Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
ජාතික සංඛ්‍යාලේඛන කාර්යාංශයේ නවතම දත්ත (2017) අනුව, කේප් වර්ඩ් හි උපතේදී ආයු අපේක්ෂාව අවුරුදු 76.2 කි
එනම් පිරිමින් සඳහා අවුරුදු 72.2 ක් සහ කාන්තාවන් සඳහා අවුරුදු 80.2 කි
කේප් වර්ඩ් දූපත් සමූහයේ රෝහල් හයක් ඇත
මධ්‍යම රෝහල් දෙකක් (ප්‍රායා අගනුවර සහ මින්ඩෙලෝ, සාඕ විසෙන්ටේ) සහ ප්‍රාදේශීය රෝහල් හතරක් (එකක් සැන්ටා කැටරිනා (උතුරු සන්තියාගෝ කලාපය), එකක් සාඕ ඇන්ටාඕ, එකක්
ෆෝගෝ මත සහ එකක් සල් මත)
මීට අමතරව, දූපත් සමූහය පුරා සෞඛ්‍ය මධ්‍යස්ථාන 28 ක්, සනීපාරක්ෂක මධ්‍යස්ථාන 35 ක් සහ විවිධ පෞද්ගලික සායන ඇත
කේප් වර්ඩ් හි ජනගහනය අප්‍රිකාවේ සෞඛ්‍ය සම්පන්නම ජනතාව අතර වේ
නිදහසේ සිට එය එහි සෞඛ්‍ය දර්ශක විශාල ලෙස වැඩිදියුණු කර ඇත
2007 දී "මධ්‍යම සංවර්ධන" රටවල් සමූහයට උසස් වීය (එසේ කළ දෙවන රට බවට පත්වෙමින්), 2020 වන විට එය මානව වර්ගීකරණයේ අප්‍රිකාවේ 11 වැනි හොඳම ශ්‍රේණිගත රට විය
සෞඛ්‍යය සඳහා වූ මුළු වියදම දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් (2015) 7.1% කි
අධ්‍යාපනය 

කේප් වර්ඩීන් අධ්‍යාපන ක්‍රමය පෘතුගීසි ක්‍රමයට සමාන වුවද, වසර ගණනාවක් පුරා දේශීය විශ්ව විද්‍යාල වැඩි වැඩියෙන් ඇමරිකානු අධ්‍යාපන ක්‍රමය අනුගමනය කරයි
නිදසුනක් වශයෙන්, 2010 ට පෙර පැවති පස් අවුරුදු උපාධි පාඨමාලා වලට වඩා රටේ දැනට පවතින විශ්ව විද්‍යාල දහයම සිව් අවුරුදු උපාධි පාඨමාලා පිරිනමයි
දකුණු අප්‍රිකාවෙන් පසු අප්‍රිකාවේ දෙවන හොඳම අධ්‍යාපන පද්ධතිය  කේප් වර්ඩ් සතුව ඇත
කේප් වර්ඩ් හි ප්‍රාථමික පාසල් අධ්‍යාපනය වයස අවුරුදු හයත් දාහතරත් අතර ළමුන් සඳහා අනිවාර්ය වන අතර නොමිලේ වේ
2011 දී, ප්‍රාථමික පාසල සඳහා ශුද්ධ බඳවා ගැනීමේ අනුපාතය 85% විය
වයස අවුරුදු 15 ට වැඩි මුළු ජනගහනයෙන් ආසන්න වශයෙන් 90% ක් සාක්ෂරතාවයෙන් යුක්ත වන අතර ජනගහනයෙන් දළ වශයෙන් 25% ක් විද්‍යාල උපාධියක් දරයි
මෙම විද්‍යාල උපාධිධාරීන්ගෙන් සැලකිය යුතු සංඛ්‍යාවක් විවිධ අධ්‍යයන ක්ෂේත්‍රවල ආචාර්ය උපාධි දරයි
පාසල් ළමුන්ගෙන් සියයට 90 කට පෙළපොත් ලබා දී ඇති අතර, ගුරුවරුන්ගෙන් සියයට 98 ක් සේවාස්ථ ගුරු පුහුණුවට පැමිණ ඇත
බොහෝ දරුවන්ට අධ්‍යාපනයට ප්‍රවේශය ඇතත්, සමහර ගැටලු තවමත් පවතී
නිදසුනක් වශයෙන්, පාසල් ද්‍රව්‍ය, දිවා ආහාර සහ පොත්පත් සඳහා ප්‍රමාණවත් වියදම් නොමැත
2016 වන විට, දූපත් සමූහය පුරා ද්විතීයික පාසල් 69 ක් (පෞද්ගලික ද්විතීයික පාසල් 19 ක් ඇතුළුව) සහ අවම වශයෙන් රටේ විශ්ව විද්‍යාල 10 ක් ඇති අතර ඒවා සන්තියාගෝ සහ සාඕ විසෙන්ටේ දූපත් දෙක මත පදනම් වේ
2015 දී, කේප් වර්ඩින් ජනගහනයෙන් 23% ක් ද්විතීයික පාසල්වලට ගොස් හෝ උපාධිය ලබා ඇත
උසස් අධ්‍යාපනය සම්බන්ධයෙන් ගත් කල, කේප් වර්ඩින් පිරිමින්ගෙන් 9% ක් සහ කේප් වර්ඩීන් කාන්තාවන්ගෙන් 8% ක් උපාධියක් හෝ විශ්ව විද්‍යාලවලට ගොස් ඇත
කේප් වර්ඩ් හි සමස්ත විද්‍යාල අධ්‍යාපන අනුපාතය (එනම්, විද්‍යාල උපාධිධාරීන් සහ උපාධි අපේක්ෂකයින්) දේශීය විද්‍යාල වයසේ ජනගහනයෙන් 24%ක් පමණ වේ
අධ්‍යාපනය සඳහා වූ මුළු වියදම දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් (2010) 5.6% කි
වයස අවුරුදු 25ට වැඩි වැඩිහිටියන්ගේ සාමාන්‍ය පාසල් අධ්‍යාපනය අවුරුදු 12 කි
මෙම ප්‍රවණතා 2017 දී පැවැත්විණි
බටහිර අප්‍රිකාවේ කේප් වර්ඩ් එහි උසස් අධ්‍යාපන ක්‍රමයේ ගුණාත්මක භාවය සහ ඇතුළත් කිරීම සඳහා කැපී පෙනේ
2017 වන විට, තරුණයින් හතර දෙනෙකුගෙන් එක් අයෙකු විශ්ව විද්‍යාලයට ගිය අතර සිසුන්ගෙන් තුනෙන් එකක් විද්‍යා, තාක්ෂණ, ඉංජිනේරු සහ ගණිත ක්ෂේත්‍ර සඳහා තෝරාගෙන ඇත
2018 වසරේ සිසුවියන්, මුළු සිසුන්ගෙන් තුනෙන් එකක් වූ නමුත් උපාධිධාරීන්ගෙන් තුනෙන් දෙකක් කාන්තාවන් විය
විද්‍යාව සහ තාක්ෂණය 
2011 දී, කේප් වර්ඩ් බටහිර අප්‍රිකාවේ අඩුම අනුපාත අතර පර්යේෂණ හා සංවර්ධනය සඳහා එහි දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් 0.07%ක් පමණක් කැප කළේය
හුවමාරු වැඩසටහන් සහ ජාත්‍යන්තර සහයෝගීතා ගිවිසුම් හරහා වැඩි සංචලනය අවධාරණය කරමින් පර්යේෂණ සහ අධ්‍යයන අංශ ශක්තිමත් කිරීමට උසස් අධ්‍යාපන, විද්‍යා හා සංස්කෘතික අමාත්‍යාංශය සැලසුම් කරයි
මෙම උපාය මාර්ගයේ කොටසක් ලෙස, 2015 සහ 2020 අතර විද්වතුන් 200,000 බලමුලු ගැන්වීමට අපේක්ෂා කරන ඉබෙරෝ-ඇමරිකානු අධ්‍යයන සංචලතා වැඩසටහනට කේප් වර්ඩ් සහභාගී වේ
කේප් වර්ඩ් 2021 දී ගෝලීය නවෝත්පාදන දර්ශකයේ 89 වැනි ස්ථානයට පත් විය
කේප් වර්ඩ් විසින් 2011 දී පර්යේෂකයන් 25ක් ගණන් කරන ලද අතර, ජනගහනය මිලියනයකට 51ක පර්යේෂක ඝනත්වයකි
2013 දී ලෝක සාමාන්‍යය මිලියනයකට 1,083 ක් විය
2011 දී පර්යේෂකයන් 25 දෙනාම රාජ්‍ය අංශයේ සේවය කළ අතර තිදෙනෙකුගෙන් එක් අයෙකු කාන්තාවන් (36%)
වෛද්‍ය විද්‍යාව හෝ කෘෂිකාර්මික විද්‍යාව යන දෙකෙහිම පර්යේෂණ සිදු නොවීය
පර්යේෂණ හා සංවර්ධන කටයුතුවල නිරත වූ ඉංජිනේරුවන් අට දෙනාගෙන් එක් අයෙක් කාන්තාවක්
ස්වාභාවික විද්‍යාවන්හි සේවය කරන පර්යේෂකයන් පස් දෙනාගෙන් තිදෙනෙක් කාන්තාවන් වූ අතර සමාජ විද්‍යාඥයන් හය දෙනාගෙන් තිදෙනෙක් සහ මානව ශාස්ත්‍ර පර්යේෂකයන් පස් දෙනාගෙන් දෙදෙනෙක් කාන්තාවන් විය
2015 දී රජය ව්‍යාපාර, පර්යේෂණ සහ සංවර්ධනය සඳහා තාක්ෂණ උද්‍යානයක් ඉදිකිරීමේ ව්‍යාපෘතියක් ප්‍රකාශයට පත් කළේය
2020 අග වන විට, දැන් ටෙක්පාර්ක් කැබෝ වර්ඩේ ලෙස නම් කර ඇති ව්‍යාපෘතිය 2022 ජූනි මාසයේදී නිම කිරීමට නියමිතයි
මෙම ව්‍යාපෘතිය අප්‍රිකානු සංවර්ධන බැංකුව සහ කේප් වර්ඩ් රජය යන දෙකම විසින් අරමුදල් සපයනු ලැබේ
කේප් වර්ඩ් මුදල් අමාත්‍ය ඔලාවෝ කොරියා ට අනුව මෙම උත්සාහයේ ඉලක්කය වන්නේ "දේශීය සමාගම් සහ ආරම්භකයින් වඩාත් තරඟකාරී වීමට උපකාර කිරීම සඳහා සාප්පු පිහිටුවීම සඳහා විශාල ජාත්‍යන්තර සමාගම් ආකර්ෂණය කර ගැනීමයි"
කේප් වර්ඩ් අන්තර්ජාල පහසුකම ලබාගැනීමේ ඉහළ අනුපාතයක් සහ වර්ධනය වන ජංගම දුරකථන වෙළඳපොළක් ඇත
තොරතුරු හා සන්නිවේදන තාක්ෂණ යටිතල පහසුකම් වැඩිදියුණු කිරීම සඳහා රජය ආයෝජනය කර ඇති අතර ඩිජිටල් ආර්ථිකයේ සංවර්ධනය ප්රවර්ධනය කිරීම සඳහා මුල පිරීම් ගණනාවක් නිර්මාණය කර ඇත
ඩිජිටල් ආර්ථිකයට රැකියා උත්පාදනය කිරීමට, ආර්ථික වර්ධනය ඉහළ නැංවීමට සහ කේප් වර්ඩ් හි මිනිසුන්ගේ ජීවන තත්ත්වය වැඩිදියුණු කිරීමට හැකියාව ඇත
අපරාධ 
සොරකම් සහ මංකොල්ලකෑම් කේප් වර්ඩ්හි බහුලව දක්නට ලැබේ, විශේෂයෙන්ම වෙළඳපොලවල්, උත්සව සහ සැමරුම් වැනි ජනාකීර්ණ පරිසරයන් තුළය
බ ොහෝ විට මෙම අපරාධවල අපරාධකරුවන් වීදි ළමුන්ගේ කල්ලි වේ
මිනීමැරුම් සංකේන්ද්‍රණය වී ඇත්තේ ප්‍රායා සහ මින්ඩෙලෝ හි ප්‍රධාන ජනගහන මධ්‍යස්ථානවලය
සංස්කෘතිය 
කේප් වර්ඩේ සංස්කෘතිය අප්‍රිකානු සහ යුරෝපීය මූලද්‍රව්‍ය මිශ්‍රණයකින් සංලක්ෂිත වේ
මෙය එක පැත්තකින් ජීවත් වන සංස්කෘතීන් දෙකක එකතුවක් නොව, 15 වැනි සියවසේ ආරම්භ වූ හුවමාරුවක ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ඇති වූ නව සංස්කෘතියකි
කේප් වර්ඩීන් සමාජ හා සංස්කෘතික රටාවන් අද්විතීයයි
පාපන්දු ක්‍රීඩා සහ පල්ලියේ ක්‍රියාකාරකම් සමාජ අන්තර්ක්‍රියා සහ විනෝදාස්වාදයේ සාමාන්‍ය මූලාශ්‍ර වේ
මිතුරන් හමුවීම සඳහා ප්‍රාසා (නගර චතුරශ්‍රය) වටා සම්ප්‍රදායික ඇවිදීම කේප් වර්ඩ් නගරවල නිතිපතා සිදු කෙරේ
මාධ්‍ය 

