Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
ව. 627) වසරේදී නබි (සල්ලල්ලාහු අලෛහිව සල්ලම්) තුමාණන්ද, මක්කාවාසීන්ද කර ගත් ඉතිහාස ගත ගිවිසුම “හුදෙබියා ගිවිසුම” වන්නේය
මෙයට “හුදෙයිබියියා ගිවිසුම” යයිද කියනු ලැබේ
හුනෙයින් - මක්කාවටද, තායිෆ්ටද අතරේ “අරෆා” විවෘත පිටිය දිසාවේ සැතපුම් 18 කට වැඩි දුරක් ඇති එක් මිටියාවතක නාමයයි
හිජ්රී 8 වැනි වසරේ (ක‍්‍රි
ව. 630) ෂව්වාල් මාසයේ “හවාසින්” නමැති අරාබි ගෝත‍්‍රයින්ටද, මුස්ලීම්වරුන්ටද අතරේ සිදු වූ යුද්ධයට “හුනෙයින් යුද්ධය” යයි කියනු ලැබේ
ඉස්ලාම්

</big>
නැමදුම යන පදය අරාබියෙන් සලාත් (صلاة) යනුවෙන් හැදින්වේ
එම පදයම අල්කුර්ආනයේ සදහන් වී ඇත්තේ මෙසේය (صلوة,)
පැෂ්ටෝ භාෂාවෙන් එය “මුස්” ලෙස ද පර්සියානු , උර්දු හා තුර්කි භාෂාවලින් නටාස් ලෙස ද හැදින්වේ
මෙය සර්ව බලධාරී අල්ලාහ්තආලා වෙනුවෙන් මුස්ලිම්වරු ඉටු කරන දෛනික නැමදුම වන අතර නිසි වයසට පත් සිහි බුද්ධියෙන් යුතු මුස්ලිම් ස්ත්‍රී පුරුෂ දෙපක්ෂයටම විකල්පයක් නොමැති අනිවාර්ය වගකීමක් වේ
සලාතය ඉස්ලාමයේ ප්‍රධාන හා අත්‍යවශ්‍ය වගකීමක් වන අතර තමාගේ නොහැකියාව නිසා එයින් වැලකී සිටීමට අනුමැතිය ඇත්තේ ඉතාමත් සුළු පිරිසකට පමණි
දෛනික පංචකාල් නැමදුම සුන්නි ඉස්ලාමයේ පස්ව හා කුළුන්ද්‍රවලින් දෙවන ස්ථානය හිමිකර ගන්නා අතර පියා මුස්ලිම්වරුන්ගේ දස පනතින් එකක් වේ
මධ්‍යම හා දකුණු ආසියාතික භාෂාවලින් වන පර්සියානු උර්දු , හින්දු , බෙංගාලි ඇල්බේනියානු භාෂාව හා දකුණු වහල් භාෂාවන් වන බොස්නියානු භාෂාව , නසින්ති , මැසිඩෝනියානු භාෂාව හා තුර්කි භාෂාවලින් “නමාස්” යනුවෙන් හදුන්වන වන්නේ මැවුම්කරු වන අල්ලාහ්ට බැගෑපත් වී අවනතභාවය පළ කිරීම උදෙසා සිරස තමා ආචාර කිරීමයි
මෙසේ අවනතාභාවය පළ කරමින් අල්ලාහ්ට වන්දනාමාන කරන පුද්ගලයා “මුසල්ලී” වශයෙන් හදුවන්වන අතර ඒ සදහා යොදාගන්නා ඵලය නොහොත් පාරම්පරික ඇතිරිල් “මුසල්ලා” යනුවෙන් හැඳින්වේ
org/wiki/Salah
උපවාසය යන පදය අස්සව්ම් ලෙස අරාබි භාෂා ව්‍යවහාරයේ අර්ථ දක්වා ඇති අතර වැළැක්වීම, වළක්වා ගැනීම යන අදහස් එයින් නිරූපණය වේ
අස්සව්ම් යන පදයට ඉස්ලාමීය නීතියට අනුව පැහැදිලි අර්ථය වන්නේ කෑමෙන් බීමෙන් සහ ලිංගික සම්බන්ධතාවලින් එනම් උපවාස කඩවන සියලු කරුණුවලින් වැළකී අල්ලාහ්ගේ තෘප්තිය පතා කටයුතු කිරීමයි
ඉස්ලාමීය දින දර්ශනය අනුව 9වන මාසය වන රාමළාන් මාසයේ උපවාසයේ ආරක්ෂා කිරීම මුස්ලිම් වූ ස්ත්‍රී පුරුෂ සියලු දෙනාටම අනිවාර්ය වූ වගකීමකි
ඉස්ලාමීය ජීවන සැලැස්මේ පංචමහා වගකීම්වලින් හතරවන ස්ථානය උපවාසයට හිමි වේ
උපවාසය ආරක්ෂා කිරීම රාමලාන් මාසයට පමණක් සීමා කර නැත
නිරුක්තිය

සිරියානු භාෂාවෙන් සව්ම් යන පදය සව්මෝ නම් වන අතර මත් වන සියලු දේ වලින් වැළකී සිටීම යනු එහි අදහසයි
අනෙකුත් භාෂාවන්

උදාහරණයක් ලෙස ඇෆ්ගනිස්ථානය , ඉන්දියාව, ඉරානය, බංලාදේශය හා පාකිස්ථානයේ මුස්ලිම්වරු ‍මෙම වචනය රෝසා යනුවෙන් භාවිතා කරන්නේ එය ආර්ය ඉන්දු භාෂාවක් වන ඩාරි භාෂාවෙන් විකාශනය වූ වචනයක් වන නිසාය
තවද උපවාසය යන පදය ඔරුක් ලෙස තුර්කි භාෂාවෙන් ව්‍යවහාර වන අතර මැලේසියාවේ මැලේ ජාතිකයන් හා සිංගප්පූරු ජාතිකයන් එම පදය පුආසා යනුවෙන් භාවිතා කරන්නේ උපවාසය යන පදය සංස්කෘතික භාෂාවෙන් එය විකාශනය වී ඇති නිසාය
ඉන්දුනීසියාවේ ද එය ව්‍යවහාර වන්නේ පුආසා යනුවෙනි
මෙම වචනය මෝල්ටස් භාෂාවෙන් ද ජනප්‍රිය වී ඇත
අර්ථකථනය
ඉස්ලාමීය ව්‍යවහාරයේ දී මුස්ලිම්වරයෙකු අළුයම සිට එදින හිරු බැසයන තෙක් කෑම, බීම, දුම් පානය සහ ලිංගික තෘප්තිය විඳීම යනාදී ක්‍රියාවලින් තමන් වළක්වා ගැනීමයි
සව්ම් කඩ කරන කිසිම කාර්යයක තමන් නියැලීමෙන් තමන්ව වළක්වා ගැනීමෙන් කෙනෙක් බලාපොරොත්තු වන්නේ තමන් මැවූ අල්ලාහ් තආලාට සමීප වී තමාගේ සිතුම් හා ක්‍රියා සියල්ලම අල්ලාහ්ගේ ප්‍රසාදය පිණිස පවත්වා ගැනීමයි
උපවාසයේ එක් අරමුණක් වන්නේ අවශ්‍යතා සහිත තම සහෝදරයින් සාගින්නෙන් සහ පිපාසයෙන් පෙළෙන අවස්ථාවේ ඔවුන්ගේ අවශ්‍යතාවයේ තරම වටහා ගැනීමට හැකිවීම තුළින් ඔවුන්ගේ දුක් කරදරවලට පිහිට වීමට අවස්ථාව ලැබීමයි
එලෙසම උපවාසය මගින් ආත්මය පවිත්‍ර වීම, එනම් අල්ලාහ්ගේ තෘප්ති‍ය අත්කර ගැනීමේ චේතනාවෙන් තමා ප්‍රිය කරන කාර්යයන්වලින් වැළකී සිටීමේ පුහුණුවක් ලබන අතර තමා‍ගේ සිතුවිලි සහ අරමුණු මානසික හා ශාරීරික අවශ්‍යතාවයන් පාලනය කර අල්ලාහ් කෙරෙහි භක්තිය, යහපත් හැසිරීම , හා සංවරභාවය ඇති කිරීමට උපවාසය මගින් සුවිශේෂී අන්දමින් අවස්ථාව

උපවාසය ගැන ශුද්ධ වූ අල් කුරානයේ සදහන් කරුණු

ශුද්ධ වූ අල් කුරානයේ දෙවන පරිච්ඡේදය වන සුරතුල් බකරා හි 183 වන වාක්‍යයේ “ඔබට පෙර සිටි උදවියට අනිවාර්ය කළා සේ ඔබ කෙරෙහි ද උපවාසය අනිවාර්යය කර ඇත” යනුවෙන් අල්ලාහ් පවසා ඇත
يٰأَيُّهَا ٱلَّذِينَ آمَنُواْ كُتِبَ عَلَيْكُمُ ٱلصِّيَامُ كَمَا كُتِبَ عَلَى ٱلَّذِينَ مِن قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ “එම්බල විශ්වාස කරන අයවලුනි
තොපට පෙර විසූ අය කෙරෙහි උපවාසය” පවරණු ලැබුවාක් මෙන් තොප පාපයෙන් වැළකෙනු පිණිස තොප කෙරෙහි ද උපවාසය පවරන ලදී”
අළුයම පටන් හිරු බැස යන තෙක් නව දොරින් කිසිවක් ශරීරාභ්‍යන්තරයට නොගෙන රකින නෝම්බි
උපවාසය

චේතනාව (නීයත් හෙවත් අධිෂ්ඨානය)
උපවාසය රක්ෂා කිරීමට අදහස් කළ පුද්ගලයෙක් තමා උපවාසය රැකීම ආරම්භ කිරීමට ප්‍රථම උපවාසය රකින බවට අධිෂ්ඨානය කළ යුතුය
මෙය උපවාසිකයා විසින් කරනු ලබන ප්‍රතිඥ‍ාවකි
නියමිත ආකාරයට උපවාසය රැකීම ආරම්භ කිරීමට පෙර තමා උපවාසය රකින බවට අධිෂ්ඨානය නොකර එනම් අරමුණු නොදැන කුසගින්නෙන් සහ පිපාසයෙන් පසුවීම පමණක් අල්ලාහ්ට ප්‍රමාණවත් නොවේ
සාමාන්‍ය පිළිවෙත
සාමාන්‍ය ජීවිතයේ දී අල්ලාහ් අනුමැතිය දී ඇති සමහර ක්‍රියාකාරකම් එනම් කෑම, බීම හා ලිංගික ක්‍රියාකාරකම්වල නිරත වීම ආදිය උපවාස කාලය තුළ වැළකී සිටීමට සෑම මුස්ලිම්වරයෙක්ම වග බලාගත යුතුය
එසේම දේවභිය භක්තිය සහිත මුස්ලිම්වරයෙක් තම දෛනික ක්‍රියාකාරකම්වලදී පවා ඉස්ලාමීය නීතියෙන් වළක්වා ඇති අසභ්‍ය වචන කථා කිරීම, වාද කිරීම, රණ්ඩු දබර කර ගැනීම, හා නරක සිතිවිලි ඇති කර ගැනීම වැනි දුසිරිත්වලින් තමන්ම වළක්වා ගත යුතුය
තවද එය උපවාස කාලය තුළ දී උසස් තත්වයට වර්ධනය කර පිළිපැදීමට වග බලා ගත යුතු අතර එසේ නොමැතිව සව්ම් රැකීම නිකරුණේ කුසගින්නේ සහ පිපාසයෙන් පසු වීම පමණක්ම වන්නේය
නිසි වයසට පත් මුස්ලිම් වූ ස්ත්‍රී පුරුෂ දෙපක්ෂයම හොද සිහි බුද්ධියෙන් පසුවන අවස්ථාවේ රාමලාන් මාසයේ උපවාසය රැකීම අල්ලාහ් තආලා විසින් අනිවාර්යය කර ඇත
එසේ වුවද උපවාසය රැකීමට ශක්තියක් නොමැති නිදන්ගත රෝගීන්, (වයෝවෘද්ධ) මහලු විය නිසා කුසගින්න ඉවසිය නොහැකි අය, කුඩා ළමයින් උපවාසය රැකීම අනිවාර්යය නොවන අතර සුව විය හැකි තාවකාලික ලෙඩින් පෙළෙන අය ගැබිණියන්, කිරි දෙන මවුවරුන් සහ ඉස්ලාම්හි අනුමත ගමනක යෙදී සිටින අය එම තත්වයන් මග හැරෙන තෙක් උපවාසයෙන් මිදී සිටීමට අනුමැතිය ඇත
(හා ප්‍රසූත)

