Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
එකිනෙකට ඇළ මාර්ග මගින් සම්බන්ඳ වු විශාල වැවක් එම වැව් ජලයෙන් හා වර්ෂා ජලයෙන් පෝෂණය වු කුඩා වැව් රාශියකුත් එදා රජරට හා රුහුණු රට පුරා පැතිර තිබුණි
එකල තිබුණා යයි සැලකෙන කුඩා වැව් සංඛ්‍යාව තිස් දහසක් පමණ වෙතැයි ගණන් බලා ඇත
මෙම වැව්වලට යටවුණු බිම් ප්‍රමාණය වර්ග සැතපුම් 15000 ක් පමණ වෙතැයි සැලකේ. (විදුසර 1993 නොවැම්බර්)

ශ්‍රී ලංකාවේ ඉපැරණි වාරිමාර්ග පද්ධතින්හි පරිණාමය හා වර්ධනය පිළිබඳ කතාකරන විට මෑතක් වනතුරු පිළිගෙන තිබු මතය වුයේ ආර්.එල්.බ්‍රොහියර් මහතා 1956 දි ඉදිරිපත් කළ අදහසයි
එවකට ශ්‍රී ලංකා  ඉංජිනේරු සංගමයේ සභාපතිව සිටි ඒ මහතා රම වසරේ පැවති සංගමයේ 50 වැනි සැසි වාරයේ දි සභාපති දෙසුමින් මෙම අදහස ඉදිරිපත් කර ඇත
ඔහුගේ මතයට අනුව ශ්‍රී ලංකාෙවි පැරණි වාරිමාර්ග පද්ධතින්හි පරිණාමය ප්‍රධාන අදියර 4 කින් දැක්විය හැක
එනම්,

නිදහසේ ජලය ලබාදුන් වැස්සෙන් පෝෂණය වු වැව්
කුඩා ග්‍රාමිය වැව්
කුඩා ග්‍රාමිය වැව් ගණනාවක් ජලට යට කරමින් ඇති කළ ජලය ගබඩා කර ගන්නා විශාල ජලාශ
ගලා බසින ගංඟාවක් හරහා ඉදිකළ අමුණක් මගින් ඇළ මාර්ගයකට ජලය හරවා එවන    විටත් ගොඩනගා තිබු විශාල ජලාශයක් පෝෂණය කිරිමට යොදා ගැනිම
ශ්‍රී ලංකාවේ වාරිමාරිග සංවර්ධනය ක්‍රි
3 වන සියවසේ සිට දක්නට තිබුණ ද වාරිමාර්ග පද්ධති වර්ධනය දක්නට ලැඛෙන්නේ පස්වන සියවසෙන් පසුවයි. ශ්‍රී ලංකාව තුළ ගංඟා හැරවුම් පද්ධති වල ඉතිහාසය, එහි ලිඛිත ඉතිහාසය ඇරඹෙන ක්‍රි
3-2 වන ශතවර්ෂවලින් ද ඔබ්බට දිවෙයි
සොරොව්ව සොයා ගැනිම සිදුවන්නට ඇත්තේද ක්‍රි
3-2 ශතවර්ෂ අතර කාලය තුළ දී යැයි විශ්වාස කෙරෙයි
ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණි වාරි මාර්ග ක්‍රම පිළිබඳ බොහෝ ඇසු පිරු තැන් ඇත්තකු වූ ආර්.එල්.බ්‍රොහියර් මහතා මෙබඳු සාවද්‍ය නිගමනයකට එළඹීමට හේතුව එවකට සිටි ජල ඉංජිනේරුවන්ගෙ සංකල්පවල බලපැම නිසා බව දැන් පැහැදිලි වී ඇත
ශ්‍රී ලංකාවේ මුල් කාලීන ආර්ය ජනාවාස පිහිටුවා ගන්නා ලද්දේ ගංඟා නිම්න ප්‍රදේශවලයි
ශ්‍රී ලංකාව කෘෂිකාර්මික රටක් ලෙසට වැවට මුල්තැන දෙමින් ආර්ථීක සංවර්ධනය ඇති කිරිමට සෑම රාජ්‍ය පාලකයකුම යුහුසුළු වී තිබේ
විශාල වාරිමාර්ග, වැව් නිර්මාණය කරමින් මනා ජල පාලනයක් ඇති කිරිමට සෑම රාජ්‍ය පාලකයෙක්ම උත්සාහ දරා තිබේ
පැරණි සිංහලයන්ගේ වාරි කර්මාන්තයේ මූලික ලක්ෂණ හදුනා ගැනීම ජල පාලනය පිළිබඳ ඔවුන් ලඟ තිබු දර්ශනය වටහා ගැනිමෙහිලා උපකාරිවේ
ගම් මට්ටෙමි වැව් තැනිමේ දී ඔවුන්ගේ අභිප්‍රාය වුයේ දෛනික ජීවිතයට අවශ්‍ය වූ ජලය ලබා ගැනිමයි
වියළි කාලයේදි ගොවිතැනට අවශ්‍ය වැඩිපුර ජලය ලබා ගැනිමට කදුකරයේ ඇති ස්වාභාවික ජල සම්පත ප්‍රයෝජනයට ගැනිමට ඇළ වේලි කපා ගංඟා ඇළ දොළ ජලය ගොවිපලට ගෙන ගියේය
වැසි කාලයේ ලැඛෙන අමතර ජලය වියළි කාලයේ දී ප්‍රයෝජනයට ගැනිම සඳහා ගබඩා කිරිමට මහා පරිමාණයේ වැව් තැනිම ඇරඹීය
මහා ජලාශවල රැස්කරන ජලමෙන් උපරිම ප්‍රයෝජන ලබාගෙන ඒ ජලයෙන් පෝෂණය වු කුඩා ග්‍රාමීය වැව් පද්ධතියක් තනන ලදි
’එකකින් පිටවි යන ජලය ඊලඟ වැවට ගොස් එතනින් තවත් එකකට යමින් ගම්වැව් එම ජලය ප්‍රයෝජනයට යොදා ගැනිමෙන් පමණක් මුහුදට ගලායාමට සැලැස්විම අරමුණ විය
(ආර්.එල්.බ්‍රොහියර් 1934)

මහා පරිමාණය් වැව් උස් භූමි භාගවල තනා, කුඩා වැව් පද්ධතින් ඊට පහළින් සිටින ලෙස තැනිම නිසා ජලය හැසිර වීම පහසු විය
තැනිතලා බිම් වල ඇළ වේළි මගින් ජලය ගමන් කරවිම දුෂ්කර කාර්යයක් ලෙස නොසලකන ලදි
කලා වැෙවි සිට අනුරාධපුරය දක්වා සැතපුම් 54 ක් දිග යෝධ ඇළේ පළමු සැතපුම් 17 ට බැස්ම ඇත්තේ සැතපුමට අඟල් 6 බැගිනි
මෙය පැරැණ්නන්ගේ ඉංජිනේරු ශිල්පයේ විශිෂ්ට කුශලතාවයක් ලෙස අසත් සලකයි
වසභ රාජ්‍ය සමයේදි (ක්‍රි
ව. 67-111) අඹන් ගඟ හරහා ෙවිල්ලක් බැඳ එහි ජලය උතුරු දිශාවට යොමු කරවන ලද ඇළහැර ඇළ වාරිමාර්ග තාක්ෂණ වර්ධනයේ ඉතා වැදගත් අදියරකි
දියලූ වැව් වල බැම්මේ ඇතුල් පැත්ත මෙන්ම පිට පැත්තද බෑවුම් වන ලෙද ඉදිකර ඇත
මෙසේ ඉදිකිරිම් කටයුතු කර ඇත්තේ ජල ධාරිතාව නිසා වැව් බැම්මට වන හානිය වලක්වා ගැනිම සඳහාය
(ඉන්ද්‍රකීර්ති සිරිවිර 1993) වර්තමාන ඉංජිනේරුවන් මවිතයට පත්කරවන ශිල්පීය ඥානයක් එකල භාවිතාකර ඇති බව ඇළවල් හා වැව් දෙස බැලිමෙන් මොනවට පැහැදිලි වෙයි
ඇළක් දොළක් හරස් කර වැවක් තැනිමට ඉදිකරන වෑ කන්ද වැව් ජලය රදවා ගැනිමට හැකිවන ලෙස පස් හා ගලින් නිර්මාණය කර ඇත
හෙන්රි පාකර් පවසන පරිදි ටොන් දහසක බර ගල් පවා පරාක්‍රමබාහු රජුගේ ඇතැම් වාරිමාර්ග ඉදිකිරිම් වලට භාවිතා කර ඇත
වැව් බැමි ආරක්ෂා කිරිමට වැවේ ප්‍රමාණය අනුව ගල් ඇතිරිමෙන් ඉදිරිපත් කල ඉදිරිපත් කල ’රලපනාව වැව් වල ඇති තවත් විශේෂ ලක්ෂණයකි
ස්වාභාවික ජල බැස්ම සැලකිල්ලට ගෙන වැවේ වැඩි ජලය පිට කිරිමට තනා ඇති වාන පිටවාන නම් වේ
ජල පාලනයේ වැදගත්ම අංගය වුයේ සොරොව්වයි. සාමාන්‍ය ප්‍රමාණයේ වැවක සොරොව් දෙකක් තිබේ
වැවේ ජල මට්ටම ඉහළ ගිය විට සාපේක්ෂව උස්බිම් ප්‍රදේශ සඳහා ජලය සපයන අයුරින් ඉහළ මට්ටමකින් ගොඩ සොරොව්ව පිහිටුවා ඇත
වැවේ මඩ ඉන් ඉවත් කිරිමට බැම්මේ පතුලින්ම පිහිටි මඩ සොරොව්ව නමින් හැදින්වෙන සොරොව්වක්ද දක්නට ලැබේ
පුරාණ වාරි මාර්ග ඉංජිනේරු තාක්ෂණයේ සුවිශේෂතම නිර්මාණය ලෙස සැලකෙන්නේ බිසෝකොටුවයි.

විශාල හතරැස් ළිදක ආකාරයෙන් තනා ඇති බිසෝකොටුව කානුවක් මගින් වැවේ ජලය ගලා එන්නට සලස්වන ලදි
බිසෝකොටුවේ සිට ඇළ මාර්ග වවලට ජලය පිට කරන ලද්දේ එබදුම කානුවනකිනි
මේ ආකාරයෙන් බිසෝකොටුව මගින් පිටවන ජල ධාරිතාව පාලනය කරගත හැකි විය
අක්කර දහස් ගනනකට කොපමණ ජලය මුදාහැරිය යුතුද යන්න තීරණය කොට ඒ අනුව ජලය මුදාහැරිමට බිසෝකොටුව උපකාරිවේ
(ඉන්ද්‍රකීර්ති සිරිවීර 1993) මෙම කරුණු විමර්ශනය කර බලන විට පුරාණයේ වාරි කර්මාන්ත නිර්මාණයෙහිලා මනා වු ජල කළමනාකරණ පද්ධතියක් තිබු බව පිළිගත යුතුව ඇත
ශ්‍රී ලංකාවේ තරම් දියුණු වුත් පුළුල් වුත් වාරිකර්ම ලෝකයේ වෙනත්  කිසිම රටක නොවු බව ඛෙල් නැමති ඉංග්‍රීසි ලේඛකයා පවසා ඇත
පෙර කරන ලද අති විශාල වැව් කර්මාන්ත සමහර විට ලක්සිව තරම් අන් කිසිම රටක දක්නට නොලැබේය යනු මාගේ විශ්වාසයයි
තවද ඒ ඒ සිමාව ඇතුලත දක්නට ලැඛෙන තරම් වැව් අමුණු කර්මාන්ත අන්රටක දැකීම දුෂ්කර ය
(බදුල්ලේ සභාපති ඛෙලි මහතා විසින් 1981 ඉංග්‍රීසි ආණ්ඩුව වෙත ඉදිරි පත් කල වාර්තාව)

ශ්‍රී ලංකාවේ වාරි තාක්ෂණයෙන් ඇතැම් විට ඉන්දියාව පවා ආභාෂය ලැබු බවට සාක්ෂි ඇත
කාශ්මීරයේ රජු අටවන ශත වර්ෂයේ දි එහි ජලාශ ඉදිකිරිම සඳහා ශ්‍රී ලාංකේය වාරි ශිල්පීන්ට  ආරාධනා කළ බවට දොලොස්වන ශත වර්ෂයේදි රචිත කාශ්මීර වංශ කතාවේ වනරාජ තරංගනියේ ඉඟියක් කර ඇත
වාරිමාර්ග තාක්ෂණය පිළිබඳව හෙන්රි පාකර්, ආර්.එල්.බ්‍රොහියර්, සී.ඩබ්.නිකොලස්, ආර්.ඒ.එල්.එච්.ගුණවර්ධන යන විද්වතුන් විසින් පුළුල් ලෙස පර්යේෂණ කොට ඇත
ඒ අනුව ශ්‍රී ලංකාව තරම් සංකීර්ණ හා ශිල්පිය දැනුම අතින් විශිෂ්ට දියුණුවක් පෙන්වන ලද වාරිමාර්ග පද්ධතියක් දක්ෂිණ ආසියාවේම නොවීය
ශ්‍රී ලංකාවේ වාරිමාර්ග පද්ධතිය එකිනෙකට සම්බන්ඳ වීම සුවිශේෂ ලක්ෂණයකි
මේවා සම්බන්ඳ කරන කෘතීම ඇළ මාර්ගයන්හි බැස්ම සැතපුමකට අඟල් 6 ක් පමණ වීමෙන් පෙන්නුම් කරන්නේ මිණුම් හා ඉදිකිරිම් තාක්ෂණයේ පැවති දියුණුවයි.

