Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
එසේ කළ හැකි වන්නේ ඔවුන් තමන්ගේ ජානධාරක ප්‍රවේණී දේහ වලට ඇතුළත් කරන බැවිණි
මෙම වෛරස ජාන වාහකයා ලෙස යොදා ගැනීම ප්‍රවේණික රෝගි තත්ව වල ජාන ප්‍රතිකර්ම වලදී දිගටම කරගෙන යයි
මෙහිදී ඇති වන විසඳාගත යුතු ඉතා පැහැදිලි ප්‍රශ්න නම් ප්‍රතිශක්ති පද්ධතියෙන් පරිවර්තන වෛරසය ප්‍රතික්ෂේප කිරීමයි
භක්ෂනික ප්‍රතිකර්මය, ප්‍රතිජීවක සොයා ගැනීමට පෙර බැක්ටීරියා ආසාධිත රෝග වලට ප්‍රතිකර්ම කිරීම යොදා ගැනුනු අතර ලඟකදී එය පිළිබඳ නැවත යොමු වී ඇත
පිළිකා කඩනOncolytic viruses  වෛරස පිළිකා සෛල ආසාදනය කරන අතර, පිලිකා ප්‍රතිකාරක ක්‍රමයක් ලෙසට පසුගිය කාල තුළදී ගත් උත්සාහයන් අසාර්ථක වුවද 2005 හා 2006 දී ධෛර්ය එළවන සුළු ප්‍රතිඵල ලැබී ඇත
වෛරස රෝග හා ධාරක ආරක්ෂා විධි
වෛරස පිළිබඳ අධ්‍යයනයට මුල් පෑදීමට හේතු වූ එක් ප්‍රධාන කරුණක් නම් වෛරස මඟින් ඉතා වැදගත් ආසාදන කිහිපයක් ඇති කිරීමයි
ඒ අතරින් සාමාන්‍ය හෙම්බිරිසාව, ඉන්ෆුලුවෙන්සා, ජල භීතිකාව, සරම්ප, අතීසාරය, හෙපටයිටිස්, කහ උණ, පෝලියෝ, වසූරිය, ඒඩ්ස් වැදගත් වේ
සමහර පිළිකා ජනක වෛරස සමහරක් පිළිකා සෑදීමට උපයෝගී වේ
හොඳම උදා - වන්නේ ගැබ්ගෙල පිළිකා හා මානව පැපිලෝමා වෛරසය අතර ඇති සම්බන්ධතාවයයි
සමහර උප වෛරස ද රෝගී තත්ව සාදයි
කුරු සහ කෘට්ස් ෆීල්ඩ් - ජෙකොබ් රෝගය ප්‍රයෝන විසින් ද සැටලයිට් වයිරස මඟින් හෙපටයිටිස් D ද ඇති කරයි
වෛරසයක් රෝගයක් ඇති කරන ආකාරය සොයා බැලීම වෛරස් ව්‍යාධි ජනනය නම් වේ
යම් වෛරසයට රෝගයක් ඇති කිරීමට ඇති හැකියාව එහි ප්‍රචණ්ඩත්වය නම් වේ
පෘෂ්ට වංශිකයෙක්ට වෛරසයක් ඇතුල් වූ විට ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතිය විසින් ප්‍රතිදේහ නම් විශේෂිත දෙයක් තනන අතර ඒවා වෛරස හා බැඳී එය විනාශ කරයි
සිරුරේ එම ප්‍රතිදේහ තිබේදැයි ELISA වැනි පරීක්ෂණ මඟින් සොයා බලා අතීතයේ දී එම පුද්ගලයාට එම වෛරස වැළ දී ඇත්දැයි සොයා ගත හැක
ෆ්ලුරොසන්ස අන්වීක්ෂ මඟින් මොනොක්ලෝනල් ප්‍රතිදේහ මඟින් ද වෛරස ඇත් ද යන වග සොයා බැලිය හැක
එන්නත්කරණය මඟින් සමහර අවස්ථාවලදී එම වෛරසයට එරෙහිව ප්‍රතිදේහ ශරීරයේ ඇති කර ආරක්ෂාව සපයා දේ
වෛරසවලට එරෙහිව පෘෂ්ට වංශිකයන්ගේ ඇති දෙවැනි ආරක්ෂණය නම් සෛල මැදිහත් ප්‍රතිශක්තිකරණයයි
T සෛල නම් ප්‍රතිශක්තිකරණ සෛල ඉවහල් වේ
ශරීරය තුළ ඇති සෛල නිරන්තරයෙන් ඔවුන්ගේ සෛල මතුපිට ප්‍රෝටීන කොටස් එළියට ඇති අයුරින් තබා ගෙන ඇත
T සෛලයක් එහි ඇති වෛරස කොටසක් හඳුනාගත් විට එම ධාරක සෛලය විනාශ කනර අතර එම වෛරසයට විශේෂිත T සෛල ගුණනය වේ
සමහර ප්‍රතිශක්තිකරණවල මෙම යාන්ත්‍රණය ඉතාමත් ඉක්මනින් පටන්ගෙන ඇත
RNA මැදිහත් වීම ශාක, සත්ව, බොහෝ ඉයුකැරියෝටාවන්ගේ, වැදගත් සෛලීය යාන්ත්‍රණයක් වන අතර බොහෝ දුරට වෛරසවලට එරෙහි ආරක්ෂණයක් හට ගැනෙන්නට ඇත
එකිනෙකට අන්තර් ක්‍රියා කරන එන්සයිමවලින් යුත් විස්තෘත යාන්ත්‍රණයකින් RNA ද්විත්ව අණු (බොහෝ වෛරසවල ජීවන චක්‍රයේ කොටසක් ලෙසට හට ගැනෙන) හඳුනාගෙන මෙම හඳුනාගත් RNA අණුවල ඒක තනි RNA  රැහැන් සියල්ල විනාශ කිරීමට පටන් ගනී
සෑම මරණීය වෛරස රෝගයක්ම විරෝධභාසය ධාරකයා විනාශ කිරීම වෛරසයට කිසිම වාසියක් නැත
නමුත් ඔවුන් කෙලෙස කොහොම එය කරයි ද
අද විශ්වාස කරන හැටියට බොහෝ වෛරස සාමාන්‍යයෙන් ඔවුන්ගේ ස්භාවික ධාරකයා තුළ අහිතකර නොවන අතර යම් වයිරසයක් එම ධාරකයාගේ සිට නපුරුදු ධාරකයෙක්ම (වෙනත් විශේෂයකට) හදිසි මාරුවක් සිදු වූ විට මාරාන්තික වෛරස රෝග එම ධාරකයාට වැළදේ
උදා- ලෙස දරුණු ඉන්ෆ්ලුවෙන්සා වෛරසවලට ස්වභාවික ධාරකයා ලෙසට ඌරන්, කුරුල්ලන් ඇති අතර HIV අහිතකර නොවන SIV නම් වඳුරු  වෛරසයෙන් හට ගෙන ඇත
වෛරස් රෝග සෑදීමෙන් වැලකී සිටීමට ප්‍රතිශක්තිකරණ එන්නත්කරණය භාවිතා කර ද අද ඒ සඳහා බෙහෙත් ද නිපදවා ඇත
ඉන්ටර්ෆෙරෝන් යනු එම පළමු බෙහෙතයි
මෙම ඉන්ටර්ෆෙරෝන් ස්වාභාවිකව සමහර ප්‍රතිශක්තිකරණ සෛලවල නිපදවෙන අතර ආසාදනයක් ඇති වූ විට ඒවා ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතියේ අනෙකුත් කොටස් ද උත්තේජනය කරයි
ඉතිහාසය

"වෛරස" (virus) යන වදන පළමුවෙන් ම හමුවනුයේ, "විෂ" (venom) යන අරුතෙන් 1599 දී ය
ආශ්‍රිත ලිපි
 වෛරස

මූලාශ්‍ර

වෛරසවේදය
ව්‍යාධිවේදය
ජීව විද්‍යාව
ක්‍ෂුද්‍රජීවවේදය
මෙය අපේ රටේ අභිමානය පෙන්වන සුවිශේෂී ස්ථානයක් ලෙස දැක්විය හැකිය
චෞ එන්ලායි මහතාගේ  මෙරටට       
           සම්ප්‍රාප්තිය

මහජන චීන ජන රජයේ අග්‍රාමාත්‍ය චෞ එන්ලායි මහතා 1964 දී මෙරටට සම්ප්‍රාප්ත විය
එවකට මෙරට අගමැති වූයේ ගරු සිරිමාවෝ බණ්ඩාරනායක මැතිනියයි
චීන අගමැතිවරයාගේ එම චාරිකාව අවසානයේ අගමැති දෙපළ ඒකාබද්ධ නිවේදනයකට අත්සන් තැබූහ
වෙනත් කරුණු ද ඇතුළත් එම නිවේදනයේ අඩංගු වූ ඉතා වැදගත් කරුණ වූයේ, රාජ්‍ය නායකයාව සිටි අභාවප්‍රාප්ත ගරු එස්.ඩබ්.ආර්.ඩී. බණ්ඩාරනායක මහතා අනුස්මරණය කිරීම සඳහා මන්දිරයක් තැනීමට ආධාර පිරිනැමීමට වූ එකඟතාවයි. පසුව දෙරටෙහි ආණ්ඩු දෙක අතර හුවමාරු වූ ලියකියවිලි මගින් එය වැඩිදුරටත් තහවුරු කර ගන්නා ලදී
ඒ අතර 1965 දී බණ්ඩාරනායක මැතිනියගේ ආණ්ඩුව බිඳ වැටිණ
එක්සත් ජාතික පක්‍ෂයේ නායකත්වයෙන් යුතු සභාග ආණ්ඩුවක් බිහිවිය
ඉදිකිරීමේ පසුබිම 
 
එම ආණ්ඩුවේ රාජ්‍ය ඇමැතිවරයාව සිටි ජේ.ආර්. ජයවර්ධන මහතා එම මන්දිරය බණ්ඩාරනායක මහතා අනුස්මරණය කිරීමට නොව මෙරට රජයට දෙන පරිත්‍යාගයක් ලෙස ඉදිකිරීමට කැමැත්ත දුන්නේය
චීනය එම අදහස ප්‍රතික්ෂේප කරමින් කියා සිටියේ එම මන්දිරය බණ්ඩාරනායක මහතාගේ සිහිවටනයක් ලෙස ඉදි කළ යුතු බව හා ගිවිසුම අත්සන් කෙරුණේද ඒ සඳහාම බවත්ය
මෙසේ එම අනගි කටයුත්ත වසර ගණනාවකින් පසුබා සිටියේය
නැවත ඒ සම්බන්ධයෙන් කටයුතු කිරීම ඇරඹුණේ 1970 වසරේදීය
ඒ බණ්ඩාරනායක මැතිනිය එම වසරේදී බලයට පත්වූ නිසාය
උත්සවශ්‍රීයෙන් 1970 නොවැම්බර් මස 24 වන දින ඉදි කිරීමේ කටයුතු ඇරඹින
400 කට අධික චීන කම්කරුවන් හා තාක්ෂණවේදීන් සමඟ මෙරට කම්කරුවෝ හා ශිල්පීහු රැසක්ම ඉතාමත් සහයෝගයෙන් එම කටයුත්තේ නියෑළුණහ
ශ්‍රී ලංකා ජනතාවටද කැමැති විටෙක ස්වේච්ඡාවෙන් පැමිණ ඉදිකිරීම් කටයුතුවලට සහභාගි වීමට අවස්ථාව සලසා දී තිබිණි
කොතරම් උද්‍යෝගයෙන් හා සැළකිල්ලෙන් යුතුව එම කටයුතු කරගෙන ගියේද යත් සැලසුම් කළ කාලයට (1973 වසර අග) පෙර වැඩ කටයුතු අවසන් කෙරිණ
එනම් 1973 අප්‍රේල්හිදී වැඩ අවසන් වී තිබිණි
සිරිලක ජාතික ලක්‍ෂණ හුවා දක්වන පරිදි මවිත කරන සුළු හැඩයකින්, එනම් අෂ්ඨාස්‍රයක (කෝණ අටක් හා පාද අටක්) හැඩ රුවින් යුතු දකුණු කොළඹ දර්ශනීය පෙදෙසක ඉතා ඉහළින් නැඟී සිටින මෙම මන්දිරය වූ කලී ශ්‍රී ලංකා චීන මිත්‍රත්වයේ සැබෑම සංකේතයක් වන්නේය
ප්‍රවේශ ශාලාවේ ඇතුළත ශ්වේත කිරි ගරුඬින් සෑදූ බණ්ඩාරනායක මහතාගේ උඩුකය ප්‍රතිමාවක් දක්නා ලැබේ
එය චීන කලාකරුවන්ගේ නිමැවුමකි
තෙල් සායමින් වර්ණිත විශාල දර්ශනීය චිත්‍රයක් මගින්, සිරිලක ඇති සුන්දරත්වය හා ශෝභාව පවසා සිටී. එය වේදිකාව පිටුපස ඇති වර්ණ තිරයක් ලෙස දිස්වේ
පහසුකම් 
 
මෙම මන්දිරය වූ කලී, භාෂා හතකට එකවර පරිවර්තනය කළ හැකි පහසුකම ද සහිත, 1500 ක් දෙනාට ඈඳිගත හැකි සම්මන්ත්‍රණ ශාලාවකින්ද, සාකච්ඡා කිරීමට පහසුකම් ඇති විවිධ ප්‍රමාණයේ කුටි හයකින්ද, විවේකාගාරයකින්ද, උත්සව ශාලාවකින්ද, සිනමා ශාලාවකින් හා කාර්යාලයීය කාමර ගණනාවකින්ද සමන්විත වූවකි
මන්දිර භූමියේ සම්පූර්ණ වපසරිය වර්ග මීටර 32000 කට අධිකය
විවෘත කිරීම 

