Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
මොවුන්ගෙන් පොතුපිටියේ ජනයා වර්ධනය වූ බව එම මතයයි
දෙවනි මතය දොන් සුසෙව් නම් කරාව වංශිකයා සම්බන්දයෙනි
එය වස්කඩුබද්ද විවරණය ග්‍රන්ථයේ සඳහන් වේ
එයට අනුව වර්ථමාන ආදුරුප්පු වීදිය නොහොත් එකල වුල්ෆන්ඩාල් ග්‍රාමයේ දිවි ගෙවූ දොන් සුසෙව් නම් පරිවාරයට අයත් වූ  දොන් සුසෙව් නම් හේවායා වීදියේ බණ්ඩාරට සහය ලබා දීම සඳහා වස්කඩු බද්දට පැමිණි බවය
ඔහු වස්කඩු බද්දේ පොතුපිටියේ පදිංචි වී තිබේ
පසුකාලයේ ඔහු නිකපිටිය බණ්ඩාර නමින් පෙනීසිටිමින් ජනතාව මුලා කළ අයෙකුට රැවටී තම දියණිය විවාහ කරවා දී තිබේ
එම රැවටිලිකාරයා පානදුරදී ප්‍රතිගාල් අත්තඩංගුවට පත්ව තිබෙන අතර ඔහුට සහය ලබා දුන්නා වූ පොතුපිටිය ග්‍රාමය අඩ නිරුවත් කුල හීනයන් වාසය කළ යුතු බවට නියම කරවා තිබේ
වස්කඩු බද්ද විවරණ  ග්‍රන්ථයේ පරිදි දොන් සුසෙව් විසින් තම පරිවාරය රැගෙන හොර රහසේ පානදුරට දකුණු දෙසින් පැවති සුදර්ශන නම් දෙව් මැදුරට පළාගොස් තිබේ
එකල එම දෙව් මැදුර දෝන මොල්ලිනා ප්‍රේරා නැමති කුමරියක් විසින් පාලනය කර තිබේ
ඇය රය්ගම බණ්ඩාර වලියෙන් පැවතෙන්නියක් විය
රය්ගම විසූ ආලවති බිසෝ බණ්ඩාරට උපන් දියණිය ආලවතී බිසෝ බණ්ඩාර මියගිය පසු හදාවඩාගෙන ඇත්තේ මාලවතී බීසෝබණ්ඩාර නැමති කුඩම්මා විසිනි
අනතුරුව මාලවතී බිසෝ බණ්ඩාරගේ නින්දගමට අයත් වූ සුදර්ශන දෙව් මැදුර මොල්ලිනා වෙතට උරුම විය
එහි පළමුව සුදර්ශන නැමති සිංහල දෙවියෙකු පුදා ඇති නමුදු ප්‍රතිගාල් අනසක යටතේ එම වන්දනාව නවතා කතෝලික දේවස්ථනයක් බවට පත් විය
මොල්ලිනා බිසෝ බණ්ඩාර කුමරිය දෝන මොල්ලිනා ප්‍රේරා නමින් බෞතීස්ම විය
ප්‍රතිගාලුන් ඇය සුදස්සන දෙවිඳු වෙත පැවති බක්තිය එලෙසම ජේසු ස්වාමීන් වෙත් පවතී යන විශ්වාසයෙන් එම දෙවු මැඳුරේ පාලනය ඇයට ලබා දුන්නේය
අනතුරුව ඇය කතෝලික දහම වර්ධනය පිණිස පිටතින් කටයුතු කර තිබේ
මොල්ලිනා කුමරිය සහ දොන් සුසෙව් රහසේ ප්‍රතිගාල් විරෝදීන් වෙතට උපකාර කළේය
එනිසාම සුසෙව් දණ්ඩණයට ලක්වීමට පෙරදීම සුදර්ශන මැදුරට ගෙන්වා ඔහු දේව පල්ලෙකු ලෙසින් සේවයේ යොදවා තිබේ
ජනප්‍රවාදයේ සඳහන් වන ලෙසින් සුසෙව්ගේ දරුවන් මොල්ලිනා කුමරිය විසින් තම දරු තනතුරේ තබා රැකබලාගෙන තිබේ
සුසෙව්ගේ දරුවන් විසින් අනතුරුව මොල්ලිනා කුමරියට අයත් භූමිය මොල්ලිගොඩ ලෙසින් නම් තැබූ බව වස්කඩු බද්ද විවරණය ග්‍රන්ථයේ සඳහන් වේ
සුසෙව් පරපුරෙන් පැවතෙන්නන් සුසෙව්හේවාගේ යනුවෙන් එම භූමියේ ව්‍යාප්ත වී තිබේ
දාහඅටවන සියවසේ පොතුපිටියේ වාලුකාරාම විහාරය පිහිට වූ මොල්ලිගොඩ නන්දසිරි ගණින්නාන්සේ(සෙසෙව්හේවාගේ දොන් කොරනේලිස් පිලිප්ස් අප්පුහාමි) යනු එම පරපුරේ අයෙකු බව එම ග්‍රන්ථයේම සඳහන් වේ
දහනවවන සියවසේ පොතුපිටියේ වාලුකාරාමයේ පළමු විහාරාධිපති වූ නන්ද නම් ස්වාමීන් මෙන්ම දහනවවන සියවසේ මොල්ලිගොඩ විදානේ වරයෙකු වූ සුසෙව්හේවාගේ දොන් ෆනැන්ඩෝ හාමියෙල් පෙරේරා අප්පුහාමි නැමැත්තාද එම පරපුරට අයත් වූවෝ විය
නමුත් ඇතැම් විද්වතුන්ගේ මතය නම් මෙසේ ඇරඹෙන ලද්දේ පොතුපිටියේ කරාව කුලයට පමණක් අයත් සුසෙව්හේවාගේ පරපුර බවය
කරාව කුලයට අමතරව වෙනත් කුලයන්ට අයත් වන්නා වූත් සුසෙව්හේවා යනුවෙන් පෙනීසිටින්නා වූ පිරිස් මෙම පළාතේ සිටින බව ඔවුනගේ මතය වේ
එම මතය වස්කඩුබද්ද විවරණය ග්‍රන්ථයේ පවා සනාත කරවා තිබේ
පරස්පරතා අවම මුල් පදිංචිකරුවෙකු පිළීබඳ වෲතාන්ත වන්නේ ධර්මසේන බණ්ඩාර වලිය පමණකි
පොතුපිටිය සම්බන්ධ ප්‍රකටම සනාත වන ජනප්‍රවාදය ධර්මසේන බණ්ඩාරවලියයි
එය කෝට්ටේ රජ පරිවර හා සම්බන්ධ වූවකි
සීතාවක රාජ සිංහ රජු දාව උපන් ධර්ම බණ්ඩාර නැමති කුමාරයෙකු රජවාසල විසුවා වූ තම්මිට නම් ආදිපාදවරයාගේ දියණියක් සමඟ ආදර සබඳතාවක් පවත්වා තිබේ
තම්මිට ආදිපදයා කෝට්ටේ පුරෝහිත තානාන්තරයේ කාරිය කළා වූ අයෙකි
ලාබාල ධර්ම බණ්ඩාර කුමාරයා දාව ලාබාල වියෙහිම පසු වූ තම්මිට ඈපාගේ දියණිය වූ තම්මිට පෙරුමාල් කුමරියට දරුවෙකු ලැබී තිබේ
නමුදු දරුවා බිහිවන කලක් ධර්ම බණ්ඩාර කුමරු දිවි ගෙවා නැත
කුමරු මියැදුණ පසුව කුමරියට රජ මැඳුරේ පිලිසරණක් නොමැති වූ අතරම සීතාවක බිසෝ බණ්ඩාර කුමරිය විසින් රයිගමට දකුණින් පිහිටියා වූ යකුන්දූව නැමති ග්‍රාමය නින්දගමක් ලෙසින් ලබා දෙයි
ධර්ම කුමරු දාව උපන් කුමරු සමඟ යකුන්දූව ග්‍රාමයට පැමිණි තම්මිට පෙරුමාල් කුමරියට එම ග්‍රාමයේ කිසිඳු ආරක්ෂිත බවක් නොවීය
යකුන්දූවේදී කුමරියට දරුවා ලැබීය
ඇය ඔහුව නම් කලේ යකුන්දූවේ ධර්මසේන නමින
එකල කළුතර කපිතාන් වශයෙන් කටයුතු කර තිබෙන දොන් දොමින්ගෝ පාදිලිතුමා සමඟ සංදේශ හුවමාරු කළ කුමරියට කළුතරට දකුණු දෙස පිහිටි වස්කඩු බද්ද ත්‍යාග හිමි විය
වස්කඩු බද්දට පැමිණි කුමරිය පදිංචි වූවේ පොතුපිටියේ බව සඳහන් වන්නේ ජනප්‍රවාදයේය
ජනප්‍රවාදයට අනුව තම්මිට කුමරිය පොතුපිටියේ පදිංචි වන විට මෙහි බලවත් අයෙකු විය
ඔහු රුවන්පුර රදාගේ තරිප්පුවා නම් විය
ඔහු කුමරියගෙන් අසන ලද පැනය රබන්පද වහරට එක්ව තිබේ
“වටින සළුත් නැත අබරණවත් නැත ඇරත් රාජගති පෙන්වානා, නෝද නගෝ නුඹ කිමද අතේ වන නැතුව සුනංගුව දොඩපල්ලා” යනුවෙනි
එයට කුමරිය ලබා දුන්නා වූ පිළිතුරද ජනප්‍රවාදයේ සඳහන් වේ
එනම් “අතේ ධර්ම රජ කුමාරයා වහ රණේ විකුම් රජ ටිකිරින්ගේ පරංගි පුරයේ මහා රජේ යට තම්මිට ඈපා වැඩ ඉන්නේ යනුවෙනි
අනෙක් ජනප්‍රවාද සමඟ කාලයේ පරස්පරතා පැවතියද සාක්ෂි මත පදනම් වන මතය වන්නේ ධර්මසේන ප්‍රවාදයයි
සුසෙව් හේවායාගේ ප්‍රවාදය සමඟ සමානතා වේ
එනම් ධර්මසේන කුමරුවානන් පදිංචි වූවේ කුලහීනත්වයට පත් කළ පොතුපිටියේ බව අලගියවන්න මැතිතුමාගේ මූලාශ්‍ර වල සඳහන් වන බව වර්ශඛණ්ඩරාෂ්යේට්‍රයේ සඳහන් වේ
වස්කඩුබද්ද විවරණය ග්‍රන්ථයේ සඳහන් වන්නේ වැඩිමහලු කළ ධර්මසේන කුමරුවානන් කළුතර කපිතාන් දොන් දොමින්ගෝ සමීපයේ බෞතීස්ම වූවේ යකුන්දූවේ දොන් කුලවර්ධන ධර්මසේන පෙරුමාල් වශයෙනි
ඔහුට මුදලි තනතුරක් හිමිවිය
පොතුපිටියේ වර්ථමාන දුම්‍ රියනැවතුම් පොළ නොම්මර එක පවතින වලපොල වත්තට නුදුරින් පැවති තේච්චිතොටේ බදුපාලනය කළ බව ජනප්‍රවාදයේ සඳහන් වේ
මෙකල මහදම්පාගම සිට සලාගම වංශිකයන් රැගත් නැව් හතක් පැමිණි බවට ද මතයක් වේ
කළුතර කපිතාන් දොන් දොමින්ගෝගේ දියණිය වූ දෝන විලාඩස් මැග්ඩලීන් පෙරේරා නැමති කාන්තාව සමඟ කුමරු විවාහා වී තිබේ
නමුදු ඇය වඳස්ත්‍රියක් විය
ඇයට දරු ගැබක් පිහිටන ලෙස බාරහාර වී කපිතාන් විසින් වත්මන් කුඩාවස්කඩුව පොදු සුසාන භූමිය හෙවත් එකල දොමින්ගෝ රෝමානු කතෝලික දේවස්ථානය නිර්මාණය කරවා තිබේ
ක්‍රිස්තු වර්ශ 1820 දී පමණ රචනා වූ නාරි සංදේශයේ පවා මෙම දෙව් මැදුර පිළිබඳ විවරණය කරයි
“කිතුණු පල්ලියේ කැරකොක් බයිලා ඇසෙන්නේ, දකුණු දෙසින්නේ කළ උස් මැදුර පෙනෙන්නේ, සුදුණු ගලින්නේ කළ කළු පවුරු දිලෙන්නේ, රැඳුණු උසින් නේ නදදෙන ගටාර වැයෙන්නේ
” ලෙසින
ශ්‍රී සුභූති හිමියන් පවසන පරිදි එම දෙව්මැඳුරේ ඉදිරියෙන් සෙල් පලකයක තිබී ඇති ලේඛනය පහත පරිදිය “වස්කඩුබද්දේ කතෝලිකයන්ට සෙවණක් වශයෙන් ද මාගේ දියණියට ත්‍යාගයක් වශයෙන් ද ANNO 1596 වසරේ ඉදිකරන මෙම දෙව් මැඳුර මාගේ නමින් දොමින්ගෝ දෙව්මැඳුර වනවා ඇති යනුවෙනි
පොතුපිටියේ විසුවා වූ ධර්මසේන කුමරු නාඳුනන පිරිසක් අතින් මරණයට පත් විය
නින්දගමේ පළමු රාත්‍රිය නම් රීතිය එකල ක්‍රියාත්මක වූ බැවින් කුමරු දරු තනතුරේ තැබූවන් බොහෝ විය
ඔවුන් කුමරුගේ මරණින් පසුව හිස්ලුලූ අතට පලා ගියේය
ඒ අතරින් තම්මිට පෙරුමාල් කුමරිය එනම් තම මිත්තණිය සමඟ පලා ගිය කුමරෙකු නෑවත යකුන්දූවේ නින්දගම වෙතට ලඟා විය
එම කුමරු කාළයාගේ ඇවෑමෙන් හැඳින්වූවේ යකුන්දූවේ ධර්මසේන හිටිරාළ යනුවෙනි
හිටිරාළගේ පුතු නැවත තම භූමිය වූ වස්කඩුබද්දට පැමිණි අතර හිටිරාළගේ මුණුබුරෙකු වූ යකුන්දූව හිටිරාළලාගේ දොන් ගිමාර ධර්මසේන පෙරේරා(පෙරිය ධර්මසේන මුදියන්සේ) නම් අය තුඩුගල මුඩිත්ත තෙන්නකෝන් වාසල මුදියන්සේලාගේ දෝන ලුසියා පෙරුමාල් කුමරිය සමඟ විවාහ පත් වේ
ඔවුන් දොමින්ගෝ දෙව් මැඳුර පෙනෙනා මානයේ පොතුපිටියේ අක්කර පණහක පමණ භූමියක් මිලට ගෙන එහි නිවසක් සෑඳූ බව වස්කඩු බද්ද විවරණය ග්‍රන්ථයේ සඳහන් වේ
ලුසියා කුමරියගේ පියාගෙන් උරුම වූ විදානේ තනතුරට  පත් ගිමාර පෙරේරා අනතුරුව ප්‍රකට වූ වේ පෙරිය වාසල ධර්මසේන මුදියන්සේ යනුවෙනි
ක්‍රිස්තු වර්ශයෙන් 1699 දී පමණ මුදියන්සේ ඉදිකළ නිවාසය පානදුර තොටුමුණ පළාතේ පළමුව උළු සෙවිලි කර ඉදිකළ නිවාසය ලෙසින් ප්‍රකට විය
නිවාසය ඉදිකළ භූමියේ පට්ටි නැමති කුලයක පිරිස් විසූ බැවින් එම නිවාසය පට්ටිකාර වාසල වලව්ව නමින් ප්‍රකට විය
පෙරිය ධර්මසේන මුදියන්සේ උපතින්ම කතෝලිකයෙකු වුවත් ලුසියා කුමරිය බෞද්ධයෙකු විය
එබැවින් ඇය දොමින්ගෝ දෙව් මැඳුරට පසෙකින් පිහිටි විනාශ වී ගිය බෞද්ධ සිද්ධස්ථානයක පූජා කටයුතු සිදු කළේය
එම සිද්ධස්ථානය වෙනකක් නොව පොතුපිටියේ පූජාරාමයයි
එහි කුඩා අම්බලමක් සාදා එහි ගම් සභාව පැවැත්වූ බව පොතුපිටියේ රජමහ වෙහෙර ග්‍රන්ථයේ සඳහන් වේ
පෙරිය ධර්මසේන මුදියන්සේගේ පුතු වූවේ යකුන්දූවේ ධර්මසේන හිටිරාළලාගේ දොන් පෙරියසප්ත පෙරුමාල් පෙරේරා දක්ෂ රණශූරයෙකු විය
ලන්දේසි හමුදාවේ අතපත්තු ආරච්චි වරයෙකු ලෙසින් කටයුතු කළ ඔහු කතෝලික දහම අතහැර රෙපරමාදු දහම වැලඳගෙන තිබිණ
මේ වන විටත් පොතුපිටියේ බොහෝ දෙනෙකු ලාබ අපේක්ෂාවෙන් රෙපරමාදු දහම වැළඳගෙන තිබිණ
වර්ශඛණ්ඩරාශ්ට්‍රයේ සඳහන් වන්නේ පළමුව පොතුපිටියේ රෙපරමාදු දහම වැළඳගත්තා වූ මීගමුවරදාගේ කිලිමන්ටුවා ප්‍රනාන්දු නම් අයහට සුවිශාල වරප්‍රසාද ලැබෙන බව දුටු බොහෝ ගැමියෝ රෙපරමාදු දහම වැලඳගත්තේය යනුවෙනි
පෙරිය සප්ත පෙරුමාල් මුදියන්සේ විසින් වර්ථමානයේ පොතුපිටිය මහා විද්‍යාලය පවතිණ භූමියේ ක්‍රිස්තු වර්ශ 1860 වසරට පෙර පැවතියා වූ පොතුපිටියේ රෙපරමාදු දේවස්ථනය ඉදිකරවා තිබේ
ක්‍රිස්තු වර්ශයෙන් 1820 වසරේ පමණ ලියවූ නාරි සංදේශයේ එම දේවස්ථානය විවරණය කරවා ඇත්තේ මෙලෙසිනි
”සිරිසර සුණුගලින් කළ දෙමහල් මැඳුර ,සිරිසර දෙව් රජුන් පිල සොඳුරු මනහර, සිදුහත් සමිඳුගෙන් වැඳ නැමද අවසර, සිරිපුර දෙව් මැඳුර නමඳිනු ඔබ මිතුර” යනුවෙනි
ක්‍රිස්තු වර්ශ 1750 දශකයේ දී මොල්ලිගොඩ විසුවා වූ සුසෙව්හේවාගේ දොන්  කොරනේලිස් පිලිප් පෙරේරා අප්පුහාමි නැමති අයෙකු ලන්දේසි ආණ්ඩුවට වෙඩික්කාරයෙකු වශයෙන් එකතු වී තිබේ
ඔහු උඩරට ප්‍රදේශයක කැරැල්ලකට සහබාගි වී පැමිණෙන සමයේ දී බොදු භික්ෂුවක් හැඳිනගෙන් පැවිදි දිවියට එක් විය
අනතුරුව බොහෝ කාලයක් උඩරට ගත කර යළි මොල්ලිගොඩට පැමිණ ඇත්තේ 1770 වසරේදී පමණය
මේ වන විටත් මොල්ලිගොඩ ප්‍රදේශයේ කතෝලිකයන්ම පමණක් විසූ බැවින් මොල්ලිගොඩ විසූ විදානේ පිලිප් පෙරේරා සිල්වත් තැන පලවා හැර තිබේ
සරණක් පතා ඔහු පොතුපිටියට පැමිණි අතර එකල පොතුපිටියේ විසුවා වූ වස්කඩුබැද්දේ මහ මුදලි වූ ධර්මසේන රාළලාගේ දොන් රිචඩ් පෙරේරා විසින් පොතුපිටියේ පදිංචි වීමට අවසර ලබා දෙන ලදී
වර්ථමාන පොතුපිටිය වාලුකාරාමයට නුදුරුව මීගමුවගේ කිලිමන්ටුවාගේ පවුලේ සුසාන භූමිය නම් ස්ථානයේ සිල්වත් තැන පදිංචි විය
අනතුරුව ඔහු ප්‍රකට වූවේ නන්දසිරි ගණින්නාන්සේ යනුවෙනි
සිල්වත් තැනකගේ පැමිණීම ඇසූ බොහෝ දෙනෙකු නන්දසිරි ගණින්නාන්සේ සොයා පැමිණියේය
ආධාර කළේය
එම ආධාර යොදවා ඉදිකළා වූ ආරාමය එකළ වැලි අරම(වාලුකාරාම) ලෙසින් හැඳින්වීය
එකල උපසපුව නොමැති වූ බැවින් භික්ෂුවකට විවාහය අකැප දෙයක් නොවීය
එබැවින් මොල්ලිගොඩ විසුවා වූ කෝන්ගහපතිරගේ දොන් අල්ලිස් පෙරේරා නම් පොහොසතා තම දියණිය සිල්වත් තැන වෙත විවාහ පත් කරවා දී තිබේ
නන්දසිරි ගණාචාර්‍යන්ගේ පළමු පුතු වූවේ සුසෙව්හේවගේ දොන්  අන්ද්‍රිස් පෙරේරා විය
අනතුරුව පොතුපිටියේ නන්ද නමින් වාලුකාරාමයේ පළමු විහාරාධිපති ධූරය හොබවන්නේ ඔහුය
දෙවැනි පුතු වූවේ පසු කාලයේ මොල්ලිගොඩ පොලිස් විදානේ වරයෙකු වූ සුසෙව්හේවාගේ දොන් ෆර්නැන්ඩෝ හාමියෙල් පෙරේරා අප්පුහාමිය
නන්දසිරි ගණාචාර්‍යයන් උඩරට දීබොහෝ කාලයක් ලැබුවා වූ ඉගෙනුම නිසාවෙන් උගතෙකු විය
අසල ගම් වල ජන ප්‍රධානීන් සිංහල පාලි ඉගෙනීම පිණිස දරුවන් යොමුකළේ ගණාචාර්‍යන් වෙතටය
ඒ අතර ධර්මසේන රාළලාගේ රිචඩ් පෙරේරා කැපී පෙනුන අයෙකු විය
ඔහු ඉගෙනීමට යොමුකළ තම දෙටු පුතුන් දහතුන් දෙනාවම ශාසනයට පූජා කලේය
ගම් වැසියන් ද එම ආදර්ශය මත බොහෝ කුල දරුවන් පැවිදි කළේය
පළමුව ශාසනයට ඇතුලත් කරවාගත්තේ ගොවිගම සලාගම සහ කරාව කුලවල පිරිස් බව වර්ශඛණ්ඩරාෂ්ඨ්‍රයේ සඳහන් වේ
එනමුදු බුද්ධ ශාසනයේ පැවැත්ම උදෙසා හින්න රදා බෙරවා ඇතුලු තවත් බොහෝ කුලවල පිරිස් පැවිදි කරවන ලද්දේය
පොතුපිටිය රජමහ වෙහෙර ග්‍රන්ථයේ සඳහන් වන්නේ පළමුව කරාව කුලය අත පැවතියා වූ පන්සල් පාලනය පසුව ගොවිගම කුලය අතට පත්වීම ත් ඔවුනගේ නොසැලකිලිමත් බාවය නිසාවෙන් ඒවාගේ පාලනය බහුතර හින්න වංශය අතට පත්විය යනුවෙනි
පැවිද්දට පත් ධර්මසේන මුදලිතුමාගේ පුතුන් වෙනුවෙන් ඉපැරණි පොතුපිටිය රජමහ වෙහෙර මත නව විහාරයක් ඉදි විය
මහත් සෞභාග්‍යමත් වූ එම විහාරය වාලුකාරාමයේ එවක විසුවා වූ නන්දසිරි ගණාචාර්‍යන් වෙතට පූජාකළ බැවින් එය පූජාරාමය නම් විය
ක්‍රිස්තු වර්ශ 1798 වසරේ ඉදිකිරීම් අවසාන කළාට මොකද එම විහාරයට භික්ෂූන් පැමිණෙන්නේ 1801 වසරේදීය
වර්ශ 1820 පමණ වන කල පොතුපිටියේ පූජාරාමයට දාගැබක් කරවීම අරඹා තිබේ
ජනප්‍රවාදයට අනුව දාගැබ ඉදිකරවීමට නියමිත ස්ථානයේ සුවිශාල සල්ගසක් පැවති ඇති අතර එය කපා දමා තිබේ
එය මහා වසංගතයක පෙර නිමිත්තක් විය
ප්‍රදේශය පුරාම මහා උණ සන්නිපාතයක් ව්‍යාප්ත විය
සියයක් එක් සෑයක දැවුණ බව කියති
ධර්මසේන මුදලිතුමා පවා දිවිහැර ගියේය
මෙම වසංගතය සඳහා දේව පිහිට පමණක් පිළියම ලෙසින් සිතූ ගම් වැසියන් පූජාරාමයේ එකල ප්‍රධාන සිල්වත් තැන ලෙසින් සිටි පොතුපිටියේ ධර්මරාජ හිමි (ධර්මසේන රාළලාගේ දොන් ෆ්‍රැන්සිස්කු පෙරේරා) වෙතට සෙත් කවි කීමට ආරාධනා කරයි
සිංහල පාලි මෙන්ම ලතින් ඉංග්‍රීසි භාශා පිළිබඳ මනා වැටහීමක් පැවති උන් වහන්සේ මෙතෙක් සංදේශ සෙත් කවි මගින් සිදුකළ යාතිකාවන්ට වෙනස් කටයුත්තක් සිදු කළේය
එනම් රෙපරමදු පල්ලියකින් පිහිට යැදීමයි
ඇතැම් විද්වතුන් පවසන්නේ එසේ සිදුකරන ලද්දේ උන් වහන්සේ පළමුව රෙපරමාදු බැතිමතෙකු බැවින් බුදු දහමට වඩා විශ්වාසයක් රෙපරමාදු දහම වෙත පැවති බැවින් වන්නට ඇති බවය
කෙසේ හෝ වේවා ජනප්‍රවාදයට අනුව මෙම නාරි සඳේශය රචනා කරවා සතියක් යාමට මත්තෙන්ම උණ සන්නිපාත වසංගතය අවසන් වී ගොස් තිබේ
පොතුපිටිය පූජාරාමය මහා අනුහස් භූමියක් බව ප්‍රකට වන්නේ මෙම කාරනයෙනි
ප්‍රකට චරිත

