Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
මෙය වහා ක්‍රියාත්මක වන පරිදි රෝගියා රෝහල් ගත කර ප්‍රතිකාර ලබාදිය යුතු තත්ත්වයකි
මේ ආකාරයෙන්ම සමාන බැරෑරුම් තත්ත්වයක් වනුයේ කීටෝන මගින් ඇති නොවන රුධිරයෙහි ආස්‍රැතිය ඉහළයාම මගින් ඇති වන කෝමා තත්ත්වයයි
(Hyperosmolar nonketotic coma) මෙය දෙවන වර්ගයේ දියවැඩියාව ඇති රෝගීන් අතර බහුල වන අතර මෙය ප්‍රධානය ඇති වනුයේ සිරුරෙන් ජලය ඉවත් වීම නිසා ඇති වන විජලනය හේතුවෙනි
මෙහිදී රෝගියා අධිකව සීනි සාන්ද්‍රණයක් ඇති තරල වර්ග පානයට ගනු ලබන අතර විෂම චක්‍රයක් ආකාරයට සිරුරින් තවදුරටත් ජලය ඉවත් වේ
දියවැඩියාව නිසි ලෙස පලනය නොකලේ නම් ඈතිවිය හැකි සංකූලතා 2කි
macro vascular හා micro vascular
  micro vascular
          ප්‍රධාන ව්යාධි 3 කි
එනම් අක්ෂි,ස්නායු හා වෘක්කීය යනුවෙනි
(ophthalmopathi,neuropathi and nepropathi)
එක්ස් කිරණ (Rontgen කිරණ) යනු එක්තරා ආකාරයක විද්‍යුත් චුම්බක විකිරණ වර්ගයක් වන අතර එහි තරංග ආයාමය නැනෝ මීටර් 10 සිට  0.01 දක්වා වේ
එහි සංඛ්‍යාතය 30PHz සිට 30EHz අතර වේ
ඒවා ගැමා කිරණ වලට වඩා දිගු වන අතර UV කිරණ වලට වඩා කෙටිය
ඒවා විකිරණ විද්‍යාව සහ ස්පටික විද්‍යාවේදී රෝග නිර්ණ ක්‍රමයක් ලෙසට භාවිතයට ගැනේ
එක්ස් කිරණ එක්තරා ආකාරයක අයනීකාරක විකිරණයක් වන අතර එවැන්නක් හානි දායක විය හැකිය
එක්ස්කිරණ වලට එය සොයාගත් Wilhelm Conrad Roentgen ගේ නමින් රෝන්ජෙන් කිරණ ලෙසද හැදින්වේ
වෛද්‍ය විද්‍යාවේ භාවිතය 
රෝන්ජෙන්ගේ සොයාගැනීමෙන් පසුව වෛද්‍ය ක්ෂේත්‍රයෙහි ප්‍රතිරූපණ ලබාගැනීම සදහා එක්ස්කිරණ භාවිතයට ගැණිනි
විකිරණ වේදය වෛද්‍ය විද්‍යාවෙහි විශේෂ ක්ෂේත්‍රයකි
විකිරණ ශිල්පින් විසින් විකිරණ රේඛනය සහ අනෙකුත් ක්‍රම රෝග නිර්ණය සදහා භාවිතයට ගැනේ
මෙය එක්ස් රේ තාක්ෂණය මගින් බහුලවම ගන්නා ප්‍රයෝජනයයි
එක්ස් කිරණ විශේෂයෙන්ම සංධාරක පද්ධතියේ රෝග හදුනාගැනීම සදහා උපකාරීවේ
මීට අමතරව මෘදු පටක වල ඇති ඇතැම් රෝග හඳුනා ගැනීමටද පුළුවන
නියුමෝනියාව, පෙනහළු පිලිකා හෝ පෙනහළු වල නොයෙකුත් තරලයන් රැස්වීම උරස්කුහරයේ එක්ස්කිරණ ඡායාරූපයක් මගින්ද, උදරකුහරයේ එක්ස්කිරණ ඡායාරූපයක් මගින් අන්ත්‍රයෙහි ඇතිවන අවහිරතා, වායු එක්රැස්වීම් සහ තරල එක්රැස්වීම් දැක බලාගත හැකිය
ඇතැම් අවස්ථාවලදී පිත්තාශයේ ගල් හෝ වකුගඩුවල ගල් එක්ස් රේ ඡායාරූපයක් මගින් දැකබලා ගැනීම අපහසු වන්නේ ඒවා එක්ස්කිරණ සදහා පාර දෘෂ්‍ය බැවිනි
සම්ප්‍රදායික එක්ස් රේ ඡායාපිටපතක් මොළය මාංපේශි වැනි පටක කොටස් වල රෝග තත්ත්වයන් හදුනා ගැනීමට බාවිතා කළ නොහැක
මෙවන් පටක සදහා විකල්ප ක්‍රමයන් වන්නේ Computed axial tomography හෙවත් CT ස්කෑන් ක්‍රමය, විදයුත් චුම්භක ප්‍රතිරූපණය හෙවත් MRI ස්කෑන් සහ අතිධ්වනි ස්කෑන් (Ultrasound Scan) ක්‍රමයන්ය
වසර 2005 සිට ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය මගින් එක්ස්කිරණ පිලිකා කාරක ද්‍රව්‍යයක් බවට නම් කර ඇත
පිලිකා රෝග සදහා බහුලවම සුවකිරීමේ ක්‍රමයක් ලෙසට භාවිතා වන විකිරණ චිකිත්සාවේදී ඉතා විශාල ශක්ති ප්‍රමාණයකින් යුක්ත විකිරණ භාවිතාවේ
එක්ස් කිරණ නලයක ඵලදායිතාවය 2% ත් වඩා අඩුය
මින් නිපදවන ශක්තියෙන් වැඩි කොටසක් භාවිතා වනුයේ එහි වු ඇනෝඩයෙහි උෂ්ණත්වය වැඩිකිරීම සදහායි
ලක්ෂණ
එක්ස් කිරණ ෆෝටෝන පරමාණු අයනීකරණයට හා අණුක බැඳුම්කර කඩාකප්පල් කිරීමට අවශ්‍ය ශක්තිය රැගෙන යයි
මෙය අයනීකරණ විකිරණ වර්ගයක් නිකුත් කරයි
එම නිසා සජීවී පටක වලට හානිකර වෙයි
ඉතා කෙටි කාලයක් පුරා ඉතා ඉහළ විකිරණ මාත්‍රාවකට නිරාවරණය වීම විකිරණ ලෙඩ රෝග ඇති වීමට හේතු වන අතර, අඩු මාත්‍රා විකිරණ-ප්‍රේරණය පිළිකා පිළිබඳ වැඩි අවධානමක් ඇති කරයි
වෛද්‍ය ප්‍රතිරූපණයේදී, මෙම වැඩි වූ පිළිකා අවධානම සාමාන්‍යයෙන් විකිරණ පරීක්ෂණයේ ප්‍රතිලාභ මත බොහෝ සෙයින් නොසලකනු ලබයි
එක්ස් කිරණවල අයනීකරණ හැකියාව පිළිකා ප්‍රතිකාරයේදී විකිරණ ප්‍රතිකාර මගින් මාරාන්තික සෛල විනාශ කිරීමට යොදා ගත හැකිය
දෘඪ X-කිරණවලට වැඩි අවශෝෂණයකින් හෝ විසිරී යාමකින් තොරව සාපේක්ෂව ඝන වස්තූන් හරහා ගමන් කළ හැකිය
මෙම හේතුව නිසා, දෘශ්‍ය පාරාන්ධ වස්තූන්ගේ අභ්‍යන්තරය නිරූපණය කිරීමට X-කිරණ බහුලව භාවිතා වේ
බොහෝ විට දක්නට ලැබෙන යෙදුම් අතර වෛද්‍ය විකිරණවේදය සහ ගුවන් තොටුපළ ආරක්ෂක ස්කෑනර් යන්ත්‍ර වේ
නමුත් කර්මාන්ත වල (උදා
කාර්මික විකිරණවේදය සහ කාර්මික CT ස්කෑනිං) සහ පර්යේෂණ සඳහා (උදා
කුඩා සත්ව CT) ඉහත ක්‍රමවේද වැදගත් වේ
එක්ස් කිරණ වර්ණාවලියේ විශාලත්වයේ අනුපිළිවෙල අනුව විනිවිද යාමේ ගැඹුර වෙනස් වේ
මෙමඟින් වස්තුව හරහා ප්‍රමාණවත් සම්ප්‍රේෂණයක් ලබා දීමටත් ඒ සමඟම රූපයේ හොඳ විභේදනයක් ලබා දීමටත් යෙදුම සඳහා ෆෝටෝන ශක්තිය සකස් කිරීමට ඉඩ සලසයි
X-කිරණවල දෘශ්‍ය ආලෝකයට වඩා ඉතා කෙටි තරංග ආයාමයක් ඇති අතර එමඟින් සාමාන්‍ය අන්වීක්ෂයකින් දැකිය හැකි ප්‍රමාණයට වඩා කුඩා ව්‍යුහයන් ගවේෂණය කිරීමට හැකි වේ
මෙම ගුණය එක්ස් කිරණ අන්වීක්ෂයේ දී අධි-විභේදන රූප ලබා ගැනීමටත්, එක්ස් කිරණ ස්ඵටික විද්‍යාවේදී ස්ඵටිකවල පරමාණුවල පිහිටීම තීරණය කිරීමටත් භාවිතා කරයි
පදාර්ථය සමඟ අන්තර්ක්‍රියා 

එක්ස් කිරණ ද්‍රව්‍ය සමඟ ප්‍රධාන ආකාර තුනකින් අන්තර් ක්‍රියා කරයි
එනම් ප්‍රකාශ අවශෝෂණය, කොම්ප්ටන් විසිරීම සහ රේලී විසිරීම හරහා වෙයි
මෙම අන්තර්ක්‍රියා වල ශක්තිය එක්ස් කිරණවල ශක්තිය සහ ද්‍රව්‍යයේ මූලද්‍රව්‍ය සංයුතිය මත රඳා පවතී
නමුත් රසායනික ගුණ මත බොහෝ විට රඳා නොපවතී, මක්නිසාද යත් X කිරණ ෆෝටෝන ශක්තිය රසායනික බන්ධන ශක්තීන්ට වඩා බෙහෙවින් වැඩි බැවිනි
ප්‍රකාශ අවශෝෂණය හෝ ප්‍රකාශ විද්‍යුත් අවශෝෂණය යනු මෘදු X-ray තන්ත්‍රයේ සහ අඩු දෘඩ X-ray ශක්ති සඳහා ප්‍රමුඛ අන්තර්ක්‍රියා යාන්ත්‍රණයයි
ඉහළ ශක්තීන්හිදී, කොම්ප්ටන් විසිරීම ප්‍රමුඛව සිදුවෙයි
ප්‍රකාශ විද්‍යුත් අවශෝෂණය
ඒකක ස්කන්ධයකට ප්‍රකාශ විද්‍යුත් අවශෝෂණයක සම්භාවිතාව Z3/E3 ට ආසන්න වශයෙන් සමානුපාතික වේ, එහිදී Z යනු පරමාණුක ක්‍රමාංකය වන අතර E යනු සිද්ධි ෆෝටෝනයේ ශක්තිය වේ
අන්තර්ක්‍රියා සම්භාවිතාවේ හදිසි වෙනස්කම් ඇති, අවශෝෂණ දාර ලෙස හැඳින්වෙන අභ්‍යන්තර කවච ඉලෙක්ට්‍රෝන බන්ධන ශක්තීන්ට ආසන්නව මෙම නියමය වලංගු නොවේ
කෙසේ වෙතත්, අඩු ෆෝටෝන ශක්තීන් සහ ඉහළ පරමාණුක ක්‍රමාංක සඳහා ඉහළ අවශෝෂණ සංගුණක සහ ඒ අනුව කෙටි විනිවිද යාමේ ගැඹුරේ සාමාන්‍ය ප්‍රවණතාවය ඉතා ප්‍රබල වේ
මෘදු පටක සඳහා, 26 keV ෆෝටෝන ශක්තියක් දක්වා ප්‍රකාශ අවශෝෂණ ආධිපත්‍යය දරන අතර අනතුරුව කොම්ප්ටන් විසිරීම හට ගනී
වැඩි පරමාණුක ක්‍රමාංකයක් සහිත ද්‍රව්‍ය සඳහා මෙම සීමාව වැඩි වේ
අස්ථිවල ඇති අධික කැල්සියම් ප්‍රමාණය (Z = 20) සහ ඒවායේ අධික ඝනත්වය, වෛද්‍ය රේඩියෝ ඡායා රූපවල ඒවා ඉතා පැහැදිලිව පෙන්නුම් කිරීමට හේතුවෙයි
ඒ photoabsorbed ෆෝටෝන ස්ථාන මාරු එහි සියලු ශක්තිය එය අන්යේන්ය සමඟ ඇති ඉලෙක්ට්රෝනයක්, මේ අනුව, ඉලෙක්ට්රෝන බැඳී හා එහි මාර්ගය වැඩි පරමාණු අයනීකරණයට කිරීමට ඉඩ ඇත බව මීතේන්වල නිෂ්පාදනය කරනු ලැබූ පරමාණුවක් අයනීකරණ
පිටත ඉලෙක්ට්රෝන පුරප්පාඩු ඉලෙක්ට්රෝන තත්ත්වය පුරවා එක්කෝ ලක්ෂණයක් ෆෝටෝන [පැහැදිලි කිරීමක් කරන්න] හෝ භු ඉලෙක්ට්රෝන සටහන් වනු ඇත
මෙම බලපෑම එක්ස් කිරණ වර්ණාවලියක් හෝ භු ඉලෙක්ට්රෝන වර්ණාවලීක්ෂණය මගින් මූලද්රව්ය හඳුනාගැනීම සඳහා යොදා ගත හැකිය
කොම්ප්ටන් විසිරීම
Compton විසිරීම එක්ස්-රේ කිරණ හා වෛද්ය සේයාරූප මෘදු පටක අතර අතිප්රමුඛ අන්තර් වේ
[12] Compton විසිරීම පිටත ෂෙල් ඉලෙක්ට්රෝන විසින් එක්ස් කිරණ ෆෝටෝන ක අනම්ය විසිරීම වේ
මෙම ෆෝටෝන බලශක්ති කොටසක් එමගින් පරමාණුව අයනීකරණ හා එක්ස් කිරණ තරංග ආයාමය වැඩි වන විසිරීම ඉලෙක්ට්රෝන මාරු කර ඇත
විසිරී ෆෝටෝන ඕනෑම දිශාවකට යන්න පුළුවන්, නමුත් මුල් දිශාව සමාන දිශාව විශේෂයෙන් අධි ශක්ති එක්ස්-රේ කිරණ සඳහා වඩාත් ඉඩ ඇත
විවිධ විසිරීම කෝණ සඳහා සම්භාවිතාව ද ක්ලයින්-Nishina සූත්රය විසින් විස්තර කර ඇත
මෙම ස්ථාන මාරු බලශක්ති සෘජුවම බල ශක්තිය හා ගම්යතාව සංරක්ෂණය සිට විසිරීම කෝණය ලබා ගත හැක
රේලී විසිරීම
පැහැයකින් දිස් එක්ස් කිරණ පාලන තන්ත්රය අධිපති ඉලාස්ටික් විසිරීම යාන්ත්රණයකි
[13] අනම්ය ඉදිරියට විසිරීම එක්ස්-රේ කිරණ සඳහා පමණක් තරමක් 1. [14] පහත වන වර්තනාංකයක්, උද්ගත