තවද ස්ත්‍රීන්ට මාසික ශුද්ධ වීම ඇති විට උපවාසයේ යෙදීමට අනුමැතිය නැත
එහෙත් එම කාල සීමාව අවසන් වූ විට දිය නා පිරිසිදු වී උපවාසය රැකීම අනිවාර්යය වේ
කෙසේ නමුත් මාසික ඍතු වීම නිසා උපවාසය කඩ කළ හෝ අතපසු කළ ස්ත්‍රිය එම අත් හැරුණු උපවාසය ඊළග වසරේ රාමලාන් මාසයට පෙර රැකීම අනිවාර්යය වේ
ස්ත්‍රිය ඍතු වීමෙන් මිදී පිරිසිදුව සිටින අවධියේ පමණක් උපවාසය රැකිය යුතු බවට ඇති අල්ලාහ්ගේ ආඥාව ස්ත්‍රී පුරුෂ සියලු දෙනා පිළිගත යුතු අනිවාර්යය ආගමික නීතියකි
උපවාස කඩකිරීම හා එහි විපාක
ශුද්ධ වූ රාමළාන් සමයේ උපවාස ආරක්ෂා කරන පුද්ගලයා අමතක වීමෙන් හෝ අතපසු වීමකින් උපවාස කඩවන ක්‍රියාවක යෙදුනේ නම් එම පුද්ගලයාගේ උපවාසය බිදෙන්නේ නැත
නමුත් තමා ස්වකීය බුද්ධියෙන් සිතාමතා කෑමෙන්, බීමෙන් හෝ දුම්පානය මගින් උපවාස කඩකරන්නේ නම් ඔහු එම දිනයේ උපවාසය පසු තවත් දිනක ඒ වෙනුවෙන් උපවාසය රැකිය යුතුය
තවද වන්දියක් වශයෙන් ෆිද්යා දිය යුතුය
ෆිද්යා දීම එක් එක් අවස්ථාව අනුව වෙනස් වෙයි
මලයාසියාවේ ෆිද්යා වශයෙන් දෙනු ලබන්නේ කෙනෙකුගේ කෑම වේලට සරිලන ප්‍රමාණයේ සහල් ප්‍රමාණයකි
එසේම කෙනෙක් හොද සිහි බුද්ධියෙන් තමා ආහාර අනුභව කිරීමෙන් හෝ උපවාස කඩකරන වෙනත් ක්‍රියාවකට හෝ අමතර ලිංගික සම්බන්ධතාවයකින් උපවාස කඩකළේ නම් ඒ සදහා වරදට දඩුවම් වන්දි වශ‍යෙන් කෆ්‍ෆාරා දිය යුතුය
ඒ සදහා පහත ක්‍රම තුනෙන් එක ක්‍රමයක් අනුගමනය කළ හැකිය
එක දිගටම දින 60 ක් නොකඩවා උපවාසයේ යෙදීම
අවශ්‍යතා සහිත 60 දෙනෙකුට ආහාර හා ඇදුම් පැළදුම් සැපයීම
මුස්ලිම් වහළෙක් නිදහස් කිරීම
වන්දිය ලෙස අවුරුද්දේ අනෙකුත් දිනවල උපවාසයේ යෙදීමට ඉදිරිපත් වන අයට සහන ඇත
එනම් උපවාසයේ යෙදීමට අධිෂ්ඨාන කරගත් පුද්ගලයෙක් පසුව එය රැකීම අපහසු තත්වයට පත් වූ විට හෝ ආහාර සහ ඇදුම් සැපයීමට අවශ්‍යතා සහිත 10 දෙනෙකු තෝරා ගැනීමට දුෂ්කර වූ විට ඒ අය නොකඩවා දින 3 ක් උපවාසයේ යෙදිය යුතුය
කුමන ආකාරයේ වන්දියක් උදෙසා තමා උපවාසයේ යෙදෙන්නේ ද යන්න උපවාසය රැකීම ආරම්භ කරන විට අධිෂ්ඨාන කළ යුතුය
වරදට දඩුවම් වශයෙන් වන්දියක් ලෙස ආරක්ෂා කරන උපවාසය රැකිය යුත්තේ උපවාසය රැකීමට අනිවාර්යය වූ රාමදාන් මාසයට අමතරව ඇති අනෙකුත් දින වලය
උපවාසයේ ආරම්භක අවස්ථාව හා අවසාන අවස්ථාව
ශ්‍රද්ධ වූ මුහම්මද් නබි (සල්) තුමා පෙන්වා දුන් පරිදි චාරිත්‍රයක් ලෙස මුස්ලිම්වරු අළුයමට පෙර ආහාර ආහාර අනුභව කිරීම සහර් කිරීම ලෙස හැඳින්වේ
අළුයම දේව නැමඳුම වන සලාතුල් ෆජ්ර් කාළය එළඹීමට පෙර කෑම බීම ගැනීම අවසන් කළ යුතුය
මධ්‍යම දහවල නැමඳුම වන ලුහර් සලාකය සහ ඉර බැස යන මොහොතේ සලාතුල් මඃරිබ් මෙන් නොව නබිතුමාගේ රුවන් වැකිවල සඳහන් වන ආකාරයට ඉර මුදුන්වීම හා ඉර බැසයාම පිළිබඳ ජ්‍යෝතිශයට අනුව නිගමනයන් ඇත
කාල වේලාව පිළිබඳ නිගමනයන්ට එළඹීමේදී ප්‍රායෝගික වශයෙන් නියම සූර්යය උදාව (අල් ෆජ්ර් - අල්සද්ක් ) පිළිබඳ මතයන් කිහිපයක් පවතී
මෙය පවතින්නේ සූර්ය්‍යයාගේ මධ්‍යයේ සිට අංශක 12 සිට 21 ක් ක්ෂිතිජයට පහළින්ද  සමකයට විනාඩි 40 සිට 60 දක්වා සාමාන්‍ය උදාවට පෙරයි
උදෑසන ආහාරය ගැනීම ගැන සීමාවන් නොවුනත් මුස්ලිම්වරුන්ගේ ආහාරවේල් ගැන සීමාවන් ඇත
සහර් කාලයේ ආහාර ගැනීමෙන් පසු මුස්ලිම්වරු ෆජ්ර් හෙවත් අළුයම සුවෙන් වන්දනය ඉටු කරති
සහර් කාලයෙන් පසු කිසිම ආහාර පානයක් උගුරෙන් පහළට ඇතුල් කිරීමෙන් වැළකිය යුතුය
ආහාර මෙන් නොව ජලය මුඛය තුළට ගෙන වුඩු (Wudu) ගැනීමේදී (එනම් වන්දනයට පෙර කරනු ලබන දෝවනයේදී ) කට පිරිසිදු කළද එය උගුරෙන් පහළට යැවීමට අනුමැතිය නැත
උපවාසය අවසන් කර ආහාර ගැනීම ආරම්භ කරන කාලය ඉෆ්තාර් යනුවෙන් හැඳින්වේ
මුහම්මද් නබි තුමාගේ මග අනුගමනය කර උපවාසයෙන් මිදීම මුස්ලිම් වූ බොහෝ අයගේ සිරිත වේ
එනම් මරිබ් වන්දනය අවසන් කරීමෙන් පසු තමාගේ කැමැත්ත පරිදි අවශ්‍ය ආහාරයක් බුක්ති විඳිය හැකිය
උපවාස කිරීමෙහි විශ්වාසය
උපවාසය සුරැකීමෙන් මිනිසා තමා පුද්ගලිකවම තම සහෝදර සහෝදරියන්ගේ කුසගින්නේ තරම සහ අවශ්‍යතාවයන් අවබෝධ කර ගනී
උපවාසය සුරැකීම දුප්පත්, අවශ්‍යතා සහිත සහ කුසගින්නෙන් පෙළෙන සියලුම මුස්ලිම් ජනතාවට අනිවාර්ය වේ
උපවාසය අනිවාර්යෙන් රකින රමළාන් මාසය එනම් ඉස්ලාමීය දින දර්ශනය අනුව නව වන මාසය දා නම් නදිය ඉටු කරන සහ උපවාසිකයාට උපවාසයෙන් මිදීමට පිහිට වන මාසය ලෙස හැඳින්වෙන අතර තනිවම උපවාසයෙන් මිදීමට වඩා අවශ්‍යතා සහිත අයට උපවාසයෙන් මිදීමට අවස්ථාව උදාකර දීමෙන් සෞභාග්‍ය උදා වන බව පිළි ගැනීමයි
උපවාසය සුරැකීම මගින් හෙලි කරන ප්‍රධානතම සාධකය වන්නේ එය සුරක්ෂිත කරන විශ්වාසවන්‍තයා අල්ලාහ් කෙරෙහි දක්වන අසීමිත යටහත් පහත්භාවයයි
නිසි අයුරින් ඉටු කරන සව්ම් මගින් අත්වන යහපත් ප්‍රතිඵලය නම් සව්ම්ධාරියා එනම් සව්ම් ඉටු කරන පුද්ගලයා දැනුවත්ව හෝ නොදැනුවත්ව කරන පව් හා වැරදිවලට සමාව ලැබීමත්, එනිසා ස්වර්ගයේ ස්ථානයක් හිමි කර ගැනීමත් වේ
මෙයට අමතරව ස්වේච්ඡාවෙන් උපවාසය ආරක්ෂා කිරීම මගින් උතුම් වූ ජිහාදයේ ප්‍රතිඵල අත් කර ගත හැකිය
විශ්වාසවන්තයෙකුගේ පෞද්ගලික ජීවිතයට අදාල ඉවසීම හා මානසික හික්මීම සව්ම් මගින් අත් කර ගත හැක
එසේම තමාගේ ආවේගශීලී හැගීම්, අවශ්‍යතාවයන්, හා කෝපය ස්වයංව පාලනය කර ගැනීමෙන් අල්ලාහ් කෙරෙහි සිත යොමු කර භාවනානුයෝගීව කාලය ගත කිරීමටත් අල්ලාහ් කෙරෙහි ඇති විශ්වාසය තහවුරු කර ගැනීමටත් උපවාසය මහගු පිටුවහලක් වේ
තවද උපවාසය මගින් මිනිසා කරන පව් හා වැරදිවලට සමාව ලැබීමත්, සිත අභ්‍යන්තරය නපුරු හා නරක සිතුවිලිවලින් ආරක්ෂා කර ගැනීමටත් ලෙඩ රෝගවලින් ආරක්ෂාවීමටත්, ඉවසීමේ ගුණය අත්කර ගැනීමටත් අවස්ථාව ලැබේ
උපවාස කරන දින

ස්වේච්ඡා උපවාස දින
රාමළාන් මාසයේ උපවාසය රැකීම අනිවාර්ය වගකීමක් වන අතර තවත් සමහර දිනවල ස්වේච්ඡාවෙන් ද ඉටු කළ හැකිය
එම දිනයන් වන්නේ,

සෑම සතියකම සදුදා සහ බ්‍රහස්පතින්දා
සෑම චන්ද්‍ර මාසයකම 13 , 14 , 15
රාමළාන් මාසයට පසු එළඹෙන ෂව්වාල් මාසයේ දින 6ක්
අරෆා දිනය එනම් දුල්හජි මාසයේ 9 වන දින
අහුරා දිනය එනම් මුහරිරම් මාසයේ 10 වන දින

සුන්නි මුස්ලිම්වරු එයට පෙර හෝ පසු දින ද උපවාසය රකින අතර ෂියා මුස්ලිම්වරු එසේ තවත් දිනයක ඉටු කිරීමෙන් වැළකී සිටිති
උපවාසය තහනම් දින

උපවාසය රැකීම දිව්‍ය සෙනෙහසට පාත්‍රවන ක්‍රියාවක් වුවද උපවාසය රැකීම සමහර දිනවල අල්ලාහ් විසින් තහනම් කරනු ලැබ ඇත
එසේ තහනම් වූ දිනයන් වන්නේ

ඊදුල් අල්ලා නොහොත් හජි උත්සව දිනය 
 ඊදුල් ෆිත්ර් හෙවත් රාමලාන් උත්සව දිනය 
අෂුරා දිනය එනම් මුහර්රම් මස 10 වැනි දිනය (මෙය ෂියා මුස්ලිම්වරුන්ට බලපාන අතර ඔවුහු උදෑසන සිට දහවල් වන්දනය ඉටු කරන කාලය තෙක් උපවාසයේ යෙදෙති) 
 අයියාමුත්තෂ්රික් එනම් ඉස්ලාමීය දින දර්ශනයේ 12 වැනි මාසය වන දුල්හර් මාසයේ 11,12,13 පුර දිනයන්) 
 රාමළාන් මාසයට පෙර ඇති ජෙබ් සහ ෂඃබාන් මාසවල පුරුද්දක් ලෙස ඉටු කිරීම
උපවාසය කඩවන කරුණු