ක්‍රිස්තු වර්ශ 1830 පමණ වන විට පොතුපිටියේ මහා ධනවතෙකු පහල විය
ඒ ධර්මරාජ හිමිගේ සොයුරෙකු වූත් ධර්මසේන මුදලිතුමාගේ කණිටුම පුතු වූත් ධර්මසේන රාළලාගේ දොන් ඩේවිඩ් පෙරේරා විජයවිමලසේකර මැතිතුමායි
එතුමා මෙසේ මහා ධනවතෙකු වීමට හේතුව සුවිශාල පුණ්‍යකර්මයකට පාදම සැකසීමක්ට යාමෙන් විය
එනම් මෙකල වන විට මෙම ප්‍රදේශයේ ජනගහන් වර්ධනය නිසාවෙන් රැකියා සීමිත විය
එබැවින් ඩේවිඩ් විසින් තම මිත්‍රයෙකු මාර්ගයෙන් කුඩාවට පොතුපිටියේ පොල් කොහු කර්මාන්තයක් අරඹා තිබේ
ඒ පවුලක එක් අයෙකුට හෝ රැකියා ලබා දෙන බලාපොරොත්තුවෙනි
කොහු කර්මාන්තය මේ වන විට පොතුපිටියට නවම අද්දැකීමක් වූ අතර කර්මාන්තශාලාවල රැකියා කිරීමට පැමිණෙන පිරිසට වඩා නැරඹීමට පැමිණෙන පිරිස් වැඩි විය
නැරඹීමට පැමිණෙන පිරිස ද කර්මාන්තයට කුඩාවට හෝ එක් කර ගත් ඩේවිඩ් වසර පහක් පමණ ඇතුලත පොල් ලෙලිවල් සියයක් කරවන ධනවතෙකු බවට පත් විය
වැඩිකල් නොගොස් ඉංග්‍රිසි ආණ්ඩුවට පවා කොහු කඹ සපයන්නෙකු විය
වරෙක ඔහු ආණ්ඩුවට ප්‍රධානයක් වශයෙන් කඹ තොග ලක්ෂයක් ලබා දී තිබේ
එයට ප්‍රතිඋපකාරයක් වශයෙන් ඉංග්‍රිසි ආණ්ඩුව විසින් ඔහුට මුදලිතානාන්තර ලබා දී ගෞරවකරවා තිබේ
කොහු කර්මාන්තය පොතුපිටියේ ස්ථිර කර්මාන්තය වූවේ අනතුරුවයි. මෙසේ උපයාගත්තා වූ දනය නොමසුරුව දාන මාන කටයුතු සඳහා යෙදවූ අතර ඩේවිඩ් තුමාගේ දියණිය වූ දෝන ගචෝ ඉසබෙලා විසින් ප්‍රදේශයේ පන්සල් නගා සිටුවන ලදී
ඩේවිඩ් තුමාගේ නැගෙණිය වූ දෝන මාරියා පෙරේරා විසින් සාර්ලිස් ශිල්පියා අතින් පසුව විසිතුරු වූ පොතුපිටියේ පූජාරාමයේ විහාර මන්දිරය 1835ක් වූ නවම් මාසයේදී තනවා නිමකරන ලදී
පොතුපිටියේ විසුවා වූ තවත් ධානපතියෙකු වූවේ රේන්ද වියාපාරයෙන් පොහොසත් වූ එම්. පිනෙස් ප්‍රණාන්දු මැතිතුමාය
ඔහු පානදුරාවාදයට පවා සහය දැක්වූ අයෙකු වූ අතර 1886 වසරේ දී පොතුපිටියේ වසාදමන ලද මිශ්‍රණාරි පාසැලට සමීපයෙන් නව බෞද්ධ පාඨශාලාවක් අරඹන ලදී
එය ලංකාවේ මුල්ම බෞද්ධ මිශ්‍ර පාඨශාලාවක් වන අතර 1950 දශකයේ දී රජයට පවරා ගත් පසුව වර්ථමාන නාමය වන පොතුපිටියේ මහා විද්‍යාලය වදයෙන් ජනප්‍රියවී තිබේ
එසේම 1890 දශකයේ පානදුර බෞද්ධ සමිතියේ සභාපති වූ ඔහු රංකොත්වෙහෙර සංවර්ධනය සඳහාද අතහිත ලබා දෙන ලදී
එසේම 19 වන සියවස අගභාගයේදී පොතුපිටියේ වාලුකාරාම විහාරයේ විහාරමන්දිරය පූර්ණ වියදම් යොදා ඉදිකරවන ලදී
පොතුපිටිය පූජාරාමය මෙන්ම මොල්ලිගොඩ පිරිවෙන් මහා විහාරයේද අග්‍ර දායකයෙකු වශයෙන් බොහෝ දාන පුන්‍ය කර්ම සිදුකරවන ලද්දේය
පොතුපිටියේ වාලුකාරාම විහාරයේ විසුවා වූ නන්දසිරි ගණින්නාන්ගේගේ පුතු වූ දොන් ෆර්නැන්ඩෝ හාමියෙල් පෙරේරා අප්පුහාමි විවාහ වූවේ පොතුපිටියේ රිචඩ් පෙරේරා මුදලිතුමාගේ දියණිය වූ ධර්මසේන රාළලාගේ දෝන මාරියා පෙරේරා විජයවිමලසේකර ළමාතැනී සමඟය
එම දෙපළට උපන් පුතු වූවේ සුසෙව්හේවාගේ ගිරිගෝරිස් අප්පුහාමි නම් විය
ඔහු 1830 දශකයේදී පමණ උපත ලැබූවෙකු විය
ඔහු බෞද්ධ පුනර්ජීවන කටයුතු සඳහා පුරෝගාමියෙකු වූ නිසාවෙන් ඉංග්‍රිසි ආණ්ඩුව විසින් මොහුට බොහෝ අඩම්තේට්ටම් කළේය
1860 වසරේ දී අන්තවාදී පිරිසක් විසින් වර්ථමාන පොතුපිටිය මහා විද්‍යාල භූමියේ පැවතියා වූ රෙපරමාදු දේවස්ථානය විනාශකළේය
එහි ප්‍රධාන සැකකරුවා වශයෙන් ගිරිගෝරිස් කොලුගැටයා සිරගත කළේය
වසර ගණනක් නොකළ වරදකට සිරගතව සිටි ඔහු නිවැරදිකරුවා වශයෙන් 1868 වසරේ ඔප්පුවීමෙන් අනතුරුව ඔහු නිදහස ලැබුවේය
යළිත් බෞද්ධ පුනර්ජීවන ව්‍යාපාරය සමඟ සම්බන්ද වූ ඔහු තම බිරිඳ වූ ධර්මසේන රාළලාගේ දෝන ගචෝ ඉසබෙලා පෙරේරා ළමාතැනියවද මෙම ව්‍යාපාරයා සම්බන්දකරවා ගත්තේය
ඇය විසින් තම හිතවතෙකු වූ වස්කඩුවේ ශ්‍රී සුභූති හිමියන් වෙතට ධර්ම පුස්ථක රචනා කරවීමට සහය ලබා දෙන ලදී
එසේම තම පුතුවූ 1894  වසරේ සිට 1934 වසර දක්වා පොතුපිටියේ විදානේ ආරච්චිකම දැරුවා වූ සුසෙව්හේවාගේ සීමන් ධර්මසේන වීරසිංහ විදානෙවද ධර්ම ව්‍යාපාර සමඟ සම්බන්ධ කලේය
පොතුපිටිය බොදුනෙත් මහා සමිතිය පිහිටුවාගන්නේ ඔහු විසිනි
සාර්ලිස් ශිල්පියාගෙන්වා පොතුපිටිය පූජාරාම විහාර මන්දිරය එකාලෝක කරවීය
අනෙක් පරිත්‍යාගදාරීන්ගේත් සහයෙන් පොතුපිටියේ වාලුකාරාම දාගැබ සැකසීමද සිදුකරවන ලද්දේය
දහනාවවන සියවස අග භාගයවන විටත් ඉහල කුල යනුවෙන් මුල් බැසගත්තා වූ පිරිස් විසින් කුලහීනයන් තෙරපීමට ලක් කලේය
කාන්තාවන්ට උඩුකය වැසෙන සේ ඇඳුම් ඇඳීම පුරුශයන්ට දණට පහළට සරම හැඳීම තහනම් විය
නිවාස වල උස්පුටු තබා ගැනීමට පවා අවසර නොදුන් අතරම කුලහීන පවුල්වල අලුත උපන්දරුවාගෙ සිට මියයනතුරුම සියල්ලෝ ඉහල කුලවලායගේ වහලුන් ලෙසින් ක්‍රියා කලේය
මෙවන් දුර්මිටු ක්‍රියා සඳහා එරෙහි වන ලද්දේ ගිරිගෝරිස් රාළහාමිය
ඔහු විසින් එවන් නොමනා ක්‍රියා යළි කිසියම්දිනයකදී හෝ කරවීමට නොහැකි අයුරෙන් අතුගා දැමීමට සමත් විය
පොතුපිටිය මහා විද්‍යාලයට ගුරුවරයෙකු වශයෙන් 1940 දශකයේ සම්බන්ද වූ රැපියෙල් තෙන්නකෝන් නම් කවියා වෙතට තම නිර්මාණ කටයුතු සඳහා උචිත පරිසරය සපයා දුන්නේ පොතුපිටිය භූමියයි
ඔහුගේ වවුලුව නම් කාව්‍ය හරහා විස්තර කරනුයේ පොතුපිටිය මහා විද්‍යාල භූමියේ එකල පැවති දේවස්ථානයේ සොහොන් භූමියේ පැවති සුවිශාල නුගරුකක් පිළිබඳවයි.
 
