Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
නමුත් පර්යේෂණයට අදාල දත්ත ප්‍රසිද්ධ කිරීම ඔවුන් විසින් ප්‍රතික්ෂේප කරනු ලැබීම නිසා මෙම නිගමනයේ නිරවද්‍යතාවය පිලිබදව සැක මතු විය
මෙම පර්යේෂණයේ ප්‍රතිඵල ප්‍රකාශ කිරීම නිසා ශ්‍රී ලංකාවේ කෘෂිකර්ම ක්ෂේත්‍රයේ ඇති වූ කැලඹීම හේතුවෙන් ශ්‍රී ලංකා කාර්මික තාක්ෂණික ආයතනය (Institute of Industrial Technology) විසින් මෙම ක්ෂේත්‍රයට අදාල එම ආයතනයේ පර්යේෂණ වල ප්‍රතිඵල ප්‍රසිද්ධ කරන ලදි
එම ආයතනය Hydride Generation Atomic Absorption Spectrometry නම් ක්‍රමවේදය යොදාගෙන කල පරීක්ෂා වලදී ලංකාවේ සහල් නියැදි වල ආසනික් ඉහල ප්‍රමාණ වලින් අඩංගු බව තහපුරු වී නැත
ලංකාවේ භාවිතා වන කෘෂි රසායන වර්ග 28ක් අතරින් 3ක පමණක් ආසනික් අඩංගු වන අතර, ඒවායේද නලින් ද සිල්වාගේ කණ්ඩායම චෝදනා කරන ආකාරයේ විශාල ප්‍රමාණ වලින් ආසනික් අඩංගු නොවන බවද එම ආයතනය තහවුරු කලේය
මීට නලින් ද සිල්වාගේ කණ්ඩායමේ පිලිතුර වූයේ ආසනික් ප්‍රමාණ සම්බන්ධ තොරතුරු තමන්ට ලබා දුන්නේ සම්‍යක් ද්රුෂ්ටික දෙවිවරු[3]  බවත්, එම තොරතුරු පර්යේෂණ පත්‍රිකාවක ඇතුලත් කළහොත් කර්තෘත්වය ගැන ගැටළු මතුවන බැවින් ඒවා ප්‍රකාශ කල නොහකි බවත්ය
වැඩිදුරටත් ප්‍රශ්න කිරීමේදී එම තොරතුරු නාත දෙවියන් විසින් දුන් බව නලින් ද සිල්වා ප්‍රකාශ කළේය[4]
මෙම පිලිතුර විද්‍යාත්මක නොවන බවට එල්ල වූ චෝදනාවට නලින් ද සිල්වාගේ පිළිතුර පහත දැක්වේ
"මෙය ඉතා සරලයි
අපට මහාචාර්ය වරුන් පෙනේ
මහාචාර්යවරුන්ට ආසනික් නොපෙනේ
අපට දෙවිවරුන් නොපෙනේ
දෙවිවරුන්ට ආසනික් පෙනේ
මා මෙහි ඇති සමමිතියට කැමතියි
ඊනියා විද්‍යාත්මක ක්‍රමය බොරුවක් බව මම දනිමි[5]"
මහාචාර්ය පරණගම මේ ප්‍රකාශය ප්‍රතික්ෂේප නොකල අතර තමන්ට ආසනික් ගැන හෙලි කලේ කතිකාචාර්ය වරයකුගේ භාර්යාව බවත්, ඇයට දෙවියන් සමග කතාබහ කල හැකි බවත්, ඒ තොරතුරු තම පර්යේෂණයට විද්‍යාත්මකව යොදාගත් බවත් පැවසීය[6]
ශ්‍රි  ලංකා විද්‍යාභිවර්ධන සංගමය මෙම පර්යේෂණය, එහි ක්‍රමවේදය හා ප්‍රතිඵල ප්‍රතික්ෂේප කරමින් 2011 ජූලි මාසයේ ප්‍රකාශයක් නිකුත් කලේය [7]
එහෙත් නලින් ද සිල්වා ආසනික් සම්බන්ධ තම ප්‍රකාශ කිසිවක් මේ දක්වා ඉල්ලා අස්කරගෙන නැත
පරිශීලිත මූලාශ්‍ර
 "Arsenic is attributed to kidney ailment in North Central Province"
ITN News
Archived from the original on 25 June 2011. Retrieved 20 July 2011. 
 Fernando, Manjula
"Key to mystery killer disease found"
The Sunday Observer
Archived from the original on 22 August 2011. Retrieved 7 August 2011.
  De Silva, Nalin
"Statement by SLAAS on Arsenic studies"
Archived from the original on 22 October 2012. Retrieved 7 August 2011. 
 "Devivaru, Arsenic and Science"
Sri Lanka Guardian
Archived from the original on 24 July 2011. Retrieved 5 August 2011. 
 De Silva, Nalin (15 May 2011)
"Chemical Arsenic and other Arsenics"
The Sunday Divaina
Archived from the original on 28 March 2012. Retrieved 5 August 2011. 
 Weerasekera, Mangala
"Scientists say Gods and tests helped detect arsenic in agrochemicals"
Archived from the original on 11 July 2011. Retrieved 7 August 2011. 
 SLAAS Statement
"SLAAS refutes Arsenic claims"
Archived from the original on 24 August 2011. Retrieved 7 August 2011.
|last= has generic name (help)

බාහිර යොමු
 කාලය
org

අන්තර්ජාල මූලාශ්‍ර

ග්‍රන්ථ නාමාවලිය 

මගේ ලෝකය (My World) Book Pre-view 
ජාතිය සංස්කෘතිය සහ චින්තනය (Nation, Culture and Chinthanaya), Maharagama, 1991 Book Pre-view  
බුදු දහම පාවා දීම (Buddhism Betrayed), Kelaniya, 1993 Book Pre-view  
අපෝහකයේ රූපිකය (Formalism of Dialectics)Book Pre-view 
මාක්ස්වාදයේ දරිද්‍රතාවය (Poverty of Marxism)Book Pre-view  Book Download 
ප්‍රභාකරන් ඔහුගේ සීයලා බාප්පලා සහ මස්සිනාලා (Prabhakaran and his relatives), Maharagama, 1995 Book Pre-view  Book Download  
An Introduction to Tamil Racism in Sri Lanka, Maharagama, 1997 Book Pre-view    (English translation of the previous book)
නිදහසේ පහන් ටැඹ (Beacon of Freedom)Book Pre-view 
නිදහස දිනාගැනීම (Winning Freedom)Book Pre-view 
ජාතියේ ඉරණම (Fate of the Nation)
සිංහල අවුරුද්ද (Sinhala New Year)Book Pre-view 
විද්‍යා කතාන්දර (Stories of Science)Book Pre-view 
මැතිවරණය හා හාමුදුරුවෝ (Elections and Bhikkus)Book Pre-view 
පනස්හයේ දරුවෝ (Children of Fifty Six)Book Pre-view 
අපේ ප්‍රවාද (Our Theories)Book Pre-view 
පරිසරය හා බටහිර ආකල්ප (Environment and Western Attitudes)Book Pre-view 
අපේ ප්‍රවාද 2 (Our Theories - 2)Book Pre-view 

චරිත කතා
මහාචාර්යවරු - ශ්‍රී ලංකා
ආදි සිසුන් - රාජකීය විද්‍යාලය
ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයෝ
සිංහලයෝ
තර්ස්ටන් විද්‍යාලයේ ආදි සිසුවෝ
1944 උපත්
රික්ත ප්ලාස්කුවක් යනු, තාප පරිවරණය ඇති කරලනු වස්,  අන්තර්ගතය හා පරිසරය අතරමැද, පදාර්ථය ඉවත් කල කලාපයක් බහාලීමෙන්,  එහි අන්තර්ගතය අවට පරිසරයට වඩා උණුසුම්ව හෝ සිසිල්ව හෝ තබා ගන්නා  භාජනයකි
එය ප්ලාස්කු දෙකකින් සමන්විත වන අතර, ඒවා එකක් අනෙක තුල බහා ගෙලෙහිදී එකිනෙකට සම්බන්ධ කොට ඇත
ප්ලාස්කු දෙක අතර පරතරය භාගික වශයෙන් වාතය හිස් කර, රික්තයකට-ආසන්න තත්ත්වයක් ඇති කොට ඒ මගින්  සන්නයනය හෝ සංවහනය මගින් තාපය හුවමාරුව වලක්වයි.මෙහි සඳහන් වෙන  රික්තය තාප පරිවරණය ජනිත කරලීම සඳහා භාවිත වේ
අන්තර්ගතය රික්ත තත්ත්වයන් යටතේ නොපවතියි
1892 දී භෞතිකඥ හා රසායනඥ ශ්‍රීමත්  ජේම්ස් ඩ්‍යුවර් විසින් සොයගන්නා ලද රික්ත ප්ලාස්කුව, ඇතැම් විටෙක එහි නිවැවුම්කරු  අනුව යමින්,  ඩ්‍යුවර් ප්ලාස්කුව ලෙසද වැහැරේ
තර්මොස් GmbH නමැති  ජර්මානු සමාගම පිහිටුවීමෙන් පසුව, 1904 වසරෙහිදී  වාණිජ්‍යය භාවිතය සඳහා රික්ත ප්ලාස්කු පළමු වරට නිපැයෙන ලදි
ඔවුන්ගේ ප්ලාස්කු සඳහා ඔවුන් භාවිතා කල වෙළෙඳ-නාමය වන තර්මොස් යන්න, සමහරක් රටවල ලියාපදිංචි කල වෙළෙඳ-ලකුණක් ලෙස තවමත් ව්‍යවහාර වුවද, 1963 දී එක්සත් ජනපදය විසින් එය ගණීයකෘත වෙළෙඳ-ලකුණක් ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද අතර, පොදුවේ ගත් කල එය රික්ත ප්ලාස්කුව යන පදය හා සමග ජන වහරෙහිදී තුල්‍යාර්ථයක් දරයි
ඇත්ත වශයෙන්ම,  ගෘහස්ත තර්මොස් ප්ලාස්කුවක් පිළිබඳ දෙඩීම, රික්ත ප්ලාස්කුවක් පිළිබඳ සඳහනකට වඩා මුවට හුරුබවක් දනවයි.

