Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
ගණිතමය දර්ශනය සත්‍යය වී ඇත්තේ භාෂාවේ හා ඔප්පු කළ තර්කයන්වල කොටසක් වශයෙනි
එසේම ගණිතයද භාෂාවක් වේ
සාමාන්‍යයෙන් අවධානය නොලැබෙන කරුණක් නම්, ඔප්පු කිරීමේදී ලැබෙන පිළිතුර සිද්ධාන්තයන්ට අනුකූලව සත්‍ය විය යුතුවේ
තවද අවසාන පේලියේ දී සම්පුර්ණයෙන්ම සරල වූ පිළිතුරක් තිබිය යුතුවේ
තවද ප්‍රකාශනයේ මුල සිට ඔප්පු කිරීමෙන් පසුව තව තවත් ප්‍රකාශන ඔප්පු කිරීමට එම ඔප්පු කල සිද්ධාන්තය යොදා ගත හැක
ඔප්පු කිරීම තැනින් තැනට පනිමින් සිද්ධාන්ත යොදමින් (stepping stone) ඔප්පු කර නම් එය උප සාධ්‍ය (lemma) ගණය‍ට වැටේ
ප්‍රත්‍යක්ෂයන් ඔප්පු කිරීමට අවශ්‍ය නොවන නැතිනම් අනවශ්‍ය ප්‍රකාශයන් වන අතර එය ගණිතයේදී ඉතා ප්‍රාථමික දර්ශනයක් වේ
වර්තමානයේ වඩාත්ම අවධානය ඇත්තේ ව්‍යවහාරයේ යෙ‍දෙන ගණිතය (practice) පිළිබඳවයි.

සාධනය
ගණිතය
යුනික්ස් වර්ක් ස්ටේෂන් RISC වර්ක් ස්ටේෂන් හෝ ඉංජිනේරුමය වර්ක් ස්ටේෂන් වැනි වර්ක් එකක් යනු තාක්ෂනික හා විද්‍යාත්මක යෙදුම් සදහා නිර්මාණය කරන ලද උසස් ගණයේ පරිගණකයකි
මුලික ලෙසට වර්ක් ස්ටේෂන් තනා ඇත්තේ එක් වරකට තනි පුද්ගලයෙකුගේ භාවිතයට පමණක් වුවත් එය බහුලව පෙදෙසි ජාලයකට (LAN) සම්බන්ධ කර ඇති අතර එහි බහු පරිශීලක මෙහෙයුම් පද්ධති ධාවනය වේ
ඓතිහාසිකව, විශේෂයෙන් චිත්‍රක හා CPU ජවය, මතක ධාරිතාව හා බහුකාර්ය හැකියාව සලකා බලන කල වර්ක් ස්ටේෂන් එකක් සාමාන්‍ය පරිගණකයකට වඩා වැඩි කාර්යය ඵලයක් ලබාදෙයි
බොහෝ විට වර්ක් සටේෂන් විශේෂතාව 3D යාන්ත්‍රික සැලසුම් පරිගණකමය සරල ගණිතය වැනි ඉංජිනේරුමය අනුකරණ ප්‍රතිඵල, සජීවන හා අනුරු විදැහුම් කිරීම හා ගණිතමය වගු වැනි සංකිර්ණ දත්ත ප්‍රදර්ශණයට හා ක්‍රියාත්මක කිරීමට යෙදවේ
අවම ලෙස මෙය අධි විභේදන තිරයකින් යතුරු හුවමාරුවකින් හා මුසියකින් යුක්තය
නමුත් තිර කිහිපයක් සදහා සහය දෙන අතර බොහෝ විට ඇති වේගවත්ම අණු සකසු භාවිතා කරයි
සැලසුම් කිරීමට හා උසස් දෘෂ්‍ය කටයුතු සදහා චිත්‍ර ටැබ්ලට් හෝ ස්ලේස් බෝල් වැනි විශේෂිත ආදාන දෘඩාංග භාවිතා කරයි
වර්ක් ස්ටේෂන් පරිගණක වෙළද පොළේ සාකච්ඡා හැකියාව වැනි උසස් උපාංග හා සහයෝගි මෙවලම් සැපයිමේ මූලික කොටස වී ඇත
සාමාන්‍යයෙන් පරිගණක වල කාර්යය සාධන ප්‍රවණතා වලට අනුව වර්තමාන පුද්ගලික පරිගණකයක් පරම්පරා එකකට හෝ දෙකකට කලින් තිබු ඉහළම තත්වයේ වර්ක් ස්ටේෂන් එකකටත් වඩා බලවත්ය
මුලින් ඉහළ ගණයේ පද්ධති අවශ්‍ය සංකිර්ණ ක්‍රියාවලි බොහෝමයක් අද සාමාන්‍ය භාවිත PC මගින් ඉටුකර ගත හැකි නිසා වර්ක් ස්ටේෂන් වෙළද පොළ වර්තමානයේදී බෙහෙවින් විශේෂීකරණයට භාජනය වී ඇත
කෙසේ වුවත් වර්ක් ස්ටේෂන් නිර්මාණය කර ඇත්තේ සැලකිය යුතු පරිගණක ජවයක් අවශ්‍ය වන අවස්ථා වලටය
එනම් සාම්ප්‍රදායික පරිගණක ඉක්මණින් ප්‍රතිචාර නොදක්වන තත්ත්වයට පැමිණේන නමුත් මේවා දිගටම භාවිතයට ගත හැකිව පවතින අවස්ථාය
වර්ක් ස්ටේෂන් හා PC අතර තාක්ෂණය සමාන වී ඇති නමුත් තවමත් අනුරූප PC කොටස් වල දක්නට නොලැබෙන විශේෂිත අංග රාශියක් වර්ක් ස්ටේෂන් වල දක්න‍ට නොලැබෙන විශේෂිත අංග රාශියක් වර්ක් ස්ටේෂන් වල ඇත
වර්ක් ස්ටේෂන් යන වදන පර්යන්තයක් (terminal) හෝ ජාලයකයකට අද ඇති PC හැදින්වීමටද යොදා ගනු ලැබේ
org/wiki/Workstation
කුලක පිළිබඳ වීජ ගණිතය, කුලකවල ගුණ හා නීති නංවමින් පැහැදිලි කරයි
එය කුලක මේලය, ඡේදනය, අනුපූරණය, කුලක සමානතාවයේ සම්බන්ධතා සහ කුලක අන්තර්ගතය පිලිබද සිද්ධාන්තවලින් සමන්විතය
ශ්‍රිතයන් ආදී වන සියළු ගණිතමය වස්තූන් පාහේ අර්ථ දැක්වීමේදී කුලක වාදයේ භාෂා ක්‍රමය භාවිතා වේ
එමඟින් මූලධර්ම ඇගයීම හා ගණනයක් සිදු කිරීම සඳහා ක්‍රමවත් ක්‍රියා පිළිවෙලක් සපයයි
මූලධර්ම 
කුලක වීජ ගණිතය යනු සංඛ්‍යාත්මක වීජ ගණිතයේ න්‍යායාත්මක විශ්ලේෂණය වේ
අංක ගණිතයෙහි එකතු කිරීම හා ගුණ කිරීම න්‍යාදේශ හා සංඝටන වන්නාක් මෙන්, කුලක වීජ ගණිතයෙහි කුලක මේලය හා කුලක ඡේදනය එසේ වේ
අංක ගණිතයෙහි කුඩා හෝ සමාන යන්න, කුලක වීජ ගණිතයෙහි උපකුලකයට අනුරූප වේ
කුලක වීජ ගණි‍තයේ මූලික න්‍යායන්

කුලකයේ ද්වීමය කර්මයන් වන මේලය හා ජේදනය බොහෝ සර්වසාම්‍යයන් තෘප්ත කරයි
මෙකී සර්වසාම්‍යයන් හෝ ‘න්‍යායන්’ කිහිපයක් සඳහාම ‍විශේෂ වූ නම් ඇත
න්‍යාය යුගල තුනක් සාධනයෙන් තොරව පහත ප්‍රමේය තුළ ප්‍රකාශ වේ
පළමු ප්‍රමේය - ඕනෑම , හා  කුලක සඳහා පහත සර්වසාම්‍යයන් සත්‍ය වේ
න්‍යාදේශ න්‍යාය
සංඝටන න්‍යාය
විඝටන න්‍යාය
කුලකවල ජේදනය හා මේලය හා සංඛ්‍යාවල ආකලණය හා ගුණනය අතර ප්‍රතිසමතාව බොහෝ අපූරුය
ආකලණය හා ගුණනය පරිදිම, ජේදනයේ හා මේලයේ කර්මයන් න්‍යායදේශ හා සංඝටනවන අතර ජේදනය මේලයන් විඝටනය වේ
නමුත් ආකලණය හා ගුණනය පරිදි නොව, මේලයද ජේදනයෙන් විඝටනය වේ
ඊළග ප්‍රමේයෙන්, විශේෂිත කුලක 3 ක් ද සම්බන්ධ තවත් න්‍යාය යුගල දෙකක් ප්‍රකාශ කරයි
ශූන්‍ය කුලකය , සර්වත්‍ර කුලකය හා කුලක අනුපූරකය එම කුලක තුනයි
දෙවන ප්‍රමේය -   සර්වත්‍ර කුලකයේ ඕනෑම   උපකුලකයක් සඳහා පහත සර්ව සාමාන්‍යයන් සත්‍ය වේ
තදාස්ම්‍ය න්‍යාය
අනුපූරක න්‍යාය

සර්වසාම්‍ය නියමයන් (න්‍යාදේශ න්‍යායන් සමග) පවසනුයේ, ආකලණය හා ගුණනය සඳහා 0 ‍හා 1 පරිදිම, පිළිවෙලින්  හා ,  මේලය හා ජේදනය සඳහා සර්වසාම්‍ය අවයවයන් බවයි. 

ආකලණය හා ගුණනය පරිදි නොව මේලය හා ජේදනය සඳහා ප්‍රතිලෝම අවයව නැත
කෙසේ නමුත් අනුපූරක න්‍යායන් අනුපූරණ කුලකයේ, ප්‍රතිලෝමයට තරමක් සමාන ඒකමය කර්මයෙහි මූලික ලක්ෂණ ලබාදෙයි
ඉහත සඳහන් කළ න්‍යාය යුගල පහ  - න්‍යාදේශ, සංඝටන, විඝටන, සර්වසාම්‍ය හා අනුපූරක න්‍යායන්, කුලකවල සියලුම වලංගු ප්‍රමේයන් මගින් ව්‍යුත්පන්න කළ හැකි බැවින් කුලක වීජ ගණිතයේ සියල්ල ඉන් ආවරණය වේ යැයි කිව හැකිය
කුලක මේලය හා ඡේදනය ආශ්‍රිත තවත් න්‍යායන් 

 Idempotent laws
Domination laws
Absorption laws
කුලක අනුපූරකය ආශ්‍රිත තවත් න්‍යායන් 

ඩි මෝගන් න්‍යාය
ද්විත්ව අනුපූරක න්‍යාය
සර්වත්‍ර කුලකය හා අභිශුන්‍ය කුලකය සඳහා අනුපූරක න්‍යාය
මේවාත් බලන්න
කුලක වාදය
කුලක වාදයේ මූලික සංකල්ප

බාහිර සබැඳි 

 Operations on Sets at ProvenMath

ගණිතය
කුලක
ප්‍රක්ෂේපණ විකිරණ ශිල්පය එක්ස්රේ කිරණ භාවිතා කරමින් ද්විමාණ ප්‍රතිබිම්භ ලබාගත හැකි ක්‍රමෝපායකි
සාමාන්‍යයෙන් එක්ස් කිරණවලට භාජනය කරනු ලබන සිරුරේ බෙහෝ කොටස්වල ප්‍රක්ෂේපණයන් දෙකක් පමණක් ලබාගන්නා අතර එමගින් එකිනෙකට සෘජු කෝණීව එක්ස් කිරණ ගමන් කරනු ලබයි
මෙය සිදු කරනුයේ හේතු දෙකක් නිසාවෙනි
පළමු හේතුව වන්නේ බොහොමයක් වූ අස්ථි බිදීම් දෘෂ්‍යමාන වන්නේ එක් තලයකින් පමණක් වන අතර නිරවද්‍ය තලය ප්‍රතිබිම්භය ලබාගන්නා තෙක් විකිරණ වේදියාට පැහැදිලි නොවන බැවිණි
දෙවැන්න වනුයේ අස්ථි බිදීම්වල පිහිටීම සහ සිරුරට ඇතුළු වූ ආගන්තුක ද්‍රව්‍යයවල පිහිටීම පිළිබදව අවබෝධයක් ලබාගැනීම සදහාය
මෙලෙස හැකි තරම් තොරතුරු යම්කිසි රෝගයක් පිළිබදව රැස් කර ගැනීම වැදගත් වනුයේ එමගින් අස්ථි බිදිමට ලක් වූ රෝගියාට ප්ලාස්ටර් ඔෆ් පැරිස් මගින් ආධාරකයන් සැපයීම හෝ ශල්‍ය කර්මයක් සිදු කරන්නේ ද යන්න පිළිබදව නිර්ණය කළ හැකි බැවිණි
මැමෝගැෆි සහ දන්ත වෛද්‍ය විද්‍යාවේදී ද ප්‍රක්ෂේපණ විකිරණ ශිල්පය භාවිතා කෙරුණ ද මෙම ලිපියේ සදහන් කිරීමට එම මාතෘකාවන් ඉතා සංකිර්ණය
එක්ස් කිරණ
ජෛව රසායනික විද්‍යාව පිළිබදව පර්යේෂකවරුන් ඒ සදහා ආවේණික වූ විශේෂ ක්‍රමෝපායන් භාවිතා කරති
නමුත් මෙම ක්‍රමෝපායන් ජාන විද්‍යාව, අණුක ජීව විද්‍යාව සහ  ජෛව භෞතික විද්‍යාව යන අංග සමග සංකලනය කරනු ලබයි
නුතනයේදී මෙම ක්ෂේත්‍රයන්හි කැපීපෙනෙන ලෙස සීමා මායිම් නොතිබුණ ද අතීතයේදී එය එසේ වුණි
නූතනයේදී අනුක ජීව විද්‍යාව සහ ජෛව රසායනික විද්‍යාව යන හැදින්වීම් ආසන්න වශයෙන් එකිනෙක අතර වෙනස්කම් දක්වති
පහතින් දැක්වෙනුයේ මෙම ක්ෂේත්‍රයන් අතර ඇති අන්තර් සම්බන්ධතාවයන් පිළිබදව විය හැකි යැයි අනුමාන කරන සංකල්පයන්ය
‍

