Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
වින්ඩෝස් ටාස්ක් මැනේජර් යනු මයික්‍රොසොෆ්ට් වින්ඩෝස් NT පවුලෙහි මෙහෙයුම් පද්ධති වල අඩංගු වෙන පරිගණක ක්‍රියාකාරිත්වය සහ ධාවනය වෙමින් පවතින වැඩසටහන්, ක්‍රියාවලීන් සහ CPU භාවිතයන්, පවරා දෙන කාර්යයන් සහ මතකයෙහි තොරතුරු, ජාලකරණ ක්‍රියාකාරකම් සහ සංඛ්‍යානයන්, ප්‍රවිෂ්ට වුනු පරිශීලකයන්, සහ පද්ධති සේවා පිළිබද සවිස්තරාත්මක තොරතුරු ඉදිරිපත්කරන කාර්ය කළමනාකරණ වැඩසටහනකි.
බිට්ලොකර් ඩ්‍ර‍යිව් එන්ක්‍රිප්ෂන් යනු මයික්‍රොසොෆ්ට් සමාගමෙහි වින්ඩෝස් විස්ටා සහ වින්ඩෝස් 7 වැඩතල මෙහෙයුම් පද්ධතිවල අල්ටිමේට් සහ එන්ටප්‍රයිස් සංස්කරණ තුලද, වින්ඩෝස් සර්වර් 2008 සහ වින්ඩෝස් සර්වර් 2008 R2 වැනි සර්වර් කරලි මතද අඩංගු වන පූර්ණ තැටි ආරක්ෂණ ගුණාංගයකි.
FAT32 සහ NTFS අතර වෙනස 
FAT (File Allocation Table) යනු 1977 දී Bill Gates සහ Mark McDonald විසින් දත්ත ගබඩා කිරීම සඳහා හඳුන්වාදුන් ක්‍රමවේදයකි
මෙය මුලින්ම FAT16 ලෙස යොදා ගැනුණු අතර පසුව එය FAT32 දක්වා වැඩි දියුණු කෙරිණි
මෙම තාක්ෂනය මඟින් කෙරෙන්නේ දෘඩ තැටියක (Hard Disk) හෝ මෙමරි චිපයක (Memory Chip) කිසියම් ෆයිල් එකක් පවතින ස්ථානය සටහන් කර තබා ගැනීමයි
32 යනුවෙන් දැක්වෙන්නේ එම සටහන සඳහා වැය වන බිටු (Bits) ගණනයි
උදාහරණයක් ලෙස ඔබ අලුතින් ෆෝල්ඩර් එකක් සෑදු විට මෙම තාක්ෂනය මගින් එය හාඩ් ඩිස්කය තුල පිහිටා ඇත්තේ කුමන ස්ථානයේද යන්න පිලිබඳ සටහනක් තබා ගනී
@ MP3 Players, Flash Drives(Pen Drive), Memory Chip වැනි බොහෝ පෝටබල් උපාංගයන් සඳහා සුදුසු වන්නේ FAT32 වේ
@ FAT32 යොදා ගන්න උපාංගයක 4GB ට වඩා විශාල ෆයිල් ගබඩා කල නොහැක
FAT16 හීදී නම් 2GB ට වඩා විශාල ෆයිල් ගබඩා කල නොහැක
@ FAT32 මතක උපාංගයක් NTFS මාදිලියට පහසුවෙන් පරිවර්තනය කිරීමේ හැකියාව පවතිනවා
@ Windows 2000 මෙහෙයුම් පද්ධතිය දක්වා මෙම තාක්ෂනය යොදා ගැනිණි
NTFS (New Technology File System) යනු Microsoft සහ IBM යන සමාගම් දෙකෙහි සාමුහිකත්වයෙන් දියුණු කෙරුණු තාක්ෂණයකි
මුල් වරට Windows NT මෙහෙයුම් පද්ධතිය සමඟ යොදා ගැනිණි
FAT32 මාදිලියට වඩා ඉතා දියුණු, වේගවත්, සංකීර්ණ සහ ආරක්‍ෂිත ක්‍රමවේදයක් ලෙස NTFS හැඳින්වේ
නමුත් මෙමගින් හාඩ් ඩිස්කය තුල ෆයිල් වල තොරතුරු ගබඩා කර ගැනීම සඳහා වැඩි ඉඩක් වෙන් කර ගනී
ඊට හේතුව වන්නේ NTFS මගින් ෆයිල් පිහිටි ස්ථාන වල තොරතුරු මෙන්ම එම තොරතුරු වල අමතර පිටපතක් (Backup Copy) ද රඳවා ගනී
මේ නිසා හාඩ් ඩිස්කයේ ඇති තොරතුරු වලට ඇති ආරක්ෂාව වැඩිය
ඔබගේ පරිගණකය තුල ඇති හාඩ් ඩිස්කයේ පාටිෂන් 2ක් හෝ ඊට වැඩි ගණනක් ඇත්නම් මෙහෙයුම් පද්ධතිය පිහිටා ඇති පාටිෂන් එක NTFS ලෙසත් අනෙක් පාටිෂන් FAT32 ලෙසත් යොදාගැනීම වඩාත් උචිතය
එවිට වරින් වර ඔබ වෙනස් මෙහෙයුම් පද්ධති භාවිතා කලත් අනෙක් පාටිෂන් තුල ඇති ෆයිල් කිසිදු ගැටලුවකින් තොරව භාවිතා කල හැකිය
පහත දැක්වෙනුයේ මයික්‍රොසොෆ්ට් වින්ඩෝස් සංරචක ලැයිස්තුවකි
වින්‍යාසය සහ නඩත්තු

User interface

Applications and utilities

Windows Server components

File systems

Core components

Services 
This list is not all-inclusive (see also
Windows Services)
Games

DirectX 
 Direct3D
 DirectDraw
 DirectInput
 DirectMusic
 DirectPlay
 DirectShow
 DirectSound
 DirectX Media Objects
 DirectX plugin
 DirectX Video Acceleration

Networking 
 Administrative share
 Distributed File System
 My Network Places (formerly Network Neighborhood)
 Network Access Protection
 Remote Installation Services
 Server Message Block
 Windows Rights Management Services

Scripting and command-line
 Batch file
 CHKDSK
 Cmd
exe
 ComSpec
 Ipconfig
 Net
 Net Send
 Netdom
Windows Domain Manager
 Netsh
 Netstat
 QBasic
 Regsvr32
 Robocopy
 Win32 console
 Windows Script Host
 Windows PowerShell
 XCOPY

Kernel 
 Commit charge
 Kernel Transaction Manager
 Win32 Thread Information Block
NET Framework
NET assembly
NET Languages
NET metadata
NET Remoting
 ADO
NET
 ASP
NET
 Base Class Library
 Common Intermediate Language
 Common Language Infrastructure
 Common Language Runtime
 Common Type System
 Virtual Execution System
 Windows CardSpace
 Windows Communication Foundation
 Windows Forms
 Windows Presentation Foundation
 Windows Workflow Foundation

Security

Deprecated components and programs
විබි ස්ච්රිප්ට් (විෂුවල් බේසික් ස්ක්‍රිප්ට්ටින් එඩිෂන්) යනු මයික්‍රොසොෆ්ට් සමාගම විසින් දියුණු කරනු ලැබූ විෂුවල් බේසික් මත අනුරූප වූ සක්‍රිය කොටස්කර භාෂාවකි
බැකප් ඇන්ඩ් රෙස්ටෝර් (මීට පෙර වින්ඩෝස් බැකප් ඇන්ඩ් රෙස්ටෝර් සෙන්ටර්) යනු පරිශීලකයන් හට උපස්ථ සෑදීම සදහා ඉඩදෙන මයික්‍රොසොෆ්ට් වින්ඩෝස් සංරචකයකි
මෙය වින්ඩෝස් විස්ටා මෙහෙයුම් පද්ධතියත් සමග හදුන්වා දුන් අතර ඉන්පසුව ආ සෑම සංස්කරණයක් සමගම අඩංගු කෙරිණි
පෙර වින්ඩෝස් සංස්කරණවල පැවති NTBackup සංරචකය ප්‍රතිස්ථාපනය කිරීම මෙමගින් සිදු කරන ලදී
ඩ්‍රයිවර් වෙරිෆයර් යනු උපාංග ධාවක දෝෂයන් අසු කර ගැනීම පිණිස සාමාන්‍ය මෙහෙයුම් පද්ධති උප රූටිනයන් නිරූපිත වශයෙන් දියුණු කෙරූ ඒවා සමග ප්‍රතිස්ථාපනය කිරීම සඳහා මයික්‍රොසොෆ්ට් වින්ඩෝස් මෙහෙයුම් පද්ධති තුල අඩංගු මෙවලමකි.
වින්ඩෝස් ඉන්ස්ටෝලර් (මීට පෙර මයික්‍රොසොෆ්ට් ඉන්ස්ටෝලර් ලෙස හදුන්වන ලද) යනු ස්ථාපන, නඩත්තු කිරීම්, සහ නවීන මයික්‍රොසොෆ්ට් වින්ඩෝස් මෙහෙයුම් පද්ධතිවල මෘදුකාංග ඉවත් කිරීම සඳහා භාවිතා කරන මෘදුකාංග සංරචකයකි
අනුවාද

දැනටමත් ස්ථාපිත කොට ඇති අනුවාදය කුමක් දැයි පරික්ෂා කිරීම සඳහා, msiexec /
ලෙස වින්ඩෝස් රන් කොටුවෙහි හෝ කමාන්ඩ් ප්‍රොම්ට් හි යතුරු ලියනය කරන්න
ශ්‍රී ලංකා තොරතුරු තාක්ෂණ ආයතනයේ මෙට්‍රො මණ්ඩපය, කොල්ලුපිටිය ලංකා බැංකු ගොඩනැගිල්ලේ (BOC Merchant Tower) පිහිටා ඇත
වින්ඩෝස් ඩීවීඩී මේකර් යනු වින්ඩෝස් විස්ටා වල පාරිතෝෂික සංස්කරණ (හෝම් ප්‍රිමියම් සහ අල්ටිමේට්), සහ වින්ඩෝස් 7 හෝම් ප්‍රිමියම් සහ කලින් කී සංස්කරණ තුල අඩංගු ඩීවීඩී පිළිවැයීම් මෘදුකාංගයක් හෝ තනි පරිභෝජක ඩීවීඩී වාදකයක් මගින් වාදනය කල හැකි ඩීවීඩී චිත්‍රපට නිර්මාණය කිරීමට සාදන ලද වැඩසටහනකි
සමහර අවස්ථාවලදී, මෙය මැක් ඕඑස් එක්ස් තුල තිබෙන අයිඩීවීඩී ට සමාන කළ හැකිය
වින්ඩෝස් ෆොටෝ විවර් යනු වින්ඩෝස් 7 සමග අඩංගු වන මයික්‍රොසොෆ්ට් සමාගම විසින් දියුණු කරන ලද ප්‍රතිබිම්බ දක්වන වැඩසටහනකි
එය වින්ඩෝස් පික්චර් ඇන්ඩ් ෆැක්ස් විවර් යන නාමය යටතේ වින්ඩෝස් එක්ස්පී සහ වින්ඩෝස් සර්වර් 2003 යන මෙහෙයුම් පද්ධති තුලද අඩංගු වුනි
මෙමගින් වින්ඩෝස් විස්ටා මත තිබු වින්ඩෝස් ෆොටෝ ගැලරි වැඩසටහන තාවකාලිකව ප්‍රතිස්ථාපනය කරන ලදී, නමුත් වින්ඩෝස් 7 තුලදී මෙය නැවත පිහිටුවන ලදී
මෙම වැඩසටහන ඉමේජින් ෆොර් වින්ඩෝස් විසින් සාර්ථක කරන ලදී
කැරක්ටර් මැප් යනු ස්ථාපිත කොට ඇති ඕනෑම අකුරුවර්ගයක අක්ෂර බලාගැනීමට, එම අක්ෂර වලින් යතුරුපුවරුවෙහි ඇතුල් කිරීම සඳහා යෙදීමට සුදුසු අකුරුවර්ගය (Alt code) කුමක් දැයි පරික්ෂා කිරීමට, සහ ක්ලිප්බෝර්ඩ් වෙත අක්ෂර පිටපත් කිරීමට භාවිතා කරන මයික්‍රොසොෆ්ට් වින්ඩෝස් මෙහෙයුම් පද්ධති වල අඩංගු වන උපයුක්තයකි
විශේෂ අක්ෂර යෙදීම සඳහා මෙම මෙවලම ප්‍රයෝජනවත් වේ
සන්නිවේදන කුසලතා,නිර්මාණාත්මක කුසලතා,පරිඝනක කුසලතා,ගණනය කිරීමේ කුසලතා,අභිපේරණ කුසලතා,නායකත්ව කුසලතා,තීරණ ගැනීමේ කුසලතා
රුහුණු රාජධානිය (කෙටියෙන් රුහුණු රට) මහවැලි ගඟට දකුණින් පිහිටි භූමි ප්‍රදේශය අතීතයේ හැඳින්වූ නාමයයි
එහි බොහෝ විට ස්වදේශීය ජනයා වාසය කළේය
නමුත් මහානාග රජ විසින් රුහුණේ මාගම රාජ්‍යය ආරම්භ කළේය
පසුකාලීනව කතරගම ප්‍රදේශයද මාගම, කාවන්තිස්ස රජගේ පියා වූ ගෝඨාභය රජ මාගම රාජ්‍යය වෙත ඈදා ගත්තේය
ඒ වනවිට රුහුණ තුළ මාගම රාජ්‍යය හැර කැළණි රාජ්‍යය (කැළණිය), ගිරි රාජ්‍යය (මහියංගනය අසල), සේරු රාජ්‍යය (සේරුවාවිල) ලෙස තවත් ප්‍රාදේශීය රාජ්‍ය තුනක්ද විය
නමුත් කාවන්තිස්ස රජ විසින් ආවාහ, විවාහ, ආගමික යන උපක්‍රම මගින් වෙන්ව තිබු මෙම රාජ්‍ය එක්කොට රුහුණ එක්සත් කළේය
ආශ්‍රිත ලිපි
 තුන් සිංහලේ

ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිහාසය
රුහුණ
ශ්‍රීමත් අයිසෙක් නිව්ටන්  (1642 දෙසැම්බර් 251726 මාර්තු 20)ඉංග්‍රීසි ජාතික භෞතික විද්‍යාඥයෙකු, ගණිතඥයකු, තාරකා විද්‍යාඥයෙකු, ස්වභාවික දර්ශනවාදියෙකු, (alchemist) හා ආගමික මතවාදියෙකු විය
එසේම එදා මෙදා තුර බිහිවූ විශිෂ්ටතම සහ ඉතා වැදගත් විද්‍යාඥයකු ලෙසින් මොහුව සලකයි
ඔහු විසින් 1687 පළ කළ [Philosophiae Naturalis Principia Mathematica] ග්‍රන්ථය විද්‍යාත්මක චින්තනයට අද දක්වාම වැදගත්ම දායකත්වය දැක්වූ තනි ග්‍රන්ථය ලෙස සැලකේ. මෙම ග්‍රන්ථය ඔස්සේ නිව්ටන් ප්‍රතිෂ්ටික යාන්ත්‍ර විද්‍යාවට පදනම වූ සර්වත්‍ර ගුරුත්වාකර්ෂණ නියමය හා චලිතය පිළිබද නියම තුන ඉදිරිපත් කළ අතර ඔහුගේ එම අදහස් එ‍තැන මෙන් සියවස් තුනක් යනතුරු භෞතික විශ්වය පිළිබද අධ්‍යයනයේ පදනම විය
අදටද ඉංජිනේරු විද්‍යාවේ පදනම නිව්ටන්ගේ නියම වේ
කෙප්ලර්ගේ ග්‍රහලෝකවල චලිතය පිළිබද නියම සමග සිය සර්වත්‍ර ගුරුත්වාකර්ෂණ නියමයේ ගැළපීම පෙන්වාදීම ඔසසේ පෘථිවිය මත හෝ ඉන් බැහැර වස්තූන්ගේ චලිතය එකම ස්වභාවික නියමයන් කීපයක් මත පදනම් වන බව නිව්ටන් විසින් පෙන්වා දෙන ලද අතර ඒ ඔස්සේ සූර්ය කේන්ද්‍රවාදය පිළිබද තිබූ සියලු සැකයන් ඉවත්කර විද්‍යාත්මක පුනරුදයේ ප්‍රගමනයට ඉඩ සැලසීය
ඔහු විසින් රචිත Principia ග්‍රන්ථය තුල ඊට අදාල භෞතික නියමයන් සම්පූර්ණ වශයෙන් විස්තර කර ඇති නිසාත් වර්තමානයේ විද්‍යාත්මක ලිපි ලිවීමේදී භාවිතා කරන සම්මතයන් ඇති කරලීමට එම ග්‍රන්ථයේ ලිවීම් ශෛලිය මූලික වූ නිසාත් එම ග්‍රන්ථය එදා මෙදා තුල බිහිවූ ඉතාම වැදගත් විද්‍යාත්මක ප්‍රකාශනයක් ලෙස සැලකේ.

යාන්ත්‍ර විද්‍යාවේ දී කෝණික ගම්‍යතාවය හා ගම්‍යතා සංස්ථිතිය පිළිබද නියමයන් නිව්ටන් විසින් පැහැදිලිව ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී
පරාවර්තක දුරේක්ෂය නිර්මාණය කිරීමත් ප්‍රිස්මයක් මගින් සුදු ආලෝකය එහි සංඝටක වර්ණවලින් යුත් වර්ණාවලියක් බවට වෙන් කිරීම නිරීක්ෂණය කර ඒ මත පදනම්ව වර්ණවාදය නිර්මාණය කිරීමක් ප්‍රකාශ විද්‍යාවට නිව්ටන් දැක්වූ දායකත්වයට අයත් වේ
තවද ඔහු ප්‍රත්‍යක්ෂ මූල සිසිලන නියමය ගොඩනැගූ අතර ශබ්දයේ වේග‍ය පිළිබදව ද අධ්‍යයනය කළේය
ගණිතයේ දී කලනය සංකල්ප ගොඩනැගීමේ ගෞරවය නිව්ටන් හා ගොට්ෆ්‍රිඩ් ලිබ්නිට්ස් (Gottfried Leibniz) අතර බෙදී යයි
නිඛිල නොවන දර්ශක සඳහා ද යොදා ගත හැකි සාධාරණීකෘත ද්විපද ප්‍රමේයය ආදර්ශනය කිරීමත් ශ්‍රිතයක ශූන්‍යයක් සන්නිකර්ෂණය සඳහා “නිව්ටන් ක්‍රමය” ගොඩනැගීමත් , බල ශ්‍රේණිය පිළිබඳ අධ්‍යයනයන්ට දායකත්වය දැක්වීමත් නිව්ටන් විසින් ගණිතයට දක්වන ලද දායකත්වයට අයත්ය
2005 වසරේ රාජකීය සංගමය විසින් පැවැත්වූ සමීක්ෂණයකට අනුව විද්‍යාවේ ඉතිහාසය කෙරෙහි නිව්ටන්ගේ බලපෑම ඇල්බට් අයින්ස්ටයින්ගේ බලපෑමට බොහෝ සෙයින් වැඩි බව ජනතාව අදහස් කරන බව හෙළි විය
නිව්ටන් සාම්ප්‍රධායික ක්‍රිස්තියානුවෙක් නොවුනත් දැඩි සේ ආගමික ජීවිතයක් ගතකලේය
එහෙයින්ම ඔහු ගුප්ත දේ සම්බන්ධයෙන් කල හැදෑරීම් සුඵ පටු නොවේ
ඔහු අප්‍රසිද්ධවම ත්‍රිත්වවාදය සහ දේවගැතිධූරයේ පැවැත්ම ප්‍රතික්ෂේප කලේය
රාජකීය මුදල් නිර්මාණය කිරීමේ සංගමයේ බලවත්ම ධූරය හෙබවූ නිව්ටන් මුදල් වශයෙන් රන්කාසි භාවිත කිරීමේ ක්‍රමය බ්‍රිතාන්‍යයට හඳුන්වාදීය
ජීවිතය

මුල් සමය 

ශ්‍රීමත් අයිසෙක් නිව්ටන් ඉපදී ඇත්තේ (ඒ සමයේ එංගලන්තයේ භාවිත වුනු ජුලියානු දින දර්ශනයට අනුව.) 1642 දෙසැම්බර් මස 25, එනම් නත්තල් දිනකදී ය
ඔහු ඉපදෙන්නට මාස තුනකට පෙර ඔහුගේ පියා මිය ගොස් තිබිනි
පියාගේ නමද අයිසෙක් නිව්ටන් වූ අතර ඔහු වෘත්තියෙන් හොඳ ගොවියෙක් විය
නිව්ටන් අඩු වයසින් ඉපදුනු දරුවෙක් වූ නිසා සිරුරින් කුඩා විය
ඒ ගැන ඔහුගේ මව, හැනා ඇස්කෆ්, පවසා ඇත්තේ නිව්ටන්ව පුංචි ජෝගුවක වුව පහසුවෙන් දැමිය හැකි වූ බවයි. නිව්ටන්ට වයස අවුරුදු තුනක් වන විට ඔහුගේ මව නැවත විවාහ වී නිව්ටන්ව ඔහුගේ මිත්තනියට භාර කර නව සැමියා සමඟ වාසය කරන්නට ගියාය
නිව්ටන් තම සුළු පියාට අකමැති වූ අතර එම විවාහය කර ගැනීම ගැන මව කෙරෙහිද අමනාපයෙන් පසුවිය
නිව්ටන් පසුකලෙකදී තමන් වයස 19ට පෙර කල වැරදි මතකයට නගද්දී ඒ බව සඳහන් කරයි
නිව්ටන් විවාහ ගිවිසගැනීමක් සිදුකල බව ඇතැමුන් පැවසුවත් නිවිටන් මුලු දිවියම තනිකඩව ගත කලේය
මූලාශ්‍ර 

විද්‍යාඥයෝ
විද්‍යාව
භෞතික විද්‍යාවෙහි දී වස්තූන්හි චලිතය හෝ චලිතයේ සිදු වන වෙනස් වීම් පිළිබඳ හැදෑරීම ගති විද්‍යාව ලෙස හැඳින්වේ
වෙනත් ආකාරයෙකින් කිව හොත් ගති විද්‍යාවෙහි දී වස්තූන් කෙරෙහි යෙදෙන බල සහ ඒවායේ චලිතය අතර සහසම්බන්ධතාවය හැදෑරෙයි
ගති විද්‍යාව, වස්තූන්ගේ චලිතය පමණක් හදාරන (ඒවාට යෙදෙන බලය ගැන නො සලකන) සම්භාව්‍ය යාන්ත්‍ර විද්‍යාවෙහි කොටසක් වන චාලක විද්‍යාව වෙතින් වෙනස් ය
ගති විද්‍යාවෙහි මූලික සිද්ධාන්තයන්හි පදනම වන චලිතය පිළිබඳ නිව්ටන් නියම එළි දක්වන ලද්දේ අයිසැක් නිව්ටන් විසිනි
ගති විද්‍යාව වඩාත්ම තදින් බැඳී ඇත්තේ නිව්ටන්ගේ දෙවැනි නියමය සමඟ ය
කෙසේ වෙතත් මෙම නියම සියල්ල සහසම්බන්ධිත ය
බලය

නිව්ටන් ට අනුව බලය යනු ස්කන්ධයක් ඇති වස්තුවක ප්‍රවේගය වෙනස් කළ හැකි ඇදීමක් හෝ තෙරපීමකි
නිදහස් වස්තූන්ගේ ත්වරණය ඇති කරවන කාරකයක් ලෙස බලය විස්තර වේ
(බලය යෙදීම හේතුවෙන් වස්තූන්ගේ තාවකාලික හෝ ස්ථිර විතති ද ඇති විය හැකි ය‍)
චලිතය පිළිබඳ නිව්ටන් නියම

චලිතය පිළිබඳ නිව්ටන් නියම ත්‍රිත්වයකි
සෑම ක්‍රියාවකට සමාන එහෙත් ප්‍රතිවිරුද්ධ ප්‍රතික්‍රියාවක් පවතී
භ්‍රමණ චලිතය
සුරත් නීතියෙන් නිරූපණය වන පරිදි කෝණික ප්‍රවේග දෛශික වාමාවර්ත භ්‍රමණයක් සඳහා ඉහළටත් දක්ෂිණාවර්ත භ්‍රමණයක් සඳහා පහළටත් යොමු වේ
භ්‍රමණ ප්‍රගති විද්‍යාව - භ්‍රමණ‍ය වන වස්තුවක් හා සම්බන්ධ අර්ථකතනයන් විග්‍රහ කිරීමක් වන අතර පහත සදහන් රාශීන් භාවිතා කරයි
කෝණික පිහිටීම - භ්‍රමණ අක්ෂයේ සිට වස්තුවක් මත පිහිටි ලක්ෂ්‍යයකට ඇති දිශානති පරතරය ලෙස දෛශකයක් අර්ථ දක්වයි නම් එම ලක්ෂ්‍යයේ කෝණික පිහිටීම යනු සමුද්දේශ අක්ෂයක (උදා - ධන අර්ධ x අක්ෂය)  සිට එම දෛශිකයට වූ දිශානති කෝණය 'q'ය
දිශානති කෝණය - දන්නා භ්‍රමණ අක්ෂයක් වටා සහ දන්නා භ්‍රමණ අභිදිශාවක් මත පිරිසැරුණු කෝණයකි
ද්විමාන ප්‍රගති විද්‍යවේ දී ( තලීය චලිතය විග්‍රහ කරන) භ්‍රමණ අක්ෂය , සමුද්දේශ රාමුවට අභිලම්භ වන අතර භ්‍රමණ ලක්ෂයකින් (කේන්ද්‍රය) නිරූපණය කළ හැකිය
භ්‍රමණ අභිදිශාව කෝණයේ ලකුණින් ( ධන ලකුණ යනු වාමාවර්ත අභිදිශාවය) නිරූපණය  කලහැක
කෝණික විස්ථාපනය සාපේක්ෂ පිහිටීම ලෙස සැලකිය හැක
එය එක් කෝණික පිහිටීමක සිට වෙනත් කෝණික පිහිටීමකට ඉහත සඳහන් කළ ලක්ෂ්‍යය (හෝ දෛශිකය) මගින් පිරිසැරුණු දිශානති කෝණය මගින් නිරූපණය කරයි
කෝණික ප්‍රවේගය - කෝණික ප්‍රවේගය (w)  හි විශාලත්වය යනු කාලයට සාපේක්ෂව කෝණික පිහිටීම q වෙනස් වීමේ සීඝ්‍රතාවයයි
කෝණික ත්වරණය - කෝණික ත්වරණය a හි විශාලත්වය යනු කාලයට (t)  සාපේක්ෂව කෝණික ප්‍රවේගය (w)  වෙනස් වන සීඝ්‍රතාවයයි
උත්තාරණ ප්‍රගති විද්‍යාවේ සමීකරණ විචල්‍යයන් වෙනස් කිරීමෙන් පහසුවෙන් තලීය භ්‍රමණ ප්‍රගති විද්‍යාවට විස්තීරණය කරයි
මෙහි qi   හා q  යනු පිළිවෙලින් ආරම්භක හා අවසාන කෝණික පිහිටුම්ය
wi   හා  w‍f   යනු පිළිවෙලින් ආරම්භක හා අවසාන කෝණික ප්‍රවේගයන්ය
a  යනු නියත කෝණික ත්වරණයයි
අවකාශයේ පිහිටීම් හා අවකාශයේ ප්‍රවේගය යන‍දෙකම සැබෑ දෛශික වන අතර භ්‍රමණයට අදාල ගතිගුණ අනුව කෝණයක් තනිව ගත්කළ සැබෑ දෛශිකයක් නොවේ
එහෙත් කෝණික ප්‍රවේගය සැබෑ දෛශිකයක් වේ
org/wiki/Kinematics#Rotational_motion

ආශ්‍රිත
 ප්‍රගති විද්‍යාව

මූලාශ්‍ර 

භෞතික විද්‍යාව
සාමාන්‍ය ලෙසින් c යන්නෙන් දැක්වෙන, ආලෝකයේ වේගය (අර්ථය වන්නේ රික්තයක් තුල ආලෝකයේ වේගය), යනු භෞතික විද්‍යාවෙහි බොහෝ අංශයන්හී වැදගත් වන්නාවූ  භෞතික නියතයකි
එහි අගය තත්පරයට මීටර 299,792,458 වන අතර, මෙම අගය නියතයක් වන්නේ මෙම නියතය හා කාලය පිළිබඳ ජාත්‍යන්තර ප්‍රමිතිය අනුසාරයෙන් මීටරයක දිග අර්ථදැක්වෙන නිසාය
මූලාශ්‍ර

