Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
මුල් කාලීන CPU සාමාන්‍යයෙන් එක් වර්ගයක පරිගණකයකට වූ විශාල කොටසක් ලෙස නිර්මාණය කෙරුණි
කෙසේ නමුත් විශේෂ අවශ්‍යතා සඳහා භාවිතාවන CPU නිර්මාණය කිරීමේ ‍මෙම මිළ අධික ක්‍රමය තනි හෝ වඩා වැඩි අරමුණු සදහා සුදුසු වන සැකසුම් (Processors) නිෂ්පාදනය පුළුල් වීමට මාර්ගය සැකසුවේය
විවික්ත ට්‍රාන්සිස්ටර, සුපිරි පරිගණක සහ මිනි පරිගණක යුගයේ ක්‍රමයෙන් මෙම ප්‍රමතකරණ ක්‍රියාදාමය ආරම්භ වූ අතර සංගෘහිත පරිපථ ප්‍රචලිත වීමත් සමඟ එය වඩාත් සීඝ්‍ර තත්වයට පත් විය
CPU වල කුඩාකරණය හා ප්‍රමිතිකරණය යන දෙක, ගණනය කිරීමේ යන්ත්‍රවල සීමාකාරී භාවිතයෙන් පිටතට ගොස් නවීන ජීවිතයේ මෙම අංකිත උපකරණ භාවිතා කිරීම වර්ධනය කර තිබේ
නවීන ක්ෂුද්‍ර සකසනය (Micro Processor) මෝටර්  රියවල සිට ජංගම දුරකතන හා සෙල්ලම් බඩු දක්වා වූ සෑම දේකම භාවිතා වේ
මධ්‍යම සැකසුම් ඒකකයෙහි (CPU) ඉතිහාසය  

වර්තමානයේ පවත්නා මධ්‍යම සැකසුම් ඒකක (CPU) ඇති පරිගණක වල තත්ත්වයට පැමිණීමට පෙරාතුව, ENIAC ආදී පරිගණක එකිනෙකට වෙනස් කටයුතු සිදු කිරීම සඳහා නැවත නැවත භෞතික රුහැන්ගත කිරීමට සිදුවිය
මෙම පරිගණක බොහෝවිට “ස්ථාවර ක්‍රම ලේඛිත පරිගණක” ලෙස හඳුන්වනු ලැබුවේ ‍ඒවා හැමවිටම එකිනෙකට වෙනස් වැඩසටහන් ධාවනය කිරීම වෙනුවෙන් භෞතිකව නැවත හැඩගැස්මක් කළ යුතු වු නිසාය
“මධ්‍යම සැකසුම් ඒකකය (CPU)” යන යෙදුම පොදුවේ මෘදුකාංග (පරිගණක ක්‍රමලේඛ) ක්‍රියාකරවීමට නිපදවා ඇති උපකරණයක් ලෙස සලකන බැවින්, මධ්‍යම සැකසුම් ඒකකය(CPU) ලෙස නිරවද්‍යවම හඳුන්වා දියහැකි මුලිකම උපකරණය ‍සහිත ක්‍රමලේඛ පරිගණකවල ආගමනයත් සමඟ කරළියට පිවිසියේය
ආචිත ක්‍රමලේඛ (stored-program) පරිගණකයේ අදහස් ENIAC සැලසුම් කරන විටත් පැවතිණි
නමුත් එය ආරම්භයේදීම අත්හැර දැමුවේ පරිගණකය ඉතා ඉක්මණින් නිමකිරීමේ අරමුණෙනි
1945 ජුනි 30 දී,  ENIAC  පරිගණකය සම්පුර්ණයෙන් නිමකිරීමටත් පෙරාතුව, ජෝන් වැන් නියුමැන් නම් ගණිතඥයා විසින්  “First Draft of a Report on the EDVAC “නම් වු පත්‍රයක් ප්‍රකාශයට පත් කර බෙදා හැර තිබිණි
එය 1949 අගෝස්තුවේදී නිම කිරීමට නියමිත ආචිත ක්‍රමලේඛ පරිගණකයක දළ සටහනක් විස්තර කිර තිබිණි(Van Neumann 1945)
EDVAC  සැලසුම් කර තිබු‍නේ විවිධාකාරයේ උපදෙස් (හො මෙහෙයුම්) නිශ්චිත සංඛ්‍යාවක් ඉටු කිරීම සඳහාය
මෙම උපදෙස් සමහරක් EDVAC ධාවනය කිරීම සඳහා අවශ්‍ය ඵලදායී ක්‍රමලේඛ නිර්මාණය කිරීම සඳහා සංයුක්ත කර ගත හැකි විය
විශේෂයෙන්ම  EDVAC සඳහා රචිත ක්‍රමලේඛයන් ස්ථාපිත කර තිබුණේ අධිවේග පරිගණක මතකයකය
මෙය පරිගණකයේ භෞතික රුහැන්ගතකරණයෙන් සඳහන් කර ඇති ක්‍රමවේදයට සාපේක්ෂව වෙනස්ය
මෙය EDVAC හි තිබු සැලකිය යුතු තරමේ අඩුපාඩුවක් මැඩපැවැත්වීමට හේතු පාදක විය
එනම් නව කාර්යයන් සිදුකිරීම සඳහා නැවත හැඩගැස්වීමට සිදුවන කාලය හා ශ්‍රමය විශාල වශයෙන් අඩු වීමයි
වැන් නියුමැන්ගේ සැලසුමත් සමඟ මෙතෙක් බරපතල ගැටලුවක්ව තිබු EDVAC  හි ධාවනය කරමින් තිබු ක්‍රමලේඛනයන්ගේ මෘදුකාංගයක් වෙනස් කිරීම, සරලවම පරිගණක මතකයේ අන්තර්ගතය වෙනස් කිරීමෙන් පහසුවෙන් සිදුකල හැකි විය
සිය ප්‍රමුඛතම සැලසුමක් වන EDVAC නිර්මාණ කිරීම හේතුවෙන් ආචිත ක්‍රමලේඛන පරිගණක සැලසුම් කිරීමෙහිලා වැන් නියුමැන්හට සුවිශේෂි කීර්තියක් හිමි වු අතර, ඔහුට පෙර  කොන්රුඩ් සු(z)ස් වැන්නවුන්ද ඒ ආකාරයෙන්ම අදහස් යෝජනා කර තිබිණි
මීට අමතරව Harvard Mark I හි Harvard නිර්මාණ ශිල්පයද ‍ඉලෙක්ට්‍රොනික මතකය වෙනුවට සිදුරු කල කඩදාසි පටි භාවිතයෙන් ආචිත ක්‍රමලේඛන  සැලසුමෙන් හොඳ ප්‍රයෝජනයක් ලබා ගත්තේය
වැන් නියුමැන්ගේ ආකෘතිය හා Harvard නිර්මාණ ශිල්පිය අතර ප්‍රධාන වෙනස ලෙස සැලකිය හැක්කේ දෙවැන්න මධ්‍යම සැකසුම් ඒකකයේ (CPU) උපදෙස් හා දත්ත ගබඩා කිරීම හා හැසිරවීම වෙන් වෙන්ව සැලකීම වන අතර, පළමුවැන්න කාර්යයන් දෙකම සඳහා එකම මතක අවකාශය භාවිතා කිරීමයි
‍බොහෝමයක් නුතන පරිගණක සැලසුමෙන් වැන් නියුමැන්ගේ ආකෘතිය වන මුත්  Harvard  ආකෘතියේ මුලිකාංගද පොදුවේ ඒවායේ දැක ගැනීමට පුළුවන
සංඛ්‍යාංක (digital)  උපාංග වීම හේතුවෙන් සියලුම මධ්‍යම සැකසුම් ඒකක (CPU)  විවික්ත අවස්ථා සමඟ කටයුතු කරන අතර එමනිසා ඒවා සඳහා කිසියම් ආකාරයක අවස්ථා අතර හුවමාරු වීමේ අවයවයක් තිබීම මෙම තත්ත්ව වෙන් වෙන්ව හඳුනාගැනිම සඳහා අත්‍යවශ්‍ය වේ
ට්‍රාන්සිස්ටරයට වාණිජමය වටිනාකමක් ලැබීමට පෙරාතුව, විද්‍යුත් ප්‍රතියෝජක හා රික්තක නල බොහෝවිට අවස්ථා හුවමාරු අවයව ලෙස භාවිතා විණි
මීට පෙර පැවැති පුර්ණ වශයෙන් ‍යාන්ත්‍රික සැලසුම් වලට සාපේක්ෂව මේවායේ පැහැදිලි වේග පරිමාණ වෙනසක් ඇතත්, ඒවායේ විශ්වාසීභාවය එතරම් ‍ හොඳ මට්ටමක් නොවිණි
මේ සඳහා උදාහරණයක් ලෙස ප්‍රතියෝජන මඟින් සරල ධාරා අනුක්‍රමික තර්ක පරිපථ සෑදීමේදී ඇතිවන ස්පර්ශය පොළා පැනීම නමැති (contact bounce) දුෂ්කරතාවය  මඟහැරවීමට අමතර දෘඩාංග අවශ්‍ය වීම සැලකිය හැක
රික්තක නලයක ස්පර්ශය පොළා පැනීම තත්ත්වයට පත්වීමට ඉඩක් නොමැති නමුත් ඒවා පූර්ණ සක්‍රීය තත්ත්වයට පත් වීමට පෙර නියමිත උෂ්ණත්වයකට ගෙන ආයුතු අතර ක්‍රමයෙන් එය අඩු වී අක්‍රිය වී යයි
සාමාන්‍යයෙන් නලයක ක්‍රියාකාරිත්වය නැවතුනු විට මධ්‍යම සැකසුම් ඒකක (CPU)  පිරික්සා බැලීමෙන් අක්‍රිය වු කොටස හරහා ගෙන එය නැවත ප්‍රිතිස්ථාපනය කිරීම සිදු කෙරේ
එම නිසා මුලික ඉලෙක්ට්‍රෝනික (රික්ත නල මුලික වු ) පරිගණකයන් සාමාන්‍යයෙන්  විද්‍යුත් යන්ත්‍ර (ප්‍රතියෝජක මුලික වු) පරිගණක වලට වඩා වේගවත්, නමුත් විශ්වාසනීයභාවය තරමක් අඩු ඒවා ලෙස සැලකේ.  EDVAC ආදී නාල පරිගණක සාමාන්‍යයෙන් පැය 8 කට වරක් අක්‍රීය වීමක් කරා නැඹුරු  විය හැකි මුත්, Harvard Mark I ආදී ප්‍රතියෝජක පරිගණක (මදවේග නමුත් පෙරාතුව) අක්‍රීය තත්ත්වයට පත්වුයේ ඉතා කලාතුරකිනි
(Weik 1961
238) අවසානයේ නාල මුලික පරිගණක ප්‍රමුඛ ස්ථානයකට පැමිනියේ, එමඟින් සැපයුන සුවිශේෂි වේග වාසිය විශ්වාසය පිළිබඳ දුෂ්කරතාවලට වඩා වැදගත් වු බැවිනි
බොහෝමයක් පැරණි සම මුහුර්තක මධ්‍යම සැකසුම් ඒකක (CPU) නූතන ක්ෂ්‍රදු ඉලෙක්ට්‍රොනික සැකසුම් වලට සාපේක්ෂව අඩු ස්පන්ද වේගයකින් ධාවනය විය
(ස්පන්ධ වේග පිළිබඳ සාකච්ඡාවක් සඳහා පහත බලන්න) 100 Khz 4 MHz ස්පන්ද සංඥා සංඛ්‍යාතයක් මේ කාලයේදී බොහෝ සුලබ වු අතර ඒවා ගොඩනගන ලද හුවමාරු අවයවයන්ගේ වේගයන් මත විශාල වශයෙන් සීමා විය
ට්‍රාන්සිස්ටර සහ සංගෘහිත පරිපථ CPU

