Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
සංස්කරණ

කලින් සංස්කරණ 

මයික්‍රොසොෆ්ට් වින්ඩෝස් හි ඉතිහාසය 1981 සැප්තැම්බර් මස වන තෙක් දිගහැරේ
චේස් බිෂොප් (Chase Bishop) නම් පරිගණක විද්‍යාඥයා විසින් ඉලෙක්ට්‍රොනික උපාංගයක් සඳහා අතුරුමුහුණත් කළමනාකරණ (Interface Manager) ආකෘතියක් නිර්මාණය කිරීමට මුල පුරන ලදී
ඒ අනුව 1983 නොවැම්බර් මස (ඇපල් ලීසා [Apple Lisa] පරිගණකය හදුන්වාදීමෙන් පසු හා Macintosh පරිගණකය හදුන්වාදීමට පෙර අතර කාලය තුළ) මෙම අතුරුමුහුණත් කළමනාකරණ ආකෘතිය 'Windows' යන නාමය යටතේ හදුන්වාදෙන ලදී
නමුත් වින්ඩෝස් 1.0 (Windows 1.0) 1985 නොවැම්බර් මාසය වන තෙක්  නිකුත් නොකරන ලදී
වින්ඩෝස් 1.0, Apple සමාගමේ මෙහෙයුම් පද්ධතිය සේම සාර්ථක වුවද එය එතරම් ජනයා අතර ප්‍රචලිත නොවීය
වින්ඩෝස් 1.0 පරිපුර්ණ මෙහෙයුම් පද්ධතියක් නොවීය
එය MS-DOS හි වැඩිදියුණු කළ දිගුවක් විය
වින්ඩෝස් 1.0 හි අතුරුමුහුණත් වැඩසටහන 'MS-DOS Executive' ලෙස හැදින්වූ අතර, විශේෂාංග ලෙස Calculator, Calendar, Cardfile, Clipboard viewer, Clock, Control Panel, Notepad, Paint, Terminal, Write හා Reversi පරිගණක ක්‍රීඩාව ඇතුලත් විය
වින්ඩෝස් 1.0 හිදී කවුළු (windows) එක මත එක දර්ශනය වන ආකාරයට පෙන්නුම් නොකරන අතර, ඒවා ඵලක ආකාරයට (tiles) කවුළු දර්ශනය වේ
වින්ඩෝස් 2.0 (Windows 2.0) 1987 දෙසැම්බර් මස නිකුත් කරන ලද අතර, එය පෙර මෙහෙයුම් පද්ධතියට වැඩ බෙහෙවින් ජනප්‍රිය විය
මෙම නිකුතුව පරිශීලක අතුරුමුහුණතේ තවත් වැඩිදියුණු කිරීම් වලින් හා පරිගණක මතක කළමනාකරණ හැකියාවෙන්ද යුක්ත විය
වින්ඩෝස් 2.03 (Windows 2.03) සංස්කරණය කවුළු එක මත එක දිස්වන සේ දර්ශනය කිරීමට හැකියාවෙන් යුතුව නිකුත් කළ අතර එම නවීකරණය හේතුවෙන් Apple සමාගම මයික්‍රොසොෆ්ට් සමාගමට එරෙහිව නීතිමය ක්‍රියාමාර්ග ගන්න ලදී
ඒ ප්‍රකාශන හිමිකම් අයිතීන් මයික්‍රොසොෆ්ට් සමාගම විසින් උල්ලංඝනය කරන ලද්දේ යැයි සලකමිනි
වින්ඩෝස් 2.0 හිදී වැඩිදියුණු කළ යතුරුපුවරු කෙටිමං (Keyboard Shortcuts) හා ප්‍රසාරිත මතකයන් (Expanded Memory) භාවිත කිරීමේ හැකියාව ලබාදුනි
වින්ඩෝස් 2.1 නිකුතුව සංස්කරණ දෙකකින් වෙළදපොලට නිකුත්කරන ලදී
ඒ 'වින්ඩෝස්/286' (Windows/286) හා 'වින්ඩෝස්/386' (Windows/386) ලෙසය
Windows/286 සංස්කරණය ඉන්ටෙල් 80386 (Intel 80386) සඳහා නිර්මාණය කල අතත්‍ය  (Virtualization) යෙදවුමක් (Virtual 8086 mode) වූ අතර Windows/286 සංස්කරණය ඉන්ටෙල් 8086 (Intel 8086) හා ඉන්ටෙල් 80286 (Intel 80286) ක්ෂුද්‍ර සකසන තුළ ක්‍රියාකිරීම සඳහා නිර්මාණය කර ඇත
මීට අමතරව පූර්ණ වින්ඩෝස් පැකේජයන්ට අමතරව තෙවන-පාර්ශව විසින් නිකුත් කළ ධාවන කාලයදී ක්‍රියා කිරීමට සැකසු වින්ඩෝස් සංස්කරණයන් ද පෙර වින්ඩෝස් මෘදුකාංග සමඟ බෙදාහරින ලද අතර ඒ නිසා එම වින්ඩෝස් මෘදුකාංග සම්පුර්ණ වින්ඩෝස් විශේෂාංග කට්ටලය රහිතව වුවත් 'MS-DOS' පද්ධතිය තුළදී ක්‍රියාත්මකවීමට අවස්ථාව ලැබිණි
මුල් වින්ඩෝස් සංස්කරණ බොහෝ තැන්වලදී මෙහෙයුම් පද්ධතියකට වඩා එය චිත්‍රක කවචයක් (graphical shell) ලෙස හදුන්වනු ලබයි
ඒ MS-DOS පද්ධතිය මත ක්‍රියාකරන්නක් වූ බැවිණි
කෙසේවෙතත් ක්‍රියාකරවිය හැකි ගොනු ආකෘති (executable file format) ඇතුලත් වීම මෙන්ම යතුරුපුවරුව, මූසිකය, මුද්‍රණ යන්ත්‍ර, චිත්‍රණ, ශබ්ද හා ටයිමර (timer) වැනි උපාංග සඳහා ක්‍රියාත්මක කිරීමට අවශ්‍ය ධාවක (device drivers) සැපයීමට ඇති හැකියාව වැනි කරුණු නිසා මෙහෙයුම් පද්ධතියක් ලෙස සලකනු ලබයි
තවද MS-DOS පද්ධතිය සතු නොවන බහුකාර්ය ලෙස චිත්‍රක යෙදවුම් ක්‍රියාත්මක කරවීමේ හැකියාව පවතී
වින්ඩෝස් 3.0 සහ 3.1

වින්ඩෝස් 95, 98, සහ Me

වින්ඩෝස් NT පවුල

64-bit මෙහෙයුම් පද්ධති

වින්ඩෝස් CE

වින්ඩෝස් වල අනාගතය

ඉතිහාසය

නිකුත් කිරීම් කාලපෙළ

හුවමාරු භාවිතය

ආරක්ෂාව

අනුකරණ මෘදුකාංග

මේවාද බලන්න

විමර්ශන

බාහිර සැබැදි 

මෙහෙයුම් පද්ධති
මයික්‍රෝසොෆ්ට්
මෙහෙයුම් පද්ධතියක් පරිගණක සම්පත් කළමණාකරණය කර ක්‍රමලේඛකරුවන්ට / පරිශීලකයන්ට එම සම්පත්වලට ප්‍රවේශ වීමට අතුරු මුහුණත් සපයන මෘදුකාංගයකි
මෙහෙයුම් පද්ධතියක් පද්ධති දත්ත හා පරිශීලක ආදාන සකසා පරිශීලකයන්ට හා පද්ධති ක්‍රමලේඛවලට සැපයීම සදහා වැඩ කටයුතු හා අභ්‍යන්තර පද්ධති සම්පත් කළමනාකරණය කරමින් ප්‍රතිචාර දක්වයි. මෙහෙයුම් පද්ධතියක්, මතකය පාලනය හා වෙන් කිරීම , පද්ධති ඉල්ලීම්වල ප්‍රමුඛතාව සැකසීම , ආදාන ප්‍රතිදාන උපකරණ පාලනය , පරිගණක ජාලකරණයට පහසුකම් සැලසීම හා ගොණු කළමණාකරණය වැනි මූලික කරුණු ඉටු කරයි
මෙහෙයුම් පද්ධතියක් පුද්ගලික පරිගණක , අන්තර්ජාල සේවාදායක , ජංගම දුරකතන , සංගීත ධාවක , රවුටර් , ස්විච , රැහැන් රහිත ප්‍රවේශ ස්ථාන (access point) , ජාල ගබඩා , ක්‍රීඩා කොන්සෝල , ඩිජිටල් කැමරා , මහන යන්ත්‍ර හා දුර දක්න වැනි සංගෘහිත පරිපථ යොදා ගෙන සාදනු ලබන සෑම දෙයකම පාහේ සොයා ගත හැක
බොහෝමයක් වේලාවට පරිගණකයන් පණගැන්වීමේ දී පළමුවම ධාවනය වන කේතය මෙහෙයුම් පද්ධතිය නොවේ
පරිගණකයේ ක්‍රියාත්මක වන පළමු‍ කේතය සාමාන්‍යයෙන් ෆ්ලෑෂ් ROM හි ගබඩා කර ඇති අතර ෆර්ම් වෙයාර් මගින් ඇතුල් වේ
මෙය සමහරක් විට BIOS හෝ බූට් ROM (boot ROM) ලෙස හදුන්වනු ලැබේ
ෆර්ම් වෙයාර් මෙහෙයුම් පද්ධති කර්නලය (සාමාන්‍යයෙන් තැටියෙන් හෝ සමහර විට ජාලය හරහා ) ඇතුල්කර ක්‍රියාත්මක කරන අතර පරිශීලකයා තිරය මත දකින ප්‍රථම චිත්‍රක හෝ වදන් ප්‍රතිදානයට වගකිව යුත්තේ ද ෆර්ම් වෙයාර්ය (firmware)
ලිනක්ස් (Linux), මැක් ඕඑස් (macOS), මයික්‍රොසොෆ්ට් වින්ඩෝස් (Microsoft Windows) හා සෝලාරිස්  (Solaris) නූතන බහුලව භාවිතා වන මෙහෙයුම් පද්ධති කිහිපයකි
මෙයින් වැඩතලය (desktop) මත වඩාත්ම ජනප්‍රිය වින්ඩෝස් වන අතර සේවාදායක පසුබිම් වලදී ලිනක්ස් වෙයි
ලිනක්ස්, මැක් ඕඑස් හා වින්ඩෝස් සියල්ලටම සේවාදායක හා පුද්ගලික වෙනස්කම් පවතී
මයික්‍රොසොෆ්ට් වින්ඩෝස් හැරුණු කොට පෙර සදහන් කරන ලද සියලු මෙහෙයුම් පද්ධති සැලසුම් කිරීමට දිරි ගැන්වීම හෝ කෙළින්ම සැලසුමම ලබා ගන්නේ යුනික්ස් මෙහෙයුම් පද්ධතියෙනි
1960 පසු භාගයේ දී බෙල් පර්යේෂණාගාරවල නිපදවන ලද යුනික්ස් , බොහෝමයක් නොමිලේ බෙදා හරින හෝ වාණිජමය මෙහෙයුම් පද්ධතිවල දියුණුවට හේතු විය
බොහෝමයක් පරිශීලකයන් මෙහෙයුම් පද්ධතිය , ඩෙක්ස්ටොප්  වටපිටාවට සමාන කරයි
මෙහෙයුම් පද්ධති - ඉතිහාසය 

