Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
නොගැඹුරු පරාවර්තනයන් පරාවර්තන භූ කම්පන විද්‍යාවේ භාවිතාවන අතර එහි සාමාන්‍යයෙන් පෘථිවි පෘෂ්ඨය අධ්‍යයනයට සහ ඛනිජ තෙල් සහ පාෂාණ වායු තැන්පතු පිරික්සීමට සුවිශේෂය
org/wiki/Reflection_%28physics%29#Other_types_of_reflection
සිංහලයන් උපතින් උරුමකොට ගෙන ආ ධනයක් ඇත
ඒ සිංහල ජාතිය රැක දෙන මහා සිංහල බසයි
ජානාංච වාක් සුධා සුතීර් මනි සුතිශ්ච රෝහණඃ

නාන්‍යාත්‍ර සිංහලද්විපාන් මුක්තා සුතිශ්ච සාගරං

අමාව සේ සුධවල බස් වහරණ,රුහුණෙන් බිහිවන මැණික් ද, මුතු සපයන මහ මුහුදක් ද ඇත්තේ සිංහල ද්වීපයේ හැර අන් කවර තැනකද
බාල රාමායනය රචනා කරමින් දඹදිව සංස්කෘත කවියෙකු වූ රාජසේකරයන් මෙසේ පවසා ඇත්තේ සිංහල බසෙහි ඇති පොහොසත් බව ඇගයීමටය
ව්‍යාකරණ යන වදන  වි+ආ+කරණ ලෙසින් සන්ධිව සෑදී ඇත
එහි අරුත වන්නේ විසඳීමය
අක්ෂරය යනු ක්ෂය නොවන දෙය එසේත් නැත්නම් අවසන් නොවන දෙයයි
අක්ෂරයන් නේක විධ ස්වරූපයෙන් නැවත නැවතත් බසට එක්වේ
වෙනත් බසකින් වහරට එක් වුන වදනක් ලියන්නට අවශ්‍ය වූ විටෙක අළුත් අක්ෂරයක් බිහි වෙයි
අක්ෂරය අකුරු, වර්‍ණ,වණ, ශබ්ද ආදී වදන් වලින් ද හැඳින්වේ
හෝඩිය යනු අක්ෂර මාලාවයි. නැතහොත් අක්ෂර සමූහයයි
හෝඩිය යන වදන වදන ද්‍රවිඩ බසින් බිඳී ආ වදනක් බැව් පඬුවෝ පවසති
දැනට භාවිතා වන නූතන සිංහල හෝඩිය නිර්‍මානය වන්නට පහත සඳහන් හෝඩි වල ආභාෂය ලැබී ඇති බව දැකිය හැක
බ්‍රාහ්මීය හෝඩිය
 පාලි හෝඩිය
 සංස්කෘත හෝඩිය
 වදන් කවි හෝඩිය
 දේව නාගරී හෝඩිය
 මාල දිවයින් හොඩිය
 දෙමල හෝඩිය

සිදත් සඟරාව දැනට ඇති පැරණිම ව්‍යාකරණ ග්‍රන්ථයයි
දහතුන් වන සියවසේ දඹදෙනි යුගයේ පතිරාජ පරිවේනාධිපති හිමියන් මෙම කෘතිය රචනා කර ඇත
එහෙත් මෙම ග්‍රන්ථයට පෙර ව්‍යාකරණ ග්‍රන්ථ භාවිතයේ පැවති බව සිදත් සඟරා පුරාණ සන්නයේ සඳහන් වේ
මෙම පතිරාජ පරිවේනාධිපති හිමියන් නමින් අනෝමදස්සි හිමියන් වන බව හික්කඩුවේ සුමංගල හිමි, බටුවන්තුඩාවේ පඬිතුමා,ඩබ්, එෆ් ගුණවර්‍ධන, කුමාරතුංග මුනිදාස, සී ඊ ගොඩකන්ද යන බස පිළිබඳ මනා දැණුමක් ඇති උගත්හු මත පල කොට ඇත
සිදත් සඟරාවෙහි  සිංහල අක්ෂර මාලාව හඳුන්වා දෙමින් ලියවුන ගීය මෙසේය
පණකුරු පසෙක් එද – ලුහු ගුරු බෙයින් දස වේ

ගතකුරු ද වේ විස්සක් – වහරට යුහු සිය බසැ

මෙම  සිදත් සඟරා ගීයට අනුව ව්‍යවහාරයට යෝග්‍ය ප්‍රාණාක්ෂර පහක් බවත්, ඒවා ලුහු – ගුරු වශයෙන් දහයක් හා ගතකුරු විස්සක් බවද කියවේ
වහරට යුහු බස යනුවෙන්කියැවෙන්නේ ගද්‍ය ව්‍යවහාරය ඇතුළු මිශ්‍ර සිංහලයපිළිබඳ නොව පද්‍යය භාෂාව සම්බන්ධයෙන් පමණි
ප්‍රාණාක්ෂර  –   අ, ආ, ඉ,ඊ, උ,ඌ,එ,ඒ, ඔ, ඕ ( දස පණකුරු)

ගාතාක්ෂර   –   ක‚ග,ජ,ට,ඩ,ණ,ත,ද,න,ප,බ,ම,ය,ර,ල,ව,ස,හ,ළ,අං( විසි ගතකුරු)

සිංහල භාෂාවට නෑකම් දක්වන පාළි සංස්කෘත භාෂාවල අක්ෂර මාලා සර/ස්වර සහ ඛ්‍යඤ්ජන /ව්‍යඤ්ජන වශයෙන් හඳුන්වා ඇත
එහෙත් සිදත් සඟරාවෙහි අක්ෂර ප්‍රාණාක්ෂර සහ ගාත්‍රාක්ෂර ලෙස හඳුන්වා ඇත
හිස්සැල්ලේ ධර්‍මරතන හිමියන්ගේ සිංහලයේ ද්‍රවිඩ බලපෑම් නැමති ග්‍රන්ථයෙහි සඳහන් කර ඇති ආකාරයට මෙම හැඳින්වීම ද්‍රවිඩ අත්ෂර මාලාවේ ආභාසය ගෙනඇති බව පෙනේ
ද්‍රවිඩ අක්ෂර මාලාවේ

*ප්‍රාණාක්ෂර- උයිර් ඵලෙත්තු ( ජීවාක්ෂර)

*ගාත්‍රාක්ෂර – මෙයිර් ඵලෙත්තු ( ශරීරාක්ෂර)

ලෙසින් දක්වා ඇත
ශුද්ධ සිංහල හෝඩිය

මෙම හෝඩිය එළු හොඩිය/ අමිශ්‍ර සිංහල හෝඩි ලෙසද ඇතැම් තැන්වල හඳුන්වා ඇති බැව් පෙනේ
*මෙහි ප්‍රාණාක්ෂර 12කි
*ගාත්‍රාක්ෂර 20 කි
මිශ්‍ර සිංහල හෝඩිය

ශුද්ධ සිංහල හෝඩිය පාලි සහ සංස්කෘත වචන නිවැරදිව ලියන්නට පොහොසත් වූයේ නැත
එබැවින් ඒබ්‍රහම් මෙන්ඩිස් නැමැති පඬුවාණෝ 1891 ලියා පල කළ  A Comprehensive Grammar of the Sinhala Language නම් ව්‍යාකරණ ග්‍රන්ථයෙහි මෙම මිශ්‍ර සිංහල හෝඩිය මුල් වරට ප්‍රසිද්ධකරන ලදී
මෙහි ස්වර 18ක් සහ ව්‍යඤ්ජන 36 ක් ඇත
*ස්වර 18          

*ව්‍යඤ්ජන 36

ජාතික අධ්‍යාපන ආයතනික හෝඩිය

ජාතික අධ්‍යාපන ආයතනය මගින් 1989 සම්මත කල හෝඩියයි
මෙහි ස්වර 20ක් සහ ව්‍යඤ්ජන 40ක් ඇතුලත්ය
*ස්වර 20

ව්‍යඤ්ජන 40

*ජාත්‍යන්තර ප්‍රමිති ආයතනික සිංහල හෝඩිය

මෙහි ස්වර 18 සහ ව්‍යඤ්ජන 43 කි
*ස්වර 18

*ව්‍යඤ්ජන 43

ආශ්‍රිත ග්‍රන්ථ

 ධම්මරතන හිමි, හිස්සැල්ලේ
සිංහලයේ ද්‍රවිඩ බලපෑම්
 සිදත් සඟරාව
ජාතික අධ්‍යාපන ආයතනය,නව සංස්කරණය
සිංහල ලේඛන රීතිය
 ජාතික අධ්‍යාපන ආයතනය, 2001 සංස්කරණය
සිංහල ලේඛන රීතිය
 ගුණසේකර, ඒබ්‍රහම් මැන්දිස්
A Comprehensive Grammar of the Sinhala Language
 වැලිකල ,කේ.එන්. ඩී.හෙළය ජලය මෙනි -1

2. පිලි භාවිතය

ස්වරයක් ලියා දැක්වීමේ දී එයට අදාල අක්ෂරය (සංකේතය) දැක්වෙනුයේ පදයක ආරම්භයේදී පමණි
වඤ්ජනයකින් පරව සවරයක යෙදීමේ දී එම ස්වරය නිරූපණය කිරීම සඳහා යෙදෙන සංකේත (ලකුණු) පිලි නමින් හැඳින් වේ
ව්‍යඤ්ජනයක් සිවරයකින් තොර බව හැඟවීම සඳහා ව්‍යඤ්ජනයට හල් ලකුණ යෙදේ
එය අක්ෂරය අවසාන වන ආකාර අනුව ස්වරූප දෙකකින් යුක්තය
අක්ෂර මාලාවෙහි එන අක්ෂර යොදාගෙන ර්අථාන්විත වචනයක තැනීමට නම් එම අක්ෂර සම්මතයට අනුව ගොණු කොට පිල්ලම් යෙදිය යුතුවේ
පිලි නැතහොත් පිල්ලම්භාවිතා වන්නේ ස්වර වෙනුවෙනි
ව්‍යඤ්ජන අක්ෂර (හල් අකුරු බැවින්) තනිව ශබ්ද කල නො හැකි අතර එයට එක් වන ස්වරය පිල්ලමකින් නිරූපනය වේ
සිදත් සඟරාවේ මෙය දක්වා ඇත්තේ ස්වර විපර්‍යාසය ලෙසිනි
“වසත් රික් කිසුම් ඉවත් ඈ“

මෙම උදාහරණ බලන්න
විසල් වසල් – ඉ අ

රුක්  රික්    – උ  ඉ

කුසුම්  කිසුම් – උ ඉ

උපන් ඉවැන්  උ ඉ

සිංහලයේ නම්‍ය ස්වර සහ අනම්‍ය ස්වර වශයෙන් දෙකොටසකි
*නම්‍ය ස්වර – අ, උ, ඔ

* අනම්‍ය ස්වර – ඇ, ඉ, එ

සංයුක්ත අක්ෂර වල යෙදෙන ව්‍යඤ්ජන නියෝජක සංකේත තුනකි
ක්‍ය – යංශය- වාක්‍ය                     (යංශය විතරක් දාන්න අකුර නැතුව)

ර්‍       – රේඵය – කර්‍මය

ත්‍ර  – රකාරාංශය- ක්‍රමය

ද කාරය හා බැඳුණු ඇතැම් අකුරුවල සංඤ්ඤක ලකුණට සමාන සංකේතයක් පරණ පොත් වල යෙදී ඇත
ට කාරය සමඟ ඨ කාරය බැඳුණු තැන්හිද සඤ්ඤකයට සමාන සංකේතයක් පැරණි පොත් වල දී ඇත
*සංයුත්ත ව්‍යඤ්ජනාක්ෂර භාවිතය

සංයුක්තාක්ෂර ලිඛිත සිංහලයේ ආකාර දෙකකින් යෙදේ
ව්‍යඤ්ජන චෙකක් එකට බැඳ ලිවීම

 එක් ව්‍යඤ්ජනාක්ෂරයක් සම්පූර්ණයෙන්ම හා අනිකෙහි කොටසක් සේ දැක්වීම

 ජ්‍යෙෂ්ඨ සිංහලය
 සිදත් සඟරාව
සිංහල ලේඛන රීතිය
 ප්‍රැන්සිස් ප්‍රනාන්දු කේ, ව්‍යාකරණ ශික්ෂාව ,
 සිදත් සඟරාව
 පඤ්ඤාසාර හිමි ඔක්කම් පිටියේ , සිදත් සඟරා විමසුම
 සිරිසේන
එස්
එස්. වී,(කථිකාචාර්‍ය), සිංහල අක්ෂර මාලාව නවීකරණය විය යුතුද,

සිංහල සඟරාව.