අණුසකසු

1970 දී මයික්‍රො ප්‍රොසෙසරය හදුන්වාදීම CPU සැලසුම් කිරීමට හා නිෂ්පාදනයට සැලකිය යුතු බලපෑමක් සිදු කළේය
1970 දී ප්‍රථම මයික්‍රො ප්‍රොසෙසරය (intel 4004) හා 1974 දී ප්‍රථම විශාල ලෙස භාවිතා කළ මයික්‍රො ප්‍රොසෙසරය (Intel 8080)  හදුන්වාදීමේ සිට මෙම වර්ගයේ CPU එකකුත් සියලු මධ්‍යම සැකසුම් ඒකක (CPU) නිෂ්පාදන ක්‍රම අභිබවා යාමට සමත් විය
එම කාලයේ මේන්ෆ්‍රේට් (Mainframe) හා මිනි කම්පියුටර (minicomputer) නිෂ්පාදකයන් ඔවුන්ගේ පැරණි පරිගණක සැලසුම් ශිල්ප ආකෘති වැඩි දියුණු කිරීමට (upgrade) වෙළද නාම යටතේ (හිමිකම් සහිත) 1C දියුණු කිරීමේ වැඩසටහන් දියත් කළ අතර ඔවුන්ගේ පැරණි දෘඩාංග හා මෘදුකාංග සමග පසු ගැළපුම් වන මයික්‍රොප්‍රොසෙසර නිෂ්පාදනය කරන ලදී
වර්තමානයේ බහුලව ඇති පුද්ගලික පරිගණකවල ආගමන හා විශාල සාර්ථකත්වයක් සමග CPU  යන්න දැන් බොහෝ විට ව්‍යවහාර වන්නේ මයික්‍රොප්‍රොසෙසර භාවිත සඳහාය
පෙර පරම්පරාවේ CPU පරිපථ පුවරු එකක් හෝ කිහිපයක් මත එකිනෙකට වෙන් වෙන්ම පවතින ලෙස සහ කුඩා සංගෘහිත පරිපථ (IC) ගණනාවකින් යුක්තව නිර්මාණය කරන ලදී
නමුත් CPU  නිෂ්පාදය කරන්නේ IC ඉතා කුඩා ප්‍රමාණයක් යොදාගෙනය
(සාමාන්‍යයෙන් එකක් පමණක්) , තනි අච්චුවක් යොදාගෙන නිෂ්පාදනය කරන නිසා ප්‍රමාණයෙන් කුඩාවන CPU වල ද්වාර පරපෝෂිත ධාරිතාව (gate parasitic capacitance) අඩු වීම වැනි භෞතික සාධක නිසා වඩා වේගවත් මාරු වීමේ කාල ලැබී ඇත
මේ නිසා සම මුහුර්තිත (syn chronons) මයික්‍රොප්‍රොසෙසරවලට මෙගා හර්ට්ස් 10 සිට ගිගාහර්ට්ස් කිහිපයක් දක්වා පරාස ගතවන ස්පන්ද සීග්‍රතා (Clock rate) ඇත
අතිරේකව IC මත ඉතා කුඩා ට්‍රාන්සිස්ටර නිර්මාණය කිරීමේ හැකියාව වැඩිදියුණු වී ඇති හෙයින් තනි CPU  එකක් මත ට්‍රාන්සිස්ටර ගණන හා සංකීර්ණතාව ක්‍රමානුකූලව වැඩි‍වී ඇත
මෙම පුළුල්ව නිරීක්ෂිත ප්‍රවණතාව “මුවර්ගේ නීතිය” (Moore’s law) මඟින් විස්තර කරයි
CPU  හි සංකීර්ණත්වයේ වර්ධනය පිළිබද වඩාත්ම නිවැරදි අනාවැකිකරුවා වන්නේ මූර්ගේ නීතියයි
CPU වල සංකීර්ණතාව , ප්‍රමාණය , නිෂ්පාදනය හා සාමාන්‍ය ආකාරය පසුගිය වසර 60 තුළ විශාල ලෙස වෙනස් වී ඇතත් මූලික සැකැස්ම හා ක්‍රියාකාරීත්වය වෙනස්ව ඇත්තේ ඉතා සුළු වශයෙනි
වර්තමානයේ ඇති CPU බොහොමයකට පාහේ ඉතා නිරවද්‍ය ලෙස‍ “වොන් නියුමාන්” (Von Neumann) ගබඩාගත - ක්‍රමලේඛ යන්ත්‍රන ලෙස විස්තර කළ හැකිය
පෙර සඳහන් කරන ලද මූර්ගේ නීතිය දිගින් දිගටම සත්‍ය ලෙස රදා පවතින නිසා සංගෘහිත පරිපථ ට්‍රාන්සසිස්ටර තාක්ෂණයේ සීමා ගැන විවිධ සංකල්ප මතුවෙමින් පවතී
ඉලෙක්ට්‍රොනික ‍ද්වාර (electronic gates) අධික ලෙස කුඩා කිරීම ඉලෙක්ට්‍රෝන සංරචණ (electromigration) හා උප සීමක කාන්දුව (subthreshold leakage) වැනි සංසිද්ධිවල බලපෑම වඩාත් කැපී පෙනීමට හේතු වී ඇත
මෙම නව සංකල්ප පර්යේෂකයන්ට ක්වොන්ටම් පරිගණක වැනි පරිගණක ක්‍රම පිළිබද පර්යේෂන පැවැත්වීමට හේතුවන හේතු සාධක අතර ඇති අතර අනුවර්තී වාදයේ (parallelism) භාවිතා වන සම්භාව්‍ය වොන් නියුමාන් ආකෘතිය ප්‍රයෝජනවත් බව වැඩි කිරීමට හේතු වී ඇත
මධ්‍යම සැකසුම් ඒකකයෙහි උපදෙස් මට්ටමේ සමාන්තරතාවය  

සමාන්තරතාව උත්සන් කළ හැකි සරලම ක්‍රමයක් වන්නේ මුල් උපදෙස් ක්‍රියා කරවීම හා නිමවීමට පෙර උපදෙස් ආහරනය කිරීමේ හා විකේතනය කිරීමේ මුල් පියවර ගැනීමයි
මෙය උපදෙස් නල මාර්ගකරණය නැමති ශිල්පීය ක්‍රමයේ සරලම ආකාරය වෙයි
මේ සඳහා සියළුම නවීන පොදු කාර්ය මධ්‍යම සැකසුම් ඒකකයක්ම (CPU) පාහේ යොදා ගැනේ
නල මාර්ගකරණය මඟින් ක්‍රියා කරවීම වි‍විධ අවධි වලට වෙන් කරන බැවින් එක් අවධියකදී, එක් උපදෙසකට වඩා ක්‍රියා කරවීමට අවස්ථාව ලැබේ
උපදෙස්  ක්‍රියා කරවා නළ මාර්ගයෙන් ඉවත් කෙරෙන තෙක් එක් එක් අවධියේදී වඩ වඩා පුර්ණ කිරීම සිදු කරන බැවින් මෙම වෙන් කිරීම එක්ලස් පෙළකට සමාන කල හැකි වේ
කෙසේ වෙතත් නළ මාර්ගකරණයෙන් සිදුවන මුල් මෙහෙයුමක ප්‍රතිඵලය ඊළඟ මෙහෙයුම නිම කිරීමට අවශ්‍ය වන අවස්ථා ඇති වීමට පුළුවන
මෙම තත්ත්වය දත්ත ආයත්තතා ගැටුම ලෙස හැඳින්වේ
මෙවැනි තත්ත්ව මැඩ පැවැත්වීමට හැකි ආකාරයක් උදා වුවහොත් උපදෙස් නළ මාර්ගයේ කොටසක් පමා කිරීම සඳහා අතිරේක පරිපථාවලියක් අවශ්‍ය වෙයි
ඒ නිසා නළ මාර්ගස්ථ සකසනය (subscalar) ඊට වඩා සංකිර්ණ වේ
(නමුත් සුවිශේෂ ලෙස සංකිර්ණ නොවේ)
නළ මාර්ගයක සකසනයක අදීශ තත්වයට ඉතාමත් ලන්විය හැකි අතර නිෂේධනය විය හැක්කේ නළ මාර්ග හදිසියේ නතර වීමෙන් පමණි
(උපදෙස් එක් අවදියකදී එක් ස්පන්දන චක්‍රයකට වඩා ගැනීමෙනි)