විද්‍යුත් චුම්බක තරංග
යාන්ත්‍ර විද්‍යාව, භෞතික වස්තූන් බලයකට හෝ විස්ථාපනයට ලක් වූ කල සිදු වන දෑ පිලිබඳ අධ්‍යයනය කරයි
මෙම විෂයය භෞතික විද්‍යාවේ උප විෂයයක් වේ
යාන්ත්‍ර විද්‍යාවේ මූලය පුරාතන ග්‍රීසියේ විසූ ඇරිස්ටෝටල් සහ ආකිමිඩීස්ගේ ලේඛණයන් ය
ඉන් පසුව මෑත අතීතයේදී ගැලීලියෝ, කෙප්ලර්, සහ විශේෂයෙන් නිව්ටන් විසින් යාන්ත්‍ර විද්‍යාවේ මූලික පදනම ගොඩ නගන ලදී
පෘථිවිය සහ සෙසු ආකාශ වස්තූන් සූර්යයා වටා පරිභ්‍රමණය වන බව උපකල්පනය කරමින් සාදන ලද නක්ෂත්‍ර ආකෘතිය සූර්යකේන්ද්‍රීය වාදය නම් වේ
පෘථිවිය වටා සෙසු ග්‍රහයින් ආසන්න වෘත්තාකාර කක්ෂවල ගමන් කරන බව උපකල්පනය කැරෙන පෘථිවි කේන්ද්‍රවාදයෙන් මෙය වෙනස් ය
පෘථිවිය සූර්යයා වටා පරිභ්‍රමණය වන බවට සාමොස් හි ඇරිස්ටාකස් විසින් ක්‍රි
3 වන සියවස තරම් ඈත කාලයේ අදහස් පළ කැරුණ ද, එම අදහසට සමකාලීන නක්ෂත්‍රවේදීන්ගේ සහයෝගයක් ලැබුණේ නැත
සූර්ය කේන්දුවාදය පිළිබඳ වඩා සම්පූර්ණ ගණිතමය ආකෘතියක් සාදන ලද්දේ 16 වැනි සියවසෙහි දී නිකලස් කොපර්නිකස් විසිනි
කොපර්නිකානු විප්ලවයට මුල් වූ මෙම ආකෘතිය 17 වැනි සියවසෙහි දී ජොහැන්නස් කෙප්ලර් විසින් වැඩිදියුණු කරන ලද අතර,ඔහු ප්‍රකාශ කරේ සුර්යා වටා අනෙකුත් ග්‍රහ වස්තුන් ඉලිප්සියාකාර කක්ෂක ගමන් කරන බවයි. ගැලී‍ලියෝ ගැලිලි සොයාගත් දුරේක්‍ෂය භාවිතයෙන් කළ නිරීක්ෂණ මඟින් තහවුරු කරනු ලැබිණි
තව දුරටත් විලියම් හර්ෂෙල්ගේ නිරීක්ෂණ අනුව විශ්වයේ කේන්ද්‍රය සූර්යයා නොවන බව තාරකා විද්‍යාඥයින් විසින් පිලිගැණුනු අතර, එඩ්වින් හබ්ල් සෞරග්‍රහ මණ්ඩලය බිලියන ගණනක් වූ චක්‍රාවාට වලින් එකක කොටසක් බව පෙන්වා දුන්නේය
මූලාශ්‍ර

සෞරග්‍රහ මණ්ඩලය
පරමාණුක න්‍යෂ්ටීන් හි මූලික තැනුම් ඒකක සහ ඒවා අතර ප්‍රතික්‍රියා පිළිබඳ හදාරන භෞතික විද්‍යාවට අයත් උප විෂයය න්‍යෂ්ටික භෞතික විද්‍යාව නම් වෙයි
න්‍යෂ්ටික භෞතික විද්‍යාව, පරමාණුක භෞතික විද්‍යාව සමඟ පටලවා නො ගත යුතුය
පරමාණුක භෞතික විද්‍යාවේදී සිදු වන්නේ සම්පූර්ණ පරමාණුව (ඉලෙක්ට්‍රෝන ද සමඟ) අධ්‍යයනය කිරීමයි
න්‍යෂ්ටික ශක්තිජනනය සහ න්‍යෂ්ටික අවි සෑදීම වෙනුවෙන් යොදා ගැනීම නිසා මෙම විෂයය වඩාත් ප්‍රචලිත වී ඇත
එහෙත් මෙම ක්ෂේත්‍රයෙහි යෙදීම් න්‍යෂ්ටික වෛද්‍ය විද්‍යාව, චුම්භක අනුනාද ප්‍රතිරූපණය, ද්‍රව්‍ය ඉංජිනේරු විද්‍යාව, කාබන් කාල නිර්ණය, භූවේදය, සහ පුරා විද්‍යාව වැනි ‍ක්ෂේත්‍ර වල භාවිතා වේ
අංශු භෞතික විද්‍යාව, න්‍යෂ්ටික භෞතික විද්‍යාවෙන් පරිණාමය වූවකි
මේ විෂයන් ද්වය බොහෝ සමීප ය
ඉතිහාසය 
පරමාණුක භෞතික විද්‍යාවෙන් (atomic physics) වෙනස් ව න්‍යෂ්ටික භෞතික විද්‍යාව ඇරඹෙන්නේ 1896 දී හෙන්රි බෙකරල් විසින් යුරේනියම් ලවණ වල ස්වාභාවික ආලෝකය (phosphorescence) පිළිබඳ පරීක්ෂක කරමින් සිටින අතරතුර විකිරණශීලතාවය සොයා ගැනීමත් සමඟ ය
වසරකට පසු, ජේ. ජේ. තොම්සන් විසින් ඉලෙක්ට්‍රෝනය සොයා ගැනීම පරමාණුවට අන්ත
ව්‍යුහයක් තිබෙන බවට ඉඟි කළේ ය
20 වන සියවස ඇරඹුමේදී පිළිගත් පරමාණුක ව්‍යුහය වූයේ ජේ. ජේ. තොම්සන් විසින් යෝජනා කරන ලද පුඩිමක් බඳු ව්‍යුහයයි
එහිදී පරමාණුව ඍණ ආරෝපිත ඉලෙක්ට්‍රෝන මැදි කර ගත් ධන ආරෝපිත ගුලියක් ලෙස සලකන ලදී
සියවස ආරම්භයේදී විද්‍යාඥයින් විසින් ඇල්ෆා, බීටා, සහ ගැමා ලෙස ඔවුන් විසින් නම් කරන ලද විකිරණ පරමාණු වලින් පිට වෙනු නිරීක්ෂණය කර තිබිණි
1911 දී ලිස් මේට්නර් සහ ඔටෝ හාන් විසින් ද, 1914 දී ජේම්ස් චැඩ්වික් විසින් ද, බීටා ක්ෂය වර්ණාවලිය අසන්තතික නොව සන්තතික බව නිරීක්ෂණය කර තිබිණි
එනම්, ඇල්ෆා සහ ගැමා ක්ෂය වල මෙන් අසන්තතික ශක්ති ප්‍රමාණ වලින් නොව, විවිධ ශක්ති ප්‍රමාණ සහිතව ඉලෙක්ට්‍රෝණ පරමාණු වලින් ඉවත් වන බවයි. න්‍යෂ්ටික භෞතික විද්‍යාවට එකල මෙය පැණයක් විය
එසේ වූයේ මෙම ක්ෂය වීම් වලදී ශක්තිය සංස්ථිතික නොවන බවට ඉඟි පළ වීම නිසා ය
1905 දී ඇල්බට් අයින්ස්ටයින් ස්කන්ධ–ශක්ති තුල්‍යතාවය පිළිබඳ න්‍යාය ගොඩ නැංවීය
විකිරණශීලතාවය පිළිබඳ බෙකරල් සහ මාරි කියුරි විසින් මීට බොහෝ පෙර පරීක්ෂණ සිදු කර තිබුණ ද, විකිරණශීලතාවට අවශ්‍ය වන ශක්තියේ ප්‍රභවය පැහැදිලි කිරීමට පරමාණුක න්‍යෂ්ටිය සොයා ගන්නා තුරු හැකියාවක් නොවී ය
රදර්ෆර්ඩ්ගේ කණ්ඩායම පරමාණුක න්‍යෂ්ටිය සොයා ගැනීම 

1907 දී අර්නස්ට් රදර්ෆර්ඩ් විසින් "පදාර්ථය තුලින් ගමන් කිරීමේදී ඇල්ෆා අංශුවේ විකිරණය" (Radiation of the α Particle from Radium in passing through Matter) නම් පර්යේෂණ පත්‍රිකාව ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී
1909 දී හාන්ස් ගයිගර් සහ අර්නස්ට් මාර්ස්ඩන් විසින්ද, 1910 දී නැවතත් ගයිගර් විසින් ද මෙම පර්යේෂණ ඉදිරියට ගෙන යන ලදී
1911-2 කාල වකවානුවේදී රදර්ෆර්ඩ් විසින් රාජකීය සමාජය වෙත තම පර්යේෂණ පැහැදිලි කරමින් පරමාණුක න්‍යෂ්ටිය පිලිබඳ නව න්‍යාය ඉදිරිපත් කරන ලදී
මෙම න්‍යායට හේතු පාදක වූ ගයිගර්-මාර්ස්ඩන් පරීක්ෂණය සිදු කරනු ලැබූයේ 1910 දී මැන්චෙස්ටර් විශ්වවිද්යාලයේදී ගයිගර් සහ මාර්ස්ඩන් විසින් රදර්ෆර්ඩ් ගේ සුපරීක්ෂාව යටතේ ය
මෙහිදී තුනී රන් පත්‍රයක් මතට ඇල්ෆා අංශු වලින් පහර දෙනු ලැබිණි
තොම්සන්ගේ පුඩිම් ආකෘතිය අනුව ඇල්ෆා අංශු සුළු වර්තනයක් සහිතව පත්‍රයේ අනික් පසින් පිට විය යුතුව තිබුණි
එහෙත් බලාපොරොත්තු නොවූ ලෙස සමහර අංශු විශාල ප්‍රමාණ වලින් වර්තනය වූ අතර සමහර අංශු ආපස්සට ද පැමිණියේය
කඩදාසියක් මතට වෙඩි තැබූ විට උණ්ඩ පොලා පැනීමට රදර්ෆර්ඩ් මෙය සම කළේය
පසුව එම පරීක්ෂණයේ දත්ත විශ්ලේෂණය කළ රදර්ෆර්ඩ් පරමාණුක න්‍යෂ්ටිය පිලිබඳ තම න්‍යාය ඉදිරිපත් කළේ ය
මෙම න්‍යාය අනුව පරමාණුවට ඉතා කුඩා, ඝනත්වයෙන් ඉතා ඉහල න්‍යෂ්ටියක් පවතින අතර පරමාණුවෙහි ස්කන්ධයෙන් වැඩි කොටසක් න්‍යෂ්ටියෙහි පවතී
න්‍යෂ්ටියෙහි ධන ආරෝපිත අංශු සහ ආරෝපණ සම කිරීමට ඉලෙක්ට්‍රෝන පවතී
තවත් ඉලෙක්ට්‍රෝන න්‍යෂ්ටිය වටා පරිභ්‍රමණය වෙයි
උදාහරණයක් ලෙස නයිට්‍රජන්-14 න්‍යෂ්ටියෙහි ප්‍රෝටෝන 14ක් සහ ඉලෙක්ට්‍රෝන 7ක් තිබෙන අතර තවත් ඉලෙක්ට්‍රෝන 7ක් එහි න්‍යෂ්ටිය වටා පරිභ්‍රමණය වෙතැයි මෙම න්‍යාය අනුව සලකනු ලැබිණි
1929 දී ෆ්‍රාන්ස් රසෙට්ටි විසින් න්‍යෂ්ටික භ්‍රමණය (neuclear spin) පිලිබඳ එක්තරා සංසිද්ධියක් නිරීක්ෂණය කරන තෙක් රදර්ෆර්ඩ් ආකෘතියේ වරදක් පෙනෙන්නට නොතිබිණි
1925 වර්ෂය වන විට ප්‍රෝටෝන සහ ඉලෙක්ට්‍රෝන වල භ්‍රමණය 1/2 බව සොයාගෙන තිබුණි
රදර්ෆර්ඩ් ගේ නයිට්‍රජන්-14 ආකෘතිය අනුව එහි න්‍යෂ්ටියේ තිබූ අංශු 21න් 20 ක් එකිනෙකාගේ භ්‍රමණය නිෂ්ප්‍රභා කළ යුතුව තිබුණි
අවසානයේ ඉතිරි අංශුව නිසා න්‍යෂ්ටියෙහි ශුද්ධ භ්‍රමණය 1/2 ක් ලෙස සැකසිය යුතුව තිබුණි
එහෙත් නයිට්‍රජන්-14 න්‍යෂ්ටියේ භ්‍රමණය 1 ක් බව රසෙට්ටි විසින් සොයා ගන්නා ලදී
ජේම්ස් චැඩ්වික් නියුට්‍රෝනය සොයාගැනීම