ප්‍රථම පරිගණකයේ මෙහෙයුම් පද්ධතියක් නොතිබුනි
60 දශකය මුල් භාගය වන විට පරිගණක වෙළඳාම්කරුවන් කාණ්ඩ සැකසුම් ප්‍රවර්ධනය කිරීමේ ක්‍රමවේදයන්, ලැයිස්තුගත කිරීම හා කාර්ය ක්‍රියාත්මක කිරීමේ ක්‍රම වේදයන් සංවර්ධිත කිරීම සඳහා තරමක් පුළුල් මෙවලම් සැපයීමට ක්‍රියා කලහ
මේ සඳහා උදාහරණ ලෙස UNIVAC මා  Control Date ආයතන මඟින් නිපදවන ලදි
MS-DOS මඟින් මෙහෙයුම් පද්ධතියක ආකාර ලක්ෂණ බොහෝමයක් ඉදිරිපත් කරනු ලැබිනි
තැටි ප්‍රවේශය මේ සඳහා නිදසුනකි
කෙසේ වුවත් බොහෝමයක් මෙහෙයුම් පද්ධති මෙය සම්පුර්ණයෙන්ම මඟහැර කෙලින්ම දෘඩාංග මත ක්‍රියාත්මක වීමට ඉඩකඩ සකසා දිනි
මෙහෙයුම් පද්ධති මුලින්ම යොදා ගෙන තිබුනේ මහා පරිගණක වලදීය
එහෙත් පසුව මුලික ක්ෂුද්‍ර පරිගණක මෙහෙයුම් පද්ධති කළමනාකරණය ලැයිස්තුගත කිරීම භාවිතා කර වරකට එක් වැඩසටහනක් පමණක් ක්‍රියාකිරීමට අවකාශ සලසා දිනි
සෑම වැඩසටහනක්ම එය ක්‍රියාත්මක වන කාල පරිච්ඡේදය පුරාවටම එම පරිගණකය කෙරේ පුර්ණ පාලනයකින් යුක්ත විය
බහුකාර්යකරණය (කාල සම්භාවිත කිරීම) මහා පරිගණකවල භාවිතයට මුලින්ම පැමිණියේ 60 දශකයේදීය
1969-70 කාල පරිච්ඡේදයේ දී ප්‍රථම වතාවට UNIX  මුලින්ම PDP-7 හා පසුව PDP-11 මඟින් ඉදිරිපත් විණි
එය ඉතා ඉක්මණින් වේදිකා කිහිපයක් හරහා කාල සම්භාවිතය ක්‍රියාත්මක වීමේ සාර්ථකත්වය පෙන්වුයේ ‍පුර්වක්‍ර බහුකාර්යකරණය, උසස් මතක කළමනාකරණය, මතක ආරක්ෂණය සහ අනෙකුත් උසස් ලක්ෂණ සඳහා සංග්‍රාහකයෙක් ලෙස ක්‍රියා කරමිනි
UNIX ඉතා ඉක්මනින් මහා පරිගණක හා මධ්‍ය පරිගණක මෙහෙයුම් පද්ධයක් ලෙස ජනප්‍රියත්වයට පත්විණි
1980 මුල් භාගයේ දී IBM-PC හා IBM PC XT ඇතුළු ක්ෂුද්‍ර පරිගණක කිහිපයක් UNIX ආකාර මෙහෙයුම් පද්ධතියක් වන Microsoft Xenix ධාවනය කිරීමේ හැකියාව පෙන්විය
තවද Microsoft ආයතනය විසින් ඔවුන්ගේ ඒක පරිශිලක මෙහෙයුම් පද්ධති වෙනුවට බදු පරිශිලක මෙහෙයුම් පද්ධතියක් ලෙස ඉතා අධික අලෙවිකරණ ව්‍යාපෘතියකට බදුන් කෙරිණි
නමුත් මෙම පුද්ගලික පරිගණකයේ මෙහෙයුම් පද්ධතිය(CPU) මඟින් එහි කරන කාර්ය මතක ආරක්ෂණය හා ද්විත්ව ‍මාධ්‍ය මෙහෙයුම ක්‍රියාකිරීමට අවස්ථාව සලසා දීමට අපොහොසත් විය
එම නිසා Microsoft Xenix සහයෝගි බහුකාර්යකරණය මත විශ්වාසය තැබු අතර ආරක්ෂිත මතකයන්ද එහි නොවීය
80286 මුලික IBM PCAT පරිගණකය වු කලි ද්විත්ව මාධ්‍ය මෙහෙයුම් ක්‍රියාත්මක කිරීම හා මතක ආරක්ෂණය සැලසීමට සමත් වු ප්‍රථම පරිගණකය හා සම්භාවය Mac-OS හා Microsoft Windows 1.0-Me සහයෝගි බහුකාර්යණයට උසස් වු අතර ඒවා ආරක්ෂිත මතකයන්ගෙන් ලබා ගත හැකි ආයෝජන උපරිම වශයෙන් ලබා ගැනීමේදී සිමාසහිත විය
මෙම මෙහෙයුම් පද්ධති මත ධාවනය වන යෙදුම් ක්‍රමලේඛ ඒවා ක්‍රියාත්මක නොවන අවස්ථාවන්හිදි ලැයිස්තුගතකරණයට CPUහි කාලය ඉතිරිකර දීම සඳහා පෙර නිමිතිව හෝ ක්‍රමවේදයක් භාවිතා කර එය ඉටු කර දීම හෝ මිශ්‍ර කළ යුතු විය
Windows NT සඳහා පාදක වු මෙහෙයුම් පද්ධති කාර්යාලය, Digital Equipment Corporation  හි VMS නිර්මාණය කළ කණ්ඩායම විසින්ම නිමවන ලද්දකි
මෙම මෙහෙයුම් පද්ධති UNIX ආකාර වු අතර එය සියලු වැඩසටහන් සඳහා වු ආරක්ෂිත මාධ්‍ය මෙහෙයුම්, කාර්ය මතක ආරක්ෂණය, පුර්වක්‍ර බහුකාර්යකරණය, අතථ්‍ය(Vertual) ගොනු පද්ධති සඳහා සහයෝගය හා නොයෙකුත් මේආදි සේවා සපයන්නෙකු ලෙස නිර්මිතය
සම්භාවනීය AmigaOS හා Windows 1.0-Me යන මෙහෙයුම් පද්ධති සකසුන්වන් මඟින් ධාවන කාලයේදී ආදේශනය කරන ලද සම්පත් නියමාකාර ලෙස සලකුණු කර ගැනීමට අසමත් විය
එක් සකසුවක් අවසන් කිරීමට සිදු වු විට එය මඟින් එතෙක් භාවිතා වෙමින් තිබු සම්පත් වෙනත් වැඩසටහනක් ‍වෙනුවෙන් නිදහස් කිරීම නැවත පරිගණකය පණගන්වන තෙක් සිදුකල නොහැකි විය
එමෙන්ම විවෘත මුදුකාංග මෙහෙයුම් පද්දතියක් ලෙස උබුන්ටු(UBUNTU)හැදින්විය හැක
ලෝකයේ මිලියන 12 ජනතාවක් උබුන්ටු භාවිතාකරයි
සබැඳියෙහි ශීර්ෂය ‍මගින් නොමිලේ උබුන්ටු සිඩිතැටියක් ගෙදරටම ගෙන්වාගත හැක
[ NEW BY DON ] මෙහෙයුම් පද්ධතියක ක්‍රියාකාරීත්වය පහත කරුණු ඔස්සේ දැක්විය හැකිය
මතක කළමනාකරණය (Memory Management)                                            
     පරිගණක මෙහෙයුම් පද්ධතියක් එක්පරිශීලකයෙක් කාර්යයන් කිහිපයක් පරිගණකය පරිගණක මෙහෙයුම් පද්ධතියක්හරහාසිදු කරන විට එම කාර්යයන් අතර ගැටුමකපරිගණක මෙහෙයුම් පද්ධතියක්්පරිගණක මෙහෙයුම් පද්ධතියක් ඇතිනොවන සේ පරිගණකයේ මතකය වෙන්කර දීම,පරිශපරිගණක මෙහෙයුම් පද්ධතියක්ීලකයන් වැඩි පිරිසක් සම්බන්ධ වී සිටින විටපරිගණක මෙහෙයුම් පද්ධතියක් එම එක් එක් පරිශීලකයාගේ කාර්යයන් අතර ගැටුමක් ඇති නොවන සේ මතකය වෙන්කර දීම, යම් කාර්යයක් අවසන් වූ පසු ඒ සඳහා වැය වූ ඉඩ මතකයෙන් නිදහස් කර වෙනත් කාර්යයක් සඳහා ලබා දීම මේ යටතේ සිදුවේ
ක්‍රියාවලි කළමනාකරණය (Process Management)                                         
      මධ්‍ය සැකසුම් ඒකකය(CPU) තුලදී එක් අවස්ථාවකදී ක්‍රියාත්මක වන යම් වැඩසටහනක කොටසක් ක්‍රියාවලියක් ලෙස හඳුන්වන ලබයි
එසේ වැඩසටහන් කිහිපයකට අයත් ක්‍රියාවලි යම් තෝරා ගත් පිළිවෙලකට වරකට එක බැගින් ක්‍රියාත්මක කිරීම ක්‍රියාවලි කළමනාකරණයයි
උපාංග කළමනාකරණය (Device Management)                     
  පරිගණක පද්ධතියකට අයත් උපාංග (මුද්‍රණ යන්ත්‍රය, යතුරු පුවරුව,මවුසය,)  ඒවායේ ක්‍රියාකාරී සීඝ්‍රතාවය, දත්ත සහ තොරතුරු ප්‍රමාණය, අරමුණු, තොරතුරු ගලා යාමේ දිශාව, තොරතුරු සම්ප්‍රේෂණය කිරීමට භාවිතා වන සන්නිවේදනය නීති
(Communication  Protocol)වැනි විවිධාකාර පැති ඔස්සේ කළමනාකරණය කිරීමයි
ගොනු කළමනාකරණය (File Management)                 

     දත්ත සහ තොරතුරු පරිගණකයේ දෘඩ තැටිය තුල ස්ථිරව ගබඩා කරන ආකාරය ගොනුවක් ලෙස හඳුන්වයි. ගොනු සෑදීම, ඒවා නම් කිරීම
ගොනු ක්‍රමානුකූලව තබා ගැනීම, ගොනුවට ප්‍රවේශ වීම සහ ආරක්ෂා කිරීම ගොනු කළමනාකරණයයි
ආරක්ෂණ කළමනාකරණය (Security Management)                                                        
  පරිගණක පද්ධතියක් බාහිර සහ අභ්‍යන්තර උපද්‍රව මඟින් ආරක්ෂා කරගැනීම මෙහිදී සිදුකරනු ලබයි
අනවසර පිවිසෙන්නන් වැලැක්වීමට සඳහා යොදන යූසර් නේම්(user name) සහ පාස් වර්ඩ්(Password) මෙහිදී වැදගත් කාර්යයක් ඉටුකරයි
- www
donofficial
com                        e-mail
- donofficialmail@gmail
com

යුනික්ස් සහ යුනික්ස් වැනි මෙහෙයුම් පද්ධති 

කෙන් තොම්සන් (Ken Thompson) ඔහුගේ MULTICS ව්‍යාපෘතියේ ‍අත්දැකීම් මත පදනම්ව යුනික්ස් ලිවීමට යොදාගත් BCPL මත පදනම්ව, B ලියන ලදී
B‍ C හි  මඟින් ප්‍රතිස්ථාපනය වූ අතර යුනික්ස්, සෑම නූතන මෙහෙයුම් පද්ධතිකටම බලපෑම් ඇති කරන විශාල සංකීර්ණ අන්තර්ව බැඳුනු මෙහෙයුම් පද්ධති පවුලක් බවට වර්ධනය විය
(ඉතිහාසය බලන්න)
යුනික්ස් වැනි පවුල මෙහෙයුම් පද්ධතිවල ස්වභාවයෙන් වෙනස් කාණ්ඩයකි
එයට සිස්ටම් System V, BSD, හා ලිනක්ස් වැනි ප්‍රධාන උප ඒකක කිහිපයක් ඇතුළත් වේ
යුනික්ස් යන නාමය ද ඕපන් ගෘප් හි වෙළඳ නාමයක් වන අතර එහි අර්ථ දැක්වීමට ගැලපෙන මෙහෙයුම් පද්ධතියක් සඳහා යෙදීමට අවසර ලබා දී ඇත
“යුනික්ස් වැනි” බහුලව භාවිතා වන්නේ නියම යුනික්ස්ට සමාන මෙහෙයුම් පද්ධති සමූහයක් හැඳින්වීමටය
යුනික්ස් වැනි මෙහෙයුම් පද්ධති යන්ත්‍ර නිර්මිත විශාල ප්‍රමාණයක් මත ධාවනය වේ
ඒවා ව්‍යාපාර කටයුතුවලදි සේවා දායකවල සහ අධ්‍යාපනික හා ඉංජිනේරුමය කටයුතුවලදී වර්ක්ස්ටේෂන් (workstations) වල බහුලව භාවිත‍ා වේ
GNU ලිනක්ස් හා BSD වැනි නිදහස් මෘදුකාංග යුනික්ස් ආදේශක මෙම අංශවල ජනප්‍රිය වේ
ලිනක්ස් වෙළඳපොළ කොටස බොහෝ වෙනස් බෙදාහැරීම් අතර බෙදී යයි
නොවෙල් (Novell) හා රෙඩ් හැට් (Red Hat) මඟින් සිදු කරන මහා පරිමාණ ව්‍යවසාය පන්තියේ බෙදා හැරීම් සංස්ථා මඟින් භාවිතා කරන නමුත් සමහරක් ගෘහස්ථ පරිශීලකයන් ද එම නිපැයුම් භාවිතා කරයි
ඓතිහාසිකව ගෘහස්ථ පරිශීලකයන් ස්ථාපනය කළේ ඔවුන්ගේම බෙදා හැරීමකි
නමුත් 2007 දී ගෘහස්ථ PC සඳහා උබුන්ටු ලිනක්ස් බෙදා හැරීම ඩෙල් (Dell)  සමාගම ආරම්භ කළ අතර වර්තමානයේ වෝල්මාර්ට් (Walmart) සමාගම GOS v2 සමඟ පහත් අන්තයේ පරිගණක ඉදිරිපත් කරයි
වැඩතලය (desktop) මත ලිනක්ස් , වර්ධනය කරන හා විනෝදාංශමය මෙහෙයුම් පද්ධති දියුණු කරන ප්‍රජා අතර ජනප්‍රිය වේ
(පහත බලන්න)
නිදහස් මෙහෙයුම් පද්ධති සඳහා වෙළඳ පොළ කොටස් දත්ත සාමාන්‍යයෙන් නිරවද්‍ය නොවේ
එසේ වන්නේ ඒවා නියෝජනයන් යටතේ භාවිතා කර මිළ දි නොගන්නා බැවිනි
අනෙක් අතට නිදහස් මෙහෙයුම් පද්ධතිවල මුළු බාගත කිරීම් මත පදනම්ව ඇති වෙළඳ පොළ කොටස් දත්ත බොහෝ විට විශාල ‍මවා පෑමකි
මන්ද යත් මෙහෙයුම් පද්ධති ගණනාවක් ගැනීමට ආර්ථිකව ප්‍රශ්නයක් නොමැති නිසා පරිශීලකයන් මෙහෙයුම් පද්ධති කිහිපයක් බාගත කර වඩා සුදුසු දෙය තෝරා ගනියි
HP හි HP-UX හා IBM හි AIX වැනි සමහරක් යුනික්ස් ආදේශක එම නිෂ්පාදකයාගේම දෘඩාංගවල පමණක් ධාවනය වන ලෙස සකසා ඇත
සෝලාරිස් (Solaris) වැනි අනෙක්වාට x86 සේවා දායක හා PC ඇතුලුව විවිධ වර්ගවල දෘඩාංග මත ධාවනය විය හැක
ඇපල්හි මැක් OS X මාච් (Mach) හා ෆ්‍රී BSD මඟින් ඇපල්හි මුල් කාලීන (යුනික්ස් නොවූ) මැක් OS ප්‍රතිස්ථාපනය කර ඇත
යුනික්ස් අන්තර් ක්‍රියාකාරීත්වය සොයා බලන ලැබුවේ POSIX සම්මත ප්‍රකාශයට පත් කිරීමෙනි
POSIX  සම්මතය විවිධ යුනික්ස් ආදේශක සඳහාම නිර්මාණය කර තිබුණත් ඕනෑම මෙහෙ‍යුම් පද්ධතියකට යෙදිය හැකි වේ
තථ්‍ය-කාල මෙහෙයුම් පද්ධති 

තථ්‍ය-කාල මෙහෙයුම් පද්ධතියක් (RTOS) යනු ස්ථාවර නියමිත කාලයක් සහිත යෙදුම් සඳහා අරමුණු කර ඇති බහු කාර්ය කරණ මෙහෙයුම් පද්ධතියකි (තථ්‍ය-කාල පරිගණනය)
කුඩා නිහිත පද්ධති, මෝටර්රථ එන්ජින් පාලක, කාර්මික රොබෝවරුන්, අභ්‍යාවකාශයානා, කාර්මික පාලන, සහ සමහරක් මහා පරිමාණ මෙහෙයුම් පද්ධති යන දේ මෙවන් යෙදුම් වලට අයත් වෙති
නිහිත පද්ධති විසින් ඒ සඳහාම කැපවු විවිධ මෙහෙයුම් පද්ධති රැසක් භාවිතා කරයි
සමහර අවස්ථාවලදී විශේෂ කාර්යය ක්‍රමලේඛයක් නිපදවීමට "මෙහෙයුම් පද්ධති මෘදුකාංග” සෘජුවම යෙදුම් හා සම්බන්ධ කර ඇත
ඇති සරලම නිහිත පද්ධතිවල, මෙහෙයුම් පද්ධතිය හා යෙදුම අතර වෙනසක් දැකිය නොහැකි වේ
එක්තරා කාල අවශ්‍යතාවයක් ඇති නිහිත පද්ධති තථ්‍ය කාල මෙහෙයුම් පද්ධති (real-time operating system) ලෙස හඳුන්වයි.

