Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
බ්‍රහස්පතිගේ දක්ෂිණ අර්ධ ගෝලයේ නෙරා ඇති ඕවල හැඩය ගත් ලක්ෂණයක් වන මහා රතු ලපය 1664 දී රොබට් හුක් හා 1665 දී ගෝවැනි කැසිනි විසින් නිරීක්ෂණයට ලක්වී තිබෙන බවට විශ්වාස කළ ද මෙය මතභේදයට තුඩු දී ඇත
ප්‍රථමවරට රතු ලපය පෙන්වන සටහනක් ඉදිරිපත් කලේ ඖෂධවේදියෙකු වන හෙන්රිච් ෂෙවාබ් විසින් 1831 දීය
රතු කවය 1665 දී හා 1708 දී වරින් වර දර්ශන පථයෙන් අතුරුදහන් විය
1878 දී එය කැපී පෙනෙන අන්දමින් අතුරුදහන් විය
එය 1883 දී හා විසිවන ශතවර්ෂය ආරම්භයේ දී නැවත වරක් මැකී ගිය බවට වාර්තා විය
ගෝවැනි බොරෙලී කැසිනි විසින් ජොවැනි චන්ද්‍රයින්ගේ (Jovian moons) චලිතය පිළිබඳ ක්‍රමානුකූල වගු නිර්මාණය කළ අතර එමඟින් චන්ද්‍රයින් ග්‍රහයා ඉදිරියෙන් හා පසුපසින් යන කාල ප්‍රාන්තර නිර්ණය කර ගැනීමට හැකි විය
කෙසේ වුව ද 1670 ගණන්වල දී බ්‍රහස්පති, පෘථිවියට සූර්යයාගේ අනෙක් පැත්තේ ඇති විට මෙම සිද්ධීන් බලාපොරොත්තු වූ කාලයට වඩා මිනිත්තු 17 ක් ප්‍රමාදව සිදු වන බවට නිරීක්ෂණය කරන ලදී
කෙසේ වුව ද අදාල සංසිද්ධිය ක්ෂණිකව නිරීක්ෂනය කළ නොහැකි බව (කැසිනි මුලින් ප්‍රතික්ෂේප කළ සොයාගැනීමක්) ඔලේ රෝමර් විසින් අපෝහනය කළ අතර මෙම කාල වෙනස ආලෝකයේ ප්‍රවේගය නිශ්චය කිරීමට ද යොදා ගන්නා ලදී
1892 දී ඊ.ඊ. බර්නාර්ඩ් විසින් කැලිෆෝනියාවේ පිහිටි ලික් පරීක්ෂණාගාරයේ දී අඟල් 36 වර්තකයක් තුළින් බ්‍රහස්පතිගේ පස්වන චන්ද්‍රයා නිරීක්ෂණය කරන ලදී
ඔහුගේ තියුණු දෑසට ස්තූති වන්නට සොයාගත් මෙම සාපේක්ෂව කුඩා වස්තුව විසින් ඔහුව ඉක්මනින් ජනප්‍රිය කරන ලදී
මෙම චන්ද්‍රයා පසුව අමල්තියා නමින් නම් කරන ලදී
මෙය දෘෂ්ටි නිරීක්ෂණය මඟින් අනාවරණය කරගත් අවසාන ග්‍රහ චන්ද්‍රයායි
තවත් චන්ද්‍රයින් 8ක් වොයෙජර් 1 පියාසැරිය මඟින් (1979 දී) පසුව සොයා ගන්නා ලදී
1932 දී රූපට් වයිල්ඩ්ට් විසින් බ්‍රහස්පතිගේ වර්ණාවලියේ ඇමෝනියා හා මෙතේන් හි අවශෝෂණ රේඛා හඳුනා ගන්නා ලදී
දීර්ඝ කාලීන පිළි වාසුලි ලක්ෂණ 3ක් මඟින් ඇති වූ සුදු ඕවල 1938 දී නිරීක්ෂණයට භාජනය විය
දශක කිහිපයක් මුළුල්ලේ මේවා වරින් වර ළං වෙමින් පැවතුන ද කිසි දිනක සංයුක්ත නොවූ අතර වෙන් වෙන්ව පැවතුණි
අවසානයේ දී 1998 දී ඕවල 2ක් සංයුක්ත වී තුන් වැන්න ද 2000 දී අවශෝෂණය කරගත් අතර ඕවල් (Oval BA) BA බවට පත් විය
1955 දී බර්නාඩ් බර්ක් හා කෙ‍නාත් ෆ්‍රැන්ක්ලින් විසින් 22.2 MHz සංඛ්‍යාතයකින් බ්‍රහස්පතිගෙන් විද්‍යුත් චුම්භක සංඥා එන බව අනාවරණය කරගන්නා ලදී
මෙම සංඥා කාල ප්‍රාන්තර ග්‍රහ‍ලොවේ භ්‍රමණ කාල පරිච්ඡේදයන් හා සැසඳුණු අතර ඔවුන්ට මෙම තො‍රතුරු මඟින් එහි භ්‍රමණ සීඝ්‍රතාව ද ප්‍රති ඇගයීමකට ලක් කළ හැකි විය
බ්‍රහස්පති‍ගෙන් රේඩියෝ සංඥා පැමිණෙන්නේ ආකාර 2කටය
තත්පර කිහිපයක් රඳා පවතින දිගු නිකුත් කිරී‍ම් (L-bursts) හා තත්පරයෙන් 100න් පංගුවකටත් වඩා අඩු කාලයක් පවතින කෙටි නිකුත් කිරීම් (S-bursts) වශයෙනි
බ්‍රහස්පතිගෙන් රේඩියෝ සංඥා සම්ප්‍රේෂණය කෙරෙන ආකාර 3ක් ඇති බව විද්‍යාඥයින් අනාවරණය කොටගෙන ඇත
ඩෙකාමීටර රේඩියෝ විමෝචනය (මීටර දහයක පමණ තරංග ආයාමයක් සහිත) බ්‍රහස්පති‍ගේ භ්‍රමණයත් සමඟ විචලනය වන අතර මේවා බ්‍රහස්පතිගේ චුම්භක ක්ෂේත්‍රය සමග අයෝ චන්ද්‍රයාගේ අන්තර්ක්‍රියා හේතුවෙන් බලපෑමට ලක් වේ
ඩෙසි මීටර රේඩියෝ විමෝචන (සෙන්ටිමීටර ගණන් දිග තරංග ආයාම ඇති) 1959 දී හේන් හ්වැටුම් හා ෆ්‍රෑන්ක් ඩ්රේක් මඟින් නිරීක්ෂණයට ලක් කෙරෙන ලදී
මෙම සංඥාවල සම්භවය වන්නේ බ්‍රහස්පතිගේ සමකය වටා ඇති තාලිවලයීය හැඩයක් ගත් පටියකි
මෙය සිදු වන්නේ ඉලෙක්ට්‍රෝනවලින් සයික්ලොට්‍රෝන විකිරණ විමෝචනය වී බ්‍රහස්පතිගේ චුම්භක ක්ෂේත්‍රය මඟින් ත්වරණයට ලක්වීමෙනි
බ්‍රහස්පතිගේ වායුගෝලයේ උෂ්ණත්වය මඟින් ජනිත වන තාප විකිරණ 
1994 ජුලි 16-22 කාලය තුළ ප්‍රථම සෘජු අභ්‍යාවකාශ වස්තු 2ක ගැටීම නිරීක්ෂණය කිරීමට ඉඩ සලසමින් ෂූමාකර් - ලෙවි 9 වල්ගා තරුවේ කොටස් බ්‍රහස්පති මතට පතිත විය
මෙය බ්‍රහස්පතිගේ වායුගෝලයේ සංයුතිය පිළිබඳව ප්‍රයෝජනවත් දත්ත රාශියක් සැපයීය
ස්වයංක්‍රීය අභ්‍යවකාශ යානා
1973 සිට බ්‍රහස්පති කරා ගිය ස්වයංක්‍රීය අභ්‍යවකාශ යානා කිහිපයකින් බ්‍රහස්පති ගවේෂණ ව්‍යාපෘතිය සමන්විත වේ
මෙම ව්‍යාපෘතිවලින් බොහෝමයක් යානාවන් ගොඩබැස්සවීම හෝ කක්ෂගත කිරීම්වලින් තොරව විස්තරාත්මක තොරතුරු සොයා බලන ලද ආසන්න පියාසැරිවලින් සමන්විත ව්‍යාපෘති විය
මේවායින් ගැලීලියෝ අභ්‍යවකාශ යානය පමණක් බ්‍රහස්පති වටා කක්ෂගත වෙමින් එය පිළිබඳව අධ්‍යයනය කළේය
බ්‍රහස්පති කුඩා ඝණ හරයක් පමණක් පවතින අතර විශාල ඝණ මායිමක් නොපවතින නිසා ඒ තුළට ගොඩබැස්සවීමක් සිදු කළ නොහැකිය
සෞරග්‍රහ මණ්ඩලය තුළ වන අනෙක් ග්‍රහ ලෝකවලට ගමන් කිරීමේදී ශක්ති අභ්‍යවකාශ යානයේ සමස්ත ප්‍රවේගයේ වෙනස්වීමක් මගින් පැහැදිලි කරනු ලැබේ
පෘථිවියේ සිට බ්‍රහස්පති කරා ළංවීමට 9.2km/s ක ප්‍රවේග වෙනසක් හා පහත් පෘථිවි කක්ෂයට පැමිණීම 9.7 km/s ප්‍රවේග වෙනසක් අවශ්‍යය
වාසනාවකට ඉතා විශාල අභ්‍යවකාශ ගමන්වලදී බ්‍රහස්පති කරා ලඟාවීමට ගුවන් ගත කිරීමේදී ලබාදුන් ශක්තිය ගුරුත්ව තල්ලුව නිසා අඩු අගයකට පත්කර ඇත
බ්‍රහස්පතිට 60 අධික චන්ද්‍රයින් ප්‍රමාණයක් පවතී
මේවායින් බොහෝමයක් ඉතා කුඩා ප්‍රමාණයේ ඒවාය
උපග්‍රහයින්
බ්‍රහස්පතිට නම් කරන ලද ස්වාභාවික උපග්‍රහයින් 69 ක් ඇත
මෙයින් 47 ක විශ්කම්භය කිලෝමීටර් 10 ට වඩා අඩු අතර මේවා අනාවරණය කොට ගෙන ඇත්තේ 1975 වර්ෂයෙන් පසුවය
“ගැලීලියානු” චන්ද්‍රයන් ලෙස හැඳින්වෙන බ්‍රහස්පතිගේ විශාලතම චන්ද්‍රයන් සතර අයෝ, යුරෝපා, ගැනිමිඩ්, කැලිස්ටෝ යන නම් වලින් හඳුන්වයි.

ගැලීලියානු චන්ද්‍රයින් 

සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ විශාලතම උපග්‍රහයින් අතරින් තුනක් වන අයෝ, යුරෝපා හා ගැනිමිඩ්හි කක්ෂ “ලාප්ලේස් අනුනාදය” නම් රටාවක් මවයි. අයෝ බ්‍රහස්පතිට වටා සම්පූර්ණ කරන සෑම කක්ෂ 4 කටම යුරෝපා හරියටම කක්ෂ දෙකක් ද ගැනිමිඩ් හරියටම එක් කක්ෂයක් ද සම්පූර්ණ කරයි
මේ ක්‍රියාවලිය මෙම විශාල චන්ද්‍රයන් 3 හි ගුරුත්වාකර්ෂණ ආචරණයට හේතු වී ඇත
මන්දයත් එක් එක් සඳ එය සමමුහුර්ත කරන සෑම කක්ෂ වටයකදීම එකම ලක්ෂ්‍යයකදී එහි අසැල්වැසියන්ගෙන් අමතර ඇදීමකට භාජනය වේ
අනෙක් අතට බ්‍රහස්පතිගෙන් එල්ලවන උදම් බලය ඒව‍ායේ කක්ෂ වෘත්තාකාර කිරීමට ක්‍රියා කරයි
ඒවායේ කක්ෂවල විකේන්ද්‍රිකතාව සදවල් තුනෙහි හැඩයේ නිරන්තරයෙන් විකෘති වීමකට හේතුවේ
බ්‍රහස්පතිගේ ගුරුත්වය ඒවා ළංවනවාත් සමග චන්ද්‍රයන් ඇදීමකට ලක්කරන අතර චන්‍ද්‍රයින් ඇදීමකට ලක්කරන අතර චන්ද්‍රයන් ඈතට ගමන් කරන විට වඩාත් ගෝලාකාර හැඩයකට සකස් වීමට ඉඩ දේ
මෙම ක්‍රියාවලිය නිසා ඇතිවන ඝර්ෂණයෙන් චන්‍ද්‍රයින්ගේ අභ්‍යන්තරය තාපනයකට ලක්වේ
මෙම ක්‍රියාවලිය වඩාත් විචිත්‍ර ආකාරයකට දක්නට ලැබෙන්නේ අයෝහි අභ්‍යන්තරයේ සිදුවන විශ්මය ජනක ගිනි කඳු ක්‍රියාවලිවලිනි
(ප්‍රබලවම උදම් බලවලට ලක්වන්නේ අයෝය) තවද යුරෝපයෙහි භූගෝලයට නැවුම් මතුපිටහිද මෙය යන්තම්න් දක්නට ලැබේ
(එහි බාහිරය මෑතකදී පිටතට ඒම හඟවමින්)

