Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
මීට හේතුව ග්‍රීෂ්ම ඍතුව හා සරත් ඍතුව මුලදී අයිස් දියවී යාමෙන් හිම වලසුන් හට සීල් මතස්‍යයින් දඩයම මගහැරිමය
මෙම කාල වලදී ඔවුන් තම සිරුරුවල මේද තැන්පතු දහනයෙන් ශක්තිය ලබා ගනිති
හිම වලසුන් සීල් මතස්‍යයින්ට අමතරව පිනි මුවන්, කුරුල්ලන්, බිත්තර, සිප්පි බෙල්ලන්, කකුළුවන්, කාන්තකයන් හා හිම වලස් පැටවුන්ද ආහාරයට ගනිති
මීට අමතරව ඔවුන් ශාකමය ද්‍රව්‍ය, බෙරි වර්ග, මුල් වර්ග හා මුහුදු පැළෑටි සුළු වශයෙන් පරිභෝජනයට ගනිති
හිම වලසුන් මාංශ භක්ෂක වීමට එක් හේතුවක් වන්නේ, ශාකමය ද්‍රව්‍යවලින් ඔවුන්ට ප්‍රමාණවත් කැලරි සංඛ්‍යාවක් ලබාගැනීමට නොහැකි වීමයි
ඔවුන්ගේ ශරීරය හැඩගැසී ඇත්තේ මේද තැන්පතු වලින් අධික මුහුදු ක්ෂීරපායින් ආහාරයට ගැනීමටය
ජනාවාස අසල වාසය කරන හිම වලසුන් මිනිසුන් අපතේ දමන කැලි කසළ ආහාරයට ගැනීමට පුරුදුව ඇත
මෙම කැලි කසළ අතර හිම වලසුන්ට අනතුරුදායක ද්‍රව්‍ය වන ස්ටයිරෆොම්, ප්ලාස්ටික්, වාහන වල බැටරි, ලිහිස්සු තෙල් හා එතිලින් ග්ල්යිකොල් අඩංගු වේ
මේවා හිම වලසුන් පරිභෝජනයට ගැනීමෙන් විවිධ රෝගාබාධ මෙන්ම මරණයන්ද සිදුවිය හැක
මේ නිසා ජනාවාස අසල වෙසෙන ජනතාව කැලි කසළ ප්‍රතිචක්‍රීකරණය කර නිසි ලෙස බැහැර කිරීමට වග බලාගත යුතුය
හැසිරීම 
 

අළු පැහැති වලසුන් (grizzly bear) මෙන් හිම වලසුන් දේශ සිමාවන් ආරක්ෂා කරන්නේ නැත
සාමාන්‍යයෙන් හිම වලසුන් රණ්ඩු සරුවල් කිරීමට මැලිවන අතර බොහෝ අවස්ථාවලදී සටන් නොකර පලායාමට උත්සහ දරති
සාගින්නෙන් පෙලෙන හිම වලසුන්ගේ හැසිරීම ඉතා අවිනිශ්චිතය
ඔවුන් මිනිසුන්ට පහරදි මරා දැමු හා ආහාරයට ගත් අවස්ථා කීපයක් දැනට වාර්තාවී ඇත
නමුත් ආක්ටික් වෘත්තයේ මිනිස් ජනගහනය ඉතා පහල නිසා මෙවැනි අවස්ථා ඉතා දුර්ලභ වේ
වැඩුණු හිම වලසුන් සාමාන්‍යයෙන් හුදකලා ජිවිත ගත කිරීමට ප්‍රිය කරති
නමුත් බොහෝවිට හිම වලසුන් එකිනෙකා සමග සෙල්ලම් කරමින් හා එකිනෙකා සමග තුරුල් වෙමින් නිදාගන්නා අයුරු දැකගත හැක
හිම වලසුන් පිළිබද විශේෂඥ වෛද්‍ය නිකීටා ඔව්සිඅනිකොව් (Nikita Ovsianikov) පවසන්නේ වැඩුණු හිම වලසුන් හොද සමාජ සබදතා පවත්වා ගෙන යන බවයි. විශේෂයෙන්ම කුඩා පැටවුන් සමාජශීලි වන අතර ඔවුන් තම සහෝදර සහෝදරියන් සමග කෙළිදෙලෙහි යෙදෙමින් කාලය ගතකරති
යොවුන් පිරිමි වලසුන් අතර සෙල්ලක්කාරී ගැටුම් ඇති වේ
මෙම අත්දැකීම් ඔවුන්ට පසු කාලයේදී සංසර්ග වකවානු වල වැලහින්නියන් ආකර්ෂණය කරගැනීමට උපකාරී වේ
ප්‍රජනනය හා ජිවන චක්‍රය  

අප්‍රේල් හා මැයි මාසවල හිම වලසුන් දඩයම් කිරීමට එක්රැස් වන ස්ථානවල සංසර්ගය සිදුවේ
පිරිමි වලසෙකුට වැලහින්නියක් සොයා කිලෝමීටර 100ක් (සැතපුම් 60) හෝ ඊට වඩා චාරිකා කල හැක
ඇය සොයාගැනීමෙන් පසු පිරිමි වලසා වෙනත් වලසුන් සමග සටන් කිරීමෙන් ඇයව දිනාගත යුතුය
මෙම සටන්වල ප්‍රථිපලයක් වශයෙන් බොහෝ වලසුන්ට තුවාල සිදුවේ
වැලහින්නියක් සාමාන්‍යයෙන් පිරිමි වලසුන් කීපදෙනෙකු සමග සංසර්ගයේ යෙදෙති
මෑත කාලයේ සිදුකරන ලද පරීක්ෂණ මගින් එකම මවට දාව වෙනස් පියවරුන්ගේ පැටවුන් සොයාගෙන ඇත
මෙසේ හමුවන වලස් යුවලක් සතියක් පමණ කාලයක් එකට වසමින් කීපවරක් සංසර්ගයේ යෙදෙති
මෙය වැලහින්නියන්ගේ ඩිම්බනිහරණය උත්තේජනය කරයි
සංසර්ගයෙන් පසු සාරවත් ඩිම්බ අගෝස්තු හෝ සැප්තැම්බර් මාසය වන තුරු සැලකිය යුතු වර්ධනයක් නොපෙන්වයි. මෙම මාස 4 තුල වැලහින්නියන් අතිවිශාල ආහාර ප්‍රමාණයක් පරිභෝජනය කරමින් තම සිරුරේ බර ආසන්න වශයෙන් දෙගුණයකින් (කිලෝග්‍රෑම් 200 කින්) වැඩිකර ගනිති
මාතෘ ගුහා තැනීම හා මුල් අවදිය
අයිස් දියවිගෙන යන කාලයේදී ගැබිණි වැලහින්නියන් දඩයම අතහැර මාතෘ ගුහා සැදීම ආරම්භ කරති
මෙම ගුහා ඇතුල්වීම සදහා පටු උමගකින් හා කුටීර 1-3 කින්ද පමණ සමන්විත වේ
හිම මත හෝ අයිස් මත සාදන මෙම ගුහා බොහෝවිට වසර කීපයක් පුරා නැවත නැවත භාවිතා වේ
මෙම ගුහා තුල ගැබිණි වැලහින්නියන් සිසිර තරණයට (hibernation) සමාන අක්‍රිය තත්වයකට පත්වේ
මෙහිදී වැලහින්නියන් සිසිර තරණයේදී මෙන් නොකඩවා නිදා නොගනිති
නමුත් ඔවුන්ගේ හෘද ස්පන්දනය විනාඩියට ගැස්සුම් 46 සිට 27 ක් දක්වා අඩුවන අතර, ඔවුන්ගේ ශරීර උෂ්ණත්වය සිසිර තරණයේදී මෙන් අඛණ්ඩව පවතී
නොවැම්බර් සිට පෙබරවාරි මාස ඇතුලත පැටවුන් බිහිවීම සිදුවේ
අලුත ඉපදුනු පැටවුන්ගේ දැස් නොපෙනෙන අතර ලා දුඹුරු පැහැති ලොම් ස්තරයකින් ආවරණයවී ඇත
ඉපදෙන විට ඔවුන්ගේ බර කිලෝග්‍රෑම් 0.9 (රාත්තල් 2) කට වඩා අඩුවේ
මිනිස් භාරයේ සිටින වැලහින්නියන් ඉක්මණින් පැටවුන් ප්‍රසුත කරති
සාමාන්‍යයෙන් වැලහින්නියක් එක් වරකට පැටවුන් 2 කු පමණ ප්‍රසුත කරති
පෙබරවාරි මැද සිට අප්‍රේල් මැද භාගය වනතුරු මව හා පැටවුන් ගුහාව තුල වාසය කරති
මෙම කාලය ඇතුලත මව් වැලහින්නිය නොකඩවා තම උපවාසය පවත්වා ගෙන යන අතරතුර තම පැටවුන් හට මව් කිරිද ලබාදෙති
මව් වැලහින්නිය ගුහාවේ දොරටුව කඩා ගුහාවෙන් පිටතට යන්නේ ඇගේ පැටවුන් කිලෝග්‍රෑම් 10-15 ක් (රාත්තල් 22-23)පමණ වැඩුණු පසුවය
ඉන්පසු ඉදිරි දවස් 12-15 අතර කාලයේදී ගුහාවට ආසන්න පරිසරයේ මව හා පැටවුන් කාලය ගත කරති
පැටවුන් ඇවිදීමට හා ඉගෙනගන්නා අතරතුර, මව අවට වෘක්ෂලතා ආදිය මත යැපෙයි
මෙසේ සති දෙකක් පමණගත වූ පසු මව හා පැටවුන් සීල් මත්ස්‍යයින් දඩයම් කිරීමට මුහුදු බඩ ප්‍රදේශයට සංක්‍රමණය වේ
ගැබිණි කාලයේදී සිට මෙම අවස්ථාව වනතෙක් වැලහින්නියක මාස 8ක පමණ කාලයක් නිරාහාරව සිටීමට සිදුවේ
වැලහින්නියන් තම පැටවුන් කෙරෙහි දැඩි ස්නේහයක් දක්වන අතර ඔවුන් හට දැඩි ආරක්ෂාවක් ලබාදෙති
නමුත් සමහර කුඩා පැටවුන් වෘකයන්ට ගොදුරු වීමෙන් හෝ හාමතෙන් මියයති
වැඩුණු පිරිමි වලසුන්ද සමහර අවස්ථාවලදී පැටවුන් මරදමා ආහාරයට ගනිති
පැටවුන් මවගෙන් වෙන්වන්නේ අවුරුදු 2.5 ක් පමණ වයස්ගතවූ පසුවය
එවිට මව පැටවුන් අත්හැර දැමීම හෝ එලවා දැමීම සිදු කරයි
සමහර අවස්ථාවල මවගෙන් වෙන්වූ පැටවුන් එකට සංචාරය කරමින්, සති හෝ මාස ගණනක් එකට දඩයම් කරමින් ආහාර හවුලේ බුක්ති විදිති
වැඩුණු විය 
හිම වැලහින්නියන් අවුරුදු 4-5 වන විටද, පිරිමි හිම වලසුන් අවුරුදු 6 ක් වන විටද ලිංගික පරිණතභාවයට පත්වෙති
කෙසේ වුවද සහකාරියක් සොයාගැනීමේ උග්‍ර තරගය හේතුවෙන් පිරිමි හිම වලසුන් අවුරුදු 8ක් හෝ 10ක් වනතුරු ප්‍රජනනය කිරීමට හැකියාවක් ලැබෙන්නේ නැත
හිම වලසුන් ගොඩබිම වෙසෙන අනෙක් ජිවින්ට වඩා බෝවෙන රෝග හා පරපෝෂී ආසාදනවලට ගොදුරුවීමේ අවදානම අවමය
නමුත් හිම වලසුන් අතර Trichinella නම් පරපෝෂී වටපණු ආසාදනය බහුලව දක්නට ලැබේ
මෙම ආසාදන තත්වය මාරක නොවේ
ජලභීතිකාව සහිත හිම වලසුන් වාර්තාවීම ඉතා දුර්ලභය
ඉතිහාසය පුරාවට ජලභීතිකාව සහිත හිම වලසුන් වාර්තාවී ඇත්තේ එක් වරක් පමණි
සමහර අවස්ථාවලදී හිම වලසුන්ගේ ශරීරයේ වෙසෙන මයිටාවන් හා අනෙකුත් පරපොෂින් හේතුවෙන් නොයෙකුත් සමේ රෝග තත්වද ඇති වේ
ආයු අපේක්ෂාව 
අවුරුදු 25ට වැඩි කාලයක් ආයු වැලදු හිම වලසුන් වාර්තාවීම ඉතා දුර්ලභය
දැනට වාර්තාවී ඇති අයුරින් නිදැල්ලේ වෙසෙන හිම වලසකුගේ වැඩිම ආයු කාලය අවුරුදු 32 කි
හිම වලසුන් මියයාමට නිශ්චිත හේතුන් තවමත් සොයාගෙන නොමැත
මහළු හිම වලසුන් ක්‍රමයෙන් දුර්වල වෙත්ම ඔවුන්ට ආහාර දඩයම් කිරීමට නොහැකිවීම නිසා සාගින්නෙන් මිය යති
එමෙන්ම ගැටුම් හා අනතුරුවල ප්‍රථිපලයක් ලෙස ඇතිවන තුවාල නිසාද හිම වලසුන් මිය යති
හිම වලසුන් දඩයම් කිරීම

