Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
ඉලෙක්ට්‍රෝන 2ක් එකම කාක්ෂිකයේ ඇති විට, ඉලෙක්ට්‍රෝන නිරායාසයෙන්ම ප්‍රතිවිරුද්ධ භ්‍රමණ චලිතයන් ලබා ගැනීමට පෙළ‍න අතර වෙන් වු කාක්ෂික අත්කර ගැනීමට හේතු වේ
මේ පෙළඹීම , කාක්ෂිකයේ l >0  විට එනම් කාක්ෂික භාගික වශයෙන් පිරී ඇති විට , වැඩිවේ
උදාහරණ වශයෙන් , p කාක්ෂිකවල ඉලෙක්ට්‍රෝන 4ක් පැවතුනහොත් , ඉලෙක්ට්‍රෝන 2ක් එකම කාක්ෂිකයේ පිහිටීම අනිවාර්යවන අතර , අනෙක් ඉලෙක්ට්‍රෝන 2 අනෙක් කක්ෂ 2 පිහිටිය යුතුය
එවිට ඔවුන්ගේ බැම්ම සමාන‍ වේ
මෙම සංසිද්ධිය හුන්ඩ්ගේ නියමය නම් වේ
අවුෆ්බාවූ මූධර්මය පරමාණුක න්‍යෂ්ටියක ප්‍රෝටෝන නියුට්‍රෝන සදහා ද යෙදිය හැක
කාක්ෂික සටහන 

පහත සටහනින් සියලු කාක්ෂික වින්‍යාස (7s තෙක්) දක්වයි. එමනිසා එය ආවර්තිතා වගුවේ උනන්බියම් (Ununbium 112) දක්වා (ලොරන්සියම් හැර) ආවරණය කරයි
3d, 4d, 5d හි බැහැරලීම 

d  කාක්ෂියක් භාගිකව හෝ පූර්ණ වශයෙන් (ඉලෙක්ට්‍රෝන 5/10) පිරී පවතින විට , එය ඊළග කවචයේ s කාක්ෂිකයට වඩා ස්ථායී වේ
මෙහිදී සිදුවන්නේ භාගිකව පිරුණු d කාක්ෂිකයක් පවත්වා ගැනීමට අවශ්‍ය ශක්තිය , පිරුණු s කාක්ෂිකයක් පවත්වා ගැනීමට අවශ්‍ය ශක්තියට වඩා අඩුවීමයි
උදාහරණ වශයෙන් කොපර්, (copper = 29) හි වින්‍යාසය [Ar]4s1 3d10 වේ
එය අවු‍ෆ්බාවූ මූලධර්මයට අනුව [Ar]4s2 3d9 නොවේ
ඒ අයුරින්ම , ක්‍රෝමියම් (chromium 24) හි වින්‍යාසය [Ar]4s1 3d5 වන අතර එය [Ar]4s2 3d4 ලෙස නොලියයි
4වන ආවර්තයේ ඉලෙක්ට්‍රෝන වින්‍යාසය

5 වන ආවර්තයේ ඉලෙක්ට්‍රෝන වින්‍යාසය

6වන ආවර්තයේ ඉලෙක්ට්‍රෝන වින්‍යාසය 

ආවර්තිතා වගුවේ ආකෘතිය හා දක්වන සම්බන්ධය
ඉලෙක්ට්‍රෝන වින්‍යාසය ආවර්තිතා වගුවේ ආකෘතියට බෙහෙවින් සම්බන්ධය
පරමාණුවේ රසායනික ලක්ෂණ බොහෝ විට තීරණය වන්නේ එහි (අවසාන) සංයුජතා කවචයේ පවතින ඉලෙක්ට්‍රෝන වින්‍යාසය අනුවය
(මෙහිදී පරමාණුක අරය, පරමාණුවේ ස්කන්ධය සහ පරමාණුවේ විශාලත්වය වැඩිවත්ම අමතර ඉලෙක්ට්‍රෝනික තත්වයක් සඳහා ඉතා හොඳ ප්‍රවනතාවයක් දක්වයි) එම නිසා එකම කාණ්ඩයේ ඇති මූලද්‍රව්‍ය රසායනිකව සමාන ලක්ෂණ දක්වන අතර ,එයට හේතුව එහි සංයුජතා කවචයේ ඉලෙක්ට්‍රෝන ගණන එක සමාන වීමයි
රසායන විද්‍යාව
මැලේරියාව යනු වාහකයෙක් මගින් බෝවන ආසාදිත රෝගයක් වන අතර එය ඇති කරනු ලබන්නේ ප්‍රොටෝසෝවාවකු (ඒක සෛලික ජීවියෙක්) වූ පරපොෂිතයෙකුගෙනි
එය ඇමරිකාව , ආසියාව සහ අප්‍රිකාව වැනි නිවර්තන සහ උපනිවර්තන ප්‍රදේශවල වඩාත් පුළුල්ව පැතිර පවතී
සෑම වසරක් තුළම එමගින් මිලියන 515 ක් තරම් ජනතාව රෝගී කරන අතර මිලියන 1 සිට 3 අතර රෝගීන් ප්‍රමාණයක් මරණයට පත්කරනු ලබයි
මේ අතරින් බහුතරයක් වනුයේ උපසහරා අප්‍රිකාවෙහි ජීවත් වන කුඩා ළමුන්ය
මැලේරියාව බහුල වශයෙන් දිළිදු බව සමග අනුබද්ධව පැවතුන ද එය දිලිදුකම සහ ආර්ථික වර්ධනයට ඇති බාධාවලට හේතුවක් ලෙස ද ඇති වේ
මැලේරියාව බහුලවම ඇති බෝවන රෝග වලින් එකක්වන අතර එය දැඩි මහජන සෞඛ්‍ය ගැටළුවකි
මෙම රෝගය ඇති කරනු ලබන්නේ ප්ලැස්මෝඩියම් ගණයට අයත් ඒක සෛලික පරපොෂිතයෙක් මගිණි
මිනිසුන් හට ආසාදන ඇති කළ හැක්කේ මෙම ප්ලැස්මෝඩියම් වර්ගයට අයත් පරපෝෂිතයන් 4 දෙනෙකුගෙන් පමණි
වඩාත් දරුණු මැලේරියා රෝග තත්වයන් ඇති කරනු ලබන්නේ ප්ලැස්මෝඩියම් ෆල්සිපාරුම් හා ප්ලැස්මෝඩියම් වයිවැක්ස් නම් පරපෝෂිතයන්ගෙනි
නමුත් අනෙකුත් වර්ග දෙක වන ප්ලැස්මෝඩියම් ඕවාලේ සහ ප්ලැස්මෝඩියම් මලාරියේ යන පරපෝෂිතයින්ට ද මිනිසුන් හට ආසාදන ඇති කිරීමේ හැකියාව ඇත
මෙම මිනිසුන් සදහා රෝග ඇති කරන ප්ලැස්මෝඩියම් විශේෂවලට මැලේරියා පරපෝෂිතයින් ලෙස සාමාන්‍ය වහරයේදී හැදින්වේ
මැලේරියා පරපෝෂිතයින් පරිවහණය කරනු ලබන්නේ ගැහැණු ඇනෝපිලස් මදුරුවකු මගිණි
මෙම පරපෝෂිතයින් මිනිසාගේ රුධිරයෙහි වූ රක්තානුවල ගුණනය වීමෙන් රෝග ලක්ෂණ ඇති කරනු ලබයි
ඒවා නම් රක්ත හීනතාවයෙහි රෝග ලක්ෂණ, (හිසෙහි ඇති වන සැහැල්ලු බව, හුස්ම ගැනීමේ අපහසුතාව, හෘද ස්පන්ධනය ඉහළයෑම
) උණ , ඇග සීතල වීම, ඔක්කාරය සහ රෝගය වඩාත් දරුණු අවස්ථාවන්හිදී කෝමා තත්වය සහ මරණය පවා ඇති වේ
මැලේරියා රෝගය ව්‍යාප්ත වීම මදුරුදැල් සහ කෘමිවිකර්ශක ද්‍රව්‍ය භාවිතා කර ගැනීමෙන් මදුරුවන් ලවා දෂ්ටවීම වළක්වා ගැනීම මගින් අවම කර ගත හැකිය
කෘමිනාශක වර්ග ඉසීම හා මදුරුවන් බිත්තර දමන ජලය එකතු වන තැන් ඉවත් කිරීම මගින් ඔවුන් බෝවීම පාලනය කළ හැකිය
ඇතැම් එන්නත් වර්ග පර්යේෂණ මට්ටමෙන් පැවතුනද මේ වන විට මැලේරියාවට එරෙහි එන්නතක් සොයා ගෙන නොමැත
රෝගය ඇති වීම සදහා ඇති අවධානම අඩුකරගැනීම සදහා රෝග වළක්වා ගැනී‍මේ ඖෂධ වර්ග නොකඩවා භාවිතා කළ යුතු වේ
රෝගය බහුලවම පවතින ප්‍රදේශ වල ජීවත් වන ජනතාව සදහා මෙලෙස රෝග වළක්වා ගැනීම සදහා ඖෂධ භාවිතා කිරීම ඇතැම් අවස්ථාවලදී අපහසු වන්නේ ඒවා මිල අධික බැවිණි
රෝගය බහුලව පවතින ප්‍රදේශවල සිටින වැඩිහිටියන් බොහොමයකට දිගු කාලීනව වරින් වර රෝගය ඇති වන අතර ඔවුන් රෝගය සදහා අසම්පුර්ණ වශයෙන් ප්‍රතිරෝධීතාවයක් දක්වති
නමුත් ඔවුන් මැලේරියාව නොමැති ප්‍රදේශයක සැලකිය යුතු තරම් කාලයක් ගත කළහොත් මෙම ප්‍රතිරෝධතාවය අඩුවන අතර එවන් පුද්ගලයින් මාරාන්තික මැලේරියා රෝගී තත්වයන් සදහා ගොදුරු වීමට ද හැකියාව පවතී
එමනිසා එම පුද්ගලයින් මැලේරියා රෝගය පවතින ප්‍රදේශයකට ඇතුළු වන විට සම්පූර්ණ වශයෙන් ආරක්ෂක ක්‍රමෝපායන් භාවිතා කිරීමට තදින්ම අවවාද කෙරේ
ඖෂධ සදහා ඇති ප්‍රතිරෝධීතාවය වඩාත් බහුලවම දක්නට ඇතත් මැලේරියා ආසාදන ක්වීනින් හා ආටිමිස්නීන් ව්‍යුත්පන්න යන ප්‍රතිමැලේරියා ඖෂධ යොදා ගෙන ප්‍රතිකාර කරනු ලබයි
ඉතිහාසය
වසර 50000 කටත් වැඩි කාලයක් මුළුල්ලේ මැලේරියා රෝගය මගින් පුද්ගලයන් ආසාදයට ලක්කර ඇති අතර මුළු ඉතිහාසය පුරාවටම එය මිනිසුන් සදහා ආසාදන ඇති කරන ව්‍යාධි ජනකයෙකු ලෙස හදුනාගෙන ඇත
මානව මැලේරිය‍ා පරපෝෂිතයින්ගේ සමීප ඥාතීන් මානවයන්ගේ සමීපතම ඥාතීන් වන චින්පන්සීන්ගේ ද දක්නට ඇත
බුද්ධ වර්ෂ 2700 යෙහි මුල භාගයේ දී චීනයේ ද මැලේරියාව මගින් ඇති කරන එයටම අ‍ාවේනික වූ  කාලාවර්තන උණ ඇති කිරීමක් (Periodic Fever) පිළිබදව වාර්තා වී ඇත
මැලේරියා යන වචනය සම්භවය වී ඇත්තේ ඉතාලි භාෂාවෙන් “අහිත කර වාතය” යන තේරුම ඇතිවය
මැලේරියා රෝගය වගුරු බිම් ආශ්‍රිතව ඇති වන්නක් නිසා  මුල් අවධිවලදී  එය ගැහෙන උණ හෝ වගුරු උණ යයි හදුන්වන ලදී
1880 වේදී මැලේරියාව පිළිබදව සිදු කරන ලද විද්‍යාත්මක අධ්‍යයනයන් ඒවායෙහි මුල්ම කැපී පෙනෙන වෙනස් කම් පෙන්නුම් කරන ලදී
චාල්ස් ලුවී අල්පොන්සෝ ලාවේරාන් නම් ඇල්ජීරියාවෙහි හමුදා රෝහලක සේවය කළ ප්‍රංශ ජාතික හමුදා වෛද්‍යවරයෙකු විසින් මැලේරියා රෝගයෙන් පීඩා විදින පුද්ගලයෙකුගේ රතු රුධිර සෛල තුළ වූ මැලේරියා පරපෝෂිතයින් මුල්වරට නිරීක්ෂණය කිරීමත් සමගම ඉහත සදහන් කරන ලද වෙනස් කම් සිදුවුණි
මුල්වරට ඒක සෛලික පරපෝෂිතයෙකු මගින් රෝග ඇති කළ හැකි බවට සොයා ගනිමින් ඔහු විසින් හදුනා ගන්නා ලද මෙම ඒක සෛලික ජීවින් විසින් මැලේරියාව ඇති කරන බවට ඔහු යෝජනා කරන ලදී
ඔහු විසින් සිදු කරන  ලද මෙම සොයා ගැනීම සහ පසුකාලීනව සිදු කරන ලද සොයා ගැනීම් සම්බන්ධයෙන් 1907 දී වෛද්‍ය විද්‍යාව සදහා වූ නොබෙල් ත්‍යාගය හිමිකර ගන්නා ලදී
මෙම ඒක සෛලික ජීවින් හට ඉතාලි ජාතික විද්‍යාඥයන් දෙපලක් වූ Ettore Marchiafava  සහ Angelo Celli විසින් ප්ලැස් මෝඩියම් ලෙස නම් කරන ලදී
මින් පසු වර්ෂයකදී හවානාහි කහ උණ සහිත රෝගීන් හට ප්‍රතිකාර කරන කියුබානු වෛද්‍යවරයෙකු වූ කාලෝස් ෆිනාලෝ විසින් මදුරුවන් මගින් මිනිසාට සහ මිනිසාගෙන් පිටතට රෝග ව්‍යාප්ත කළ හැකි බවට සොයා ගන්නා ලදී
කෙසේ නමුත් ඉන්දියාවෙහි සේවය කරන ලද බ්‍රිතාන්‍ය ජාතික වෛද්‍යවරයෙකු වූ සර් රොනාල්ඩ් රෝස් විසින් අවසන් වරට 1898 දී ඔප්පු කරන ලද්දේ මැලේරියා‍ව මදුරුවන් මගින් පරිවහනය වන බවයි. ඔහු මෙය සිදුකරන ලද්දේ ඇතැම් මදුරු විශේෂ මගින් මැලේරියා රෝගය ව්‍යාප්ත කරන බව පෙන්වීම මගින් සහ ආසාදිත පක්ෂීන්ගෙන් ලේ උරා බොන ලද මදුරුවන්ගේ ඛේට ග්‍රන්ථිවලින් මැලේරියා පරපෝෂිතයින් වෙන්කිරීම මගිනි
ඔහුගේ මෙම සොයා ගැනීම සදහා 1902 දී වෛද්‍ය විද්‍යාව සදහා වූ නොබෙල් ත්‍යාගය ඔහුට හිමිවුණි
ඉන්දියානු වෛද්‍ය සේවයෙන් විශ්‍රාම ගැනීමත් සමගම රෝස් අළුතෙන් ස්ථාපිත කරන ලද නිවර්තන රටවල වෛද්‍ය විද්‍යාව පිළිබදව වූ ලිවර්පූල් පාසලෙහි සේවයට බැදුනු අතර එමගින් ඊජිප්තුව , පැනමාව, ග්‍රීසිය සහ මුරුසිය යන රටවල මැලේරියාව පාලනය සදහා ක්‍රියාකරන ලදී
ෆින්ලේ සහ රෝස් විසින් කරන ලද සොයා ගැනීම් 1900 දී වොල්ටර් රිඩ්ගේ මූලිකත්වයෙන් පැවති වෛද්‍ය මඩුල්ලක් මගින් සම්මත කරන ලද අතර එමගින් කරන ලද අනුමත කිරීම් ක්‍රියාවට නංවන ලද්දේ පැනමා ඇල ගොඩ නගන කාලසීමාවේදී විලියම් සී ගෝගාස් විසින් සිදුකරන ලද සෞඛ්‍ය වැඩසටහන් වලදීය
මෙම මහජන සෞඛ්‍ය ක්‍රියාකාරකම් මගින් දහස් ගණනක් වූ සේවකයන්ගේ ජීවිත බේරා ගැනීමට හැකියාව ලැබුණු අතර රෝගයට එරෙහිව අනාගතයේ දී මහජන සෞඛ්‍ය ව්‍යාපාර ඇති කිරීම සදහා ක්‍රමෝපායන් ගොඩ නැගීමට ද එමගින් උපකාර වුණි
මැලේරියා රෝගය සදහා මුල්ම ඵලදායි ප්‍රතිකාර ක්‍රමය වූයේ ක්වීනීන් අන්තර්ගත සින්කෝනා ශාකයේ පොත්තයි
මෙම ශාකය ප්‍රධාන වශයෙන් පීරූ රාජ්‍යයෙහි ඇන්දීස් නම් කදු ගැටයෙහි බෑවුම්වල වර්ධනය වේ
පීරූ රාජ්‍යයෙහි වාසය කරන්නන් විසින් මෙම ස්වාභාවික නිෂ්පාදනය මැලේරියා රෝගය පාලනය සදහා භාවිතා කරන ලද අතර රෝමාණු කතෝලික සභාව විසින් 1640 දී මෙය යුරෝපයට හදුන්වා දෙන ලද අතර එහිදී එය ඉතා සීඝ්‍රයෙන් පිළිගැනීමට ලක්වුණි
කෙසේ නමුත් 1820 දී ප්‍රංශ ජාතික රසායනික විද්‍යාඥයන් දෙදෙනෙකු වන Pierre Joseph Pelletier සහ  Joseph Bienaime Caventou විසින් සිංකෝනා ශාකයේ පොත්තෙන් සක්‍රීය අන්තර්ගතය නිස්සාරණය කරගෙන එය ක්වීනින් ලෙස නම් කරන ලදී
විසිවන සියවසෙහි මුල්භාගයේදී ප්‍රතිජීවක ඖෂධ සොයා ගැනීමටත් ප්‍රථම උපදංශය සහිත රෝගීන් හිතාමතාම මැලේරියා රෝගය මගින් ආසාදනයට ලක්කර උණ ඇති කරන ලද අතර මෙම ක්‍රියාකාර කම් සිදුකිරීමට පුරෝගාමි වුයේ Julius Wagner Jauregg ය
නමුත් ක්විනීන් භාවිතයෙන් නිරවද්‍යව උණ පාලනය කිරීමත් සමගම උපදංශය සහ මැලේරියාව මගින් ඇතිවන ප්‍රතිඵල අවමකරගත හැකි වුණි
ඇතැම් රෝගීන් මැලේරියාව නිසා මරණයට පත් වුවද එය උපදංශය නිසා ඇති වු ඇතැම් මරණ වලට වඩා වැඩි අවධානයක් යොමුකර ගත්තේය
මැලේරියා ජීවන චක්‍රයෙහි රුධිරය තුල සහ මදුරුවා තුල ඇති අවධි දහනව වන සහ විසිවන සියවසෙහි මුල්බාගයේදී හදුනා ගත්තද 1980 වන තෙක්ම මිනිසාගේ අක්මාව තුල අප්‍රකටව සැගවී පවත්නා පරපෝෂිත අවධිය හදුනාගෙන නොතිබිණි
මෙම අප්‍රකට පරපෝෂිත අවධිය හදැනාගැනීමත් සමගම ඇතැම් රෝගීන් මැලේරියා පරපෝෂිතයෙන් ඔවුන්ගේ රුධිරයෙන් සම්පුර්ණයෙන්ම අතුරුදන් වී රෝගය සුව වීමෙන් පසුවද වසර ගනාවකට පසු නැවත රෝගය හටගැනීමට හේතුව සොයා ගන්නා ලදී
නූතන වෛද්‍ය විද්‍යාව සහ එහි ප්‍රායෝගික කරණයේදී විෂබීජ නාශකවල සිට එන්නත් වර්ග සහ ප්‍රතිජීවක ඖෂධ දක්වා විවිධ වශයෙන් දිවෙන ඵලදායී උපකරණ හා ආම්පන්න සමුදායක් පවතී
අතීතයේදී වෛද්‍ය විද්‍යාව ඉතා දුර්වලව පැවති එක් ක්ෂේත්‍රයක් වූයේ වෛරස ආසාදනවලට එරෙහිව ක්‍රියා කළ හැකි ඖෂධයක් සොයාගැනීම සම්බන්ධවය
නූතනයේදී එවන් වෛරස ආසාදනවලින් ඇතිවන රෝග වළක්වා ගැනීම සදහා ඉතාමත් ඵලදායී එන්නත් වර්ග සොයා ගෙන ඇත
නමුත් ඊට පෙර අවධිවල දී යම් කිසි පුද්ගලයෙකුට වෛරස ආසාදනයක් ඇති වුවහොත් ඒ සදහා කිසිදු	 ක්‍රියාමාර්ගයක් ගැනීමට හැකියාව නොතිබූ අතර එම රෝගීන් සදහා අනුමත කරන ලද්දේ අදාල රෝගය ස්වාභාවිකවම සුවපත් වන තෙක්ම ප්‍රමාණවත් තරම් විවේක ගැනීම සහ දියර වර්ග පානයට ලබාදීමයි
ප්‍රථම වරට පරේක්ෂණාත්මක මට්ටමේ ප්‍රතිවෛරස ඖෂධය නිෂ්පාදනය කරන ලද්දේ 1960 දී වන අතර එමගින් හර්පීස් වෛරසයට එරෙහිව ක්‍රියාකිරීමේ හැකියාව ලැබුණි
මෙම ඖෂධ වර්ග සොයා ගන්නා ලද්දේ සාම්ප්‍රදායිකව සිදු කරන ලද පිරික්සුම් හා වැරදීම් න්‍යාය මත පදනම්ව ඖෂධ වර්ග සොයා ගැනී‍ෙම් ක්‍රමෝපායන් මතයි
ඔවුන් ඉන්පසුව මෙලෙස සොයා ගන්නා ලද රසායනික ද්‍රව්‍යය වෛරස වර්ධනය කරන වර්ධක මාධ්‍යයක් වෙතට හදුන්වා දුන් අතර ඔවුන් විශ්වාස කළේ ඒවා මගින් වෛරසවල ක්‍රියාකාරිත්වය අත්හිටුවිය හැකිබවයි. එබැවින් ඉන්පසු ඔවුන් එම වර්ධක මාධ්‍යය තුළ අදාල වෛරසය වර්ධනය වීමක් හෝ වර්ධනය අඩාල වීමක් ඇති වේදැයි නිරීක්ෂණය කරන ලදී
මෙලෙස ඵලදායි ප්‍රතිඵල ලබාදුන් රසායනික ද්‍රව්‍යය තව දුරටත් සමීප වශයෙන් අධ්‍යයනය කිරීම සදහා තෝරා ගන්නා ලදී
මෙය බොහෝ කාලයක් තිස්සේ කාලය මිඩංගු කරමින් සිදුකළ ක්‍රියා පටිපාටියක් වන අතර ඉලක්ක කරන ලද වෛරසයෙහි ක්‍රියාකාරිත්වය පිළිබදව හොද දැනීමක් නොමැතිව ඵලදායි සහ අතුරු ආබාධ අවම ප්‍රතිවෛරස ඖෂධ නිෂ්පාදනය කිරීමට හැකියාවක් නොලැබුණි
1980 වේදී වෛරසවල සම්පුර්ණ ජාන අනුපිලිවෙල හා ක්‍රියාකාරිත්වය පිළිබදව තොරතුරු තේරුම් ගැනීමෙන් පසුව පරීෂකයන් විසින් වෛරසවල ක්‍රියාකාරිත්වය සවිස්තරාත්මකව තේරුම්ගත් අතර වෛරසවල ප්‍රජනන චක්‍රයට බා‍ධාකිරීම සදහා අවශ්‍යවන රසායනික ද්‍රව්‍යය පිළිබදව ද අවබෝධයක් ලබාගත්හ
මේ වන විට ප්‍රතිවෛරස ඖෂධ දුසිම් ගණනක් වෙ‍ළද පොළෙහි ලබාගැනීමට හැකි අතර තව තවත් නව ඖෂධ වර්ග සොයා ගැනීම පිණිස වෛද්‍ය පර්යේෂකයන් නූතන තාක්ෂණ දැනුම වඩාත් යුහුසුළුව ප්‍රයෝජනයට ගනිති
ශ්‍රී ලංකාවේ මැලේරියා තත්වය 

