Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
එය යොදාගෙන ඇත්තේ බෞද්ධ සංකේතයක් වන බැවිනි
ආගම 

කල්මිකියාව බෞද්ධ රාජ්‍යයකි
එහි ජනගහණ තුන් ලක්‍ෂ පනස් දහසක් පමණ වෙයි
එයින් සියයට 45 ක් පමණ බෞද්ධයෝය
ඇමෙරිකාවට සංක්‍රමණය වූ කල්මික් පවුලකින් පැවත එන එර්ඩ්න් ඔම්බඩිකොව්තුමා කල්මිකියාවේ බෞද්ධ ආගමික නායකයාය
එතුමා කල්මිකියාවට ආවේ 1992 වසරේදීය
දෙමවුපියන් විසින් ළමාවියේ දීම ඉන්දියාවේ ධර්මශාලාවට යවන ලද එර්ඩ්න් ඔම්බඩිකොව්තුමා බුදුදහම හැදැරුවේ දලයි ලාමා තුමා ඇසුරෙනි
ටිබෙට් බෞද්ධ උතුමකු ව තිලෝපා ලමාතුමාගේ පුනර්ජන්මය යෑයි විශ්වාස කරන නිසා එතුමා හැඳින්වෙන්නේ තෙලෝ රින්පෝෂේ යන ගෞරව නාමයෙනි
කල්මිකියාවේ තිබෙන්නේ කහ හිස්වැසුම් පළඳින තිබ්බතයේ ගෙලුප්සා බෞද්ධ සම්ප්‍රදායයි
කල්මික්වරුන්ගේ පාරම්පරික විශ්වාසයන් ද බුද්ධාගමට සම්බන්ධ කර තිබේ
එයින් ප්‍රධාන තැනක් ගනනේ විශ්වය ආරක්‍ෂා කරන දෙවියා වශයෙන් ඔවුන්ගේ මුතුන් මිත්තන් ඇදහූ වයස්ගත සුදු මිනිසාගේ පිළිරුවට බෞද්ධ දෙවියකු වශයෙන් සලකා පුදපූජා පැවැත්වීමයි
කල්මිග් බෞද්ධයෝ මැයි මාසයේ දී මහළු සුදු දෙවියා වෙනුවෙන් උත්සව පවත්වති
කල්මිකියාවේ ජනගහනයෙන් සියයට 45 ක් බෞද්ධයෝ ය
ඒ අතරන් බුද්ධාගම පිළිපදින්නේ සියයට 40 ක් පමණි
සියයට 60 ක් සර්ව බලධාරි දෙවියන් වහන්සේගේ පණිවුඩය අසා නොමැත බෞද්ධයන් සියයට 38 ක් එය අසා තිබුණත් කිතුදහම වැළඳගෙන නැත
කල්මිකියාවේ ක්‍රිස්තියානි ජනගහණය සියයට එකකි
භූ විශමතාවය 

 විශාලත්වය
76,100වර්ග කිලෝ මීටර්

කල්මිකියාව නැගෙනහිර යුරෝපයේ වොල්ගා නදියේ පහළ මිටියාවතේ තිබෙන රටකි
කැස්පියන් මුහුදේ වයඹ දිග වෙරළ කල්මිකියාවේ එක් සීමාවකි
සම්මත වේලාව 

Kalmykia is located in the Moscow Time Zone (MSK/MSD)
UTC offset is +0300 (MSK)/+0400 (MSD)
ගංගා 
ප්‍රධාන ගංගා
වොල්ගා ගංගාව (  කල්මීකියාව අතරින්නැගෙනහිරින් ගලායන ඉතා කුඩා කොටස )
 කුමා ගංගාව
 මැන්ච් ගංගාව

විල් 
Kalmykia is located on the shores of the Caspian Sea
In general, there are very few lakes on the territory of the republic
The biggest lakes include
Manych-Gudilo Lake
 Sarpinskoye Lake
 Sostinskiye Lakes
 Tsagan-Khak Lake

ස්වාභාවික සම්පත් 
වකල්මීකියාවේ අඩංගු ස්වාභාවික සම්පත්   අල් අඟුරු, තෙල්, සහ ස්වාභාවික ගෑස්
ප්‍රසිද්ධ  සාරංග මුව විශේෂය, කාගේද ජන්මභූමිය 
ස්වභාව රක්ෂිතය
කාලගුණය 
Kalmykia has a continental climate, with very hot and dry summers and cold winters with little snow
Average January temperature
-7 C
 Average July temperature
+24 C
 Average annual precipitation
170 mm (eastern parts) to 400 mm (western parts)

පාලන කණ්ඩායම

Demographics 

 Population
292,410 (2002)
 Urban
129,539 (44.3%)
 Rural
162,871 (55.7%)
 Male
140,097 (47.9%)
 Female
152,313 (52.1%)
 Females per 1000 males
1,087
 Average age
33.0 years
 Urban
32.0 years
 Rural
33.8 years
 Male
31.2 years
 Female
34.7 years
 Number of households
90,464 (with 289,816 people)
 Urban
40,885 (with 128,564 people)
 Rural
49,579 (with 161,252 people)
 Average life expectancy
59.6 years (exceeding Russia's average of 59.0 years)
 Female
72.4 years (exceeding Russia's average of 72.2 years)
 Vital statistics (2005)
 Births
3,788 (birth rate 13.1)
 Deaths
3,350 (death rate 11.6)
 ජනවාර්ගික කණ්ඩායම
According to the 2002 Census, Kalmyks make up 53.3% of the republic's population
Other groups include Russians (33.6%), Dargins (7,295, or 2.5%), Chechens (5,979, or 2.0%), Kazakhs (5,011, or 1.7%), Turks (3,124, or 1.1%), Ukrainians (2,505, or 0.9%), Avars (2,305, or 0.8%), ethnic Germans (1,643, or 0.6%), and a host of smaller groups, each accounting for less than 0.5% of the total population
ඉතිහාසය

කල්මීකියා ස්වයං පාලනය 

දේශසීමා ව්‍යාප්ත කර ගැනීමට නිතරම වෙහෙසුන රුසියාවේ සාර් පාලනයෙන් කල්මිකියාවට වරින්වර තර්ජන එල්ල වුණි
ඒ අතර ජර්මානු ගෝත්‍රිකයන්ගේ ආක්‍රමණවලට මුහුණ දෙන්නට ද කල්මික්වරුන්ට සිදුවුණි
ඒ නිසා ඔවුහු ලක්‍ෂ ගණනක් වාසභූමි අත්හැර මධ්‍ය ආසියාව දෙසට සංක්‍රමණය වූහ
ඒ අවස්ථාවල ඔවුන්ගෙන් බොහෝ පිරිසක් සා පිපාසාවෙන් මරණයට පත්වුහ
තවත් පිරිසක් කිර්ගීස් සහ කෂාක් ගෝත්‍රික කොල්ලකරුවන් විසින් මරා දමන ලදහ
තම රටෙන් පැන නොගිය කල්මික්වරු රුසියානු පාලනය යටතේ ජීවත් වුහ
කල්මිකියාවේ වර්තමාන අගනුවර වන එලිස්ටා නගරය ඔවුන් විසින් 1856 දී සකස් කරගන්නා ලද වාසභූමියකි
1917 රුසියානු විප්ලවයේ දී රුසියානු රජයේ හමුදාවට එක්වුණ කල්මික්වරු ජෙනරාල් ඩෙන්කින් සහ ව්‍රeන්ගල් යටතේ රතු හමුදාවට එරෙහිව යුද වැදුණහ
එහෙත් රතු හමුදාව ජය ලබමින් ඉදිරියට ඇදෙන විට රට අත්හැර පලා යැමට ඔවුන්ට සිදුවුණි
සරණාගතයන් බවට පත් ඔවුහු බෙල්ග්‍රේඩ්, ප්‍රාග්, පැරිසිය, ප්‍රංශයේ ලියොන්, බල්ගේරියාව වැනි යුරෝපයේ නොයෙකුත් පෙදෙස්වල කණ්ඩායම් වශයෙන් පදිංචි වූහ
රුසියානු පාලනය යටතේ සනාතන පල්ලිය විසින් කල්මික්වරුන් සීමිත පිරිසක් කිතුදහමට හරවා ගනු ලැබූවත් බහුතර පිරිස බුද්ධාගම අත්හැරියේ නැත
සරණාගතයන් ලෙස යුරෝපයේ පදිංචි වූ කල්මික්වරු තම පාරම්පරික බෞද්ධ උරුමය රැකගත්හ
ඔවුන්ගෙන් පිරිසක් 1929 දී බෙල්ග්‍රේඩ් නගරයේ පන්සලක් තැනූහ
ඒ අනුව මධ්‍යම යුරෝපයේ මුල්වරට පන්සලක් ඉදිකිරීමේ ගෞරවය කල්මික් බෞද්ධයන්ට හිමිවෙය
s බෞද්ධ විහාර පාර නමින් බෙල්ග්‍රේඩ් නගරයේ වීදියක් නම් කර තිබිණි
කල්මික්වරුන් රතු හමුදාවට බැඳුනොත් ස්වාධීනව ජීවත්වීම සඳහා ප්‍රමාණවත් ප්‍රදේශයක් ඔවුන්ට වෙන්කර දෙන බවට වී. ලෙනින් පොරොන්දු වී ඇත
ජාතින්ට ස්වයං නීර්ණ අයිතිය ලබාදීමේ ප්‍රතිපත්තිය අනුව රුසියානු මධ්‍යම කාරක සභාව විසින් 1920 නොවැම්බර් 04 වැනි දින කල්මිකියාව රුසියාවට අයත් ස්වාධීන පාලන ප්‍රදේශයක් වශයෙන් පිළිගන්නා ලදී
එහෙත් දැඩි මතධාරී කොමියුනිස්ට්වාදීන් එයට කැමැත්ත දක්වා නොමැත
මොස්කව් බල අධිකාරියෙන් කල්මිකියාවේ පාලන බලය ගිලිහීම අහිතකර බව ඔවුන්ගේ අදහස විය
කල්මික් පාසල් ගුරුවරයකු වූ දොර්ෂා අර්බකොව් ඔවුන්ගේ මතයට එරෙහිව සටන් කළ කෙනෙකි
බෞද්ධයන්ගේ සහ බෞද්ධ ලෝකයේ සිත් දිනා ගැනීමට සෝවියට් බලධාරීන්ට අවශ්‍ය නම්, ලේ වැගිරීමකින් තොරව කල්මික්වරුන්ට ස්වයං තීරණ අයිතිය ලබාදිය යුතු යෑයි ඔහු පැවසීය
ඒ හේතුවෙන් කල්මික් බෞද්ධයන් ජාතිවාදී, කොමියුනිස්ට් විරෝධී පිරිසක් යෑයි සලකා දේපොළ රාජ්‍ය සන්තක කොට ඔවුහු මරා දමන ලදහ
තවත් පිරිසක් සයිබීරියාවේ කඳවුරුවලට නෙරපන ලදහ
කල්මික් බෞද්ධයන් දැඩි ලෙස පීඩාවින්දේ සෝවියට් දේශයේ ජෝශප් ස්ටාලින්ගේ පාලන සමයේදීය
විහාරස්ථාන සහ බෞද්ධ ග්‍රන්ථ විනාශ කරන ලෙස ඔහු 1931 වසරේදී අණ කළේය
එකල කල්මිකියාවේ විහාරස්ථාන සියයකට අධික ප්‍රමාණයක් තිබුණ අතර, එහි වැඩි සිටි භික්‍ෂු සංඛ්‍යාව අනුමාන වශයෙන් 3000 කි
ජෝශප් ස්ටාලින්ගේ නියෝගය අකුරටම ක්‍රිsයාත්මක කෙරුණ නිසා භික්‍ෂූන් සහ බෞද්ධ නායකයන් විශාල පිරිසකට කල්මිකියාවේ ජීවත්වීමේ අයිතිය අහිමිවුණි
සෝවියට් හමුදාව කෘෂි අස්වැන්න හා බැටළු ගොවිපොළ වැනසීම හේතුවෙන් දරුණු සාගතයට මුහුණ දුන් කල්මික්වරු 60,000 ක් පමණ මරණයට පත්වූහ
කල්මික්වරුන් ඒ නිදහස භුක්ති වින්දේ මාස කීපයකි
රතු හමුදාව විසින් නැවතත් කල්මිකියාව අත්පත් කරගනු ලැබිණි
කල්මික්වරුන් ජර්මන් හමුදාවට සහයෝගය දැක්වීම ෙද්‍ර`හී ක්‍රියාවක් යෑයි තීරණය කළ රුසියානු බලධාරීහු 1943 දෙසැම්බර් 27 වැනිද දින ඔවුන් එම ප්‍රදේශයෙන් නෙරපා හැරීමට නියෝග කළහ
එයින් බියටපත් කල්මික්වරු දහස් ගණනක් දරු පවුල් රැගෙන ජර්මන් හමුදාව සමඟ පලා ගියහ
කරත්තවල පටවා රටින් පිටුවල් කළ තවත් පිරිසක් සයිබීරියාවට යන ගමනේදී ආහාර පාන නොමැතිව අතර මගදී මියගියහ
කොමියුනිස්ට් පාලන සමයේදී නොයෙකුත් පෙදෙස්වලට විසර ගිය කල්මික්වරුන්ට මවුබිමට පැමිණීමේ වාසනාව යළිත් උදාවුණේ නිකිතා කෘෂෙෆ් රුසියාවේ පාලකයා බවට පත්වීමෙන් පසුය
කල්මික්වරුන්ට මවුබිමට පැමිණීමට ඔහු 1957 දී අවසර දුනි
කල්මිකියාව රුසියාවට අයත් ස්වතන්ත්‍ර ජනරජයක් වශයෙයන් 1992 මාර්තු 31 වන දින ප්‍රකාශයට පත් කෙරුණි
1993 අප්‍රේල් මස කල්මිකියාවේ ප්‍රථම ජනාධිපති ලෙස තේරී පත්වුණ කිර්සාන් නිකොලයාවිව් ඉලුම්ෂිනොව් තුන්වන වරටත් එම තනතුර උසුලයි
රුසියානු බලයට නතුවීම 

