Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
මහජන චීන සමූහාණ්ඩුව
o	Chengdu J-10 
o	Shenyang J-11B 'Flanker'
මහජන චීන සමූහාණ්ඩුව / පකිස්ථානය
o	JF-17 Thunder
රුසියාව
o	Mikoyan MiG-33/35 'Fulcrum' 
o	Sukhoi Su-30/35/37 'Flanker' 
o	Sukhoi Su-32/34 'Fullback'
රුසියාව/ ඉන්දියාව
o	Su-30MKI 'Flanker'
රුසියාව/ මහජන චීන සමූහාණ්ඩුව 
o	Su-30MKK 'Flanker'
ස්වීඩනය
o	Saab JAS 39 Gripen
එක්සත් රාජධානිය/ ජර්මනිය/ඉතාලිය/ ස්පාඤ්ඤය 
o	Eurofighter Typhoon
එක්සත් ජනපදය
o	Boeing F-15E Strike Eagle සහ සියළු පසුකාලීන ව්යුපත්පන්නයන්
o	General Dynamics / Lockheed Martin F-16C/D Block 50/52 සහ සියළු පසුකාලීන ව්යුyත්පන්නයන්
o	Boeing F/A-18E/F Super Hornet

ප්‍රහාරක ගුවන් යානා පස්වෙනි පරම්පරාව

X – 35 JSF වර්ගයට අයත් පස් වැනි පරම්පරාවේ ජෙට් ප්ර0හාරක යානයක මූලාදර්ශයක්
නූතන ප්‍රහාරක ගුවන් යානා නිර්මාණයේ දී සිරිත් පරිදි බහු විධ හැකියාවන්ගෙන් යුත් සැලසුම් නිර්මාණයට අමතරව වෙනත් භාවිතයන්ගෙන්ද සමන්විතව ඇත
ඒවා නම් තෙරපුම දෛශික ලෙස හැසිරවීම, කෙටි දුර ප්‍රමාණයක් තුළ ගුවන්ගත වීමේ සහ ගොඩ බෑමේ හැකියාව, සංයුක්ත ද්‍රව්‍ය භාවිතය, සුපිරි පියාසැරිය, රහස්‍යභාවය, වඩාත් දියුණු රේඩාර් තාක්ෂණය සහ සංවේදක මෙන්ම ගුවන් නියමුවාගේ කාර්යභාරය අවම කිරීම සඳහා නිර්මාණය කෙරුණු ගුවන් පාලන උපාංග ආදියද භාවිතයයි
4.5 වැනි පරම්පරාවට අයත් ප්‍රහාරක ගුවන් යානා තුළ අන්තර්ගත වූ වීදුරුවලින් යුත් නියමු කුටි සහ නියමුවා පළඳින හෙල්මටයට සම්බන්ධ කෙරුණු වීඩියෝ තිර යනාදිය තවදුරටත් වැඩි දියුණු කොට වඩාත් දියුණු ගුවන් යානා සැලසුම් තුළට අන්තර්ගත කොට ඇත
මෙම නව සැලසුම්වලට  හතරවැනි පරම්පරාවට අයත් ගුවන් යානාවල රහස්‍යභාවය සඳහා වූ උපක්‍රම, VTOL සහ F-117 , B-2 සහ AV-8 හැරියර් වැනි සංයුක්ත ගුවන් යානා යනාදියෙන් උගත් නව කරුණු ද අන්තර්ගත කෙරේ
ඉහත සඳහන් නවීන ප්‍රහාරක යානා අතුරින් 2004 වසරේ නිෂ්පාදනය ආරම්භ කරන ලද ඇමරිකානු F – 22 රැප්ටර් ගුවන් යානය පමණක් මේ වනවිට ක්‍රියාකාරී තත්ත්වයේ පවතින අතර එය නව ගුවන් යානා පරම්පරාවක පළමු වැනි ගුවන් යානය ලෙස සැලකේ. මෙම නව පරම්පරාව පස්වැනි පරම්පරාව ලෙස හැඳින්වේ
දැනට මූලික නිෂ්පාදන අවධියේ පවතින F – 35 ලයිට්නින් II (ඒකාබද්ධ ප්‍රහාරක ගුවන් යානය ලෙස මෙය මුලින් හඳුන්වන ලදී) සහ F-22 රැප්ටර් වැනි ගුවන් යානා සැලසුම් කිරීමේ දී අන්තර්ගත කෙරුණු ලක්ෂණ භාවිතයෙන් හතරවැනි පරම්පරාවට අයත් ගුවන් යානා සැලසුම් ද තවදුරටත් වැඩි දියුණු කිරීම සිදුවේ
එමෙන්ම එම සැලසුම් රුසියානු PAK FA යානයේ සැලසුමට සහ අනෙකුත් රටවල දිගු කාලීන ප්‍රහාරක යානා නිෂ්පාදනය කිරීමේ වැඩසටහන් (මේවා සඳහා උදාහරණ ලෙස චීනය මඟින් ක්‍රියාත්මක කෙරෙතැයි සැලකෙන ෂෙන් යැන්ග් J – XX ව්‍යාපෘතිය, ඉන්දියානු මධ්‍ය ප්‍රහාරක ගුවන් යානා ව්‍යාපෘතිය සහ දකුණු කොරියානු KFX ව්‍යාපෘතිය යන ඒවා පෙන්වාදිය හැකිය
) වෙත ද බලපෑම් එල්ල කිරීමට සමත් වී ඇත
පස්වැනි පරම්පරාවට අයත් ගුවන් යානා තාක්ෂණයේ ආදර්ශනයන් ලෙස ඉදිරිපත්ව පසුව අත්හැර දැමුනු පස්වැනි පරම්පරාවේ ගුවන් යානා සැලසුම් අතරට එක්සත් ජනපදය මඟින් ඉදිරිපත් කෙරුණු YF-23 බ්ලැක් විඩෝ II (උසස් ප්‍රහාරාත්මක ගුවන් යානා සැලසුමක් ලෙස ඉදිරිපත් වූ මෙය පසුව F-22 ලෙස හැඳින්වෙන සැලසුම හේතුවෙන් අත්හැර දමන ලදී
) බෝයින් X-32 ඒකාබද්ධ ප්‍රහාරක ගුවන් යානා සැලසුමක් ලෙස ඉදිරිපත් වූ අතර YF-35 සැලසුම තෝරාගැනීම හේතුවෙන් මෙය අත්හැර දමන ලදී
තවද මැක්ඩොනල්ඩ් ඩග්ලස් X-36 ත්, සෝවියට් සංගමය මඟින් ඉදිරිපත් කෙ‍රුණු 1.42 ව්‍යාපෘතියත්  (පසුව මෙය රුසියාව විසින් 1.44 ව්‍යාපෘතිය බවට වැඩි දියුණු කරන ලදී
)  හදුන්වා දෙන ලදී
දැනට භාවිතයේ පවතින ගුවන් යානා
එක්සත් ජනපදය o ලොක්හිඩ් මාටින්/ බෝයිං F-22 රැප්ටර් යානය (මෙහි පළමු පියාසැරිය 1997 දී සිදු විය)

දැනට පර්යේෂණ අවධියේ පවතින
ඉන්දියාව o මධ්යි ප්‍රහාරක ගුවන් යානය - මෙහි පළමු පියාසැරිය 2012 වසරේ සිදුවේ යැයි විශ්වාස කෙරේ
ඉරානය o පස්වැනි පරම්පරාවට අයත් අසරාක්ෂ් යානය (IRIAF ආයතනයට අනුව මෙය රහස් ප්රැහාරක ගුවන් යානයකි
චීන සමූහාණ්ඩුව o J-XX ගුවන් යානය
රුසියාව o සුකෝයි PAK FA (T-50) මෙහි පළමු පියාසැරිය 2009 වසර තුළ සිදුවේ යැයි අපෙක්ෂා කෙරේ
රුසියාව / ඉන්දියාව o සුකෝයි PAK FA ඇසුරෙන් සැලසුම් කෙරෙන පස් වැනි පරම්පරාවට අයත් ප්‍රහාරක ගුවන් යානා ව්යානපෘතියකි
මෙහි පළමු පියාසැරිය 2012 වසරේ සිදුවේ යැයි අපේක්ෂා කෙරේ
දකුණු කොරියාව o KFX ගුවන් යානය
එක්සත් ජනපදය o ලොක්හීඩ් මාටින් F-35 ලයිට්නින් II ගුවන් යානය
මෙහි පළමු පියාසැරිය 2006 වසරේ දී සිදු විය
තාක්ෂණ ආදර්ශන ගුවන් යානා
ජපානය o මිට්සුබිෂි ATD – X (මෙහි මුල් පියාසැරිය 2014 වසරේ සිදුවේ යැයි අපේක්ෂා කෙරේ)
රුසියාව o සුකෝයි Su - 47 බර්කට් ෆර්කිං (මෙහි පළමු පියාසැරිය 1997 වසරේ දී සිදුවිය) o මිකෝවාන් 1.44 ව්යා4පෘතිය ෆ්ලැට් පැක් (මෙහි පළමු පියාසැරිය 2000 වසරේ දී සිදු විය)
එක්සත් ජනපදය o ලොක්හීඩ් මාටින් YF -22 ලයිට්නින් II යානය (මෙහි පළමු පියාසැරිය 1990 වසරේ දී සිදුවිය) o නෝර්ත් රොප් YF -23 බ්ලැක්විඩෝ II යානය (මෙහි පළමු පියාසැරිය 1990 වසරේ දී සිදුවිය
) o බෝයිං බර්ඩ් ඔෆ් ප්රේ (මෙහි පළමු පියාසැරිය 1996 වසරේ දී සිදු විය) o මැක්ඩොනල්ඩ් ඩග්ලස් X-36 (මෙහි පළමු පියාසැරිය 1997 වස‍රේ දී සිදු විය) o ලොග්හීඩ් මාටින් X-35 (මෙහි පළමු පියාසැරිය 2000 වසරේ දී සිදු විය) o බෝයිං X -32 JSF (මෙහි X-32A මාදිලියේ පළමු පියාසැරිය 2000 වසරේ දී සිදු විය)

දැනට භාවිතයේ පවතින ගුවන් යානා 

එක්සත් ජනපදය

දැනට පර්යේෂණ අවධියේ පවතින 
 

ඉන්දියාව

මධ්‍ය ප්‍රහාරක ගුවන් යානය - මෙහි පළමු පියාසැරිය 2012 වසරේ සිදුවේ යැයි විශ්වාස කෙරේ
ඉරානය

 පස්වැනි පරම්පරාවට අයත් අසරාක්ෂ් යානය (IRIAF ආයතනයට අනුව මෙය රහස් ප්‍රහාරක ගුවන් යානයකි
චීන සමූහාණ්ඩුව 

J-XX ගුවන් යානය

රුසියාව

සුකෝයි PAK FA (T-50) මෙහි පළමු පියාසැරිය 2009 වසර තුළ සිදුවේ යැයි අපෙක්ෂා කෙරේ
රුසියාව / ඉන්දියාව 

සුකෝයි PAK FA ඇසුරෙන් සැලසුම් කෙරෙන පස් වැනි පරම්පරාවට අයත් ප්‍රහාරක ගුවන් යානා ව්‍යාපෘතියකි
දකුණු කොරියාව

KFX ගුවන් යානය

එක්සත් ජනපදය

තාක්ෂණ ආදර්ශන ගුවන් යානා 

ජපානය 

මිට්සුබිෂි ATD – X (මෙහි මුල් පියාසැරිය 2014 වසරේ සිදුවේ යැයි අපේක්ෂා කෙරේ)

රුසියාව 

සුකෝයි Su - 47 බර්කට් ෆර්කිං (මෙහි පළමු පියාසැරිය 1997 වසරේ දී සිදුවිය) 
මිකෝවාන් 1.44 ව්‍යාපෘතිය ෆ්ලැට් පැක් (මෙහි පළමු පියාසැරිය 2000 වසරේ දී සිදු විය)

එක්සත් ජනපදය 

ලොක්හීඩ් මාටින් YF -22 ලයිට්නින් II යානය (මෙහි පළමු පියාසැරිය 1990 වසරේ දී සිදුවිය) 
නෝර්ත් රොප් YF -23 බ්ලැක්විඩෝ II යානය (මෙහි පළමු පියාසැරිය 1990 වසරේ දී සිදුවිය
) 
 බෝයිං බර්ඩ් ඔෆ් ප්‍රේ (මෙහි පළමු පියාසැරිය 1996 වසරේ දී සිදු විය) 
 මැක්ඩොනල්ඩ් ඩග්ලස් X-36 (මෙහි පළමු පියාසැරිය 1997 වසරේ දී සිදු විය) 
 ලොග්හීඩ් මාටින් X-35 (මෙහි පළමු පියාසැරිය 2000 වසරේ දී සිදු විය)
බෝයිං X -32 JSF (මෙහි X-32A මාදිලියේ පළමු පියාසැරිය 2000 වසරේ දී සිදු විය)