ස්වදේශීය ජාතිකයන් 

ආක්ටික් ප්‍රදේශයේ වෙසෙන ස්වදේශීය ජනතාව හිම වලසුන් දඩයම් කර ඔවුන්ගේ ශරීරයේ සෑම කොටසක් පාහේ ප්‍රයෝජනයට ගනිති
හිම වලසුන් දඩයම් කිරීමේදී මිනිසුන් සුනඛයන් යොදාගෙන හිම වලසුන්ගේ අවදානය වෙනතකට යොමුකර හෙල්ල හෝ ඊතල උපයෝගී කරගෙන ඔවුන් මරාදමති
ස්වදේශිකයින් හිම වලසාගේ මාංශ ආහාරයට ගන්නා අතර ලොම් භාවිතාකර ඇදුම් පැළදුම් හා සපත්තු සාදාගනිති
හිම වලසුන්ගේ තෙල් මන්ද ආහාර පිසීමේදී හා ඉන්ධනයක් ලෙසද ගෙදරදොර භාවිතයට ගනී
මීට අමතරව ඔවුන්ගේ කන්ඩරා ඇදුම් මැසීමේදී නුල් ලෙස භාවිතා කරන අතර ඔවුන්ගේ පිත්තාශය හා හෘදය වස්තුව අව්වේ වෙලා කුඩු කර ඖෂධ ලෙස භාවිතා කරති
හිම වලසුන්ගේ දත් ආරක්ෂක සුර ලෙස සලකන ස්වදේශිකයන් ඒවා ගෙලෙහි පලදා ගනිති
හිම වලසුන්ගේ අපතේ යන එකම කොටස අක්මාවයි. ඊට හේතුව එහි විටමින් A සාන්ද්‍රණය අධික වීම හේතුවෙන් එය විෂ සහගත වීමයි
මේ නිසා දඩයක්කරුවන් හිම වලසුන්ගේ අක්මාව වල දැමීම හෝ මුහුදට විසිකිරිම සිදු කරති
ස්වදේශික ජනතාවගේ මෙම සම්ප්‍රදායික දඩයම කුඩා පරිමාණයෙන් සිදුවීම හේතුවෙන් හිම වලසුන්ගේ සංගහනයට ඉන් සැලකිය යුතු බලපෑමක් එල්ල නොවේ
වෙළදාම 
රුසියාවේ හිම වලසුන්ගේ ලෝම වෙළදාම 14 වන ශත වර්ෂයේදී ඇරඹිණි
16 හා 17 වන ශත වර්ෂවල යුරෝපිය-ආක්ටික් ප්‍රදේශයේ ජනගහනය වැඩිවීමත්ම සමග ගිනි අවි පරිභෝජනය හා වෙළදාම දියුණු වීමත් සමග හිම වලසුන් දඩයම් කිරීම සීග්‍රයෙන් ඉහල ගියේය
20 වන ශතවර්ෂය මුලදී නෝර්වීජියානු දඩයක්කරුවන් විසින් අවුරුද්දක් ඇතුලත හිම වලසුන් 300ක් පමණ දඩයම් කළහ
ඓතිහාසික දත්ත අනුව 18 වන සියවස මුලදී හිම වලසුන් 400-500 ක් පමණ උතුරු යුරෝපිය-ආසියානු ප්‍රදේශයේ වාර්ෂිකව දඩයමට ලක්වන ලදී
නමුත් 20 වන ශතවර්ෂය මුල් භාගය වන විට කාර්මික හා තාක්ෂණික දියුණුවත් සමග හිම මත පදවන යානා (snowmobiles), අයිස් කඩන යන්ත්‍ර (icebreakers) හා ගුවන්යානා උපයෝගී කරගෙන දඩයම් කිරීම සිදුකරනු ලැබිය
මේ නිසා 20 වන ශතවර්ෂය මුල් භාගය වන විට හිම වලසුන් දඩයම් කිරීම වාර්ෂිකව 1300-1500 ක් වන තුරු ඉහල යන ලදී
නුතන රෙගුලාසි  

හිම වලසුන් වදවීයාම වලක්විමටත් හිම වලසුන්ගේ මතු උන්නතිය සදහාත් 1950 දශකයේ මැද භාගයේදී විවිධ රටවල් විසින් හිම වලසුන් දඩයම සිමා කිරීමට විවිධ විධිවිධාන හා රෙගුලාසි ක්‍රියාත්මක කරන ලදී
1956 වර්ෂයේදී සෝවියට් රාජ්‍යය විසින් හිම වලසුන් දඩයම තහනම් කරන ලදී
කැනඩාව හිම වලසුන් දඩයම සිමා කිරීමට 1968 වර්ෂයේදී කොටා ක්‍රමයක් ගෙන එන ලදී
නොර්වේ රාජ්‍යයද 1973 වර්ෂයේ සිට හිම වලසුන් දඩයම තහනම් කලේය
ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය 1971 වර්ෂයේදී හිම වලසුන් දඩයම සිමා කරන ලද අතර, 1972 වර්ෂයේදී මුහුදු ක්ෂීරපායි සංරක්ෂණය පනත ක්‍රියාත්මක කරන ලදී
1973 වර්ෂයේදී හිම වලසුන් සංරක්ෂණය පිළිබද අන්තර්ජාතික සම්මුතියට කැනඩාව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය, සෝවියට් රාජ්‍යය, නොර්වේ රාජ්‍යය හා ඩෙන්මාර්කය යන රටවල් පහ අත්සන් තබන ලදී
මෙම සම්මුතියට අනුව ක්‍රීඩාවට හෝ වාණිජ අරමුණුවලට හිම වලසුන් දඩයම සපුරා තහනම් වේ
එනමුදු මෙම ගිවිසුමට අනුව ස්වදේශීය ජනතාවට සම්ප්‍රදායික ලෙස හිම වලසුන් දඩයමේ යෙදීමට අවසර ඇත
මෙම රටවල් පහ අතුරින් නොර්වේ රාජ්‍යය පමණක් කිසිදු හේතුවක් උදෙසාවත් හිම වලසුන් දඩයම් කිරීමට නොදෙයි
සංරක්ෂණය 

2008 වර්ෂයේදී ස්වභාවික සම්පත් සංරක්ෂණය පිළිබද ජාත්‍යන්තර සංගමයේ වාර්තාවලට අනුව ලෝක හිම වලසුන් සංගහනය 20000-25000 ක් පමණ වෙන අතර මෙම අගය ක්‍රමයෙන් පිරිහියමින් පවතී
2006 වර්ෂයේදී ස්වභාවික සම්පත් සංරක්ෂණය පිළිබද ජාත්‍යන්තර සංගමය මගින් හිම වලසුන් "අවම අවදානමක් පවතින" (LC) සත්ව විශේෂයක සිට "අන්තරාවට ලක්විය හැකි" (VU) සත්ව විශේෂයකට උසස් කරන ලදී
ඔවුන් අනුමාන කරන පරිදී ඊලග පරම්පරා 3ක කාලය ඇතුලත (වසර 45ක් තුල) හිම වලසුන් සංගහනය 30% කින් පහල යා හැක
මීට ප්‍රධානතම හේතුව කාලගුණික විපර්යාසයන් ය
මීට අමතරව පරිසර දුෂණය හා හිම වලසුන් අධික ලෙස දඩයම් කිරීමද ඔවුන්ගේ සංගහනය පිරිහීමට හේතුවී ඇත
ලෝක වනජීවී අරමුදලට අනුව හිම වලසුන් ආක්ටික් පරිසර පද්ධතියේ ජීව ගුණය මැනීමට දර්ශකයක් ලෙස භාවිතා කරයි
හිම වලසුන් සංගහනය අඩුවීමෙන් පිළිබිඹු වන්නේ ආක්ටික් පරිසර පද්ධතියේ විපර්යාසයන් ඇතිවී බවයි.

දේශගුණික විපර්යාස 
ස්වභාවික සම්පත් සංරක්ෂණය පිළිබද ජාත්‍යන්තර සංගමය, ආක්ටික් දේශගුණික විපර්යාස ඇගයුම, ඇමරිකානු භූ විද්‍යා සමීක්ෂණය හා හිම වලසුන් පිළිබද අධ්‍යයනයෙහි යෙදෙන ලෝක ප්‍රමුඛ ජීව විද්‍යඥයින් පවසන අන්දමට ගෝලීය උණුසුම සමග ඇතිවන දේශගුණික විපර්යාස හිම වලසුන්ගේ පැවැත්මට බරපතල තර්ජනයක් එල්ල කරයි
දේශගුණික විපර්යාස නිසා ඇතිවන මුලික තර්ජනය නම් හිම වලසුන්ට ඔවුන්ගේ වාසභූමි අහිමිවීමයි
ගෝලීය උණුසුම ඉහලයාමත් සමග උත්තර ධ්‍රැවයෙහි අයිස් දියවෙමින් පවතී
සාමාන්‍යයෙන් හිම වලසුන් වැඩිපුරම දඩයම් කරන්නේ අයිස් තට්ටු, මුහුදු ජලය හා සම්බන්ධ වන ස්ථානවලය
උෂ්ණත්වය ඉහලයාම නිසා අයිස් තට්ටු වෙනදාට වඩා ඉක්මණින් දියවේ
මේ නිසා හිම වලසුන්ට වැඩි කාලයක් දඩයම් කිරීමට නොහැකිවේ
එවිට සීත කාලයට සැහෙන මේද තැන්පතු නොමැති වීමෙන් හිම වලසුන් සාගින්නෙන් හා මන්ද පෝෂණයෙන් පෙළෙති
එසේම අයිස් තට්ටු දියවීමෙන් හිම වලසුන්ට බොහෝ දුර පිහිනීමට සිදුවේ
එවිට ඔවුන්ගේ ආහාර තැන්පතු අනවශ්‍ය ලෙස වැයවීමක් සිදුවේ
මේ නිසා සමහර අවස්ථාවලදී හිම වලසුන් දියේ ගිලි මියයාමට හැක
නිසි පෝෂණය නොලැබීමෙන් හිම වැලහින්නියන්ගේ ප්‍රජනක හැකියාව අඩුවන අතර පැටවුන්ගේ මරණ අනුපාතයද ඉහල යයි
උණුසුම් දේශගුණය නිසා මාතෘ වැලහින්නියන් ගුහා සැදීමේදී අපහසුතාවයන්ට ලක්වේ
> උණුසුම් සීත ඍතු හේතුවෙන් භූගත ගුහාවන් දියවීයාමෙන් ඒවායේ තාප පරිවාරකතාව අඩුවේ
මීට අමතරව උණුසුම් දේශගුණය හේතුවෙන් රෝගාබාධ ඇති කරන බැක්ටීරියා හා පරපෝෂී ජිවින්ගේ ව්‍යාප්තිය වැඩිවේ
පසුගිය වසර කීපය තුල ආක්ටික් දේශගුණික විපර්යාස හේතුවෙන් සාගින්නෙන් පෙලෙන හිම වලසුන් මිනිස් ජනාවාස කරා ඇදෙමින් පවතී
මේ නිසා පසුගිය වසර කීපය තුල හිම වලසුන් හා මිනිසුන් අතර වාර්තාවන ඝට්ටන සංඛ්‍යාව සීග්‍රයෙන් වැඩිවී ඇත
පසුගිය දශකය තුල ආක්ටික් දේශගුණික විපර්යාසයන් අධික ලෙසම බලපා ඇත්තේ දකුණු දිග වෙසෙන හිම වලසුන් සංගහනයටය
මේ හේතුව නිසා දකුණු දිග වෙසෙන හිම වලසුන් සංගහනය සීග්‍රයෙන් අඩුවෙමින් පවතී
ගෝලීය උණුසුම නස බටහිර හඩ්සන් බොක්ක ආශ්‍රිතව පසුගිය අවුරුදු 30 ට වඩා සති 3ක් වේලාසනින් ග්‍රීෂ්ම ඍතුවේදී අයිස් කුට්ටි දියවන බව වාර්තා වේ
මේ නිසා හිම වලසුන්ට ග්‍රීෂ්ම ඍතුවට සුදානම් වීම සදහා නිසි ලෙස ආහාර ලබාගැනීමට කාලවේලා මදිවේ
එහෙයින් හිම වලසුන්ගේ කායික සෞඛ්‍යය පිරිහෙමින් පවතී
1980 දශකයේ හිම වැලහින්නියකගේ සාමාන්‍ය බර කිලෝග්‍රෑම් 230 ක් (රාත්තල් 510) ලෙස වාර්තාවේ
1987 සිට 2004 වන විට හඩ්සන් බොක්ක ආශ්‍රිතව හිම වලසුන් සංගහනය 22% කින් අඩුවී ඇත
පරිසර දුෂණය 
ආහාර දාමවල ඉහලින් සිටින විලෝපිකයකු වන හිම වලසුන්ගේ දේහවල අප්‍රතිවර්ති කාබනික දුෂක වන policholorinated biphenyl(PCBs) හා ක්ලෝරීන් අඩංගු කෘමිනාශක සාන්ද්‍රණය ඉහල යමින් පවතී
මෙම රසායනික ද්‍රව්‍ය සාන්ද්‍රණය ඉහල යාමේ ප්‍රථිපලයක් ලෙස අංගවිකල පැටවුන් බිහිවීම හා ප්‍රතිශක්ති පද්ධතියේ ඌනතාවයන් ඇතිවේ
PCB හා DDT වැනි විෂ රසායනික ද්‍රව්‍ය ජාත්‍යන්තරව තහනම් කිරීමත් සමග, මෑත කාලය වන විට හිම වලසුන්ගේ දේහවල මෙකී විෂ සාන්ද්‍රණයන් පහල යමින් පවතියි
තෙල් කාන්දු වීම්  
ආක්ටික් පෙදෙසෙහි ඇතිවන තෙල් කාන්දු වීම් හිම වලසුන්ගේ ජීවිතවලට තර්ජන එල්ල කරයි
මෙම තෙල් ලෝම සමග බැදීමෙන් ලෝමවල තාප පරිවාරක බාවය පිරිහී යයි
මේ හේතුවෙන් හිම වලසුන්ට තම සිරුරේ උණුසුම රැකගැනීමට නොහැකිව ඔවුන් මරණයට පත්විය හැක
එසේම ඔවුන්ගේ ලොම්වල තෙල් තට්ටු ඉවත්කිරීමට ලෙව කෑමෙන් හිම වලසුන්ගේ වකුගඩු හානි වීමෙන්ද ඔවුන් මිය ය හැක
මීට අමතරව තෙල් කාන්දුවීමේ අතුරු ප්‍රථිපලයක් ලෙස කාන්දු වූ තෙල් අවට වෙසෙන මාතෘ හිම වැලහින්නියන් තම පැටවුන්ද අනාථ කර ගුහා අත්හැර දමති
පුරෝකථන 
ඇමරිකානු භූවිද්‍යා සමීක්ෂණය පවසන පරිදී 2050 වර්ෂය වන විට ලෝකයේ වෙසෙන හිම වලසුන් සන්ගහනයෙන් 3 න් 2 ක් වදවී යාමේ හැකියාවක් පවතියි
සමහර විද්වතුන් පවසන්නේ හිම වලසුන් හිම වලසුන් ගෝලීය උණුසුමට හා දේශගුණික විපර්යාස වලට ක්‍රමයෙන් හැඩ ගැසිය හැකි බව ය
නමුත් සමහර විද්වතුන් මෙම අදහස ප්‍රතික්ෂේප කරති
අන්තරායට ලක්වූ විශේෂ පිළිබද ඇමරිකානු ප්‍රඤප්තිය 
2008 වර්ෂයේ මැයි මස 14 වන දින ඇමරිකානු දේශීය කටයුතු පිළිබද දෙපාර්තමෙන්තුව මගින් හිම වලසුන් අන්තරායට ලක්වූ ජීවි විශේෂයක් ලෙස ලැයිස්තු ගත කරන ලදී
මීට අමතරව මුහුදු ක්ෂීරපායි සංරක්ෂණ පනතෙහි විධිවිධාන අනුගමනය නොකරන තෙල් හා ගැස් ගවේෂණ සමාගම් සමාගම් තහනම් කිරීමටත් ඇමරිකානු දේශීය කටයුතු පිළිබද දෙපාර්තමේන්තුව තීරණය කරන ලදී
එසේම කැනඩාවේ සිට හිම වලසුන්ගේ සත්ව කොටස් ගෙන ඒම තහනම් කරන ලදී
අන්තරායට ලක්වූ විශේෂ පිළිබද කැනේඩියානු ප්‍රඤප්තිය 
කැනේඩියානු අන්තරායට ලක්වූ ජීවින් පිළිබද කමිටුව නිර්දේශ කල පරිදී 2008 වර්ෂයේ අප්‍රේල් මස හිම වලසුන් විශේෂ සැලකිල්ලට භාජනය වන ජීවි විශේෂයක් ලෙස අන්තරායට ලක්වූ ජීවින් පනතේ ලැයිස්තු ගත කෙරිණි
සංස්කෘතික බලපෑම්