ගුවන වසා මොර දෙන වවුලන්‍ ය නි සා
ගිමන මුරා යති වල්ලිය නොසිතු ලෙ සා
ගමන විඩා හල මෙහි අතු පතර ව සා
දකින සැමා හට මෙය වෙයි නිවන තොසා 
ලෙසින් එම නුගරුක පිළිබඳවම 1820 වසරේ රචනා වූ නාරි සංඳේශයේ ද දැකගත හැක
බෞද්ධ විහාර
පොතුපිටියේ වර්ථමානය වන විට ප්‍රධාන බෞද්ධ විහාර හතරක් පමණ දැකගත හැකිය
ඒ අතරින් ඉපැරණිතම විහාරය වන්නේ පොතුපිටියේ රජමහා විහාරය හෙවත් පොතුපිටිය පූජාරාම විහාරයයි
පොතුපිටිය වාලුකාරාම විහාරය ඉදිවූවේ ක්‍රිස්තුවර්ශ 1700 ශත වර්ශයේ ලන්දේසි සමයේදීය
වාලුකාරාමයට පූජාවක් වශයෙන් 1798 වසරේ දී පූජාරාමය ගම් වාසීන් විසින් පූජාකරවා තිබේ
පූජාරාමයේ සිටි ධම්මසිරි සහ පිලානන්ද යන තෙරුණ්වහන්සේලා 1940 දශකයේදී පමණ ධම්මතිලකාරාමය යනුවෙන් හැඳින්වූ අභිනවවිහාරය අරඹන ලදී
පොතුපිටියේ පුශ්පාරාම විහාරය වාලුකාරාම විහාරයේම කොටසකි
අතීතයේ පොතුපිටියට අයත්ව පැවතියා වූ කවුඩුදූව,අරඹවත්ත ආදී විහාරස්ථාන වර්ථමානයේ වෙනත් ග්‍රාමයන් වෙත බෙදී ගොසින තිබේ
ඉතා නූතන කාලයේ ඉදිකලා වූ කුඩා විහාරස්ථාන ද්විත්වයක්ද පොතුපිටියේ දැකගත හැක
අල්ලිය දේවාලය 

පොතුපිටිය ප්‍රදේශයේ පැවති ඉපැරණි දේවාලයක් පිළිබඳ සඳහනක් වර්ශඛණ්ඩරාශ්ට්‍රයේ සඳහන් වේ
එහි සඳහන් වන්නේ අලගියවන්න කවීශ්වරයා සඳහන් කළා වූ පොතුපිටියේ විසුවා වූ ආදිවාසි ජනකණ්ඩායමකි
ඔවුන් ගස්ගල්සතුන් ඇදහූවන් විය
ඔවුන් වන්දනාමාන යාගහෝම හදිහූනියම් කල ස්ථාන හැඳින් වූවේ අල්ලිය නමින
පොතුපිටිය මූණමල්ගහවත්ත නොහොත් ගල්කැටියාගොඩ ඔවුන් විසූ බව වස්කඩුබද්ද විවරණය ග්‍රන්ථයේ සදහන් වේ
පොතුපිටිය රජමහා වෙහෙර ග්‍රන්ථයේ සඳාහන් වන්නේ මෙම දේවාලයේ 1700 ශතවර්ශයට සමකාලීනව ආඬිගුරු නොහොත් කපු පදවිය දරා ඇත්තේ බස්තියන් හින්නගේ සිංඥොහාමි නැමති අයෙකු බවය
නාරි සංදේශය රචනා කරවන සමයේ මෙම කපු තනතුරේ හිමිකරුවන් තුන් දෙනෙකු විය
ඒ ජසෙන්තුහින්නගේ බස්තියානා, ජසෙන්තුප්‍රනාන්දුගේ ජොවානා සහ දොමින්ගු යන අයයි
පසුව 1900 දශකය පමණ සමයේදී දේවවන්දනයට කැපවන භූමියක් වන්නට ඇත
මූලාශ්‍ර
නාරි සංඳේශය(1820)/නාරි සංඳේශයට අරුත් විවරණය 1913/1914/1925/ වර්ෂඛණ්ඩරාෂ්ඨ්‍රය නොහොත් වස්කඩුබද්ද විවරණය 1875(වස්කඩුවේ ශ්‍රී සුභූති හිමි) ජයවර්ධනපුර ඉතිහාසය(1925) ඩබ්ලිව්. ඒ. එෆ්
ධර්මවර්ධන/ පොතුපිටිය රජමහ වෙහෙර 1998(බද්දේගම සුමන හිමි)
මහත්මා ගාන්ධි
UTC+09
00 යනු UTC වලට වඩා පැය නවයක් (9) ඉදිරියෙන් සිටින වේලා කලාපය හැඳින්වීම සඳහා භාවිතාවන හැඳින්වීමේ පදය වේ

නැගෙනහිර ඉන්දුනීසියානු වේලාව (Eastern Indonesian Time) ලෙස ද හැඳින්වේ
ආශ්‍රිත
Time in Russia
Time in North Korea
Time in South Korea
Japan Standard Time
Time in Indonesia
Time in East Timor

මූලාශ්‍ර

භාහිර සබැඳි

UTC offsets
Time in Japan
Time in South Korea
Time in Indonesia
Time in Southeast Asia
2 අග්බෝ රජතුමා
මොල්ලිගොඩ නැමති ග්‍රාමය පිහිටා තිබෙන්නේ පානදුර ප්‍රාදේශීය සබා භූමියට අයත් වූ කළුතර දිස්ත්‍රික්කයේ වාද්දුව ප්‍රදේශයේය
කොළඹ සිට කිලෝමීටර් තිස් හතරක් පමණ ගාලුපාරේ පැමිණි කළ මෙම ප්‍රදේශයවෙත ලඟා විය හැකිය
බෞද්ධ සහ කතෝලික ප්‍රජාව ඉතා සාමකාමී ලෙසින් වෙසෙන ග්‍රාමයකි
ග්‍රාමයේ එක් සීමාවක් සයුර දෙසටය
වාද්දුව, හබරලගහලන්ද,මාවල, මැස්ටිය, කොරොස්දූව , දෙල්දූව පොතුපිටිය සහ පොහද්දරමුල්ල යන ග්‍රාමයන් මොල්ලිගොඩට මායිම් වේ
හැදින්වීම

