පවතින ජපන් චිත්‍රපට අතුරින් එකක් බවද සැලකෙයි
ජනප්‍රිය මෙන්ම විවේචනාත්මක පිළිගැනීම් වලට මෙය ලක්විය
සියළු කල් විශිෂ්ටතම චිත්‍රපට දැක්වුනු 1982 වසරේ  සයිට් ඇන්ඩ් සවුන්ඩ් විවේචකයන්ගේ ලැයිස්තුවෙහි ඉහළම ස්ථාන තුන වෙත මෙය තේරුණු අතර, 1992 සහ 2002 දී අධ්‍යක්ෂක වරුන්ගේ ඉහළම චිත්‍රපට දහය අතරට තේරුණි
කතා වස්තුව
කොල්ලකෑමේ යෙදුනු දාමරිකයන් රැලක් කඳු පෙදෙසක පිහිටි ගොවි ගම්මානයක් වෙත පිවිසුනු මුත්, මෙම ගම්මානය මෑතදී කොල්ලකෑ බව ඔවුන්ගේ නායකයා හඳුනාගන්නා බැවින්, ඔහු තීරණය කරන්නේ තවද මාස කිහිපයකින් පැමිණෙන අස්වනු නෙලීමෙන් පසු වන තුරු එය කොල්ලකෑමෙන් වැලකීම සුදුසු බවයි. මෙම සංවාදය ගම්වැසියෙකුගේ කණවැකෙයි
ගොවින් එකතුවී ගමේ වෘද්ධයා කරා යන අතර, ඔහු විසින් තීරණය කොට ප්‍රකාශ කරනුයේ, ගම ආරක්ෂා කිරීම සඳහා ඔවුන් විසින්  සමුරායි වරුන් කුළියට ගත යුතු බවයි. පිරිනැමිය හැකි වෙනයම් වේතනයක් ඔවුන් වෙත නොමැති හෙයින්, වෘද්ධයා ඔවුන්ට පවසන්නේ "කුසගින්නෙහි සිටින සමුරායි වරුන් සොයන ලෙසයි
"

මිනිසුන් කිහිපදෙනෙකු නගරයට ගොස් වෘද්ධයාගේ උපදෙස් ප්‍රකාර ක්‍රියා කල මුත්, ඔවුන් කතාබහ කල සෑම සමුරායි වරයෙක්ම කාර්යය භාරගැනීම ප්‍රතික්ෂේප කරති
සොරකු විසින් ප්‍රාණ ඇපයට ගත් කුඩා පිරිමි දරුවකු,  පළපුරුදු සමුරායිවරයෙකු වන කැම්බයි විසින් දක්ෂ ලෙසින් මුදා ගන්නා අයුරු ඔවුහූ දැක බලා ගනිති
කට්සුෂිරෝ නම් තරුණ සමුරායිවරයෙක් මෙයින් චිත්ත ප්‍රමෝදයට පත්ව ඔහුගේ අනුගාමිකයෙක් බවට පත්වීමට අවසර ඉල්ලා සිටියි
මාධ්‍යවේදිණී ලක්මිණී වෙදමුල්ල, දයාවතී වෙදමුල්ල,පියදාස වෙදමුල්ල දෙපලට දාව අනුරාධපුරය උපන් ගම කොට මෙළව එළිය දකියි,අනුරාධපුර මධ්‍යමහා විද්‍යාලයෙන් මූලික අධ්‍යාපනය ලබන ඇය ප්‍රවෘති වාර්ථාකරනයට අමතරව ගද්‍යය හා පද්‍ය අංශයන් හීද විශිෂ්ඨ දස්කම් දක්වා තිබේ,ලංකාවේ සුප්‍රසිද්ධ කාන්තා පුවත්පතකට තීරු ලිපි සපයන්නියක් ලෙසද කැපී පෙනේ,තවද ලංකාවේ ප්‍රමුඛතම වෙබ් අඩවි කිහිපයකටම තම දායකත්වය ලබාදෙමින් ලිපි සපයන අතර,ලක්බිම පුවත් පතේ ඉතාලි වාර්ථාකාරිණිය ලෙසද සේවය කරයි
"අගස්ති" නවකථාව සමඟින් නවකථා කරණයට පිවිසෙන   ඇය ඉහල පාඨක හා විචාරක ප්‍රතිචාර ලබයි, කාව්‍ය කරණයේ ඉහලම තලයේ වැඦඹෙන ලක්මිණී වෙදමුල්ල නවක කාව්‍ය කරනයේ යෙදෙන්නන් හට එය වර්ධනය හා ප්‍රචාරණය සඳහාද අන්තර්ජාලය හරහා පහසුකම්ද සපයන්නීය
වෘද්ධතාව  හෝ  ජීවවිද්‍යාත්මක වියපත්වීම හෝ යනු, කාලය ගතවෙත්ම, පරිවෘත්තිය කඩාකප්පල් කරමින් අණුක සහ සෛලීය ව්‍යුහයට සිදුවන්නාවූ සමුච්චය වෙනස්කම් නිසා පිරිහීම සහ   මරණය ගෙනදෙන අන්තර්ජන්‍ය සහ ආවේණික ක්‍රියාවලිය වෙයි
සමස්ත ජීවියාගේ (ජීවීය වෘද්ධතාව) මට්ටමෙන් මෙන්ම එහි  එකෛක සෛල (සෛලීය වෘද්ධතාව)  මට්ටමෙන්ද වෘද්ධතාව සිදුවෙයි
ජීවවිද්‍යාත්මක වියපත්වීම පිළිබඳ අධ්‍යයනය ජෛවවෘද්ධතා විද්‍යාව වෙයි
අත්‍යන්තයේදී, මරණය ඇතිවීමට ප්‍රධානම හේතුව වන්නේ වෘද්ධතාව වෙයි
ගෝලය පුරා දිනකට මියයන, දළවශයෙන්  150,000 පමණ වන ජනයා අතුරින්, තුනෙන් දෙකක් පමණ—දිනකට 100,000—මිය යන්නේ වයස-ආශ්‍රිත හේතූන් නිසාය
කාර්මිකකරණයට ලක්වුනු ජාතීන්ගේ, තවදුරටත්, මෙම අනුපාතය බොහෝ වැඩි වන අතර, 90% වෙත ලඟාවෙයි
සියළු ජීවින්ගේ අනිවාර්යය ඉරණම වන්නේ වෘද්ධතාව නොවන අතර, සමහර කාණ්ඩයන්හී (තක්සෝන) ජීවින්,  ඔවුන්ගේ ජීවන චක්‍රයෙහි සමස්තයෙහිදී හෝ කොටසකදී හෝ මර්ත්‍යතාවයේ කාලානුරූප අඩුවීමක් අත්දකිති
ක්වෝ වොරන්ටෝ පහිණය (මධ්‍යතන ලතින් "කුමන බලයක් මතද
" සඳහා) යනු ඔවුන් විසින් එය දරන්නේ යැයි හිමිකම් පාන කිසියම් අයිතිවාසිකමක් හෝ බලයක් (හෝ "අධිකාරියක්") හෝ ක්‍රියාත්මක කිරීම සඳහා ඔවුන් හට ඇති අධිකාරිත්වය කුමන්දැයි මෙම පහිණය වෙත ලක්කෙරෙන තැනැත්තන් විසින් පෙන්වීම අවශ්‍ය කරවන පරමාධිකාර පහිණයකි
යටාල වෙහෙර හෙවත් දළදා දාගැබ ශ්‍රී ලංකාවේ දකුණු පළාතේ පිහිටා ඇති පුරාණ දාගැබක් වන අතර එය මහානාග යුවරජු විසින් කරවන ලද්දක් වේ
රහතන් වහන්සේලා වැඩසිටි ස්ථානයක් වු මෙය රුහුණු මාගම රාජධානිය තුල ඉදිකරන ලද ප්‍රථම චෛත්‍යය වශයෙන් සැලකෙන අතර කලක් දළදාව නිදන් කර තිබී ඇත
ස්ථූපය හම්බන්තොට - කතරගම මාර්ගයේ දෙබරවැව හා අකුරුගොඩ ප්‍රදේශ අතර තිස්සමහාරාම දාගැබට කිලෝ මීටර 1 1/2 පමණ දුරින් පිහිටා තිබේ
ඉතිහාසය

සිය බිසව පිරිමි දරුවෙකු බිහිකල පසුබිම මත, මහානාග රජු විසින් ක්‍රිස්තු පූර්ව 3වන සියවසේදී පමණ යටාල වෙහෙර ඉදිකෙරූ බව සඳහන් වේ
පැරණි ඉතිහාසමය මූලාශ්‍රයන්හී මෙම වෙහෙර, මණි චේතිය නමින් හඳුන්වා තිබේ
ඉදිකොට නිමකරනු ලැබූ ස්ථූපය ත්‍රිපිටකාරිට්ඨ හිමියන්ට පූජා කළ බව ලළාට ධාතු වංශයේ සඳහන් වෙයි
ස්ථූපය
ස්ථූපය වටා සතර දිසාවට විවර වූ වාහල්කඩ හතරක් දැකගත හැකිවන අතර එහි සිදුකල පුරාවිද්‍යා ගවේෂණ අනූව එහි ඉදිකිරීම් ප්‍රධාන යුග 3 කට අයත් බව තහවුරු කොට ගෙන තිබේ
පැරණිම කොටස කි‍්‍රස්තු පූර්ව යුගයට අයත් වන අතර, දෙවන කොටස සේ සැළකෙන තනි පේසාව කොටස ක්‍රිස්තු වර්ෂ 4වන සියවසට අයත් වේ
වර්ෂ 1884 දි කළ ඉදිකිරීම් තුන්වැනි සමයට අයත්ය
ස්ථූපය වටා ගල්කණු, ගල් පුවරු හා පැරණි ගඩොල් ආදිය විසිර පවතී
මීට අමතරව විහාරයේ නව සංඝාවාසය අසල විශාල ආසනඝර ගොඩනැගිල්ලක නටබුන් දැකගත හැකිවේ
සිදුකල පුරාවිද්‍යා කැණීම් වලදී පිහිටි පොළවට අඩි 3 ක් පමණ යටින් පැරණි ඇත් පවුරක අත්තිවාරමක්ද මතු කොට ගෙන ඇත
මූලාශ්‍ර

හම්බන්තොට දිස්ත්‍රික්කයේ බෞද්ධ සිද්ධස්ථාන
හම්බන්තොට දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක
ඉතා සිත්ගන්නාසුළු මලක් හටගන්නා මරණීය විශ සහිත අලයක් ඇතිවන වැලකි
විද්‍යාත්මක නාමය - ලොරියෝසා සුපර්බා

ශ්‍රී ලංකාවේ වැල් වර්ග
සමස්ත ලංකා මුස්ලිම් කොංග්‍රසය ( All Ceylon Makkal Congress) යනු ශ්‍රී ලංකාවේ ලියාපදිංචි දේශපාලන පක්ෂයක් වේ
එය 2005 වසරේදී රිෂාද් බදියුදීන් විසින් පිහිටුවන ලදී
මූලාශ්‍ර

