Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
බිහිරි සන්නි යක්‍ෂයා බිහිරෙක් තවත් සමහරු හිස රැදාව, වමනය, පාචනය වැනි ලක්‍ෂණ පෙන්නුම් කරන අතර මරු සන්නි යක්‍ෂයා වියරු වැටුණු බිහිසුණු බවක් පෙන්නුම් කරයි
සන්නි යකුන්ගේ පැමිණීමේදී යකුන්ගේ භූමිකා නිරූපණය කරන යකැදුරා යකුන්ගේ උපත් කථා, විලාසිතා වර්ණ, විස්තර වර්ණ හා ගායනා කරයි
එක් එක් සන්නි යක්‍ෂයා පැමිණ යකැදුරා සමඟ සංවාදයේ යෙදෙමින්  නැටුම් දක්වති
ඉන්පසුව යකැදුරා විසින් ආතුරයා අතට දෙන පිදේනි තටුව " යක්‍ෂ භූත ඇල්ම බැල්ම ආදිය අදින් නිවාරණයි තීන්දුයි
කියල හිතාගෙන දෙන්න"  කියමින් ආතුරයා අතින් යක්‍ෂයාට පිදේනිය දෙයි
එය ලබාගන්නා යක්‍ෂයා එය ආතුරයා හිස වටා කරකවා රැගෙන වීදි තුළට යයි
ඉර පායන්නට පෙර සබයට මහ කෝල සන්නි යකා පැමිණෙන විට වීදිය කෙළවර මෝල් ගස් දෙකක් හරහට කතිරයක් සේ අල්ලා කඩවතක් අහුරා දෙදෙනකු සිටිති
බුදුන්ගේ සන්දේශයක් ගෙනෙන තුරු කඩවත නොහරින බවට යකැදුරාන් ප්‍රකාශ කරන අතර කෝල යකා මුරකරුවන් බිය කරමින්ද, නම්බුනාමදී චාටුවෙන්ද, බැගෑපත්ව උපායෙන් කඩවත හැරගැනීමට උත්සාහ කළද එය නොහැකිවේ
පසුව බුදුන්ගේ සන්දේශයක් රැගෙන පැමිණි යක්‍ෂයා සන්දේශය පයින් අල්ලා යකැදුරාට ලබාදේ
බුදුන්ට අවමන් කළා යැයි කිපෙන ඔවුහු ගෞරව පූර්වකව ගෙනවිත් දෙනතෙක් කඩවත නොහරින බවට නියෝග කරයි
නමුත් යකාද ඉනේ, බඩේ තබාගෙන සංදේශය පිළිගැන්නුවද එය භාරනොගැනීම තුළ හිසමත තබාගෙන බුදුගුණ ගයමින් සංදේශය පසුව භාරදේ
එය භාරගෙන යකාට කියවන ලෙස යකැදුරෝ නියම කරන අතර බුදුන්ගෙන් වරමක් ලැබීතිබීම නිසා ආඩම්බරයෙන්සංදේශය කියවති
නමුත්  යකා‍ට වරමක් දී ඇත්තේ නරබිලි ගැනීම තහනම් බව හා නරයන්ට ලෙඩ රෝග උපද්දවා දොළ පිදේනි  ගෙන පසුව සුවපත් කළයුතු බවයි. යකා මෙල්ලවේ
දොළ පිදේනි රැගෙන ආතුරයා සුවපත් කොට ආවඩා යන ලෙස ගිවිසුමකට පැමිණේ
මහ කෝල සන්නි යක්‍ෂයා‍ට වෙන්වූ දොළ පිදේනි බත්, කැවුම්, පළතුරු යකාගේ ඉන හැදෙහි ගොටුවට දමා කුකුළා ඉනේ එල්ලයි
මේ සියල්ලම එල්ලාගෙන යකා දුම්මල පන්දමක් සහිතව ආතුරයාට සෙත්පතමින් අවසාන නැටුම නටයි
සියලුම සන්නි යකුන්ට දෙනලද දොළ පිදේනි කූඩුවකට දමා සභා මැද තබන අතර කෝළ යකා දුම්මල ගසමින් එය මැදිකොට නටා තමන්ගේ ගෝලබාල සියලු යකුන් වෙනුවෙන් දොළ පිදේනිය කැපකිරීම අනුමත කරයි
අවසානයේ යකැදුරා දොළ පිදේනි කූඩුව රැගෙන වීදියට යන අතර මහ කෝල යකාද ඒ අනුව ගමන් කිරීම තුළ සන්නි යකුන් යාගය අවසන්වේ
මේවාද බලන්න 
රට යකුම

මූලාශ්‍ර                                     
පතිරණ කුසුම්- ශාන්ති කර්ම 

සංස්කෘතිය
සමාජය
ජනශ්‍රැතිය
ජාතිය මෙන්ම  භාෂාවත් කැපී ‍පෙනෙන්නට පටන් ගැනුනේ බුදුසමයේ ආලෝකයත් සමග මිහිදු දූත පිරිසේ පැමිණීමෙන් පසුවයි.එ‍තෙක් කවුරුන් කෙසේ බලගතුව සිටියත් උන්වහන්සේගෙන් පසුව නම් සිංහල ජාතියේ භාරය අත්වූයේ ඵ් මිහිදු මාහිමියන් ඇතිකරලූ සිංහල භික්ෂු පරපුරටයි
එතැන් සිට මෙහි වැඩී ගිය ඵ් භික්ෂූන් වහන්සේ වෙත පැවතිණ
එදා සිට අද දක්වා ඇති දීර්ඝ කාලය තුල ජාතිය නිසා වැඩී ආ සාහිත්‍යය සිංහල භික්ෂූන් වහන්සේ මුල් වීමෙන් ගොඩනැගී ඇත
ලංකාව ශිෂ්ට සමාජයක් හැටියට ගොඩ නැගීම ආරම්භ වූයේ වර්තමාන ඉතාහාසයේ මුල් අවස්ථාව සේ ගැනෙන විජයාවතරණයෙන් පසුවයි.ජාතියක් වශයෙන් හෙළදිව් වාසීන්ගේ වැඩීම ඇරඹී දියුණුව කරා ගිය  ඵ් මුල් අවස්ථාව පුරාතන යුගය හැටියට ගැනේ
හෙළ බස ඇතිවී වැඩී ආ හැටි පෙනෙන්නේද ඵ් යුගයේදීය
එය අනුරාධපුර යුගය සීමා කොට පවතී
පූ පස්වන සියවසේ සිට  ඇරඹී ආ  අනුරාධපුර රාජධානිය ක්‍රි
පූ දහවන සියවස දක්වා ඇති අවුරුදු 1500 දක්වා ගමන් ගනී
ලංකාවෙ භාෂා සාහිත්‍යයේ වර්ධනය මිහිදු හිමිගේ පැමිණීමත් සමග වර්ධනය වුවකි
මෙරට පැනෙන ආදිම ලිපිවල සම්පූර්ණ හැඩහුරුකම අශෝක ලිපි හා සමානව පැවතීමෙන් පෙනෙන්නේ ලේඛන විද්‍යාව හෙවත් අකුරු ලිවීමෙ ක්‍රම ව්‍යවහාරයෙන් ලංකාවටඅශෝක රාජ්‍යයෙන්ලැබී ඇති  බවයි.

ඉගෙනීමේ ප්‍රධාන අංගය
ස්මරණ ශක්තිය එවක උගත්කමෙ විශේෂ වරප්‍රසාදය විය
කටපාඩම් කිරීම  ඉගෙනීමේ ප්‍රධාන අංගය විය
කටපාඩමින් පරපුරෙන් පරපුරට ධර්මය රැගෙන ගියේ ග්‍රන්ථධර භික්ෂූන් වහන්සේලාය
සිංහල සාහිත්‍යය ඉතිහාසයේ වළගම්බා සමය කරුණු කිහිපයක් නිසා අනුස්මරණීය වෙයි
තෙවලා දහම හා අටුවා කථා ග්‍රන්ථාරුඪ කිරීම නිසා පොත්පත් ලිවීම ඇරඹීම 
සිංහල අටුවා පොත් සම්පාදනය වීම (සිංහල සාහිත්‍යය ඉතිහාසයේමුල්ම පොත් විශේෂයයි
)

ඉන්පසුව පාලි සාහිත්‍යයේ හා සංස්කෘත සාහිත්‍යයේ වර්ධනයක්ද ඇතිවිය
සෙල්ලිපි හා පොත්පත්                               
අනුරාධපුර කාලයට අයත් මුල් යුගයේ ලියැවුණු පොත්පත් මෙකල නැත
එවක ලියැවුණු දේ පිරික්සන විට ලිවීමෙ තතු සඳහා අපට පිහිට කර ගත හැක්කේ සෙල්ලිපිත් හෙළ අටුවා වදන් යයි සළකනු ලබන වාක්‍ය කිහිපයකුත් පමණි
පොත්පත්
මිහිදුමාහිමියන් වචන මාර්ගයෙන් ගෙන ආ  ෙහළඅටුවා මෙරට භික්ෂූන් හෙළ බසින් උගත් බව සඳහන් වේ
එද පෙළදහම සෙයින් රැකගත් භික්ෂූහු පොත්ලිවීම ආරම්භ කලාට පසු ග්‍රන්ථාරුඪ කළහ
සිංහල සාහිත්‍යයේ චිරන්තන ග්‍රන්ථ වූ මේ පොත්පෙළ හෙළ අටුවා ලෙස හැඳින්වේ
මේ හෙළ අටුවා තිබුණේ පාලි අටුවා වලිනි
බුදුගොස් හිමියන් පස්වන සියවසේ ලක්දිවට පැමිණ පාලි අටුවා කරන ලද්දේ මෙම හෙළ අටුවා උපකාර කර ගෙනයි
මේ සඳහා උන්වහන්සේ අට්ඨ කථා පහක් පිහිට කරගත්හ
මහා අට්ඨ කථා,මහාපච්චරියට්ඨ කථා,කුරුන්දිට්ඨ කථා,අන්ධකට්ඨ කථා,හා සංඛෙපට්ඨ කථාවයි.

සීහලට්ඨ කථා මහාවංසය,ථූපවංස වණණනා මේ  යුගයේ ලියැවුණු පොත් ලෙස සැළකිය හැකි වුවත් අද වනවිට මේවා සම්පූර්ණයෙන්ම අභාවිත කෘතීන්ය
අනාගතවංස වණණනා විමුක්ති මාර්ගය,නමක්කාර වණ‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍්‍ණනා, යන කෘතීන්වල නම් පසුකාලීන කෘතීන්වල සඳහන් වූ නිසා මේවා අනුරාධපුර යුගයට අයත් ඒවා යයි සැළකිය හැකිය
දනට විද්යමාන කෘති කිහිපයක්ද වේ
එනම් සියබස්ලකර නම් ග්‍රන්ථය කාව්යාදර්ශය ඇසුරු කරගනිමින් අභාසලමෙවන් විසින් සිංහල කාව්යාලංකාර සදහාත්, පාලි ධම්මපට්ඨකතාවෙ තේරුම් ගැනීමට අපහසු වචන සදහා සිංහල සකු මගධ මිශ්‍ර දම්පියා අටුවා ගැටපදයත්
භික්ෂු විනය සදහා සිඛ වළද හා සිඛවළද විනිස නම් ග්‍රන්ථයත් හෙරණ සිඛ හා හෙරණ සිඛ විනිස යන ග්‍රන්තයන්ද අනුරාදපුර යුගයේ රචිත ග්‍රන්ථ වේ,

සීගිරි ගී
අනුරාධපුර යුගයේ ඉතා අනුස්මරණීය වූ සාහිත්‍යය සටහනක් නම් සීගිරි ගී පෙළයි
දැනට ප්‍රකාශිත ශිලාලිපි හැරුණු කොට මෙතෙක් සොයාගෙන ඇති සිංහල සාහිත්‍යයේ ඉතාම පැරණි සටහන හැටියට ඇත්තේ මේ ගී වැලයි
හයවන සියවසේදී පළමුවන කාශ්‍යප රජතුමා මේ කදු ගැටය වාසය කරගත්තේ සතුරන්ගෙන් බේරීම සඳහාය
චිත්‍ර කලාව සම්බන්ධයෙන්ද මෙය වැදගත් වේ
සීගිරි කැටපත් පවුරේ මුළු කවි ගණන 685කි
සීගිරි ගී එක් අයෙකුගේ රචනා නොවේ
බොහෝ දෙනාගේ රචනායි
එ‍හි සිරි නරඹා තම හැඟීම්  රිසි සේ වර්ණනා කරතිබේ
සෙනරත් පරණවිතාන මහතා පෙන්වා දෙන පරිදි ගී සිව්පදකරණය මේ අවස්ථාව වන විට වෙසෙසින් දියුණුව පැවතිණ
යාග ගී,කව් ගී,යොන් ගී වෙසෙස්ද  සිව්පද හා සැහැලිද මේවා අතර වේ
එළිසමය පවා දැකිය හැකිය
නොයෙක් අලංකාර,දේශීය උපමා දක්නට ලැබේ
"නිල් කට්රොල් මලෙකැ ඇවුණු,

වැට්කොල මල සෙයි,

සැන්දැ ගී සිහිවෙන්නෙ,

මහනෙල් වන හය්රන්වන හුන්"

සීගිරී ගී පිරික්සන විට එහි සාහිත්‍යමය අගය,එවක කවියේ විචාරශීලී අගය  සොයා ගත හැකිය
ගැටපද, සන්‍ය, පිටපොත්, වණ්‍ර්‍ණනා
අපේ පුරාතන සාහිත්‍යයේ හා  හා පුරා කියා අපට හමුවන්නේ ගැටපද,සන්‍ය,පිටපොත්,වණ්‍ර්‍ණනා යන නම් වලින් යුත් පොත් ගණයකි
සාහිත්‍යයට මේ පොත් බෙහෙවින් පිහිට වන්නේ භාෂාවේ වර්ධනය ඇති වූ සැටි පෙන්වා දීමටයි
ගැටපද
පාලි අටුවාවල ඇතැම් වචන තව දුරටත් ලිහිල් කර දැක්වීමේ උපායක් වශයෙන් ගැටපද හෙවත් ගණ්ඨී පද ලියැවී තිබේ
උදා-   විසුද්දි මග්ගයට ලියූ ගැටපදය,  අභිධම්මට්ඨ කතාවට ලියූ ගැටපදය

