Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
කොළඹ නගරයට දකුණු දිශාගතව කොළඹ-ගාල්ල ප්‍රධාන මාර්ගයෙහි සැතපුම් 9ක් පමණ දුරින් පිහිටි දෙහිවල මංසන්ධියට ආසන්නව විහාරය පිහිටා තිබේ
ශ්‍රී ලංකාවේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරකයක් ලෙස වර්තමානයේදී විහාරය රජය විසින් නම් කොට තිබෙන අතර නාමකරණය 2007 වර්ෂයේ පෙබරවාරි 23වන දිනදී රජයේ ගැසට් අංක 1486 යටතේ සිදුකරන ලදී
මූලාශ්‍ර

වැඩිදුර කියැවීම්

බාහිර සබැදි

 

කොළඹ දිස්ත්‍රික්කයේ බෞද්ධ සිද්ධස්ථාන
කොළඹ දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක
පළමු ධර්ම දේශනය කුමක්ද
සන්තියාගො  චිලි  යනු  චිලි රටෙහි අගනගරය සහ විශාලතම නගරය වෙයි
ප්‍රායෝගික උපයෝගිතාවයක් වෙත එල්ල කරමින් විද්‍යාව මෙහෙයවෙන විට එය හැඳින්වෙන්නේ ව්‍යවහාරික විද්‍යාව ලෙසිනි
කෙනෙත් ලේන් "කෙන්" තොම්සන් (උපත 1943 පෙබරවාරි 4), හැකර් සමූහයන් වලදී කෙන් ලෙසින් හඳුන්වනු ලබන අතර ඔහු ඇමරිකානු ජාතික පරිගණක විද්‍යා ක්ෂේත්‍රයේ පුරෝගාමියකි
වෘතීය ජීවිතයේ බොහෝ කාලයක් ඔහු බෙල් විද්‍යාගරයේ සේවය කර ඇත
යුනික්ස් මෙහෙයුම් පද්ධතිය සැලසුම් කිරීම තොම්සන් විසින් බෙල් විද්‍යාගාරයේදී සිදුකරන ලද වැදගත් කාර්යයක් වේ
ඊට අමතරව, සී පරිගණක ක්‍රමලේඛණ භාෂාවේ ප්‍රභවය ලෙස සැලකෙන බී පරිගණක ක්‍රමලේඛණ භාෂාව නිර්මාණයෙන්ද, Plan 9 පරිගණක මෙහෙයුම් පද්ධතිය නිර්මාණය හා මූලික සංවර්ධන කටයුතු වලටද ඔහු දායක විය
2006 වසරේ සිට තොම්සන් ගූගල් ආයතනයේ සේවය කරනු ලබන අතර, එහිදී ඔහු ගෝ පරිගණක ක්‍රමලේඛණ භාෂාව සම-නිර්මාණය කිරීමට දායකත්වය සපයන ලදි
QED අකුරු සකසනය, යුනිකෝඩ් කේතකරණය සහ පරිගණකගත චෙස් ක්‍රීඩාව අහුගේ වෙනත් වැදගත් දායකත්වයන් අතර වේ
චරිතාපදානය

මුල් කාලය
ඇමරිකාවේ නිව් ඔලින්ස් හිදී තොම්සන් උපත ලබන ලදි
1960

කැලිෆෝනියා සරසවියේදී 1965දී තොම්සන් විසින් විද්‍යාවේදී උපාධිය හා 1966 දී විද්‍යා ශාස්ත්‍රපති උපාධිය ලබාගන්නා ලදි
ඔහු ශාස්ත්‍රපති උපාධිය ලබාගන්නා ලද්දේ ඉලෙක්ට්‍රොනික හා පරිගණක විද්‍යා අංශයෙනි
බෙල් විද්‍යාගාරය විසින් 1966දී තොම්සන්ව එම ආයතනයේ සේවයට බඳවා ගෙන ඇත
එම කාලය තුල ඔහු ඩෙනිස් රිචී සමග එක්ව මල්ටික්ස් මෙහෙයුම් පද්ධතිය නිර්මාණයට සම්බන්ධ වී ඇත
එම මෙහෙයුම් පද්ධතියේ වැඩකටයුතු අතර තුර තොම්සන් විසින් බොන් නැමැති ක්‍රමලේඛණ භාෂාවක්ද නිර්මාණය කර තිබේ
ඊට අමතරව ඔහු විසින් ස්පේස් ට්‍රැවල් නැමති පරිගණක ක්‍රීඩාවක්ද නිර්මාණය කර තිබේ
බෙල් විද්‍යාගාරය විසින් මල්ටික්ස් මෙහෙයුම් පදධතියේ වැඩකටයුතු අතරමග නවතා දැමීම හේතුවෙන්, තොම්සන් ඔහුගේ ස්පේස් ට්‍රැවල් පරිගණක ක්‍රීඩාව පැරනී PDP-7 පරිගණකයක් මත නැවත නිර්මාණය කරන ලදි
අවසානයේ එම කියාවලියේදී නිර්මාණය කරන ලද උපාංග යුනික්ස් මෙහෙයුම් පද්ධතිය බවට පත් විය
යුනික්ස් මෙහෙයුම් පද්ධතියේ මූලික වැඩ කටයුතු වලින් පසුව, යුනික්ස් මෙහෙයුම් පද්ධතිය සඳහා පද්ධති ක්‍රමලේඛණ භාෂාවක අවශ්‍යතාවය තොම්සන් හට දැනෙන්නට විය
ඒ අනුව ඔහු බී ක්‍රමලේඛණ භාශාව නිර්මාණය කරන ලදි
එය ඔහුම විසින් නිර්මාණය කරන ලද සී ක්‍රමලේඛණ භාෂාවේ පූර්වගාමී ක්‍රමලේඛණ භාශාව වේ
ඊට අමතරව 1960 දශකයේදී ඔහු රෙගියුලර් එක්ස්ප්‍රෙෂන් ආශ්‍රිත වැඩ කටයුතු හා QED අකුරු සකසනයේ වැඩ කටයුතු ආරම්භ කර ඇත
1970

1970 දශකය තුල තොම්සන් සහ රිචී එක්ව යුනික්ස් මෙහෙයුම් පද්ධතිය වැඩිදියුනු කිරීම කරන ලදි
2011 වසරේ පවත්වන ලද සම්මුඛ සාකච්චාවකදී තොම්සන් විසින්, මුල් කාලයේ යුනික්ස් මෙහෙයුම් පද්ධතියේ වැඩකටයුතු තමා විසින් පමණක් සිදුකරන ලද බවත්, පසුව රිචී විසින් එය වැඩිදියුනු කිරීමට දායක වූ බවත් පවසා ඇත
1975 වසරේදී තොම්සන් කෙටි කාලීනව බෙල් විද්‍යාගාරයේ සේවයෙන් ඉවත් වී කැලිෆෝනියා සරසවියේ වැඩකටයුතු වලට සම්බන්ධ විය
එහිදී ඔහු යුනික්ස් 6 වන සංස්කරණය PDP-11/70 පරිගණක වල ස්ථාපනය කිරීමට සහයෝගය ලබා දී ඇත
පසු කාලීනව කැලිෆෝනියා සරසවිය විසින් එම යුනික්ස් පද්ධතිය වෙනත් මෙහෙයුම් පද්ධතියක් ලෙස පවත්වාගෙන යාම ආරමභ කල අතර එය බාක්ලි මෘදුකාංග බෙදා හැරීම ලෙස හඳුන්වනු ලබයි
ජෝසප් හෙන්රි කොන්ඩන් සහ තොම්සන් එක්ව බෙලී චෙස් යන්ත්‍රයේ මෘදුකාංග හා දෘඩාංග නිර්මාණය කර ඇත
බෙලී යන්ත්‍රය පසුකාලීනව ලෝක ශූර චෙස් යන්ත්‍රය බවට පත් විය
1980

1980 දශකය පුරාවට තොම්සන් සහ රිචී එක්ව යුනික්ස් මෙහෙයුම් පද්ධතිය ආශ්‍රිත පරීක්ෂණ සහ වැඩි දියුණු කිරීම් කරන ලදි
8, 9 සහ 10 වන යුනික් සංස්කරණ BSD මෙහෙයුම් පද්ධතියේ කේත ගොනු ආශ්‍රයෙන් නිර්මාණය කිරීම මෙම කාලය තුල සිදු විය
1980 මැද භාගයේශී බෙල් විද්‍යාගාරය විසින් නව මෙහෙයුම් පද්ධතියක් වන Plan 9 මෙහෙයුම් පද්ධතියේ වැඩ කටයුතු තොම්සන්ගේ මූලිකත්වයෙන් ආරම්භ කරන ලදි
මෙම මෙහෙයුම් පද්ධතිය සඳහා යුනික්ස් මෙහෙයුම් පද්ධතියේ න්‍යායන් වඩාත් හොඳින් භාවිතා කිරීමට සැලසුම් කර තිබින
1990
1992 වර්ෂයේදී තොම්සන් සහ රොබ් පයික් විසින් UTF-8 කේතකරණ ක්‍රමය නිරමාණය කරන ලදි
UTF-8 අන්තර්ජාලය තුල ප්‍රධානතම අක්ෂර කේතකරණ ක්‍රමය බවට පත් වූ අතර එය ලෝකයේ මුළු වෙබ් අඩවි ප්‍රමාණයෙන් අඩකට අධික ප්‍රමාණයක භාවිතා කරනු ලබයි
ඊට අමතරව මෙම කාලය තුල තොම්සන් සහ රිචී විසින් ඉන්ෆර්නෝ නම් තවත් පර්යේෂණාත්ම මෙහෙයුම් පද්ධතියක නිර්මාණ කටයුතු ආරම්භ කර ඇත
2000
2000 දශකයේ අවසාන භාගයේදී තොම්සන් බෙල් විද්‍යාගාරයෙන් ඉවත් වෙන ලදි
ඔහු වසර 2006 පමණ වන තෙක් Entrisphere නම් සමාගමේ හවුල් කරුවෙකු ලෙස සේවය  කල අතර වර්තමානයේ ඔහු ගූගල් ආයතනයේ සේවය කරනු ලබයි
තොම්සන් ගූගල් ආයතනයේ සේවය කරන අතරතුර ගෝ ක්‍රමලේඛණ භාෂාවට සම-නිර්මාණයෙන් දායක විය
2009 වසරේ පැවැත් වූ සම්මුඛ සාකච්ඡාවකට අනුව තොම්සන් වර්තමානයේදී ලිනක්ස් පාදක වූ මෙහෙයුම් පද්ධතියක් භාවිතා කරනු ලබයි
සම්මානයන්

ජාතික ඉංජිනේරු අධ්‍යනායතනය
යුනික්ස් මෙහෙයුම් පද්ධතිය නිර්මාණය සහ එමගින් පරිගණක ක්ෂේත්‍රයට සිදු වූ සේවය වෙනුවෙන් 1980 වසරේදී තොම්සන්ව ජාතික ඉංජිනේරු අධ්‍යනායතනයට තෝරා පත් කරගන්නා ලදි
ටියුරින් සම්මානය
පරිගණක මෙහෙයුම් පද්ධති සඳහා පොදු න්‍යායන් නිර්මාණය කිරීම හා යුනික්ස් මෙහෙයුම් පද්ධතිය නිර්මාණය කිරීම වෙනුවෙන් තොම්සන් හා රිචී හට 1980 වසරේදී ටියුරින් සම්මානය පිරිනමන ලදි
IEEE රිචර්ඩ් W
හැමින්ග් පදක්කම
යුනික්ස් මෙහෙයුම් පද්ධතිය හා සී ක්‍රමලේඛණ භාෂාව නිර්මාණය කිරීම උදෙසා, 1990 වසරේදී මෙම සම්මානය තොම්සන් හා රිචී හට පිරිනමන ලදි
පරිගණක ඉතිහාසය පිළිබඳ කෞතුකාගාරයේ හවුල්කරු
යුනික්ස් මෙහෙයුම් පද්ධතිය හා සී පරිගණක භාෂාව නිර්මාණය උදෙසා තොම්සන් සහ රිචී දෙදෙනා පරිගණක ඉතිහාසය පිළිබඳ කෞතුකාගාරයේ හවුල්කරුවන් ලෙස 1997 වසරේදී නම් කරන ලදි
තාක්ෂණය පිළිබඳ ජාතික පදක්කම
යුනික්ස් මෙහෙයුම් පද්ධතිය හා සී පරිගණක භාෂාව නිර්මාණයෙන් පරිගණක දෘඩාංග, මෘදුකාංග හා පරිගණක ජාලකරණ ක්ෂේත්‍රයට සිදු වූ සේවය වෙනුවෙන් 1999 අප්‍රේල් 27 වන දින තොම්සන් සහ රිචී දෙදෙනාට තාක්ෂණය පිළිබඳ ජාතික පදක්කම පිරිනමන ලදි
පදක්කම පිරිනමනු ලැබුවේ එවකට ඇමරිකානු ජනාධිපති බිල් ක්ලින්ටන් විසිනි
සුමොටු කනායි සම්මානය
විදුලි හා ඉලෙක්ට්‍රොනික ඉංජිනේරුවන්ගේ ආයතනය විසින් පළමු සුමොටු කනායි සම්මානය පිරිනැමීම සඳහා තොම්සන්ව තෝරා ගන්නා ලදි
ඒ අනුව 1999 වසරේදී යුනික්ස් මෙහෙයුම් පද්ධතිය හා එමගින් විසිරි පද්ධති සඳහා වූ සේවාව වෙනුවෙන් තොම්සන්ට මෙමෙ සම්මානය පිළිගන්වන ලදි
ජපන් ත්‍යාගය
තොරතුරු හා සන්නිවේදනය සඳහා වූ ජපන් ත්‍යාගය තොම්සන් සහ රිචී හට 2011 වසරේදි පිරිනමන ලදි
මූලාශ්‍ර 