උපදෙස් නල මාර්ගය පිළිබඳ අදහස තවදුරටත් වැඩිදියුණු කිරීමෙන් මධ්‍යම සැකසුම් ඒකක (CPU) අංගයන්හි අභාවිත කාලය තවදුරටත් අවම කරන ක්‍රම දියුණු වීමට මඟ පෑදිනි
සුපිරි අදීශ ලෙස හඳුන්වන සැලසුම් වල දිගු උපදෙස් නල මාර්ග හා බහු සර්වසම ක්‍රියාකරවන ඒකක අඩංගු වේ
සුපිරි අදීශ නල මාර්ග බහු උපදෙස් ප්‍රමාණයක් කියවා ඒවා  සන්දේශය (dispatcher) වෙත යවන අතර, උපදෙස් සමාන්තරව එක විටම ක්‍රියා කරවිය හැකිද, නැද්ද  යන්න තීරණය කරන්නේ ඒවා ‍මඟිනි
එසේ නම් ඒවා ක්‍රියාකරවන තිබෙන ඒකක වෙත යැවෙන අතර, මෙමඟින් උපදෙස් කිහිපයකට එකවර ක්‍රියා කරවීමේ හැකියාව ලැබේ
සමස්ථයක් ලෙස ගත් විට සුපිරි අදිශ මධ්‍යම සැකසුම් ඒකක (CPU) මඟින් ක්‍රියා කරවන ඒකක වෙත එකවිට යැවිය හැකි උපදෙස් ප්‍රමාණය වැඩිවත්ම, වැඩි උපදෙස් ප්‍රමාණයක් එක් චක්‍රයකදී සම්පුර්ණ කර ගත හැකිවේ
සුපිරි අදීශ මධ්‍යම සැකසුම් ඒකක (CPU) නිර්මිතය සැලසුම් කිරීම ගත්විට අපහසුම කාර්යය වන්නේ  සන්දේශකය (dispatcher)  නිර්මාණය කිරීමයි
සන්දේශකයට (dispatcher)  කුමන උපදෙස් සමාන්තරව ක්‍රියා කරවිය හැකි දැයි ඉක්මනින් හා නිවැරදිව නිර්ණය කළ හැකි විය යුතු අතරම, උපරිම ක්‍රියාකරවන ඒකක ගණනක් කාර්ය බහුලව තැබෙන ආකාරයට එම උපදෙස් යැවිය යුතුය
මේ සඳහා උපදෙස් නල මාර්ගය ඉක්මනින් පිරිවය යුතු අතර, මධ්‍යම සැකසුම් ඒකක (CPU) හැඹිලියේ සැලකිය යුතු කොටස් ප්‍රමාණයක් සුපිරි අදීශ නිර්මිතය යොදා ගැනීමේ අවශ්‍යතාව වැඩි කරයි
එසේම ඉහල මට්ටමක කාර්ය සාධකයක් ‍පවත්වා ගැනීම උදෙසා ශාඛා අනාවැකිය (branch prediction), විචාරාත්මක සම්පාදනය (speculative execution) සහ ක්‍රියා විරහිත සම්පාදනය(out-of-order-execution) වැනි උපද්‍රව මඟහැරිම් ශිල්පීය ක්‍රම යොදා ගැනීම තීරණාත්මක වේ
කොන්දේසි සහගත උපදෙස් මඟින් කුමන ශාඛාවක් ‍(හෝ පථයක්) ගනීදැයි අනුමාන කිරීමට උත්සාහ කිරීමෙන් මධ්‍යම සැකසුම් ඒකක හට කොන්දේසි සහගත උපදෙසක් නියම කරන තුරු මහත් ‍නල මාර්ගයම නවතා බලා සිටි මුළු වාර ගණන අඩු කරගත හැකි වේ
කල්පිත ක්‍රියාකරවීම මඟින් කොන්දේසි සහගත මෙහෙයුම් අවසානයේ අවශ්‍ය වන හෝ නොවන කේත කොටස් ක්‍රියා කරවීමෙන් බොහෝ විට ප්‍රමාණවත් කාර්ය සාධන වර්ධනයක් ලබා දේ
අපිළිවෙලට ක්‍රියා කරවීම මඟින් යම් ප්‍රමාණයකට උපදෙස් ක්‍රියා කිරීමේ පිළිවෙල නැවත සැකසීමක් සිදුවන අතර, දත්ත ආයත්තතාවයන් මඟින් ඇතිවන ප්‍රමාද අඩු කර ගත හැකිවේ
මධ්‍යම සැකසුම් ඒකක (CPU)හි කොටසක් සුපිරි අදීශ හා කොටසක් එසේ නොවන අවස්ථාවකදී එම සුපිරි අදීශ නොවන කොටසට උපලේඛනය කිරීම නතර වීම නිසා කාර්ය සාධනය අතින් පාඩු විදීමට සිදුවේ
මුල්   Intel Pentium(P5)  හට එකකින් එක කාල චක්‍රයකදී එක් උපදෙසක් ප්‍රතිග්‍රහණය කරන සුපිරි අදීශ අංක ගණිතය තර්ක ඒකක දෙකක් තිබු නමුත්, එහි FPU හට එක් කාල චක්‍රයකදී එක් උපදෙසක් ප්‍රතිග්‍රහණය කළ ‍නොහැකි විය
එමනිසා  Intel Pentium(P5) නිඛිල අතින් සුපිරි අදීශ වු අතර, ඉපිලෙන ලක්ෂ්‍ය අතින් සුපිරි අදීශ නොවීය
Intel හි Pentium නිර්මිතියට අනුප්‍රාප්තිකයාවු  P6  හි ඉපිලෙන ලක්ෂීය විශේෂාංග වලට සුපිරි අදීශ හැකියාව එක් කර තිබු අතර, එම නිසා ඉපිලෙන ලක්ෂීය උපදෙස් ක්‍රියා කරවීමෙහි සුවිශේෂී වර්ධනයක් සලසවා ගත හැකිවිය
සරල නල මාර්ගකරණය හා සුපිරි අදීශ සැලසුම් යන දෙකම මඟින් මධ්‍යම සැකසුම් ඒකක (CPU) හි උපදෙස් මට්ටමේ සමාන්තරතාවය (ILP) වර්ධනය කරයි
එමෙන්ම තනි සකසනයකට, චක්‍රයකට එක් උපදෙසක් ඉක්මවන සීඝ්‍රතාවයකින් උපදෙස් ක්‍රියා කරවීමට අවස්ථාව ලැබේ
බොහෝ නවීන මධ්‍යම සැකසුම් ඒකක සැලසුම් යම්දුරකට සුපිරි අදීශ වන අතර, පසුගිය දශකයෙහි සැලසුම් කල පොදු කාර්ය මධ්‍යම සැකසුම් ඒකක සියල්ලම පාහේ සුපිරි අදීශ වේ
පසුගිය වසර වලදී ඉහළ  ILP පරිගණක සැලසුම් කිරීමට තිබු ප්‍රමුඛතාවය මධ්‍යම සැකසුම් ඒකක දෘඩාංග වලින් ඉවත් කොට එහි මෘදුකාංග අතුරු මුහුණතකට හෝ ISA වෙත ලබාදී ඇත
ඉතා දිගු උපදෙස් පද (VLIW) මුලෝපාය මඟින් සමහර ILP හට ඍජුව මෘදුකාංග මඟින් ගම්‍යමාන වීමට ඉඩ සැලසේ
එමඟින් මධ්‍යම සැකසුම් ඒකක මඟින් ILP හුවා දැක්වීමට කල යුතු වැඩ ප්‍රමාණය අඩු කරන අතර මේ හේතුවෙන් සැලසුමෙහි ඇති සංකීර්ණතාව අඩු වේ
ස්පන්ද සීඝ්‍රතාව
බොහොමයක් CPU හා අනුක්‍රමික තාර්කික උපාංග ස්වභාවයෙන්ම සමමුහුර්තිත වේ
එනම් ඒවා නිර්මාණය කර ඇත්තේ සමමුහුර්ත කරණ සංඥාවක් පිළිබඳ උපකල්පනයක් මත ධාවනය වන ලෙසයි
ස්පන්ද සංඥාව ලෙස හඳුන්වන මෙය සාමාන්‍යයෙන් ආවර්තිත හතරැස් සංඥාවක ආකාර ‍ගනී
CPU හි බොහොමයක් පරිපථවල විවිධ අංශවල විද්‍යුත් සංඥාව චලනය වන උපරිම කාලය ගණනය කිරීමෙන්, CPU සැලසුම්කරුවන්ට ස්පන්ද සංඥාව සඳහා සුදුසු ආවර්තය තෝරා ගත හැක
මෙම ආවර්තය අන්ත බරපතල අවස්ථාවලදී සංඥාවට යෑමට හෝ ව්‍යාප්ත වීමට ගතවන කාලයට වඩා වැඩි විය යුතුයි
අන්ත තත්වයේ ව්‍යාප්ති සීමාවට වඩා සැලකිය යුතු තරම් වැඩි අගයකට ස්පන්ද ආවර්තය සකස් කිරීමෙන් මුලු CPU එක  හා උස පහත් වන සප්න්ද සංඥාවේ මුළු අවට දී එය දත්ත හසුරවන ආකාරය නිර්මාණය කළ හැකි වේ
විශේෂිතවම මෙහි දී සැලසුම් කිරීමේ අංශයෙන් හා සංරචක ගැනුම් අංශයෙන් යන අංශ දෙකේම CPU සරල වීමේ වාසිය ලැ‍බේ
කෙසේ නමුත් මෙහි අවාසියක් වන්නේ CPU හි සමහරක් අවයව වලට වඩා වේගයෙන් ක්‍රියා කළ හැකි වුවත් මුලු CPU ට එහි මන්දගාමීව අවයවය තෙක් බලා සිටිය යුතු වීමයි
මෙම සීමා කිරීම් CPU අනුවර්තීවාදය ඉහල නැංවීමේ විවිධ ක්‍රම මඟින් විශාල ලෙස හානි පූර්ණයට ලක් වේ
(පහත බලන්න)
කෙසේ නමුත් නිර්මිත දියුණු වීම් පමණක්, විශ්වීයම සමමූර්තිත CPU වල සියලු දුබලතා නිරාකරණය නොකරයි
උදාහරණයක් ලෙස ස්පන්ද සංඥාවක් අනෙක් ඕනෑම විද්‍යුත් සංඥාවක පමාවට හේතු වේ
සංකීර්ණ CPU වල අධි ස්පන්ධ සීඝ්‍රතා , මුළු ඒකකය පුරාම ස්පන්ද සංඥාව කලාවේ (සමමූර්තිත) පිහිටුවා ගැනීම අපහසු කරවයි. මෙය CPU හි දෝශ ක්‍රියාකාරීත්වයට ප්‍රමාණවත් වන තනි සංඥාවක ප්‍රමාද වීම වැළැක්වීම සඳහා සමාන බහු ස්පන්ද සංඥා ඇති කරවීමට බොහොමයක් නූතන CPU මෙහෙය වීය
ස්පන්ද සීඝ්‍රතාව වැඩි වීමේ තවත් ප්‍රධාන ප්‍රශ්නයක් වන්නේ CPU මඟින් උත්පාදනය වන තාප ප්‍රමාණයයි
නිතර වෙනස් වන ස්පන්ද, බොහොමයක් උපාංග ඒවා ඒ අවස්ථාවේ දී භාවිතා වේ ද යන්න නොසලකා ක්‍රියාත්මක වීමට සලස්වයි. සාමාන්‍යයෙන් ක්‍රියාත්මක උපාංගයක් එය ස්ථිතික අවස්ථාවේ ඇති විට දී ට වඩා වැඩි ශක්තියක් භාවිතා කරයි
එම නිසා ස්පන්ද සීඝ්‍රතාව වැඩි වීමත් සමඟ CPU තාප විමෝචනය ද වැඩි වන අතර එම නිසා වඩා කාර්යක්ෂම සිසිලන පද්ධතියක් අවශ්‍ය වේ
අනවශ්‍ය උපාංග ක්‍රියාත්මක වීම වැළැක්වීමේ එක් ක්‍රමයක් ස්පන්ද ද්වාරකරණය (clock gating) ලෙස හඳුන්වයි. එහි දී සිදු කෙරෙනුයේ අනවශ්‍ය උපාංගවලට ස්පන්ද සංඥාව කපා හැරීමයි
(වඩාත් නිරවද්‍යව ඒවා ක්‍රියා විරහිත කිරීම) කෙසේ නමුත් මෙය ක්‍රියාත්මක කිරීමට අපහසු ලෙස සැලකෙන නිසා ඉතා අඩු  බල සැලසුම්වල හැර පොදු භාවිතයේ දක්නට නැත
විශ්ව ස්පන්ද සංඥාවේ සමහරක් ගැටලුවලට විසඳුම් සෙ‍වීමේ තවත් ක්‍රමයක් වනනේ සියල්ල සමඟම ස්පන්ද සංඥාව ඉවත් කිරීමයි
ස්පන්ද සංඥාව ඉවත් කිරීම සැලසුම් කිරීමේ ක්‍රියාවලිය වඩාත් සංකීර්ණ වන නමුත් අසමකාලික (asynchronous) නිර්මාණ ‍(‍හෝ ස්පන්ද රහිත) ඒ හා සමාන සමමූහුර්තිත නිර්මාණ හා සැලකීමේ දී ජව භාවිතයේ දී හා තාප විමෝචනයේ දී වාසි ගෙන දේ
යම් තාක් දුරකට නොගැලපෙන වුවත්, ස්පන්ද සංඥාවකින් තොරව සම්පූර්ණ CPU පවා නිර්මාණය කර ඇත
මේ සඳහා උදාහරණ දෙකක් වන්නේ ARM ට අනුකූල AMULET හා MIPS R3000 සමඟ ගැලපෙන මිනි MIPS ය
සමහරක CPU සැලසුම් ස්පන්ද සංඥාව සම්පූර්ණයෙන් ඉවත් කරනු වෙනුවට , අංක ගණිතමය කාර්යඵල ලාභ ලබා ගැනීමට සුපිරි ගණයේ පයිප් ලයින් සමඟ අසමකාලික ALU යොදා ගැනීම වැනි, CPU හි යම් කොටස්වල  උපාංග පමණක් අසමකාලික කිරීම සිදු කරයි
සම්පූර්ණව අසමකාලික සැලසුම්වලට ඒවාට අනුරූප සමමුහුර්තිත සැලසුම්වලට සමානව හෝ ඊට වඩා හොඳින් ක්‍රියා කළ හැකිය යන්න සම්පූර්ණයෙන් පැහැදිලි නැති වුවත් අවම තරමින් සරල ගණිත ක්‍රියාවලිවල දී වඩා උසස් වන බවට සාක්ෂි ඇත
මෙය ඔවුන්ගේ අනර්ඝ ජව පරිභෝජනය හා තාප විමෝචන ගුණ සමඟ සම්බන්ධ මේවා කාවැද්දූ පරිගණක සඳහා සුදුසු බවට ප‍ත් කරයි
දත්ත සමාන්තරතාව  

වැඩි කතාබහට ලක් නොවන නමුත් මධ්‍යම සැකසුම් ඒකකයෙ (CPU) හි ඉතා වැදගත් අංගයකි, දත්ත සමාන්තරතාවය
දත්ත සකසන (Processor) සියල්ලම අදීශ උපකරණ ලෙස හැඳින්වේ
එක් උපදේසයක් ගැන සැලකීමේදී, දෛශික සකසන ක්‍රියා කරන්නේ දත්ත කොටස් රාශියක් සමඟයි
එම නිසා දෛශික සකසන, අදීශ සකසන වලින් වෙනස් වෙයි
මක් නිසාද අදීශ සකසන ක්‍රියාකරන්නේ දත්ත එක් කොටසක් සමඟ පමණක් බැවිනි
ෆ්ලින් (Flyn)ගේ වර්ගීකරණයට අනුව, දත්ත හසුරුවන මෙම ක්‍රම 02 පිළිවෙලින් SISD (එක් උපදෙසක් හා එක් දත්තයක්) හා SIMD (එක උපදෙසක්, දත්ත ගොඩක්)  ලෙස හඳුන්වයි. දෛශික දත්ත හා ක්‍රියාත්මක මධ්‍යම සැකසුම් ඒකකය (CPU) නිපදවීමේ වැදගත්කම නම් විශාල දත්ත ප්‍රමාණයක් මත ක්‍රියා කරන , එකම මෙහෙයුමෙන් (උදා
එකතුව, තිත් ගුණිතය) උවමනා වන කාර්යයන් හොඳින් ක්‍රියාත්මක කිරීමට ලැබීමයි
එයට හොඳ උදාහරණයන් ලෙස බහු මධ්‍යම යෙදුම් (රූප, වීඩියෝ ශබ්ද) හා විද්‍යාත්මක හා ඉංජිනේරු කාර්යයන් දැක්විය හැක
අදීශ මධ්‍යම සැකසුම් ඒකක(CPU) එකක් අනිවාර්යයෙන් දත්ත ගොන්නක් එක් එක් උපදෙස් හා අගයන් ආහරණය, විකේතනය හා ක්‍රියාත්මක කිරීම යන මුළු ක්‍රියාවලියම සම්පුර්ණ කළ යුතුය
නමුත් දෛශික මධ්‍යම සැකසුම් ඒකක(CPU) එකක් එක් උපදෙසක් සමඟ ඇති ඊටත් වඩා විශාල දත්ත ගොන්නක මෙහෙයුමක් සිදු කිරීමට සමර්ථය
ඇත්තෙන්ම මෙය කලහැකි වන්නේ යෙදුමක් විශාල දත්ත ගොන්නක මෙහෙයුමක් කරද්දී එක් පියවරකට වඩා අවශ්‍ය වු විටය
Cray-1 ‍වැනි මුල්ම දෛශික මධ්‍යම සැකසුම් ඒකක(CPU), බොහෝ දුරට ක්‍රියාත්මක වුණේ විද්‍යාත්මක පර්යේෂණ හා ගුප්ත ලේඛන  (Cryptography) යෙදුම් ආශ්‍රිතවය
කෙසේ වෙතත්, බහු මාධ්‍ය බොහෝ ලෙස සංඛ්‍යාංක  (Digital) මාධ්‍යයට මාරු වෙද්දී මෙම SIMD හි අවශ්‍යතාව පොදු කාර්ය පරිගණක සඳහා  ඉතා වැදගත් විය
සුළු කාලයකට පසු ඉපිලෙන ලක්ෂ්‍ය ක්‍රියාකාරී ඒකක පොදු කාර්ය සකසන වල ඇතුළත් වෙද්දී, SIMD ක්‍රියාකාරී ඒකක ක්‍රියාත්මක කිරීම සඳහා වන නියමාවලිද පොදු කාර්යය  මධ්‍යම සැකසුම් ඒකක(CPU) වල දක්නට පටන් ගැනුණි
Intel හි MMX වැනි සමහර  SIMD නියමාවලි නිඛිල වලට සීමා වුණි
මෙය සමහර මෘදුකාංග නිපදවන්නන්ට බාධාවක් විය
මක්නිසාද මුලිකවම  SIMD වලින් උදව් ලබන යෙදුම් ක්‍රියා ක‍ළේ ඉපිලෙන ලක්ෂ්‍ය අංක සමඟ පමණි
ක්‍රම ක්‍රමයෙන් සාමාන්‍යයන් ISA සමඟ කටයුතු කරන නව SIMD නාමාවලි හඳුන්වාදීමත් සමඟ මෙම තත්ත්වය මඟ හැරි ගියේය
උදාහරණයක් ලෙස Intel හි  SSE හා  Power PC ආශ්‍රිත AltiVec (VXX) පෙන්වා දිය හැක
පොට මට්ටමේ සමාන්තරතාව 