සන්‍ය
"තේරුම"යන සාමාන්‍ය අරුත දෙයි
උදා-
විසුද්දි මග්ග සන්‍යය,  
කුදුසික සන්‍යය , 
විනය සන්‍යය

අනුරාධපුර යුගයේ ලියැවී ඇති සිය ගණනක්  සන්‍ය අතරින් අදට ඉතිරිව ඇති සන්‍යය  දෙකකි
දම්පියාවට කළ අටුවා සන්‍යය  
වෙසතුරු දා ගාථා සන්‍යය

සියබස්ලකර (පද්‍ය)                 
සීගිරි ගී හැරුණු විට ඊළඟ ඉතා පැරණි ගී ඇති සිංහල පොත සියබස්ලකරයි
එය ලියැවී තිබෙන්නේ නවවන සියවසේ මධ්‍ය කාලයේදීය
සකු අලංකාර ග්‍රන්ථයක ඇසුර ලබමින් ලියන ලද්දකි
සංස්කෘත අලංකාර ශාස්ත්‍රයේ ප්‍රසිද්ධ කාව්‍යාදර්ශය ඇසුරෙන් සිංහල සියබස්ලකර ලියන ලද්දේ සලමෙවන් රජකෙනෙකුන් විසින් බව පොතේ අග සඳහන් වේ
සිඛවළඳ හා සිඛවළඳ විනිස(ගද්‍ය)
සිංහල සාහිත්‍යය ඉතිහාසයේ පුරාතන අවධියට අයත් ඉතා  පැරණි ගද්‍ය කෘතියකි
සිඛවළඳ විනිස උපසපන් භික්ෂූන් සඳහා පිළියෙළ කළ ශාසනික විනය නීති සංග්‍රහයකි
සිඛවළඳ වඩාත් පැහැදිලි කිරීමේ අරමුණින් සිඛවළඳ විනිස ලියා තිබේ
දම්පියා අටුවා ගැටපදය
පුරාතන සන්‍ය ගැටපද පොත් අතර පැරණිම ග්‍රන්ථයයි
බෞද්ධාගමික ස්වරූපය ගත් කතා එහි දක්නට ලැබේ
දම්මපදට්ඨ කතාව සිංහලයන්ට වඩාත් පහසුවෙන් දැන ගැනීමට දම්පියා අටුවා ගැටපදය ලියා තිබේ
හෙළ දැය හා බස ඇති වී වැඩී ආවේ  අනුරාධපුර කාලයට අයත් මේ පුරාතන අවධියේය
එවක නිපැයුණු ද‍හස් ගණන් පොත් ඒවායේ කතුවරයනුත් සමග කාලය නැමැති වැලිතලාවෙන් යටවී ගොස් ඇත
අද ඉතිරිව ඇත්තේ පොත් දෙක තුනක් පමණි
මෙතෙක් ප්‍රකටව සිය ගණනින් පවත්නා  අනුරාධපුර කාලීන සෙල්ලිපි හා පො‍ත්පත් විමසා බලන විට පුරාතන යුගයේ සාහිත්‍යය දීප්තිමත්ව තිබු අයුරු දැකගත හැකිය
මේවාද බලන්න
 අනුරාධපුරය
 අනුරාධපුර යුග‍යේ වාරිකර්මාන්තය

==වෙනත්
==

සිංහල සාහිත්‍යය වංශය ,  පුංචි බණ්ඩාර සන කාව්‍ය සෙකර පොත
ශ්‍රී ලංකාවේ සමාජ ප්‍රශ්න අතර ළමා අපචාර ප්‍රධාන තැනක් ගනී
ළමා අපචාර ශ්‍රී ලංකා සමාජය් නිරන්තර සාකච්චා වට ලක්වන මාතෘකාවක් බවට පත්ව ඇත
බොහොමයක් සමාජ ප්‍රශ්න සමග මෙ‍ම අපචාර සම්බන්ධව පැවතිම එයට හේතුවයි. ළමා අපචාර හා බැදි පවතින කලාපය වන්නේ නැගෙනහිර ආසියාව හා දකුණු ආසියාවයි. නැගෙනහිර ආසියාව හා දකුණු ආසියාවයි. නැගෙනහිර ආසියිවේ තායිලන්තය පිලිපිනය හා ඉන්දූනිසියාවත් දකුණු ආසියාවෙ ශ්‍රි ලංකාව හා ඉන්දියාවත් එහිලා ප්‍රධාන ෙව් ළමා අපචාර යනු ළමයින් සදහා සිතා මතා තමන්  විසින් කරනු ලබන නීති විරෝධී ක්‍රියාවන් බව පැහැදිලිය
මෙන්ම ළමා අපහරණය,ළමා අපහයෝජනය යනුවෙන් හැදින්වෙන්නෙ ළමයින්ට බලහත්කාරයෙන්  හෝ ළමයින් පෙළඹවිම මගින් ළමයින් ලවා කරවනු ලබන නීති විරෝධි ක්‍රියාකාරකම්ය
ළමුන්ට ‍එරෙහිව කරනු ලබන මෙබදු ක්‍රියාවන් නීති විරෝධි වන්නේ ඇයිද යන්න ළමා අපචාර හා බැදුණු නීතිමය තත්වය මගින් නිර්‍රවචනය කර ඇත
ළමයින් අාරක්‍ෂාව පිණිස යම්‍ යම්‍ නෛතික තත්වයන් මෙහිදි අවධාරනය කෙරේ
මෙබදු නීතිමය පසුබිමක් ගොඩනැගී ඇත්ත්‍ත සංවර්ධනය වෙමින පවතින රටවල විවිධ අපචාරයන් සදහා ළමුන් යොදාගැනීම නිසාය
එසේම ඔවුන්ගේ අයිතිවාසිකම්‍ අහිමි වීමක් දක්නට ලැබෙන නිසාය
ලෝකයේ සමස්ත ජනගනයෙන් සැලකිය යුතු පිරිසක් ඔවුන්ගේ අයිතිවාසිකම්‍ අහිමි කරගෙන සිටින්නන් බව පැහදිලිය
ඇතම්‍ ලේඛණ‍ පෙන්වා දෙන්නේ 1960 දී සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රාජ්‍යයන්හි ළමයින් සියයකගෙන් විසිදෙනකුම මිය ගියේ ඔවුන්ගේ විසිවන උපන් දිනයටත් පෙර බවය
ළමා මරණ අධ්‍යාපන අධ්‍යාපන අහිමි කිරිම්‍ ලිංගික සුරාකෑම්‍ මෙහෙකාර වෘර්තින්වල යොදා ‍ගැනිම්‍ ආදි ළමුන්ට එරෙහිව එන සෑම ක්‍රියාවක්ම වනුයේ ඔවුන්ගේ අයිතින් අහිමි කිරිමයි
ළමුන්ට ඔව්න්ගේ අයිතින් වෙනුවෙන් උත්සාහ කල නොහැක
අයිතින් ඉල්ලා සිට්ය නොහැක
මෙනිසා වැඩිහිටියන් විසින් ඒ සදහා අවශ්‍ය පියවර ගත යුතුය
ළමයකු ලෙස හදුන්වනු ලබන්නේ කුමන වයස් සීමාවක අයකු යන්න පිළිබඳ වද විවිධ අදහස් පලව ඇත
එක්සත් ජාතින්ගේ ළමා අයිතිවාසිකම්‍ පිළිබද ප්‍රඥප්තිය අනුව ළමයකු වසයෙන් මෙසේ සලකන ලදි,මෙම ප්‍රඥප්තියේ කාර්යන් සදහා ළමයකු  යන්නෙන් එම ළමයා අදාල නීතිය යටතේ වයස අවුරුදූ 18 ට  පෙර ඔහු වයස් සම්‍පූර්ණත්වයක් ලබන්නේ නම්‍ මිස වයස අවුරුදු 18ට අඩු සෑම මනුෂ්‍යයකුම අදහස් ‍වේ‍
තත්වය මෙසේ උවද ශ්‍රී ලංකාවේ නීතිය  යටතේ ළමයකු යන්නෙන් අදහස් කරන්නේ කුමන මට්‍ටමෙ අයකුද යන්න විමසීමට ලක්කල යුතුය
එ් අනුව ලංකාවේනීතිය අනුව ළමයකු යන්නෙන් අදහස් කරන්නේ කුමන වයස් මට්‍ටමක අයත් කෙනෙක්ද යන්න පිළිබද යම්‍ ව්‍යාකූලත්වයක් පැන නගී
එයට හේතුව වන්නේ ශ්‍රී ලංකාවේ ව්‍යවස්ථාපිත නීතිය වල වයස අවුරුදු 3.8.10.12.14.16.18 වශයෙන් ළමුන් වයස් මට්‍ටම්‍ විවිදධ අයුරින් දක්වා තිබිමයි
ඒ නිසා විවිධ ව්‍යවස්ථාපිත නීති අනුව ළමයකු යන්නෙන් විවිධ අයුරින් ව‍යස් මට්‍ටම්‍ දක්වා ඇති අන්දම මෙසේ දැක්විය හැක
දන්ඩ නීති සංග්‍රහයේ ඇතුලත් වන වගන්ති වල අවුරුදු 8.10.12.14.හා
16.18යන වයස් මට්‍ටම්‍ වල ළමයින් සම්‍බන්ධ කරන අපරාධ පිළිබදව හැදින් ‍වේ
ළමයින්  හා තරුණයන් පිළිබද පනතේ ළමයකු යනු වයස අවුරුදු 14 ට අඩු පුද්ගලයකු වන අතරගැටවරයකු යනු වයස අවුරුදු 14-15 අතර ළමයකු ‍වේ‍
අදාල ආඥාපනත යට‍තේ ගැහැණු ළමයකු යන්නෙන් වයස අවුරුදු 16 ට අඩු ගැහැණු ළමයකු ‍වේ     
කාන්තාවන්, තරුණයන් සහ ළමයින් ‍සේව‍යේ යෙදවීම පිළිබද ආඥාපණත යට‍තේ ළමයකු යන්නෙන් වයස අවුරුදු 14 ට අඩු පුද්ගලයකු අදහස්  වන අතර තරුණි‍යෝ යන්නෙන් වයස අවුරුදු 14 සම්‍පූර්ණ වූද වයස අවුරුදු 18 ට අඩු පුද්ගලයන් අදහස් වේ
ළමයකු යන්නෙන් වයස අවුරුදු 18ට අඩු සෑම මනුෂ්‍යයකුම අදහස් ‍වේ‍
ළමා ආක්‍ෂණය පිළිබද නීති 
ශ්‍රී ලංකා දණ්ඩ නීති සංග්‍රහය ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා විධිධාන ශ්‍රී ලංකාෙව් දරුවන් හා තරුණයන් පිළිබද ආඥාපණත
ළමා රක්ෂණ සේවා දෙපාර්ත‍මෙන්තු‍වේ ක්‍රියා කාරිත්වය හා විවිධ කොමිෂන් සභා තීරණ හා නීති රීති මගින්  ලාංකික දරුවන්‍‍ගේ ආරක්‍ෂාව පිණාස යම් යම් විධිවිධාන හා ක්‍රියාමාර්ග ඉදිරිපත් කර ඇත
මේ නිසා ළමයින්ට එරෙහිව සිදුවන ක්‍රියාමාර්ග පහසුවෙන් තීරණය කර ගැනීමට ඉඩ ලැබේ
උදාහරණ වස‍යෙන් 1995 වර්ෂයේ ඇති කරන ලබු ලංකා සිවිල් නීති සංශෝධනය ගත හැක
එයට අනුව වයස අවුරුදු 18 ට අඩු සත්‍රී පුරුෂ සියලුම දෙනා ළමයින් ලෙස නම් කර ඇත
1995 ට පෙර ‍මෙම වයස් මට්ටම වු‍යේ වයස අවුරුදු 14 කි
තවදුරටත් මෙම නීති සං‍ශෝධනය මගින් දරුවන්වගේ ආරක්‍ෂාව උදෙසා විවිධ ක්‍රියා මාර්ග ගෙන ඇති බව  පෙනි යයි
වයස අවු රුදු 12 ට අඩු  කිසිදු දරුවකු කිසිදු  හේතුවක් නිසාවත් කුමන හො රැකියාවකට බදවා ගැනිම හා සේවයේ යෙදවවිම සපුරා තහනම් කිරීම එක් උදාහරණයකි
මීට අමතරව අංක 360 දරණ ශ්‍රී ලංකා දණ්ඩ නීති සංග්‍රහයේ වගන්ති අනුවද ලාංකිකයන් දරුවන් කවර හෝ ලිංගික කටයුක්තක යොදවා  ගැනීම වරදකි
විෙශ්ෂයෙන්ම වයස අවවුරුදු 16 ට අඩු ගැහැණු ළමයි තම කැමත්තෙන් හෝ බලයෙන් කවර හෝ ලාංගික කටයුක්තක යොදා ගැනිම තහනම්ය
මේසේ ළම‍යින්ට එරෙහිව  සිදු විය හැකි යයි සිතන අසාධාරණයන්ට යම් යම් නෛතික පදනමක් සපයා තිබීම ළමා අපචාර සම්බන්ධයෙන් ඉතා වැදගත් තත්වයකි
1989 නොවැම්බර් 20දින එක්සත් සංවිධාන‍යේ මහා සමුලුව විසින් දරුවන්ගේ අයිතීන් පිළිබද ප්‍රඥප්තිය සකස් කොට ලොවට දායාද කරනු ලැබු අතර එහි පලමු වන වගන්තියේ දරුවා යන්න අර්ථ දක්වා ඇත්තේ මේසේ‍ය
සියලුම ආකාරවල අයුතු ලෙස ලිංගික ක්‍රි‍යා වල යොවනු ලැබීමෙන් හා අයුතු කටයුතු සහ ප්‍රයෝජනයට ගනු ලැබීමෙන් ළම‍යා ආරක්ෂා කිරීමෙ කාර්යය පාර්ශ්වකරුවන් වන රාජ්‍යයන්හි විසින් විෂේෂවයන්ම
කිසිම අනීතියික ලිංගික ක්‍රියාවලියක වයදවීම සදහා ළමයකු ‍‍පෙලඹවීම හෝ එසේ යොදෙ‍න ලෙස ඒ ළමයායට බල කිරීම
ගණිකා වෘත්තියෙහි ළමයින් යෙදවිම
කාමුක රංගනවල සහ ද්‍යවල ළමයි අයුතු ප්‍රයොජන උදෙසා යෙදවීම වැලැක්වීම සදහා සදහා සුදුසු සියලු ජාතික ද්ව්පාක්ෂික හා බහු      පාර්ශවික පියවර ගනු ලැබ්ය යුතුය මෙයින් පැහැදිලිව පෙනෙන්නේ ළමා අපචාර සම්බන්ධ නෛතික විධිවිධාන විසින් අපචාරයේ මට්ටම නීර්ණය කර ඇති බවය
මෙබදු නෛතික තත්වයන් යටතේ වුවද  ශ්‍රී ලංකාවේ ළමා අපචාර පාළිබද අද්දැකීම් ශෝචනීය බව කිව යුතුය
ශ්‍රී ලංකාව
දේශපාලන විද්‍යාව යනු රාජ්‍යය, රජය හා දේශපාලනය පිළිබඳ අධ්‍යයනයට අදාළ   සමාජ විද්‍යා ශික්ෂණයකි
දේශපාලනය විවිධ ඓතිහාසික සන්දර්භ වලදී මෙන්ම විවිධ විශ්ලේෂකයන්ගේ අර්ථකතනයන් හා විවිධ තේරුම් ද සහිතව ද ඉදිරිපත් වී ඇත
ඉංග්‍රීසි භාෂවේ politics යන යෙදුම සිංහලයට පරිවර්තනය කොට ඇත්තේ දේශපාලනය වශයෙනි
ඒ නිසා බොහෝ දෙනෙකු දේශපාලනය (politics) යනු දේශය පාලනය කිරීම වශයෙන් අර්ථ ගැන්වීමට යොමු වී ඇති බව පෙනෙන්නට ඇත
එහෙත් මෙවැනි අර්ථ දැක්වීමකින් දේශපාලනය යන යෙදුමෙහි අන්තර්ගත වන අර්ථය කිසිසේත්ම පැහැදිළි වන්නේ නැත
වෙනත් ආකාරයකින් කියනවා නම් එය දේශපාලනය අසම්පුර්ණ ලෙස අර්ථ ගැන්වීමකි
ඇතැම් විට ජනප්‍රිය තලයේදී , එනම් එදිනෙදා ජීවිතයේදී සාමාන්‍යයෙන් මිනිසුන් දේශපාලනය අත් දකින ආකාරය අනුව එවැනි අර්ථ ගැන්වීමක් ප්‍රමාණවත් විය හැකි වුවත් දේශපාලන විද්‍යාව හදාරන්නන් එහි අර්ථය එයට වඩා තරමක් ගැඹුරින් අව‍බෝධ කරගත යුතුය
දේශපාලන විද්‍යාවේ ආරම්භය 

