Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
කිසිදු හේතුවක් නොමැතිව ඇද වැටීම

හෘදයාබාධයකින් පසු 

ඔහු හෝ ඇය සිටින කාර්යයෙන් ඉවත් කර ඉක්මනින් වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර සදහා යොමු කිරීම කළ යුතුය
රෝගියාට පහසු ඉරියව්වකින් සිටීමට සැලැස්විය යුතුය
හෘද රෝගියෙකු නම් වෛද්‍යවරකු දිව යට තබා ගැනීමට දී ඇති පෙත්ත ලබා දිය යුතුය
වෛද්‍යවරයාට භාර දෙන තුරු ස්වසන හා නාඩි වැටීම පිළිබද සැලකිලිමත් විය යුතුය
හෘදයාබාදයක් යනු නිසිලෙස රුධිර සැපයුම නොලැබීම නිසා හාද වස්තුවේ මාංශපේශින් තුවාල වීම නිසා හටගන්නා රෝගයයි
තුවාල වූ මාංශපේශින්ගෙන් කොටසක් අනිවාර්යෙන්ම හානියට පත්වේ
හානියට පත් වු කොටස කුඩා නම් එයින් ජීවිතයට හානියක් වන්නේ නැත
මන්ද ඉතිරි මාංශපේශි ප්‍රදේශය අවශ්‍යය කාර්යය නිසි ලෙස ඉටු කරයි
හානියට පත් වූ මාංශපේශි ප්‍රදේශය තුවාල කැළලක් මෙන් සුව වේ
කැළල සුවපත් විමට සති 6-8 ක කාලයක් ගතවේ
එම කාලය තුළ විවේක ගත යුතුය
හෘදයාබාධයකින් පසු කාලය ගත කළ යුතු ආකාරය 
 මුල් පැය 48- පුරා රෝගියාට සම්පූර්ණ ඇද විවේකය ලබා දිය යුතු අතර දියරමය ආහාර පමණක් ලබා දිය යුතුය
කෝපි කෘත්‍රිම එළවලුසාර පාන මේද අඩංගු කිරි පිටි ‍මෙම කාලය තුළ නොදිය යුතුය
දත් මැදීම මුහුණ සේදීම තනිව නොකළ යුතුය
මළ මුත්‍රා බැහැර කිරීම සදහා ඇදෙන් බැස යාම සුදුසු නැත
තෙවන දින-ප්‍රධාන ආහාර වේල් තුනටම ක්‍රීම් ක්‍රැකර්,කුරකක්කන් ක්‍රැකර් යන විස්කෝතු වලින් දෙක බැගින් ද බත් මිශ්‍ර කැද කෝප්ප 1/3 ක් සෑහේ
එම ආහාර ගැනිමට අකමැතිනම් පැපොල් වැනි පළතුරක් දිය හැක
එමෙන්ම මෙම දිනයේදි රෝගියාට ඇදමත වාඩිවීමට පුලුවන
නමුදු එය කළ යුතු වන්නේ ශරිරයට බර නොදැනෙන පරිදිය
සිව්වන දිනය-මෙදින රෝගියාට දෙන ආහාර මදක් වැඩි කල යුතුය
මදක් කායික වෙහෙසක් ද ලබා දිය යුතුය
එනම් ඇද අසල පුටුවක් තබා දුන් විට තනිවම ඇදෙන් බැස ඒ මත වාඩිවිය හැක
විනාඩි 15 ක් පමණ එසේ සිට යලිත් ඇදට යා යුතුය
දිනකට තෙවරක් මෙය කළ යුතුය
පස් වන දින-මෙම දිනය වන විට හදිසි අවස්ථා බොහෝ දුරට මග හැරි තිබේ
ඇද අසලට ගෙන යන බේසමෙන් තනිව මුහුණ සේදීම යනාදිය කිරිමට හැකියාවක් ඇත
සයවන දිනය-රෝගියා ගෙදර යැවිම සදහා හුරු කරවනු ඇත
තනිව වැසැකිළි යාම වාට්ටුට දෙපස සෙමෙන් දෙවරක් ඇවිදිම යනාදිය මෙදින සිදු කරනු ඇත
සත්වන දින-සංකූලතා හෝ අමතර රෝග ලන්ෂණ නොමැති නම් රෝගියා ගෙදර යවයි.

ආහාර 

සුදුසු ආහාර
හෘදයාබාධයකට පසු ආහාර පිළිබද සැළකිලිමත් වීම ඉතා වැදගත්ය
නිවුඩු හාල් බත්
 කුරක්කන් පිටි ඉදිආප්ප රොටි ආදිය
 එළවලු 
 අලිගැටපේර හැර කැමති පළතුරක්
 පියලි ඇට වර්‍ග(පරිප්පු, කඩල, මුං)
 හුරුල්ලන් වැනි කුඩා මාළු
 බිත්තර සුදු මදය''
 ලූණු,සුදු ලූණු 

සම්පූර්ණයෙන් නතර කළ යුතු ආහාර
 මුදවපු කිරි,යෝගට්,මේද සහිත පිටි කිරි
 මස් වර්‍ග
 බිත්තර කහමදය
 ක්‍රීම් සහිත බිස්කට්
 ඉස්සො,දැල්ලො,පොකිරිස්සො

හෘදයාබාධයකට පසු ව්‍යායාම 
(දෙවන දින පටන්)
මෙවැනි රෝගියෙක් ඉතා ක්‍රමානුකූලව ව්‍යායාම කළ යුතුය
එක් වරම ශාරීරික ව්‍යායාම බරපතල ලෙස කළ හොත් එය තුවාල වුණු හෘදයවස්තුවට දරා ගැනිමට අපහසුය
එබැවින් ව්‍යායාම වැඩිකළ යුත්තේ ක්‍රමානුකූලවය
ශාරීරික ව්‍යායාම මනින්නේ මේට් (Met) නම් වූ ඒකක මගිනි
මිනිසෙකු කිසිම සෙලවීමක් නොමැතිව ඇදේ නිදා සිටින විට වැය වන්නේ මිනිත්තුවකට මේට් 1 ක් පමණ ශක්ති ප්‍රමාණයකි
සරල ව්‍යායාමයක් 
රෝගියා නිරෝගි වූ විට සුදුසු සරල ව්‍යායාමයකදි ශක්තිය මේට් 1/2-2 දක්වා වැය වේ
1.ව්‍යායාමය

 වරකට එක බැගින් එක් එක් කකුල දණ හිසෙන් හොදින් කෙලින් නර උකුල සන්දියෙන් ඉහළට පහලට කරන්න
ඇදේ සිට අගල් 3 ක් පමණ එසවීම සුදුසුය
වළලුකර සන්ධියෙන් පාදය වටේට කරකවන්න
එසේ කීපවරක් කර පයේ ඇගිලි වලින් රවුමක් අදින්න
(ඇදේ හාන්සි වි සිටින අතර)

2.දණ හිසෙන් කකුල නවා උදරය දෙසට ගන්න
3.දෑත් පපුව මත තබා ගැඹුරින් හුස්ම ගන්න
පහත හෙළන්න
(පැය දෙකකට වරක් ඉහත සදහන්ව්‍යායාමය 3 වරක් කිරිම සුදුසුය
සතර වන දිනයේ පටන්

මෙම ව්‍යායාමය සදහා මේට් 2-3 දක්වා වැය වේ
4.ඇද උඩ හොදින් ඇදට හේත්තු වී කෙලින් අතට වාඩි වෙන්න
කොන්දට කොට්ටයක් තබා වාඩිවීම සුදුසුය
ඇදේ වාඩි වී කද ඉදිරියට නවා පයේ වළලු කර අල්ලන්න

 අඩි 1 1/2 ක් (අගල් 18)ක් උස පුටුවක වාඩි වී හිද එයින් නැගිට යලිත් වාඩි වන්න
මේසයකට බර දි එක් කකුලක් පිටුපසට දිගු කරන්න
යලිත් තිබූ තැනට ගන්න
එසේ දෙපා මාරු කරමින් පස්සට ලඟට ගන්න

මදක් බර ව්‍යායාමයක් 
ශක්තිය (3-5)දකිවා වැය වේ
නිවසට පැමිණි පසු කිරීම සුදුසුය
කෙලින් සිට ගන්න
එක් කකුලක් දණ හිසෙන් මදක් උඩට ඔසවන්න
(දෙපා එකිනෙක ඔසවන්න)
 කෙලින් සිට ගන්න
අත් දෙක ඉදිරියට දික් කරන්න
පයේ ඇගිලි තුඩු වලින් ඉස්සෙන්න
යලිත් පහත් වෙන්න
පහත් වෙන විට දණ හිසෙන් මදක් නවන්න
5.කෙලින් සිට කදින් දෙපැත්තට නැවෙන්න
6.ඇද උඩ වාඩි වෙන්න
කද කෙලින් කර වාඩිවන්න
අත් දිගු කරන්න
දණ හිසි නොනමා පයේ ඇගිලි තුඩු අල්ලන්න
මෙම ව්‍යායාම හතරම එකවර කිරිමට උත්සහ නොකරන්න
නුසුදුසු ව්‍යායාම 
පහත සදහන් ව්‍යායාම කරන විට මේට් 9ක් හෝ ඊට වැඩි ප්‍රමාණයක් වැය වේ
එබැවින් හෘදයාබාධිත රෝගින්ට මෙම ව්‍යායාම නුසුදුසුය
බරක් ඔසවාගෙන පඩිපෙළ නැගීම
 බරක් ඔසවාගෙන ඉක්මනින් ඇවිදීම
බයිසිකලයක් පැදගෙන කදු නැගීම
 පැයට 21km වේගයෙන් බයිසිකල් පැදීම
ඉතා වේගයෙන් පඩිපෙල් නැගීම
ඇවිදීමේදි මතක තබා ගත යුතු කරුණු
 ව්‍යායාමයක් ලෙස ඇවිදීමේදි තරගකාරි ලෙස වේගයෙන් ඇවිදිම නුසුදුසුය
දැඩි සුළඟ තිබෙන විට එයට එරෙහිව ඇවිදීම නොකළ යුතුය
සීතල දිනෙක ඇවිදීම අහිතකරය
ව්‍යායාම කරන විට පහත ගැටලු පැන නැගුණොත්වහාම වෛද්‍ය උපදෙස් ගත යුතුය
පපුවේ වේදනාවක්
 පපුවේ බර ගතියක්
 හුස්ම ගැනිමේ අපහසුවක්
 හිස කරකැවිල්ල
 අධික තෙහෙට්ටුව
 හෘදයාබාධයකින් මාසයක් පමණ ගිය තැන නිවසේ පිටත සෙමෙන් ඇවිදීම සුදුසුය
ඇවිදිමට ප්‍රථම දවසේ පළමු ඖෂධ වේල ගෙන තිබිය යුතුය
ඉන් පැයකට පමණ පසු ඇවිදීම සුදුසුය
බරට ආහාර ගෙන ඇත්නම් ඇවිදිම නුසුදුසුය
හෘදයාබාධයකින් පසුව දැනෙන සුළු රෝග ලක්ෂණ 
 ඇගේ පතේ වේදනාව
 විවේකිව සිටියදිත් දැනෙන අධික තෙහෙට්ටුව
 ඇගට පණ නැතුවා සේ දැනීම
මේවා බොහෝ විට හිතට නැගෙන බිය නිසා ඇතිවේ
හතිය ඇතිවන බව බොහෝ රෝගිහු පවසති
වැඩ කළත් නොකළත් එකම ලෙසට හතිය දැනේ නම් එය රෝග ලක්ෂණයක් ලෙස නොසැලකිය යුතුය
පපුවේ වේදනාව 
 පපුවේ ඉදිකටු අනිනවාක් මෙන් දැනිම
 කඩියෙකු කනවා මෙන් දැනිම
මෙම වේදනාව පපුවේ වම් පසින් බොහෝ විට ඇතිවේ
එසේම එම වේදනාව තැනින් තැන ගමන් කරයි
ව්‍යායාම කරන විටත් වැඩි නොවේ
මෙසේ වන්නේ හෘදයේ මතු පිට මාංශපේශිහි වේදනාවය
එය හෘදයට සම්බන්ධනොමැති නිසා බිය විය යුතු නැත
සැලකිලිමත් විය යුතු ලක්ෂණ 
මෙම ලක්ෂණ ඇති වුවොත් පමා නොකර වෛද්‍යවරයා වෙත යා යුතුය
පපුවේ මැද ඇතිවන වේදනාව
 ව්‍යායාම කරන විට වේදනාව වැඩි වීම
 විවේක ගන්නා විට වේදනාව අඩුය
 උගුර දෙසට හෝ හකු දෙසට හෝ වම් අතේ ඇතුලු පැත්තට හෝ උරපතු දෙක අතරට විහිදි යන වේදනාව
 පපුවේ තෙරපීමක් හිර විමක් බරකිරිමක් වැනි වේදනාවක් දැනිම
 සුළු වෙහෙසකදි උදරයේ උඩු කොටසේ දැවිලි ගතියද සැලකිලිමත් විය යුතු ලක්ෂණය
එහිදි වෛද්‍ය උපදෙස් ලබාගත යුතුය
‍හෘදයාබාධය ඇතිවීමට බලපාන සාධක පාලනය කිරීමෙන් හෘදරෝග නිවාරණය කර ගත හැක
මේ අඩවිත් බලන්න 
 දියවැඩියාව
 දියවැඩියාවෙහි රෝග ලක්ෂණ
 ශ්‍රී ලංකාවේ මත්ද්‍රව්‍ය ප්‍රශ්නය
 ස්ථුලතාව

ආශ්‍රිත ග්‍රන්ථ 
 හෘදයාබාධ නිවාරණය, වෛද්‍ය රුවන් ඒකනායක, හෘද රෝග විශේෂ‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍ඥ, ජාතික රෝහල
සිරිකත පුවත්පත, ආරෝග්‍යා ලිපි පෙළ, වෛද්‍ය රුවන් ඒකනායක
අධිරුධිර පීඩනය, විශේෂ‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍ඥ වෛද්‍ය රුවන් ඒකනායක, වෛද්‍ය වරුණ ගුණතිලක,