මෙහෙයුම් සිද්ධාන්තය 

ප්‍රායෝගික රික්ත  ප්ලාස්කුවක් යනු වීදුරු, ලෝහ, හෝ ප්ලාස්ටික් වලින් තැනූ හා කුහර බිත්ති වලින් හෙබි බෝතලයකි
ඇතුලාන්ත හා පිටස්තර බිත්ති අතර පිහිටි පටු කලාපය තුල වාතය ඉවත් කොට ඇත
ගෙල පෙදෙසෙහිදී මුද්‍රා තැබෙන අයුරින් එකිනෙක හා සම්බන්ධ වුනු,  එකක් ඇතුළත අනෙක බහාලුනු හා තුනී බිත්ති වලින් සැදි බෝතල දෙකක් ලෙසද මෙය සැලකිය හැක
රික්තයක් පරිවාරකයක් ලෙස භාවිතා කිරීමෙන්, සංනයනය ‍හෝ  සංවහනය මගින් තාපය සංක්‍රමණය වීම වළක්වාලයි
පෘෂ්ඨයන්ට  පරාවර්තක ආලේපයක්  යෙදීමෙන් විකිරණ  තාප හානිය  අවම කර ගත හැක
මේ සඳහා ඩ්‍යුවර් භාවිතා කලේ රිදී ලෝහයයි
ප්ලාස්කුවෙහි අන්තර්ගතය, ඇතුලාන්ත බිත්තිය හා සමගින් තාපජ සමතුලිතතාවයට එළඹේ
කුඩා තාප ධාරිතාවක් සහිත තුනී  බිත්තිය, අන්තර්ගතය හා සමගින් සැළකිය යුතු තාප හුවමාරුවක් සිදු නොකරන බැවින්, ඒවායේ උෂ්නත්වයන් හට සුළු බලපෑමක් පමණක් එල්ල කරයි
රික්ත ප්ලාස්කු භාවිතා කෙරෙන (සාමාන්‍යයෙන් ජලයේ තාපාංකයට අඩු) උෂ්නත්වයන්, හා පරාවර්තක ආලේපන භාවිතය යන කරුණු ද්වයය හේතුවෙන්, ඉතා කුඩා අධෝරක්ත (විකිරණ) සංක්‍රමණයක් පමණක් සිදු වේ
ප්‍රායෝගික වශයෙන් සැලකූ කල,  ප්ලාස්කුවට අන්තර්ගතය ඇතුළු කිරීමට හා පිටතට ගැනීමට හිඩැසක් තිබිය යුතුය
‍මෙම හිඩැස හරහා රික්තයක් පවත්වා ගෙන යා නොහැක
එබැවින්, පරිවාරක ද්‍රව්‍යයකින් නිමැවූ ඇබයක් භාවිතා කල යුතු වූ අතර, මේ සඳහා ආරම්භයෙහිදී  කිරලද, පසුව ප්ලාස්ටික් වර්ගද භාවිතා කරන ලදි
බොහොමත් තාප හානිය, නොවැලැක්විය හැකි අයුරින්, සිදුවන්නේ ඇබය හරහාය
අරමුණ හා භාවිත 
එහි අන්තර්තය (බොහෝ දුරට ද්‍රව අවස්ථාවෙහි පවතින, එහෙත් සැම විටම නොවේ)   පරිසර උෂ්නත්වයට වඩා ඉහළ හෝ පහළ හෝ උෂ්නත්වයක පවත්වාගෙන යාම සඳහා රික්ත ප්ලාස්කු භාවිතා කරනු ලැබේ
ගෘහස්ත වශයෙන් හා ආහාර කර්මාන්තයෙහිදී, මේවා බොහෝ විට භාවිතා වෙන්නේ, ආහාර සහ බීම වර්ග එක්කෝ සිසිල්ව නැතිනම් උණුසුම්ව තබා ගැනීමය
දර්ශීය ගෘහස්ත රික්ත ප්ලාස්කුවක් විසින් පැය 24 ක කාලයක් පුරා ද්‍රවයක් සිසිල්වද, පැය 8 ක කාලයක් පුරා ද්‍රවයක් උණුසුම්වද තබා ගැනීමට සමත් වේ
පරීක්ෂණාගාර වලදී හා කර්මාන්තයෙහිදී, රික්ත ප්ලාස්කු බොහෝ විට භාවිතා වනුයේ, පරිසර උෂ්නත්වයට බෙහෙවින් අඩු උෂ්නත්ව වලදී වායුමය අවස්ථාවට එළඹෙන,  ඔක්සිජන් හා නයිට්රජන් වැනි ද්‍රව්‍ය, ද්‍රව අවස්ථාවෙහි ගබඩා කර තබා ගැනීමටය
මෙම අවස්ථාවෙහිදී, බෝතලයේ අතිශයින් සිසිල් ඇතුලාන්තය වෙත තාපය කාන්දු වීම තුලින්, ද්‍රවය ලැසි "බුබුලනය"ට පාත්‍ර වී, ඒ හේතුවෙන් ප්ලාස්කුව තුල  පීඩනය ගොඩනැගී එය පුපුරා යෑම වලක්වනු වස්, ඇබ-රහිත පටු විවරයක් හෝ පීඩන මිදවුම් කපාටයක් මගින් ආරක්ෂිත කලාවූ ඇබ-සහිත විවරයක් හෝ භාවිත කරනු ලැබේ
ඩ්‍යුවර් ප්ලාස්කුවෙහි අනර්ඝ පරිවරණය හේතුවෙන්, ඉතාමත් ලැසි  "උතුරායෑම"ක් සිදුවන අතර, එබැවින්, මිල අධික ශීතකරන  උපකරණ වල පිහිට නොපතමින්ම, අන්තර්ගතය බොහෝ කාලයක් දුව අවස්ථාවෙහි තබා ගැනීමට හැකි වෙයි
NMR සහ MRI යන්ත්‍ර වැනි, සමහරක් භාවිත, ද්විත්ව ඩ්‍යුවර් ප්ලාස්කු භාවිතය මත අතිශයෙන් යැපෙති
මෙම ප්ලාස්කුවල, ඇතුලාන්ත ප්ලාස්කුවෙහි දුව හීලියම් අඩංගු වන අතර, පිටස්තර ප්ලාස්කුවෙහි ද්‍රව නයිට්රජන් අඩංගු කොට, මේවා අතර එක් රික්ත කලාපයක් පවත්වා ගෙන යනු ලැබේ
මිල අධික හීලියම් හානි වීම මෙලෙස අවම කරගනු ලැබේ
මෙයද බලන්න 
 Hermetic seal
 Dewar flask

වැඩිදුර කියවීම් 
 බර්ග, ආර්., , "ඩබල් වෝල්ඩ් වෙසල් විත් අ ස්පේස් ෆො අ වැක්‍යුම් බිට්වීන් ද වෝල්ස්", 1907, දෙසැම්බර 3.

භාජන
ස්කොට්ලන්ත සොයාගැනීම්
ශීතජනක විද්‍යාව
රික්තය
1892දී හඳුන්වාදීම්
මූලාශ්‍ර

External links 

 James Lovelock's personal website
 James Lovelock index page by Environmentalists For Nuclear Energy
 "Why Gaia is wreaking revenge on our abuse of the environment"
Article about Lovelock published in the 'Independent' 
 "Nuclear power is the only green solution"
Lovelock article published in the 'Independent' 
 Friends of James Lovelock
 Biography of James Lovelock
 BBC Radio interview transcript from Belief series in 2003
 Nuclear Spin page examining Lovelock's history 
 evaluates Lovelock's terraforming proposal

Interviews 
 Enjoy life while you can, Decca Aitkenhead, The Guardian, March 1, 2008. 
 Climate Change on the Living Earth, Public lecture by James Lovelock, The Royal Society, October 29, 2007.
 The Prophet of Climate Change , Jeff Goodell, Rolling Stone, October 17, 2007.
 Creel Commission
reflections on meeting James Lovelock and a recent interview with him
 Is the future nuclear
BBC News HardTalk Interview (30 minute RealVideo from July 2004)
 The whole world in our hands, Guardian Interview from September 2000
 Radio interview with James Lovelock , KQED San Francisco, September 13, 2006
 'We should be scared stiff', The Guardian, March 15, 2007
 Audio interview from The Guardian, December 4, 2006
 Audio interview from Ideas
How to think about science, Canadian Broadcasting Corporation, January 2, 2008. (Real Audio)
 Portraits Parls by Ariane Laroux
Interview and portrait of Jim Lovelock, ditions of L'Age d'homme (2008)
 One last chance to save mankind New Scientist, January 23, 2009. 

1919 උපත්
පරිසරවේදීන්
ග්‍රන්ථ කර්තෘ
විද්‍යාඥයෝ
ක්යෝතෝ ප්‍රඥප්තිය යනු හරිතාගාර වායූන් මුදා හැරීම අඩු කිරීමට රටවල් කිහිපයක් එක්වී එන ලද එකඟතාවයකි
පරිසරය
ජාත්‍යන්තර ප්‍රඥ්ප්ති
පරිසර විද්‍යාව
දේශගුණය වෙනස්වීම
ආර්ථිකවේදය
විශ්ලේෂණය

ඉතිහාසය

උදාහරණ

ආර්ථික විද්‍යා න්‍යායන් එක්කිරීම

ඔස්ට්‍රේලියාව

යුරෝපියානු සංගමය

නවසීලන්තය

එක්සත් රාජධානිය

කාබන් වෙළදපොල

ව්‍යාපාරික ප්‍රතිචාර

විවේචන

මේවාත් බලන්න 

 Acid Rain Retirement Fund
 AP 42 Compilation of Air Pollutant Emission Factors
 Birth credit
 Carbon emissions reporting
 Carbon finance
 Demand Responsive Transit Exchange
 Emission standard
 Flexible Mechanisms
 Green certificate

 Green investment scheme
 Greenwash
 Individual and political action on climate change
 Low-carbon economy
 Mobile Emission Reduction Credit (MERC)
 Pigovian tax
 Tradable smoking pollution permits
 United States Carbon Cap and Trade Program

යොමුව

බාහිර සබැදුම්

සාමන්‍ය වෙළදාම
 Chemical Engineering TopicsChemical Engineering Topics 
 Emissions trading
The carbon game news@nature
com Nov
17, 2004
 Ministers know emissions trading is a red herring and won't work, by George Monbiot, The Guardian, December 19, 2006
 US EPA's Acid Rain Program
 Australasian Emissions Trading Forum
 Illinois' Emissions Reduction Market System 
 Texas' Emissions Banking and Trading program 
 International Emissions Trading Association 
 Carbon Trading
A Critical Conversation on Climate Change, Power and Privatisation edited by Larry Lohmann, the Corner House
 Obscenity of Carbon Trading by Kevin Smith, Carbon Trade Watch, BBC News, Science and Nature
 "The Making of a Market-Minded Environmentalist", article by Fred Krupp in Strategy+Business (registration req'd) that articulates some of the reasoning and history behind emissions trading in California

කාබන් වෙළදාම
 International Emissions Trading Association
 The Stern Review on the economics of climate change - Chapters 14 and 15 have extensive discussions on emission trading schemes and carbon taxes
 Carry On Polluting - Comment and analysis piece by Larry Lohmann, published in New Scientist magazine on the 2nd December 2006
 Ways Forward - Chapter 5 of the book, "Carbon Trading
A Critical Conversation on Climate Change, Privatisation and Power", published October 2006 by Dag Hammarskjöld Foundation, Durban Group for Climate Justice and The Corner House
EU shows carbon trading is not cutting emissions
 Chandler
More Flexibility Needed for Effective Emissions Cap-and-Trade Policy  Council on Foreign Relations
 Green Structured Products are likely to Proliferate  piece by Edmund Parker and Nicole Purin, Mayer Brown, published in Financial News, 3 December 2007

පරිසරය
පරිසරවේදය
ආර්ථිකවේදය
සංවර්ධනය
තිරසාරබව
ධරණීයතාව.

