Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
ඒඩන් ඩොඩ්සන් පවසන්නේ මෙහි කිරුළේ ස්වරූපය අනුව නෙෆර්ටිටි රැජින සහපාලකයකු වැනි තත්ත්වයක් උසුලා ඇති නමුත්, නමුත් ද්විත්ව කාර්ටුෂය සහිත සම්පූර්ණ පාරාවෝ ගෞරව නාමයක් උසුලා නොමැති බවත් ය
බර්ලින් 25574 කෞතුකාංගයේ අක්නාටන් සහ මුදුන පැතලි ශීර්ෂාවරණය පැළඳි නෙෆර්ටිටිගේ රුව පැහැදිළිව හඳුනාගත හැක
ඔවුනගේ පසෙකින් රජවරුන්‍ දෙදෙනකුගේ නම් යෙදීමට තරම් ප්‍රමාණවත් හිස් කාර්ටුෂයන් සතරක් වේ
ඉන් එකක් පසුව එබ්බවා ඇති බව පෙනී යයි
නෙෆර්ටිටි පිළිබඳ ගැටලුව විසඳීමට මෙය වැදගත් අංගයක් ලෙස රීවස් දකියි
මෙම ශිලා ස්තම්භය නිර්මාණය ආරම්භ කරන සමයේ ඇය රැජිනව සිටි හෙයින් ඇයව පැතලි මුදුනක් සහිත ශීර්ෂාවරණයෙන් යුතුව දක්වා ඇත
ඉන් මඳ කලකට පසුව ඇයව හවුල් පාලන තනතුරට ඔසවා තැබුණු හෙයින්, රජවරුන් දෙදෙනා ගැනම සඳහන් කිරීමට සිව්වන කාර්ටුෂයක් කොටවා තිබේ
1891දී පෞද්ගලික එකතුවක තිබී ෆ්ලින්ඩර්ස් පෙට්‍රී විසින් හුනුගල් කැබලි හතක් සොයාගන්නා ලදී
මේවා දැනට පෙට්‍රී කෞතුකාගාරයේ, U
410 යනුවෙන් අංකනය කොට ඇති අතර, ඇතැම්විට මෙය සමරාජ්‍යාධිකාරී ශිලාස්තම්භය ලෙස ද හඳුන්වයි. එහි එක් පසෙක අක්නාටන්ගේ ද්විත්ව කාර්ටුෂය සමග අන්‍ඛ්ඛෙපරුරේ මෙරි-වේන්රේ නෙෆර්නෙෆරුආටන් අඛෙට්-එන්-හ්යෙස් ("ඇගේ සැමියා කෙරෙහි ක්‍රියාකාරී") යන නෙෆර්ටිටිගේ තනි කාර්ටුෂයක දක්වා ඇත
වර්තමානය වන විට, කාන්තා සහපාලකයකු පිළිබඳ පැහැදිළි ඉඟි හිමිවුවද, අනතුරුව රාජ්‍යත්වයට පත් රජවරුන්ගේ අනන්‍ය සිංහාසන නාමයන් යොදා ගැනීම හේතුවෙන් මෙය වාදවිවාදයන්ට හේතු වී ඇත
ශිලාස්තම්භ ගණනාවක ඇති සමීප දර්ශන හේතුවෙන් සමලිංගිකතාවක් පිළිබඳ අර්ථකථන පල වුවද, පසුකාලීන සාක්ෂි සහ අනාවරණ හේතුවෙන් එය නොසලකා හැරිණි
බර්ලිනයේ ඊජිප්තු කෞතුකාගාරයේ රොල්ෆ් ක්‍රවුස්ගේ පත්‍රිකාවක් අනුව, මැදිහත් අර්ථකථනයක් යෝජනා කෙරුණේ ස්මෙන්ඛ්කරේ/නෙෆර්නෙෆරුආටන් යනු පිරිමියකු බවත්, අක්නාටන්ගේ මරණයට පසු ස්මෙන්ඛ්කරේගේ සිංහාසනාරූඪයට පෙර ස්මෙන්ඛ්කරේගේ බිසව වූ මෙරිටාටන් විසින් ‘අන්ඛ්-එට්-ඛෙපරුරේ’ යන ස්ත්‍රී පෙරනාමයෙන් යුතුව රාජ්‍ය පාලනය කර ඇති බවයි. ඇයව විවාහ කරගෙන සිහසුනට පත්වීමෙන් පසු ස්මෙන්ඛ්කරේ විසින් ඇගේ පෙරනාමයේ පුරුෂ ලිංග ස්වරූපය සිය නාමය ලෙස භාවිතා කොට ඇති බව ඉන් කියැවේ
රාජ්‍ය කරන රැජිනයක පිළිබඳ තර්කය ඉදිරියට ගෙන ආ පියවරක් ලෙස මෙය හඳුනාගත හැක
මේ හේතුවෙන් මෙරිටාටන් සහ ස්මෙන්ඛ්කරේට සම්බන්ධ සාක්ෂි පිළිබඳ නව මතවාද ගොඩනැගෙන්නට විය
පැටලවිල්ල විසඳීම

1988දී, ජේම්ස් පී. ඇලන් යෝජනා කළේ ගෝර්ඩියානු පටලැවිල්ල ලිහා ස්මෙන්ඛ්කරේ සහ නෙෆර්නෙෆරුආටන් වෙන්කර දැක්විය හැකි බවයි. ඔහු පැවසූයේ 'අන්ඛ්ඛෙපෙරුරේ' යන නාමය, එය ස්මෙන්ඛ්කරේ හෝ නෙෆර්නෙෆරුආටන් යන නාමය සමග සම්බන්ධ කර දක්වන ආකාරය අනුව එහි අර්ථය වෙනස් වන බවයි. එය නෙෆර්නෙෆරුආටන් සමග සම්බන්ධ කළ විට, එහි පෙරනාමය 'වා එන් රේගේ ප්‍රිය' වැනි අක්නාටන්ට අදාළ විරුදයක් නිරූපණය වන බවයි. මෙකල 'ස්මෙන්ඛ්කරේ' යන නාමය සමග ‘දිගු’ පෙරනාමයක් යෙදුණු අවස්ථාවන් හමු නොවේ
එසේම 'නෙෆර්නෙෆරුආටන්' යන නාමය සමග ‘කෙටි’ පුද්ගල නාමයන් යෙදුණු අවස්ථාවන් ද දක්නට නොලැබේ
දකුණෙහි ඇති රූපයෙහි දැක්වෙන් පරිදි, මෙහි ස්ත්‍රීරූපී ආකාරය සහ සම්මත ආකාරය අතර වෙනස ඉතා කුඩා ය
නාමය හෝ විරුදය (හෝ දෙකේම #94 මෙන්) අමතරව අන්තර්ගත 't' අක්ෂරය විශේෂයෙන් කුඩා භාණ්ඩවල අන්තර්ගත නොවිය හැකි හෝ වැරදි ලෙස කියවිය හැක
ඇලන් අනුව, ස්ත්‍රීරූපී දර්ශක සැලකිල්ලට නොගතහොත් ඉහත නාමයන් තුනෙන්ම හැඳින්වෙන්නේ නෙෆර්නෙෆරුආටන් රජුව ය
එයට හේතුව ඇගේ විරුදයන් ඇයව අක්නාටන් ('වා-එන් රේගේ ප්‍රිය / නෙෆර්ඛෙපෙරුරේ') සමග සම්බන්ධ කොට දක්වා තිබීමයි
1994 ප්‍රකාශනයක, ඇලන් යෝජනා කරන්නේ නම්වල වෙනස් නිරූපණය මගින් හැඳින්වෙන්නේ එක් පුද්ගලයකු නොව වෙනස් පුද්ගලයන් දෙදෙනකු බවයි
මෙම සාක්ෂිය මගින් ස්මෙන්ඛ්කරේ, නෙෆර්නෙෆරුආටන් සමග හඳුනාගැනීමක් අවශ්‍ය නොවේ
සැබැවින්ම, මෙම නාමයන් කට්ටල ද්විත්වය එක් අයකුට අයත් යැයි කීම එකිනෙකට පරස්පර වේ
"

ඇලන් මෙම නාමයන්හි ඇති තවත් සියුම් වෙනස්කමක් දක්වයි
නෙෆර්ටිටි ස්වරූපය සමග සම්බන්ධ කොට දක්වන විට 'නෙෆර්නෙෆරුආටන්' යන නාමයේ ඇති පනා හැඩැති රූපාක්ෂරය (jtn), නාමයේ අග ඇති අසුන්ගත් කාන්තාවගේ රූපාක්ෂරයට මුහණලා දිශාව මාරුකොට දක්වා ඇත
අනන්‍ය හේතුවක් නොවන්නට, අන්ඛ්ඛෙපෙරුරේ නාමය සමග එම පනා හැඩැති රූපාක්ෂරය දිශාව වෙනස් කොට දක්වා නැත
බාහිර වෙනස්කම් සලකා මෙය නෙෆර්නෙෆරුආටන් යනු නෙෆර්ටිටි හැර වෙනත් පුද්ගලයකු බවට හෝ හිඳගත් රුව සහිත අනන්‍ය රූපාක්ෂර ක්‍රමය මත පදනම්ව නෙෆර්නෙෆරුආටන් යනු නෙෆර්ටිටිම බව ද පැවසිය හැක
(පහළ බලන්න)

පසුව, ප්‍රංශ ඊජිප්තු වේදියකු වන මාක් ගැබෝල්ඩි සඳහන් කළේ ටුටන්ඛාමුන්ගේ සොහොන්ගැබෙන් සොයාගත් අංග කිහිපයක් මුලින් නෙෆර්නෙෆරුආටන් වෙනුවෙන් තැනවූ ඒවා බවයි. මේවායේ ඇතුළත් "
අක්නාටන්ගේ ප්‍රිය" යන වදන මුලින් කැටයම් කොට තිබුණේ අඛෙට්-එන්-හ්යෙස් හෙවත් "ඇගේ සැමියා කෙරෙහි ක්‍රියාකාරී" යනුවෙනි
ඔහුගේ අනාවරණ පසුව ජේම්ස් ඇලන් විසින් සනාථ කරන ලදී
ශිලාලේඛනයක් ආශ්‍රය කරගනිමින් රජුව හඳුනා ගැනීමට විරුදයන් භාවිතය (හෝ ඒවා නොමැති වීම) ක්‍රමයෙන් බොහෝ විද්වතුන් විසින් අනුමත කළ අතර, ඒවා ඔවුන්ගේ කෘතිවල සඳහන් කොට ඇත
මෙලෙසින් ස්මෙන්ඛ්කරේ සහ නෙෆර්නෙෆරුආටන් වාදය මැඬ පැවැත්වුණු හෙයින්, සාක්ෂි සඳහා නව අර්ථ කථන සිදු කිරීමට මගවිවර විය
අසහාය රාජ්‍ය සමය
නෙෆර්නෙෆරුආටන්ගේ විරුදයන් ආකාර තුනකට බෙදිය හැකි බව ඇලන් පසුව පෙන්වා දුන්නේ ය
ඒවා බෝහෝවිට "
ගේ ප්‍රිය" යන ආකාරයෙන් යුතු වුව ද, ඇතැම්විට "ඇගේ සැමියා කෙරෙහි ක්‍රියාකාරී" යුනවෙන් ද දැකිය හැක
ඉතා කලාතුරකින්, මේ නාමයන්ට පසුව ස්ත්‍රීරූපී ගුණාංග සහිතව 'යුක්ති සහගත' යන පදය යොදා තිබෙනු හමු වේ
'යුක්ති සහගත' (මඑට් ඛෙරු) යන වදන අදාළ පුද්ගලයා මියගිය බවට යොදන පොදු සලකුණකි
‍මීට සමාන අවස්ථාවක් පෙන්යැටිගේ සොහොන්ගැබෙහි හට්ෂෙප්සුට් හට සම්බන්ධව දක්වා ඇති පාඨයෙහි ද දැකගත හැක
එමගින් ඇය (හට්ෂෙප්ප්සුට්) ඒ ආසන්න කාලයක මියගිය බව කියැවේ
අවසානයේ ඇගේ කාර්ටුෂයන් ඉතා සුළු සංඛ්‍යාවක අන්තර්ගත ඇගේ අනන්‍ය විරුදයන් අක්නාටන් සමග සම්බන්ධව දක්වා නැත
මේ අතර "ආටන්ගේ ප්‍රිය" සහ "පාලකයා" යන විරුදයන් ද වේ
ආචාර්ය ඇලන් නිගමනය කළේ මෙම විරුදයන්හි අක්නාටන් සමග සබැඳිව දක්වා ඇති ආකාරය සහ ඒවායේ සංඛ්‍යාව සැලකිල්ලට ගත් විට පෙනෙන්නේ නෙෆර්නෙෆරුආටන් රැජිනිය අක්නාටන් සමග හවුල් පාලනයක් ගෙනගොස් ඇති බවයි. මේ අනුව ඇය ස්මෙන්ඛ්ඛරේට පෙර සිහසුනට පත්වන්නට ඇත
ක්‍රියාකාරී" යන විරුදයන් මගින් අක්නාටන් දුබලව සිටි සමයක හෝ අක්නාටන්ගේ මරණින් පසු සමයක් පිළිබඳ පැවසෙනවා වන්නට ඇත
අවසානයේ, එතරම් සුලබ නොමැති 'අක්නාටන්-නොමැති' විරුද ප්‍රභේද නෙෆර්නෙෆරුආටන් තනි පාලකයාව සිටි සමයේ භාවිතා වන්නට ඇත
එකම සිහසුන් නාමය අනුප්‍රාප්තික රජවරුන් දෙදෙනකු සතුව පැවතීම පිළිබඳ භව්‍ය අර්ථ නිරූපණයක් ජේම්ස් ඇලන් ඉදිරිපත් කරයි
ඔහු යෝජනා කරන්නේ අක්නාටන්ට සම්බන්ධව දක්වා ඇති නිත්‍ය නිරූපණයන් විශේෂයෙන්ම 'අක්නාටන්ගේ ප්‍රිය' වැනි විරුදයන් මගින් නෙෆර්නෙෆරුආටන් ඇගේ සිහසුනේ හිමිකාරීත්වය නීත්‍යානුකූල කිරීමට උත්සාහ දරා ඇති බවයි. එමගින් ඇය තමන් අක්නාටන්ගේ තේරූ අනුප්‍රාප්තිකයා/සමරාජ්‍යාධිකාරිවරයා ලෙස නිවේදනය කරන්නට ඇත
මෙහි ව්‍යාංගාර්ථය සැලකූ විට හෙළිවන්නේ, නෙෆර්නෙෆරුආට‍න්ගේ පත්කිරීමට විරෝධතාවන් පවතින්නට ඇති බව හෝ එවන් විරෝධතා පැනනැගිය හැකි බව අපේක්ෂා කළ බවයි. ඇයට රජකුගේ භූමදානයක් ලබා නොදී ඇයගේ අවමංගල භාණ්ඩ වෙනත් රජවරුන් විසින් පැහැරගෙන තිබීමට හේතුව ද මෙය වන්නට ඇත
ඇලන් යෝජනා කරන්නේ ස්මෙන්ඛ්කරේ විසින් අන්‍ඛ්ඛෙපෙරුරේ යන නාමය ආරූඪ කරගැනීමෙන් "අක්නාටන්ගේ "තේරූ" (/mr/) සමරාජ්‍යාධිකාරියාට එරෙහිව ස්මෙන්ඛ්-කා-රේ සිය ප්‍රකාශය නීත්‍යානුකූල කරගැනීමට උත්සාහ දරා ඇති බවයි"
මෙලෙසින් රාජකීය නිවසේ ඇති වූ භේදය නිසා නෙෆර්නෙෆරුආටන්ට එරෙහිව ස්මෙන්ඛ්කරේ සිහසුනට පත්කොට ඇති බව පෙනේ
මෙය විරුද නාමයන්හි ස්වභාවය විස්තර කිරීමට භාවිත වූ සරල තාර්කික මතයකි
ඇගේ අනුප්‍රාප්තික රජවරුන් විසින් සමාන පෙරනාමයන් භාවිතා කොට ඇති අතර, ඇයට රාජකීය භූමදානයක් ලබා දී නොමැත
නමුත් රතුරු හෝ සමකාලීන රජවරුන් පිළිබඳ දින නිර්ණිත සාධක නොමැති හෙයින් මෙම තර්කය අනුමානයක් වශයෙන් පවතියි
නෙෆර්නෙෆරුආටන්ගේ අනන්‍යතාවය
20වන සියවස අගභාගය වන විට, මෙම යුගය පිළිබඳ විශේෂඥයින් අතර  නෙෆර්නෙෆරුආටන් යනු රාජ්‍ය කළ රැජිනියක බවත්, ස්මෙන්ඛ්කරේ යනු රජකු බවටත් "'සාධාරණ එකඟතාවක්'" පැවතිණි
(නමුත් මහජනයා සහ අන්තර්ජාලය තුළ තවමත් මේ දෙදෙනා පිළිබඳ පැහැදිළි වැටහීමක් නැත) ශිලාස්තම්භය සහ විරුද නාමයන් පදනම් කරගනිමින් බොහෝ ඊජිප්තුවේදියෝ ඇය සමරාජ්‍යධිකාරිණියක ලෙස කටයුතු කළ බව විශ්වාස කරති
ඇතැම්හු ඇය මෙරිටාටන් රැජින බවට සාධක ගෙනහැර දක්වති
පායිරි ශිලාලේඛනය ඇගේ රාජ්‍ය වර්ෂ භාවිතයෙන් විස්තර කොට ඇති හෙයින් ඇය බොහෝවිට තනිව පාලනය ගෙනගිය බව විශ්වාස කෙරේ
නමුත් ස්මෙන්ඛ්කරේගේ රාජ්‍ය සමය පිළිබඳ මතය තවදුරටත් විවාදිත ය
මේ වන විට ප්‍රධාන අවධානය යොමුව ඇත්තේ නෙෆර්නෙෆරුආටන්ගේ අනන්‍යතාව හෙළි කරගැනීම සඳහායි
එක් එක් විද්වතුන් මේ සඳහා විවිධ පුද්ගලයන්ගේ නම් යෝජනා කරන අතර, මේ විවාදය තවමත් සතුටුදායක ලෙස අවසන් වී නැත්තේ ය
නෙෆර්ටිටි