ස්වදේශික ජනප්‍රවාද   
ස්වදේශික ජනතාවට හිම වලසුන් සංස්කෘතික හා භෞතික වටිනාකමකින් යුතු සත්ව කොට්ඨාශයකි
වසර 2500-3000 ක් පමණ ඉපැරණි ආදී වාසීන් විසින් දඩයම් කල හිම වලසුන්ගේ නෂ්ටාවශේෂ මෙන්ම, වසර 1500 ක් පමණ පැරණි හිම වලසුන්ගේ සිතුවම් චුක්චි අර්ධද්වීපයේ ගුහා වලින් හමු වී ඇත
ස්වදේශිකයින් සීල් මත්ස්‍යයින් දඩයම් කිරීමේ කුසලතාවයද, ඉග්ලු සැදීමටද ඉගෙන ගෙන ඇත්තේ හිම වලසුන්ගේ චර්යාවන් නිරීක්ෂණයෙන් බවට විශ්වාස කෙරේ
ස්වදේශික ගෝත්‍රිකයන් වන ඉනුඉට් (Inuit) හා එස්කිමෝවරුන් (Eskimo) අතර හිම වලසුන් සම්බන්ධයෙන් නොයෙකුත් ජනප්‍රවාද පවතී
හිම වලසුන් මිනිසුන් ලෙස නිවෙස්වල වෙසෙන අතර රාත්‍රියේදී ඔවුන් සම් පොරවාගෙන නිවෙස්වලින් බැහැර වන බවට හා මහ වලසා තරු රටාව සුනඛයන්ගෙන් වටවීමට හේතුව වැනි විවිධ ජනප්‍රවාද ස්වදේශික ජනතාව අතර පවතී
මෙම ජනප්‍රවාද මගින් ස්වදේශික ජනතාව හිම වලසුන් කෙරෙහි දක්වන බුහුමන හා ඔවුන්ගේ ජිවිත සමග හිම වලසුන්ගේ කිට්ටු සබදතාව මැනවින් පිලිඹිබු වේ
හිම වලසුන් හිදගෙන හා සිටගෙන සිටින අවස්ථාවන්හී ඔවුන්ගේ ඉරියව් මිනිසාට ඉතා සමීපවන බැවින් හා සම ඉවත් කරන ලද හිම වලස් මළකුණු මිනිස් සිරුරට ඉතා සමාන වන බැවින්, මිනිසුන් හා හිම වලසුන් අතර ආත්මීය සබදතාවක් පවතින බව ස්වදේශිකයන් විශ්වාස කරති
එස්කිමෝවරුන්ගේ පුරාවෘත්තවලට අනුව හිම වලසුන් නිරීක්ෂණයෙන් මිනිසුන් දඩයම් කිරීමට හුරුවිණි
ඉනුඉට් ගෝත්‍රික ජනතාව හිම වලසුන් ටුඋරන්ගසුක් (Tuurngasuk) නම් මහා ආත්මයක් ලෙස අදහති
නැගෙනහිර සයිබිරියාවේ වෙසෙන චුක්චි (Chukchi) හා යුපික් (Yupik) ජනතාව දඩයම් කරන ලද හිම වලසුන්ට ස්තුතිය පුදකිරීමේ චාරිත්‍ර ක්‍රමයන් අනුගමනය කරති
ස්වදේශිකයන් හිම වලසෙකු දඩයම් කිරීමෙන් පසු හිස හා සම ඉවත් කර, පිරිසිදු කර ඔවුන්ගේ නිවෙස් වෙත ගෙන යති
එහිදී ඔවුන්ගේ කුඩාරම් තුල සාදයක් පවත්වා හිම වලසාගේ ආත්මය සතුටු කිරීමට ඔවුන් සම්ප්‍රදායික ගීතිකා හා බෙර වාදන පවත්වන අතර, හිම වලසාගේ හිස් කබලට ආහාර පන පිරිනමති
ඉන්පසු ඔවුන් හිම වලසාගේ හිස් කබල ශරීරයෙන් වෙන් කොට එය තම වාසස්ථානවලට එපිට භුමියේ උතුරු දෙසට මුහුණලා පවතින් පරිදි වලදමති
මෙම චාරිත්‍ර වර්තමානයේ ක්‍රමයෙන් පිරිහෙමින් පවතී
මීට එක් හේතුවක් වන්නේ සෝවියට් රාජ්‍යය 1955 වර්ෂයේ සිට හිම වලසුන් දඩයම තහනම් කිරීමය
උතුරුමැද සයිබීරියාවේ නෙනට්ස් (Nenats) ගෝත්‍රිකයන් හිම වලසුන්ගේ රදනක දත්වල අත්භූත බලයක් ඇති බවට පිළිගන්නා අතර ඔවුන් ඒවා ආරක්ෂක සුර ලෙස ගෙලෙහි පැළදීමට උපයෝගී කර ගනිති
තවද මෙම දත් පහල යන්සෙයි (Yansei) හා කාටන්ගා (Khatanga) ගංගා අසල වනගත මිනිසුන් දුඹුරු වලසුන්ගෙන් ආරක්ෂා වීමට තම හිස්වැසුම්වල පලදිති
ඔවුන්ගේ විශ්වාසය වුයේ මෙම දත් පැලදීමෙන් "කුඩා ඤාති පුත්‍රයින්" (දුඹුරු වලසුන්) ඔවුන්ගේ ශක්තිමත් "මාමාවරුන්"(හිම වලසුන්) හට පහරදීමෙන් වලකිනු ඇති බවය
තවද හිම වලසුන්ගේ හිස් කබල් භූමිදාන කරන ස්ථාන සේද්යන්ගි (sedyangi) නමින් හැදින්වූ අතර මෙම ස්ථාන පුජාභූමි ලෙස සැලකුහ
මෙවැනි ස්ථාන අදත් යමල් අර්ධද්වීපයේ දක්නට ලැබේ
සංකේත හා සුරතලුන් 
හිම වලසුන් ඔවුන් ජිවත් වන නිජබිම් ආශ්‍රිත රටවල ප්‍රචලිත සංකේතයකි
කැනඩාවේ ටුණි (Toonie) නම් කාසියකද, ඊසානදිග ප්‍රදේශ හා නුනවට්හී (Nunavut) වාහන අංක පුවරු වලද, හිම වලසුන්ගේ රුපය දක්නට ඇත
තවද හිම වලසා ඇලස්කා ෆෙයාර් බැන්ක්ස් විශ්වවිද්‍යාලයේ හා 1988 වර්ෂයේ ශිත ඔලිම්පික් උළෙලෙහි සුරතල් සත්වයා වශයෙන් භාවිතා කර ඇත
කොකා කෝලා සමාගම, Polar බිම සමාගම, Nelvana, Bundaberg Rum හෝ Good Humor-Breyers යන ආයතන හිම වලසා තම වෙළද දැන්වීම්වල භාවිතා කර ඇත
මේ අතර Fox's Glacier Mints සමගම පෙපි නම් හිම වලසෙකු තම නිෂ්පාදන නිරුපනය කරන සුරතල් සත්වයා ලෙස 1922 සිට භාවිතා කර ඇත
සාහිත්‍ය 
හිම වලසුන් ළමුන් උදෙසා ලියු නව කතාවල චරිත ලෙස යොදා ගෙන ඇත
"පොලර් බේයර් සුන්" නවකතාව උපුටාගෙන ඇත්තේ ඉනුඉට් ජනප්‍රබන්ධයකිනි
එසේම ඊඩිත් පට්ටෞ ගේ "ප්රෝමිනන්ටලී ඉන් ඊස්ට්" නව කතාවේද, රේමන්ඩ් බ්‍රිග්ස් ගේ "ද බෙඅර්" කතාවේද, ක්‍රිස් ද ලීසි ගේ "ද ෆෙයරි විත්ඉන්" නව කතාවද හිම වලසුන් උපයෝගී කරගත් අවස්ථාවලට කදිම නිදසුන් වේ
ෆිපිල්ප් පුල්මන්ගේ ප්‍රබන්දවලියක් වූ, "හිස් ඩාර්ක් මෙටිරියල්" හී "පන්සර්බියෝවී" චරිතය මිනිස් ගති ගුණවලින් පිරි හිම වලස් චරිත වලට නිදසුනකි
මෙම චරිතය "ගෝල්ඩන් කොම්පස්" චිත්‍රපටයට පාදක වී ඇත
අදාල

අදාල පොත්

බාහිර සබැදි

 View occurrences of Ursus maritimus in Biodiversity Heritage Library
National Wildlife Federation's Polar Bear Page
 ARKive — images and movies of the polar bear (Ursus maritimus) 
 Smithsonian National Museum of Natural History species account-Polar Bear 
 USGS Polar Bear Studies
 Map of polar bear ranges and denning areas in Nunavut from Nunavut Planning Commission 
 BBC Nature
Polar bear news, and video clips from BBC programmes past and present
Photos, facts, videos from Polar Bears International which funds population, preservation and DNA studies of the polar bear

සත්තු
පියර්ස් බ්‍රොස්නන් (උපත 1953 මැයි 16) අයිරිශ් ජාතික නළුවෙක්, චිත්‍රපට නිෂ්පාදකයෙක් සහ පරිසරවේදියෙක්
අවුරුදු 16 දී පාසලින් නික්මීමෙන් පසු බ්‍රොස්නන් ලන්ඩොන් නාට්‍ය ආයතනයේ වසර 3ක් පුහුණුව ලබන ලදී
ඔහු වීදි නලුවෙකු ලෙස වෘත්තිය අරඹා Remington Steele (1982–87) යන රූපවාහිනි නාට්‍ය මාලාව තුලින් ප්‍රසිද්ධියට පත් විය
Remington Steele ට පසු The Fourth Protocol සහ Mrs
Doubtfire යන චිත්‍රපටවල ඔහු පෙනී සිටියේය
1995 දී ඔහු, රහස් පරීක්ශක ජේම්ස් බොන්ඩ් චරිතයට පන පෙවූ පස් වන නළුවා බවට පත් විය
1995 සහ 2005 අතර කාලය තුල ජේම්ස් බොන්ඩ් චිත්‍රපට 4 කට ඔහු විසින් පන පොවන ලදී
2004 දි නිකුත් වු ජේම්ස් බොන්ඩ් video game, Everything or Nothing සඳහා ඔහු හඬ කැවීමෙන් සම්බන්ධ විය
මෙම කාලය අතරතුර දී Dante's Peak සහ නැවත නිෂ්පාදනයක් වු The Thomas Crown Affair යන චිත්‍රපටවල ද ප්‍රධාන චරිතවලට පන පොවන ලදී
බොන්ඩ් චරිතයට සමුදීමෙන් පසු ඔහු අති සාර්ථකත්වයට පත් වූ The Matador (2005 Golden Globe සම්මානයට යෝජිත), Mamma Mia
(2008 ජාතික චිත්‍රපට සම්මානලාභි), සහ The Ghost Writer (2010) යන චිත්‍රපට වල ප්‍රධාන චරිත සඳහා සහභාගී විය
1996 දි Beau St
Clair සමග එක්ව Irish DreamTime නම් ලොස් ඇන්ජලීස් පාදක කර ගත් නිෂ්පාදන සමාගමක් ඔහු විසින් පිහිටුවන ලදී
පසු කාලයේ දී ඔහුගේ සත්කාරක සහ පරිසර හිතකාමි ක්‍රියාවන් සඳහා ඔහු ප්‍රසිද්ධියට පත් විය
ඔහු 1980 සිට 1991 දක්වා කසෑන්ඩ්‍රා හෑරිස් නම් ඔස්ට්‍රෙලියානු නිලිය සමග විවාහ වී සිටි අතර 2001 දි අමෙරිකානු මාධ්‍යවේදිනියක් වු කීලි ශ්ය්න් ස්මිත් සමග විවාහ වන ලදී
2004 වර්ෂයේ දී ඔහු අමෙරිකානු පුරවැසියෙක් බවට පත් විය
චිත්‍රපට