	ජෛව රසායනික විද්‍යාව යනු ජීවින්ගේ රසායනික ද්‍රව්‍යයන් සහ ක්‍රියාකාරීත්වයන් පිළිබදව කෙරෙන අධ්‍යයනයකි
මෙහිදී ජෛව අණුවල කෘත්‍ය සහ ව්‍යුහය පිළිබදව අවධානය යොමු කරනු ලබයි
ජෛව රසායනික විද්‍යාවට උදාහරණ වනුයේ ජීවී ක්‍රියාවලි පිටුපස ඇති රසායනය සහ ජීව විද්‍යාත්මකව සක්‍රීය අණුවල නිෂ්පාදනය පිළිබදව අධ්‍යයනය කිරීමයි
ප්‍රවේනි විද්‍යාව යනු ජීවින් තුළ ජානවල ඇති වෙනස් කම් මගින් ඇති වන බලපෑම පිළිබදව සිදු වන අධ්‍යයනයයි
බොහෝ අවස්ථාවලදී මෙය සාමාන්‍ය අණු (ඒක ජානයක්) නොමැතිව වුවද අනුමාන කළ හැකිය
සාමාන්‍ය රූපානුදර්ශයට වඩා එකක් හෝ වැඩි ගණනකින් කෘත්‍යමය කොටස් වෙනස්වන විකෘති ඇතිවීම පිළිබදව ද මෙහිදී අධ්‍යයනය කරනු ලබයි
ඇතැම් අධ්‍යයනයන් හිදී ජානවල අන්තර් ක්‍රියා පිළිබදවද  අධ්‍යයනය කරනු ලබයි
අණුක ජීව විද්‍යාවේදී ප්‍රවේනික ද්‍රව්‍යවල ගුණනය, පිටපත් කිරීම සහ පරිවර්ථනය පිළිබදව අධ්‍යයනය කරනු ලබයි
අණුක ජීව විද්‍යාවෙහි මූලික සංකල්පය වනුයේ ජාන ගත ද්‍රව්‍ය ආර්.එන්.ඒ. බවට පරිවරථනය වී ඉන්පසු එමගින් ප්‍රෝටීන සංස්ලේශනය කරන බවයි. මෙම සංකල්පය මගින් ආර්.එන්.ඒ මගින් ඉටුකරන වැදගත් කෘත්‍ය පිළිබදව විග්‍රහ කරයි
රසායනික ජෛව විද්‍යාව මගින් කුඩා අණු මගින් නව අණු නිෂ්පාදනය කිරීම පිළිබදව අධ්‍යයනය කරයි
මෙමගින් ජෛව විද්‍යාත්මක පද්ධතියන්හි අවම කැළඹීම සිදුවන අතර ඒවායෙහි කෘත්‍ය පිළිබදව සවිස්තරාත්මක හැදින්වීමක් සපයයි
තවද රසායනික ජෛව විද්‍යාව මගින් ජෛව පද්ධතිවලින් ජෛව අණු සහ කෘතිම උපකරණ භාවිතා කරමින් ස්වාභාවික නොවන දෙමුහුන් නිෂ්පාදනය කරනු ලබයි
(උදාහරණයක් ලෙස හිස් කරන ලද වෛරස කැප්සිඩයක් භාවිතා කරමින් ජාන චිකිත්සාව හෝ ඖෂධ අණු පරිවහණය සිදු කළ හැකිය
)

References 
http
org/wiki/Biochemistry#Relationship_to_other_
22molecular-scale
22_biological_sciences
ජීව විද්‍යාව
නැවත තමාගේම ආකෘතියක් තනා ගැනීම සඳහා වෛසරවලට කේත නිකුත් කිරීමේ හා මතකයට ලිවීමේ හැකියාව තිබිය යුතුය
ක්‍රියාත්මක වූ විට  ඒවායේ හැසිරීම මත පදනම්ව වෛරස ප්‍රධාන වර්ග දෙකකට බෙදිය හැකිය
org/wiki/Computer_virus#Infection_strategies
වින්ඩොස් මී, වින්ඩෝස් XP හා වින්ඩොස් විස්ටාහි එක් හැකියාවක් වන්නේ පද්ධතිය නැවත පිහිටුම් (System Restore) යන මෙවලමයි
එමගින් රෙජිස්ටර හා වැදගත් ගොනු  කලින් දිනක  පිරික්සුම් ස්ථානවලට නැවත පිහිටු වීම  සිදු කරයි
ඇතැම් වෛරස මඟින් පරිගණකය ප්‍රතිචාර දැක්වීමකින් තොරව සිරකර තැබු විට පරිගණකය බලෙන් නැවත පණ ගැන්වීම මඟින් එහි එදින දවසේ නැවත පිහිටුම් ස්ථානයට හානි පැමිණිය හැක
නමුත් ඊට කලින් දිනවල පිහිටුම් ලක්ෂ්‍යවලට ඉන් සිදුවිය හැකි බලපෑම අඩුය
කෙසේ නමුත් සමහර වෛරස පද්ධති නැවත පිහිටුවීම ක්‍රියා විරහිත කරවන අතර කාර්ය කළමණාකාරකය (Task Manager) හා විධාන පේරකය (Command Prompt) වැනි වැදගත් මෙවලම්ද අක්‍රීය කරයි
සියාඩො (CiaDoor) එවැනි වෛරසයකට නිදසුනකි
විවිධ හේතු නිසා සීමා කරන ලද පරිශීලකයන් සදහා එවැනි මෙවලම් අක්‍රීය කිරීමට පරිපාලකට (administrator) හැකියාව තිබේ
වෛරස රෙජිස්ටර් නවීකරණය කරන්නේ මේ දෙයම කිරීමටය
නමුත් පරිපාලක පරිගණකය භාවිතා කරන විට සියලු පරිශීලකයන්ට මෙවලම්වලට ඇතුල් වීම අවහිර කර ඇති හෙයින් ඉහත කී දෙය සිදු නොවෙයි
ආසාදිත මෙවලමක් ක්‍රියාත්මක කරන විට, ක්‍රම ලේඛය විවෘත කිරීමට උත්සාහ දරන්නේ පරිපාලකයා වුවත් “කාර්ය කළමණාකරණය ඔබගේ පරිපාලක විසින් අක්‍රීය කර ඇත
” (“Task manager has been disabled by your administrator”) යන පණිවිඩය දිස්වේ
මයික්‍රෝසොෆ්ට් මෙහෙයුම් පද්ධතියක් භාවිතා කරන පරිශීලකයන්ට ඔවුන්ගේ අංක 26 කින් යුත් ලියාපදිංචි අංකය තිබේ නම් මයික්‍රෙසොෆ්ට් වෙබ් අඩවියට ගොස් නොමිලේ පරීක්ෂාවන් සිදුකර ගත හැක
org/wiki/Computer_virus#Virus_remova
මෙම ස්කෑන් ක්‍රමය වෛද්‍ය විද්‍යාවේ බහුල වශයෙන් භාවිතා වේ
මෙමගින් රෝග නිර්ණය කිරීමට හෝ අති ධ්වනි තරංගවල මගපෙන්වීම යටතේ චිකිත්සක ක්‍රමෝපායන් සිදු කිරීමට ද පුළුවන
(බයොප්සි ලබාගැනීම හෝ සිරුර අභ්‍යන්තරයෙහි තරල එක් රැස්වීමක් ඉවත් කිරීම සදහා) අති ධ්වනි තරංග ශිල්පීන් යනු රෝග නිර්ණය සදහා ස්කෑන් ක්‍රම සිදුකරන වෛද්‍ය වෘත්තිකයන්ය
ඔවුන් පාරනායකය නමින් හදුන්වන  අතට ගත හැකි දණ්ඩක් වැනි කොටසක් භාවිතා කරන අතර එය සෘජුවම රෝගියා මත තබා එහා මෙහා ගෙනයා හැකිය
රෝගියා සහ පාරනායකය අතර සම්බන්ධතාවය මැනවින් පවත්වා ගැනීම සදහා ජෙලි වර්ගයක් භාවිතා කරනු ලබයි
අති ධ්වනි තරංග භාවිතා කිරීම සිරුරෙහි මෘදු පටකවල ප්‍රතිබිම්භ ලබාගැනීම සදහා ඵලදායි වේ
වඩාත් පෘෂ්ඨීය ව්‍යුහයන් වන පේශි, ඛණ්ඩරා, වෘෂණ කෝෂ, පියයුරු සහ  ළදරුවන්ගේ මොළය වැනි අවයව ඉහළ සංඛ්‍යාතයන් (7 – 18 MHz) භාවිතා කරමින් ප්‍රතිබිම්භ ගත කළ හැකිය
එමගින් වඩාත් හොද අක්ෂීය සහ පාර්ශ්වික විභේදනයක් ලබාගත හැකිය
අක්මාව හා වකුගඩු වැනි වඩාත් ගැඹුරින් පිහිටි ව්‍යුහයන් 1 – 6 MHz වැනි අඩු සංඛ්‍යාතයකින් ප්‍රතිබිම්භනය කළ හැකි අතර එමගින් අඩු අක්ෂීය සහ පාර්ශ්වික විභේදනයන් ලැබුණ ද විශාල විනිවිද යාමේ හැකියාවක් ඇත
වෛද්‍ය විද්‍යාවේදී අතිධ්වනි තරංග භාවිතයෙහි උදාහරණ නම්
හෘද රෝග පිළිබදව විද්‍යාවේදී 
	අන්තරාසර්ග පද්ධතිය පිළිබද අධ්‍යයන විද්‍යාවේදී
	ආන්ත්‍රික රෝග පිළිබදව අධ්‍යනයේදී
	කාන්තාවන්ගේ රෝග පිළිබදව අධ්‍යනයේදී
	ගර්භණී මාතාවන්ගේ ප්‍රසව රෝග පිළිබදව අධ්‍යයනයේදී
	අක්ෂි රෝග පිළිබද අධ්‍යයනයේදී 
	මෞත්‍ර රෝග පිළිබද අධ්‍යයනයේදී, උදා - රෝගියෙකුගේ මුත්‍රාශයේ ඉතිරිව පවත්නා මුත්‍රා ප්‍රමාණය පිළිබදව නිර්ණය කිරීම සදහා 
	පේශි සහ අස්ථි පද්ධතියෙහි රෝග පිළිබද අධ්‍යනයේදී
ඛණ්ඩරා, ස්නායු සහ අස්ථිවල මතුපිට 
	රුධිරවාහිණී අභ්‍යන්තරයෙහි ක්‍රියාකාරිත්වයන් සදහා අති ධ්වනි තරංග භාවිතය
උදා - අතිධ්වනි තරංග භාවිතයෙන් සිරුර තුළ තරල ඉවත් කිරීම සහ එන්නත් ලබාදීම
බයෝප්සි ලබාගැනීම, සිරුරෙහි ඇති තරල ඉවත් කිරීම සහ ගර්භය තුළදී කළලයට රුධිර පාරවිලයනය කිරීම වැනි ක්‍රියාකාරකම් සදහා
	සිරුරට යමිකිසි ඩයි වර්ගයක් ලබාදීමෙන් පසු අති ධ්වනි තරංග ස්කෑන් ක්‍රම ක්‍රියාත්මක කිරීම

සාමාන්‍ය භාවිතයේදී මෙම උපකරණ බොහෝ ප්‍රතිබිම්භන අවශ්‍යතාවයන් සදහා භාවිතා කරනු ලබයි
විශේෂ අවස්ථාවන්හිදී මෙහි භාවිතය සිදු කරනු ලබන්නේ විශේෂ පාරනායකයක් භාවිතයෙනි
විවිධ අධ්‍යයනයන් මගින් පෙනී ගොස් ඇත්තේ මෙම අතිධ්වනි තරංග උපකරණය යෝනි මාර්ගය තුළට, ගුද මාර්ගය තුළට හෝ අන්නස්‍රෝතය තුළට යොදා ප්‍රතිබිම්භ ඇති කිරීම සදහා විශේෂ වෙනස්කම් සිදු කළ යුතු බවයි. 