 වැලිකල ,කේ.එන්. ඩී.හෙළය ජලය මෙනි -1

සිංහල වර්ණ මාලාව 
සිංහල හෝඩි
පැස්බරා යනු පියෑඹීමට නොහැකි විශාල පක්ෂි විශේෂ කිහිපය අතුරින් එකකට අයත් අප්රිකාව නිජ බිම වූ පක්ෂියෙකි
එසේම ස්ට්රූතියෝ  විශේෂය සතු එකම ජීවියා ද වේ
ඇතැම් විශලේෂණයන් පෙන්වා දෙන්නේ සෝමාලියානු පැස්බරා සාමාන්ය පැස්බරාගෙන් වෙන්වූ වෙනමම විශේෂයක් වියයුතු බවයි. නමුත් බොහෝ සත්ත්ව විදයාඥයින් සලකන්නේ උප විශේෂයක් ලෙසය
order Struthioniformes ට අයත් පක්ෂීන් කිහිප දෙනෙකු වන්නේ කිවි, එමූ, සහ අනිකුත් රැටයිට් (ratite)ය
පැස්බරාගේ බාහිර පෙනුමේ කැපී පෙනෙන ලක්ෂණ වන්නේ, දිගු බෙල්ලක් හා දිගු පාද යුගලකින් සමන්විත වීමයි
මෙම ශක්තිමත් පාද යුගලය නිසාවෙන් , පමණ වේගයෙන් දිවීමට හැකියාව ලැබී ඇති අතර එය ගොඩබිම පක්ෂියෙකු සතු උපරිම දිවීමේ වේගය ලෙස සැලකේ.  ගොඩබිම ජීවත් වන විශාලතම පක්ෂියා වන පැස්බරා හට විශාලතම බිත්තරය ද හිමි ය
(වඳවී ගිය පක්ෂීන් වූ මැඩගස්කරයේ elephant bird හා නවසීලන්තයේ (giant moa) යෝධ මෝවා ද විශාල බිත්තර දමනු ලැබීය
පැස්බරාට ආමාශ තුනක් ඇත
පෑබරගේ මොලයට වඩා ඇස් විශාල වේ  

පැස්බරාගේ ප්රධාන ආහාරය වන්නේ ශාඛ කොටස් වන නමුත් අපෘෂ්ඨවංශික කුඩා සතුන් ද ආහාරයට ගනියි
උන් තැනින් තැන යන කුඩා කණ්ඩායම් ලෙස ජීවත්වන අතර ඊට පහත් පනහත් අතර සංඛයාවක් අයත්වේ
අනතුරකදී පැන දිවීම හෝ සිටින තැනම බිම වැතිරීම උගේ සිරිත වුවද හසුවුවහොත් උගේ ශක්තිමත් පාද වලින් පහරදීමට හැකියාව ඇත
නමුත් Mating patterns differ by geographical region, but territorial males fight for a harem of two to seven females
These fights usually last just minutes, but they can easily cause death through slamming their heads into opponents
The Ostrich is farmed around the world, particularly for its feathers, which are decorative and are also used as feather dusters
Its skin is used for leather products  and its meat marketed commercially
මූලාශ්‍ර 

Domesticated birds
Flightless birds
Genera of birds
Heraldic birds
පශු සම්පත්
Ratites
Struthio
Birds of Africa
Birds of Angola
Birds of Botswana
Birds of Chad
Birds of Djibouti
Birds of Eritrea
Birds of Ethiopia
Birds of Tunisia
Birds of Kenya
Birds of Mali
Birds of Mauritania
Birds of Namibia
Birds of Niger
Birds of Somalia
Birds of Sudan
Birds of Tanzania
Birds of Uganda
Birds of Zambia
Birds of Zimbabwe
Megafauna of Africa
Animals described in 1758
වළසා
සිංහයා (පැන්තේරා ලියෝ)  යනු ෆෙලිඩේ කුලයෙහි විසල් බිළාලයන් අතරින් එකෙක් වන අතර පැන්තේරා ගණයෙහි සාමාජිකයෙකි
1996 වසරෙහි සිට, ඌ අන්තරයාට ලක්වූ ලෙසින් IUCN රතු ලැයිස්තුවෙහි ලැයිස්තුගත කර ඇත්තේ, අප්‍රිකානු කලාපයෙහි රටවල උගේ ගහණය, 1990 ගණන් වල මුල් අවදියෙහි සිට 43% පමණ ප්‍රමාණයකින් පහත බැස තිබුණු නිසාවෙනි
නිර්දේශිත සංරක්ෂණ ප්‍රදේශ වලින් පිටතදී සිංහයන්ගේ ගහණ ප්‍රමාණය තහවුරු කල නොහැකි බවක් දක්වයි. ගහණය අඩුවීමට හේතුව පූර්ණ වශයෙන් තේරුම්ගැනීම කල හැකි නොවුනද, වාසස්ථාන අහිමිවීම සහ මිනිසුන් සමග ඇතිවූ ගැටුම් යන දේවල් අතිශයින් අදාළ කරුණු බව සැලකිය මනාය
බටහිර අප්‍රිකානු සිංහයන්ගේ ගහණය, 2016 වසරෙහි සිට අතිශයින් අන්තරායට ලක්වූ ලෙසින් ලැයිස්තුගත කර ඇත
ආසියාවෙහි එකම සිංහ ගහණය, ඉන්දියාවෙහි ගිර් වන ජාතික උද්‍යානය තුල සහ එය අවට නොනැසී පවතින අතර, 1986 වසරෙහි සිට අන්තරායට ලක්වූ ලෙසින් ලැයිස්තු ගත කර ඇත
අප්‍රිකානු සිංහයා ලෙසින් පොදුවෙහි යෙදෙන පදය වෙතින් අප්‍රිකාවෙහි සිංහ ගහණයන් සමස්තයක් ලෙසින් විදහා දැක්වෙයි
ලයිගර් වැනි දෙමුහුම් නොසැලකූ කල, ව්‍යාඝ්‍රයාට පමණක් දෙවන වන, දැනට ජීවත්වන විශාලතම බිලාලයා වන මුගේ සමහරක් පිරිමි සතුන් බරින් 250 කිග්‍රෑ (550 රාත්) ඉක්මවයි.  පුරාතන කාල සීමාවන්හීදී, නූතන සිංහයාගේ  වාසස්ථාන පරාසය වෙත, උතුරු අප්‍රිකාව ඇතුළු අප්‍රිකාවෙහි බොහෝ කොටස්, ග්‍රීසිය සහ අග්නිදිග යුරෝපය සිට ඉන්දියාව දක්වා යුරේසියාව  අයත් විය
අපර  ප්ලයොස්ටොසීන යුගයෙහිදී, මිනිසුන් හැරුණු විට ලොව වඩාත් පැතිරුණු විශාලතම භූමි ක්ෂීරපායියා සිංහයා විය
උතුරු සහ බටහිර යුරෝපයෙහි පැන්තේරා ලියෝ ස්පිලියා  ජීවත්වූ අතර  ඇමරිකාවන්හී යූකෝන් ගංගාවෙහි සිට  පේරු දක්වා පැන්තේරා ලියෝ අත්‍රෝක්ස් ජීවත් විය
වනගහනයෙහිදී, පිරිමි සතුන් වසර 10 සිට 14 දක්වා පමණට වඩා ජීවත් වීම ඉතා විරල වන්නේ, ප්‍රතිවාදී පිරිමි සතුන් සමග අඛණ්ඩ සටන් නිසා ඇතිවන තුවාල හේතුවෙන් උන්ගේ ජීවිත කාල සීමාව විසල් ලෙසින් අඩු කෙරෙන බැවිනි
බන්ධනගතව සිටියදී උන් වසර 20 කට වඩා ජීවත් වෙති
උන් සාමාන්‍යයෙන් සැවනා සහ තණ බිම් තුල ජීවත් වන මුත්, ලඳු කැලෑ සහ වනාන්තර තුලද ඔවුන් සිටිති
අනෙකුත් බිලාලයන් හා සමගින් සංසන්දනය කරන විට, සිංහයන් විශ්වාස කල නොහැකි තරමට සමාජශීලී වෙති
සිංහයන්ගේ ගහණ සමූහයක් සමන්විත වන්නේ ආශ්‍රිත ගැහැණු සතුන් සහ පැටවුන් සමග වැඩිහිටි පිරිමි සතුන් කුඩා සංඛ්‍යාවක් වෙතිනි
සිංහ ගැහැණු සතුන් බොහෝ විට එක්ව දඩයමෙහි යෙදෙන අතර, බොහෝවිට විශාල සඛුරයන් ගොදුරු කර ගනිති
අවස්ථාවක් ලද විටෙකදී උන්ගේ ආහාර අවශ්‍යතාවයෙන් සියයට 50 ක් පමණ මලකුණු වැලඳීමෙන් පිරිමසා ගන්නා උන් අතිදක්ෂ  මලකුණු පරිභොජකයන්ද වුවද, සිංහයන් අග්‍ර සහ මුදුන් විලෝපියන් වෙති
සිංහයන් සාමාන්‍යයෙන් මිනිසුන් දඩයම් නොකලද එසේ කල වුන් සිට ඇත
ප්‍රධාන වශයෙන් දිවා කාලය පුරා නිදා ගන්නා සිංහයන්, ප්‍රාථමික ලෙසින් රාත්‍රි කාලයේදී සක්‍රීය වන අතර (නිශාචරමය), සමහරවිට හිමිදිරියෙහිදී (අවරමය) සක්‍රීය වෙති
කේශර සහිත වීම නිසාවෙන්ම, පිරිමි සිංහයන් අතිශයින්ම වෙන්කර හඳුනාගත හැකි වන අතර, මානව සංස්කෘතියෙහි අතිශයින් පුළුල් ලෙසින් භාවිතව ඇති සත්ත්ව සංකේතය ලෙසින් පිරිමි සිංහ මුහුණ සැලකිය හැක
උච්ච පුරාශිලා සමයයෙහි, වසර 17,000 පෙර කාලසීමාවකට නිර්ණය කර ඇති  ප්‍රංශයෙහි ලැස්කෝ සහ  ෂෝවේ ලෙණ් කැටයම් සහ සිතුවම් සිට, උන් සිටි සියළු පුරාතන සහ මධ්‍යතන සංස්කෘතීන් සමස්තය තුල පාහේ උන්ගේ නිරූපණයන් දක්නට ඇත
මූර්තීන් තුල, සිතුවම් තුල, ජාතික කොඩි තුල සහ සමකාලීන චිත්‍රපට සහ සාහිත්‍යය කෘතීන් තුල  අති විසල් වශයෙන් එය නිරූපණය කර ඇත
රෝමානු අධිරාජ්‍යය සමයයෙහි සිට සත්ත්ව සංචිත තුල සිංහයන් සිර කර තැබුණු අතර, දහඅටවන සියවසෙහි අග භාගයෙහි සිට ලොව පුරා සත්වෝද්‍යානයන්හී ප්‍රදර්ශන සත්ත්ව විශේෂයක් ලෙසින් වඩාත්ම ඉල්ලුමක් ඇති සත්ත්ව විශේෂයක් බවට සිංහයන් පත්ව ඇත
අන්තරයාට ලක්ව ඇති  ආසියාතික සිංහයන් සඳහා අභිජනන වැඩසටහන් ක්‍රියාත්මක කිරීමට සත්වෝද්‍යානයන් සහයෝගයෙන් කටයුතු කරති
වර්ගීකරණය සහ පරිණාමය

සිංහයාගේ සමීපතම නෑදෑයන් වන්නේ පැන්තේරා ගණයෙහි අනෙකුත් ජීවී විශේෂයන්ය
ව්‍යාඝ්‍රයා, හිම කොටියා, ජගුවරයා, සහ කොටියා
2006 සහ 2009 වසරයන්හිදී කල අධ්‍යයන වලින් නිගමනය කෙරුණේ ජගුවරයා යනු සිංහයාගේ භගිනි විශේෂයක් බවත් කොටියා යනු ජගුවරයා/සිංහයා ශාඛාවේ ගේ භගිනි වර්ගයක් බවත් වන අතර  2010 සහ 2011 වසර වලදී කෙරුණු අධ්‍යයන වලින් කොටියා සහ ජගුවරයාගේ ස්ථාන හුවමාරු කෙරිණි
මිලියන 1 සහ වසර 800,000 දක්වා කාලසීමාවක් තුල, අප්‍රිකාවේ පරිණාමයට පත්වූ පැ
ලියෝ ඉන්පසුව  හොලාක්ටික් ප්‍රදේශය පුරා පැතිර ගියේය
හැසිරීම 
සිංහයන් වැඩි කාලයක් විවේකීව ගතකරයි
දවසේ විසි හතර පැයෙන් පැය විස්සක්ම මෙසේ අක්‍රීයව ගතකරති
එහෙත් ඔවුහු ඕනෑම අවස්ථාවන සක්‍රිය වියහැක
දවසේ පැය දෙකක් පමණ ඇවිදිමින් ගත කරති
ආහාර ගැනීම සදහා ගත කරන්නෙ මිනිත්තු පණහක් පමණය
සාමූහික හැසිරීම් 
බළල් පවුලේ අනෙකුත් සත්වයින් මෙන් සිංහයාද සමාජශීලී සත්වයෙකි
බොහෝ සත්ව විශේෂවල මෙන් වඩාත් සමාජශීලී වන්නේ ගැහැණු සතුන්ය
පිරිමි සතුන් පරිණත අවධියේදී රැලෙන් පිටමං වන නමුදු ගැහැණු සතුන් දිගටම තම රැල අතහැර නොයයි
සිංහ රැලක සිංහයන් 15 පමණ සිටී එයින් වැඩිම කොටස ගැහැණු සතුන්ය
ස්ත්‍රී පුරුෂ දෙපාර්ශවයටම අයත් පැටවුන් කිහිප දෙනෙක් එක් රැලකට අයත්වේ
බොහෝ විට සිංහ රැළක ඇත්තේ එක් වැඩුණු පිරිමි සිංහයෙකු පමණය
ඇතැම් විට හුදෙකලාව වාසය කරන හෝ දෙදෙනකු එක්ව වාසය කරනු දක්නට ලැබේ
පිරිමි සිංහ පැටවුන් වැඩිවියට පත්වූවිට තම කණ්ඩායමෙන් ඉවත්ව යන අතර එසේ ඉවත්ව යන පිරිමි සිංහයන් මෙසේ හුදෙකලාවෙ හෝ දෙදෙනකුගෙන් යුත් කණ්ඩායමක් ලෙස සැරිසරයි
සමලිංගික හැසිරීම් දක්වන ප්‍රධානතම සත්වයෙක් වන්නේද සිංහයන්ය
ප්‍රධාන සිංහ රැළක සිටින නායක සිංහයා තරුණ සිංහයන් තම කණ්ඩායමෙන් පිටුවහල් කරන අතර තවත් වෙනත් සිංහයෙකු තම රැළට එක්වීමද වළකයි
ඇතැම් වූ විට ශක්තිමත් තරුණ සිංහයන් විසින් සිංහ රැළක නායක සිංහයා සමග සටන්කර ඔහු පරාජයකර රැලේ නායකත්වය ලබා ගනී
මෙම සටන් වලදී හැමවිටම ශක්තිවන්තයා ජයග්‍රහනය කරන අතර පරාජිතයාට බොහෝවිට අත්වන්නේ මරණයයි
පිරිමි සිංහයෙකු තමාට අයත් රාජධානියක් සොයා වසරක් පමණ ඇවිදියි
අවසානයේ ඔහු තමාට අයත් රාජධානියක් තෝරා ගන්නා අතර එය තම මුත්‍රා මගින් සීමාවන් සළකුණු කරගනී
මෙසේ තම සීමාවන් සළකුණු කිරීම සදහා පිටකළ මුත්‍රා ටික කලකින් ඉවත්ව යන බැවින් නැවත නැවත මුත්‍රා පිටකර සීමාවන් සළකුණු කිරීම සිදුකරයි
මෙම මුත්‍රා තුල විශේෂ රසායනික අඩංගු වන අතර එමගින් සිංහයින්ට රසායනික වශයෙන් පණිවිඩ ලබාගත හැක
ඔවුන්ගේ ආඝ්‍රහන ශක්තියද ඉතා ඉහල බැවින් ඉතා හොදින් රසායනික සන්නිවේදනය සිදුකල හැක
ආහාර