මෙම මන්දිරය හෙවත් බණ්ඩාරනායක අනුස්මරණ ජාත්‍යන්තර සම්මන්ත්‍රණ ශාලාව උත්සවාකාරයෙන් විවෘත කරන ලද්දේ 1973 මැයි මස 17 දාය
ඒ සඳහා ජනාධිපති විලියම් ගොපල්ලව මහතා, අගමැති සිරිමාවෝ බණ්ඩාරනායක මැතිනිය හා ජාතික රාජ්‍ය සභාවේ කථානායක ස්ටැන්ලි තිලකරත්න මහතාද සහභාගි වූහ
මහජන චීන ජන රජය නියෝජනය කරමින් ජාතික මහජන කොන්ග්‍රසයේ, ස්ථාවර කමිටුවේ උප සභාපති ශූ ශින් චියෑන් මහතාද ඒ අතර විය
එම උත්සවයට සහභාගි වීම සඳහා චීනයේ සිට විශේෂයෙන් පැමිණ සිටියේ ඔහුය
පස්වරු 4.00 ට බණ්ඩාරනායක මැතිනිය සහ ශූ ශින් චියෑන් මහතා ප්‍රධාන දොරටුව දෙසට පා ගමනින් ගමන් ගත්හ
මඟුල් බෙර හා ජය සක් හඬ මධ්‍යයේ චීන විශේෂ නියෝජිත මහතා ප්‍රධාන දොරටුව විවෘතකොට එහි යතුර බණ්ඩාරනායක මැතිනියට භාර දුන්නේය
ඒ අනුව ඒ මහා මන්දිරය ශ්‍රී ලංකා රජයට පැවරිණි
බණ්ඩාරනායක මහතාගේ උඩුකය ප්‍රතිමාව ඉදිරියේ සම්ප්‍රදායික පොල්තෙල් පහන දැල්වූයේ ජනපති, අගමැතිනිය, චීන විශේෂ නියෝජිතයා හා අනෙකුත් සම්භාවනීය අමුත්තන් විසිනි
පිළිගැනීමේ ගීත ගායනය කරන ලද්දේ ප්‍රදේශයේ ශිෂ්‍ය ශිෂ්‍යාවන් විසිනි
ඒ සිංහලෙන් හා චීන භාෂාවෙනි
අලංකාරවත් ලෙස සැකසුණු සම්මන්ත්‍රණ ශාලාව තුළ ගරු ගාම්භීර ලෙස උත්සව සභාව ඇරඹිණ
අගමැතිනියගේ කථාව 

එහිදී බණ්ඩාරනායක මැතිනිය මෙම මන්දිරය ඉදිකිරීමේ පසුබිම පැහැදිළිකර දුන්නාය
බණ්ඩාරනායක මැතිතුමා තම ජීවිත කාලය තුළදී මෙරට අන්තර්ජාතික සම්මන්ත්‍රණ ශාලාවක් ඉදිකිරීමට අපේක්ෂාවෙන් සිටි බව ඇය සිහිපත් කළාය
එය අන්තර්ජාතික සහයෝගිතාව, සාමය, ජාතීන් අතර සුහදත්වය සඳහා වූ සම්මන්ත්‍රණ හා සාකච්ඡා සඳහා වූ වේදිකාවක් කර ගැනීමට ඔහුගේ ආශාව විය
එතුමාගේ එම ආශාව අද සැබෑවක් වී ඇතැයි එතුමිය තවදුරටත් පවසා සිටියාය
අගමැතිනියගේ කථාවේදී චීන විශේෂ නියෝජිතයාගෙන් ඉල්ලීමක් ද කළාය
ඒ මෙම මන්දිරය ඉදිකිරීම සඳහා දැක්වූ අනුග්‍රහය ගැන තමන්ගේ අවංක කෘතඥතාව චීන ජන රජයටත්, අගමැති චෞ එන් ලායි මහතාටත් පුද කරන බව පවසා සිටින ලෙසය
කථාව අවසානයේදී ඇය මන්දිරයේ රජතමය චිත්‍රයක් චීන නියෝජිතයාට භාර දෙමින්, එය අගමැති චෞ එන් ලායි මහතාට භාර දෙන ලෙස ඉල්ලා සිටියාය
ශූ ශින් චියෑන් මහතාගේ කථාව 

මෙහිදී චීන නියෝජිත ශූ ශින් චියෑන් මහතාටද උත්සව සභාව අමතන ලෙස ඇරැයුම් කෙරිණ
එතුමා ආරම්භයේදීම සභාපති මාඕසේතුං, උපසභාපති තුං පි - ඌ, අගමැති චෞ එන් ලායි හා චීන රජය හා ජනතාව වෙනුවෙන් උණුසුම් සුබපැතුම්, අගමැතිනි සිරිමාවෝ බණ්ඩාරනායක මැතිනියට හා ශ්‍රී ලංකා රජයට පුදකර සිටියේය
තවද චීන ජනතාවගේ හෘදයංගම ශුභපැතුම් ශ්‍රී ලංකා ජනතාවට පුද කරන බව කීවේය
හිටපු අගමැති සොලමන් බණ්ඩාරනායක මහතා චීනයේ සැබෑ මිතුරකු වූ බවත්, දෙරටේ මිත්‍ර සම්බන්ධතා වැඩි දියුණු කිරීමට මහත්ව සේවයක් ඉටුකර ඇති බවත් පවසා එතුමාගේ සිහිවටනයක් ලෙස මෙම සම්මන්ත්‍රණ ශාලාව ඉදිකිරීමට අවස්ථාව ලැබීම චීනයට මහත්වූ ගෞරවයක් ගෙන දුන් බව කියා සිටියේය
මහජන චීන ජන රජය පිහිටුවා නොබෝ කලකින්ම අධිරාජ්‍යවාදීන්ගේ හා එහි ගැත්තන්ගේ බාධා කිරීම් නොතකා චීනය සමඟ සහල් හා රබර් වෙළෙඳ ගිවිසුම ඇතිකර ගැනීමට ශ්‍රී ලංකාව පසුබට නොවීය
එමගින් අපට විශාල සහායක් ලැබිණි
තවද එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයේ නීත්‍යනුකූල අයිතිය ලබා ගැනීමට මහජන චීන ජන රජය කළ අනවරථ උත්සාහය අවසන් වනතුරුම ශ්‍රී ලංකාව ඒ සඳහා පෙනී සිටි බව ද ඔහු සිහිපත් කළේය
(මෙයින් අදහස් කරන්නේ මුල් කාල වකවානුවේදී එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය නීත්‍යනුකුල සාමාජිකයා ලෙස පිළිගෙන තිබුණේ චියං කායි ෂෙක් ගේ ජාතික චීනය හෙවත් තායිවාන් දූපතයි
)

කථාව අවසානයේදී ඔහු බණ්ඩාරනායක මැතිනියට සිල්ක් රෙද්දෙන් තැනූ ධජයක් පරිත්‍යාග කළේ සම්මන්ත්‍රණ ශාලාව විවෘත කිරීමේ සළකුණක් හැටියටය
එහි අනගි වැකියක් එම්බ්‍රොයිඩර් කර තිබිණි
එහි සිංහල පරිවර්තනය මෙසේය
"චීනය හා ශ්‍රී ලංකාව අතර වූ මිත්‍රත්වය දිගුකල් දිනේවා"

බාහිර සබැදි 

Official Website 
New life to Libya-Lanka relations
Conference & Banquet facilities available at the Bandaranaike Memorial International Conference Hall (BMICH)
Archaea  is a one of the domain
it has archibacteria kingdom
methanogens,Halophiles ,methanococos are some of archibacterian

මූලාශ්‍ර

Further reading

External links 

General
 Introduction to the Archaea, ecology, systematics and morphology
 Oceans of Archaea - E
DeLong, ASM News, 2003

Classification
 NCBI taxonomy page on Archaea
 Genera of the domain Archaea - list of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature
 Tree of Life illustration showing how Archaea relates to other lifeforms
 Shotgun sequencing finds nanoorganisms - discovery of the ARMAN group of archaea

Genomics
 Browse any completed archaeal genome at UCSC
 Comparative Analysis of Archaeal Genomes  (at DOE's IMG system)

ජීවය
බැක්ටීරියා
බැක්ටීරියා විද්‍යාව
අධිරාජධානි
කාව්‍ය ආකෘතිය හා සම්බන්ධ අංගයකි
ඡන්දස
කිසියම් කාව්‍ය වෘත්තයක අක්ෂර නියමය ඡන්දස යනුවෙන් සරල ලෙස හැදින්විය හැකි ය
මේ සම්බන්ධව පෙර අපර දෙදිග ම විචාරකයින්ගේ අවදානය යොමු වී තිබේ
අතීතයේ සිට ම සිංහල කාව්‍ය ශාස්ත්‍රයට ආවේනික ඡන්දස් සම්ප්‍රදායක් තිබුණු අතර ඊට සංස්කෘත පාලි ප්‍රාකෘත භාෂාවල ඡන්දස් සම්ප්‍රදායන්හි ආභාසය ලැබිණි
(ඡන්දස කවියේ මූලික රිද්මානුකූල පදනම ලෙස කාව්‍ය ශාස්ත්‍රයෙහිලා හැදින්‍ වේ
)In poetry, the meter (or metre) is the basic rhythmic structure of a verse
Many traditional verse forms prescribe a specific verse meter, or a certain set of meters alternating in a particular order
Prosody is a more general linguistic term, that includes poetical meter but also the rhythmic aspects of prose, whether formal or informal
The scansion of a poem is the analysis of its metrical structure
Contents
[hide]
ක්‍රියාවලිය තුළ ඇත
සමාජ වගකීම පසු පස ඒ හරහා පවතින මානව හා පාරිසරික වගකීම සැඟවුණු ‍චේතනවක් මත ක්‍රියාත්මක  වන්නක්ද ස්ව ඇල්ම ( වාසිය) අවබෝධය නැතිනම් ව්‍යාපාරය ඉක්මවා පවතින ඇල්ම (වාසිය) යන්න බොහෝ විවාදයට හා වි‍ෙව්‍චනයට භාජනය වී ඇත
කොටස්කරුවන් තෘප්තිමත් කිරීමට ලාභ ලැබීමට නිෂ්පාදනයක් කිරීම හෝ සේවාවන් සැපයීමට සමාගම්‍මූලිකව වෙන වෙනම බැඳීසිටින්නේද ( වගකියන්නේද) යන්න සමහර වි‍ෙච්‍චකයින් වාද කරයි
මිල්ටන් ෆ්රයිඩ්‍මන් හා අනෙකුත් අය පවසන්නේ ( වාද කරන්නේ ) ව්‍යාපාර කාර්යයේ සමාජ වගකීම සඳහා ඉවක් නොමැති බවයි. මෙම වි‍ෙව්‍චකයින් පෙන්වා දෙන්නේ සමාගම්‍නීතිය ( සංස්ථා නීතිය) අනුව සංස්ථා‍ෙව් ලාභය අඩුවන ඕනෑම ක්‍රියාකාරකමක් සිදු කිරීමෙන් සංස්ථා‍ෙව්‍අධ්‍යක්ෂකවරුන් වැළකී සිටීමයි
( ලාභය අඩු වන කටයුතු කිරීම  අධ්‍යක්ෂකවරුන්ට තහනම්‍වීමයි
)

අනෙකුත් වි‍ෙව්‍චකයින්  වාද කරන්නේ හොඳ ඵලදායී ක්‍රියාමාර්ගවල සමාගම නියැලීමෙන් අනෙක් ඒවා ප්‍රතික්ෂේප කිරීමත් ඒමගින් සමාජීය වශයෙන් හා පාරිසරික වශයෙන් වගකියන සමාගමක් ලෙස තම ප්‍රතිරූපය සකසා ගැනීමත්ය
එය නිදහස්  වෙළඳ පොළට බාධාකරන නැතිනම්‍සමාගමක් ස්වාර්ථය ලුහුබැඳ යෑම මගින් වන සමාජ හා පාරිසරික හානිවල බලපෑම පාලකයාට රජයේ කාර්භාරය කල්තියා නැවැත්වීමට මාන බැලීමක් යැයි අනෙකුත් වි‍ෙව්‍චකයින් තවමත් වාද කරයි
විවාදාත්මක ව්‍යාපාරික අභිප්‍රාය ( පෙළඹුම්‍හේතු)

සමහර වි‍ෙව්‍චකයින් විශ්වාස කරන්නේ සංස්ථාමය සමාජ වගකීම්‍වැඩසටහන් බොහෝ විට සංස්ථාවල ප්‍රධාන කටයුතු තුළින් ඇති වන සදාචාරමය ප්‍රශ්නවලින් පොදු මහජන අවධානය වෙනතකට හැරවීමට බොහෝ විට උත්සාහ කරන බවයි. ‍ෙම අන්දමට චෝදනා ලබා සිටින සමාගම්‍අතර ප්‍රධානතම සංස්ථාමය සමාජ වගකීම්‍වාර්ථා සපයන බ්‍රිතාන්‍ය ඇමෙරිකානු දුම් කොළ සමාගම හා ඛනිජ තෙල් යෝධයා වන බ්‍රිතාන්‍ය ඛනිජ තෙල් සංස්ථාව ‍ෙව්‍
මෙය එහි පාරිසරික අංග පිළිබඳ ක්‍රියාකාරකම්‍හා ඉහළ රූපසටහන් ප්‍රචාරක ව්‍යාපාර සඳහා ප්‍රසිද්ධියක් උසුලයි
ස්වාර්ථ / ස්ව වාසිය