ශ්‍රී ලංකාවේ මැලේරියාව තුරන් කිරීම වසර 80 ක් තුළ මහජන සෞඛ්‍ය සාර්ථකත්වයේ කතාවකි
මෙම ජීවිතයට තර්ජනයක් වන රෝගය සමඟ ඇති වූ අසාමාන්‍ය සටනකින් පසු, 2016 සැප්තැම්බර් මාසයේදී මැලේරියාව තුරන් කිරීම සම්බන්ධයෙන් ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානයේ සහතිකය ශ්‍රී ලංකාවට ලැබුණි
“1935 දී ශ්‍රී ලංකාවේ වඩාත් විනාශකාරී පුපුරා යාමේ උච්චතම අවස්ථාවේ දී, මැලේරියා රෝගීන් මිලියන 1.5 කට අධික සංඛ්‍යාවක් වාර්තා වූ අතර, එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස 80 000 ක් මිය ගියහ
මේවා විශ්මය ජනක සංඛ්‍යාලේඛන වන අතර, විශේෂයෙන් එකල ශ්‍රී ලංකාවේ ජනගහනය මිලියන 6 ක් පමණ වූ බව ඔබ සලකන විට, ”ශ්‍රී ලංකාවේ ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානයේ නියෝජිත ආචාර්ය ජේකොබ් කුමාරසන් මහතා පැවසීය
ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානයේ ගෝලීය මැලේරියා තුරන් කිරීමේ වැඩසටහන 1955 දී දියත් කිරීමෙන් අනතුරුව, ශ්‍රී ලංකාව 1957 දී තමන්ගේම මැලේරියා තුරන් කිරීමේ උපාය මාර්ගයක් දියත් කළ අතර එය බොහෝ දුරට සාර්ථක විය
“ශ්‍රී ලංකාව මැලේරියාව තුරන් කිරීමට ඉතා ආසන්න විය
1963 දී මුළු වසර පුරාම අනාවරණය වී ඇත්තේ රෝගීන් 17 ක් පමණි
ශ්‍රී ලංකාවේ මෙතෙක් වාර්තා වූ අඩුම රෝග බර මෙයයි
නමුත් මැලේරියා වැඩසටහනේ ඇදහිය නොහැකි සාර්ථකත්වයේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස දේශපාලන හා මූල්‍යමය ආධාර රැල්ලට ලක්විය
”වෛද්‍ය කුමාරසන් මහතා පැවසීය
කෙටි කාලයක් තුළ මැලේරියාව වේගයෙන් හා මාරාන්තික ලෙස නැවත පැමිණියේය
1970 වන විට මැලේරියා රෝගීන් සංඛ්‍යාව මිලියනය දක්වා ඉහළ ගිය අතර මැලේරියා මර්දන ව්‍යාපාරයේ (AMC) පාලන උත්සාහයන් තීව්‍ර කර තිබියදීත් නැතිවූ භූමිය නැවත ලබා ගැනීමට තවත් දශක පහක් ගතවිය
AMC සෞඛ්‍ය සේවකයින් මෙම ක්‍රියාවලියට තීරණාත්මක වූ අතර බොහෝ විට ආසාදිත මදුරුවන් පිළිබඳව අධ්‍යයනය කිරීම සඳහා ඉහළ අවදානම් සහිත ප්‍රදේශවලට ගමන් කිරීමෙන් ඔවුන්ගේ සෞඛ්‍යය හා ආරක්ෂාව අවදානමට ලක් විය
“මැලේරියා රෝගයක් පිළිබඳව අප දැනගත්තේ නම්, අපි රෝගියාගේ නිවස සොයාගෙන ආසාදිත මදුරුවන් අවට ප්‍රදේශවල කොටු කර ගනිමු
අපට දින 39 ක්, සමහර විට සති ගණන් කැලෑවක ගමන් කළ නොහැකි මාර්ග නොමැතිව ගත කිරීමට සිදුවිය
”කීට විද්‍යා සහායක දයා විදානපතිරාන මහතා වසර 39 ක් මැලේරියා මර්දන ව්‍යාපාරය සමඟ වැඩ කළේය
“අපි මදුරුවන් සඳහා උගුල් අටවන්නෙමු
නමුත් සමහර විට අපි ඇමක් විය
අපට බොහෝ විට උණ වැළඳී ඇත, සමහර විට අපට මැලේරියාවද ඇතිවිය
”විදානපතිරාන මහතා පැහැදිලි කළේය
1990 දශකය තුළ, මැලේරියා මර්දන ව්‍යාපාරය ඔවුන්ගේ උපාය නැවත මතක් කර, මදුරු පාලනයේ සිට පරපෝෂිත පාලනය දක්වා ගමන් කළේය
“අපි වෙනත් රටවලට වෙනස් වන්නේ එලෙසයි
අප මැලේරියාවෙන් මිදුනේ දෛශිකය නොව පරපෝෂිතයා තුරන් කිරීමෙනි
මුල් රෝග විනිශ්චය, ක්ෂණික ප්‍රතිකාර, දැඩි රෝග නිරීක්ෂණ, කීට විද්‍යා සමීක්ෂණ, සෞඛ්‍ය අධ්‍යාපනය, දැඩි ප්‍රජා සහභාගීත්වය සහ පර්යේෂණ යන කරුණු සියල්ලම ඉතා සම්බන්ධීකරණ ආකාරයකින් අපි අවධානය යොමු කර ඇත්තෙමු
” යනුවෙන් මැලේරියා මර්දන ව්‍යාපාරය හි හිටපු අධ්‍යක්ෂ වෛද්‍ය රිසින්ත ප්‍රේමරත්න මහතා පැවසීය
ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය වැනි ප්‍රධාන හවුල්කරුවන්ගේ වැඩි දියුණු කළ සහයෝගය සමඟ උපාය මාර්ග මාරුවීම මැලේරියාව තුරන් කිරීමේ අරගලයේ තවදුරටත් සාර්ථක වීමට හේතු විය
“අපගේ සංවර්ධනය හා ප්‍රගතිය පුරාවටම ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය අපගේ හවුල්කරුවා වී ඇති අතර, අපගේ උපාය මාර්ග සඳහා විශාල දායකත්වයක් ලබා දීම, තාක්ෂණික උපදෙස් හා පුහුණුව ලබා දීම සහ මැලේරියා මූලාරම්භයන් පසුබෑමට සහාය වීම
අපගේ හවුල්කරුවන් වන ඒඩ්ස්, ක්ෂය රෝගය සහ මැලේරියාවට එරෙහි ගෝලීය අරමුදල (GFATM) වෙතින් අපට විශාල සහයෝගයක් ලැබී තිබේ
”වෛද්‍ය රිසින්ත පිළිගත්තේය
2008 වන විට රට තුළ වසරකට මැලේරියා රෝගීන් 1000 කටත් වඩා අඩු සංඛ්‍යාවක් වාර්තා වී ඇති අතර එමඟින් ශ්‍රී ලංකාව තුරන් කිරීමේ ඉලක්කය සපුරා ගැනීමට හැකි විය
අවසන් වරට ශ්‍රී ලංකාව තුලදී පුද්ගල යෙකු හට මැලේරියාව වැළඳී ඇත්තේ 2012 ඔක්තෝම්බර් මාසයේදීය
ස්වදේශික මැලේරියා රෝගීන් ශුන්‍යව පවත්වා ගෙන ගොස් වසර 3 කට පසුව, 2016 දී මැලේරියාව තුරන් කළ බවට ශ්‍රී ලංකාවට WHO සහතිකය ලැබුණි
කෙසේ වෙතත් විදේශ රටවලින් පැමිණෙන දෙස් හා විදෙස් මැලේරියා රෝගීන් 50-100 අතර සංඛ්‍යාවක් තවමත් වාර්ශිකව වාර්තා වේ
“ශ්‍රී ලංකාවේ දන්නා ඉතිහාසයේ මීට පෙර කිසි දිනෙක සිදු නොවූ දෙයක් අප අත්කර ගෙන තිබේ
ඒ ගැන අපි ආඩම්බර වෙනවා
”වෛද්‍ය රිසින්ත ප්‍රේමරත්න පැවසීය
කෙසේ වෙතත්, 1960 ගණන්වල මැලේරියාව නැවත නැගිටීම පිළිබඳ මතකයන් මැලේරියා මර්දනය සඳහා වැඩ කරන සියලු දෙනාගේ මනසෙහි විශාල වශයෙන් රැඳී තිබේ
මැලේරියාව නැවත හඳුන්වාදීම වැළැක්වීම ඉතිහාසය නැවත නැවත සිදුවීම වළක්වා ගැනීම රටට ඇති ඊළඟ විශාල අභියෝගයයි
ශ්‍රී ලංකාව ආනයනය සමඟ විශාල තර්ජනයක් වන මැලේරියා සම්ප්‍රේෂණයට ඇති ඉහළ අවදානම සැලකිල්ලට ගෙන ඉහළ මට්ටමේ සුපරීක්ෂාවක් අවශ්‍ය වේ
වෛද්‍යවේදය
මැලේරියාව
උපත - 				1596 මාර්තු 31