1943 උපත්
ජීවමාන ජනයා
විසූවියස් කන්ද (
සමහරක් රෝමානු මූලාශ්‍රයන්හී වෙසේවුස් හෝ වෙසයිවුස් ලෙසින්ද හැඳින්වෙන) යනු,  ඉතාලියෙහි කම්පානියාහී, නේප්ල්ස් බොක්කෙහි  නේප්ල්ස් නගරයට 9 කි
(5.6 සැත) පමණ නැගෙනහිරින් සහ මුහුදු වෙරළට කෙටි දුරකින් පිහිටි  සොම්මා- සංයුක්ත යමහලකි
එය  කම්පානියානු යමහල් චාපයට අයත් බොහෝ යමහල් අතරින් එකකි
මදුරාපුර නොහොත් මදුරාගොඩ ශ්‍රී ලංකාවේ දකුණු පළාතේ ඉතිහාසයක් අැති, සුපිරසිද්ධ වැලිගම නගරයේ පිහිටා අැති ගමකි
මෙම ගම පොල්අතු නදියෙන් වට කර අැත
වැලිගම - අකුරැස්ස ප්‍රධාන මාර්ගය මෙම ගම හරහා යයි
தாவரங்கள் 
இங்கும், இதனையண்டிய பகுதிகளிலும் இலங்கைக்கே உரித்தான பல்வேறு விதமான தாவர விலங்கினங்கள் ஏராளமாகக் காணப்படுகின்றன
இதர பகுதிகளிற் காண்பதற்கரிதான கின்னை மரங்களும், கிங் மரங்களும், “தயிர்த் தென்னை” மரங்களும் இங்கு நிறைந்துள்ளன
விலங்குகள் 
நீர் நாய்களும், முதலைகளும், பலவித நண்டுகளும், இறால் வகைகளும், ஆற்றுச் சிப்பிகளும் இங்கு காணக் கிடைக்கின்றன
கோடை காலங்களில் அரபிக் கடல் பகுதியிலிருந்து சுறா மீன்கள் பொல்வத்து ஓயாவினுள் ஊடுருவுவதுண்டு
புவியியல்

காலநிலை 
இலங்கையின் ஈர வலயத்தில் அமைந்துள்ளதால் வருடம் முழுவதும் மழை வீழ்ச்சியைப் பெறக்கூடிய இப்பகுதி மிதமான காலநிலையைக் கொண்டுள்ளது
மண் 
மேற்புற மண் முழுவதும் வண்டல் மண்ணாகக் காணப்படும் இக்கிராமத்தில் எங்கு தோண்டினாலும் பல்வேறு விதமான கடல்வாழ் உயிரினங்களினதும் பாறைப் படிவுகளே நிறைந்து காணப்படுகின்றன
இதனால், இப்பகுதியானது ஆதியில் கடல் மட்டத்துக்குக் கீழ் அமைந்திருந்ததெனக் கருதலாம்
இங்கு பெறப்படும் நிலத்தடி நீரும் ஓரளவு உவர்ப்புத் தன்மையுள்ளதாகும்
வெலிப்பிட்டிய பிரதேச செயலக எல்லைக்குள் அமைந்த சுமார் 4000 பேர் வசிக்கும் இக்கிராமமானது இரண்டு கிராம சேவகர் பிரிவுகளாகப் பிரிக்கப்பட்டுள்ளது
தமிழைத் தாய்மொழியாகக் கொண்ட முஸ்லிம்கள் அதிகமாக வாழும் இதன் மதுராகொட பிரிவில் ஒரு ஜும்ஆப் பள்ளிவாசல் உட்பட இரண்டு பள்ளிவாசல்களும், சிங்கள பௌத்தர்கள் அதிகமாக வாழும் தெனிப்பிட்டிய-மேற்கு பிரிவில் இரண்டு பௌத்த விகாரைகளும் ஒரு சிங்களப் பாடசாலையும் காணப்படுகின்றன
இங்கு பேச்சு வழக்கிலுள்ள தமிழ்ச் சொற்கள் இதனை அண்டிய பகுதிகளிலுள்ள பேச்சு வழக்கிலிருந்து பெரிதும் மாறுபட்டிருப்பது குறிப்பிடத் தக்கது
அவ்வாறே புழக்கடை, தன்னினைவு, குறுணி, பாகம் (தூரம்), பரிகாரி போன்ற சொற்கள் ஏனைய பகுதிகளில் பயன்படுத்தப்படாவிடினும் இங்கு பொதுவாகப் பயன்படுத்தப்படுகின்றமை குறிப்பிடத் தக்கது
right|thumb|வெலிகாமம் -மதுராப்புர கிராமத்தின் எல்லைப்படம்கு

இங்கு அமைந்துள்ள, கல்வி வளர்ச்சியில் துரித வளர்ச்சி கண்டுவருவது அஸ்ஸபா முஸ்லிம் பாடசாலையாகும்
மேலும், சில தனியார் நிறுவனங்களும் இங்கு இலவச கல்விப் பணியில் ஈடுபட்டுள்ளதுடன் ஒரு அஹதிய்யாப் பாடசாலையும் இங்கு இயங்கி வருவது குறிப்பிடத் தக்கது
இலங்கை முஸ்லிம் ஆசிரிய முன்னோடி, தமிழிற்சூரியன் த
சா
அப்துல் லதீப் இவ்வூரைச் சேர்ந்தவர்
உசாத்துணைகள் 
 
 http
//noolaham
net/project/18/1740/1740.pdf title=இலங்கை முஸ்லிம் எழுத்தாளர்கள், ஊடகவியலாளர்கள், கலைஞர்களின் விபரத் திரட்டு | மதுராப்புர எழுத்தாளர் முஹம்மது பைரூஸ் பற்றிய விபரம்
 https
//ta
org/wiki/%E0%AE%AE%E0%AE%A4%E0%AF%81%E0%AE%B0%E0%AE%BE%E0%AE%AA%E0%AF%8D%E0%AE%AA%E0%AF%81%E0%AE%B0_%E0%AE%85%E0%AE%B8%E0%AF%8D%E0%AE%B8%E0%AE%AA%E0%AE%BE_%E0%AE%B5%E0%AE%BF%E0%AE%A4%E0%AF%8D%E0%AE%A4%E0%AE%BF%E0%AE%AF%E0%AE%BE%E0%AE%B2%E0%AE%AF%E0%AE%AE%E0%AF%8D மதுராப்புர அஸ்ஸபா முஸ்லிம் பாடசாலை
பகுப்பு
மாத்தறை மாவட்டத்தில் உள்ள ஊர்களும், நகரங்களும்
බැම සුදු පවන් පෙන්දා (White-browed Fantail)

White-browed Fantail

විද්‍යාත්මක නාමය
Rhipidura aureola

කාක ගණයට අයත් පක්‍ෂියෙකි
වැඩුනු කුරුල්ලා 18cm (අඟල් 7) දිගය
ශරීරය ඉහල අඳුරු දුඹුරු හෝ කථ දුඹුරු පැහැතිවේ
පුළුල් ඇහිබැම සුදු පැහැති වන අතර එය නලලේදී එකතුවේ
තටු කෙලවර සුදු පැහැ තිත් පේලි දෙකකි
වලිගය හා පිහාටු මැද දුඹුරු පැහැයට හුරුවේ
උගුර පුදේශය සුදු පැහැ වන අතර පපුව හා යටිබඩ ප්‍රදේශද සුදුපැහැවේ
‍හොට, කකුල් හා ඇස් කළු පැහැතිය
මොවුන්ගේ ගැහැණු සතුන් පිරිමි සතුන්ට වඩා මඳක් දුඹුරු පැහැතිය
සෑම විටම ක්‍රියාකාරී වන අතර නිතරම පෙඳය ඉහල පහල කරමින් සිටිනු දැකිය හැක
නිරතුරු ලඟපාත ඇති අතු අතර සරමින් සිටී. මේ නිසා නටන කුරුල්ලා එසේ නැතිනම් පාන් කිරිත්තා යන නමින් හැඳින්වෙන්නේද මෙම කුරුල්ලාමය
යුගල් වශයෙන් සිටීමට කැමැත්තක් දක්වයි. නමුත් සමහර අවස්තාවල කුඩා කණ්ඩායම් වශයෙන්ද සිටී. සිවුරු හඬලනවා වැනි නාදයක් කරන අතර එය ආවර්තිකය
නමුත් අනතුරකදී වේගයෙන් නාද කරනු ඇසිය හැක
සාමාන්‍යයෙන් සාමකාමී කුරුල්ලකු වන අතර මොවුන්ගේ ප්‍රධාන ආහාරය වශයෙන් පියාඹන කෘමි සතුන් ආහාරයට ගනී
ගවයන් වැනි සතුන් ආශිතව ඇති මැස්සන් වැනි කෘමීන් ආහාරයට ගනිමින් ඒ අවට සැරිසරන නිසාවෙන් මොවුන් එ‍ඬේර කුරුල්ලා වශයෙන්ද හැඳින්වේ
කෘමීන් පසුපස හඹාගොස් දඩයම් කර කුඩා අත්තක් මත හිඳ ගොදුර ගිල දමයි
විවිධ තැන් වල විවිධ අභිජනන කාල දක්වා ඇති අතර එයට හේතුව මෝසම් කාලයන් අනුව අභිජනන කාලය වෙනස්වීම යැයි සිතිය හැක
නමුත් වැඩි ප්‍රමාණයක් අප්‍රේල් මැයි කාලයේදී වාර්තා වී ඇත
මොවුන් වැඩි වශයෙන් නැගෙනහිර, නිරිත දිග ලංකාවේ දැකිය හැක
කෘමිනාශක ආදිය භාවිතය මොවුන්ගේ ජීවිත වලට තර්ජනයක්ව පවතී
මහ ඔය යනු ශ්‍රී ලංකාවේ සබරගමුව පළාතේ පිහිටා ඇති ප්‍රධාන ඇල මාර්ගයකි
එය ආසන්න වශයෙන් කිලෝ මිටර් 134 ක(සැතපුම් 83) පමණ  දිගකින්  යුක්ත වේ
එය පළාත් හතරක දිස්ත්‍රික්ක පහක් හරහා ගලා බසී. ජල මුලාශ්‍ර 14 ක් මගින් මහා ඔය පෝෂිත වේ
මිලියනයකට වඩා වැඩි පිරිසකට  මහා ඔය මගින් සෙත සැලසේ
එහි ජල පෝෂක ප්‍රදේශ සදහා වසරකට ආසන්න වශයෙන් ඝන මීටර් මිලියන 3644ක වර්ෂාපතනයක් ලැබෙන අතර, සහ ඉන් ආසන්න වශයෙන් සියයට තිස් හතරක පමණ ජල ප්‍රමාණයක් මුහුදට ළඟාවේ
මේවාද බලන්න 
 ශ්‍රී ලංකාවේ ජල වේලි ලැයිස්තුව
 ශ්‍රී ලංකාවේ නදී ලැයිස්තුව

මූලාශ්‍ර
වෝල්ට් මීටරය යනු අන්ත දෙකක් අතර විභව අන්තරය මැනීම සදහා භාවිතා කරන  උපකරණයකි
ඇනලොග් වෝල්ට් මීටරය පරිපථයේ විභව වෙනසට සමානුපාත පරිමාණයක් පෙන්වමින් චලනය වන අතර ඩිජිටල් වෝල්ට් මිටරය, ඇනලොග් ඩිජිටල් පරිවර්තකයක ආධාරයෙන් සංඛ්‍යාත්මක දර්ශකයක් ලබා දේ
වෝල්ට් මීටර පරිපථ තුලදී රවුමක් ඇතුලත වූ V අකුරකින් සංකේතවත් කරනු ලැබේ
වෝල්ට් මීටර විවිධාකර රාශියකින් නිෂ්පාදනය කරයි
ප්‍රධාන වශයෙන් විදුලි හා ඉලෙක්ට්‍රෝනික් කටයුතු සදහා බාවිතා වන වෝල්ට් මිටර වර්ග දෙකකි
පැනලයක් මත සවි කරන ලද වෝල්ට් මිටර් මාදිලිය ජෙනේරේටර් හා වෙනත් උපකරණ අධික්ෂණය සදහා බාවිතා කරයි
එමෙන්ම ජංගම වෝල්ට් මිටර් මාදිලිය විභව අන්තරය මෙන්ම  ධාරාව හා ප්‍රතිරෝධය මැනීම සදහා වූ මල්ටිමීටරයක් ලෙසින් දැකගත හැකිය
විභව අන්තරයක් බවට පරිවර්තනය කල හැකි ඕනෑම මිනුම් ඒකකයක් (පීඩනය,උෂ්ණත්වය) සුදුසු පරිදි ක්‍රමාංකනය කිරීමෙන් පසු වෝල්ට් මීටර දර්ශකයක් තුල දැක්විය හැකිය
සාමාන්‍ය භාවිතයේ පවතින ඇනලොග් වෝල්ට් මීටරයක නිරවද්‍යතාව ප්‍රතිශතයක් ලෙස කුඩා අගයක් විය හැකිය
මේවා දශම අගයන්ගේ පවතින වොල්ටියතාවන්ගේ සිට දහස් සංඛ්‍යාත වෝල්ටීයතාවන් මැනීම සදහා භාවිතා කරයි
ඩිජිටල් වෝල්ට් මීටර් 1% වඩා ඉහළ නිරවද්‍යතාවකින් මිනුම් ඉදිරිපත් කිරීම සදහා භාවිත කල හැකි අතර විශේෂයෙන් ක්‍රමාංකනය කල උපකරණ ඉතා ඉහල නිරවද්‍යතාවක් පෙන්වයි. මෙසේ  විශේෂයෙන් ක්‍රමාංකනය කල උපකරණ මගින් මිලියනයට කොටස් කිහිපයක නිරවද්‍යතාවකින් යුතුව මිනුම් ලබා ගත හැකි වේ
කාරකත්මක වර්ධක (amplifiers) යොදා ගනිමින් නිපදවා ඇති වෝල්ට් මිටර ඉතා කුඩා විභව, මයික්‍රෝවෝල්ට් පරාසයේ හෝ ඊට පහල විභව මැනීමට භාවිතා කල හැක
නිරවද්‍ය වෝල්ට් මීටර සෑදීමට ඇති ප්‍රධාන අභියෝගය වන්නේ එය නිවැරදිව ක්‍රමාංකනය කිරීමයි
විද්‍යාගාර තුලදී සියුම් කටයුතු සදහා “වෙස්ටන් කෝෂ(Weston cell)” සම්මත වෝල්ටීයතාව ලෙස භාවිතා වේ
නිවැරදි වෝල්ටීයතාවන් ඉලෙක්ට්‍රෝණික පරිපථ පදනම් කරගෙන ලබා ගත හැකි වේ
ඇනලොග්  වෝල්ට්මීටරය 