මූලාශ්‍ර

External links 

 
 
 

1953 උපත්
ලින්ඩා චණ්ඩ මාරුතය වාර්තා අනුව වේගවත්ම නැගෙනහිර පැසිෆික් චණ්ඩ මාරුතය විය
ආගමික ස්ථාන නිසා ප්‍රසිද්ධ ශ්‍රී ලංකාවේ ගම්මානයකි
කතරගම, ශ්‍රී ලංකාවෙ මැණික් ගඟ අසබඩ, යාල ජාතික වනෝද්‍යානයට යාබදව පිහිටා ඇති ඓතිහාසික ප්‍රදේශයකි
පුරාණ රුහුණේ ප්‍රධාන නගරයක්ව පැවති මෙම ප්‍රදේශය දකුණු පළාතේ හම්බන්තොට දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටා ඇත
ශ්‍රී ලංකවේ වාණිජ නගරය වන කොළඹ සිට කි
228ක් දුරින් පිහිටා තිබේ
අතීතය
පුරාතන යුගයේ  කතරගම ශ්‍රී ලංකාවේ ගිණිකොන දිග ප්‍රදේශයේ වනාන්තර වලින් වටවූ කුඩා නගරයක් ව පැවත තිබූ අතර වර්තමානයේ  වේගයෙන් සංවර්ධනය වෙමින් පවතින නගරයක් බවට පත්වී ඇත
උෟව පළාෙත්  ෙමාණරාගල දිස්ත්‍රික්කෙය් පිහිටි ෙඑතිහාසික කතරගම දකුණු පළාෙත් හම්බන්ෙතාට දිස්ත්‍රික්කයට අාසන්නෙය් පිහිටි එකකි
එහි ඉතා පැරණි බෞද්ධ ස්ථූපයක් වන කිරිවෙහෙර ද ස්ථානගතව පවතී
මෙම නගරයට ක්‍රිස්තු පූර්ව සියවස් වලටත් වඩා එහාගිය අතීතයක් ඇත
මෙය රෝහණ රාජධානි සමයේ බොහෝ සිංහල රජවරුන්ගේ රාජ්‍ය වාසස්ථානය වී තිබුණි
1950 වර්ෂයේ පමණ සිට මෙම නගරය නිරන්තර රාජ්‍ය ආයෝජන හේතුකොටගෙන පොදු ප්‍රවාහනය, වෛද්‍ය පහසුකම් සහ ව්‍යාපාර සංවර්ධනය හා හෝටල් සේවා වල දියුණුවක් අත්කරගෙන තිබේ
මෙහි ප්‍රධාන නිළය දරන්නේ බස්නායක නිළමේ තුමා ය
සංචාරක ආකර්ෂණ

 රුහුණු කතරගම දේවාලය - කතරගම පිහිටි, කතරගම දේවාලය යනු කතරගම දෙවියෝ ලෙසින්ද හැඳින්වෙන ස්කන්ධ-මුරුගන් වෙනුවෙන් පූජා කෙරුණු, හින්දු සහ බෞද්ධ සිද්ධස්ථාන සංකීර්ණයකි
කිරිවෙහෙර - කිරිවෙහෙර ශ්‍රී ලංකාවේ වූ පූජනීය බෞද්ධ පුදබිමක් වේ
කතරගම මුරුගන් කෝවිල - රුහුණු කතරගම දේවාලයට යාබදව පිහිටා ඇත
අධ්‍යාපනය
සිංහල මාධ්‍යයෙන් ප්‍රාථමික, ද්විතීක හා තෘතීක අධ්‍යාපනය ලබාදෙන රජයේ පාසල් ගණනාවක් මෙම ප්‍රදේශයේ පිහිටා ඇත
ජනගහනය 
1800දී පමණ එනම් ජනාවාසය අත්හැර දැමීමෙන් අනතුරුව 1950 තෙක් එහි වාසය කලේ පවුල් සීමිත සංඛාවක් පමණි
නමුත් 1950න් අනතුරුව ජනගහන වර්ධනයක් සිදුවිය
මෙහි ජනගහනයෙන් බහුතරය සිංහල ජාතිකයන් වන අතර සුළුතර ශ්‍රී ලාංකික දෙමළ ජනයා තත් ජනගහනයට ආශ්‍රිතව වාසය කරයි
කතරගම දෙවියන් උදෙසා වාර්ශික උළෙල පවතින ජූලි-අගෝස්තු සමයේ ජනගහනය දස දහස් ගණනකින් පමණ වැඩිවේ
කතරගම ස්ථිර ජනගහනය 20,000කට අධික වේ(2010)
Statistical Information of Kataragama Divisional Secretariat

ප්‍රවාහනය
වර්ථමානයේ කතරගමට සංචාරය කරන බහුතරය භාවිතා කරන්නේ මෝටර් රථයි
නමුත් දියුණු ප්‍රවාහන මාධ්‍ය පවතින වර්තමානයේ පවා භක්තිමත් අනුගාමිකයන් පුරාතන චාරිත්‍ර අනුගමනය කරමින් පාගමනින්ම කතරගමට චාරිකා කරති
1992 දී කොළඹ සිට මාතර දක්වා වූ දුම්රිය මාර්ගය කතරගම දක්වා දීර්ඝ කිරීමට යෝජනා කෙරින
මෙම දුම්රිය මාර්ග දිගුව අදියර තුනකින් සමන්විත වේ
පළමු අදියරෙන් රුපියල් මිලියන 60ක වියදමින් මාතර සිට බෙලිඅත්ත දක්වා කි
මී 27ක මාර්ගය ඉදිකිරීමට නියමිත අතර දැනටමත් රාජ්‍ය ඉන්ජිනේරු සංස්ථාව යටතේ නිල්වලා ගඟට ඉහලින් කරන ඉදිකිරීම් ආරම්භ කර ඇත
මුල් ව්‍යාපෘතිය වසර 6කදී සම්පූර්ණ කිරීමට නියමිත අතර සම්පූර්ණ ව්‍යාපෘතිය සඳහා රු බිලියන 3ක් වැයවනු ඇති බව ගණන් බලා ඇත
ඕස්ට්‍රේලියාව තුලදී  සරල වශයෙන්  කොළ පැහැති ගස් ගෙම්බා  ලෙසින් හැඳින්වෙන, ඕස්ට්‍රේලියානු කොළ පැහැති ගස් ගෙම්බා, වයිට්ගේ ගස් ගෙම්බා, හෝ  තරබාරු ගස් ගෙම්බා (ලෙටෝරියා සෙරූලියා) යනු,   ඕස්ට්‍රේලියාවේ සහ නව ගිනියාවේ දේශීය විශේෂයක් වන හා, නවසීලන්තයේ සහ එක්සත් ජනපදයේ ආගන්තුක ගහණයන් සහිතවූ, ගස් ගෙඹි විශේෂයකි
මෙම විශේෂය අයත් වන්නේ  ලෙටෝරියා ගණයටය
ගණයෙහි සමහරක් විශේෂයන් හා සමගින්,  විශේෂයෙන්  ප්‍රතාපවත් ගස් ගෙම්බා (ලෙ
ස්ප්ලෙන්ඩිඩා) සහ  යෝධ ගස් ගෙම්බා (ලෙ
ඉන්ෆ්‍රාෆ්‍රෙනාටා) හා සමගින්,  කායික විද්‍යාත්මක සමානත්වයක් දක්වයි.

කොළ පැහැති ගස් ගෙම්බා, බොහෝ ඕස්ට්‍රේලියානු  ගෙම්බන්ට වඩා විශාල වන අතර,  උගේ දිග 10 සෙමී (4 අඟල්) තෙක් විය හැකිය
මෙම ගෙම්බන්ගේ සාමාන්‍ය ආයුකාලය අවුරුදු 16 ක් පමණවේ, එය අනිකුත් බහුතරයක් ගෙම්බන්ට සාපේක්ෂව දීර්ඝ කාලයක්වේ
කොළ පැහැති ගෙම්බන් හීලෑ සතෙක් වන අතර මිනිස් වාසස්ථාන අසල ජීවත් වීමට ඉතා සුදුසුය
මෙම සතුන් අලෝකයට ඇදී එන කෘමි සතුන් ආහාරයට ගන්නා අයුරු නොයෙක් විට ජනෙල් සහ නිවාස ඇතුලත දැකගත හැකිය
තවද අනතුරකට පත්වූ විට සතුරාව තැති ගැන්වීමට කෑගසන අතර සතුරා ස්පර්ශ කළවිට හීන් හඩක් නංවයි. 

මෙම සතාගේ භෞතික සහ චරිත ලක්ෂණ හේතුවෙන් කොළ පැහැති ගස් ගෙම්බා ප්‍රාන්තයේ සිටින අතිශය හදුනගතහැකි ගෙම්බන් බවට පත්වී ඇත, තවද ලොව පුර සිටින ජනප්‍රිය විදේශීය සුරතල් සතෙකි
ඖෂධ නිෂ්පාදනයේදී ගෙම්බාගේ සමේ ස්‍රාවය ප්‍රතිබැක්ටීරිය සහ ප්‍රතිවයිරස උපයෝගී කරගතහැකි  බව සනාථවේ
වර්ගීකරණය
කොළ පැහැති ගස් ගෙම්බා සහ ඔස්ට්‍රලේසියාවට ආවේණික සතුන් දුසිමක පමණ ලෙටෝරියා ගණය ට අයත් වේ The common name of the species, "White's tree frog", is in honour of John White's first description in 1790.
මෙම සතුන්ගේ සාමාන්‍ය නාමය වන " සුදු පැහැති ගස් ගෙම්බා " යන්න 1790 දී John White ට ගෞරව කිරීම පිණිසය
විද්‍යාත්මකව වර්ගීකරණය කරන ලද පළමු ඕස්ට්‍රේලියානු  ගෙම්බා කොළ පැහැති ගස් ගෙම්බාය
මෙම විශේෂය පිලිබද තොරතුරු Sir Joseph Banks ගේ සටහන් වල හමු වුවද දෙවන ලෝක යුධ සමයේ දී ජර්මානුවන්ගේ විසින් ලන්ඩන් හී Royal College of Surgeons හී පිහිටි Hunterian කෞතුකාගාරය ට බෝම්බ හෙලීම නිසා විනාශය ට පත්විය
ගෙම්බාගේ කොළ පැහැති වර්ණය නොසලකා මුලින් හදුන්වා ඇත්තේ "නිල් ගෙම්බා " ලෙසය
White එංගලන්තයට යැවූ ප්‍රථම නිදර්ශකය සංරක්ෂණ ද්‍රව්‍යය නිසා හානි වූ අතර එය නිල් පැහැවී තිබුණිගෙම්බාගේ එම වර්ණයට හේතු වූයේ සංරක්ෂණ ද්‍රව්‍යය මගින් කොළ සහ නිල් වර්ණක ආවරණය කර තිබූ කහ පැහති තට්ටුව විනාශවීමයි, එම නිසා ගෙම්බා නිල් පැහැයෙන් දිස්විය
ලතින් භාෂාවෙන් නිල් පැහැය යන අර්ථය විශේෂ විරුද නාමයක් වන  caerulea ලෙස නැවත නම්කරන ලදී
මෙම ගෙම්බා ඉතා සරළව කොළ පැහැති ගස් ගෙම්බා ලෙසද හදුන්වන නමුත්, එම නම බොහෝවිට එම පළාතේ සිටිනා සාමාන්‍ය කොළ පැහැති ගෙම්බට ලබාදී ඇත
උදාහරණයක් ලෙස ඇමරිකානු කොළ පැහැති ගස් ගෙම්බා හැදින්විය හැකිය(Hyla cinerea)
සටහන
කොළ පැහැති ගෙම්බාහට දිග සෙන්ටිමීටර් 10 (අගල් 4) දක්වා වර්දනය විය හැකිය
ගෙම්බාගේ වර්ණය උෂ්ණත්වය සහ පරිසරයේ ඇති වර්ණය මත රදාපවතී
දුඹුරු සිට කොළ පැහැය දක්වා පෙළගැන්වූ විට, උදරයේ මතුපිට වර්ණය සුදු පැහැවේ
ගෙම්බාහට සමහරවිට පිටුපස කුඩා, සුදු, අවිදිමත් හැඩති ලප ඇත
ගෙම්බාගේ ඇඟිලි කෙලවර ඇති විශාල තැටිය ඉහළට යාමේදී තදින් අල්ලා ගැනීමට උපකාරවේ
ඇස් රන්පැහැ වන අතර තිරස් කළු ඉංගිරියාවක් ඇත, මෙය නියම  Litoria genus ට අයත්වේ
අතැඟිලි තුනෙන් එකක් පමණ දැලකින් වැසි ඇති අතර, පයේ ඇඟිලි ආසන්නව හතරෙන් තුනක් පමණ දැලකින් වැසි ඇත
කන් අඩිය (සම් පටලය කන් බෙරයට සමානවේ) දෘශ්‍යමාන වේ
උත්තර-බටහිර ඕස්ට්‍රේලියාවේ වාසය කරන කොළ පැහැති ගස් ගෙම්බා ප්‍රතාපවත් ගස් ගෙම්බාට (L
splendida) සමානව පෙනුනද හිස මතුපිට ඇති විශාල පැරටොයිඩ් හා රෝස්ටල් ග්‍රන්ථි නිසා ප්‍රතාපවත් ගස් ගෙම්බා වෙනකොට හදුනා ගත හැක
යෝධ ගස් ගෙම්බාද (L
infrafrenata) සමහරවිට කොළ පැහැති ගස් ගෙම්බා සමග පැටලිය හැක
ප්‍රධාන වෙනස වනුයේ කොළ පැහැති ගස් ගෙම්බාගේ නොමැති, නමුත් යෝධ ගස් ගෙම්බාගේ ඇති යටි හක්කේ දාරය තෙක් දිවෙන වෙනස් වයිරමයි
ගෙම්බන් හට පෙනහළු තිබුනද , ඔක්සිජන් අවශෝෂණය කරනු ලබන්නේ සමෙනි
මෙය කාර්යක්‍ෂමව සිදුවීමට සම තෙත සහිත විය යුතුය
මෙහි අවාසිය වනුයේ ලෙඩ බෝවීමට හේතුවන රෝගකාරක බීජ සම මතුපිට දියුණු වීමයි
මෙයට ප්‍රතික්‍රියා දැක්වීමට ගෙම්බාගේ රහසිගත අමිනෝ අම්ල රෝගකාරක බීජ විනාශ කර දමයි
කොළ පැහැති ගස් ගෙම්බාගේ සමේ ශ්‍රාවයේ Caerins අඩංගුවේ, ප්‍රතිබැක්ටීරිය සහ  ප්‍රතිවයිරස සහිත අමිනෝ අම්ල කාණ්ඩයකි
තවද එහි CCK-8 වලට සමාන කායකර්ම ප්‍රතිපල ඇති ජීර්ණ හෝර්මෝනයක් හා කුසගිනි නිවාරකයක් වන caerulins අඩංගුය
T-cells වලට හානි නොකර කොළ පැහැති ගස් ගෙම්බාගේ සමේ ශ්‍රාවයේ සමහරක් අමිනෝ අම්ල මගින් HIV විනාශ කල හැකි බව සොයාගෙන ඇත
ඉස්ගෙඩියා