නිශ්චිත කාලයක් නියම කර ඇති නිහිත පද්ධති වන VxWorks, eCos, QNX මෙන්ම RTLinux වැනි තථ්‍ය කාල මෙහෙයුම් පද්ධති ඇත
Palm 05, windows CE, BSD සහ Linux වැනි මෙහෙයුම් පද්ධති තථ්‍ය කාල පරිගණනයට ආධාර නොකලත් සමහර නිහිත පද්ධති ඒවා භාවිතා කරයි
Windows CE හි මේස පරිගණකයෙහි Windows වලට සමාන යෙදුම් ක්‍රමලේඛ සහිත අතුරු මුහුණතක් (API) පවතී
එසේ වුවත් මේස පරිගණකයෙහි Windows හි ඇති කේත පදනම (Code base) හා Windows CE හි සමානකම් නැත
කෙසේ වෙතත් මෑත කාලයේදී Linux විසින් නිහිත මෙහෙයුම් පද්ධති අතර ප්‍රමුඛස්ථානය ලබා ගෙන ඇත්තේ පහත කරුණු හේතුකර ගෙනය
කුලී ගෙවිය යුතු නැතිවීම, පුළුල් හැකියාව, උසස් කාර්ය සාධනය හා අඩුවෙන් මතකය වැය වීම යන කරුණු පදනම් කරගෙනය
සටහන් 

පරිගණක
පරිගණක විද්‍යාව
පරිගණක තාක්ෂණය
පරිගණක මෙහෙයුම් පද්ධති
ප්‍රතිරූප, වීඩියෝ ප්‍රතිදාන උපකරණ

   o	මුද්‍රකය - ලේඛණයක (document) දෘඩ පිටපතක් (සාමාන්‍යයෙන් කඩදාසි) නිපදවන පරියන්ත උපකරණයකි
o	මොනිටරය - රූපවාහිණියටම සමාන වීඩියෝ සංඥා ප්‍රදර්ශන කරන උපකරණයකි
පරිශීලකයාට තොරතුරු සපයන අතර අන්‍යෝන්‍යව ක්‍රියාකිරීමට අතුරු මුහුණතක් (Interface) සපයයි
ශ්‍රවණ ප්‍රතිදාන උපකරණ

   o	නාදක (Speaker) - කනට ඇසෙන ශබ්ද ඇති කිරීම සඳහා ප්‍රතිසම ශ්‍රවණ සංඥා සමවායු කම්පන බවට පත්කරන උපකරණයකි
o	හෙඩ් සෙට් (හිසේ පළඳින නාදක) - ක්‍රියාකාරිත්වයෙන් පරිගණක නාදකවලට සමාන ප්‍රධාන වශයෙන්ම තමා අවට සිටින අයට බාධා නොවීම පිණිස භාවිතා කරන උපකරණයකි
org/wiki/Computer_hardware#Output
මෝටර් රථය හෙවත් “ඔටෝමොබයිල්” ( ප්‍රංශ හා ශ්‍රීක භාෂා මගින් ඔටෝ යන්නෙන් ස්වයංක්‍රීය යන්නද ලතින් භාෂාවෙන් මොබිලයිස් යන්නෙන් වෙනත් රථයක් හෝ සතෙකු මගින් චලනය නොවී එය මගින්ම චලනය වීම වේ
) යනු රෝද සහිත මගී රථයක් වන අතර එයට ස්වකීය එන්ජිමක් හෝ මෝටරයක් අඩංගු වේ
බෙහෝමයක් අර්ථ දැක්වීම්‍වලට අනුව මෝටර්රථ මූලික වශයෙන් මාර්ගවල ධාවනයට නිපදවා ඇති අතර එයට එහි පුද්ගලයෙකු සිට 8 දෙනෙකු දක්වා අසුන් ගැනීමේ හැකියාවක් පවතී
සාමන්‍යයෙන් රෝද හතරකින් සමන්විත අතර මූලික වශයෙන් භාණ්ඩ ප්‍රවාහනය කිරීමට නොව මගීන් ප්‍රවාහනය කිරීමට නිපදවා ඇත
නමුත් මෙම යෙදුම යාථාර්ථයෙන් බොහෝ ඈත්ව පවතී
මක්නිසාදයත් මෙම ක්‍රියාව කරන විවිධ වර්ගයේ රථ දැනට දක්නට ඇති බැවිනි
2002 වර්ෂය වන විට මිලියන 590 මගී මෝටර් රථ ලොව පුරා තිබුණි
( දල වශයෙන් පුද්ගලයන් 11 දෙනෙකුට රථයක් වන පරිදි)

මෝටර් රථ තාක්ෂණය
ගාංචුවක් යනු (ලතින් භාෂාවෙන් buccula) බඳ පටියක දෙකෙළවර එක් ව බැඳුමට හෝ පටියක කෙළවර රඳවා තබා ගැනීමට භාවිතා කරන උපකරණයකි
සිප් එකෙහි සොයා ගැනීමට පෙර මුළු සපත්තු හෝ වෙනත් සපත්තු බැඳුමට බහුල වශයෙන් ගාංචු භාවිතා කරන ලදී
ඉතිහාසය 

පුරාණ ග්‍රීසියේ හා රෝමයේ ගාංචු භාවිතා කරන ලදී
විශේෂයෙන් හමුදා ආයිතත්මවල සහ (කඩු) පටිය, යුධ සන්නාහය වැනි හමුදා ඇඳුම් මත, පටියෙන් බැඳ තබාගන්නා සියලුම ආකාරවල ආයිත්තම්වල සහ horse gear මත භාවිතා කරන ලදී
“ගාංචුව” යන පදය එහි හැඩය නිසා     “කුඩා කට” යන අරුත් දෙන ලතින් භාෂාවේ පොදුවේ පවතින buccula යන්නෙන් බිඳී ආවකි
කෙල්ම්වරුන්ගේ ශිෂ්ටාචාරයේ ද බහුල වශයෙන් ගාංචු භාවිතා කරන ලදී
ඉතා පුරාණ කාලයේදී ගාංචු බහුල වශයෙන් ලෝහ, ඇටකටු සහ ඇත්දළවලින් නිමවා ඇත
ගාංචුවේ පැවති සරල බව හා කල්පවත්නා බව නිසා එය විශේෂයෙන් සපත්තු හා බූට් සපත්තු වැනි සන්නයනයන් හා ගෙත්තම් අතර ජනප්‍රියතාවයට පත්විය
සිප් එකෙහි සොයා ගැනීම තෙක් ඇඳුම් පැලඳුම් සඳහා සංකේතමය අල්ලුවක් වශයෙන් එය බහුල ලෙස භාවිතා විය
රෝල ගාංචුව විසිවැනි ශත වර්ෂයේ මැද භාගයේ කළ සොයා ගැනීමකි
බොහෝ දැති සහිත ගාංචු 18 වැනි ශත වර්ෂයේ වන විටත් භාවිතයේ පැවතුණි
අද්‍යතන භාවිතයන් 

විශේෂ බූට් සපත්තු හා සපත්තුවල ගාංචුව තවමත් භාවිතා වන නමුත් වර්තමානයේ, ගාංචුව ඉතා බහුල වශයෙන් බඳපටි සඳහා භාවිතා කෙරේ
ලේස්වල ඇති අවාසි නිසා ටැන්කර් බූට් සපත්තු ගාංචුවල භාවිතය වැඩෙහි යොදවයි. ගමන් මලු, අත් ඔරලෝසු, අත් පලඳනා හා විවිධ වස්තූන් අලංකාරවත් කිරීමට ගාංචු භාවිතා කරනු ලැබේ
නූතන ගොත්වරුන්ගේ විලාසිතා තුළ ගාංචු බහුලව දක්නට ලැ‍ෙබ්
ආරක්ෂක පටියකට හෝ අසුන් පටියකට ගාංචුවක් යැයි සැලකිය හැක
එහිදී බකල් අප් යන යෙදුමෙන් නියම වශයෙන් හමුදා වාක්‍ය ඛන්ඩයකි
එනම් අශ්වාරෝහක බල ඇණිය සැදෑලයට තලමින් අශ්වායට වෙන්වීමට සූදානම් වන්න යන්නයි
කැනේඩියානු රාජ්‍ය උත්සව හා චාරිත්‍ර පිළිබඳ නිලධාරීන්ගේ ශාස්ත්‍රයෙහි ගාංචුවක් යනු අටවැනි දියණියයි
සාක්කු පරිගණකයක් (කෙටියෙන් P/PC හෝ PPC හදුන්වන) යනු අතේ රැගෙන යා හැකි ප්‍රමාණයේ පරිගණක උපාංගයකි
මෙම උපාංගය ප්‍රධාන වශයෙන්ම මයික්‍රොසොෆ්ට් වින්ඩෝස් ජංගම මෙහෙයුම් සංස්කරණය මඟින් ක්‍රියාත්මක කරනු ලබයි
එසේම එයට NetBSD හෝ ලිනක්ස් මෙහෙයුම් පද්ධති මඟින් ක්‍රියාත්මක වීමේ හැකියාව පවතී
නවීන පෞද්ගලික පරිගණකයක් මඟින් කරගත හැකි බොහෝ කාර්යයන් සාක්කු පරිගනයක් භාවි‍තයෙන් ද ඉතා පහසුවෙන් කරගත හැක
වර්තමානයේ දී මයික්‍රොසොෆ්ට් සාක්කු සදහා මෘදුකාංග  දහස් ගණනක් ඇති අතර ඒවායින් බහුතරයක් නම් freeware හෙවත් නොමිලේ ලබාගත හැකි මෘදුකාංග වේ
මෙවැනි සමහර උපාංග ජංගම දුරකතනවල අඩංගු පහසුකම් වලින් පවා සමන්විත වේ
මයික්‍රොසොෆ්ට් මෙහෙයුම් සාක්කු පරිගණකවලට GPS Barcode, RFID කියවන හා කැමරා වැනි ඒවා සමග ද භාවිතා කිරීමේ හැකියාව පවතී
2007 දී වින්ඩෝස් මොබයිල් 6 පැමිණීමත් සමග මයික්‍රොසොෆ්ට් සමාගම විසින් අත් පරිගණක සඳහා නව ප්‍රසාදාත්මක නාමයන් හඳුන්වාදෙන ලදී
ජංගම දුරකතන පහසුකම් නොමැති උපකරණ සාක්කු පරිගණක (pocket PC)  වින්ඩෝස් මොබයිල් ක්ලැසික් (Windows Mobile Classic) නමින් හඳුන්වනු ලැබේ
ජංගම දුරකතන පහසුකම් හා ස්පර්ශ තිරයක් ඇති උපකරණ දැන් හඳුන්වනු ලබන්නේ Windows Mobile Professional නමිනි
නිහඬ පුද්ගලික පරිගණකයක් යනු කුඩා ශබ්දයක්  නිකුත් කරන පෞද්ගලික පරිගණකයකි
බොහෝ විට බහුලව මේවා වීඩියෝ සංස්කරණය, හඩ මිශ්‍රණය, ගෘහ සේවාවන් හා ගෘහස්ථ රංග ශාලා (Home Theater)පරිගණක සේ භාවිතා වේ
නියත නිහඬ පුද්ගලික පරිගණකයක් සඳහා නිහඩ සිසිල්කරණ  හා ගබඩා කිරීමේ උපකරණ හා බලශක්ති කාර්යක්ෂමතා උපාංග භාවිතා කෙරේ
ඝෝෂාව මෙන් ‘නිහඬ පුද්ගලික පරිගණක’ යන පදය විෂයාත්මක වුව ද මෙතෙක් ඊට ස්ථාවර අර්ථ දැක්වීමක් දී නොමැත
කෙසේ නමුත් පිළිගත් සාමාන්‍ය අර්ථ දැක්වීමට අනුව එවැනි පරිගණක මගින් නිකුත් කරන හඬ, පරිගණකයෙන් 1m  ඈතක දී එය 30dB  නොයික්මවිය යුතු බවයි. ශබ්ද පීඩන මට්ටම සාමාන්‍යය එකතුවට , පරිගණකයේ ශබ්දය ප්‍රකාශනය වී දැයි නිර්ණය කිරීමට සංඛ්‍යාතය , වර්ණාවලිය හා ශබ්දයේ ගතිකය වැදගත් වේ
අඩු සංඛ්‍යාතයකින් යුත් ශබ්ද සටහන් වීම හෝ ඇසීම ඉතාම දුලභ වේ
කොපමණ ප්‍රමාණයක ශබ්දයක් සටහන් වේදෝ හෝ ආචරණය වේ දැයි සදහා පරිසරයේ තිබෙන වෙනත් ශබ්ද ප්‍රමාණයක් හා ස්වරූපය බලපායි
එම නිසා  පරිගණකය නිහඬ බව සදහා විශේෂ වූ පරිසරය හා භාවිතා කරන්නන් සම්බන්ධ වේ
රියල් ටයිම් මෙහෙයුම් පද්ධතියක් (RTOS) [සාමාන්‍යයෙන් ‘ආර් - ටොස් ලෙස උච්චාරණය වේ’]රියල් ටයිම් යෙදුම් සඳහ‍ා තනන ලද බහු කාර්ය මෙහයුම් පද්ධතියකි
එවැනි යෙදුම්වලට කාවැද්දූ පද්ධති (ක්‍රමලේඛ ගත කළ හැකි උෂ්ණත්ව පාලක , ගෘහස්ථ උපකරණ පාලක ජංගම දුරකතන ) , කාර්මික රොබෝවරු , අභ්‍යවකාශ යානා , කාර්මික පාලනය (SCADA බලන්න) හා විද්‍යාත්මක පර්යේෂණ උපකරණ ආදිය ඇතුළත් වේ
RTOS රියල් ටයිම් පද්ධති නිර්මාණයට අවකාශය ලබා දෙනමුත් අවසාන ඵලය රියල් ටයිම් පද්ධතියක් වීම හෝ නොවීම පිළිබඳ වග කියනු නොලැබේ
ඒ සඳහා මෘදුකාංගය නිවැරදිව ගොඩ නැංවිය යුතුය
RTOS මෘදුකාංගය එතරම් ප්‍රභල කේතන හැකියාවක් නොමැත
විශාල throughput එකක් නොමැත
වඩා හොඳ විකල්පයක් වශයෙන් RTOS , නියමාකාරයෙන් භාවිතා කළ හොත් වගකීම් සීමා සාමාන්‍ය ලෙස (මෘදු රියල් - ටයිම්) හෝ ස්ථිර ලෙස ( දෘඩ රියල් ටයිම් ) ළඟා කරගත හැකි පහසුකම් සපයයි
RTOS යක් , රියල් ටයිම් මෘදුකාංග නිර්මාපකයෙකුට අවසාන පද්ධතියේ නිශ්චිත ක්‍රියාකාරිත්වය සඳහා අවශ්‍ය මෙවලම් සැපයීමට විශේෂිතව වර්ගීකරණය වන අංක ගණිත ක්‍රමයක් භාවිතා කරයි
RTOS යකට කාලයක් තිස්සේ කළ හැකි වැඩ ප්‍රමාණයට වඩා යම්කිසි අවස්ථාවක් සඳහා එය ප්‍රතිචාර දක්වන වේගය හා / හෝ අනුමාන කළ හැකි බව අගය කෙරේ
වැදගත් කරුණක් වන්නේ, RTOS භාවිතය නිසා බාධා වීම් හා කාර්ය කොටස් මාරුවීම් කාලය අවම වීමයි
මුල්කාලීන මහා පරිමාණ රියල් ටයිම් මෙහෙයුම් පද්ධතියකට උදාහරණයක් වන්නේ ඇමරිකානු ගුවන් සේවය හා IBM මගින් සේබර් ගුවන් සේවා වෙන් කිරීමේ පද්ධතියට නිපදවන ලද කටයුතු සැකසීමේ පහසුකමය
සැලසුම් කිරීමේ දර්ශන