ගැලීලියෝ චන්ද්‍රයින්, පෘතුවි චන්ද්‍රයා සමග සංසන්දනාත්මකව

චන්ද්‍රයින්ගේ වර්ගීකරණය 

වෙයෙජර් ක්‍රියාන්විතවල අනාවරණයන්ට පෙර, බ්‍රහස්පතිගේ චන්ද්‍රයින් චන්ද්‍රයින් සතරකින් යුත් කණ්ඩායම් 4කට වෙන්කර තිබුණි
ඒ ඒවායේ කක්ෂීය මුලධාතුවල සමානාත්මතාවය මත පදනම්වය
එතැන් පටන් නව කුඩා, පිටින් පිහිටි චන්ද්‍රයින් විශාල සංඛ්‍යාවක් විසින් මෙම සැකසුම වඩාත් සංකීර්ණ කොට තිබිණි
වර්තමානයේ ප්‍රධාන වශයෙන් කාණ්ඩ හයක් තිබෙන බව අදහස් කෙරෙන මුත් මේවායින් සමහරක් අනෙක් ඒවාට වඩා බොහෝ සෙයින් වෙනස්වේ
මූලික උප බෙදීමක් නම් අභ්‍යන්තරයේ චන්ද්‍රයින් 8 දෙනා කාණ්ඩ කිරීමවන අතර ඒවාට බ්‍රහස්පතිගේ සමක තලය අසල බොහෝදුරට වෘත්තාකාර කක්ෂ පවතින අතර මේවා බ්‍රහස්පති නිර්මාණයත් සමගම ඇති වන්නට ඇති බව විශ්වාස කෙරේ
ආතන හා ඉලිප්සාකාර පථවලින් යුක්ත අවිධිමත් ලෙස පවතින ඉතිරි චන්ද්‍රයින් විශාල සංඛ්‍යාවක් පවතින අතර ඒවා ග්‍රාහක හෝ ග්‍රාහක කැබලි බවට විශ්වාස කරයි
ආසන්නව කක්ෂ මූලිකාංග හා එවැනි ආසන්නව සමාන ලක්ෂණ මෙම දරන අවිධිමත් චන්ද්‍රයින් හට විනාශ වූ එක් විශාල චන්ද්‍රයෙක් හෝ ගුරුත්වාකර්ෂණයට හසුවූ වෙනස් වස්තුවක් වැනි එකම සම්භවයක් තිබීම ඉඩ ඇති බවට විශ්වාස කෙරේ
විධිමත් චන්ද්‍රයින්

අභ්‍යන්තර කාණ්ඩ 

අභ්‍යන්තර කාණ්ඩයට අයත් කුඩා චන්ද්‍රයින් 4ට 200km ‍ට අඩු විශ්කම්භය හා 200000 km ට අඩු කක්ෂ පවතින අතර කක්ෂ ඇලවීම අංශක භාගයකටත් වඩා අඩුය
ගැලීලියානු චන්ද්‍රයින් 

ගැලීලියෝ ගැලිලි හා සයිමන් මෙරිසස් විසින් අනාවරණය කර ගන්නා ලද අතර මෙම චන්ද්‍රයින් 4 ට 400000 – 2000000 km කක්ෂ පවතින අතර සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ විශාලතම චන්ද්‍රයින් කිහිපයක්ද අන්තර්ගත වේ
අවිධිමත් චන්ද්‍රයින්

තෙමිස්ටෝ 

මෙයට අයත් වන්නේ මෙම චන්ද්‍රයා පමණකි
එහි කක්ෂය ගැලීලියානු චන්ද්‍රයින් හා හිමාලියා කාණ්ඩය අතරින් ගමන් කරයි
හිමාලියා කාණ්ඩය 

බ්‍රහස්පතිගෙන් 11000000 – 12000000 km පමණ ඈතින් පිහිටි කක්ෂවලින් යුක්ත එකිනෙකට ඉතා ළගින් එක් රොක් වූ චන්ද්‍රයින් සමූහයකි
කාර්පෝ - මෙයද තනිවූ චන්ද්‍රයෙකි
ඇනකී කාණ්ඩයේ අභ්‍යන්තර කෙළව‍රෙහි පිහිටා ඇත සෘජු අර්ථයකින් පරිභ්‍රමණය වේ
ඇනකී කාණ්ඩය - මෙම කාණ්ඩයට පැහැදිලිව වෙන්කර ගත නොහැකි සීමාවන් පවතින අතර 1490 ක මධ්‍යයතන ඇලයක් පවතී
බ්‍රහස්පති සිට 21276000km මධ්‍යන්‍ය දුරකින් පිහිටයි
කාර්මේ කාණ්ඩය - සාමාන්‍යයෙන් අනෙක් ඒව‍ායෙන් වෙන්ව පවතින කාණ්ඩයකි
බ්‍රහස්පති සිට 2340400km මධ්‍යන්‍යය දුරකින් පිහිටන අතර 1650 ක මධ්‍යන්‍යය ඇලයක් පවතී
පැසි‍ෆී කාණ්ඩය - විසිරුණු හා නොපැහැදිලි කාණ්ඩයක් වන අතර බාහිරවම පවතින සියලු චන්ද්‍රයින් අයත් වේ
මූලාශ්‍ර 

බ්‍රහස්පති
සෞරග්‍රහ මණ්ඩලය
සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ ග්‍රහලෝක
තාරකා විද්‍යාව
සූර්යයා සෑදී ඇත්තේ රසායනික මුල ද්‍රව්‍ය වලිනි
ඒවා කොතරම් සුලබ ද, ග්‍රහලෝකවල ඇති මුල ද්‍රව්‍ය වලට ඒවායේ ඇති සබදතාවය සහ සුර්යයාගේ අභ්‍යන්තරය තුල ඒවායේ විසරණය කෙබදුද යන්න සොයා බැලීමට නොයෙකුත් විද්‍යාඥයින් විසින් මෙම මුලද්‍රව්‍යය විශ්ලේෂණය කරනලදි
මුල ද්‍රව්‍ය වල සුලබතාවය

බාකල් (Bahcal) විසින් 1990 දී සොයාගෙන ඇති පරිදි සුර්ය අභ්‍යන්තරයෙහි ඇති විශේෂ මුල ද්‍රව්‍ය සමහරකගේ ස්කන්ධ ප්‍රතිශතයන් මෙසේය
හයිඩ්‍රජන් - 34%
හීලියම්	-	64%
ඔක්සිජන් - 1%

ලිතියම්, බෙරලියම්, සහ බෝරොන්
පෙර සිතුවාට වඩා ලිතියම්, බෙරලියම්
සහ ‍බෝරොන් යන මුලද්‍රව්‍ය සුබල බව 1968 දී බෙල්ජියානු විද්‍යාඥයෙකු විසින් සොයා ගන්නා ලදි
නියෝන්

2005 වර්ෂයේ දී විද්‍යාඥයින් කිදෙන් විසින් කියා සිටියේ සූර්යයා තුල නියෝන් වල සුලබතාවය පෙර සිතා සිටියාට වඩා වැඩි බවය
හීලියම්

1986 වන තුරුම පිලිගෙන තිබුනේ සුර්යයාගේ හීලීයම් සංයුතිය Y = 0.25 බවය
නමුත් 1986 දී විද්‍යාඥයින් දෙදෙනෙකු  විසින් එම සංයුතිය   Y = 0.279 ක් බවට නිවැරදි කරන ලදි
තනිව අයනීකරණය වූ යකඩ කාණ්ඩයේ මුලද්‍රව්‍ය
1970 දී යකඩ කාණ්ඩයේ මුලද්‍රව්‍ය සුර්යයා තුල කොතරම් සුලබද යන්න පිලිබද පර්යේෂණ දියත් කරන ලදි
තනිව අයනීකරණය වූ යකඩ කාණ්ඩයේ මුලද්‍රව්‍ය වල සම්පූර්ණ Gf අගයන් මුලින්ම ඉදිරිපත් කරන ලද්දේ කොරෝලිස්, බො‍ස්මාන් සහ වෝනර් විසිනි
ස්මිත් නැමැත්තා විසින් වැඩි දියුණු කරන ලද F අගයන් පරිගණක ගත කරන ලදි
තනිව අයනීකරණය වූ යකඩ කාණ්ඩයේ මුල ද්‍රව්‍ය වල සුලබතාවය  1978 වසරේ දී බෙයිමොන්ට් විසින් සොයාගන්නා ලදි
ඇතැම් යකඩ කාණ්ඩයේ මුලද්‍රව්‍ය වල එනම් කොබෝල්ට් සහ මැනක්ගනීස් වැනි මුලද්‍රව්‍ය වල සුලබතාව තිරණය කිරිමට අපහසු වී ඇත්තේ  එම මුලද්‍රව්‍ය සතුව පවතින ඉතාමත් සියුම් ව්‍යුහයන් නිසාය
සූර්යයා සහ ග්‍රහලෝකවල භාගික ස්කන්ධ සබදතාව.

සූර්යයාගේ සහ ග්‍රහලෝක වල නිෂ්ක්‍රීය වායුන්ගේ සමස්ථානික සංයුති අතර භාගික ස්කන්ධ අතර සබදතාවයක් ඇති බව බො‍හෝ ලේඛකයින්ගේ අවධානයට ලක් වූ කරැණකි
උදාහරණ ලෙස සුර්යයාගේ සහ ග්‍රහලෝකවල (Ne) සහ සෙනොන්   (Xe) යන මුලද්‍රව්‍ය වල සමස්ථානික සංයුතිය පිළිබද සබදතාවය ඔවුන් විසින් පෙන්වා දෙන ලදි
1983 වසරේ දී විද්‍යාඥයින් දෙදෙනෙකු විසින් අනාවරණය කලේ  ග්‍රහලෝක සහ සූර්ය ඇති නිෂ්ක්‍රීය වායු වන සමස්තානිකයන්ගේ සංයුතිය අතර භාගික වල සමස්ථානි සබදතාවට හේතුව  සූර්යයාගේ භාගීකරණය බවය
මුලද්‍රව්‍ය විසරණය
සූර්යයා සෑදී ඇත්තේ රසායනික මුලද්‍රව්‍ය වලිනි
සුර්යයා තුල මෙම මුලද්‍රව්‍ය විසරණය ‍වී ඇති ආකාරය එනම් සූර්ය අභ්‍යන්තරය තුළ ඒවායේ පැතිරීම පිළිබද විශේෂ විද්‍යාත්මක අවධානයක් යොමු විය
ගුරැත්වාකර්ෂණය ඉන් එකකි
ගුරුත්වාකර්ෂණය නිසා බරින් වැඩි මුලද්‍රව්‍ය (උදාහරණ ලෙස වෙනත් බරින් වැඩි ලෝහ නොමැති අවස්ථාවලදී හීලියම් ) සූර්ය ස්කන්ධයේ මධ්‍යයට ඇලී පවතින අතර හයිඩ්‍රජන් වැනි බරින් අඩු මුලද්‍රව්‍ය සූර්යාගේ බාහිර පෘෂ්ඨයෙ දෙසට පැතිරි පවතී
හීලියම් විසරණය

සූර්ය අභ්‍යන්තරය තුල හීලියම් වල විසරණය විද්‍යාඥයින් ගේ විශේෂ අවධානයට පාත්‍ර වන්නකි
කාලයත් සම්‍රග හීලියම් වල විසරණ ක්‍රියාවලිය වේගවත් වන බව සොයාගෙන ඇත
ප්‍රකාශ ගෝලයේ (Photosphere)  සංයුතිය
ප්‍රකාශ ගෝලයේ සංයුතිය, එනම් සූර්යාගේ මතුපිට ස්ථරවල සංයුතිය, ආදි සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ රසායනිත සංයුතියට සමානතාවක් දක්වන බව 1968 දී සොයා ගන්නා ලදි
නමුත් ඩියුටීරිය, ලිතියම්, බොරෝන් සහ බෙරිලියම් යන මුලද්‍රව්‍ය වල සංයුතියන් මීට වඩා වෙනස් වේ
සූර්යගෝල විද්‍යුත් ස්ථරය සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ පර්යන්තය දක්වා විහිදෙන අතර ඊට හේතු වන්නේ අන්තර් ග්‍රහ මාධ්‍යයේ ඇති ප්ලැස්මාව වෙත ‍සූර්යයාගේ භ්‍රමණය වන චුම්බක ක්ෂේත්‍රය මගින් ඇති කරන බලපෑමයි
තාරකාවක සියලුම ද්‍රව්‍ය පවතින්නේ වායුසහ ප්ලැස්මා ලෙසටයි
ඊට හේතුව එහි පවතින අධික උෂ්ණත්වයයි
මේ නිසා තම අක්ෂය වටා වේගයෙන් භ්‍රමණය වීමට (දින 25 කින් පමණ) සූර්යයාට හැකිය
වඩා ඉහළ අක්ෂාංශ වටා භ්‍රමණය වීමට එයට වැඩි කාලයක් ගත වේ
(දින 35 ක් පමණ) සූර්ය අක්ෂාංශ වල භ්‍රමණ වෙනස නිසා කාලයක් සමග චුම්බක ක්ෂේත්‍ර පුඩු රේඛා ඒකට ඇඹරෙන ස්වාභාවයක් ගනියි
මේ නිසා සුර්ය පෘෂ්ඨයෙන් චුම්බක ක්ෂේත්‍ර පුඩු (loops) ස්ඵෝටනය වන අතර සුර්යයාගේ සුර්ය පුල්ලි (sun spots) සහ සූර්ය නෙරීම (solar prominences) සෑදීම උත්තේජනය කරයි
මෙම ඇඹරීමේ ක්‍රියාවලිය නිසා සූර්ය ඩයින‍මෝවක් සහ වසර 11 ක චුම්භක ක්‍රියාකාරී සූර්ය චක්‍රයක් ඇති වේ
සූර්යයාගේ චුම්බක ක්‍රියාකාරී සූර්ය චක්‍රයක් ඇති වේ
සුර්යයාගේ චුම්බක ක්ෂේත්‍රය වසර 11 කට වරක් පමණ ප්‍රතිවර්තනය (Reverse) වේ
සූර්යයාගේ භ්‍රමණය වනු චුම්බක ක්ෂේත්‍රය මගින් අන්තර් ග්‍රහ මාධ්‍යයේ ප්ලාස්මාව වෙත ඇති කරන බලපෑම නිසා සූර්ය ගෝල විද්‍යුත් ස්ථරය සෑදෙන අතර මෙ මගින් විවිධ දිශා වලට එල්ල වන චුම්බක ක්ෂේත්‍ර වෙන් කෙරේ
පෘථිවි කක්ෂයෙහි ඇති සූර්ය චුම්බක ක්ෂේත්‍රයේ ශක්තියට ද මෙම අන්තර් ග්‍රහ මධ්‍යයේ ඇති ප්ලාස්මාව වග කියයි
අවකාශය රික්තකයක් වුයේ නම්, සූර්යයාගේ 10 -4 TESLA ද්වි ධ්‍රැව චුම්බක ක්ෂේත්‍ර‍ය, දුරෙහි වර්ගය සමග 10 -11 TESLA පමණ දක්වා අඩුවේ නමුත් චන්ද්‍රිකා නිරීක්ෂණය මගින් පෙන්නුම් කෙරෙනුයේ 10 -9 TESLA අවටදී එය සිය ගුණයකින් පමණ වැඩිවන බවයි.