එකල වාරිමාර්ග පද්ධතියේ නඩත්තුව, වැව් ජලය භාවිතය හා ඛෙදාහැරිම ආදියකරනු ලැබුවේ ගොවින් අතරින්ම තෝරාගත් වෙල්විදානේ හෙවත් ගමරාළ යන අරුත් ඇති ගැම් නායකයා විසිනි
වෙල් විදානේගේ අනසකට ඒ වැවේ වතුර ගන්නා සියලූ ගොවීන් යටත් වෙයි
එසේ නොවුන විට දඩ ගහන්නට ඔහුට අයිතියක් තිබුණි
ගමරාළ හා ගොවින් රැස්වි ජලය ලැඛෙන ආකාරය අනුව වගාකල යුතු බිම් ප්‍රමාණය අනුව වී වගා කාල සටහන ආදිය කන්න රැස්වීමේදි තීරණය කරයි
වැවෙහි ජලය ප්‍රමාණය වාරිමාර්ග අවශ්‍යතා සදහා ප්‍රමානවත් නොවු විට ඛෙත්ම ක්‍රමය උපයෝගි කරගත්හ
මෙහිදි වඩා ජල පහසුව ඇති වැවට ආසන්න කොටස වගා කළ අතර ඉතිරි කොටස අත් හරින ලදි
මෙම තෝරා ගත් කොටස ගොවින් අතර සමාන කොටස් වලට ඛෙදනු ලැබේ
පැරණි ලංකාවේ තිබු විධිමත් ජල කළමනාකරණය නිසා සාර්ථක ලෙස කෘෂිකාර්මික කටයුතු කරගෙන ගිය බව අපට නිගමනය කළ හැකිය
වැව් රාජකාරියේදි ගමරාළ විසින් ඇණබෝල් බැඳීම කරනුයේ වැවේ සොරොව්වේ, ඇළේ, වානේ, වේල්ලේ, අමුණේ ආදි කොටස් වලය
ඇණබෝල් බැඳීමේ පරමාර්ථය වශයෙන් දක්වා ඇත්තේද කුඹුරු වැඩ වලදි සිරිතෙන් පිට ජලය ගැනිම ආදිය නීති විරෝධි ක්‍රීයා තහනම් කිරිමටය
පුරාණ ගම්වල තිබු වැව්වල ඉතා වැදගත් අංගයකි අමුණු
වෙල්යාය දෙපසට ජලය ඛෙදා හැරිම පහසු කිරිමට මෙම අමුණ නිර්මාණය කර ඇත
වර්ෂාව පවතින කාලවල දී වැඩි වතුර ප්‍රමාණයක් රදවා තබා ගැනිමට වැව් වාන උස් කර බැදීම ගම්මුන්ගේ සිරිත විය
කෘෂිකාර්මික කටයුතු සඳහා අවශ්‍ය ජලය නිසිකලට ලබා දුන් අතර වැසියාගේ වගකීම වුයේ පනවා ඇති සමිමත නීති අනුව ජලය පරිහරණය කරමින් වගා කටයුතු ගෙන යාමයි
හතර වන දප්පුල (ක්‍රි
ව. 924-935) රජු විසින් කරවන ලදැයි සැලකෙන කොන්ඩුවටුවාන ටැම් ලිපියේ ජල පාලනය පිළිබඳ එදා පැවති නිති රීති ගැන කියවෙයි
හතර වැනි දප්පුල රජු සමයේ දිගාමඩුල්ලේ ඇරගම නම් වු ග්‍රාම සම්බන්ඳයෙන් පනවන්නට යෙදුනු නියෝග මාලාවක් කොන්ඩුවටුවාන ජලාශය ඉස්මත්තේ ගල් තලාවේ තිබි සොයාගන්නා ලද ටැම් ලිපියේ අඩංගුවේ
"කුඹුරු ගැලීමේ නොහොත් නියර ඉස්සවා වතුර යාමට ඉඩ හැරීමි වරදට අක දෙකක් දඩ නියම කළ යුතුය
සී සෑම සම්බන්ධ වරදට කලං දෙකක දඩයක් නියම කළ යුතුය
පමාවී හාපු  වරදට කලං පහක දඩයක් නියම කළ යුතුය
"

ජල කළමනාකරණයේ ඇති වැදගත්කම ක්‍රි
ව. 1153-1186 දක්වා පොළොන්නරුවේ රජ කළ මහා පරාක්‍රමබාහු රජුගේ  "අහසින් වැටෙන එක වැහි බිදකුදු මානව වර්ගයාගේ ප්‍රයෝජනයට නොගෙන මුහුදට ගලා යාමට ඉඩ නොදිය යුතුය
" යන ප්‍රකාශය තුළ ගැබ්ව තිබේ
නිසි පරිදි ජලය ඛෙදිම සිදුවේදැයි පරික්ෂා කිරීම සඳහා රජු විසින් නිළධාරිහු පත් කරන ලදහ
ව. 9 සහ 10 වන ශත වර්ෂයන්හි ශිලා ලිපි වල සදහන් පියොවදාරනන් නම් පදයෙන් හැඳින්වෙන්නේ වාරි මාර්ග පරීක්ෂකයන් හෝ ජලය ඛෙදිම පරික්ෂා කළ නිළධාරින් හෝ බව විශ්වාස කරනු ලැබේ
ආදි බ්‍රාග්මී ශිලා ලිපි සදහන් වන අනනිත හා අඩිකය යන පද දෙකෙන් හඳුන්වන්නේ වාරිමාර්ග ඉංජිනේරුවකු හා ඇළවල් කටයුතු භාර නිළධාරියෙකු බව එස්.පරණවිතාන මහතා දක්වා ඇත
මෙලෙස ශ්‍රී ලංකාවේ ඓතිහාසික ජල කළමනාකරණ දෙස බලන විට නුතන ඉංජිනේරුවන් මවිතයට පත් කරවන වාරි තාක්ෂණයක් තිබු බවට පැහැදිළිය
ශ්‍රී ලංකාවේ ග්‍රාමීය වැව් වල ජල කළමනාකරණය

ශ්‍රී ලංකාවේ වාරි කර්මාන්තයේ මුලින්ම ඉදිවී ඇත්තේ කුඩා වැව් බව ඉතිහාසය මගින් හෙළිවී ඇති තොරතුරු අනුව පෙනි යයි
ශ්‍රී ලංකාවේ තුනෙන් දෙකොටසකට පමණ ඇතුලත් කර ගන්නා වියළි කලාපීය ප්‍රදේශවල ග්‍රාමිය වැසියනට ආහාර හා රැකියා සපයන ප්‍රධාන මධ්‍යයක් ලෙස තවමත් සාම්ප්‍රධායික වාරිමාර්ග අංශයට වැදගත් තැනක් හිමි වෙයි
1975 වාරිමාර්ග දෙපාර්තෙමින්තුවේ වාරිමාර්ග ව්‍යාපෘති ලේඛනයට අනුව ග්‍රාමිය වැව් 3119 ක් වියළි කලාපයේ විසිරි තිබුණි
ලෝක ආහාර හා කෘෂිකර්ම සංවිධානයේ 1980 ඇස්තෙමින්තු අනුව ඒ සංඛ්‍යාව 7758 ක් විය
ජාතික සාගිනි නිවීමේ ව්‍යාපාරයේ 1979 ගණනය කිරීම් අනුව ශ්‍රී ලංකාවේ ග්‍රාමීය වැව් 18000 ක් විය
නමුත් මෙම සංඛ්‍යාව 30000 ක් විය යුතු බව ඇස්තෙමින්තු කර ඇත
මින් විශාල ප්‍රමාණයක් පැරණි ආරම්භක ලක්ෂණ සමග වියළි කලාපයේ පිහිටා ඇත
කෙසේ වෙතත් ශ්‍රී ලංකාවේ වියළි කලාපයේ ඇත්තවශයෙන්ම ක්‍රියාත්මක කරන ග්‍රාමීය වැව් සංඛ්‍යාව 8000 ක් ඉක්මවයි. ග්‍රාමීය වැව් සංඛ්‍යාවෙන් 63 ක් කුරුණෑගල හා අනුරාධපුර පරිපාලන දිස්ත්‍රික්ක දෙක තුළ ව්‍යාප්තව ඇත
තෙත් කලාපයේද මෙවන් ග්‍රාමීය වැව් 3000 ක් පමණ ඇත
(ආර්ථීක විමසුම 1986)     
                                      
එවකට වාරිමාර්ග දෙපාර්තෙමින්තුෙවි නියෝජ්‍ය අධ්‍යක්ෂව සිටි ජේ.එෆ්.කෙනඩි මහතා "ශ්‍රී ලංකාවේ ග්‍රාමීය වාරි මාර්ග ක්‍රමයන්හි විද්‍යාත්මක සංවර්ධනයේ පදනම"  නම් නිබන්ධනය නිකුත් තර ඇත
එහි ගමිවල පිහිටි කුඩා වැව් ගම්වල හමුවන ගව රංචු වැනිය
ඒවා කෙතරම් විශාල සංඛ්‍යාවක් හමුවන්නේදැයි  කිවහොත් කිවහොත් ඉන් කාර්යක්ෂමතාවකින් වැඩ ගැනිමට නොහැක්කේය
යන්න සඳහන් කර ඇත
(විදුසර 1994 නොවැම්බර්)

ක්‍රි
3 වන සියවසේ සිට ක්‍රි
ව. 12 වන සියවස දක්වා පමණ වූ කාලයක් තිස්සේ සංවර්ධනය වූ අන්තර් සම්බන්ධිත සුවිශාල ජලාශ හා ඇළ මර්ගවලින් සමන්විත සංකීර්ණ පද්ධතියක් පුරාණ රජරට වාරිමාර්ග පද්ධතියට අයත්වේ
රජරට සුවිශාල ජලාශ සමුහයේ හා ඇළ මාර්ගවල අන්තර්
(ආර්ථීක විමසුම 1990) මෙම කුඩා ගම් වැව් ද ඉතා විශාල ප්‍රමාණයක් ඉදිකර ඇත
පුරාණ රෝහණයේ ප්‍රමුඛතම අංග ලක්ෂණය වුයේ කුඩා ගම් වැව් ක්‍රමයයි
මේ එක් එක් වැව ඊට අයත් කුඹුරු යායට දිය සපයා අනෙක් වැවට සම්බන්ධ වී එය පෝෂණය කරන ලදි
රුහුණේදි පුරාණ රජ රටදි තරම් මහා පරිමාණීය ආකාරයේ විශාල ජලාශ හා ඇළ මාර්ග සංවර්ධනයක් සිදු නොවීය
කුඩා වැව් පද්ධතියකින් පෝෂණය වු වාරිමාර්ග තිබු
රජරට වාරිමාර්ග ජාලයෙන් රුහුණේ වාරි කර්මාන්ත වෙනස් වන ප්‍රධාන ලක්ෂණයනම් රජරට මෙන් මෙහි යෝධ ජලාශ සම්බන්ධ කරන ඇළ මාර්ග පද්ධතියක් නොවීමයි
ශ්‍රී ලංකා ඉංජිනේරු සංගමය රාජකීය ආඥා පණතින් ශ්‍රී ලංකාවේ ඉංජිනේරු ආයතනය බවට 1956 වසරේදි පත් විය
එහිදි තිබු සභාපති දේශනයේදි බ්‍රොහියර් මහතා පුරාණ ශ්‍රී ලංකාවේ වාරි මාර්ග කටයුතු අදියර හතරක් යටතේ තිබු බව පැවසීය
කුඩා වාරි ක්‍රම මගින් ජලය ලබාදෙන භූමි ප්‍රමාණය අස්වද්දන ලද භූමියෙන් 1/3 ක් පමණ වේ
මේ වාරි ක්‍රම ග්‍රාමීය වැව් අමුණු සහ කුඩා ඇළ මාර්ග වශයෙන් සකස් වී ඇත
වාරිමාර්ග දෙපාර්තෙමින්තුව වෙනුවෙන් සඳහන් කරන එස්.ආරුමුගම් මහතාට අනුව මේ ප්‍රමාණය අක්කර 60500 ක් පමණ විය හැකි බව 1957 දී ගණන් බලා ඇත
මින් 12500 ක් පමණ ක්‍රියාත්මක තත්වයේ ග්‍රාමීය වැව්ය
වැවක ප්‍රමාණය මනිනු ලබන්නේ එහි ගැඹුර හා ජලය පැතිරුනප්‍රදේශය අනුවයි. ඉංජිනේරු දෘෂ්ඨිය අනුව එසේ මනිනු ලැබුවත් ගොවින්ගේ දෘෂ්ඨිය අනුව මනිනු ලබන්නේ වැව් මගින් අස්වද්දන භූමි ප්‍රමාණය අනුවයි. වාරිමාර්ග යෝජනා ක්‍රම මහා පරිමාණ, සුළු පරිමාණ ලෙස වර්ග කරයි
ග්‍රාමිය වැව් ප්‍රධාන වශයෙන් කොටස් තුනකි
කුඩා වැව් - අක්කර 20 ට අඩු ප්‍රදේශයට ජලය සපයයි
මධ්‍යම වැව් - අක්කර 20-40 අතර ප්‍රදේශයකට ජලය සපයයි
විශාල වැව් - අක්කර 40 ට වැඩි ප්‍රදේශයකට ජලය සපයයි
මෙය වැවේ පෝෂක ප්‍රදේශය අනුව වර්ග කර ඇත
මේ ආකාරයෙන් ක්‍රියාත්මක වු ග්‍රාමීය වැව්වල අතීතයේ සිට මනා ජල කළමනාකරණයක් තිබුණි
ජලයේ හා භූමියේ සංවර්ධනයත් ග්‍රාමීය වැව්වල නඩත්තුව හා වර්ධනයත් සමස්ත සිංහල ශිෂ්ටාචාරය හා ආර්ථීක වර්ධනයත් හැඩගැස්වුයේය
බෞද්ධ විහාරය වැව ආශ්‍රීතව පිහිට වු බව කියෙ‍වේ
ගෙමි විහාරයේ බෞද්ධ භික්ෂුව කන්න රැස්වීමට පසුව නිශ්චිත දිනකදි ගොවිතැන් කිරිමට ජලය පළමුව නිකුත් කිරිමටත්, යාය ගොවිතැන් කිරිමට කාලය නියම කරමින් නායකත්වය දුන්නේය
වල් පැළැටි නැසීමට කුඹුර ජලයෙන් පිරවීමට, වතුර නිකුත් කිරිමේ දිනය, කුඹුරුවල ඇල ශුද්ධ කිරිම, වැව් බැම්ම මත වැඩුන කැළෑ සහ හුඹස් පවිත්‍ර කිරීම, ගොයම් කැපීමේ කාලය, යායේ ගොවීන් පොදු කමතක වී පෑගිම ග්‍රාමිය ලංකාවේ පොදු ලක්ෂණයකි
කන්න රැස්විම් ගොවීන්ගේසමාජීය රැස්වීමකි
ඔවුන් රැස්වුයේ පන්සලේය
වරක් තීරණ ගත් පසුව ඒවා අතුරටම ක්‍රියාත්මක කළේය
ජලය නිතුත් කිරිම සිදු වුයේ ආරාවෙන් (අග කොටස) පටන් ගෙන ඛෙත්ම ක්‍රමය යටතේ වැවට ආසන්න ඉඩම දක්වා ක්‍රමානුකූලව නිකුත් කිරිමේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදි ක්‍රමයකටය
පළමුව පෘතුගීසින් ද, ඊළගට ඕලන්දයන්ද අවසානයේ කන්ද උඩරට අල්ලාගත් බ්‍රිතාන්‍යයන් ද විදේශ ආධිපත්‍ය ගෙන ඒම නිසා ක්‍රමයෙන් මෙම වැව් ගම් සබඳතාව බිද වැටිණි
ජලය විධිමත් ලෙස පාලනය කර නිකුත් කිරීම, කළමනාකරණය සිදු කිරිමට ගොවීන් විසින් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදිව තෝරාගෙන ද්‍රව්‍ය වලින් ගෙවීම කළ වෙල්විදානේ වෙනුවට මුදලින් ගෙවිම කළ නිලධාරින් පත් කරන ලදි
වැව්වල ඇළෙවිලි වැව ඉහත්තාව, වේල්ල ආරක්ෂා කිරිමට එකල සියල්ලෝම බැදි සිටියෝය
බර අදින සතුන් පුද්ගලික අයිතිය යටතේ ඇති කළ ද රාත්‍රී කාලයේ ගෙවත්තේම තබාගත් අතර ඇළෙවිලි  වැව් බැමි හා අස්වැන්න විනාශ කරමින් ඉබාගාතේ යාම ඉඩ නොතබන ලදි
වැව් බැම්මට හානි කිරිම අපරාධයක් ලෙස සලකන ලදි
වැව් බැම්මේ ගවයන් දැක්කීමෙන් හා වැවට ගවයන් දැක්කවීමෙන් ද වැව් බැමිවල ගස් කැපිමෙන්ද වැවට වන හානිය වලක්වා ගැනිමට නිසියාකාරව මිනිසුන් බැඳී සිටින ලදි
මේ ආකාරයට ග්‍රාමීය මට්ටෙමි කුඩා වැව්වල මනා ජල කළමනාකරණයක් ඈත අතීතයේ තිබූ බව පැහැදිලිය
වැඩිදුර කියවීම සදහා
බාලසුරිය,  ජයසිංහ,  2004,  පොළොන්නරුවේ පුරාණ වාරිමාර්ග,  සුරිය ප්‍රින්ටස් පොළොන්නරුව.
බස්නායක එච්.ටී.  2005,  පුරාණ ශ්‍රි ලංකාවේ ජල ශිෂ්ටාචාරය,  සමන්ති ප්‍රකාශකයෝ,  ජා ඇල
සෙනෙවිරත්න අනුරාධ, 2001, පුරාණ සිංහල වාරි සංස්කෘතිය, ඇස් ගොඩගේ සහ සහෝදරයෝ, කොළඹ
අනුරාධපුර යුගය ලංකාව‍වේ පළමු රාජධනි අවධියයි
විජය ඇතුලු පිරිසගේ සංක්‍රමනයත්,ඔවුන් ලංකාවේ ජනාවාස පිහිටුවා ගැනීමත් යන සාධක ඔස්සේ අනුරාධපුර රාජධානියේ ආරම්භය සනිටුහන් වේ
අනුරාධපුර රාජධානියේ උන්නතියට දිරි දුන් ප්‍රබලතම සාධකය ලෙස ප්‍රදේශය පුරා විහිදීගිය අතිවිශාල වාරි පද්ධතිය හැදින්විය හැකිය
ඒ සදහා යොදායනු ලැබූ විශිෂ්ට තාක්ෂණික ශිල්ප ක්‍රම හේතුවෙන් මෙම යුගයේ වාරිකර්මාන්තය විදෙස් රටවල් පවා මවිතයට පත් කොට ඇත
එවන් අති විශාල උරුමයක් වූ අනුරාධපුර යුගයේ වාරිකර්මාන්තය පිළිබඳව මෙම ලිපිය තුළින් විමසා බලනු ලැබේ
වාරිකර්මාන්තයක අවශ්‍යතාව
ලංකාවට පැමිනි මුල්ම සංක්‍රමනිකයින් ඔවුන්ට හුරු පුරුදු ජිවන වෘත්තිය වූ වී ගොවිතැන ප්‍රධාන කොටගත් කෘෂිකාර්මිකදිවිපෙවෙත ලක්දිව තුළදිද එලෙසම පවත්වාගෙන යනු ලැබීය
ඒ සඳහා ඔවුන් ලංකාවේ ගංඟානිම්න ප්‍රදේශ සිය වාස භූමි ලෙස තෝරාගනු ලැබිණ
විශේෂයෙන්ම ලංකාවේ උතුරු ප්‍රදේශ වී ගොවිතැනට වඩාත් සුදුසු දේශගුණයෙන්ද,එයටම ආවේනික තැනිතලා භූමියකින්ද යුක්ත වූ හෙයින් කෘෂිකාර්මික කටයුතු වඩාත් හොදින් පවත්වාගෙන යාම සඳහා ඉතා යෝග්‍ය විය
විජයගෙන් ඇරඹි අනුරාධපුර රාජධානිය ක්‍රමයෙන් වර්ධනය වත්ම එහි විසූ සියලුම වැසියන් පාහේ කෘෂිකාර්මික දිවි පෙවෙතකට අනුව හැඩගැසීම හේතුවෙන්ඔවුන්ගේ කෘෂිකාර්මික කටයුතු වලට අවශ්‍ය ජලය නිසි කළට වේලාවට ලබාදීමේ අවශ්‍යතාවය මත ක්‍රමවත් ලෙස සැකසූ වාරි පද්ධතියක අවශ්‍යතාවය මතුවිය
එම අභියෝගය ජය ගැනීම අරමුණ කොට ගනිමින් අනුරාධපුරයේ බලයට පත්වූ සෑම රජෙකුම පාහේ වාරිකර්මාන්ත කටයුතු සඳහා කැපවී ක්‍රියා කළ බව පෙනෙයි
පාලකයින්ගේ දායකත්වය