වෝල්තර් බෝතා, හර්බට් එල්. බෙකර්, අයිරීන් ජොලියෝ-කියුරී සහ ෆ්‍රෙඩ්රික් ජොලියෝ-කියුරී විසින් නිරීක්ෂණය කරන ලද විකිරණයේ නියම ප්‍රභවය ප්‍රෝටෝනයට ආසන්න ස්කන්ධයක් සහිත උදාසීන අංශුවක් බව (රදර්ෆර්ඩ් විසින් එබඳු අංශුවක් පැවැතීමේ අවශ්‍යතාවය පිලිබඳ යෝජනාව සැලැකිල්ලට ගනිමින්), 1932 දී චැඩ්වික් තේරුම් ගත්තේය
ඔහු එය නියුට්‍රෝනය ලෙස නම් කළේ ය
එම වසරේදීම, නියුට්‍රෝන 1/2ක න්‍යෂ්ටික භ්‍රමණයක් සහිත අංශුවක් බවත්, න්‍යෂ්ටි වල නිරීක්ෂිත ප්‍රෝටෝන නොවන ස්කන්ධය ඉන් පැහැදිලි කළ හැකි බවත් ද්මිත්‍රි ඉවානෙන්කෝ යෝජනා කළේ ය
න්‍යෂ්ටියේ ඉලෙක්ට්‍රෝන නොමැති බවත් ඇත්තේ ප්‍රෝටෝන සහ නියුට්‍රෝන පමණක් බවත් ඔහු තව දුරටත් කියා සිටියේ ය
නියුට්‍රෝන වල භ්‍රමණ ප්‍රමාණය පිලිබඳ අදහසින් නයිට්‍රජන්-14 න්‍යෂ්ටියේ භ්‍රමණ සංසිද්ධිය පැහැදිලි කරනු ලැබී ය
මෙහිදී සිදු වන්නේ යුගල නොවූ නියුට්‍රෝනයක් සහ ප්‍රෝටෝනයක් බැගින් එකම දිශාවට 1/2ක භ්‍රමණයක් ජනනය කිරීමෙන් අවසානයේ න්‍යෂ්ටියට 1ක ශුද්ධ භ්‍රමණයක් ලැබීමයි
නියුට්‍රෝනයේ සොයාගැනීමත් සමඟ, ප්‍රෝටෝන සහ නියුටෝන වල ස්කන්ධ එකතුව න්‍යෂ්ටියේ ස්කන්ධය සමඟ සැසැඳීමෙන් විවිධ න්‍යෂ්ටි වල බන්ධන ශක්තිය ගණනය කිරීමට විද්‍යාඥයිනට හැකියාව ලැබුණි
න්‍යෂ්ටික ස්කන්ධයන් හි වෙනස්කම් මේ අයුරින් ගණනය කැරුණු අතර න්‍යෂ්ටික ප්‍රතික්‍රියා මණිනු ලැබූ විට එම අගයන් අයින්ස්ටයින්ගේ ස්කන්ධ-ශක්ති තුල්‍යතා නියමයේ පුරෝකථන වලට ඉතා ආසන්න විය (1934 දී 1%ක නිරවද්‍යතාවයක් තිබුණි)
ප්‍රෝකාගේ මහේක්ෂීය දෛශික බෝසෝන පිලිබඳ සමීකරණ 

මහේක්ෂීය දෛශික බෝසෝන පිලිබඳ ක්ෂේත්‍ර සමීකරණ සහ න්‍යෂ්ටික බලයන් පිලිබඳ මීසෝනික න්‍යාය පලමුවෙන්ම එළිදක්වන ලද්දේ ඇලෙක්සැන්ඩර් ප්‍රෝකා විසිනි
ප්‍රෝකාගේ සමීකරණ වුල්ෆ්ගැන් පෝලි දැන සිටි බව ඔහුගේ නොබෙල් කථාවෙන් පැහැදිලි වේ
යුකාවා, වෙන්සෙල්, ටකෙටානි, සකාටා, කෙමර්, හීට්ලර්, සහ ෆ්රූලිච් ද මේ සමීකරණ පිලිබඳ දැන සිටි අතර පරමාණුක න්‍යෂ්ටිය පිලිබඳ තම න්‍යායයන් ගොඩනැංවීම පිණිස ඔවුහු ඒවා භාවිතා කළහ
යුකාවාගේ මීසෝන කල්පිතයෙන් න්‍යෂ්ටික බන්ධන පැහැදිලි කිරීම

1935 දී හිදෙකි යුකාවා න්‍යෂ්ටිය පවතින ආකාරය පැහැදිලි කරන පළමු සාර්ථක කල්පිතය ලෙස ප්‍රබල බලය ඉදිරිපත් කළේ ය
යුකාවා අන්තර්ක්‍රියාව ලෙස හැඳින්වෙන මෙම ක්‍රියාවලියේදී, (පසුව මීසෝනය ලෙස නම් කරන ලද) අතථ්‍ය අංශුවක් මඟින් සියලු නියුක්ලියෝන අතර බැඳීම පවත්වා ගන්නා ලදී
ප්‍රෝටෝන විකර්ෂණය හේතුවෙන් න්‍යෂ්ටීන් පෘථක්කරණය නොවීමට හේතුව මෙයින් පැහැදිලි කරන ලදී
එසේම එමඟින් ආකර්ශී බලය වන ප්‍රබල බලය සීමාසහිත පරාසයක තිබීමට හේතුව ද පැහැදිලි විය
පසුව සොයාගන්නා ලද පයි මීසෝනය යුකාවාගේ කල්පිත අංශුවේ ලක්ෂණ පෙන්වන ලදී
යුකාවා ගේ පර්යේෂණ පත්‍රිකා වලින් පසුව, පරමාණුවෙහි නූතන ආකෘතිය සම්පූර්ණ විය
පරමාණුවෙහි මධ්‍යය ප්‍රෝටෝන සහ නියුට්‍රෝන තදින් ඇසිරුණු න්‍යෂ්ටියකින් සමන්විත ය
න්‍යෂ්ටිය ඉතා විශාල නොවේ නම්, න්‍යෂ්ටික බන්ධන මඟින් එය නො බිඳී තිබෙයි
විශාල අස්ථායී න්‍යෂ්ටීන් එක්කෝ සැකෙඹුනු හීලියම් න්‍යෂ්ටියක් නිකුත් කරමින් ඇල්ෆා ක්ෂය වීමට ලක් වෙයි
නැත හොත් ඉලෙක්ට්‍රෝනයක් (හෝ පොසිට්‍රෝනයක්) නිකුත් කරමින් බීටා ක්ෂය වීමට ලක් වෙයි
මේ සෑම ක්ෂය වීමකට ම පසුව, න්‍යෂ්ටිය සැකෙඹුනු අවස්ථාවක පවතී නම්, අධි ශක්ති ෆෝටෝනයක් නිකුත් කරමින් එය භූමි අවස්ථාවට පත් වෙයි (ගැමා ක්ෂය වීම)
පරමාණුක ප්‍රබල බලය සහ (එන්රිකෝ ෆර්මි විසින් 1934 දී ෆර්මි අන්තර්ක්‍රියා මඟින් පැහැදිලි කරන ලද) දුබල බලය පිලිබඳ දැනුම හේතුවෙන්, අධික ප්‍රවේග වලින්  ගැටෙන නියුක්ලියෝන සහ ඉලෙක්ට්‍රෝන පිලිබඳ පර්යේෂණ කිරීමට භෞතික විද්‍යාඥයින් පෙළඹිණ
පසුව ප්‍රබල, දුබල, සහ විද්‍යුත් චුම්බක බල විස්තර කරන අංශු භෞතික විද්‍යාව (particle physics) බවට පෙරැලුණේ මෙම පර්යේෂණයන් ය
නූතන න්‍යෂටික භෞතික විද්‍යාව 

ප්‍රමාණයෙන් විශාල න්‍යෂ්ටීන් හි විශාල නියුක්ලියෝන ප්‍රමාණයක් ඇති බැවින්, ඒවා ක්වොන්ටම් යාන්ත්‍රික පද්ධතියකට වඩා, ආසන්න වශයෙන් සම්භාව්‍ය යාන්ත්‍රික පද්ධතියක් ලෙස සැලැකිය හැකි ය
මෙහි දී න්‍යෂ්ටියට ලැබෙන ද්‍රව බිඳු ආකෘතියෙහි දී, න්‍යෂ්ටික ශක්තියෙන් කොටසක් පෘෂ්ඨික ආතතියෙන් ද, තවත් කොටසක් ප්‍රෝටෝන අතර ඇති විද්‍යුත් විකර්ෂක බලයෙන් ද ලැබෙයි
ද්‍රව බිඳු ආකෘතිය, ස්කන්ධ ක්‍රමාංකයට සාපේක්ෂව න්‍යෂ්ටික බන්ධන ශක්තියේ විචලනය බඳු න්‍යෂ්ටි වල දක්නට ලැබෙන ලක්ෂණ ගණනාවක් සහ න්‍යෂ්ටික විඛණ්ඩනය විස්තර කිරීමට සමත් ය
කෙසේ වෙතත්, මෙම ආකෘතියෙහි දක්නට ලැබෙන ක්වොන්ටම් යාන්ත්‍රික ආචරණයන් න්‍යෂ්ටික කබොලු ආකෘතියෙන් පැහැදිලි කල හැකි ය
එම ආකෘතිය ප්‍රධාන වශයෙන් ගොඩනඟන ලද්දේ මාරියා ගූපියට්-මායර් විසිනි
එක්තරා නිශ්චිත නියුට්‍රෝන හා ප්‍රෝටෝන ප්‍රමාණ (මැජික් අංක
2, 8, 20, 28, 50, 82, 126,
) සහිත න්‍යෂ්ටීන් විශේෂ ස්ථායීතාවයක් දක්වයි. මීට හේතුව ඒවායේ කබොල්ල පිරී තිබීමයි
න්‍යෂ්ටිය පිලිබඳ වඩා සංකීර්ණ වෙනත් ආකෘති ද යෝජනා වී ඇත
අන්තර්-ක්‍රියාකාරී බෝසෝන ආකෘතියෙහි දී නියුට්‍රෝන හා ප්‍රෝටෝන යුගල (ඉලෙක්ට්‍රෝන වල කූපර් යුගල මෙන්) බෝසෝන ලෙස අන්තර්ක්‍රියා සිදු කරයි
දැනට සිදු කෙරෙන බොහෝ න්‍යෂ්ටික භෞතික විද්‍යා පර්යේෂණ, අධික න්‍යෂ්ටික භ්‍රමණය සහ අධි ශක්ති තත්ත්ව වැනි ආන්තික තත්ත්ව වල සිදු කැරෙයි
පරමාණුක න්‍යෂ්ටි, රගර් පන්දු වැනි ඉතා විරල හැඩ සහ ඉතා විරල ප්‍රෝටෝන-නියුට්‍රෝන අනුපාතික සහිත වීමට හැකි ය
අංශු ත්වරකයකින් ලබා ගන්නා අයන ධාරා, විලයනය හෝ නියුක්ලියෝන හුවමාරු ප්‍රතික්‍රියා වලට ලක් කිරීමෙන් එබඳු අංශු පර්යේෂණාත්මකව නිපදවිය හැකි ය
වඩාත් ඉහළ ශක්තීන්ගෙන් යුතු එබඳු අයන ධාරා සාමාන්‍ය න්‍යෂ්ටික පදාර්ථයේ සිට ක්වාක්-ග්ලූවෝන ප්ලාස්මාව යනුවෙන් හැඳින්වෙන නව අවස්ථාවකට තත්ත්වාන්තරණය වන බවට ලකුණු පහළ වී ඇත
සාමාන්‍ය අවස්ථාවේදී ත්‍රිත්ව ලෙස නියුට්‍රෝන හා ප්‍රෝටෝන තුල පවතින ක්වාක් අංශු, ක්වාක්-ග්ලූවෝන ප්ලාස්මාවෙහි දී ඉන් වෙන් ව තනි තනිව හැසිරෙයි
න්‍යෂ්ටික ක්ෂය වීම 

කිසිදා ක්ෂය වීමකට ලක් වන බවක් නිරීක්ෂණය නොකැරුණු එක් ස්ථායී සමස්ථානිකයක් හෝ ඇති මූලද්‍රව්‍ය 80ක් පවතී
මේ අනුව පවතින ස්ථායී සමස්ථානික ගණන 255ක් පමණ වේ
කෙසේ වුවත් අස්ථායී ලෙස වර්ග කැරුණු සමස්ථානික දහස් ගණනක් ඇත
මෙම විකිරණශීලි සමස්ථානික, තත්පරයෙන් පංගුවක සිට සති, වසර, වසර බිලියන ගණන් හෝ වසර ට්‍රිලියන ගණන් දක්වා විචලනය වන කාල පරාස තුල ක්ෂය වීමට ලක් වේ
න්‍යෂ්ටියක ස්ථායීතාව, එහි නියුට්‍රෝන සහ ප්‍රෝටෝන අතර අනුපාතය එක්තරා සීමාවක පවතින විට උපරිම වෙයි
නියුට්‍රෝන ඉතා අඩු හෝ ඉතා වැඩි නම් න්‍යෂ්ටිය ක්ෂය වීමට ලක් විය හැකි ය
උදාහරණයක් ලෙස, බීටා ක්ෂය වීමේදී නයිට්‍රජන්-16 පරමාණුවක් (ප්‍රෝටෝන 7යි, නියුට්‍රෝන 9යි), එය සෑදී තත්ත්පර කිහිපයකින් ඔක්සිජන්-16 පරමාණුවක් (ප්‍රෝටෝන 8යි, නියුට්‍රෝන 8යි) බවට පෙරැලෙයි
මෙහිදී නයිට්‍රජන් න්‍යෂ්ටියේ ඇති නියුට්‍රෝනයක්, දුබල න්‍යෂ්ටික බලය හේතුවෙන් ප්‍රෝටෝනයකට, ඉලෙක්ට්‍රෝනයකට සහ ප්‍රති-නියුට්‍රිනෝ අංශුවකට පෙරැලෙයි
මූලද්‍රව්‍යය, අලුතෙන් සෑදුනු ප්‍රෝටෝනය ග්‍රහණය කරගෙන වෙනත් මූලද්‍රව්‍යයක් බවට පත් වෙයි
ඇල්ෆා ක්ෂය වීමේ දී, විකිරණශීලී මූලද්‍රව්‍යය හීලියම් න්‍යෂ්ටියක් (ප්‍රෝටෝන 2යි, නියුට්‍රෝන 2යි) විමෝචනය කිරීමෙන් ක්ෂය වී වෙනත් මූලද්‍රව්‍යයක් සහ හීලියම්-4 සාදයි
බොහෝ අවස්ථාවන්හි දී ස්ථායී න්‍යෂ්ටියක් සෑදෙන තෙක්, මෙම ක්‍රියාදාමය මෙබඳු හෝ වෙනත් ක්ෂය වීමේ පියවර කිහිපයක් දක්වා සිදු වෙයි
ගැමා ක්ෂය වීමේ දී සැකෙඹුනු න්‍යෂ්ටියක් ගැමා කිරණයක් නිකුත් කිරීමෙන් භූමි අවස්ථාවට පත් වෙයි
මෙම ක්‍රියාවලියේදී මූලද්‍රව්‍යය වෙනත් මූලද්‍රව්‍යයකට පෙරැලීම සිදු නොවේ
වෙනත් විරල ගණයේ ක්ෂය වීම් ද සිදු වීමට හැකි ය (ප්‍රධාන ලිපිය බලන්න)
අභ්‍යන්තර තත්ත්වාන්තරණ ක්ෂය වීමේ දී, සැකෙඹුනු න්‍යෂ්ටියක ශක්තිය අභ්‍යන්තර කවචයක ඇති ඉලෙක්ට්‍රෝනයක් විමෝචනය කිරීමට යෙදවෙයි
මෙහිදී අධික වේගයන් සහිත ඉලෙක්ට්‍රෝන නිකුත් කැරුණ ද, බීටා ක්ෂය වීමේදී මෙන් න්‍යෂ්ටිය වෙනත් මූලද්‍රව්‍යයකට පෙරැලීම සිදු නොවේ
න්‍යෂ්ටික විලයනය 
අඩු ස්කන්ධයක් සහිත න්‍යෂ්ටි දෙකක් ඉතා ලංවීමේදී ප්‍රබල බලය හේතුවෙන් එම න්‍යෂ්ටි එක් වී වඩා වැඩි ස්කන්ධයක් සහිත න්‍යෂ්ටියක් සෑදීම  න්‍යෂ්ටික විලයනයේදී සිදු වේ
න්‍යෂ්ටි දෙක අතර විකර්ෂණය අභිබවා ප්‍රබල බලය ක්‍රියා කල හැකි තරම් ඒවා ලං කිරීමට ඉතා විශාල ශක්තියක් අවශ්‍ය වේ
මේ නිසා න්‍යෂ්ටික විලයනය සිදු වන්නේ ඉතා අධික උෂ්ණත්ව සහ පීඩන තත්ත්ව යටතේ ය
සංයුක්ත නව න්‍යෂ්ටිය, මුල් න්‍යෂ්ටි දෙකේ ස්කන්ධ එකතුවට වඩා අඩු ස්කන්ධයක් ලබා ගනී
එබැවින් විලයනය සිදු වූ පසු ස්කන්ධ වෙනසට අනුරූප අති විශාල ශක්ති ප්‍රමාණයක් නිදහස් වෙයි
නියුක්ලියෝනයකට අවශ්‍ය බන්ධන ශක්තිය නිකල්-62 දක්වා ස්කන්ධ ක්‍රමාංකය සමඟ වැඩි වෙයි
සූර්යයා වැනි තාරකා වලට ශක්තිය ලැබෙන්නේ ප්‍රෝටෝන හතරක් විලයනය වී හීලියම් න්‍යෂ්ටියක්, පොසිට්‍රෝන දෙකක්, සහ නියුට්‍රිනෝ දෙකක් සෑදීමේ ප්‍රතික්‍රියාවෙනි
හයිඩ්‍රජන් හීලියම් බවට විලයනය වන පාලිත නොවන ප්‍රතික්‍රියාව තාප න්‍යෂ්ටික ස්ඵෝඨනයකැයි කියනු ලැබේ
මෙම ප්‍රතික්‍රියාව පාලිත තත්ත්ව යටතේ සිදු කර ආර්ථික වශයෙන් ලාභදායී බලශක්ති ජනන ක්‍රමවේදයක් සෙවීම වෙනුවෙන් පර්යේෂණ සිදු කෙරේ
අපේ සූර්යයා ඇතුලු සියලු තාරකා වලින් විහිදෙන ආලෝකය හා ශක්තිය ලැබෙන්නේ ස්වාභාවික න්‍යෂ්ටික විලයන ප්‍රතික්‍රියා වලිනි
න්‍යෂ්ටික විඛණ්ඩනය 