ලා-හේයි එන් ට්‍රවරීන් , ඉන්ඩ්‍රේ - එට් - ලොයිර්, ප්‍රංශය (මෙම ප්‍රදේශය වර්තමානයේ ඩෙස්කාටෙස් ලෙස නම් කර ඇත)

මරණය -  			1650 පෙබරවාරි 11 (වයස අවුරුදු 53)

ටොක්හෝම්, ස්වීඩනය

ගුරු පෙළපත් - 			කැටිසියානු වාදය, හේතුවාදය, ප්‍රතිෂ්ඨාපනවාදය

ප්‍රධාන අධ්‍යයන ක්ෂේත්‍ර - 	අධ්‍යාත්මවිද්‍යාව, ඥාන මීමාසෝව, විද්‍යාව, ගණිතය

වැදගත් අදහස් - 	සමිත්තක ශක්තිපථ ඓක්‍යය, අනුමාන ක්‍රමය, කැටීසිය වෛතය දෙවියන්ගේ පැවැත්ම ඔප්පු කිරීම සදහා භාරථවාදී කරුණු දැක්වීම නූතන දර්ශනවාදයේ පියා ලෙස ද සැලකේ.

මතවාදයේ 
බලපෑ පුද්ගලයින් - 	ප්ලෝටෝ, ඇරිස්ටෝටල්, අල්ගසේක්, ඇවරෝස්, ඇවිසෙන්නා, අල් - ගසාලි , ඇන්සෙල්ම්, ශාන්ත-ඔගස්ටීන්, ඇක්වයිනාස්, ඔක්හාම්, සෝරේස්, මර්සේන්, සෙක්ස්ටස්, එම්පිරිකස්, මයිකල් ද  මාන්ටේන් , ඩන්ස් ස්කෝටස්

මතවාදයන්ගේ 
බලපෑමට ලක්වූවන් -	ස්පිනෝසා, හෝබ්ස්, ආර්නොල්ඩ් , මලේබ්රාන්ච්, පැස්කල්, ලොක්, ලිබිනිස් , මෝරේ, කාන්ට්, පැසර්ට්, බ්රන්ශ්විග්, සියෙක්, කොම්සකි, ස්ටැන්ලි

රේනේ ඩෙස්කාටේස් ප්‍රභල ප්‍රංශ ජාතික දර්ශනවාදියෙකු, ගණිතඥයෙකු, විද්‍යාඥයෙකු සහ ලේඛකයෙකු විය
ඔහුගේ නම ලතින් භාෂාවට අනුව රෙනාටස් කාටිසියස් ලෙස උච්චාරණය කරනු ලැබේ
ඔහු නූතන දර්ශනවාදයේ පියා සේ සැලකෙන අතර පසුකාලීන බටහිර දර්ශනවාදය ඔහුගේ අදහස්වලින් ප්‍රභල ලෙස පෝෂණය වී තිබේ
අද පවා ඔහුගේ ග්‍රන්ථ සුපරීක්ෂාකාරී අධ්‍යයනයන්ට භාජනය වේ
ඩෙස්කාටෙස් විද්‍යාත්මක පුනරුදය පුරෝගාමියෙකු වූ අතර ගණිතය කෙරෙහි ඔහු සිදුකල බලපෑම තල ජ්‍යාමිතියේ හා ගණිතයේදී යොදා ගන්නා කණ්ඩාංක තල ලෙස දැක්වීමෙන්ම පැහැදිලි වේ
ඩෙස්කාටෙස් නිතරම සිය අදහස් සිය පූර්වගාමීන්ගේ අදහස්වලින් වෙන්කර දැක්වීමට උත්සාහ කළේය
‘passions of the soul’ නම් හැගීම් පිලිබඳ ග්‍රන්ථ ආරම්භයේදී ඩෙස්කාටෙස්  තමාගේ ග්‍රන්ථය පෙර නොවූ විරූ ආකාරයේ එකක් වූ බැවු ලියා තිබේ
කෙසේ නමුත් ඩෙස්කාටෙස්ගේ දර්ශනයේ ඔහුලේ කාලයට පෙර පැවති ඇරිස්ටෝටලියානුවාදය වැනි දර්ශනයන් ශාන්ත ඔගස්ටීන් වැනි දාර්ශනිකයින්ගේ මත සහ 16 වැනි සියවසේ පුනරුදය ලැබූ , නිහඬව දුක්වඳීමේ දර්ශනය ආදියේ පූර්වාදර්ශ නිරීක්ෂණය කළ හැක‍
ඩෙස්කාටෙස් මූලික කරුණු දෙකක් පදනම් කරගෙන ස්වභාව විද්‍යාත්මකව පිළිගත් සම්ප්‍රදායන්ගෙන් බැහැරව ක්‍රියා කළේය
පළමුවැන්න ලෙස ඔහු රූපීය හා ධාතුමය ලෙස කායික ද්‍රව්‍යය විශ්ලේෂණය ප්‍රතික්ෂේප කළ අතර දෙවැන්න ලෙස හෙතෙම ස්වභාවික හෝ දිව්‍යමය යන ඕනෑම ආක‍ාරයකට ස්වභාවික සංසිද්ධීන් විස්තර කිරීමේදී ආන්තිකවීම ප්‍රතික්ෂේප කළේය
දේව මැවුමෙහි නිදහස් පරිපූර්ණ බව ඔහුගේ ආගමික මතවාදය විය
17 වැනි සියවසේදී මහාද්වීපික හේතුවාදයේ පතාක යෝධයෙකු සේ ඩෙස්කාටෙස් සැලකිය හැක
පසුකාලීනව ඔහුගේ මතවාද බැරක් සපිනෝසා සහ ගොට්ෆ්‍රෙඩ් ලිබිනිස් වැනි අය විසින් ද පිළිගන්නා ලදී
එහෙත් අනුභවෛකවාදී සම්ප්‍රදායට අයත් වූ හෝබ්ස්, ලෝක්, බර්ක්ලි හා හියුම් වැන්නවුන් විසින් ප්‍රතික්ෂේප කරන ලදී
සපිනෝසා, ලිබිනිස් හා ඩෙස්කාටෙස් යන තිදෙනාම ගණිතය සහ දර්ශනවාදය පිළිබඳ මත පුහුණුවක් ලද්දෝ වූහ
ලිබිමිස් හා ඩෙස්කාටෙස් විද්‍යාවේ ප්‍රගමනය කෙරෙහිද මහත් දායකත්වයක් දක්වන ලදී
කලනයේ හා විශ්ලේෂණයේ  සොයාගැනීමට පසු කාලීනව අතිශයින් වැදගත් වූ ජ්‍යාමිතීය හඳුන්වාදීම ද ඩෙස්කාටෙස් විසින් කළ කාර්ය භාර්යට අයත්ය
මනස සහ එහි ක්‍රියාකාරිත්වය පිළිබඳ ඩෙස්කාටෙස්ගේ චින්තනය ඉලෙක්ට්‍රෝනික පරිගණකය , යාන්ත්‍රික බුද්ධිය පිළිබඳ චින්තන ප්‍රවාහයන්ට මූලාරම්භය සැපයීය
ඩෙස්කාටෙස්ගේ වඩාත් ප්‍රසිද්ධ කියමන සචින්තක ශක්තියේ ඓක්‍යය නම් වේ
“මම සිටින නිසා මම සිටිමි” යන්න ඔහු පල කළ අදහස වේ
ඔහුගේ මෙම අදහස ‘Discourse on the Method’ යන ග්‍රන්ථයේ සිව්වැනි කොටසේද සඳහන් වේ
org/wiki/Ren%C3%A9_Descartes
ගණිතයේ දී හා තර්ක ශාස්ත්‍රයේ දී සෘජු සාධනය යනු සෘජු සනාථ කරන ලද කරුණු සමූහයකින් දෙන ලද ප්‍රකාශනයක සත්‍ය හෝ අසත්‍යතාව පෙන්වීමේ ක්‍රමයකි
එනම් කිසිදු වැඩිපුර උපකල්පන සිදු නොකර පවතින උප සාධ්‍යය හා නියමයන් මගින් එය සිදු කිරීමයි
p නම් එවිට q, ආකාරයේ අවස්ථික ප්‍රකාශනයක් සෘජුවම සනාථ කිරීම සදහා p  ප්‍රකාශනය සත්‍ය වන අවස්ථා පමණක් සැලකීම ප්‍රමාණවත් වේ
උපකල්පන සිට නිගමනයන් දක්වා හේතු දැක්වීමට තර්කානුකූල අපෝහණයක් යොදනු ලබයි
යොදනු ලබන තර්ක බොහෝ විට අවිචල්‍ය පළමු ගණයේ තර්ක වන අතර සියල්ල සදහා හා එහි පවත්නා , පරිච්ඡේදක යොදනු ලබයි
අස්ති ප්‍රකාරය හා සර්වත්‍ර අන්‍යෝන්‍යතාව පොදුවේ භාවිත සාධන නියමයන්ය
ඊට වෙනස් වූ වක්‍ර සාධනයක් කල්පිත තත්වයන් සමග ආරම්භ වන අතර ඉන්පසුව නිගමනයක් ලැබෙන තුරු එක් එක් තත්වවල අවිනිශ්චිතතා ඉවත් කිරීම සිදු කරයි
නිදසුනක් ලෙස p        q  ලෙස සෘජුව පෙන්වනවා වෙනුවට එහි පර්ස්ථාපී  q ⇒ p  (q ලෙස උපකල්පනය කර p එය එළඹේ) යන්න සනාථ කරයි
p        q  හා q         p  අධිස්ථාපන මූලධර්මයෙන් තුල්‍ය වන බැවින් p    q  යන්න වක්‍රව සාධනය වේ
මෙවන් සෘජු නොවන සාධන ක්‍රමවලට පරස්පරතාවයෙන් සාධනය , නිරවශේෂණය මගින් සාධනය , අපරිමිත අවරෝහණයෙන් සාධනය හා අභ්‍යුහනයෙන් සාධනය ඇතුළත් වේ
මෙය වෛද්‍ය උපකරණවලින් ලබාදෙන සේවාවෙහි විශේෂ ක්ෂේත්‍රයක් වන අතර එය ජෛව වෛද්‍ය ක්ෂේත්‍රවලින් වෙන් වේ
නමුත් ඔවුන්ගේම සේවා කණ්ඩායම් සහිත රෝහල්වල ද එය ජෛව වෛද්‍ය දෙපාර්තමේන්තුවට අන්තර්ගත කර ඇත
එක් අවස්ථාවකදී මෙම ක්ෂේත්‍රය පිළිබදව පුහුණුවක් ලබාගැනීමට ක්‍රම දෙකක් පමණක් තිබුණි
ඒවා වනුයේ හමුදා සේවයේදී ලබාගන්නා පුහුණුව සහ නිෂ්පාදකයාගෙන් රැකියා පුහුණුවේදී ලබාගන්නා දැනුම
නමුත් 1980  සිට විවිධ ස්වාධීන පුහුණු කිරීමේ මධ්‍යස්ථාන ආරම්භ කළ අතර එවන් එක් පාසලක් වූයේ RSTI 