විදුලිය ඇති නගරවල, නාලිකා හතරකින් රූපවාහිනිය ලබා ගත හැකිය
රජය සතු එකක් (RTC – TCV) සහ විදේශිය තුනක්
RTI Cabo Verde පෘතුගීසි පදනම් වූ RTI විසින් 2005 දී දියත් කරන ලදී
2007 මාර්තු 31 වන දින බ්‍රසීලියානු පදනම් වූ රෙඩ් රෙකෝඩ් විසින් දියත් කරන ලද රෙකෝඩ් කැබෝ වර්ඩ්
සහ 2016 වන විට TV CPLP
Premium නාලිකාවලට Boom TV හි කේප් වර්ඩ් අනුවාද සහ Brazil's Record සතු නාලිකා දෙකක් වන Zap Cabo Verde ඇතුළත් වේ
අනෙකුත් වාරික නාලිකා කේප් වර්ඩ් හි ඇත, විශේෂයෙන් හෝටල් සහ විලා වල බහුලව දක්නට ලැබෙන චන්ද්‍රිකා ජාල නාලිකා, වෙනත් ආකාරයකින් ලබා ගත හැකි වීම සීමිත වුවද
එවැනි එක් නාලිකාවක් වන්නේ RDP frica, පෘතුගීසි ගුවන් විදුලි මධ්‍යස්ථානයේ RDP හි අප්‍රිකානු අනුවාදයයි
2023 මුල් භාගය වන විට, කේප් වර්ඩීන් ජනගහනයෙන් 99% ක් පමණ ක්‍රියාකාරී සෙලියුලර් දුරකථනයක් ද, 70% කට අන්තර්ජාලයට ප්‍රවේශය ද, 11% කට ස්ථාවර දුරකථනයක් ද, 2% ක් දේශීය කේබල් ටීවී සඳහා දායක වී සිටිති
2003 දී කේප් වර්ඩ් සතුව ප්‍රධාන දුරකථන 71,700 ක් තිබූ අතර අමතර සෙලියුලර් දුරකථන 53,300 ක් රට පුරා භාවිතයේ තිබුණි
2004 දී ගුවන්විදුලි මධ්‍යස්ථාන හතක්, ස්වාධීන හයක් සහ රජය සතු එකක් විය
මාධ්‍ය මෙහෙයවනු ලබන්නේ  කේප් වර්ඩීන් පුවත් ඒජන්සිය (ද්විතියිකව Inforpress ලෙස) විසිනි
රටපුරා ගුවන්විදුලි මධ්‍යස්ථානවලට RCV, RCV+, Radio Kriola සහ Radio Nova ආගමික මධ්‍යස්ථානය ඇතුළත් වේ
දේශීය ගුවන්විදුලි මධ්‍යස්ථානවලට කේප් වර්ඩ් හි පළමු ගුවන් විදුලි මධ්‍යස්ථානය වන රේඩියෝ ප්‍රියා ඇතුළත් වේ
Praia FM, ජාතියේ පළමු FM මධ්‍යස්ථානය
Rdio Barlavento, Rdio Clube do Mindelo සහ Radio Morabeza in Mindelo
සංගීතය 

කේප් වර්ඩීන් ජනතාව ඔවුන්ගේ සංගීතමය බව සඳහා ප්‍රසිද්ධය, මින්ඩෙලෝ කානිවල් වැනි ජනප්‍රිය ප්‍රකාශනයන් මගින් හොඳින් ප්‍රකාශ වේ
කේප් වර්ඩ් සංගීතයට "අප්‍රිකානු, පෘතුගීසි සහ බ්‍රසීලියානු බලපෑම්" ඇතුළත් වේ
morna ට පසු වඩාත් ජනප්‍රිය සංගීත ප්‍රභේදය වන්නේ coladeira වන අතර පසුව funan සහ batuque සංගීතය වේ
සිසේරියා එවෝරා ලොව හොඳම කේප් වර්ඩීන් ගායිකාව වූ අතර, ඇය "පාවහන් නොමැති කාන්තාව" ලෙස හැඳින්වේ, මන්ද ඇය වේදිකාවේ පාවහන් නොමැතිව රඟ දැක්වීමට කැමති විය
"මෝර්නා රජු" ලෙසින් හඳුන්වනු ලැබූ ඇගේ මාමා වන බනාට ප්‍රතිවිරුද්ධව ඇයව "මෝර්නා රැජින" ලෙසද හඳුන්වන ලදී
සිසේරියා එවෝරා හි ජාත්‍යන්තර සාර්ථකත්වය නිසා අනෙකුත් කේප් වර්ඩීන් කලාකරුවන් හෝ පෘතුගාලයේ උපන් කේප් වර්ඩීන් ගෙන් පැවත එන්නන් සංගීත වෙළඳපොලේ වැඩි ඉඩක් ලබා ගැනීමට සමත් විය
මෙයට උදාහරණ ලෙස ගායක ගායිකාවන් වන සාරා තවරෙස්, ලුරා සහ මයිරා ඇන්ඩ්‍රේඩ් දැක්විය හැක
කේප් වර්ඩ් හි සම්ප්‍රදායික සංගීතයේ තවත් විශිෂ්ට ප්‍රකාශකයෙක් වූයේ ට්‍රැවාඩින්හා ලෙසින් වඩාත් ප්‍රකට ඇන්ටෝනියෝ විසෙන්ටේ ලෝප්ස් සහ 2004 දී මිය ගිය ඉල්ඩෝ ලෝබෝ ය
ප්‍රියා නගර මධ්‍යයේ පිහිටි සංස්කෘතික මන්දිරය ඉල්ඩෝ ලෝබෝ සංස්කෘතික මන්දිරය ලෙස හැඳින්වේ
ගෞරවය
ජාත්‍යන්තර සංගීත ක්ෂේත්‍රයේ විශිෂ්ටත්වය දැක්වූ කේප් වර්ඩීන් දෙමාපියන්ට දාව උපන් ප්‍රසිද්ධ කලාකරුවන් ද සිටිති
මෙම කලාකරුවන් අතර ජෑස් පියානෝ වාදකයෙකු වන හෝරස් සිල්වර්, ඩියුක් එලිංටන්ගේ සැක්සෝෆෝන වාදක පෝල් ගොන්සාල්වෙස්, ටියෝෆිලෝ චාන්ත්‍රේ, පෝල් පේනා, තවරෙස් සහෝදරයන් සහ ගායක ලුරා වේ
නැටුම් 
කේප් වර්ඩින් සාම්ප්‍රදායික නර්තනය බටහිර සහ මධ්‍යම අප්‍රිකානු බලපෑම් මිශ්‍ර වූවකි
කේප් වර්ඩ් හි වඩාත් ජනප්‍රිය නර්තන විලාසය "ෆුනානා" ලෙස හැඳින්වේ, එය සන්තියාගෝ දූපතේ ආරම්භ වූ අතර වේගවත් උකුල් චලනයන් සහ සජීවී රිද්මයක් සමඟ යුගල වශයෙන් නටනු ලැබේ
තවත් ජනප්‍රිය නර්තන විලාසයක් වන්නේ "කොලඩේරා" යනු සාඕ විසෙන්ටේ දූපතේ ආරම්භ වූ මන්දගාමී නර්තන විලාසයකි
"බටුක්" යනු සන්තියාගෝ දූපතේ ආරම්භ වූ තවත් සාම්ප්‍රදායික කේප් වර්ඩින් නැටුම් විලාසයක් වන අතර එය බොහෝ උකුල් චලනයන් සහ බෙර වාදනය ඇතුළත් වේ
"මෝර්නා" යනු තවත් ජනප්‍රිය කේප් වර්ඩීන් නර්තන විලාසයක් වන අතර එය බෝවා විස්ටා දූපතේ ආරම්භ වූ අතර ශෝකජනක තනුවක් සහිත මන්දගාමී වේගයක් ඇත
සූක් සහ කිසොම්බා වෙනත් රටවල ආරම්භ වූ කේප් වර්ඩ් හි නව ජනප්‍රිය නර්තන විලාසයකි
සාහිත්‍ය 

කේප් වර්ඩීන් සාහිත්‍යය ලුසොෆෝන් අප්‍රිකාවේ පොහොසත්ම එකකි
ප්‍රසිද්ධ කවියන් අතර පෝලිනෝ වීරා, මැනුවෙල් ද නෝවාස්, සර්ජියෝ ෆ්රූසෝනි, යුජිනියෝ ටවාරෙස් සහ බී. ලෙසා ඇතුළත් වන අතර, ප්‍රසිද්ධ කතුවරුන් අතර බල්ටසාර් ලෝපෙස් ද සිල්වා, ඇන්ටෝනියෝ ඕරෙලියෝ ගොන්සාල්වෙස්, මැනුවෙල් ලෝප්ස්, ඔර්ලන්ඩා අමරිලිස්, හෙන්රියරඹේ, හෙන්රිකයෝ ඩෙයිරම්බේ රා, ආචාර්ය අසගුවා, සහ ජර්මානෝ අල්මේදා
කබෝ වර්ඩේ හි කාන්තාවක් විසින් ලියන ලද පළමු නවකතාව ඩිනා සලූස්ටියෝ විසින් ලියන ලද "ඒ ලූකා ඩි සෙරානෝ" ය
එහි පරිවර්තනය, The Madwoman of Serrano (රොනෝ හි පිස්සු කාන්තාව) ලෙස, ඕනෑම Cකබෝ වර්ඩේ නවකතාවක් ඉංග්‍රීසි භාෂාවට පරිවර්තනය කරන ලද පළමු පරිවර්තනය විය
සිනමාව 
12 වැනි අප්‍රිකා චිත්‍රපට ඇකඩමි සම්මාන උළෙලේදී නම් කරන ලද 2015 විශේෂාංග වාර්තා චිත්‍රපටිය ටිචින්දාස්හි කානිවල් සහ සාඕ විසෙන්ටේ දූපත නිරූපණය කෙරේ
ආහාර පිසීම 
කේප් වර්ඩ් ආහාරය බොහෝ විට මාළු සහ බඩ ඉරිඟු සහ සහල් වැනි ප්‍රධාන ආහාර මත පදනම් වේ
අවුරුද්දේ වැඩි කාලයක් ලබා ගත හැකි එළවළු වන්නේ අර්තාපල්, ළූණු, තක්කාලි, මඤ්ඤොක්කා, ගෝවා, ගෝවා සහ වියළි බෝංචි ය
කෙසෙල් සහ ගස්ලබු වැනි පලතුරු වසර පුරා ලබා ගත හැකි අතර, අඹ සහ අලිගැටපේර වැනි අනෙකුත් පලතුරු සෘතුමය වේ
කේප් වර්ඩ් හි සේවය කරන ජනප්‍රිය කෑමක් වන්නේ කැචුපා, ඉරිඟු (හෝමිනි), බෝංචි සහ මාළු හෝ මස් සෙමින් පිසින ලද ඉස්ටුවකි
සාමාන්‍ය ආහාර රුචිය වන්නේ පැස්ටල්, මාළු හෝ මස් වලින් පුරවාගත් පේස්ට්‍රි කවචයක් වන අතර එය පසුව බදියි
ක්‍රීඩා 

රටේ වඩාත්ම සාර්ථක ක්‍රීඩා කණ්ඩායම වන්නේ කේප් වර්ඩ් ජාතික පැසිපන්දු කණ්ඩායම වන අතර එය 2007 FIBA අප්‍රිකානු ශූරතාවලියේ ලෝකඩ පදක්කම දිනා ගත්තේ ඊජිප්තුව පරාජය කිරීමෙන් පසුවය
ස්පාඤ්ඤයේ රියල් මැඩ්රිඩ් කණ්ඩායමට ක්‍රීඩා කරන වෝල්ටර් ටවාරෙස් එරට වඩාත් ප්‍රසිද්ධ ක්‍රීඩකයා වේ
කේප් වර්ඩ් තරංග යාත්‍රා කිරීම (wave sailing - වින්ඩ්සර්ෆිං වර්ගයකි) සහ සරුංගල් බෝඩිං සඳහා ප්‍රසිද්ධය
හවායි සහ 2009 PWA Wave World Champion වන ජෝෂ් අංගුලෝ, මෙම දූපත් සමූහය සුළං සර්ෆින් ගමනාන්තයක් ලෙස ප්‍රවර්ධනය කිරීමට බොහෝ දේ කර ඇත
දේශීය Kite Surfing ක්‍රීඩකයෙකු වන මිටු මොන්ටේරෝ 2008 Kite Surfing ලෝක ශූරයා විය
ටූබාරෙස් අසුයිස් (Blue Sharks) යන අන්වර්ථ නාමයෙන් හඳුන්වන කේප් වර්ඩ් ජාතික පාපන්දු කණ්ඩායම කේප් වර්ඩ් හි ජාතික කණ්ඩායම වන අතර කේප් වර්ඩ් පාපන්දු සම්මේලනය මගින් පාලනය වේ
කණ්ඩායම 2013, 2015, සහ 2021 දී අප්‍රිකානු ජාතීන් කුසලාන තුනකට ක්‍රීඩා කර ඇත
රට 1996 සිට සෑම ගිම්හාන ඔලිම්පික් උළෙලකටම තරඟ කර ඇත
2016 දී, පැරාලිම්පික් ක්‍රීඩා උළෙලේ දී පදක්කමක් දිනූ පළමු කේප් වර්ඩීන් ක්‍රීඩකයා බවට ග්‍රේසිලිනෝ බාර්බෝසා පත් විය
ප්‍රවාහනය