මූලික සැලසුම් 2ක් පවතී
අවස්ථානුකූලව ක්‍රියාත්මක (ප්‍රමුඛතා කාර්ය සටහන) සැලසුම් කාර්යය මාරු කරන්නේ වැඩි ප්‍රමුඛතාවක් ඇති සිද්ධියකට   සේවාවන් අවශ්‍ය වූ විට අතර පෙර ශූන්‍ය කරන ලද ප්‍රමුඛතාව (Per – emptive priority) ලෙස හඳුන්වනු ලැබේ
කාලය බෙදා ගන්නා සැලසුම් (Time sharing design) කාර්ය මාරු කරන්නේ ස්පන්ද සංඥාවක් මත හා රවුන්ඩ් රොබින් (round robin) ලෙස හඳුන්වන අවස්ථාවලදීය
කාලය බෙදා ගන්නා සැලසුම් අවශ්‍ය ප්‍රමාණයටත් වඩා නිරන්තරයෙන් කාර්යයන් මාරු කරයි
නමුත් එය වඩා සුමට වඩා නිශ්චිත බහුකාර්ය වන අතර එමගින් ක්‍රියාවලිය හෝ පරිශීලකයා යන්ත්‍රය තනිකරම භාවිතා කරතැයි හැඟීමක් ඇතිවේ
මුල් කාලීන CPU සැලසුම්වලට කාර්යයක් මාරු කිරීමට චක්‍ර ගණනාවක් අවශ්‍ය වන අතර එම කාලය තුළට CPU එකට ප්‍රයෝජනවත් කිසිවක් කළ නොහැක
එම නිසා පැරණි OS අනවශ්‍ය ක්‍රියා මාරු කිරීම් උපරිම ලෙස වැළැක්වීමෙන් CPU වල අපතේ යන කාලය අවම කිරීමට උත්සාහ දරා ඇත
මෑත කාලීන CPU එක් කාර්යයකින් තවත් කාර්යයකට මාරු වීමට ගන්නේ වඩා අඩු කාලයකි
එයට හේතුව එක් කාර්යයක සිට අනෙක් කාර්යයට චක්‍ර බින්දුවකදී මාරුවන බරණි සකසුය (barrel processors)
නව RTOS බොහෝ විට අචල කාලය බෙදා ගන්නා කාර්ය සටහන් ප්‍රමුඛතාව අනුව ක්‍රියාත්මක වන කාර්ය සටහන් සමග ක්‍රියාත්මක වේ
උදාහරණ
 Chibi OS/RT
 eCos
 FreeR TOS
 Fusion RTOS
 Nucleus RTOS
 OSE
 OSEK
 QNX
 RT- 11
 RTEMS
 RT Linux
 Talon DSP RTOS
 ගනුදෙනු සැකසුම් පහසුකම (Transaction Processing Facility) 
 Vx Works

References 
http
org/wiki/Real-time_operating_system

පරිගණක මෙහෙයුම් පද්ධති
ඇල්ගොරිතම භාවිතයෙන් පරිගණකකරණ ආදර්ශකයක් ඔස්සේ කෙතරම් කාර්යක්ෂමව ගැටලුවක් විසඳිය හැකි ද යන්න පිළිබඳ සලකා බැලෙන පරිගණක විද්‍යා ක්ෂේත්‍රය ආගණක වාදය නම් වේ
මෙම ක්ෂේත්‍රය ආගණකතා වාදය සහ සංකීර්ණතා වාදය ලෙස ප්‍රධාන කොටස් 2කින් යුක්ත වන අතර එම යුගලම විධිමත් පරිගණකකරණ ආදර්ශන හා සම්බන්ධව භාවිතා වේ
ආගණනය පිළිබඳ දැඩි අධ්‍යයනයක් කිරීම සඳහා පරිගණක විද්‍යාඥයින් පරිගණකකරණ ආදර්ශය ලෙස හැඳින්වෙන ගණිතමය පරිගණක අමූර්තනයක් භාවිතා කරති
මෙහි ආකාර කිහිපයක් ඇති නමුත් වඩාත් බහුලව භාවිතා වන්නේ ටියුරින් උපකරණයයි
ටියුරින් උපකරණය අනන්ත විභව මතක ධාරිතාවක් ඇති සාමාන්‍ය පරිගණකයක් ලෙස සැලකිය හැක
තවද එයට සිය මතකයට ප්‍රවේශ විය හැක්කේ කුඩා විවික්ත කොටස් වශයෙනි
පසුවෙන් නිර්මාණය කළ හැකි වීමත් ප්‍රතිඵල ඔප්පු කිරීමට භාවිතා කළ හැකි වීමත්, එය නිර්මාණය කළ හැකි වඩාත් බලවත් හේතුමය පරිගණක ආදර්ශය නිරූපණය කරන බවට සමහරක් දෙනා තුළ ඇති මතයක් යනාදිය හේතුවෙන් ටියුරින් උපරණය බහුලව භාවිතා වේ
අපරිමිත මතකය පැවතිය නොහැකි ගුණයක් සේ දිස්විය හැක
නමුත් ටියුරින් යන්ත්‍රයක් මඟින් නිර්ණය කළ හැකි ඕනෑම ගැටළුවක් සඳහා හැමවිටම අවශ්‍ය වනු ඇත්තේ පරිමිත මතක ධාරිතාවකි
එබැවින් මූලධර්ම අනුව ටියුරින් උපකරණයක් ඇසුරින් විසඳිය හැකි ඕනෑම ගැටළුවක් සීමිත ධාරිතාවක් ඇති පරිගණකයක් ඇසුරින් ද විසඳිය හැක
org/wiki/Theory_of_computation#Other_formal_definitions_of_computation
අන්තර්ජාල ඔස්සේ හඬ, අන්තර්ජාලය ප්‍රොටෝකෝල කටහඬ (Voice over IP, VoIP) යනු අන්තර්ජාලය හෝ වෙනත් පැකට්ටු හුවමාරු ජාල හරහා කටහඬ සම්ප්‍රේෂණය හැඳින්වීමට ද වියුක්ත ලෙස බහුලව යෙදේ
(එය සිදු කරන ප්‍රොටෝකෝලය හැර) මෙය පසුව කියන ලද සංකල්පය IP දුරකතන ක්‍රමය, අන්තර්ජාල දුරකතන ක්‍රමය, පුළුල් කලාපය (broadband) හරහා කටහඬ , පුළුල් කලාප දුරකතන ක්‍රමය හා පුළුල් කාලප දුරකතන ලෙස ද හඳුන්වනු ලැබේ
අවසාන දෙක තාර්කික ලෙස නිරවද්‍ය නොවේ, මන්ද යත් අර්ථ දැක්වීමෙන් දුරකතන ආකාරයේ හඬ සන්නිවේදක පටු කලාපීය (narrowband) වේ
VoIP සැපයුම්කරුවන් සමහරක් විට ARPANET සැපයුම්කරුවන් සඳහා නිර්මිත පර්යේෂණාත්මක ජාල හඬ ප්‍රොටෝකෝලය (1973) හි වාණිජමය සාක්ෂාත්කරනයක් ලෙස ගෙන හැර දැක්විය හැක
හඬ හා දත්ත ගෙනයාමට තනි ජාලයක් ඇති කිරීමෙන් යම් වියදම් ඉතිරියක් සිදුවේ
විශේෂයෙන් පරිශීලකයන් VoIP අමතර වියදමකින් තොරව රැගෙන යා හැකි ජාල ධාරිතා නියම ප්‍රමාණයට වඩා අඩුවෙන් භාවිතා කර විට, VoIP සිට VoIP ට ඇමතුම් සමහරක් විට ගාස්තුවලින් නිදහස් අතර පොදු හුවමාරු දුරකතන ජාල (PSTN) වලට සම්බන්ධ VoIP ඇමතුම් (VoIP-to-PSTN) සඳහා VoIP පරිශීලකයන් විසින් ගෙන යන ගාස්තුවක් තිබිය හැක
අන්තර්ජාල ප්‍රොටෝ‍කෝල් හරහා හැම පද්ධති දුරකතන සංඥා ගෙන යනු ලබන්නේ සංඛ්‍යාංක ශ්‍රවණ ලෙසය
ඒවා කතා දත්ත සම්පීඩක උපක්‍රම යොදා ගනිමින් දත්ත සීඝ්‍රතාව අඩු කර ඇති අතර අන්තර්ජාල ප්‍රොටෝකෝලය හරහා දත්ත පැකට්ටු ප්‍රවාහයක සංක්ෂිප්ත කර ඇත
PSTN- සිට -VoIP ට සේවා වර්ග දෙකක් ඇත
සෘජු ඇතුළත වූ ඇමතීම (DID) හා ප්‍රවේශ අංක DID ඇමතුම් ලබා දෙන්නා කෙලින්ම VoIP පරිශීලකයාට සම්බන්ධ කරන අතර ප්‍රවේශ අංකවල දී ඇමතුම ලබා දෙන්නා අමතර VoIP පරිශීලකයා සඳහා දිගු අංකයක් ලබා දීම අවශ්‍ය වේ
org/wiki/Voice_over_IP