1942 අගෝස්තු 12 වැනි දින රුසියාව ආක්‍රමණය කළ ජර්මන් හමුදාව එලිස්ටා අගනුවර යටත් කරගත්තේය
එය දෙවන ලෝක සංග්‍රාමයට හේතු වුණත්, කල්මික් බෞද්ධයන්ට ජීවිතය පිළිබඳ බලාපොරොත්තු ඇති කළ සිදුවීමකි
ඔවුන් ඒ වන විට ගතකළේ දුක්බර ජීවිතයකි
ඔවුන් සිටියේ කොමියුනිස්ට් පාලනයෙන් මිඳෙන්නට මාර්ගයක් සොයමිනි
තම හමුදාවට ආධාර කළොත් කල්මිකියාව නිදහස් කරදෙන බව ජර්මන් හමුදාව කල්මික්වරුන්ට දැනුම්දුනි
ආක්‍රමණය ආශිර්වාදයක් කරගන්නට සිතූ කල්මික්වරු සෝවියට් පාලනයට එරෙහිව සටන් කිරීම සඳහා ජර්මන් හමුදාවට බැඳුණහ
ඔවුන් සේවය කළේ අශ්වාරෝහක හමුදා බළඇණියක් වශයෙනි
එයට කෘතගුණ සැලකීමක් ලෙස ජර්මන් හමුදාව කල්මික්වරුන්ගේ භූමි ප්‍රදේශය රුසියාවෙන් නිදහස් කර දුන්හ
බියෙන් සැකයෙන් තොරව බෞද්ධ පුදසිරිත් පැවැත්වීමේ නිදහස ද ඒ සමඟම කල්මික්වරුන්ට ලැබිණි
ජනාධිපති 
විවිධ දුක් පීඩාවන්ට ගොදුරු වුණු කල්මිකියා රාජ්‍යය තුළ යළිත් බුදුදහමේ ආලෝකය පැතිරෙන්නට පටන්ගත්තේ ජනාධිපති කිර්සාන් නිකොලයවිච්ගේ දැඩි ඇපකැපවීම හේතුවෙනි
1962 අප්‍රේල් 05 වැනි දින උපන් කිර්සාන් කල්මිකියානුවෙකි
මොස්කව් විශ්වවිද්‍යාලයෙන් ජපන් ඉතිහාසය, ව්‍යාපාර කළමනාකාරණය සහ ජාත්‍යන්තර සබඳතා යන විෂයයන් හදාරා ඇති ඔහු සතු මූල්‍ය සමාගම් සහ ව්‍යාපාර ගණන පණහකට අධිකය
ඔහුගේ වත්කම් ඩොලර් බිලියන ගණනකි
සුඛෝපභෝගී මෝටර් රථ හා පෞදගලික ගුවන් යානා ඔහු සතුය
1990 දී කිර්සාන් දේශපාලනයට පිවිසියේ කල්මිකියා ජනරජය වෙනුවෙන් රුසියානු පාර්ලිමේන්තුවේ පෙනී සිටින නියෝජිතයා වශයෙනි
සියලුම ගොවියන්ට සෙලියුලර් දුරකථන ලබාදීම කිර්සාන්ගේ ජනාධිපතිවරණ ඡන්ද පොරොන්දුවකි
ඔහුගේ පාලනය යටතේ කල්මිකියාව විශාල දියුණුවක් ලබා ඇත
ඔහු බලයට පත්ව කෙටි කලකින් සෑම නිවසකටම ගෑස් පයිප්ප හා ජලය ලබාදීමටත්, මංමාවත් ඉදිකිරීමටත් පියවර ගත්තේය
ජනාධිපති කිර්සාන් තම මවුබිමේ සහ රටවැසියන්ගේ යහපත සඳහා ඩොලර් බිලියන ගණනක් වැය කළේ තමන්ගේ පෞද්ගලික ධනයෙනි
ඔහු මුලින්ම ජනාධිපති වූ පසු පාසල් ගුරුවරුන්ට හා වෛද්‍යවරුන්ට වැටුප් ගෙවීමට ඩොලර් මිලියන දෙකක් වැය කළේය
ජනාධිපති කිර්සාන් ලෝක චෙස් ක්‍රීඩා සංවිධානයේ සභාපතිවරයාය
චෙස් ක්‍රීඩාව කල්මිකියාවේ ප්‍රධාන ආදායම් මාර්ගයක් කර ගැනීමේ අරමුණ ඇතිව දැවැන්ත සැලැස්මක් ක්‍රියාත්මක වෙයි
ඒ අනුව ලෝකයේ එකම චෙස් ක්‍රීඩා නගරය එහි ඉදිකර තිබේ
ලොව බොහෝ රටවල චෙස් ක්‍රීඩා ලෝලියෝ කල්මිකියාවට පැමිණෙති
චෙස් ක්‍රීඩාව අනිවාර්ය පාසල් විෂයක පිට්ටනිවල විශාල චෙස් ක්‍රීඩා ඵලක පිහිටුවා තිබේ
නිකරුණේ කල් ගෙවන්නට හා මත් ද්‍රව්‍යවලට පුරුදු වී සිටි තරුණ පිරිස් චෙස් ක්‍රීඩාව නිසා විනය ගරුකව හැසිරෙන්නටත්, තර්කානුකූලව හිතන්නටත්
දැන් හුරු වී සිටින බව ජනාධිපති කිර්සාන් පවසයි
ඒ නිසා රටෙහි අර්බුද හා නීති විරෝධී ක්‍රියාවන් අඩු වී ඇත
චෙස් යනු සංස්කෘත භාෂාවේ චතුරංග යන්නෙන් සැදුන වචනයකි
දීර්ඝ ඉතිහාසයක් ඇති එම ක්‍රීඩාව හොඳ සහ නරක අතර ගැටුමක් ලෙස ද සැලකෙයි
අතීතයේදී චෙස් ඉත්තන් ලෙස භාවිත කළ බෝසත්වරුන්ගේ රූප මොංගෝලියාවෙන් හමු වී ඇත
කිර්සාන් ජනාධිපති සිතන පරිදි චෙස්a ක්‍රීඩාව මිනිසුන් යහමගට යොමුකරන ආගමකට සමානය
කිර්සාන් ජනාධිපති තනතුරට පත්වන විට කල්මිකියාවේ එක් පන්සලක් හෝ නොතිබුණි
එහෙත් දැන් එහි ඇති පන්සල් ගණන හතළිහකි
ඒ අතර තිබෙන ස්වර්ණ විහාරය යුරෝපයේ විශාලම පන්සලයි
එය විවෘත කළේ ස්ටාලින් බෞද්ධ විහාරස්ථාන වනසා කල්මික්වරුන් රටෙන් නෙරපීම සිහිකරමින් 2005 දෙසැම්බර් 27 වැනිදාය
කිර්සාන් ජනාධිපතිවරයා බුද්ධාගම කෙරෙහි නැඹුරු වූයේ ළමා වියේදීය
ඔහු 2007 ජුලි 16 වැනි දින අල් ජසීරා රූවාහිනියට ලබාදුන් සාකච්ඡාවකින් එය පැහැදිලි වෙයි
එය වෙබ් අඩවියෙන් නැරඹිය හැක
එම සාකච්ඡාවේ දී ඔහු මෙසේ පවසයි
"මා හත් හැවිරිදි වියේ සිටින විට මගේ අත්තම්මා නිවසේ දොර ජනෙල් වසාගෙන බුදුහාමුදුරුවන්ට වැඳුම් පිදුම් කරනවා මම දුටුවා
මම ඇයගෙන් ඇහුවා ඇයි මෙහෙම රහසින් බුදුන් වඳින්නේ කියලා
කේ. ජී. බී. එක ඉන්නවා
සද්ද කරන්න එපා. නිදහසේ බුදුන් වඳින්න බැහැ
ඔබ ලොකු කෙනකු වුණාම මිනිසුන්ට එළිමහනේ නිදහසේ වැඳුම් පිදුම් කරන්න පන්සල් ගොඩක් හදන්න යෑයි අත්තම්මා මට කීවා
මම ඉටු කරන්නේ ඇයගේ උපදේශයයි
මම දැන් පන්සල් හතළිහක් හදලා තිබෙනවා
" කල්මිකියාවේ සම්ප්‍රදාය අනුව විශිෂ්ට පුරවැසියකුට පිරිනමන ඉහළම ගෞරවය වනනේ සුදු නෙළුම් ශ්‍රේණියට ඇතුළත් කර ගැනිමයි
ජනාධිපති කිර්සාන් තම ආධ්‍යාත්මික ගුරුවරයා ලෙස සලකන දලයි ලාමා තුමා සුදු නෙලුම් ශ්‍රේණියට පත්කර ගෙන තිබේ
ජනාධිපති කිර්සාන් කඩිසර මිනිසෙකි
බොක්සිං ශූරයකු වන ඔහුට දිගු වෙලාවක් එක තැනක නිකරුණේ රැඳී සිටීම අමාරුය
"මම දිනකට පැය විස්සක් වැඩ කරන කෙනෙකි
නමුත් මගේ ඇතැම් රටවැසියන් හිතන්නේ ජනාධිපති කිර්සාන් සියලු දේවල් අපට නොමිලේ ලබාදෙයි
අපට තිබෙන්නේ කෑම සහ නිදාගැනීම කියලයි
එසේ සිතීම වැරැදියි
අපේ රට දියුණු කරන්නට නම්, අප කවුරුත් තදින් වැඩ කළ යුතු යෑයි ජනාධිපති කිර්සාන් පවසයි
දේශපාලනය 
The head of the government in Kalmykia is called "The Head of the Republic"
The President of the Russian Federation selects a candidate for the Head of the Republic position and presents it to the Parliament of Kalmyk Republic for approval
If a candidate is not approved, the President of the Russian Federation can dissolve the Parliament and set up new elections
As of 2006, the Head of the Republic is Kirsan Nikolayevich Ilyumzhinov, who is also the president of the world chess organization FIDE
In the late 1990s, there were allegations of misappropriations of government funds by Ilyumzhinov's government by Sovietskaya Kalmykia, the only opposition newspaper in Elista
Larisa Yudina, the journalist who investigated these accusations, was kidnapped and murdered in 1998. Two men, Sergei Vaskin and Tyurbi Boskomdzhiv, with connections to Ilyumzhinov, were charged with her murder

ආර්ථික තත්ත්වය 
Kalmykia has a developed agricultural sector
Other developed industries include the food processing and oil and gas industries
Annual budget
revenues and expenditures
about $100 million
Annual oil production
about 200,000 metric tonnes
අධ්‍යාපනය 
Kalmyk State University is the largest higher education facility in the republic
ආගම 
 තිබ්බත බුද්ධාගම
 Orthodox Christian
 atheists, as is typical of රුසියාව.

විවිධ 
The Kalmyks of Kyrgyzstan live primarily in the Karakol region of eastern Kyrgyzstan
They are referred to as "Sart Kalmyks
" The origin of the this name is unknown
Likewise, it is not known when, why and from where this small group of Kalmyks migrated to eastern Kyrgyzstan
Due to their minority status, the Sart Kalmyks have adopted the Turkic language and culture of the majority Kyrgyz population
As a result, nearly all now belong to the Muslim faith
Although Sart Kalmyks are Muslims, Kalmyks elsewhere by and large remain faithful to the Gelugpa Order of Tibetan Buddhism
In Kalmykia, for example, the Gelugpa Order with the assistance of the government has constructed numerous Buddhist temples
In addition, the Kalmyk people recognize Tenzin Gyatso, 14th Dalai Lama as their spiritual leader and Erdne Ombadykow, a Kalmyk American, as the supreme lama of the Kalmyk people
The Kalmyks have also established communities in the United States, primarily in Pennsylvania and New Jersey
The majority are descended from those Kalmyks who fled from Russia in late 1920 to ප්‍රංශය, Yugoslavia, Bulgaria, and, later, Germany
Many of those Kalmyks living in Germany at the end of World War II were eventually granted passage to the United States
As a consequence of their decades-long migration through Europe, many older Kalmyks are fluent in ජර්මානු, French and Serbo-Croatian, in addition to Russian and their native Kalmyk language
There are several Kalmyk Buddhist temples in Monmouth County, New Jersey, where the vast majority of American Kalmyks reside, as well as a Tibetan Buddhist Learning Center and monastery in Washington Township, New Jersey
At one point, there was a Kalmyk Buddhist Temple in Belgrade, Serbia
The word Kalmyk means 'those who remained'— origin is unknown but this name was known centuries before a large part of Kalmyks moved back from Volga River to Dzhungaria in the 18th century
There are three cultural subgroups within the Kalmyk nation
Turguts, Durbets (Durwets), and Buzavs (Oirats, who joined Russian Cossacks, else we can find some villages of Hoshouts and Zungars
The 'Durbets' subgroup includes the Chonos tribe (literally meaning "a tribe of the Wolf", other names - "Shonos", "Chinos", "A-Shino" or "A-Chino"), which is considered to be one of the most ancient tribes in the world, dating back to 6th to 11th century
Kalmykia staged the 2006 World Chess Championship between Veselin Topalov and Vladimir Kramnik
Not long ago the largest Buddhist temple in Europe was constructed in the capital of Kalmykia, Elista
See also 
 Music of Kalmykia
 Buddhism in Kalmykia

නිර්දේශනය 
 Arbakov, Dorzha
Genocide in the USSR, Chapter II, Complete Destruction of National Groups as Groups, The Kalmyks, Nikolai Dekker and Andrei Lebed, Editors, Series I, No
40, Institute for the Study of the USSR, Munich, 1958.