මෙවන් අවස්ථාවල දී
දියේ ගිලෙමින් සිටින්නෙකු බේරා ගැනීමට උපවාසය අත්හළ යුතු යැයි පෙනී ගිය විට ද, ගැබිණි මවක් හෝ කිරි දෙන මවක් උපවාසයේ යෙදීමෙන් තමාට හා තම දරුවාට හානි පැමිණේ යැයි හැගෙන්නේ නම් උපවාසය අත්හැරීමට අවසර තිබේ
එන්නත් කිරීමෙන් උපවාසය නොබිඳේ
ෂරීආ යන අරාබි පදයේ නිවැරදි අදහස වන්නේ ඉස්ලාමීය නීති පද්ධතියේ මූලික හරයයි
එයට “මග” යන අදහස ඇති අතර “ජල ධාරාවට යන පටුමග” යන අර්ථය ද ඇත
එය ඉස්ලාමීය ජීවන රටාව අනුගමනය කරන මුස්ලිම්වරුන්ට මෙන්ම අනෙකුත් බාහිර සියලු දෙනා විසින් පිළිපැදිය හැකි ඇසුරින් සරල නීති රාමුවක් යටතේ සැකසුණු රජයේ සහ පෞද්ගලික ජීවිතයට අදාල කරුණු ඇතුළත් අංග සම්පූර්ණ ජීවන පිළිවෙතකි
එහි එදිනෙදා ජීවිතයට අදාල සියලුම කරුණු ඇතුළත් වන අතර දේශපාලනය, ආර්ථිකය, බැංකු කටයුතු, ව්‍යාපාර, ගණු දෙණු, පවුල් ජීවිතය, ලිංගික ජීවිතය, සෞඛ්‍ය හා සමාජ සම්බන්ධතා මේ ආදී කරුණු ගැන නිවැරදි තොරතුරු පුළුල්ව විග්‍රහ කෙරේ
ඉස්ලාමීය නීති පද්ධතියේ කිසිම කරුණක් ගැන බල කිරීමක් නැත
මෙම නීති පද්ධතියෙන් මිනිසා කෙසේ ප්‍රයෝජනයක් ලබා ගත යුතු ද යන්නත් නීති විශාරදයන්ගේ ඒකමතික කිරීම් ඇතළත් කරුණුත් ශුද්ධ වූ අල් කුර්ආනයේ සඳහන් කරුණු තවදුරටත් පැහැදිලි කිරීමක් වශයෙනුත් ශුද්ධ වූ මුහම්මද් නබිතුමාගේ හා නබි හිතවතුන්ගේ කථා, ක්‍රියා හා අනුමැතීන් ගැන තොරතුරු ඇතුළත් කරුණු රාශියක් විස්තර කර ඇත
ඉජිමා - ඉස්ලාමීය නීති විශාරදයන්ගේ ඒකමතික තීරණ, කියාස් - උපකල්පනය කිරීම, සංසන්දනය කර තීරණ ගැනීම හා බුද්ධියෙන් තීරණ ගැනීම හා අල් කුර්ආනයට හා නබි මඟට පටහැනි නොවන අයුරින් ස්වකීය චින්තන‍යට හා නබි මඟට පටහැනි නොවන අයුරින් ස්වකීය චින්තනයෙන් කලින් ගැටළුවලට ගත් විසඳුම් සසඳා බලා ගැටළු නිරාකරණය කිරීම මෙමඟින් සිදු කෙරේ
19 වන සියවසට පෙර රාජ්‍යය පාලනය සිදු වූයේ සම්ප්‍රදායික ලෙස පැවතුණු නීති රීතිවලට අනුකූලවය
බොහෝමයක් සුන්නි මුස්ලිම්වරු අනුගමනය කරන්නේ නනෆි, හන්බලී, මාලිකී හෝ ෂාෆි නීති පිළිවෙත් වන අතර ෂියා මුස්ලිම්වරු අනුගමනය කරන්නේ ජාෆාරී නීති පද්ධතියට අදාල කරුණු හැටියට සලකන දොලොස් දෙනා‍ගේ අන පණත්
මෙලොව මිනිසුන් අනුගමනය කරන ආගමික නීති රීති අතර ඉස්ලාමීය නීති පද්ධිතය ලොව පුරා පුළුල්ව පැතිර පවතීය තවද එය ලොව පවතින සාමාන්‍ය රාජ්‍ය නීති පද්ධතියේ ප්‍රධාන නීති රීති පද්ධතියේ ප්‍රධාන නීතිරීති තුනෙන් එකක් ලෙස ද පිළිගෙන ඇත
ඉස්ලාමීය අධිරාජ්‍යයේ ස්වර්ණමය යුගය ලෙස සැලකුණ අවධියේ සාමාන්‍ය නීති රීතිවලට විශාල බලපෑමක් ඇති කළ අතර එයින් රාජ්‍ය නීති රීතිවල සැබෑ වෙනසක් හා වර්ධනයක් ඇති වීමට රුකුලක් විය
එසේම එය සාමාන්‍ය නීති ආයතනවල සංවර්ධනයට  ද සෘජු බලපෑම් ඇති කළේය
හිජ්රි වර්ෂ 632 දී ශුද්ධ මුහම්මද් නබි සල්ලල්ලාහු අලෛහිවසල්ලම් තුමාගේ අභාවයට පසු කෙටි කලකින්ම ඉස්ලාමය ලොවපුරා ව්‍යාප්ත විය
නබිතුමා ජීවතුන් අතර සිටියදීම එතුමාගේ අනුගාමිකයන් විසින් එය අරාබියාව මුළුල්ලේම ව්‍යාප්ත කරන ලදී
නබිතුමාගේ අභාවයෙන් පසු ඉස්ලාමීය රාජ්‍යය පාලනය කළ සෘජු පාලකයන් හතර දෙනාට සහ උමෙයියා පාලන කාලය වන හිජ්රි පළමුවන සියවස වන විට ඉස්ලාම් ලොව පුරා සතර දිග්භාගයේම ව්‍යාප්ත විය
ඉන්පසු එහි පාලන බලය තහවුරු කළ ඉස්ලාමීය බලගතු රාජ්‍යයේ බලවතුන් අතර අබ්බායිවරු, අල්මුරුවිද්වරු, සල්ජුකීවරු හෙවත් තුර්කිවරු මෝගල්වරු සෆවිවරු සහ උස්මානිවරු වැදගත් ස්ථානයක් ඉසිලීය
ඉන්දියානු අර්ධද්වීපයේ ඉස්ලාමය වැළද ගැනීම සිදුවූයේ කෙසේද යන්න පිළිබද ව සැලකිය යුතු විවාදයක් පවතී
මේ පිළිබද ව ඇති මතවාද මෙලෙස දැක්විය හැකි ය
ඉස්ලාමයට පැමිණීමට හේතුව ආරම්භයේ දී ම අන්‍යාගමිකයන්ට එල්ල කළ ප්‍රචණ්ඩත්වයත් තර්ජනය සහ අනෙකුත් පීඩනයනුත් ය
දිගුකලක් තිස්සේ බලවත් මුස්ලිම් ශිෂ්ටාචාරයක සහ කලාපීය ආධිපත්‍යයක බලපෑහට හසුවීම හේතුවෙන් සිදු වූ සමාජ-සංස්කෘතික පැතිරීමක සහ අන්තර්ග්‍රහණයක ඵලයක් ලෙස
ආගමික හේතූන් මත නොව මුස්ලිම් පාලක පැළැන්තිය අත්විදි අත්කරගැනීමේ සහ අන්‍යාගමිකයන්ගෙන් අය කළ බදුවලින් මිදීමේ අරමුණින් සිදුවූවක් බව

 පළමුව මුස්ලිම්වරුන්ගේ අසිපතට බියෙනුත්, පසුව සැබවින් ම ඉස්ලාමය කෙරේ භක්තියක් ඇතිවීමෙනුත් 

 ඉන්දියාවේ මුස්ලිම් ජනගහණයෙන් අතිබහුතරය ඉරාන සානුවෙන් පැමිණි මුස්ලිම්වරුන්ගෙන් පැවතෙන්නන් මිස විශාල වශයෙන් ඉස්ලාමය කරා ස්වදේශික ජනයා පැමිණීමක් සිදු නොවූ බව
ඉස්ලාමය ව්‍යාප්ත වී ඇත්තේ දේශනාවෙන් නොව කඩුවෙන් ම පමණක් බව ආචාර්ය සූරිය ගුණසේකර පවසයි
ඉස්ලාමීය අධිරාජ්‍යයන් තුළින් ඉස්ලාමීය ශිෂ්ටාචාරය හා විද්‍යාව බිහිවූ අතර එමගින් වෙළෙන්දන් උගත් විද්‍යාඥයන්, ගගණගාමීන්, ගණිතඥයන්, වෛද්‍යවරුන් හා මාහාචාර්යවරුන් බිහිකළ ලෝක ඉතිහාසයේ වාර්තාමය යුගය විය
එවකට මුස්ලිම්වරුන්ගේ ක්‍රියා කලාපයන්, දේශපාලන මතයන් හා අනුගාමිකයන්ගේ විශ්වාසදායක ප්‍රතිපත්ති ඉස්ලාම් ලොවපුරා ව්‍යාප්ත වීමට තවදුරටත් හේතු විය
අද ලෝක ජනගහනයෙන් බිලියන 1.1 සහ 1.8 ක් අතර පමණවන මුස්ලිම් ජනතාව ලෝක ජනගහණයෙන් දෙවන ස්ථානය හිමිකර ගෙන ඇත
ආශ්‍රිත නාමාවලිය

ඉස්ලාම් ආගම
ඉතිහාසය
පොළව මතුපිටට වැටෙන සෘජු විකිරණ ප්‍රමාණය ක්‍රමයෙන් අඩුවීම ගෝලීය බොඳවීමයි
1950 ගණන්වල පද්ධති ගණනය කිරීම්වලින් දශක ගණනාවකට පසු එය නිරීක්ෂණය විය
ආචරණය ස්ථාන අනුව විචල්‍ය වේ
1960- 1990 දක්වා කාලය තුළදී ලොව පුරා 4% ක පහත වැටීමක් දක්නට ලැබුණ ද 1990 සිට එම තත්ත්වය ආපසු වෙනස් විය
මානව ක්‍රියාකාරකම් නිසා සල්ෆේට් විසරණ ප්‍රවාහක ආදී අංශු වායුගෝලයේ වැඩි වීමෙන් මෙය ඇති වුණු බවට අනුමාන කෙරේ
1990 ගණන්වල ගෝලීය විසරණ ප්‍රවාහක මට්ටම් පහත හෙළීමත් සමඟ ගෝලීය බොඳ වීම ගෝලීය බැබළීමක් බවට පත්විණි
මෙය ජල චක්‍රය සමඟ එකට ඈඳුණු ගැටලුවක් වන අතර වාෂ්පීකරණය අඩු වීම නිසා ඇතැම් ප්‍රදේශවලට වැඩි අඩුවන තත්වයක්ද ඇති වීමට ඉඩ ඇත
මෙය සිසිල් කිරීමේ ආචරණයක් ඇති කරවන අතර ගෝලීය උණුසුම් වීමේ හරිතාගාර වායු බලපෑම තාවකාලිකව හෝ අර්ධ වශයෙන් වසා තැබිය හැකිය
ගොල්ඩන් ගේට් පාලම

ආචරණයට හේතු  

මෙය මානව ක්‍රියාකාරකම් නිසා වායුගෝලයේ විකිරණ ප්‍රවාහක අංශු ප්‍රමාණය වැඩිවීමෙන් මේ තත්ත්වය ඇතිවුවා විය හැකිය
එම අංශු හා තවත් අංශු සූර්ය ශක්තිය අවශෝෂණය කොට යළි වායුගෝලයට පරාවර්තනය කරයි
මෙම දූෂක වළාකුළු බිඳිතිවලට න්‍යෂ්ටිකා තිබිය හැකිය
වළාකුළුවල ජල බිඳිති එම අංශු වටා ඒකරාශී වේ
දූෂණය වැඩිවීමත් සමඟ අංශු වැඩි වන අතර බිඳිතිවලින් සැදි වළාකුළු ප්‍රමාණයද වැඩි වෙයි
එමඟින් වළාකුළු වඩා පරාවර්තික වේ
එමනිසා සූර්ය ශක්තිය වැඩි ප්‍රමාණයක් පොළව මතුපිටට ළඟා නොවී ආපසු පරාවර්තනය වේ
වළාකුළු හිරුගේ හා පෘථිවියේ විකිරණ උකහා ගනී
ඒවායේ ආචරණ සංකීර්ණ වන අතර කාලය, පිහිටීම හා උන්නතාංශය අනුව විචලනය වේ
දිවා කාලයේ දී සූර්ය විකිරණ උකහා ගැනීම ප්‍රමුඛස්ථානය ගන්නා අතර සිසිල් කිරීමේ ආචරණයක්ද ඇති කරයි
නමුත් රාත්‍රී කාලයේ දී තාප විකිරණය මඟින්  පෘථිවියෙන් විකිරණ නිදහස් වීම මන්දගාමී කරයි
org/wiki/Global_dimming
අතීතයේ මානව සමාජයේ ප්‍රබන්ධනාත්මක, න්‍යායාත්මක හා සත්‍ය භූ විද්‍යාවන් පිළිබඳ අධ්‍යයනය කිරීම ඓතිහාසික භූ විද්‍යාවයි. ඒ ඔස්සේ පුළුල් කාරණා හා මාතෘකා රාශියක් පිළිබඳව අධ්‍යයනය කරයි
එම අධ්‍යයනයන්හි පොදු තේමාව නම් අතීතයේ භූ විද්‍යාවන් හා ස්ථානයන් කාලානුරූප ලෙස වෙනස් වන්නේ කෙසේද යන්න අධ්‍යයනය කිරීමයි
බොහෝ ඓතිහාසික භූ විද්‍යාඥයින් කාලානුරූපව භූ විද්‍යාත්මක රටා අධ්‍යයනය කරයි
එයට මිනිසුන් පරිසරය හා අන්තර් ක්‍රියා කල අන්දම සංස්කෘතික භූ දර්ශනයන් නිර්මාණය කළ අන්දම අයත් වේ
භූ තලය පුරා විවිධ සමාජ වල සංස්කෘතික ලක්ෂණ නැගි ආවේ සහ පරිණාමය වුයේ කෙසේ ද යන්න පිළිබඳව ඓතිහාසික භූ විද්‍යාඥයින් කරුණු සොයයි
ඒ ප්‍රාදේශීය පරිසරය හා වටපිටාව සමග ඔවුන්ගේ අන්තර් ක්‍රියා අවබෝධ කර ගැනීම තුළිනි
එක්සත් ජනපදයේ ඇතැම් අයට ඓතිහාසික භූ විද්‍යාව වඩාත් විශේෂිත අර්ථයක් දරයි
කාල් ඕටිවින් සොයර් (කැලිෆෝනියා විශ්ව විද්‍යාලය) විසින් මෙම වැඩසටහනට දෙන ලද නමක් ලෙස ඓතිහාසික භූ විද්‍යාව හැදින්විය හැකිය
විසි වන ශත වර්ෂයේදී ආරම්භ වු මෙය ප්‍රාදේශීය රේඛා ඔස්සේ සංස්කෘත භූ විද්‍යාව ප්‍රතිසංවිධානය සිදු කරන ලදී
සෝයර්ට අනුව භූ දර්ශනයක් හා එහි සංස්කෘතීන් තේරුම් ගත හැක්කේ ඉතිහාසය පුරාවට එහි භෞතික, දේශපාලනික, පාරිසරික, සංස්කෘතික බලපෑම් සැලකිල්ලට ගැනීමෙනි
ඔහු අවධාරණය කළ පරිදි ප්‍රාදේශීය විශේෂීකරණය ලෝ පුරා ප්‍රදේශවල විශේෂ ප්‍රාගුණ්‍ය ලබාගැනීමේ එකම ක්‍රමයයි
20 වැනි ශතවර්ෂයේ මැද භාගයේ ඇමෙරිකානු භූ විද්‍යාත්මක ඉගැන්වීම්වල වඩා තියුණු ඵලදායී ක්‍රමයක් ලෙස සෝයර්ගේ ඉගැන්වීම් සැලකිය හැකිය
ප්‍රාදේශීය විශේෂඥයන් අධ්‍යයන කාර්යය මණ්ඩලවල අදටත් සිටී. නමුත් ඇතැම් භූ විද්‍යාඥයින් විශ්වාස කරන අන්දමට දත්ත එක්රැස් කිරීමට හා වර්ගීකරණයට අනවශ්‍ය උත්සාහයක් මිඩංගු කිරීම නිසා එය විෂයට හේතු විය
පසුකාලීනව අධ්‍යයනයන් වඩාත් ප්‍රාදේශීයව විශේෂිකරණය වුයේ තමන්ගේ නමින් නම් කිරීමට ප්‍රදේශ සේවීම සඳහා භූ විද්‍යාඥයන් උත්සුක වු බැවිනි
මෙම කරුණු 1950 භූ විද්‍යාවේ ඇතිවූ කඩා වැටීමට හේතු වු අතර එක්සත් ජනපද අධ්‍යයන විෂයක් ලෙස භූ විද්‍යාව සම්බන්ධව සංකීර්ණ ගැටලු රැසක් මතු කරන ලදී
මානව භූ ගෝලීය විද්‍යාවේ මෙම උපශාඛාව ඉතිහාසය හා පාරිසරික ඉතිහාසය සමග සමීපව සම්බන්ධය
සටහන් 