දේශපාලනය (Politics) යන යෙදුම බිහි වුයේ ග්‍රීක භාෂාවේ යෙදුමක් වු Polis යන වචනයෙනි
එහි තේරුම වුයේ නගර රාජ්‍ය යන්නය
මේ අනුව ඉපැරණි ග්‍රීකයන් විසින් සමස්ත වශයෙන් පුරවැසියන්ගේ ජීවිතය නගර රාජ්‍යයට දක්වන සබඳතාව තුළ ගෙවන සාමාජීය ජීවිතයේ සෑම පැතිකඩක්ම දේශපාලනික යැයි අර්ථකතනය කිරීමට ග්‍රීකයන් යොමු වුයේ මේ නිසාය
අනික් අතින් ග්‍රීක චින්තකයෝ දේශපාලනය නගර රාජ්‍ය මුලික කරගෙන සිදුවන්නාවු සමස්ත පුරවැසි ක්‍රියාකාරකම් යන තේරුම සහිතවද , ශාස්ත්‍රීය විෂයක් යන තේරුම සහිතවද භාවිත කළෝය
ශිෂ්ටාචාරයේ ආරම්භයේ සිටම මිනිසා බලය පිළිබඳ අධ්‍යනයක යෙදීම ගැනත් බලය ක්‍රියාත්මක කිරීම ගැනත් අවධානය යොමුකර ඇත
පුරාතන ඉන්දියානු, චීන, ග්‍රීක හා රෝම ජාතිකයෝ, පාලකයා හා පාලිත පක්ෂය හෙවත් වැසියන් අතර පවත්නා සබඳතාවයනගේ ස්වභාවයත් දේශපාලන සංවිධානයයෙහි පදනමත් ස්වකීය සම්ප්‍රදායනට අනුව විමසිල්ලට ලක් කලහ
ඔවුහුත් ඔවුන්ගෙන් පසුව පහල වු අයත් දේශපාලන බලයට පදනම් වු, විශ්ව සාධාරණ යැයි තමන් සැලකු සදාචාරාත්මක, දාර්ශනික හෝ දේවදධාර්මික මූලධර්ම සකස් කිරීමට වෙර දැරූහ
දේශපාලන විද්‍යාව පිළිබඳ අධ්‍යනය හා විමර්ශනය අරභයා මෙතරම් දීර්ඝ සම්ප්‍රදායක් ඇතද අද එම විෂය හදාරන්නට මූලික ප්‍රශ්න රැසකට ම මුහුණ පෑමට සිදුව තිබේ
මෙහි හුදු විෂය ක්ෂේත්‍රයම අද විවාදයට ලක්ව ඇත
එය අධ්‍යනය කිරීම සඳහා යොදාගනු ලබන ක්‍රම හා මාර්ග මත භේදයනට තුඩු දී තිබේ
ඒ පිළිබඳව පිළිගත් වාග් මාලාවක් නොමැත
මෙම විෂයට අදාල මූලික යෙදුම්, සංකල්ප, හා මූලධර්ම විවිධ දේශපාලන විද්‍යාඥයින් විසින් විවිධාකාරයෙන් නිර්වචනය කර ඇත
"දේශපාලනය පිළිබඳ අධ්‍යනය විද්‍යාවක් නොව කලාවක්" යැයි සමහරුන් පෙන්වාදි ඇත
දේශපාලන විද්‍යාවේ ඉතිහාසය 

දේශපාලනය පිළිබඳ ව අධ්‍යයනය කිරීම මුලින්ම ඇරඹුණේ පුරාණ ග‍්‍රීසියේ සහ පුරාණ ඉන්දියාවේ වන අතර, දේශපාලන විද්‍යාව යනු සමාජ විද්‍යාව තුළට පසුව පැමිණි විෂයකි
කෙසේ වුවත්, මෙම විෂය ධාරාවට සදාචාත්මක දර්ශනය, දේශපාලන දර්ශනය, දේශපාලන ආර්ථිකය, ඉතිහාසය මෙන්ම සංකල්ප හා රාජ්‍යයක ක‍්‍රියාකාරකම් හා ලක්ෂණ උපකල්පනය කර ගනිමින්, ප‍්‍රමිතිගත ස්ථාවරයන්ට අදාළ අනෙකුත් ක්ෂේත‍්‍රයන් ද ඇතුළත් වේ
සියලූ ඓතිහාසික යුගයන්හිදී මෙන්ම, සෑම භූමි ප‍්‍රදේශයක් තුළම, දේශපාලනය අධ්‍යයනය කරන පුද්ගලයින් හා දේශපාලන අවබෝධයේ වැඩි වීමක් දැකගත හැකිය
දේශපාලන විද්‍යාවේ ප්‍රධාන අංශ හතර 
දේශපාලන විද්‍යාව නැමති පුඵල් ක්ෂේත්‍රය, පහසුවෙන් ම ප්‍රධාන අංශ හතරකට බෙදිය හැකිය
දේශපාලන දර්ශනය 

ඉන් පළමු වැන්න වනුයේ, දේශපාලන දර්ශනය හෙවත් දේශපාලන හා සමාජ න්‍යායයි
දාර්ශනික, ආගමික හා සදාචාරාත්මක දෘෂටිකෝණයක් අනුව දේශපාලන සංවිධානයෙහි හා දේශපාලන බැඳිමෙහි ස්වභාවය මින් විවරණය වේ
දේශපාලන දර්ශනය හුදෙක් දේව ධර්මයෙහි හෝ පොදු දර්ශනයෙහි ම හෝ අනුබද්ධ අංශයක් වශයෙන් හැදෑරු යුගයක් විය
දේශපාලන ආයතන 

දෙවැන්න දේශපාලන ආයතන වශයෙන් වර්ග කෙරේ
මෙයින් විග්‍රහ කරනුයේ ප්‍රාදේශීය, ජාතික හා අන්තර්ජාතික යනාදි විවිධ මට්ටම්වලදී දේශපලන බලය ක්‍රියාත්මක කිරිමට උපයෝගි කර ගනු ලබන ආයතනික සැකස්මයි
ප්‍රධාන රාජ්‍ය පාලන ආයතනයන් බිහි කොට ඒවා හසුරුවන ආණ්ඩු ක්‍රම, ව්‍යවස්ථා, රාජ්‍ය විධි නීතීය, රාජ්‍ය පරිපාලනය හා පරිපාලන නීතිය හා තුලානාත්මක ආණ්ඩුක්‍රම යනාදිය මීට අයත් වේ
දේශපාලන පක්ෂ 

තෙවැනි ප්‍රධාන අංශය වනුයේ දේශපාලන පක්ෂ, බලපෑම් කණ්ඩායම්, මහජන මතය පිළිබඳ අධ්‍යනයන් වේ
එක් අවධියකදී දේශපාලන විද්‍යාඥයින් බොහෝ දෙනෙක් යම් රටක ඇති ව්‍යවස්ථාවනත නොවන හෙවත් ව්‍යවස්ථාවනතභාවයෙන් බාහිර සංවිධාන, දේශපාලන ක්‍රියාවලිය කෙරෙහි දක්වන බලපෑම පිරික්සා නොබලා එරටෙහි දේශපාලන තත්වය සාකච්චා කිරිමෙහි යෙදුනහ
එහෙත් දේශපාලන ක්‍රමයෙහි ක්‍රියාකාරිත්වය අවබෝධ කර ගැනීම් වස්, දේශපාලන පක්ෂ, වෘත්තීය සංගම්, සේවා යෝජක සංවිධාන හා එම දේශපාලන ක්‍රමය ඇතුලතම පවත්නා වෙනත් සාමාජීය, ආර්ථික හා සංස්නෘතික කණ්ඩායම් හා සමිති පිළිබඳ මෙන්ම මහජන මතය සකස් කොට එය වෙනස් කිරීමටද තුඩු දෙන සාධක පිළිබඳවද දැනුමක් අවශ්‍ය වන බැව් අද වනවිට පොදු වශයෙන් පිළිගෙන ඇත
අන්තර්ජාතික සම්බන්ධතා 