ඉස්ගෙඩියාගේ මුහුණුවර සංවර්ධනය මුළුල්ලෙහි වෙනස්වේ
මෙම ඉස්ගෙඩි විශේෂයේ දිග 8mm (වරක් බිත්තර රැක්කාට පසු) සිට 44mm දක්වා පරාසයේවේ
ඔවුන් ආරම්භයේ දුඹුරු පැහැ ලප හෝ පැල්ලම් සහිත වේ, සංවර්ධනය අතරතුර සිවියෙහි පාට (කොළ පාට සිට දුඹුරු පාට දක්වා) වර්ධනයවේ
ඔවුන්ගේ යටිපැත්ත අඳුරු පැහැයෙන් ආරම්භකර එක්බිති ආලෝකමත්වේ, අවසානයේදී වැඩිහිටියන් සුදු පැහැවේ
ජල්ලි තුල විෂ්කම්භය 1.1–1.4mm වන දුඹුරු පැහැති බිත්තර වේ
පැතිරීම

කොළ පැහැති ගෙම්බා ඕස්ට්‍රේලියාවේ උතුරු සහ නැගෙනහිර පළාත් වලට සහ දකුණු නිව් ගිනියාවට ආවේණික සතෙකි
වැඩි වශයෙන් උෂ්ණ සහ නිවර්තන දේශගුණික ප්‍රදේශයන්හි ව්‍යාප්තිය අඩුය
කොළ පැහැති ගස් ගෙම්බා නිව් ගිනියාවෙහි වියළි දකුණු කලාපයට පමණක් සීමා වී ඇත
එහි පරාසය Irian Jaya සිට Port Moresby දක්වා පැතිරේ, තවද Daru Island වල බහුලව ඇත
වෙන්වූ විශේෂ උතුරු නිව් ජිනියාවෙන් වාර්තා වුවද එය මිනිසාගේ මැදිහත් වීමෙන් විය හැකිය
International Conservation Union(IUCN) විසින් නව ගිනියාව හා ඉන්දුනීසියා වේ සංරක්ෂණ ස්ථාන යෝජනා කර ඇත
මෙම විශේෂය ඇමරිකාවට සහ නවසීලන්තයට ද පැතිරී ඇති අතර එක්සත් ජනපදයේ, එය ෆ්ලොරිඩා හී පෙදෙස් දෙකකට සීමා වී ඇත, බොහෝ දුරට එය සුරතල් සතුන් හුවමාරුව නිසා විය හැක
ෆ්ලොරිඩා හී ඉතා කුඩා ගහනයක් පමණක් වාර්තා වී ඇති අතර මොවුන් ආක්‍රමණික විශේෂයක් ලෙස පරිසරයට හානියක් සිදු වුවා ද යන්න තවම සොයාගෙන නොමැත
නවසීලන්තය එක්වරක් ගහනය ඉදිරිපත් කළේය, නමුත් 1950 සිට මේ දක්වා කිසිදු දර්ශණ ගත කිරීමක් වාර්තා වී නොමැත
පරිසර විද්‍යාව, චර්යාව, ජෛව ඉතිහාසය

කොළ පැහැති ගස් ගෙම්බන් ඉතා හීලෑය
මොවුන් නිශාචර සතුන්ය, සවස් කාලයේ එළියට පැමිණෙන අතර අහාර සදහා දඩයම් කරයි
දහවල් කාලයේදී නිදාගැනීම සඳහා ගස් බෙන හෝ ගල් කුහර වැනි සීතල, අඳුරු සහ තෙතමනය සහිත ස්ථානයක් සොයා ගනී
සිසිර කාලයේදී  කොළ පැහැති ගස් ගෙම්බන් සාමාන්‍යයෙන් දක්නට නොලැබේ
වසන ස්ථානය මත, කොළ පැහැති ගස් ගෙම්බා ගේ පුරුදු , චර්යාවන් වෙනස් වේ
මොවුන් සාමාන්‍යයෙන් නිශ්චල ජල මුලාශ්‍ර අසල වන වියන් වල දැකගත හැකිය
කෙසේ වුවද මෙම ගෙම්බන් හට වගුරු(බට අතර) හෝ තණබිම් තුල ශීත කාලයේ ජිවත් විය හැක
කොළ පැහැති ගස් ගෙම්බා නිවෙස් වල සොරොවු බේසම්, වැසිකිළි වැනි ජල මුලාශ්‍ර වල ජිවත් වන බවට ප්‍රකටය
ජනේල වල කෘමි සතුන් ද ආහාරයට ගන්නා ආකාරය දැකගත හැක
ඉහළ ආර්ද්‍රතාවය හා බාහිර පරිසරයට වඩා ශිත තත්වය නිසා මොවුන් ටැංකි(ජල ටැංකි), වැහි පීලී, වැසි ජල බසින නල වල වාසය කරයි
තිරවුරු මගින් ඔවුන්ගේ ඇරයුම් හඩ තීව්‍ර කරන නිසා, සංසර්ගයේ යෙදෙන කාල වලදී ගෙම්බන් වැසි ජලය බසින නල, ටැංකි වලට ආකර්ෂණය වේ
මෙම විශේෂයේ හඬ දුර්වල, මන්දගාමී "බ්රෝක්, බ්රෝක්, බ්රෝක්"  කීප වාරයක් වේ
වසරේ වැඩි කාලයක් වැහි පීලි, වෘක්ෂ වැනී උස් ස්ථාන වල සිට හඬ නංවයි. උස් ස්ථාන වල රැදුනද  සංසර්ග කාලයෙදී මදක් පහතට පැමිණ  නිසල ජල මුලාශ්‍ර(තාවකාලික හෝ ස්ථීර) අසල ශබ්ද කරයි
බොහෝ ගෙම්බන් සේම,  කොළ පැහැති ගස් ගෙම්බා ශබ්ද කරන්නේ තම සහකරු සොයාගැනීමට පමණක් නොව, ඔවුන්ගේ ස්ථානය දැන්වීමට ද සංසර්ග කාල හැර වෙනත් කාල වලදී ද ශබ්ද කරයි
බොහෝ විට වර්ෂාවකින් පසු, ගෙම්බන් මෙසේ ශබ්ද කරන අතර ඊට හේතුව තවම පර්යේෂකයන්ට ද පැහැදිලි නැත
විලෝපිකයකු අසලට පැමිණි විට, මිනිස් පාද ඔවුන්ගේ අඩවියට පැමිණි විට ගෙම්බන් ආතතිය සහිත ශබ්දයක් නංවයි.

මෙම විශේෂයේ ආහාරයට ප්‍රධාන වශයෙන් කෘමින් හා මකුළුවන් අඩංගු වන අතර සමහර විට කුඩා ගෙම්බන්, කුඩා ක්‍ෂිරපායින් අයත් විය හැක
ගෙම්බාගේ දත් ගොදුර කපා ගැනීමට සුසුසු නැත, එනිසා ගොදුර ගෙම්බාගේ මුඛ්‍ය අභ්‍යන්තරයට ගැලපිය යුතුය
බොහෝ ගෙම්බන් තම ඇලෙන සුළු දිව ගොදුර වෙත දිගාහරියි
ගොදුර ඇලුන පසු ආහාරයට ගනියි
කොළ පැහැති ගස් ගෙම්බා කුඩා කෘමින් සදහා මෙම උපක්‍රමය භාවිතා කරන අතර විශාල ගොදුරු සදහා, ඔවුන් පැන ගියද, තම දෑත් යොදා මුඛය තුලට ඔබා ගනියි
ගෙම්බාට සහජ විලෝපිකයන් කිහිප දෙනෙකි, ඔවුන් අතරින් සර්පයන් සහ කටුස්සන් හා කුරුල්ලන් විශේෂ කීපයක් වේ
ඔස්ට්‍රලියාවේ යුරෝපිකයන් ගේ සංක්‍රමනය සමග, බල්ලන්, බළලුන් වැනි සහජ නොවන විලෝපිකයන් නිර්මාණය වී ඇත
මෙම විශේෂයේ සාමාන්‍ය ආයු අපේක්ෂාව අවුරුදු 16 ක් පමණ වන නමුත් සමහරුන් අවුරුදු 20 ඉක්මවා ජිවත් ව සිට ඇත
සුරතල් සතෙක් වශයෙන්
කොළ පැහැති ගස් ගෙම්බා යනු ලෝකය පුරා සිටිනා වඩාත්ම ජනප්‍රියම ගෙම්බන් විශේෂයකි
ගෙම්බාගේ හීලෑ ස්වභාවය,බොහෝ විට විකට ස්වරූපය සහ දිගු ආයු අපේක්ෂාව හේතුවෙන් මෙම ගෙම්බා විදේශීය සතුන් හිමිකරුවන්ට ආකර්ශනීය තේරීමක් බවට පත්වී ඇත
කොළ පැහැති ගස් ගෙම්බා ආහාරය පුළුල් නිසා, සහ රෝග සඳහා ප්‍රතිශක්තිය වැඩි බැවින් නඩත්තු කිරිමට පහසු ගෙම්බන් විශේෂයකි
මෙම ගෙම්බන් සුරතල් සතෙකු ලෙස ඇති කිරීමේදී ඇති වන ප්‍රධාන ගැටළුවක් වන්නේ ප්‍රමාණය ඉක්මවා ආහාර ලබා දීමයි
අධික ලෙස ආහාර ලබාදීමෙන් කොළ පැහැති ගස් ගෙම්බා තරබාරු වේ
වනයෙදී, ගෙම්බෙකුට අතිරික්ත ශක්තියක් වැය වන්නේ ගොදුරු ඇල්ලිමටය
කෙසේවුවත්, වහල් භාවයේදී, ඔවුන්ට සජීවී ආහාර සිමා සහිත ඉඩ තුල ලබා දේ
එමගින් ආහාර ලබා ගැනීම සදහා කරන ක්‍රියාකාරකම් අවම වී බර වැඩි වීමට හේතු වේ
බර ඉක්මවා ගිය මෙම වර්ගයේ ගෙඹි විශේෂ වල, මේද පටල හිස මතුපිට හා ශරීරය මතුපිට තැන්පත් වීමෙන් "කොට තරබාරු" පෙනුමක් ලැබේ
එමනිසා කොට "තරබාරු ගෙම්බා" ලෙස හදුන්වයි.

සංරක්ෂණය
ඔස්ට්‍රලියානු නිතිය මගින්  කොළ පැහැති ගස් ගෙම්බා ට නීතිමය රැකවරණය සපයයි(ෆෙඩරල් පාරිසරික ආරක්ෂණ සහ ජෛය්ව විවිධත්ව ආරක්ෂණ පනත 1999)
පුළුල් ව්‍යාප්තිය හා ගහනය, සමබර පුරුදු, සහා සංඛ්‍යාව අඩු විමේ ප්‍රවනතාව අඩු බැවින් IUCN විසින් අඩු සැලකිල්ලට ලක්වූ විශේෂයක් ලෙස වර්ගීකරනය කර ඇත
සමහර  කොළ පැහැති ගස් ගෙම්බන්ගේ ස්වාභාවික පුරුදු විනාශ වී ඇත
තවද, සමහර ගෙම්බන් ට chytrid දිලීරය(chytridiomycosis හේතුවන) හේතුවෙන් රෝග වැළදී ඇති බව හදුනාගෙන ඇත
වෙනත් ගෙම්බන්ටද බලපාන මෙම හේතුන් දෙක නිසා, ඔස්ට්‍රේලියාව තුල කොළ පැහැති ගස් ගෙම්බන් ගහනය අඩු විමේ අවදානමක් ඇති වී ඇත
කෙසේවුවද, දිගු කාලින ආයු අපේක්ෂාව නිසා, ප්‍රජනන ප්‍රතිශතයේ අඩු වීමක් හදුනා ගැනීමට කෙටි කාලින ආයු අපේක්ෂිත විශේෂ වලට වඩා වැඩි කාලයක් ගත වේ
ආශ්‍රිත

ලේඛන නාමාවලිය
 

 Egerton, L
Encyclopedia of Australian wildlife
Reader's Digest ISBN 1-876689-34-X