උසස් කාර්ය සාධනයක් අත්කර ගැනීමේ තවත් උපාය මාර්ගයක් වන්නේ බහු ක්‍රම ලේඛන සංඛ්‍යාවක් හෝ පොට සංඛ්‍යාවක් සමාන්තරව ක්‍රියා කරවීමයි
මෙම පර්යේෂණ ක්ෂේත්‍රය සමාන්තර පරිගණක ලෙස ද හඳුන්වයි. ෆ්ල්යින්ගේ වර්ගීකරණය අනුව එය බහු උපදෙස්, බහු දත්ත හෝ MIMD  ලෙස හැඳින්වේ
මෙම අරමුණු ‍උදෙසා යොදා ගත් එක් තාක්ෂණයක් වන්නේ බහු සැකසුමයි
මෙම තාක්ෂණයේ මුල් අවස්ථාව වන්නේ සමමිතික බහු සැකසුම (SMP) වෙයි
එහි මධ්‍යම සැකසුම් ඒකක (CPU) කුඩා ප්‍රමාණයක්ම ඒවායේ මතක පද්ධති ගැන සංසක්ත දර්ශනයක් ඇත
මෙම ක්‍රමයේදී සෑම මධ්‍යම සැකසුම් ඒකකයක්ම (CPU) මතක පිළිබඳ දර්ශනයක් තබා ගැනීම සඳහා නිතරම යාවත්කාලීන වන අතිරේක දෘඪාංග තිබේ
මතකය පිළිබඳ යාවත්කාලීන දර්ශනයක් තිබීමෙන් මධ්‍යම සැකසුම් ඒකකය (CPU) හට එකම ක්‍රමලේඛණ සම්බන්ධයෙන් සහයෝගයෙන් වැඩ කල හැකිය
එසේම ක්‍රමලේඛවලට එක් මධ්‍යම සැකසුම් ඒකකයකින් තවත් මධ්‍යම සැකසුම් ඒකකයකට සංක්‍රමණය විය හැක
සහයෝගයෙන් වැඩ කල හැකි මධ්‍යම සැකසුම් ඒකක සංඛ්‍යාව අතලොස්සක ප්‍රමාණයේ සිට ඉහල දැමීමට අනේකාකාර මතක ප්‍රවේශ (non-uniform memory access) (NUMA) හා  නිර්දේශක සංසක්ත ප්‍රොටොකෝලය (directory - based coherence protocols) වැනි ක්‍රම 90 දශකයේ හඳුන්වා දෙන ලදී
SMP පද්ධති මධ්‍යම සැකසුම් ඒකක(CPU) කුඩා සංඛ්‍යාවකට සීමා වන අතර NUMA පද්ධති සකසන දහස් ගණනක් සහිතව ගොඩනගා ඇත
මුල් අවස්ථාවේදී බහු සැකසුම ගොඩනැගුවේ විවික්ත මධ්‍යම සැකසුම් ඒකක(CPU)  විශාල ගණනක් හා සකසන අතර අන්තර් සම්බන්ධතාවය ගොඩ නැඟීමේ පුවරු සහිතවය
සකසනයන්හි අන්තර් සම්බන්ධතාවය තනි සිලිකන් චිපයක් මත ගොඩ නගා ඇති විට බහු-මාධ්‍ය අණු සැකසුම ලෙස හැඳින්වේ
ක්‍රම ලේඛයක් තුළ සියුම් අයුරින් සමාන්තරතාවයක් ඇති බව පසුව සොයා ගන්නා ලදි
එක් ක්‍රම ලේඛයක සමාන්තරව හෝ වෙන වෙනම ක්‍රියාකරවිය හැකි පොට (හෝ කර්යය) කිහිපයක් තිබිය හැක
මෙම තාක්ෂණයේ සමහර මුල් උදාහරන වලින් ඍජු මතක ප්‍රවේශය ආගණන පොටෙන් වෙනත් පොටක් ලෙස ගැනීම වැනි ආදායක/ප්‍රතිදායක සැකසුම් ක්‍රියාත්මක කරවන ලදී
70 දශකයේදී මීට වඩා පහසු ප්‍රවේශයක් මෙම තාක්ෂණයට ඉදිරිපත් කරන ලද්දේ බහු ආගණන පොට ගණනක් සමාන්තරව ධාවනය වනසේ  පද්ධති සැලසුම් කිරීමෙනි
මෙම තාක්ෂණය බහුපොට තාක්ෂණය ලෙස හැඳින්වේ
මේ පිවිසුම් බහු පොටට ආධාර කිරීම සඳහා මධ්‍යම සැකසුම් ඒකකයෙහි(CPU) ඇති උපාංග කුඩා ප්‍රමාණයක් පමණක් ප්‍රතිචලන කල යුතුය
බහු සැකසුමේදී මුළු මධ්‍යම සැකසුම් ඒකක(CPU)යම ප්‍රතිචලන කල යුතු නිසා, බහු සැකසුම වඩා පිරිවැය ඵලදායී ලෙස සැළකේ. බහුපොටේදී ක්‍රියා කරවන ඒකක, (හැඹිලි ඇතුළු මතක පද්ධතිය ද) බහු පොටවල් විසින් හවුලේ භුක්ති විදීම සිදු කරයි
බහුපොටෙහි ඇති දුර්වලතාවයක් නම් බහුපොට සඳහා දෘඪාංග දක්වන අනුග්‍රහය දෘඪාංග බහු සැකසුමට දක්වන අනුග්‍රහයට වඩා දැඩිව මෘදුකාංගවලට දර්ශනය වීමයි
එනිසා මෙහෙයුම් පද්ධති වැනි අධීක්ෂක මෘදුකාංග වලට බහුපොට හට ආධාර කිරීම සඳහා වඩා විශාල වෙනස්කම් කල යුතු වෙයි
ක්‍රියාත්මක කරන ලද එක් බහුපොට ආකාරයක් ඒකක බහුපොටකරණය ලෙස හැඳින්වෙන අතර, එහිදී එක් පොටක් බාහිර මතකයෙන් දත්ත ලැබී නතර වනතුරු  ක්‍රියාකරවනු ලැබේ
මෙම පටිපාටියේදී මධ්‍යම සැකසුම් ඒකකය (CPU), එවිට ක්‍රියාකරවීම සුදානම්ව බලා සිටින වෙනත් පොටක් වෙත යොමු වන අතර, මෙම මාරුවීම සාමාන්‍යයෙන් මධ්‍යම සැකසුම් ඒකක(CPU) ස්පන්ද චක්‍රයකදී සිදුවේ
තවත් බහුපොට ආකාරයක් සමගාමී බහු උපකරණය ලෙස හැඳින්වෙන අතර, එහිදි එක් මධ්‍යම සැකසුම් ඒකකයක් ස්පන්ද චක්‍රයකදි පොට කිහිපයක උපදෙස් ක්‍රියාකරවීමට සිදුවේ
70 දශකයේ සිට මේ දශකයේ (වසර 2000 ඇරඹි දශකය) මුල් භාගය වන තෙක් වු දශක කිහිපය තුළ උසස් කාර්ය සාධනයක් යුත් පොදු කාර්යය මධ්‍යම සැකසුම් ඒකක සැලසුම් කිරීම උදෙසා යොදා ගත් ක්‍රමයන් කිහිපයකි
ඒ නල මාර්ගකරණය, හැඹිලි, සුපිරි අදිශ  (Superscalar) ක්‍රියා කරවීම, අපිළිවෙල  (out-of- order) ක්‍රියා කරවීම ආදි ඉහල  ILP ලබා දෙන තාක්ෂණයයි
මෙම නැම්මෙහි ප්‍රතිඵලය වුයේ ශක්තිය වැඩිපුර අවශ්‍ය වන Intel Pentium 4  වැනි  CPU  බිහි වීමයි
මේ දශකයේ ‍මුලදී මෙවැනි මධ්‍යම සැකසුම් ඒකක (CPU)  සැලසුම්කරුවන් හට ILP  ශිල්පීය ක්‍රම වලින් උසස් කාර්ය සාධනයක් ලබා ගත නොහැකි වුයේ මධ්‍යම සැකසුම් ඒකක (CPU) මෙහෙයුම් සංඛ්‍යාත හා ප්‍රධාන මතක මෙහෙයුම් සංඛ්‍යාත අතර වු වැඩි වන විෂමතාවය හා නොපැහැදිලි ILP  ශිල්පීය ක්‍රම මඟින් බලය අපතේ යාම වැඩිවීමයි
මධ්‍යම සැකසුම් ඒකක සැලසුම්කරුවන් විසින් ඊළඟට ගනුදෙනු සැකසුම වැනි වාණිජ පරිගණක වෙළඳපොල වලින් අදහස් ලබා ගන්නා ලදී
මෙවැනි ගනුදෙනු සැකසුමේදී වඩා වැදගත් වන්නේ තනි පොටක හෝ ක්‍රමලේඛයක කාර්ය සාධනයට වඩා සාධික ප්‍රමාණය(throughput) පරිගණනය ලෙස හැඳින්වෙන ක්‍රම ලේඛ ගණනක සමස්ථ කාර්ය සාධනයයි
මෙම අවධානය වෙනස්වීමට බලපෑ සාධක නම් ද්විත්ව හා බහු මාධ්‍යය චිප-මට්ටමේ බහු සැකසුම් (CMP) සැලසුම් ප්‍රගුණනය කිරීමත්, විශේෂයෙන්ම අඩුවෙන් සුපිරි අදිශ  ලක්ෂණ පෙන්වන Intel PC නිර්මිතයට සමානකම් දක්වන මධ්‍යම සැකසුම් ඒකක(CPU)  වල  ක්‍රියාකාරිත්වයත්ය
පසුව පැමිණි සකසන පවුල් කිහිපයකම චිප-මට්ටමේ බහු සැකසුම් ලක්ෂණ තිබේ
x86-64, Opteron, සහ Athlon 64xz, SPARC, UltraSPARC T1, IBM POWER4, POWER5 හි මෙන්ම Xbox 360 හි ත්‍රිත්ව මාධ්‍යය Power PC  සැලසුම හා PS3  හි එක් මධ්‍යය අණු සැකසුම වැනි වීඩියෝ ක්‍රීඩා කන්සෝල මධ්‍යම සැකසුම් ඒකක(CPU)  කිහිපයකම දක්නට ලැබේ
නිය මඟක (bus) විස්තරය 
එක්තරා කාලයක “නිය මඟ” යන්නෙන් අදහස් කරන ලද්දේ මධ්‍යම සැකසුම් ඒකක (CPU) අග්‍ර වලට සමාන හෝ සර්වසම විද්‍යුත් සන්නායක සහිත විද්‍යුත් වශයෙන් සමාන්තර පද්ධතියකි
නියමඟවල් ගැන සලකන විට දත්ත පදවලට සමාන්තරව බහු තන්තුවල හෝ ගෙන යන සමාන්තර නියමඟක හෝ දත්ත ශ්‍රේණියක බිටු ආකාරයෙන් ගෙන යන ශ්‍රේණිගත නියමඟක් විය හැකිය
අතිරේක බල හා පාලන සබැඳුම්, විශේෂිත ධාවක සහ දත්ත සබැඳුම් එක එක අත් වලට ති‍බිමේ සාමාන්‍ය ප්‍රතිථලය වන්නේ බොහෝ ශ්‍රේණිගත නියමඟවල, 1-wire (තන්තු) ශ්‍රේණිගත නියමඟ වල ඇති අවම සන්නායක සංඛ්‍යාව වන එකට වඩා වැඩි ගණනක් සන්නායක අඩංගු වීමයි
දත්ත හුවමාරු ශීඝ්‍රතාව ඉහළයත්ම, කාල නිශ්චය කුටිකය(timing-skew) හි ගැටලු, බලය පාරිභෝජනයත්, විද්‍යුත් චුම්භක බාධකය සහ සමාන්තර නියමඟ අතර cross talk  යන ගැටළු මඟ හැර යාමත් වඩාත්ම අපහසු වේ
නියමඟ අතර ද්විත්ව පොම්ප(double pump) කිරීම මෙයට ඇති එක් අර්ධ විසඳුමකි
අඩු විද්‍යුත් සබැඳුම් ගණනක් ඇති වුවත් ශ්‍රේණිගත නියමඟවල සහජයෙන්ම timing skew හෝ වචන හුවමාරුව (cross talk) හෝ ‍නොමැති නිසා බොහෝ අවස්ථා වල දී සමාන්තර නියමඟට වඩා වැඩි සමස්ථ දත්ත හුවමාරු ශීඝ්‍රතාවයක් දැකවීමට පුලුවන
USB, Fire Wire හා ශ්‍රේණිගත  ATA  මෙයට උදාහරණ වේ
වේගවත් ශ්‍රේණිගත නියමඟ සඳහා multi drop  සබැඳුම් එතරම් හොඳින් ක්‍රියා නොකරන නිසා බොහෝ නවීන ශ්‍රේණිගත නියමඟ සඳහා යොදා ගන්නේ ඩේසි - චේන්(daisy-chain) හෝ හබ් (hub, මධ්‍යස්ථානය) සැලසුම්ය
බොහෝ පරිගණකවල අභ්‍යන්තර හා බාහිර නියමඟ ‍යන දෙවර්ගයම ඇත
අභ්‍යන්තර නියමඟ මඟින් පරිගණකයේ සියලුම අභ්‍යන්තර කොටස් මව් පුවරුවට සම්බන්ධ කෙරේ
(CPU හා අභ්‍යන්තර මතක ද ඇතුලත්ව) වෙනත් පරිගණක වල ඇති හෝ බාහිර උපකරණ සම්බන්ධ කිරීමට නොව පෙදෙසි උපකරණ සම්බන්ධ කිරීමට ඇති නිසා මෙම වර්ගයේ පෙදෙසි ,අනුමත පෙදෙසි ලෙස ද හැඳින්වේ
එසේම බාහිර පර්යන්ත සම්බන්ධ කිරීමට බාහිර නියමඟ යොදා ගනි
ප්‍රායෝගික වෙනසකට වඩා ඇත්තේ සංකල්පිත වෙනසක් වුවත්, Ethernet වැනි ජාල සබැඳුම් සාමාන්‍යයෙන් නියමඟ ලෙස නොගැනේ
InfiniBand සහ අති පරිවහනය (Hyper Transport) වැනි නව තාක්ෂණ වල සම්ප්‍රාප්තියත් සමඟ ජාල හා නියමඟ අතර ඇති වෙනස තවදුරටත් බොද වේ
අභ්‍යන්තර හා බාහිර නියමඟ අතර ඇති වෙනස පවා සමහර අවස්ථාවන්හි අනියත වන අතර, I² C අභ්‍යන්තර හෝ බාහිර නියමඟ (මෙහිදී ACCESS
bus)ලෙස හැඳින්වේ) ලෙස භාවිතා කළ හැකි අතර,  InfiniBand මඟින් PCI වැනි අභ්‍යන්තර නියමඟ හා තන්තු අනුමඟ(Fibre Channel) වැනි බාහිර අනුමග යන දෙකොටසම ප්‍රතිස්ථාපනය කරනු ඇත
නූතන මධ්‍ය සැකසුම් ඒකක නිෂ්පාදන ආයතන 
ප්‍රධාන CPU වර්ග නිෂ්පාදන ආයතන තුනකි
( 2021.03.19 වන විට )

*Intel (ඉන්ටෙල්)

*AMD (Advanced Micro Devices) (ඒ.එම්.ඩී.)