න්‍යෂ්ටික විඛණ්ඩනය, න්‍යෂ්ටික විලයනයේ ප්‍රතිවිරුද්ධ ක්‍රියාවලියයි
නිකල්-62 ට වඩා ස්කන්ධයෙන් වැඩි න්‍යෂ්ටි වල නියුක්ලියෝනයකට බන්ධන ශක්තිය ස්කන්ධ ක්‍රමාංකය සමඟ අඩු වේ
එබැවින් බර න්‍යෂ්ටියක් කුඩා න්‍යෂ්ටි දෙකකට (හෝ කීපයකට) කැඩී යාමෙන් ශක්තිය නිදහස් වීම සිදු විය හැකි ය
ඇල්ෆා ක්ෂය වීම, ස්වයංසිද්ධ න්‍යෂ්ටික විඛණ්ඩනයේ විශේෂ අවස්ථාවකි
මෙම විඛණ්ඩනය ඉතාමත් අසමමිතික වේ
ලැබෙන ඇල්ෆා අංශුවේ ඇති නියුක්ලියෝන ඉතා තදින් බැඳී ඇති බැවින්, බර මූලද්‍රව්‍ය ඇල්ෆා ක්ෂය වීමෙන් විඛණ්ඩනය වීමට වැඩි නැඹුරුවක් දක්වයි.

විඛණ්ඩනයේදී නියුට්‍රෝන විමෝචනය කරන සහ නියුට්‍රෝන අවශෝෂණයෙන් විඛණ්ඩනය සිදු විය හැකි ඉතා බර වැඩි මූලද්‍රව්‍ය වලට, දාම ප්‍රතික්‍රියා යනුවෙන් හැඳින්වෙන ස්වයං-ජ්වලිත ප්‍රතික්‍රියා සිදු කිරීමට හැකි ය
දාම ප්‍රතික්‍රියා පිලිබඳව දැනුම භෞතික විද්‍යාවට ලැබීමට පෙර රසායන විද්‍යාවේ එම සංකල්පය පැවැතුනි
ඇත්ත වශයෙන්ම ගිනි සහ රසායනික ස්ඵෝඨන, රසායනික දාම ප්‍රතික්‍රියා ගණයට අයත් වේ
විඛණ්ඩනයෙන් ජනිත වූ නියුට්‍රෝන උපයෝගී කර ගෙන සිදු කරන විඛණ්ඩන නොහොත් න්‍යෂ්ටික දාම ප්‍රතික්‍රියා, න්‍යෂ්ටික බලශක්ති ජනනයටත්, (ජපානයේ හිරෝෂිමා සහ නාගසාකි යන නගර වලට ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය විසින් දෙවන ලෝක යුද සමයේ හෙළූ ආකාරයේ) න්‍යෂ්ටික බෝම්බ සෑදීමටත් යොදා ගනු ලැබේ
යුරේනියම් සහ තෝරියම් වැනි බර මූලද්‍රව්‍ය ස්වයංසිද්ධ විඛණ්ඩනයට ලක් වීමට හැකි වුවද, වැඩි හැකියාවක් පවතින්නේ ඒවා ඇල්ෆා ක්ෂය වීමට ලක් වීමටයි
නියුට්‍රෝන මඟින් ඇරඹුණු දාම ප්‍රතික්‍රියාවක් සිදු වීමට, අදාල මූලද්‍රව්‍යෙයේ අවධි ස්කන්ධය එක්තරා අවකාශයක තිබීමත්, වෙනත් අවශ්‍යතා සම්පූර්ණ කර තිබීමත් අවශ්‍ය ය
වසර බිලියන 1.5කට ඉහත අප්‍රිකාවේ ගැබොන් රාජ්‍යයේ ඔක්ලෝ නම් ප්‍රදේශයේ ස්ථාන දෙකක ස්වාභාවික න්‍යෂ්ටික ප්‍රතික්‍රියාකාරක තිබී ඇති බව සොයාගෙන ඇත
පෘථිවි හරයෙන් පිටතට විමෝචනය වන තාපයෙන් අඩක් පමණ විකිරණශීලී ක්ෂය වීමෙන් ලැබෙන බව ස්වාභාවික නියුට්‍රිනෝ විමෝචනය මැනීමෙන් පෙනී ගොස් ඇත
කෙසේ වෙතත් මෙම තාපය විඛණ්ඩන දාම ප්‍රතික්‍රියාවකින් ලැබෙන්නේ දැයි නිශ්චිත නැත
බැර මූලද්‍රව්‍ය නිපදවීම

ප්‍රචලිතව පිලිගත් න්‍යායට අනුව,  මහා පිපිරුම පසු නියුට්‍රෝන, ප්‍රෝටෝන, සහ ඉලෙක්ට්‍රෝන බඳු උප පරමාණුක අංශු පැවැතිය හැකි තරමට විශ්වයේ උෂ්ණත්වය අඩු විය
මහා පිපිරුමෙන් පසු බහුලවම සෑදුණු අංශූන් වූයේ අද පවා නිරීක්ෂණය කල හැකි ප්‍රෝටෝන සහ ඉලෙක්ට්‍රෝනයි
මේ අංශූන් සම සංඛ්‍යා වලින් සංස්ලේෂණය විය
ප්‍රෝටෝන, ස්වල්ප කාලයකින් ඉලෙක්ට්‍රෝනයක් ග්‍රහණය කර ගනිමින් හයිඩ්‍රජන් පරමාණු බවට පත් විය
මහා පිපිරුමේදී සෑදුණු සියලුම නියුට්‍රෝන පාහේ ප්‍රථම විනාඩි 3 තුල හීලියම්-4 පරමාණු සංස්ලේෂණයේදී අවශෝෂණය කර ගන්නා ලදී
විශ්වයේ දැනට ඇති හීලියම් වලින් විශාල කොටසක් මෙසේ සෑදුණු හීලියම් ය (මහා පිපිරුම් න්‍යෂ්ටික සංස්ලේෂණය)
මහා පිපිරුමේදී ප්‍රෝටෝන සහ නියුට්‍රෝන ගැටීමෙන් හීලියම් වලට වඩා බර මූලද්‍රව්‍ය (ලිතියම්, බෙරිලියම්, සහ සමහර විට බෝරෝන්) ඉතා සුලු ප්‍රමාණ වලින් සංස්ලේෂණය විය
එහෙත් අද අප නිරීක්ෂණය කරන ඊට වඩා බර සියලු මූලද්‍රව්‍ය (පරමාණුක ක්‍රමාංකය 6 වූ කාබන් ට වඩා බර) සංස්ලේෂණය වූයේ තාරකා තුල සිදු වූ විලයන ප්‍රතික්‍රියා පියවර වලිනි
මේ ප්‍රතික්‍රියා වලට ප්‍රෝටෝන-ප්‍රෝටෝන දාමය, කාබන්-නයිට්‍රජන්-ඔක්සිජන් චක්‍රය, සහ ත්‍රිත්ව ඇල්ෆා ක්‍රියාවලිය අයත් වේ
ඊටත් වඩා බර මූලද්‍රව්‍ය තාරකා පරිනාමය වීමේදී සහ සුපර්නෝවා පිපිරීම් වලදී සංස්ලේෂණය විය
(පරමාණු ක්‍රමාංකනය කල විට) නියුක්ලියෝනයකට බන්ධන ශක්තිය ක්‍රමයෙන් වැඩි වෙමින් අයන් පරමාණුව සඳහා උපරිම අගයක් ගනී
මේ නිසා, විලයනයෙන් ශක්තිය මුක්ත වීම සිදු වන්නේ අයන් පරමාණුවට වඩා බරින් අඩු පරමාණු සෑදෙන විට පමණි
මීට වඩා වැඩි බරින් යුතු මූලද්‍රව්‍ය සෑදීමේදී ශක්තිය අවශෝෂණය වේ
එබැවින් එබඳු බර පරමාණු සෑදෙන්නේ නියුට්‍රෝන අවශෝෂණ ක්‍රියාවලියෙනි
නියුට්‍රෝන වලට ආරෝපණයක් නොමැති නිසා ඒවා න්‍යෂ්ටීන් විසින් පහසුවෙන් අවශෝෂණය කර ගනු ලබයි
බාහිර සබැඳි

American Nuclear Society
Boiling Water Reactor Plant, BWR Simulator Program
Annotated bibliography on nuclear physics from the Alsos Digital Library for Nuclear Issues 
Nucleonica
web driven nuclear science
Nuclear science wiki
Nuclear Data Services - IAEA

මූලාශ්‍ර

 
භෞතික විද්‍යාව තුළ සංකල්ප
න්‍යෂ්ටික තාක්ෂණය
භෞතික විද්‍යාව
න්‍යෂ්ටික රසායනය යනු විකිරණශීලීතාව, න්‍යෂ්ටික ගුණ හා න්‍යෂ්ටික ක්‍රියාකාරිත්වය පිළිබිඹු වූ රසායන විද්‍යාවේ අනුමාතෘකාවකි
මෙය ඇක්ටිනයිඩ, රේඩියම් හා රේඩොන් වැනි විකිරණශීලී මුලද්‍රව්‍යය ද සහ න්‍යෂ්ටික ප්‍රතික්‍රියක වැනි න්‍යෂ්ටික ක්‍රියාවලි සිදු කිරීමට තැනූ උපකරණ සමග එක් වූ රසායන විද්‍යාවකි
මෙහිදී පෘෂ්ඨයක විඛාදනය හා සමාන හා අසාමාන්‍ය (හදිසි අනතුරක් වැනි) ක්‍රියාවලීන්හි දී එහි හැසිරීම අධ්‍යයනය ද අන්තර්ගත වේ
ඉතා වැදගත් වන්නේ ද්‍රව්‍ය හා වස්තූන් අපවිත්‍ර ලෙස බැහැර කිරීමේ දී හා ඒවා අපද්‍රව්‍ය ලෙස ගබඩා කිරීමේදී ඒවායේ හැසිරීම අධ්‍යයනය යි
ජීවත් වන සතුන්, ශාක හා අනෙකුත් ද්‍රව්‍යයන්ගෙන් විකිරණ උරා ගෙන ඒනිසා සිදුවන රසායනික ආචරණ පිළිබඳ අධ්‍යයනය අණුක මට්ටමෙන් විකිරණ ජීවීන්මත බලපෑම් ඇති කරන නිසා විකිරණ රසායන ජෛව විද්‍යාවෙන් බොහෝමයක් පාලනය කරනු ලබයි
මෙය පැහැදිලි කරන තවත් ක්‍රමයක් නම් විකිරණ මගින් ජීවියෙකුගේ ජෛව රසායනික වෙනස් කිරීමයි
මෙම වෙනස් කිරීම් ජෛව අණු ද ඉන්පසු ජීවියාගේ තුළ ඇති රසායනිකය ද වෙනස් කරනු ලබයි
මෙම ජෛව රසායනික වෙනස් වීම මගින් ජීව විද්‍යාත්මක ප්‍රතිඵලයක් නිර්මාණය කළ හැකිය
ඒනිසා පිළිකා විකිරණ චිකිත්සාව වැනි වෛද්‍ය ප්‍රතිකාරයන් සොයා ගැනීමට හා එවැනි ප්‍රතිකාරයන් වැඩි දියුණු කිරීමට න්‍යෂ්ටික රසායනය විශාල වශයෙන් දායක වේ
විශාල ක්‍රියාවලි පරාසයක විකිරණ ප්‍රභවය යොදාගැනීම හා නිෂ්පාදනය පිළිබඳ අධ්‍යයනය මෙහි දී වෛද්‍ය විද්‍යාවේ විකිරණ චිකිත්සාව,කර්මාන්තයේ, විද්‍යාවේ හා පරිසරයේ වූ විකිරණශීලි අන්වේශවල යෙදීම්, හා පොලිමර් (Polymers [s][6]) වැනි ද්‍රව්‍යවල සිදුකරන ලද විකිරණමය දියුණු කිරීම් සලකනු ලැබේ
විකිරණශීලි නොවන ස්ථානවල මිනිස් ක්‍රියාවලීන්වලදී න්‍යෂ්ටික ක්‍රියාවලි හා ඒවා අධ්‍යයනය
උදාහරණයක් ලෙස න්‍යෂ්ටික චුම්භක සම්පයුක්ත හා (NMR) වර්ණාවලීක්ෂය , කාබනික රසායනය, භෞතික රසායනය හා මහා අණුක රසායනයේ ව්‍යුහමය විශ්ලේෂණයේ දී විශාල වශයෙන් භාවිතා කරයි
න්‍යෂ්ටික රසායන විද්‍යාව සහ භෞතික විද්‍යාව යටතේ සොයා ගැනුණු සමහර ක්‍රමවේද අදවන විට භෞතික විද්‍යාවේ සහ රසායනික විද්‍යාවේ බහුල වශයෙන් භාවිතා කරන අතර එය සාමාන්‍ය න්‍යෂ්ටික රසායන විද්‍යාවෙන් පරිබාහිර වූවකි
උදාහරණ වශයෙන් රසායනික යාන්ත්‍රණ අන්වේශනය සදහා සමස්ථානිකවල බලපෑම බහුලව භාවිතා කෙරෙන අතර භූ ගර්භ විද්‍යාවේදී විකිරණශීලී අර්ධ ආයු කාලය වැඩි අස්ථායී සමස්ථානික භාවිතා කෙරේ
ඉහත කරුණු නිසා සමස්ථානික රසායන විද්‍ය‍ාව , සාමාන්‍ය න්‍යෂ්ටික රසායන විද්‍යාවෙන් වෙනස් වේ
චාලක විද්‍යාව (යාන්ත්‍රවාදී රසායන විද්‍යවේ භාවිත) 