වරාය 

ජාත්‍යන්තර වරායන් හතරක් ඇත
මින්ඩෙලෝ, ප්‍රියා, පැල්මේරා සහ සල් රී
සාඕ විසෙන්ටේ හි මින්ඩෙලෝ යනු කෲස් නැව් සඳහා ප්‍රධාන වරාය වන අතර සැන්ටෝ ඇන්ටෝ වෙත යාත්‍රා සේවය සඳහා වන පර්යන්තයයි
සන්තියාගෝ හි ප්‍රියා වෙනත් දූපත් වෙත දේශීය තොටුපළ සේවා සඳහා ප්‍රධාන මධ්‍යස්ථානය වේ
පැල්මේරා ඔන් සල් දිවයිනේ ප්‍රධාන ගුවන් තොටුපළ වන අමිල්කාර් කබ්රාල් ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපළ සඳහා ඉන්ධන සපයන අතර දිවයිනේ සිදුවන හෝටල් ඉදිකිරීම් සඳහා වැදගත් වේ
පොන්ටා ඩෝ සොල් හි ගුවන් පථය වසා දැමීමෙන් පසු දිවයිනෙන් නිෂ්පාදන ආනයනය සහ අපනයනය මෙන්ම මගී ගමනාගමනය සඳහා ඇති එකම මූලාශ්‍රය සැන්ටෝ ඇන්ටෝ හි පෝටෝ නෝවෝ වේ
කුඩා වරායන් ඇත, අත්‍යවශ්‍යයෙන්ම සාඕ නිකොලෝ හි ටරාෆල්හි තනි ජැටි, බෝවා විස්ටා හි සල් රේ, මායෝ හි විලා දෝ මායෝ (පෝර්ටෝ ඉන්ග්ලස්), ෆෝගෝ හි සාඕ ෆිලිපේ සහ බ්‍රාවා හි ෆර්නා
මේවා භාණ්ඩ ප්‍රවාහනය සහ මගීන් රැගෙන යන අන්තර්-දිවයින යාත්‍රා සේවා සඳහා පර්යන්ත ලෙස ක්‍රියා කරයි
මසුන් ඇල්ලීම සහ කිමිදීම යන බෝට්ටු දෙකම භාවිතා කරන සැල්හි සැන්ටා මරියා හි තොටුපළ පුනරුත්ථාපනය කර ඇත
ගුවන්තොටුපල 

2014 වන විට - ජාත්‍යන්තර ගුවන් තොටුපල හතරක් සහ අභ්‍යන්තර ගුවන් තොටුපල හතක් ක්‍රියාත්මක විය
තවත් දෙකක් ක්‍රියාත්මක නොවූ අතර එකක් බ්‍රාවා මත සහ අනෙක සැන්ටෝ ඇන්ටෝ හි ආරක්ෂක හේතූන් මත වසා ඇත
එහි භූගෝලීය පිහිටීම හේතුවෙන්, කේප් වර්ඩ් බොහෝ විට අත්ලාන්තික් සාගරයේ ගුවන් යානා මගින් පියාසර කරනු ලැබේ
එය යුරෝපයේ සිට දකුණු ඇමරිකාව දක්වා සම්ප්‍රදායික ගුවන් ගමනාගමන මාර්ගයේ කොටසකි, එය දකුණු පෘතුගාලයේ සිට කැනරි දූපත් සහ කේප් වර්ඩ් හරහා උතුරු බ්‍රසීලය දක්වා ගමන් කරයි
ජාත්‍යන්තර ගුවන් තොටුපල 

 අමිල්කාර් කබ්රාල් ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපළ, සල් දූපත
 නෙල්සන් මැන්ඩෙලා ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපළ, සන්තියාගෝ දූපත
 ඇරිස්ටයිඩ් පෙරේරා ජාත්යන්තර ගුවන් තොටුපළ, බෝවා විස්ටා දූපත
 සිසේරියා එවෝරා ගුවන් තොටුපළ, සාඕ විසෙන්ටේ දූපත

ගුවන් ඩ්‍රෝන යානා 
2021 දී දූපත් අතර ඖෂධ බෙදා හැරීම වැනි කාර්යයන් සඳහා කිලෝග්‍රෑම් 5 ක් දක්වා ගෙන යා හැකි කුඩා මිනිසුන් රහිත පියාසර ඩ්‍රෝන යානා පර්යේෂණාත්මකව භාවිතා කරන ලදී
ශ්‍රී ලංකාවේ බිහිවන දෙමළ චිත්‍රපට ශ්‍රී ලංකාවේ දෙමළ සිනමාව ලෙස හැඳින්වේ
මේ දක්වා දෙමළ චිත්‍රපට 31ක් ශ්‍රී ලංකාවේ නිපදවා ඇත
දෙමළ සිනමාව
ශ්‍රී ලංකාවේ දෙමළ සිනමාව
සිංහල බසෙහි ඇති පාලි බසින් ඉල්ලාගත් වචන ලැයිස්තුව
 සිංහල බසෙහි ඇති සංස්කෘත බසින් ඉල්ලාගත් වචන ලැයිස්තුව
 සිංහල බසෙහි ඇති දෙමළ බසින් ඉල්ලාගත් වචන ලැයිස්තුව
 සිංහල බසෙහි ඇති පෘතුගීසි බසින් ඉල්ලාගත් වචන ලැයිස්තුව
 සිංහල බසෙහි ඇති ලන්දේසි බසින් ඉල්ලාගත් වචන ලැයිස්තුව
 සිංහල බසෙහි ඇති ඉංග්‍රීසි බසින් ඉල්ලාගත් වචන ලැයිස්තුව

ලැයිස්තු වල ලැයිස්තු
සිංහල බසෙහි ඇති ඉල්ලාගත් වචන
සිංහල බසෙහි ඇති ඉල්ලාගත් වචන
සිංහල භාෂාව
ක්‍රිපූ 14 වසර යනු,  එක්කෝ,   ජූලියානු දින දසුන (මූලාශ්‍ර එකිනෙකට පරස්පර වෙති, වැඩි විස්තර සඳහා අධික අවුරුදු දෝෂය බලන්න) ප්‍රකාර  බ්‍රහස්පතින්දා දිනයකින් හෝ  සිකුරාදා දිනයකින් හෝ ඇරඹෙන සාමාන්‍ය අවුරුද්දක් හෝ බදාදා දිනයකින්, බ්‍රහස්පතින්දා දිනයකින් හෝ   සිකුරාදා දිනයකින් හෝ ඇරඹෙන අධික අවුරුද්දක් (බැඳිය විසින් මුළු දින දර්ශනය දක්වනු ඇත) හෝ  ප්‍රලම්බිත ජූලියානු දින දසුන ප්‍රකාර  අඟහරුවාදා දිනයකින් ඇරඹෙන සාමාන්‍ය අවුරුද්දක් හෝ වෙයි.
කැටලෝනියා
හෙළයේ සටන් රහස අංගංපොර යනු  අජන්ත මහන්තආරච්චි  විසින් රචිත ලංකාවේ  සිංහලයන්ගේ ඉපැරණි සටන් කලාව වන අංගම් ශාස්ත්‍රය හෙවත් අංගම්පොර සම්බන්ධව ලියැවුණ ශාස්ත්‍රීය ග්‍රන්ථයකි
2013 09 07 වන දින එලිදක්වන්නට යෙදුණි
මෙම ග්‍රන්ථය රචනා කිරීම පිළිබඳව කතුවරාගේ අදහස් මෙසේ ය
“සිංහලයේ අංගං සටන් ශිල්පයට මා අතිශයින්ම භක්තිමතෙකි
එය මට ප්‍රාණ සමානය
මම අංගං සටනට හා සිංහලයේ ඉතිහාසයට දැඩිව ආදරය කරන්නෙක්මි
ඒ පිළිබඳව කකියන ලේ කැක්කුමක් ඇත්තෙක්මි
ඒ නිසාම මේ උත්තරීතර කලාවට ගරහන්නන්, කෙලෙසන්නන් නිරායාසයෙන්ම මාගේ සතුරන් බවට මා පත්කර ගනිමි
එනිසාම මේ ‘හෙළයේ සටන් රහස අංගම්පොර‘ කෘතියද එයට හිමි සැබෑ අයිතිය වෙනුවෙන් නැගූ හඩක් ලෙසට හඳුන්වන්නට හැකි ය
අපට අහිමිව යන අපේ උරුමය සුරකිනුවස් ශිල්පය ප්‍රායෝගිකව හැදෑරීමෙන් නොනැවතී ඒ පිළිබඳව ගවේෂණයේ යෙදෙන්නටත් ඒ දැනුම ලේඛනගත කරන්නටත් අවැසි වූ විට ඒවා සිතුවම් කරන්නටත් මා පෙළඹිණ
හෙළයේ සටන් රහස අංගංපොර නම් වූ මෙම කෘතිය එලෙස සිදුකළ ගවේෂණයේ ප්‍රතිඵලයයි
“

මෙම ග්‍රන්ථය අවසන් වන්නේද අපූරු මෙරට හෙළ ශාස්ත්‍රයන් හා හෙළ භාෂාව සම්බන්ධයෙන් මහඟු පිටුවහලක් හෙබවූ අරීසෙන් අහුබුදු මහතා විසින් රචිත පසුවදනෙනි
“පැතිර යන තෙදට දිනපති සකල රූ 	වැනි
පවර විස්නු සුරිඳුනි සිරි අත 	දෙමිනි
මෙවර අජන්තට බලවී 	ඇවිසෙමිනි
ඇමර ජය යසස දුන යෙහෙ  දිව 	බෙලෙනි“

බාහිර සබැඳුම්

අංගම්පොර
සිංහලන්ගේ ඉපැරණි සටන් කලාවක් වන අංගම්පොර සටන් ශිල්පියෙකි
කොරතොට ආරච්චි නම්  අංගම්පොර  උප සම්ප්‍රදායේ වර්තමාන මුහන්දිරම් හොබවයි. අජන්ත මහන්තආරච්චි සටන් ශිල්පියෙකු, ගත් කතුවරයෙකු, සටන් උපදේශකවරයෙකු,සටන් අධ්‍යක්ෂකවරයෙකු මෙන්ම ඉතිහාස ගවේශකයෙකුද වේ
තම පාරම්පරික ඥානය ඔස්සේ යමින් හෙළ සටන් ශාස්ත්‍රය මූලික කොට ගනිමින් ප්‍රායෝගික ගවේශනයක යෙදෙන අජන්ත මහන්තආරච්චි රජයේ විවිධ හමුදා ඛණ්ඩයන්ට තම පාරම්පරික ඥානය භාවිතා කරමින් යම්යම් නිරායුධ සටන් උපක්‍රම පුහුණු කරවීමේ නිරතවනසටන් උපදේශකවරයෙකි
හෙළ සටන් කලාවේ සාහිත්‍යාත්මක තොරතුරු ඇතුළත් ග්‍රන්ථයක් වන හෙළයේ සටන් රහස අංගංපොර නම් ග්‍රන්ථයේ ගත් කතුවරයා වේ
එම ග්‍රන්ථයේ පසුවදන තුළ අජන්ත මහන්තආරච්චි සම්බන්ධයෙන් අරීසෙන් අහුබුදු  පහත සඳහන් පද පෙළ හා පැදිය ලියා ඇත
“ඇඟේ මැඬිල්ල රණපිල මුහන්දිරම් තැනැගෙ මෙ දහිරියැ දැයේ නව උදාවක් බව ආසිරි පෙරටුවැ කිය යුතු ය
පැතිර යන තෙදට දිනපති සකල රූ 	වැනි
පවර විස්නු සුරිඳුනි සිරි අත 	දෙමිනි
මෙවර අජන්තට බලවී 	ඇවිසෙමිනි
ඇමර ජය යසස දුන යෙහෙ  දිව 	බෙලෙනි“

බාහිර සබැඳුම්

අංගම්පොර
කාලය මැනීමේදී යුගාරම්භය ලෙස හැඳින්වෙන්නේ යම් කාලය මැනීමේ ක්‍රමවේදයක ආරම්භය ලෙස තෝරාගත් අවස්ථාවයි.