ශ්‍රී ලංකාවේ ඉස්ලාමීය දේශපාලන පක්ෂ
ශ්‍රී ලංකාවේ  පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරු  පිරිසක් විසින් එවකට එරට අග්‍රවිනිශ්චයකාරව සිටි ශිරාණි බණ්ඩාරනායක මහත්මිය දෝෂාභියෝගයකට ලක්කරනලදී
කථානායක විසින් පත්කල තේරීම් කාරක සභාවකින් මෙම චෝදනා විභාගකොට පාර්ලිමේන්තුවට වාර්තාවක් ඉදිරිපත්කරන ලදී
ඉන් පසුව 2013 ජනවාරි මසදී  එම දෝෂාභියෝග යෝජනාව පාර්ලිමේන්තුවේ සම්මතවූ අතර දින කීහිපයකට පසු ජනාධිපති මහින්ද රාජපක්ෂ විසින් ඇය නිලයෙන් පහ කරන ලදි
මූල්‍ය අක්‍රමිකතා සහ අධිකරණ නඩු කිහිපයකට ඇඟිලි ගැසීම, අභිලාශ අතර ගැටුම ඇතුළු චෝදනා රැසක් සඳහා, බණ්ඩාරනායක මහත්මිය චූදිතයා ලෙස නම් කොට තිබුණද, මෙම සියළු චෝදනා ඇය ප්‍රතික්ෂේප කලාය
ජනාධිපති රාජපක්ෂගේ සොහොයුරෙකු වන බැසිල් රාජපක්ෂ විසින් යෝජනා කරන ලද  පනත් කෙටුම්පතකට විරුද්ධ තීන්දුවක්ද ඇතුළු,  ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය විසින් රජයට එරෙහිව නියම කරනු ලැබූ විධිතීරණ මාලාවකින් අනතුරුව  මෙම දෝෂාභියෝගය ඉදිරිපත් කෙරිණි
දෝෂාභියෝගය පිළිගැනීම බණ්ඩාරනායක මහත්මිය විසින් ප්‍රතික්ෂේප කල අතර කිසිම නව අග්‍රවිනිශ්චයකාරවරයෙකු හා සමග කටයුතු කිරීමට නීතිඥ කණ්ඩායම් විසින් ප්‍රතික්ෂේප කිරීම හා සමගම, සිදුවිය හැකි  ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාමය අර්බුදයක් පිළිබඳ ලකුණු පහල වී ඇත
බණ්ඩාරනායක මහත්මියගේ  මතභේදකාරී දෝෂාභියෝගය පිළිබඳ විවේචනාත්මක සහ  සංවේගාත්මක ප්‍රකාශ ශ්‍රී ලංකාව තුලින් හා විදේශයන් වෙතින් නිකුත්වුණි
පසුබිම
ජනාධිපති චන්ද්‍රිකා කුමාරතුංග විසින්,  බණ්ඩාරනායක මහත්මිය  ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයට පත් කරන ලද්දේ 1996 ඔක්තොම්බර් 30 දිනදීය
2011දී  ජනාධිපති මහින්ද රාජපක්ෂ විසින්,  අග්‍රවිනිශ්චයකාර ලෙසින් බණ්ඩාරනායක මහත්මිය පත් කලේ, 2011 මැයි 17 දිනදී විශ්‍රාම ගිය අසෝක ද සිල්වාගේ අනුප්‍රාප්තිකයා ලෙසිනි
ජනාධිපති රාජපක්ෂ ඉදිරියේ ඇය දිවුරුම් දුන්නේ 2011 මැයි 18 දිනදීය
දිවි නැගුම පනත් කෙටුම්පත 
දිවි නැගුම පනත් කෙටුම්පත  ශ්‍රී ලංකා ගැසට් පත්‍රයෙහි පල කරන ලද්දේ 2012 ජූලි 27 දිනදීය
මෙම පනත් කෙටුම් පත විසින්  ශ්‍රී ලංකාවේ සමෘද්ධි අධිකාරිය, ශ්‍රී ලංකාවේ දක්ෂිණ සංවර්ධන අධිකාරිය සහ උඩරට සංවර්ධන අධිකාරිය ඒකාබද්ධ කොට දිවි නැගුම සංවර්ධන දෙපාර්තමේන්තුව පිහිටුවන ලද අතර බොහෝ ප්‍රජා සංවිධාන, බැංකු සහ බැංකු සමාජ තනන ලදි
ජනාධිපති රාජපක්ෂගේ සොහොයුරු බැසිල් රාජපක්ෂ යටතේ පවතින ආර්ථික සංවර්ධන අමාත්‍යාංශය විසින් දිවි නැගුම සංවර්ධන දෙපාර්තමේන්තුව පාලනය කෙරෙමින් සංවර්ධන කටයුතු සිදු කිරීමට නියමිතව තිබුණි
ශ්‍රී ලංකාවේ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව ප්‍රකාර, බොහෝ සංවර්ධන කටයුතු සිදු කිරීම, පළාත් සභා වෙත විමධ්‍යගත කොට තිබුණි
2012 අගෝස්තු මසදී ශ්‍රී ලාංකික රජය විසින් පාර්ලිමේන්තුව අබියස මෙම පනත් කෙටුම් පත සභා ගත කෙරිණි
කෙටුම් පත ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවට අනුකූල බව අභියෝගයට ලක් කරමින් පෙත්සම්කරුවන් සතර දෙනෙක් විසින් පෙත්සම් තුනක් ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය වෙත  ඉදිරිපත් වුණි
අධිකරණය (බණ්ඩාරනායක, ප්‍රියසත් ඩෙප් සහ ඊවා වනසුන්දර) 2012 අගෝස්තු 27 සහ 28 දිනවලදී රැස්වූයේ පෙත්සම් විභාගකිරීමටය
ජනාධිපති රාජපක්ෂගේ තවත් සොහොයුරෙකු වන  කථානායක චමල් රාජපක්ෂ, විසින් 2012 සැප්තැම්බර් 18 දිනදී ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයෙහි  නිර්ණයනයන් පාර්ලිමේන්තුව වෙත දැනුම් දුන්නේය
පනත් කෙටුම් පත පළාත් සභා ලැයිස්තුවෙහි දක්වා ඇති කරුණු වලට අදාළ වන බැවින් නිතීගත වීමට නම් සෑම පළාත් සභාවක් වෙතම එය යොමු කොට අනුමැතිය ලබා ගත යුතු බවය
පළාත් සභා නවයෙන් අටකම පාලන බලය සතු වූයේ ජනාධිපති රාජපක්ෂගේ පක්ෂය වන එක්සත් ජනතා නිදහස් සන්ධානය (එජනිස) වෙත වන අතර, 2012 සැප්තැම්බර් 25 දින සහ 2012 ඔක්තොම්බර් 3 දින අතර කාලය තුලදී මෙම පළාත් සභා අට විසින් දිවි නැගුම පනත් කෙටුම් පත අනුමත කරන ලදි
ජනාධිපති රාජපක්ෂ විසින් පත් කොට තිබූ  උතුරු පළාතේ ආණ්ඩුකාර ජී. ඒ. චන්ද්‍රසිරි විසින් පනත් කෙටුම් පත අනුමත කරන ලදි
පනත් කෙටුම්පත පාර්ලිමේන්තුවට යලි යොමු කෙරුනු අතර පනත් කෙටුම්පතෙහි ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවට අනුකූලත්වය අභියෝගයට ලක්කරමින් තවත් පෙත්සම් එකොළහක් ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය වෙත ඉදිරිපත් වුණි
චන්ද්‍රසිරි මහතා විසින් පනත් කෙටුම්පත අනුමත කිරීමේ නීතිකත්වය අභියෝගයට ලක් කරමින් 2012 ඔක්තොම්බර් 4 දිනදී විපක්ෂ මන්ත්‍රී මාවෙයි සේනාධිරාජා යොමු කල පෙත්සමද මේ අතර විය
2012 ඔක්තොම්බර් 18, 22 සහ 23 දිනවලදී අධිකරණය (බණ්ඩාරනායක, එන්. ජී. අමරතුංග සහ කේ. ශ්‍රීපවන්) රැස්වූයේ පෙත්සම් විභාග කිරීම සඳහාය
ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයේ නිර්ණයක 2012 ඔක්තොම්බර් 31 දිනදී ජනාධිපති වෙත දන්වා යවන ලදි
ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයේ නීර්ණයන කථානායක චමල් රාජපක්ෂ විසින් 2012 නොවැම්බර් 6 දිනදී  පාර්ලිමේන්තුව වෙත දන්වා සිටින ලදි
8(2) ඡේදය ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවට පටහැනිවූ අතර ජන මත විචාරණයකින් සම්මත කර ගත යුතුව තිබුණි
තවත් ඡේද දොළසක් ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවට පටහැනි වූ අතර පාර්ලිමේන්තුවෙහි විශේෂ බහුතරයකින් (තුනෙන්-දෙකක) සම්මත කර ගත යුතුව තිබුණි
පනත් කෙටුම් පත පිටසන් කිරීමට උතුරු පළාතේ ආණ්ඩුකාරවරයාට බලය නොමැති අතර එබැවින් පනත් කෙටුම් පත පාර්ලිමේන්තුවෙහි විශේෂ බහුතරයකින් සම්මත කර ගත යුතුව තිබුණි
දෝෂාභියෝගය
දිවි නැගුම පනත් කෙටුම් පත පිළිබඳ ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයේ නීර්ණයන් ජනාධිපති වෙත දන්වා යැවූ දිනට පසුදින එනම් 2012 නොවැම්බර් 1 දිනදී අග්‍රවිනිශ්චයකාර බණ්ඩාරනායක මහත්මියට එරෙහි දෝෂාභියෝග යෝජනාවක්  එජනිස මන්ත්‍රීවරුන් 117 දෙනෙකුගේ අත්සන් සහිතව කථානායක චමල් රාජපක්ෂ වෙත භාර දෙන ලදි
2012 නොවැම්බර් 6 දිනදී කථානායක චමල් රාජපක්ෂ විසින් බණ්ඩාරනායක මහත්මියට එරෙහි චෝදනා 14 හෙළි කල අතර, මූල්‍ය තොරතුරු හෙළි නොකිරීම, බලය අනිසි ලෙස භාවිතා කිරීම සහ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව නොසළකාහැරීම යන දේ එයට ඇතුළත්ව තිබුණි
බණ්ඩාරනායක මහත්මිය චෝදනා ප්‍රතික්ෂේප කලාය
පාර්ලිමේන්තු තේරීම් කාරක සභාව 
දෝෂාභියෝග චෝදනා විභාග කිරීම සඳහා රජයේ මන්ත්‍රීවරුන් සත් දෙනෙකු සහ විපක්ෂයේ මන්ත්‍රීවරුන් සතරදෙනෙකුගෙන් සමන්විතවූ සත් සාමාජීක පාර්ලිමේන්තු තේරීම් කාරක සභාවක් (PSC) පත් කෙරිණි
දෝෂාභියෝග චෝදනා පිළිබඳ විභාගය 2012 නොවැම්බර් 23, 2012 දෙසැම්බර් 4 දින සහ 2012 දෙසැම්බර් 6 දිනදී පැවැත්වුනු අතර එදින බණ්ඩාරනායක මහත්මිය විභාග කිරීම වෙතින් ඉවත්ව ගියාය
2012 දෙසැම්බර් 7 දිනදී විපක්ෂ මන්ත්‍රීවරු පාර්ලිමේන්තු තේරීම් කාරක සභාවෙන් ඉවත් වූහ
2012 දෙසැම්බර් 8 දිනදී පාර්ලිමේන්තු තේරීම් කාරක සභාවෙහි වාර්තාව පාර්ලිමේන්තුව වෙත ඉදිරිපත් කෙරිණි
පාර්ලිමේන්තු තේරීම් කාරක සභාව අධිගමනය කොට තිබුණේ බණ්ඩාරනායක මහත්මියට එරෙහි චෝදනා පහෙන් තුනක් ඔප්පු වී ඇති බවත් ඇය නිලයෙන් පහ කිරීමට මෙය ප්‍රමාණවත් බවත්ය
දේපළ ගනුදෙනුව පිළිබඳ අයෝග්‍යත්වය (පළමුවන චෝදනාව), බැංකු ගිණුම් හෙළි නොකිරීම (සතරවන චෝදනාව) සහ ඇයගේ සැමියා අදාළ වන්නාවූ අධිකරණ නඩුවක් හා බැඳි සම්බන්ධතා සම්මතය (පස්වන චෝදනාව) යන චෝදනාවලට ඇය වරදකරු බවට තීරණය කර තිබුණි
දෙවන හා තෙවන චෝදනා වලට ඇය වරද කරු නොවන බව තීරණය වී තිබූ අතර පාර්ලිමේන්තු තේරීම් කාරක සභාව විසින් ඉතිරි චෝදනා නවය නොසලකා හරින ලදි
"එය පරීක්ෂණයක් නොව එය  සවික්සුමක් විය" යැයි පවසමින් විපක්ෂ මන්ත්‍රීවරුන් පාර්ලිමේන්තු තේරීම් කාරක සභා වාර්තාව ප්‍රතික්ෂේප කලහ
පාර්ලිමේන්තු තේරීම් කාරක සභාවේ වාර්තාව ඉන්පසු ජනාධිපති වෙත යවන ලදි
2013 ජනවාරි 3 දිනදී ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය තීන්දු කලේ අග්‍රවිනිශ්චයකාරයාට එරෙහි චෝදනා පරික්ෂා කිරීමට පාර්ලිමේන්තු තේරීම් කාරක සභාවට බලයක් නොමැති අතර එබැවින් දෝෂාභියෝගය ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා විරෝධී බවයි.