දේශපාලන විද්‍යාවේ සිව් වැනි අංශය අන්තර්ජාතික සම්බන්ධතාවයන්ගෙන් සමන්විත වේ
යුද්ධය හා සාමය විවිධ මානව ව්‍යාපාර ක්ෂේත්‍රයන්යෙහිලා අන්තර්ජාතික සහයෝගිතාවය ඇති කිරිමේ ප්‍රයත්නය, ජාතින් අතර පැන නගින අරගල නිරාකරණය කිරිමත් පොදු ආර්ථික හා සමාජ ප්‍රශ්න විසදිමත් උදෙසා පිහිටුවා ඇති ආයතන සහ අන්තර්ජාතික නීතිය යන කරුණු පිළිබඳ අධ්‍යනය මෙම අංශයට අයත්ය
රාජ්‍ය 
දේශපාලන විද්‍යාය හදාරන්නා විසින් තම විමර්ශන ආරම්භ කිරීම සඳහා පහසු සීමාවන් තෝරා ගැනීම අවශ්‍ය මෙන්ම ප්‍රයෝජනවත් ද වේ
නූතන ලෝකයේ දක්නට ලැබෙන ඉතාමත් වැදගත් වූත්, විශ්ව ප්‍රචලිත වූත්, ආයතනය වනුයේ රාජ්‍යයයි
සෑම පුද්ගලයෙක්ම අනිවාර්යෙන්ම, යම් කිසි රාජ්‍යක සාමාජිකයෙක් වේ
මේ ආකාරයට බලන විට දේශපාලන විද්‍යාව අධ්‍යනයෙහිලා ආරම්භක සීමාව ලෙස අපට පහසුවෙන්ම "රාජ්‍ය" තෝරා ගත හැකිය
මේ අනුව දේශපාලන විද්‍යාවේ සමස්ථය "රාජ්‍ය" මත පදනම් වන බවක් දක්නට ලැබේ
දේශපාලන විද්‍යාව පිළිබඳව ඉදිරිපත් වී ඇති නිර්වචන 
ඇරිස්ටෝටල් දේශපාලනය හඳුන්වන්නේ අධිපති විද්‍යාව වශයෙනි
කේ. ලෝසන් දක්වන පරිදි දේශපාලනය සාමුහික මානව ක්‍රියාකාරකම් සංවිධානය කිරීමේ ක්‍රමෝපායක් වේ
ඔහු පවසන අන්දමට මෙවැනි සාමුහික මානව ක්‍රියාකාරකම් සඳහා සංවිධාන ගත වු වඩාත් සංකීර්ණ ආකෘති වශයෙන් ඉපැරණි නගර රාජ්‍ය, අධිරාජ්‍ය, ජාතික රාජ්‍ය සහ එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය දැක්විය හැකිය
පුළුල් ආකාරයෙන් බැලු විට දේශපාලනය සෑම මනුෂ්‍ය අන්තර්ක්‍රියාකාරිත්වයකම අනිවාර්ය කොටසක් බව පෙනී යයි
දේශපාලනයට ඇති සරළ නිර්වචනයක් අනුව දේශපාලනය යනු හිඟ සම්පත් බෙදා වෙන් කිරීමේ ක්‍රමෝපායක් වේ
එහෙත් මෙවැනි නිර්වචනයකින් ආණ්ඩුවක් සහ නීතියක විෂය ප්‍රදේශයෙන් වෙන්වු සාමාන්‍ය ක්‍රියාකාරකම් පමණක් ගම්‍ය විය හැකි බැවින් එය සම්පුර්ණ නිර්වචනයක් වශයෙන් සැලකිය නොහැකිය
දේශපාලනය පිළිබඳ අද අපගේ පිළිගැනිම් සකස් වන්නේ නුතන ලිබරල් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදි දේශපාලන ක්‍රමයකදී පුද්ගලයාගේ සමාජීය චර්යාව පදනම් කරගෙනනය
එහෙත් එෆ්.ජේ. බාර්න්ස්, එම්. කාර්ටර්, ජේ.එම් ස්කිඩ්මෝ යන දේශපාලන විද්‍යාඥයින් දක්වන පරිදි පරම රාජාණ්ඩු ක්‍රමයකදී සිටින පහත්ම යටත් වැසියාට වුවද ‍දේශපාලන ජීවිතයේ යම් භූමිකාවක් ඇත
ඇන්ඩ්රූ හේවුඩ්, ‍දේශපාලනය පිළිබඳ විශ්ලේෂණාත්මකව බැලීම සඳහා අපගේ අවධානය යොමු කරවයි. ඔහු දක්වන පරිදි දේශපාලනය යනු බලය නැතහොත් අධිකාරිය භාවිතා කිරීම හෝ හිඟ සම්පත් බෙදා වෙන් කිරීම හෝ වේ
එහෙත් මේ සියල්ලටම වඩා දේශපාලනය ක්‍රියාවක් වශයෙන් හඳුනාගත යුතු බව ඔහු පවසයි
දෙවනුව දේශපාලනය යනු සාමාජීය ක්‍රියාකාරකමකි
දේශපාලනය ඉස්මතු වන්නේ පුද්ගල අන්තර් ක්‍රියාකාරකම් මගින්ය
බලය මුලික කොටගෙන සිදුවන පුද්ගල අන්තර් ක්‍රියාකාරකම් වලින් දේශපාලනය ප්‍රකාශයට පත් වේ
තෙවැනි ලක්‍ෂණය නම් දේශපාලනය මත අවශ්‍යතා අභිලාශ යන සාධක වල විවිධත්වය මඟින් ජනිත වීමය
මේ විවිධත්වය ඍජුවම ගැටුම් වලට හේතුවිය හැකිය
මිනිස් සමුහයකින් සංවිධානාත්මක , ඒකීය ක්‍රියාකාරිත්වයකට යොමු කරන්නාවු තීරණ, එනම් සාමුහික තීරණ ගැනිම විෂයෙහි දේශපාලනය පවතී
දේශපාලනය නිර්වචනය කොට දක්වන බොහෝ දේශපාලන විද්‍යාඥයින් පොදුවේ දේශපාලනය සාමුහික තීරණ ගැනිමට සම්බන්ධ ක්‍රියාවලියක් බව අවධාරණය කිරීමට යොමු වෙයි
රොඩ් හාග්, මාර්ටින් හර්ප්, සහ ෂාවුන් බ්‍රිස්ලින් යන දේශපාලන විද්‍යාඥයෝද දේශපාලනය යනු කන්ඩායම් තුළ සාමුහික තීරණ ගැනිමේ ක්‍රියාවලිය බව සඳහන් කරති
දේශපාලනය යනු කුමක්දැයි පැහැදිළි කරන නිර්වචන අතුරින් වඩාත් පුළුල් අවබෝධයක් ලබාගත හැකි නිර්වචනයක් කාන්, මැක්නිවන්, සහ මැක්නොවුන් විසින් ඉදිරිපත් කරනු ලැබ ඇත
මෙම නිර්වචනයේ ඇති වැදගත්කම වන්නේ ක්‍ෂුද්‍ර මට්ටම සහ සාර්ව මට්ටම යන මට්ටම් දෙකෙහිම දේශපාලනය අවබෝධ කර ගැනිමට එයින් පිටුබලයක් ලැබිමය
ඔවුන් දක්වන පළමු නිර්වචනය අනුව සාමාන්‍යයෙන් දේශපාලනයට බලය, අණදීම, අධිකාරය සහ පාලනය වැනි සංකල්ප ඇතුළත් රාජ්‍යයේ තීරණ ගැනීමේ ක්‍රියාවලිය වටා සිදුවන සියලුම ක්‍රියාවලි ඇතුළත් වේ
මේ අනුව දේශපාලනය යනු බලය හෝ බලයේ මොනයම් ආකෘතියක් නැතහොත් ප්‍රවර්ගයක් හෝ අන්තර්ගත වන ක්‍රියාවලියක් සිදුවීමක්නොහොත් සම්බන්ධතාවයක් වේ
ඔවුන් දක්වන දෙවන නිර්වචනය අනුව බලය සහ අධිකාරිය ඇතුළත් වු ඕනෑම මට්ටමක මානව සම්බන්ධතාවයක දේශපාලනය අන්තර්ගත වේ
ඇන්ඩ්රූ හේවුඩ් සඳහන් කරන පරිදි දේශපාලනය ප්‍රකාශයට පත්වන්නේ කුමන විටක දී ද, කෙසේද , කොතනදී ද, කවුරුන් සම්බන්ධයෙන්ද යන්න පිළිබඳව විවිධ පිළි ගැනිම් ඇත
ඔහු දක්වන පරිදි උදාහරණ වශයෙන් කුමන ගැටුම දේශපාලනික යැයි කිව හැකිද කුමන ආකාරයේ ගැටුම් නිරාකරණ ආකෘතියක් දේශපාලනික වන්නේද දේශපාලන යැයි කියන ක්‍රියාකාරකම ස්ථානගත වන්නේ තොතැනද යන ආදි කරුණු පිළිබඳව විවිධ පිළිගැනිම් පවතියි
දේශපාලනය යන පදයේ නිරුක්තිය සම්බන්ධයෙන් ඇති විවිධ පිළිගැනීම් මධ්‍යයේ වුවද එහි අර්ථය පැහැදිළි කර ගැනිම සඳහා වර්ගීකරණ තුනක් දැක්වීමට ඇන්ඩ්රූ හේවුඩ් ඉදිරිපත් වේ
පළමුවෙන්ම දේශපාලනය බොහෝ දිගු කාලයක් තිස්සේ ආණ්ඩුවේ විධිමත් ආයතන තුළ සිදුවන ක්‍රියාකාරකමක් වශයෙන් පවතියි
දෙවනුව දේශපාලනය පෞද්ගලික හා පුද්ගල වශයෙන් සිතීමට ප්‍රති විරැද්ධව පොදු ජීවිතයට සහ පොදු ක්‍රියාකාකම් වලට සම්බන්ධ වන්නකි
තෙවනුව දේශපාලනය මානව පැවැත්මේ සෑම මට්ටමකදීම සහ සෑම ආයතනයක් තුළම බලය බෙදා හැරීමට ධනය සහ සම්පත් බෙදා හැරීමට සම්බන්ධතාවයක් දක්වන්නාවු දෙයක් බව ඇන්ඩ්රූ හේවුඩ් ප්‍රකාශ කරයි
ආශ්‍රිත

මේවාද බලන්න 
දේශපාලන විද්‍යාවේ ස්වභාවය
උසස් පෙළ දේශපාලන විද්‍යාව
දේශපාලනය
ක්‍රිස්තු වර්ෂ 473 සිට 491 දක්වා රජ කළ මහා කාශ්‍යප රජ සමයේ දී කල සීගිරියේ චිත්‍ර පසුව ජගත් පූජිත කලා නිර්මාණ බවට පත් විය
සීගිරිය ශ්‍රී ලාංකීය ඉතිහාස‍යේ සුවිශේෂ ස්ථානයක් ගනු ලබන අතර ම සිංහල සාහිත්‍යය හා භාෂාව ගැන කතා කරන විට සුවිශේෂ  ස්ථානයක් සීගිරි කුරුටු ගීවලට හිමි වේ
මෙම ගීවලින් බොහොමයක් 8, 9 හා 10 වැනි සියවස්වලට අයත් වේ
සීගිරි ගී ලියා ඇත්තේ සීගිරියේ කැටපත් පවුර මත ය
පැරණි සිංහල සාහිත්‍යය අතුරින් විශිෂ්ට කවීත්වයක් හා අපුර්ව  ප්‍රතිභා ශක්තියක් සීගිරි ගී තුළින් පිළිබිඹු වේ
මේ තුළින් එකළ කවීන්ගේ අව්‍යාජ කවීත්වය හා අනූන ස්වාධීනත්වය හෙළි වේ
මතුපිටින් පෙනෙන අදහසට වඩා ගැඹුරු අදහසක් මෙම ගී තුළින් මතු වේ
සීගිරි ගී ‍‍බොහොමයක් අපුර්ව චමත්කාරයක් ද විශිෂ්ට කවීත්වයක් ද ඉමහත් ප්‍රතිභා ශක්තියක් ද ගැබ් වී ඇත
සීගිරි බිතුසිතුවම්වලින් විචිත්‍රණය කොට ඇති කතුන් ද අවට පරිසරය ආදී විවිධ තේමාවන් ද යොදා ගෙන මේ ගී රචනා කොට ඇත
මෙකල කවීන් තම සිත් තුළ පහළ වූ අදහස් කෙටි කොට පිඬු කොට දක්වා ඇත්තේ සීගිරි කැටපත් පවුරේ ගී ලිවීම අතිශයින් ම දුෂ්කර හෙයිනි
කවිය පිළිබඳ මහා පරිචයක් කාව්‍යකරණයේ ඉමහත් හැකියාවක් හා භාෂා පටුත්වයක් මින් හෙළි වේ
ව්‍යංගාර්ථයෙන් හා ව‍ක්ක්‍රෝක්තියෙන් ද පිරිපුන් ගී විශේෂයක් ලෙස සිගිරි ගී හැදින්වේ
මෙම සිගිරි ගීවලින් වැඩි කොටසක් ම ගීති නම් ඡන්දස් අලංකාරවලින් රචනා කරන ලද පද්‍ය යයි
යහ ගී පියුම් ගී මත්වල ගී කව් ගී උමතු ගී දුවඟ ගී යොන් ගී ආදී විවිධ විරිත්වලින් බැඳි මේ සීගිරි ගී පද්‍ය සංහ්‍රයක් ලෙස විභාග කර බැලිය හැක
එසේ සීගීරි ගී රචකයෝ තමන් ලියූ ගීවලට යටින් තමන්ගේ නම් ගොත් හා ග්‍රාම නාම සඳහන් කළහ
තවෙකෙක් සිය නාමය යෙදීමට ප්‍රථම තම රැකියාව පවා සඳහන් කර ඇත
මෙසේ රචිත වූ සීගීරි ගී මෙරට විශිෂ්ට පුරා විද්‍යා ඉතිහාසඥයකු වන සෙනරත් පරණ විතාන ශුරීන් දශක දෙකක පමණ කාලයක් තුළ කියන සීගීරි ගී 685න් මුද්‍රණය කොට ඇත
සීගිරි ගී වල වැදගත්කම
සීගිරි ගී කිහිප ආකාරයකින් ම ලාංකික ඉතිහාසය තුළ වැදගත්කමක් උසුලයි
එනම්,

මෙරට පැවති සමෘද්ධිමත් හා උසස් සභ්‍යත්වයක් පැවති අනුරාධපුර යුගයට අයත් සම්භාව්‍ය සාහිත්‍ය හා භාෂාව පිළිබඳ  තොරතුරු ලබා ගත හැකි මුලාශ්‍රයක් ලෙස සීගිරි ගී ‍වැදගත් වේ
පසුකාලීනව ඇති වන විවිධ වසංගත, සතුරු ආක්‍රමණ ආදිය  නිසා මේ යුගයට අයත් බොහෝ සාහිත්‍ය ග්‍රන්ථ අභාවයට පත් වී ඇති බැවින් සිගිරි ගී අනුරාධපුර යුගයට අයත් වැදගත් සාහිත්‍ය  මූලාශ්‍රයකි
සීගිරි ගී බහු කතෘක මූලාශ්‍රයකි
එම ගී නිර්මාණය වන්නේ සීගිරිය නැරඹීමට පැමිණි පොදු ජනයා අතින් නිසා සීගිරි ගී මඟින්  නිරූපනය වන්නේ ‍එකල පැවති පොදු ජන රුචිකත්වයයි
මෙතෙක් වු ආගමික සාහිත්‍යයෙන් බැහැර වු කෘතියක් වීම
සම්භාව්‍ය සාහිත්‍ය තුළ දී වස්තු විෂය තීරණය වීමේ දී ආගමික බලපෑමක් තිබූ මුත් සීගිරි කාව්‍ය සම්ප්‍රදාය එම ආකෘතියෙන් බැහැර වූවකි
සීගිරි සිංහලය
සීගිරි ගී වඩා වැදගත‍් වනුයේ, එම ගී ලියූවන්ගෙන් වැඩි පිරිස එදා මෙරට වාසය කළ බහුතර පොදු ජනයා වීමයි
එසේ ම මෙම සීගිරි ගී තවත් අතකින් වැදගත් වනුයේ එතෙක් පැවති ආගමික සාහිත්‍යට ගැති නොවී කළ නිර්මාණ ලෙසයි
එසේ ම කැ‍ටපත් පවුර වැනි සීමිත ඉඩක සංක්‍ෂිප්තව කළ මේ ගී මුක්තක ගී ගණයට වැටේ
එය ද මෙහි විශේෂත්වයයකි
මෙහි දී සීගිරි සිංහලය හරහා මතු වන කරුණු කීපයක් හඳුනා ගත හැකිය
එකල වු පොදු ජනයා භාවිතා කළ නම්, ග‍ම් මින් හඳුනා ගත හැක
මින් සමහරක් අල් අකුරකින් ද සමහරක් ස්වරයකින් ද අවසන් වේ
උපමා රෑපක ආදි කාව්‍යාලංකාර බිහි කිරීමට සිංහල භාෂාව දක්වන සමර්ථතාව. 
උදාහරණ
අල් අකුරු බහුලව යෙදී‍මේ රීතිය
   