පණ්ඩුකාභය රජ සමය
මහාවංසයට අනුව මෙම රජු ක්‍රි
437 දී ප්‍රථම වරට අනුරාධපුර රාජධානිය පිහිටුවා ගත් අතර වසර 70ක් පමණ අනුරාධපුරය අගනුවර කොට ගනිමින් ලක්දිව පාලනය කළහ
මොහු අනුරාධපරයේ වාරිකර්මාන්තයේ ආරම්භක රජු ලෙස සලකන අතර මොහු විසින් වැව් 3ක් කළ බව මහාවංසයේ දැක්වේ
ඒවා ලෙස 
අභය වැව
ජය වැව
ගාමිණී වැව
හදුන්වා දිය හැකිය
දෙවනපෑතිස් රජ සමය

මෙම රජුගේ රාජ්‍ය කාලය ක්‍රි
307-267 දක්වා වන අතර බුදු දහම ලක්දිවට ගෙන එනු ලැබුවේ මෙම රජුගේ පාලන සමය තුළදීය
මොහු ඉතා ප්‍රසිද්ධව ඇත්තේ වෙහෙර විහාර ඉදිකිරීම සම්බන්ධයෙන් වන අතර අනුරාධපුරයේ ඉසුරැමුණියට නුදුරින් පිහිටි සප්‍රසිද්ධ තිසා වැව මෙම රජුගේ නිර්මානයක් ලෙස සැලකේ.

දුටුගැමුණු රජ සමය

මෙම රජුගේ සමය තුළ ලංකාවේ වාරිකර්මාන්තය සම්බන්ධයෙන් අතිවිශාල දියුණුවක් දක්නට නොලැබුනත් යම්තාක් දුරකට හෝ සොයා බැලූබව සදහන් වේ
මොහු විසින් නැගෙනහිර පළාතේ වී ගොවිතැන පිළිබඳ සොයා බැලීම සඳහා සොහොයුරු වූ සද්ධාතිස්ස කුමරු දීඝවාපියට යවන ලද බව සඳහන් වේ
මෙයින් පෙනියනුයේ මෙම යුගයේදී රජවරුන් පෞද්ගලිකවම වාරිකටයුතු පිළිබඳ සොයා බැලූ බවයි.

සද්ධාතිස්ස රජ සමය
දුටුගැමුනු රජුගෙන් පසුව අනුරාධපුරය සිංහාසනය කොටගත් සද්ධාතිස්ස රජු වැව් 12ක් කළ බව පූජාවලියෙහි දැක්වේ
එහෙත් රාජාවලියෙහි දැක්වෙනුයේ මොහු විසින් වැව් 18ක් කළ බවයි.කෙසේ වෙතත් මෙම රජු කුඩා වැව් විශාල ප්‍රමාණයක් කළ බවට සාක්ෂි හමුවේ
මොහු රුහණු ජනපදය පාලනය කරන සමයේදී මඩකළපුවේ දිගාවැව ආදී වැව් කිහිපයක් තැනූ බවද වංශකතාවල සඳහන් වේ
වසභ රජ සමය
මෙම රජුගේ යුගයේ ඉදිවූ වැව් පෙරට වඩා තරමක විශාල ඒවා විය
වැඩිවන ජනගහනයට සරිලන ස්වයංපෝෂිත ආර්ථිකයක් උදෙසාම ඒවා නිර්මාණය කළ බව පෙනෙයි
මෙම රජුගේ රාජ්‍ය කාලය ක්‍රි
ව.66-110 දක්වා වන අතර මහා වැව් තැනීමේ ආරම්භක රජු ලෙස සලනනුයේ මොහුය
මොහු විසින් වැව් 12ක් කළ බව මහාවංසයේ සඳහන් වේ
මේවායින් දැන‍ට හදුනාගෙන ඇත්තේ වැව් කිහිපයකි
ඒවා ලෙස,
මහවිලච්චිය වැව	මානන්කැටිය වැව
කලිය වැව		         
නොච්ච්යාගම වැව	 
කොලොම්ගල වැව	
අක්වඩුන්න වැව	         
මහාපත්පහත් වැව
නොච්චිපොතාන වැව
රතුපුල වැව
කොහාල වැව
මහරන්මෙන්ති වැව
මානන්කැටිය වැව
ආදිය හදුනාගෙන ඇත
මෙම වැව් මුල් කාලීන වැව වලට සාපේක්ෂව විශාල ඒවා විය
මොහු විසින් වැව් වලට අමතරව ඇළ මාර්ග 12ක් කල බවද මූලාශ්‍රයන්හි දැක්වේ
එයින් ප්‍රධාබත්වයෙහි ලා සලකනු ලබනුයේ අලිසාර ඇළ හෙවත් ඇලහැර ඇළය
ඇලහැර අසලදී අඹන් ගඟ හරහා බඳින ලද වේල්ලෙන් ආරම්බ වන මෙම ඇළ මාර්ගය කිලෝමීටර් 48ක් පමණ දුර ගෙවා කිරි ඔයෙන් අවසන් වන්නට ඇතැයි සැලකේ.එසේම මෙම රජුගේ සමයේදී උම්මග්ග ජල මාතිකා හෙවත් උමං ජල මාර්ග ද තැනූ බවට සාධක හමුවේ
අනුරාධපුරයේ රන්මසු උයනේ පොකුනු වලට තිසා වැවෙන් ජලය ගෙනයනු ලැබූ එබඳු උමංජල මාර්ග සොයායෙන තිබීම මීට නිදසුන්ය
මහසෙන් රජ සමය
වසභ රජුගෙන් පසු වාරිකර්මාන්තයේ වැදගත් අවදියක් ලෙස මහසෙන් රජ සමය හැදින්විය හැකිය
මොහුගේ රාජ්‍ය කාලය වසර 27ක් වු අතර මෙකළ පැවති සාමකාමී දේශපාලන වාතාවරණය ඒ සඳහා මනා පිටුවහලක් වන්නට ඇත
මොහු විසින් කරවන ලද වාරි කටයුතු අතර වැව් 16ක් ද විශාල ඇළක්ද ප්‍රධාන වේ
ඒවා අතරින් හඳුනාගත් වැව් කිහිපයක් ලෙස,
මින්නේරිය වැව
කණදරා වැව	
කවුඩුල්ල වැව	
මහගල්කඩවල වැව	
හුලුගල්ල වැව	
හිරාමුල්ල වැව	
හුරුළු වැව
මාමිණියා වැව
මාගල් වැව
කළවාණ වැව
මෙරවාපිය වැව
පබ්බතන්ත ඇළ

ආදිය දැක්විය හැකිය
මෙම රජු අඹන් ගඟ හරහා වේල්ලක් බැද තල්වතු ඇළෙන් මින්නේරි වැවට ජලය ගෙනයන ලදැයි සැලකේ.මහසෙන් රජුගේ මින්නේරි ව්‍යාපාරයට පදනම වැටුනේද වසභ රජු ඉදිකළ ඇළහැර ඇළ නිසාය
මෙම ඇළහැර මින්නේරි ව්‍යාපාරය වාරිමාර්ග ඉතිහාසයේ අලුත් පරිච්ඡේදයක් ලෙසද සැලකේ.ඒ නිසා මහසෙන් රජු අදත් හත්රජ්ජුරුබණ්ඩාර නමින් දේවත්වයෙහි ලා සලකනු ලබයි
මහවැලි ගඟෙන් ආරම්භ වන පබ්බතන්ත ඇළද මහසෙන් රජු විසින්ම කරන ලද්දක් බව සැලකේ.