සමස්ථානික මගින් විකිරණය කරන ලද උපස්ථරයක් මගින් ප්‍රතික්‍රියාවේ චාලනයට සිදුවන වෙනස් වීම් අධ්‍යයනය කිරීම මගින් රසායනික ප්‍රතික්‍රියාවේ යාන්ත්‍රණය අන්වේෂණය කළ හැක
මෙය වර්තමානයේ කාබනික රසායන විද්‍යාවේ සම්මතයක් ලෙස භාවිතා කරයි
රසායනික සංයෝගයක පවතින සාමාන්‍ය හයිඩ්‍රජන් පරමාණු (ප්‍රෝටෝන) ඩියුටීරියම් පරමාණු මගින් විස්ථාපනය කිරීමෙන් අණුක කම්පනය (C – H , N – H සහ O – H බන්ධන මෙසේ හැසිරේ) අඩු කරයි
(සදහන් කිරීම අත්‍යාවශ්‍යයි) මෙසේ සිදුවන්නේ ප්‍රතික්‍රියාවේ වේග නිර්ණක පියවර තුළ හයිඩ්‍රජන් පරමාණුවක් සහ වෙනත් පරමාණුවක් අතර බන්ධන බිදීමක් අන්තර්ගත වන්නේ නම් පමණි
මෙලෙස [[ඩියුටීරියම් පරමාණු හයිඩ්‍රජන් පරමාණු (ප්‍රෝටෝන) ප්‍රතිස්ථාපනය මගින් ප්‍රතික්‍රියාවේ සීඝ්‍රතාවය වෙනස් වන්නේ නම් හයිඩ්‍රජන් පරමාණු සමග පවතින බන්ධන බිදීම, සීඝ්‍රතාවය තීරණය කරන පියවරක් ලෙස උපකල්පනය කළ හැක
භූ ගර්භ විද්‍යාව , ජීව විද්‍යාව හා අධිකරණ වෛද්‍ය විද්‍යා යන අංශවල භාවිතයන් 

පරමාණුවල පවතින න්‍යෂ්ටීන් සමග අන්තරීක්ෂ කිරණවල  සිදුවන අන්තර් ක්‍රියාව හේතුවෙන් විකිරණශීලී සමස්ථානික බිහිවීම සිදුවේ
මේවා කාල ගණන ක්‍රියාවලදී ස්වාභාවික අන්වීක්ෂ ලෙස භාවිතයට ගත හැක
ස්ථායී සමස්ථානික පරමාණුවල අනුපාත ඉතා සියුම් ලෙස නිර්ණය කිරීමෙන් උණ්ඩයක සම්භවය අයිස් සාම්පලයක වයස , ගල් සාම්පලයක වයස සහ මනුෂ්‍ය හිසකේ හෝ වෙනත් පටක පරීක්ෂා කිරීමෙන් එම පුද්ගලයා ලබා ගත් ආහාර ආදිය පිළිබදව සූක්ෂමව නිරීක්ෂණය කළ හැක
ජීව විද්‍යාව 

ජීව වස්තු සම්බන්ධයෙන් එක් ද්‍රව්‍යයක් තවත් ද්‍රව්‍යයක් බවට පත් කිරීමේ සංකීර්ණ ප්‍රතික්‍රියා දාමයක් සහිත පරිවෘත්තීය ක්‍රියාවලිය ගවේෂණය කිරීම සදහා සමස්ථානික සලකුණු කිරීමේ (විකිරණශීල හා විකිරණශීලී නොවන යන දෙවර්ගයේම) ක්‍රියාවලිය භාවිතයට ගත හැක
උදාහරණයක් වශයෙන් කියතොත් හරිත ශාකයක් සූර්ය ශක්තිය භාවිතයෙන් ජලය හා කාබන් ඩයොක්සයිඩ් ග්ලූකෝස් බවට පරිවර්තනය කිරීමේ ප්‍රභා සංස‍්ලේෂණ ක්‍රියාවලිය සැලකිය හැක
මෙහිදී  ජලයේ පවතින ඔක්සිජන් පරමාණු සලකුණු කළ හොත් සලකුණු කළ පරමාණු පිටවන ඔක්සිජන් වායුව දැකගත හැකිවන අතර හරිතප්‍රදවලදී නිපදවන ග්ලූකෝස් දැකගත නොහැකි වේ
ජීව රසායනික හා භෞතවේදීය පරීක්ෂණ සහ වෛද්‍ය කටයුතු සදහා අවශ්‍ය යෙදීම් බොහෝ විශේෂ සමස්ථානික සතුවේ
ස්ථායී සමස්ථානික පවතින පද්ධතියට විකිරණ පිටකිරීමක් සිදු නොකිරීම මේවායේ වාසියකි
කෙසේ වෙතත් මේවායේ සැලකිය යුතු තරම් ඇතුළු වීමක් ජීව පද්ධතිවල ක්‍රියාකාරිත්වයට බාධා ඇති කරයි
සමස්ත ජීව ප්‍රජාවම අධ්‍යයනය කිරීම සදහා අවශ්‍ය තරම් සමස්ථානික නොමැත
මිනුම් ලබා ගැනීමද බොහෝ අපහසුය
සාමාන්‍යයෙන් ‍සුවිශේෂී සංයෝග තුළ කොපමණ සමස්ථානික අඩංගුදැයි නිර්ණය කිරීමට ස්කන්ධ භේද දර්ශකයක් අවශ්‍ය වේ
සෛල තුළ ස්ථානගතව පවතින විටදී මිනුම් ලබා ගැනීමට උපාය මාර්ගයක් නොමැත
H – 2 (ඩියුටීරියම්) හයිඩ්‍රජන්හි ස්ථායී සමස්ථානික ප්‍රභේදයයි, ස්ථායී අන්වේෂ්‍යයකි
සාන්ද්‍රණය මැනීම සදහා ස්කන්ධ භේද දර්ශකයක් හෝ NMR  උපකරණයක් භාවිත කළ හැක
එය සෛල ව්‍යුහය තුළ සංස්ථාපිත කළ හැක
N – 15  නයිට්‍රජන්හි ස්ථායී සමස්ථානික ප්‍රභේදයයි
බහුල වශයෙන් ප්‍රෝටීන් තුළ අන්තර්ගත වේ
විකිරණශීලී සමස්ථානික 