ප්‍රජනනය හා ජීවන චක්‍රය

හීලෑ කිරීම

සංස්කෘතිය 
විවිධ ජන සමාජවල සිංහයා හා බැඳුන විශ්වාස ඇදහිලි අභිවාර ජනප්‍රවාද පවතී
සිංහයා නිර්භීත බව අභිමානය සංකේතවත් කිරීමට යොදාගනී
බොහෝ ජනකතා වලට අනුව සිංහයා කැළේ රජා ලෙස හඳුන්වාදී ඇත
අතීත ඉන්දියාවේ ශාක්‍ය වංශිකයන් සිංහයා තම ලාංජනය ලෙස යොදාගෙන ඇතිබව ත්‍රිපිටකයේ දැක්වේ
ධර්මාශෝක අධිරාජ්‍යයාද තම ලාංජනයට සිංහරුව යොදාගෙන ඇත
ශ්‍රී ලංකාද්වීපයේ වාසය කරන සිංහල ජනතාව ගේ ආරම්භය ගැන කියන මහාවංශය නම් ඓතිහාසික ග්‍රන්ථයේ දැක්වෙන ජනප්‍රවාදයකට අනුව සිංහලයන් සිංහයකුගෙන් පැවතෙන ජන කොටසකි
එම සංෂිප්තව කතාව මේසේය
දඹදිව ලාට රට රජුගේ දියණියවූ සුප්පා දේවිය ගැල් පංසියයක් සමග වනාන්තරයක් මැදින් යමින් සිටියහ
එම වනාන්තරයේ අණසක පතුරුවාගෙන සිටි සිංහ රාජයා හදිසියේ මතුවී ගැල් පන්සීයේ සිටි ගවයන් හා පුරුෂයන් 499 දෙනාම මරා කෑවේය
එහි සිටි එකම ස්ත්‍රියවූ සුප්පා දේවිය දැක රාගය උපදවා ඇයව ගල් ගුහාවක සිරකර තබා ගනිමින් ඇය හා සංවාසයේ යෙදෙයි
මෙසේ කාලයක් ගතවනවිට සිංහයාට දාව සුප්පා දේවිය කුසින් පිරිමි දරුවකු බිහිවේ
ඔහුට සිංහභාහු යන නම තබති
පසුව දෙවන වරටත් ඇයව ගැබ්ගන්නා අතර දෙවන වතාවේ දියණියක් ලබයි
එම දියණියට සිංහ සීවලී යන නාමය තබති
මෙම දරුවන් දෙදෙන වැඩිවියට පැමිනෙන විට තම මව පියා ගැන ප්‍රශ්න කරති
අවසානයේ සිදුවූ සියල්ල සුප්පා දේවිය තම දරුවන්ට පහදයි
සිංහයා පලවැල ගෙනඒමට ඉවතට ගියවිට සිංහභාජු කුමරු ගල්ලෙන බිඳ තම මව හා නැගණිය සමග තම සීයාවූ ලාට රට රජු වෙතට යයි
තම පවුලේ අය තමා අතහැර දමා ගොස් ඇතිබව දැනගන්නා සිංහයා ගම්බිම් වනසමින් මිනිසුන් මරා දමමින් කලහකාරීව හැසිරේ
රජු මෙම සිංහයා මරා දමන ලෙස අණ කරයි
පසුව සිංහභාහු කුමරු තම පියාවූ සිංහයා මරාදැමීමට ඉදිරිපත්වේ
සිංහභාහු කුමරු එම භයානක සිංහයා මරා දමයි
පසුව තම සීයාගේ ඇවෑමෙන් ලාට රට මහරජු බවට පත්වේ
ඔහුට විජය නමින් පුතු කුමරෙකු සිටි අතර ඔහු ඉතා දඩබ්බර මුරණ්ඩු පුද්ගලයෙකු විය
තම යහළුවන් 700 දෙනකු සමග රටවැසියන් බියපත් කරමින් සොරකම් මංකොල්ලකෑම් කරමින් ජනයා පීඩාවට පත් කලෝය
රටවැසියන් මේගැන සිංහභාජු රජුට පැමිණිලි කලෝය
රජු තම පුත් විජය කුමරු හා යහළුවන් පන්සිය දෙනාගේ හිස පත්තක් මුඩුකොට රටින් පිටුවහල් කළේය
ඔවුන් තම්මැණ්නා ප්‍රදේශයෙන් ලංකාවට ගොඩබැස්සහ
පසුව විජය කුමරු ස්වදේශික යක්ෂ ගොත්‍රික ස්ත්‍රියක් විවාහ කරගන්නා අතර යක්ෂ ගෝත්‍රිකයන් මරාදමා ලංකා රජ්‍ය ලබාගනී
මේවාත් බලන්න

මූලාශ්‍ර

ආශ්‍රිත
හිපපොටේමස්

ජලාශ්‍රිත සතුන්
සත්ත්ව විද්‍යාව
සන්ධි සිංහල භාෂාවේ වචන වල උච්චාරණය පහසු විම සදහා නිසි ලෙස වචන එක් වී ගැළපීම සන්ධි නම් වේ
සිංහල භාෂාවේ සන්ධි වර්ග 10කි
ස්වර සන්ධිය 
පළමුවැනි පදයේ අග ගාත්‍රක්ෂරය (හල් අකුර) හා දෙවෙනි පදයේ මුල් ස්වරය එක් වී පද ගැළපීම ස්වර සන්ධිය නම් වේ
උදා - මල්+අසුන = මලසුන        නිල්+අඹර = නිලඹර          නිල්+උපුල් = නිලුපුල්

පුර්වස්වර ‍ලෝප සන්ධිය 
පළමුවන පදයේ අග අකුර ‍ලොප් වි (ඉවත් වී ) ඉතිරි ගාත්‍රක්ෂරය(හල් අකුර) හා දෙවෙනි පදයේ මුල් ස්වරය හා එකට ගැළපීම පුර්වස්වර ලෝප සන්ධිය නම් වේ
උදා - දන්ත+ආලේප (දන්+ත්+අ+ආලේප) = දන්තාලේප       උත්තම+ආචාර (උත්ත+ම්+අ+ආචාර) = උත්තමාචාර

පරස්වර ලෝප සන්ධිය 
සන්ධි වන පද දෙකෙන් දෙවෙනි පදයේ මුල් ස්වරය ‍ලොප් වී (ඉවත් වී ) පද ගැළපීම පරස්වර ලෝප සන්ධිය නම් වේ
උදා - ගුරු+උතුමා = ගුරුතුමා          සුර+අඟන = සුරඟන                හබර+අල = හබරල
ජන්ම+උත්සවය=ජන්මත්සවය / ජන්මෝත්සවය ද

ස්වරාදේශ සන්ධිය 
පළමුවැනි පදයේ අග ස්වරයත් දෙවැනි පදයේ මුල් ස්වරයත් යන දෙක ම වෙනුවට වෙනත් ස්වරයක් අලුතෙන් ආදේශ කිරීමෙන් පද ගැළපීම ස්වරාදේශ සන්ධිය නම් වේ
උදා - ජාතික+අභිමානය - ජාතික්+අ+අභිමානය (ආ) = ජාතිකාභිමානය       වීර+උදාර - වීර්+අ+උදාර(ඹ) = වීරෝදාර

දංකඩ යන සන්ධි පදය විසන්ධි කිරිම 
පළමුපදයේ අග ගාත්‍රාක්ෂරය (හල් අකුර) ස්වරය සමග ‍ලොප් වී(ඉවත් වී) අර්ධ අනුනාසිකය පුර්ණ අනුනාසිකයක් බවට පත්විමෙන් පද ගැළපීම ගාත්‍රාක්ෂර ලෝප සන්ධිය නම් වේ
උදා - කෙළොඹ+තොට (කො ළො+ඹ+අ+තොට) = කොළොම්තොට            තඹ+පලා (ත+ඹ+අ+පලා) = තම්පලා

ගාත්‍රා‍දේශ සන්ධිය 
පළමුවැනි පදයේ අග ගාත්‍රාක්ෂරය (හල් අකුර) හෝ දෙවෙනි පදයේ මුල් ගාත්‍රාක්ෂරය (හල් අකුර) හෝ ලොප් වි (ඉවත් වී) වෙනත් ගාත්‍රාක්ෂරයක් (හල් අකුරක්) අලුතෙන් ආදේශ වීමෙන් (පැමිණීමෙන් )පද ගැළපීම ගාත්‍රාදේශ සනිධිය නම් වේ
උදා - පිළි+කම් (පිළි+ක්+අ+ම්) ක් තැනට ය් ආදේශ වීමෙන් =  පිළියම්     සිත්+කරු (සිත්+ක්+අ+රු) = ක් තැනට අ ආදේශ වීමෙන් = සිත්තරු

ආගම සන්ධිය 
පළමුවැනි පදයේ අග ස්වරය ‍ලොප් නොවී (ඉවත් නොවී) දෙ‍වැනි පදයේ මුල් ස්වරය වෙත ගාත්‍රාක්ෂරයක් (හල් අකුරක්) අලුතෙන් ආදේශ වීමෙන් (පැමිණිමෙන්) පද ගැළපීම ආගම සන්ධිය නම් වේ
උදා -  කටු+අල කටු+වි+අල = කටුවල              නි+අවුල්
නි+ර්+අවුල් = නිරවුල්            නො+එක්
නො+ය්+එක්(ය්)
නොයෙක්

පුර්වරූප සන්ධිය 
පළමුවැනි පද‍යේ අග ගාත්‍රාක්ෂරයේ (හල් අකුරේ)ස්වරැපය ම (හැඩයම) දෙවෙනි පදයේ මුල් ගාත්‍රාක්ෂරය ද ගැනිමෙන් පද ගැළපීම පුර්වරූප සන්ධිය නම් වේ
උදා -  සිත්+කම් = සිත්තම්              කම්+හල = කම්මල

පරරූප සන්ධිය 
දෙවෙනි පදයේ පළමුවැනි ගාත්‍රාක්ෂරයේ (හල් අකුරේ) ස්වරැපය ම (හැඩය ම) පළමුවැනි පදයේ අග ගාත්‍රාක්ෂරය  ද (හල් අකුර ද ) ගැනීමෙන් පද ගැළපීම පරරැප සන්ධිය නම් වේ
උදා - අත්+ලස් = අල්ලස්                     දුක්+පත් = දුප්පත්                      කොක්+ගල = කොග්ගල

ද්විත්ව රැප සන්ධිය 
පළමුවැනි පදයේ අග ස්වරය ලොප් වි (ඉවත් වි) ඉතිරි ගාත්‍රාක්ෂරය(හල් අකුර) දෙකක් බවට පත් වී ඉන් එක් ගාත්‍රාක්ෂරයක් (හල් අකුරක්) දෙවැනි පදයේ මුල් ස්වරය සමඟ එක්විමෙන් පද ගැළපීම ද්විත්වරැප සන්ධිය නම් වේ
උදා - වක්+අත්ත (වක්+ක්+අත්ත) = වක්කත්ත                            කොස්+ඇට (කොස්+ස්+ඇට) = කොස්සැට
දෙපසින්ම ගසු සිටුවා සෘජු මාර්ග ඉංග්‍රීසි බසින් avenue නමින් හඳින්වේ
සිංහලෙන් මෙයට ආසන්නම සම්ප්‍රදායික යෙදුම  දෙවැට වුවද එය නිවරදි තේරුම ලබා නොදේ
තුරුමග යන්න නිවැරදි පරිවර්තනයයි
තුරුමග වචනය මුලු කාලයේ නොතිබුනු බැවින් කොළඹ නගරයේ පැරණි avenue නාම සිංහලට පරිවර්ථනයේදී මාවත ලෙසම යොදා ඇත
ශ්‍රී ලංකාවේ වත්මන් තුරුමං 
 නිදහස් තුරුමග ( නිදහස් මාවත) - කුරුඳුවත්ත
 රීඩ් තුරුමග - කුරුඳුවත්ත

References

මාර්ග
උද්‍යානකරණය
මගීන්ගේ ගිමන් අවශ්‍යතා වෙනුවෙන් මහමග අසල පුරාණයේ ඉදිකල ගිමන්හල්  අම්බලම නම්වේ
මෙය කඩුගන්නාවෙහි ඉදිකොට තිබෙන පැරණි අම්බලම 