ධාතුසේන රජ සමය

මින්නේරිය වැව හා මහසෙන් රජුගේ නාමය බැදී පවතිනවා සේම ධාතුසේබ රජුගේ නාමය සමග කලා වැවද බැදී පවතී
ව.459-471 කාලය තුළ මෙම රජු අනුරාධපුරය අගනුවර කරගත්හ
මෙම රජුගේ විශිෂ්ටතම නිර්මානය ලෙස සලකනු ලබන්නේ කලා වැව ඉදිකිරීමය
කලා වැවේ සිට තිසා වැව දක්වා ජලය ගෙන යන ජය ගඟ හෙවත් යෝධ ඇළ ආරම්භ කළේද මෙම රජු බවට පිළිගැනේ
මෙලෙස ජය ගඟ ඔස්සේ තිසා වැවට අතිරේක ජලය ලබා දෙමින් තිසා වැවේ ජල ධාරිතාව වැඩිකොට,අස්වද්දනු ලැබූ කෘෂිකාර්මික කටයුතු වලට අවශ්‍ය ජල සැපයුම නිසි පරිදි ඉටු කරනු ලැබීය
මෙම රජු වැව් 18ක් කළ බව මහාවංශයේ සදහන් වේ
මෙයින් හදුනාගෙන ඇත්තේ වැව් කිහිපයකි
ඒවා ලෙස,

මාදතුගම වැව	
යෝධ වැව		
මාඑළිය වැව
පානන්කාමකුලම වැව
මැද්දකැටිය වැව

දැක්විය හැකිය
රජරට විශාල වැව් වලට වඩා වෙනස් ආකෘතියක් ගත් යෝධ වැවේ බැම්ම සකසනු ලැබුවේ චාප හැඩයටය
මේ අනුව අනුරාධපුර යුගයේ වාරි කර්මාන්තයේ උන්නතිය සම්බන්ධයෙන් ධාතුසේන රජු විශාල මෙහෙයක් කරඇති බව පැහැදිලි වේ
වැව් බද්ද
වැව් අමුණු සම්බන්ධව අයකරන ලද විවිධ බදු හා බදු තනතුරු පිලිබඳවද මූලාශ්‍ර මගින් හා ශිලාලේඛන මගින් සාධක සොයා ගත හැකිය
ඒ අනුව,

ඉඩම් හිමියාගේ ආදායම-බොජියපති
ජලයෙන් ලැබෙන ආදායම-දකපති
මාළුවලින් ගැබෙන ආදායම-මහාපති

යනුවෙන්ද දක්වා ඇත
මේ කාලය වන විට ලංකාවේ වාරි කර්මාන්තය සංවිධානාත්මක පදනමක පිහිටා තිබූ බව පැහැදිලි වේ
වාරිකර්මාන්තයේ විශිෂ්ටත්වය

ලංකාවේ මුල්ම රාජධානිය වන අනුරාධපුර රාජධානිය තුළ බලයට පත්වූ සෑම පාලකයකුම පාෙහ් වාරිකර්මාන්තය පිළිබද ඉතා වැඩි අවධානයක් යොමු කරන ලද බව ඉහත සඳහන් වාරි කටයුතු මගින් සනාත වේ
වියළි කලාපීය වී ගොවිතැන ප්‍රධාන කොටගත්කෘෂිකාර්මික අර්ථ ක්‍රමයක් සහිත රටක් වශයෙන් මුල් කාලයේ සිටම ඒ සඳහා අවශ්‍ය ජල ප්‍රවාහන පද්ධතීන් සැපයීම රජයේ පූර්ණ වගකීමද විය
එමනිසා බලයට පත්වූ සෑම පාලකයකුම පාහේ රට සහලින් ස්වයංපෝෂිත කිරීමට දිරි දීමක් වශයෙන් මෙම අතිවිශාල වාරිමාර්ග පද්ධතීන් බිහි කළ බව පෙනේ
විශේෂයෙන්ම ඉන්දියානු ආභාෂය ලද ඉතා දියුණු තාක්ෂණික ශිල්ප ක්‍රම යොදා ගනිමින් ,ඉන්දීය ආභාශය ලැබුවද ඇතැම් විට ඔවුන්ටත් වඩා ශිල්පඥානය භාවිත කරමින් ලාංකිය වාරිශිල්පීන් අතිවිශිෂ්ට අන්දමින් සිය දක්ෂතාවයන් විදහාපෑමට සමත් වී ඇත
උදාහරණ ලෙස ඇලඑැර ඇළෙහි පූර්ණ දිග ප්‍රමාණය සැතපුම් 95 ක් බව දැනට සොයා ගෙන ඇත
එසේම පබ්බතන්ත ඇළ දිගින් සැතපුම් 20 ක්ද මිණිපේ ඇළ සැතපුම් 17 ක්ද දිගින් යුතු වන බව මේ වන විට පුරාවිද්‍යාත්මක සාධක මගින් සොයා ගෙන ඇත
එසේම ඉතා වාශාෂ්ට නිර්මාණයක් වන කලා වැවේ සිට තිසා වැව දක්වා ජලය ගෙයන "ජය ගඟ" ‍හෙවත් "යෝධ ඇළ" දිගින් සැතපුම් 54ක් වන බව ගනන් බලා ඇත
මේ සඳහා භාවිතා කරනු ලැබූ අතිවිශිෂ්ට ශිල්ප ක්‍රමය විදේශීය ඉංජිනේරුවන් පවා මවිතයට පත්කිරීමට සමත්ව ඇත
මේ අනුව පණ්ඩුකාභය රජුගෙන් ඇරඹි අනුරාධපුර යුගයේ වාරිකර්මාන්තය ඉතා විශිෂ්ට තාක්ෂණික ශිල්ප ක්‍රම භාවිත කරමින් ගොඩනංවා ඇතිබව පැහැදිලි වේ
එසේම පෙරදිග ධාන්‍යාගාරය නමින් අතීතයේ ලක්දිව ප්‍රචලිත වීමටත් කෘෂිකාර්මික අතින් ස්වයංපෝෂිත අර්ථක්‍රමයක් ගොඩනගා ගැනීමටත් මෙම වාරිපද්ධතිය බෙහෙවින්ම ඉවහල් වී ඇති බව නිගමනය කළ හැකිය
වර්ථමානයේ පවා වියලිකලාපීය කෘෂිකාර්මික කටයුතු සඳහා මෙම වාරිපද්ධතීන් මගින් ලැබෙන පිටුවහල අතිවිශාල වෙයි
ආශ්‍රිත ග්‍රන්ථ
ශ්‍රී සුමංගල හිමි,බටුවන්තුඩාවේ දේවරක්ෂිත
සිංහල මහාවංසය
බස්නායක එච්.ටී
ලංකාවේ පුරාණ ජල ශිෂ්ටාචාරය
කුමාරතුංග ඩී.ජී
ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිහාසය I
මැන්දිස් ජී.සී
ලංකා ඉතිහාසය(පූර්ව භාගය)
සිරිවීර ඉන්ද්‍රකීර්ති
රජරට ශිෂ්ටාචාරය හා නිරිතදිග රාජධානි

මේ අඩවිත් බලන්න
 අනුරාධපුරය
 අනුරාධපුර යුගයේ සිංහල සාහිත්‍යය

අනුරාධපුර යුග‍ය
වාරිකර්මාන්තය

සබැඳි පිටු
 වාරි කර්මාන්ත
ලෝකය තුළ ස්ත්‍රීවාදය පැන නගින්නේ පුරුෂයා මගින් ස්ත්‍රිය අසමානත්වයට පත් කෙරෙතියි  තර්ක කරමින් ස්ත්‍රියට එරෙහිව ක්‍රියාත්මක වන පුරුෂයන්ගේ පීඩනයට විරෝධය දැක්වීමටත් ඒ සඳහා විකල්ප ක්‍රියාමාර්ග අනුගමනය කිරීමටත්ය
ස්ත්‍රීවාදය  () යන පදය  ඉංග්‍රීසි භාෂාවේදී භාවිතා කිරීම 19 වන සියවස අගදී ආරම්භ විය
නූතන ර්ථයෙන් ගත් විට ස්ත්‍රීවාදය න්‍යායාත්මක අදහස් මාලාවක්, විග්‍රහාත්මක දෘෂ්ටිවාදයක්, විචාරාත්මක හා විවාදාත්මක අදහස් හෝ මතවාද සමූහයක් මෙන්ම සමාජ හා දේශපාලන ව්‍යාපාරයක් වශයෙන්ද හැඳින්විය හැකිය
සමාජයේ ස්ත්‍රී-පුරුෂ අසමානත්වය හා එහි ස්වභාවය පීතෘමූලිකත්වය ස්ත්‍රී-පුරුෂ බල සබඳතාවය හා ලිංගිකත්වය පිළිබඳ නිවැරදි හා විස්තරාත්මක අර්ථකථනයක් සැපයීම ස්ත්‍රීවාදී න්‍යායන්හි මූලික අරමුණය"(ලියනගේ,වළාකුලුගේ
ධාරා තුනකින් යුත් ස්ත්‍රීවාදයේ විවිධ ප්‍රවේශ දැකිය හැකිය
ලිබරල්වාදී, මාක්ස්වාදී, සමාජවාදී, රැඩිකල්, පශ්චාත් නූතනවාදී ස්ත්‍රීවාදයන් ඉන් ප්‍රධාන වේ
මෙම ලිපිය තුළින් සාරාංශ ගතකොට ඇත්තේ පීතෘමූලිකත්වය පිළිබද ස්ත්‍රීවාදී පොදු මතයයි
මාතෘමූලික සමාජය

	අතීත යුගයන්හිදී ඒක විවාහ සම්ප‍්‍රදායක් නොතිබුණු අතර බහු විවාහ ක‍්‍රමයක් පැවතී ඇත
ස්ත‍්‍රී, පුරුෂ දෙපාර්ශවයටම තමන් කැමති  ඕනෑම පුද්ගලයන් ප‍්‍රමාණයක් සමඟ ලිංගික සම්බන්ධතා පැවැත්වීමේ අවකාශ තිබී ඇත
එහි ප‍්‍රතිඵලය වූයේ දරුවන්ගේ පියා කවරෙක් ද යන්න නිශ්චිතවම නිගමනය කළ නොහැකි වීමයි
නමුත් මවගේ අයිතිය පිළිබඳව ගැටළු මතු නොවූයේ ස්ත‍්‍රීන් විසින් දරුවන් බිහි කරන බැවිනි
එහෙයින් දරුවන්ගේ අයිතිය මව් පාර්ශවයෙන් තීරණය විය
මේ අනුව සමාජ සංවර්ධන ඉතිහාසයේ ආරම්භකම, වනචාරී හා ම්ලේච්ඡ අවධි වලදී ලිංග අසමානත්වයේ වැඩි වාසි අත්වූයේ පුරුෂයාට නොව ස්ත‍්‍රියට ය
මෙම සමාජවල ද ලිංග භේදයට අනුව සැකසුන ශ‍්‍රම විභජනයක් ක‍්‍රියාත්මක විය
ආහාර රැස් කර ගැනීම පුරුෂයාට පැවරුණ ප‍්‍රධාන කාර්යය වූ අතර ස්ත‍්‍රීන්ට භාර වූයේ ගෘහස්ථ රාජකාරිය
නමුත් ස්ත‍්‍රිය හා පුරුෂයා සමාන තත්ත්වයෙන් සැලකූ අතර කිසිඳු පාර්ශවයක් අඩුතක්සේරුවට ලක්ව නොසිටි බව මාක්ස්වාදී ෆෙඞ්රිච් එන්ගල්ස් (Freidrich Engels) තම "පවුල, පෞද්ගලික දේපොළ හා රජය ඇති වූ සැටි" යන ග‍්‍රන්ථයෙන් පෙන්වා දෙයි
මෙම සමාජවල පෞද්ගලික දේපොළ ක‍්‍රමය පැවතියේ නාමමාත‍්‍ර තලයකය
පැවති නිෂ්පාදන ක‍්‍රියාවලියට ඉතා සරල ආම්පන්න පමණක් යොදා ගනු ලැබීය
දරුවන්ගේ අයිතිය මව් පාර්ශවයට අනුව තීරණය වීම නිසා පැවති සරල දේපොළ උරුමය වුවද අවරෝහණය වූයේ ස්ත‍්‍රියගේ පාර්ශවයෙනි
ඒ අනුව ස්ත‍්‍රිය භාරයේ පැවති දේපොළ ඇගේ අභිමතය පරිදි ගැහැණු දරුවන් හට පවරා දෙනු ලැබීය
"එන්ගල්ස්ගේ මතයට අනුව කාන්තාව පීඩනයට ගොදුරු කර ගැනීමට මුල පුරන සර්ව විශ්වීය ඓතිහාසික පරාජය ඇයට අත්වන්නේ ම්ලේච්ඡ අවධියේ දී ය
මෙහි දී වන සතුන් අල්වා හීලෑකොට රංචු වශයෙන් පාලනය කිරීමට පටන් ගන්නා ලදී
ඒ කටයුතුවල මූලිකත්වය පුරුෂයා විසින් දරන ලද අතර එය පෞද්ගලික දේපොළ ක‍්‍රමයේ ආරම්භය විය
කාන්තාව මත සිය ආධිපත්‍යය ව්‍යාප්ත කිරිමේ අවකාශය ක‍්‍රමානුකූලව ඒ හරහා පුරුෂයා විසින් තහවුරු කර ගන්නා ලදී
එමෙන්ම එතැන් සිට මස් මාංශ හා අනෙකුත් සත්ව නිෂ්පාදන ආරම්භක සමාජවල අර්ථ ක‍්‍රමයේ තීරණාත්මක සාධක බවට පත් වේ" ( ජයසිංහ 2006
78,79 )
ක‍්‍රමයෙන් නිවස තුළ තම ආධිපත්‍යය පතුරුවාලීමට අර්ථ ක‍්‍රමයේ කේන්ද්‍රය, සතුන්ගේ අයිතිය වීම විශේෂයෙන් වැදගත් විය
මේ පරිවර්තන හමුවේ ස්ත‍්‍රියගේ තත්ත්වය පහත වැටුණු අතර ඇය හුදෙක් පුරුෂයාගේ ලිංගික අවශ්‍යතා ඉටුකරන වස්තුවක් බවටත් දරුවන් බෝ කිරීමේ උපකරණයක් බවටත් පත් වූ බව එන්ගල්ස් පෙන්වා දෙයි
පෞද්ගලික දේපොළ හිමිකාරිත්වය පුරුෂයා සතුවනවාත් සමඟම එය තමාගේ පාර්ශවයෙන් ඉදිරියට ගලා යාම ඔහුට අවශ්‍ය විය
ඒ අනුව ස්වකීය දරුවන් වෙන්කර හඳුනාගැනීමේ අවශ්‍යතාවය මතු විය
එය තහවුරු කරගනු පිණිස ස්ත‍්‍රියට එතෙක් හිමි ව තිබූ ලිංගික නිදහස සීමා කරන්නට විය
අවසානයේ ශිෂ්ටාචාර අවදියේ දී "ඒක විවාහ සම්ප‍්‍රදාය" ස්ථාපිත විය
එතැන් සිට පවුල පාලනය කිරීමේ බලය පුරුෂයා අත සංකේන්ද්‍රනය වන අතර මෙය "පීතෘ මූලික පවුල" වශයෙන් හඳුනාගත හැකිය
පීතෘමූලිකත්වය