මොල්ලිගොඩ ග්‍රාමයේ අතීතය ගම්පල සහ කෝට්ටේ රජ සමය දක්වාම ඈතට දිවේ
ප්‍රවචනෝදය පිරිවෙන, දෙගම්මද මහා විහාරය ආදී සුවිශේශී බෞද්ධ මධ්‍යස්ථාන රැසකට සෙවණ සපයන්නා වූ භූමියකි
දුම්‍ රිය මාර්ගයට මායිම්ව අහස පරයා ඉහලට එසවුනු ප්‍රාකාරයෙන් යුතු රමණීය කතෝලික දේවස්ථානයක් ද ග්‍රාමයේ පිහිටා තිබේ
මොල්ලිගොඩ මංසන්දිය යනූ අතීතයේ සිට ගාළු පාරේ ප්‍රකට නවාතැනකි
විසිවන සියවසේ ඇරඹි මොල්ලිගොඩ ආයුරුවේද රෝහල ප්‍රදේශයේ විශාල පිරිසකට සේවය සපයන මධ්‍යස්ථානයක් බවට පත්ව තිබේ
ඉතිහාසය

මොල්ලිගොඩේ යන ග්‍රාමය අතීතයේ ප්‍රදේශ පහකින් සෑදී තිබූ බව සඳහන් වේ
එනම් මොල්ලිගොඩේ, සුසෙව්ගොඩේ, කෝණ්ගහපතිරගොඩේ, එගොඩගොඩේ සහ හින්නගොඩේ වශයෙනි
මොල්ලිගොඩ යන ග්‍රාමයේ නාමය නිර්මාණය වීම සම්බන්ධයෙන් ජනප්‍රවාද ද්විත්වයක් පවතී
ඉන් එකක් නම් මහනුවර සිට පැමිණියා වූ මොල්ලිගොඩ නිලමෙතුමාගේ ඥාතීන් පදිංචි වූ බැවින් මොල්ලිගොඩ නම් වූ බවය
එනමුදු එම ප්‍රවාදයේ පැහැදිලි පරස්පරතා පවතින බැවිනුත් කිසිඳු ප්‍රාථමික හෝ ද්විතීය මූලාශ්‍රයක එම මතය පැහැදිලි කරවීමක් නොවන බැවින් පිළිගත හැකි පුවතක් නොවේ
දෙවන ජනප්‍රවාදය මෙම භූමියේ අතීතයේ පැවති බව කියන සුදර්ශන නැමති දෙම් මැදුර සම්බන්දයෙනි
සුදර්ශන යනුවෙන් හඳුන්වා තිබෙන්නේ විශ්ණු දෙවියන් බව වර්ෂඛණ්ඩරාෂ්ඨ්‍රයේ සඳහන් වේ
පානදුර සහ පොතුපිටිය ග්‍රාම ද්විත්වය මධ්‍යයේ පැවතියා වූ සුදර්ශන නැමති දෙව් මැඳුර කෝට්ටේ ගම්පල ආදී යුගවල රචිත බොහෝ සංදේශ කාව්‍ය වල සඳහන් වේ
තිසරයේ දැක්වෙන්නේ,නොකාලයේ ඇසිරූ කළ ලොවැස්සන  උ දා ල යේ කුළු දී තොස සලස්සන ලොපාල යේ බැඳ සිතු නොපසු බස්සන දෙ වා ල යේ ඉඳ යා ගන් සුදස්සන යනුවෙනි
එසේම පරවි සංදේශ කාව්‍යයේ දැක්වෙන්නේ ත ද තෙ ද පැවති යුගතග විලසින් නිබ ඳස ඳ න ඳ කරන විලසින් මද රද පබ ඳබ ඳ අ ද රින් වැඩ සිදුවන ලෙස ලොබ ඳයැ ද සු ද සුන් දෙවිඳුට යාගන් සබ ද යනුවෙනි
සුදස්සන වන්දනාව ඉපැරණි වන්දනාවක් වූ බව වස්කඩුබද්ද විවරණය ග්‍රන්ථයේ සඳහන් වේ
එම කෲතියට අනුව කතෝලික දහම වැලඳගැනීමට පෙර බොහෝ සලගම කුලයේ පිරිස් වැඳපුදා තිබෙන්නේ සුදස්සන දෙවිඳුටය
මෙම සුදස්සන දෙව් මැදුර පිහිටි භූමිය රයිගම් රාජ සමය වන විට පාලනය කළේ මාලවතී මහදේවිය නැමති ප්‍රාදේශීය නායිකාව විසින
ජනප්‍රවාදයට අනුව නම් ඇය රයිගම යකුන්දූවේ විසූ තෙන්නකෝන් මුඩිත්ත බණ්ඩාර රාළහාමිගේ දියණීයකි
ඇගේ අනෙක් සොයුරිය රයිගම බණ්ඩාර රජුගේ අගබිසෝ තනතුර හෙබවීය
ඇය ආලවතී බිසෝ බණ්ඩාර නම් විය
ඇයට බොහෝ කාලයක් යනතුරු කිසිඳු දරුගැබක් නොපිහිටිය
ඇය ගැබිණියක් වූවේ විවාහා වී දස වසරකට පසුවයි.  ආඬිගුරුන් පැවසූවේ කුමාරයෙකු ගැබ්ගෙන ඇති බවය
රජතුමා ඉන් බොහෝ සන්තෝශයට පත් විය
මෙසේ දස මසක් ගෙවීගියේය
ආලවතී කුමරිය දරුවා ප්‍රසූත කළේය
ලැබී තිබුණේ ගැහැණු දරුවෙකි
මෙම ශෝකය සහ බලාපොරොත්තු කඩවීම විඳදරාගත නොහැකි වූ ආලවතී දේවිය ඉක්මනින්ම කළුරිය කළේය
කුඩා දියණියගේ වගකීම ලැබුණේ සුළු මව වූ මාලවතී බිසෝ බණ්ඩාර වෙතටයි
නමුදු ඇයට රජමාළිගය තහනම් කලාපයක් විය
එයට හේතුව ඇය වඳ ස්ත්‍රියක් වීමය
එවක වඳ ස්ත්‍රියක් දර්ශනය වීම දුර්භාග්‍යක් ලෙසින් සැලකූ නමුදු රාජකුලේ උපන් බැවින් මාලවතිය එසේ කෙලෙසා හැර නොහැකි වීලු
එබැවින් රයිගම රට කෙරවලක ඇයට නින්දගම් ලබාදුන්නේලූ
මාලවතී දේවිය විසින් ආලවතී අක්කණ්ඩියගේ දියණිය තම ග්‍රාමයට රැගෙන ගොස් ඇති දැඩි කරන ලදී
කුඩ වයසේදීම ඇගේ පිටේ මොල්ලියක් නැමති ගෙඩියක් ආවේලු
එබැවින් ඇය ප්‍රකට වූවේ මොල්ලිනා බිසෝ බණ්ඩාර ලෙසිනි
යෞවන අවධියේදීම මොල්ලිනා සිල්වත් දිවියක් ගත කිරීම අරඹා තිබේ
ඒ සඳහා ඇය තෝරා ගත්තේ සුදර්ශන දෙව් මැදුරයි
මෙම සමය වන විට ප්‍රතිගාලුන් විසින් රයිගමට අයත්ව පැවති මූදුබඩ භූමි සූක්ශමව අත්පත් කරගත් අතර සුදස්සන භූමිය පවා ඈඳාගන්නා ලදී
රජ පරපුරට අයත් වූවෙකු බැවින් මොල්ලිනා කුමරියට ප්‍රතිගාලුන් අඩම්තේට්ටම් කළේ නැතිලු
නමුත් සුදර්ශන දෙව්මැදුරේ කතෝලික භූමියක් සැකසීම අරඹා තිබේ
කුමරියව ප්‍රතිගාලුන් විසින් බෞතීස්ම කළේය
පසුව ඈ හඳුන්වන ලද්දේ දෝන මොල්ලීන පෙරේරා ලෙසින
වස්කඩුබද්ද විවරණය කෲතියේ සඳහන් වන්නේ මෙදවස වළිමුණි නම් අයෙකු වෙතට කතෝලික දේවස්ථානය සැකසීමේ වගකීම ප්‍රතිගාලුන් විසින් පවරා දුන් බවය
ඔහු වළිමුණි පරපුරෙන් පැවතෙන සලාගම වංශිකයෙකි
වලිමුණි විසින් කතෝලික දේවස්ථානයේ අල්තාරය සහිත වේදිකාව තැනුවේ සුදර්ශන දෙවියන්ගේ මූර්ථිය මධ්‍යයට කරවමිනි,බැලූ බැල්මට කතෝලික වුවත් අභ්‍යන්තරය ස්වදේශීය දහමම විය
ඒ අනුව හොර රහසේ සුදස්සන දෙවියන් පිදීමට අවශ්‍ය නොවීය
එය සුදස්සන බැතිමතුන් අතර ප්‍රකට වූත් කතෝලිකයන්ට තහනම් වූත් රහසක් විය
දේවස්ථානය සාදා කාලයක් ගතවන තුරුම මෙය ප්‍රතිගාලුන් නොදන්නා ප්‍රකට රහසක් විය
නමුදු එම රහස එසේම බොහෝකාලයක් පවත්වා ගැනීම දුශ්කර විය
වර්ෂඛණ්ඩරාෂ්ඨ්‍රයේ සඳහන් වන්නේ මෙම රහස ප්‍රතිගාලුන්ට පැවසූ අය දේශපාලුවන් වශයෙනි
එහිම එම පාවාදීම සිදුකළ පුද්ගලයාගේ නාමයද සඳහන් වේ, ඒ තල්පිටිබද්දපත්තුවේ ලියනරාළලාගේ අද්‍රියන් නම් අයෙකු බවය
එහි තවදුරටත් සඳහන් වන්නේ මෙම පාවාදීමෙන් පසුව මෙම පුද්ගලයා මොල්ලිගොඩ ප්‍රදේශයට මුහන්දිරම් වරයෙකු ලෙසින් පත්කරවා ඔහුට පෙරේරා ජයසේකර සෙනවිරත්න නමින් ගරු නම්බුනාම ලබාදුන් බවය
වලිමුණි නැමැත්තාව සොහොනේ තබා මැටිගැසූ බව ජනප්‍රවාදයේ සඳහන් වේ
මෙසමයේම පොතුපිටිය ප්‍රදේශයට කොළබ කොටුවේ වුල්ෆන්ඩාල් නම් පෙදෙසේ සිට පැමිණි ප්‍රතිගාල් විරෝදියෙකු මොල්ලිනා කුමරියගෙන් උදව් පැතීය
ඔහු දොන් සුසෙව් නම් විය
කතෝලික දහම වැලඳගෙන සිටියා වූ ඔහු රහසේ ප්‍රතිගාලුන්ට විරුද්ද පිරිස් වෙතට ආධාර සැපයුවේය
ඔහුගේ පියා සමඟ ඔහු කුඩාකාලයේ පොතුපිටියට පැමිණ් සිටියේ වීදියේ බණ්ඩාරට උපකාට කිරීමටලු
වරෙක ඔහු නිකපිටියේ බැණ්ඩාර නම් මිනිසුන් මුලාකළ රැවටිලිකාරයෙකුට පවා මුලාවිය
මොල්ලිනා කුමරිය සුසෙව් නැමැත්තා දෙව්මැඳුරට ගෙන්වා ගත්තේය
වස්කබඩු බද්ද විවරණ ග්‍රන්ථයේ සඳහන් වන්නේ මොල්ලිනා කුමරිය සුසෙව්ගේ දරුවන් තම දරුතනතුරේ තබා රැකි බවය
කරාව කුලයේ ප්‍රකට මූලාශ්‍ර වල සහ වර්ෂඛණ්ඩරාෂ්ඨ්‍රයේත්, නාරි සංදේශයට අරුත් ග්‍රන්ථයේත් සඳහන් වන්නේ මෙම පිරිස් නිසාවෙන් මෙම පළාතේ බොහෝ ප්‍රකට “සුසෙව්හේවාගේ” වාසගම සහිත පෙළපත ඇරඹුණූ බවය
ධර්මසේන පුවත කෲතියේ සඳහන් වන්නේ කරාව කුලයට අමතරව මොල්ලිගොඩ ප්‍රදේශයේ සුසෙව්හේවගේ යනුවෙන් පෙළපත් නාම සහිත වෙනත් කුලවල පිරිස් ද වෙසෙන බවය
ඔවුන් අතීතයේ සුසෙව් හින්නගේ වාසගම් දැරූවන් වූ බව එහි තව දුරටත් විවරණය වේ
මොල්ලිනා කුමරියගේ නින්දගම යන අරුතින් මොල්ලිගොඩ නම් වූ බව ජනප්‍රවාදයේ සඳහන් වේ
මොල්ලිගොඩ ග්‍රාමයේ නාමය නිර්මාණය වූ සමය සමග මෙම පුවතේ කාලවකවානු සමානවේ
එනම් ගම්පල සහ කෝට්ටේ යුගවල මුල්සමයේදී එතරම් ප්‍රකට ලෙසින් සුදස්සන මැඳුර විවරණය කලත් මොල්ලි නාමය භාවිතා වී නැත්තේ එවන්නාමයක් නොමැති නිසාවෙනි
නමුදු ඉන් වසර එකසිය පණහකට පමණ පසු කෝට්ටේ තෝම්බු යුගයේදී මොල්ලිගොඩ නාමය භාවිතාකර තිබේ
වස්කඩුවේ ශ්‍රී සුභූති හිමියන් සඳහන් කරන පරිදි ඒ අනුව මොල්ලිගොඩ යන නාමය ඇරඹෙන්නට සැකසී ඇත්තේ ප්‍රතිගාල් යුගයේබව සත්‍යයකි
,