For Education Anuga senithu de silva youtube chanel  

එය SUBCRIBE කරන්න
//youtube
com/channel/UCGZgDwcVV9lX0He_TpjHCHQ 

el

අම්බලම් ඉදිකිජ්රීග්ම
මගී පහසුව උදෙසා අම්බලමක් ඉදිකිරීම, උතුම් පුණ්‍යකර්මයක් ලෙස පැරණි ජනයා සැළකූහ
ඒ අනූව රටෙහි විවිධ ගම්මානයන් තුල අම්බලම් ඉදි කෙරුණු අතර, ඒවායේ විශාලත්වය, අලංකාරය හා වටිනාකම එය නිර්මාණය කළ සැදැහැවතුන්ගේ වත්පොහොසත්කම් අනුව සිදුවිය
පුද්ගල තරාතිරම් අනූව මෙරට ඉදිකරන ලද අම්බලම් වර්ග 2 ක් හඳුනාගත හැකිය
මැටි අම්බලම්
සාමාන්‍ය පුද්ගලයන් සඳහා ඉදිකල අම්බලම්
===සිටුවීමට සහ 
අම්බලමක් ඉදිකිරීමේදී, අම්බලම භාවිත කරන්නන්ගේ උපරිම පහසුව ඇතිවන පරිදි සුදුසු ස්ථානයක එය නිර්මාණය කෙරුණි
බොහෝවිට ගමන් මාර්ගයේ වූ ළිඳක් අසල, දොලක් අසල, කුඹුරක් අසල ආදී වශයෙන් අම්බලම් ඉදිවිය
නමුත් විහාරස්ථාන ආශ්‍රිතව අම්බලම් ඉදිවීම ඉතා අවම වූයේ, අම්බලමේ කාර්යය පන්සලේ බණ මඩුවෙන් ඉටුවූ නිසායි
හුදෙක් ලැගුම් හලක් වශයෙන් භාවිතයට පමණක්ම නොව, අම්බලමක් ඉදිකිරීමේදී එම ගොඩනැගිලිවලට අපූරු සුන්දරත්වයක් එක් කරමින් ඊට විවිධ කලා නිර්මාණයන් ඇතුලත් කිරීමටද, එකල ශිල්පීහු ක්‍රියා කලහ
මල්කම් ලියකම් ආදිය යොදමින් අම්බලම් අලංකාර කිරීමට ඔවුහු පියවර ගත්හ
එලෙස ඉදිකරන ලද අම්බලම් කිහිපයක් වර්තමානයේදී පවා මෙරට දැකගත හැකිවෙයි
ඇතැම් අම්බලම් ඉදිකිරීම සඳහා රාජ්‍ය අනුග්‍රහය පවා ලැබුණු බව සඳහන් වෙයි
අම්බලමක් තුල ලැගුම් ගන්නා තාවකාලික ජනයාගේ පරිහරණය පිණිස, අම්බලම අසලින්ම පිංතාලියක් තැබීමද, අම්බලමක් ඉදිකිරීම සම්බන්ධව බිහිවූ විශේෂ අංගයක් ලෙස සැළකෙයි
මෙය Education Anuga Senithu De Silva Youtube Chanel වෙතින් ඔබට

අම්බලම භාවිතය
ඈත දුරබැහැර ප‍්‍රදේශවල සිට පා ගමනින් හා කරත්ත වැනි රථ ආදියෙන් සංචාරයේ යෙදුණු මගීන්, සිය ගමන් විඩාව නිවා ගැනීමට ගිමන් හලක් වශයෙන් අම්බලම භාවිතා කරන ලදී
ඈත අතීතයේදී මෙරට ගම් ප්‍රදේශයන්, එක් එක් ග්‍රාම ප්‍රධානියෙකු යටතේ පාලනය වූ බව පැවසෙයි
ගම්මානයේ සිදු කරන පොදු කටයුතු සම්බන්ධ සංවාද, නඩු හබ ඇසීම් හා වෙනත් ප්‍රජා රැස්වීම් කටයුතු ආදිය මෙම ග්‍රාම ප්‍රධානියා විසින් සිදු කරන ලදී
මුල් සමයේදී මෙවැනි ප්‍රජා රැස්වීම් එළිමහනේ පැවැත්වූවත්, පසුව එම කටයුතු සඳහාද අම්බලම් ප්‍රයෝජනයට ගත් බව සඳහන් වෙයි
අම්බලම ආශ්‍රිත ගොඩනැගුණු සාහිත්‍ය
සිංහල පද්‍ය සාහිත්‍ය විෂයෙහි ලා සන්දේශ කාව්‍යයන්වලදී ද අම්බලම් පිළිබඳ තොරතුරු සදහන් වේ
සංදේශ කාව්‍ය
සංදේශ කාව්‍යයන් කිහිපයකම අම්බලම් පිළිබඳ තොරතුරු හුවා දක්වයි. 

15 වන සියවසේ රචනා කරන ලද  සැළලිහිණි සංදේශයේ, කෝට්ටේ සිට කැළණිය දක්වා වූ ගමන් මාර්ගය තුල හමුවන අම්බලමක් පිළිබඳ තොරතුරු දැක්වෙයි
ගිරා සංදේශයේ සඳහන් වන පරිදි වලිතොට නම් අම්බලම වෙත සේන්දු වන ජනයා විවිධ කතාන්දර, හිටිවන කවි සහ තේරවිලි ආදිය ගැලපූ බව පැවසෙයි
අම්බලම වෙත පැමිණි වැඩිහිටියෝ හිටිවන කවි මගින් එකල රජුගේ ගුණ වර්ණනා කරන ලදී
18 වන සියවසේ රචනා කරන ලද නීලකොබෝ සංදේශය තුල දකුණු පළාතේ පාලොන්නරුව ග්‍රාමයෙහි පිහිටි අම්බලමක් පිළිබඳව විස්තර කෙරේ
එම අම්බලමේ බිත්ති මත සිංහ සහ දිවියන්ගේ රූප ඇඳ තුබූ බව ඉන් සඳහන් වෙයි
1813 රචනා කෙරූ දියසැවුල් සංදේශයේ උවුවෙල ග්‍රාමයේ වූ අම්බලමක් ගැන තොරතුරු හෙළි කරයි
අම්බලමේ  පිනා                          පිනා
වලං කඳක් ගෙනා                ගෙනා
ඒක බිදපු    ගොනා             ගොනා
ඒකට මට හිනා                      හිනා

ලංකාවේ දැනට පවතින පුරාණ අම්බලම්

 ඇම්බැක්ක අම්බලම
 මංගලගම අම්බලම
 අප්පල්ලගොඩ අම්බලම
 කන්දේවෙල අම්බලම
 උඩුවෙල උඩගම අම්බලම
 කරගහගෙදර අම්බලම
 උඩුනුවර - හේන්දෙණිය අම්බලම
 මීපේ අම්බලම
 අැටම්පිටිය අම්බලම
 ගිරුවා අම්බලම
 රුකුලා අම්බලම
 ගොඩමුණේ අම්බලම
 මැදගම අම්බලම
 උඩුවෙල ගිණිහිරිය අම්බලම
 හඟුරන්කෙත අම්බලම
 කෙන්ගල්ල අම්බලම
 දීවිල්ල අම්බලම
 කැටවල අම්බලම
 දවුලගල අම්බලම
 ජුබිලි අම්බලම
 පුටුපාගල අම්බලම
 ගොඩමුන්න අම්බලම
 හේවා විස්ස අම්බලම
 දූල්වල වෙල මැද අම්බලම
 මාකඩවර අම්බලම
 ඇවරියවල අම්බලම
 කිරිඔරුව අම්බලම
 කඩුගන්නාව අම්බලම
 පනාවිටිය අම්බලම
 මාරස්සන අම්බලම
 ඇල්ලවත් ඔය අම්බලම
 දෙහල්කඩ අම්බලම
 බෝතලේ වෙල මැද අම්බලම
 කෝට්ටේ ගල් අම්බලම
 ගල්කොත අම්බලම

මේවාද බලන්න
 පිංතාලිය

මූලාශ්‍ර

ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිහාසය
පුරාවිද්‍යාව
මාර්ග - ශ්‍රී ලංකාව
පුරා විද්‍යාව - ශ්‍රී ලංකාව
මහ මග ගමන් කරන මගීන්ගේ පැන් පවස සංසිඳුවා ගැනීම පිණිස මාර්ගය අසල තබා ඇති පානීය ජල බඳුන පිංතාලිය/පැන්තාලිය නම් වේ
මෙලෙස මහ මග යන එන්නන්ගේ පිපාසය සංසිඳවා ගනු පිණිස පැන් කළයක් තැබීම සහ එය හිස්වූවිට නැවත පිරිසිදු ජලය පුරවා  තැබීම හා පැන් ගැනීමට භාජනයක් හා බීම පිණිස තවත් භාජනයක් තැබීම උසස් පින්කමක් ලෙස, එකල පැරණි ජනයා විශ්වාස කළහ
පැන්තාලියෙන් පැන් ලබාගැනීම සඳහා පැන්ළුව (කෙණෙස්ස) පවතී
හැන්දක් වැනි ව්‍යුහයක් වන එය, පැන්තාලියෙන් පරෙස්සමට පැන් ලබා ගැනීම උදෙසා භාවිතා කරයි
විවිධ දෑ යොදාගනිමින් පැන් ලබාගැනීම නිසා පැන්තාලියෙහි වූ ජලය අපිරිසිදු වීම, මෙම පැන්ළුව මගින් අවම කරයි
මහ මග යන එන්නන්ගේ පිපාසය සංසිඳවා ගනු පිණිස පානීය ජල බඳුනක් තැබීමේ මෙම වටිනා සංස්කෘතිය, ශ්‍රී ලංකාවේ සහ මියන්මාරයෙහි දැකගත හැකිවෙයි
මේවාද බලන්න
 අම්බලම

මූලාශ්‍ර

සිංහල සංස්කෘතිය
මාර්ග - ශ්‍රී ලංකාව
මධ්‍යම ප්‍රතිපදාව, මැදුම් පිළිවෙත  හෙවත් ආර්ය අශ්ටාංගික මාර්ගය (
中道 zhōngdo
中道 chūdō) යනු, උන්වහන්සේ විසින් අවබෝධ කරගත් විමුක්තිය කරා මෙහෙයවන මාර්ගයෙහි ස්වභාවය විස්තර කිරීමට සිද්ධාර්ථ ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේ භාවිතා කළ පදයයි
මජ්ඣිම පටිපදා යන්න බුදුන් වහන්සේ විසින් පළමුව භාවිතා කර ඇත්තේ, උන්වහන්සේගේ පළමු දේශනාවෙහිදී (ධම්මචක්කප්පවත්තන සූත්‍රය) කාමසුකල්ලිකානුයෝගය සහ අත්තකිලමතානුයෝගය යන අන්ත අතහැර පිළිපාදිය යුතු ආර්ය මාර්ගය ලෙස ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගය විස්තර කිරීමටයි
පසුව පාලි  සාහිත්‍යය විසින්, ශාශ්වත දෘෂ්ටිය සහ  උච්ඡේද සෘෂ්ටිය යන අන්ත අතර මැදි දැක්මක් වන  ප්‍රතීත්‍යසමුත්පාදය පිළිබඳ බුදුන් වහන්සේගේ ධර්මය හැඳින්වීමටද  මැදුම් පිළිවෙත යන පදය යොදා ගති
මධ්‍යම ප්‍රතිපදාව යනු ආර්ය අෂ්ඨාංගික මාර්ගයට අනුව ජීවත් වීමයි
උච්ඡඡේද වාදයත් ශාස්වත වාදයත් අතර වූවක් නොව මෙය ඉන් බොහො වෙනස් වූවකි
මෙහි මධ්‍යම යන්නේ අර්ථය ප්‍රධාන යන්නයි
සමාන පද
 මධ්‍යම ප්‍රතිපදාව
 මැදුම් පිළිවෙත
මජ්ඣිමා පටිපදාව
මැද මාවත
 මාර්ග සත්‍ය
 ආර්ය මාර්ගය
 ආර්ය අශ්ටාංගික මාර්ග
 දුක්ඛ ගාමිණී නිරෝධ පටිපදා

වදන්
 මධ්‍යම ප්‍රතිපදාවෙහි “මධ්‍යම ” යන වචනයෙන් අදහස් කරන්නේ “මැද ඇති” යන්න නොව “ප්‍රධාන” යන්නයි
- මධ්‍යම  තැපැල් හුවමාරුව, මධ්‍යම  බස් නැවතුම්පල)

 
 "ආර්ය"  යන වචනයහි තේරුම “උතුම්” යන්නයි
බුදු,පසේබුදු,මහරහත් උතුමන්ලා වහන්සේලා ද ආර්ය නම් වෙති
මධ්‍යම  ප්‍රතිපදාව,උන්වහන්සේලා විසින් පිළිපදින ලද අංග අටකින් යුත් ප්රවතිපත්ති මාර්ගයක් නිසා ආර්ය අශ්ටාංගික මාර්ග යන නමින්ද හැදින්වේ
සසර දුක් නැති කිරීම “දුක්ඛ නිරෝධ” නමින් හැදින්වේ
මධ්යලම ප්රයතිපදාව සසර දුක් නිවාලන ,නිවනට පමුණුවන ප්‍රතිපත්තිය වන හෙයින් දුක්ඛ නිරෝධගාමිණී පටිපදා නමින් ද හැදින්වේ
මධ්‍යම ප්‍රතිපදාවේ අෂ්ඨාගය

A) සීල  (හික්මවාගැනීම) 

1) 	නිවැරදි වචන ( සම්මා වාචා )

2) 	නිවැරදි කර්මාන්ත (සම්මා කම්මන්ත)

3)	නිවැරදි දිවි පැවැත්ම (සම්මා ආජීව )

B)සමාධි  (කෙලෙස් යටපත් කරගැනීම) 

4)	නිවැරදි වෑයම ( සම්මා වායාම)

5)	නිවැරදි සිහිය ( සම්මා සති)

6) 	 නිවැරදි සිත් එකඟකම ( සම්මා සමාධි )

C)	ප්‍රඥා(කෙලෙස් නැති කරගැනීම) 

7) 	නිවැරදි දැකීම ( සම්මා දිට්ඨි )

8) 	නිවැරදි සංකල්පනාව  (සම්මා සංකප්ප )