 Balinov, Shamba
Genocide in the USSR, Chapter V, Attempted Destruction of Other Religious Groups, The Kalmyk Buddhists, Nikolai Dekker and Andrei Lebed, Editors, Series I, No
40, Institute for the Study of the USSR, Munich, 1958.

 Bethell, Nicholas
The Last Secret, Futura Publications Limited, Great Britain, 1974.

 Epstein, Julius
Operation Keelhaul, Devin-Adair, Connecticut, 1973.

 Grousset, Ren
The Empire of the Steppes
a History of Central Asia, Rutgers University Press, 1970.

 Halkovic, Jr
, Stephen A
THE MONGOLS OF THE WEST, Indiana University Uralic and Altaic Series, Volume 148, Larry Moses, Editor, Research Institute for Inner Asian Studies, Indiana University, Bloomington, 1985.

 Hoffmann, Joachim
Deutsche und Kalmyken 1942 bis 1945, Rombach Verlag, Friedberg, 1986.

 Munoz, Antonio J
The East Came West
Muslim, Hindu and Buddhist Volunteers in the German Armed Forces, 1941-1945, Chapter 8, Followers of "The Greater Way"
Kalmuck Volunteers in the German Army, Antonio J
Munoz, Editor, Axis Europa Books, Bayside, NY, 2001.

 Tolstoy, Nikolai
The Secret Betrayal, 1944-1947, Charles Scribner's Sons, New York, 1977.

Links

වැඩිදුර කියවීම 
 Lost Cosmonaut
Observations of an Anti-tourist  Daniel Kalder

බාහිර සබැඳි 
 News Agency of the Republic of Kalmykia  (also in Russian )
 Official website of the Republic of Kalmykia  (also in Russian )
 Official website of the Kalmyk diplomatic representation at the President of the Russian Federation (also in Russian)
 Official website of the Kalmyk State University  (in Russian)
 Ethnologue report on Kalmyk language
 Forum of Kalmyk Internet Community 
 Kalmyk Portal
 Web-Portal of the Interregional Not-for-Profit Organization "The Leaders of Kalmykia"
 Mistaken Foreign Myths about Shambhala
 The man who bought chess, The Observer 29 October 2006
 The Buddhist hordes of Kalmykia, The Guardian September 19, 2006
 Kalmyk Buddhist Temple in Belgrade (1929 - 1944)
 Earth to Kalmykia, Come In Please The Economist December 18, 1997

යුරෝපා රටවල්
බෞද්ධ රටවල්
ජනරජ
චෙස්
ට්‍රාන්සිස්ටරය යනු අර්ධ සන්නායක උපාංගයක් වන අතර එය වර්ධකයක් ලෙස සහ ස්විචයක් ‍ලෙස භාවිතා කරනු ලැබේ
තවද පරිගණකවල, ජංගම දුරකථන වල සහ අනෙකුත් සියලුම විද්‍යුත් උපකරණ වල භාවිතා වන මූලික විද්‍යුත් පරිපථ උපාංගයක් ලෙසද මෙය සැලකිය හැකිය
ට්‍රාන්සිස්ටරයේ ඇති ඉක්මන් ක්‍රියාකාරිත්වයත්, නිරචද්‍යතාවයත් නිසා විවිධවූ කාර්යයන් සදභා මෙය යොදා ගනු ලබන අතර උදාහරණ ලෙස ධාරා වර්ධනය,වෝල්ටීයතා වෙනස්කිරීම්, සංඥා සැකසීම සහ දෝළක සැලකිය හැකිය
ට්‍රාන්සිස්ටර තනි ඇසුරුමක ආකාරයෙන් සහ සංගෘහිත පරිපථ වල අභ්‍යන්තර කොටසක් ලෙසද නිර්මාණය කර ඇත
සංගෘහිත පරිපථ වල අභ්‍යන්තරයේ මෙවැනි පරිපථ බිලියන ගණනක් පවතී
හැඳින්වීම  ට්‍රාන්සිස්ටරය නමින් හදුන්වනු ලබන මූලික විද්‍යුත් උපාංගය මගින් ඉතා කුඩා විද්‍යුත් සංඥාවන් වර්ධනය කල හැකි අතර එහිදී සිදුවනුයේ ට්‍රාන්සිස්ටරයේ පාදමට සපයන ධාරාව (Ib) මගින් සංග්‍රාහකය තුලින් ගලා යන ඉතා විශාලවූ (Ic) ධාරාව පාලනය කිරීමයි
ට්‍රාන්සිස්ටරය ප්‍රධාන වශයෙන් කොටස් දෙකකට බෙදිය හැකි අතර ඒවා නම් ද්වීධ්‍රැව සන්ධි ට්‍රාන්සිස්ටරය සහ FET ට්‍රාන්සිස්ටරය වේ
ට්‍රාන්සිස්ටර් ස්විචීචයක් හැටියටද භාවිතා කරයි
( XXX )

වැදගත්කම 
ස්විච්යක් වර්ධකයක් දෝලකයක් ලෙස භාවිතා කළ හැකිය
ට්‍රාන්සිස්ටරයේ භාවිත 

ට්‍රාන්සිස්ටරය ස්විචයක් ලෙස භාවිතා වේ
ට්‍රාන්සිස්ටරය ධාරා වර්ධකයක් ලෙස භාවිතා වේ
ට්‍රාන්සිස්ටරය වෝල්ටීයතා වර්ධකයක් ලෙස භාවිතා වේ
ට්‍රාන්සිස්ටරය ක්ෂමතා වර්ධකයක් ලෙස භාවිතා වේ
ට්‍රාන්සිස්ටරය භාවිතා කරන මුලික වින්‍යාස 3කි
ඒවා පොදු පාදම වින්‍යාසය, පොදු විමෝචක වින්‍යාසය හා පොදු සංග්‍රාහක වින්‍යාසය නම් වේ
කෙසේ වුවද අද බහුලව භාවිතා කරන්නේ පොදු විමෝචක වින්‍යාසයයි, මෙසේ පොදු විමෝචක වින්‍යාස බහුලව භාවිතා කරන්නට හේතු වී ඇත්තේ එම වින්‍යසයේදී ට්‍රාන්ස්සිස්ටරය ධාරා වර්ධකයක් මෙන්ම වොල්ටීයතා වර්දකයක් ලෙසද ක්‍රියාත්මක වීමයි
මෙහි පාදම(ඵනම් බේසය)වෙත V 0.65(mv650)කුඩා වෝල්ටීයතාවයක් සැපයූවිට ට්‍රාන්සිස්ටරය නැඹුරුවී සන්නයනය පටන්ගන්නා අතර පූර්ණ නැඹුරුවක් සදහා V 0.7(mv700)සැපයූව යුතුව ඇත
නමුත් FET ට්‍රාන්සිස්ටර සදහා ප්‍රදානය(ඵනම් බේසය)වෙත කුඩා වෝල්ටීයතාවයක් සැපයූම අනිවාර්ය නොවේ
ඉතිහාසය 

මුලින්ම ට්‍රාන්සිස්ටරය සංවර්ධනය කල් 1947 වසරේදීය
ඇමරිකාවෙහි බෙල්ස ලැබ්ස් හිදී වීලීයමී සොක්ලී, ජොන් බාඩින්, සහ වොල්ටර් බ්රැටෙන් යන විදාඥයින් තිදෙනා එකතුවෙනි

ට්‍රාන්සිස්ටර වර්ග 

ට්‍රාන්සිස්ටරය වර්ග දෙකකට බෙදා දැක්වියහැක
ද්විඩ්‍රැව ට්‍රාන්සිස්ටරය(bipolar)
 ක්ෂේත්‍ර ආචරණ ට්‍රාන්සිස්ටරය (FET/unipolar)

ද්‍විධ්‍රැව ට්‍රාන්සිස්ටර 
PNP හා NPN යනුවෙන් වර්ග දෙකක් පවතී
FET ට්‍රාන්සිස්ටරය 
J-FET හා MOS-FET යනුවෙන් වර්ග දෙකක් පවතී
ට්‍රාන්සිස්ටර
අර්ධ සන්නායක
කඳුකරයේ මීටර් 1000 දක්වා පමණ ඉහළට සහ පහතරට තෙත් කලාපයේ මිටි උණ ශාක සහිත යටිරෝපණයන්ගෙන් යුතු වනාන්තර වල හමුවන ඇටිකුකුළා වඳවීමේ තර්ජනයට මුහුණ පා සිටින පක්‍ෂියෙකි
වර්තමානයේ මෙම පක්‍ෂියා දැනගත හැකි හොඳම ස්ථානය ලෙස වාර්ථා වන්නේ බෝධිනාගල වනාන්තරයයි
එසේම මෙහු සිංහරාජ වනාන්තරයේද වාසය කරයි
පෙනුමෙන් සාමාන්‍ය ඇටි කුකුළාට බෙහෙවින් සමාන වේ
නමුත් හොටය ලා කොළ පැහැතිය
තවද මොහුගේ පියාපත් වඩාත් අඳුරු රතු-දුඔුරු පැහැයක් ගනී
සිරුරේ සෙසු කොටස් කළු පැහැවන අතර හිසෙහි සහ ගෙලෙහි දම් පැහැ දිස්නයක් දක්නට ලැබේ
කුලෑටි වනවාසී කුරුල්ලෙකි
අභිජනනය කරන්නේ වසරේ මුල් කාලයේය
ඝණ වනාන්තරයේ කඳු සහිත පඳුරක බිම සිට මීටරයක් හෝ දෙකක් ඉහළින් තනා ඇති කැදැල්ල කෝටු කැබලි කුඩා අතු, මුල් සහ තණ කොළ වලින් සමන්විත ගෝලාකාර එකකි
වරකට සුදු පැහැති බිත්තර 2-3 ක් දමනු ලබයි
කුරුල්ලෝ
ශ්‍රී ලංකා‍වට ආවේනික සතුන්

