Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
බටහිර රෝම අධිරාජ්‍ය කාලයේ සිට බටහිර යුරෝපයේ ප්‍රථම නැගිසිටිමේ හමුදාව මෙම යුද්ධය සදහා හදුනාවාදුන් අතර එමනිසා කුලී ජනයාගේ භූමිකාව බොහෝ සෙයින් වෙනස් විය
මේ සියල්ල නිසා මෙන්ම එහි දිගු කාලය නිසා එය මධ්‍යතන යුධ ඉතිහාසයේ වඩාත් විශේෂිත ගැටුම් වලින් එකක් ලෙස සැලකිය හැක
ප්‍රංශයේ සිදු වු ඉංග්‍රීසි ආක්‍රමණ, සිවිල් යුද්ධ, මරණීය වසංගත, දුර්භික්ෂ හා කුලී හමුදා මංකොල්ල කරුවන් බවට පත්වීම මගින් එහි ජනගහනය 2/3 කින් අඩුවන ලදී
org/wiki/Hundred_Years_War
නැපෝලියන් I ( ඉපදුණේ නැපෝලියන් දි බොනපාර්ට්, පසුව නැපොලියන් බොනපාර්ට්) (0769 අගෝස්තු 15 – 1821 මැයි 5) නම් නවීන යුරෝපියන් ඉතිහාසයට කැපී පෙනෙන ලෙස බලපෑම් එලල් කළ ප්‍රංශ යුධ හමුදා සහ දේශපාලනික නායකයෙකි
ඔහු ප්‍රංශ විප්ලවය කාලයේ (French Revoolution) ජෙනරල් වරයෙකි
ප්‍රංශ ජනරජයේ ප්‍රධාන කොන්සල්වරයෙකු ලෙස ප්‍රංශයේ පාලකයා , ප්‍රංශයේ අධිරාජ්‍යයා (Empereur des Francais), ඉතාලියේ රජුය
ස්විස්ටර්ලන්තයේ රාජ්‍යය සන්ධානයේ මැදිහත් කරුය
රයින් රාජ්‍යය සන්ධානයේ ආරක්ෂකයාය
කෝර්සිකාහි (Corsica) උපත ලබා ප්‍රංශයේ ප්‍රධාන දේශයේ කාලතුවක්කු නිළධාරියෙකු ලෙස පුහුණු වුණේය
ඔහු ප්‍රථමයෙන්ම ප්‍රංශ විප්ලවයේ (French Revolution) ජෙනරල්වරයෙකු වශයෙන් ප්‍රමුඛව ඉහළට ආවේය
ඒ ප්‍රංශයට එරෙහිව පෙළ ගැස්වූ පළමු සහ දෙවන ඒකාබද්ධ හවුලට (Forst Coalition and second Coalition) එරෙහිව සාර්ථක වූ යුධ මෙහෙයුම් කිහිපයක් මෙහෙය වූ නිසයි
1799 පසු කාලීනව නැපෝලියන්ට නීත්‍යානුකූල නොවන බලය අල්ලා ගැනීමට අවස්ථාවක් සැලසුණු අතර ඔහු ඔහුවට පළමු කොන්සල්වරයෙකු ලෙස තනතුරේ පිහිටුවා ගත්තේය
අවුරුදු 05 කට පසු ඔහු ප්‍රංශයේ අධිරාජ්‍යයා බනට පත් විය
දහනව වන සියවසේ පළමු දශකයේ ඔහු ප්‍රංශයේ යුධ හමුදාව යුරෝපයේ ප්‍රබල ප්‍රධාන රටවල් වලට එරෙහිව හරව‍ා යැවීය
එහිද යුරෝපා මහද්වීපයට (Europe) ඉතා ඉක්මන් යුධමය ජයග්‍රහණයන් ඔස්සේ පාලනය කෙරිණි
එහිදී ඔස්ටර්ලිට්ස් (Austerlitz) සහ ෆීජ්ලන්ඩ්(Friedland) වැනි සටන් හරහා ප්‍රතිමූර්තියක් විය
ඒ ව්‍යාප්ත වූ මිත්‍ර ගිවිසුම් ක්‍රමයන්හි සැකසීම හරහායි
ඔහු ප්‍රංශය විසින් පාලනය කෙරුණු රජයන්හි වැදගත් රජයේ නිළධාරීන් ලෙස හා බලවතුන් ලෙස ඔහුගේ මිත්‍රයන් හා පවුලේ සාමාජිකයන් පත් කළේය
1812 දී ප්‍රංශය විසින් මෙහෙයවූ විනාශකාරී රුසියානු ආක්‍රමණය , නැපෝලියන්ගේ වාසනාව තීරණය කරන අවස්ථාවක් ලෙස සටහන් විය
යුධ මෙහෙයුම් නැවත පෙර පැවති බලය ලබා ගත නොහැකි වන ආකාරයෙන් “ ග්‍රොන්ඩ් ආමි” (Grande Armee) විනාශ කර දැමීය
1813 දී ඔක්තෝබරයේ හයවන ඒකාබද්ධ හවුල මගින් (Sixth Coalition) ලෙයිප්සිග් (Leipzig) හිදී ඔහුගේ හමුදාව පරාද කළ අතර පසුව ප්‍රංශය ආක්‍රමණය කළේය
1814 අප්‍රේල් මාසයේදී ඒකාබද්ධ හවුල මගින් නැපෝලියන් බලයෙන් අස්කිරීමට බලපෑම් කෙරුණු අතර ඔහුව ඉල්බා (Elba) දිවයිනට පිටිවහල් කිරීමටද බලපෑම් කෙරුණි
අවුරුද්දකටත් අඩු කාලයකින් නැවත ප්‍රංහයට පැමිණි අතර දින 100 න් (Hundred days) රජයේ පාලනය නැවත ලබා ගත්තේය
එය 1815 ජුනි මාසයේ 18 වන දින වොටර්ලු හිදී සුදු වූ ඔහුගේ අවසාන පරාජයට කලින් සිදු විය
නැපෝලියන් ඔහුගේ ජීවිතයේ ඉතිරි අවුරුදු සයක කාලය බ්‍රිතාන්‍යය අධිරාජ්‍යයා යටතේ ඇති ශාන්ත හෙලේනා (st
Helena) දිවයිනේ ගත කළේය
නැපෝලියන් සංසන්දනාත්මකව ස්වල්ප යුධමය නවීකරණයන් දියුණු කළේය
ඔහුගේ තනතුර කාලතුවක්කු අංශයේ සිට අවි ආයුධ තැනට වෙනස් වුවත්, සහ ඉහළ ප්‍රමිතියෙන් යුතු සියලු ආයුධ ඒකකයන් සේ හමුදා බලඇණි උසස් කිරීම සියලු විශාල නවීන හමුදා මගින් සැබවින්ම පිළිගැණිනි
ඔහු ඔහුගේ උසස්ම උපක්‍රම , වෙනස් වූ මුලාශ්‍රවලින් ආකර්ෂණය කරගත් අතර ඔහු ඔහුගේ නවීන, ප්‍රතිසංස්කරණය වූ ප්‍රංශ හමුදාව සමග ප්‍රධාන විජයග්‍රහනයන් කිහිපයක් ලබා ගත්තේය
ඔහුගේ යුධ මෙහෙයුම් ලෝකයේ සියලු යුධමය අධ්‍යයන කරුවන් අධ්‍යයනය කළ අතර ඔහුව පුළුල් ලෙස ඉතිහාසයේ ශේෂ්ඨතම අණ දෙන්නෙක් ලෙස සැලකීය
ඔහුගේ යුධමය ජයග්‍රහණය හැරුණු කොට
නැපෝලියන්, නවීන ප්‍රංශ ජනපදයේ රාජ්‍යය පරිපාලනයට පදනම සකසන නැපෝලියන් රහස්‍යය සංකේත (Napoleanic Code) ස්ථාපනය කිරීම වෙනුවෙන්ද මතකයේ රඳවාගෙන තිබේ
org/wiki/Napoleon