සමහර වි‍ෙව්‍චකයින් වැදගත් වන්නේ සමාගම්‍සමාජ ව්‍යාපෘති සිදු කරන්නේ වානිජ ප්‍රතිලාභ සඳහන් රජය පොදු මහජනතාව අතර ඔවුන්ගේ කීර්තිය වැඩිකර ගැනීමටත්ය
ඔවුන් ස්වාර්ථ මත කටයුතු කරන සංස්ථා ලාභ වැඩිකර ගැනීමට මුළුමණින්ම තැත් කිරීමට හේතු කීපයක් යෝජනා කර ඇති අතර සමස්තයක් ලෙස සමාජ ප්‍රතිලාභ දියුණු කිරීමට අපොහොසත් ‍ෙව්‍
ඔවුන් උදාහරණ පෙන්වා දෙනවා එක් අතකින් සංස්ථාමය සමාජ වගකීම්‍ ප්‍රතිපත්ති වර්ධනයට බොහෝ වේලා ගත කළ   පවත්වාගත හැකි සංවර්ධනයක් සඳහා කැපවුණු අනෙක් අතින් පැන නැගෙන ව්‍යාපාර ප්‍රතිපත්ති පිළිබඳ හෙළිදරව්‍කිරීම්‍වලට හාණි පැමිණිනු සමාගම්‍නැත
උදාහරණයක් ලෙස මැක්ඩොනල්ඩ්‍සමාගම සදාචාර විරෝධී ව්‍යාපාර ප්‍රතිපත්තීන් පිළිබඳ සංස්ථාමය සමාජ වගකීම්‍ව්‍යාපාරයේ නියැලෙන්නන්ගේ දැඩි වි‍ෙව්‍චනයට ලක් වූ අතර මැක්ලිබල් නඩු‍ෙව්දී විනිසුරු ( නඩුකාරයා)  රෝජර් බෙල් විසින් ගත් තීරණය අනුව සේවකයින්ට හොඳින් නොසැලකීම , නොමඟ යවන සුළ්‍ර ප්‍රචාරය කිරීම්‍සහ අනවශ්‍ය ලෙස සතුන්ට වද හිංසා කිරීම්‍පිළිබඳ සත්‍ය බවට ස්ථිර විය
‍‍ෙම් හා සමානවම තෙල් සමාගමද තම සංස්ථාමය සමාජ වගකීම්‍ප්‍රතිපත්ති ඉතා ප්‍රසිද්ධ කළ සමාගමක් වූ අතර ඒ පිළිබඳ වාර්තාකරණයේද ප්‍රමුඛයෙකු විය
නමුත් 2004 වසරේදී එහි තෙල් සංචිත පිළිබඳ සාවද්‍ය වාර්තා කිරීම හේතුවෙන් දැඩි හෙළා දැකීමකට පාත්‍ර වූ අතර ඒ මගින් එහි කීර්තිනාමයට හානි වූ අතර වංචා සහගත ක්‍රියාවට දඩ නියම විය
මෙය සිදු වූ අවස්ථා‍ෙව්  සිට ෂෙල් පදනම ලෝකය හරහා විවිධ ව්‍යාපෘතිවලට සම්‍බන්ධ වූ අතර අප්‍රිකාව හරහා මල් හා පළතුරු වගා කරන ප්‍රජාවන් 3 න් එක්සත් රාජධානියේ මාර්ක් හා ස්පෙන්සර් සමාගමට හවුල් වීම ඇතුළත්ය
මෙම වි‍ෙව්‍චකයින් සාමාන්‍යයෙන් යෝජනා කරන්නේ සමාගම්‍ සමාජීය වගකීමකින් යුතු ආකාරයට කටයුතු කරන්නේදැයි තහවුරු කිරීමට ‍ස්වේච්ඡා පියවරවලට වඩා ආණ්ඩුව ශක්තිමත් වීම, ජාත්‍යන්තර නීති රීති අවශ්‍ය කරන බවයි. 

මෙහි අන්තර් ගත අනෙකුත් විශේෂ ආකල්ප / අදහස්

v	හොඳින් නීති රීති නොපවතින රටවල සමාගම්‍ඇත්තෙන්ම සේවකයින්ගේ සුභසාධනයට, පරිසරයට එතරම්‍සැලකිල්ලක් නොදක්වන අතර සේවකයින් දැඩි ලෙස වැඩෙහි යොදවමින් අඩු වැටුපට නිෂ්පාදන කටයුතු කරන ආයතනවලට ඊට අවස්ථාව ලැ‍ෙබ්‍
v	සමාගම්‍ඔවුන් ලබන බලපෑම සඳහා වන මුළු පිරිවැය නොගෙවයි. උදාහරණයක් ලෙසට පිරරිසිදු කිරීම්‍වැය සාමාන්‍යයෙන් සමාජය මත පැට‍ෙව්‍
මෙහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස සමාජ, පාරිසරික සුභසාධක වියදමෙන් සමාග‍ෙම් ලාභ ද වැඩි ‍ෙව්‍
කෘතීන්

කාව්‍ය
 නිරුත්තර සමාධිය (1997) ෂේන් මැකෙල්වි සමඟ
 පිළිහුඩුවී (2002) ගොඩගේ සාහිත්‍ය සම්මානය

නවකතා
 බත්තලංගුණ්ඩුව

කෙටිකතා
 මේරි නම් වූ මරියා (2000) වාරණයට ලක් වී ඇත
 යාළුවන්ගෙයි මගෙයි කතා

කෙටි නාට්‍ය නිෂ්පාදන
 සඳ එළිය ගිනි අරන් (1997) යෞවන සම්මාන
 මැන්ටල් කතාවක් (1998)

සිනමා තිර නාටක
 ජීවිතය අන් තැනක

ටෙලි නාට්‍ය පිටපත්
 දෙසැම්බරයේ දවසක් (2005) ඒකාංගික
 ඒ සොඳුරු තාරුකාව (2005) ඒකාංගික
 සමනලුන්ට වෙඩි තියන්න (2005) ප්‍රාසාංගික
 පිහාටු සහ මල් (2006) ඒකාංගික
 සිල්පරයක ස්නේහය (2006) ඒකාංගික
 වීදියක් සහ ඉන් ඔබ්බට (2006) ඒකංගික

ළමා කතා
 සඳමල්ගේ කතා

සිංහල ලේඛකයින්
ඔබ‍ට අවැසි ලිපිය තෝරාගන්න
 රාහුල රහතන් වහන්සේ
 රාහුල විද්‍යාලය
පොහොය හෝ පොහොය දිනය යනු, සෑම පුර පසළොස්වක දිනකම යෙදෙන හා ශ්‍රී ලංකාව තුල භාවිතා වන බෞද්ධ ප්‍රසිද්ධ නිවාඩුවකට යෙදෙන නාමයයි
චන්ද්‍ර දින දර්ශනය පරියෝජනය කරන්නාවූ ලොව පුරා වසන සමස්ත බෞද්ධ ජනතාවට, පුර පසළොස්වක  දිනය වැදගත් වනුයේ ඔවුන්ගේ ආගමික පිළිවෙත් වෙනුවෙනි
චන්ද්‍රයාගේ ප්‍රමාණයෙහි සම්පූර්ණ භාවය මෙන්ම එහි උද්දීප්තිය හේතුවෙන්, චන්ද්‍ර වංක සතර අතුරින් වඩාත් වැදගත් දිනය ලෙස, සෑම චන්ද්‍ර මාසය (දින 29.5) කට වරක් පැමිණෙන පුර පසළොස්වක දින  සැලකෙමින්,  නිවාඩු දිනයක් ලෙස භාවිතා වේ
සෑම පුර පසළොස්වක දිනයක්ම සඳහා  සිංහලයෙන් ව්‍යවහාර වන්නේ පොහොය යන්නයි
මෙදින ශික්‍ෂාකාමී බෞද්ධයන් වෙහෙර-විහාරයන් වෙත ගොස් වන්දනාමාන පිළිවෙත් පුරති
වසරකට  පොහොයන් 12 හෝ 13  ක් පවතියි
පොහොය යන පදය ව්‍යුත්පන්න වී ඇත්තේ, ප්‍රාථමික ලෙසින් "උපවාස දිනය" යන අරුත් දනවන පාළි සහ සංස්කෘත ’’උපෝසත’’ (උප + වස්
උපවාස කෙරුමට) යන්නෙනි
සාමාන්‍යයෙන් පොහොය දිනයන්හි, කඩසාප්පු හා ව්‍යාපාර වසා තැබෙන අතර, මද්‍යසාර සහ මාංශ විකිණීම තහනම් කර ඇත
යම් මාසයක  පොහොය දින දෙකක් ඇති වෙයි නම් දෙවැන්නට පෙරටුවෙන් ”අධි” (සිංහලයෙන් ”අමතර”) යන්න ”අධි වෙසක්”, ”අධි පොසොන්”, ආදි ලෙසින් යෙදෙයි
ඇසල පොහොය ලංකාවාසි සැමට විශේෂයෙන් දළදා පෙරහැර ආරම්භ වන්නේ ඇසල මාසයේය
බෞද්ධ නිවාඩු දින
මුලාශ්‍ර අප්‍රමාණවත් ලිපි (Erik9bot)
1996 මරණ
1943 උපත්
ලාංකික සිංහලයෝ
ගායකයෝ
ශ්‍රී ලාංකික සංගීතඥයෝ
චරිත කතා
ලාංකික සිංහලයෝ
ශ්‍රී ලාංකික ගායකයෝ
සිංහල ගායකයෝ
මාළු යනු මානවයන් ඇතුළු බොහෝ ජීවී විශේෂයන් විසින්පරිභෝජනය කරන්නාවූ   ආහාරයකි
"මාළු" යන වචනය සත්වයාට මෙන්ම උගෙන් පිළියෙල කෙරෙන්නාවූ ආහාරයටද භාවිතා වේ
වාර්තාගත ඉතිහාසය තුල මානවයන්ට වැදගත් ප්‍රෝටීන් ප්‍රභවයක් ලෙසින් මාළු පැවැතිණි
වචනය
සමහරක් භාෂා වල, මාළුවා යන සත්වයා සහ උගෙන් පිළියෙල කරගන්නාවූ ආහාරයට භාවිතා කරන්නාවූ වචන අතර වෙනස් කම් ඇත  (ඉංග්‍රීසියෙන් මෙම කරුණ සත්‍ය වන්නේ ඌරු මස්  වලට භාවිතා වන පෝක් යන වචනය සහ  හරක් මස්  වලට භාවිතා කරන බීෆ්  යන වචනයේදී වන අතර  කුකුළු මස් වලට භාවිතා කරන චිකන් හිදී එසේ නොවේ)
ස්පාඤ්ඤ වැනි භාෂා සත්‍ය වශයෙන්ම මෙම වෙනස හුවා දක්වන අතර  (පෙස් යන පදය සත්වයාට හා පෙස්කාඩෝ යන පදය ආහාරයට) ඉංග්‍රීසි හෝ ප්‍රංශ වැනි අනෙකුත් භාෂා එසේ නොකරන අතර, මුහුදෙහි හෝ ගංගා වල ජීවත් වන සජීවි මාළු මෙන්ම ආහාර ලේඛනයෙහි සිටින මාළු සඳහාද භාවිතා කරන්නේ එකම පදයකි
සිංහලයෙන්ද, සත්වයාට හා ආහාරයට එකම පදයක්, එනම් මාළු යන්න භාවිතා වේ
පිළියෙල කෙරුම
මුහුදු ආහාර විවිධාකාර වලින් පිළියෙල කර ගත හැක
එය ඉවීමෙන් තොරව (අමුවෙන්) පරිභෝජනය කල හැක(උදා
ෂෂිමි)
මාළු
ලුම්බිණිය (සංස්කෘත
, "මනහර") යනු  මහා මායා දේවිය විසින් සිද්ධාර්ථ කුමරුන් ලෙවට  බිහිකල ස්ථානයයි
රුමින්දෙයි යනු අශෝක අධිරාජයා විසින් සිදුහත් උපත ස්මරණය සඳහා ස්තපිත කරන ලද ටැම් ලිපියයි ඒ බව සනාත කොට UNESCO  විසින් ලෝක උරුමයක් බවට පත්කොට තිබේ
එය අර්තදැක්වීම විද්‍යාර්තයින් කිහිප දෙනෙක් විසින්ම ප්‍රසිද්ධ කොට ඇත
ගෞතම බුදුන් වහන්සේ කි
563 සිට 483 කාලය තුළ ජීවත්ව සිටිසේක
ගෞතම බුදුන් වහන්සේගේ ජීවිතය හා බැඳුණු බෞද්ධයින්ගේ ප්‍රධාන පූජනීය ස්ථාන හතරෙන් එකකි ලුම්බිනිය ඉතිරි ස්ථාන කුශිනාරාව  බුද්ධගයාව සහ සරානාත් වේ
සිද්ධාර්ථ කුමරුන් අවුරුදු 29 දක්වා හැදුනේ වැඩුනේ මෙම ප්‍රදේශයෙහිය
කපිලවස්තු නගර සභා ප්‍රදේශයේ සිට කි
25 ක් නැගෙනහිර දෙසින් මෙම ප්‍රදේශය පිහිටියේය
“කපිලවස්තු” යනු මෙම ප්‍රදේශයේ නම වූවා සේම යාබද දිස්ත්‍රික්කයේද නමයි
මයා දේවී විහාරය ඇතුලු බොහෝ විහාර ගණනාවක් මෙහි වෙයි
මෙයින් බොහොමයක් වර්තමානයේ (2007) ප්‍රතිසංස්කරණය වෙමින් පවති
පුෂ්කරණි පොකුණ සහ කපිල වස්තු මාළිගයේ නටබුන්ද ලුම්බිණියෙහි දක්නට ලැබේ
බුදුරජාණන්වහන්සේගේ දේශනාවලට අනුව ලුම්බිනියට හිමිතැන
භාග්‍යවත් සම්බුදු රජාණන් වහන්සේ සැම බෞද්ධයෙකු විසින්ම දැකබලා පහන් සංවේගය උපදවාගෙන වන්දනා මාන කලයුතු පුජනීයවූ භුමි හතරක් පිළිබඳව පරිනිර්වාණ සුත්‍රයෙහි අනුදැන වදාරා ඇත
සිද්ධාර්ථ බෝසතානන්ගේ උත්පත්තිය සිදුවුන ඒ අසිරිමත් ලුම්බිණිය එයින් එකකි
බෝසතානන් වහන්සේ සියලු කෙලෙසුන් නසා සම්මා සම්බුද්ධත්වයට පත්වූ අසම සම බුද්ධගයා පිංබිම, ලෝසතුන්ගේ විමුක්තිය උදෙසා උන්වහන්සේ විසින් ප්‍රථම ධර්ම දේශනාව සිදුකළ මිගදායේ අවිඳු අඳුර දුරැකළාවූ  ඉසිපතනාරාමය සහ මහා කාරුණිකයාණන් වහන්සේගේ පරිනිර්වාණය සිදුවූ කුසිනාරා නුවර මල්ල රජ දරුවන්ගේ සාල වනය අනෙක් සිද්ධස්ථාන වෙයි
බුදුන් දවස ලුම්බිණිය 