ප්‍රසව වේදයේදී අති ධ්වනි ස්කෑන් ක්‍රම භාවිතා කරනුයේ ගර්භණී අවස්ථාවේ දී කළලයේ වර්ධනය පරීක්ෂා කර ගැනීම සදහාය
ශ්‍රෝණිමේඛලාවේ සිදු කරන ස්කෑන් ක්‍රම මගින් එහි අන්තර් ගත අවයව පිළිබදව ප්‍රතිබිම්භ ලබාගත හැකිය
ඒවා නම් ගර්භාශය, ඩිම්භකෝෂ හෝ මුත්‍රාශයයි
පිරිමින් සදහා මේ ආකාරයට සිදු කරන ස්කෑන් ක්‍රමයක් මගින් මුත්‍රාශයේ සහ පුරස්ථ ග්‍රන්ථියෙහි සෞඛ්‍ය තත්ත්වය පිළිබද සොයා බැලීමට භාවිතා කරයි
මෙලෙස ශ්‍රෝණිමේඛලාවේ අති ධ්වනි ස්කෑන්ක්‍රම සිදු කළ හැකි ක්‍රම දෙකකි
ඒවා නම් බාහිරින් හෝ අභ්‍යන්තරයෙන්ය
අභ්‍යන්තරයෙන් සිදු කරනු ලබන ශ්‍රෝණි මේඛලාවෙහි  අති ධ්වනි ස්කෑන් ක්‍රමය කාන්තාවකගේ නම් යෝනි මාර්ගය හරහා ද පිරිමියෙකුගේ නම් ගුද මාර්ගය හරහා ද සිදු කරනු ලබයි
උකුල ප්‍රදේශයෙහි පතුල සාදන පේශි පිළිබදව ඉහත ආකාරයේ ස්කෑන් ක්‍රමයක් මගින් ලබාගන්නා තොරතුරු මගින් අනෙකුත් ශ්‍රෝණිමේඛලාව තුළ පිහිටි අවයව හා අසාමාන්‍ය ව්‍යුහයන් අතර නිවැරදි සම්බන්ධතාවය පිළිබදව තොරතුරු ලබාගත හැකි අතර එමගින් එහි ඇති අවයවවල පහත් වීම්, නොදැනුවත්ම මුත්‍රා පහ වීම සහ මළපහ කිරීමේ අපහසුතා සදහා ප්‍රතිකාර කළ හැකිය
උදර කුහරයේ සිදු කරන අති ධ්වනි තරංග ස්කෑන් ක්‍රම මගින් ඒ තුළ ඇති ඝන අවයව වන අග්න්‍යාසය, සංස්ථානික මහා ධමනිය, අපරමහා ශිරාව, අක්මාව, පිත්තාශය, පිත්ත ප්‍රණාල, වකුගඩු සහ ප්ලීහාවේ ප්‍රතිබිම්භ ලබාගත හැකිය
උපකරණය මගින් නිකුත් කරනු ලබන ශබ්ද තරංග බඩවැල්වල ඇති වාතය මගින් අවහිර කරනු ලබන අතර එබැවින් බඩ වැලවල්වල ප්‍රතිබිම්භ ලබාගැනීමට නොහැකි වේ
උණ්ඩුකපුච්ඡය ද උණ්ඩුකපුච්ඡ ප්‍රදාහය ඇති වූ අවස්ථාවන්හිදී පමණක් දැක බලාගත හැකිය
org/wiki/Medical_ultrasonography#Diagnostic_applications

වෛද්‍යවේදය
වෛරස විවිධ වර්ගයේ වාහකයන් හා සත්කාරකයන් ඉලක්ක කරගෙන ඇත
මෙම ලැයිස්තුව සවිස්තරාත්මක නොවේ
ද්වීමය ක්‍රියාකාරී ගොණු (MS DOS හි COM ගොණු හා EXE ගොණු මයික්‍රෝසොෆ්ට් වින්ඩොස්හි ජංගම ක්‍රියාකාරී ගොණු හා ලිනක්සිහි  ELF ගොණුවෙනි) 

	සුනම්‍යය තැටි (Floppy disk) හා දෘඩ තැටි (Hard disk) පංගුවල (partition)  වෙළුම් ඇරඹුම් වාර්තාව (Volume Boot Record)

	දෘඩ තැටියේ ප්‍රධාන පරිගණක පණගැන්වුම් වාර්තාව (Master Boot Record
MBR) 

	සාමාන්‍ය කාර්යයවලදී භාවිතා කරන උපදේශාවලි ගොණු (Script file) [MS DOS හි බැඩ් ගොණු (batch) හා මයික්‍රෝසොෆ්ට් වින්ඩෝස් හි  VB Script හා යුනික්ස්හි shell Script ගොණු වැනි]

	යෙදුම් සඳහා විශේෂිත උපදේශාවලි (Script)ගොණු (Telix Script)

	නියෝග එකලස් (macro) අඩංගු විය හැකි ලේඛන (document) [මයික්‍රෝසොෆ්ට් වර්ඩ් ලේඛ, මයික්‍රෝසොෆ්ට් එක්සෙල් පැතුරුම් පත් (Spreadsheet), ඇම්ප්‍රො (AmiPro) ලේඛ හා මයික්‍රෝසොෆ්ට් ඇක්සස් හි දත්ත සමුදා (database) ගොණු

	වෙබ් යෙදුම්වල ක්‍රොස්සයිට් (Cross Site) උපදේශාවලිකරණයේ (Scripting) අවධානම් සහිත බව 

	තීරකාත්මක පරිගණක ගොණු, ප්‍රයෝජන ලබාගත හැකි බෆර් උතුරා යටත්, ෆොමැට් කිරීමේ අණු ලකුණු වැල (Format string) , තරගකාරී තත්ව හෝ වෙනත් ගොණුව කියවනු ලබන ක්‍රමලේඛයක ප්‍රයෝජන ගත හැකි දෝෂයක් එය තුළ සැඟවී ඇති කේතයක් ක්‍රියාත්මක කිරීමට යොදා ගත හැක
මෙම වර්ගයේ පරිගණක ක්‍රමලේඛ දෝෂවලින් ප්‍රයෝජන ගැනීම, ක්‍රියාත්මක වීම නැති කිරීමේ බීටුව (execute disable bit) හා / හෝ ලිපිත ඉඩ පිළි සැකසුම සසම්භාවීකරණය වැනි ආරක්ෂා වීමේ ක්‍රම සහිත පරිගණක සැළසුම්වලදී අසීරු කරුණක් වේ
PDF වැනි ජංගම ලේඛන HTML සමග විනාශකාරී කේතවලට බැඳී තිබිය හැක

සමහර වෛරස කේත කරුවන් PNG අවසානයේ EXE දිගුවක් (උදාහරණ ලෙස) ලිවීම සැළකිල්ලට ගත යුතු කරුණකි
ඔවුන් එසේ කර‍න්නේ පරිශීලකයන් PNG වර්ගයේ ගොණුවකින් පරිගණකයක් ආරම්භ වියහැකි බව නොදකිමින් පිළිගන්නා ගොණු වර්ග නවත්වාවිය යන බලාපොරොත්තු මතය [බොහෝමයක් මෙහෙයුම් පද්ධති පෙරනිමියෙන්ම (by default) දන්නා ගොණු වර්ගවල දිගු extensions සඟවා තබයි
එම නිසා උදාහරණ ලෙස “png
exe” ලෙස අවසන් වන ගොණු නාමයක් අවසානයේදී “
png”
ලෙස දැක්වේ
] ට්‍රෝප්න් හොර්ස් බලන්න
(පරිගණක) 

en
Computer_virus#Vectors_and_hosts
ඇතැම් අවස්ථාවල පරිගණකය යන පදය පටු ආකාරයෙන් අර්ථ දක්වා ඇත
උපයෝජන ලෙස 1989 ACM වාර්තාවේ පරිගණකය යනු කිසියම් පුහුණුවක්, ශික්ෂණයක් ලෙස අර්ථ දක්වා ඇත
පරිගණක යනු තොරතුරු, විස්තර කරන හා පරිණාමනය කරන ඒවායේ සිද්ධාන්ත විශ්ලේෂණය, සැලසුම් කිරීම, කාර්යක්ෂමතාව, ක්‍රියාවට නැංවීම හා යෙදුම් පිළිබඳ ගණිතමය ක්‍රියාලිය පිළිබඳව ක්‍රමානුකූලව අධ්‍යයනය කිරීමයි
පරිගණකය යන්න තුළ සැඟවී ඇති මූලික ප්‍රශ්නය වන්නේ “ස්වයංක්‍රීය කළ හැක්කේ මොනවාද
” (කාර්යක්ෂමය) යන්නයි
2005 පරිගණක විෂය නිර්දේශයද පරිගණකය යන්නෙහි අර්ථය ඒ තුළ අඩංගු කරුණු (content) මත රඳා පවතින බව හඳුනාගෙන ඇත
පරිගණකයට වඩා විශේෂ වූ වෙනත් අර්ථ දැක්වීම් ද ඇත
ඒවා මෑත භාවිතා වන සන්දර්භය මත පදනම් වේ
උදාහරණයක් ලෙස තොරතුරු පද්ධති විශේෂඥයෙක් මෘදුකාංග ඉංජිනේරුවෙකුට වඩා වෙනස් ලෙස පරිගණකය දකිනු ලබයි
සන්දර්භය නොසලකා හැරිය විට පරිගණකය වඩා සංකීර්ණ හා අපහසු වෙයි
සමාජමය පරිගණක හොඳින් සිදු කරන මිනිසුන් අවශ්‍ය නිසා අප විසින් මෙය වෘත්තියක් ලෙස පමණක් නොව ශික්ෂණයක් ලෙසද සිතිය යුතුය
පරිගණකය යන වදන ගණන් කිරීම හා ගණනය කිරීම් යන පද සමග තුල්‍යාර්ථ දෙයි
මුල් කාලයේ යාන්ත්‍රික පරිගණක යන්ත්‍ර හැඳින්වීමට මෙය යොදා ගන්නා ලදී
org/wiki/Computing#Definitions
ස්කන්ධය අනුව මිනිස් සිරුරේ සෛල 65% - 90% අතර ප්‍රමාණයක් ජලයෙන් යුක්ත වන අතර, වැඩි ප්‍රමාණයක් කාබන් අඩංගු කාබනික සංයෝගවලින් සමන්විත වේ
මේ නිසා මිනිස් සිරුරේ ස්කන්ධයෙන් වැඩි කොටසක් ඔක්සිජන්ද ඉන් පසුව කාබන්වලින්ද සමන්විත වේ
මිනිස් සිරුරේ මුළු ස්කන්ධයෙන් 99% ක් මූලික ද්‍රව්‍ය 6 කින් සමන්විත වේ
ඒවා නම් ඔක්සිජන්, කාබන්, හයිඩ්‍රජන්, නයිඩ්‍රජන්, පොස්පරස් සහ කැල්සියම් වේ
ස්කන්ධය අනුව (ප්‍රතිශත) 

මූලද්‍රව්‍ය					

ඔක්සිජන්	-65%
කාබන්-18%
හයිඩ්‍රජන්	-10%
නයිට්‍රජන්	-3%
කැල්සියම්	-1.5%
පොස්පරස් -1.2%
පොටෑසියම් -0.2%
සල්ෆර් -0.2%
ක්ලෝරීන්	-0.2%
සෝඩියම්	-0.1%
මැග්නීසියම් -0.05%
යකඩ, කෝබෝල්ට්, තඹ, සින්ක්, අයඩීන් -< 0.05% බැගින්
සෙලනියම්, ෆ්ලුවෝරීන් -< 0.01% බැගින්

== මිනිස් සිරුරේ අවයව
අපේ සිරුර ආවරණය කරන සමේ බර කිලෝ ග්‍රෑම් 4 කි එයින් ආවරණය කරනු ලබන සමස්ත සිරුරේ වර්ගඵලය වර්ග මීටර 1.14 ත් අතර වේ ඇඳුම් ඇඳීමේදී හා අධි අඳින ලද ඇඳුම ගැලවීමේදී ආශ්වාස ප්‍රාශ්වාස කිරීමේදී ද සම ඇතිවීමේ දී ද සමේ කොටස් ගැලවී යැයි එක් විනාඩියකදී එවැනි සමයේ ශුද්‍ර කොටස් කැබලි ලක්ෂ පහක් පමණ වේ ජීවිත කාලය තුලදී කිලෝ ග්‍රෑම් 18 ක බරින් යුත් මිය ගිය සමයේ සෛල ප්‍රමාණයක් ඇතිල්ලීමෙන් ඉවත්කෙරේ මිනිස් සිරුරේ මියයාම 80% ම හේතු වන්නේ  ගෘහස්ථ දූවිලි අංශු ය

ස්නායු

අපේ දේහය තුළ ස්නායු සෛල කෝටි 13ක් පමණ අන්තර්ගත වේලාව එළියක් සම්ප්‍රේෂණය කිරීමේ වේගය පැයට කිලෝ මීටර් දෙසිය 29කි එය ලොව වේගවත්ම මෝටර් රථයේ වේගය ද ඉක්මවූ වූවකි

නාසය

නාසයේ ආඝ්‍රාණ සංවේදන වේගය පැයට කිලෝමීටර් 160කි එය දුම්රියේ ධාවන වේගය ද ඉක්මවය

 සෛල 

අපේ ශරීරයේ බිලියන 50 ක් තරම් විශාල සෛල ගණනක් ඇත සෑම විනාඩි ගැනම වරක් එම සෛල අතරින් බිලියන තුනක් මිය යයි ඒ අනුව එක් දිනකදී මිලියන හාර ලක්ෂ 321 පමණ වූ විශාල ගණනක්  මිය යයි ඒ වෙනුවට නව සිහිවේ හැම දිනකම අපේ සිරුර තුළින් අලුත් සෛල විශාල ්‍රමාණයක් බිහි වෙයි

ආශ්වාස ්‍රශ්වාස

සාමාන්‍ය මිනිසෙක් විනාඩියක කාලයකදී වාතය මීටර් හයක් ද එක් දිනකදී වාදය මීට 8 දාස් 640 ක් ද ආශ්වාසය කරයි අපේ සිත බියට තැති ගැන්මට ලක්වූ විට වීමකට සිදුකරන ආශ්වාස ප්‍රශ්වාස ගන්න ගණන 13.11 කි විනාඩි ි ආශ්වාස ප්‍රාශ්වාස කරන සාමාන්‍ය අගය විස්සකි අපි එක් දිනකදී 28800  වාරයක් ආශ්වාස ප්‍රශ්වාස යෙදෙමු