සෞඛ්‍යය
වයස්ගතවීම හා සම්බන්ධ රෝග
මරණයට හේතු
වෛද්‍ය විද්‍යාත්මක හදිසි තත්ත්ව
සමස්තයක් වශයෙන් ගත් කළ පුද්ගල ජීවිතය ප්‍රධාන අංශ දෙකක් යටතේ හඳුනාගත හැක
එනම් ලෞකික ජීවිතය හා ආධ්‍යාත්මික ජීවිතයයි
ලෞකික ජීවිතයේ පුද්ගලයා ගේදොර  වතු පිටි ඉඩකඩම් යාන වාහන ආහාර වස්ත්‍ර ආදියෙන් පුද්ගල භෞතිකත්වය සාක්ෂාත් කරන අතර පුද්ගලයා සමාජය කෙරෙහි යුතුකම් ප්‍රතිබද්ධ තත්ත්වයන් ඉටු කිරීමට මෙන්ම පුද්ගල පැවැත්ම තහවුරු කරන සාධකයන්ද වේ
එසේ ම ආධ්‍යාත්මික ජීවිතය යනු පුද්ගලයා නිරන්තරයෙන් ම මානව සන්තෘෂ්ටියෙහි පිහිට වන්නා වූ තත්ත්වයකි
මිනිසාගේ භෞතිකත්වය මෙන්ම එකී ආධ්‍යාත්මය යහපත් තත්ත්වය උසුලා තබන්නේ ආගම විසිනි
එසේ වූ තැන පුද්ගලයාගේත් පැවැත්ම රඳා පවත් වන්නට ආගම විසින් කරනු ලබන සේවය අතිමහත්ය
"The quest for Certainty Minton be band coikh (303 pg)" නමැති ග්‍රන්ථය තුළ john david ආගම පිළිබඳ තම නිර්වචනයක් මෙලෙස ඉදිරිපත් කරයි
"පැවැත්මේ හැකියාව පිළිබඳ හැඟීමයි
මෙම  හැකියාවන්හි උල්පත ආගමයි
"
              මෙම නිර්වචනය තුළින් යථෝක්ත ව සනිටුහන් කරන්නට යෙදුණු කාරණාව මනාව ගම්‍ය වේ
ආගම යන වචනය යෝග සම්ප්‍රදායන් හා බුද්ධ ධර්මය තුළ භාවිතාවේ යෙදුනු වචනයකි
මෙහි  අර්ථය ඉන්ග්‍රීසි භාෂාවේ Religion යන වචනයට සමාන වචනයක් ලෙස බොහෝ අවස්තාවන් හීදි භාවිතා කරනු දැකිය හැක
එහෙත් මෙම වචනයෙහි සැබෑම අර්ථ දැක්වීම මෙය නොවනු ඇත
මෙයට වසර දෙදහස් පන්සීයකට පමණ පෙර බුදුන් වහන්සේ විසින් ආගම යනු කුමක් ද යන පැනයට පිළිතුර වශයෙන් ආගමෝප්ත දේශනම් යනුවෙන් දේශානා කර ඇත
එහි අර්ථය වන්නේ ආගම් යනු ආප්ත දේශනාවන් වේ යන්නයි
මෙහිදී ආප්ත යනුවෙන් හැදින්වෙන්නේ තමා විසින්  අවබෝධ කරගත් යථාර්ත ඇති ගරුකොට යුතු පුද්ගලයන් ලෙස  දක්වා ඇත
එසේ හෙයින් ආගම යන වචනයට සැබෑම අර්ථය දැක්වෙන වෙනත් වචනයක් නොමැත
දහතුන් වන සියවසේ සිට ආගම යන්නට බටහිරින්
'religion' යන ඉංග්‍රීසි භාෂාවේ වචන යොදා ගෙන ඇත
එය ප්‍රංශ භාෂාවෙන් 'Religium' හා ලතින් භාෂාවෙහි 'Religio' යන්නද එකතුවෙන් උක්ත වචනය නිර්මාණය වී ඇත
ඒ තුළින් දෙවියන් හා දෙවිවරුන් නමස්කාර කිරීමක් තදබල විශ්වාසයක් අල්ලා ගැනීම එමෙන්ම යම් වූ ඥාතීත්වයක් යන්නද අර්ථ ගන්වයි. ඥාතිත්වය තුළින් මිනිසා හා අතිමානුෂීය සබඳතාවයන් අතර එක්තරා වූ සම්බන්ධතාවයක් ගැන ද කියැවෙන බව මාගේ හැඟීමයි
සිංහලෙන් මේ සඳහා 'ආගම' යන්න භාවිතා කරයි
එහෙත් ආසියාතික ආගම් තුළ බිහිවූ ආගම් 'ධර්ම' යන්නෙන් හඳුන්වයි. බුදු දහම හින්දු දහමේ ජෛන දහම ආදී වශයෙනි
සිංහල-පාලි ව්‍යාකරණයෙහි ආගම යන්න වචන දෙකක් අතර ඇති සම්බන්ධතාවය හැඟවීම සඳහා භාවිතා කොට ඇත
මූලික බෞද්ධ ග්‍රන්ථවල ආගම යන්නට අරුත් සම්පාදනය කොට ඇත්තේ 'බ්‍රහ්මචරිය' යන වචනයයි
"චත්තාරි ච අනස්සාසිකාමි බ්‍රහ්මචරියානි අක්ඛතානි" ( ම
නි සන්දක සූත්‍රය) 

ධම්පියා අටුවා ගැටපදයෙහි "ආගම නම් බුදු වජන්" යනුවෙන් දක්වා ඇත
කෙසේ වුවද ආගම පිළිබඳ ඒකාත්මික වූ නිවැරදි නිර්වචනයක් ඉදිරිපත් වී නැත
ඒ කළ නොහැක්කකි
'total asad' දක්වන පරිදි ආගම යන්නට විශ්වීය නිර්වචනයක් තිබිය නොහැකිය
මක්නිසාදයත් මාතෘකාවෙන් බැහැරව ලියන ලද්දා වූ ඓතිහාසික නිෂ්පාදනයක් බැවිනි
(Total asad-genalogies of religion)

ආගම පිළිබඳ නිර්වචන බොහෝමයක් ප්‍රාමාණික වියතුන් විසින් ඉදිරිපත් කොට ඇති අතර එම නිර්වචනයන් එක් කොට ඇති අයුරු ද පෙනේ
මහාචාර්ය ලෞබාගේ "ආගම පිළිබඳ මනෝ විද්‍යාත්මක අධ්‍යනයක්" "A psychological study of religion" නම් කෘතියෙහි නිර්වචන 48 ක් ද 'vergilirs' ලේඛකයා තම "first chapter of religion philosophy" නම් කෘතියෙහි පිටු 72 ක් ද වෙන්කර ඇත
මේ තුළින් විශද වන්නේ ආගම පිළිබඳ ස්ථිර වූ විශ්ව නිර්වචනයක් ඉදිරිපත් කළ නොහැකි බව නොවේද
මීට හේතුව වන්නේ ආගම වූ කලී විවිධ වූත් විෂම වූත් විනිවිද වූ ආගමික ස්වරූපයන් පවතින බවයි. මේ නම් විද්‍යාඥයින්ගේ මතය යි
එය කෙසේ වුවත් ආගම යනු කුමක්ද
යන්න නිර්වචන අධ්‍යනය කිරීම තුලින් යම් අවබෝධයක් අපට ලබා ගත හැක
"Religion (n) ආගම, ලබ්ධිය, භක්තිය", (742) ඉංග්‍රීසි සිංහල ශබ්ද කෝෂය, ජී පී මළලසේකර 1997.

"ස්වභාවධර්මය හා මිනිස් ජීවිතය පාලනය කරා මෙහෙයවන්නේ යැයි සැලකෙන මිනිසාට වඩා උත්තරීතර බලයක් තමා කෙරෙහි පහදවා ගැනීමේ කාර්යය ක්‍රමය ආගම නම් වේ
"
                             (මහාචාර්ය ප්‍රෙසර්)

"ආගම යනු මිනිසුන් තමන් හුදෙකලා ව සිටින විට ඔවුන් අමරණීය කළ හැකියි කුමන දෙයක් හෝ පිළිබඳව කිරීම හා සම්බන්ධවද හැඟීම් ක්‍රියාවන් හා අත්දැකීම් සමූහයකි
"
    (William James, the varieties of religious experience)

"ආගම-පැමිණීම, අවබෝධය" (12) (ශ්‍රී සුමංගල ශබ්ද කෝෂය)

"ආගමික සංස්ථාව යනු විශ්වය හා වත්පිළිවෙත් පුද පූජාවන්ගෙන් සමන්විත ක්‍රියාකාරකම් පද්ධතියකි
එහිදී මනුෂ්‍ය සමූහය පූජනීය හා අධිස්වාභාවික දේවල් මුල්කොටගෙන පුද පූජා පවත්වති
"
        (සමාජය විද්‍යාඥ ජොන්ස්ටන්)

"ආගම යන්නට යටත් පිරිසෙයින් දිය හැකි නිර්වචනයක් වශයෙන් ආගම වූ කලී අතිමානුෂ අද් භූතයන් කෙරෙහි ඇති විශ්වාසයයි
එහෙත් විශ්වාසය පමණක් නොව පිළිවෙත් ක්‍රම හා හැඟීම් ද ආගමට අන්තර්ගත වන බව කිව යුතුය
"
   (සිංහල විශ්වකෝෂය-iso අතට කොටස, කේ එන් ජයතිලක)

"ආගම යන්න මා තේරුම් ගන්නේ ස්වර්ණමය හා මිනිස් ජීවිතය හසුරුවා පාලනය කරතියි විශ්වාස කරනු ලබන්නා මිනිසාට වඩා උත්තරීතර බලයක් තමා කෙරෙහි පහදවා ගැනීමයි
" (ප්‍රෙසර්)

මෙම සියලු නිර්වචනයන්ට වඩා විසිවන සියවසේ වඩාත්ම පිළිගැනීමට ලක්වූ ආගම පිළිබඳ නිර්වචනය වූයේ 'ක්ලීෆර්ඩ් ගීර්ට්ස්ට' ඉදිරිපත් කළ නිර්වචනය යි
"ආගම යනු සංස්කෘතික පද්ධතියකි"
ආගමක් යනු කුමක්ද නිර්වචන ය කිරීමට වඩා ආගමක් යනු කුමක්දැයි හඳුනා ගැනීම වටිනා බව 'නීයන් ස්මාර්ට්' සිය 'the world's religion'නමැති කෘතියෙහි පෙන්වා දෙයි
ඒ අනුව ආගමක තිබියයුතු දිශානතීන් 08 ක් දැකගත හැක
අභිචාරමය හෝ ප්‍රායෝගික
දේශනාමය හෝ දාර්ශනික
මිථ්යාමය හෝ වෘත්තාන්තමය
අත්දැකීම් සහිත හෝ හැඟීම්බර
ආචාරධර්මීය හෝ නෛතික
සංවිධානාත්මක හෝ සමාජීයීය
භෞතිකමය හෝ කලාත්මක
දේශපාලනික හෝ ආර්ථික

උත්තර අප සඳහන් කළ නොයෙක් නිර්වචනයක් අත් දිනය හමුවේ මුකුලිත වන කරුණක් නම් නිශ්චිත වූ නිර්වචනයක් ආගම කෙරෙහි ගොඩනැගී නොමැති බවත් හුදෙක් එවැනි විශ්වීය නිශ්චිත නිර්වචනයක් ඉදිරිපත් කිරීමට ද තෝරා බේරා ගැනීමටද නොහැකි බවය
කෙසේ වුවත් උක්ත නිර්වචනයන් අනුව මානව ශිෂ්ටාචාරය නමැති කෙතෙහි වපුරන ලද සාරවත් බීජය නමුත් ආගම වූ කලී මිනිසාගේ අත්‍යන්ත අත්‍යවශ්‍යතාවයකි
හුදෙක් ආගම මිනිසා සමඟ ඒකාත්මිකය
අදෘශ්‍යමාන බලවේගයන් කෙරෙහි ඇති කර ගත් බිය ආගම නම් ජෛන දහම බුදුදහම වැනි හේතු ඵල න්‍යාය වාදී ආගම් එම ආගම ගනයට ගත නොහැකි බවයි. ඒ කෙසේ වුවත් නූතනය තුළ යමු ධර්ම මාර්ගයක් හැඳින්වීම සඳහා ආගම යන වචනය භාවිත කරයි
පරිණාමීය ලෝකයක් තුළ දිනෙන් දින භාෂාවද නවීකරණය වන අතර එක් වචනයක් වෙනුවෙන් ගල් පැලෙන තර්ක ගෙනහැර දැක්වීම ගඟට කපන ඉණි යැයි මාගේ නිගමනය යි
BUDDHIST AND PALI UNIVERSITY 
          OF SRI LANKA
 පූජ්‍ය
නිකවැවේ සුමංගල හිමි

ආගම් සැසඳීම

ආගම් අතර සමානතා
ආගම් සසඳා බැලීමේදී ඒවායෙහි සමානකම්ද තිබේ
එනම් මේ ලෝකයෙන් ඔබ්බෙහි ඇති කිසියම් පරම පදාර්ථයක් ගැන තිබෙන පිළිගැනීම වේ
එය බුදුදහමේ නිර්මාණයයි
ක්‍රිස්තියානි හා ඉස්ලාම් ආගමේ එය නිර්මාතෘ ‍දෙවි කෙනෙකි
හින්දු ආගමේ බ්‍රහ්මයාය
මෙම ආගම් සියල්ලෙහි මරණින් මතු කිසියම් ආකාරයක පැවැත්මක් ගැනද අවධාරණය වේ
කිතු දහමේ හා ඉස්ලාම් දහමේ එය පුනරුත්ථානයයි
බුදුදහමේ එය පුනර්භවයයි
එක් එක් පුද්ගලයා විසින් කරන හොද නරක පිළිබඳව මෙම ආගම් වලින් දැක්වේ
ආගම් අතර අසමානතා