තවත් මෙම පලාතේ ප්‍රකට වාසගම් ඇති වීමට මෙම පුවත බලපෑවේලු
එනම් දොන් සුසෙව්හේවායාගේ දියණියන් තිදෙනා ගේ විවාහා නිසාවෙනි
ඉන් පළමු වැන්නා විවාහා වූවේ නිකපිටියේ බණ්ඩාර නමින් පෙනී සිටියා වු රැවටිලි කාරයාවයි. දෙවැන්නා වුල්ෆන්ඩාල් වීදිය නම් ග්‍රාමයේ සිට පැමිණියා වූ දොන් ඇලෙක්සැන්ඩර් නම් දේවපල්ලා සමඟ විවාහ විය
ඔහු කෝණ්ගහපතිරගම නම් ස්ථානයේ පැළපදියම් වූ අතර ඔහුගේ පරිවාරයේ පෙලපත් නාමය කෝණ්ගහපතිරගේ උනේලු
තුන් වැන්න විවාහා වී ඇත්තේ වස්කඩුවේ කොබෝදූවවත්තේ විසූ වළිමුණිගේ දානියල් ප්‍රණාන්දු සමගය
එනිසාවෙන් වලිමුණි පරිවාරයන් මොල්ලිගොඩට පැමිණියේලු
ලන්දේසි සමයේ පොතුපිටියේ වාලුකාරාම විහාරය ඉදිකළ භික්ෂුව මොල්ලිගොඩ ගම්වාසියෙකු විය
ඔහු දොන් සුසෙව් හේවායාගේ පරපුරේ අයෙකු විය
ඔහුගේ ගිහි නාමය වූවේ සුසෙව්හේවාගේ දොන් පිලිප් කොරනේලිස් පෙරේරා අප්පුහාමි නම් විය
පැවිදි වූ පසු ඔහු නන්දසිරි ගණින්නාන්සේ යනුවෙන් ප්‍රකට විය
ඔහු පෙරාතුව ලන්දේසි හමුදාවට වෙඩික්කාරයෙකු ලෙසින් බැඳී උඩරට යුද්ධයක් වෙනුවෙන් පිටත් වී තිබේ
සටණෙන් පැරදී ඔහු උඩරට මල්වතුපාර්ශවයේ භික්ෂුවක් සමීපයේ පැවිදි වුවද වසර ගනනාවක් සිල්වත් තැනක් ලෙසින්ම දිවිගෙවා උපසම්පදා නොවී තම ගමට ආවේලු
නමුත් ගමේ ආරච්චි විසින් තෙරණමකට සෙවන සැලසීම ලන්දේසි ආණ්ඩුවට කරනා අකටයුතුකමක් බව පවසා සිල්වත් තැන පලවාහරින ලදී
ඔහු පොතුපිටියට පැමිණ එවක පොතුපිටියේ විසුවා වූ ධර්මසේන නැමති මුදියන්සේගෙන් අවසර ලබා පොතුපිටියේ පදිංචි වී තිබේ
ක්‍රිස්තුවර්ශ 1770 පමණ වන විට ප්‍රකට සිල්වත් තෙරණමක් වූ නන්දසිරිගනින්නාන්සේ මොල්ලිගොඩ වලව්වක සිට පොතුපිටියේ ධර්මසේන මුදියන්සේට විවාහපත් කරවාදී සිටියා වූ  දෝන ඉල්ලේනා(රංපන්හිඳ වලිමුණිගේ දෝන ඉල්ලේනා රශෙල් ද සිල්වා ජයසිංහ) ළමාතැනී සමඝ එක්වී බොදු විහාර තැනවීමේ ව්‍යාපාරයක් අරඹාතිබේ
ඉන් එක් විහාරයක් වූවේ මොල්ලිගොඩ ප්‍රවචනෝදය පිරිවෙන යනුවෙන් වර්ථමානයේ ප්‍රකට මොල්ලිගොඩ විහාරයයි
වස්කඩුබද්ද විවරණ ග්‍රන්ථයේ සඳහන් වන්නේ මෙම විහාරය පළමුව සලාගම වංශය විසින් අත්පත් කරගත්තා වුවත් කාලයෙන් කාලය බලවත් වන වංශ විසින් එකී එකී කාලයට බලය ගොඩනගා ගත් බවය
වස්කඩුවේ ශ්‍රී සුභූති හිමියන් සඳහන් කරන පරිදි මෙම විහාරයට ගම්වාසීන් ඉඩ සලසා දෙන ලද්දේ ඉපැරණි සුදර්ශන දේවාල භූමියේය
කතෝලික දේවස්ථානයක් වූ පසුව සියවසක් පමණ ඇවෑමෙන් දේවස්ථානය අතැහැර දමා තිබේ
එයට බලවත් හේතුවක් වූවේ ලන්දේසීන් විසින් සිදු කල දරුනු කතෝලික මැඩීම් ය
අතහැරදමා පැවති පල්ලියේ 1775 වසරේ දී පමණ විහාරය ඉදිකරන සමයේ පැවත ඇත්තේ නටබුන් පමණකි, එසේම මෙසමය වන විට බෞද්ධයෙකු මෙම පළාතේ නොවූ තරම් ය
සියල්ලෝම කතෝලික නැතහොත් රෙපරමාදු විය
පසු කාලයේ ඇතිවූ බොදු පුනර්ජීවන ව්‍යාපාර විසින් වර්ථමානයේ කුඩා කිතුණුවන් පිරිසකට සීමා කරවා තිබේ
එසේ වුවද වර්ථමානයේදී පවා සැලකිය යුත්තා වූ කිතුණුවන් පිරිසක් මෙම ග්‍රමයේ වාසය කරයි
මොල්ලිගොඩ විහාරය නොහොත් වත්මන් පිරිවෙන් විහාරය ඒකාලෝක කළ යතිවරයෙකු වූවේ මහදම්පේ මාහිමියෝය
එනම් මාදම්පේ ධම්ම රක්ඛිත හිමියෝය
වස්කඩුවේ ශ්‍රී සුභූති හිමියන් සමඟ එකට පොතුපිටියේ ධම්මසේන හිමි සමීපයේ පාලි භාශාව හැදෑරූවෙකු විය
සුභූති හිමියන් සමඟ එක්වී පානදුරාවාදයට පවා අනුශාසනා සිදුකළ අයෙකු විය
පිරිවෙන් මහා විහාරය වශයෙන් ආරම්භ කළ යතිවරයාණන් වූවේ ධම්මරක්ඛිත හිමියන්ගේ ශිෂ්‍ය භික්ෂුව වූ රයිගම ඉන්ද්‍රජෝති හිමියෝය
එතුමානෝ 1896 වසරේ දී පලාතේ සිටි සුවිශාල ධානපතියන් වූ දොන් චාලිස් පෙරේරා සමරසේකර මහතා, ඇම්
පිනෙස් ප්‍රණාන්දු මහතා සහ එස්. සීමන් ධර්මසේන වීරසිංහ පොතුපිටිය විදානේ මහතා සමග එක්ව පානදුර බොදු සමිතිය පිහිටවා ගත් අතර පානදුර ප්‍රදේශයේ බොහෝ බොදු විහාර සංවර්ධනය සඳහා එමගින් අත හිත ලබා දුන්නේය,

මොල්ලිගොඩ පිරිවෙන් විහාරය නැතහොත් මොල්ලිගොඩ විහාරය තනවා වසර පණහක් යාමටත් මත්තෙන් තවත් විහාරයක් මොල්ලිගොඩ ග්‍රාමයේ අරඹන ලදී
එය හැඳින්වූවේ මොල්ලිගොඩ දෙගම්මැද විහාරය යනුවෙනි
මොල්ලිගොඩ සහ වද්දුව ග්‍රාමයන් ගේ සීමාවේ පිහිටි බැවින් එම විහාරය දෙගම්මැද විහාරය නම් වූවේලු
වාද්දුවේ දම්මානන්ද හිමියන් විසින් මල්වතු විහාර පාර්ශවයේ පැවිද්ද ලබා පැමිණ තම මුල් ගම වූ මොල්ලිගොඩේ මෙම විහාරය තැනුවේලු
ඒ දහනවවන සියවසේ මුල් සමයේය
ඉතා අල්පේච්ඡ දිවියක් ගතකළ උන් වහන්සේ විහාර මන්දිර තැනවීමට වඩා උත්සුක වූවේ උගත් සංඝ පරපුරක් බිහි කරවීමටලු
එනිසාම වර්ෂ 1850 පමණ වන තුරුම විහාරයේ පැවතියේ මැටි ගැසූ ගොඩනැගිලි පමණකි
විහාර මන්දිර, ධර්මශාලා, ඝණ්ඨාර කුළුණු සහ ආවාස මන්දිර පවා පසු කාලයට අයත් වන්නේ එබැවිනි
වසන්තාරාමය යනුවෙන් ප්‍රකට විහාරය මොල්ලිගොඩ පිරිවෙන් විහාරයට අයත් වන කුඩා විහාරයකි
විසිවන සියවසේ මධ්‍ය දශකයකදී පමණ ප්‍රවචනෝදය පිරිවෙනෙහි විසූ දායක දායිකාවන් විසින් කරවා ශාසනයට පූජා කළා වූ විහාර මන්දිරයක් වේ
එසේම ප්‍රවචනෝදය පිරිවෙනට අයත්ව ලංකාව පුරා ශාසනයට පූජා කළා වූ විහාර රැසක් වේ
ඒ අතරින් අනුරාධ පුර පූජානගරයේ පවා මොල්ලිගොඩ ආරාමයක් පවතී
මූලාශ්‍ර
වර්ෂඛණ්ඩරාෂ්ඨ්‍රය-1875වස්කඩුවේ ශ්‍රී සුභූති හිමි/ජයවර්ධනපුර ඉතිහාසය-1925ඩබ්ලිව්.ඒ.එෆ්.ධර්මවර්ධන/ධර්මසේන පුවත-1917
ලින්ටන් සේමගේ යනු ශ්‍රී ලංකාවේ නළුවෙකු, වේදිකා නාට්‍ය නළුවෙකු සහ අධ්‍යක්ෂවරයෙකුද වෙයි
ඔහු වඩාත් ප්‍රසිද්ධ වන්නේ පාදඩයා (1998), සුළං කිරිල්ලී (2002) සහ මෑඩ් කව්ගර්ල් (2006) වැනි චිත්‍රපටවල ඔහුගේ චරිත සඳහා ය
ඔහු සිය රංගන දිවිය ආරම්භ කළේ 1978 දී ටී. අර්ජුන විසින් අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද සරා චිත්‍රපටියෙනි
1995 දී ඔහු "මී හරකා" චිත්‍රපටයේ ඔහුගේ චරිතය වෙනුවෙන් සරසවිය හොඳම නළුවා සම්මානය සහ 1999 දී හොඳම නළුවාට හිමි ජනාධිපති චිත්‍රපට සම්මානය දිනා ගත්තේය
පෞද්ගලික ජීවිතය
ඔහු උපන්නේ 1957 ගාල්ලේ බූස්සේදීය
ඔහු දේව පතිරාජ විද්‍යාලයෙන් සහ ගාල්ල මධ්‍ය විද්‍යාලයෙන් අධ්‍යාපනය සම්පූර්ණ කළේය
වෘත්තීය ජීවිතය
1975 දී ඔහු නර්තන ශිල්පියෙකු වීමේ අභිලාෂය ඇතිව කොළඹ පදිංචියට ගියේය
අනතුරුව ලයනල් වෙන්ඩ්ට් හි "රංග ශිල්ප ශාලිකා" සමඟින් එක්වී බැසිල් මිහිරිපැන්න මහතාගේ මගපෙන්වීම යටතේ නර්තනය ආරම්භ කළේය
ඉන්පසු චිත්‍රසේනගේ ‘‘කරදිය’’, ධම්ම ජාගොඩගේ ‘‘කොර සහ අන්ධයා’’, ‘‘වෙස් මුහුද’’ වැනි නාට්‍යවල රඟපෑවේය
ඔහු ගාමිණී හත්තොටුවේගම විසින් පිහිටුවන ලද වීදි නාට්‍ය කණ්ඩායමේ පැරණිතම සාමාජිකයෙකි
ඔහුගේ මංගල රූපවාහිනී රංගනය පැමිණියේ පරාක්‍රම නිරිඇල්ල විසින් අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද සෙක්කුව ටෙලිනාට්‍යයේ "කිරිපුස්සා" චරිතයෙනි
ඒ චරිතය වෙනුවෙන් ඔහු රාජ්‍ය නාට්‍ය උළෙලේ විශිෂ්ටතා සම්මානය දිනාගත්තේය
‘‘මනමේ’’, ‘‘සිංහබාහු’’, ‘‘වෙඩික්කාරයෝ’’, ‘‘රන් සලකුණ’’, ‘‘පුන්තිලා’’, ‘‘පැන්ස දෙක හංසයා’’, අත් සහ මෝරා වැනි ජනප්‍රිය විචාරක පැසසුම් ලත් වේදිකා නාට්‍ය රැසක ඔහු දිගටම රඟපෑවේය
ඔහුගේ එකම වේදිකා නිෂ්පාදනය වන ‘‘පංචායුධ’’ නාට්‍යය නිෂ්පාදනය කළේය
ඔහු ඉන්දීය ජාතික නාට්‍ය රඟහලේ නාට්‍ය පාඨමාලාවක් සඳහා ඉන්දියාවට ගියේය
1978 දී ඔහු ටී. අර්ජුන විසින් අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද සාර හරහා වේටර්වරයෙකුගේ චරිතය සමඟින් සිය මංගල සිනමා රංගනය ඉටු කළේය
නිරිඇල්ලගේ ‘‘පලමුවෙනියා සහ අවසානය’’, පී.යූ.ඞී
පෙරේරාගේ ‘‘සින්ඩ්‍රැල්ලගේ සෙරෙප්පුව’’ වැනි කෙටි චිත්‍රපටවල ඔහු රඟපෑවා
ඔහුගේ වඩාත්ම කැපී පෙනෙන සිනමා රංගනය 1994 දී අයි. එන්. හේවාවසම් විසින් අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද "මී හරකා" චිත්‍රපටය හරහා පැමිණියේය
එම වසරේ ඔහු එම චිත්‍රපටයේ "ගුණපාල" චරිතය වෙනුවෙන් හොඳම නළුවාට හිමි සරසවිය සම්මානය දිනා ගත්තේය
ඔහු "නදී ගීතය", "ඉරට හඬන මල්", "ඉන්ද්‍රකීලය", "කෝකිල ගින්න", "මඟුල් සක්වල", සහ "ඉති පහන්" ඇතුළු රූපවාහිනී කතාමාලා කිහිපයක රඟපෑවේය
ඔහු "අකරදරුව" සහ "දෙවෙනි කැමැත්ත" මාලා දෙකක්ද නිෂ්පාදනය කළේය
චිත්‍රපටකරණය

ප්‍රධාන නළුවා / නළුවා

 අංක ශ්‍රී ලාංකේය සිනමාවේ ඇති ශ්‍රී ලාංකේය චිත්‍රපට සංඛ්‍යාව දක්වයි.