පාර්ලිමේන්තු තේරීම් කාරක සභාවට එරෙහිව බණ්ඩාරනායක මහත්මිය විසින් අභියාචනයක් ඉදිරිපත් කල අතර 2013 ජනවාරි 7 දිනදී අභියාචනාධිකරණය විසින් පාර්ලිමේන්තු තේරීම් කාරක සභාවේ අධිගමනයන්  නිෂ්ප්‍රභ කෙරිණි
මින් ඉක්බිතිව, අභියාචනාධිකරණ විනිසුරුවන් දෙදෙනෙකු, එස්. ශ්‍රීස්කන්ධරාජා සහ අනිල් ගුණරත්න වෙත මරණ තර්ජන එල්ල වුණි
දෝෂාභියෝග යෝජනාව සහ නිලයෙන් පහකිරීම 
ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයේ හා අභියාචනාධිකරණයේ තීන්දු නොතැකූ රජය දෝෂාභියෝගය පිළිබඳ කටයුතු ඉදිරියට ගෙන ගියේය
බණ්ඩාරනායක මහත්මියට එරෙහි දෝෂාභියෝග යෝජනාව 2013 ජනවාරි 10 සහ 11 යන් දින වලදී පාර්ලිමේන්තුවේ විවාදයට ගැනිණි
පාර්ලිමේන්තුව විසින් යෝජනාව සම්මත කර ගන්නා ලද අතර මන්ත්‍රීවරු 155 දෙනෙක් එයට පක්ෂවද මන්ත්‍රීවරුන්  49 දෙනෙක් එයට විරුද්ධවද ඡන්දය ප්‍රකාශ කලහ
දෝෂාභියෝග යෝජනාව දෝෂසහගත සහ එනිසාම එය අනීතික එකකැයි විපක්ෂ මන්ත්‍රීවරු ප්‍රකාශ කලහ
පාර්ලිමේන්තුව විසින් සම්මත කරන ලද දෝෂාභියෝග යෝජනාව 2013 ජනවාරි 13 දිනදී ජනාධිපති මහින්ද රාජපක්ෂ විසින් අපරානුමත කිරීමෙන් බණ්ඩාරනායක මහත්මිය නිලයෙන් පහ කෙරිණි
සමහරක් වාර්තා පරිදී ජනාධිපති රාජපක්ෂ විසින් බණ්ඩාරනායක මහත්මියට විශ්‍රාම යාමේ විකල්පය ලබා දුන්නද ඇය විසින් එය ප්‍රතික්ෂේප කර ඇත
අපරාංගය
පාර්ලිමේන්තුව විසින් දෝෂාභියෝග යෝජනාව සම්මත කර ගැනුමෙන් පසුව වුවද, බණ්ඩාරනායක මහත්මිය විසින් පාර්ලිමේන්තු තේරීම් කාරක සභාව ව්‍යවස්ථා විරෝධී බවට ප්‍රකාශ කෙරුණු ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණ තීන්දුව හුවා දක්වමින් පවසා සිටියේ ඇය නිලයෙන් බැහැරව නොයන බවයි. නීතිඥ කණ්ඩායම් විසින් ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණ විනිශ්චයකාරවරුන්ගෙන් ඉල්ලා සිටින්නේ කිසියම් නව අග්‍රවිනිශ්චයකරුවෙකු සමග අධිකරණ කටයුතු වලට සහභාගි නොවන ලෙසටය
ජනාධිපති රාජපක්ෂ විසින් බණ්ඩාරනායක මහත්මියගේ අනුප්‍රාප්තිකයා ලෙසින් හිටපු නීතිපති මොහාන් පීරිස් නම් කරන ලදි
ඔහුගේ නාමයෝජනාව "නිරීක්ෂණ" සඳහා පාර්ලිමේන්තු සභාව වෙත ජනාධිපති විසින් යොමු කල යුතුවුවද පත්වීම සිදු කරන්නේ ජනාධිපති විසිනි
පස් සාමාජික පාර්ලිමේන්තු සභාව සමන්විත වන්නේ   කථානායක,  අග්‍රාමාත්‍යවරයා,  විපක්ෂ නායක, අග්‍රාමාත්‍යවරයා විසින් නම් කරන ලද තැනැත්තෙක් සහ  විපක්ෂ නායක විසින් නම් කරන ලද තැනැත්තෙක් යන අය ගෙනි
පත්වීම සාකච්ඡා කිරීමට, පාර්ලිමේන්තු සභාව 2013 ජනවාරි 15 දිනදී රැස්වූ  නමුත්, විපක්ෂ නායක රනිල් වික්‍රමසිංහ සහ ඔහු විසින් නම් කල ඩී. එම්. ස්වාමිනන්දන් සහභාගි නොවූයේ ඔවුන් සභාවේ කටයුතු වලට විරුද්ධ වුනු නිසාය
2013 ජනවාරි 15 දිනදී පාර්ලිමේන්තු සභාව විසින් පීරිස් මහතාගේ පත්වීමට අනුමැතිය දෙන ලදි
අනුප්‍රාප්තිකයා
අග්‍රවිනිශ්චයකාරයෙකුගේ නව පත්වීමක් අනීතික වන නිසාත් එවැන්නක් ඔවුන්ගේ අයිතිවාසිකම් සහ ජනතාවගේ අයිතිවාසිකම් උල්ලංඝනය කරන බවට ඔවුන් තරයේ අදහස් කරන නිසාත්,  විකල්ප ප්‍රතිපත්ති කේන්ද්‍රය (CPA) විසින් මූලික අයිතිවාසිකම් පෙත්සමක් ගොනු කරන ලදි
නව අග්‍රවිනිශ්චයකාරයා පත්වීමේ අනුමැතිය වලක්වාලන සහ ඔහු නිලය භාර ගැනීම හා නිලයේ රාජකාරි කිරීම වලක්වන  අතුරු තහනම් නියෝග දෙකක් ඔවුහූ බලාපොරොත්තු වූහ
ජනාධිපති රාජපක්ෂගේ තීරණය පාර්ලිමේන්තු සභාව විසින් අනුමත කරන දිනයේම ප
ව. 12
30 ට, මහත් ආරක්ෂක විධිවිධාන යටතේ මොහාන් පීරිස් දිවුරුම් දුන්නේය
පීරිස් මහතා හැඳින්වුනේ ජනාධිපති රාජපක්ෂගේ මිත්‍ර පාක්ෂිකයෙක් ලෙසිනි
මෙම ධුරයට නම් කිරීමට පෙර, ඔහු කැබිනට් මණ්ඩලයට ජ්‍යෙෂ්ඨ නීති උපදේශක වූ අතර මානව අයිතිවාසිකම් උල්ලංඝන සහ බලයෙන් අතුරුදහන් කිරීම් පිළිබඳ චෝදනා හමුවේ රාජපක්ෂ රජය ආරක්ෂා කිරීම පිළිබඳව කැපී පෙනුණි
පීරිස් මහතා එහි පැමිනීමට පෙර, මෙම තීරණයට විරුද්ධව උද්ඝෝෂණය කල නීතිඥවරුන් සහ රජයට හිතැති පාක්ෂිකයන්   යන දෙපාර්ශවයම හල්ෆ්ට්ස්ඩෝර්ෆ් හී  ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණ සංකීර්ණය පිටත රැස්වී සිටියහ
ඇය තවමත් නීත්‍යානුකූල අග්‍රවිනිශ්චයකාරවරයා වන නමුත්,  ප්‍රචණ්ඩත්වය යෙදවිය හැකි අවස්ථාවක ඇයගේ හා ඇයගේ පවුලේ සාමාජිකයන්ගේ ජීවිත අනතුරේ ලක්විය හැකි බැවින් ඇයගේ නිල මැදිරියෙන් හා නිල නිවාසයෙන් බැහැර වීමට තීරණය බව බණ්ඩාරනායක මහත්මිය පැවසූ  අතර ඇය විසින් ප්‍රකාශ නිකුත්කිරීම පොලීසිය විසින් වලක්වාලීමට උත්සාහ දැරිණි
"මා පීඩාවට පත්කොට ඇත්තේ ස්වාධීන අධිකරණයක් වෙනුවෙන් සහ, අනිසි බලපෑම්වලට එරෙහිව මා පෙනීසිටි නිසාය
ජනතාව උත්තරීතර වන හා ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව හා නීතියේ පාලනය පිළිගන්නා ජනරජයක නීතියේ ආධිපත්‍යය පැවතුණේ නම් මෙවැනි අසාධාරණ ලෙස මා දඬුවම් නොලබනු ඇත
"

රටේ බොහෝ නීතිඥයන් විසින් නීත්‍යානුකූල අග්‍රවිනිශ්චයකාර ලෙස බණ්ඩාරනායක මහත්මිය පිළිගන්නා අතර නව පත්වීම්ලාභියා පිළිනොගන්නා ලෙස ජ්‍යෙෂ්ඨ විනිශ්චයකාරවරුන්ගේ ඉල්ලා සිටිමින් ඔවුන් ලියා දක්වා ඇත
සියළු නඩු විභාග කල් දැමුණු අතර, ශිරාණි බණ්ඩාරනායක මහත්මිය මුලසුන ගැනීමට නියමිතව තිබුනු විභාගයන් විනිශ්චයකාර පී.ඒ. රත්නායක සහ විනිශ්චයකාර එස්.අයි. ඉමාම් විසින් සිදු කෙරිණි
ප්‍රතිචාරය
බණ්ඩාරනායක මහත්මියගේ විවාදාත්මක දෝෂාභියෝගය නිසා මිශ්‍ර ප්‍රතිචාර ලැබුණි
විවේචනය, උද්වේගය සහ  පැසසුම ශ්‍රී ලංකාව තුලින් හා පිටතින් ප්‍රකාශ කෙරිණි
ශ්‍රී ලංකාව 
අධිකරණයේ ස්වාධිනත්වයට සීමා පැනවීමට හා ජනාධිපති රාජපක්ෂ වෙත බලය ඒකරාශි කර ගැනීමට ගත් උත්සාහයක් ලෙසින් ‍දෝෂාභියෝගය දක්වමන් එය විවේචනය කිරීමට විපක්ෂ දේශපාලනඥයෝ, සමහරක් නීතිඥවරුන්, සමහරක් විනිශ්චයකාරවරුන් සහ සමහරක් සිවිල් සමාජ කණ්ඩායම් උත්සුක වූහ
ඔවුන් තවදුරටත් කියාසිටියේ දිවි නැගුම පනත් කෙටුම්පත ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය විසින් වැලකීම නිසා පළිගැනුමක් ලෙස දෝෂාභියෝගය ඉදිරිපත්වූ බවයි.