මෙම ආගම් අතර සමානකම් මෙන්ම අසමානකම්ද විශාල වශයෙන් පවති
කිතුදහමේ සහ ඉස්ලාම් දහමේ දෙවියන් වහන්සේ බලවතෙකු ගැන පිළිගන්නා නමුත් බුදුදහමේ එසේ නොමැත
බෞද්ධ ආගම්වල දැක්වෙන්නේ පුනර්භවය වුවද කිතුදහමේ හා ඉස්ලාම්දහමේ දැක්වෙන්නේ පුනරුත්ථානයයි
බෞද්ධ මතය අනුව කර්මය යනු තමන් කරන ක්‍රියාවන්ගේ විපාක තමන්ට භුක්ති විදීමට සිදුවීමයි
ක්‍රිස්තියානි ආගමේ දැක්වෙන්නේ අනුන් කළ පවක් නිසා මුළු මනුෂ්‍ය සංහතියම කෙලෙසුණොත් මනුෂ්‍යයාට එහි ප්‍රතිවිපාක භුක්ති විදීමට සිදුව ඇති බවයි.තවද පින පව කතෝලිකයින් හා ඉස්ලාමිකයින් විශ්වාස නොකරයි
මේ අතරින් බෞද්ධ දර්ශනය සත්‍ය,විද්‍යාව,ස්වභාව ධර්මය ත් සමග කැපී පෙනේ
ආගම්

බුදුදහම

ශාස්තෲවරයා වන්නේ ගෞතම බුදුන් වහන්සේ  බුදුදහමේ හරය වන්නේ
ඒ හරය වෙත ළඟාවීමට ඇති මාර්ගය වන්නේ ආර්ය අම පාපකර්ම වලින් වැලැකීම කුසල් රැස්කිරීම හා සිත දමනය කරගැනීමයි
තමන්ගේ ක්‍රියා ගැන වගකිව යුත්තේ මිනිසාමය
මිනිසාගේ විමුක්තිය සලස්වා ගතයුත්තේවට වැඩම කළහ
ලොව ඉතා උසස් ශ්‍රේෂ්ඨ දර්ශනයයි
ස්වභාව ධර්මය හා සබැදි ලොව එකම ධර්මයයි
විද්‍යා ව  බුදු දහමේ තිබෙන සත්‍ය දැක විශ්මයට පත් වේ
🇱🇰🇱🇰🇱🇰🇱🇰🇱🇰🇱🇰☸️☸️☸️☸️☸️☸️☸️☸️

 බෞද්ධ 

ජනප්‍රිය බෞද්ධ ග්‍රන්ථ

ධම්ම පදය,		ජාතකපොත,	සද්ධර්මරත්නාවලිය,		ලෝවැඩ සඟරාව,
යශෝදරාවත, 	පූජාවලිය	,	බුත්සරණ, 			අමාවතුර,
වෙස්සන්තරජාතකය
ආශ්‍රිත ග්‍රන්ථ

රණවීර සරත්-ශ්‍රී ලංකාව
දන්කොටුව-වාසනා ප්‍රකාශකයෝ
(ශ්‍රී ලංකාවේ ආගම්)

මූර්ති, ආගම සහ මියගිය ලෝකය, (1972) මයුරො පොත් ප්‍රකාශකයෝ

සබැදි පිටු
ශ්‍රී ලංකාව

ආගම්
සානුවක ‍හෝ උස්බිමක නෙත්තියෙන් පහළට ඇදහැළෙන ජල ධාරාවක් දිය ඇල්ල යනුවෙන් හැඳින්වේ
ලොකු උසක සිට පතිතවන විට ප්‍රමාණයෙන් විශාල එකක් නම් එය දහර ඇල්ලකි
ඇල්ලක් නිර්මාණය වීමට නම් ගල් සහිත උස් භූමියක් ඔස්සේ ලොකු ජලකඳක් පහලට ගලා යායුතුය
එම ගලන මග වඩා බෑවුම් සහිත වෙත්ම එහි වේගය ද වැඩිවේ
භූමි නිර්මාණය අනුව පොළොවේ යම් යම් ස්ථාන ගල් සහිත උස් බිම් සහ සානු සේ නැගී සිටී. එවන් භුමි ඔස්සේ ගැලූ දිය දහර උස් බිමේ හෝ සානුවේ ගැටියට පැමිණි විට එක්වරම පහල භූමිය වෙත කඩා හැලේ
මෙම ජලධාරාවේ ඉස්මත්තට තද වැහි ලැබෙන විට ඇල්ල ජලයෙන් පිරීයයි
ඉස්මත්ත හරස් කොට බැම්මක් බැඳි විට හෝ එම පෙදෙසට වැස්ස අඩු වු විට ඇල්ල සිහින් වෙයි
කාලයාගේ ඇවෑමෙන් භූමියේ සිදුවන විපර්යාස නිසා ඇල්ල පිහිටි ස්ථානය වෙනස් වී යාහැකිය
ගඟ හෝ ඔයවෙනත් දිශාවකට යොමු වී ගැලීම හෝ එයට ජලය ලැබීම නතර වුවහොත් ඇල්ල වියලී යයි
අපි ඒ නිසා අපේ දියඇලි  සම්පත සැමදා සුරකිමු
I love you we waterfalls

බඹරකන්ද ඇල්ල

මෙය ශ්‍රි ලංකාවේ පිහිටි උසින් වැඩිම දි‍යඇල්ලයි
හෝර්ටන් තැන්නෙන් ඇරඹෙන මෙය මී‍ටර් 265කි
බදුල්ල දිස්ත්‍රික්කයේ කළුපහන ප්‍රදේශයේ පිහිටා ඇත
දියලුම ඇල්ල

ලංකාවේ ඇති උසින් දෙවන තැන ගන්නා දිය ඇල්ලවේ
උස මීටර් 220 කි
බදුල්ල දිස්ත්‍රික්කයේ හපුතලේ ඡන්ද කොට්ඨාසයේ කොස්ලන්ද නගරයට නුදුරින් වැල්ලවාය පාරේ පිහිටා මුල්
මෙම ඇල්ල හා සබැඳි ජනප්‍රවාද කිහිපයකි
ඉතා ඈත කාලයේ කුලවත් තරුණයෙක් හා කුල හීන තරුණියක් පිළිබඳව ශෝකාන්තමය පෙම් පුවත ඉන් ප්‍රධාන වේ
ලක්ෂපාන ඇල්ල

නුවරඑළිය දිස්ත්‍රික්කයේ පිහි‍ටා ඇත
උස මීටර් 125කි
සමනළ කන්දෙන් ඇරඹී ‍කැළණි ගඟට වැටෙන මස්කෙළිය ඔය මෙම ඇල්ල නිර්මාණය කරයි
ලක්ෂපාන ජල විදුලි බලාගාරය ක්‍රියාත්මක වන්නේ මෙම ඇල්ලේ ආධාරයෙනි
දඩයමේ ගිය වැදි නායකයෙකු විසින් මේ ඇල්ල සොයාගන්නා ලදැයි ජනප්‍රවාදයේ ඇත
එහෙයින් එය වැද්දාගේ ඇල්ල නමින් ද හැඳින්වේ
ඩන්සිනන් ඇල්ල(පුඩළුඔය ඇල්ල) 

ශ්‍රී ලංකාවේ, මධ්‍යම පලාතේ, නුවරඑළිය දිස්ත්‍රික්කයේ, කොත්මලේ ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාශය තුල පූඩළුඔය-නුවරඑළිය මාර්ගයේ කිලෝමීටර දෙකහමාරක් පමණ ගිය පසු මෙම මනරම් ඩන්සිනන් දිය ඇල්ල හමුවේ
කොටස් දෙකක් වශයෙන් ගලා හැලෙන මෙහි මුළු උස අඩි 328(මීටර 100) පමණ වේ
ඇබර්ඩින් ඇල්ල

නුවරඑළිය දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටා ඇත
උස මීටර් 100 පමණ වේ
කැලණි ගඟේ අතු ගංගාවක් වන කෙහෙල්ගමු ඔය මේ ඇල්ල නිර්මාණය කරයි
මෙම ඇල්ලට ඇබර්ඩීන් නම ලැබී ඇත්තේ ස්කොට්ලන්තයේ ඇබර්ඩීන්හි සිට පැමිණි සුදු ජාතිකයෙකු ඇබර්ඩීන් යනුවෙන් නම තැබු ඔහුගේ තේ වත්ත ඒ අසල තිබූ නිසා යැයි කියයි
රම්බොඩ ඇල්ල

මධ්‍යම පළාතේ නුවරඑළිය දිස්ත්‍රික්කයේ පුස්සැල්ලාව ප්‍රදේශයේ පිහිටා ඇත
උස මීටර් 109 ක් පමණ වේ
කොත්මලේ ඔයේ අතු ගංගාවක් වන පන්න ඔයෙන් හට ගනියි
ඩෙවෝන් ඇල්ල

නුවරඑළිය දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටා ඇත
උස මීටර් 97 පමණ වේ
මෙම ඇල්ල නිර්මාණය කරන්නේ කොත්මලේ ඔය විසිනි
එඩ්වඩ්බාන්ස් නම් ඉංග්‍රිසි ආණ්ඩුකාරවරයා 1823 දී ගන්නොරුව ප්‍රදේශයෙන් මෙරට කෝපි වගාව ආරම්භකළ සමයේ එංගලන්තයේ ඩෙවෝන්ෂයර් හි සිට ලංකාවට පැමිණි ඔහුගේ හිතවතකු වැවු ඩෙවෝන් නම් කෝපි වතු යාය අසල මෙම ඇල්ල පිහිටා ඇත
මෙනිසා මෙම නම ලැබුණි
ශාන්ත ක්ලෙයාර් ඇල්ල

නුවරඑළිය දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටා ඇත
උස මීටර් 80 පමණ වේ
කොත්මලේ ඔයෙන් නිර්මාණය වේ
මෙම ප්‍රදේශයේ විසු ඉංග්‍රිසි කෝපිවතු හිමියෙකු එංගලන්තයේ විසු ‍ජෙනි‍ෆර් ක්ලෙයා නම් පෙම්වතිය සිහිවීම පිණිස නම තබා ඇත
දුන්හිඳ ඇල්ල
බදුල්ල දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටා ඇත
මීටර් 63 පමණ උසය
බදුලු ඔය මෙම ඇල්ල නිර්මාණය කරයි
කඳුමුදුනේ සිට පහලට වැටෙන ජල බිඳු ගල් කුලවල හැපි වාතය සමග මුසුව මීදුමක් සේ විසිරෙන බැවින් මී‍ට, දුම්හිඳ නම ලැබුණු බවත් පසුව කටවහරේ දී දුන්හිඳ ‍ලෙස නම ලැබුණු බවත් පැවසේ
කාලයාගේ ඇවෑමෙන් සිදු වු භූ ගෝලීය විපර්යාසයක් නිසා හෝ බදුලු ඔයේ ගමන් මග වෙනස්වී‍ම තුළ මෙම ඇල්ල නිර්මාණය වන්නට ඇත
රාවණා ඇල්ල

සුන්දරත්වයෙන් පරිපූර්ණ  රාවණා ඇල්ල,  ඇල්ල - වැල්ලවාය මාර්ගයේ ගමන් කරනවිට හමුවන සොබාදහමේ විශිෂ්ඨ නිර්මාණයකි
මෙකී සුන්දරත්වය හා සබැදි පුරාවෘත්ත රාශියකුත් ඇත
එයින් රාවණා රජු සම්භන්ධ කතා පුවත් රැසකි
වාල්මිකී විසින් රචිත රාමායණයේ කියැවෙන රාම - රාවණා කතා පුවතත් සමග මෙම අලංකාර දිය ඇල්ලත් සම්බන්ධතාවයක් පවතී
රාවණා රජතුමා විසින් සීතා කුමරිය රැගෙන විත් රදවා තැබුවායි සැළකෙන්නේ පෙර කී රාවණා ඇල්ල සමීපයේය
ඒ පිළිබද ඕනෑ තරම් ජනප්රනවාද අප අසා ඇත
සීතා කුමරිය රැගෙන විත් ආරක්ෂා සහිතව රදවා තැබීමට සුදුසුම ප්‍රදේශය ලෙස රාවණා රජු මෙම රාවණා ඇල්ල අවට තෝරා ගත් බව පෙනෙයි
එයට සාධකයක් ලෙස රාවණා ඇල්ල පුරාණ රජමහා විහාරය ( මෙම විහාරය ක්රි
2 සියවසේ දී වළගම්බා රජු විසින් කරවන ලද්දකි ) ආසන්නයේ පිහිටා ඇති රාවණා ගුහාව පෙන්වා දිය හැක
මෙම රාවණා ගුහාව, රාවණා රජු විසින් සීතා කුමරිය රදවා තැබූ ගුහාව යැයි ජනවහරේ කියැවේ
දුවිලි ඇල්ල

රත්නපුර දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටා ඇත
උස මීටර් 39 පමණ වේ
පළල් දියඇල්ලකි
දුවිලි ඇල නම් කුඩා ඔය මේ ඇල්ල නිර්මාණය කරයි
පහළට ඇදවැටීමේදී සියුම් දුවිල්ලක් හෝ මීදුමක් මෙන් ජල බිඳිති විසිරයාමත් සිදුවන නිසා මෙම නම ලැබී ඇත
බලංගොඩ නගරයේ සිට කිලෝමීටර් 30 පමණ දුරින් පිහිටා ඇත
බෝපත් ඇල්ල

රත්නපුර දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටා ඇත
උස මීටර් 30 පමණ වේ
දුර සිට බැලු විට බෝකොළයක දළ හැඩයෙන් පෙනෙන නිසා මෙයට මෙම නම ලැබී ඇත
කුරු ගඟ මෙම ඇල්ල නිර්මාණය කර‍යි
බේකර්ස් ඇල්ල

නුවරඑළිය දිස්ත්‍රික්කයට අයත්ය
උස ‍මීටර් 20 පමණ වේ
බෙලිහුල් ඔයේ ශාකාවකින් ‍නිර්මාණය වේ
නුවරඑළියේ සැමුවෙල් බේකර් නම් ඉංග්‍රිසි ජාතිකයෙකු මෙය සොයාගෙන ඇත
කිතුල්ගල ඇල්ල