ප්‍රධාන ප්‍රදේශ හතර

අතිරේක ප්‍රදේශ හතර

වෙනත් ස්ථාන

පසු කාලීන ප්‍රදේශ

බුදුන් දවස ලුම්බිනිය, කපිල වස්තු සහ දේවදහ අතර පිහිටි උයනකි
බුදුන් උපත ලද්දේ මෙම ස්ථානයේ බව නූතන පිළිගැනීමයි
අශෝක රජු ලුම්බිනිය දැක බලා ගැනීමට පැමිනිම සිහිවීම පිණිස තබන ලද කුලුණක් දැනට දක්නට ලැබේ
එහි සලකුණු කරන ලද විස්තර අනුව ලුම්බිනි උයන භාරව සිටි එකල ජනයා විසින් අශෝක රජුගේ පැමිණිම සහ පුද පඬුරු දීම සිහිවීම පිණිස එම කුලුණ පිහිටුවා තිබේ
භගවන්පුරට සැතපුම් දෙකක් උතුරෙන් පිහිටි මෙම උයන ඊට කලින් හඳුන්වා තිබුනේ රුමින්දෙයි යනුවෙනි
යුත්ත නිපාතයට අනුව (683 ගා) බුදුන් වහන්සේ ලුම්බිනි ජනපදයේ, ශාක්‍යයන්ගේ ගමක ඉපදුනු බව විස්තර කර ඇත
බුදුන් දෙව්දහ නුවරට වැඩි ගමනේදි ලුම්බිනි වනයේ නැවති සිටි දේවදහ සූත්‍රය දේශනා කළ සේක
වර්තමාන ලුම්බිණිය 
යුනෙස්කෝව විසින් ලෝක උරුමයක් ලෙස නම් කළ බිමකි
ලුම්බිණිය 1997 වන විට ජාත්‍යන්තර ලෝක උරුම වැඩසටහන සඳහා යෝජනා කරන ලදි
යුනෙස්කෝ ලෝක උරුම භූමියක් වන්නේය
ආශ්‍රිත
1. Reconsidering the Rummindei Pillar Edict of Asoka
In Connection with 'a piece of natural rock' from Mayadevi Temple Keisho TSUKAMOTOhttps
jstage
jp/article/ibk1952/54/3/54_3_1113/_pdf/-char/en

නේපාලයේ පිහිටි ලෝක උරුම
බුදු දහම සහ බුද්ධාගම
ඡමිබුද්දීපයේ බුදුන් වහන්සේ වැඩවාසය කළ තැන් 

මිනිසාගේ ඉතිහාසය විසින් බිහිකළ මිනිසුන් ගනන ප්‍රකෝටි ගනනාවක් වියහැකිය
ප්‍රඥාවෙන්ද,කරැණාවෙන්ද, උද්‍රාර බවට අයත් හැම අංගයකින්මද බුදුන් වහන්සේ අතීත-අනාගත-වර්ථමාන සියළු මිනිසුන් ඉක්මවා සිටින සේක
උන් වහන්සේගේ දේශනා “බුදු දහම” ලෙස හදුන්වයි. එය දර්ශනයක් හෝ ආගමක්හෝ නොවෙයි
එහෙත්, ඒ සියල්ලේ අංගවලින් සමන්විතය
බුදුන් වහන්සේ හැර, ලෝකයේ වෙනත් කිසිදු ආගමික ශාස්තෘවරයෙකුගේ ඓතිහාසික බව සනාත කර නැත
දුගීන්ගේද, සිටුවරැන්ගෙන්ද, ළමයින්ගෙන්ද, මහළු පඩිවරැන්ගෙන්ද, ස්ත්‍රීන්ගේද, පුරැෂයන්ගෙන්ද, රටවාසීන්ගෙන්ද, රජවරැන්ගෙන්ද, සියළු පංතිවල මිසුන්ගෙන්ද, දෙවිවරැන්ගෙන්ද බුදුන්වහන්සේ ජීවත්ව සිටියදීම ඉමහත් හරසර ලැබීය
සැළකිළි ලැබීය
වැදුමි ලැබීය
උන් වහන්සේ දේශනා කළ සියළුදේ මනුෂ්‍ය-සත්ව-පරිසර ආදි අංගවලට සාකල්යන්ම හිකතරදේවල්ය
බුදුන් වහන්සේ වැඩවාසය කළේ කොහේද
මෙය බුදුන් වහන්සේගේ දේශනා පිළිබදව තුලනාත්මක හැදෑරීමක් කරන පුහුදුන් අප කා හටත් දැනගනීමට ඇතිවන ආශාවකි
බුදුන් වහන්සේ වැඩවාසයකළ ස්ථාන පිළිබදව ඇති ප්‍රධානම බුද්ධ දේශනාව වන්නේ දීඝනිකායේ මහාවග්ග කෙ‍ාටසේ තුන්වන සූත්‍රය වූ “[මහාපරිනිබිබාණ සූත්‍රය]” තුලයි
මහාපරිනිබිබාණ සූත්‍ර‍ෙය් සැදැහැවත් බෙ‍ෟද්ධයෙකු වැදපුදාගෙන, පහන් සංවේගය උපදවාගැනීමට සුදුසු ස්ථාන හතරක් දේශනාකර ඇත
ඒවානමි,

01 බෝසත් උපත සිදු වූ ස්ථානය  (ලුම්බිනි)
02 බුදු වූ ස්ථානය  (බුද්ධගයාව)
03 දමිසක් පැවැත් වූ ස්ථානය (බරණැස ඉසිපතනාරාමය)
04 පිරිණිවන් පෑ ස්ථානය (කුසිනාරා නුවර)

ලුමිබිණිය, 

වර්ථමාන නේපාලයේ ‍‍ෛභෟරව දිස් ත්‍රික්කයේ රැමිමින්දෙයි (ලුම්බිනි) නමි ගම පිහිටා ඇත
එහිදී සිදුහත් බෝසතානන් වහන්සේගේ උපත සිදුවී ඇත
ඉතාමත් සතුටු දායක ලෙස බුද්ධ චරිතයට අයත්, ස්ථාන සියල්ලම පුරා විද්වතුන් විසින් තහවුරැ කර ඇත
සිද්ධාර්ථ ගෞතම බෝසතානන් වහන්සේ ශාක්‍ය වංශයට අයත් සුද්ධෝදන නමි රජ කෙනෙකුගේ පුතෙකි
මව මහමායා  සිද්ධාර්ථ ගෞතම බෝසතානන් වහන්සේ උපත ලැබුවේ ඉංදියාවෙ උත්තර් ප්‍රදේශ් ප්‍රාන්තයේ සොන්රැලි දිස්ත්‍රික්කයේ නේපාල දේශ සීමා‍ෙව සිට කි
10 නේපාලයතුලට ගිය පසු භෛෟරව දිස්ත්‍රික්කයේ රැමිමින්දෙයි (ලුම්බිනි) නමි ගමෙහිය
ව.1896 දී රැමිමින්දෙර් හි කැණීමි කරන ලදී
එහිදී ශිලාලේඛනයක් සහිත අශෝක අධිරාජ්‍යා පිහිට වූ ශිලා ස්ථමිභයක්ද හමුවිය
සිදුහත් උපත සිදු වූ ස්ථානය නිශ්ච්තව දැන ගැනීමට හැකි හොදම සාදකය වන්නේ එකී ලුම්බිනි ශිලා ලිපියයි
එහි සිංහල පරිවර්ථනය මෙසේය,

“
අභිෂේක කළ විසිවස් ඇත්තාවූ (ක්‍රි
248 වසර ) දී දෙවියන්ට ප්‍රිය වූ ප්‍රියදර්ශී රජු (හෙවත්, අශෝක අධිරාජ්‍යා
268- 237 ) මෙහි ශාක්‍යමුණි වූ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ උපන් සේකැයි තමා විසින්ම ඇවිත් පූජා කරන ලදී
ලුමිබිණි ග්‍රාමය අය බද්දෙන් නිදහස් කරන ලදී
”

ඉහත ශිලාලේඛන‍ෙය් සදහන් ‘ලුමිබිණි ග්‍රාමය’ සහ බෞද්ධ සාහිත්‍ය ග්‍රන්තවල සදහන් සිදුහත් උපත සිදු වූ බව කියන ‘ලුමිබිණිය’ පැහැදිළිවම එකම ස්ථනයකි
ශිලා ලිපියේ සදහන් “ශාක්‍යමුණි වූ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ” ලෙස හදුන්වා ඇත්තේ බුදුන් වහන්සේ බව නිරවුල්ව හදුනාගෙන ඇත
‍ෙමි අනුව, වත්මන් නේපාලයේ භෛෟරව දිස්ත්‍රික්කයේ රැමිමින්දෙර් (ලුම්බිනි) නමි ගමෙහි ක්‍රි
566 දී පමන සිදුහත් ගෞතම උපත ලබා ඇත
කිබුල්වත් නුවර 

 ශාක්‍ය රාජධාණිය සහ “කපිලවස්තු” නුවර (කිබුල්වත් නුවරය),
වර්ථමාන ඉංදියාවෙ උත්තර් ප්‍රදේශ් ප්‍රාන්තයේ සිද්ධාර්ථ නගර් නගරයේ සිට කි
20 දුරින් පිහිටි වත්මන් ප්‍රිපර්වා ප්‍රදේශය අතීත කපිලවස්තු නගරයයි
ඉන්පසුව වයස 27 තෙක් සිදුහත් ගෞතම බෝසතානන් වහන්සේ ජීවත්ව ඇත්තේ සුද්ධෝධන පිය රජුට අයත් කිබුල්වත් නුවරය
ෆා- හියං නමි චීන ජාතික දේශාටක භික්ෂුව ක්‍රි
ව. 5 සියවස කිබුල්වත් නුවරට ගොස් ඒ ගැන වාර්තා කර ඇත
ෆා- හියං වාර්තා අනුව ලුමිබිණියට ලීග 50 දුරින් කිබුල්වත් නුවර පිහිටා ඇත
මෙම ඉපැරණි නගරය ඉංදියාවෙ උත්තර් ප්‍රදේශ් ප්‍රාන්තයේ සිද්ධාර්ථ නගර් නගරයේ සිට කි
20 දුරින් පිහිටි වත්මන් ප්‍රිපර්වා ප්‍රදේශය ලෙස ක්‍රි
ව. 1971 දී එහි කැණීමි කළ කේ. එමි
ශ්‍රී වාස්ත නැමැති පුරාවිද්වතා හදුනාගෙන ඇත
ප්‍රිපර්වා ග්‍රාමයේ තිබූ එක් ඉපැරණි ස්ථුපයක කරඩුවක තිබී අගනා ශිලා ලිපියක් හමු විය
එහි සිංහල පරිවර්ථනය මෙසේය,

“මෙය භාග්‍යවත් බුදුරජානන් වහන්සේගේ ධාතූන්වහන්සේලා ශාක්‍ය සුකිනි සහෝදරවරැන්, සොහොයුරියන් පුත්‍රයන් සහ පතිනිවරැන් සමගින් පුදකරන ලද දානයයි
”

මෙම ධාතු කරඩුව පිහිටි ප්‍රදේශය කොතැනද එය බුදුරජානන් වහන්සේගේ “ශාක්‍ය” ඥාතීන් වාසය කළ ප්‍රදේශය බව කිසිම සැකයක් නැත
එබැවන්, බුදුරජානන් වහන්සේගේ “ශාක්‍ය” ඥාතීන් පිළිබද සදහන් මුද්‍රා ඵලක හමු වූ ප්‍රිපර්වා ස්ථූපය අවට ප්‍රදේශය අතීත ශාක්‍ය ජනපදය ලෙස හදුනාගත හැකිය
ප්‍රිපර්වා ස්ථුපයට නුදුරැ තැනක තිබු ගොඩනැගිල්ලක තන්ත්‍රයාන භික්ෂූන් ලියූ මැටි මුද්‍රා ඵලක කීපයක්ම හමුවිය
ඒවායේ,
කපිලවස්තු භික්ෂු සංඝස්ස ” සහ “ මහ කපිලවස්තු භික්ෂු සංඝස්ස ” යන වැකි සහිත මුද්‍රා ඵලක කීපයක්ම හමුවිය
ඒවායේ සදහන් “කපිලවස්තු” නැමැති ස්ථානය සහ බෞද්ධ සාහිත්‍ය ග්‍රන්තවල සදහන් සුද්ධෝධන රජුගේ අගනුවර වූ කපිලවස්තු (කිබුල්වත් නුවර) එකම ස්ථානයක් ලෙස නිරවුල්ව පිළිගත හැකිය
“ කපිලවස්තු භික්ෂු ”න් වහන්සේලා පිළිබද සදහන් මුද්‍රා ඵලක හමු වූ ප්‍රිපර්වා ස්ථූපය අවට ප්‍රදේශය අතීත කපිලවස්තු නගරය බව වඩ-වඩාත් තහවුරැ විය
සිදුහත් ගෞතම බෝසතානන් වහන්සේ වසර 27 පුරා ජීවත්ව ඇත්තේ, මෙම වත්මන් ඉංදියාවෙ උත්තර් ප්‍රදේශ් ප්‍රාන්තයේ සිද්ධාර්ථ නගර් නගරයේ සිට කි
20 දුරින් පිහිටි වත්මන් ප්‍රිපර්වා ප්‍රදේශයේය
‍‍

වර්තමානයේ සිද්ධාර්ථ නගර් පිහිටා ඇත්තේ නේපාලයට අයත් භූමියේය
එහි සිට  කිලෝමීටර් 21 බටහිරට වන්නට ලූම්බිනිය පිහිටා ඇත
ලූම්බින්යේ සිට කිලෝමීටර් 20 පමණ බටහිරට වන්නට කපිලවස්තු පිහිටා ඇත
[27 34.577', 83 3.289'] එම පෙදෙස අද හැදින්වෙන්නේ තවුලිහවා/තිලවුරකොට් යනුවෙනි
එහි සිට කිලෝමීටර් 3 ක පමණ දකුණට වන්නට කුඩාන් නම් ස්ථානයේ නීග්‍රෝධාරාමය හමුවෙයි
[+2731'39.42", +832'28.68"]