අන්තර්ජාලය
වෙබ් ප්‍රවේශ්‍යතාව යනු හැකියාවන් ඇති හා නොමැති සියලු පුද්ගලයන් සදහා වෙබ් අඩවි භාවිතයට ඉඩ සැලැස් වීමයි
අඩවි නිවැරදි ලෙස නිර්මාණය කර ගොඩ නංවා සංස්කරණය කළ විට සියලු පරීශිලකයන්ට තොරතුරු හා ක්‍රියාකාරීත්වය සදහා සමාන ප්‍රවේශ නිර්මාණය වේ
උදාහරණයක් ලෙස අඩවියක් අර්ථ විචාරයෙන් තේරුමක් ඇති HTML මගින් කේතනය කර අනුරූ සඳහා පාඨමය අතින් එමදේ සපයා තේරුමකින් යුත් නම් වලින් සැබඳි නම් කර ඇති විට එය අන්ධ පරිශීලකයන් හට පාඨ වාක්‍යයට (text-to-speech) මෘදුකාංග හා/හෝ හයි-බ්‍රේල් (Lent-to-braille) දෘඩාංග භාවිතයට පහසුවක් වේ
අනුරූ හා වාක්‍ය විශාල හා /හෝ විහාලනය කළ හැකි නම් දුර්වල පෙනීමක් ඇති පරිශීලකයන්ට අන්තර්ගතය වටහා ගැනීමට පහසු වේ
සබැඳි යටින් ඉරි ඇඳ ඇති අතරම වර්ණ ගන්වා ඇති විට වර්ණ අන්ධතාවකින් යුත් පරිශීලකයන්ට ඒවා පහසුවෙන් නිරික්ෂණය වේ
ක්ලික් කල හැකි සබැදී හා ප්‍ර‍ෙද්ශ විශාල වීම මුසිකය නිසි පරිදි හැසිර විය නොහැකි පරිශීලකයන්ට පහසුවකි
පිටු කේතනය කර ඇති විට පරිශීලකයන්ට යතුරු පුවරුවක් මගින් හෝ තනි ස්විච් ප්‍රවේශ උපකරණයක් මගින් මග පෙන්වීම සිදුකල හැක
මෙය මුසිකයක් හෝ සම්මත යතුරු පුවරුවක් භාවිතා කළ නොහැකි පරිශීලකයන්ට උදව්වකි
විඩියෝ  ගත කර ඇති විට හෝ සංඥා භාෂා සංස්කරණ ඇති විට බාහිර හා ශ්‍රවණය අඩු පුද්ගලයන්ටද වීඩියෝ වටහා ගැනිමේ හැකියාව ලැබේ
අන්තර්ගතය සරල භාෂාවෙන් ලියා ඇති විට හා උපදේශන රූප සටහන් හා සජීවන මගින් හෝ ඉගෙනීමේ දුර්වලතා වලින් පෙලෙන පරිශීලකයන්ට අන්තර්ගතය පහසුවෙන් තේරුම් ගත හැකි වේ
අඩවි නිවැරදි ලෙස ගොඩ නංවා පවත්වා ගෙන යන විට අනෙකුත් ආබාධිත නොවන පරිශීලකයන්ට බාධා නොවන පරිදි ආබාධ සහිත සියලු පරිශීලකයන්ට සේවා සැලසිය හැක
වෙබ් ප්‍රවේශතාව පිලිතුරු සෙවීමට බලාපොරොත්තු වන අවශ්‍යතා අතරට පහත දෑ ඇතුලත් වේ
දෘශ්‍ය - අන්ධබව ඇතුලුව දෘශ්‍ය දුබලතා, විවිධ දුබල වර්ග වල දුර්වල දර්ශනය හා දුර්වල ඇස්පෙනීම විවිධ වර්ග වල වර්ණ අන්ධතා
චාලක / සචලතාව - උදා - පාර්කින්සන්ගේ රෝගය, පේශී දුෂ්පෝෂණය, මස්තිශ්ක අංශ භාගය, අසානය වැනි තත්ත්ව නිසා ඇතිවන දෑත් පාවිච්චි කිරීමේ අපහසුතාව හෝ නොහැකියාව, කම්පනය ඇතුලත්ව, මස්පිඩු මන්ද චලනය, නියමාකාර මස්පිඩු පාලනය නැතිවීම , වැනි තවත් ලක්ෂණ
ශ්‍රවණ - බිහිරි බව හෝ ශ්‍රවණ දුබලතා, ඇසීම දුර්වල පුද්ගලයන්ද ඇතුලුව
අපස්මාරය - දාශ්‍ය හෝ සැනෙලි ආචරණ නිසා ඇතිවන ‍ෙෆාටෝඑපිලෙප්ටික් අපස්මාරය
ප්‍රජානන / බුද්ධිමය - වර්ධනය වීමේ ආබාධිතතා, ඉගෙනීමේ ආබාධිතතා (ඩිස්ලෙක්සියා, ඩිස්කැල්කියුලියා, වැනි තවත් ලක්ෂණ ) හා විවිධ ප්‍රභව වල ප්‍රජානන ආබාධිතතා, මතකයට ඇති බලපෑම්, අවධානය, ගැටළු නිරාකරණය හා තාර්කික හැකියා
ආදී තවත් ලක්ෂණ
වෙබ් ප්‍රවේශතාව
වෙබ් අඩවි
අන්තර්ජාලය
ගෘහස්ථ ගෝලීය තොරතුරු පද්ධතියක සංකල්පය අවම තරමින් ඇසිසැක් ඇසිමොව් ගේ “ඇනිවර්සරි” කෙ‍ටිකතාව (1959 මාර්තු, ඇමේසින්ගේ ස්ටෝරීස්) තෙක් වත් ආපසු දිවෙයි
එහිදි එම චරිත, පෘතුවි අභ්‍යන්තරයේ ඇති සුපිරි පරිගණකයකට විශ්ව විසිරි පරිපථ ජාලයක් හරහා සම්බන්ධිත මල්ටිවැක් අවුල් ලට් (Multivac outlet) ලෙස හදුන්වන ගෘහස්ථ පරිගණකයක් තුලවු තොරතුරු විමසා බලයි
එක් චරිතයක් ඔහුගේ දරුවන් සඳහා මල්ටිවැක් Jr
ආකෘතියක් ස්ථාපනය කිරීමට සිතයි
එම කථාව ගොඩ නැගි ඇත්තේ වාණිජ අභ්‍යවකාශ ගමන් සුලභ ඈත අනාගතයකය
එහිදි යන්ත්‍රය පිලිතුරු පටි කැබැල්ලක මුද්‍රණය කරන අතර එය කවුළුවක් තුළින් එළියට පැමිණේ
එහි විඩියෝ සංදර්ශණයක් නැත
ගෘහස්ථ පරිගණකයේ අයිතිකරු පවසන්නේ ඔහු කථා කරන මල්ටිවැක් අව්ට්ලට් එකක් ගැනීමට මුදල් වියදම් නොකරන බවයි.

References 
http
org/wiki/World_wide_web#History_in_literature
ශාරීරික අභ්‍යාස යනු මනා ශාරීරික යෝග්‍යතාවයක් සහ පොදුවේ ගත් කළ යහපත් සෞඛ්‍ය තත්ත්වයක් පවත්වා ගැනීම සදහා ඇති කර ගනු ලබන දේහයේ ක්‍රියාකාරිත්වයන්ය
එය බොහෝ අවස්ථාවල දී සිදු කරනු ලබන්නේ මාංශ පේශී සහ රුධිර සංසරණ පද්ධතියෙහි ක්‍රියාකාරිත්වය ශක්තිමත් කරගැනීම පිණිස වන අතර එමගින් අදාල පුද්ගලයාගේ මළල ක්‍රීඩා කෙරෙහි ඇති දක්ෂතා ද මුවහත්වේ
නිරතුරුවම සිදු කරන අඛණ්ඩ ශාරීරික අභ්‍යාස මගින් ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතියේ ක්‍රියාකාරිත්වය වැඩි දියුණු වන අතර එමගින් හෘද රෝග, රුධිර සංසරණ පද්ධතියේ රෝග, දෙවන වර්ගයේ දියවැඩියාව සහ අධිස්ථුලතාවය වළක්වාගැනීමට උපකාරී වේ
තවද එමගින් මානසික සෞඛ්‍ය වැඩි දියුණු වන අතර මානසික ආතතිය වළක්වා ගැනීමට ද උපකාරී වේ
ශාරීරික අභ්‍යාස
ස්වකීය ස්වස්ථතාව ආරක්‍ෂා කරගැනීමේ ක්‍රම සදහා උදාහරණ පහත පරිදි වේ
පොදුවේ ගත් කළ , 

	සිරුර සහ හිසකෙස් සේදීම
ස්නානය කිරීම
	ඇදුම් සහ ජීවත්වන අවට වටපිටාව පිරිසිදුව තබාගැනීම
වෙනයම් පුද්ගලයෙකු නිදාගත් පසුව ඇද රෙදි මාරු කිරීම
නියපොතු කැපීම
කොණ්ඩය කැපීම
නියපොතු පිරිසිදුව තාබාගැනීම
නිවස පිරිසිදුව තබාගැනීම
දෑත්

	දෑත් සහ මුහුණ නිරතුරුවම සොදා පිරිසිදු කර ගැනීම
වැසිකිලි ගිය පසු හොදින් දෑත් පිරිසිදු කර ගැනීම
කහින විට හෝ කිවිසන විට මුඛය ලේන්සුවකින් හෝ අතින් ආවරණය කර ගැනීම ඉන් පසුව දෑත් හොදින් පිරිසිදු කර ගැනීම
ආහාර ගැනීමට පෙර සතුන් අත පත ගෑමෙන් වැළකීම එසේ කරයි නම් ආහාර ගැනීමට ප්‍රථම දෑත් හොදින් පිරිසිදු කර ගැනීම
නාසයට ඇගිල්ල දෑමීම, කුරුලෑ ඇල්ලීම සහ නියපොතු සැපීම වැනි පිළිකුල් සහගත ක්‍රියාවන් නොකිරීම
දත් බුරුසු, රේසර්, තුවා, පනාවන් වැන‍ි අනෙකුත් පෞද්ගලික උපකරණ පොදුවේ පරිහරණය නොකිරීම
මුඛ ‍ස්වස්ථතාව
	දන්ත සෞඛ්‍ය - දත් සහ විදුරුමස් පිළිබදව අවධානය යොමු කිරීම මගින් හුස්මවල අධික දුර්ගන්ධයක් ඇති වීම වැළැක් වීම හෝ ප්‍රතිකාර කිරීම
දත් බෙහෙත් භාවිතා කරමින් හොදින් දත් මැදීම මගින් දත් දිරායාම සහ විදුරුමස් රෝග ඇති වීම වළක්වා ගැනීමයි
එමගින් හුස්මවල අධික දුර්ගන්ධයක් ඇති වීම වළක්වාගත හැකිය
බැක්ටීරියා නාශක දියරයන් භාවිතා කිරීමෙන් මුඛය සේදීම මගින් හෝ චුයින්ගම් සැපීම මගින් මුඛයෙන් දුර්ගන්ධය වළක්වා ගැනීම කළ හැකිය
වෙනත් 
	රුධිරය, මළපහ , මුත්‍රා සහ වමනය වැනි අපද්‍රව්‍ය සමග ස්පර්ශ වීම වළක්වා ගැනීම
දිනපතා පිරිසිදු යට ඇදුම් ඇදීම සහ ඒවා නිරතුරුව හොදින්සොදා පිරිසිදු කර ගැනීම
නිරතුරුවම මුහුණ සේදීම
හැඩවැඩ වීම 

මෙමගින් පුද්ගලයකුගේ බාහිර ශාරීරික පෙනුම වඩා අලංකාරවත් ලෙස වෙනස් කරන අතර එමගින් සිරුරෙහි ඇති අවලක්ෂණයන් ඉවත් කොට පුද්ගලයෙකුගේ සනීපාරක්ෂාව වැඩි දියුණු කරයි
පුද්ගලයෙකු හැඩවැඩ වීම සදහා බොහෝ අවස්ථා වලදී හිසකෙස් සොදා පිරිසිදු කරගැනීම, හිස පිරීම, හිස කෙස් අලංකාර කිරීම සිදු කරනු ලැබේ
මීට අමතරව බාහිර රූපාලංකරණ ක්‍රම ද භාවිතා කරයි
ස්වස්ථතාව
වෛරසයක් යනු (ලතින් භාෂාවෙන් විෂ හෝ ධුලක යන තේරුම ඇත) අන්වීක්ෂීය රෝග කාරක ද්‍රව්‍යයක් වන අතර එය දාරක සෛලයකින් පිටත ප්‍රජනනය හා වර්ධනයට අපොහොසත් වේ
වෛරස අංශුවක් හෝ Virion කොටසක ආරක්ෂිත ප්‍රෝටීන සිවියක් වු කැප්සිඩය තුළ පිහිටි ඩී.එන්.ඒ. හෝ ආර්.එන්.ඒ. ප්‍රවේනි ද්‍රව්‍ය ඇත
මෙම කැප්සිඩයේ හැඩය සරල හෙලිප්සීය සහ විසංතිතල හැඩවල සිට වඩාත් සංකීර්ණ ව්‍යුහයක් ඇති දිගු වලිගයක් සහ ආවරණ කවරයක් සහිත විය හැකිය
මෙම වෛරස වලට සතුන්, ශාක, බැක්ටීරියාවන් ආසාදනය කළ හැකිය
ජීව විද්‍යාඥයින්ට අනුව වෛරසයක් යනු ජීවි විශේෂයක් ද නැද්ද යන්න තවමත් මතභේදාත්මකය
ඇතමුන් මෙය අජීවි ද්‍රව්‍යයක් ලෙස සලකනුයේ ජීවි යයි විග්‍රහ කිරීමට අවශ්‍ය අංගයන් සම්පූර්ණ නොකරන බැවිනි
උදාහරණයක් ලෙස අනෙකුත් බොහෝ ජීවි විශේෂයන් මෙන් වෛරස සඳහා සෛල නොමැත
කෙසේ වුවත් වෛරස වලට ජාන පිහිටා ඇති අතර ඒවා ස්වාභාවික වරණය මගින් පරිණාමය වෙමින් පවතී
ඇතමුන් විග්‍රහ කරන අන්දමට වෛරස ජීවී බවේ එළිපත්තේ ඇති විශේෂයක් වේ
බොහෝ අවස්ථාවෙහි සිරුරේ ප්‍රතිශක්තිකරණය මගින් වෛරස සම්පුර්ණයෙන්ම විනාශ කරනු ලබයි
ප්‍රතිජීවක ඖෂධ වෛරස සඳහා ප්‍රයෝජනවත් නොවේ
නමුත් ඇතැම් අවස්ථා වලදී ජීවිතයට අවධානමක් එල්ල කරන ආසාදන වලට ප්‍රතිකාර ක්‍රමයක් ලෙස ප්‍රති වෛරස ඖෂධ භාවිතා වේ
ජීවිත කාලය මුළුල්ලේම ප්‍රතිශක්තියක් ලබාදෙන එන්නත් මගින් එම අදාල වෛරස ආසාදනය ඇතිවීම වැළැක්විය හැකිය
සම්භවය  