නෙෆර්නෙෆරුආටන් රජු සඳහා යෝජනා වූ මුල්කාලීන නාමයකි, නෙෆර්ටිටි
පළමුව ඇය සඳහා මේ නාමය යෝජනා කරන ලද්දේ 1973දී ජේ. ආර්. හැරිස් විසිනි
1970 දශකයේ සිට පැවත ආ මතයක් නම් නෙෆර්ටිටි රැජින, ස්මෙන්ඛ්කරේ යන පිරිමි රජුගේ නාමයෙන් වෙස්වලා ගෙන රාජ්‍ය පාලනය කළ බවයි. මෙම මතය අදවන විටත් කිහිප දෙනකු විශ්වාස කරති
ඒ අතර --2001දී රීවස් සහ 2004 දක්වා ඩොඩ්සන් යන පුද්ගලයන් වේ
ඇගේ නාමයේ පවතින පැහැදිළි ස්වභාවය හේතුවෙන් නෙෆර්නෙෆරුආටන්ගේ ලිංගය සනාථ කිරීමටත් ප්‍රථම, නෙෆර්ටිටි රැජිනගේ නාමය ඇය සඳහා යෝජනා වී පැවතිණි
උතුරු මාලිගයෙන් නෙෆර්නෙෆරුආටන්ගේ රජ නමාය ඇතුළත් වර්ණාලේපිත බදාම කැබලි හමු වූ බැවිනුත්, මෙය දිගු කලක සිට නෙෆර්ටිටිගේ නවාතැන වූ හෙයිනුත්, නෙෆර්ටිටි යනු නෙෆර්නෙෆරුආටන් රජු බවට වූ මතයට සාක්ෂි දරයි
නෙෆර්ටිටි රැජින ඇගේ සැමියාගේ රාජ්‍ය සමයේ පවා ප්‍රමුඛ චරිතයක් වූ අතර, ඊජිප්තුවේ සතුරන්ට දඬුවම් පැමිණවීම (දකුණුපස රූපය බලන්න) වැනි රජුගේ කටයුතු පවා ඉටුකරනු නිරූපිත ය
අමර්ණ යුගයේ ඇයගේ ප්‍රමුඛත්වය සහ ඇයට හිමි වූ බලය රැජිනකට පෙර හිමිව නොතිබූ වරප්‍රසාදයක් වූ අතර, මේ හේතුවෙන් අක්නාටන්ගේ පසු සිහසුනට පත්වීමට සුදුසුම සහ දක්ෂතම වූ කාන්තාව ඇය වන්නට ඇත
පෙර සඳහන් කළ සමරාජ්‍යාධිකාරී ශිලාස්තම්භය (UC 410) එතරම් හානි වී නොතිබූයේ නම් එය මෙම ගැටලුව විසඳා ගන්නට ආධාර කරගත හැකිව තිබිණි
මෙහි නෙෆර්ටිටිගේ නාමය වෙනුවට නෙෆර්නෙෆරුආටන් යන නාමය යොදා ඇත
මෙහි ඇගේ රුව පැවතියේ නම්, නව ශිලාලේඛනයට උචිත ආකාරයට නෙෆර්ටිටිගේ රුව වෙනස් කෙරුණු ආකාරය වටහා ගත හැකිව තිබිණි
මෙහි ඇගේ සම්පූර්ණ රුවම ප්‍රතිස්ථාපනය කර තිබුණේ නම්, එමගින් අදහස් වන්නේ නෙෆර්ටිටි වෙනුවට නෙෆර්නෙෆරුආටන් රජු නැමැති අයකු පත්කළ බවයි. ඒ අනුව නෙෆර්ටිටි මිය යන්නට ඇත
ඇගේ රුවට නව කිරුළක් එක් කොට තිබූයේ නම්, එය නෙෆර්ටිටි නව නාමයක් සහ තනතුරක් ආරූඪ කරගත් බවට ප්‍රබල සාක්ෂියකි
එය එසේ වී නම්, මෙහි දර්ශනය මෙරිටාටන් වැනි රාජකීය පවුලේ වෙනත් සාමාජිකයකුගේ වන්නට ඇත
රාජකීය පවුලේ නිරූපණයෙහි නෙෆර්ටිටි නාමය, නෙෆර්නෙෆරුආටන් රජ යන නාමය මගින් ප්‍රතිස්ථාපනය වී තිබීම නිසා, නව රජු නෙෆර්ටිටි බව පෙනේ‍
නෙෆර්ටිටිට එරෙහි ප්‍රධාන තර්කය ඇතැම්විට රාජ්‍ය වර්ෂය 12න් පසු මියයන්නට ඇති බවයි. එයට හේතුව ඇයව දක්නට ලැබෙන් අවසන් නිරූපණය 12වන වර්ෂයට අයත් වීමයි
සාමාන්‍යයෙන් ශිලාලේඛන සහ කැටයම්වලින් යමකු අතුරුදන් වන්නේ නම් එහි සරලතම පැහැදිළි කිරීම එම තැනැත්තා මියගිය බවයි. මේ සඳහා පහත සාධක දක්වා ඇත
ෂැබ්ටි රුවක කැබලි—අවමංගල රුවකි— මගින් ඇතැම්විට ඇය මරණයේ දී ඉසිලූ ධුර මහා රාකීය භාර්යාව වහයෙන් දක්වා ඇත
මෙම ෂැබ්ටි රුව කැබලි දෙකකින් යුක්ත වන අතර, ඒ දෙක අතරට ගැළපෙන යැයි පැවසෙන කැබැල්ලක් ද ඇත
එක් කැබැල්ලක ඇගේ නාමය වන නෙෆර්ටිටි-නෙෆර්නෙෆරුආටන් යන්නත්, අනෙකෙහි ඇ‍ගේ පදවිය වූ මහා රාජකීය භාර්යාව යන්නත දක්වා ඇත
අක්නාටන් සඳහා වන ෂැබ්ටි රූ 200 අතුරින්,<ref>මාටින්, ජී. ටී.,  ද රොක් ටූම්බ්ස් ඔෆ් එල්-'අමර්ණ
VII කොටස
ද රෝයල් ටූම්බ් ඇට් එල්-'අමර්ණ, 1974. ද ඔබ්ජෙක්ට්ස්
(වෙළු
) ලන්ඩන්
ඊජිප්තු ගවේෂණ සංගමය
</ref> නෙෆර්ටිටි සඳහා එකක් පමණක් පැවථීමෙන් ඇගේ මරණය පිළිබඳ කුඩා ඉඟයක් ලබා දෙයි
1999 ලිපියකින් විස්තර වන්නේ මෙම කැබලි දෙක වෙනස් ෂැබ්ටි බඳුන් දෙකකට අයත් බවයි. එකක් නෙෆර්ටිටි හටත්, අනෙක් මෙරිටාටන් හටත් අයත් බවයි.