See also 
 Conservation
 පරිසරවේදය
 සයන්ස්
 පරිසරය

 
පරිසරවේදය
ආර්ථිකවේදය
විද්‍යාව
125px-Flag_of_Libya
png |frame|thumb|alt=tiny globe|             ජාතික කොඩිය
{|

|ජාතික ගීය 
|"දෙවියන් වහන්සේ ඉතා උතුම්ය"
|-
|             සිතියම
|-
|colspan="2" |
|-
|අගනුවර සහ විශාලම නගරය 
|ට්‍රිපොලි
|-
|රාජ්‍ය භාෂාව 
|අරාබි
|-
|රාජ්‍ය
|ජමාහිරියා සමූහාණ්ඩුව
|-
|ජනාධිපති 			 
|මුම්මාර් අල්-ගඩ්ඩාෆි
|-
|අගමැති 			
|බග්හ්ඩාඩි මොහ්මුඩි
|-
|නිදහස 
|-
|ඉතාලියේ සිට
|10 පෙබරවාරි 1947 
|-
|එක්සත් රාජ්‍යය සිට
|24 දෙසැම්බර් 1951 
|-
|       වර්ග ප්‍රමාණය
|-
|එකතුව	
|වර්ග කිලෝමීටර 1,759,541
|-
|
|වර්ග සැතපුම් 679,359
|-
|            ජනගහනය
|-
|2010 තක්සේරුව 		
|6,420,000
|-
|ඝනත්වය	
|වර්ග කිලෝමීටර 3.6
|-
|
|වර්ග සැතපුම්  9.4	
|-
|දළ ජාතික නිෂ්පාදිතය
|2010 තක්සේරුව
|-
|එකතුව 			
|ඩොලර් 96.138 (බිලියන) 
|-
|සාමාන්‍ය 		
|ඩොලර් 14,884
|-
|දළ ජාතික නිෂ්පාදිතය (සාමාන්‍ය) 			
|2010 තක්සේරුව
|- 
|එකතුව 	
|ඩොලර් 76.557  (බිලියන)  
|-
|සාමාන්‍ය 	
|ඩොලර් 11,852
|-
|මානව සංවර්ධන දර්ශකය HDI (2010)		
|0.755 (ඉහළ)
|-
|මුදල් 	
|ඩිනාර් (LYD)
|-
|අන්තර්ජාල "'
|
ly
|-
|දුරකථන සංකේත' 
|218
|}
]]

ලිබියාව

ලිබියා නිල නාමය අරාබි බසට අනුව දැක්වෙනුයේ 'ලිබියානු මහජන සමාජවාදී අරාබි ජමහිරියාව' නමිනි
එය 'සමාජවාදි මහජන ලිබියානු මහා ජමහිරියාව' නමන් හෝ ඉංග්‍රීසි බසින් Socialist People's Libyan Arab Great Jamahiriya යනුවෙන් ද හඳුන්වනු ලැබේ
මෙම රාජ්‍යය පිහිටා ඇත්තේ උතුරු අප්‍රිකාවේ ය
උතුරින් මධ්‍යධරණි මුහුදු තීරයේ පිහිටා ඇති ලිබියාවට නැගෙනහිරින් ඊජිප්තුවට, ගිණිකොනින් සූඩානයට, දකුණට චැඩ් සහ නයිජර්ද බටහිරට ඇල්ජිරියාව සහ ටියුනිසියාවද මායිම් වෙයි
ප්‍රධාන වශයෙන් සහරානු කාන්තාර හා අර්ධ කාන්තාර ලක්‍ෂණ ඇති පහත් භූමියකි
රටේ දකුණට වන්නට 2000 m / අඩි 6500 කට වඩා උසකට විහිදෙන ටිබෙස්ටි(Tibesti) කුළු කඳුකරය දැක ගත හැකි ය
එම කඳුකරයේ පිහිටා ඇති පික් බෙට්(Pic Bette) රටේ උස ම (2286 m / අඩි 7500) ස්ථානය වේ
වෙරළාශ්‍රිත ප්‍රදේශවල මධ්‍යධරණි දේශගුණයක් දැක ගත හැකි ය
වර්ග කිලෝ මීටර් 1,800,000 (වර්ග සැතපුම් 694,984) ක පමණ ප්‍රදේශයක් පුරා පැතුරුණු ලිබියාව, අප්‍රිකාවේ පිහිටි භූ‍ගෝලීය වශයෙන් සිව්වන ස්ථානය ගන්නා රටයි
විශාලත්වයෙන් ලෝකයේ රටවල් අතර 17 වන ස්ථානය හිමිවන්නේ ද ලිබියාවටයි
රටේ සමස්ථ ජනගහනය වූ මිලියන 5.7 න් මිලියන 1.7 ක් ම වාසය කරන්නේ එරටෙහි අගනගරය වන ට්‍රිපොලි නුවරයි
සාම්ප්‍රදායික කොටස් ත්‍රිත්වය වනුයේ 'ට්‍රිපොලිටානියා', (Tripolitania),ෆෙසාන් (Fezzan) හා 'සයිරෙනයිකා' (Cyrenaica) ය
ඉහළම මානව සංවර්ධනය දර්ශකය ද, ඒක පුද්ගල ආදායම් වාර්තාවෙන් සිව්වන ස්ථානය ද, අප්‍රිකාවේ වසර 2009 වන විට සීචෙල්ස් සමග ගිනියා සහ ගැබොන් යන රාජ්‍යයන් ට පසුගාමීව, ලිබියාවට හිමිව තිබිණ
මෙම තත්ත්වයන් ට බෙහෙවින් හේතුකාරක වූයේ එ‍රටෙහි තිබෙන අධික ඛණිජ තෙල් සංචිත හා අඩු ජන සංඛ්‍යාවයි.

ලිබියානු ජාතික ධජය වර්ණවත් වනුයේ සංකේත කිසිවකින් තොර, කොළ පැහැති පසුබිමකින් පමණි
එකම පැහැයකින් පමණක් වර්ණවත් වූ මෝස්තර සටහන්, ලාංඡන, හෝ වෙනත් සළකුණු කිසිත් නොමැති ලොව දක්නා ලැබෙන එකම ජාතික ධජය මෙය වේ
ෆීනීසියානුවන්, කාර්තේජිනියානුවන්, ග්‍රීකයන්, වැන්ඩලයන් හා බයිසැන්ටයිනුවන් විසින් විවිධ කාලවල දී ලිබියාව පාලනය කෙරිණි
7 වන සියවසේ දී පමණ අරාබීන් විසින් ලිබියාව ආක්‍රමණය කරන ලදි
16 වන සියවසේ පටන් 1911 දක්වා තුර්කීන් ගේ පාලනය යටතේ පැවතුණි
1911 දී ඉතාලිය විසින් පාලන බලය අල්ලා ගන්නා ලදි
ඉතාලි පාලනය යටතේ 1934 දී, ලිබියාව යන නම තබන ලදි
දෙවන ලෝක යුද සමයේ දරුණු සටන් ඇවිළී ගිය ප්‍රදේශයකි
එම සටන්වල ප්‍රථිඵලයක් වශයෙන් පාලනය බිරිතාන්‍යයන් හා ප්‍රාංශුවන් අතට පත් විය
1951 දී ලිබියානු රාජධානිය යන නමින් ස්වාධීන රාජ්‍යයක් බවට පත් විය
1969 දී මුවම්මර් ගඩාෆි හමුදා කුමන්ත්‍රණයක් දියත් කිරීම මඟින් ජනරජයක් පිහිටු වීය
එවක් පටන් අද දක්වා ලිබියාව පවතින්නේ ගඩාෆි ගේ රාජ්‍ය නායකත්වය යටතේ ය
1977 දී ඊජිප්තුව, ඊශ්‍රායලය සමඟ සාම ගිවිසුමක් ඇති කර ගැනීම නිසා ඊජිප්තුවට කාල තුවක්කු ප්‍රහාරයක් එල්ල කළේ ය
1986 දී, ජර්මනියේ බර්ලින් නුවර සිදු වූ බෝම්බ ප්‍රහාරයක වගකීම ලිබියාවට එල්ල කරමින් එක්සත් ජනපදය ලිබියාවට දරුණු ගුවන් ප්‍රහාරයක් එල්ල කළේ ය
ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය සොයා ගොස් මූලධර්මවාදය තුල අතරමං වූ ලිබියාව 

