Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
මෙහි බාදා කොටස මීටර 2.70ක් උසැති ය

රාහ නිකේතන සහ පාර්ශ්ව දේවතා
පැති තුනක ඇති රාහ නිකේතන හැඩයෙන් සමාන අතර ඒවා උස මීටර 1.10 x පළල මීටර 0.51 x ගැඹුර මීටර 0.43 යන මිනුම්වලින් යුක්ත වේ
බටහිර නිකේතනය හැර සෙසු අවකාහ හිස් ය
බටහිර අවකාශයෙහි පද්ම පීඨිකාවක් මත හිඳගත් අත් සතරක් සහිත ගනේෂ රුව් වේ
ඔහුගේ පහළ වමත පරසුවක් දරා සිටින අතර, පහළ දකුණකෙහි අක්ෂ්‍ය මාලාවක් ඇත
ඉහළ වම් සහ දකුණු අත් කැඩීගොසිනි
මෙම රුවේ ජටාමකුටයක් ඇත
සොඬයේ කොටසක් ද කැඩීගොසිනි
මෙම රුවට පසුබිමින් අලංකාර මකර තොරණක් ද වේ
තර්ජන

ගර්භගෘහය ඇතුළත ජලය රැඳීම, නරගෙනහිර බිත්තියේ රාහ සහ අනුරාථ පාග අතර සන්ධියේ මෙන්ම කණිකා සහ අනුරථ පාග අගර සන්ධියේ සහ දොරබාවට ඉහළින් ශාක වැවීම මෙයට තර්ජනයක්ව ඇත
මෙම දේවාලය පභාග සහ ජංඝා යන කොටස් තෙක් වැළලී ඇත
මෙය ශීඝ්‍ර හානියට පත්ව ඇත්තේ ප්‍රදේශයේ ජනයා මෙහි ගර්භගෘහය කසල රදවනයක් ලෙස භාවිත කිරීම නිසායි
ශාක වර්ධනය වීම නිසා දේවාලයේ පිටත බිත්තිවල පිපිරුම් ඇතිවි තිබේ
මෙය ගර්භගෘහය තුළ ජලය කාන්දු වීමට හේතු වී ඇත
ඔරිස්සා ප්‍රාන්ත පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව විසින් මෙය ප්‍රතිසංස්කරණය කරන ලදී
මේවාත් බලන්න
 භුබනේස්වර්හි දේවාල ලැයිස්තුව

ආශ්‍රේයයන්

ඔඩිෂාවේ ශිව දේවාල
භුබනේස්වර්හි හින්දු දේවාල
භාරති මාථා දේවාලය යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ඉන්දියාවේ ඔරිස්සාවේ භුබනේස්වර්හි පිහිටි හින්දු දෙවි ශිව උදෙසා කැප කළ දේවාලයකි
හින්දු ආරාමයක් වන මෙම දෙවොල මහල් තුනකින් යුත් අතර එය ඉදිවී ඇත්තේ ක්‍රි
ව. 11වන සියවසේ ය
වර්තමානයේ ජීවමාන මාථා පිළිවෙත් උදෙසා යොදාගන්නා මෙම දෙවොල අතීතයේ හින්දු වන්දනා ස්ථානයක්ව පැවතිණි
පිහිටීම
භාරතී මාථා දේවාලය පිහිටියේ භුබනේස්වර්හි පැරණි නගරයේ බඩ්හෙයිබන්කා චෞක්හි ය
ලිංගරාජ දේවාලයේ සිට රාමේස්වර ගෝවාමි වෙත දිවෙන රථ මාර්ගයේ වම්පසින් යමකුට මේ දේවාලය වෙත ළඟවායි හැක
මෙය භුබනේස්වර්හි පිහිටි පැරණිතම හින්දු දේවාලවලින් එකක් ලෙස සැලකේ. මෙම මාථාව නැගෙනහිරින් රථ මාර්ගයෙන්, දකුණින් ජමේස්වර් පැට්නා මාර්ගයෙන් ද, උතුරින් පෞද්ගලික ගොඩනැගිලි සහ බටහිරින් භෘකුතේස්වර දේවාලයෙන් ද වටවී ඇකත මෙම මාථාව බටහිරට මුහුණලා පිහිටා ඇත
සම්ප්‍රදාය සහ පුරාවෘත්ත
මහන්තා විසින් ඉදිරිපත් කරන ප්‍රදේශයේ ජනප්‍රවාදවලට අනුව, මෙම දේවාලය ගොඩනංවන ලද්දේ ලිංගරාජ දේවාලය ඉදිකළ යාජති කේසරී විසිනි
මෙම මාථාව මුලින් ලිංගරාජ දේවාලය ඉදිකිරීමෙහි නියුතු වූ කලා ශිල්පීන්ගේ ප්‍රයෝජනයට ගන්නා ලද්දකි
වැදගත්කම

සංස්කෘතික
කාර්තික් පූර්ණිම, ප්‍රථමාෂ්ටමි, දුර්ගා පූජා වැනි චාරිත්‍ර මෙහි ඉටුකරනු ලැබේ
ප්‍රථමාෂ්ටමි උත්සවයේ දී මෙම මාථාවෙහි සිහ මාමණ්ඩිය බැහැ දැකීමට ලිංගරාජ දෙවියන් පැමිණෙන්නේ යැයි විශ්වාසයක් පවතියි
ගෘහනිර්මාණ ලක්ෂණ
මෙම මාථාව පිහිටියේ වර්ග මීටර 26.00ක ක්ෂේත්‍රඵලයෙන් යුත් සතරැස් සැලැස්මක් මත ය
මෙම මාථාව මීටර 1.50ක් උසැති වේදිකාවක් මත පිහිටි අතර, එම වේදිකාවේ බොරදම් සතක් ඇත
උච්චත්වය සැලකූ විට, තෙමහල් ගොඩනැගිල්ලක් වන මාථාව මීටර 11.50ක උසින් යුක්ත ය
මැද මිදුලක් ද සහිත මාථාවේ සෑම පසෙකම ජීවමාන කුටි තුන බැගින් වේ
මේ සෑම කුටියක්ම දිගින් මීටර 6.15 x පළල මීටර 3.45 ප්‍රමාණයේ වේ
මෙම මාථාව වටකොට දැවැන්ත ප්‍රාකාරයක් පිහිටි අතර, එය යර්ග මීටර 53.60ක් ආවරණය කරයි
මෙම ප්‍රාකාරයේ උස මීටර 2.52කි
මාථාවේ උළුවහු කුළුණු උස මීටර 1.70 x පළල මීටර 0.84 යන මිනුම්වලින් යුත් අතර, ඝනකම මීටර 0.35කි
වයිරම් අළු වැලිගලින් තැනූ මෙම දේවාලය පෙදරේරු තාක්ෂණය අනුව ගොඩනගා ඇත
සංරක්ෂණය
මෙහි වල් ශාක ගහනය සහ නැගෙනහිර සහ උතුරෙහි බිත්ති හා උපරිව්‍යූහ ඇදවැටීම නිසා මෙය පරිහානියේ ලක්ෂණ පෙන්වයි. ශාක වර්ධනය වීම නිසා බිත්ති පුරා හානි සිදුවී ඇත
මෙම මාථාව ජරාවාස වූ ස්වභාවයක් පෙන්වයි. බටහිර කොටසේ පිහිටි කුට මේ වනවිටත් ඇදවැටී ඇති අතර, පිටත බිත්ති පමණක් දක්නට ලැබේ
වර්තමානයේ භාවිතයට ගැනෙන දකුණු කොටස ද ජරාවාස වී ඇති අතර, එහි පළමු මහල ඇද වැටී ඇත
පියස්සේ පළුදු හරහා මෙහි කුටි තුළට වැසි ජලය කාන්දු වීම නිසා මෙම ව්‍යූහයට හානිකර තත්ත්වයක් ගොඩනැගී ඇත
මෑතක දී දුර්ගාපූජා උත්සවය සඳහා මාථා මහන්තා විසින් මෙහි පිළිසකර කිරීම් සිදුකළ ද, ඒවා සුළු ඒවා වේ
මෙම ගොඩනැගිල්ලේ පැරණි ස්වරූපය රැකෙන පරිදි මෙයට පූර්ණ ප්‍රතිසංස්කරණයක් සහ සංරක්ෂණයක් අවශ්‍ය ය
භූමදාන දේවාල
මාථාවේ උතුරු සහ දකුණු දිශාවන්හි පිටත ප්‍රාකාරයේ පිපල් ශාක සහ අශෝක දැකිය හැක
ප්‍රවේශයේ දකුණු පස කුඩා දේවාල නවයක සමූහයක් දැකගත හැක
එසේම වෙන්වූ ප්‍රතිමා කිහිපයක් සහ තාලේස්වර ශිව දේවාලයේ මාථාවට පසුපසින් වූ අංගණයේ සේවාලයක කොටස් කිහිපයක් ද දැකගත හැක
පීඪ සම්ප්‍රදායයෙන් යුත් මෙම දේවාල නවයේ ගර්භගෘහයේ ශිව ලිංගයක් තැන්පත් කොට ඇත
මාථා පුරාවෘත්ත අනුව, මෙම දේවාල කැපකොට ඇත්තේ පෙර සිටි මාථා මහන්තාවරුන් සඳහා වන අතර, එය ඔවුන්ගේ ආගමික සේවාව අගයා ඉදි‍ කෙරුණකි
මෙම දේවාල මියගිය මහන්තාවරුන්ගේ භූමදානය සඳහා ඉදිවූ අතර, අතීතයේ එය මාථා සම්ප්‍රදායේ වැදගත් චාරිත්‍රයක්ව පැවතිණි
මේවා ‍අනෙක් දේවාලවලින් වෙන්කර හඳුනා ගැනීමට ඒවා භුමදාන දේවාල ලෙස නම්කොට ඇත
මේවාත් බලන්න
 භුබනේස්වර්හි දේවාල ලැයිස්තුව

ආශ්‍රේය සටහන්
 K
19.
 T
64.

ආශ්‍රේයයන් 

Lesser Known Monuments of Bhubaneswar by Dr
Sadasiba Pradhan ()

බාහිර සබැඳි 
දේවාල ගැලරිය

භුබනේස්වර්හි හින්දු දේවාල
11වන සියවසේ හින්දු දේවාල
චම්පකේස්වර ශිව දේවාලය පිහිටියේ ඉන්දියාවේ ඔඩිෂාවේ භුබනේස්වර් පැරණි නගර කලාපයේ අම්බිකා සාහි නම් ස්ථානයේ ය
මෙය බින්දුසාගර වෙත දිවෙන කෝතීර්ථේස්වර වීථියේ දකුණුපස පරසුරාමේස්වර දේවාලයට මීටර 157ක් දුරින් පිහිටා ඇත
මෙය ලැටරයිට් දේවාලයකි
ප්‍රදේශයේ ජනයා විශ්වාස කරන්නේ මෙහි ගර්භගෘහයේ ඇති ශිව ලිංගය පාතාලඵුටයක් බවත්, එම පරිශ්‍රය නාගයන්ගේ(චම්පා නාග) විමානයක් බවත් ය
මේ නිසා මෙහි දේවතාවා ද චම්පකේස්වර ලෙස නම්කොට ඇත
එසේම ප්‍රදේශයේ ජනයා විශ්වාස කරන්නේ සර්පයන් සඳහා ගුහාවක් බඳු මෙම පරිශ්‍රයේ සිටින සර්පයන් කිසිවකුටත් කරදර නොකරන බවයි.