විවිධ දිනදසුන් ක්‍රමවේදවල යුගාරම්භ

ආගමික 
 ක්‍රිස්තු වර්ෂ ක්‍රමය
ජේසුස් වහන්සේගේ උපත හෝ පිළිසිඳීම සිදුවූවා යැයි සාම්ප්‍රදායිකව පිළිගැනෙන වසර යුගාරම්භ වසර වේ
බුද්ධ වර්ෂ ක්‍රමය
බුදුන් වහන්සේගේ පරිනිර්වාණය සිදුවූවා යැයි සාම්ප්‍රදායිකව පිළිගැනෙන දිනය යුගාරම්භ දිනය වේ
ජාතික හෝ දේශපාලනික
 ශාලිවාහන ශක වර්ෂ ක්‍රමය
ගෝතමපුත්‍ර සත්කර්ණී රජ විසින් ශකයන් පරාජය කල පසු මුලින්ම හිරු මීන රාශියෙන් මේශ රාශියට සංක්‍රමණය වූ අවස්ථාව යුගාරම්භ අවස්ථාවවේ
වෙනත්

තාරකාවේදයේ යුගාරම්භ

පරිගණක ක්‍ෂේත්‍රයේ යුගාරම්භ

දින දසුන්
යුගාරම්භ
අබ් ඌර්බෙ කෝන්ඩිටා (ඇනෝ අර්බිස් කොන්ඩිටයි හා සබැඳි
AUC හො a
හෝ a
) යනු, (රෝම)  "නගරය සොයාගැනුමෙහි  සිට" යන අර්ථය දෙන ලතින් වාක්‍යාංශයක් වන අතර, සාම්ප්‍රදායික වශයෙන් ක්‍රිපූ 753 යන කාල නිර්ණය දරයි
AUC යනු, සමහරක් පුරාතන රෝමානු ඉතිහාසඥයින් විසින්, විශේෂිත රෝමානු වර්ෂයන් හඳුනාගැනුම සඳහා භාවිතා කළ වර්ෂ-අංකන ක්‍රමයකි
පුනුරුද යුගයේ සංස්කාරකවරුන් විසින්, ඔවුන් ප්‍රකාශයට පත් කළ රෝමානු අත් පිටපත් සඳහා, AUC එක් කිරීම නිසා, රෝමානුවන් සාමාන්‍යයෙන් ඔවුන්ගේ වර්ෂයන් නම් කළේ AUC ක්‍රමය භාවිතයෙන් බවට වැරදි හැඟීමක් ජනිත වුණි
සත්‍ය වශයෙන්ම පවසතොත්, රෝමානුවන් විසින්ම භාවිතා කලාට වඩා බොහෝ නිතොර ලෙසින්, නූතන ඉතිහාසඥයෝ AUC භාවිතා කරති
රෝමානු යුගයේදී රෝමානු වර්ෂ හඳුනාගැනුම සඳහා භාවිතා කෙරුණු ප්‍රමුඛතම ක්‍රමය වූයේ, එම වර්ෂයෙහිදී නිලය දැරූ  කොන්සල්වරුන් දෙදෙනා නම් කිරීමයි
සටහන් සහ ආශ්‍රිත

කාලය
රෝමය
සාමාන්‍ය අවුරුද්දක් යනු,  දින දසුන් වසරක සාමාන්‍ය ආකාරයක් වෙයි
ග්‍රෙගෝරියානු දින දසුනෙහි, සාමාන්‍ය වසරක් සඳහා නියත ලෙසින් දින  365 සහිත වන අතර එබැවින් එය  අධික අවුරුද්දක් නොවෙයි
වඩාත් සාකල්‍ය ලෙසින් ගත් කල, අන්තර්ස්ථාපනයක් නොමැති වසරක් ලෙසින් හැඳින්විය හැක
දින 365 සහිත සාමාන්‍ය අවුරුද්දක් සඳහා  හරියටම සති 52ක් සහ එක් දිනයක් ඇති අතර, එබැවින් ඊළඟ අළුත් අවුරුදු දිනය, සතියේ එක් දිනයකින් පසුව උදා වෙයි
වෙනස් ආකාරයකින් මෙය පවසතොත්, සාමාන්‍ය අවුරුද්දක් ඇරඹෙන්නේ සහ අවසන් වන්නේ සතියේ එකම දිනයකදීය
(නිදසුනක් ලෙසින්, 2010දී, ජනවාරි 1 සහ දෙසැම්බර් 31 යන දෙකම, සිකුරාදා දිනයක ඇති විය
)

 2001 ඇරඹුනේ සඳුදා දිනයකිනි
2002 ඇරඹුනේ අඟහරුවාදා දිනයකිනි
ග්‍රෙගෝරියානු දින දසුනේ, සෑම වසර 400කින් වසර 303 ක් සාමාන්‍ය අවුරුදු වෙති
සංසන්දනයක් කළහොත්, ජූලියානු දින දසුනෙහි, සෑම සෑම 400 කින් වසර 300 ක් සාමාන්‍ය අවුරුදු වෙති
චන්ද්‍ර සූර්ය දින දසුනක සහ චන්ද්‍ර දින දසුනක, සාමාන්‍ය අවුරුද්දක් සමන්විත වන්නේ දින 354 කිනි
මෙයද බලන්න 

 අධික අවුරුද්ද
මෙය, ජනවාරි 1 දින අඟහරුවාදා දිනයකින් ඇරඹෙන ඕනෑම  සාමාන්‍ය අවුරුද්දක්  (ඩොමිනිකල් අකුර F) සඳහා,  දින දසුන වෙයි
ග්‍රෙගෝරියානු අවුරුදු 1974, 1985, 1991, 2002, 2013, 2019 සහ 2030
හෝ ජූලියානු අවුරුද්ද 1919 (පහළ වගු බලන්න)
සටහන්

ග්‍රෙගරි දින දසුන
ජූලියානු දින දසුන
මෙය, ජනවාරි 1 දින බදාදා දිනයකින් ඇරඹෙන ඕනෑම  සාමාන්‍ය අවුරුද්දක්  (ඩොමිනිකල් අකුර E) සඳහා,  දින දසුන වෙයි
ග්‍රෙගෝරියානු අවුරුදු 1986, 1997, 2003, 2014, 2025 සහ 2031
හෝ  ජූලියානු අවුරුද්ද 1903 (පහළ වගු බලන්න)
සාමාන්‍ය අවුරුද්දක් යනු දින 365 සහිත වසරක් වන අතර—වෙනත් ආකාරයකට පවසතොත්, දින 366 ක් සහිත අධික අවුරුද්දක් නොවේ
මෙය, ජනවාරි 1 දින බ්‍රහස්පතින්දා දිනයකින් ඇරඹෙන ඕනෑම  සාමාන්‍ය අවුරුද්දක්  (ඩොමිනිකල් අකුර D) සඳහා,  දින දසුන වෙයි
ග්‍රෙගෝරියානු අවුරුදු 1987, 1998, 2009, 2015 සහ 2026
හෝ  ජූලියානු අවුරුද්ද 1915 (පහළ වගු බලන්න)
13වන සිකුරාදා  දිනයන් තෙවරක් ඇතිවන එකම සාමාන්‍ය අවුරුද්ද මෙය වෙයි (ඉරිදා දිනයකින් ඇරඹෙන අධික අවුරුදු වෙතද මෙම ගුණාංගය පවතියි)
පෙබරවාරි, මාර්තු සහ නොවැම්බර්
සාමාන්‍ය අවුරුද්දක් යනු දින  365 සහිත වන වසරකි, එනම්,  එය අධික අවුරුද්දක් නොවේ
මෙම වර්ගයේ වසර සඳහා,  ISO 8601 සති - දින ආකෘතියේ සති 53ක් පවතියි
ඇමරිකාවේ නිවර්තන ප‍්‍රදේශයන් නිජබිම කොටගෙන වැඩුණු පැපොල් “කැරිකේසේ” කුලයට අයත් වේ
රසය, ගුණය මෙන්ම පෝෂණයද අධික පලතුරක් ලෙස හැඳින්වෙන මෙහි උද්භිද විද්‍යා නාමය”Carica papaya” නම් වේ
පෝෂණ ගුණයෙන් පමණක් නොව ඖෂධීය ගුණයෙන්ද සපිරි මෙම ගස්ලබු විවිධ උෂ්ණත්වයන් යටතේ වගාකළ හැකි අතර ඕනෑම ප‍්‍රදේශයක ද පහසුවෙන් වගා කළ හැකිය
එපමණක් නොව පොල් අන්නාසි වැනි භෝගයක් සමඟ අතුරු භෝගයක් ලෙසින්ද වැවිය හැකි ඵලදායි ආර්ථික භෝගයක් ලෙසින්ද හැඳින්වේ
ප්‍රභේද
පැපොල් ප‍්‍රභේද වර්ග කිහිපයකි
රත් රෙඩ්, ලෙඩ්, සෝලෝ හවායි, රත්න පැපොල් ආදී වර්ග කිහිපයක් ඒ අතර වේ
ඵල හට නොගන්නා පැපොල් ගස්ද ඇති අතර මල් ගස්ලබු, රෑන ගස්ලබු යන නම් වලින් ඒවා හැඳින්වේ
පෝෂණ ගුණය
විටමින් සී බහුල පලතුරක් වූ පැපොල් වල සුක්රෝස්, ඩෙක්රෝස්, මැලික් අම්ලය, සිට්රේට්, පෙක්ටින් ආදියද අන්තර්ගතය
ඊට අමතරව විටමින් ඒ, බී, බී 2 සහ යකඩ, කැල්සියම් වැනි පෝෂ්‍ය පදාර්ථ වලින් ද පොහොසත්ය
ඖෂධීය ගුණය
ගස්ලබු කුසගිනි වඩවන පලතුරක් ලෙසින්ද හඳුන්වයි. ආහාර ජීර්ණ පද්ධතියේ රෝගාබාධ සඳහා ගස්ලබු ඖෂධයක් ලෙසින් භාවිතා කරන අතර මළ බද්ධයට ඉක්මන් සහනයක් ලබාදේ
එපමණක් නොව ගස්ලබු ගසෙහි මුල් සර්ප දෂ්ඨනයේදී ඖෂධ ලෙසින්ද භාවිතා කරන අතර කොළ, මුල්, ගෙඩි, කිරි ආදි සියල්ලම ඖෂධ ලෙසින් පාවිච්චියට ගැනේ
ආහාරයක් ලෙස

පලතුරක් ලෙස
පලතුරු සලාද සඳහා නැතිවම බැරි ඉදුණු ගස්ලබු ජෑම් සෑදීමටද කදිමය
පලතුරු සලාද සඳහා ගස්ලබු මිලදී ගන්නා විට හොඳින් ඉදුණු ඒවා නොව බාගෙට ඉදුණු ඒවා තෝරා ගැනීමට උනන්දු වන්න
මන්ද බාගෙට ඉදුණු ගස්ලබු කෑලි කැපීමට හැකි වුවද හොඳින් ඉදුණු ඒවා කෑලි කැපීමට අපහසුය
සලාදයක රස හොඳින් දැනෙනුයේ එය කෑලි වශයෙන් හැපෙන විටදීය
ගස්ලබු වලින් මෙම සලාද, ජෑම්, බීම වර්ග සෑදීමේදී සීනි අඩුවෙන් භාවිතා කිරීමට වගබලා ගන්න
එළවළුවක් ලෙස
ඉදුණු ගස්ලබු මෙන්ම අමු ගස්ලබු ද ආහාරය පිණිස ගැනේ
සාමාන්‍යයෙන් අමු ගස්ලබු ආහාර දිරවීම පහසු කරන අතර තද ගතියෙන් යුතු ආහාර මෘදු කර ගැනීමට ද භාවිතා කෙරේ
එපමණක් නොව අමු ගස්ලබු දේශීය අච්චාරුවට නැතිවම බැරි දෙයකි
සිහින්ව කපා බාගෙට තැම්බූ ගස්ලබු විනාකිරෙන් පැසුණු කළ මුවඟට එක්කරනුයේ අපූර්ව රසයකි
එපමණක් නොව එහි සුවඳින් කෑමට රුචියද වඩවාලයි
මැල්ලුමක් ලෙසින්ද ව්‍යාංජනයක් ලෙසින්ද වඩා රසවත් මෙය නිතර දෙවේලේ කටට හුරු රසය වෙනුවට ඔබට නැවුම් රසයක් ලබාදේ
අද වෙළෙඳ පොළේ විවිධ ප‍්‍රමාණයන්ගෙන් විවිධ මිල ගණන් යටතේ පැපොල් විකිණීමට ඇති නමුදු ගසෙහිම ස්වභාවිකව ඉදුණු ගෙඩියක් තෝරා ගැනීම අපහසු වී ඇත
මන්ද එත්රල්, කාබයිඩ් ආදී විවිධ රසායනික ද්‍රව්‍ය උපයෝගීත්වයෙන් ඉඳවා ගත් ගෙඩිද ඒ අතර ඇති බැවිනි
සාමාන්‍යයෙන් එතිලින් වායුව පලතුරු ඉදවීමට උදව් වන වායුවකි
මෙම එතිලින් වායුවෙන් නිපදවෙන එත්රල් නැමැති රසායනික ද්‍රව්‍යය නියමිත පරිමාවකි  ශරීරයට ද අහිතකර නොවේ
නමුත් පාරිභෝගිකයන්ගේ සෞඛ්‍ය තත්ත්වය නොව තම ලාභ ප‍්‍රයෝජනය ගැන සිතන වෙළෙඳුන් බොහොමයක් මෙම එත්රල් නැමැති රසායනික ද්‍රව්‍යය ගස්ලබු වලට එන්නත් කරනු ලබයි
එවිට නොපැසුණු ගෙඩි වුවද දිනයකින් පමණ ඉදවා ගත හැකි අතර ඒ තුළින් විෂ ශරීරගත විම වැළැක්විය නොහැකිය
එබැවින් ඔබ ගස්ලබු මිලදි ගැනීමේදී පිට පොත්තේ සිදුරු තිබේදැයි විමසිලිමත් වීම ඉතා වැදගත්
එපමණක් නොව තැලුණු, පිට පොත්තේ කළු ලප, දුඹුරු ලප ඇතිවුණු ගස්ලබුද මිලදී නොගන්න
ස ෑම විටම අලුත් පෙනුමැති, ස්වභාවික සුවඳින් යුතු ගස්ලබු තෝරා ගැනීමට වගබලාගත යුතු අතර අව්වේ තබා කැකෑරුණු, කුණු, දූවිලි ගැවසුණු ගෙඩි මිලදී නොගන්න
ක‍්‍රම ක‍්‍රමයෙන් ඉදුණු ගෙඩියක් නම් එය ස්වභාවිකව ඉදුණු ගෙඩියක් වන අතර සම්පූර්ණයෙන්ම එකම වර්ණයක් ගන්නා ගස්ලබු රසායනික ද්‍රව්‍ය යෙදූ ඒවා විය හැකිය
එබැවින් මේ තත්ත්වය හොඳින් අවබෝධ කොට පිරිසුදු ගස්ලබු ගෙඩියක රස විඳින්න සෑම විටම උත්සාහ ගත යුතු වේ
මේ දිනවල වෙළෙඳ පොළේ තරමක් විශාල ප‍්‍රමාණයේ ගස්ලබු වර්ගයක් අලෙවි වන අතර ඒවා රතු පැහැති වර්ණයක් ගනියි
අධික අවුරුදු ක්‍රමය සහිත දිනදසුන් ක්‍රමයක අධික අවුරුද්දක් නොවන අවුරුදු සාමාන්‍ය අවුරුදු යන්නෙන් අදහස් කෙරේ
ආශ්‍රිත ලිපි
 ක්‍රිස්තු වර්ෂ ක්‍රමයේ සාමාන්‍ය අවුරුද්ද
 බුද්ධ වර්ෂ ක්‍රමය