අධ්‍යක්ෂවරයෙකු
 1999
පාදඩයා
 2002
මගේ වම් අත

නිෂ්පාදකයා
 1999
පාදඩයා

සම්මාන
 ජනාධිපති සිනමා සම්මාන
1999 - හොඳම නළුවා ('මී හරකා)

2002 - හොඳම සහය නළුවා (සුදු සෙවනැලි)

 සරසවිය සම්මාන
1995 - හොඳම නළුවා (මී හරකා)

ඩකා ජාත්‍යන්තර සිනමා උළෙල

2000 හොඳම චිත්‍රපටය - පාදඩයා 

2000 හොඳම අධ්‍යක්ෂණය - පාදඩයා''

යොමු කිරීම්

බාහිර සබැඳි
බිංදුවෙන් පටන්ගෙන ඉහළටම නැගි ලින්ටන් සේමගේ 

ශ්‍රී ලාංකික නළුවෝ
සිනමාවේ නළුවෝ
ශ්‍රී ලාංකික අධ්‍යක්ෂවරු
සිංහල ජනයා
ටැමිල් යූනියන් ක්‍රිකට් සහ මලල ක්‍රීඩා සමාජය යනු ශ්‍රී ලංකාවේ කොළඹ පිහිටි පළමු පෙළ ක්‍රිකට් කණ්ඩායමකි
ඔවුන් පී. සරවනමුත්තු ක්‍රීඩාංගණය මව් ක්‍රිඩාංගනය ලෙස භාවිතා කරයි
ඉතිහාසය 
සමාජයට එහි මූලයන් 19 වැනි සියවසේ අවසන් වසර දක්වා ආපසු සොයා ගත හැකි අතර එහිදී පෙර පැවති ප්‍රතිවාදී සමාජ දෙකක් දෙමළ සංගම් ක්‍රිකට් සහ මලල ක්‍රීඩා සමාජය පිහිටුවීමට ඒකාබද්ධ විය
සමාජයේ කීර්තිමත් දෙමළ නීතිඥයින්, දේශපාලනඥයන් සහ සිවිල් සේවකයින් (පහත බලන්න) විසින් එහි භාරකාරත්වයෙන් සමාජයේ කළල වසර ප්‍රතිලාභ ලැබීය
ඉන් පළමු සමාජ ශාලාව ලංකා ක්‍රීඩා සමාජය ලෙස හඳුන්වනු ලැබූ අතර එය 1895 දී ආරම්භ කරන ලද ප්‍රයිස් පාර්ක් හි පදනම විය
1898 දී, නිලතල දරන්නන් පිළිබඳ ප්‍රථම සඳහනෙහි ඩී. මුත්තුස්වාමි (සභාපති), ජීඑන්සී පොන්නම්බලම් (ලේකම්), ශ්‍රී ලංකා පාර්ලිමේන්තුවේ අනාගත කථානායක ශ්‍රීමත් වෛතිලිංගම් දුරෙයිස්වාමි (සමාජ කපිතාන්) ක්ලබ් කමිටුව ලෙස ලැයිස්තුගත කර ඇත
ද්‍රවිඩ සංගමයේ සහ මලල ක්‍රීඩා සමාජයේ නායකයා ලෙස GNC පොන්නම්බලම් (1905) පසුව දුරෙයිස්වාමි (1937-48) ධූරය දරනු ඇත
දෙවන දෙමළ ක්‍රීඩා සමාජයක් 1899 මාර්තු මාසයේදී කොළඹදී දෙවන දෙමළ ක්‍රීඩා සමාජයක් සංවිධානය කිරීමේ අරමුණින් කැඳවන ලද රැස්වීමකදී පිහිටුවන ලදී
මෙම රැස්වීම නිසි පරිදි නගර විද්‍යාල ශාලාවේ දී පැවැත්වුණු අතර එහි ප්‍රධානත්වයෙන් ගරු. P
කුමාරස්වාමි, ලංකා ව්‍යවස්ථාදායක සභාවේ හිටපු මන්ත්‍රී ( ශ්‍රී ලංකා පාර්ලිමේන්තුවේ පූර්වගාමියා)
රැස්වීමේදී සමාජය එහි පාලන කමිටුව තෝරා පත් කර ගත් අතර, එයට ලංකා ව්‍යවස්ථාදායක සභාවේ මන්ත්‍රී ශ්‍රීමත් පොන්නම්බලම් අරුණාචලම්, ටී මුත්තු කුමාරස්වාමි, ඒඊ ස්ට්‍රෝං සහ ඊ.සෙල්ලායා යන මහත්වරු ඇතුළත් වූහ
ශ්‍රීමත් පොන්නම්බලම්ගේ වැඩිමහල් සොහොයුරා වන ශ්‍රීමත් පොන්නම්බලම් රාමනාදන්, ශ්‍රී ලංකාවේ හිටපු සොලිසිටර් ජනරාල්, පසුව ඒකාබද්ධ දෙමළ සංගම් ක්‍රිකට් සහ මලල ක්‍රීඩා සමාජයේ සභාපති බවට පත් වූ අතර, ඊ. පූර්ණ කාලීන සමාගම් රෙජිස්ට්‍රාර්වරයා, පසුව ගරු ප්‍රධාන ලේකම් බවට පත් වූ අතර, තවත් පුත්‍රයෙක් (LW) ද්‍රවිඩ සංගම් ක්‍රිකට් සහ මලල ක්‍රීඩා සමාජයේ සහ හොකී ක්‍රීඩාවේ සමස්ත ලංකා කණ්ඩායම්වල නායකත්වයට පත් වූ අතර පසුව ජාතික පරිපාලකයෙකු ලෙසද කටයුතු කළේය
ශ්‍රී ලංකාවේ පලමු පෙල ක්‍රිකට් තරගාවලි
ශ්‍රී ලංකාවේ පලමු පෙල ක්‍රිකට් කණ්
kal keo riemi keo uno pokonth ruke eo
ke lo ku rwo la eh nhe peo reko ruo co mo pon ro meo ru mok
මහනුවර වැලිවිට අසරණ සරණ සරණංකර සංඝරාජයන් වහන්සේ සමයේ පටන්ම ස්‍යාමවංශික නිකායේ මූලස්ථානය පැවතියේ මහනුවර ය
උපසම්පදාව ලැබීම සඳහා එම මූලස්ථානය වෙත යාම උපසම්පදා අපේක්ෂිත සියම් නිකායික සාමණේරයන් වහන්සේගේ
සිරිතව පැවතිනි
උපසම්පදා විනය කර්මය ශාසනයේ ඉතා වැදගත් කටයුත්තක් වීම නිසා එහි ලා තමන්ගේ ශක්ති ප්‍රමාණයෙන් සහයෝගය දීමට බෞද්ධයෝ පුරුදුව සිටියහ
එහෙත් එම උසස් කටයුතු සිදු වන අයුරු සියැසින් දැක බලා සතුටු වීමට මහනුවරට යන්නට සිදුවීම බොහෝ දෙනකුට දුෂ්කර කටයුත්තක් විය
ඌව පළාත අති දුෂ්කර ප්‍රදේශයක් වීමත් බෙහෙවින් දුප්පත් ජනතාව වීමත් මීට හේතුවිය
මේ නිසා ප්‍රදේශයේ කිසියම් විහාරස්ථානය උපසම්පදා විනය කර්මයක් සිදු වන්නේ නම් එය විශාල ප්‍රයෝජනයක් වන්නේ යැයි ඌව පළාත් බොහෝ දෙනෙක් අදහස් කළහ
මේ නිසා ඌවේ ජිනසාසනෝපකාර සමිතියත් ඌවේ ප්‍රභූවරුන් කිහිපදෙනෙකුත් පාළුගම කළබුළුලන්ද විහාර පාර්ශ්ව දෙකේ භික්ෂූන් වහන්සේගෙන් කළ ඉල්ලීමක ප්‍රතිඵලයක් වශයෙන් 1939 මාර්තු 03 වන දින වැලිමඩ කළබුළුලන්ද පුරාණ විහාරස්ථානයේ දී ඌවේ ස්‍යාමවංශික නිකාය ආරම්භ කරන ලදී
මූලස්ථාන
වැලිමඩ කැප්පෙටිපොල පාළුගම ශ්‍රී සුභද්‍රාරාම මහා විහාරය හා වැලිමඩ කළබුළුලන්ද පුරාණ විහාරය ඌවේ ස්‍යාමවංශික නිකායේ මූලස්ථාන දෙකයි
වර්ෂයෙන් වර්ෂය පාළුගම ශ්‍රී සුභද්‍රාරාම මහා විහාරස්ථ ශ්‍රී සුමංගල උපෝසථාගාරයේදී හා කළබුළුලන්ද පුරාණ විහාරස්ථ ශ්‍රී දේවරක්ඛිත උපෝසථාගාරයේදී උපසම්පදා විනය කර්මය පවත්වනු ලැබේ
මහානායක ස්වාමීන්ද්‍රයන් වහන්සේලා
1.අතිගරු බොරගොල්ලේ ශ්‍රී සුමංගල සෝමානන්දාභිධාන ශ්‍රීමත් මහානායක ස්වාමීන්ද්‍රයන් වහන්සේ

2. අතිගරු අඹේවෙල ශ්‍රී ඤාණරතන සාරානන්දාභිධාන ශ්‍රීමත් මහානායක ස්වාමීන්ද්‍රයන් වහන්සේ

3.රාජකීය පණ්ඩිත අතිගරු ඌවේ පඤ්ඤානන්ද සීලරතනාභිධාන ශ්‍රීමත් මහානායක ස්වාමීන්ද්‍රයන් වහන්සේ

4.රාජකීය පණ්ඩිත අතිගරු පාලුගම ශ්‍රී සුමංගල සෝමානන්ද සුමනසාරාභිධාන ශ්‍රීමත් මහානායක ස්වාමීන්ද්‍රයන් වහන්සේ

5. අග්ගමහා සද්ධම්ම ජෝතිකධජ අතිගරු අඹේවෙල ශ්‍රී සෝමානන්ද පඤ්ඤාසාරාභිධාන ශ්‍රීමත් මහානායක ස්වාමීන්ද්‍රයන් වහන්සේ