නිපදවීම
සෑම මොහොතකම, X කිරණ උපයෝගී කර නිෂ්පාදනය කරනු ලබයි, ප්රමාණවත් ශක්තිය අංශු (ඉලෙක්ට්රෝන හෝ අයන) ද්රව්යයක පහර චෝදනා කළේය
ඉලෙක්ට්‍රෝන මගින් නිෂ්පාදනය
සමහර පොදු ඇනෝඩය ද්රව්ය සඳහා ලාක්ෂණික එක්ස් කිරණ විමෝචනය රේඛා
[15] [16]

ඇනෝඩය

ද්රව්ය පරමාණුක

අංකය ෆෝටෝන බලශක්ති [keV] තරංග ආයාමය [nm ට]

Kα1 Kβ1 Kα1 Kβ1

74 59,3 67,2 0,0209 0,0184 W

මෝ 42 17,5 19,6 0,0709 0,0632

Cu 29 8,05 8,91 0,154 0,139

Ag 47 22,2 24,9 0,0559 0,0497

ගා 31 9,25 10,26 0,134 0,121

49 24,2 27,3 0,0512 0,455 දී

60 kV පවත්වාෙගන ගිය rhodium ඉලක්කය සහිත එක්ස් කිරණ නල විසින් නිකුත් කරන එක්ස්-රේ කිරණ වර්ණාවලි
සුමට, අඛණ්ඩ වක්රය bremsstrahlung නිසා වන අතර, කරල් rhodium පරමාණු සඳහා ලක්ෂණයක් කේ රේඛා වේ
එක්ස්-රේ කිරණ එක්ස්-කිරණ නලයක්, ඉහළ ප්රවේගය උණුසුම් කැතෝඩ විසින් නිකුත් ඉලෙක්ට්රෝන කඩිනම් කිරීමට අධි බලැති විදුලි භාවිතා කරන රික්ත නලයක් විසින් ජනනය කල හැක
ඉහළ ප්රවේගය ඉලෙක්ට්රෝන එක්ස්-රේ කිරණ නිර්මාණය, ඇනෝඩය, ලෝහ ඉලක්කය එක්ක හැප්පෙන්න
[17] වෛද්ය එක්ස් කිරණ නල ඉලක්කය සාමාන්යයෙන් ටංස්ටන් හෝ rhenium වඩාත් ඉරිතලා-ප්රතිරෝධී ලෝහ මිශ්රණය (5%) සහ ටංස්ටන් (95%), නමුත් සමහර අවස්ථාවලදී මෘදුයි එක්ස්-රේ කිරණ මෙන් අවශ්ය විට මීට වඩා වැඩි විශේෂිත යෙදීම සඳහා ෙමොලිබ්ඩිනම් පැප්
නියැදි යකඩ අන්තර්ගත වලින් ප්රතිදීප්තිමිතික වෙනත් ආකාරයකින් ප්රශ්නයක් ඉදිරිපත් විය හැකි විට කොබෝල්ට් විට භාවිතා කරමින් සමග ස්ථිතික දී, තඹ ඉලක්කය, බොහෝ සුලභ වේ
බිහි එක්ස් කිරණ ෆෝටෝන එසේ 80 kV නල 80 ට වඩා වැඩි ශක්ති සමග එක්ස්-රේ කිරණ නිර්මාණය කළ නොහැක, නළ ගුණයක් ඉලෙක්ට්රෝන චෝදනාව මත වෝල්ටීයතාවය සමාන වන මෙම සිද්ධිය ඉලෙක්ට්රෝන, බලශක්ති විසින් සීමා උපරිම ශක්තිය keV
ඉලෙක්ට්රෝන ඉලක්කය පහර විට, එක්ස්-රේ කිරණ දෙකක් වෙනස් පරමාණුක ක්රියාවලීන් විසින් නිර්මාණය කර ඇත
ලාක්ෂණික එක්ස් කිරණ විමෝචනය (X-එක්ස්කිරණ ප්රතිදීප්තිමිතික)
ඉලෙක්ට්රෝන අවශ්ය ශක්තිය තිබේ නම් එය ලෝහ පරමාණුවක් අභ්යන්තර ඉලෙක්ට්රෝන කටුවෙන් එළියට ක කක්ෂීය ඉලෙක්ට්රෝන තට්ටු කළ හැකි අතර, එහි ප්රතිඵලයක් ලෙස ඉහළ ශක්ති මට්ටම් වලින් ඉලෙක්ට්රෝන පසුව පුරප්පාඩු වූ පුරවනවා හා එක්ස් කිරණ ෆෝටෝන විමෝචනය
මෙම ක්රියාවලිය විවික්ත සංඛ්යාත ස්වල්පයක සමහර විට වර්ණාවලි රේඛා ලෙස සඳහන් එක්ස්-රේ කිරණ සඳහා විමෝචන වර්ණාවලිය, නිෂ්පාදනය කරයි
වර්ණාවලි

මූලාශ්‍ර

එක්ස් කිරණ
සත්තු යනු අනිමාලියා හෙවත් මෙටාසෝවා රාජධානියට අයත් බහුසෛලික, සුන්‍යෂ්ඨික ජීවින් වේ
ඔවුන්ගේ දේහ විලාශයන් ඔවුන් වර්ධනය වීමේදි යම්කිසි ස්ථිර තාවයකට ලක්වුවද ඇතැම් ජීවින් රූපාන්තරණය නම් ක්‍රියාවලියක් ඔස්සේ ඔවුන්ගේ ජිවිතයේ පසුකාලයන්හිදි යම්කිසි වෙනස් වීම් වලට ලක්වේ
බෙහෝමයක් සත්ත්වයන් හට සංචරණය විමේ හැකියාව පවතින අතර ඔවුන්ට එය ඉබේ හෝ ස්වාධීනව සිදුකරගත හැකිය
සතුන් විෂම පෝෂිකයන් වන අතර ඔවුන් තම පැවැත්ම සඳහා වෙනත් ජීවින් (ශාක) මත පදනම් වේ
පොසිල සාක්ෂි වලට අමතරව මීට වසර මිලියන 542 කට ප්‍රථම කේම්බ්‍රීය පිපිරුම සිදුවු අවස්ථා වේදි සිදු වු ක්‍රියාවලීන් හේතු වෙන් මුල්ම සාගර ජීවි විශේෂය මගින් සත්ත්ව වංශය ඇතිවු බවට සාක්ෂි ඇත
සතුන්ගේ ලක්‍ෂණ

ව්‍යුහය 
ඉස්පන්ජියන් වැනි (පොරිෆේරා වංශිකයන්) සුළු ‍ෙවනස්කම් කිහිපයක් හැරුණු කොට සත්ත්වයින්හට වෙන්වෙන් වශයෙන් පටකවලට විශේෂණය වී පවතින දේහ ඇත
මේවා සංකෝචනය සහ සංචරණය පාලනය කරන මාංශ පේෂි සහ ස්නායු සංඥා පරිවහණය කරන ස්නායු පටක වලින් ද සමන්විත වේ
මීට අමතරව විවිර එකක් හෝ දෙකක් සහිත අභ්‍යන්තර ආහාර ජීර්ණ පද්ධතියක් ද අන්තර්ගත වේ
මෙලෙස සංවිධානාත්මක දේහ සහිත ජිවීන් හට මෙටාසොවාවන් යයි හැදින්වේ
මෙටාසෝවාවන් යන වදන සත්වයන් සඳහා පොදුවේ භාවිතා වන අවස්ථාවන්හිදී ඉයුමෙටාසෝවාවන් ලෙස හැඳින්වේ
සියළුම සතුන්හට සුන්‍යෂ්ඨික සෛල අන්තර්ගත වේ
ඒවා කොලජන් සහ ප්‍රත්‍යස්ථ ග්ලයිකෝ ප්‍රෝටීනවලින් වටවු බහිස්සෛලීය කොටසකින් වටවී ඇත
මේවා අස්ථි, බහිස්සැකිලි, ආවරණය කටු වැනි ආකාති සැදීමට කැල්සිනීත වී ඇත
ජීවීන්ගේ වර්ධනයේදී ඒවා සාපේක්ෂ වශයෙන් සුනම්‍ය ආකෘතියක් සාදන අතර එමගින් සෛලවලට එකිනෙක චලනය වීමේ හැකියාවක් ලබාදෙන අතර එමගින් සංකිර්ණ ආකෘතියක් සාදනු ලබයි
මීට අමතරව වෙනත් ශාක සහ දිලීර වර්ග වැනි බහු සෛලික ජීවි විශේෂවලට සෛල බිත්ති මඟින් එකිනෙක බැඳ පවත්වා ගන්නා සෛල අන්තර්ගත වේ
ඒවා දිගින් දිගටම සිදුවන වර්ධනය මගින් තව දුරටත් වැඩි දියුණු වේ
සත්ත්ව සෛල වලට ආවේනික වන පරිදි ඒවාට අන්තර් සෛලීය බන්ධන පිහිටා ඇත
ඒවා තද සන්ධි, හිදැස් සන්ධි සහ ඩෙස්ම සෝම නම් වේ
ප්‍රජනනය සහ වර්ධනය 
ආසන්න වශයෙන් සියළුම සත්වයින් යම්කිසි ආකාරයක ලිංගික ප්‍රජනනයකට භාජනය වේ
පරිණත ජීවින් දුවිගුණ හෝ බහු ගුණ වේ
ඔවුන් සතුව යම් විශේෂණය වු ප්‍රජනක සෛල පිහිටා ඇති අතර ඒවා ඌණන විභාජනයට ලක්වී කුඩා චලනය විය හැකි ශුක්‍රාණු හෝ විශාල චලනය විය නොහැකි ඩිම්භ නිෂ්පාදනය කරයි
ඒවා එකිනෙක පෑහි යුක්තානුවක් සාදන අතර එය නව ජීවියෙකු බවට පරිවර්ථනය වේ
බොහෝසත්වයින් හට අලිංගික ප්‍රජනනයක් ද සිදු කල හැකිය
මෙය සිදුවනුයේ පාතනෝද්භවය මගිනි
මෙහිදී ලිංගික එක්වීමකින් තොරව සරු බීජ උපදවන අතර ඇතැම් අවස්ථා වලදී බෙදීම මගින් ද අලිංගික ප්‍රජනනය සිදුවේ
යුක්තානුව මුල් අවස්ථ වලදී කුහර සහිත බ්ලස්ටුලාව නම් ගෝලයක් බවට පත් වේ
මෙය පසු කාලීනව නාවත සකස් වීම් වලට සහ විශේෂණය වීමට ලක්වේ
ඉස්සන්ගේ බ්ලස්ටුලා පිළවුන් අළුත් ස්ථානයකට පිහිනා ගොස් නව ආකාරයකට ගොඩ නැංවීමට හැකියාව ඇත
ඇතැම් බොහෝ ආකාර වලදී මේ බ්ලස්ටුලාවන් වඩාත් සංකිර්ණ නැවත සකස් වීම් වලට ලක්වේ
එය මුලින්ම ආහාර ජීර්ණ කුටීරයක් සහිත ගැස්ටෘලාවක් බවට පරිවර්තනය වේ
ඉන්පසු එය වෙන වෙනම පවත්නා ජනක ස්ථර දෙකකට වෙන්වේ
ඒවා නම් පිටතින් පවත්නා බහිෂ්චර්මය හා අන්තස්චර්ණයයි
බොහෝ අවස්ථා වලදී මේවා අතර මධ්‍යස්ථානයක්ද වර්ධනය වන අතර මෙම ප්‍රජනක ස්ථාර පසුකාලීනව සිරුරේ අවයව සහ පටක බවට විශේෂණය වේ
බොහෝ සත්ත්වයින් සුර්යා ලෝකයෙන් ලබාගන්නා ශක්තිය වක්‍රාකාරව භාවිතා කර ගනිමින් වර්ධනය වේ
ශාක මෙම සුර්යයා ලෝකය ශක්තිය බවට පර්වර්ථනය කරමින් සරල සීනි නිෂ්පාදනය කරන ප්‍රභාසංස්ලේශණය නම් ක්‍රියා වලිය සිදු කරනු ලබයි
මෙය සිදු කිරීම ආරම්භ කරනුයේ කාබන් ඩයෝක්සයිට් අණුවක් සහ ජල අණුවක් භාවිතා කර ගිනිමිනි
ප්‍රභාසංස්ලේෂණය මගින් සුර්යයාගේ ඇති ශක්තිය රසා‍්‍යනික ශක්තිය ලෙසට ග්ලුකොස් අණු අතර ගබඩා කරන අතර ඔක්සිජන් මුදාහරිනු ලැබේ
මෙකි සීනි වර්ග ඉන්පසු ශාක වල වර්ධනය සදහා අවශ්‍ය ගොඩනැගීම් අණු ලෙසට භාවිතා කරනු ලබයි
සතුන් විසින් මෙම ශාක අනුභව කරන අවස්ථාවක දී හෝ වෙනත් සත්වයෙකු විසින් ශාක අණුභව කරන සත්ත්වයෙකු භක්ෂණය කිරීමේදී ශාක මගින් සංස්ලේශණය කරන ලද මෙම සීනි වර්ග සතුන් විසින් ද පරිභෝජනය වීමක් සිදුවේ
මේවා සෘජුවම සතුන්ගේ වර්ධනයට උපකාරි වන අතර ඒවා බිද හෙලිමෙන් එහි ගබඩා වු සුර්යය ශක්තිය මුදා හැරීමෙන් සත්ත්වයින් හට වර්ධනයට සහ සංචරණයට අවශ්‍ය ශක්තිය ලබාදේ
මෙම ක්‍රියාවලිය ග්ලයිකොලිසිය නම් වේ
අධික ආර්ධතාවය සහිත සහ සිසිල් දේශගුණයක් සහිත සාගර පතුල වල ජීවත් වන ජීවින් සුර්යය ශක්තිය මත පදනම් නොවෙති
ඒ වෙනුවට රසායනික සංස්ලේෂක සහ ඉයු බැක්ටීරියාවන් ආහාර දාම වල පදනම සකසති
සත්ත්‍ව වර්ගීකරණය