චුම්බක ජල ගති විද්‍යා (Magne to hydro dynamite) සිද්ධාන්තයෙන් අනාවැකි පල කරන්නේ චුම්බක ක්ෂේත්‍රයක ඇති සන්නායක තරලයක චලනය මගින් විද්‍යුත් ධාරා නිපදවීම උත්තේජනය වන බවත් එනිසා චුම්බක ක්ෂේත්‍ර උත්පාදනය වන බවත් ය
මේ අයුරින් එය චුම්බක ජල ගති විද්‍යා ඩයින‍මෝවක් ලෙස ක්‍රියා කරයි
සූර්යාගේ චුම්බක ක්ෂේත්‍රය

සූර්යගෝල විද්‍යුත් ස්ථරය සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ පරියන්තය දක්වා විහිදෙන අතර ඊට හේතු වන්නේ අන්තර් ග්‍රහ මාධ්‍යයේ ඇති ප්ලාස්මාව වෙත ‍සූර්යයාගේ භ්‍රමණය වන චුම්බක ක්ෂේත්‍රය මගින් ඇති කරන බලපෑමයි
සූර්යයාගේ සියලුම ද්‍රව්‍ය පවතින්නේ වායු සහ ප්ලාස්මා ලෙසටයි
මේ නිසා සුර්ය පෘෂ්ඨයෙන් චුම්බක ක්ෂේත්‍ර පුඩු (loops) ස්ඵෝටනය වන අතර සූර්යයාගේ සුර්ය පුල්ලි (sun spots) සහ සූර්ය නෙරීම (solar prominences) සෑදීම උත්තේජනය කරයි
අවකාශය රික්තකයක් වුයේ නම්, සූර්යයාගේ 10 -4 TESLA ද්වි ධ්‍රැව චුම්බක ක්ෂේත්‍ර‍ය, දුරෙහි වර්ගය සමග 10 -11 TESLA පමණ දක්වා අඩුවේ නමුත් චන්ද්‍රිකා නිරීක්ෂණය මගින් පෙන්නුම් කෙරෙනුයේ 10 -9 TESLA අවටදී එය සිය ග්‍රණයකින් පමණ වැඩිවන බවයි.

චුම්බක ජල ගති විද්‍යා (Magne to hydro dynamite) සිද්ධාන්තයෙන් අනාවැකි පල කරන්නේ චුම්බක ක්ෂේත්‍රයක ඇති සන්නායක තරලයක චලනය මගින් විද්‍යුත් ධාරා නිපදවීම උත්තේජනය වන බවත් එනිසා චුම්බක ක්ෂේත්‍ර උත්පාදනය වන බවත් ය
ලබා ගත හැකිය
(පෘථිවියේ වැඩි ඝනත්වයට හේතුව ගුරුත්වාකර්ෂණ සංකෝචනය වන අතර) වන අතර බුධ ග්‍රහයා ඊට වඩා ඉතා කුඩා වනඅතර ඇතුලු ප්‍ර‍දේශ එතරම් තදින් සංකෝචනය වී නැත
‍එබැවින් එයට මෙතරම් ඉහත ඝනත්වයක් හිමිවන්නට නම් එහි හරය විශාලවීම සහ යකඩ වලින් පිරි තිබිය යුතුය
භූ විද්‍යාඥයින් විසින් ඇස්තමේන්තු කර ඇති ආකාරයට බුධ ග්‍රහයාගේ හරය එහි පරිමාවෙන් 42% ක් වන අතර පෘථිවිය සදහා මෙම ප්‍රතිශතය 17% කි
මෑත කාලීන  පර්යේෂණ වලින් හෙළි වන්නේ බුධ ග්‍රහයා සතුව ද්‍රව වූ හරයක් ඇති බවයි.

හරය වටා කි
600 ක මැන්ටලය ඇති අතර ඉතිහාසයේ දී බුධ ග්‍රහයා සමග විශාල දේහයක් ගැටීමෙන් එහි මුල් මැන්ටල ද්‍රව්‍ය බොහොමයක් ඉන් ඉවත් වී විශාල හරයට සාපේක්ෂව තුනී මැන්ටලයක් ඉතිරි වන්නට ඇත
බුධ ග්‍රහයාගේ ක‍‍‍බොල්ල කි
100 -200 දක්වා ඝනකමකින් යුක්තය
බුධ ග්‍රහයාගේ මතුපිට පෘෂ්ඨයේ ඇති එක් විශේෂ ලක්ෂණයක් වන්නේ කි
ගණනාවක් දුරට විහිදෙන හෙල්වැටි  දක්නට ලැබීමය
බුධ ග්‍රහයාගේ කබොල්ල ඝන   තත්ත්වයේ පවතින අවස්ථා‍වේදී එහි හරය සහ මැන්ටලය සීතලවී සංකෝචනය  වීම නිසා මෙම හෙල්වැටි සෑදෙන්නට ඇති බව විශ්වාස කෙරේ
සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ ඇති අනෙකුත් ප්‍රධාන ග්‍රහයන් සැමට වැඩි යකඩ සංයුතියක් බුධ ග්‍රහයා සතුය
මෙය පැහැදිලි කිරිමට මත බොහොමයක් ඉදරිපත් වී ඇත
බොහෝ දෙනා විසින් පිලිගත් මතය වන්නේ මුල් කාලයේ දී බුධ ග්‍රහයාගේ ලෝහ - සිලිකා අනුපාතය  සාමාන්‍ය කොන්ඩ්‍රයිට් ධූම කේතු වලට සමාන  වන්නට ඇති බවය
මෙම අනුපාතය සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ ඇති සාමාන්‍ය පාෂාණ ද්‍රව්‍ය වල ලක්ෂණයක් බවට විශ්වාස කෙ‍රේ
කෙසේ නමුදු සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ මුල් ඉතිහාසයේ දී බුධ ග්‍රහයා සමග ඇති වූ ගට්ටනයකින් එහි මුල් මැන්ටලය සහ කබොල්ලෙන් වැඩි ප්‍රමාණයක් ගැලවී ගොස් හරය වැඩි වශයෙන් ඉතිරිවන්නට ඇත
පෘථිවි චන්ද්‍රයා සෑදුනු අයුරු පැහැදිලි කිරීමටත් මෙවැනිම ක්‍රියාවලියක් යොජනා වී ඇත
සාරා
සිකුරු ග්‍රහලොව (සංකේතය
) සූර්යයාට දෙවැනියට ළගින් ඇති ග්‍රහලෝකයයි
එයට සූර්යයා වටා භ්‍රමණය වීමට පෘථිවි දින 224.7 ක් ගත වේ
චන්ද්‍රයා හැරුණු විට අහසේ දක්නට ලැබෙන  දීප්තිමත් ම ස්වාභාවික වස්තුව මෙය වන අතර එහි දීප්තිමත් බව - 4.6 ක් වේ
සිකුරු ග්‍රහයා අප්‍රධාන ග්‍රහයෙක් වන බැවින් එය පෘථිවියේ සිට බලන කල සූර්යයාගෙන් වැඩි ඈතක ගමන් කරනු දක්නට නොලැබේ
එහි දිගාංශය 47.8 ක උපරිමයක් ගනී
සිකුරු ග්‍රහයාගේ උපරිම දීප්තිය දක්නට ලැබෙන්නේ ඉර උදාවට පෙර සහ ඉර බැසීමෙන් පසුවය
මේ නිසා එය පහන් තරුව, උදා තරුව (Morning star) හෝ ඉරබටු තරුව  (Evening star)  ලෙසද හැදින්වේ
භෞමික ග්‍රහයන් ගණයට අයත් සිකුරු ග්‍රහයා පෘථිවියේ සහෝදරියක ලෙස සලකන්නේ ඒවායේ විශාලත්වය, ගුරුත්වාකර්ෂණය හා සංයුතිය සමාන වන බැවිනි
සිකුරු ග්‍රහයා ඉතා පරාවර්තනශිලී සල්ෆියුරික් වලාකුළු වලින් සැදුම් ලත්  පාරදෘෂ්‍ය ස්ථරයකින් වට වී ඇති අතර  එනිසා ආලෝකය ඇති විටදීත් අභ්‍යාවකාශයේ සිට බලන කල එහි පෘෂ්ඨය පෙනෙන්නේ නැත
විසිවන සියවසේ ග්‍රහ විද්‍යාව මඟින්  ඇතැම් රහස් හෙළි කරගන්නා තෙක් මෙය ඉතා කුතුහලය දනවන කාරණාවක් විය
භෞමික ග්‍රහයින් අතුරින්  ඝනත්වයෙන් වැඩිම වායුගෝලය ඇත්තේ සිකුරු ග්‍රහයා සතුවය
එහි වැඩිපුරම ඇත්තේ කාබන්ඩයොක්සයිඩ්ය
ඊට හේතුව පාෂාණ සහ ‍පෘෂ්ඨයේ ඇති වස්තු වෙත නැවත කාබන් ලබා දීමට හෝ ජෛව ස්කන්ධයට  කාබන් උරා ගැනීමට කාබනික ජීවින් එහි නොසිටීමය
සිකුරු ග්‍රහයාගේ උෂ්ණත්වය කෙතරම් ද කිවහොත් පෘථිවියේ මෙන් සාගර තරුණ සිකුරු ග්‍රහයාගේත් තිබෙන්නට ඇති අතර ඒවා සම්පූර්ණයෙන් ම වාෂ්ප වී වියලි දුවිලි සහ තහඩු වැනි පාෂාණ ස්ථර සහිත කාන්තාරයක් බවට පත් වී ඇත
මේ සඳහා ඉදිරිපත් වී ඇති හොඳම පැහැදිලි කිරීම වන්නේ සිකුරු ග්‍රහයා සතුව චුම්බක ක්ෂේත්‍රයක් නොතිබිම හේතුවෙන් සාගර වලින් වාෂ්ප වූ ජලය වියෝජනය වන්නට ඇති බවත් එමඟින් නිදහස් වූ හයිඩ්‍රජන් වායුව  අන්තර් ග්‍රහ අවකාශයට ඇදී යන්නට ඇති බවත් ය
සිකුරු ග්‍රහයාගේ පෘෂ්ඨය මත වායුගෝලීය පීඩනය පෘථිවියේ මෙන් 92 ගුණයකි
සිකුරු ග්‍රහලොව නිරීක්ෂණය කිරිම

දීප්තිමත් තාරකාවන් වලටත් වඩා වැඩි දීප්තියක් ඇති සිකුරු ග්‍රහයාගේ දීප්තිය - 3.8 සිට 4.6 දක්වා අගයක් ගනී
මේ නිසා මධ්‍යහනයේ දී වුවත් දැක ගැනීමට තරම් එය දීප්තිමත් වන අතර ඉර බැස ගෙන යන විට එය ඉතා පහසුවෙන් දැකගත හැකිය
අධර ග්‍රහයකු ලෙස එය  සැමවිටම සුර්යයාට අංශක 47 ක් ඇතුලත පිහිටයි
සූර්යයා වටා කක්ෂගත වීමේ දී සිකුරු තරුව සෑම දින 584 කට වරක්ම පෘථිවිය පසුකර යයි
පෙර ඉර බසින විට දුටු තරුව එවිට දැකගත හැකි වන්නේ ඉර නැගීමට පෙරය
අනෙක් අධර ග්‍රහයා වන බුධ ග්‍රහයා එහි උපරිම දීර්ඝනය(elongation) වන අංශක 28 ට පැමිණෙන නමුත් ඉර බැස යන විට  එය දැක ගැනීමට අපහසු නමුත් සිකුරු ග්‍රහයා ලෙහෙසියෙන් මග හැරෙන්නේ නැත
එහි දීප්තිමත්බව නිසා එය ඉර බැස ගොස් බොහෝ වේලාවක් යන තුරු වුවත් අඳුරු අහසේ දැක බලාගත හැකිය
පියාඹන පීරිසි ලෙස ‍බොහෝ විට වැරදි ලෙස වාර්තා වී ඇත්තේ සිකුරු ග්‍රහයාවයි.