මොලයේ ශක්තිය

සෑම දිනකම ඔබේ මොළය තුළ වූ සෛල ලක්ෂයක් පමණ ඔබට අහිමි වන බව දන්නා ද වාසනාවකට මෙන් ඔබට ඔබේ මොලේ බිලියන සිය ගණනක් තරම් විශාල ගණනක් ඇත ඔබේ මොළය තුළ අන්තර්ගත සෛලවල මතුපිට වර්ගඵලය වර්ග cm 2090 කි
පාලක නිය මග යනු CPU  මගින් පරිගණකය තුළ වූ අනෙකුත් උපකරණ සමග සන්නිවේදනය සඳහා භාවිතා කරන පරිගණක නියමග කොටසකි
යොමු නියමය (address bus) මාධ්‍ය සැකසුම් ඒකකය (CPU) එක සන්නිවේදනය සිදුකරන උපකරණ පිළිබඳ තොරතුරු ද රැගෙන එන අතර දත්ත නියමග (data bus) සකස් කෙරෙන දත්ත රැගෙන එයි
පාලක බසය CPU මගින් ලැබෙන විධාන ගෙන එන අතර උපකරණයෙන් තත්ව සංඥාව නැවත එවයි. උදාහරණ ලෙස දත්ත අදාල උපකරණයට ලීවීම හෝ කියැවීම සිදුවේ නම් සුදුසු මාර්ගය (ලිවීම හෝ කියවීම) ක්‍රියාත්මක වේ
(තාර්කික බින්දුව)
ඉහත ‍කොටසෙහි මධ්‍යම සැකසුම් ඒකකයක් මූලික ක්‍රියාකාරීත්වය පිළිබඳ දක්වා ඇති විස්තරය මඟින් මධ්‍යම සැකසුම් ඒකකයක් පැවතිය හැකි සරලම ආකාරය විස්තර කෙරේ
සාමාන්‍යයෙන් මේ ආකාරයේ මධ්‍යම සැකසුම් ඒකක “subscalar”  ලෙස වර්ග කෙරෙන අතර මේවා වරකට එක් විධානයක් අනුව දත්ත කොටස් එකක් හෝ දෙකක් මත ක්‍රියාත්මක වේ
මේ හේතුවෙන් “subscalar”  මධ්‍යම සැකසුම් ඒකක සහජවම අකාර්යක්ෂම වේ
වරකට එක් විධානයක් පමණක් ක්‍රියාවට නැගෙන බැවින් මෙවැනි මධ්‍යම සැකසුම් ඒකක වල දී ඊළඟ විධානයට යෑමට පෙර මුළු මධ්‍යම සැකසුම් ඒකකයම මුල් විධානය ක්‍රියාවට නගා අවසන් වන තෙක් බලා සිටිය යුතු වේ
මේ හේතුවෙන් ක්‍රියාත්මක කිරීමට එක් ඔරලෝසු චක්‍රයකට වඩා වඩා ගතවන විධාන ක්‍රියාත්මක කරවීමේ දී “subscalar”  වර්ගයේ මධ්‍යම සැකසුම් ඒකක සිරවීමකට ලක්වී අධික කාලයක් වැය කරයි
තවත් විධාන ක්‍රියාත්මක කරවන ඒකකයක් එක් කළ ද (පහත දැක්වේ) ක්‍රියාකාරීත්වය එතරම් ඉහල අගයකට පත් නොවේ
එහිදී සිදු වන්නේ මුල් අවස්ථාවේ සිරවීමට ලක් වූ තනි ක්‍රියාකාරී මාර්ගය වෙනුවට ක්‍රියාකාරී මාර්ග දෙකක් සිරවීමෙන් භාවිතයට ලක් නොවන ට්‍රාන්සිස්ටර සංඛ්‍යාව ඉහල යෑම පමණි
මේ ආකාරයට මධ්‍යම සැකසුම් ඒකකයෙහි විධාන ක්‍රියාත්මක කරන ප්‍රදේශය මඟින් වරකට එක් විධානයක් පමණක් ක්‍රියාවට නැංවිය හැකි ලෙස සකස් කළ මධ්‍යම සැකසුම් ඒකකයකට “scalar”  මට්ටමේ ක්‍රියාකාරීත්වයක් (එක් ඔ‍රලෝසු චක්‍රයක් සඳහා එක් විධානය බැඟින් ) දක්වා ළඟා වීමේ හැකියාවක් ඇත
නමුත් හැමවිටම පාහේ මේවායේ ක්‍රියාකාරීත්වය “subscalar”  මට්ටමේ (එක් චක්‍රයක් සඳහා විධාන 1කට අඩු සංඛ්‍යාවක්) පවතී
“scalar”  හෝ ඊට ඉහල තත්වයේ ක්‍රියාකාරීත්වයක් ලබා ගැනීමට දරන ලද උත්සාහයන්හි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ඒකීය ක්‍රියාකාරීත්වය වෙනුවට වඩාත් සමාන්තර ආකාර ක්‍රියාකාරීත්වයක් පෙන්වන මධ්‍යම සැකසුම් ඒකක නිර්මාණය කිරීම සඳහා විවිධ නිර්මාණ ක්‍රමවේද බිහිවී ඇත
මධ්‍යම සැකසුම් ඒකක සමාන්තරකරණය හා සම්බන්ධ  මෙවන් නිර්මාණ ක්‍රමවේද වර්ගීකරණය සඳහා සාමාන්‍යයෙන් භාවිතා වන යෙදුම් යුගලක් පවතී
ඒවා නම් , විධාන මට්ටමේ සමාන්තර සහ “thread” මට්ටමේ සමාන්තරකරණය වේ
මින් විධාන සමාන්තරකරණයේ ද මධ්‍යම සැකසුම් ඒකකය තුළ විධාන ක්‍රියාවට නැංවෙන සීඝ්‍රතාව ඉහල නැංවීමේ දී භාවිතා කෙරෙන (එනම් අච්චුව මත පවතින සම්පත් උපරිම ලෙස යොදා ගැනීමට භාවිතා කෙරේ) අතර “thread” මට්ටමේ සාමාන්තරකරණය මධ්‍යම සැකසුම් ඒකකයකට වරකට ක්‍රියාත්මක කරවිය හැකි “thread” (මේවා බොහෝ විට තනි තනි වැඩසටහන් වේ) සංඛ්‍යාව ඉහල නැංවී‍මට භාවිතා කෙරේ
මෙම ක්‍රමවේද ඒවා ක්‍රියාවට නැංවෙන ආකාරයෙන් එකිනෙකට වෙනස් වන අතර වැඩසටහන් සඳහා මධ්‍යම සැකසුම් ඒකක ක්‍රියාකාරීත්වය ඉහල නැංවීමේ හැකියාව අතින් ද මේවා එකිනෙකට වෙනස් වේ
org/wiki/CPU#Parallelism
CD8+  T  සෛල MHC කාණ්ඩ I සහ CD4+  T සෛල MHC කාණ්ඩ II යන සම්භවයක් ඇත
විවිධ T සෛල වර්ග පිළිබඳව විස්තර කර ඇත
ඒවා සදහා එකිනෙකට වෙනස් වූ ආවේණික කෘත්‍යන් ඇත
උපකාරක T සෛල (Helper T cell හෝ Th cell) යනු අනුවර්ති ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතියෙහි මූලික සෛල වර්ගයයි
(adaptive immune system) මෙ‍ම සෛල එක්වරක් ක්‍රියාකාරී වූ විට ඒවා සීඝ්‍රයෙන් විභේදනය වී සයිටෝකයින නම් ප්‍රෝටීන වර්ගයක් ස්‍රාවය කරයි
මේවා මගින් ප්‍රතිශක්තිකරණ ප්‍රතිචාරය සදහා උපකාර කිරීමක් හෝ  පාලනය කිරීමක් සිදු කරයි
සයිටෝකයින මගින් ලැබෙන සඥාව අනුව මෙම සෛල TH1, TH2, TH17 සෛල බවට විභේදනය වීමක් සිදුවන අතර විවිධ සයිටෝකයින වර්ග ස්‍රාවය කරන වෙනත් සෛල බවට ද පත්විය හැක
CD4+ MHC කාණ්ඩ II හා සම්බන්ධ වේ
සෛල සදහා හානිකර  T සෛල (Cytotoxic T  හෝ cells  Tc සෛල) මගින් වෛරස වලින් ආසාදිත සෛල හා පිළිකා සෛල විනාශ කරන අතර බද්ධ කරන ලද අවයව ප්‍රතික්ෂේප කිරීම ද සිදුකරයි
මෙම සෛල CD8+  T  සෛල ලෙස හැදින්වෙන අතර ඒවා MHC කාණ්ඩ I ගණයට අයත්වේ
මෙම සෛල සදහා ඉහත නම ලැබී ඇත්තේ එමගින් සෛල පෘෂ්ඨය මත CD8+ නම් ග්ලයිකෝ ප්‍රෝටීනය ස්‍රාවය කරන බැවිනි
උපකාරක T සෛල  හා අන්තර් ක්‍රියා කිරීමෙන් ඒවාට ස්වයං ප්‍රතිශක්තිකරණ රෝග වළක්වාගත හැකි පාලක T සෛල බවට පත්විය හැකිය
(Regulatory T Cell) 

	ස්මෘති T සෛල යනු (Memory T Cells) ප්‍රතිදේහ ජනක සදහා විශේෂ වූ T සෛල වන අතර ඒවා ආසාදනයක් සුව වූ පසු ද දිගුකාලීනව සිරුර තුළ පවතී
නැවත වරක් අදාල ප්‍රතිදේහ ජනකය වෙත එම පුද්ගලයා නිරාවරණය වුවහොත් මෙම ස්මෘති T සෛල විශාල ප්‍රමාණයක් වූ Tසෛල ප්‍රමාණයක් බවට විභේදනය වීමෙන් අතීතයේ දී සිදු වූ ආසාදනය ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතිය වෙත මතක් කර දීමක් සිදුකරයි
මෙම ස්මෘති T සෛල ප්‍රධාන කොටස් 2 කි
ඒවා නම් මධ්‍යම ස්මෘති T සෛල (TCM Cells) සහ ඵලදායක ස්මෘති සෛලයි
(TEM Cells) ස්මෘති සෛල CD4+ හෝ  CD8+ වර්ගයට අයත්වේ
පාලක T සෛල (Regulatory T Cells හෝ  Treg Cells) මේවා අතීතයේ දී හැදින්වූයේ මර්ධක T සෛල යනුවෙනි
මෙම සෛල ප්‍රතිශක්තිකරණ ක්‍රියාවලි නිසි පරිදි පවත්වාගෙන යාම සදහා උපකාරී වේ
මෙහි ප්‍රධාන කාර්යය වනුයේ ප්‍රතිශක්තිකරණ ක්‍රියාවලියේ අවසාන භාගයටවත්ම T සෛල මගින් පාලනය වන ප්‍රතිශක්තිකරණ ක්‍රියාවලිය නවතාලීම සහ ‍තයිමසය මගින් සිදුකරන සෘණාත්මක වරණය මගින් ඉබේ ක්‍රියාකාරී වන T සෛල පලායෑම වළක්වාලීමයි
CD4+ පාලක T සෛල ප්‍රධාන වර්ග දෙකකි
ඒවානම් ස්වාභාවිකව පවතින පාලක T සෛල හා‍ අනුවර්ති පාලක T සෛලයි
ස්වාභාවිකවම පවතින පාලක T සෛල (CD4+CD25+FoxP3+ පාලක T සෛල)  තයිමසයෙන් හටගන්නා අතර අනුවර්ති පාලක T සෛල (Tr1 සෛල හෝ Th3 සෛල) සාමාන්‍ය ප්‍රතිශක්තිකරණ ප්‍රතිචාර මගින් බිහිවේ
ස්වාභාවිකවම පවතින  Treg සෛල අනෙකුත් T සෛල මගින් වෙන්කර හදුනාගත හැකි වනුයේ එහි සෛල තුළ  FoxP3  නම් අනුවිශේෂයක් පවතින බැවිනි
FoxP3 ජානයෙහි විකෘති ඇතිවීම මගින් පාලක T සෛල වර්ධනය නවතාලයි
මෙමගින් මාරාන්තික ස්වයං ප්‍රතිශක්තිකරණ රෝගයන් ඇති කරයි
ස්වාභාවික මාරක T සෛල (Natural Killer T cells, NKT Cells) යනු අනුවර්ති ප්‍රතිශක්ති කරන පද්ධතිය හා සහජ ප්‍රතිශක්ති කරන පද්ධතිය අතර සබදතාව ඇති කරන විශේෂ වසා සෛල වර්ගයකි
MHC අණුමත ඇති විශේෂ පෙප්ටයිඩ හදුනාගත හැකි අනෙකුත් ගතානුගතික T සෛල මෙන් නොව ස්වාභාවික මාරක සෛල වලට CD1d අණු මගින් ප්‍රධානය කරනු ලබන ග්ලයිකෝලිපිඩ  ප්‍රතිදේහජනක හදුනාගත හැකිය
වරක් ක්‍රියාකාරී වූ පසු මෙම සෛල වලට උපකාරක T සෛල සහ සෛල සදහා හානිකර T සෛල වල ක්‍රියාකාරීත්වයන් සිදුකළ හැකිය
(උදා - සයිටොකයින නිෂ්පාදනය හා මුදාහැරීම) 

	Y T සෛල  මගින් ඒවා මතුපිට පෘෂ්ටය මත කැපීපෙනෙන TCR අන්තර්ගත සුළු T සෛල විශේෂයකි
බහුතරයක් වූ T සෛල වල ඇති TCR හි ග්ලයිකෝ ප්‍රෝටීන දාම දෙකක් අන්තර්ගත වන අතර ඒවා  සහ  TCR දාම නම් වේ
කෙසේ වුවත් Y T සෛල   වල  TCR සෑදි ඇත්තේ එක් Y දාමයකින් සහ එක්  දාමයකින්ය
මෙම කාණ්ඩයන්හි T සෛල  T සෛල තරම් වඩාත් සුලභව නොමැති අතර  අන්ත්‍රයෙහි ස්ලේශ්මල පටක වල පිහිටි අපිච්චද පටක අතර ඇති වසා සෛල වල බහුලව දක්නට ඇත
Y T සෛල  සක්‍රීය කරන ප්‍රතිදේහ ජනක අනු මොනවාද යන්න පුළුල්ව හදුනාගෙන  නොමැත
කෙසේවුව ද Y T සෛල   MHC වලටම සීමා නොවූවක් වන  අතර එමගින් සම්පුර්ණ  ප්‍රෝටීන්  අනුවම හදුනා‍ගැනේ
රුධිරයෙහි Y T සෛල සංචිතයෙන් බහුතරයක් මානව VY9/V2 T සෛල වේ
මෙමගින් විශේෂව සහ කාර්යක්ෂමව කුඩා පෙප්ටයිඩ නොවන ක්ෂුද්‍ර ජීවි පරිවෘතිය ද්‍රව්‍ය කෙරෙහි ප්‍රතිචාර දක්වයි.