කැබලි ලිපි
Digesta හි 16 වන සියවසේ පසුභාගයේ සංස්කරණයක මුල් පිටුව. ජස්ටීනියන් අධිරාජ්යයාගේ Corpus Juris Civilis හි කොටසකි
රෝමානු නීතිය යනු පුරාතන රෝමයේ නෛතික පද්ධතියයි
බටහිර ලෝකයේ යොදා ගන්නා පරිදි මෙම වදන මඟින් හැඳින්වෙන්නේ රෝමානු / බයිසන්ටියානු රාජ්යයන් ඒවායේ නිල භාෂාව ලෙස 7 වන සියවසේ දී ග්‍රීක භාෂාව තෝරා ගැනීමට පෙර වූ නෛතික දියුණුවීම්ය
එවැනි දියුණුවක් තිබූ රෝමානු නීතිය වසර 1000කට වඩා වැඩි කාල පරිච්ඡේදයක් ආවරණය කරන අතර එය Twelve Table නීතියේ සිට (449BC සිට) පළවන ජස්ටීනියන් අධිරාජ්යයාගේ Corpus Juris Civilis දක්වා දිවේ
ජස්ටීනියන් කේතවල සංරක්ෂණය වී ඇති පරිදි රෝමානු නීතිය බයිසන්ටයින් අධිරාජ්යයේ නෛතික ක්‍රියාකාරකම්වල පදනම වූ අතර පසුව යුරෝපානු මහාද්වීපයේ මෙන්ම ඉතියෝපියාවේ නෛතික ක්‍රියාකාරකම්වල පදනම ද විය
වඩා පුළුල් අර්ථයකින් ගත් කළ රෝමානු නීතිය පුරාතන රෝමයේ නෛතික පද්ධතියට පමණක් පරිශීලනය නොවන අතර එමඟින් 18 වන සියවසේ අවසානය දක්වා බටහිර යුරෝපයේ බොහෝමයක් කොටස් පුරාවට යෙදී තිබූ නීතිය පරිශීලනය වේ
ජර්මනිය වැනි සමහරක් රටවල්වලදී රෝමානු නීතියේ ප්‍රායෝගික යෙදීම් 18 වන සියවසෙන් එපිටද පැවතුණි
මෙම හේතුව නිසා යුරෝපයේ හා වෙනත් ප්‍රදේශවල ඇති නූතන සිවිල් නීති පද්ධති රෝමානු නීතිය මඟින් අතිශය බලපෑමකට ලක්වී ඇත
මෙය පුද්ගලික් නීති ක්ෂේත්‍රයේ විශේෂයෙන් වේ
රෝමානු නීතිය මඟින් ඉංග්‍රීසි නෛතික පද්ධතිය මත මහද්වීපයෙහි නෛතික පද්ධතිවලට වඩා අඩු බලපෑමක් එල්ල කළත් ඉංග්‍රීසි හා උතුරු ඇමරිකානු සාමාන්‍ය නීතිවල රෝමානු නීතියට යම් නැඹුරුතාවක් ඇත
රෝමානු නීතියෙහි බලපෑම සියළු නෛතික පද්ධතිවලින් පාහේ යොදා ගන්නා නෛතික වාග් මාලාවේ පොහොසත්කමින් හොඳින් දර්ශනය වේ
මේ සඳහා උදාහරණ ලෙස Stare Decisis, Culpa In Contrahendo හෝ Pacta Sunt Servanda යන වදන් දැක්විය හැක
වඩාත් විශේෂිත දෙය වන්නේ Corpus Juris Civilis පැමිණි බයිසන්ටයින් අධිරාජ්යයේ නැඟෙනහිර යුරෝපානු රටවලට අධික බලපෑමක් එල්ල වුවත් ඒවා Corpus මඟින් සැලකිය යුතු ලෙස බලපෑමකට ලක් නොවීමයි
කෙසේ නමුත් ඒවා රෝමානු ගොවිතැන්කරුවන්ගේ නීතිය මඟින් යම්තාක් දුරකට බලපෑමට පත් වී තිබුණි
රෝමානු නීතිය
අපරාධ නීතිය
රෝමයේ ප්‍රථම අධිරාජ්‍යයා හඳුනාගැනීම සම්බන්ධයෙන් අර්ථ දක්වන ලද පිළිතුරු ‍නොමැත
ශුද්ධ තාක්ෂණික දර්ශනයක් යටතේ දී පැහැදිලි ප්‍රථම අධිරාජ්‍යවරයෙක් නොපවතී
මෙම තනතුර රෝමානු පාලන පද්ධතියේ නිළ තනතුරක් නොවේ
එය එකිනෙකට වෙනස් කාර්යයන් ගණනක සම්මිශ්‍රණයකි
ජුලියස් සීසර් Dictator Perpetuus (ජීවිතය සඳහා අඥාදායකයෙක්) විය
එය අඥාදායකත්වයේ අතිශයින් වෙනස් ආකාරයක් වූ අතර රෝමානු සමූහාණ්ඩුවේ  නිළ ස්ථානයක් විය
නීතිය අනුව අඥාදායකයකුගේ පාලනය කිසිවිටකත් මාස 6ක් නොයික්මවයි. එමනිසා සීසර් මඟින් නිර්මාණය කරන ලද ආකාර‍ය රෝමානු සමූහාණ්ඩුවේ මූලික න්‍යායන්වලට පටහැනි වේ
එනමුත් නිළ වශයෙන් ඔහුගේ අධිකාරය මෙම සමූහාණ්ඩු තනතුර මත රඳා පැවතුණි
කෙසේ නමුත් එය අසාමාන්‍ය වූ නිසා ඔහුව සමූහාණ්ඩු නිළධාරීවරයෙක් ලෙස සැලකුණි
කෙසේ නමුත් ඔහු විසින් සමාව දී තිබූ ඔහුගේ පෙර සතුරන් කිහිප දෙනෙක් ඇතුළත්ව සෙනෙට් සභිකයන් කිහිප දෙනෙක් ඔහු රජකමට පත් වී රාජාණ්ඩුවක් පිහිටීමට උත්සාහ දරනු ඇතැයි බියට පත් වූහ
එමනිසා ඔවුන් ඔහුව ඝාතනය කිරීමට කුමන්ත්‍රණ සකස් කළහ
44 BC මාර්තු මාසයේ දී ඝාතකයන්ගේ කඩු පහරවල්වලින් ආඥාදායකයා මරණයට පත් විය
ඔහුගේ මිනිපිරියගේ ස්වාමිපුරුෂයා වූ ඔක්ටේවියන් ඔහුගේ පුරෝගාමියාගේ වරදින් යම් දෙයක් ඉගෙන ගත් අතර ඔහු ආඥාදායකයා යන වදන කිසිවිටකත් ප්‍රකාශ නොකළ අතර ඔහුගේ බලයන් සමූහාණ්ඩු ආකාරය යටතේ වඩාත් පරිස්සමින් මෙහෙය විය
ඔහුට ඔගස්ටස් (ඔසවා තබන ලද තැනැත්තා) හා ප්‍රින්සෙප්ස් (රෝමානු සමූහාණ්ඩුවේ ප්‍රථම පුද්ගලයා හෝ රෝමානු සෙනෙට් ප්‍රථම නායකයා) වැනි නාම කිහිපයක් ලැබුණි
පසුව සඳහන් වූ නාමය රාජ්‍ය සඳහා තම සේවය ඉටු කළ අය සඳහා ප්‍රධ‍ානය කරන ලද්දක් විය
පොම්පේ එම නාමය දරා සිටින ලදී
මීට අමතරව ඔගස්ටස්ට (ඉන්පසුව ඔහුව නම් කළ පරිදි) ජය පත්‍ර හා ඕර්ක්වලින් යුත් සිවිල් ඔටුන්න පැලදීමට ඉඩ ලැබුණි
කෙසේ නමුත් නිළ වශයෙන් මේ එකදු නාමයක් හෝ සිවිල් ඔටුන්න ඔගස්ටස්ට අතිරේක බලයක් හෝ අධිකාරයක් ලබා දුන්නේ නැත
ඔහු සරල වශයෙන් අතිශයින් ගෞරවයට පාත්‍ර වූ රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික බව දරා සිටි රෝමානු රටවැසියෙකු විය
13BC හි දී මාකස් අමිලියස් ලෙපිඩස්ගේ මරණයෙන් පසුව ඔගස්ටස් Pontifex Maximus බවට ද පත් විය
නාම විශාල ගණනකට හිමිකම් නොකියමින් ඔහු වෙනත් අතිරේක හා සුවිශේෂි බලයන් කිහිපයක් ද හිමි කර ගත්තේය
අවසානයේ දී ඔහුට අවශ්‍ය වූයේ නාම නොව අධිකාරය පමණි
org/wiki/Roman_Empire#The_first_emperor
සමූල ඝාතනය යනු සාමාන්‍යයෙන්,දෙවන ලෝක යුද්ධය අතරතුර දී ඇඩොල්ෆ් හිට්ලර් මඟින් අණ දුන් ජර්මනියේ ජාතික සමාජවාදී ආධිපත්‍ය මඟින් සැලසුම් කර ක්‍රියාවට නැංවූ සමුච්ඡේදන වැඩසටහන්හි කොටසක් ලෙස මිලියන 6ක පමණ යුරෝපීය යුදෙව්වන් ඝාතනය කිරීම විස්තර කිරීමට  යොදා ගන්නා වදනකි
රෝම, සෝවියට් (යුද්‍ධයේ සිරකරුවන්) , ජාති වාදී ධ්‍රැව, අනෙකුත් ස්ලේවික් මිනිසුන්, ආබාධිතයින්, සමලිංගික මිනිසුන්, දේශපාලනික හා ආගමික විරුද්ධවාදීන් ඇතුළත්ව අනෙකුත් කණ්ඩායම් ජර්මානු ආධිපත්‍ය විසින් ඝාතනය කරන ලදී
බොහොමයක් රාජ්‍ය මෙම කණ්ඩායම් සමූල ඝාතනය යන්න අර්ථ දැක්වීමට ඇතුළත් කර නොගන්නා අතර ඔවුන් ‍එය අර්ථ දක්වන්නේ යුදෙව් සංහාරය හෝ නාසිවරු විසින් හඳුන්වන පරිදි යුදෙව් ප්‍රශ්නයට අවසාන විසඳුම ලෙස නාසි හිංසා කිරීම්වල සියලුම ගොදුරු සැලකිල්ලට ගත් කළ මරණ ප්‍රමාණය සැලකිය යුතු ප්‍රමාණයක් දක්වා ඉහල ගොස් ඇති අතර ආසන්න වශයෙන් මුළු ගොදුරු ගණන මිලියන 9 සිට 11 දක්වා පරාසගත වේ
වද දීම හා ඝාතනය කිරීම අදියර කිහිපයක් යටතේ සම්පූර්ණ වේ
සිවිල් සමාජයෙන් යුදෙව්වන් ඉවත් කිරීම සඳහා වූ ප්‍රවර්ධනය 2වන ලෝක යුද්ධය ආරම්භ වීමට වසරකට පෙර අක්‍රීය කරන ලදී
සාන්ද්‍රණ කඳවුරු ප්‍රකාශයට පත් වූ අතර පදිංචිකරුවන් අධික වැඩ ගැනීමෙන් හෝ ලෙඩ රෝගවලින් මරණයට පත් වන තෙක් වහල් සේවකයන් ලෙස සේවයෙහි යොදවා ගැනේ
තුන්වන ජර්මන් රාජ්‍යය නැඟෙනහිර යුරෝපයේ නව භූමියක් ආක්‍රමණය කිරීමෙන් පසුව එයින්සැට්ස්ගෘපේන් (Einsatzgruppen) ලෙසින් හැඳින්වූ විශේෂිත කණ්ඩායමක් විසින් යුදෙව්වන් හා දේශපාලනික ප්‍රතිවාදීන් මරා දමනු ලැබීය
යුදෙව්වන් හා රෝමානුවන් ප්‍රවාහන දුම්රියවලින් ඝාතනය කිරීමේ කඳවුරුවලට ගෙනයාමට පෙර යුදෙව් ජනාවාසවල තබනු ලැබීය
ඔවුන් ඔවුන්ගේ ගමන මරණයට ලක්වීමෙන් තොරව අවසාන කළ ‍ද ඔවුන්ගෙන් වැඩි පිරිසක් ගෑස් කුටි තුළ දී මරණයට පත් වනු ලැබීය
ජර්මනි නිල තන්ත්‍රයේ සියළුම හස්තයන් මෙම සමූල ඝාතන ප්‍රවර්ධනය කිරීමට මැදිහත් වූ අතර එමඟින් ජර්මනිය එක් සමූල ඝාතන ප්‍රාඥයෙක් විසින් පවසා ඇති පරිදි මහජන සංහාර රාජ්‍යයක් බවට පරිවර්තනය විය
org/wiki/The_Holocaust
ජපාන හමුදා වුහාන් සටන අතරතුරදී 

1937 මැද භාගයේදී මාකෝපෝලෝ පාලම සම්බන්ධ සිද්ධියෙන් පසුව ජපානයේ සම්පුර්ණ චීන ආක්රමණයක් ආරම්භ කරන ලදී
සෝවියට් ජනපදය ක්ෂණිකව චීනයට සහය ලබාදුන් අතර එමගින් ඉතා දක්ෂ ලෙස ජර්මනිය සමග චීනයේ තිබු පෙර සබධතාව අවසන් කරවිය
ෂැන් හයි වලින් ආරම්භ කල ජපාන හමුදාව විසින් දෙසැම්බර් මාසයේ නැංජින් අගනුවරද අල්ලා ගනිමින් චීන හමුදා පිටුපසට තල්ලු කරන ලදී
1938 ජුනි මාසයේදී චීන හමුදාව මගින් කහ ගඟ පිටාර ගැලවීමෙන් ජපාන හමුදා ඉදිරියට ඒම නවත්වන ලදී
මෙමගින් ඔවුන්ට වුහාන් නගරය ආරක්ෂා කර ගැනීමට සුදානම් වීම සදහා ප්රමාණවත් කාලයක් ඇති වු අතර එනමුත් ඔක්තෝබර් මාසයේ දී ජපාන හමුදා අයත් කර ගන්නා ලදී
එම කාලය අතර තුරදී කාසන් වැව අසබඩ ප්රදේශයේදී ජපාන හා සෝවියට් හමුදා සුළු සටන් වල නිරත විය
1939 මැයි මාසයේදී ඔවුන් වඩාත් සංකිර්ණ හාපුළුල් යුද්ධ වල නිරත විය
යුරෝපයේ ජර්මනිය හා ඉතාලිය ක්රමක් ක්රමයෙන් බලසම්පන්න වෙමින් පැවතුණි
1938 මාර්තු මාසයේදී ජර්මනිය විසින් අනෙකුත් යුරෝපානු බලවල කුඩා ප්රතිචාර උද්ධිපනය කරමින් ඕස්ට්රියාව අයත් කර ගන්නා ලදී
මෙමගින් උද්ධාමයට පත් සඩෙටන් ලන්තයට ද බලපෑම් එල්ල කරන ලදී
ප්රංශය හා බ්රිතාන්ය තවත් භූමි අත්පත් කර ගැනීමක් සිදු නොකරන බවට පොරොන්දුවක් ලබා ගනිමින් ඒවා අයත් කර ගැනීමට ඉඩ ලබා දුනි
ජර්මිනිය ඉතා ඉක්මනින් එම පොරොන්දු කඩ කළ අතර 1939 මාර්තු මාසයේදී චෙකොස්ලෝවියාව සම්පුර්ණයෙන්ම අයත් කර ගන්නා ලදී
පොලන්තයේ සර්වියට් හා ජර්මානු නිළධාරීන් 

මින් කලබලයට පත් ප්රංශය හා බ්රිතාන්ය,  හිට්ලර් විසින් ඩැන්සික් ප්රදේශයට තම අවධානය යොමු කිරීමත් සමග   පෝලන්තයට තමන්ගේ සහය ලබාදෙන බවට සහතික විය
ඉතාලිය විසින් අප්රේල් මාසයේදී ඇල් බේනියාව ආක්රමණය කිරීම්ත සමග එම සහතිකය රූමේනියාවට හා ග්රීසියට දිගු විය
සෝවියට් එකමුතුව ද ප්රංශය හා බ්රිතාන්ය සමග මිත්රවීමට උත්සාහ දැරූ නමුත් එය අසාර්ථක වුයේ සෝවියට් අරමුණු එකමුතුවේ අරමුණු හා හැකියාවන් පිළිබද බටහිර ලෝකයෙහි වු සැක සන්කාවන් නිසාය
පෝලන්තයට ලබාදුන් ප්රංශ - බ්රිතාන්ය පොරොන්දු වලට පසු ජර්මනිය හා ඉතාලිය වානේ ගිවිසුමත් (Pact of Steel)  සමග මිත්රත්වයක් ඇති කරගන්නා ලදී
සියළු ප්රබල බලමුළු සොලවා දැමු මෙම ක්රියාවෙන් පසුව ජර්මනිය හා සෝවියට් එකමුතුව ආක්රමණය නොකිරීමේ ගිවිසුමක් තීන්දු කළ අතර එයට පොලන්තය හා නැගෙනහිර යුරෝපය ඔවුන් අතර බොදා ගැනීමේ රහස් එකඟතාවක්ද ඇතුලත් විය
1939 සැප්තැම්බර් මාසයේ ආරම්භය වන විට සෝවියට් හමුදාව විසින් ජපාන හමුදා පලවා හරින ලද අතර ජර්මානුවන් පෝලන්තය ආක්රමණය කරන ලදී
ප්රංශය බ්රිතාන්ය හා පොදුරාජ්ය මණ්ඩලය ජර්මනියට එරෙහි යුධ ප්රකාශ කළ නමුත් සාර්ලන්තයට සිදු කල කුඩා ප්රංශ ප්රහාරය හැරුණු කොට ඔවුන්ගෙන් ලැබුණේ කුඩා සහයෝගයකි
සැප්තැම්බර් මාසයේ මැද භාගයේදී ජපානයත් සමග ගිවිසුමත් අත්සන් කිරීමෙන් පසු  සොවියට් එකමුතුව පෝලන්තය ආක්රමණය කිරීම ආරම්භ කරන ලදී
ඔක්තෝබරයේ ආරම්භය වන විට පෝලන්තය ජර්මනිය හා සෝවියට් එකමුතුව අතර බෙදී පැවතුණි
පෝලන්ත යුද්ධය අතරතුරදි ජපානය චීනයේ සංග්රාමික වශයෙන් වැදගත් නගරයක් වු ෂැන්සා නගරයට ප්රථම ප්රහාරය එල්ල කළ නමුත් ඔක්තෝබරයේ මුල් භාගය වන විට එයද පසු බස්වන ලදී
org/wiki/Second_World_War#War_breaks_out
හරිත දාමය යනු ලී මෝල් සඳහා භාවිතා කළ හැකි ලී කොට බෙදා හැරීමේ පද්ධති වර්ගයකි
හරිත දාමයෙන් සිදුවන්නේ මෝලේ අවසාන නිෂ්පාදිතය එකතු කර, එය පාලනය කරන ලද වේගයකට අනුව පිට කිරීමයි
19 වන ශත වර්ෂය සහ 20වන ශත වර්ෂයේ මුල් භාගයේ සිට අග භාගය තුල දී මිනිසුන් විසින් හරිත දාමය භාවිතා කර ඇත
පුරුෂයින් පැත්තකට වන්නට සිටගෙන ලී කොට තල්ලු කරනුයේ ඉල්ලන දිශාවට සහ ස්ථානයට ගැලපෙන පරිදි ගොඩවල් ලෙසය
කෙටියෙන් සඳහන් කරනවා නම් වැඩකරුවන් විසින් ලී කොට වර්ග කරනු ලබයි
නවීන ‍ලී මෝල් භාවිතා කරන්නේ ස්වයංසිද්ධ පද්ධතීන්ය
එනම් ලී කොට, දාමය මඟින්, ඒවා රුවා ගත හැකි විශාල කඩයක් තුළට දමා වියලීම සඳහා අට්ටාල ප්‍රදේශයකට යැවීමයි
මෙය හරිත දාමය ලෙස පැවසීමට හේතුව වන්නේ ලී කොට කොළ පැහැයෙන් යුක්ත වීම සහ ඒවා පදම් නොකිරීමයි
වන සංවර්ධන විද්‍යාව යනු වනාන්තර හා ශාක වගා කිරීම පිළිබඳ අධ්‍යයන හා කළමණාකරන කලාව, විද්‍යාව හා පෙරහුරුව වගේම ඒ ආශ්‍රිත ස්වාභාවික සම්පත්ය
Silvi වගා කිරීම යනු මේ ආශ්‍රිත විද්‍යාවකි
එයට ශාක හා වනාන්තර වගා කිරීම හා රැක බලා ගැනීම ඇතුළත්ය
නූතන වන සංවර්ධන විද්‍යාව සාමාන්‍යයෙන් සලකනු ලබන්නේ තවත් කරුණු කිහිපයක් ද සමඟිනි
ඒවා නම් දැව නිෂ්පාදනය වෙනුවෙන් අමුද්‍රව්‍යයක් ලෙස ලී සැපයීමට වනාන්තර උපකාර කර ගැනීම, වන ජීවීන්ගේ නිජ බිමක් ලෙස, ස්වාභාවික ගුණාත්මක ජල නියමයන්, වෙනත් නිපැයුම්, භූමි දර්ශනය හා ප්‍රජාව රැක ගැනීම, රක්ෂාව, සෞන්දර්යාත්මකව සිත් ඇද ගන්නා භූමි දර්ශන, ජෛව විවිධත්ව කළමණාකරණය, ජල බැසීම් කළමණාකරනය, සහ වායු ගෝලීය කාබන් ඩයොක්සයිඩ් තැන්පත් වන ස්ථානයක් ලෙස යනාදී කරුණුය
වන සංවර්ධනය විද්‍යාවෙහි නියැලෙන තැනැත්තා වන ආරක්ෂක නිලධාරියා ලෙස හඳුන්වයි.
ජීව ගෝලයේ ඉතාම වැදගත් කොටස්වලින් එකක් බවට, වනාන්තර පරිසර පද්ධති පත් වී ඇති අතර වන සංවර්ධන විද්‍යාව, භාවිතයේ ඇති කලාවෙහි, විද්‍යාවෙහි, සහ තාක්ෂණයෙහි වැදගත් ක්ෂේත්‍රයක් ලෙස ඉස්මතු වී ඇත
ක්‍රියාකාරකම් 