 ඇගේ වත්තෙන් හමුවූ වයින් සටහන් 13 වර්ෂයෙන් පසු දක්නට නොලැබේ
පසුකාලීණ වර්ෂවල සටහන්වල සඳහන් වන්නේ රැජිනක පිළිබඳ පමණි
ඇය වෙනුවෙන් නිර්මාණය වූයේ යැයි සැලකෙන සොහොන්ගැබේ බිම භාවිතයට ගෙන නොමැති බව පෙනේ
කැපුම් සලකුණු මගින් ඇගේ මිනීපෙට්ටිය පිහිටුවීමට තෝරාගත් අවසන් ස්ථානයේ වැඩ ආරම්භ කළ ආකාරය නිරූපණය වේ
ටුටන්ඛාමුන්ගේ සොහොන්ගැබෙහි අක්නාටන්ගේ නාමය සමග මෙරිටාටන්ගේ නාමය ප්‍රධාන රැජින වශයෙන් දක්වා තිබීමෙන් ඇය නෙෆර්ටිටිගෙන් පසු එම ධුරය ඉසිලූ බව හඟවයි. මේ බව අමර්ණ ලිපිය EA 11 මගින් පැවසෙන ඇගේ පදවිය රාජකීය නිවසේ “ස්වාමි දියණිය” වූ බවට ඉඟියකි
කෙසේනමුත්, මෙම වාදය නිවැරදි නොවන බව පෙනී යන්නේ, අක්නාටන්ගේ 16වන වර්ෂයේත් (ඇගේ සැමියාගේ අවසාන වර්ෂයට පෙර වර්ෂය) නෙෆර්ටිටි ජීවත්ව ඇති බවට හඳුනාගෙන ඇති නිසායි
16වන රාජ්‍ය වර්ෂයේ නෙෆර්ටිටි
2012 දෙසැම්බර් මස, ල්‍යුවන් පුරාවිද්‍යාත්මක ව්‍යාපාරය මගින් අමර්ණහි ඉදිකිරීම් ව්‍යාපෘතියක් පිළිබඳ සඳහන් හුනුගල් වැඩපලකින් හමු වූ ශිලාලේඛනයක් පිළිබඳ නිවේදනය කරන ලදී
මෙම ලිපිය දැඩිව හානියට පත්වී තිබූ නමුත්, උපාධි ශිෂ්‍යයකු විසින් මෙම පාඨය කියවා බැලූ අතර, මෙය අක්නාටන්ගේ දහසයවන රාජ්‍ය වර්ෂයට අයත් වූවක් බවත්, මෙහි නෙෆර්ටිටි අක්නාටගේ ප්‍රධාන භාර්යාව ලෙස දක්වා ඇති බවත් හෙළි විය
එකල මෙහි සම්පූර්ණ ලේඛනය නිල වශයෙන් ප්‍රකාශයට පත් කිරීම හෝ අධ්‍යයනය කිරීම සිදුනොවිණි
නමුත් ඉන් කොටස් ප්‍රකාශයට පත්කොට ඇති අතර, එහි නෙෆර්ටිටි අක්නාටන්ගේ ප්‍රධාන රැජින වශයෙන් පැහැදිළිව දක්වා ඇත
මෙය ඇය අක්නාටන්ගේ පසුකාලීන 16වන වර්ෂයේදීත් ජීවත්ව සිටි බවට සාක්ෂියකි
මෙම ශිලාලේඛනය නිශ්චිතවම අක්නාටන්ගේ රාජ්‍ය සමයේ වර්ෂය 16 III අඛෙට් දිනය 15 දිනයට අයත් යැයි කාලනිර්ණය කොට ඇති අතර, එහිම නෙෆර්ටිටි රැජින ජීවත්ව සිටි බවට ද සඳහන් ය
මෙහි තෙවන පේළියේ ඇය පිළිබඳ "මහා රාජකීය භාර්යා, ඔහුගේ ප්‍රියාදර, භූමි ද්විත්වයේ ආර්යා, නෙෆර්නෙෆරුආටන් නෙෆර්ටිටි" යනුවෙන් දැක්‍ වේ
මඳක් කියවීමට අපැහැදිළි මෙම පේළි පහේ පාඨය සොයගන්නා ලද්දේ ‍ඩේර් එල්-බර්ෂාහි හුනුගල් වැඩපලකිනි
(මෙම ශිලාලේඛනය සොයගන්නා ලද්දේ ඩේර් එල්-බර්ෂා පෙදෙසට කෙලින්ම උතුරින් වූ, අමර්ණහි උතුරු පෙදෙස වන අබූ හිනිස්හි හුනුගල් වැඩපලකිනි)
2014 ජර්නල ලිපියක මෙම ශිලාලේඛනය සම්පූර්ණයෙන්ම ප්‍රකාශයට පත්කෙරිණි
මේ නිසා අක්නාටන්ගේ පසුකාලීන රාජ්‍ය සමයේ නෙෆර්ටිටිගේ පැවැත්ම සනාථ වේ
ඇගේ නාමය, ස්ත්‍රී/පුරුෂ භාවය සහ කාලයේ පිහිටීම අනුව නෙෆර්ටිටි යනු නෙෆර්නෙෆරුආටන් නැමැති රාජ්‍ය පාලිකාව බවට ප්‍රබල සාක්ෂි දරයි
මෙම සාක්ෂිය අමර්ණ අනුප්‍රාප්තිය පිළිබඳ යෝජනා වී ඇති තර්කයන් කෙරරෙහි දැඩිව බලපායි
උදාහරණයක් ලෙස ඩොඩ්සන් වැනි ඊජිප්තුවේදීන් යෝජනා කරන්නේ නෙෆර්නෙෆරුආටන් වසර තුනක් හවුල්පාලනයක් ගෙනගිය බවත්, ඊළඟ වසර තුනෙහි ඇය තනිව පාලනය ගෙනගිය බවත් ය
මෙම ශිලාලේඛනය මගින් ඇය වසරකට වැඩි කාලයක් හවුල් පාලනයක් ගෙනගිය බවට වූ මතයට එරෙහි කරුණු ඉදිරිපත් වේ
එයට හේතුව මෙම ශිලාලේඛනය තුළ අක්නාටන්ගේ අවසන් වර්ෂයට මඳ කලකට පෙර නෙෆර්ටිටිගේ පදවිය රැජිනක ලෙස දක්වා ඇත
අක්නාටන්ගේ 16වන වර්ෂයේ (රජුගේ අවසන් වර්ෂයට පෙර වර්ෂය) නෙෆර්ටිටිගේ සොයාගැනීම පිළිබඳ මෙසේ සඳහන් කරයි
පවතින සාක්ෂි අනුව, ඇතැම්විට නෙෆර්ටිටි රැජින, අන්ඛ්(එට්)ඛෙපෙරුරේ නෙෆර්නෙෆරුආටන් නැමැති රාජකීය පදවියට පත් වූ බවට සාධක ලැබේ
ඇය අක්නාටන් සමග හවුල් පාලනයක් ගෙනගිය බවට මින් ඉඟියක් ලැබෙන්නේ නැත
කෙසේනමුත්, නමුත් මෙය අක්නාටන්ගේ 16වන වර්ෂයට පෙර සිදුවූවක් විය නොහැකියි
එයට හේතුව ඩේර් අබූ හිනිස් ලිපිය මගින් ඒ වනවිටත් නෙෆර්ටිටිගේ පදවිය රැජිනක හෙවත් [අක්නාටන්ගේ] මහා රාජකීය භාර්යාව ලෙස දක්වා තිබීමයි
මෙම සිදුවීම්වලට අනකූලව වඩාත් භව්‍ය සිදුවීම නම් නෙෆර්ටිටි ක්‍රමයෙන් සිය පූර්වප්‍රාප්තිකයාගේ පෙරනාමය වන අන්ඛ්ඛෙපෙරුරේ [ස්මෙන්ඛ්කරේ] යන්න ආරූඪ කොටගෙන එය සිය සැබෑ නාමය වන නෙෆර්නෙෆරුආටන් යන්න සමග සංයුක්ත කිරීමයි
සිය රාජ්‍ය සමය නීත්‍යානුකූල කරනු වස් ඇය සිය සැමියාට සම්බන්ධ විරුදයන් දක්වා ඇත
කාලයත් සමග ඇගේ විරුදයන් වර්ධනය විය
අක්නාටන්ගේ මරණින් පසුවත් සිය විරුදයන්ට ඔහුගේ සම්බන්ධය භාවිතා කොට ඇත
එමගින් රජකුට දිව්‍යමය ස්වරූපයක් ආරූඪ කොට ති‍බේ
කෙසේනමුත්, සිය පසුකාලීන සමයේ රැජින විසින් සිය විරුදයන් “ආටන්ගේ ප්‍රියයා” සහ “පාලකයා” ලෙස වෙන්ස කොට ගෙන ඇත
වසර 3ක් රාජ්‍ය පාලනය මෙහෙයවීමෙන් පසු, නෙෆර්ටිටි දක්නට නැත
ඇය ඇතැම්විට මියයන්නට ඇත
[අනතුරුව අටවන වියෙහි පසුවූ ටුටන්ඛාමුන් ඇගෙන් පසු සිහසුනට පත් විය]
"

අක්නාටන්ගේ 17වන වර්ෂයේ ඔහුගේ මරණයෙන් පසු, නෙෆර්නෙෆරුආටන් 18වන රාජවංශයේ පාරාවෝරයකු ලෙස ස්වාධීන පාලනයක් ගෙනගිය බව මේ අනුව පැහැදිළි වේ
සන්සෙට් කල්පිතය
නෙෆර්නෙෆර්ආටන් යනු නෙෆර්ටිටිම බව පිළිගන්නා විද්වතුන් අතර පවා, ඇගේ රාජ්‍ය සමයේ නියම ස්වභාවය පිළිබඳ නොයකුත් අදහස් පැවතිය හැක
රීවස් සිතන්නේ නෙෆර්ටිටි රැජින ටුටන්ඛාමුන් සිහසුනට පත්වීමට පෙර මඳ කාලයක් ස්වාධීනව රාජ්‍ය පාලනය මෙහෙයවූ බවයි. එසේම හිටයිට් ලිපිවල එන දහමුන්සු ඇය බවත් ඔහු විශ්වාස කරයි
මෙය පැහැදිළි කරමින් රීවස් පවසන්නේ නෙෆර්ටිටි අතුරුදන් නොවූ බවත්, ඇය අක්නාටන්ගේ අවසන් සමයේ නොයෙකුත් ශිලාස්තම්භයන්හි දක්නට ලැබෙන බවත් ය
ෂැබ්ටි රුව පිළිබඳ ඔහු පවසන්නේ එය නෙෆර්ටිටි සිහසුනට පත්වන්නට පෙර ඇයට සමීප මෙකෙටාටන් වැනි තැනැත්තියකගේ සොහොන්ගැබෙහි සිහිවටනයක් ලෙස තැන්පත් කරන ලද්දක් බවයි.

ඒඩන් ඩොඩ්සන්ගේ අමර්ණ සන්සෙට් කෘතිය කාලානුක්‍රමය සහ සිද්ධීන් අනුපිළිවෙල සම්බන්ධයෙන් ඉදිරිපත් වූ වඩාත් නූතනම කල්පිතය ලෙස සැලකෙයි
පිහිටීම සහ සම්පූර්ණ තත්ත්වය සැලකිල්ලට ගනිමින් ඩොඩ්සන් අදහස් කරන්නේ මෙරිරේගේ සොහොන්ගැබේ නිරූපිත ස්මෙන්ඛ්කරේගේ රුව අක්නාටන්ගේ 13/14 හෝ 14/15 යන වර්ෂයන්ට වඩා පසුකලෙකට අයත් යැයි නිර්ණය ඛළ නොහැකි බවයි. මෙය සත්‍ය නම් ස්මෙන්ඛ්කරේ හට ස්වාධීන රාජ්‍ය සමයයක් පැවතී නොමැත
ඒ අනුව නෙෆර්නෙෆරුආටන් ඔහුගෙන් පසු සිහසුනට පත්වන්නට ඇත
මේ අනුව, ස්මෙන්ඛ්කරේගේ රාජ්‍ය සමය වසරක් පමණ කාලයක් පැවති හවුල් පාලන සමයයක්, බවත් එය අක්නාටන්ගේ 14 හෝ 15 වර්ෂයේ පැවති බවත් යෝජනා වේ
ස්මෙන්ඛ්කරේගෙන් පසුව, අන්ඛ්ඛෙපෙරුරේ නෙෆර්නෙෆරුආටන් යන නාමයෙන් නෙෆර්ටිටි රැජින කාලයක් හවුල් පාලනයක් ගෙන යන්නට ඇත
ඩොඩ්සන් නිගමනය කරන්නේ නෙෆර්ටිටි යනු ටුටන්ඛාටන්ගේ මව බවයි. අක්නාටන්ගේ මරණින් පසු ඇය ටුටන්ඛාටන් සඳහා සමරාජ්‍යාධිකාරී/රාජ්‍යාධිකාරී ධුරය උසුලන්නට ඇත
ඩොඩ්සන් යෝජනා කරන්නේ එම ධුරයේ දී, නෙෆර්නෙෆරුආටන් ටුටන්ඛාටන්ගේ රාජ්‍ය සමයේ මුල්කාලයේ ප්‍රතිසංස්කරණ සිදු කිරීමට මෙහෙයවූ බවත්, ඇගේ මෙම පියවර හේතුවෙන් 'ශීඝ්‍ර යතාර්ථවාදී දේශපාලන ක්‍රමයක්' ඇති වූ බවත් ය
නෙෆර්ටිටි-ටුටන්ඛාමුන් හවුල් පාලනය පිළිබඳ මතයට සහාය දැක්වීමක් වශයෙන් ඔහු, උතුරු සිනායිවලින් හමු වූ ඇගේ කාර්ටුෂය සහ ටුටන්ඛාටන්ගේ කාර්ටුෂය දරන බඳුන් මිටවල් ඉදිරිපත් කරයි
නෙෆර්නෙෆරුආටන් වෙනුවෙන් යෝජිත රාජ්‍ය වර්ෂයන්, අක්නාටන් සමග කෙටි හවුල් පාලනයක් සහ ස්වාධීන පාලනයක් හෝ ටුටන්ඛාටන් සමග තවත් හවුල් පාලන යුගයක් සඳහා ප්‍රමාණවත් නොවේ
ඩොඩ්සන් මේ සඳහා වාර්තා කරන්නේ නෙෆර්ටිටි සිය වර්ෂයන් සලකා ඇත්තේ අක්නාටන්ගේ මරණින් පසු බවයි. නව රාජධානියේ හවුල් පාලන පැවතිය ද ද්විත්ව දින නොතිබීම පිළිබඳ මර්නේන් ද ඉදිරිපත් කොට තිබූයේ මෙවැනි අදහසකි
ඩොඩ්සන් සැකකරන්නේ ඇය ජ්‍යෙෂ්ඨත්වය ඉසිලුව ද, නාමිකව ටුටන්ඛාමුන්ගේ රාජ්‍ය වර්ෂ හවුලේ භාවිතා කොට ඇති බවයි.

මෙම උපකල්පනයෙහි ඇතැම් කරුණු සත්‍ය යැයි පිළිගැනුණ ද, නෙෆර්ටිටි යනු ටුටන්ඛාටන්ගේ මව බවට වූ තර්කය අසත්‍ය යැයි සනාථ වී තිබේ
ඔහුගේ ග්‍රන්ථය ප්‍රකාශයට පත්කොට වර්ෂයකට පසු, සිදුකළ DNA පරීක්ෂණයකින් හෙළි වී ඇත්තේ ටුටන්ඛාටන්ගේ මව සහ පියා, සහෝදරයා හා ‍සහෝදරියන් වූ බවත්, ඔවුන් IIIවන අමෙන්හොටෙප් රජුගේ දරුවන් බවත් ය
ඒ අනුව නෙෆර්ටිටි ඔහුගේ මව නොවන බව සනාථ විය
මාක් ගැබෝල්ඩ් ප්‍රකාශ කරන්නේ ටුටන්ඛාටන් අමර්ණහි මාස කිහිපයකට වඩා රාජ්‍ය පාලනය නොකළ බවයි. ඔහු පවසන්නේ අක්නාටන්, නෙෆර්නෙෆරුආටන් සහ ස්මෙන්ඛ්කරේ යන රජවරුන් අමර්ණහි රජවරුන් වුවත්, ටුටන්ඛාටන් පිළිබඳ සාධක ලෙස හමුවන්නේ මුදු කිහිපයක් පමණක් බවයි. එසේම රාජකීය නිවහනේ ඔහු පිළිබඳ සාධක හමුනොවේ
කැටයම් කළ ගඩොළු, කැටයම් සහ සිතුවම් දක්නට නොමැත
ඔහුව කිසිදු පෞද්ගලික සොහොන්ගැබ්, වන්දනා ශිලා ස්තම්භ, රාජකීය නිරූපණ හෝ ලෙඛනවල ද නිරූපණය කොට නොමැත
ඒ අනුව අමර්ණ නගරයේ ටුටන්ඛාටන් රජු පිළිබඳ සාධක නොමැති තරම් ය
නමුත් ඉන් හමු වූ ඔහුගේ නාමය ඇතුළත් මුදු සහ ස්කැරබ් රූ හේතුවෙන් ඔහුගේ රාජ්‍ය සමය තුළ ද, නගරය ජනාවාසව පැවති බව වටහාගත හැක
නෙෆර්නෙෆරුආටන් පිළිබඳ සාධක අමර්ණ නගරයෙන් පිටත ඉතා විරළ නිසාත්, ටුටන්ඛාටන් පිළිබඳ සාධක අමර්ණ නගරය තුළ ඉතා විරළ බැවිනුත්, මෙම හවුල් පාලනය හෝ රාජ්‍යාධිකාරීභාවය අභව්‍ය බව පෙනේ
බුජම්වල ඇති මුද්‍රා සැලකිල්ලට ගැනීමේ දී, ටෙල් එල්-බොර්ග් භූමියේ කැනීමෙහි නියුතු පර්යේෂකයන් පිරිසක් විසින් නෙබ්ඛෙපරුරේ (ටුටන්ඛාටන්) ගේ කාර්ටුෂයන් ද්විත්වයක් හමුවූ ස්ථානයට මීටර 200ක් පමණ දුරින් කසල වළක තිබී නෙෆර්නෙෆරුආටන්ගේ කාර්ටුෂය දරන ඇම්පෝරා බඳුන් ද්විත්වයක් සොයාගන්නා ලදී
මීට අමතරව 18වන රාජවංශයේ අක්නාටන්, ආයි, ටියේ රැජින ස හොරෙම්හෙබ්ට අයත් මුද්‍රාතැබීම් සහ මුදු වැනි කුඩා වස්තූන් රාශියක් මෙම භූමියේ තිබී හමු වී තිබිණි
මෙම භූමියේ කැනීම් සිදුකරන ඊජිප්තුවේදීන් තීරණය කරන්නේ
"මේ අනුව, ටෙල් එල්-බොර්ග්වලින් හමු වූ ඇම්පෝරා බඳුන්වල නම් පාදක කරගනිමින් ටුටන්ඛාමුන් සහ නෙෆර්නෙෆරුආටන් දේශපාලන වශයෙන් සම්බන්ධ කිරීම අයුක්ති සහගත බවයි."