දේවාලය
මෙම දේවාලයේ ඉතිහාසය ක්‍රි
ව. 13වන සියවස තෙක් දිවෙයි
අතීතයේ මෙන්ම වර්තමානයේ ද මෙයට විශේෂ වැදගත්කමක් හිමිව ඇත
ගංග යුගයේ දී මෙය වැදගත් සිද්ධස්ථානයක් විය
ශිවරාත්‍රී, ජාලසායී, රුද්‍රාභිෂේක, සංක්‍රාන්ති වැනි උත්සව මෙහි සමරනු ලබේ
නූල් උත්සව, උපන්දින සහ විවාහ චාරිත්‍ර ද මෙහි සිදුකරනු දැකගත හැකි ය
ලැටරයිට් ප්‍රාකාරයක් ඇතුළත පිහිටි මෙම දේවාලය වටා උතුරු දෙසින් නිවාස ගොඩනැගිලි ඇති අතර, දකුණු දෙසින් එය විස්වනාථ දේවාලයෙන් මායිම් වේ
නැගෙනහිරින් කෝතීර්ථේස්වර ජලාශයෙන් මායිම් වන මෙහි උතුරු සහ බටහිර පැතිවලින් මාර්ගයක් දැකගත හැක
ගෘහනිර්මාණ ලක්ෂණ
මෙම දේවාලය සතුව දිගින් මීටර 11.05ක් සහ පළලින් මීටර 6.00ක් වන විමානයක් සහ ජාගමෝහනයක් ඇත
දේවාලය පංචරථ ආකාරයෙන් යුතු ය
විමාන, ජගමෝහන සහ අන්තරාල යන අංග පිළිවෙලින් වර්ග අඩි 4.50ක්, වර්ග අඩි 6.00ක් සහ වර්ග අඩි 0.55 ලෙස වේ
විමාන රේඛා සම්ප්‍රදායයෙන් යුත් අතර, ජාග මෝහනය අපීඪ දියුල් ආකාරයක් ගනියි
පංචාංගබාද දේවාලයක් වන මෙහි පභාග, තල ජංඝ, බන්ධනා, උපර ජංඝ සහ බරන්ද යන අංගවල මිනුම් පිළිවෙලින් මීටර 0.75, මීටර 0.75, මීටර 0.17, මීටර 0.72, සහ මීටර 0.82 ලෙස වේ
ගර්භගෘහය පොළොව මට්ටමින් මීටර 0.90ක් පහළින් පිහිටා ඇත
පභාගයේ බොරදම් පහක් ඇති අතර, ඒවා ඛුර, කුම්භ, පට, කනි සහ බසන්ත ලෙස වේ
බරන්ද කොටසේ ද බොරදම් පහක් දැකගත හැක
ජගමෝහන කොටසේ පභාග නම් අංගය  මීටර 0.70ක් උසැති අතර එහි බොරදම් හතරක් වේ
පභාගයට ඉහළින් පිහිටි සම්පූර්ණ ව්‍යූහයම නූතන ප්‍රතිසංස්කරණයකි
බරන්ද බොරදම්වලට ඉහළින් පිහිටි ප්‍රධාන දේවාලයේ ගන්දි කොටස මීටර 5.81ක ප්‍රමාණයෙන් යුක්ත ය
මස්තකය මීටර 2.00ක උසින් යුත් අතර, එහි බේකි, ආම්ලක, ඛාපූරි සහ කලස යන අංග දක්නට ලැබේ
දේවාල පරිශ්‍රය වටා ලැටරයිට් පාෂාණයෙන් තැනූ ප්‍රාකාරයක් ඇති අතර, එහි උතුරු පෙදෙසේ පිවිසුම් දොරටුවක් ඇත
මෙම අංගණය දිගින් මීටර 30.50ක් ද, පළලින් මීටර 15.80ක් සහ උසින් මීටර 1.35ක් ද වේ
රාහ නිකේතන
බටහිර, උතුරු සහ දකුණු පැතිවල පිහිටි රාහ නිකේතන පෙනුමින් සමාන අතර ඒවා උසින් මීටර 0.85ක්, පළලින් මීටර 0.47ක් සහ ගැඹුරින් මීටර 0.34ක් වේ
මෙම සියලු නිකේතන හිස් ය
මෝස්තර අංග
මෙහි උළුවහු කණු පසුකාලීනව එක් කරන ලද ඒවා වන අතර, ඒවා චාම් ය
මෙහි නවග්‍රහ ස්තරයක් දක්නට නොමැත
පභාගය කිසිදු ප්‍රතිමා අංගයකින් තොර ය
ජංඝ කොටස තනි බොරදම් බන්ධනාවකින් වෙන් වේ
ජංඝ කොටස ද සරල නෙරි කුළුණු මෝස්තරවලින් අලංකාර කොට ඇත
බරන්ද කොටස ද චාම් ය
රාහ පාග කොටසෙහි ඇති ගන්දි අංගයේ පාදමේ ලඝු රේඛා දෙවොල් තුනක් ඇති අතර, ඉන් මධ්‍යයේ ඇති එක අනෙක් දෙකට වඩා උසින් වැඩි ය
ලඝු රේඛා දියුල් සහ කණික පාගයෙහි භූමි ආම්ල යන අංග හැරුණු විට, ගන්දි කොටස ද චාම් ය
ගන්දි කොටසේ රාහ පාගයෙහි සිව් දිශාවෙහි උද්‍යෝත සිංහ රූ දැකගත හැක
විශේෂ ලක්ෂණ
මෙම පරිශ්‍රයේ බටහිර අන්තයේ වූ දේවාල නටබුන්වලින් පෙනීයන්නේ ලැටරයිට් දේවාලය මුලින් පංචායතන පරිශ්‍රයට අයත් වූ බවයි. මේ අසල්වැසි කුඩා දේවාලයක සිටගත් අත් සතරකින් යුත් කාර්තිකේයගේ කැඩීගිය ප්‍රතිමාවක් ඇත
එහි පහළ වම් අත බිඳීගොස් ඇති අතර, වම් අත කුකුළකු මත තබාගෙන සිටියි
මෙම කුකුළාව ඔසවාගෙන සිටින්නේ කුඩා ස්ත්‍රියකි
දේවාලයට ඉදිරියෙන් වර්ග මීටර 1.30ක වර්ග ප්‍රමාණයක් පැතිරි මීටර 5.25ක් ගැඹුරු පුරාතන ළිඳක් ද ඇත
මේවාත් බලන්න 
 ඉන්දියාවේ හින්දු දේවාල ලැයිස්තුව
 කෝතීර්ථ ජලාශය

ආශ්‍රේයයන් 

ඔඩිෂාවේ ශිව දේවාල
භුබනේස්වර්හි හින්දු දේවාල
13වන සියවසේ හින්දු දේවාල
බ්‍රහ්මේස්වර දේවාලය යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ඉන්දියාවේ ඔඩිෂාහි භුබනේස්වර්හි පිහිටි ශිව දෙවිය්න උදෙසා කැපකළ හින්දු දේවාලයකි
ව. 9වන සියවසේ දී ඉදිවූ මෙහි ඇතුළත හා පිටත බහුල ලෙස කැටයමින් අලංකාර කොට ඇත
මෙම හින්දු දේවාලය ඉදිකළ දිනය පිළිබඳ මුලින් දේවාලයේ තිබූ අභිලේඛන පාදක කරගනිමින් සාධාරණ නිගමනයකට එළඹිය හැක
වර්තමානයේ එය දක්නට නැතත්, සංරක්ෂණය වී ඇති එහි වාර්තා අනුව මෙය ක්‍රි
ව. 1058 අවට කාලයේ ඉදිවූ බැව් පෙනේ
මෙම දේවාලය ඉදිකරන ලද්දේ සෝමවංශී රාජවංශයේ උද්‍යෝතකේසරී රජුගේ 18වන රාජ්‍ය වර්ෂයේ දී ඔහුගේ මව වූ කෝලවතී දේවී විසිනි
ව. 1058ට අනුරූප වේ
ඉතිහාසය
ඉතිහාසඥයන් මෙම දේවාලය පසුකාලීන ක්‍රි
ව. 11වන සියවසට අයත් යැයි නිශ්චිතවම කාල නිර්ණය කොට ඇත්තේ භුබනේස්වර් සිට කල්කටා වෙත රැගෙන ආ අභිලේඛනයක් අනුව ය
මෙම අභිලේඛනයේ විස්තර වන්නේ මෙම දේවාලය ඉදිකරන ලද්දේ සෝමවංශී රජ උද්‍යෝත කේසරීගේ මෑණියන් වූ කෝලවතීදේවී විසින් බවයි. එය ඉදිවූයේ ඒකාම්රා (වර්තමාන භුබනේස්වර්) හි සිද්ධතීර්ථ නම් ස්ථානයේ තවත් නාට්‍යශාලා හතරක් ද සමග ය
මෙම ලිපිය වාර්තා කොට ඇත්තේ උද්‍යෝත කේසරී රජුගේ 18වන රාජ්‍ය වර්ෂයේ ය
ව. 1060) මෙම අභිලේඛනය එහි මුල් ස්ථානයෙහි නොවූ බැවින් පුරාවිද්‍යාඥයන් සඳහන් කරන්නේ මෙය වෙනත් දේවාලයකට අදාළ විය හැකි යැයි සිතිය හැකි නමුත්, ස්ථානය සහ එහි විස්තර වන අනෙක් අංග අනුව අභිලේඛනය මෙම දේවාලයට අයත් යැයි නිගමනය කළ හැකි බවයි. එසේම, පාණිග්‍රාහි විසින් ගෙනහැර දක්වන තවත් තර්කයක් වනුයේ මෙහි ප්‍රධාන දේවාල සතර අංගශාලා (පරිවාර දේවාල) මිස නාට්‍යාශාලා (නර්තන ශාලා) නොවන බවයි.

ගෘහනිර්මාණ හිල්පය
ප්‍රධාන දේවාලයට අමතරව මෙහි දේවාලයේ සතර කොනෙහි අතිරේක දේවාල සතරක් ද පවතින බැවින් මෙම දේවාලය පංචතානය දේවාලයක් ලෙස වර්ග කෙරේ
මෙය ඉදිවූ කාලය සැලකිල්ලට ගත්විට, එය එහි පෙර කාලයේ දේවාලවලට වඩා සංවර්ධිත සැකැස්මක් පෙන්වයි. දේවාලයේ විමානය  උසැති ය
මෙම දේවාලය සම්ප්‍රදායික දැව කැටයම් ශිල්ප ක්‍රම භාවිතා කොට ඇතත්, අමුද්‍රව්‍ය ලෙස පාෂාණ භාවිතා කොට ඇත
ගොඩනැගිලි පූර්ණ පරිමා පිරමිඩයක ස්වරූපයෙන් නිර්මාණය කොට පිටතින් සහ ඇතුළතින් කැනීම සිදු විය
දර්ශීය ඔරිස්සා දේවාල සැකැස්මක් සම්බන්ධිත ගොඩනැගිලි දෙකකින් යුක්ත වේ
ඉන් කුඩා ගොඩනැගිල්ල ජග්මෝහන හෙවත් සන්නිපාත ශාලාවකි
එයට පසුපසින් ශිඛර නම් ශිඛරයක හැඩය ගත් දේවස්ථානය පිහිටයි
පසුකාලීන දේවස්ථානවල මෙය ඉදිරියේ තවත් අමතර ශාලා දෙකක් ඉදිකෙරිණි
ඉන් එකක් නර්තනය සඳහාත්, අනෙක භෝජන සංග්‍රහ සඳහාත් වෙන්කෙරිණි
බ්‍රහ්මේස්වර දේවාලය මුල් කාලීන මුක්තේස්වර් දේවාලය වැනි දේවාල සමග සම්බන්ධතාවක් පෙන්වයි. එහි දී ජග්මෝහනයේ කැටයම් කළ අභ්‍යන්තර, සහ සිංහ ශීර්ෂ මෝස්තරය වැනි ප්‍රතිමා ලක්ෂණ ප්‍රධාන වේ
මෙම සිංහ හිස් මෝස්තරය පළමුවරට හමුවන්නේ මුක්තේස්වර දේවාලයේ වන අතර, මෙහි එය බහුලව යොදාගෙන තිබේ
මෙහි ද නව නිර්මාණ ගණනාවක් ඇති අතර, පිටත බිත්තිවල සංගීතයන් සහ නළඟනන්ගේ රූප ගණනාවක් ඇතුළත් කිරීම එයට නිදසුනකි
දේවාල ගෘහනිර්මාණ ශිල්පයේ ප්‍රථම වරට මෙහි යකඩ දඬු ද භාවිතයට ගෙන ඇත
වැලිගල් බිත්තිවල මෝස්තර සහ දේවතා රූ දැකගත හැක
දොර රාමුවට ඉහළින් වූ කැටයම් අතර අලංකාර මල් සැරසිලි සහ පියාඹන රූ ද වේ
රාජාරාණි දේවාලයේ සේම මෙහි ද අට දිශාවන්හි ආරක්ෂක දේවතා රූ දැකගත හැක
එසේම තන්ත්‍රික-ක්‍රම හා සම්බන්ධ රූ ද ගණනාවක් දක්නට ලැබෙන අතර, බටහිර ප්‍රාසාද මුහුණතේ ත්‍රිශූලයක් සහ මිනිස් හිසක් අතින් ගත් චාමුණ්ඩා දෙවඟනගේ රුවක් වේ
ඇය මිනිස් මළකඳක් මත සිටගෙන සිටියි
ශිව සහ අනෙකුත් දෙවිවරුන් ද භයංකාර ස්වරූපයෙන් නිරූපණය කොට ඇත
නැතිවූ තවත් එක් අභිලේඛනයක කෝලවතී රැජින විසින් 'දේවාලයට රූමත් ස්ත්‍රීන් ගණනාවක් පරිත්‍යාග කළ බව' සඳහන් වූ අතර, එමගින් 'දේවදාසි' සම්ප්‍රදාය මෙහි පැවති බවට සාක්ෂ්‍ය ලැබේ
පසුකාලීන ඔරිස්සානු දේවාල සහ දේවාල ජීවිතය තුළ එයට වැදගත් ස්ථානයක් හිමි විය
ආශ්‍රේයයන්

බාහිර සබැඳි
 බ්‍රහ්මේස්වර දේවාලය සඳහා ග්‍රේට් බිල්ඩිංස්හි ඇති විස්තරය
 බ්‍රහ්මේස්වර ඡායාරූප ගැලරිය
 ප්‍රතිමා
 වාර්තාව