අතින් ගස් පැළ කිරීම වනාන්තර රෝපණයේ දී බහුලව යොදා ගන්නා ක්‍රමයකි
වරෙක විලෝගස් ඇලවී තිබූ භූමියක ඊට ආවේනික යුක්ලිටස් නැවත වගා කිරීම
ඕස්ට්‍රේලියාවේ ටොම්බෝ ග‍ඟෙහි ඉවුරු මත
වනාන්තර පවත්වා ගෙන යාම බොහෝ විට කර්මාන්ත, රජයේ ආයතන, සංරක්ෂණ කණ්ඩායම්, නාගරික උද්‍යාන මණ්ඩල, රට වැසියන්ගේ සංවිධාන හා පෞද්ගලික ඉඩම් හිමියන් මඟින් පාලනය කෙරේ
මේ අතුරින් කාර්මික වනාන්තර මූලික වශයෙන්ම භාවිතා වනුයේ දැව ලබා ගැනීමට හා වනාන්තර පුනුරුත්ථාපනය (ප්‍රතිජනනය ) සඳහා වේ
අනෙකුත් වනාන්තර වෙනත් විවිධ වූ අවශ්‍යතාවයන් හා ප්‍රයෝජන සඳහා භාවිතා කෙරේ
උදාහරණයක් ලෙස නාගරික වනාන්තර නගර සීමාවන් තුළ පාලනය කෙරෙන අතර මුලික අරමුණ වනුයේ නගර සීමාව තුල ශාක ප්‍රමාණය වැඩි කර ගැනීම හා වෙනත් විශේෂ ප්‍රයෝජන වේ
තවත් සමහර වනාන්තර ක්‍රියාත්මක වනුයේ ශාක පැළ ලබා ගැනීමේ අරමුණු කිරීමේ ව්‍යාපෘති සඳහා භාවිතා කෙරේ
තවත් වනාන්තර ශාක ජාන බැංකු ලෙස පවත්වා ගෙන යන අතර එය නව ශාක හා වර්ධන තත්වයන් ඇති කිරීමට ජාන ඉංජිනේරුවන්ට උපකාරී වේ
ඉහත කී විවිධ ක්‍රමෝපායන් හේතුවෙන් උසස් පාසල්වලින් පිටවන උපාධිධාරීන්ගේ සිට සුවිශේෂ වු විෂය පථයන්ගේ නිපුණ ආචාර්යවරුන් දක්වා හැකියා විවිධත්වයක් මෙම ක්ෂේත්‍රය තුළින් බිහි වී ඇත
සාම්ප්‍රදායිකව කාර්මික වනාන්තර පාලනය කෙරෙනුයේ වනාන්තර කළමනාකරණ සැලසුම් මඟිනි
මෙම සැලසුම් බොහෝ විට මුලික කර ගනුයේ ශාක, ලේඛණගත වාර්තා, වනාන්තරය අයත් ප්‍රදේශයේ භූ විෂමතාවය, ශාක ව්‍යාප්තිය (විශේෂ අනුව) සහ ‍වෙනත් පැලෑටි වර්ගවල විස්තර ඇතුළින් ලේඛන මඟිනි
මීට අමතරව මේවායෙහි අදාල ප්‍රදේශයේ මාර්ග, බෝග වගාවන්, මිනිස් ජනාවාසවලට ඇති දුර හා එහි බලපෑම, ජල වහන පද්ධතිවල විස්තර යන පාරිසරිකව අති සංවේද ප්‍රදේශව පාංශු තත්වයන්ගේ විස්තර යනාදිය වේ
අවසාන වශයෙන් මෙම වනාන්තර කළමනාකරණ සැලසුම්වල භූමිය උපරිම ලෙස ප්‍රයෝජනයට ගැනීමේ ආකාරය හා එය සිදු කරන කාල රාමුව ද ඇතුළත් වේ
නමුත් ගස් කපා ගැනීමේ හෝ අදාල ප්‍රදේශයේ සිදු කරන වෙනත් ක්‍රියාකාරකම් බොහෝ විට භූමිය අයිතිකරුගේ හෝ බදු ඔප්පු හිමි‍යාගේ (මීට වනාන්තරයෙන් දැව ලබා ගැනීම සඳහා අවසර සහිත දැව සමාගම්වලට හෝ රජයේ වනාන්තර නම් රජය) අරමුණුවල බලපෑමට යටත් වේ
මීට අමතරව වෙනත් පාර්ශවකරුවන්ගේ (උදාහරණ ලෙස වනාන්තරය ආසන්න ප්‍රජාව හෝ ප්‍රජාවන්, අසල්වාසීන් හෝ වනාන්තර තුළ හෝ එහි මායිමේ වෙසෙන ග්‍රාමීය ජනතාවගේ) අවශ්‍යතා ද සලකා බැලීම නව ප්‍රවණතාවක් ලෙසින් ඇති වී තිබේ
මෙහිදී හැමවිටම දැව ලබා ගැනීමේ වනාන්තරවලට අදාල නීති රීති හා කරුණු සලකමින් සැලසුම් සැකසීම සිදු කරයි
මේ සියලු සැලසුම් අවසන් දැව ලබා ගැනීම සඳහා උපදෙස් මෙන්ම අලුතෙන් මාර්ග තැනීමට හෝ වෙනත් ඉංජිනේරුමය වෙනස්කම් අවශ්‍ය වේ නම් ඒවාද ඇතුළත් වන ලෙස සකස් කෙරේ
සාම්ප්‍රදායික වනාන්තර කළමණාකරණ ව්‍යාපෘති වලදී ප්‍රධාන වශයෙන්ම අරමුණු කරනු ලබන්නේ ලී, ඔප දැමූ ලී, තුනී ලෑලි, කඩදාසි, දැව දර හා වෙනත් කර්මාන්තවලට අවශ්‍ය වන අමුද්‍රව්‍යයක් ලෙස ලී කොට සැපයීමයි
නිෂ්පාදනය කරනු බන දැවවල තත්වය, ප්‍රමාණය, රැකියා උත්පාදනය හා ලාභය මුලික වශයෙන් සැලකුව ද එය හැමවිටම වැදගත් ලෙස නොසලකනු ලැබේ
වනාන්තර වගාකරුවෝ බොහෝ විට පසු අස්වනු ක්ෂේත්‍ර සැලසුම් ඉදිරිපත් කරයි
මේවා බොහෝ විට නැවත වන වගාව (විශේෂ වශයෙන් වගා), වල් පැලෑටි පාලනය, පොහොර දැමීම හෝ ළපටි පැළ අතර දුර වැඩි කිරීම (බොහෝ විට ගස් එකිනෙක ආසන්නව තදබෑම වර්ධනය වීම අඩු කොට ලිහිල් වනාන්තර ඇති කිරීමට) යනාදී අරමුණු කර පවතී
මීට අමතරව වනාන්තර වගාකරුවන්ගේ වෙනත් වගකීම් ලෙස කෘමි උවදුරු පාලනය කිරීම හා වැළැක්වීම, විවිධ රෝග පාලනය, වනාන්තරවල හා තෘණ භූමිවල ලැව් ගිනි පාලනය යනාදිය වේ
බොහෝ විට වනාන්තර හේතුවෙන් ඇතිවිය හැකි රෝගී වසංගත තත්වයන්ගේ පිටත හා දේපල හානි අවදානම බලාපොරොත්තු මෙන් වුවද ඉහත සඳහන් වගකීම් ඉටු කරමින් ස්වභාවික ලෙස මෙම ජෛව පද්ධතිවට ක්‍රියාත්මක වීමට ඉඩ සැලසීම නව ප්‍රවනතාවක් ලෙසින් ක්‍රියාත්මක වෙමින් පවතී
වන වගාකරුවෝ බොහෝ විට වනාන්තර වර්ධන වීමේ ආදර්ශනය කිරීමේ හා මැනීමේ විශේෂඥයෝ වෙති
(වනාන්තර මිනුම්කරණය) මීට අමතරව මෙම වන වගාකරුවෝ වන ජීවී සංරක්ෂණ ව්‍යාපෘති හා ජලාධාර සංරක්ෂණ ව්‍යාපෘති වලට ද සහභාගී වෙති
ඉතිහාසය 

වන සම්පත් භාවිතය හා කළමණාකරණය පිලිබදව චීනයට දිගු ඉතිහාසයක් තිබේ
කාල වකවානුව හන් රාජවංශය සිට රදළ කාලය දක්වා ගනන් ගැනේ
පසු කාලීනව මිං රාජවංශයේ චීන ශිෂ්‍ය Xu Guangqi (1562 – 1633) විසින් ද මේ බව සදහන් කර ඇත
බටහිර ලෝකයේ විධිමත් වන සංවර්ධන ක්‍රියාවලි වර්ධනය වුයේ මධ්‍යකාලීන යුගයේදී ය
ඒ වන විට භූමිය රජවරුන්ගේ හා වංශාදිපතින්ගේ පාලනය යටතේ පැවතුණි
භුමිය පාලනය සම්බන්දයෙන් දඩයම් කරුවන් අතර පැවති නීති අයත් විය
ගොවීන් විසින් බොහෝමයක් ‍ප්‍රදේශ ඉන්ධන සදහා දැව ලබා ගැනීම, ඉදිකිරීම් සදහා අවශ්‍ය දැව ලබා ගැනීම සහ සතුන් ඇති කිරීම යන කාර්යයන් සදහා යොදා ගෙන තිබුණ ද දඩයම් නීති ඉතිරිව පැවතියේ රදල සමාජිකයන් නිසාය
16 වන ශත වර්ෂයේදී පමණ ජර්මන් රාජ්‍ය සහ ජපානය අඛණ්ඩව දැව අස්වැන්නක් ලබා ගැනීම උදෙසා ක්‍රමානුකූල වන කළමණාකරණ ආරම්භ කර තිබුණි
සම්මතයක් ලෙස වනාන්තර විශේසිත කොටස් වලට බෙදා සිතියම් ගත කර ඇත්තේ දැව ලබාගැනීම වනාන්තර උත්පාදනය කර ගැනීමේ අරමුණත් සමගය
වන වගා ඇති කිරීම ප්‍රයෝගිකව ස්ථාපිත කිරීම ආරම්භ කරන ලද්දේ John Evelyn විසිනි
ඒවන විටත් බ්‍රිතාන්‍ය දූපත් වාසීන් අතර ඊට යම් ජනප්‍රියත්වයක් ලැබී තිබුණි
වන ජීව අධ්‍යයන ආයතන ස්ථාපිත වුයේ 1825 න් පසුවය
මෙවායින් බොහෝමයක් ජර්මනියේ සහ ප්‍රංහයේ පිහිටා තිබුණි
19 වන සහ 20 වන ශත වර්ෂය මුල් භාගය යන ශත වර්ෂ වලදී වනාන්තර ආරක්ෂා කිරීමේ වැඩ සටහන් ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදය, යුරෝපය, බ්‍රිතාන්‍යය සහ ඉන්දියාව යන රටවල ස්ථාපිත විය
බොහෝමයක් වන ජීව නිළධාරීන් යුරෝපා මහද්වීපයේ (Sir Dretrich Branclis) හෝ එහි අධ්‍යාපනය ලැබුවෝය
(Gifford Pinchot) 
දැව ලබා ගැනීම වන සංවර්ධන විද්‍යාවේ ප්‍රධාන අංගයකි
20 වන ශතවර්ෂයේ දී බටහිර ජාතීන් අතර වගා කිරීමේ සංරක්ෂණ ක්‍රියාදාම වල තාක්ෂණික ධාරිතාවය ඉහළ යාමේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස වන සංවර්ධන නීති සහ ඊට සම්බන්ධ නියමයන් පැනවීම සහ ඒවා විනාශයට පත්වීම සිදු විය
උෂ්ණ කලාපීය වන සංවර්ධන විද්‍යාව ඝර්ම කලාපීය වනාන්තර සම්බන්ධ වන සංවර්ධන විද්‍යාවේ කොටසක් ලෙස වෙන් කළ හැකි බව තේක්ක හා මහෝගනී දැව අස්වැන්න සලකා බැලීමෙන් කිව හැක
Sir Dietrich Brandis මෙම උෂ්ණ කලාපීය වන සංවර්ධන විද්‍යාව පිළිබදව කරුණු තව දුරටත් සොයා බලයි
අධ්‍යනය 