මෙරිටාටන්
නෙෆර්නෙෆරුආටන් යනු මෙරිටාටන්ය යන මතය වඩාත් අස්ථිර එකක් බව පෙනේ
මෙය ඊජිප්තුවේදීන්ගේ දැක්ම අනුව වෙනස් වන්නකි
අන්ඛ්ඛෙපෙරුරේගේ විරුදයන් සහ පෙරනාමයේ ඇති ස්ත්‍රීරූපී ස්වභාවය විස්තර කිරීමට සහ මැනතෝගේ විස්තරයේ එන ඔරොස්ගේ දියණිය වූ අකෙන්ඛෙරෙස් පිළිබඳ පැහැදිළි කිරීමට ඇය පිළිබඳ යෝජනා කරන ලද්දේ 1973දී රොල්ෆ් ක්‍රවුස් විසිනි
ඊජිප්තුවේදීන් කිහිප දෙනකු විසින් මෙම මතය සම්පූර්ණයෙන් පිළිගත්ත ද, බොහෝ දෙනකු ස්මෙන්ඛ්කරේගේ මරණින් පසු සහ ඇතැම්විට ටුටන්ඛාටන් වෙනුවෙන් වැඩබලන ලද අන්ඛ්ඛෙපෙරුරේ රැජිනිය සඳහා මෙරිටාටන් යනු එක් යෝජිත නාමයක් පමණක් බව පිළිගනියි
මෙරිටාටන් පිළිබඳ ඉදිරිපත්ව ඇති ප්‍රධාන තර්කය ක්‍රවුස් අනුව ස්මෙන්ඛ්කරේ සමග විවාහ වීමට පෙර ඇය තාවකාලිකව අන්ඛ්-එට්-ඛෙප්රුරේ ලෙස හෝ අක්නාටන්ගේ සමරාජ්‍යාධිකාරී නෙෆර්නෙෆරුආටන් රජ ලෙස පෙනී සිට ඇත
ඇය ස්මෙන්ඛ්කරේගේ රැජින වූ බවට සාක්ෂි ඇත
ඇය පසුව රජකු ලෙස රාජ්‍ය පාලනය සිදුකළ බව අභව්‍ය යැයි සැලකේ. නමුත් ඇතැම්විට ඇය රාජ්‍ය පාලනයට අසමර්ථ වූ හෙයින් ඇයව රජ තනතුරේ සිට රජුගේ භාර්යාව යන ධුරය දක්වා පහත හෙළන්නට ඇත
මේ මතවාද හේතුවෙන් ස්මෙන්ඛ්කරේ නෙෆර්නෙෆරුආටන්ට පසුව ස්ථානගත කොට ඇත
එසේවීමට නම් මෙරිරේ නිරූපණය සොහොන්ගැබේ 'රාජ සභා' දර්ශනයට වසර 5-6කට පසුව කැටයම් කළ එකක් විය යුතු වේ
එය සොහොන්ගැබේ වැඩ නවතා වසර කිහිපයකට පසුව විය යුතු ය
මීට විරුද්ධ අදහසක් මාක් ගැබෝල්ඩි දරයි
ඔහු යෝජනා කරන්නේ මෙරිටාටන්ගේ ධුරයෙන් පහත හෙළීමට හේතුව දේශපාලන අයෝග්‍යතාවය බවයි. ඔහු දකින්නේ මංජුසාව (කාටර් 001k නැමැති
අක්නාටන් සහ නෙෆර්නෙෆර්ආටන් සමග ඇගේ නාමය සඳහන් සොහොන්ගැබේ) මගින් සමරාජ්‍යාධිකාරයකු ලෙස නෙෆර්නෙෆරුආටන් යන නාමයෙන් සහ අක්නාටන්ගේ රාජකීය බිරිඳ ධුරය සමග මෙරිටාටන්ගේ උපන් නාමය සඳහන් කිරීමෙන් ඇය ඒ හා සමගාමී ධුරයක් උසුලා ඇති බවයි. මීට අමතරව ඔහු විසින් යෝජනා කොට ඇත්තේ මෙරිරේ සිතුවම සිංහාසනාරූඪයකට පෙර එය අපේක්ෂාවෙන් නිර්මාණය කරන ලද්දක් බවත්, ඔහුගේ මරණයත් සමග එය ක්‍රියාවට නොනැංවුණු බවත් ය
වඩාත් සරල සහ පිළිගැනෙන මතය අනුව, බොහෝ ඊජිප්තුවේදීහු මේ නම් දෙක මගින් වෙනස් පුද්ගලයන් දෙදෙනකු නිරූපණය වේ යැයි පිළිගැනේ
මර්නේන්, ඩබ්.
ද එන්ඩ් ඔෆ් ද අමර්ණ පීරියඩ් වන්ස් අගේන්, 2001 අමර්ණ යුගයේ වූ නම් වෙනස් කිරීම් සැලකූ විට ජනයා සිය නාමයට -ආටන් යන පදය එකතු කරගත් අතර, -අමුන් යන පදය ශීඝ්‍රයෙන් ඉවත් කෙරෙන්නට විය
මෙරිට්-ආටන් හට එවැනි නාමය වෙනස් කිරීමේ අවශ්‍යතාවක් නොවිණි
එසේම සිය සැමියා වෙනුවෙන් කටයුතු කිරීමේ දී ද්විත්ව කාර්ටුෂයක් වැනි පාරාවෝ නාමයන් ආරූඪ කරගැනීමේ අවශ්‍යතාවක් ද ඇයට නොවිණි
කෙසේනමුත්, 2014 පර්යේෂණ පත්‍රිකාවක් අනුව අක්නාටන්ගේ 16වන වර්ෂයේත් නෙෆර්ටිටි ජීවත්ව සිටි බව සනාථ වී ඇති හෙයින්, මෙරිටාටන් කල්පිතය අභව්‍ය ආකාරයක් පෙනී යයි
ඇයට ඒ වන විටත් ජීවත්ව සිටි තැනැත්තියකගේ නෙෆර්නෙෆරුආටන් නාමය හෝ "ඇගේ සැමියා කෙරෙහි ක්‍රියාකාරී" වැනි පාරාවෝ විරුදයන් භාවිත කිරීමට අවශ්‍යතාවක් නොමැත
දෙවනුව, ඒඩන් ඩොඩ්සන් සහ පසුකාලීනව බිල් මර්නේන් යන විද්වතුන් දෙදෙනා විසින්ම අවධාරණය කර ඇත්තේ නෙෆර්නෙෆරුආටන් පාරාවෝවරිය සහ මෙරිටාටන්/මෙරි‍යේටාටන් යන දෙදෙනාම එකම තැනැත්තා නොවන බවයි. ඩොඩ්සන් මෙසේ ලියයි
ඊළඟ වාදවිෂය පැහැදිළිවම ඇගේ [එනම්, නෙෆර්නෙෆරුආටන්ගේ] සම්භවය පිළිබඳවයි. තර්කයන් අනුව ඇය මුලින් නෙෆර්ටිටි (හැරිස්, සැම්සන් සහ සෙස්සන්), මෙරියේටාටන් (ක්‍රවුස් 1978
ගැබෝල්ඩි 1998) සහ වඩාත් මෑතක දී අක්නාටන්ගේ සිව්වන දියණිය වූ නෙෆර්නෙෆරුආටන්-ටැෂෙරිට් (ඇලන් 2006) යැයි යෝජනා වී ඇත
මේ අතරින්, මෙරියේටාටන්ගේ අපේක්ෂකත්වය අභව්‍ය බව පෙනී යන්නේ KV62 සොහොන්ගැබෙන් හමුවූ මංජුසා කැබැල්ල JE61500හි අක්නාටන්, නෙෆර්නෙෆරුආටන් සහ මෙරියේටාටන්ගේ නාමයන් දක්වා ඇති හෙයින් ඔවුන් තිදෙනා තිදෙනකු බව පැහැදිළි වන බැවිනි
"විලියම් ජේ. මර්නේන්, ද එන්ඩ් ඔෆ් ද අමර්ණ පීරියඩ් වන්ස් අගේන්’, Orientalistische Literaturzeitung (OLZ) වෙළු
96 (2001), පි
21

මෙරිටාටන්, දඛමුන්සු ලෙස කල්පිතයමෙයත් බලන්න දඛමුන්සුනෙෆර්නෙෆරුආටන් රජු යනු මෙරිටාටන් බව වඩාත්ම විශ්වාස කරන තැනැත්තා මාක් ගැබෝල්ඩි විය හැක
මෑතක දී, ඔහු යෝජනා කළේ අක්නාටන් සිටය අවසන් කාලයේ මෙරිටාටන්ව සිය හවුල්පාලක තනතුරට උසස් කළ බවයි. ඇය අන්ඛ්ඛෙපෙරුරේ යන නාමයෙන් අරාජික රාජ්‍යාධිකාරිණියක ලෙස ඔහුගෙන් පසු සිහසුනට පත්වූවා ය
එසේම ඇය හිටයිට්වරුන් සමග සබඳතා පැවැත්වූ දඛමුන්සුහි රැජින බව ඔහු පවසයි
ඇගේ උපක්‍රමය සාර්ථක වන අතර, හිටයිට් කුමරකු වන සනන්සා ඊජිප්තුවට පැමිණ ඇයව විවාහ කරගෙන සිහසුනට උරුමකම් කියයි
ඔහු ස්මෙන්ඛ්කරේ යන නාමය සමග ඇගේ සිහාසන නාමය ආරූඪ කරගනියි
ඔහුගේ මරණින් පසු ඇය පූර්ණ පාරාවෝ අධිකාරී බලතල ලබා ගනිමින් අන්ඛ්ඛෙපෙරුරේ නෙෆර්නෙෆරුආටන් රජ යන නාමයෙන් රාජ්‍ය පාලනය කරයි
ටුටන්ඛාමුන් මේ වන විට ජීවත්ව සිටි හෙයිනුත්, ඔහු රාජකීය පෙළපතේ අයකු වීම නිසාත්, මෙරිටාටන් රැජින ඔහුගේ අනුප්‍රාප්තිය වැළැක්වීමට කටයුතු යොදන්නට ඇත
මේ ලිපිය පිළිබඳ සම්ප්‍රදායික මතය නම් මෙය ටුටන්ඛාමුන්ගේ මරණින් පසු සිදුවූවකත් බවත්, මෙහි එන රැජින අන්ඛෙසෙනමුන් රැජින බවත් ය
ඇයට ක්‍රමයෙන් "සේවකයකු" වූ ආයි සමග විවාහ වීමට සිදු වූ කරුණ සැලකිල්ලට ගනිමින් මෙම මතයට එළඹ ඇත
මිලර් පවසන්නේ මෙහි "‘සේවකයා’ යන වදන බොහෝ විට අපහාසාත්මක ස්වරූපයෙන් මිස එහි සැබෑ අරුත සලකා පැවසූවක් නොවන බවයි. මෙය බොහෝ විට ඇය හා විවාහ වීමට අපේක්ෂා කළ පුද්ගලයන් පිළිබඳ ඇගේ අපහාසයක් ලෙස සැලකෙයි
" මෙහි 'සේවකයා' යන වදනෙන් සැබැවින්ම ආයි පිළිබඳ අදහස් නොවේ නම්, මෙහි පැවසෙන රැජින සඳහා පුතුන් සිටි බව නොපැවසෙන මෙරිටාටන් සහ නෙෆර්ටිටි රැජිනියන්ගේ නම් ද ‍යෝජනා කළ හැකි වේ
ස්මෙන්ඛ්කරේ/සනන්සා කල්පිතය කෙරෙහි ඊජිප්තුවේදීන්ගෙන් ලැබී ඇත්තේ මඳ සහයෝගයකි
ටුටන්ඛාමුන්ගේ පැවැත්ම හේතුවෙන් මිලර්ස් යෝජනා කරන්නේ මෙරිටාටන් හට "තහමුන්සුගේ කථාංගයේ පරිදි ක්‍රියා කිරීමට නම් ඇයට බලවත් ආධාරකරුවකුගේ (හෝ ආධරකරුවන්ගේ) අනුබලයක් ලැබිය යුතු බවයි. නමුත් මේ ආධාරකරුවා මෙවැනි භයානක කටයුත්තකට ආධාර කිරීමට තරම් සිය දිවිය අනතුරේ හෙළූයේ මන් ද ය්නන ගැටලුවකි"
මෙම සැලසුම සාර්ථක කර ගැනීම සඳහා, තරුණ මෙරිටාටන් සහ අනෙක් කුමන්ත්‍රණකරුවන් සාර්ථකව සුපිලුලියුමා හා ඔහුගේ දූතයින් මුලා කළ බව උපකල්පනය කොට ඇත
(මේ වනවිටත් රාජකීය උරුමකාර පුත්‍රයකු සිටියේ ය - ටුටන්ඛාමුන් - නමුත් ඒ ඇගේ පුත්‍රයා නොවේ) මෙම ලිපිය ලියන සමයේ සහ සනන්සා ඊජිප්තුවට පැමිණෙන සමයේ එය රහසක්ව තබා ගැනිණි
හිටයිට් පාර්ශ්වයෙන්, මෙම සැලසුම හෙළිවුවහොත් ඇතිවන අවදානම සුපිලුලියුමා හොඳින් දැන සිටි නමුත් ඔහු ඉන් ලැබෙන වාසිය පිළිබඳ සිතා බැලී ය
මේ හේතුවෙන් සුපිලුලියුමා සිය පුත්‍රයාගේ දිවිය මෙම සැලසුම වෙනුවෙන් අවදානමේ හෙළන්නට ඇත
දඛමුන්සු/සනන්සා සම්බන්ධය පිළිබඳ තොරතුරු මුළමණින්ම පාහේ ලැබෙන්නේ එම සිදුවීමෙන් වසර ගණනාවකට පසු ලියැවුණු හිටයිට් මූලාශ්‍රවලිනි
මිලර් පවසන පරිදි, ඒවා "ලියැවී ඇත්තේ මෙම උපායයෙහි දුක්මුසු අසසත්භාවය පිළිබඳමනා අවබෝධයකින් යුතුවයි. මුර්සුලි විසින් යම්තාක් දුරට ඉතිහාසය ප්‍රතිශෝධනය කරමින්, මෙම මුලාවේ සම්පූර්ණ වගකීම ඊජිප්තුවරුන් වෙත පැවරීමට උත්සාහ දරන බව යමෙකුට පැවසිය හැක
එමගින් සිය පියා වෙත එල්ලවන දෝෂාරෝපණ වළකාලමින්, ඔහු මවාපාන්නේ සිය පියා ඒ සියල්ල සිදුකළේ සනන්සා වෙත ඊජිප්තු සිහසුන කරා මාර්ගය පැහැදිළි කර දීමට බව පවසමිනි
"