බාහිර සබැඳි
 ඕස්ට්‍රේලියා වැසි වනාන්තර - Litoria caerulea
 වයිට්ගේ ගස්ගෙම්බන් සුරතල් සතකු ලෙස තබාගැනීමට මුලාරම්භයක්
 වයිට්ගේ ගස්ගෙම්බන් පෝෂණය හා රැක බලාගැනීම
 වයිට්ගේ ගස්ගෙම්බන්ගේ හා අනෙක් ගෙම්බන්ගේ ඡයාරුප එකතුව
 ඕස්ට්‍රේලියා ගෙම්බන්ගේ ජාලය - ඕස්ට්‍රේලියානු ගෙම්බන්ගේ දත්ත මුලාශ්‍රය - Litoria caerulea -  ඕස්ට්‍රේලියානු කොළ පැහැති ගස් ගෙම්බා - ගෙම්බාගේ ශබ්දය මෙතනින්
නිව් සවුත් වේල්සයේ උභයජීවියෝ
බුදුරජාණන් වහන්සේට පරිනිර්වාණ තුනක් ඇත
ක්ලේශ පරිනිර්වාණය, ස්කන්‍ධ පරිනිර්වාණය, ධාතු පරිනිර්වාණය යනු එම පරිනිර්වාණ තුන යි
අප බුදුරදුන් ගේ ක්ලේශ පරිනිර්වාණය ගයාවේ ජය ශ්‍රී මහා බෝධි මූලයේ දී සිදුවිය
ස්කන්‍ධ පරිනිර්වාණය කුසිනාරා නුවර මල්ල, රජ දරුවන් ගේ උපවත්තන සල් වනයේ දී සිදුවිය
ධාතු පරිනිර්වාණය අනාගතයේ දී සිදු වෙයි
එය කෙසේ සිදුවේ ද
ගෞතම බුදුසසුනට වසර පන්දහසක් කල් සම්පුර්ණ වූ කල්හි වෙසක් පුර පසළොස්වක පොහෝ දින ලංකාවේ මයියංගනය, මැදිරිගිරිය, කැලණිය, දීඝවාපිය, සේරුවිල , ගිරිහඬු සෑය, ජේතවනය, අභයගිරිය, ථූපාරාමය ආදී බොහෝ ස්තූපයන්හි වැඩ සිටින සර්වඥ ධාතුන් වහන්සේලා අහසට පැන නැගී අනුරාධපුර රුවන්වැලි මහා සෑයේ ද්‍රෝණයක් ධාතුන් වහන්සේලා වැඩ සිටින ස්ථානයට එක් රැස් වෙති
ධාතු නිදන් කළ දිනයේ පටන් ඒ දක්වා ධාතු ගර්භය තුළ දැල්වෙමින් පැවති සිංහ තෙල් පහන් එදින නිවී යයි
එකල්හි රුවන්වැලි මහා සෑයේ ධාතු ගර්භයට රැස් වූ ඒ සියලු ම සර්වඥ ධාතුන් වහන්සේලා අහසට පැන නැගී එක නූලක අමුණන ලද මුතු ඇට පෙළක් මෙන් නාගදීපයේ රාජායතන චෛත්‍යය වෙත වැඩම කර අප බුදුරදුන් දෙවැනි වරට ලක්දිවට වැඩම කළ අවස්ථාවේ වැඩ හිඳ නාගයින්ට දහම් දෙසූ මැණික් පුටුව මත තැන්පත් වෙති
එහි දී අප්‍රමාණ දිව්‍ය නාගයින් ගේ මහත් වූ වන්දනා පුද සත්කාර ලබන සර්වඥ ධාතුන් වහන්සේලා මැණික් පුටුවත් සමගින් ම අහසට පැන නැගී දඹදිව ගයාවේ ජය ශ්‍රී මහා බෝධි මූලයට වැඩම කරති
එකල්හි දඹදිව හා ලෝකයේ තව බොහෝ රටවල්වල වැඩ සිටින සර්වඥ ධාතුන් වහන්සේලා ද දිව්‍ය ලෝකයන්හි බ්‍රහ්ම ලෝකයන්හි නාග ලෝකයන්හි වැඩ සිටින සර්වඥ ධාතුන් වහන්සේලා ද ඒ ඒ ස්ථානයන් ගෙන් අහසට පැන නැගී දඹදිව ගයාවේ ජය ශ්‍රී මහා බෝධි මූලයට වැඩම කරති
ඒත් සමග ම මහත් වූ වජ්‍රාසනයක් පොළොව පළාගෙන ඉහළට මතු වෙයි
එවිට සියලු ම සර්වඥ ධාතුන් වහන්සේලා වජ්‍රාසනය මත තැන්පත් වෙති
පසුව ඒ සියලු ම ධාතුන් වහන්සේලා එකට එක්වී බුදුරුව මවා ගනිති
ලලාට ධාතුව ලලාට ධාතුව තිබූ තැන ම පිහිටයි
අකුධාතු දෙනම අකු ධාතු දෙනම තිබු තැන ම පිහිටයි
සතර දළදා සතර දළදා තිබූ තැන ම පිහිටයි
ශ්‍රීවාස්ථී ධාතුව ශ්‍රීවාස්ථි ධාතුව තිබූ තැන ම පිහිටයි
සියලු කේශ ධාතු හා ලෝම ධාතු පෙර ඒ ධාතු තිබූ ස්ථානයන්හි ම පිහිටයි
මුං ඇට, කඩසහල්, අබ ඇට යන ප්‍රමාණයන්ට කැඩී බිඳී වෙන් වී ගිය නැළි දහසයක අස්ථි ධාතු පෙර ඒ ධාතු තිබූ ස්ථානයන්හි නොවරදවා ම පිහිටයි
ඒ ත් සමග ම දෙතිස් මහා පුරුෂ ලක්‍ෂණ හා අසූවක් අනුව්‍යංඡන ලක්‍ෂණ ද පහළ වෙයි
එදා බුදුරදුන් බුදු වූ දිනයේ දී මෙන් මෙදිනත් දස දහසක් සක්වළ ඒකාලෝක කරමින් බුද්ධ ශරීරයෙන් සවණක් රැස් විහිදෙයි
සියලු දිශා බබළයි
වඩ වඩාත් බබළයි
මෙය දකින දිව්‍ය බ්‍රහ්මයෝ “ අද අප බුදුන් ගේ ධාතු පරිනිර්වාණය සිදු වේ” යයි කියා වහ වහා දිවමල්, දිවගඳ ගෙන බොහෝ දෙව්බඹුන් ද සමගින් දඹදිව ජය ශ්‍රී මහා බෝධීන් වහන්සේ වෙත වහ වහා රැස් වෙති
එකල්හි ඒ බුදුරුව අහසට පැන නැගී යමා මහා පෙළහර දක්වා අහසින් බැස වජ්‍රාසනය මත වැඩ සිටිති
ඒ ත් සමග ම ධාතු ශරීරයෙන් මහත් වූ ගිනි ජාලාවක් හට ගෙන ආදාහනය වෙයි
මෙය දකින දේවතාවෝ “ මේ අප බුදුන් දකින අවසාන වතාවයි. අදින් පසු අපට ධාතුන් වහන්සේ නමක් වත් දැක බලා ගැනීමට නොහැකි වේ
මුළු ලොව ම හිස් වී ගියේය
අඳුරු වී ගියේය
බුද්ධාලෝකය නිවී ගියේ ය”යි කියා මහත් වූ දුකට පත් ව හඬා වැටෙති
මේ ආදාහනයේ දී අබ ඇටයක් තරම් කුඩා වූ සර්වඥ ධාතුන් වහන්සේ නමක් වත් ඉතිරි නොවෙයි
සියලු ම ධාතු ආදාහනය වෙයි
අළු වත් දැලිවත් ඉතිරි නොවෙයි
සියලු ධාතු දැවී ගිය කල්හි මහත් වූ ගිනි කඳ අතුරුදහන්වී යයි මෙසේ ධාතු පරිනිර්වාණය සිදු වන බව දත යුතු යි
නර්තන අංශය
මතකපතක් () යනු ඉලෙක්ටොනික් ක්ෂණික මතක දත්ත ගබඩා කිරීම සදහා භාවිතා කෙරෙන උපාංගයකි‍
සාමාන්‍යයෙන් බොහෝ ඩිජිටල් කැමරා, ජංගම දුරකථන, ලැප්‍ටොප් පරිගණක, මාධ්‍ය ධාවක  සහ පරිගණක ක්‍රීඩා උපකරණ වැනි ඉලෙක්ට්‍රොනික් උපාංග වල භාවිත කෙරෙයි
ඒවා ඉතා කුඩා මෙන්ම නැවත නැවත භාවිත කල හැකි අමතර බල සැපයුමකින් තොරව ක්‍රියා කරයි
ශ්‍රී ලංකාවේ ඇති ආරක්‍ෂිත පුරාවිද්‍යා ස්මාරක ස්ථාන ලෙස ගැසට් කර ඇති සිංහල දේවාගමට අදාල දේවාල ලැයිස්තුව.

පත්තිනි දේවාල

කතරගම දේවාල

දෙවොල් දෙවි දේවාල

නාථ දේවාල

සමන් දේවාල

දැඩිමුන්ඩ දේවාල

උපුල්වන් දේවාල

ශිව දේවාල

තනිවැල්ල දේවාලය 
සුවිශේෂ සේවාවක් කළ යුග පුරුෂයන් දේවත්වයෙන් ඇදහීම ලාංකීය සාංස්කෘතියේ ලක්ෂණයකි
හලාවත මාදම්පේ තනිවැල්ල දේවාලය ද එසේ ඉඳි වූවක් ය
රාජාවලියේ මාදම්පේ නගරය හඳුන්වා ඇත්තේ කටුපිටි මාදම්පේ යන නමින් වේ
කොළඹ - පුත්තලම් ප්‍රධාන මාර්ගයේ මාදම්පේ නගර සීමාව ආරම්භ වනවාත් සමඟ ම ඇති කඩුපිටි ඔයත්, තිලිපිටි වැවත් අසල මාර්ගය අද්දර ඉඳිකර ඇති විශාල අශ්ව රුව හේතුවෙන් තනිවැල්ල දේවාලය හඳුනා ගැනීම පහසුය
තනිවැල්ල දේවාලයට අයත් කුඩා දේවාල කුඩාවැව, මහවැව , පූකුලම , මැල්ලවගාර, ගල්අමුණ, ගල්මුරුව හා ජයරත්නාගාර යන ගම්මාන වල දැක ගත හැක
කඩුපිටි ඔය මැඳ කුඩා දූපතක් ලෙස තනිවැල්ල දෙවිඳුන්ගේ සංහිද පිහිටා ඇත
යාපනය ජයගෙන 6 වන බුවනෙකබාහූ නමින් ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර කෝට්ටේ රාජධානියේ රජ වුණ සපුමල් කුමාරයාගේ සහොදර, පසු කලෙක කෝට්ටේ රජ වූ 8 වන වීර පරාක්‍රමබාහු රජුගේ යකඩ දෝළිය බිසවගේ පුත්, තනියවල්ලභ රජ ලෙස මාදම්පේ ප්‍රදේශය පාලනය කර ඇත
පෘතුගීසින් 1518 දී කොළඹ බළකොටුවක් ඉදිකරන අවස්ථාවේ ඔවුන්ට විරුද්ධව සටනක් ආරම්භ කර ඇත්තේ ද,  ඉන්දියාවේ කායල්පට්ටනමේ කදිරායන නම් මුස්ලිම් ආක්‍රමණිකයා හලාවතට ගොඩ බැස බලෙන් මුතු කිමිදීමත් වෙළඳාම සඳහා සිටි ඇතුන් පැහැරගැනීමත් නිසා බොහෝ ප්‍රශ්න ඇති වූ අවස්ථාවේ සටන් වැද ඔවුන් පලවා හැර ඇත්තේ ද, තනියවල්ලභ රජ විසිනි
රාජාවලියේ හා අලකේශ්වර ග්‍රන්ථ තුළ මෙන්ම, 1848 දී එමර්සන් ටෙනන්ට් ද සිය ඒන්ෂන්ට් සිලෝන් ග්‍රන්ථයේ ද, එච්.සී.පී.බෙල් විසින් 1920 දී රාජකීය සමිති සඟරාවට ප්‍රින්ස් තනියවල්ලබාහු ඔෆ් මාදම්පේ නමින් සකසන ලද ලිපියේ ද මේ තොරතුරු සනාථ කර ඇත
තනියවල්ලභ රජුගේ මරණය සම්බන්ධව නොයෙක් මතවාද ජනශ්‍රැතියේ පවතී
එක් තැනක තනියවල්ලභ රජුගේ දියණියගේ පුත් වීදියබණ්ඩාර විසින් ඝාතනය කළ බව කියවේ
තවත් පුරාවෘත්තයක දැක්වෙන්නේ තනියවල්ලභ රජු මුස්ලිම් ජාතිකයන් සමඟ සටනට ගිය අවස්ථාවේ ඇමතිවරයෙකු විසින් සුරූපී බිසව වසඟයට ගන්නට උත්සාහ දරා ඇති බව ය
එම අවස්ථාවේ තම සැමියා පිළිබඳ එකම සිතින් දැඩි සිතකින් උන් බිසව රිදවීමට ඇමතියා විසින් රජු සටනින් පරාජව සියදිවි නසාගත් බව දන්නවා ඇත
එයින් ශෝකයට පත් බිසව තිලිපිටි වැවට පැන දිවි නසාගත් පසු යුද්ධය දිනා නැවත ආ රජු මේ ශෝකය දරාගත නොහැකිව සියදිවි නසා ගත් බව සඳහන් වේ
හලාවත ප්‍රදේශයේ ඉංග්‍රිසි සහකාර ඒජන්ත වශයෙන් සිටි ඊ.ටී.නොයෙස් ප්‍රදේශයේ පැවැති ජනප්‍රවාදයක් අනුව සටහන් කරන්නේ තනියවල්ලභ යුද්ධයට ගිය අවස්ථාවේ පෘතුගීසින් විසින් තම බිසව අල්ලාගෙන යෑම නිසා ශෝකයෙන් රජු මියගිය බවය
ඒ වර්ෂ 1551 ට පෙර බව විශ්වාසය යි
රජුගේ මාළිගය පිහිටි ප්‍රදේශය අද ද මාලිගාවත්ත නමින් හඳුන්වයි.