මධ්‍යම යුරෝපයේ වන කළමණාකරණය අතීතයේ සිට උගන්වා තිබුණ ද ඒ වෙනුවෙන්ම වෙන් වූ පළමුවන සංරක්ෂණ විද්‍යාලය George Harting විසින් 1787 දී Dillenburg නම් වු ජර්මානු නගරයේ ආරම්භ කරන ලදී
උතුරු ඇමරිකාවේ ප්‍රථම වන සංරක්ෂණ විද්‍යාලය George Vanderbilt විසින් උතුරු කැරලිනාවේ Asheville හි ඇරඹුවේ සිදුවන වනාන්තර විනාශය පිළිබදව කම්පා වීමෙනි
ඔහුගේ බිල්ට්මෝර් වත්ත සම්පුර්ණයෙන්ම කළමණාකරණය කරන ලද වනාන්තරයකි
මෙහි 1895 සිට මුඩු බිමෙහි වගා කරන ලද වැඩුණු ශාඛ දක්නට ඇත
New York State College තවත් මෙවැනිම 1896 දී Cornell හි ආරම්භ කරන ලද විද්‍යාලයකි
අතීත උතුරු ඇමෙරිකානුවන් දහ නව වන සියවසේ සිට වන කළමණාකරණය හැදැරීමට ජර්මනියට ගියහ
සමහර ජර්මානුවන් උතුරු ඇමෙරිකාවට පැමිණියහ
මෙසේ දෙරට අතර දැනුම හුවමාරු විය
දකුණු ඇමෙරිකාවේ ප්‍රථම වන සංරක්ෂණ විද්‍යාලය බ්‍රසිලයේ ආරම්භ විය
විශේෂයෙන්ම Vicosa Minas Gerais සහ Curitiba parana යන ස්ථාන මෙහිදී වැදගත් විය
වර්තමානයේ වන සංරක්ෂණකරුවෙකු විසින් ජීව විද්‍යාව, උද්භිද විද්‍යාව, ජාන තාක්ෂණය, පාංශු විද්‍යාව, දේශගුණික විද්‍යාව, ජල විද්‍යාව, ආර්ථික විද්‍යාව සහ වන කළමණාකරණය යන විෂයන් ඉගෙන ගත යුතුය
සමාජ විද්‍යාව සහ දේශපාලන විද්‍යාව හදාරා තිබීම අමතර වාසියකි
ජ්‍යාත්නතර දේශපාලන විද්‍යාව පිළිබද උනන්දු වන්නට සිත්ගන්නා සුලු විෂය පථයක් හදුන්වා දී ඇත
වනාන්තර දේශපාලනය සහ දැනුම් කරුණු හුවමාරු කිරීමට මාර්ගය සලසා ඇත
ඉන්දියාවේ වනාන්තර කළමණාකරණය පිළිබද අධ්‍යාපනය කෘෂිකර්ම විහ්ව විද්‍යාල සහ වනාන්තර ගවේෂණ ආයතන (Decmed University) මගින් ලබාදේ
උද්‍යාන විද්‍යාව සහ වන කළමණාකරණය පිලිබදව Solan හි පිහිටි විශ්ව විද්‍යාලය Forestry education ලබාදීමට ආසියාවේ ඇති එකම විශ්ව විද්‍යාලයයි
මෙම විශ්ව විද්‍යාලයන්හි උපාධි අපේක්ෂකයන් සදහා සිව් අවුරුදු පාඨමාලා පවත්වා ගෙන යයි
මෘට අමතරව පශ්චාත් උපාදි සහ ආචාර්යය උපාධි පාඨමාලා සදහා පහසුකම් සපයා ඇත
තිරසාර වන කළමණාකරණය පිළිබද උනන්දු වන්නට, ශිෂ්‍යයන්ට, වැසි වනාන්තර (නිවර්තන) සුරකින්නට ආදර්ශ ව්‍යාපෘතියක් ලෙස Puetto Rico හි වනාන්තර කළමණාකරණ වැඩසටහනේ අමතර ව්‍යාපෘතියක් ලෙස Tropic Ventures Rainforest Enrichment and Sustainable Forestry ව්‍යාපෘතිය අරඹා ඇත
වන සංවර්ධන විද්‍යාව