උතුරින් මධ්‍යධරණී මුහුදට හා සෙසු දිශාවන්ගෙන් රටවල් හයකට මායිම්වූ ලිබියාව අතීතයේ පටන් වරින් වර පර්සියානු, ඊජිප්තු හා ග්‍රීක ව්‍යාප්තවාදයට ගොදුරු වීමට මූලික හේතුවූයේ ඇගේ වැදගත් උපාය මාර්ගික පිහිටීමයි
පසුව රෝම අධිරාජ්‍යයේ යටත් වසමක් බවට පත් ඈ හය වන සියවසේ අරාබි ආක්‍රමණ වලට ගොදුරුව ඉස්ලාම්කරණයට නතු වූවාය
1551 දී ඔටෝමන් අධිරාජ්‍යය විසින් ඈඳගනු ලැබීමෙන් පසු ට්‍රිපොලි නුවර වඩාත් ප්‍රකට වූයේ වහල් ජාවාරමේ සන්ධිස්ථානයක් ලෙසය
1876 දී රුසියාව විසින් පහර දෙනු ලැබීමෙන් පසු බෙහෙවින් අබල දුබල වූ ඔටෝමන් තුර්කිය ‘යුරෝපයේ රෝගියා’ යන නින්දා සහගතා අනවර්ථ නාමය ලබද්දී ඉතාලිය මාන බලමින් සිටියේ උතුර් අප්‍රිකාව සිය ග්‍රහනයට තතු කොට ගැනීමටය
සිය භූදේශපාලනික ඉලක්ක සඳහා ඉතාලි සහාය වෙනුවෙන් නයිල් ගඟෙන් බටහිර ප්‍රදේශය හිලව් කිරීමට බ්‍රිතාන්‍ය හා ප්‍රංශය රහසේ එකඟ වූහ
බොස්පරස් සමුද්‍ර සන්ධිය භාවිතා කිරීමට ඉඩදීමේ පොරොන්දුව මත ඊට විරුද්ධ නොවී සිටීමට රුසියාවද කැමති වූවාය
1911 දී ට්‍රිපොලිය හා යාබද සයිරනේසියාව ඉතාලි යටත් විජිත බවට පත්වූයේ ඒ අනුවයි. මෙම ප්‍රදේශයට ෆෙසාන් කාන්තාරය දා ඈඳා 1934 දී එය ලිබියාව ලෙස නම් කරන ලද්දේ ඉතාලි වරු විසිනි
පුරාණ ග්‍රීක් වරු උතුරු අප්‍රිකාව (ඊජිප්තුව හැර) ‘ලිබ්යා’ (Libya) ලෙස හැඳින්වූහ
එහි අගනුවර බවට පත් වූයේ ට්‍රිපොලියයි
සෙසු ඉතාලි පාලන ප්‍රදේශ මෙන් ලිබියාවද මුසොලිනි යටතේ ෆැසිසිට් කරණය විය
ඉතාලිය දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් පරාජයවීමත් සමඟ ජයග්‍රාහී මිත්‍ර ජාතීන්ගේ ග්‍රහණයට නතු වූ ඈ අවසානයේ නිදහස් රාජ්‍යයක් බවට පත් වූයේ 1951 වසරේදීය
ඉතිහාසයේ තම පළමු ව්‍යවස්ථාපිත රාජාණ්ඩුව පිහිටවන වූ ලිබියාව ඒ වන විට ලොව දුප්පත්ම රාජ්‍යයන්ගෙන් එකකි
ඇගේ ඉරණම කණපිට පෙරළුනේ 1959 වසරේ දී ඛණිජතෙල් නිධි හමුවීමත් සමඟමය
මේ සමඟම තෙල් අපනයන රටේ ප්‍රධාන ආදායම් මාර්ගය බවට පත්විය
කෙසේ වුවද රාජාන්ඩුව අනුගමනය කල බටහිර හිතවාදී පිළිවෙත හමුදාවේ ඇතැම් කොටස් වලට රුචි වූයේ නැත
එහි ප්‍රතිඵලය වූයේ 1969 දී දියත් වූ හමුදා කුමන්ත්‍රණයකින් මුවම්මර් ගඩාෆි නැමැති කල්නල් වරයා ලිබියාවේ බලය අත්පත් කොට ගැනීමයි
ඔහුගේ විශ්වාසවත් සගයා වූයේ කලිෆා හෆ්තර් නැමති කනිටු නිලධාරියයාය
ව්‍යවස්ථාව්දායක රාජාණ්ඩුව අහෝසි කල හේ තමා සභාපති වරයා වූ 'විප්ලවීය අණදෙන කවුන්සිලයකට' බලය පවරා ගත්තේය
ප්‍රතිසංස්කරණ වාදියෙකු වූ මුවම්මර් අල් ගඩාෆි ගේ දේශපාලන දර්ශනය වූයේ ඉස්ලාමීය-සමාජවාදයයි (Islamic Socialism)
බටහිර සමාගම් සතු ලිබියානු වත්කම් කල ජනසතු කොට ඉතාලි ජනගහනය රටින් පිටුවහල් කල හේ බටහිර අප්‍රිකාවේ සිට බටහිර ආසියාව දක්වා වූ සම්ප්‍රදායික අරාබි වාසභූමි ඇතුලත් රාජ්‍යයන් එක්සත් කිරීමට සුගහුන දුටුවේය
ෂරියා සංග්‍රහය තවදුරටත් නීති පද්ධතියේ අත්තිවාරම ලෙස යොදා ගත්තද හේ මූලධර්මවාදියෙකු නොවීය
පැරණි රාජාණ්ඩුව විසින් අභ්‍යාස ගත කල වහාබ් වාදී සමාජ තහංචි බිඳ දැමූ ඔහු විසින් හඳුන්වා දුන් වැදගත්ම සමාජීය ප්‍රතිසංස්කරණ වූයේ 1970 දී පැණවුන ස්ත්‍රීන්ට සමතැන් දෙන නීතියයි
1972 ආඥාවට අනුව වයස 16 ට අඩු දැරියන් විවාහ කොටගැනීම මෙන්ම කාන්තාවගේ එකඟත්වයෙන් තොර විවාහයක් සඳහා පෙලඹවීම බරපතල අපරාධයක් ලෙස සැලකිණ
මෙනයින් බලන කල පෙනී යන්නේ දේශාපලන ඒකාධිපතීත්වයක් තුල පවා හැත්තෑවේ දශකයේ ලිබියාව සමකාලීන දකුණු ආසියාතික රට වලට හා අරාබිකරයට වඩා චින්තනාත්මක වශයෙන් ඉදිරියෙන් සිටි බවයි.
1977 වන විට ලිබියාවේ ඒකපුද්ගල ආදායම ඩොලර් 11,000 ක් වූ අතර මානව සංවර්ධන දර්ශක අතින් සෞදි අරාබියට වඩා ඉහලින් සිටියේය
රටේ ජල වශ්‍යතාවයෙන් 60% සපුරමින් සැතපුම් 1750 දිග නලමාර්ගයක් ඔස්සේ භූගත ජලය බෙදා හැරීමේ ගඩාෆිගේ සැලැස්ම ලෝකයෙ දැවැන්තම ජලසම්පාදන ව්‍යාපෘතිය ලෙස සැලකේ. වඩා වැදගත් වූයේ ලිබියාව විදෙස් ණය බර රහිත නැති රාජ්‍යයක් ලෙස පවත්වාගෙන යාමට ගඩාෆි කටයුතු කිරීමය
කෙසේ වුවද ණයත් නැති-බයත් නැති ගඩාෆි ඒ හේතුව නිසාමදෝ ජාත්‍යන්තර මට්ටමෙන් බොහෝ කරදර වල පැටළුනේය
ලිබියාවේ ගඩාෆි විරොධීන්ට රහසේ ආධාර කල ඉතාලියට හා බ්‍රිතන්‍යයට ඔහු දඬුවම් කලේ වාමාංශික රෙඩ් බ්‍රිගේඩ් තස්ත සංවිධානයට හා අයර්ලන්ත බෙදුම්වාදීන්ට එලිපිට ආධාර කරමිනි
පලස්තීන විමුක්ති සංවිධානයේ ප්‍රධාන අනුග්‍රාහකයෙකු ලෙස ඊශ්‍රාලයට අඟියෝග කල ඔහු චැඩ් රාජ්‍යයට අයත් යුරේනියම් නිධි ඈඳා ගැනීම එක්සත් ජනපදය දුටුවේ ඔහු විසින් න්‍යශ්ඨික අවි නිපදවීමට දරණ තැතක් ලෙසය
වොෂින්ටනය වඩාත් අමනාප වූයේ සිද්‍රා බොක්ක අශ්‍රිත කලාපයට ලිබියාව හිමිකම් කීමට ඉදිරිපත් වීම හේතුවෙනි
1986 දී ඇමෙරිකානු සෙබලෙකු ඇතුලු තිදෙනෙකුට මරු කැදවමින් බටහිර ජර්මනියේ සමාජ ශාලාවකට එල්ල වූ බෝම්බ ප්‍රහාරයට ලිබියාව වගකිව යුතු බවට චෝදනා කල ඇමෙරිකානු ජනාධිපති රේගන් එකටෙක කිරීමක් ලෙස ට්‍රිපොලි නුවරට ගුවන් ප්‍රහාරයක් එල්ල කිරීමට නියම කලේය
රේගන්ගේ අභිලාෂය වූයේ බර්ලින් සිද්ධිය දඩමීමාකොටගෙන ගඩාෆි මරා දැමීම බව සැකයක් නොවීය
එහෙත් ගඩාෆිගේ බැබ්-අල්-අසීසියා මූලස්ථානයට එල්ලවූ ප්‍රහාරය සාර්ථක වූයේ නැත
ඔහු හදා වඩාගත් බිළිදූ දියණිය වූ හනා ගඩාෆි ප්‍රහාරයෙන් මිය ගිය බවට ප්‍රචාරය කෙරුනද එහි සත්‍යතාව ගැන මේ වන විට බොහෝ සැක සංකා පහල වී ඇත්තේ ඈ වෛද්‍යවරියක් ලෙස කටයුතු කරන බව මෑතකදී හෙලිවී ඇති හෙයිනි
කෙසේ වුවද ගඩාෆි මිය නොයාමටත් වඩා පෙන්ටගනයට සිත් වේදනා ගෙන දුන්නේ ඇමෙරිකානු ප්‍රහාරක යානා දෙකක් සිද්‍රා බොක්කට ඉහල දී ලිබියානු ගුවන් ආරක්ෂක පද්ධති විසින් බිම හෙලීමයි
ඇමෙරිකානු කපිතාන් වරු දෙදෙනෙක් මිය යාම දේශපාලනික වශයෙන් වොෂින්ටනය අසීරු අඩියකට පත්කල අතර ඉතා උසස් යැයි සැලකුන F 111 ප්‍රහාරක යානා සෝවියට් S 200 වේගා මිසයිල පද්ධති හමුවේ අසරණ විය හැකි බව එමඟින් මුල් වරට ලොවට හෙලිවිය
ඉමහත් කෝපයට පත් ගඩාෆි රේගන් යනු පිස්සු බල්ලෙක් යැයි ප්‍රසිද්ධියේ කිය සිටියේය
රේගන් මීට ප්‍රතිචාර දැක්වූයේ බ්‍රිතාන්‍යයේ සිදුවූ තවත් බෝම්බ පිපිරිමක් දඩ මීමාකොටගනිමින් ලිබියාවට එරෙහි ආර්ථික සම්බාධක පැණවීමෙනි
මේ අතර චැඩ් රාජ්‍යය හා ලිබියාව අතර සටන් වලදී ගඩාෆිගේ පැරණි සගයකු වූ කලිෆා හෆ්තර් යුද සිරකරුවෙකු ලෙස සතුරාට හසුවුවද ඒ ගැන ගඩාෆි තැකුවේ මඳ වශයෙනි
චැඩ් බලධාරීන් විසින් ඇමෙරිකාවට භාරදෙනු ලැබූ අමනාපයට පත් සිරකරුවා ගඩාෆිගේ රජය පෙරලා දැමීමට සහාය වීමට CIA සංවිධානයට පොරොන්දු විය
අනාගතයේ දියත් කෙරුන ඇමෙරිකානු සැලසුම් බොහෝ දුරට පදනම් වූයේ හෆ්තර් විසින් සපයන ලද තොරතුරු මතය
විසි වැනි සියවසේ අවසන් දශකයේ සෝවියට් කඳවුර බිඳ වැටීම හරහා දැවැන්ත දේශපාලන ජයග්‍රහණ අත්පත් කොටගනිමින් ලෝක බලවතා බවට පත් ඇමරිකාවේ විසි එක් වන සියවසේ ආරම්භක ඉලක්කය වූයේ තෙල් සම්පතින් පොහොසත් මැදපෙරදිග කලාපය සිය අණසකට යටත් කොට ගැනීමය
මේ සඳහා වොෂින්ටනය ‘සමූලඝාතක අවි’ හා ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය’ සිය තේමා පාඨ යොදා ගත්තේය
එහි මුල් පියවර වූයේ ඉරාකයේ සදාම් හුසේන් බලයෙන් පහකිරීමයි
එහිදී හමුවූ විනාශ කාරී අවියක් හෝ ස්ථාපිත කෙරුන ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයක් නැතත්, සෘජු ආක්‍රමණයක් යනු හමුදාමය වශයෙන් අතිශය වෙහෙසකර, රාජ්‍යතාන්ත්‍රික වශයෙන් අසීරු හා ආර්ථික වශයෙන් වියදම් කාරී පිළිවෙතක් බව ධවල මන්දිරය එමඟින් පසක් කොටගත්තේය
එහෙයින් සිය ඉලක්කය සපුරා ගනු වස් වඩා අඩු වියදම් විකල්පයක් ඇමෙරිකාවට අවශ්‍ය විය
මෙහි ප්‍රථිඵලය වූයේ ‘අරාබි වසන්තය’ නොහොත් දේශීය මූලධර්මවාදී කන්ඩායම් යොදවා ආන්ඩු පෙරලීමේ වැඩසටහනයි