පීතෘමූලිකත්වය හෙවත් patriarchy යන්න ග‍්‍රීක බසින් බිඳී ආවකි
"පුරුෂ මූලිකත්වය සහිත පවුල" විස්තර කෙරෙන පදයක් ලෙස "පීතෘමූලිකත්වය" හඳුනාගත හැකිය
මෙම සංකල්පය මානව ශිෂ්ටාචාරයේ වර්ධනයත් සමඟ වර්ධනය වූවකි
ක‍්‍රිස්තු පූර්ව යුගවල දී පැවති මානව ශිෂ්ටාචාරවල ද ස්ත‍්‍රීන්ට කටයුතු කිරිමට සිදු ව ඇත්තේ පුරුෂ ආධිපත්‍යයට නතුව බව ඓතිහාසික මූලාශ‍්‍ර පෙන්වා දෙයි
මෙසපොතේමියානු ශිෂ්ටාචාරයේ සමහර දිළිඳු පවුල්වල ආර්ථිකය නඟා සිටුවීම සඳහා පියවරුන් සිය දියණිවරුන්ව වෛශ්‍යා වෘත්තියට, ශ‍්‍රමයට හෝ විවාහය සඳහා විකිණූ බව සඳහන් වේ
"පුරෝගාමී සමාජ විද්‍යාඥයෙකු වූ මැක්ස් වෙබර් (Max Weber) පවසන ආකාරයට පීතෘමූලිකත්වය යන සංකල්පයෙන් පවුලේ වැඩිමහල් පුරුෂයා, වයසින් අඩු පිරිමි සාමාජිකයන්, ස්ත‍්‍රීන් හා දැසි දස්සන් මත පතුරුවන ආධිපත්‍යය විස්තර කෙරේ
එහෙත් ස්ත‍්‍රීවාදී අර්ථකථනයට අනුව පීතෘමූලිකත්වය යන්නෙන් විස්තර කෙරෙන්නේ ස්ත‍්‍රින් මත පැටවෙන පුරුෂයන්ගේ ආධිපත්‍යය, පුරුෂයන් විසින් ස්ත‍්‍රීන් පාලනය කරනු ලබන ආකාරය හා ස්ත‍්‍රීන්ට සමාජය සලකන ආකාරය මෙන්ම කාලාන්තරයක් තිස්සේ එය වර්ධනය වූ ආකාරයත් ය
බොහෝමයක් ස්ත‍්‍රීවාදීන් වෙබර්ගේ අදහස තුළ ඇති "වැඩිමහල් පුරුෂයෙකු විසින් පාලනය කරනු ලැබීම" යන්න නොසලකා හැර, සමස්ථයක් ලෙස සියලුම පුරුෂයින් විසින් සෑම ‍ෙක්‍ෂ්ත‍්‍රයක් තුළ දී ම ස්ත‍්‍රීන්ව පාලනය කරනු ලැබීම හා පුරුෂයා ස්ත‍්‍රියට වඩා ඉහළ ස්ථරයක ස්ථානගත කිරීම පීතෘමූලිකත්වය ලෙස විස්තර කරන අතර එය විශ්වීය දෙයක් ලෙසද පෙන්වා දී ඇත
පීතෘමූලික සමාජයේ පවුල තුළ දී මෙන්ම එයින් පිටතදීත්, ස්ත‍්‍රිය සූරාකෑමට ලක්වන බවත්, සම්ප‍්‍රදායික විරුද්ධ ලිංගික විවාහය හා ප‍්‍රචණ්ඩත්වය වැනි දෑ පුරුෂයා විසින් ස්ත‍්‍රින්ව සූරාකෑමට හා පාලනයට කිරීමට යොදාගනු ලබන දෑ බවත් ස්ත‍්‍රීවාදීහු පෙන්වා දෙති" (ලියනගේ, වළාකුළුගේ 2006
30,31)
මේ අනුව පවුල තුළ පමණක් නොව, සමාජ, ආර්ථික, ආගමික හා දේශපාලන ඇතුළු අනෙකුත් ක්‍ෂේත‍්‍ර තුළ දී ද  පීතෘමූලිකත්වය  නිසා ස්ත‍්‍රිය පුරුෂයාට වඩා අප‍්‍රධාන තත්ත්වයකට පත් වේ
එසේම නිරතුරුවම පුරුෂයාගේ ආධිපත්‍යයට නතු වීමට ඇයට සිදු වේ
විරුද්ධලිංගිකයන් අතර වන සමාජ සබඳතා තීරණය කරනු ලබන්නේත් ස්ත‍්‍රී පුරුෂ දෙපාර්ශවය අතර සියලූම සමාජ අසමානකම් නිර්මාණය වීම සඳහා මූලික වන්නේත් පීතෘමූලිකත්වය  බව රැඩිකල් ස්ත‍්‍රීවාදීන්ගේ මතයයි
මෙම පීතෘ මූලික සමාජ සබඳතා නිර්මාණය කර ඇත්තේ ධනවාදය විසින් බවට සමාජවාදීන්ගේ මතයයි
ධනපති සමාජය තුළ ධනපතීන්ගේ අවශ්‍යතා සපුරා ගැනීමේ අරමුණින් ස්ත‍්‍රීන්ව සූරාකෑමට ලක් කරන බව ඔවුන් පෙන්වා දෙයි
එහෙයින් ස්ත‍්‍රීන්ට විමුක්තිය උදාකර ගැනීමට නම් ධනවාදී සමාජක‍්‍රමය වෙනස් කළ යුතුබව ඔවුන් පෙන්වා දෙයි
"ස්ත‍්‍රිය සහ පුරුෂයා අතර අසමානත්වය නිර්මාණය වී පුරුෂයාගේ ආධිපත්‍යය ස්ත‍්‍රිය මත පැටවීම, දෙපාර්ශවය අතර වන ලිංග භේදය මත ආරම්භ වන බව ෂුලාමිත් ෆයර්ස්ටෝන් (Cshulamith Firestone - 1972) තම   නමැති කෘතියෙන් පෙන්වා දෙයි" (ජයසිංහ
65,66)
ස්ත‍්‍රිය හා පුරුෂයා අතර ඇති අසමානතාවන් මෙන්ම ශ‍්‍රම විභජනයද සෘජුවම ජීව විද්‍යාත්මක සාධක මත ඇරඹෙන බව ඇයගේ මතයයි
ස්ත‍්‍රිය සිය ජීව විද්‍යාත්මක උරුමයේ ප‍්‍රතිඵලයක් ලෙස අඩු වරප‍්‍රසාද ලබන බව ඇය පෙන්වා දෙයි
මාසික ඔසප් වීම, දරුවන් දැරීම හා මව්කිරි ලබාදීම යන සියල්ලක්ම ස්ත‍්‍රියට එරෙහිව පවතින කායික බාධාවන්ය
මෙම කාල සීමාවන් තුළ දී විශේෂයෙන් ම ගැබිනි කාල සීමාවේදී මෙන්ම මව්කිරි ලබාදෙන සමයේ දී ඇයට පුරුෂයා මත යැපීමට සිදුවේ
එහිදී ඇයගේ කායික රැකවරණය පිළිබඳ වගකීම කිනම් ඥාති සබඳතාවය මත වුවද පුරුෂයා විසින් හෝ, රජය විසින් දැරිය යුතුය
අනෙකුත් සත්ත්ව විශේෂයනට සාපේක්‍ෂව මනුෂ්‍ය දරුවා වැඩිහිටියන් මත යැපෙන කාලය වැඩි නිසා ඒ හා සමාන කාලයක් ස්ත‍්‍රියට ද පුරුෂයා මත යැපීමට සිදුවේ
මෙම අන්තර් රැඳියාවේ ප‍්‍රතිඵලයක් ලෙස පුරුෂයා තුළ අධිපතිවාදී මානසිකත්වයක් නිර්මාණය වන අතර එමඟින් ස්ත‍්‍රිය හා පුරුෂයා අතර අසමානත්වයක් ගොඩනැගෙන බව ෆයර්ස්ටෝන් පෙන්වා දෙයි
පීතෘමූලිකත්වය පිළිබඳ මෙම අදහස් එකිනෙකට සමාන නොවූවත් මෙකී කිනම් ආකාරයෙන් වුවද නිර්මාණය වූ පීතෘමූලික සමාජය විසින් ස්ත‍්‍රිය පහත්, අප‍්‍රධාන, පුරුෂයාට අවනත විය යුතු හා ඔහු මත යැපිය යුතු තත්ත්වයට පත් කරනු ලැබ ඇති බව පොදු මතයයි
මේ අනුව පුරුෂයා විසින් මූලිකත්වය හා බලය ලබා ගැනීමෙන් ස්ත‍්‍රිය සූරාකෑම හා වෙනස් කොට සැලකීම සිදු කරනු ලබයි
"පීතෘ මූලික සමාජ ක‍්‍රමයේ පවුල් ඒකකය සලකා බැලූ විට පවුල තුළ සියළු වැඳගත් තීන්දු, තීරණ ගැනීම පුරුෂයා විසින් සිදු කරනු ලැබේ
එහිදී ද වැඩිමහලු බව විශේෂ වේ
ස්ත‍්‍රියට සිදු වන්නේ කිසිඳු අදහස් දැක්වීමකින් තොරව ඊට එකඟ වීමටය
පීතෘ මූලික පද්ධතියක් තුළ ස්ත‍්‍රී ජීවිතයේ, පහත ‍ සඳහන් ෙක්‍ෂ්ත‍්‍ර පුරුෂයන් විසින් පාලනය කරනු ලැබේ" (භාසින් 1994
5-10)
1.ස්ත‍්‍රීන්ගේ නිෂ්පාදන හෙවත් ශ‍්‍රම ශක්තිය

ස්ත‍්‍රිය විසින් ගෘහය තුළ සිදු කරනු ලබන කාර්යයන් සඳහා කිසිඳු වටිනාකමක් හිමි නොවන අතර කුටුම්භය තුළ ප‍්‍රධාන ආදායම් උපයන්නා බවට පත් වන්නේ පුරුෂයාය
බොහෝ විට රැකියාවක් සඳහා පිටතට යාමට ස්ත‍්‍රියට අවසර නොලැබෙන අතර රැකියාවක් සිදු කළ ද, ඒ සඳහා සාපේක්‍ෂ වශයෙන් අවම වටිනාකමක් හිමි කර දෙනු මෙන්ම රැකියාවට අමතරව ගෘහස්ථ කර්තව්‍යන් නිසි ලෙස සිදු කිරීමේ පූර්ණ වගකීම ද ඇය මත පැටවේ
"සිල්වියා වොල්බි විසින්, ‘පීතෘමූලික නිෂ්පාදන විධිය’ යනුවෙන් හඳුන්වනු ලැබ ඇති ක‍්‍රමය යටතේ, කාන්තාවන්ගේ ශ‍්‍රමය, ඔවුන්ගේ සැමියන්ද, නිවසේ ජිවත් වන වෙනත් අය විසින්ද පැහැර ගනු ලබයි" (භාසින් 1994
රැකියාව සම්බන්ධව සලකා බැලූ කල, පුරුෂයන් විසින් අඩු මුදලට තම ශ‍්‍රමය විකිණීමට ස්ත‍්‍රින්ට බල කෙරෙන අවස්ථා ඇත
නැතහොත් උසස් රැකියාවලින් ස්ත‍්‍රීන් බැහැර කෙරෙනු හෝ ගෘහ නිෂ්පාදනය යටතේ සූරා කෑමට ලක් කරනු ලැබේ
රැකියා ස්ථානවලදී පුරුෂයාට සාපේක්‍ෂව අවම වැටුපක් ස්ත‍්‍රියට ලැබෙන අතර උසස් වීම් සඳහා ලැබෙන ඉඩප‍්‍රස්ථා අවමය
පහළ හෝ මධ්‍යම මට්ටමේ රැකියා ඔවුන්ට හිමි වන අතර තීරණ ගන්නා මට්ටමේ තනතුරු සුලභ වශයෙන් දරන්නේ පුරුෂයන් ය
2.ස්ත‍්‍රීන්ගේ ලිංගිකත්වය

ලිංගික කටයුතුවලදී ද පුරුෂයා, මූලික වන අතර ඒ සඳහා ස්ත‍්‍රියගේ කැමැත්ත හෝ අකමැත්ත බොහෝ විට සලකා නොබැලේ
ස්ත‍්‍රිය, පුරුෂයාට අවැසි විටෙක ලිංගික කටයුතු සඳහා යොදා ගැනෙන උපකරණයක් බවට පත්ව තිබේ
පුරුෂයන්ගේ අභිලාෂයන් හා අවශ්‍යතාවයන් අනුව ලිංගික සේවා සැපයීම ගැහැණුන් මත පැවරී ඇති, බැඳීමකින් යුතු අවශ්‍යයෙන්ම කළ යුතු කාර්යයක් බවට පත් කර තිබේ
"මගේ සැමියාට වුවමනා වන  ඕනෑම විටෙක මගේ සිරුර ඔහුට අවනත කළ යුතුය
ඒ ගැන කැමැත්ත හෝ අකැමැත්ත පළ කිරීමේ අයිතියක් මට නැත
මෛථුන්‍යයට මම බිය වෙමි
එයින් මට කිසි ප‍්‍රීතියක් ගෙන නොදෙයි" (භාසින් 1994
විවාහයෙන් පරිභාහිර ස්ත‍්‍රී ලිංගිකත්වය ක‍්‍රියාත්මක කිරීම වළකාලන සදාචාරමය හා නෛතික පාලන පද්ධතියක් පීතෘමූලික සමාජය පුරා ක‍්‍රියාත්මක වන අතර පුරුෂ අනාචාරය පිළිබඳ එවැනි තහනමක් දක්නට නොමැත
ස්ත‍්‍රී ලිංගිකත්වය පාලනය කරනු උදෙසා ඔවුන්ගේ ඇඳුම්, හැසිරීම්, සංචලතාව ආදී සෑම කටයුත්තක්ම දැඩිව පරිපාලනය කරනු ලැබේ
ස්ත‍්‍රීන් කෙරෙහි වූ පුරුෂයන්ගේ ලිංගික පාලනය තුළින් ස්ත‍්‍රීන් දූෂණයට ලක් කිරීමත් ගණිකා වෘත්තියෙහි යෙදවීමත් සිදු කෙරේ
3.ස්ත‍්‍රී ප‍්‍රජනන ශක්තිය