1969 දී ඇමෙරිකානු ජනාධිපති ජිමි කාටර් විසින් දුටුවා යැයි කියන ලද පියාඹන පීරිසිය සිකුරු ග්‍රහයාම බව පසුව කරන ලද විශ්ලේෂණ වලදී තහවුරු විය
තම කක්ෂය වටා ගමන් ගන්නා විට චන්ද්‍රයාගේ අවධි මෙන් අවධි සිකුරු ග්‍රහයා විසින්ද පෙන්නුම් කරයි
පෘථිවිය සහ සූර්යයා අතරින් ගමන් කිරීමේ දී එය  නව සඳ මෙන් වන අතර සූර්යයාට විරුද්ධ පසින් පිහිටන විට එය සම්පූර්ණයෙන් සූර්යයාගෙන් ද, සූර්යයාගෙන් උපරිම  දීර්ඝනය(elongation) ඇති විට, එය අඩ සඳ වැනි අවධියේත් පසුවේ
සිකුරු ග්‍රහයා දීප්තිමත් බවින් වැඩිම වන්නේ එය තුනී අඩ සඳක හැඩයක් ගන්නා විටය
එය පෘථිවියට ආසන්නව පිහිටන්නේ මෙවිටය
සිකුරු ග්‍රහයාගේ කක්ෂය පෘථිවියේ කක්ෂයට මද ආනතියක් දක්වයි. එබැවින් සුර්යයා සහ පෘථිවිය අතරින් එය ගමන් කරද්දී සාමාන්‍යයෙන් සූර්යයාගේ මුහුණත පසුකර යන්නේ නැත
සිකුරු නිරීක්ෂණය කිරීමේ දී බොහෝ කලක සිට ඇති පැනයක් වී ඇත්තේ ඇෂන් එළියයි
එසේත් නැතිනම්  ග්‍රහයාගේ අඳුරු පසින් දිස්වන දුබල ආලෝකයයි
මෙය මුල්වරට  නිරීක්ෂණය කළේ 1643 දීය
සිකුරු ග්‍රහයාගේ වායුගෝලයේ විද්‍යුත් ක්‍රියාකාරීත්වය නිසා මෙම ‍එළිය ඇති වන බවටත් ඉතා දීප්තිමත් අඩ සඳ හැඩැති වස්තුවක් දෙස බැලීමේ දී ඇතිවන භෞතික බලපෑම් ‍හේතුවෙන්  දක්නට ලැබෙන දෘෂ්ටි මායාවක් ලෙසටත් මත දෙකක් පවති
Galileo (ගැලීලියෝ ගැලිලි) විසින් සිකුරු ග්‍රහයා සූර්යයාගේ වටා ගමන් කරන බව ඔප්පු කළේය
හින්දුවරුන්ගේ ජ්‍යොතිෂ්‍යයේදී සිකුරු, ශුල්ක්‍රා ග්‍රහයා ලෙසත්, බටහිර පුද්ගලයින් “Wondering Star” ලෙසත් අතීතයේදී සිකුරු ග්‍රහයා හැදින්වීය
අතීතයේ “Morning Star” හා “Evening Star” ලෙස තාරකා දෙකක් වශයෙන් සිකුරු සලකා ඇත
නමුත් ඔවුන් එකම ග්‍රහලෝකය වෙනස් ආකාරයෙන් දකිනා බව නොදැන සිටියේය
මෙය තනි වස්තුවක් බව “පයිතගරස්” පළමුවෙන් හදුනාගත්තේය
ගැලීලියෝ විසින් 17 වැනි සියවසේ සිකුරුගේ චලනයන් නිරීක්ෂණයෙන්, එය සඳ මෙන් පෘතුවිය වටා නොයන බව සොයා ගත්තේය
ඒ සමගම සූර්යා වටා ග්‍රහලෝක පරිභ්‍රමණය වේ යන සංකල්පය ඉදිරිපත් වීය
Johann Schroter 1970දී සිකුරුගේ වායුගෝලයක් ඇති බව නිරීක්ෂණය කළේය
සිකුරුගේ සූර්යයාට විවෘත ප්‍රදේශයේ 1800C ක උණුසුමක් ඇතිබවත්, සිකුරුගේ අඳුරු ප්‍රදේශක් නිරීක්ෂණයෙන් තහවුරු විය
මෙම වායුගෝලයක් තිබීම නිසා භ්‍රමණ කාලය නිගමනය කිරීම් අපහසු විය
Glovenni Cossin හා Johann Schroter  පැය 24 ක භ්‍රමණ කාලයක් ඇති බවට නිගමනය කළත් එය නිවැරදි නොවීය
භූමිය පදනම් කරගෙන සිදු වූ පරීක්ෂණ

	UV,රේඩාර් හා දුරේක්ෂයන්ගේ දියුණුවත් සමග 20 සියවසේදී සිකුරු ගැන වඩා නිවැරදි දත්ත ලැබෙන්නට විය
UV නිරීක්ෂණයන්හිදි, JR කිරණයන්ට හසු නොවූ දත්ත හමුවිය
Rose ට අනුව ඊට හේතුව සිකුරුගේ වලාකුළුය
සිකුරුගෙන් 90% ක් ඇත්තේ ඝන පෘෂ්ඨයකි
සිකුරුගේ භ්‍රමණ කාලය ඩොප්ලර් න්‍යායයේ ආලෝක පරාවර්තන් ආශ්‍රයෙන් හඳුනාගැනීමට උත්සහ කළද එය අසාර්ථක විය
Vestor Slipher විසින් මෙම පරීක්ෂණය කළ අතර ප්‍රතිඵල රහිත වීමට හේතුව සිකුරුගේ භ්‍රමණ කාලය විශාල වීම බව ඔහු නිගමනය කළේය
1950 දී සිකුරුගේ භ්‍රමණය ප්‍රතිගාමී (Retrograde) බව සොයාගන්නා ලදී
රේඩාර් භාවිතයේදී නව අගයන්ට ආසන්න භ්‍රමණ කාලයක් වාර්තා විය
1970 රේඩාර් මගින් කළ පරීක්ෂණ වලදී “Arecibo Observetory” සිට සිකුරුගේ අති පරාවර්තිත ප්‍රදේශයන්ට හා කිරණ පතනය කර තොරතුරු රාශියක් සොයා ගන්නා ලදී
මෙහිදී භූමියේ ස්වභාවයන පිලිබඳව ලද තොරතුරු ප්‍රධාන වේ
මෙහිදී “Moxwell montes” ලෙස නම් කළ කඳු පන්තියක් හමුවිය
පෘථිවියේ සිට ගත් හොඳම රේඩාර් ඡායාරූපය කි
50 ක පමණ පරාසයක විහිදේ
සිකුරු ග්‍රහයාගේ බාහිර ස්වභාවය 

සිකුරු යනු භූමියක් සහිත ග්‍රහයෙකි
සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයට පෘථිවියද ඇතුළුව මෙවන් ග්‍රහලෝක 4 ක් ඇත
අනෙක් ග්‍රහලෝක වායුන්ගේ එකතුවකි
සිකුරු පෘථිවියට ඉතා සමානය
එහි විෂ්කම්භය පෘථිවියට වඩා කි
650 ක් අඩු වේ
ස්කන්ධය පෘථිවියේ ස්කන්ධයෙන් 81.5% ක් වේ
එනමුත් සිකුරුගේ අභ්‍යන්තර තත්ත්වයන් පෘථිවියට වඩා වෙනස්ය
එහි වායුගෝලයෙන් 96.5% කාබන්ඩයොක්සයිඩ් ද, 3.5% ක් නයිට්‍රජන් ද තිබේ
පෘථිවියේ හා සිකුරුගේ බාහිර සමානතාවය අනුව, අභ්‍යන්තර භූමියද පෘථිවියේ අභ්යන්තර භූමියට බොහෝ දුරට සමාන බව නිගමනය කල හැකිය
එබැවින් සිකුරුගේ අභ්‍යන්තර හරය (Core) ද්‍රවමය යැයි ද උපකල්පනය කළ හැකිය
පෘථිවියේ මෙන් භූතලයේ කම්පන සිකුරුගේ නැත
එහි භූමිය වියළි හා වැස්මක් සහිත වේ
මේ නිසා එහි උෂ්ණත්වය පහළ අගයකින් යුක්ත වන අතර, ධ්‍රැවයන්හි චුම්භක ක්‍රියාවලියට මෙම සීත පරිසරය පිටුවහල් වේ
භ්‍රමණය හා කක්ෂීය චලිතය

සිකුරු ග්‍රහයා හා සුර්යයා අතර මධ්‍යන දුර 1.4  109 km
ග්‍රහයාගේ මධ්‍යන කක්ෂිය වේගය 9.69 km/s පමණ වේ
ග්‍රහයා සුර්යයා වටා එක් සම්පුර්ණ භ්‍රමණයක් යාමට අවුරැදු 29  පමණ ගතවේ
ග්‍රහයාගේ ඉලිප්සීය කක්ෂය පෘථිවියෙහි කක්ෂිය තලයට 2.480 සාපේක්ෂව ඇත
0.056 එකෙන්ද්‍රතාවයක් නිසා සිකුරු හා සුර්යයා අතර දුර සුර්යා සම්පකය හා සුර්ය දුරකය අතර 155 000 000 km
පමණ වෙනස් වේ
සිකුරු ග්‍රහයා මත පිහිටි දෘශ්‍ය ලක්ෂණාවල භ්‍රමණ සීඝ්‍රතා අක්ෂාංශ මත බලාන අතර විවිධ කලාපවට බහු ගුණ භ්‍රමණ කාල පරිච්ඡේද සොයා ඇත
"සිස්ටම්" නැමිත කලාපයේ කාල පරිච්ඡේ‍දය පැය 10 විනාඩි 14 තප්පර 00 වන අතර "සිස්ටම්" හි කාල පරිච්ඡේදව පැය 10 විනාඩි 39 තත්පර 24 වේ
"සිස්ටම්" හි භ්‍රමණය කාල පරිච්ඡේදය පැය 10 විනාඩි 39 තත්පර 22.4 වේ
ග්‍රහයාගේ අභ්‍යන්තරයෙහි භ්‍රමණ කාල පරිච්ඡේදය සොයා ගෙන නැත, 2004, සිකුරු ග්‍රහයාගේ රේඩියෝ භ්‍රමණ කාල පරිච්‍ඡේදය සැලකිය යුතු අගයතකින් වැඩිවී තිබු බව "කැසිනි" අභ්‍යවකාශ යානය මගින් පොළි විය
රේඩියෝ විමෝචනය වල භ්‍රමණය ග්‍රහයාගේ භ්‍රමණයට අමතරව තවත් සාධකයක් මත පරායන්ත බව හෙළි විය
එනම්, කන්වේෂන් ප්ලාස්මා ඩිස්ක් යන සාධකයයි
මෙය ග්‍රහයාගේ පරිභ්‍රමණයට අමතකරව තවත් සාධක මත රදා පවතී
" එන්සෙලාසිස්" යන සිකුරැ ග්‍රහයාගේ චන්ද්‍රිකාව මගින් පිටවන ජල වාෂ්ප හේතු කෙනාට ගෙන සිකුරු ග්‍රහයාගේ චුම්භක ක්ෂේත්‍රයට බලපැම් ඇති කරන බවත්, එමගින් රේඩියෝ විමෝචන මගින් පරිභ්‍රමණය කාලයන් වල මිනුම් වෙන් වීමට තිබිය හැකි එක් හේතුවක් ලෙසට සිද්ධාන්තයක් ඉදිරිපත් කෙරිණි
"කැසිණි", "වොයේජර්" හා "පගනියර්" ඒෂණ මගින් 2007 හි හෙළි කරන ලද දත්ත වලට අනුව සිකුරු ග්‍රහයාගේ පරිභ්‍රමණය කාලය පැය 10 මිනිත්තු 32 තප්පර 35ලෙස සැප්තැම්බර් 2007 හි සටහන් කර ඇත
සිකුරු ග්‍රහයාගේ කක්ෂය සහ භ්‍රමණය

සිකුරු ග්‍රහයාගේ සිට සූර්යයාට ඇති දුර කිලෝමීටර මිලියන 108 ක් පමණ වන අතර සෑම දින 224.65 කට වරක් ම එය තම කක්ෂය සම්පූර්ණ‍ කරයි
සෑම ග්‍රහ කක්ෂයක්ම ඉලිප්සාකාර වුවත් සිකුරුගේ කක්ෂය ආසන්න ලෙස වෘත්තාකාර වීම විශේෂිතය
එහි විකේන්ද්‍රීතාවය 0.01 කටත් අඩුය
අධර හමුවීම (Inferior conjunction) ලෙස හැඳින‍්වෙන සූර්යයා සහ පෘථිවිය අතර සිකුරු ග්‍රහයාගේ පිහිටීම පෘථිවියට ග්‍රහ‍ලෝකයක් දක්වන ආසන්නතම පිහිටීමයි
එවිට පෘථීවිය හා සිකුරු ග්‍රහයා අතර දුර කිලෝමීටර මිලියන 40 ක් පමණවේ
සෑම දින 584 කට වරක්ම සිකුරු ග්‍රහයා මෙම අධර හමුවීමට පැමිණේ
සිකුරු ග්‍රහයා සෑම දින 243 කට වරක් ම භ්‍රමණය වන අතර එය ප්‍රධාන ග්‍රහ ලෝකයක ඇති අඩුම භ්‍රමණ වේගයයි
කෙසේ නමුත් සිකුරුගේ සූර්ය දිනය මීට වඩා කෙටි වන අතර එක් සූර්ය උදාවක සිට අනෙකට ඇති කාලය දින 116.5 කි
සූර්යයා බටහිරින් නැග නැගෙනහිරින් බැස යන අයුරක් දිස්වේ
සිකුරු ග්‍රහයාගේ පෘෂ්ඨය එහි සමකයේ දී භ්‍රමණය වන්නේ පැයට කිලෝමීටර් 6.5 ක වේගයකින් වන අතර සමකයේ දී පෘථිවියේ භ්‍රමණ වේගය පැ
1600 ක් වේ
සූර්යයාගේ උතුරු ධ්‍රැවයේ සිට බලන කල බොහෝ ග්‍රහ ලෝක කක්ෂගත වන්නේ ඔර්ලෝසු කටුව කැ‍රකෙන දිශාවට ප්‍රතිවිරුද්ධවය (වාමාවර්ත)
නමුත් සිකුරු ග්‍රහයා කක්ෂගත වන්නේ ඔරලෝසු කටුව කැරකෙන දිශාවටය (දක්ෂිනාවර්ත)
සිකුරු ග්‍රහයාගේ අඩු භ්‍රමණ වේගය හා ප්‍රතිවිරුද්ධ දිශාවට කක්ෂගත වීම විද්‍යාඥයින්ට කුතුහලය ගෙන දුන් කාරණාවක් විය
සිකුරු ග්‍රහයා බිහි වූ මුල් කාලයේ දී එයට වැඩි භ්‍රමණ වේගයක් සහ අනෙක් ග්‍රහලෝක වල දිශාවට කක්ෂගත වීමක් තිබෙන්නට ඇති නමුත් වසර බිලියන ගණනාවක් තිස්සේ එහි ඇති ඝන වායු‍ගෝලයට ඇති වූ වඩදිය බලපෑම නිසා මෙලෙස අඩු භ්‍රමණ වේගයක් හිමිවන්නට ඇති බව ගණනය කිරිම් ඇසුරින් විද්‍යාඥ‍යෝ පෙන්වා දුන්හ
සිකුරු ග්‍රහයාට තවමත් චන්ද්‍රයකු නොමැති නමුත් 2002 VE 68 නැමැති ග්‍රහකය එයට අර්ධ කක්ෂිය සබඳතාවයක් දක්වයි. වසර බිලියන ගණනකට පෙර ඇති වූ විශාල ගට්ටනයකින් එක් චන්ද්‍රයකුවත් සිකුරු සතුව සිටින්නට ඇති බවත් තවත් ගට්ටනයක් නිසා ග්‍රහයාගේ භ්‍රමණ දිශාව වෙනස්වන්නට ඇති බවත් ඇතැමුන්ගේ විශ්වාසයයි
භ්‍රමණ දිශාවේ වෙනස නිසා සිකුරුගේ චන්ද්‍රයා දඟකාරව සිකුරු වෙත ඇදී ගොස් එය සමඟ හා වෙන්නට ඇති බව ද ඔවුහු තවදුරටත් පෙන්වා දෙති
භෞතික ගති ලක්ෂණ