ඒකාධිපතිවාදයට එරෙහිව කතා කල බොහෝ බුද්ධිමතුන්ද මූලධර්මවාදීන් සන්න්ද්ධ කිරීමෙන් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය උදාවනු වනු ඇතැයි විශ්වාස කල බව පෙනේ
එහෙත් ටියුනීසියාවේ හා ඊජිප්තුවේ මෙන් ලිබියාවේ අරගලය පහසු වූයේ නැත
ගඩාෆි නොපැකිල ප්‍රති ප්‍රහාර එල්ල කිරීම නිසා මූලධර්මවාදි කණ්ඩායම් වලට ආරම්භයේ අත්වූයේ දැවැන්ත පරාජයකි
ඇමෙරිකාව ප්‍රමුඛ නේටෝව ලිබියාවේ ගුවන් තහනම් කලාපයක් පිහිටුවමින් ගඩාෆි ගේ හමුදාවට ගුවන් ප්රහාර එල්ල කරමින් කැරලි කරුවන්ට සෘජුව සහාය පලකරන්නට වූයේ මේ තත්වය තුලයි
ලෝක සාමය වෙනුවෙන් පිහිටවුන එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයේ නෛතික අනුග්‍රහය ඊට ලැබිණ
සැපයුම් වලින් ශක්තිමත් වූ කැරලි කරුවන් නේටෝ ගුවන් ආවරණ යටතේ ට්‍රිපොලි නුවරට එල්ල කල දැවැන්ත ප්‍රතිප්‍රහාරය හමුවේ පසු බැසීමට ගඩාෆිට සිදු විය
ඊට අණ දෙන ලද්දේ ගඩාෆිගේ පැරණි සගයා වූ කලීෆා හෆ්තර් විසිනි
පසුබසින් සිටි ගඩාෆිගේ රථ පෙල හඳුනාගත් නේටෝ ගුවන් යානා එම ඛණ්ඩාංක කැරලි කරුවන්ට ලබා දුන් බව දැන් හෙලිවී ඇත
තමා කොටුවූ බව අවබෝධ කොටගත් කල්නල් වරයා අවසන් පැය කිහිපයේ ඉතා සන්සුන් ව හා කල්පනාකාරී මනෝභාවයෙන් පසුවූ බව දිවි ගලවාගත් ඔහුගේ රියැදුරා විසින් පවසා ඇත
අවසානයේ ගඩාෆි සැඟවී සිටි ස්ථානය වටලා කෙටි සටනකට පසු ඔහු සිරභාරයට ගත් කැරලි කරුවෝ හිටපු රාජ්‍යතාන්ත්‍රිකයා ඉතා අමානුෂික ලෙස මරාදමන අන්දම දැක්වෙන වීඩියෝ පටයක් ලොව පුරා විකාශය වුවද, ජෝර්ජ් ෆ්ලොයිඩ් ගේ අයිතිවාසිකම් ගැන කතා කල මානව හිතවාදීහූ එදා ඒ දෙස බලමින් අත්පොලසන් තැළූ හැටිද නෙහිදී සියට නැඟේ
ගඩාෆි මියගියේ සටනේදී සිදුවූ තුවාල වලින් බව ‘ජාතික අන්තර්වාර කවුන්සිලය’ කියා සිටියේය
එය ලිබියානු නව රජය කී පළමු බොරුවයි.
ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය අපේක්ෂාවෙන් ගඩාෆිගේ සිරුරට කෙල ගැසූ ලිබියානුවන්ට දහවල් තරු පෙනීමට වැඩි කලක් ගතවූයේ නැත
සිවිල් යුද්ධයකට මුහුණ පෑ ලිබියාව එකම ලේ විලක් බවට පත් වූයේ බලය බෙදා ගැනීම සඳහා සටන් කාමීන් එකිනෙකා කුලල්කෑමට ගැනීම හේතුවෙනි
ගඩාෆි හිතවාදී බල ඇණී ද ඒ අතර විය
2012 ලිබියාවේ පළමු මැතිවරණය් පැවැත්වුනේ මූලධර්මවාදීහූ සුපුරුදු ලෙස පෞරාණික නටබුන් විනාශ කරන අතරය
කාන්තාවන්ට ෂරියා නීතිය අනුව හැඩ ගැසීමට බල කැරිණ
මැතිවරණයෙන් ජයගත් පොදු ජාතික එසෙම්බ්ලිය හරි හමන් අගමැති තෝරාගැනීමට නොහැකිව ලත වන අතර ගඩාෆි අත්ඩංගුවට ගත් ජිහාඩ් වාදියා වූ ඔම්‍රාන් ෂාබන් ගඩාෆි හිතවාදීන් පිරිසක් පැහැර ගන්න ලදී
දස වධදී පහරදී ඉළබිඳ දමන ලැබූ ඔහු මහමඟ දමා ගොස් තිබිණ
ප්‍රතිකාර සඳහා ප්‍රංශයට යැවුන හේ එහිදී මියගියේය
පොදු ජාතික එසෙම්බ්ලිය ඔම්‍රාන් වෙනුවෙන් රාජ්‍ය අවමඟුලක් ද පැවැත් වීය
අමෙරිකාවට තම අනිසි මැදිහත් වීමේ ඵල විපාක වලට හොඳම නිදසුන වූයේ මූලධර්මවාදී කණ්ඩායම් විසින් ඇමෙරිකානු තානාපති වරයා ඝාතනය කරනු ලැබීමය
2014 නියෝජිත සභා මැතිවරණයෙන් ජයගත් මධ්ය්ස්ථ මතධාරී ඉස්ලාම් වරු රාජ්‍ය බලය පැවරීමට අකැමැති වූ මූලධර්මවාඅදීන්ගෙන් සමන්විත පොදු ජාතික එසැම්බ්ලිය හමුදා බලය යොදා ට්‍රිපොලිය අත්පත් කොට ගැනීම නිසා නැගෙනහිර පිහිටි ටොබෘක් නගරයට පලා යාමට නව පාර්ලිමේන්තුවට සිදුවිය
මධ්යස්ථ මත ධාරීන්ගේ හමුඩා නායකයා වූයේ ගඩාෆිගේ පැරණි සගයා වූ කලිෆා හෆ්තර්ය
මෙම එතැන් සිට රට පාලනය වන්නේ ආන්ඩු දෙකකිනි
අනුග්‍රහය ලිබියාවේ ඇතැම් ප්‍රදේශ තුල බලය තහවුරු කොට ගැනීමට IS අන්තවාදීන්ට මඟ පෑදූයේද මෙම බල අරගලයයි
එහෙත් බැරැක් ඔබාමා තවමත් තම පාඩම උගෙන නොතිබූ සැටියකි
ලිබියාවේ තම මැදිහත් වීම ‘විනාශයක්’ බව පිලිගැනීමට මේ වන ඉට ඔහුට සිදුව තිබුනද ඒ අසාර්ථක උපක්‍රමය ඔහු ඉතා වගකීම් රහිත අන්දමින් සිරියාවේද අභ්‍යාසගත කිරීමට තැත් කලේ තමා වගකිව යුතු ලිබියානු අර්බුදයට විසඳූම් සෙවීම එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයට පවරමිනි
ඉතා නිවට ලෙස මැදිගත් වූ එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය අවසානයේ කලේ ට්‍රිපොලි නුවර මූලධර්මවාදූන්ගෙන් සමන්විත පොදු ජාතික එසෙම්බ්ලිය, ‘ජාතික සහයෝගිතා රජය’ ලෙස නම් කොට ඊට නිල පිළිගැනීමක් ලබා දීමය
පය බරවයට පිටිකර බෙහෙත් බැදූමක් හා සමාන වූ ම්ම විසඳූම ටොබෘක් නුවර මැදහත් ඉස්ලාම් වරු ප්‍රතික්ෂෙප කලහ
ගඩාෆි යටතේ අප්‍රිකාවේ සමෘද්ධිමත්ම රාජ්‍යය වූ ලිබියාව මෙ වනවිට නොනිමි සිවිල් යුද්ධය තුල මුළුමනින්ම විනාශයට කරා ගමන් කරමිනි සිටී. ගඩාෆි ඒකාධිපතියෙකු යයි හඬ නැඟූ ට්‍රිපොලි නුවර ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදීන්ට අද මූලධර්ම වාදීන් යටතේ සටන් කිරීමේ අවස්ථාවද, විමුක්තිය සොයා ගිය කාන්තාවන්ට ෂරියා නීතිය යටතේ අපූරු වරප්‍රසාද භුක්ති විදීමේ භාග්‍යයද උදා වී ඇත
කල්නල් ගඩාෆි තම කාන්තා ආරක්ෂක බලකායේ සාමාජිකාවන් අපරිහරණය කල බවට නගන චෝදනාව තුලින් අල් ජසීරාවට හා බීබීසීයට තමා උඩගෙඩි දුන් මූලධර්මවාදීන් විසින් සිදු කරමින් සිටින අපරාධ වසන් කල නොහේ
එක්සත් ජාතීන්ම පවසන්නේ සිවිල් යුද්ධ නිසා ජීවිත 4000 ක් අහිමිවී ඇති බවත් 2011-2019 කාලය අතරතුර අතවරයට පත් බාල වයස්කාර කාන්තාවන් සංඛ්‍යාව ගණනය කල නොහෙන තරම් විශාල බවත්ය
මධ්‍ය්ස්ථ සංවිධාන පවසන්නේ ජනගහනයෙන් තුනෙන් පංගුවක් සරණාගතයන් ලෙස අසල් වැසි රටවලට පලාගොස් ඇති බවයි.
සිරියානු සිවිල් යුද්ධයෙන් ඉමහත් නින්දාව තුල මැදපෙරදිග බලවතා ලෙස තමා සතු තත්වය අහිමි වූ ඇමෙරිකාව තවදුරටත් ලිබියාව ගැන උනන්දුවක් දක්වන්නේ නැත
ට්‍රිපොලි නුවර ඇතුළු සුළු භූමි ප්‍රමාණයකට මෙ වනවිට තම පාලනය සීමා වී ඇති ‘ජාතික සහයෝගිතා රජය’ නියෝජන කරන ‘මුස්ලිම් සහෝදරත්වය’ ප්‍රමුඛ ජිහාඩ් වාදී ස්ංවිධාන වල ප්‍රධාන අනුග්‍රාහකයා ලෙස එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයත් කටාර් රාජ්‍යයත් තුර්කියත් තවදුරටත් කටයුතු කරති
අනිත් අතට ටොබෘක් නුවර මධ්‍ය්ස්ථ ඉස්ලාම් වරුන්ගේ ආධාර කරුවන් වන්නේ ඊජිප්තුව හා මැදපෙරදිග නව බලවතා වන රුසියාවයි.
ඊජිප්තු හා රුසියානු ආධාර තුලින් ලිබියාවේ විශාල භූමි ප්‍රමාණයක් පාලනයට නතුකොටගෙන IS ව්‍යාප්තිය මැඩලූ කලිෆා හෆ්තර්ගේ හමුදා මෑතදී ට්‍රිපොලි නුවරට එල්ල කල ප්‍රහාරය හමුවේ ලිබියාවට හමුදා බල ඇණීයක් යැවීමට තුර්කිය කටයුතු කලාය
අරාබි වසන්තයේ ප්‍රධාන සංවිධායකයකු වූ තුර්කියට සිරියාවේ දී කපන්නට බැරි අත සිඹීමේ පිළිවෙතට මාරු වීමට සිදු වුවද ලිබියාවේ මූලධර්මවාදී පාලනය රැක ගැනීමේ උත්සාහය තවමත් අන්කාරා රජය විසින් අත හැර දමා නොමැත
රුසියානු විශේෂ බලකායන් විසින් හෆ්තර්ගේ හමුදා මෙහෙයවන බවත් මිග් ගුවන් යානා බල ඝණයක් නැගෙනහිර ලිබියාවට යවා ඇති බවටත් පෙන්ටගනය උපුටා දක්වමින් පසුගිය සතියේ රොයිටර් පුවත් සේවය විසින් වාර්තා කොට තිබිණ
නේටෝ මැදිහත් වීම හමුවේ නිහඬ් පිලීවෙතක් අනුගමනය කල ක්‍රෙම්ලිනය විසින් ලිබියාව කෙරේ හිටි හැටියෙම පහල කොටගත් මේ කරුණාව මූලධර්මවාදය විනාශ කිරීමේ තේමා පාඨය මත පදනම් වුවද ඒ පසු පස ඇති සැබෑ හේතුව බොරතෙල් බැරල් බිලියන 48000 ක ධාරිතාවයක් සහිත ලිබියානු තෙල් නිධි බව නිගමනය කිරීමට සාමාන්‍ය දැනීම ප්‍රමාණවත්ය
ඒ සිරියාවේ සාර්ථකත්වය තුලින් රුසියාව් ලද ආත්ම විශ්වාසයයි
අර්බුදයේ ප්‍රධාන චූදිතයා වූ ඇමෙරිකාව දැන් සිය අභ්‍යන්තර ගැටළු තුල සිරවී සිටියදී ලිබියාවේ අනාගතය කෙබඳූ වේද
එය නිශ්ච්ය කිරීම අසීරුය
බොහෝ විශ්ලේශකයන් විශ්වාස කරන්නේ එය සිරියාවේ දී මෙන් තුර්කිය හා රුසියාව අතර (ඊජිප්තුව පාර්ශ්ව කරුවෙකු ලෙස) අන්යොන්‍ය ප්‍රතිලාභ තකා ඇති වන අවසන් එකඟතවයකින් කෙලවර වනු ඇති බවයි. කබලෙන් ලිපට වැටුන ලිබියානුවන්ට ඉතිරි වනු ඇත්තේ පසු තැවිල්ල පමණී
2020.06.12