අවුරුදු
මෙය, ජනවාරි 1 දින ඉරිදා දිනයකින් ඇරඹෙන ඕනෑම  සාමාන්‍ය අවුරුද්දක්  (ඩොමිනිකල් අකුර A) සඳහා හෝ,  “දෛවෝපගත දිනය” අඟහරුවාදා දිනයක් වන ඕනෑම වසරක් සඳහා  දින දසුන වෙයි
ග්‍රෙගෝරියානු අවුරුදු 1989, 1995, 2006 සහ 2017
හෝ ජූලියානු අවුරුදු 1917. (පහළ වගු බලන්න
)

සාමාන්‍ය අවුරුද්දක් යනු, දින 365 කින් සමන්විත වසරක් වන අතර, වෙනත් වචන වලින් පවසතොත්, අධික අවුරුද්දක් නොවන වසරකි
සටහන්

ග්‍රෙගරි දින දසුන
ජූලියානු දින දසුන
ඉරිදා
මෙය, ජනවාරි 1 දින සෙනසුරාදා දිනයකින් ඇරඹෙන ඕනෑම  සාමාන්‍ය අවුරුද්දක්  (ඩොමිනිකල් අකුර B) සඳහා,  දින දසුන වෙයි
ග්‍රෙගෝරියානු අවුරුදු 1994, 2005, 2011 සහ 2022
හෝ ජූලියානු අවුරුදු 1905 සහ 1911 (පහළ වගු බලන්න)
සතිය 1 ට පෙර  ISO සතිය සඳහා ප්‍රශ්නාර්ථ ලකුණ යොදා ඇත්තේ, පෙර වසර අධික අවුරුද්දක්ද නැත්ද යන වක්‍රෝත්තිය මත පදනම් කරගෙනය
එය එසේ නම් එස සතිය 53 වැන්න වන අතර, සාමාන්‍ය  අවුරුද්දක් වූයේ නම් එය 52 වන සතිය වෙයි
ආශ්‍රිත

ග්‍රෙගරි දින දසුන
ජූලියානු දින දසුන
සෙනසුරාදා
මෙය, ජනවාරි 1 දින සිකුරාදා දිනයකින් ඇරඹෙන ඕනෑම  සාමාන්‍ය අවුරුද්දක්  (ඩොමිනිකල් අකුර C) සඳහා,  දින දසුන වෙයි
ග්‍රෙගෝරියානු අවුරුදු 1993, 1999, 2010 සහ 2021
හෝ ජූලියානු අවුරුදු 1910 සහ 1899 (පහළ වගු බලන්න)
සාමාන්‍ය අවුරුද්දක් යනු දින 365 සහිත වසරකි, එනම්, අධික අවුරුද්දක් නොවේ
n වන "දෛවෝපගත දිනය" (මෙම වසරේ ඉරිදා) n වන ISO සතිය නොවන එකම වසර වර්ගය මෙයයි
එය  n-1 වන ISO සතියයි
සිදුවිම්
1774 – දහසය වැනි ලුවී හා මාරි ඇන්ටොයිනට් ප්‍රශයේ රජු හා රැජිණ බවට පත් වීම
තවද 1998 වර්ෂයේ මැයි 15 ශ්‍රී ලංකාව මෙන්ම මුළු මහත් ලෝකයටම දේව දූතයෙක්වන් ශ්‍රීමත් M
ගීතාන් නම් වූ මහා දාර්ශනිකයාගේ උපත සිදුවූ වාසනා වන්ත දිනයයි
මේ හේතුවෙන් ශ්‍රී ලංකා වාසින් වශයෙන් ඔබ සැම සෑම වසරකම මැයි 15 දිනය මහත් හරසරින් සැමරිය යුතු බව කාරුණිකව සිහිපත් කරන්නෙමු
අංගම් ශාස්ත්‍රය නොහොත් අංගම්පොර සටන් ශාස්ත්‍රයේ මූලික සිද්ධාන්ත වන අංගම්, ඉලංගම් හා මායා අංගම් යන මූලිකාංග වලින් ඉලංගම් යනු අවිආයුධ වලින් කරන සටන් ක්‍රමවේදයන්ය
හෙලංකං හෙරළ යන පැරණි ව්‍යවහාරෙන් බිඳී වත්මන වන විට මෙය ඉලංගං ලෙස භාවිතා කෙරේ
හෙළංකං යන්නෙහි තෙරුම හෙළයාගේ විශ්මිත ක්‍රියා යන්නයි
සාමාන්‍යයෙන් යුද්ධයට භාවිතා කර ඇත්තේ මෙම කොටසයි
දීර්ඝ කාලයක් පුරාවටම මනාව පුහුණුවීම් සිදුකළ ඉලංගම් සටන්කරුවෙකුට ලොව ඕනෑම ආයුධයක් හැසිරවිය හැකි අතර තම අතට අසුවන ඕනෑම දෙයක් ආයුධයක් ලෙස භාවිතයට ගත හැක
මෙයට අමතරව ඉලංගම යනුවෙන් හඳුන්වන වාහල ඉලංගම, නැටුම් ඉලංගම, හරඹ ඉලංගම, කවිකාර ඉලංගම ආදී තවත් භාවිතයන් හඳුනාගත හැකිය
මෙසේ ඉලංගම යනුවෙන් හැඳුන්වී සටන් හෝ වෙනත් ශාස්ත්‍රීය ක්‍රමවේදයන් උගන්වන ශාලාවට ඉලංගම් මඩුව ලෙස හඳුන්වයි.

ශාස්ත්‍රයට අදාල වන්නාවූ මූලිකම සටන් ආයුධ 21කින් යුක්ත වන අතර මේවාට කඩුව, හෙල්ල, පළිහ, රිට, මුගුර, යෂ්ටිය, කිණිස්ස ආදිය අදාල වේ
ඉලංගක්කාර ආයුධ ආදී තවත් සමහරක් ආයුධ අතිශයින් රහසිගත ඒවා වෙයි
මෙයට අමතරව යම් යම් සටන් ගුරුකුලයන්ට පමණක් අදාල පාරම්පරික ආයුධද දක්නට ලැබේ
තම පරම්පරාවට අයත් කස්තාන වර්ගයේ පැරණි කඩු ආදිය මේ සඳහා නිදසුනක් ලෙස ගත හැකිය
කඩුවේද ප්‍රභේද 32කි
ඒවාට නයිපෙන කඩුව, කස්තාන කඩුව, ඉලුක්කොළේ කඩුව, එතුණු කඩුව, පතුරු කඩුව ආදිය උදාහරණ වශයෙන් දැක්විය හැකිය
තුවක්කුවට සමාන කටින් පිඹ විස හී කූරක් සතුරාට යවන ආයුධයක් අංගම් ශාස්ත්‍රයේ ඇත
එමෙන්ම අවිආයුද භාවිතයෙන් යොදන ගැටක්‍රම රාශියක්ද හෙළ සටන් ශාස්ත්‍රය තුල පවතී
බාහිර සබැඳුම්