මෙම ක්ෂේත්‍රයෙහි විවිධ රැකියා අවස්ථාවන් පවතී
ඒවා නම් නිෂ්පාදකයන්ගේ සේවා සපයන්නකු ලෙස , රෝහල්වල සහ ස්වාධීනව සේවා සපයන්නකු ලෙස රැකියාවෙහි යෙදීමයි
නමුත් වඩාත්ම ස්ථාවර අවස්ථාව වනුයේ නිෂ්පාදකයන්ගේ සේවා සපයන්නකු ලෙසින් හෝ රෝහල්වල රැකියාවෙහි යෙදීමයි
එසේ වන්නේ එමගින් දිගින් දිගටම අදාල ක්ෂේත්‍රය පිළිබදව පුහුණුවක් ලබා ගැනීමට හැකියාව ලැබීම සහ එමගින් රැකියා ස්ථානයෙහි මනා සම්බන්ධතාවයන් පවත්වා ගැනීමට හැකිවීමයි
නිෂ්පාදකයන්ගේ සේවා සපයන්නකු ලෙස ක්‍රියා කරන ඉන්ජිනේරුවරයෙකුට රැකියා කරන අවස්ථාවලදී එක් ස්ථානයක සිට තවත් ස්ථාන කිහිපයක සේවා සැපයිය හැකි අතර සම්මත නොවූ හෝරාවන්වල ද සේවා සැපයිය හැකිය
ඔවුන් වඩාත් හොද පාරිභෝගික සේවාවන් සහ සම්බන්ධතාවයන් ලබාදීම සදහා එම උපකරණ නඩත්තු කිරීම, කොටස් ඉවත් කර අළුතින් කොටස් සවිකිරීම, අළුත් වැඩියා කිරීම, අංකනය කිරීම සහ නඩත්තු කිරීම සිදු කරනු ලබයි
තවද වාර්ෂිකව අදාල උපකරණයෙහි විකිරණ ප්‍රභවය පිළිබදව පරීක්ෂා කර අදාල රජයට වාර්තා කළ යුතු වේ
රෝහල්වල සේවයට යොදා ඇති විකිරණවේදීන් හට විශාල වශයෙන් වෛද්‍ය පහසුකම් ලබාදී ඇත
අවශ්‍ය සේවාවන් සැපයීම සදහා ඔවුනට රෝහල්වලට සහ වෙනත් ස්ථානයන් වෙත ගමන් කිරීම අවශ්‍ය වේ
ඔවුන් ද වාර්ෂිකව විකිරණ ප්‍රභවය පිළිබදව පරීක්ෂා කළ යුතු වේ
නිෂ්පාදකයන්ගේ සේවා සපයන්නකු හෝ ස්වාධීන සේවා සපයන්නකු මිළදී ගත් උපකරණ සම්බන්ධ කිරීම සහ සවිකිරීම සිදු කරනු ලබයි
ස්වාධීනව සේවා සපයන්නකු සාමාන්‍යයෙන් නිෂ්පාදකයෙකුගේ සේවා සපයන්නකු ලෙස සේවය කර ඉන් ඉවත්ව තමාගේම සේවා සපයන ව්‍යාපාරයක් ආරම්භ කළ පුද්ගලයෙකි
ස්වාධීන වශයෙන් මෙම ක්ෂේත්‍රයෙහි රදා පැවතීම අසීරු එකක් වන අතර එය සදහා වැඩි ප්‍රමාණයක් මුදල් වැය කිරීමට ද සිදු වේ
එසේ වන්නේ නිෂ්පාදකයන්ගේ සේවා සපයන්නන් විසින් ඔවුනට පුහුණුව ලබාදීමට පසුබටවන හෙයිනි
කෙසේ නමුත් ඔවුනට ඊට අමතරව පුහුණුව ලබාගැනීමේ පහසුව පවතී
මෙම ක්ෂේත්‍රයෙහි අතිශය තරගකාරී තත්ත්වයක් පවතී
නිෂ්පාදකයන්ගේ සේවා සපයන්නන් ඔවුන්ගේ සේවාවන් ලබාගැනීමට රෝහල්වලින් හෝ සායනවලින් පසුබට වීමක් පෙන්නුම් කරයි නම් තමාගේ උපකරණවල මිල ගණන් පහත දැමීමක් ඔවුන් විසින් සිදු කරනු ලබති
ස්වාධීන සේවා සපයන්නකු හට නැවත සකස් කරන ලද උපකරණ විකිණීමට හෝ සම්බන්ධ කිරීම සිදු කළ හැකිය
ඔවුන් විසින් ඒවා අළුත් වැඩියා කිරීම, අංකනය කිරීම හා නඩත්තු කිරීම සිදු කරනු ලබති
ප්‍රතිරූපණ සේවාවන් ලබාදීමේදී සැපයිය යුතු අවශ්‍යතාවයන් සදහා විශේෂ උපකරණ සහ වැඩි මුදලක් වැය කිරීමට සිදු වන අතර එය ස්වාධීන සේවා සපයන්නකු හට ආර්ථික වශයෙන් සීමා සැපයිය හැකිය
සාමාන්‍යයෙන් භාවිතා කරන උපකරණ වනුයේ ගබඩා දෝල නේක්ෂය සහ මල්ටිමීටරයයි
අමතර උපකරණ වනුයේ KEITHLEY DOSIMETER , MAPS METER , BIDDLE CONTACT TACHOMETER සහ  LIGHT TO RADIATION ය
org/wiki/Medical_imaging#Medical_imaging_service
ලියෝන්හාඩ් ඔයිලර්, ලියොනාඩ් ඉයුලර් එසේත් නැත්නම් ලියෝන්හාඩ් පෝල් ඔයේලර් (1707 අප්‍රේල් 15 – 1783 සැප්තැම්බර් 18) යනු ස්විස් ජාතික ගණිතඥයකු හා භෞතික විද්‍යාඥයකු වන අතර ඔහු ජීවිතයෙන් වැඩි කාලයක් ගත කළේ රුසියාවේ හා ජර්මනියේය
කලනය හා ප්‍රස්තාර ප්‍රමේයයන් වැනි විශාල විවිධත්වයකින් යුත් ක්ෂේත්‍රවල වැදගත් සොයා ගැනීම් රැසක් ඉයුලර් විසින් සිදු කොට තිබේ
තවද ඔහු නූතන ගණිතමය පාරිභාෂිතයේ හා අංකනයේ විශාල ප්‍රමාණයක් හඳුන්වා දුන්නේ මොහු විසිනි
එයින් ගණිතමය විශලේෂණය සඳහා කළ දෑ විශේෂ වේ
ගණිතමය විශ්ලේෂණයේ ගණිතමය ශ්‍රිත පිළිබඳ මතය වැනි දේ හඳුන්වා දෙන ලද්දේ මොහුය
එලෙසම ඔහු යාන්ත්‍රික විද්‍යාව, ප්‍රකාශ විද්‍යාව හා තාරකා විද්‍යාව යන ක්ෂේත්‍රවල ඔහුගේ කාර්යයන් සඳහා ද ප්‍රසිද්ධියක් ලබා ඇත
18 වැනි ශත වර්ෂයේ සිටි ශ්‍රේෂ්ඨතම ගණිතඥයකු ලෙස ඉයුලර් සැලකිය හැකිය ඔහු සැමදාටම වූ විශිෂ්ටතමයන්ගෙන් කෙනෙකි
එලෙසම ඔහු අතිශය ඵලදායී පුද්ගලයන්ගෙන් කෙනෙකු වන අතර ඔහුගේ කාර්යයන් එක් තැන් කළ ක්වෝර්ටෝ වෙළුම් 60-80 පිරවිය හැක
පියරි, සයිමන් ලාප්ලාස් අයත් වදනක් මෙලෙස ගණිතයට ඉයුලර්ගේ බලපෑම ප්‍රකාශ කරයි
“ඉයුලර් ගැන කියවන්න, ඉයුලර් ගැන කියවන්න, ඔහු අප සැමගේම ශාස්තෲවරයාය
”
ස්විස්ටර්ලන්තයේ ෆ්‍රෑන්ක් 10 බැංකු නෝට්ටුවේ හය වන ශ්‍රේණියේ සහ ස්විස්ටර්ලන්ත, ජර්මානු හා රුසියානු තැපැල් මුද්දර විශාල සංඛ්‍යාවක ඉයුලර් ගේ රුව ඇත
2002 ඉයුලර් උල්කාපාතනය ඔහුට ගරු කිරීමක් ලෙස නම් කරන ලද්දකි
එලෙසම ලුතෙරන් පල්ලිය විසින් ඔවුන්ගේ ශාන්තු වරයාගේ දින දර්ශනයේ මැයි 24 වන දා ඔහුව අනුස්මරණය කරනු ලබයි
සටහන්

මූලාශ්‍ර

භාහිර සබැඳි

 
 The Euler Archive
Composition of Euler works with translations into English
 Opera-Bernoulli-Euler (compiled works of Euler, Bernoulli family, and contemporary peers)
 Euler Tercentenary 2007
 The Euler Society
 Euleriana at the Berlin-Brandenburg Academy of Sciences and Humanities
 Euler Family Tree
 Euler's Correspondence with Frederick the Great, King of Prussia
 
 