සීගිරියේ දක්නට ලැබෙන කලා කෘති පොදු සිංහල සංස්කෘතියට ආගන්තුක වන්නා සේම සීගිරි සිංහලය ද ඊටම ආවේනික වු ලක්‍ෂණ දරයි
අල් අකුරු බහුලව යෙදීමේ රීතිය ද එවැන්නකි
නූතන සිංහලයේ මූර්ධඡ - ණ අල් වී නොයෙදුනත් සීගිරි සිංහලයේ මූර්ධඡ ණ් යෙදේ
නුතන සිංහ‍ලයේ මූර්ධජ - ළ අල් වී නොයෙදේ
නමුත් සීගිරි සිංහලයේ මූර්ධඡ ළ් බහුල ය
සිංහලයේ අල්පප්‍රාණ අක්‍ෂර 10 කි
නමුත් නුතන සිංහල පදයක අවසානයේ දී වැඩිපුර ම යෙදෙනුයේ ක් - යන්න හා ත්  යන්න පමණි
නමුත් සීගිරි සිංහලයේ වෙනත් අල්පප්‍රාණ අක්‍ෂර ද පදාවසානයේ හමු වේ
සම්ප්‍රදාන විභක්ති ප්‍රත්‍ය වන ට - යන්න ද සීගිරි ගී වල අල් - ට ලෙස යෙදීම
නුතන සිංහලයේ පද අවසානයේ අල් නොවන ය - යන්න හා ර - යන්න ද සීගිරි සිංහලයේ අල් වී යෙදේ
නව ප‍්‍රාණාක්‍ෂර දෙකක්

සීගිරි ගී වෙතින නව ප්‍රාණාක්‍ෂර දෙකක් ද , පිළි දෙකක් ද හමු වෙයි
එනම්  "ඇ " සහ "ඈ" වේ
මෙහි දී, 

	
 කෙටි "ඇ" යන්න සහිත පද කීපයක් සීගිරි ගී අතුරින් හමු වේ
උදාහරණ,ළ ඇත්තන් , දිග ඇසිනි

 දික් "ඈ" සහිත පද කීපයක් ද හමු වන අතර එවැනි පද විරල වේ
උදාහරණ,ළ ඇ තුබු සෙය්
			

	
 මෙහිදි "ඇ" විභක්ති ප්‍රත්‍යක් ලෙස ද පූර්ව ක්‍රියා ප්‍රත්‍යක් ලෙස ද සීගිරි ගීවල යෙදී  තිබීමෙන් සිංහලයාගේ භාෂා ප්‍රභූත්වය පැහැදිලි වේ
නව ගාත්‍රාක්‍ෂර
   
 එතෙක් සිංහලයහි ව්‍යවහාර නොවූ ‍ගාත්‍රාක්‍ෂර කීපයක් ද සීගිරි සිංහලයෙන් හමු වේ
පසු කලෙක " සඤ්ඤක අක්‍ෂර " ලෙස හඳුන්වනු ලැබුණේ මේ ගාත්‍රාක්‍ෂරයි
මේ අකුරු සීගිරි ගී අතර බහුල වේ
සඤ්ඤක - ග භාවිත ගී දෙකකට උදාහරණ
අද සිංහල‍යේ බහුලව යෙදෙන සඤ්ඤක අක්‍ෂර හතර වන ( ඟ , ඬ ,ඳ , ඹ  ) සහිත පද  ද සීගිරි සිංහලයේ හමු වේ
මේවාද බලන්න
සීගිරිය
සීගිරි බිතු සිතුවම්
සීගිරි බලකොටුව

බාහිර සබැදි
  Sigiriya and its Significance Review by Dr
Nissanka Wijeyeratne

සීගිරිය

ගී කිහිපයක්

බෙයෙන්ද් අවැජ් නොලද් එක් ගීයක් (කීයී මි)

(බස)ක් රන් වනැන් බැලීමී අසිරි සිගිහි ගී

2
පැඡින් පන් වැසි මෙයල්බතින් ගී

බෙයන්ද් හි රන් වනැන් අ (ස්ද්ව) ස් මියැහියෙජේ

මහනෙල් අත්හි ගත් මෙහිම බුයුත් නොබුයුයෙන්
සැම උදයම ලා හරැ රැස්  සිගිරි ගල වෙත පැමිනේයි

4
නැ(ගි) අලුයම අවුජ් බලයි සිටියි හි මෙහි මස්

විහිදමි මහද මරු ගස එන තමු (රු) වෙනෙහි සුවද්හි මෙහි

අග්බෝය (හිමියෙමි  මෙ ) ගී ලිමි
5
සිතහි යහපත විද බලය (මෙහි) රනවන බුන බලහ නො

මෙ රජමහ සිත රජමහ හම සිහිවන ක(ල)

සෙන් බොදෙවල ලයු ගී
56
තොප නුයුන මිණි විට්නෙන් වැම්මෙන පැහැ දිසෙ(ය්)

නො කෙළෙ ත(මා) න් තෙ(මට්) එ ඉන් (ද) නිම්

තොප සුර බව.

64
අගතිනි අත් සලව් මෙහි පොහොන්නෙක් නැතිද

නව බග්ළසන්ද් දුට් මිනිසක් හු නොවජනෙනයි
103
කොමුල් අමඩ් ලෙඩ් ලිනසී

එ බොන්ද මියුර් යහ බැ සී

එ කපල් දල වන් දිගැ සී

මන ජල්(ව)යි (සිත්) නොමු සී

106
සලතලහි හුණු අකර සෙයින ලයු(තුබු) සිත්

මුළා වෙ මෙනෙ මෙ බෙයදහි රනවනැන දුටුයෙන්

190
යහෙ(නි) ගිරි වැසි සලමෙය් හිමියන් ගෙ මෙයලු ගී

ගන ගල් බින්ෙනිෙ  දැර සිලග දුට් පැතිතක් සෙය

සොනෙහින්ම ලද් විසට් බ ජු නොහස් තීප

අත්මය් වුයු

334
ස්වස්නනනති අග්බොය්මි ලීමි

නිල් ක(ට්) රොට් මලෙකැ අවුණු වැට්කොළ මලසෙය්

සැන්දැ ගැ සිහිවෙන්නේ මහනෙල් වන හය් රන්වන හුන්

492
මෙ ගෙත්තමට සිතු(ජු)කෙනෙක්ද එ

කවෙක් හින්දෙ ලී

(මෙ බෙ) ලුව ගී නොහිස් ගී බලත

දක්නා සෙ ගෙති

306
මනෙන්මී
ලැදි මහ බන්ද්තා
පැහැබර සිනා රුස්නා

කතක් හී තොස්නා
මිණි අකුසු හීන්හී ලස් ගන්නා

ශ්‍රී ලංකාවේ කලාව
ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිහාසය
කොරල් පර යනු නොගැඹුරු නිවර්ථන පෝෂක පදාර්ථ ඉතා සුළු ප්‍රමාණයක් හෝ පෝෂ ද්‍රව්‍ය‍ නොමැති සමුද්‍ර ජලයෙහි අන්තර්ගත ජීවි විශේෂ වලින් නිෂ්පාදනය කරනු ලබන ඇරගනයිට් ව්‍යුහයන් වේ
කාෂිකාර්මික ප්‍රදේශ වලින් නිකුත් කරනු ලබන අධි පෝෂණය සහිත සංඝටක නිසා ඇල්ගි වල වර්ධනය දිරිමත් කිරීම මගින් මෙකී කොරල් පර වලට හානි සිදුවිය හැකිය
බොහෝ කොරල් පර වල ප්‍රමුඛතම ජීවි විශේෂයන් වනුයේ පාෂාණමය කොරල්ය
මේවා කැල්සියම් කාබනේට් බහිස්සැකිලි ස්‍රාවය කරන ගනාවාසයේ නිඩේරියාවන්ගෙන් සැදී ඇත
මෙලෙස සැකිලි ද්‍රව්‍ය එක්රැස්වීමෙන් සහ කැඩිබිදි ඒවා සාගර තරංග මගින් එකිනෙක මත ගොඩ ගැසි ජෛව විඛාදනයට පත් වීමෙන් සුවිශාල කැල්සියම් වලින් සැදුම්ලත් ගනාවාස බිහිවන අතර ඒවා මගින් අනෙකුත් ජීවි කොරල් වලට සහ විශේෂ මාදලි වල වෙනත් ශාක හා සත්ව ජීවිත වලට ආධාර සපයනු ලැබේ
මේකි කොරල් නිවර්තන සහ සෞම්‍ය ජලයෙහි දක්නට ලැබුණද කොරල් පර සෑදෙනුයේ සමකයෙහි සිට අක්ෂාංශ 30 කත් සහ දේෂාංශ 30 ක් අතර කලාපයේදීය
කොරල් ඉතා කුඩා ජීවියෙකුගේ නිර්මාණයකි
මේ කුඩා ජීවියා "පොලිප් ජීවියා" හෙවත් බුහුබාවා ලෙස හදුන්වයි. අපෘෂ්ඨ වංශික ගණයට අයත් කුඩා මෘදු විනිවිද පෙනෙන සතෙක් වන මේ ජීවියා සාගර ජලයේ ඇති කැල්සියම් කාබනේට් අවශෝශණය කරගෙන තම ශරීරයට පිටින් සැකිල්ලක් හෙවත් කවචයක් නිර්මාණය කර ගනී
මේ සතුන් දහස් සංඛ්‍යාවක් නිර්මාණය කරන ඇටසැකිලි කොරල් ලෙස හදුන්වයි.මෙම පොලිප් සතුන් හුණුගල් සැකිල්ලේ කෝප්පයකට සමාන ලෙස ජීවත් වේ
කොරල් පරය ආරම්භ වන්නේ තනි පොලිප් ජීවියෙකුගෙනි
සාගර ජලයේ පාවෙමින් සිටින ජීවියා තද මතුපිටක් හමු වු විට එහි පදිංචිවේ
එයින් පසු සැකිලි සෑදීම අරඹන අතර ,පැටවුන් දෙමාපිය පොලිප්ට බද්ධ වී සැකිලි සාදයි
පොලිප් ජීවියා මිය ගියද උගේ සැකිලි ඉතිරි වන අතර,ඒ සැකිල්ල මත වෙනත් ජීවීන් වර්ධනය වේ
මෙසේ වසර දහස් ගණනක් තිස්සේ පොලිප් ජීවීන්ගේ කොලණියක් මගින් සෑදෙන ඉතා ඝනකම සහිත සැකිල්ල කොරල් පරයක් හෙවත් කොරල් පරයක් ලෙස හදුන්වයි.
පොලිප් ජීවියා සත්ව ප්ලවාංග ආහාරයට ගන්නා අතර, ඒ ජීවියා සමඟ සහජීවී ලෙස ජීවත් වන සුසැන්තලේ නමැති අන්වීක්ෂීය පැලෑටිය මත කොරල් පරයේ වර්ධන ශක්තිය රඳා පවතී
පොලිප්ගේ බහිශ්‍රාවීය ද්‍රව්‍ය සහ හිරු එළිය උපයෝගී කරගෙන සුසැන්තලේ නමැති අන්වීක්ෂීය පැලෑටිය ප්‍රභාසංශ්ලේෂණය සිදු කරයි
ප්‍රභාසංශ්ලේශණය මගින් නිපදවන ඔක්සිජන් පොලිප් ජීවීන් ආශ්වාස කරයි
එපමණක් නොව කොරල් වලට සුන්දර වර්ණ ලැබෙන්නේ සුසැන්තලේ ගෙනි
කොරල් පර ගොඩනගන හෙවත් hermatypic කොරල් හමුවන්ගේ ප්‍රකාශ කලාපයේ (50m ට වඩා නොගැඹුරු )ය
එනම් ප්‍රභාසංශ්ලේෂණය වීමට තරම් ප්‍රමණවත් හිරු එළිය ලැබෙන ගැඹුරු මට්ටම තෙක් පමණී
කොරල් බහුබාවන් ප්‍රභාසංශ්ලේෂණය නොකළත්, ඒක සෛලික ඇල්ගාවක් වෙන zooxanthellate සමඟ සංකේතාත්මක සම්බන්ධතාවයක් පවතී
මෙම ඇල්ගී සෛල කොරල් බුහුබාවාගේ පටක තුළ ප්‍රභාසංශ්ලේෂණය කරමින් නිපදවන අමතර කාබනික පෝෂක කොරල් බුහුබාවන් විසින් ප්‍රයෝජනයට ගනු ලබයි
මේ සබැඳියාව නිසා වැඩි හිරු එළිය ප්‍රමාණයක් ලැබෙන පැහැදිලි ජලයේදී කොරල් පර වේගයෙන් වැඩේ
මෙම සහජීවනය නොමැතිනම් කොරල් පර ඒවායේ චමත්කාර ජනක ව්‍යුහය තෙක් වර්ධනය වීම ඉතාමත් සෙමෙන් සිදුවනු ඇත
කොරල් ලිංගික හා අලිංගික යන ආකාර දෙකෙන්ම වර්ගයා බෝකරගනී
තනි බුහුබාවකු හට සිය ජීවිත කාලය තුළදී මේ අකාර දෙකම උපයෝගී කරගෙන වර්ගයා බෝකර ගැනීමට හැකිය
කොරල් ලිංගිකව තම වර්ගයා බෝකිරීම අභ්‍යන්තර හෝ බාහිර සංසෙචනයෙන් සිදුකරයි
ප්‍රජනක සෛල උදර කුහරයේ රේඛාලෙස ඇති පටක ස්ථරයකින් ඇතුළට විහිදුනු මධ්‍යාන්ත්‍රක පටල වල ඇත
ඇතැම් වැඩුණු වයස්ගත කොරල් ද්විලිංගික වේ
අනෙක් කොරල් වෙන්වෙන් වශයෙන් ස්ත්‍රී ලිංග හෝ පුරුෂ ලිංගිකවේ
ඔවුන් වැඩෙන විට ඉතා සුළු ඒකාකාරී ලිංගික වෙනසක් දැකිය හැකිය
ලෝකයේ දක්නට ලැබෙන ඉතාමත් චමත්කාර ජනක වුද, වෙරළ බඩ පරිසර පද්ධතියක් වශයෙන්  කොරල් පර ආශ්‍රිත පරිසර පද්ධතිය හැදින්විය හැකිය
එමෙන්ම ජෛව ක්‍රියාවලියන් ආශ්‍රිත නිර්මාණය වන භූරූප පද්ධතියක් වශයෙන්ද මෙය හැදින්විය හැකිය
කොරල් පර වර්ධනයට අවශ්‍ය සාධක