තනියවල්ලභ රජු කළ සේවය නිසා හෝ පිදු අපරිමිත ප්‍රේමය නිසා හෝ ජනතාව අතර දේවත්වයෙන් පිදුම් ලැබීය
විශාල නුග රුක් සංහිද පාමුල මිනිසුන් මල් පහන් පිදීය
මේ මාර්ගයේ ගමන් ගත් සෙට්ඨි වෙළෙන්දෙකුගේ අශ්ව රථයේ අශ්වයා දෙදිනක් ම සංහිද දෙසට එක්වරම හැරී දිවයාම හේතුවෙන් කරත්තය පෙරළී බොහෝ තුවාල හා පාඩු සිදු වී ඇත
දිනක් ඔහුට පෙනී උන් තනියවල්ලභ දෙවිඳුන්ට වූ බාරයක් ඔප්පු කිරීම් වශයෙන් සංහිද ඉදිරියේ විශාල අශ්ව රුව නිර්මාණය කළ බව කියවේ
තනියවල්ලභ යන නම තනිවැල්ල බවට පත් වූ බව සිතිය හැක
අද ද මෙම පුදුබිම මිනිසුන්ගේ බාර-හාර පිදුම් ලබන ස්ථානයකි
මාදම්පේ පුරවරට එළියක් වූ තනිවැල්ල දෙවියන්ගේ පුරාවෘත්තය එසේ ය
හින්නවැල්ල දේවාලය 
වත්මන් වාද්දුව ප්‍රදේශයේ පොතුපිටිය ග්‍රාමයේ  පොතුපිටිය පූජාරාමය අතීතයේ හින්නවැල්ල දේවාලය නම් දෙවොල් දෙවියන්ට කැපවූ දේවාලයක් විය
ආශ්‍රිත ලිපි
 සිංහල දේවාගම
 තිස්තුන්කෝටියක් දෙවි දේවතාවියෝ

මූලාශ්‍ර

ශ්‍රී ලංකාවේ දේවාල
"විග්වෑම්" යනු බොබ් ඩිලන්ගේ (Bob Dylan) 1970 වසරේදී නිකුත් වූ සෙල්ෆ් පෝට්‍රේට් (Self Portrait) ඇල්බමයේ ගීතයකි
මෙම ගීතය ලොව පුරා රටවල් කිහිපයක හොඳම ගීත 10 අතරට පමීණීමට සමත් විය
එමෙන්ම මෙහි මූලික ගීතය තුල "ලා-ලා" ලෙස කටහන්ඬින් කරනු ලබන මුඛ ඛන්ඩ ඇතුලත් වන අතර 1970 මාර්තු මස මුල නිව් යෝක් නගරයේදී පටිගත කෙරන ලදි
එම මස අගදී ගීතයේ නිෂ්පාදකවරයා වන බොබ් ජොන්ස්ටන් (Bob Johnston) ඝන (පිත්තල) සංගීත භාණ්ඩ යොදාගෙන පෙර තිබූ ගීතය වඩාත් ගුණවත් කෙරන ලදී
මෙය "නැෂ්විල්" හිදී පටිගත කරන ලද අතර "ටෙනිසී" හිදී පවති ප්‍රසංගයකදී ඩිලන් ගේ සහභාගිත්වයකින් තොරව ඉදිරිපත් කරන ලදී
ගීතය සඳහා වූ විවේචන බෙහෙවින් සුභවදී වූ අතර විචාරකයෝ එය සෙල්ෆ් පෝට්‍රේට් ඇල්බමය තීව්‍ර කිරීමට සමත් වූ බව පවසූහ
සමහර කලාකරුවෝ මෙම ගීතයේ තවත් සංස්කරණ නිර්මාණය කළහ
ඒ අතරින් ජර්මන් ජාතික ඩ්‍රා‍ෆි ඩ්යුට්ස්චර් (Drafi Deutcher) ගේ සංස්කරණය එවකට ජර්මනියේ හොඳම ගීත 20 අතරට පැමිණීමට සමත් විය
පටිගතකිරීම
ඩිලන්ගේ සෙල්ෆ් පෝට්‍රේට් ඇල්බමය පටිගත කරන අතරතුර "විග්වෑම්" ගීතය පටිගත කරන ලද අතර බොබ් ජොන්ස්ටන් (Bob Johnston) එහි නිෂ්පාදකවරයා විය
"විග්වෑම්" ගීතයේ මූලික සංස්කරණය සෙල්ෆ් පෝට්‍රේට් අල්බමයේ මුල් ගීතය ලෙස යොදන ලද අතර 1970 මාර්තු මසදී නිව් යෝක්හී පිහිටි  කොළොම්බියා ශබ්දාගාරයේදී පටිගත කරන ලදී
ඩිලන්ගේ චරිතකථාකරු ක්ලින්ටන් හෙයිලින් (Clinton Heylin) විසින්, මෙම ගීතය මාර්තු මස මුලදී පටිගත කෙරූ බව ලියන ලදී
එම සැසියේදී "පෝල් සයිමන් (Paul Simon)" ගේ "ද බොක්සර් (The Boxer)" නම් වූ බැලඩ් ගීතය ද අතුලත් වන බව සඳහන්ය
ඕලොෆ් බ්ජෝනර් (Olof Björner) විසින්, මෙම ගීතය මාර්තු මස 4 වන දින පටිගත කරන ලද බව වාර්ථා කොට ඇත
එම සැසියේදී එරික් ඇන්ඩර්සන් (Eric Andersen) ගේ ගීත 2 සහ ගෝර්ඩන් ලයිට්ෆූට් ( Gordon Lightfoot) ගේ "අර්ලි ඉන් ද මොර්නින් (Early Morning Rain) ගීතයද පටිගත කල අතර "විග්වෑම්" ගීතය "නිව් සෝන්ග් 1" ලෙස පටිගත වාර්තා පත්‍රයේ සඳහන් විය
1970 මර්තු මස 17 නෑශ්විල්, ටෙනිසී හි පිහිටි කොළොම්බියා පටිගතකිරීමේ ශබ්දාගාරයේදී "විග්වෑම්" සහ තවත් ගීත කිහිපයක් සංගීතවත් කරන ලදී
එහිදී ඩිලන් පෙනී නොසිටිය අතර ජොන්ස්ටන් එහි විය
මෙම ගීතයේ දී ඩිලන් නළා වාදන කැ‍ටුව යන  "ලා-ලා" ලෙසින් වූ මුඛ ඛණ්ඩ ගායනා කරන අතර එම කොටස් "මිරිආචි (miriachi)" සහ "ටෙක්ස්-මික්ස් (Tex-Mex)" නම් වූ ගැමි සංගීත අසුරු කරයි
එළි දැක්ම
"විග්වෑම්" ගීතය සෙල්ෆ් පොට්‍රේට් ඇල්බමය සමඟ 1970 ජූනි මස 8 වන දින එළි දක්වූ අතර එම ගීතය ඊට පෙර ජූනි හෝ ජූලි මස එළි දක්වන ලදී
මෙම ගීතය එවකට බෙල්ජියම්, 1972 දී ඩෙන්මාක්, ප්‍රංශය, මලයාසියා, නෙදර්ලන්තය, සිංගප්පූරුව, සහ ස්විට්සර්ලන්තය, යන රටවල් වල  ජනප්‍රියම ගීත 10 තුලට ඇතුලත් වූ අතර කැනඩාව සහ ජර්මනිය යන රට වල ජනප්‍රියම ගීත 40 තුලට අතුලත් වීමට සමත් විය
එමෙන්ම ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ බිලාබෝඩ් හොට් 100 (Billaboard Hot 100), ගීත ලැයිස්තුවේ 41 වන ස්ථානයද බිලාබෝඩ් ටොප් 40 ඊසි ලිස්ට්නින්, ගීත ලැයිස්තුවේ 13 වන ස්ථානයට පත් වීමට සමත් විය
වසර කිහිපයකට පසු, එනම් 2000 මුල් කාලය පමණ වන්නට බොබ් ඩිලන්ගේ ගීත ඇල්බමයක් වූ ද එසෙන්ෂල් බොබ් ඩිලන් (The Essential Bob Dylan) හි "විග්වෑම්" ගීතය අතුලත් විය
එමෙන්ම 2001 වසරේ නිකුත් වූ ද රෝයල් ටෙනෙන්බමස් චිත්‍රපටයේ ශබ්දපථය (The Royal Tenebamus (soundtrack)) ද මෙම ගීතය වූ අතරම වන් හිට් වොන්ඩස් ඇන්ඩ් හාඩ් ‍ටු ෆයින්ඩ් ක්ලැසික් (2003), රේඩියෝ 2-ද ටොප් කලෙක්ටී '70 වොල්
2 (2010), ටොප් 40 හිටාචීෆ් - 1970 (2011) සහ රිමෙම්බර් ද 70ස් වොල්
5 නම් වූ සම්පාදන වලද ඇතුලත් විය
ඇගයුම
සමස්ථයක් වශයෙන් ගීතය සඳහා වූ ප්‍රතිචාර ධනාත්මක විය
බිලාබෝඩ් සඟරාව සමාලෝචනය කරන පරිදි මෙම ගීතය "ජයග්‍රහනයක්" ලෙස වර්ණනා විය
චරිතකථාකරුවෙකු වූ රොබර් ෂෙල්ටන් (Rober Shelton),  "විග්වෑම්" ගීතය සෙල්ෆ් පෝට්‍රේට් ඇල්බමයේ, අමතක කළ නොහැකි ගුණාත්මක භාවයෙන් උසස් ගීතයක් ලෙස විස්තර කොට ඇත
එමෙන්ම ඕල් මියුසික්        (AllMusic) හි මෙම ගීතය තීව්‍ර කොට දක්වන අතර මයිකල් ග්‍රේ (Michael Gray) එය සෙල්ෆ් පෝට්‍රේට් අල්බමයේ "හොඳම ගීතය" ලෙස වඩා ඉස්මතු කොට දක්වයි. ග්‍රීල් මාකස් (Greil Marcus) ද මෙම ගීතය ගැන සුභවාදී අදහසක් දැරූ අතර එය "ඉතා හොඳ කාර්යයක්" ලෙස සඳහන් කළේය
පොප්මැටර්ස් (PopMatters) ස්ඟරාවේ විචාරකයෙකු වූ ටොම් යූස්ටඩ් පවසන පරිදි මෙය "වටිනාකමට වඩා වැඩි" ගීතයකි
නිව් ම්යුසිකල් එක්ස්ප්‍රස් (NME) සඟරාවේ ලේඛකයෙකු වූ පෝල් ස්ටෝක්ස්, මෙම ගීතය ඩිලන්ගේ බහුශ්‍රැත බාවය පිළිබිබු කරන බව දක්වීය
රසිකයෙකු වූ හීතර් පේරස් පවසන පරිදි ද රොයල් ටෙනින්බමස් චිත්‍රපටයේ ශබ්දපථය වන මෙම ගීතය, චිත්‍රපටය තුල භාවාත්මක වාතාවරණයක් ජනිත කොට ඇත
එමෙන්ම තවත් රසිකයෙකු වූ ෂෝන් ඊගන් පවසන පරිදි, ගීතයේ අතුලත් ඩිලන්ගේ "ලා-ලා" මුඛ ඛණ්ඩ ගීතයේ අතුලත් ඝන (පිත්තල) සංගීත භාණ්ඩ ඛණ්ඩ වලට එකඟ නොවීමට නොහැකි නමුත් "එකඟ නොවීමට නොහැකි" යන්නෙන් ඩිලන්ගේ ගීතයට වටිනාකමක් එකතු වූවායැයි සිතන්නට පුළුවන්
ර්‍නවාදී විවේචන දෙස අවධානය යොමු කළ කල්හී ලේඛක සෙත් රොගොවොයි පවසන පරිදි "විග්වෑම්" යනු "අශෝභන වචන විරහිත ස්වර තනුවකි"
ඇන්තනි වාරෙසි, "විග්වෑම්" ගීතයේ සංගීත ඛණ්ඩ සැකසීම "වැරදි තැන තැබූ නළාවක්" වැයීමකට උදාහරණයක් ලෙස දක්වා ඇත
පිච්ෆෝක් (Pitchfork) සන්නිවේදන ඒකකයේ ලෙඛකයයෙකු වූ  රොබ් මිට්චම්, මෙම ගීතය අමිහිරි  "පිත්තල කැබැල්ලකින් ඇසෙන ල‍තෝනියක්" ලෙස දක්වා ඇත
ප්‍රතිනිර්මාණ
"විග්වෑම්" ගීතය ප්‍රතිනිර්මාණය කරන ලද කලාකරුවන් ලෙස සැලකූ කල ද නිව් ක්‍රිස්ටි මින්ස්ට්‍රල්ස් (The new Christy Minstrels), සවුන්ඩ්ස් ඔචෙස්ට්‍රල් (Sounds Ochestral), සහ ප්‍රංශ ඔචෙස්ට්‍රා නායකයන් රෙයිමන්ඩ් ලෙෆව්‍රෙ (Raymond Lefèvre) සහ කැරවෙලී (Caravelli) දැක්විය හැක
එමෙන්ම ඩ්‍රා‍ෆි ඩියුට්ස්චර් (Drafi Deutcher) මෙම ගීතය "වීල් ඉච් ඩිච් ලීබ්" ("බිකෝස් අයි ලව් යූ")  නමින් ජර්මානු පදවැල් සමඟ ප්‍රතිනිර්මාණය කළ අතර එය 1970 වසරේදී ජ්ර්මනියේ හොඳම ගීත 20 අතරට පමිණීමට සමත් විය
ගීත දර්ශක

සඳහන

බාහිර සම්බන්දතා
 

Bob Dylan songs
Songs written by Bob Dylan
1970 songs
Songs produced by Bob Johnston
Columbia Records singles
වාහන යනු මිනිසුන් හෝ භාන්ඩ ප්‍ර‍වාහනය කරන ජංගම යන්ත්‍ර‍වේ
බොහෝ දුරට වාහන, පා පැදි, මෝටර් රථ, ට්‍ර‍ක්  රථ, බස්  රථ, යතුරු පැදි, දුම්රිය, නැව්, බෝටටු සහ ගුවන් යානා ලෙස වර්ග කල හැක
ගොඩබිම ගමන් නොගන්නා වාහන යානා  ලෙස හැදින් වේ
එනම් රුවල් යානා, ගුවන් යානා, අභ්‍යවකාශ යානා ආදිය වේ
වාහන ගොඩබිම මත හසුරවන ආකාරය අනූව වර්ග කෙරේ
වාහන සඳහා ජාත්‍යන්තරව භාවිත කෙරෙන නීති හා රෙගුලාසි වශයෙන් ISO 3833- 1977 සම්මතය භාවිතා කරයි
වාහන වල ඉතිහාසය 