Chamara Siriwardene

 මුවම්මර් ගඩාෆි

 මූලාශ්‍ර 
 

 අඩවියෙන් බැහැර පිටු 
රාජ්‍ය අංශය හා සම්බන්ධ
 Libyan Embassy Washington D
General People's Committee (The Cabinet) 
 The People's Committee of Foreign Affairs
 Libyan People's Bureau (Libyan Embassy), London - UK
 Libyan People's Bureau (Libyan Embassy), Ottawa
 Chief of State and Cabinet Members 

සාමාන්‍ය
 Libya from UCB Libraries GovPubs''
 Libya Directory 

වෙනත්
 Libyan Cultural Affairs, London  (Arabic only)
 Libyan American Chamber of Commerce 
 A Window to Libya by Tarek Alwan
 Worldstatesmen
org's History and list of rulers of Tripolitania, Cyrenaica, Fezzan and Libya (before and after unification)
Limes Tripolitanus

අප්‍රිකාව තුළ රටවල්
කර්නල් මුවම්මර් අල් ගඩාෆි (උපත
1942 ජූනි
විපත
2011 ඔක්
20) ලිබියානු දේශපාලන හා හමුදා නායකයෙකි
1969 දී, හමුදා කුමන්ත්‍රණයක් මඟින් ලිබියාවේ ඉඩ්රිස් (Idris) රජු බලයෙන් පහ කොට එරට නායකත්වයට පත් විය
2011 වර්ෂයේදී ලිබියාවේ සිවිල් යුද්ධයක් හට ගැණුන අතර ලිබියාවේ අගනුවර වන ටිර්පෝලි නුවර ඇතිවු ගැටුමි වලින් ගඩාෆිගේ හමුදා පරාජයට පත්විය
පසුව ගඩාෆි ඇතුලු හමුදාවේ බලය ගඩාෆිගේ උපන් නගරය වන සර්ටි නුවරට පමණක් සීමාවිය
සර්ටි නුවර ඇතිවු සටන් වලදී මුවම්මර් ගඩාෆි අත් අඩංගුවට ගැණුන අතර ඔහුගේ මරණය 2011 ඔක්තෝබර් මස 20වන දින සිදුවිය
මුවම්මර් ගඩාෆිගේ මෘත දේහය මිහිදන් කිරීම 2011 ඔක්තෝබර් මස 25වන දින සිදුවිය
1969 පටන් 2011 දක්වා පුරා වසර 42ක් ලිබියාවේ නායකත්වය ඉසිලී ය
මේවාද බලන්න 

 ලිබියාව

බාහිර සබැදි 
 Personal Website  
 Interview with Gaddafi on Youtube
 Libyan PM denies responsibility
 "Gaddafi Plays Quietly, But He's Still in the Game," The New York Times, March 17, 1991.
 Reuters article on Gaddafi's Unified Africa - ''during G8 summit meetings on relieving African debt 4 July, 2005 22
08 (UTC)
 "Meeting Muammar"  by Vivienne Walt, Slate
com, 16 December, 2004
 Straight Dope article on the many spellings of Muammar's name
 Libya news and views 
 Anti-Gaddafi website 
 Gaddafi
A Living Myth - Performance by Asian Dub Foundation in conjunction with ENO
 "Colonel Bogey"  by Gisle Tangenes, BitsofNews
com, 02 September, 2006
 "You are not alone" International humanitarian mission in support of the Bulgarian Medics in Libya 
 alwasla Libya web directory
 Qadhafi Talks Up 'Direct Democracy'
 Jewish refugees from Arab countries
 Unknown immigration from Libya has swelled ranks of Italian Jewry
 Timeline about Jews in Libya
 Gadhafi ready to compensate Jews who fled Libya
 As part of his ‘charm offensive,’ Gadhafi courts former Libyan Jews
Is Libya Contagious
චරිත කතා
හමුදා කුමන්ත්‍රණ
2011 මරණ
1942 උපත්
අධික ස්ථුලතාවය යුන මිනිසාගේ හා ‍අනෙකුත් ක්ෂිරපායීන්ගේ මේද පටකවල ස්වාභාවිකව තැන්පත් වී ඇති ශක්තිජනක ද්‍රව්‍ය සෞඛ්‍යාරක්ෂිත මට්ටමට වඩා වැඩියෙන් පිහිටන විටදී ඇතිවන තත්වයකි
දේහ ස්කන්ධ දර්ශකය (බර උසෙහි වර්ගයෙන් බෙදු විට ලැබෙන අගයන් වර්ග මීටරයට කිලෝග්‍රෑම් තිහ ඉක්මවු අගයක් වුවිට ස්ථුලතාවය ඇතැයි විග්‍රහ කෙරේ
ස්ථුලතාව යනු එක් පුද්ගලයකුගේ සෞඛ්‍ය ගැටළුවක් සේ පෙනුනද මෙය ලොව පුරා වර්ධනය වන පොදු සෞඛ්‍ය ගැටළුවක් බවට පත්ව ඇත
ස්ථුලතාව හෘද රෝග, දෙවන වර්යේ දියවැඩියාව , නිදාගැනිමේදී හුස්ම ගැනීමේ අපහසුතා , හා හන්දිපත් අමාරු වැනි නොයෙකුත් සෞඛ්‍ය ගැටළු ඇති කරයි
වර්ගීකරණය 

ස්ථුලතාවය එකිනෙකට සාපේක්ෂ හා නිරපේක්ෂ අර්ථ දැක්වීම් මගින් විග්‍රහ කළ හැකිවේ
ස්ථුලතාව සත්‍ය වශයෙන්ම නිර්ණය කරනුයේ දේහ ස්කන්ධ දර්ශක්යෙනි
තවද ඉනෙහි වට ප්‍රමාණය ඉනෙහි හා උකුලෙහි වට ප්‍රමාණ අතර අනුපාතයන්ද විග්‍රහ කෙරේ
ස්ථුලතාව අනෙකුත් අවදානම් සාධකවල ප්‍රතිඵලයක් ලෙසද ඇතිවේ
දේහ ස්කන්ධ දර්ශකය 

මෙය සරල සහ බහුලවම සිරුරේ මේද ප්‍රමාණය තක්සේරු කිරීමට යොදාගනී
මෙය ඇ‍ෙඩාල්ෆි ක්වෙටෙලෙට් නම් බෙල්ජියම් ජාතික සංඛ්‍යානවේදියකු හා මිනිස් සිරුරේ මිනුම් පිළිබඳව අධ්‍යනය කරන විද්‍යාඥයකු මගින් සොයා ගෙන ඇත
මෙය පුද්ගලයා‍ගේ බර ඔහුගේ හෝ ඇයගේ උසෙහි වර්ගයෙන් බෙදුවි ලැබෙන අගයයි
මෙහිදී යොදාගන්නා ඒකක මෙට්‍රික් හො එක්සත් ජනපද කුමයට යොදාගත යුතුවේ
දේහ ස්කන්ධ දර්ශකය (මෙට්‍රික් ක්‍රමයට)	=	(බර) කිලෝ ග්‍රෑම් / (උස) මීටර්2
   				

