Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
එමෙන්ම පසු කාලයේදී බෝධීන් වහන්සේගේ ආරක්‍ෂාවට ශෛලමය බෝධිගරයක් ද කරවා ඇත
සිව් දෙසින් මල් ආසන ද කරවා තුබුනු බවට මෑතකදී කල කැණීම් වලින් අනාවරනය වී ඇත
බුදුපිළිම නෙලීමේ කලාව බිහිවීමට පෙර ගල් පුවරැ වල සිරිපතුල නෙලා එයට පුද පූජා පැවැත්වීමට පුරැසු වී සිටි බවත් එවැනි සලකුණු මේ අවට පවතින බව දැකබලා ගත හැකිය
චෛත්‍ය රාජයානන් වහන්සේ
1960 වර්ශයේ විහාරස්ථානය නැවත සොයාගෙන දියුනු කිරීමේ දි එහි දාගැබක් නොමැති වීම විශාල අඩුපාඩුවක් විය
මෙම අඩුව තදින්ම දැනෙන්නට විය
විහාරයේ නායක ස්වාමින් වහන්සේ මේ පිළිබඳව කොළඹ කොටුව ප්‍රදේශයේ පදිංචි ජේ.පි
ප්‍රේමදාස මහතාට සහ එම මැතිණියට දැනුම් දීමෙන් අනතුරුව එම දෙපල විසින් මුලින්ම විහාරස්ථානයට ඝණ්ඨාර කුළුණක් ස පසුව 1976 වර්ශයේ දී විහාරස්ථානයට මහත් අඩු පාඩුවක් වූ දාගැබ කරවන ලදි
ලොව්තුරා බුදුරජාණන් වහන්සේගේ භශ්මාවශේෂ,‍වෙනත් වටිනා වස්තූන්,මූර්ති,බුදුන් වහන්සේ දේශනා කල ධර්මය කෙටූ රන්පත් තඹපත් ආදිය නිධන් කරනුයේ බෞද්ධ සිත් තුල තම සාන්තුවරයානන් වහන්සේ පිළිබඳව සහ එම ධර්මය පිළිබඳව පවත්නා විස්වාසය නිසාය
ඓතිහාසික අනුරාධපුර යුගයේ ඉදි වූ සෙසු දාගැබ් සමග සැසදීමේ දී මෙම දාගැබ එතරම් විශාල එකක් නොවේ
නමුත් තන්තිරිමලය පුරාන රජමහා විහාර භූමියේ ශෛලතලා මස්තකයේ රිදි බුබ්බුලාකාර හැඩයෙන් නිමවා ඇති මෙම දාගැබ් වහන්සේ ප්‍රමානයෙන් කුඩා වුවත් සුවිශේෂී අලංකාර බවකින් යුක්ත වේ
පින්තූර

මේවාද බලන්න
තන්තිරිමලේ

මූලාශ්‍ර
 The First Model eVillage of Sri Lanka - Mahavilachchiya 
 තන්තිරිමලේ

බාහිර සබැදි
tantirimale
com
lankalibrary
com/heritage/tantiri
lankadeepa
lk/Section/tantirimale 
tantirimale
net
mahavilachchiya
net 

අනුරාධපුර දිස්ත්‍රික්කයේ බෞද්ධ සිද්ධස්ථාන
අනුරාධපුර දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක
අහිගුණ්ඨිකයා කී පමණින් එකවරට ම අපගේ සිහියට නැගෙන්නේ තැනින් තැන වාඩි ගසාගෙන නයි නැටවීම සාස්තර කීම ආදී ජීවනෝපායන්ගෙන් යැපෙමින් සැහැල්ලු, සංචාරක ජීවිතයක් ගත කරන ජන කොට්ඨාසයක් ලෙස ය
ලක්දිව සෑම පළාතක ම පාහේ සාමාන්‍යයෙන් ද උතුරුමැද, නැගෙනහිර හා සබරගමුව,දකුණ යන පළාත් වල නිරන්තරව ද මොවුන් දක්නට ලැබේ
අහිගුණ්ඨික ජනයාගේ මුල් වාසභූමිය ලෙස සළකනු ලබන්නේ ඉන්දියාව ය
ඔවුන් එහි සිට ආදියෙහි මෙරටට සංක්‍රමණය වු අනාර්ය ජන කොට්ඨාසයක් ලෙස සැලකේ. ඔවුන් හැදින්වීමට යෙදෙන අහිගුණ්ඨක ශබ්දය ම ඔවුන්ගේ අනාර්ය ප්‍රභවයට සාධකයකැයි සමහරු පවසති
අහිගුණ්ඨිකයන් හැදින්වීමට යෙදෙන පද

අහිගුණ්ඨික යන්නෙහි නියම අර්ථ නිරුක්තිය අවිනිශ්චිත ය
එය පැරණි සංස්කෘත හා පාලි සාහිත්‍යයන්හි ඇතැම් විට අහිගුණ්ඩික, කුණ්ඩික හා ආහිතුණ්ඩික ද කියා යෙදී ඇත
අහිගුණ්ඨික යන්න බිදී අවුත් ඇත්තේ, උගුල් ඇටවීම, වෙළීම යන අරුත් ඇති සංස්කෘත ගුණ්ඨ ධාතුවෙනැයි අනුමාන කළ හැක
අහිගුණ්ඨික යන්න බිදී අවුත් ඇත්තේ , ගී කීම, ගීයෙන් වසී කිරීම, ආදී අරුත් ඇති, ගුණ්ඨ, යන සංස්කෘත ධාතුවෙනැයි සිතිය හැක
ශ්‍රී ලංකාවාසී අහිගුණ්ඨිකයන්ගේ ස්වභාවය පහත දැක්වෙන ආකාරයට විවිධ අංශ යටතේ මානව විද්‍යාත්මකව සාකච්ඡා කළ හැක
අහිගුණ්ඨිකයන්ගේ ගෝත්‍ර සංවිධානය
ආගමික විශ්වාස
ජීවනෝපාය
චර්යා ධර්ම පිරිහීම
විවාහ චාරිත්‍ර විධි
භාෂාව
අධිකරණය
අහිගුණ්ඨිකයන්ගේ අනාගතය

අහිගුණ්ඨිකයන්ගේ ගෝත්‍ර සංවිධානය

ජංගම ජීවිතයකට කැප වු අහිගුණ්ඨිකයා තමා හා තම නයින් අව් වැස්සෙන් ආරක්‍ෂා කර ගැනීම සදහා තාවකාලික නිවාසයක් තනා ගනු ලබන්නේ තල් අතු එකට තබා මැසීමෙනි
තල් අතු තෝරා ගැනීමට හේතුව ඒවායේ කල් පවත්නා බව හා රැගෙන යාමට පහසු නිසා ය
අහිගුණ්ඨික වාඩියක් තනා ගැනීමට පළමුව ඔවුන් කරන්නේ එම ස්ථානයේ තාවකාලික පුදසුනක් තනා එය ඉදිරිපිට පොල් ගෙඩියක් ගසා බිදීමයි
නාගයාගේ නිවහන යන අරුත් ඇති නා ඉල්ල හෙවත් ඉල්ලම යනුවෙන් හදුන්වන අහිගුණ්ඨික වාඩිය සාමාන්‍යයෙන් දිගින් අඩි 9 ක් පමණ වන අතර උසින් අඩි 5 කට වඩා වැඩි නොවේ
මේ ආකාරයේ අහිගුණ්ඨික පැල්පත් රාශියක් එක් වු විට එයට කුප්පායම යැයි කියනු ලැබේ
සෑම අහිගුණ්ඨික කුප්පායමක් තුළම දැඩි සංවිධානයක් ඇතිවා සේ, ශ්‍රී ලංකාව පුරා විසිරී සිටින අහිගුණ්ඨික කුප්පායම් අතරද සංවිධානයක් ඇත
කුමන පළාතක විසිරී සිටියද එක කුප්පායමක විස්තර කීමට අනෙක් කුප්පායමේ අය දනිත්
දීපාවලී සමයෙහිදී ශ්‍රී ලංකාවේ වසන සෑම අහිගුණ්ඨික කුලයක්ම ඔවුන්ගේ ගෝත්‍ර මුලස්ථානය වන කැකිරාව අසල පිහිටි , කච්චිදූව , නම් ස්ථානයට වසරක් පාසා එක්රැස් වෙති
තම ගෝත්‍රයට බලපාන පොදු ප්‍රශ්න සියල්ල නිරාකරණය කර ගන්නේ මේ සම්මේලනයේදීය
එසේම එහිදී කුල අතර කෙරෙන ආවාහ විවාහ ගිවිසුම් පිළිබඳව සම්මුතිවලට ද එළඹෙති
මිල මුදල් හා වෙනත් ගනුදෙනු ගැන තීරණ ගැනීමට ද ඉදිරි වර්ෂයේ එක් එක් කුප්පායමේ ගමන් මාර්ගය  ආදිය ගැන කතිකා කර ගැනීම ද එහිදී සිදු කෙරේ
ආගමික විශ්වාස

ශ්‍රී ලංකාවේ අහිගුණ්ඨිකයන් අතර ප්‍රචලිත ආගමික ඇදහිලි විමසා බලන කල්හි ඔවුන් දැනට ලක්වාසීන් අතර සම්මතව පවත්නා පිළිගත් ආගම් අතරින් අසවල් ආගමට අයත් දැයි එක එල්ලේම නිගමනය කිරීම අපහසු ය
ඔවුන් අතර පවත්නා ආගමික ඇදහිලි ඒ තරමට සංකීර්ණ, නොපැහැඳිලි ස්වරූපයක් ගනියි
බ්‍රාහ්මණ පූජකයන් නොපිළිගන්නා නමුදු ඔවුහු විෂ්ණු, කතරගම සහ පත්තිනි අම්මා අදහති
එමෙන්ම බහුතරයක් ශිව භක්තිකයෝ ද වෙති
ශිව දෙවියා පමණක් නොව කාලි දෙවඟනද ඇගේ මාරි අම්මා ස්වරූපයෙන් අදහති
ඇතැම් අහිගුණ්ඨිකයෝ තමන් බෞද්ධයන් ලෙස ද හදුන්වා ගනිති
අහිගුණ්ඨිකයාගේ ජීවන ආකල්පය පිළිබදව විමසා බලන විට කිව හැකි වන්නේ ආගම ඔවුන්ගේ ජීවිතය කෙරෙහි එතරම් බල නොපාන්නක් බවය
පරිසරයට ඔරොත්තු දෙන පරිදි හැඩ ගැසෙමින් මෙලොව ජීවිතය සතුටින් හා සැහැල්ලුවෙන් ද ගත කිරීම පිළිබඳව සිත මෙහෙය වන ඔහු අතට පත් කිනම් ආගමක් වුවද ප්‍රයෝජ්‍යතාවාදයක් බවට පත් වීම නිරායාසයෙන් සිදුවන්නකි
ජීවනෝපාය

අහිගුණ්ඨික පිරිමියා නයි නැටවීමෙන් මුදල් උපයන අතර ගැහැනියගේ ප්‍රධාන ජීවනෝපාය වන්නේ අත බලා සාස්තර කීමයි
උතුරුමැද පළාතේ වසන අහිගුණ්ඨිකයන් අතර ජීවනෝපාය වශයෙන් කෙරෙන්නක් ලෙස විශේෂයෙන් සඳහන් කළ හැකි වන්නේ එළුවන්, කුකුළන් ආදී සතුන් මස් පිණිස ඇතිකර මුස්ලිම් වරුන්ට විකිණීමයි
අහිගුණ්ඨිකයෝ ස්වකීය ජීවනෝපායට අවශ්‍ය දේ මිස සම්පත් එක් රැස්කර තබා රැක ගැනීමට උත්සාහයක් නොදරති
ඔවුන් තම ධනය ලෙස ප්‍රධාන වශයෙන් සළකන්නේ බූරුවන්, කුකුළන්, එළුවන්, රිදී ආභරණ, තඹ හා පිත්තල ආදිය යි
ඔවුහු විශේෂයෙන් ම බල්ලන් හා බූරුවන් ද ඉතා අගය කරති
චර්යා ධර්ම පිරිහීම

නොනැසී ජීවත්වන්නේ කෙසේ ද යන්න සෑම මනුෂ්‍යයෙකුට ම පොදුවේ මුහුණ පෑමට ඇති ප්‍රධාන ප්‍රශ්නය යි
බොහෝ අයගේ ප්‍රයත්නය වන්නේ තම සහජ හැකියාවක් හෝ ප්‍රගුණ කරගත් කිසියම් වෘත්තියක් ඔස්සේ සමාජයට බරක් හෝ හානියක් නොවන අන්දමට සිය ජීවිතය ගෙන යෑම ය
එහෙත් එම ප්‍රයත්නය අසාර්ථක වු කල්හි ඔවුන් අනපේක්‍ෂිත ලෙස විවිධ සමාජ විරෝධී හිංසන ක්‍රියාවන්ට පෙළඹීම සාමාන්‍ය මනුෂ්‍ය ස්වභාවය යි
අහිගුණ්ඨිකයන් සම්බන්ධයෙන් ද එය එසේම ය
විවාහ චාරිත්‍ර විධි

අහිගුණ්ඨික සමාජය කුලභේදයෙන් තොර වුවක් වුව ද පෙළපත් භේදය  බලපැවැත් වේ
විවාහ ගනුදෙනු පිළිබද කතිකා කිරීමේදී මනාලයාගේ පියා ආරච්චි ඇතුළු පිරිසට රා සංග්‍රහයක් පැවැත්වීම සිරිත ය
අහිගුණ්ඨිකයන් අතර ඉතා බහුල වශයෙන් සිදුවන්නේ ඇවැස්ස ඥාති සම්බන්ධතාව උඩ සිදු කෙ‍රෙන විවාහ වේ
ඇවැස්ස සහකාරිය නැති විටෙක වෙනත් විවාහයක් කරගත හැකි වුව ද එවිට මනමාලයා අයත් වන්නේ බිරිඳගේ පවුලට ය
අහිගුණ්ඨික තරුණයෙකුට තරුණියක් ආවාහ කර ගැනීමට අවශ්‍ය වු විට ඔහු තම සිතැගිය කුප්පායමේ සභාව මැද හෙළි කරයි
එයට සියලු දෙනාගේ අනුමැතිය දිනා ගැනීමට අවශ්‍ය වන්නේ හොද අරක්කු සංග්‍රහයකි
අහිගුණ්ඨික මංගල චාරිත්‍ර ඉතා චාම් ය
මංගල උළෙලේ ප්‍රධාන අංගය වන්නේ රත්රන් පබළුවක් සහිත කළු පබළු පස් පටකින් යුත් මාලයක් මනාලයා විසින් මනාලියගේ ගෙලවටා බැඳීම යි
දායාද වශයෙන් මනාලියට ලැබෙන්නේ නයි පෙට්ටියක් හෝ දෙකක්, බූරුවෙක්, බල්ලෙක්, රෙදිපිළි කිහිපයක් හා ඇට අභරණ වැනි දේය
භාෂාව