ජීව විද්‍යාව
දැව නොවන වන නිපැයුම් යනු දැව හැරුණු කොට වනාන්තරයේ ශාක හා සත්ව යන කොටස් දෙකෙන්ම බිහිවී සෑදෙන සියළුම භාණ්ඩයි
දැව නොවන වන නිපැයුම්, පවුලේ ආදායමට සහ ජීවිකාවට ආධාර වෙයි
ඒ වගේම බොහෝ දුෂ්කර සමාජනයන්ගේ සංස්කෘතික වැදගත්කමක් මෙයට හිමි ‍වේ
මෑතක සිට, තිරසාර සංවර්ධනය තුළ මෙහි භූමිකාව විශේ‍ෂ අවධානයකට ලක්වී තිබේ
මුල් අවධියේදී වැවිලි කර්මාන්තය විශාල ගොවිපල ලෙසද වතු යායවල් ලෙසද විශේෂයෙන් නිවර්තන හෝ අර්ධනිවර්තන රටවල, පුළුන්, දුම්කොල ,කෝපි, උක් සහ ගස් (දැව) යනාදිය එහිම පදිංච් කම්කරුවන් විසින් සිදු කරන ලදී
වැවිලි කර්මාන්තය ජාත්‍යන්තරව මහා පරිමාණයෙන් පැල සිටුවා සිදු කරන අතර එය සාමාන්‍යයෙන් ධාන්‍ය නිෂ්පාදනයට හෝ තණ බිම් වගාවට පමණක්ම සිදු නොවේ
ඒවා (වර්තමානයේදී) ශාක සහ පඳුරු වගාවට ද භාවිතා වේ
ඒවාගොවි බිම් සඳහාම හෝ යැපීම සඳහාම පමණක් නොවන අතර ආර්ථික පදනමට ද වගාවන් සිදු වේ
වැවිලි කර්මාන්තයන් ලෙස හඳුන්වන ශාක වගාව විශේෂ ආකාර කිහිපයකින් ගොවිපල ආර්ථිකය හා දක්වන සම්ඳතාවය නිසා එසේ හැඳින්වේ
මේවා බොහෝ සෙයින් විශාල ඉඩම් හිමියන් මැදිහත් වී යැපීමට පමණක් සීමා නොවී , ආර්ථිකමය වටිනාකමක් ඇති උස්වන ශාක වන අතර සේවය සඳහා විශාල සේවක සංඛ්‍යාවක් ද භාවිතා කරයි
මෙයට අළුතින්ම හඳුන්වාදෙන පළාත්වලට යෙදවීම නිතර සිදුවේ
අතීතයේදී මෙය වහලුන් ගිවිසගත් කම්කරුවන් සමඟ එකතුව සිදු කරන ලද අතර ඒවා ඉතා අසාධාරණ ආර්ථික ක්‍රම මත පදනම් විය
කෙසේවෙතත් ගොවිතැන සහ කිරි නිපැයුම යන කරුනු දෙකම (නිතරම නොවන) සාමාන්‍යයෙන් මෙම නිර්ණය කිරීම් වලින් බැහැර වේ
අතීතයේ ඉපැරණි ලාභදායි ක්‍රමයක් වන ලැටිෆන්ඩියා මගින් වාණිජමය ප්‍රමාණයන් ගෙන් ඔලිව් තෙල් හෝ වයින් අපනයනය සඳහාම නිපදවන ලදී
වැවිලි කර්මාන්තය
වනාන්තර සංක්‍රමණය යනු දී ඇති භූමියක මුළු වනාන්තර හානිය (වනාන්තර විනාශය) සිදුවූ කාලයේ සිට මුළු වනාන්තර ප්‍රදේශ නැවත ඇති වූ කාලය දක්වා භූමිය භාවිතා කිරීමේ නැඹුරුවේ විරුද්ධ ක්‍රියාව විස්තර කරන භූගෝලීය න්‍යායකි
මුළු වනාන්තර ප්‍රමාණය වැඩිවීමේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස වනාන්තර නැවත ඇතිවීම සිදුවන්නේ, තැනින් තැන වනාන්තර නැවත ඇති කිරීම මඟින් සක්‍රීයව වගා කිරීමෙන් හෝ මෙම ක්‍රම දෙකම මඟින්ය
වනාන්තර සංක්‍රමණය හා සමාජ - ආර්ථික වෙනස්වීම එනම් වැඩි වූ කර්මාන්කරණය සහ නාගරීකරණය අතර මනා සම්බන්ධතාවයක් ඇත
අනෙකුත් තත්ව නිසා සිදුවන කෘෂිකාර්මික භූමි ක්ෂය වීම (යුද්ධය හා පාරිසරික නීති) සමහර අවස්ථාවලදී විශේෂ තුනක් ගනී
වනාන්තර සංක්‍රමණය පිළිබඳ අධ්‍යයනයන්, සමහර රාජ්‍යයන් වගේම උප රාජ්‍යයන් වෙනුවෙන් ද පවත්වාගෙන එයි
බංග්ලාදේශය, චීනය, කොස්ටරිකාව, කියුබාව, ඩෙන්මාර්කය, ඩොමිනිකන් සමාජවාදී ජනරජය, එල්සැල්වදෝරය, ප්‍රංශය, ගැම්බියාව, හංගේරියාව, අයර්ලන්තය, මොරොක්කෝව, නවසීලන්තය, පෘතුගාලය, පර්ටොරිකෝව, රුවන්ඩාව, ස්කොට්ලන්තය, දකුණු කොරියාව, ස්විට්සර්ලන්තය, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය සහ වියට්නාමය යන රටවලට දන්වා සිටියේ කර්මාන්තරණය ආරම්භ වීමෙන් පසු භූමි ප්‍රදේශවල පලපුරුදු වනාන්තර සංක්‍රමණයක් සිදු කළ යුතු බවටයි
ඉන්පසු වනාන්තර සංක්‍රමණවෙහි විවිධ අවස්ථා ලේඛණගත කර ඇත්තේ බ්‍රසීලය, ඉක්වදෝරය සහ මෙක්සිකෝව අතර පිහිටි රාජ්‍යන් සඳහාය
මෙම අධ්‍යයන මාලාවේ, නැවත වනාන්තර ඇති කිරීම ය‍ටතේ සිදු කළ සොයා ගැනී‍ම් මුළු ලෝකයේ වනාන්තර මාරුවෙහි සාර්ථකත්වය පිළිබඳ ප්‍රශ්නාර්ථ මතු කරයි
වෙනත් අයුරකින් ප්‍රකාශ කරනවා නම්, මෙමඟින් ලෝකයේ වනාන්තර ප්‍රමාණය, අනාගතයේ විශේෂ සංදිස්ථානයක් බවට පත්වීම අපේක්ෂා කළ හැකිව මෙයින් සිදුවන්නේ වර්තමානයේ සිදුවන වනාන්තර විනාශ කිරීමේ නැඹුරුව, වනාන්තර ඇති කිරීම දෙසට ආපසු හැරවීමයි
පාදම් වර්ගඵලය යනු වනාන්තර කළමණාකරණයේ දී භාවිතා කරන පදයකි
මෙමඟින් දෙන ලද භූමි භාගයක පිහිටා ඇති ශාක කඳන්වල පාදම් ප්‍රදේශයේ හරස් කැපුම් මඟින් ආවරණය කරගන්නා වර්ගඵලය පිළිබඳව අදහසක් පළ කරයි
සාමාන්‍යයෙන් බොහෝ රටවල්වල මෙම මිනුම සිදු කරන්නේ භූමි තලයෙන් ඉහල දී මිනිසෙකුගේ පපුව මට්ටමේ උස ප්‍රදේශයේ දීය ( 1 – 1.5 මීටර්) මෙහි දී සෑම ගසකම පොත්ත ද ඇතුළත්ව සම්පූර්ණ විශ්කම්භය මනියි
වනාන්තරවල නිෂ්පදිතය හා වර්ධන වේගය සංසන්දනාත්මකව පරීක්ෂා කිරීම සඳහා, සාමාන්‍යයෙන් මෙම මිනුම් කරනු ලබන්නේ භූමියෙන් එක් හෙක්ටයාරයකටය
මායිම් ශාක යනු වන සංවර්ධන විද්‍යාවේ භාවිතා වන පදයකි
මායිම් ශාක යනු විචල්‍ය අරීය බිම් කැබලි හෝ තුඩු නියැදි ක්‍රමය හරහා පැමිණි සංකල්පයකි
මෙය ඇති වන්නේ ප්‍රිස්මයක් හෝ කෝණ මිනුම් ගන්නා උපකරණය භාවිතා කරන අවස්ථාවේ දී , ශාකය එය තුළ පිහටයි ද නැතිනම් පිටතින් පිහිටයි ද යන්න පහසුවෙන් තීරණය කළ නොහැකි අවස්ථා වලදීය
මායිම් ශාක ඇති වනනේ, නියැදි ස්ථානයේ සිට ශාකයේ මධ්‍ය ලක්ෂයට ඇති දුරක්, පපුව මට්ට‍මට වන්නට ඇති ශාකයේ විශ්කම්භය හා බිම් අරීය සාධකය ගුණ කිරීමෙන් ලැබෙ අගයත් යන අගයන් දෙක සමාන වන අවස්ථාවේ දීය
බිම් අරීය සාධකය තීරණය වන්නේ භාවිතා කරන ප්‍රිස්මය හෝ කෝණ මිනුම් ගන්නා උපකරණ වර්ගය මතය
පාදම් වර්ගඵල සාධකය 5, 10 සහ 20 වන කෝණ මිනුම් ගන්නා උපකරණවල, බිම් අරීය සාධකය පිළිවෙලින් 3.89, 2.75 සහ 1.94 (අඟලට අඩි) වෙයි
මෙම බිම් අරීය සාධකයන්ගේ මීටර් මිනුම් ක්‍රමයට අදාල අගයන් වන්නේ 0.467, 0.33 සහ 0.233 (සෙන්ටිමීටරයට මීටර්) වේ
ශාකය මායිම් වන අවස්ථාවේ දී එය ඇතුළත පිහිටන්නේ ද යන වග දැන ගැනීමට මිනුම් හා ගණනය කිරීම් මාලාවක් සිදු කළ යුතුය
නියැදි ස්ථානයේ සිට ශාකයේ මධ්‍ය ලක්ෂයට ඇති තිරස් දුර මැනිය යුත්තේ පසුව මට්ටමට වන්නට ඇති ශාකයේ විශ්කම්භය ඔස්සේය
ඉන්පසු මෙම පපුව මට්ටමට වන්නට ඇති ශාකයේ විශ්කම්භය, බිම් අරීය සාධකයෙන් ගුණ කළ පසු සීමාකාරී දුරක් ලබා‍දේ
පෙර මනින ලද දුර, මෙම සීමාකාරී දුර වඩා අඩු හෝ සමාන නම් ශාකය ඇතුළත පිහිටන ලෙස සලකයි
එම දුර සීමාකාරී දුරට වඩා විශාල නම් ශාකය පිටතින් පිහිටන ලෙස සලකයි
ශාක
වනාන්තරයක ඉහලින්ම පිහිටා ඇත්තේ උඩු වියනය
පහතින් ඉස්මතු වී තුරුවලින් ස්ථරය නිර්මිත වේ
උඩු වියන් ශාක යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ මේ උඩු වියන නිර්මාණය කරන ශාඛ වේ
උඩු වින් අසමකාරී ස්තර නිර්මාණය වෙන්නේ ප්‍රමුඛ හෝ සහප්‍රමුඛ ශාඛවල එකතුවෙනි
තුරු මුදුන් ඉස්මතු වීම් - සංකේතාත්මකව හෙක්ටයාර් එකක් හෝ දෙකක් බැඟින් - උඩු වියන අභිබවා ද යයි
වැසි වන්නාතරවල උඩු වියන සංකේතාත්මකව මීටර් 10 පමණ ඝනකම ඇති අතර 95% පමණ සුර්යාලෝකය අල්ලා ගනී
අධිකව ජලය සහ යෙිග්‍යම උශ්නත්ව තත්වයන් ඇති විට ආලෝකය සහ  ඛනිජ ලවණ යන කරුණු දෙක ශාක වර්ධනයට බලපාන සීමාකාරී සාධක දෙක වේ
ශාක උඩු වියනට ළඟා වීමට වේගයෙන් වර්ධනය වේ
ආලෝකය අල්ලා ගැනීමට ළඟා වූ පසු තව තවත් උස යාමට ශාකවලට අවශ්‍යතාවයක් නැත
උඩු වියන වනානතරයේ අනිකුත් ස්තරවල දී දක්නට නොලැබෙන අද්විතීය පුෂ්ප සහ සත්ව වර්ගවලට නිවහන වේ
පාර කෘෂි සංස්කෘතිය සහ වන වගා සමාජ මඟින් ද මෙම යෙදුම උපුටා ගැනීමෙන් උඩු වියන සහ ස්ථර 7කින් නිර්මාණය වූ පද්ධතිය විස්තර කිරීමට යොදා ගනී
තනි ශාකයක උඩු වියන යනු එහි පත්‍රවල බාහිරම ස්තරය ලෙසට දික්වූ කොටස වේ
අතු පතර විහිදී ඇති ශාකවල ඝන උඩු වියනක් ඇති අතර සූර්යා ආලෝකය පහතින් වර්ධනය වන ශාක කරා ගමන් කිරීම වළක්වයි. පත්‍ර ක්ෂේත්‍ර දර්ශකයක් මඟින් උඩු වියනක ඝනකම මැනිය හැක
බොහෝ විට නිවර්තන වැසි වනාන්තරවල ඉහලට ශාක ස්ථරය හැඳින්වීමට ද උඩු වියන යන පදය යොදා ගන්නා අතර එමඟින් වනාන්තරයේ බිම වසා ගන්නා අතර ප්‍රබල කුණාටු සහ සුළං පහරවලින් බිම ආරක්ෂා කෙරේ
උඩු වියන මඟින් චණ්ඩ කුණාටු සහ සුළංවලින් පස ද ආරක්ෂා කෙරේ
එමඟින් බිමට පතිත වන වැසි ජලය සැලකිය යුතු ප්‍රමාණයක් ද හිරු එළිය ළඟා වීමට ද බලපායි
එම නිසා වැසි වනාන්තරවල බිමෙහි වගාව අනෙකුත් ස්ථරවලට වඩා සැලකිය යුතු ප්‍රමාණයකින් අඩුය
විශාල සූර්යාලෝක ප්‍රමාණයන්ට ස්තූති වන්ති වෙන්න උඩු වියනේ ශාකවලට ඉතා වේගවත්ව ප්‍රභා සංස්ලේෂණය කිරීමට හැකි වී ඇති අතර එම නිසා බොහෝ වැසි වනාන්තරවල ශාක මෙන්ම සත්ව විවිධත්වය වැඩිවීමට හේතු වී ඇත
බොහෝ වැසි වනාන්තර සතුන් හුදෙකලාවම උඩු වියන ජීවත් වීමට පරිනාමය වි ඇති අතර ඔවුන් භූමියට කෙදිනවත් ළඟා නොවේ
දම්වැල් කියත යනු පහසුවෙන් එහා මෙහා ගෙන යා හැකි, යාන්ත්‍රික, ඇන්ජිමක් සහිත කියතකි
මෙය වැඩිපුරම භාවිතා කරන්නේ දැව සඳහා ශාක කපන ක්‍රියාවලිවල දීය
එනම් ‍බිම හෙලීම, ලොකු අතු කැපීම සහ කොටස්වලට කැපීමය
ගස් කපන්නන් මඟින් ශාක බිම හෙලීමට සහ කොළ අතු ඉවත් කිරීමට, උල් කටු වැනි කොටස් බිම හෙලීමට සහ ගින්නෙන් විනාශ වන භූමි අඩු කිරීම සඳහා ගිනි බාධක කැපීමට ආධාර වීමට සහ දර නෙලා ගැනීමට මෙය උපකාරී වේ
විශේෂයෙන් නිර්මාණය කරන ලද තල සහිත දම්වැල් කියත නිෂ්පාදනය කර ඇත්තේ දම්වැල් කියත් කලාවට පාවිච්චි කර උපකරණයක් ලෙසය
එළිපෙහෙළි කිරීම, හෝ කපා ඉවත් කිරීම හෝ යනු, යම් පෙදෙසක ගස් සියල්ල හෝ බහුතරයක් හෝ ඒකාකාර ලෙසින් කපා දැමීමේ ක්‍රියාවලියකට ලක් කිරීමේ මතභේදකාරී වන විද්‍යාත්මක/ගස් කපා හෙලීමේ ක්‍රියාවලියයි
මෙහි දී එළිපෙහෙළි කිරීම සඳහා කුඩාම ප්‍රදේශය තෝරා ගැනීමට එකඟතා ලියවිල්ලක් නොමැති නමුත් සාමාන්‍යයෙන් අක්කර 50 වඩා කුඩා ප්‍රදේශ සමහර අවස්ථාවලදී “එළිපෙහෙළි කිරීම ප්‍රදේශය” ලෙස නම් කර ඇත
අනෙකුත් ප්‍රයෝජන සඳහා හරවාගත් එළිපෙහෙළි කිරීම, වන ආරක්ෂක නිලධාරීන් මඟින් හඳුන්වනු ලබන්නේ “හැරවුම් භූමිය” ලෙසය
එළිපෙහෙළි කිරීමවලට ඇතුළත් වන්නේ
 Silvi වාගවේ එළිපෙහෙළි කිරීම, එනම් සෑම කඳක්ම ඉවත් කිරීමයි
මෙහි දී මතුපිට රෝපණයක් නොමැතිව වනය ප්‍රතිස්ථාපනය වේ
වාණිජමය එළිපෙහෙළි කිරීම (හෝ උසස් තේරීම්) එනම් අනෙකුත් ශාක ඉතුරු කර වාණිජමය වටිනාකමක් ඇති ශාක පමණක් ඉවත් කිරීමයි
වන සංවර්ධන විද්‍යාව බිහි වීමට පෙර එළිපෙහෙළි කිරීම ක්‍රියාවට නංවා ඇතතේ, කැපීම් සඳහා භාවිතා කරන ප්‍රධාන ක්‍රමයක් ලෙසටය
මෙහිදී කපන ලද ප්‍රදේශ වෙනුවෙන් ප්‍රතිස්ථාපනයක් සිදු නොකර ඇති අතර, එය අනෙකුත් ප්‍රයෝජන සඳහා ගෙන ඇත
එසේත් නැති නම් ස්වාභාවිකවම ප්‍රතිස්ථාපනය වීම සඳහා ඉඩ හැර ඇත
ලෝකයේ නැවත වගා කිරීමක් සිදු නොකළ එළිපෙහෙළි කිරීම අත්හදා බලා තිබෙන්නේ, බොහෝ දුරට වටිනාකමක් සහිත ශාක පිහිටි වනාන්තරවලයි
උදාහරණ ලෙස පැරණි වනාන්තරවලයි
වන සංවර්ධන විද්‍යාවේ දී එළිපෙහෙළි කිරීම මඟින්, එක් කාලයකට පමණක් අධික ආලෝක තීව්‍රතාවයක් අවශ්‍ය කරන විශේෂ, ප්‍රතිස්ථාපනය කිරීමට පුළුවන
Silvi වගාවේ සිදු කරන එළිපෙහෙළි කිරීමවල දී වාණිජමය වන ආරක්ෂක නිලධාරීන්ගේ අවශ්‍යතාවයට අනුව ආලෝක හා පාංශු සාධක ලබා ගැනිම සඳහා වාණිජමය වටිනාකමක් නොමැති ශාක ද ඇතුළත්ව බොහෝ දුරට සියළුම ශාක ඉවත් කරනු ලබයි
අක්‍රමිකව සැලසුම් කරන එළිපෙහෙළි කිරීම මඟින් ඇති වන අයහපත් බලපෑම්, ප්‍රතිස්ථාපනය සැලසුම් නොකර සිදු කරන එළිපෙහෙළි කිරීම නිසා ඇතිවන අයහපත් බලපෑම්වලට සමානය
උදාහරණයක් ලෙස, ඇල භූමිවල සිදු කරන එළිපෙහෙළි කිරීම නිසා වැඩි වේග‍යකින් ඛාදනය වීම සිදු විය හැක
වන විද්‍යාව
ශක්ති වන සංවර්ධන විද්‍යාව යනු වන සංවර්ධන විද්‍යාවේ එක් ආකාරයකි
මෙහි දී වර්ධන වේගය වැඩි ශාක හෝ දැවමය පඳුරු විශේෂ, තාපය හෝ බලය උත්පාදනය කිරීම වෙනුවෙන් ජීව ඉන්ධන නිපදවීම සඳහාම වගා කරයි
ශක්ති වන සංවර්ධන විද්‍යාවේ කොටස් දෙක වන්නේ කෙටි හුවමාරු වන ලැහැබ සහ කෙටි හුවමාරු වන සංවර්ධන විද්‍යාවයි. කෙටි හුවමාරු වන ලැහැබ් යනු පොප්ලර් හෝ විලෝ බෝග, අස්වනු නෙලා ගැනීමට පෙර අවුරුදු 2 සිට 5 දක්වා කාලයක වගා කිරීමයි
කෙටි හුවමාරු වන සංවර්ධන විද්‍යාව යනු ඇල්ඩර්, අළු, බර්ච්, ඕස්ට්‍රේලියාවේ කපුරු ගස්, පොප්ලර් සහ සයිකැමෝර් වැනි බෝග, අස්වනු නෙලා ගැනීමට පෙර අවුරුදු 8 සිට 20 දක්වා කාලයක වගා කිරීමයි
පොසිල ඉන්ධන වන ගල් අඟුරු, ස්වාභාවික වායු සහ තෙල් වෙනුවට වගා කළ ඉන්ධන භාවිතා කිරීමෙන් ලැබෙන වාසියක් වනනේ ඉන්ධන දහනයේ දී පිටවන ප්‍රධාන හරිතාගාර වායුවක් වන කාබන් ඩයොක්සයිඩ් ප්‍රමාණයට සමාන ප්‍රමාණයක්, ශාක වර්ධනයේ දී අවශෝෂණය කර ගැනීමයි
නමුත් පොසිල ඉන්ධන දහනයේ දී , කාබන් දහනය වීමෙන් වායු‍ගෝලීය කාබන් ප්‍රමාණය වැඩි වී කාලයත් සමඟ කාබන් තැන්පත් විමෙන් පෘතුවියේ කාලගුණය වෙනස් වේ
මෙය මිහිතලය උණුසුම් වීමට බලපාන මුල්ම හේතුවයි.