නුතන වෛරසවල සම්භවය මුළුමනින්ම පැහැදිලි නැත
මෙයට හේතුව වන්නේ ඒවායෙහි සම්භවය විග්‍රහ කෙරෙන තනි යාන්ත්‍රණයක් නොමැති වීම විය හැකිය
ඒවා හොදින් පොසිලකරණය නොවන නිසා අණුක තාක්ෂණය භාවිතාකර ගනිමින් ඒවා හටගත් ආකාරය පිළිබදව සංකල්පයක් ඇති කර ගැනීමට උපකාරී වේ
ක්ෂුද්‍ර පොසිල හදුනා ගැනීම සහ අණුක ජෛව තාක්ෂණය පිළිබදව ඇති සමීක්ෂණ මගින් පොසිල පිළිබදව සාක්ෂි ආකියන් හෝ ප්‍රොටෙරෝසොයික් යන යුගවලට විහිදී යන්නක් බවට තවමත් සාක්ෂි නැත
මේ සදහා ප්‍රධාන කල්පිතයන් දෙකක් මේ වන විට පවතී
ඉතාකුඩා ප්‍රමාණයක ජීනෝමයක් සහිත කුඩා වෛරසවල ජීනෝමය හටගෙන ඇත්තේ ජීවි සෛලවලින් බවට විශ්වාසයක් ඇත
ඒවායෙහි ජානමය ද්‍රව්‍ය හටගෙන ඇත්තේ හුවමාරු කරගත හැකි ජානමය ද්‍රව්‍යයන්වන ප්ලාස්මිඩ හෝ ට්‍රාන්ස්පෝසෝන වලිනි
ඒවා ජීනෝමය වෙතට ඇතුළුවීම පිටවීම හෝ එය තුළ ගමන්කිරීමක් සිදුවිය හැකිය
අළුතෙන් නව වෛරස ප්‍රභේදයන් ඇති වෙමින් පවතින නිසා වෛරස සදහා බොහෝ අවස්ථාවන් වලදී මුතුන් මිත්තන් ඇත
විශාල ජීලෝමයක් සහිත පොක්ස් වෛරසය වැනි වෛරස මුලදී කුඩා සෛලවලට පසුකාලීනව විශාල ධාරක සෛලවල ද පරපෝෂීව ජීවත් වේ
කාලයක් මුළුල්ලේ මෙම ජාන සදහා ඒවායෙහි පරපෝෂී ජීවන රටාව අවශ්‍ය නොවන අතර එය ප්‍රත්‍යාවර්ති පරිණාමය හෝ ආපස්සට සිදුවන පරිණාමයක් මගින් අනුකූලනය වේ
රිකට්සියා සහ ක්ලැමීඩියා යන බැක්ටිරීයාවන් ජීවි සෛල සදහා වෛරස මෙන් දාරක සෛල තුළ පමණක් ප්‍රජනනය විය හැකිය
මෙම බැක්ටීරියාවන්ගේ ධාරක සෛලවලින් පිටත ප්‍රජනනය වීමේ හැකියාව නොමැතිවීමේ පරපෝෂි ජීවන රටාව මගින් වෛරස ඇතිවීම පිළිබද නව සංකල්පයන් බිහිවී ඇත
වෛරස ස්වයං විභේදනය විය හැකි පුරාතන ඩී.එන්.ඒ. වලින් සමන්විතවන අතර මේවන විට විග්‍රහකර ඇති අන්දමට ඒවා ජීවය සදහා මූලික වූවන් වේ
වෛරසවල ආකෘතියට වඩා සරළ ආකෘතියක් සහිත ද්‍රව්‍යයන් වනුයේ වයිරොයිඩ, සැටලයිට සහ ප්‍රියෝනයි
වෛරසවල සොයාගැනීම්  

ජල භීතිකා‍, කහ උණ සහ වසූරිය යන රෝග ඇති කරන වෛරස දශක ගණනාවක් මුළුල්ලේ මිනිසුන් හට බලපෑම් ඇති කර ඇත
පොලියෝ රෝග ඇති කිරීම සදහා හේතුව එවකට පැහැදිලිව නොතිබුණ ද පුරාතන ඊජිප්තු වෛද්‍ය ක්ෂේත්‍රයෙහි රූපාක්ෂර සාක්ෂි මගින් එකල ද පෝලියෝ රෝගය පිළිබදව අවබෝධයක් තිබූ බව පැහැදිලි වේ
10 වන ශතවර්ෂයේදී මොහොමඩ් ඉබන්සකාරියා රාසි විසින් රචිත වසූරිය සහ සරම්ප පිළිබදව වූ නිබන්ධන වලින් එම රෝග දෙක පිළිබදව මුල්ම පැහැදිලි විස්තරාර්ථ කතනයක් දෙන ලදී
1020 දී ඇවිසෙනා විසින් රචිත The Canon Of Medicine නම් ග්‍රන්ථයෙහි ඔහු ක්ෂය රෝගය සහ ලිංගාශ්‍රිත රෝග වැනි රො‍්ගවල බෝවන සුළු ස්වභාවය පිළිබදව විස්තර කරන ලද අතර ස්පර්ශයෙන් හෝ ජලය සහ පස් මගින් සහ සිරුරෙන් නිකුත්වන නොයෙකුත් ස්‍රාවයන් මගින් එම රෝගවල බෝවීමේ හැකියාව පිළිබද විස්තර කරන ලදී
තවද ඔහු මෙම රෝග බෝවීම වැළැක්වීමට සහ සීමාකිරීම සදහා රෝග නිරෝධායන ක්‍රම හදුන්වා දෙන ලදී
14 වන ශතවර්ෂයේදී කාල මෘත්‍ය හෙවත් මහාමාරිය වසංගත රෝගය අල්-අන්ධාලුස් ප්‍රදේශය කරා ලගා වූ අවස්ථාවේදී ඉබන් කාටිමා විසින් මෙම රෝගය ඇති වනුයේ මිනිස් සිරුරට ඇතුළු වන ක්ෂුද්‍ර ජීවියෙකු මගින් බව සොයා ගන්නා ලදී
මහා මාරිය රෝගය ඇති කිරීමට හේතු කාරක වන ජීවියා බැක්ටීරියාවක් වන බව පසුකාලීනව හදුනා ගන්නා ලදී
තවත් 14 වන ශතවර්ෂයේ විසූ වෛද්‍යවරයෙකුවන ඉබන් අල්-කාටි (1313 – 1374) විසින් රචිත මහාමාරිය පිළිබදව වූ නිබන්ධනයෙහි ඔහු සදහන් කර ඇත්තේ ස්පර්ශයෙන්, ඇදුම්වලින් සහ භාවිතා කරන උපකරණ මගින් එම රෝගය පැතිර යන ආකාරය පිළිබදවයි. ඔටෝමන් අධිරාජ්‍යයෙහි විසූ ඉංග්‍රීසි ජාතික තානාපතිවරයෙකුගේ බිරිද වූ මේරී මොන්ටෙගු විසින් 1717 දී  එම ප්‍රදේශයෙහි කාන්තාවන් තම දරුවන් වසූරිය රෝගයට එරෙහිව අත් එන්නත් කරන ආකාරය නිරීක්ෂණය කරන ලදී
18 වන ශතවර්ෂයේ අග භාගයේදී එඩ්වඩ් ජෙනර් විසින් කරන ලද නිරීක්ෂණයකට අනුව ගව වසූරිය රෝගය වරක් වැළදී තිබු සාරා නේල්ම්ස් නම් කිරිදොවන්නියක් හට පසු කාලීනව වසූරිය රෝගය සෑදීමට එරෙහිව ප්‍රතිශක්තිකරණයක් ඇති වී තිබුණි
ගව වසූරිය රෝගය ඇති කරන වෛරසය වසූරිය ඇති කරන වෛරසයට සමාන නමුත් එය වඩාත් හානිකර වෛරසයකි
මෙම සොයාගැනීම් මත පදනම්ව ජෙනර් විසින් වසූරිය සදහා එන්නතක් සොයා ගන්නා ලදී
ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය විසින් කාලයක් මුළුල්ලේ සිදුකරන ලද එන්නත්කරණ වැඩ සටහන් නිසා 1979 දී වසූරිය රෝගය මුළු ලොවින්ම තුරන් කරන ලද්දක් බවට ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී
19 වන ශතවර්ෂය අග භාගයේදී චාල්ස් චැන්බර්ලන්ඩ් විසින් වර්ධක මාධ්‍යයක වගා කරන ලද බැක්ටීරියාවන් ‍ෙපරා ඉවත් කිරීමේ හැකියාව ඇති කුඩා සිදුරු සහිත පෝසිලෙන් පෙරනයක් නිෂ්පාදනය කරන ලදී
ඩිමිත්‍රි අයිවර්නොව්ස්කි මෙම පෙරනය භාවිතා කරමින් දුම්කොළ ශාකයක ඇති වන Tobacco Mosaic Virus නම් වෛරසය පිළිබදව අධ්‍යයනය කරන ලදී
ඔහු ආසාදිත දුම්කොළ ශාකයක කොළ ඉතා හොදින් පොඩිකර මෙම පෙරනය මගින් පෙරීමකට ලක්කර ලැබෙන කොටස වෙනත් දුම්කොළ ශාකයක් ආසාදනය කිරීමට භාවිතා කරන ලදී
එමගින් රෝග කාරක ද්‍රව්‍ය බැක්ටීරියාවක් නොවන බවට හදුනා ගන්නා ලදී
වෙනත් පර්යේෂකයන් මගින් ද මේ හා සමාන පර්යේෂණ සිදුකොට එවන් ප්‍රතිඵල ලබා ගන්නා ලදී
මෙම පරීක්ෂණ මගින් සොයාගන්නා ලද්දක් වනුයේ වෛරස බැක්ටීරියාවන්ට වඩා ප්‍රමාණයෙන් ඉතාමත්ම කුඩා බවයි. වෛරස යන වචනය ප්‍රබන්ධ කරන ලද්දේ ලන්දේසි ජාතික ක්ෂුද්‍ර ජීවි විද්‍යාඥයෙකු වූ මාටිනස් බිජරින්ක් විසිනි
ඔහු අයිවනොස්කි විසින් සිදුකරන ලද අත්හදා බැලීම් භාවිතයට ගනිමින් දුම්කොළ ශාකයට රෝග ඇති කරන රෝග කාරක ද්‍රව්‍ය බැක්ටීරියාවකට වඩා ඉතා කුඩා වූවක් බවට හදුන්වන ලදී
ඔහු ලතින් බසින් Contagium vivum fluidum (දියවන සුළු රො‍්ග කාරක ජීවි ද්‍රව්‍ය යන තේරුම් ඇති) යන්න වාක්‍යයෙහි භාවිතා කිරීම මගින් වෛරස පිළිබදව මුල්ම අදහස ඇති කරන ලදී
මුලින්ම හදුනා ගන්නා ලද මනුෂ්‍ය වෛරස වර්ගය වනුයේ කහ උණ වෛරසයයි
20 වන ශතවර්ෂයේ මුල භාගයේදී  ෆෙඩ්රික් ට්වොට් විසින් වෛරස මගින් බැක්ටීරියාවක් ආසාදනය කළ හැකි බව සොයා ගන්නා ලදී
ෆිලික්ස් ඩි හෙරල්ඩ් විසින් කරන ලද සොයා ගැනීමකට අනුව ඒගාර් මාධ්‍යයක ව්‍යාප්ත කරන ලද තුනී ‍ෛසල වර්ධනයක සෛල මරණයක් ඇති කිරීමට වෛරසවලට හැකිබව සොයා ගන්නා ලදී
මරණයට පත් වූ සෛල ඇති ප්‍රදේශයන් ගණන් කිරීම මගින් එම ද්‍රවකයෙහි අන්තර්ගත වූ වෛරස් පිළිබදව අදහසක් ලබාගැනීමට ඔහුට හැකියාව ලැබුණි
ඉලෙක්ට්‍රෝන අන්වීක්ෂයෙහි සොයාගැනීමත් සමගම වෛරස නිරීක්ෂණය කිරීමට මුල්මවරට අවස්ථාව පෑදුනි
1935 දී වෙන්ඩල් ස්ටැන්ලි විසින් Tobacco Mosaic වෛරසය ස්පටිකීකරණය කිරීම මගින් එය සෑදී ඇත්තේ බහුතරයක් ප්‍රෝටීන් මගින් වන බව සොයාගන්නා ලදී
ඉන් කෙටි කාලයකට පසු වෛරස ප්‍රෝටීන සහ න්‍යෂ්ටික අම්ල යන කොටස් වලට බෙදන ලදී
1939 දී මැක්ස් ඩෙල්බෘක් සහ E
L එලිස් විසින් කරන ලද සොයා ගැනීමකට අනුව අනෙකුත් ජීවී සෛලවලට වඩා බැක්ටීරියා භක්ෂකයන් වඩා වේගවත් ලෙස ප්‍රජනනය කරන බව සොයා ගන්නා ලදී
මුල් කාලීනව විසූ වෛරස වේදින් හට ඇති වූ ප්‍රධානතම ගැටළුව නම් විෂබීජවලින් තොර වූ වර්ධක මාධ්‍යයක වෛරසයන්  වෙනත් සෛලීය ක්ෂුද්‍ර ජීවින් මෙන් වර්ධනය කිරීමට හැකියාව නොමැති වීමයි
මෙම සීමාකාරී සාධකයන් හේතුවෙන් වෛරස වේදියෙකු හට ජීවි සත්වයෙකු රෝග කාරක වෛරසය මගින් ආසාදනය කිරීම‍ට අවශ්‍ය වුණි
මෙය ඉතා හානිකර තත්වයකි
1931 දී මුල්ම වරට අර්නස්ට් විලියම් ගුඩ්පාස්චර් විසින් ඉන්ෆුලුවෙන්සා වෛරසය සහ වෙනත් වෛරස වර්ග කිකිලි බිත්තරවල වර්ධනය කරන ලදී
කෙසේ නමුත් ඇතැම් වෛරස මෙලෙස කිකිලි බිත්තරවල වර්ධනය නොවන අතර ඒවා වර්ධනය සදහා වඩාත් නම්‍යශීලී සුක්ෂ්‍යම උපක්‍රම අවශ්‍ය වේ
මෙම ගැටළුව සදහා විසදුමක් 1949 දී ජෝන් ෆැන්ක්ලින් එන්ඩර්ස්, තෝමස් වෙලර් සහ ෆේඩ්රික් චැප්මන් රෝබින්ස් විසින් එක්ව සොයා ගන්නා ලදී
ඔවුන් ජීවී සත්ව සෛලවල පෝලියෝ වෛරසය වර්ධනය කිරීමේ ක්‍රමයක් සොයා ගන්නා ලදී
ඔවුන්ගේ සොයාගැනීම් මේ වන විට වඩාත් පුළුල්ව නවීකරණය වී ඇති අතර විෂබීජ වලින් තොර වර්ධක මාධ්‍යයන්හි වර්ධනය නොවන වෛරස සහ අනෙකුත් ආසාදිත ද්‍රව්‍යයන් වර්ධනය සදහා භාවිතා කරන ලදී
Zoonoses
ජීව විද්‍යාව
වෛරස
ක්‍ෂුද්‍ර ජීවීන්
ක්‍ෂුද්‍රජීවවේදය
පෝලියෝ ‍රෝගය , පෝලියෝ මයලයිටීස්  හෝ බාලක පක්ෂාගාතය ලෙසට හැඳින්වෙන මළපහ මාර්ගයෙන් ව්‍යාප්ත වන වෛරසයක් මගින් බෝවන රෝගයකි
පෝලියෝ මයලයිටීස් (poliomyelitis)  යන වචනය ග්‍රීක භාෂාවෙන් පෝලියෝ අළුපාට , මයෙලෝන් - සුෂුම්නාව , අයටිස්-ආසාදනය යන අරුත් දේ
(සියයට 90 ක් පමණ පෝලියෝ රෝගීන්ට රෝග ලක්ෂණ නොමැති නමුත් වෛරසය රුධිරයට ඇතුළු වු විට රෝග ලක්ෂණ ඇතිවේ)
සියයට එකකටත් අඩු ප්‍රතිශතකට වෛරසය මධ්‍ය ස්නායු පද්ධතියට ඇතුළු වන අතර එහි වූ චාලක ස්නායු විනාශයට පත් කරයි
මෙමගින් මාංශපේෂී  දුර්වල වීමෙන් ක්ෂණිකව පණ නැතිවීමෙන් අංශභාගය තත්වයට පත්වේ
හානියට පත්වන ස්නායු වර්ගයට අනුව විවිධ වර්ගයේ අංශභාග තත්ව ඇතිවේ
සුෂුම්නාවට බලපෑම් ඇතිවීම මින් වඩාත්ම බහුල ආකාරය වේ
බහුල වශයෙන් දෙපා පණනැති කරමින් සිදුවන අසමමිතික අංශභාග තත්වය මෙහි ප්‍රධාන ලක්ෂණයයි
කපාල ස්නායුවලට පෝලියෝ රෝගය බලපෑම හේතුවෙන් එම ස්නායු මගින් ක්‍රියාකාරී වන පේශි අක්‍රීය වේ
කපාල ස්නායු සුෂුම්නා පෝලියෝ තත්වය ඇතිවේ
1840 දී ජෙකබ් හෙයින් විසින් පෝලියෝ රෝගය මුල්වරට හඳුනාගන්නා ලදී
1908 දී  කාල් ලෑන්ඩ්ස්ටයිනර් විසින් රෝග කාරක පෝලියෝ වෛරසය හඳුනාගන්නා ලදී
විසිවන ශතවර්ෂයට ප්‍රථම ප්‍රධාන වශයෙන් පෝලියෝ සංගත තත්වයක් දක්නට නොලැබුණ ද ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය තුළ විසිවන සියසෙහි තිබූ වඩාත් භයානකම කුඩා දරුවන්ට වැළදෙන රෝගය වූයේ පෝලියෝ රෝගයයි
පෝලියෝ වසංගත රෝග අවස්ථාවන්හි ඉතිහාසයේ එමගින් ‍‍‍බොහෝ ප්‍රමාණ‍යක් රෝගීන් අබ්බගාත තත්වයට පත්කර ඇති අතර බොහෝමයක් කුඩා ළමුන් මෙම රෝගය හේතුවෙන් අංශභාග තත්වයට පත් වී මරණයට ලක්වී ඇත
පෝලියෝ රෝගය වසර දහස් ගණනක් මුළුල්ලේ 1880 තෙක් නිහඩව ම එක් ප්රදේශයකට පමණක් සීමා වූ රෝගයක්ව පැවතුන ද ක්ෂණයකින් එය ප්‍රධාන වසංගත රෝග තත්වයක් ලෙසට යුරෝපයේ ද වේගයෙන් ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ ද ව්‍යාප්ත වූ වසංගත රෝග තත්වයක් බවට පත්විණි
1910 වන විට මුළු ලොව පුරාම පෝලියෝ රෝගයෙහි සීඝ්‍ර වර්ධනයක් පෙන්නුම් කළ අතර නිරතුරුවම ඇතිවන වසංගත රෝග අවස්තා ගිම්හාන සෘතුවල දී දක්නට ලැබිණි
දහස් ගණනක් වූ කුඩා ළමුන් හා වැඩිහිටියන් අංශභාග තත්වයට පත් කරනු ලැබීම හේතුවෙන් රෝගය වළක්වා ගැනීම සඳහා එන්නත් නිෂ්පාදනය කිරීම කෙරෙහි ‍මෙහෙයුම් බලයක් ඇතිවුණි
ජොනාස් සෝල්ක් (1952) සහ ඇල්බට් සැබින් (1962)  විසින් නිෂ්පාදනය කරනු ලැබූ පෝලියෝ එන්නත මගින් වාර්ෂිකව වාර්තාවන පෝලියෝ රෝගීන්ගේ සංඛ්‍යාව සිය දහස් ගණනේ සිට දහස් ගණනක් දක්වා අඩුකර ගැනීමට සමත් විණි
ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය , යුනිසෙෆ් සංවිධානය හා ජාත්‍යන්තර රොටර් සංගමය මගින් වැඩි දියුණු කළ පෝලියෝ එන්නත් හඳුන්වා දීමත් සමගම ලොව තුළින් පෝලියෝ රෝගය තුරන් කිරීමට හැකිවිණ
මූලාශ්‍ර