References 
http
org/wiki/T_cells#T_cell_Subsets
ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය යනු එක්සත් ජාතීන්ගේ විශේෂ නියෝජනයක් වන අතර එය ජාත්‍යන්තර මහජන සෞඛ්‍ය ගැටළු පිළිබඳව සම්බන්ධීකරණ කටයුතු කරන අධිකාරිය ලෙසට ක්‍රියා කරයි
1948 අප්‍රේල් 07 වන දා ස්ථාපිත, මෙහි මූලස්ථානය ස්විට්සර්ලන්තයෙහි ජිනීවා අගනුවර පිහිටා ඇති අතර, එහි පූර්වගාමී හා  ජාතීන්ගේ සංගමයෙහි නියෝජනයක් වූ,  සෞඛ්‍ය සංවිධානයෙහි,  විධිනියෝගය සහ සම්පත් උරුම කොට ගෙන ඇත
1948 ජුලි 24 දින අවසන් වූ ලෝක සෞඛ්ය කමිටුවේ පළමු රැස්වීමට සමගාමීව 1946 ජුලි 22 වන දින ලෝකය පුරා රටවල් 61ක් ලෝක සෞඛ්ය සංවිධානයේ ව්යවස්ථාව අත්සන් කර ඇත
ඒ හරහා  මහජන සෞඛ්ය පිළිබඳ ජාත්යන්තර කාර්යාලය සහ ජාතීන්ගේ සෞඛ්ය සංවිධානය සංස්ථාපනය විය
එය නිර්මාණය වීමේ සිට, වසූරිය මුලිනුපුටා දැමීමේදී ප්රමුඛ කාර්යභාරයක් ඉටු කර ඇත
එහි වර්තමාන ප්රමුඛතාවයන් අතරට බෝවෙන රෝග, (විශේෂයෙන්ම එච්.අයි.වී. ඒඩ්ස්, ඉබෝලා, මැලේරියා සහ ක්ෂය රෝගය) සහ බෝ නොවන රෝගවලින් සිදුවන බලපෑම අවම කිරීම
ලිංගික සහ ප්‍රජනක සෞඛ්ය සංවර්ධනය සහ වයෝවෘද්ධ වීම
පෝෂණය, ආහාර සුරක්ෂිතතාව සහ සෞඛ්ය සම්පන්න ආහාර වේල අනුභවය
වෘත්තීය සෞඛ්යය මත් ද්‍රව්‍ය පිළිබඳ වාර්තා කිරීම, ප්රකාශනය සහ ජාලකරණය වර්ධනය කිරීම ඇතුළත් වේ
ලෝක සෞඛ්ය වාර්තාව, ලෝක සෞඛ්ය සමීක්ෂණය හා ලෝක සෞඛ්ය දිනය සඳහා ලෝක සෞඛ්ය සංවිධානය වගකිව යුතු ය
ලෝක සෞඛ්ය සංවිධානයේ නව අධ්‍යක්ෂ ජනරාල් ටෙද්‍රස් ඇඩ්හැනොම් ස්වකීය පස් අවුරුදු නිළ කාලය 2017 ජූලි 01 වනදායින් ආරම්භ කළේය
ව්‍යවස්ථාව හා ඉතිහාසය
ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානයෙහි ව්‍යවස්ථාව පවසන අන්දමට එහි අරමුණ වනුයේ,  "සමස්ත ජනතාව උදෙසා ලඟා කර ගත හැකි උසස්ම තත්ත්වයේ සෞඛ්‍යයක් ලබා දීමයි
" එහි ප්‍රධාන කර්තව්‍ය වනුයේ රෝග,  විශේෂයෙන්ම මූලික බෝවෙන රෝගයන්, සමග සටන්වැදීම සහ, ලෝක වාසී ජනයාගේ සාමාන්‍ය සෞඛ්‍යය තත්ත්වය නංවාලීමය
ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය (WHO) එක්සත් ජාතීන්ගේ ආදිතම නියෝජනයන්ගෙන් එකක් වන අතර, එහි ව්‍යවස්ථාව  විධිමත් ලෙසින් බලාත්මක වූයේ පළමු  ලෝක සෞඛ්‍ය දිනය, (1948 අප්‍රේල් 7) ට සමගාමීව, 26වන සාමාජීක රාජ්‍යය විසින් එය අපරානුමත කල විටය
මෙයට පෙර, මෙහි ක්‍රියාන්විතයන් හා,  ජාතීන්ගේ සංගමයෙහි සෞඛ්‍ය සංවිධානයහි ඉතිරි ක්‍රියාකාරකම්, පැවතියේ, 1946 ග්‍රීෂ්ම සෘතුවෙහි පැවැති ජාත්‍යන්තර සෞඛ්‍ය සම්මේලනයකට ඉක්බිතිව පිහිටවුනු අතුරු කමිටුවක පාලනය යටතේය
පැවරීම සඳහා අධිබලය පවරන ලද්දේ මහා මණ්ඩලයේ යෝජනා සම්මතයක් මගිනි
ආශ්‍රිත

එක්සත් ජාතීන්
සෞඛ්‍යය
එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය
ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය
මෙම ලිපිය සදහන් වන්නේ දන්ත වෛද්‍ය විද්‍යාව පිළිබදවවන අතර දත්වල සත්කාර ක්‍රම පිළිබදව දැන ගැනීම සදහා මුඛ සෞඛ්‍ය හෝ දන්ත  ශල්‍ය ක්‍රම බලන්න
දන්ත වෛද්‍ය විද්‍යාව යනු ඇගයීම, රෝග නිර්ණය කිරීම, වළක්වා ගැනීම හා ප්‍රතිකාර කිරීම මගින් මුඛ කුහ‍රයෙහි, මුහුණ හා හනු ප්‍රදේශවල හා ඒ අවට ඇති අදාල කොටස්වල රෝග තත්ත්වයන් පිළිබදව සිදු කරන අධ්‍යයනයන්ය
මෙම ක්ෂේත්‍රයෙහි ක්‍රියාකාරීවන පුද්ගලයන් දන්ත වෛද්‍යවරුන් යැයි හැදින්වේ
මෙලෙස මුඛ සෞඛ්‍ය ලබාදීම පිණිස ක්‍රියාකාරීවන අනෙකුත් පුද්ගලයින් දන්ත චිකිත්සකවරුන්, දන්ත කාර්මික ශිල්පීන්, දන්ත සෞඛ්‍යවේදීන් හා දන්ත සහායකයන්ය
දන්ත වෛද්‍යවරයෙකු යනු දන්ත වෛද්‍ය විද්‍යාව හැදැරීම පිණිස උපාධි ලබීමෙන් පසු වෘත්තිමය වශයෙන් සුදුසුකම් ලැබූ පුද්ගලයෙකි
ඔවුන්හට දන්ත වෛද්‍ය විද්‍යාව හා දන්ත ශල්‍ය විද්‍යාව පිළිබව විවිධ උපාධි ලබාගත හැකිය
ඒවා නම් Doctor of Dental Surgery (DDS) , Doctor of Dental Medicine (DMD), Bachelor of Dentistry (BDent), Bachelor of Dental Science (BDSc)  හා Bachelor of Dental Surgery  / Chirurgiae (BDS/BChD) යන උපාධීන්ය
බටහිර රටවල්වල සුදුසුකම් ලද දන්ත වෛද්‍යවරයෙකු වීම පිණිස අවම වශයෙන් වසර 4 ක පශ්චාත් උපාධි අධ්‍යයනයක් සම්පුර්ණ කළ යුතුය
සාමාන්‍යයෙන්  අධ්‍යාපනික වටපිටාවක් තුළ රෝගීන් සමග වසර දෙකක සායනික අත්දැකීමක් අවශ්‍ය වේ
බොහෝ රටවල දන්ත වෛද්‍යවරුන් ආචාර උපාධියක් හෝ වෛද්‍ය උපාධියක් නොලබන අතර ඔවුන් ගෞරව නාමයක් වන “Doctor”  යන්නෙන් පිදුම් ලබති
සටහන්

මූලාශ්‍ර

ආශ්‍රිත
 දන්ත ශල්‍ය වෛද්‍ය

දන්ත වෛද්‍ය විද්‍යාව
වෛද්‍යවේදය
දන්ත වෛද්‍ය විද්‍යාව පිළිබදව සාක්ෂි බු
ව 5500 යේ සිට 7000 දක්වා ඈත ඉතිහාසය තුළද දක්නට ඇත
දන්ත උපකරණ මගින් සිදු කරන ලද සිදුරු කිරීම් හා සමාන සිදුරු ඉන්දු නිම්න ශිෂ්ටාචාරයෙහි මිනිසුන්ගේ දත්වල අන්තර්ගතව තිබුණි
ව 5000 දී රචිත ලේඛණයක් මගින් දත් නරක්වීම සදහා හේතු සාධකවන පණුවකු පිළිබදව විග්‍රහ කර ඇත
මෙම විශ්වාසය සදහා තවදුරටත් සාක්ෂි ඉන්දියාව, ඊජිප්තුව, ජපානය හා චීනයෙහි සොයා ගෙන ඇත
ව. 17 වන ශතවර්ෂයේදී එඩ්වින් ස්මිත් පැපිරස් විසින් විවිධ දන්ත රෝග සදහා ප්‍රතිකාර ක්‍රමයන් සදහන් කර ඇත
නමුත් බු
ව. 3000 පමණ ඉහත කාලවලදී වුවද ඒ පිළිබදව සදහන්ව තිබිණි
ව 18 වන ශත වර්ෂයේදී හමුරාබි සංග්‍රහයෙහි සදහන් වන අන්දමට දත් ඉගිලීම දඩුවම් ක්‍රමයක් ලෙසට සැලකිණි
අතීත ඊජිප්තු ජාතිකයින් සහ රෝම ජාතිකයින්ගේ සිරුරුවල කොටස් අධ්‍යයනය කිරීමෙන් එකල දන්ත ‍ශල්‍ය විද්‍යාව සහ දන්ත උපකරණ භාවිතය පිළිබදව දරණ ලද උත්සාහයන් පැහැදිලි වේ
අතීතයේදී නොයෙකුත් ආකාරයේ රෝග තත්ත්වයන්ට ප්‍රතිකාර කරනු වස් දත් ඉගිල්ලීම යොදා ගන්නා ලදී
මධ්‍යයතන යුගයේදී සහ 19 වන ශත වර්ෂය පුරාවටම දන්ත වෛද්‍ය විද්‍යාව වෘත්තියක් ලෙසට නොපැවතුණු අතර දත් ඉගිල්ලීමේ ක්‍රියාකාරකම් සිදු කරන  ලද්දේ කරණවෑමියන් හෝ සාමාන්‍ය වෛද්‍යවරුන් විසිනි
කරණවෑමිවරුන් විසින් සාමාන්‍යයෙන් දත් ඉගිල්ලීම පමණක් සිදු කළ අතර එමගින් දත්වල වේදනාව සහ දිගුකාලීනව පවතින දන්ත ආසාදනවලට ප්‍රතිකාරයක් ලැබුණි
දත් ඉගිල්ලීම සදහා භාවිතා කරන ලද උපකරණවල භාවිතය ශත වර්ෂ ගණනාවක් තරම් ඈත අතීතයට දිවෙයි
14 වන ශතවර්ෂයේදී ගයිඩි චෝලියැක් විසින් කරවැල්කොකෙකු හෙවත් පෙලිකන් පක්ෂියෙකුගේ හොටට සමාන හැඩයක් ඇති දන්ත උපකරණයක් නිෂ්පාදනය කළ අතර එය 18 වන ශත වර්ෂයෙහි අගභාගය වන තෙක්ම භාවිතා කරන ලදී
මෙසේ පසුකාලීනව දන්ත සූචී භාවිතා කළ අතර ඉන්පසු 20 වන ශතවර්ෂයේදී නූතන යේදී භාවිතා වන අඩු පරිහරණයට ගැනුණි
දන්ත වෛද්‍ය විද්‍යාව පිළිබදව රචිත මුල්ම ග්‍රන්ථය වූයේ 1530 දී රචනාකරන ලද Artzney Buchlein නම් කෘතිය වන අතර ඉංග්‍රීසි බසින් මුල් වරට දන්ත වෛද්‍ය විද්‍යාව පිළිබදව ග්‍රන්ථය වන්නේ 1685 දී චාල්ස් ඇලන් විසින් රචිත  Operator For the Teeth නම් කෘතියයි
17 වන ශතවර්ෂයේ දී ප්‍රංශ වෛද්‍යවරයෙකු වන පියරේ ෆෝචාඩ් නූතනයේදී අප දන්නා දන්ත වෛද්‍ය විද්‍යාව ආරම්භ කළ අතර ඔහු නූතන දන්ත වෛද්‍ය විද්‍යාවෙහි පියා ලෙස හැදින්වේ
ඔහු විසින් නොයෙකුත් ‍ෙසායා ගැනීම් සිදු කරන ලද අතර කෘත්‍රීම දන්ත උපකරණ භාවිතය, දන්ත ව්‍යසනයන් සදහා පිරවුම් කාරක ද්‍රව්‍යය සොයා ගැනීම හා ටාටරික් අම්ලය වැනි සීනිවල ව්‍යුත්පන්නයන් මගින් දන්ත විකාදනය සිදු වන බවත් ඔහු සොයා ගන්නා ලදී
ප්‍රථම දන්ත වෛද්‍ය විද්‍යාලය 1840 දී මේරිලන්තයෙහි බෝල්ටිමොර්හි ආරම්භ කරන ලද දන්ත ශල්‍ය විද්‍යාව සදහා වූ බෝල්ටිමෝර් විද්‍යාලයයි
විශ්ව විද්‍යාලයක් හා අනුබද්ධ කරන ලද ප්‍රථම දන්ත වෛද්‍ය විද්‍යාලය වනුයේ 1867 දී ආරම්භ කළ හාවඩ් දන්ත විද්‍යාලයයි
එංගලන්තයේ 1878 දී ඇති කළ බ්‍රිතාන්‍ය දන්ත වෛද්‍ය පනත හා 1879 දී ඇති කළ දන්ත වෛද්‍යවරුන්ගේ ලියාපදිංචි ලේඛනය අනුව සීමිත ප්‍රමාණයක් වූ සුදුසුකම් ලත් ‍වෛද්‍යවරුන් පිරිසකට දන්ත වෛද්‍ය හෝ දන්ත ශල්‍ය ‍ෛවද්‍ය යන පත්වීම් ලබාදෙන ලදී
එක්සත් රාජධානිය තුළ දන්ත වෛද්‍ය විද්‍යාව පුහුණු කිරීම 1921 දී ආරම්භ කරන ලද එම ක්ෂේත්‍රයෙහි නියලීම සදහා ලියාපදිංචිවීම සදහා අවශ්‍ය දන්ත වෛද්‍යවරුන්ගේ පනත ආරම්භ වීමත් සමගම සම්පූර්ණ වශයෙන් පාලනයක් ඇතිව ක්‍රියාවට නැංවුණි
1818 දී සර් ජෝන් ටොම්ස්ගේ සභාපතිත්වයෙන් යුක්තව ආරම්භ කරන ලද බ්‍රිතාන්‍ය දන්ත වෛද්‍ය සංගමය මගින් නිත්‍යානුකූල නොවන ආකාරයෙන් දන්ත වෛද්‍ය ක්‍රම සිදු කරන පුද්ගලයන්ට එරෙහිව නීතිමය ක්‍රියාමාර්ග ගැනීමට කැපීපෙනෙන මෙහෙයක් ඉටු කරන ලදී
org/wiki/Dentistry#History
ප්‍රවේනි විද්‍යාව යනු ජීව විද්‍යාවේ සිදුකරන අධ්‍යයනයක් වන අතර එය ජීවීන්ගේ ප්‍රවේනිය සහ විවිධත්වය පිළිබදව සිදුකෙරෙන අධ්‍යයනයකි
ප්‍රවේනිය පිළිබදව වූ දැනුම නිසැක වශයෙන්ම පුර්ව ඓතිහාසික යුගවලදී පවා භාවිතා වූ බවට ඇති සාක්ෂි වන්නේ එකල වරණාත්මක අභිජනනය මගින් වගා ශාක සහ සත්වයන්ගෙන් වැඩි ඵලදාවක් ලබාගැනීම මගිනි
කෙසේ වුවද ප්‍රවේනිය පිළිබදව වූ නූතන විද්‍යාව 19 වන ශතවර්ෂයේ මැද භාගයේ විසූ ග්‍රෙගර් මෙන්ඩල් විසින් සොයා ගන්නා ලදී
ප්‍රවේනිය පිළිබදව වූ භෞතික විද්‍යාව පිළිබදව ඔහුට අවබෝධයක් නොතිබුණද ඔහු විසින් කරන ලද නිරීක්ෂණයක් වූයේ ප්‍රවේනිය මූලික වශයෙන් ව්‍යක්ත ක්‍රියාවලියක් වන අතර විශේෂ ගති ලක්ෂණයන් එකිනෙකට ස්වාධීනව උරුම වන බවයි. ප්‍රවේනියෙහි මෙම මූලික ඒකක මේ වන විට ජාන ලෙසට හදුන්වයි. 