පුරුෂ මූලික සමාජ ක‍්‍රමයක් තුළ ස්ත‍්‍රියට තම ශරීරය කෙරෙහි වූ පාලනය ද ඉවත් කෙරේ
තමන්ට දරුවන් අවශ්‍ය ද, කී දෙනෙකු අවශ්‍යද, ඔවුන් බිහි කරන්නේ කුමන කාලයේ ද, උපත් පාලන ක‍්‍රම උපයෝගී කර ගන්නවාද, ගබ්සාවක් සිදු කර ගැනීම අවශ්‍යද යනාදිය තීරණය කිරීමේ නිදහසක් ස්ත‍්‍රියට නොමැත
මෙම කරුණු තීරණය කරනු ලබන්නේ පුරුෂයන්ගේ පාලනය සහිත වූ රාජ්‍ය නීති සම්පාදන ආයතන, ආගමික ස්ථාන හෝ පුරුෂයන් මඟින් නිර්මාණය කරන ලද සිරිත්, විරිත් ආදිය මඟිනි
"පවුල් සැලසුම් ක‍්‍රම පාවිච්චි කිරීමට මට උවමනා බැව් සැමියාට කීවෙමි
ඔහු එය ප‍්‍රතික්‍ෂේප කළේ ය
උපත් පාලන සැත්කමක් කර ගැනීමට හෝ ඔහු මට අවසර නොදුන්නේය" (භාසින් 1994
ආර්ථිකය මඟින් ශ‍්‍රමය සඳහා කෙරෙන ඉල්ලුම අනුව, පීතෘමූලික රාජ්‍යයෙහි ප‍්‍රතිපත්ති හා දෘෂ්ටිය වෙනස් කරනු ලබයි
ඒ අනුව ස්ත‍්‍රියගේ ප‍්‍රජනන ශක්තිය පාලනය කිරීමට හෝ දරුවන් වැඩි වශයෙන් බිහි කිරිමට අනුබල ලබා දෙයි
එසේම පීතෘමූලිකත්වය තුළින් මව්වරුවන් වන සේ ස්ත‍්‍රීන්ට බලකෙරෙන අතර මාතෘත්වය පිළිබඳ තත්ත්වයන් ද නිර්ණය කරනු ලබයි
මාතෘත්වය පිළිබඳ වූ මෙම දෘෂ්ටිය ද ස්ත‍්‍රී පීඩනයේ එක් පදනමක් ලෙස සැලකිය හැකි ය
මන් ද එමඟින් නැවත වරක් ස්ත‍්‍රී, පුරුෂ චරිත බිහිකෙරෙන අතර පීතෘමූලිකත්වය ඉදිරියට ගෙන යාමට උපකාරී වන බැවිනි
4.ස්තී‍්‍රන්ගේ සචලතාවය

ස්ත‍්‍රීන්ගේ සචලතාව සීමා කරනු ලබන්නේ, එය අනෙකුත් සෑම ආකාරයකින් ම ස්ත‍්‍රිය පාලනය කිරීමේ උපක‍්‍රමයක් ලෙස ය
ස්ත‍්‍රියට අවශ්‍ය විටෙක අවශ්‍ය තැනක යාමට නොහැකි අතර ඒ සඳහා සකස් කරන ලද සමාජීය නීති පද්ධතියක් පවතී
රාත‍්‍රී කාලයේ දී නිවසින් බැහැරව ක‍්‍රියා කිරීමේ අවකාශය ඔවුන්ට නොමැති අතර දහවල් කාලයේ දී ද ඔවුන්ගේ යාම්, ඊම් සිදු කළ හැක්කේ යම් යම් සීමාවන්ට යටත්වය
එසේ ම නිවසින් බැහැරව යාමට පුරුෂයාගේ අනුමැතිය ලබාගැනීම අවශ්‍ය වේ
මුස්ලිම් ස්ත‍්‍රීන්ට මුහුණු ආවරණ පැලදීමට බල කිරීම, වෙනත් පුරුෂයන් සමඟ ආශ‍්‍රය සීමා කිරීම මඟින් ද ස්ත‍්‍රී සචලතාවය සීමා කෙරෙයි
නමුත් පුරුෂයන් කෙරෙහි මෙම කිසිඳු නීතියක් හෝ තහංචියක් ක‍්‍රියාත්මක නොවන බව ස්ත්‍රීවාදීහු පෙන්වා දෙති
"මිතුරු මිතුරියන් හමුවීමට හෝ සෙල්ලම් කිරීමට පිටතට යාමට මට අවසර නොතිබිණ
"

"මගේ සහෝදරයන්ට  ඕනෑම වේලාවක ආපසු ගෙදරට පැමිණිය හැකි විය
එහෙත් මා කළුවර වීමට කලින් ආපසු පැමිණිය යුතුවිය" (භාසින් 1994
5.දේපොළ හා වෙනත් ආර්ථික සම්පත්

දේපොළ හා වෙනත් සම්පත් පුරුෂයන්ගේ පාලනයට අයත් වන අතර සාමාන්‍යයෙන් පියාගෙන් පුතාට දේපොළ හිමිවීමේ    ක‍්‍රමයක් පවතී
ව්‍යාපාර, ආර්ථික සංවිධාන සහ දේශපාලන උරුමය පුරුෂ මූලිකව ගලායන බව ස්ත්‍රීවාදීන්ගේ මතයයි
බොහෝ විට තම ස්වාමිපුරුෂයාගේ දේපොළ ස්ත‍්‍රියට අහිමි වේ
මේ අනුව දේපොළ පිළිබඳ අයිතිය ද තීරණය වන්නේ ස්ත‍්‍රියට අවාසිසහගත ආකාරයටය
එක්සත් ජාතීන්ගේ සංගමය ඉදිරිපත් කරන දත්ත අනුව ලෝකයේ මුළු වැඩ පැය ගණනින් 60% සඳහා ස්ත‍්‍රීන් දායක වුවද ඇයට හිමි වන්නේ මුළු ලෝක ආදායමින් 10% ක් පමණි
ලෝකයේ දේපොළවලින් ඔවුන්ට අයත් වන්නේ 1% පමණි
"මගේ පියාගේ දේපොළවලින් කොටසකට මට හිමිකමක් නැත
මගේ සැමියාගේ දේපොළ ද මට අයත් නොවේ
ඇත්ත වශයෙන්ම මගේ යැයි කිව හැකි නිවසක් මට නැත" (භාසින් 1994
සමාජයේ තිබෙන ප‍්‍රධාන ආයතන විශ්ලේෂණය කිරීමේ දී ද ඒවා පීතෘමූලික ස්වරූපයක් දරයි
පවුල, ආගම, සන්නිවේදන මාධ්‍යයන් නීතිය යන සියල්ල පුරුෂයන්ගේ ආධිපත්‍ය යටතේ පවතී
මේවා තුළින් පීතෘමූලික දෘෂ්ටිවාදය පවත්වාගෙන යන අතර එය ස්වභාවික දෙයක් යයි ද පෙන්නුම් කෙරේ
ඒ අනුව පීතෘමූලික සමාජ ක‍්‍රමයක  ඕනෑම තත්ත්වයක් තුළ ස්ත‍්‍රිය සමාජානුයෝජනය වන්නේ පවතින ක‍්‍රමය, සාමාන්‍ය හා ස්වාභාවික තත්ත්වයකි යි සලකාය
ඒ තුළින් ඇය නොදැනුවත්වම පීතෘමූලික ආකල්ප, විශ්වාස හා අගය කිරීම් අනුගමනය කරන අතර ඒවා මතු පරපුරට ද දායාද කරයි
මේ අනුව පීතෘමූලික සමාජ ක‍්‍රමයේ අඛණ්ඩ පැවැත්ම අරබයා ස්ත‍්‍රීන් ද අනිවාර්යයෙන්ම දායක වන බැව් පැහැදිළි වේ
සන්නිවේදන මාධ්‍යයන් ද ස්ත‍්‍රී - පුරුෂ විභේදන දෘෂ්ටිය හෝ පීතෘමූලික දෘෂ්ටිවාදය පැතිර වීම සඳහා පුරුෂයන් විසින් යොදා ගනු ලබයි
මේ අනුව බලන කල පෙනී යන්නේ ජීව විද්‍යාත්මක වෙනස්කම්වලට වඩා, පීතෘමූලික සමාජක‍්‍රමය තුළින් ස්ත‍්‍රිය හා පුරුෂයා අතර අසමානත්වයක් නිර්මාණය කර ඇති බව යයි ස්ත්‍රීවාදීහු පෙන්වා දෙති
ස්ත‍්‍රිය හා පුරුෂයා අතර සංස්කෘතිකමය ආකාරයෙන් විභේදනයක් නිර්මාණය කර ඇති බවත් එය සමාජගත කර ‘සාමාන්‍යයක්’ බවට පත් කර ඇති බවත් එමඟින් පුරුෂයා විසින් ස්ත‍්‍රිය පීඩනයට පත් කර ඇති බවත්ය
පීතෘමූලිකත්වය
What is patriarchy
experiencefestival
com/patriarchy_-_feminist_view ]
Feminism and Patriarchy

ආශ්‍රිත මූලාශ්‍ර

1.භාසින්, කමලා
1994. පීතෘමූලිකත්වය යනු කුමක්ද
කොළඹ 05
සමාජ විද්‍යාඥයන්ගේ සංගමය
2.රුද්රිගු , වී. දැදිගම
එන්ගල්ස්
පවුල පෞද්ගලික දේපොළ හා රජය ඇති වු සැටි
මොස්කව්
ප‍්‍රගති ප‍්‍රකාශන මන්දිරය
3.ජයසිංහ, ඒ.කේ.පී. 2006. ස්ත‍්‍රි පුරුෂ සමාජභාවය (බටහිර සංකල්පය)
කඩුල්ල ප‍්‍රකාශන
4.ජයවර්ධන, කුමාරි
2004. ස්තී‍්‍රවාදය සහ ජාතිකවාදය
5.මනුරත්න, එම්.ජී. 2004. ස්ත‍්‍රී පුරුෂ සමාජභාවය හා පවුල
වරකාපොල
ආරිය ප‍්‍රකාශන
6.ලියනගේ, වළාකුළුගේ
2006. ස්ත‍්‍රී පුරුෂ සමාජභාවය හා ස්ත‍්‍රීවාදය
කොළඹ 04
ෆෙඞ්රික් ඊබට් පදනම
ස්ත්‍රීවාදය
මානව විද්‍යාව
සමාජ විද්‍යාව
රටක ජාතික අනන්‍යතාවය හෙළි කිරීමට සංකේත රාශියක් නිල වශයෙන් භාවිත කරනු ලබයි
ශ්‍රී ලංකාවේ ජාතික කොඩිය, ජාතික ගීය, ජාතික ක්‍රීඩාව, ජාතික ඇඳුම, ජාතික පුෂ්පය, ජාතික වෘක්ෂය සහ ජාතික පක්ෂියා‍‍‍ යනාදී වශයෙනි
මීට අමතරව පළාත් සඳහා නම් කරන ලද පළාත් කොඩි ද පවතී
නමුත් අද වන විට පළාත් සංකේත අතරට අලුතින් එකතු වූවක් ලෙස "පළාත් පුෂ්පයන් "හඳුන්වාදිය හැකිය
පළාත් පුෂ්ප තෝරා ගැනීමේ නිර්ණායක

එක් එක් පළාත පිළිබඳ සළකා බලන විට ඒ ඒ පළාතට සුවිශේෂ වූ ජෛව විවිධත්ව හඳුනාගත හැකිය
මෙම විවිධත්වය සංකේතවත් කිරීමේ අරමුණින් ඒ ඒ පළාතට විශේෂ වු පුෂ්ප පළාත් පුෂ්ප වශයෙන් හඳුන්වා දී ඇත
මෙසේ හඳුන්වාදෙන ලද්දේ "පරිසර හා ස්වාභාවික සම්පත් අමාත්‍යංශයේ ජෛව විවිධත්වය පිළිබඳ ප්‍රවීනයන්ගේ කමිටුව" විසින් කරන ලද නිර්දේශයක‍ට අනුව වේ
ලෝක ජෛව විවිධත්ව දිනය (මැයි 22 දා) තේමා කර ගනිමින් මෙම පුෂ්ප තෝරා ගන්නා ලදි
මෙම ‍තෝරා ගැනීමේ දි එකඟතාවයකට පත්වීමට නොහැකි වූ පුෂ්ප යෝජිත පුෂ්ප ලෙස නම් කර ඇත
පළාත් පුෂ්පයන් තීරණය කිරීමේ නිර්ණායක ලෙස ඔවුන් නිර්ණායක කිහිපයක් හඳුනා ගත්හ
පුෂ්පය දරන ශාකයේආවේණික බව
 වඳවීමේ තර්ජනයට ලක්වී තිබීමේ තත්ත්වය
 පළාත් පරිසර පද්ධති තුළ කැපී පෙනෙන ස්වභාවය
 පුෂ්පයේ බහුවිධ භාවිතය 		
ශාකය හෝ පුෂ්පය හා බැඳුණු සංස්කෘතික,ආගමික වටිනාකම

මේ ආකාරයට නිර්ණායක කිහිපයක් පදනම් කර ගනිමින් ශ්‍රී ලංකාවේ උතුරු පළාත, උතුරු මැද පළාත, නැගෙනහිර පළාත, මධ්‍යම පළාත, ඌව පළාත, සබරගමු පළාත, දකුණු පළාත, බස්නාහිර පළාත හා වයඹ පළාත යන පළාත් නවය සඳහා "පළාත් පුෂ්පයන්" නම් කර ඇත
වයඹ පළාත 

පුෂ්පය
ඇට්ටේරිය
උද්භිද විද්‍යාත්මකනාමය
Murraya Paniculta(L)Jack
කුලය
Rutacea 

		මෙම ශාකය ඖෂධීය වශයෙන් ඉතා වැදගත් වූවක් ලෙස හඳුන්වයි. ආයුර්වේද බෙහෙත් වට්ටෝරුවල දී සුරබි, සීසප හා යාපුරං යන නම්වලින් හඳුන්වයි. ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙන් මෙය "Dharsuubatae Neepasae" යනුවෙන් දැක්වේ
ශාකයේ ස්වභාවය ගත් විට ගස මීටර පහක් තරම් උසට වැඩෙන අතර පඳුරු ස්වභාවයක් ගනී
පත්‍ර දෙහි කොළයක හැඩයට සමාන වන අතර දිලිසෙන සංයුක්ත පත්‍ර වේ
රාත්‍රි සඳ එළියත් සමඟ පිපෙන මෙම මල් සුදු පැහැයෙන් යුක්තය
මෙම ශාක ලංකාවේ පහත රට වියළි කලාපයේ හා අතරමැදි කලාපයේ බහුල වශයෙන් ව්‍යාප්ත වී ඇත
වි‍ශේෂයෙන් ම පහත රට මෝසම් වැසි වනාන්තරවල සහ ගල් කුහරවල වැඩි වශයෙන් දක්නට ලැබේ
ඒ හැරෙන්නට ඉන්දියාව, බුරුමය, ඉන්දුනීසියාව, මැලේසියාව යන ආසියාතික රටවල සහ ඕස්ට්‍රේලියාවේ ව්‍යාප්ත වී ඇත
මෙම ඇට්ටේරිය ශාකයේ ප්‍රයෝජන පිළිබඳ සළකා බලන විට ප්‍රධාන වශයෙන් ගෘහස්ත වගාවට සුදුසු ය
අද වන විට මේවා විසිතුරු බඳුන් වගා ක්‍රමයක් ලෙස අලෙවිය සඳහා යොදාගෙන ති‍බේ
ශාක කඳ ගෘහ කර්මාන්තයේ දී කැටයම් කැපීම, භාණ්ඩ නිෂ්පාදනය  යන අංශවලට යොදා ගනියි
ශාක පොතු සුවඳ විලවුන් නිෂ්පාදනය කිරීමටත්, පොත්තේ යුෂ ආහාර ජීර්ණය පහසු කිරීමටත් යොදා ගන්නා ඔසුවක් ලෙස නම් කෙරේ
උතුරු මැද පළාත