ශ්‍රී ලංකාවේ කුරුල්ලෝ
මයිල ගොයා ශ්‍රී ලංකාවේ කඳුකර වනාන්තර වල වාසය කරන අතිශයින්ම රුක්වාසී පක්‍ෂියෙකි
පරෙවි ගෝත්‍රයේ පරෙවි කුලයට අයත්වන අළු කොබෙයියාට වඩා තරමක් ලොකු පක්‍ෂියෙකි
ඉතා පරීක්‍ෂාකාරී කුරැල්ලෙකි
බොහෝ විට තුරැ වියනෙහි සැඟවී වාසය කරයි
නමුත් ශක්තිමත් පියාසරකරුවෙකි
ලිංගික ද්විරූපතාවයක් නැත
පිටිකර ප්‍රදේශයේ කැපී පෙනෙන කළු සහ සුදූ පැහැති චෙස් බෝඩ් පැල්ලමක් දක්නට ලැබේ
මෙය පහළින් හා දෙපසින් රෝස පැහැති පුදේශයකින් වට වී ඇත
‍බොටුව සුදු පැහැවන අතර පිට,පියාපත් සහ පෙඳය අඳුරැ අළු පැයැතිය
විවිධ කුඩා ඵල වර්ග ආහාරයට ගන්නා මයිලගොයා වල් කුරුඳු ශාකයේ ඵල වර්ලවලට බෙහෙවින් ප්‍රියකරයි
සාමාන්‍යයෙන් වාසය කරන්නේ යුගල් වශයෙන් නමුදු ආහාර බහුලව ඇති තැන්වලදී කුඩා රංචු ලෙස එක් වේ
සාමාන්‍යයෙන් නිහඬ කුරුල්ලෙකි
පෙබරවාරි-මැයි සහ අගෝස්තු-ඔක්තෝම්බර් යන කාලවලදී අභිජනනය කරයි
මොහුගේ කැදැල්ල වනාන්තරයේ ගසක වියනෙහි කුඩා අතු කැබලි වලින් තනනු ලබන තරමක් පැතලි එකකි
මෙහි එක් සුදු පැහැති බිත්තරයක් දමනු ලැබේ
යම් යම් කාලවලදී වඩා පහත් ප්‍රදේශ වලට සංක්‍රමණය වන හෙයින් සිංහරාජයේ සහ මහනුවර ප්‍රදේශයේ කැලෑ වලද මෙම පක්‍ෂියා දැකිය හැකිය
කඳුකරයේ මීටර් 1750 දක්වා ඉහළටත් පහතරට කඳුකරය ආශ්‍රිත කලාපයේත් වනාන්තරවල හමුවන මෙම ගිරවා යුගල් වශයෙන් හෝ කුඩා රංචු ලෙස වාසය කරයි
වේගවත් පියාසරකරුවෙකි
විවිධ ඵල වර්ග,මල්,අංකුර,මල් පැණි ආදිය ආහාරයට ගනී
මාල ගිරවාට හා පණු ගිරවාට වඩා රුක්වාසී වේ
ජනවාරි-මැයි දක්වා සහ බොහෝ විට යළි ජුලි-සැප්තැම්බර් කාලයේත් අභිජනනය කරන මෙම ගිරවා බිත්තර දැමීමට වඩාත් ප්‍රිය කරන්නේ උස ගසක කඳේ බෙහෙවින් ඉහළ පිහිටි කුහරයකය
කුරුල්ලෝ
ශ්‍රී ලංකාවේ කුරුල්ලෝ
ශ්‍රී ලංකාවට ආවේණික පක්ෂියෙක් වන ගිරා මලිත්තා ප්‍රමාණයෙන් ගේ කුරුල්ලෙකු තරම් වේ
තෙත් කලාපයේත් කඳුකරයේ මීටර් 1500 දක්වා පමණ ඉහළටත් වන ආවරණ සහිත ප්‍රදේශ වල සුලභ පක්‍ෂියෙකි
කඳුකර කලාපය ආශ්‍රිත පහත රට වියළි කලාපයේද දක්නට ලැබෙන මුත් උතුරෙහි දුලභය
මෙම ගිරවා ප්‍රධාන වශයෙන් කොළ පැහැතිය
යුෂ සහිත ඵල වර්ග මධු සහ රා මදින්නන්ගේ මුට්ටිවල එකතුවන තෙලිජ්ජ වලට ප්‍රිය කරයි
මීට අමතරව මොහු කුඩා බීජ වර්ගද ආහාරයට ගනී
කෙටි පෙඳයක් සහිත මෙම කුඩා ගිරවා නිදන්නේ ගසක කුඩා අත්තක වවුලෙකු මෙන් යටිකුරුව එල්ලීය
එම නිසා මෙම ගිරවුන් වවුල් ගිරවුන් ලෙසද හඳුන්වනු ලැබේ
අභිජනනය කරන්නේ වසරේ මුල් භාගයේදීය
ඇතැම් විට යළිත් අගෝස්තු-සැප්තැම්බර් කාලයේද බිත්තර දමයි
බිත්තර දමනු ලබන්නේ ගසක කඳේ හෝඅත්තක පිහිටි කුහරයක් මත වේ
කුරුල්ලෝ
ශ්‍රී ලංකාවේ කුරුල්ලෝ
ශ්‍රී ලංකා‍වට ආවේනික සතුන්
ගිරාමලිත්තෝ
පහතරට කඳුකරයේත් වනාන්තරවලත් වාසය කරන දුලභ පක්‍ෂියෙක් වන වත රතු මල් කොහා වර්තමානයේ ශ්‍රී ලංකාවට පමණක් ආවේනික පක්‍ෂියෙක් ලෙස සැලකේ. මෙම පක්‍ෂියා දකුණු ඉංදියාවේ වාර්ථාවී ඇති නමුත් දැන් එහි නෂ්ටව ගොස් ඇත
දිගින් සාමාන්‍ය ඇටි කුකුළෙකු තරම් වේ
නමුත් ශරීරය වඩා සිහින්ය
පෙඳය වඩා දිගුය
මොහුගේ රතු පැහැති මුහුණ මත සියුම් කෙඳි වැනි පිහාටු දක්නට ලැබේ
හොටය ලා කොළ පැහැතිය
උදරය සුදු පැහැවන අතර ලය කළු පැහැතිය
තනිව,ජෝඩු වශයෙන් හෝ කුඩා රංචු වශයෙන් වාසය කරන මල් කොහා තුරු වියනෙහි වෙසෙන ක්‍රියාශීලී පක්‍ෂියෙකි
එහෙත් පියාපත් කෙටි හා රවුම් ඒවා වන නිසා මොහු දුර්වල පියාසරකරුවෙකි
සාමාන්‍යයෙන් නිහඬ පක්‍ෂියෙකි
කැලෑ ගස්වල හටගන්නා කුඩා ඵල වර්ග මොහුගේ ආහාරය වේ
වසරේ මුල් භාගයේ අභිජනනය කරන වත රතු මල් කොහාගේ කැදැල්ල වනාන්තරයේ උස් පඳුරක තනා ඇති නොගැඔුරු පීරිස් හැඩ එකකි
තණ කොළ මුල් සහ අතු කැබලි වලින් මෙය තනනු ලැබේ
කුරුල්ලෝ
ශ්‍රී ලංකාවේ කුරුල්ලෝ
ශ්‍රී ලංකා‍වට පමණක් ආවේණික කුරුල්ලෝ
පහතරට තෙත් කලාපයේත් ඒ ආශ්‍රිත කඳුකරයේත් වනාන්තර වල හමුවන දුලභ පක්‍ෂියෙකි
වාසය කරන්නේ ප්‍රපාතයන්හි උස්තුරු මුඳුන්වල ය
ශ්‍රී ලංකාවේ සිංහරාජ සහ  බෝධිනාගල වනාන්තර වලත් මහනුවර උඩවත්ත කැලේත් දක්නට ලැබේ
ශ්‍රී ලංකා‍වේ පක්ෂීන්
පහතරට වනාන්තර වල සහ කඳුකරයේ මීටර් 1300 දක්වා ඉහළට දක්නට ලැබෙන අළු කෑදැත්තා කෙටි රවුම් සහ පළල් පියාපත් සහිත විශාල වශයෙන් ඵල භක්‍ෂක කුරුල්ලෙකි
විශාල වශයෙන් යැපෙන්නේ නුග ගෙඩි,වල් සාදික්කා,කීන දං,මාදුන් වැනි වන ඵල වර්ග මත නමුත් කටුස්සන් ගස් ගෙම්බන් සහ වන්දන් බඳු කෘමීන් වැනි කුඩා සතුන්ද ආහාරයට ගනී
අභිජනන සමය අප්‍රේල්-අගෝස්තු දක්වා වේ
කැදැල්ල ලොකු ගසක කඳේ සාමාන්‍යයෙන් තරමක ඉහළින් පිහිටි බෙනයකි
කුරුල්ලෝ
ශ්‍රී ලංකා‍වට පමණක් ආවේණික කුරුල්ලෝ
ශ්‍රී ලංකාවට ඒකදේශීය කුරුල්ලෝ
ශ්‍රී ලංකාවේ කුරුල්ලෝ
දේහ පුමාණයෙන් කොණ්ඩ කුරුල්ලා හා මයිනා ට සමාන වේ
කඳුකර කුරුල්ලෙකි
කඳුකරයේ මීටර් 2000 දක්වා ඉහළටත් පහතරට තෙත් කලාපයේත් සුලභ කුරුල්ලෙකි
වියළි කලාපයේ ඇතැම් තැන්වල දක්නට ලැබේ
මෙහු ඝණ වනාන්තර වලද වාසය කරයි
මූකලන් ‍කොට්ටෝරුවා හෙවත් කඳුකර කොට්ටෝරුවා ලෙසද හඳූන්වනු ලැබේ
අභිජනනය කරන්නේ පෙබරවාරි-මැයි සහ අගෝස්තු-සැප්තැම්බර් කාලයේය
මැරුණු ගසක කඳේ බිම සිට මීටර් 2-3 අතර පිහිටි කුහරයක සුදු පැහැති බිත්තර 2ක් හෝ 3ක් දමයි
කොළ පැහැ සමක් දරයි
කොට්ටෝරුවෝ
ශ්‍රී ලංකාවේ කුරුල්ලෝ
පැරණි ලෝකයට අයත් පක්‍ෂි කණ්ඩායමකි
ඵල භක්‍ෂකයෙක් වන නමුත් කෘමීන් ද ආහාරයට ගනී
ලිංගික ද්විරූපතාවයක් නොදක්වයි. කඳුකර කුරුල්ලෙකි
කඳුකරයේ මීටර් 1000ට ඉහළ කලාපයේ වනගත ප්‍රදේශවල සහ හොඳ ශාක ආවරණයක් සහිත ගෙවතුවල දක්නට ලැබෙන පියකරු කුරුල්ලෙකි
පුමාණයෙන් කොණ්ඩ කුරුල්ලාට සමාන වේ
උසින් අඩු ගසක දෙබලක හෝ පදුරක තනා ඇති කෝප්පාකාර කැදැල්ල හරිත වර්ණ පාසි එකතු කොට සාදනු ලබයි
පෙබරවාරි-මැයි සහ අගෝස්තු-ඔක්තෝම්බර් දක්වාත් අභිජනනය කරයි
අරංගයා දුර්ලභ කඳුකර කුරුල්ලෙකි
මොහු වඳවෙමින් යන පක්‍ෂියෙකි
සිවුරුහන් දෙන වල් ආවිච්චියා ලෙසද හඳුන්වයි. අතිශයින්ම වනවාසී පක්‍ෂියෙකි
කඳුකරයේ මීටර් 1000-2000 අතර කලාපයේ හමුවන මොහු වනාන්තරය තුළින් ගලාබසින දියපාරවල් ආශ්‍රිතව ජීවත්වීමට වඩාත් කැමතිය
දේශීය පක්‍ෂීන් අතර ඉතාමත් ව්‍යාප්තියක් සහිත පක්‍ෂියෙකි
හෝටන් තැන්න, ශ්‍රීපාද අඩවිය, නකල්ස් කඳුවැටිය ප්‍රදේශවල හමු වේ
මූලාශ්‍ර 

කුරුල්ලෝ
ශ්‍රී ලංකා‍වට ආවේනික සතුන්
ශ්‍රී ලංකාවේ කුරුල්ලෝ
පහත රට තෙත් කලාපයේ සහ ඒ අසල කඳුකරයේ හමුවන අළු දෙමලිච්චා  ගෙවතුවල දක්නට ලැබෙන දෙමලිච්චාට වඩා මඳක් ලොකු දුලභ වනවාසී පක්‍ෂියෙකි
ලිංගික ද්විරූපතාවක් නැත
රතු දෙමලිච්චා පහත රට තෙත් කලාපයේ සහ ඒ ආශ්‍රිත කඳුකර වනාන්තර වල වාසය කරයි
කිතුල්ගල ශ්‍රීපාද කඳුවැටිය හාසිංහරාජය තුළ මොහු දක්නට ලැබේ
කුරුල්ලෝ
ශ්‍රී ලංකා‍වට පමණක් ආවේණික කුරුල්ලෝ
ශ්‍රී ලංකාවේ කුරුල්ලෝ

[එය අළු පාටයි]
Acquired immune deficiency syndrome   හෝ acquired immunodeficiency syndrome (AIDS) යනු මානව ප්‍රතිශක්ති ඌනකාරක වෛරසය (HIV) මගින් මානව ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතිය තුල ඇතිකරනු ලබන රෝගී තත්වයකි
පුද්ගලයන් රෝගී වන්නේ වෛරස් බැක්ටිරියා හා දිලිරවල ක්‍රියාකාරිත්වයට හසුවිම හේතුවෙනි
එච්.අයි.වී. ඒඩ්ස් සදහා තවමත් ඹෟෂධ නිපදවිම අනෙක් එවාට වඩා දුෂ්කරවී ඇත
මෙයට ප්‍රධානම හේතුව එච්.අයි.වී. වෛරසය ශරිරය තුළම සිටින ප්‍රෝටිනයක් විමයි
ශරිරය තුළම සිටින ප්‍රෝටිනයක් විම නිසා ෙමය බිදිම අපහසුය
වෛරසය ප්‍රෝටිනයක් ලෙස තිබිම හේතුවෙන් එය බිදිදැමිමට අසමත් වු අවස්ථා 4ක් තවමත් තාක්‍ෂණයෙන් හා විද්‍යාවෙන් දියුණු වර්තමාන ලෝකයේ ඇත
HIV වෛරසය 
 H5N1 කුරුලු උණ වෛරසය
 හෙපටයිට්‍ B 
 සෙම්ප්‍රතිශ්‍යා වෛරස

X5 කුරුලු උණ වෛරසය ශරිර ගතවිම නිසා කුරුලු උණෙන් පුද්ගලයන් මිය ගියත් සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව වෛරසය නිසා වැළදෙන සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව මගින් පුද්ගලයන් මිය යන්නේ නැත
නමුත් HIV වෛරසය ශරිර ගතවි ඇති පුද්ගලයකුට සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව වෛරසය ශරිර ගතවිම මියයාමට හේතුවකි
එනම් HIV වෛරසය ශරිර ගත වු විට පුද්ගල ශරිරයේ ස්වාභාවික ප්‍රතිශක්තිකරණය බිද වැටිම හා දුර්වලවිමයි
HIV සහ AIDS 
HIV AIDS වල අවස්ථා 2 කි
HIV අවස්ථාව.( HIV වෛරසය ශරිර ගත වුවත් වසර 10ක් යන තුරැම කිසිදු රෝග ලක්‍ෂණයක් නොපෙන්වයි.)
 AIDS අවස්ථාව.(රෝග ලක්‍ෂණයක් පෙන්වයි.)