ඉතා අඩු ප්‍රමාණවලින් පැවතුණද අනාවරණය කිරීමේ හැකියාව පවතී
උදිළුම් පුලිගුම ගණනය මගින් හෝ වෙනත් විකිරණ රසායන විද්‍යා ක්‍රමවේදයක් මගින් පහසුවෙන් ගණනය කළ හැක
සෛල තුළ පවතින විශේෂ කොටස්වල ස්ථානගත කිරීම් සිදු කළ හැකි අතර ප්‍රමාණකරණය ස්වයං විකිරණය මගින් සිදු කළ හැක
විශේෂ ස්ථානවල විකිරණශීලි පරමාණු අඩංගු සංයෝග නිර්මාණය කළ හැකි අතර ඒවා වාණිජ වශයෙන් පහසුවෙන් ලබාගත හැක
විශාල ප්‍රම‍ාණවලින් පවතින අවස්ථාවල දී ඒවායින් පිටවන විකිරණවලින් ආරක්ෂා වීම සදහා භාවිතා කරන්නන් විශේෂ පූර්ව ආරක්ෂක ක්‍රමවේද භාවිත කළ යුතුය
මෙම විකිරණ ඉතා පහසුවෙන් විද්‍යාගාරයේ වීදුරු උපකරණ සහ අනෙක් උපකරණ දූෂණය කරනු ලබයි
අර්ධ ආයු කාලය ඉතා කුඩා සමහර සමස්ථානික නිර්මාණය කිරීම සහ ගණනයන් ලබා ගැනීම ඉතා අපහසුය
කාබනික සංයෝගවල දී අණුවේ ඉතා කුඩා ප්‍රදේශයක් පමණක් විකිරණශීලීව රේඛනය කරන ලද සංකීර්ණ අණු නිර්මාණය කළ හැක
C11  වැනි ඉතා කෙටි අර්ධ ආයු කාලයක් ඇති සමස්ථානික නිරන්ත‍රයෙන් අණුවලට ඇතුළුවීම සදහා අවසර ලබා දීමට කෘතීම ක්‍රමවේදයන් සකසා ඇත
හයිඩ්‍රජන්හි සමස්ථානිකයක් වන 3H  ට්‍රිටියම් යොදා ගැනීම මගින් සංයෝගවල විශේෂ ස්ථානවලට ප්‍රතික්‍රියාවල දී හයිඩ්‍රජන් සම්බන්ධ වීම උදාහරණ අසංතෘප්ත පූ‍රෝදාවක වලට සියුම් කිරණ මගින් අනාවරණය කරගනී
ප්‍රතික්‍රියකයක් භාවිතයෙන් බෝරික් ඔක්සයිඩ්වල ඇති බෝරෝන් ප්‍රෝටෝන සමග ප්‍රතික්‍රියා කරවීමෙන් 11C  සාදාගත හැක
10B  ඩියුට්‍රෝන සමග ප්‍රතික්‍රියා කරවීම ප්‍රත්‍යාවර්ථ ආකාර වේ
ක්ෂණික කාබනික සංස්ලේෂණ ක්‍රියාවලියක් මගින් සයික්ල ට්‍රෝනයෙන් නිපදවන 11C  PET  හිදී යොදා ගන්නා හැදුනුම්කාරකය බවට පත්වේ
14C  - කාබන් -14 ඉහත පරිදිම සාදාගත  හැකි අතර එය යොදා ගැනීමෙන් අවශ්‍ය අමුද්‍රව්‍ය සරළ අකාබනික සහ කාබනික සංයෝග බවට හරවා ගත හැක
සෑම කාබනික සංස්ලේශනයකදීම 14C ආසන්න වශයෙන් සමාන කොටස් දෙකක් නිෂ්පාදනය කරයි
නමුත් විකිරණශීලී මූලද්‍රව්‍ය එක් කළ විට සාමාන්‍යයෙන් විකිරණශීලී මූලද්‍රව්‍ය සංස්ලේශනයේදී එය කුඩා කොටසකට වෙන් කරයි
එමගින් විකිරණශීලීභාවය කුඩා කණ්ඩායමක් තුළ පැතිරීම වළක්වයි. යොදා ගන්නා විකිරණශීලී මූලද්‍රව්‍ය අනුව විශ්ලේෂණ පියවර සංඛ්‍යාව අඩු කළ හැක
නියෝන් , ඩියුටෝන සමග ප්‍රතික්‍රියා කිරීමෙන් 18F - ෆ්ලෝරීන් -18 සාදයි
නියෝන් 20 ප්‍රතික්‍රියා කරයි
(D හීලියම් 4) ප්‍රතික්‍රියකයක් තුළ සාමාන්‍යයෙන් නියෝන් වායුව ස්ථායී ෆ්ලෝරීන් (192F)   අංශු මාත්‍රයක් සමග භාවිතායට ගනී
192F - වාහකයක් ලෙස ක්‍රියා කරමින් සයික්ලොට්‍රෝනය තුලදී පෘෂ්ඨය මගින් උරාගනු ලබන විකිරණශීලී ප්‍රමාණය 192F හි වාහක ගුණය නිසා අඩු කරනු ලබයි
කෙසේ හෝ මෙමගින් අවසන් නිෂ්පාදනයේ පිරිවැයේ පාඩුව අවම කරයි
විකිරණශීලීතාව
රසායන විද්‍යාව
න්‍යෂ්ටික තාක්ෂණය
ජීව විද්‍යාව
පරමාණුක න්‍යෂ්ටි දෙකක් හෝ වැඩි ගණනක් එකිනෙක එකතු වෙමින් නොහොත් විලයනය වෙමින් තනි, මුල් න්‍යෂ්ටීන් සියල්ලටම වඩා ඉහළ ස්කන්ධ ක්‍රමාංකයක් ඇති න්‍යෂ්ටියක් සෑදීමේ ක්‍රියාවලිය න්‍යෂ්ටික විලයනය () ලෙස න්‍යෂ්ටික භෞතික විද්‍යාව, න්‍යෂ්ටික රසායන විද්‍යාව, සහ තාරකා භෞතික විද්‍යාව යන ක්ෂේත්‍රයන්හි දී හැඳින්වේ
මෙම ප්‍රතික්‍රියා වලදී පදාර්ථයෙහි ස්කන්ධ වෙනසක් සිදු වන අතර, ඊට අනුරූපව විශාල ශක්තියක් මුක්ත වීම හෝ අවශෝෂණය වීම සිදු විය හැකි ය
න්‍යෂ්ටික විලයනයේ ප්‍රතිපලය (නියුක්ලියෝනයකට ඇති විශාලම න්‍යෂ්ටික බන්ධන ශක්තියක් ඇති) යකඩ න්‍යෂ්ටියට වඩා කුඩා න්‍යෂ්ටියක් වූ විට ප්‍රතික්‍රියාවෙන් ශක්තිය මුක්ත වේ
ඊට වඩා විශාල න්‍යෂ්ටි සෑදීමේදී ශක්තිය අවශෝෂණය කරගනු ඇත
න්‍යෂ්ටික විඛණ්ඩනයෙහි දී මෙයට ප්‍රතිවිරුද්ධ අයුරින් ශක්ති වෙනස සිදු වේ
න්‍යෂ්ටික තාක්ෂණය
භෞතික විද්‍යාව
තාරකා භෞතික විද්‍යාව යනු, මන්දාකිණි හා තාරකා වැනි ආකාශ වස්තූන්ගේ භෞතික ගුණ(දීප්තිය , ඝනත්වය , උෂ්ණත්වය හා රසායනික සංයුතිය) එම වස්තූන්  අතර පවත්නා මාධ්‍යය හා ඒවායේ අන්තර් ක්‍රියාවන් පිළිබඳ අධ්‍යයනයට අදාල තාරකා විද්‍යාවේ ශාඛාවයි. අභ්‍යාවකාශ විද්‍යා‍ෙව් වඩාත් ගැඹුරින් කරන අධ්‍යයනයන් ඇල්බට් අයින්ස්ටයින්ගේ සාමාන්‍ය සාපේක්ෂතා වාදයේ සිද්ධාන්ත විශාල වශයෙන් භාවිතා වන සෛද්ධාන්තික තාරකා ‍භෞතික විද්‍යාව දෙසට නැඹුරු වේ
තාරකා භෞතික විද්‍යාව ඉතා පුළුල් විෂයක් නිසාවෙන් තාරකා භෞතික විද්‍යාඥයින් යාන්ත්‍ර විද්‍යාව , විද්‍යුත් චුම්භකත්වය , ස්ථිතික යාන්ත්‍ර විද්‍යාව , තාපගති විද්‍යාව , ක්වොන්ටම් යාන්ත්‍ර විද්‍යාව , සාපේක්ෂතාවාදය , න්‍යෂ්ටික සහ ප්‍රායෝගික භෞතික විද්‍යාව සහ  පරමාණුක සහ අණුක භෞතික විද්‍යාව වැනි බොහෝ භෞතික විද්‍යා ක්ෂේත්‍ර සිය කටයුතු සඳහා භාවිතා කරති
නුතන තාරකා විද්‍යාත්මක ‍ගවේෂණ බොහොමයක් භෞතික විද්‍යාව මත පදනම් වී ඇත
විශ්ව විද්‍යාල දෙපාර්තමේන්තුවක නම (නක්ෂත්‍ර භෞතිකය හෝ තාරකා විද්‍යාව) බොහෝ විට ඊට අදාල වැඩ සටහනේ අඩංගු දේට වඩා දෙපාර්තමේන්තු ඉතිහාසය සමග බැඳී තිබේ
නක්ෂත්‍ර භෞතිකය ප්‍රථම උපාධි, විශේෂඥ , ආචාර්ය උපාධි මට්ටමින් ගඟන සහ අභ්‍යාවකාශ  ඉන්ජිනේරු විද්‍යාව , භෞතික විද්‍යාව හෝ තාරකා විද්‍යාව යටතේ බොහෝ විශ්ව විද්‍යාල තුළ දී අධ්‍යයනය කළ හැක
නිරික්ෂණාත්මක තාරකා භෞතික විද්‍යාව
නක්ෂත‍්‍ර ගණයෙ, වෘෂභ රාශියට අයත් තාරකා මණ්ඩලයේ නිරික්ෂණය කළ හැකි විවෘත තරු පොකුරු තරු ඡායා රූපය
තාරකා භෞතික විද්‍යා නිරික්ෂණ බොහොමයක් විද්‍යුත් චුම්බක වර්ණාවලිය භාවිතයෙන් සිදු කළ හැක
රේඩියෝ තාරකා විද්‍යාව මගින් තරංග ආයාමය මිලිමිටර් වලින් වඩා වැඩි විකිරණ ගැන අධයයනය කරයි
රේඩියෝ තරංග සාමාන්‍යයෙන් සිසිල් වස්තුන් ඇතුලත් අන්තර්ග‍්‍රහ වායුන් සහ දුවිලි වළාකුළු විමෝචනය කරයි
ඊසට ඊබට මගින් නිකුත් කරන රතු පැහැ මාරු කරන ආලෝකය අන්තරික්ෂ සුක්ෂම පසුබිම් විකිරණ වේ
අඳුරු තාරකා පලමු වරට සුක්ෂම සංඛ්‍යාත මගින් සොයා ගන්නා ලදි
මෙම කිරණ අධ්‍යයනය සඳහා බොහෝ විශාල රේඩියෝ දුරේක්ෂ අවශ්‍ය වේ
අධෝරක්ත තාරකා විද්‍යාව දෘෂ්‍ය කිරණ වලට වඩා තරංග ආයාමය වැඩි නමුත් රේඩියෝ තරංග වලට වඩා අඩු විකිරණ අධයයනය කරති
අධෝරක්ත නිරික්ෂණ සදහා භාවිතා කරන දුරේක්ෂණ ප‍්‍රකාශ දුරේක්ෂ වලට සමාන වේ
තාරකාවලට වඩා වැඩි සිසිල් වස්තුන් (ග‍්‍රහලෝක ආදිය) සාමාන්‍යයෙන් අධෝරක්ත සංඛ්‍යාත යටතේ අධ්‍යයනය කරනු ලැබේ
ප‍්‍රකාශ තාරකා විද්‍යාව ආදිව තාරකා විද්‍යා වර්ගයකි
මෙහිදී භාවිතා කරන වඩාත් පොදු උපකරණය ආරෝපිත යුගල උපාංගය හෝ වර්ණාවලීක්ෂය වේ
ප‍්‍රකාශ නිරික්ෂණ වලින් සමහරක් පෘථිවි වායුගෝලය මගින් බාධා ඇති කරන නිසා ඉහල තත්ත්වයේ ප‍්‍රතිබිම්භයක් ලබා ගැනිමට ප‍්‍රකාශ සහ අවකාශ දුරේක්ෂ යොදා ගනු ලැබේ
මෙම පරාසයේ තරු හොදින් දැකිය හැකි අතර බොහෝ රසායනක වර්ණාවලිය නිරික්ෂණයෙන් තරු, ක්ෂිරපථය යන නිහාරිකා වල රසායනික සංයුතිය අධ්‍යයනය කළ හැක
පාරජම්බුල,කිරණ සහ ගැමා කිරණ තාරකා විද්‍යා අධයයනය, ද්විමය අදුරු තාරකා, කළු ලප වැනි දැ ගැන ඉගනිම මෙන් ඉතා උද්යෝගිමත් ක‍්‍රියාවලියක් වේ
මෙම වර්ගයේ විකිරණ පෘථිවි වායුගෝලය හොදින් විනිවිද නොයයි
මෙම විද්‍යුත් චුම්බක වර්ණාවලිය නිරික්ෂණය කිරිම සදහා ආකාර දෙකක් ඇත
ඒවා නම් අවකාශ මුලික දුරේක්ෂය සහ පාද මුලික ප‍්‍රතිබිම්භ වායු චර්නෙකින් දුරේක්ෂය වේ
පළමු වර්ගයේ පර්යේෂණාගාර x කිරණ පර්යේෂණ සහ කොම්ප්ටන් ගැමා කිරණ පර්යේෂණාගාර වේ
උදාහරණ ලෙස ඉහල ශක්ති ත‍්‍රිමානිය පද්ධති දුරේක්ෂය හා විජ්ජා දුරේක්ෂය හැදින්විය හැක
විද්‍යුත් චුම්බක විකිරණවලට අමතරව පොළවේ ඉතා ඇත දුරින් පටන් ගන්නා සුලූ දේවල් කිහිපයක් නිරික්ෂණය කළ හැක
ගුරුත්වාකර්ෂණ තරංග පර්යේෂණාගාර කිහිපයක් ඉදිකර ඇති , නමුත් ගුරුත්වාකර්ෂණ තරංග නිර්ණය කිරිම අතිශය දුෂ්කර වේ
අපගේ සුර්යා පිළිබද මුලිකව හැදැරිම සදහා නියුටන් පර්යේෂණාගාර ඉදිකර ඇත
ඉතා වැඩි ශක්ති අංශුන් ඇති අන්තරික්ෂ කිරණ පෘථිවි වායුගෝලයේදී නිරික්ෂණය කළ හැක
න්‍යායාත්මක තාරකා භෞතික විද්‍යාව
න්‍යායාත්මක තක්ෂත්‍ර භෞතික විද්‍යාඥයන් විශ්ලේෂණ ආකෘති (උදාහරණ ලෙස තරු වල හැසිරිම සදහා බහු දුරේක්ෂය) සහිත විවිධ වර්ගයේ උපකරණ සහ ගණනය කල හැකි සංඛ්‍යාත්මක භාවිතා කරයි
එක් එකක් වැදගත් කම් ඇත
සිදුවන්නේ කුමක්දැයි යන හදවතට දැනිම සදහා ක්‍රියාවලි‍යේදි විශ්ලේෂණ ආකෘති යොදා ගැනීම වඩාත් සුදුසු වේ
සංඛ්‍යාත්මක ආකෘති මගින් පවතින විද්‍යාමාන දේ සහ නොපෙනෙන බලපෑම අනාවරණය කිරීමට පුලුවන වෘක්ෂත්‍ර භෞතික පිළිබද න්‍යායාත්මක වාදින් න්‍යායාත්මක ආකෘතින් ඇතිකිරිමට මෙම ආකෘති වල නිරික්ෂණ ප්‍රතිඵල ගැන බැලිමට උත්සහ දරයි
මෙමගින් නිරික්ෂකයින් දත්ත මගින් ආකෘතිය නිෂ්ප්‍රභා කිරීමට හෝ සංකල්ප හෝ ගැටුම් සහිත ආකෘතින් ඉදිරිපත් කිරිමට ඉඩදී උදව් කරනු ලබයි
න්‍යායාත්මක මත වාදින් නව දත්ත වලට ගැ‍ලපෙන පරිදි ආකෘතියට අවම වෙනසක් කිරිම සාමාන්‍ය නැඹරුව වේ
සමහර අවස්ථාවලදි කාලය අනුබද්ධ විශාල ප්‍රමාණයේ අසංගන දන්ත මගින් ආකෘතිය මුලු වශයෙන් ප්‍රතික්ෂේප කිරිමට සිදුවේ
න්‍යායාත්මක තාක්ෂන භෞතික විද්‍යාඥයින් විසින් අධ්‍යනය හැකි මාතෘකා පහත දැක්වේ
තාරකා පිළිබද ගති විද්‍යාව සහ පරිණාමය මන්ද්‍රාකිණි ඇතිවිම විශ්වයේ මහා ප්‍රමාණයේ ද්‍රව්‍ය වල ව්‍යුහය අන්නරික්ෂ කිරිණවල සම්භවය සමාන්‍ය සපේක්ෂතා සහ භෞතික විශ්ව විද්‍යාව සහ තන්තුමය විශ්වවිද්‍යාව සහ තක්ෂ අංශ්‍ර භෞතිකය අඩංගු වේ
තක්ෂත්‍ර භෞතික සාපේක්ෂතා වාදය විශාල පරිමාණයේ ආකෘතින් වල ගුණ මැනීම සදහා උපකරණ ලෙස ක්‍රියා කරන අතර එහිදි අන්වේශණ භෞතික සංස්දිධියන් ගුරුත්වාකර්ෂණ වැදගත් භුමිකාවක් පෙන්වා කළු සිදුරු භෞතික විද්‍යාවේ සහ ගුරුත්වාකර්ෂණයේ කරණ පිළිබද පදනම දමනු ලැබේ
නක්ෂත්‍ර භෞතිකයේ ඇති සමහර පුලුල් ලෙස ගිලිනු ලබන සහ අධ්‍යනය කල ඇති කිහිපයක් සහ ආකෘතින් ලැම්ඩා CDM ආකෘතියේ අඩංගු වේ
මහා පිපිරුම, අන්තරිෂණ උද්ධමනය කළු පදාර්ථය සහ භෞතික විද්‍යාවේ මුලික න්‍යායන් අයත් වේ
චක්‍රවාට පිළිබද අධ්‍යනයේදි අදුරැ පදාර්ථය සහ අදුරු ශක්තිය ආදිය සොයා ගැනිම් හ සම්භාව්‍ය නක්ෂ ‍භෞතික‍යේ වැදගත් මාතෘකව වේ
භෞතික විද්‍යාව
තාරකා විද්‍යාව
ඉහළ ස්කන්ධ ක්‍රමාංකයක් සහිත පරමාණුක න්‍යෂ්ටියක් පහළ ස්කන්ධ ක්‍රමාංක සහිත පරමාණුක න්‍යෂ්ටි දෙකකට බිඳී යාමේ න්‍යෂ්ටික ප්‍රතික්‍රියා න්‍යෂ්ටික විඛණ්ඩනය () ලෙස න්‍යෂ්ටික භෞතික විද්‍යාව සහ න්‍යෂ්ටික රසායන විද්‍යාව යන ක්ෂේත්‍ර තුළ හැඳින්වේ
මෙම ප්‍රතික්‍රියා වලදී පදාර්ථයෙහි ස්කන්ධ වෙනසක් (බොහෝ විට අඩු වීමක්) සිදු වන අතර ඒ අනුව විශාල ශක්තියක් මුක්ත වේ
ඊට අමතරව න්‍යෂ්ටික විඛණ්ඩන ප්‍රතික්‍රියාවලදී බොහෝ විට නියුට්‍රෝන සහ ෆෝටෝන (බොහෝ විට ගැමා කිරණ ලෙස) මුක්ත කරයි
පරමාණුක ස්කන්ධ ක්‍රමාංකය සහ නියුක්‍ලියෝන අංකය ලෙස ද හැඳින්වෙන ස්කන්ධ ක්‍රමාංකය (සංකේතය A) යනු පරමාණුක න්‍යෂ්ටියක ප්‍රෝටෝන සහ නියුට්‍රෝන ගණනේ එකතුවයි (නැත හොත් න්‍යෂ්ටියක ඇති නියුක්ලියෝන ගණනයි)
මූලද්‍රව්‍යයක සමස්ථානික අතර ස්කන්ධ ක්‍රමාංකය වෙනස් වේ
ස්කන්ධ ක්‍රමාංකය, න්‍යෂ්ටියක ඇති ප්‍රෝටෝන ප්‍රමාණය ලෙස අර්ථ දැක්වෙන පරමාණුක ක්‍රමාංකය (සංකේතය Z) නොවේ
ස්කන්ධ ක්‍රමාංකය සහ පරමාණුක ක්‍රමාංකය අතර වෙනස න්‍යෂ්ටියක ඇති නියුට්‍රෝන සංඛ්‍යාව (N) වෙයි
N=A−Z
ප්‍රෝටෝන අංකය ලෙසින් ද හැඳින්වෙන පරමාණුක ක්‍රමාංකය (සංකේතය Z) අර්ථ දැක්වෙන්නේ පරමාණුක න්‍යෂ්ටියක පවතින ප්‍රෝටෝන ගණන ලෙසයි‍
මූලද්‍රව්‍ය එකිනෙකින් වෙන් කොට හඳුනා ගැනෙන්නේ පරමාණුක ක්‍රමාංකයෙනි
අයනික නොවන අවස්ථාවේ පවතින තනි පරමාණුවක් වටා ඇති ඉලෙක්ට්‍රෝන ගණන පරමාණුක ක්‍රමාංකයට සමාන වෙයි
එකම පරමාණුක ක්‍රමාංකයක් පැවැතුණ ද, වෙනස් ස්කන්ධ ක්‍රමාංක පවතින පරමාණුක න්‍යෂ්ටි සමස්ථානික ලෙස හැඳින්වේ
ස්වාභාවික අවස්ථාවේ පවතින බොහෝ මූලද්‍රව්‍ය සමස්ථානික මිශ්‍රණයක් ලෙස පවතින අතර මිශ්‍රණයෙහි ඇති ස්කන්ධ ක්‍රමාංකයන්ගේ සාමාන්‍යය පරමාණුක ස්කන්ධ ඒකක වලින් ගත් විට සාපේක්ෂ පරමාණුක ස්කන්ධය ලෙස හැඳින්වේ
රසායනික මූලද්‍රව්‍යයක පරමාණුක ක්‍රමාංකය හෝ ප්‍රෝටෝන අංකය (සංකේතය Z) යනු එම මූලද්‍රව්‍යයේ සෑම පරමාණුවකම න්‍යෂ්ටියේ ඇති ප්‍රෝටෝන සංඛ්‍යාවයි. පරමාණුක ක්‍රමාංකය රසායනික මූලද්‍රව්‍යයක් අද්විතීය ලෙස හඳුනා ගනී
එය න්‍යෂ්ටියේ ආරෝපණ අංකයට සමාන වේ
ආරෝපිත නොවන පරමාණුවක පරමාණුක ක්‍රමාංකය ද ඉලෙක්ට්‍රෝන සංඛ්‍යාවට සමාන වේ
Z පරමාණුක ක්‍රමාංකය හා නියුට්‍රෝන සංඛ්‍යාවේ එකතුව පරමාණුවක ස්කන්ධ අංකය ලබා දෙයි
ප්‍රෝටෝන හා නියුට්‍රෝන ආසන්න වශයෙන් එකම ස්කන්ධයක් ඇති හෙයින් (සහ ඉලෙක්ට්‍රෝනවල ස්කන්ධය බොහෝ අරමුණු සඳහා නොසැලකිලිමත් වේ) සහ නියුක්ලියෝන බන්ධනයේ ස්කන්ධ දෝෂය නියුක්ලියෝන ස්කන්ධයට සාපේක්ෂව සෑම විටම කුඩා වන බැවින්, ඕනෑම පරමාණුවක පරමාණුක ස්කන්ධය, ඒකීය පරමාණුවකින් ප්‍රකාශ වන විට ස්කන්ධ ඒකක (“සාපේක්ෂ සමස්ථානික ස්කන්ධය” ලෙස හැඳින්වෙන ප්‍රමාණයක් සෑදීම), මුළු සංඛ්‍යාවෙන් 1% ක් තුළ වේ
එකම පරමාණුක ක්‍රමාංක සහිත පරමාණු නමුත් වෙනස් නියුට්‍රෝන සංඛ්‍යා, එබැවින් විවිධ ස්කන්ධ සංඛ්‍යා සමස්ථානික ලෙස හැඳින්වේ
ස්වාභාවිකව ඇති වන මූලද්‍රව්‍යවලින් හතරෙන් තුනකට වඩා ටිකක් වැඩි ප්‍රමාණයක් සමස්ථානිකවල මිශ්‍රණයක් ලෙස පවතී (මොනොසයිටොපික් මූලද්‍රව්‍ය බලන්න), සහ පෘථිවියේ අර්ථ දක්වා ඇති පරිසරයක මූලද්‍රව්‍යයක් සඳහා (සාපේක්ෂ පරමාණුක ස්කන්ධය ලෙස හැඳින්වෙන) සමස්ථානික මිශ්‍රණයක සාමාන්‍ය සමස්ථානික ස්කන්ධය තීරණය වේ
මූලද්‍රව්‍යයේ සම්මත පරමාණුක බර
Ically තිහාසික වශයෙන්, 19 වන සියවසේ රසායන ists යින් විසින් මැනිය හැකි ප්‍රමාණ (මූලද්‍රව්‍යවල පරමාණුක බර (හයිඩ්‍රජන් හා සසඳන විට) විය
සාම්ප්‍රදායික සංකේතය Z පැමිණෙන්නේ Zahl යන ජර්මානු වචනයෙන් වන අතර එය රසායන විද්‍යාව හා භෞතික විද්‍යාව පිළිබඳ නූතන සංස්ලේෂණයට පෙර හුදෙක් ආවර්තිතා වගුවේ මූලද්‍රව්‍යයක සංඛ්‍යාත්මක ස්ථානයක් නිරූපණය කර ඇති අතර එහි අනුපිළිවෙල දළ වශයෙන්, නමුත් සම්පුර්ණයෙන්ම අනුපිළිවෙලට අනුකූල නොවේ
පරමාණුක බර අනුව මූලද්‍රව්‍ය
මෙම ඉසෙඩ් අංකය න්‍යෂ්ටික ආරෝපණය සහ පරමාණුවල භෞතික ලක්ෂණයක් බවට වූ යෝජනාව හා සාක්ෂි සහිතව 1915 න් පසුව පමණක් ඇටම්සාල් (සහ එහි ඉංග්‍රීසි සමාන පරමාණුක ක්‍රමාංකය) යන වචනය පොදු භාවිතයට පැමිණියේය
ආශ්‍රිත ලිපි 