සල දගර ගැල්වනොමීටරයකට ශ්‍රේණිගතව යෙදු ප්‍රතිරෝධයක් ආධාරයෙන් එය  වෝල්ට් මීටරයක් ලෙස භාවිතා කල හැක
ගල්වනොමීටරය තුල පරිවරණය කරන ලද කම්බි දගරයක් චුම්බක ක්ෂේත්‍රයක් තුල රදවා ඇත
විද්‍යුත් ධාරාවක් යෙදු විට චුම්බක ක්ෂේත්‍රය හා කම්බි දගරය තුල ඇතිවන චුම්බක ක්ෂේත්‍රය අතර ඇතිවන ගැටීම නිසා ඇතිවන ව්‍යාවර්ථය හේතුවෙන් කම්බි දගරය වක්‍රාකාරව චලනයට නැඹුරු  වේ
මෙහිදී ඇතිවන ව්‍යාවර්ථය , කම්බි දගරය  තුල ධාරාවට සමානුපාත වේ
කම්බි දගරය , එය චලනය වන දිශාවට ප්‍රතිවිරුද්ධව ඇති දුන්නක් සම්පීඩනය කරමින් කරකැවෙන අතර  කම්බි දගරයේ ඇතිවන අපගමනය ධාරාවට හා විභව අන්තරයට සමානුපාත වේ
සලකුණු කල පරිමාණයක් මත ඇති පිහිටුම් දර්ශකයක් මගින් මෙම විභව අන්තරය පෙන්නුම් කරයි
වෝල්ට් මීටර් නිර්මාණයේදී සලකා ඇති ප්‍රධාන කරුණක් නම් එය අදාල පරිපථයට අවම බාදාවක් වන ලෙසින් හා ක්‍රියාකිරීමට ඉතා කුඩා ධාරාවක් ලබා ගන්නා ලෙසින් නිර්මාණයි
සංවේදී ගල්වනොමිටරයක් විශාල ප්‍රතිරෝධ සමග භාවිතයෙන් මෙම අරමුණ සාක්ෂාත් කරගෙන ඇත
එවැනි මීටරයක සංවේදීතාව “වෝල්ටයට ඕම්” මගින් ප්‍රකාශ කල හැකිය
ස්ථිර චුම්බක ක්ෂේත්‍රයක් සහිත සල දගර උපකරණ සරල ධරා වලට පමණක් ප්‍රතිචාර දක්වයි. ප්‍රත්‍යාවර්ථ වෝල්ටීයතා මැනීමට පරිපථය තුල සෘජුකාරක සවිකිරීම මගින් දගරය දෙපසට චලනය වීම වලක්වා ගනී
සමහර සල දගර උපකරණ වල පරිමාණය 0 මධ්‍යස්ථ කර අන්ත දෙකක් සහිතව පිහිටුවා ඇති අතර මේවා විභවයේ දිශාව මාරු වීම හදුනා ගැනීම සදහා උපකාරී වේ
ස්ථිති විද්‍යුත් මුලධර්ම මත පදනම් වූ වෝල්ට් මීටර තුල ආරෝපිත තල දෙකක් එකිනෙකා මත ඇති කර ගන්නා විකර්ෂණය උපයෝගී කර ගනිමින් දුන්නකට සවි කරන ලද දර්ශකයක් චලනය කිරිම සිදුවේ
මේ ආකාරයේ වෝල්ට් මීටර් නොසැලකිය හැකි තරම් කුඩා ධාරාවක් ලබා ගන්නා අතර 100v වැඩි විභවයන් සදහා සංවේදී වේ
එමෙන්ම මේවා සරල හා ප්‍රත්‍යාවර්ථ යන ධාරා වර්ග දෙකම සමග මිනුම් ලබා ගැනීමට භාවිතා කල හැකිය
රික්ත කපාට වෝල්ට් මීටර සහ ක්ෂේත්‍ර ආචරණ ට්‍රාන්සිස්ටර් වෝල්ට් මීටර 
වොල්ට් මීටරයේ දර්ශකය චලනයට අවශ්‍ය ධාරාව, පරීක්ෂණයට යොදා ගන්නා පරිපථයෙන්  ලබා නොගෙන ඒ වෙනුවට කාරකත්මක වර්ධකයක් හා බල සැපයුමක් මගින් ලබා ගැනීමෙන් වෝල්ට් මීටරයේ ප්‍රතිරෝධය හා සංවේදීතාවය වැඩි කර ගත හැක
ඉලෙක්ට්‍රොණික  කාරකත්මක වර්ධකයක් ආදානය හා වොල්ට් මීටරය අතර යෙදීමෙන් ලබාගත හැකි ප්‍රධාන ප්‍රයෝජන දෙකකි
සංවේදීතාව ඉතා ඉහල වීම අත්‍යාවශ්‍ය නොවන නිසා රළු සල දගර උපකරණ භාවිතා කල හැකි වීම හා ආදාන ප්‍රතිරෝධය ඉතා ඉහල අගයකට පත් කල හැකි වීම එම ප්‍රයෝජන ලෙස දැක්විය හැකිය
මේ ආකාරයේ වෝල්ට් මීටර වල සාමාන්‍යයෙන් මෙගා ඕම් 1, 2 හෝ 20 පමණ ප්‍රතිරෝධයක් පවතින අතර මේ සාමාන්‍යයෙන් තෝරාගන්නා පරාසයෙන් ස්වාධීන වේ
කලකට ඉහතදී ජනප්‍රියව පැවති උපකරණයක් ලෙස “රික්ත කපාට වෝල්ට් මීටරය” (vacuum tube voltmeter/VTVM) දැක්විය හැකිය
මේවා ගෘහස්ථ විදුලි සැපයුමේ ප්‍රත්‍යාවර්ථ ධාරා භාවිතයෙන් පණගන්වන ලදී
අද වන නිට මේවා ක්ෂේත්‍ර ආචරණ ට්‍රාන්සිස්ටර්(field-effect transistors) යොදා නිපදවූ කාරකත්මක වර්ධක භාවිතා කරන අතර මේවා FET-VM  ලෙස හදුන්වනු ලැබේ
මෙම FET-VM  ජංගම මල්ටිමීටර හා නොයෙකුත් විද්‍යාගාර උපකරණ තුල දක්නට ලැබේ
බොහෝ FET-VM හා VTVM උපකරණ වලින් සරල ධාරා වෝල්ටීයතා, ප්‍රත්‍යාවර්ථ ධාරා වෝල්ටීයතා හා ප්‍රතිරෝධ මිනුම් ලබා ගත හැකි වේ
නවීන FET-VM උපකරණ ධාරා මිනුම් හා වෙනත් නොයෙකුත් අමතර කාර්යයන් කරගත හැකි ලෙස නිපදවා ඇත
විශේෂයෙන් නිපදවූ FET-VM හෝ VTVM උපකරණයක් ලෙස ප්‍රත්‍යාවර්ථ ධාරා වොල්ට් මීටරය( AC voltmeter) දැක්විය හැකිය
මේවා ප්‍රත්‍යාවර්ථ ධාරා වෝල්ටියතා මැනීම සදහා විශේෂයෙන් නිපදවා ඇති අතර සාමාන්‍ය බහු කාර්ය උපකරණ වලට වඩා වැඩි සංවේදීතාවක් හා වැඩි පරාසයක මිනුම් ලබා ගැනීමට හැකිය
ඩිජිටල් වෝල්ට් මීටර්  

ඩිජිටල් වෝල්ට් මීටර් , නොදන්නා විභවයක අගය මැන එය ඩිජිටල් අගයකට පරිවර්තනය කර සංඛ්‍යාත්මකව දර්ශනය කරයි
ඩිජිටල් වෝල්ට් මීටර් සාමාන්‍යයෙන් විශේෂයෙන් සැකසු Integrating converter නම් ඇනලොග් ඩිජිටල් පරිවර්තකයක් (ADC) උපයෝගී කර ගනිමින් නිර්මාණය කරයි
ඩිජිටල් වෝල්ට් මීටර් වල නිරවද්‍යතාව සාධක කිහිපයක් මත රදා පවතී
උෂ්ණත්වය, ආදාන ප්‍රතිරෝධය හා බල සැපයුම් වෝල්ටීයතාවේ විචලනයන් එම සාධක අතර වේ
අඩු මිල ඩිජිටල් වෝල්ට් මීටර් වල ආදාන ප්‍රතිරෝධය 10M පමණ වේ
ඉහල නිරවද්‍යතාවක් සහිත ඩිජිටල් වෝල්ට් මීටර් වල ආදාන ප්‍රතිරෝධය 1G හෝ අඩු වෝල්ටියතා පරාස (20V ට අඩු) සදහා 1G ට ඉහල අගයක් ගනී
මෙම උපකරණ වල නිරවද්‍යතාව නිෂ්පාදකයා සදහන් කරන ලද පරාසයේ පවත්වා ගැනීමට කලින් කලට එය වෙස්ටන් කෝෂයක් (Weston cell) සමග සංසන්දනය කර ක්‍රමාංකනය කල යුතු වේ
පළමු  ඩිජිටල් වෝල්ට් මීටරය නිෂ්පාදනය කර බෙදා හරින ලද්දේ 1954 වසරේදී " Non-Linear Systems" සමාගමේ "Andrew Kay"(පසුකාලීනව Kaypro සමාගමේ නිර්මාතෘ) විසිනි
කිම් ජොං-නම් (,  හෝ
1971 මැයි 10 – 2017 පෙබරවාරි 13) උතුරු කොරියානු නායක කිම් ජොං-ඉල්ගේ වැඩිමහල් පුත්‍රයා විය
දළ වශයෙන් 1994 සිට 2001 දක්වා, ඔහු සිය පියාගේ තනතුරට උරුමක්කරු වී සිටියේ ය
පුරාතන ඊජිප්තුවෙහි සහ ඊජිප්තියානු ආධිපතිත්වය යටතේ පැවැති පළාත්වල ඊජිප්තියානු දේවාල තැනුනේ දෙවිවරුන්ට නිල වන්දනාව සිදුකිරීමට  පාරාවෝවරුන් සිහිකිරීමටය
ඔවුන් සඳහා කැපකෙරුනු දේවාල සැලකුණේ දෙවිවරුන් හෝ රජවරුන් සඳහා නිවෙස් ලෙසටය
ඊජිප්තියානු ආගමෙහි කේන්ද්‍රීය කාර්යයන් ලෙස සැලකුණු විවිධ පූජාවිධි මාලාවක්, ඊජිප්තියානුවන් විසින් මෙම දේවාල තුල සිදුකෙරුණු අතර, මේවා අතර දෙවිවරුන් වෙත සිදුකෙරුණු  පූජාවන්, ඔවුන් හා පැවැති මිථ්‍යාවාදී අන්තර්-සම්බන්ධතා උත්සව මාර්ගයෙන් අළුත් කර ගැනුම, සහ ව්‍යාකූලත්වය ජනිත කරවන බලයන් පලවා හැරීම වැනි දෙය විය
මාආට් නම්වූ විශ්වය තුල දිව්‍යමය ක්‍රමතාවය පවත්වාගෙන යෑමට දෙවිවරුන්ට උපකාරී වීම සඳහා ඔවුන් වෙත මෙම පූජාවිධි පැවැත්වීම ආවශ්‍යයික බවට අදහස් කෙරිණි
දෙවිවරුන්ට නිවහන් සැපයීමට සහ ඔවුන්ට සාත්තු කිරීමට පාරාවෝවරු බැඳී සිටි අතර, එබැවින්ම මෙම දේවාල තැනීම සහ නඩත්තු කිරීම සඳහා ඔවුහූ අතිමහත් සම්පත් සම්භාරයක් වෙන් කලහ
පූජාවිධි සිදුකිරීමට ඔවුන් වෙත පැවැරී තිබුණු රාජකාරි බොහෝමයක්, අවශ්‍යතාවය සපුරාලීමට හැකි වන පරිදී, පාරාවෝවරුන් විසින් පූජකවරුන් සමූහයකට පවරන ලද නමුත්, ජනගහණයෙහි බොහෝ කොටසක් සඳහා මෙම උත්සවයන් හා සෘජු ලෙසින් සහභාගීවීමට අවසර නොලැබුනු අතර  සහ දේවාලයන්හී මහත් ශුද්ධවූ කොටස් වලට ඇතුළුවීම ඔවුන්ට තහනම් කර තිබුණි
කෙසේවෙතත්, දේවාලයක් යනු  සෑම සමාජ පංතියකම ඊජිප්තිවරුන් සඳහා වැදගත් ආගමික ස්ථානයක් වූ අතර, යාච්ඤාකිරීමට, පූජාවන් පැවැත්වීමට, සහ  එහි නිවැසි දෙවියන්ගෙන් දිවැස්මය උපදේශනය ලැබුමට ඔවුහූ එහි ගියහ
දේවාලයෙහි වඩාත් වැදගත් කොටස වූයේ අභය ස්ථානය වූ අතර, සාමාන්‍යයෙන් එහි වන්දන රූපයක් එනම් දේවාලයෙහි දෙවිවරයාගේ පිළිමයක් තැන්පත් කෙරිණි
ඉතිහාසයෙහි විවිධ  කාලසීමාවන් පසුවත්ම, අභය ස්ථානයට පිටතින් වූ කාමරවල ප්‍රමාණය ක්‍රමයෙන් විස්තාරිත වූයේ, පසුකාලීන  පූර්ව-රාජවංශික යුගයෙහි (පසුකාලීන ක්‍රිපූ   සතරවන සහස්‍රයෙහිදී) කුඩා සිද්ධස්ථානයන්ගෙන් ඇරඹී නව රාජධානියට ( ක්‍රිපූ   1550–1070 පමණ) සහ ඉන්පසුව අතිවිශාල පාෂාණමය ප්‍රාසාද බවට පරිණාමය වීමට දේවාල ලක්වූ බැවිණි
ඊජිප්තියානු ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පයෙහි විශාලතම සහ වඩාත් චිරස්ථායී නිදසුන් අතරට මෙම ප්‍රාසාද ගැනෙන අතර, ඒවායේ කොටස්  ආගමික සංකේතත්වයෙහි සංකීර්ණ රටාවන් පරිදී සකස් කොට සහ අලංකෘත කොට තිබුණි
ස්පාර්ටකස්( Sprtakos
111–71 )යනු  තුන්වන වහල් යුද්දයේදී  වහල්නායකවරුන් වූ ක්‍රික්සස්,ගැනිකස් ,කැස්ටස් සහ ඔනොමියස් සමග එක්ව වහල් බවින් පලා විත්  රෝමන් ජනරජයට එරෙහිව සටන් කල ප්‍රධාන තෙරසියානු ග්ලැඩියේටර්වරයෙකි
ස්පාර්ටකස් පිළිබද ඓතිහාසික මුලාශ සමහරක් පරස්පර වුවත් ස්පාර්ටකස් යනු හිටපු ග්ලැඩියේටර්වරයෙක් සහ ප්‍රවීණ යුද නායකයෙක් බව ඓතිහාසික මුලාශ මගින්  පැහැදිලිව පවසයි
මූලාරම්භය 