සත්ත්‍ව විද්‍යාත්මක වර්ගීකරණය

ප්ලැටිසෝවා සත්ත්වයන් 

ප්ලැටිසෝවාවන්හට ප්ලැටිහෙල්මින්තස් හෙවත් පැතලි පණුවන් අයත් වෙයි
මොවුන් මුල් අවධි වලදි සලකනු ලැබුවේ වඩාත්ම ආදි ද්විපාර්ශ්විකයන් ලෙස වන අතර නමුත් දැන් වන විට ඔවුන් වඩාත් සංකිර්ණ පුර්වජයන්ගෙන් පැවත එන බවට පෙනි ගොස් ඇත
මෙම කාණ්ඩයට අයත් වන ජීවින්ගෙන් බොහෝමයක් පරපෝෂිතයින් වන අතර ඒ සඳහා පටිපණුවන් සහ පැතැල්ලන් අයත්වෙයි
පැතලි පණුවන් හට ඔවුන්ගේ සමීපතම ඥාතීන්වන අන්වීක්ෂීය ගැස්ට්‍රෝට්‍රිකාවන්ට මෙන් සීලෝමයක් හෙවත් දේහ කුහරයක් නොමැත
අනෙකුත් මෙයට අදාල වංශිකයින් බොහෝමයක් අන්වීක්ෂීය වන අතර ඔවුන් හට ව්‍යාජ සීලෝමයක් පවති
වඩාත්ම ප්‍රමුඛතමයන් වනුයේ රොටිෆේරාවන්ය
මොවුන් ජලජ පරිසර වල වඩාත් බහුලවම දක්නට ඇත
තවද ඔවුන් සඳහා ඇකැන්තෝසෙෆලාවන් හෙවත් උල් සහිත හිසක් ඇති පණුවන්ද අයත්වෙයි
මීට අමතරව Gnathostomulida, Micrognathozoa සහ Cycliophora වන් අයත්ය
මෙම කාණ්ඩ සඳහා සංකිර්ණ හනු පවතින අතර ඒවා සඳහා Gnathifera යැයි ව්‍යවහාර කෙරේ
ඩියුටෙරස්ටෝම් ජීවින් 

ඩියුටෙරස්ටෝම් ජීවින් ප්‍රො‍ටෝස්ටෝම් වරුන් වන අනෙකුත් ද්විපාර්ශවිකයින්ට වඩා ක්‍රම කිහිපයකින් වෙනස්ය
මෙම දෙකොටසම සම්පුර්ණ ආහාර ජීර්ණ මාර්ගයක් පවති
කෙසේ නමුත් ප්‍රොටොස්ටෝම් වරුන්ගේ ආහාර මාර්ගයෙහි මුල්ම විවරය මුඛය බවට විකසනය වන අතර වෙනමම පිහිටි ගුද මාර්ගයක් ඇති වේ
ඩියුටෙරස්ටෝම් වරුන්හට මෙහි ප්‍රතිවිරුද්ධ දෙය සිදුවේ
බොහෝ ප්‍රො‍ටොස්ටොම්වරුන්ගේ ගැස්ට්‍රැලාවෙහි අභ්‍යන්තරය සෛල මගින් පිරිපවතින අතර එමගින් මධ්‍යචරණය සාදනු ලැබේ
මෙය Schizocoelous වර්ධනය යැයි හැඳින්වේ
නමුත් ඩියුටෙරස්ට්‍රොවරුන්හට මෙය අන්තස්චර්මය ඇතුලට නැමීමක් මගින් ඇති වේ
ඩියුටෙරස්ට්‍රොම් වරුන්හට උදරීය ස්නායු වෙනුවට පාෂ්ඨීය ස්නායු පිහිටන අතර ඔවුන්ගේ කළල විවිධ විභේදනයන්ට ලක්වේ
මේසියල්ල මගින්ම ඩියුටෙරස්ටෝම්‍ වරුන් සහ ප්‍රොටොස්ටෝම් වරුන් එකිනෙකට වෙනස් ඒක වංශික පරම්පරාවන් බවට යෝජනා කෙරේ
ඩියුටෙරස්ටෝම් වරුන්ගේ ප්‍රදාන වංශිකයින් වනුයේ Echinodermata සහ Chordata වන්ය
මුලින් සඳහන් කරන ලද වංහිකයින් හට අරීය සමමිතියක් ඇති අතර ඔවුන් සම්පුර්ණයෙන්ම කරදියෙහි වාසය කරති
උදාහරණ නම් තාරකා මත්ස්‍යයින්,මුහුදු කොල්ලන් සහ මුහුදු කැකිරිය
කෝඩාටාවන් වඩාත් ප්‍රමුක වන්නේ පාෂ්ඨ වංශකයින්ගෙන් වන අතර ඔවුන් කෂේරුවකින් යුක්ත වන සත්ත්වයින්ය
මොවුන් සඳහා මත්ස්‍යයින්, උභය ජීවින්, උරගයින්, පක්ෂීන් සහ ක්ෂිරපායින් අයත්වේ
මීට අමතරව ඩියුටරස්ටොම්වරුන්ට අර්ධ කශේරකයින් අයත්ය
ඔවුන් අද වන විට ප්‍රමුඛ නොවුවද වැදගත් ‍ෙපාසිල graptolites මෙම කාණ්ඩයට අයත්වෙයි
Chaetognatha හෝ ඊතල පණුවන් ද මෙම ඩියුටරස්ටෝම් වර්ගයට අයත්ය
නමුත් වඩාත් මෑතකදී සිදු කල අධ්‍යයනයන් මගින් ඔවුන් සඳහා ප්‍රොටොස්ටොම් වරුන්ට සම්බන්ධයක් ඇති බවට සොයා ගෙන ඇත
Lophotrochozoa 

Lophotrochozoa වන් හට සත්ත්ව වංශයෙහි වඩාත් සාර්ථක මෘද්වංශකයින් සහ ඇනලිඩාවන් අයත් වේ
මොලොස්කාවන් හට ගොලුබෙල්ලන්, බෙල්ලන් සහ දැල්ලන් ද ඇනලිඩාවන් හට කණ්ඩනය වු පණුවන් හෙවත් ගැඩවිලුන් සහ කූඩැල්ලන් අයත් වේ
මෙම කාණ්ඩ දෙකම කලක් තිස්සේ සමීප සම්බනන්ධතාවයක් පවතින බවට සලකනු ලබන්නේ ඔවුන්හට පොදු trochophore පිළවුන් හේතුවෙනි
නමුත් ඇනලිඩාවන් සන්දිපාදිකයන් හ‍ට වඩාත් සමීප සම්බන්ධතාවයක් ඇති බවට සැලකේ. මෙසේ වන්නේ ඔවුන් දෙවර්ගයම කණ්ඩනය වී ඇති බැවිණි
මෙය අභිසාරි පරිණාමයක් ලෙස සැලකේ. එසේ වන්නේ එම වංශ දෙකෙහි රූපාකාරයේ සහ ජානමය වශයෙන් ඇති වෙනස්කම් මත පදනම්වය
Lophotrochozoa වන් හට නෙමටෝඩා හෙවත් පටිපණුවන් අයත්වේ
Sipuncula සහ මුඛය වටා පක්ෂ්ම රාහියක් පිහිටා ඇති ඇතැම් වංහිකයින් හට lophophore යැයි හැදින්වේ
මොවුන් සම්ප්‍රදායික වශ‍යෙන් එක්ව ගත් කල lophophorates යැයි වර්ග කරනය කරනු ලැබේ
නමුත් දැනට පෙනිගොස් ඇති අන්දමට ඔවුන් නෙමටෝඩාවන් හට සමීප සම්බන්ධතාවයක් ඇති සහ ඇතමුන් මෘද්වංශිකයන්ට සහ ඇනලිඩාවන්ට සමාන සම්බන්ධතාවයක් ඇති paraphyletic ලෙසට වර්ගිකරණය කරනු ලැබේ
ඔවුන්හට බෙල්ලන් හෙවත් Brachiopoda වන් අයත්වෙයි
ඔවුන් පොසිල ව‍ාර්තා වල වඩාත් ප්‍රමුඛ වේ
Entoprocta, Phoronida සහ Bryozoaහෙවත් පාසි වැනි සතුන්ද අයත්ය
වෙනත් වර්ගීකරණය
සත්ත්ව ලෝකයේ විශේෂ 1,260,000ක් පමණ සංඛ්‍යාවක් ඇතැයි සැලකේ.ආහාර නිපදවීමේ හැකියාවක් නැති බැවින් සතුන් විෂමපෝෂීන් වේ
ඇනිමාලියා රාජධානියට අයත් සතුන් කොඳු ඇට පෙළ (කශේරුව) දැරීම හෝ නොදැරීම මත කාණ්ඩ 2කි
අපෘෂ්ඨවංශීන්
පෘෂ්ඨවංශීන්

අපෘෂ්ඨවංශීන්
කශේරුවක් නැති සතුන් අපෘෂ්ඨවංශීන් ලෙස හැඳින්වේ
ඔවුන් නැවත ප්‍රධාන වංශ 5කට බෙදේ
)නිඩාරියා/සිලින්ටරේටා
)ඇනෙලිඩා
)මොලුස්කා
)ආත්‍රෝපෝඩා
)එකයිනොඩර්මේටා

සීලන්ටරේටා

නිඩාරියා වංශයේ වර්ග
 හයිඩ්‍රොසොවා Hydrozoa
 ස්කයිපොසොවා Scypozoa
 ඇන්තොසොවා Anthozoa

ඇනෙලිඩා

ඇනෙලිඩා වංශයේ වර්ග 
 පොලිකීටා Polychaeta
 ඔලිගොකීටා Oligochaeta
 හිරුඩිකීටා Hirudichaeta

මොලුස්කා
මොලුස්කා වංශයේ වර්ග

1) බයිවැල්වියා

2) ගැස්ට්‍රොපෝඩා

3) සෙෆලොපෝඩා

4) පොලිප්ලැකොෆොරා

ආත්‍රෝපෝඩා
අත්‍රෝපෝඩා වංශයේ වර්ග

1) ක්‍රස්ටේසියා

2) ඉන්සෙක්ටා

3) කයිලොපොඩා

4) ඩිප්ලොපෝඩා

5) ඇරක්නිඩා

එකයිනොඩර්මේටා
එකයිනොඩමේටා වංශයේ වර්ග

1) ඇස්ටෙරොයිඩියා

2) ඔෆියුරොයිඩියා

3) එකිනොයිඩියා

4) හොලොතුරොයිඩියා

5) ක්‍රිනොයිඩියා

පෘෂ්ඨවංශීන්
==== කශේරුවක් ඇති සතුන් 
පෘෂ්ඨවංශීන් ලෙස හැඳින්වේ
====
 පිස්කේස්
 ඇම්ෆිබියා
 රෙප්ටීලියා
 ආවේස් 
මැමේලියා
බහුරූපීතාව යනු සමහර මූලද්‍රව්‍ය ව්‍යුහ 2ක් හෝ වැඩි ගණනක් ලෙස ස්වභාවයේ පැවතීමේ සංසිද්‍ධියයි
මෙම විවිධ ආකාරවල පරමාණු සැකැස්ම එකිනෙකට වෙනස් වනඅතර ඒ සඳහා බන්ධන ස්වභාවය බලපායි
මෙම වෙනස් ආකාර ඒවා තැනී ඇති මූලද්‍රව‍්‍යයේ බහුරූපී ආකාර සේ සැලකේ. බහුරූපීතාවය සඳහා උදාහරණයක් ලෙස කාබන්හි බහුරූපී ආකාර දෙකක් වන දියමන්ති හා මිනිරන් සැලකිය හැක
දියමන්තිවලදී කාබන් පරමාණු එකිනෙක වසුත්කලීය බැදී ත්‍රීමාණ දැලිසක් සාදන අතර මිනිරන්වලදී කාබන් පරමාණු ෂඩාස්‍රාකාරව තලීයම සකස් වී තිබේ
බහුරූපීතාව සඳහා යොදාගන්නා ඉංග්‍රීසි වචනය “Allotropy” ග්‍රීක භාෂාවෙන් බිඳී ආ වචනයක් වන අතර එය “allos” හා “tropos” යන වචන යුගලෙහි එකතුවෙන් සෑදී ඇත
“allos” යන්නෙන් “අනෙක” යන්න හැ‍ඟෙන අතර “tropos” යන්නෙන් “ක්‍රමය” යන්න අදහස් වේ
බහුරූපීතාව අදාල වන්නේ එකම මූලද්‍රව්‍යයේ එකම භෞතික ස්වභාවයේ පවතින වෙනස් ආකාර සඳහා පමණි
එබැවින් එකම මූලද්‍රව‍්‍යයේ ඝන , ද්‍රව හා වායු කලාප එකිනෙකෙහි බහුරූපී ආකාර ලෙස නොසැල‍ෙක්
සමහර මූලද්‍රව්‍යවල බහුරූපී ආකාර ඉහත අවසාන 3 හිම පැවතිය හැක
උදා - ඔක්සිජන් මූලද්‍රව්‍යයේ O2 ඩයිඔක්සිජන් හා O3  ට්‍රයිඔක්සිජන් / ඕසෝන් යන බහුරූපී ආකාර යුගල ඝන ද්‍රව හෝ වායු වන අවස්ථා 3න් ඕනෑම එකක පැවතිය හැක
අනෙකුත් මූලද්‍රව්‍යවල බහුරූපී ආකාර එක් කලාපයකට පමණක් සීමා වේ
උදාහරණයක් ලෙස ගතහොත් පොස්පරස්හි ඝන කලාපයේ බොහෝ බහුරූපී ආකාර පවතින නමුත් ද්‍රව තත්වයට පත් කළ විට ඒ සියල්ලෙන්ම එකම P4  ව්‍යුහ දරණ ද්‍රව පොස්පරස් ලැබේ
ආශ්‍රිත 
Isomer
Polymorphism (materials science)