11වන සියවසේ හින්දු දේවාල
ගෘහනිර්මාණ ශෛලීන්
භුබනේස්වර්හි හින්දු දේවාල
1058 ආසියාවේ ස්ථාපිත කිරීම්
11වන සියවසේ ඉන්දියාවේ ස්ථාපිත කිරීම්
හාථිගුම්ඵා අභිලේඛනය ("හස්ති ගුහා" අභිලේඛනය) පිහිටියේ ඉන්දියාවේ ඔඩිෂාහි භුබනේස්වර් අසල උදයගිරියෙනි
2වන සියවසේ දී, ඉන්දියාවේ කාලිංග‍යේ එකල අධිරාජයා වූ ඛාරවේල විසින් කරවන ලද්දකි
ප්‍රාකෘත භාෂාවේ මධ්‍ය-බටහිර ස්වරූපයෙන් රචිත හාථිගුම්ඵා අභිලේඛනය පේළි දාහතකින් සමන්විත ය
මෙය ගැඹුරට-කැපූ බ්‍රාහ්මී අක්ෂර මාලාවෙන් රචනාකොට ඇත
මෙය පිහිටියේ ඔඩිෂාවේ භුබනේස්වර් අසල උදයගිරි කන්දේ දකුණු පැත්තේ පිහිටි හාථිගුම්ඵා නම් ස්වාභාවික ලෙනේ බෑවුමේ ය
මෙය පිහිටා ඇත්තේ මීට සැතපුම් හයක් පමණ දුරින් පිහිටි ධෞලිහි අශෝක අධිරාජයාගේ ආඥාවන්ට කෙළින්ම මුහුණලා ය
මෙම අභිලේඛනය රචනා කොට ඇත්තේ කාලිංග වර්ණමාලාවේ ආදිතම ස්වරූපයකින් වන අතර, එය ක්‍රි
150 අවට කාලයට යෝජනා වී ඇත
මෙම අභිලේඛනය ඛාරවේලගේ 13වන රාජ්‍ය වර්ෂයට අයත් අතර, එය විද්වත්හු එය අයත් කාලසීමාව ලෙස ක්‍රි
2වන සියවස සිට ක්‍රි
ව. 1වන සියවස තෙක් විවිධ දිනයන් දක්වති
පසුබිම
උදයගිරි ලෙන්වල පිහිටි හාථිගුම්ඵා අභිලේඛනය කාලිංග පාලක ඛාරවේල පිළිබඳ තොරතුරු සපයන ප්‍රධාන මූලාශ්‍රයකි
පේළි දාහතකින් යුත් මෙය ක්‍රි
1වන සියවදේ බ්‍රාහ්මී අක්ෂර භාවිතයෙන් ගැඹුරට හාරා කැටයම් කොට ඇත
මෙය උදයගිරි කන්දේ දකුණු පෙදෙසේ ස්වාභාවික ලෙන් බෑවුමෙහි කොට ඇත
මෙය පළමු වරට බටහිර ලෝකය වෙත හඳන්වා දුන්නේ 1820දී ඒ. ස්ටර්ලිං විසිනි
ඔහු ඒෂියාටික් රිසර්චස්, XV කලාපයේ එහි පෙනෙන අයුරින් ගත් පිටපතක් ඇතුළත් කොට ඇත
එසේම An Account, Geographical, Statistical and Historical of Orissa or Cuttack ග්‍රන්ථය තුළ ජේම්ස් ප්‍රින්සෙප් විසින් ද අභිලේඛනය පිටපත් කොට ඇතුළත් කොට තිබේ
ප්‍රින්සෙප්ගේ කියවීම් සහ කිටෝ විසින් සිදුකළ එහි ප්‍රතිකෘතිය බෙංගාල අසියාතික සංගමයේ ජර්නලය, VI (1837) තුළ පළ විය
එහි සදොස් අයුරින් දක්වා තිබුණේ මෙම අභිලේඛනයෙන් කියැවෙන්නේ ඓරා නම් රජකු පිළිබඳ බවයි. 1871 අවසානය වන විට, එච්. ලෝකි විසින් අභිලේඛනයේ බදාම අච්චුවක් නිපදවූ අතර, එය වර්තමානයේ කල්කටාවේ ඉන්දියානු කෞතුකාගාරයේ තබා ඇත
1877දී ඇලෙක්සැන්ඩර් කනිංහැම් මෙම අභිලේඛනය Corpus Inscriptionum Indicarum වෙළුම I තුළ ප්‍රකාශයට පත්කළ අතර, 1880දී ආර්. එල්. මිත්‍රා විසින් මෙහි මඳක් අලුත් කළ ප්‍රභේදයක් සිය Antiquities of Orissa, වෙළුම II තුළ ඇතුළත් කරන ලදී
මෙහි පළමු විශ්වසනීය කියවීම සිදුකළ තැනැත්තා ලෙස භග්වාන් ලාල් ඉන්ද්‍රජී සැලකේ. එය ඔහු 1885දී ප්‍රාචීන ශාස්ත්‍රයන්ගේ සයවන අන්තර්ජාතික කොන්ග්‍රසය හමුවේ ඉදිරිපත් කළේ ය
එසේම මෙහි දී වැදගත් කරුණක් වන්නේ හාථිගුම්ඵා සෙල්ලිපිය තුළ වර්ණනා කොට ඇති රජු ඛාරවේල බව පළමුවරට ප්‍රකාශ කළ පුද්ගලයා ද පණ්ඩිත් ඉන්ද්‍රජී වීමයි
මෙම අභිලේඛනයේ ඇති බොහෝ විවර හේතුවෙන් මෙය නිවැරදිව කියැවීමට බාධා ඇති වූයේ, එය වෙන්වෙන්ව අර්ථ සැලකූ විට වැරදි අර්ථකථන ඇතිවිය හැකි නිසායි
මෙම අභිලේඛනය මගින් ප්‍රධාන වහයෙන්ම මෙම රජුගේ විවිධ ආක්‍රමණ සඳහන් කෙරේ
මෙය ඇරඹෙන්නේ සාතවාහන රජ සාතකර්ණී සමග ඔහුගේ සටනින් අනතුරුවයි
"දෙවන වර්ෂයේ දී (ඔහු) සාතකාමිනී නොසලකා හැර, තුරඟ සේනා, හස්තීන්, පාබල (නර) සහ රථ ශක්තියෙන් පිරි ප්‍රබල හමුදාවක් බටහිර ප්‍රදේශ වෙත පිටත් කර හරියි
කණ්හ-බෙම්න වෙත එම හමුදාව ළඟවූ පසු ඔහු එම නගරයේ මූසිකයන් භීතියට පත්කරයි
" එපිග්‍රැෆියා ඉන්ඩිකා, වෙළු
XX

මේවාත් බලන්න
ඉන්දියානු අභිලේඛන

සටහන්

ආශ්‍රේයයන්
 Epigraphia Indica, Vol
XX (1929–30)
Manager of Publications, 1933.
 Sadananda Agrawal
Śrī Khāravela, Published by Sri Digambar Jain Samaj, Cuttack, 2000.

ප්‍රභව

බාහිර සබැඳි
Epigraphia Indica, වෙළු
දිල්ලි
මැනේජර් ඔෆ් පබ්ලිකේෂන්ස්, යළිමුද්‍රණය 1983.
හාථිගුම්ඵා අභිලේඛනයේ සම්පූර්ණ පෙළ ඉංග්‍රීසියෙන්
ඛාරවේල සහ වාශිෂ්ඨීපුත්‍ර පුලුමාවීගේ අභිලේඛන අතර සංසන්දනාත්මක අධ්‍යයනයක් 
හාථිගුම්ඵා අභිලේඛනයේ ශිලාරේඛනය, භාෂාව සහ කලාව

ඉන්දියානු අභිලේඛන
ඔඩිෂාවේ ඉතිහාසය
කාලිංග (ඉන්දියාව)
ක්‍රි
සුකුතේස්වර දේවාලය පිහිටියේ ඉන්දියාවේ ඔඩිෂාවේ භුබනේස්වර් පැරණි නගරයේ ය
මෙය ජනතාවගේ රැස්වීම් සඳහා වැදගත් වේ
මෙම දේවාලයේ වන්දනාවට ලක්වන ප්‍රධාන දේව ප්‍රතිමාව වන්නේ මධ්‍යයේ පිහිටි ශිව ලිංගයයි
මෙම දේවාලය මහා ශිවරාත්‍රී, චණ්ඩිපාඨ සහ රුද්‍රාභිෂේක වැනි විවිධ ආගමික උත්සව සඳහා භාවිතයට ගැනේ
පිහිටීම 

මෙම දේවාලය පිහිටියේ ගෞරි සංකර දේවාලයෙන් විහිදෙන ගංගා-යමුනා මාර්ගයේ දකුණු පස ලිංගරාජ වෙළඳ සංකීර්ණයට පසුපසිනි
ගංගා-යමුනා පරිශ්‍රයේ නිරිතදිගින් පිහිටි මෙය ලාඛේස්වර දේවාලයට බටහිරින් පිහිටා ඇත
මෙහි වන්දනාවට ලක්වන ප්‍රධාන දෙවියා වන ශිව ලිංගය වෘත්තාකාර යෝනි පීඨයක් මත පිහිටුවා ඇත
ජීවමාන දේවාලයක් වන මෙය නැගෙනහිරට මුහුණලා පිහිටා ඇත
සම්ප්‍රදායයන් සහ පුරාවෘත්ත 
බහුවිධ හිමිකාරීත්වයක් ඇති මෙය පෞද්ගලික දේපළකි
මෙම දේවාලය පවත්වාගෙන යනු ලබන්නේ දමෝදාර් මිෂ්රා නම් දේවාලයේ ප්‍රධාන පූජක තැන විසිනි
මෙම දෙවොල ආසන්න වශයෙන් ක්‍රි
ව. 16වන සියවසට අයත් යැයි අනුමාන කෙරේ
මෙම ගොඩනැගිල්ලේ ව්‍යූහය, වන්දනාවට ලක්වූ දේවතාවා සහ නවග්‍රහ පනේලය මේ සඳහා පාදක කොටගෙන ඇත
ප්‍රදේශයේ ප්‍රදේවාසීන්ට අනුව මෙම දේවාලය කේශරීවරුන් විසිනි
ජීවමාන දෙවොලක් වන මෙහි මහා ශිවරාත්‍රී, චණ්ඩිපාඨා සහ රුද්‍රාභිෂේක වැනි උත්සව සැමරීම සිදුවේ
එසේම නූල් මංගල්‍යය, විවාහ ගිවිස ගැනීම් ආදී කටයුතු ද මෙහි දී සිදු කෙරේ
ගෘහනිර්මාණ ලක්ෂණ 
මෙම දේවාලය පීඨ දෙවොල් සම්ප්‍රදායය අනුව නිර්මාණය කොට ඇත
නැගෙනහිරින් මෙම දෙවොල ලාඛේස්වර දේවාලයේ ප්‍රාකාරයෙන් සීමා වේ
බටහිරින් විවෘත පරිසරයක් පිහිටි අතර, උතුරින් ගංගා-යමුනා මාර්ගයෙන් මායිම් වේ
දේවාලයට දකුණින් පෞද්ගලික නිවාස ගොඩනැගිලි දැකිය හැකි ය
මෙ දේවාලය නැගෙනහිරට මුහුණලා පිහිටා ඇත
සැලැස්ම අතින් මෙම දේවාලය විමාන ආකාරයක් ගන්නා අතර ඉදිරි ද්වාර මණ්ඩපයක් ද ඇත
විමාන කොටස වර්ග මීටර 2.80ක ක්ෂේත්‍රඵලයකින් යුත් අතර, පූර්ව ද්වාර මණ්ඩපයේ  දිග මීටර 0.55කි
රැස්වීම් කටයුතු සඳහා දේවාලය ඉදිරිපිට වර්ග මීටර 3.25ක වර්ගඵලයකින් යුත් නූතන ශාලාවක් ද ඉදිකොට ඇති අතර, එය ජගමෝහනය ලෙස භාවිතයට ගැනේ
පංචරථ ස්වභාවය්ක ගන්නා මෙහි මධ්‍ය රාහ අංගයක් සහ රාහයේ දෙපස පිහිටි අනුරථ සහ කණිකා පාග යුගල බැගින් යුක්ත වේ
උච්චත්වය සැලකූ විට, විමානය පීඪ සම්ප්‍රදායයෙන් යුත් අතර, එහි උස මීටර 1.57කි
දේවාලයේ පහළ සිට ඉහළට පිළිවෙලින් බාදා, ගන්දි සහ මස්තක යන කොටස් දැකගත හැක
තෙබදුම් බාදා අංගයක් ඇති බැවින් මෙය ත්‍රියංග බාදාවක් වන අතර එහි උස මීටර 1.57කි
(පභාගය මීටර 0.38, ජංඝා මීටර 0.86, බරන්ද මීටර 0.33) ගන්දි නම් කොටසේ පේසා තුනක් ඇති අතර එය උසින් මීටර 1.50කි
මස්තකයේ දර්ශීය ඔරිස්සානු දේවාලයක දක්නට ලැබෙන බේකි, ආමලක, ඛාපූරි සහ කලස යන අංග දක්නට ලැබේ
එහි උස මීටර 0.90කි
දේවාලයේ ලැටරයිට් පාෂාණයෙන් තැනූ ප්‍රාකාරයක් ඇති අතර, එය වර්ග මීටර 10.10ක වර්ගඵලයක් වටා දිවෙයි
මීටර 1.43ක උසින් යුත් මෙහි ඝනකම මීටර 0.35කි
රාහ නිකේතන සහ පාර්ශ්ව දේවතා 
ජංඝා කොටසේ උතුරු, දකුණු සහ බටහිර පැතිවල රාහ නිකේතන දක්නට ලැබේ
මේවා පෙනුමෙන් සමාන අතර උස මීටර 0.50 x පළල මීටර 0.46 යන මිනුම්වලින් යුත් අතර ගැඹුර මීටර 0.20කි
නිකේතන තුළ දක්නට ලැබෙන රූප මෑතකාලීනව තැන්පත් කළ ඒවා වේ
මෝස්තර අංග
උළුවහු කණු මීටර 1.10ක උසින් සහ මීටර 0.56ක පළලින් යුක්ත ය
එය තනි සිරස් තීරුවක් සහිත අතර එය නවීකරණය කළ එකකි
ලලාටබිම්බ නම් කොටසෙහි ද්විත්ව පෙති සහිත පද්මයක් මත හිඳගත් ගජලක්ෂ්මී දෙවඟන ඇතුන් පිරිවරා සිටිනු දැක්වේ
උළුවහු කණුවලට ඉහළින් වූ ස්තරයේ පද්මාසනයෙන් හිඳගත් නවග්‍රහයන් දැක්වේ
මෙහි ඉදිකිරීම් මාධ්‍යය ලැටරයිට් වන අතර වියළි පෙදරේරු ක්‍රමය යොදාගෙන ගොඩනගා තිබේ
මෙහි කාලිංග ගෘහනිර්මාණ ශෛලියේ ලක්ෂණ දක්නට ලැබේ
සංරක්ෂණ තත්ත්වය 
මෑතකාලීනව සිදුකරන ලද නවීකරණ කටයුතු හේතුවෙන් මෙය තරමක් හොඳ තත්ත්වයෙන් සංරක්ෂනය වී පවතියි
ශ්‍රේණිය (A/B/C) 
i) ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය
B
ii) ඓතිහාසික
C
iii) සංවිධානික
C
iv) සමාජ/සංස්කෘතික
C