| Historical geography
|}
rg/wiki/Historical_geography
ආර්ථික සංවර්ධනය යනු රටක නිමවුමේ ප්‍රමාණාත්මක හා ගුණාත්මක වර්ධනය වීමයි
කලාපයක, රට වාසීන්ගේ සුභ සාධනය වෙනුවෙන් ඇති ආර්ථික ධනයයි
ප්‍රතිපත්ති දර්ශනයන්ගේ සිට බැලූ විට ආර්ථික සංවර්ධනය, රැකියා නිර්මාණය සහ රැකියා අවස්ථා රඳවා ගැනීම සහ ආදායම් වර්ධනය හෝ වර්ධනයට උදව් කිරීම සහ බදු පදනම මඟින් ජීවිතයේ ගුණාත්මක බව සහ ආර්ථික සුභ සාධනය දියුණු කිරීමට සොයාගත් උත්සාහයක් ලෙස නිර්වචනය කළ හැකිය
ආර්ථික වර්ධනයත් සහ ආර්ථික සංවර්ධනයක් අතර කැපී පෙනෙන වෙනස්කම් ඇත
ආර්ථික වර්ධනය, ජාතික ආදායම, දළ දේශීය නිෂ්පාදනය හෝ ඒක පුද්ගල ආදායම වැනි නිශ්චිත මිනුම් දඬුහි වැඩිවීමක් මඟින් පෙන්නුම් කරන බවයි. ජාතික ආදායම හෝ නිෂ්පාදනය යනුවෙන් පොදුවේ ව්‍යවහාර කරනුයේ ගෘහස්ථ ආර්ථිකයෙහි මුළු වටිනාකම් එකතු කිරීමේ නිෂ්පාදනය මිනුම් පදයෙන් එය දළ දේශීය නිෂ්පාදනය යනුවෙන් ද හඳුන්වයි. (GDP) ජාතියක GDP (දළ දේශීය නිෂ්පාදනය) හි නැඟීම ආර්ථික විද්‍යාවේ දී, ආර්ථික වර්ධනය ලෙස නම් කරයි
බොහෝවිට ආර්ථික සංවර්ධනය මඟින් ඊට වඩා වැඩි යමක් අදහස් කරයි
එය සත්‍ය වශයෙන්ම සාක්ෂරතා අනුපාතය, ආයු අපේක්ෂාව, දරිද්‍රතා අනුපාතය වැනි විවිධ වූ දර්ශකයන්ගේ වර්ධනයක් යොමු කරයි
GDP යනු ආර්ථික සුභ සාධනයේ නිශ්චිත මිනුමක් වුවත් එයට සමාජ සාධාරණත්වය, නිදහස, පාරිසරික ගුණාත්මක බව යන වැදගත් දෘෂ්ටීන් ඇතුළත් නොවේ
ආර්ථික වර්ධනයෙන් ඇති එකතු නිශ්චිත මිනුමකින්වත් ආර්ථික සංවර්ධනයට ප්‍රමාණවත් නිර්වචනයක් ලබා ගත නොහැක
‍අනෙකුත් දේවල් අතරින්, ආර්ථික සංවර්ධනයෙහි තාවකාලික සමාජ විද්‍යාත්මක අධ්‍යනයන් කාර්මික ආර්ථික නවීකරණය වඩා ඉහල සංවිධානාත්මක හේතූන්හි ප්‍රකට න්‍යායන් සහ එයට සම්බන්ධ නූතන සමාජයෙහි ව්‍යාපාරික සංවර්ධන දෘෂ්ටීන් ආවරණය කරයි
එය ඓතිහාසික සහ සන්සන්දනාත්මක කෝණයන්ගේ සිට සමාජ විද්‍යාත්මක වර්ගයේ ගවේෂණයන් සම්බන්ධ ව්‍යාපාර සංවිධාන සහ ව්‍යාපාර සංවර්ධනයන් අනුගමනය කරයි
වෙළඳපොළ සහ කළමණාකරණ සේවක සම්බන්ධතාහි නිශ්චිත අයිතීන්හි විප්ලවය (වර්ධනය, නවීකරණය) සහ සංස්කෘතික වෙනත් ජාතීන් සම්බන්ධ සමානතා සහ අසමානතා පවතින තාවකාලික බටහිර සමාජයන්හි කාර්මික සංවිධාන, කාර්මික ආර්ථික වර්ධනයේ මට්ටමේ සහ ජාත්‍යන්තර වශයෙන් පෙන්නුම් කරන සැලකිය යුතු වෙනස්කම් හි ස්වභාවය සහ හේතූන් යන විෂය සම්බන්ධයෙන් එය “විදේශීය ආයෝජන සහ ශ්‍රම නිෂාපදන මට්ට‍ම්හි කැපී පෙනෙ‍න ලෙස සමහර රටවල්වලට වඩා අනෙකුත් රටවල් ඉහලින් සිටින්නේ මන්ද
”

ආර්ථික සංවර්ධනයේදි අධික බදු අය කිරීම  

මෙය ප්‍රධාන වශයෙන් බදු දිමනා අවකරණ (abetment),මුදල් ආපසු දීහ හා ප්‍රතිපාදනයන් ආරක්ෂනයට පවතී
අධික බදු  (Devbeclos) නැවත ගෙවීම් හා ආපසු මුදල් දිම යනාදි ගෙවීමට අමතරව දඩයක් අඩංගු ක්‍රමයන්ගෙන් වෙනස් වේ
බදු සහන පෙන්වා රැකියාවකට හෝ ආයෝජනයක් ආකර්ෂනය කර ගැනිමේ ක්‍රමය වසර විස්සකට වැඩි කාලයක් පුරා වර්ධනය වී ඇත
ආයතනයේ වර්ධනය මනින විවිධ පිමානයන් අඩංගු කර ඒ අනුව බදු සහන පබා දේ
‍මෙම මිනුම් නම්,

අනෙකුත් මිනුම් ලෙස ප්‍රධාන කාර්යාලය එක් තැනක යම් කාලයක් තබා ගැනීම, නිෂ්පාදනයේ වර්ධය හෝ නිෂ්පාදිතයක වියදමේ අඩුවීම, වෙලඳපොලට යම් තාක්ෂනයක් ගෙන්විමේ අවශ්‍යතාවය ආදී කරැණු අඩංගු වේ
යම් ආයතනයක් ඉහත මිනුම් වල නියමිත අංගයන් සපුරාලීමට අසමත් වුවහොත් එම ආයතනයට අධික බද්දක් අයකර බදු සහන අවලංගු කිරීම බලධාරින්ට කල හැක
මෙහිදි ආයතනයට අදාල සහනය නැවත ගෙවිමටත්, තව අමතර දඩයක් බදු අධිකාරියට ගෙවිය යුතුවේ
බදු සහනයක් දී ඇති බැවින් අඩු ක්‍රියාකාර ආයතනයන්ට අධික බද්ධක් අයකිරීම සාර්වත්‍ර වේ
අධි (Devbeclos) යනු ආර්ථික වර්ධනය හා සමජ වර්ධනය හා සමජ සුබසාධනය අතර පවතින ගිවිසුමකි
අධි බදු තද මත භේදයට තුඩු දෙන කරුණක් වන නමුත් සමාජයට ප්‍රයෝජනයක් සහිත ක්‍රියාකාරිත්වයක් ගැන සහතිකයක් වේ
ආර්ථික සංවර්ධන ආකෘති
බොහෝ ආර්ථීක වර්ධන ආකෘති ගොඩ නැගී ඇති පධාන කොටස් තුන නම්
(1) නිෂ්පාදන ශ්‍රිතය  (2) ඉතිරිකිරීම් ශ්‍රිතය (3) ශ්‍රම සැපයුම් ශ්‍රිතය (ජනගහන වර්ධනයට සම්බන්ධවූ)
ඉතිරිකිරීම් ශ්‍රිතය සමග, ආර්ථික වර්ධන අනුපාතය,  S/β යන්නට සමාන වේ
(S යනු ඉතිරිකිරීම් අනුපාතයද, β යනු ප්‍රාග්ධන-නිමවුම් අනුපාතයද, වේ
)  තාක්ෂණය මගින් ප්‍රාග්ධන-නිමවුම් අනුපාතය කෙටිකාලයේදී ස්ථාවරව තබාගන්නේ යයි උපකල්පනය කල විට, ඉතිරි කරණ ලද සියලුම දේ ආයෝජනය කරන්නේය යන පදනම මත, ආර්ථික වර්ධන අනුපාතය, ඉතිරිකිරීම් අනුපාතය මගින් සම්පූර්ණයෙන්ම තිරණය වේ
හැරඩ්-ඩෝමා ආකෘතිය

දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයේ වර්ධන අනුපාතිකය (g), ජාතික ඉතිරිකිරීම් අනුපාතය (s) මත ඍජුවමද, ජාතික ප්‍රාග්ධන නිමවුම් අනුපාතය (k) මත පථිලෝමවද, රඳා පවතින අතර එම නිසා එය, g = s/k, ලෙස ලියනු ලැබේ
මෙම ශිතාත්මක සම්බන්ධතාවය හැරඩ්-ඩෝමා ආකෘතිය මගින් නිරූපණය කරණු ලබයි
ආර්ථික විදඥයන් දෙදෙනෙකු විසින් සිදුකල වර්ධන ක්‍රියාවලිය පිළිබඳ විශ්ලේෂණයන්ගේ සංකලනයකින්,  සමීකරණයට මේ නම ලැබී ඇත (බ්‍රිතාන්‍යයේ ශ්‍රිමත් රෝයි හැරඩ් හා එක්සත් ජනපදයේ ඉව්සි ඩෝමා)
පශ්චාත් යුධ සමය ආරම්භයේදී, ආර්ථික සැලසුම්කරණයේදී සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල්, හැරඩ් ඩෝමා ආකෘතිය සුලභව භාවිතා කරණ ලදී
මෙහිදී ඉලක්කගත වර්ධන අනුපාතයක් ඇතිවිට අවශ කරණු ලබන ඉතිරිකිරීම් අනුපාතය පසක්වේ
බහිර්ජන වර්ධන ආකෘතිය
රොබට් සෝලෝ හා අනෙකුත් අයගේ  බහිර්ජන වර්ධන ආකෘතිය (හෝ නව සම්භව වර්ධන ආකෘතිය) මගින්, තාක්ෂණික වෙනසේ කාර්භාරය පිළිබඳව අවධාරණය ඇති කරණ ලදී
හැරඩ් ඩෝමා ආකෘතියේදී මෙන් ‍නොව, මෙහිදී ඉතිරිකිරීම් අනුපාතය මගින් ආදායම් මට්ටම පමණක් තිරණය කරණු ලබන නමුත් ආර්ථික වර්ධනය තීරණය කරණු නොලැබේ
‍‍මෙම ආකෘතිය මගින් ලබාගත් වර්ධන මිණුමේ මූලාශ්‍ර මගින්  ආර්ථික වර්ධනයේදී, ප්‍රාග්ධන සම්පාදනයේ (හැරඩ් ඩෝමා ආකෘතියේදී මෙන්) හා තාක්ෂණික වෙනසේ (නව සම්භව ආකෘතියේදී මෙන්) සාපේක්ෂ වැදගත්කම ඉස්මතු කරණ ලදි
19 වන සියවස අවසානයේ හා 20 වන සියවස ආරම්භයේදී, එක්සත් ජනපද ආර්ථික වර්ධනයෙන් සියයට 90 ක් පමණ තාක්ෂණික වෙනස මගින් ඇතිවූ බව සෝලෝ (1957) මූලික අධනයෙන් පෙන්වා දෙන ලදී
සංවර්ධනය වෙමින් පවත්නා රටවල සිදුකල ප්‍රතක්ෂමූල අධනයන් මගින් ‍මෙයට වඩා වෙනස් ප්‍රථිඵල පෙන්වා ඇත
(චෙන් ඊ.කේ.වයි., 1979 ආසියානු රටවල අතිවර්ධනය) 

නැගෙනහිර ආසියාවේ ආර්ථික වර්ධනය, අනුපාණය (නවෝත්පාදන) මත නොව, වෙහෙසීම (වැඩියෙන් යෙදවුම් භාවිතය) මත පදනම් වේය, යන මතය දැරූ කෘග්මන් (1994) බලන්න
(ක්රූග්මන්,  පී
1994  ආසියානු හාස්කමේ මිථව, විදේශ සම්බන්ධතා, 73)

එසේද වුවත්, නැගී එන රටවල් ඇතුළු, අපගේ පශ්චාත් කාර්මික ආර්ථිකයන්වලද, වර්තමානයේ, ආර්ථික සංවර්ධනය, නවෝත්පාදනය හා දැණුම මත බෙහෝදුරට පදනම් වේ
වපාර කලඹ නිර්මාණය කිරීම මෙහිදී භාවිතා වන උපායන්ගෙන් එකකි
ඉතා ප්‍රචලිත උදාහරණයක් ලෙස, රජය විසින් මෘදුකාංග තාක්ෂණික උදන ඇතුළු මෘදුකාංග කර්මාන්තය ධෛමත්කරණු ලබන, ඉන්දියාවේ බැංග්ලෝර් දැක්විය හැකිය
ප්‍රාදේශීය ප්‍රතිපත්ති

ආර්ථික සංවර්ධන ප්‍රථිපත්ති එහි පුළුල් අර්ථයෙන් ගත් කල, ප්‍රධාන අංශ 3 ක් ආවරණය කරනු ලබයි
මිල ස්ථායීතාවය, ඉහළ සේවා නියුක්තිය හා තිරසාර වර්ධනය, වැනි පුළුල් ආර්ථීක අරමුණු ඉටුකර ගැනීමට රජයන් පොරොන්දුවේ
එවැනි ප්‍රයත්නයන්ට මූල හා ෆිස්කල් ප්‍රතිපත්ති, මූල ආයතන රෙගුලාසි, වෙළඳ හා බදු ප්‍රතිපත්ති අයත්වේ
මහාමාර්ග, උදන, පහසු මිලට නිවාස, අපරාධ මැඩලීම හා K-12 අධපනය වැනි පාදක වහමය පහසුකම් හා සේවා ලබාදෙන වැඩසටහන්
වපාර මූලයනය, අලෙවි කළමනාකරණය, අවට සංවර්ධනය, සුළු පරිමාණ වපාර සංවර්ධනය, වපාර සුරක්ෂිත කිරීම හා පුළුල් කිරීම, තාක්ෂණය හුවමාරුව, හා තත්‍ය දේපල සංවර්ධනය මගින් ගන්නා විශේෂ උත්සාහයන් තුලින්, රැකියා නිර්මාණය කිරිම හා සුරක්ෂිත කිරීම
මෙ‍ම තුන්වන වර්ගය ආර්ථික සංවර්ධන වෘත්තිකයන්ගේ මූලික අවධානය යොමුවූ කරුණකි
ආර්ථික සංවර්ධකයන් 