නෙෆර්නෙෆරුආටන්-ටැෂෙරිට්
2006දී, ජේම්ස් ඇලන් විසින් මෙම සිදුවීම් සඳහා නව අර්ථ නිරූපණයක් යෝජනකා කරන ලදී
ඉහත සාක්ෂි ආශ්‍රය කරගනිමින් ඔහු පවසන්නේ බොහෝ විට වර්ෂය 13න් පසු නෙෆර්ටිටි මියගිය බවයි. ඒ කාලය වන විට, අක්නාටන් සිය දියණියන්ට දාව මුණුපුරන්ට පියකු වීමට උත්සාහ දැරී ය
අමර්ණවලින් හමුවූ කැටයමක මෙරිටාටන් සහ අන්ඛෙසෙන්පාටන් ඔවුන්ගේ දියණියන් සමග නිරූපිත ය
මෙය මුලින් කියා සහ ඇගේ දියණිය නිරූපණයට යොදාගැනුණකි
මෙරිටාටන්-ටැසෙරිට් සහ අන්ඛෙසෙන්පාටන්-ටැෂෙරිට් නැමැති එම දැරියන් 'රජුගේ සිරුරේ රජුගේ දියණිය, ඔහුගේ ප්‍රිය
' සහ 'රජුගේ සිරුරේ රජුගේ දියණියට උපන්, ඔහුගේ ප්‍රිය
' යන විරුදයන්ගෙන් දක්වා ඇත
ඇතැමුන් තර්ක කරන්නේ මෙමගින් පැවසෙන්නේ අක්නාටන් සිය දියණියන් භාර්යාවන්කොට ගෙන බිහිකළ දරුවන් පිළිබඳ බවයි. නමුත් ඇලන් විශ්වාස කරන්නේ මෙම පදවි නාමයන් සහ ඒවායේ බාහිර ස්වරූපය සැලකූ විට සරලව, මෙම දරුවන් එතැන හිස්තැන පිරවීමට යෙදූ 'ව්‍යාජ' නාමයන් බවයි‍
මෙරිටාටන් දියණියකට උපත දුන් විටථ අක්නාටන් ඇතැම්විට මෙකෙටාටන් දියණිය සිය භාර්යාව කරගන්නට ඇත
ඇය දරු උපතේ දී මියගිය බව රාජකීය සොහොන්ගැබ්වල නිරූපණය කොට තිබේ
මෙහි බිළිඳාගේ නාමයන් දක්වා නොමැති වුවත්, එම බිළිඳා දැරියක බව නිශ්චිතව හඳුනාගත හැක
පුරුෂ උරුමකරුවකු නොවූ හෙයින්, අක්නාටන් ඊළඟට අන්ඛෙසෙන්පාටන් සිය භාර්යාව කරගන්නට ඇත
ඇය ද බිහිකළේ දැරියකි
(අක්නාටන් ඇගේ පියා බව දක්වා ඇති සටහන අනුව) ඔහුගේ ඊළඟ ලාබාලතම දියණිය වූ නෙෆර්නෙෆරුආටන්-ටැෂෙරිට් මේ වන විට බොහෝ ලාබාල දැරියකි
ඒ හෙයින්
ඇලන් විස්තර කරන්නේ ඇගේ නාමයේ 'ටැෂෙරිට්' යන යෙදුම පසුව ඉවත් කරන ලද්දේ, රජකුට එවැනි 'සුළු' පදයක් නාමයෙහි පැවතීම අයෝග්‍ය යැයි සිතීම නිසා විය හැක
නැතහොත් නෙෆර්ටිටිගේ මරණින් පසු එම කොටස ඉවත් කර ගන්නට ඇත
නෙෆර්නෙෆරුආටන්-ටැෂෙරිට්ගේ වයස ‍මෙම තර්කයට එල්ල වූ පළමු ප්‍රතිරෝධීතාවයි. අක්නාටන්ගේ මරණය වන විට ඇගේ වයස 10ක් පමණ වන්නට ඇතැයි සැලකේ. නමුත් ඇලන් පවසන්නේ පළමුවරට කැටයම්වල නිරූපිත අවස්ථාවේ සිට ගණනය කරන ලද ඇතැම් දියණියන්ගේ වයස ඔවුන්ගේ සැබෑ වයසට වඩා අඩු අගයයක් ගන්නා බවයි. පළමු නිරූපිත අවස්ථාව සැලකූ විට, මෙකෙටාටෙන් උපත ලැබූයේ අක්නාටන්ගේ 4වන වර්ෂයේ යැයි සැලකීමට සිදු වේ
එසේවූයේ නම් ඇය දරුප්‍රසූතියේ දී මියයන විට ඇගේ වයස අවුරු 10ක් හෝ 11ක් විය හැක
එයට හේතුව ඇය මියගියේ අක්නාටන්ගේ 14වන වර්ෂයේ යැයි සඳහන්ව තිබීම නිසායි
මෙකල දැරියන් 13වන වියේදී විවාහය සඳහා සුදුසු වූයේ යැයි පැ‍වසෙන මතය විවාදයට ලක් වී තිබිණි
(එය එසේ වුවත්, අක්නාටන් සහ ඔහුගේ දියණියන් ප්‍රවේණික ජානමය තත්ත්වයක් වූ ඇරෝමැටේස් අතිරික්ත සහලක්ෂණය නැමැති රෝගී තත්ත්වයෙන් පෙළී ඇත
මේ හේතුවෙන් පිරිමින් තුළ ගයිනකොමැස්ටියාව හෙවත් විශාල පියයුරු සහිත තත්ත්වය දක්නට ලැබිණි
කාන්තාවන්ගේ වයසට පෙර ලිංගික සංවර්ධනයක් දක්නට ලැබිණි
මේ හේතුවෙන් 11 තරම් අඩු වයසේ දී ඔවුනට දරු ප්‍රසූතිය සිදු කළ හැකි විය)

ඇලන් යෝජනා කරන්නේ ඇතැම් විට මෙකෙටාටෙන් පළමුව නිරූපණය කරන අවස්ථාවේ ඇය තුන්වන වියේ පසුවන්නට ඇති බවයි. මේ හේතුවෙන් ඇය මියයන්නට ඇත්තේ බොහෝ විට 13 හෝ 14 වන වියේ දී වන්නට ඇත
ඩොඩ්සන් ද මේ බව සිය Amarna Sunset කෘතියේ එසේම අක්නාටන්ගේ රාජ්‍ය සමයේ පසුකාලයේ අන්ඛෙසෙන්පාටන් දරුවකු වැදූ බැවින්, නෙෆර්නෙෆරුආටන්-ටැෂෙරිට් සිය සොයුරියට වසරකට පසු උපන්නේ නම් අක්නාටන්ගේ රාජ්‍ය සමය අවසන් වන විට, නෙෆර්නෙෆර්ආටන්-ටැෂෙරිට්ගේ වයස 13ක් පමණ වන්නට ඇත
පසුකාලීනව "ක්‍රියාකාරී
" යන්න සහිත විරුදයන් භාවිත කිරීම තුළින් ඇය පසුව ඇගේ පියාට භාර්යාවක් වන්නට තරම් ප්‍රමාණවත් වයසක පසු වූ බව පැහැදිළි වේ
මෙම තර්කය කේන්ද්‍ර කොට ගෙන ඇත්තේ අක්නාටන්ට සිහසුනට පුත්‍රයකු ලබාගත නොහැකි වූ හෙයින්, ඔහු සිය දියණියන් භාර්යාවන් ලෙස පත්කොටගෙන මුණුපරකුට පියා වන්නට උත්සාහ දැරූ බවට වන මතයයි
මෙම මුණුපුරු මිණිපිරියන් ඔහුගේ නොවී හෝ එවැන්නන් සිටියේ නොමැති නම්, ඇගේ දියණියන් සහ නෙෆර්නෙෆරුආටන්-ටැෂෙරිට් පිළිබඳවත්, ඇයව හවුල් රාජ්‍ය පාලනයට දායක කරගත් බවට වූ මතයත් අභව්‍ය බව පෙනී යයි
මුණුපුරු මිණිපිරියන් නොමැතිව ඇගේ වයස පිළිබඳ තර්කයන් ගොඩනැගීමට සාධක ද හමු නොවේ
ඇගේ වයස එම ධුරයට බාධාවක් නොවන බව පෙනී යන්නේ ටුටන්ඛාටන් ද සිහසුනට පත්වූයේ එවැනි වයසක දී වූ හෙයිනි
නමුත් 10-වියැති දැරියක් බොහෝදෙනකුට මේ ධුරයට අභව්‍ය බව පෙනේ
මෙම වාදයේ වැදගත් කරුණු රඳා පවතින්නේ ඇගේ නාමය මතයි
‍කෙනකු නෙෆර්නෙෆරුආටන් ධුරයට පත්වීමට සිය නාමය වෙනස් කරනු එතරම් විශ්වාස කළ නොහැකි කරුණකි
නෙෆර්ටිටි රැජින පිළිබඳ සඳහන් වර්ෂය 16ට අයත් ශිලාලේඛනය හේතුවෙන් නෙෆර්නෙෆරුආටන්-ටැෂෙරිට් මෙම පාරාවෝවරියගේ ධුරයට එතරම් ගැළපෙන්නේ නැති බව යෝජනා වී ඇත
ස්මෙන්ඛ්කරේ සහ අමර්ණ අනුප්‍රාප්තිය

පුරාවිද්‍යා සාධක අනුව පැහැදිළිව හඳුනාගත හැක්කේ ස්මෙන්ඛ්කරේ නැමැත්තකු ජීවත්ව සිට ඇති බවත්, ඔහු යම් ආකාරයක පාරාවෝ බලයක් භුක්ති විඳ ඇති බවත්, ඉන් මඳ කලකට පසු ඔහු මියගොස් ඇති බවත් ය
එන් ඔබ්බ්ට නිශ්චිතවම සනාථ කළ හැකි තොරතුරු අල්ප ය
මේ හේතුවෙන් එක් වාදයක දී එක් විද්වතකු ඔහුගේ රාජ්‍ය සමය සහ පදවිය පිළිබඳ එක් මතයක් දරන විට, සෙස්සන් ඊට සහමුලින්ම වෙනස් මතයන් දැරිය හැක
උදාහරණයක් ලෙස, ඩොඩ්සන් පවසන්නේ මෙරිරේ නිරූපණය අනුව ඔහුට 15වන වර්ෂය අවට කෙටි හවුල් පාලන සමයක් යෝජනා කළ හැකි බවයි. ගැබෝල්ඩි පවසන්නේ ස්මෙන්ඛ්කරේ වයින් සටහන අනුව, ස්මෙන්ඛ්කරේ අක්නාටන්ගෙන් පසු සිහසුනට පත් වූ බව පෙනී යන බවයි. අවසානයේ, ඇලන් මෙම වයින් සටහන භාවිත කරන්නේ නෙෆර්නෙෆර්ආටන් ඇගේ විරුද නාමයන්හි අක්නාටන් සමග දක්වා ඇති දැඩි සම්බන්ධතාව සත්‍යාපනයටයි
එසේම ඔහු ශිලා ස්තම්භ සලකා මේ දෙදෙනාම අක්නාටන්ගෙන් පසු සිහසුනට පත්ව ඇති බවත්, ඉන් එක් අයකු එදිරිවාදී රජකු බවටත් අනුමාන කරයි
ඇලන්-ඩොඩ්සන් සංයුක්තය මෙය දකින්නේ නෙෆර්නෙෆර්ආටන්ට එරෙහිව ටුටන්ඛාමුන්, අක්නාටන්ගෙන් පසු ඍජුවම සිහසුනට පත්ව ඇති බවයි. මේ යුගයේ කාලානුක්‍රමය පිළිබඳ ඊජිප්තුවේදීන් අතර නොයෙකුත් රසවත් කල්පිතයන් පවතියි
මෑතක දී අනාවරණය කරගත් රාජ්‍ය වර්ෂය 16ට අයත් ශිලාලේඛනය අනුව, පෙනීයන්නේ නෙෆර්ටිටි ඒ වන විටත් ජීවත්ව ඇති බවත්, ඇය රැජින තනතුර ඒ වනවිටත් උසුලමින් සිටි බවත් ය
16වන රාජ්‍ය වර්ෂයේදීත් ඇය ජීවත්ව සිටීම තුළින් ඇය නෙෆර්නෙෆරුආටන් වියහැකි බවට බොහෝ සාධක ඉදිරිපත් වී ඇත
අනෙක් අතින්, අක්නාටන්ගේ අවසන් රාජ්‍ය වර්ෂයට මඳ කලකට පෙරත් රැජින ධුරය ඉසිලූ බැවින්, අක්නාටන්ගේ අනුප්‍රාප්තිකයා බොහෝ විට ස්මෙන්ඛ්කරේ වන්නට වැඩි සම්භාවිතාවක් ඇත
ප්‍රමාණවත් සාධක නොමැතිව ස්මෙන්ඛ්කරේගේ අනුප්‍රාප්තිකත්වය, ධුරය (සමරාජ්‍යාධිකාරී ද නැතහොත් රජු ද යන්න) සහ රාජ්‍ය සමය පිළිබඳ නිශ්චිතවම ප්‍රකාශ කළ නොහැකි ය
‍සාක්ෂි මගින් පෙනී යන පරිදි, ඔහු ඉතා කෙටි කාලයක් ජීවත් වූයේ නම්, මෙහි පැහැදිළිභාවය හෙළිදරව් කරගැනීම අපහසු වනු ඇත
මෙහි ප්‍රතිඵලය ලෙස අමර්ණ අනුප්‍රාප්තිය පිළිබඳ තර්කය අන්ඛ්ඛෙපෙරුරේ-මෙරි නෙෆර්ඛෙපෙරුරේ නෙෆර්නෙෆරුආටන්-මෙරි වා එන් රේ රජුගේ අනන්‍යතාවය සොයාගැනීම මත රඳා පවතිනු ඇත
නෙෆර්නෙෆරුආටන්ගේ අවමංගල භාණ්ඩ ටුටන්ඛාමුන්ගේ භූමදානය වෙනුවෙන් යළි භාවිතය