ලෝකයේ පවතින සෑම මුහුදකම කොරල් පර වර්ධනය වන්නේ නැත
කොරල් පර වර්ධනය සඳහා සුදුසු විශේෂිත පරිසර පද්ධතියක් ඇති සාගර වල පමණක් කොරල් පර වර්ධය වේ
එම විශේෂිත අවශ්‍යතා මොනවාද යන්න පහත දැක්වේ
සාගර ජලයේ උෂ්ණත්වය සෙන්ටිග්‍රේඩ් 20-30 අතර පරාසයක විය යුතුය
සාගර ජලයේ ලවණතාවය කොටස් 30-35 අතර නොවෙනස්ව පැවතිය යුතුය
සූර්යයාලෝකය හොඳින් සාගර පත්ලට ලැබිය යුතුය
ඉතා පිරිසිදු ජලයක් පැවතිය යුතුය
සාගර පත්ල පොලිප් ජීවියාට පදිංචි වීමට සුදුසු තත්වයට තැනිතලා, ස්ථාවර එකක් විය යුතුය
සාගර ජලයේ උෂ්ණත්වය එකවර සෙන්ටිග්‍රේඩ් අංශක 2 කින් පමණ වෙනස් වුවහොත් කොරල් පර විනාශ විය හැක
එයට හේතුව වන්නේ උෂ්ණත්වයේ ක්ෂණික වෙනස් වීම පොලිප් ජීවියාට ඔරොත්තු නොදෙන බැවින් එම ජීවියා මැරි යාමයි
එම ජීවියා විනාශ වු විට කොරල් පර වර්ධනයක් නොවන බැවින් කොරල් පර , අජීවී තත්වයට පත් වී විනාශ වී යයි
එම තත්වයම සාගර ලවණතාවය වෙනස් වූ විටද සිදුවිය හැක
කොරල් පර වර්ධනය මීටර් 50 දක්වා වූ ගැඹුරු මුහුද දක්වා සිදුවේ
එයට හේතුව සූර්යය තාපය ඊට වඩා ගැඹුරට නොයන බැවිනි
කොරල් වලින් මිනිසුන් ලබා ගන්නා ප්‍රයෝජන 

මසුනු,පොකිරිස්සන්, කකුළුවන්, බෙල්ලන් වැනි ආහාරයට සුදුසු ජීවීන්ආහාරයට ලබා ගැනීම
පසෙහි ආම්ලිකත්වය උදාසීන කිරීම සඳහා රසායනයක් ලෙස යොදා ගැනීම
අපනයන සඳහා විසිතුරු මසුන් ගල්මල් ලබා ගැනීම
ලියුකේමියා සහ පිළිකා වැනි රෝග වලට අවශ්‍ය බෙහෙත් වර්ග ලබා ගැනීම
ඉදිකිරීම් කටයුතු සඳහා හුණු ලබා ගැනීම
කොරල් පර ආශ්‍රිත වෙනත් ජීවීන්ගෙන් මිනිසාට අනාගතයේදී ලබා ගත හැකි ඵල ප්‍රයෝජන වැඩි වනු ඇත
මෑතදී ඇති වූ සීඝ්‍ර ජන සංඛ්‍යා වර්ධනයත් සමඟ කොරල් ආශ්‍රයෙන් ලබා ගන්නා ප්‍රයෝජන වේගවත් වී ති බේ
මේ තත්වය යටතේ මිනිසා මෙම මහඟු සම්පත ප්‍රමාණය ඉක්මවා ප්‍රයෝජනයට ගෙන ඇත
එබැවින් මෙම සම්පත තර්ජනයකට මුහුණ දී ඇත
ඒ සමඟම වෙරළ බඩ ඇති ඇතිවන පරිසර දූෂණයන්ද (අපද්‍රව්‍ය, රසායනික ද්‍රව්‍ය වැනි දේ ගංඟාවනට සහ මුහුදට යැවීම) මෙම පද්ධතිය පිරිහී යාමට හේතු වී ඇත
කොරල් පර විනාශ වීමට තුඩු දෙන හේතු
මිනිසා හුදු අනිතගාමී ලාභ ප්‍රයෝජන සඳහා කොරල් පර ප්‍රදේශ යොදා ගැනීම නිසා එම පර වලට වන හානිය ස්වභාවික ක්‍රියාවලියෙන් වන හානියටත් වඩා අති මහත් ය
එවැනි අවස්ථා කිහිපයක් නම්,
                 
පත්ල සූරාගෙන යාහැකි දැල් වලින් මසුන් ඇල්ලීම
මේ මගින් මුහුදු පැලෑටි,කොරල් සහ වෙනත් සියලුම ජීවීහු කැඩී විනාශ වී යයි
ඩයිනමයිට් දමා මසුන් ඇල්ලීම
ඩයිනමයිට් භාවිතය නිසා ඇති වන කම්පනය මගින් ලොකු කුඩා ජීවීහු විශාල වශයෙන් විනාශ වෙති
මේ මගින් කොරල් පරද දෙදරා ගොස් එහි ස්ථාවරත්වයට හානි පැමිණේ
හුණු ලබා ගැනීම සඳහා කොරල් ඉවත් කිරීම
මෙය පාරම්පරිකව කෙරෙන වෘත්තියකට සම්බන්ධ ක්‍රියාවලියකි
එහෙත් මෑතක සිට ගොඩනැගිලි ඉදිකිරීම් වේගවත් වීම නිසා හුණු ඉල්ලුමද වේගවත් වී තිබේ
මේ මගින් කොරල් පර සීඝ්‍රයෙන් විනාශ වීමට හේතු වේ
සිහිවටන සඳහා තබා ගැනීමට කොරල් කැඩීම
සංචාරක කර්මාන්තය දියුණු ප්‍රදේශවල මෙය බලව සිදුවේ
ජල දූෂණය 
මුහුද ආශ්‍රිත වෙරළ කොටස් වල සුදු කොහු සෑදීම සඳහා පොල්ලෙලි ගෙන පල් කිරීම හේතු කොට ගෙන කොරල් පර විනාශ විය හැක
යාන්ත්‍රික බෝට්ටු නතර කිරීමට නැංගුරම් භාවිතා කිරීම
විශේෂහෙන්ම කොරල් පර සහිත ප්‍රදේශවල යාන්ත්‍රික බෝට්ටු වල නැංගුරම් මුහුදු පත්ලට බැස්සවීම නිසා කොරල් පර සීරීයාම සහ කැඩී යාම මගින් ඒවා විනාශයට පත් වේ
වනාන්තර එළි පෙහෙළි කිරීමෙන් කොරල් පර විනාශ වී යාම
ගංඟා නිම්න ප්‍රදේශවලට පෝෂක ප්‍රදේශ එළි කිරීම නිසා ගං වතුර ඇතිවේ
මෙහිදී ගං වතුර ගෙන එන රොන්මඩ අධික ප්‍රමාණයක් කොරල් පර සහිත ප්‍රදේශවල අධික ලෙස තැන්පත් වී ඒවා වැසී යාමෙන් කොරල් පර වර්ධනයට බාධා පැමිණේ
කොරල් පර සංරක්ෂණය

මිනිසාට ආර්ථික වශයෙන් ඉමහත් ප්‍රයෝජනයක් ලබා දෙන්නා වු කොරල් ආශ්‍රිත මුහුදු ප්‍රදේශ එක් අතකින් මිනිසාට සෞන්දර්යය ලබා දීමෙන් මානසික තෘප්තියක් ඇති වේ
මුහුදු ජීවීන් සංඛ්‍යාවකට රැකවරණය ද සලසයි
මේ නිසා කොරල් පර වලින් ප්‍රයෝජන ගැනීමේදී මිනිසා මීට වඩා බුද්ධිමත්ව කටයුතු කළ යුතුව ඇත
ශ්‍රී ලංකාවේ නැගෙනහිර වෙරළේ කල්කුඩා ප්‍රදේශයේ කොරල් කැඩීම නතර කිරීම නිසා ස්වභාවික ව තැන්පත් වු කොරල් වැටියක් නිර්මාණය වී ඉතා කෙටි කාලයකදී වෙරළ තීරයක් ගොඩ නැගී ඇත
ලෝකයේ වෙනත් රටවල් කොරල් පර සම්පත වැඩි කිරීම සඳහා කෘත්‍රීම ලෙස කොරල් නිර්මාණය කෙරේ
තවත් සමහර රටවල පරණ නැව් මුහුදේ ගිල්වීමෙන් කොරල් වැඩීමට ඉඩ සලසා ඇත
දැනට ලංකාවේ හික්කඩුව ප්‍රදේශය තුළ අක්කර 110 ක සාගර අභය භූමියක් පිහිටුවා ඇත
එය 1979 සී වන සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව යටතේ ඇති කරන ලද්දකි
කොරල් පරවල ව්‍යාප්තිය

ඉන්දු ශාන්තිකර කලාපයේ (රතු මුහුද , ඉන්දියන් සාගරය , අග්නිදිග ආසියානු සහ ශාන්තිකර සාගරද ඇතුළත්ව) වර්ග කිලෝමීටර් 284,300 පුරා පැතිර ඇති බවට ගණනය කර ඇති මෙම කොරල් පර සමස්ත කොරල් පරවලින් 91.9% වේ
මෙම සංඛ්‍යාවෙන් 32.3% ක් අග්නි දිග ආසියාවෙන් ද , 40.8% ක් ඕස්ට්‍රේලියාවෙන් ද ඇතුළත්ය
සමස්ත කොරල් පර ප්‍රමාණයෙන් 7.6% පමණක් අත්ලාන්තික් සහ කැරිබියානු කොරල් පර වේ
කොරල් පර ඉතාම සීමිතව හෝ දක්නට නොමැති වන්නේ ඇමරිකානු සහ අප්‍රිකානු බටහිර වෙරළ තීරයන්ගේය
ගොඩගැනීම් ක්‍රයාවලිය සහ දැඩි සිසිල් සාගර දියවැල් මගින් මෙම ප්‍රදේශවල සාගර ජලයෙහි උෂ්ණත්වය පහත වැටීම ප්‍රාථමිකව මෙම සීමිත භාවයට හේතු වේ
ආසියාවේ වෙරළ තීරයෙන් එපිට පාකිස්ථානයේ සිට බංග්ලාදේශය දක්වා වෙරළ තීරයේ ද කොරල් පර සීමිත වී ඇත
ඇමසන් නදියෙන් සහ ගංගා නදියෙන් ඉතා විශාල වශයෙන් ජලය සාගරයට මුදා හරින බැවින් පිළිවෙලින් දකුණු ඇමරිකාවේ ඊසාන දිගින් ද බංග්ලාදේශය අවට ද කොරල් පර සීමිත වී ඇත
ලෝකයේ ප්‍රසිද්ධ කොරල් පර සහ පිහිටා ඇති ප්‍රදේශ
-

  මහා බාධක පරය - ලෝකයේ විශාලතම කොරල් පර පද්ධතිය , ඕස්ට්‍රේලියාවේ , ක්වීන්ස්ලන්තය
 බෙලිස් බාධක පරය - ලෝකයේ දෙවන විශාලතම කොරල් පර පද්ධතිය , මෙක්සිකෝහි දකුණු ක්වින්ටානාරෝ සිට පැතිරෙන මෙම පරය බෙලිස් වෙරළ තීරය දිගේ පහළට හොන්ඩ්‍යුරාස් දුපත දක්වා පැතිරේ
රතු මුහුදේ කොරල් පරය - ඊජිප්තු වෙරළ තීරයෙන් එපිට සිට සවුදි අරාබිය දක්වා
 පුලී රිජ් - ගැඹුරුම , ප්‍රභාසංස්ලේෂණයේ යෙදෙන කොරල් පරය, ෆ්ලොරිඩා
 නව කැල්ඩේනියා බාධක පරය - ලෝකයේ දෙවන විශාලතම ද්විත්ව බාධක පරය වන මෙය කිලෝ මීටර් 1500 පමණ දිග වේ
තර්ජන

ලොව පුරා කොරල් පර විනාශ වෙමින් පවතිති
විශේෂයෙන්ම, කොරල් පර කැඩීම, කෘෂිනාර්මික හා නාගරික අපහරණ, දූෂණය (කාබනික හා අකාබනික), අධික මස්මැරීම, පිපිරුම් මස්මැරීම, රෝග, සහ කාණු කැපීම සහ දිවයින් හා මුහුදු බොකු වෙත ප්‍රවාහණය යන දේ කොරල් පරිසර පද්ධතීන්ට ස්ථානගත තර්ජන වෙති
පුළුල් තර්ජන වන්නේ සාගර උෂ්ණත්වය ඉහළ යෑම, සාගර ජල මට්ටම ඉහළ යෑම සහ  සාගර අම්ලකරණය නිසාවෙන් pH අගයෙහි වෙනස්වීම්, යන මේ හරිතාගාර වායු විමෝචනයන් හා බැඳි සියල්ල වෙති
පෘථිවි සාගරවල ජීවත් වන කොරල්පර වලට මිනිස් ක්‍රියාකාරකම් විශාල තර්ජනයක් එල්ල කරයි
මෙම පරිසර පද්ධතිවලට එල්ලවී ඇති ප්‍රබලම තර්ජනය වන්නේ දූෂණය හා අධික ලෙස මසුන් මැරීමයි
බෝට්ටු ගමනාගමනය හා නැව් තදබදය නිසාද කොරල්පර භෞතික විනාශ වීම සිදු වේ
ආහාර පිණිස සිදුකරන මාළු වෙළඳාම මෙයට හේතු වී ඇත්තේ සයනයිඩ් (Cyanide) භාවිතා කිරීම නිසාය
මීට අමතරව එමඟින් නිවර්තන කලාපයේ ජීවත්වන මිනිසුන්ටද හානි ගෙන දේ
Hughes (2003) ගේ වාර්ථාවලට අනුව ජනගහන වර්ධනය හා ප්‍රවාහන ක්‍රමවල සිදුව ඇති දියුණුව කොරල්පර සඳහා විශාල වශයෙන් බලපා ඇත
නිදසුන් වශයෙන් මසුන් සහ අනෙකුත් ස්වාභාවික සම්පත් සඳහා ගෝලීය වෙළඳපොළක් ඇති වීමත් කොරල්පර ආශ්‍රිත සම්පත් සඳහා ඇති ඉල්ලුම සැපයීමේදී ඊට අදාළ ප්‍රභවයන් විනාශ වී යාමක් දැක්විය හැකිය
පර්යේෂකයින් දැනටමත් කොරල්පර පද්ධතියට බලපෑම් එල්ලකරන විවිධ සාධක නිවැරදිව තහවුරු කර ගනිමින් සිටී. මේ සඳහා විවිධ සාධක බලපායි
නිදසුන් වශයෙන් සාගරය විසින් සිදු කරනු ලබන කාබන්ඩයොක්සයිඩ් අවශෝෂණය පෘථිවි වටපිටාවේ සිදුවන වෙනස්කම් පාරජම්බුල කිරණ සාගර ආම්ලීකරණය ජීව විද්‍යාත්මක වෛරස් (Virus) දූවිලි කුණාටුවල බලපෑම, ඇල්ගී හා අනෙකුත් ශාකවල බලපෑම දැක්විය හැකිය
වෙරළ ආශ්‍රිත ප්‍රදේශවලදී කොරල්පරවලට වැඩි තර්ජනයක් එල්ල වේ
මීට අමතරව ඉඩම් සංවර්ධනය හා දූෂණයද සැළකිය යුතු හානියක් සිදු කළත් ගැටළුව වඩා පුළුල් ස්වභාවයක් ගනී
කොරල් පර සුරක්ෂණය සහ ප්‍රතිසංස්කරණය 