ප්‍රහාරක ගුවන්යානා
ගුවන් යානා
පොළවේ සිට ගුවනේ ඉලක්කවලට ප්‍රහාර එල්ලකරන මිසයිල II වන ලෝක යුද්ධයෙන් පසුව හඳුන්වා දුන් අතර පසුව ඒවා කුඩා නැව්වල ගුවන් ආරක්ෂක පද්ධති සඳහා ද යොදා ගන්නා ලදී
මෙම මිසයිල සහිත ආරක්ෂක නැව්වලට අයත්වන යාත්‍රා එක්සත් ජනපද නාවික බලගණයේ ඇති අතර එම නැව් 1975 වන තෙක් හඳුන්වනු ලැබුවේ “ඕෂන් එස්කොට්” [සාගර ආරක්ෂක නැව්] යන නම්න් වන අතර අනෙක් නාවික හමුදාවන් භාවිතා කළේ “ආරක්ෂක නැව” [Frigate] යන යෙදුම වේ
1950 සිට 1970 දක්වා එක්සත් ජනපද නාවික හමුදාව සතු වූ මිසයිල සහිත ආරක්ෂක නැව් ගුවන් ආරක්ෂක පද්ධතිය ලෙස බොහෝවිට කටයුතු කළ අතර එම නැව් “ඩෙස්ට්‍රොයර්” නැවේ කඳට සමාන ලෙස නිමවන ලදී
මේ අතරින් “බේන් බ්‍රිජ්, ටෲක්ස්ටන්, කැලිෆෝනියා සහ වර්ජිනියා” නැව් න්‍යෂ්ටික බලයෙන්ද යුක්ත විය
මෙම නැව් පෙර භාවිත කළ ඒවාට වඩා ප්‍රමාණයෙන් විශාලවන අතර ඒවා හඳුන්වනුයේ ආරක්ෂක නැව් යන යෙදුමෙනි
ඉහත නැව් නැවත වර්ගීකරණය කොට CG/CGN යන කාණ්ඩවලට වෙන් කෙරිණ
මෑත කාලීන නූතන ආරක්ෂක නැව්ද විවිධ මිසයිල මගින් බල ගන්වා ඇති අතර ඒවා FFG කාණ්ඩයට වර්ග කර ඇත
මෙම නැව්වල වර්ධනයන් ඉතා වේගවත් වූ අතර නූතන මිසයිලවලින් බලාත්මක මෙම නැව් ගුවන් ආරක්ෂක පද්ධති කෙරෙහි විශේෂීකරණය වී ඇත
org/wiki/Frigate#Guided_missile_frigates
අන්තරාසර්ග පද්ධතිය () යනු හෝර්මෝන නැමැති බහිස්සෛලීය‍ පණිවිඩකාරක අණු ශ්‍රාවය කිරීමට සහභාගී වන කුඩා ඉන්ද්‍රියයන් සංකලිත වූ පද්ධතියකි
අන්තරාසරග පද්ධතිය උපකාරී වන්නේ,  පරිවෘත්තීය ක්‍රියා පාලනය , වර්ධනය සහ විකසනය, ලිංගික පරිනතිය, පටක ක්‍රියාකාරීත්වය යන ක්‍රියා සඳහාය
එමෙන්ම මනෝභාවයන් තීරණය කිරීමෙහිලා ද ක්‍රියාකාරී වෙයි
අන්තරාසර්ග පද්ධතියේ ආබාධ සමඟ සම්බන්ධ වන වෛද්‍ය ක්ෂේත්‍රය අන්තරාසර්ග විද්‍යාව ලෙස හැඳින්වේ
මෙය අභ්‍යන්තර වෛද්‍ය (ශල්‍ය නොවන) ප්‍රතිකාර ක්‍රම ක්ෂේත්‍රයේ එක් අංශයකි
කාර්යභාරය

අන්තරාසර්ග පද්ධතිය වනාහි, ස්නායු පද්ධතිය වැනිම තොරතුරු සංඥා පද්ධතියකි
කෙසේ වුවද,  ස්නායු පද්ධතිය විසින් තොරතුරු හැසිරවීම සඳහා ස්නායු  උපයෝගී කරගන්නා අතර අන්තරාසර්ග පද්ධතිය විසින්, තොරතුරු සන්නිවේදන මාධ්‍යය ලෙසින් ප්‍රධාන වශයෙන් උපයෝගී කර ගන්නේ රුධිර වාහිනියන්ය
ශරීරයේ බොහෝ නිශ්චිත පෙදෙස්වල පිහිටා ඇති අන්තරාසර්ග ග්‍රන්ථින් විසින්, නිදසුන වෘෂණ කෝෂ, හෝමෝන නමැති විශේෂිත රසායනික පණිවිඩකාරක ද්‍රව්‍යයන්  රුධිරයට මුදාහරියි
හෝමෝන මගින් ජීවීන්ගේ විවිධ ක්‍රියාකාරීත්වයන් පාලනය කරයි
උදාහරණ වශයෙන් මනෝභාවයන්, වැඩීම සහ විකසනය, පටක ක්‍රියාකාරීත්වයන් සහ පරිවෘත්තීය ක්‍රියා පාලනය මෙන්ම පණිවිඩ නිකුත් කිරීම සහ ඒවාට ප්‍රතික්‍රියා දැක්වීම ගත හැක
සංඥා නිකුත් කිරීමේ විධි 

අන්තරාසර්ග පද්ධතියක, අන්තර්-සෛල සංඥා හුවමාරුව සිදුකෙරෙන සාමාන්‍ය ආකාරය අන්තරාසර්ගික සංඥා උපයෝගී කර ගැනුමය
‍මෙය එසේවෙතත්, මෙය සිදුකීරීමට තවත් ආකාර ඇති අතර, ඒවා නම්
‍පරාසර්ගික, ස්වයංසර්ගික, ස්නායු අන්තරාසර්ගික සංඥා උපයෝගී කර ගැනුමයි
අනෙක්අතට, නියුරෝන අතර  පමණක් සිදුවන ස්නායුගර්ගික සංඥා හුවමාරුව,  සම්පූර්ණයෙන්ම ස්නායු පද්ධතියට සීමාවූ ක්‍රියාවලියක් වේ
අන්තරාසර්ගික 

අනුපිළිවෙලින් එකිනෙකා වෙත සංඥා නිකුත් කරන ග්‍රන්ථි සමූහයක්   අක්ෂයක් ලෙස හඳුන්වනු ලැබේ
උදාහරණයක් ලෙස හයිපොතැලමස්, පිටියුටරි, අධිවෘක්ක අක්ෂය ගත හැක
දර්ශීය අන්තරාසර්ඝ ග්‍රන්ථි වනුයේ පිටියුටරි ග්‍රන්ථිය, තයිරොයිඩ් ග්‍රන්ථිය සහ අධිවෘක්ක ග්‍රන්ථීන්ය
අන්තරාසර්ඝ ග්‍රන්ථිවල ලක්ෂණ වනුයේ ඒවා සාමාන්‍යයෙන්, නාල රහිතය
වාහිනීමත්ය
බොහෝවිට මේවායේ හෝර්මෝන අන්තර්සෛලීය රික්තක හෝ කණිකා තුළ ගබඩා කරනු ලැබේ
මීට තරමක් වෙනස් බහිස්සර්ගික ග්‍රන්ථි වන ස්වේද ග්‍රන්ථි, ස්නේහ ස්‍රාවීග්‍රන්ථි සහ ආහාර ජීර්ණ පථයේ අඩංගු ග්‍රන්ථි වල වාහිනීමත් බව අඩුය ක්ෂීණ නාල හෝ ස්‍රාවී කුහර සහිතය
ස්වයංසර්ගික 
එම සෛලම ඉලක්ක කර සංඥ‍ා නිකුත් කිරීම් කළ හැක
(සංඥාව නිකුත් කරන සෛලයම ඊට ප්‍රතිචාර දක්වයි)

පරාසර්ගික 
සෛලය අවට පිහිටි වෙනත් ඉලක්ක සෛල වෙත සංඥා නිකුත් කිරීම සිදුවේ
ජක්ස්ටක්‍රයින සංඥා 
මෙම සංඥා සෛල පටල හරහා සම්ප්‍රේශනය වේ
මෙහිදී සෛල පටලයන්හි අන්තර්ගත ප්‍රෝටීන හෝ ලිපිඩ සංඝටක නිකුත් කිරීම සිදුවන අතර  එම අණු සංඥා කරන සෛලයටම හෝ අවට පිහිටි වෙනත් සෛලයකට සම්බන්ධවී ක්‍රියා කරයි
මූලාශ්‍ර 

ජීව විද්‍යාව
අන්තරාසර්ග පද්ධතිය
ආහාර ක්ෂුද්‍ර ජීව විද්‍යාව යනු , ආහාරවල ජීවත් වන , ආහාර නිෂ්පාදනය කරන හෝ දූෂණය කරන ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් පිළිබඳ අධ්‍යයනය වේ
මෙම ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් ගැන අධ්‍යයනයේ ඇති ප්‍රධාන වැදගත්කම වන්නේ ආහාර නරක් වීමට ‍ෙමාවුන් ඇතිකරන බලපෑමයි
කෙසේ වෙතත් ආහාර  විද්‍යාවේ දී ප්‍රෝබයෝටික වැනි හොඳ බැක්ටීරියා වර්ග වල වැදගත්කම ශීඝ්‍රයෙන් වර්ධනය වෙමින් පවති
එසේම සමහර ආහාර වර්ග නිෂ්පාදනය සඳහා  ක්ෂුද්‍ර ජිවීන් අත්‍යවශ්‍ය වේ
ඉන් සමහරක් නම් චීස්, යෝගට්, පැසීමට ලක් වු ආහාර,පාන්, බියර් සහ වයින් ආදියයි
මැන්චෙස්ටර් මෙට්‍රපොලිටන් විශ්ව විද්‍යාය ආහාර ක්ෂුද්‍ර ජීව විද්‍යාව සහ එහි ප්‍රයොජන පිළිබඳ අධ්‍යාපනය ලබා දීම විශාල වශයෙන් සිදුකරයි
විස්තර පත්‍රය ලබා ගන්න
ක්‍ෂුද්‍රජීවවේදය
ආහාර විද්‍යාව
ජීව විද්‍යාව
මානව සැකිල්ල, එකිනෙක බැඳී ඇති සහ තනි අස්ථිවලින් සමන්විත වේ
මේවා බන්ධනි, කණ්ඩා, පේශි සහ කාටිලේජ මගින් ශක්තිමත්ව සහ පරිපූර්ණය කර පවතී  මෙය ආරක්ෂිත ආවරණයක් \ ලෙස ක්‍රියා කරමින් ඉන්ද්‍රියයන්ට සහාය වේ
පේශීවලට ආධාරකයක් ලෙස ද ක්‍රියා කරයි
තවද මොළය, පෙනහළු, හෘදය වැනි අවයව ආරක්ෂා කරයි
දේහයේ ඇති දිගම සහ බරම අස්ථිය වනුයේ කලව අස්ථිය වේ
කුඩාම අස්ථිය වනුයේ මැද කණේ ඇති ‘ධරණකය’ අස්ථිය වේ
වැඩුණු මිනිසකුගේ මුළු දේහ බරින් 20% ක් පමණ සමන්විත වන්නේ අස්ථි පද්ධතියෙනි
ශ්‍රෝණියේ සහ හිස්කබලෙහි අන්තර්ගත වනුයේ සංයුක්ත අස්ථීන්ය
සෑම අස්ථියක්ම කෙළින්ම එකිනෙක හා බැඳී නොමැත මැද කණේ පිහිටා ඇති අස්ථිකා යනුවෙන් හඳුන්වන අස්ථි හය (දකුණු හා වම් කණ්වල තුන බැගින්) සෘජුවම එකිනෙක සමග එකට බැඳී ඇති අස්ථි වලට නිදසුනකි
බෙල්ල ප්‍රදේශයේ පිහිටා ඇති හයොයිඩ් අස්ථිය(වෛයාහ අස්ථිය ) දිවේ පාදය සම්බන්ධවන ස්ථානය ලෙස සැලකේ.මෙය පේශී හා බන්ධනි පමණක් ආධාර කොට පවතින අතර ශරීරයේ ඇති අනෙක් අස්ථීන් සමග සම්බන්ධ නොවේ
මානව අස්ථි පද්ධතිය ප්‍රධාන ලෙස කොටස් 2කි
එනම්,ආක්ශක හා ගාත්‍රා ලෙස වේ
ආක්ශක වලට හිස් කබල,කශේරුව,උරෝස්ථිය හා පර්ශු අයත් වේ
ගාත්‍රා වලට උර මේකලාව,ශ්‍රෝණි මේකලාව හා ගාත්‍රා යුගල් 2 අයත් වේ
මිනිස් සිරුරේ අවයව
සැප්තැම්බර් 11 කුමන්ත්‍රණය පිළිබඳ අදහස් පළමුවෙන් ඉදිරිපත් වූයේ ඛාලිඩ් ෂෙයික් මොහොමඩ් ගෙනි
ඔහු පළමුවෙන් මෙම අදහස බින්ලාඩන්ට ඉදිරිපත් කරන ලද්දේ 1996 දීය
එම අවස්ථාවේ බින් ලාඩන් සහ අල් - ඛයි - ඩාව සිටියේ සංක්‍රාන්තීය සමයකයි
ඔවුන් සුඩානයේ සිට ඇෆ්ගනිස්ථානය වෙත ආපසු ස්ථාන ගත වෙමින් සිටියහ
බින්ලාඩන්ගේ එක්සත් ජනපද පහර දීම සම්බන්ධයෙන් 1998 දී අප්‍රිකානු තානාපති කාර්යාලයට එල්ල කළ බෝම්බ ප්‍රහාරය වැදගත් කඩ ඉමක් විය
1998 අග හෝ 1999 මුලදී සැලසුම සංවිධානය කරමින් ඉදිරි ක්‍රියා මාර්ග ගන්නා ලෙස බින් ලාඩන්, මොහොමඩ්ට අනුමැතිය දුන්නේය
1999 වසන්තයේදී ඛාලිඩ් ෂෙයික් මොහොමඩ්, ඔසාමා බින් ලාඩන් සහ ඔහුගේ දෙවැනියා වූ මොහොමඩ් අටෙෆ් සම්බන්ධ කරගනිමින් රැස්වීම් මාලාවක් පැවැත්වූහ
බින් ලාඩන් නායකත්වය සැපයූ කුමණ්ත්‍රනය සඳහා මූල්‍ය ආධාර ද සැපයුවේය
මේ සඳහ‍ා සහභාගි වන්නන් තේරීමද බින් ලාඩන් සහභාගී විය
තෝරා ගන්නන් පිරිස අතරට ධාන ගුවන්යානා පැහැර ගන්නා හැටියට මොහොමඩ් අට්ටා ද ඇතුළත් විය
අල්ඛයිඩා සාමාජිකයින් 27  කට වැඩි කණ්ඩායමක් සැප්තැම්බර් 11 ප්‍රහාරයට සහභාගී වීම සඳහා එක්සත් ජනපදයට ඇතුළු වීමට උත්සාහ ගත්හ
ඉලක්ක තෝරා ගැනීම ගුවන් යානා පැහැර ගන්නන්ට ප්‍රවාහන පහසුකම් සැපයීම වැනි ක්‍රියා කාරී උදව් මොහොමඩ් විසින් සපයන ලදී
ඉලක්කයක් වශයෙන් තෝරා ගැනීමට ඉඩ තිබුණු ලොස් ඇන්ජලිස් හි U S  බෑන්ක් ටවර් ගොඩනැගිල්ල වැනි ස්ථාන ප්‍රතික්ෂේප කරමින් බින්ලාඩන්, මොහොමඩ් නැමැත්තා තම පාලනය යටතේ තබා ගත්තේය
එක්සත් ජනපද රාජ්‍ය විසින් එක්සත් ජනපදයට එල්ල වන ත්‍රස්තවාදී ප්‍රහාර පිළිබඳ ජාතික කොමිෂම පිහිටුවන ලද අතර එය පොදුවේ හඳුන්වන ලද්දේ 9/11 කොමිෂම වශයෙනි
එම කොමිෂම එහි වාර්තාව 2004 ජුලි 22 දින එළි දැක්වූ අතර අල් ඛයිඩා සාමාජිකයින් විසින් ප්‍රහාරය සැලසුම් කොට ක්‍රියාත්මක කරන ලද බව හෙළි කළේය
මෙම ප්‍රහාරය සැළසුම් කොට ක්‍රියාත්මක කිරීම සඳහා එය සැළසුම් කළ පුද්ගලයින් ඩොලර් 400,000 සිට 500,000 දක්වා මුදල් ප්‍රමාණයක් වැය කර ඇති බවත් එම මුදල් ලැබුනේ කොහෙන්ද කෙසේද යන්න හෙළි නොවූ බවත් කොමිෂම විස්තර  කළේය
ෆාටා - හමාස් දෙපාර්ශවය අතර 2006 දී ඇති වූ අර්බුද 2007 වසරේ මැද දක්වා කිනම් අයුරකින් හෝ දික් ගැහෙමින් තිබුනේය
ෆාටා - සහ හමාස් යන ප්‍රධාන පලස්තීන සංවිධාන දෙක අතර පලස්තීනයේ දේශපාලන බලය ලබා ගැනීම සඳහා තරඟයක් පැවතුනේය
මෙම සටන් අතරින් බොහොමයක් පැවතුනේ ගාසා තීරයෙහිය
මෙම ප්‍රදේශ 2007 ජුනි මාසයේදි හමාස්වරුන් විසින් භාර ගත් ප්‍රදේශයකි
ෆාටා සංවිධානයට එක්සත් ජනපද අනුග්‍රහය ලැබුණු අතර පලස්තීනයේ පැවති නිදහස් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදි මැතිවරණය ජයගත් නමුත් එක්සත් ජනපදය, එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය සහ යුරො‍්පා සංගමය විසින් හමාස් සංවිධානය දක්නා ලද්දේ ත්‍රස්තවාදී සංවිධානයක් ලෙසිනි
මධ්‍යම ආසියාව / දකුණු ආසියාව