හිටපු අග්‍රවිනිශ්චයකාරවරු
හිටපු නීතිපති මොහාන් පීරිස් පත්කිරීම සම්බන්ධයෙන් ශ්‍රී ලංකාවේ 41වන අග්‍රවිනිශ්චයකාර සරත් එන්. සිල්වා සිය  කලකිරීම පල කලේය
"අග්‍රවිනිශ්චයකාරයා දෝෂාභියෝගයට ලක්කොට මතභේදකාරී තත්ත්වයක් ඇතිවී තිබෙන අවස්ථාවක, ඊළඟ අගවිනිසුරු වශයෙන් ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණ විනිසුරුවරුන් අතරින් ජ්‍යෙෂ්ඨ විනිසුරුවරයෙකු පත්කලේ නම් ප්‍රශ්නය විසඳිය හැකිව තිබුණි " යැයි පවසමින් සිල්වා මහතා යෝජනා කලේ දැනට ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයේ සේවය කරන විනිශ්චයකාරවරයෙකු පත් කල යුතු බවයි

ජාත්‍යන්තර
 - විනිශ්චයකාරවරුන්ගේ සහ නීතිඥයන්ගේ ස්වාධිනත්වය පිළිබඳ එක්සත් ජාතීන්ගේ විශේෂ ප්‍රකාශක, ගබ්‍රියෙලා නෝල්, 2012 නොවැම්බර් මසදී ශ්‍රී ලංකා රජයෙන් ඉල්ලා සිටියේ දෝෂාභියෝගය නැවත සලකා බලා අදාල යෝජනා විමර්ශනය කිරීම "සුදුසු ක්‍රමවේදයක මූලික සිද්ධාන්ත අනුකූලව සහ සාධාරණ විභාගයක්" සහිතව සිදු විය යුතු බවයි.

  2012 නොවැම්බර් 15 දිනදී  නිවේදනයක් නිකුත් කරමින් පොදු රාජ්‍ය මණ්ඩල මහා ලේකම් කමලෙෂ් ශර්මා, දෝෂාභියෝග ක්‍රියාවලිය පිළිබඳ සිය කණස්සල්ල පල කරමින් කියා සිටියේ අධිකරණයේ ස්වාධිනත්වය පිළිබඳ ශ්‍රී ලංකා ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාමය  නියෝගයන්ට ගරු කල යුතු බවයි. 2013 ජනවාරි 11 දිනදී තවත් ප්‍රකාශයක් නිකුත් තල ෂර්මා මහතා,  "පවතින තත්ත්වය පිළිබඳ, සාමූහික වශයෙන් පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලය, ගැඹුරු කණස්සල්ල පල කරයි" යනුවෙන් කියා සිටිමින් ශ්‍රී ලංකා රජයෙන් ඉල්ලා සිටියේ දෝෂාභියෝගය පිළිබඳ තීරණයක් ගැනීමට පෙර මදක් නැවතී  එහි ප්‍රතිවිපාක පිළිබඳ විමසිලිමත් වන ලෙසයි
ආශ්‍රිත ලිපි
 ශිරාණි බණ්ඩාරනායක

අධෝසටහන්

ආශ්‍රිත

බාහිර සබැඳි
 ‘අයි හෑව් බීන් අන්ජස්ට්ලි ප්‍රොසිකියුටඩ් ඇන්ඩ් විලිෆයිඩ්'-  හිටපු අගවිනිසුරු
බටගොඩ ගම වනාහි බස්නාහිර පළාතේ කළුතර දිස්තික්කයේ ඓතිහාසික රයිගම් කෝරළයේ පිහිටි සුන්දර ගම් පියෙසකි
මෙම ගම නාමකරණය වීම සදහා බලපෑ සිදුවීමක් ජනපවාදයේ සදහන් වෙයි
එනම් කෝට්ටේ යුගයේ විසු විදීය බණ්ඩාර යුධ සේනාවත් සමග ආ නිසා මෙය බටගොඩ නම් වූ  බවයි.( බටයන් ගොඩ බැසූ හෙයින් බටගොඩ නම් විය) කෙසේ වෙතත් එය සනාථ කර ගැනීමට තරම් පුරාවිද්‍යාත්මක හෝ සාහිත්‍ය මූලාශයන්  මෙතෙක් දක්නට නොමැත
එසේම මෙම බටගොඩ ගමෙහි අවට පිහිටි යම් යම් ස්ථාන නාමකරණය සදහා බලපෑ හේතු ද ජනපවාදයේ සදහන් වෙයි
දළදා වහන්සේ වැඩ සිටි තැන දා මළුව, වීදිය බණ්ඩාර සිටි තැන කුමාර වත්ත, සූරිය දේවිය සිටි තැන සූරියගොඩ, අධිකාරම්වරු සිටි තැන අධිකාරිගොඩ, ගහලයෝ විසූ තැන ගහලවතුගොඩ, විදීය බණ්ඩාර රැස්වීම් පැවත් වූ තැන රැහිගොඩ ආදි වශයෙන් විවිධ ස්ථාන සදහා නම් යෙදීම සිදු වී ඇත්තෙ ඉහත ජනපවාදයට අනුව බව කියැවේ
බටගොඩ ගම පිළිබද ඉතිහාස අධ්‍යනයේදී ලංදේසී තෝම්බු වැදගත් වේ
ලංදේසි යුගයේ ජීවත් වූවන් පිළිබද තොරතුරු ඉන් ආනාවණය කර ගත හැකිය
ඉංගිසි යුගය පිළිබද තොරතුරු තත් යුගයේ රාජකාරී ලියකියවිලිවලින් දැනගත හැකිය
බටගොඩ බෝධිමළු විහාරය 
බටගොඩ බෝධිමළු විහාරය වනාහි 1894. 04.21 වෙනි දින ආරම්භ වී ඇත
ඉහත සදහන් කළ දා මළුව නැමති ස්ථානයෙහි බෝධින් වහන්සේ නමක් රෝපණය කිරීමෙන් අනතුරුව බෝධිමළු විහාරය නමින් නම් කර ඇත
මෙම විහාරස්ථානය බෝධින් වහන්සේ නමක් රෝපණය කර ආරම්භ කර ඇත්තෙ පූජ්‍ය පැල්පොල ඉන්දරතන හිමියන්ය
පැල්පොල ඉන්දරතන හිමියන්ට පසුව  පූජ්‍ය ඉවුඩුගොඩ සාරානන්ද  මාහිමිපාණන් වහන්සේ  විහාරාධිපති භාවයට පත් වී ඇත
අනතුරුව පූජ්‍ය පැළෑද සීලාලංකාර මාහිමිපාණන් වහන්සේ විහාරාධිපති භාවයට පත් වී විහාරස්ථානය සියලු විහාරාංගයන්ගෙන් සමන්විත විහාරස්ථානයක් බවට පත් කර ඇත
උන්වහන්සේගෙන් අනතුරුව පූජ්‍ය බටගොඩ චන්දානන්ද මාහිමිපාණන් වහන්සේ විහාරාධිපති භාවයට පත් විය
වර්තමාන විහාරාධිපති හිමියන් ලෙස බටගොඩ චන්දවිමල හිමියෝ කටයුතු කරති,

ශ්‍රී ලංකාවේ නගර සහ ගම්මාන
ජොසප් මොර්ගන් බ්‍රිතාන්ය ජාතික නලුවකු වන අතර 1981,මැයි,16 වන දින උපත ලබා ඇත
ඔහු වැඩිපුරම ජනප්‍රිය වි ඇත්තෙ vampire diaries හි klaus mikaelson චරිතයෙනි
සමුද්දේශ රාමු
යම් වස්තුවක් හෝ යම් ස්ථානයක් තුළ පිහිටන විශේෂ ලක්ෂයක් ලෙස ගෙන තෝරා ගනු ලබන එකිනෙකට ලම්බක x,y,z,යන අක්ෂ පද්ධතියකට සමුද්දේශ රාමුවත් යැයි කියනු ලැබේ
ශ්‍රී ලංකාව තුළ බොහෝ ගුවන්විදුලි නාලිකා දැනට ක්‍රියාකාරීව පවතී
මෙම නාලිකා විවිධ වූ වැඩසටහන් සිංහල, දෙමළ සහ ඉංග්‍රීසි යන භාෂාවන්ගෙන් විකාශය වේ
ශ්‍රී ලංකාවේ ගුවන්විදුලි නාලිකා
විවිධ වූ නාලිකා ශ්‍රී ලංකා ගුවන් විදුලි සංස්ථාව (SLBC) හා පෞද්ගලික ආයතන කිහිපයක් මගින් විකාශය කෙරේ
Good Media Network මගින් goodfm
lk  සහ freefm
lk විකාශය කෙරේ
indusararadiotv
com  Indusara Publication & Media Network] මගින් Indusara Radio  , Radio Eka  සහ Sanasara Radio විකාශය කෙරේ
Colombo Communication Limited (EAP හි සමාජිකයෙකි
) මගින් E FM, රන් FM, සහ ශ්‍රී FM විකාශය කෙරේ
Maharaja Broadcasting Corporation මගින් සිරස FM, ශක්ති FM, Y FM, Legends FM සහ Yes FM විකාශය කෙරේ
Asia Broadcasting Corporation මගින් Gold FM, Sun FM, හිරුFM, ෂා FM සහ Sooriyan FM විකාශය කෙරේ
VIS Broadcasting (Private) Limited මගින් සිංහ FM, Red FM, Tamil FM විකාශය කෙරේ
TNL Radio Network මගින්  TNL Rocks, Lite FM සහ රිද්ම්FM විකාශය කෙරේ
Voice of Asia Network මගින් සියත FM, Real Radio, Vettri FM සහ Kiss FM විකාශය කෙරේ
ශ්‍රී ලංකා ගුවන් විදුලි සංස්ථාව (SLBC) සිංහල, දෙමළ සහ ඉංග්‍රීසි යන භාෂා 3න්ම ක්‍රියා කරයි
සමාජ දැනුවත්කම උදෙසා පණිවුඩ බොහෝ විට නිකුත් කරන්නේ මේවායින්ය
(බීමත් රිය පැදවීම, ඖෂධ සහ සෞඛ්‍යය සැලකිල්ලට භාජනය කරනවා
)

පෞද්ගලික ගුවන්විදුලි ප්‍රචාරන සමාගම්, සන්නිවේදනය මාධ්‍යය අමාත්‍යංශය හා ශ්‍රී ලංකා විදුලි සංදේශ නියාමන කොමිෂන් සභාව (TRCL) බලපත්‍රයක් ලබා ගත යුතු වේ
2010 වන විට රාජ්‍ය හා පෞද්ගලික ගුවන් විදුලි මධ්‍යස්ථාන හතළිහකට අධික සංඛ්‍යාවක් ශ්‍රී ලංකාවේ ක්‍රියාත්මක විය
පහත වගුවේ දැනට සක්‍රියව සිටින අය ලැයිස්තු ගත කර ඇත
ජාත්‍යන්තර විකාශකයින්
ජාත්‍යන්තර විකාශකයින් කිහිප දෙනෙකු පිටත සිට ගුවන් විදුලි නාලිකා ක්‍රියාත්මක කරන අතර සිංහල හෝ දෙමළ භාෂා භාවිතා කරමින් එය සිදු කරයි
(නම අනුපිළිවෙලින්, හිමිකාරීත්වය / පවත්වාගෙන යාම, මූලික රට)
All India Radio  - ඉන්දියානු රජය - ඉන්දියාව
BBC Sandeshaya -  බීබීසී ලෝක සේවය - එක්සත් රාජධානිය
BBC Tamilosai - බීබීසී ලෝක සේවය - එක්සත් රාජධානිය
CRI Sinhala Service -  චයිනා රේඩියෝ ඉන්ටර්නැෂනල් - චීනය
CRI Tamil Service -  චයිනා රේඩියෝ ඉන්ටර්නැෂනල් - චීනය
Radio Veritas - රේඩියෝ වෙරිටාස් ඒෂියා කතෝලික පදනම - පිලිපීනය
Sri Lanka Number One Online Radio  -Indusara Radio

See also
List of television networks in Sri Lanka
List of newspapers in Sri Lanka
List of Sri Lankan Broadcasters