සටහන්

මූලාශ්‍ර

භාහිර සබැඳි 

Allotropes – Chemistry Encyclopedia

 
රසායන විද්‍යාව
Inorganic chemistry
භෞතික රසායන විද්‍යාව
ජීව රසායන විද්‍යාව, ජෛව රසායන විද්‍යාව එසේත් නැත්නම් ජෛව රසායනවේදය යනු ජීවින්ගේ සිරුර තුළ සිදුවන රසායනික ප්‍රතික්‍රියා පිළිබදව සිදුකරන අධ්‍යයනයයි
මෙහිදී ප්‍රෝටීන, කාබෝහයිට්‍රේට, ලිපිඩ, න්‍යෂ්ටික අම්ල සහ වෙනත් ජෛව අණු වැනි සෛලීය ද්‍රව්‍යවල ව්‍යුහය හා කෘත්‍ය පිළිබදව අධ්‍යයනය කරනු ලබයි
රසායනික ජීව විද්‍යාව (Biochemistry)  මගින් ජෛව රසායනික විද්‍යාවේ  ඇති වන යම් යම් ගැටළුවලට රසායනික සංස්ලේෂණය මගින් විසදුම් ලබාදේ
විවිධ ආකාරයේ ජෛව අණු විශාල ප්‍රමාණයක් තිබුණද ඒවායින් බොහෝමයක් සංකීර්ණ විශාල බහු අවයවික  අණු වන අතර (Polymers) මේවා සෑදි ඇත්තේ ඒ හා සමාන පුනරාවර්ථනය වන ඒක අවයවික  කුඩා උප ඒකක මගිනි
(Monomers) ඉහත සදහන් කළ බහු අවයවික  ජෛව අණු සදහා විවිධ ආකාරයේ උප ඒකක වර්ග ඇත
උදාහරණයක් ලෙස ප්‍රෝටීන යනු ඇමයිනෝ අම්ල 20 ක් ‍හෝ වැඩි ප්‍රමාණයකින් සෑදි ඇති බහු අවයවිකයකි
ජෛව රසායනික විද්‍යාවේදී ප්‍රෝටීන වැනි වැදගත් ජෛව අණුවල රසායනික ගුණාංගයන් පිළිබදව අධ්‍යයනය කරනු ලබයි
උදාහරණයක් ලෙස එන්සයිම මගින් උත්ප්‍රේරණය වන ප්‍රතික්‍රියා පිළිබදව මෙහිදී අධ්‍යයනය කරයි
සෛල පර්වෘත්තියෙහි සහ අන්තරාසර්ග පද්ධතියෙහි ජෛව රසායනික විද්‍යාව පිළිබද වඩාත් පුළුල් ලෙස විග්‍රහ කර ඇත
ජෛව රසායනික විද්‍යාවේ වෙනත් ක්ෂේත්‍රයන් වනුයේ ඩී.එන්.ඒ සහ ආර්.එන්.ඒ වැනි ජාන කේත , ප්‍රෝටීන් සංස්ලේෂණය, සෛල පටලවල පරිවහණය සහ සංඥ‍ා ගමනා ගමනය පිළිබදව කරන අධ්‍යයනයන්ය
ජෛව රසායන විද්‍යාව (ග්‍රීක භාෂාවෙන් βίος, bios, ‘ජීවිතය’ හා ඊජිප්තුව භාෂාවෙන් kēme , ‘පෘථිවිය’) යනු සජීවී පටකවල රසායනික ක්‍රියාකාරිත්වය අධ්‍යයනය කිරීමයි
ප්‍රෝටීන , කාබොහයිඩ්‍රේට් , ලිපිඩ , න්‍යෂ්ටික අම්ල හා අනෙකුත් ජෛව අණු වැනි සෛලික අංගවල ක්‍රියාකාරිත්වය හා ව්‍යුහය පිළිබදව කටයුතු කරයි
ජෛව රසායනය තුළින් නැගෙන බොහෝ ප්‍රශ්නවලට රසායනික විශ්ලේෂණ තුළින් දියුණු කරන ලද මෙවලම් භාවිතයෙන් පිළිතුරු සැපයීමට රසායනික ජිව විද්‍යාව උත්සාහ දරයි
විවිධ ජෛව අණු විශාල සංඛ්‍යාවක් තිබුණ ද බොහොමයක් එක සමාන පුනරාවර්තී උප ඒකක (ඒක අවයවක ලෙස හදුන්වන) විශාල සංඛ්‍යාවක එකතුවෙන් ඇතිවන විශාල හා සංකීර්ණ අණු වෙයි
(බහු අවයවක ලෙස හදුන්වන) සෑම බහු අවයවක ජෛව අණු කණ්ඩායමකටම වෙනස් උප කොටස් කාණ්ඩ ඇත
උදාහරණ ලෙස ප්‍රෝටීන් යනු ඇමයිනෝ අම්ල 20 ක් දක්වා හෝ ඊට වැඩි ප්‍රමාණයකින් සෑදී ඇති බහු අවයවයකි
ජෛව රසායනය ප්‍රෝටීන් වැනි වැදගත් ජෛව අණුවල රසායනික ගුණ අධ්‍යයනය කරයි
විශේෂයෙන් එන්සයිමීය උත්ප්‍රේරක ප්‍රතික්‍රියාවල රසායනය
සෛල පරිවෘත්තීය හා අන්තරාසර්ග පද්ධතියෙහි ජෛව රසායනය පුළුල් ලෙස විස්තර කර ඇත
ජෛව රසායනයේ අනෙකුත් අංශවලට ප්‍ර‍ෙව්ණි කේත (DNA , RNA)  , ප්‍රෝටීන් සංස්ලේෂණය , සෛල පටල ප්‍රවාහනය  හා සංඥා සම්ප්‍රේෂණය ඇතුළත් වේ
මෙම ලිපියෙන් සාකච්ඡා කෙරෙන්නේ භෞමික ජෛව විද්‍යාව පිළිබදව පමණි
කාබන් සහ ජලය පදනම් කරගත් දැනට පවතින සියලු ජීවී ප්‍රභේද පැවැත එන්නේ එකම පොදු පූර්වජයාගෙන් නිසා ඒවාට පවතිනුයේ සමාන ජෛව රසායනයි
වෙනස් ජෛව අණුවල අත්පුරුව වැනි මූලිකවම පදනමක් නොමැති දේවලට පවා එය එසේමය
විකල්ප ජෛව රසායනයක් පැවතීම හෝ එහි ප්‍රායෝගික බව නොදන්නා කරුණකි
ඉතිහාසය

මුල් කාලයේදී , ජීවය පවතින දෑ නවීන විද්‍යාවේ නියමයන්වල විෂයක් නොවන අතර අජීවී දෑ නවීන විද්‍යාවේ නියමයන්වල විෂයක් යන්න පොදු මතයක් විය
එය එසේ ප්‍රකාශ වූයේ ජීවිකොටස් වලට පමණක් තවත් ජීවි අණු බිහිකළ හැක යන මතයේ සිටියි
ඉන් පසු 1828 දී ෆෙඩ්රික් වෝලර් (Fredrich Wohler) විසින් යූරියා  සංස්ලේෂණය නමින් ලිපියක් පල කරන ලද අතර එහිදී ඔහු විසින් කාබනික ‍සංයෝගයන් කෘතීමව නිපදවිය හැකි බව ඔප්පු කර පෙන්වන ලදී
ජෛව රසායන නවීන විද්‍යාවේ උදාව ලෙස සලකනුයේ ප්‍රථම එන්සයිමය වන ඩයස්ටේස් යලි සොයා ගැනීමයි
(diastase) (අද එය හදුන්වන්නේ ඇමයිලෙස් නමිනි
) එය 1833 දී ඇන්ඩෙස්මේ පේයන් විසින් සොයා ගන්නා ලදී
ඉන්පසු 1896 දී එඩ්වර්ඩ් බුච්නර් (Eduard Buchner) විසින් සෛලයක් පිටත සිදුවන ජෛව රසායනික ක්‍රියාවලියක් ආදර්ශනය ‍කළේය
ඒ යීස්ට් සෛල මගින් මධ්‍යසාර සෑදෙන පැසවීමේ ක්‍රියාවලියයි
එසේ වුවත් “ජෛව රසායන නවීන විද්‍යාව” වචනය මූලිකව භාවිතා වී ඇත්තේ 1882 දීය
කෙසේ වෙතත් එය සාමාන්‍ය පිලිගැනීමට ලක්වූයේ ජර්මන් ජාතික රසායන නවීන විද්‍යාඥයෙකු වූ කාලර් නෙයුබර්ගේ යටතේ 1903 දීය
මෙයට පෙර එම කාලයේදී එය හැදින්වූයේ කායික රසායන නවීන විද්‍යාව වශයෙනි
ඉන්පසුව 20 වන සියවසේ මැද භාගය වන තුරු එය එතරම් උසස් තත්ත්වයකට නොපැමිණි අතර 20 වන සියවසේ මැද භාගයේදී සොයාගත් නවීන විද්‍යාත්මක උපකරණයක් වන වර්ණ ඡායාරූපකරණයන්, X කිරණ විවර්තනය, NMR වර්ණාවලීක්ෂයන්, විකිරණ හා සමස්ථානික නාමකරණයන්, ඉලෙක්ට්‍රෝන අන්වීක්ෂයන් හා අණුකමය ගති ආදර්ශකය (Molecular Dynamic Simulation) වැනි උපකරණවල උදවුව හරහා විවිධවූ අණු හා සෛලවල පරිවෘත්තීය ක්‍රියාවලීන් පිළිබදව සවිස්තරාත්මක විශ්ලේෂණයන් කිරීමට හැකියාව ලැබුණි
එහිදී ග්ලයිකෝසිස් හා කර්බ් චක්‍රය (ස්ට්‍රික් අම්ල වක්‍රය) උදාහරණ වේ
ජෛව රසායන ඉතිහාසයේ අද්විතීයිය යොදාගැනීමක් වන්නේ ජානය සොයා ගැනීමක් එය මගින් සෛල තුළ  තොරතුරු හුවමාරු වන අයුරු හඳුනාගැනීමත් ජෛව රසායන නවීන විද්‍යාවේ මෙම කොටස අණුක ජීව නවීන විද්‍යාව ලෙස හදුන්වයි. 1950 දී ජේම්ස් ඩී. වොට්සන්, ෆ්රැන්සිස් ක්‍රික්, රොසැලින්ඩ් ෆ්රැන්ක්ලින් හා මයුරිස් විල්කින්ස් යන පුද්ගලයන් විසින් DNA වල ව්‍යුහය හා එහි තොරතුරු හුවමාරුව සම්බන්ධයෙන් ක්‍රියාකාරී වු වැදගත්  පුද්ගලයන් වේ
ජෝර්ජ් බීඩ්ල් හා එඩ්වඩ් ටැටුම් විසින් දිලීර වල එක්  එන්සයිමයක් එක් ජානයක් ක්‍ නිපද වීම ආදර්ශනය කිරීම නිසා 1958 දී නොබෙල් ත්‍යාගය දිනා ගන්නා ලදී
1988 දී කොලින් පිත්ෆෝක්  DNA සාක්ෂි තුලින් අණාවරණය  කරගත් දත්ත හේතුවෙන් වරදකරු වු ප්‍රථම පුද්ගලයා වූ අතර එය අධිකරණ වෛද්‍ය නවීන විද්‍යාවේ නව කොටසක් විය
ඉතා මෑතදී ඇන්ඩෘ z ෆයර් හා ක්රෙයිග් සී.මෙලොයි (Craig C
Mello) විසින් 2006 දී RNA නිරෝධනය (RNA interference [RNA I ]) සොයා ගැනීම වෙනුවෙන් 2006 වසරේ නො‍ෙබල් ත්‍යාගය ද හිමි වුණි
අද මයිකල් ඊ. සුගාර් විසින් පිහිටුවන ලද පරිදි ජෛව රසායන නවීන විද්‍යාව කොටස් තුනකි
ශාක ජෛව රසායන නවීන විද්‍යාව තුලින් ස්වයංපෝෂී ජීව කොටස්  ප්‍රභාසංස්ලේෂණය   පිළිබදව හා වෙනත් ශාකවල විශේෂිත ජෛව රසායනික ක්‍රියාවලි අධ්‍යයනයත් , සාමාන්‍යය ජෛව රසායන නවීන විද්‍යාව තුලින් සත්ව හා ශාකවල ජෛව රසායන ක්‍රියාවලින් හා මනුෂ්‍ය/ වෛද්‍ය/ ඖෂධ ජෛව රසායන නවීන විද්‍යාව තුලින් මිනිසුන්ගේ හා විවිධ වූ රෝගාබාධවල ජෛව රසායනික ක්‍රියාවලිය අධ්‍යයනය කෙරේ
අනෙකුත් අණුක මට්ටමේ ජෛව විද්‍යාවලට ඇති සම්බන්ධය