ඉන්දීය ජනරජය 

1990 දශකයේ හා 21  වෙනි සියවස කාලය පුරා ඉස්ලාමීය ත්‍රස්තවාදය සමග ගනුදෙනු කිරීමට ඉන්දියාවට සිදු විය
ලක්ෂාර් - ඊ - ටයිබා, ජායිශ් - ඉ - මොහොමඩ්, හිස්බුල්ලා මුජහඩීන් සහ වෙනත් කාශ්මීර ත්‍රස්තවාදි කණ්ඩායම්වල නොබෝදා සිදු වූ නැගී සිටිම රටේ විශාල අර්බුදවලට හේතු විය
1993 මුම්බායි බෝම්බ පිපිරවීම මෙන්ම වන්ධාම සමූල ඝාතනය වැනි කාශ්මීරයේ ත්‍රස්තවාදී ක්‍රියාවන් කලුචක් ඝාතන, චිට්ටිසිංග්පුර ඝාතන සහ වෙනත් ක්‍රියාවන් ඉන්දියාව තුළ සිදු වූ ප්‍රධාන පෙළේ ත්‍රස්තවාදී ක්‍රියාවන් ලෙස හැඳින්වේ
ර‍ටේ වෙනත් ප්‍රදේශවල ඇති වූ ත්‍රස්තවාදී ක්‍රියාවන් තුළට, ඉන්දියානු පාර්ලිමේන්තුවට 2001 වර්ෂයේදි එල්ල කළ ප්‍රහාරය 2005 ඔක්තෝම්බර් 29 දිල්ලි, 2005 ජඋන්පූර් දුම්රියතුල, 2006 ජුලි 11 මුම්බායි දුම්රිය තුළ, 2006 වර්නාසි නුවර, 2007 සම්ජාඋතට සීඝ්‍රගාමීයේ යනාදි ස්ථානවල සිදුවුණු බෝම්බ පිපිරුම්, අක්ෂර්ධම් කෝවිලට එල්ල කළ ප්‍රහාරය 2005 දි අයෝධ්‍යාවේ සිදු කළ රාම් ජන්ම භූමී ප්‍රහාරය, 2006 මාලෙගාඔන් පිපිරුම යනාදි සිදු වීම් ඇතුළත් වේ
ඔසාමා බින් ලාඩන්ගේ ජියාඩ් සංවිධානය ඉන්දියාව සමග යුද වැදිය යුතුය යන නිරන්තර ඉල්ලීම සමග අන්තර් ජාතික ත්‍රස්තවාදි ජාලයක් වූ අල්කයිඩා සංවිධානය මත වාදි සහ මූල්‍යමය වශයෙන් කාශ්මීර ජාලයක් වූ අල් කයිඩා සංවිධානය මතවාදී සහ මූල්‍යමය වශයෙන් කාශ්මීර ත්‍රස්තවාදයට ආධාර කරයි
එමෙන්ම ඉස්ලාමීය අන්තවාදි ව්‍යාපාරය “කාශ්මීරය අයිති කරගෙන සිටින ප්‍රතිමා වන්දනා කරන හින්දූන්” යන වචන භාවිතා කරමින් බොහෝ රටවල්වල ඉන්දියාවට එරෙහි ඔවුන්ගේ ප්‍රචාරක කටයුතු වැපුරූහ
ඉන්දීය රජය සහ හමුදාව රට තුළ  නැගී ගෙන එන ත්‍රස්තවාදය මැඩ පැවැත්වීම සඳහා නොයෙකුත් ක්‍රියා මාර්ග ගෙන තිබුනේය
මෙම ක්‍රියා මාර්ගයන්ගෙන් ඇතැම් ඒවා විශේෂයෙන් කාශ්මීරයේ කෙරෙන ක්‍රියාවන් ඉතා දරුණු ඒවා ලෙස මානව හිමිකම් සංවිධානවල විවිචෙනයට ලක් විය
ඇතැම් චෝදනා සටන් කාමීන් වෙත ද එල්ල වියත 2001 වර්ෂයේදි ඉන්දීය පාර්ලිමේන්තුවට ප්‍රහාරයක් එල්ල වීමෙන් පසු ඉන්දියාව සහ පකිස්ථානය දෙරට විසින්ම විශාල හමුදා බල ඇණි කාශ්මීර කලාපය තුළ එක් රැස් කළ අතර වෙඩි හුවමාරුද සිදු විය
මෙම සිදු වීම 2001 – 2002 ‘ඉන්දීය පකිස්ථාන් විරසකය’ ලෙස හැඳින්වේ
2002 ජනවාරි 12 දින, පකිස්ථාන් ජනාධිපති පර්වේශ් මුෂාරෆ් කළ දේශනයකින් ඉන්දියාව සහ පකිස්ථානය අතර පවතින උණුසුම් තත්වය අඩු විය යුතු යැයි අදහස් කළේය
තම භූමීයේ සිටින අන්තවාදින්ට එරෙහිව සටන් කරන බවත්, එනමුදු කාශ්මීරයට තමන්ට අයිතියක් තිබෙන බවත් ඔහු නිවේදනය කළේය
ඉන්දීය නායකයින් එම ප්‍රකාශය දිහා බැලුවේ සැකයෙනි
විදේශ කටරයුතු රාජ්‍ය ඇමැති ඕමාර් අබ්දුල්ලා එම කථාවෙහි අලුත් කිසිවක් නොමැති බව ප්‍රකාශ කළේය
ඉන්දියානු ස්ථාවරයේ වෙනසක් එයින් ඇති නොවන බව අනෙක් අය කීහ
කෙසේ වෙතත් යම්තරමකට උණුසුම් තත්වයක් පහව ගියේය
ඉන්දියානු ජනපති ඔහුගේ හමුදා ප්‍රධානීන්ට කීවේ “දැනට පහර දීමක් නොකෙරේ” යනුවෙනි
War_on_terror#Gaza_Strip
2F_West_Bank
1998 දී අල්කයිඩා සංවිධානයෙන් නිකුත් කළ “ෆට්වා” නම් එම සංවිධානයේ මෙහෙවර ප්‍රකාශය අනුව සියළුම මුස්ලිම් ජාතිකයන්ගේ කාර්යය වන්නේ කුමන ස්ථානයක දී ඇමෙරිකානුවන් ඝාතනය කිරීම’ අල්කයිඩාහි  මූලික පරමාර්තයයි
එම පරමාර්තය ඔසාමා බින් ලාඩන්, අයිමාන් අල් - සවාහාරි, අහමඩ් රෙෆායිතාහා, මිර් හම්සාහ් සහ ෆල්ලුර් රහ්මාන් ආදි අල් කයිඩ් ප්‍රධානීහු ප්‍රකාශයට පත් කළ එකකි
අල්කයිඩා‍ 

අල්කයිඩාහි උපත 1979 දී සෝවියට් සමූහාණ්ඩුව විසින් ඇෆ්ගනිස්ථානය අක්‍රමණය කළ වකවානුවේදී සිදු වී ඇත
ආක්‍රමණයෙන් පසු ව ඔසාමා බින් ලාඩන් ඇෆ්ගනිස්ථානයට ගොස් එවකට පැවති ඇමෙරිකානු රජයේ සහායද ඇතිව ඔහු ‘අරාබි මුජයිහිදීන්’ සංවිධානය පිහිටු වීමට උත්සාහ කළ අතර තවද ඔහු සෝවියට් ක්‍රියාවන්ට විරුද්ධව ‘මක්ටබ් අල්කිද්‍රාමන්’ [MAK] නම් සංවිධානය පිහිටුවීය
1989 දී සෝවියට් හමුදාවන් ආපසු යාමත් සමග MAK සංවිධානය ජිහාඩ් සංවිධානයේ ‘සීඝ්‍ර ප්‍රතික්‍රියා බලකාය’ ලෙස පරිවර්ථනය වුයේ ලොව පුරා මුස්ලිම් ජනයාට විරුද්ධව ක්‍රියාකරන ආණ්ඩුවලට එරෙහි වීමටයි
අල් සවාහිරිගේ මෙහෙයවීම යටතේ ඔසාමා බින් ලාඩ්න් තවත් විප්ලවකාරී විය
1996 දී බින්ලාඩ්න් ඔහුගේ ප්‍රථම “ෆට්වා” ප්‍රකාශනය ඊශ්‍රායලය සඳහාවන ඇමරිකාවේ විදේශ ප්‍රතිපත්තියට එරෙහිව නිකුත් කරයි
තවද, ගල්ෆ් යුද්ධයෙන් පසුවත් ඇමරිකානු හමුදාවන් සවුදි අරාබිය තුළ රැඳී සිටීම යන කරුණ පිළිබඳව එහි දක්වා ඇත
මෙම ප්‍රකිශනයන් මුස්ලිම් වදන් යොදා ගනිමින් බින්ලාඩ්න් විසින් සැකසුවේ ඇමරිකානු සිවිල් ජනයාට හා හමුදාවන්ට එරෙහිව ප්‍රචණ්ඩ ක්‍රියාවන්හි යෙදීම ධෛර්යමත් කිරීම පිණිසයි
ආගම් විශේෂඥයින් පවා එක හෙළා මෙම ප්‍රකාශයට එකඟවෙමින් ප්‍රකාශ කළේ ‘පිහිඩ්’හි ඒකායන අරමුණ විය යුත්තේ මුස්ලිම් රටවලට එරෙහිවන සතුරන් විනාශ කිරීම යන්න බවය
org/wiki/9/11#Attackers_and_their_motivation
2005 සැප්තැම්බර් 1 වැනි දින අල් ජසීරා රූපවාහිනි සේවය මොහොමඩ් සිද්දික් ඛාන් පෙනී සිටින හඬ පටයක් විකාශනය කළේය
බෝම්බකරුවන්ගෙන් කෙනෙකු වූ ඔහු මෙසේ ප්‍රකාශ කළේය
“මම සහ මම වැනි දහසක් දෙනා අප විශ්වාස කරන දෙය වෙනුවෙන් සෑම දෙයක්ම අත හරිමු
මෙම ලෝකයෙන් දෙන අතට දැනෙන පෙනෙන ද්‍රව්‍යවලින් අප සොයන දේ නොලැබේ
අපගේ ආගම ඉස්ලාමයයි
එකම සත්‍ය දෙවියාට කීකරු වීමයි
අනාගත වක්තෲන්ගේ අඩි පාරේ යාමයි
ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ක්‍රමයකට තෝරා ගත් ඔ‍බේ ආණ්ඩු ලෝකය පුරා සිටින මාගේ ජනතාවට එරෙහිව දිගින් දිගටම කෲර ක්‍රියාවල යෙදී සිටියි
ඔබ ඔවුනට උදව් කිරීමෙන් ඔබ කෙළින්ම වගකිව යුතු වෙයි
එය හරියට මම මාගේ මුස්ලිම් සහෝදර සහෝදරියන්ගේ ආරක්ෂාව සහ පළිගැනීම් සම්බන්ධයෙන් කෙළින්ම වගකීමට බැඳී සිටිනවා මෙනි
අප ආරක්ෂාකාරී යයි අපට හැ‍ඟෙන තෙක් ඔබලා අපගේ ඉලක්කයන් වෙයි
ඔබලා බෝම්බ දැමීම, ගෑස් ප්‍රහාරයන් එල්ල කිරීම, සිරගත කිරීම් යන වද බන්ධන පැමිණවීම් නවත්වන තෙක් අපේ සටන නොනවතිනු ඇත
අපි යුද්ධයෙහි නිරත වී සිටින අතර මම සොල්දාදුවෙකු වෙමි
දැන් ඔබත් මෙම තත්වයේ යථාර්ථය විඳිනු ඇත”