 
විද්‍යාඥයෝ
භෞතික විද්‍යාඥයෝ
තාරකා විද්‍යාඥයෝ
1707 births
1783 deaths
18th-century Latin-language writers
18th-century male writers
18th-century Swiss astronomers
18th-century Swiss mathematicians
18th-century Swiss philosophers
18th-century Swiss physicists
Academic staff of Saint Petersburg State University
Ballistics experts
Blind academics
Burials at Lazarevskoe Cemetery (Saint Petersburg)
Burials at Smolensky Lutheran Cemetery
Fellows of the American Academy of Arts and Sciences
Fellows of the Royal Society
Fluid dynamicists
Full members of the Saint Petersburg Academy of Sciences
Latin squares
Mathematical analysts
Members of the French Academy of Sciences
Members of the Prussian Academy of Sciences
Members of the Royal Swedish Academy of Sciences
Mental calculators
Number theorists
Optical physicists
People associated with the University of Basel
People celebrated in the Lutheran liturgical calendar
Scientists with disabilities
Swiss blind people
Swiss emigrants to the Russian Empire
Swiss music theorists
Swiss Protestants
University of Basel alumni
Writers about religion and science
අයනික බන්ධනයක් යනු ස්ථිති විද්‍යුත් ආකර්ෂණ යට‍තේ කැටායන සහ ඇනායන අතර ඇතිවිය හැකි රසායනික බන්ධන වර්ගයකි
එනම් ප්‍රතිවිරුද්ධ ලෙස ආරෝපිත අයන අතර ආකර්ෂණයෙන් සෑදෙන බන්ධනයක් වේ
ලෝහ ඉලෙක්ට්‍රෝන එකක් හෝ කිහිපයක් මුදාහරිමින් ස්ථායී ඉලෙක්ට්‍රෝන වින්‍යාසයක් සහිත ධන ආරෝපිත අයන හෙවත් කැටායන සාදයි
මෙසේ ලෝහවලින් ඉවත් කරන ඉලෙක්ට්‍රෝන අලෝහවලට ඇතුළු වී ස්ථායී ඉලෙක්ට්‍රෝන වින්‍යාසයක් සහිත සෘණ ලෙස ‍ආරෝපණය වූ අයනයන් අතර ඇතිවන ස්ථිති විද්‍යුත් ආකර්ශන බල හේතුවෙන් මෙම අයන එක්වීමෙන් ද බන්ධන සාදනු ලැබේ
උදාහරණයක් ලෙස සාමාන්‍ය මේසලුණු හෙවත් සෝඩියම් ක්ලෝරයිඩ් සලකා බැලු විට, සෝඩියම් හා ක්ලෝරීන් එකතු වීමේදී සෑම සෝඩියම් පරමාණුවක්ම ඉලෙක්ට්‍රෝන එක බැගින් ඉවත් කරමින් කැටායන () සාදන අතර සෑම ක්ලෝරීන් පරමාණුවක්ම ඉලෙක්ට්‍රෝනය බැගින් ලබාගනිමින් ඇනායන () සාදයි
මෙසේ සෑදුණු අයන එකිනෙක සමග 1
1 අනුපාතයට ආකර්ෂණය වීමෙන් සෝඩියම් ක්ලෝරයිඩ් (NaCl) සාදනු ලැබේ
පරමාණුවලින් ඉලෙක්ට්‍රෝන ඉවත් වීම තාප අවශෝෂක ක්‍රියාවකි
මේ හේතුවෙන් අයන වැඩි ශක්තියක් ලබා ගනී
බන්ධන බිදීමේදීත් හෝ ඉලෙක්ට්‍රෝන එකකට වැඩි ප්‍රමාණයක් එක් කර ගනිමින් ඇනායන සෑදීමේදී ද ශක්ති විපර්යාස සිදුවිය හැකිය
කෙසේ වුවත් අයන එකිනෙකට ආකර්ෂණය වීමේදී ඒවා සතු ශක්තීන් මුක්ත කරයි
නිදහස් පරමාණුවලට වඩා බැදුනු පරමාණුවල ශක්තිය අඩුවූ විට අයනික බන්ධන ඇති වනුයේ ප්‍රතික්‍රියාවේ සමස්ත ශක්ති විපර්යාසය වාසිදායක නම් පමණි
ශක්ති විපර්යාසය විශාලවත්ම සෑදෙන බන්ධනයේ ප්‍රබලතාවය ද වැ‍ඩිවේ
ලෝහවල විද්‍යුත් සෘණතාවය අඩුවීම හා අලෝහවල විද්‍යුත් සෘණතාව වැඩිවීම හේතුවෙන් ලෝහවලින් ඉලෙක්ට්‍රෝන පිටකරගන්නාවූ ද අලෝහ ‍මගින් ඉලෙක්ට්‍රෝන ලබාගන්නා වූ ද ආකාරයේ ප්‍රතික්‍රියාවල ශක්ති වෙනස වඩාත් වාසිදායක වේ
අයනික බන්ධන තනිව නොපවතී
සෑම අයනික බන්ධනයකම යම් ප්‍රමාණයක් සහසංයුජ හෝ ලෝහක බන්ධන පවතී
පරමාණු දෙක අතර විද්‍යුත් සෘණතා වෙනස විශාලවත්ම බන්ධනයේ අයනික ස්වභාවය ද වැඩිවේ
අයනික සංයෝග විලීන හෝ ද්‍රාවණ තත්වයන්හිදී විද්‍යුතය සන්නයනය කරයි
සාමාන්‍යයෙන් මෙවැනි සංයෝගවල ද්‍රවාංක ඉතා ඉහළ අතර ජලයේ ද්‍රාව්‍ය ලෙස පැවතීමට වැඩි නැඹුරුතාවයක් දක්වයි.

අයනික බන්ධන හා සහ සංයුජ බන්ධන අතර ඇති වෙනස්කම් 

අයනික බන්ධන ඇති වනුයේ ප්‍රතිවිරුද්ධ අයනවල ආකර්ෂණය හේතුවෙනි
නමුත් සහසංයුජ බන්ධන ඇති වනුයේ පරමාණු අතර ඉලෙක්ට්‍රෝන හවුලේ තබා ගැනීමෙනි
සහ සංයුජ බන්ධන ඇති විට පරමාණුවල අණුක ආකෘතිය VSEPR නියම අනුව නිර්ණය කර ඇත
නමුත් අයනික ද්‍රව්‍යවල ආකෘතිය සන්නිපාතක ආචරණය අනුව සැකසී ඇත
විද්‍යුත් සන්නායකතාව 

අයනවලට නිදහසේ චලනය වෙමින් විද්‍යුත් ආරෝපණ ඇනෝඩයේ සිට කැතෝඩය වෙතට ගෙන යා හැකි බැවින් අයනික ද්‍රව්‍ය විද්‍යුතය සන්නයනය කරයි
මෙසේ අයනික ද්‍රව්‍ය විද්‍යුතය සන්නයනය කරනුයේ ඒවා විලීන තත්වයේ පවතින විටය
විලීන අවස්ථාවේ දී පරමාණු සචල වීමත් එවිට ඉලෙක්ට්‍රෝනවලට සෘජුවම අයනික ද්‍රව්‍ය හරහා ගලායාමට හැකිවීමත් මීට හේතුවේ
අයන ලෙසින් පවතින ද්‍රව්‍ය 

රසායන විද්‍යාව
විප්ලවකාරී ද්‍රව්‍යමය දියුණු වීම් නව නිෂ්පාදන හා නව කර්මාන්ත සඳහා මග පාදා ඇත
නමුත් ස්ථායී කර්මාන්ත භාවිතා වන ද්‍රව්‍ය වර්ධනය කිරීමට හ‍ා දෝෂ නිරාකරණයට ද්‍රව්‍යමය විද්‍යාඥයින් යොදා ගනී
ද්‍රව්‍යමය විද්‍යාවේ කාර්මික යෙදීම්වලට ද්‍රව්‍ය සැළසුම් කිරීම , ද්‍රව්‍ය කාර්මිකව නිෂ්ප‍ාදනයේදී පිරිවැය ප්‍රතිලාභ තුලනය , සකස් කිරීමේ තාක්ෂණික ක්‍රම (වාත්තු කිරීම, රෝල් කිරීම, පෑස්සීම, අයන රෝපණය, ස්ඵටික වර්ධනය, තුනී පටල පහ කිරීම, රත් කර ඝන වීමට සැළැස්වීම, etc)  හා විශ්ලේෂණික තාක්ෂණික ක්‍රම (ඉලෙක්ට්‍රෝන අන්වීක්ෂය X කිරණ විවරණය, කැලරි මීටරය, න්‍යෂ්ටික අන්වීක්ෂය (HFIB) , රදර්ෆර්ච්ගේ විකිරණ ආපසු හැරීම, නියුට්‍රෝන විවර්ථනය ආදිය ඇතුළත් වේ
)

ද්‍රව්‍ය වර්ගීකරණයට අමතරව ද්‍රව්‍ය විද්‍යාඥයින් / ඉංජිනේරුවන් ද්‍රව්‍යය නිස්සාරණය හා ඒවා ප්‍රයෝජනවත් ‍දේ බවට පත් කිරීම ආදිය පිළිබඳ කටයුතු කරති
ලෝහ විද්‍යාඥයින්ට / ඉංජිනේරුවන්ට අවශ්‍ය දැනුම වන්නේ ලෝහ වාත්තු කිරීම , වාත්තු වැඩ පොළ ක්‍රම ශිල්ප, ඕරා ඌෂ්ටක නිස්සාරණය හා විද්‍යුත් විච්ඡේදනය ආශ්‍රයෙන් නිස්සාරණය යන අංශ පිළිබද දැනුමයි
විශාල ද්‍රව්‍යයක ද්විතීයික මූල ද්‍රව්‍ය හෝ සංයෝග කුඩා ප්‍රමාණ තිබීම, නොතිබීම හෝ වෙනස්වීම නිෂ්පාදනය වන ද්‍රව්‍යයේ අවසාන ගති ගුණවලට බලපෑම් ඇති කරයි
උදාහරණ ලෙස ලෝහ වර්ගී කරණය කරන්නේ 1/10 හා 1/100  ලෙස එහි අඩංගු කාබන් හා අනෙකුත් මිශ්‍ර ලෝහවල බර ප්‍රතිශත මත පදනම්වය
ඒ කෙසේ නමුත් ධාරා ඌෂ්මතය මගින් යකඩ නිස්සාරණයේදී භාවිතා කරන නිස්සාරණ හා පිරිසිදු කරන ක්‍රම නිෂ්පාදනය කරන ලෝහවල තත්වයට බලපෑමක් ඇති කරයි
භෞතික විද්‍යාවේ හා ද්‍රව්‍යමය විද්‍යාවේ ඇති අතිච්ඡාදනය වීම නිසා ද්‍රව්‍යමය භෞතික විද්‍යාව ලෙස නව ක්ෂේත්‍රයක් බිහිවී ඇත
එහිදී සලකනු ලබන්නේ ද්‍රව්‍යවල භෞතික ගුණ පිළිබඳවයි. මෙහි පිවිසුම සංක්ෂිප්ත පදාර්ථ භෞතිකයට වඩා මහේක්ෂීය හා ව්‍යවහාරික වෙයි
මෙම ක්ෂේත්‍රය පිළිබඳ වැඩිදුර තොරතුරු සදහා ද්‍රව්‍යමය භෞතික විද්‍යාව පිළිබඳ වැදගත් ප්‍රකාශන බලන්න
මිශ්‍ර ලෝහ පිළිබඳව අධ්‍යයනය ද්‍රව්‍යමය විද්‍යාවේ වැදගත් අංශයකි
දැනට භාවිතයේ ඇති මිශ්‍ර ලෝහ වලින් වානේ, මළ නොකන වානේ, චීනච්චට්ටි , මිශ්‍ර වානේවලට සමානුපාතිකව වඩා වැඩි ප්‍රමාණාත්මක හා වාණිජමය වටිනාකමක් ඇත
යකඩ කාබන් සමග විවිධ අනුපාතවලින් මිශ්‍ර කළ විට පහත්, මධ්‍යම හා අධික කාබන් වානේ ලැබේ
ව‍ානේවල දැඩි බව හා ආනතයේ ප්‍රබලතාවය එහි ඇති වානේ කාබන් ප්‍රමාණයට කෙළින්ම සම්බන්ධ වෙයි
කාබන් මට්ටම වැඩිවීම අඩු නම්‍යතාවයකට හා දෘඩතාවයකට හේතු වේ
සිලිකන් එකතු කිරීම හා ග්‍රැෆටයිසේෂන් මගින් චීනච්චට්ටි නිපදවේ
(නමුත් සමහර චීනච්චට්ටි ග්‍රැෆටයිසේෂනයට භාජනය නොවීම නිපදවේ
) ක්රොමියම් , නිකල් හා මොලිබ්ඩිනම් (10% ‍ට වැඩියෙන්) කාබන් වානේවලට එකතු කිරීමෙන් මළ නොකන වානේ සෑදේ
අනෙකුත් වැදගත් මිශ්‍ර ලෝහ වන්නේ ඇළුමිණියම්, ටයිටේනියම්, තඹ හා මැග්නිසීයම් හි මිශ්‍ර ලෝහයයි
තඹවල මිශ්‍ර ලෝහ බොහෝ කල් සිට හඳුනා‍ෙගන තිබිණි
(ලෝකඩ යුගයේ සිට) අනෙකුත් ලෝහවල මිශ්‍ර ලෝහ සාපේක්ෂය මෑත කාලීනව නිෂ්පාදනය කරන ලද ඒවාය
මෙම ‍ලෝහවල රසායනික ප්‍රතික්‍රියාකාරිත්වය නිසා මේවාට අවශ්‍ය විද්‍යුත් විච්ඡේදන නිස්සාරණ ක්‍රම දියුණු වූයේ මෑත කාලීනවය
ඇළුමිණියම් , ටයිටේනියම් හා මැග්නීසියම් මිශ්‍ර ලෝහ ඒවායේ ඉහළ ශක්ති ස්කන්ධ අනුපාතයට නම් දරා සිටී. තවද මැග්නීසියම්හි මිශ්‍ර ලෝහවලට විද්‍යුත් චුම්භක ආවරණ සැපයීමේ හැකියාව ඇත
මෙම ද්‍රව්‍යවල විශාල වියදමට වඩා ඉහළ ශක්ති ස්කන්ධ වැදගත් බැවින්  ගුවන්යානා කර්මාන්ත හා සමහරක් මෝටර් රථ සම්බන්ධ ඉංජිනේරුමය යෙදීම්වල දී වැදගත් වේ
ලෝහ හැරුණු කොට බහු අවයවික හා සෙරුමික් ද ද්‍රව්‍යමය විද්‍යාවේ වැදගත් අංශ වේ
ප්ලාස්ටික් සෑදීම අමුද්‍රව්‍ය (රෙසින) වන්නේ බහුඅවයවයකයි
ප්ලාස්ටික් යනු ඇත්ත වශයෙන්ම අවසාන නිෂ්පාදනයයි
රෙසිනයකට බහු අවයවක එකක් හෝ කිහිපයක් එකතු කර සැකසීම අතර තුර අවසාන ඵලයට හැඩ ගස්වනු ලැබේ
දැනට  දැනට භාවිතා වන බහුඅවයව වලට පොලිඑනිලීන්, පොලිස්ටයිරීන් , නයිලෝන් පොලිඑස්ටර්, ඇක්‍රිලික්, පොලියොරො එනේන් හා පොලි කාබනේට් ආදිය ඇතුළත් වේ
ප්ලාස්ටික් සාමාන්‍යයෙන් “වෙළදාමය” “විශේෂ” හා “ඉන්ජිනේරුමය” ලෙස වර්ගීකරණය කෙරේ
PVC (polyvinyl – chloride) බහුලව භාවිත‍ා වේ
මිලෙන් අඩු අතර වාර්ෂික නිෂ්පාදන ප්‍රමාණය විශාලය
මෙයට විශාල පරාසයක යෙදීම් ඇත
කෘතිම සම් සිට විද්‍යුත් පරිවාරක හා රැහැන් දක්වා ද, ඇසුරුම් හා බහාලුම් ද ඒවා අතරට අයත් වේ
PVC වල බහුකාර්ය බවට හේතුවී ඇත්තේ පුළුල් පරාසයකින් යුත් සුචිකාර්ය බව හා එය පිළිගන්නා අනෙකුත් ආදේශකයි
බහු අවයවක විද්‍යාවේදී ආදේශක යන්නෙන් හැගෙන්නේ මූලික බහු අවයවකයේ ද්‍රව්‍යමය ගුණ වෙනස් කිරීමට යොදන රසායන ද්‍රව්‍ය හා සංයෝගයි
පොලි කාබනේට් සාමාන්‍යයෙන් ඉංජිනේරුමය ප්ලාස්ටික් වර්ගයක් ලෙස සලකනු ලැබේ
(අනෙකුත් උදාහරණවලට PEEK, ABS ආදිය ඇතුළත් වේ
) මෙවැනි ප්ලාස්ටික් වර්ග ඒවායේ සුපිරි ශක්තිමත් බවට හා අනෙකුත් විශේෂ ද්‍රව්‍යමය ගුණවල‍ට නම් දරා සිටී. ඒවා සාමාන්‍යයෙන් වරක් පාවිච්චිකර ඉවත දැමිය හැකි යෙදීම්වල දී භාවිතා නොවේ
විශේෂ ප්ලාස්ටික් යනු ඒවාට ආවේනික ගුණ ඇති ද්‍රව්‍යයයි
උදාහරණයක් ලෙස ඉතා ඉහළ ශක්තිමත් බව, විද්‍යුත් ප්‍රතිදීප්තිය, අධික තාප ස්ථායි බව,ආදිය වේ
විවිධ ප්ලාස්ටික් වර්ග එකි‍ෙනකින් වෙන් කෙරෙන්නේ ද්‍රව්‍ය මත පදනම්ව නොව ඒවායේ ගුණ හා යෙදීම් මත පදනම්වය
උදාහරණ ලෙස හෙලිඑනිලීන් (PE) මිලෙන් අඩු ඝර්ෂණයෙන් අඩු සාමාන්‍යයෙන් බැහැර වන සිලි සිලි බෑග් නිෂ්පාදනයට යොදා ගන්නා බහු අවයවයක් වන අතර එය වෙළදමය ප්ලාස්ටික් ගණයට වැටේ
එනමුත් මධ්‍යම ඝණත්ව පොලිඑලීන් (MDPE) භූගත වායු හා ජලනල සදහා යොදා ගනී
ඉතා ඉහළ අණුක භාර පොලිඑනිලීන් (UHMWPE) ලෙස හදුන්වන තවත් ප්‍රභේදයක් කාර්මික උපකරණවල ලිස්සන පීලි සදහා ද සවිකරන ලද උතුම් සන්ධිවල අඩු ඝර්ෂණ කෙවෙනි සදහා ද භාවිතා වේ
මෙය ඉංජිනේරුමය ප්ලාස්ටික් විශේෂයකි
කර්මාන්තවල දී ද්‍රව්‍යයමය විද්‍යාවේ තවත් යෙදීමක් වන්නේ සංයුක්ත ද්‍රව්‍ය යනු මහේක්ෂීය කලාප දෙකක් හෝ කිහිපයක එකතුවෙන් සෑදුණු ව්‍යුහමය ද්‍රව්‍යයයි
උදාහරණයක් ලෙස වානේ සවි ගැන්වූ කොන්ක්‍රීට් දැක්විය හැකිය
රූපවාහිනී , ජංගම දුරකථන වැනි දේවල “ප්ලාස්ටික්” ආවරණවල ද දැක ගත හැක
මෙම ප්ලාස්ටික් ආවරණය සෑදි ඇත්තේ acrylonitrile - butadiene – styrene (ABS) වැනි තාප සුවිකාර්ය දේ වලිනි
තවද එයට කැල්සියම් කාබනේට් හුණු, මිනිරන් වීදුරු, වීදුරු ෆයිබර් හෝ කාබන් ෆයිබර් හෝ සංසරණ කාරක ලෙස ඒවායේ කාර්ය භාර්ය මත පදනම්ව හඳුන්වනු ලැබේ
org/wiki/Materials_Science#Materials_in_industry
රසායනික ප්‍රතික්‍රියාවීමේ විවිධ වූ ආකාර ඇත
විටෙක ඒවා කාණ්ඩ ගත කිරීමේ ක්‍රම එකමත එක වැටෙමින් හා එක්වර ද වීමෙන් හඳුනාගැනීම අපහසු කරයි
එමනිසා පහත දක්වා ඇත්තේ පොදු ප්‍රතික්‍රියා වර්ග කිහිපයක් පහදා දීමේ උදාහරණයන් ද  සමගිනි
සමාවයවිකතාවය	- ශුද්ධ පරමාණු සංයුතියෙහි වෙනසක් නොමැතිව  එහි හැඩයේ ප්‍රතිව්‍යුහගත වීමක් සමාවයවිකතාව නම් වේ
සෘජු සැබැදුම (Direct Combination) හෝ විශ්ලේෂණය 
ප්‍රතික්‍රියක මූලද්‍රව්‍ය දෙකක් හෝ කිහිපයක් එක්වී වඩා සංකීර්ණ වූ ප්‍රතිඵලයක් ලබාදීම
N2 + 3 H2 → 2 NH3