අහිගුණ්ඨිකයාගේ මුල් දේශය මෙන් ම ඔවුන් පිළිබඳ ආ ගිය විත්ති ද දැන ගැනීමට ඇති හොදම ජීවමාන සාධකය වන්නේ ඔවුන්ගේ භාෂාව යි
වත්මන් අහිගුණ්ඨික භාෂාව ඈඳාගත් වචන  වලින් සැදුම් ලද්දක් වුව ද එය එහි ප්‍රකෘති ස්වරූපය සොයා ගැනීමට අපහසු වන තරමට වෙනස් වී නොතිබීම අපට ඇති එකම පිටුවහලය
අහිගුණ්ඨිකයින්ගේ මුල් සිරිත් විරිත් හා ජීවන රටාව මෙන් ම ඔවුන්ගේ මුල් භාෂාව ද වෙනස් වී ඇත්තේ ඉතා සෙමිනි
මේ පිළිබඳව විවිධ වාග් විද්‍යාඥයින් විවිධ මත පළකර ඇත
අධිකරණය

අහිගුණ්ඨිකයන් අතර පැන නගින ආරවුල්, නඩුහබ ඔවුන් විසින් ම විසඳාගනු ලැබේ
විනිශ්චයකරු හැටියට ක්‍රියා කරන්නේ ආරච්චි හෙවත් කුප්පායමේ ප්‍රධානියා ය
පැමිණිල්ලක් ලද විට ආරච්චිගේ ප්‍රධානත්වයෙන් කුප්පායමේ රැස්වීමක් කැඳවා පැමිණිල්ල විභාගයට ගනු ලබන්නේ පැමිණිලිකාර පක්‍ෂය විසින් සපයන ලද රා පානයෙන් හෝ අරක්කු පානයෙන් විත්ති පක්‍ෂය ඇතුළු සියලු දෙනා ම සප්පායම් වීමෙන් අනතුරුව ය
අහිගුණ්ඨිකයන්ගේ අනාගතය

ලෝකයේ විවිධ රටවල මෙන් ම ශ්‍රී ලංකාවේ අහිගුණ්ඨිකයන්ට ද මුහුණ පෑමට ලැබී ඇති අත්දැකීම් අනුව විමසා බලන කල්හි අනාගත ලෝකයේ ඔහුට හිමිවන තැන කුමක් දැයි අනුමාන කිරීම අසීරු නැත
අහිගුණ්ඨික ජනයාට තම තමන්ගේ පාරම්පරික ජීවන වෘත්තීන් අතහැර දමා කම්කරුවන්, කාර්මික ශිල්පීන් ආදී වශයෙන් සේවය කිරීමට සිදුවී ඇත
එසේ ම වර්තමානය වන විට ඔවුන් ස්ථාවර ජීවිතයට හැඩගැසෙමින් පවතී
තතු එසේ වුවත් අහිගුණ්ඨිකයන් ස්වකීය ගෝත්‍රයේ අනන්‍යතාව පිළිබඳව සෑම කල්හි ම සවිඥානකව පසුවන අතර ඒ ගැන සාඩම්බර වන බව ද අමතක නො කළ හැක්කකි
වැඩිදුර තොරතුරු සඳහා

ලොව පැතිර වසන අහිගුණ්ඨිකයෝ

චන්ද්‍ර ශ්‍රී රණසිංහ
මේ අඩවියත් බලන්න

අහිකුණ්ඨක
රටක නීතියෙන් සහ අන්තර්ජාතික නීතිය මගින් නෛතික අයිතිවාසිකම් ලෙස නිරතුරුව පිලිගැනෙන සදාචාරත්මක ප්‍රතිපත්තීන් මානව හිමිකම් හෙවත් මානව අයිතිවාසිකම් නම්වේ
මිනිසාට මිනිසෙකු ලෙස ජිවත්වීමට ඇති අයිතිවාසිකම් මානව අයිතිවාසිකම් ලෙස සරළව හදුන්වාදිය හැකිය
කෙසේවෙතත් මේ ආකරයට මානව අයිතිවාසිකම් යනු කුමක්ද යන්න හදුන්වා දුන්නද එය නිශ්ච්ත නිර්වචනයකින් ඉදිරිපත්කල නොහැකිය
එහිදී විවිධ චින්තකයින් මානව අයිතිවාසිකම් පිළිබද විවිධ නිර්වචන ඉදිරිපත් කර ඇත
මානව අයිතිවාසිකම් යන්න සරළ ලෙස ස්භාවික පියවි ජිවිතයක් ගතකිරීම සදහා මනුෂයකුට අත්‍යවශ්‍ය මුලික අයිතිවාසිකම් ලෙස අර්ථ දැක්විය හැකිය
(ශ්‍රි ලංකා නිතිය හා මානව අයිතිවාසිකම්-නීතිඥ චාරුක සමරසේකර)
	මානව හිමිකම් යනු මිනිසුන් වීම නිසා ලැබෙන්නා වු අයිතින් වන අතර ඒවා සිවිල් දේශපාලන සංස්කෘතික හා ආර්ථික අයිතින් වන අතර මේවා මනුෂයාගේ ගෞරවය මත රදාපවතී
(විශ්ව කෝෂය- කොළොම්බියානු සරසවිය)
	මානව අයිතිවාසිකම් යනු යුතුකම්ය
(මහත්මා ගාන්දි)
		යනුවෙන් තම අදහස් දක්වා ඇත
කෙසේවෙතත් අතීතයේ දී ලොව සැම මිනිසෙකුටම මේම අයිතිවාසිකම් එක හා සමානව හිමිනොවීය
ඒ තුළ ඇති හැකි සුළු පිරිසක් පමණක් අයිතිවාසිකම් භුක්තිවිදිමක් විය
ඇත්තටම එය අයිතිවාසිකම් වලට වඩා වර්ප්ප්‍රසාද නමින් හැදින්විණි
කෙසේවෙතත් නුතන රාජ්‍ය සංකල්පය බිහි විමත් සමග මිනිස් අයිතිවාසිකම් ගැන කතාකිරීමට ලක්විය
එනම් ඒ තුළ සෑම මිනිසෙකුටම සමාන අයිතිවාසිකම් හිමිවිය යුතු බව තීරණය විය
ඒ තුළ මුල් කාලීන සිවිල් හා දේශපාලන අයිතිවාසිකම් මුලික කරගත් අයිතිවාසිකම් ඇතුලත් මිනිසාගේ ජීවත්වීමේ අයිතිය  ඇතුලත් අයිතීන් ස්වල්පයක් පිළිගැනීමට විය
කෙසේවෙතත් පසු කාලීනව පොදු මනුෂභාවය සංකල්පය බිහිවිමත් සමඟ මානව අයිතිවාසිකම් යන්න ඉතා පුළුල් ලෙස විග්‍රහයට ලක්විය
එනම් එහිදී මිනිසාගේ ආර්ථික,දේශපාලන,සමාජ,සිවිල් සහ සංස්කෘතික අයිතින් සියල්ල මානව අයිතිවාසිකම් ලෙස විග්‍රහයට ලක්විය
සමාජයේ ජිවත්වන මිනිසාට මිනිසෙකු ලෙස නැගිසිටිමේ ප්‍රථිඵලයක් වශයෙක් වශයෙන් අයිතිවාසිකම් හිමිවිය
අතිතයේ මිනිසා නොයෙක් දුක්ගැහැට විදිමින් තමන්ට හිමි නිසිතැන අහිමිවෙමින් අපමණ දුක්ගැහැට වලට ගොදුරුවෙමින්ජිවත් විය
මෙවන් පදනමක් තුළ ලෝක ප්‍රජාව විසින් අයිතිවාසිනකම් සංකල්පය නිර්වචනය කරමින් මිනිසාට මිනිසකුලෙස නැගීසිටිමට අවස්ථාව උදාවිය
මේතත්වය තුළ මුල්කාලිනව වරප්ප්‍රසාද ලෙස පැවත පසුකාලයේදී ක්‍රමයෙන් වර්ධනය වීමත් සමඟ මානව අයිතිවාසිකම් බිහි විය
මෙවන් තත්වයක් තුළ මුළුලෝකය පුරාම මානව අයිතිවාසිකම් ව්‍යප්ත විය
මානව අයිතිවාසිකම් 1945 ට පෙර හා පසු
මානව අයිතිවාසිකම් 1945 ට පෙර හා පසු

1945 න් පසු මානව අයතිවාසිකම් වල වර්ධනය

		  ලෝක ජනතාව මානව අයිතිවාසිකම් නිසිලෙස භුක්ති විදිමක් සිදු වුයේ වර්ෂ 1945 න් පසුව ය
දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් පසු සාමය ඇති කරගැනීම සදහා මානව අයිතිවාසිකම් කොන්දේසියක් මත පිහිටා පිළිගනු ලැබිය
මෙහි ප්‍රථිඵලයක් ලෙස 1945 ඹක්තෝබර් මාසයේ එක්සත් ජාතීගේ සංවිදානය බිහිවිය
මේ තුළින් ලෝකයේ සිටින සියලුම ජනයාගේ මානව අයිතිවාසිකම් ආරක්ෂා කිරීම සදහා ජාතීන්ගේ කැපවීමක තහවුරුවීමක් දක්නට හැකිය
මානව අයිතිවාසිකම් බිහිවීම මේ ආකාර උවද දෙවන ලෝක සංග්‍රාමයෙන් පසුව වඩා වේගයෙන් සංවර්ධනය වීම සදහා බලපෑකරුණු දෙකක් විය
1.ඒ වන විටත් ඇතැම් ජාතික රාජ්‍යයන් විසින් තමන්ගේ නිදහස හෝ මුලික අයිතිවාසිකම් නිදහස ලෙස පිළිගත් එම සිද්ධාන්තය එම රටවල ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවට ඇතතුලත් කිරීම

	2.මානුෂික අයිතිවාසිකම් නීතිය ප්‍රවර්ධනයට ජාත්‍යන්තර සංවිධාන හා කලාපීය සංවිධාන වශයෙන් ජාත්‍යන්තර ප්‍රජාව දැක්වු උන්දුව.

	මෙහි ප්‍රථිඵලයක් වශවයෙන් ලොව සෑම රාජ්‍යයක්ම තම ජාතීන්ගේ උන්නතිය උදෙසා මෙම මානව අයිතිවාසිකම් සුරක්ෂිතව පවත්වා ගැනීමට උන්දු වුහ
මෙය සරළ නිදර්ශනයකටගෙන බලන විට පෙන්වාදිය හැක්කේ එදා 1945දී ජාතීන් 51ක් අතර ඇති කරගනු ලබන එක්සත් ජාතීන්ගේ ප්‍රඥප්තියෙනි
2006 වසර වන විට රාජ්‍යයන් 192 ක් සාමාජික්ත්වය දරන එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයේ ව්‍යවස්ථාව වී ඇත්තේ මේ ප්‍රඥප්තිය වන බැවින් ජාත්‍යන්තර නීතියක් වශයෙන් මානුෂික අයිතිවාසාකම් සංවර්ධනය කිරිම සම්බන්ධයෙන් වන ප්‍රාරම්භක ලේඛනයක් වශයෙන් මෙය පෙන්වාදීමට හැකිය
කෙසේ වෙතත් එහි එක් පරමාර්ථයක් ලෙස මානව අයිතිවාසිකම් නංවාලීම හා සුරැකීම එක්සත් ජාතීන්ගේ ප්‍රඥප්තියේ සදහන් කරන ලදමුත් මානව අයිතින් යන පදය යටතේ කවර නිශ්චිත අයිතින් ඇතුලත් කරන ලද දැයි විස්තර කිරිමක් එහි නොවීය
මානව අයිතින් පිළිබද නිතිය යටතේ වන යුතුකම් සවිස්තරව නිශ්චය කරමින් අනාගතයේදී සම්මුතීන් සම්මත කරනු ඇතැයි ප්‍රඥප්තිය කෙටුම්පත් කල උදවිය සිතූහ
එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය පිහිටුවීමෙන් අනතුරුව එම සංවිධානය විසින් වහාම අලු‍තෙන් පිහිටුවන ලද මානව අයිතින් කොමිෂන් සභාව මානව අයිතිවාසිකම් සවිස්තරව පෙළගස්වමින් මානව අයිතින් විශ්ව ප්‍රකාශනය කෙටුම්පත් කළාය
එහි පුර්විකාවට අණුව එම ප්‍රකාශනයේ අදහස් කරන ලද්දේ එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයේ ප්‍රඥප්තියේ සදහන් කරන ලද මානව අයිතීන් සහ නිදහස පිළිබද පොදු අවබෝධයක් සැපයීමය
1948.12.10 දින එක්සත් ජාතීන්ගේ මහා මණ්ඩලය අයිතින් පිළිබද විස‍්තීරණ ප්‍රකාශනයක් ප්‍රජාව විසින් සම්මත කල ප්‍රථම වතාව එය බැවිණි
මානව අයිතිවාසිකම් දිනය වන දෙසැම්බර්10 දින මෙම සිදුවීම් ලොව පුරා අනුස්මරණය කරයි
මානව අයිතින් විශ්ව ප්‍රකාශනය බැදීමෙන් යුත් නෛතික සම්මුතියක්නොවේ
රාජ්‍ය විසින්  එය ස්ථිර කලයුතු නැත
ඒ අණුව එහි සදහන් වන්නේ සමජයේ සෑම පුද්ගලයකු හා සෑම සංවිධානයක්ම විසින් නිරතුරුවම මෙම ප්‍රකාශනය සිහියේ තබාගෙන ඉගැන්විම සහ අධ්‍යපනය මගින් මෙය අයිතීන්වලට සහ නිදහසට ගරුකරනු ලැබීමත් දේශීය වශයෙන් හා ජාත්‍යන්තරව ගන්නා ක්‍රමික පියවර මගින් සාමාජික රටවල මෙන්ම ඔවුන්ගේ අධිකරණ බලය සහිතව දේශයන්හි ජනතාව අතර විශ්විය වශයෙන් ඒවා ඵලදායිව පිළිගැනීම හා තහවුරු කිරිමක් අරමුණුකොට සියලු ජනතාව හා ජාතීන් විසින් සාක්ෂාත් කරගතයුතු පොදු ප්‍රමිතියකි
මේ ආකරයට මානව අයිතිවාසිකම් ජාත්‍යන්තර වශයෙන් ඉතා පුළුල්ව වර්ධනය වීම සදහා ඉතා සුවිශාල කර්යභරයක් සිදුකළ ආයතන කීපයක් විය
1.එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය

	2.යුරෝපා මණ්ඩලය 

	3.අමරිකානු සංවිධානය

	4.අප්‍රිකානු එකමුතු සංවිධානය

		මේ ආකාරයට මානව අයිතිවාසිකම්වල වර්ධනය පිළිබද නොයෙකුත් පියවර මගින් හදුන්වාදුන්නද මේ සියල්ලටම හේතු වුයේ වඩාත් ක්‍රියාශීලී වැඩකරන පන්තියක වර්ධනය වීමත් ලෝක දේශපාලන බලවේග වර්ධනයත් සහ සමාජවාදී ව්‍යාපාරවල වර්ධනය නිසා බවයි.