ග්‍රීක් නිබන්දකවරයෙක් වන ප්ලුටර්ච් ට අනුව ස්පාර්ටකස් යනු සංචාරක තෙරෙසියන් ගෝත්‍රවරයෙකි
ඇපියන් පවසන පරිදි ඔහු වරක් රෝම යුද හමුදා සෙබලෙකු ලෙස සේවය කළ නමුත් පසුව  සිරකරුවෙකු වී ග්ලැඩියේටර් වරයෙකු ලෙස හා අලෙවි කර ඇත
ෆ්ලොරස් ට අනුව ස්පාර්ටකස් යනු තෙරේසියානු කුළී හේවායෙකුව සිට පසුව රෝමන් සොල්දාදුවෙකු ලෙස සේවයකර ඇත
ඉන්පසු සේවයෙන් පහව වහල්භාවයට පත් වී ඇති අතර පසු කාලයේ ඔහුගේ ශක්තිය සලකා බලා ග්ලැඩියේටර්වරයෙකු බවට පත් වී ඇත
ප්ලුටර්ච් ස්පාර්ටකස්ගේ බිරිද පිලිබදව ද සටහන් තබා ඇති අතර එයට අනුව ඇය මීයෑඩි ගොත්ත්‍රයේ අනාවැකි කියන්නියක්ව සිට ස්පාර්ටකස් සමගම වහල් බවට පත් කර ඇත
වහල්බවට පත් වීම හා ඉන් පලා යාම
වෙනස් මූලශ සහ ඒවායේ අර්ථ නිරූපනයට අනුව ස්පාර්ටකස් යනු හමුදා බල ඇනි විසින් අල්ල ගත් වහලෙකි
පසුව ඔහුව ලෙන්ටුලුස් බැටියාටස්ට අයත් ග්ලැඩියේටර් පුහුණු පාසලේ දී පුහුණු කර ඇත
ස්පාර්ටකස් බැරිබර පන්ති  ග්ලැඩියේටර්වරයෙකු ලෙස මුර්මිලෝ යන නමින් පුහුණු කලහ
මෙම සටන් කරුවන් විශාල දිග පලිහක් සහ පළල් අසිපතක්(අගල් 18ක් පමණ දිග) සමගින් සටන් කර ඇත
ස්පාර්ටකස්  ක්‍රි
73 දී  තම ස්වාමියන්ගෙන් මිදී පලා යාමට කුමන්ත්රණය කෙරූ ග්ලැඩියේටර්වරයන්ගේ කණ්ඩායමේ සාමාජිකයෙකි
කුමන්ත්රණය සදහා 70 පමණ පිරිසක් සහබාගී විය
එය සුළු පිරිසක් වුවද ඔවුන් විසින් පුහුණු පාසැල අල්ලාගෙන ග්ලැඩියේටර්වර අවි ආයුද සහ යුද ආවරණ සහිත රථ කිහිපයක්ද අල්ලාගෙන තිබේ
පසුව මොවුන් පිටු පස යවන ලද හමුදා බල ඇණිද පරාජය කර capua බල ප්‍රදේශයේ කොල්ලකමින් හා තවත් වහලුන් නිදහස් කර ගනිමින් ඔවුනගේ පිරිස් ශක්තිය වැඩි කර ගන්නා ගමින් වඩා ආරක්ෂාකාරී ප්‍රදේශයක් වූ විසුවියස් කන්ද මතට පැමිණියහ
නිදහස් වීමෙන් පසු පලා ගිය ග්ලැඩියේටර්වර් වරුන් විසින් ස්පාර්ටකස් සහ ගෝල් ජාතික වහලුන් වූ ක්රික්සස් සහ ඔනිමස් ඔවුනගේ නායකයන් ලෙස පත් කර ගත්හ
තුන්වන වහල් යුද්ධය 

ඒ වන විටත් රෝමන් හමුදාව ස්පාඤඤයේ කැරලි මර්දනයට හා තුන්වන මිත්රිදාටික් යුද්ධය සමග සම්බන්ධව සිටි නිසා වහල් කැරැල්ල මැඩ පැවැත්වීම සදහා හමුදා එවීමට බාදා ඇති විය
නමුත් එම යුද්ද වලට වැඩ මෙම කැරැල්ල මැඩ පැවැත්වීම ප්‍රධාන බව වටහා ගත් රෝමන් වරුන් ගේයස් ක්ල්වුඩිස් ග්ලෙබර් ගේ නායකත්වය යටතේ හමුදා බට කණ්ඩයක් පිටත් කර යැවුහ
ඔවුන් ස්පාර්ටකස් ඇතුළු පිරිස කදවුරු ලා සිටි විසූවියස් කන්ද වටා කදවුරු ඉදි කර ගත්හ
කන්ද මත සිටි ස්පාර්ටකස් ඇතුළු පිරිස නිරාහාරව තැබීමෙන් යටත් කර ගැනීමට හැකි වෙති ඔවුන් බලාපොරොත්තු විය
නමුත් ස්පාර්ටකස් ඇතලු ග්ලැඩියේටර්වර්වරුන් කිහිප දෙනෙක් කබ ආධාරයෙන් විසුවියස් ගිනි කන්දේ ප්‍රපාතය බැස රෝමන්කදවුරු පිටු පස දෙසින් ඔවුන් නොසිතූ ප්‍රහාරයක් එල්ල කර රෝමන් වරුන් විශාල ප්‍රමාණයක් මරා ඝාතනය කළහ
කැරළිකාරුවන් විසින් දෙවන රෝමන් ප්‍රහාරයද සාර්ථකව පරාජය කර හමුදා අණ දෙන්නා අල්ලාගෙන අනෙකුත් හමුදානායකයින් ඝාතනය කර ඔවුනගේ යුද උපකරණද කැරලි කරුවන් විසින් අත් පත් කර ගන්නා ලදී
මෙම ජයග්‍රහණය සමගම තවත් බොහෝවහලුන් ස්පාර්ටකස්වට රැස් වන්නට විය
මොවුන් අතර ප්‍රදේශයේ විසූ එඩේරුන් හා ගොපලුන් බොහෝ ප්‍රමාණයක් විය
මේ අයුරින් 70000 දක්වා ස්පාර්ටකස්ගේ පිරිස වර්ධනය විය
ඉහත ජයග්‍රහණ විසින් ස්පාර්ටකස්ගේ අනර්ඝ උපයශිලිත්වය සනාථ කරන අතර එසේම ඔහු මිට පෙර යුධ අත්දැකීම් තිබී ඇති බවටද කිව හැක
ඔහුගේ කැරළිකරුවන්ගේ යුධ පුහුණුව අඩු වුවත් රෝමන් හමුදාවට -පහරදීමේදී අසාමාන්‍ය උපක‍්‍රම භාවිතා කල අතර සාමාන්‍ය ආයුධ නිපුන ලෙස භාවිතා කළහ
73-72 ශීත ඍතුවදී නව පිරිස පුහුණු කරමින් සන්නද්ධ කරමින් හා ආයුධ වලින් පරිපුරණ වෙමින් ගත කල අතර ඒ අතර නව ප්‍රදේශ අල්ලා ගනිමින්  ඔවුනගේ ප්‍රදේශය වර්ධනය කර ගත්හ
එසේ අල්ලා ගත ප්‍රදේශ අතර නොලා ,නුසරියා,තුරී සහ මෙටාපොන්ටුම් යන නගරද ඇතුලත් විය
මෙම ප්‍රදේශ අතර දුර ප්‍රමාණය නිසා කැරලිකරුවන් ඔවුනගේ නායකයින් වූ ස්පාර්ටකස් හා ක්රික්සස් ගේ නායකත්වය යටතේ කණ්ඩායම් දෙකකට බෙදී ක්‍රියාත්මක විය
72 වසන්ත කාලයේදීකැරලිකරුවන් ඔවුනගේ ශීත කදවුර ඇත හැර උතුරට සංක්‍රමණය වීමට පටන් ගත්හ
එම කාලයේදීම මිට පෙර පරාජයන් වලින් තැති ගැන්මට පත්ව සිටි රෝමන් සෙනෙට් මණ්ඩලය ලුසියස් ගෙල්යන් හා ග්‍රනියස් කොනේලියන් ගේ නායකත්වයන් යටතේ හමුදා කණ්ඩයන් දෙකක් පිටත් කරන ලදී
මෙම හමුදාභට කණ්ඩායම් දෙක මගින් ක්රික්සස්ගේ නායකත්වයෙන් යුත් තිස්දහසක පමණ කැරලිකරුවන් පිරිසක් පරාජය කළහ
නමුත් පසුව ඔවුන් ස්පාර්ටකස් මගින් පරාජයට ලක් විය
මෙම පරාජයන් ඇපියන් හා ප්ලුටර්ච් ගේ පුළුල් ඓතිහසික කරුණු වල එකීනෙකට පරස්පර අයුරින් විස්තර කර ඇත
මෙම නොනවතින කැරැල්ල නිසා රෝමන් සෙනෙට් සභාව තැති ගැන්මට පත්ව සිටි අතර ,රෝමයේ ධනවත්ම පුද්ගලයා වු මාර්කස් ලිසිනියස් ක්‍රරස්සස් මෙම කැරැල්ල නැවැත්විය හැකි එකම පුද්ගලයා ලෙස සෙනෙට් සභාව විසින් පත්කර ගන්න ලදී
ක්‍රරස්සස් විසින් බල ඇණි අටක රෝම සොල්දාදුවන් හතලිස්දහසක පිරිසකට පුහුණුව ලබා දුන් අතර ඔවුන් කටුක ,කුරිරැ හා විනයගරුකවීමට   පුහුණු කර දඩුවම් දීම සදහා වු විනාශකාරී යුද ඒකකයක් නැවත පිහිටු විය
ඒ වනවිට ස්පාර්ටකස් ඇතුළු පිරිස පැහැදිලි කල නොහැකි හේතුන් නිසා ඉතාලියේ දකුණු දෙසට පසුබැස සිට නැවතත් ක්‍රි
71 දී උතුරට සංක්‍රමණය වන්නට පටන් ගත්හ
ක්‍රරස්සස් ඔහුගේ භට කණ්ඩායම් හයක් ප්‍රදේශයේ දේශසීමා වෙත යවා ඔහුගේ නියෝජිත මුමියස් සමග කණ්ඩායම් දෙකක් ස්පාර්ටකස්ගේ පිටු පසින් වරින් වර යෙදවිය
ඔවුන් හට ස්පාර්ටකස් ඇතුළු පිරිසට පහර නොදීමට අණ කල තිබුණු නමුත් ඔවුන් ස්නොචිත අවස්තවක් බලා ස්පාර්ටකස් ඇතුළු පිරිසට ප්‍රහාරයක් එල්ල කළහ
නමුත් මෙම පහර දීමෙන් ජය අත් වුයේ ස්පාර්ටකස්ටය
මෙයින් පසු ක්‍රරස්සස්ගේ හමුදා කිහිප වරක් පහර දී ජයග්‍රහණ ලබාගත් අතර එමගින් ස්පාර්ටකස් ඇතුළු පිරිස තවත් ලුනේනියහි දකුණු දෙසට යොමු කළහ
මෙමගින් ක්‍රරස්සස්ට වැඩි වාසි හිමි විය
71 අවසන් වන විට ස්පාර්ටකස් රේගියම් හි කදවුරු ල සිටියහ
ප්ලුටර්ච්ට අනුව ස්පාර්ටකස් සිසිලියන් මුහුදු මංකොල්ලකරුවන් සමග ඔහු ඇතුළු දෙදහසක පිරිසක් සිසිලි වෙත ගෙන යාම පිලිබදව ගිවිසුමකට එලබ අති අතර  එමගින් ඔහු සිසිලිහි වහල් කැරැල්ලක් ඇති කර තම පිරිස වැඩි කර ගැනීමට බලාපොරොත්තු විය
නමුත් මුහුදු මංකොල්ලකරුවන් විසින් ගෙවීම ගෙන ස්පාර්ටකස් ඇතුළු පිරිස පවා දෙන ලදී
කැරලිකරුවන් විසින් පලායාම සදහා යාත්‍රා තැනීමට උත්සහ ගත බවට සුළු සාධක ඇති අතර නමුත්  ක්‍රරස්සස් විසින් එම උත්සාහයන් නැවත්වීමට පියවර ගත් නිසා ඒවා අත්හැර දමා ඇත
මේ නිසා පසුව ස්පාර්ටකස් ඇතුළු කැරලිකරුවන් රෙගියම් දෙසට පසුබැස ගිය අතර ක්‍රරස්සස්ගේ හමුදාවන්ද ඒ දෙසට පැමිණ රෙගියම් දේශ සන්ධිය හරහා ඔවුනගේ බලකොටු ඉදි කර ගත්හ
මෙලෙස කැරලිකරුවන් වැටලූ ක්‍රරස්සස්ගේ හමුදා ස්පාර්ටකස් ඇතුළු පිරිසට පිටින් පැමිණෙන සැපයුම් මාර්ග ඇහිරිය
මේ කාලයේදීම පොම්පේ හි මහා හමුදාව හිස්පනියහි සිට නැවත පැමිණි සිටි අතර සෙනෙට් සභාව විසින් ඔවුන්හට දකුණු දෙසට ගොස්  ක්‍රරස්සස්ගේ හමුදා සමග සම්බන්ද වීමට අණ කරන ලදී
නමුත් මේ නිසා තමාගේ යුද වියදම් අධික වනු ඇති ක්‍රරස්සස් බිය විය
මේ අතර තුර ස්පාර්ටකස් ක්‍රරස්සස් සමග ගිවිසුමකට පැමිණීමට අසාර්ථක උත්සහයක් ගත් අතර ක්‍රරස්සස් එය ප්‍රතික්ෂේප කල විට ස්පාර්ටකස් ගේ පිරිස කොටස් වලට බෙදී බ්රුටියම් හි පෙටලීය දකුණු කදු දෙසට(වර්තමානයේ ස්ට්රෝන්ගොලි) පසු බසින ලද අතර ක්‍රරස්සස්ගේ හමුදාව ඔවුන් ලුහුබදිමින් පැමිණියහ
රෝම හමුදාවන් ස්පාර්ටකස්ගේ ප්‍රධාන කණ්ඩායමෙන් වෙන් වූ කුඩා කණ්ඩායම් අල්ලා ගැනීමට සමත් වූ අතර ඔවුන් අතර සංයමය නැතිවී තිබූ අතර ඔවුන් කුඩා කණ්ඩායම් වලට කැඩී තනි කණ්ඩායම් වශයෙන් පැමිණෙන රෝමන් හමුදාවන්ට පහර දෙන්නට විය
ස්පාර්ටකස් ඔහුගේ හමුදාවන් නැවත හරවා ඔවුනගේ සම්පුර්ණ ශක්තිය යොදා රෝමන් හමුදාවට පහර එල්ල කල අතර නමුත් ඔවුන්ව වැටලු රෝමන් හමුදාව විසින් කැරලිකරුවන් විශාල ප්‍රමාණයක් සටන් භූමියේදී මරා දමන ලදී
71දී සිදු වූ මම අවසන් සටනේදී ස්පාර්ටකස් පරාජයට පත් වූ බවට පෙනෙන අතර මෙම ප්‍රදේශය වර්තමානයේ සෙනර්චියා දේශ භූමිහි සේල් නදියී දකුණු ඉවුර ආශිත ප්‍රදේශය වන අතර 1899 දී මෙම ප්‍රදේශයෙන් රෝමන් යුගයේ අසිපත් හා යුද ආවරණ සොයා ගෙන ඇත
ප්ලුටර්ච්ට ඇපියන් හා ෆ්ලොරස් යන සියල්ලන්ටම අනුව ස්පාර්ටකස් රෝමන් හමුදාව සමග පැවති අවසන් සටනේදී මිය ගොස් ඇති අතර නමුත් ඇපියන් තව දුරටත් පවසා ඇති පරිදි ස්පාර්ටකස්ගේ සිරුර සොයා ගැනීමට හැකිවී නොමැත
රෝමන් හමුදාව විසින් අල්ලා ගත් හයදහසක පමණ කැරලිකරුවන් පිරිසක් රෝමයේ සිට කැපුවා දක්වා වූ මාර්ගය දෙපස කුරුසවල ඇණ ගැසීමෙන් මරණයට පත් කර ඇත
පුරාතන ඊජිප්තියානු ආගම යනු, බහුදේවවාදමය ඇදහිලි සහ පූජාවිධි සමූහයකින් සමන්විතවූ සංකීර්ණ පද්ධතියක් වූ අතර  පුරාතන ඊජිප්තුමය සමාජයෙහි සංඝටනීය කොටසක් විය
ස්වභාවධර්මය තුල වැඩසිටි සහ ස්වභාවධර්ම බලවේගයන් පාලනය කල බවට ඔවුන් විශ්වාස කල බොහෝ  දෙවිවරුන් හා සමගින් පැවැති  ඊජිප්තියානුවන්ගේ අන්තර්-සම්බන්ධතාවය මත එය කේන්ද්‍රගත වී තිබුණි
විශ්වයෙහි ක්‍රමතාවය පවත්වාගෙන යෑමට එතුමන්ට හැකි වන පරිදී, පූජාවිධි  සහ පූජාවන් ඔස්සේ දෙවිවරුන්ට පහසුකම් සැපයීමට පාරාවෝවරු බැඳී සිටි අතර, ඔහුගේ ජනතාව සහ දෙවිවරුන් අතර අතරමැදියා ලෙසින් පාරාවෝවරයා ක්‍රියා කලේය
ඊජිප්තියානු ඉතිහාසය තුලදී ජනප්‍රිය ආගමික සම්ප්‍රදායයන් වඩාත් ප්‍රමුඛත්වයක්  ලැබුවේ පාරාවෝවරයාගේ සමාජ තත්ත්වය හා පිලිගැනුම අවරෝධනයට පත්වීම හා සමගිනි
අනෙක් වැදගත් අංගයන් වූයේ මරණින් මතු ජීවිතය පිළිබඳ විශ්වාසය සහ  අවමංගල්‍යමය චාරිත්‍ර වූහ
කිසියම් විශේෂිත දෙවිවරුන්ගේ වැදගත් කම උච්චාවචනය වීම සහ ඔවුනතර පැවැති දුර්වාබෝධ සම්බන්ධතා විතැන්වීම අනුව ආගමික විශ්වාසයන්හී විස්තර   කාලය අනුව වෙනස් විය
දේවධර්මවේදයෙහි කෙටි කාලසීමාවක් තුලදී ඇකටාට්න් පාරාවෝවරයා විසින් ප්‍රඥාපනය කෙරුණු පරිදී, ආට්න් නම්වූ එක් තනි දෙවිවරයෙක් විසින් සාම්ප්‍රදායික දේවමණ්ඩලය ප්‍රතිෂ්ඨාපනය කෙරිණි
දේවධර්මවේදය
"පුරාතන ඊජිප්තු ආගම" ලෙසින් දැනට හැඳින්වෙන විශ්වාස සහ පූජාවිධි,  ඊජිප්තියානු සංස්කෘතියෙහි සෑම පාර්ශවයක් තුලම සංඝටනීය ලෙසින් පැවතිණි
ඔවුන්ගේ භාෂාව තුල ආගම පිළිබඳ නූතන යුරෝපියානු සංකල්පය හා අනුරූප වන එකදු පදයක් හෝ දැක ගත නොහැක
පුරාතන ඊජිප්තියානු ආගම,  ඒකාශ්මික ආයතනයක්  නොවූ අතර, මිනිස් ලෝකය සහ දිව්‍යමය ලෝකය අතර අන්තර්ක්‍රියාව පිළිබඳ පොදු අභිසරණය වෙතින් බැඳී තිබුණු,  මහත් පුළුල් සහ වෙනස්වන විශ්වාස සහ පරිචයන් සමූහයකින් සමන්විත වී තිබුණි
දිව්‍යමය රාජ්‍යය තුල වැජඹුනු දෙවියන්ගේ ගුණාංග, ඔවුන් ජීවත්වූ ලෝකයෙහි ගුණාංග ඊජිප්තියානුවන් විසින් තේරුම්ගන්නා ලද ආකාරය සමගින්  නොබිඳිය හැකි ලෙසින් වෙලී බැඳී පැවතිණි
දෙවිවරු