 *
රසායනික වියෝජනය හෝ සරල කොටස්වලට වෙන්කර ගැනීම
 එනම් සංයෝගයක් කුඩා සංයෝගවලට හෝ මූලද්‍රව්‍යය වලට වෙන් කිරීම
2 H2O → 2 H2 + O2 
 *
තනි විස්ථානගත වීම හෝ ආදේශ වීම
	එනම් මූලද්‍රව්‍යයක් වෙනත් සක්‍රීය මූලද්‍රව්‍යයක් හමුවේ සංයෝගයෙන් විස්ථානගත වීමයි
2 Na(s) + 2 HCl(aq) → 2 NaCl(aq) + H2(g) 

 *
හුවමාරු වීම හෝ ද්විත්ව  ප්‍රතිස්ථාපන ප්‍රතික්‍රියා
	එනම් සං‍යෝග දෙකක් අතර අයන හෝ බන්ධන හුවමාරුවෙන් තවත් සංයෝග දෙකක් සෑදීමයි
NaCl(aq) + AgNO3(aq) → NaNO3(aq) + AgCl(s) 
 *
අම්ල   - භෂ්ම ප්‍රතික්‍රියා
	අම්ල -භෂ්ම ප්‍රතික්‍රියාවකදී ඒවා විවිධ වූ ආකාරයට හැසිරෙන ‍නිසා අම්ල භෂ්ම ප්‍රතික්‍රියාවලට විවිධ වූ අර්ථ කථනයන් පවතී
ඉන් වැදගත්ම කිහිපයක් පහත දැක්වේ
*	ආහීනියස් අර්ථ දැක්වීම
	අම්ල ‍ජලය හමුවේදී H3O+ පිට කරමින් විඝටනය වේ
භෂ්මය OH-  අයන් ජලයට පිට කරමින් විඝටනය වේ
*	බ්‍රොන්ස්ටඩ් - ලෞරි අර්ථ දැක්වීම
	අම්ල යනු (H+)  ප්‍රෝටෝන ප්‍රදානය කරන්නන්ය
භෂ්ම යනු ප්‍රෝටෝන ප්‍රතිග්‍රහණය කරන්නන්ය
එය මෙයට ආහීනියස් වාදය ද ඇතුළත් වේ
*	ලුවිස් වාදය
	අම්ල යනු එකසර යුගල් ප්‍රතිග්‍රහණය කරන්නන්වන අතර භෂ්ම යනු එකසර යුගල් ප්‍රදානය කරන්නන් වේ
එයට බ්‍රොන්ස්ටන් ලෞරිවාදයට ඇතුළත් වේ
රෙඩොක්ස් ප්‍රතික්‍රියා 
	‍එනම් එම ප්‍රතික්‍රියාවට ලක්වන මූලද්‍රව්‍යවල ඔක්සිකරණ අංක වෙනස් වීමෙන් සිදුවන ප්‍රතික්‍රියා වේ
මෙම ප්‍රතික්‍රියාවල දී ප්‍රතික්‍රියක අතර ඉලෙක්ට්‍රෝන හුවමාරුවීමක් සිදුවී අවසන් ඵලය ලබාදේ
උදාහරණ	-
	2 S2O32−(aq) + I2(aq) → S4O62−(aq) + 2 I−(aq) 

	මෙහිදී I2  හි ඔක්සිහරණ අංකය අඩු වී I-  වන අතර S2O32-  (තයෝ සල්ෆේට අයනය ) ඔක්සිකරණය වී S4O62-  බවට පත් වේ
දහනය

එය එක්තරා ආකාරයක රෙඩොක්සි ප්‍රතික්‍රියාවක් වේ
එහිදී දහනය කළ හැකි මූලද්‍රව්‍යයක් ඔක්සිකරණ  මූලද්‍රව්‍යයක් හා එක්වීමෙන් තාපය පිට කරමින් ඔක්සිකරණය වේ
මෙහි ඔක්සිකරණ මූලද්‍රව්‍යය වශයෙන් බොහෝ විට O2 යොදා ගනී
දහනය යන පදය යොදාගනු ලබන්නේ සම්පූර්ණ පද්ධතියම ඔක්සිකරණයට ලක්වීමේදීය
එනම් පාලිත තත්වයන් යටතේ සිදුවන ඔක්සිකරණයන් දහනයන් නොවේ
C10H8+ 12 O2 → 10 CO2 + 4 H2O 
CH2S + 6 F2 → CF4 + 2 HF + SF6 
කාබනික ප්‍රතික්‍රියා

කාබනික ප්‍රතික්‍රියා වර්ග ඉතා විශාල ප්‍රමාණයක් පවතින අතර එහිදී ප්‍රතික්‍රියාවට තම පරමාණුක ව්‍යුහයේ ප්‍රධාන මූලද්‍රව්‍ය වශයෙන් කාබන් පවතින සංයෝගවල ප්රතික්‍රියා‍වේ
කාබනික සංයෝගවල ප්‍රතික්‍රියාව එම සංයෝගයේ ඇති ක්‍රියාකාරී කාණ්ඩය මත වෙනස් අයුරින් අර්ථ දැක්විය හැකි
එනම්  එය අකාබනික ප්‍රතික්‍රියාවලට විරුද්ධව අරුත් ගැන්විය හැක
තවද කාබනික ප්‍රතික්‍රියා ඒවායේ යාන්ත්‍රණය අනුව ද වෙනස් කළ හැක
පහත උදාහරණ කිහිපයක් දක්වා ඇත 

  *
අයන ප්‍රතික්‍රියා - හයිපො ක්ලෝරයිට්වල ද්විධාකරණය
  *
සක්‍රීය ආකාබනික මූලද්‍රව්‍ය සමග සිදුවන ප්‍රතික්‍රියා
	උදා -	ඉනොලේට්වල ප්‍රතික්‍රියා
  *
සම්පූර්ණ  ප්‍රතික්‍රියා
	උදා - අධික උෂ්ණත්වවලදී දහනය 
  *
කාබීන වල ප්‍රතික්‍රියා

References 
http
org/wiki/Chemical_reaction#Reaction_types
ධ්‍වනි විද්‍යාව යනු විවිධ වූ ක්ෂේත්‍රයන්, ධ්වනිය අති ධ්වනිය හා අධෝධ්වනිය (පදාර්ථයේ අවස්ථා වන ඝන ද්‍රව හා වායුන්ගේ තුල පවතින සියළු යාන්ත්‍රික තරංග) පිළිබඳ වූ විද්‍යාවකි
ධ්‍වනි විද්‍යාව අධ්‍යයනය කරන විද්‍යාඥයා ධ්‍වනි විද්‍යාඥයෙක් වශයෙන් හඳුන්වනු ලබයි
ධ්වනි විද්‍යා‍ෙව් තාක්ෂණික යෙදීම්‍ ධ්‍වනි ඉංජිනේරු විද්‍යාව වශයෙන් හඳුන්වයි. ධ්‍වනි විද්‍යාඥයෙකුගේ ක්‍රියාකාරකම්‍ පරාසය බොහෝ විට සමාන කමක් දක්වයි.