සිකුරු යනු සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ භෞමික ග්‍රහලෝක හතරෙන් එකක් වන අතර එහි තේරුම වන්නේ එය පාෂාණමය වස්තුවක් වන බවයි. විශාලත්වයෙන් හා ස්කන්ධයෙන් පෘථිවියට ඉතා සමාන අතර එබැවින් පෘථිවියේ නිවුන් සහෝදරයා ලෙස හැඳින්වේ
සිකුරුගේ විශ්කම්භය 650 km පමණක් වන අතර එය පෘථිවියේ අගයට වඩා අඩුය
එහි ස්කන්ධය පෘථිවියේ ස්කන්ධය මෙන් 81.5 % වේ
කෙසේ නමුත් පෘථීවි මතුපිට තත්වයෙන් සිකුරු මතුපිට සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් වේ
ඒ එහි ඝනකම් කාබන් ඩයොක්සයිඩ් වායුගෝලය නිසාය
සිකුරු වායු ගෝලයේ 96.5% ක් කාබන් ඩයොක්සයිඩ් වලින් සමන්විතවන අතර ඉතිරියෙන් වැඩි ප්‍රමාණයක් නයිට්‍රජන්වලින් සමන්විතය
අභ්‍යන්තර ව්‍යුහය පිළිබඳව තොරතුරු පවතින්නේ ඉතා අල්පයක් වුවත් පෘථිවියේ හා සිකුරුගේ ප්‍රමාණයන් සමාන වීම නිසා ඇඟවෙන්නේ එයට සමාන අභ්‍යන්තර ව්‍යුහයක් ද ඇති බවයි. ඊට හරයක් ප්‍රාවරණයක් හා කබොල්ලක් අයත්වන අතර පෘථිවියේ මෙන්ම සිකුරුගේ හරය ද අවම වශයෙන් බාගිකව හෝ ද්‍රව වේ
සිකුරුගේ මදක් ප්‍රමාණයෙන් කුඩාවීම මගින් ඇඟවෙන්නේ ගැඹුරු අභ්‍යන්තරයේ පීඩනයන් සැලකිය යුතු ලෙස පෘථිවියට වඩා අඩු බවයි. ග්‍රහලෝක දෙක අතර ප්‍රධාන වෙනස වන්නේ සිකුරු සතු භූ විෂමතාවයක් නොමැතිවීමයි
එයට හේතුව ලෙස පෙනෙන්නේ වියළි මතුපිට හා ප්‍රාවරණයයි
මෙහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ග්‍රහලෝකයෙන් උෂ්ණත්වය පිටවීම අවම වන අතර එනිසා එය සිසිල් වීම වැළකෙන අතර අභ්‍යන්තරව ජනනය වූ චුම්භක ක්ෂේත්‍රයක් නොමැතිවීමට ද හේතුවක් සපයයි
චුම්භක ක්ෂේත්‍රය හා හරය  

වර්ෂ 1980 දී Pioneer සිකුරු කාක්ෂිකය සිකුරුගේ චුම්භක ක්ෂේත්‍රය පෘථිවියට වඩාකුඩා හා දුර්වල වන බව සොයා ගන්නා ලදී
(ග්‍රහලෝකයට ආසන්නය) එවැනි කුඩා චුම්භක ක්ෂේත්‍රයක් ඇති වීම ප්‍රේරණය වන්නේ අයණ ගෝලය හා සුර්යය සුළං අතර අන්තර් ක්‍රියාවකිනි
නමුත් පෘතුවි චුම්භක ක්ෂේත්‍රය ප්‍රේරණය වී ඇත්තේ හරයේ අභ්‍යන්තර ගතිකයන්ගෙනි
සිකුරුගේ චුම්භක ගෝලය වායුගෝලයේ කොස්මික් විකිරණවලින් ආරක්ෂා කිරීමට ප්‍රමාණවත් නැත
සිකුරුගේ මෙම නිසඟ චුම්භක ක්ෂේත්‍රයක් විශ්මය ජනක වන්නේ එය පෘතුවියට වඩා කුඩා ග්‍රහලෝකයක් වන බැවිනි
එමෙන්ම එහි හරයේ උත්පාදකයක් ද අන්තර්ගත බව තව දුරටත් කියවේ
උත්පාදකයකට කරුණු තුනක් අවශ්‍යය
එනම් සන්නායක ද්‍රව්‍යයක්, භ්‍රමණයක් හා සංවහනයකි
හරය විද්‍යුත් වශයෙන් සන්නායක බව උපකල්පනය කෙරෙයි
කෙසේ නමුත් එහි භ්‍රමණය ඉතා සෙමින් සිදුවන බව උපකල්පනය කෙරේ
නමුත් සමාකරණයන් පෙන්වන පරිදි එය උත්පාදකයක් සම්පාදනයට, අනුවර්තනය වී ඇත
මෙයින් ඇඟවෙන්නේ උත්පාදකය නොමැතිවීමට හේතුව සිකුරුගේ හරයේ සංවහනයන්හි හිඟය බවයි. පෘතුවියේදී සංවහනයන් ඇතිවන්නේ හරයේ පිටත ද්විස්ථරයේය
ඊට හේතුව ද්විස්ථරයේ පතුල මතුපිටට වඩා උෂ්ණාධිකවීමයි
තාපය මුදාහැරීමට හැකි භූ විෂමතාවයන් සිකුරු සතු නොවන නිසා එයට ඝන අභ්‍යන්තර හරයක් නොමැති විය හැකිය
එසේ නැතහොත් එහි හරය වර්තමානයේ සිසිල් නොවීම නිසා හරයේ සමස්ථ ද්විකොටස දළ වශයෙන් එකම උෂ්ණත්වයක පවතිනවා විය හැකිය
වෙනත් හේතුවක් නම් එහි හරය මේ වන විටත් සම්පුර්ණ නොවීමය
වායු ගෝලය 

සිකුරු වායුගෝලය ඉතා ඝනව පිහිටා ඇත
එය ප්‍රධාන වශයෙන් කාබන්ඩයොක්සයිට් සහ නයිට්‍රජන් සුළු ප්‍රමාණයකින් සමන්විතය
වායු ගෝලීය ස්කන්ධය පෘථිවි වායුගෝලීය ස්කන්ධය මෙන් 93 න් ගුණයක් වේ
මතුපිට පීඩනය පෘථිවි මතුපිට මෙන් 92 ගුණයකි
එය පෘථිවියේ 1km ක සාගර ගැඹුරක පීඩනයට සමාන වේ
මතුපිට ඝනත්වය 65 kg/m3 (එයින් 6.5% ක් ජලය වේ) සෞරග්‍රහ මණ්ඩලය තුළ ප්‍රබලතම හරිතාගාර ආචරණය ජනනය කරන්නේ SO2 ඝන වාලාකුළු සහ CO2 වලින් පොහොසත් සිකුරු වායු ගෝලයයි
එහිදි මතුපිට උෂ්ණත්වය 4600C කි
මේ අනුව -2200C අවම උෂ්ණත්වයක් හා 4200C උපරිම උෂ්ණත්වයක් ඇති බුධගේ මතුපිට උෂ්ණත්වයට වඩා සිකුරු මතුපිට උෂ්ණත්වය ඉහළවෙයි
එසේ වුවත් සිකුරු හිරුගේ සිට බුධ මෙන් දෙගුණයක දුරින් පිහිටා ඇති අතර බුධගේ සුර්ය ප්‍රතිකිරණය මෙන් 25% ක් පමණ ලබාගනී
සිකුරුගේ තෙතමනයක් නොමැති බැවින් මතුපිට සාපේක්ෂ ආර්ද්‍රතාව නොගැනිය හැකිතරම්ය
(1% කට වඩා අඩුවේ) ඒනිසා උෂ්ණත්ව දර්ශකය 4500C සිට 4800C දක්වා වේ
අධ්‍යයන මගින් පෙන්වා දෙන පරිදි වසර බිලියන ගණනකට පෙර සිකුරු වායුගෝලය අදට වඩා පෘථිවි වායු ගෝලයට සමාන විය
එමෙන්ම ඇතැම් විට සැළකිය යුතු ප්‍රමාණයක ද්‍රව ජලයද මතුපිට පැවති බව සැලකේ. එහෙත් ඉහළ නගින හරිතාගාර ආචරණය එම ජලප්‍රභවයන් වාෂ්පකර දමන්නට ඇතැයි සැලකේ. එමගින් වායු ගෝලයේ හරිතාගාර වායුවල විශේෂ මට්ටමක් ජනනය කෙරිණි
තාප ආවස්ථිතිය සහ සුළං මගින් තාප සංක්‍රමණය සිකුරු පහළ වායුගෝලයේ දක්නට ලැබීමෙන් පැහැදිලි වන්නේ සිකුරු මතු පිට දිවා හා රාත්‍රිකාල වලදී සැලකිය යුතු ලෙස විචල්‍යයන් ඇති නොවන බවයි. ඒ ග්‍රහලෝකය ඉතා සෙමෙන් භ්‍රමණය වීමත්, මතුපිට සුළං පැයට කිලෝමීටර් කිහිපයක මද වේගයක් සහිත වීමත්, මතුපිට වායුගෝලයේ ඉහළ ඝනත්වයත් වැනි සාධක නිසා ඒවා ප්‍රතිරෝධයන්ට එරෙහිව සැලකිය යුතු බලයක් ඇති කරයි
එමෙන්ම දූවිලි හා කුඩා ගල් කැබලි පරිවහණය කරයි
උෂ්ණත්වය ප්‍රශ්නයක් නොවුනත් එහි මතුපිට මිනිසෙකුට ඇවිදිය හැකිද යන්න ගැටළු සහගතය
ඝන CO2ස්ථරයට ඉහළින් SO2 හා H2SO4 වලින් සමන්විත ඝන වළාකුළු දැකගත හැකිය
ඒවා හිරු එළියෙන් 60% ක් පරාවර්තනය කරන අතර සිකුරු මතුපිට දෘෂ්‍ය ආලෝකයේ සෘජු නිරීක්ෂණයට ලක්වීම වළක්වයි. සිකුරු පෘථිවියට වඩා හිරුට සමීප වුවත් මෙම ස්ථිර වළාකුළු ආවරණය නිසා අව් රශ්මිය හොඳින් නොලැබේ
වායුගෝලයේ CO2 මගින් ඇති කරන හරිතාගාර ආචරණයන් නොමැති විට සිකුරු මතුපිට උෂ්ණත්වය පෘථිවියට බොහෝ සමාන වනු ඇත
ග්‍රහලෝකයේ වාළාකුළු මුදුන් චක්‍රයේ 300 km/h ප්‍රබල සුළං පෘථිවි දින 4 කට 5 කට වරක් ඇති වේ
2007 Venus Express ඒෂනිය ග්‍රහලෝකයේ දක්ෂිණත් ධ්‍රැවයේ විශාල ද්විත්ව වායුගෝලීය සුළි සුළං පවතිනු නිරීක්ෂණය කෙරිණි
පාෂ්ඨික විද්‍යාව

සිතුරැ ග්‍රහ පෘෂ්ඨය වෙත ගොස් දත්ත රැගෙන නැවත පැමිණිය හැකි ලෙස අධි පීඩනයට ඔරොත්තු දිය හැකි අන්දමින් වෙරො 7 යානය ගොඩ නැගුණි
සිකුරැ ග්‍රහයා තුලට ඇතුළු වීමට පෙර එය සීත කෙරැණු අතර විනාඩි 35 ක් තුල යානාව ගොඩ බැස්විය හැකි  වීමට ‍විශේෂ පැරෂුටයක්  ද එහි සවිකරන ලදි
1970 දෙසැම්බර් 15 දින වායුගෝලයට ඇතුලු වුනු වෙනෙරා යානයේ පුරෂුටය එය ගොඩබසින අවස්ථාවේ දී ඉරී ගිය අතර බරපතල  නොවූ නමුත් ඉතා තදින් යානාව සිතුරැ ග්‍රහයාගේ පෘෂ්ඨය මත  ගැටුනි
යානාව පසෙකට ඇලවුනු අතර, එමගින් මිනිත්තු 23 ක් යනතුරැ උෂ්ණත්වය දත්ත සපයා දුනි
වෙනත් ග්‍රහ පෘෂ්ඨයයක සිට ටෙලිමෙට්රි දත්ත  ලබා දුන් පළමු  අවස්ථාව මෙයයි
වෙනෙරා වැඩසටහන දිගටම ක්‍රියාත්මක වුයේය වෙනෙරා 8 යානාව මගින් සිතුරැ ග්‍රහ පෘඨෂයේ සිට මිනිත්තු 50 ක් දත්ත සැපයු අතර වෙනෙරා 9 සහ වෙනෙරා 10 යානාවෙන් සිකුරැගේ භූ පිහිටීම පිළිබද පුථම ඡායාරැපය ලබා දුනි
පයනියර් නමැති සිකුරු වටා කක්ෂගතවන යානාව