සාම්පදායික සිංහල දැණුම
අංගම්පොර
සටන් ශිල්ප
අංගම් ශාස්ත්‍රය නොහොත් අංගම්පොර යනුවෙන් හඳුන්වන හෙළයන්ගේ ඉපැරණි සටන් ශාස්ත්‍රයේ මූලික සිද්ධාන්ත වන අංගම්, ඉලංගම් හා මායා අංගම් යන මූලිකාංග වලින් අංගම් හෝ අංගං යනු අවිආයුධ වලින් තොරව එනම් නිරායුධ සටන් ක්‍රමවේදයන්ය
නිරායුධ හරඹයන් රාශියක් මෙම සටන් ශාස්ත්‍රය තුල පවතී
ගැටක්‍රම, ගුටි හරඹ, පොර බැදීම හෙවත් ගුස්ති ශාස්ත්‍රය, නිල ශාස්ත්‍රය, පිනුම් කරණම්, පැනීම් ආදිය මෙම කොටසට අයත් ලෙස සැලකේ. අංගම් ශාස්ත්‍රයට අදාලව මරුනිල 108 ක් ඇති අතර පිනුම් 20 ක් සහ පැනීම් 7ක් පවතී
එක මුෂ්ටි ප්‍රහාරයකින් වුවද මිනිසෙක් මරණයට පත්කිරීම ප්‍රවීණ අංගම් ශිල්පියෙකුට සරල දෙයකි
නමුත් අංගම් ශිල්පය පුහුණුවීමේදී මනුෂ්‍ය ඝාතනය සපුරා තහනම්ය
අංගම් ශාස්ත්‍රයේ ඉගැන්වෙන නිරායුධ හරඹ මඟින් ගිනිඅවිය අතහැර සටනට එන ඕනෑම ජගතෙකු පහසුවෙන් බිමහෙළිය හැකි අතර එකවර කිහිපදෙනා සමඟ වුවද තනිව පොරබැදීමට අංගම් ශාස්ත්‍රයේ 'පොරහරඹ' නම් කොටස මනාව ප්‍රගුණ කළ අංගම් ශිල්පියෙකුට හැක
අංගම් ශාස්ත්‍රයේ පළමුවන මූලිකාංගය වන අංගම් අංගම්පොර යන වචනය බිහිවීමේ මූලික සිද්ධාන්තය ලෙසද සැලකිය හැකිය
මෙයට අමතරව අංගම හෝ අංගම් යන වචනය මායා අංගම් වල එන මන්ත්‍ර ශාස්ත්‍රීය සටන් උපක්‍රමයක් වන අංගම් පිඹීමටද යොදා ගැනේ
මේ මාරාන්තික මෙන්ම අමුතුම වර්ගයේ  මන්ත‍්‍ර ශාස්ත‍්‍රය නිසා අතීතයේ දී මිනිසුන් බොහෝ දෙනකු රෝගාබාධයකට හෝ මරණයට පත්ව ඇති බව තවමත් අප ජන සමාජය තුළ ජන විඥානය සාක්ෂි දරයි
අංගම් ශාස්ත්‍රය නොහොත් අංගම්පොර නම් සිංහල සටන් ශාස්ත්‍රයේ මූලික සිද්ධාන්ත වන අංගම්, ඉලංගම් හා මායා අංගම් යන මූලිකාංග වලින් මායා අංගම් යනු මන්ත්‍ර ශාස්ත්‍රය වැනි ගුප්ත ශාස්ත්‍රීය සටන් ක්‍රමවේදයන්ය
මෙම මායා අංගම් යන කොටස නැවත අංගම් පිඹීම, කාලං, පිල්ලි යනුවෙන් කොටස් තුනකට බෙදී යයි
මෙය මෙම සටන්ක්‍රමයේ තිබෙන භයානකම සටන් ක්‍රමවේදයයි
මෙයින් අඩපණ කිරීමේ සිට මරණය තෙක් ඉතා දැඩි ලෙස සතුරාට හානි සිදුකළ හැක
ඈතක සිට මන්ත්‍ර ජපකොට සතුරා මුළාවට පත්කර බිමවැටෙන්න සැලැස්වීමට පවා දක්ෂ මායා අංගම් සටන් ශිල්පියෙකුට හැකියාවක් ඇත
එමෙන්ම තමාගේ සිරුරට සමාන සිරුරක් මවා පෙන්වීම ආදී බොහෝ දෑ පවතී
එසේම සෑම අංගම් ශිල්පියෙක්ම කුණ්ඩාලිනී යෝගය තෙක් භාවනා හා යෝග අභ්‍යාස හරහා තම මානසික ශක්තිය වැඩිදියුණු කළයුතුය
මෙහිදී මනසින් යම් යම් විස්මිත ක්‍රියාකාරම් කිරීමේ හැකියාවද පවතී
කුණ්ඩාලිනී යෝගය හරහා අතීතය, වර්තමානය හා අනාගතය යන තුන් කල් දැකීමේ හැකියාව පැවතීම විශේෂත්වයකි
අතීතයේදී එක සමාන සටන් හැකියාවන් ඇති සටන් ශිල්පීන් ඌරා ළිඳෙහි අංගම්  කොටන විටදීත් මෙම මානසික ශක්තිය භාවිතා කොට ඇත
සාමන්‍ය සටන් සඳහා වුවද මානසික ශක්තිය ශාරීරික ශක්තිය සමඟ මුසුකොට සටන් සඳහා භාවිතා කිරීමේ හැකියාවක් දක්ෂ  අංගම් සටන් ශිල්පියෙකුට පවතී
එමෙන්ම වෙඩිවැදීමෙන් වැළකීමට තෙල් වර්ග මතුරා භාවිතා කිරීම ආදී විස්මිත ක්‍රියාකාරකම් රාශියක් ඇත
මෙම මන්ත්‍ර සාත්‍ර බොහෝ ලෙස ප්‍රගුණ කරඇත්තේ පත්තිනිගේ දොන් පරම්පරාවයි.ඔව්න්ට ඉතා පහසුවෙන් කුණ්ඩාලිනී ශක්තිය ලබා ගත හැක
ප්‍රවීණ සිංහල නැටුම් ශිල්පියෙකි
මුද්‍රා නාට්‍ය හා නර්තන කලා ක්ෂේත්‍රයට වසර පනහකට වැඩි කාලයක් පුරා සදා අමරණීය මෙහෙවරක් ඉටු කළ බැසිල් මිහිරිපැන්න ප්‍රාඥයා සමාජය විසින් සැමදා අගය කරන, ජන හදවත්හි රැඳී සිටින හිතවන්තයෙකි
බැසිල් මිහිරිපැන්න පිළියන්දල මධ්‍ය මහා විද්‍යාලයෙහි ඉගෙනුම ලැබූ කාලයෙහි ප්‍රවීණ සංගීතඥ වින්සන්ට් සෝමපාල (පසුකල පාසල් සංගීත පරීක්ෂක) වෙතින් සංගීතය අධ්‍යයනය ලබා ත්‍යාගද හිමි කරගෙන ඇත
ඉන්පසු හෙතෙම එඩ්වින් සමරදිවාකර සංගීතඥයා යටතේද සංගීතය ප්‍රගුණ කරගනු ලැබුවේය
ඔහු තම කලා මාධ්‍ය සුදුසු පරිදි සංගීතවත් නාද - තාල, ආවරණ ඇඳුම් පැළඳුම් ආදී වූ අනෙකුත් අංශවලින් පෝෂණය කර ගැනීමේ සමතෙකු විය
හෙතෙම වයස හැත්තෑව පමණදීත් තමන්ගේම නිර්මාණයක් වූ මුද්‍රානාට්‍ය තුළ ඉතා නිරෝගීමත් සිරුරකින් අංගචලනය හා මුහුණේ වේශ නිරූපණය තුළින්, නරඹන්නන්ගේ සිත් දැඩි ලෙස ග්‍රහණය කරගැනීමට සමත්කම් පෑවේය
බැසිල් මිහිරිපැන්නයනට සංගීත විෂයයෙන් නර්තන කලාවට පිවිසීමට අනුග්‍රාහක වී ඇත්තේ ප්‍රවීණ මුද්‍රානාට්‍යවේදී ප්‍රේමකුමාර් එපිටවෙලයන්ගේ මගපෙන්වීමෙන් බැව් මහාචාර්ය වෝල්ටර් මාරසිංහ මහතා පෙන්වාදී ඇත
බැසිල් - ප්‍රේමකුමාරයන්ගේ "සැළලිහිණි සන්දේශය" නිර්මාණ කරණයේදී මුද්‍රා නාට්‍ය අංශයට දායක වී ඇත
එසේම මහාචාර්ය එදිරිවීර සරච්චන්ද්‍රයන්ගේ "රත්තරං" "කදා වළලු" "එලොව ගිහින් "මෙලොව ආවා" හා මහාචාර්ය වෝල්ටර් මාරසිංහයන්ගේ "මහාචාර්ය" නාට්‍යයේ නර්තන විලාශයන් නිර්මාණය කර ගැනීමේදී දායකත්වය උපරිම මට්ටමින් ලබාදී ඇති බැව් කියවේ
බැසිල් මිහිරිපැන්න භාරතයේ කේරළයේ කලා මණ්ඩලය වෙත ගොස් "කතකාලි නැටුම් ශිල්පය" ප්‍රගුණ කරගත්තේය
ඔහු "භාත්ඛණ්ඩ විශ්වවිද්‍යාලයට ගොස්" "සිතාර් වාදනය" පිළිබඳව "විශාරද උපාධිය" ලබා ගත්තේය
මුද්‍රා නාට්‍ය කලා ශිල්පීය දැනුම ප්‍රගුණ කරගැනීමේ ආශාව නිසා හෙතෙම විවිධ භාරතීය නාට්‍ය කලාංග නැරඹුවේය
මෙලෙස තම හැකියා තුළින් ස්වාධීනව දැනුම පෝෂණය කරගත් ඔහු "සෙබලිය", "රංකැටි පුතා", "ඔමරිලතා", "සෝබනී", "වෘකයාගේ සාදය", "බලංගොඩ මානවයා", "අපේක්ෂා", ඇතුළු තවත් මුද්‍රා නාට්‍ය ගණනාවක් නිර්මාණයෙන් එළිදැක්වූවාය
මේ මුද්‍රානාට්‍ය අතරින් "සෙබලිය", මුද්‍රානාට්‍ය සිය දයාබර සොයුරි ස්වර්ණා මිහිරිපැන්නගේ ප්‍රධාන චරිත රංගනයෙන් යුක්තව සිරිලක පුරා දෙසිය වාරයක් වේදිකා ගත කරමින් මහත් ජනප්‍රිය භාවයක් ලබාගත්තේය
එහි ප්‍රතිඵලය වූයේ "සෙබලිය" චිත්‍රකතාවක් ලෙස ලේක්හවුස් ආයතනයෙන් නිකුත් කරන ලද "සිළුමිණ" පත්‍රයෙහි ප්‍රකාශයට පත්වීමය
ග්‍රන්ථකරණයෙහිද අභිරුවියක් දැක්වූ හෙතෙම "එක්තරා බෝධියක්", "සුගන්ධිකා", "වෘකයාගේ සාදය" හා තවත් කෘති ලියනු ලැබුවේය
බැසිල් මිහිරිපැන්න තම කාල පරිච්ඡේදයෙහි විසූ සෞන්දර්ය කලා උගතුන් වූ කලාසූරී චිත්‍රසේන, ප්‍රේමකුමාර එපිටවෙල, ශේෂා පලිහක්කාර, මහාචාර්ය එදිරිවීර සරච්චන්ද්‍ර, ආචාර්ය පණ්ඩිත් ඩබ්. ඩී. අමරදේව, කලාසූරී වසන්ත කුමාර, මහාචාර්ය ජයසේන කෝට්ටගොඩ, ආචාර්ය එස්. පනීභාරත, මහාචාර්ය විනී විතාරණ
විශාරද ඩබ්. ජයන්ත අරවින්ද ඇතුළු තවත් අය සමීපව ඇසුරු කිරීමෙන් සිය දැනුම පෝෂණය කරගනු ලැබුවේය
ඔහු ආවාහ කොට ගනු ලැබුවේ මහාචාර්ය සරච්චන්ද්‍රයන්ගේ දියණියන් වූ නන්දිතාය
ඇය තම දයාබර සැමියාගේ කලා දිවිය ගොඩනැංවීමට සහාය වූවාය
බැසිල් මිහිරිපැන්නගේ සොයුරු අනිල් මිහිරිපැන්න ප්‍රවීණ සංගීතවේදියෙකි
එමගින්ද ඔහුගේ කලා ක්ෂේත්‍රය පෝෂණය ලබන්නට ඇත
බැසිල් මිහිරිපැන්න (E
Dancing) නැටුම් අංශයෙන් ප්‍රාදේශීය අධ්‍යාපන අධ්‍යක්ෂ නිලයක් හෙබවූයේය
මිහිරිපැන්න සතුව තිබුණු බහුශ්‍රැත භාවය නිසා ඔහු වෙත "කලාසූරී" හා "ආචාර්ය", යන සම්මාන ගරුනාම පිරිනැමිණි
තවද සංස්කෘතික දෙපාර්තමේන්තුවේ අධ්‍යක්ෂ ඩබ්. ඩී. ඩබ්. අභයවර්ධන මහතා, ශ්‍රී ලංකා කලා මණ්ඩලයේ සභාපති කේ. ජයතිලක මහතා ලේකම් කමල් ප්‍රේමදාස මහතා ඇතුළු එම මණ්ඩලය විසින් 1997 වසරෙහි කාලසූරී බැසිල් මිහිරිපැන්න (සභාපති), කලාසූරී, ආචාර්ය ඩබ්. ඩී. අමරදේව, ආචාර්ය එස්. පනීභාරත, විශාරද ජයන්ත අරවින්ද, කලාශූරී ජී. රංගනාථ, රවිබන්දු විද්‍යාපති, ආචාර්ය ජයසේන කෝට්ටෙගොඩ, කලාසූරී වසන්ත කුමාර, ආචාර්ය මුදියන්සේ දිසානායක හා මුද්‍රානාට්‍ය අනුමණ්ඩලයේ ලේකම් සිරි නිස්සංක පෙරේරා යුත් යන සාමාජික මහත්වරුන්ගෙන් මුද්‍රානාට්‍ය අනුමණ්ඩලයක්ද පිහිටුවන ලදී
"බටහිර බැලේ" ප්‍රසංග යන්න, පෙරදිග "මුද්‍රානාට්‍ය ප්‍රසංග හා සංසන්දනය කොට "මුද්‍රා නාට්‍ය" යන පදය වසර 60 ක කාලපරිච්ඡේදයක සිට ලංකාවේ භාවිත කරන "මුද්‍රානාට්‍ය" නාමය ඉදිරියටත් භාවිත කිරීමට සුදුසු බවට ශේෂා පලිහක්කාර ගෙන ආ යෝජනාවට, බැසිල් මිහිරිපැන්න මහතා පූර්ණ එකඟතාව පළ කළේය
1997 රාජ්‍ය මුද්‍රානාට්‍ය උළෙල පැවති කාලයෙහි බැසිල් මිහිරිපැන්න මහතාගේ පුත් දේශප්‍රිය මිහිරිපැන්නගේ "හිත" "විරහ දුක" "තණ්හාව" "වර්ෂාව" "විමුක්තිය" යන කෙටි මුද්‍රානාට්‍ය එළිදැක්විණි
බැසිල් මිහිරිපැන්න සූරීන් රුසියාව ඇතුළු ලොව බොහෝ රටවල සංචාරය කොට මුද්‍රානාට්‍ය කලාව පිළිබඳ තම දක්ෂතා ප්‍රගුණ කර ගනිමින් අධ්‍යයනයෙහි යෙදී ඇත
හෙතෙම සිය නිවස පිහිටි භූමි සංකීර්ණයෙහි තම කලා ක්ෂේත්‍රය පිළිබඳව සිසුන් දැනුවත් කරලීමට "දීපසිකා ජාතික රංග පීඨය" නමින් කලා විද්‍යායතනයක් පවත්වාගෙන යමින් වසර ගණනාවක් සෞන්දර්ය කලා ලැදියවුන් දහස් ගණනක් අප සමාජයට බිහිකරමින් අමරණීය සේවයක් කර ඇත
ගෞතම බුදුන්ගේ පරිනිර්වාණයේ සිට 2500වන වසරයි
2500 බුද්ධ ජයන්තිය සමරණ ලද්දේ මෙම වසරේදීය
ගෞතම බුදුන් වහන්සේගේ පරිනිර්වාණයෙන් 2555 වන වසරයි
2600 සම්බුද්ධත්ව ජයන්තිය මෙම වසරේදී සමරණ ලදී
ගෞතම බුදුන් වහන්සේගේ පරිනිර්වාණයෙන් පසුව ගතවූ මුලිම වසරයි
ප්‍රථම ධර්ම සංගායනාව මෙම වසරේදී පවත්වන ලදී
විශේෂ සිදුවීම්
 ආන්න්ද හිමි රහත්වීම