References

Communications in Sri Lanka
Radio stations in Sri Lanka
Sri Lankan radio
වඳ වී යාමේ තර්ජනයට ලක්වූ ශාක හා සත්ත්ව කොටස් ලැයිස්තු ගත කිරීම සඳහා රතු දත්ත පොත බිහි වී ඇත
ලෝකයේ විවිධ පාරිසරික හා මානව ක්‍රියාකාරකම් හේතු කොටගෙන වඳ වී යන සත්ත්ව ශාක ප්‍රජාව සංගණනයකට ලක් කොට ඒ කෙරෙහි අවධානය යොමු කිරීම හා අදාළ සත්ත්ව වර්ග රැකගෙනීම මෙහි මූලික පරමාර්ථය විය
ලැබෙන දත්ත විධිමත් ක්‍රමවේදයකට අනුව සලකා බලා සත්ත්ව හා ශාක කොටස් පිලිබඳ තොරතුරු මෙහි ඇතුලත් කෙරේ
මෙහි වගකීම දරනු ලබන්නේ ස්වභාවික සම්පත් සංරක්ෂණය පිලිබඳ ජාත්‍යන්තර සංගමය විසිනි
(IUCN - International Union for the Conservation of Nature and Natural Resources)

ස්වභාවික සම්පත් සංරක්ෂණය පිලිබඳ ජාත්‍යන්තර සංගමය  (IUCN)

පරිසරය පිළිබඳ සුවිශේෂී අවධානයෙන් යුක්තව ලෝක මට්ටමෙන් බිහි වූ ප්‍රථම සංවිධානය වන්නේ(IUCN) පාරිසරික සංරක්ෂණය පිලිබඳ ජාත්‍යන්තර සංගමයි
ස්වාධින ජාත්‍යන්තර ආයතනයක් වන මෙම සංගමය 1948 දී පැරීසියේ හොන්ටන් බ්ලු නගරය මුලස්ථානය කරගෙන බිහි විය
1956 දී ස්වාභාවික ධර්මතා හා ස්වභාවික සම්පත් සංරක්ෂණය පිලිබඳ ජාත්‍යන්තර සංගමය ලෙස යලි නම් කරන ලද අතර එහි වත්මන් මුලස්ථානය ස්විට්සර්ලන්තයේ ග්ලෑන්ඩ් නගරයේ පිහිටා තිබේ
IUCN හි ක්‍රියාකාරී තේමාව වන්නේ  “මිනිසාගේ ස්වභාවික පරිසරයේ සදාකාලික පැවෙත්ම සහතික කිරීම උදෙසා විද්‍යාත්මක පදනමක් සහිත ක්‍රියාකාරිත්වයක් පවත්වාගෙන යාමයි”
එහිලා ඔවුන් දක්වන ප්‍රධාන අරමුණක් වන්නේ “ මිහිපිට ඇති කිසිඳු ශාක හෝ සත්ත්ව විශේෂයක් වඳ වීමේ තර්ජනයට ලක් නොවන පරිදි ඒවායේ ආරක්ෂව සහතික කරලීම සඳහා ක්‍රමෝපායන් යෙදවීමයි
එකී අරමුණ මුලික කොටගෙන 1914 දී වඳවී යාමේ තර්ජනයට ලක්ව සිටින සත්ත්ව හා ශාක විශේෂ පිලිබඳ දත්ත හා තොරතුරු ඇතුලත් ප්‍රකාශනයක් වන රතු දත්ත පොත (red data book)  පලකිරීමට පියවර ගන්න ලදී
එහි මුලිකත්වය  IUCN Species Survival Commission  (SSC) වෙත භාර දී තිබේ
රතු දත්ත වර්ගීකරණය

වඳ වී යාමේ තර්ජනයට ලක් වී ඇති ස්වාභාවය සැලකිල්ලට ගෙන IUCN මගින් විවිධ නිර්ණායක ගොඩ නගා තිබේ
කාලීන විවිධ වෙනස්කම් සමගින් රතු දත්ත වර්ගීකරණයකොටස් 09 ට වෙන් කොට තිබේ
වඳ වී ගිය Extinct (EX) 
 පරම්පරා ගත ගහනයෙන් තොර වූ Extinct in the Wild (EW)
 වඳවී යාමේ උග්‍ර තර්ජනයට ලක්වූ Critically Endangered (CR)
 වඳ වී යාමේ ඉහල අවධානමක් ඇති Endangered (EN)
 අනතුරට ලක්විය හැකි Vulnerable Species (VU)
 අවදානම හමුවේ ඇති Near Threatened (NT)
 අවම අවදානමේ ඇති Least Concern (LC)
 දත්ත ඌණතා සහිත Data Deficient (DD) 
 වර්ගීකරණයට ලක් නොකළ Not Evaluated (NE)

1	වඳ වී ගිය Extinct (EX)

විශේෂයකට අයත් අවසාන ජීවියත් මිය ගොස් ඇති අතර අදාළ විශේෂයේ නව පරපුරක් බිහි කිරීම සඳහා කිසිඳු සත්ත්වයෙක් වාර්තා නොවෙන බවට පැහැදිලි සාක්ෂ්‍ය සහිත සත්ත්ව හා ශාක විශේෂ මෙම වර්ගීකරණයට ඇතුලත් කෙරේ
අදාළ සත්ත්ව ගහනයේ පෙර වාර්තා අනුව ශ්‍රිතු ගත චර්යා රටාවන් , ආවේනික භුමි ප්‍රදේශ ඇතුලත දක්නට නොලැබුණු  මෙන්ම කිසිඳු ආකාරයේ වාර්තාගත වීමක් දක්නට නොලැබුණු සත්ත්ව හා ශාක කහඳ මීට එක්වේ
වර්ගීකරණයට ඇතුලත් කිරීම සඳහා අදාළ වර්ගීකරණ විශේෂයේ ජීවන චක්‍රය හා ජීවන රටා ආශ්‍රිත වූ කාල රාමුවක් භාවිත කරනු ලැබේ
බලපාන හේතු 
පරිනාමය වීම 
ජානමය ගැටළු 
වාස භුමි අහිමි වීම 
විලොපිකයන්ට ගොදුරු වීම 
යැපෙන්නන්ගේ වඳවී යාම
ස්ෆොටන අවදි පසු කිරීම 
ස්වභාවික වරණය 
උදා-
මෙම වර්ගීකරණයට ගැනෙන ප්‍රදානතම උදාහරණය ඩයිනෝසිරස්ය
ඔවුන් මිහිමතින් සම්පුර්ණයෙන්  වඳවී ගොස් තිබේ
ඊට අමතරව දඩයම් කිරීම හේතුවෙන් පැසෙන්ජර් පිගන් පක්ෂියා ,
Golden Toad,  Hasstles’ eagle , Dodo පක්ෂියා මෙන්ම සමනල විශේෂ බොහොමයක්ද මේ වනවිට ලෝකයෙන් සදහටම වඳ වී ගොස් තිබේ
Wooly Mamoth
Javan Tiger
Atlas Bear	
Japanese Sea Lion

2	පරම්පරාගත ගහනයෙන් තොර වූ - වනයේ පරිසරයෙන් නෂ්ට වූ  - Extinction in Wild (EW) 

පෙර වාර්තා වූ පරම්පරා ගත ගහනයන් හා සංසන්දනය කරන විට අතිශය පසුබැස්මක් වාර්තාවන විශේෂ මීට අයත් වේ
මෙවෙනි විශේෂ වල වාර්තා වීමක් දක්නට ලැබෙන්නේ ඉතාමත් කලාතුරකින් වන අතර එයද පැවති වාර්තාගත වීම් වලට සාපේක්ෂව අවම අගයක් ගනී
ඇතැම් විට එය එක් ජීවියෙක් පමණක් වීමට ඉඩ ඇත
වර්ගීකරණයට ඇතුලත් කිරීමේදී අදාළ විශේෂයේ චර්යා රටා ඇතුලත් කාල රාමුවක් තුල නිරීක්ෂණයන් කිරීම කල යුතුය
Pinta Island Tortoise 
ගලපගොස් දුපතේදී හඳුනා ගන්නා ලද අවසාන සත්ත්වයා  2012 දී මිය ගිය අතර Lonesome Gorge යනුවෙන් හැදින්විය
එම සත්වයා ලොව පුරා මහත් ජනප්‍රියත්වයට පත් වූ සත්වයෙක් ලෙස හදුන්වා දිය හැකිය
Hawaiian Crow
	Alagoas Curassow 
	Guam Rail 
	Red Wolf Java Rhino

3. වඳ වී යාමේ උග්‍ර තර්ජනයට ලක් වූ - අතිශය අන්තරායට ලක් වූ -  Critically Endanger (CE)

වඳ වී යාමේ උග්‍ර තර්ජනයට ලක් වූ   ජීවී විශේෂ මෙමෙ වර්ගීකරණයට එතුලත් කෙරේ
වර්තමානයේ සත්ව විශේෂ 2139ක් හා ශාක විශේෂ 1831ක් මෙයට එතුලත් කර ඇත
ඒ සඳහා ඒ සිට ඊ දක්වා නිර්ණායක ඉදිරිපත් කොට ඇති අතර ඉන් කවර හූ කොටසකට අයත් වන ශාක සත්ව විශේෂ මෙයට එක කෙරේ
100KM2 ප්‍රදේශයකට වඩා අඩු කොටසක දක්නට ලැබෙන 
	චර්යා රට වල පැහැදිලි වෙනසක් සහිත 
	වාර්තාගත චර්යා රට වල, පරිනත ගහනයේ පැහැදිලි අවගමනයක් සහිත 
	වාර්තාගත පැවැත්මේ , සැරිසරන ප්‍රදේශ වල ළදරු ගහනයේ හා පරිනත ගහනයේ පැහැදිලි උච්චවචනයක් සහිත 
B
ඉහත 1-3 ඇතුලත්ව 10KM2 අඩු ප්‍රදේශයක දක්නට ලැබෙන 
C
ගහනය පරිනත ජීවීන් 250 ට අඩු හෝ 
	පරම්පරා 3ක /වසර 10ක සත්ව ගහනයෙන් පරිනත සත්ව ගහනය 25% දක්වා අඩු වූ 
	කිසිදු ගහනයක් තුල 50%ක පරිනත සත්ව ගහනයක් වාර්තා නොවන / උප සංගහන තුල 90%ක පරිනත සත්ව ගහන අඩු වීමක් දක්නට ලැබෙන 
D
50කට අඩු පරිනත සත්ව උග්‍ර තර්ජනයට ගහනයක් සහිත 
E
වඳ වී යාමේ සම්භාවිතාවය 50% දක්වා වර්දනය වුවක් බව දක්නට ලබන 
2008-10 වාර්තා වලට අනුව රටවල් 17 ජීවී හා ශාක විශේෂ 15ක් වඳ වී යාමේ උග්‍ර තර්ජනයට ලක්වූ (CR) ඛණ්ඩයට ඇතුලත් කරණ ලදී
Cross River Gorilla
Sumatran Orangutan
Silky Sifaka
Delacour’s langur
Golden Head Langur
මෙම ගහනය පොදුවේ දක්වන ලද අතර ඉතිරි විශේෂ මැඩගස්කර‍ය වියට්නාමය ඉන්දුනීසියාව යන රට වලින් වාර්තා විය
4.	වඳ වී යාමේ ඉහල අවදානමක් ඇති Endangered (EN)

	Asian Elephant
	African Penguin
	Tiger
	Persian Lepord
	Volcano Rabbit
	Gient Panda 
	Green Sea Turtile