හඬපටය සංස්කරණය කර තිබුණු අතර අල් කයිඩා අංක දෙක අයිමාන් අල් සවාහිර්ද ඉදිරිපත් කරන ලද්දේ ඛාන් සහ අල් - ඛයිඩා අතර ඍජු සම්බන්ධයක් ති‍ෙබන බව හැඟී යන ආකාරය පෙනී යන පිරිද්දෙනි බෝම්බ ප්‍රහාරයට අල් කයිඩාව සම්බන්ධයෙන් තිබෙන බවක් ඛාන් විසින් පවසන ලද ලද බවට වාර්තා වී නොතිබුණි
විකි සෝර්ස් හි (Wikisource) හඬ පටයේ වඩාත් සම්පූර්ණ පිටපතක් තිබේ
ෂෙහ්සාඩ් තන්වීර්ගේ හඬ පටය 

පහර දීමේ පළමු සංවත්සර දිනය වූ (2006 ජුලි 6 වැනි) දින අල් ජසීරා සේවය විසින් බෝම්බ කරුවන්ගෙන් කෙනෙකු වූ ෂෙහ්සාඩ් තන්වීර්ගේ පටිගත කරන ලද පණිවුඩයක් ගුවන් ගත කරන ලදී
ඔහු මෙසේ කීවේය
“බ්‍රිතාන්‍යයේ වෙසෙන මුස්ලිම් නොවන අය සඳහා - මෙය ලබා ගැනීමට සුදුස්සන් වීමට ඔබ කර ඇත්තේ කුමක්දැයි දැන ගැනීමට කැමැත්තෙන් සිටිනවා විය හැකිය
ඔබලා ඔබේ රටේ රජයට ඡන්දය දීමෙන් මෙදින දක්වා එම රජයට, බටහිර සිට නැගෙනහිර දක්වා පලස්තීනය තුළ, ඇෆ්ගනිස්ථානය, ඉරාකය සහ චෙච්නියා ආදි රටවල සිටින අපගේ මව්වරුන්ට දරුවන්ට සහෝදර සහෝදරියන්ට හිංසා පීඩා කිරීම නොකඩවා කරගෙන යන්නේය
ඔබේ රජය 150,000 කට අධික අහිංසක මුස්ලිම් ජනතාවක් ෆලුජාහි දී සමූල ඝාතනය කිරීමට විවෘතව සහයෝගය දී ඇත්තේය
අපි සියයට සීයයක් ඉස්ලාම් ධර්මය සඳහා කැපවී සිටින්නෙමු
ඔබ ජීවිතයට ආශා කරන ආකාරයට අපි මරණයට ආදරය කරමු
සියලු බ්‍රිතාන්‍ය පුරවැසියන්ට, අසත්‍යය කියන බ්‍රිතාන්‍ය රජයට උදව් කිරීම නතර කරන ලෙසත් ත්‍රස්තවාදයට එරෙහිව යුද්ධයයි කියනා සටන් නතර කරන ලෙසත් මම කියා සිටිමි
මුස්ලිම් ආගම උදෙසා දහස් ගණනක් මිනිසුන් ජීවිත පූජා කරන්නේ ඇයිද යන්න ඔබ ඔබෙන්ම විමසා ගත යුතුය
ඔබ දැනට දැක තිබෙන්නේ ප්‍රහාර මාලාවක ආරම්භය පමණි
ඇෆ්ගනිස්ථානයෙන් සහ ඉරාකයෙන් ඔබේ හමුදා ආපසු කැඳවා ගන්නා තෙක්ද, ඔබලා ඊශ්‍රායලයට හා එක්සත් ජනපදයට මූල්‍ය හා යුධ ආධාර සැපයීම නතර කරන තෙක්ද, බෙල්මාර්ෂ්වල සහ පුනරුත්ථාපන කඳවුරුවල සිටින සියලු මුස්ලිම් සිරකරුවන් නිදහස් කරන තෙක්ද මෙම ප්‍රහාර නොකඩවා සහ දැඩිව කෙරුණු ඇත
එසේම ඔබ මෙම ඉල්ලීම්වලට එකඟ නොවන්නේ නම් මෙම යුද්ධය කෙදිනකවත් නතර නොවන බවද, අපේ ජීවිත ඉස්ලාම් ධර්මය වෙනුවෙන් සිය ගුණයකට වැඩියෙන් කැප කරන බවද ඔබලා දැන ගත යුතුය
ඇෆ්ගනිස්ථානයේ කාශ්මීරයේ, පලස්තීනයේ, ඉරාකයේ සිටින අපේ දරුවන්ට, සහෝදර සහෝදරියන්ට, මව්වරුන්ට සාමය ළඟා වන තෙක් ඔබලාටද කිසිදු සාමයක් නොවන බව දැන ගත යුතුය
අල් කයිඩා උපනාකයක අයිමාන් අල් - සවාහිරිගේ ප්‍රකාශයක් චිත්‍ර පටියේ නැවතත් පෙන්වන ලදී
“තන්වීර්ගේ විශ්වාසයන් මගින් පැහැදිලි වනවා ඔහු අල් - කයිඩා කෙරේ යොමු වුනේ මන්ද, ජීවිත පරිත්‍යාගයෙන් කෙරෙන මෙහෙයුම් ක්‍රියාත්මක කිරීමට තන්වීර් සහ මොහොමඩ් සිද්දික් ඛාන් බලාපොරොත්තු වන්නේ මක්නිසාද කියා” ඔහු තවදුරටත් කතා කරමින් අල් සවාහිර් කීවේ තන්වීර් සහ මොහොමඩ් සිද්දික් ඛාන්, අල් කයිඩා කඳවුරකට ඇතුළත් වූ බවයි. එම දෙදෙනා පාකිස්ථානයටද, මැඩ්රාසාස් වෙතද ගිය බව දැනගන්නට ලැබුණු නමුත් අල් කයිඩා වෙන් පුහුණුවක් ලැබුවා යයි කීම අළුත් දෙයක් විය
org/wiki/9/11#Khalid_Sheikh_Mohammed
මැද පෙරදිග වාසීන් හා ඔවුන්ගේ හැඩහුරුව තිබෙන වෙනත් අයට එරෙහිව කෙරුනු හිරිහැර කිරීම් අපහාස කිරීම් බොහෝ ප්‍රමාණයක් වාර්තා විය
විශේෂයෙන් සීක් වරුන්ට එරෙහිව මෙය සිදු වූයේ පිරිමි සීක් ජාතිකයින් සිරිතක් ලෙස පලඳින තලප්පාව නිසා ඔවුන්ද ඇමෙරිකාවේ වෙසෙන මුස්ලිම්වරුන්ට සමාන වූ හෙයිනි
වචනයෙන් පරිභව කිරීම, දේවස්ථානවලට සහ වෙනත් සිද්ධස්ථානවලට පහර දීම, (හින්දු කෝවිලකටද පහර දීමක් සිදු විය) මිනිසුන්ට පහර දීම් වලට අමතරව එක් මනුෂ්‍ය ඝාතනයක් ද සිදු විය
මෙසේ වෙඩි තබා ඝාතනය කෙරුනේ බල්බිර් සිං සෝඩි නැමැත්තාය
අනික් අය මෙන්ම ඔහුද මුස්ලිම් වරයෙක්යැයි වැරදීමකින් වටහා ගෙන තිබින
මුස්ලිම් ඇමරිකානුවන්ගේ ප්‍රතිචාර 

ඇමෙරිකාවේ ඉහළ පෙළේ මුස්ලිම් සංවිධාන ක්ෂණිකව 9/11 ප්‍රහාරය හෙළා දැක්කා පමණක් නොව “පෙරට පැමිණ පීඩාවට පත් ජනතාවට තම තමන්ගේ හැකියාවන් සහ සම්පත් උපයෝගී කරගෙන මෙම අර්බුදකාරී අවස්ථාවෙන් ගොඩ ඒමට උදව්වන්නැ"යි අනෙක් අයගෙන් ඉල්ලා සිටියහ
මෙම සංවිධාන අතරට ඉස්ලාමික් සොසයිටි ඔෆ් නෝර්ත් ඇමෙරිකා, ඇමෙරිකන් මුස්ලිම් ඒලියන්ස්, ඇමෙරිකන් මුස්ලිම් කවුන්සිලය, කවුන්සිල් ඔෆ් ඇමෙරිකන් - ඉස්ලාමික්  රිලේෂන්ස්, ද ඉස්ලාමික් සර්කල් ඔෆ් නෝර්ත් ඇමෙරිකා සහ ෂරියාස් ස්කොලර්ස් ඇසෝෂියේෂන් ඔෆ් නෝර්ත් ඇමෙරිකා වැනි සංවිධාන ඇතුළත් විය
මීටත් අමතරව මහා පරිමාණ මුදල් ආධාරද ඔවුන් විසින් පිරිනමන ලද අතර බොහෝ මුස්ලිම් සංවිධාන ලේ දන්දීමේ කාර්යයන්, වෛද්‍ය ආධාර, ආහාර සහ පීඩාවට පත් අය සඳහා නවාතැන් පහසුකම් සැළසීමේ කටයුතුද දියත් කළේය
ප්‍රහාරයෙන් පසු අරාබි සහ මුස්ලිම් සංක්‍රමණිකයන් 80000 කගේ ඇඟිලි සළකුණු ලබා ගෙන 1940 දරණ ඒලියන් රෙජිස්ට්‍රේෂන් ඇක්ට් (Alien Registration Act) යටතේ ඔවුන් ලියාපදිංචි කරනු ලැබූහ
ඒ සමග අරාබි සහ මුස්ලිම් පිරිමි 8000 ක් වාචික පරීක්ෂණ වලට යොමු කරනු ලැබූ අතර, විදේශිකයින් 5000 ක් එක්සත් ජනපදයට එරෙහිව ජාත්‍යන්තර ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමට හමුදා බලය පාවිච්චි කිරීමේ බලය පැවරෙන ජොයින්ට් කොන්ග්‍රෙෂනල් රිසොලුෂන් 107- 40 (Joint congressional resolution 107-40) යටතේ රඳවා ගනු ලැබූහ
org/wiki/9/11#Hate_crimes
කාර්මික ක්ෂුද්‍රජීව විද්‍යාව යනු කාර්මික නිෂ්පාදන විශාල වශයෙන් නිපදවීමට 'ක්ෂුද්‍රජීව විද්‍යාව' යොදන ජෛව තාක්‍ෂණයේ ශාඛාවකි
ඔවුන් බොහෝ විට මේ සඳහා ක්ෂුද්‍ර ජීවී සෛල කර්මාන්තශාලා භාවිතා කරයි
උපරිම නිෂ්පාදන අස්වැන්න වැඩි කිරීම සඳහා ක්ෂුද්‍ර ජීවියෙකු හැසිරවීමට විවිධ ක්‍රම තිබේ
නිෂ්පාදනය වැඩි කිරීමට එක් ක්‍රමයක් වන්නේ ජාන විස්තාරණය
මෙය සිදු කරනු ලබන්නේ ප්ලාස්මිඩ සහ දෛශික භාවිතා කිරීමෙනි
ප්ලාස්මිඩ සහ හෝ දෛශික භාවිතා කරනුයේ නිශ්චිත ජානයක බහු පිටපත් ඇතුළත් කිරීම සඳහා වන අතර එමඟින් වැඩි එන්සයිම නිපදවීමට ඉඩ සලසයි
නිශ්චිත නිෂ්පාදනයක් ලබා ගැනීම සඳහා ජීවීන් හැසිරවීම සමහර ප්‍රතිජීවක, විටමින්, එන්සයිම, ඇමයිනෝ අම්ල, ද්‍රාවක, මධ්‍යසාර සහ දෛනික නිෂ්පාදන නිෂ්පාදනය වැනි සැබෑ ලෝකයට බොහෝ යෙදුම් ඇත
ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් කර්මාන්තයේ විශාල කාර්යභාරයක් ඉටු කරයි, භාවිතා කිරීමට විවිධ ක්‍රම ඇත
ඖෂධීය වශයෙන්, ආසාදනවලට ප්‍රතිකාර කිරීම සඳහා ප්‍රතිජීවක ඖෂධ සෑදීම සඳහා ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් භාවිතා කළ හැකිය
ආහාර කර්මාන්තය සඳහා ද ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් භාවිතා කළ හැකිය
මිනිසුන් විසින් පරිභෝජනය කරන මහා පරිමාණයෙන් නිපදවන නිෂ්පාදන කිහිපයක් නිර්මාණය කිරීමේදී ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් ඉතා ප්‍රයෝජනවත් වේ
රසායනික කර්මාන්තය ඇමයිනෝ අම්ල සහ කාබනික ද්‍රාවක සංස්ලේෂණය කිරීම සඳහා ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් ද භාවිතා කරයි
ශාක ව්‍යාප්තියට උපකාර කිරීම සඳහා භයානක රසායනික ද්‍රව්‍ය හෝ එන්නත් භාවිතා කිරීම වෙනුවට ජෛව පළිබෝධනාශකයක් ලෙස භාවිතා කිරීම සඳහා කෘෂිකාර්මික යෙදුමක ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් ද භාවිතා කළ හැකිය
ප්‍රතිජීවක
සමහරවිට කාර්මික ක්ෂුද්‍ර ජීව විද්‍යාව වඩාත් ප්‍රචලිතවී ඇත්තේ ප්‍රතිජීවක හා ඖෂධ කාරක ප්‍රවර්ධනය කිරීම වෙනුවෙනි
පෙනිසිලින්, ස්ට්‍රෙප්ටොමයිසීන්, සහ තවත් බොහෝ ප්‍රතික්ෂුද්‍රජීවී කාරකයන්ගේ සම්භවය 1950 ගණන් හා 1960 ගණන් අතරතුර කාර්මික ක්ෂුද්‍ර ජීව විද්‍යාව තුල සිදු විය
ප්‍රතිජීවක සොයා ගන්නා ලද්දේ සර් ඇලෙක්සැන්ඩර් ෆ්ලෙමින් විසිනි
එය Penicillium notatum දිලීරය විසින් නිපදවන පෙනිසිලීන් නම් ප්‍රතිජීවකයයි
ආහාර ක්ෂුද්‍ර ජීව විද්‍යාව 
 