ආර්ථික සංවර්ධන ප්‍රතිපත්ති එහි පුළුල් අර්ථයෙන් ගත් කල, ප්‍රධාන අංශ 3 ක් ආවරණය කරනු ලබයි
එවැනි ප්‍රයත්නයන්ට මූල හා ෆිස්කල් ප්‍රතිපත්ති, මුල්‍ය ආයතන රෙගුලාසි, වෙළෙඳ හා බදු ප්‍රතිපත්ති අයත්වේ
මහාමාර්ග, උද්‍යාන, පහසු මිලට නිවාස, අපරාධ මැඩලීම හා K-12 අධ්‍යාපනය වැනි පාදක ව්‍යුහමය පහසුකම් හා සේවා ලබාදෙන වැඩසටහන්
ව්‍යාපාර මූල යනය, අලෙවි කළමනාකරණය, අවට සංවර්ධනය, සුළු පරිමාණ ව්‍යාපාර සංවර්ධනය, ව්‍යාපාර සුරක්ෂිත කිරීම හා පුළුල් කිරීම, තාක්ෂණය හුවමාරුව, හා නිත්‍ය දේපල සංවර්ධනය මගින් ගන්නා විශේෂ උත්සාහයන් තුළින්, රැකියා නිර්මාණය කිරිම හා සුරක්ෂිත කිරීම
මෙම තුන්වන වර්ගය ආර්ථික සංවර්ධන වෘත්තිකයන්ගේ මූලික අවධානය යොමුවූ කරුණකි
ආර්ථික සංවර්ධකයෝ 

ආර්ථික සංවර්ධනය, ඉතා ඉහළින් විශේෂිත වෘත්තීකයන්ගේ වෘත්තීය කර්මාන්තයක් බවට පරිනාමය වී ඇත
මෙම වෘත්තීකයන්ට ප්‍රධාන කාර්යභාර්යන් දෙකක් ඇත
පළමුවැන්න, ප්‍රතිපත්ති සම්පාදනයේදී නායකත්වය සැපයීම වන අතර දෙවැන්න, ප්‍රතිපත්ති, වැඩසටහන් හා ව්‍යාපෘති පාලනය කිරීමයි
ආර්ථික සංවර්ධනය වෘත්තීකයන්, සාමාන්‍යයෙන් රාජ්‍ය, පළාත් පාලන, නගර සභා මට්ටමේ රාජ්‍ය ආයතනවල හෝ ප්‍රාදේශීය, පළාත් හෝ රාජ්‍ය බදු මුදල් වලින් අර්ධ වශයෙන් අරමුදල් සපයනු ලබන අර්ධ රාජ්‍ය සංවිධානවල, සේවය කරනු ලබයි
මෙම ආර්ථීක සංවර්ධන සංවිධාන (EDOS) තනි ආයතන ලෙස ක්‍රියාකරන අතර ඇතැම් අවස්ථා වලදී පළාත් පාලන ආයතනවල දෙපාර්තමේන්තු ලෙස ක්‍රියාකරනු ලබයි
නව ආර්ථීක අවස්ථාවන් සොයා ගැනීමත්, ඔවුන් සතුව පවත්නා ව්‍යාපාර ධනය සුරක්ෂිත කිරීමත්, ඔවුන්ගේ කාර්යභාරය වේ
ආර්ථික සංවර්ධනය, ප්‍රධාන කාර්යභාරය කර නොගත් විවිධ ආයතනද ආර්ථික සංවර්ධකයන් සමග හවුලේ කටයුතු කරති
මේවාට, ප්‍රවෘත්ති මාධ්‍යය, පදනම්, උපයෝගීතා, පාසල්, සෞඛ්‍ය සේවා සැපයුම්කරුවන්, ඇදහිලිමත පදනම් වූ සංවිධාන, හා විශ්වවිද්‍යාල සහ වෙනත් අධ්‍යාපන හා පර්යේෂණ ආයතන ඇතුළත් වේ
මෙම නිසා ඉතා ඉහළ මට්ටමින් විශේෂීකරණය වූ කර්මාන්තය තුළ, වෘත්තීය ආර්ථික සංවර්ධකයන් 20,000 කට වැඩි පිරිසක් සේවා නියුක්තව සිටිති
වොෂින්ටන් නුවර ප්‍රධාන කාර්යාලය පිහිටි, ජාත්‍යන්තර ආර්ථික සංවර්ධන සභාව (IEDC),ආර්ථික සංවර්ධකයින්ට තම වෘත්තීයේ තත්ත්වය ඉහළ නංවා ගනිමින් රැකියාව ඵලදායීව කරගෙන යාමට උපකාර කිරීම සඳහා කැපවුණු, ලාභ නොලබන ආයතනයකි
එක්සත් ජනපදය තුළ හා ජාත්‍යන්තරව සාමාජිකයන් 4500 කට වැඩි පිරිසක් සමග විශේෂයෙන්ම ආර්ථික සංවර්ධන ප්‍රජාවට, එමගින් සේවා සපයනු ලැබේ
පළාත්, රාජ්‍ය, පළාත්පාලන, ග්‍රාමීය, නාගරික හා ජාත්‍යන්තර ආර්ථික සංවර්ධන සංවිධාන, වාණිජ මණ්ඩල, තාක්ෂණ සංවර්ධන නියෝජ්‍ය ආයතන, උපයෝගීතා සමාගම්, අධ්‍යාපන ආයතන, උපදේශකයින් හා ප්‍රතිසංවර්ධන බලධාරීන්ගේ සිට සම්පූර්ණ වෘත්තීය පරාසය, සාමාජිකත්වය මගින් නිරූපණය කරනු ලබයි
බොහෝ රටවල ආර්ථික සංවර්ධන වෘත්තීකයන්ගෙන් සමන්විත සංගම් පවතින අතර ඒවාද IEDC සමග සමීපව කටයුතු කරනු ලබයි
වර්තමාන ගෝලීය ලෝකය තුළ නව ආර්ථික සංවර්ධන ව්‍යාපෘති සඳහා ප්‍රජාවන්, රාජ්‍ය හා රටවල් අතර තීව්ර තරගයක් පවතී
ව්‍යාපාර ආකර්ශනය කරගැනීමට හා සුරක්ෂිත කර ගැනීම සඳහා වන මෙම අරගලය විභව ව්‍යාපාර සඳහා බොහෝ විවිධ ආර්ථීක දිරිගැන්වීම් භාවිතා කිරීම මගින් තවදුරටත් වේගවත් කරනු ලබයි
ආර්ථික සංවර්ධන සංවිධාන විසින් භාරගන්නා විවිධ ක්‍රියාකාරකම් කෙරෙහි IEDC මගින් විශේෂ අවධානයක් යොමු කරන අතර ඔවුන්ට තරඟ කිරීමට හා තිරසාර ප්‍රජාවක් වීමට උපකාර කරයි
මීට අමතරව, ප්‍රජා හැඩගැන්වීම් උපකරණ හා තොරතුරු පද්ධති මාර්ගකයන් ප්‍රජාවත්කම් වලට එරෙහිව අනෙක් ප්‍රජාවන් මැනීම සඳහා භාවිතා කිරීම ආර්ථීක සංවර්ධනයේ වැදගත් අංගයකි
රැකියා නිර්මාණය, ආර්ථික නිමැවුම් හා බදු පදනම ඉහළ දැමීම, ඉතා පොදු මිණුම් උපකරන වේ
මැනීම සලකනු ලබන විට රැකියා නිර්මාණය නොකිරීම සඳහා ආර්ථික සංවර්ධකයන් මත අනවශ්‍ය අවධාරණයක් තබා ඇත
කෙසේ වුවද සත්‍ය ආර්ථීක සංවර්ධකයන් නියම ලෙස රැකියා නිර්මාණය නොකරන නමුත්, පවත්නා ව්‍යාපාර සඳහා සහ නව ව්‍යාපාර සඳහා එසේ කිරීමට පහසුකම් සපයයි
එමනිසා ආර්ථික සංවර්ධකයන් ව්‍යාපාර ආයතන වලට තම අරමුණු කරා ලගාවීම සඳහා සහාය වීමට තරම් ප්‍රමාණවත් ආර්ථික සංවර්ධන වැඩසටහන් පවතීයයි තහවුරු කර ගත යුතුය
එවැනි වැඩසටහන් සාමාන්‍යයෙන් ප්‍රතිපත්ති මගින් නිර්මාණය කිරීමට සහ ප්‍රාදේශීය, පළාත්, රාජ්‍ය හා ජාතික මට්ටමින් නිර්මාණය කිරීමට හැකිවිය යුතුය
රයින් ධනවාදය ලෙසද හැඳින්වෙන සමාජ වෙළඳපල ආර්ථිකය (SOME
ජර්මානු
soziale Marktwirtschaft) යනු වෙළඳපල තුළ සාධාරණ තරඟයක් සහ සුභසාධන රාජ්‍යයක් යන දෙකම ඇති කරන සමාජ ප්‍රතිපත්ති සමඟ නිදහස් වෙළඳපොල ධනවාදී ආර්ථික ක්‍රමයක් ඒකාබද්ධ කරන සමාජ ආර්ථික ආකෘතියකි
[1]  එය සමහර විට සම්බන්ධීකරණ වෙළඳපොල ආර්ථිකයක් ලෙස වර්ගීකරණය කර ඇත
1949 දී චාන්සලර් කොන්රාඩ් ඇඩිනෝවර් යටතේ ක්‍රිස්තියානි ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී සංගමය (සීඩීයූ) විසින් සමාජ වෙළඳපොළ ආර්ථිකය බටහිර ජර්මනියේ ප්‍රවර්ධනය කර ක්‍රියාත්මක කරන ලදී
[3]  එහි මූලාරම්භය අන්තර්වාර ෆ්‍රයිබර්ග් ආර්ථික චින්තනයෙන් සොයාගත හැකිය
සමාජ වෙලඳපොල ආර්ථිකය සැලසුම් කර ඇත්තේ ලයිසෙස් ෆෙයාර් ආර්ථික ලිබරල්වාදය සහ සමාජවාදී ආර්ථික විද්‍යාව අතර තුන්වන ක්‍රමයක් ලෙස ය
එය ප්‍රබල ලෙස දේවානුභාවයෙන් ආධුනික ලිබරල්වාදය, [4] සමාජ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ප්‍රතිසංස්කරණවාදය සහ ක්‍රිස්තියානි ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයේ දේශපාලන දෘෂ්ටිවාදය හෝ වඩාත් සාමාන්‍යයෙන් ක්‍රිස්තියානි ආචාර ධර්ම සම්ප්‍රදායෙන් ආභාෂය ලැබීය
[5] [5]  සමාජ වෙලඳපොල ආර්ථිකය නිෂ්පාදනය, ශ්‍රම බලකාය හෝ විකුණුම් සැලසුම් කිරීමට හා මග පෙන්වීමට දරන උත්සාහයන්ගෙන් වැළකී සිටියද, එය පුළුල් ආර්ථික ප්‍රතිපත්තියක කාබනික මාධ්‍යයන් හරහා ආර්ථිකයට බලපෑම් කිරීමට සැලසුම් සහගත උත්සාහයන්ට සහාය වන අතර වෙළඳපල අධ්‍යයනවලට නම්‍යශීලී ලෙස අනුගත වේ
මුදල්, ණය, වෙළඳ, බදු, රේගුව, ආයෝජන සහ සමාජ ප්‍රතිපත්ති මෙන්ම වෙනත් ක්‍රියාමාර්ග ඒකාබද්ධ කරමින් මෙම වර්ගයේ ආර්ථික ප්‍රතිපත්තියේ අරමුණ සමස්ත ජනගහනයේ සුභසාධනය හා අවශ්‍යතා සපුරාලන ආර්ථිකයක් නිර්මාණය කිරීම තුළින් එහි අවසාන ඉලක්කය සපුරා ගැනීමයි
]

 "සමාජ" කොටස බොහෝ විට සමාජවාදය හා ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී සමාජවාදය සමඟ වැරදි ලෙස ව්‍යාකූල වී ඇති අතර, දෙවැන්න විසින් දේවානුභාවයෙන් වුවද, සමාජ වෙළඳපල ප්‍රවේශය පුද්ගලික දේපළ හා වෙළඳපල වෙනුවට සමාජ අයිතිය සහ ආර්ථික සැලසුම්කරණය පිළිබඳ සමාජවාදී අදහස් ප්‍රතික්ෂේප කරයි
ආකෘතියට “සමාජ” අංගය යන්නෙන් අදහස් කරන්නේ මහලු විය, ආබාධිතභාවය හෝ විරැකියාව හේතුවෙන් නිදහස් වෙළඳපොල ශ්‍රම බලකායට ඇතුළු වීමට නොහැකි අයට සමාන අවස්ථා සහ ආරක්ෂාව සැපයීමට සහාය වීමයි
[7]

 සමහර කතුවරුන් "සමාජ ධනවාදය" යන යෙදුම භාවිතා කරන්නේ දළ වශයෙන් සමාජ වෙළඳපොල ආර්ථිකයට සමාන අර්ථයක් ඇතිවය
[8] [9] [10]  එය ධනවාදයේ ඇන්ග්ලෝ සැක්සන් ආකෘතියට සාපේක්ෂව වෙනස් වන විට එය "රයින් ධනවාදය" ලෙසද හැඳින්වේ
[11] [12] [13] [14]  සමහර කතුවරුන් රයින් ධනවාදය සමාජ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය සමඟ ඇන්ග්ලෝ-ඇමරිකානු ආකෘතියේ සාර්ථක සංශ්ලේෂණයක් ලෙස විස්තර කරති
ජර්මානු ආකෘතිය වෙනත් ආර්ථික ආකෘතීන් හා සසඳන විට ඒවායින් සමහරක් "තුන්වන ක්‍රම" හෝ ටෝනි බ්ලෙයාර්ගේ තුන්වන මාර්ගය, ප්‍රංශ ඩිරිගිස්මේ, ලන්දේසි පෝල්ඩර් ආකෘතිය, නෝර්ඩික් ආකෘතිය, ජපාන ආයතනික ඇතුළු ධනවාදයේ කලාපීය ආකාර ලෙස ද විස්තර කෙරේ
ධනවාදය සහ සමකාලීන චීන ආකෘතිය
[16]  2012 සංසන්දනාත්මක දේශපාලනික පෙළපොතක් "කොන්සර්වේටිව්-සංගතවාදී සුභසාධන රාජ්‍යය" (ජර්මානු සමාජ වෙළඳපොල ආර්ථිකයෙන් පැන නගින) සහ "කම්කරු නායකත්වයෙන් යුත් සමාජ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී සුභසාධන රාජ්‍යය" අතර වෙනස හඳුනා ගනී
එතැන් සිට ආකෘතියේ සංකල්පය මානව සමාජයේ සමාජ වගකීම සැලකිල්ලට ගැනීම පමණක් නොව ස්වාභාවික සම්පත් තිරසාර ලෙස භාවිතා කිරීම සහ ආරක්ෂා කිරීම ලෙස පාරිසරික සමාජ වෙළඳපොල ආර්ථිකයක් පිළිබඳ අදහස දක්වා පුළුල් කර ඇත
ආකෘතිය 