*Apple (ඇපල්)
RAM (සසම්භාවී ප්‍රවේශ මතකය) 

පරිගණකකරණය යනු පරිගණක මෘදුකාංග හා දෘඩාංග ඇතුළත්ව පරිගණක තාක්ෂණය දියුණු කිරීමේ හා භාවිතා කිරීමේ ක්‍රියාවයි. එය තොරතුරු තාක්ෂණයේ පරිගණක සඳහා විශේෂිත කොටසයි
පරිගණක විද්‍යාව යනු පරිගණකකරණයේ සෛද්ධාන්තික/න්‍යායාත්මක පදනම අධ්‍යයන‍ය කිරීම හා පරිගණකකරණයේ දී න්‍යායන් / සිද්ධාන්ත යොදා ගැ‍නීමයි
2005 - පරිගණක විෂය මාලාව - නිර්වචනය 

දළ වශයෙන් සලකන කළ අපට පරිගණක නිෂ්පාදනයට අදාල, පරිගණක සේවා අවශ්‍ය වන හෝ පරිගණකවලින් දායකත්වය ලබා ගන්නා ඉලක්කගත ‍ඕනෑම ක්‍රියාවලියක් ලෙස පරිගණකකරණය අර්ථ දැක්විය හැක
මේ හේතුවෙන් විවිධ අවශ්‍යතා ගණනාවක් සඳහා එක එකකට ගැලපෙන පරිදි දෘඪාංග සහ මෘදුකාංග පද්ධතීන් සැලසුම් කිරීම සහ නිර්මාණය කිරීමත් පරිගණකකරණයට අයත් වේ
එසේම දත්ත සැකසුම, ව්‍යුහකරණය සහ විවිධ වර්ගවලට අයත් තොරතුරු කළමනාකරණය
පරිගණක භාවිතයෙන් විද්‍යාත්මක අධ්‍යයනයන් කිරීම
බුද්ධිමත් ආකාරයට හැසිරෙන පරිදි පරිගණක පද්ධති නිර්මාණය
සන්නිවේදක සහ විනෝදාශ්වාදයට අදාල වැඩසටහන් නිර්මාණය සහ භාවිතය
ඕනෑම නිශ්චිත අවශ්‍යතාවයක් සඳහා අදාලවන තොරතුරු සෙවීම සහ රැස් කිරීම ආදී ලෙස විශාල කාර්යයන් ගණනාවක් පරිගණකකරණයට අයත් වේ
ඒවා පරිමිත ලැයිස්තුවකට ලබා ගත නොහැකි තරම් වන අතර මෙම ක්ෂේත්‍රයේ විභවතාවයන් ද විශාල වේ
org/wiki/Compute
ගෘහස්ථ සිනමා  PC (HTPC) හෝ සන්නිවේදන PC යනු පුද්ගලික පරිගණකයක හා අංකිත වීඩියෝ පටිගතකරණයක එකතුවකින් සෑදුණු උපකරණයකි
එය රූපවාහිනියට හෝ රූපවාහිනී ප්‍රමාණයේ දර්ශන තිරයකට සම්බන්ධ කර ඇති අතර බොහෝවිට මෙය අංකිත ඡායාරූප, සංගීත, වීඩියෝ වාදකයන්, TV ග්‍රාහකයක් හා අංකිත වීඩියෝ පටිගතකරණයක් ලෙස භාවිතා කෙරේ
ගෘහස්ථ සිනමා පරිගණක  මාධ්‍ය මධ්‍යස්ථාන පද්ධති හෝ මාධ්‍ය සේවාදායක ලෙසද හදුන්වනු ලැබේ
HTPC හි පොදු අරමුණු වනුයේ ගෘහස්ථ සිනමා සැකැස්මක සියලු අංග සම්බන්ධ කර තනි ඒකකයක් බවට පත් කිරීමයි
ඒවා රූපවාහිනී වැඩ සටහන් පුද්ගලික පරිගණකයට එකතු කිරීමට අවශ්‍ය දෘඩාංග හා මෘදුකාංග සමග පෙර හැඩ ගසන ලද (pre-configured) ඒකක ලෙස  මිළදී ගැනීම හෝ වින්ඩෝස් මාධ්‍ය මධ්‍යස්ථානය, GB-PVR, Sage TV, ෆමියුලන්ට් (Famulent) හෝ ලිනක්ස් MCE හි පොදුවේ සිදුකර ඇති පරිදි වියුක්ත උපාංග (Discreet Component) වලින් සකසා ගත හැක
පරිගණක ප්‍රතිචක්‍රීකරණය යනු පරිගණක හෝ ඉලෙක්ට්‍රෝනික අපද්‍රව්‍ය ප්‍රතිචක්‍රීකරණය කිරීම හෝ නැවත භාවිතයයි
මෙයට පද්ධතියේ වෙනත් ප්‍රයෝජනයන් සොයා ගැනීම (පරිත්‍යාග කිරිම වැනි) හෝ කොටස් වෙනත් නිෂ්පාදන සදහා නැවත භාවිතා කිරීම සඳහා ආරක්ෂිතව නිස්සාරණය කළ හැකි වන සේ පද්ධතිය කොටස්වලට වෙන් කිරීම හෝ ඇතුළත් වේ
භාහිර සබැඳි

පරිගණක තාක්ෂණය
පරිගණක විද්‍යාව
මෘදුකාංගයක්, සාමාන්‍යයෙන් පද්ධති සම්පත් අනවසර ලෙස භාවිත කිරීම වළකන ආරක්ෂණ උපක්‍රමවලින් යුක්ත නිසා, බොහෝමයක් වෛරස පැතිරීම සඳහා, පද්ධතියේ හෝ මෘදුකාංගවල ඇති ක්‍රමලේඛයන්හී දෝෂ ප්‍රයෝජනයට ගත යුතුය
ක්‍රමලේඛ දෝෂ විශාල සංඛ්‍යාවක් නිපදවන මෘදුකාංග දියුණු කිරීමේ ක්‍රියාවලි‍ සාමාන්‍යයෙන්  වෛරස තර්ජනයන්ට බඳුන් වීමේ වැඩි අවදානමක් දක්වයි.

ආශ්‍රිත
http
org/wiki/Computer_virus#The_role_of_software_development
හැදින්වීම

ශ්‍රී ලංකාවේ ස්වාභාවික සෞන්දර්ය පිළිබඳ විමසීමේ දී එහි පිහිටා ඇති ස්වාභාවික කඳුවලට හිමි වන්නේ විශේෂ ස්ථානයකි
ඊට හේතුව, ඒවා ස්වභාවධර්මයාගෙන් ලැබුණු සෞන්දර්යාත්මක දේ බැවිනි
පුංචි සීගිරිය හෙවත් බතලේගල කන්ද ද එවැන්නකි
ලෝකයේ අටවන පුදුමය ලෙස නම් දැරූ සීගිරි පර්වතයට සමාන හැඩයක් තිබෙන නිසා බතලේගල කන්ද "පුංචි සීගිරිය" ලෙස හදුන්වනු ලැබේ
එසේ ම මෙම ස්න්ර හා ඵෙතිහාසිකත්වය ද කැටි වු සොබාදමේ අපූරු නිර්මානයක් ලෙස අවිවාදයෙන් පැවසිය හැකි ය
පිහිටීම

උතුරින් සූරසරදියෙල්ගේ "උතුවන් කන්දෙන්" ද, දකුණින් "සාමසර" කන්දෙන් ද ,නැගෙනහිරින් සොබාදමේ තවත් ආකර්ෂණීය නිමැවුමක් වු "අම්බුළුවාව" කන්දෙනුත් ,බටහිරින් "ඌරා කන්දෙනුත් වටවුණු බතලේගල කන්ද ,මීට අමතරව අලගල්ල, දෙවනගල, හන්තාන, වාකිරිගල ආදී කඳුවලින් ද වට වූ හුදකලා කන්දක් ලෙස දැක්විය හැකි ය
මුහුදු මට්ටමේ සිට අඩි 2780ක් පමණ උසකින් පිහිටි බතලේගල කන්ද මුදුනේ වන පර්වතය අඩි 540ක් පමණ උස වේ
මෙය සබරගමුව පලාතේ කෑගල්ල දිස්ත්‍රීක්කයේ අරණායක නගරයට ආසන්නව පිහිටි "සබරගමු ලලනාවගේ" සොඳුරු බව ඔප්නංවන ආභරණයක් බඳු ය
බතලේගල කන්දට යන ගමන්මඟ 

මාවනැල්ල නගරයේ සිට දෙබන්ගමට යන බසයක නැගී අනතුරුව හත්ගම්පල නමැති හංදියෙන් "බතලේගල පර්වතයට" යන මාවත අසලින් බැස එතැන් සිට 2.5 km ක පමණ දුරක් පයින් ගමන් කළ යුතු ය
මෙම 2.5 km දුර ප්‍රමාණය අවසානයේ පර්වතයට නැගිය හැකි අතර , එතෙක් මෙම මාර්ගය අවට පර්වතය ආශ්‍රිතව ඇති අක්කර 150ක් පමණ වු රක්ෂිතය නැරඹිය හැකි ය
මෙය අපූරු ඡෛව විවිධත්වයෙන් අනූන වූවකි
බතලේගලට අයත් මෙම අක්කර 150ක පමණ වූ වපරිසරයෙන් යුත් බිම් ප්‍රමාණයෙන් අක්කර 06ක් පමණ පූඡා භූමියක් ලෙස විහාරස්ථානයට වෙන් කර ඇත
ඉතිරි භූමි ප්‍රමාණය තුළ ක්‍රමයෙන් මිනිසුන් පදිංචි වී ඇත
කඳු මුදුනට යාමේ දී නැරඹිය හැකි දේ

ඈතින් පෙනෙන පර්වතය දෙසට ගමන් කිරීමේ දී මෙම පරිසර පද්ධතියේ දැක ගත හැකි ශාක රාශියකි
නැරඹිය හැකි සතුන් රාශියකි
දෙසවන් පිනවන විහඟ නාද රැසකි
අලංකාර උඩුවියනකින් යුත් ඡෛව විවිධත්වයෙන් අනූන මෙම පරිසර පද්ධතිය තුළ සුලභ ලෙස දැකිය හැකි ශාක හා පැළෑටි අතර , ඉතා දුර්ලභ හා ආවේණික ශාක රාශියක් ද ඇත
එමෙන් ම අලංකාර මල් පිපෙන ඕකිඩි වර්ග විශාල සංඛ්‍යාවක් ද මේ පරිසරයේ දක්නට ලැබේ
මෙහි සුලභව දක්නට ඇති දුර්ලභ හා ආවේණික ශාක

                
ඇටඹ  - Mangifera zeylanica
වල් දෙල් -artocarpus nobilis
හල්මිල්ල -Berrya cprdifolia
මිල්ල - Vitex ailissima
බලබොඩ - Myristica dectylordes
බදුල්ල - Semecarpus gardneri
කළුමැදිරිය -
කිතුල් - Caryoto urens
භූ කෙන්ද -
අත්කෙන්ද - Acronychia peduncularta
වල් කුරුදු - Cinnamomum dubium
මහෝ - Swietenia macrophyla
පුස් වැල් -
රසකිඳලවැල් - Ainospora cordifoilia
සත්සඳ -
කොතල හිඹටු 
අරත්ත -
තෙඹු -
ගඳපාන -
කොටකිඹුල -
කැන්ද - Macaranga peitota
හවරි නුග -Alstonia macrophyla
පොඩිසිඤ්ඤාමරම් - Eupatorium odorotu
මෙහි ශාක හා වැල් අතර ඖෂධීය අගයෙන් ඉතා ඉහළ වටිනාකමකින් යුත් ශාක රාශියක් ද වේ
මෙම කදුකර මාර්ගයේ ඇතැම් තැනක දැවැන්ත ඝන පදුරු රාශියකි
තවත් ප්‍රදේශයක් පුරා පැතිරුණු මාන, ඉලුක් පදුරු රාශියකි
ඇතැම් පෙදෙසක ගල් කුළු රාශියක් ඇති අතර, වැසි සහිත කාලගුණයක් ඇති කාලයේ දී ඒ අතරින් කුඩා දියඇලි ඇද හැළී ඇති බවට සාක්ෂි තිබේ
බතලේගල පර්වතය හා රක්ෂිතය ආශ්‍රිතව විශාල සත්ත්ව විවිධත්වයක්  ඇත
මෙහි ශ්‍රී ලංකාවට ආවේණික මෙන් ම වඳ වී යෑමේ තර්ඡනයට ලක් වූ සත්ත්ව විශේෂ ද රාශියක් වාර්තා වී ඇත
අපා,දෙපා, සිවුපා, මෙන් ම බහුපාවුන් රාශියකගේ වාසස්ථානය බවට පත් වී ඇති මෙකී පරිසර පද්ධතිය තුළ අලංකාර සමනළ විශේෂ රාශියක් ද දක්නට ලැබේ
මෙහි සුලභව දැකිය හැකි සතුන්