ස්වභාවධර්මයෙහි සිදුවන සංසිද්ධින්, දිව්‍යමය බලවේගයන් තුලින් සහ ඒවා මගින් සිදුවන බවට ඊජිප්තියානුවෝ විශ්වාස කලහ
මෙම දේවාත්වාරෝපිත බලවේගයන් අතර මූලධාතු, සත්ත්ව ගුණාංග, හෝ  දුරවබෝධ බලවේගයන් වූහ
ස්වභාවධර්මයෙහි සහ මිනිස් සමාජයෙහි සියළු පාර්ශවයන් හා සමගින් සහසම්බන්ධිත දේව මණ්ඩලයක් පැවතුණු බවට ඊජිප්තියානුවෝ විශ්වාස කළහ
ඔවුන්ගේ ආගමික භාවිතයන් විසින් උත්සාහ කෙරුණේ, මෙම සංසිද්ධීන් පෝෂණය කොට සහ අස්වස්සවා ඒවා මිනිස් වාසියට හරවා ගැනුම සඳහා විය
මෙම බහුදේවවාදී පද්ධතිය අතිශයින් සංකීර්ණ වූයේ, සමහරක් දෙවිවරුන් බොහෝ විවිධ විද්‍යාමානවීම් සහිතව වැඩසිටි බවක් විශ්වාස කෙරුණු නිසාත්, සමහරක් සඳහා බහුවිධ මිථ්‍යාවේදීමය භූමිකාවන් තිබුණු නිසාත්ය
මෙයට ප්‍රතිවිරුද්ධ වශයෙන්, සූර්යයා වැනි බොහෝ ස්වභාවික බලවේගයන් අනුසාරයෙන් බහුවිධ දෙවිවවරු වැඩ සිටියහ
මෙම ප්‍රකීර්ණක දේව මණ්ඩලය තුල, විශ්වයේ අත්‍යවශ්‍යයික භූමිකාවක් දැරූ දෙවිවරුන්ගෙන් සිට ඉතා සීමිත හෝ ප්‍රාදේශීය ක්‍රියාකාරකම් සහිතවූ සුළුතර දෙවිවරුන් හෝ "භූතයන්" හෝ  දක්වා විවිධත්ව පරාසයක් විය
විදේශීය සංස්කෘතින්ගෙන්  අපත්‍යීකරණය කෙරුණු දෙවිවරුන්ද එහි අඩංගු වී තිබෙන්නට ඇති අතර මිය යෑමෙන් පසුව දිව්‍යමය බවක් ආරූඨ වන බව විශ්වාස කෙරුණු පාරාවෝවරුන් සහ කලාතුරකින් ඉමෝටෙප් වැනි ප්‍රමුඛ ගණයේ සාමාන්‍ය වැසියන්ද දේවාත්වාරෝපිත විය හැකිව තිබූ බැවින් සමහරවිට මනුෂ්‍යයන්ද එහි අඩංගුව තිබෙන්නට ඇත
ආශ්‍රිත

පුස්තක නාමාවලිය

  තුල
අසංස්ථිත උපන්‍යාස ආකෘතීන් සහිත ලිපි
ආචාර්ය ජයන්ත ලාල් රත්නසේකර  (ඉංග්‍රීසි
Jayantha Lal Ratnasekara) යනු  උප කුලපති ඌව වෙල්ලස්ස විශ්ව විද්‍යාලය බදුල්ල වරයායි
ජයන්ත ලාල් රත්නසේකර  කොළඹ නාලන්දා විද්‍යාලයයේ ආදි සිසුවෙකි
අජිත් රත්නසේකර (ඉංග්‍රීසි
Ajith Rathnasekara) යනු  සම කළමනාකාර අධ්‍යක්ෂ Kandy | Uptown ඇඟලුම් ප්‍රදර්ශනාගාර ව්‍යාපාර ආයතනය
ජීවන සටහන් 

අජිත් රත්නසේකර  කොළඹ නාලන්දා විද්‍යාලයයේ ආදි සිසුවෙකි
ආශ්‍රිත

 නුවර ගිහින් kandy හෙව්වට වැඩක් නැහැ

 

 කොළඹ නාලන්දා විද්‍යාලයයේ ආදි සිසු වෙළඳ ව්‍යාපාර නියමුවන්

 
චරිත කතා
ශ්‍රී ලාංකිකයෝ
ආදි නාලන්දියයෝ
ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයෝ
ලාංකික සිංහලයෝ
මාස්ටර් නන්ද සිරිවර්ධන (ඉංග්‍රීසි
Nanda Siriwardene) යනු කලු පටි ශූරී කියොකුෂින් කරාතේ ක්‍රීඩාවේ සහ යෝගා කලාවේ ශ්‍රී ලංකා පුරෝගාමී සහ ප්‍රවීණ උපදේශකයායි
ජීවන සටහන් 

නන්ද සිරිවර්ධන  නාලන්දා විද්‍යාලය, කොළඹහි ආදි සිසුවෙකි
ආශ්‍රිත

 සටන් ගුරු නන්ද සිරිවර්ධන

 මම අදටත් ඕනෑ කෙනෙකුට චැලෙන්ජ් කරනවා

 Nanda Sri Hatha Yoga Institute 

 KYOKUSHIN KAI KAN - Sri Lanka 

කොළඹ නාලන්දා විද්‍යාලයයේ ආදි සිසු ක්‍රීඩකයින්

 