මේවාත් බලන්න
 භුබනේස්වර්හි දේවාල ලැයිස්තුව

ආශ්‍රේයයන්

වැඩිදුර කියවීමට 
 සුකුතේස්වර ශිව දේවාලය, භුබනේස්වර්, දිස්ත්‍රි
ඛුර්දා

භුබනේස්වර්හි හින්දු දේවාල
ramesh yanu itha hoda sri lanka we sitina daksha abadita lamayeki
Neonatal meningitis යනු ළදරුවන් හට වැලඳෙන භයාණක රොගී තත්වයකි
Meningitis is an inflammation of the meninges (the protective membranes of the central nervous system (CNS)) and is more common in the neonatal period (infants less than 44 days old) than any other time in life and is an important cause of morbidity and mortality globally
Mortality is roughly half in developing countries and ranges from 8%-12.5% in developed countries
ජාත්‍යන්තර ලක්‍රොස් සම්මේලනය යනු ලෝකයේ විවිධ රටවල්වල ඇති ලක්‍රෝස් සංගම්වල ප්‍රධාන ආයතනයයි
මෙය FIL ලෙසින්ද හැඳින්වේ
2008 දී ආරම්භ වූ මෙම ආයතනයේ දැනට සාමාජීකයන් 58 දෙනෙක් සාමාජිකත්වය ලබා ඇත
මීට අමතරව තවත් රටවල් 38ක් ද ලක්‍රොස් ක්‍රීඩා කරයි
මෙම ආයතනයේ මුලස්ථානය කැනඩාවේ ටොරොන්ටෝ නගරයේ පිහිටුවා ඇත
මෙම ආයතනය විසින් FIL ලෝක ශූරතාවය සහ FIL 19න් පහළ ලෝක ශූරතාවය ආදී තරගාවලි සංවිධානය කරයි
මීට අමතරව ආදිවාසී කණ්ඩායම් දෙකක්ද මෙහි සාමාජිකත්වය ලබා ඇත
සාමාජිකත්වය

පුර්ණ සාමාජිකයින්

අනෙකුත් සමාජිකයින්

මුලාශ්‍ර
සිසුපාල්ගාර් හෙවත් සිශුපාල්ගාර් යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ඉන්දියාවේ ඔඩිෂාහි ඛුර්දා දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටි නටබුන් වූ බලකොටුවකි
මෙය ඉන්දියාවේ විශාලතම සහ වඩාත්ම හොඳින් සංරක්ෂණය වී පවත්නා මුල්කාලීන ඓතිහාසික බලකොටු ප්‍රදේශයක් වේ
විස්තරය

සිසුපාල්ගාර් පුරාතන නගරයේ නටබුන් සොයාගැනුණේ ඉන්දියාවේ ඔඩිෂාහි අගනුවර වන භුබනේස්වර් ආසන්නයෙනි
සිසුපාල්ගාර් ජාතික ආරක්ෂිත ස්මාරකයකි
ගෘහනිර්මාණ සැලැස්ම සහ මුල්කාලීන කැනීම්වල දී සොයාගත් පුරාවස්තූන් අනුව, බී. බී. ලාල් නිගමනය කළේ මෙම බලකොටු නගරය දියුණුව පවතින්නට ඇත්තේ ක්‍රි
3වන සියවසත් සහ ක්‍රි
ව. 4වන සියවසත් අතර කාලයේ බවයි. නව සොයාගැනීම් මත පදනම්ව, එම්. ස්මිත් සහ ආර්. මෝහන්ති පවසන්නේ මෙම බලකොටු නගරය පැවතියේ ක්‍රි
5වන සියවස අටව කාලයේ සිට ක්‍රි
ව. 4වන සියවසෙන් පසු කාලය දක්වා බවයි. මේ අනුව, මෙම ආරක්ෂිත ජනාවාසය මෞර්ය අධිරාජ්‍යයට පෙර ඇරඹී ඇත
නගරයේ ජනගහනය 20,000 සිට 25,000 දක්වා ප්‍රමාණයක වන්නට ඇත
පුරාවිද්‍යාඥයන් විසින් භූභෞතික සමීක්ෂණ, ක්‍රමගත පෘෂ්ඨ එකතූන් සිදුකොට ඇති අතර බලකොටු ප්‍රදේශයේ 4.8 kmක පරිමිතියකින් යුත් ප්‍රදේශයක කැනීම් කටයුතු සිදුකොට ඇත
ඔවුන් තනි නිවෙස් සහ නගර මෙන්ම ගෘහ නිර්මාණය පිළිබඳව ද අධ්‍යයනය කොට ඇත
සම්භාව්‍ය ඇතැන්ස්හි ජනගහනය 10,000ක් වූයේ යැයි සිතේ තබාගත් විට මෙහි ජනගහනය පිළිබඳ දළ අදහසක් ලබාගත හැක
කෙසේනමුත්, මෙම නගරයේ ජනගහනය  පිළිබඳ අදහස් දැක්වීමට ඉක්මන් නොවිය යුතු බව පුරාවිද්‍යාඥයන් පවසන්නේ දැනට කැනීම් කොට ඇත්තේ නගරයේ කොටසක පමණක් වන නිසායි
මෙම අඩවියේ පළමු කැනීම් කටයුතු සිදුකළේ 1948දී බී. බී. ලාල් විසිනි
ඇමරිකානු-ඉන්දියානු කණ්ඩායමක් 2001දී මෙහි වැඩ කටයුතු ආරම්භ කරන ලදී
2005දී භූමි විනිවිදුම් රේඩාර් තාක්ෂණය මගින් දකුණු ප්‍රාකාරයේ භව්‍ය පිහිටීමක් පිළිබඳ අනාවරණය විය
ලේසර් පරිලෝකකය ආධාරයෙන් බලකොටුවේ මධ්‍යය තෙක් (D කලාපය) කුළුණු ව්‍යූහ 19ක් ත්‍රිමාණව අනාවරණය කොටගෙන ඇත
මෙය බාධාවන්ට ලක්ව ඇති අතර අසම්පූර්ණ ය
චතුරස්‍රාකාර සැලැස්මේ බෑවුම් දොරටු දෙක මගින් විනිවිද යයි
සමකාලීන ජෞගාඩා සැලැස්ම 10 දක්ෂිණාවර්තව උතුරට විහිදේ
1125 m x 1115 m (මසත්කය මිනුම් කළ විට) වර්ග ප්‍රමාණයෙන් යුත් සිසුපාල්ගාර් හි පෘෂ්ඨය ජෞගාඩාවලට වඩා විශාල ය
සිසුපාල්ගාර්හි ආරක්ෂක විධිවිධාන මේ කාලයේ ඉන්දියාව පිළිබඳ වඩාත්ම අනාවරණය වූ තොරතුර වේ
පුරාතන ජනාවාස එතරම් ඝනත්වයකින් ව්‍යාප්ත නොවන්නට ඇත
නටබුන් සංරක්ෂණය
ලාල්ගේ කාලයේ මෙම අඩවිය කැලයෙන් වැසී ගොස් තිබිණි
මෙම පුරාතන ආරක්ෂිත ජනාවාසයේ භූමියෙන් විශාල පෙදෙසක් පෞද්ගලික භූක්තියට පත්ව ඇත
මෙම අඩවිය ජාතිකව ආරක්ෂිත නිසා මෙය ඉන්දියාවේ පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව යටතේ පවතියි
2005දී ඉන්දු-ජර්මන් කණ්ඩායමක් මෙම ජාතික ආරක්ෂිත අඩවියේ සිදුකොට ඇති නීතිවිරෝධී ඉදිකිරීම් පිළිබඳ වාර්තා කොට ඇත
2002 සිට, වාර්ෂික චන්ද්‍රිකා ඡායාරූප මගින් මෙහි වයඹදිග චතුර්ථකයේ නීතිවිරෝධී ගොඩනැගිලි බහුලව ඇති බව අනාවරණය කොට ඇත
එය 2010 සිට වේගයෙන් වර්ධනය වේ
බලෙන් අල්ලාගන්නා ඉඩම්වල ක්‍රමයෙන් ගොඩනැගිලි ද්‍රව්‍ය ද අසුරා ඇත
අත්තිවාරම් බිත්ති ද ඉදිකෙරේ
නිලධාරීන් ක්‍රියා කිරීමට පෙර ඉක්මණින් ගොඩනැගිලි තැනීම සිදුවේ
2010 සිට, මෙම පුද්ගලයින් දකුණු නගර ප්‍රාකාරය වෙත ද ළඟාවන බැව් පෙනෙන්නට ඇති නමුත්, නිලධාරීන් මේ සම්බන්ධයෙන් අවධානය යොමු කරන බවක් නොපෙනේ
සුප්‍රකට ඉතිහාඥ කරුණා සාගර් බෙහෙරා මෙම පොළොවේ වැළලුණු උරුමය සංරක්ෂණය පිළිබඳ හඬනගා ඇත
ඔහු සඳහන් කොට ඇත්තේ, "1940 දශකයේ පසු කාලයේ මෙහි පළමු කැනීම්වලින් හමුවූ රන් කාසි සහ ටෙරාකොට මැටි බඳුන් පසුව අතුරුදන් වීම ලජ්ජාවට කාරණකි
"

ගැලරිය

සටහන්

ආශ්‍රේයයන්
Martin Brandtner, Kalinga und seine Hauptstadt in frühgeschichtlicher Zeit
Zum Bedeutungswandel einer ethnischen und geographischen Beziehung (Hamburg 2000)
B
Lal, Sisupalgarh 1948
An Early Historical Fort in Eastern India
Ancient India 5, 1949, 62-105
Dieter Schlingloff, Die altindische Stadt eine vergleichende Untersuchung (Mainz 1969)
M
Smith, Sisupalgarh Project (2001), http
sscnet
edu/ioa/smith/
Paul Yule, Early Historic Sites in Orissa (Delhi 2006) 
 http
//archiv
uni-heidelberg
de/savifadok/volltexte/2008/147/
 http
de/savifadok/frontdoor
source_opus=147&la=de/ 
 http
//heidicon
de/EZDB-BildSuche
easydb=9ag4sm4rpao9ep96tq7bft69f0/
 http
de/savifadok/volltexte/2011/1793/

බාහිර සබැඳි 

 http
de/savifadok/schriftenreihen_ebene2.php
sr_id=12&la=de

ඔඩිෂාවේ බලකොටු
ඔඩිෂාවේ පුරාවිද්‍යා ස්මාරක
පුරාතන ඉන්දියානු නගර
ඔඩිෂාවේ පුරාවිද්‍යා අඩවි
භුබනේස්වර්හි සංචාරක ආකර්ෂණයන්
සර්වත්‍රේස්වර් ශිව දේවාලය' පිහිටියේ ඉන්දියාවේ ඔඩිෂාවේ අගනුවර වන භුබනේස්වර්හි ලුවිස්රෝඩ් සිට සිසුපාල්ගාර් වෙත දිවෙන මහාවීර් වීථියේ දකුණු පස ය
මෙහි ගර්භගෘහයේ වෘත්තාකාර යෝනි පීඨයක් මත ශිව ලිංගයක් තැන්පත් කොට ඇත
ජීවමාන දේවාලයක් වන මෙහි ප්‍රධාන පූජක පදවිය හොබවන්නේ බිභූති භූසන් දාස් විසිනි
ප්‍රධාන පූජකයාට අනුව මෙය පාතාලඵුට ලිංගයකි
දේවාල පරිශ්‍රය පිහිටියේ ගංගුවා දිය පහරේ දකුණු ඉවුරේ ය
සර්වත්‍රේස්වර යන්නෙහි අර්ථය සියලු තලයන්ට අධිපති යන්නයි
පෞද්ගලික හිමිකාරීත්වයක් යටතේ පවතින මෙම දේවාලය පවත්වාගෙන යනු ලබන්නේ ගාදා මහාවීර් උන්නයන පරිසාද සංවිධානය විසිනි
මෙහි සභාපතිවරයා ප්‍රතාප් කුමාර් මෝහපත්‍රා වන අතර, ලේකම්වරයා වන්නේ බිභූති භූෂන් දාස් ය
ව. 10වන සියවසේ ඉදිවූ මෙහි මුල් දේවාලය පීඪ දියුල් ක්‍රමය අනුව සකසා ඇත
මෙම දේවාලය සුප්‍රකට සිසුපාල්ගාර්හි පුරාතන බලකොටු නගරයට මීටර 100ක් දුරින් පිහිටි අතර, මදනේස්වර දේවාලයට 1 km පමණ දුරින් පිහිටා ඇත
වැදගත්කම
ප්‍රදේශයේ ජනයා අනුව මෙම දේවාලය ඉදිකරවන ලද්දේ චේඩියේ පාලක ඛාරවේල විසිනි
1වන සියවසේ දී කාලිංගය පාලනය කොට ඇත
ජාගරා, රාජ, සංක්‍රාන්ති වැනි විවිධ ආගමික උත්සව මෙහි දී සමරනු ලැබේ
එසේම විවාහ මංගල්‍යය, නූල් මංගල්‍ය, උපන්දින සැමරුම් සහ මහජන රැස්වීම් ද මෙහි පවත්වනු ලැබේ
ගෘහනිර්මාණ ලක්ෂණ
මෙම දේවාලය බටහිරට මුහුණලා පිහිටා ඇත
සැලැස්ම අතින් මෙම දේවාලයේ වර්ග මීටර 5.20ක ක්ෂේත්‍රඵලයකින් යුත් සතරැස් විමානයක් ඇත
මෙහි මීටර 0.90ක් උසැති ද්වාර මණ්ඩපයක් ඇති අතර, විමානය පංචරථ සැලැස්මෙන් යුතු ය
උච්චත්වය අනුව රේඛා සම්ප්‍රදායයෙන් යුත් දේවාලයේ ඛුර යන අංගයේ සිට කලස තෙක් උස මීටර 7.88කි
දේවාලයේ පහළ සිට ඉහළට බාදා, ගන්දි සහ මස්තක යන අංග පිහිටයි
බාදාවේ කොටස් පහක් ඇති නිසා එය පංචාංග බාදාවකි
එහි උස මීටර 3.18කි
පභාගයේ පහළ මීටර 0.80ක් උසැති බොරදම් පහක් වන අතර ඒවා ඛුර, කුම්භ, පට, කණි සහ බසන්ත පරිදි වේ
මෝස්තර අංග
සිමෙන්ති බදාමය සහ සුදු පැහැ සේදුම නිසා මෙම දේවාලය චාම් අයුරින් පවතියි
මෙහි උළුවහු කණු මීටර 1.95ක් උසැති අතර, පළල මීටර 0.90කි
උළුවහු කණුවට ඉහළින් වූ ස්තර දිගින් මීටර 1.20ක් වන අතර, මෑතකාලීනව එය නවග්‍රහ කැටයම්වලින් සරසා ඇත
අළු වැලිගලින් නිර්මිත මෙය ආශ්ලේෂ පෙදරේරු ක්‍රමය අනුව නිමවා තිබේ
එය කාලිංග ශෛලියෙන් යුක්ත ය
සංරක්ෂණය
නවීකරණ කටයුතු නිසා මෙය තරමක් හොඳ තත්ත්වයෙන් සංරක්ෂණය වි පවතියි
1980 වර්ෂයේ දී ප්‍රදේශයේ ජනයා විසින් මෙම දේවාලය අලුත්වැඩියා කරන ලදී
ශ්‍රේණිය (A/B/C)
 වාස්තු විද්‍යා
B
 ඓතිහාසික
C
 සංවිධානික
B
 සමාජ/සංස්කෘතික
C