References 
http
org/wiki/Energy_forestry
තිරසාර වන සංවර්ධන විද්‍යාව යනු වන කළමාණාකරන සංකල්පයකි
නොනැසී පවත්වාගෙන යන්නට අපි උත්සාහ කරන වන භාණ්ඩ හා සේවා කාණ්ඩයට අනුව, තිරසාර වනාන්තර කළමණාකරණයෙන් හා තිරසාර අස්වනු වන සංවර්ධන විද්‍යාවෙන් මෙම සංකල්පය වෙනස් වෙයි
තිරසාර වන සංවර්ධන විද්‍යාවේ මූලික පිළිගත් මතය වන‍්නේ වනාන්තරයෙන් ලබා ගන්නා භාණ්ඩ හා සේවා ප්‍රමාණය, එම වනාන්තරය නිෂ්පාදනය කළ යුත්තේ, පස, දියබස්නා ලක්ෂණ හෝ බීජ මූලාශ, අනාගතය වෙනුවෙන් විනාශ නොවන මට්ටම දක්වා පමණක් යන්නයි
ඒ වගේම මෙම සංකල්පයෙන් අදහස් කරන්නේ මිනිසාගේ භාවිතය මඟින් වනයට දැක්විය යුතු ගෞරවය අඩු කිරීමක් හෝ අනෙක් සත්වයනිට පාවිච්චි කිරීමට ඇති වනාන්තර ප්‍රමාණය විනාශ කිරීමක් හෝ සිදු නොවන බවත් මිනිසාගේ භාවිතය මඟින් අවසානයේ සාරවත් පරිසර පද්ධතියක් ලබා ගැනීමට උපකාරී වන බවත්ය
වන සංවර්ධන විද්‍යාව යන පදයෙන් අදහස් කරන්නේ මිනිස් වාසි සඳහා පාවිච්චි කරන්න නමුත් වනාන්තර තිරසාර කරන්න යන්නයි
එනම් මිනිසා වනාන්තරවලින් ලබා ගැනීමට අපේක්ෂා කරන භාණ්ඩ හා සේවා යන අමතර නිෂ්පාදිත වන, දැව, වෙනත් නිපැයුම්, වන ජීවිත සහ අනෙකුත් සම්පත් ලබා ගත යුත්තේ සාරවත් පරිසර පද්ධතියක් සෑදීම සඳහා මනාව කළමණාකරණය කර ගනිමින්  යන්නයි
පැහැදිලි ජලය, වන ජීවිත, නිර්මාණය කරන ලද ස්වාභාවික වැස්ම සහ ස්වාභාවික පුනරුත්තාපනය සඳහා වෙන් කළ බීජ ශාක සහිත වනාන්තරය  යන මේවා තිරසාර වන සංවර්ධන විද්‍යාවට ඇතුළත්ය
සංවේදී පරිසර පද්ධති යනු උස ශාක පමණක් නොව වනාන්තයේ සියළුම වස්තූන් එක්ව ගත් කළ සලකන දේයි
මුළු වනාන්තරයේ අයිතිය ය‍ටතේ පවතින ශාකවල සිට විවිධ ප්‍රමාණයේ ප්‍ර‍දේශ සඳහා පවතින කළමණාකරන සැලැස්මන් සංවර්ධනය සඳහා පවතින ශාක දක්වා, ඒකකයකට අවශය ශාක ප්‍රමාණය සමඟ සම්බන්ධ අනෙකුත් කරුණු වනනේ විභවීය ස්වාභාවික වගාව, වාර්ෂික වර්ධනය සහ පාදම් වර්ගඵලයයි
ඒ වගේම සලකන භූමි දර්ශනය හා එය තුළ වනය පවතින ස්ථානය යන්න පිළිබඳව ද සැලකිලිමත් වෙයි
org/wiki/Sustainable_forestry
සන්තතිකව චලනය වන වස්තුවක් දකින බවට හඟවමින් ඇස සහ මොළය රැවටීම සඳහා තත්පරයකට රූප රාමු ‍12ක් (රූප රාමුවක් යනු එක් සම්පූර්ණ රූපයකි) හෝ ඊට වැඩි සංඛ්‍යාවක් පෙන්විය යුතුය
තත්පරයකට රූප රාමු 70 ඉක්මවා පෙන්වන විට තාත්වික බවේ හෝ සන්තතික චලනය පිළිබඳ හැඟීම තවදුරටත් වැඩි දියුණු වීමක් සිදු නොවේ
ඊට හේතුව ඇස සහ මොළය රූප තේරුම් ගන්නා ආකාරයයි
තත්පරයකට රූප රාමු 12කට අඩු සංඛ්‍යාවක් ප්‍රදර්ශනය කරන විට බොහෝ පුද්ගලයන්හට නව රූප රාමුවක් පෙන්වීමත් සමඟ ඇති වන ගැස්සෙන සුළු ස්වභාවය හඳුනා ගත හැකි අතර ‍එවිට තාත්වික චලනය පිළිබඳ ඇති වූ හැඟීම බිඳ වැටේ
සාම්ප්‍රදායික ක්‍රමයට අතින් අඳිනු ලබන කාටූන් සජීවීකරණ ක්‍රමවේදයන්හි දී බොහෝ විට ඇඳිය යුතු රූප රාමු ගණන අවම කර ගැනීම සඳහා තත්පරයකට රූප රාමු 15ක් බැඟින් පෙන්වනු ලබන අතර කාටූනවල ඇති ශෛලීගත ස්වභාවය හේතුවෙන් මේ තත්වය පිළිගත හැකි වේ
නමුත් පරිගණක සජීවීකරණය මඟින් වඩාත් තාත්වික රූප නිර්මාණය කෙරෙන බැවින් තාත්වික බව තහවුරු කිරීම සඳහා පරිගණක සජීවීකරණයේ දී වඩාත් ඉහල රූප රාමු සංඛ්‍යාතයක් භාවිත කළ යුතු වේ
ඉහල රූප රාමු සංඛ්‍යාතයන්හි දී ගැස්සෙන සුළු ස්වභාවයක් දැකිය නොහැකි වීමට හේතුව “persistence of vision” යනුවෙන් හැඳින්වේ
කුඩා කාල ප්‍රාන්තර තුළ ඇස සහ මොළය එක්ව ක්‍රියාත්මක වෙමින් ඇසට පෙනෙන දර්ශනය තත්පරයකින් පංගුවක කාලයක් ගබඩා කර තබා ගන්නා අතර එහි දී රූප රාමු අතර සිදු වන කුඩා පැනීම් ස්වයංක්‍රීයව සන්තතික තත්වයට පත් කෙරේ
ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ චිත්‍රපටි ශාලාවල චිත්‍රපට ප්‍රදර්ශනය කෙරෙනුයේ තත්පරයට රූප රාමු 24ක සීඝ්‍රතාවයෙන් වන අතර මෙය සන්තතික චලනය පිළිබඳ හැඟීම ලබා දීම සඳහා ප්‍රමාණවත් වේ
සරල උදාහරණයක්
 

තිරය සම්පූර්ණයෙන් වැසී යන සේ කළු වර්ණය වැනි තනි පසුබිම් වර්ණයක් යොදනු ලැබේ
අනතුරුව තිරයේ දකුණු පස එළුවෙකු අඳිනු ලැබේ
අනතුරුව නැවත තිරය වැසී යන සේ කළු වර්ණය යොදා එළුවා මුල් පිහිටුමෙන් මඳක් වම් පසට වන සේ නැවත අඳිනු ලැබේ
මෙම ක්‍රියාවලිය නැවත නැවතත් සිදු කෙරෙන අතර එක් එක් අවස්ථාවේ දී එළුවා සුළු ප්‍රමාණයකින් වම් පසට චලනය කෙරේ
මෙම ක්‍රියාවලිය ප්‍රමාණවත් තරම් සීඝ්‍රතාවකින් නැවත නැවත සිදු කළ හොත් එළුවා සන්තතිකව වම් පසට චලනය වන බවක් පෙනෙනු ඇත
මෙම මූලික ක්‍රියාවලිය රූපවාහිනිය සහ චිත්‍රපටවල දැකගත හැකි සියළු චලන රූප නිර්මාණය සඳහා භාවිතා කෙරේ
චලනය වන එළුවා වස්තුවක පිහිටුම වෙනස් කිරීම පිලිබඳ උදාහරණයක් වේ
ප්‍රමාණය, හැඩය, ආලෝකකරණය සහ වර්ණය ‍වැනි වස්තුවක ගුණාංගයන්ගේ වඩාත් සංකීර්ණ පරිවර්තනයන් සිදු කිරීම සඳහා බොහෝ විට සරලව නැවත ඇඳීම හෝ පිටපත් කිරීම වෙනුවට ගණනය කිරීම් සහ පරිගණක ප්‍රවාචනය භාවිතා කළ යුතු වේ
චිත්‍රපට 

පරිගණක රූ නිර්මාණ තාක්ෂණය ඇසුරෙන් නිෂ්පාදනය කළ ස්වාධීන සජීවීකරණ නිර්මාණ 1976 ව‍සරේ පටන් නිර්මාණය වූ නමුත් ඒවායේ ජනප්‍රියත්වය ඉතා සීඝ්‍රයෙන් ඉහල නැගීම සිදු වූයේ එක්සත් ජනපද සජීවීකරණ ක්ෂේත්‍රයේ නූතන යුගය තුළ දීය
මුල් වරට සම්පූර්ණ වශයෙන් පරිගණක ආශ්‍රයෙන් නිර්මාණය කළ රූපවාහිනී කතා මාලාව වූයේ ReBoot නම් කතා මාලාව වන අතර මුල්වරට සම්පූර්ණයෙන් පරිගණක ඇසුරින් නිර්මාණය කළ චිත්‍රපටය Toy Story නම් විය‍
මෙම නිර්මාණයන් පිළිවෙලින් 1994 සහ 1995 යන වසරවල දී එළි දැක්වුණි
වැඩි දුර විස්තර සඳහා පරිගණක සජීවීකරණය ඇසුරෙන් නිර්මාණය කළ චිත්‍රපට ලැයිස්තුව බලන්න
ආධුනික සජීවීකරණ නිර්මාණ 

YouTube වැනි සිය සාමාජිකයන්ට තමාගේම චිත්‍රපට අන් අයට බැලිය හැකි වන පරිදි උඩුගත කිරීමට ඉඩ සලසන වෙබ් අඩවිවල ජනප්‍රියත්වය හේතුවෙන් බොහෝ විට පොදුවේ ආධුනික පරිගණක සජීවීකරණ නිර්මාණකරුවන් ලෙස සැලකෙන පිරිස ක්‍රමයෙන් ප්‍රමාණයෙන් වැඩි වෙමින් පවතී
මෙය සඳහා නොමිළේ ලබා ගත හැකි විවිධ උපාංගවල පැවැත්මත් Windows Movie Maker වැනි මෘදුකාංගත් දායක වේ
අවශ්‍ය උපාංග සහිත ඕනෑම පුද්ග‍ලයෙකුට තම සජීවීකරණයන් දහස් ගණනකට නැරඹීම සඳහා ඉදිරිපත් කළ හැක
බොහෝ ඉහල ක්‍රියාකාරීත්වයක් ඇති සජීවීකරණ මෘදුකාංග ද පරීක්ෂණ මට්ටමින් අධ්‍යාපනමය සහ වාණිජමය නොවන කටයුතු සඳහා විවිධ සීමාවන්ට යටත්ව භාවිතා කිරීමේ හැකියාව පවතී
ආධුනික සජීවීකරණ නිර්මාණය කිරීමේ එක් ක්‍රමයක් වන්නේ අන්තර්ජාලයට පහසුවෙන් උඩුගත කළ හැකි සහ ඒ ඔස්සේ පහසුවෙන් නැරඹිය හැකි GIF ගොණු ආකෘතිය භාවිතයෙන් නිර්මාණයන් සිදු කිරීමයි
මෙම ගොණු ආකෘතිය භාවිතයෙන් සජීවීකරණයන් නිර්මාණය කළ හැකි මෘදුකාංග අතරට Beneton Movie GIF , GIF Movie Gear , Ulead GIF Animator ආදිය අයත් වේ
ගෘහ නිර්මාණ සජීවීකරණය

ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පීන් පාරිභෝගිකයන් සහ ගොඩනැඟිලි ඉදි කරන්නන් සඳහා ත්‍රිමාණ ආකෘති නිර්මාණය කර ගැනීමට සජීවීකරණ ආයතනවල සේවය ලබා ගනී
මෙය සාම්ප්‍රදායික ඇඳීම් ක්‍රමවේදවලට වඩා නිරවද්‍ය විය හැක
ගෘහ නිර්මාණ සජීවීකරණ තාක්ෂණය පරිසරය සහ අවට ගොඩනැඟිලි සමඟ කිසියම් ගොඩනැඟිල්ලකට තිබිය හැකි සම්බන්ධතාවයන් දැක ගැනීම සඳහා ද භාවිතා කළ හැක
පරිගණකයක් ආශ්‍රියෙන් චරිත සහ වස්තු නිර්මාණය 

ත්‍රිමාණ පරිගණක සජිවි කරණයේදී ත්‍රිමාන ආකෘති නිර්මාණය, ක්‍රම ලේඛිත චලනයන් සමග සංයෝජනය සිදු කෙරෙයි
සත්‍ය ත්‍රිමාන කණ්ඩාංක පද්ධතියක් මත ජ්‍යාමිතික මුදුන්, මුහුණු සහ දාර ඇසුරින් ආකෘති නිර්මාණය කෙරෙයි
මෙහිදි මැටි හෝ හුණු බදාම භාවිත කරන පරිද්දෙන්ම වස්තූන් ඇඹීමක් සිදු කෙරෙන අතර එහිදි දල හැඩතල වලින් ආරම්භ කොට නිෂ්චිත තොරතුරු ඇතුළත් කිරීම දක්වා විවිධ ඇඹීම් උපාංග භාවිතා කෙරෙයි
ත්‍රිමාන දැලිස විරූපනය සදහා අස්ථි / සන්ධි පද්ධතියක් නිර්මාණය කෙරෙයි
(උදා - මැනව රූපි ආකෘතියක් ගමන් කිරීමට සැලැස්වීම සදහා) රිගින් (Rigging) යනුවෙන් හැදින්වෙන ක්‍රියාවලිය ඔස්සේ අතාත්වික රූකඩය සදහා විවිධ පාලක සහ අල්ලු සකස් කෙරෙන අතර මේවා සජිවිකරණ නිර්මාපකයා විසින් චරිතය හැසිරවීමට භාවිතා කරයි
Toy Story නම් Pixar සමාගම මගින් නිර්මාණය කල චිත්‍රපටයෙහි අඩංගු වු Woody නම් චරිතය සදහා විශේෂිත සජිවිකරණ පාලක 700 ක් භාවිතා වේ
The Chronicles of Narnia – The Lion, The Witch and the Wardrobe නම් චිත්‍ර ප‍ටයේ Aslan නම් චරිතය සදහා මෙවැනි පාලක 1851 ක් තිබු අතර ඉන් 742 ක් චරිතයේ මුහුණ සදහා භාවිත වු ඒවා විය
මෙම චරිත නිර්මාණය කිරීම සදහා Rhythm and Hues චිත්‍රාගාරයට වසර දෙකක් ගත විය
2004 වසරේ ඉදිරිපත් කෙරුණු The Day After Tomorrow චිත්‍රපටය නිර්මාණය කිරීමේදී වීඩියෝ විමර්ෂණ සහ නිරවද්‍ය භූ විද්‍යාත්මක කරුණු ඇසුරෙන් දරුණු කාලගුණික බලපෑම් පිළිබද ආකෘති නිර්මාණය කිරීමට නිර්මාණ කරුවන්ට සිදුවිය
King Kong චිත්‍ර පටයේ 2005 ප්‍රති නිර්මාණයේදී නිර්මාණ ශිල්පීන්ට රූපරාමු සදහා ගෝරිල්ලාගේ උචිතම පිහිටුම නිර්ණය කර ගැනීම සදහාත් සත්වයා මත මානව ගුණාංග නිර්මාණය සදහාත් (මේ සදහා ඇන්ඩිගේ හැගීම් ප්‍රකාශන භාවිතා විය
) ඇන්ඩි සර්කිස්  ආධාර විය
පීටර් ජැක්සන්ගේ The Lord of the Rings චිත්‍ර පටයේ Gollum චරිතය ද සර්කිස් විසින් රඟ දක්වන ලදී
Toho චිත්‍රාගාරය සිය ප්‍රසිද්ධ Godzilla චරිතය නිරූපණය සදහා පරිගණක රූ නිර්මාණ ක්‍රම යොදා ගැනීම ප්‍රතික්ෂේප කළේය
ඔවුන්‍මේ සදහා ඉදිරිපත් කල පැහැදිලි කිරීම වුයේ තමන් හැම විටම ඒ සදහා Suitmation තාක්ෂණය භාවිත කළ අතර ඒ වෙනුවට පරිගණක භාවිතය චරිතයේ සජිවී බවට හානි කිරීමට හේතු විය හැකි බවයි.