රිළවා -Macaca sinicaaurifrons
මුවා -  Artiodactyla
කළ වැද්දා -
හිකණලා - Mabuya macularia
ගල් මුගටියා -Herpestesvitticollis
හූණා -
වල් ඌරා -Susscrofa cristatus
පිනුම් කටුස්සා -Octocryptis wigmanm
උරුලෑවා - Viverricula indica mayori
පළා පොළගා - Trimerasurus trimoncephalus
කබල්ලෑවා - Manis crassi caudata
පොළොං තෙලිස්සා -
බළල් දිවියා - prionailurus rubiginosa
කනඋල්ලන් -
ඇටි කුකුළා -
ගැටහොඹු කටුස්සා -
කොට්ටෝරුවා -
දඩුලේනා - Ratufa macroura melanochra
කිරි වව්ලා - Kirivaula picta
නරියා - Canis aureus
අළු කෑදත්තා - 
ඌරු මීයා - Bandicota indica
බකමූණා -
ඉත්තෑවා - Hystrix indica
පිළිහුඩුවා -
වළි කුකුළා - Gallus iafayetti
හාවා - Lagomorpha
සර්ප උකුස්සා - spilornis cheela
ලේනා - Redentia
කහ කුරුල්ලා - Orioulus xontbornus
අහිංසක මුව පොව්වන්ට මෙන් ම විෂඝෝර සර්පයන්ට ද මෙහි සෙවණ සැලසී ඇත
බතලේගල පර්වතය මතුපිට තැනිතලා ස්වරූපයක් ගනී
එහි දිග සාමාන්‍යයෙන් 350 mක් පමණ වන අතර, පළල 38m පමණ වේ
මෙහි මතුපිට අඩි 5-6 ක පමණ පස් තට්ටුවක් ඇති අතර, එම පස් තට්ටුව රතුකහ පොඩිසොලික් (Red Yellow Podisolic) හා ලැටරයිටි යන පාෂාණවලින් සමන්විත වේ
මෙකී තැනිතලා බිමේ මාන පදුරු, කහට ගස් ආදිය ද තැනින් තැන දක්නට ලැබේ
සාමාන්‍යයෙන් සෙල්සියස් අංශක 23 පමණ උෂ්ණත්වයක් ද වාර්ෂිකව 4500mmක් පමණ වර්ෂාපතනයක් ද ලැබේ
ආර්ද්‍රතාව 85% ක පමණ ඉහළ අගයක් ගනී
සැලකිය යුතුයි
ඡෛව විවිධත්වයෙන් අනූන සොබාදම් මාතාවගේ අපූරු නිමැවුමක් වු බතලේගලට සත්තකින් ම අද ලබා ඇත්තේ එතරම් යහපත් කලදසාවක් නොවේ
ශ්‍රී ලංකාවට ආවේණික ශාක හා සත්ත්ව විශේෂ ගණනාවකින් සමන්විත ව , පාරිසරික තුල්‍යතාවට ඉමහත් මෙහෙයක් ඉටු කරන මෙකී පරිසරය රැකගැනීම අද දවසේ අප සැමගේ යුතුකම වේ
ආශ්‍රිත ග්‍රන්ථ
සඟරා
මිහිමඬල
3 කාණ්ඩය, 11 කලාපය, 2006 නොවැ/දෙසැම්බර්
මේ අඩවිත් බලන්න
සීගිරිය

ස්වභාධර්මය
උද්භිද විද්‍යාව

ශ්‍රී ලංකාවේ නගර සහ ගම්මාන
බහු මාධ්‍ය යනු විවිධ වු අන්තර්ගත සමුහයක එකතුවක් ප්‍රයෝජනයට ගන්නා මාධ්‍යයන්ය
මෙම වදන නාම පදයක් (බහු අන්තර්ගත විධිවලින් යුත් මාධ්‍යය) ලෙස හෝ බහු අන්තර්ගත විධිවලින් යුත්  මාධ්‍යයක් සේ විස්තර කිරීමේදී විශේෂණයක් ලෙස ද භාවිතයට ගැනේ
මෙම වදන මුද්‍රිත හෝ අතින් ලියන ලද වාක්‍ය හා නිශ්චල චිත්‍රක (graphic) පමණක් යෙදෙන මාධ්‍යවලදී නොයෙදේ
සාමාන්‍යයෙන් බහු මාධ්‍ය යනු ලේඛන ශ්‍රව්‍ය, නිෂ්චල රූප, සජීවීකරණ, වීඩියෝ යනාදියේ  අන්තර් ක්‍රියාකාරී සංකලනයක් ඇතුළත් වූවකි
බහු මාධ්‍යය සාමාන්‍යයෙන් පටිගත කිරීම, ධාවනය, දර්ශනය කිරීම හෝ පිවිසීම සිදුකරන්නේ පරිගණකගත ඉලෙක්ට්‍රෝනික උපකරණ වැනි තොරතුරු අන්තර්ගත සැකසූ උපකරණවලිනි
නමුත් එය සජීවී කාර්යය කොටසක්ද විය හැක
බහුමාධ්‍ය (විශේෂණයක් ලෙස) ඉලෙක්ට්‍රෙ‍ානික බහුමාධ්‍ය අන්තර්ගතයන්  ගබඩා කිරීම හා ප්‍රදර්ශනයට භාවිතා කරන ඉලෙක්ට්‍රෝනික මාධ්‍ය උපකරණද විස්තර කරයි
බහුමාධ්‍ය ලලිත කලාවල සාම්ප්‍රදායික මිශ්‍ර මාධ්‍යයට සමාන වේ
නමුත් වඩාත් පුළුල් විෂයපථයක් තුළදීය
“සාරවත් මාධ්‍ය” (rich media) යන වදන අන්තර්ගත ක්‍රියාකාරී බහුමාධ්‍ය යන්නට සමානාර්ථයක් වේ
අධි මාධ්‍ය (hyper media) යන්න එක් සුවිශේෂී බහු මාධ්‍ය යෙදුමක් ලෙස සැලකිය හැක
බෙල් ලැබ්ස් (Bell Labs) හි කෙන් තොම්සන්, ඩෙනිස් රිචී හා ඩග්ලස් මෙල්රෝයි විසින් යුනික්ස් (unix) මෙහෙයුම් පද්ධති ගොඩනැගීම සඳහා  C ක්‍රමලේඛන භාෂාව සැලසුම්කර සංවර්ධනය කරන ලදී
බෙල් ලැබ්ස් (Bell Labs) හි ක්‍රමලේඛකයන් තවදුරටත් ඉදිරියට යමින් බෙල් විද්‍යාගාරයේදී “Plan 9” සහ Inferno සැලසුම් කළ අතර එය නවීනතම  ව්‍යාප්ත වූ පරිසරය වෙත වර්ධනය කරන ලදී
යුනික්ස් මෙන් නොව ප්ලෑන් 9 මුල සිටම මෙහෙයුම් පද්ධතියක් ලෙස චිත්‍රක අන්තර්ගත කර නිර්මාණය වු අතර යුනික්ස් වලට එම ලක්ෂණ ඇතුළත් කරනු ලැබුයේ පසු කාලීනවය
Plan 9 තවමත් යුනික්ස් ව්‍යුත්පන්න තරම් ජනප්‍රිය වී නොමැති නමුත් එයට දිනෙන් දින පුළුල්වන සංවර්ධකයින්ගේ සමාජයක් හිමිය
එය “Lucent Public License” යටතේ වර්තමානයේ මුදාහරිනු  ලබයි
Inferno, “Vita Nuova Holding” ආයතනයට විකුණනු ලැබූ අතර අද එය GPL / MIT License, යටතේ නිකුත් කරනු ලැබේ
org/wiki/Operating_systems#Plan_9
සේවාදායක (සර්වර්) මෘදුකාංග (English
Server Software) යනු, සේවාදායක පරිගණකය  (English
Server) සේවාදායකය මෘදුකාංගය මගින් භාවිතා කිරීම, ක්‍රියාත්මක කිරීම සහ කළමනාකරණය කිරීම කල හැකි මෘදුකාංග වර්ගයකි
සේවාදායක මෙහෙයුම් පද්ධති

සේවාදායක පරිගණක මත වැඩකරණ පරිගණක මෙහෙයුම් පද්ධති විශාල සංක්‍යාවක් ඇත
ඒවායින් කීපයක් පහත පරිදි දැක්විය හැක
FreeBSD
 Red Hat Enterprise Linux
 SUSE Linux Enterprise Server
 Ubuntu Server
 Oracle Linux 
 CentOS
 ROSA Enterprise Linux Server
 Windows Server
 Windows Server Essentials
 Windows MultiPoint Server
 Windows Storage Server
 Microsoft Hyper-V Server
 Oracle Solaris
 HP-UX
 IBM AIX
 z/OS
 OS X Server (Mac OS X Server)
 ClearOS

බොහොමයක් සේවාදායක පරිගණක, Linux සහ Windows සේවාදායක මෙහෙයුම් පද්ධති බොහොමයක් සමග වැඩකිරීමට විශේෂයෙන් සැකසු දෘඩාංග වලින් සමන්විතව සකසා ඇත
තවද සේවාදායක මෙහෙයුම් පද්ධති නිපදවන ආයතන බොහොමයක් තම සේවාදායක මෙහෙයුම් පද්ධති මෘදුකාංග සේවා සදහා මුදල් අයකරණු ලැබේ
සේවාදායක මෘදුකාංග වර්ග

සේවාදායක වර්ගය, පදනම් වන ක්‍රියා මත හෝ භාවිතය මත සේවාදායක මෘදුකාංග පහත සඳහන් ලෙස, විවිධ ආකාර වලට වර්ග කල හැක
Application server software
 Catalog server software
 Communications server software
 Computing server software
 Database server software
 Fax server software
 File server software
 Game server software
 Mail server software
 Media server software
 Print server software
 Sound server software
 Proxy server software
 Web server software

මින් බොහොමයක් සේවාදායකය මෘදුකාංග වර්ග, සේවාදායක මෙහෙයුම් පද්ධතිය තුල පෙර නිමියෙන්ම ලබා දෙන අතර නැතිනම් අන්තර් ජාලය ඔස්සේ භාගත කර ගැනීමට ද හැකියාව පවති
සේවාදායක මෘදුකාංග සඳහා උදාහරණ

Application server software
 JBoss Enterprise Application Platform (JBoss EAP) 
 GlassFish Application Server
 Oracle WebLogic Server
 IBM WebSphere Application Server
 Zend Server

Database server software
 Oracle Database
 Microsoft SQL Server
 MySQL Community Server
 SAP HANA
 IBM DB2
 Ingres

File server software
 openLDAP
 NetIQ / Novell eDirectory
 Microsoft Active Directory

Mail server software
 Microsoft Exchange Server
 Novell GroupWise
 sendmail
 Postfix

Media server software

 GB-PVR

 LinuxMCE
 MediaPortal
 MythTV
 Plex
 Kodi Entertainment Center
 TVersity Media Server

Proxy server software
 Squid
 Microsoft Internet Information Services (IIS)
 HAProxy

Web server software
 Microsoft Internet Information Services (IIS)
 Apache HTTP Server
 Nginx 
 Google Web Server (GWS)

රැකියා අවස්ථා
සේවාදායක මෙහෙයුම් පද්ධති සහ සේවාදායක මෘදුකාංග වර්ග සම්බන්ද රැකියා අවස්ථා බොහොමයක් පවතී
පරිගණක පද්ධති පරිපාලක වරුන් (Server Administrator)
 පරිගණක පද්ධති ආරක්ෂණ පරිපාලක වරුන් (Security Administrator) 
 වෙබ් පරිපාලක වරුන් (Web Administrator)
 පරිගණක පද්ධති ඉංජීනේරුවන් (System Engineer)
 පරිගණක පද්ධති උපකාරයක ඉංජීනේරුවන් (System Support Engineer)
 දත්ත සමුදාය පරිපාලක වරුන් (Datadase Administrator) 
 පරිගණක කළමණාකරුවන් (IT Manager)

වෘත්තිමය පාඨමාලා

සේවාදායක මෙහෙයුම් පද්ධති සහ සේවාදායක මෘදුකාංග වර්ග සදහා වූ ජාත්‍යන්තර වෘත්තීයමය පාඨමාලා බොහොමයක් ඇත
මින් බොහොමයක් පද්දති පාලනය (System Administration) සහ දත්ත සමුදාය පාලනය (Datadase Administration) පිළිබඳ හැදෑරීමට සකසා ඇති අතර කීපයක් පද්දති නිර්මාන කරණය (Developer-focused) පිළිබඳ හැදෑරීමට සකසා ඇත
ඒවායින් කීපයක් පහත දැක්වා ඇත
Microsoft Certifications
 Red Hat Certifications
 SUSE / Novell Certifications
 LPI (Linux Professional Institute) Certifications
 CompTIA (Computing Technology Industry Association) Certifications
 The Linux Foundation Certifications
 Oracle Certifications
 MangoDB Certifications
 IBM Certifications
 HP (Hewlett-Packard) Certifications
 BSD Certifications
 GIAC Certifications
 Apple Certifications

මෙයද බලන්න
 ඉසුරු ලිනක්ස්

අඩවියෙන් බැහැර පිටු
 ලිනක්ස් මෙහෙයුම් පද්ධතියට සමාන, ආදේශ Microsoft Windows මෙහෙයුම් පද්ධති මෘදුකාංග 
 ලිනක්ස් මෙහෙයුම් පද්ධතියට සමාන, ආදේශ Microsoft Windows මෙහෙයුම් පද්ධති මෘදුකාංග 
 ලිනක්ස් මෙහෙයුම් පද්ධතියට සමාන, ආදේශ Microsoft Windows මෙහෙයුම් පද්ධති මෘදුකාංග 

මෘදුකාංග
ක්‍රමලේඛන භාෂාව යනු විශේෂයෙන් පරිගණකය වැනි යන්ත්‍රයක හැසිරීම පාලනය කිරීමට යොදා ගනු ලබන කෘත්‍රිම භාෂාවකි
ක්‍රමලේඛන භාෂාව පිළිවෙලින් ඒවායේ ව්‍යුහය හා අර්ථය විස්තර කරන ව්‍යාකරණ හා අර්ථ විචාර හා රීති මගින් අර්ථකථනය කෙරෙයි
බහුතර ක්‍රමලේඛන භ‍ාෂාවලට ඒවායේ ව්‍යාකරණ හා අර්ථ විචාරවල විශේෂ ලි‍වීමේ ආකාර ඇත
සමහර ඒවා නිලවශයෙන් ක්‍රියාවට නැංවීමක් මගින් පමණක් අර්ථ දක්වයි. 