අතිරේක දේවාල
මෙම පරිශ්‍රයෙහි උද්‍යෝත සිංහ, භුමිආම්ලා කොටස්, කැටයම් කළ පාෂාණ සහ කැඩීගිය ගනේෂ ප්‍රතිමාවක් දක්නට ලැබේ
සර්වත්‍රේස්වර දේවාලයේ නැගෙනහිර පැත්තේ මීටර 0.9ක් දුරින් පැතලි වහළක් සහිත නූතන කොන්ක්‍රීට් දේවාලයක් දක්නට ලැබේ
මෙම දේවාලය තුළ හනුමාන් හෙවත් මහාවීර්ගේ ප්‍රතිමාවක් දක්නට ලැබේ
ඔහු සිය දකුණු අතේ ගන්ධමර්දනයක් දරා සිටියි
ඒ අසල පැරණි දේවාලයකට අයත් වර්ග මීටර 7.00ක ක්ෂේත්‍රඵලයකින් යුත් මීටර 0.50ක් උසැති වේදිකාවක් දක්නට ලැබේ
මෙම වේදිකාවේ බොරදම් කට්ටල දෙකක් ඇත
මෙම දේවාල සංකීර්ණය ගදාමහාවීර ලෙස හැඳින්වෙන අතර, එය ලැටරයිට් ගල් කුට්ටිවලින් තනා ඇත
මෙය ගිනිකොන දිග කෙළවරේ පිහිටි සර්වත්‍රේස්වර දේවාලයේ විමානයේ සිට මීටර 7.20ක් දුරින් පිහිටා ඇත
මේවාත් බලන්න
 භුබනේස්වර්හි දේවාල ලැයිස්තුව

ආශ්‍රේයයන්

භුබනේස්වර්හි හින්දු දේවාල
උත්තරේස්වර ශිව දේවාලය යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ඉන්දියාවේ ඔරිස්සාහි භුබනේස්වර්හි පිහිටි 12වන සියවසට අයත් ශිව දෙවියන්ට කැපකළ හින්දු දේවාලයකි
පිහිටීම 
උත්තරේස්වර ශිව දේවාලය පිහිටියේ භුබනේස්වර්හි, පැරණි නගරවේ කේදාරා-ගෞරි චෞක්හි නාලමුහාන සාහි අසල බින්දුසාගර් ජලාශයේ උතුරු ඉවුරු පරිශ්‍රයේ ය
මෙහි වන්දනාවට ලක්වන ප්‍රධාන දෙවියා වන්නේ ගර්භගෘහය මධ්‍යයේ වෘත්තාකාර යෝනිපීඨයක් මත පිහිටි උත්තරේස්වර ශිව (හිරන්‍යගර්ව වර්ගය) දෙවියන් ය
එයට අමතරව ගර්භගෘහයට පිවිසෙන පැති බිත්තියේ භෛරබ සහ භෛරබීගේ ප්‍රතිමා ද දැකගත හැක
මෙම දේවාලයේ තවත් ආකර්ෂණයක් වන නරසිංහ දේව ප්‍රතිමාවයි. එය ප්‍රධාන දේවාලය තුළ උත්තරේස්වර ප්‍රතිමාවට මුහුණලා ප්‍රධාන දේවාලයේ පිවිසුමේ දකුණුපස පිහිටා ඇත
මුල් දේවාලය ඇදවැටී ඇති අතර, මේ බවට පභාගයට ඉහළින් සිදුකොට ඇති නවීකරණය කටයුතු සහ පාඨග්‍රන්ථ අනුගමනය නොකරමින් පැරණි ප්‍රතිමා දේවාල බිත්තියේ විවිධ ස්ථානවල තැන්පත් කොට තිබීමෙන් සාක්ෂි ලැබේ
මෙම පරිශ්‍රයේ ප්‍රධාන දේවාලය සමග කුඩා දෙවොල් නවයක් ද ඇත
තවත් දේවාල කිහිපයක් සහ ගොදාවරී පොකුණ ද මෙම සීමාව තුළම පිහිටා ඇත
මෙහි දෙවන විශාලතම දේවාලය වන්නේ භීමේස්වර් දේවාලයයි
එහි ගර්භගෘහය මධ්‍යයේ වෘත්තාකාර යෝනි පීඨය මත ශිව ලිංගයක් තැන්පත් කොට ඇත
මෙම දේවාලයේ වැදගත්කමක් හිමිවන තවත් දේවතාවකු වන්නේ මා උත්තරායණී දෙවඟනයි
උත්තරේස්වර දේවාලයේ පාර්ශ්ව දේවතාව වන ඇයගේ රුව පිටත බිත්තියේ දකුණු දිශාව මුහුණලා සිටියි
ඇය ලිංගරාජ දෙවියන්ගේ අෂ්ට චණ්ඩිවරියන් අතුරින් අයෙක් ලෙස ද සැලකේ. චෛත්‍රා මාසයේ දී උත්තරායණි දෙවඟනට පූජා පැවැත්වීම සම්බන්ධයෙන් මෙම දේවාලයට ප්‍රසිද්ධියට පත්ව ඇත
සම්ප්‍රදාය සහ පුරාවෘත්ත 
ප්‍රදේශවාසීන්ට අනුව, මෙම දේවාලය මෙසේ නම්කොට ඇත්තේ මෙය බින්දුසාගර් ජලාශයේ උතුරු ඉවුරේ ලිංගරාජ් දේවාලයට උතුරින් පිහිටි නිසායි
මෙම දේවාලය පීඨ සතරෙන් එකක් ද වේ
අනෙක් පීඨ තුන වන්නේ ඛාරාඛියා බෛද්‍යනාත් දේවාලයේ යෝග පීඨය, ලිංගරාජ්හි භෝග පීඨය සහ කේදාර-ගෞරි දේවාලයේ සිද්ධ පීඨයයි
මීට සමාන අයුරින් උත්තරේස්වර දේවාලය තන්ත්‍ර පීඨ ලෙස හැඳින්විණි
ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය 
මෙහි පභාග බොරදම්, ඍජුකෝණාස්‍රාකාර පැතලි වහලැති ජගමෝහනය සහ 7වන සියවසේ ප්‍රතිමා ලක්ෂණවලින් යුත් ප්‍රතිමා අනුව පෙනීයන්නේ මෙම දේවාලය ස්ථාපිත කෙරුණේ කි
ව. 7වන සියවසේ බවයි. නමුත් පසුව 19වන සියවසේ ද ඉදිකිරීම් සිදුවී ඇත
මෙම දෙවොල විමාන සහ ජග මෝහන් යන අංගවලින් සමන්විත ය
විමානය රේඛා දියුල් සම්ප්‍රදායයෙන් යුත් අතර, ජගමෝහනය පැතලි වහලක් ඇති ඍජුකෝණාස්‍රාකාර ශාලාවකි
මෙම දේවාලය වටා උතුරින් භීමේස්වර් සහ දකුණින් සහදේවේස්වර් යන කුඩා දෙවොල් පිහිටයි
නැගෙනහිර සහ බටහිර පැතිවලින් ප්‍රාකාරයක් දැකගත හැක
වැදගත්කම
නරසිංහ ජන්ම (උපන්දින), දුර්ගාෂ්ටමි, කාර්තික පූර්ණිම, ශිවරාත්‍රී, "චෛත්‍රා මංගල්බාර්" වැනි උත්සව මෙහි දී සරමනු ලැබේ
භීමේස්වර ශිව දේවාලය

භීමේස්වර ශිව දේවාලය පිහිටියේ උත්තරේස්වර ශිව දේවාල පරිශ්‍රයේ ය
මෙය බින්දුසාගර් ජලාශයේ උතු‍රු ඉවුරේ පිහිටියේ ය
මෙහි වන්දනාවට ලක්වන ප්‍රධාන දේව ප්‍රතිමාව වන්නේ ගර්භගෘහයේ ඇති වෘත්තාකාර යෝනි පීඨය මත ඇති ශිව ලිංගයයි
නැගෙනිහරට මුහුණලා පිහිටි මෙය ජීවමාන දේවාලයකි
මෙම දේවාලයේ සතරැස් විමානයක් ඇති අතර, විමානය ඉදිරිපස පිහිටි නූතන කොන්ක්‍රීට් ශාලාව ජගමෝහනය ලෙස භාවිතා වේ
උත්තරේස්වර ශිව දේවාලය සේම මෙම දේවාලය ද පභාග කොටසේ සිටම නවීකරණය කොට ඇත
උච්චත්වය අතින් විමානය රේඛා සම්ප්‍රදායයෙන් යුක්ත ය
පාර්ශ්වදේවතා නිකේතන ජංඝා පෙදෙසේ පැති තුනක දක්නට ඇත
බටහිර රාහ නිකේතනයේ පද්ම පීඨයක හිඳගත් අත් සතරක් සහිත අලංකාර කාර්තිකේය ප්‍රතිමාවක් වේ
ඔහුගේ පහළ වම් අත කුකුළකු මත තබාගෙන සිටින අතර, පහළ දකුණත සිය වාහනය වන මොනරාගේ හොටය මත තබාගෙන සිටියි
සිය ඉහළ වමතේ දඹරුවක් දරා සිටින ඔහු ඉහළ දකුණතේ තිශූලයක් තබාගෙන සිටියි
උතුරු රාහ නිකේතනයේ පද්ම පීඨයක් මත හිඳගත් අත් සතරක් ඇති පාර්වතී දෙවඟනගේ රුවක් දැකගත හැක
ඇය සිය පහළ වමතේ නෙළුවමක් ද, පහළ දකුණතේ අක්ෂමාලාවක් ද, ඉහළ වමතින් යෂ්ටියක් සහ ඉහළ දකුණතින් නාගපාසාවක් ද දරාසිටියි
දකුණු නිකේතනයෙහි ද පද්ම පීඨිකාවක් මත සිටින අත් සතරැති ගනේෂ රුවක් වේ
මෙම නිකේතනවල ඇති සියලු පාර්ශ්ව දේවතා (අතිරේක දේවතා) රූ මෑතකාලීන තැන්පත් කිරීම් වේ
උළුවහු කණුවල සරල සිරස් තීරු තුනක් ඇත
එහි ලලාටබිම්බ කොටසේ පද්ම පීඨිකාවක අසුන්ගත් ගජල්කෂ්මී දෙවඟනගේ රුවක් වේ
වමතින් නෙළුමක් දරා සිටින ඇය දකුණතින් වරද මුද්‍රාව දරාසිටියි
ලැටරයිට් දේවාලය

මෙම දේවාලය ද පිහිටියේ උත්තරේස්වර දේවාල පරිශ්‍රයේ ය
පරිහානියට පත් ස්වභාවයෙන් යුත් මෙය බාදා අංගය තෙක් පොළොවේ වැළලී ඇත
බාදාවේ දර්ශනය වන කොටසකින් මෙම දේවාලයට සතරැස් පංචරථ විමානයක් ඇති බව නිගමනය කළ හැක
ගෝදාවරී පොකුණ
ගොදාවරී පොකුණ පිහිටියේ මෙම දේවාල පරිශ්‍රය තුළම ය
මෙය ඉන්දියාවේ ඔරිස්සාවේ භුබනේස්වර්හි බින්දුසාගර් ජලාශයේ උතුරු ඉවුරේ පිහිටා ඇත
මෙම පොකුණ ලැටරයිට් ගල් කුට්ටිවලින් තැනූ බැම්මකින් අවාරණය කොට ඇත
ස්වාභාවික උල්පතක් වන මෙහි බින්දුසාගර් ජලාශය වෙත අතිරික්ත ජලය නිකුත් කෙරෙන බිහිදොරක් ඇත
ජනප්‍රවාදවලට අනුව, කීර්ති සහ බාස යන අසුරයන් මරාදැමිමෙන් පසු පාර්වතී දෙවඟනට පිපාසයක් ඇති විය
ඇගේ පිපාසය සංසිඳවීමට ශිව දෙවිය්න ත්‍රිශූලය ‍පොළොවේ අනින ලද අතර, එතැනින් උල්පතක් මතු විය
ජලය පාරිශුද්ධ කිරීමට ශිව දෙවියන් සියලු ගංගා දේවතාවියන්ට ආරාධනා කළේ ය
සිය මාස් ශුද්ධිය නිසා ගෝදාවරී දෙවඟනට පැමිණිය නොහැකි විය
ඇගේ නොපැමිණීම නිසා ශිව ඇයට ශාපකළේ කුම්භමේලා දිනයේ හැර අනෙක් දිනවල ඇගේ ජලය අපවිත්‍ර වනු ඇති බවයි.

මේවාත් බලන්න
 භුබනේස්වර්හි දේවාල ලැයිස්තුව

ආශ්‍රේයයන්

ග්‍රන්ථාවලිය
 L
O’ Malley, Bengal District Gazetteer Puri, Calcutta 1908, P
240.
 M
Ganguly, Orissa and Her remains, Calcutta, 1912, PP
393–394.
 R
Mohapatra, ‘Archaeology in Orissa’
I, Delhi, 1986. P
57.
 R
The Antiauities of Orissa, Vol
II, Calcutta, 1963, PP
160–161.