චරිත කතා
ශ්‍රී ලාංකිකයෝ
ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයෝ
ලාංකික සිංහලයෝ
ආදි නාලන්දියයෝ
රඹුටන් (/rmˈbuːtən/
වර්ගීකරණ නාමය
Nephelium lappaceum) මධ්‍යම ප්‍රමාණයේ-විශාලත්වයෙන් යුත්  Sapindaceae ගණයට අයත් නිවර්තන ශාකයකි
මෙම ශාකය කෑමට සුදුසු පළතුරක් නිපදවන බව නමෙන්ම සාක්ෂි දරයි
රඹුටන් වල නිජබිම මැලේ-ඉන්දුනීසියා (Malay-Indonesian) ප්‍රදේශ වේ, නිවර්තන ආසියාව  (Southeast Asia) පුරාවට මෙම ශාකය පැතිර තිබේ
මෙම පලතුර කෑමට සුදුසු නිවර්තන පලතුරු ( tropical fruits) වන    ලිචී( lychee),ලෝගන්( longan),මැමන්සිලෝ( mamoncillo) වලට නෑකම් කියයි
නිරුක්තිය 
'රඹුටන්' යන නාමය මැලේ-ඉන්දුනීසියානු භාෂාවේ ( Malay-Indonesian languages)  එන රම්බුට්(rambut)  "කෙඳි", (ලෙල්ලේ ඇති විශාල සන්ක්‍යවකින් යුක්තවන)පදය, නාම පද නිර්මාණය කරන උපසර්ගයක් වන "an" සමග එක්ව සෑදී තිබේ
වියෙට්නාමයේ   chm chm ("ව්‍යාකුල කෙඳි") ලෙල්ල පුරා ඇති කෙඳි නිසා එම නම භාවිතා වේ
ආරම්භය හා ව්‍යාප්තිය 
දකුණු ආසියාවේ නිවර්තන ප්‍රදේශවලට උරුම වූ රඹුටන් පොදුවේ අවට කලාපයේ සෑම රටකම වැවේ
එහි සිට ආසියාව, අප්‍රිකාව,  Oceania සහ මධ්‍යම ඇමෙරිකාව දක්වා ව්‍යාප්තවිය
විවිධ අවේනික වර්ග, වනගත හා වගා ලෙස ඉන්දුනීසියාවේ හා මැලේසියාවේ බහුලව  දැකගත හැක
13 වන හා 15 වන සියවස්වල අරාබි වෙළදුන්, ඉන්දියානු සාගරයේ වෙළදාමේ ආදිපත්‍ය රදවා තිබු අතර ඔවුන් සන්සිබරයේ(Zanzibar) සහ පෙම්බාවේ(Pemba) නැගෙනහිර අප්‍රිකාවේ(East Africa) රඹුටන් හඳුන්වා දීමට කටයුතු කර ඇත
ඉන්දියාවේ සමහර ප්‍රදේශවල සුළු වශයෙන් පමණක් රඹුටන් ව්‍යාප්තව පවතී
19 වන සියවසේදී ලන්දේසීන් විසින් රඹුටන් ඔවුන්ගේ කොලනි බවට පත්ව තිබු ගිනිකොනදිග ආසියාවේ සහ දකුණු ඇමරිකාවේ සරිනෙම්(Suriname) වලට හදුන්වා දී ඇත
පසුව ශාකය ඇමරිකාවේ නිවර්තන ප්‍රදේශයට පැතිරුනි, තවද කොලොම්බියාවේ මුහුදුබඩ පහත් ප්‍රදේශවලත්, ඉක්වදොරයෙත්, හොන්ඩුරාස් වලත්, කොස්ට රිකාවෙත්, ත්රිනිද්‍රඩ් සහ කියුබවෙත් රෝපණය කර ඇත
1912දී ඉන්දුනීසියාවෙන් පිලිපීනයට හදුන්වාදී ඇත
තවද 1920 ඉන්දුනීසියාවෙ, 1930 මලය වල හදුන්ව දී තිබුනත් 1950 වනතුරු පැතිරීම සිමිත විය
එක්සත් රාජධානියේ ගිනිකොන පෙදෙසට ජාවා වලින් 1906දි ආනයනය කරනලද බීජ මගින් රඹුටන් වගාව හදුන්ව දීමට ගිය අවස්ථාවන් අසාර්ථක විය, නමුත් පියෝටෝ රිකෝ (Puerto Rico) හිදී සාර්ථක විය
සටහන 

රඹුටන් 12-20m උසකට වැවෙනා සදාහරිත ශාකයකි
පත්‍ර එකාන්තරිකව  10–30 cm දිගින්, දෙපස්ව, කිනිත්තකට 3-11 ක් වන ලෙස, සැමපත්‍රයක්ම සම්පුර්ණ මායිම සැලකුවිට පිළිවලින්  5–15 cm පළල් සහ 3–10 cm විශාලත්වයෙන් වේ
මල් ඉතාම කුඩා වනඅතර, 2.5–5 mm, පෙති රහිත, මල්ඩලාකාර, ලිහිල්ව බැඳුනු මල් පොකුරු(15–30 cm පළල්) ලෙස හටගනී
රඹුටන් ශාකය පිරිමි (සරෙනුක මල් පමණක් නිපදවන සහ, එමනිසා, ඵල හට නොගන්නා), ගැහැණු(ක්‍රියාකාරී ගැහැණු මල් පමණක් නිපදවන), හෝ ද්වීලින්ගික(ගැහැණු මල් වැඩි ගණනක් නිපදවන අතර සුළු ලෙස පිරිමි මල් නිපදවන) ලෙස වර්ගකල හැක
ඕවල් හැඩයෙන් යුත් ඇටයට පිටතින් රවුම් ආකාරයෙන් ඵලය පිහිටයි
3–6 cm (කලාතුරකින් 8 cm) දිගින් සහ 3–4 cm පළලින් ,ලිහිල්ව එල්ලා වැටුන ගෙඩි 10-20 අතර ප්‍රමාණයෙන් යුත් පොකුරක් ලෙස හටගනී
ඉදුනු පසු ලෙල්ල රතු පැහැයෙනුත් (කලාතුරකින් තැඹිලි හා කහ), නැවෙන සුළු කෙඳි වලිනුත් සමන්විත වේ
පලතුරේ මදය, බීජ කවචමය ඉතාමත් රසින් යුතුවන අතර සුදු හෝ ලා රෝස පැහ වේ, තවද මෘදු ආම්ලික රසය මිදි වල රසය සිහිකරවයි.

සෑම රඹුටන් බීජයක්ම ඔපදමනලද දුඹුරු පැහැයක් ගන්නා අතර, ප්‍රමාණයෙන් 1–1.3 cm වේ
තවද, අභ්‍යන්තරය සුදු පැහැයෙන් යුක්ත වෙයි
ඇටය මැද මෘදු වන අතර සංතෘප්ත සහ අසන්තෘප්ත මේද සම ප්‍රමාන වලින් අඩංගු වේ, ඇටය සමහරවිට උයා අහාරයට ගනී
ලෙල්ල ඉවත්කර රඹුටන් නැවුම්ව හෝ උයා අහාරයට ගනී
පළමුව මිදී වැනි මස් සහිත කොටස,පසුව බීජය ආහාරයට ගන්න නිසා  කිසිවක් අපතේ නොයයි
පරාගනය 
සුවදැති රඹුටන් මල් වලට මීමැස්සන් ඇතුළු බොහොමයක් කෘමීන් ආකර්ෂණය වෙයි
ප්‍රධාන පරාග පොෂකයින් වන්නේ මැස්සන් (Diptera), මීමැස්සන් (Hymenoptera), සහ කුඹින් (Solenopsis) ය
මැස්සන් අතරෙන් Lucilia spp
වර්ගය බහුලව දායක වෙයි, මීමැස්සන් විශේෂ අතරින් honey bees (Apis dorsata සහ A
cerana) සහ stingless bee වර්ගය Trigona ප්‍රධාන වශයෙන් ආකර්ෂණය වෙයි
ඇසපි සේරනා (A
cerana) ජනපද වාසීහු රඹුටන් මල් වල යවසනය වෙමින් මී පැණි විශාල ප්‍රමාණයක් නිපදවයි. මීමැස්සන් මල් මත යවසනය වෙමින් මල්පැණි ලබාගන්න විට පිරිමි මල්වල කලංකය මත දැවටෙයි, එවිට ඇලෙන සුළු පරාග බොහෝ ප්‍රමාණයක් ඔවුන්ගේ අගේ තැවරේ
ඔවුන් ගැහැණු මල් මතට යනවිට ඇඟේ තැවරුණ පරාග සුළු ප්‍රමාණයක් දැකගත හැක
පිරිමි මල් උදැසන 6 ට පිපුනත් A
cerana මීමැස්සන් විශේෂය මල් මත යවසනය වන්නේ උදැසන 6ත් 11ත් අතර කාලයේදීය
ඉන්පසු හිටිහැටියේම  ඔවුන් නික්මයයි
තායිලන්තයේ කුඩා පරිමානයේ රඹුටන් වගා වල පරාගනයට නිර්දේශිත කෘමින් විශේෂය A
cerana මීමැස්සන්  වේ
එහි රේණු සහිත ස්වභාවය පරාග කෘමීන්ගේ ඇඟ මත දවටී ගැහැණු මල් මතට ගෙනයාමට උපකාරී වෙයි
නිෂ්පාදනය 
රඹුටන් ශාකය විශේෂයෙන් තෙත් වියලි දකුණු ආසියාතික කලාපයට අයත්, සාම්ප්‍රදායිකව වගාකරන, විශේෂයෙන් ඉන්දුනීසියාවේ, මැලේසියාවේ සහ තායිලන්තයේ බෝගයකි
එය ගෙවතු වගාවක් ලෙස බොහෝදෙනා වගාකරන අතර ආර්ථික වාසි සදහා සුළු පිරිසක් වග කරයි
දකුණු ආසියාවේ බොහෝදෙනෙක් හොදින් හදුනන පළතුරක් වන රඹුටන් නිවර්තන ප්‍රදේශ වන අප්‍රිකාවේ,කැරිබියන් දූපත්වල, කොස්ට රිකාවේ, හොන්දුරසාවේ, පැනමවේ, ඉන්දියාවේ, පිලිපීනයේ, සහ ශ්‍රී ලංකාවේ බහුලව දැකිය හැක
මීට අමතරව ඉක්වදෝරයේ රඹුටන්, achotillo නාමයෙන් හදුන්වන අතර පියෝටෝ රිකෝ දූපත් වලද නිෂ්පාදනය කරයි
තායිලන්තය රඹුටන් වගාකරන රටවල් අතරින් ඉදිරියේම සිටී. 2005 වර්ෂයේ දත්ත වලට අනුව,ඒ රඹුටන් ටොන් 588,000ක් (55.5%), දෙවනුවට ඉන්දුනීසියාව, ටොන් 320,000ක් (30.2%), අනතුරුව මැලේසියාව ටොන් 26,300ක් (11.9%) සමග, මෙම රටවල් තුන ලෝක රඹුටන් නිෂ්පාදනයෙන් 97%කට හිමිකම් කියයි
තායිලන්තයේ ප්‍රධාන වගා මද්‍යස්ථානය සුරට් තානි පළාතේ ඇත
ඉන්දුනීසියාවේ ප්‍රධාන නිෂ්පාදන මධ්‍යස්ථානය ඉන්දුනීසියාවේ බටහිර ප්‍රදේශය වන ජාවා, සුමාත්‍රා සහ කලිමන්ටන් ප්‍රදේශවල වෙයි
ජාවා වල මහා ජකර්තා, බටහිර ජාවා ගම්මානවල ඇති ඔර්චාර්ඩ් සහ පෙකරගන් යන වතු කොලනි සමයේදී පවා රම්බුටන් නිෂ්පාදනය කල බවත්,එහි වෙළද කේන්ද්‍ර ලෙස පසර් මින්ග්ගු,දකුණු ජකර්තාව යොදාගත් බවත් සඳහන් වෙයි
රඹුටන් නිෂ්පාදනය වේගයෙන් ඔස්ට්‍රලියාවේ ඉහල යන අතරම 1997දී හවායි වල ප්‍රධාන පලතුරු  නිෂ්පාදන තුනෙන් එකක් විය
සාමාන්‍යයෙන් රඹුටන් නෙලගත්පසු නැවුම් බවෙන් අලෙවි කරයි, තවද ජෑම් සහ ජෙලි නිෂ්පාදනයටත්, ටින් කල ද්‍රව්‍යක් ලෙසත් අලෙවි කරයි
සදාහරිත රඹුටන් ශාකය ඉදුනු රඹුටන් වලින් බරවූ පසු ඇතිවන වර්ණවත් බව පරිසරයට ඉතා අලංකාරයක් එක් කරයි
ඉන්දියාවට රඹුටන් තායිලන්තයෙන් ආනයනය කරයි
ඒ වගේම ඉන්දියාවේ පතනම්තිට්ට දිස්ත්‍රීක්කයේ හා කේරල දකුණු ප්‍රාන්තයේ වගා කෙරේ
රඹුටන් ඍතුවිරාම පළතුරක් නොවේ — එය ශාකය මතදී පමණක් ඉදෙන පලතුරකි, ඵල නෙලීමෙන් පසු ඉදීමට අවශ්‍ය ශාක හෝමෝන, එතිලීන් වර්ග නිෂ්පාදනයට ඇති හැකියාව නැතිවී යයි
වගාව 
රඹුටන් නිවර්තන කලාපිය උණුසුම් දේශගුණයට  22–30 C සහ 10 C ට අඩු උෂ්ණත්ව වලට සංවේදී වේ
වාණිජ වශයෙන් සමකයට 12-15 ප්‍රදේශ වල වර්දනය වේ
මෙම ශාක මුහුදු මට්ටමේ සිට  උස් ප්‍රදේශවල, පසේ ගැඹුරටම යාහැකි, මැටි ලෝම හෝ වැලි ලෝම කාබනික ද්‍රව්‍යයෙන් පොහොසත්, විශිෂ්ට ජලාපවාහන පද්දතියක් ඇති ප්‍රදේශවල සාර්ථකව වර්නධය වේ
රඹුටන් ශාකා බද්යධන්, වායු අතුබැඳීම්, සහ අංකුර බද්ධයන්
ප්‍රධාන වශයෙන් ඇඹුල් රසයෙන් යුත් රඹුටන් වල බීජ ව්‍යාප්තියෙන් රෝපණය වෙයි
බද්ධ ශාක වසර දෙක තුනකින් පලදරන අතර උපරිම අස්වැන්නක් සඳහා වසර 8-10 කාලයක් ගතවෙයි
බීජ වලින් වගා කෙරෙන ශාක වසර පහ හයකින් ඵල දැරීම සිදුකරයි
සමහර වාණිජ වගාවන් වල බීජ කවචය බීජයට එකතුවී පවතී, "නිදහස්ආර" වගාවන් වලට වැඩි අවස්තාවක් පවතී
සාමාන්‍යයෙන්, පලතුර තුල ලා දුඹුරු පැහැයට හුරු බීජයක් පවතී, එහි අඩංගු අධික සාන්ද්‍රනයෙන් යුත්  මේද හා තෙල්(ප්‍රාථමික ඔලෙයික් අම්ලය සහ ඇරකිඩොනික් අම්ලය) ව්‍යාපාරවලට ඉතා අගනේය, එමෙන්ම ආහාර පිසීමටත් සබන් නිෂ්පාදනයෙදීත් භාවිත කෙරේ
රඹුටන් මුල්, පොතු, සහ කොළ දේශීය වේදකමදී ඖෂධ ලෙස යොදාගනී  තවද ඩයි වර්ග නිෂ්පාදනය සඳහාද භාවිතා කෙරේ
සමහර ප්‍රදේශවල,රඹුටන් ශාකය වසරකට දෙවරක් ඵල දරයි,ඒ වැසි සමයට පසු කාර්තුවේ හා ශීත ශිතුවට පෙර සමයේදී, සහ කෙටි සමයක් වන වසන්ත සමයට පසු හා ගිම්හාන සමයට පෙර කාල වලයි
කොස්ට රීකා වැනි ප්‍රදේශ වල වසරකට එක්වරක් පමණක් ඵල දරයි, ඒ අප්‍රේල් මාසවල ලැබෙන වර්ෂාවත් සමග මල් හටගැනීම ආරම්භ වී, අගෝස්තු සැප්තැම්බර් මාසවලදී ඵල ඉදීම සිදුවේ
රඹුටන් පලතුර ශකයේදීම ඉදිය යුතුයි, එවිට ඒවා කාර්තු තුන හතරකදී නෙලාගනු ලබයි
ඉදුනු නැවුම් ඵලතුරු ඉක්මනින් තැලෙන සුළු වන අතර එහි ලෙල්ලට පවතින්නේ සුළු ආයු කාලයකි
සාමාන්‍ය වශයෙන් ගහකින් රඹුටන් ගෙඩි 5000-6000(ශාකයකට 60–70 kg හෝ130–155 lb) ක් හෝ ඊට වැඩි ප්‍රමාණයක් ලබාදෙයි
තරුණ ශාකවල ඵලදාවා හෙක්ටයාරයකට ටොන් 1.2ක් (අක්කරයකට ටොන් 0.5ක්) පමණ ලබාදෙන අතර පරිනත ශාක හෙක්ටයාරයකට ටොන් 20ක් (අක්කරයකට ටොන් 8ක්) දක්වා ප්‍රමාණයක් ලබාදෙයි
හුවාවේ වල, වගාකරන ලද හෙක්ටයාර 38න් 24ක් (අක්කර 95න් 60ක්) 1997දී ටොන් 120ක අස්වැන්නක් ලබාදී ඇත
පලතුරු වත්ත නිසි ප්‍රමිතියෙන් කළමනාකරණය කළහොත් වැඩි අස්වැන්නක් ලබාගත හැක
ඒ නිසි පරාගනයෙන් සහ වැඩි ඵලදාවක් ලභාදෙන ප්‍රභේධ සංයුක්ත වගාවන් තුලින් වර්ධනය කෙරේ
බොහෝ වාණිජ වගාවන් ද්වී ප්‍රභේධ වේ
ක්‍රියාකාරී ගැහැණු ශාක වගා කරන වගාවන් තුල පිරිමි ශාක පැවතීම අත්‍යවශ්‍ය වේ
ද්වීලිංග ක්ලෝන මගින් ක්‍රියාකාරී ගැහැණු මල් ඉතා ඉහළ ප්‍රමාණයක් සහ පරාග නිෂ්පාදනය කරන මල් ඉතා අඩු සංක්‍යාවක්නි ෂ්පාදනය කරයි
පරාග පමණක්  නිපදවන පිරිමි ශාක කලාතුරකින් දක්නට ලැබේ
3000 කට අධික  සුදු පැහැයට හුරු  මල් හටගන්නේ එකට බැඳුනු පිරිමි මල් කිනිති වලයි, ඒවගෙන් සියල්ලකම පරාගධානි 5-7 ප්‍රමාණයක්ද අක්ක්‍රීය ඩිම්භ කෝෂයක්ද පිහිටයි
පිරිමි මල් වල කහ පැහැති මධු කෝෂ සහ රේණු 5-7 ප්‍රමාණයක් පිහිටයි
කහ පැහැයට හුරු මල් 500ක් පමණ ද්වීලින්ගික එකට බැඳුනු මල්පොකුරු වල හටගනී
සෑම මලකම පරාගකෝෂ 6ක්, සාමන්යෙන් ද්විඛණ්ඩිකීය කලංකය, සහ ශාකා දෙකටම(කෝෂ්ඨය) එක් ඩිම්භයක් වශයෙන් පවතී
මල් එක් දිනකින් පමණ බිමට වැටෙයි, නමුත් පරාග බැහැර කරන්නේ නම් ටික කලක් පවතී
තායිලන්තයේ, රඹුටන් ගස් ප්‍රථමයෙන්  Surat Thani හා Ban Na San ප්‍රදේශ වලදී  1926 චීන මැලේ ජාතික කේ. වොන්ග් විසින් රෝපණය කර ඇත
අගෝස්තු අස්වැන්න නෙලනවත් සමගම වාර්ෂික රඹුටන් පොලක් පැවැත්වෙයි
මැලේසියාවේ රඹුටන් මල්, වැසි රහිත වියලි කාලයන් වන මාර්තු සිට ජුලි දක්වා කාලයේත් ජුනි සිට නොවැම්බර් දක්වා කාලයේදීත් දැකිය හැක
විවිධ ප්‍රදේශ වලට අනුව මල් හටගන්නා කාල වෙනස් වෙයි
සියල්ලම නොවුනත් මල් බොහොමයක් උදයේ විකසිත වේ
සෑම දිනකදීම එක් එක් ප්‍රභේධ වලට අයත්න් කාන්තා මල් 100 කට ආසන්න ප්‍රමාණයක් විකසිත වෙයි
මූලික ඵල දැරීම 25% ළඟා විය හැක, නමුත් අධික පාතනොපලනය නිසා අස්වැන්න ලබාගත හැකි වන්නේ 1%-3% අතර ප්‍රමනයකිනි
මල් හටගැනීමෙන් සති 15-18 කාලයකදී ඵල ලබාගත හැක
ශ්‍රී ලංකාව තුල රඹුටන් ප්‍රධාන වශයෙන් කුඩා ගෙවතු වගාවන් ලෙස පවත්වාගෙන යයි
මල්වාන,කැලණි ගඟ නිම්නයේ පිහිටි සුන්දර  ගම්මානයකි,එහි රඹුටන් පළතුරු වතු වගාවක් ලෙස  ජනප්‍රියයි
ඔවුන්ගේ අස්වැන්න මැයි, ජූනි, ජූලි මාස වලදී වෙළඳ පොලට පැමිණෙයි
එම කාල වලදී කොළඹ නගරයේ වීදි දිගේ සෘතු වෙළෙඳුන් තම අස්වැන්න සමග දැකගැනීම සුලභ දසුනකි
බිබිල, මැදගම, සහ මොණරාගල යන ප්‍රදේශ වල ජනවාරි සහ පෙබරවාරි මාස තුලදී අවාරයේ රඹුටන් අස්වැන්න ලබාදෙයි
පිරිමි සහ ගැහැණු මල් දෙවර්ගයේම යන්තමින් මිහිරි සුවඳ කැටි වන අතර ඩිම්බකෝෂ පාදමේ  ක්‍රියාකාරී මල් පැණි ඇත
ගැහැණු මල් පිරිමි මල් වඩා තුන් හතර ගුණයක් වැඩියෙන් මල් පැණි නිෂ්පාදනය කරයි
මල් පැණි වල සීනි සාන්ද්‍රණය 18% ක් සහ 47% ක් අතර පරාසයක් ගන්නා අතර එම ප්‍රමාණයන් මල් අතර සමාන වේ
රඹුටන් මැලේසියාවේ මී මැස්සන් සඳහා වැදගත් මල් පැණි මූලාශ්රක් වේ
ක්‍රියාකාරී ගැහැණු මල් බොහොමයක පරාගධානිය නැති නිසා පර පරාගනය සිදුකරයි
විසංයෝගතාව සමහර වගා වල  සිදු කළත්, රඹුටන්, ලිචී(lychee) මෙන් පරාගනය කෘමීන් මත රඳා පවතී
මැලේසියාවේ ගැහැණු මල් වලින් 1% ක් පමණක් ඵල ලබාදේ, අතින් කරන්න වූ පරගනයෙන් 13% ක් ඵල දරන අතරම මලු කරන ලද මල් ඵල ලබා නොදේ
පිරිමි හෝ ද්විලිංග මල්(ගස්) නිවැරදි පරගනයේදී පවිත්‍රතාවය රැකගත යුතුයි
මෙ අනුව ස්වභාවික තත්ත්වයන් යටතේ පරාගණය හා පලතුරු සීමාවීම, පිරිමි සහ ගැහැණු මල් අතර හරස් පරාගනයේ අවශ්‍යතාව පැහැදිලි කරයි
වගා වර්ග 