ජෛව රසායනයේ පරීක්ෂණයන් ජෛව රසායනයටම අදාල විශේෂ තාක්ෂණික ක්‍රම භාවිතයට ගනී
නමුත් දැන් වැඩි වශයෙන් මේවා ප්‍රවේණි විද්‍යාව , අණුක ජීව විද්‍යාව හා භෞතිකයේ තාක්ෂණික ක්‍රම හා අදහස් සමග සම්බන්ධ වේ
ඒවායේ තාක්ෂණික ක්‍රම හා අන්තර්ගතය අතින්  කොටස් අතර කිසිම විටෙක පැහැදිලි වෙන් කිරීමක් නොතිබුණි
නමුත් අතීත‍යේ මෙම අංශවල සාමාජිකයන් විශාල ලෙස වෙන් කර තිබිණි
වර්තමානයේ අණුක ජීව විද්‍යාව හා ජෛව රසායනය යන අංශ එකිනෙක හුවමාරු කළ හැකි තරම්ය
පහත දැක්වෙන්නේ එම ක්ෂේත්‍ර අතර සබඳතාව දක්වන පටිපාටිකයකි
ජෛව රසායනය යනු ජීව පටක තුළ සිදුවන රසායනික ද්‍රව්‍ය හා ජෛව ක්‍රියාවලි පිළිබඳ අධ්‍යයනයයි
ජෛව රසායනඥයන් ජෛව අණුවල ව්‍යුහය හා ක්‍රියාව පිළිබඳ ප්‍රභලව අවධානය යොමු කරයි
ජෛව ක්‍රියාවලි පිටුපස රසායනය අධ්‍යයනය හා ජීවීය ලෙස සක්‍රීය අණු සංස්ලේෂ්ණය ජෛව රසායනයේ උදාහරණ ලෙස දැක්විය හැක
ප්‍රවේණි විද්‍යාව පටකවල ප්‍රවේණි වෙනස්කම් මගින් ඇතිවන ප්‍රතිඵල නොසිත්ත දර්ශය පිළිබඳ අධ්‍යයනයයි
සාමාන්‍ය සංරචකයක නොමැති වුවද මෙය තාර්කිකව නිගමනය කළ හැක
(උදා - ජානය) නොහික්ත දර්ශ සමග හෝ ස්වාභාවික රූපානුදර්ශය සමග සංසන්දනය කළහ
ක්‍රියාකාරී කොටස් එකක් හෝ කිහිපයක් නොමැතිවීමෙන් ඇතිවන විකෘති දර්ශ පිළිබඳව - අධ්‍යයනය ද මෙහිදී සිදු කෙරේ
එවන් අධ්‍යයන වලින් සිදු කරන සරල අර්ථ  දැක්වීම් ජාන අන්තර්ක්‍රියා මගින් ව්‍යාකූලත්වයකට පත් කළ හැකි වේ
අණුක ජීව විද්‍යාව යනු ප්‍රවේණි ද්‍රව්‍ය ගුණනය වීම, පිටපත් කිරීම හා පරිවර්තනය කිරීම වැනි ක්‍රියාවලිවලට ආධාර දෙන අණු පිළිබඳ අධ්‍යයනයයි
අණුක ජීව විද්‍යාවේ ප්‍රධානම පදනම වන්නේ ප්‍රවේණි ද්‍රව්‍යය  RNA  බවට පිටපත් වී ප්‍රෝටීන බවට පරිවර්තනය වීමයි
මෙමගින් වඩාත් සරලව  ක්ෂේත්‍රය හඳුනාගැනීමට හොඳ ආරම්භයක් සපයයි
මෙමගින් RNA වල නව කෘත්‍ය පිළිබඳව වඩා හොඳින් අවබෝධ කරගත හැකි වී ඇත
රසායනික ජීව විද්‍යාවේදී ජෛව පද්ධතිවලට අඩුම බලපෑමක් ඇති කරන කුඩා අණු මත පදනම් වූ නව මෙවලම් දියුණු කිරීම හා ඒවායේ ක්‍රියාකාරිත්වය පිළිබඳ විස්තරාත්මක තොරතුරු සැපයීම සිදු කරයි
තව දුරටත් රසායනික ජීව විද්‍යාව මගින් ජෛව අණු හා කෘත්‍රීම උපකරණ අතර කෘත්‍රීම මුහුම් සිදු කිරීමට ජෛව පද්ධති යොදවනු ලැබේ
ආශ්‍රිත

ලැයිස්තු 

 Important publications in biochemistry (chemistry)
 List of biochemistry topics
 List of biochemists
 List of biomolecules

ආශ්‍රිත 

 Astrobiology
 Biochemistry (journal)
 Biological Chemistry (journal)
 Biophysics
 Chemical ecology
 Computational biomodeling
 Dedicated bio-based chemical
 EC number
 Hypothetical types of biochemistry
 International Union of Biochemistry and Molecular Biology
 Metabolome
 Metabolomics
 අණුක ක්ෂුද්‍ර ජීව විද්‍යාව
 Molecular medicine
 Plant biochemistry
 Proteolysis
 Small molecule
 Structural biology
 TCA cycle

සටහන්

a
Fructose is not the only sugar found in fruits
Glucose and sucrose are also found in varying quantities in various fruits, and sometimes exceed the fructose present
For example, 32% of the edible portion of a date is glucose, compared with 24% fructose and 8% sucrose
However, peaches contain more sucrose (6.66%) than they do fructose (0.93%) or glucose (1.47%)
මූලාශ්‍ර

භාහිර සබැඳි 

 
 The Virtual Library of Biochemistry, Molecular Biology and Cell Biology
 Biochemistry, 5th ed
Full text of Berg, Tymoczko, and Stryer, courtesy of NCBI
SystemsX
ch – The Swiss Initiative in Systems Biology
 Full text of Biochemistry by Kevin and Indira, an introductory biochemistry textbook
ජීව විද්‍යාව
විද්‍යාව
රසායන විද්‍යාව
ජෛව තාක්ෂණය
Molecular biology
Lophotrochozoa වන් හට සත්ත්ව වංශයෙහි වඩාත් සාර්ථක මෘද්වංශකයින් සහ ඇනලිඩාවන් අයත් වේ
මොලුස්කාවන් හට ගොලුබෙල්ලන්, බෙල්ලන් සහ දැල්ලන් ද ඇනලිඩාවන් හට කණ්ඩනය වු පණුවන් හෙවත් ගැඩවිලුන් සහ කූඩැල්ලන් අයත් වේ
Entoprocta, Phoronida  සහ Bryozoaහෙවත් පාසි වැනි සතුන්ද අයත්ය
org/wiki/Animals#Lophotrochozoa
සංයෝගය යන යෙදුම (Stoicheia) ක්‍රි
360 ග්‍රීක දාර්ශනික ප්ලේමෝ විසින් ටයිමස් නැමති ඔහුගේ කතිකාවෙහි මුලින්ම යොදා ගන්නා ලදී
මෙහි අඩංගු වන්නේ කාබනික හා අකාබනික දේහ වල සංයුතිය වන අතර එය රසායන විද්‍යාව පිළිබද ආකෘතික ශාස්ත්‍රිය ග්‍රන්ථයකි
ප්ලේටෝ විශ්වාස කරන ලද්දේ සෑම සංයෝගයකම කුඩා කොටස් tetrahedrom (ගින්න) Octahedron (වාතය) Icosachedrom (ජලය) සහ ඝන ද්‍රව්‍ය වලට අයත් වන බවයි. ක්‍රි
350 දී පමණ ජිවත් වු එම් Empedopcles නැමති ග්‍රීක දාර්ශනිකයාගේ මූලද්‍රව්‍ය හතර යන පදයට අනුව ඇරිස්ටෝටල්ද ‘මූලද්‍රව්‍ය’ එනම් ස්වර්ගය සැකසීම යොදා ගන්නා ලදී
ඇරිස්ටෝටල් සංයෝගයක් විස්තර කරන ලද්දේ මුලිකාංග - අනෙකුත් දේහ වියෝජනය කිරීමට හැකියාව ඇති නමුත් එයටම කුඩා කොටස් වලට කැඩීම‍ට හැකියාව නොමැති දේහ
මෙම සිද්ධාන්තයට අනුව ක්‍රි
ව. 790 දී ඇරබියානු රසායන විද්‍යාඥයකු වන ජබිර් ඉබ්න් හයියාන් පැවසුවේ ලෝහ සංයෝග හතරකින් සෑදි ඇති බවයි. එනම් පර්ෆර් “ගිනි ගන්නා සුළු පාෂාණ” ගිනි ගන්නා සුළු බවයේ සිද්ධාන්ත පෙන්නුම් කරන දේ මර්කර් ලෝහමය වස්තුන්ගේ සිද්ධාන්ත අඩංගු දේ යන ද්‍රව්‍යයි
ඉන් ටික කලකට පසු මෙම මතවාදය මුලිකාංග තුන පිළිබදව අරාබියානු මතවාදය බවට පත්විය
සල්ෆර් ගිනිගන්නා සුළු බව පෙන්වන අතර මර්කර් වාෂ්පශීලි බව සහ තිරසාර බවද පොඩියම් ෆ්ලොරයිඩ් ඝනභාවයද ලබාදේ
1524 දි ස්විස්ටර්ලන්ත ජාතික රසායන විද්‍යාඥයකු වු පරිස්ලස් ඇරිස්ටෝටල්ගෙ සංයෝග හතර පිළිබද මතවාදය යොදා ගන්නා ලදී නමුත් ඔහු පෙන්නුම් කරන ලද්දේ ඒවා දේහ වල සිදුවන්නේ ගෙබර්ගේ මුලිකාංග තුනට අනුව බවයි. පැරස්ලස්ට අනුව මෙම මතවාද මුලික වන අතර එය සාධාරනිය කරනය කිරීමට දැව ගින්නේ දැවෙන ආකාරය විස්තර කරන ලදී
මර්කරි වල පංශක්ති මුලධර්මය දක්නට ලැබෙන අතර එබැවින් එය දුමට ඇල්ලු විට දර කැබැල්ලක් දෙකට වෙන්වේ
දුම නියෝජනය කරනු ලබන්නේ වාශ්පශීලි බවයි. (මර්කරි මුලිකාංගයයි) තාපය ලබාදෙන ගිනිදලු ගිනිගන්නා සුළු බව නියෝජනය කරන අතර (සර්ෆර්) අවශේෂ අළු ඝන භාවය නියෝජනය කරයි
(සෝඩියම් ෆ්ලෝරයිඩ්)

1669 දි ජර්මානු භෞතික විද්‍යාඥයකු සහ රසායන විද්‍යාඥයකු	 වන ජෝර්හාන් බෙචර් ඔහුගේ කෘතිය පල කරන ලදී
මෙහිදි පැරස්ලස් ගේ අදහස් වැඩිදියුණු කරමින් ඔහු තර්ක කරන ලද්දේ දේහ වල සංයුතිය ජලය වාතයේ සහ තුන්වර්ගයක පස් වලින් සමන්විත වේ
ඒවා නම් terrafluida, රසදිය මූලද්‍රව්‍ය වාෂ්පශීලි බව සහ ද්‍රව්‍ය බව ඇති කිරීමට උපකාරී වේ
Terrafluida ගිනිගන්නා සුළු බව සහ බැදුනු ගතිය ඇති කරන ඝණිය මුලද්‍රව්‍ය සහ terra pinguis වලට තෙල් සහ ගිනි ගන්නා සුළු බවක් ලබාදෙන මේද සහිත මුලද්‍රව්‍ය
මෙම පස් වර්ග තුන ගෙබර්ගේ සංකල්ප තුන සමග ගැලපේ
උදාහරණයක් ලෙස බෙචර්ට අනුව ලී කැබැල්ලක්  අළුවලින් සහ terra pinguis වලින් සමන්විත වේ
ලී කැබැල්ල ගිනි තබන විට terra pinguis  නිකුත් වන අතර අළු ඉතිරිවේ
වෙනත් වචන වලින් කියන්නේ නම් දහනයේ දී පසු වල මේද බව දැවී යයි
1661 දී රෝබට් බොයිලි පෙන්නුම් කරන ලද ආකාරයට මුතුන් මිත්තන් නිගමනය කලාට වඩා මුලික සංයෝග 4 කට වඩා එහි අන්තර්ගතය රසායනික මුලද්‍රව්‍ය වල ප්‍රථම නුතන නාමා වලිය ලබාදෙන ලද්දේ ඇන්ටන් ලැබායිසර්ගේ රසායනික විද්‍යාවේ මුලිකාංග යන ආලෝකය සහ ශක්ති ඒකකයද ඇතුලත්ව මුලද්‍රව්‍ය 33 ක් අඩංගු මුලද්‍රව්‍යයන් මිගිනි
පිලිගනු ලැබු මුලද්‍රව්‍ය 49 න් 45 කම පරමාණුක බල 1818 දී ජොන්ස් ජාකෝබ් බර්සේලියස් විසින් නිගමනය කරන ලදී
දිමිත්‍රි මෙන්ඩලීව්ගේ 1869 ආවර්තිතා වගුවේ මුල ද්‍රව්‍ය 66 ක් දක්නට ලැබුණි
බොයිලිගේ සිට 20 වන ශත වර්ෂය දක්වා, මුලද්‍රව්‍යයක් නිගමනය කරන ලද්දේ ශුද්ධ ද්‍රව්‍යයක් වන අතර එය ඉතා කුඩා කොටස් වලට විභේජනය කල නොහැකියි යනුවෙනි
වෙනත් අයුරින් පවසන්නේ නම් රසායනික ද්‍රව්‍යයක් රසායනකි ක්‍රියාවලියක්  මගින් තවත් රසායනික ද්‍රවයයකට වෙන්කල නොහැකි බවයි. 1913 දී හෙන්රි මොස්ලේ විසින් සොයාගන්නා‍ ලද්දේ පරමාණුවේ පරමානුක අංකයේ භෞතික තත්ත්වය යනු න්‍යෂ්ටියේ ආරෝපණයි
ආරෝපන නම් කිරීමේදී මෙයින් පසුව සිදුවිය
සමාවයික සහ ඇලත්‍රෝප නිසා ඇති වෙනස් කම්ද මෙම ආරෝපණය නම් කිරීම නිසා සිදුවිය
1919 දී ප්‍රසිද්ධ මුලද්‍රව්‍ය 72 ක් දක්නට ලැබුණි
1955 දී මුලද්‍රව්‍ය 101 ක් සොයාගත් අතර ඒවා මෙන්ඩලීවියම් යන නමින් නම් කරන ලද්දේ මෙන්ඩලීවිට් ගෞරවයක් වශයෙනි
මෙන්ඩලීව් යනු ආවර්තිතා ආකාරයට මුලද්‍රව්‍ය සකස්කල පළමු පද්ගලයා වේ
2006 ඔක්තෝබර් මාසයේදී මුලද්‍රව්‍ය 118 වාර්තා වුවද මුලද්‍රව්‍ය 117 ද තවම විද්‍යාගාර තත්ත්වයේ නිපදවා නොමැත
org/wiki/Chemical_element#History