බාහිර සබැඳි 
ඔරිස්සාවේ දේවාල
ඔරිස්සා සංචාරක කර්මාන්තය 

භුබනේස්වර්හි හින්දු දේවාල
12වන සියවසේ හින්දු දේවාල
තලේස්වර ශිව දේවාලය යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ඉන්දියාවේ ඔරිස්සාවේ භුබනේස්වර්හි පිහිටි හින්දු දේවාලයකි
එනම් ජනයා එය විවිධ වන්දනා කටයුතු සඳහා භාවිතා කරන්නකි
මෙහි ඉතිහාසය පිළිබඳ නිශ්චිතව යමක් ප්‍රකාශ කළ නොහැක්කේ මෑතක දී පිළිසකර කරන තෙක්ම එය නටබුන්ව තිබූ හෙයිනි
ශිවරාත්‍රී, කාර්තික පූර්ණිම, සහ සංක්‍රාන්ති වැනි උත්සව මෙම දේවාලය තුළ සමරනු ලබයි
පිහිටීම 

තලේස්වර ශිව දේවාලය පිහිටියේ පරසු‍රාමේස්වර දේවාලයේ සිට වෛතාල් දේවාලය වෙත දිවෙන කේදාර්-ගෞරි මාවතේ මීටර 60ක් පමණ දුරින් වම්පසිනි
මෙය භුබනේස්වර් පැරණි නගරයේ පරසුරාමේස්වර දේවාලයට ඊසානදිගින් පිහිටා ඇත
කේදාර්ගෞරි දේවාලයේ සිට මීටර 90ක් දුරින් පිහිටි මෙය අනන්තවසුදේව දේවාලයට මීටර 200ක් දකුණින් පිහිටා ඇත
උත්තරේස්වර දේවාලයේ සිට මෙයට ඇති දුර මීටර 50කි
නැගෙනහිරට මුහුණලා පිහිටි මෙම දේවාලයේ වන්දනාවට ලක්වන ප්‍රධාන දේව ප්‍රතිමාව වන්නේ ගර්භගෘහයේ වෘත්තාකාර යෝනි පීඨයක් මත පිහිටි ශිව ලිංගයයි
මෙය ප්‍රවේශ ද්වාරයේ චන්ද්‍රසිලාවට මීටර 0.20ක් පහලින් පිහිටා ඇත
වර්තමානයේ දක්නට ඇති දේවාලය පසුගිය කාලයේ මුළුමණින්ම නවීකරණය කොට ඇත
එහි උපරිව්‍යූහය දක්නට නොලැබේ
ඉතිහාසය 
මෙම දේවාලයේ හිමිකාරීත්වය තනි පුද්ගලයකු යටතේ වේ
වර්තමානයේ එම දේවාලය පවත්වාගෙන යන්නේ ශ්‍රී සුදර්සන පාණ්ඩ සහ ඔහුගේ පවුලේ සාමාජිකයන් විසිනි
මොවුන් භුබනේස්වර් පැරණි නගරයේ කේදාර් ගෞරි චෞක්හි ජීවත් වේ
මෙහි ග්‍රහ කැටයම් ස්තරයේ ග්‍රහයන් අටදෙනකු කැටයම් කොට ඇති නිසාත්, පභාගය ඛුර, කුම්භ සහ පට යන බොරදම් තුනෙන් පමණක් යුක්ත වන නිසාත් මෙය ක්‍රි
ව. 8වන සියවසේ ස්ථාපිත කරන්නට ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ
ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය 

මෙම දේවාලය රේඛා දියුල් ලක්ෂණවලින් යුක්ත ය
දේවාලය තනා ඇත්තේ ලැටරයිට් පාෂාණයෙන් තැනූ ප්‍රාකාරය මධ්‍යයේ ය
එය දිගින් මීටර 32.00ක් ද, පළලින් මීටර 16.60ක් ද උසින් මීටර 2.00398ක් ද වේ
එහි සාමාන්‍ය ඝනකම මීටර 0.30කි
නැගෙනහිරින් සහ දකුණින් ප්‍රාකාරය නිවාස ගොඩනැගිලිවලින් සීමා වේ
බටහිරින් සහ උතුරින් මාර්ගයක් දිවෙයි
මෙහි ගිනිකොන දිග කෙළවරෙහි ලැටරයිට් පාෂාණයෙන් තැනූ පුරාතන ළිඳක් වේ
එය විමානයේ සිට මීටර 6.00ක් දුරින් ඇත
දේවාලය නැගෙනහිරට මුහුණලා පිහිටා ඇත
වර්තමානයේ දේවාලය වර්ග මීටර 3.50ක ක්ෂේත්‍රඵලයකින් යුත් මීටර 0.45ක් උසැති පහත් සතරැස් වේදිකාවක් මත දක්නට ලැබේ
වර්ග මීටර 1.90ක් වන ගර්භගෘහය වර්තමාන වේදිකාවෙන් මීටර 0.20ක් පහළින් පිහිටයි
ත්‍රීරථ ස්වභාවයෙන් යුත් විමානය මධ්‍ය රාහ නම් අංගයක් සහ එය සතරු පැත්තේ වූ කණික පාග යුගල බැගින් සමන්විත ය
පහළ සිට ඩහළට දේවාලයේ බාදා නම් අංගය දක්නට ලැබෙන නමුත්, මස්තකය දක්නට නැත
උච්චත්වය අනුව බාදාව මීටර 2.20ක් උසැති අතර, එහි පභාග (මීටර 0.65), ජංඝා (මීටර 1.30), බරන්ද (මීටර 0.25) ලෙස බෙදීම් තුනක් පවතියි
පභාගයේ පාදමේ ඛුර, කුම්භ සහ පට ලෙස බොරදම් තුනක් පවතියි
මෙය එතරම් සංවර්ධිත ලක්ෂණයක් නොවේ
ප්‍රතිනිර්මාණිත උපරිව්‍යූහයේ ඉතිරි කොටසේ උස මීටර 3කි
උළුවහු කුළුණුවලට ඉහළින් වූ ස්තරය මීටර 1.65ක් දිගින් යුත් අතර, එය පද්මාසනයෙන් හිඳගත් ග්‍රහයන් අටදෙනකුගේ කැටයම්වලින් අලංකාර කොට ඇත
මෙහි කේතු දක්නට නොලැබේ
ලා අළු පැහැ වැලිගලෙන් නිර්මිත මෙම දෙවොල වියලි පෙදරේරු ක්‍රමය අනුව නිර්මාණය කොට ඇත
එහි කාලිංග ගෘහනිර්මාණ ලක්ෂණ දැකිය හැක
ගෘහනිර්මාණ අංගවල දක්නට ලැබෙන විවිධ මෝස්තරවල රේඛා සටහන් අනුව පෙනෙන්නේ මෙම දේවාලය තනා නිමකොට නොමැති බවයි.

සංරක්ෂණය 

අලුත්වැඩියා කිරීම්වලින් පසුව දේවාලය හොඳ සංරක්ෂණ තත්ත්වයකින් පවතින නමුත්, පියස්සේ ඇති පිපිරීම් තුළින් වැසි ජලය ගර්භගෘහය තුළට කාන්දු වේ
දේවාලය වටා වෘක්ෂලතා ගහනය වැඩිවෙමින් පවතියි
එසේම බාදා කොටසට ඉහළින් පිහිටි උපරිව්‍යූහය මනාව මුද්‍රා තැබීම අවශ්‍ය වේ
X සහ XI මූල්‍ය කොමිසමේ ප්‍රදාය මත ඔරිම්මා ප්‍රාන්ත පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව විසින් මෙහි ප්‍රතිසංස්කරණ කටයුතු සිදුකොට ඇත
මෙහි ප්‍රතිමා ලිහිල් වීම සහ ගැලවී යාම ද ප්‍රධාන ප්‍රශ්නයකි
එසේ ගැලවුණු ප්‍රතිමා තුනක් විමානයේ වම්පස තබා ඇත
මේවා නම් කැඩීගිය ආම්ලකයක්, දෝ-පිච්ඡ සිංහ රුවක් සහ අත් සතරක් සහිත ශිව ප්‍රතිමාවකි
ශිව ප්‍රතිමාව පහළ වමිත්න දඹරු භාණ්ඩයක් ද, පහළ දකුණතින් ත්‍රිශූලයක් ද දරා පද්මාසනයෙන් හිඳගෙන සිටින අතර, අනෙක් අත් දෙක කැඩීගොස් ඇත
මේවාත් බලන්න
 භුබනේස්වර්හි දේවාල ලැයිස්තුව

ආශ්‍රේයයන්

ග්‍රන්ථාවලිය
 L
240.
 R
160–161.
 T
Donaldson, ‘Hindu Temple Art of Orissa’
76.

බාහිර සබැඳි 
ඔරිස්සාවේ දේවාල
ඔරිස්සා සංචාරක කර්මාන්තය 

භුබනේස්වර්හි හින්දු දේවාල
8වන සියවසේ හින්දු දේවාල
සුක දේවාලය යනු යනු අත්හැර දමා ඇති දේවාලයකි
මෙම දේවාලය සප්තරථ සඳහා පුදකොට ඇති අතර, උපර ජංඝ කොටසේ දික්පාලයන්ගේ ස්ත්‍රී රූ නිරූපණය කොට ඇත
මෙම දේවාලය ඔරිස්සාවේ දේවාල නිර්මාණකරණයේ පරිණත අවධියක ඉදිවූ බැව් පෙනේ
පිහිටීම
සුක දේවාලය පිහිටියේ භුබනේස්වර්හි පැරණි නගරයේ උත්තරදරාජා බාඩු ෂාහි ප්‍රදේශයේ සංකරානන්ද වීථියේ ය
මෙය බින්දුසාගර් ජලාශයේ දකුණු ඉවුරේ සිට මීටර 50.00ක් දුරින් පිහිටා ඇත
දේවාලය බටහිරට මුහුණලා පිහිටා ඇත
මෙම දේවාලය වර්තමාන‍යේ භාවිතයට නොගැනුණ ද, දේවාලයේ පිටත බිත්තිවල ඇති ප්‍රතිමා නිර්මාණ අනුව යෝජනා වී ඇත්තේ මෙම දේවාලය මුලින් ශිව දෙවියන්ට කැපකළ දෙවොලක් බවයි. මෙම දේවාලය ගෘහනිර්මාණ සහ ප්‍රතිමා ලක්ෂණ අතින් දියුණු ස්වභාවයක් පන්නුම් කළ ද, එය අත්හැර දමා ඇත
දේවාලය වර්තමාන පොළොව මට්ටමින් මීටර 1.80ක් පහළින් පිහිටා ඇත
මෙම දේවාලයට මීටර 50ක් දුරින් නැගෙනහිරින් භාබානිසංකර දේවාලය පිහිටා ඇත
උතුරින් සාරි දෙවොලත්, දකුණින් නිවාස ගොඩනැගිලි ද දක්නට හැක
වැදගත්කම 
මෙම දේවාලය ක්‍රිව. 13වන සියවසේ දී ගංග පාලන සමයේ ඉදිවන්නට ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ
මෙය රේඛා දියොල් ස්ථල ක්‍රමයෙන් යුක්ත ය
මෙම දේවාලය ඔරිස්සා ගොඩනැගිලි සම්ප්‍රදායේ දියුණු අවධියක ඉදිව ඇති බව පෙනේ
ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය 
මෙම දේවාලය බටහිරට මුහුණලා ඉදිකොට ඇත
සැකැස්ම අතින් මෙම දේවාලයේ විමානයක් සහ නවීකරණය කළ ද්වාර මණ්ඩපයක් දැකගත හැක
විමානය සප්තරථ ආකාරයේ එකක් වන අතර, එහි මධ්‍ය රාහයක් සහ අනුරාහ, අනුරථ සහ කණිකා පාග යන අංග පිරිවරා ඇත
වර්ග මීටර 5.80ක භූමියක පැතිරි විමානය අසල මීටර 0.90ක් දිගැති ඉදිරි ද්වාර මණ්ඩපයක් ඇත
රේඛා සම්ප්‍රදායයෙන් යුත් විමානයේ පහළ සිට ඉහළට උස මීටර 11කි
කොටස් පහකින් යුත් බාදාවේ උස 3.50කි
පභාගයේ පාදම මීටර 0.87ක් උසැති අතර, එහි බොරදම් පහක් වේ
එම බොරදම් ඛුර, කුම්භ, පට, කනි සහ බසන්ත ලෙස වේ
තල ජංඝ සහ උපර ජංඝ යන කොටස් මීටර 0.72 බැගින් වන අතර, ඒ සෑම එකක්ම බොරදම් තුනක් සහිත මීටර 0.32ක බන්දනාවකින් යුක්ත වේ
ගන්දි සහ මස්තක යන අංග පිළිවෙලින් මීටර 5.00 සහ මීටර 2.50 පරිදි වේ
රාහ නිකේතන සහ පාර්ශ්ව දේවතා 
පරිණත අවධියේ දර්ශීය දේවාලයක මෙන් මෙහි ද රාහ නිකේතන, තල ජංඝ නම් කොටසේ පැති තුනක ද්කනට ලැබේ
මේවා වර්තමානයේ හිස්ව පවතියි
මෙම හිස් නිකේතනයක මිනුම් උස මීටර 0.90 x පළල මීටර 0.45 සහ ගැඹුර මීටර 0.23 පරිදි වේ
ශ්‍රේණිය (A/B/C) 
 වාස්තු විද්‍යා
A
 ඓතිහාසික
C
 සමාජ/සංස්කෘතික
C

තර්ජන සහ සංරක්ෂණය
උපරිව්‍යූහයේ සහ එහි අවට ශාක වැඩෙමින් පවතියි
මෙම සංස්කෘතික උරුමය සහජන වැසිකිලියක් බවට පත්ව තිබීම හේතුවේන නරඹන්නන්ගේ ආකර්ෂණය ගිලිහී ඇත
ප්‍රදේශයේ වැසියන් අතර මේ පිළිබඳ අවබෝධය පුළුල් කළ යුතුව ඇත
යාබද නිවාසවල සහ සාරි දියුල්හි තාප්ප මෙය වටකොට ඇත
X සහ XI මූල්‍ය කොමිසමේ ප්‍රදානයන් අනුව ඔරිස්සා ප්‍රාන්ත පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව විසින් මෙම දේවාලය පිළිසකර කොට ඇත
මේවාත් බලන්න
 භුබනේස්වර්හි දේවාල ලැයිස්තුව