ක්‍රමලේඛන භාෂාව භාවිතා කරනුයේ තොරතුරු සංවිධානය හා මෙහෙයවීම යන කටයුත්තට පහසුකම් සැලසීමට මෙන්ම, අතිශයින් නිරවද්‍ය ලෙස  ඇල්ගෝරිතම ප්‍රකාශ කිරීමටය
ඇතැම් ක්‍රමලේකයන්  පවතින සියලු ඇල්ගෝරිතම් ප්‍රකාශ කළ හැකි භාෂා බවට ක්‍රමලේඛන භාෂා සීමා කරයි
සමහර විට‍ “පරිගණක භාෂාව” යන වදන වඩාත් සීමාසහිත කෘත්‍රීම භාෂා සදහා භාවිතා කරයි
දහස් ගණන් වෙනස් ක්‍රමලේඛන භාෂා නිර්මාණය කර තිබෙන අතර නව භාෂා සෑම වසරකම නිර්මාණය කෙරෙයි
පරිගණක භාෂා
පරිගණක විද්‍යාව
පොදු පරිගණකයක් (හෝ මහජන ප්‍රවේශ පරිගණකය) යනු පොදු ස්ථානයක පවතින ඕනෑම විවිධාකාර පරිගණකයන් අතරින් එකක් වේ
පොදු පරිගණක තිබෙන ස්ථානයන් කිහිපයක් නම් පුස්තකාල , පාසැල් හෝ රජය විසින් මෙහෙයවන පහසුකම් සේවා සහිත ස්ථාන වේ
පොදු පරිගණකවල පෞද්ගලික පරිගණකවලට සමාන මෘදුකාංග හා දෘඩාංග කොටස් ඇත
කෙසේ නමුත් , එසේ නමුත් ඒවායේ කාර්යය භාර්යය හා ක්‍රියාව සම්පුර්ණයෙන් වෙනස් වේ
පොදු ප්‍රවේශ පරිගණකයක් දවස පුරාම විවිධ විශ්වාස කටයුතු නොවන තනි පුද්ගලයන් විසින් භාවිතා කරයි
මෙම පරිගණක දැනුවත්ව හෝ නොදැනුවත්ව සිදුවන අපයෝජන ද වලට එරෙහිව අගුළු ලෑම හා සුරක්ෂිත කිරීම කළ යුතුය
සාමාන්‍යයෙන් පරිශීලකයාට මෘදුකාංග පිහිටුවීමට හෝ සැකසුම වෙනස් කිරීමට බලතල නොමැත
පෞද්ගලික පරිගණකයක් වෙනස් වන්නේ එය තනි වගකිව හැකි පරිශීලකයෙක් භාවිතා කරන අතර ඔහුට තම කැමැත්ත අනුව පරිගණකයේ මෘදුකාංග හා සැකසුම හැඩගසැගත හැකි නිසාය
තව දුරටත් පොදු ප්‍රවේශ පරිගණක පාලිත ප්‍රවේශයකට වූ PC වෙන්කිරීමේ පද්ධතිය (Pc Reservation System) වැනි මෙවලම් සමග සැපයේ
‍ලෝකයේ පළමු පොදු ප්‍රවේශ පරිගණක මධ්‍යස්ථානය වන්නේ කැලිෆෝනියාවේ මැරින් පරිගණක මධ්‍යස්ථානය වන අතර එය 1977 දී ඩේවිඩ් හා ඇනීෆෝක්ස් යුවල සාමූහිකව ආරම්භ කරන ලද්දකි
පොදු පරිගණක
පරිගණක විද්‍යාව
පරිගණක තාක්ෂණය
ධාවන හා පිටියේ තරඟ සඳහා සෘතු 02 ක් ඇත
එනම්‍ ශීත සෘතුව හා ගෘහස්ථ ධාවන හා වසන්ත හා ග්‍රීෂ්ම සෘතු බාහිර ධාවනයන් ලෙසිනි
බොහෝ ධාවන පත තරඟ මීටර් 200 වන අතර ධාවන පථ හතර හෝ හයකින් සමන්විත ‍ෙව්‍
එලෙසෙම මීටර් 200 ට අඩු හා 200 ට වැඩි ධාවන පථ ද යොදා ගනී
ගෘහස්ථ ධාවන තරඟ වාර්තා ගැන උනන්දුවක් නොදක්වන ඇමෙරිකානු මළල ක්‍රීඩකයින් අතර මීටර් 200 ට වැඩි ධාවන තරඟ ජනප්‍රියය
එලෙසම ගෘහස්ථ ධාවන තරඟයන්හි සිදුවන ආබාධ හා අනතුරුවලදී වන්දි ආරක්ෂණ ක්‍රමයක්ද ක්‍රීඩකයන්ගේ ආරක්ෂාව වෙනුවෙන් ස්ථාපිත කර ඇත
ගෘහස්ථ ධාවන අංශයන්හි බාහිර ධාවන අංගයන්ගේ ස්වරූපයන් ගන්නා අතර කඩුලු පැනී‍ෙම්‍  ඉසව්‍ හා මීටර් 10000 , 3000 හා මීටර්  400 කඩුලු පැනීම්‍ ඉසව්‍ හැර අනිකුත් ඉසව්‍ අංශ දෙකෙන්ම එක හා සමාන ‍ෙව්‍
මීටර් 10000 ඉසව්‍ව වෙනුවට ගෘහස්ථ ක්‍රිඩාවන්හි මීටර් 3000 ජේෂ්ඨ හා උසස් මට්‍ට‍ෙම්  දිවීම්‍ ලෙස භාවිතා කෙරේ
දුර වැඩිම අංශය ලෙස මීටර් 5000ක ඉසව්ව හැඳින්විය හැකිය
කෙසේ නමුත් ඇතැම් අවස්ථාවලදී මීට වඩා දුර ප්‍රමාණ ද තරඟ සඳහා යොදා ගත් අවස්ථා පවතී
එසේ 20වන ශත වර්ෂයේ මැදභාගයේදී ද්වන්ධ ධාවන තරඟ විශේෂයෙන් පිරිමි දෙදෙනෙකු අතර මැරතන් ධාවන තරඟ (සැ
26.2) බොහෝම කලාතුරකින් පැවැත්වුණි
ඇතැම් අවස්ථාවලදී සාමාන්‍යයෙන් එළිමහන්  ක්‍රීඩා උත්සවවලදී පැවැත්වෙන මීටර් 400 ධාවන තරඟය වෙනුවට ගෘහස්ථ ක්‍රීඩා තරඟවලදී මීටර් 500 ඉසව්වක් පැවැත්වෙනු දැකගත හැක
එසේම බොහෝ විද්‍යාලීය ක්‍රීඩා උත්සව වලදී ගෘහස්ථව මෙම ඉසව් යුගලම පැවැත්වේ
ගෘහස්ථ පිටියේ දී පැවති  තරඟ අතර , උස පැනීම රිටි පැනීම, දුර පැනීම, තුන්පිම්‍ම හා යගුලිය විසිකිරීම කැපී පෙනෙයි
ඉඩ අවකාශ සීමා සහිත බැවින් හෙල්ල විසි කිරීම , කවපෙත්ත විසි කිරීම සහ මිටිය විසි කිරීම යන ඉසව්‍ බාහිරව ක්‍රිඩා කරයි
ගෘහස්ථ ක්‍රීඩා (විශේෂයෙන්ම උතුරු ඇමරිකානු රටවල) තරඟ සඳහා විශේෂිතව අනෙකුත් ඉසව් අතරට මීටර් 300, 500, 600 සහ 1000 යන ඉසව් ද කිලෝග්‍රෑම් 16 ක බරක් විසි කිරීම යන ඉසව් ද හැඳින්විය හැක
එසේම නොර්වේ වැනි රාජ්‍යයන්හි දී ජාතික තරඟාවලිවලදී පවා දිව ඒමකින් තොරව සිදු කරන දුර පැනීම සහ උස පැනීම වැනි තරඟ පැවැත්වේ
විවිධ මලල ක්‍රිඩා අංශයන්හි  ක්‍රිඩිකාවන්ට මීටර් 60 කඩුලු පැනීම, උස පැනීම, යගුලිය විසි කිරීම, දුර පැනීම හා මීටර් 800 යන ඉසව්‍ 05 ද පිරිමි ඉසව්‍ සඳහා මීටර් 60 , දුර පැනීම, යගුලිය විසි කිරීම, මීටර් 60 කඩුලු පැනීම, රිටි පැනීම සහ මීටර් 1000 ගෘහස්ථ ක්‍රිඩා ඉසව්‍ 07 ඇතුලත් කර ඇත
org/wiki/Athletics_%28track_and_field%29#Indoor_track_and_field
ස්ථිරසාර ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවකට කෙටුම්පත් සැකසීමේ අරමුනින් ජනවාරි 31 දින ඉරාක ජනමතය එරටතාවකාලික ආණ්ඩුව බලයට පත් කර ගත්හ
එසේ වුවත් ඡන්ද විමසීම අතර ප්‍රචන්ඩ ක්‍රියා සිදු වූ අතර සුන්නි ජනතාව ඡන්ද වර්ජනයේ යෙදුනද බොහෝ ‘කුර්දි’ සහ ‘ෂියා’ ජනතාව ඡන්දය ප්‍රකාශ කළහ
පෙබරවාරි 4 වනදා ‘පෝල් වුල්ෆොවිට්ස්’ ප්‍රකාශ කලේ ඡන්ද විමසීමට අවශ්‍ය ආරක්ෂක කටයුතු සඳහා එක්සත් ජනපද සෙබළු 15000කගේ සේවා කාලය දීර්ඝ කර ඇතිබවයි. එහෙත් ඡන්ද විමසීමෙන් පසුව ඔවුන් ඉරාකයෙන් නැවත ගෙන්වා ගන්නා බවද ප්‍රකාශ කළේය
පෙබරවාරි සිට අප්‍රේල් දක්වා වූ කාලය අන්නෝන්‍ය අපේක්ෂාවන් හේතු කොට ගෙන ඉතා සාමකාමී ලෙස ගෙවී ගිය අතර එම කාලය නොවැම්බර් සිට ජනවාරි දක්වා තිබූ සංහාරයට සාපේක්ෂව ඉතා සහනදායී කාල පරාසයක් විය මෙම තත්වය හේතුවෙන් ත්‍රස්ත ප්‍රහාරයද දින 70 ක සාමාන්‍යයක සිට දින 30ක සාමාන්‍යයක් දක්වා අවම වී තිබීමද විශේෂත්වයකි
ත්‍රස්ත ක්‍රියා නවතිනු ඇතැයි ජනතාව තුල තිබූ බලාපොරොත්තු සුනු විසුණු වූයේ එක්සත් ජනපද හමුදාවන් ආපසු සියරට බලා යාමෙන් පසුවය
ඇමරිකාණු ආක්‍රමණයෙන් පසුව ගෙවුණු බිහිසුනුම මාසය ලෙස මැයි මස හැඳින්වේ
මරාගෙන මැරෙන බෝම්බකරුවන් විශ්වාස කලේ ඔවුන්ට ඉරාක,අරාබි, සුන්නි, සිරියානු සහ සවුදි ජාතිකයන් අධෛර්යට පත්කොට ඉරාකයෙන් සම්පුර්නයෙන්ම ඉවත් කල හැකිය යන්නයි
ඔවුන් ගේ ප්‍රධාන ඉලක්කය වූයේ ෂියා ජනතාව එකතුවන ස්ථානයි
එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස 700කට අධික ඉරාක සිවිල් ජනතාව මියගිය අතර එක්සත් ජනපද සෙබළු 79ක්ද දිවි පිදුහ
2005ගිම්හානකාලය තුල ‘බැග්ඩෑඩ්’ සහ වයඹ දිග ඉරාකයේදී ගැටුම් දැකගත හැකිවියන
එක්සත් ජනපද බලකායන් සිරියානු දේශසීමා වලින් ඈතට බලය තහවුරුකර ගැනීමට  සිදු කල මෙහෙයුම් ගැටුම්වලට මුල්විය
මෙම ගැටුම් දේශසීමාව හා අගනුවර අතර ප්‍රදේශවල සහ දේශසීමාව අසල ශරත් සෘතුව තෙක් ඇවිලිණි
ඔක්තෝම්බර් මස පැවති ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවන් මත විමසුමකින් දෙසැම්බර් මසදී ජාතික සභාව පත් කරගත හැකිවිය
2005 ත්‍රලදී ත්‍රස්ත ක්‍රයා ඉහල ගිය අතර සිද්ධීන් 34,131 ක් වාර්තා වූ අතර පෙර වසරේදී එම ප්‍රමානය 26496 ලෙස වාර්තා විය
2006 සිවිල් යුද්ධය හා ඉරාක ස්ථාවර ආණ්ඩුව 