6.ශාස්ත්‍රපති අතිගරු වැටහිරේ ශ්‍රී සුමන ප්‍රඥාසේඛර සෝරතාභිධාන ශ්‍රීමත් මහානායක ස්වාමීන්ද්‍රයන් වහන්සේ
jjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjj
ෆේස්බුක් වැනි බොත්තම යනු ෆේස්බුක් සමාජ ජාල වෙබ් අඩවියේ විශේෂාංගයකි
එය මුලින් ම සක්‍රීය කළේ 2009 පෙබරවාරි මාසයේදී ය
කැමති බොත්තම පරිශීලකයින්ට තත්ත්ව යාවත්කාලීන, අදහස්, ඡායාරූප සහ වීඩියෝ, මිතුරන් විසින් බෙදා ගන්නා සබැඳි සහ වෙළඳ දැන්වීම් සමඟ පහසුවෙන් අන්තර් ක්‍රියා කිරීමට හැකියාව ලබා දෙයි
පරිශීලකයෙකු විසින් ක්ලික් කළ පසු, නම් කරන ලද අන්තර්ගතය එම පරිශීලකයාගේ මිතුරන්ගේ ප්‍රවෘත්ති සංග්‍රහවල දිස් වන අතර, එම පරිශීලකයින්ගේ සම්පූර්ණ හෝ අර්ධ ලැයිස්තුවක් ඇතුළුව අන්තර්ගතයට කැමති වූ අනෙකුත් පරිශීලකයින් සංඛ්‍යාව ද බොත්තම පෙන්වයි. කැමති බොත්තම 2010 ජූනි මාසයේ දී අදහස් දක්වා දීර්ඝ කරන ලදී
"අකමැත්ත" බොත්තමක් ඇතුළත් කිරීමේ අභිප්‍රායක් තිබේ ද යන්න පිළිබඳ ව පුළුල් පරීක්‍ෂණයකින් සහ මහජනයාගෙන් වසර ගණනාවක ප්‍රශ්නවලින් පසුව, Facebook නිල වශයෙන් 2016 පෙබරවාරි 24 දින ලොව පුරා පරිශීලකයින්ට "ප්‍රතික්‍රියා" නිකුත් කරන ලද අතර, පරිශීලකයින්ට කැමති බොත්තම දිගු වේලාවක් එබීමට ඉඩ සලසයි
"ආදරය", "හහා", "වාව්", "දුක", හෝ "කෝප" ඇතුළුව, පෙර නිර්වචනය කළ හැඟීම් පහෙන් එකක් භාවිතා කිරීමට විකල්පයක්
2017 මැයි මාසයේ දී අදහස් දැක්වීම් සඳහා ද ප්‍රතිචාර දීර්ඝ කරන ලද අතර, 2019 අප්‍රේල් මාසයේ දී විශාල චිත්‍රක ප්‍රතිසංස්කරණයක් සිදු කරන ලදී
කැමති බොත්තම යනු ෆේස්බුක් සමාජ ප්ලග් ඉන් එකකි, එහි බොත්තම තෙවෙන පාර්ශවී ය වෙබ් අඩවි මත තැබිය හැකි ය
එහි භාවිතය මධ්‍යස්ථාන වන්නේ වෙළඳ ප්‍රචාරණ ජාලයක ආකාරයක් වටා වන අතර, කුමන පරිශීලකයින් කුමන වෙබ් අඩවි වලට පිවිසෙන්නේ ද යන්න පිළිබඳ තොරතුරු රැස් කරයි
මෙම ආකාරයේ ක්‍රියාකාරීත්වය, එක්තරා ආකාරයක වෙබ් බීකනය, පුද්ගලිකත්ව ය සඳහා සැලකිය යුතු ලෙස විවේචනයට ලක් ව ඇත
ප්ලග් ඉන් හරහා දත්ත රැස් කිරීම නවත්තන ලෙස රහස්‍යතා ක්‍රියාකාරී සංවිධාන ෆේස්බුක් වෙතින් ඉල්ලා ඇති අතර, සිදු විය හැකි රහස්‍යතා නීති උල්ලංඝණය කිරීම් සඳහා ක්‍රියාකාරකම් පිළිබඳ ව රජය න් පරීක්ෂණ ආරම්භ කර ඇත
Facebook විසින් මාස තුනකට පසු තොරතුරු නිර්නාමික කරන බව ප්‍රකාශ කර ඇති අතර, එකතු කරන ලද දත්ත තෙවෙන පාර්ශවයකට බෙදා නො ගැනීම හෝ විකිණීම සිදු නො කෙරේ
මීට අමතරව, ජනප්‍රියත්වයේ මිනුමක් ලෙස කැමති බොත්තම භාවිතා කිරීම සමහර සමාගම් ව්‍යාජ ෆේස්බුක් ගිණුම් හරහා කැමති විකිණීමට හේතු වී ඇති අතර, එමඟින් නිසි පරිශීලක ප්‍රමිතික විකෘති කර ඇති ව්‍යාජ ලයික් බහුලව ලැබී ඇති බවට ෆේස්බුක් හි ප්‍රචාරණ කරන සමහර සමාගම්වලින් පැමිණිලි ඇති විය
Facebook එහි සේවා කොන්දේසි ගිවිසුමේ සඳහන් කරන්නේ පරිශීලකයින්ට එක් පුද්ගලික පිටුවක් පමණක් නිර්මාණය කළ හැකි බවත්, ව්‍යාජ ගිණුම් ව්‍යාප්ත කිරීමට එරෙහිව එහි අඛණ්ඩ උත්සාහයන් පවතින බවත් ය
ෆේස්බුක් හි භාවිතා කරන්න 
කැමති බොත්තම යනු සමාජ ජාල සේවාව වන Facebook හි විශේෂාංගයකි, පරිශීලකයින්ට තත්ත්ව යාවත්කාලීන කිරීම්, අදහස්, ඡායාරූප සහ වීඩියෝ, මිතුරන් විසින් බෙදා ගන්නා සබැඳි සහ වෙළඳ දැන්වීම් වැනි අන්තර්ගත යන්ට කැමති විය හැක
විශේෂාංගය 2009 පෙබරවාරි 9 සක්‍රීය කරන ලදී  එය ෆේස්බුක් වේදිකාවේ විශේෂාංගයක් වන අතර එය සහභාගී වන වෙබ් අඩවි වලට වෙබ් අඩවියේ අන්තර්ගතය මිතුරන් සමඟ බෙදා ගැනීමට හැකි බොත්තමක් ප්‍රදර්ශනය කිරීමට ඉඩ සලසයි
පරිශීලකයෙකු කැමති බොත්තම ක්ලික් කළ විට, එම පරිශීලකයාගේ මිතුරන්ගේ පුවත් සංග්‍රහවල අන්තර්ගතය දිස් වේ
බොත්තම එක් එක් අන්තර්ගතයට කැමති පරිශීලකයින් සංඛ්‍යාව ද පෙන්වයි, එම පරිශීලකයින්ගේ සම්පූර්ණ හෝ අර්ධ ලැයිස්තුවක් පෙන්විය හැක
පරිශීලකයින්ගේ අදහස් වලට කැමති වීමේ හැකියාව 2010 ජුනි මාසයේ දී එකතු කරන ලදී,  සහ "ආදරය", "හහා", "වාව්", "සැඩ්", හෝ "කෝපාවිෂ්ට" ඇතුළුව පූර්ව නිර්වචනය කළ හැඟීම් පහෙන් එකක් සමඟ ප්‍රතික්‍රියා කිරීමේ හැකියාව ", 2017 මැයි මාසයේ දී එකතු කරන ලදී
වසරකට වැඩි කාලයක් පරීක්‍ෂා කිරීමෙන් පසුව,  අයර්ලන්තයේ සහ ස්පාඤ්ඤයේ 2015 ඔක්තෝබර් ලබා ගත හැකි වීම ඇතුළුව,  Facebook විසින් 2016 පෙබරවාරි 24 වන දින ලොව පුරා සිටින පරිශීලකයින්ට "ප්‍රතික්‍රියා" නිල වශයෙන් ඉදිරිපත් කරන ලදී
"Love", "Haha", "Wow", "Sad", "angry" වැනි පූර්ව නිර්වචනය කළ හැඟීම් පහක් අතර විකල්ප ලබා ගැනීමට කැමති බොත්තම දිගු වේලාවක් එබීම සඳහා මෙම විශේෂාංගය පරිශීලකයින්ට ඉඩ සලසයි
2017 ජුනි මාසයේ දී, අභිමානවත් මාසය සැමරීමේ දී, Facebook එහි ප්‍රතික්‍රියා විකල්පවල කොටසක් ලෙස දේදුනු ධජයක් හඳුන්වා දුන්නේ ය
ප්‍රතික්‍රියා වල සැලසුම 2019 අප්‍රේල් මාසයේ දී යාවත්කාලීන කරන ලදී, අයිකන වල සජීවි කරණ මෙන්ම සාමාන්‍ය චිත්‍රක ප්‍රතිසංස්කරණයකින් සමන්විත තවත් රාමු
ප්‍රතික්‍රියා පළමු ව ප්‍රතිලෝම ඉංජිනේරු විශේෂඥ ජේන් මැන්චුන් වොන්ග් විසින් ට්විටර් හි  ප්‍රතිචාර ලෙස සහ ෆේස්බුක් හි මිශ්‍ර ප්‍රතික්‍රියා සහිත ව පෙන්වා දෙන ලදී
2019 සැප්තැම්බරයේ දී හෙළිදරව් වූයේ ෆේස්බුක් විසින් පෝස්ට් වල ලයික් ගණන සැඟවීමට ඕස්ට්‍රේලියාවේ අත්හදා බැලීමක් පවත්වන බවයි.  2020 දී COVID-19 පුපුරා යාමේ දී, "Care" ප්‍රතික්‍රියාවක් Facebook වෙත එක් කරන ලදී
"අකමැත්ත" බොත්තම 
2014 දෙසැම්බරයේ මහජන ප්‍රශ්නෝත්තර සැසියක දී, ප්‍රධාන විධායක නිලධාරී මාර්ක් සකර්බර්ග් ෆේස්බුක් හි "අකමැත්ත" බොත්තමක් තිබීමට මහජනතාවගේ කැමැත්ත සම්බන්ධයෙන් ප්‍රශ්නවලට පිළිතුරු දුන්නේ ය
සකර්බර්ග් මෙසේ පැවසීය
"'කැමති' බොත්තම' ගැන ඉතා සරල දෙයක් තිබේ
නමුත් මිනිසුන්ට වැඩි හැඟීම් ප්‍රකාශ කිරීමට තවත් ක්‍රම ලබා දීම බලවත් වනු ඇත
අපි එය කිරීමට නිවැරදි මාර්ගය සොයා ගත යුතුය, එවිට එය නරක සඳහා බලවේගයක් නොව යහපත සඳහා බලවේගයක් වන අතර මිනිසුන් එහි පළ කරන පෝස්ට් හෑල්ලූ වට ලක් කරයි
කැමති බොත්තම සුදුසු නොවන බව හැඟෙන පරිශීලකයින් සඳහා අදහස් දැක්වීමේ ක්ෂේත්‍රය යෝජනා කරන අතරම, ඔහු පැවසු වේ අකමැති බොත්තමක් හඳුන්වා දීමට Facebook හට "සැලසුම් නොමැති" බවයි. 

2015 සැප්තැම්බරයේ නව ප්‍රශ්නෝත්තර යක දී, සකර්බර්ග් පැවසු වේ ඛේදවාචකවලට ගොදුරු වූ වන්ට සහය දැක්වීම වැනි "සංවේදක බොත්තමක්" මත Facebook කටයුතු කරන බවයි. ඔහු වැඩිදුරටත් අදහස් දක්වමින්, “මිනිස්සු අන් අයගේ තනතුරු අඩු කිරීමට හැකියාවක් සොයන්නේ නැත
ඔවුන්ට ඇත්තටම අවශ්‍ය වන්නේ සංවේදනය ප්‍රකාශ කිරීමට හැකි වීමයි
හැම මොහොතක් ම හොඳ අවස්ථාවක් නෙ වෙයි නේද
ඔබ දුකට පත් වන දෙයක් බෙදා ගන්නේ නම්, එය සරණාගත අර්බුදය වැනි වර්තමාන සිදුවීම්වල දී ඔබ ව ස්පර්ශ කරන දෙයක් හෝ පවුලේ සාමාජිකයෙකු මිය ගිය හොත්, එම පෝස්ටය ට Like කිරීම පහසු නො වනු ඇත
"  2016 පෙබරවාරි මාසයේ දී Facebook විසින් එහි "ප්‍රතික්‍රියා" නිවේදනය කරන ලද අතර, පරිශීලකයින්ට "Love", "Haha", "Wow", "Sad", සහ "Angry",   COVID-19 වසංගතය හේතුවෙන් 2020 මාර්තු මාසයේ දී "Care" පසුව එකතු කිරීමත් සමඟ
මහජන 
Like බොත්තම යනු Facebook සමාජ ප්ලග්-ඉන් වලින් එකකි, එය එහි විවෘත ප්‍රස්ථාර යේ කොටසක් ලෙස Facebook වලින් පිටත වෙබ් අඩවි සඳහා විශේෂාංග වේ
2010 අප්‍රේල් 21 වන දින සමාගමේ F8 සංවර්ධක සමුළුවේදී අදහස් දක්වමින් ප්‍රධාන විධායක නිලධාරී මාර්ක් සකර්බර්ග් පැවසුවේ "අපි පෙරනිමිය සමාජීය වන වෙබ් අඩවියක් ගොඩනඟමු" යනුවෙනි
කැමති බොත්තම වෙළඳ ප්‍රචාරණ ජාලයකට සමානව ක්‍රියාත්මක වේ, එහි වැඩි වෙබ් අඩවි සහභාගී වන විට, කුමන වෙබ් අඩවි වලට පිවිසෙන්නේ ද සහ කවදාද යන්න පිළිබඳ ව ෆේස්බුක් වෙත විශාල තොරතුරු ප්‍රමාණයක් ලබා දේ
කැමති බොත්තම සක්‍රීය කර ඇති වෙබ් අඩවියක් පූරණය කරන විට, පරිශීලකයාගේ වෙබ් බ්‍රවුසරය Facebook හි සේවාදායකයන් වෙත සම්බන්ධ වන අතර එමඟින් කුමන වෙබ් අඩවියට පිවිසුණේ ද සහ කුමන පරිශීලකයා විසින් ද යන්න වාර්තා කරයි
සමාජ ප්ලගීන නිකුත් කර සතියකට පසු, ෆේස්බුක් වෙබ් අඩවි 50,000 ක් වැනි බොත්තම ඇතුළු විශේෂාංග ස්ථාපනය කර ඇති බව නිවේදනය කළේ ය
මාස පහකට පසු එම සංඛ්‍යාව වෙබ් අඩවි මිලියන 2 දක්වා වැඩි විය
2010 දෙසැම්බරයේ දී සහ එක්සත් ජනපදයේ, Microsoft හි Bing සෙවුම් යන්ත්‍රය Facebook සමඟ හවුල් වී සෙවුම් ප්‍රතිඵලවල ඇති සබැඳි සෙවුම් කරුගේ Facebook මිතුරන් විසින් "කැමති" කර ඇත්තේ කුමක් දැයි හඳුනා ගැනීමට
විවේචනය

ව්යාජ "කැමති" 
Facebook හි ඇති "කැමති" සංඛ්‍යාව යම් වෙළඳ නාමයක්, නිෂ්පාදනයක් හෝ පෞරුෂයක් තුළ ඇති උනන්දුව සහ/හෝ ජනප්‍රියත්වය මැන බැලීමක් ලෙස ක්‍රියා කළ හැකි නමුත්, කැමති වල "අති පිරුණු වැදගත්කම" පිළිබඳ වාර්තා ද ඇත
කීර්තිය හැඩගැස්වීමේ දී සමාජ මාධ්‍යවල බලපෑම හේතුවෙන්,  ව්‍යාජ ගිණුම් වලින් "කැමති" විකිණීමේ විශේෂිත සමාගම් තිබේ
සත්‍ය පරිශීලක ප්‍රමිතික විකෘති කරන විශ්වසනීයත්වයකින් තොරව කැමති ප්‍රමාණයක් ලැබීම හේතුවෙන් මෙය Facebook හි ප්‍රචාරණය කරන සමාගම්වලට ගැටළු ඇති කර තිබේ
Facebook හි සේවා කොන්දේසි ගිවිසුමේ සඳහන් වන්නේ පරිශීලකයින්ට එක් පුද්ගලික පිටුවක් පමණක් තිබීමට අවසර ඇති බවත්,  එයට ව්‍යාජ ගිණුම් වලට එරෙහිව "යුද්ධයක්" පවතින බවත්ය
2015 මැයි මස ඇස්තමේන්තුවක් මගින් ව්‍යාජ ගිණුම් සංඛ්‍යාව මිලියන 170 ක් ලෙස දක්වා ඇත,  සහ 2011 සැප්තැම්බර් මාසයේ දී Symantec අධ්‍යයනයකින් හෙළි වූයේ මිලියන 3.5 ක වීඩියෝ පළ කිරීම් වලින් 15% ව්‍යාජ ලයික් හරහා සිදු කර ඇති බවයි.