ආශ්‍රේයයන් 

ඔඩිෂාවේ ශිව දේවාල
භුබනේස්වර්හි හින්දු දේවාල
13වන සියවසේ හින්දු දේවාල
සුබර්ණේස්වර් ශිව දේවාලය පිහිටියේ ඉන්දියාවේ ඔරිස්සාවේ භුබනේස්වර්හි මිෂ්රා සාහි නම් ස්ථානයේ ය
ලිංගරාජ බටහිර ඇළේ වම් ඉවුරේ පිහිටි මෙම දේවාලය වෙත බින්දුසාගර් සිට පරසුරාමේස්‍වර දේවාලය තෙක් දිවෙන කෝතීර්ථේස්වර් වීථිය ඔස්සේ ළඟා විය හැක
ලිංගරාජ බටහිර ඇල ඔස්සේ නාගේස්වර දේවාලය මුහුණලා මීටර 10.35 දුරින් මෙය පිහිටා ඇත
මෙහි වන්දනාවට ලක්වන ප්‍රධාන දේව ප්‍රතිමාව වන්නේ ගර්භගෘහයේ ඇති වෘත්තාකාර යෝනි පීඨයක් මත පිහිටි ශිව ලිංගයයි
මෙහි ගර්භගෘහය වර්ග මීටර 2.35ක ක්ෂේත්‍රඵලයකින් යුක්ත ය
මෙය දොරටුවේ ඇති චන්ද්‍රසිලාවට මීටර 1.20ක් පහළින් පිහිටයි
සම්ප්‍රදාය සහ පුරාවෘත්ත 
මෙම දේවාලය මෙසේ නම්කොට ඇත්තේ දේවාලය සහ රන්කරුවන් අතර තිබූ සමීප සම්බන්ධතාව නිසායි
වර්තමානයේ පෞද්ගලික හිමිකාරීත්වයක් යටතේ පවතින මෙහි වර්තමාන හිමිකරුවා වන්නේ සරෝජ් කුමාර් මිෂ්රා ය
ව. 10වන සියවසේ දී ඉදිවූයේ යැයි සැලකේ. එය සෝමවංශී පාලන සමයේ ඉදිවන්නට ඇත
මෙම කාලනිර්ණය සඳහා පාදක කොටගෙන ඇත්තේ ගොඩනැගිල්ලේ මෝස්තර අංග සහ ගොඩනැගිලි අමුද්‍රව්‍ය භුබනේස්වර්හි 10වන සියවසේ දේවාලවලට දක්වන සමානත්වයයි
වැදගත්කම 
රේඛා දියොල් සම්ප්‍රදායයයෙන් ‍යුත් මෙම දේවාලය ජීවමාන දේවාලයකි
ප්‍රදේශවාසීන් විශ්වාස කරන්නේ මෙම දේවාල ගොඩනැංවූයේ කේශරීවරුන් විසින් බවයි. ඔවුන්ව සෝමවංශීන් ලෙස ද හැඳින්වේ
මෙම දේවාලයේ දී ශිවරාත්‍රී
සංක්‍රාන්ති සහ චතුර්දාසි ඇතුළු උත්සව ගණනාවක් සැමරීම සිදුකෙරේ
බාහිර පෙනුම 
මෙම දේවාලයේ වටපිටාව සැලකූ විට, නැගෙනහිරින් ප්‍රවේශ මාර්ගයත්, දකුණින් ලිංගරාජ බටහිර ඇළ මාර්ගයත් කුඹුරු යායන් ද, බටහිරින් නාගේස්වර දේවාලය ද පිහිටයි
දේවාලයට උතුරින් නිවාස ගොඩනැගිලි දැකගත හැක
මෙම දේවාලය නැගෙනහිර දිශාවට මුහුණලා ඉදිකොට ඇත
ගෘහනිර්මාණ ලක්ෂණ 
මෙම දේවාලය මීටර 6.90ක් දිගැති, මීටර 6.30ක් පළලැති සහ මීටර 0.23ක් උසැති පහත් පීඨයක් මත නිර්මාණය කොට ඇත
සැලැස්ම අතින් පංචරථ ආකාරයක් ගන්නා මෙහි විමානය සතරැස් ය
එහි නැගෙනහිරට මුහුණලා ද්වාර මණ්ඩපයක් පිහිටයි
විමානයේ වර්ගඵලය වර්ග මීටර 5.45ක් වන අතර, ඉදිරි ද්වාර මන්ඉපයේ දිග මීටර 0.50කි
උච්චත්වය අතින්, රේඛා සම්ප්‍රදායයෙන් යුත් මෙම දෙවොලේ ඛුර සිට කලස යන අංග තේක උස මීටර 11.58කි
මෙහි බාදා කොටස උසින් මීටර 3.48ක් වන අතර, එහි ප්‍රධාන කොටස් පහක් දැකගත හැක
එම කොටස් වන්නේ බොරදම් සතරක් සහිත පභාගය (මීටර 0.92), තලජංඝ (මීටර 0.86), තනි බොරදමේ බන්ධනා (මීටර 0.20), උපර ජංඝ (මීටර 0.75) සහ බොරදම් සතරක් සහිත බරන්ද (මීටර 0.75) යන අංගයි
බරන්ද කොටසට ඉහළින් ළුූ ගන්දි කොටසේ උස මීටර 6.10කි
මෙය මධ්‍ය රාහයක් සහ එහි එක් එක් පස වූ අනුරථ සහ කණික පාග යුගලකින් සමන්විත ය
වක්‍රරේඛීය ස්වභාවයක් ගන්නා රාහය මෝස්තරවලින් තොර ය
‍මෙහි මස්තකය දර්ශීය ඔරිස්සා දේවාලවල දක්නට ලැබෙන බේකි, ආම්ලක, ඛාපූරි සහ කලස යන අංගවලින් යුත් අතර, එහි උස මීටර 2.00කි
සංරක්ෂණ තත්ත්වය 
මෙහි සිවිලිමේ පිපිරීම් දැකගත හැකි අතර, ඒ ඔස්සේ ගර්භගෘහයට වැසි ජලය කාන්දු වේ
X සහ XI මූල්‍ය කොමිසමේ ප්‍රදානයන් අනුව මෙහි අලුත්වැඩියා කටයුතු සිදුකරන ලදී
ශ්‍රේණිය (A/B/C) 
i) වාස්තු විද්‍යා
B
iii) සංවිධානික
C

තර්ජන
මෙහි ගර්භගෘහය වත්මන් පොළොව මට්ටමෙන් මීටර 1.20ක් පහළින් පිහිටි නිසා, වර්ෂා සමයේ යාබද බටහිර ඇළෙහි ඇති ජලය මේ තුළට කාන්දු වීම සිදු වේ
ඇළෙහි වතුර පිටාර යන විට මෙහි ගර්භගෘහය තුළට ජලය කාන්දු වන බැවින් දේවාලයේ අත්තිවාරම දුර්වල වීමේ අවදානමක් ඇත
ග්යොංචොන්සා ස්තූපය යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ කොරියාවේ අං
82වන ජාතික වස්තුවයි. 1962 දෙසැම්බර් 20 දින දකුණු කොරියානු රජය විසින් එය ජාතික වස්තුවක් ලෙස නම් කරන ලදී
ස්තූපයේ පළමු මහලේ ඇති ශිලා ලේඛනයෙහි සඳහන් වන්නේ මෙම ස්තූපය ඉදිකරන ලද්දේ 1348දී, එනම් ගොර්යෝහි චුංමොක් රජුගේ සිව්වන වර්ෂයේ බවයි. මෙම ස්තූපය මුලින් පිහිටුවා තිබුණේ වර්තමාන ග්යොංගි-දෝ පළාතේ ගේපුං-ගුන්හි, ග්වංදොක්-මියොන් ප්‍රදේශයේ බුසෝ කන්ද පාමුල පිහිටා තිබූ ග්යොං‍‍චොන්සා විහාරයේ ය
නමුත් මෙම විහාරය වර්තමානයේ දක්නට නොලැබේ
ජපානය විසින් කොරියාව යටත් කරගෙන තිබූ සමයේ මෙම ස්තූපය ජපානය වෙත රැගෙන යන ලදී
නමුත් 1960දී එය නැවත කොරියාව වෙත රැගෙන ආ අතර, ග්යොංබොක්ගුං මාලිග භූමියේ එය ස්ථාපනය කරන ලදී
වර්තමානය වන විට, ස්තූපය කොරියාවේ ජාතික කෞතුකාගාරයේ ප්‍රධාන ශාලාවලින් එකක තැන්පත් කොට ප්‍රදර්ශනයට තබා ඇත
තොරතුරු

මෙම ස්තූපය මීටර 13ක උසින් යුක්ත ය
එය මහල් දහයකින් සමන්විත ය
කෙසේනමුත්, ස්තර තුනකින් සමන්විත අත්තිවාරම හේතුවෙන් මෙම ස්තූපය සතුව මහල් දහතුනක් ඇතැයි බොහෝ විට වරදවා වටහාගනු ලැබෙයි
ගොර්යෝ යුගයේ බොහෝ ස්තූප මෙන් නොව මෙම ස්තූපය නිර්මාණය කොට ඇත්තේ කිරුගරුඬවලිනි
සාමාන්‍යයෙන් එකල කොරියානු ප්‍රතිමා ශිල්පීන් ප්‍රතිමාකරණයේ නියැළෙන්නට ප්‍රිය කළේ ග්‍රැනයිට් මාධ්‍යයෙනි
පසුකාලීනව ජොසොන් රාජවංශ යුගයේ ඉදිවූ වොන්ගක්සා ස්තූපය ශෛලිය අතින් මෙම ස්තූපයට බෙහෙවින් සමාන ය
මේ නිසා එම ස්තූපය නිර්මාණය කෙරෙහි ග්යොංචොන්සා ස්තූපයේ ආභාසය බෙහෙවින් බලපාන්නට ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ
ග්යොංචොන්සා ස්තූපය පිහිටා ඇත්තේ ස්තර තුනකින් යුත් වේදිකාවක් මත ය
මෙය කුරුසියක ආකාරයෙන් සතර දිශාවන්ට නෙරා ඇත
ස්තූපයේ පළමු මහල් තුන අත්තිවාරමේ (වේදිකාවේ) හැඩයට සමාන හැඩයකින් යුක්ත ය
මෙම ස්තර තුනකින් යුත් අත්තිවාරමේ සෑම පනේලයක්ම බුද්ධ රූප, බෝධිසත්ත්ව රූප, පුෂ්ප සහ ලියකම් කැටයම්වලින් අලංකාර කොට ඇත
සෙසු මහල් සමචතුරස්‍රාකාර හැඩයෙන් යුක්ත වන අතර, සංකීර්ණ කැටයම්වලින් සමන්විත ය
මේ නිසා මෙම කිරිගරුඬ ස්තූපය දැවයෙන් නිමවූවක් මෙන් පෙනේ
සෙසු මහල් ගරාදි වැටවල්, වක්වූ දෙපළ වහලවලින්, පියසි කෙළවරවල්වලින් යුක්ත බව සහ සෑම පියස්සක්ම උළු අතුරා ඇති බව පෙන්වීමට කැටයම් කොට තිබේ
මෙම ස්තූපය අතිශයින් වටිනා නිර්මාණයක් ලෙස සැලකෙන්නේ එමගින් වර්තමානය වන විට බොහෝ සෙයින් දක්නට නොමැති ගොර්යෝ යුගයේ දැවමය ගෘහනිර්මාණ ශෛලිය නිරූපණය කරන හෙයිනි
දකුණු කොරියානු සංස්කෘතික උරුම පරිපාලනය අනුව මෙම ස්තූපය කොරියානු ශෛලමය නිමැවුම් අතර විශිෂ්ටතම නිදසුනක් වන අතර, ඉහළ කලාත්මක වටිනාකමකින් යුක්ත ය
ගැලරිය

මේවාත් බලන්න
 වොන්ගක්සා ස්තූපය
 කොරියාවේ ජාතික කෞතුකාගාරය
 දකුණු කොරියාවේ ජාතික වස්තූන්
 උතුරු කොරියාවේ ජාතික වස්තූන්

ආශ්‍රේයයන්

බාහිර සබැඳි 
 සංස්කෘතික උරුමය
ග්යොංචොන්සා ස්තූපය

කොරියානු ස්තූප
ශෛලමය ස්තූප
කොරියානු කලාව
දකුණු කොරියාවේ ජාතික වස්තූන්
දකුණු කොරියාවේ ස්තූප
ද ස්වෝඩ් විත් නෝ නේම් (
සාහිත්‍යමය "ගිනිකෙළි මෙන්, සමනලුන් මෙන්") යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ 2009 වර්ෂයේ දකුණු කොරියානු චිත්‍රපටයකි
මේ සඳහා පාදක කරගෙන ඇත්තේ මින් අගබිසව හෙවත් මියොංසොං අධිරාජිනිය පිළිබඳ ප්‍රබන්ධ වාර්තාවකි
මෙම චිත්‍රපටය දීප ව්‍යාප්තව ප්‍රවේශ පත් 1,671,387ක අලෙවි කිරීමට සමත් විය
කථාපුවත
මු-මියොං යනු ජොසොන් රාජවංශ‍ සමයේ වෙසෙන ත්‍යාගශීලී දඩයම්කරුවෙකි
ඔහු‍ සිය එදිනෙදා දිවිය ගත කරන්නේ පලායන්නන් හසු කරගැනීමෙනි
ඔහුගේ දිවිය සදාතනිකව වෙනස් වන්නේ එක් දිනෙක ඔහුගේ මෙහෙයුමක් අතරතුර මින් ජා-යොං නැමැති රූමත් වංශවත් ස්ත්‍රිය හමුවීමත් සමගයි
ඔහු ඇය කෙරෙහි ප්‍රේමයෙන් බැ‍ඳෙයි
වසර ගණනාවක් ගත වන අතර, ජා-යොං රාජ මාලිගයට පිවිසෙන්නේ ජොසොන්හි ගෝජොං රජුගේ අගබිසව වීම සඳහායි
ප්‍රේම උන්මාදයෙන් පෙළෙන මු-මියොං, ජා-යොං අසල රැඳී සිටීමේ අරමුණින් රාජකීය ආරක්ෂකයකු ලෙස සේවයට එක් වෙයි
ඔහු ඇය අසල පක්ෂපාතීව රැඳී සිටින අතර, මාලිග දේශපාලනය මෙහෙයවමින් ඇය මියොංසොං අධිරාජිනිය ලෙස සිහසුනට පත් වේ
කොරියාව, රුසියාවේ සහ ජපානයේ යටත් විජිතයක් බවට පත්වීම වළකමින්, හුදකලා රාජධානියේ තත්ත්වයෙන් මිදී රාජවංශය නූතනකරණය කිරීමට මියොංසොං උත්සාහ දරයි
සිය මාමණ්ඩිය වන රාජ්‍යාධිකාරී හ්‍යුංසොන් දේවොන්ගුන් විසින් මෙහෙයවනු ලබන රාජ මාලිගයේ ගතානුගතික කොන්ෆියුසියානු පාක්ෂිකයන් සමග දේශපාලනික ආරවුලකට ඇය මැදි වෙයි
රැජිනට එරෙහි තර්ජන වර්ධනය වන විට, විදේශීය සහ දේශීය සතුරන් විසින් රැජිනියව ඝාතනය කිරීමට දරන ප්‍රයත්නවලින් ඇයව ආරක්ෂා කරගැනීමට  මු-මියොං හට සිදු වේ
ඓතිහාසික ‍තොරතුරු