සටහන්

ආශ්‍රිත ලිපි
 මධ්‍යමක

වැඩිදුර කියවීම්

බාහිර යොමු
 මැදුම් පිළිවෙත
 මැදුම් පිළිවෙත 
 මැදුම් පිළිවෙත 
 මැදුම් පිළිවෙත 
මජ්ඣිමා පටිපදාව හා මැද මාවත https
//panhinda
sirisaddharmaya
net/මජ්ඣිමා-පටිපදාව-හා-මැද/

ආර්ය අෂ්ඨාංගික මාර්ගය
ජිමී වේල්ස් සිය සගයින් සමග එක්ව 2001 ජනවාරියේදී විකිපීඩියා විශ්වකෝෂය ඇරඹියේය
ඉන් නවමසක් ගත වන විට විශ්වකෝෂයට ලේඛන දසදහසක් එක්වුණි
2003දී ලක්ෂයකි
2004දී දසලක්ෂයකි
මේ සියල්ල ලියන්නේ ලෝකයේ නන් දෙස සිටින නොයෙක් තරාතිරමේ අයයි
ඕනෑම කෙනෙකුට විකිපීඩියාවේ ඇති දේ සංස්කරනය කරන්නට පුළුවන අලුතින් දේ එක් කරන්නට පුළුවන
එය කිසිවෙක් පාලනය කරන්නේ නැත
මෙසේ විකිපීඩියාව දෙස බලාගෙන එයට ලියමින් සිටින පනස් දහසක් සෙනෙග නන් දෙස සිටිති
ඉන් පහලොස් දහසක් දෙනා ස්වෙච්ඡාවෙන් විකිපීඩියාවට එක්වී නිතරම එහි සංයුතිය ගැන සොයති
මින් තුන්දහසක් දෙනා මාස්පතා මෙහි ඇති ලේඛන නිවැරදි කරති
මේ නිවැරදි කිරීමේ වෑයමත් සමතුලනය වී තිබීම පමනක් ප්‍රමානවත් නැත
එය නිවැරදි පැත්තට හොදටම බරවී තිබිය යුත්තකි
විකිපීඩියා වෙබ් අඩවිය කිසිදු ලෙසකින් වාණිජ පරමාර්ථයකින් ක්‍රියාත්මකවන වෙබ් අඩිවියක් නොවන අතර එය හුදෙක් ස්වෙච්ඡා අරමුණකින් මෙහෙයවනු ලබන වෙබ් අඩවියකි
එබැවින් එයට උපකාරයක් ලෙසින් සහ එහි පැවැත්ම උදෙසා මුදල් පරිත්‍යාග බලාපොරොත්තුවන බවට ජිමී වේල්ස් ඉල්ලීමක් කර තිබේ
ඔහු එම ඉල්ලීම කර ඇත්තේ http
//wikimediafoundation
org වෙබ් අඩවිය ඔස්සේය
ජිමී වේල්ස් ප්‍රකාශ කරනුයේ විකිපීඩියා වෙබ් අඩිවිය ආරම්භ කර වසර 10ක් මේවන විට ගතව ඇති බවය
එය මිලියන 400කට අධික පිරිසක් එක් මසකදී තොරතුරු ලබා ගැනීම වෙනුවෙන් පරිශීලනය කරනු ලැබේ
අන්තර්ජාලය හා සම්බන්ධ වුණු පිරිසගෙන් හතරෙන් තුනක ප්‍රමාණයක්ම මෙම වෙබ් අඩවිය පරිශීලනය කරනු ඇත
එමෙන්ම විකිපීඩියා ලොව ජනප්‍රියතම වෙබ් අඩවි අතර පස්වැනි ස්ථානයෙහි පසුවේ
මුල් දිවිය සහ අධ්‍යාපනය 
1966, අගෝස්තු 7 දිනදී, වේල්ස් උපන්නේ හන්ට්ස්විල්, ඇලබාමාහිදීය
ඔහුගේ පියා ජිමී, සිල්ලර බඩු කඩ කළමනාකරුවෙකු ලෙසින් සේවය කළ අතර, ඔහුගේ මව ඩොරිස් සහ ඔහුගේ ආච්චි අර්මා, හවුස් ඔෆ් ලර්නිං, නම්වූ තනි කාමර පාසැල් නිවසක සම්ප්‍රදායට අයත්  කුඩා පෞද්ගලික පාසලක්  පවත්වාගෙන ගිය අතර, වේල්ස් සහ ඔහුගේ සහෝදර සහෝදරීයන් තිදෙන ඔයුන්ගේ මුල් අධ්‍යාපනය ලැබුවේ එහිදීය
වෘත්තිය

චිකාගෝ ඔප්ෂන්ස් ඇසෝසියේට්ස් සහ බොමිස් 
චිකාගෝ, ඉලිනෝයිහී  ඉදිරි ගණුදෙනු සහ විකල්ප වෙළෙඳ ව්‍යාපාරික ආයතනයක් වූ චිකාගෝ ඔප්ෂන්ස් ඇසෝසියේට්ස්හි රැකියාවක් ලැබුමට 1994දී වේල්ස් සමත් විය
න්‍යුපීඩියා සහ විකිපීඩියාවේ සම්භවය 

මුදල් උපැයීමේ මාර්ගයක් ලෙසින් සාර්ථකත්වයට පිවිසීමට  බොමිස්  අසමත් වුවද, ඔහුගේ ඉමහත්වූ ආශාවවූ මාර්ගගත විශ්වකෝෂයකට අවශ්‍ය මූලධනය සැපයීමට එය සමත් විය
විකිපීඩියා

සැංගර් විසින් විකිපීඩියාව දුටුවේ, ප්‍රාථමික වශයෙන් න්‍යුපීඩියාව ප්‍රවර්ධනයට සහය කර ගත හැකි මෙවලමක් ලෙසින් වන අතර,  වේල්ස්ට හැඟී ගියේ, ඔහු සිහින මවමින් සිටි සත්‍ය වශයෙන්ම සහයෝගී, දැණුම ඒකරාශී කිරීමේ නිදහස් උත්සාහය බවට පත් වීමේ හැකියාව විකිපීඩියාව සතු බවයි.

මතභේදය

ඔහු විකිපීඩියාවේ එකම ආරම්භකයා වන බව,  වේල්ස් තරයේ ප්‍රකාශ කර සිටි අතර, සමාරම්භක ලෙස සැංගර්ගේ නම්කිරීම ගැන ඔහු විසින් ප්‍රසිද්ධයේ විරුද්ධත්වය පළ කළේය
2001 සැප්තැම්බර් තරම් අතීතයෙහිදී ද නිව්යෝර්ක් ටයිම්ස් විසින් සැංගර් සහ වේල්ස් සමාරම්භකයන් විසින් නියම කොට දැක්වුනු අතර, 2002 ජනවාරි මසදී නිකුත් කෙරුණු විකිපීඩියාවේ පළමු පුවත් පත් නිවේදනයෙහිදී   වේල්ස් සහ සැංගර් ආරම්භකයන් ලෙසින් නම් කෙරිණි
එම වසරේ අගෝස්තු මාසයේදී, වේල්ස් විසින් තමාන් හඳුන්වාදුන්නේ විකිපීඩියාවේ "සමාරම්භක" ලෙසිනි
තමන්ගේ පුද්ගලික වෙබ් පිටුවෙහි සැංගර් විසින් එක්රැස් කෙරුණු සබැඳි ගොන්නකින් සනාථ කෙරුණේ  සැංගර් සහ වේල්ස් සමාරම්භකවරුන් යන තත්ත්වයයි
ප්‍රකාශිත කෘතීන්

ආශ්‍රිත
සටහන්

1966 උපත්
විකිපීඩියා
විකිමීඩියා පදනම
චරිත කතා
1966 උපත්
කැපීමකින් ඇතිවූ නොගැඹුරු තුවාල නැවත සැකසීමට ගන්නා සිංහල බේතකි
සිංහල බෙහෙත්
ක්‍රවුන් මාල්ස් ශ්‍රී ලංකව පුරා මනාලියන්ගේ ආභරණ, වේල් සාරි සහ අනෙකුත් මංගල අවශ්‍යතාවය න් සපය යි
ඔබට අවශ්‍ය භාණ්ඩ නොමිලයේ ඔබගේ නිවසටම ගෙනවිත් දෙනු ලබේ
කුලියට සහ මිලට ගනීමට පහසු ගෙවීමෙ ක්‍රම සහිතයි
විමසන්න
0382236378
0714735440

පිවිසෙන්න
www
crownmals
com

crownmals99@gmail
දේශමාන්‍ය (‍ජාතියෙහි අභිමානය) යනු,  ශ්‍රී ලංකා රජය විසින්  සිවිල් සම්මානයක් ‍ලෙසින් පිරිනැමෙන දෙවන ඉහළතම ශ්‍රී ලාංකික ජාතික සම්මානය ( ශ්‍රී ලංකාභිමාන්‍ය ට පසුපසින්) වේ
එය සාම්ප්‍රදායික ලෙසින් ලාභියාගේ නමට  අභිධානයක් හෝ උපසර්ගයක් හෝ ලෙසින් භාවිතා ‍වේ
ලාභීන්
‍දේශමාන්‍ය ලාභීන් අතර පහතවුන් සිටින මුත් ඔවුන් සියල්ල පහත නොදැක්වේ
ශාස්ත්‍රඥයන්
රාධිකා කුමාරස්වාමි – විද්වත්, මානව අයිතිවාසිකම් ක්‍රියාකරු, UNHR රාජ්‍යතාන්ත්‍රික

ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය
 ජෙෆ්රි බාවා - ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පී

කලාව
 ඩබ්ලිව්. ඩී. අමරදේව – සංගීත අධ්‍යක්ෂක

සිවිල් සේවය, දේශපාලකයන්, රාජ්‍යතාන්ත්‍රිකයන්
 වර්නන් මෙන්ඩිස් – රාජ්‍යතාන්ත්‍රික
 නිශ්ශංක විජයරත්න – දේශපාලනඥ
 ජේම්ස් පීටර් ඔබේසේකර III – දේශපාලනඥ
 බ්‍රැඩ්මන් වීරකෝන් – සිවිල් සේවක 
 නෙවිල් කනකරත්න – රාජ්‍යතාන්ත්‍රික
 මොහාමඩ් අබ්දුල් බකීර් මාකර් – දේශපාලනඥ
 ඩොරීන් යං වික්‍රමසිංහ – දේශපාලනඥ
 එච්. ඇල් ද සිල්වා – රාජ්‍යතාන්ත්‍රික, ජනාධිපති නීතිඥ

කර්මාන්ත
 හැරී ජයවර්ධන – ව්‍යාපාරික, විවිධාංග
 කෙන් බාලේන්ද්‍ර – ව්‍යාපාරික, විවිධාංග
 ලලිත් කොතලාවල – ව්‍යාපාරික, සෙලින්කෝ

අධිකරණය
 වී. මාණික්කවාසගර් – මහාධිකරණ විනිශ්චයකාර

හමුදාව
 ඩී. එස්. ආටිගල – ජනරාල්
 ඩෙනිස් පෙරේරා - ලුතිනන් ජනරාල්
 පැඩී මෙන්ඩිස් - එයාර් චයිෂ් මාර්ෂල්

අනිර්දිෂට
නිශ්ශංක විජේවර්ධන 
ආචාර්ය නන්දදේව විජේසේකර 
මහාචාර්යය නන්දදාස කෝදාගොඩ
ඊ. එල්. බී. හුරුල්ලේ
මහාචාර්යය ඒ. එච්. ෂෙරිෆ්ඩීන් 
මහේෂ් අමලීන් 
සෝලි කැප්ටන්