යෝගට්, චීස්, චොකලට්, බටර්, අච්චාරු , සෝයා සෝස් , ගෝවා අච්චාරු, විටමින, ඇමයිනෝ අම්ල, ආහාර ඝන කාරක (ක්ෂුද්‍ර ජීවී පොලිසැකරයිඩ), මද්‍යසාරය, සොසේජස් සහ සත්ව ආහාර ආදිය කර්මාන්ත ක්ෂුද්‍ර ජීව ක්‍රියාවලියන්ගෙන් නිර්මිත ආහාර වර්ග ‍වේ
ප්‍රෝබයෝටාවන් වැනි හොඳ බැක්ටීරියාවන් ක්‍රමයෙන් ආහාර කර්මාන්තයේ වැදගත් සන්ධිස්ථානයක් කරා වර්ධනය වෙමින් පවතී
කර්මාන්ත සදහා ක්ෂුදු ජීවීන් යොදාගැනීම — කිරි ආහාර නිපදවීම 
ලැක්ටික් අම්ලය නිපදවීම
මේ සඳහා චීස්,බටර් කර්මාන්තයේදී නිපදවෙන අපදුවෳ සහ බැක්ටීරියාව යොදා ගනී
මෙම බැක්ටීරියාව පැස්ටරීකරණය කරන ලද කිරි වලට එකතු කළ විට කිරි වල වූ ලැක්ටෝස් සීනි ලැක්ටික් අම්ලය බවට පත් කරයි
මුදවපු කිරි නිපදවීම
 කිරි දුාවනය  Lactobaillus bulgaricus මගින් පැසීමට ලක් කර ලැක්ටික් අම්ලය සාදයි
එමගින් දුව කිරි අණු එකිෙනක සම්බන්ධ වීමෙන් කිරි මිදීම සිදුවේ
යෝගට් නිශ්පාදනය  
 Lactobacillus bulgaricus සහ Streptococcus lactis යන ලැක්ටික් අම්ල බැක්ටීරියා යොදා ගනී
චීස් නිපදවීම 
 පලමුව කිරි මිදවීම සිදු කරන අතර ඉන්පසුව කිරි මේරීමට ලක් කරයි
ලුණුද එකතු කරයි
ක්ෂුදු ජීවී විශේෂ ගණනාවක් සහභාගි වේ
ජෛව බහු අවයවක 

පොලිසැකරයිඩ, පොl]එස්ටර් සහ පොලිඑ\මයිඩ ආදී බහු අවයවක වර්ග ඉතා විශාල ප්‍රමාණයක් නිපදවෙන්නේ ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් මඟිනි
දුස්ස්‍රාවී ද්‍රවණවල සිට ප්ලාස්ටික් දක්වා පරාසයක් තුළ මෙම නිෂ්පාදන පිහිටයි
ජාන සැකසීම මඟින් ,  ක්ෂුද්‍ර ජිවීන්ගේ ජෛව තාක්ෂණික නිෂ්පාදන වන බහු අවයවක වලට පටක නිෂ්පාදනය,  ඖෂධ බෙදා හැරීම වැනි උසස් වටිනාකමකින් යුත් වෛද්‍යමය උපයෝගීන් සඳහා සුදුසු ගුණාංගයක් පවා ඇඳීමට හැකි වී ඇත
කර්මාන්ත ක්ෂුද්‍ර ජීව විද්‍යාව, ක්සැන්තන්, ඇල්නේට්,සෙලියුලෝස් , සයනොෆයිs]න්, පොලි(ගැමා - ග්ලුටමික් අම්ලය), ලීවෑන් හයලුරොනික් අම්ල, කාබනික අම්ල, ඔලිගොසැකරයිඩ සහ පොලිසැකරයිඩ සහ පොලිහයිඩ්‍රොක්සි ඇල්කනේට යන ද්‍රව්‍යයන්ගේ ජෛව සංස්ලේෂණය සඳහා භාවිතා කළ හැක
ජෛව හායනය 

ක්ෂුද්‍ර ජෛව හායනය විෂ වූ අපිරිසිදු වූ පරිසරයක් පිරිසිදු කිරීමට  භාවිතා කළ හැක
මෙම ජෛව හායනය සහ ජෛව හුවමාරුv යන ක්‍රම ස්වාභාවිකව හමුවන ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් යොදා ගනිමින් යොදා ගනිමින් වියෝජනය, ද්‍රව්‍ය පරිවර්තනය කිරීම, විශාල පරාසයක ඇති සංයෝග රැස් කිරීම (හයිඩ්‍රොකාබන් ද ඇතුළුව) s]q[ kry]
හයිඩ්‍රොකාබන්(උදා -තෙල්)), බහු ක්ලෝරිනීකෘත බයිෆීනයිල, ‍ෙපාලිඇරෝමැටික හයිඩ්‍රොකාබන , ඹෟෂධ ද්‍රව්‍යයන් , විකිරණ නියුක්ලයිඩ සහ ලෝහ වර්ග ද ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් යොදා ගනිමින් රැස් කරගත හැක
අපතේ යන ද්‍රව්‍යය සඳහා ජෛව පිළියම් යෙදීම 

නව සමාජ පද්ධතීන් තුළ උපදින විශාල පරිමාණයේ අපද්‍රව්‍යවලට පිළියම්  යෙදීමට ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් භාවිතා කර ගනු ලැබේ
ජෛව පිළියම් යෙදීම, භෞත රසායනික පිරිසිදු  කිරීමට විකල්පයක් ලෙස භාවිතයට ගනු ලැබේ
මෙලෙස ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් අපද්‍රව්‍යය මත ක්‍රියා කිරීමට සැලැස් වීම, පරිසරයට හිතවත් , සාපේක්ෂව සරල වූ , වියදම් අඩු පිරිසිදු කිරීමේ ක්‍රමයකි
අපද්‍රව්‍ය පිරිහදුව සඳහා “ජෛව ප්‍රතික්‍රියාකාරක පද්ධති” නම් සංවෘත පද්ධතීන් යොදා ගත හැක
සෞඛ්‍ය රැක ගැනීම සහ ඖෂධ 

ඉන්සියුලින්, වර්ධන හෝමෝන සහ ප්‍රතිදේහ වැනි ජෛව ද්‍රව්‍යයන් (මනුෂ්‍ය සහ සත්ව) නිෂ්පාදනයට ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් භාවිතා වේ
රෝග නිර්ණ පරීක්ෂණවලදී භාවිතා වන ඒකලිත ප්‍රතිදේහ , DNA ඒෂණ (ප්‍රෝබ්) තාක්ෂණය සහ PCR ආදී වේගවත් පරීක්ෂණ, සායනික විද්‍යාගාර තුළ රෝග කාරක ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් නිර්ණය සඳහා භාවිතා‍ වේ
ප්‍රාග් ක්ෂුද්‍ර ජීවීන්  (Archaea) 

අසාමන්‍ය පරිසරවල (අධික උෂ්ණත්වයේ , අධික ලවණ ඇති, pH අගය අඩු මාධ්‍යවල, අඩු උෂ්ණත්වය ඇති, ඉහළ විකිරණශීලී තැන්වල) සිට පරීක්ෂණවලින් සොයාගන්නා ලද මෙබඳු ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් නව හැකියාවන්ගෙන් යුත් අතර කාර්මික ක්‍රියාවලියේ දී ඒවා භාවිතා කළ හැක
කොරයින  බැක්ටීරියා 

වෙනස් පාරිසරික නිකේතන තුළ  එනම් පස, එළවළු , අපද්‍රව්‍ය , සම සහ චීස් ආදිය මතින්  සොයාගන්නා ලද විවිධ ග්‍රෑම් පොසිටිව් බැක්ටීරියා අඩංගු ක්ෂුද්‍ර ජිවී කාණ්ඩයක් කොරයිනොබැක්ටීරියා නම් වේ
Corynebacterium glutamicum (කොරයින\බැක්ටීරියm| ග්ලූටැමීkම්) යනු වාර්ෂික නිෂ්පාදනය ටොන් මිලියන දෙකක් පමණ වන ඇමයිනෝ අම්ල ප්‍රමාණයක් කාර්මිකව නිපදවන වැදගත් බැක්ටීරියාවකි
මින් L- ග්ලූටැමේට් සහ L- ලයිසීන් නිෂ්පාදනය ප්‍රධාන තැනක් ගනී
glutamicum බැක්ටීරියාවේ ජාන අනුපිළිවෙළ ප්‍රකාශයට පත් කර ඇත
ජීව විද්‍යාව
ක්‍ෂුද්‍රජීවවේදය
මුහුදු ජීව විද්‍යාව - සාගරවල කරදියේ හෝ කළපු ආශ්‍රිත ජලයේ (කිවුල් දිය) වෙසෙන  ජීවීන් ගැන කෙරෙන විද්‍යාත්මක අධ්‍යයනy
ජීව විද්‍යාවේ ඇති පරිදි වංශ කුල, පරම්පරා යන විවිධ වර්ගීකරණවලට අයත් සත්වයන් විශාල ප්‍රමාණයක් මුහුදේ ද අනෙකුත් අය ගොඩබිම ද වෙසේ
මුහුදු  ජීව විද්‍යාවේ දී සාමාන්‍ය වර්ගීකරණය නොව පරිසරාත්මක හේතු පාදක කර ගනිමින් සතුන්\ බෙදා දැක්වේ
මුහුදු ජීවිතය විශාල සම්පත් ප්‍රභවයක් වන අතර ආහාර , ඖෂධ වර්ග හා විවිධ අමුද්‍රව්‍ය යනාදිය සපයයි
තවද ලොව පුරාම සංචාරක කර්මාන්තයට සහ විනෝද ක්‍රීඩාවලට ද උදව් වේ
මූලික අවධියේ දී මුහුදු ජීවිත, අපේ ග්‍රහලෝකයේ ස්වභාවය නිර්ණය කිරීමට උදව් විය
මුහුදු ජීවීන් ඔක්සිජන් චක්‍රය කෙරෙහි සැලකිය යුතු දායකත්වයක් සපයයි
එසේම පෘථිවි දේශගුණය පාලනය කිරීම කෙරෙහි ද මුහුදු ජීවීන්ගේ මැදිහත් වීමක් සිදුවේ
මුහුදු වෙරළවල් නිර්මාණය කිරීමට ත් රැක ගැනීමටත් මුහුදු ජීවීන්ගේ බලපෑම් ඇති විය හැකි අතර සමහර නව ගොඩබිම් නිර්මාණය ද මුහුදු ජීවීන් නිසා සිදු වූ අවස්ථා ඇත
ප්‍රා‍ථමික නිෂ්පාදකයින් ලෙස වැදගත්කමක් උසුලන මයික්‍රෝමීටර 0.02 පමණ වූ අන්වීක්ෂීය සත්ව සහ ශාක ප්ලාවාංගවල සිට මීටර් 48 (අඩි 125) පමණ දිගින් යුතු ඉතා විශාල සිටේසියාවන් (තල්මසුන් ) පවා  මුහුදු ජීව විද්‍යාවෙන් ආවරණය වේ
පෘෂ්ඨික ආතතිය හසු වූ කුඩා ජීවීන් සහ මළ ද්‍රව්‍යය ඇති, සාගරය සහ වායුගෝලය අතර මතුපිට ජලයේ ඉතා කුඩා ස්ථරවල සිට සාගරයේ සමහර විට මීටර් 10,000 හෝ ඊටත් වඩා ගැඹුරු විය හැකි අගාධ පත්ලවල් දක්වා වූ සත්ව වාසස්ථාන සාගර ජීව විද්‍යාව යටතේ හදාරයි
මේ මුහුදු පැලෑටි සහිත වනාන්තර, කොරල්පර, උදම් තටාක, මඩ වැලි සහ ගල් සහිත පත්ලවල් සහ විවෘත සාගර කලාප ද ඝණ ද්‍රව්‍යය දුර්ලභ ජල පෘෂ්ඨීය පමණක් දැකිය හැකි සීමාවන් සහිත පරිසරයන් ගැන ද මුහුදු ජීව විද්‍යාවේ දී ඉගැන්වේ
සාගරය පෘථිවියේ සම්පූර්ණ ජීවී ප්‍රමාණයන් විශාල ප්‍රමාණයක් ඇතැතිව සිටී. මෙය හරියටම කොපමණ අනුපාතයක් දැයි තවම නොදනී
පෘථිවි පෘෂ්ඨයෙන් 71% සාගරය හොබවන අතර ගැඹුර හේතුවෙන් පෘථිවි ගෝලයේ භෞමික පරිසරය මෙන් 30 වාරයකින් වැඩ වාස භූමි පරිමාවක් හොබවයි.

මුහුදේ වෙසෙන බොහෝ විශේෂවල මිනිසාට ආර්ථිකමය වටිනාකමක් ඇත
ප්‍රධාන‍ කොටම මුහුදු මත්ස්‍ය ආහාර වේ
තවද මුහුදු ජීවීන්ගේ\ සහ අනෙකුත් ජීවීන්ගේ පැවැත්ම අතර මූලික ක්‍රමවල සිටම මනා සබැඳියාවක් ඇති අතර එය වටහා ගැනීමට දැන් සමත් වී ඇත
මුහුදු ජීවිතය හා ද්‍රව්‍යට (කාබන් චක්‍රය වැනි), වාතය (පෘථිවියේ ශ්වසනය සහ පරිසර පද්ධති තුළ ශක්ති යාමනය) පිළිබඳ ද මිනිසාගේ\ වැටහීම ක්‍රමයෙන් වර්ධනය වෙමින් පවතී
ඒ කෙසේ වෙතත් සාගරයේ  ඉතා විශාල ප්‍රමාණයක් තවමත් අප විසින් සොයා නොගත් නිරාවරණය නොවූ කොටස් ලෙස ද පවතී
ක්‍ෂුද්‍රජීව විද්‍යාව යනු ඒකසෛලික හෝ බහුසෛලික අන්වීක්ෂීය ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් පිලිබද අධ්‍යයනය වේ
මෙම ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් යටතට යුකැරියොටාවන් වන දිලීර, ප්‍රොටිස්ටාවන් සහ ප්‍රොකැරියොටාවන් අයත් වේ
ඍජුවම ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් ලෙස නොසැලකුවද ජීවී අංශූන් වන වයිරස සහ ප්‍රියොන්ස පිළිබඳවද ක්ෂුද්‍ර ජීවී විද්‍යාවේදී අධ්‍යනය කරනු ලැබේ
සංක්ෂිප්ත වශයෙන් දක්වතොත් ක්ෂුද්‍ර ජීව විද්‍යාව යනු පියවි ඇසට නොපෙනෙන ජීවීන් පිළිබඳ අධ්‍යනයයි
ක්ෂුද්‍ර ජීවී විද්‍යාවේදී සත්‍ය වශයෙන්ම සිදුකරනු ලබන්නේ ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතිය හෝ ප්‍රතිශක්තිකරණ විද්‍යාව පිළිබඳ හැදෑරීමය
සාමාන්‍යයෙන් ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතිය ව්‍යාධිජනක ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් සමග සමීප සබඳතාවක් පවතින බැවින් බොහෝ අධ්‍යාතන මෙම ක්ෂේත්‍ර දෙකම සලකා "ක්ෂුද්‍ර ජීව විද්‍යාව සහ ප්‍රතිශතිකරණ විද්‍යාව "ලෙස ද්විත්ව උපාධියක් පිරිනමනු ලබයි
ක්‍ෂුද්‍රජීව විද්‍යාව පුළුල් අධ්‍යන ක්ෂේත්‍රයකි
මෙය වයිරස අධ්‍යන විද්‍යාව, දිලීර විද්‍යාව, පරපෝෂිත විද්‍යාව, බැක්ටීරියා විද්‍යාව යනාදී කොටස් රාශියකින් සමන්විතය
ක්ෂුද්‍ර ජීවී විද්‍යාඥයෙකු යනු ක්ෂුද්‍ර ජීව විද්‍යාව සහ ඉහත සඳහන් කරන ලද අනෙකුත් විද්‍යාවන් පිළිබඳ විශේෂඥයෙකි
නිරතුරුවම සිදුකරනු ලබන පර්යේෂණ වල ප්‍රථිඵලයක් ලෙස දිනෙන් දින ක්ෂුද්‍ර ජීව විද්‍යාවට එකතු වන දැනුම් සම්භාරය ඉමහත්ය
මෙම පර්යේෂණ වලට අනුව දැනට පෘථිවිය මත ජීවත් වන සමස්ථ ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් ප්‍රමාණය 1%ක් පමණ වන බව නිමානය කර ඇත
ක්ෂුද්‍ර ජීව විද්‍යාවට වර්ෂ තුන්සියයක පමණ ඉතිහායක් පැවතුනද සත්ව විද්‍යාව සහ උද්භිදවිද්‍යාව යන පැරණි ජීව විද්‍යාත්මක ක්ෂේත්‍රයන්ට සාපේක්ෂව ක්ෂුද්‍ර ජීව විද්‍යාවට තවමත් ඇතුලත් වන්නේ අල්ප දනුමකි
ඉතිහාසය