පින්තුර ඒකතුව

මේ අඩවියත් බලන්න
මානව අයිතිවාසිකම් 1945 ට පෙර හා පසු

මානව අයිතිවාසිකම්
සිරකරුවෝ හෝ රැඳවුම්කරුවෝ
සිරකරුවන් හා රැදවියන්
මනුෂ්‍යයෙකු ලෙස උත්පත්තිය ලැබීම නිසා මිනිසාටහට හිමිවන අයිතිවාසිකම් පොදුවේ මානව අයිතිවාසිකම්ලෙස පිළිගනු ලැබේ
මෙකී අයිතිවාසිකම් හි ඉතිහාසය විමසීමේදී එය මිනිසාගේ ප්‍රාථමික යුගය කරාම ගමන් කරන බව පෙනේ
ඉන් අදහස් වනුයේ මිනිසා ප්‍රාථමික සමාජවල පටන් තම අයිකිවාසිකම් වෙනුවෙන් කටයුතු කළ බවයි.ඒ සඳහා විවිධ අරගල, ලේ වැගිරීම්, සටන් පවා සිදු වු බව ඉතිහාසය සාක්ෂි දරයි
කෙසේ නමුත් අයිතිවාසිකම් යනු රන් බන්දේසියක බහා මිනිසාට හිමි වුවක් නොව විවිධ උත්සාහයන්ගේ අවසානයේ ජයග්‍රහණයක් බව පැහැදිලිය
1945 වසර යනු ලෝක ඉතිහාසය තුළ සුවිශේෂී කඩයිම් වර්ෂයක් වේ
ඊට හේතුව 2වන ලෝක සංග්‍රාමයෙන් පසු ලෝකයේ නව පුනරුදය ඇරඹෙන්නේ එකී වසරේ සිට වීම නිසායි
එම නිසා 1945 න් පසු අවධිය තුළ මානව අයිතිවාසිකම්විකාශනය වු ආකාරය සාකචාවට

මානව අයිතිවාසිකම් නිර්වචනය

	
(1)මානව අයිතිවාසිකම් යනු
'මෙලොව උත්පත්තිය ලබන සෑම මනුෂ්‍යයෙකු විසින්ම ඔහුගේ හෝ ඇගේ භාෂාව, ආගම,වාර්ගිකත්වය , ලිංගිකත්වය ආදී කිසිවක් නොතකා සහජයෙන්ම උරුමකරගත්තා, කිසිම ව්‍යවස්ථාදායකයකින්,නිතියකින් හෝ කඩ කළ නොහැක්කාවුත් උල්ලංඝනය කළ නොහැක්කාවුත් අයිතිවාසිකමකි'
(කරුණාදාස, 2006, 01)

	
(2)මානව අයිතිවාසිකම් යනු
'සාමාන්‍යය අයිතිවාසිකම් වලින් වෙනස්වන්නා වුත්, සමස්ථ මනුෂ්‍යය පුජාව වෙත,මනුෂ්‍යයන් වීමේ හේතුව නිසාම නිසගයෙන්ම හා සහජයෙන්ම උරුම වන්නාවුත්, කිසිම නිතියකින් කඩකළ නොහැක්කාවුත් සුවිශේෂී නිතියක් වන්නේය'
(කරුණාදාස, 2006,77)

	
(3)මානව අයිතිවාසිකම් යනු
'දෙවියෙක්, සතෙක් හෝ යන්ත්‍රයක් නොවන පුද්ගලයා මනුෂ්‍යයෙකු වන අතර එලෙස මනුෂයයෙකු වීම නිසාම හිමිවන අයිතිවාසිකම් මානව අයිතිවාසිකම්වේ
මේවා හැමවිටම යුතුකම් හා බැදී පවතී
'

					(New Standard Encyclopedia, Volume6,282)

(4)මානව අයිතිවාසිකම් යනු
'මනුෂ්‍යයෙකු වීම නිසාම පුද්ගලයෙකුට හෝ පුද්ගල කණ්ඩායකට මානව අයිතීන් හිමි වේ
මිනිසුන්ගේ හැකියාවන් වර්ධනයට හා මිනිසුන්ට ජීවත්වීමේ රුකුලක් වශයෙන් මානව අයිවාසිකම්  පවතී
එමෙන්ම සෑම පුද්ගලයෙකුටම මේවා සමානව පවතී
'

					(එ
මාකව හිමිකම් විශ්ව ප්‍රකාශනය
)

1945ට පෙර මානව අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ සුවිශේෂී අවස්ථා

		1945 වසර යනු මානව අයිතිවාසිකම් ක්‍ෂෙත්‍රයේ සුවිශේෂී කඩඉමකි
ඊට හේතුව 2 වන ලෝක මහා සංග්‍රාමයට පසු බිහි වු එ
සංවිධානය කේන්ද්‍රගත කරගනිමින් මානව අයිතිවාසිකම් පිළිඳව විශ්ව ප්‍රකාශනය බිහිවීමයි
එහෙත් ඒ සඳහා 1945 ට පෙර සිටම පසුබිම සැකසී තිබේ
‍ සුවිශේෂී සිද්ධීන්-

		ඉහත අවස්ථාවලදී සිදු වු මහජන එකතු වීම්, ඉල්ලීම් හා අයිතීන් වෙනුවෙන් කළ අරගලවල ප්‍රතිඵලයක් ලෙස මානව අයිතිවාසිකම්  වර්ධනය වු බව කිව හැකියි
1945 ට පසු මානව අයිවාසිකම් ක්ෂෙත්‍රයේ සුවිශේෂී කඩයිම්

එ
මානව හිමිකම් විශ්ව ප්‍රකාශනය(U
R)

		මානව අයිතිවාසිකම් සම්බන්ධයෙන් මෙතෙක් ලොව ඇති වු විශිෂ්ඨතම ලියවිල්ල ලෙස සැළකෙනුයේ 1948.12.10 සම්මත වු මෙම ලියවිල්ලයි
2 වන ලෝක යුද්ධයෙන් පසු සිදු වු මානව හිමිකම් ක්‍ෂෙත්‍රයේ මහාවිනාශය නැවත සිදුනොවීමට ලෝක ප්‍රජාවම එක් කළ අවස්ථාවක් ලෙස මෙම ලියවිල්ල සැලකේ.අද වන විට මෙම ගිවිසුමේ වගන්ති තම රටවල් තුළ ක්‍රියාත්මක  කිරීමට රාජ්‍යය 191 කටයුතු කරන අතර වගන්ති 30 කින් යුක්ත මෙම ප්‍රකාශනය තුළින් මිනිසකුට හිමිවිය යුතු සෑම අයිතිවාසිකමක්ම තහවුරු කොට ඇත
ආර්ථික/ සාමාජික/ සංස්කෘතික අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ අන්තර්ජාතික සම්මුතිය(I
R)

		1996 දී ඇති වු ආර්ථික, සාමාජිය, සංස්කෘතික අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ ජාත්‍යන්තර සම්මුතිය මගින් ඉහත අයිතීන් තහවුරු කර ඇත
මිනිසාට සමාජය තුළ ජීවත්වීමේදී හිමිවිය යුතු නිදහස් රැකියාවක් තෝරා ගැනීමේ අයිතිය, සාධාරණ වැටුපක් ලැබීමේ අයිතිය, සංගමයේ නිදහස වැනි ආර්ථික,සාමාජීය හා සංස්කෘතික අයිතීන් මෙම ගිවිසුම මගින් ලොව පුරා සහතික කොට ඇත
සිවිල් හා දේශපාලන අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ ජාත්‍යන්තර සම්මුතිය(I
R)
		
මිනිසාගේ මුලිකවම තහවුරු විය යුතු අයිතිවාසිකමක් වු සිවිල් හා දේශපාලන අයිතීන් තහවුරු කරනු ලබන්නේ මෙම සම්මුතිය මගිනි
කුරිරු සහ අවමන්සහගත සැළකිලි වලින් මිදීමේ අයිතිය / සාධාරණ නඩුවිභාගයක අයිතිය / මත දැරීමේ හා ප්‍රකාශ කිරීමේ අයිතිය වැනි සිවිල් පුරවැසිටයකු ලෙස හිමිවිය යුතු අයිතිවාසිකම් හා දේශපාලන අයිතිවාසිකම්  මෙම සම්මුතිය මගින් සාක්‍ෂාත් කරනු ලබයි
18 දෙනෙකුගෙන් යුත් කමිටුවක් මගින් මෙම හිමිකම් තහවුරු කරනු ලබයි
සිවිල් හා දේශපාලන අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ 1 වන ප්‍රොටෝකෝලය
කිසියම් රටක අධිකරණ ක්‍ෂෙත්‍රයේ ගතහැකි අවසාන ක්‍රියාමාර්ගයද ගත් නමුත් තෘප්තිමත් පිළිතුරක් නොලැබුණු විට සාමාජික රටවල පුරවැසියන්ට එ
මානව හිමිකම් කමිටුවට පැමිණිළි කිරීමට ඉඩසලසා ඇත්තේ මෙම ප්‍රොට්‍රෝකෝලය මගිනි
ශ්‍රි ලංකාව ද 1997 දී මෙම සම්මුතියට අත්සන් කරම්න් එහි ප්‍රතිපාදන ක්‍රියාත්මක කිරීමට එකඟ වී ඇත
සිවිල් හා දේශපාලන අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ 2 වන ‍ප්‍රොටෝකෝලය
සාමාජික රටවලින් මරණීය දණ්ඩනය ඉවත් කිරීම සඳහා මෙම සම්මුතියට එකඟ රාජ්‍යයන්  සෑම අවශ්‍යය, ක්‍රියාමාර්ගයක්ම ගතයුතු බව මෙම ගිවිසුම ප්‍රකාරව කියවේ
ස්ත්‍රීන්ට එරෙහිව කෙරෙන සියලු ආකාරයේ වෙනස්කොට සැළකීම තුරන් කිරීමේ සම්මුතිය
1979 දී මෙම සම්මුතිය කෙටුම්පත් කළ අතර 1981 සැප්තැම්බර් 03 දා සිට ක්‍රියාත්මක වේ
ලොවපුරා හිංසනයට ලක් වු ස්ත්‍රීවර්ගයා වෙනුවෙන් ඉදිරිපත් වු ප්‍රබලර සම්මුතිය ලෙස මෙය සැළකේ.

වධහිංසා සහ වෙනත් අමානුෂික දඬුවම් හා අවමන් සහගත සැළකිලි වලට එරෙහි සම්මුතිය
ලෙස මෙම සම්මුතිය අර්ථ දැක්වේ
ළමා අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ සම්මුතිය (C
මේ මගින් ළමා අයිතීන් සුරකිනු ලැබේ
අප රටේ ළමා ආරක්‍ෂක අධිකාරියක් පිහිටුවා ඇත්තේද මෙහි මඟපෙන්වීම අනුවය
මෙම සම්මුතිය 1989 සිට ක්‍රියාත්මක වේ
1945 න් පසු මානව අයිතිවාසිකම් රැකගැනීම සඳහා ඉවහල් වු සම්මුතීන් ඉහතින් සාකච්ඡා කරනු ලැබිය
මානව අයිතිවාසිකම් ආරක්‍ෂා කරන ආයතන-

මානව අයිතිවාසිකම් තහවුරු කරන ඒ වෙනුවෙන් පමණක් පෙනීසිටින රාජ්‍යයමය හා රාජ්‍යයමය නොවන සංවිධානද, කළාපීය සංවිධාන ද බොහෝමයක් රටපුරා ඇත
ඒවා පහත පරිදි වේ
ජාත්‍යයන්තර ආයතන-

	මානව අයිතිවාසිකම් කොමිසම
වියානා සම්මුතිය හා ලෝක මානව අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ සමුළුවේදී සැකසු වැඩසටහන්
මානව අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ කොමසාරාස් ධූරය
ජාත්‍යයන්තර අපරාධ අධිකරණය(I
අන්තර්ජාතික අධිකරණය(I
J)      

	එ
යුධඅපරාධ විනිශ්චය සභාව. 
		උදා
-යුගෝස්ලෝවියාව පිළිබඳ හා රුවන්ඩාව පිළිබඳ අපරාධ විනිශ්චය සභාව

	අන්තර්ජාතික නීතිකොමිසම
අන්තර්ජාතික නීතිවේදීන්ගේ කොමිසම

කළාපීය සංවිධාන-

	මානව අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ යුරෝපා අධිකරණය
මානව හා පුද්ගල අයිතිවාසිකම් අප්‍රිකානු කොමිසම

	ඉස්ලාම් ජනතාවගේ මානව අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ "කයිරෝ සම්මුතිය"
මානව අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ අන්තර් ඇමරිකානු අධිකරණය
රාජ්‍ය්‍ය නොවන සංවිධාන
Human Rights Watch සංවිධානය             