මේ අතර තුරේ ඇමරිකාව විසින් මැරිනර් 10 යානාව බුධ ග්‍රහයා වෙත දියත් කළ අතර ඒ ගමන් මග අතරතුරේදී සිකුරැ ග්‍රහයාට කිලෝමීටර් 5790 ක් ආසන්නයෙන් ගමන්කරමින් එහි ඡායාරෑප 4000 කට වඩා වැඩි ගණනක් ලබා ගැනීමට සමත් විය
සාමාන්‍ය ආලෝකයේ දී ග්‍රහ ලෝකයේ කිසිම ලක්ෂණයක් එම ඡායාරෑප තුලින් හදුනාගැනීමට නොහැකි වූ වත්  පාරජමුබුල ආලෝකය මගින් පෙර පෘථිවියේ සිට කල නිරීක්ෂණ කිසිවකින් නොදුටු වලාකුළු පිළිබද විස්තර සොයාගත  හැකි විය
ඇමරිකානු  පයනියර් සිකුරැ ව්‍යපෘතියේ මෙහෙවර 2 ක් විය
සිකුරැ කක්ෂගාමියා 1978 දෙසැම්බර් 4 වන දින සිකුරැගේ ඉලිප්සාකාර කක්ෂිය තුලට  ඇතුළු කරන ලදි
එමගින් අවුරැදු 13 ක් පුරාවට රොඩාර් මගින් සිකුරැගේ වායුගෝලය අධ්‍යයනය කිරිමට සහ පෘෂ්ඨය සිතියම් ගත කිරිමට අවශ්‍ය දත්ත සැපයුවේය
පයනියර් සිකුරැ බහු යානාව මගින් යානා 5 ක් සිකුරැගේ වායුගෝලය වෙත ඇතුලු කරන ලද අතර එමගින් එහි සංයුතිය, සුළං සහ උෂ්ණත්වය පිළිබද තොරතුරැ ලබා ගත හැකි විය
ඊළග වසර 4 ඇතුලත තවත් වෙනෙරා යානාවන් 4 දියත් කෙරැණි
වෙනෙරා 11 සහ 12 මගින් සිකුරැගේ විදුලි කුණාටු ද ‍ වෙනෙ‍රා 13 සහ 14 යානා මගින් එහි පෘෂ්ඨයේ ප්‍රථම වර්ණ ඡායාරැපච ලබා දුනි
1983 ඔක්තෝබර් මාසයේ දී වෙනෙරා වැඩසටහන නිම වුයේ සිකු‍රැගේ සිතියම් කිරිම සදහා එහි කක්ෂිය වෙත වෙනෙරා 15 සහ 16 දියත් කිරිමෙන් අනතරැවය
අභ්‍යන්තර සෞරග්‍රහ පද්ධතිය තුලින් ගමන් ගත් යානාවක් මගින් එකවර සිකුරැ ග්‍රහයා  සහ හැලී වල්ගා තරැව  අධ්‍යයනය කිරිමට 1985 දී සෝවියට් දේශය විසින් උත්සාහ ගත්තේය
එහිදී සිකුරැ ග්‍රහයාගේ වායුගෝලය පෙර සිතා සිටියාට  වඩා කැලඹිමකින් යුක්ත බව සොයා ගැනුනි
සිකුරු පිළිබද සිදුකළ පරීක්ෂණ 

Venero 7 යනු සෝවියට් දේශය මගින් යවනු ලැබූ සිකුරු මතුපිට සිට දත්ත නිකුත් කිරීමට නිපදවූ යානයකි
Venero වැඩසටහන යනු සම්පුර්ණයෙන්ම සෝවියට් දේශය මගින් දියත් කරනු ලැබූ වැඩ සටහනකි
Venero මෙයට බාර් 180 ක පීඩනයක් දරාගත හැකිය
සිකුරුට ඇතුළු වීමට පෙර සීත කල මෙම යානය පැරෂුට් (Perochute) මගින් 1970 දෙසැම්බර් 5 සිකුරු මතට ගොඩබෑහ
නමුත් මෙම ගොඩබෑම ඉතා සාර්ථක නොවීය
යානාව බිදී නොගියත් ඉතා තද වැටීමකට ලක් වූ බව විශ්වාස කරයි
විනාඩි 23 ක් පෘෂ්ඨයේ උෂ්ණත්වය ගැන දුර්වල සංඥා දුන් යානය විනාශ විය
Venera 8 යානය සිකුරු මත සිට විනාඩි 50 ක කාලයක් පුරා දත්ත සම්ප්‍රේෂණය (transmit) කළේය
Venera 9 හා Venera 10 යවන ලද්දේ ඉන්පසුවයි.  Venera 10 පළමු වරට ඡායාරූපය සම්ප්‍රේෂණය කළේය
Venera 9 ආනත බෑවුමක්ද Venere 10 “Baselt” (ගිනිකදු පාෂාණ) වැනි ගලකද පතනය විය
ගුරුත්ව ක්ෂේත්‍ර පිළිබද පරීක්ෂණය කිරීමට ඇමෙරිකාව යැවූ Marinor 10 යානය 1974 පෙබරවාරි 5 දින සිකුරු පසුකර බුධ දෙසට ගමන් කළේය
එහිදී සිකුරු ග්‍රහයාගේ සිට කි
5790 ක් දුරින් පිහිටි යානය ඡායාරූප 4000 කට වැඩි ප්‍රමාණයක් සම්ප්‍රේෂණය කරනු ලැබිණි
UV උපයෝගී කරගත් විට පෘථිවියේ සිට නිරීක්ෂණය කළ නොහැකි වලාකුළු පවා හමුවිය
අමෙරිකාවේ Pioneer Venus ව්‍යාපෘතිය යටතේ මෙහෙයුම් 82 ක් සිදු විය
Pioneer Venus Orbiter හි ප්‍රථම මෙහෙයුම වූයේ සිකුරු වටා යානයක් කක්ෂගත කිරීමයි
1978 දෙසැම්බර් 4 කක්ෂගත කළ යානය වසර 13 කට වැඩි කාලයක් සිකුරු මතුපිට රැදෙමින් රේඩාර් මගින් පරීක්ෂා කළේය
Pioneer Venus Multiprobe යටතේ නිරීක්ෂණ යානා 5 ක් 1978 දෙසැම්බර් 5 සිදු කළ අතර, මෙහිදී සිකුරුගේ සුලභ හා උණුසුම් වායු ප්‍රවාහ නිරීක්ෂණයට ලක් කලේය
ඊලග වසරේ Venera 11 – 14 ලෙස යානා 4 ක් ගොඩබෑවේය
Venera 11 හා 12 මගින් විදුලි කුණාටු (Thunder Storm) නිරීක්ෂණය කරන ලදී
Venera 13 හා 14, 1982 මාර්තු 1 හා 5 දිනයන්ගේ පිළිවෙලින් ගොඩ බෑවේය
මෙම යානා ප්‍රථම වර්ණ ඡායාරූපය සම්ප්‍රේෂණය කළේය
මේ සෑම යානාවක්ම සිකුරු මතුපිට පෘෂ්ඨයේ සිට කි
50 ක් ඉහළ සිට පැරෂුට් ආධාරයෙන් ගොඩබානා ලදී
පහල වායුගෝලයේ ඝනත්වය නිසා ගොඩබෑම නිවැරදිව විය
Venera 13 හා 14  “X raya Flourescence” වර්ණාවලි මානයක් (Spectrorreter) උපයෝගී කරගෙන පරීක්ෂා කළේය
Venera 15 හා 16  යානා සිකුරු පෘෂ්ඨය “Synthetic aperture redar” භාවිතයෙන් නිරීක්ෂණය කළේය
එම යානා 2 සමග  Venera ව්‍යාපෘතිය අවසන් විය
රුසියාව 1985 දී සිකුරු හා හේලී ධූමකේතුව නිරීක්ෂණයට ව්‍යාපෘතියක් ඇරඹීය
ධූමකේතුව නිරීක්ෂණයට පෙර Vega ව්‍යාපෘතියට අයත් යානා 2 ක් සිකුරු මතට නිරීක්ෂණ යානා යැවීම සිදු කළේය
Vega 1 යානයෙන් මෙම ක්‍රියාව සාර්ථකව සිදු නොවීය
බැලුන ආධාරයෙන් චලනය වූ මෙම නිරීක්ෂණ යානා ගුවන්ගත විය
මෙම බැලුන සිකුරු මතුපිට සිට කි
53ක් ඉහළ ලක්ෂයකට පැමිණියේය
මෙම ලක්ෂයේ පීඩනය පෘථිවි පීඩනයට සමාන විය
පැය 46 ක් වූ සම්ප්‍රේෂිත දත්ත වලින් සිකුරු මතුපිට තද සුළං හා ප්‍රබල සංවහන ධාරා (Convection Cell) ඇති බව සොයා ගැනුනි
සිකුරු පිළිබඳ අධ්‍යයනයන්

අතීත අධ්‍යයනයන්

Galileo (ගැලීලියෝ ගැලිලි) විසින් සිකුරු ග්‍රහයා සූර්යයාගේ වටා ගමන් කරන බව ඔප්පු කළේය
රොබෝ අභ්‍යවකාශ මෙහෙයුම - සිකුරු ග්‍රහයා පිළිබඳ අතීත උත්සාහයන් 

1961 පෙබරවාරි 12 ආරම්භවුණු Venera – 1 ඒෂණීය දියත් කිරීමත් සමග සිකුරුට මෙන්ම ඕනෑම ග්‍රහලොවකට දියත් කෙරුණු පළමු රොබෝ අභ්‍යවකාශ මෙහෙයුම ආරම්භ විය
මේ හැරුණු කොට ඉතා සාර්ථක වු වේනිරා වැඩ සටහනේ පළමු අභ්‍යවකාශ යානය මෙයයි
Venera – 1 සෘජු ගැටුම් පාරචක්‍රයක දියත් කෙරුණත් මෙහෙයුම් දින 7 ක් ඇතුළත පෘතුවියට කිලෝමීටර් මිලියන 2 ක දුරකදී සම්බන්ධතා ඇන හිටිණි
මධ්‍යන්‍යයේදී සිකුරුට 100000 km ක් පමණ ආසන්න වන තුරු ගමන් කරන්නට ඇතැයි සැලකෙයි
ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපද සිකුරු ගවේෂණ Meriner – 1 ඒෂණීය දියත් කිරීමත් සමග අසාර්ථකව කටයුතු ආරම්භ කෙරුණි
1962 දෙසැම්බර් 14 දින දින 109 ක කාක්ෂික සම්ප්‍රේෂණයකට පසුව ඊළඟ මැරීනර් 2 මෙහෙයුම අතිශය සාර්ථක විය
ඒ ලොව පළමු සාර්ථක අන්තර් ග්‍රහලෝක මෙහෙයුම බවට පත්වෙමිනි
එය සිකුරු මතුපිට 34833 km දුරක් ඉහළින් පියාසර කරන්නට ඇතැයි සැලකේ. ශුද්ධ තරංඟ හා අධෝරක්ත රේඩියෝමාපක හෙලිකළ අන්දමට සිකුරුගේ වළාකුළු මුදුන් සිසිල් වුවත් අවම වශයෙන් 4250C වත් උෂ්ණත්වයක් මතුපිට පවතියි
ඒ අනුව භූමි පාදක ජීවයකට ග්‍රහලෝකය වාසස්ථාන සපයනු ඇතැයි පැවති බලාපොරොත්තුද බොද විය
සිකුරු ස්කන්ධය හා ගගනගාමී ඒකක පිළිබද වැඩි දියුණු දත්ත Meriner – 2 ලබාගත්ත ද විකිරණ වළලු හෝ චුම්භක ක්ෂේත්‍රයක් සොයා ගැනීමට අපොහොසත් විය
සිකුරු - වායුගෝලයට ඇතුල්වීම  

Venera – 3 1966 මාර්තු 1 දින සිකුරු මත ගොඩ බස්වන ලදී
එය මිනිසා විසින් නිපද වු වෙනත් අභ්‍යවකාශ යානයක් ග්‍රහලෝකයක වායුගෝලයට ඇතුල් වී මතු පිට ගැටුණු ප්‍රථම අවස්ථාව විය
එසේ වුවත් එහි සන්නිවේදන පද්ධතිය ග්‍රහලෝකය පිළිබද කිසිදු තොරතුරක් ලබාදීමට පෙර ඇන හිට ඇත
1967 ඔක්තෝබර් 18 දින Venera – 4 වායුගෝලයට සාර්ථකව ඇතුල් වී විද්‍යාත්මක පරීක්ෂණ ගණනාවක යෙදී ඇත
පසුව මිනිසුන් රහිත යානය දෙවනවරට සිකුරු තුළට ඇතුල් විය
Venera – 4 මතුපිට උෂ්ණත්වය Mariner – 2 මගින් ගණනය කළ 50000C ට වඩා අධික උෂ්ණාත්වයක් බව පෙන්වා දුනි
එමෙන්ම වායු ගෝලයේ 90% - 95% දක්වා කාබන්ඩයොක්සයිට් පවතින බවද පෙන්වා දුනි
සිකුරු වායුගෝලයේ ඝණත්වය Venera – 4 සම්පාදකයන් අපෝහනය කළ ප්‍රමාණයට වඩා අධික විය
1968 ඔක්තෝබර් 19 දින තවත් යානයක් සිකුරු තුළට ඇතුල් වුයේ Mariner – 5 වළාකුළු මුදුන් වලට 4000 km දුරකින් පියාසර කිරීමත් සමගය
නමුත් මෙහෙයුම සාර්ථක වු විට යානය සිකුරු මෙහෙයුම් සදහා යලි එකලස් කරන ලදී
එහිදී Mariner – 2 ට වඩා සංවේදී උපකරණ කට්ටලයක් යොදා ගත් අතර රේඩියෝ අන්තර්දාන පරීක්ෂණවලින් සිකුරු වායුගෝලයේ පීඩනය ඝනත්වය හා සංඝටක පිළිබද දත්ත ලබාදෙන ලදී
Venera – 4 හා Mariner – 5 දත්ත එකමුතු වෙන් සෝවියට් ඇමෙරිකානු සුසංයෝගී කණ්ඩායමක් විශ්ලේෂණය කොට ඊළඟ අවුරුද්දේ දී අභ්‍යාවකාශ සහයෝගීතාවයට නිදසුන් ලබාදුනි
Venera – 4 න් ලබාගත් පාඩම් හා දත්තවලින් සන්නද්ධව සෝවියට් සමුහාණ්ඩුව Venera – 5 හා Venera – 6 යන නිවුන් යානා ද්විත්වය 1969 ජනවාරි මාසයේ පස් දින මෙහෙයුමකට යොදවන ලදී
ඒවා සිකුරු කරා ලඟා වුයේ එම වසරේ මැයි 16 හා මැයි 17 දිනයන්වලදීය
වායුගෝල 25 ක පීඩනයක් දරා සීටිමට හැකි පරිදි ඒවායේ කබොල්ල සවිගන්වා තිබුණි
එතැන් සිට වර්තමානය දක්වා සිකුරුගේ වායුගෝල ආකෘති වායුගෝල 75 හා 100 අතර මතුපිට පීඩනයක් අපේක්ෂා කළ අතර මතුපිට දී ඉතිරිවීමට කිසිවිටකත් බලාපොරොත්තු නොවීය
මිනිත්තු 50 කට වඩා වායු ගෝල දත්ත ලබාගැනීමෙන් පසු කිලෝමීටර් 20 ක් පමණ උන්නතාංශයකදී සිකුරුගේ රාත්‍රී ප්‍රදේශයේ මතුපිටට ලඟා වීමට පෙර යානා ද්විත්වයම විනාශ විය
ආශ්‍රිත 