නිවර්තන ආසියාව පුරාවට වගාවන් 200කට අධික ප්‍රමාණයක් තෝරාගත් ක්ලොනයන්ගෙන් සාර්ථකව සංවර්දනය කර ඇත
මෙම බොහෝ වගා ද සංයුක්ත වර්ධනයක් සඳහා තෝරා ගනු ලැබේ, පහසු අස්වැන්න සඳහා මීටර් 3-5 ක් පමණක් උසකට වර්ධනය කරගනී
ඉන්දුනීසියාවේ රඹුටන් වගා 22ක් හොඳ තත්වයේ හඳුනා ගන්නා ලදී, ප්‍රධාන පෙළේ වාණිජ වගාවන් පහක් සමග
'Binjai', 'Lebak Bulus', 'Rapiah', 'Cimacan' සහ 'Sinyonya', ඇතුළු තවත් ජනප්‍රිය වගා 'Simacan', 'Silengkeng', 'Sikonto' and 'Aceh kuning' සමග
මාලයේ, වාණිජ වග වර්ග ලෙස 'Chooi Ang', 'Peng Thing Bee', 'Ya Tow', 'Azimat', and 'Ayer Mas' ගතහැක
නිකරගුවාවේ, ඒකාබද්ධ ලෝක සහන-යුරෝපා සංගමය මගින් ගොවීන් 100 කට වැඩි ප්‍රමාණයකට  2001 දී Ascociación Pueblos en Acción Comunitaria වැනි සංවිධාන හරහා බීජ පැල බෙදා දෙනලදී
මෙම ගොවීන්ගෙන් සමහරක් 2005-2006 වනවිට වේගයෙන් සන්වර්ධනයවී  තමන්ගේ ගස්වලින් ලබාගත්  පළමු අස්වැන්න දේශීය වෙළදපොලට නිකුත් කිරීමට සමත්විය
පිලිපීනයේ, රඹුටන් වගාවන් ඔවුන්ගේ බීජ අනුව වර්ගීකරණයට ලක් කෙරේ
සාමාන්‍ය රඹුටන් වලින් ඇටය ඉවත්කිරීම පහසු නොවේ, නමුත් මස් රඹුටන් ('Maharlika Rambutan') වලින් පහසුවෙන් පිරිසිදුව ඇටය වෙන්කරගත හැක
මෙම වර්ග දෙකේ ප්‍රමාණයන් හා රසයන් සර්වසම වේ, නමුත් 'Maharlika Rambutan' (මස් රඹුටන්) වැඩ ජනප්‍රිය මෙන්ම මිලෙන්ද අධික වේ
පෝෂ්‍ය පදාර්ථ සහ ශාක රසායනික ද්‍රව්‍ය 

රඹුටන් වල විවිධ පෝෂ්ය පදාර්ථ සුළු ප්‍රමාණයන්ගෙන් අඩංගු වේ, දිනකට 100 g ආහාරයට ගතහොත් එහි දලවශයෙන් manganese 16%ක් අන්තර්ගත වේ (දකුණු පස වගුව
දත්ත ටින්කල පලතුරු සිරප් සදහා පමණක් වේ
ටින් නොකළ පලතුරු වල විවිද පෝෂ්‍ය පදාර්ථ අඩංගු විය හැක)
ඇට සහිත පළතුරක් වන රඹුටන් පලතුරේ මස් සහිත ආහාරයට ගන්න කොටසේ සැලකිය යුතු polyphenol අන්තර්ගත නොවේ,[15] නමුත් එහි වර්ණවත් ලෙලි ප්‍රදේශයේ විවිධ ෆීෙනෝලීය අම්ල,  syringic, coumaric, gallic, caffeic හා ellagic අම්ල කෘතීම ප්‍රතිඔක්සිකාරක ක්‍රියාකාරකම් දක්වයි.[16][17] රඹුටන් බීජ වල පිළිවෙලින් arachidic (34% ක්) සහ oleic (42%) වැඩි මේද ප්‍රමාණයක් අඩංගු වේ
තවද සංතෘප්ත හා අසංතෘප්ත මේද අම්ල සමාන ප්‍රමානවලින්අ ඩංගු වේ
රඹුටන් පළතුරේ ඇති මිහිරි සුවඳ beta-damascenone, vanillin, phenylacetic අම්ලය සහ cinnamic අම්ලය ඇතුළු විවිධ වාෂ්පශීලී කාබනික සංයෝග මගින් උපද්දවා ගත හැක
ගැලරිය