පැපුවා නිව්ගිනියාහි අවුස් දිවයිනෙහි ගුවන් ඡායාරූපයක් ඉහත දැක්වේ
අවුස් දිවයින, මැනුස් පළාත සහ පැපුවා නිව්ගිනියා යන ප්‍රදේශවල පදිංචිකරුවන් විසින් ඔවුන්ගේ කොරල් කලපු හයක සම්ප්‍රදායික ක්‍රමයට මසුන් මැරීම සීමා කරන ලදහ
රැහැනේ ඇති මසුන් මැරීමට අවසර දුන් අතර සංස්කෘතික චාරිත්‍ර අනුව දැල් යොදා සහ පොලු වලින් ගසා මගින් මසුන් මැරීම සීමා කරන ලදී
මෙහි ප්‍රතිඵලයක් වශයෙන් මසුන් මැරීම සම්පූර්ණයෙන්ම සීමා නොකළ ප්‍රදේශ වලට ජෛව ස්කන්ධය සහ එක් එක් මසුන්ගේ ප්‍රමාණය සැලකිය යුතු තරම් විශාල විය
ලෝකයේ දැනට තිබෙන කොරල් පර වලින් 60% ක් පමණ මිනිස් ක්‍රියාකාරකම් නිසා අවදානමට මුහුණපා ඇති බව ඇස්තමේන්තු කර ඇත
විශේෂයෙන් ගිණිකොණ ආසියාවේ කොරල් පරවල බලපා ඇති තර්ජනය අති මහත්ය
එමනිසා එම කොරල් පරවලින් 80% ප්‍රමාණයක් විනාශ වී යාමේ තර්ජනයට ලක්වී ඇත
කොරල් කේ. කවුන්ටර්පාර්ට් වැනි සංවිධාන සහ දකුණු පැසිපික් කලාපීය ජනතාවගේ පදනම කොරල්පර/ කොරල් පර වළල්ල ප්‍රතිසංස්කරණ ව්‍යාපෘති නූතනයේ පවත්වාගෙන යනු ලැබේ
මෙහිදී ඔවුන් පැලෑටි ප්‍රචාරණය යන සරල ක්‍රමය භාවිතා කරයි
පැක්ටිකල් ඇක්ෂන් වැනි අනිකුත් සංවිධාන කොරල් පර ප්‍රතිසංස්කරණ කටයුතු කෙසේ සංවිධානය කළ යුතුද යන්න පිළිබඳව තොරතුරුමය ලේඛනයක් මහජනයා වෙත නිකුත් කර තිබේ
කොරල් පර පරිසර විද්‍යාව සහ ජෛව විවිධත්වය

කොරල් පර පෝෂක ද්‍රව්‍ය දුලබ නිවර්තන ජලයේ පිහිටා තිබුණ ද කොරල් පර සදහා අසාමාන්‍ය ජෛව විවිධත්වයක් පවතී
කොරල් පර, zooxanthellae සහ අනෙකුත් කොරල් පර ජීවීන් අතර පෝෂක ද්‍රව්‍ය ප්‍රතිචක්‍රීකරණය වීමේ ක්‍රියාවලිය මඟින් මෙම ජලයෙහි කොරල් පර ඇතිවීමේ සුලභත්වය පිළිබඳව විග්‍රහ කිරීමක් සිදු කෙරේ
ප්‍රතිචක්‍රීකරණය මගින් සම්පුර්ණ කොරල් පර ප්‍රජාව සදහා ආධාර සැපයීමට අවම පෝෂක සංඝටක ප්‍රමාණයක් පැවතීම පිළිබඳව තහවුරු කරයි
සයනෝ බැක්ටිරියා මගින් කොරල් පර සදහා නයිට්‍රජන් තිර කිරීම නම් ක්‍රියාවලිය ඔස්සේ ද්‍රාව්‍ය නයිට්‍රජන් සපයනු ලබයි
කොරල් පර කරදිය ජලය මගින් අකාබනික නයිට්‍රජන් සහ පොස්පරස් සෘජුවම අවශෝෂණය කර ගනී
ඉන්පසු ඒවා චලනය වන ජලය ඔස්සේ හමායන සත්ත්ව ප්‍ලවාංග සදහා ආහාර සපයනු ලබයි
කොරල්පර වල ප්‍රාථමික නිෂ්පාදනය ඉතා ඉහළ අගයක් ගන්නා අතර එය දිනකට වර්ග සෙන්ටිමීටරයට ග්‍රෑම් 5 සිට 10 අතර ප්‍රමාණයක් තරම් වු ඉහළ අගයක් ගත හැකිය
කොරල් පර ප්‍රජාවන්හි නිෂ්පාදකයන් වනුයේ සහජීවි zooxanthella, කොරල් ඇල්ගි සහ විවිධ මුහුදු පැලෑටීන්ය
විශේෂයෙන්ම කුඩා ආකාරවලට පිඩැලි ඇල්ගී යැයි ව්‍යවහාර කෙරුණද මෙම ජීවින් විශේෂ වන වැදගත්කම් පිළිබදව විද්‍යාඥයින් තුළ එතරම් එකගතාවයක් නොමැත
කොරල් පර විවිධ නිවර්තන කොරල් පර මත්ස්‍යයින් සඳහා නිවාස සපයයි
එම මත්ස්‍යයින් වන්නේ වර්ණවත් ගිරා මතස්‍යයන්, එන්ජල් මත්ස්‍යයින්, තරුණ damselfish මත්සයින් සහ සමනල මත්ස්‍යයින්ය
කොරල්පර පද්ධති ආශ්‍රිතව දක්නට ලැබෙන අනෙකුත් මත්ස්‍ය කාණ්ඩයන් වනුයේ කණ්ඩායම් වශයෙන් සැරිසරන මත්සයින් groupers, snappers, grunts සහ wrasses යන මත්ස්‍යයින්ය
කොරල් පර පරිසර පද්ධතිවල මත්ස්‍යයින් විශේෂ 4000 කට වැඩි ප්‍රමාණයක් ජීවත් වෙති
කොරල් පර ආශ්‍රිතව ජීවත් වන ඉතා විශාල මත්ස්‍ය විශේෂ ප්‍රමාණයක් සදහා ඉඩ කඩ සපයාදීමට හැකියාව ලැබී ඇත්තේ එලෙස ලැබී ඇති නිදහස් ඉඩ ප්‍රමාණය ඉතා සීඝ්‍රයෙන් මුල්වරට ප්ලවාංග මත්ස්‍ය පිළවුන් මගින් අත්පත් කර ගන්නා බැවිනි
මෙම මත්ස්‍යයින් මඟින් ඔවුන්ගේ ජීවිත කාලයෙහි ඉතිරි කොටස මෙම ඉඩකඩ ප්‍රමාණය අත්පත් කර ගනිති
මෙලෙස මොවුන් සදහා නැගී ඇති නිදහස් ඉඩ ප්‍රමාණය ඔවුනට අත්පත් වීම අහඹු ලෙස සිදුවන්නක් වන අතර එබැවින් එය ජීවත් වීම සදහා අවකාශය ලබාගැනීමට සිදු කරන ලොතරැයියක් ලෙස හැදින්වේ
කොරල් පර වෙනත් ජීවී විශේෂ සමුහයක් සදහා ද වාසස්ථාන සපයයි
එම ජිවි විශේෂ නම් ඉස්පන්ජියන්, නිඩෙරියාවන් (මේ සදහා ඇතැම් ආකාර වල කොරල් සහ ජල්ලීන් අයත්වෙයි
), පණුවන්, ක්‍රස්ටේසියාවන් (කූනිස්සන්, උල්සහිත පොකිරිස්සන් සහ කකුළුවන් මේ සදහා අයත්වෙයි
), මෘද්වංශිකයින් (සෙෆලෝපෝඩාවන් මේ සදහා අයත්වෙයි
), ශල්‍ය චර්මිකයින් (තාරකා මත්ස්‍යයින්,  මුහුදු කැකිරි මේ සදහා අයත්ය
), මුහුදු වස්තියන් , මුහුදු ඉබ්බන් සහ මුහුදු නයින්ය
මිනිසුන් හැරුණු කල ක්ෂීරපායින් කොරල් පර පරිසර පද්ධතිවල මෙම පරිසර පද්ධතිවල සැරිසැරීම සඳහා පැමිණෙන තල්මසුන් සහ ඩොල්ෆින් මත්ස්‍යයින් මොවුන් අතර ප්‍රමුඛත්වයක් ගනී
මෙම ජීවීන් අතරින් ඉතා සුළු ප්‍රමාණයක් පමණක් සෘජුවම කොරල් පර ආශ්‍රිතව යැපෙති
අනෙකුත් ජීවින් කොරල් පර ආශ්‍රිතව ඇති ඇල්ගී වර්ග මත යැපෙමින් සංකිර්ණ ආහාර ජාලයක් සෑදීමට දායක වෙති
අපෘෂ්ඨ වංශකයින් සමුහයක් හට පොදුවේ Cryptofauna යැයි හැඳින්වේ
ඔවුන් කොරල් පර සැකිලි උපස්ථර ආශ්‍රිතව වාසය කරති
ඔවුන් ඔවුන්ගේ සැකිලි ජෛව විඛාදනය නම්  ක්‍රියාවලිය ඔස්සේ මෙම කොරල්පරවලට ඇලි පවතින අතර එමගින් ඉන් කොරල්පරවල ඉන් පෙර පැවති හිඩැස් හා විවරයන් වසා දමති
මෙලෙස කොරල් පරවලට ඇලී පවතින ජීවි විශේෂ වනුයේ ඉස්පන්ජියන්, ද්විකපාටමොළස්කාවන් සහ Sipunculans නම් ජීවීන්ය
කොරල් පර මත ජීවත් වන අනෙකුත් ජීවි විශේෂ වනුයේ ක්‍රස්ටේසියාවන් සහ බහුකීට පණුවන්ය
මේවායෙහි ඉතා විශාල ජෛව විවිධත්වය නිසා ලොව පුරා රජයන් බහුතරයක් මගින් ඔවුන්ගේ කොරල් පරිසර පද්ධති ආරක්ෂා කර ගැනීම සදහා ක්‍රියා මාර්ග ගෙන ඇත
ඔස්ට්‍රේලියාවේ මහා බාධක පරය ආරක්ෂා කරනුයේ Great Barrier Reef Marine Park Authority විසිනි
මෙය Biodiversity Action Plan නම් ව්‍යවස්ථා සම්ප්‍රදායට යටත්ව ඇත
ඇල්ගී සහ කොරල් පර

පර්යේෂකයන් සොයා ගෙන ඇති ආකාරයට නිරෝගී කොරල්පරවල ඇල්ගී වර්ග ප්‍රමුඛව පවතින බවට සාක්ෂි සොයා ගෙන ඇත
ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදයේ ජනාවාස නොවු පැසිපික් දූපත්වල සිදු කරන ලද සමීක්ෂණයකට අනුව පර්යේෂණවලට භාජනය කරන ලද කොරල් ස්ථාන වලින් විශාල ප්‍රමාණයක ඇල්ගි දක්න‍ට තිබුණි
මේවායින් විශාල ඇල්ගී ප්‍රතිශතයක් පිඩැලි ඇල්ගී, කොරල් ඇල්ගී විශාල ඇල්ගී වර්ග වේ
මූලාශ්‍ර