	Freedom සංවිධානය

	Amnesty International සංවිධානය

	Baharain Center For Human Rights සංවිධානය

	Article 18 සංවිධානය

ශ්‍රි ලංකාව තුළ මානව අයිතීන් සුරක්‍ෂණය කරන ආයතන-

	ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය                                  

	මානව හිමිකම් කොමිසම

	පරිපාලන කටයුතු පිළිබඳ පාර්ලිමේන්තු කොමසාරිස්

	නීති ආධාර පදනම

	නීති ආධාර කොමිසම

	මානව හිමිකම් ආයතනය

	මානව හිමිකම් අධ්‍යයන කේන්ද්‍රය

	මානව අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ නීතිවේදී සංවිධානය

	මේ සියලුම ආයතන 1945 න් පසු නුතන අවධිය තුළ බිහි වු ඒවා වේ
එබැවින් 1945 අවධිය අයිතිවාසිකම් ක්‍ෂෙත්‍රයේ ස්වර්ණමය යුගය ලෙස සැළකුවහොත් එය අතිශෝක්තියක් නොවනු ඇත
මානව අයිතිවාසිකම් පිළිඹිබු කරන  සුවිශේෂී ක්‍ෂෙත්‍ර-
	
මහජන අර්ථසාධන නඩුක්‍රමය-

	ඉන්දීය හිටපු අගවිනිසුරු වන පි
එන්.භගවතී මහතා විසින් හදුන්වා දෙනු ලැබු මහජන අර්ථසාධන නඩුක්‍රමය ද 1945 න් පසු දශකය තුළ සුවිශේෂී ඉදිරිගමනක් පිළිභිබු කරන අවස්ථාවකි
"කොන් වී ඇති සමාජ කණ්ඩායම් සහ  සම්පත් ප්‍රහීනතාවය නිසා නීතියේ ප්‍රවේශය අහිමි වී ඇති අය ආරක්‍ෂාකර ගැනිමට විනිශ්චයකාරවරු ගතිජව හා නිර්මාණශිලීව කටයුතු කිරීම"
(සිරිවර්ධන,1993,16)

වැඩිහිටි අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ නීති-
වයස අවු
60 ඉක්ම වු නමුත් ඒවා බලාත්මක කර ගැනීමට වයෝවෘද්ධභාවය බාධාවක් වු පුද්ගලයන්ගේ අයිතිවාසිකම් තහවුරු කිරීමට කටයුතු යෙදීම සුවිශේෂී අවස්ථාවකි
ආබාධිත තැනැත්තන්ගේ අයිතිවාසිකම්-

පාරිභෝගික ආරක්‍ෂාව පිළිබඳ අයිතිවාසිකම්-        

පරිසරය පිළිබඳ නීති-

මානව අයිතිවාසිකම් බිඳවැටෙන අවස්ථා හා මානව අයිතිවාසිකම් සඳහා පවතින අභියෝග-

		මේ වන විට ලෝකය පුරා මානව අයිතිවාසිකම් ක්‍ෂෙත්‍රය තුළ සීඝ්‍ර ප්‍රගමනයක් ඇතිබව නොරහසකි
සෑම ඉසව්වක්ම ආවරණය කරමින් මානව අයිතිවාසිකම් සුරක්‍ෂිත වී ඇත
එහෙත් සුපරික්‍ෂාකාරීව බැලීමේදී ඇතැම් අවස්ථාවල මානව අයිතීන් ඉටු වී නොමැති අතර ඇතැම් ක්‍ෂෙත්‍ර සම්බන්ධයෙන් මානව අයිතීන් සුරක්‍ෂිත කොට නැති බව පෙනේ
පසුගිය දා ඉරාකයේ "අබුහරීම්" සිරකඳවුර තුළ සිදු වුවායැයි කියන අමානුෂික හා අතිශය කෲර හිංසනයන්
වර්තමානයේ ලොවපුරා පවතින විවිධ යුධ කටයුතු නිසා ද,දහස් ගණනකගේ මානව අයිතිවාසිකම් කඩ වී ඔවුන් හිංසනයට ලක් වී ඇත
මොවුන් මෙම යුද්ධ වලට ඍජුවම සම්බන්ධ නොවුනද මෙකී විපාක වලට මුහුණදීමට සිදුවීම ඛේදනීය තත්වයකි
ලොවපුරා පවතින ගරිල්ලා සංවිධාන වලට ළමා සොල්දාදුවන් යොදා ගනිමින් ළමා අයිතීවාසිකම් උල්ලංඝනය කිරීම
කාන්තා අයිතිවාසිකම් පිළිබඳව ඉතා දැඩිව සාකච්ඡා කරන මෙවන් සමයකදීම මැදපෙරදිග කළාපය තුළ කාන්තා අයිතිවාසිකම් දැඩිව උල්ලංඝනය කිරීම
තලෙයිබාන් පාලනය තුළ කාන්තාවන්
ඇතැම් සම්මුතීන්/ප්‍රඥප්ති බොහෝමයක් කොළයට සිමා වී පැවතීම
ඒවා ප්‍රායෝගිකව ක්‍රියාත්මක නොවීම
මානව අයිතිවාසිකම් වලට වඩා වැඩිවේගයකින් විද්‍යයාව හා තාක්‍ෂණය දියුණුවීම තුළ සමහර අයිතිවාසිකම් විද්‍යයාවේ හා තාක්‍ෂණයේ බලමහිමය නිසා යටපත් වී ඇත
නුතනයේ නිපදවන භාණ්ඩ (පරිගණක),ජානපිටපත් තාක්‍ෂණය, අධිශීතකරණය කල ශුක්‍රානු භාවිතය, නළ දරු උපත්, අනායාස මරණ, කෘත්‍රිම ජීවිතාධාරක ආදිය යොදාගැනීම තුළ මානව අයිතිවාසිකම් අභියෝගයට ලක් වී ඇත
ඒ අනුව සිදුවිය යුත්තේ මානව අයිතිවාසිකම් ද විද්‍යයාව හා තාක්‍ෂණය මෙන් ක්‍ෂණිකව යාවත්කාලීන වීමයි
ඉහත දැක්වු තොරතුරු වලට අනුව මානව අයිතිවාසිකම් යනු ඉතා පහසුවෙන් ක්‍රියාත්මක කිරීමට හැකී සෑම දෙනාටම සමානව ලැබෙන ,සර්ව භෞමික සංකල්පයක් නොවේ
ඒ අනුව මෙයින් අපට ගම්‍යය කරනුයේ මානව අයිතිවාසිකම් සුරක්‍ෂිත කිරීමට මෙහට වඩා ක්‍රමවේද, ක්‍රියාමාර්ග ගත යුතුව ඇති බවයි.ඒ අනුව පවත්න අභියෝග හදුනාගෙන පිළියම් කළයුතු වේ
එවිට මේ ලොව මීට වඩා සුන්දර ස්ථානයක් වනු නිසැකය
ආශ්‍රිත ග්‍රන්ථ
1අන්තර්ජාතික මානව අයිතිවාසිකම්
ප්‍රවෘත්ති කේන්ද්‍රය
බෞද්ධාලෝක මාවත
කොළඹ 07

2කරුණාදාස ඩබ්.එම්
ජාත්‍යයන්තර මානුෂ්‍යයවාදී නීතිය
ඉමේජ් ලංකා ප්‍රින්ටර්ස්
දෙහිවල
මේ අඩවියත් බලන්න
 මානව අයිතිවාසිකම්
 ශ්‍රී ලංකාවේ ළමා අයිතිවාසිකම්
මහනුවර යුගයේ චිත්‍ර උඩරට චිත්‍ර නමින් ද හැඳින්වේ
අතීතයේ දී උඩුනුවර, යටිනුවර, දුම්බර හේවාහැට, හාරිස්පත්තුව යන ප්‍රදේශවල ව්‍යාප්තව පැවති උඩරට රාජධානිය වත්මන් මහනුවර කේන්ද්‍ර කර ගත්තකි
1වන විමලධර්මසූරිය රජු ගෙන් ඇරඹි යුගය ශ්‍රි වික්‍රම රාජසිංහ රජුගෙන් නිම වෙයි
මහනුවර චිත්‍ර කලාව බුදු සමය සමඟ අත්වැල් බැඳගෙන පෝෂණය වූවකි
අසරණ සරණ සරණංකර හිමියන්ගේ දායකත්වය නිසා පිරිහෙමින් පැවති මහනුවර කලාවට නව පණ ලැබුණි
කීර්ති ශ්‍රි රාජසිංහ රාජ සමය්දී උපසම්පදා කර්මය යළි පිහිටුවීමෙන් පසු විහාර කර්මාන්තය ‍මෙන්ම එහි සිතුවම් කලාව ද වර්ධනය විය
කලාවේ උන්නතිය සදහා 1වන විමලධර්මසූරිය (ක්‍රි
ව.1592-1604), සෙනරත් රජ (ක්‍රි
ව.1604-1635), 2වන රාජසිංහ (ක්‍රි
ව.1634-1684), 2වන විමලධර්මසූරිය (ක්‍රි
ව.1686-1705), ශ්‍රි වීර පරාක්‍රම නරේන්ද්‍රසිංහ (ක්‍රි
ව. 1705-1738), ශ්‍රි විජය රාජසිංහ (ක්‍රි
ව.1738-1746), කීර්ති ශ්‍රි රාජසිංහ (ක්‍රි
ව.1746-1799) යන රජවරුන්ගේ දායකත්වය නොමඳව ලැබුණි
විහාර චිත්‍ර 

මහනුවර චිත්‍ර දක්නට ලැබෙන ස්ථාන අතර ලෙන් විහාර හා ටැම්පිට විහාරවලට  ප්‍රමුඛ ස්ථානයක් හිමි වේ
ලෙන්හි අඳිනු ලබන චිත්‍ර ලෙන් විහාර චිත්‍ර ලෙස හැඳින්වේ
මේවා භික්ෂූන්ගේ වාසය සඳහා සකස් කළ ස්වභාවික ගල් ලෙන්ය
මහනුවර යුගයේ ප්‍රකට ලෙන් විහාර කිහිපයක් තිබේ රිදී විහාරය, දෙගල්දොරුව, දනගිරිගල, දඹුල්ල, අලු විහාරය ඒ අතර ප්‍රකට ය
ටැම්පිට විහාර අඩි හයක් පමණ උසට ගල් කණු සිටුවා ඒ මත මෙ‍ම විහාර ගොඩනංවා තිබේ
පොළව හාරා සිටවූ ගල් කණු මත විහාර ඉදිකරනු ලැබුවේ වේයන්ගෙන් චිත්‍ර ආරක්ෂා කර ගැනීම ට යැයි ඇතමෙක් කියති
මැදවල විහාරය, දන්තුරේ විහාරය ප්‍රකට ටැම්පිට විහාරයන්ය
සූරියගොඩ, දෙවනගල, හිඟුල, දැඹව, විලයාය ප්‍රදේශ වල ද ටැම්පිට විහාර දක්නට ලැබේ
සැරසිලි මෝස්තර