අඩු ළඟා 
අන්තර්ගත විශ්ලේෂණයක් මගින් පෙන්වා දෙන්නේ “කැමති” ප්‍රතික්‍රියාව “තිරිංග ආචරණයක්” ලෙස ලබා දී ඇති Facebook සටහනෙහි කාබනි ක ප්‍රවේශය අඩු කිරීමට ඉඩ ඇති බවයි. Facebook භාවිතා කරන්නන් බොහෝ විට මෙම අන්තර්ක්‍රියා බොත්තම යොදන්න, සමහර විට මේ නිසා Facebook ඇල්ගොරිතම අන්තර්ගත ශ්‍රේණිගත කිරීමේ දී ඍණාත්මක අංගයක් ලෙස "like" ප්‍රතික්‍රියාව භාවිතා කරයි
ලුහුබැඳීම 

පුද්ගලික ව හඳුනා ගත හැකි තොරතුරු සමඟ චර්යා ඉලක්ක කිරීම වැනි ඉලක්ක ගත වෙළඳ ප්‍රචාරණ සඳහා පරිශීලක ක්‍රියාකාරකම් නිරීක්ෂණය කිරීමට වෙබ් බීකන්ස් ලෙස ඔවුන්ගේ වෙබ් අඩවි හැර වෙනත් වෙබ් අඩවිවල බොත්තම් වැනි සමාජ ජාලය බොහෝ විට භාවිතා වන අතර එය අන්තර්ජාල පෞද්ගලිකත්වය උල්ලංඝනය කිරීමක් ලෙස සැලකිය හැකි ය
2010 ජූනි මාසයේ දී, ඇමරිකානු සිවිල් නිදහස් සංගමය, ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය සහ තාක්ෂණ මධ්‍යස්ථානය, ඩිජිටල් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය සඳහා මධ්‍යස්ථානය, පාරිභෝගික ක්‍රියාව, පාරිභෝගික මුර කරු, ඉලෙක්ට්‍රොනික මායිම් පදනම, ඉලෙක්ට්‍රොනික පෞද්ගලිකත්ව තොරතුරු මධ්‍යස්ථානය, රහස්‍යතා ක්‍රියාකාරීත්වය, පෞද්ගලිකත්ව අයිතිවාසිකම් සහ රහස්‍යතා අයිතිවාසිකම් විවෘත ලිපියක් එවන ලදී
ෆේස්බුක් වෙත ඉල්ලා සිටින්නේ "අඩවි නරඹන්නන් එම මෙවලම් සමඟ අන්තර් ක්‍රියා කිරීමට තෝරා ගන්නේ නම් මිස, "සමාජ ප්ලගීන" හෝ "වැනි" බොත්තම ඇතුළත් තෙවෙන පාර්ශවීය අඩවි වෙත නිශ්චිත අමුත්තන් පිළිබඳ දත්ත රඳවා නො ගන්න
මෙම ක්‍රියාකාරකම සම්බන්ධයෙන් විවිධ රජයන් ද පරීක්ෂණ ආරම්භ කර ඇත
2010 සැප්තැම්බර් මාසයේ දී එවකට කැනඩාවේ රහස්‍යතා කොමසාරිස් Jennifer Stoddart Facebook ට එරෙහිව නව විමර්ශනයක් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද අතර, Facebook වෙතින් පිටත ඇති කැමති බොත්තම කැනඩාවේ රහස්‍යතා නීති උල්ලංඝනය කරන බවට චෝදනා කළේය
2011 අගෝස්තු මාසයේ දී, ජර්මානු දත්ත ආරක්ෂණ කොමසාරිස් කාර්යාලය ෆෙඩරල් ආයතනවලට ෆේස්බුක් භාවිතය නතර කරන ලෙසත් ඔවුන්ගේ වෙබ් අඩවිවලින් කැමති බොත්තම ඉවත් කරන ලෙසත් නියෝග කළේය
2015 නොවැම්බරයේ දී, බෙල්ජියමේ රජය Facebook වෙත පුරනය නොවූ පුද්ගලයින් ලුහුබැඳීම නැවැත්වීමට Facebook වෙත පැය 48ක් ලබා දී ඇත, එසේත් නැතිනම් EUR  250,000 ක දෛනික දඩයක් ලැබෙනු ඇත,  එය අභියාචනා කරන බව Facebook පැවසීය
එහි ආරක්ෂාව සඳහා, Facebook 2010 ජූනි මාසයේ දී CNET වෙත පැවසු වේ කුමන වෙබ් අඩවි වලට පිවිසියේ ද යන්න පිළිබඳ තොරතුරු මාස තුනකට පසුව නිර්නාමික කර ඇති අතර, තෙවෙන පාර්ශවයත් සමඟ බෙදා නො ගැනී ම හෝ විකිණීම සිදු නො කරන බවයි.

නිදහස් අදහස් 
2009 දී , වර්ජිනියාවේ හැම්ප්ටන් හි ෂෙරිෆ් බීජේ රොබට්ස් ෂෙරිෆ්ගේ මැතිවරණයේ දී ඔහුගේ ප්‍රතිවාදියාගේ ෆේස්බුක් පිටුවට "ලයික්" කළ සේවකයින් කිහිප දෙනෙකු සේවයෙන් පහ කළේය
භාෂණයේ නිදහස පිළිබඳ එක්සත් ජනපද ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ පළමු සංශෝධනය මගින් "කැමති" එකක් ආරක්ෂා කළ යුතු බවට තර්කයක් සමඟ එක් සේවකයෙක් උසාවියේ දී නැවත සටන් කළේ ය
2013 සැප්තැම්බරයේ දී, ෆෙඩරල් අභියාචනාධිකරණයක් "කැමති" යනු සංශෝධන යටතේ ආරක්ෂිත කථන ආකාරයක් බවට තීන්දු කරන ලද අතර, "වඩාත් ම මූලික මට්ටමින්, 'ලයික්' බොත්තම ක්ලික් කිරීම වචනාර්ථයෙන් පරිශීලකයා' යන ප්‍රකාශය ප්‍රකාශයට පත් කිරීමට හේතු වන බව ප්‍රකාශ කළේ ය
යමක් කැමති, එය ම වැදගත් ප්‍රකාශයකි
දේශපාලන ව්‍යාපාරයක පිටුවක සන්දර්භය තුළ, පරිශීලකයා කැමති පිටුවට කැමති අපේක්ෂකත්වය අනුමත කරයි යන අර්ථය නොවරදවා ම වේ
පරිශීලකයෙකුට එම පණිවිඩය තනි යතුරු පහරවල් කිහිපයකින් ටයිප් කරනවා වෙනුවට ඔහු පිටුවට කැමති බවට එම පණිවිඩය නිපදවීමට තනි මූසික ක්ලික් කිරීමක් භාවිතා කළ හැකි බව ව්‍යවස්ථාම ය වශයෙන් වැදගත් නොවේ
"

සමාගම් පිටු සඳහා කාබනික ප්‍රවේශය අඩු වීම 
2014 දී, ඔගිල්වි සහ මාදර් ප්‍රචාරණ ආයතනයේ අංශයක් වන Social@Ogilvy විසින් "Facebook Zero
Considering Life After the Demise of Organic" නමින් පුළුල් ලෙස උපුටා දක්වන ලද      ධවල පත්‍රිකාවක් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී
Reach", ව්‍යාපාර සහ වෙළඳ නාම පිටු වලින් ප්‍රකාශනය කරන ලද අන්තර්ගත සීමා කිරීම Facebook හි ලේඛන ගත කිරීම
බිංදුව යනු ඕනෑම පිටුවක අනුගාමිකයින්ගේ ප්‍රක්ෂේපණය කළ ප්‍රතිශතයට හෝ "Likes" ඔවුන්ගේ පුද්ගලික පුවත් සංග්‍රහවල එම පිටුවෙන් පළ කිරීම් දැකීමට හැකි වේ
ෆේස්බුක් ඇල්ගොරිතමවල ගැලපීම් මගින් නො ගෙවන ව්‍යාපාරික පිටු සඳහා කාබනික ප්‍රවේශය (අවම වශයෙන් 500,000 Likes ඇති) 2012 හි සියයට 16 සිට 2014  වන විට සියයට 2 දක්වා අඩු වී ඇති බව පුවත්පතේ කතුවරයා නිරීක්ෂණය කරයි
බාලවයස්කරුවන්ට ප්‍රචාරණයට "කැමති" වීමේ හැකියාව 
2010 දී නඩුවක් ගොනු කරන ලද්දේ ෆේස්බුක් බාලවයස්කරුවන්ට වෙළඳ දැන්වීම් වලට "ලයික්" කිරීම ට ඉඩ නොදි ය යුතු බව පවසමි නි
ෆේස්බුක් පැවසු වේ ඇඳුම "සම්පූර්ණයෙන්ම කුසලතාවකින් තොර ව" බවයි.

සමීප පරිශීලක විස්තර 
ලිංගික දිශානතිය, දේශපාලන සහ ආගමික අදහස්, ජාතිය, මත් ද්‍රව්‍ය භාවිතය, බුද්ධිය සහ පෞරුෂය වැනි පුද්ගලයෙකු පිළිබඳ සමීප තොරතුරු අනුමාන කිරීමට Facebook කැමැත්ත ස්වයංක්‍රීය ව සැකසිය හැකි බව පර්යේෂණවලින් පෙනී යයි
ඵලදායි ලෙස, තනි පුද්ගල අදහස් සහ මනාපය න් සෘජු ව ප්‍රකාශ නො කළත් හෝ ආශ්‍රිත අන්තර්ගතයට කැමති වීමෙන් ඇඟවුම් නො කළත් හෙළි කළ හැක
"Surfbook" නීතිමය ක්‍රියාමාර්ග 
2013 පෙබරවාරියේ දී, පේටන්ට් බලපත්‍ර හිමි සමාගමක් වන Rembrandt Social Media විසින් Facebook වෙත එරෙහිව නීතිමය ක්‍රියාමාර්ග ගෙන ඇත
2004 දී මිය ගිය ලන්දේසි ක්‍රමලේඛකයෙකු වන ජොආන්ස් ජොසෙෆ් එවරාර්ඩස් වැන් ඩර් මීර් විසින් ලබාගත් පේටන්ට් බලපත්‍ර කිහිපයක් රෙම්බ්‍රාන්ඩ් සතු ව ඇත  මේවාට 1998 දී වැන් ඩර් මීර්ගේ නව සමාජ ජාලය වන Surfbook සම්බන්ධව ගොනු කරන ලද පේටන්ට් බලපත්‍ර ඇතුළත් වේ, පේටන්ට් බලපත්‍ර හිමියා විසින් ගොනු කරන ලද නීතිමය පත්‍රිකාවලට අනුව, පරිශීලකයින්ට "කැමති" බොත්තමක් භාවිතයෙන් දත්ත අනුමත කිරීමේ හැකියාව ඇතුළුව.

"ප්‍රයිඩ්" ප්‍රතික්‍රියාවේ සීමිත භූගෝලීය ප්‍රවේශය 
2017 ජුනි මාසයේ දී, අභිමානවත් මාසය සැමරීමේ දී, Facebook එහි ප්‍රතික්‍රියා විකල්පවල කොටසක් ලෙස දේදුනු ධජයක් හඳුන්වා දුන්නේ ය
කෙසේ වෙතත්, දේදුනු ප්රතික්රියාව ට ප්රවේශ ය ස්ථානය මත රඳා පවතී
"ප්‍රයිඩ් සැමරුම් සහිත ප්‍රධාන වෙලඳ පොලවල්" සඳහා, අභිමානවත් ප්‍රතික්‍රියාව පෙරනිමියෙන් ලබා ගත හැකි අතර අනෙකුත් ප්‍රදේශවල, Facebook හි LGBTQ පිටුවට "Like" කිරීම විශේෂාංගය සබල කරයි
සමලිංගිකත්ව ය නීති විරෝධී වන ප්‍රදේශවල, විශේෂාංගය කිසිසේත්ම නො ලැබේ
මෙය විවාදයට තුඩු දුන් අතර, වයිස්ගේ මවු පුවරුවේ ජිලියන් යෝර්ක් විසින්  ෆේස්බුක් හි අරමුණ ලෝකය වඩාත් විවෘත හා සම්බන්ධ කිරීම නම්, එය ආරම්භ කළ හැක්කේ විකාර ප්‍රජාවන්ට සමානාත්මතාවයෙන් සැලකීමෙන්",  සහ ද නෙක්ස්ට් වෙබ් ලිවීමේ ට්‍රිස්ටන් ග්‍රීන් "මට නොතේරෙන දේ, ෆේස්බුක්, ඔබ මේ දේවල් කිසිසේත් සීමා කරන්නේ ඇයි
නැඟෙනහිර අර්ධගෝලයේ ෆේස්බුක් වසා දැමීමට පෙර ඔබට බොහෝ දේදුන්නක් පමණක් ඇති මතකයේ වාරිකයක් ති බේද
"  බ්ලොග් සටහනක ෆේස්බුක් ප්‍රකාශ කළේ "මෙය අප විසින් පරීක්‍ෂා කරන ලද නව අත්දැකීමක් බැවින්" විවිධ මට්ටමේ ප්‍රවේශයන් අවශ්‍ය වූ බවයි, නමුත් පරිශීලක ප්‍රතිපෝෂණය කැප වූ හැලොවීන් සහ මව්වරු න් ඇතුළු කලින් තාවකාලික ප්‍රතික්‍රියා පෙන්වා දීමෙන් මෙම චින්තනය ප්‍රශ්න කර ඇත
හැමෝම සමරන්නේ නැතත් සියලු ම පරිශීලකයින්ට ලබා ගත හැකි දින ප්‍රතිචාර
උමේෂ්ට ජයවේවා
දියබෙදුමේ උමේෂ්ට ජයවේවා
කෝට්ටේ යුගය
කවි 140
ප්‍රශස්ති ගණය
කර්තෘවරයෙක් නැත
Ejen Ali (වචනාර්ථයෙන් Agent Ali ලෙස පරිවර්තනය කර ඇත) යනු WAU Animation විසින් නිෂ්පාදනය කරන ලද මැලේසියානු සජීවිකරණ මාලාවකි, Meta Advance Tactical Agency විසින් නිර්මාණය කරන ලද උපාංග මූලාකෘතියක් වන Infinity Retinal Intelligent System (IRIS) භාවිතයෙන් අහම්බෙන් නියෝජිතයෙකු බවට පත් වූ නාමික පිරිමි ළමයෙකු කෙරෙහි අවධානය යොමු කරයි
(MATA)
S පාලනය කරනු ලබන්නේ ස්නායු සංඥා මගින් පරිගණකය මගින් ක්‍රමලේඛනය කරන ලද ක්‍රියා සිදු කිරීමට පළඳින්නාට හැකියාව ලබා දෙමිනි