හිරිගල්
සත්ත්ව නිෂ්පාදිත
ධීවර කර්මාන්තය
පරිසර පද්ධති
ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය යනු ප්‍රජාව විසින් ප්‍රජාව පාලනය කිරිමයි
ප්‍රජාව‍ගේ සාමුහික තීරණය මත ‍ගොඩනගා ගනු ලබන පාලන තන්ත්‍රයයි
මේ තුල සාමුහිකත්වය, සමානාත්මතාව යන සංකල්ප අන්තර්ගතය
ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයේ මුලධර්ම ‍දෙකකි
 සාමුහික වශයෙන් තීරණ ගැනීම සහ සෑම දෙනාගේම පාලනයට සෑම දෙනාම යටත් විම
පාලනය ක්‍රියාවට නැංවිම සදහා සෑම දෙනාටම එක හා සමාන අයිතිවාසිකම් තිබිය යුතුයි
ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය යන්න හුදෙක් රාජ්‍යට හෝ ආණ්ඩුවට පමණක් අයත් දෙයක් නොවන අතර ඕනෑම සංවිධානයක සමා‍ජයක දක්නට ලැබේ
‍මෙසේ පැවතීම රාජ්‍යයේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය සංවර්ධනය සදහා ‍‍බෙහෙවින් දායක වේ
ඒ ඒ සමාජයක පවතින ආර්ථික, දේශපාලන සංස්කෘතික ස්වරෑපය අනුව ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය වෙනස් වේ
මේ අනුව ප්‍රජාතනත්‍රවාදය යන්න සාපේක්ෂ සංකල්පයකි
ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය යන සංකල්පය ජින් ජැක් වින් රෑසෝ විසින් හදුනා ගත් සංකල්පයකි
එහෙත් ඊට පෙර ගීක පෞර රාජ්‍යයේ ඇතනස්, ස්පාටා නගර තුල ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය යන්න පැවතුනි
එය සෘජු ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය ලෙස හදුනා ගනු ලබන අතර ජනගහන වර්ධනයත් සමග නියෝජන ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය දක්වා මෙය පරිවර්ථනය විය
මේ වන විට පවතින්නේනියෝජිතයින් මාර්ගයෙන් පාලනය සිදු කරනු ලබන නියෝජන ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයයි
ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදි රාජ්‍යක් තුල ආණ්ඩුව එම රටේ ජනතාවට වගකිව යුතුය
එසේම ප්‍රජාවගේ සිවිල් හා දේශපාලන අයිතීන් මනාව සුරක්ෂිත විය යුතුය
එය ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී රාජ්‍යක ප්‍රධාන ලක්ෂණයක් වේ
ප්‍රජාතන්ත්‍රය සිවිල් සමාජය තුල
 ඒකාධිකාරයෙන් තොර තරගකාරි වෙළද පොළක් සහිත මිශ්‍ර ආර්ථිකයක් පැවතිම
නිදහස් ජනමාධ්‍ය සහ ජන සන්නිවේදනය 
 ප්‍රවිණයන් මගින් ආණ්ඩුවේ සකල විධ ප්‍රතිපත්ති රාජ්‍ය මැදිහත්විම්වලින් තොරව අධීක්ෂණය වීම වන අතර මේ ආකාරයට ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය පුලුල් සංකල්පයක් වේග

ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී රාජ්‍යන් තුල

 විවෘත වගකියන ආණ්ඩු 
 නිදහස් සාධාරණ මැතිවරණ
 ප්‍රජා සහ දේශපාලණ අයිතින් පවතී
ආශ්‍රිත

පාද සටහන්

මූලාශ්‍ර

භාහිර සබැඳි 

 Democracy at the Stanford Encyclopedia of Philosophy
 Dictionary of the History of Ideas
Democracy
 Index 2008.pdf The Economist Intelligence Unit's index of democracy
 Alexis de  of data sources on political regimes on Our World in Data, by Max Roser
"Democracy", BBC Radio 4 discussion on the origins of Democracy (In Our Time, 18 October 2001)
 Democracy Countries 2022 interactive map of countries at World Population Review

 
Classical Greece
ඡන්ද විමසීම්
ග්‍රීක නව නිපැයුම්
බටහිර සංස්කෘතිය
දේශපාලනය
සෙන් බුදු දහම හා සෙන් දහම වශයෙන් හදුන්වන්නේ ඒකදේශයක්ම පමණි
"සෙන්" යනු ජපන් වචනයකි
"චං" යන චීන වදනට අනුව මෙය නිර්මාණය වී තිබේ
චීනයේ "චං" පදය නිර්මාණය වන්නේ සංස්කෘත "ධ්‍යාන" යන වචනාර්ථය ආශ්‍රයෙනි
ථෙ‍රවාදයේ ධ්‍යන වශයෙන් හදුන්වන්නේ "ගැඹුරු මානසික අවස්තාවකට තාවකාලිකව පත්වීමයි"
මේ ක්‍රියාවලිය භාවනාව ආශ්‍රිත වුවකි
භාවනාව තුළ අංශ දෙකකි
‍සමථ හා විපස්සනා වශයෙන් එය හදුන්වයි. ගැඹුරු මානසික අවස්ථාවකට තාවකාලිකව පත්වී‍මේ ක්‍රියාවලිය "සමථ" භාවනාව වශයෙන් හදුන්වයි. "ධ්‍යන" යනු එයයි
සමථ යනු සිත තැන්පත් කිරීමයි
සංවර කිරීමයි
මෙය තාවකාලික වශයෙන් සිදුකිරීම මෙහි ඇති විශේෂ ලක්‍ෂණයයි
ඒ අනුව ධ්‍යාන මගින් පරමාර්ථ සත්‍ය අවබෝධ කිරීම දුෂ්කර වේ
බුදු දහම ඉන්දියාවේ සිට චීනයට ව්‍යාප්ත වු පසු ධ්‍යන යන වචනයට පුළුල් අර්ථයක් ගැබු වී තිබේ
භාවනාවේ ඒකදේශයක් වශයෙන් ධ්‍යන ඉන්දියාවේ ව්‍යවහාර කළත් චීනයේ දී සමස්ථ භාවනාවම ධ්‍යන විෂයෙහි අන්තර්ගත විය
චීනයට ගෙනගිය බුදු දහමේ ප්‍රධානම අංගය වශයෙන් හදුන්වන්නේ භාවනාවයි. චං ආගමේ මුලිකාංගයයි
චං ආගමික ඉගැන්වීම් ජපානයට ගිය විට එය "සෙන්" බවට පත් විය
සෙන් බුදු දහමේ මුලික ලක්‍ෂණයකි ධර්ම ග්‍රන්ථ භාවිතා නොකිරීම
චීනයේ ධර්ම ග්‍රන්ථ සම්පුර්ණයෙන් ඉවත් කළ අතර ජපානයෙදී සෙන් ආගම අංශ දෙකක් මේ සම්බන්ධයෙන් නිර්මාණය කර ගනී
ඒ "රින්සයි සෙන් හා ඩෝගන් සෙන්" වශයෙනි
කො‍ටසක් ධර්ම ග්‍රන්ථ භාවිතා කළ අතර අනෙක් කෙටස ධර්ම ග්‍රන්ථ ආශ්‍රයෙන් සම්පුර්ණයෙන් ඉවත්  විය
බුදු දහම චීනයට ගෙන ගිය විට බුදු දහමේ දාර්ශනික හා තාර්කික අංශයට දැඩි රුචිකත්වයක් දැක්වු අතර ආධ්‍යාත්මික අංශයට එතරම් නැඹුරු නොවීය
ලෞකික ජීවිතය‍ට නැඹුරැ වී ඇත
මේ නිසා චීනයේ භික්‍ෂු සමාජය මුලික භික්‍ෂු සමාජයේ ස්වරැ‍පයෙන් වෙන් වී තබේ
චීන භික්‍ෂුව සාමාජීය ක්‍රියාවන් හි නිරත වු අතර ධර්මය වෙත කෙටි කාලීන නැඹුරුවක් දැක්වීය
සෙන් බුදු දහමේ දක්නට ලැබෙන විශේෂ ලක්‍ෂණයකි අල්ප වචන භාවිතය
භික්‍ෂුන් වචනය අවම වශයෙන් භාවිතා කළ අතර ධර්ම දේශනා ඉතා කෙටි විය
සෙන් බුදු දහම වචනවලට විරුද්ධ නොවේ
ඔවුන් විරැද්ධ වන්නේ වචන භවිතා කිරීම නිසා ඇතිවන සංකල්ප නිර්මාණයටයි
සෙන් දහමේ ලක්‍ෂණය නම් වචන ආශ්‍රයෙන් සංකල්ප තනා ගැනීමෙන් වැලකී සිටීමයි
කල්පනා ලෝකය නිර්මාණය කිරීමෙන් දුරැ‍වී සිටීමයි
සෙන් යනු පරමාර්ථ සත්‍ය අව‍බෝධ කිරීමයි
පරමාර්ථ යනු නිර්වාණය අවබෝධ කිරීම වේ
ථෙරවාද හා මහායාන දෙකෙහිම අරමුණ නිවන් දැකීමයි
එය මේ ආත්මයේ හෝ අනාගත ආත්ම භවයකදී හෝ සිදුවිය යුත්තක් සේ බෞද්ධයෝ කල්පනා කරති
එහෙත් සෙන් ආගමිකයින්ගේ මුලික අරමුණ වන්නේ මේ ආත්මයේදීම ඒ තත්වයට පත්වීමයි
සෙන් බුදු දහම ඉතා කෙටි සංවාද වලින් පිරි කතාපුවත් රැසකින් අන්තර්ගතයි
සාමාන්‍යයෙන් එදිනෙදා ජිවිතය ආශ්‍ර‍යෙන් දාර්ශනික අවබෝධය ලබාගැනීමට උත්සාහ දරයි
එදිනෙදා සාමාන්‍ය ජිවිතය යන්නට පර්යාය වදනකි ‍"සෙන්"
මිනිසාගේ ආධ්‍යත්මික අංශය මෙන්ම සංස්කෘතික අංශය වෙතටද යොමු වු අවධානයක් ඇති ඉගැන්වීමකි‍, සෙන් බුදු දහම
වසර 133ක් පරාධීනත්වයෙන් ගතකොට එයින් මිදී ස්වෛරී අදීන දේශයක් ලෙස යළි නැගී සිටීමේ උතුම් අවස්ථාව වර්ෂ එක්දහස් නවසිය හතලිස් අටක් වු පෙබරවාරි මස හතර වැනිදා උදාවිය
1815 වසරේ මාර්තු 2 දින දක්වා පැවති සිංහලේ නම් රාජධානිය, ලංකා රාජධානිය (Dominion of Ceylon) යන නමින් නැවත පිහිටුවන ලදී
එදා පැවති විවිධ හා විචිත්‍ර උත්සව හා පිංකම් මාලාව මුළු මහත් ලක් දෙරණතම සතුටු වගුරුවන විලාශයක් මවා පෑවේය
එදා පැවති ඒ අසිරිමත් පළමු නිදහස් උළෙල ජාතියේ උතුම් සැමරුමක්ම විය
පෙබරවාරි හතරවැනිදාට ඉකුත් මධ්‍යම රාත්‍රියේ ලංකාව යටත් විජිතභාවයෙන් මිදී  අනෙකුත් නිදහස් ජාතීන් අතරට එක්වීය
නැවත පිහිටවූ  ලංකා (සිලෝන්) රාජ්‍යයේ   (ශ්‍රී වික්‍රම රාජසිංහ රජගෙන් පසු අහෝසිව පැවති ) රජතනතුර නැවත ඇතිකරනලදී
ලංකා රාජධානියේ රජ ලෙස  ලංකාවේ VIවන ජෝජ් රජතුමා අභිශේක ලද අතර එය නාම මාත්‍රික රජ තනතුරකි
අග්‍රාමාත්‍යවරයා වුයේ ඩී.එස්.සේනානායක මැතිතුමන්ය
රජතුමන්ගේ පදිංචිය වෙනත් රටක බැවින් උන් වහන්සේ නියෝජනය පිණිස අග්‍රාණ්ඩුකාරවරයා ලෙස සර් හෙන්රි මන්ක් මේසන් මුවර් දිව්රැම් දුන්නේ ය
ලංකාව ස්වාධීනත්වයට පත් වු මේ ඓතිහාසික දිනය රජයේ නිවාඩු දිනයක් වශෙයන් ප්‍රකාශකරන ලදි
ප්‍රථමවරට ලංකා පාර්ලිමේන්තු මන්දිරයේ කොඩි ගසෙහි සිංහ කොඩිය හා ඉංග්‍රීසි කොඩිය එකට එකක් නොපරදින‍ සේ එදින ළෙල දුනි
බොහෝ විහාරස්ථාන හා දේවස්ථානවල ආගමික පුදපූජා පවත්වන ලදි
එක්දහස් නවසිය හතලිස් අටේ පෙබරවාරි හතරවැනිදා ඇරඹී දහහත්වන දින අවසන් වීමට නියමිත වු උත්සව මාලාවේ අතිඋත්කර්ෂවත් දිනය පෙබරවාරි දහවැනිදා උදාවිය
එදින ස්වාධීන ලංකාවේ ප්‍රථම පාර්ලමේන්තු  සභාවාරය කොළඹ ටොරින්ටන් චතුරශ්‍රයේ ඉදිකරනලද නව රැස්වීම් ශාලාවේ පැවැත්විය
එම ගොඩනැගිල්ල මඟුල් මඩුවේ ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය අනුකරණය කොට ගොඩනගා තිබුණි
මෙම උත්සවයේ ප්‍රධානත්වය උසුලන ලද්දේ ලංකාවේ VIවන ජෝර්ජ් මහරජතුමාගේ සොහොයුරු ග්ලෝස්ටර් ආදිපාදවරයා ය
එදින උත්සවයෙන් පසු දහතුන්වැනි දින මහනුවර මඟුල් මඩුවේ පැවති උත්සවයේදී ග්ලෝස්ටර් ආදිපාදතුමා පත්තිරිප්පුවේ සිට සිංහ ධජය ඹසවා  ලංකාව නිදහස් රාජ්‍යයක් බවට ප්‍රකාශ කළේය
ඒ ප්‍රකාශයෙන් අදට වසර හෑට නවයක් ගෙවීඇත
මේ අඩවියත් බලන්න
 ශ්‍රී ලංකාව
 ශ්‍රි ලංකාවේ ජාතිකත්වය
 සිංහලේ රාජාවලිය

ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිහාසය
සඳකඩපහණ යනූ‍වෙන් හැදින්වෙනුයේ පඩිපෙළෙහි අවසාන පඩියයි
එය අටුවාවෙහි විස්තර කොට ඇත්තේ අඩ්ටචන්දපාසාන යනුවෙන්ය
එනම් පියගැට පාමුළෙහි ඇති අඩසඳක හැඩයේ ගල්පුවරුව යනුවෙනි
පසුව මෙය අලංකාර ලෙස නිර්මාණය කිරීම පුරුද්දක් ලෙස සඳකඩපහණ අනුරාධපුරයේ ගොඩනැගිළි තැනීම ඇරඹුන මුල් කාළයේදීම එනම් ක්‍රි
3 වන සියවසේදී ආරම්භ වු බව සිතිය හැක
සඳකඩපහණ හත්වන හා නවවන සියවස්වලට අයත් වේ
මුල් කාළයේ මෙය කැටයම් වලින් තොරව චාම් අන්දමින් නිමවා තිබුණි
පසු කාළයේදී කැටයම් වලින් සැරසු බව සිතිය හැක