මහනුවර චිත්‍ර කලාවේ  වැදගත් ලක්ෂණයකි
නුවර යුගයේ දී තිරිඟිතලය මූලික කර ගෙන මෝස්තර යෙදීම දක්නට ලැබේ
මධ්‍යකාලීන සිංහල කලා කෘතියෙහි දැක්වෙන පරිදි මහනුවර යුගයේ සැරසිලි මෝස්තර සතර වර්ගයකි
දිව්‍ය-සත්ව-වෘක්ෂ හා නිර්ජීව යනු‍වෙනි
දිව්‍ය යන්නට හිරු, සඳු අයත්ය
හිරු සදු නොනැසී පැවැතීමේ  සංකේතයයි
හිරුගෙන් ප්‍රතාපවත් බව ද සඳුගෙන් සෞම්‍ය බව ද විදහා දැක්විණ
මවාගත් සතුන් වන භේරුණ්ඩ-මකර-ගජසිංහ-ඇත්කඳළිහිණි-කිඳුරු-සරපෙන්දි රූප ද සිංහ-නාග -හංස-සැවුල්-මත්ස්‍ය-ඇත්-ගව-අශ්ව-ඇත් රූප සත්ව යන්නට අයත්ය
සීන-කඩුපුල්-නාරිලතා-පරසතු-පිච්ච-වැටකේ-ඇසළ-සපු-අනනාසි-ලියවැල-පළාපෙති-මහනෙල්මල-බිනර මල යන මෝස්තර සටහන් උද්භිත ගණයෙහිලා ගැනේ
අරිම්බුව-කුන්දිරික්කම්-පනාව-තනි පොට ලණුව-දෙපොට ලණුව-සුළිය-සුළි දෙක-හවඩිය ආදී ජ්‍යාමිතික මෝස්තර සටහන් නිර්ජීව යනුවෙන් දක්වා ඇත
ශිල්පීය උපක්‍රම
මෙකල ශිල්පීන් යොදාගත් ශිල්පීය ධර්ම විශේෂ වූවකි
බිත්තිවල චිත්‍ර ඇඳීමට යෝග්‍ය පරිදි බදාම පිළියෙළ කිරීමෙන් චිත්‍රවල කල් පැවැත්ම අපේක්ෂා කරන ලදී
බදාමය හුණු හා කහට පොතු දියර සමඟ මිශ්‍ර කිරීම එක් උපක්‍රමයකි
පොල් කෙදි, අරලු කහට ඇසතු බෝ පොතු සිහින්ව ලියා කොටා ගත් මිශ්‍රණයට අරලු හා ජලය එක්කර බදාම තැනීමට අවශ්‍ය ජලය සපයා ගැනීම ද සිදු කරන ලදී
කැටයම් සඳහා බදාම සකස් කිරීම වෙනත් ස්වරූපයකින් දක්නට ලැබුණි
වර්ණ සකස් කිරීමේදී ද ස්වභාවික වර්ණ භාවිත කරන ලදී
සුදු පැහැය සකසා ගනු ලැබුවේ මකුළු නමින් හැඳින්වෙන පොළවෙන් ලබාගත් පස් වි‍ශේෂයකිනි
පොල්කටු අඟුරු සියුම්ව කුඩුකර හලා ගැනී‍මෙන් කලු පැහැය ලබාගැණින
ගුරුගල් සියුම්ව කුඩුකර හලා ගැනීමෙන් රතු වර්ණය ලැබුණි
මේ හැරුණු විට සාදිලිංගම් රතු පැහැය ඉන්දියාවෙන් ‍ලබාගෙන තිබේ
ගොකටු ගසේ කිරිවලින් කහ පැහැයද නිල් ඇවරිය කොළ යුෂ උණුකිරීමෙන් නිල් පැහැයත් අගුණ රණවරා, මිදෙල්ල කොළ යුෂ යොදා ගැනීමෙන් කොළ පැහැයත් ලබා ගන්නා ලදී
දිවුල් ලාටු මිශ්‍ර කිරීමෙන් වර්ණ ස්ථාවරත්වය අපේක්ෂා කළහ
ටැම් හා ගොඩනැගිලි චිත්‍ර සඳහා දිය සායම් භාවිත කළ අතර වර්ණ ප්‍රබේද ලබා ගැනීමට සුදු-කළු වර්ණ භාවිත කළහ
තෙතමනයෙන් චිත්‍ර ආරක්ෂා කිරීමට යොදාගත් සාර්ථක උපක්‍රමය වූයේ චිත්‍ර මත වලිත්ති ආලේප කිරීමයි
චිත්‍ර අලංකාර කිරීමට ද මෙය ප්‍රයෝජනවත් විය
වලිත්ති සකස් කිරීමට අනුගමනය කළ ක්‍රම කිහිපයකි
පිරිසිඳු දුම්මල කුඩු දොරණ තෙල් සමඟ මිශ්‍ර කර නිවෙන්නට හැර වාර කිහිපයක් පෙරා ගැනීම, ගොකටු සායම් වලිත්තියක් ලෙස භාවිත කිරීම, කැප්පෙට්ටිය කොළ වලිත්තියක් ලෙස සිහින්ව ආලේප කිරීම ද සිදු කරන ලදී
චිත්‍ර ඇඳීමේදී පින්සල් සඳහා විවිධ මාධ්‍ය භාවිත විය
සත්ව ලෝම තෘණ වර්ග එහීදී මූලික විය
මෘදු බවින් යුතු ලේන ලොම් හා බළල් ලොම් යොදාගනීම සියුම් රේඛා කර්මයට හේතු විය
වැටකෙයියා මුල්, ‍තෙලි තණ හා තුත්තිරි කෙඳි ද පින්සල් සඳහා යොදා ගනු ලැබිණ
චිත්‍ර ශිල්පීන්
නුවර යුගයේ චිත්‍ර ශිල්පීහු කොට්ටල්බද්ද කාර්මික ‍ශ්‍රේ ණියට අයත් වූවෝ වෙති
නුවර යුගයේ සිතුවම් කලාව ගොඩනැංවීමට මොවුහු සෘජුවම දායක වී තිබේ
දෙවරගම්පල සිල්වත්තැන ,දේවේන්ද්‍ර මුලවාරියා මහනුවර සිත්තර පරම්පරාවට අයත්ය
එල්.ටී.පී.මංජු ශ්‍රී ගේ අදහසට අනුව දේවේන්ද්‍ර මුලවාරියා දෙවිනුවර සිත්තර පරම්පරාවේ කෙනෙකි
නීලගම පටබැන්දා, කොස්වත්තේ සිත්තර න‍යිදේ හා දෙවරගම්පල සිල්වත් තැන දෙගල්දොරු චිත්‍ර ශිල්පීන්ය
දෙවරගම්පල සිල්වත් තැන කීර්ති ශ්‍රී රාජසිංහ රජුට සේවය කළේය
ඔහු නායක්කර් වංශික ශිල්පීන්ද මැනවින් ඇසුරු කළ අයෙකි
නයිදේ පරම්පරාවට අයත් කොළඹ නයිදේ දෙවන රාජ‍සිංහ රජුට සේවය කළේය
මද්දුම නයිදේ, දෙවන විමලධර්මසුරිය රාජ සමයේ විසූවෙකි
ගල්ලෙන් නයිදේ නරේන්ද්‍රසිංහ රජුට සේවය කළේය
උල්ලඳුපිටියේ සිත්තරා, ගන්නොරුවේ නවරත්න දණ්ඩයා, මංගලගම නීලවල මුහන්දිරම්, සේරුගොල්ලේ සිත්තර නයිදේ, පල්ලේකුඹුර උන්නාන්සේ ද මෙකල විසූ චිත්‍ර ශිල්පීන්ය
මෙකල දකුණු ප්‍රදේශයේ විසූ භිමප්පු ගුරුන්නාන්සේ වැලිතර පරම්පරාවේ අයෙකි
සෝලියස් මෙන්දිස් ද වැලිතර පරම්පරාවේ සිත්තරෙකු‍ගේ ගෝලයෙකි
කඩොල්ගල්ලේ සිත්තර පරම්පරාව විසින් කතලුවේ පූර්වාරාම විහාර බිතුසිතුවම් අඳින ලදී
මෙකල විසූ සෙසු ශිල්පීන් නම් බැද්දෙවත්තේ දිනෝ සිත්තරා, ගරා ඬුවේ මහ සිත්තරා, ගාලුපියද්දේ  බබුන්, කිරින්දේ ශීලානන්ද හිමි, බිබිලේ සිත්තර නයිදේ, චන්ද්‍රසේකර දේවපතිදේවනාරායන බුවනෙකබාහු සිත්තර නයිදේ යන චිත්‍ර ශිල්පීන් ය
මහනුවර යුගයේ චිත්‍රවල දක්නට ලැබෙන විශේෂ ලක්ෂණ

මහනුවර යුගයේ චිත්‍ර ශිල්පියා තම නිර්මාණ සඳහා ජාතක කතා පදනම් කරගෙන තිබේ
දිව්‍යලෝක දර්ශන අපාය දර්ශන නිරූපණය කිරීමෙන් මිනිසා පිනට නැඹුරුකරවීමත් පවට බිය වැද්දීමත් අපේක්ෂා කරන ලදී
මාර පරාජය, සූවිසි විවරණ, සත් සතිය, පසේ බුදුවරු, අටමස්ථාන ආදිය නිරූපණයෙන් පෙනෙන්නේ නුවර චිත්‍රවල පැවති ‍බෞද්ධ ආභාසයයි
මෝස්තරකරණයේදී සංකේත භාවිතයක් දක්නට ලැබේ
නෙළුම් මල නිවනේ හා පවිත්‍රත්වයේ සංකේතයයි
කඩුපුල් මල කල්ප වෘක්ෂ මෝස්තර මඟින් දෙව්ලොව නිරූපණය වෙයි
සූර්ය-චන්ද්‍ර සටහන් සථිරත්වයේ සංකේත වෙයි
නාගරුව ආරක්ෂාවේ සංකේතය වශයෙන් ද මත්ස්‍ය හා වෘක්ෂ සටහන් මංගල ලක්ෂණ වශයෙන් ද තවදුරටත් යොදාගනු ලැබීය
ප්‍රෙහේළිකා චිත්‍ර මඟින් විස්මය දැනවෙයි
හාස්‍ය රසයත් භයානක රසයත් ලබාදෙන චිත්‍ර මහනුවර සම්ප්‍රදායෙහි හිඟ නොවේ
විනෝද ජවනිකා මෙන්ම ජ්‍යොතිෂය ද අන්තර්ගත ජන ජීවිතය‍ට වඩාත් සමීප චිත්‍ර කලාවකි
‍‍‍‍‍
පුස්කොළ පොතක තීරු මෙන් වමේ සිට දකුණට  දකුණට කතා ශරීරය ගලායන ආකාරයෙන් චිත්‍ර නිමවා ඇත
පාදමේ රේඛාව මත පිහිටුවා හැඩ ගැලපීම සිදු කරයි
බාහිර රේඛා යොදා ගනු ලැබිණ
කලුවන් රාමුවක පැතලි වර්ණාලේප භාවිත කර තිබේ
ගැඹුරු ප්‍රකාශන ඉරියව් මෙම චිත්‍රවල දක්නට නැත
මෙම චිත්‍ර තාත්විකත්වයෙන් බැහැර වූයේ සිත් බඳනා පරිදි කතාවක් කීම අරමුණු කර ගත් නිසා විය යුතුය
පරිමාණය ගැන නොසලකා තිබේ
වර්ණ භාවිතයේදී කහ රතු දුඹුරු පැහැයන් බහුලව යොදා ගන්නා ලදී
සිද්ධි එකිනෙක වෙන් කිරීම සඳහා රූප භාවිතා කරන ලදී
හිස් ඉඩ වැසීම සඳහා චිත්‍ර මෝස්තර යළි යළිත් යොදා ගනු ලැබිණ
නෙළුම් මල් කඩුපුල් මල් සීන මල් වැටකේ මල් කොළ ඉති ආදිය ඒ සඳහා යොදා ගන්නා ලදී
සමකාලීන වෙනත් රටවල චිත්‍රකලාවන්හි ආභාසයද  මහනුවර යුගයේ චිත්‍රවල  දක්නට ලැබේ
සියම් බුදුපිළිමවල තිබූ සිරස්පත කේතුමාලාව ලංකාවේ බුදුපිළිමවල දක්නට ලැබේ
නාරිලතා ලියපත්‍ර ආදී මෝස්තර රටාවන්හි සියම් බලපෑම දක්නට ඇත
තීරුවකින් කතා නිරූපණ‍‍ ශෛලිය, චිත්‍ර පාදමෙහි සුදු වෙනුවට කළු තීරුවකින් වෙන් කිරීම, බුරු‍ම චිත්‍රවල දක්නට ලැබේ
මහනුවර යුගයේ චිත්‍රවල ඇති ඉන්දීය බලපෑම සම්බන්ධයෙන් අදහස් දක්වන කොටගම වාචිස්සර හිමිගේ අදහස නම් නායක්කර් වංශිකයන් සමඟ පැවැත්වූ සමීප සම්බන්ධතා හේතුවෙන් එකී ශිල්පීය ආරයන්ගෙන් මහනුවර කලාව පෝෂණය වූ බවයි. මහනුවර යුගයේ චිත්‍ර ලක්දිව චිත්‍ර කලාවේ වැදගත් සංදිස්ථානයකි
දුෂ්කරතා මධ්‍යයේ කළ  කාර්යයක් බැවින් මහනුවර යුගයේ චිත්‍ර අගය කළ හැකිය

මූලාශ්‍ර
පී.උල්ලුවිස්සහේවා, උඩරට සිතුවම් මග, සංස්කෘතික කටයුතු දෙපාර්තමේන්තුව,2001.
ආනන්ද කුමාරස්වාමි, මධ්‍යකාලීන සිංහල කලා,සංස්කෘතික කටයුතු දෙපාර්තමේන්තුව.1962.

බාහිර සබැදි

චිත්‍ර කලාව
මහනුවර රාජධානිය
සිංහල සම්ප්‍රදායන්
අනුරාධපුර යුගයේ සිට මහනුවර යුගය දක්වා වු දීර්ඝ කාලපරිච්ඡේදය තුළ ලක්දිව පැවති දේශීය චිත්‍ර සම්ප්‍රදාය බටහිර යටත්විජිත සමයේදී පරිහානියට පත් විය
ව. විසිවන සියවස මුල්භාගයේ සිට ලාංකික චිත්‍ර ශීල්පීන් ආභාෂය ලබා ගත්තේ යුරෝපීය චිත්‍ර කලාවෙනි
එමගින් ජාත්‍යන්තර මට්ටමක ශිල්පීන් හැඩගැස්වීමේ මූලාරම්භයද ඇති වූ බව පෙනේ
මේ අතර ඉන්දියානු චිත්‍ර කලාවේ ආභාෂය ලබාගත් ශිල්පීන් කිහිප දෙනෙක්ද වෙති
මේ ලිපියෙන් හදුන්වා දෙන්නේ ඵම වකවානුව තුල පුරොගාමීව කටයුතු කළ කිහිප දෙනෙකි
වාසලමුදලි ඵ්
සීජී.ඇස්
අමරසේකර