සමාජ වෙළඳපල ආර්ථිකය සමාජවාදය හා ධනවාදය අතර මැද මාවතක් අත්කර ගනියි
(උදා- මිශ්‍ර ආර්ථිකය ) ඉහළ ආර්ථික වර්ධන ප්‍රතිශතයක් සහ පහළ උද්ධමනයක් , පහළ විරැකියා මට්ටමක් ,හොඳින් වැඩ කළ හැකි තත්වයන් , සමාජ සුභසාධනයන් සහ මහජන සේවාවන් අතර තුලනයයක් රඳවා ගැනීම කෙරෙහි සමාජ වෙළඳපල ආර්ථිකය යොමු වී ඇත
මෙහිදී රාජ්‍ය මැදිහත් වීම ප්‍රයෝජනයට ගනී
මූලික වශයෙන් නිදහස් වෙළඳපලට ගරු කරමින් සැලසුම් ගත ආර්ථිකයටත් නිර්බාධ ක්‍රමයේ ධනවාදයටත් යන දෙකටම සමාජ වෙළඳපල ආර්ථිකය විරුද්ධ වෙයි
නිදහස් වෙළඳපල ආර්ථිකය නිර්මිතියක් වීමට අවශ්‍ය නැති වුවද එහි ස්වභාවය තුළම එය සමාජීය වන බව එර්හාඩ් වරක් ෆෙඩ්රික් හෙයික් ට පැවසීය
සමාජ වෙළඳපොළ ආර්ථිකයක සෑමවිට සාමුහික කේවල් කිරීම ජාතික මට්ටමින් සිදුවේ
එක් සමාගමක් සහ එක් වෘත්තීය සංගමයක් අතර නොව ජාතික රැකියා යෝජකයින් සංවිධාන ගත ජාතික වෘත්තීය සංගම් අතර මෙම කේවල් කිරීම සිදුවේ
Soziale Marktwirtschaft සංකල්පය මුල සිටම පෝෂණය කිරීමට දායක වූ ෆාන්ස් ඩපෙන්හෙයිඩර් ,වෝල්ටර් ඉයුකන් විල්හෙල්ම් රොප්කේ ,ෆ්න්ස් බෝහම්, සහ ඇල්ෆඩ් මුලර් ආර්මැක් යන අය සමාජ වෙළඳපොල ආර්ථික සංකල්පය වර්ධනය කිරීමේ වැදගත් චරිතයන්ය
ඉතිහාසය

පළමු මතභේදකාරී තත්වයේදී බටහිර ජර්මනිය හා ඔස්ට්‍රියාව යන රටවල් දෙකේම ආර්ථික සංවර්ධනය මෙම ක්‍රමය යටතේ සිදුවූ හෙයින් එම රටවල්වල මෙම ආකෘතිය ක්‍රමයෙන් ජනප්‍රිය විය
1960 ගනන් වලදී සමාජ වෙළඳපොල ආර්ථික ක්‍රමය බටහිර යුරෝපයේ ප්‍රධාන ආර්ථික ආකෘතිය විය
මධ්‍යම දකුණු (ක්‍රස්තියානි ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පක්ෂ විසින් මෙහෙයවන ලද) හා මධ්‍යම(කම්කරු හෝ සමාජ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පක්ෂ විසින් මෙහෙයවන ලද ) යන දෙපාර්ෂවයේම පරිපාලනය විසින් මේ සඳහා ලුහුබැඳීම සිදුවිය
දකුණු යුරෝපීය රාජ්‍යයන් මහා පරිමාණ මහජන සේවාවන් ඉහළ වැටුප් වර්ධක ,අගයන් සහ පහළ රැකියා වියුක්තිය අඩු උද්ධමනය කුඩා ජාතික ණය ප්‍රමාණයන් පහළ පොදු වියදම් සහ වෙනත් ආර්ථික සෞඛ්‍ය ප්‍රතිපත්තීන්වලට වඩා කැමැත්තක් දැක්වීය
1989 නොවැම්බර් 09 බර්ලින් තාප්පය බිඳවැටීමෙන් පසු බොහෝ මධ්‍යම දකුණු පාර්ෂවයන් ක්‍රමයෙන් නව ලිබරල්වාදී අන්ත ධනවාදී ආර්ථික ප්‍රතිපත්තීන් වෙත තල්ලු විය
මධ්‍යම වමේද සැලකිය යුතු ප්‍රමාණයක් එවැනි මගක් ගන්නා ලදී
මෙය තෙවන මාර්ගයේ සංවර්ධනයයි
කෙසේවුවත් යුරෝපා සංගම් ව්‍යවස්ථාවේ යම් ආකාරයක සමාජ වෙළඳපොල ආර්ථික ලක්ෂණයන් වෙත බැඳීමක් දක්නට ඇත
(මේවන විට ප්‍රංශයේ හා නෙදර් ලන්තයේ ජනමත විචාරණයකට යොමු වන තෙක් වැට උඩ පවතී
)

ආශ්‍රිත 
http
org/wiki/Social_market_economy
මිනිසුන් හෝ අයතන වලින් ගේ බදු අය කර ගැනීම නිසා රජයක් විසින්  උපයාගන්නා ආදායම බදු ආදායමයි
විවිධාකාරයේ බදු වර්ග ඇති නිසා, බදු ආදායම  එකතු කර ගන්නා ක්‍රමවේදයන් ද විවිධාකාරය
තවදුරටත්, බදු එකතු කරන්නා වූ ආයතනය මධ්‍යම රජයේ කොටසක් නොවිය හැකිය
නමුත් එය, බදු අදායම් ඔවුන් විසින්ම ප්‍රයෝජනයට ගන්නා වෙනත් තෙවන පාර්ශවයක් විය හැකිය
උදාහරණයක් ලෙස එක්සත් රාජධානීන්ගේ DVLA ආයතනය මාර්ග බදු එකතු කොට මහා භාණ්ඩාගාරයට යවයි. මිළ දී ගැනීම් මත සිදුකරන බදු අය කිරීම දෙයාකාරයකින් දක්නට හැකිය
භාණ්ඩවල මිළටම එක් කරනු ලබන එම මිළෙහි යම් ප්‍රතිශතයක් ලෙස එකතු වන බද්ද (එක්සත් ජනපදයේ විකුණුම් බද්ද හෝ එක්සත් ජනපදයේ වැට් බද්ද වැනි) සහ මිළදී ගැනීමේ දී ගෙවන මිළට, නිශ්චිත මුදලක් ලෙස එකතු වන තීරු බද්ද (සිගරට් සඳහා බොහෝ විට අය කරනු ලබන බද්ද වැනි) මෙවැනි විකුණුම්වලින් එකතුවන මුළු බද්ද ගනණය කිරීම සඳහා සඵලදායී බදු අනුපාතය සපයා ඇති භාණ්ඩ ප්‍රමානයෙන් ගුණ කළ යුතුය
බදුකරණ මට්ටම්වල වෙනස්කම්

බදුකරණ මට්ටමේ වෙනස් වීමක් සමස්ත බදු ආදායමට බලපාන ආකාරය පරීක්ෂණයට බඳුන් කෙරෙන භාණ්ඩය මත සහ විශේෂයෙන්ම එම භාණ්ඩයේ ඉල්ලුම් මිළ නම්‍යතාවය මත රඳා පවතී
පහල ඉල්ලුම් මිළ නම්‍යතාවයක් ඇති භාණ්වල (එබැවින් මිළ අවශ්‍ය යයි) බදු හෝ තීරු බදුවල වැඩිවීමක් ඉල්ලුමේ කුඩා පහල යාමකට හේතු විය හැකිය
එහෙත් එය සෑම ඒකකයකින්ම ඉහල දැමූ බද්දට හිලව් කිරීම ප්‍රමාණවත් නොවේ
එහෙයින් සමස්ථ බදු ආදායම වැඩි වේ
අනෙක් අතට මිළ නම්‍යතාවයක් සහිත භාණ්ඩවල බදු ඉහල දැමීම බදු ආදායම් කඩා වැටීමට මඟ පෑදුමක් විය හැකිය
මිලියන 20 ක පමණ ජනගහනයක් සිටියද, ශ්‍රී ලංකාවේ ඇත්තේ ආදායම් බදු ගෙවන්නන් 694,000 ක් පමණි(2016)

සෘජු බදු ගෙවන්නන්ගේ සංඛ්‍යාව මිලියන 1.2
මෙයිමර් ජනරජයේ 1920 ගණන්වල ඇති වූ අති උද්ධමනය එම වකවානුවේ යූරෝපයේ ඇති වූ මුල්ම හෝ එකම අති උද්ධමනය නොවීය
කෙසේ වුවත් ආර්ථික විද්‍යාව විද්‍යාවක් ලෙස ඉස්මතුවීමට  බලපෑ ප්‍රධානම සංසිද්ධිය ලෙස පෙර ඇතිවූ අති උද්ධමයන්ට වඩා මෙම අවස්ථාව කෙරෙහි අවධානයක් යොමු විය
අද යුගයේ අතිඋද්ධමනයට වඩා මෙම අවස්ථාව කෙරෙහි අවධානයක් යොමු විය
අද යුගයේ අතිඋද්ධමනයට   හා සබැඳි හා යොමු කාරක සහ අසාමාන්ය, බොහෝ ආර්ථික හැසිරීම් ප්රථමයෙන්ම ක්රමානුකූලව ජර්මනියේ දී ලේඛණගත කරනු ලැබුවේය
පොලී අනුපාතයන්ගේ හා මිළ වැඩිවීම්වල පිළිවෙළ, ව්යාපාර මුදලේ නැවත ඇගයීම, මුදල්වල සිට දෘඩ වත්කම් දක්වා පාරිභෝගික පියසැරිය, මෙම වත්කම් නිපදවන්නා වූ කර්මාන්තයන්ගේ වේගවත් ප්රසාරණය ආදිය වෙන් වෙයි
“සාමගේ ආර්ථික ප්රතිඵලය” නම් පොතේ ජෝන් මේහාර්ඩ් කෙයින්ස් මෙසේ විස්තර කරයි
යුරෝපයගේ මූල්ය පද්ධතීන්ගේ උද්ධමනකාරීත්වය අසාමාන්ය දුරකට විහිඳී ඇත
තමන්ට අවශ්ය සම්පත් ණය බරින් හා බදු බරින් ආරක්ෂා කර ගැනීමට අපොහොසත්, එසේ රැක ගැනීමට තරම් දුර දැක්මක් නැති, නිවට යුදකාමී නොයෙක් ආණ්ඩු අතිරික්තය සඳහා නෝට්ටු මුද්රණය 
කොට ඇත
වර්සේල්ස් ගිවිසුමට අනුව යුද වන්දි ගෙවීම සඳහා ජර්මනියට සිය මූල්ය තත්වය් පිට්ඹීමට සිදුවී ඇතැයි තර්ක කරනු ලැබේ
නමුත් මෙය නොමඟ යෑමකි
1921 වසරේ මුල් භාගයේ දී ඇමරිකානු ඩොලරයට මාර්ක් 60 ක් වැනි ස්ථායීතාවයක සාපේක්ෂ වශයෙන් ජර්මන් මුදල පැවතිනි
නමුත් “1921 මැයි මස ලන්ඩන් අවසාන නිවේදනය” මඟින් රන් මාර්ක් 2,000,000,000 ක වාර්ෂික වාරිකවලින් ගෙවන අයුරින් යුද වන්දි රන්වලින් ලබා දෙන්නැයි ජර්මනියෙන් ඉල්ලා සිටියේය
මෙය ජර්මනියේ නිර්නායකවලින් 26% ට වඩා වැඩි අගයකි
1921 අගෝස්තුවලට නියමිතව තිබූ මුල් වාරිකය ගෙවන ලදී
1921 නොවැම්බර් වන විට මාර්ක් එකතු අගය ශතයකින් 1/3 කටත් අඩු අගයක් දක්වා පහත වැටෙන තරම් තියුණු ඉඩ ප්රමාණ පීඩකට බඳුන්වීමේ ආරම්භය මෙය විය
(දළ වශයෙන් ඇ
1 = මාර්ක් 330) ජර්මනියේ මුළු රන් ප්රමානයට නැතිනම් විදේශ විනිමයට වඩා බෙහෙවින් විශාල අගයක් වූ රන් මාර්ක් 132,000,000,000 ක් ඉල්ලා සිටි මුළු වන්දි මුදල විය
විදේශ විනිමය මිළදී ගැනීමේ උත්සාහයක ජර්මනිය නිරත විය
නමුත් භාණ්ඩාගාර බිල්පත්වලින් සහ වානිජ ණය කරවලින් එය ගෙවනු ලැබුවේය
එයින් සිදුවූයේ ද්රව ප්රමාණ වේගය වැඩි වීම පමණි
1922 මුල් භාගය වන විට මාර්ක් එකක වටිනාකම ඩොලරයට මාර්ක් 320 තරමු වූ අගයක විය
අනතුරුව 1922 ජුනි මස ජාත්යන්තර යුද වන්දි සමුළුව පැමිනියේය
එක්සත් ජනපද බැංකුකරුවකු වන ජේ.පී. බෝර්ගන් විසින් එය සංවිධානය කොට තිබුණි
මෙම රැස්වීම් වලින් ප්රායෝගික විසඳුම් නොලැබෙන විට, 1922 දෙසැම්බර් වන විට ඇමරිකානු ඩොලරයට ඩොයිෂ් මාර්ක් 8000ක් තරම් වූ අතිඋද්ධමනයක් බවට උද්ධමනය පෙරලුනි
1922 ජුනි මස 41 ක් වූ ජීවන වියදම් අංකය ඊට වඩා 16 ගුණයකින් වැඩි වෙමින් දෙසැම්බර් වන විට 685 ක් විය
1923 ජනවාරි වන විට මාර්ක් එකක අගය  වැදගත් නැති හෙයින් රූර් සහ අනෙකුත් ජර්මානු කාර්මික ප්රදේශවිලන් ලැබෙන භාණ්ඩවලින් යුද වන්දි ගෙවීම තහවුරු කිරිමේ අරමුණින් ප්රංශ සහ බෙල්ජියම් හමුදා රූර් නිම්නය අරක් ගෙන තිබුණි
1920 සිට 1923 දක්වා යුද වන්දි ප්රමාණය ජර්මන් අයවැය හිඟයෙන් 1/3ක් තරම් වූ නමුත් ආණ්ඩුව එම වන්දිය ගෙවීම පහසු දොලපිදේනියක් ලෙස සැලකුවේය
බැංකුකරුවන් හා ආයෝජකයන් (විශේෂයෙන්ම විදේශීය) වැනි අනෙකුත් පිසාචයෝ දෙගොල්ලම ඔවුන්ගේ සුපුරුදු ලාභ සෙවීම ඔස්සේ අතිඋද්ධමනය තවත් තියුණු කළහ
1923 වන විට උද්ධමනය එහි උච්චතම අවස්ථාවට ළඟා විය
නමුත් නව මුදල් වර්ගයක් (රෙන්ටන් මාර්ක්) හඳුන්වාදීමත් සමඟ එය අවසන් විය
මෙම නව මුදල් වර්ගයෙහි ස්ථාවර අගයක් ඇතැයි රජය ප්රකාශ කළ අතර එය පිළි ගැනුනි
අතිඋද්ධමනය ජර්මනියේ නාසි පාලනය සෘජු ලෙසම ඇති නොකළේය
නව මුදල් වර්ගය හඳුන්වා දීමත් සමඟ උද්ධමනය නැවතුන අතර “වෙයිමර් ජනරජය” එයින් පසුව ද දශකයක් පමණ පැවතියේය
කෙසේ වුවත් උද්ධමනය, නිදහස් ආයතනයන් හි හැකියාව පිළිබඳව සැක මතු කළේය
විශේෂයෙන්ම මුදල් ඉතිරි කිරීම් හා බැඳුම්කර හිමියන් වූ මධ්යම පාන්තිකයන් තුළ මෙම සැකය වඩාත් වැඩියෙන් පැවතුණි
ජර්මනියේ බැංකුකරුවන් හා ආයෝජකයන් කෙරෙහි විරෝධාකල්පයක් ඇතිවීමට ද මෙම තත්වය හේතු විය
ඔවුන් බොහෝ දෙනෙකු යුදෙව්වන් වූහ
රජය හා මුද්රිත මාධ්ය උද්ධමනය පිළිබඳ දෝෂාරෝපණය එල්ල කළේ මොවුන් වෙතය
org/wiki/Hyperinflation#The_1920s_German_inflation
අග්නි () යනු හින්දු දෙවියෙක් වන අතර, අතිශයින් වැදගත් වේද දෙවිවරුන් අතුරින් එක් කෙනෙකි
ඔහු ගින්න හා සම්බන්ධ  දෙවිවරයා වන අතර යාගයන් පිළිගන්නා දෙවියා ය
අග්නි වෙත පිදෙන යාගයන් දෙවිවරුන් වෙත යොමු වන්නේ අනෙකුත් දෙවිවරුන් වෙතින් හා ඔවුන් වෙතට පණිවුඩ ගෙන යන්නා අග්නි වන බැවිනි
ඔහු සදා-යෞවන වන්නේ, සැමදා ගිනි යළි-දැල්වෙන බැවින් වන අතර එබැවින්ම අමරණීයද වෙයි
පුරාණ වෛදික ගිනි දෙවියා ඇදහීමේ සිට වර්තමානයේ පවතින හින්දු ආගම දක්වා අග්නි දෙවිඳු ඇදහීමේ සිරිත අඛණ්ඩව පැවතෙන්නේය
ඝර්ෂණය කිරීමෙන් ගින්දර ලබා ගැනීම සඳහා කෝවිල්වල තිබෙන පූජනීය වස්තුවක් ලෙස සැළකෙන ගිණි තොරපනය නම් උපකරණය (අග්නි දෙවිඳුගේ දෛනිකව සිදු වන උපත සංකේතවත් කරමින්) කෝවිල්වල තවමත්  ප්රයෝජනයට ගැනේ
විස්තර දැක්වීම