සත්ව ලෝකයේ දිවි පැවැත්ම සඳහා ශ්‍රවණය ඉතා වැදගත් හැකියාවක් වන සේම කථා කිරී‍ෙම් හැකියාව මිනිස් දියුණු‍ෙව් හා සංස්කෘතියේ ඉතා වැදගත් ලක්ෂණයකි
ෙම්‍ නිසා ශබ්‍දය පිළිබඳ වූ විද්‍යාව අප සමාජයේ විවිධ පැතිකඩවල් ඔස්සේ වර්ධනය වීම පුදුම දනවන කරුණක් නො‍‍ෙව්‍
සංගීතය, වෛද්‍ය විද්‍යාව, ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය, කාර්මික නිෂ්පාදන හා යුධ විද්‍යාව මෙවැනි ක්ෂෙත්‍ර කිහිපයකි
කලාව, කර්මාන්ත, විද්‍යාව හා තාක්ෂණ‍ය යන ක්ෂේත්‍රයන් එකිනෙකෙහි වර්ධනයට රුකුල් දෙමින් අනෙක් බොහෝ දැනුම් ක්ෂේත්‍ර පරිද්දෙන්ම ධ්වනි විද්‍යාවද සමස්ත ක්ෂේත්‍රයක් ලෙස ප්‍රගමනය කිරීමට දායක වී තිබේ
ධ්‍වනි විද්‍යාව (acoustic) යන වචනය සැදී ඇත්තේ ශ්‍රීක භාෂා‍ෙව් වචනයක් වන ακουστός, යන වචනයෙනි
මෙහි තේරුම වන්නේ “ඇසීමට ඇති හැකියාවයි” (Woodhouse 1910, B92) ලතින් භාෂාවෙන් මෙයට “Sonic” යනුවෙන් හඳුන්වයි. ධ්වනි විද්‍යාඥයන් සිය අධ්‍යයනයන් මිනිස් පරාසයෙන් ශ්‍රව්‍ය ඉහළ හා පහළ සංඛ්‍යාත පරාසයක් දක්වා විස්තාරණය කිරීමත් සමග එම ධ්වනි පරාස පිළිවෙලින් අතිධ්වනි හා අධෝ ධ්වනි පරාස ලෙස පොදුවේ හැඳින්වීම සිදු වූ අතර ධ්වනි විද්‍යාව මෙම සියළු සංඛ්‍යාත අධ්‍යයනය හඳුන්වන පොදු වදන බවට පත් විය
ධ්වනිය පිළිබද ඉතිහාසය
තන්තුවක් කම්පනය කිරිමේදී ඇතිවන මුලික යන පළමු උපරිතානය පළමුවෙන්ම මෙම විද්‍යාමාන වන දේ අධ්‍යයනය කරනු ලැබුවේ පයිතගරස් විසිනි
ධ්වනිය පිළිබද විද්‍යාව 6 වැනි සහ 1 වැනි සියවස අතර ග‍්‍රික සහ රෝම සංස්කෘතියේ පටන් ගන්නා ලදි
එය සංගිතයක් ලෙස ආරම්භ වු අතර අවුරුදු දහස් ගනනක් කලාවක් ලෙස ආරම්භ වු අතර අවුරුදු දහස් ගනනක් කලාවක් ලෙස භාවිත කල අතර පයිතගරස් සංගිත ප‍්‍රාන්තරවල ස්වභාවය ගැන උනන්දුවක් දක්වනතෙක් විද්‍යාත්මක ආකාරයට ඉගෙන ගත් බවට සාක්ෂි නොමැත
ඇරිස්ටෝටල්ට සමහර ප‍්‍රාන්තර අනිත් ප‍්‍රාන්තරවලට වඩා ලස්සන ඇයි දැයි දැන ගැනිමට අවශ්‍ය විය
එය පිළිතුරු සංඛ්‍යාත්මක අනුගත වලින් සොයා ගැනිමට ඔහු සමත් විය
ඇරිස්ටෝටල් (384-322) ධ්වනිය වායුන්ගේ සංකෝචනය සහ ප‍්‍රසාරණය අනුව සිදුවන බව තේරුම් ගන්නා ලදි
20ඊක්‍ දි රෝමානු ගෘහ නිර්මාණ හිල්පියකු සහ ඉංජිනේරුවා වු බර්ටුවිකස් ධ්වනිත්ව ගතිගුණ වන දෝංකාරය සහ අනුනාදය යන ගෘහ නිර්මාණාත්මක ධ්වනිය පිළිබද සාකච්ඡුා අඩංගු ශාස්ත‍්‍රිය ග‍්‍රන්ථයක් ලියන ලදි
ධ්වනිමය ක‍්‍රියාවලිය පිළිබද භෞතිකමය තේරුම් ගැනිම විද්‍යාත්මක විප්ලවය තුල සහ පසුව වේගයෙන් සිදුවිය
ගැලිලියෝ (1564-1642) සහ මර්සෙන් (1588-1648)  තන්තු කම්පනය පිළිබද සම්පුර්ණ නියම ස්වායත්ව සොයා ගන්නා (පයිතගරස් අවු 2000 කට පෙර කලින් සම්පුර්ණ කරන ලද) ගැලිලියෝ විසින් රුව්දෙන වස්තුන්ගේ කම්පන මගින් තරංග නිපදවනු ලැබේ
එය වායු තුලින් ගමන් කර කනේ කන්අඩියට ගොස් මොලය සංවේදනය වි ශබ්දයක් ලෙස හදුනා ගනි
මෙම සැලකිය යුතු ප‍්‍රකාශනය මගින් කායික සහ මානසික ධ්වනිය පිළිබද කරුණු ඉදිරිපත් කරයි
වාතයේ ධ්වනියේ ප‍්‍රවේගය පිළිබද පරියේෂණාත්මක මිනුම් 1630 සහ 1680 කාලය තු මරියින් විසින් විමර්ශනය කරන ලදි
මේ අතර නිව්ටන් (1642-1727) ඝනවල තරංග ප‍්‍රවේගය යන කොන්ගල භෞතික ධ්වනිය පිළිබද සම්බන්ධතාවයක් ව්‍යුත්පන්න කරන ලදි

ධ්වනි විද්‍යාවේ මූලික සංකල්ප 
ධ්වනිය පිළිබද අධ්‍යයනයේදී සිදුවන්නේ යාන්ත්‍රික තරංග කම්පන ලබා ගැනීම , සෑදීම හා ප්‍රචාරණය යන ක්ෂේත්‍ර ඔස්සේය
ඉහත ආකාරයේ වන ක්‍රියාපිළිවෙත් සෑම ධ්වනි අංශයකම හෝ ක්‍රියාවලියකම දැකිය හැක
ස්වභාවික හා චේතනාත්මක හේතූන් සඳහා බොහෝ උදාහරණ ඇත
ශක්තීන් ධ්වනි තරංග සාදමින් ධ්වනි තරංගවලට පරිවර්තනය කරන පරනායක ක්‍රියාවලි බොහෝමයක් පවතී
ධ්වනි තරංග ප්‍රචාරණය විස්තර කරන එක් මූලික සමීකරණයක් ඇත
නමුත් එහි සංකල්ප ඉතා සංකීර්ණ හා විචලනය වන්නකි
තරංගය ප්‍රචාරණ මාධ්‍යය හරහා ශක්තිය රැගෙන යයි
එසේම මෙම ශක්තිය නැවතත් වෙනත් ශක්තියක් බවට පරිවර්තනය වේ
(ස්වාභාවික හෝ චේතනීය උපක්‍රම ලෙසට) අවස්න ප්‍රතිඵලය සම්පූර්ණයෙන් භෞතික හෝ ජීව විද්‍යාත්මක හෝ චේතනීය ව්‍යමනට ළගා වේ
අප භූමිකම්පාවක් පිළිබද කථාකරන විට , සබ්මැරීනයක් තම සතුරා සෙවීමට “සොනාර්” භාවිතා කරන විට හෝ ප්‍රසංගයක වාද්‍ය වෘන්දයක් වාදනය කරන විට මූලික පියවර පහ සෑම අවස්ථාවකම අනුගමනය කරනු ලැබේ
ධ්වනි ක්‍රියාවලිය ප්‍රධානතම පියවර වන්නේ ධ්වනි තරංග ප්‍රචාරණයයි
මෙය අයත් වන්නේ භෞතික ධ්වනි විද්‍යා ක්ෂේත්‍රයටයි
තරල තුළ මූලිකව ශබ්දය පීඩන තරංගයක් ලෙස ප්‍රචාරණය වේ
ඝණ තුළ යාන්ත්‍රික තරංග, පෘෂ්ඨ තරංග , අන්වායාම තරංග , තීර්යක් තරංග ලෙස විවිධ ආකාර ගනු ලබයි
ධ්වනිය පළමුව ධ්වනි තරංගයේ පීඩන කලාප හා සංඛ්‍යාත පිළිබද සොයයි
පරිනායක ක්‍රියාවලදී විශේෂ වැදගත්කම් සහිත වේ
තරංග ප්‍රචාරණය
පීඩන කලාප 
ජලය හා වාතය වැනි තරලවල පරිමන්දිත පීඩන කලාපවල කැලඹීම් ලෙස ශබ්ද තරංග ප්‍රචාරණය වේ
මෙම කැළඹීම් සාමාන්‍යයෙන් කුඩා වූවත් මිනිස් කනට එය අනාවරණය කළ හැක
මිනිස් කනට සංවේදී කුඩාම ශබ්දය ශ්‍රව්‍යය දේහලීයතාවය වශයෙන් හදුන්වන අතර එය පරිමන්දිත පීඩනයේ විශාලත්වයෙන් 9 බලයක් කුඩා වේ
මෙම කැළඹීම්වල ශබ්දය ශබ්ද පීඩන මට්ටම් ලෙස හදුන්වන අතර ඩෙසිබල්වලින් මණිනු ලබන ලඝු පරිමාණයක් භාවිතා කරයි
ගණිතමය වශයෙන් ශබ්ද පීඩන මට්ටම් පහත පරිදි අර්ථ දැක්විය හැක
Pref යනු ශ්‍රව්‍යය දේහලීයතාවය හා P යනු පරිමන්ධිත පීඩනයෙන් වෙනස්වන පීඩනයයි
පහත වගුව ශබ්දය හා එහි ශක්තිය පිළිබද ඩෙසිබල් හා පැස්කල්වලින් වූ යම් උදාහරණ කිහිපයකින් සමන්විතය
සාමාන්‍ය ශබ්ද පීඩන විශාලත්ව පිළිබද ඩෙසිබල් මට්ටම්වල උදාහරණ

තරංග ප්‍රචාරණය සංඛ්‍යාතය 
‍භෞතික විද්‍යාඥයන් හා ධ්වනි ඉංජිනේරුවන් ශබ්ද පිඩන මට්ටම් සංඛ්‍යාත අනුසාරයෙන් අධ්‍යයනය කරනු ලබන්නේ මිනිස් කනට ශබ්ද විචාරණය වනුයේ  සංඛ්‍යාතය ආශ්‍රයෙන් වන බැවිනි
අප උස් හා පහත් තාරකාවන් වශයෙන් හඳුන්වන්නේ තත්පරයකට සිදුවන උස් හෝ පහත් පීඩන කම්පනවල චක්‍ර ගණනයි
සාමාන්‍යය ධ්වනි මැණුමේ දී ධ්වනි සංඥාවන් සාම්පලයක් කාලයක් තුල ගෙන එය වඩා තේරුම් සහගත ලෙස අෂ්ඨක ලෙස හෝ කාල සංඛ්‍යාත ලෙස හෝ දක්වනු ලබයි
මෙම ප්‍රචලිත ක්‍රම දෙකම ශබ්දයක් වර්ගීකරණය කිරීමේ දී හා ධ්වනි සංකල්ප අධ්‍යයනයේ දී යොදා ගැනේ
සමස්ථ ධ්වනි සංඛ්‍යාත පරාසය කොටස් තුනකට දැක්විය හැක
ශබ්දය , අතිධ්වනිය හා අධෝධ්වනිය මෙම කොටස් තුනයි
ශබ්ධ කලාපය 20 Hz සිට 20,000 Hz  දක්වා වේ
මෙම කලාපය ඉතා වැදගත් වන්නේ මෙම කලාපය තුළ සංඛ්‍යාත මිනිස් කනට සංවේදී නිසාය
මෙම කලාපයේ ඇති සංගීතය හා නවීන සංන්නිවේදනය වැනි මේ යෙදීම් ගණනාවක් ඇත
අති ධ්වනි කලාපය අධික සංඛ්‍යාත සහිත තරංගවලින් සමන්විතය
එනම් 20,000 Hz   වලින් ඉහළ සංඛ්‍යාතයන්ය
මෙම කලාපය තුළ (පරිලෝකනය සඳහා ) හොඳ විභේදනයන් ලබා දෙන අඩු තරංග ආයාමයන් සහිත තරංග ඇත
වෛද්‍ය විද්‍යාවේ දී ද මෙහි යෙදීම් ගණනාවක් ඇත
වර්ණාවලියේ අනෙක් පස ඇත්තේ සංඛ්‍යාතය අඩු ‍අධෝධ්වනි සංඛ්‍යාතයි
මෙම සංඛ්‍යාතයන් භූකම්පා වැනි භූගෝල අධ්‍යයනය සඳහා වැදගත් වේ
ධ්වනියේ පරණායකය 

පරණායකයක් යනු ශක්තියක් තවත් ශක්තියකට පත් කරන උපක්‍රමයකි
ධ්වනි විද්‍යාවේ දී මෙය සාමාන්‍යයෙන් යොදාගැනෙන්නේ ශබ්ද ශක්තිය විද්‍යුත් ශක්තිය බවට හෝ විද්‍යුත් ශක්තිය ධ්වනි ශක්තිය බවට පත් කිරීමටයි
ඕනෑම ධ්වනි විද්‍යාත්මක ක්‍රියාවලියක් සඳහා යම් ආකාරයක ධ්වනි පරණායකයක් සාමාන්‍යයෙන් අවශ්‍ය වේ
ධ්වනි පරණායකය යනු ශබ්ද විකාශන , මයික්‍රොෆෝන , හයිඩ්‍රොෆෝන හා සොනාර් ප්‍රක්ෂේපණ යන්ත්‍ර හා අති ධ්වනි උපකරණයි
මින් බොහෝමයක් විද්‍යුත් සංඥා හා ශබ්ද පීඩන තරංගවල පරිවර්තක වන විද්‍යුත් යාන්ත්‍රික උපකරණයි
එක් වැදගත් උදාහරණයක් ලෙස ස්පීකර් ශ්‍රව්‍යය පද්ධතියක කුඩා ශබ්ද සදහා “සබ්වූපරය” දැක්විය හැක
මෙය තරංග සාදන්නේ ඒල්ලන ලද ප්‍රාචීරයක් දෝලනය වීමෙන් පීඩනය තරංග සෑදීමෙනි
විද්‍යුත් මයික්‍රොෆෝන ක්‍රියා කරන්නේ මේ ආකාරයටමය
ශබ්ද තරමක මයික්‍රොෆෝන පෘෂ්ඨයේ වැදීමෙන් එය විද්‍යුත් තරංග පිට කරයි
භෞතික විද්‍යාවේ දී ශක්ති සංස්ථිති නියමයෙන් ප්‍රකාශ කරනුයේ ඒකලිත පද්ධතියක සම්පුර්ණ ශක්තිය නියතයක් බවත්    පුණර්ජනනය කළ නොහැකි බවත් ,  නමුත් වෙනත් ශක්ති ප්‍රභේදයකට පරිවර්තනය කළ හැකි බවත්ය
- ඝර්ෂණය චාලක ශක්තිය තාප ශක්තිය බවට හරවයි.) තාප ගති විද්‍යාවේ පළමු නියමයෙන්ද ප්‍රකාශ වන්නේ ශක්ති සංස්ථිතියයි
වඩාත් කෙටියෙන් ශක්ති සංස්ථිති නියමය ප්‍රකා‍ශ කරන්නේ ශක්තිය මැවීමට හෝ විනාශ කිරීමට නොහැකි බවත් වෙනත් ප්‍රභේද බවට පරිවර්තනය කිරීම පමණක් කළ හැකි බවත්ය
ඉතිහාසය 