අභිනිෂ්ක්‍රමණය 
 
ක්‍රි
539 දී සිදුහත් ගෞතම බෝසතානන් වහන්සේ ස්වකීය ශාක්‍ය ඥාතීන්ගෙන් සමුගෙන (අභිනිෂ්ක්‍රමණය කර) මධ්‍ය ඉංදියාවෙ “මගධ” රාජ්‍ය හෙවත් විකල්ප දර්ශන මතවාදීන්ගේ අගනගරයට පැමිණියේය
මුලින්ම බිමිබිසාර රජතුමාගේ අගනුවර වූ රජගහනුවර අවට පුදේශයේ සමකාලීන ආචාර්ය වරැන්ගෙන් ගුරැ-හරැකමි ලබාලගන වසරක් පමන අධ්‍යාත්මික ගවේශනයේ නිරත විය
මෙතැන් සිට තවත් වසර පහක් මගධයේ නොයෙක් දර්ශනවාද හදාරමින් ද, උග්‍ර තපස් ව්‍රත සමාදන්වෙමින්ද කල්ගෙවීය
අවසානයේදී මධ්‍යම ප්‍රතිපදාව නමි තමන්ගේම ක්‍රමයකට අනුව ජීවත්ව - භාවනා කර චතුරාර්ය සත්‍යය නැමැති නවතම දහමක් අනාවරනය කරගත් සේක
531 දී සිදුහත් ගෞතම බෝසතානන් වහන්සේ බුද්ධත්වයට පත්විය
බුද්ධගයාව 
ක්‍රි
531 දී බුද්ධත්වයට පත්වීම,
වත්මන් ඉංදියාවෙ බිහාර් ප්‍රාන්තයේ “ගයා” නගරයේ සිට කි
11  දකුණට වන්නනට අතීත බුද්ධගයාව පිහිටා ඇත
මෙලෙස බුද්ධත්වයට පත්වූ ස්ථානය බුද්ධගයාව ලෙස හදුන්වයි. මෙම ස්ථානයද නිවැරදිව හදුනාගන ඇත
වත්මන් ඉංදියාවෙ බිහාර් ප්‍රාන්තයේ “ගයා” නගරයේ සිට කි
ව. 1880 ජෙනරාල් කණිංහැමි බුද්ධගයාව අවට සංරක්ෂණය කළේය
ස්ථනය හදුනා ගැනීමට ක්‍රි
ව. 6 සියවස බුද්ධගයාවට පැමිණි හියුං-සාං නමි චීන ජාතික දේශාටක භික්ෂුව ගේ වාර්තා බෙහෙවින්ම උපකාරීවිය
එහි ගල් ගරාදි වැටකින් වට කළ ශ්‍රීමා බෝධීන් වහන්සේ පවා ඒවන තෙක් සුරක්ෂිතව තිබුණි
නමුත් ඒ පූජණිය වෘක්ෂය පසුකලෙක ඉදිරී වැටුනි
ලංකාවෙ මේඝවර්ණාභය රජතුමා බුද්ධගයාවෙහි විශ්‍රාම ශාලාවක් ඉදිකළ බව සදහන් ශිලාලේඛනය ස්ථානය තහවුරැ කිරීමට උපකාරීවිය
එහි අදත් දැකිය හැක්කේ ගුප්ත අදීරාජ්‍ය සමයේ ඉදිකරන ලද සුවිශාල විහාර මන්දිරයයි
ඉසිපතනාරාමය 

ධමිමචක්කප්පත්තන සූත්‍රය දේශනාකළ වත්මන් ඉංදියාවෙ “බරණාසි” නගරයේ සිට කි
64 උතුරින් පිහිටි තැනක අතීත ඉසිපතනාරාමය පිහිටා ඇත
බුදුන් වහන්සේගේ මංගල ධර්ම දේශනාව වූ  “ධමිමචක්කප්පත්තන සූත්‍රය” දේශනා ක‍ෙළ් බරණැස ඉසිපතනාරාමය (මිගදාගෙය) නැමැති මුවන් නිතර ගැවසෙන නොයෙක් ශ්‍රමණයන් නිතර වාසය කරන ස්ථානයකයි
වත්මන් ඉංදියාවෙ “බරණාසි” නගරයේ සිට කි
64 උතුරින් පිහිටි තැනක බෞද්ධ නටඹුන් හමුවිය
ව. 1836 වසරේ දී කණිංහැමි මහතා මෙහි ගවේශන පටන් ගෙන ඇත
එතැන පිහිටි මහා ස්ථූපය “ධමෙක තූපය” ලෙස ශිලා ලිපියක් අනුව හදුනාගෙන ඇත
ධමෙක තූපයට නැගෙනහිරින් පිහිටි තවත් ස්ථූපයක තිබී තඹ ලිපියක් හමුවිය
අෂ්මසාහස්‍රිකා පඥා පාරමිතා නමි ග්‍රන්තයේ ප්‍රති ලිපියක් ධර්මචක්‍ර ප්‍රවර්ථන මහා විහාරයේ වැඩවාසය කරන භික්ෂූන්ට මහායාන භික්ෂූන් විසින් පූජා කරන ලදී
”

මෙම විහාරය “ධර්මචක්‍ර ප්‍රවර්ථන මහා විහාරය” ලෙස සුවිශේෂී වචනයකින් හැදින් වූයේ එහි සුප්‍රකට “ධමිමචක්කප්පත්තන සූත්‍රය” දේශනා කළ ස්ථානය නිසා වන්නට ඇත
මෙම විහාර භූමියේම තිබී අතිශය අලංකාර වූ කලාත්මක නිමාවෙන්ද යුත් අශෝක අධිරාජ්‍යා පිහිට වූ ශිලා ස්ථමිභයක්ද හමුවිය
වත්මන් ඉංදීය ජනරජයේ රාජ්‍ය ලාංජනය ලෙස තෝරාගෙන ඇති මෙය සිවි දෙසට මූණ ලා සිංහ නාද කරන සිංහයන් හතර දෙනෙකු (ඉදිරිපස ගාත් දක්වා කොටස) බද්ධ කර නිර්මානය කළ මූර්තියකි
එහි මුදුනේ ධර්ම චක්‍ර රෑපයකි
මෙහි අදහස බුදු දහම සිවිදෙස පැතිර යාමයි
රජගහ නුවර 

අතීත රජගහ නුවර පිහිටා ඇත්තේ, වත්මන් ඉංදියාවෙ දකුණු බිහාරයේ පැටිනා නගරයේ සිට කි
100 ගිනිකොන දෙසින්ය
දැන් අතීත රජගහ නුවර රාජ්ගීර් ලෙස හදුන්වයි.

වේළුවනාරාමය 

බුද්ධත්වයෙන් පසු ප්‍රථම වස්කාලය, දෙවන වස්කාලය ගත කළ වේළුවනාරාමය පූජා කළේ එවක ඉංදියාව පාලනය කළ බලවත්ම අධිරාජ්‍යා වූ බිමිබිසාර රජතුමා විසින්ය
මගධ අධිරාජ්‍යයේ අගනුවර වූ රජගහනුවර අවට පුදේශය පළමුව බුදු දහම මුල් බැසගත් ප්‍රදේශයයි
බුදු දහම රැක ගැනීම සදහා සංගායනා තුනක්ම පැවැත් වූ පසු කාලීන මගධ පාලකයන් එය ලෝකය පුරා පැතිර වීමටද කටයුතු කළ රාජ්‍යයි
සැවැත් නුවර හැර, බුදුන් වහන්සේ වැඩිපුරම වාසය කළේද  ‍වේළුවනාරාම‍ෙය් හෝ වෙනත් මගධ පෙදෙසකය
අතීත රජගහ නුවර පිහිටා ඇත්තේ, වත්මන් ඉංදියාවෙ දකුණු බිහාරයේ පැටිනා නගරයේ සිට කි
දැන් අතීත රජගහ නුවර රාජ්ගීර් ලෙස හදුන්වයි.‍ ෙවහාර,ගිජ්ජකූට,ඉසිගිලි ආදී අති මනහර පර්වත වලින් අලංකාර වූ රජගහ නුවර ධනවත්ය
සාංචි ස්ථූපයේ කැටයමකද මෙම ‍වේළුවනාරාම පූජා කිරීම කැටයමි කර ඇත
“රාජගහෙ විහරති ‍වේළුවනේ කලන්දක නිවාපෙ.
”
ආදී වශයෙන් පටන් ගන්නා සූත රාශියකි
වෛහාර පර්වත පාදය පාමුළ උණු දිය ඇළිවලින් මීටර් 150 උතුරින් විශාල විලකි
‍‍ බෞද්ධ ග්‍රන්ථ වල “කරන්දක නිවාපි” ලෙස හදුන් වන්නේ මෙතැන විය යුතුය
මෙම විලට දකුණු පැත්තෙන් ඇති ඉපැරණි ‍‍ බෞද්ධ  ගොඩනැගිලි සහ ස්ථූප සහිත ප්‍රදේශය අතීත ‍වේළුවනාරාමයයි
වෛහාර පර්වත පාදය පාමුළ අනෙක් පස පිහිටි සප්ත පර්ණී ගුහාව බුදුන් වහන්සේ වැඩ සිටි ස්ථානයක් සේම, අජාසත් රජුගේ අනුග්‍රහයෙන් පළමු ධර්ම සංගායනාව කළ ස්ථානයයි
ගිජ්ජකූට පර්වත පාදය පාමුළ නැගෙන හිර පැත්තේ ජීවකගේ අඹ උයන පිහිටා ඇත
“රජෝ හරණං” කමටහන අනුව චුල්ලපන්ථක හිමියන් රහත් වූයේද මෙම පිහිටි ජීවකාමිබවනාරාමයේ දීය
ජේතවනාරාමය 

ඉංදියාවෙ උත්තර් ප්‍රදේශ් ප්‍රාන්තයේ ගොණ්ඩා සහ බරෙමි දිස්ත්‍රික් මායිමි බද සහෙත්-හෙත් ප්‍රදේශයේත අචිරවතී නදිය අසල සැතපුමි 3  වූ ඉපැරණි ගල් බමිමකින් වට වූ භූමිය අතීත සැවැත් නුවර සහ ජේතවනාරාමය අයත් භූමියයි
සැවැත් නුවර 

මෙනැන් සිට මධ්‍ය ඉංදියාව පුරා ඇවිදිමින් තවත් වසර 45 ක් දහමි දේශනාකළ සේක
ඒ අතර කාලයෙන් වැඩිම ප්‍රමානයක් ගතකර ඇත්තේ සැවැත් නුවරයි
පසේනදී කොසොල් රජුගේ අගනුවර වූයේද සැවැත් නුවරයි
එහි ජේතවනාරාමය -පූර්වාරාමය -‍ජීවකගේ අඹ උයන ඇතුළු බොහෝ ස්ථන අන්තර්ගතය
කොසොල් රජුගේ පුත් ජේත කුමරාගේ උයන පුරා අතුරා ඒ අගයට ජේතවනය මිලදී ‍ගෙන ඇත
භාරැත් චෛත්‍ය කැටයමි පුවරැවකද මහපොළොව කහවුණු අතුරා ඒ අගයට ජේතවනය මිලදී ‍ගෙන ආරාමය කරවා පූජා කිරීම කැටයමි කර ඇත
කහවුණු 18 කෝටියක් වැය කර තැනූ මෙහි සැලැස්ම හා උපදෙස් ශාරිපුත්‍ර මහ රහතන් වහන්සේගේය
රජගහ නුවර වැඩ සිටි බුදුන් වහන්සේ යොදුන් හතලිස් පහක්ගෙවා, බුද්ධත්වයෙන් තුන්වන වස ක්‍රි
528 දී ජේතවනාරාමය බුදුන් වහන්සේට පූජා කර ඇත
මංගල සූත්‍රය - පරාභව සූත්‍රය - වසල සූත්‍රය ඇතුළු සිය ගනනක් සූත්‍ර ආරමිභ වන්නේ ඒවා දේශනා කළ ස්ථානය පිළිබදව මෙලෙස අවධාරණය කිරීමෙනි
“ඒවං ‍ෙම සුතං සමයං ජේතවනං විහරති භගවතා
” 
මෙකී දේශනා දෙවා වදාළා වූ ජේතවනාරාමය සහ සැවැත් නුවරද හදුනාගෙන ඇත
ඉංදියාවෙ උත්තර් ප්‍රදේශ් ප්‍රාන්තයේ ගොණ්ඩා සහ බරෙමි දිස්ත්‍රික් මායිමි බද සහෙත්-හෙත් ප්‍රදේශයේ අචිරවතී නදිය අසලක සැතපුමි 3  වූ ඉපැරණි ගල් බැමිමකි
බෞද්ධ සාහිත්‍ය විස්තර අනුව මෙම පවුරෙන් වටව ඇත්තේ අතීත සැවැත් නුවරයි
නගරයේ දකුණු දොරටුව පැත්තේ විශාල ආරාමයකි
එහි ප්‍රධාන ශාලාවෙ තිබී ශිලා ලේකනයක් හමුවිය
එහි සිංහල පරිවර්ථනය මෙසේය,

“ගන්ධකූටි
ජේතවනය අනාථපිණ්ඩිකයන් විසින්, කෝටි ගනන් ධනය වැයකර ක්ෂේම වූ නිවන් ප්‍රතිලාභ පිණිස දානය කරනු ලැ‍බි
”