වඳ වී යාමේ තර්ජනයට ලක්වී නොමැති  නමුත්  මුහුණ පෑමේ ඉහල අවදානමක් සහිත විශේෂ මෙයට අයත්ය
පරම්පරා 3ක හෝ වසර 10ක කාලයක් තුල ගහනයේ 50%ක අඩුවීමක් පැහැදිලිව දක්නට ලැබෙන 
 වාර්තාගත වන භුමි ප්‍රදේශය 5000 KM හෝ 500 km දක්වා අඩු වීමක් දක්වන 
 ගහනයේ ප්‍රමාණය 2500 කට අඩු පරිනත සත්වයන් ගෙන් සමන්විත හෝ පරිනත සත්ව ගහනයේ 20%ක අඩුවක් වසර 5ක හෝ පරම්පරා දෙකක් අතර දී දක්වන 
 පරිනත සත්වයන් ගණන 250ට අඩුවන 
ප්‍රමාණාත්මක සංගණන මගින් අවම වශයෙන්  20%ක වඳ වී යාමේ ප්‍රවනතාවයක් වසර 20ක් තුල හෝ පාරම්පර 5ක්  තුල දක්වන 

5.	අනතුරට ලක්විය හැකි (Vulnerable Species) 
CE හෝ  EN වර්ගීකරණයට අයත් නොවන නමුත් නුදුරු අනාගතයේ  දීම වඳ වී යාමේ අනතුරට ලක් විය හැකි සත්ව ඛණ්ඩ මෙයට ඇතුලත් කෙරේ
ඒ සඳහා පහත නිර්ණායක අදාළ වේ
ගහනයේ අඩුවීමක් දක්නට ලැබෙන 
හදුනාගන්නලද , ගණනය කරණ ලද හෝ අනුමාන කරණ ලද අඩු වීමක් වසර 10ක් හෝ පරම්පරා 3ක් තුල අවම වශයෙන් 20%ක් ලෙස දක්නට ලැබෙන 
ගහනයේ පැහැදිලි අඩු වීමක් 20000 km ක ප්‍රදේශයක් තුල හෝ 2000 kmක් තුල දක්නට ලැබෙන 
ගහනයේ සංගණන වාර්තා තුල පරිනත සතුන් 10000ට අඩු ගණනක් වාර්තා වන 
ගහනය ඉතා කුඩා වීමක් හෝ සීමිත වීමක් දක්නට ලැබෙන
ප්‍රමාණාත්මක සංගණන වාර්තා වලට අනුව ගහනයේ අවම වශයෙන් 10%ක අඩු වීමක් වසර 100ක් තුල දක්වා තිබෙන 
African Elephant
American paddlefish
Clouded Leopard
Cheetah
Red Panda
Mountain Zebra
Fossa
Galapagos Tortoise
Gaur
Blue-eyed cockatoo
Golden Hamster

6.	අවදානම හමුවේ ඇති Near Threatened(NT)
CR, EN, VU, යන කාණ්ඩ වලට අයත් නොවන නමුත් නුදුරු අනාගතයේදී එම කාණ්ඩ වලට ඇතුලත් වීමේ අවධානමක් ඇති ජීව විශේෂ මෙම කාණ්ඩයට අයත් වේ
African Grey Parrot,
American Bison,
starry blenny
Asian Golden Cat
Blue-billed Duck,Emperor Goose
Emperor Penguin
Eurasian Curlew
Jaguar
Leopard
Magellanic Penguin,
        

7.	අවම අවදානමේ පවතින Least Concern (LC)
CR, EN, VU, NT යන කාණ්ඩ වලට අයත් නොවන ජීව විශේෂ මෙම කාණ්ඩයට ඇතුලත් වේ
පුළුල්ව ව්‍යාප්ත වූ බහුල තක්සෝන මෙම කාණ්ඩයට අයත් වේ
American Alligator
	 American Crow
	Indian Peafowl
	Baboon
	Bald Eagle
	Brown Bear
	Brown Rat
	Brown-throated sloth
	 Cane Toad
	Common Wood Pigeon
	Cougar
	Common Frog
	Orca
	Giraffe 

8.දත්ත ඌනතා සහිත Data Deficient (DD)
තක්සොනයක් මෙම කාණ්ඩයට අයත් වන්නේ එහි ව්‍යාප්තිය හෝ ගහණයේ තත්ත්වය පිලිබඳව ප්‍රමාණවත් දත්ත නොමැති වීම නිසාය
9.	වර්ගීකරණයට ලක් නොවූ  Not Evaluated (NE)
තක්සොනයක් මෙම කාණ්ඩයට අයත් වන්නේ තර්ජනයට ලක් වූ විශේෂ පිලිබඳව ඇති නිර්ණායකයන්ට අනුව තක්සේරු කර කාණ්ඩ ගත කර නොමැති විටදීය
Amazon tree boa
	Arnhold's Mouse Lemur
	Ayu
	Bicolour parrotfish
	Black-headed Python
	Black Swallower
	Blue Malaysian Coral Snake
	Brown Marmorated Stink Bug
	Candiru
	Children's python
	Chinese high fin banded shark
	Clown Loach
	Chubby flashlight fish

රතු දත්ත පොතට ඇතුලත් වූ ලංකාවට ආවේනික විශේෂ 

ශ්‍රී ලංකාවේ මිරිදිය මසුන් වැඩිම ප්‍රමාණයක් අයත් වන  Cypriniforms කුලයේ මසුන් වැඩි  ප්‍රමාණයක් රතු දත්ත පොතට ඇතුලත්ය
සීමිත් ව්‍යාප්තිය ඊට බෙහෙවින් බලපෑ තිබේ
මත්සයන් -
දුම්බර පෙතියා - Puntius martenstyni
පතිරණ සාලයා - Devario  Pathirana
බන්දුල පෙතියා - Puntius bandula
බුලත් හපයා - Puntius nigrofasciatu
හීත මස්සා - Puntius pleurotaenis
ලේ තිත්තයා - Puntius titteya
හල් මල්  දණ්ඩියා - Rasboroides vaterifloris
උරගයන්
මුදු කරවලා - Bungarus ceylonicus
පලා පොලගා  -Trimeresurus trigonocephalus
ක්ශීරපායින්
කළු වදුරා  Trachypithecus vetulus
රිලවා - Macaca sinica
රන් හෝතඹුවා - Paradoxyrus zeylonensis
පක්ෂීන් 
ශ්‍රී ලංකාවේ අළු කැදැත්තා - Ocyceros gingalensis
පීතකන් කොන්ඩයා - Pycnonotus penicillatus
සැලළිහිණියා - Gracula indica
අළු ගිරවා - Centropus calthropae

ජෛව විවිධත්ව දර්ශකයක් ලෙස රතු දත්ත පොතේ වැදගත්කම

වඳ වීයාමට ලක් වන හා ලක්වූ ජීවීන් ලැයිස්තු  ගත කිරීමේ රතු දත්ත සමුදාය , ජෛව විවිධත්ව ආරක්ෂා කිරීම සඳහා ලෝකයේ අවදානය දිනාගන්නට සමත් වූ වැදගත් පියවරකි
මේ තුලින් ලෝකයේ පරිසර සංවිධාන හා පරිසරවේදීන් අතර මනා සබන්දියාවක් ඇති  වූ අතර අදටත් රතු දත්ත පොතේ වාර්ෂික ප්‍රකාශන පිළිබඳව ලෝකයේම අවදානය යොමු වේ
වර්ගීකරණයන්ට අදාළ ජීවීන් සහිත පරිසර කොටස් වෙත විශේෂ අවදානය යොමු කරමින් ඔවුන් රැක ගැනීමට පියවර ගැනීම සඳහා රාජ්‍ය පාලකයන්ගේද උනන්දුවක් දක්නට ලැබේ
කෙසේ වුවත් ප්‍රමාණවත්  දත්ත නිසි පරිදි ලබා ගැනීමේ අපහසුව , ක්‍රියාකාරී සාමාජික හිගයන්, ඇතැම් රට වල පවතින නීති ක්‍රියාදාමයන් ද රතු දත්ත පොතේ ඉදිරි ක්‍රියාවලින්ට බාධා ඇති කරණ බව සැලකිය  යුතුවේ
එසේම සත්ත්ව හා ශාක විශේෂ ඇති විශාල ගණනක් ලෝකයේ  වාසය කරති
ඇතම් ජීවීන් හඳුනා ගැනීමට  ලක් කිරීමක් කර නොමෙති අවස්ථාද පවතී
එසේ තිබියෙදී ඔවුන් අද්‍යනය විශ්ලේෂණය හා ලැයිස්තුගත කිරීම එක්තරා අයුරක ප්‍රායෝගික බාධාඇති කරන්නක් බවටද පත්ව තිබේ
එහෙත් වර්තමානයේ ලොව පවතින පිළිගන්නා ලද එකම වර්ගීකරණය හා විශ්ලේෂණය වශයෙන් “රතු දත්ත පොත ” පිළිගැනීමකට ලක්ව තිබේ
රතු දත්ත පොතේ වර්ගීකරණයනට මැදි වන විට මීට දශක ගණනාවකට පෙර පෙවති සොබා දහම පිළිබදව ද  මතකය දිවයයි
“අප පෘතුවියේ කොටසක් වන අතර පෘතුවිය අපේම කොටසකි
සුවදැති මල් වර්ග අපේ සහොදරියෝ වෙති
මුවා, අශ්වයා, රාජාලියා, යන මොවුහු අපේ සහෝදරයෝ  වෙති
ගිරි මුදුන් මෙන්ම ත්ස්න්ස් බිම් තුලින් රූරා බසින ද්‍රව දහරාවන් ද අශ්වයාගේ හා මිනිසාගේ ගතේ උණුසුමද යන මේ සියල්ල අයත් වන්නේ එකම පවුලේ සාමාජිකයන්ටය
” 
-	සියැටල් 

එදා පැවති ආකල්ප අදටත් පැවතුනි  නම් , රතු දත්ත පොතක් බිහි නොවනු ඇති
කෙසේ වුවද රතු දත්ත පොතෙන් යොමුවන අවධානය හමුවේ නැවතත් එවන් සොබා දහමක් බිහි කරන්නට යත්න දැරීමට ලෝකය එකතු  වෙමින් සිටි
රතු දත්ත පොතේ අනාගතය , හෙට දවසේ සත්ව ශාක ලෝකයේ ඉරණම සනිටුහන් කරනු ඇති
මූලාශ්‍ර

බාහිර සබැඳුම්

 

සත්ත්ව විද්‍යාව
සත්ත්‍ව වර්ගීකරණය
ජීව විද්‍යාව
රතු දත්ත පොත
ස්නේහ භීතිකාව යනු ආදරය කරනු ලැබීම හා  ආදරයෙහි බැඳීම වෙත ඇති භීතියයි
මෙම උපද්‍රැවයට සාමාන්‍ය හේතුව වන්නේ අතීතයෙහි ඇතිවූ ආදරය හා බැඳි  චිත්තවේගකාරී ආරාවුලකට යම් පුද්ගලයෙක් මුහුණපෑම වන මුත් එය  නිදන්ගත භීතිකාවක්ද විය හැක
ආශ්‍රිත