ඩී.එන්.ඒ වල ඇති නොයෙකුත් කොටස් මගින් ජාන නියෝජනය වේ
ඩී.එන්.ඒ යනු විවිධ නියුක්ලියෝ ටයිඩ වර්ග හතරකින් සෑදුනු දාමයකි
මෙම නියුක්ලියෝ ටයිඩ මගින් ජීවින්ට උරුම වන ප්‍රවේනිගත තොරතුරු හිමි වේ
ඩී.එන්.ඒ ස්වාභාවිකව පවතින්නේ දාම දෙකක් වශයෙනි
එක් දාමයක ඇති නියුක්ලියෝ ටයිඩ අනෙක් දාමයේ ඇති නියුක්ලියෝ ටයිඩ සමග ගැලපේ
එක් දාමයක් මගින් අළුත් දාමයක් සෑදීම සදහා අච්චුවක් ලෙසට ක්‍රියා කළ හැකිය
මෙය ප්‍රවේනි තොරතුරු පිටපත් කිරීම සහ උරුම වීම සදහා ඇති භෞතික ක්‍රියාවලියයි
සෛලයක වූ ඩී.එන්.ඒ වල ඇති නියුක්ලියෝ ටයිඩ පිළිවෙලක් මගින් ප්‍රෝටීන සෑදිම සදහා ඉවහල්වුණු විශේෂිත ඇමයිනෝ අම්ල පිළිවෙලක් නිෂ්පාදනය කරනු ලබයි
මේවා ප්‍රවේනි කේත ලෙස හදුන්වති
ප්‍රෝටීනවල ඇති ඇමයිනෝ අම්ලවල පිළිවෙල මගින් ඒවා ත්‍රිමාන අවකාශයෙහි සකස් විය යුතු ආකාරය තීරණය කරයි
අවසානයේදී මෙලෙස නිර්මාණය වන ව්‍යුහය අදාල ප්‍රෝටීනයෙහි කෘත්‍ය සදහා වග කියනු ලබයි
ප්‍රෝටීන මගින් සෛලවල ජීවය සහ ප්‍රජනනය සදහා අවශ්‍යවන සියළුම කෘත්‍යන් සිදුකරනු ලබයි
ඩී.එන්.ඒ. වල පිළිවෙලෙහි ඇතිවන වෙනස්වීමක් මගින් ප්‍රෝටීනවල ව්‍යුහය සහ හැසිරීමෙහිද වෙනස් වීමක් සිදුවිය හැකිය
මෙමගින් සෛලයෙහි සහ අදාල ජීවියා තුළ කැපීපෙනෙන ප්‍රතිවිපාක ඇති කරනු ලබයි
ජීවියෙකුගේ හැසිරීම සහ පෙනුම තීරණය කිරීම පිළිබදව ප්‍රවේනි විද්‍යාව ප්‍රධාන මෙහෙයක් ඉටු කලද ජිවියෙකුගේ අවසාන ප්‍රතිඵලය වන්නේ ඔහු අත්විදින අවට පරිසරය සහ ප්‍රවේනි විද්‍යාව අතර ඇති අන්තර් සම්බන්ධතාවයයි
උදාහරණයක් වශයෙන් පුද්ගලයෙකුගේ උස තීරණය වීම සදහා ජාන මගින් කැපීපෙනෙන මෙහෙයක් ඉටු කලද එම පුද්ගලයා කුඩා කලදී අත්විදි සෞඛ්‍ය තත්වය සහ පෝෂණය ඒ සදහා බලපායි
ප්‍රවේණියේ ලක්ෂණ

විභින්න ‍ප්‍රවේනිය සහ මෙන්ඩල්ගේ නියම 

මූලික අවධිවලදී ජීවීන්ගේ ප්‍රවේනිය සිදුකරනුයේ විභින්න ගති ලක්ෂණ මගින් හෙවත් ජාන මගිනි
මෙම ගුණාංගය මුල්වරට නිරීක්ෂණය කරනු ලැබුවේ මෑ ශාකයක ගති ලක්ෂණ පිළිබදව අධ්‍යයනය කරනු ලැබූ ග්‍රෙගර්මෙන්ඩල් විසිනි
ඔහුගේ අධ්‍යයනයන් මගින් මෑ ශාකවල මල්වල වර්ණය පිළිබදව පරීක්ෂණ කරන ලදී
මෙම මෑ මල්වල වර්ණය දම් හෝ සුදු පැහැවන අතර ඒවා කිසි දිනක මෙම වර්ණ දෙක අතර වර්ණයක් ලබා නොගත් බවට ඔහු නිරීක්ෂණය කරන ලදී
සමාන ජානයක වූ මෙවන් වෙනස් වූ විභින්න ලක්ෂණවලට ඇලීලයක් ලෙසට නම් කරන ලදී
මෑ ශාකවල සිදු කරන ලද අධ්‍යයනයේදී එක් ජීවියෙකු හට එක් ජානයක් මගින් හිමිවන ඇලීල දෙකක් ඇති අතර ඒවා එක් වීමේදී එක් මාතෘ ශාකයකින් එක් ඇලීලය මගින් උරුම කරයි
මිනිසුන් ඇතුළු බොහොමයක් වූ ජීවීන් සදහා මේ ආකාරයේ ප්‍රවේනියක් ඇත
එකම ජානයක එක හා සමාන ඇලීල පිටපත් දෙකක් සහිත ජීවීන් සංයුග්මකයන් වන අතර විවිධ ඇලීල වර්ග දෙකක් සහිත ජීවින් විෂම යුග්මකයන් නම්වේ
දෙන ලද ජීවී විශේෂයක ඇති ඇලීලයන් කිහිපය සදහා ප්‍රවේනි දර්ශය යන්න ව්‍යවහාර කරන අතර එම ජීවී විශේෂයෙහි බාහිර නිරීක්ෂණය කළ හැකි ගති ලක්ෂණ සදහා රූපානුදර්ශය යැයි ව්‍යවහාර කෙරේ
යම්කිසි ජීවියෙකු සංයුග්ම වන අවස්ථාවලදී එක් ඇලීලයක් ප්‍රමුඛ ඇලීලය වන අතර එහි ගති ලක්ෂණ ප්‍රමුඛ වීමෙන් එම ජීවියාගේ රූපානුදර්ශය නිර්ණය කරයි
අනෙකුත් ඇලීලය මීලීන ඇලීලයවන අතර එහි ලක්ෂණ යටපත් වී ඇති අතර බාහිරින් නිරීක්ෂණය කළ නොහැක
ඇතැම් ඇලීල සදහා සම්පුර්ණ ප්‍රමුඛතාවයක් නොමැති අතර ඒවා ඒ වෙනුවට අසම්පුර්ණ ප්‍රමුඛතාවයක් පෙන්නුම් කරමින් ඇලීල වර්ග දෙකම එක්වර ප්‍රකාශයට පත්වෙමින් අතර මැදි රූපානුදර්ශයක් හෝ සහ ප්‍රමුඛතාවයක් දක්වයි. 

යම්කිසි ජීවි යුගලයක් ලිංගික ප්‍රජනනය දක්වන අවස්ථාවන්හිදී ඔවුන්ගේ දුහිතෘ එක් මාතෘ ජිවියෙකුගෙන් එක් ඇලීලය මගින් උරුම කර ගනිති
මෙලෙස විභින්න ‍ප්‍රවේනිය සහ ඇලීල පිළිබදව සිදුකරන ලද හැදෑරීම එක්ව ගත් විට මෙන්ඩල්ගේ පළමු නියමය නම් වේ
සළකුණු කිරීම හා රූප සටහන් 
ප්‍රවේනි විද්‍යාවේදී ප්‍රවේනිය විග්‍රහ කිරීම සදහා නෙ‍යෙකුත් රූප සටහන් සහ සලකුණු භාවිතා කරනු ලබයි
ජානයක් නියෝජනය කරනු ලබන්නේ ඉංග්‍රිසි අක්ෂරයකින් වන අතර ලොකු  අක්ෂරය ප්‍රමුඛ ඇලීලය සදහා ද කුඩා අක්ෂරය නිලීන ඇලීලය නියෝජනය කිරීම සදහා ද යොදා ගනු ලබයි
බොහෝ අවස්ථාවලදී “+” සලකුණ සාමාන්‍ය විකෘති නොවූ ඇලීලයක් සටහන් කිරීමට යොදා ගනී
මෙන්ඩල් විග්‍රහ කළ ආකාරයට මෙන් ප්‍රජනනය හෝ බෝ කිරීම සම්බන්ධව සිදුකරන පර්යේෂණයකදී මාතෘ ජීවීන් “P” ලෙසද පළමු දුහිතෘ පරම්පරාව “F1” ලෙසද නියෝජනය කරනු ලබයි
ප්‍රථම දුහිතෘ පරම්පරාව එකිනෙක හා අභිජනනය වූ විට ඇති වන දුහිතෘ දෙවන දුහිතෘ පරම් පරාව “F2”  ලෙසද හැදින්වේ
මෙලෙස එකිනෙක අතර අන්තර් අභිජනනයෙන් ඇතිවන ප්‍රතිඵල අනුමාන කිරීමට භා‍විතා කරන පොදු රූප සටහන වනුයේ පනට් චතුරස්‍රයයි
මිනිසුන්ගේ ප්‍රවේනි ගත රෝග පිළිබදව කරන අධ්‍යයනයන්වලදී ප්‍රවේනි විද්‍යාඥයින් ගති ලක්ෂණවල උරුම වීම විදහා දක්වනු වස් පෙළපත් සටහන් භාවිතා කරනු ලබති
මෙමගින් පවුලක් තුළ ගති ලක්ෂණ උරුම වීම සිදුවූ ආකාරය පිළිබිඹු වේ
බහුවිධජාන අතර ඇති ප්‍රතික්‍රියා 

ජීවීන් තුළ දහස් ගණනක් වූ ජාන ප්‍රමාණයක් පිහිටා ඇත
ලිංගික ප්‍රජනනය දක්වන ජීවීන්ගේ මෙම ජානවල ස්වාභාවික වරණයක් ඇති වීම එකිනෙකට ස්වායත්තව සිදුවේ
එනම් මෑ ඇටවල කහ පාට හෝ කොළ පාට ඇති වීම සදහාත් හේතු වන ඇලීලය එහි මල්වල සුදුපාට හෝ දම් පාට ඇති වීම සදහාත් හේතු වන ඇලීලයෙන් එකිනෙක ස්වායත්ත වේ
මෙම සංකල්පය මෙන්ඩල්ගේ දෙවන නියමය හෝ ස්වාභාවික වරණවාදය නම් වේ
මෙමගින් විවිධජානවල විවිධ ඇලීල එකිනෙක සම්මිශ්‍රණය වීමෙන් ඇති වන දුහිතෘන් හට විවිධ වූ ඇලීල සංකලනයන් උරුම වේ
ඇතැම් අවස්ථාවලදී විවිධ ජාන සදහා එකම ගති ලක්ෂණය උරුම කර දීම සදහා ක්‍රියාත්මක විය හැකිය
Blue eyed Mary නම් ශාකයේ මල්වල පාට නිල් හෝ මැජෙන්ටා වර්ණය වීම සදහා ඇලීල අන්තර්ගත ජාන එහි ඇත
එහි ඇති වෙනත් ජානයක් මගින් මෙම මල්වල වර්ණයක් ඇති බවට හෝ එම මල් සුදු පැහැ වීමට බලපාන ජාන පවතී
මෙම ශාකවලට සුදු පාට ඇති කරන ඇලීල පිටපත් දෙකක් ඇති විට එම මල්වල මුලින් සදහන් කළ නිල් හෝ මැජෙන්ටා ඇලීල දෙක තිබුණද ඒවා සුදු පැහැති රූපානුදර්ශය ගනී
බොහෝ ගති ලක්ෂණ සදහා විභින්න ලක්ෂණ නොමැත
(උදාහරණ - දම් හෝ සුදු පැහැති මල්) නමුත් ඒවාට අඛණ්ඩ ලක්ෂණ ඇත
(උදා - මිනිසාගේ උස සහ සමෙහි වර්ණය) මෙම සංකීර්ණ ගති ලක්ෂණ බොහෝ ජානවල නිෂ්පාදනයක් වේ
මෙම ජානවල බලපෑම විවිධ මට්ටමින් අදාල ජීවියා අත්දකින බාහිර පරිසරය මත වෙනස් වේ
සංකිර්ණ ගති ලක්ෂණයක් පෙන්නුම් කිරීම සදහා ජිවියෙකුගේ ජානවලින් දක්වන දායකත්වය සදහා උරුම වීමේ හැකියාව ලෙස හැදින්වේ
ගති ලක්ෂණයක උරුම වීමේ හැකියාව මැන බැලීම සාපේක්ෂ වේ
විවිධ වූ පරිසරයක් මගින්  ගති ලක්ෂණයන් සදහා විශාල බලපෑමක් ඇති කරනු ලබයි
උදාහරණයක් වශයෙන් මිනිසාගේ උස සංකිර්ණ ගති ලක්ෂණයක්වන අතර ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයෙහි එහි උරුම වීමේ හැකියාව 89% කි
නමුත් හොද පෝෂණයක් සහ සෞඛ්‍ය සේවාවක් සදහා විවිධ වූ ප්‍රවේශයන් සහිත නයිජීරියාව වැනි රටක මානව උසෙහි උරුම වීමේ හැකියාව 62% ක් පමණි