නිකොලස් රීවස් අනුව, ටුටන්ඛාමුන්ගේ අවමංගල භාණ්ඩ අතුරින් 80%ක් පමණම නෙෆර්නෙෆරුආටන්ගේ මුල් අවමංගල භාණ්ඩ අතුරින් ලබාගත් ඒවායි
පීටර් හෙස්ලර්, ඉන්ස්පෙක්ෂන් ඔෆ් කිං ටුට්'ස් ටූම්බ් රිවීල්ස් හින්ට්ස් ඔෆ් හිඩ්න් චැම්බර්ස් නැෂනල් ජියෝග්‍රැෆික්, සැප්තැම්බර් 28, 2015 2015දී, රීවස් විසින් මෙයට සාක්ෂියක් ලෙස ටුටන්ඛාමුන්ගේ සුප්‍රකට රන් වෙස්මුහුණේ වූ පැරණි කාර්ටුෂයක් ඉදිරිපත් කරයි
මෙම තොරතුරු අනුව හැඟීයන්නේ බල අරගලයක දී නෙෆර්නෙෆරුආටන් බලයෙන් පහකළ බවයි. එහිදී ඇයට රාජකීය භූමදානයක් ලබා නොදී රැජිනක ලෙස භූමදානය කොට ඇත
නැතහොත් ටුටන්ඛාමුන් ඇගෙන් පසු සිහසුනට පත් වූ පැවින් ඔහුගේ නිලධාරීන් ඇයව වෙනත් රජකු‍‍ගේ අවමංගල භාණ්ඩ කට්ටලයක් සහිතව භූමදානය කරන්නට ඇත
සාරාංශය
අන්ඛ්ඛෙපෙරුරේ නෙෆරුනෙෆරුආටන්ගේ රාජ්‍ය සමය සහ දිවිය පිළිබඳ නිශ්චිතවම සනාථ කළ හැකි තොරතුරු අත්තේ ඉතා ස්වල්පයකි
බොහෝ ඊජිප්තුවේදීහු ඇය කාන්තාවක බවත්, ඇය ස්මෙන්ඛ්කරේ නොවන වෙනත් රජකු බවත් පිළිගනිති
මේ යුගය පිළිබඳ බොහෝ විශේෂඥයින් විශ්වාස කරන්නේ අභිලේඛන සාක්ෂි අනුව ඇය අක්නාටන්ගේ රාජ්‍ය සමයේ කාලයක් හවුල් පාලනයක් ගෙගොස් ඇති බවයි. ඇය ස්මෙන්ඛ්කරේට පෙර හෝ පසුව රාජ්‍ය කළේ ද යන්න ඇගේ අනන්‍යතාවය මත රඳා පවතියි
ඇගේ 3වන රාජ්‍ය වර්ෂයට අයත් පායිරි ශිලාලේඛනය අනුව ඇය තනිව පාලනය ගෙන ගොස් ඇති බව පෙනේ
ඇගේ රාජ්‍ය සමයෙන් කවර කාලයක් හවුල් පාලනයක් ගෙනගියේ ද, තනි පාලනයක් ගෙනගියේ ද යන්න මතභේදාත්මක ය
එම සොහොන්ගැබ් ලිපියේම තීබ්ස්හි වූ අමුන් දේවස්ථානයක් පිළිබඳ විස්තර වේ
ඇතැම්විට මෙය මතාකාගාර දේවස්ථාන සංකීර්ණයක් වන්නට ඇත
මින් පෙනෙන්නේ ඇගේ රාජ්‍ය සමයේ අවසාන කාලයේ අමුන් වන්දනාවට වූ තහනම ඉවත් කළ බවත්, සම්ප්‍රදායික ආගම යළි ස්ථාපනය කළ බවත් ය
ටුටන්ඛාමුන්ගේ භූමදානය සඳහා භාවිත කොට ඇති අවමංගල භාණ්ඩවලින් වැඩි ප්‍රමාණයක් ඇයට අයත්ව තිබූ බව පෙනෙන්නට ඇති බැවින්, ඇගේ අනුප්‍රාප්තිකයා විසින් ඇයට පාරාවෝවරයකුට උචිත භූමදානයක් ලබාදීම ප්‍රතික්ෂේප කොට ඇති බව පෙනේ
මේ සඳහා හේතුව වාදවිවාදයන්ට හේතු වී ඇත
නෙෆර්නෙෆරුආටන්ගේ අනුප්‍රාප්තිකයා විසින් ඇය පිළිබඳ තොරතුරු බොහෝ ප්‍රමාණයක් ඉතිහාසයෙන් මකාදමන ලදී
අනතුරුව පසුකලෙක හොරෙම්හෙබ් සහ 19වන රාජවංශයේ රජවරුන් විසින් සම්පූර්ණ අමර්ණ යුගයම පිළිබඳ තොරතුරු ඉතිහාසයෙන් අතුගා දැමූහ
මේ හේතුවෙන් සිදුවීම් පිළිබඳ නිශ්චිත තොරතුරු කිසිකලෙක සොයාගනු නොහැකි වනු ඇත
හමුවී ඇති සාධකවල ඇති අතිශය අපැහැදිළි ස්වභාවය හේතුවෙන් විවිධ තර්ක සනාථ කිරීම අපහසු වී ඇත
විවිධ ශිලාස්තම්භ ආදිය මගින් කාන්තා සමරාජ්‍යාධිකාරිණියක පිළිබඳ දැඩිව සාක්ෂි ලබාදුන්න ද, නමුත් ඒවායේ ඇගේ අනන්‍යතාවය සනාථ කරගන්නට කිසිදු සාධකයක් දක්වා නැත
අමර්ණ යුගයේ අවසානය පිළිබඳ වසර ගණනාවක සිට නොයෙකුත් වාදවිවාද පැනනැගිණි
මෑතක දී හමු වූ 16වන වර්ෂයට අයත් නෙෆර්ටිටි රැජින පිළිබඳ සඳහන් ශිලාලේඛනය මගින්, අමර්ණ යුගය පිළිබඳ තවත් බොහෝ තොරතුරු හෙළි කරගත යුතුව ඇති බවට සනාථ වේ
මූලාශ්‍ර

සටහන්

වැඩිදුර කියවීමට
ඊජිප්තුවේදීන් අතර, ප්‍රධාන විද්වත්හු මේ පිළිබඳනොයෙකුත් අදහස් දරති
ඔවුන්ගේ අදහස් පිළිබඳ වැඩිදුර තොරතුරු ගවේෂණය සඳහා ඔවුන්ගේ කෘති පරිශීලනය කළ හැකි ය
නිකොලස් රීවස් සහ ඒඩන් ඩොඩ්සන්ගේ කෘති කිහිපයක නෙෆර්ටිටි රැජින, නෙෆර්නෙෆරුආටන් බව දක්වා ඇත
මාක් ගැබොල්ඩි සිය පත්‍රිකා කිහිපයක සහ අවම වශයෙන් එක් ග්‍රන්ථයක (ප්‍රංශ බසින්) දක්වා ඇත්තේ ඇය මෙරිටාටන් බවයි. මෙහි ඇති ජේම්ස් ඇලන්ගේ කෘති බොහෝමයක් ප්‍රධාන වශයෙන්ම නෙෆර්නෙෆර්ආටන් කාන්තාවක බවත්, ඇය ස්මෙන්ඛ්කරේ නොව වෙනත් අයකු බවත් විස්තර කරයි
ඔහුගේ පත්‍රයක් වන "The Amarna Succession" යන්න් ඔහුගේ පළමු වාදය ඉදිරිපත් කරන අතර, එමගින් නෙෆර්නෙෆරුආටන් රජුගේ අනන්‍යතාවය පෙර දැක්වූ පරිදි නෙෆර්ටිටි හෝ මෙරිටාටන් බවට තීරණය කිරීම අදාළ සාක්ෂිවල අර්ථකථන ආකාරය මත රඳා පවතින බව පැහැදිළි කරයි
ඇල්ඩ්‍රඩ්, සිරිල්, Akhenaten, King of Egypt (තේම්ස් ඇන්ඩ් හඩ්සන්, 1988)
ඩොඩ්සන්, ඒඩන් සහ හිල්ටන්, ඩියෑන්
2004. ISBN 0-500-05128-3
 ඩොඩ්සන්, ඒඩන්
2009, ISBN 978-977-416-304-3

 ගැබෝල්ඩි, මාක්, Under a Deep Blue Starry Sky in "Causing His Name to Live
Studies in Egyptian Epigraphy and History in Memory of William J
Murnane"
Gabolde - Starry Sky 
 ගයිල්ස්, ෆ්‍රේඩ්රික්
ජේ., Ikhnaton Legend and History (1970, ඇසොෂියේටඩ් යුනිවර්සිටි ප්‍රෙස්, 1972 එජ)
 ගයිල්ස්, ෆ්‍රෙඩ්රික්
ජේ., The Amarna Age
Egypt (ඊජිප්තුවේදය සඳහා වූ ඕස්ට්‍රේලියානු මධ්‍යස්ථානය, 2001)
 හොර්නං, එරික්, Akhenaten and the Religion of Light, පරිවර්තනය ඩේවිඩ් ලෝර්ටන්, කොර්නේල යුනිවර්සිටි ප්‍රෙස්, 1999, ISBN 0-8014-3658-3)
 මිලර්, ජැරඩ්
Amarna Age Chronology and the Identity of Nibhururiya in the Light of a Newly Reconstructed Hittite Text (2007)
ඕල්ටොරියන්ටල්
34 (2007) 2, 252–293
 රෙඩ්ෆෝර්ඩ්, ඩොනල්ඩ් බී., Akhenaten
The Heretic King (ප්‍රින්ස්ටන් යුනිවර්සිටි ප්‍රෙස්, 1984, ISBN 0-691-03567-9)
 රෙඩ්ෆෝර්ඩ්, ඩොනල්ඩ් බී.
The Heretic King (1984) ප්‍රින්ස්ටන් යුනිවර්සිටි ප්‍රෙස්
රීවස්, සී. නිකොලස්
, Akhenaten, Egypt's False Prophet (තේම්ස් ඇන්ඩ් හඩ්සන්, 2001)
, The Complete Tutankhamun
තේම්ස් ඇන්ඩ් හඩ්සන්, 1 නොවැම්බර් 1990, ISBN 0-500-05058-9 (ඝන කවරය)/ISBN 0-500-27810-5 (කඩදාසි බැම්ම සහිත)
 
 Theis, Christoffer Der Brief der Königin Daḫamunzu an den hethitischen König uppiluliuma I
Thomas R
Kmmerer (Hrsg
Münster 2011, S
301–331
 ටිල්ඩෙස්ලි, ජොයිස්
Egypt's Sun Queen''
පෙන්ගුයින්
1998. ISBN 0-670-86998-8
 අමර්ණ ව්‍යාපෘතිය

ක්‍රි
1330 දශකයේ මරණ
ක්‍රි
14වන සියවසේ උපත්
අමර්ණ යුගය
ආටන්වාදය
පුරාතන ඊජිප්තුවේ ඓතිහාසික මකාදැමීම්
ඊජිප්තුවේ දහඅටවන රාජවංශයේ පාරාවෝවරුන්
පාරාවෝවරියන්
හැවේලියන් යනු, පකිස්තානයෙහි,  කයිබර් පක්ටුන්වා පළාතේ, හසාරා කොට්ඨාශයෙහි,   අභාටබාද් දිස්ත්‍රික්කයෙහි, දෙවන විශාලතම නාගරික ප්‍රදේශය වෙයි
පාකිස්ථානය
දක්ෂිණ අප්‍රිකාව යනු  අප්‍රිකානු මහාද්වීපයෙහි දකුණුම දිග ප්‍රදේශය වන අතර, භූගෝල විද්‍යාව හෝ භූදේශපාලනය අනුව වෙනස් ලෙසින් අර්ථදැක්වන එහි, රටවල් කිහිපයක් අඩංගු වෙයි
දක්ෂිණ අප්‍රිකාව යන පදයට සාමාන්‍යයෙන් අඩංගු වන්නේ ඇන්ගෝලාව, බොට්ස්වානා, ලෙසොතෝව, මලාවි, මොසැම්බික්, නැමිබියාව, දකුණු අප්‍රිකාව, ස්වාසිලන්තය, සැම්බියාව, සහ සිම්බාබ්වේ වෙති
එක්සත් ජනපදයෙහි ජනාධිපතිවරයා ලෙසින් තෝරා ගන්නා ලද , ඇමරිකානු ව්‍යාපාරික ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් වෙත, 1980 ගණන් වල සිට අඩුම වශයෙන් කාන්තාවන් පසළොස් දෙනෙකු වෙතින් හෝ,  ලිංගික හිරිහැර කිරීම සහ ලිංගික අඩන්තේට්ටම් කිරීම චෝදනා එල්ලවී ඇත
මාධ්‍ය නැඹුරුව, කුමන්ත්‍රණ, සහ දේශපාලනමය මඩ ගැසීමේ මෙහෙයුමක ගොදුරු බවට ඔහු පත්වී ඇති බව පවසමින් ට්‍රම්ප් විසින් මෙම චෝදනා ප්‍රතික්ෂේප කෙරිණි
තමන් විසින් ඔවුන් ලිංගික හිරිහැර කිරීම් වලට හෝ ලිංගික අඩන්තේට්ටම් කිරීම වලට හෝ ලක් කල බවට ඉදිරිපත්වී චෝදනා ඉදිරිපත් කරන සියළු කාන්තාවන්ට එරෙහි අධිකරණමය ක්‍රියාමාර්ග ගන්නා බවට ට්‍රම්ප් විසින් ප්‍රසිද්ධ ප්‍රකාශ නිකුත් කර ඇත
මෙම චෝදනා වලින් කිහිපයක්, ට්‍රම්ප්ගේ ජනාධිපතිධූරාපේක්ෂිකත්වයට පූර්වගමනය ලෙසින් සිදු විය
බොහෝමයක් මැතිවරණ මෙහෙයුම තුලදී ඉස්මතු වූ අතර, විශේෂයෙන්ම 2016 ඔක්තොම්බර් 9 දිනදී  ඩිමොක්‍රටික් පක්ෂයෙහි අපේක්ෂිකා හිලරි ක්ලින්ටන් හා සමගින් පැවති ඔහුගේ දෙවන විවාදයෙන් පසුව ඉස්මතු විය
"යෝනිමුඛය වෙතින්" බලහත්කාරයෙන් ඇල්ලීම ඇතුළු කාන්තාවන් සිපගැනීම සහ ලිංගික ලෙසින් අතපතගෑම පිළිබඳව ට්‍රම්ප් විසින් පුරසාරම් දොඩන ලද 2005 පටිගතකිරීම  පිටතට කාන්දුවීමෙන් පසුව එම විවාදය දින දෙකක් පුරා පැවැතියේය
ඔහු විසින් පවසා තිබුණේ ඔහු කීර්තිමත් පුද්ගලයෙක් බැවින්, "ඔවුන් විසින් එවැනි දේ සිදුකිරීමට ඉඩ සලසන බව" සහ "මම එයට මෙහොතක් හෝ පැකිලෙන්නේ නොමැති බවයි"
විවාදය අතරතුරදී, ඔහුගේ පටිගතකෙරුණු ප්‍රකාශ විසින් ලිංගික අඩන්තේට්ටම් විස්තර කෙරුණු බව ට්‍රම්ප් විසින් ප්‍රතික්ෂේප කල අතර කිසිකලෙක කාන්තාවක් අනිසි ලෙස ස්පර්ශ කර ඇති බව ප්‍රතික්ෂේප කළේය
ඔහුගේ චෝදකයන් බොහෝ දෙනෙක් ප්‍රකාශ කර සිටියේ, ඔවුන්ගේ චෝදනා ප්‍රසිද්ධ කිරීමට ඔවුන් පෙළඹවූයේ  මෙම ප්‍රතික්ෂේප කිරීම් විසින් බවයි.