මිලේටස් හි තේල්ස් (Thales of Miletus ) වැනි ආදි කාලීන දාර්ශනිකයන්ට ද සියලු දේ සෑදී ඇති යම් නොදන්නා ද්‍රවයක සංස්ථිතිකතාව පිළිබද සැක ඇතිවී තිබිණි
කෙසේ නමුත් අද අප ‘ස්කන්ධ - ශක්තිය’ ලෙස හදුනාගෙන ඇති මෙය හදුනාගැනීමට තරම් සාධක නොමැත
(උදාහරණ ලෙස තේල්ස් Thales සිතුවේ එය ජලය යයි කියාය
) 1638 දී ගැලීලියෝ විසින් විභව ශක්තිය චාලක ශක්තිය බවටත් නැවත විභව ශක්තිය බවටත් සංස්ථිතිකව පත්වන බව විස්තර කරමින් පැහැදිලි කළ හැකි අවලම්භය ඇතුළු සිද්ධි ගණනාවක විශ්ලේෂණ ඉදිරිපත් කළේය
කෙසේ නමුත් ගැලීලියෝ නුතන ආකාරයෙන් එය ප්‍රකාශ නොකළ නිසා පැසසුම් ලැබිය නොහැකි විය
1676 – 1689 කාලයේ දී ගොට්ෆ්‍රයිඩ් විල්හෙල්ම් ලිබ්නිස් (Gottfried Wilhelm Leibniz) මුල්වරට චලිතය හා බැදුණු ශක්තිය (චාලක ශක්තිය) ගණිතමය සුත්‍රයක් ආධාරයෙන් ඉදිරිපත් කිරීමට උත්සාහ කරන ලදී
බෙ‍ාහෝමයක් යාන්ත්‍රික පද්ධති සදහා (Vi  ප්‍රවේගයෙන් යුත් විවිධ ස්කන්ධ mi )

ස්කන්ධ අන්තර්ක්‍රියා නොකරනතාක් සංස්ථිතික බව නිරීක්ෂණය කරන ලදී
ඔහු මෙම සංරචකය පද්ධතිය ජීව බලය හෙවත්  Vis Viva ලෙස නම් කරන ලදී
මෙම නියමය ඝර්ෂණය නැතිවිට ශක්තිය බොහෝ දුරට සංස්ථිතිය යන නිවැරදි අරුත ගෙන හැර දැක්වීය
බොහෝමයක් භෞතිකඥ විද්‍යාඥයන්  ඝර්ෂණයක් ඇති පද්ධතියක වුවද ගම්‍යතාව සංස්ථිතික බව, 

යන්න සංස්ථිතික බව මගින් අර්ථ දැක්වූහ
සුදුසු තත්ව යටතේ දී  අංශ දෙකම වෙන වෙනම සංස්ථිතිකවන බව පසුව සොයාගන්නා ලදී
(ප්‍රත්‍යාස්ථ ගැටුම් වැනි)

Leibniz’s  භාවිතා කරන John Smeaton , Peter Ewart , Karl Hotzmann ,Gustave Adolphe Hirn හා  Marc Seguin  වැනි විද්‍යාඥයින් ගම්‍යතා සංස්ථිතිය පමණක් ප්‍රායෝගික ගණනය කිරීම්වලට ප්‍රමාණවත් නොවන බව පෙන්වා දුන්හ
මෙය නියමය William Hyde Wallaston   වැනි රසායනඥයින් ද භාවිතා කළහ
ජෝන් ප්ලේෆෙයාර් වැනි විද්වතුන් චාලක ශක්තිය සංස්ථිතික නොවන බව මුලින්ම පැවසූ අය අතර වෙති
තාපගති විද්‍යාවේ දෙවන නියමය මත පදනම් වූ නවීන විශ්ලේෂණයක් මගින් මෙය වඩාත් පැහැදිලි විය
නමුත් 18 හා 19 වන සියවස් වන විටත් හානිවන ස්කන්ධයට සිදුවන දෙය රහසක්ව පැවතුණි
ඝර්ෂණය යටතේ චලිතයේ දී හටගන්නා තාපය Vis Viva  හි තවත් ආකාරයක් බවට ක්‍රමයෙන් සැක මතු විය
1783 දී ඇන්ටොයින් ලැවෝෂියර් හා පියරේ සයිමන් ලප්ලාස්  Vis Viva හි තරගකාරී සිද්ධාන්ත දෙක සහ ක්ලැරික් (Caloric) සිද්ධාන්තය නැවත ඉදිරිපත් කළහ
1798 දී කවුන්ට් රම්ෆර්ඩ් කාලතුවක්කු ක්‍රියාත්මක වීමේදී තාපය ජනනය වන බව නිරීක්ෂණය යාන්ත්‍රික ශක්තිය තාපය බවට පරිවර්තනය කළ හැකි බවත් එය ප්‍රමාණාත්මක හා අනුමාන කළ හැකි බවත් යන අදහස වඩාත් තහවුරු කරලීය
(චාලක ශක්තිය හා තාපය අතර සාර්වත්‍ර ස්ථිතික නියතයට මග පාදමින්) 1807 දී තොමස් යන්ග් විසින් ශක්තිය යන වචනය මුලින්ම යොදා පසු ගැනීමෙන් පසු දැන් Vis Viva ශක්තිය ලෙස හැදින්වේ
Vis Viva 

ලෙස  වෙනස් වන්නේ 1819 – 1839 කාලයේදී  Gaspard – Gustave Coriolis හා  Jean - Victor Poncelet  විසින් සිදුකළ කාර්යන්ගේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙසය
පළමු වැන්නා  කාර්ය auantit de travail (කාර්යය ප්‍රමාණය)  හා දෙවැන්නා travail mcanique   (යාන්ත්‍රික කාර්යය) ප්‍රකාශයට පත්කළ අතර දෙදෙනාම ඉංජිනේරුමය ගණනය කිරීම්වල දී ඒවායේ භාවිතා ඉතා හොදින් සිදු කරන ලදී
1837 දී Zeitschrit fürPhysik දී ප්‍රකාශිත ber die Natur der Wrme,  පුවත්පතකින් කාල් ෆෙඩ්රික්  මෝ ශක්ති සංස්ථිති සිද්ධාන්තය පිළිබද මුල්ම වාචික ප්‍රකාශනය සිදු කිළේය
‘දන්නා රසායනික මුලද්‍රව්‍ය 54 හැරුණු කොට භෞතික ලොකයේ තවත් එක් කාරකයක් ඇති අතර එය ක්‍රාෆ්ට් (Kraft) ලෙස හදුන්වනු ලබයි
(ශක්තිය හෝ කාර්යය) එය චලිතය, රසායනික බන්ධන , සංශක්තිය , විදුලිය , ආලෝකය හා චුම්භකත්වය ලෙස පැවතිය හැකි අතර මේ ඕනෑම ප්‍රභේදයක් අනෙක් ප්‍රභේදයක් බවට පරිවර්තනය විය හැකිය’
නුතන සංස්ථිතික නියමය දියුණු වීමට ප්‍රධාන හේතුවක් වූයේ තා‍පයේ යාන්ත්‍රික සමකය විදහා දැක්වීමය
තාපය මැවීමට හෝ විනාශ කිරීමට නොහැකි බව caloric සිද්ධාන්තය මගින් කියා සිටියත් ශක්ති සංස්ථිතියට තාපය හා යාන්ත්‍රික කාර්ය අන්තර් හුවමාරු කළ හැකිය යන විරුද්ධ න්‍යාය අයත් වෙයි
යාන්ත්‍රික සමකතා න්‍යාය ප්‍රථමවරට එහි නූතන ආකාරයෙන් ඉදිරිපත් කළේ ජර්මන් ජාතික ශල්‍ය වෛද්‍යවරයෙකු වූ ජුලියස් රොබර්ට් වොන් මේයර් ඔහුගේ තීරණයට පැමි‍ණියේ නැගෙනහිර මිලනද දුපත්වලට යන සංචාරයක් අතරය
ඔහුගේ රෝගියාගේ  රුධිරය තද රතු පැහැ බව ඔහු සොයා ගත්තේය
එසේ වී ඇත්තේ උණුසුම් පරිසර තුළ ඔවුන්ගේ ශරීර උෂ්ණත්වය පවත්වා ගැනීමට අඩු ඔක්සිජන් ප්‍රමාණයක් පරිභෝජනයයි
එමගින් අඩු ශක්ති පරි‍භෝජනය
තාපය හා යාන්ත්‍රික කාර්ය ‍යන දෙකම ශක්ති විශේෂ බව  සොයාගත් ඔහු පසුව භෞතික විද්‍යාව පිළිබඳ ඔහුගේ දැණුම වැඩි කරගත් පසු එම දෙක අතර ප්‍රමාණාත්මක සම්බන්ධතාවක් ගොඩ නැංවීය
ඒ අතරතුර 1843 දී ජේම්ස් ප්‍රෙස්කොට් ජූල් පර්යේෂණ පෙළක් හරහා තනිවම යාන්ත්‍රික සමකය  සොයාගන්නා ලදී
මෙයින් වඩාත්ම ප්‍රසිද්ධ දැන් ජූල්  උපකරණය ලෙස හදුන්වන දෙයයි
තන්තුවකට ඈදා ඇති පහළට චලනයවන ස්කන්ධයක් ජලය තුළ ඇති පැඩලයක් භ්‍රමණයට සලස්වයි. පහළට චලනයවන ස්කන්ධ නිසා හානිවන ගුරුත්වාකාර්ෂණ විභව ශක්තිය පැඩලය සමග ඝර්ෂණය නිසා ජලය මගින් ලබා ගන්නා තාප ශක්තියට සමාන  බව ඔහු පෙන්වා දෙන ලදී
1840 – 1843 කාලය තුළ ලඩ්විග් ඒ. කෝල්ඩින්ග් විසින් මේ හා සමාන කර්තව්‍යයක්  සිදු කළත් ඔහුගේ උපන් රට වූ ඩෙන්මාර්කයෙන් පිට ඒවා එතරම් ප්‍රචලිත නොවීය
ජූල්ගේ හා මේයර්ගේ වැඩ කටයුතු බාධක හා නොසලකා හැරීම්වලින් පහර කෑමට ලක් වුවද , සමහර විටෙක අසාධාරණව වඩා පළිගැනීම ලැබු‍ණේ ජූල්ටය
ප්‍රමුඛතාව සදහා මේයර් හා ජූල් අතර තරගය සදහා තාපයේ යාන්ත්‍රික සමකය ප්‍රමුඛතාව බලන්න
1844 දී විලියම් රොබර්ට් ගෘව් යාන්ත්‍රිකය ,තාපය , ආලෝකය , විදුලිය හා චුම්භකත්වය එකම තනි බලයක් (නුතන වචන වලින් ශක්තිය) විදහා දැක්වීම් සේ ප්‍රකාශ කර ඒවා අතර සම්බන්ධයක් ප්‍රකාශ කළේය
ගෘව් ඔහුගේ  සිද්ධාන්ත  ‘The Correlation of Physical force’  නැමැති කෘතිය හරහා එලි  දැක්වීය
1847 දී ජූල්ගේ ක්‍රියාමත පදනම්ව Sadi Carnot හා එමලි ක්ලැපෙයිරන් ,  Hermann Von Helmholtz  ගෘව්ගේ   අදහසට සමාන නිගමනයකට පැමිණි එම සිද්ධාන්ත ber die Erha
ung   නැමැති කෘතිය හරහා එලි දැක්වීය
(1847 දී බලය පිළිබද සාකච්චා මත) නියමයේ නුතන පිළිගැනීම ශක්තිමත් වුණේ මෙම ප්‍රකාශනය හරහාය
1877 දී පීටර් ගුත්‍රී ටෙයිට් , සර් අයිසැක් නිවුටන් විසින් Philosophiae Naturalis Pricipia Mathematica   හි 40 හා 41 වන වාක්‍යය මත පදනම්ව නියමය මුලින්ම ඉදිරිපත් කළ බව පැවසීය
වර්තමානයේ දී මෙය සලකනු ලබන්නේ ‘විග්` (1688 ව්‍යවස්ථා සංශෝධන කාණ්ඩය) ඉතිහාසයක උදාහරණයක් ලෙසයි
ආශ්‍රිත

 Energy quality
 Energy transformation
 Lagrangian mechanics
 Laws of thermodynamics
 Zero-energy universe

මූලාශ්‍ර

Energy (physics)
Laws of thermodynamics
සංස්ථිති නියම
භෞතික විද්‍යාව
ශ්‍රී ලංකා මාතා යනු ශ්‍රී ලංකාවේ ජාතික ගීයයි
1940  දී   සිංහල භාෂාවෙන්  එහි පද හා තනුව ලියැවුනේ ආනන්ද සමරකෝන් විසින් වන අතර, 1951, නොවැම්බර 22 දිනදී නිල වශයෙන් එය ජාතික ගීය වශයෙන් පිළිගැනුනේ එවකට ස්වදේශ කටයුතු සහ ග්‍රාමීය සංවර්ධන කැබිනට් අමාත්‍ය ශ්‍රීමත් එඩ්වින් විජයරත්න මුලසුන හෙබවූ කමිටුවක නිර්දේශ මතය
මුල් කාලයෙහිදී ගීයේ මුල් පේළිය කියැවුනේ
"නමෝ නමෝ මාතා, අප ශ්‍රී ලංකා" ලෙසයි
1950 ගණන් වලදී මෙම වචන පිළිබඳ කිසියම් මතභේදයක් පැවතුනු අතර, 1962 වසර මුලදී එය දැනට පවතින ආකාරයට වෙනස් කෙරිනි
ද සන්ඩේ ඔබ්සර්වර් පුවත්පත වාර්තා කරන අන්දමට, 1952 දී ජාතික ගීය බවට නමෝ නමෝ මාතා ගීය තෝරාගැනීමෙන් පසුව එයට විරුද්ධවාදීන් දක්වා ඇත්තේ ගීය ඇරඹෙන න අකුර අසුබ ඵල ගෙන දෙන්නක් බවයි. මෙම විරෝධය දිගු කලක් පැවැති අතර 1962 වන විට එය වර්ධනය වෙමින් හුවා දැක්වූයේ ඩී. එස්. සේනානායක වියෝව, ඩඩ්ලි සේනානායක රජයේ බිඳ වැටුම හා එස්. ඩබ්. ආර්. ඩී. බණ්ඩාරනායක ඝාතනය වැනි දේ සිදු වූයේ මෙම ගීයේ මුල් අකුර නිසා බවය