කෑගල්ල දිස්ත්‍රික්කයේ කිතුල්ගල නගරයට නුදුරුව මෙය පිහිටා ඇත
උස මිටර් 15කි
උනාලු කන්දේන් පටන්ගෙන කැළණි ගඟට එක්වන ගරන්කිති ඔය මේ ඇල්ල නිර්මාණය කරයි
කිතුල්ගලට සමීප බැවින් මේ නමින් හැඳින්වේ
===මානාවෙල ඇල්ල බදුල්ල දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටා ඇත
උස මීටර් 23කි
මානාවෙල ඔය හා බුවැලිපොළ ඔය යන නම්වලින් හැඳින්වෙන ඔයවල්වලින් මේ ඇල්ල නිර්මාණය වේ
===ඒල්ජින් ඇල්ල===
නුවරඑළිය දිස්ත්‍රික්කයට අයත් උස මීටර් 25කි
දඹගස්තලාව ඔය මේ ඇල්ල නිර්මාණය කරයි
මෙම ඇල්ලට ඒල්ජින් නම ලැබුනේ අසල තේ වත්තක නම හෙයිනි
තලවකැලේ බදුල්ල දුමිරිය මාර්ගයේ යන විට මේ ඇල්ල දර්ශනය වේ
ගැරඬි ඇල්ල 
රත්තනපුර දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටා ඇත
උස මීටර් 46කි
ජලය හිඟ කාලයට දුර සිට බැලුවිට මේ ඇල්ල පෙනේන්නේ බෑවුම් ගල් තලාවක් දිගේ පහළට බහින ගැරඬියෙකු ලෙසනි
නානු ඔය ඇල්ල

නුවරඑළිය දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටා ඇත
උස මීටර් 60ක් පමණි
නානු ඔයේන් මෙම දිය ඇල්ල නිර්මාණය වේ මෙහි විශේෂත්වය නම් හෙල්මළු හෙවත් ලියදි සහිත බෑවුමක් ඔස්සේ ගලාහැලෙන බැවිනි

යකා ඇඬු ඇල්ල 
නුවරඑළිය දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටා ඇත
මීටර් 61ක් පමණ උසය
බුදුන්වහන්සේ ශ්‍රි පාද ලාංඡනය පිහිටු විම සඳහා සමනල කන්දට වැඩි අවස්ථාවේ මේ ජල දහරාව ඇරඹෙන ස්ථානයේ මිත්‍යා දෘෂ්ටික යක්ෂයෙක් අසතුටට පත්ව හඬාවැටුනු නිසා ඊට මෙම නම ලැබි ඇත
නවරත්තන ඇල්ල 
බදුල්ල දිස්ත්‍රික්කයට අයත් වේ
උස මීටර් 110කි
වෙලන්ගල්ල නමින් හැඳින්වෙන කන්දෙන් ආරම්භ වී මහවැලි ගඟට එක්වෙන හසළක ඔය මෙම ඇල්ල නිර්මාණය කරයි
මේ ඇල්ලට මෙම නම ලැබි ඇත්තේ මැණික් වර්ග නවයක් සහිත රන් සෙම්බු කිහිපයක් ඇතුළත් පැරණි රාජනිධානයක් මේ ඇල්ල අසළ ඇතැයි යන විශ්වාසය නිසයි
මාපනාන ඇල්ල 
රත්තනපුර දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටා ඇත එළිඔයෙන් මෙම ඇල්ල නිර්මාණය කරයි
ඇල්ල හාත්පස මාපනාන, මාවනාන යන නම් වලින් විශාල තේ වතු යායක් ඇත
කුරුදු ඇල්ල 

නුවර එළිය දිස්ත්‍රික්කයේ,වලපනේ ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාශයේ  පිහිටා ඇත
එය මුහුදු මට්ටමේ සිට මීටර් 1103ක උසකින් පිහිටා ඇති අතර එම දියඇල්ලේ උස අඩි 676 (206m) කි
එය ලංකාවේ උසින් දෙවන ස්ථානයට පත් වන දිය ඇල්ලද වේ
මෙය කුරුදු ඔයෙන් නිර්මාණය වන අතර එමගින්
මහවැලි ගග හා රංදෙනිගල ජලාශය ද පෝෂණය කරණු ලබයි
කුරුදු ඔය බෑවුම් බිමක් ඔස්සේ වේගයෙන් පැමිණ ඇල්ල සාදමින් පහළ ගැඹුරු දෝණිකාවකට කඩා හැලේ
මනං ඇල්ල 
රත්තනපුර දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටා ඇත
කොළඹ රත්නපුර මාර්ගයේ  ඇහැලිය ගොඩ පසු කර රත්නපුර දෙසට යනවිට කිලෝමීටර 1 1/2 පමන යනවිට රත්නපුර පනදුර මාර්ගයට පිවිසිය හැකි පිවිසුම් මාර්ගයක් හමුවේ එම මාර්ගයේ කුරුගම්මොදර දෙසට කිලෝමීටර 4 යනවිට ඉහල කන්ද ග්‍රාමය හමුවේ එම ඉහල කන්ද ග්‍රාමය කුරුදු තානායම ඉදිරියෙන්  අති මාර්ගයේ ගියවිට  ඉහල කන්ද වතු යායෙන් මෙමෙ සුන්දර දිය ඇල්ලට පිවිසිය හැක
මේ අඩවිත් බලන්න 
ශ්‍රී ලංකාවේ නදී ලැයිස්තුව
ශ්‍රි ලංකාවේ ප්‍රධාන ගංගා

ආශ්‍රිත ග්‍රන්ථ
01)ශ්‍රී ලංකාවේ දිය ඇලි ගංගා සහ වනාන්තර-සරත් රණවීර

ආශ්‍රිත

දියඇලි - ශ්‍රී ලංකා
1.ජනසංඛ්‍යාව යනු
ජනසංඛ්‍යාව පිළිබඳව පැහැදිලිව හඳුනාගැනීම සඳහා විවිධ පුද්ගලයින් හා ආයතන විසින් අර්ථකතන රැසක් ඉදිරිපත්කර ඇත
එවැනි අර්ථකතන කිහිපයක් පහත දැක්වේ
"යම් කාල පරිච්‍‍‍‍‍ජේදයක් තුළ යම් ප්‍රදේශයක ඡිවත්වන මිනිසුන් ප්‍රමාණය" යනුවෙන් කොළඹ විශ්වවිද්‍යාලයේ ප්‍රඡාවිද්‍යා අධ්‍යනාංශයේ මහාචාර්ය ඉන්ද්‍රලාල් ද සිල්වා වර්ෂ 2004 දි තම ජනගහන අධ්‍යන කෘතියෙන් පෙන්වාදි ඇත
"යම් ප්‍රදේශයක සථීර හෝ අර්ධ ස්ථීර වශයෙන් සිටින පුද්ගලයින් සංඛ්‍යාව" ජනසංඛ්‍යාව යනුවෙන් ජේ.ඩොනල්ඩ් බර්ග් විසින් 1969දි තම Principels of Demography කෘතියෙන් අර්ථ දක්වා ඇත
ඉහත දක්වා ඇති නිර්වචන පිළිබඳව සලකාබැලීමේදි පැහැදිලි වන්නේ "නිශ්චිත කාල පරාසයක් තුළ තෝරාගන්නා ප්‍රදේශයක ජීවත් වන සියළුම මිනිසුන් සංඛ්‍යාව " ජනසංඛ්‍යාව වශයෙනි
2.ජනසංඛ්‍යා වර්ධනය
ජනසංඛ්‍යාව යනු ක්‍රමයෙන් වර්ධනය වන ප්‍රපංචයකි
මේ නිසා ජනසංඛ්‍යා වර්ධනය යනු ’දිනක් සතියක් මාසයක් අවුරුද්දක් හෝ අවුරුදූ කිහිපයක් තුළ ජනසංඛ්‍යාවේ සිදූවන වැඩිවීම, බව 1969 දි Donald J Berg විසින් ප්‍රකාශකර ඇත
කාලයත් සමඟ ජනසංඛ්‍යාවේ වර්ධනය කෙරෙහි සඵළතාවය මර්ත්‍යතාවය හා සංක්‍රමණය බලපා ඇත
මර්ත්‍යතාවය අභිබවා සඵළතාවය ඉහළ යයි නම් හෝ සඵළතාවය හා මර්ත්‍යතාවය එක් මට්ටමක පවතින විට අභ්‍යන්තර ආගමනය ධන අගයක් ගන්නාවිට ජනසංඛ්‍යාව වර්ධනයවේ
මේ අයුරින් සිදූවන ජනසංඛ්‍යා වර්ධන වේගය හාඳුනාගැනීම සඳහා තොරාගන්නාලද කාල පරාසයේ ජනසංඛ්‍යාවෙ වෙනස පළමු අවස්ථාවේ ජනසංඛ්‍යාවෙන් ඛෙදා එය සියයෙන් වැඩිකිරීම තූළින් ජනසංඛ්‍යාවෙ වර්ධන වේගය හඳුනාගත හැක
ජනසංඛ්‍යා වර්ධන වේගය ගණනයකරණ ආකාරය පහත දැක්වෙන ආකාරයෙන් සිදූනරණු ලබයි
X හා Yකාලය තූළ ජනසංඛ්‍යා වර්ධන වේගය= (X හා Y ජනසංඛ්‍යා වෙනස / X වර්ෂයේ ජනසංඛ්‍යාව) *100

2.1 ජනසංඛ්‍යා වර්ධනයට හේතු

 සාක්ෂරතාවය අඩු මටිටමක පැවතීමග
 දුප්පත්කම ඉහළයාමග
 සංස්කෘතිකමය සාධක
ආගමික බලපෑම
උපත්පාලන ක්‍රම භාවිතය නොකිරීමග

2.2 ලෝක ජනසංඛ්‍යා වර්ධනය
පහත සඳහන් අංක 1 වගුවේ දැක්වෙන ආකාරයෙන් ලෝක ජනසංඛ්‍යාව වර්ධනයවි ඇත
එහි සඳහන් පරිදි ක්‍රි
පු 8000 දි ලෝක ජනසංඛ්‍යා වර්ධන වේගය 0.0015% ක් වු අතර වර්ෂ 2000 වන විට 1% දක්වා වැඩිවී ඇත
2007 වන විට ලෝක ජනසංඛ්‍යා වර්ධන වේගය 1.2% කි
මේ අනුව ලෝක ජනසංඛ්‍යා වර්ධන වේගය වැඩි වෙත්ම ජනසංඛ්‍යාවෙ ප්‍රමාණයද වර්ධනයවේ
අංක 1 වගුව
ලෝක ජනසංඛ්‍යාව වර්ධනය වු ආකාරය
// education
com/reference/dictionary/entry/population

ඉහත අංක 1 වගුව මඟින් ලෝක ජනසංඛ්‍යාව වර්ධනය වු ආකාරය හඳුනාගත හැක
එහි දැක්වෙන පරිදි 1900 සිට 2000 දක්වා ජනසංඛ්‍යාවේ ප්‍රමාණය වේගවත් ලෙස වර්ධනයවී ඇත
අංක 1. සිතියම ලොක ජනසංණ්‍යා වර්ධනය
නමුත් ලෝකයේ රටවල් අනුව ජනසංඛ්‍යා වර්ධනයේ වෙනස්කම් හඳුනාගත හැක
පහත අංක 2 වගුවේ දැක්වෙන ආකාරයට පකිස්ථානයේ ඉහළ ජනසංඛ්‍යාව වර්ධනයක් පවතින අතර කසකස්ථානයේ අඩු ජනසංඛ්‍යාව වර්ධනයක් දක්නට ලැබේ
ශ්‍රි ලංකාවේ 1.2% ප්‍රසස්ත ජනසංඛ්‍යා වර්ධනයක් දක්නට ලැබේ
අංක 2 වගුව
රටවල් කිහිපයක ජනසංඛ්‍යා වර්ධනයන් (1980-1996)
Statistical Indicators for Asia and The Pacific United Nation 1998

2.3 ශ්‍රි ලංකාවේ ජනසංඛ්‍යා වර්ධනය
ශ්‍රි ලංකාවේ 1871 පවත්වන ලඳ පළවන ජනසංගනනයෙන් පසුව ජනසංඛ්‍යා වර්ධන පිළිබඳ දත්ත ලබාගතහැකිවේ
පහත අංක 1 ප්‍රස්තාරයේ දැක්වෙන ආකාරයට 1881 සිට 1963 දක්වා ජනසංඛ්‍යා වර්ධනය ක්‍රමිකව සිදූවී ඇත
නමුත් 1963 න් පසුව ජනසංඛ්‍යා වර්ධන අනුපාතය ක්‍රමයෙන් අඩුවී 2001 වනවිට 1.2% දක්වා අඩුවී ඇත
අංක 1 ප්‍රස්තාරය
ශ්‍රි ලංකාවේ ජනසංඛ්‍යා වර්ධනය
වර්ෂ 2001 වනවිට සමස්ත ශ්‍රි ලංකාවේම ජනසංඛ්‍යා වර්ධන අනුපාතය 1.2 ක් වුවද එය දිස්ත්‍රික්ක අනුව වෙනස් වන ආකාරය පහත අංක 3.2 ප්‍රස්තාරය මඟින් දක්වා ඇත
එහි දැක්වෙන ආකාරයට ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කයේ 1.9% ක ජනසංඛ්‍යා වර්ධන වේගයක් හඳුනාගත හැක
සෙසු දස්ත්‍රික්කවලට සාපේක්ෂව ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කයේ අභ්‍යන්තර ශුද්ධ සංක්‍රමණය +12.1 වීම ජනසංඛ්‍යා වර්ධනයට හේතුවේ
මූලාශය
-Statistical Abstract , Department of Sensus and Statistice
1997

අංක 2 ප්‍රස්තාරය
ශ්‍රි ලංකාවේ දිස්ත්‍රික්ක අනුව ජනසංඛ්‍යා වර්ධනය 1981-2001.