විද්‍යාව
රසායන විද්‍යාව
සහසංයුජ බන්ධන රසායනික බන්ධන විශේෂයක් වන අතර , පරමාණු අතර හෝ පරමාණු හා වෙනත් සහසංයුජ බන්ධන අතර ඉලෙක්ට්‍රෝන හවුලේ තබාගැනීම මගින් බන්ධන නිර්මාණය කිරීම සහසංයුජ බන්ධනවලට ලාක්ෂණික වේ
එනම් පරමාණු ඉලෙක්ට්‍රෝන හවුලේ තබාගන්නා විට ඒවා අතර ඇතිවන ආකර්ෂණ හා විකර්ශන බලවල ස්ථායීතාව සහසංයුජ බන්ධනයක් හෝ සැලකිය හැක
ඇගොස්ටික බන්ධන , ලෝහක බන්ධන ත්‍රිකේන්ද්‍රීය ද්වී ඉලෙක්ට්‍රෝනික බන්ධන , සිග්ම බන්ධන හා පයි බන්ධන යනාදී බන්ධන වර්ග රැසක් සහසංයුජ බන්ධන ලෙස වර්ග කළ හැක
සහසංයුජ බන්ධනයේ සදහා වූ ඉංග්‍රීසි නාමය 1939 වසරේදී නිර්මාණය කරන ලද්දකි
“සහසංයුජ” නම් වදනෙහි “සහ” යන උපසර්ගයන් “එක්ව ක්‍රියාවේ යෙදෙන” නැතහොත් “එක්තරා දුරකට යුගලමය ලෙස ක්‍රියා කරන” වැනි අරුතක් ගෙන දේ
ඒ අනුව “සහසංයුජ” යන්නෙන් අදහස් වනුයේ සංයුජතාවත් හවුල් කරගන්නා යන අරුත වේ
මෙම අර්ථය සංයුජතා කවච බන්ධන සිද්ධාන්තය හා ගැලපීමක් පෙන්වයි. H2 අණුවක හයිඩ්‍රජන් පරමාණු යුගල සහසංයුජ බන්ධනයක් හරහා ඉලෙක්ට්‍රෝන යුගලක් හවුලේ තබාගැනීම මේ සදහා උදාහරණයක් වේ
බන්ධනයක සහසංයුජ ලක්ෂණ ඉතා ඉහළ වන්නේ බන්ධනය වූ පරමාණුවල විද්‍යුත් සෘණතා ආසන්න වශයෙන් වත් ‍සමාන වන විටයි
එබැවින් එකම මූලද්‍රව්‍යයේ පරමාණු දෙකක් නොවුන ද ආසන්න වශයෙන් සංසන්දනය කළ හැකි තරමේ විද්‍යුත් සෘණතාවක් දරණ පරමාණු දෙකක් අතර සහසංයුජ බන්ධනයක් ඇති විය හැක
සහ සංයුජ බන්ධනයකදී ඉලෙක්ට්‍රෝන හවුලේ තබා ගැනීමක් සිදුවන බැවින් ඉලෙක්ට්‍රෝන විස්ථානගත තත්වයක පවතී යයි කියමු
තවද අයනික බන්ධන වෙන් කොට , සහසංයුජ බන්ධනවල ශක්තිය රදා පවතින්නේ බහු පරමාණුක අණුවල පරමාණු අතර ඇති කෝණික සම්බන්ධතාවය මතයි
බන්ධන පෙළ 

සහසංයුජ බන්ධනයක් ඇති කිරීමට සහභාගී වන ඉලෙක්ට්‍රෝන යුගල ගණන ප්‍රකාශ කෙරෙන  මිණුමක් ලෙස බන්ධනයක පෙළ සැලකිය හැක
මෙය ද්වි අණුක සංයෝග අණු අතර බන්ධන විස්තර කිරීමට හදුන්වා දී ඇතත් බහු පරමාණුක අණුවල පවතින බන්ධන විස්තර කිරීමට ද යොදා ගනු දැකිය හැක
වඩාත් බහුලතම සහසංයුජ බන්ධන වර්ගය වන්නේ ඒක බන්ධන වේ
ඒක බන්ධනයක් ඇතිවීමට එක් ඉලෙක්ට්‍රෝන යුගලක් හවුලේ තබාගැනීම සිදුවිය යුතුය
බොහෝ විට මෙය එක් සිග්මා බන්ධනයන් ඉලෙක්ට්‍රෝන යුගලකට වඩා සහභාගී වීමෙන් සියලු සහ සංයුජ බන්ධන බහු බන්ධන නම් වේ
ඉලෙක්ට්‍රෝන යුගල් 2ක් හවුලේ තබා ගැනීමෙන් ද්විත්ව බන්ධන ඇති‍වේ
මෙහිදී බොහෝ විට එක් බන්ධනයක් සිග්මා බන්ධනයක් ද අනෙක පයි බන්ධනයක් ද වේ
මෙවැනි බන්ධන සදහා උදාහරණය එතිලීන්හි කාබන් පරමාණු අතර දැකිය හැක
ත්‍රිත්ව බන්ධනයක් සෑදීමට ඉලෙක්ට්‍රෝන යුගල් 3ක් සහභාගී වන අතර බොහෝ විට ත්‍රිත්ව බන්ධනය එක් බන්ධනයක් සිග්මා බන්ධනයක් වන අතර අනෙක් බන්ධන යුගල පයි බන්ධන වේ
හයිඩ්‍රජන් සයනයිඩ් අණුවෙහි කාබන් හා නයිට්‍රජන් පරමාණු අතර ඇත්තේ ත්‍රිත්ව බන්ධනයකි
මොලිබ්ඩිනම් හා රීතියම් වැනි ආන්තරික මූලද්‍රව්‍ය පරමාණු අතර චතුර් බන්ධන දැකිය හැක
මේ සදහා තවත් උදාහරණයක් ලෙස ද්විත්ව ටන්ග්ස්ටන් චාතුර්ත (hpp) පෙන්වාදිය හැක
පංච බන්ධන ඇතැම් ඩයික්‍රෝමියම් සංයෝගවල පවතින බව අනාවරණය කරගෙන තිබේ
ද්වි පරමාණුක මොලිබ්ඩනම් හා ටන්ග්ස්ටන් පරමාණු අතර පෘෂ්ඨ බන්ධන පවතී
ඉහත වර්ගීකරණය ශක්තිමත් හා ව්‍යාප්ත එකක් වන නමුදු බොහෝ බන්ධන ව්‍යුහ විස්ථානගත තත්වයක ඉලෙක්ට්‍රෝනවලින් යුතු බැවින් , එහි වලංගුභාවය සීමා සහිත වේ
ත්‍රිකේන්ද්‍රීය බන්ධන ඉහත සම්මුතීන්වලට එකගව නොහැසිරීම මේ සදහා උදාහරණයකි
org/wiki/Covalent_bond
බන්ධන පෙළ

සහසංයුජ බන්ධනයක් ඇති කිරීමට සහභාගී වන ඉලෙක්ට්‍රෝන යුගල ගණන ප්‍රකාශ කෙරෙන  මිණුමක් ලෙස බන්ධනයක පෙළ සැලකිය හැක
ආසන්න වශයෙන් සියළුම සත්වයින් යම්කිසි ආකාරයක ලිංගික ප්‍රජනනයකට භාජනය වේ
මෙහිදී ලිංගික එක්වීමකින් තොරව සරු බීජ උපදවන අතර ඇතැම් අවස්ථා වලදී  බෙදීම මගින් ද අලිංගික ප්‍රජනනය සිදුවේ
ප්‍රභාසංස්ලේෂණය මගින් සුර්යයාගේ ඇති ශක්තිය රසා‍්‍යනික ශක්තිය ලෙසට ග්ලුකොස්  අණු අතර ගබඩා කරන අතර ඔක්සිජන් මුදාහරිනු ලැබේ
ආශ්‍රිත 
http
org/wiki/Animals#Reproduction_and_development
නිරුක්ති විද්‍යාව යනු වචනයන්ගේ ඉතිහාසය, ඒවායේ මූලෝත්පත්තිය, සහ කාලයත් සමග ඒවායේ ස්වරූපය හා අර්ථය වෙනස් වී තිබෙන ආකාරය අධ්‍යයනය කිරීම වේ
ලිපිඩ යන වදනෙහි විවිධාකාර අණු පරාසයක් අඩංගු වන අතර බොහෝ දුරට ඉටි , මේද අම්ල , මේද අම්ලවලින් ව්‍යුත්පන්න වූ පොස්පොලිපිඩ , (Phospholipds) , ස්පින්ගොලිපිඩ (sphingolopids) , ග්ලයිකොලිපිඩ (glycolipids) හා ටර්ප නොයිඩ (terpenoids) ඇතුළත්ව ජීව විද්‍යාත්මක පසුබිමක් ඇති සාපේක්ෂව ජල අද්‍රාව්‍ය හෝ නිර්ධ්‍රැවීය සංයෝග සියල්ලම ලෙසද සැළකිය හැක
සමහරක් ලිපිඩ රේඛීය ඇලිෆැටික අණු වන අතර අනෙක් ඒවා චක්‍රීය ව්‍යුහ වෙයි
සමහරක් ඇරෝමැටික වන අතර සමහරක් එසේ නෙවේ
සමහරක් සුනම්‍ය වන අතර සමහරක් දෘඩ වේ
‍බොහොමයක් ලිපිඩවලට විශාල ලෙස නිර්ධ්‍රැවීය වුවත් යම්තාක් දුරට ධ්‍රැවීය ගුණ ඇත
සාමාන්‍යයෙන් ඒවායේ ව්‍යුහයෙන් විශාල කොටසක් නිර්ධ්‍රැවීය හෝ ජලභීතික වන අතර ජලය වැනි ධ්‍රැවීය ද්‍රාවක සමග හොදින් අන්තර්ක්‍රියා නොකරයි
ඒවායේ ව්‍යුහයේ තවත් කොටසක් ධ්‍රැවීය හෝ ජලාකර්ශක වන අතර ජලය වැනි ධ්‍රැවීය ද්‍රාවක සමග හොදින් ක්‍රියාකාරී වේ
මෙම නිසා ඒවා උභයගුණික අණු බවට පත්වේ
(ජලකර්ශක හා ජලභීතික ගති ගුණ දෙකම ඇති) පොස්පොලිපිඩහි පහත විස්තර කළ ඇති පරිදි ධ්‍රැවීය කාණ්ඩ සැළකිය යුතු තරම් විශාල හා වඩා ධ්‍රැවීය වේ
ලිපිඩ යනු අපගේ දෛනික ආහාර පරිභෝජනයේ අත්‍යවශ්‍යය කොටසකි
බටර් , චීස් , ගිතෙල් වැනි අප විසින් පිසීමට හා ආහාරයට ගන්නා බොහොමයක් තෙල් හා කිරි නිෂ්පාදන මේද වලින් යුක්ත වේ
‍එළවළු තෙල් විවිධ බහු අසංතෘප්ත මේද අම්ලවලින් (PUFA) පොහොසත්ය
ලිපිඩ අඩංගු ආහාර ශරීරය තුළදී ජීර්ණය වී මේද හා ලිපිඩවල අවසාන ජීර්ණ ඵල වන මේද අම්ල හා ග්ලිසරෝල් බවට පත්වේ
org/wiki/Biochemistry#Lipids
බොහෝ ලිපිඩ අාකාර පැව
තියද සත්‍ය ලිපිඩ ලෙස හැඳින්විය හැක්කේ මේද හා තෙල් පමණි
මේද හා තෙල් සෑදෙන්නේ මේද අම්ල අණු 3ක් එක් ග්ලිසරෝල් අණුවක් හා බැඳුනු විටය
මෙම බන්ඳන එස්ටර බන්ඳන යැයි හඳුන්වනු ලැබේ
මෙය ට්‍රයිඒසයිල්ග්ලිසරයිඩ හෙවත් මේද අණුවක් ලෙස හඳුන්වයි.

 ට්‍රයිඒසයිල්ග්ලිසරයිඩ ආකාර 2 කි
1.මේදය(ග්ලිසරෝල් හා සංතෘප්ත මේදය එකතු වී
   2.තෙල්(ග්ලිසරෝල් හා අසංතෘප්ත මේදය එකත් වී
ප්‍රතික්‍රියා මාර්ග පිළිබද යොමු වූ රසායන විද්යාවේ වැදගත් හා ජනප්‍රියත්වය ඉහළ යන අංශයකි
විවිධ කාණ්ඩවල සංයෝගවල ප්‍රතික්‍රියාවල යාන්ත්‍රණ වෙන් වෙන්ව මෙහිදී සාකච්ඡා කරනු ලැබේ
ප්‍රධාන කාණ්ඩ මූලද්‍රව්‍ය හා ලැන්තනයිඩ 

13 – 18 කාණ්ඩවල ප්‍රධාන සංයෝගවල යාන්ත්‍රණ කාබනික රසායනය යටතේ සාකච්ඡා කරනු ලැබේ
(කාබනික සංයෝග ප්‍රධාන කාණ්ඩ සංයෝග වේ) C , N , O හා F  ට වඩා බර මූලද්‍රව්‍ය බහුල ලෙස ඔක්ටේට්  නීතියෙන් අනුමාන කළ ඉලෙක්ට්‍රෝන ගණනට වඩා වැඩි ඉලෙක්ට්‍රෝන ගණනක් ඇති සංයෝග සාදයි
මෙය අධි සංයුජ අණු පිළිබද විස්තරයේ විස්තර කර ඇත
මෙම හේතුව නිසා ඒවායේ ප්‍රතික්‍රියා යාන්ත්රණ කාබනික සංයෝගවලින් වෙනස් වේ
කාබන්වලට වඩා සැහැල්ලු මූලද්‍රව්‍යය (B , Be ,Li)  මෙන්ම Al හා Mg විද්‍යුත් ව‍ශයෙන් කාබො කැටායනවලට සමාන ඉලෙක්ට්‍රෝන ඌන ව්‍යුහ බහුලව තනයි
එවැනි ඉලෙක්ට්‍රෝන ඌන සංයෝග සංඝටිත මාර්ග හරහා ප්‍රතික්‍රියා වීමට කැමැත්තක්  දක්වයි. ලැන්තනයිඩ පිළිබද රසායනය ඇළුමිනියම් පිළිබද රසායනයේ දක්නට ඇති බොහෝ අංග පරාවර්තනය කරයි
ආන්තරික ලෝහවල සංකීර්ණ 

ආන්තරික ලෝහවල ප්‍රතික්‍රියා යාන්ත්රණ ප්‍රධාන කාණ්ඩ සංයෝගවලින් වෙනමම සාකච්ඡා කරනු ලැබේ
බන්ධන සෑදීමේ දී ඩී - කාක්ෂිකවල වැදගත් කාර්ය භාර්ය, ප්‍රතික්‍රියා මාර්ගවලට හා ලිගන ආදේශ හා විඝටනය වීමේ සීඝ්‍රතාවලට සෘජුවම බලපායි
මෙම මාතෘකා පිළිබද කරුණු දායක රසායනය හා ලිගන යන මාතෘකාව මගින් ආවරණය කර ඇත
සම්බන්ධ වීම හා විඝටනය වීම යන මාර්ග දෙකම අධ්‍යයනය කර ඇත
යාන්ත්‍රික ආන්තරික ලෝහ රසායනයේ වැදගත් අංගයක් වන්නේ ප්‍රොටෝ දර්ශීය සංකීර්ණ  [M(H2O)]+  වල  නිදහස හා බන්ධන ජලය හුවමාරුව  මගින් විදහා දැක්වෙන සංයෝගවල චාලක විස්ථායී බවයි.