 Atomic theory
 රසායනික මූලද්‍රව්‍ය
 Effective atomic number (disambiguation)
 Even and odd atomic nuclei
 History of the periodic table
 List of elements by atomic number
 Mass number
 Neutron number
 Neutron–proton ratio
 Prout's hypothesis

මූලාශ්‍ර 

Chemical properties
Nuclear physics
Atoms
Dimensionless numbers of chemistry
Numbers
පරමාණුක න්‍යෂ්ටි, නියුක්ලියෝන, හා/හෝ වෙනත් උප පරමාණුක අංශු දෙකක් හෝ වැඩි ගණනක් එකිනෙක සමඟ ප්‍රතික්‍රියා කිරීමෙන් වෙනස් පරමාණුක න්‍යෂ්ටි, නියුක්ලියෝන හා/හෝ වෙනත් උප පරමාණුක අංශු එකක් හෝ වැඩි ගණනක් බිහි කිරීමේ ක්‍රියාවලිය න්‍යෂ්ටික ප්‍රතික්‍රියාවක් නම් වේ
මෙහිදී ප්‍රතික්‍රියාවට සහභාගි වන පරමාණුක (උත්ප්‍රේරක නොවන) න්‍යෂ්ටි වල පරමාණුක ක්‍රමාංකය වෙනස් වීමකට ලක් වේ
මෙම ක්‍රියාවලිය පරමාණුවල ඉලේක්ට්‍රෝන වින්‍යාසය පමණක් වෙනසට ලක් කැරෙන රසායනික ප්‍රතික්‍රියා වලින් වෙනස් ය
න්‍යෂ්ටික ප්‍රතික්‍රියා වලදී අංශු මැවීම හෝ විනාශ වීම (හෝ දෙක ම) සිදු විය හැකි ය
ඒ අනුව ප්‍රතික්‍රියක සහ ඵල අතර ස්කන්ධ වෙනසක් ඇති වේ
එම ස්කන්ධ වෙනස අනුව න්‍යෂ්ටික ප්‍රතික්‍රියා වලින් ශක්තිය මුක්ත වීම හෝ අවශෝෂණය වීම සිදු විය හැකි ය
ප්‍රතික්‍රියක වල ස්කන්ධය වඩා වැඩි නම් ශක්තිය මුක්ත වීම ද, නැත හොත් ශක්තිය අවශෝෂණය වීම ද සිදු විය හැකි ය
න්‍යෂ්ටික ප්‍රතික්‍රියා වලදී මුක්ත වන/අවශෝෂණය වන ශක්ති ප්‍රමාණ රසායනික ප්‍රතික්‍රියා වලදී මුක්ත වන/අවශෝෂණය වන ශක්තියට වඩා බෙහෙවින් විශාල වේ
න්‍යෂ්ටික ප්‍රතික්‍රියා වර්ග දෙකකට ගොනු කළ හැකි ය
න්‍යෂ්ටික විඛණ්ඩනය
 න්‍යෂ්ටික විලයනය

න්‍යෂ්ටික ප්‍රතික්‍රියාවනට උදාහරණ 
 තාරකා මධ්‍යයේ සිදුවන විලයන ප්‍රතික්‍රියා
මෙහිදී ප්‍රධාන වශයෙන් අධික චාලක ශක්තීන් සහිත කුඩා න්‍යෂ්ටි දෙකක් (උදා
හයිඩ්‍රජන්) හෝ කීපයක් එකතු වී වඩා බර න්‍යෂ්ටි සාදයි
විඛණ්ඩන බෝම්බ/න්‍යෂ්ටික විඛණ්ඩන ප්‍රතික්‍රියාකාරක
මේවායේදී අධික චාලක ශක්ති සහිත නියුට්‍රෝනවලින්, යුරේනියම්/ප්ලූටෝනියම් වැනි න්‍යෂ්ටි වලට පහර දී එම න්‍යෂ්ටි බිඳ හෙලනු ලැබෙයි
අන්තරීක්ෂ කිරණ නිසා වායුගෝලයේ සිදුවන ප්‍රතික්‍රියා
අන්තරීක්ෂ කිරණ යනු අධික චාලක ශක්තියක් සහිතව අභ්‍යාවකාශයේ සිට වා‍යුගෝලයට ඇතුලු වන උප-පරමාණුක අංශූන් ය
මේවා වායුගෝලීය ඔක්සිජන්, නයිට්‍රජන්, කාබන් (කාබන් ඩයොක්සයිඩ් වැනි වායු ලෙස පවතී) වැනි මූලද්‍රව්‍ය සමඟ ප්‍රතික්‍රියා කොට සමීප පරමාණුක ක්‍රමාංක සහිත වෙනත් මූලද්‍රව්‍ය සාදයි
අස්ථායී පරමාණුක න්‍යෂ්ටියක් අයනීකෘත අංශු පිට කරමින් වඩා ස්ථායී අවස්ථාවකට පත් වීම විකිරණශීලී ක්ෂය වීම නම් වේ
න්‍යෂ්ටියක ඇති නියුක්ලියෝන එකිනෙක බැඳ තබා ගන්නා ප්‍රබල බල න්‍යෂ්ටියේ අරයට සාපේක්ෂව කුඩා වූ විට පරමාණුක න්‍යෂ්ටියක් අස්ථායී අවස්ථාවකට පත් වේ
විකිරණශීලී ක්ෂය වීමකදී α-අංශු, β-අංශු, ප්‍රෝටෝනය, නියුට්‍රෝන,නියුට්‍රිනෝ අංශු සහ γ-කිරණ යන විවිධ වර්ග වල විකිරණ නිකුත් වේ
මෙහිදී එක් මූලද්‍රව්‍යයක් තවත් මූලද්‍රව්‍යයකට තත්වාන්තරණය වේ
පෘථක්කරණය වීමට පෙර තිබූ මුල් මූලද්‍රව්‍යය පීතෘ මූලද්‍රව්‍යය ලෙස ද පසුව සෑදෙන නව මූලද්‍රව්‍යය දුහිතෘ මූලද්‍රව්‍යය ලෙස ද හැඳින්වේ
‍මෙය කිසිදු ප්‍රතික්‍රියාවකින් තොරව අහඹු ස්වයංසිද්ධ විමෝචනයක් ලෙස සිදු වේ
විකිරණශීලී ක්ෂය වීම සිදු කරන සමස්ථානික විකිරණශීලී යැයි කියනු ලැබේ
විකිරණශීලී සමස්ථානිකයක් නිදහසේ තැබූ විට එහි ඇති න්‍යෂ්ටි සංඛ්‍යාවෙන් හරි අඩක් ක්ෂය වීමට ගත වන කාලය එම සමස්ථානිකයේ අර්ධ ආයු කාලය ලෙස හැඳින්වේ
විකිරණශීලී ක්ෂය වීමේ ක්‍රම

විකිරණශීලී න්‍යෂ්ටියක් ක්ෂය වීම ක්‍රම ගණනාවකට සිදු විය හැකි ය
පහත වගුවේ ඒවා සාරාංශගත කර ඇත