පරිගණක සජිවන ප්‍රවර්ධන උපකරණ 

පරිගණකයක් සහ සජිවන මෘදුකාංගයක් භාවිතයෙන් පරිගණක සජිවන නිර්මාණය කර ගත හැකිය
Amorphium, Art of illusion, Poser ray Dream studio, Bryce, Maya, Blender, Truespece, Light ware, 3D studio max, soft image XSI Alice සහ Adobe Flash (ද්විමාන) සජිවන මෘදුකාංග වලට උදාහරණ වේ
මීට අමතරව තවත් මෘදුකාංග රැසක් ඇත
ඒවා ඉලක්කගත වෙළෙඳපොළ අනුව මෙම මෘදුකාංගයන්හි මිල විශාල වශයෙන් වෙනස් වේ
ප්‍රාථමික ගණයේ ක්‍රමලේඛ මඟින් ද ඉතාම අගනා සජිවන නිර්මාණ කළ හැකිය
කෙසේ වෙතත් මෙම විදුදැනුම සඳහා සාමාන්‍ය ගෘහස්ත පරිගණකයක් භාවිතා කරන්නේ නම් ඒ සඳහා බොහෝ වේලාවක් ගත වේ
එබැවින් වීඩියෝ ක්‍රියා නිර්මාණකරුවන්  අඩු විශ්ලේෂණ (Low resolution) සහිත  අඩු බහුඅස‍්‍ර ගණන් කිරීම් ක්‍රම භාවිතා කිරීමට හුරු වි සිටිති
එමඟින් එම චිත්‍රක තත්‍ය කාලිනව ගෘහස්ථ පරිගණකයෙහි නිරූපණය කළ හැකිය
මෙම සංදර්භය තුළ photorealistic සජිවනය ප්‍රායෝගික නොවේ
චිත්‍රපට, ටෙලිනාට්‍ය සහ පරිගණක ක්‍රිඩාවන්හි වීඩියෝ පටිපාටි නිර්මාණකරණයේ නියැලෙන වෘත්තිමය සජිවිකරණ ශිල්පියෝ වඩාත්  විස්තරාත්මක photorealistic සජීවන නිර්මාණය කරති
මෙවැනි උසස් ප්‍රමිතියකින් යුක්ත වන චිත්‍රපට සජීවන නිර්මාණයක් අවසන් කිරීමට, ගෘහස්ථ පරිගණකයක් සඳහා වසර 10 සිට 100 දක්වා කාලයක් වැය විය හැකිය
එබැවින් මේ සඳහා වඩා ප්‍රබල වර්ක් ‍ස්ටේෂන් පරිගණක, සකසන 2 සිට 4 පමණ ඇති බැවින් එම පරිගණක වඩා ප්‍රබලය
තවද ඒවා විදු දැනුම් සඳහා විශේෂිත පරිගණක වේ
එක් යෝධ පරිගණකයක් ලෙස ක්‍රියා කිරීම සඳහා වර්ක් ස්ටේෂන් පරිගණක විශාල ප්‍රමාණයක් ජාල ගත කර ඇත
මෙහි ප්‍රතිපලය වනුයේ වසර 5,6 කින් නිමා කර ගත හැකි පරිගණක සජිවන චිත්‍රපටයකි(කෙසේ වෙතත්, මෙම ක්‍රියාවලිය සම්පුර්ණයෙන්ම විදැනුම් පමණක් ඇතුලත් නොවන්නකි)
වර්ක් ස්ටේෂන් පරිගණකයක් ඩොලර් 2000 - 1600 ක් පමණ මිලක් වන අතර වඩා මිල අධික  වර්ක් ස්ටේෂන් හි භාවිතා වන අධි තාක්ෂණික දෘඩාංග නිසාවෙන් ඒවායෙහි විදු දැනුම වේගවත්ය
විදු දැනුම මෘදුකාංගයක් වන පිස්සාර්ස් රෙන්ඩමන්, මෙන්ටල්රේ යන විදු දැනුම් මෘදුකාංගයට අභියෝගයක් එල්ල කරමින් සජිවන කර්මාන්තයේ විශාල වශයෙන් යොදා ගැනේ
මෙය නිල පික්සාර් වෙබ් අඩවියක ඩොලර් 5000 - 8000 ත් අතර මිලකට ලබා ගත හැකිය
එමෙන්ම මෙම මෘදුකාංගය maya සහ  Soft Image XSI වැනි සජීවිකරණ ක්‍රමලේඛ සමඟ Linux, Mac OSX සහ Microsoft Windows පාදක වර්ක් ස්ටේෂන් පරිගණකයන් හි යොදා ගත හැකිය
වෘත්තිමය සජීවිකරණ ශිල්පියෝ ඩිජිටල් චිත්‍රපට කැමරා  අංගචලන අල්ලා ගැනීමට (motion capturer) සහ ක්‍රියාව ග්‍රහණය කරගැනීමට (performance capture),  නිල්තිර (bluescreens) චිත්‍රපට සංස්කරන ‍මෘදුකාංග සහ වෙනත් උපකරණ භාවිතා කරයි
ත්‍රිමාණ මුද්‍රණ ශිල්පය යනු අතාත්වික ත්‍රිමාණ ආකෘතියක් ද්විමාන වස්තුවක් මත මුද්‍රණය කිරීමේ ක්‍රමයකි
ත්‍රිමාණ වස්තුවක් මත ද්විමාන රූපයක් යෙදීම සම්බන්ධයෙන් pad මුද්‍රණ ශිල්පය පිළිබඳ ලිපිය බලන්න
ත්‍රිමාණ මුද්‍රණය සීඝ්‍ර ප්‍රතිරූප නිර්මාණ තාක්ෂණ ඛාණ්ඩයක් වේ
සාමාන්‍යයෙන් ත්‍රිමාණ මුද්‍රණ යන්ත්‍ර එක මත එක ස්ථර වශයෙන් මුද්‍රණය මඟින් ත්‍රිමාණ වස්තුවක් ගොඩනැඟීම සිදු කරයි
ත්‍රිමාණ මුද්‍රණ යන්ත්‍ර සාමාන්‍යයෙන් අනෙකුත් ආකලන නිෂ්පාදක තාක්ෂණයන්ට සාපේක්ෂව වඩාත් සීඝ්‍ර, ලාභදායී සහ භාවිතයට වඩාත් පහසු ක්‍රමයක් වේ
විභේදන බලය 

විභේදන බලය ස්ථර ඝනකම මඟින් ද  x-y විභේදනය dpi මඟින් ද දෙනු ලැබේ
සාමාන්‍යයෙන් ස්ථර ඝනකම මයික්‍රෝන 100ක (0.1mm) පරාසයේ පවතින අතර x-y විභේදනය ලේසර් මුද්‍රණ යන්ත්‍ර සඳහා අදාල වන අගයන්ට සන්සන්දනය කළ හැක
අංශුන්ගේ විෂ්කම්භය (ත්‍රිමාණ ලක්ෂ්‍ය) මයික්‍රෝන 50-100 දක්වා (0.05-0.1 mm) විය හැක
ස්වයං ප්‍රතිවර්ථනය 