HIV AIDS ආසාදිතයන් සමාඡයෙන් කොන් කළ යුතුද
HIV AIDS ශරිරගත විම ස්ව කැමැත්තෙන් සද්භාවයෙන්ම සිදුවන්නක් නොව අහඹු ලෙස සිදුවන්නකි
HIV AIDS ශරිරගත විම සිදුවන්නේ සමාඡමය වරදකින්ද පුද්ගල වරදකින්ද යන්න වෙන්කර හදුනාගැනිම දුෂ්කරය
ලෝකයේ HIV AIDS ශරිරගත වු
AIDS බෝවිම පාලනය කිරිම සඳහා 

 AIDS ශරිරගත වු අය රැඳවුම් නිවාස වල රඳවයි.
 AIDS වැලැක්විමට දැනුවත් කිරිම් සිදුකරයි
1988 දි ඵක්සත් ඡාතින්ගේ සංවිධානය ලෝකයේ රටවල් හා ඵක්ව HIV AIDS ශරිරගත වු පුද්ගලයන්ටද සමාඡය තුළ සමානව සැලකිය යුතු බව 
තිරණයකට එළඹිනි
එඩ්‍ස් රෝගින් සහ මානව අයිනිවාසිකම්‍ 

ශ්‍රි ලංකාවේ මේ දක්වා එඩ්‍ස් සම්බන්ධයෙන් කටයුතු කිරිම සඳහා විධිවිධාන දක්වන පනතක් දක්නට නොලැබේ
ඒඩ්ස් රෝගියකු හා බැදි පැවතියයුතු අයිතිවාසිකම් 
 ජිවත් විමට ඇති අයිතිවාසිකම
නීතීය ඉදිරියේ සමාන ආරක්‍ෂාව හා වෙනසකට භාඡනය නොවිමේ අයිතිවාසිකම
නිදහස හා පුද්ගලයකුගේ ආරක්‍ෂාව.
 නිදහසේ ගමන් කිරිමට ඇති අයිතිවාසිකම
රහස්‍යය භාවය පිළිබද අයිතිවාසිකම
වැඩ කිරිමට ඇති අයිතිවාසිකම
විවාහ විමට හා විවාහ ජිවිතයක් ගත කිරිමට ඇති අයිතිවාසිකම
ආශ්‍රය කිරිමට ඇති අයිතිවාසිකම
අධ්‍යාපනයට ඇති අයිතිවාසිකම
ප්‍රමානවත් ජිවන තත්වයක් ගත කිරිමට ඇති අයිතිවාසිකම
සමාජ ආරක්‍ෂාව ,පහසුකම් සහ සුබ සාධනයන් සදහා ඇති අයිතිවාසිකම
විද්‍යාත්මක වර්ධනයන් සහ එහි වාසිය බෙදා ගැනිමට ඇති අයිතිවාසිකම
පොදු සංස්කෘතික ජිවිතයකට අනුගතවිමේ අයිතිවාසිකම
වධහිංසාව ,කෲර අමානුෂික සහ අවමන් සහගත සැලකිලි වලින් නිදහස් විම සහ දඬුවම් වලින් තොරවිමේ අයිතිවාසිකම
බෝවන රෝග
ශ්‍රී ලංකා රාමඤ්ඤ මහා නිකායේ මහානායක 

වසර 2551 ක් තරම් කලක් සම්බුදු සසුන පවත්වාගෙන ඒමට හැකි වූයේ මේ කාලය තුළ වැඩ සිටි විනයධර ධර්මධර සුපේශල ශික්‍ෂාකාමී මහ සඟරුවන නිසාමය
එවන් සම්භාවනීය බුද්ධපුත්‍රයන් වහන්සේ අතර වේවැල්දෙණියේ මේධාලංකාර මහා නායක හිමිපාණන් වහන්සේද වෙති
සම්බුද්ධ ශාසනයේ චිර පැවැත්ම සඳහා මහා නායක ස්වාමීන් වහන්සේ සිය පැවිදි දිවිය වසර 83 ක් පමණ දිගු කලක් මෙහෙයවා ඇති සංඝපීතෘවරයන් වහන්සේ නමකි
මීරිගම ශාසනවර්ධන පිරිවෙන් විහාරාධිපති ශ්‍රී සද්ධර්ම වාගීශ්වරාචාර්ය සිරි සරණංකරෝපසේන වංශාවතංස අග්ගමහා සද්ධම්මජෝතිකා ධජ ශාසනශෝභන වේවැල්දෙණියේ මේධාලංකාර මහ නා හිමිපාණන් වහන්සේ

උපත 
1909 දෙසැම්බර් මස හත් වෙනි දින මීරිගම වේවැල්දෙණිය ගම් පියසෙහි සිංගම්කුට්ටි ආරච්චිගේ ඉසන් අප්පුහාමි උපාසක මහතා සහ රාජපක්‍ෂ විතාරණලාගේ ලියගුහාමි උපාසිකා මාතාව යන දම්පතීන්ගේ පුත් රුවනක් ලෙස උපත ලැබූහ
1923 මැයි 26 වැනි දින අනුරාධපුර අභයගිරි ආරාමයේ දී (පූර්වාරාමය) කතලුවේ සීලවංශ සහ කදිරාගම සුමනසාර මා හිමිවරුන්ගේ ආචාර්ය උපාධ්‍යත්වයෙන් සසුන් ගත වූ මුන්වහන්සේ නිට්ටඹුව විද්‍යානන්ද මහ පිරිවෙන්හි දී මූලික අධ්‍යාපනය ලබා ප්‍රාචීන භාෂාවන් පිළිබඳ මනා දැනුමක් ලබා අනතුරුව මීරිගම ශාසනවර්ධන පිරිවෙන්හි වැඩසිටි මහෝපාධ්‍යාය කදිරාගම සුමනසාර මා හිමියන්ගේ අපවත්වීමෙන් පසු එම පිරිවෙන්හි පරිවේනාධිපති තනතුරට පත්වූහ
1930 ජූනි 16 වෙනි දින උපසම්පදා භූමියට පත් වී ඇති මුන්වහන්සේ ශාසන සම්ප්‍රදායන්ට අනුව වස් 77 ක් ඉක්ම වූ භික්‍ෂූන් වහන්සේ නමකි
ලක් සඟසසුනෙහි ජ්‍යෙෂ්ඨම සංඝපීතෘවරයන් වහන්සේ කවරෙක්දැයි සොයා බලන්නෙකුට ඇතැම්විට අප මහානායක හිමිපාණන් වහන්සේ හමුවනු ඇත
මේ සා දිගු භික්‍ෂු ජීවිතයකින් උන්වහන්සේ මීරිගම ජනතාවට පමණක් නොව මුළු මහත් ලක්වැසි ජනතාවට ද පොදුවේ බෞද්ධ ලෝකය සඳහාම සිදු කර ඇති සේවය පමණ කළ නොහැකි ය
මහනා හිමිපාණන් වහන්සේගේ ජීවිතය භික්‍ෂූන් වහන්සේට පමණක් නොව ඕනෑම කෙනෙකුට ආදර්ශයට ගත හැකි ජීවිතයකි
අලුයම 4.00 ට අවදිවන මුන් වහන්සේ තවමත් සිය කටයුතු තමා විසින් ම සිදු කර ගැනීමට සමත් ය
තනිව හිස රැවුල බා සිරුර කිස නිමා කොට අලුයම 5.30 ට සිය ශිෂ්‍යයන් වහන්සේලා සමඟ බුද්ධ වන්දනාවට සහභාගි වෙති
මළුපෙත්මං ඇමදීම ආදිය නිමා කොට සියලු ශිෂ්‍යයන් වහන්සේලා සමඟ දාන ශාලාවට වැඩම කොට දානය වැළඳීමට උන්වහන්සේ මහත් කැමැත්තක් දක්වති
සිය ආචාර්යයන් වහන්සේලා ආරක්‍ෂා කළ නිකායික ප්‍රතිපත්ති එලෙසම ආරක්‍ෂා කරමින් පළමුවෙන්ම මීරිගම ප්‍රාදේශීය සංඝ සභාවේ ලේකම් තනතුරට පත් වූ මුන්වහන්සේ පසුව නිකායේ පාලක සභාවට ද කාරක සභාවට ද ප්‍රාදේශීය අධිකරණ නායක විශේෂාධිකාරී මණ්ඩලයට ද පත්වූහ
1983 උපරිමානුවිජ්ජක තනතුරටත් පසුව සඤ්ඤාලේඛකාධිකාරී තනතුරටත් අනතුරුව නිකායේ අධිකරණ නායක තනතුරට ද පත් වී විශාල සේවයක් සිදු කළහ
1998 දී පොත්තේවෙල පඤ්ඤාසාර මහ නාහිමියන් අපවත්වීමෙන් පසු ශ්‍රී ලංකා රාමඤ්ඤ මහා නිකායේ මහා නායක පදවියට පත් වී සිටින මුන්වහන්සේ පුරා වසර 9 ක් මේ වන විට මහා නායක පදවියෙහි කටයුතු කරමින් වැඩ වෙසෙති
අපවත් වී වදාළ මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ මහානාහිමිපාණන් වහන්සේ සහ එකල මල්වතු විහාරයෙහි මහා නායක හිමිපාණන් වහන්සේ මෙන්ම වත්මනෙහි අස්ගිරි පාර්ශවයෙහි මහානායක ස්වාමීන් වහන්සේ සමඟ එක්ව නිකායත්‍රයෙහි සමගියට මෙන්ම ලක්වැසි ජනතාවගේ හිත සුව පිණිස සාමූහික සාකච්ඡා කිරීමටත් තීරණ නිකුත් කිරීමටත් ආරම්භ කළහ
විදේශයන්හි පවා වැඩම කරමින් බෞද්ධ ලෝකයේ ප්‍රබෝධය පිණිස කටයුතු කරන මහා නා හිමිපාණෝ ජපානය, ඕස්ට්‍රේලියාව, බුරුමය, තායිලන්තය, සිංගප්පූරුව, මැලේසියාව, ඉන්දියාව, කොරියාව, කාම්බෝජය ආදී රටවල මේ වන විට විවිධ ආගමික කටයුතු සඳහා වැඩම කර ඇත
මීරිගම පිරිවෙනෙන් ඇරඹි මහානාහිමියන්ගේ අධ්‍යාපනික සේවය අතිමහත් ය
පිරිවෙන් සහ පාසල් ගණනාවක් අරඹා ඇත
මුන්වහන්සේ අනුරාධපුර බුද්ධශ්‍රාවක භික්‍ෂු විශ්වවිද්‍යාලයේ කුලපති වශයෙන් කටයුතු කරති
එමෙන්ම පාලි හා බෞද්ධ විශ්වවිද්‍යාලය සම්බන්ධව පාලන සභාවන්හි ද එහි කුලපති තනතුර ද කලක් දැරූ මහා නාහිමිපාණෝ දෙස් විදෙස් හි විශාල සේවයක් සිදු කරනු ලබන සිය ගණන් ශිෂ්‍යයන් වහන්සේගේ වන්දනීය ගුරු දේවයන් වහන්සේ නමකි
බුදු සසුන
අතිපූජ්‍ය මාපලගම විපුලසාර හිමියන් (1925 මාර්තු 3 – 2000 ඔක්තෝබර් 28) බෞද්ධ භික්‍ෂුවකි, කලාකරුවකු වශයෙන් ලද සුවිශේෂ ගෞරවය වූයේ ශ්‍රී ලංකාවේ ජන රජ ලාංඡනය නිර්මාණය කිරීමට අවස්ථාව ලැබීම යි
මෙය රටක කලාකරුවකුට ලැබෙන පරම භාග්‍යයකි
ඉතා අර්ථපූර්ණ ව නිමවන ලද එය ශ්‍රී ලංකාවේ අනන්‍යතාව, ප්‍රෞඩත්වය මැනැවින් විදහා දක්වයි.