දේහ දර්ශකය ජනපද ක්‍රමයට		=	[(බර) ර‍ාත්තල් x 703] / (උස) අගල්2
						

ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධනය මගින් 1997 දී ස්ථාපිත කර වසර 200දී එලි දක්වන ලද මීට අදාල අර්ථ දැක්වීම් පහත දැක්වේ
දේහ ස්කන්ධ දර්ශකය 	18.5 ට අඩු - බර අඩු
දේහ ස්කන්ධ දර්ශකය 18.5 -24.9 අතර - සාමාන්‍ය බර
දේහ ස්කන්ධ දර්ශකය 25.0 – 29.9 අතර - බර වැඩි
දේහ ස්කන්ධ දර්ශකය 30.0 – 39.9 අතර - ස්ථුලතාවය
දේහ ස්කන්ධ දර්ශකය 40 හෝ ඊට වැඩි - අධි ස්ථුලතාව
දේහ ස්කන්දය දර්ශකය 35 හෝ ඊට වැඩියෙන් යුත්ව වෙනත් සෞඛ්‍ය අවදානම් තත්වයක් ඇති පුද්ගලයින්ද අධි ස්ථුලතාව සහිත පුද්ගලයින් සේ හැඳින්වේ
දේහ ස්කන්ධ දර්ශකය පිළිබඳව විග්‍රහ කිරීමේදී වෛද්‍යවරු පුද්ගලයින්ගේ ජාතිය, වර්ගයා සිරුරේ ඇති පේශී ප්‍රමාණය , වයස , ස්ත්‍රී පුරුෂභාවය හා වෙනත් සාධක සැලකිල්ලට ගනිති
සිරුරේ මාංශ‍පේශීන් හොදින් වර්ධනය වු පුද්ගලයකුගේ සිරුරේ ඇති මේද ප්‍රමාණය පිළිබඳව අධි තක්සේරුවක්ද , වයස්ගත පුද්ගලයින් වැනි සිරුරේ පේශි ක්ෂය වී ගිය පුද්ගයින්ගේ දේහගත මේද ප්‍රමාණය පිළිබඳව අවතක්සේරුවක් දේහ ස්කන්ධ දර්ශකය මගින් ලබා දේ
ස්ථුලතාවය පැවතීම පමණක්ම හෘද රෝග සඳහා අවදානමක් නොවේ
එම නිසා දේහ ස්කන්ධ දර්ශකය පමණක්ම හෘද රෝග ඇති කරන අවදානමක් ඇති සාධකයක් ලෙසට පුරෝකථනයක් දීමට භාවිතා කළ නොහැක
ගොඩබිමින් වටවූ ස්වභාවිකව විශාල මිරිදිය ජලස්කන්ධයක් රැස්වන භූ අවපාතයන් විල් නම් වේ
ලොව විශාලම විල ලෙස 'සුපීරියල්' විල හැදින්වේ
එමෙන්ම ටිටිකාකා විල යනු ලොව උසම ස්ථානයක පිහිටි විලයි
ලෝකයේ සෑම මහද්වීපයක් පාහේම විල් දක්නට ඇත
ආසියාවේ බයිකල් විල,උතුරු ඇමෙරිකාවේ පංච මහා විල්,යුරෝපයේ ලැඩගෝ විල,අප්‍රිකාවේ වික්ටෝරියා විල,දකුණු ඇමෙරිකාවේ ටිටිකාකා විල,උදාහරණ ලෙස ගත හැකියි
ඇතැම් විල් කරදියෙන් පිරුනු විශාල එවා වෙයි
ඒවාඅභ්‍යන්‍තර මුහුදුලෙස හැදින්වේ
පොකුණක් යනු ජලයෙන් පිරුණු ස්ථානයක් වන අතර මෙය විලකට වඩා කුඩා වේ
මේවාද බලන්න
වැව
විල

ගැලරිය

බාහිර සබැඳුම්
Pond Conservation
The Natural Evolution of Ponds

උද්‍යානකරණය
ජලය
A principality (or princedom) is a monarchical feudatory or sovereign state, ruled or reigned over by a monarch with the title of prince or princess, or (in the widest sense) a monarch with another title within the generic use of the term prince
Terminology
Some have never been an actual polity, but simply a territorial denomination in chief of which a princely style is held, with or even without an often more modest estate or income, both of which may even be (at least partially) outside the geographical confines of the principality
Surviving sovereign principalities are Liechtenstein, Monaco, and the co-principality of Andorra
Extant royal primogenitures styled principality include Asturias (Spain), and Wales (UK)
The term "principality" is often used informally to describe Wales as it currently exists, but this has no constitutional basis
The Principality of Wales existed in the northern and western parts of Wales between the 13th and 16th centuries
the Laws in Wales Act of 1536 which legally incorporated Wales within England (until the 20th century) removed the distinction between that area and the March of Wales, but no principality covering the whole of Wales was created thereafter
Since that time, the title Prince of Wales (together with Duke of Cornwall) has been a title traditionally granted to the heir apparent to the reigning monarch of the United Kingdom, but it confers no responsibilities for government in Wales
The term is also sometimes used as a generic term for any monarchy, especially for other small sovereign states ruled by a Monarch of a lesser rank (compare Fürst) than King, for instance grand duchies, whose monarch is a Grand Duke or Duchess
No sovereign duchy currently exists, but Luxembourg is a surviving example of a sovereign grand duchy
Historically there have been sovereign principalities of many ruler styles, such as Countships, Margraviates and even Lordships
Notable principalities existed until the early 20th century in various regions of ප්‍රංශය, ජර්මනිය and Italy
While the definition would fit a princely state perfectly, the historical tradition is to reserve that word for native monarchies in colonial countries, principality for the Western monarchies, which this page is therefore devoted to
Western principalities

Development
Though principalities existed in Antiquity, before the height of the Roman Empire, the modern principality as it is known today evolved into being in the Middle Ages between 350 and 1450 when feudalism was the primary economic system employed by Eurasian societies
Feudalism increased the power of local princes to govern the king's lands
As princes continued to gain more power over time, the authority of the king was diminished in many places
This led to political fragmentation as the king's lands were broken into mini-states led by princes and dukes who wielded absolute power over their small territories
This was especially prevalent in යුරෝපය, and particularly with the Princes of the Holy Roman Empire
During the period known as the Renaissance from 1200 to 1500, principalities were engaged in constant warfare with each other as royal houses asserted sovereignty over smaller principalities
These wars caused a great deal of instability and economies were destroyed
To add insult to injury, the bubonic plague reduced the power of principalities to survive independently
But eventually, agricultural successes, development of new goods and services to trade and patronisation by the Roman Catholic Church boosted commerce between principalities
These states became wealthy and expanded their territories and improved the services provided to their citizens
Princes and dukes developed their lands, established new ports and chartered large thriving cities
Some took their newfound wealth and built the first palaces and elaborate government offices people now associate with principalities
Consolidation
While some principalities prospered in their independence, less successful states were swallowed by stronger royal houses
Europe saw consolidation of small principalities into larger kingdoms and empires
This trend directly led to the creation of such states as England, ප්‍රංශය, පෘතුගාලය, and ස්පාඤ්ඤය
Another form of consolidation was orchestrated in Italy during the Renaissance by the Medici family
A banking family from Florence, the Medici took control of governments in various Italian regions and even assumed the papacy
They then appointed family members to become princes and assured their protection by the Medici-controlled Vatican
Nationalism
Nationalism, the belief that the nation-state is the best vehicle to realise the aspirations of a people, became popular in the late 19th century
Characteristic of nationalism is the preference for loyalty to the people instead of loyalty to monarchs
With this development, principalities fell out of favour
As a compromise, many principalities united with neighbouring regions and adopted constitutional forms of government with the monarch as a mere figurehead while administration was left at the hands of elected parliaments
The trend after දෙවන ලෝක යුද්ධය was the abolition of various forms of monarchy like principalities and the creation of republican governments led by popularly elected presidents
Ecclesiastical principalities
Principalities where genealogical inheritance is replaced by succession in a religious office have existed in significant number in the Roman Catholic Church, in each case consisting of a feudal polity (often a former secular principality sensu lato, such as a Lordship, Countship
) held ex offico -the closest possible equivalent to hereditary succession- by a Prince of the church, styled more precisely according to his ecclesiastical rank, such as Prince-bishop, Prince-abbot and, especially as a form of crusader state, Grand Master
Other principalities

Non-western and colonial world
Principalities have existed in ancient and modern civilisations of Africa, ආසියාව, Pre-Columbian America and Oceania
However in the colonial context, the term princely states is generally preferred, specially for those that came under the sway of a Western colonising power, e
, the British Indian and neighbouring or associated (e
, Arabian) princely states were ruled by monarchs called Princes by the British, regardless of the native styles, which could be equivalent to royal or even imperial rank in the autochthonous cultures
Micronations claiming to be principalities
Several micronations, which claim sovereignty but are not recognised as states, also claim the status of sovereign principalities, the most notable in Europe being Sealand off the coast of England and Seborga, a small town in Italy
other micronational principalities elsewhere include the Principality of Hutt River in Australia and the Principality of Minerva in the South Pacific
Other uses
A fictional country, the Principality of Belka, is one of the countries in the Ace Combat game series
In the TV anime Mobile Suit Gundam universe, the Principality of Zeon was a space colony which declared its independence and waged war against the Earth Federation
In Meg Cabot's series the Princess Diaries, the protagonist, Mia Thermopolis, is the Crown Princess of the imaginary country of Genovia
Mia's father is the Prince Regnant of the country, making it a principality by definition
Some of the kingdoms in the Society for Creative Anachronism include principalities among the smaller regions which comprise the overall kingdom
The principalities are governed by a Prince and Princess, chosen through rite of combat, and these in turn are governed by the King and Queen of the kingdom in which they exist
Users of the internet game Nationstates may create principalities
See also
Andorra
Asturias
Grand Prince
Liechtenstein
Monaco
Principality of Sealand
Principality of Wales
Victory title

Sources and references
(incomplete)
WorldStatesmen

References

කුමාරධානි
රාජධානි
දේශපාලනය

රාජ්‍ය පාලන ක්‍රම
පළමුවන ගජබාහු  '''