මේ වන විට නිෂ්පාදනය කිරීමට සෛද්ධාන්තිකව ඉලක්කගත ත්‍රිමාණ මුද්‍රණ යන්ත්‍ර වර්ගයක් වනුයේ තමන‍්ගේම පිටපත් නිර්මාණය කළ හැකි ආකාරයේ ත්‍රිමාණ මුද්‍රණ යන්ත්‍රයි
එවන් එක් නිෂ්පාදන අවධියේ පවතින මුද්‍රණ යන්ත්‍රයකට පරිපථ පුවරු මුද්‍රණයත් ප්ලාස්ටික් කොටස් නිර්මාණයත් සිදු කළ හැක
එය නමින් ‍RepRap නම් වන අතර GNU අවසර පතක් යටතේ නිකුත් කෙරේ
එයට ලෝහ මත විස්තර මුද්‍රණය කිරීමේ හැකියාව ලබා දීම සඳහා පර්යේෂණ සිදු කෙරමින් පවතී
මෙම මුද්‍රණ යන්ත්‍රයේ නිර්මාතෘ මෙසේ පවසන ලදී
“සැලසුම සහ එය පාලනය කරන මෘදුකාංගය පමණක් නොව ආරම්භයේ පටන් සම්පූර්ණ උපාංග සමුදායම අයත් වන පරිදි සියල්ල විවෘත ආකාරයට සකස් කිරීම අපගේ අරමුණයි
” මෙම මුද්‍රණ යන්ත්‍රයට එහි සැලසුමේ වැඩි දියුණු කළ ආකාර බාගත කොට ගෙන තමාගේම වඩාත් නව සහ දියුණු ආකාරයක් නිර්මාණය කිරීමේ හැකියාව ද ඇත
ත්‍රිමාන පරිලෝකන යන්ත්‍රයක් යනු තාත්වික වස්තුවක හෝ පරිසරයක හැඩය සහ ඇතැම් විට ස්වභාවය (වර්ණය වැනි) පිළිබද දත්ත ලබාගැනීම සදහා එය විශ්ලේෂණය කිරීමට භාවිතා කරන උපකරණයකි
මෙසේ එකතුකර ගනු ලබන දත්ත ඉන් පසු ඩිජිටල් ත්‍රිමාන අනුරුවක් නිර්මාණය කිරීම සදහා භාවිතා කල හැකි අතර එය විශාල පරාසයක යෙදුම් සදහා භාවිතා කල හැක
මෙම උපකරණ විනෝදාස්වාද නිර්මාණ කර්මාන්තයේදී චිත්‍රපට සහ වීඩියෝ ක්‍රිඩා නිර්මාණය සදහා බහුලව භාවිතා කෙරේ
මෙම තාක්ෂණය ‍පොදුවේ යොදා ගැනෙන අනෙකුත් ක්ෂේත්‍ර අතරට කාර්මික ආකෘති නිර්මාණය, ප්‍රති ඉන්ජිනේරු විද්‍යාව, ප්‍රතිරූපක නිර්මාණය, සංස්කෘතිකමය නිර්මාණ පිළිබද තොරතුරු රැස්කිරීම සහ පරිගණකමය දර්ශන නිර්මාණය අයත් වෙයි
මෙවැනි ත්‍රිමාන පරිලෝකන යන්ත්‍ර නිර්මාණය සදහා විවිධ තාක්ෂණයන් ගණනාවක් භාවිතා කල හැකි අතර මෙම එක් එක් තාක්ෂණය සදහා ඒහා බද්ද වු සිමා, වාසි සහ වියදම් පවතියි
මෙහිදි සැලකිය යුතු අනෙකුත් කාරණය වන්නේ ඩිජිටල් තත්ත්වයට පත් කල හැකි වස්තූන් පිලිබද තවමත් බොහෝ සීමා පවතින බවයි. උදාහරණයක් ලෙස පාර දෘෂ්‍ය, පරාවර්ථක හෝ දිලිසෙන සුළු වස්තූන් හමුවේ ප්‍රකාශ තාක්ෂණයන් බොහෝ ගැටලු වලට මුහුණ දෙයි
කෙසේ නමුත් දිලිසෙන සුළු වස්තූන් පරිලෝකනය සදහා ක්‍රම වේදයන් පවතින අතර එවන් වස්තුවක් තුනී සුදු පැහැ කුඩු තට්ටුවකිවකින් ආවරණය කරීම මගින් පරිලෝකන යන්ත්‍රයට වැඩි ආලෝක පෝටෝන ප්‍රමාණයක් පරාවර්තනය වීමට සැලැස්වීම මෙවන් එක් ක්‍රම වේදයකි
ලෙසර් පරිලෝකන යන්ත්‍රයකට වස්තුවක් වෙත ආලෝක පෝටෝන ට්‍රිලියන ගණනක් යැවිය හැකි අතර ඒවායේ භාවිතා වන ප්‍රකාශක්‍රම ඔස්සේ ඉන් ඉතා සුළු ප්‍රතිශතයක් නැවත ප්‍රතිග්‍රහණය කල හැක
වස්තුවක පරාවර්තී ස්වභාවය එහි වර්ණය හෝ පෘෂ්ටීය සුදු බව මත පදනම් වෙයි
සුදු පැහැ පෘෂ්ඨයක් මගින් ආලෝකය වැඩි ප්‍රමාණයක් පරාවර්තනය කරන අතර කලු පැහැ පෘෂ්ඨයකින් පරාවර්තනය කරනුයේ කුඩා ආලෝක ප්‍රම‍ා‍ණයක් වෙයි
වීදුරු වැනි පාර දෘෂ්‍ය වස්තූන් මගින් ආලෝකය වර්තනය පමණක් සිදු කෙරෙන අතර ඒ ඔස්සේ ව්‍යාජ ත්‍රිමාන තොරතුරු ලබාදෙයි
ක්‍රියාකාරීත්වය
ත්‍රිමාන පරිලෝකන යන්ත්‍රය සාමාන්‍ය අරමුණ වනුයේ අභිමත වස්තුවක පෘෂ්ඨයට අනුරූප ලක්ෂ්‍ය සමුහයක ජ්‍යාමිතික නියැදියක් නිර්මාණය කිරීමයි‍
අනතුරුව මෙම ලක්ෂ්‍ය වස්තුවෙහි හැඩය තක්සේරු කිරීම සදහා භාවිතා කල හැක
(මෙම ක්‍රියාවලිය ප්‍රතිනිර්මාණය ලෙස හැදින්වේ) යම් හෙයකින් එක් එක් ලක්ෂ්‍යය සදහා වර්ණ තොරතුරුද එකතු කර ගෙන ඇත්නම් වස්තුවේ පෘෂ්ඨය මතු පිට වර්ණයන්ද නිර්ණය කළ හැක
ත්‍රිමාන පරිලෝකන යන්ත්‍ර බොහෝ දුරට කැමරාවකට ප්‍රතිසමවේ
කැමරාවක් ආකාරයටම ඒවායේ දර්ශණ පථය කේතූ හැඩති වන අතර කැමරා මෙන්ම පරිලෝකක මගින් ද තොරතුරු ලබාගත හැකි වනුයේ ආවරණය නොවු පෘෂ්ඨ සම්බන්ධයෙන් පමණි
කැමරාවක් තම දර්ශන පථය තුළ පවතින පෘෂ්ඨයන්ගේ වර්ණ තොරතුරු එකතු කර ගන්නා අතර ත්‍රිමාණ පරිලෝකණ යන්ත්‍රයක් මගින් සිදු කරනුයේ තම දර්ශණ පථයෙහි පිහිටන පෘෂ්ඨයන් පිළිබද දුර ප්‍රමාණ සම්බන්ධ තොරතුරු රැස්කර ගැනීමයි
ත්‍රිමාන පරිලෝකන යන්ත්‍රයක් මගින් නිපදවනු ලබන රූපය මගින් එහි අඩංගු පෘෂ්ඨයන්ගේ එක් එක් ලක්ෂ්‍යය වෙත පවතින දුර ප්‍රමාණය විස්තර කෙරේ
පරිලෝකන යන්ත්‍රය කේන්ද්‍රණය වන පරිදි ගෝලීය කණ්ඩාංක පද්ධතියක් අර්ථ දැක්වුයේ නම් හා පරිලෝකන යන්ත්‍රයෙහි ආසන්නයේම ඊට ඉදිරියෙන් පිහිටන ලක්ෂ්‍යය Ψ = 0 සහ θ = 0 වේ නම් රූපයේ අඩංගු ඕනෑම ලක්ෂ්‍යයක් සදහා කිසියම් Ψ සහ θ අගයක් පවතියි
පරිලෝකන යන්ත්‍රයට සාපේක්ෂව ප්‍රදේශීය කණ්ඩාංක පද්ධතියක් තුළ r සංරචකය මගින් නියෝජනය වන දුර ප්‍රමාණය සමග මෙම ගෝලීය කණ්ඩාංකයන් රූපයේ එක් එක් ලක්ෂ්‍යයේ ත්‍රිමාණ පිහිටුම පුර්ණ ‍ලෙස විස්තර කරයි
බොහෝ අවස්ථාවන් සදහා අභිමත වස්තුවෙහි පුර්ණ ආකෘතියක් ලබා ගැනීම තනි පරිලෝකනයක් මගින් සිදු කල නොහැක
විවිධ දිශාවන් ඔස්සේ සිදු කරන පරිලෝකනයන් ගණනාවක් සදහා ඇතැම් විට සිය ගණනක් අදාල වස්තුවෙහි සියළු පැති පිළිබදව තොරතුරු ලබා ගැනීම සදහා සිදු කල යුතු විය හැක
මෙම පරිලෝකනයන් එක් පොදු සමුද්දේශ පද්ධතියක් තුළට ලබාගත යුතු වන අතර මෙම ක්‍රියාවලිය පෙළ ගැසුම හෝ ලියා පදිංචිය යනුවෙන් හැදින් වේ
අනතුරුව ඒවා සංයෝජනය කිරීමෙන් සම්පුර්ණ ආකෘතියක් නිර්මාණය කෙරේ
තනි පරාස සිතියමක සිට සම්පුර්ණ ආකෘතිය නිර්මාණය කිරීමේ මුළු ක්‍රියාවලිය ත්‍රිමාණ පරිලෝකන වැඩ පිළිවෙල ලෙස හැදින්වේ
තාක්ෂණය 
ත්‍රිමාණ ස්කෑනර වර්ග දෙක වන්නේ සම්බන්ධක හා සම්බන්ධක - නොවන යන වර්ග දෙකයි
අසම්බන්ධක වර්ගය තව දුරටත් ප්‍රධාන වර්ග දෙකකට බෙදිය හැක
ඒවා නම් සකර්මක ස්කෑනර හා අකර්මක ස්කෑනර ලෙසය
මෙම වර්ග දෙකම විවිධ තාක්ෂණයන් අනුයුක්ත වේ
සම්බන්ධක වර්ගය
සම්බන්ධක ත්‍රිමාණ ස්කෑනර වස්තූන් භෞතික ස්පර්ශය මඟින් විමර්ශනය කිරීම සිදුකරයි
මෙම වර්ගයට උදාහරණයක් වන්නේ සමකක්ෂ මනින යන්ත්‍රයයි
එය බොහෝවිට නිෂ්පාදනයට යොදාගන්නා අතර ඉතාම නිවැරදි උපකරණයක්ද වේ
භෞතික ස්පර්ශයෙන් විමර්ශනය කරන නිසා වස්තුව හානි වීම හො වෙනස්විම සිදුවිය හැක
මෙය අවාසියක් ලෙස ගත හැක
අනික් අවාසිය වන්නේ එය අනිකුත් ස්කෑනර වලට සාපේක්ෂව වේගයෙන් අඩුවීමයි
මෙම වර්ගයේ වේගවත්ම ස්කෑනරයක් හට්ස් සිය ගණනක පමණක වේගයෙන් ක්‍රියාත්මක වන අතර ලේසර් ස්කෑනර වැනි ප්‍රකාශ පද්ධතියක් හට්ස් 10 සිට කිලෝ හට්ස් 500 ක පමණවූ වේගයකින් ක්‍රියාත්මක වේ
අනිකුත් උදාහරණයක් වන්නේ අනිත් ධාවනය කෙරෙන ස්පර්ශ විමර්ෂකයි
මේවා පරිගණක නිර්මාණක කර්මාන්තයේ මැටි මොඩල සංඛ්‍යාංක බවට පත්කිරීමට යොදාගනී
අසම්බන්ධී සක්‍රිය වර්ගය
සක්‍රීය ස්කෑනරයකින් යම් කිසි විකිරණ ප්‍රමාණයක් විහිදුවා එහි පරාවර්තනය නිරීක්ෂණය කරනු ලබයි
මෙසේ විහිදුවන කිරණ වර්ග නම් දෘෂ්‍යය ආලෝකය, අති ධ්වනි  හා X - කිරණය
උත්පන කාලය 
උත්පන කාල ත්‍රිමාණ ස්කෑනරය සක්‍රීය වර්ගයේ ස්කෑනරයකි
මෙහි ප්‍රධාන අංගය වන්නේ ලේසර් පරාස සොයනයයි
ආලෝක ස්පන්දනයක් ගමන් කිරීමට ගත වන කාලය අනුසාරයෙන් වස්තුවකට ඇති දුර මෙමඟින් තීරණය කරයි
ආලෝකයේ වේගය දන්නා බැවින් දුර තිරණය කිරීමට පහත සමිකරණය භාවිතා කරයි
d - දුර	C - ආලෝකයේ ප්‍රවේගය	t - ගතවන කාලය 
d = ct /2

පැහැදිලි ලෙසම දුරෙහි මිනුමේ නිවැරදිතාවය, කාලය (t) නිවැරදිව ගණනය කිරීම මත රඳා පවතී
ලේසර් පරාස සොයනය එක් ලක්ෂ්‍යයකට ඇති දුර මැන ගැනීමේදී ,දර්ශන තලයේ දිශාවට පමණක් මැනීම සිදුකරයි
මෙලෙස දර්ශන තලයේ දිශාව වෙනස්කරමින් වරකට එක් ලක්ෂ්‍යය බැගින් වස්තුවලට ඇති දුර මැනිනු ලැබේ
මෙම දර්ශන තලයේ දිශාව වෙනස් කිරීම උපකරණය කැරකවීම මඟින් ද එහි කැඩපත් කැරකැවීම මඟින්ද සිදුකරයි
කැඩපත් බරින් අඩු නිසා වඩා වැඩි වේගයකින් කැරකැවීම සිදුකළ හැකි අතර එම ක්‍රමය බහුලව භාවිතයට ගැනේ
මෙවන් උපකරණයකට තප්පරයකට ලක්ෂ්‍යය 10000 හා 100000 ප්‍රමාණයක් මැනිය හැකිය
ත්‍රිකෝණකරණය  
ත්‍රිකෝණකරන ත්‍රිමාණ ලේසර් ස්කෑනරය, ලේසර් ආලෝකය මඟින් අවට පරිසරය නිරික්ෂණය කරයි
කාල උත්පන ලේසර් ස්කෑනරයට සාපේක්ෂව මෙය ලේසර් ආලෝකය වස්තුව වෙත යවා කැමරාවක් ආධාරයෙන් ලේසර් ලක්ෂ්‍යය සොයා ගනී
වස්තුව තිබෙන දුර ප්‍රමාණය අනුව කැමරාවේ දර්ශන තලයෙහි එම ලක්ෂ්‍යය පිහිටන ස්ථානය වෙනස්වේ
ලේසර් ලක්ෂ්‍යය, කැමරාව හා ලේසර් කිරණ විදිනය ත්‍රිකෝණයක පිහිටන නිසා මෙම ක්‍රමයට ත්‍රිකෝණකරණය නමින් හදුන්වයි. කැමරාව හා ලේසර් විදිනය අතර ඇති දුර දන්නා කරුණකි
ලේසර් විදිනයේ කෝණය ද දන්නා අගයකි
එම කෝණය කැමරාවේ දර්ශන තලයේ ලේසර් ලක්ෂ්‍යය තිබෙන ස්ථානය අනුව බලා තීරණය කරයි
බොහෝ අවස්ථාවල තනි ලේසර් ලක්ෂ්‍යය වෙනුවට ලේසර් තීරුවක් වස්තුව හරහා යවා ප්‍රතිග්‍රහණ ක්‍රියාවලිය වේගවත් කර ගනියි
වර්ෂ 1978 දී මෙම ක්‍රමය සොයාගැනීමට පුරෝගාමි වූ ආයතන අතරින් කැනඩා ජාතික සමීක්ෂණ කවුන්සිලයද එක් ආයතනයකි
වාසි හා අවාසි
කාල උත්පන හා ත්‍රිකෝණමිතික සීමා සොයන්නන් නමින් හැදින්වෙන ස්කෑනර වල වාසි මෙන්ම හා අවාසිද පවතියි
කාල උත්පන වර්ගයේ වාසිය වන්නේ ඒවා දිගු දුරක පවත්වා ගත හැකිවීමය
ඒ නිසා ඒවා විශාල ආකෘති (ගොඩනැගිලි හෝ භූගෝලීය පිහිටීම) සුපිරික්සීමට භාවිතා කළ හැකිය
මෙහි අවාසියක් වන්නේ ඒවායේ නිවැරදිතාවය අඩුවීමයි
එනමුත් ත්‍රිකෝණමිතික වර්ගය නිවැරදිතාවයෙන් වැඩි අතර ඒවා භාවිතා කළ හැකි දුර ප්‍රමාණයෙන් සාපේක්ෂව අඩුවේ
කාල උත්පන ස්කෑනර භාවිතයේදී, එහි ලේසර කදම්භ, වස්තුවල කොන්වලින් විසිරීයාම නිසා දත්ත හානිවීමක් සිදුවේ
මෙවන් කොන්වලට ඇති දුර සාමාන්‍යය අගයක් ලෙස ගණනය කරන නිසා එම දත්ත නිවැරදි ලක්ෂ්‍යයවල ස්ථානගතවීමක් සිදුනොවේ
වඩා අඩු කදම්භ පළලක් සහිත ස්කෑනර මෙම ප්‍රශ්නය විසඳීමට සමත් අතර ‍ඒවායෙන් ආවරණයවන දුර ප්‍රමාණය අඩුවේ
මෘදුකාංග මඟින් ද මෙසේ සිදුවන දෝෂය මඟහරවා ගත හැකිය
තප්පරයට සාම්පල ලක්ෂ්‍යයක (100,000) සීඝ්‍රතාවයක් යටතේ වැඩකරන ස්කෑනර වලට
අඩු විභේදන සුපිරික්සීම් තප්පරයට අඩු කාලයකදී නිම කළහැකිය
මෙහිදී ඇතිවන ප්‍රශ්නය වන්නේ චලනය නිසා රූප විකෘති වීමක් එමඟින් සිදුවීමයි
සුළු කම්පන මඟින් මෙම විකෘති වීම නැති කිරීමට, අවශ්‍යය අධ්‍යයනයන් මෑත කාලයේදී සිදුකර තිබේ
එක ස්ථානයක වැඩි දිනක් සුපිරික්සීම් සිදුවන විට සුළු වෙනස්කම් ඇතිවිය හැකිය
මෙයට හේතුවන්නේ ස්කෑනරයේ උෂ්ණත්වයේ වෙනස්වීම වේ