මුලාශ්‍රය
ද සිල්වා ඉන්ද්‍රලාල්
ජනගහන අධ්‍යනය 2004 පිටු 183.
ජනසංඛ්‍යා වර්ධනය පිළිබඳව මහා චාර්ය ඉන්ද්‍රලාල් ද සිල්වා විසින් වර්ෂ 2004 දි ශ්‍රි ලංකාවේ ප්‍රඡාවිද්‍යා උපනතීන් හා දේශපාලන ප්‍රචන්ඩත්වය යනුවෙන් කර ඇති අධ්‍යනය තුළින් ජනසංඛ්‍යාවේ ව්‍යුහය හා ව්‍යාප්තිය සොයාබැලීම ප්‍රධාන අරමුණු විය
ද්විතීක දත්ත භාවිතයෙන් සිදූකරණු ලැබු මෙම අධ්‍යනයේදි ජනසංඛ්‍යා වර්ධන වේගය අඩුවී ඇති බව මොහු පෙන්වාදි ඇත
1960 දි බී.ටී පණඩිතරත්න විසින් ශ්‍රි ලංකාවේ 1824-1954 කාලය තුළ ජනසංඛ්‍යා වර්ධන වේගය හා ජනඝනත්වය පිළිිබඳව සිදූකරණුලැබු අධ්‍යනය මඟින් ජනසංඛ්‍යාවේ ප්‍රමාණාත්මක වර්ධනයක් සිදූව පවතින බව පෙන්වාදි ඇත
වර්ෂ 2002 ඡුලි මස නිකූත්කළ Sri Lanka Journal of population studies කෘතියේ Demography Trends and Political violence in Sri Lanka ලිපියෙහි අංක 31-37 පිටුවල ගාමිණි සමරණායක විසින් ජනසංඛ්‍යා වර්ධනය පිළිබඳ විස්තරාත්මකව විමර්ෂණයක් සිදූකර ඇත
ඒ තුළින් පෙන්වාදි ඇත්තේ ශ්‍රි ලංකාවේ සංක්‍රමණ රටාව හා ඡාතීන් අනුව ජනසංඛ්‍යා වර්ධනයවි ඇති ආකාරයයි
එසේම 1940 සිට 1970 අතර කාලය තුළ ජනසංඛ්‍යාවේ සිදූව ඇති වර්ධනය පිළිබඳව සවිස්තරාත්මකව කරුණු දක්වා ඇත
නිමල් දෙනුගල විසින් 1998 පෙබරරවාරි මස නිකුත් කළ Lanka Journal of population studies කෘතියේ Controlling Population Growth in Sri Lanka ලිපිය මඟින් ශ්‍රි ලංකාවේ ජනසංඛ්‍යා වර්ධනය පාලනය හා ඊට ගත යුතු පියවරයන් පිළිබඳව සඳහන්කර ඇත
ඒ.ටී.පී එල් අබේකෝන් විසින් වර්ෂ 2001දි Lanka Journal of population studies කෘතියේ පළ කළ Demography Trends Among Major Ethnic Groups in Sri Lanka යනුවෙන් ඉදිරිපත් කළ ලිපියෙහි ශ්‍රි ලංකාවේ ප්‍රඡාවිද්‍යා උපනතීන් ජනසංඛ්‍යා වර්ධනය පිළිබඳ වැඩි අවධානයක් යොමුකර ඇත
ජනසංඛ්‍යා වර්ධනය පිළිබද වැඩි දුර තොරතුරැ මෙම ලිපි මගින් හදුනාගත හැක
මේතෙක් කථා කළ කරුණු අනුව ලෝකයේ හා ශ්‍රි ලංකාවේ ජනසංඛ්‍යා වර්ධනයන් හා ඒ පිළිබඳව සිදූකර ඇති අධ්‍යනයන් මඟින් ජනසංඛ්‍යාව ක්‍රමිකව වර්ධනය වන බව හඳුනාගත හැක
3. ජනසංඛ්‍යා වර්ධනය හඳුනාගැනීමට යොදාගතහැකි ආකෘති න්‍යායන් හා ආදර්ශක
කාලීනව සිදූවන ජනසංඛ්‍යා වර්ධනය හඳුනාගැනීම සඳහා මහාචාර්ය ඉන්ද්‍රලාල් ද සිලවා විසින් 2004 දි ප්‍රකාශනය කළ ජනගහන අධ්‍යනය කෘතිය මඟින් පෙන්වාදි ඇත
එහි දැක්වෙන ආකාරයට ජනසංඛ්‍යා වර්ධන ආකෘතීන් තුනක් ඇසුරින් ජනසංඛ්‍යා වර්ධනය හා ප්‍රමාණය හඳුනාගතහැක
3.1 ආකෘති
1 සමාන්තර වර්ධන ආකෘතිය
යම් කාල සීමාවක ඇරබුමේ සිට එහි අවසානය දක්වා සෑම වර්ෂයකදීම නියත සංඛ්‍යාවක් යටතේ සමාන්තර ශ්‍රෙණියක ආකාරයෙන් ජනසංඛ්‍යා වර්ධනය වීමය
පහත සුතය මඟින් එය ගණනය කරණු ලබයි
PT = PO (1+r n)

2 ගූණෝත්තර වර්ධන ආකෘතිය
යම් කාලසීමාවක ඇරබුමේ සිට එහි අවසානය දක්වා සෑම වර්ෂයකදීම නියත සංඛ්‍යාවක් යටතේ ගූණෝත්තර ශ්‍රෙණියක ආකාරයෙන් ජනසංඛ්‍යා වර්ධනය වීමය
PT = PO (1+r n)n
ඉහත සුත්‍රයට අනුව ජන ගහනය ක්‍රමයෙන් විශාලවශයෙන් වර්ධනයවේ
3. ඝාතීය වර්ධන ආකෘතිය
යම් කාලසීමාවක ඇරබුමේ සිට එහි අවසානය දක්වා සෑම වර්ෂයකදීම නියත සංඛ්‍යාවක් යටතේ ඝාතීය ආකාරයෙන් ජනසංඛ්‍යා වර්ධනය වීමය
පහත සුත්‍රය මගින් එය ගණනය කරණු ලබයි
Pt = Poern

Po= අදාළ කාල පරිච්ඡෙදයේ ආරම්භයේ සිටින ජනසංඛ්‍යාව

Pt= අදාළ කාල පරිච්ඡෙදය අවසානයේ සිටියයුතු ජනසංඛ්‍යාව

r= ජනගහන වර්ධන වේගය
n=අදාල කාලය
(වර්ෂවලින්)

e= නියතයකි (ස්වාභාවික ලඝුවල පාද අගය)

මෙම ආකෘතීන් මඟින් ජනසංඛ්‍යා වර්ධනයවන ආකාරය හඳුනාගතහැක
එය රටේ සංවර්ධන සැලසුම් ක්‍රියාත්මක කිරීම සඳහා වැඳගත්වේ
3.2. න්‍යායන්
රටක හො ප්‍රදේශයක ජනසංඛ්‍යාව වෙනස්වන ආකාරය 1945 දි ෆ්‍රෑන්ක් නොටෙස්ට්න් විසින් ප්‍රඡාවිද්‍යා සංක්‍රාන්ති න්‍යාය මඟින් පෙන්වාදි ඇත
එහිදි ජනසංඛ්‍යා වෙනසට බලපානුලබන සඵළතාවය හා මර්ත්‍යතිවය පාදකකරගනිමින් මෙය නිර්මාණයකර ඇත
"ඉදූවර" භුගෝල විද්‍යාත්මක පර්යේෂණ ලේඛන සංග්‍රයට පුෂපිකා මාසකෝරාල විසින් "ජනගහන සම්බන්ධයෙන් ඉදිරිපත්ව ඇති න්‍යායන් හා ආකෘතීන් පිළිකඳව විවේචනාත්මක විග්‍රහයක් " ලිපිය මඟින් ශ්‍රි ලංකාවේ ජනසංඛ්‍යා වර්ධනය ප්‍රඡාවිද්‍යා සංක්‍රාන්ති න්‍යාය මඟින් පෙන්වාදි ඇත
අංක 1 රූප සටහන
ශ්‍රි ලංකාවේ ප්‍රඡාවිද්‍යා සංක්‍රාන්ති න්‍යාය
මුලාශය
භූගොල විද්‍යා තොරතුරු සඟරාව 1998 ඡුනි
ඉහත අංක  රූපසටහනින් දැක්වෙන ආකාරයට තුන්වන අවස්ථාවේ A කාණ්ඩයට ශ්‍රි ලංකාව අයත්වේ
ඒ අනුව 1871 සිට 2000 වන විට උපත් අනුපාතය 30 සිට 17 දක්වාද මරණ අනුපාතය 37 සිට 5.8 දක්වා අඩුවී ඇත
මේ ආකාරයේ සිදූවු වෙනස සංවර්ධිත රටවල සිදූවු ආකාරයෙන් සිදූවී ඇත
මානව සංවර්ධන දර්ශකයේ 81 වන ස්ථානයේ පසුවන ශ්‍රි ලංකාවේ ජනසංඛ්‍යා වර්ධනය සතූටුදායක මට්ටමක පවතින බව පෙන්වාදි ඇත
මෙවැනි අවස්ථාවක රටේ සංවර්ධන සැළසුම් ක්‍රියාත්ම කිරීමට යෝග්‍යවේ
නමුත් රටේ පළාත් අනුව දිස්ත්‍රික්ක අනුව හෝ ප්‍රදේශීය ලේකම් කෙට්ඨාස අනුව මෙම රටාවේ වෙනසක් හඳුනාගතහැකිවේ
3.3.ආදර්ශක
ආදර්ශක් යනු යමක් පහසුවෙන් හඳුනාගැනීම සඳහා සංකීර්ණ සැලැස්ම සරල ආකාරයට ගෙන නිර්මාණය කරණු ලබන අනුරුවකි
යථා ලෝකයේ සංකීර්ණත්වය තේරුම්ගැනීම සඳහා එය සරල මට්ටමට ගෙනආ යුතුය
ශ්‍රි ලංකාවේ දැවැන්ත ව්‍යාපාරයක් වන මහවැලි සංවර්ධන ව්‍යාපාරය ඉතාම සරළ මට්ටමින් ගෙන කිසියම් සැළසුමකට අනුව ආදර්ශකයක් ගොඩනගා ඒ අනුව සංකීර්ණ මට්ටම දක්වා නිර්මාණය කර ඇත
මෙය තර්කානුකූලව ඉදිරිපත්කිරීම සඳහා සරළ මට්ටමට උපකල්පන රාශියක් අන්තර්ගතකර අක අතර එම උපකල්පන ලිහිල් කිරීම තූළ සැබෑ ලෝකයේ සංකීර්ණත්වය අවබොධකරගත හැක
භුගෝල විද්‍යාවේ හරය වශයෙන් ක්ෂත්‍රය වැදගත්වේ
ක්ෂත්‍රයේ යම් යම් සංරචක අධ්‍යනය කිරීම පිහිටීම් ආදර්ශක වශයෙන් සරළව අදහස්වේ
1 බර්ගස් ආදර්ශකය
පහත අංක 3.4 රූපසටහනින් පෙන්වා දෙන අකාරයට මධ්‍ය ව්‍යාපාරික දිස්ත්‍රික්කයේ සිට ජනසංඛ්‍යාව ක්‍රමයේන් අඩුවන බව පෙන්වාදි ඇත
අංක 3.4 රූපසටහන
බර්ගස් ආදර්ශකය
මධ්‍ය ව්‍යවාපාරික දිස්ත්‍රික්කය

4.මුලාශ්‍ර

ද සිල්වා අයි 2004 ජනගහන අධ්‍යානය 
දික්වැල්ල  රංජිත් 2003 ශ්‍රි ලංකාවි ප්‍රාදේශීය සංවර්ධනයේ පරිපාලනය,අිරිය ප්‍රකාශකයෝ වරකාපොළ
Peterson W
1995, Population Co
lnc
People
http
hl=si&q=population+growth&btnG

5.වැඩි දුර කියවීම සදහා
ශ්‍රි ලංකාවේ ප්‍රඡා ව්ද්‍යා උපනතීන් හා දෙශපාලන ප්‍රචන්ඩත්වය මහාචාර්ය ඉන්ද්‍රලාල් ද සිල්වා 2004
(ශ්‍රි ලංකාවේ ජනසංඛ්‍යාවේ ව්‍යාප්තිය හා ව්‍යුහය හඳුනාගැනීම)
Population Growth and Increase බී.ටි පණ්ඩිතරත්න 1960 "ශ්‍රි ලංකාවේ 1824-1954 කාලය තුල ජනසංඛ්‍යා වර්ධන වේගය හා ව්‍යාප්තිය හමීනාගැනීම"    
( ද්විතීක දත්ත භාවිතාකර ඇති රතර 1824-1554 කාලය තුල ජනසංඛ්‍යාව ප්‍රමාණාත්මකව වර්ධනයව්ම හා ක්ෂේත්‍රිය විෂමතාවන් විග්‍රහකර ඇත)

6.පින්තුර එකතුව
ශ්‍රී ලංකාවට අයත් පුරාවස්තු මෙම ලිපියට විශය වේ
ශ්‍රී ලංකාවේ පුරාවිද්‍යා ආඥා පනත ට අනුව පුරාවස්තුවක්යන්න පහත පරිදි අර්ථ දක්වා ඇත
ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1815 මාර්තු 02 දිනට වඩා පැරණි ක්‍රියාකාරකමක් හා සම්බන්ධ වු අවශේෂ
 විශයභාර අමාත්‍යවරයා විසින් ගැසට් පත්‍රයේ පළකරන නිවේදනයක් මගින් ප්‍රකාශකෙරෙන වසර 100කට වඩා පැරණි මානව අවශේෂයක්

ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1815 මාර්තු 02
මෙම දිනය සිංහලේ සහ මහා බ්‍රිතාන්‍යය හා අයර්ලන්තය එක්සත් රාජධානිය අතර උඩරට ගිවිසුම අත්සන් කළ දිනයයි
පුරවස්තු සම්බන්ධ ප්‍රධාන ආයතන

පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව

ශ්‍රී ලංකාවේ පුරාවස්තු සංරක්‍ෂණය කිරීමත් ඒ පිළිබඳ ජනතාැවට අවබෝධයක් ලබා දීමට පැවරී තිබෙන ආණ්ඩුවේ දෙපාර්තමේන්තුව පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුවයි. වර්ෂ 190 අංක 09 දරණ පුරාවිද්‍යා ආඥාපනතින් දමම දෙපාර්තමේන්තුව නීතිගතකර ඇත
මෙහි ප්‍රධානියා වූයේ පුරාවිද්‍යා ‍කොමසාරිස්තුමාය
නමුත් වර්ෂ 1990 වන විට පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව පිහිටුවා වසර 100 පිරීම නිමිත්තෙන් පුරාවිද්‍යා කොමසාරිස් යන ධුරය පුරාවිද්‍යා අධයක්‍ෂක ජනරාල් යනුවෙන් නවනස් කරන ලදී
ඒ අනුව පුරාවිද්‍යා  දෙපාර්තමේන්තු‍වේ ප්‍රධානියා හඳුන්වන්නේ පුරාවිද්‍යා අධ්‍යන්‍ෂක ජනරාල් වශයෙනි
වර්ෂ 1890 ජූලි 07 දා ආරම්භ කරන ලද පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තුමේන්තුව ඒ දිනය නිමිති කරගනිමින් ජූලි මස 07 දා සෑම වසරකදීම පුරාවිද්‍යා දිනය සමරනු ලබයි
2007 වසර වනවිට මෙම ආයතනය ආරමිභ කර වසර 117කි
එහිදී මෙම පුරාවිද්‍යා දිනය සතියක් පුරාවට සැමරීම ලාංකිකයන් විසින් විසින් සිදුකරනු ලබයි
එහිදී මෙම ඒ ඒ වසරයන්හිදි විවිධ තේමාවන් යටතේ මෙය සමරනු ලබයි
සංස්කෘතික ත්‍රිකෝණ අරමුදඅංනෞදඨවෞරපධෝ$#ල

ශ්‍රී ලාංකාෙව් පුරාවස්තු වර්ග 

ශ්‍රී ලංකාවේ ලොව ‍ශ්‍රේෂ්ඨ යැයි පිළිගැනෙන පුරාවස්තූන් ලෙස කලකන්නාවූ පුරාවස්තූන් රැසක් ඇත
ලෝකය මවිත කරවන තරමේ විශිෂ්ට තාක්‍ෂණයෙන් යුතු පුරාවස්තුන් ද මේ අතර වේ
වාරි පද්ධතියකින් හා සෞන්දර්ය රසිකත්වය තියුණු  කරවන විශිෂ්ට කලාවක් ආගමික ශික්‍ෂනයෙන් යුතු සෞභාග්‍යමත් සමාජයක් අතීතනේ උරුමකරගත් ශ්‍රී ලාංකිකයන් තරම් ජනතාවක් ලොව නොමැති තරම්ය
මෙලෙස ලාංකික‍ උරුමයන් අපට කෙ‍ාටස් 04 ‍යටතේ වර්ගීකරණය කළ හැකිය
භෞතික ස‍්වරූපය අනුව

ශිලා ලේඛන
යමෙකුට අදහස් ප්‍රකාශ කිරීමට ඇති එක් මාර්ගයක් ලේඛන කලාව. මෙම ශිලා ලේඛනයන් ද පිහිටි ස්ථානය අනුව ලෙන් ලිපි, ටැම් ලිපි, 
ගිරි ලිපි, පුවරු ලිපි, ලෙසයි
මෙම සෙල්ලිපි මහින්දාගමනයෙන් පසු අක්‍ෂර මාලාවක් ලැබීමෙන් පසු ලියවුණු ඒවාය
‍මේවා කොටා 
ඇත්තේ ලංකාවේ පැරණිතම අක්‍ෂර මාලාව වන බ්‍රාහ්මී අක්‍ෂර වලිනි
මේවායින් පැරණි ජන සමාජයන්හි තොරතුරු හෙළිදරව් වන අතර 
වෙස්සලිරිය, රිටිගල, දඹුල්ල, සිතුල් පව්ව, රජගල, සහ තවත් ප්‍රදේශ වලින් හමුවී තිබේ
වාරි නිර්මිත
වාරි කර්මාන්තය මුල් තැනක් ගනී
මෙපලස නිර්මිත වැව් හා ජලාශ 34,000 කට වඩා අධික ප්‍රමාණයක් වන අතර තිසා වැව,පදවිය,පරාක්‍රම සමුද්‍රය හ‍ා කලා 
වැව නිදසුන් වේ
බිසෝ කොටුවද ඒහා සමානවම වැදගත් වේ
වාස්තු විද්‍යාව

විශිෂ්ට තාක්‍ෂණයෙන් ද කලාත්මක භාවයෙන්ද යුත් අතීත උරුමයන් අතර බොහොමයක් වාස්තු විද්‍යාවට අයත් වේ
මැටි, දැව වැඩි කාලයක් නොපවතින ද්‍රව්‍ය වලින් අරම්භ කළ ගොඩනැගිලි 
තැනීමේ කලාව හා තාක්‍ෂණය වර්ධනය විය
මෙයට යාපහුව පර්වත මස්තකයෙන් සොයාගත් කාල රක්ත වර්ණ මැටි බඳුන මීට නිදසුනකි
ලොව විශාලම ගඩොලු නිර්මාණය වන ජේතවනාරාම දාගැබ, කලාත්මක අංග සමුහයකගේ එකතුවක් වන සීගිරිය බලකොටුව ,මහා පරාක්‍රමබාහු රජු විසින් 
ඉදිකළ මහල් 12න් යුතු බද්ධ සීමා ප්‍රාසාදය වැනි නිර්මාණ රැසකි
සීගිරියේ වාස්තු විද්‍යාව

මුර්ති හා කැටයම්

ලංකාවේ ඉතා විශිෂ්ට ගණයේ මුර්ති හා කැටයම් දක්නට ලැබේ
මෙහිදී සමාධි බුද්ධ ප්‍රතිමාව මුල් තැනක් ගනී
සමාධි බුදුධ ප්‍රතිමාව
අනුරාධපුර මහ මෙව්නාවේ පිහිටි අතර උස අඩි 07ක් පමණ වන අතර බුදුන්වහන්සේ සමාධි සුවයෙන් විඩසිටින විලාසයක් මුර්තිමත් 
වේ
අඩක් පියැවී ඇති දෙනුවන් ද මද සිනාවද නිසා පුතිමාවේ මුහුණට ලැබී ඇත්තේ සෞම්‍ය ගාම්භීර පෙනුමකි
බුදුරදුන්ගේ ආධ්‍යාත්මික 
පාරිශුද්ධත්වය ඉන් මතුවී පෙනේ
ධ්‍යාන මුද්‍රාව ද ඉන් නිරූපණය වේ
අවලෝකිතේශ්වර බෝධිසත්ව ප්‍රතිමාව
"ගිරිදර ප්‍රතිමාව " නමින් හැඳින්වෙන යෝගී අව‍ලෝකිතේශ්වර ප්‍රතිමාව ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කයේ ගිරිදර ප්‍රදේශයෙන් හමුවුවකි
හිටි පිළිම 
ගණයට අයත් වන අතර අත් දෙකකින් යුතුව ද දකුණත අභය මුද්‍රාව හා මදක් ඔසවන ලද වම් අතේ කටක මුද්‍රාවද නිරූපළණව වේ
යටි 
කවෙහි ධෝතියද ඊට යටින් අන්තරාවාසිකය  ද වෙයි
පයෙහි ගොප් ඇටයට මදක් ඉහළින් අවසන් වේ
උඩු කයෙහි ද උතුරු සළුව අඟවන 
පටු රෙදි පටියක් වේ
උඩු කයෙහි ආභරණ කිසිවක් නොමැත
හිසෙහි ඔටුන්නක් ද වේ
ඇම්බැක්කේ දේවාලය
ලාංකිය කැටයම් කලාවේ විශිෂ්ටත්වය පෙන්වන ස්ථානයකි
3වන විත්‍රමබාහු රජු විසින් ඉදිකරන ලද අතර දෙල්මඩු ආචාරීන් නම් වු තැටයම් ශිල්පියාගේ දායකත්වය ලැබී ඇත
අලංකාර දැව නිර්මාණයක් වන අතර තැටයම් කලාත්මක බවින් යුක්තය
මෙහි කණුවල පේකඩ සතරකින් යුතුවන අතර සමහර කණුවල පේකඩ 02කි
මල්ලවම‍පොරය, හංස පුට්ටුව, භේරුණ්ඩ පක්‍ෂියා , සිංහයා , ලණු ගැටය, ඇත් නග ලිහිණියා, නළඟන සහිත ලිය වැල, ඇදී අගනා කැටයම් ඇති අතර කණුවල කැටයම් 514 ක් ඇත
ඉසුරුමුණි කැටයම්

අවුකන පිළිමය

අනුරාධපුරයේ නෑගම්පහ කොරළයේ පිහිටුවා තිබේ
ක්‍රිස්තු වර්ෂ 8 වන සිය වසට අයත් වන අතර පද්මාසනය මත නෙළා ඇති මෙය මහා 
පුරුෂ ලක්‍ෂණයන් විදහා පාමින් උත්තම ප්‍රඥාව මුර්තිමත් කෙ‍රේ
සමභංග (පාදයේ මහපට ඇඟිලි දෙක එක සමානව තබා ඇත
) මෙම 
පිළිමය හිටි පළිමයක් වන අතර උස අඩි 37.26 ක් (මීටර 11.36) වේ
සිවුර ඒකාංශ වන අතර එය තනි රැල්ලකින් යුතුවේ
ධාතුසෙන රජු 
දවස (ක්‍රි
ව. 459-477) කරවු කාලසේලසන්ථු පිළිම ගෙය වත්මන් අවුකන පිළිම ගෙය වේ
මුරගල
 
උස මීටර එකක් හා පළල මීටර භාගයකින් ද යුත් පුන්කලස කැටයම් සහිත හා රහිත ලෙස නිර්මාණය කර ඇත
දිව්‍යරාජ ඔටුන්නක් හා 
ආභරණ ඇඳුම් ද දැනට මුරගල තුළ දර්ශනය වන කෙ‍ාටස් අතර හිස වටා ඇති වයි පෙණ රැසකි
පහළ වාමන රූප02ක්ද වේ
චිත්‍ර කලාව

ලාංකීය චිත්‍ර කලාව තුළ ඉපැරණි සිපතුවම් බොහොමයක් වන අතර ඉන් බොහොමයක් බෞද්ධ මුහුණුවරක් ගත් බව පෙනේ
කැලණියේ පරණ විහාරයේ සිතුවම්
 හිඳගල සිතුවම්
 අනුරපුර යුගයේසීගිරි සිතුවම්

මීට අමතරව ප්‍රාග් ඓතිහාසික මධ්‍ය ශිලා යුගයේ මිනිසා සම්බන්ධ තොරතුරු රැසක්ම කුරුවිට බටදොඹ ලෙන තුළින් අනාවරණය විනි
ලෙන අභ්‍යන්තර භූමිය අක්කර 35ක් වන අතර ඉන් එකල මිනිසාගේ චර්්‍යාවන් හඳුනා ගත හැක
පාංශු ස්ථර 10ක් ඇති අතර ඉන් 04 වන 
ස්ථරයෙහි වසර 13,000-14,000 තරම් කාලයට අයත් බැව් පෙනේ
මින් කැකුණ ඇට ද ඔළු මුවන් දඩු ලේනුන් , වළි කුකුළන් හා වඳුරු වර්ග 
ආදී සතුන් පිළිබඳ සාධක ද ලැබී ඇත
1982 දී කළ කැණීමකදී ව්‍යාග්‍රයෙකුගේ ඇඟිලි පුරුකක් හමු වු අතර ඒ පිළිබඳ ව තොරතුරු 2005 දී 
දිංගප්පුරුවේ රැෆල්ස් (Raffels) නම් විද්‍යාත්මක ප්‍රකාශනයේ පළ විනි
මින් හමු වු මානව ඇට සැකිළි අදැන් වසර 18000 කට පැරණී බව 
ආචාර්ය දැරණියගල මහතාගේ අදහසයි
අස්ථි උපයෝගී කරගෙන තැනු මෙවලම් ද වේ
ශිලා ‍මෙවලම් දප්‍රමාළණලයන් සෙන්ටිදීටර 5ත් 
අඩු ප්‍රමාණයේ ඉතා පකුඩා වේ
ඒවා පොදුවේ ජ්‍යාමිතික ක්‍ෂුද්‍ර ශිලා මෙවලම් (geometic microlithics) නමිනි
තිරුවානා කහඳ මෙවලම් 
බෝල ,ගල් වෙරළු , සතුන්  අතර ගස් බෙල්ලන් , මුහුදු බෙල්ලන්, වල් ඌරන්, මීමින්නන් ද වේ
කාර්යය අනුව

මෙයට අමතරව අපට මෙම පුරාවස්තු,

දේශපාලනිකව

ආර්ථික

ආගමිකව හා 

 සංස්කෘතිකව ද වර්ග කළ හැකිය
පුරාවස්තු රැකගැනීමේ වැදගත්කම

ඉපැරණියන් අප වෙත දායාද කළා වු මෙම පුරාවස්තු අනාපත පරපුර උදෙසා ආරක්‍ෂ‍ා කළ යුතුය
මේවා රැකගැනීමට අප පෙළඹෙන හේතු 

රැසකි
පහත සඳහන් සංස්කෘත කියමන මෙහිදී ඉතා වැදගත් වේ
" කලාව , සාහැත්‍ය, ඉතාහාසය, ආදී විෂයන් ගැන සංවේදී

නොවන තැනැත්තේ අං යුවළක් හා වල්ගයක් නැති 

ගවයෙකු වැන්න
ඔහු තළණකොළ නොකෑම ගවයන්ගේ

භාග්‍යකි"