බු
සෑම වසරකදීම සැප්තැම්බර් 16 වන දිනදී  මලයාසියානු දිනය පවත්වන්නේ,  1963දී  මෙම දිනයේදී මලයාසියානු සන්ධීය රාජ්‍යය පිහිටුවීම සමරනු සඳහාය
මලයාව, උතුරු බෝර්නියෝව, සාර්වක් , සහ සිංගප්පූරුව එකට එක්වී මලයාසියාව බිහිකිරීම මෙදිනදී සැමරෙයි
නව සන්ධීය රාජ්‍යය බිහිකිරීම, 1963 ජූනි 1 වන දි සිදු කිරීමට නියමිතව තිබුණද, හයවන හරී මර්ඩේකා උත්සවය හා ඒකීභූත වීම සඳහා 1963 අගෝස්තු 31 දක්වා කල්තැබුණි
මලයාසියාව තැනීම පිළිබඳව ඉන්දුනීසියානු සහ පිලිපීන විරෝධතා නිසා, නව රාජ්‍යය ප්‍රකාශයට පත් කිරීම එම වසරෙහිදීම සැප්තැම්බර් 16 වන දින දක්වා ප්‍රමාද කෙරිණි
මෙම කල්තැබීමට තවද හේතුවක් වූයේ, උතුරු බෝර්නියොවෙහි (වර්තමානයේ සාබා) සහ සාර්වක් යන රාජ්‍යයන් නව සන්ධීය රාජ්‍යයෙහි කොටස්කරුවන් වනවාද යන්න පිළිබඳව එක්සත් ජාතීන්ගේ  කණ්ඩායම විසින් සිදුකල ජනමත විමසුමට ඉඩ සැලසීම සඳහාය
මලයාසියාව බිහිකිරීමට හැකිවූයේ, 1963 ජූලි 9 දිනදී, මලයානු පාර්ලිමේන්තුව වෙත  මලයාසියා පණත ඉදිරිපත් කිරීම නිසා වන අතර, 1963 අගෝස්තු 29 දිනදී, යං ඩී-පර්ටුවං අගොං වෙතින් අනුමැතිය ලබාගන්නා ලදි
මලයාසියාව බිහිවීමට පෙර, 1963 ජූලි 22 දිනදී, සාර්වක් විසින් අන්තරවාර පරිපාලන තත්වය හිමිකරගත් අතර, 1963 අගෝස්තු 31 දිනදී, සිංගප්පූරුව සහ (සාබා ලෙසින් යළි-නම් ලද) උතුරු බෝර්නි‍යෝව යන රාජ්‍යයන් එක්සත් රාජධානිය වෙතින් අන්කරවාර පරිපාලන තත්වයන් භුක්ති විඳීම ඇරඹුවේ, මලයානු නිදහසෙහි සයවන සංවත්සරය හා ඒකීභූත වන පරිදීය
2010 වසරෙහි සිට, මලයාසියානු දිනය රජයේ නිවාඩු දිනයක් විය
2009 ඔක්තොම්බර් 19 දිනදී, මලයාසියානු පාර්ලිමේන්තුවේ වාචික-ප්‍රශ්න-හා-පිළිතුරු සැසියට පසුව, මලයාසියාවේ අග්‍රාමාත්‍යය නජීබ් රසාක් විසින් මෙම තීරණය ගන්නා ලදි
මෙයින් ගම්‍ය වන්නේ, මලයාසියාවේ නිදහස හා බැඳි සංවත්සර දෙකක් මලයාසියානුවන් සතු වන බවයි.

මෙයද බලන්න

 මලයාසියාවේ ඉතිහාසය
 මලයාසියාව තුල සිංගප්පූරුව
 20-කරුණු එකඟතාවය (සාබා)
 18-කරුණු එකඟතාවය (සාර්වක්)

ආශ්‍රිත

මලයාසියාව බිහිකිරීම
මලයාසියානු නිදහස
මලයාසියාවේ රජයේ නිවාඩු දිනයන්
අංගම්පොර කලාවේ විවිධාකාර ආයුධ රාශියක් ඇති අතර එතුණු කඩුව නම් වූ ආයුධය විශේෂ තැනක් ගනී
කසයක හැඩය ගත් මෙම ආයුධය තියුණු මුවහත් ඇති මිනිස් උසට වඩා වැඩි උසකින් යුත් නම්‍යශීලී ලෝහ පළු 32කින් යුක්ත වෙයි
දිගුකාලීනව පුහුණුවී දියුණු කරගත යුතු ඉතා සංකීර්ණ ශිල්ප ක්‍රමවේද රාශියක් එතුණු කඩු හරඹය තුල ගැබ්ව පවතී
එතුණු කඩුවෙන් සටන් කිරීමත් සමඟ ක්ෂණිකව පිනුම් කරණම් ගැසීම, විදුලි වේගයෙන් එතුණු කඩුව හැසිරවීම, එකවර ප්‍රතිවාදීන් කිහිපදෙනෙකුට පහරදීම ආදිය ඒ අතරින් ප්‍රධාන වේ
මෙම ආයුධය භාවිතයෙන් ප්‍රතිවාදියාට එල්ලකරන පහරක් හරියාකාරව සිදුනොවුණහොත් එය තමාටම වැදිය හැක
මෙය ඉතා ප්‍රවේශමෙන් පරිහරණය කළ යුතුය
බාහිර සබැඳුම්

අංගම්පොර
සටන් ශිල්ප
ප්‍රහාරයන්ගෙන් සිරුර ආරක්‍ෂාකරගැනීම සඳහා යොදාගන්නා උපකරණයකි
සටන් ශිල්ප
මරුවල්ලිය නමින් අදට භාවිතා වන මාරලිය නම් නුවර යුගයේ ඉපැරණි අංගම්පොර පරම්පරාවකි
දෙවන රාජසිංහ රජුගේ කාලයේදී ප්‍රසිද්ධියට පත් මරුවල්ලිය කුමාරිහාමි නොහොත් ගලගොඩ කුමාරිහාමී නොහොත් ගලගොඩ දිසාපතිනිය නම් සටන් කාරියකගේ වෘතාන්තයක් හා සම්බන්ධ වේ
ඇයු පිරිමි වේශයෙන් ගොස් රජු ඉදිරියේ  ඌරා ළිඳේ සටනක් කොට සුදලිය පරම්පරාවට අයත් පනික්කිරාළ කෙනෙකු මැරූ බව ඉතිහාසයේ කියවේ
මෙම පරම්පරාවේ අන්තිම මූලාශ්‍රය හමුවන්නේ 1818 කැරැල්ලේදී හමුවන ගලගොඩ දිසාව නම් දක්ෂ කඩු සටන් කරුවෙකුගෙනි
දැනට සිටින හොඳම ගුරුවරයා වන ආරච්චිගේ වාගීෂ වික්‍රමවංශ බණ්ඩාර ගුරුතුමා ද මරුවල්ලි පරම්පරාවට අයත් අයෙක් වේ

මූලාශ්‍ර

අංගම්පොර
සුදලිය යනුවෙන් අද භාවිතා වන සුදාලිය නම් නුවර යුගයේ පැවති අංගම්පොර සටන් පරම්පරාවකි
දෙවන රාජසිංහ රජුගේ කාලයේදී  මරුවල්ලිය කුමාරිහාමී සමඟ ඌරා ළිඳේ සටනකට ගිය පනික්කිරාල කෙනෙකු සිටි සටන් පරම්පරාවකි
එච්. සී. පී. බෙල් මහතාට අනුව එම වාර්තාව ලිය සමය වන විටත් මෙම පරම්පරාව වියැකී ගොස් තිබිණ
මූලාශ්‍ර

අංගම්පොර
ශාස්ත්‍රානුකූලව අඩි 15 ක විශ්කම්භයකින් හා අඩි 10 ක ගැඹුරකින් යුක්තව සකස් කරනු ලබන ඌරා වල යනු අංගම් ශාස්ත්‍රයේ විවිධ සුවිශේෂී අවස්ථාවලදී සටන් ශිල්පීන් දෙදෙනෙකු හෝ වැඩි ප්‍රමාණයක් ශාස්ත්‍රානුකූල සිරිත් විරිත් සමුදායකට පසුව නියමිත පිණුමකින් පැන එකිනෙකා සටන් කොට තම ශාස්ත්‍රීය නිපුණතාව පෙන්වීමට යොදාගන්නා පෞරාණික සම්ප්‍රදායකි
මෙහි පැවැත්වෙන සටන් ඌරා වලේ සටන් ලෙස හඳුන්වනු ලැබේ
වඳන්
“ඌරා ළිඳ යනු ගල්පිලකවූ වතුර වළියි
වතුර බීමට එහි යන ඌරාට ගල් මූනත ඔප නිසා වළෙන් ගොඩ ඒමට බැරිවෙයි
ඌරා ළිඳේ සටන් කිරීම මෙසේ ය
සරඹශාලාවේ කවර ශිෂ්‍යෙයකු තමා අනිත් සගයනට වඩා සමත් යැයි සිතයි නම්, තම නම පිළිගන්නා මෙන් සිය ගුරුවරයා ගෙන් හා මුහන්දිරම්ගෙන් ඉල්ලා සිටිනු ඇත
මෙවැනි තවත් ඉල්ලීමක් ඇතිවූ පසු ඒ දෙදෙනා පොර වැටීමේ යොදනු ලැබේ
රියන් 30ක් දික්වුවද රියන් 7ක් ගැඹුරවූද ඌරා ළිඳ නමින් හැඳින්වෙන එම වල ඇතුලට දෙදෙන පිවිසෙන තෙක් උනුනොවුන් කවුදැයි සටන්කරවෝ නොදනිති
“

සටන් කරන ආකාර

ඌරා ළිඳේ සටන් කරන ආකාර කීපයකට සටන් කරනු ලබයි
අයෙකු අඩපණ වන තෙක් සටන් කිරීම
 අයෙකුගේ මරණය තෙක් සටන් කිරීම
 පැයක් ඇතුළත් වැඩි දක්ෂතා මත ජයග්‍රහණය තීරණය කිරීම
 පරාජය භාර ගන්නා තෙක් සටන් කිරීම

මෙහිදී දෙදෙනා එකඟ වන ඕනෑම ආකාරයකට සටන් කිරීම සිදු කළ හැකිය
බාහිර සබැඳුම්
මන්ත්‍ර ශාස්ත්‍රය යනු අංග අටකින් යුත් (අෂ්ට කර්ම) ගුප්ත ශාස්ත්‍රයකි
අප රටෙහි සහ ඉන්දියාවෙහි යන රටවල් දෙකෙහිම මන්ත්‍ර ශාස්ත්‍රය බොහෝ දුරාතීතයේ පටන් පැවත ඇත
වශී කර්මය
 ආකර්ණ කර්මය
 මෝහන කර්මය
 ස්තම්භන කර්මය
 ශාන්ති කර්මය
 විද්වේෂණ කර්මය
 උච්චානය කර්මය
 මාරණ කර්මය

වශී කර්මය
දේහ ධර්ම විද්‍යාව යනු ශරීර ස්වරූපය බලා යමෙකු ගැන එනම් ඔහුගේ ගතිගුණ ගැන මැන ගත හැකි ඉපැරණි සිංහල ශාස්ත්‍රයකි
සාම්පදායික සිංහල දැණුම
අංගම්පොර
සටන් ශිල්ප
ශ්‍රී ලංකාව
නිල වෙදකම ශරීරයේ නිලස්ථාන ඔස්සේ රෝග වලට ප්‍රථිකාර කරයි
මෙම වෙදකම හෙළයේ අංගම්පොර සටන් ශාස්ත්‍රයත් සමඟ අත්‍යන්තව ප්‍රතිබද්ධ වී පවතියි
දේශීය නිල වෙදකමෙහි ප්‍රධාන කොටස් 3ක් හඳුනාගත හැක
1. අසුර විධිය

2. මර්ම විධිය

3. ශල්‍ය විධිය

යොදාගන්නා වෛද්‍ය ක්‍රම
  හෙළ වෙදකමේ
 චීන වෙදකම

සාම්පදායික සිංහල දැණුම
වාදනය යනු කලාවකි
බොහෝ දෙනා සිතා සිටින්නේ එය සංගීතයේ ම කොටසක් බවයි. 

සාම්පදායික සිංහල දැණුම
අංගම්පොර
සටන් ශිල්ප
ශ්‍රී ලංකාව
චීනාඩි, චීනා ඩි හෙවත් චීන අඩි යනු මේවන විට නොපවතින්නා වූ තරමට දුලභවීඇති ලක්දිව පැවත් ආත්මාරක්‍ෂක සටන්ක්‍රමයකි
අතීතයෙදී අංගම්පොර කලාව විදේශිකයන් විසින් තහනම් කිරීමත් සමග "අංගම්පොර" යන නම වෙනුවට "චීන අඩි" යන නම භාවිතා කරන ලදී
ආරම්භය
ක්‍රි
ව. 17වන සියවසේදී පමණ ලක්දිව සංචාරයකල චීන භික්ෂූන් ඇසුරින් මුලිම මෙය බිහිවූ බව සැලකේ. පසුව චීන වෙළෙඳුන් විසින්ද පෝෂණය වූ බවට සැලකෙන මෙම ශිල්පයට ඉන්දියානු සටන්ක්‍රමවල ඇතැම් කොටස්වලින් සෑදුණු මිශ්‍ර බව සැලකේ. 