සෛල ජීව විද්‍යාව
ප්‍රවේණි විද්‍යාව
ජීව විද්‍යාව
බොහෝ අධ්‍යාපන ක්‍රම වලදී ශාරීරික අධ්‍යාපනය හෝ ශාරීරික පුහුණුවීම් භාවිතයට ගැනෙන අතර මෙහි දී ක්‍රීඩාවේ දී සහ විවිධ ක්‍රියාකාරකම් වලදී සංජාණනය, ක්‍රියාකාරිත්වය සහ මානසික ක්‍රියාකාරිත්වයන් හැසිරෙන ආකාරය පිළිබදව අධ්‍යයනය කෙරේ
ශාරීරික අධ්‍යාපනයෙහි ප්‍රාථමික ඉලක්කයන් කාලය හා ස්ථානය අනුව ඉතිහාසය මුළුල්ලේම විවිධ වී ඇත
බොහෝ අවස්ථා වල දී එක් වරම විවිධ වර්ගවල ශාරීරික අධ්‍යාපන ක්‍රම බිහිවී ඇති අතර ඇතැම් ඒවා ජාත්‍යන්තර වශයෙන් ද බිහි වී ඇත
බොහොමයක් නූතන විද්‍යාලවල අරමුණ වී ඇත්තේ අදාල ශිෂ්‍යයින් දැනුමෙන්, හැකියාවන්ගෙන්, දක්ෂතාවන්ගෙන් සහ ගුණාංගයන්ගෙන් හෙබි උද්‍යෝගිමත් පුද්ගලයෙකු බවට පත් කර වැඩිහිටි අවදියේ දී නිරෝගී ජීවිතයක් ගත කිරීමට හැකියාව ලබා දීමයි
ඇතැම් පාසැල් වලට ශාරීරික අධ්‍යාපනය සිසුන්ගේ  බර අඩු කර ගැනීමේ උපක්‍රමයක් ලෙසට භාවිතා කෙරේ
මෙහිදී භාවිතයට ගැනෙන වැඩ සටහන් වලදී ශිෂ්‍යයන්ගේ ශාරීරික සුවතා වර්ධනය කිරීම චාලක ක්‍රියාකාරීත්වයන් වර්ධනය කිරීම, ක්‍රීඩාවෙහි නීති රීති සහ දැනුම පිළිබද අවබෝධයක් ලබාදීම, කණ්ඩායම් හැගීම ඇති කිරීම හෝ තනිව ක්‍රියාකිරීමේ හැකියාව ලබාදීම සහ තරගකාරී ක්‍රියාකාරකම් වල නිරත වීමට හැකියාව ලබා දේ
සෞඛ්‍ය ක්ෂේත්‍රයෙහි සායනික අත්හදා බැලීම් යොදා ගන්නේ ඖෂධයක් හෝ අනෙකුත් ප්‍රතිකාර ක්‍රමයක් ඖෂධයක් ලෙස ප්‍රබල නොවු ප්‍රතිකාර ක්‍රමයක් සමග සහ වෙනත් ඖෂධ හෝ උපකරණ සම්මත වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර ක්‍රම සමග සංසන්දනය කිරීම සදහාය
මෙම සායනික අත්හදා බැලීම් වල ප්‍රමාණයන් විවිධාකාර වන අතර එහිදී එක් පර්යේෂකයෙකු එක් රෝහලක් තුළ සිට සිදු කරන අත්හදා බැලීම් වල සිට ජාත්‍යන්තර මට්ටමින් පර්යේෂකයන් සියගණනක් විවිධ මහද්වීප තුළ සිදු කරන පර්යේෂණ දක්වා විවිධ වේ
මෙහිදී පරික්ෂා කරනු ලබන රෝගීන්ගේ සංඛ්‍යාව 30 ක් තරම් සුළු ප්‍රමාණයක සිට දහස්ගණන් දක්වා විය හැකිය
අත්හදා බැලීම් සිදු කරන අතර තුර පරීක්ෂණයට ලක්කරන ද්‍රව්‍ය පර්යේෂණ මට්ටමේ පවතින නව ඖෂධය ලෙස හැදින්වේ
org/wiki/Clinical_trial
වර්ගීකරණය හා බාහිර ප්‍රභවයන් 
	චුෂණ නියුමෝනියාව (As piration pneumonia)
	ලිපිඩ නියුමෝනියාව
	ඉයසිනොෆිලික නියුමෝනියාව
	බ්‍රොන්කියොලයිටිස් ඔබ්ලිටරාන්ස් නියුමෝනියාව

බෝ‍නොවන නියුමෝනියාව 

	රසායනික නියුමෝනියාව

	සෞඛ්‍ය සේවය ආශ්‍රිත නියුමෝනියාව
	රෝහල් මගින් බෝවන නියුමෝනියාව 
	ශ්වසන ආධාරක උපකරණ මගින් බෝවන නියුමෝනියාව
	දරුණු ශ්වසන රෝග සින්ඩ්‍රෝමය
බෝවන හා බෝ නොවන කාරක මගින් ඇතිවන නියුමෝනියාව.
නියුමෝනියා යනු පෙනහළුවල ඇතිවන ආසාදන ප්‍රතික්‍රියාවකි
බොහෝ අවස්තාවල දී මෙය විග්‍රහ කරනුයේ පෙනහළු පටකවල ගර්තවල ආසාදනයක් සහ අසාමාන්‍ය ලෙසට ඒවා තරලවලින් පිරීමක් ලෙසටය
(ගර්ත යනු අන්වීක්ෂීය වාතය පිරුණු මලු වැනි ව්‍යුහ වන අතර ඒවා බාහිර වායුගෝලයෙන් ඔක්සිජන් අවශෝෂණය කිරීමට උපකාරීවේ
) විවිධාකාර හේතු නිසා නියුමෝනියාව ඇතිවේ
ඒවානම් බැක්ටීරියා වෛරස , දිලීර , පරපෝෂීන් මගින් වන ආසාදන , රසායනික ද්‍රව්‍ය හෝ පෙනහළු වලට වන අනතුරක් විය හැකිය
නියුමෝනියාව ඇතිවීම සදහා වූ සියළුම හේතු බැහැර කළ විට එම නියුමෝනියාව අහේතුකව ඇතිවන්නක් නම්වේ
නියුමෝනියාවේ රෝග ලක්ෂණය වන්නේ කැස්ස, පපුවේ වේදනාව , උණ සහ හුස්ම ගැනීමේ අපහසුතාවයි. රෝග විනිශ්චය සදහා x කිරණ පරීක්ෂණ සහ සෙම පටල පරීක්ෂාව උපකාරී වේ
රෝග සදහා ප්‍රතිකාර කිරීම රෝගයට මුල් වූ හේතු කාරකය අනුව වෙනස් වේ
උදාහරණයක් ලෙසට බැක්ටීරියාවන් මගින් ඇතිවන නියුමෝනියාවට ප්‍රතිකාර කරනු ලබන්නේ ප්‍රතිජීවක ඖෂධ භාවිතය මගිනි
නියුමෝනියාව යනු සියළුම වයස් කාණ්ඩ වලට පොදුවේ දක්නට ලැබෙන රෝගයකි
තවද, එය වයස්ගත හා ‍‍බොහෝ රෝගී පුද්ගලයින්ට මරණය අත් කර දෙන ප්‍රධානතම හේතුවකි
විවිධ වර්ගයේ නියුමෝනියාවන් වළක්වා ගැනීම සදහා එන්නත් වර්ග නිපදවා ඇත
රෝගයේ තත්වය තීරණය වනුයේ නියුමෝනියාවේ වර්ගය , ප්‍රතිකාර ක්‍රම , සංකූලතා හා පුද්ගලයාගේ රෝගී වන විට ඇති සෞඛ්‍ය තත්වය අනුවයි.