1888 මාර්තු මස 02 වනදා කදාඩන්දුවේදී මෙලොව එළිය දුටු ඒබ්‍රහම් ක්‍රිස්ටෝපර් කුරේ සූරියආරච්චි අමරසේකර මහතා පුරා සියවසක් මුළුල්ලේ සිය තෙළිතුඩින් මහත් හපන්කම් පෙන්වූ චිත්‍ර ශීල්පියෙකි
මොරටුවේ වේල්ස් කුමාර විද්‍යාල‍යේ හා ශාන්ත තෝමස් විද්‍යාලයේ අධ්‍යාපනය ලද මොහු ළමා වියේ සිටම චිත්‍ර කලාව ප්‍රිය කලේය
1903 මොහු විසින් අදින ලද පූස් පැටවා, නැමැති දියසායම් චිත්‍රයට කලා සංගමයේ ප්‍රථම ස්ථානය හිමි විය
එතැන් පටන් ඔහු අතින් මේ රටේ සිටි සියලුම අගමැතිවරුන්ගේ ජනාදිපතිවරුන්ගේ පිළිරුචිත්‍ර නිර්මාණය විය
විදේශීය ප්‍රදර්ශන සදහා කෘති ඉදිරිපත් කළ ප්‍රථම ලාංකීය චිත්‍ර ශීල්පියාද මොහුය
1924දී එංගලන්තයේ චිත්‍ර ප්‍රදර්ශනයක් පවත්වා මොහු ජනාදරයට පත් විය
1940දී මොහුගේ යකැදුරාගේ දියණිය නැමැති කෘතිය වර්ෂයේ හොදම කෘතිය ලෙස රාජකීය කලායතනය මගින් තෝරා ගන්නා ලදී
මොහු විසින් තෙල් සායම් දිය සායම් සහ පැස්ටල් වලින් අදින ලද භූමිදර්ශන අතිශයින් තාත්විකය
1940දී ජෝර්ජ් මහරජතුමා අතින්ම අමරසේකර මහතාට ගෞරව නාමය පිරිනැමිණි
ජෝර්ජ් කීට්
ජෝර්ජ් කීට් මහතා ජගත් කීර්තියට පත් ලාංකීය චිත්‍ර ශිග්පියෙකි
1901අප්‍රියෙල් 17වනදා මහනුවරදී උපත ලද ජෝරජ් කීට් මහනුවර ත්‍රිත්ව විද්‍යාලයෙන් මූලික අධ්‍යාපනය ලැබීය
බෞද්ධ හා හින්දු තේමාවන් යටතේ ප්‍රථමයෙන් චිත්‍ර ඇදීම ආරම්භ කළ මොහුගේ මල් කෘති බොහොමයක්ම දියසායම් වලින් නිමවූ ඒවා විය
චිත්‍ර ඇදීමේදී විවිධ අත්හදා බැලීම්වල නිරත වූ මොහු 1926දි පමණ වන විට තමාටම ආවේනික ශෙලියක් නිපදවා ගත්තේය
1943 වන විට එම ‍‍ෛශලිය  පරිණත බවට පත්වූයේ නව නැම්මක්ද ඇතිවය
කාන්තාව හා කුරුල්ලා, ප්‍රේමා, කාන්තාව හා කැඩපත, නායිකා යන චිත්‍ර එම කාල පරිච්ඡේදය තුළ නිමැවිනි
ස්වකීය ශෛලිය ගොඩනැංවීමේ දි ජෝර්ජ් කීට් මහතාට පිකාසෝ, මතිස් වැනි ශිල්පීන්ගේ ආභාෂය ලැබී ඇත
මන රැදි වර්ණ මාලාව, රිද්මික හැඩතල, ලයාන්විත රේඛාව නිසා මොහුගේ චිත්‍ර නවතාවයෙන් යුක්තය
පී.ඊ.පී දරණියගල
කොළඹ ජාතික කෞතුකාගාරයේ අධ්‍යකෂ වශයෙන් සේවය කළ දරණියගල මහතා සත්වරූප ඇදීමෙහිලා දක්ෂයෙකි
මොහු විසින් අදින ලද සත්ව රූප දෙසීයකට අධික සංඛ්‍යාවක් සහ මත්සය රුප තිස්හතරක් 1938 හා 1939 වසර වල බ්‍රිතාන්‍ය කෞතුකාගාරයේ ප්‍රදර්ශනය කෙරිණ
ඡායානුවාදී ලක්ෂණ ඇති චිත්‍ර ප්‍රථම වරට ලංකාවේ ප්‍රදර්ශනය කරනු ලැබුවේ මොහු විසිනි
ඇම්
සාර්ලිස්
1880 දී අම්බලන්ගොඩදි මෙලොව එළිය දුටු ඇම්
සාර්ලිස් මහතා ළමා වියේ සිට චිත්‍ර කලාව පිළිබද වෙසෙසි ලැදියාවක් දැක්වීය
තුරුණු වියෙහිදී චිත්‍රශිල්පී රිචඩ් හැන්රිකස්ගේ ගුරු උපදේශ ලබා ගත් සාර්ලිස් කොළඹ යුගයේ දක්ෂ චිත්‍ර ඔිල්පියෙකු බවට පත්විය
සාර්ලිස් මහතාගේ තෙළිතුඩින් ජීවය ලද බෞද්ධ විහාර ගණනාවකි
කොළඹ මාළිගාකන්ද විහාරය ඉසිපතනාරාමය අශෝකාරාමය වේළුවනාරාමය ඉන් කිහිපයකි
සාර්ලිස් මහතා විසින් එදා නිර්මාණය කරන ලද බෞද්ධ චිත්‍ර බෞද්ධයෝ මහත්සේ අගය කලහ
එකල බුදුනුවන්ගේ නිවාස අලංකාර වූයේ එම චිත්‍රවලිනි
සිඬාර්ථ කුමාරෝත්පත්තිය, මහමායා සිහිනය, දේවාරාධනාව, සිදුහත් කුමරු ගිහිගෙය හැරයාම එයින් කිහිපහකි
බෞද්ධයන් අතර ගෞරවයට පාත්‍ර වූ සීවලී මහරහතන් වහන්සේගේ රූපය නිර්මාණය කිරිමේ ගෞරවය හිමි වන්නේද මොහුටය
සාර්ලිස් මහතා යුරෝපීය චිත්‍ර කලාවේ ආභාෂය ලැබූ කෙනෙකි
දීප්තිමත් වර්ණ භාවිතය, එළිය අදුර දැක්වීම, පර්යාවලෝකනය දැක්වීම, තාත්වික නිරූපනය ඔහුගේ චිත්‍ර වල දක්නට ලැබේ
ඇල්
ටී.පී.මංජු ශ්‍රි

1902 අඵත්ගමදී උපත ලද ඇල්
ටී.පී මංජු ශ්‍රී කලා ශිල්පියා ශ්‍රී ලංකා කලා ක්ෂේත්‍රය වෙනුවෙන් මහත් සේවයක් ඉටු කලේය
1932 ඉන්දියාවේ ශාන්ති නිකේතනයට බැදී කලාගුරු නන්දලාල් බෝස්ගේ ඇසුර ලබා චිත්‍ර කලාව හැදැරූ මොහු තමාටම ආවේණික ශෛලියක්ද නිපදවා ගත්තේය
දේශීය චිත්‍ර කලාවේ අගය දුටු මේ ශිල්පියා මහනුවර යුගයට අයත් විහාර බිතුසිතුවම් පිටපත් කර එහි අගය පෙන්වා දුන්නේය
එවැනි වටිනා මෙහෙවරක් ඉටු කළ නිසා මොහුට 'රැවෝන් මැග්සයිසේ' සම්මානය පිරි නමන ලදී
මංජු ශ්‍රී ගේ තෙලි තුඩට ලක් වූ චිත්‍ර අතර අම්බලන්ගොඩ 'පත්තිනි දෙවොල' නැමැති චිත්‍රය මොහුගේ කලා ශෛලියට නිදසුනකි
මේ ශිල්පියා 43 කණ්ඩායමේ සාමාජිකයෙකි

ජේ.ඩී.ඒ.පෙරේරා
කොළඹ රජයේ ලලිත කලායතනයේ අධිපති වශයෙන් දිගුකලක් සේවය කළ ජේ.ඩී.ඒ.පෙරේරා මහතා චිත්‍රශිල්පියෙකු වශයෙන් පුරෝගාම කටයුතු කළේය
187 ගම්පහ දී උපත ලද ජේ.ඩී.ඒ.පෙරේරා මහතා පාසල් වියේ සිට චිත්‍ර කලාවට ඇළුම් කළේය
ලංකා කාර්මික විද්‍යාලයේ බර්ට්ලම් යටතේ මුලින්ම චිත්‍ර හැදැරූ මොහු එකල චිත්‍රකලා පරීක්ෂක වශයෙන් සිටි සී.ඇප් වින්සර් මහතා සමග කලක් ක්ෂේත්‍රයේ කටයුතු කළේය
තිස් වසරක් කාර්මික විද්‍යාලයේ අධ්‍යක්ෂ වශයෙන් කටයුතු කළේය
1946 ලංකා රජයෙන් යුරෝපයට පිරිනමන ලද ප්‍රථම ශිෂ්‍යත්වය ලබා ගැනීමේ ගෞරවය හිමි වන්නේද මොහුටය
චිත්‍ර කලා ක්ෂේත්‍රයෙහි ජේ.ඩී.ඒ.පෙරේරා වඩාත් ප්‍රසිද්ධියට පත්වූයේ පිළිරූ ඇදීමේ ශිලසපියෙකු ලෙසය
‍ මොහුගේ තෙළිතුඩට ලක්වූ පිළිරූ චිත්‍ර දැනට ලංකාවේ මෙන්ම පිටරටවලද 
ප්‍රදර්ශනය‍ වෙයි
දැනට 'පැරිස්' සැලූන් වල ප්‍රදර්ශනය වන මොහුගේ 'එතල්වෝකර්'ගේ උඩුකය පිළිරුව අගනා කලා කෘතියකි
මේ හැර ඔහුගේ තෙලිතුඩින් නිමවූ 'නළගන'චිත්‍රය ශිල්ප ඥානයේ පරිනත බව දක්වයි.

ජී.ඇස්
ප්‍රනාන්දු
ජී.ඇස්
ප්‍රනාන්දු මහතා දියසායම් චිත්‍ර ශිල්පියෙකු වශයෙන් කීර්ති නාමයක් ලබා ගත්තෙකි
ලංකා කලා සංගමයේ 69 වන සංවත්සර කලා ප්‍රදර්ශනය සදහා මොහු ඉදිරිපත් කළ මහවැලි ගග,වැසි 
දිනය, මුඩුක්කුව, යන දියසායම් චිත්‍ර රසිකයන්ගේ ප්‍රසාදයට පත්ව්ය
ටයිම්ස් ආයතනයේ, ලංකාදීප පත්‍රයේ චිත්‍ර ශිල්පියා වශයෙන් කටයුතු මොහු කාටූන් ඇඳිමේ ශූරයෙකි
ජී.ඇස්
පුනාන්දු මහතා ලංකා කලා සංගමයේ සාමාජිකයෙකු හා උප සභාපතිවරයෙකු වශයෙන් ද කටයුතු කළේය
රිචඩ් ‍ගේබ්‍රියෙල්
1924 පෙබරවාරි 19 දා මාතරදී උපත ලබා කොළඹ ශාන්ත පීතර විදුහලේ අධ්‍යාපනය හැදැරූ ඔහු සිතුවම් කලාව ප්‍රගුණ කළේ අයිවන් පීරිස්ගෙනි
ඉන් පසු හැරී පීරිස්ගේ ඇසුර ඔහුගේ කලා කෘති කෙරෙහි අසීමිත බලපෑමක් ඇති කළා සේම 43 කණ්ඩායමේ සාමාජිකයකු විමටද හේතු විය
ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රමුඛ පෙළේ චිත්‍ර ශිල්පියෙකු වශයෙන් සැළකෙන මොහු නිරේඛන කලා කටයුතු වලද යෙදෙන්නෙකි
ශ්‍රි ලංකාවේ ක්‍රිස්තියානි කලාවට අර්ථවත් දායකත්වයක් ලබා දුන් මොහුගේ අගනා චිත්‍රාවලි තිඹිරිගස්යායේ ශාන්ත තෙරේසා දෙව් මැදුරේදී දැකගත හැකිය
ආයතනික  සම්ප්‍රදායන් කෙරෙහි හෝ න්‍යායන් කෙරෙහි සැළකිල්ලක් නොදක්වන අතර මූර්තිමය ලන්ෂණ‍ හෙබි රූප වල ඉරියව් හා ඉඟි රිද්මයානුකූල සැරසිලිමය අයුරුවකින් දැක්වීම මොහුගේ ශෛලිය වී ඇත
වැඩෙහි යෙදී සිටින මිනිසුන්, ගැල්කරුවන්, ගවයින්වැනි ගම්බද දර්ශන හා සිරිත් විරිත් මොහුගේ කලා නිර්මාණ වලට තේමා විය
ලන්ඩන්, පැරිස්, වැනීසිය හීදි ද ඔහුගේ චිත්‍ර ප්‍රදර්ශන සිදුවිය
43 කණ්ඩායමේ බාලම සාමාජිකයා වූ ගේබ්‍රියල් 2002 වර්ෂයේදී ඔස්ට්‍රලියාවට සංක්‍රමණය වුයේය
2016 පෙබරවාරි 19 දා ඔස්ට්‍රේලියාවේදී අවසන් සුසුම් හෙලීය
අයිවන් පීරිස්
නූතන සිතුවම් කලා නැඹුරුවේ ආරම්භක යුගයේ ශිල්පියෙක් වූ අයිවන් පීරිස් (1921-1988)දෘෂ්‍ය තාත්විකත්වයට  වඩා සංවේදීතාව තුලින් ජනනය වන තාත්වින හැඟිම් සිතුවමට නැගීමට ආශා කළේය
අයිවන් පීරිස් 1921 ජූලි 31 දා උපන් අතර ඔහුගේ දෙමව්පියන් වූයේ වෛද්‍ය ජේම්ස් පීරිස් මහතා හා එම මැතිනියත්ය
කුඩා කලදීම සිතුවම් කලාවට කැමැත්තක් දැක්වූ මොහු ඩේව්ඩ් පේන්ටර් වෙතින් චිත්‍ර කලාව හැදැරැවේය
මොහු 43 කන්ඩායම ඇරඹීමෙහි පුරෝගාමියකු විය
1964 දී රජයේ ශිෂයත්වයක් ලැබ කෙටි කලක් එංගලන්තයේ ඇන්ග්ලෝ-ෆ්‍රෙන්ච් කලා මධ්‍යස්ථානයේ කලාව ප්‍රගුණ කල අතර වැඩිදුර අධ්‍යාපනය සඳහා ටික කලකින් පැරීසියට ගියේය
එංගලන්තයේදී චිත්‍ර ප්‍රදර්ශන රැසක් පැවැත්වීම නිසා මහත් ප්‍රසිද්ධියට පත්විය
අයිවන්ගේ සිතුවම් ශෛලියට බලපා ඇත්තේ ක්‍රීට ජාතික එල් ග්‍රෙකෝ බව ඔහුගේ තෙල් සායමින් නිමවන ලද එස්.බී දිසානායකගේ මහත්මියගේ ප්‍රතිරූපයත් එල් ග්‍රෙකෝට ප්‍රණාමය නැමැති සිතුවමත් විමසිතිමත්ව බලන්නෙකුටය
එසේ වුවද ඔහුගේ භූමි දර්ශන ඉතා සරළ බවක්ද එකම වර්ණය ක්‍රමයෙන් වියැකී යන අයුරින් හා හැඩතල අයුරින් දැක්වීමත් නිසා පෝල් ශෙෂාන්ගේ කෘතිද සිහියට නංවයි.