මෙය ඉංදියාවේ කියවා ඇති පැරණිම ශිලා ලේඛණයයි
මජ්ජිම නිකාය අටුවාව අනුව, සැවැත් නුවර දකුණු දොරටුව පැත්තේ ජේතවනාරාමය පිහිටා තිබී ඇත
හමු වූ නගරය සැවැත් නුවර නමි එහි, දකුණු දොරටුව පැත්තේ “ජේතවනය” ලෙස හැදින් වූ ආගමික ගොඩනැගිල්ල පැහැදිළිවම බුදුන් වහන්නසේට අනාථපිණ්ඩිකස්ස සිටුතුමා පූජා කළ ජේතවනාරාමයම විය යුතුය
ශිලා ලේඛණයේ මුලින්ම “ගන්ධකූටි” ලෙස හදුන්වා ඇත්තේ බුදුන් වහන්සේ වැඩසිටි ගදකිළිය විය යුතුය
මෙහි අඩි 115  86 ප්‍රමානයේ මහා ශාලාව දමිසභා මණ්ඩපයය
එයට ආලද්ධ කළ අඩි 88 ප්‍රමානයේ කුඩා කුටිය බුදුන් වහන්සේ වැඩ වාසය කළ ගදකිළියයි
වැඩිම සූත්‍ර ගනනාවක් ජාතක කතා ගනනාවක් දේශනා කර ඇත්තේ ජේතවනාරාමයේ දීය
ඒ ජේතවනාරාමයේ දොරටුව අසල අදත් දැකිය හැකි අනෙක් අගනාම දෙය වන්නේ ආනන්ද බෝධියයි
බුදුන් වහන්සේ ජේතවනාරාමයේ නොමැති අවස්ථාවල සැදැහැවතුන්ට වැද පුදා ගැනීමට ශ්‍රීමා බෝධි අංකුරයකින් සිට වූ ආනන්ද බෝධිය වසර දෙදහස් පන්සීයක් පුරා සුරක්ෂිතව තිබීම භාග්‍යකි
මේ අසල ඇති අනෙක් ආරාමය වන්නේ භික්ෂුණින් වහන්සේලාට කොසොල් රජතුමා පූජා කළ රාජකාරාමයයි
ප්‍රජාපතී, වීශාඛා, ‍‍ෙ ඛීමා, රාහුල මාතා වැනි භික්ෂුණින් වහන්සේලා එදා වැඩ වාසය කළේ මෙම රාජකාරාමයේය
මජ්ජිම නිකාය අටුවාව අනුව, සැවැත් නුවර නැගෙනහිර දොරටුව පැත්තේ විශාකාව පූජා කළ පූර්වාරාමය තිබී ඇත
සත්‍ය ලෙසින්ම  නගර පවුරේ නැගෙනහිර දොරටුව පැත්තේ තවත් විහාරයක අවශේෂ හමුවිය
එය පූර්වාරාමය විය යුතුය
මේ අනුව, සැවැත් නුවර පිහිටි ජේතවනාරාමය-පූර්වාරාමය-වෙළුවනාරාමය-‍ජීවකගේ අඹ උයන ඇතුළු සියළු ගොඩනැගිලි නූතන ඉංදියාවෙ උත්තර් ප්‍රදේශ් ප්‍රාන්තයේ ගොණ්ඩා සහ බරෙමි දිස්ත්‍රික් මායිමි බද සහෙත්-හෙත් ප්‍රදේශයේ අචිරවතී නදිය අසල පිහිටා ඇත
සිදු වූ කුසිනාරා නුවර

කුසිනාරා නුවර 
ක්‍රි
486
ඉංදියාවෙ උත්තර් ප්‍රදේශ් ප්‍රාන්තයේ (ගෝරක්පූර් නගරයේ සිට කි
55 ඈතින්) දේවාරියා දිස්ත්‍රික්කයේ, කාසියා ජනපදයේ කි
34 නිරිත දිගින් අතීත කුසිනාරා නුවර පිහිටා ඇත
සම්බුද්ධ පරිනිර්වානය 
 
45 වන වස් කාලය නිමා වී වස් පවාරණයෙන් පසු තවත් මාස තුනකින් (කාර්තිකේය හෙවත් ඔක්තෝමිබර් මස )තමන් වහන්සේ පිරිණිවන් පාන බව ප්‍රකාශ කළසේක
බෞද්ධ උපාසක උපාසිකාවන් ශෝකායන් හැඩූ, මාර්ග ඵල නොලැබූ භික්ෂූන් ශෝකයෙන් පෙලා දැමූ, මාර්ග ඵල ලැබූ භික්ෂූන් පහන් සංවේගය උපවා ඉවසා වදාළා වූ ද බුද්ධ පරිනිර්වාණය සිදුවූයේ කුසිනාරා නුවරයි
මල්ල නැමැති වංශයට අයත් රජවරැ පාලනය කළ ගණතන්ත්‍ර රාජ්‍යක් වූ මල්ල ජනපදයේ එක් අගනුවරක් වූයේ කුසිනාරා නුවරයි
හිරණ්‍යවතී ගග අසල පිහිටි රාජකීය උයන වූ උපවර්ථන සල් උයන බුදුන් වහන්සේ පිරිණිවන් පෑ ස්ථානයයි
මල්ල රජවරැ තම අභිෂේක උත්සව පවත්වන “මකුට බන්ධන නමි” ස්ථානයේ සදුන් චිතකයක, සක්විති රජකෙනෙකුට සේ ඉමහත් ගෞරව බුහුමන් සහිත උත්සවයක් පවත්වා බුදු සිරැර ආදාහනය කරවීය
486 දී සිදු වී ඇත
හියුං-සාං නමි චීන ජාතික දේශාටක භික්ෂුව ක්‍රි
ව. 620 - 644 දී කුසිනාරා නුවර සංචාරය කර ඒ පිළිබදව වාර්තා සටහන් කර ඇත
එම වාර්තා ඇසුරින් ඇලෙක්සැන්ඩර් කණිංහැමි නැමැති පුරාවිද්වතා අතීත කුසිනාරා නුවර යලි හදුනා ගත්තේය
එම ප්‍රදේශම ආරාම සහ ස්ථූප නටඹුන් පිරී ගිය තැනකි
එහි එක් තැනක පේසාවළල්ළේ විශ්කමිභය මීටර් 34 ක් වූ මුදුණේ ගඩොල් නැති විශාල ස්ථූපයක් හමුවිය
ස්ථූප පාදම අසල මැටි මුද්‍රා ඵලක කීපයක්ම හමු විය
ඉන් එකක ගිණිගෙන දැවෙන චිතකයකට වදින ‍අයෙකුගේ කැටයමකි
එහි මෙලෙස වැකියක් ලියා තිබුණි
“ශ්‍රී මකුට බන්දේ සංඝ” ලෙසත් තවත් මුද්‍රාවක “ශ්‍රී මකුට බන්දන මහ විහාර භික්ෂු සංඝ”

ලෙසත් බ්‍රාහ්මී ලේඛන දෙකක් තිබුණි
මෙතැන සදහන් “ශ්‍රී මකුට බන්දන මහ විහාර” බුදු සිරැර ආදාහනය කරවූ “මකුට බන්ධන නමි” ස්ථානයේ පසු කළෙක ඉදිකළ විහාරයක්ම විය හැකිය
ගිණිගෙන දැවෙන චිතකයකට වදින ‍අයෙකුගේ රැව සහිත කැටයම එය වඩාත් තහවුරැ කරයි
මෙම ස්ථනයට යාර 1600 බටහිරින් තවත් විශාල ස්ථූපයකි
ව. 1867 දී ඇලෙක්සැන්ඩර් කණිංහැමි සහ කාර්ලයිල් එහි කැණීමි කළේය
එය ඉතිරිවූ කොටසේ උස අඩි 30 ක් සහ පාදම අඩි 150 බැගින් වූ ස්ථූපයකි
ව. 1911 දී හිරානන්ද ශාස්ත්‍රී මහතා ස්ථූපය මදින් හාරා පරීක්ෂාකළේය
එවිට ධාතු ගර්භයේ තිබී පුරාවස්තු සමග තඹ ලේඛනයක් හමුවිය
එහි සිංහල පරිවර්ථනය මෙසේය,
“
සෑම තැනම ශාක්‍ය භික්ෂූ ධර්මානන්ද තෙ‍ෙමි උත්කර්ෂයෙන් පිළිගනු ලැ‍ෙබි
මෙය පරිණිර්වාණ චෛත්‍යයේ තඹ පත්‍රයයි”
මෙහි සදහන් පරිණිර්වාණ චෛත්‍ය බුද්ධ පරිණිර්වාණය හේතු කොටගෙන ඉදිකරන ලද ස්ථූපයක්විය හැකිය
මෙම අනුමානය නිවරැදි බව සහතික කරගැනීමට අසල්වැසි “මකුටබන්ධන” ස්ථූපය උපකාරී කරගත හැකිය
මකුටබන්ධන නමි ස්ථානය බුදු සිරැර ආදාහනය කරවූ ස්ථානය නමි ඒ අසල ඇති පරිණිර්වාණ චෛත්‍යය [බුදුන් වහන්සේ] පිරිණිවන් පා වදාළා වූ ස්ථානයයි
මෙතැන ධාතූන් වහන්සේලා බෙදා ගැනීම සදහා ගණ [සමූහාණ්ඩු] වාදීන් අතර අරගලයක් පවා ඇතිවිය
ඒ අවාසනාවන්ත සිදුවීම වැළැක් වූයේ සියල්ලන්ටම ගුරැවරයෙකු වූ ද්‍රෝණ බමුණා මැදිහත් වී ධාතූන් වහන්සේලා බෙදා දීමෙනි
මෙම සිදුවීමද සාංචි ස්ථූපවය් කැටයමි කර ඇත
ලෝකය යහපත් තැනක් කිරීමට ඉපිද, ලෝකය යහපත් තැනක් කිරීමට කටයුතු කළ බුදුන් වහන්සේ පවා අස්ථිර පැවැත්මකින් යුතු විය
අනෙක් පෘතක්ජන මිනිසුන්ගේ මෙන්ම, බුදුන් වහන්සේගේ ජීවිතයද මරණයෙන් කෙළවර විය
එහෙත්, උන් වහන්සේ අවුළුවාලූ ඥාණාලෝකය මනූෂ සමාජය තිබෙන තාක්කල් මිනිසාගේ පරම යහපත පිණිස පවතිනු ඇත
වැඩි විස්තර සදහා,
“ රිවිර ” 2008 ජූලි 27
“ රිවිර ” 2009 අගෝ 02 කියවන්න
බුදුන් වහන්සේ හා බෞද්ධ ඉතිහාස කරැණු විකීපීඩියා එකට මා එකතු කරමි
අමතර කරැණු, රෑප සටහන්, හෝ විශය කරැණුවල අඩුපාඩු හෝ ඇත්නමි පහත ඊ ‍‍ෙමිල් ලිපිනයට හෝ දුරකථන අංකයට හෝ දැනුමි දෙන්න
[[ලලීන්ද්‍ර සන්නස්ගම]], 071 246 7 346 හෝ
laleendrasannasgama@yahoo
cm

www
com/2009/09/23/

SPREAD OF THE MESSAGE OF BUDDHISM
තිහගොඩ පිහිටා ඇත්තේ මාතර දිස්ත්‍රික්කයේ කඹුරුපිටිය මැතිවරණ කොට්ඨාශය තුලය
මෙහි ප්‍රධාන ආර්ථික මාර්හය ගොවිතැන්ය
තිහගොඩ ප්‍රදේශයේ 100%ක් ම පාහේ සිංහල බෞද්ධ ජනතාව ජීවත් වෙයි
ප්‍රදෙශයේ දරුවන්ට සිප්සතර ලබාදෙන ප්‍රධාන පාසල වන්නේ තිහගොඩ ජාතික පාසලයි
මිදෙල්ලවල පුරාණ විහාරය ඇතුළු ප්‍රධාන විහාරස්ථාන කීපයක් මෙම ප්‍රදේශයේ පිහිටා ඇත
කුඩා ගම් 30 ක එකතුවෙන් සැදුනු ගම යන අර්තයෙන් (ගොඩවල් 30 )මෙම ප්‍රදෙශයට නම ලැබී ඇත
මෙය, රසායනික සූත්‍ර  සහ CAS අංක සමගින්,  රසායනික සංයෝග ලැයිස්තුවක් වන අතර, සූත්‍රය අනුව අනුක්‍රමණ ආකාරයට සකස් කර ඇත
මෙය  අකාබනික සංයෝග ලැයිස්තුව, කාබනික සංයෝග ලැයිස්තුව සහ මූලදව්‍යය අනුව අකාබනික සංයෝග යන්නෙහි හමුවන විකල්ප ලැයිස්තුවලට අනුපූරක වෙයි
ඒකාබද්ධයට නියමිත වගු

A

B

භාහිර සබැඳි
Webelements 
Landolt Börnstein Organic Index 2004 

රසායනික සංයෝග
රසායනික සූත්‍ර
Chemical formulas
රසායනික සංයෝග ලැයිස්තුව
Chemical formulae
Wikipedia glossaries using tables
එක්ස් ෆයිල්ස් X-Files යනු සම්මානලාභි ඇමරිකානු විද්‍යාප්‍රබන්ධමය ටෙලිවෘතාන්තයකි
මෙය ක්‍රිස් කාටර්ගේ නිර්මාණයක් වන අතර 1993 සිට 2003 දක්වා ඇමරිකානු Fox රූපවාහිනී ජාලය ඔස්සේ විකාශනය විය
මෙහි චරිත හා ඇතැම් වැකි ජනප්‍රිය සංස්කෘතියක් බිහිකිරීමට මුල් වූ අතර රසිකයන් තුල නොමැකෙන මතකයන් තැබීමට සමත් විය
'එක්ස් ෆ්යිල්ස්' රූපවාහිනි කතාමාලාව චිත්‍රපටි දෙකකටත් (The X-Files හා I Want To Believe) වෙනත් ටෙලිවෘතාන්තයකටත් (ලෝන් ගන් මෙන් The Lone Gunmen) පාදක විය
එෆ්.බී.අයි. පරීක්ශකයන් වන ෆොක්ස් මෝල්ඩර්(ඩේවිඩ් ඩචොව්නි ) හා ඩේනා ස්කලී(ගීලියන් ඇන්ඩර්සන්) මෙහි ප්‍රධාන චරිත වන අතර ඔවුන් එෆ්.බී.අයි. ආයතනයේ 'එක්ස් ෆ්යිල්ස්' ලෙස නම්කර ඇති අංශයේ කටයුතු කරයි
මෙම අංශයට ලැබෙනුයේ විසඳීමට නොහැකිවූ අසාමාන්‍ය සිද්ධි හා අපරාධ වේ
නළු නිලියන්

ඩේවිඩ් ඩචොව්නි

ගීලියන් ඇන්ඩර්සන්
අර්ධ කාලීනව ශ්‍රී ලංකාවේ වාසයකරයි
විද්‍යා ප්‍රබන්ධයන්
රූපවාහිනී කතාමාලා
පූර්වාදීත යුගයේදී චීනය, ග‍්‍රීසිය, රෝමය, පර්සියාව, මායා ආදී වූ සංස්කෘතීන්හි විශාල සංඛ්‍යාවක සෙරමික් කලාව විශාල වශයෙන් පැතිර තිබුණි