පෝලියෝ
org/wiki/Chaparral
දිවයිනෙහි ඇති සියළුම පැලෑටි සහ ශාක විශේෂ පිළිබඳව ඇති සරල නිරූපණයක් 

උද්භිද විද්‍යාවට‍ අනුව පැලෑටි යන්නට අර්ථ දෙකක් පවතී
පළවෙනි අර්ථ දැක්වීම නම් යම්කිසි ප්‍රදේශයක ඇති පැලෑටි වර්ග හෝ යම්කිසි කාලපරිච්ඡේදයක පවත්නා පැලෑටි වර්ගයි
එමඟින් යම්කිසි ප්‍රදේශයක යම්කිසි කාලසීම‍ාවක් තුළදී පවත්නා සියළුම ශාක ජීවයන් පිළිබඳව විග්‍රහ කෙ‍රේ
විශේෂයෙන්ම ස්වාභාවිකව පවතින හෝ සාම්ප්‍රදායික ශාක පිළිබඳවයි. දෙවන අර්ථ දැක්වීම නම් යම්කිසි ප්‍රදේශයක හෝ කාලසීමාවක පවත්නා ශාක විශේෂ පිළිබඳව ග්‍රන්ථකරණයෙන් හෝ වෙනත් ක්‍රියාකාරකම් මඟින් විග්‍රහ කරනු ලබන ශාක විශේෂයි
එමගින් ඒවා පිළිබඳව හඳුනාගැනීම අදහස් කෙරේ
ඇතැම් සම්ප්‍රදායික සහ නූතන පැලෑටි වර්ග පිලිබදව ලැයිස්තුවක් පහතින් දැක්වේ
පැලෑටි හෙවත් ඉංග්‍රීසියෙන් ෆ්ලෝරා යන වදන ගොඩ නැගි ඇත්තේ ලතින් භාෂාවෙන් රෝම මිත්‍යා මතයන්ට අනුව මල්වලට අධිපති දේවියගේ නමිනි
මේහා සමානව සත්ත්ව ජීවිතය පිළිබඳව යොදනු ලැබු යෙදුම නම් ‍ෆෝනා (Fauna) යන්නයි
ශාක සහ සත්ත්ව ජීවිතය සහ අනෙකුත් ජීවයෙහි ආකාරයක් වන දිලීර වර්ග එක්ව ගත් කල ඒවාට බයෝටා (Biota) යැයි හැදින්වේ
org/wiki/Flora
මානව පරිසර පද්ධති යනු සංකිර්ණ ජාල පද්ධතියක් වන අතර ඒවා ඉතා බහුල වශයෙන් පරිසරවේදී මානව විද්‍යාඥයින් විසින් සහ අනෙකුත් උගතුන් විසින් පරීක්ෂාවට ලක් කරන ලද අතර එමගින් මානව ප්‍රජාවන්හි පරිසර විද්‍යාත්මක පැති කඩවල් පිලිබදව පරීක්ෂණයට ලක් කරනු ලබයි
එනම් ආර්ථික විද්‍යාව, සමාජ සහ දේශපාලනික හැඩගැස්වීම, මනසික මනෝ විද්‍යාත්මක හේතු සහ භෞතික සාධක බාහිර පරිසරය හා සම්බන්ධ වන ආකාරය පිලිබදව සොයා බලනු ලැබේ
සමස්ථ විග්‍රහය 
පරිසර පද්ධති යන වදන මුල්වරට නිර්මාණය කරන ලද්දේ 1930 දී රෝයි ක්ලැප්හැම් විසිනි
මෙමඟින් එක් ඒකකයක් වශයෙන් පරිසරයේ භෞතික සහ ජෛව විද්‍යාත්මක සංඝටකයන් අතර පවත්නා සම්බන්ධතාවය විග්‍රහ කරන ලදී
ආතර් ටැන්ස්ලේ නම් බ්‍රිතාන්‍ය ජාතික පරිසර විද්‍යාඥයෙකු විසින් පසු කලීනව මෙම යෙදුම ප්‍රතිශෝධනය කල අතර එමගින් පරිසර පද්ධතියක් යනු වප්‍රජාව සහ (ජීවි විශේෂ සමුහයක්) ඔවුන්ගේ ජෛවස්ථාන (ඔවුන් ජීවත් වන පරිසරය) අතර පවත්නා අන්තර් ක්‍රියාකාරී පද්ධතියක් ලෙසට විග්‍රහකර ඇත
පරිසර පද්ධති සංකල්පයට මුලික වී ඇත්තේ සියළුම ජීවින් අඛණ්ඩ වශයෙන් ඔවුන් පවත්නා පරිසරය සමග පවත්වා ගෙන යනු ලබන සම්බන්ධතාවයන් මත පදනම්වයි. මානව පරිසර පද්ධතිය යන සංකල්පය ඉන් පසුව මිනිසා සහ ස්වභාවධර්මයා අතර පවත්නා ද්විධාකරණයක් සහ සියළුම ජීවී විශේෂ පරිසර විද්‍යාත්මකව එකිනෙකා අතර සම්බන්ධතා පවත්වා ගන්නා බවට ඇති විශ්වාසය සහ ඔවුන්ගේ ජෛව ස්ථානවල අජීවි සංඝටකයන් මතද පදනම්වය
පරිසර පද්ධති පිළිබඳව ඉතා දිගු වශයෙන් විස්තරාත්මකව විග්‍රහ කළ හැකි අතර එමගින් ජිවී විශේෂ සහ ඔවුන්ගේ බාහිර පරිසරය අතර පවත්නා සම්බන්ධතාවය පිළිබඳව විග්‍රහ කරනු ලබයි
නිවසක් හෝ විශ්ව විද්‍යාලක් වැනි කුඩා පද්ධතියක් හෝ ජාතියක් වැනි විශාල ඒකකයක් පිළිබඳව ද මානව පරිසර පද්ධතියක් යන මාතෘකාව යටතේ විග්‍රහ කළ හැකිය
ඒවා පිළිබඳව තනි තනිව විග්‍රහ කරන විට මානව පරිසර පද්ධති කිසිවක් එකිනෙකට ස්වාධීනව නොපවතී
නමුත් ඒවා සංකිර්ණ වශයෙන් ජාලයක් ආකාරයට මානවයින් සහ බාහිර පරිසරය අතර එකිනෙක සම්බන්ධතාවයන් ඇති කරනු ලබයි
මෙම සියළුම පරිසර පද්ධතිවල එකතුවෙන් ජෛව ගෝලය සාදනු ලැබේ
අවසාන වශයෙන් ගත් කළ පාතුවි පෘෂ්ඨය මත එකදු ස්ථානයක්වත් මානවයාගේ ස්පර්ශයෙන් මිදී නොමැත
සියළුම පරිසර පද්ධති එමනිසා ඉතා නිරවද්‍ය වශයෙන් මානව පරිසර පද්ධති ලෙස හැඳින්විය හැකිය
මානව පරිසර පද්ධති යන සංකල්පය සදහා පරිසර විද්‍යාව, මානව විද්‍යාව, සමාජ විද්‍යාව, දර්ශන විද්‍යාව, දේශපාලන විද්‍යාව, සත්‍යාන්ත්‍රික විද්‍යාව සහ මනෝ විද්‍යාව යන ක්ෂේත්‍රවල බලපෑම ලැබී ඇත
එමගින් මානවයින් අන්තර් ක්‍රියා පවත්වන සංකිර්න සම්බන්ධතා පද්ධතිය පිළිබඳව  අවබෝධයක් ලබා ගැනීමට හැකි වී ඇත
මෙකී සම්බන්ධතාවයන් එක්තරා අනුපිලිවෙලකට ගොඩ නැගී ඇති අතර එහිදී එක් එක් පුද්ගලයන් සහ මානව ක්‍රියාකාරකම් එකිනෙකට වෙනස් ආකාරයට අන්තර් සම්බන්ධතා පවත්වන ආකාරය පිළිබඳව විග්‍රහ කොට ඇත
මානව පරිසර පද්ධති පිළිබඳව විශ්ලේෂණය කරන බොහෝ අවස්ථාවන්වල දී ජෛව ගෝලය, ඒක පුද්ගල, සමාජීය සහ සංස්කෘතික හා පරිසර විද්‍යාත්මකව එකිනෙක අතර පවත්නා අන්තර් සම්බන්ධතාවයන් පිළිබඳව විග්‍රහ කරනු ලබයි
ඉමානුවෙල් වැලස්ටීන් විසින් යෝජනා කළ පරිදි ලෝක පද්ධති පිළිබඳව ඇති සිද්ධාන්තයට අනුව පරිසර පද්ධති පිළිබඳව වු ගෝලීය සම්බන්ධතාවයන් මගින් සමාජ දේශපාලනික සහ ආර්ථික විද්‍යාත්මක පද්ධති පිළිබඳව සමීක්ෂණයක් කරනු ලබයි
මානව පරිසර පද්ධති ඒකක පිළිබඳව විශ්ලේෂණය බොහෝ අවස්ථාවන්වලදී පරිසරවේදී මානව විද්‍යාඥයන් විසින් භාවිතා කරන අතර එය රෝයි රැපාෆොට් වැනි පුද්ගලයන්ගේ ක්‍රියාකාරකම්වලින් ද පැහැදිලි වේ
ඔහු විසින් මානව පරිසර පද්ධති අතර ඇති සන්නිවේදනය සහ පිළිවෙත් ක්‍රම පිළිබඳව පර්යේෂණ සිදු කරන ලදී
ග්‍රේගරි බැට්සන්, E
ඇන්ඩර්සන්, මේරි ඩග්ලස්, කිත්බැසෝ සහ පෝල් නඩාස්ඩි යනු විශ්ලේෂක ඒකකයක් ලෙස මානව පරිසර පද්ධති පිළිබඳව අධ්‍යයනය කරන ලද මානව විද්‍යාඥයන් කිහිප දෙනෙකි
වායු දූෂණය සදහා හේතු වන වඩාත් ප්‍රමුඛතම සාධක අතුරින් එකක් ලෙස මෝටර් වාහන වලින් නිකුත් වන දුම හැඳින්විය හැකිය
චීනය, ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදය, රුසියාව, මෙක්සිකෝව සහ ජපානය යනු මෙලෙස වායු දුෂණය සිදු කරන ප්‍රධාන රටවල් කිහිපයකි
මෙලෙස කරන ලද වර්ගීකරණයට අනුව කැනඩාව මේ වර්ගීකරණයේ දෙවන ස්ථානය ගනී‍‍‍