මෙයද බලන්න 
 Korlan
 Longan
 Lychee
 Mamoncillo
 Pulasan

මූලාශ්‍ර
ලිප්ටන් යනු  යුනිලීවර් සමාගම සතු තේ වෙළඳ නාමය වේ
මෙම සමාගම තේ මත පමණක් අවධානය යොමු කිරීම සදහා ආර්ගිල් ෆුඩ්ස් සමාගම වෙත විකිණිමට පෙර  එක්සත් රාජධානියේ සුපිරි වෙළඳ සැල් ජාලයෙ කොටසක් විය
පසුව මෙම සමාගම එහි නිර්මාතෘ තෝමස් ලිප්ටන්ගෙ  නමින්  නම් කර තිබේ
පානය කිරීමට  සූදානම්  වූ බීම වර්ග , යුනිලීවර් සහ පෙප්සිෙකෝ සමාගම් වලට  අයත් අන්තර්ජාතික සමාගමක්  වන පෙප්සි ලිප්ටන්  විසින් අලෙවි කරනු ඇත
ඉතිහාසය 
 තෝමස් ලිප්ටන් පෞද්ගලික ඉතිහාසය සඳහා,  තෝමස් ලිප්ටන් බලන්න
සුපිරි වෙළඳසැල් 
1871 දී තෝමස් ලිප්ටන් (1848-1931)  ස්කොට්ලන්තයෙ ග්ලාස්ගෝ නගරයෙදි ඔහුගේ  ඉතුරුම් වලින්ම සාප්පුවක්  ආරම්භ කල අතර, 1880 වන විට කඩ සාප්පු 200 කට වඩා වැඩි ප්‍රමාණයකට එය  වර්ධනය වී ඇත
1929 දී ලිප්ටන් සිල්ලර බඩු අලෙවි ව්‍යාපාරය දේශීය සහ යටත් විජිත ව්‍යාපාර ලෙස ඒකාබද්ද විය
ඒවා මෙපොල්  කිරි සමාගම,විවයිස් සහ  බොරස්, ටෙම්ප්ල්ටන්ස්  ලෙස ගබඩා 3,000 ටත්  වඩා වැඩි විය
මෙම කණ්ඩායම් විවිධ නම් යටතේ ඉහළ වීදින්හි වෙළඳාම් කළ  නමුත්  ඔවුන් එක්සත් රාජධානියේ කොටස් වෙළඳ පොළෙහි  මිත්‍ර පාක්ශික සැපයුම්කරුවන්   ලෙස   ලියාපදිංචි කරන ලදී
1982 දී   ආර්ගිල්ස අහාර සමාගම විසින් මිත්‍ර පාක්ශිකයන් ට පවරා ගැනීමට පෙර ලිප්ටන් ගේ මෙම සුපිරි වෙළඳ සැල් ජාලය, කුඩා නගර  වෙත අවධානය යොමු කර තිබීය
තේ 
  නව  තේ වර්ග ගබඩා කර ගැනීම සදහා තෝමස් ලිප්ටන්  ලොව වටා සන්චාරය කිරීමට අරම්භ කරන ලදි
මෙම ගබඩා කොටස් සඳහා නව වර්ග සඳහා වූ ලෝක ගමන් ආරම්භ විය
1870 අග භාගයෙ සිට  1880 මැද භාගය තුල අලෙවිය පවුම් මිලියන 40 සිට 80 දක්වා  දෙගුන වී ඇත
කෙසේ වෙතත්, ඔහු මිල ඕනෑවට වඩා ඉහළ බව විශ්වාස කළහ
1890 දී ඔහු ලංකාවෙන්  තේ වතු මිලට ගත්තේය
ශ්‍රිලංකාව තුළ ඇසුරුම් කිරීම  හා පළමු ලිප්ටන් තේ අලෙවිය කර ඇත
පසුව ඔහු  ඇසුරුම් කිරීම සහ නැව් මගින් ප්‍රවාහනය  සදහා අඩු මුදලක් යොදවන ලද අතර තේ පැකට් පවුම  (454g), අර්ධ පවුම් (227g), සහ පවුම්  කාල (113g)  යන  ප්‍රමාණයෙන් විකුණන ලදි
ඔහුගේ තේ අලෙවි ප්‍රචාරණ සටන් පාඨය වූයෙ
"සෘජුවම  තේ  වත්තේ සිට තේ බදුනට "  යන්නයි
ලිප්ටන් තේ එක්සත් ජනපදය තුළ ඉක්මනින්ම සාර්ථක විය
1938 දී එක්සත් ජනපදයේ සහ කැනේඩීයානු ලිප්ටන් ව්‍යාපාර මිලදී ගැනීම අරම්භ කරමින්, යුනිලීවර් සමාගම ලිප්ටන් තේ ව්‍යාපාර  අත්පත් කර   ගන්නා ලදි
1972 දී   යුනිලීවර් විසින් ඉතිරි  ගෝලීය ලිප්ටන් ව්‍යාපාර කිහිපයත් මිළදි ගන්නා ලදි
වර්ෂ 1991 දී යුනිලීවර් පළමු හවුල් ව්‍යාපාරය
 පෙප්සිකො සමාගම විසින් අරම්භ කරන ලදි
මෙම පෙප්සි - ලිප්ටන්  හවුල උතුරු ඇමරිකව තුළ   පානය කිරීමට සූදානම්  (බෝතල් සහ ටින්) වූ තේ අලෙවිකරණයට රුකුල් දුනි
2003 දී මෙය දෙවන හවුල් ව්‍යාපරයක් විසින් අනුගමනය කරන ලදි
පෙප්සි- ලිප්ටන් ජ්‍යාතන්තර සමාගම විසින් බොහොමයක්  එක්සත් ජනපදයට අයත් නොවන වෙළද පොළවල් ආවරනය කරන ලදි
මෙම ජ්‍යාතන්තර සමාගමට යූරොපීය වෙළද සමාගම්  ද අයත් කර ගනිමින් 2007 සැප්තැම්බර්  වන විට එය පුළුල් කර ගන්නා ලදි
පෙප්සිකො සහ යුනිලීවර් යන සමගම් 50%  බැගින් වූ කොටස්  පාලනය කළහ
2008  වර්ශයේ චීනයේ අහාර සුරක්ෂිත වැඩසටහන හේතුවෙන්  චීන  කිරි වල යොදා ගන්නා  තේ කුඩු වල මෙලමයින් කුඩු අන්තර් ගත බව නිරීක්ශන වලදි හෙළි වූ නිසා 2008 සැප්තැම්බර්  30 වන දිනදි  හොංකොං හා මැකාවු තුළ  ලිප්ටන් කිරි තේ කුඩු නැවත කැදවීමට පටන් ගත්තේය
2011 දී සත්ව අයිතීන් සුරැකීමෙ ආයතනයක් වන පෙටා ආයතනය විසින් යුනිලීවර් ආයතනය මගින් තේ වල අඩන්ගු ද්‍රව්‍ය මිනිසුන්නට හිතකර දැයි පරීක්ෂා කර බැලීමට හාවුන් , ඌරන් සහ අනෙකුත් සත්වයන් යොදා ගැනීම විවෙචනය කරන ලදි
පෙටා ආයතනයෙන් අභියචනා 40,000 වඩා වැඩි ප්‍රමානයක් ලබීම හේතුවෙන් ලිප්ටන් සමාගම එම පරීක්ශන නතර කරන ලදි
ඊට පෙර  පෙටා ආයතනය විසින් "ලිප්ටන් දරුණු තේ" යනුවෙන් සටන් ව්‍යපාරක් දියත් කිරීමට සූදානම් විය
කෙසෙ වෙතත් යුනිලීවර් සමාගම විසින්  සතුන් යොදගෙන කරන පරීක්ශන ඉන් නවත්වන ලදි
සුප් මිශ්‍රණ 
1950 දී  එක්සත් ජනපදය තුළ  ලිප්ටන්  මගින් ක්ෂණික  සුප් මිශ්‍රණය නිපදවන ලදි
ලිප්ටන් ප්රංශ  ලූණු සුප් මිශ්‍රණය යොදා ගනිමින් නිවසෙදීම ප්රංශ කෑමක් සාදා ගැනීම පිළිබදව ලිප්ටන්  වෙළද දැන්වීම් ව්‍යපාරයක්  ප්‍රවර්දනය කළේ ය
මේ අතර වාරයෙදි   එක්සත් ජනපදයෙ එවැනි  නව වාණිජමය  අහාර වර්ග නිපදවන ලදි
වර්ථමානයේදි 

මහජන වෙළදපොල ඉලක්ක කර ගත් මෙම නිශ්පාදන සාමාන්යයෙන්  මිළ දර්ශකයෙ මැද ස්ථානයක් හෙබවීය
අනෙකුත් තේ වර්ග මෙන්ම ලිප්ටන් තේ ද ලෝකයෙ විවිද  වගාවන්  වලින් ගන්නා ලද තේ  වල මිශ්‍රණයන් වේ
එම මිශ්‍රණයට තේ, ප්‍රසිද්ද නිශ්පදිත රටවල් වන ශ්‍රි ලංකාව  ,ඉන්දියාව , කෙන්යාව සහ චීනය යන රටවල් වලින් ලබා ගනි
ලිප්ටන් කහ පැකැට්ටුව විවිද තේ වර්ග 20 එකතුවකින් සාදා ඇත
කළු  තේ කොළ වලට අමතරව මෙම සමාගම විසින් විශාල පරාසයක යුත් විවිද වර්ග වල තේ ද අලෙවි කරන ලදි
ඒවා  තේ කුඩු සහ බීමට සුදුසු යන අකාර දෙකෙන්ම යුක්ත විය
හරිත තේ, කළු  තේ, ශාකසාර තේ සහ ශරීරය කෘශ කර ගැනීමට උපකාරී වන තේ යූරොපීය වෙලදපොල තුළත්, ලිප්ටන් කිරි තේ විවිධාකාර වූ ආසියානු වෙලදපොල තුළත් විය
නමුත්  එක්සත් රාජධානිය තුළ ලිප්ටන් අයිස් තේ වලට අමතරව ඔවුන්ගෙ කිසිදු නිශ්පාදනයක් සිල්ලර ලෙස ලබා ගත නොහැකි විය
එක්සත් රාජධානිය  අවශ්‍ය සැපයුම් සපයන සැපයුම්කරුවෙක් පමනක් විය
ජපානය , රුසියාව  සහ ඕස්ට්‍රෙලියාව ඇතුලු වෙළෙඳපොළ ගණනාවක සමාගම විසින්  මනස ක්‍රියාකාරී කරවන ගුණ ඇති තී(ය)නයින්  වල වාසි පිළිබදව  වෙළද ප්‍රචාරණයක් සිදුකොට ඇත
2007 මැයි වන විටද , ලිප්ටන් සමාගම සතුව නැගෙනහිර අප්‍රිකාවෙ (කෙන්යාව (කෙරිකො) සහ ටැන්සානීයාව) වගාවන්  හිමිව තිබිණි
තිරසාර අන්දමින් තේ වලට ආකර්ශනයක් එක් කළ ප්‍රථම සමාගම යුනිලීවර් සමාගම වේ
රාජ්‍ය නොවන අන්තර් ජාතික පාරිසරික වැසි වනාන්තර  සන්විධානයක් සමග ලිප්ටන් සහ එහි මව් සමාගම වැඩ කටයුතු කර ගෙන යාමෙදී , බටහිර යුරෝපයේ විකුණන සෑම ලිප්ටන් කහ ලේබල් තේ බෑග් 2010 විසින් සහ  ගෝලීය වශයෙන් විකුණන ලද ලිප්ටන් තේ බෑග් 2015 ද  සහතික කළ යුතුව ඇතැයි ප්‍රකාශ කලේය
මෙම සහතික කිරීම් වලදි පළමු තැන ලිප්ටන් තේ වතු වලටම හිමි විය
මෙම වැසි වනාන්තර සන්ධාන  මුද්‍රාව  සහිත නිෂ්පාදන 2008 දී බටහිර යුරෝපීය වෙළදපොලෙ දැකගත හැකි වූ අතර  2009 දී ඇමෙරිකාවෙදී දැක ගත හැකි විය
2009 මැ‍‍‍‍යි මස 6 වන දිනදි ලිප්ටන් සමාගමට  වැසි වනාන්තර සන්ධානය සමග කටයුතු කිරීම හේතුවෙන් සම්මානයක් ද හිමි විය
වෙළඳ නාම 
නැගෙනහිර ආසියාවේ ලිප්ටන් කිරි තේ සහ යුරොපයේ සහ දකුණු ඇමෙරිකාවේද වෙනත් නාම වලින් ලිප්ටන් නිශ්පාදන පැවතියද ලිප්ටන්  වල  ප්‍රධානතම  වෙළද නාමය වූයේ ලිප්ටන් කහ ලේබලයි
2008 වර්ශයේදී බටහිර යූරොපයේ ලිප්ටන් ලීනියා ආරම්භ කරන ලදී
ලිප්ටන් කහ ලේබලය 
1890 සිට ලිප්ටන් කහ ලේබලය අලෙවි කර ඇත
ශ්‍රිමත් තෝමස් ලිප්ටන්  විසින්  කහ පැකැට්ටුවෙ පළමු අනුවාදය   රතු ලිප්ටන් ආවරණය සමග නිපදවන ලදි
එය ලොව පුරා රටවල් 150 ක අලෙවි කර ඇත
ලිප්ටන් කහ ලේබල් තේ, වර්ග කිහිපයක් සංකලනයෙන් වේ
බටහිර යුරෝපය, උතුරු ඇමරිකාව හා ඔස්ටේ්රලියාව තුල කැමති අකාරයට, ලිප්ටන් කහ ලේබලයේ තේ දැකගත හැකි විය
එමෙන්ම මැද පෙරදිග සහ ආසියාව පුරා   කැමති ආකාරයට ලිහිල් ඇසුරුම්  වල තේ දැක ගත හැකි විය
ලිප්ටන් කහ ලේබලයේ ලිහිල් ඇසුරුම් වල තේ කුඩා බෝල ලෙස්ට  රෝල් කර තිබේ
ලිප්ටන් සීත කළ තේ 
බොහොමයක් වෙළද පොළවල්  ලිප්ටන් සීත තේ ලෙස හදුන්වන  මෙම වෙළද නාමය ලිප්ටන් විසින් විකුණන ලද්දකි
ලිප්ටන් බ්‍රිස්ක් 
පළමුව, ලිප්ට්න් බ්‍රිස්ක් සීත කළ තේ වර්ගයක් වූ අතර, එය ලිප්ටන් සහ පෙප්සිකො සමාගම් විසින් හවුල් ව්‍යාපාර ලෙස ආරම්භ කරමින් උතුරු ඇමරිකාවේ බෙදා හරින ලදි
මෙය ලිප්ටන් අනෙකුත් අයිස් තේ වලට වඩා වෙනස් වන අතර මෙයට පොස්පරික් අම්ලය යොදා ඇත
එමගින් එයට විශේෂිත ඇඹුල් රසයක් ලබා දී ඇත