කාන්තාවන් තිදෙනෙක් විසින් අධිකරණයෙහි නඩු ගොනු කර තිබුණේ ඔවුන්ව ට්‍රම්ප් විසින් ලිංගික අඩන්තේට්ටම් වලට ගොදුරු කල බවට චෝදනා කරමිනි
මෙම අධිකරණ නඩු තුනට අමතරව, අඩුම වශයෙන් කාන්තාවන් දොළොස්දෙනෙකු විසින් හෝ ට්‍රම්ප් වෙත ප්‍රසිද්ධයේ චෝදනා කර සිටිනුයේ අනුමැතිය-රහිත සිපගැනීම් හෝ, අනුමැතිය-රහිත ලෙසින්  තන, තට්ටම් සහ ලිංගික අවයව ස්පර්ශ කිරීම හෝ සිදු කල බවයි.

ප්‍රාථමික වශයෙන් 2016 ඔක්තොම්බර් මස සිට ඇරඹුනු බහුවිධ චෝදනා විසින් කියා සිටිනුයේ, ඔවුන් විවිධ මට්ටම් වලින් ඇඳුම් ඉවත් කරගෙන සිටි අතරතුර රූප සුන්දරී තරග තරගකාරියන්ගේ පැරහුම් කාමර තුලට 1997, 2000, 2001, සහ 2006 වසර තුලදී ට්‍රම්ප් ඇතුළු වූ බව වන අතර, මෙම හුරුකම තමා වෙත වූ බව ද හවර්ඩ් ස්ටර්න් ෂෝ හී 2005 වසරෙහි සම්මුඛ සාකච්ඡාවකදී ට්‍රම්ප් විසින් මෙය පිළිගෙන ඇත
මෙම ව්‍යවහාරය මිස් ටීන් යූඑස්ඒ හිදීද සිදුවී ඇති බව ප්‍රෝක්ත වෙයි
එහි තරගකරුවන්වූ බොහෝ දෙනෙක් කියා සිටින්නේ වයස 15 තරම් ලාබාල ගැහැණු ලමුන්ගේ පැරහුම් කාමර තුලට පවා ට්‍රම්ප් ඇතුළු වූ බවයි.

අධිකරණමය උසාවි කටයුතු

ඉවානා ට්‍රම්ප් (1989)

ඉවානා ට්‍රම්ප් සහ ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් විවාහ වූයේ 1977 වසරෙහිදීය
1989 වසරෙහිදී දිවුරුම් සාක්ෂියකදී ඉවානා කියා සිටියේ, ඔවුන්ගේ දික්කසාද කටයුතු සිදුවෙමින් තිබියදී ඩොනල්ඩ් විසින් ඇයගේ ප්ලාස්ටික් ශල්‍ය වෛද්‍යවරයා හමුවූ බවත් ඉන්පසු ඔහුගේ කේන්තිය පලකොට ඇයගේ හිසෙහි සමෙන් කෙස් ගලවා ඇති බවත්ය
ඩොනල්ඩ් පවසා සිටියේ චෝදනාව  "නිසැකයෙන් අසත්‍ය" බවයි.හැරී හර්ට් III විසින් රචිත, ලොස්ට් ටයිකූන්
ද මෙනි ලයිව්ස් ඔෆ් ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් නම් 1993 ග්‍රන්ථයෙහි මෙම ප්‍රොක්ත ප්‍රහාරය විස්තර කෙරෙන්නේ "ප්‍රචණ්ඩ අඩන්තේට්ටම්කිරීමක්" ලෙසින් වන අතර ඩොනල්ඩ් විසින් මෙහිදී ඉවානා වෙත ලිංගික ලෙසින් පහරදුන් බව දක්වා ඇත
පොතෙහි දැක්වෙන පරිදී, ඉවානා විසින් ඇයගේ මිතුරු මිතුරියන් වෙත පසුව රහස්‍ය ලෙසින් පවසා ඇත්තේ ඩොනල්ඩ් විසින් ඇය දූෂණය කල බවයි.

මූලාශ්‍ර

ආශ්‍රිත
 ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප්
ශ්‍රි ලංකාව තුල පවතින රෙපරමාදු ක්‍රිස්තියානි නිකායක් වන ශ්‍රි ලංකා මෙතොදිස්ත සභාව,1814 ජුනි 29 වන දින පිහිටුවන ලදි
මෙම සභාව දේවස්ථාන පිළිබඳ ලෝක සභාව, අසියානු ක්‍රිස්තියානි සම්මේලනය, ශ්‍රි ලංකා ජාතික ක්‍රිස්තියානි මණ්ඩලය හා ලෝක මෙතොදිස්ත මණ්ත්‍රණ සභාවෙ සාමජිකයෙකි
ඉතිහාසය 

ශ්‍රි ලංකාවට මෙතොදිස්ත දහම ගෙනෙ එමේ මිශනාරි සෙවය පවරුනෙ, ජෝන් වෙස්ලි දේවගැතිතුමන්ගෙ දකුනු අත වු තෝමස් කෝක් දේවගැතිතුමන් වෙතයි
මෙම මිශනාරිවරුන් 1813 දෙසැම්බර්ර් 30 වන දින පෝට්ස්මෞත් වරායෙන් ගමන් අරම්බ කලොය
1814 මැයි 3 වන දින තෝමස් කෝක් තුමන් රෝගතුරුවර මිය ගිය අතර එතුමන්ගෙ සිරුර මුහුදු පතුලෙ තැන්පත් කෙරුනි
1814 ජුනි 29 වන දින තෝමස් හෝල්, විලියම් ඔල්ට්, ජෝර්ජ් අර්ස්කයින් හා බෙන්ජමින් ක්ලෆ් ගාල්ලට පැමිණියෝය
කුවෝන්ස් , ක්ලෆ් හා ලින්ච් රැගත් බෝට්ටුව ගාලු වරයට සේන්දු වු අතර ඔල්ට් හා අර්ස්කයින්, ඔවුන්ගේ පෞද්ගලික හේතුන් මත ඉට පසු දින වැලිගමින් ගොඩ බැස්සෝය
මිශනාරිවරුන් ලංකාවේ විවිඩ ප්‍රදේශවල සේවය උදෙසා ව ගියෝය
කුවෝන්ස් හා ලින්ච් යාපනයටත්, ඔල්ට් මඩකලපුවටත්, අර්ස්කයින් මාතරටත් පිටත්ව ගිය අතර ක්ලෆ් ගාල්ලේ රැදී සිටියේය
පවුල් හේතුන් මත බොම්බෙ රැදී සිටි හාවර්ඩ්, 1815 මුල් බාගයෙදි ගාල්ලට පැමිණි අතර, ඔහු නැවත කොළඹ මිශනාරි සේවය උදෙසා පිටත්ව ගියේය
පසුව ක්ලෆ් ද, කොළඹට පැමිණි අතර, ගාල්ලේ මිශනාරි සෙවය අර්ස්කයින් වෙත පැවරුණේය
1815 මැද බාගයෙදි, මෙම මිශනාරිවරුන් කොළඹ ඩෑම් මාවතේහි ඉඩම් කොටසක් මිලදි ගත් අතර, එතන මෙතොදිස්ත දේවස්ථානයක් ඉදි කළෝය
අදටත් මෙම දේවස්ථානය එහි පවතින අතර, එය ආසියාවේ ඉපැරණිම මෙතොදිස්ත දේවස්ථානය වෙ
ඔවුන් ඉන්පසුව කොළඹ ළමා දහම් පාසලක් සහ මුද්‍රණාලයක් ආරම්භ කළෝය
වෘතියෙන්  මුද්‍රණාලකරුවෙකු වු හාවර්ඩ් දේවගැතිතුමන්, එහි වැඩ අධීක්ෂණය කල අතර,  ඔවුන්  ළමයින් සදහා පොත් මුද්‍රණයද අරම්භ කළෝය
මෙ අතරතුර, 1816 දෙසැම්බර් මස “වෙස්ලියානු මිෂන් නිවස” නමින් දෙව් මැදුරක්  නමස්කාරය සදහා විවෘත  ව්ය
1834 වකවනුවෙදි, කාන්තාවන්ගෙ අධ්‍යාපනයට එරෙහිව ආකල්ප පැවතියද, මිශනාරිවරුන් විසින් වෙම්බඩි උසස් බලිකා විද්‍යාලය ආරම්භ කළෝය
පණ්ඩිත් ආරුමුග නාවලර් සමග, පීටර් පර්සිවල් දෙමළ බසට බයිබලය පරිවර්තනය කළේය
තවද පීටර් පර්සිවල් විසින් ලියන ලද ඇන්ග්ලෝ-දෙමළ ශබ්ද කෝෂය (1838) හා දෙමළ හිතෝපදේශ එකතුව , එහි ඉංග්‍රීසි පරිවර්තනය සමග යාපනය පොත් සංගමය විසින් පලකරන  ලදි
මෙය ඇමරිකානු ලංකා දූත මෙහෙවර මගින් මුද්‍රණය කල ප්‍රතම දමිල පොත් දෙක විය
ඔහුගෙ “His Land of the Veda
India briefly described in some of its aspects, Physical, Social, Intellectual & Moral”  1854දි මුද්‍රණය  විය
මිෂනාරිවරුන් රට පුරා දරුවන් උදෙසා තම සේවය අරම්භ කල අතර, ගාල්ල, බදුල්ල, දියතලාව සහ තුම්මොදර ප්‍රදේශවලදි අනාථ දරු නිවාස හා වෘත්තීය පුහුණු මධ්‍යස්තාන  පිහිටෙවුවේය
මෙම සේවය දිගටම ක්‍රියාත්මක වු අතර, 20 වන සියවසේදි, ත්‍රිකුනාමලය, චෙන්කලඩි, හා නිලාවැලි ප්‍රදෙශවලදිද මෙම නිවාස ඉදි කළේය
රැකියාවන්හි නියුතු දෙමාපියන්ගෙ දරුවන් රැකබලගනිම සදහා, මෙතෝදිස්ත පල්ලිය විසින් වැලිමඩ, මොරටුමුල්ල, අඟුලාන, පානදුර සහ මරදාන ප්‍රදෙශවලදි  දිවා සුරැකුම් මධ්‍යස්ථාන සහ පෙර පසල් ආරම්භ කළේය
උසස් අධ්‍යාපනය සහ රැකියා සඳහා නගර වෙත ගමන් කළ තරුණ ගැහැණු ළමුන්ට ආරක්ෂිත නවාතැන් පහසුකම් නොතිබුන බැවින්, ප්‍රාදේශීය සභාවන් වල ද සහාය ඇතිව, කාන්තා නේවාසිකාගාර කොළඹ, මරදාන, මුවර් පාර (Moor Road),  බදුල්ල, සහ කටුනායක පිහිටෙවුවේය
මේ අතරතුර වැඩිහිටි නිවාස බදුල්ල, වැල්ලවත්ත, මොරටුමුල්ල, සහ පුත්තූර් ප්‍රදෙශවල පිහිටවු අතර , එම නිවාස මෙතෝදිස්ත කාන්තා සන්ගමය මගින් රැකබලා ගත්තේය
හාවර්ඩ්, කුවෝන්ස්, කැලවේ, ස්පෙන්ස්, හාඩි සහ ජෝර්ජ්ලි යන දේවගැතිවරුන්, වෘතියෙන් මුද්‍රණාලකරුවන් වු  බැවින් ඔවුන් මුද්‍රණ කටයුතු වලට දායක විය
බෙන්ජමින් ක්ලෆ් විසින් ශබ්ද කෝෂය 1821දි, ඉංග්‍රීසියෙන් සිංහල බසට ද,  1830 දි සිංහලෙන් ඉංග්‍රීසි බසට ද පරිවර්තනය කර ප්‍රකශයට පත් කළේය
තවද ඔහු, පළමු පාලි ව්‍යාකරන හා වචන මාලා පොතක් ප්‍රකාශයට පත් කළ අතර සිංහල දේශන පරිවර්තනය හා මුද්‍රණය කරන කළේය
වෙස්ලියානු මුද්‍රණාලය තවදුරටත් ඩී. ජේ. ජෝර්ජ්ලි දේවගැතිතුමන් සහ පර්සිවල් විසින් නිෂ්පාදනය කල විද්වත් පොත් මුද්‍රණය කර ප්‍රරකාශයට පත් කෙරු අතර, වසර ගණනාවක් තිස්සේ ශ්‍රී ලංකා බයිබල් සංගමය උදෙස සිංහල බයිබල් මුද්‍රණය කළෝය
අනුරාධපුරයෙහි කුරුසිය හෝ අනුරාධපුර කුරුසිය යනු,  ක්‍රිස්තියානි කුරුස සංකේතයෙහි ආකාරයකි
එය වනාහී ශ්‍රී ලංකාවේ ක්‍රිස්තියානි ආගමෙහි වඩාත් පුරාණතම සංකේතය වෙයි
කුරුසිය 
1912 වසරෙහිදී කුරුසිය සොයාගන්නා ලද්දේ  අනුරාධපුරයෙහි පුරාවිද්‍යාත්මක කැණීම් වලදීය
ජනප්‍රිය භාවිතය 
ෆ්‍රැන්සිස් පාප්වහන්සේගේ ශ්‍රී ලංකා සංචාරයෙහි නිල ලාංඡනයෙහි අනුරාධපුර කුරුසිය දක්වන ලදි
සටහන්