[M(H2O)6]n+ + 6 H2O* → [M(H2O*)6]n+ + 6 H2O 

මෙහි H2O+  යනු ජලයේ සමස්ථානිකය උදා H217O  

ආවර්තිතා වගුව පුරා ජල හුවමාරු  සීඝ්‍රතාවේ විශාලත්වය 20 ගුණයකින් පමණ වෙනස් වේ
ලැන්තනයිට් එක් අන්තයක ඇති අතර Ir(III)  සංයෝගය වඩාත්ම මන්දගාමී වේ
ඔක්සිකරණ - ඔක්සිහරණ ප්‍රතික්‍රියා 

ඔක්සිකරණ - ඔක්සිහරණ ප්‍රතික්‍රියා ආන්තරික මූලද්‍රව්‍ය සදහා බහුලව පවතී
ඔක්සිකරණ  ඔක්සිහරණ ප්‍රතික්‍රියා වර්ග දෙකක් සැලකිල්ලට ගනී
පරමාණු මාරු ප්‍රතික්‍රියා (ඔක්සිකාරක එකතුවීම / ඔක්සිහාරක ඉවත්වීම වැනි) හා ඉලෙක්ට්‍රෝන මාරු ප්‍රතික්‍රියා මූලික රෙඩොක්ස් ප්‍රතික්‍රියාවත්‘ස්වයං හුවමාරුවක්’ වේ
ඔක්සිකාරකයක් හා ඔක්සිහාරකයක් අතර පිරිහුණු ප්‍රතික්‍රියාවක් මෙයට ඇතුළත් වේ
උදාහරණ ලෙස

[MnO4]− + [Mn*O4]2− → [MnO4]2− + [Mn*O4]−

ලිගන ප්‍රතික්‍රියා 

නිදහස් ලිගන හා බන්ධන වූ ලිගන ප්‍රතික්‍රියාකාරිත්වයේ වෙනස්කම් දක්වයි. උදාහරණ ලෙස [Co(NH3)6]3+  හි ඇමෝනියා ලිගනවල ආම්ලිකතාව ඇමෝනියාවලට සාපේක්ෂව වැඩිය
ලෝහ කැටායනවලට බැදුණු ඇල්කේන නියුක්ලියොපයිල කෙරෙහි සක්‍රීය වේ
විශාල හා කාර්මිකව වැදගත් අංශ ‍රදා පවතින්නේ කාබනික ලිගනවල ප්‍රතික්‍රියාකාරිත්වය වෙනස් කිරීමට ලෝහවලට ඇති හැකියාව නිසාය
සමජාතීය උත්ප්‍රේරණය ද්‍රාවණවල දී ඇතිවන අතර ‍විෂම ජාතීය උත්ප්‍රේරණය වායුමය හෝ ද්‍රවණය වූ උපස්ථර ලෝහ පෘෂ්ඨ සමග අන්තර්ක්‍රියා කරන විට ඇතිවේ
සාම්ප්‍රදායිකව සමජාතීය උත්ප්‍රේරණය කාබනික ලෝහ රසායනයේ කොටසක් ලෙස සලකන අතර විෂම ජාතීය උත්ප්‍රේරක පෘෂ්ටීය විද්‍යාවේ දී (ඝන අවස්ථාව පිළිබද රසායනයේ උප අංශයකි) සාකච්ජා වේ
නමුත් මූලික රසායනික නීති සමාන වේ
ආන්තරික ලෝහ CO , H2  , O2 හා C2H4  වැනි කුඩා අණු සමග ඒවාට ආවේණික ක්‍රමයකට ප්‍රතික්‍රියාවේ
මේවායේ කාර්මික වැදගත්කම උත්ප්‍රේරණයේ ක්‍රියාකාරී අංශ පවත්වා ගැනීමට හේතුවේ
org/wiki/Inorganic_chemistry#Mechanistic_inorganic_chemistry
ලෝහක බන්ධන යනු ලෝහ තුළ සන්නායක ඉලෙක්ට්‍රෝන ලෙස හදුන්වන විස්ථාපිත වූ ඉලෙක්ට්‍රෝන හා ලෝහ අයන අතර ඇති වන ස්ථිති විද්‍යුත් ආකර්ෂණයයි
ධන ලෙස ආරෝපිත ලෝහ අයන දැලිසක් අතර නිදහස් ඉලෙක්ට්‍රෝන හුවමාරු වීමක් මෙහිදී සිදු වන නිසා ලවණ තුල ඇති බන්ධන සමග මෙම ලෝහක බන්දන සැසදිය හැක
ලෝහක බන්ධන ශක්තිය, ආහනයතාව, නම්‍යතාව, තාප සන්නයනය හා විද්‍යුත් සන්නයනය හා ප්‍රභාව වැනි ලෝහවල භෞතික ගුණ රැසකට හේතු පාදක වේ
ලෝහ බන්ධන අධ්‍රැවීය වේ
මන්දයත් මිශ්‍ර ලෝහවල දී බන්ධනය වීමේ අන්තර් ක්‍රියාවට සහභාගී වන පරමාණුවල විද්‍යුත්සෘණතාවයන් අතර වෙනස ඉතා කුඩා අතර (සංශුද්ධ ලෝහවල දී සුළු වශයෙන් වත් නොමැත
) අන්තර් ක්‍රියාවේදී භාවිතා වන ඉලෙක්ට්‍රෝන අස්ථානගත වන්නේ ලෝහයේ ස්ඵටික දැලිස හරහාය
ලෝහ පරමාණුවල ඒවායේ අවර්ණ හා ශක්ති මට්මටම්වලට සාපේක්ෂව ඒවායේ සංයුජතා කවචවල ඇත්තේ අඩු ඉලෙක්ට්‍රෝන සංඛ්‍යාවකි
එවැනි ඉලෙක්ට්‍රෝන පහසුවෙන් පරමාණුවලින් ඉතිරි වී අස්ථාන ගත වේ
එමගින් විශාල ධන අයන දැලිස පුරා ව්‍යාප්ත වූ ඉලෙක්ට්‍රෝන වල චලනයට ඇති නිදහස් නිසා පරමාණුවලට හෝ සතරවලට එකිනෙක මත ලිස්සා යාමේ හැකියාව ලබාදේ
ලෝහවල අහන්‍යතාව හා නන්‍යතාවයට හේතු වන්නේ එයයි
ලෝහවල ඉලෙක්ට්‍රෝන හා ධන අයන අතර ප්‍රභල ආකර්ෂණ බල ඇත
එය බිද හෙලීමට විශාල ශක්තියක් අවශ්‍ය වේ
එමනිසා ලෝහවලට සමාන්‍යයෙන් විශාල ද්‍රවාංක හා තාපාංක අගයන් අයනික බන්ධන වල මූලධර්මයට සමාන වේ
ලෝහයේ සන්නායක ඉලෙක්ට්‍රො‍්න සෘණ ලෙස අ‍ා‍රෝපිත වී සයුරේ ස්වාධීනව චලනය වන නිසා ලෝහ විද්‍යුත් සන්නායකතාවය දක්වයි. අලෝහ කිහිපයක් විද්‍යුතය සන්නයනය කරන අතර ග්‍රැෆයිට් විශේෂ වේ
(ලෝහවල මෙන් නිදහස් ඉලෙක්ට්‍රෝන ඇත
) තවද අයනික සංයෝගවල විලීන හා ජලීය ද්‍රාවණ ද නිදහස් අයන ඇති නිසා විද්‍යුතය සන්නයනය කරයි
තාප සන්නයනය ද එම මූලධර්මය මතම පදනම්ව ක්‍රියා කරයි
අනෙකුත් ද්‍රව්‍යවල ඇති සවිවූ ඉලෙක්ට්‍රෝනවලට වඩා වැඩි සීඝ්‍රතාවයකින් නිදහස් ඉලෙක්ට්‍රෝනවලට ශක්තිය ගෙනයා හැක
ලෝහ පරමාණුවල යාබද පරමාණුව සමග හවුලේ තබා නොගන්නා හෝ අයන සෑදීමට නිදහස් නොකරන එක් සංයුජ ඉලෙක්ට්‍රෝනයක් හෝ ඇත
ඒ වෙනුවට ලෝහ පරමාණුවල බාහිර කවච  අතිච්ඡාදනය වේ
ඒවා සහසංයුජ බන්ධනවලට සමාන වේ
ආවර්තිතා වගුවේ ප්‍රධාන ප්‍රයෝජනයක් වන්නේ මුලද්‍රව්‍යයක්  වගුවේ පිහිටා ඇති ස්ථානය අනුව එහි ගති ගුණ අනුමාන කළ හැකි වීමයි
සිරස්ව තීරු  දිගේ චලනය වන විට හා තිරස්ව පේළි දිගේ චලනය වන විට ගතිගුණ වෙනස් වන්නේ දෙආකාරයකට බව සැලකිය යුතුය
කාණ්ඩ හා ආවර්ත 

	ආවර්තිතා වගුවේ සිරස් තීරු කාණ්ඩ ලෙස හදුන්වනු ලබයි
මුලද්‍රව්‍ය වර්ගීරණයේ වඩාත්ම වැදගත් ක්‍රමය ලෙස කාණ්ඩ දැක්විය හැකිය
සමහරක් කාණ්ඩවල මුලද්‍රව්යවලට අතිශයින් සමාන ගතිගුණ තිබෙන අතර කාණ්ඩය පහළට යම් කිසි පැහැදිලි ප්‍රවණතාවයක් ද දක්නට ලැබේ
මේ නිසා මෙම කාණ්ඩවලට සරළ නම් (ක්‍රමානුකූල නොවන) දී ඇත
ක්ෂාර ලෝහ, ක්ෂාරීය පාංශු ලෝහ , හැලජන හා උච්ච වායු , සමහරක් කාණ්ඩ අඩු සමානතා සහ සිරස් ප්‍රවණතා දක්වයි. (උදාහරණ ලෙස 14 හා 15 කාණ්ඩ) මේවාට සරළ නම් නොමැති අතර කාණ්ඩ අංකයෙන් හදුන්වනු ලබයි
ආවර්තිතා වගුවේ පේළි ආවර්ත ලෙස හදුන්වනු ලැබේ
කාණ්ඩ මුලද්‍රව්ය වර්ගීකරණයට සාමාන්‍යයෙන් භාවිතා කරන ක්‍රමය වුවත් සමහර කොටස්වල දී තිරස් සමානතා හා ප්‍රවණතා සිරස් කාණ්ඩ ප්‍රවණතාවලට වඩා කැපී පෙනෙන අවස්ථා ඇත
මෙය d  ගොණුවේදී (ආන්තරික ලෝහ ) හා f  ගොණුවේදී තහවුරු වෙයි
එහිදී ලැන්තනයිඩ හා ඇක්ටිනයිඩ තිරස් මුලද්‍රව්‍ය ශ්‍රේණි 2ක් නිර්මාණය කරයි
කාණ්ඩවල ආවර්තිත ප්‍රවණතා 

පරමාණුක ව්‍යුහය පිළිබද නුතන ක්වොන්ටම් යාන්ත්‍රණ සිද්ධාන්ත කාණ්ඩ ප්‍රවණතා විස්තර කරන්නේ එකම කාණ්ඩය තුළ ඇති මුල ද්‍රව්‍යවල සංයුජතා කවචයේ ඉලෙක්ට්‍රොනික සැකැස්ම ඒවායේ සමාන ගති ගුණ සදහා වැදගත් සාධකයකි
එකම කාණ්ඩයේ මුලද්‍රව්‍යවල පරමාණුක අරය , අයනීකරණ ශක්තිය හා විද්‍යුත් ඍණතාව විචලනය වන්නේ යම් කිසි රටාවකට අනුකූලවය
කාණ්ඩයේ ඉහළ සිට පහළට මුලද්‍රව්‍යවල පරමාණුක අර වැඩිවේ
න්‍යෂ්ටියට වඩා ඈතින් පිහිටයි
එමනිසා ඉහළ සිට පහළට ලිහිල්ව බැදී ඇති නිසා ඉලෙක්ට්‍රෝන ඉවත් කිරීම පහසුය
කාණ්ඩයක ඉහළ සිට පහළට සංයුජතා ඉලෙක්ට්‍රෝන හා න්‍යෂ්ටිය අතර දුර වැඩිවන නිසා විද්‍යුත් සෘණතාව ද අඩු වේ
ආවර්තවල ආවර්තික ලක්ෂණ 

එකම ආවර්තයේ මුලද්‍රව්‍යය පරමාණුක අරය, අයනීකරණ ශක්තිය , ඉලෙක්ට්‍රෝන බන්ධුතාවය හා විද්‍යුත් සෘණතාවයේ දී යම් ප්‍රවණතා පෙන්වයි. ආවර්තයක වමේ සිට දකුණට සාමාන්‍යයෙන් පරමාණුක අරය අඩු වේ
මෙසේ වන්නේ දකුණට යන විට මුලද්‍රව්‍යවලට අලුතෙන් ප්‍රෝටෝනයක් හා ඉලෙක්ට්‍රෝනයක් එකතුවීම නිසා ඉලෙක්ට්‍රෝන වඩාත් න්‍යෂ්ටිය දෙසට ඇදීමයි
මෙය පරමාණුක අරය අඩු වීමට මෙන්ම අයනීකරණ ශක්තිය වැඩිවීමට ද හේතුවේ
මුලද්‍රව්‍ය වඩාත් තදින් බැදී ඇති විට ඉලෙක්ට්‍රෝන ඉවත් කිරීමට වැඩි ශක්තියක් අත්‍යවශ්‍ය වේ
ඉලෙක්ට්‍රෝන ඉවත්  කිරීමට වැඩි ශක්තියක් අත්‍යවශ්‍ය වේ
ඉලෙක්ට්‍රෝන මත න්‍යෂ්ටිය මගින්  ඇති කරන තල්ලුව නිසා විද්‍යුත් සෘණතාව ද අයනීකරණ ශක්තිය මෙන්ම ඉහළ යයි
උච්ච වායු හැරුණු කොට ලෝහ (ආවර්තයේ වම්පස) සාමාන්‍යයෙන් අඩු ඉලෙක්ට්‍රෝන බන්ධුතා දක්වන අතර අලෝහ (ආවර්තයේ දකුණ පස)  වැඩි ඉලෙක්ට්‍රෝන බන්ධුතා දක්වයි.