අතීතය 
මීට ශත වර්ෂ ගනණාවකට පෙර එනම් ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් පිළිබඳ සත්‍ය වශයෙන්ම අනාවරණයට පෙර ඔවුන්ගේ පැවැත්ම උපකල්පන මත රඳා පැවතුනි
ව.6 වන ශතවර්ෂය මුල් භාගයේදී ඡෛන ආගමික මහාවීර විසින් ක්ෂුද්‍ර ජීවීන්ගේ පැවැත්ම පිළිබඳ ඉගැන්වීම් කරන ලදී
පෝල් ඩන්ඩස් විසින් විස්තර කරන පරිදි මහාවීර විසින් ස්ථිර වශයෙන් ප්‍රකාශ කර ඇත්තේ අදෘශ්‍යමාන ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් පෘථිවියේත්, ජලයේත්, වායුගෝලයේ සහ ගින්දර තුලත් ජීවත් වන බවය
ජේන් ස්ක්‍රිප්චර්ස් විස්තර කරන පරිදි නිගොඩාස් යනු අණ්වීක්ෂයට හසු නොවන පොකුරු වශයෙන් ජීවත් වන කෙටි ආයු කාලයක් සහිත ප්‍රාණීන් වන අතර මොවුන් ශාක සහ සත්ව පටක ඇතුඵව විශ්වයේ සෑම තැනකම ජීවත් වේ
රෝමානු ජාතික මාර්කස් ටෙරෙන්ටියෙස් වැරෝ ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් පිළිබඳව අධ්‍යනය කොට පියවි ඇසට නොපෙනෙන ක්ෂුද්‍ර ප්‍රාණීන් මඩවගුරු අශ්‍රිතව බෝවන බැවින් එවන් ස්ථාන මනුෂ්‍ය වාසයට නුසුදුසු බව පෙන්වා දී ඇත
වසංගත රෝග ආසාධනයට සහ පැතිරීයාමට හේතුවන්නේ ගුණනය වන ජීවී ඒකක ඍජුවම හෝ වක්‍රව සිදුකරන බලපෑම් මඟින් හෝ ඔවුන්ගේ ඈතට පැතිර යෑමේ හැකියාව මඟින් බව 1546 දී ගිරොලැමෝ ෆැරැකැස්ටෝරෝ විසින් ප්‍රකාශ කරන ලදී
කෙසේ වුවද මුල් අවදියේදී ක්ෂුද්‍ර ජීවීන්ගේ පැවැත්ම මනඃකල්පිතයක් පමණක් වු අතර එය දත්ත හෝ නිරික්ෂණ මත පදනම් නොවීය
ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් පිලිබඳ සත්‍ය වශයෙන් නිරික්ෂණය කොට කරුණු අනාවරණය කල හැකිවුයේ 17වැනි ශත වර්ෂයේ අන්වීක්ෂය නිපදවීමෙන් පසුවය
නුතනය 
 
1676 වර්ෂයේදී ඇන්ටන් වෑන් ලියුවන් හූක් ඔහු විසින්ම නිෂ්පාදනය කරන ලද තනි කාචයකින් සමන්විත අන්වීක්ෂයකින් බැක්ටීරියා සහ අනෙකුත් ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් නිරීක්ෂණය කරන ලදී
ප්‍රථම වරට ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් පිළිබඳ අධ්‍යනය කරනු ලැබුවේ ඇන්ටන් වෑන් ලියුවන් හූක් ලෙස සඳහන් වුවද, ප්‍රථම වරට ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් පිළිබඳව අන්වීක්ෂීය නිරීක්ෂණය සිදුකර වාර්තා කරනු ලැබුවේ රොබට් හූක් විසින්1665 වර්ෂයේදීය
මෙහිදී ඔහු විසින් අංකුරනය වන දිලීර පිළිබඳව නිරීක්ෂණය කරන ලදී
ප්‍රථම වරට අණ්වීක්ෂයක් තුලින් ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් නිරීක්ෂණය කිරීම පිළිබඳව ගෞරවයට පාත්‍ර වන්නේ ඕලන්දයේ ඩෙල්ෆ්ට් හි විසූ ලන්දේසි ජාතික රෙදිපිළි වෙළෙන්දෙකු වූ ඇන්ටන් වෑන් ලියුවන් හූක් ය
කෙසේ වුවද ප්‍රථමයෙන් ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් නිරීක්ෂණය කරනු ලැබුවේ රෝමානු කතෝලික පූජකයෙකු වූ ඇතනාසියස් කර්වර් බවටද අදහසක් පවතී
ප්‍රක්ෂේපනයන් සඳහා වූ මැක් ලන්තෑරුම නිපදවීමේදී පුරෝගාමියෙකු ලෙස ක්‍රියා කල මොහුට කාච වල ගතිගුණ පිළිබඳ මනා දැනුමක් විය
ඔහු විසින් රචිත එක් ග්‍රන්ථයක ස්වභාවධර්මයේ වූ වස්තුන්ගේ ආශ්චර්යමත් ව්‍යුහයන් අන්වීක්ෂයෙන් විමර්ශනය කිරීම යනුවෙන් ලතින් භාෂාවෙන් වූ පරිච්ඡේදයක් අන්තර්ගත වේ
එම පරිච්ඡේදයේදී ඔහු විසින් සඳහන් කර ඇත්තේ "මෙපමණ විශාල ප්‍රමාණයක් පණුවන් විනාකිරි සහ කිරි වල අඩංගු වන බව කිසිවෙකු විශ්වාස කරයිද
එසේම උණු වී යන ද්‍රව්‍ය තුල බඩගා යන ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් විශාල ප්‍රමණයක් සිටින බව ඔහු විසින් සඳහන් කරන ලදී
19වනි ශතවර්ෂයේදි ෆර්ඩිනන්ඩ් කෝන් නම් උද්භිද විද්‍යාඥයා විසින් බැක්ටීරියා විද්‍යාව(පසුව ක්ෂුද්‍ර ජීවී විද්‍යාවේ කොටසක් බවට පත් විය) සොයගන්නා ලදී
ඔහු සතුව තිබු ඇල්ගි සහ ප්‍රභාසංශ්ලේෂක බැක්ටීරියා පිළිබඳ දැනුම තවත් බැක්ටීරියාවන් වන බැසිලස් සහ බෙගිඅටෝආ වන් පිළිබඳ විස්තර කිරීමට ඉවහල් විය
බැක්ටීරියා ක්‍රමවත් ලෙස වර්ගීකරණය කිරීම සහ බීජාණු සොයාගැනීම ප්‍රථම වරට සිදු කරනු ලැබුවේ කෝන් විසින්ය
ක්ෂුද්‍ර ජීවී විද්‍යාවේ පියා වන ලුවී පාස්චර් සහ වෛද්‍ය ක්ෂුද්‍ර ජීවි විද්‍යාවේ පියා වූ රොබට් කොක් කෝන්ගේ සමකාලිනයෝ වන අතර පාස්චර් වඩාත් ප්‍රසිද්ධ වූයේ ඔහු විසින් ස්වංසිද්ධ ජනනය අසත්‍ය බව පෙන්වීමට සිදු කරන ලද පරීක්ෂණ මාලාව නිසාය
මෙම පරීක්ෂණ වල ප්‍රථිඵලයක් ලෙස ක්ෂුද්‍ර ජීවි විද්‍යාවද ජීව විද්‍යාවක් ලෙස සැලකීමට සිදුවිය
පාස්චර් විසින් ආහාර කල් තබා ගැනීම(පැස්ටරීකරණය ) සඳහා ක්‍රම සැලසුම් කරනු ලැබූ අතර ඔහු විසින් ඇන්ත්‍රැක්ස්,කොලරාව සහ ජලභීතිකාව යන රෝග සඳහා එන්නත් සොයා ගන්නා ලදී
කොක් වඩාත් ප්‍රසිද්ධ වූයේ විශේෂිත රෝග වලට හේතු වන්නේ විශේෂිත වූ ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් බව සොය ගැනීමෙනි
කෝක් විසින් "කෝක්ගේ උපකල්පන" ලෙස හැඳින්වෙන වර්ගීකරණ ශ්‍රේණියක්ද හඳුන්වාදෙන ලදී
නුමුහුම් රෝපණයකින් බැක්ටීරියාවන් වෙන්කරගන්නා ලද ප්‍රථම විද්‍යාඥයින් අතරට කෝක්ද ඇතුලත්ය
එමෙන්ම ඔහු විසින් ක්ෂය රෝග කාරක බැක්ටීරියාවක් වූ Mycobacterium tuberculosis බැක්ටීරියාව සොයා ගන්නා ලදී
පාස්චර් සහ කෝක් ක්ෂුද්‍ර ජීවි විද්‍යාවේ ප්‍රාරම්භකයන් ලෙස හැඳින්වුවද ඔවුන් අවදානය යොමු කරනු ලැබුවේ රෝග කාරක ක්ෂුද්‍ර ජීවින් පිළිබඳ පමණක් වූ හෙයින් ඔවුන්ට ක්ෂුද්‍ර ජීවි විවිධත්වය නියම ලෙස විග්‍රහ කිරීමට නොහැකි විය
සත්‍ය වශයෙන්ම සාමාන්‍ය ක්ෂුද්‍ර ජීවි විද්‍යාව පිළිබඳ පුළුල් දැනුමක් අනාවරණය කරන ලද්දේ 19වන ශත වර්ශයේ අගභාගයේදී මාර්ටිනස් බෙයිජෙරින්ක් සහ සර්පි විනෝග්‍රැඩ්ස්කි විසිනි
ක්ෂුද්‍ර ජීවි විද්‍යාවේදී වයිරස් සොයා ගැනීම සහ රෝපණ මාධ්‍ය වැඩිදියුණු කිරීම සඳහා ප්‍රධාන දායකත්වයෙන් බෙයිජෙරින්ක් විසින් ලබා දෙන ලදී
දුම්කොල විචිත්‍ර වෛරසය පිළිබඳ වූ ඔහුගේ පරීක්ෂණ මඟීන් වෛරස පිළිබඳ මූලික දැනුමක් ලබා ගත හැකි විය
ඔහු විසින් වැඩිදියුණු කරන ලද රෝපණ මාධ්‍යය යොදාගනිමින් පුළුල් පරාසයක වූ විවිධ කායික ලක්ෂණ වලින් යුත් ක්ෂුද්‍ර ජීවින් වගා කරන ලදී
විනෝග්‍රැඩ්ස්කි විසින් විසින් ප්‍රථම වරට රසායනාවර්තී ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් පිළිබඳ සංකල්පය ඉදිරිපත් කරනු ලැබූ අතර ඔහු විසින් මෙම ජීවීන් ජෛව රසායනික ක්‍රියාවලීන් සඳහා වැදගත් වන අන්දම ද අනාවරණය කරන ලදී
එමෙන්ම නයිට්‍රිකාරි සහ නයිට්‍රිහාරි බැක්ටීරියාවන් ප්‍රථම වශයෙන් වෙන්කර හඳුනාගෙන විස්තර කරනු ලැබුවේද මොහු විසිනි
තාක්ෂණවේදය 
පොලිමරේස් දාම ප්‍රතික්‍රියාව (PCR) තනි DNA අනුපිළිවලක් කිහිප සංඛ්‍යාවකින් වැඩි කර ගැනීමට ක්ෂුද්‍ර ජීව විද්‍යාවේ දී මෙය භාවිත වේ
අවශ්‍ය නම් කලින් තීරණය කර ගත් ආකාරයට මෙය වෙනස් කර ගත හැක
නියම වේලා PCR (Real-time) ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් ඉතා වේගවත්ව හඳුනාගැනීමට යොදා ගැනුණු අතර දැනටත් ශාසනික ක්ෂුද්‍ර ජීව විද්‍යා රසායනාගාරවල රෝග විනිශ්චය සඳහා යොදා ගනී
එමෙන්ම පාරිසරික විශ්ලේෂණය, ආහාර ක්ෂුද්‍ර ජීව විද්‍යාව හා අනෙකුත් බොහෝ ක්ෂේත්‍රවල ද යොදා ගනී
ඊට සමාන තාක්ෂණයක් වූ සංඛ්‍යාත්මක PCR (qPCR) DNA, RNA අණුවල සංඛ්‍යාත්මක මැනීම්වල යොදා ගැනේ
ජෙලි ඉලෙක්ට්‍රොෆොරෙසිස්, ක්ෂුද්‍ර ජීව විද්‍යාවේ එදිනෙදා, DNA, RNA , ප්‍රෝටීන අණු ඒවායේ ප්‍රමාණය, හැඩය හා විද්‍යුත් ආරෝපණය අනුව විද්‍යුත් ක්ෂේත්‍රයක් යොදා වෙන් කිරීමට යොදා ගනී
සොද්රග් බ්ලාටින්, නොදර්න් බ්ලොටින්, වෙස්ටන් බ්ලොටින් ක්ෂුද්‍ර ජීවීන්ගේ DNA (සෙදර්නි), RNA අනුපිළිවෙල (නොදර්න්) ප්‍රෝටීන (වෙස්ටන්) තිබේදැයි හඳුනාගැනීමට යොදා ගනු ලබන අණුක තාක්ෂණයකි
DNA ක්ෂුද්‍ර හැසිරීමේ (මයික්‍රොආරේස්) මෙම බ්ලෝටින් තාක්ෂණය වෙනුවට නවතම විකල්පයකි
මෙහි දී යම් කිසි දෙනු ලබන කාලයක් තුළ අනුපිළිවෙලවල් දහස් ගණනක් සොයා ගැනීමට / හඳුනා ගැනීමට උපකාරී වේ
මෙම ක්‍රමයෙන් සාම්පලයක (වාතය, ජලය, ඉන්ද්‍ර පටක, ආදී) ක්ෂුද්‍ර ජීවීන්/ ව්‍යාධිජනකයින් සිටි ද යන්න සොයා ගැනීමට යොදා ගනී
DNA වෙන් කිරීම DNA අනුක්‍රමිකගත කිරීම
ගෙනෝම ප්‍රවේණික විද්‍යාව අණුක ජීව විද්‍යාව ප්‍රමාණය නිසා වෛරස හා බැක්ටීරියා ජිනෝම ප්‍රථමයෙන්ම DNA අනුපිළිවෙල අනුව විශ්ලේෂණය කළේය
දැන් විශාල අනුපිළිවෙල් රැසක් හා ජිනෝම දත්ත සංඛ්‍යාවක්, විශේෂ ක්ෂුද්‍ර ජීවී වර්ග රැසක් සඳහා ඇත
ක්ෂේත්‍ර 