ආක්‍රමණිකයෙක්ද අමුත්තෙක්ද
ගජබාහු සිහිපත් කරණ ප්‍රධාන සංසිද්ධි වනුයේ සොළී දේශ සිමාව අනුක්‍රමණය කිරිමත් ඔහුගේ පියා රජකළ කාලයේදී සිරකරැවන් ලෙස අල්ලාගත් 12,000 ක් සිංහලයින් මුදවා ගැනිමටත්ය
ඔහුගේ රාජකාරි කාලය වු සත්‍ය සිදුවිම් හා සිද්ධෂි යථර්ථය පිලිබද තරමක අවිනිශ්චිත භාවයක් පවතී
ඉහත කී පරිදි ගජබහුගේ ඉන්දියානු ආගමණයක් පිළිබද යම්කිමසි හෝඩුවාවක් මහාවංශයේ සදහන්ව නැත
අනෙක් අතට මහනුවර රාජධානිය පිළිබද 17 වන ශත වර්ෂයේ සම්පාදනය වු රාජායපියේ මුලික තොරතුරැ දක්වා ඇත
ගජබාහු යුධ හමුදාවක් සමග මුහුද බෑකල නිල මහ යෝධයාගේ සහාය ඇතිව ඉන්දියාවට සාරක්ෂිතාව පෝක් සමුද්‍රය වෙත තිරණය කර ඇත
ඉන්දියාවේදදී ගජබාහු සිංහල සිරකරැවන් 12,000 නිදහස් කරගත් අතර වන්දි වශයෙන් දෙමළ ජාතික  12,000 චෝල රජතුමාගෙන් ලබා ගන්නා ලදී
මෙම දෙමළ සිරකරැවන් ශ්‍රී ලංකාවේ ජිවත් විම සදහා පදිංචිවිමට පහසුකම් සැපයු අතර එයින් බොහෝ දෙනෙක් මාතලේ නව නගරයේ යන අලුත්කුරැ කෝරලේ (නුතන වයඹ පලාත) පදිංචි වුහ
රාජාවලිය මෙම සිද්ධිය මෙදේ පැහැදිලි කරයි
ගජබාහු රජතුමාගේ යෝධයෙකු වු නිල දසමග යගදාව මගින් මුහුද දෙබාකොට සොළී රජටේ අගනුවරට ලගා වුහ
එහිදි සොළි රවි ත්‍රස්තවාදින්ට පහර දුන් අතර සැක් රජ වෙන් සිංහසනයේ වුන මේ අතර නිල මහ යෝධයා නගරයේ සිටින අලින් අල්ලා ඔවුන් එකිනෙකා සමග/ ගැටිමට සලස්වා මරණයට පත්කරන ලදි
නගරයේ ඇති වු මෙම වසංගත පිලිබද ඇමතිවරැ රජතුමා දැනුවත් කලේය
එහි ප්‍රතිඵලයක් පෙස ඒ පිලිබද රජතුමා ගජබා වවිමසන ලදී
සිංහලුන් විශාල පිරිසක් මෙහි පැමිණයේ නගර විනාශ කිරිමටද
යැයි විමසන ලදි ගජබාහු රජතුමා පිලිතුරැ දෙමින් මා සමග පැමිනි කුඩා ළමයෙක් මා ලග සිටින අතර හමුදාවන් මා සතුව නොපවි යැයි හේතු පැහැදිලි කරන ලදි
ඉන් අනතුරැව සොලි රජ ඔබ යුද හසුදාවක් නොමැතිව මෙහි පැමිණයේ ඇයි දැයි විමසිය
ගජබාහු පිළිතුරැ දෙමින් මාගේ පියාගේ කාලයේ ඔබගේ පියා මිනිසුන් 12,000 සිරකරැවන් ලෙස මෙහි ගෙනවිත් ඇත
මම ඔවුන් නැවත ලබා ගැනිමට පැමිණියෙමි යැයි පැවසිය
මෙයට පිළිතුරැ දෙමින් සෝළි රජ අතීතියේ සිට අපගේ පවුලේ රජකෙනෙකු දෙවිවරැන් සිටින නගරයට ගොස් අසුරයන් සමග යුද වැදි ජයග්‍රහනක් ලබා ගන්නා ලදි යැයි පවසා මිනිසුන් නිදහස් කිරීම ප්‍රතික්ෂේපකරන ලදි
එවිට ගජබා කෝපයට පත්‍ වෙමින් වහාම මාගේ 12,000 මිනිසුන් ආපසු දෙන ලෙස ඊට අමතරව තවත් 12,000 ලබා දෙන ලෙසත් නැතහොත් මා මෙම නගරය විනාශ කර අළු බවට පත්කරමි යැයි තර්ජනය කරන ලදි
මෙය ප්‍රකාශ කිරිමෙන් සමග වැලි මිරිකා වතුර ගෙන පෙන්වන ලදි
වැලි මිරිකිම සදහා ඔහුගේ යගදාව යොදා ගන්නා ලදි මේ ආකාරයෙන් සොලි රජ බියගන්නා මුල් මිනිසුන් සංඛ්‍යවේන් එයට පොළි වශයෙන් සමාන මිනිසුන් සංඛ්‍යාවක් වශයෙන් මිනිසුන් 24,000 කුත් ලබා ගන්නා ලදි
එයට අමතරය ඔහු විසින් පත්තිනි දේවියගෙන් මැණිල් වලින් සාදන ලද පාසලඹ සහ සතර දේවල වල දෙවියන්ගේ සුවිශේෂ සලකුණු සහ වළගම්බා රජු දවස ගෙන ආ දොණි ධාතුව ගනිමින් අනාගතයේ මෙවැනි දේ සිදුනොකරව බවට තදින් අවදා කරමින් පිටත් වුහ
මෙයට වෙනසක් ලෙස දෙමල මුලාශු ශ්‍රි ලාංකික රජකවු වු ගජබාගේ පැමිණිම සුහද සංචාරයක් ලෙස සදහන් කර ඇත
සිලාපතිකරන් ඔහුට දෙවරක් සදහන් කර ඇත
පළමු විශේෂ සිද්ධිය නම් ඔහු චෝර රජුවරයෙකු වු සෙන්තුවුවාන් සමග පළමු ගවනේදි කනාගි දෙවගන වෙන යාඥා කිරිමයි
පසුව ඔහු චෝරා රජු සමග මිතුරැකම හොද තත්ත්වයෙන් නැවතත් ඇති කර ගන්නා ලදි
එසේම මෙය යුද්ධමය මෙහෙයුක් නොවන බවත් සදහන්ව තිරණය කර ඇත
සියලු දේම පසුව ගජබා සහ සෙන්ගුවාන් යන දෙදෙනාම එබද්ධ වු නැවුම් සාමයන් සදහා කැපවු බවපැහැදිලි වේ
අනිත් අතට ගත් විට මේවා කාල පරිච්ඡේදයේ වු ප්‍රධාන මුලාශ්‍ර වන මහාවංශය යන සිලාපතිකරන් කිසිදු ප්‍රචන්ඩ ක්‍රියාවක් සහන් කර නැත තවදුරටත් ශිපබතිකරන්හි ඇතුලත් වු දේ පිළිබද ප්‍රශ්න කිරිමේදි ගජබාහු සහ සෙන්ගුවාන් අතර හමුවිම එක්තරා කාවාමය බලපත්‍රයක් ප්‍රතිඵලයක් ලෙස සම්පාදනය කරන කර ඇත
මේවාද බලන්න
 සිංහලේ රාජාවලිය

මූලාශ්‍ර
 'The Cult of the Goddess Pattini', Gamini Obeysekara, University of Chicago Press 1984
 Lakadiva
//lakdiva
org/mahavamsa/

බාහිර සබැදි
 The Temple of Pattini, Kandy, Sri Lanka
 Sri Lanka's early kings 

ශ්‍රී ලංකාවේ රජවරු
ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිහාසය
රාවණහත්ත (Ravanastron) යනු අළුවකින් වාදනය කරන තත් වාද්‍ය භාණ්ඩයකි
මෙය වර්තමානයේද  ගුජරාත් හා රාජස්ථාන් පෙදෙස්වල වන්දනාකරුවන් විසින් යොදා ගැනේ
ඉතිහාසය
හින්දු මිත්‍යා කතාවලට අනුව මෙම සංගීත භාණ්ඩය නිපදවා ඇත්තේ ක්‍රි
3000 දී පමණ රාවණා විසින් වන අතර, රාවණහත්ත''' යන නම මෙයට යෙදීමට හේතුව වන්නේද එයයි
යටගියාව දෙස නැවත බලන විට, පෙනෙන්නේ රාවණහත්ත දීර්ඝ කාලයකින් වෙනස්කම් වලට භාජනය වී නොමැති බවයි. එය සෑදී ඇත්තේ පොල් බෑයක් උඩ හම් හෝ පාච්මන්ට් ශබ්ද පුවරුවක්ද ඊට ඉහළින් ඒවගේ දෙගුණයක් පමණ දිග ගෙලක්ද සවිකිරීමෙනි
එක් හෝ සිව් තතක් එක්කරන අතර නාදැති ගෙලෙහි දෙපස පිහිටුවයි. ප්‍රාථමික සේතුව කෙලින් හෝ ඇටදට පිහිටිය හැකි නිසාම මෙය වැයුමේදී එක් තතකට වඩා අළුවට හසුවෙයි
රාවණහත්ත යම් රචකයනට අනුව වයලීනයෙහි මූලාරම්භකයා ලෙස සැලකෙන නමුත්, බහුජන මතය වී ඇත්තේ රාවණා හත්ත වයලීනයට වඩා සිතාරයට සමානකම් දරන බව

තත් වාද්‍යභාණ්ඩ
රාවණා රජ
පෙරදිග සංගීතය
සංගීතය
වයලීන
ශ්‍රී ලංකාවේ සංගීතය
In mathematics, ඉරට්ටේ ශ්‍රිත හා ඔත්තේ ශ්‍රිත are ශ්‍රිතයs which satisfy particular symmetry relations, with respect to taking additive inverses
They are important in many areas of mathematical analysis, especially the theory of power series and Fourier series
They are named for the parity of the powers of the power functions which satisfy each condition
the function f(x) = xn is an even function if n is an even integer, and it is an odd function if n is an odd integer
ඉරට්ටේ ශ්‍රිත 

Let f(x) be a real-valued function of a real variable
Then f is even if the following equation holds for all x in the domain of f
ජ්‍යාමිතිකව , ඉරට්ටෙ ශ්‍රිතයක ප්‍රස්තාරයසමිමිතික with respect to the y-axis, meaning that its graph remains unchanged after ප්‍රතිබිම්බය about the y-axis
ඉරට්ටෙ ශ්‍රිත සඳහා උදාහරණ ලෙස |x|, x2, x4, cos(x), and cosh(x)
ඔත්තේ ශ්‍රිත 
Again, let f(x) be a තාත්වික-valued function of a real variable
Then f is odd if the following equation holds for all x in the domain of f
or

Geometrically, the graph of an odd function has rotational symmetry with respect to the origin, meaning that its graph remains unchanged after rotation of 180 degrees about the origin
Examples of odd functions are x, x3, sin(x), sinh(x), and erf(x)
සමහර තොරතුරු 
Note
A function's being odd or even does not imply differentiability, or even continuity
For example, the Dirichlet function is even, but is nowhere continuous
Properties involving Fourier series, Taylor series, derivatives and so on may only be used when they can be assumed to exist
මූලික ගුණ 
The only function which is both even and odd is the constant function which is identically zero (i
, f(x) = 0 for all x)
The sum of an even and odd function is neither even nor odd, unless one of the functions is identically zero
The sum of two even functions is even, and any constant multiple of an even function is even
The sum of two odd functions is odd, and any constant multiple of an odd function is odd
The product of two even functions is an even function
The product of two odd functions is an even function
The product of an even function and an odd function is an odd function
The quotient of two even functions is an even function
The quotient of two odd functions is an even function
The quotient of an even function and an odd function is an odd function
The derivative of an even function is odd
The derivative of an odd function is even
The composition of two even functions is even, and the composition of two odd functions is odd
The composition of an even function and an odd function is even
The composition of any function with an even function is even (but not vice versa)
The integral of an odd function from −A to +A is zero (where A is finite, and the function has no vertical asymptotes between −A and A)
The integral of an even function from −A to +A is twice the integral from 0 to +A (where A is finite, and the function has no vertical asymptotes between −A and A)
ශ්‍රේණි 
The Maclaurin series of an even function includes only even powers
The Maclaurin series of an odd function includes only odd powers