බාහිර බැඳි 
 වට් ඊස් ෆිලොෆේබියා
සිම්ප්ටම්ස් ඔෆ්  ඇන්සයටි

භීතිකාවන්
බහුකාර්ය සහ දිගුකාලීන මහවැලි සංවර්ධන වැඩසටහන ශ්‍රී ලංකාවේ විශාලතම සංවර්ධන යෝජනාක්‍රමයයි
ව්‍යාපෘතියේ වැඩකටයුතු සඳහා බ්‍රිතාන්‍යය, ජර්මනිය, කැනඩාව, ස්වීඩනය වැනි රටවල් වලින් ආධාර හිමිවිය
මහවැලි ගඟ සංවර්ධනය
1912 ව්‍යවස්ථා සභාවේ පළමු දෙමළ නියෝජිත කේ. කනකසභාපති මහතා, මහවැලි ජලය වන්නි දිස්ත්‍රික්කයට ගෙන යාම ගැන පළමුවෙන්ම අවධානය යොමු කල පුද්ගලයා වෙයි
පසුව ඩී.එස්. සේනානායක, එස්.ඩබ්.ආර්.ඩී. බණ්ඩාරනායක යන මහත්වරු සහ තවත් අය මහවැලි ගඟ ආශ්‍රිත සංවර්ධන ව්‍යාපාර ගැන අවධානය යොමු කළහ
මහවැලි ගඟ උතුරට හැරවීම ගැන පුළුල් සමීක්ෂණ ඇරඹුනේ වාරිමාර්ග දෙපාර්තමේන්තුව විසින් 1950 ගණන් වල සිටයි
දිවයිනේ ජල සම්පත් සමීක්ෂණය වෙනුවෙන් කොළඹ ක්‍රමය යටතේ පසුව කැනඩා රජයේ ආධාර හිමිවිය
1958 දී ශ්‍රී ලංකා රජය, ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදය සමග ඇතිකරගත් ගිවිසුමක් අනූව, මහවැලි බහු කාර්ය ව්‍යාපාරයක් සඳහා  සමීක්ෂණයක් ඇරඹුණි
1965 එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවර්ධන සැලැස්ම (UNDP), ආහාර හා කෘෂිකර්ම සංවිධානය (FAO) කල සමීක්ෂණ මත 1969 දී මහවැලි මහ සැලැස්ම (MASTER PLAN) බිහි විය
සංවර්ධන වැඩසටහනේ අරමුණු
 නව ජනාවාස ඇතිකිරීම
 විදුලිබලය උත්පාදනය
 වී ගොවිතැන ප්‍රමුඛ කෘෂීකර්මය
 ගංවතුර පාලනය
 මහවැලි පහල නිම්නයේ ජනාවාසකරනය
 රකියා ප්‍රශ්නය විසදීම
 රට ආහාර වලින් ස්වයංපෝශිත කිරීම

මහවැලි ගඟත්, එහි අතු ගංඟාත් මාදුරුඔයත් ආශ්‍රය කොටගෙන දේශීය භූමි ප්‍රමාණයෙන් 39% ක් පමණ වූ ප්‍රමාණය සංවර්ධනය කිරීමත්, රටට අවශ්‍ය විදුලි බලය නිපදවා ගැනීමටත්, ඇතැම් ප්‍රදේශ වල ගංවතුර පාලනය කිරීමටත්, නව ගොවි බිම් ඇතිකිරීමටත්, නව ජනාවාස බිහිකිරීමත්, එමගින් නව රැකියා අවස්ථා ලබා දීමත්, මහවැලි මහ සැලැස්මෙන් අපේක්ෂා කෙරිණි
කෘෂිකර්මාන්තය නවීනරණය වීම, සත්ව පාලනය, කෘෂිකර්මය පාදක කරගත් කර්මාන්ත සංවර්ධනය කිරීම අනෙකුත් අපේක්ෂිත අරමුණු විය
ක්‍රියාවට නැංවීම
වසර 30 ක් ඇතුළත මහවැලි මහ සැලැස්ම ක්‍රියාවට නැංවීම මුල් යුගයේ අපේක්ෂාව විය
අදියර 3 ක් යටතේ ප්‍රධාන ජලාශ විදුලි බලාගාර හා ජනාවාස කලාප සංවර්ධනය සඳහා සැලැස්මක් වූ අතර වාරිපෝෂිත ඉඩම් අක්කර 9,000,000 ක් සංවර්ධනය කිරීමද, මෙගාවොට් 808 ක ස්ථාපිත ධාරිතාවකින් යුතු විදුලි බලාගාර 14 ක් ඉදිකිරීමද වැඩ පිළිවෙලට අයත් විය
වැඩසටහන ආරම්භ කිරීම
ඒ අනුව මහවැලි ව්‍යාපෘතියේ පළමු ජලාශය සඳහා මුල්ගල තැබෙන්නේ 1970 වසරේ පෙබරවාරි 28 වන දින යි
ඒ සඳහා මුල් වී කටයුතු කරන්නේ එවකට අගමැති ඩඩ්ලි සේනානායක හා මහවැලි විෂයය භාර ආමාත්‍යවරයා වන සි
පී ද සිල්වා යි
නමුත් 1970 වසරේ මුල් භාගයේ පැවති මහා මැතිවරණයෙන් පසුව ඩඩ්ලි ප්‍රමුඛ එක්සත් ජාතික පක්ෂය පරාජයට පත්වෙන බැවින් 1976 වසරේ දී එම ජලාශය විවෘත කරන්නේ සිරිමාවෝ බණ්ඩාරනායක අගමැතිවරිය හා එවකට මහවැලි විෂයයභාර ඇමතිවරයා වන මෛත්‍රිපාල සේනානායක විසින්
නමුත් ශ්‍රී ලංකා රජය මුහුණ දුන් මූල්‍ය අර්බුදය, ඉංජිනේරු හා තාක්ෂණික ක්ෂේත්‍රවල නිලධාරීන් හිඟ වීම වැනි කරුණු හේතුවෙන් මහවැලිය ඉන් ඉදිරියට කරගෙන යාමට හැකියාවක් නොමැති බව අග්‍රාමාත්‍යවරිය ප්‍රකාශ කරනවා
ව්‍යපෘතිය පිරිහීම
1977 වන විට මහවැලි ව්‍යාපාරයේ ප්‍රගතිය අපේක්ෂා කල තරම් නොවීය
එවකට රටේ පැවැති දුර්වල ආර්ථික තත්වය හා අවශ්‍ය තරම් පුහුණු ඉංජිනේරු සහ තාක්ෂණික ක්ෂේත්‍ර වල නිලධාරීන් හිඟ වීම ඊට හේතු විය
කඩිනම් වැඩ පිළිවෙල
මහවැලි මහ සැලැස්ම යෝජනා කොට තිබුණේ වසර 30 කදී අනුක්‍රමයෙන් නිම කිරීමටයි
නමුත් ඒ සමය වන විට රටෙහි ආර්ථිකයේ දැවෙන ප්‍රශ්න රාශියක් තිබූ නිසා මහවැලි ව්‍යාපාරයේ කටයුතු කෙටි කලකින් නිම කිරීමට අත්‍යාවශ්‍ය විය
ඒ අනූව 1977 ඔක්තෝම්බර් 12 වනදා මහවැලි සංවර්ධන මණ්ඩලයට රැස්වූ එවක අගමැති ජේ. ආර්. ජයවර්ධන මහතා ප්‍රමුඛ කැබිනට් මණ්ඩලය මහවැලි සංවර්ධන ව්‍යාපාරය කඩිනම් කිරීමට තීරණය කරන ලදී
පසුව එම වසරේම ජනපති ධූරයට පත්වූ ජේ. ආර්. ජයවර්ධන මහතාගේ විධායක නායකත්වයෙන්, අගමැති රණසිංහ ප්‍රේමදාස මහතාගේ මගපෙන්වීම යටතේ මහවැලි කඩිනම් වැඩ පිළිවෙල ක්‍රියාත්මක කෙරුණි
මහවැලි කඩිනම් වැඩ පිළිවෙලේ වගකීම, ඉඩම් සංවර්ධන හා මහවැලි සංවර්ධන අමාත්‍ය ගාමිණී දිසානායක මහතාට භාර විය
කඩිනම් වැඩ පිළිවෙල යටතේ බලශක්ති සම්පාදනයට අනුබල දෙන ප්‍රධාන ජලාශ 4 ක් නිමවිණි
වික්ටෝරියා ජලාශය, කොත්මලේ ජලාශය, මාදුරුඔය ජලාශය, හා රන්දෙණිගල ජලාශය එලෙස ඉදිවූ මහා ජලාශ හතරයි
වැඩසටහන යටතේ ඉදිකල ජලාශ 

පොල්ගොල්ල ජලාශය 
වැඩ ඇරඹීම - 1970 පෙබරවාරි 28 දින 
විවෘත කිරීම - 1976 ජනවාරි 8 දින

වික්ටෝරියා ජලාශය (කඩිනම් වැඩ පිළිවෙල යටතේ ඉදිවූ මුල්ම ජලාශය, බ්‍රිතාන්‍ය රජයේ ආධාරයෙන් ඉදිවූවකි)
වැඩ ඇරඹීම - 1978
විවෘත කිරීම - 1985 අප්‍රියෙල් 12 (විවෘත කිරීමේ අවස්තාවට එවක බ්‍රිතාන්‍ය අගමැතිනිය මාග්‍රට් තැචර් මැතිණිය සහභාගී වූවාය)

මාදුරුඔය ජලාශය (කඩිනම් වැඩ පිළිවෙල යටතේ ඉදිවූ ජලාශය
කැනඩා රජයේ ආධාරයෙන් ඉදිවූවකි)
වැඩ ඇරඹීම - 
විවෘත කිරීම - 1983 ජූලි 2 දින

කොත්මලේ ජලාශය (කඩිනම් වැඩ පිළිවෙල යටතේ ඉදිවූ ජලාශය)
වැඩ ඇරඹීම - 1979 පෙබරවාරි 4 දින 
විවෘත කිරීම - 1985 අගෝස්තු 24

රන්දෙණිගල ජලාශය(කඩිනම් වැඩ පිළිවෙල යටතේ ඉදිවූ අවසන් ජලාශය
බටහිර ජර්මනි රජයේ ආධාරයෙන් ඉදිවූවකි)
වැඩ ඇරඹීම - 1982 නොවැම්බර් 21 දින
විවෘත කිරීම - 1988 නොවැම්බර් 31 දින

උල්හිටිය ජලාශය 
වැඩ ඇරඹීම - 
විවෘත කිරීම - 1983 අප්‍රියෙල් 9 දින

රත්කිඳ ජලාශය 
වැඩ ඇරඹීම - 
විවෘත කිරීම - 1988 අගෝස්තු 4 දින

මහවැලි සංවර්ධන අමාත්‍යාංශය
මහවැලි සංවර්ධන වැඩසටහන යටතේ සංවර්ධනය කරන සෑම කලාපයකටම අවශ්‍ය මං මාවත්, වාරි පද්ධති, නගර නිර්මාණ, පරිපාලන පද්ධති, රෝහල්, තැපැල් සේවා, ගබඩා, පොලීසි ආදී මූලික පහසුකම් ඇතිකිරීම සඳහා මහවැලි සංවර්ධන අමාත්‍යාංශය  නමින් වෙනම අමාත්‍යාංශයක් ඇරඹූ අතර, ඒ යටතේ ශ්‍රී ලංකා මහවැලි අධිකාරිය  ස්ථාපනය කෙරිණි
ප්‍රතිලාභී කලාප
රටේ වියලි කලාපයෙන් 55% ක් ඇතුළත් වන මහවැලි මහ සැලැස්මට ප්‍රධාන කලාප 13 ක් අයත්ය
මේවාද බලන්න
ගල් ඔය නිම්න සංවර්ධන වැඩසටහන