මිනිසා සංස්කෘතියක් සහිත එකම ජීවියාය
ඔහුට අනිකුත් සතුන් මෙන් පුරාවස්තු බැහැර කළ නොහැක
ඔහුට ඉන් ආධහාත්මික අංශයන්හි 
ඇසුර ලැබීම මෙයට හේතුවයි. පුරාවස්තු රැකගැනිම මනෝවිද්‍යාත්මක (මනස හා සම්බන්ධ) මුලධර්මයක් මත පදනම් වුවකි
සෑම මිනිසෙකු තුළම පුරාවස්තු හෝ අතීතය පිළිබඳ කුතුහලයක් තිබේ
" යම් අවස්තාවක නුතන හිස් කබලක් පෙන්නුව හෙ‍ාත් පුද්ගලයෙකු ඒදෙස 
පළිකුලෙන් බලයි
නමුත් වසර 34,000 ක්  පැරණි බලංගොඩ මානවයාගේ හිස් කබලක් දකින්නට සැලසුවහොත් එය අතටගෙන බැලීමේ වුවනමනාවක් ඇති වේ
අතීතයත් වර්තමානයත් අනාගතයත් සම්බන්ධ යැයි කිවන මුලධර්මය තවත් කරුණකි
යම් සමාජයක මිනිසෙකුට දැඩිව තම සිත හදා ගැනීමට හැකියාවක් තිබෙනවා නම් තමාට ඉතිහාසයක් නැති බවයි , නම් ඔහුට නැවතත් ගල් යුගයට යාමට සිදු වේ
වර්තමානයේ අප පරිහරණය   කරනුයේ අතිතයේ නිෂ්පාදනයන්හි වර්ධන තත්වයන් වේ
රෝදයේ විකාශනය සිදු වුයේ කුඹල් සකෙනි
අපගේ ඉතිහාසයේ විකෘති තැන් ප්‍රකෘති කර ඇත්තේ ඉතිහාසයේ අඩු තැන් පුරවා ඇත්තේ පුරාවස්තු මඟිනි
පැරැන්නන්ගේ ජීවන රටාව නිර්මාණශීලී පැතිනඩ හා ස්වභාවය හඳුනාගිවීමට බෙහෙවින් උපකාරී වේ
එසේම පුරාවස්තු නිසා විශාල වශයෙන්ම ආර්ථික වාසි ලබා ගත හැතිය
මෙරට ආදායමෙන් වසැළකියයුතු ප්‍රමාණයක් ලබා දෙන්නේ පුරාවස්තුවයි. විදේශ විනිමය උපයාසංචාරක ව්‍යාපාරයෙන් ලැබෙන ආදායම මුළුමනින්ම පදනම් වන්නේ පුරාවස්තු මතය
පුරාවස්තු ආරක්‍ෂ‍ා කර ගැනීමට රටක වෙසෙන සාමාන්‍ය ජනතාවට දායක විය හැකිය
ශ්‍රී ලංකාව තුළ පුරාවිද්‍යා ස්ථාන 2,50,000ක් පමණ වන බැවින් පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුවේ සිටින 1600 පමණ වන පිරිසට මේ සියල්ල ආරක්‍ෂා කර ගැනීමේ දැඩි වගකීමක් ජනතාවට තිබේ
පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව මඟින් සිදු කරන්නේ ජනතාවගේ උරුමය රැකීමට ජනතාවට සහය දීමකි
ශ්‍රී ලංකාවේ පුරාවස්තු විනාශ වීමට හේතු'

පුරාවස්තු විනාශ වීමට බලපාන හේතු 02කි
සවිඤ්ඤානිකව
අවිඤ්ඤානිකව

අවිඤ්ඤානින බව නිසා පුරාවස්තු සහිත භූමි ස්මාරක ආදිය විනාශ කරති
නිවාස තැනීම, සංවර්ධන යෝජනා ක්‍රම, නාගරීකරණය හා විවිධසිවිල් අර්බුධ නිසා ද වේ
පැරණි බිතු සිතුවම් තිබෙන විහාරස්ථාන වල පුද්ගලයන් විසින් සුවඳ දුම් හා පහන් පූජා කිරීම නිසා හානි පැමිණේ
ඊට වඩා ප්‍රබල ලෙස සවිඤ්ඤානිකව කරන ක්‍රියාවන් නිසා සිදු වේ
පැරණි ස්ථාන ආශ්‍රිතව වටිනා දේ ඇතැයි යව වැරදි සංකල්පය
" නිදන් වදුල" පුස්කොළ ග්‍රන්ථය උපයෝගි කර ගැනීම
රන් ප්‍රතිමා සංකල්පය
මාධ්‍ය මඟින් වගකීමෙන් තොරව ගෙන යන ප්‍රචාර

පැරැන්නන් විසින් නිර්මිත පරිහරණය කළ මේ පුරාවස්තු වල විශේෂත්වය වන්නේඒවා විනාශ වුවහොත් නැවත ඇති කළ නොහැක
පුරාවස්තුවක් රැකගත යුත්තේ ඒ එකිනෙකට ආවේණික වු වටිනාකමක් තිබීමයි
පිංතූරයට ඉඩක්
මුර්ති හා කැටයම්

සිතුවමක අසිරිය

මුලාශ්‍ර'

01.ගවේශණ කණ්ඩායම
(යාපහුව) පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව 2001 මාර්තු 10

02.වික්‍රම ගමගේ චන්ද්‍රා
අනුරාධපර පුජනීය හා රාජකීය ස්ථාන 1995 මැයි ශ්‍රී ලංකා සංස්කෘතික ශාස්ත්‍රායනය

03.විජේසේකර නන්දදේව
පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තු ඉතිහාසය 	1990
04.02 (කොළඹ)

04.මුදියන්සේ නන්දසේන
ඇම්බැක්කේ වර්ණනාව හා වෙනත් ලිපි 2002 එස්. ගොඩගේ ප්‍රකාශකයෝ

05.සිරිමල්වත්ත වාසනා
පුරාවිද්‍යාව හඳුනාගනිමු 		විජේසුරිය පාඨක පදනම(පුංචි බොරැල්ල)

06.www
wijeya
lk/wijeya
(2008 ජුනි, 17,ජුලි 08/10/15)

පුරාවස්තු - ශ්‍රී ලංකා

ආශ්‍රිත ලිපි
 පුරාවස්තු
 ශ්‍රී ලංකාවේ කැටයම් කලාව
 බිතු සිතුවම්

අඩවියෙන් බැහැර පිටු

 Images of Ceylon

 Dinamina News Paper

 Sri Lanka National Museum
දේවානම්පියතිස්ස රජුගේ රාජ්‍ය කාලයේදී මිහිඳු මා හිමියන් ලංකාවට වැඩම කළ බව නොදන්නේ කවරහුද
ඇත්තටම මුටසීව රජුගේ දෙවැනි පුත්‍රයා වූ "දේවානම්පියතිස්ස" රජතුමාගේ කාලයේදී මහින්දාගමනය සිදුවීද
මුළුමහත් සිංහල බෞද්ධ ශිෂ්ටාචාරයේම පදනම වන්නේ දේවානම්පියතිස්ස රාජ්‍ය කාලයේදී සිදුවූ බව කියන මහින්දාගමනයයි
එහෙත් ඇත්ත වශයෙන්ම මහින්දාගමනය සිදුවූයේ එකී දේවානම්පියතිස්ස යුගයේදී ද
මහින්දාගමනය පිළිබඳව සාහිත්‍යමය කරුණු හා පුරාවිද්‍යාත්මක කරුණු තුලනාත්මකව පරීක්‍ෂා කළ විට එය තිස්ස රජුගේ කාලයේ සිදු වී ඇති බවට මානව තහවුරු වන තොරතුරුද හමුවිය
මේ සටහන එම වංශකතා මූලාශ්‍රවල තොරතුරු සහ ශිලා ලේඛනවල තොරතුරු තුලනාත්මකව සැසඳීමෙන් මහින්දාගමනයේ සැබෑම තත්ත්වය හෙළිකිරීම පිණිසයි
වංශකතා සහ ශිලා ලේඛන යන මූලාශ්‍ර වර්ග දෙකින්ම තිස්ස රජු හෝ වෙනත් රජ කෙනකු මහින්දාගමනයට සම්බන්ධ රජු ලෙස තහවුරු වේද, ඔහු සැබවින්ම මහින්දාගමනයට සම්බන්ධ රජු ලෙස පිළිගත හැකිය
එබැවින් අප තහවුරු කරගත යුත්තේ,

01. වංශකතා අනුව මහින්දාගමනයට සම්බන්ධ රජු කවුද
02. ශිලා ලේඛන අනුව මහින්දාගමනයට සම්බන්ධ රජු කවුද
එලෙස සාහිත්‍යමය මූලාශ්‍ර සහ පුරාවිද්‍යා මූලාශ්‍ර වෙන් වෙන්ව සහ තුලනාත්මකව විග්‍රහ කර නිගමනයකට පැමිණිය යුතුය
01. වංශකතා අනුව මහින්දාගමනයට සම්බන්ධ රජු කවුද
පැරැණිම වංශකතාවල මහින්දාගමනය වන විට ලංකාවේ සිටි පාලකයා කවුද
දැනට හඳුනාගෙන ඇති පැරැණිම වංශකතා දෙක වූ දීපවංශයේ සහ මහාවංශයේ මිහිඳු මා හිමියන් වඩින විට ලංකාවේ සිටි රජු ලෙස සහ ශිලා ලිපි වල අදාළ යුගයේ පාලකයා එක් අයෙක්දැයි බලමු
මහින්දාගමනය සිදුවන විට ලංකාවේ සිටි පාලකයා මුටසීව රජුගේ අනුප්‍රාත්තිකයා වූද, මහින්දාගමනයට පෙර දෙවැනි වරද අභිෂේක වූද, මිහින්තලේ ඇටසැට ලෙන් පූජා කළා වූද, මහා විහාරය පූජා කළා වූද, දෙවනපිය නමැති විරුද පදයක් මුලින්ම භාවිත කළ රජුය
එසේනම් අප කළ යුත්තේ මේ එක් එක් කාර්යන් කළ රජු වංශකතාවලින් හඳුනාගෙන ඔහු සහ දේවානම්පියතිස්ස රජු එක් අයෙක් දැයි බැලීමයි
ද්විතීය අභිෂේකය පවත්වා ඇත්තේ කුමන රජුටද
දීපවංශය,

"දුතියං අභිසිඤත්ථ රාජානං දේවානමපියං - අභිසත්තෝ දුතියාභිසෙකො විසාඛමාසේ උපොසථෙ

(දීපවංශය ( 11 පරි ( 40 ගාථාව)

අදහස, මෙසේ දෙවැනි වරද ලක්දිව්හි "දෙවනපිය" අභිෂේක කළේය
වෙසක් මස පෞර්ණමී පෞෂිත දිනයෙහි උහු ද්විතීයාභිෂෙක කරන ලද්දේයෑයි දත යුතුය
මහාවංශය,

"දේවානම්පිය යන උපපද නම්කොට ඇති ජනයාට සැප දෙන්නා වූ ඒ නරේන්ද්‍රයා වෙසක් මස පුණු පොහෝදා ලක්දිවිහි ඉතා ප්‍රසිද්ධ සම්පූර්ණ උත්සවයකදී මෙසේ තමන් (නැවත) අභිෂේක කළේය
(මහාවංශය 11( පරි( 42 ගාථාව)