 Geodynamics of Venus
 Outline of Venus
 Venus zone
 Stats of planets in the Solar System

සටහන්

මූලාශ්‍ර

භාහිර සබැඳි 

 සිකුරු පැතිකඩ,  නාසා සෞරග්‍රහ ගවේශන වෙබ් අඩවිය 
 සිකුරු ග්‍රහලොව වෙත මෙහෙයුම් සහ සේයාරු කැටලොගය, ජාතික අභ්‍යවකාශ විද්‍යා දත්ත මධ්‍යස්ථානය 
 සිකුරු ග්‍රහලොව සෝවියට් ගවේශනය සහ සේයාරු කැටලොගය, Mentallandscape
com 
 Venera මෙහෙයුමේ සේයාරු කැටලොගය 
 සිකුරු ග්‍රහලොව පිටුව, ද නයින් ප්ලැනට්ස් 
 සිකුරු සංක්‍රාන්තිය, NASA
gov 
 Geody Venus, මතුපිට ලක්ෂණ සඳහා වන සෙවුම් යන්ත්‍රයක් 

සිකුරු ග්‍රහයා
තාරකා විද්‍යාව
සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ ග්‍රහලෝක
භෞමික ග්‍රහලෝක
පුරාතන යුගයේ සිට දැන සිටි අභ්‍යවකාශ වස්තු
මුලාර්ම්භයේ ප්‍රභේදයන් අනුසාරයෙන් 18 වැනි ශතවර්ෂයේ ුඅග භාගයේදී රචකයින් වන 'ෆිලිස්  විටලි' සහ 'ඔලියුඩා ඉක්අහෝ' වහල් ජනතාවයේ කතන්දර සහ පුනරැදයන් තුලින් ඉහල ලකුණු ප්‍රමාණයක් ලබා ගනිමින් අදත් 'ටොන් මොරිසන්' ‍'මයා ඇන්‍ඩලෝ' සහ ‍'වෝල්‍ටර් මොස්ලි' වැනි කතුවරයන් ඇමරිකාවේ ප්‍රධාන ලේඛකියින් අතර ශ්‍රේනිගත වි සිටි
ඇමරිකානු සමාජය තුල අප්‍රිකානු ඇමරිකානුවනට හිමි ස්ථානය අවරුදු ගණනාවක් තුල වෙනසකට භාජනය වී ඇති අතර අප්‍රිකානු ඇමරිකානු සාහිත්‍යයේ කේන්ද්‍රය වී ඇත
මෑතකාලීන ඉතිහාසය

70 දශකයේ මුල්භාගයේදී අප්‍රිකානු ඇමෙරිකානු සාහිත්‍ය කෘතීන් සඳහා විශාල වශයෙන් ත්‍යාග හා සම්මාන පිරිනැමිණ
ඒ සමඟම ඇමෙරිකානු විද්වත් සමාජය විසින් අප්‍රිකානු-ඇමෙරිකානු සාහිත්‍ය නීත්‍යානුකුල සාහිත්‍ය ප්‍රභේදයක් ලෙස පිළිගැණුනි
සිවිල් අයිතිවාසිකම් හා වෙනත් කළු ජාතික සංවිධානයන් ආශ්‍රයෙන් බිහිවුණු  කළු ජාතික කලා සංගමය  (Black Arts Movement) මඟින් මෙම අප්‍රිකානු ඇමෙරිකානු සාහිත්‍ය ප්‍රභේදය අර්ථ දක්වා විග්‍රහ කරන්නට විය
එසේ කළ කතුවරුන් අතර ප්‍රබන්ධ රචකයන් වූ ටොන් ටොරිසන් සහ ඇලිස් වෝකර් මෙන්ම ‍කාව්‍ය රචක ජේම්ස් එම්මානුවෙල් මූලික තැනක් ගනිති
එරට උසස් තත්ත්වයේ ප්‍රකාශකයෙකු විසින් මුද්‍රිත ප්‍රථම කළු ජාතික ග්‍රන්ථ මාලාව වූ "Dark Symphony
Negro Literature in America" (ඇමරිකාවේ නිග්‍රෝ සාහත්‍යය) කෘතීන් සැකසීමත් සමඟ ජේම්ස් එමානුවෙල් ආප්‍රිකානු-ඇමෙරිකානු සාහිත්‍ය අර්ථ කථනයේ ප්‍රධාන පියවරක් ඉදිරියට තැබුවේය
එලෙස ඇරඹි සාහිත්‍යයේ  ජනප්‍රිය ගද්‍ය මාලාවන් ලෙස, ද රෝයි ජේම්ස් සහ ලැරිනිල්  සැකසූ   Black fire
An anthology of Afro- American writing  හා ස්ටර්ලින් බ්‍රවුන්, ආතර් ඩයස් සහ යුලිසිස් ලී සැකසූ The Negro caravan හැඳින්විය හැක
මේ අතරතුර ටෝනි මොරිසන් ද කළු ජාතික සාහිත්‍ය කලාවේ සහ කළු ජාතික  කතුවරුන්ගේ දියුණුව උදෙසා කටයුතු කළාහ
1960 සිට 1970 දශකය තෙක් ඇය    Random House ප්‍රකාශනයන්හි සංස්කාරක ලෙස ටෝනි කාඩ් බාම්බරා හා ගුරිලි ජෝන්ස් වැනි කළු ජාතික කතුවරුන්ගේ කෘති සැකසුවාය
20 වැනි සියවසේ සිට ප්‍රධානතම කළු ජාතික කතුවරුන්ගේ කෘති සැකසුවාය
පසුව ඇය 20 වැනි සියවසේ සිටි ඇය ප්‍රධානතම කළු ජාතික කතුවරියක ලෙස ප්‍රචලිත වූවාය
1970 දී මුද්‍රණය වූ  The Bluest Eye  ඇගේ ප්‍රථම කෘතිය විය
ඇය විසින් රචිත සම්මාන ලාභි කෘතීන් ලෙස Beloved සහ  The song of solomon හැඳින්විය හැක
ටෝනි මොරිසන්, සාහිත්‍ය සඳහා වූ නොබෙල් ත්‍යාගය දිනු ප්‍රථම අප්‍රිකානු ඇමෙරිකානු කා‍න්තාවයි.

1970 දී කවියකු හා නවකතා රචකයෙකු වූ ඇලිස් වෝකර් ලියූ ගද්‍ය මාලාවකින් සෝරා නිලි හුස්ටන් සහ ඇගේ නවකතාවක් වූ   Their Eyes were watching God  ග්‍රන්ථය නැවතත් ඇගයීමට ලක්වන්නට විය
එසේම 1982 දී ඇය විසින් රචිත පුලිට්සර් සම්මානයෙන් පිදුම් ලද The colour purple   නවකතාව පසුකලෙක ස්ටීවන්  ස්පිල්බර්ග් විසින් අධ්‍යක්ෂිත චිත්‍රපටයක් ලෙස ජනප්‍රිය වුණි
70 දශකයේදී අප්‍රිකානු ඇමෙරිකානු සාහිත්‍ය කෘතීන් එරට වැඩියෙන්ම අලෙවි වූ පොත් ලැයිස්තුවට ද එක් විය
එසේ එක්වූ පළමු කෘතියක් ලෙස ඇලෙක්ස් පෝලි රචනා කළ Roots The saga of an American Family  හැඳින්විය හැක
එම කෘතිය සඳහා පුලිට්සර් සම්මානය පිරිනැමුණු අතර පසු කලෙක රූපවාහිනී ටෙලි නාට්‍යයක් ලෙස ද ජනප්‍රිය වුණි
හේලි විසින් රචිත තවත් කෘතියක් ලෙස The Autoviography of Malcolm X"  හැඳින්විය හැක
නූතන ඉතිහාසයේ සිටි තවත් වැදගත් කළු ජාතික කතුවරුන් ලෙස ගේල් පෝන්ස්, රෂීඩ් ක්ලාක්, ඉෂ්මයෙල් රිඩ්, ජමැයිකා කින්කේඩ්, රැන්ඩාල් කේතන් සහ ජෝන් රඩ්ගාර් වයිස්මන් නම් කළ හැක
එලෙසම ජනාදරයට පත් කළු ජාතික පද්‍ය රචකයන් ලෙස මායා ඇන්ජලෝ, රීටා ඩව්
සයිරස් කැසල්ස්, තිලියාස් මෝස් සහ නටාෂා‍ට්‍රෙත්වේ හැඳින්විය හැක
එසේ‍ම න්ටොසාකේ ෂේන්ජ්, එඩ් බුලින්ස්, සුසැන් ලොරි පාක්ස්, එඩ්වර්ඩ් ජෝන්ස් හා ඕගස්ට් විල්සන් නූතන ඉතිහාසයේ ප්‍රධාන කළු ජාතික නාට්‍ය රචකයන් වේ
නූතන යුගයේ තරුණ අප්‍රිකානු ඇමරිකානු ගත් කතුවරුන් ලෙස එඩ්වඩ් ඩන්ට්කට්, ඩේවිඩ් ඇන්තනී ඩර්හැම්, ටයරි ජෝන්ස්, මැන් ජොන්සන්, සිසි පාකර් හා කොල්සන් වයිට් හෙඩ් හැඳින්විය හැක
අදටත් පවතින ලෙස අප්‍රිකානු ඇමෙරිකානු සාහිත්‍ය ප්‍රබන්ධ විශේෂයක් කිරීමෙහි ලා කටයුතු කළ පුරෝගාමියා ලෙස 1950 හා 1960 දශකයන්හි රහස් පරික්ෂක කථාමාලාවක් ලියූ චෙස්ටර් හයිම්ස් හැඳින්වේ
ඔහුපසු කලෙක ජනප්‍රිය අපරාධ පරික්ෂණ නවකාතාවක් ලියූ වෝල්ස්ටර් මො‍ස්ලි හා හියු හොල්ටන් වැනි කතුවරුන් සඳහා මග පාදා දුනි
විද්‍යා ප්‍රබන්ධ කල්පිතයන් මෙන්ම ත්‍රාස්‍යජනක සාහිත්‍ය ප්‍රභේදයන් උදෙසා ද කළු ජාතික කතුවරුන් දායක වී ඇත
සැමුවෙල් ආර්. ඩෙලනි, ඔක්ටේවියා ඊ. බට්ලර්, ස්ටිව් බාන්ස්, ටනනාර්ව් ඩියු රොබට් ෆ්ලෙමින්, බ්‍රැන්ඩන් මාසි, චාර්ල්ස් ආර්. සෝන්ඩර්ස්, ජෝන් රිඩ්ලි, ඩෝන් එම්, ෆෝසෙ‍් ෂේර් තෝමස් හා නොලෝ හොප්කින්සන් එවැනි කතුවරුන් කිහිප දෙනෙකි
අවසන් වශයෙන් ගත් කල අප්‍රිකානු ඇමෙරිකානු සාහිත්‍ය එක්තරා රූපවාහිනී වැඩසටහනකින් ද වැඩි ප්‍රේක්ෂක අවධානයක් දිනා ඇත
අප්‍රිකානු  ඇමෙරිකානු සාහිත්‍ය කෘතීන් විශාල ගණනකට ඉහල ජනප්‍රියතාවයක් ලබා දීමට ඇය දායක වී ඇත
තේමාවන් සහ ගති ලක්ෂණ 