පිංතූර ගැලරිය

<gallery>
රූපය
Img020s[1]
jpg
රූපය
Img025s[1]
Img055l[1]
jpg
</gallery

මුලාශ්‍ර
චිත්‍ර කලාව
සිහිල්
ඇම් සිරිසේන,
ලලිත පුවත්පත්

මේවාද බලන්න
 Art Srilanka 

චිත්‍ර ශිල්පීන්
චිත්‍ර කලාව
කොළඹ යුගය
විවෘත ආර්ථික ප්‍රතිපත්තිය හඳුන්වා දීමෙන් පසු විනිමය පාලන සීමාවන් ලිහිල් වීමත් සමඟ ශ්‍රී ලාංකීය බැංකු ක්ෂේත්‍රයට විදේශීය බැංකුද ප්‍රවිෂ්ඨ විය
ඵතෙක් දියුණු රටවලට පමණක් සීමාවූ නොයෙකුත් ආකාරයේ බැංකු සේවාවන් තාක්ෂණික මෙවලම් උපයෝගී කරගෙන ශ්‍රී ලාංකීය ගනුදෙනුකරුවනට හඳුන්වා දීමට උත්සුක විය
ඉලෙක්ට්‍රොනික විද්‍යාවේ දියුණුව හේතුවෙන් පරිගණක මුද්‍රණ ශිල්පය,විදුලි සංදේශ පණිවිඩ හුවමාරුව යන ක්ෂේත්‍රයන්හි ඵ්කාබද්ධ දියුණුව සමඟ නූතන තොරතුරු තාක්ෂණ විද්‍යාව මඟින් නොයෙකුත් ක්ෂණික බැංකු සේවා ලබා දුනි
ක්‍රෙඩිට් කාඩ්පත (ණය කාඩ්පත හෝ ණය පත්) මෙහි එක් ප්‍රතිඵලයකි
කාඩ්පත  
මෙම කාඩ්පත දිග මිලිමීටර 85 ක් හා පළල මිලිමීටර 24 ක් වන ඝෘජුකෝණාස්‍රාකාර මිලිමීටර 1ක් ඝණකමින් යුත් පහසුවෙන් මුදල් පසුම්බියෙහි දමා ගෙනයා හැකි ප්ලාස්ටික් කාඩ්පතකි
එහි ඉදිරි මුහුණතෙහි පහත තොරතුරු අඩංගු වේ
කාඩ්පත් හිමියාගේ නම 
 අංක 16 කින් යුත් කාඩ්පත් අංකය 
 තාඩ්පත අවලංගු වන දිනය
 ආරක්ෂිත සළකුණු
 කාඩ්පතේ නම සහ වෙළඳ ලකුණ 
 ආරක්ෂිත පියවරක් ලෙස නම,අංකය,අවලංගු වන දිනය කාඩ්පතේ උඩට මතුවන සේ මුද්‍රණය කර ඇත

ක්‍රෙඩිට් කාඩ්පතෙහි වෙළඳ නාමය/ලකුණ හිමි සමාගම
ඡාත්‍යන්තර වශයෙන් ක්‍රෙඩිට් කාඩ් වෙළඳ නාමය හා ලකුණු හිමි විශාලතම ආයතන කිහිපයකි
වාණිජ බැංකු මෙම ආයතනවල අනුග්‍රහය ඇතිව ක්‍රෙඩිට් කාඩ්පත් නිකුත් කරනු ලැබේ 
 වීසා
 මාස්ටර් කාඩ්
 ඇමරිකන් එක්ස්ප්‍රස් 
 ඩිනර් ක්ලබ්

ක්‍රෙඩිට් කාඩ්පත භාවිතයේදි සම්බන්ධ වන පාර්ශවයන් 

‍ක්‍රෙඩිට් කාඩ්පත් සකස් කිරීම, නිකුත් කිරීම හා භාවිතය යන ක්‍රියාදාමයන්ට සම්බන්ධ වන පාර්ශ්ව කිහිපයකි
කාඩ්පත් නිකුත් කරන ආයතන
 කාඩ්පත් අයිතිකරු
 භාණ්ඩ හා සේවා සපයන වෙළඳ ආයතන
 ටේලර් යන්ත්‍ර හිමි බැංකුව
 ක්‍රෙඩිට් කාඩ් වෙළඳ නාමය හිමි සමාගම

ක්‍රෙඩිට් කාඩ්පත් වර්ගීකරණය 

කාඩ්පත ලබාගන්නාගේ ආදායම, රැකියාව, වයස, පවත්වා ගෙන යන බැංකු ගිණුම් අනුව ලබාදිය යුතු කාඩ්පත් වර්ගය තීරණය කෙරේ
දේශීය හා විදේශීය වශයෙන්ද වර්ගීකරණය සිදුකෙරේ
කාඩ් නිකුත් කරන මධ්‍යස්ථානයෙන් මධ්‍යස්ථානයට වර්ගීකරණය වෙනස් වේ
බොහෝ විට පහත ආකාරයට වර්ගීකරණය කරනු ලැබේ
සාමාන්‍ය ගනුදෙනුකරුවන් සඳහා පහළ ණය සීමාවකින් යුතුව දේශීය වශයෙන් භාවිතා කළ හැකි කාඩ්පත (ක්ලැසික්ස් කාඩ්පත)
 මධ්‍යම පරිමාණ ගනුදෙනුකරුවන් සඳහා ඉහළ ණය සීමාවකින් යුතුව දේශීය හා විදේශීය වශයෙන් භාවිතා කළ හැකි ජාත්‍යන්තර 
ක්‍රෙඩිට් කාඩ්පත (ක්ලැසික්ස් ඉන්ටර්නැෂනල් කාඩ්පත)
 ඉහළ පරිමාණයේ ගනුදෙනුකරුවන් සඳහා දේශීය හා විදේශීය වශයෙන් භාවිතා කළහැකි ජාත්‍යන්තර ක්‍රෙඩිට් කාඩ්පත (ගෝල්ඩ්
කාඩ්පත)
 නොයෙකුත් ආයතන සඳහා නිකුත් කරනු ලබන ආයතනික හෝ ව්‍යාපාරික කාඩ්පත (බිස්නස් කාඩ්පත)

ක්‍රෙඩිට් කාඩ්පත් භාවිතය 

ක්‍රෙඩිට් කාඩ්පත අරමුණු කිහිපයක් සඳහා භාවිතා කරනු ලැබේ
එය පහත දක්වා ඇත
ගෙවීම් මාධ්‍යයක් ලෙස භාවිතා කිරීම
(මෙහිදී මුදල් ක්ෂණිකව නොගෙවා අවශ්‍ය භාණ්ඩ හා සේවා මිළදී ගැනේ)
 ණයක් ලබාගැනීමේ අරමුණින් යුතුව (අනුමත කරන ලද ණය සීමාවන් තුළ භාණ්ඩ හා සේවාවන් ගැනෙන අතර ඉතා කෙටි කාල
සීමාවක් තුළදී පොළී අයකිරීමක් සිදු නොකෙරේ)
 මුදලින් ණය මුදලක් ලබා ගැනීම
(අනුමත සීමාවක් තුළ මුදලින් ණය මුදලක් ලබාගත හැක
කාඩ්පත පිළිගන්නා බැංකු ශාඛාවක 
කවුන්ටරයකින් හෝ ටේලර් යන්ත්‍රයකින් පෞද්ගලික රහස්‍ය අංකය යොදා මුදල් ලබාගත හැක)

ක්‍රෙඩි‍ට් කාඩ්පත් හිමියාට සැලසෙන වාසි 

 ලෝක‍ය පුරා විසිරී ඇති සුපිරි වෙළඳසැල් සමඟ ගනුදෙනු කිරිමේ හැකියාව.
 ලබාගත් භාණ්ඩ හා සේවාවල වටිනාකම ගෙවීම් කළ යුතු දිනට පෙර සම්පූර්ණ මුදල එකවර ගෙවා නිම කිරීමෙන් පොලි අය නොකෙරේ
අනිවාර්ය මුදල වන ලබාගත් ණය මුදලෙන් 5% ප්‍රමාණය ගෙවීමෙන් ඉතිරිය වාරික වශයෙන් අදාල පොලිය සමග ගෙවිය හැක
අනිකුත් ප්‍රසාද දීමනා සඳහා හිමිකම් ලැබීම
මුදල් කළමණාකරණය පහසු වේ
චෙක්පත් වලට වඩා භාවිතය පහසු වේ
ටේලර් යන්ත්‍රයක් භාවිතයෙන් මුදල් ලබාගත හැක
බාහිර සබැඳි

 central bank of sri Lanka
 Best Credit Cards

ආශ්‍රේය
 සටහන සඟරාව

වානිජ්‍ය
ව්‍යාපාර
පූජනීය ස්ථානයකට, හෝ රාජකීය ස්ථානයකට පිවිසෙන දොරටු අභියස පියගැටපෙළ පාමුල සඳකඩපහණ දෙපස පිහිටන මුරගල හෙළ කලාකරුවාගේ මා හැඟි නිර්මාණයකි
දිගු කලක් මුළුල්ලේ විකාශනය වූ මුරගල ආරක්ෂක ගල්, දොරටුපාල ගල් නමින්ද හැඳුන්වයි.

මුරගලෙහි ආරම්භය
 
ආරම්භයෙහි හුදු ගල් පතුරක් පමණක් ම වූ මුරගල, කොරවක්ගල සඳහා වූ කූඤ්ඤයක්විය
උදාහරණ වශයෙන් 
නිතුලත් පහණේ මුරගල
රාජාංගනයේ වටදාගෙයි මුරගල
වෙස්සගිරියේ මුරගල
සඳහන් කළ හැකිය
පළමුවෙන් ගලෙහි උඩු අයින් අර්ධ කවාකාරව කපා එය විචිත්‍රකිරිම අරඹා ඇත
යටිකුරු පලිහ නමින් හැඳින්වෙන මෙබඳු මුරගල් බුත්තල ‍කෝරළයේ ගල්බුදුන්තැන්නෙන් හමුවේ

පුන්කළස සහිත මුරගල   
 
දේශීය සංස්කෘතියේ අනන්‍යතාවය දනවන පුන්කළස මුල්කාලීනව මුරගලට එක් විය
සෞභාග්‍යය, සශ්‍රීකත්වය, දියුණුව හොබවන පුන්කළස ප්‍රථම භාගයේ රේඛාවකින් සටහන්ව ක්‍රමයෙන් විසිතුරු විය
වෙල්ගම් වෙහෙර
මඟුල් මහා විහාරය
මිහින්තලේ කළුදිය පොකුණ
අනුරාධපුරයේ නෙළුවිල
ඇති මුරගල් මීට උදාහරණ වේ
මින් විශිෂ්ට මුරගල වන්නේ නෙළුවිල මුරගලයි
වාමනයා සහිත මුරගල
 
හාස්‍ය රස දනවන බහිරවයා සහිත මුරගල මුරගලෙහි දෙවන අවස්ථාවයි. බහිරව මුරගල ප්‍රධාන කොටස් දෙකකි
ඉන් බහිරවයාගේ හිස මත හක්ගෙඩියක සළකුණක් සහිත මුරගල සංඛ ලෙසත්, පද්මයක සළකුණ සහිත මුරගල පද්ම ලෙසත් හැඳින්වෙයි
මෙබඳු මුරගල් බහුලව දැකගත හැකිවේ
කුවේරයාගේ පරිවාර ජනයා (පද්ම නිධි සහ සංඛ නිධි) මෙනම් වූ බව සෙනරත් පරණවිතාන මහතාගේ අදහසයි
අභයගිරිය
මිහින්තලේ රාජගිරිගලෙන
මෙබඳු මුරගල් දක්නට ලැබේ
තොලුවිල දක්නට ඇති මුරගල් ඉන්දීය කැටයම් ආභාෂය ලබා ඇති බව පෙනේ
නා රුව සහිත මුරගල
 
නා රුව සහිත මුරගල්, මුරගල් වශයෙන් නොසැලකෙන බව චාල්ස් ගොඩකුඹුර මහතාගේ අදහසයි
කෙසේ වෙතත් මේ යුගයේ බහිරව විමානයට නාගයකු රිංගා ගැනීමට දැරූ උත්සාහයක් මුරගලේ විකාශනය තුළ පෙනේ
නා රුව සහිත මුරගල් විශේෂයෙහි ද වර්ග දෙකක් දැකගත හැකිය
එනම් පෙන පහක් සහිත නාග රුව සහ පෙන හතක් සහිත නාග රුව සහිත මුරගල් වශයෙනි
පොළොන්නරුවේ තිරියායෙන්
කුට්ටම් පොකුණෙන්

මෙබඳු මුරගල් හමුවේ
මේ මුරගල් ජලය සංකේතවත් කළ බවට විශ්වාසයක් පවතී
නාරජු සහිත මුරගල
 
මුරගලේ විශිෂ්ටතම අවස්ථාව නාරජු සහිත මුරගල් අවස්ථාව වේ
එතෙක් පැමිණි මුරගල් සියල්ලෙහිම වූ සියළු අංග නාරජු සහිත මුරගල තුළ දක්නට ලැබේ
ඒ අනූව පුන්කළස රුව නාරජුගේ අත්ල මතද, බහිරව රූ එකක් හෝ සමහරවිට දෙකක් නාරජුගේ පය පාමුලද, නාග පෙන නාරජුගේ හිසවටාද සංඛේතවත් කොට තිබේ
අනුරාධපුරයේ රත්න ප්‍රාසාදයේ මුරගල මීට ‍හොඳම උදාහරණයයි
පස් වන සියවසට අයත් මේ මුරගල මිහිඳු රජ දවස නිමවූවක් බව හොරාකොට් මහතාගේ අදහසයි
දුටුවන් මන බඳනා රාගී හැඟීම් ඉස්මතු කළ නා රජ රුව තාරුණ්‍යයෙන් පිරිපුන් ය
රත්න ප්‍රාසාදයේ මුරගල භාරතයේ තෙලිසා මන්දිරයේ ඇති දානපති යුවල නම් මුරගලට සමාන වේ
පොළොන්නරු යුගයට අයත් විශිෂ්ඨතම මුරගල වටදාගේ නැඟෙනහිර ද්වාරයෙහි පිහිටා ඇත
මේවාද බලන්න
ශ්‍රී ලංකාවේ කැටයම් කලාව

ආශ්‍රිත ග්‍රන්ථ
ගුණරත්න බණ්ඩාර,ජී.ආර්. මහරච්චිමුල්ලේ
අපේ සංස්කෘතික දායාද
මද්දුමගේ ,මිල්ටන්
චිත්‍ර කලා අධ්‍යයනය