පූර්ව අවධිය හා අධ්‍යාපනය
ශ්‍රී ලංකාවේ නිදහස් අරගලයේ හා භාෂා ශාස්ත්‍ර අධ්‍යාපනයේ මූලස්ථානයක් ලෙස සැලකෙන රත්මලානේ පරමධම්ම චේතිය පිරිවෙනින් පැවිදි උපසම්පදාව ලබා පසු කාලීනව එහි අධිපතිත්වය ඉසිලීමට තරම් වාසනාවත් වූ මාපලගම විපුලසාර හිමියෝ, අගලවත්ත ප්‍රතිරාජ පිරිවෙනින් හා මාලිගාකන්ද විද්‍යොදය පිරිවෙනින් ශාසනික වත් පිළිවෙත් හා ධර්‍ම විනය ශබ්ද ශාස්ත්‍ර පිළිබඳ ප්‍රවීණත්වය ලබා ගත්හ
උපතින්ම උරුම කරගෙන ආ හැකියාවන් රැසක් විපුලසාර හිමියන් සතුව පැවතියේය
මෙම හැකියාවන් මැනවින් නිරීක්‍ෂණය කළ මහාචාර්ය ගුණපාල මලලසේකර මහතා ඒ කුසලතා වර්ධනය කර ගැනීමට හා ඒ කුසලතාවන්ගෙන් රටට සේවාවක් ලබාදීමේ අරමුණ ඇතිව රජයේ කලායතනයේ අධිපති ජේ.ඩී.ඒ. පෙරේරා මහතාට විපුලසාර හිමියන් හඳුන්වා දුන්නේය
එහි ප්‍රතිඵලයක් වශයෙන් වසර තුනක් මුළුල්ලේ රජයේ කලායතනයේ අධ්‍යාපනය ලැබූ විපුලසාර හිමියෝ කලාකරුවකු ලෙස සමාජයේ ඉහළ පිළිගැනීමට ලක්වූහ
රාජ්‍ය ලාංඡනය නිර්මාණය
එවක රාජ්‍ය ලාංඡනය හා ශ්‍රී ලංකා ජාතික ධජය නිර්මාණ කමිටුවේ සභාපතිවරයා වූ ආචාර්ය නිශ්ශංක විජයරත්න මහතාගේ මගපෙන්වීම මත 1972 වර්ෂයේදී මාපලගම විපුලසාර හිමි විසින් ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාතාන්ත්‍රික සමාජවාදී ජනරජයේ රාජ්‍ය ලාංඡනය නිර්මාණය කරන ලදී
ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාතාන්ත්‍රික සමාජවාදී ජනරජයේ රාජ්‍ය ලාංඡනයේ නිර්මාණකරු 
කලාකරුවකු වශයෙන් ලද සුවිශේෂ ගෞරවය වූයේ ශ්‍රී ලංකාවේ ජන රජ ලාංඡනය නිර්මාණය කිරීමට අවස්ථාව ලැබීම යි
ඉතා අර්ථපූර්ණ ව නිමවන ලද එය ශ්‍රී ලංකාවේ අනන්‍යතාව, ප්‍රෞඩත්වය මැනැවින් විදහා දක්වයි.

ශ්‍රී  ලංකා රාජ්‍ය ලාංඡනයේ නිර්මාණකරු පූජ්‍ය මාපලගම විපුලසාර මහා නාහිමියන්ය

කලාශූරී ගෞරව නාමය
1984 වසරේදී රජය මගින් කලාශූරී ගෞරව නාමය විපුලසාර හිමියන් වෙත පිරිනැමීය
අපවත්වීම 
2000 ඔක්තෝබර් මස 28 දින අපවත් වන විට උන්වහන්සේ 75 හැවිරිදි වියේ පසු විය
මේවාද බලන්න
  ශ්‍රී ලංකා රාජ්‍ය ලාංඡනය ගැන ඉංග්‍රීසි විකිපීඩියා පිටුව
  අතිපූජ්‍ය මාපලගම විපුලසාර  හිමියන් ගේ ඉංග්‍රීසි විකිපීඩියා පිටුව
  ආචාර්ය නිශ්ශංක විජයරත්න යන් ගේ ඉංග්‍රීසි විකිපීඩියා පිටුව

ආශ්‍රිත

චරිත කතා
ශ්‍රී ලාංකික භික්ෂූහූ
ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයෝ
ලාංකික සිංහලයෝ
1952 උපත්
මැජික් වෘත්තය (මායා වෘත්තය, ශුද්ධ වූ වෘත්තය) යනු භෞතික පරිධියකින් යුතුව පොලොවෙහි අඳිනු ලබන වෘත්තයකි
මෙය Ritual Magic, විකා සහ ගුප්ත ශාස්ත්‍ර වලදී භාවිතා වේ
වෘත්තය සැකසීම/ඇඳීම 
මෙය සිදුකරන ආකාරය සම්ප්‍රදායෙන් සම්ප්‍රදායට වෙනස් විය හැක
මේ සියලුම ආකාරයේ ක්‍රම වල මූලික අරමුණ වන්නේ (අධිමානසික) ශක්තිය ගමන් කිරීම (ඇතුල් වීම සහ පිට වීම) වැලැක්වීමය
සමහර සම්ප්‍රදායන්ට අනුව වෘත්තය සෑදීමේදී ඒ වටා (ඇතුලතින්) තුන් වරක් දක්ශිණාවර්තව පැදකුණු කල යුතුය
සතර දිශා වලට අනුව ආරම්භ කල යුතු සහ අවසන් කල යුතු දිශා සම්බන්ධවද සම්මතයන් ඇත
කන්ඩායමක් සඳහා වෘත්තයක විශ්කම්භය අඩි නවයක් සහ තනි පුද්ගලයෙකු සඳහා අඩි පහක් ලෙස සාමාන්‍යයෙන් ගැනුනද, අවශ්‍යතාවය සහ කැමැත්ත මත මෙය වෙනස් විය හැක
මේ පිලුබඳව Wiccan Rede වල දක්වා ඇත්තේ
සමහරුන් නියම වශයෙන් වෘත්තය කිරීමට පෙර භෞතික වශයෙන් ලනුවක්, හුනු කූරක් හෝ ගල් කැට වලින් ලකුණු කරයි
තවද මෙසේ කරනු ලබන වෘත්තයේ (ඇතුලතින්) සතර දිශා වලට ඉටි පන්දම් සතරක් දල්වයි. මේවා සුදු පාටින් හෝ ඒ ඒ දිශා වලට අයත් වර්ණ වලින් තෝරාගනියි
උතුර
කොල
 නැගෙනහිර
කහ
 දකුණ
රතු
 බටහිර
නිල්

අරමුණ

තවද බලන්න 
 විකා
 මැජික්
 මන්ඩලා
 යන්ත්‍ර

අධෝ ලිපි 
Buckland, Raymond (2002)
Buckland's Complete Book of Witchcraft, Second edition, Revised & Expanded, Llewellyn Publications
ISBN 0-87542-050-8.  
Cunningham, Scott (2001)
A Guide for the Solitary Practitioner, 29th edition, Llewellyn Publications
ISBN 0-87542-118-0.

විකා
යුක්ලීඩියානු ජ්‍යාමිතියට අනුව වෘත්තයක් යනු දෙන ලද ලක්‍ෂ්‍යයක් වටා (අරය නමින් හඳුන්වන) නියත දුරකින් තලයක් මත පිහිටන සියලු ලක්‍ෂ්‍යයන් ගෙන් සමන්විත කුලකයයි
වෘත්තයක්, සරල සංවෘත වක්‍ර හැඩයකි
වෘත්තයක පරිධිය යනු එහි පරිමිතියයි, (වටේ දිග)
වෘත්ත චාපයක් යනු වෘත්තයක ඕනෑම අඛණ්ඩ කොටසකි
වෘත්තයක් යනු නාභි දෙකම එක මත පිහිටන ඉලිප්සයක් ලෙසද හැඳින්විය හැක
සෘජුකෝණී කේතුවක් පාදමට සමාන්තර (හෝ අක්ෂයට ලම්භක) තලයක් ඔස්සේ ඡේදනය කල විට ලැබෙන්නේද වෘත්තයකි
වෘත්තයක සමීකරණය 
කාටිසියානු ඛණ්ඩාංක ඇසුරින්,

මෙහි  කාටිසියානු ඛණ්ඩාංකද අරය  ද කේන්ද්‍රය  ද වේ
ධ්‍රැවක ඛණ්ඩාංක ඇසුරින්,

මෙහි  ධ්‍රැවක ඛණ්ඩාංකද අරය  ද කේන්ද්‍රය   ද වේ
වෘත්තය ත්‍රිකෝණමිතික ශ්‍රිත ඇසුරින්,

වෘත්තය  පරාමිතික විචල්‍යයක් ඇසුරින්,

වෘත්ත සම්බන්ධ සමීකරණ 
වෘත්තයක අරය  නම් එහි පරිධිය 

වෘත්තයක අරය  නම් එහි වර්ගඵලය 

වෘත්තයක අරය  නම් එහි පරිමාව

පයි () 
පයි, යනු ඕනෑම වෘත්තයක පරිමිතිය පරිධියට දක්වන අනුපාතයයි
මෙය නියතයකි, එනම් මෙහි අගය (ජ්‍යාමිතික හේතූන් මත) වෙනස් නොවේ
ජ්‍යාමිතිය
ගණිතය
අල්මසාන් (Almazn) යනු ස්පාඤ්ඤයේ Castile and León හි සෝරියා දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටි නගරයකි
2004 වර්ශයේ ජන සංගණනයට (INE) අනුව මෙම ප්‍රදේශයේ ජනගහනය 5,755 කි
Municipalities in Soria
ස්පාඤ්ඤය
ක්‍රිස්තු පූර්ව 161 - 137 කාලය තුළ ලංකාවේ රජ කළ දුටුගැමුණු මහ රජතුමා ඉදි කළ ප්‍රථම චෛත්‍යය ලෙස මිරිසවැටිය චෛත්‍යය හැඳින් වේ
සර්වඥ ධාතු සහිත රජතුමාගේ කොන්තය (රජුගේ රාජ්‍ය බලය සංකේතවත් කරන ආයුධය) නිධානයක් වශයෙන් පූජා කොට දහනව කෝටියක් ධනය ද වැය කර ඉදි කර ඇති මෙම චෛත්‍යය ආරම්භයේදී උසින් අඩි හැටක් සහ වට ප්‍රමාණයෙන් අඩි පන්සිය හැටකි
පසු කාලීනව මෙය ලංකාවේ රජ කළ විවිධ රජවරුන් විසින් ප්‍රතිසංස්කරණය කොට, විශාල කර ඇත
මෙම චෛත්‍යය එකල පැවති අග්‍රගණ්‍ය චෛත්‍යයක් ලෙස ඓතිහාසික පුරාවෘත්තවල සඳහන් වේ
[1] 2021-12-08

පිහිටීම
ශ්‍රී ලංකාවේ උතුරු මැද පළාතේ අනුරාධපුර දිස්ත්‍රික්කයේ අනුරාධපුර පූජා නගරයට අයත් පෙදෙසේ පිහිටා ඇති මෙම චෛත්‍යය ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ශ්‍රී පාද ස්පර්ශයෙන් අතිපාරිශුද්ධ වූ ස්ථානයක ඉදිකර ඇතැයි සැළකේ. මෙම චෛත්‍යය සාදා නිමවා පූජා කිරීමේදී රහතුන් වහන්සේලා එක්ලක්ෂ අනූදහසක් එම ස්ථානයට වැඩම කර වූ බව ඉතිහාසයේ සඳහන් වේ
මෙම චෛත්‍යය ඉදි වූ ක්‍රිස්තු පූර්ව 161 - 137 කාලයේදී ලංකාවේ අගනුවර ලෙස පැවතියේද අනුරාධපුරය යි
පුරාවෘත්ත
තමන් අනුභව කරන කවර ආහාරයකින් වුවද මුල් කොටස සංඝයා වහන්සේලාට පූජා කරන සිරිතක් දුටුගැමුණු රජතුමාට තිබූ බවත්, එක් දිනක රජතුමා යම්කිසි ප්‍රමාද දෝෂයකින් සඟුන් නොපුදා මිරිස් මාළුවක් අනුභව කළ බවත්, සිදු වූ එම දෝෂයට වන්දි වශයෙන් මෙම චෛත්‍යය ඉදි කළ බවත් මහාවංශයේ සඳහන් වේ
නමුත් තවත් මතයක සඳහන් වන්නේ දිය කෙළිය සඳහා තිසා වැවට ගිය රජතුමා එක් දිනක එතුමාගේ සර්වඥ ධාතු සහිත ජය කොන්තය මෙම ස්ථානයේ තබා ගිය බවත්, දිය කෙළි නිමවා නැවත පැමිණ එම කොන්තය ගැනීමට උත්සාහ කිරීමේදී එය එතැනින් සෙලවීමටවත් නොහැකිව තිබූ බවත්, පසුව රජතුමා එය වට කොට මෙම චෛත්‍යය ඉදි කරවූ බවත් ය
එහිදී රජතුමා කොන්තයේ වූ සර්වඥ ධාතූන් වහන්සේලාගෙන් සයවර්ණ බුදුරැස් කොන්තය වටා වැටියක්, වළල්ලක් ලෙස විහිද යනු දුටු නිසා රැස් වළල්ල යන තේරුම ඇති (රැස් යන තේරුම සහිත පාළි සහ සංස්කෘත භාෂාවේ එන "මරිචි" යන්න චරිචි -> මරිස -> මිරිස ලෙසත්, වළල්ල යන තේරුම සහිත සංස්කෘත භාෂාවේ එන "වෘත්ත" යන්න වට්ට -> ඉවට්ටි -> වැටි ලෙසත්  බිඳී අවුත්) "මිරිසවැටිය" යන නම එයට යෙදූ බව එම මතයෙන් කියවේ
ප්‍රතිසංස්කරණ
ඉදි කරන ලද දින සිට මෙරට රජකම් කළ රජුවරුන්ගේ වන්දනා මානවලට පාත්‍ර වූ මිරිසවැටිය චෛත්‍යයට අටවන, නමවන සහ දහවන ශතවර්ෂවල ලංකාවට පැමිණි ඉන්දියානු ආක්‍රමණිකයන්ගෙන් හානි සිදු විය
මෙම චෛත්‍යය කිහිප වරක්ම කඩා බිඳ දමන ලදි
ක්‍රිස්තු වර්ෂ 114 - 136 අතර කාලයේ රජ කළ පළමුවන ගජබා රජු මෙම ථූපයට ආරක්ෂිත ආවරණයක් ඉදි කර ඇති අතර ක්‍රිස්තු වර්ෂ 209 - 231 කාලයේ රජ කළ වෝහාරිකතිස්ස රජු එහි ඡත්‍රය ප්‍රතිසංස්කරණය කළේ ය
පසුව ක්‍රිස්තු වර්ෂ 914 - 923 අතර කාලයේ රජ කළ පස්වන කාශ්‍යප රජු මෙහි සියළුම ගොඩනැගිලි ප්‍රතිසංස්කරණය කළ අතර පොළොන්නරුවේ රජ කළ දෙවන පරාක්‍රමබාහු රජතුමා මෙය අඩි දෙසිය හයක් දක්වා උස් කොට ආරාම විහාර ආදිය ද පූජා කර ඇත
පසුව 1888 වර්ෂයේ දී ගරා වැටී ඇති මෙම චෛත්‍යය වර්තමානයේ දී රජය විසින් ප්‍රතිසංස්කරණය කොට බැතිමතුන්ට වන්දනා මාන කළ හැකි පරිදි සංරක්ෂණය කොට ඇත
මෙම ස්ථානයට අයත් ගොඩනැගිලි අතර දුටුගැමුණු රජතුමා විසින් තනවන ලද උපෝසථාගාරයක් ද, දෙවන කාශ්‍යප රජු (ක්‍රිස්තු වර්ෂ 650 - 659) විසින් තනවන ලද විශාල මන්දිරයක් ද, හතරවන කාශ්‍යප රජු (ක්‍රිස්තු වර්ෂ 898 - 914) විසින් තනවන ලද බුදු රජාණන්වහන්සේගේ කේශ ධාතුව තැන්පත් කිරීම සඳහා වූ  "චන්දන ප්‍රාසාද" නම් වූ ගොඩනැගිල්ලක් ද වේ
වන්දනා ගාථාව
අභය රාජ සධාතුක කුත්තවරං - සුනිඡායකතං බහුමාණිකං
සකලහිතං පණමේසදා - මරිච්වට්ටික චෙතිය මුත්තමං