උදාහරණ

උච්ච වායු 

18 කාණ්ඩයේ සියලු මුලද්‍රව්‍යය (උච්ච වායු)වල සංයුජතා කවචය සම්පුර්ණ වී ඇත
එනම් ඒවාට සංයුජතා කවචය සම්පුර්ණ කර ගැනීම සදහා වෙනත් මුලද්‍රව්‍ය සමග ප්‍රතික්‍රියා කළ යුතු නොවේ
එමනිසා අනෙක් කාණ්ඩවලට වඩා ප්‍රතික්‍රියාශීලිත්වයෙන් අඩුය
හීලීයම් හා නියෝන් උච්ච වායු වල වඩාත්ම නිෂ්ක්‍රීය මුලද්‍රව්‍ය වේ
මෙම කාණ්ඩයේ ප්‍රතික්‍රියාශීලීත්ව ආවර්ත සමග වැඩිවේ
බර උච්ච වායුවල ඉලෙක්ට්‍රෝන කවච විශාල නිසා ඒවා ප්‍රතික්‍රියා කරවීම පහසුය
නමුත් ඒවායේ ද ප්‍රතික්‍රියාශීලීත්වය ඉතා අඩුය
හැලජන 

හැලජන ලෙස හදුන්වන 7වන කාණ්ඩයේ මුලද්‍රව්‍ය වලට ඒවායේ කවච පුරවා ගැනීම සදහා අවශ්‍ය එක් ඉලෙක්ට්‍රෝනයක් පමණි
එමනිසා ප්‍රතික්‍රියාවල දී ඒවා ඉලෙක්ට්‍රෝන ලබා ගැනීමට පෙළඹේ
(ඉලෙක්ට්‍රෝන ලබා ගැනීමේ ප්‍රවණතාව විද්‍යුත් සෘණතාව ලෙස හදුන්වයි) මෙම ගුණය ෆ්ලුවොරීන්හි (වඩාත්ම විද්‍යුත් සෘණ මුලද්‍රව්‍යය) වඩාත් හොදින් විද්‍යාමාන වේ
ආවර්ත‍ය වැඩි වන විට මෙය ක්‍රමයෙන් අඩුවේ
මෙහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස සියලු හැලජන හයිඩ්‍රජන් සමග අම්ල සාදයි
හයිඩ්‍රොෆ්ලූවොරීන් අම්ලය , හයිඩ්‍රොක්ලෝරික් අම්ලය , හයිඩ්‍රොබ්‍රෝමික් අම්ලය හා හයිඩ්‍රොඅයඩික් අම්ලය මේ සදහා නිදසුන් වන අතර ඒ සියල්ල HX  ‍ආකාර ‍වේ
ඒවායේ ආම්ලිකතාව කාණ්ඩය පහළට වැඩි වේ
අයඩීන් හා ෆ්ලුවොරීන් සැලකීමේ දී විශාල I-  අයන ජලීය ද්රවණයක දී කුඩා F-  අයනයට වඩා ස්ථායීවන නිසා ආරෝපණය විසිරුවා හැරීමට ඇත්තේ කුඩා පරිමාවකි
ආන්තරික ලෝහ 

ආන්තරික ‍ලෝහවල ද (3 කාණ්ඩයේ සිට 12 දක්වා) ආවර්ත හරහා තිරස් ප්‍රවණතා මෙන්ම කාණඩ හරහා සිරස් ප්‍රවණතාව ද එක ලෙස වැදගත් ‍වේ
මෙහි යාබද කාණ්ඩ අතර වෙනස්කම් ක්‍රමානුකූල නොවේ
මේවා වැඩි වශයෙන් සංගත විශේෂ ලෙස ප්‍රතික්‍රියා සදහා එක්වේ
ලැන්තනයිඩ හා ඇක්ටිනයිඩ් 

ලැන්තනයිඩ් (57 -71 දක්වා මුලද්‍රව්‍යය) හා ඇක්ටිනයිඩ (89 -103 දක්වා මුලද්‍රව්‍යය) ආන්තරික මුලද්‍රව්‍යවලටත් වඩා එකිනෙකට සමානකම් පෙන්වයි. මෙම මුල ද්‍රව්ය මිශ්‍රණයක් වෙන් කිරීම ඉතා පහසුය
මෙය යුරේනියම් රසායනිකව පිරිසිදු කර ගැනීමේ දී වැදගත් වේ
යුරේනියම් න්‍යෂ්ටික බලය සම්බන්ධයෙන් වැදගත් ප්‍රභවයකි
org/wiki/Periodic_Table_of_the_Elements#Periodicity_of_chemical_properties
භෞතික ගුණයක් යනු,  එහි අගය භෞතික පද්ධතියක තත්ත්වයක් විස්තර කරන්නාවූ මැනිය හැකි ඕනෑම  ගුණාංගයකි
භෞතික රාශීන්

de
Stoffeigenschaft#Physikalische Stoffeigenschaften
ඩයිනසෝරයන් යනු වසර මිලියන 160 ක් පමණ කාලයක් ට්‍රයෑසික් යුගයේ අග භාගයේ සිට (වසර මිලියන 230 කට පමණ පෙර) ක්‍රිටේසියස් යුග‍යේ අග භාගය අතර (වසර මිලියන 65 කට ප්‍රථම) කාලසීමාව තුළදී භෞමික පරිසර පද්ධති වල ජීවත් වු වඩාත් ප්‍රමුඛතම පෘෂ්ඨවංශී සත්ත්ව කොට්ඨාශය වේ
මොවුන්ගෙන් බහුතරයක් ක්‍රිටේසියස් - තෘතියික නෂ්ඨ වීමේ අවධි වල දී වඳවී යාමට ලක්වුණි
1862 දී ආකියොප්ටෙරික්ස්ගේ සොයාගැනීමත් සමගම ඩයිනෝසෝරසයන් සහ පක්ෂීන් අතර සම්බන්ධතාවයක් ඇති බවට මුල් වරට සොයාගැනුනි
ආකියොප්ටෙරික්ස් ජීවින්ගේ සොයාගැණුනු පොසිල භවනය වු පිහාටු මගින් ඔවුන්ගේ සමකාලීන කුඩා විලෝපීය ඩයිනෝසොරසයන් වන කොම්ප්සෝග්නැතස් ජීවින්ගෙන් පැහැදිලිවම වෙන්කර හඳුනාගැණුනි
1970 දී සිට සිදුකරන ලද සමීක්ෂණ වලින් සොයාගත් පරිදි තේරෝපොඩ් ඩයිනෝසෝරසයින් යනු පක්ෂීන්ගේ වඩාත් සමීපතම පුර්වජයන්ය
කෙසේ නමුත් බහුතරයක් පාෂාණි ධාතු විද්‍යාඥයින්ට අනුව පක්ෂීන් යනු දැනට ජීවත්ව පවතින එකම ඩයිනෝසෝරසයක් වන අතර ඇතැම් අය විශ්වාස කරන අන්දමට ඩයිනෝසෝරසයන් සහ පක්ෂීන් එකම ජීවි කාණ්ඩයක් යටතේ වර්ගි කරණය කල යුතුය
කිඹුලන් යනු ඩයි‍නෝසෝරසයන්ට සමීප ඥාතිකමක් දක්වන දැනට ජීවත්ව පවතින තවත් ජීවි විශේෂයක් වන අතර ඔවුන් දෙවර්ගයම ආකෝසෝරියා නම් කාණ්ඩයෙහි සාමාජිකයින්ය
ආකෝසෝරියාවන් යනු උභය ජීවි විශේෂයක් වන අතර ඔවුන් පර්මියානු යුගයේ අගභාගයේදී මුල් වරට ඇති වු අතර ට්‍රයෑසික යුගයේ මැද භාගයේදී ප්‍රමුඛත්වයට පත්වුණි
20 වන ශත වර්ෂයේ මුල් භාගයේදී පමණ විද්‍යඥයින් සහ මහජනතාව විශ්වාස කල අන්දමට ඩයිනෝසෝරසයන් යනු මන්දගාමි, දියුණු මොළයක් නොමැති සිසිල් රුධිරයක් සහිත ජීවින්ය
කෙසේ නමුත් 1970 සිට සිදු කරන ලද සමීක්ෂණ ප්‍රතිඵල මගින් ඔවුන් සක්‍රිය ජීවීන් වන අතර ඔවුනට ඉතා ඉහළ පරිවෘත්තියක් සහ සාමාජීය අන්තර්ක්‍රියා සඳහා අනුවර්තනය වීමේ හැකියාවක් ඇති බවට සොයා ගැණුනි
මෙලෙස මුල් අවධි වලදි ඇති කර ගන්නා ලද ආකල්ප වල වෙනස්කම් ‍වලට හේතු වුයේ තේරෝපොඩ් ඩයිනෝසෝරසයන් මගින් පක්ෂීන් ඇති වු බවට වු සාක්ෂීය
ඩයිනෝසෝරසයන්ගේ මුල්ම පොසිල 19 වන ශත වර්ෂයේ මුල් අවධි වලදී හඳුනාගත් අවස්ථාවේ සිටම ලොව පුරා කෞතුකාගාර වල විශාල වශයෙන් පිහිටා තිබෙන මෙම ඩයිනෝසෝරසයන්ගේ සැකිලි සඳහා වඩාත් වැඩි ප්‍රේක්ෂක ආකර්ෂණයක් ලැබුණි
ඩයිනෝසෝරසයන් ලෝකයෙහි සංස්කෘතියෙහි කොටසක් බවට පත් වු අතර කුඩා ළමුන් සහ වැඩිහිටියන් අතර අඛණ්ඩව මේ වන තෙක් ජනප්‍රියත්වයට ලක්ව ඇත
මෙම ජීවින් වඩාත් හොඳින් අලෙවි වන ග්‍රන්ථ සහ චිත්‍රපට වලට (ජුරාසික් පාක්) මාතෘකා සැපයු අතර ඔවුන් පිළිබඳව සිදු කරන නව සොයා ගැනීම් මාධ්‍යයන් මගින් අඛණ්ඩව ආවරණය කරයි
ඩයිනෝසෝරස යන යෙදුම ඇතැම් අවස්ථා වලදී අවිධිමත් ලෙස ප්‍රාග්ඓතිහාසික යුගයේදී විසු අනෙකුත් උරගයින් වන Pelycosaur dimetrdon, පිහාටු සහිත Pterosaurs, ජලජ Ichthyosaurs, Plesiosaurs සහ Mosasaurs වරුන් හැඳින්වීමට යොදා ගැණුනි
කෙසේ නමුත් මෙයින් එක් කාණ්ඩයක්වත් ඩයිනෝසෝරසයන් නොවීය
ඉංග්‍රීසි භාෂාවේ කථා ව්‍යවහාරයේදී “Dinosaur” යන යෙදුම යල්පැන ගිය හෝ අසාර්ථක පුද්ගලයෙක් හෝ දෙයක් පිළිබඳව විග්‍රහකිරීමට ඇතැම් විට යොදා ගැනේ
මෙම යෙදුම යොදා ගැනීමට වඩාත් හේතුවක් වුයේ ඩයිනෝසෝරසයන් මන්දගාමි සහ සිසිල් රුධිරයකින් යුක්ත ජීවින් බවට හැඳින්වීමත් සමගය
හංවැල්ල යනු ශ්‍රී ලංකාවේ බස්නාහිර පළාත තුල කොළඹ දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටා තිබෙන නගරයකි
නගරය කැලණි ගඟ ඉවුරට මායිම්ව පිහිටා තිබේ
පිහිටීම

ඉතිහාසය
පැරණි බලකොටු නුවරක් වූ මෙම නුවර අතීතයේ  ගුරුබැවිල නම් විය
ආශ්‍රිත

ශ්‍රී ලංකාවේ නගර සහ ගම්මාන
ශ්‍රී ලංකාවේ බස්නාහිර පළාතේ ජනාකීර්ණ ප්‍රදේශ
කැළණි ගඟ, ශ්‍රී ලංකාවේ විශාලම ගංගා වලින් එකකි
සමනල කන්ද මුදුනෙන් පටන් ගෙන, මෙම ගඟ මුහුදට වැටෙන්නේ කොළඹ නගරයට ආසන්නයෙනි
ඇකඩමි සම්මාන දිනූ ක්වායි ගඟේ පාලම (The Bridge on the River Kwai) නම් වූ චිත්‍රපටිය නිපදවන ලද්දේ, කිතුල්ගල ආසන්නයේ කැළණි ගඟ ආශ්‍රිතවය
මූලාශ්‍ර

ශ්‍රී ලංකාවේ ගංගා
ඉස්ලාම් ආගම අදහන සියලුම ජනයා මුස්ලිම් යනුවෙන් හඳුන්වනු ලබයි එබැවින් මුස්ලිම් යන්නෙන් ආගමක් අදහන පිරිසක් මිස ජාතියක් හෝ කුලයක් අදහස් නොවේ
මුස්ලිම් පුද්ගලයෝ
හින්දි (දේවනාගරී
हिन्दी,  IAST
Hindī), හෙවත් නූතන සම්මත හින්දි (දේවනාගරී
मानक हिन्दी,  IAST
Mānak Hindī)  ඉන්දියාවේ රාජ්‍ය භාෂාවයි. ඉන්දියාව මුල්කර ගනිමින් ලොව පුරා ජනයා 10,5000,000ක ගේ මව් බස හා දෙවන බසයි