හින්දු කලාවෙහි අග්නි දෙවියන් චිත්රණය කර ඇත්තේ අත් දෙකක් හෝ හතක් ද, හිස් දෙකක්ද, පාදයන් තුනක්ද, ඇත්තෙකු ලෙසිනි
සෑම හිසක්ම භයංකර දිවවල් හතකින් යුත්කය
එම දිවවල් වලින් කෙරෙන්නේ පූජා කරන ලද ගිතෙල් ලෙව කෑමයි
ඔහු බැටලුවෙකු තම වාහනයලෙස යොදා ගනී
නැතහොත් කෝපාග්නියෙන් දැවෙන අශ්වයින් යෙදූ රථයක් යොදා ගනී
ඔහු පොරවක්, ගිනි පන්දමක්, පබලු මාලයක්, ගිනි ඇවිලුනු හෙල්ලක් ද, සංකේතවත් කරන්නේය
රතු පාටින් සහ හිස් දෙකක් ඇත්තෙකු ලෙස අග්නි නිරූපණය වන්නේ ඔහු සතුව පවත්නා විනාශ කිරීමේ බලය හා ගුණවත්කම ද පෙන්නුම් කරමිනි
ඔහු කළු පැහැති දෙනෙත් සහ හිසකේ ද, පාද තුනක් සහ අත් හතක් ඇත්තෙකු ලෙස ද නිරූපිතයි
ඔහු බැටලුවෙකු පිට හෝ එළුවන් හෝ කලාතුරකින් ගිරවුන් යෙදූ රථයක ගමන්කරයි
ඔහුගේ සිරුරෙන් ආලෝක කිරණ හතක් නිකුත් වෙයි
ඔහු "සප්ත ජිව්හා" යන නමින්ද හැඳින්වේ
එහි තේරුම දිවවල් හතක් ඇත්තා යනුයි
වෙනත් විශ්වාසයන් හා ආගම් තුළ අග්නි

ඉන්දු - ටිබෙට් බුද්ධාගමේ ඔහු ගිණිකොන දිග ආරක්ෂා කරන 'ලෝකපාලකයාය
' "ජිග්ටෙන් ලග්ස්කයිබ්ස්ටන් බ්කොස් - jigten lugs kyi bstan bcos යන පාඨයෙහි තේරුම "ඔබේ උදුන ඔබේ නිවසේ ගිණිකොන දෙසින් පිහිටුවන්න
එය අග්නි වෙනුවෙන් වූ ස්ථානයයි" යනුවෙනි
ඔහු බෞද්ධ "හෝම" නම් ගිනි පූජා පිළිවෙත්හි ප්රධාන භූමිකාවක්ද රඟ දක්වයි.

ආශ්‍රිත

බාහිර සබැඳි
 අග්නි දේව 

සම්භාව්‍ය මූලධාතු
ගිනි දෙවිවරු
දිශා ආරක්ෂා කරන්නෝ
හින්දු දෙවිවරු
සෲග්වේද දෙවිවරු
සංස්කෘත වචන හා වාක්‍යංශ
සූර්ය දෙවිවරු
සර්ව ජනාස් සුඛිතෝ' නැතහොත් සියලු සත්වයින්හට සතුට සෞභාග්‍ය ලැබේවා යනුවෙන් සහ "වායුධායික කුටුම්භක" නැතහොත් මුළු ලෝකයටම ඵක් පවුලකි, යන විශ්වාසයක් බ්‍රහ්මණයන් සතුව තිබේ
බොහෝ බ්‍රාහ්මණයන් සමාජ ශෝධකයන් පමණක් නොව නාස්තික(දෙවියන් නැත) වාදීහුය
ඵමෙන්ම කොමියුනිස්ට් වාදීහූය
බොහෝ බ්‍රාහ්මණ වංශිකයින් අද කාලයේ නිර්මාංශ ආහාර පුරුදු පවත්වාගෙන යති
ඵසේ නොවන අයද සිටිති
විශේෂයෙන් කාශ්මීරය,හිමාවල් පෙදෙස නේපාලය වැනි කඳුකර පළාත්වල අයද,බෙංගාලය වැනි මුහුද ආශ්‍රිත ප්‍රදේශවල අයද මාළු ආහාරයට ගනිති
කෙසේ වෙතත් මස් ආහාරයට ගන්නා බ්‍රාහ්මණයන් ගවමස් ප්‍රතික්ෂේප කරති
ඇමරිකාවේ සහ බටහිර රටවල බ්‍රාහ්මණයන් ගවමස් ආහාරයට ගනිති
බ්‍රාහ්මණ වංශික පාරම්පරික යුතුකම් 

බ්‍රාහ්මණයින්ගේ යුතුකම් හයක් ඵක ශ්ලෝකයක දක්වා ඇත

 අධ්‍යාපනම් අධ්‍යායනම්
 යජානම් සජානම් 
දානම් ප්‍රතිග්‍රහනම් ශෛ 
බ්‍රහ්මණානාමකල්පයාත්

ඉගැන්වීම,ඉගෙනගැනීම,යජ්න කටයුතු කිරීම,කරවීම දාන භාර ගැනීම සහ දන්දීම යනාදිය ඵම යුතුකම් හය වශයෙන් පෙන්වා දී ඇත
සමෝදමයන්තපා සෞවම් 
 ක්ෂාන්තිරාර්ජවාමේවාය 
 ඥාණම් විජ්නානමාස්තික්‍යයම් 
 බ්‍රහ්ම කර්ම ස්වභාවජ්මි

බ්‍රාහ්මණයෙකු ඉටු කළ යුතු කරුණු අතර තමන්ගේ ආවේග පාලනය කිරීම,හැඟිම් පාලනය,පාරිශුද්ධත්වය,සත්‍යවාදී වීම,ඉවසීම,අල්පේච්ඡතාව භෞතික සියලු ධනය අතහැර පිටින් ලැබෙන දාන මානයෙන් යැපීම,දෙවියන් කෙරේ විශ්වාසය, පූජනීය ග්‍රන්ථවල තිබෙන කරුණු ඉගෙන ගැනීම හා උගැන්වීම යනාදී කරුණු දක්වා තිබේ
බ්‍රාහ්මණයින් දිනපතා කළයුතු කාර්යයන් නම්
        
ස්නානය
 සන්ධ්‍යා වින්දනය
 ජප 
පූජා 
 ඕපායන හා 
 අග්නිහෙන්ද්‍ර යනාදියයි

අන්තිමට සඳහන් යාච්ඤාවන් අද කාලයේ ඉතා සුළු පෙදෙස් ගණනාවක පමණක් මෙම යාච්ඤාවන් පැවැත්වේ
බ්‍රහ්මචාරීහු අග්නිගෝත්‍ර හෝ ඔපායන වෙනුවට අග්නිකාර්යම් පවත්වති
පවත්නා අනෙකුත් පුද පූජා චාරිත්‍රවලට 'අමාථස්ය තර්පනම් හා ශ්‍රද්ධ' ඇතුළත් වේ
නිත්‍ය කර්ම සහ කාම්‍ය කර්ම ද බලන්න

බ්‍රාහ්මණ සංස්කාරයන්

බ්‍රහ්මයෙකු ඔහුගේ ජීවිතය කාලයේදී පිළිගත යුතු සංස්කාරයන් නොහොත් පිළිවෙත් 16 ක් දක්වා ඇත
ඵ්වා පහත සඳහන් කරයි
පූර්ව ප්‍රසව අවධියේදී 

ගර්භධරණ (පිළිසිඳ ගැනීම) 
ප්‍රම්භාවය
 සිමාන්තොන්නායන (ගැබිනි කාන්තාවන්ගේ කොණ්ඩය දෙකට බෙදා පිරීම) ආදි පිළිවෙත් කරණු ලැබේ
ළදරු අවදියේදී 

ජාන කර්ම (උපත් උත්සව) 
 නාම කර්ම (නම් තැබීමේ උත්සවය) 
 නිෂ්කර්මය (පළමුවෙන් පිටතට යාම)
අන්නප්‍රසන්න (පළමු වරට ඝන ආහාර කැවීම) 
චූඩා කරණ (පළමු හිස මුඩු කිරීම) 
කර්ණවේදය (කන් විදීම)

ළමා කාලය හා තරුණ කාලය 

 විද්‍යාරම්භ (අධ්‍යාපනය ආරම්භ කිරීම)
 උපායනම් (නූල් පැළඳවීමේ උත්සවය-සංස්කාරය) 
 වේදාරම්භය (වේද ඉගෙනීම ආරම්භ කිරිම) 
 කේශාන්ත හෙවත් හෝදානය (ප්‍රථම රැවුල් බෑම) සහ 
 සමාවර්තනම් (ශිෂ්‍ය භාවය අවසන් කිරීම)

වැඩිහිටි කාලය 

විවාහය 
නිෂේක (පළමු ලිංගික සංසර්ගය
විවාහයෙන් 4 දිනකට පසු) 
අන්සෙස්ති (අවමංගල චාරිත්‍ර)යනාදී