නියුමෝනියා රෝග ලක්ෂණ

නියුමෝනියාවේ දී පෙනහළු වල ගර්ත තරලයකින් පිරෙයි
මෙමගින් රුධිරයෙන් පරිවහනය වන ඔක්සිජන් වලට බාධකයක් සලසයි
වම් පසින් පිහිටි ගර්තය නිරෝගි එකක් වන අතර දකුණු පස පිහිටි ගර්තය නියුමෝනියාවේ දී මෙන් තරලයකින් පිරී පවතී
ආසාදිත නියුමෝනියා රෝගයෙන් බොහෝ අවස්ථාවලදී කොළ හෝ කහ පැහැති සෙම උත්පාදනය කරන කැස්සකින් සහ ඇග සීතල කර වෙවිළීමක් ඇති කරන අධික උණකින් පීඩා විදිති
හුස්ම ගැනීමේ අපහසුතාවද බහුලව දක්නට ඇති අතර හුස්ම ඉහළ පහළ ගැනීමේදී සහ කහින වි‍ට පපුවෙහි ඇති වන,  පිහියකින් අනින්නාක් මෙන් දැනෙන තදබල පපුවෙහි වේදනාවද ඉන් එක් රෝග ලක්ෂණයක් වේ
ඇතැම් රෝගීන්ගේ කැස්ස සමග ලේ පිටවන අතර හිසරදය අධික ලෙස දහඩිය දැමීම සහ සම සිසිල්වීම ද ඇතිවේ
අනෙකුත් රෝග ලක්ෂණ නම් කෑම අරුචිය ඇග පත වේදනාව සම නිල් පැහැවීම, වමනය, ඔක්කාරය, හන්දිපත් හා මස්පිඩු වේදනාව සහ මානසික තත්ත්වයේ ඇතිවන වෙනස් වීම් ද දක්නට ඇත
වඩාත් සුලබව දක්නට නොලැබෙන නියුමෝනියා වර්ගවල  උදා - ලීජනෙල්ලා (Legion Ella)නියුමෝනියාවේදී බඩෙහි කැක්කුම , පාචනය, ඇති වන අතර ක්ෂය රෝගයේ දී ඇතිවන නියුමෝනියා තත්ත්වයේ දී (Tuberculosis Pneumonia) සහ නියුමෝසිස්ටිස් (Pneumocystis) නියුමෝනියාවේදී කෙට්ටුවීම සහ රාත්‍රියේදී අධිකව දහඩිය දැමීමද ඇතිවේ
බොහෝ වයස් ගත පුද්ගලයින්ගේ නියුමෝනියා රෝග ලක්ෂණ දර්ශීය ආකාරයෙන් වෙනස්වේ
ඔවුන්ගේ සිහිකල්පනාවේ වෙනස්වීම් ඇතිවිය හැකි අතර සිරුරෙහි සමබරතාවය නොමැති වීමෙන් වැටීම් වලටද ලක්විය හැකිය
ළදරුවන්ට ඇතිවන නියුමෝනියාවේ දී ඉහතින් සදහන් කරන ලද රෝග ලක්ෂණ බොහොමයක් දක්නට ඇතත් බොහෝ අවස්ථාවලදී ඔවුන් අධික නිදිමත ගතියකින් සහ කෑම රුචිය අඩුවීමකින් පිඩා විදිති
නියුමෝනියා රෝග ලක්ෂණ ඇති විට වහා වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර ලබාගත යුතුය
වෛද්‍ය වරයෙකු මගින් රෝගියෙකු පරීක්ෂා කිරීමේදී උණ ඇති බව හෝ ඇතැම් අවස්ථාවලදී සිරුරේ උෂ්ණත්වය අඩුවීම, ශ්වසනවේගය වැඩිවීම, රුධිර පීඩනය අඩුවීම,  හෘද ස්පන්දන වේගය වැඩිවීම, රුධිරයෙහි ඔක්සිජන් සංතෘප්තතාව අඩුවීම,  ඇති බව නිරීක්ෂණය කිරීම මගින් නියුමෝනිය‍ාව ඇති බවට නිගමනයකට එළඹේ
අධික ලෙස හුස්ම ගැනීමට අපහසුතාවය ඇති, සිහිවිකල් වු, සම නිල්පැහැ ගැන්වුනු රෝගීන්ට වහා නිසි වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර ලබාදිය යුතුය
සිරුර පරීක්ෂාකර බැලීමේදී පෙනහළු වල තත්ත්වය ඇතැම් විට සාමාන්‍යය නිරෝගී තත්ත්වයක පැවතිය හැකිය
නමුත් ඇතැම් අවස්ථා වලදී උරස් කුහරයෙහි බලපෑමට ලක්වු පෙනහැල්ල ඇති කොටසෙහි හුස්ම ගැනීමේදී ඇති වන පිම්බීම අඩුවීම සහ වෙද නලාවක් මගින් ශ්‍රවණය කිරීමේදී හුස්ම ගැනීමේ රටාවෙහි ඇති වන වෙනස්වීම් (Bronchial Breathing) දක්නට හැක
බලපෑමට ලක්වු පෙනහල්ල පිහිටා ඇති උරස් කුහරයේ කොටස වෙත ඇගිල්ලෙන් තට්ටු කිරීමේ දී අතට දැනෙන කම්පනය මෙහිදී වැඩි වන අතර ස්වර පරාසයෙහි (Vocal Resonance) වැඩිවීමක් ද සංවේදනය වේ
ඉහත සදහන් කරන ලද ලක්ෂණයන් නියුමෝනියාව නිෂ්චිත වශයෙන් නිර්ණය කිරීමට ප්‍රමාණවත් නොවන අතර නොයෙකුත් සමීක්ෂණ මගින් පෙනී ගොස් ඇති අන්දමට වෛද්‍යවරු දෙදෙනකු විසින් එකම රෝගීයා පරීක්ෂා කිරීමේ දී පවා එකිනෙකට වෙනස් වු නිර්ණයන් වෙත පැමිණේ
ප්‍රතිකාර ක්‍රම 
බහුතරයක් වු නියුමෝනියා රෝගීන් හට රෝහල් ගත කිරීමකින් තොරව ප්‍රතිකාර ලබාදිය හැක
මුඛ මාර්ගයෙන් ලබා ගන්නා ප්‍රතිජීවක වර්ග, විවේක ගැනීම, ප්‍රමාණවත් පරිදි දියර වර්ග පානය කිරීම ඇතුළු නිවසේදී ලබාදෙන සත්කාර මගින් පමණක් පුර්ණ සුවය ලබාගත හැකිය
කෙසේ වුවත් හුස්ම ගැනීමේ අපහසුතා ඇති, වයස්ගත, වෙනත් නොයෙකුත් රෝගී තත්ත්වයන් ඇති පුද්ගලයෙකුට නියුමෝනියාව වැලඳුනු අවස්ථා වලදී ඉහත කී මට්ටමින් ඔබ්බට ගිය ප්‍රතිකාර ක්‍රම අවශ්‍ය වේ
රෝග ලක්ෂණ වඩාත් දරුණු අතට පත්වේ නම්, නිවසේ දී ලබ‍ාදෙන ප්‍රතිකාර ක්‍රම වලට රෝගියා ප්‍රතිචාර නොදක්වන්නේ නම් සහ සංකූලතාවයන් ඇති වන්නේ නම් රෝගියා බොහෝ අවස්ථා වලදී රෝහල් ගත කල යුතුය
බැක්ටීරියාවන් මගින් ඇති වන නියුමෝනියාව සඳහා ප්‍රතිජීවක ඖෂධ ලබා දිය යුතුය
වෛරස මගින් ඇති වන  නියුමෝනියාව සඳහා ප්‍රතිජීවක වර්ග භාවිතා‍ නොකළද වෛරස මගින් විනාශයට පත්වු පෙනහළු වල ද්විතීකව බැක්ටීරියා මගින් වන ආසාදන වළක්වා ගැනීම සඳහා ප්‍රතිජීවක වර්ග යොදා ගැනේ
රෝගියා සදහා සුදුසු ප්‍රතිජීවක වර්ගය තෝරා ගැනීමේ දී කරුණු කිහිපයක් සැලකිල්ලට ගැනෙයි
ඒවානම්,  නියුමොනියාවේ වර්ගය , නියුමෝනියාව ඇති කිරීමට තුඩුදුන් ක්ෂුද්‍ර ජීවී විශේෂය සහ අදාල රෝගියාගේ  සෞඛ්‍ය තත්ත්වය යන කරුණුය
නියුමෝනියාව සදහා ප්‍රතිකාර කිරීමේදී ඒ සදහා තුඩුදුන් ක්ෂුද්‍ර ජීවි විශේෂය සහ එහි ප්‍රතිජීවක කෙරෙහි සංවේදීතාවය සැළකිල්ලට ගත යුතු වේ
කෙසේ වුවද පුළුල් අධ්‍යයනයන් අවසානයේදී පවා නියුමෝනියාව ඇති කිරීම සදහා විශේෂිත වු  හේතුවක් සොයාගෙන ඇත්තේ සියයට 50  ක් වු පුද්ගලයන්ගේ පමණි
නියුමෝනියාව වඩාත් දරුණු තත්ත්වයට පත් වු පුද්ගලයන් හට ප්‍රතිකාර කිරීම ප්‍රමාදයකින් තොරව සිදු කළ යුතු අතර එහිදී රසායනාගාර වාර්තාවල‍ට ප්‍රථම වෛද්‍ය වරයා විසින් අනුමාන කොට ප්‍රතිකාර ලබාදෙනු ලැබේ
ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ බහුල වශයෙන් ලබාදෙන ප්‍රතිජීවක වර්ගය ඇමොක්සිලීන් වන අතර ඇතැම් අවස්ථා වලදී ක්ලැරිත් රෝමයිසීන් නම් ප්‍රතිජීවකයද මේ සඳහා එකතු කරනු ලැබේ
පෙනිසිලීන් සඳහා ආසාත්මිකතාවක් දක්වන රෝගීන්ට ඇමොක්සිලීන් වෙනුවට එරිත්රෝමයිසීන් නම් ප්‍රතිජීවකය ලබ‍ාදේ
උතුරු ඇමරිකාවේ දර්ශීය නොවන (Atypical) නියුමෝනියාව වඩාත් බහුල වෙමින් පවතින අතර ඒ සදහා ඇමොක්සිලීන් වෙනුවට ප්‍රථම පෙල ප්‍රතිකාර ක්‍රම වශයෙන් ඇසිත්රෝමයිසීන්, ක්ලැරිත් රෝමයිසීන් සහ ෆ්ලුරෝක්විනලෝන් යන ප්‍රතිජීවක ඖෂධ භාවිතයට ගැනේ
සාමාන්‍යයෙන් ප්‍රතිකාර ලබාදිය යුතු කාලසීමාව දින 7 සිට 10 දක්වා යයි සම්මත වුවද දින තුනක් වැනි කෙටි කාලයක් තුළ ලබාදෙන ප්‍රතිකාර ක්‍රම රෝගය සුව වීම සඳහා ප්‍රමාණවත් බවට සාක්ෂි ඇත
රෝහල් ආශ්‍රිතව ආසාදනය වන නියුමෝනියාව සඳහා වැන්කෝමයිසීන්, තුන්වන සහ හතරවන පරම්පරා වලට අයත් සෙෆලොස්පොරීන්, කාබපෙනම්, ෆ්ලුරෝක්විනලෝන් සහ ඇමයිනෝ ග්ලයිකෝසයිඩ් යන ප්‍රතිජීවක වර්ග භාවිතයට ගැනේ
මෙම ප්‍රතිජීවක වර්ග සාමාන්‍යයෙන් ශිරාගත කරනු ලැබේ
බොහෝ අවස්ථා වලදී නියුමෝනියාව ඇති කිරීමට සම්භාවිතාවයක් ඇති සියළුම ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් වර්ග එකවර විනාශ කිරීම සදහා ප්‍රතිජීවක වර්ග කිහිපයක් එකම අවස්ථාවකදී ලබාදේ
එක් රෝහලකින් තවත් රෝහලක් මෙම ප්‍රතිජීවක ඖෂධ තෝරා ගැනීමේ රටාව අනුව වෙනස්වෙයි
එසේ වන්නේ අදාල රෝග කාරක ක්ෂුද්‍ර ජීවින් ඒ ඒ ප්‍රදේශ අනුව වෙනස් වන අතර ඔවුන්ගේ ප්‍රතිජීවක කෙරෙහි දක්වන ප්‍රතිරෝධිතාවද විවිධ වන බැවිනි
නියුමෝනියාව නිසා හුස්ම ගැනීමට අපහසු වන රෝගීන්ට බාහිරව ඔක්සිජන් ලබාදීම අත්‍යවශ්‍ය වේ
අධිකව රෝගී වූ අය සඳහා දැඩිසත්කාර ඒකකයක් තුළ කෘතිම ශ්වසනය ලබාදිය යුතුය
Influenza A වෛරසය මගින් ආසාදනය වු නියුමෝනියා රෝගීන් රීමැන්ටඩීන් හෝ ඇමැන්ටඩීන් යන ඖෂධ මගින් ද Influenza A හෝ Influenza B නියුමෝනියා රෝගීන් Oseltamivir සහ Zanamivir යන ඖෂධ මගින් ද ප්‍රතිකාර කළ හැක
මෙම ප්‍රතිකාර ක්‍රම වාසිදායක වනුයේ රෝග ලක්ෂණ මතුවී පැය 48 ක් තුළ ප්‍රතිකාර ක්‍රම ආරම්භ කලහොත් පමණි
කුරුළු උණ ඇති කරන H5N1 Influenza ප්‍රභේදය රීමැන්ටඩීන් සහ  ඇමැන්ටඩීන්  යන ඖෂධ සඳහා ප්‍රතිරෝධි වේ
SARS කොරෝනා වෛරසය, ඇඩිනෝවෛරස, හන්ටාවෛරස හෝ පැරාඉන්ෆ්ලුවෙන්සා වෛරස මගින් ඇති කරන නියුමෝනිය‍ාව සඳහා ඵලදායි ප්‍රතිකාර ක්‍රමයක් හඳුනාගෙන නොමැත
නියුමෝනියා රෝගය වළක්වා ගැනීම
ආසාදිත නියුමෝනියා වළක්වා ගැනීම සදහා ක්‍රම කිහිපයක් වේ
නියුමෝනියාව ඇතිවීම සදහා අවධානමක් සහිත රෝග ඇති පුද්ගලයින් සදහා නිසි පරිදි ප්‍රතිකාර ලබාදීම මගින් ඔවුනට නියුමෝනියාව ඇති වීම වළක්වාගත හැකිය
(උදා - ඒඩ්ස් රෝගීන්) දුම්පානයෙන් වැළකීම වැදගත් වනුයේ එමගින්  පෙනහළු වලට වන හානිය අවමකරගත හැකි බැවිනි
මීට අමතරව සිගරට් දුම මගින් නියුමෝනියාවට එරෙහිව සිරුරෙහි ඇති ස්වභාවික ආරක්ෂක යාන්ත්‍රණයට ද බාධා ඇතිවේ
සමීක්ෂණ මගින් පෙනී ගොස් ඇති අන්දමට අලුත උපන් බිළිදුන්හට නියුමෝනියාව ඇතිවීම වළක්වාගැනීමට විවිධ ක්‍රම ඇත
ගර්භණී මවුවරුන‍් තුළ Group B Streptococcus සහ Chlamydia trachoma is යන ක්ෂුද්‍ර ජීවි ඇති බවට පරීක්ෂා කොට අදාල ප්‍රතිජීවක වර්ග දරු ප්‍රසූතියට ප්‍රථම ලබාදීම මගින් බිළිදුන් තුළ නියුමෝනියාව ඇති වීම අවම කරගත හැකිය
ප්‍රසුති අවස්ථාවේදී  දරුවාගේ මුඛය තුළ ඇති අපද්‍රව්‍යයන් චුෂණය කොට ඉවත් කිරීම මගින් ද නියුමෝනියාව වළක්වා ගත හැකිය
කුඩා ළමුන්ගේ සහ වැඩිහිටියන් තුළ නියුමෝනියාව වළක්වා ගැනීම සදහා එන්නත් භාවිතා කිරීම වැදගත් ස්ථානයක් ගනී
ඉපදී මුල් වසර තුළ Homophiles influenza සහ Streptococcus pneumonia යන ක්ෂ්‍රද්‍ර ජීවීන්ට එරෙහිව එන්නත් ලබාදීම මගින් ඒ හා අදාල නියුමෝනියාව වළක්වා ගත හැකිය
කුඩා ළමුන්ට Streptococcus pneumonia සදහා එන්නත් ලබාදීම මගින් වැඩිහිටියන් වෙතද රෝගය ආසාදනය වීම අවම කර ගත හැකි වන්නේ වැඩිහිටියන්ට රෝගය බෝවනුයේ  කුඩා ළමුන්ගෙන් වන බැවිනි
වැඩිහිටියන් සදහා ද Streptococcus pneumonia සදහා එන්නතක් පවතී
ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ වයස අවුරුදු 65 ට වැඩි සියලුම නිරෝගී පුද්ගලයන් සදහා, ශ්වසන පද්ධතියේ රෝග ඇති වැඩිහිටියන් සදහා, හෘද රෝග සහිත, දියවැඩියාව සහිත , සිරෝසීස් රෝගයෙන් පීඩා විදින සහ  ශල්‍ය කර්ම මගින් ප්ලීහාව ඉවත් කරන ලද රෝගීන් සදහා මෙම එන්නත නිර්දේශ කෙරේ
වසර 5 කට හෝ 10 කට පසු නැවත ප්‍රතිශක්ති කරණය ලබාගැනීමද අත්‍යවශ්‍ය වේ
Streptococcus pneumonia එන්නත ලබාදෙන සියලුම රෝගීන් හට වාර්ෂිකව  influenza ‍එන්නත ද ලබාදිය යුතුය
මීට අමතරව සෞඛ්‍ය වෘත්තිකයන්, අදාල රෝගීන්ට ප්‍රතිකාර ලබාදෙන නිවැසියන් සහ ගර්භණී මවුවරුන් ඉහත කී එන්නත ලබාගත යුතුය
Influenza වසංගත රෝග තත්ත්වයක් පවතින අවස්ථා වලදී ඇමැන්ටඩීන්, රිමැන්ටඩීන්, Zanamivir සහ Oseltamivar  යන ඖෂධ රෝගය වළක්වා ගැනීමට උපකාරීවේ
නියුමෝනියාව
රෝග
ජෛව වෛද්‍ය ඉංජිනේරු විද්‍යාව යනු වෛද්‍ය විද්‍යාව සඳහා ඉංජිනේරුමය න්‍යායන් සහ තාක්ෂණික ක්‍රම යොදා  ගන්නා ආකාරය අධ්‍යයනය කෙරෙන විෂයයි
එය රෝගීන්ගේ සෞඛ්‍ය හා පුද්ගලයන්ගේ ජීවන තත්වය නගා සිටුවීම සඳහා ඉංජිනේරු විද්‍යාවේ සැළසුම් හා ගැටලු විසඳීමේ හැකියාව වෛද්‍ය හා ජීව විද්‍යාව සමඟ සම්බන්ධ කරයි