තේරුම

දුටුගැමුණු රජතුමා විසින් සර්වඥධාතු සහිත වූ උතුම් ජය කොන්තය නිධාන කොට කරවන ලද මිරිසවැටිය චෛත්‍යය නමදිමි
සේයා රූ එකතුව
<center>

දාගැබ් - ශ්‍රී ලංකා
අනුරාධපුර දිස්ත්‍රික්කයේ බෞද්ධ සිද්ධස්ථාන
අනුරාධපුර දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක‎
සරත් කොටගම මහාචාර්යතුමා කොළඹ විශ්ව විද්‍යාලයේ සත්ත්ව විද්‍යා අංශයේ පරිසර විද්‍යාව පිළිබඳ මහාචාර්යවරයෙකි
1720 මරණ
1641 උපත්
Articles with Project Gutenberg links
සිදුවීම් හා නැමියාවන් 
 ක්‍රිපූ 804 — ඇසිරියාවේ III වන ඇඩාඩ්-නිරාරි දමාස්කසය අභිභවනය කිරීම
ක්‍රිපූ 804 — පාරාවෝ, I වන පෙඩුබාස්ටිස් ගේ මරණය
ක්‍රිපූ 800 පමණ — ග්‍රීක අප්‍රකට යුග යන්හි නිමාව.
 ක්‍රිපූ 800–ක්‍රිපූ 700 පමණ — ඉතාලියේ ප්‍රාග්- එට්රුස්කාන් කාල පරිච්ඡේදය
එට්රුස්කාන් ශිෂ්ඨාචාරය
ඔල්මෙක්වරුන් පිරමිඩ තැනූහ
උස්සන්ගොඩ වනාහි දකුණු ශ්‍රී ලංකාවේ පිහිටි සුවිශේෂී  පරිසර පද්ධතියකි
කොළඹ - වැල්වාය (AA2) මාර්ගයේ නෝනාගමට සමීපව පිහිටා ඇත
අභය භූමියේ හෙක්ටයාර 111 ක් ක පමණ ප‍්‍රදේශයක ව්‍යාප්තව ඇති ශුෂ්ක පරිසර පද්ධතියක පිහිටි පුරා විද්‍යාත්මක උරුමයක් ලෙස නම් කොට ඇති ප‍්‍රදේශයකි
පාශාණ

වර්ණය

පස පිළිබඳ පර්යේෂණ පවත්වන විශේෂඥයන්ගේ අවධානය ඒ කෙරේ යොමු වූයේ රතු පස්, සුවිශේෂී පාෂාණ නිසාය
උස්සන්ගොඩ බිමෙහි ඇත්තේ තද රතු පැහැති පස් ස්ථරයකි
එය හෙක්ටයාර් ගණනාවක් පුරා පැතිර පවතී
උස්සන්ගොඩ පිළිබඳ පර්යේෂණ කරන විද්‍යාඥයන්ගේ අදහස වී ඇත්තේ වසර මිලියන 15 කට පමණ ඉහත දී උල්කාපාතයක් කඩා වැටීම නිසා මෙම සුවිශේෂී භූමිය නිර්මාණය වී ඇති බවකි
පිළිස්සීම නිසා රතු පැහැ වූ පස ද උණු වූ පාෂාණ ද ඒ සඳහා සාක්‍ෂි සපයයි
යකඩ
උස්සන්ගොඩ පිහිටි රතු පස් මත තැනින් තැන උණු වූ යකඩ නොහොත් පාෂාණ විශේෂයක් දැක ගත හැකිය
ඒවා ඉතා බරැතිය
ගිනි කන්දකින් පිටාර ගලා නිසොල්මනේ සිටින ලාවා වැනිය
රතු පස් නිසාමදෝ මෙහි ශාක නොවැඬේ මෙම භූමිය පුරා පිහිටි කටු වන ලැහැබ කතරක පිහිටි ක්‍ෂෙම භූමියක අසිරිය ගනියි
මෙම අපූරු භූමියෙහි ශාක පැළවන්නේ නැත
නමුත් සුළඟ ආදියෙන් එම සුවිශේෂී රතු පස් මත වෙනත් පස් ස්ථර තැන්පත්වීමෙන් කළමැටිය අභය භූමියේ ඇති කරඹ, පතොක්, එරමිණියා ආදී ශාඛ ශුෂ්ක පරිසරයට ඔරොත්තු දී සිටින ඒවා තැනින් තැන වන ලැහැබක් සේ විටෙක දිස්වෙයි
උස්සන්ගොඩ එක් අර්ධයක් කෙළවර වන්නේ මහ සයුරෙන්ය
එය ඉතා ශීඝ‍්‍ර ලෙස මුහුදු රකුසාට බිලිවන ප‍්‍රදේශයකි
ඉතිහාසයේ සිදුවීම් රැසකට මෙන්ම ජනප‍්‍රවාද රැසකට ම තෝතැන්නක් වූ උස්සන්ගොඩ අද ලෝක උරුමයක් වැනිය
ජීවීන්

ශාක

උස්සංගොඩ ශාක වැවෙන්නේ ඉතාම මද වශයෙනි
ඒවාද මෙවැනි ඉතා කුඩා පැලෑටි වේ

සත්තු

ජනප්‍රවාද
කළමැටිය අභය භූමියෙහි ඉහළින් පිහිටා ඇති ප‍්‍රදේශය අතීතයේ සිටම හඳුන්වා ඇත්තේ උස්සන්ගොඩ නමින්ය
සොබා දහමේ අපූර්ව නිර්මාණයක් වන උස්සන්ගොඩ අද ජනප‍්‍රවාද සකටද උරුමකම් කියන දිවයිනේ පිහිටි සුවිශේෂී ම පොළෝ තලයකින් සමන්විත පාරිසරික මෙන්ම පුරාවිද්‍යාත්මක වටිනාකමකින් යුතු දුර්ලභ උරුමයකි
උස්සන්ගොඩ පිළිබඳ ජනප‍්‍රවාද, පුරාවිද්‍යාත්මක නටඹුන් මෙන්ම සාහිත්‍යගත තොරතුරු ද රැසක් වෙයි
ඉන් සමහරක් මෙම භූමියේ පවතින සුවිශේෂී ලක්‍ෂණ හේතුවෙන් බිහි වී ඇත
නමුත් ඇතැම් ජනප‍්‍රවාද පවසන්නේ අතීතයේ සිදු වූ වෙනත් සිදුවීම් නිසා මෙම භූමිය සැකසුණු බවකි
උස්සංගොඩ ජාතික වනෝද්‍යානය
උස්සංගොඩ සහ ආශ්‍රිත ප්‍රදේශයේ ක්‍රි
ව.2010දී ජාතික වනෝද්‍යානයක් ලෙස ප්‍රකාශයට පත්කෙරිනි
ශ්‍රී ලංකාවේ පරිසරය
සංයුක්ත තැටිය නොහොත් සංගත තැටිය (සීඩී) යනු ආංකික (Digital) ක්‍රමයට දත්ත රැඳවා තබා ගතහැකි ප්‍රකාෂ තැටියකි
1982 වසරේ දී සංයුක්ත තැටියක් මුල් වරට වෙළඳ පොළට එළිදැක්වූ අතර අද දක්වාම මේවා වාණිජ වශයෙන් සංගීතය පටිගත කිරිම සඳහා වැඩි වශයෙන් භාවිතා කරයි
සාමාන්‍ය සංයුක්ත තැටියක් මි
120ක විශ්කම්භයකින් යුක්ත අතර එහි විනාඩි 80ක හඬ රඳවා තබා ගතහැකිය
මෙම තැටි වලට අමතරව මි
80ක විශ්කම්භයකින් යුතු තරමක් කුඩා සංයුක්ත තැටි ද භාවිතයේ පවති
එහි විනාඩි 24ක හඬ රඳවා තබා ගතහැකිය
මුල් කාළීනව හඬ පටිගත කිරීම සඳහා පමණක් භාවිතා කල සංයුක්ත තැටි පසුව දත්ත රඳවා ගැනීම සඳහා ද පරිගණක තාක්ෂණයේ දී භාවිතයට ගැනුනි
පරිගණකයකින් කියවිය හැකි සේ දත්ත ගබඩා කර තිබෙන සංයුක්ත තැටි CD-ROM ලෙසින් හඳුන්වයි. එක් වරක් පමණක් දත්ත ලිවිය හැකි සංයුක්ත තැටි CD-R ලෙස හඳුන්වන අතර නැවත නැවත දත්ත ලිවිය හැකි සංයුක්ත තැටි CD-RW ලෙස හඳුන්වයි.