ක්ෂුද්‍ර ජීවී විද්‍යාව පහත සඳහන් ක්ෂේත්‍ර වලට බෙදා දැක්විය හැක
ක්ෂුද්‍ර ජීවීන්ගේ භෞත වේදය
- ක්ෂුද්‍ර ජීවි සෛලයක ජීව රසායනික ක්‍රියාකාරිත්වය, වර්ධනය සහ පරිවෘත්තිය ක්‍රියා මෙන්ම ක්ෂුද්‍ර ජීවි සෛල ව්‍යුහය පිලිබඳ අධ්‍යනයයි
ක්ෂුද්‍ර ජීවීන්ගේ ජාන ව්‍යුහය
-ක්ෂුද්‍ර ජීවීන්ගේ සෛල ක්‍රියාකාරිත්වය කෙරෙහි ජාන ව්‍යුහයේ සැකැස්ම සහ ජාන නියාමනය පිළිබඳව මෙහිදී අධ්‍යනය කරනු ලැබේ
මෙම ක්ෂේත්‍රය අණුක ජීව විද්‍යාවටද සම්බන්ධ වේ
සෛලීය ක්ෂුද්‍ර ජීවී විද්‍යාව
-ක්ෂුද්‍ර ජීවී විද්‍යාව සහ සෛල ජීව විද්‍යාව පිළිබඳ අධ්‍යන ක්ෂේත්‍රයකි
වෛද්‍ය ක්ෂුද්‍ර ජීවී විද්‍යාව
-ව්‍යාධිජනක ක්ෂුද්‍ර ජීවීන්ගෙන් මිනිසාට ඇතිවන රෝග පිළිබඳව මෙන්ම වසංගත රෝග සහ ප්‍රතිශක්තිකරණය පිළිබඳව මෙහිදී අධ්‍යනය කරනු ලැබේ
රෝග ව්‍යාධි විද්‍යාව සහ ප්‍රතිශක්ති විද්‍යාව යන ක්ෂේත්‍ර සමග සම්බන්ධතාවයක් දක්වයි.

 සත්ව ක්ෂුද්‍ර ජීවී විද්‍යාව
-පශු වෛද්‍ය විද්‍යාව හෝ සත්ව රෝග සම්බන්ධව ක්ෂුද්‍ර ජීවීන්ගේ ක්‍රියාකාරිත්වය පිළිබඳව මෙහිදී අධ්‍යනය කරනු ලැබේ
පාරිසරික ක්ෂුද්‍ර ජීවී විද්‍යාව
-ක්ෂුද්‍ර ජීවීන්ගේ විව්ධත්වය සහ ස්වභාවික තත්ව යටතේදී ඔවුන්ගේ ක්‍රියාකාරිත්වය පිළිබඳව මෙහිදී අධ්‍යනය කරනු ලැබේ
පරිණාමවාදී ක්ෂුද්‍ර ජීවී විද්‍යාව
-ක්ෂුද්‍ර ජීවීන්ගේ පරිණාමය පිළිබඳව මෙහිදී අධ්‍යනය කරනු ලැබේ
මෙයට බැක්ටීරියාවන්ගේ වර්ගීකරණයන් පිළිබඳව අධ්‍යනයන් ද ඇතුලත්ය
කාර්මික ක්ෂුද්‍ර ජීවී විද්‍යාව
-කාර්මික ක්‍රියාව්ලීන් සඳහා ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් භාවිතය පිළිබඳව මෙහිදී අධ්‍යනය කරනු ලැබේ
උදාහරණ ලෙස පැසවීම සහ අපවිත්‍ර ජලය පිරිපහදු කිරීම දැක්විය හැක
කාර්මික ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් ජෛව තාක්ෂණ කර්මාන්ත සඳහාද භාවිතා කරනු ලබන අතර මෙම ක්ෂේත්‍රය යටතට පැසවීමේ ක්‍රියාවලිය පිළිබඳව අධ්‍යනයන් ද ඇතුලත්ය
ස්වායු ක්ෂුද්‍ර ජීවී විද්‍යාව
-වාතකාමී ක්ෂුද්‍ර ජීවින් පිළිබඳව මෙහිදී අධ්‍යනය කරනු ලැබේ
ආහාර ක්ෂුද්‍ර ජීවී විද්‍යාව
-ආහාර නරක් වීම සහ විෂවීම පිළිබඳව ක්ෂුද්‍ර ජීවී බලපෑම පිළිබඳව මෙහිදී අධ්‍යනය කරනු ලැබේ
ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් යොදාගනිමින් සිදු කරනු ලබන ආහාර නිපදවීම් ක්‍රම සඳහා උදාහරණයක් ලෙස පැසවීම දැක්විය හැකි අතර එම ක්ෂේත්‍ර පිළිබඳව් ද මෙහිදී අවධානය යොමු කෙරේ
ඖෂධ ක්ෂුද්‍ර ජීවී විද්‍යාව
-ඖෂධ දූෂණය සහ සම්බන්ධ ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් පිළිබඳ අධ්‍යයනය කරනු ලැබේ
කෘෂිකාර්මික ක්ෂුද්‍ර ජීවී විද්‍යාව
-කෘෂිකාර්මික වශයෙන් වැදගත් ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් පිළිබඳ අධ්‍යනයයි
(රෝග පාලනය සහ වැලැක්වීම මත පදනම් වන රැකියා අවස්ථා බොහොමයක් සඳහා ක්ෂුද්‍ර ජීව විද්‍යාව ආශ්‍රිත උපාධියක් අවශ්‍ය වේ
)

 පාංශු ක්ෂුද්‍ර ජීවී විද්‍යාව
-පසේ ජීවත් වන ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් පිළිබඳ අධ්‍යනයයි
ජලජ ක්ෂුද්‍ර ජීවී විද්‍යාව
-ජලයේ ජීවත් වන ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් පිළිබඳ අධ්‍යනයයි
ප්‍රවේණීය ක්ෂුද්‍ර ජීවී විද්‍යාව
-මාතෲ ජීවීන්ට සමාන ගති ලක්ෂණ සහිත ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් පිළිබඳව මෙහිදී අධ්‍යනය සිදු කරනු ලබයි
නැනෝ ක්ෂුද්‍ර ජීවී විද්‍යාව
-නැනෝ තත්වයේ ඇති ක්ෂුද්‍ර ජීවින් පිළිබඳව මෙහිදී අධ්‍යනය සිදු කරනු ලබයි
අණුක ක්ෂුද්‍ර ජීව විද්‍යාව
ක්ෂුද්‍ර ජීව විද්‍යාවේ ශාඛාවකි
ප්‍රෝකැරියෝටාව, ඉයු‍කැරියෝටාව, ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් (බැක්ටීරියා වෛරස, එක් සෛලික ඇල්ගී, දිලීර, ප්‍රොටෝසෝවාවන් වැනි) ජීව සංවිධානවල ජීව මාත්‍රයේ කායික විද්‍යා ක්‍රියාවලි අණුක මූලධර්ම පිළිබඳ අධ්‍යයනයයි
ජාන ප්‍රකාශනය, නියාමනය ප්‍රවේණික ද්‍රව්‍ය මාරුවීම, මහා අණු නිෂ්පාදනය, උප සෛලිය සංවිධානගත වීම, සෛලයට සෛලයේ ඇති පණිවිඩ හුවමාරු, ව්‍යාධි ජනනයේ හා ප්‍රචණ්ඩත්වයේ අණුක පැතිකඩයන් ද මිට අදාලය
අණු ක්ෂුද්‍ර ජීව විද්‍යාව මූලිකවම නොයෙක් සෛල පද්ධති (ක්ෂුද්‍ර ජිවීන්ගේ) අතර ඇති අන්තර් ක්‍රියා (DNA, RNA , ප්‍රෝටීන නිෂ්පාදනය ඇතුලුව) අධ්‍යයනය හා ඒවායේ පාලනය සිදු වන ආකාරය ද බැලීමට මූලිකව සිදු කෙරේ
ප්‍රතිලාභ 

 
බොහෝ දෙනෙක් ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් යනු රෝග වාහකයන් පමණක් ලෙස සැලකුවද ඔවුන් අතැම් කර්මාන්ත වලදී ප්‍රයෝජනවත් කාර්යයන් රාශියක් සඳහා යොදාගනු ලැබේ
(උදහරණයක් ලෙස මධ්‍යසර නිපදවීම,විනකිරි නිපදවීම සහ කිරි ආහාර නිපදවීම සඳහා)එමෙන්ම ප්‍රතිජීවක ලෙස සහ උසස් ශාක ක්ලෝනීකරණයේදී වාහකයෙක් ලෙසද ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් යොදාගනු ලැබේ
විද්‍යාඥයන්ගේ සොයා ගැනීම් වලට අනුව ජෛව විද්‍යාත්මකව වැදගත් වන එන්සයිම නිපදවීම සඳහාද ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් භාවිතා කල හැකි බව අනාවරණය වී ඇත
ඇමයිනෝ අම්ල ආශ්‍රිත කර්මාන්ත වලදී Corynebacterium glutamicum නම් බැක්ටීරියා වැදගත් දායකත්වයක් දරනු ලබයි
එමඟින් වාර්ෂිකව ටොන් මිලියන 2ක් පමණ ඇමයිනෝ අම්ල නිපදවිය හැක
L-glutamate සහ L-lysine යනු එසේ නිපදවනු ලබන ඇමයිනෝ අම්ල වර්ග දෙකකි
විවිධාකාර වූ බයෝපොලිමරේස් එනම් පොලිසැකරයිඩ, පොලීඑස්ටර් සහ පොලීඒමයිඩ ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් විසින් නිපදවනු ලැබේ
අත්‍යවශ්‍ය ලක්ෂණ සහිත බයෝපොලිමරේස නිපදවීම සඳහා ද ජෛව ඉංජිනේරු විද්‍යාවේදී ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් භාවිතා කරනු ලබයි
මෙම නිෂ්පාදන පටක ඉංජිනේරු විද්‍යාව සහ ඖෂධ නිෂ්පාදනය වැනි ඉහල වටිනාකමකින් යුත් වෛද්‍ය විද්‍යාත්මක යෙදීම් වලදී භාවිතා වේ
තවද ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් සැන්තන්, ඇල්ගිනේට්, සෙලියුලෝස්,සයනොෆයිසීන්, පොලි(ගැමා ග්ලුටමික් අම්ලය ),ලෙවන්,හයලුරොනික් අම්ල,කාබනික අම්ල,ඔලිගොසැකරයිඩ, පොලිසැකරයිඩ,පොලිහයිඩ්‍රොක්සි ඇල්කනොඒට්ස් ජෛව සංශ්ලේෂණයන්හිදී වැදගත් වේ
ජෛව ප්‍රතිකර්මකරණය සඳහාද ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් භාවිත වේ
එනම් ගෘහාශ්‍රිත, කෘෂිකාර්මික,කාර්මික අපද්‍රව්‍ය සහ පස මතුපිට පවතින අපද්‍රව්‍ය දිරාපත් කිරීම ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් විසින් සිදුකරනු ලබයි
විෂ සහිත අපද්‍රව්‍ය දිරාපත් කිරීම සඳහාද ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් භාවිතා කරනු ලබන අතර ඔවුන් සතු දිරාපත් කිරීමේ හැකියාව අපවිත්‍රකාරකයේ ස්වභාවය මත රඳා පවතී
විවිධාකාර වූ දූෂකාරක පවතින නිසා ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් ජෛව හායනය සඳහා යොදාගැනීමේදී බැක්ටීරියා විශේෂ කීපයක් යොදා ගත යුතුය
නූතන පර්යේෂණ වලට අනුව ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් පිළිකා සඳහා ප්‍රතිකාර ලෙස යොදාගත හැකි බව තහවුරු වී ඇත
ව්‍යාධිජනක නොවන Clostridium බැක්ටීරියා විශේෂ වලට සෛල අර්බුධ තුල වර්ධනය සහ ගුනණය වෙමින් පැතිරී යාමට හැකි බවත් මෙම බැක්ටීරියාවන්ගේ ප්ලාස්මිඩ අවශ්‍ය පරිදි සකස් කර ගැනීමෙන් රෝග සඳහා ප්‍රතිකාර ලෙස යොදා ගත හැකි බව සොයාගෙන ඇත

මේ අඩවිත් බලන්න 
 ජීව රසායන විද්‍යාව
 ජෛව තාක්ෂණය

 

ක්‍ෂුද්‍රජීවවේදය
ජීව විද්‍යාව
විද්‍යාව
දිලීර විද්‍යාව යනු දිලීර ගැන ඉගෙන ගැනීමයි
මෙයට දිලීරවල ජාන සහ ජීව රසායනික ගුණ මෙන්ම ඒවායේ වර්ගීකරණය සහ පෙනිසිලින් වැනි ප්‍රතිජීවක ඖෂධ,  ආහාර (uq` - බීර , වයින්, චීස් සහ හතු වර්ග) සහ එන්තියෝජන (පැරණි ආගමික චාරිත්‍ර සඳහා භාවිතා කළ ද්‍රව්‍යයන්) ලබා දීම ආදී මිනිසාට ඇති ප්‍රයෝජන ද දිලීර නිසා සිදු වන  විසවීම් සහ ආසාදන වීම් ගැන හැදෑරීම ද අන්තර්ගත වේ
දිලීර විද්‍යාවෙන් ශාක ව්‍යාධි විද්‍යාව ද පැන නැගී ඇත
ශාක ව්‍යාධිවලින් විශාල ප්‍රමාණයක් සෑදෙන්නේ දිලීර මගින\ නිසා මෙම ක්ෂේත්‍රයන් දෙක එකිනෙකට සමීප සබඳතාවක් දක්වයි. දිලීර ගැන හදාරන්නා වූ ජීව විද්‍යාඥයන් දිලීර විද්‍යාඥයින් ලෙස හඳුන්වයි.