මුරගල්
පැරණි ලක්දිව රාජධානි විකාශනය තුල ගම්පළ රාජධානි සමයේදී එනම් 14 වන ශතවර්ෂය අග භාගයේදී 3 වන වික්‍රමබාහු රජු (ක්‍රි
ව 1360-1374) විසින් ඇම්බැක්කේ දේවාලය ඉදිකරවා ඇත
මෙම දේවාලය වඩාත් ප්‍රසිද්ධියට පත්ව ඇත්තේ ලී කැටයම් සම්බන්ධයෙනි
"ලක්දිව ශ්‍රේෂ්ඨතම ලී කැටයම් ඇත්තේ ඇම්බැක්කේ" යන්න උගතුන්ගේ පිළිගැනීමය
වික්‍රමබාහු රජුගේ මෙහෙසිය වශයෙන් සිටි සෙනකඳ බිසෝ බණ්ඩාර දේවිය මෙම දේවාලයට අධිගෘහිත බව බොහෝ දෙනාගේ විශ්වාසයයි
ඇම්බැක්කේ දේවාලය හා සම්බන්ධ විවිධ පුරාවෘත ඉතිහාසයේ සඳහන් වේ
ඇම්බැක්කේ දේවාල පුරාවෘතය

ලංකාවේ දක්නට ලැබෙන පැරණි සිංහල ලී කැටයම් පිළිබඳ මහත් ප්‍රසිද්ධියක් උසුලන ඇම්බැක්කේ දේවාලය පිහිටා තිබෙන්නේ මහනුවර දිස්ත්‍රික්කයේ උඩුනුවර මැද පළාතෙහිය
පේරාදෙණියේ සිට ඇඹිල්මීගම දක්වා වැටී ඇති මහා මාර්ගයෙහි දවුලගල නම් මංසන්ධියකි
එතැන් සිට ගංහත දක්වා දිවෙන පාරේ සැතපුම් භාගයක් පමණ ගිය කල හමුවන වෙල්යායක් සහිත ගම්මානයක් මධ්‍යයෙහි මෙම දේවාලය සාදවා ඇත
මෙම දේවාලය ඉදිකිරීම සම්බන්ධයෙන් ඉතිහාසයේ දක්වන පුරාවෘත "ඇම්බැක්කේ වර්ණනාව" නම් කාව්‍ය කෘතියෙහි මැනවින් පැහැදිලි කෙරේ
ඇම්බැක්කේ දේවාලය ගොඩනැංවීමට හේතු වූයේ යැයි සැළකෙන ප්‍රසිද්ධ කතා පුවතකි
රංගම නම් ගමේ වාසය කරන ලද බෙර වයන්නෙකුට වැළඳී තිබුණු කුෂ්ට රෝගයක් කතරගම ගොස් කරන ලද කන්නලව්වකින් පසුව සුව විය
මෙනිසා ඔහු වර්ෂයක් පාසා එහි ගොස් බෙර වයා කඳසුරිඳුන්ට කෘතගුණ දැක්වීය
පසු කලෙක මහළුව එහි යා නොහැකිව සිත් තැවුලෙන් සිටියදී දිනෙක කතරගම සුරිඳුන් සිහිනෙන් විත් "බිය නොවී ගමට යව. නොබෝ දිනකින් රුකකින් ලකුණක් පෙන්වා මගේ අනුසස් පාමි
එවිට මඟුල් බෙර වයා බුහුමන් කරව" යනුවෙන් පැවසීය
පසු කලෙක වික්‍රමබාහු රජුගේ අගමෙහෙසිය වූ සෙනකඳ බිසෝ බණ්ඩාර දේවියට අයත් ඇම්බැක්කේ මල් උයනෙහි කටු පඳුරු කපා දමද්දී එහි තිබූ කදුරු ගසකින් රුධිර ධාරාවක් නිකුත් වී තිබේ
පසුව එම බෙර වයන්නා රජුට තමන් දුටු සිහිනය සැළකර සිටි බැවින් රජු එතැන දෙව් විමනක් බඳු තෙමහල් පායක් කරවීය
එය ඇම්බැක්කේ ‍දේවාලය නම් විය
ඇම්බැක්කේ වර්ණනා කාව්‍යයෙහි මෙකී ප්‍රාසාදය තැනවීම පිළිබඳව සවිස්තරව දක්වා ඇත්තේ ‍මෙසේය
"කණුමුල් සිඳවා,භූමි ප්‍රදේශය බෙර ඇසක් මෙන් තනවා අවටින් ප්‍රාකාරයක් බඳවා සුබ මොහොතින් මඟුල් කප් සිටුවා, ඉඩම් (අම්බලම්),මණ්ඩප,මුළුතැන් ගෙවල්, ගබඩා අටු, ළිං, පලතුරු සහ මල් උයන්, බෝධි වෘක්ෂ, බුද්ධ පූජාව සඳහා පිළිම ගෙවල්, වීදිය කෙළවර ‍පෙරහර කාලයේදී භාවිතය සඳහා දෙමහල් ගෙයක් යනාදිය කරවා දේවාලයෙහි බිතුසිතුවම් ද අඳවන ලද්දේය
එයිනික්බිති ඇම්බැක්කේ සිට ගම්පළ දක්වා විහිදී ගිය මාර්ගය කණුමුල් උදුරා ශුද්ධ කර සරසවා පෙරහරින් පැමිණි රජතෙමේ ශුභ මොහොතින් දේවාලයෙහි වූ සිංහාසනය මත කඳ කුමරා‍ගේ රූපය හිඳවීය
ඒ මඟුල නිමිත්තෙන් සැණ‍කෙළි සහිත උත්සවයක් ද පැවැත්විණි
දේවාලයේ නඩත්තුව සඳහා ගම්වර කිහිපයක් ද, කෙත්වතු අසූපස් අමුණක් ද , අලි ඇතුන් ආදිය ද රජු විසින් පුදන ලද්දේය"
ඇම්බැක්කේ දේවාලය කරවන ලදැයි සළකනු ලබන තෙවන වික්‍රමබාහු රජු පිළිබඳව "ඇම්බැක්කේ වර්ණනාව" කාව්‍යයෙහි මෙසේ සඳහන් කරයි
"මෙලෙසින් දෙවියන් හට මුළුතැන්            බා

		  නිරිඳුන්හට සැල කළෝ විකුම්                        බා
  
	  	  එවදන් සා'රජතුම විය  පෙම්                        බා

		  මැතියන් සැම දෙන කරමින් සම්                  බා "

			(ඇම්බැක්කේ වර්ණනාව
26 කවිය)

මෙම දේවාලයට අධිගෘහිත්වය සම්බන්ධයෙන් ද විවිධ වූ විශ්වාස පවතී
කතරගම දෙවියන් උදෙසා කැප කිරීමක් ලෙසින් මෙම දේවාලය ඉදි කර තිබේ
මේ පිළිබඳව ද ඇම්බැක්කේ වර්ණනාව කාව්‍යයෙහි තවදුරටත් පැහැදිලි කෙරේ
සෙනකඳ බිසෝ බණ්ඩාර දේවියතුන්වන වික්‍රමබාහු රජුගේ මෙහෙසිය බවට පත්ව සිට පසුව කතරගම දෙවියන් අතින් මරුමුවට පත් වූවාය
එම දෙවියන් විසින් ඇයට ඇම්බැක්කේ දේවාලය ඇතුළත මැටියෙන් නිමවා සායම් කළ කළ කතරගම දෙව්රුව මයුරාසනාරූඩ  කර තැන්පත් කර ඇත
සෙනකඳ බිසෝ බණ්ඩාර දේවියගේ පිළිමයක් උඩහේවාහැට, රහතුන්ගොඩ, වෑගම රජමහා විහාරයෙහි දක්නට ලැබේ
"පවර සෙනකඳ බිසෝ බණ්ඩර අදහසින් යන දේවි               ‍දේවී

	     කතරගම සුරිඳුන්ගෙන් ලැබ ගෙන ඇම්බැක්කෙ දේවාල      පදවී

	      නිතර ලෙව් සතහට ද පිහිටව නොයෙක් උවදුරු රෝග        දුරුවී

	     අතර ලක මුළු තෙද'ණසක යස රැසින් අළු කර                බැබළවී "

	
යන කාව්‍යයෙන් ද සෙනකඳ බිසෝ බණ්ඩාර දේවිය හා ඇම්බැක්කේ දෙවොල අතර තිබෙන සබඳතාවය පැහැදිලි කෙරේ
ඇම්බැක්කේ දේවාල‍යේ අදිකාරම් ධූරය දරන ලද තැනැත්තා හඳුන්වන ලද්දේ 'දේවතා බණ්ඩාර' ලෙසිනි
මෙම දේවතා බණ්ඩාර උදෙසා ඇම්බැක්කේ දේවාල භූමියෙහිම පල්ලේ දේවාලය පිහිටුවා ඇත
මෙහි අඩි 5ක් පමණ උස ඇති, සායම් ගා වර්ණවත් කළ දේවතා බණ්ඩාරගේ දැවමුවා ප්‍රතිමාවක් ඇත
ඇම්බැක්කේ වර්ණනාව කාව්‍ය මෙන්ම දේවතා බණ්ඩාර කවි වලින් ද මෙම දේවතා බණ්ඩාර පිළිබඳව හඳුන්වා ඇත
"දෙවියන් සැමටම සැල කර වැන්ඳූ

		-දේවතා බණ්ඩර දෙවි මිස ඇද්දූ "

			(ඇම්බැක්කේ දේවතා බණ්ඩාර කවි)

ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය
ගම්පල යුගයේ ගෘහ නිර්මාණ සම්ප්‍රදායේ ප්‍රෞඩත්වය විදහාලීමෙහි ලා සැලකෙන වැදගත් කෘතියක් ලෙසින් ඇම්බැක්කේ දේවාලය හැඳින්විය හැක
මෙම යුගයේ ඉදි වූ සෙසු දැව කර්මාන්තයන් පරයමින් වැජ‍ඹෙන්නකි
මහනුවර කාලයට අයත් කෘතීන් අතර වුවද මේ තරම් සීග්‍ර දැව කර්මාන්තයක් සොයාගත නොහැකි වනුයේ එහි ගෘහ නිර්මාණයේදී භාවිතය වී තිබෙන මා හැඟි ලී කැටයම් නිසාය
පුරාණ විහාර සිතියමක භූමි සැලැස්ම පිළියෙල කිරීමේදී බොහෝ විට විහාර ගෙයට නුදුරින් දේවාලයක් ද ඉදිකිරීම චිරාගත සම්ප්‍රදායකි
නමුත් මෙහි ප්‍රමුඛව දක්නට ඇත්තේ වැඳුම් පිදුම් සඳහා වූ එකම දේවාල ගොඩනැගිල්ලක් පමණි
ඒ අනුව ර්ට්ටාගේ(දිග්ගෙය), විහාර ගෙය සහ දේවාලය යන අංග තුනකින් සමන්විතය
මහා දේවාලය
මැද පිහිටි මහා දේවාලය හෙවත් වැඩ සිටින මාළිගය ලෙසින් හැඳින්වෙන ගර්භගෘහය දෙමහල් වන සේ තනා ඇත
මුදුන් වහලය පියස්සකින් සෙවෙනි වෙයි
පහත මාලයේ බිත්ති ආවරණය වීම සඳහා සතර පැත්තෙන් පියසි කොන් යොදා ඇත
පහත මාලයෙන් මුදුන් මාලය වෙන් කෙරෙනුයේ ලොකු දාදු කැටයක් මත ඊට ප්‍රමාණයෙන් කුඩා වූ දාදු කැටයක් තැබූ ආකාරයෙනි
මුදුන් මහලේ බිත්ති සතර වටා ඉදිවූ කණු මත මුදුන් පියස්ස නංවනු ලැබීය
සතර වටේට දේවරූප සතරක් සවි කළ කොතක් මුදුන් පියස්ස මත රැඳවිණි
දිග්ගෙය

දිග්ගෙය,හේවිසි මඩුව යන නමින්ද හඳුන්වනු ලැබේ
හුණු මැටියෙන් කළ දෙව් මැදුරට යාබදව මෙම දැව කණු  ශාලාව පිහිටා ඇත
මෙම දෙවොල ලී කැටයම් අතින් පමණක් නොව ලීයෙන් කළ දේවාලයේ පියස්ස විශ්වකර්ම නිර්මාණයක් සේ සළකා එහි අගය දෙගුණ තෙගුණ විය
ඉක්මනින් වැසිදිය බැස යන සේ තැනූ යමහි වහල සෙවිලි කිරීමට භාවිතා කර තිබෙනුයේ "පෙති උළු" නමින් හැඳින්වෙන විශේෂ උළු වර්ගයකි
වේයන්ගෙන් ආරක්ෂා වීම සඳහා මෙම දිග්ගෙය අඩි දෙකහමාරක් පමණ උස් වූ අඩිතාලමක් මත තනා ඇත
මෙහි කැටයම් කණු 32ක් වෙයි
ඇම්බැක්කේ දේවාලයේ කණු සඳහා යොදා ගෙන ඇත්තේ ඉතාම දුර්ලභ ලී වර්ගයක් වන 'ගම්මාලු' ලී වර්ගයයි
මෙහි කුළුණු විවිධාකාර කැටයම්වලින් අලංකාර කර තිබේ
කුළුණු හිසෙහි මුතුදැල් මෝස්තරයක් ද, කුළුණු පාද අටපට්ටම් හෝ චතුරශ්‍රය පෙන්වන තැන නාගබන්ධන හෝ ගැටලියපත් මෝස්තරය හඳුනාගත හැකිය
ඇම්බැක්කේ හේවිසි මඩුවෙහි පේකඩ මත නැංවූ තලාඳ වලද කැටයම් වැලකි
වාහල්කඩ

දිග්ගෙයට මඳක් ඈතින් පිහිටා ඇති මෙය එක් මඬුලු සෙවෙණිය සහිත සිව්රැස් වාහල්කඩකි
මෙම වාහල්කඩ චතුරශ්‍රාකාර හැඩයකින් යුතු ගොඩනැගිල්ලකි
මනහර කැටයමින් විභූෂිතදැවකණුදහයක් මත තනා ඇති මෙම වාහල්කඩයේ පියස්ස ඇතුළුව මුදුන් වහල කේතු ආකාර හැඩයෙන් යුක්තය
මෙහිද දිග්ගෙයෙහි මෙන් ඉක්මනින් වැසි දිය බැස යන ආකාරයෙන් වහල තනා ඇති අතර වහල සෙවිලි කිරීමට පෙති උළුභාවිතා කර තිබේ