 
පුෂ්පය
ඇහැළ
උද්භිද විද්‍යාත්මක නාමය
Cassia Fistula(L)
කුලය
Febacae

			ඇසළ මාසය හා බැඳුණු ඇහැළ මල් ඉතා අලංකාර මල් විශේෂයක් ලෙස හැඳින්විය හැකිය
"Showers of Gold" යනුවෙන් ඉංග්‍රීසි බසින් මෙ‍ම මල් හඳුන්වන අතර දෙමළ බසින් "Tirukkontai"ලෙස දක්වයි. මෙම ශාකයේ ස්වභාවය ගත් විට සාමාන්‍යයෙන් මීටර පහක් පමණ උස මධ්‍යම ප්‍රමාණයෙන් වැඩෙන ශාකයකි
හොඳින් වැඩුණු ශාකයක පොකුරු ආකාරයෙන් වැඩුණු මල් රාශියක් දක්නට ලැබේ
මේවා පහතට නැවී මල් කිනිති ආකාරයෙන් දිස් වේ
මල් තද කහ පැහැති වන අතර පෙබරවාරි සිට අගෝස්තු දක්වා කාලය තුළ මල් හට ගනී
ශ්‍රී ලංකාවේ වියළි කලාපයේ බහුලව දක්නට ලැබෙන ඇසළ ශාකය දකුණු සහ  නැගෙනහිර ආසියාවට ආවේණිකය
ඉන්දියාව, පිලිපීනය, ජාවා, මැලේසියාව යන රටවල ද ඇසළ ශාකය දක්නට ලැබේ
ඇසළ ශාකය ගෘහස්ථ වගාවේ දීත්, උද්‍යාන අලංකරණයටත් බෙහෙවින් උපයෝගී කර ගනී
සංස්කෘතික වශයෙන් ද මෙම ශාකයට විශේෂ ස්ථානයක් ඇත
ඇසළ පෙරහැරේ කප් සිටුවීමේ මංගල්‍යට ඇසළ ගස භාවිත කරයි
සිංහල මාස ක්‍රමයට අනුව ජූලි මාසය ඇසළ මාසය ලෙස නම් කෙරේ
ශාකයේ මුල් සහ කරල් ඖෂධ වශයෙන් උපයෝගී කර ගනී
ඌව පළාත

පුෂ්පය
ගුරුළුරාජ
උද්භිද විද්‍යාත්මක නාමය
Rhynchostylis retusa Blume
කුලය Orchidaceae

			උඩවැඩියා විශේෂයට අයත් වන ගුරුළුරාජ මල් සුදු හා දම් පාටින් යුක්ත වේ
මෙය වන සත්ත්ව වෘක්ෂලතා ආඥා පනත යටතේ ආරක්ෂිත පැළෑටි විශේෂයක් ලෙස ද නම් කර ඇත
එමෙන්ම තර්ජනයට ලක් වූ ජීවීන් අන්තර්ජාතික වෙළඳාම පිළිබඳ සම්මුතියේ 2 කාණ්ඩයට මෙම මල ඇතුළත් කර ඇත
"Fox Tail Orchid" යන ඉංග්‍රීසි නමින් ද මෙම මල් හැඳින්වේ
මෙම ශාකය පඳුරු ආකාරයෙන් වැඩෙන අතර උඩවැඩියා විශේෂයට අයත් සේ සැළකේ. මල් පොකුරු ආකාරයෙන් පිහිටයි
නොවැම්බර් මාසයේ සිට අප්‍රේල් මාසය දක්වා කාලය තුළ ගුරුළුරාජ මල් දක්නට ලැබේ
ඉතා දුර්ලභ වූ මෙම උඩවැඩියා විශේෂය
ලංකාව හැරුණු විට ඉන්දියාව,මැලේසියාව, බුරුමය, සහ ජාවා යන රටවල දක්නට ලැබේ
ලංකාවේ ඌව සහ නැගෙනහිර පළාත්වල විශාල ගස් අතර වැඩෙන ගුරුළුරාජ විශේෂය වඳවීමේ තර්ජනයට ලක් වී ඇත
ඖෂධ වශයෙන් මෙන් ම ගෘහ අලංකාරයටත් මෙම මල් භාවිත කෙරේ
දකුණු පළාත

 
පුෂ්පය
හීන්බෝවිටියා
උද්භිද විද්‍යාත්මක නාමය
Obbeckia octondra
කුලය Melastomataceae

			ශ්‍රී ලංකාවට පමණක් ආවේණික වූ ශාකයක් වූ ලෙස හීන්බෝවිටියා ශාකය හැඳින්වේ
මෙම ශාකය පඳුරු සහිත ශාක විශේෂයක් වන අතර පුෂ්ප දම් පැහැයෙන් යුක්තය
ඉත්තක පෙති පහකින් යුතු මල් කිහිපයක් දැක ගත හැක
ලංකාවේ වියළි හා තෙත් කඳුකර ප්‍රදේශවල බහුල වශයෙන් වැඩෙන අතර මෙම ශාකය ලඳු කැලෑ අතර ද මද වශයෙන් දැකගත හැක
ශාකයේ පත්‍ර හා පෙතු ඖෂධීය වශයෙන් වැදගත් වේ
විසිතුරු පැළෑටියක් ලෙස ද යොදා ගත හැක
බස්නාහිර පළාත

පුෂ්පය
සුදු නෙළුම්
උද්භිද විද්‍යාත්මක නාමය
Nelumbo nucifera Gaerth
කුලය
Nelumbonaceae  

			බෞද්ධ සාහිත්‍යයේ ඉතා උසස් පිළිගැනීමක් නෙළුම් ශාකයට පවතී
නෙළුම් මල විවිධ නම් වලින් හඳුන්වන අතර ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙන්, "Lotus or Sacred been" ලෙස ද දෙමළ භාෂාවෙන් "Tamaraj" නමින් ද දක්වයි. නෙළුම් ශාකය ජලජ පැළෑටියක් ලෙස හැඳින්වෙන අතර මල් සුදු හෝ රතු පැහැයක් ගනී
මේ අතර විශාල ප්‍රමාණයේ පුෂ්ප මෙන්ම තරමක පුෂ්ප ද දැක ගත හැක
සුදු නෙළුම් ශාකය පහතරට වියළි හා තෙත් කලාපවල බහුලව දක්නට ලැබේ
එමෙන් ම ආසියානු උෂ්ණ කලාපයේ සහ ඊසාන දිග ඕස්ට්‍රේලියාවේ ද ඇත
ඉන්දියාව, චීනය, ටිබෙටය, ජපානය යන රටවල සුදු නෙළුම් දක්නට ලැබේ
පූජනීය වශයෙන් ඉතා වැදගත් ස්ථානයක් බෞද්ධයන් මෙන්ම හින්දු භක්තිකයන් අතර ද නෙළුම් මල සඳහා ඇත
නෙළුම් මල ඖෂධීය වශයෙන් ද වැදගත් වන අතර අල සහ බීජ ආහාර සඳහා ද යොදා ගැනේ
සිතුවම් හා කැටයම් ශිල්පයේදී ද නෙළුම් මල යොදා ගත් බව පෙනේ
මේ අනුව නෙළුම් මල ආගමික, සංස්කෘතික වශයෙන් ඉතා වැදගත් තැනක් උසුලයි
මධ්‍යම පළාත

පුෂ්පය
මහරත්මල
උද්භිද විද්‍යාත්මක නාමය
Rhododrendran Arbareum Var Zeylanicum
කුලය Ericaceae

			ලංකාවට පමණක් ආවේණික වූ මහරත් මල් ශාකය වනාන්තර ආශ්‍රිතව දක්නට ලැබේ
දෙමළ භාෂාවෙන් මෙම මල "Billi" යනුවෙන් හඳුන්වනු ලබයි
රත් මල්වලට අයත් මෙම ශාකයේ මල් පොකුරු ආකාරයෙන් හට ගනී
ශාකයේ ස්වභාවය ගත් විට කුඩා සහ මධ්‍ය ප්‍රමාණයෙන් යුක්තය
එක මල් පොකුරක මල් විසිපහක් පමණ හට ගැනේ
පෙබරවාරි මාසයේ සිට ජූලි මාසය දක්වා කාලය තුළ මල් හට ගැනේ
වැඩි වශයෙන් ම මධ්‍යම කඳුකර ප්‍රදේශවල මෙම ශාකය වැඩේ
ඒ හැරුණු විට ඒ ආශ්‍රිත තණ බිම්වල ද මේවා වැඩි වශයෙන් ව්‍යාප්ත වේ
ගෘහස්ථ වගාවට මෙන්ම ඖෂධ වශයෙන් ද මෙම ශාකය භාවිත කරේ
සබරගමුව පළාත

පුෂ්පය
වෙසක් මල
උද්භිද විද්‍යාත්මක නාමය
Dendrobium Maccarthiae thw
කුලය Orchidaceae  

			වෙසක් මල් ශාකය ද ශ්‍රි ලංකාවට පමණක් ආවේණික වූ ශාකයක් ලෙස හඳුනා ගත හැකිය
මෙම ශාකය දුර්ලභ ගණයේ ශාකයකි
ප්‍රධාන වශයෙන් අධික වර්ෂාපතනයක් ලැබෙන රත්නපුර ප්‍රදේශයේ වනාන්තර ආශ්‍රිතව හට ගැනේ
මේ වන විට මෙම ශාකය ආරක්ෂා කිරීමට ද නම් කර තිබේ
මේ මල් ද උඩවැඩියා විශේෂයට අයත් වන බව සැළකේ. ශාකයේ කඳේ පහතට එල්ලෙන ආකාරයට මල් හට
ගනී
එමෙන්ම මෙම ශාකය ද ගෘහ අලංකරණයට ද අළෙවියට ද යොදා ගැනේ
උතුරු පළාත (යෝජිත)

පුෂ්පය
වල් පිච්ච
උද්භිද විද්‍යාත්මක නාමය
Jasminum Angustifolium
කුලය Oleaceae 

			ආගමික කටයුතු සඳහා යොදා ගන්නා වල් පිච්ච සිංහලයෙන් වෑකන්ද යනුවෙන් ද හඳුන්වනු ලැබේ
මෙම ශාකය වැල් සහිතව මෙන්ම පඳුරු සහිතව ද හට ගැනේ
අධික සුගන්ධයකින් යුතු මෙම මල් අතු රිකිලි අතර මල් තුන බැඟින් හට ගැනේ
මල් ශාකය පුරා පැතිරේ
පෙබරවාරි, අප්‍රේල් සහ සැප්තැම්බර් මාසවල මෙම මල් හට ගනියි
ප්‍රධාන වශයෙන් ම ලංකාවේ පහතරට වියළි කලාපයේ බහුලව දක්නට ලැබේ
ඒ හැරුණු කොට දකුණු ඉන්දියාවේ ද මෙය දැක ගත හැක
මෙම ශාක පූජා කටයුතු සඳහා යොදා ගන්නා අතර මුල් ඖෂධ වශයෙන් භාවිත කරයි
විෂ්ණුක්‍රාන්තිය
උද්භිද විද්‍යාත්මක නාමය
Evalvulus Alsinodes(L)
කුලය Convolvulaceae

			දෙමළ භාෂාවෙන් විෂ්ණු කිරන්දි නමින් හැඳින්වෙන මෙම ශාකය ඖෂධීය වටිනාකමකින් යුක්ත ය
කුඩා පඳුරු ආකාරයට හට ගන්නා මෙහි මල් ඉහළට එසවුණු ආකාරයෙන් පවතී
නිල් පැහැයෙන් යුතු මෙම මල් කිනිත්තක ආකාරයෙන් ඇත
දැනට හඳුනාගෙන ඇති පරිදි ලංකාවේ වියළි හා අතරමැදි කලාපයේ පහත්බිම් ආශ්‍රිතව  මෙම ශාක ව්‍යාප්තව ඇත
ඖෂධීය වශ‍යෙන් ගත් විට පාචනයේ දී හා මානසික රෝගවල දී ද ඇදුම රෝගයට ද යොදා ගනී
මේ ආකාරයට ශ්‍රී ලංකාවේ උතුරු පළාත සඳහා යෝජිත පුෂ්ප දෙකක් ඇති බව පැහැදිලි වේ
නැගෙනහිර පළාත

පුෂ්පය
ගොඩ මානෙල්
උද්භිද විද්‍යාත්මක නාමය
Crinum Zeylanicum
කුලය Amaryllidaceae

සිංහල භාෂාවෙන් තොලබෝ සහ නරි-මානෙල් යන නම් ද ගොඩ මානෙල් සඳහා භාවිත කරයි
දෙමළ භාෂාවෙන් "Vichamunkil" ලෙස ද සංස්කෘත භාෂාවෙන් චක්‍රාංගී, සෝමවල්ලී ලෙස ද හැඳින්වේ
තරමක් කුඩා වූ මෙම ශාක‍යේ මල් පුනීලයක ආකාරයට  දිස්වේ
විශේෂයෙන් ම සවස් කාලයේ මෙම මල් පිපෙන අතර අගෝස්තු සිට පෙබරවාරි දක්වා කාලය තුළ හට ගනියි
මෙම ශාකය බහුලව ව්‍යාප්ත වී ඇත්තේ වියළි කලාපයේ වේ
නමුත් වැව් හා දිය කඩිති ආශ්‍රිතවත් දක්නට ලැබේ
ශාක පත්‍ර හා කඳ, ඖෂධ වශයෙන් යොදා ගන්නා අතර පුෂ්ප අලංකරණය සඳහා ගනියි
මේ ආකාරයට ශ්‍රී ලංකාවේ පළාත් නවය සඳහා නම් කරන ලද පුෂ්පයන් හඳුනා ගත හැකිය
නමුත් මෙහි උතුරු හා නැගෙනහිර පළාත සඳහා මෙතෙක් තෝරා ගෙන ඇති මල් යෝජිත පුෂ්ප ලෙස දක්වයි.