ආශ්‍රිත

මෙයද බලන්න
ශ්‍රී ලාංකික සම්මාන ක්‍රම විධිය
ශ්‍රී ලංකාභිමාන්‍ය
දේශබන්ධු

ශ්‍රී ලංකා‍වේ නම්බුනාම, භූෂණ, හා පදක්කම්
ශ්‍රී ලංකාවේ සිවිල් ප්‍රදාන හා භූෂණ
ශ්‍රී ලංකාවෙහි අභිධානයන්
බ්‍රිතාන්‍ය ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පීන්ගේ රාජකීය ආයතනය (RIBA) යනු ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පීන් සඳහා එක්සත් රාජධානියෙහි පිහිටි වෘත්තීය සමූහනයකි
ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පියෙකු යනු ‍ගොඩනැගිලි සැලසුම්කරනය හා පිරිසැලසුම පිළිබඳව පුහුණුව හා වරලත් සහ, ගොඩනැගිල්ලක් තැනී‍මේ ක්‍රියාවලිය අධීක්ෂණය කිරීමෙහි නිරතවන්නෙකු වෙයි
ශබ්දනිෂ්පත්තියේ ආකාරයට, ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පියා යන අරුත දෙන ඉංග්‍රීසි වදන වන architect ආකි‍ටෙක්ට් බිඳී එන්නේ ලතින් architectus ආකි‍ටෙක්ටස් යන්නෙන් වන අතර, එය බිඳී ඇත්තේ ග්‍රීක arkhitekton  ආකි‍ටෙක්ටෝන් (arkhi-, ආකි-, ප්‍රධාන + tekton, ටෙක්ටෝන්,ගොඩනගන්නා), එනම් ප්‍රධාන  ගොඩනගන්නා යන්නෙනි
ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පියෙක් යනු ගොඩනැගිලි ඉදිකිරීමේ දී සිදු කෙරෙන සැලසුම්  කිරීම්, සැලසුම් නිර්මාණය කිරීම් සම්බන්ධව කටයුතු කරන පුද්ගලයෙකි
ඉංග්‍රීසි  භාෂාවට ආකිටෙක්ට්" යන වචනය පැමිණ ඇත්තේ ග්‍රීක්  භාෂාවේ  ආකිටෙක්ටන්"/arkhitekton  (ආකි-ප්‍රධාන, ටෙක්ටන්-තනන්නා) යන වචනය ඇසුරෙනි
පුළුල්ව අර්ථ දැක්වීමේ දී ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පියා යනු  පුද්ගලයින්ගේ අවශ්‍යතාවයන් නිර්මිත පරිසරයට පරිවර්තනය කරන්නෙකි
ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පියෙකු සෑමවිටකම පාහේ පොදු ජනතාවගේ ආරක්ෂාව හා සුභ සිද්ධිය සඳහා වන වෘත්තිමය තීරණ ගත යුතුය
ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පීන්ට, අනෙක් වෘත්තීයන්හි නියැලෙන පුද්ගලයින් මෙන්ම ඒ සඳහාම වූ විශේෂිත අධ්‍යාපනයක් ලබා තිබීම හා පළපුරුද්දක් තිබීම අත්‍යවශ්‍ය වේ
එමෙන්ම ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පයෙහි නියැලීමට අවශ්‍ය සුදුසුකම් නොයෙකුත් ස්ථානයන්ට අනුව වෙනස් වේ
ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පියෙකු හට ජීවමානව සිටියදී ලැබිය හැකි උසස්ම සම්මානය වන්නේ ප්රිට්ස්කර් ත්‍යාගයයි (Pritzker Prize)
එය ගෘහනිර්මාණය සඳහා වන නොබෙල් ත්‍යාගය ලෙසද හැඳින්වේ
ගෘහ නිර්මාණය සඳහා වන සම්මානයන් ඇමරිකානු ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පීන්ගේ  රාජකීය ආයතනය වැනි ජාතික ප්‍රාදේශීය  වෘත්තිමය සංගම්  මඟින් ද ප්‍රදානය කෙරේ
එවැනි තවත් සම්මානය ලෙස අල්බාර් ආල්ටෝ පදක්කම (පින්ලන්තය) සහ කාල්ස්බර්ග් ගෘහ නිර්මාණ සම්මානය (ඩෙන්මාර්කය) හැඳින්විය හැක
ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පියා යන යෙදුම වෘත්තිමය වශයෙන් සුදුසුකම් ලැබූ පුද්ගලයෙකු හැඳින්වීමට  භාවිතා කළ ද, එය බොහෝ විට නිර්මිත හෝ ස්වාභාවික අවස්ථාවන් වලදී ක්‍රමවත්භාවයක් ලබා දෙන්නා වූ පුද්ගලයෙකු හැඳින්වීමට ද භාවිතා වේ
ජෝර්ජියා යන්නට ප්‍රමුඛ අර්ථ දෙකක් ඇත
ජෝර්ජියා (රට), පූර්වයෙහි හැඳින්වුනේ
ජෝර්ජියානු සෝවියට් සමාජවාදී ජනරජය (1921–1991), සෝවියට් සමාජවාදී සමූහාණ්ඩු සංගමයෙහි කොටසකි
 ජෝර්ජියානු ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ජනරජය (1918–1921)
 ජෝර්ජියානු රාජධානිය, ‍බොහෝ පූර්ව ජෝර්ජියානු රාජධානි සහ රාජ්‍යයන්
බලන්න ජෝර්ජියාවෙහි ඉතිහාසය
 ජෝර්ජියා (එ
ජනපදය), පූර්වයෙහි හැඳින්වුනේ
ජෝර්ජියානු ඒකාබද්ධ රාජ්‍යය (1861–1870), ඇමරිකානු ඒකාබද්ධ රාජ්‍යයන්ගේ කොටසකි
බලන්න ඇමරිකානු සිවිල් යුද්ධයෙහි දී ජෝර්ජියාව
 ජෝර්ජියා ප්‍රාන්තය (1732–1776)

ජෝර්ජියා යන්න පහත දෑ ට ද යොමු විය හැක
ස්ථාන 
 Georgia, Indiana, United States
 Georgia, Vermont, United States
 Georgia Avenue, in Washington, DC, United States
 Georgia Street, in Vancouver, British Columbia, Canada
 New Georgia, Solomon Islands
 South Georgia and the South Sandwich Islands, British overseas territory in the South Atlantic/Southern Ocean
 Strait of Georgia, British Columbia, Canada

Media and entertainment 
 Georgia (1988 film), Australian thriller
 Georgia (1995 film), American independent drama
 Georgia (2010 film), U
-Georgian drama about Georgia's conflict with Russia
 "Georgia" (song), 2005 song by Field Mob 
 "Georgia on My Mind", 1930 song by Hoagy Carmichael 
 "Sweet Georgia Brown", a 1925 jazz standard and pop tune
 "Georgia," 2007 song by Hanson, on the album The Walk

Ships 
 CSS Georgia (battery), floating battery, commissioned 1863
 CSS Georgia (cruiser), merchantman, commissioned 1863
 SS Georgia, oil tanker, commissioned 1908
 USS Georgia (BB-15), battleship, commissioned 1906
 USS Georgia (SSGN-729), submarine, commissioned 1984

Other uses 
 Georgia (drink)
 Georgia (name), female given name
 Georgia (typeface)
 Georgia-Pacific, an American pulp and paper company
 University of Georgia, a major public research university in the U
state
 Georgia Bulldogs, the athletic program of the University of Georgia

See also 
 
 Georgian (disambiguation)
 George (disambiguation)
ස්ත්‍රී පුරුශ බේදය සලකා, ස්ව වර්ගය සමග සමීප සබදතා දක්වන හෝ එයට ලැදි තැනැත්තන් සමරිසි තැනැත්තන් සේ සැලකේ.
තවද මොවුන් තමන්ගේම ලිංගික කණ්ඩයට(ස්ත්‍රි හෝ පුරුෂ) අයත් පුද්ගලයන් සමග ආදරය කිරිමට හා ලිංගික හැසිරිම් වල යේදිමට ඇල්මක් දක්යයි
මෙය අදිත ගැසීම ලෙසද හැඳින්වේ
මූලාශ්‍ර 

මානව ලිංගිකත්වය
ත්‍රස්තවාදයට එරෙහි යුද්ධය ( ත්‍රස්තවාදයට එරෙහි ගෝලීය යුද්ධය හෝ භීෂණයට එරෙහි යුද්ධය ලෙසින්ද හැඳින්වේ) යනු අමෙරිකා එක්සත් ජනපදයට ක්‍රි
ව. 2001  සැප්තැම්බර් 11 ප්‍රහාර දින සිදුවූ ත්‍රස්තවාදී ප්‍රහාර මාලාවට පසු අමෙරිකා එක්සත් ජනපදයේ මූලිකත්වයෙන් ඇරඹි මිලටරි ව්‍යාපාරයයි
නේටෝ මෙන්ම  නේටෝ-නොවන රටවල් වල සහය ඇතුව එක්සත් ජනපදය සහ එක්සත් රාජධානිය නායකත්වය සපයමින් සිදු කරනලදී
මෙම මෙහෙයුම දියත් කෙරුණේ  අල්-කයිඩා සහ අනෙකුත් හමුදාමය සංවිධාන වලට එරෙහිව වන අතර අභිප්‍රාය වූයේ ඔවුන් මුලිනුපුටාදැමීමය
ත්‍රස්තවාදී ලෙසින් නම් කෙරුණු සංවිධාන හා ඒවා හා සම්බන්ධ කම් පවත්වන බවට හෝ ඒවාට උපකාර සපයන බවට හෝ චෝදනා එල්ලවී ඇති රාජ්‍යයන් හෝ  සාමාන්‍ය ලෙසින් ගත් කල එජ යට හෝ එහි මිත්‍ර රටවලට තර්ජන එල්ල කර බවට දැනෙන හෝ එසේ තර්ජනයක් වී ඇත්තාවූ හෝ රාජ්‍යයන් වලට එරෙහිව දියත් කර ඇති ගෝලීය හමුදාමය, දේශපාලනමය, නීතිමය, සහ මතවාදීය අරගලය හැඳින්වීමට 'ත්‍රස්තවාදයට එරෙහි යුද්ධය' යන වාක්‍යාංශය මුලින්ම භාවිතා කරන ලද්දේ එජ ජනාධිපති  ජෝර්ජ්  ඩබ්. බුෂ් සහ අනෙකුත් උසස්-තලයේ එජ නිලධාරින් විසිනි
එය ප්‍රරූපීය වශයෙන් භාවිතා කරන ලද්දේ   සටන්කාමී ඉස්ලාමීයයන් සහ  අල්-කයිඩා අරභයා සුවිශේෂ ලෙසින් ඉලක්ක කර ගනිමිනි
එජ ජනාධිපති බරාක් ඔබාමාගේ  පරිපාලනය විසින් මෙම යෙදුම නිල වශයෙන් භාවිතා නොකරන්නේ වුවද (එය විසින් ඒ වෙනුවට විදේශ අවිනිශ්චිත ක්‍රියාන්විතය යන වාක්‍යාංශය භාවිතා කරයි), මාධ්‍යයන් තුලදී එය තවමත් දේශපාලනඥයන් විසින් පොදු ලෙසින් භාවිතා කරන අතර, එක්සත් ජනපදයේ ත්‍රස්තවාදයට එරෙහි ගෝලීය යුද්ධය සේවා පදක්කම වැනි තැන්හී සමහරක් රාජ්‍ය අංශ වල නිල වශයෙන් භාවිතා වෙයි
9/11 ප්‍රහාරයන්ට පෙරනිමිත්ත

ලොව පුරා ත්‍රස්තවාදය ක්‍රියාත්මක වීම් පොළඹවන සහ ත්‍රස්ත සක්‍රීයයන් පුහුණු කරන ජාලයක් ලෙසින් අල්-කයිඩා සංවිධානයෙහි සම්භවයන් ඇෆ්ගනිස්තානයේ සෝවියට් යුද්ධය (දෙසැම්බර් 1979 – පෙබරවාරි 1989) දක්වා අන්වේශනය කළ හැක
ඔසාමා බින් ලාඩන් විසින් අනුග්‍රාහකත්වය ලද හා පසුව අල්-කයිඩා ලෙසින් ප්‍රතිසංස්කෘත, යුදෙව්වන්ට හා කුරුස යුද්ධභටයන්ට එරෙහි ජිහාඩ් සඳහා ලෝක ඉස්ලාමීය පෙරමුණ (WIFJAJC) විසින්, 1996 මැයි මසදී, එම වසරෙහිදීම තලෙයිබාන් ඉස්ලාම්වාදී අන්තවාදී  රාජ්‍යය විසින් එහි බලය නතු කර ගත්   ඇෆ්ගනිස්තානය තුල මහා පරිමාණ ක්‍රියාන්විතයන් දියත් කිරීම ඇරඹීය
අල්-කයිඩා නායකයා වශයෙන්, බටහිර ලෝකය සහ  ඊශ්‍රායෙලය ට එරෙහිව යුද්ධ ප්‍රකාශ කරමින්, ඔසාමා බින් ලාඩන් විසින් 1998 පෙබරවාරියේදී  ෆට්වා නියෝගයකට  අත්සන් තැබූ අතර එම වසරෙහිම මැයි මසදී අල්-කයිඩා විසින් වීඩියෝ පටයක් නිකුත් කරන ලද්දේ එජ සහ බටහිර ලෝකයට එරෙහිව යුද්ධ ප්‍රකාශ කරමිනි
කෙන්යාවේ සහ ටැන්සානියාවේ එජ තානාපති කාර්යාලයන්ට බෝම්බ දැමීමේ සිද්ධියට අනතුරුව, එජ ජනාධිපති බිල් ක්ලින්ටන් විසින්,  යුදෙව්වන්ට හා කුරුස යුද්ධභටයන්ට එරෙහි ජිහාඩ් සඳහා ලෝක ඉස්ලාමීය පෙරමුණ (WIFJAJC)  හා සබැඳි යැයි එජ විසින් ප්‍රනිශ්චය කෙරුණු, සුඩානයේ සහ ඇෆ්ගනිස්තානයේ ඉලක්ක වෙත බෝම්බ හෙලීමේ මෙහෙයුමක් වූ,  ඉන්ෆයිනයිට් රීච් මෙහෙයුම දියත් කෙරුණු මුත්, අනෙකුන් පැන නැගුයේ සුඩානයේ ඖෂධ නිපැයුම් කම්හලක් රසායනික අවි නිපැයීමට භාවිතා වූයේද යන්නයි
මෙම කම්හල විසින් ප්‍රදේශයේ  මැලේරියානාශක ඖෂධ අවශ්‍යතාවයෙන් බොහෝමයක්  සහ සුඩානයේ ඖෂධ අවශ්‍යතාවයෙන් 50% පමණ සපුරාලන ලදි
WIFJAJC හෝ තලෙයිබාන් හෝ සංවිධානයන්හී කිසිදු නායකයෙකු මරා දැමීමට මෙම ප්‍රහාර අසමත් විය
ලොස් ඇන්ජලීස් ජාත්‍යන්තර ගුවන් තොටුපොලට බෝම්බ හෙලීමට තැත්කිරීමද ඇතුළු 2000 සහශ්‍ර පහරදීම් උපක්‍රම ඉන්පසු සිදුවිය
2000 ඔක්තොම්බරයෙහිදී  USS කෝල් බෝම්බදැමීම සිදුවූ අතර, ඉන් අනතුරුව ඊලඟට 2001 දී  සිදුවූයේ සැප්තැම්බර් 11 ප්‍රහාරයන් වෙති
නාමකරණය

"ත්‍රස්තවාදයට එරෙහි යුද්ධය" යන යෙදුම විශේෂිත වශයෙන් භාවිතා කර ඇත්තේ එජ, එරා සහ ඔවුන්ගේ මිත්‍ර පාක්ෂිකයන් විසින් නායකත්වය සැපයෙමින් හා ඔවුන් විසින් ත්‍රස්තවාදී ලෙසින් හඳුනාගෙන තිබූ සංවිධාන සහ අධිපාලනයන්ට එරෙහිව ක්‍රියාත්මක වූ හමුදාමය මෙහෙයුම් හැඳින්වීමට වන අතර  රුසියාව සහ ඉන්දියාව වැන්නවුන් විසින් ක්‍රියාත්මකවූ  අනෙකුත් ස්වාධීන  ත්‍රස්තවාදයට-එරෙහි ක්‍රියාන්විතයන් සහ මෙහෙයුම් නොසලකා හරිමිනි
ත්‍රස්තවාදයට එරෙහි යුද්ධය නොවන වෙනත් නම් වලින්ද ගැටුම් හඳුන්වා තිබේ
ඒවා මෙලෙසද හඳුන්වා ඇත
තුන්වන ලෝක යුද්ධය