පසුබිම
ඉතිහාසයේ දී දිලීර විද්‍යාව උද්භිද විද්‍යාවේම අංශක්ව පැවතිනි
(දිලීර පරිණාමයේ දී ශාකවලට වඩා සත්වයාට ළඟ සම්බන්ධතාවක් පෙන්වන අතර එය අදින් දශක කිහිපයකට පෙරදී හඳුනාගනු ලැබුවේ)
පුරෝගාමී දිලීර විද්‍යාඥයින් අතර ඒලියස් මැග්නස් ෆ්රයිස් (Elias Magnus Fries) , ක්‍රිස්ටියන් හෙන්ඩ්‍රික් පර්සූන් (Cristian Hendrik Persoon), ඇන්ටන් ද බාරි (Anton de Bary) සහ ලුවිස් ඩේවිස් ශ්වීනිට්ස් (Lewis David von Schweinitz) වැදගත් තැනක් උසුලයි
අද වඩාත්ම සම්පූර්ණ ලෙස අධ්‍යයනය කර වටහා ගෙන ඇති දිලීර වන්නේ යීස්ට් සහ සූන්‍යෂ්ටික ආදර්ශ ජීවීන් වන Saccharomyces cerevisiae සහ Schizosaccharomyces pombe යන දිලීර වේ
බොහෝ දිලීර විෂ වර්ග , ප්‍රති ජීවක සහ වෙනත් ද්විතීයක පරිවෘත්තීය නිෂ්පාදන නිපදවයි. උදාහරණ වශයෙන් ලොව පුරා පැතිරී ගිය වර්ගයක්වන Fusarium (ෆියුසේරියම්) සහ ඒවායේ විෂ ආහාර මාර්ගයේ විෂ වීම ඇතිකර මරණීය ව්‍යසනයක් මිනිසාට ඇති කරන බව  ප්‍රත්‍යක්ෂව අධ්‍යයනය කරන ලද්දේ ඒබ්‍රහම් ජොෆේ විසිනි
දිලීර පෘථිවි ජීවයේ ආවශ්‍යක ජීව කොට්ඨාශයක් වන අතර සහජීවීන් ලෙසද වැදගත් වේ
උදාහරණ ලෙස දිලීරකමුල (mycorrhizae), කෘමීන් සමඟ ඇති සහජීවී සබඳතා සහ ලයිකන දැක්විය හැක
තවද දිලීර මගින් ලිග්නින්(ශාක වල අන්තර්ගත කල් පවතින සංයෝගයක්) වැනි සංකීර්ණ කාබනික අණු ද සෙනොබයොටික නම් වියෝජනයට අධික ලෙස ප්‍රතිරෝධය දක්වන සංයෝගද බිඳ හෙලයි
මෙය කාබන් චක්‍රයේ වැදගත් අවස්ථාවකි
දිලීර සහ සම්ප්‍රදායිකව දිලීර ලෙස හඳුනාගත් අනෙකුත් ජීවීන් (උදා - ඌමයිසිටේස්, මික්සෝමයිටෙස්/සෙවෙල දිලීර) ආර්ථික සහ සමාජීය වශයෙන් වැදගත් වන අතර ශාකවලට හා සතුන්ට වැළ‍ඳෙන සමහර රෝගවලට ද  හේතු කාරක වේ
උදාහරණ ලෙස ශාක වල පෘතුගීසි එල්ම් රෝගය (Dutch elm disease), ගොයම් අංගමාරය (Rice blast) සහ සතුන්ට වැළ‍ඳෙන හිස්ටොප්ලැස්මෝසියාව (Histoplasmosis) දැක්විය හැක
ක්ෂේත්‍රයේ දී නව දිලීර විශේෂ සොයා ගැනීම සඳහා පැවැත්වෙන රැස්වීම් “ආක්‍රමණ ලෙස නම් කෙරෙන අතර එවැනි ප්‍රථම රැස්වීම සංවිධානය කරන ලද්දේ “වූල්හෝප් ස්වභාව” විද්‍යාඥයින්ගේ ක්ෂේත්‍ර සමාජයයි
ඒ 1868 දී වන අතර එය “දිලීර ආක්‍රමණය” ලෙස නම් කෙරුණි
සමහර දිලීරවලට මිනිසාට හෝ අනෙකුත් ජීවීන්ට රෝග සෑදිය හැක
ව්‍යාධිජනක දිලීර ගැන අධ්‍යයන වෛද්‍ය දිලීර විද්‍යාව ලෙස හැඳින් වේ
දිලීර විද්‍යාව
ජීව විද්‍යාව
2007 මැයි 9 දින පොලිසිය තවත් 4 දෙනෙකු අත්අඩංගුවට ගත්තේය
යෝර්ක්ෂයර් හිදි එක්කෙනෙකු සහ බර්මින්හැම් හි සෙලිඕර්ක් හීදි එක් කෙනෙකුද වශයෙනි
මෙම අත්අඩංගුවට ගත් අය අතර නායකයෙකු යයි අනුමාන කරන මොහොමඩ් සිද්දික් ඛාන් ගේ වැන්ඳඹු බිරිය වූ හසීනා පතෙල් (Hasina Patel) ඇයට එරෙහි චෝදනා වූයේ ත්‍රස්තවාදි  ක්‍රියා සැලසුම් කිරීම, පෙළඹවීම, හා ක්‍රියාත්මක කිරීමයි
පතෙල්ද ඇතුළුව අත්අඩංගුවට ගනු ලැබූ තිදෙනෙකු 2007 මැයි 15 දින නිදහස් කරන ලැබූහ
හතරවැන්නා වූ තනිකඩ, රැකියාවකින් තොර, දරු තිදෙනෙකුගේ පියෙකු වූ ඛාලිඩ් ඛාලික් නැමැත්තාට එරෙහිව අල් ඛයිඩා පුහුණු අත්පොතක් තබා ගැනීම සම්බන්ධයෙන් චෝදනා ගොනු කරන ලද නමුත් එම චෝදනාව ජුලි 7 දා බෝම්බ ප්‍රහාරයට අදාළ නොවීය
ත්‍රස්තවාදි ක්‍රියාවක් කිරීමට උපදෙස් දෙන පොතක් තම සන්තකයේ තබා ගැනීම අවුරුදු 10 ක් සිර දඬුවම් නියම කළ හැකි වරදකි
ෂික් අබ්දුල්ලා එල් - ෆයිසාල් පිටුවහල් කිරීම 

ෂික් අබ්දුල්ලා එල්-ෆයිසාල් ඔහුගේ පොදු සමාකාලය එළඹීමෙන් පසුව සිර දඬුවමෙන් නිදහස් කොට ඔහුගේ මව් රට වූ ජැමෙයිකාවට 2006 මැයි 25 දින පිටුවහල් කරනු ලැබීය
ඔහු වැරදි කරු කරන ලද්දේ චෝදනා තුනක් සම්බන්ධයෙනි
එකක් වූයේ යුදෙව්වන්, ඇමෙරිකානුවන් සහ හින්දූන් මැරවීම සඳහා පෙළඹවීම් කිරීමයි
ඉතිරි චෝදනා දෙක 2003 වර්ෂයේ දි ජාති වාදි වෛරය ඇවිස්සෙන පරිද්දෙන් තර්ජනාත්මක වචන  පාවිච්චි කිරීමයි
ඔහුගේ අභියාචනයෙන් පසු අවුරුදු හතකට සිර දඬුවම් නියම කරන ලදී
වගකීම භාර ගැනීම 

අල් ඛයිඩා සාමාජිකයින්  විසින් ක්‍රියාත්මක කරනු ලබන වෙබ් අඩවියක් හඳුනා ගනු ලැබූ බවත්, ප්‍රහාරයේ වගකීම  භාර ගන්නා බව සඳහන් වචන 200 කින් යුත් ප්‍රකාශයක් එහි අඩංගුව තිබෙන බවත් බිබිසි ප්‍රවෘත්ති සේවාව ජුලි 7 වැනි දින ප
ව.12.10 ට වාර්තා කළේය
ජර්මනියේ ඩර් ස්පීගල් ප්‍රවෘත්ති සඟරාව සහ බිබිසී මොනිටරි යන දෙකම “රහස් සංවිධානය - යුරෝපයේ අල් ඛයිඩා “ නම් රහසිගත සංවිධානයක් වගකීම භාර ගනිමින් අල්-ඛල්දුඅහ් (මාළිගය) අන්තර්ජාල වෙළඳ පොළෙහි නිවේදනයක් පල කළ බව වාර්තා කළහ
මෙම නිවේදනයෙන් ප්‍රකාශ වූයේ 2003 වර්ෂයේ බ්‍රිතාන්‍ය විසින් ඉරාකය ආක්‍රමණය කිරීමට සහ ඇමෙරිකාව ඇෆ්ගනිස්ථානය ආක්‍රමණය කිරීමට ප්‍රතිචාර දැක්වීමක් ලෙස එම පහර දීම සිදු කළ බවයි. ඉරාකය හා සම්බන්ධ වී සිටින අනෙකුත් රටවල් (විශේෂයෙන් ඩෙන්මාර්කය සහ ඉතාලිය) ඔවුන්ගේ හමුදා ඉරාකයෙන් සහ ඇෆ්ගනිස්ථානයෙන් ආපසු ගෙන්වා ගත යුතු බවත් එම ලිපියෙන් අනතුරු ඇඟවීමක් කර තිබුනි
ලන්ඩනයේ සිටි සෞදි අරාබි ප්‍රකාශකයෙක් එම ප්‍රකාශය ව්‍යාකරණ දෝෂ වලින් යුක්ත බවත් සඳහන් කර ඇති කුරානයේ පාඨද වැරදි බවත් පෙන්වා දුන්න්ය
මෙය විවාදයට ලක් විය
පහර දීම් 2004 මාර්තු 11 වෙනි දින මැඩ්රිඩ් දුම්රියේ බෝම්බ ප්‍රහාරය‍ට සමාන බවත් අල් ඛයිඩා ක්‍රමයේ පහර දීම් බවටත් අනුමාන කරනු ලැබින
බුඩාපෙස්ට් - මූලස්ථානය කර ගත් ආරක්ෂක විශ්ලේෂක සෙබස්තියන් ගොර්කා “නිසැකවම පෙනෙන පළමු කාරනය එක විට ප්‍රහාර සිදු කිරීමේ ස්වභාවයයි
එය අල් ඛයිඩාව හෝ ඊට සම්බන්ධ සංවිධානයක ස්වරූපයයි” යනුවෙන් රොයිටර් පුවත් සේවයට ප්‍රකාශ කළේය
කලින් සිටි නාගරික පොලිස් කොමසාරිස් වූ ක්අර්ක්වෙල්පින්ග්ටන් ගේ මතයට  අනුව බෝම්බකරුවන්ගේ අනන්‍යතාවය හඳුනා ගැනීමට පෙර ඔවුන් ඉපදුනේ හෝ මූලස්ථාන ගත වී සිටියේ බ්‍රිතාන්‍යයේ බව සම්පූර්ණයෙන්ම වාගේ විශ්වාස කර තිබුනි
මෙම ප්‍රහාරයන්ට මනා පෙර සූදානමක් ද, බෝම්බ  නිෂ්පාදනය පිළිබඳ පළපුරුද්ද, ලන්ඩන් ප්‍රවාහන ජාලය පිළිබඳ දැනුමක්, මෙන්ම බෝම්බ නිෂ්පාදන උපකරණ රසායන ද්‍රව්‍ය පිළිබඳ හොඳ දැනීමක් ද අවශ්‍ය විය යුතුය
org/wiki/7_July_2005_London_bombings#May_2007_arrests
මධ්‍යම සැකසුම් ඒකකයක් (CPU) නැතහොත් සකසනයක් යනු පරිගණක ක්‍රමලේඛ ක්‍රියා කරවිය හැකි තාර්කික යන්ත්‍රයකි
මෙම පුළුල් විග්‍රහය CPU පුළුල් ලෙස භාවිත වීමට පෙර විශාල ප්‍රමාණයෙන් පැවති මුල් පරිගණක රැසකටම පහසුවෙන් යෙදාගත හැකි වේ
අවම වශයෙන් 1960 දශකයේ පටන්වත් මෙම යෙදුම සහ එහි භාවිතයන් පරිගණක ක්ෂේත්‍රය තුළ භාවිත විය
CPU වල ආකාරය , නිර්මාණය හා ක්‍රියාත්මක කිරීම පෙර නිදසුන්වල සිට චමත්කාරජනක ලෙස වෙනස් වී ඇති නමුත් ඒවායේ මූලික ක්‍රියාකාරකම් බොහෝ දුරට  සමාන ලෙස පවතී