මූලාශ්‍ර

බාහිර සබැඳි
මහවැලි වෙබ් අඩවිය

මහවැලි ද්‍රෝණිය
සංවර්ධනය - ශ්‍රී ලංකා
1979 නොවැම්බර් 4 දිනදී  ඉරානයේ, ටෙහෙරානයේ, එක්සත් ජනපද මහ කොමසාරිස් කාර්යාලය අල්ලාගැනීම හා  ඉස්ලාමීය ශිෂ්‍යයන් සහ සටන්කාමීන් විසින් මහ කොමසාරිස් කාර්යාල කාර්ය මණ්ඩලය ප්‍රාණඇපකරුවන් ලෙස රඳවාගැනීමේදී,  ග්‍රහණයෙන් මිදී පලායෑමට සමත්වූ ඇමරිකානු තානාපති නිලධාරින් සය දෙනා මුදවා ගැනුමට කැනේඩියානු රජය සහ මධ්‍යම රහස් තොරතුරු කාර්යාංශය (සීඅයිඒ) විසින් ඒකාබද්ධව රහසේ ක්‍රියාත්මක කල මෙහෙයුම සඳහා යෙදෙන ප්‍රචලිත නම "කැනේඩියන් කේපර්" හෙවත්  "කැනේඩියානු රැවටිල්ල" යනු වෙයි
"රැවටිල්ල" හා සම්බන්ධ වූයේ  ආර්ගෝ නම් කාල්පනික විද්‍යා ප්‍රබන්ධ චිත්‍රපටයෙහි  දර්ශනයක් රූගත කිරීමට  සුදුසු ස්ථානයක් සඳහා විපරම් කිරීම නිමකල,  කැනේඩියානුවන් සය දෙනෙක්, අයිරිෂ් ජාතිකයෙක් සහ එක් ලතින් ඇමරිකානුවෙකුගෙන් ව්‍යාජ ලෙස සමන්විතවූ චිත්‍රපට නිෂ්පාදක පිරිසක් සුසැදීමට   තානාපති නිලධාරින් සය දෙනා හා සම්බන්ධ වූ  (ටෝනි මෙන්ඩෙස් සහ  "ජූලියෝ" යනුවෙන් හැඳින්වුනු තවත් පුද්ගලයෙක්) සීඅයිඒ නියෝජිතයන් දෙදෙනෙකි
1980,  ජනවාරි 28 දින උදෑසනෙහිදී,  ටෙහෙරානයේ   මෙහ්රබාඩ් ගුවන් තොටුපොළෙහිදී  මෙම ව්‍යාජය ක්‍රියාත්මක කෙරුණි
ස්විට්සර්ලන්තයේ සූරිච් වෙත වූ   ස්විස්එයාර් පියාසැරිය වෙත සාර්ථක ලෙසින් ගොඩනැගුනු  ඇමරිකානුවන් අටදෙනා, ඉරානයෙන් පලා යෑමට පොහොසත් වූහ
සරණ ස්ථානය 
කෙන් ටේලර් සහ ජෝන් ෂියර්ඩවුන් යන කැනේඩියානු තානාපති නිලධාරින් වෙතින් රැකවරණය ලැබ 1980 දී ටෙහෙරානයෙන්  පිටතට ගැනුණු ඇමරිකානු තානාපති නිලධාරින් සයදෙනා වූයේ,  රොබට් ඇන්ඩර්ස්, කෝරා ඇම්බර්න්-ලයිජෙක්, මාක් ලයිජෙක්, ජෝසප් ස්ටැෆර්ඩ්, කැත්ලීන් ස්ටැෆර්ඩ් සහ ලී ෂැට්ස් වෙති
ඉරාන ජාතිකයන් තාප්පයෙන් පැන ඇතුළු වන විට, මහකොමසාරිස් කාර්යාල පරිශ්‍රයේ, වෙනම පිහිටා තිබූ කොන්සල් කාර්යාලයෙහි ඔවුන් සේවය කලහ
බ්‍රිතාන්‍ය මහ කොමසාරිස් කාර්යාලය වෙත ඇවිද යා යුතුය යන නියෝගයට යටත්ව, තානාපති නිලධාරින් කණ්ඩායම් දෙකක් ටෙහෙරානයේ වීදි වලට පැන ගියහ
කවුන්සල් කාර්යාල සේවා සපයාගැනුමට පැමිණි ඇමරිකානුවන් දෙදෙනෙකුද සහිතවූ  (මහ කොමසාරිස් කාර්යාලයේ සේවය කල ස්වදේශිකයෙකුගේ උදවුවෙන් පිටවීමේ විසා බලපත්‍රයක් සකස් කර ගෙන ගුවන් යානයකට නැග පිටවීමට මෙයින් එක් අයෙකු අත්‍යන්තයෙහිදී සමත් විය) ඇන්ඩර්ස් කණ්ඩායම
සහ කවුන්සල් ජනරාල්  රිචඩ්  මෝෆීල්ඩ් ද අඩංගුවූ තවත් කණ්ඩායමක් වක්‍ර මාර්ගයක් ගත් අතර විගසින් අල්ලා ගෙන මහ කොමසාරිස් කාර්යාල පරිශ්‍රයට යළි රැගෙන යන ලදහ
බ්‍රිතාන්‍ය මහ කොමසාරිස් කාර්යාලය අසබඩට පිවිසෙත්ම ඇන්ඩර්ස් කණ්ඩායම  දුටුවේ විශාල සෙනඟක් ඔවුන්ගේ මග අවුරමින් උද්ඝෝෂණයක් පවත්වන අයුරුයි
එය  අසල සිය නිවස පිහිටි බැවින් රොබට් ඇන්ඩර්ස් අනෙකුන්හට සිය නිවසට  පැමිණෙන ලෙස ආරාධනා කලේය
කණ්ඩායමක් ලෙසින් ඔවුන්ගේ සය-දින ත්‍රාසජනක දිගු ගමනක් මෙයින් ඇරඹුනු අතර, තායි ජාතික අරක්කැමි සොම්චායි  "සෑම්" ශ්‍රිවියව්නේත්‍රගේ උදවු සහිතව, ගෙයින් ගෙට ගොස් එක් රැයක් බ්‍රිතාන්‍ය නේවාසික පරිශ්‍රයෙහි ගත කලහ
තෙදිනකට පසු,  බොසොගෝන්ගේ රජය බිඳවැටුනු අතර, සැවොම තේරුම් ගත්තේ  ඔවුන් වැටී ඇති අමාරුවෙන් ගොඩ ඒම ඉක්මනින් සිදු නොවන බවයි. විකල්පයක් සොයමින් සිටි ඇන්ඩර්ස්, ඔහුගේ පැරණි මිතුරු හා කැනේඩියානු විගමන නිලධාරි ජෝන් ෂියර්ඩවුන්  සම්බන්ධකරගත් විට සමස්ත කණ්ඩායමට නවාතැන් සැපයීමට  උද්‍යෝගවත් ප්‍රතිචාරයක් ලැබුණි
නොවැම්බර් 10 දිනදී, මෙම පස්දෙන ෂියර්ඩවුන් නිවහන වෙත ලඟාවූ අතර, එහිදී, ඔවුන් පිළිගැනුමට ජෝන් සහ සීනා ෂියර්ඩවුන් පමණක් නොව කැනේඩියානු මහ කොමසාරිස් ටේලර් ද එහි විය
ස්ටැෆර්ඩ් යුවල, කෙන් සහ ඔහුගේ බිරිඳ පැට් සමග ඔවුන්ගේ නිවසේ නවාතැන් ගත් අතර, අනෙකුන් නවාතැන් ලැබුයේ ෂියර්ඩවුන් නිවහනෙහිය
සති දෙකකට පසුව, එජ කෘෂිකර්ම දෙපාර්තමේන්තුවේ ලී ෂැට්ස්, ටේලර් නිවහනෙහි සිටි ස්ටැෆර්ඩ් යුවල හා එක් විය
ඔහු  පළමුව ස්වීඩන මහ කොමසාරිස් කාර්යාලයේ  බිම නිදා ඇති අතර පසුව ස්වීඩන කවුන්සල නිලධාරි සිසිලියා ලිතැන්ඩර්ගේ නිවසේ රැඳී සිට ඇත
මෙසේ සැඟවී සිටි සයදෙනා මෙම ස්ථානයන්හී දින  79 ක් රැඳී සිටියහ
අන්තරායට පත්ව සිටි ඇමරිකානු තානාපති නිලධාරින් සය දෙනාට, ඔවුන්ගේ පුද්ගලික නිවහන් තුල සරණ ස්ථානය සැපයීම තුලින්ම මෙහෙයුම ඇරඹුමෙහිදීම මහත් පුද්ගලික අවදානමක් ගැනුමට එවකට ඉරානයේ කැනේඩියානු මහ කොමසාරිස් කෙන් ටේලර් සහ කැනේඩියානු විගමන නිලධාරි ජෝන් ෂියර්ඩවුන් හට සිදු විය
"මිත්‍ර-රටවල්" දෙකක තානාපති නිලධාරින්හූද සහාය සැපයූ අතර, හිස්ව තිබූ තානාපති නිවහනක් සති කිහිපයක් සඳහා භාවිතා කෙරිණි
මහා කොමසාරිස් ටේලර් විසින් උපකාර සඳහා එවකට කැනේඩියානු  විදේශ කටයුතු පිළිබඳ රාජ්‍ය ලේකම්  ෆ්ලෝරා මැක්ඩොනල්ඩ් සහ කැනේඩියානු අග්‍රාමාත්‍යය ජෝ ක්ලාක් ඇමතූ විට ව්‍යායාමය සඳහා සියළු සහාය පල විය
කැනේඩියානු ගමන් බලපත්‍ර භාවිතයෙන් ජාත්‍යන්තර ගුවන් ගමන් සේවාවක් ඔස්සේ ඇමරිකානුවන් සයදෙනා ඉරානයෙන් හොර රහසේ පිට මං කරගැනුමට ඔවුහූ තීරණය කලහ
එසේ කල හැකි වන පරිදී, කැනේඩියානු සරණයෙහි පසුවන ඇමරිකානු තානාපති නිලධාරින් සඳහා කැනේඩියානු ගමන් බලපත්‍ර නිකුත් කල හැකි වන පරිදී රාජ්‍ය සභාවේ නියෝගයක් ලබා ගන්නා ලදි
ප්‍රදානය කෙරුණු ගමන් බලපත්‍රයන්හී එ
මධ්‍යම තොරතුරු කාර්යාංශය විසින් සකස් කෙරුණු ව්‍යාජ ඉරාන වීසා බලපත්‍ර මාලාවක් අඩංගු වූ අතර ඉරානයෙන් පැන යෑමට මේවා භාවිතා කිරීමට අදහස් කරන ලදි
එම ආයතනයේ,  බොරු වෙස් ගැනීම් සහ අපහරණ මෙහෙයුම් පිළිබඳ  ප්‍රවීණයෙකු වන, ටෝනි මෙන්ඩෙස් වෙත, සීඅයිඒ සංවිධානය විසින් පැවරුණේ රැවටිලි කතාවක්, අවශ්‍ය ලේඛන සහ, ඔවුන්ගේ හැඩරුව වෙනස් කෙරුමට අවශ්‍ය වන්නාවූ සුදුසු ඇඳුම්, හා ද්‍රව්‍යයන්  සකස් කරගන්නා ලෙසටයි
කැනේඩියානු තානාපති පණිවුඩ සේවය ඔස්සේ කැ‍නේඩියානු මහ කොමසාරිස් කාර්යාලය වෙත ගමන් බල පත්‍ර සහ අනෙකුත් උපකාරී ද්‍රව්‍යයන් එවීමට ක්‍රියා කල ඔටවාහී කැනේඩියානු රජයේ කාර්ය මණඩලය හා සමග මෙන්ඩෙස් සමීපව ක්‍රියා කලේය
මුදවාගැනුමට සහය වීම සඳහා "ජූලියෝ" නම් සහායකයෙක් හා සමග ටෙහෙරානය වෙත පිටත්වීමට ඊළඟට මෙන්ඩෙස් පියවර ගත්තේය
ජූලියෝ සහ මෙන්ඩෙස් දෙදෙනා පෙරදී සීඅයිඒ හී  තාක්ෂණික සේවා කාර්යාල (OTS) ශාඛාවෙහි එක්ව වැඩ කර ඇත
රැඟුම් සැකිලි විවිධාංගයක් සඳහා විකල්ප ගමන් බල පත් සහ අනන්‍යතාවයන් තිබූ මුත්, තෝරාගත් රැවටිලි කතාව පරිදි, තානාපති නිලධාරින් සය දෙනා, චිත්‍රපට රූ ගත සුදුසු ස්ථානයක් සඳහා විපරම් කිරීම සිදු කරන  හොලිවුඩ් චිත්‍රපට නිෂ්පාදක පිරිසක් වූහ
ආශ්‍රිත

1980 දී සිදුවූ ගැටුම්
සිංහලයෝ
භූ ගෝලීය පිහිටීම හෝ වෙනත් හේතුවක් නිසා වෙනත් සමාජයන්ට අඩුවෙන් නිරාවරණය වන සමාජයක ඒ හේතුකොට තමන් අද්විතීය බවට ඇතිවන මානසිකත්‍වය, දූපත් මානසිකත්‍වය නම්වේ