ප්‍රධානතම නිශ්චල වායු දුෂක ප්‍රභවයන් වනුයේ රසායනික කම්හල්, ගල් අගුරු මගින් ක්‍රියාත්මක වන ගල් අඟුරු බලාගාරය ශක්ති පිරියත වල් තෙල් පිරිපහදු කම්හල්, තෙල් හා රසායනික පිරියත වල්, න්‍යෂ්ටික අපද්‍රව්‍ය බැහැර කිරීමේ ක්‍රියාකාරකම්, අපද්‍රව්‍ය දහනය කිරීම්, විශාල පරිමාණයේ සත්ව ගොවිපලවල්, PVC කර්මාන්ත ශාලා, ලෝහ නිෂ්පාදන රසායනාගාර, ප්ලාස්ටික් කර්මාන්තශාලා සහ වෙනත් කර්මාන්ත ශාලාවන්ය
පස දුෂණය කරන වඩාත් සුලභ ක්‍රම දුෂකයන් වනුයේ ක්ලෝරිනි කරණය කරන ලද හයිඩ්‍රෝකාබන වර්ග, (CFH) බර ලෝහ (ක්‍රෝමියම්, කැඩ්මියම් - නැවත ආරෝපණය කල හැකි බැටරිවල අන්තර් ගත වේ, ඊයම් - තීන්ත ද්‍රව්‍ය වල අන්තර්ගත වේ, ඇතැම් රටවල ගුවන් යානා වල භාවිතා කරන ගැසෝලීන් වායුව), MTBE, සින්ක්, ආසනික් සහ බෙන්සීන් ය
සාමාන්‍ය පරිදි නගර සභා වලින් අපද්‍රව්‍ය හා රසායනික ද්‍රව්‍ය යොදා භූමි ප්‍රදේශයන් ගොඩ කිරීම හේතුවෙන් බොහෝ රසායනික ද්‍රව්‍ය පසට එක් වේ
මීට අමතරව ඒවා අදාල ප්‍රදේශ වල ජලයටද එක්රැස්වේ
මීට අමතරව බහු ක්ලෝරනීකරණය කරන ලද ඩයිබෙන්සෝඩයොක්සීන් වර්ගද මෙලෙස පරිසරයට මුදාහරිනු ලැබේ
මේවා පොදුවේ ඩයොක්සීන් ලෙස ද සරලව ICDD ලෙස ද හැඳින්වේ
ස්වාභාවික විපත්ති අතුරුඵලයක් ලෙස ද පරිසර දූෂණය සිදුවිය හැකිය
උදාහරණයක් ලෙස චණ්ඩ මාරුත අවස්ථාවන්හිදී මල අපද්‍රව්‍ය (sewage) යුතු වාහන, බෝට්ටු ආදිය කැඩී බිඳී යාමෙන් එකතු වන තෙල් වර්ග ජලයට එකතු වී ජල මූලාශ්‍ර දූෂණය කරනු ලබයි
වෙරළාසන්න ප්‍රදේශවල තෙල් පිරිපහදු මධ්‍යස්ථාන ඇති කරන අවස්ථාවන්හිදී විශාල පරිමාණයෙන් සමුද්‍ර දුෂණයක් සිදුවේ
න්‍යෂ්ඨික බලාගාර හෝ තෙල් ටැංකි වැනි ස්ථානවල අනතුරු ඇති වන අවස්ථාවන්හිදී වඩාත් පුළුල්ව පැතිරී ගිය අනතුරුදායක අවස්ථා වන් වලට මුහුණ පෑමට සිදුවිය හැක
ශබ්ද දුෂණය අතරින් ගත් කල මෝටර් වාහන වලින් නිකුත් කරන ශබ්දය වඩාත් ප්‍රමුඛ ස්ථානයක් ගන්නා අතර එමගින් ලොව පුරා නිකුත් කරන අනවශ්‍ය ශබ්ද අතරින් 90% ක්ම ඇති කරනු ලබයි
org/wiki/Environmental_pollution#Sources_and_causes
උණ්ඩුකපුච්ඡ ප්‍රදාහය යනු උණ්ඩුකපුච්ඡය ආසාදනය වීමෙන් ඇති වන රෝගී තත්ත්වයකි
මින් වඩා දරුණු නොවූ අවස්ථා ප්‍රතිකාර කිරීමකින් තොරවම සුව වන අතර බොහෝ අවස්ථා වලදී ආසාදනයට ලක් වු උණ්ඩුකපුච්ඡය ශෛල්‍ය කර්මයක් මගින් ඉවත් කිරීම අවශ්‍ය වේ
මෙය උදර කුහරය විවෘත කර සිදුකරන සැත්කමකින් (Laparoscopy) උදර කුහරය තුළට කැමරාවක් ඇතුළු කොට සිදුකරන සැත්කමකින් (Laparoscopy) සිදු කළ හැකිය
ප්‍රතිකාර නිසිකලට නොලැබුණහොත් පරිතාන ප්‍රදාහය (‍Peritonitis) මගින් හෝ රෝගියා කම්පන තත්ත්වයකට (Shock) පත්වීමෙන් මරණයට ලක්විය හැකිය
රෙජිනොල්ඩ් ෆීට්ස් විසින් 1886 දී උණ්ඩුකපුච්ඡ ප්‍රදාහය විස්තර කළ අතර එය ලොවපුරා ක්ෂණිකව උදරාබාධ ඇති වීමට වඩාත් බහුල හේතුවලින් එකක් ලෙස හඳුනාගෙන ඇත
ප්‍රතිකාර ක්‍රම 

ප්‍රතිකාර ක්‍රම ආරම්භ වනුයේ රෝගියා ආහාර හෝ ජලය පවා පානයෙන් වැළකීම මගින් ශල්‍ය කර්මයට සුදානම් කිරීම මගිනි
විවිධ තරල වර්ග ශිරාගත කිරීම මගින් රෝගියා විජලනයෙන් වළක්වා ගනු ලැබේ
Cefuroxime සහ Metronidazole වැනි ශිරාගත කරනු ලබන ප්‍රතිජීවක ඖෂධ මගින් මුල් අවස්ථාවලදීම බැක්ටීරියාවන් උදර කුහරය තුළ ව්‍යාප්ත වීම වළකන අතර සැත්කමෙන් අනතුරුව අදාල තුවාලය පැසවීම වළක්වා ගත හැක
රෝගය පිළිබඳ සැක සහිත අවස්ථාවන්හි ප්‍රතිජීවක ඖෂධ දීමෙන් වඩාත් සුව අතට හැරෙයි ද යන්න පිළිබඳව අවධානයෙන් සිටීමට වඩා නිරතුරුවම රෝගියා පරීක්ෂා කර බැලීම වැදගත් වේ
ගතවු පැය 6 ක කාලයක් තුළ ආමාශය තුළ ආහාර නොමැති නම් නිර්වින්දනය කිරීම මගින් සැත්කම සිදුකළ හැකි අතර එසේ නොමැති නම් සුශුම්නාවට එන්නතක් ලබාදීම මගින් ඉනෙන් පහළ කොටස පණ නැති කිරීම මගින් සැත්කම සිදුකළ හැකිය
සැත්කමක් මාර්ගයෙන් උණ්ඩුකපුච්ඡය ඉවත් කිරීම ඇපෙන්ඩිසෙක්ටමි නම් වේ
මෙම සැත්කම උදරකුහරය මත යොදන කුඩා කැපුම් තුනක් මාර්ගයෙන් කැමරා සහ සැත්කම් උපකරණ ඇතුළු කිරීම මගින් ද සිදුකළ හැක
(Laparoscopic Appendicectomy) මෙසේ සිදුකරන සැත්කමකදී උණ්ඩුකපුච්ඡය පුපුරා ගොස් අවට අවයව කෙරෙහි එය ඇලී ඇති බව සහ උදර කුහරයෙහි සැරව පිරී ඇති බවද නිරීක්ෂණය කළහොත් උදර කුහරය විවෘත කොට සිදු කරන සැත්කමක් බවට එය පරිවර්තනය කළ යුතුය
උදර කුහරය විවෘත කර සිදු කරන සැත්කමකදී අදාල කැපුම යොදනුයේ උදරකුහරය මත වඩාත්ම තදින් වේදනාව දැනෙන ස්ථානය මතය
එය උදර කුහරයේ දකුණු පස පහළ කොටසෙහි පිහිටා ඇති McBurney’s point නම් ස්ථානයයි
උදරකුහරය මත හරස් අතට යොදන කැපුම් ද මෙහිදී බහුලව යොදා ගැනේ
2008 මාර්තු මාසයේ දී වෛද්‍ය ක්ෂේත්‍රයේ ප්‍රථම වරට ඇමරිකානු කාන්තාවකගේ උණ්ඩුකපුච්ඡය ඇයගේ යෝනිමාර්ගය හරහා ඉවත් කරන ලදී
Cochrane Collaboration මගින් සිදුකළ දත්ත සංගණනයකට අනුව උදරකුහරය විවෘත කර සිදුකරන සැත්කම් වලට වඩා විවෘත නොකර සිදුකරන සැත්කම් වඩාත් වාසි සහගත වේ
ලැපරොස්කොපික් ක්‍රමයට වඩා උදර කුහරය විවෘත කොට සිදුකරන සැත්කම් මගින් සැත්කම් තුවාලයෙහි ආසාදනයන් ඉවත් වෙන නමුත් ලැපරොස්කෝපික් ක්‍රමය මගින් උදර කුහරය තුළ සැරව එකතුවීමේ අවධානම වැඩිවේ
ලැපරොස්කෝපික් සැත්කමට අනෙක් ක්‍රමයට වඩා විනාඩි 12 ක කාලයක් වැඩිපුර ගත වේ
සැත්කමෙන් දිනකට පසු ලැපරොස්කෝපික් සැත්කමට ලක්වු රෝගීන්ගේ වේදනාව අඩු වන අතර ඔවුන් රෝහල් ගත වී සිටිය යුතු කාලසීමාවද අඩුවේ
තවද ඔවුන් සුපුරුදු පරිදි තමාගේ එදිනෙදා කාර්යයන් සහ ක්‍රීඩා කටයුතු කෙරෙහි නියැලීමද විවෘත සැත්කමක් කළ රෝගීන්ට වඩා වේගවත් වේ
නමුත් ලැපරෝස්කොපික් සැත්කමක් සදහා වැයකළ යුතු මුදල කැපීපෙනෙන ලෙස ඉහළ වේ
තරබාරු රැකියාවෙහි නියුතු තරුණ කාන්තාවක් ලැපරෝස්කොපික් සැත්කමක් මගින් අන්අයට වඩා වාසිසහගතව අත්දැකීම් ලබයි
රෝහල් ගත වී පැය 6 ක් ඇතුළත සිදුකරන සැත්කමක් රෝහල් ගත වී පැය 6 කට පසුව සිදු කරන සැත්කමකට වඩා සංකූලතාවයන් අවම බවට දත්ත වාර්තා වී ඇත
නමුත්