2006 වසරේ මුල්භාගය තුල ආණ්ඩුව නිර්මාණය කිරීමේ සාකච්ජා ,නිකායික ප්‍රචණඩ ක්‍රියා වල වර්ධනය වීම සහ නොනවතින සුළු ප්‍රති ඒකාබද්ධ පිරිස් වල ගැටුම් වලින් පිරී ගියේය
2006 පෙබරවාරි 22 දා සිදු වූ ‘සමර්රා’ නගරයේ අස්කාරී පල්ලිය තුල සිදු වූ බෝම්බ ප්‍රහාරය වැනි දරුණුතත්වයකට නිකායික ප්‍රචන්ඩ ක්‍රියා වල වර්ධනය හේතු විය
මෙම ප්‍රහාරය සිදු වූ පල්ලිය ‘ෂියා’ මුස්ලිම් භක්තිකයන්ගේ ප්‍රධාන ආගමික ස්ථානයක් වන අතර ඉරාකයේ සිටින ‘අල්කයිඩා’ සාමාජිකයන් විසින් සුදු කල ප්‍රහාරයක් ලෙසට මෙය විශ්වාස කෙරේ
කෙසේ වුවත් මෙහිදී ජීවිත හානි කිසිවක් සිදු නොවූවද පල්ලියට හානි සිදු විය
ප්‍රහාරය දින කිහිපයක සිට පැවතුණු ප්‍රචන්ඩ ක්‍රියාවල ප්‍රතිඵලයක් ලෙසටද හඳුන්වාදේ
පෙබරවාරි 23 දා වනවිට වෙඩි වැදී මිය ගිය 100කට අධික ප්‍රමාණයක්ද, එය ආසන්න වශයෙන් 165ක් පමණ විය හැකි යැයි සඳහන්ය
මෙම ප්‍රහාර වලින් පසුව බැග්ඩෑඩ්  හි දිනකට සිදු වන ඝාතනවල සාමාන්‍යය 11 සිට 33 දක්වා ඉහල ගිය බවට එක්සත් ජනපද හමුදාවන් ගනනය කර ඇත
මෙම ප්‍රචණ්ඩකාරී වාතාවරනය ‘සිවිල් යුධ තත්වයකට’ සමාන බවට එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය විස්තර කලහ
‘ජෝන්ස් හොප්කින්ස්‍’බ්ලුම්බර්ග් පොදු සෞඛ්‍යය පාසල විසින් 2006 දී සිදු කල අධ්‍යනයකට අනුව ඇමරිකානු ආක්‍රමණයෙන් පසුව 601000කට අධික ඉරාක ජනයා මියගොස් තිබෙන බවට ඇස්තමේන්තු කර ඇත
‘අල්අස්කාරී’ පල්ලියේ සිදු වූ ප්‍රහාරය ‍ෙතක් 365000 කට අධික ඉරාක ජාතිකයන් මියගොස් ඇති බවත්, ඉරාක සරණාගතයන්ගේ ප්‍රමානය මිලියන 1.6 කට අධික සංඛ්‍යාවක් දක්වා වර්ධනය වූ බවත් එක්සත් ජාතීන්ගේ සරණාගතයින් සඳහා වන මහකොමසාරිස් කාර්යාලයද ඇස්තමේන්තු කර ඇත
ඉරාක ජාතික සභා අනුමැතිය අනුව 2006 මැයි 20 වනදා වත්මන් ආණ්ඩුව රාජකාරි ආරම්භ කලහ
2005 දෙසැම්බර්රයේ පැවති මැතිවරනයේ ප්‍රත්ඵල අනුව එය සිදු විය
නව ස්ථාවර රජයක් පත්කෙරෙන තෙක් පැවතුණු තාවකාලික ආණ්ඩුව විසින් භාරකාර පාලනය සමය ඉත‍ා සාර්ථකව ගෙන ගිය බවට තොරතුරු සඳහන්ය
org/wiki/Iraq_war#2005
_Elections_and_transitional_government
වෘත්තීමය ක්‍රීඩාවන්ට ආධුනික ක්‍රීඩා තුළින් බාධා පැමිණීම හේතුවෙන් වෘත්තීය මලල ක්‍රීඩකයින් ඔවුන්ගේ ක්‍රියාකාරකම් වෙනුවෙන් යම්කිසි ගාස්තුවක් ලබාගනිති
නූතන ඉතිහාසයේ මිනිසුන් වෘත්තීය මලල ක්‍රීඩාවක් සමඟ බොහෝ සෙයින් තරඟවැද තිබේ
මෑතක පටන් වෘත්තීය මලල ක්‍රීඩාව සඳහා කාන්තාවන් හටද අවස්ථාව ලැබී තිබේ
වෘත්තීය මලල ක්‍රීඩාව වැඩි දියුණුවීම් සමූහයක් ඔස්සේ ඉදිරියට පැමිණ තිබේ
ජන මාධ්‍යය තුළින් හා වැඩි වෙන ඉඩකඩ තුළින් විශාල ප්‍රේක්ෂක පිරිසක් ගෙන එනු ලැබ තිබේ
එමනිසා මේ තුළින් ඒ ක්‍රීඩා සංවිධානවලට හා කණ්ඩායම්වලට විශාල ආදායමක් ද බලපවත්වා ගැනීමට පුළුවන්කම ලැබී ඇත
එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස වැඩි මලල ක්‍රීඩක පිරිසකට ඔවුන්ගේ මලල ක්‍රීඩාවේ මූලික ගමන් මගට ඉඩ සලසා ගැනීමටත් පුහුණු කාලය තුළ ඔවුන්ගේ හැකියාවන් වැඩි කර ගැනීම සඳහා කැපවීමටත්, ශාරීරික අවශ්‍යතා හා නූතන මට්ටමේ ජයග්‍රහණ සඳහා පළපුරුද්ද ලබා ගැනීමටත් පුළුවන්කම ලැබී ඇත
මෙම ප්‍රවීණතාවයට ක්‍රීඩාවේ ජනප්‍රියතාවය වැඩි කිරීම සඳහා උදවුවක් වනු ලැබේ
වෘත්තීය මට්ටමින් ක්‍රීඩා කෙරෙන බොහෝ ක්‍රීඩාවන් ඇසුරෙහි වෘත්තීය මට්ටමෙන් එම ක්‍රීඩාවෙහි නියැලෙන්නන් මෙන්ම ආධුනික මට්ටමට අයත් ක්‍රීඩකයන් ද රැසක් ද සිටින අතර ආධුනික මට්ටමේ ක්‍රීඩකයින් සංඛ්‍යාව වෘත්තීය ක්‍රීඩකයන් සංඛ්‍යාව අභිබවා යයි
වෘත්තීය මලල ක්‍රීඩාව පිළිබඳ මධ්‍යස්ථ මතවාදීන් සමහර අවස්ථාවල ප්‍රතිවාදීව දකිනු ලැබේ
ඒවා නම්, වෘත්තීය ක්‍රීඩකයින් ඔවුන්ගේ ස්වකීය ප්‍රයෝජනයට හා තම අශ්වාදය ලබාගැනීම සඳහා තරගවලට සහභාගී වීමත්, ජීවත්වීම සඳහා වැඩි වශයෙන් මුදල් ඉපයීමත්ය
ඒවා ප්‍රතිඵලයක් ලෙස විවිධ සංවිධානවලට හා වාර්ථාකරුවන්ට දියුණුවන වෘත්තීය මලල ක්‍රීඩාවන්ට බ‍ධා කිරීමට හැකි වී තිබේ
උදාහරණයක් ලෙස රග්බි සංගමයට වසර ගණනාවක් තිස්සේම අයත් වුයේ වෘත්තීය නොවන මට්ටමින් ක්‍රීඩාවේ යෙදුණු ආධුනිකයින් වේ
තවද වෘත්තීමය නොවන පිවිසුම හේතුවෙන් බ්‍රිතාන්‍ය ක්‍රිකට් කණ්ඩායමේ ප්‍රමිතිය ද යම්තාක් දුරට දුර්වලවී ඇති බව පැවසේ
අභිසාරී ශ්‍රේණියේ එක් භාවිතයක් මෙහි දැක්වේ
එනමින් ඇති කෙටි කතා එකතුව සඳහා “අභිසාරී ශ්‍රේණිය (කෙටි කතා එකතුව)” බලන්න
‍

ගණිතයේ දී ශ්‍රේණියක් යනු සංඛ්‍යා අනුක්‍රමයක පදවල එකතුවයි.

 ශ්‍රේණිය සැලකූ විට එහි n වැනි ආංශික ඓක්‍යය වන Sn යනු අනුක්‍රමයේ මුල් n පද සංඛ්‍යාවේ ඓක්‍ය වේ
එනම්,

ශ්‍රේණියක ආංශික ඓක්‍යයන්ගේ අනුක්‍රමය අභිසාරී වන විට ඊට අදාල ශ්‍රේණිය ද අභිසාරී වේ
මෙය වඩාත් විධිමත් ලෙස මෙසේ ප්‍රකාශ කළ හැක
අභිමත පරිදි තෝරා  ගන්නා ඕනෑම  වන කුඩා ධන සංඛ්‍යාවක් සඳහා, සියළු ,සඳහා
වන ආකාරයේ N නම් විශාල නිඛ්ලයක් පවතින පරිදි    නම් සීමාවක් පවතී නම්, එවන් ශ්‍රේණියක් අභිසාරී වේ
අභිසාරී නොවන ශ්‍රේණියක් අපසාරී ශ්‍රේණියක් නම් වේ
ගණිතයේ දී අපසාරී ශ්‍රේණියක් යනු අභිසාරී නොවන අපරිමිත ශ්‍රේණියකි
එවන් ශ්‍රේණියක ආංශික ඓක්‍යයන්ගේ අපරිමිත අනුක්‍රමයට සීමාවක් නොපවතී
ශ්‍රේණියක් අභිසාරී වේ නම් එහි පද ක්‍රමයෙන් ශුන්‍ය කරා ළඟා ‍විය යුතු වේ
ඒ අනුව පද ශුන්‍ය කරා ළඟා නොවන ඕනෑම ශ්‍රේණියක් අපසාරී වේ
නමුත් අභිසරණය සඳහා අවශ්‍ය තත්ව වඩාත් ඉහළ වේ
එබැවින් පද ක්‍රමයෙන් ශුන්‍යයට ළඟා වන සියළු ශ්‍රේණි අභිසාරී ශ්‍රේණි නොවේ
මේ සඳහා දිය හැකි සරලම ප්‍රති උදාහරණය

යන හරාත්මක ශ්‍රේණියයි
මේ ආකාරයට හරාත්මක ශ්‍රේණියක් අපසරණය වීම අලංකෘත ලෙස ඔප්පු කරන ලද්දේ මධ්‍යතන යුගයේ විසූ ගණිතඥ නිකොල් ඔරිස්මේ විසිනි
විශේෂ ගණිතමය තත්ව ය‍ටතේ ආංශික ඓක්‍යයන් අපසාරී වන සමහර ශ්‍රේණි සඳහා ප්‍රයෝජනවත් ලෙස අගයයන් ලබා දිය හැක
සමාකල්‍යතා ලවය නැතහොත් සමාකලන ක්‍රමය යනු ශ්‍රේණි වල ආංශික ඓක්‍යයන්ගේ අනුක්‍රම කුලකය සහ අගයයන් අතර ආංශික ශ්‍රිතයකි
උදාහරණයක් ලෙස සෙසරා සමාකලනය මඟින්
යන ග්‍රැන්ඩිගේ අපසාරී ශ්‍රේණියට  ක අගයක් ලබා දේ
සෙසරා සමාකලනය, ආංශික ඓක්‍යයනගේ අනුක්‍රමයේ අංක ගණිතමය මධ්‍යන්‍ය මත රඳා පවතින හෙයින් එය මධ්‍යන්‍යකරණ ක්‍රමයක් වේ
අනෙකුත් ක්‍රමවලදි අදාල ශ්‍රේණියේ වි‍ශ්ලේෂී සන්තතිකතාව භාවිතා වේ
භෞතික විද්‍යාවේ දී සාමකල්‍යතා ක්‍රම රාශියක් පවතින අතර ඒවා පිළිබඳ වැඩිදුර විස්තර සවිධිකරණය පිළිබඳ ලිපියේ සඳහන් වේ
විශ්වය පිළිබඳ පරික්‍ෂාකර බැලිය හැකි, විස්තර කිිරීම් සහ අනාවැකි පලකල හැකි ආකාරයේ වන්නාවූ දැණුම බිහිකරණ සහ සංවිධිත කරණ සහ ක්‍රමවත් කර්තව්‍යය නවීන විද්‍යාව හෙවත් බටහිර විද්‍යාව නම්වේ
විද්‍යාව යනු භෞතික විද්‍යාව, රසායන විද්‍යාව, ජීව විද්‍යාව හා තාරකා විද්‍යාව වැනි විෂය ක්ෂේත්‍ර වල එකතුවකි
නවීන විද්‍යාව හෙවත් බටහිර විද්‍යාව යනු සාක්ෂි සහිතව ගොඩනැගූ/ගොඩනගන ඕනෑම දැනුම් සම්භාරයක එකතුවකි
එනම් විද්‍යාව සෑදී ඇත්තේ ග්‍රහණය කරගත හැකි කරුණු සහ පරීක්ෂණ මත පදනම් වීමෙනි
සයන්රී යන ලතින් වචනයෙන් සයන්ස් යන වචනය බිහිවිය
එහි අරුථ බුද්ධිය යන්නයි
සයන්ස් හෙවත් විද්‍යාව යන්න මේ විශ්වය කෙසේ ක්‍රියා කරන්නේද
යන්න පැවසීමයි
එසේත් නැත්නම් විශ්වය පිලිබදව කරන ගවේශණයෙන් ලබාගන්නා දැනුමයි
විද්‍යාත්මක දැනුම රැස් කිරීමේදි පිලිපදින්නේ විද්‍යාත්මක ක්‍රමයයි
විද්‍යාව මූලික වශයෙන් කොටස් දෙකකට බෙදා වෙන්කරයි
එනම්, 
ඔප්පු කරනලද විද්‍යාව
උපකල්පන විද්‍යාව

විද්‍යාත්මක උපකරන උපයෝගි කරගෙන පරියේෂණ මගින් ඔප්පුකරගත් දෑ පලමු වර්ගයට අයත් වේ
උපකල්පන විද්‍යාව යන්න ඔප්පු කරන ලද දෑ නොවේ
ඒවා උපකල්පනයන් පමණි
මේවා කාලයත් සමග සත්‍ය වීමටද හැක, අසත්‍ය වීමටද හැක
උදාහරණයක් මෙම පෘථිවිය ගෝලාකාරයි යන්න ඔප්පුකල දෙයකි එය පලමු වර්ගයට අයත්වේ