ත්‍රස්තවාදයට එරෙහි යුද්ධය  යන යෙදුම පළමුවෙන් පෘථුල ලෙස භාවිතයට ගැනුනේ රුසියානු සහ යුරෝපීය රජයන් විසිනි
දෙවනුව එ
ජනපද රජයද රාජ්‍ය වීරෝධීන් විසින් ජාත්‍යන්තර දේශපාලන නායකයින්ට එරෙහිව කරනු ලබන පහර දීම් නැවැත් වීමට කරන ලද උත්සාහයන් හැඳින්වීම සඳහා බටහිර මාධ්‍යයන් පාවිච්චි කළ යෙදුමක් ලෙසටයි
(උදා නිව්යෝර්ක් ටයිම්ස් 1881 අප්‍රේල් 2) බොහෝ රාජ්‍ය විරෝධින් ඔවුන්ව හඳුන්වා ගත්තේ ත්‍රස්තවාදින් ලෙසටය
රුසියානු මාක්ස්වාදි 'ටේරා සයුලිච්' රුසියානු පොලිස් නිලධාරියෙකු වෙඩි තබා තුවාල කළාය
මෙම පොලිස් නිලධාරියා 1878 ජනවාරි 24 දින සැකකරුවන් හිංසාවට ලක් කර ඇත
ඇය ඔහුව මරණවා වෙනුවට ඇයගේ ආයුධය බිම දමා “මම ත්‍රස්තවාදියෙක්මි  මිනිමරුවෙකු නොවෙමි” යයි කීවාය
ඉන් පසුව මෙම යෙදුම ප්‍රසිද්ධියට පත් වූයේ 1940 වර්ෂයේ අග භාගයේදි ‘පලස්තීනයට බලය  පැරීමේ බ්‍රිතාන්‍ය නියෝගය දුන් අවස්ථාවේදී ඇති වුනු යුදෙව් පහර දීම් මාලාව අවසන් කිරීමට බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිත පාලනය විසින් ගන්නා ලද උත්සාහයන් විස්තර කිරීමට එම යෙදුම ප්‍රයෝජනයට ගත් අවස්ථාවේදීය
මෙහිදි බ්‍රිතාන්‍යයන් ත්‍රස්තවාදයට එරෙහි යුද්ධය ප්‍රකාශ කළ අතර ඉර්ගුන් සහ ලෙහි සහ ඔවුන් සමග සබඳතා පවත්වන අයට එරෙහි ඉතා තද ක්‍රියා මාර්ගයක් ගත්තතේය
මෙම යුදෙව් ප්‍රහාර අරාබි ප්‍රහාර සහ කැරළි ගැසීම් සහ ඉන් පසු ඇති වුනු බ්‍රිතාන්‍ය පසු බෑම් පලස්තීනයේ බ්‍රිතාන්‍යයන්ට පිටමං වීමට මග පෑවේය
මෙම යෙදුම එ
ජනපද ජනාධිපති රොනල්ඩ් රේගන් විසින් 1980 කාලවලදි බොහෝ සෙයින් භාවිතා කරන ලදි
මෙම යෙදුම ලෝකය පුරා බොහෝ නායකයින් ත්‍රස්තවාදි කටයුතු සමග ක්‍රියා කිරීමේදි ප්‍රයෝජනයට ගත්හ
2001 සැප්තැම්බර් 20 වෙනි දින ඇමෙරිකන් ජනතාව සහ කොංග්‍රසයේ ඒකාබද්ධ සැසියක් අමතා ජනාධිපති ජෝර්ජ් ඩබ්.බුෂ් දේශනයක් පවත් වමින් ත්‍රස්තවාදයට එරෙහිව යුද්ධය ප්‍රකාශ කළේ ත්‍රස්තවාදයට එරෙහි අපේ සටන මුලින්ම පටන් ගත්නේ අල්ඛයිඩාවට එරෙහිවයි. එහෙත් එය ඔවුන්ගෙන් කෙළවර වන්නේ නැත
ලෝකය පුරා ව්‍යාප්තව සිටින සෑම ත්‍රස්තවාදි කණ්ඩායමක්ම සොයා ගෙන ත්‍රස්තවාදි ක්‍රියා නවතා ඔවුන් පරාජය කරන තෙක් එය අවසාන නොවේ යනුවෙන් කියමිනි
එක්සත් ජනපද විදේශ ප්‍රතිපත්තියෙහි ක්‍රියාත්මක කිරීම නිර්වචනය කිරිම 

එක්සත් ජනපද ෆෙඩරල් අපරාධ නීති සංග්‍රහය යටතේ ත්‍රස්තවාදය යන්න විග්‍රහ කර ඇත
එම නීති සංග්‍රහය 18 වෙනි මාතෘකාව යටතේ ඇති අංක 1 කොටස 113 බී පරිච්ඡේදය ත්‍රස්තවාදය යන්න විග්‍රහ කර ඇති අතර ඒ ගැන හා සම්බන්ධ අපරාධ ලැයිස්තුවක් ද ඉදිරිපත් කර ඇත්තේ මෙසේය
“ප්‍රචණ්ඩ ක්‍රියාවලට සම්බන්ධ ක්‍රියාවන් නැතහොත් ජීවිත වලට තර්ජන කරන ක්‍රියාවන් මේවා එක්සත් ජනපදයේ මෙන්ම ඕනෑම රාජ්‍යයක නීතිය කඩ කිරීමකි
එසේම අදහස් කර ඇති බව පෙනෙන,

I
මහජනතාව භය ගැන්වීම නැතහොත් භය ගන්වා පලවා හැරීම
භය ගැන්වීමෙන් හෝ පලවා හැරීමෙන් රජයක ප්‍රතිපත්ති වලට බලපෑම් කිරීම
III
පැහැර ගැනීමෙන්, බරපතල විනාශයන් සිදු කිරීමෙන් හා ඝාතණ වලින් රජයේ පාලනයට බලපෑම් කිරීම සහ රට තුලට නම් මූලික වශයෙන් සිදු වන්නේ එක්සත් ජනපද දේශ සීමා බල ප්‍රදේශ තුල සිදු වන්නේ නම් අන්තර්ජාතික වශයෙන් නම් යනාදි වශයෙනි
ත්‍රස්තවාදයට එරෙහි යුද්ධය නමින් හැඳින්වෙන ඔහුගේ ප්‍රතිපත්ති විග්‍රහ කිරීම සම්බන්ධයෙන් ජනාධිපති විස්තර කර ඇත්තේ,

“අද ත්‍රස්තවාදයට එරෙහි යුද්ධය සීතල යුද්ධයක් වැනිය එය නිදහසට ගර්හා කරන ඒකාධිපති රාජ්‍යයක් වෙත ගමන් කරන සතුරෙකු සමග කරන මතවාදි අරගලයකි
මම අපේ කම්පනයේ බලයෙන් ලැබුණු සියලු වත්කම් ත්‍රස්තවාදය පරාජය කිරීමට ප්‍රයෝජනයට ගනිමි
එසේම අපි දෙආකාරයකට මේ සම්බන්ධයෙන් කටයුතු කරමු
පළමුවැන්නා සතුරා සොයා ගෙන ගොස් අල්ලා නීතිය ඉදිරියට ගෙන ඒමයි තර්ජනය සුළු කොට නොතැකීමයි
දෙවැන්න නිදහස පැතිරවීමයි
2001 සැප්තැම්බර් 11 පහර දීම

ඇමෙරිකන් ගුවන් සේවයේ පියාසර අංක 175 දරන ගුවන් යානය ඇමෙරිකාවේ ලෝක වෙළඳ මධ්‍යස්ථානයේ දකුණු කුළුණට කඩා වැදීමෙන් පසු ගිණි ගන්නා අයුරු. ඊට කලින් ඇමෙරිකන් ගුවන් සේවයේ පියාසර අංක 11 ගුවන් යානය වැදීමෙන් පසු තවමත් දුම්වලා පිටකරමින් තිබෙන උතුරු කුලුණ වම් පසින් දක්නට ඇත
නිව් යෝර්ක් සිටි එක්සත් ජනපදය (පළමු සහ දෙවැනි)
පිහිටීම
ආර්ලිංග්ටන් Co, VA එක්සත් ජනපදය (තුන්වැනි) පෙන්සල්වේනියා ෂැංක්ස්විල් අසල 	(එක්සත් ජනපද‍4 වැනි)

දිනය
2001 සැප්තැම්බර් 11 අඟහරුවාදා පෙ.ව. 8.46 - පෙ.ව. 10.28 (UTC – 4)

පහර දීමේ	ගුවන් යානා පැහැර ගැනීම විශාල මනුෂ්‍ය ඝාතන, මිනී මරුම්, සිය දිවි හානිකර ගැනීම්,  ආකාරය	මරාගෙන මැරෙන ප්‍රහාරයන් 

මරණ සංඛ්‍යාව	6291 +

වැරදිකරුවෝ		ඔසාමා බින් ලාඩන් මෙහෙයවූ අල් ඛයිඩා -  වගකීම හා සංවිධායකයින් සඳහා දකුණු  පැත්තේ තීරුවද බලන්න
උතුරු ඇමරිකාව

එක්සත් ජනපද කොංග්‍රසය විසින් ඇමෙරිකන් ඩොලර් බිලියන හතලිහක හදිසි වියදම් පනතක්ද අතිරේක ඩොලර් බිලියන 20 ක් ගුවන් සේවා කර්මාන්තය සඳහා ද අනුමත කරන ලදී
දහස් ගණනක් රහස් තොරතුරු පසු පස ලුහු බඳිමින් බොහෝ රාජ්‍යවල බොහෝ ශාඛාවන් හරහා පරික්ෂණ ආරම්භ වුනේය
අධිකරණ දෙපාර්ථමේන්තුවේ එක්සත් ජනපදය තුල සිටින පුරවැසි නොවු ඇතැම් පිරිමි සඳහා විශේෂ ලියා පදිංචි කිරීමේ ක්‍රමයක් ආරම්භ කළේය
ඒ අනුව ඔවුන් ආගමන විගමන සහ රටවැසියන් ලියා පදිංචි කිරීමේ කාර්යාල වල ලියා පදිංචි වීම අවශ්‍ය විය
එක්සත් ජනපදය තුල නීතිය ක්‍රියාත්මක කිරීමේ ආයතනයන්ට පරික්ෂණ බලතල වැඩි කිරීම සඳහා පනත් කීපයක් සම්මත වුනේය
මෙම නව පනත් මගින් රජය සතුව පවතින වැදගත් සීමා වන් ඉවත් කරන බවත් ජනතා නිදහසට අයුතු බලපෑම ඇති වන බවත් ජුලි 30 දා කෙරුනු හතරවැනි සංශෝධනයේ ව්‍යවස්ථානූකූල නොවන උල්ලංඝණයන් සිදු වන බවත් කියමින් මහජන නිදහස් සංවිධාන චෝදනා නැගුහ
ඔවුන් කීවේ මෙම පනත් මගින් පුරවැසියන්ගේ පළමු වැනි සංශෝධිත අයිතින් ද හතර වැනි සංශෝධිත අයිතීන්ද FBI ආයතනයට උල්ලංඝනය කිරීමට ඉඩ ප්‍රස්ථාව ලැබෙන බවයි. එමෙන්ම ව්‍යපාර සෝදිසියට පොත් සාප්පු සහ ත්‍රස්තවාදි පරීක්ෂණ වල එක්රැස් කළ තොරතුරු අදාළ පුද්ගලයාට හෙළි නොකර පරිකෂා කිරීමේ අයිතිය ද FBI ආයතනයට ලැබෙන බවද කීහ
ප්‍රජාවන් කීපයක් පාලන සංවිධාන එම පනත් වලට එරෙහිව ආදර්ශ විසඳුම් සම්මත කර ගත්හ
ACLU සංවිධානය තව දුරටත් කීවේ බොහෝ දෙනා තමුන් පරික්ෂාවට භාජනය වෙමින් සිටින බව ‍නොදැන සිටි බවයි. ඒ මන්ද යත් කියතොත් නීතිය මගින් අවශ්‍ය වූයේ පරීක්ෂණ රහසේ කළ යුතු වීමයි
එය සැළසුම් කරන ලද්දේ ත්‍රස්ත විරෝධි කටයුතු වල දී පාවිච්චි කිරීමට හැකි වීම පිණිස තොරතුරු තාක්ෂණය දියුණු කිරිම සඳහා මෙම වැඩ සටහනට බොහෝ විවේචන එල්ල වීම නිසා කොංග්‍රසය විසින් මුදල් යෙදවීම නතර කරනු ලැබිනි
ආරක්ෂාව සහ යුද කටයුතු සම්බන්ධයෙන් කටයුතු කළ රජයේ බලඅධිකාරියේ බොහොමයක් නැවත ප්‍රතිසංවිධානය කරන ලදී
මෙයින් වඩාත් වැදගත් වූයේ දේශයේ ආරක්ෂා කටයුතු සම්බන්ධයෙන් දේශය සුරකීමේ දෙපාර්ථමේන්තුවයි. (The Department of Homeland Security) පිහිටුවිමයි
ජනපද ෆෙඩරල් රජයේ විශාලතම ප්‍රතිසංවිධානයයි
9/11 න් පසු රහසින් ස්ට්‍රැටර්ජික් ඉන්ෆ්ලුවන්ස් කාර්යාලය නිර්මාණය කරන ලද්දේ ප්‍රචාරක කටයුතු සම්බන්ධිකරණය සඳහා වුවත් එය අනාවරණය වීමෙන් සුළු කලකට පසුව වසා දමන ලදී
නොබොදා නියෝජිත මන්ත්‍රි මණ්ඩල මණ්ඩලය 9/11කොමිෂමෙන් නිර්දේශය කරන ලද කරුණු බොහොමයක් නීතිගත කරමින් පණතක් සම්මත කළේය
පනත පාර්ලිමේන්තුව තුළ 299 – 128 ප්‍රමාණයකින් සම්මත වුවත් තවමත් සෙනෙට් මන්ත්‍රි මණ්ඩලය තුළ සළකා බැලෙමින් පවතී
තවමත් පනත සම්බන්ධයෙන් ප්‍රතිපාදන යොදවා නැත
ජාත්‍යන්තර හමුදා සහයෝගය