දීපවංශය අනුව, දෙවන වරද "දෙවනපිය" අභිෂේක කළ බව සඳහන්ය
මහාවංශයේ "දේවානම්පිය" යන උපපද නම් කර ඇති ලෙස අදාළ රජු හඳුන්වා ඇත
උපපද යනු විරුදයකි
අභිධ්‍යානයකි
කෙනකුගේ නමක් නොවේ
වංශකතා අනුව දීපවංශයේ සහ මහාවංශයේ බුදු දහම වැළඳ ගැනීම සම්බන්ධ රජුට දෙවනපිය අභිධානය ලබා දී ඇත්තේ වෙසක් පොහෝ දිනෙක විශේෂ උත්සවයකදීය
මහාවංශයේ ඉතාමත් පැහැදිලිවම දෙවනවර අභිෂේකය ලැබූ රජු "දේවානම්පිය යන උපපද නම් කොට ඇති" බව කීමෙන් දෙවනපිය කිසියම් කෙනකුගේ පුද්ගල නමක් නොවන බව වැඩිදුරටත් තහවුරු වෙයි
මේ පරිච්ඡේදයේ දේවානම්පියතිස්ස රජු ගැන බව පරිච්ඡේදය ආරම්භයේ සඳහන් වන බැවින් මේ දෙවනපිය අභිධානය ලබා දුන්නේ දේවානම්පියතිස්ස රජුට බව තහවුරු වෙයි
"දේවානම්පිය" යන්නෙහිම "තිස්ස" අන්තර්ගත බවත් රජු පින්කම්හි ඇලුනෙකු බැවින් මහජනයා ඔහු දේවත්වයට ළඟා කර තිස්ස යන නාමය අතහැර දෙවනපිය රජු ලෙස හැඳින්වූ බව ටීකාවේ අදහසයි
රජු අසීමිත ලෙස බුදු දහමට අනුග්‍රහ කළ නිසා ඔහුගේ පුද්ගල නාමය කුමක් වුවත්, එය අතහැර උප පදය හෙවත් අභිෂේකයේදී ලැබුණු නිල නාමය (විරුදය) වූ දෙවනපිය රජු ලෙස හඳුන්වා ඇත
මහින්දාගමනයෙන් වසර හයසියකට වඩා පසුව වංශකතා ලියා ඇති නමුත්, ශිලා ලේඛන එම යුගයේදීම ලියන ලද්දක් නිසාත්, වරින් වර වෙනස් නොකර ඇති නිසාත් වඩාත් විශ්වසනීය මූලාශ්‍රය වෙයි
3 වැනි සියවසට අයත් බ්‍රාහ්මී ශිලා ලිපිවලද "දෙවනපිය" නමැති නිර්නාමික රජ කෙනකු පිළිබඳව සඳහන්ය
මේ මිහින්තලෙන් හමුවූ එවැනි එක් ශිලා ලිපියකි
මේ සෙල් ලිපිය පිළිබඳව විමර්ශනය කරන සෙනරත් පරණවිතාන මහතා සිය Inscription of ceylon volume one කෘතියේ මේ පැහැදිලිවම දේවානම්පියතිස්ස ලෙස වංශකතා වල හදුන්වන රජු බවට තහවුරු කරයි
මේ දෙවනපිය නමැති විරුද පදයෙන් හඳුන්වන ලද පාලකයා කවුද
මුටසීව රජුගේ පුත් තිස්සද
නැතිනම් වෙනත් අයෙක්ද
03. ශිලා ලේඛන අනුව ට සම්බන්ධ රජු කවුද
"දෙවනපිය" යනු කුමක්ද
අතීත ලංකාවේ රජවරු "ගාමිණී මහරජ", මහරජ ගාමිණී දෙවනපිය "බුද්ධදාස, ත්‍රී සිංහලේශ්වර ආදී විවිධ විරුද පද භාවිත කර ඇත
"දෙවනපිය" ආදී වචන පුද්ගල නමට මුලින් යෙදූ ගෞරවාන්විත පද මිස රජවරුන්ගේ පුද්ගලික නම් නොවේ
දෙවනපිය" ලෙස අප දන්නා සුප්‍රකට දේවනපිය තිස්ස රජු වුවත් උත්තිය රජුගේ සිට අමණ්ඩ ගාමිණී අභය" රජු දක්වා රජවරු විශාල ගණනක් "දෙවනපිය" පදය විරුද පදයක් ලෙස පුද්ගල නමට එකතු කර භාවිත කර ඇති බවට බ්‍රාහ්මී ශිලා ලේඛන වලින්ම තහවුරු වෙයි
රජවරුන් භාවිත කළ විරුද නැතහොත් ගෞරවනාම පදවල ඉතිහාසය පරීක්‍ෂා කළ විට විරුද පද භාවිතයේ ප්‍රධාන පරිණාමීය අවධි කීපයකි
ඒවා ඉපැරැණි ආර්ය ජනාවාස නාගරීකරණය වී රාජ්‍යයන් ලෙස ක්‍රමයෙන් දේශපාලන සංකල්ප දියුණු වීමට සමාන්තරව විරුද පද සංවර්ධනය වීම සිදු වී තිබේ
මෙකී විරුද පදවල සංවර්ධනය පරීක්‍ෂා කර "දෙවනපිය" විරුදය ආරම්භ කළ රජු හෙවත් මිහිඳු හිමි වඩින විට සිටි ලංකාවේ පාලකයා හඳුනාගත හැකිය
එනම් අශෝක රජුගේ සමාන්තර කාලයේ ලංකාව පාලනය කළ දේවානම්පියතිස්ස රජු බවත් දෙවන පිය යන අභිධානය පමණක් අශෝක රජු අනුගමනය කරමින් භාවිත කළ රජු බවත් මහාචාර්ය සෙනරත් පරණ විතාන මහතා සඳහන් කරයි
එනම් දෙවනපිය අභිධානය පළමුව භාවිතා කළ දෙවනපෑතිස් රජු පමණක් එම අභිධානය සමග මහරජ ලෙස සෙල් ලිපිවල හඳුන්වා ඇති බවයි. 
 අනුරාධපුර රජු පමණක් ගාමිණී මහ රජ ලෙස හඳුන්වා ඇති බව ශිලා ලේඛන මගින් තහවුරු වෙයි
එම නිසා විරුද පදවලින් රජවරුන්ගේ බලවත්කම කොතෙක්දැයි නිරූපණය කරයි
දෙවියන්ට ප්‍රිය යන අරුතින් "දෙවනපිය" අශෝක අධිරාජ්‍යයා විසින් භාවිත කළ විරුද පදය ලංකාවට හඳුන්වා දී ඇත්තේ මිහිඳු හිමියන්ය
ධාර්මික රජු මහජනයා සතුටින් තබන බැවින් ඔහු දෙවියන්ට ප්‍රියවෙයි
වංශකතා අනුව "දෙවනප්‍රිය" විරුදය මහින්දාගමනය හා සම්බන්ධ රජතුමා පළමුවරට භාවිත කළ බව නොඅනුමානය
මහාචූලී මහ රජුගේ ශිලා ලිපිවල එතුමා හඳුන්වා ඇත්තේ තමන් "දෙවනපිය කුලයෙන් පැවත එන බවයි. ලඡ්ජිතිස්ස, භාතිකාභය, අමණ්ඩගාමිණී අභය වැනි රජවරුන්ගේ ලිපිවල ඔවුන්ගේත්, පිය රජවරුන්ගේත් නම් සමඟ දෙවනපිය විරුදය ලියා ඇත
මේ නිසා ඔවුන්ගේ එකම ශිලා ලේඛනයේ "දෙවනපිය" රජවරු දෙදෙනකුගේ නම් දක්නට ඇත
එසේම දෙවනපිය විරුදය යම් රජ කෙනකු ආරම්භ කළේද, එය එතැන් සිට අමණ්ඩගාමිණී රජ දක්වා අඛණ්ඩව භාවිත කළ බවට ශිලා ලේඛනමය සාධක ඇත
මෙලෙස විරුද පද සංවර්ධනය වීමේ ඉතිහාසය අනුව මහින්දාගමනය සිදු වූ කාලය මෙරට සිටි පාලකයාද සහ මුල්වරට දෙවනපිය විරුදය භාවිත කළ පාලකයා ද එක් අයකු විය යුතුය
කෙසේද යත්, "දෙවනපිය" විරුදය හඳුන්වා දීමට පෙර අනුරාධපුර රජු භාවිත කළ ඉහළම විරුදය වූයේ "ගාමිණී මහරජ" නමැති විරුදයයි
එබැවින් "ගාමිණී මහරජ" විරුදය පමණක් භාවිත කළ අවසන් රජතුමා සහ "දෙවනපිය" විරුදය මුලින්ම භාවිත කළ යම් රජෙක් වේද, එම රජුගේ කාලයේදී මහින්දාගමනය සිදු වී තිsබිය යුතුය
ගාමිණී මහරජ" විරුදය අවසානයට භාවිත කළ රජුත්, "දෙවනපිය" පළමුවෙන්ම භාවිත කළ රජුත්, වංශකතාවල මහින්දාගමනයට සම්බන්ධ "දෙවනපිය" රජුත් එක් අයකු විය යතුය
එනම් දෙවනපිය ගාමනී තිස ලෙස හඳුන්වා ඇත්තේ ද දෙවනපිය මහරජ ලෙස හඳුන්වා ඇත්තේ ද දේවානම්පියතිස්ස රජු බව තහවුරු වන බව සෙනරත් පරණවිතාන මහතා සඳහන් කරයි
මෙම කරුණු අනුව ලක්දිවට බුදු දහම ගෙන එන සමයේ ලක්දිව පාලනය කළේ දේවානම්පියතිස්ස රජු බව සෙල් ලිපි හා වංශකතා සාධක අනුව තහවුරු වෙයි
මිහින්තලා ඉතිහාසය

භෞතික වශයන් මිහින්තලයේ වැදගත්කම

භෞතික වශයෙන් මිහින්තලය අපට ඉතා වැදගත් වේ
සිංහල බෞද්ධයාගේ ඓතිහාසික උරුමයන් එමෙන්ම සිංහල කලා ශිල්පියා ගේ හැකියා දක්ෂතා නැණ නුවණ විදහා දක්වන ස්ථානයක් වශයෙන් ද මිහින්තලය දැක්විය හැකය
මිහින්තලා පුඡා භුමියේ පිහිටි ගොඩනැඟිලි ගත්විට ඒවා කොටස් කර අධ්‍යනය කිරිම ඉතාමත් පහසු වේ
මූර්ති,පොකුණු,චෛත්‍ය ද ඊට අමතරව වෙනත් මූර්ති හා කැටයම් ද දක්නට ලැබේ
මේ සියල්ල අපට මහින්දාගමනය තුලින් ලැබුණු සංස්කෘතික දායාදයක් වේ
ගෘහ නිර්මාණ

මිහින්තලයේ ගෘහ නිර්මාණ අතර ආරාම ද ඉඳිකර තිබුණි
වෙදහලටත් කඳු පාමුල පියගැට පෙළටත් අතර ප්‍රාකාරයකින් සමන්විත වු පැරණි ආරාම ගොඩනැඟිල්ලක නෂ්ටාවශේෂ දක්නට පුළුවන
චතුරාශ්‍රකාර මෙම ආරාම ගොඩනැඟිල්ල වර්ග අඩි 125ක් පමණ ‍වේ
මෙම චතුරශ්‍රය මැද ප්‍රාසාදයකි
එයට නිරිත හා ගිණිකොන දිගින් තවත් අතුරු ප්‍රාසාද දෙකකි
ආරාමයට ඇතුළු වන තැන දොරටු පාල රූප ,මකර කොරවක්ගල හා නාග ‍දොරටුපාල රූප සහිත සෝපාන මාලාවෙන් සමන්විතය එමෙන්ම පාරේ වම්පසද එවැනි ආරාම ගොඩනැඟිල්ලක නෂ්ටාවශේෂ හමුවේ
මෙම ආරාම සිමාමැද පිළිම ගෙයක් හා ඒ පිළිබඳ ගෙයි සතරකොණ පිරිවෙන් සතරක්ද දක්නට පුළුවන
මේ අයුරින් ආරාම කිහිපයක් ද මිහින්තලා ගෘහ නිර්මාණ අතර දක්නට ලැබේ
පුරාණ ලංකාවේ භික්ෂුන් වහන්සේ ජිවත් වු ආරාමවල කටයුතු සංවිධානය හා භික්ෂු ජිවිතයට අදළ වෙනත් පොදු කරුණු ද සාකච්ඡා කිරිම පිණිස සංඝයා වහන්සේ එක්තැන් වු ස්ථානය සන්නිපාත ශාලාව නම් විය
එය නුතන රැස්විම් ශාලාවක ස්වරුපය ගත්තේය
සන්නිපාත ශාලාව පිහිටියේ මිහින්තලා විහාරයේ මැද කාහටත් පහසුවෙන් ළාගාවිය හැකි භුමි භාගයකය
සමචතුරාශ්‍රාකාර එම ගොඩනැඟිල්ල එක් පැත්තකින් අඩි 63ක් පමණ වේ
මෙම ශාලාව ස්වරුපය ගත්තේය
දාගෙය නම් චතුරාශාකාර ගොඩනැඟිල්ලක් ඇත
එය සමහර විටක ඉහළ මාලයකින් ද සමන්විත වුවා විය හැක
එසේ නම් ඉහළ මාළය දැවෙන් නිර්මිතව තබි කාලයාගේ ඈවැමෙන් විනාශවී යන්නට ඇත
එම මාලය දරා සිටි ගල් කණුවලින් කිහිපයක් හෝ අද දින දැක ගත හැකිය
දාගෙයි පහත මාලය පිළිම ගෙයක් වශයෙන් සකස් වී ඇත
දාගෙය ද මිහින්තලා ගෘහ නිර්මාණ අතර විශේෂ ස්ථානයක් ගනී
මිහින්තලයේ 2වෙනි සේන රඡු විසින් ආරෝග්‍ය ශාලාවක් කරවු බව මහාවංශයේ සඳහන් වෙයි
5වෙනි කාශ්‍යප රඡු හා සේන නැමැති අමාත්‍යවරයෙකු විසින් තවත් ආරෝග්‍ය ශාලා දෙකක් කරවු බවද කිය වේ
අනුරාධපුර යුගයේ දී ආරෝග්‍යශාලා සේවය හා වෛද්‍ය වෘත්තිය ඉතාම උස්සව පැවති බව මිහින්තලයේ දක්නට ලැබුණු මෙම ආරෝග්‍යශාලාවේ මිනිසෙකුගේ ප්‍රමාණයේ බෙහෙත් ඔරුවක් දක්නට ලැබේ මෙම ආරෝග්‍යශාලාව විහාරයට ගිණිකාණින් පිහිටා ඇත
මෙහි දිග 6ක්ද වෙයි
පිටතින් තාප්පයක් දිගේ එක හා සමාන කාමර 27ක් තිබු බව පේනේ
‍චෛත්‍ය
මිහින්තලය නම් වු ඇති උත්තම ස්ථානයේ චෛත්‍ය කිහිපයක්ද පිහිටා ඇත
ඒ අතර කණ්ඨක චේතිය,මහා සෑය,මිහිඳු    සෑය ,ඇත්වෙහෙර,ඉඳිකටු සෑය ආදී චෛත්‍ය ප්‍රධාන තැනක් ගනී
මිහින්තලයේ පළමුවෙනි පඩි පේළිය අවසන් වු තැන දකුණු පසින්වු විසිතුරු සේවනේ මෙම කණ්ඨක ථුපය පිහිටා ඇත
මෙම ථුපය කිරිබඩපවු දාගැබ නමින්ද ව්‍යවහාරයේ පැවති ඇත
මෙම ථුපයේ බාහිර බැම්මට තරමක් දුරින් ඇතුළු බැම්ම පිහිටා තිබු අතර තවත් හරස් බැම්ද පිහිටා ඇත
මෙම ථුපය ඉතා වැදගත් වන්නේමෙහි පිහිටා ඇති වාහල්කඩ හේතුවෙනි
දැනට හමු වී ඇති ඉතා සුරක්ෂිතම වාහල්කඩ වේ මේ අයුරින් කණ්ඨක චේතිය පෞරානික වශයෙන් අපට ඉතා වැදගත්වේ
මිහින්තලා කඳු මුදුනේ සුදෝ සුදට බැබළෙන මහා සෑය නෙතට හමුවන්නේ ඈත සිටය
මිහින්තලාව හඳුනාගත හැකි සංකේතය මහා සෑයයි
මහාදාඨික මහානගරඡු විසින්මෙම ස්ථුපය ගොඩනඟන ලදී
ජන විශ්වාසය අනුව බුදුන්වහන්සේගේ ඌර්ණ රෝම ධාතුන් වහන්සේ නිදන්කොට බඳනා ලදැයි කියන මෙම මහාසෑය පුඡාවලියේ හා සතරවන මිහිදුරඡුගේ මිහිදු පුවරු ලිපියේද හැඳින්වෙන්නේ අම්බුළු දාගැබ් පාදයේ විශ්කම්භය අඩි 136ක්වන අතර,උස අඩි 45ක් පමණවේ
ස්තූපයේ පේසා වළලු තුනකි
සුදෝ සුදට බැබළෙන මෙම මහා සෑය නෙතට හමුවෙත්ම සිංහල බෞද්ධයා ගේ සිත ශ්‍රද්ධාවෙන් පිරි ඉතිරි යන්නෙය
මිහින්තලයේ හමු වු චෛත්‍ය අතර තවත් වැදගත් චෛත්‍යයක් වන්නේ ඉඳිකටු සෑයයි
මෙය ලංකාවේ දක්නට ලැබෙන ඉතාම දුර්ලභ ගනයේ ථුපයකි
මෙම ථුපය දිගටි ගර්භයකින් යුතු එකකි
මෙහි පාදමේ ශෛලමය නෙළුම් පෙති බොරදම් යොදා තිබේ
මෙහි පාදම අටපට්ටම් එකකි
පැත්තක දිග අඩි දහයයි අඟල් හයකි විෂ්කම්භය අඩි විසිහතයි අඟල් හයකි අඩිතාලම බොරදම් සහිතව ගලින් නිමවා ඇති අතර ගර්භවල පාදය තනි කළු ගලින් නිමවා ඇති බව දක්නට ලැබේ