භෞතික ස්වභාවය 
මි
1.2ක ඝනකමින් හා ග්‍රැම් 16ක බරින් යුතු ඉතා පිරිසිඳු පොලිකාබෙන්ට් තැටියකින් සංයුක්ත තැටිය නිමවී ඇත
සංයුක්ත තැටියක් කියවීමේ දී ඒ මතට එල්ල වන ලේසර් කිරණ ධාරාව පරාවර්තණය කිරීම සඳහා මෙම පොලිකාබෙන්ට් තැටිය මත ඇලුමීනියම් තට්ටුවක් හෝ කලාතුරකින් රන් තට්ටුවක් හෝ අතුරා තිබේ
අවසානයේ ලැකර් තට්ටුවක් ඒ මත ආරක්ෂාව සඳහා අතුරනු ලබයි
සංයුක්ත තැටියක දත්ත ලිවීමේ දී සිදු කරනු ලබන්නේ පොලිකාබෙන්ට් තැටිය මත ඇසට නොපෙණෙන තරමේ ඉතා කුඩා ආවාට (Pits) ලෙස මෙම දත්ත, තැටියේ මැද සිට පිටතට සර්පිලාකාර පථයක් ලෙස සැකසීමයි
දත්ත ගබඩ කරන පත අතර දුර ආසන්න වශයෙන් මයික්‍රො මීටර් 1.6 ක් පමන වේ
ඒ මතට එල්ල වන කිරණ ධාරාව මගින් මෙහි ගබඩා වී ඇති දත්ත කියවනු ලැබේ
බාහිරට යොමු 
 Philips history of the CD
 Sony's CD history 
 How Stuff Works - CDs
සිදුවීම් හා නැමියාවන් 
ක්‍රිපූ 1100 — ඇසිරියාවේ පළමු වන ටිග්ලාත්-පිලෙසර් විසින් හිට්ටිට්වරුන් අභිභවනය කිරීම
ක්‍රිපූ 1100 පමණ — ඩෝරියානුවන් විසින් පුරාතන ග්‍රීසිය ආක්‍රමණය කිරීම
ක්‍රිපූ 1100 පමණ — මයිසිනියානු ශිෂ්ඨාචාරය නිමා වීම
ක්‍රිපූ 1100 පමණ — ග්‍රීක අප්‍රකට යුග ආරම්භය
ක්‍රිපූ 1100 පමණ — උතුරු ඉතාලියේ ප්‍රාග්- විලානෝවන් සංස්කෘතිය ආරම්භය
ක්‍රිපූ 1100 පමණ — ඊජිප්තුවේ නව රාජධානිය නිමා වීම
වැදගත් චරිත
 දාවිත් රජ ඊශ්‍රායෙලයේ පාලකයාය
ක්‍රිපූ 1100 පමණ — ෂරතූස්ට්රා මෙලොව එලිය දුටි
නව නිෂ්පාදන, නව සොයාගැනීම්, නව අදහස් 
 ෆොනීසියානුවන් විසින් හෝඩිය සොයාගැනීම
ඇසිරියානුවන් විසින් මූල්
ආපීන් සොයාගැනීම
තාරකා රාශි පිළිබඳ පැරණි දත්ත එකතුවක්
1100s BC
සිදුවීම් හා නැමියාවන් 
 ක්‍රිපූ 1159 — හෙක්ලා ගිනිකන්ද පිපිරීමෙන් අනතුරුව ආරම්භව අවුරුදු 18 ක් පුරා පැවැති ගෝලීය "ශාක වළලු ආචරණය" (ශාකයන්හි වර්ධනය අඩුවු කාල පරිච්ඡේදය)
ක්‍රිපූ 1154 — ස්පාර්ටා හි රජ මෙනලාවුස් ගේ අභාවය (ඇස්තමේන්තුගත දිනය)
ක්‍රිපූ 1154 —පිටුවහල් කරන ලද ස්පාර්ටා හි හෙලන් රැජිණ රෝඩ්ස් හිදී සියදිවිහානි කර ගැනීම
(ඇස්තමේන්තුගත දිනය)
වැදගත් චරිත 
 ක්‍රිපූ 1153 — ඊජිප්තුවේ III වන රැමිසිස් පාරාවෝ ගේ අභාවය

1150s BC
රෝමානු ජනරජය විසින් ක්‍රිපූ 146දී  දියත් කරන ලද කොරින්ත් සටන නමින් හැඳින්වෙන සටනෙහි අවසන් ප්‍රතිඵලය වූයේ, අයස්කාන්ත ධන සම්භාරයක් සතුවීම නිස‍ා ඉමහත් කීර්තියට පාත්‍රව සිටි එම ග්‍රීක රාජ්‍යය සම්පූර්ණයෙන් හා මුළුමනින් විනාශ මුඛයට ගොදුරුවීමය
රෝමන්වරු ක්‍රිපූ 146 හිදී ලූසියස් මමියස් ඇකිකස් ගේ නායකත්වය යටතේ පැමිණ කොරින්ත් වටලා එය විනාශ කර දැමූහ
නගරයට ඇතුළුවූ මමියස් සියළු පුරුෂයන් කඩුගා දැමූ අතර, නගරය ගිනි රකුසාට බිලි දීමට පෙර ස්ත්‍රීන් හා දරුවන්  වහලුන් ලෙස විකිණීය
මේ සියළු දෑ ‍අගයනු වස් ඇකියානු සංගමයේ අභිභාවකයා යන අරුතැති ඇකිකස් යන විරුදනාමය ඔහු වෙත පිරිනැමිනි
පුරාවිද්‍යාත්මක සාක්ෂි පෙන්නුම් කරන ආකාරයට මෙම නගරය ඉන් ඉක්බිතිව ඉතාමත් අල්ප ලෙස ජනාවාස වී ඇති අතර, තමා ඝාතනයට ලක්ව මිය පරලොව යෑමට ටික කලකට පෙර ජූලියස් සීසර් විසින් ක්‍රිපු 44 දී මෙම පුරවරය කොලෝනියා ලාවුස්  ඉයුලියා කොරින්තියේන්සිස් යනුවෙන් නම් කරමින් නැවත ගොඩ නගා ඇත
ග්‍රීසිය රෝමානු ආධිපත්‍ය්‍යට නතු වීමෙන් අනතුරුව, රෝම ඉතිහාසයට ග්‍රීක-රෝමානු යුගය නම්වූ අළුත් පරිච්ඡේදයක් එක් විය
146 BC
Corinth 146 BC
3වන සියවස යනු ජූලියන් දිනදර්ශනය අනුප්‍රකාර ක්‍රිස්තු වර්ෂ 201 සිට 300 දක්වා කාල පරිච්ඡේදයයි
සමාලෝචනය 

ඉහත ශත වර්ෂයේදී කොමෝඩස් ගේ අභාවයෙන් පසුව රෝමානු අධිරාජ්‍යය සිවිල් යුද්ධයක ග්‍රහණයට නතු විය
කලකෝලහාල නිමා වත්ම, සෙප්ටිමියස් සෙවරස් අධිරාජයා ලෙස බලයට පත් වී, සෙවරන් රජ පෙළපත ආරම්භ කලේය
පෙර අධිරාජයන්ට හාත් පසින්ම වෙනස් වූ හේ තම ආධිපත්‍යය පවත්වා ගෙන යෑම සඳහා යුද්ධ හමුදාව එළිපිටම භාවිතා කල අතර ඒ සඳහා ඔවුනට ඉහලින්ම වැටුප් ගෙවී මද කරන ලදි
මෙහි ප්‍රතිඵලය වූයේ මොහු පිහිටවූ රාජ්‍ය පාලනය හමුදා රාජාණ්ඩුව ක් ලෙස නම් කෙරීමය
230 ගණන් වලදී මෙම ක්‍රමය බිඳ වැටුණු අතර, ඉන් පසු වසර පනහක කාලයක් තුල පැවතියේ අධිරාජයන් විස්සනට නොඅඩු ගණනක්, එයින් බොහෝ දෙනෙක් මාස කිහිපයකට පමණක්, බලයේ රැඳී සිටි හමුදාමය අරාජිකත්වය හෙවත් 3වන සියවසෙහි අර්බූදය ලෙස හැඳින්වෙන කාලයයි
මොවුන්ගෙන් බහුතරයක් ඝාතකයින් අතින් හෝ සටනේදී හෝ මියයෑමට ලක් වූ අතර, මෙම දේශපාලන කැළඹීම නිසාවෙන් හා නැගෙනහිර දෙසින් වැඩෙමින් පැවැති  පර්සියානු තර්ජනය නිසාවෙන් අධිරාජ්‍යය සම්පූර්ණ බිඳී යෑමකට ඉතාමත් ආසන්නයෙහි පැවතියේය
ඔවුන්ගේ නව සසානිඩ් පාලකයන් යටතේ අභියෝගාත්මක සුපිරි බලවතකු බවට පත් වී සිටි පර්සියාව හා සටන් වැදීමට තම රාජ්‍යය සූදානම් කරනු වස් ඉතාමත් දැඩි ප්‍රතිසංස්කරණ ක‍්‍රියාත්මක කිරීමට රෝමන්වරුනට සිදුවී තිබුණි
අවසානයේදී ‍මෙම ප්‍රතිසංස්කරණ භුක්තිවිඳීමට හැකි වූයේ ඩියොක්ලටියන් ගේ පාලන සමයේදී වූ අතර, මෙම ප්‍රතිසංස්කරණ අතුරින් එකක් වූයේ අධිරාජ්‍යය නැගෙනහිර හ‍ා බටහිර යන අර්ධ දෙකකට බෙදා එක එකක් සඳහා වෙනම පාලකයෙක් පත් කිරීමය
සිදුවීම් 

 208
චීන වාවික හමුදාව   රෙඩ්ක්ලිෆ්ස් සටනෙහි යෙදුනහ
 212
කොන්ස්ටිට්‍යුටියෝ ඇන්ටෝනිනියානා විසින් සියළු නිදහස් රෝමන් පුරුෂයන් හට පුරවැසි භාවය ලබා දෙන ලදි
 212–216
කරකල්ලා හි නාන තටාක
 220
වෙයි රාජවංශය පිහිටුවීමත් සමග හං රාජවංශය නිමා වීම
230–232
පර්සියාවේ සසානිඩ් රාජවංශය නැගෙනහිර රෝමානු පළාතේ තමන්හට අහිමි වූ භූමිය නැවත අත්පත් කර ගැනීම සඳහා යුද්ධයක් ආරම්භ කිරීම 
 235–284
තෙවන සියවසෙහි අර්බූදය රෝමානු අධිරාජ්‍යය කම්පනයට පත් කරයි
 250–538
කොෆුන් යුගය, ජපානයේ යමාටෝ කාල පරිච්ඡේදයේ පළමු භාගය
 258
වැලේරියන්විසින්  ක්‍රිස්තියානු වරුන් සංහාරය කිරීම 
 260
පර්සි‍යාවේ Iවන ෂාපූර් විසින් රෝමානු Iවන වැලේරියන් අධිරාජයා අත් අඩංගුවට ගැනීම 
 184–280
වීනයේ ත්‍රිත්ව රාජධානි කාල පරිච්ඡේදය
 280–420
චීනයේ ජිං රාජවංශය (265-420) 
 ඉන්දියාවේ සාරනාත් බෞද්ධ කලාවන්හි කේන්ද්‍රස්ථානය බවට පත් විය
 තිරිඟු ආහාර වගාවක් ලෙස මෙක්සිකෝවේ සිට උතුරු ඇමරිකාව ට ව්‍යාප්ත වීම ආරම්භ විය 
 ෆුනාන් රාජධානිය  ෆන් ෂි-මාන් ගේ පාලනය යටතේ එහි උච්චතම ශ්‍රී විභූතියට එළඹීම  
 ගොත් වරුන් ගොතිස්කන්ඩ්සා සිට යුක්‍රේන් දක්වා සංක්‍රමනය වී චර්න්යාකෝව් සංස්කෘතිය බිහි කිරීම

වැදගත් චරිත 

 ඇලෙක්සැන්ඩ්‍රියාවේ ක්ලෙමන්ට්
 ඩියොක්ලටියන්, රෝමානු අධිරාජය‍ා
 ඇලෙක්සැන්ඩ්‍රියාවේ ඩියෝෆන්ටස් , විසින් ඇරිත්මැටිකා රචනය කිරීම
 පළමු ප්‍රති-පාප්වහන්සේ ලෙස සැලකෙන, හිපොලිටස්
 චීන ගණිතඥ, ලියු හුයි 
 මානිකෙයි-ධර්මයහි නිර්මාතෘවර, මානි (ශාස්තෘවර) 
 ඔරිගන්
 මහා ගණිතඥ, ඇලෙක්සැන්ඩ්‍රියාවේ පාපස් 
 නව ප්ලෙටෝ වාදයහි නිර්මාතෘ, ප්ලෝටිනස්
 ලතින් පල්ලියේ පියා ලෙස සමහරවිට හැඳින්වෙන, ටර්ටුලියන්
 ටාඕවාදී, වං පි 
 හියර්ලන්හි තර්මේ ප්‍රතිසංස්කරණය කල, M
Sattonius Iucundus
 ත්‍රිත්ව රාජධානි සමයේ විශිෂ්ඨ උපායඥයෙකු ලෙස සැලකෙන, ෂූගේ ලියැං 
 ෂූ රාජධානිය ආරම්භ කල මුල් අධිරාජයා, ලියු බෙයි
වෙයි රාජධානිය ආරම්භ කල මුල් අධිරාජයා, කඕ කඕ

නව නිෂ්පාදන, නව සොයාගැනීම්, නව අදහස් 
 අවිදුර-දෘෂ්ඨිකත්වයක් තිබූ සිරියාවේ රජ කුමරියක් සඳහා ප්‍රාක්තම අවදියේ වූ ඇස් කණ්ණාඩි නිෂ්පාදනය කිරීම
දිශාව පෙන්වන මාලිමා යන්ත්‍රයක් ලෙස ක්‍රියා කල රෝද සහිත යාන්ත්‍රික උපකරණයක් වූ දකුණ පෙන්වන රථය, මා ජුං විසින් සොයා ගැනීම

Decades and years 
 

3
 
003
ඉතිහාසය - ලෝකය
නිකොලස් කොපර්නිකස් (පෝලන්ත
Mikołaj Kopernik
1473 පෙබරවාරි 19 – 1543 මැයි 24) යනු යුරෝපයේ පුනරුද සමයේ ජීවත් වූ මහාප්‍රාඥයෙක්, ගණිතඥයෙක්, තාරකා විද්‍යාඥයෙක් සහ කතෝලික පූජකවරයෙකු විය
මොහු ඉපදී ඇත්තේ 1473 පෙබරවාරි 19 වන දා පෝලන්ත රාජධානියේ ටෝරන් නගරයේ සාන්ත අමර් වීදියේ නිවසකය
ඔහුගේ නම තම පියාගේ නම වන නිකලස් ගෙන් තබා ඇත