එක්සත් ඇමරිකා ජනපදයේ අප්‍රිකානු ‍පෙළපතින් ජීවත් වන ජනතාවගේ ලේඛන මඟින් අප්‍රිකානු ඇමෙරිකානු සාහිත්‍ය පුළුල් ආකාරයෙන් අර්ථ දැක්විය හැකිය
කෙසේ වුව ද අප්‍රිකානු ඇමෙරිකානු සාහිත්‍යය ද අප්‍රිකානු ඇමෙරිකානු ඉතිහාසය සහ ජීවිතයන් මෙන්ම විවිධත්වයක් උසුලයි
මෙයින් ප්‍රකාශ වන්නේ අප්‍රිකානු ඇමෙරිකානු සාහිත්‍යය සාමාන්‍යයෙන් පදනම් වී ඇත්තේ එක්සත් රාජධානියේ සිටින කළු ජාතික ජනතාවගේ ඇතැම් කැමැති තේමාවන්ට අනුව යන්නය
මෙයින් ගම්‍ය වන තේමාවන් වන්නේ අති විශාල ඇමෙරිකානු සමාජය තුල අප්‍රිකානු ඇමෙරිකානු වාගේ කාර්ය භාරය සහ ඇමෙරිකානූවෙක් වීමේ අර්ථය වැනිදේය
අප්‍රිකානු ඇමෙරිකානු සාහිත්‍යය ඇතුළුව සෑම අප්‍රිකානු ඇමෙරිකානු ඉගැන්වීමක්ම මෙම රාජ්‍ය තුළ අප්‍රිකානු ඇමෙරිකානු පැවැත්මෙහි ගැඹුරු අර්ථය ප්‍රකාශ කරයි
මෙම පැවැත්ම ජාතියේ නිදහස, ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය, සමානාත්මතාවය ඇතුළු සෑම දෙයක්ම, සෑම විටම විභාග කර ඇත
ඒ ආකාරයෙන් අප්‍රිකානු ඇමෙරිකානු සාහිත්‍යය පිබිදීම මඟින් කළු ජාතිකයන්ගේ ප්‍රශ්න කතාබහට ලක්විය
ඔවුන්ගේ නිදහසේ හා සමානාත්මතාවයේ ගැටළු මෙන්ම, ඇමෙරිකානූ සංස්කෘතිය, ආගම, වහල් බව, නිවසේ ප්‍රශ්න සහ නොයෙක් තේමාවන් එහි අඩංගු විය
අප්‍රිකානු ඇමෙරිකානු සාහිත්‍යය යුදෙව්වන්ගේ විසිරී යෑමේ සාහිත්‍යය සහ අප්‍රිකානු ඇමෙරිකානු සාහිත්‍යය යන ඉතා වැදගත් ශාඛාවන්ගෙන් සමන්විත වේ
මේවා සඳහා අප්‍රිකානු යුදෙව්වන්ගේ උරුමයන්ගේ ආභාෂය ලැබී ඇත
මීට අමතරව අප්‍රිකානු ඇමෙරිකානු සාහිත්‍යය බොහෝ පශ්චාත් යටත් විජිත සාහිත්‍යයන්ගෙන් වෙනස් වන බව, සුළු ජාතික කණ්ඩායමක් විසින් ලියා තිබිණි යැයි පවසමින් පඬිවරයන් සුවිශේෂී රේඛාවක් නිර්මාණය කර ඇත
නමුත් පශ්චාත් යටත් විජිත වාදී රාජධානිය තුළ අප්‍රිකානු ඇමෙරිකානු සාහිත්‍යය පවතී
අප්‍රිකානු ඇමෙරිකානු සංගීතය, බ්ලුස් සහ ‍රැප් යන ඒවායින් සමන්විත වෙමින් ඉතා පොහොසත් කාව්‍යයකට හිමිකම් කියනු ලබයි
ස්වර සංක්‍රමණය, ශබ්දලංකාරය සීතාවක පුනරාවරණය භාවිතා වන අප්‍රිකානු ඇමෙරිකානු ක්‍රිස්තියානු දේශනා සම්ප්‍රදායන් තුළ ද වාචික කාව්‍යය දක්නට ලැබේ
අප්‍රිකානු ඇමෙරිකානු සාහිත්‍යය -කාව්‍යන් විශේෂයෙන් රචනා කර තිබෙන නමුත් ගද්‍ය තුළ ද  මේ සෑම ආකාරය යකම වාචික කාව්‍යයන් ඇතුළත් වීමේ ප්‍රභල සම්ප්‍රදායක් ඇත
කෙසේ වෙතත් මෙම ගති ලක්ෂණ සහ තේමාවන් අප්‍රිකානු ඇමෙරිකානු  සාහිත්‍යයේ බොහෝ මට්ටම් වල තිබෙන අතර මේවා ප්‍රභේදයන්ගේ අතිශය අර්ථ දැක්වීම් නොවන අතර මේවා ප්‍රභේදයන් තුළ සෑම කටයුත්තකම අන්තර්ගත නොවේ
මීට අමතරව අප්‍රිකානූ ඇමෙරිකානූ සාහිත්‍යය විශ්ලේෂණය කිරීමට බාහිර සාහිත්‍යය න්‍යායන් යොදා ගැනීමට ප්‍රතිවිරෝධයක් ඇත
අප්‍රිකානු ඇමෙරිකානු සාහිත්‍යයේ අති විශේෂ පඬිවරයෙක් වන කනිෂ්ඨ හෙන්රි ලුවිස් ගේටස් මෙසේ ප්‍රකාශ කර තිබේ
මාගේ ආශාව වුයේ, අනෙක් සම්ප්‍රදායන් ගෙන් ලබා ගත් සාහිත්‍යය න්‍යායන් කියවීම හෝ විශ්ලේෂණය කරනවාට වඩා කවි සම්ප්‍රදායන්ට තමන්ගේ ස්වභාවය හා වෙනත් කාර්යයන් පිළිබඳ කථා කිරීමට ඉඩ සැලැස්වීමය
සිවිල් අයිතිවාසිකම් සංග්‍රාමික යුගය 
පළමුවන ලෝක සංග්‍රාම සමය තුළ අප්‍රිකානු ඇමෙරිකානුවන් විශාල වශයෙන් සංක්‍රමණය වීමට පටන් ගත් අතර දෙවන ලෝක යුද්ධ සමය තුළ එය උපරිම විය
මෙම මහා සංක්‍රමණ කාලය තුළ, කළු ජාතින් වර්ගවාදය හා දකුණු ඇමරිකාවේ තිබූ ඉඩප්‍රස්ථා හිඟකම් අතහැර චිකාගෝ වැනි උතුරු ප්‍රදේශයන්හී පදිංචි විය
එහිදී ඔවුන්ට කම්හල් වල හා වෙනත් ආර්ථික අංශවල රැකියා ලැබුණි
එම කාලය තුළ බලවත් කළු ජාතිකයෙකු වූ ටොලම් රෙනෙයිඩන්ස් මෙම සංක්‍රමණය වූ කළු ජාතික ප්‍රජාවට නිදහසක් ලබා දුන් අතර නාගරික සංස්කෘතිය නඟා සිටුටවීමටද දායක විය
1940 ගණන් වල 50 ගණන් මෙන්ම 60 ගණන් වල කළු ජාතික රචකයන්ගේ හැගීම් වලට තදින්ම බලපෑම් ඇති කල ඇමරිකානු සිවිල් අයිතිවාසිකම් සංවිධානයේ නැගී‍ම, මෙම සංක්‍රමණයන්ට උදව් විය
වර්ගවාදය හා ඔවුන් කොටු කර තැබී‍ම නැවැත්වීමට කළු ජාතිකයන් ගත් පියවර නිසා අලුත් කළු ජාතිවාදයක් හට ගත්හ
මේ අතර කළු ජාතික රචකයන් ද මෙම සිද්ධිය පිළිබඳව ඔවුන්ගේ පොත්පත් වල සටහන් කිරීමට උත්සහ කළහ
එසේ කිරීමට උත්සහ කළ ප්‍රථම රචකයා ජේම්ස් බොල්ඩ්මින් වු අතර ඔහුගේ පොත් වල 'ජාතිය හා ලිංගිකත්වය' පිළිබඳව සඳහන් විය
ගැඹුරු පෞද්ගලික කථා රචකයෙකු වන බෝල්ඩ්වින් විසින් ලියන ලද ගෝ ටෙල් ඉන් ද මවුන්ටන් යන කෘතිය මිනිසුන් අතරට ගියේ 'කළු ජාතිකයෙකු හා සමලිංගික වීම' ලෙසය
බෝල්ඩ්වින් විසින් ආසන්න වශයෙන් පොත් 20 ක් පමණ රචනා කර ඇති අතර, 'අන්ඩර් කන්ට්‍රින් සහ 'ද වයර් නෙක්ස්ට් ටයිම් ඒවා අතරින් සම්භාව්‍ය කෘති කීපයකි
චිකාගෝහි කළු ජාතිකයන් තමුන්ට පිළිගැනීමට වෙහෙස වූ ආහාර ගැන බිගර් තොම්ස්ගේ කථාව පිළිබිඹු කරන 'නේට්ව් සන් (1940)  නවකථාවෙන් ජනතාව අතරට ගිය රයිට්, බෝල්ඩ්වින් ගේ මිත්‍රයෙකු මෙන්ම අනුගාමිකයෙකුද විය
බෝල්ඩ්වින් විසින් රයිට් හඳුන්වන්නේ තම ජිවිතයේ දුටු විශිෂ්ඨතම කළු ජාතික රචකයා ලෙසය
රයිට්ගේ තෝමස් ඔෆ් අ නේට්ව් සන්"' නැමති නවකථාව පිළිබඳ බෝල්ඩ්වින් බොහෝ පැහැදී සිටියහ
නමුත් 'නැට්වයිගේ පුතා' නවකතාවේ එන ඇදහිය හැකි චරිත වල ඌනතාවයත්, මානසික සංකීර්ණභාවය විවේචනයත් එවර්බොඩි ප්‍රොටෙස්ට් "නවකථාවේ එන චරිත හේතු කරගෙන ඔවුන‍්ගේ මිත්‍රත්වය බිඳ වැ‍ටුණි
ඔහු අතින් ලියැවුණූ වෙනත් පොත් වුයේ, තමන් විසින් ලියන ලද 'බිලැක් බෝයි' 91945) හා වයිට් මැනි ලිසන් (1957) යන ඒවාය
1993 දී නැෂනල් බුක්' සම්මානයෙන් පිදුම් ලද ඉන්විසිබල් මෑන් යන  නවකථාවෙන්  රැල්ෆ් එලිසන් මිනිසුන් අතරට ගිය විශ්ෂ්ඨ නවකතා රචකයෙකි
නමුත් ඔහුට තවත් නවකථාවක් ඔහුගේ ජීවිත කාලය තුල ලියා සම්පුර්ණ කිරීමට නොහැකි විය
'ඉන්විසිබල් මෑන් යන කෘතියෙන් ලැබුණු ජනප්‍රියත්ව‍ය ඔහුගේ ලේඛන ඉතිහාසයේ තම ස්ථානය රැක ගත්තේය
1999 දී එලින්සන් මරණයට පත්විය
ඒ සමඟම පසුව අවුරුදු 40 ක් පුරාවට ඔහු විසින් ලියූ පිටු 2000 කට වඩා වැඩි 'ජුන්ටින්ත්'  යන දෙවන නවකථාව කොටස් කර එළි දක්වන ලදී
2008 වර්ෂයේදී ඔහු විසින් ලියන ලද අත්පිටපත් සියල්ලද එකතු කර 'ද ඩේමස් ‍බිෆෝ ද ශුමින්" යන නමින් එළි දක්වන ලදී
ඇමෙරිකාව තුළ සිවිල් අයිතින් සඳහා නැගී සිටි කාලයේ කළු ජාතික ලේඛිකාවන් බිහි විය
ඒ 1999 දී ඔහු විසින් ලියන ලද  'ඇනි ඇලන් නැමති කාව්‍යය සදහාය
'පුලිට්සර්  සම්මානයෙන් පිදුම්ලද ප්‍රථම අප්‍රිකානු ඇමරිකානුවා වූයේ ග්වෙන්ඩොලින් බ්‍රෘක්ස් ය
නිති ජියොවානි සහ සෝනියා සැන්චස් 1950-1960 වර්ෂ වල ජනප්‍රිය වූ තවත් ලේඛකයින් ‍දෙදෙනෙකි
කාගෝවෙහි ජීවත් වූ දුප්පත් කළු ජාතික පවුල් පදනම් කර ගනිමින් 'ලොරොන් හැන්ස්බරි ' විසින් ලියූ 'අ රෙයිසින් ඉන් ද සන් '  නාටකය එම කාලය තුල රටවැසියන්ගේ අවධානයට ලක් විය
1959 දී එම නාටකයට 'නිව් යෝක් ඩ්‍රාමා ක්‍රිටික්ස් සර්කල්' සම්මානය හිමි විය
ඕන් බ්‍රෝඩ්වේ නම් මතභේදයට තුඩු දුන් නාටකය රචනා කළ රචකයාගේ 'බැරැකා' සංගිතය හා කවි මෑත කාලයේදී විචාරකයන් අතර  පවා ප්‍රසිද්ධියට පත්ව ඇත
මහජන ව්‍යාපාර වල නායකයන් විසින් ලියන ලද මානව අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ පොත් හා රචනා වල වැදගත්කම වෙනත් කිසිදු රචනාවකට සමාන කළ නොහැකිය
මාර්ටින් ලුතර් කිං ගේ කණිෂ්ටයාගේ ලෙටර් ෆ්‍රෙච් ඔර්වින්ග්හැම් ජේල් මේ සඳහා ප්‍රමුඛ උදාහරණයකි
අප්‍රිකානු ඇමරිකානු සාහිත්‍ය සහ එහි සාහිත්‍යමය ආධිපත්‍යය බිඳදැමීම

ඇමරිකානු ඉතිහාසය තුරාවටම අප්‍රිකානු ඇමරිකානුවන් දැඩි වර්ග බේදයකට ලක්ව සිටී. අප්‍රිකානු ඇමරිකානු සාහිත්‍යයේ මුල් අවදියේ, එම අත්දැකීම් වලින් පෙලඹවුණු කළු ජාතික ලේඛකයින්, තමන් ද සුදු ජාතික කතුවරුන්ට සම බව සමාජයට විදහාපාන්නට විය
එනම්, හෙන්රි ලුවිස් ගේට්ස් (කනිෂ්ට) පවසන පරිදි, කළු ජාතික සාහිත්‍යයේ මූලික අරමුණ වන්නේ කළු ජාතිකයන් හට ලිඛිත සම්ප්‍රදායයක් නොමැති හෙයින් ඔවුන් අයත් පහත් සංස්කෘතියකටැයි යනුවෙන් පවතින යන මතය බිඳ දැමීමයි
කෙසේ වුවද, ‍කළු ජාතික ගත් කතුවරුන් තම හැකියාවන් ‍විදහා දක්වමින් එම සාහිත්‍යමය ආධිපත්‍යය බිඳ දැමීමත් සමඟම ඇමරිකානු එක්සත් ජනපදයේ සාහිත්‍යමය සම්ප්‍රදායයන් ද වෙනස් විය
මෙම මතධාරී විද්වතුන් පවසන ආකාරයට ලේඛන කලාව සුදු ජාතික පුරුෂයින්ට පමණක් යෝග්‍ය වූ ක්‍රියාකාරකමක් ලෙස එකල සමාජයේ පිළිගත් සම්ප්‍රදායක් විය
නමුත් එම පිළිගැනීම, එපැවති සාහිත්‍යමය ආධිපත්‍යයත් සමගම බිඳ දැමීමට අප්‍රිකානු හා ඇමරිකානු කතුවරුන්ට හැකිවූයේ අප්‍රිකානු ජන ජීවිතය හා වාචික සම්ප්‍රදායයන් තම කෘතින් වලට සංයුක්ත කිරීමෙනි
මෙසේ අප්‍රිකානු ඇමරිකානු සාහිත්‍යය, දේශපාලන හා සංස්කෘතිකමය විමුක්තිය උදෙසා මෙවලමක් ලෙස භාවිතා වු ආකාරය (විශේෂයෙන් ඩබ්ලියු
ඊ.බී.ඩුබොයිස් මඟින්) දශක ගණනක් පුරා ප්‍රකාශයට පත්වී ඇත
අප්‍රිකානු ඇමරිකානු සාහිත්‍ය - වහල් කතාන්දර 

'සබ්ජන්' අප්‍රිකානු ඇමරිකානු සාහිත්‍යයේ 19 ශතවර්ෂයේ මැද භාගයේ ආරම්භ වු වහල් කතාන්දරයකි
'අන්කල් ටොම්ස් කැබින්' වැනි ග්‍රන්ථ තුළින් සාහිත්‍යයේ ඇති පැති දෙකක් කරා වහල් මතවාද වේගයෙන් පැතිරුණ අතර, මෙයින් දුෂ්ට වහල් බව අවලංගු කරවන දර්ශන නිරූපණය වන අතර දක්ෂිණ ලේඛකයින් වන 'විලියම් ග්ලිමෝ සිම්ස්, වයිට්' විසින් රචිත 'ඇන්ට් ටොම්' සාහිත්‍යය මඟින් පෙර වහල් බවේ අදහස් නිරූපණය විය