පළමු ප්‍රහාර රැල්ල ආරම්භ කරනු ලැබුවේ ඇ
ආක්‍රමණ පැවැති මුල් කාල පරිච්ජේදයෙන් පසුව මෙම හමුදාවත් සමග ඔස්ට්‍රේලියා, කැනඩා, ඩෙන්මාර්ක්, ප්‍රංශ, ජර්මනි, ඉතාලි, නෙදර්ලන්ත, නවසීලන්ත හා නෝර්වේ හමුදා හා ගුවන්යානා ඇතුළු විය
2001 සැප්තැම්බර් 12වන දින එනම් නිව්යෝර්ක් හා වොෂින්ටන්  ප්‍රහාරයෙන් පැය 24ක් යාමටත් මත්තෙන් නේටෝ විසින් උතුරු අත්ලාන්තික් ප්‍රඥප්තියේ 05වන වගන්තියේ පිහිට පතමින් සැප්තැම්බර් ප්‍රහාරය 19වන සියළු නේටෝ සාමාජිකයන්ට විරුද්ධව එල්ල වු ප්‍රහාරයක් බවට ප්‍රකාශ කරන ලදි
2002 නොවැම්බර් 22 වනදා  EAPC හි සාමාජික රටවල් විසින් ත්‍රස්තවාදයට එරෙහි සහයෝගීතා ක්‍රියාමාර්ග සැලැස්මකට එකගත්වය පළකරන ලදී
මෙමගින් සාමාජික රාජ්‍යයක් ත්‍රස්තවාදයට එරෙහි සටනේ දී මුලික අයිතිවාසිකම් හා මානව හිමිකම් මෙන්ම ආරක්ෂා කිරිමත් ඒවා ප්‍රවර්ධනය කිරිමත් සදහා සියළු සාමාජික  රටවල් එකගත්වය ප්‍රකාශ කරනු ලැබීය
පොදුවේ  නාවික ගමනාගමනය ආරක්ෂා කිරිමටත් ත්‍රස්තවාදීන් එහා මෙහා ගමන් කිරිම වැලැක්වීමටත් සංහාරක අවි ප්‍රවාහනය වැළැක්වීමත් නේටෝ විසින් මධ්‍යධරණි මුහුදේ නාවික මෙහෙයුම් ස්ථාපනය කළ අතර එය සජිවි (Operation Active Endeavour) ප්‍රයත්න ක්‍රියාන්විතය යන නමින් හැදින්වේ
මෙම යුද්ධයේ ප්‍රථම පියවර ව්‍රයේ ඇමරිකා හා බ්‍රිතාන්‍යය හමුදා ඇෆ්ගනිස්ථාන උතුරු සංවිදානයේ හමුදා එක්ව ඇෆ්ගනිස්ථානය ආක්‍රමණයයි
ජිවිත හානි 
 
ත්‍රස්තවාදයට එරෙහි යුද්ධයේ දී මියගිය පිරිස 
ඇෆ්ගනිස්ථාන යුද්ධය, ඉරාක යුද්ධය, ඊට පිටත ත්‍රස්තවාදයට එරෙහි යුද්ධ වැනි "ත්‍රස්තවාදය පිටු දැකීමේ යුද්ධයේ දී" මිය ගිය පිරිස කොතරම් දැයියන්නට නිශ්චිත පිළිතුරක් ලබා දිය නොහැකිය
සමහර තක්සේරුවන් අනුකූලව නම් ඉරාකය තුළ 950,000 – 1,124,000 අතර ප්‍රමාණයක් මිය ගොස් ඇත
කෙසේ වෙතත් "මනාප රටවල් වල එකතුව" (සහය දක්වන රටවල් වල එකතුව මෙම සටනේදී කොන්දේසියකින් තොරව සහය දැක්වු අතර ඇෆ්ගනිස්තානයට හමුදා යැවීමක් විශේෂයෙන් තලේබාන්වරුන්ට සහය දැක්වු පකිස්තානයත් දහස් ගණන් සෙබළුන් ත්‍රස්තවාදයට එරෙහි යුද්ධය සදහා යැවීමත් දැකගත හැකිය
පකිතානය වසිරිස්තාන යුද්ධයටද සහභාගී විය
ඇමරිකා සහය ලබා ගනිමින් උතුරු ග්‍රෝතික ප්‍රදේශ වලින් තලේබාන් හා අල්කයිඩා තර්ජන තුරන් කිරිමට පකිස්තානය උත්සුක විය
ජාත්‍යන්තර ආරක්ෂක සහයෝගීතා බළකාය 
නේටෝ සංවිධානය‍ට අනුබද්ධව ජාත්‍යන්තර ආරක්ෂක සහයෝගීතා බළකාය පිහිටුවා ගනු ලැබුවේ ඇෆ්ගනිස්තාන තාවකාලික පරිපාලනයට සහයෝගය දැක්වීමටත් සහ තලේබාන් පාලනයෙන් පසු බලයට පත් රජයට සහය දැක්වීමටත් ය
Operation Enduring Freedom

ඇෆ්ඝනිස්තානය

2001 සැප්තැම්බර් 11 ප්‍රහාරය සිදු වීමෙන් පසු ඉතා ඉක්මණින්ම 2001 ඔක්තෝබරයේදී නැටෝ හමුදා ඇෆ්ඝන්ස්ථානයට පහර දුන්නේ එහි සිටින අල්ඛයිඩා හමුදා  එලවා දැමීම සහ එරට පාලනය කරමින් සිටි තලේබාන් රජය පෙරලා දැමීමේ අදහසිනි
2001 සැප්තැතම්බර් 20 දින ජෝර්ජ් ඩබ්. බුෂ් තලිබාන් පාලනයට අවසාන නිවේදනයක් නිකුත් කළේ එහි සිටින ඔසාමා බින් ලාඩන් සහ අල්ඛයිඩා නායකයින් භාර දෙන ලෙස ඉල්ලමිනි
පකිස්ථානය 
මේ අතර පකිස්තාන නිලධාරීන් සහ එක්සත් ජනපද හමුදා සමග එක් වී කරන ලද සෝදිසි මෙහෙයුම් කීපයකින් පසු 2002 මාර්තු 23 වැනි දින සවුදි ජන්මයක් ඇති සයින් අල් - අබ්දින් මොහම්මද් හසේන් අබු සුබෙයිදා අත් අඩංගුවට ගන්නා ලදි
ඔහු සම්බන්ධ වූ අනෙක් එවැනි සිද්ධීන් නම්,  ඩැනියෙල් පර්ල් නම් වෝල් ස්ට්‍රීට් ජර්නල් පුවත් පතේ වාර්තාකරු මරා දැමීමට නියෝග කිරිම, USS Cole බෝම්බ ප්‍රහාරය, සපත්තු බෝම්බයක් මගින් එක්සත් ජනපද සිවිල් ගුවන් යානයක් පුපුරුවා හැරීමට රිචඩ් රීඩ් ගත් උත්සාහය, සහ ටියුනිසියාවේ ඩ්ජෙර්බා හි එල් ග්රිබා නම් යුදෙව් භක්තික ආයතනයක් වෙත එල්ල කරන ලද ප්‍රහාරය යනාදියයි
ඛාලිඩ් ෂෙයික් මොහමඩ්, අල් ඛයිඩා හමුදා කමිටුවෙහි ප්‍රධානිය ලෙස කටයුතු කළ බව සටහන් වෙයි
අප්‍රිකාව
2001 සැප්තැම්බර් 11 වෙනි දින එක්සත් ජනපදයට එල්ල කළ ප්‍රහාරයට ප්‍රතිචාර දැක්වීම සඳහා “ඔපරේෂන් එන්ඩ්යුරින්ග්  ෆ්රීඩම්” නම් මෙහෙයුම ආරම්භ කරන ලදි
අනෙකුත් මෙහෙයුම් මෙන් නොව OEF – HOA සතුව ඉලක්කයන් වශයෙන් නිස්චිත ත්‍රස්තවාදි සංවිධානයක් නොතිබුනි
ඒ වෙනුවට කලාපය තුල ත්‍රස්තවාදි ක්‍රියා කාරකම් සොයා බැලීමත් ඒවා නතර කිරීමත් නැවත ත්‍රස්තවාදි ක්‍රියා මතු නොවීමට සත්කාරක රටවල් සමග එක්ව කටයුතු කිරීමත් යනාදි කරුණු එහි ඉලක්කයන් විය
2002 ඔක්තෝම්බර් මාසයේදි ඒකාබද්ධ විශේෂ කාර්ය බලකාය හෝර්න් ඔෆ් ඇෆ්රිකා (CJTF – HOA) ජිබුට්හි කෑම්ප් ල මොනියර් හිදි ආරම්භ කරන ලදි
මෙයට දල වශයෙන් 2000 ක පිරිසක් අයත් වූහ
(එක්සත් ජනපද හමුදා ස්පෙෂල් ඔපරේෂන් ෆෝර්සස්, සහ ඒකාබද්ධ බලකායේ සාමාජිකයින්, ඒකාබද්ධ විශේෂ කාර්ය බලකායේ 150 ක් වශයෙනි) ඒකාබද්ධ බලකායට ඕස්ට්රේලියාව, කැනඩාව, ජර්මනිය, ඉතාලිය, නෙදර්ලන්තය, පාකිස්ථානය, නවසීලන්තය, ස්පාඤ්ඤය සහ එක්සත් රාජධානිය යන රටවල සාමාජිකයින් ඇතුලත් වූහ
මෙම ඒකාබද්ධ හමුදාවට පැවරුන විශේෂ වගකීම වූයේ හෝර්න් ඔෆ් ඇෆ්රිකා කලාපයට සහ ඔපරේශන් ඉරාකි ෆ්රීඩම් කලාපයට ඇතුලු වන සැකකටයුතු නැව්, නැව් බඩු පරික්ෂා කිරීම සැකකටයුතු බඩු ඇතුලු වීම වැලැක්වීමයි
මෙම මෙහෙයුම් වලට ජිබ්වි, කෙන්යා සහ ඉතියෝපියා යන රටවල තෝරා ගත් හමුදාවන්, ත්‍රස්ත විරෝධි කටයුතු සම්බන්ධ පුහුණු කිරීම්ද ඇතුලත් විය
(JTF – HOA) විසින් මෙහෙයවන ලද මානුෂීය ක්‍රියා කාරකම් අතරට පුහුණු වන හමුදා සෙබලුන් අයිති රටවල් වල පාසැල් ගොඩනැගිලි අලුත්වැඩියාව, වෛද්‍ය සායන, වෛද්‍ය සේවා ආදියද ඇතුලත් විය
කෙසේ වෙතත් ත්‍රස්තවාදයට එරෙහි යුද්ධය නම් වැඩ පිළිවෙලට සුඩානය ඇතුලත් නොවීය
එහි රජය විසින් මෙහෙයවන ත්‍රස්තවාදය හේතුවෙන් 400,000 ක් දෙනා මිය ගොස් ඇත
2006 ජුලි 1 වැනිදා අන්තර්ජාලය ඔස්සේ විසුරුවා හරින ලද ඔසාමා බින් ලාඩන් (ගේ විය හැකි) පණිවුඩයක් මගින් ඉස්ලාමීය රාජ්‍යයක් සෝමාලියාවේ බිහි කරන මෙන ඉල්ලා තිබුනි
එමෙන්ම එයට එරෙහි බටහිර රටවල් කටයුතු කරන්නේ නම් ඔවුන්ට විරුද්ධව සටන් කරන බවද දන්වා තිබුනි
සෝමාලියාව සැළකුනේ “අසමත් රාජ්‍යයක්” ලෙසිනි
මක්නිසාද යත් එහි මධ්යම රජය ඉතා දුර්වල විය
එහි බලය පතුරුවා ගෙන සිටින්නේ සටන් කාමි කණ්ඩායම් විසිනි
එහි පාලනය ගෙන යාමට තරම් රජය ශක්තිමත් නොවේ
2006 වර්ෂයේ මැද භාගයේ ආරම්භ වුනු ෂාරියා නීතිය යටතේ නීතය හා සාමය ආරක්ෂා කිරීමට ව්‍යාපාරයක් ගෙන ගිය ඉස්ලාමීක් කෝර්ට්ස් යූනියන් නම් සංවිධානය ඉතා ඉක්මණින් දකුණු සෝමාලියවේ විශාල ප්‍රදේශයක පාලන බලය ලබා ගත්තේය
2006 දෙසැම්බර් 14 වෙනි දින ඇමෙරිකානු සහකාර රාජ්‍ය ලේකම් ජෙන්ඩවි ෆ් රේසර්, ඉස්ලාමික් කොර්ට්ස් යූනියන් සංවිධානය පාලනය කරනු ලබන්නේ අල්ඛයිඩාව විසින් බව කියා සිටියේය
එහෙත් එම ප්‍රකාශය එම සංවිධානය විසින් ප්‍රතික්ෂේප කරන ලදී
2006 අවසාන භාගයේදි පමණ එක්සත් ජාතීන්ගේ සහයෝගය ලැබු සෝමාලියාවේ අන්තර්වාර ෆෙඩරල් රජය එහි බලය බයිඩෝවා (Biadoa) වට පමණක් සීමා වී ඇති බව දුටුවේය