පුරා විද්‍යාත්මක කැණීම් මගින් සොයා ගෙන ඇති පැරණිතම බෝට්ටුව දැනට අවුරැදු 7000 - 9000 ත් අතර දුරකට විහිදේ,

අව්රුදු 7000ක් පමණ පැරණි මුහුදු යා හැකි, පන් සහ තාර යොදා සැකසු බෝට්ටු විශේෂයක් කුවේට් වලින් සොයා ගෙන ඇත
4000-3000 අතර ඉන්දියන් සාගරයේ හා පුරාතන ඊජිප්තුව බෝට්ටු භාවිතා කර ඇත
4000-3000 අතර ඔටුවාන් මගින් ඇද්දවු වාහන පිළිබදවද සාක්ෂි ලැබී ඇත
න්‍රි
ව. 200 දී පමණ  Ma Jun(මා ජුන්) විසින් south-pointing chariot නම් වූ වාහනය නිපදවන ලදි
ඉන් පසුව දුම්රිය ගමනාගමනය ආරම්භ කරන ලදි
1903 දී රයිට් සොහොයුරෝ ප්‍ර‍ථම ගුවන් යානය ගුවන් ගත කරන ලදි
1907 දී ප්‍ර‍ථම හෙලිකොප්ටර යානය ගුවන් ගත කරන ලදි
1961 දී යූරි ගගාරින් රැගත් අභ්‍යවකාශ යානය ගුවන් ගත කෙරුණි
1969 දී ඇපලෝ වැඩසටහන ප්‍රථම වතාවට චන්ද්‍ර‍යා මත යානයක් ගොඩ බස්වන ලදි
2010 දී මං මාවත් තුල ධාවනය කරන මෝටර් රථ ප්‍ර‍මාණය බිලියනයක් ඉක්මවා ඇත
දළ වශයෙන් සැලකූ විට එය මිනිසුන් සත් දෙනෙකුට එක් වාහනයක් බැගිනි
වඩාත් ඡනප්‍රිය වාහන 

බිලියනයකටත් අධික පා පැදි සංඛ්‍යාවක් ලෝකය පුරා භාවිත කෙරේ
වර්ෂ 2002 දී සිදු කළ ගණනය කිරීමකට අදාලව ලොව පුරා මිලියන 590ට අධක මෝටර් රථ ප්‍ර‍මාණයක් හා මිලියන 205ට අධික යතුරු පැදි සංඛ්‍යාවක් ඇත
අතීතයේ සිට වඩාත් ජනප්‍රිය වාහනය වූයේ චීනයේ නිෂ්පාදිත Flying Pigeon නම් පා පැදියයි
එය මිලියන 500ට අධික සංඛ්‍යාවක් ඇනවුම් කර ඇත
Honda Super Cub ජනප්‍රියතම යතුරු පැදි වර්ගයි
2008 වන විට එය මිලියන 60ට අධික සංඛ්‍යාවක් අලෙවි වී ඇත
අතීතයේ සිට බලන විට වැඩියෙන්ම අලෙවි වූ මෝටර් රථය වන්නේ Toyota Corolla, මිලියන 35ට අධික ප්‍ර‍මාණයක් නිෂ්පාදවය කර ඇත
සංචරනය 

මුල් කාලයේදී සංචරනය සාක්ෂාත් කරගෙන තිබෙන්නේ තවත් වාහනයක් මගින් හෝ තවත් සත්ත්වයෙකු මගින් ශක්තිය ලබා ගැනීමෙනි
දෙමුහුම් වාහන වල බොහෝ සංකීර්ණ ව්‍යුහයක් ඇත
ශක්ති මූලාශ්‍ර 

වාහනයක් පදවාගෙන යාමට ශක්තිය අවශ්‍ය වේ
ශක්තිය ලබා ගන්නේ අවට පරිසරයෙනි
ශක්තිය ඕනෑම ආකාරයකට ගබඩා කිරීමට හෝ පරිවර්තනය කර භාවිතා කිරීමට හැකිය
ඉතාමත් සුලභ ශක්ති ප්‍ර‍භවය වන්නේ ඉන්ධනයි
බාහිර දාහක එන්ජිමට ඕනෑම ද්‍ර‍ව්‍යක් එන්ධන ලෙස භාවිතා කළ හැකි නමුත් අභ්‍යන්තර දාහක එන්ජිමට විශේෂිත වු ඉන්ධන වර්ගයක්, ඩීසල් හෝ එතනෝල් භාවිත කළ යුතුවේ
තවත් සුලභ ශක්ති ප්‍ර‍භවයක් වන්නේ විද්‍යුත් කෝෂ වේ
විද්‍යුත් කෝෂ වල වාසි වන්නේ ඒවා පුඵල් පරාසයක ශක්ති මට්ටම් වල පැවතීම, පරිසර හිතකාමී වීම, කාර්යක්ෂමතාව, සවි කිරීමට පහසු සහ නඩත්තු කිරීමට පහසු වීමයි
විද්‍යුත් කෝෂ, විදුලි මෝටර භාවිතා කිරීමට පහසුකම් සලසා දෙයි
අනෙක් අතට විද්‍යුත් කෝෂ වල ශක්ති ඝනත්වය අඩුය
ඉහළ උෂ්ණත්වයකදී අඩු ක්‍රියාක්රීත්වයක් පෙන්නුම් කරයි
තවද ආරෝපණය කිරීමට වැඩි වේලාවක් ගතවේ
මේවා විද්‍යුත් කෝෂ භාවිතයේ ඇති අවාසි වේ
තවද ශක්ති ප්‍ර‍භව වශයෙන් සූර්ය්‍ය ශක්තිය, න්‍යශ්ටික ශක්තිය, සුළං බලය, විභව ශක්තිය, මිනිස් ශක්තිය භාවිතා කෙරේ
මෝටර සහ එන්ඡිම 

අවශ්‍ය වූ විට ශක්තිය අදාළ ප්‍රභවයෙන් ලබා ගෙන මේටර් හේ ඒන්ජින් ක්‍රියා කරනු ලබයි
සමහර අවස්ථාවන් වලදී බැටරි වැනි අතරමැදි මාධ්‍යයන්ද භාවිත කෙරෙ
බහුතරයක් මෝටර් රථ වල ඇත්තේ අභ්‍යන්තර දහන එන්ජින්ය
ඒවා මිල අධික වුවද, භාවිතයට හා නඩත්තු කිරීමට පහසුය
තවද කුඩා, ආරක්ෂිත සහ විශ්වාසදායකය
කෙසේ වෙතත් බාහිර දහන එන්ජින් පරිසර දූෂණයට විශාල දායකත්වයක් දක්වයි. උදාහරණයක් ලෙස වාෂ්ප එන්ජින් සැලකිය හැකිය
මෙය ක්‍රියායරවීමට ගල් අගුරු මෙන්ම ජලයද අවශ්‍ය වේ
ගල් අගුරු දහනය කිරීමෙන් පිටවන සල්ෆර් වාතයට එකතු වීමෙන් විශාල වශයෙන් පරිසර දූෂණය වේ
එය අම්ල වැසි ඇති කිරීමටද හේතු වේ
රොකට් එන්ජින් මූලිකවම යොදා ගනු ලබන්නේ රොකට් සදහාය
මෙම එන්ජින් ඉතාම ජව සම්පන්නය
පෘථිවියෙන් ගමන් ගන්නා බර අධිකම වාහනය වන Saturn V රොකට් යානය බල ගැන්වෙන්නේ F-1_(rocket engine) 5ක් මගිනි
මෙමගින් අශ්ව බල මිලියන 180ක බලයක් නිපදවේ
(මෙ
වො
134226) (134,226 megawatt)
රොකට් එන්ජින් වහා ගිණි ඇවිලෙන සුළු හා භයානකය
ඒ සඳහා භාවිත කරන ඉන්ධනද විෂ සහිත හා වහා ගිණි ඇවිලෙන සුළුය
මෝටර් රථ විද්‍යුත් බයිසිකල්, කුඩා බෝට්ටු, දුම්රිය යනාදියෙහි යනාදියෙහි විද්‍යුත් මෝටර් භාවිතා කෙරේ
සාමාන්‍යයෙන්  විද්‍යුත් මෝටර් 90%ට වඩා කාර්යක්ෂම වේ
ජවසම්පන්න, විශ්වාසවන්ත හා නඩත්තු පිරිවැය අඩු වන පරිදි විද්‍යුත් මෝටර් නිපදවිය හැක
මෙම වර්ගයේ මෝටර් වල භාවිතය ඉතා අඩුය
වාෂ්ප මෝටර් ද සමහර වාහන වල අත්හදාබැලීම් වශයෙන් යොදා ගනී
ඒවා සරල, ආරක්ෂිත මෙන්ම කාර්යක්ෂමද වේ
නමුත් මෙම වර්ගයේ මෝටර සිසිලනය කිරීමේදි යම් අපහසුතා වලට මුහුණ දීමට සිදුවේ
ඝර්ෂණය 

එන්ජිමට ලබාදෙන හක්තිය, සියළුම හෝ ආසන්න වශයෙන් වැය වන්නේ ඝර්ෂණය සඳහාය
මෙම නිසා ඝර්ෂණ බල අඩු කිරීම ඉතාමත් වැදගත්වේ
පාලනය

හැසිරවීම 

සෑම වාහනයකටම අවම වශයෙන් හැසිරවීමේ එක් ආකාරයක් වත් පවතී
රෝද ඇති වාහන හසුරවනු ලබන්නේ ඉදිරිපස හෝ පසුපස රෝද හැරවීමෙනි
FlyiB-52 Stratofortress හි ප්‍ර‍ධාන රෝද 4ම හැරවිය හැක
හැසිරවීම සඳහා දඬු භාවිතා කිරීමටද හැකියාවක් ඇත
නැව්, බෝට්ටු, සබ්මැරීන් සහ ගුවන් යානා වල සාමාන්‍යයෙන් අවරපෙති භාවිතා නෙරේ
නැවතුම් 

ශක්තිය නැති විට සෑම වාහනයක්ම ඝර්ෂනය හේතුවෙන් නවතී
සෑම වාහනයකටම තිරිංග පද්ධතියක් පවතී
මෝටර් වාහන සඳහා ඝර්ෂනය උපයෝගී කර ගත් තිරිංග පද්ධතියක් පවතී
තිරිංග හැඩලය හා භ්‍ර‍කය අතර ඝර්ෂනය ඇති වීමෙන් වාහනයේ වේගය අඩුවේ
බොහෝ ගුවන් යානා ගොඩ බැස්වීමට භාවිතා කරනා රෝද වලද මෙවැනිම තිරිංග පදුධතියක් භාවිත‍ා කෙරේ
අභ්‍යවකාශ යානාද ඒවාගේ රෝද සඳහා ඝර්ෂනය මුල් කර ගත් තිරිංග පද්ධතියක් යොදා ගනී
අධි වේගී දුම්රියන් භාවිතා කරනුයේ ඝර්ෂනය රහිත තිරිංග පද්ධතියක්ය
අධින වේගයෙන් ගමන් ගන්නා වාහන නැවැත්වීම සඳහා පැරෂුටි භාවිතා කෙරේ
ගොඩබිම, අහසේ හා අභ්‍යවකාශයේ ගමන් ගන්නා වාහන වල පැරෂුටි භාවිතා කරයි
සමහර පැරණි ජෙටි යානා හදිසි ගොඩබෑම් සඳහා පැරෂුටි යොදා ගනී
බෝටිටු මේ සඳහා මෙවැනිම විශේෂිත වූ උපකරණයක්, නැංගුරම භාවිතා කරයි
වැඩිදුර සලකා බැලීමේදී වාහනයක තිරිංග අක්‍රීය වුවහොත් භාවිතයට ගැනීමට විකල්ප ක්‍ර‍ම වාහන වල ඇත
මෝටර් රථ වල නැවතුම් තිරිංග පද්ධතිකේ ඇත
එය නිර්මාණය කර ඇත්තේ නවත්වා ඇති වාහන වල ආරක්ෂාව සඳහාය
ප්‍ර‍ධාන තිරිංග පද්ධතිය අක්‍රීය වුවහොත් මෙමඟින් යම් දායකත්වයක් දැක්වේ
ආරක්ෂාව  

මාරක අනතුරු පිළිබඳව දැනුවත් වීම සඳහා, බලන්න
Air safety statistics

විවිධ වූ වාහන වල ආරක්ෂාව සලකා බැලීම සඳහා විවිධ මිනුම් සකස් කර ඇත
ඒවායින් ප්‍ර‍ධාන මිනුම් තුන වන්නේ deaths per billion passenger-journeys, deaths per billion passenger-hours and deaths per billion passenger-kilometers වේ
මේවාත් බලන්න 

Outline of vehicles

Automotive_acronyms_and_abbreviations

Propulsion

Steering

Vehicular dynamics

සටහන් 

වාහන
ප්‍රවාහනය
1755 නොවැම්බර් මස 18 දින කේප් ඇන් භූමිකම්පාව සිදු වුයේ මැසචුසෙට් බොක්ක පලාතෙහි ‍බ්‍රිතාන්‍ය වෙරල තීරයට නුදුරින්‍ ය(වර්තමානයේ එය ඇමෙරිකානු පොදු රාජ්‍ය මණ්ඩල මැසචුසෙට් යයි)
රිච්ටර් මාපකයේ()අංශක 6.0-6.3 අතර සිදුවු මෙම භුමිකම්පාව, මැසචුසෙට්() ඉතිහාසයේ සිදුවු විශාලතම  භුමිකම්පාවය()