මෙයිජි ජපන් රජය විසින් මින් අගබිසව සිය රාජ්‍යයේ ව්‍යාප්තියට තර්ජනයක් ලෙස සලකා ඇත
චරිත නිරූපණය
ජෝ ස්‍යුං-වූ, මු-මියොං ලෙස (සාහිත්‍යමය "නමක් නැත්තා") 
සූ ඒ, මින් ජා-යොං ලෙස, පසුව මියොංසොං අධිරාජිනිය
චුන් හෝ-ජින්, දේවොන්ගුන් ලෙස
ගෝජොංගේ පියායි
චෝයි ජේ-වූං, නෝයි-ජොන් ලෙස
කිම් යොං-මින්, ගෝජොං අධිරාජයා ලෙස
පාක් මින්-හී, මි වූ-රා ලෙස
ගෝ සූ-හී, සෝ-හී ලෙස
සොං හී-යොන්, දේ-දූ ලෙස
ලී යොං-න්‍යෝ, චෝයි පාලිකාව ලෙස
‍යූන් යොං-බේ, මින් යොං-ඉක් ලෙස
බොං මන්-දේ, ලී සෙං-වොන්/ජි ක්යොං-චූල් ලෙස
ලී ජූ-සිල්, ජා-යොංගේ මව ලෙස
කිම් සෝ-හී, මු-මියොංගේ මව ලෙස
ලී ජූන්-මියොං, ලාබාල මු-මියොං ලෙස 
යෝ මූ-යොං, අග්‍රාමාත්‍ය ලෙස
සොෆී බෲස්ටල්, ඉසබෙල් ලෙස

ආශ්‍රේයයන්

බාහිර සබැඳි
  
 
 
 

දකුණු කොරියානු ඓතිහාසික චිත්‍රපට
2009 චිත්‍රපට
ෆනිමේෂන්
ජොසොන් රාජවංශය පසුබිමෙහි නිර්මාණය වූ චිත්‍රපට
2000 දශකයේ ඓතිහාසික චිත්‍රපට
ෂෝබොක්ස් චිත්‍රපට
දකුණු කොරියානු චිත්‍රපට
සෝසන්හි ගලින් නෙළූ ත්‍රිත්ව බුද්ධ ප්‍රතිමා () පිහිටා ඇත්තේ දකුණු කොරියාවේ චුංචොංනම්-දෝ පළාතේ සෝසන්හි, උන්මන්-මියොන්හි, ගයාසන් ප්‍රදේශයේ ය
මධ්‍යයේ කැටයම් කොට ඇති බුද්ධ රූපය සෙන්ටිමීටර 208ක උසින් යුක්ත ය
බුද්ධ ප්‍රතිමාවේ දකුණු පසින් සිටගත් බෝධිසත්ත්ව රුවකුත්, වම් පසින් බන්ගාසායුසං රූපයක් ද වේ
"බෙක්ජේ සිනහව" ලෙස හැඳින්වෙන කලා ලක්ෂණය මෙම කැටයම්වල ද දැකගත හැකි අතර, ස්වාභාවික පාෂාණය තුළට හාරා ප්‍රතිමාව නෙළීම සිදුවූ බෞද්ධ ප්‍රතිමාවලට මෙය මනා උදාහරණයක් ලෙස ද දැක්විය හැක
1962 දෙසැම්බර් 20 දින මෙම කැටයම් දකුණු කොරියාවේ 84වන ජාතික වස්තුව ලෙස නම්කරන ලදී
ලක්ෂණ
සිටගත් බුද්ධ ප්‍රතිමාවේ මුහුණ ස්ථූල ස්වභාවයක් ගනියි
එහි නෙත් "ඇප්‍රිකොට් කූපයක්" වැනි ය
කෙටි, විශාල නාසයක් සහිත අතර සිනහවෙන් යුත් මුඛයක් දැකගත හැක
මෙමගින් බෙක්ජේ රාජධානියේ ප්‍රතිමාවලට අනන්‍ය වූ දයාබරිත පෙනුමැති ස්වභාවය නිරූපණය කෙරේ
සිවුර ඝනකම් ය
සිවුරේ රැළි U-හැඩයෙන් යුතුව නැවත නැවත එල්ලා වැටේ
ශීර්ෂයෙහි පසුපස වෘත්තාකාර හැඩැති ප්‍රභා මණ්ඩලයෙහි මධ්‍යයේ නෙළුම් පෙති මෝස්තරයක් දැකගත හැකි අතර, ප්‍රභා මන්ඩලයෙහි දාරයේ ගිනි සිළු ආකාර රටාවන් දැකගත හැක
කැටයමෙහි වම්පස කිරුළක් පැළඳ සිටින සිටගත් බෝධිසත්ත්ව රුවක් වේ
මධ්‍යයේ ප්‍රධාන බුද්ධ රූපයේ සේම මෙම බෝධිසත්ත්ව රුවෙහි ද මුහුණ මාංසලමය ස්වභාවයක් ගනියි
බෝධිසත්ත්ව රුවෙහි මුහුණු ද සිනහසෙන් අයුරින් නිර්මාණය කොට ඇත
එහි දේහයේ උඩුකය මාලයකින් සහ යට කය වළලුකර තෙක් දිවෙන දිගු වස්ත්‍රයකින් සරසා ඇත
කැටයමෙහි දකුණු පස සිනහසෙන මුහුණකින් යුක්ත හිඳ ගත් බෝධිසත්ත්ව රූපයක් වේ
මෙම බෝධිසත්ත්ව ප්‍රතිමාවේ ද මුහුණු වටකුරු අතර, මාංසලමය ස්වභාවයක් ගනියි
බෝධිසත්ත්ව රුවෙහි දෑත්වලට දැඩි හානි පැමිණ වී ඇති නමුත්, ශේෂව ඇති කොටස් මගින් කැටයම් ශිල්පියා දැක්වූ නිපුණත්වය මැනවින් නිරූපණය කරයි
මෙම බෝධිසත්ත්ව රුව සිය වමතින් සිය දකුණු වළලුකර අල්ලාගෙන සිටින අතර, ඔහුගේ නිකට දකුණු අත මත තබාගෙන සිටියි
මෙම කැටයමේ නිරූපිත ප්‍රධාන බුද්ධ රූපය සහ මෛත්‍රෙය බෝධිසත්ත්ව රුව මගින් "පද්ම සූත්‍රය" දේශනා කළ අවස්ථාවක් නිරූපණය වේ යැයි සැලකේ. මෙම කැටයම් ක්‍රි
ව. 6වන සියවසේ පසු භාගයේ හෝ මුල්කාලීන 7වන සියවස අතර කාලයේ නිර්මාණය වන්නට ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ
එයට හේතුව එම යුගයට ලාක්ෂණික වන දැඩි, ගෞරවාන්විත දේහ ලක්ෂණත්, රවුම් සහ පැහැදිළි කැටයම් මෙහි ප්‍රධාන බුද්ධ ප්‍රතිමාවේ දක්නට ලැබීමයි
එසේම ලාලිත්‍යවත් විසිතුරු බෝධිසත්ත්ව රුවත්, රූපවල ඇති සජීවී භාවයත් මෙහි දී කැපී පෙනේ
සංස්කෘතික වැදගත්කම
මෙම ප්‍රදේශය ටෙයාන් අර්ධද්වීපය වෙත වූ මාර්ගය ඔස්සේ වැටී තිබිණි
ටෙයාන් අර්ධද්වීපය චීනය සිට බෙක්ජේ සහ බුයෝ රාජධානි වෙත වූ ප්‍රවාහන මධ්‍යස්ථානයක් ද විය
මේ නිසා මෙම කලා කෘති මගින් චීනය සහ බෙක්ජේ රාජ්‍යය අතර වූ ක්‍රියාකාරී සංස්කෘතික හුවමාරුව පෙන්නුම් කරයි
දත්ත පත්‍රිකාව

මේවාත් බලන්න
දකුණු කොරියාවේ ජාතික වස්තූන්
බෙක්ජේ
සෝසන්
කොරියානු බෞද්ධ ප්‍රතිමා කලාව
කොරියානු බුදු දහම

ආශ්‍රේයයන්

බාහිර සබැඳි
කොරියාවේ කලාවන්, මෙට්‍රොපොලිටන් කලා කෞතුකාගාරයේ ප්‍රදර්ශන නාමාවලිය (PDF ලෙස සම්පූර්ණයෙන් මාර්ගස්ථව ලබාගත හැක), මෙම ජාතික වස්තුව සම්බන්ධ දෑ එහි අන්තර්ගත ය
සෝසන්
දකුණු චුංචොං පළාතේ ගොඩනැගිලි සහ ව්‍යූහ
‍දකුණු කොරියාවේ ජාතික වස්තූන්
කොරියාවේ තුන් රාජධානි
දකුණු චුංචොං පළාතේ සංචාරක ආකර්ෂණයන්
ජොසොන් රාජවංශයේ අනුවාර්ෂික වාර්තා (ජොසොන් රාජවංශයේ සැබෑ වාර්තාව ලෙස ද හඳුන්වයි) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ 1413 සිට 1865 තෙක් කාලය තුළ තබන ලද කොරියාවේ ජොසොන් රාජවංශයේ වාර්ෂික වාර්තායි
මෙම අනුවාර්ෂික වාර්තා හෙවත් සිලොක් වෙළුම් 1,893කින් සමන්විත වූ අතර, ලෝකයේ තනි රාජවංශයක් වෙනු‍වෙන් අඛණ්ඩ කාල පරිච්ඡේදයක් ආවරණය වන දීර්ඝතම වාර්තා මෙය යැයි විශ්වාස කෙරේ
යටත්විජිත යුගයේ සම්පාදිත සිලොක් ද්විත්වයක් හැරෙන්නට සෙසු වාර්ෂික වාර්තා 151වන කොරියානු ජාතික වස්තුව ලෙස නම්කොට ඇති අතර, යුනෙස්කෝව විසින් එය ලෝකයේ මතක නාමාවලියට ද ඇතුළත් කොට තිබේ
2006 වර්ෂයේ සිට කොරියානු ඉතිහාසය පිළිබඳ ජාතික ආයතනය විසින් මෙම අනුවාර්ෂික වාර්තා ඩිජිටල්කරණය කොට ඇත
මේවා අන්තර්ජාලය ඔස්සේ හංගුල්වලින් නූතන කොරියානු පරිවර්තනය සහ සම්භාව්‍ය චීන බසින් යුත් මුල් පෙළ සහිතව ලබාගත හැක
2012 ජනවාරි මස කොරියානු ඉතිහාසය පිළිබඳ ජාතික ආයතනය විසින් නිවේදනය කළේ 2033 වර්ෂය වන විට මෙම අනුවාර්ෂික වාර්තා ඉංග්‍රීසි බවට පරිවර්තනය කිරීමට ඔවුන් සූදානම් වන බවයි. 2014 වර්ෂයේ දී වොන් මිලියන 500ක ආරම්භක අයවැයකින් යුක්තව එය ආරම්භ කිරීමට ඔවුන් සැලසුම් කොට ඇති බවයි. නමුත් මෙම ව්‍යාපෘතිය සම්පූර්ණ කිරීමට වොන් බිලියන 40ක වියදමක් දරන්නට සිදුවේ යැයි ඇස්තමේන්තු කොට ඇත
සම්පාදනය
රජුගේ රාජ්‍ය සමය තුළ වෘත්තීය ඉතිහාස රචකයින් විසින් රාජ්‍ය කටයුතු සහ ක්‍රියාකාරකම් පිළිබඳ සවිස්තර වාර්තා සටහන් කරන ලදී
විවිධ ලේඛන එක්රැස් කළ ඔවුන් දෛනික වාර්තා තැබූ අතර, මේ අතරට ස්වදේශ කටයුතු මෙන්ම රාජ්‍යතාන්ත්‍රික සබඳතා, ආර්ථිකය, ආගමික කටයුතු, කාලගුණ විද්‍යාත්මක සිද්ධි, කලාවන් සහ දෛනික දිවිය වැනි තොරතුරු ද වාර්තා කොට තිබේ
මෙම දෛනික වාර්තා සචෝ ("ඉතිහාස කෙටුම්පත්") බවට පත් විය
ඉතිහාස රචකයින්ගේ මධ්‍යස්ථභාවය ආරක්ෂා කරගැනීමට ඉමහත් අවධානයක් යොමුවූ අතර, මෙම නිලධාරීනට නීතිමය වශයෙන් ස්වාධීනභාවය හිමිව තිබිණි
කිසිවකුට, විශේෂයෙන් රජුට පවා සචෝ කියවීමට අවසර නොතිබූ අතර, සැබෑ තොරතුරු වසන් කළ හෝ විකෘති කළ රචකයින්ගේ හිස ගසා දමනු ලැබිණි
මෙම දැඩි නීති හේතුවෙන් ඉහත වාර්තාවල විශ්වසනීයත්වය ඉහළ නැංවී ඇත