යුරෝපීය

මධ්‍යදරණී 

ගී‍්‍රක දූපතක් වන සැන්ටෝරිනි වෙතින් සොයාගනු ලැබු සෙරමික් නිර්මාණයන් කි‍්‍ර
3 වන සහශ‍්‍රකය තරම් පැරණිය
කැණිම් කරනු ලැබූ සමහර නිවාසයන්ගෙන් අතිවිශාල සෙරමික් ජෝගු හමුවී ඇත
පුරාතන යුරේසියානු සහ ග‍්‍රීක සෙරමික් නිර්මාණ අලංකාර සිතුවම් වලින් සරසා තිබිණ
කුඩා වීනස් ප‍්‍රතිමා 

චෙක් ජනරජයෙන් හමුවී ඇති සෙරමික් ප‍්‍රතිමාවන් දැනට සොයාගෙන ඇති මිනිස් රූපාකාරයෙන් නිමවූ ප‍්‍රථම කලාකෘති වෙයි
එවැනි එක් ප‍්‍රතිමාවකි Doln Věstonice හි වීනස් පිලිමය
එය නිර්මාණයකොට ඇත්තේ මීට වසර 27,000 කටත් 31,000 කටත් අතර කාළයකය
මෙහි ‘වීනස්’ යන්න පිළිමයේ නිරුවත් කාන්තා රූපය හේතුවෙන් එසේ හැඳින්වීම හැරෙන්නට එය සාම්ප‍්‍රදායික ආදරයේ දෙවඟන ලෙස සැලකෙන වීනස් දෙව්දුව සමඟ සම්බන්ධයක් නොමැත
මෙය නිර්මාණයකොට ඇත්තේ මැටි සහ කුඩු කරන ලද ඇටකටු මිශ‍්‍රණයකින් අඹා පසුව පිලිස්සීමෙනි
දැනට සොයාගෙන ඇති මානව ආකෘතිය සහිතව නිර්මාණය කරනු ලැබ ඇති පැරණිම නිර්මාණය මෙයයි
එය නිර්මාණයකොට ඇත්තේ ලලිත කලා කෘතියක් ලෙසද, ආගමික සංකේතයක් ලෙසද, වෙනත් අරමුණකින්ද යන්න පිලිබඳ ශාස්ත‍්‍රඥයෝ අදහසක් ප‍්‍රකාශ කිරීමට අසමත් වෙති
එනම් එය අදාල සංස්කෘතියට කුමණ අර්ථයක් ගෙන දුන්නේද යන්න නොදන්නා කරුණකි
යුරේසියාව පුරා සොයාගෙන ඇති මීට සමාන ප‍්‍රතිමාවන් සියල්ලම වීනස් ප‍්‍රතිමා ලෙස හඳනුවනු ලබන අතර ස්තී‍්‍ර රූපාකාරය සෞන්දර්යාත්මක කුසලතාවයකින් යුතුව නිර්මාණය කොට ඇති ආකාරය මේවායින් විද්‍යාමාන වෙයි
ඒ පිලිබඳ ලියවී ඇති අදහස් කිහිපයක් පහතින් දැක්වේ
කුඩා වීනස් ප‍්‍රතිමාවන් වූ කලි වසර 30,000 ත් 15,000 ත් අතර කාලයක, එනම් ඉහල පැලියෝලිතික යුගයේදී මුල්වරට නිර්මාණය වූ විශ්වීය කලාත්මක ආදර්ශයන්ට ලබාදී ඇති නමය
යුරෝපයේ ඉහල පැලියෝලිතික යුගයේදී පුරාවිද්‍යා විෂය පථය තුල මානව රූපය මතුවූ පසු ලෝකයේ පැරණීතම කලාත්මක නිර්මාණයන් වන්නේ මේවාය
ආසියානු 

ලෝකයේ සොයාගෙන ඇති පැරණිතම සෙරමික් නිර්මාණ චෙක් ජනරජයෙන් සොයාගනු ලැබූ වීනස් පිළිම වන අතර ඒවා මීට වසර 29,000 - 25,000 අතර කාළයකට පෙර යුගයට අයත් ලෙස සලකනු ලැබේ
ආසියාවේ පැරණිතම සෙරමික් භාණ්ඩ ජපාන්‍ය ආශි‍්‍රතව ජීවත්වූ ජනයා විසින් මීට ක‍්‍රි
10500 දී පමණ නිර්මාණය කල මැටි බඳුන් බව සැලකේ. චීන පෝසිලේන් නිර්මාණය වන්නේ ආසියාවේ හන් යුගය (කි‍්‍ර
ව. 100 -200)  රාජධානි ති‍්‍රත්වයේ යුගය (කි‍්‍ර
ව. 220-280) රාජවංශ හයේ යුගය (කි‍්‍ර
ව. 220-589) සහ ටැංග් රාජවංශික යුගය (කි‍්‍ර
ව. 618-906) යන කාළයන් තුලය
ඇමරිකානු 

මායාවරු සෙරමික් කලාවට පසුකාලීනව ප‍්‍රවේශවූ පිරිසක් වූ නමුත් සම්භාව්‍ය මායා ශිෂ්ඨාචාර යුගයේදී එනම් කි‍්‍ර
ව. 2 වන සහ 10 වන සියවස් අතර කාළයේදී එය ඉතාම උසස් තලකට පත්ව පැවතින
බ‍්‍රසීලයේ දකුණුදිග ප‍්‍රදේශයේ පිහිටා ඇති එක් කැනීම් බිමකින් මහා පරිමාණයෙන් නිපදවනු ලැබූ මැටි බඳුන් හමුවී ඇත
හොන්ඩූරාස් සහ ග්වාතමාලා යන රටවල ඇති මායා ශිෂ්ඨාචාර කැනීම් බිමි වලින්ද මෙවැනිම නිර්මාණයන් හමුවී ඇත
වර්තමානයේ මායාවරුන්ගෙන් පැවත එන්නෝ මෙම නිර්මාණයන්ගේ පිටපත් නිපදවීම සිදු කරති
org/wiki/Ceramics_%28art%29#Ancient_history
==  මෛත්‍රී භාවනාව. ==

බුද්ධ කාලයේ වනයට ගොස් භාවනා වැඩීමේ දී අමනුෂ්‍ය කරදර නිසා ගැහැටට පත් වූ භික්ෂූන් වහන්සේලා පන්සියයක් අරභයා කරණීය මෙත්ත සුත්‍රය වදාළ සේක
කරණීය මෙත්ත සූත්‍රයේ ඇති කමටහන් පෙල මනාව වැඩු උන් වහන්සේලා සියලු දෙනාම මහරහත් භාවයට පත් විය
කරණීය මෙත්ත සුත්‍රය විදර්ශනා වැඩීමෙන් මග පල ලැබිය හැකි භාවනාවකි
බොහෝ දෙනා කරණීය මෙත්ත සූත්‍රය සජ්ජායනා කරන්නට දත් නමුත් භාවනා කිරීමට නොදනියි
එහි ශාන්ත පද වූ නිවනට යාමට කැමති සත්පුරැෂයා විසින් අනුගමනය කළ යුතු කරණීය ධර්මයන් 14 ක් දැක්වේ
1. සක්කෝ – සක්කෝ යනු දස කුසලය වැඩීමේ දක්ෂ භාවය යි
දස කුසලය වැඩීමට දක්ෂ වෙමියි අධිෂ්ඨාන කරන්න
2. උජූ යනු සෘජු භාවයයි
පාණාතිපාතා අදත්තාදාන කාමේසුමිච්ඡාචාර සුරාපාන යන කයෙන් කෙරෙන වැරදි සහ මුසාවාද පරැසාවාච පිසුණාවාච යන වචනයෙන් කෙරෙන වැරදි නොකළ යුතුය
මෙසේ අකුසල් කරන්නේ දෙතිස් කුණපයකින් සෑදුනා වූ නව දොරකින් අසූචි නිරතුරැව වැගිරෙන්නාවූ දෙතිස් කුණපයක් පැවැත්වීම සඳයාය
එය නිෂ්පල ක්‍රියාවක් බව අවබෝධ කරගන්න
සෘජු වීම ස‍ඳහා ආජීව අට්ඨමක ශිලය සමාදාන් වන්න
3. සූජූ ච – මැනවින් සෘජු වන්නේය
සිල් පද කැඩී ඇති නම් එහි ඇති වරද දැක නැවත සමාදන්වන්න
උදාහරණයකට, සම්පප්‍රලාපය වැනි සිල් පදයක් කැඩී ඇති නම් එය තමාටත් අනුන්ටත් හානිකාර බව දැක නැවත නැවත සම්පප්‍රලාප නොකිරීමට අධිෂ්ඨාන කරන්න
4. සුවචෝචස්ස (සුවච) – මැනවින් කීකරැ වන්නේය
සුවච යනු ඉරිසියා මච්ඡරිය මක්ඛ පළාස යන ධර්මතා පහ කර දුවච්චතාවය දුරැ කිරීමයි
මක්ඛය හෙවත් ගුණ මකන ස්වභාවය ඇති විට ඉරිසියාව ඇති වේ
ඉරිසියා කරන්නාට ලැබෙන දෙයක් නැත
එය ලාමක අකුසලයකි
ඒ නිසා තමන් ඉරිසියා කළ අවස්ථාවක් සිහි කර ඉරිසියාව පහ කරන්න
ක්‍රෝධය නිසා මක්ඛය ඇති වේ
එනම් දුසිල් වීමෙන් තමාගේ ද අනුන්ගේ ද ගුණ මකයි
මක්ඛය නිසා පරැසාවාචය ඇති වේ
පරැසාවාචය නිසා දුසිල් වීමෙන් තමාගේ ද ගුණය මැකේ. මේ ආකාරයට යෝනිසෝ මනසිකාරය කර මක්ඛ පහ කරන්න
පළාසය යනු එකකින් තවත් එකක් වෙන් කිරීමයි
උදාහරණයකට, ලාභ ප්‍රෙයා්ජන සලක එක් යාලුවෙකුගෙන් තවත් යාලුවෙක් වෙන් කරයි
පළාසය භාවිතා කර එක කෑමක් රස නැති යයි හොද හොද කෑම සොයයි
ස්වාමි භාර්යාවන් දූ දරැවන් පළාස කරයි
මෙසේ අකුල සංස්කාර රැස් වන විට අපට නිවන පළාස වේ
අභ්‍යන්තර වශයෙන් පළාදය යනු තමන්ගේ ශරීර කොටසක් වෙන් කිරීමයි
පළාසය නිසා මච්ඡරිය ද ඇති වේ
ලාභ ප්‍ර යෝජන සලකා එකකින් තවෙකක් වෙන් කරන විට ලාභ මච්ඡරිය ඇති වේ
ඉරිසියා මච්ඡරිය මක්ඛ පළාස ආදී ධර්මයන් ද්වේෂයට සම්බන්ධ ධර්මයන් ය
ඒවා තමා තුළ ඇති බව පිළිගෙන පහ කළ විට සුවච වේ
මෙත් වැඩීමට සුදුසු තත්වයට සිත පත් වේ
5- 6. මෘදු අනතිමානී – යාන වාහන දේපල ස්වාමි භාර්යාවන් ආදී බාහිර වස්තූන් ද තමන්ගේ ශරීර අවයව ආදී අභ්‍යන්තර වස්තූන් ද උගත්කම ඇසූ පිරෑ තැන් ඇති බව වැනි සංස්කාරයන් ද මමය මගේයයි චේතනා කිරිම නිසා මෘදු භාවය නැති වේ
කායික වාචසික මානසික ප්‍රගල්භ භාවය නිසා ද තද ගති ඇති වේ
මමය මගේයයි අල්ලාගෙන සිටින ඒ සියල්ල පහ කළ යුතුය
අනතිමානී යනු නිහතමානී බවයි. ඉහත කී සියලු ලෞකික වස්තූන් නිසා අහංකාරය ඇති වේ
අතිමාන වේ
තමා කෙරෙහි ස්ත්‍රී පුරැෂ ආදී වශයෙන් ඇති වෙන මානය ද දුරැ කර නිහතමානී විය යුතුය
මේ අවබෝධය ඇතිව මමය මගේයයි ගැනීම නිසා ඇති වන්නේ භය සහ දුක පමණි
තමන් ඕනෑම මොහොතක මරණයට පත් විය හැකි බව සිතා සියල්ල සිතින් අතහරින්න
මරණ සංඥාව වඩන්න
මානය මදය දුරැ කරන්න
10. සන්තුස්සකෝ ච සුභරෝච අප්පකිච්චෝච සල්ලහුකවුත්තී – සතුටින් වාසය කරන්නේය, ලද දෙයින් යැපෙන්නේ ය, භාවනාවට හානිකර නොවන සේ අල්ප වු කෘත්‍ය ඇති ව්න්නේය, සන්සුන් වූ පැවතුම් ඇති වන්නේය
ඉහත කාරණා මැනවින් පිළිපදින විට මේ ගුණාංග ඔබ තුළ ඇති වන්නේය
11. සන්තින්ද්‍රියෝ ච – ඉන්ද්‍රිය සංවර කරගැනීමට පහසු වන්නේ ය
මෘදු අනතිමානී බව නිසා දිට්ඨි ආශ්‍රව වැනි ආශ්‍රව අඩු විම නිසා කාමයන්ට (කාමාශ්‍රවයට) ඇතුලතින් තල්ලු කරණ ගතිය අඩු වන්නේය
කාමාශ්‍රවයන්ට දුවන ගතිය අඩු වන නිසා ඇස කණ නාසය ආදී ඉන්ද්‍රියය න් සංවර කර ගැනීමට පහසු වන ආකාරය දකින්න
12. නිපකෝ ච – නිපක යනු ප්‍රඥාවයි. ඉන්ද්‍රිය සංවරය නිසා කෙලෙස් දැවිලි ඇති නොවන බැවින් නිරාමිෂ සුඛයක් ඇති වේ
එසේ සිටීම හොද යයි නුවන පහළ කරගනියි
13. අප්පගබ්බෝ – ප්‍රගල්භ භාවය දුරැ කරන්නේය
ශීලය නිසා හෝ ධ්‍යානයක් නිසා හෝ තමා උසස් යයි මානයක් ඇතිකර නොගන්නේය
14. කුලේසු අනනුගිද්ධෝ – සියලු සත්වයෝ සිටින්නේ දුකේ බැවින්, වේදනාවට තණ්හාවෙන් හදාගන්නා සිංහල දෙමල බෞද්ධ අභෞද්ධ නෑ නොනෑ මිතුරැ සතුරැ ආදී සියලු ජරා කුල පහ කරන්නේ ය
(තණ්හාව දුක්ඛ සමුදය සත්‍යයයි)