ආශ්‍රිතයන්

1.විජය පුවත්පත- 2007/09/18 වෙනි අඟහරුවාදා,
	          2007/12/18 වෙනි අඟහරුවාදා

2.විදුසර පුවත්පත-2007/06/20 වෙනි බදාදා
	           2007/07/04 වෙනි බදාදා

3. Wijeya Newspapers Ltd
අඩවියෙන් බැහැර පිටු
 ශ්‍රී ලංකා ජාතික පුෂ්පය

සබැදි පිටු
 ශ්‍රී ලංකාව
 ශ්‍රී ලංකාවේ ජාතිකත්වය
 රෝස මල් වගාව

මල්
අප ශරීරයේ විවිධ කොටස්වලට ජීවත් වීමට ආහාරත් ඔක්සිජන් නැමති වායුවත් වුවමනා ‍වේ
මෙම ද‍්‍රව්‍යය එම විවිධ කොටස් වෙත ගෙන යනු ලබන්නේ රුධිරය මගිනි
දේහයේ ඇති මෙම කොටස් වෙත රුධිරය පොම්ප කරන්නේ හෘදය නැමති අවයවය මගිනි
මෙය ශරීරයේ මධ්‍යය රේඛාවෙන් වම් පස‍ට ආනතව පෙනහලු දෙක අතර වම් පෙනහල්ලට අවපාතයක් ඇති කරමින් පිහිටා ඇත
උරස් කුහරය තුළ පිහිටා ඇති හෘදය පුද්ගලයෙකු දකුණු අත මිට මෙළවූ විට ලැබෙන පරිමාවට සමාන යැයි කිව හැක
එමෙන්ම වැඩුණුපුද්ගලයෙකුගේ හෘදය ග්‍රෑරෑම් 300 ක් පමණ වේ
මෙම හෘදයට අදාල සියලු රෝග හෘදයාබාධ ලෙස හැදින්වුවද හෘදයාබාධය(මයෝ කාඩියල් ඉන්පාක්ෂන්) ලෙස හදුන්වන්නේ ප්‍රමාණවත් ලේ සැපයුමක් නොලැබී යාම නිසා හෘද පේශියේ කොටසක් හානියට පත්වීමයි
මෙය බහු හේතුක රෝගයකි
හෘදයේ කොටස් 
හෘදය තුළ කුටීර හතරක් දක්නට ලැබේ
ඉන් ඉහළ කුටීර කර්ණිකා ලෙස හැදින්වෙන අතර පහළ කොටස් කෝෂිකා ලෙස හැදින්වේ
කර්ණිකා හා කෝෂිකා සම්බන්ධ වන කපාට යුගලක් හෘදය තුළ පිහිටා ඇත
වම් පැත්තේ ඇති කපාටය ද්වි-තුණ්ඩ නොහොත් මයිට්‍රල් කපාටය ලෙස හැදින්වේ
දකුණු පැත්තේ ඇත්තේ ත්‍රි-තුණ්ඩ කපාටයයි
(tricuspid Value)මෙම කපාට මගින් කර්ණිකා වලින් කෝෂිකා වලට රුධිරය ගලා යාමට සලස්වන අතර එම රුධිරය ආපසු කර්ණිකා වලට ගැලීම වළක්වනු ලැබේ
හෘදයේ කෝෂිකා වලට සම්බන්ධ ධමනි ආරම්භයේ දී අඩසඳ කපාට ද පිහිටා ඇත
හෘද ස්පන්ධනහය් දී "ලබ් ඩබ්" ලෙස ශ්‍රවණය වන්නේ කපාට වල පියන්පත් ඇරීම සහ වැසිමයි
හෘදයේ සමහර ආබාධ වලදී මෙම හඩේ වෙනසක් දැකිය හැක
සාමාන්‍යයෙන් එක් හෘද ස්පන්දනයක් සදහා ගතවන්නේ තත්පර 0.8ක කාලයකි
මිනිත්තුව තුළදී හෘදයෙන් පිටවන රුධිර ප්‍රමාණය මිලි ලීටර් 5040 පමණ වනු ඇත
හෘදයට සම්බන්ධ රුධිරවාහිනී 

 වම් කර්ණිකාව-	පෙනහලුවල සිට රැධිරය ගෙන එන පුප්ඵුශීය ශිරා(plomanryVains)හතර සම්බන්ධ වේ
දකුණු කර්ණිකාව-	හෘදයට ඉහළින් ඇති කොවස් වලින් රුධිරය ගෙන එන පූර්ව මහ ශිරාවත්(Inferiorvanacave)සම්බන්ධ වේ
වම් කෝෂිකාව -	මුළු සිරුර පුරාම රුධිරය බෙදාහරින සංස්ථානික මහා ධමනිය (Aorta)වම් කෝෂිකාව හා යාවේ
දකුණු කෝෂිකාව-	පෙනහලු කරා රුධිරය ගෙන යන පුප්ඵුශී ධමනිය (Pulmonary artery)දකුණු කෝෂිකාවට සම්බන්ධවේ
හෘදයෙන් පිටතට රුධිරය ගෙන යන ධමනියක් වන සංස්ථානික මහා ධමනියේ ආරම්භයත් සමගම එහි මුල්ම ශාඛාව කිරීටක ධමනිය ආරම්භ වේ
හෘද පේශින්ට රුධිරය සපයනු ලබන්නේ මෙය මගිනි
මෙම ධමනියේ හෝ ශාඛාවන්හි ඇතුල් බිත්ති වල මේද තැන්පත් වීමත් අවහිර වීමත් නිසා හෘදයාබාධය ඇති වේ
හෘදයාබාධයක් ඇතිවීමට බලපාන සාධක 
 රුධිර පීඩනය
 දියවැඩියාව
 මේද අනුපාතය
 ස්ථූලතාවය
 දුම්බීම
 මානසික අසහනය
 කායිකවර්ධනය
 ජන්ම ප්‍රවේණිය

ඉහත සාධක එකක් හෝ ඊට වැඩියෙන් පවතීනම් හෘදයාබාධයකට ගොදුරුවීමේ අවධානමක් තිබේ
මෙහිදී ජන්ම ප්‍රවේණිය හැර අනෙක් සියලු සාධක අපට පාලනය කළ හැකි සාධකයෝය
ඇතැම් සාධක නිසා හෘදයාබාධය ඇති වන්නේ ඇයි යන්න විද්‍යාත්මකව ඔප්පු කර නොමැති වුවද ඒ අතර යම් සබදතාවක් ඇති බව දක්නට ලැබේ
ඉහත සාධක පාලනය කිරිමෙන් හෘදයාබාධයක් වැළදීමේ අවධානම අඩු කර ගත හැක
රුධිරපීඩනය 

රුධිරපීඩනය යනු ලේ ගමන් කරවීම සඳහා හදවත මගින් යොදන බලපෑමයි
අධිරුධිර පීඩනය යනු හෘදයේ සිට පිටතට රුධිරය ගෙන යන ධමනි තුළ පවත්නා රුධිර පීඩනය රෝගියාගේ වයසටත් ස්ත්‍රී පුරුෂභාවයටත් නොගැල‍‍පෙන සේ දිගින් දිගටම ඉහළ ගොස් පැවතීමයි
ඇතිවීමට බලපාන සාධක
 වැඩිපුර ජලය හා ලුණු එකතුවීම නිසා රුධිර පීඩනය වැඩි වූ විට
හදවතේ සිට රුධිරය ගෙන යන රුධිර නාල බිත්ති මහත් වී කුහරයන් පටු වීම
හදවත මගින් රුධිරය වඩා වේගයෙන් හා තදින් පොම්ප කරන විට
  
වැළදීමට හේතු
 පරම්පරාවෙන්
 වැඩිපුර ලුණු කෑමෙන්
 පොටෑසියම් ලවණ අඩුවෙන් ගැනීමෙන්
 තරබාරුකම
 අධික ප්‍රෝටින් ආහාර අනුභවය
 මානසික අසහනය

රෝග ලක්ෂණ
 උදෑසන බෙල්ල පිටුපස ඉහළ ප්‍රදේශයේ සහ හිස මුදුනේ ඇතිවන හිසරදය හා කරකැවිල්ල
 හුස්ම ගැනීමේ අපහසුව
 නාසයෙන් ලේ ගැලීම
 අධික මුත්‍රා යාම
 පෙනීමේ අපහැදිලි බව
 අතපය පණ නැති කම

ප්‍රතිඵල
 හදවතට බලපෑමෙන්	-හෘදයාබාධ
 මොළයට බලපෑමෙන් -අංශභාගය
 ඇස්වලට බලපෑමෙන්	- අන්ධභාවය
 වකුගඩුවලට බලපෑමෙන් - වකුගඩු අක්‍රීය වීම

දියවැඩියාව 

දියවැඩියාව යනු ලේවල සීනි මට්ටම ඉහළ යාමයි
ලෝක සෞඛ්‍යය සංවිධානය අර්ථ දක්වන අන්දමට උදෑසන නින්දෙන් නැගිට කිසිවක් කෑමට හෝ බීමට පෙර රුධිර පරික්ෂා කිරීමේදි ලේ ඩෙසිලීටරයක තිබෙන ග්ලූකෝස් ප්‍රමාණය මිලි ග්‍රෑරෑම් 136 කට වඩා වැඩිනම් ඔහු හෝ ඇය දියවැඩියා රෝගියෙක් ලෙස දක්වයි.
දියවැඩියා රෝගයට ගොදුරුවීමෙන් හෘදයාබාධයකට ගොදුරු වීමේ අවධානම දෙගුණයකින් වැඩිය
වයස අවුරුදු 25-35ත් අතර අයකු එකවර හෘදයාබාධයකට ගොදුරු වීමේ ප්‍රධාන හේතුව වන්නේ නොදැනුවත්ව හෝ නිසි ලෙස පාලනය නොකර හෝ දියවැඩියා රෝගයෙන් පෙළීමයි
මෙවැනි රෝගියෙකුට එක හෘදයාබාධයක් වැළදුණු විට තවත් හෘදයාබාධයක් ඇති වීමේ වේගය වැඩිය
දියවැඩියා රෝගය හේතුවෙන් හෘදයාබාධයක් ඇතිවීමේදි ඇතිවන වේදනා නොදැනීම ඇතිවිය හැක
එය ඉතා බරපතල තත්‍වයකි
දියවැඩියා රෝගය හේතුවෙන් පිරිමියෙකුට හෘදයාබාධ වැළදීමේ ප්‍රවණතාව 50%කින් වැඩිය
ගැහැණු අයෙකු නම් 300ගුණයකින් වැඩිය
මේ හේතුවෙන් අඩු වයස් හෘදයාබාධයන්ට ගොදුරු වීමේ ප්‍රතිශතයද ඉහළය
කොලොස්ටරෝල් 

කොලොස්ටරෝල් යනු රුධිරයේ ඇති ස්වාභාවික මේද වර්ගයකි
මෙය ආහාර මගින් ලැබෙන අතර ශරීරය තුළිනුත් නිපදවයි.පුද්ගලයාගෙන් පුද්ගලයාට මෙම මට්ටම වෙනස් වන අතර කොලොස්ටරෝල් අධික වීම නිසා හෘදයාබාධ වැළදීමේ අවධානම ඉහළය
කොලොස්ටරෝල් වර්ග දෙකකි
Lහා L
Lයනුවෙනි
LDLඉහළ යෑම අහිතකරය
රුධිරයේ කොලොස්ටරෝල් මට්ටම වැඩි කරන ආහාර වන්නේ සත්‍ව ආහාර(මස් ,බටර් ,සීනි ,බිත්තර) හා ශාක ආහාර (පොල්, පොල්තෙල් ,පාම් තෙල්(Palm oil) ආධියේ අඩංගු සංතෘප්ත මේදය කොලොස්ටරෝල් මට්ටම ඉහළ දමයි
මෙම මට්ටම අඩු කර ගත හැක්කේ නිවරැදි ආහාර පුරුදු අනුගමනය කිරීමෙන් හා ශරිරයේ බර අඩු කර ගැනිමෙනි
ඇතැම් අයට ඖෂධ වර්ග ලබාදීමටද සිදුවේ
කොලොස්ටරෝල් අධික රෝගින්ට සුදුසු ආහාර
 එළවලු හා පළතුරු
 පලා වග්‍ර්‍
 කුරුට්ට සහිත ධාන්‍ය
 කෙඳි සහිත ආහාර
 සතියකට දෙවරක් මාළු
 මේදය අඩු කිරි හා කිරි ආහාර

රෝග ලක්ෂණ 
හෘදරෝගයක් ඇතැයි හගවන සුලභ රෝග ලක්ෂණ
 සුළු කාර්යයක පවා නිරත වන විට ඇතිවන හතිය	 

 කය මෙන්ම සිත වෙහෙසන විට පපුව මැද ඇතිවන වේදනාව(වෙහෙස නිවෙන විට වේදනාවද නැති වී 	යයි)
 කරන කාර්යයට අනුකූල නොවන වේදනාව(ආහාර වේලකින් පසුව පපුව හිරවීම හෝ හතිය ඇති වීම)
 කැස්ස(වියලි)
 කකුල් ඉදිමීම
 ක්ලාන්ත වීම හෝ ඇස් ඉදිමී යාම (අධික වෙහෙස වීමකදී)
 පපුවේ ගැස්ම
 හිසරදය(හිස මුදුනෙන් දැනෙන හා උදෑසන ඇතිවන)

හාදයාබාධයක් වැළදි ඇති බව හදුනා ගැනීමේ ලක්ෂණ
 පපුවේ සිට වම් අත දිගේ ඇගිලි තුඩු දක්වාත් පපුවේ සිට බෙල්ලේ වම් පැත්තේ ඉහළ පෙදෙස දක්වාත් ඉදිකටු ඇනෙන්නාක් මෙන් ඇතිවන වේදනාව
 හුස්ම ගැනීමේ අපහසුව
 හදිසි ක්ලාන්ත ගතිය
 කරකැවිල්ල
 හෘද ස්පන්දනය වේගවත් වීම