මූලාශ්‍ර

තවදුරටත් කියවීම

බාහිර සබැඳි 
 පරිෂියන් ක්‍රිස්ටියන්ස් ඉන් ද අනුරාධපුර පීරියඩ්
 කම්පැරිසන් ඉමේජර්ස් ඔෆ ද ක්‍රොසර්ස් – අනුරාධපුර ක්‍රොස්, සෙන්ට් තෝමසර්ස් ක්‍රොස් (ඉන්ඩියා), නෙස්ටෝරියන් ක්‍රොස් (චයිනා), පෝර්චුගීස් ක්‍රොස් (කලම්බු)
 ඇන් ඉමේජ් ඔෆ් සි අනුරාධපුර ක්‍රොස් (එක්ස්කැවේටඩ්) 
 Theology
lk කතෝලික දේවධර්ම ලිපි
 පෘතුගීසින් පැමිණීමට පෙර ශ්‍රී ලංකාවේ කිතුනුවන් සිටි බවට සාක්ෂි – පළමු කොටස
 ධාතුසේන රජ සමයේ කිතු දහම

ආශ්‍රිත
 අනුරාධපුරය
 ක්‍රිස්තියානි ආගම

ශ්‍රී ලංකාවේ ක්‍රිස්තියානි ආගම
ක්‍රිස්තියානි කුරුස
කුරුස සංකේත
සමහරවිට වැරදි සහගත ආකාරයට බැරන් (ෆ්‍රයිහර්) වොන් ට්‍රැප් ලෙසින් හැඳින්වෙන, කෝර්වෙට් කපිතාන් ගියෝර්ග් ජොහැන්නස් රිටර් (නයිට්) වොන් ට්‍රැප් (4 අප්‍රේල් 1880 – 30 මැයි 1947) යනු,   ඔස්ට්‍රියා-හංගේරියානු නාවික හමුදා නිලධාරියෙකි
පළමුවන ලෝක යුද්ධයෙහිදී දැක්වුනු ඔහුගේ නාවික වික්‍රමයන් නිසා ඔහු වෙත විවිධ පදක්කම් ප්‍රදානය කෙරුණු අතර ඒ අතර ගෞරවාන්විත මරියා තෙරේසාගේ හමුදා පදක්කම විය
ඔහුගේ ආඥාපතිත්වය යටතේ,   යන සබ්මැරිනයන් විසින්  මිත්‍ර හමුදා නැව් 13 ක් ගිල්වන ලද අතර ඒවායේ මුළු බර  පමණ විය
ඔස්ට්‍රියා-හංගරියෙහි පරාජය සහ ඉක්බිතිව වූ එහි බිඳවැටීමෙන් පසුව, ට්‍රැප් යළි ඔහුගේ පවුල වෙත පැමිණි නමුත්, 1922 වසරෙහිදී  ස්කාර්ලට් උණ වැළඳීම නිසා ඔහුගේ පළමු බිරිඳ ඔහුට අහිමි විය
වසර පහකින් පසුව, ට්‍රැප් විසින් ඔහුගේ දරුවන්ගේ ගුරුවරිය වූ මරියා ඔගස්ටා කුට්චේරා විවාහ කර ගත් අතර, අසාර්ථකවූ බැංකු ගණුදෙනුවක් නිසා පවුලේ ධනය සම්පූර්ණයෙන් අහිමි වීමෙන් පසුව ජීවනෝපායයක් වශයෙන් විවිධ අංගයන් හි නියැලීමට ඇය විසින් දරුවන්ව පුහුණු කරන ලදි
අන්ෂ්ලුස් සිද්ධියෙන් පසුව නාසිවරුන්ගේ අධික අභිචෝදනයට පවුල නතුවූයේ, නාසි දෘෂ්ටියට ඔහුගේ විරුද්ධත්වය නිසා ජර්මානු නාවික හමුදාවෙහි සේවය කිරීම ට්‍රැප් විසින් ප්‍රතික්ෂේප කිරීම හා සමගය
අත්අඩංගුවට පත්වීම සිදුවේ යැයි බිය නිසා, ඔහුගේ පවුල සමගින් ට්‍රැප් ඉතාලිය වෙත පැන ගිය අතර එයින් පසු එක්සත් ජනපදය වෙත සංත්‍රමණයවී, 1947 වසරෙහිදී වූ ඔහුගේ මරණය දක්වාම එහි ගොවිපොළක් අරඹා ඉතිරි ජීවිත කාලය ගත කළේය
ඔහුගේ පවුලේ කතාන්තරය විසින් ද සවුන්ඩ් ඔෆ් මියුසික් (1959) නම් සංගීතමය  වේදිකා නාට්‍යයට සහ 1965 චිත්‍රපටයට පෙළඹවීම් ඇති කෙරිණි
මුල්කාලීන දිවිය 
ගියෝර්ග් ජොහැන්නස් රිටර් වොන් ට්‍රැප් (4 අප්‍රේල් 1880 – 30 මැයි 1947),  එකල ඔස්ට්‍රියා-හංගේරියානු අධිරාජ්‍යයෙහි කිරීටයට අයත් භූමිප්‍රදේශයක්වූ, ඩල්මේෂියාවෙහි සාරා හී (වර්තමානයෙහි සාදර්, ක්‍රොයේෂියාව) උපත ලැබීය
නාවික නිලධාරියෙකුවූ ඔහුගේ පියා, ෆ්‍රෙගටන්කපිටෑන් ඔගස්ට් ට්‍රැප්, 1876 වසරෙහිදී ඔස්ට්‍රියානු වංශාධිපත්වය වෙත උසස් කරනු ලැබූ අතර, එය නිසා ඔහුට සහ ඔහුගෙන් පැවතෙන්නන්ට, පුතුන් සඳහා  "රිටර් වොන් ට්‍රැප්" යන්නද දුවණියන් සඳහා "වොන් ට්‍රැප්" යන්නද භාවිතා කිරීමට අයිතිවාසිකම් ලැබිණි
(රිටර් වරයෙක් (නයිට්) යනු වංශාධිපතිත්වය ලබා දෙන පාරම්පරික පදවිනාමයක් වන අතර පාරම්පරික නයිට් තනතුරක් ලබාදෙතත් වංශාධිපතිත්වය ලබා නොදෙන බ්‍රිතාන්‍ය බැරන් තනතුරට දළ වශයෙන් සමතුල්‍ය වෙයි
ඔස්ට්‍රියානු පදවි ක්‍රමය පරිදී රිටර් යන්නෙහි අනුප්‍රාප්තිය වන්නේ පහළතම වංශාධිපතිත්ව අනුස්ථිතිය වන, ඒඩ්ලා (වංශාධිපතියා) යන්නට ඉහළින් වන අතර, ෆ්‍රයිහර් (බැරන්වරයා), ග්‍රාෆ් (සිටුවරයා), සහ "ෆර්ස්ට්," (කුමරුවා) යන්නන්ට පහළ වෙයි - හර්සෝග්, හෝ ආදිපාදවරයා, යන්න රාජකීය පවුලේ පුංඥාතීන්ට වෙන් කර ඇත)
ගියා්ර්ග්ගේ මව හෙඩ්විග් වෙප්ලර් වූවාය
ඔහුගේ වැඩිමහල් සොහොයුරිය, ඔස්ට්‍රියානු චිත්‍රශීල්පි හේඩි වොන් ට්‍රැප් වූ අතර, ඔහුගේ සෙහොයුරා වැර්නර් 1915 වසරෙහිදී මිය ගියේ පළමුවන ලෝක යුද්ධයෙහිදීය
ඔගස්ට් රිටර් වොන් ට්‍රැප් 1884 දී මිය යන විට, ගියෝර්ග් වසර සතරක් වියැති විය
නාවික අභිවෘත්තිය 
1894 වසරෙහිදී, වයස දහහතරක් වත්ම, තරුණ ට්‍රැප් පියාගේ අඩි පාරෙහි යමින් අධිරාජ්‍යමය සහ රාජකීය  ඔස්ට්‍රියා-හංගේරියානු නාවික හමුදාවට එක් වූයේ, ෆියුමේ (වර්තමානයෙහි රියෙකා) හී නාවික ඇකඩමියට බැඳීමෙනි
වසර සතරකින් පසුව ඔහු උපාධිය ලත් අතර, තවත් වසර දෙකක් පුරා, ඕස්ට්‍රේලියාව ඇතුළු පුහුණුව පවත්වාගෙන යන සංචාරයන් තුල නියැලිණි
නිවෙස බලා සංචාරයෙහිදී ඔහු විසින්  ශුද්ධවූ දේශයෙහි සංචාරයක යෙදී සිටියදී හමුවූ ප්‍රැන්සිස්කානු තාපසතුමෙකු විසින් ඔහු බැලීමට රිසි සියළු බයිබලීය ස්ථාන වෙත සංචාරයක ඔහු රැගෙන යන ලදි
රැගෙන ආ අනෙකුත් දේවල් අතර, ජෝර්දාන් නදියෙන් ජලය බෝතල් සතක් ට්‍රැප් විසින් රැගෙන ආ අතර, ඔහුගේ පළමු දරුවන් සත්දෙන බව්තිස්ම කිරීම සඳහා ඒවා භාවිතා කළේය
1900 වසරෙහිදී  නම් සන්නාහ සන්නද්ධ යුද්ධ නැව වෙත ඔහු අනුයුක්ත කරන ලද අතර බොක්සර් කැරැල්ල අතරතුර ඔහුගේ කාර්ය සාධනය වෙනුවෙන් පදක්කම් පිළිගන්වන ලදි
1902 වසරෙහිදී ඔහු අවසන් නිලධාරි විභාගය සමත් වුණි
ආශ්‍රිත

සිතියම් පිහිටුම්
ජීවමාන ජනයා
1964 උපත්
ඌරුවල වලගම්බා රජ මහා විහාරය යනු ශ්‍රී ලංකාවේ ඌරුවල පිහිටි පුරාණ බෞද්ධ පුදබිමක් වේ
එය මිරිස්වත්ත හන්දියේ සිට වතුරුගම මාර්ගයේ කිලෝමීටර 4.71 පමණ දුරින් පිහිටා තිබේ
වර්තමානයේ මෙම විහාරය ශ්‍රී ලංකාවේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක ස්ථානයක් ලෙස රජය විසින් ප්‍රකාශයට පත් කොට ඇත
විහාරාධිපති වශයෙන් බුත්පිටියේ බී සුමංගල හාමුදුරුවෝ දැනට වැඩ වාසය කරයි
මේවාද බලන්න
 ශ්‍රී ලංකාවේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක ලැයිස්තුව

මූලාශ්‍ර

ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කයේ බෞද්ධ සිද්ධස්ථාන‎
ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක
කොස්කඳවල ශ්‍රී සුනන්දාරාම පිරිවෙන් රජ මහා විහාරය යනු ශ්‍රී ලංකාවේ කොස්කඳවල පිහිටි පුරාණ බෞද්ධ පුදබිමක් වේ
එය යක්කල නගර හන්දියේ සිට යක්කල - රදාවාන මාර්ගයේ කිලෝමීටර 2.66 පමණ දුරින් පිහිටා තිබේ
මේවාද බලන්න
 ශ්‍රී ලංකාවේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක ලැයිස්තුව

මූලාශ්‍ර

ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කයේ බෞද්ධ සිද්ධස්ථාන
ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක‎
වොන් ට්‍රැප් බැරන්වරිය ලෙසින්ද හැඳින්වෙන,  මරියා ඔගස්ටා වොන් ට්‍රැප් (විවාහයට පෙර කුට්චේරා
26 ජනවාරි 190528 මාර්තු 1987), යනු ට්‍රැප් ෆැමිලි සිංගර්ස් හී සුළු මව සහ මාතෘමූලිකයා විය
ඇය විසින් රචිත ද ස්ටෝරි ඔෆ් ද ට්‍රැප් ෆැමිලි සිංගර්ස් 1949 වසරෙහිදී ප්‍රකාශයට පත් කෙරිණි
මෙම කතාන්තරය විසින් ද ට්‍රැප් ෆැමිලි නම් 1956 වසරෙහි බටහිර ජර්මානු චිත්‍රපටයටද, ද සවුන්ඩ් ඔෆ් මියුසික් (1959) නම් බ්‍රෝඩ්වේ සංගීත නාට්‍යයටද, 1965 වසරෙහි එම නමම දැරූ චිත්‍රපටයටද බලපෑම් ඇති කළේය
මරණය
1987 මාර්තු 28 දිනදී (වයස 82) හෘද අකරණිය හේතුවෙන් මොරිස්විල්, වර්මෝන්ට් හිදී මරියා වොන් ට්‍රැප් මිය ගියේ සැත්කමෙන් දින තුනක් ගත වෙත්මය
රුසියානු උදුන් යනු ආහාර පිසීම සහ නිවාස උණුසුම් කිරීම සඳහා රුසියාව, යුක්‍රේනය සහ බෙලෝරුසියාව යන රටවල සාම්ප්‍රදායකව භාවිතා වූ උදුන් විශේෂයකි
භාවිතා 
ආහාර පිසීම, නිවාස උණුසුම් කිරීමට අමතරව ශීත කාලයේ දී උදුන මත නිදාගැනීමටද හැකිය
මූලාශ්‍ර 

උදුන්
ඒක දේවවාදය යනු එකම දෙවියන්වහන්සේ කෙනෙකු පිළිබඳ විශ්වාස කිරීම වෙයි
ඒක දේවවාදය පිළිබඳ තරමක් පටු අර්ථදැක්වීමක් වනුයේ,  සර්වබලධාරී, සෑම තැනක වැඩසිටින සහ  සියළු දේ පිළිබඳ ඥානයක් සහ අවබෝධයක් සහිත, සහ ලෝකයේ කටයුතු පිළිබඳව නිරන්තරයෙන් මැදිහත් වන්නාවූ සහ ලෝකය මැවූ එකම එක දෙවියන්වහන්සේ කෙනෙකු  වැඩසිටින බවක් විශ්වාස කිරීමයි
ඉතිහාසය 
විශ්වීය දේවතාවකගේ පැවැත්ම පිළිබඳ අර්ධ-ඒක දේවවාදී ප්‍රකාශයන් අග ලෝකඩ යුගයට අයත් වන අතර, අඛෙනටෙන්ගේ මහා ගීතිකාව අටෙන් වෙත
දකුණු ආසියාවේ යකඩ යුගයේ වෛදික යුගයේදී ඒක දේවවාදය කෙරෙහි නැඹුරුවක් ඇති විය
ර්ග්වේදය බ්‍රාහ්මණයාගේ ඒකීයභාවය පිළිබඳ සංකල්ප ප්‍රදර්ශනය කරයි, විශේෂයෙන් සාපේක්ෂව දහවන පොතෙහි  එය මුල් යකඩ යුගයට අයත් ය, උදා