15
නුවනැතියන් ගරහන්නා වූ කිසිදු වරදක් නොකිරීමට අධ්ෂ්ඨාන කරගන්න
තමාට නොව බාහිරව උතුර දකුණ නැගෙනහිර බටහිර උඩ යට සිටින සියලු සත්වයෝ සුවපත් වෙත්වා
නිවන් දකිත්වා
ආදී වශයෙන් දිශා වශයෙන් මෙත්තාව පතුරැවන්න
සත්ව කොට්ඨාශ වශයෙන් ද මෙත්තාව පැතිරවිය හැක
එවිට මෙත්තාවෙන් අප්‍රමාණයට යයි
මෙත්තා කරැණා මුදිතා උපේක්ෂා යනු සතර අප්‍රමාණයෝ ය
සතර අප්‍රමාණයෝ නිවන් දොරටුය
(තමාට මෙත් වැඩීමක් තථාගතයන් වහන්සේ වදාරා නැත
තමාට මෙත් වඩන විට සක්කාය දිට්ඨිය වැඩෙන නිසා නිවන් දොරටු ද වැසේ
මෙත්තා අප්‍රමාණයට හෝ මෙත්තා චේතෝවිමුක්තිය ද නොලැබේ
මෛත්‍රිය වැඩිමෙන් තුන් වෙන් ධ්‍යානය දක්වා පමණක් ලැබිය හැකි බවට මිසදුටු අදහස් ද පතුරුවා තිබේ
මෙත්තා අප්‍රමාණය තුලින් ආකාසංඥායතනය විඤ්ඤාණංචායතනය ආකිඤ්චඤ්ඤායතනය වැනි ආර්ය ධ්‍යානයන්ට ද චේතෝ විමුක්තිය වැනි විමුක්තීන්ට ද පත් විය හැකි බව බුද්ධ දේශනය යි
)

බුදු දහම සහ බුද්ධාගම
ඊජිප්තු යුගයේදී මෙන්ම යුරෝපියානු මධ්‍යතන යුගයේදීද එය යොදාගනු ලැබ ඇති අතර සිතුවම් කිරීමේ මාධ්‍යක් ලෙස එහි අඛණ්ඩ ඉතිහාසය අරම්භ වන්නේ පුනරුදයෙනි
ජර්මනියේ බිහිවූ ප‍්‍රම්ඛතම දිය සායම් චිත‍්‍ර ගුරුකුලයක් හෑන්ස් බොල් (1532-1593) විසින් මෙයෙවනු ලැබිණී
References  
http
<ul>
මානව භූගෝලය - ජනගහනය/ සේවා බලකායේ චරිත ලක්ෂණ උදාහරණයකට වයස, ස්තී‍්‍ර පුරුෂ සමාජභාවය නැතිනම් සමාජ පන්තිය මෙවැනි ප‍්‍රවණතා, විශ‍්‍රාම වැටුප්දීමනා සහ රක්ෂණ සැලසුම් මීට අදාල බලපෑම් කෙරෙන එක වර්ගයේ ප‍්‍රවණතාවයකි
විවිධත්වය - ජනගහනයත් වැඩපළත් තුළ තිබෙන විවිධත්වය
නිපුණතා සහ සුදුසුකම් - කර්මාන්තවල අත්වැඩ සිට වඩා කළමණාකාරීය වෘත්තීන් කරා මාරුවෙන අවස්ථාවලදී ඉහළ දක්ශතාවයක් ඇති උපාධිධාරීන්ගේ අවශ්‍යතාවයද වැඩිවේ
භූගෝලීය ව්‍යාප්තිය - පුද්ගලයා රැකියාවෙන් කොපමණ දුරක් සිටීද, සේවා ස්ථානයට ගමන් කිරීමේ දුර සමාගම මගින් ඉදිරිපත් කරන වැටුප් යෝජනාව හා ගැලපිය යුතුය
වෘත්තිමය ව්‍යුහය - සමාගම තුළ විවිධ වෘත්තිමය ගමන් මාර්ගවල වෙනස් ධර්මතා සහ අගයන්
එනම් ශිල්පය (වෘත්තියට තිබෙන ලැදියාව), සංවිධානයේ සේවා කාලසටහන සහ ඉදිරි ගමන් මාර්ගය (සමාගම තුළ උසස්වීම් වැඞීම) සහ ව්‍යුහගත නොවූ (පහළ නුපුහුණු සහ අවශ්‍ය පරිදි සේවයට ගන්නා සේවකයින්) ලෙසිනි
පරම්පරා අතර වෙනස - වයස් අනුව විවිධ කාණ්ඩවලට අයත් සේවකයින්ට ආවේනික වුණු ගති ලක්ෂණ තිබේ
ඊට පෞද්ගලික නිරූපිත සඳහන් කළ යුතුය
org/wiki/Human_resources#Human_resource_development  

 මානව සම්පත්
මානව සම්පත් කළමනාකරණයේ  විෂයානුකූල න්‍යාය

මානව සම්පත් කළමනාකරණයේ ඉලක්කය වන්නේ යම්කිසි සංවිධානයකට එහි උපක‍්‍රමික ඒකකයන් සපුරාගැනීමට සේවකයින් ආකර්ෂණය කරගැනීමත්, එම සේවකයින් නඩත්තුව සහ ඔවුන් බලපාන ආකාරයකට කළමනාකරණය කිරීමට උපකාරී වීමත්ය
මෙහිදී වැදගත්ම වචනය වන්නේ “සරිලන” යන්නයි
එමගින් සමාගමේ සමස්ත උපක‍්‍රමික දිශාව කරා ගෙනයාමයි  -- [මිලර් (1989)]
මනෝවිද්‍යාව, කාර්මික ඉන්ජිනේරු විද්‍යාව, කාර්මික සහ සංවිධාන තුළ මනෝවිද්‍යාව, කාර්මික සබඳතා, සමාජවිද්‍යාව සහ විචාරාත්මක න්‍යායන් වන පශ්චාත් නූතනවාදය, පශ්චාත් ව්‍යුහගතවීම යනාදිය ප‍්‍රධාන භූමිකා ඉටුකරයි
උපක‍්‍රමික ව්‍යාපාරික කොටස්කරු
	වෙනස්වීමේ මාධ්‍යය
	සේවකයින්ගේ අයිතිවාසිකම් දිනන
	පරිපාලනය 

නමුත් බොහෝ මානව සම්පත් ශ‍්‍රිතයන් මේ දිනවල පරිපාලන සහ සේවක වාසි වෙත කි‍්‍රයාකරන භූමිකාවෙන් ඔබ්බට යාමට වෙහෙසදරයි
org/wiki/Human_Resource_Management#Academic_theory  

 මානව සම්පත්
මානව සම්පත් කළමනාකරණයට කි‍්‍රයාවලි කිහිපයක් අඩංගුවේ
සේවා බලකාය සැලසුම් කිරීම
	බඳවා ගැනීම (සමහර විට ආකර්ෂණය හා තෝරා ගැනීම සේ තවදුරටත් බෙදීම)
ඇතුළත් කරගැනීම සහ මගපෙන්වීම
නිපුණතා කළමනාකරණය 
	පුහුණුවීම් සහ සංවර්ධනය
සේවක පරිපාලනය
පඩිනඩිවලට වන්දි ගෙවීම
කාලය කළමනාකරණය කිරීම
ගමන් කළමනාකරණය කිරීම (මෙය සමහරවිට ගණකාධිකාරී අංශය විසින්)
වේතන ගෙවීම
සේවක ප‍්‍රතිලාභ පරිපාලනය
සේවකයින්ට යන වියදම සැලසුම් කිරීම
කාර්යඵල ඇගයීම
රක්ෂණ අතිරික්තය  

රක්ෂණය වූවන්ට ආවරණයක් නිර්මාණය කිරීමෙන් රක්ෂණ සමාගමට සමහර විට ඔවුන්ගේ ගැනුම්කරුවන් එතරම් ආවරණයට වැසී නැති බව පෙනී යා හැක
ඔවුන්ගේ මුල්‍ය අවදානම අඩු කිරීමට රක්ෂණ සමාගම් ගිවිසුම්වල එක්තරා කොන්දේසි පැනවීමෙන් එම රක්ෂණාවරණය ලබාගන්නා පුද්ගලයාගේ අවදානම් තත්වය ඉතාමත්ව වැඩි මට්ටමක පවතී නම් එයින් රක්ෂණ සමාගමේ වගකීම අඩුකරගත හැක
උදාහරණයකට භයානක වෘත්තීන් හෝ අනාරක්ෂිත කී‍්‍රඩාවල යෙදෙන පුද්ගලයින්ට ඉහළ මට්ටමක වාරිකයක් හෝ ආවරණයක් ලබානොදීමද සිදු කළ හැක
වගකීම් රක්ෂණ සපයන්නන් ස්වේච්ඡාවෙන් කරන නීති විරෝධතාවලින් පැනනැගෙන අඩුපාඩුවලට ආවරණය නොසැපයීම එක් අවස්ථාවකි
එවැනි ආවරණයක් ලබාදීමට රක්ෂණ සපයන්නෙකු කැමති වුවත් ඒ සාමාන්‍යයෙන් බොහෝ රටවල පොදු ප‍්‍රතිපත්තියට විරුද්ධය
එවැනි රක්ෂණ පවත්වාගෙන නොයාමට නීති ඇති අතර එය සාමාන්‍යයෙන් නීති විරෝධී කි‍්‍රයාවකි
ප‍්‍රජාවෙන් ආවරණට වන ස්වයං රක්ෂණ 

සමහර ප‍්‍රජාවන් තුළ ඔවුන් අතර සහ වෙනත් විධි යොදාගනිමින් ගිවිසුමකට අමතරව අවදානම් පැවරීම නිර්මාණය කර ඇත
ආගමික කණ්ඩායම් බොහොමයක්ම මෙයට ඇමිෂ්වරුන් සහ මුස්ලිම් කණ්ඩායම් ව්‍යසනයක් සිදුවූ අවස්ථාවක ප‍්‍රජාවෙන් ලැබෙන සහය මත යැපෙති
සහයවන ප‍්‍රජාවන් තුළ (අනුන් අන්‍යයන් විශ්වාස කළ හැකි සහ ප‍්‍රජා නායකයින් අනුව කි‍්‍රයාකරන ප‍්‍රජාතුළ) මෙම තේරුම්ගැනීම මත පදනම් වුනු රක්ෂණය සාර්ථක වේ
මේ ආකාරයෙන් ප‍්‍රජාවට ඔවුන්ගේ සාමාජිකයන් අතර පවතින රක්ෂණගතවීමට සුදුසුකම්වල අනන්ත වෙනස්කම් තිබුනත් එය සමතුලිතතාවයකට ගෙනයා හැක
එක්සත් රාජධානියේ රැජින (ප‍්‍රායෝගික අවශ්‍යතාවයන්වලදී සිවිල්සේවාව) රජයේ ගොඩනැගිලි රක්ෂණය නොකරන ලදි
රජයේ ගොඩනැගිල්ලකට අලාභහානි සිදුවුණු අවස්ථාවක එහි ප‍්‍රතිසංස්කරණ වියදම් පොදු අරමුදල්වලින් ලබාදෙන්නේය
නමුත් වර්තමානය වන විට බොහෝ රජයේ ගොඩනැගිලි පෞද්ගලික දේපල සමාගම්වලට අලෙවි කළ නිසා ඒවා කුලියට ආපසු ලබාගෙන ඇති නිසාත් මෙම ක‍්‍රමවේදය දැන් බහුලව දක්නට නැති අතර එය සම්පූර්ණයෙන්ම නැති වී ගොස් ඇතුවා විය හැක
org/wiki/Insurance#Controversies
ඓතිහාසිකව සංස්ථා, රජයේ විශේෂ පනතක් මගින් ආරම්භ කරන ලදි
අද වන විට සංස්ථා සාමාන්‍යයයෙන් රජයේ, පළාතේ හෝ ජාතික ආණ්ඩුවේ ලියාපදිංචි වනු ලැබේ
වගකීම් සීමිත ව්‍යාපාරයක් ලෙසට සංස්ථාව උපකල්පනය කිරීමට, ලියාපදිංචිය ප්‍රධාන පූර්ව අවශ්‍යතාවයක් වේ
මෙම ලියාපදිංචි කිරීමේ කාර්යයේදී සංස්ථාවේ සහ ලියාපදිංචි නියෝජිතවරයෙකුගේ (ක්‍රියාවලිය තුළ නෛතිකමය සේවාවක් ලබාගැනීමට හැකියාවක් ඇති බවට නම් කරන ලද සමාගමක් හෝ පුද්ගලයෙක්) ප්‍රධාන ලිපිනය නම් කිරීම අත්‍යාවශ්‍ය වේ
සාමාන්‍යයයෙන්  සංස්ථාවක් ආණ්ඩුවත් සමගින් සංස්ථාවේ පවතින සාමාන්‍ය  ස්වභාවය, නිකුත් කිරීමට බලයලත් කොටස් ප්‍රමාණය සහ අධ්‍යක්ෂකවරුන්ගේ නම් සහ ලිපිනයන් ඇතුළත් ව්‍යවස්ථාවලියක් ගොනු කරනු ලැබේ
එම ව්‍යවස්ථාවලිය අනුමත වන විට, සංස්ථාවේ අධ්‍යයක්ෂකවරු රැස්වී රැස්වීම් ක්‍රියාපටිපාටිය, නිලධාරී තනතුරු වැනි සංස්ථාවේ අභ්‍යයන්තර කටයුතු පාලනය කරන අතුරු නීති නිර්මාණය කරනු ලබයි