සටහන් 
හින්දු ආගම
ලක්ෂ්මී  (
இலட்சுமி , IAST
lakṣmī ) /ලක්‍ෂ්මී යනු ධනයට, වාසනාවට සහ සෞභාග්‍යයට අධිපති හින්දු දේවතාවිය වේ
ඇය විෂ්ණු දෙවියන්ගේ පතිනිය (බිරිඳ) වේ
හින්දු ආගමේ සඳහන් ත්‍රී දේවීන්ට අයත් වන්නේ සරස්වතී දේවියත්, ලක්ෂ්මී දේවියත් සමඟ ගෞරී දේවියත් ය
ඇය ශිව සහ පාර්වතියගේ වැඩිමහල් දියණිය වන අතර  බැතිමතුන් ධනය, වාසනාව සහ සමෘද්ධිය උදා කර ගැනීමට ලක්ෂ්මී දේවතාවියට වන්දනාමාන කරනු ලබන අතර හින්දු බැතිමතුන්ගේ විවාහ චාරිත්‍රවල ද විෂ්ණු දෙවියන් සහ ලක්ෂ්මී දේවිය සම්බන්ධ වී ඇත
එමෙන්ම ඇය විෂ්ණු දෙවියන්ගේ නිත්‍ය පතිනියයි
ලක්ෂ්මී ගුණවාචකය (අන්වර්ථ නාම)
ලක්ෂ්මි දෙවඟන විවිධ ගුණ වායන්නන් විසින් විවිධ නම් වලින් හදුන්වනු ලැබේ
ඇය හා නෙළුම් මල අතර විශේෂ සම්බන්ධතාවයක් පවතින අතර ඇයගේ බොහෝ අන්වර්ථ නාම නෙළුම් මලට සම්බන්ධ වේ
උදාහරණ ලෙස පද්මා, කමලා, පද්ම ප්‍රිය, පද්මමාලාධරදේවී, පිද්ම මුකී, පද්මාන්කිෂ, පද්ම හස්ථ හා පද්ම සුන්දරී දැක්විය හැකිය
මීට අමතරව ඇයව රාමා, ඉන්ද්‍රා, මුනිශ්‍රී, චක්‍රිකා, කමලිකා, ලලිමා, නන්දිකා, හා රැජුලා යන නම් වලින්ද හදුන්වනු ලබයි
පුරාවෘතය 
හින්දු ධර්මයට අනුව ශ්‍රී ලක්ෂ්මි දේවිය පළමුව ශිව සහ පාර්වතියගේ වැඩිමහල් දියණිය වශයෙන් ජන්මය ලබන අතර ඇයට තවත් ජන්ම දෙකක් ඇත
එකක් සෘෂි බ්‍රිගු සහ ක්‍යාතිගේ දියණිය වශයෙන් ජන්මය ලැබීම සහ අනෙක ක්ෂීර සාගරයෙන් ප්‍රකට වීමයි
ඒ මෙසේය , කිපෙන සුළු චරිතයකින් යුතු දුර්වාස නම් ඉසිවරයා වරක් පරනොවන මල්වලින් ගොතන ලද මාලයක් දෙවියන්ගේ රජ වූ ඉන්ද්‍ර දෙවියන්ට තෑගි කරන ලදි
ඉන්ද්‍ර දෙවියන් මෙම මාලය අයිරාවන නම් ඔහුගේ රාජකීය හස්තියාට දුන් අතර එම හස්තියා මල් මාලය කකුලෙන් පාගා විනාශ කර දමන ලදි
මෙය දුටු දුර්වාස සෘෂිවරයා තමාට සිදුවු මෙම නොසැලකිල්ල නිසා මහත් ‍කෝපයට පත් වී සාප කළේය
ඔවුන් සතු බලය සහ සැප සම්පත් නිසා අතිශයින් අහංකාරයට  පත්ව  ඇති සියලු දෙවිවරුන් ගේ බලය පහ වී යා යුතුය යයි දරුණු සාපයක් කළේය
මෙම සාපය නිසා අසුරයින් දෙවිවරුන් පරදවා ඔවුන් දෙව්ලොවින් පලවා හරිනු ලැබීය
පරාජයට පත් ‍වූ දෙවිවරුන් ආරක්ෂාව පතා ලෝකය නිර්මාණය කළා වූ මහා බ්‍රහ්මයන් වෙත ගියේය
නැවතත් ජය ලැබීමට නම් අමරණියත්වයට පත් කරන “අමෘතය” ලබා ගත යුතු බවත් පැවසීය
මේ සඳහා ක්ෂීර සාගරය  (කිරිමුහුද) කැළඹිය යුතු බවත් පැවසීය
මෙම කාර්යය සඳහා උදවු ලබා ගැනිම පිණිස දෙවිවරුන් මහා විෂ්ණු කරා ගියහ
විෂ්ණු, කුර්ම අවතාරය වේසයෙන් මන්ත්‍ර පර්වතය,  දණ්ඩක් ලෙස ගෙන කිරිමුහුද කැළඹිමට උදවු කළේය
නාග රජු වූ 'වාසුකී' ද  විශාල රැහැනක් බවට පත්ව මේ කාර්යයට ආධාර වුණි
ඉන්ද්‍ර දෙවියන්ගේ නායකත්වයෙන් දෙවිවරුන් සහ බලී රජුගේ නායකත්වය යටතේ අසුරයෝ ද එක්ව කිරි සයුර කළඹන්නට පටන් ගත්තේය
කිරි සයුර  කැළඹිමේදී මතු වූ අගනා වස්තූන් අතරින් ලක්ෂ්මී දෙවඟන ද පහළ වුවාය
ඇය විසින් ශ්‍රි විෂ්ණු තමාගේ වල්ලභ දෙවියන් ලෙස තෝරා ගන්නා ලදි
සියළු මායා බන්ධන දුර්වල කිරිමේ බලය ඔහුට පමණක් තිබිම ලක්ෂ්මී දෙවඟනගේ මෙම තෝරා ගැනීමට හේතු විය
සාගරයෙන් මතු වූ බැවින් ලක්ෂ්මී දෙව්දුව සාගරයේ දියණියක් ලෙස සැලකන අතර එලෙස මතුවු  හඳ (චන්ද්‍රයා) ඇගේ සොහොයු‍රා ලෙස ව්‍යවහාරයට පත් විය
ආලක්ෂ්මී මෙසේ පහල වූ තවත් දෙවඟනක් වන අතර  ඇය ලක්ෂ්මී දෙවඟනගේ වැඩිමහල් සොහොයුරිය වේ
කෙසේ වෙතත් ඇය අභාග්‍යයේ දෙව්දුව ලෙස සලකනු ලබති
විෂ්ණු පුරාණයේ දැක්වෙන අන්දමට ලක්ෂ්මී දෙවඟන භ්‍රිග්ගු  සහ කසාතිගේ දියණිය වෙයි
ඇය ස්වර්ගයේ ජිවත් වුවද දුර්වාසගේ සාපය නිසා ඇය පසුව ක්ෂීර සාගරය ඇගේ වාසස්ථානය කරගත්තා
එහෙත් ක්ෂීර සාගරයේ කැළඹීම නිසා  ලක්ෂ්මී දෙව්දුව නැවත පහළ වීමත්, පසුව විෂ්ණු හා විවාහ වීමත් සම්බන්ධ කතාව එහි ඒ ලෙසටම සඳහන් ව ඇත
ලක්ෂ්මී විෂ්ණුගේ ශක්තිය සහ මායා බලය වේ
මෙය "ශ්‍රී චෛශ්නිවිසම්" යන සංකල්පය සමඟ මැනවින් ගැල‍පේ
එහි අර්ථය වන්නේ ලක්ෂ්මී යනු හුදු  ධනයට අධිපති දෙවඟන පමණක් නොව ඇය දෙවඟනන් අතර අග්‍රතම දෙවඟන ද වේ
හින්දු සමාජයෙහි ස්තූති පූජා පැවැත්වීම
 
හින්දුවරුන් බොහෝ ලෙසින් ලක්ෂ්මී වන්දනයෙහි යෙදෙන්නේ ආලෝක උත්සවය හෙවත් දීවාලීහිදීය
සම්ප්‍රදානුකූලව, දීවාලී දිනයෙහිදී ජනයා විසින් තම නිවෙස් පිටත කුඩා තෙල් පහන් දල්වා තබනු ලබන්නේ තමන් හට ආශිර්වාද කිරීමට ලක්ෂ්මී පැමිණෙතැයි යන බලාපොරොත්තු ඇතිවය
ශ්‍රී යන උපසර්ගය විදහාපාන්නේ, ශ්‍රී ලක්ෂ්මී එනම් කුමන ආකාරයක හෝ ඓශ්චර්යයක්   "හේතුවෙන් ප්‍රමුදිතයට පත්වන්නාවූ තැනැත්තා" යන්නයි
සමෘද්ධිමත් විය යුතු යැයි සැලකෙන ඕනෑම දෙයක් සඳහා ලක්ෂ්මී, හෝ ශ්‍රී යන්නාවූ මංගල උපසර්ගය හෝ ප්‍රත්‍යය හෝ භාවිත වන්නේ රාජ්‍ය ලක්ෂ්මී (ආධිපත්‍ය සම්පත), ශාන්ති ශ්‍රී (සාම සම්පත), ආදී වශයෙනි
මහතා සහ මහත්මිය යන අභිධානයන් වෙනුවෙන් ඉංග්‍රීසියෙන් භාවිතා වන  මිස්ටර් සහ  මිසිස් සඳහා නූතන ඉන්දියාවෙහි ශ්‍රී සහ ශ්‍රීමතී යෙදෙනුයේ,  නිදසුනක් ලෙසින් ගතහොත් ශ්‍රී දේසායි හෝ ශ්‍රීමතී ශාන්ති ආකාරයටය
උත්තරඛාන්ද්හිදී, දීවාලී රාත්‍රියෙහිදී දේවතාවිය පිදීමෙන් පසුව, සංඛ, හෝ  හක්ගෙඩිය, පිඹින්නේ නැත
මෙයට හේතුව වන්නේ දේවතාවිය මෙන්ම සංඛය ද සමුද්‍රයෙන්ම වන බැවින් එයට විවේකයක් ලබා දෙනු පිණිසය
අම්බබායි ලෙසින්ද හැඳින්වෙන, කරවීර නිවාසිනී මහාලක්ෂ්මී, මහාරාෂ්ඨ්‍රයෙහි කොල්හාපූර් නගරයෙහි ආරක්ෂක දෙවඟනයි
බෙංගාලය

බෙංගාලයෙහි, ලක්ෂ්මී වන්දනය සිදුකෙරෙන්නේ සරත් සමයෙයි, වසරෙහි දීප්තිමත්ම රාත්‍රිය වන්නාවූ  එක් පසළොස්වක රැයකදීය
පවතින විශ්වාසය අනුව, ඇය එම රාත්‍රියෙහිදී ඓශ්චර්යය ප්‍රසාද කරන්නීය
ඇයගේ වාහනය වන්නාවූ, මහා ධවල බකුසා සමගින් ඇය පෘථිවිය වෙත සැපත් වන්නේ, අපගේ ජීවිත අඳුරු කරන්නාවූ දරිද්‍රතාවය, අකර්මණ්‍ය බව, කෝපය, සහ කුසීත භාවය බැහැර කිරීමටය
අෂ්ඨ ලක්ෂ්මී
අෂ්ඨ ලක්ෂ්මී යනු ලක්ෂ්මී දේවියගේ ස්වරූපයන් අටකි
එම අෂ්ඨ ස්වරූප ලක්ෂ්මී දෙවඟන බලපවත්වන දේ සමඟ සම්බන්ධ ව පවතී
එම අෂ්ඨ ස්වරූපයන් නම්
ආදි ලක්ෂ්මී - (ලක්ෂ්මියගේ පළමු පහළවිම) 
 ධාන්‍ය ලක්ෂ්මී - (ධාන්‍ය ධනය) 
 ධෛර්ය ලක්ෂ්මී - (වීර්ය ධනය) 
ගජ ලක්ෂ්මී - (අලියා - ධනයේ සළකුණ) 
 සන්තාන ලක්ෂ්මී - (පරම්පරාව පවත්වාගෙන යාමේ ධනය) 
 විජය ලක්ෂ්මී - (ජයග්‍රහණයේ ධනය) 
 විද්‍යා ලක්ෂ්මී - (දැනීමේ සහ අධ්‍යාපනයේ ධනය) 
 ධන ලක්ෂ්මී - (මූල්‍යමය ධනය)

ලක්ෂ්මි දෙවගනගේ අක්කා -අලක්ෂ්මී
හොඳ ලක්ෂ්මි සහ නරක ලක්ෂ්මි 

පැරැණි ඉන්දියානු ග්‍රන්ථවල සදහන් වී ඇත්තේ ලක්ෂ්මි දෙවගනට වැඩිමහල් සොහොයුරියක් සිටින බවයි. ඇයගේ නම ජේයෂ්ඪ ලක්ෂ්මි
අලක්ෂ්මී කියලත් ඇය හදුන්වනු ලබනවා
ඇය නපුරුයි ලක්ෂ්මි දෙවගන කරන දේවල්වලට ප්‍රතිවිරුද්ධ දේවල් තමයි ඇය කරන්නේ
ඇය දෙනවා දුප්පත්කම ,දැඩිශෝකය,අවාසනාව,බාධක,ගැටුම් ,අසතුට ,නින්දා අපහාස ,දුරාචාර ,අසමත්වීම්,අසාර්ථකවීම්,ප්‍රමාද දෝෂ ,දුෂ්ටකම ,වියසන
ඔබගේ ජීවිතයේ ඉහත දේවල් බහුලයි නම් ඔබ ජේයෂ්ඪ ලක්ෂ්මියගේ බලපෑමට හසුවෙලා
ඇය මූදේවී ,අලක්ෂ්මී ,ජේයෂ්ඪ ලක්ෂ්මි යන නම් වලින් හදුන්වනු ලබනවා
අණවින,කොඩිවින වලට ඇය බහුලවම බැල්ම හෙලනවා
දීවාලි (ඉංග්‍රීසි
/dɪˈwɑːliː/
දීපාවලි (IAST
dīpāvalī) හෝ දිවාලි
Jain Diwali, Bandi Chhor Divas, Tihar, Swanti, Sohrai සහ Bandna) ආලෝකයේ උත්සවයක් වන අතර එය හින්දු, ජෛන සහ සීක් විසින් සමරනු ලබන ප්‍රධාන උත්සවවලින් එකකි
මෙම උත්සවය සාමාන්‍යයෙන් දින පහක් පවතින අතර හින්දු චන්ද්‍ර සූර්ය මාසය වන කාර්තිකා (ඔක්තෝබර් මැද සහ නොවැම්බර් මැද) තුළ සමරනු ලැබේ
හින්දු ආගමේ වඩාත් ජනප්‍රිය උත්සවයක් වන දිවාලි උත්සවය "අධ්‍යාත්මික අන්ධකාරයට එරෙහිව ආලෝකයේ ජයග්‍රහණය, නපුරට එරෙහිව යහපත සහ නොදැනුවත්කමට එරෙහි දැනුම" සංකේතවත් කරයි