අතීතයේදී මත්ද්‍රව්‍ය භාවිතා කළ පුද්ගලයින් තම මැරකම් පෙන්වීමට චීනඩි භාවිතා කර ඇති හෙයින් මෙය 'කුපාඩි සෙල්ලම' වශයෙන්ද හඳුන්වා ඇත
මූලාශ්‍ර

සටන් ශිල්ප
අංගම්පොර සටන් ශාස්ත්‍රය තහනම් යුගයේදී මෙරටට පැමිණි ඉන්දියානු මලයාලම් සටන් ශිල්පීන්ගෙන් ලැබුණ චීනාඩි වැනි තවත් සටන් ක්‍රමයකි
මලයාලම් හා චීනාඩි යන සටන් ක්‍රම දෙකම බොහෝ චීනාඩි හෝ මලයාලම් සටන් ශිල්පීන් හදාරා ඇත
මලයාලම් පමණක් දන්නේ බොහෝ දුරට ඉන්දියානු ද්‍රවිඩ සම්භවයක් ඇති සටන් කරුවන් පමණි
මෙම සටන් ක්‍රමයට ඉන්දියානු කලාරි සටන් ක්‍රමයට යම් නෑකමක් දක්වයි.
කලරිපායට්ටු යනු හුදෙක් කලාරි ලෙසද හැඳින්වේ, එය ඉන්දියාවේ නිරිතදිග වෙරළ තීරයේ පිහිටි නූතන කේරළයේ ආරම්භ වූ ඉන්දියානු සටන් කලාවකි
[5] කලරිපායට්ටු සටන් කලාකරුවන් විසින් ඉතා ඉහළින් සලකනු ලබන්නේ ඉන්දියානු සටන් කලාව තුළ එහි දීර් history කාලීන ඉතිහාසය නිසාය
එය ඉන්දියාවේ දැනට ඉතිරිව ඇති පැරණිතම සටන් කලාව යැයි විශ්වාස කෙරේ
එය තවමත් පවතින පැරණිතම සටන් කලාවන් අතරට ද සැලකේ. එහි ආරම්භය අවම වශයෙන් ක්‍රි
3 වන සියවස දක්වා දිවෙන සටන් කලා කාලරාමුවයි. [6]

කේරළයේ මලබාර් ප්‍රදේශයෙන් චෙකාවර් ගැන ලියා ඇති වඩක්කන් පට්ටුකල් (උතුරු බැලට්ස්) හි කලරිපායට්ටු සඳහන් වේ
ලන්දේසි කතුවරයකු වන අර්නෝඩ් වැන් ඩර් වීරේ සටන් කලාවේ ආරම්භය ඉන්දියාවට ප්‍රදානය කරයි (එහි මූලයන් කලරිපායට්ටු යැයි සිතනු ලැබේ), ඔහු කලරිපයාට්ටු හැඳින්වූයේ “සියලු සටන් කලාවන්ගේ මව” ලෙසිනි
[7] කලරිපායට්ටු යනු පුරාණ යුධ පිටිය සඳහා නිර්මාණය කරන ලද සටන් කලාවකි ("කලාරි" යන වචනයේ තේරුම "යුධ පිටිය" යන්නයි), ඉන්දියාවට ආවේණික වූ ආයුධ සහ සටන් ක්‍රමෝපායන් ඇත
ඉන්දියානු සාම්ප්‍රදායික සටන් ක්‍රමයයි
මෙය යම් තරමකට යුධ සටන් කලාවක් වන බව පෙනේ
මෙහි කිසියම් ප්‍රබල නිල ශාස්ත්‍රයක් ඇති අතර 'වර්ම අඩි','වර්ම කලායි' යන නම්වලින් එය හැඳින්වේ
ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා දිනය (හෝ රටවැසි දිනය) යනු  ඇමරිකානු ෆෙඩරල්  සැමරුමක් වන අතර, එදිනදී එක්සත් ජනපද ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව අපත්‍යිකරණය සහ එ
රටවැසියන් වූවන් සිහි කෙරෙති
1906  වසර (MCMVI) යනු, ග්‍රෙගෝරියානු දින දසුනෙහි   සඳුදා දිනයකින් ඇරඹෙන සාමාන්‍ය අවුරුද්දක් (බැඳිය විසින් මුළු දින දසුන දක්වනු ඇත) සහ  දින-13 ක් සෙමින් දිවෙන ජූලියානු දින දසුනෙහි  ඉරිදා දිනයකින් ඇරඹෙන සාමාන්‍ය අවුරුද්දක් විය.
1864  වසර (MDCCCLXIV) යනු, ග්‍රෙගෝරියානු දින දසුන ප්‍රකාර   සිකුරාදා දිනයකින් ඇරඹෙන අධික අවුරුද්දක් (බැඳිය විසින් මුළු දින දසුන දක්වනු ඇත) සහ  දින-12ක් සෙමින් දිවෙන ජූලියානු දින දසුන ප්‍රකාර  බදාදා දිනයකින් ඇරඹෙන අධික අවුරුද්දක් විය.
ඒ ආර් රහුමාන් යනු දකූණු ඉන්දියාෙව් උපන් දැනට ඔසකාර් සම්මාන ලාභී එකම ඉන්දියාණු සංගීතඥයා ෙව්
ෙමාහු දමිල සංගීතය විෙශ්ෂෙයන් චිතපට සංගීතය වඩා සාස්තීය අංශය කරා ෙයාමු කරීමට පුෙරා්ගාමී වුණා
සාම්පදියික ෙව්ග රද්ම දමිල සංගීතය ෙවනුවට නිදහෙස් රස විදිය හැකි දමිල ගී නිර්මාණ බිහිකිරීම ආරම්බවනෙන් ඒ.ආර් ආගමනයත් සමගයි
වන්ෙද් මිතරම්, චින්න චින හාසයි, හරිහරන්ෙග් තූහිෙර් වැනි ගීත සියළ ජාතීන්ට රස විධිය හැකි වී ඔහු  සංගීතය තූල ලැබූ පරිතභාවෙය් ජයගූහණයනය
චිලි රාජ්‍යයේ  ෆියෙස්ටාස් පේට්‍රියස් උත්සවය දින දෙකක් තුල පැවැත්වෙයි
සැප්තැම්බර් 18, 1810දී පළමු පාලක සභාව පිහිටුවීම ප්‍රකාශයට පත්කිරීම සහ චිලියානු නිදහස් ක්‍රියාවලිය ඇරඹුම සිහිකෙරුමට
සැප්තැම්බර් 19, "හමුදාවේ කීර්තිය පිළිබඳ දිනය" ලෙසින් හැඳින්වෙයි
චිලි රාජ්‍යය තුල ෆියෙස්ටාස් පේට්‍රියස් උත්සවය බොහෝ විට දියැචියෝචෝ  ලෙසින් හෝ "18වන" ලෙසින් හෝ හැඳින්වෙන්නේ, සැමරුම සැප්තැම්බර් 18 දිනදී පැවැත්වෙන නිසාය
එය  පැවැත්වෙන සතියේ දිනය අනුව, නිලනොලත් ලෙසින්, උත්සවය සතියක් පමණ කාලයක් පුරා පැවතිය හැකිය (නිදසුනක් ලෙසින්, 18වන දින බදාදා දිනයක් නම්, උත්සවය 14වන සෙනසුරාදා ඇරඹී 22වන ඉරිදා දක්වා පැවතිය හැක)
ඩොහෝ පාසැල් සහ කාර්යාල විසින්, මෙම උත්සවය වෙනුවෙන්, සතියක්-දිගු නිවාඩුවක් ප්‍රකාශයට පත් කරති
ඩග් යල්මාර් අග්න කාල් හැමර්හල්ඩ් ( 29 ජූලි 1905 – 18 සැප්තැම්බර් 1961) යනු, ස්වීඩන ජාතික රාජ්‍ය තාන්ත්‍රිකයෙක්, ආර්ථික විද්‍යාඥයෙක් සහ, ගත් කතු වරයෙක් විය
එක්සත් ජාතීන්ගේ දෙවන මහා-ලේකම්වරයාවූ ඔහු, 1953 අප්‍රේල් මස සිට, 1961 සැප්තැම්බර් මසදී ගුවන්යානා අනතුරකින් මරණයට පත්වන තුරු තනතුර දැරීය
ඔහු සහ අනෙකුත් තිදෙනෙක් පමණක් මරණාපර  නොබෙල් ත්‍යාගය ලැබූහ
නිලය දරද්දී මිය ගිය එකම එ
මහා-ලේකම්වරයා වන්නේ හැමර්හල්ඩ් වන අතර, ඔහුගේ මරණය සිදුවූයේ සටන්-විරාම සාකච්ඡා සඳහා යන අතර මගදී විය
ආශ්‍රිත

1905 උපත්
1961 මරණ
ෂෝන් බෙර්නාඩ් ලියොන් ෆුකෝ (18 සැප්තැම්බර් 1819 – 11 පෙබරවාරි 1868) යනු, පෘථිවියේ   භ්‍රමණයේ ආචරණය ප්‍රදර්ශනය කරන මෙවලමක් වන ෆුකෝ අවලම්බය සොයාගත් තැනැත්තේ ලෙසින් ජනප්‍රිය,  ප්‍රංශ භෞතික විද්‍යාඥයෙකි
උණවටුන, ශ්‍රී ලංකාවේ ගාලු දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටි වෙරලබඩ නගරයකි
උණවටුන ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රධාන සංචාරක ආකර්ෂණයක් සහිත ප්‍රදේශයක් වන අතර වෙරළ සහ කොරල්පර සඳහා ප්‍රසිද්ධය
එය ගාල්ල නගරයේ සිට  ගිනිකොන දෙසින් කිලෝමීටර් 5ක් (සැතපුම් 3.1) සහ කොළඹට දකුණින් කිලෝමීටර් 108ක් (සැතපුම් 67) පමණ දුරින් පිහිටා ඇත
උණවටුන මුහුදු මට්ටමේ සිට මීටර් 5 (අඩි 16) ක උන්නතාංශයක පිහිටා ඇත
පසුගිය දශකය තුළ සැලකිය යුතු වර්ධනයක් සිදු වී ඇත
සාමාන්‍යයෙන් ලැජ්ජාශීලී වඳුරු විශේෂයක් වන වඳවීමේ තර්ජනයට ලක්ව ඇති සහ ආවේණික දම් පැහැති මුහුණැති ශ්‍රී ලංකා කළු වදුරා නිවහන වන අතර ඔවුන් ශ්‍රී ලංකාවේ වනාන්තරවල පමණක් දක්නට ලැබේ
ගමට නම ලැබුනු හැටි

රාමායණයෙන්
වාල්මිකීගේ රාමායණ වීර කාව්‍යයේ වෙරළ පාරාදීසයන් පිළිබඳ විස්තරය උණවටුන වැනිය
"දහස් ගණන් ගස්, පොල්, තල් ගස් ආධිපත්‍යය දරන මුහුදු වෙරළක්, වෙරළ තීරයේ නිවාස හා ආරාම, මිනිසුන් සහ ගාන්ධර්වයන්, සිදුහත්, තාපසයන් වැනි උත්තරීතර ජීවීන්, ඒවායේ වාසය කරන සහ වෙරළ තීරයේ ගැවසෙන අසංඛ්‍යාත ආකාශ නිම්ෆස්, වෙරළ තීරයට ස්වර්ගික ජීවීන්, දෙවිවරුන් සහ භූතයන් විසින් වරින් වර සංචාරය කරන ලදී
උණවටුන එහි මූලයන් මහා කාව්‍ය රාමායණය වෙත යොමු කරයි
වීර කාව්‍යයේ, පැහැරගෙන ගිය සීතා කුමරිය බේරා ගැනීමට උත්සාහ කර තුවාල ලැබූ ලක්ෂ්මණ සුව කිරීම සඳහා හිමාලයෙන් මෘතසංජීවනී, විශාලාකරණී, ස්වර්ණකරණී සහ සන්ධානී යන ඖෂධීය පැළෑටි සතර ජම්බවන් විසින් රැගෙන ඒම සඳහා වඳුරු-රණශූර හනුමාන් ආපසු ඉන්දියාවට යවන ලදී
රාවණා යක්‍ෂ රජුගෙන්
හනුමාන්ට මෙම ඖෂධ පැළෑටි හඳුනා ගැනීමට නොහැකි වූ නිසා ඔහු මුළු කන්දම උස්සා යුද පිටියට ගෙන ගොස් ලක්ෂ්මන් බේරා ගැනීමට උත්සාහ කළ නමුත් එම ක්‍රියාවලියේදී එයින් කොටසක් "පහළට වැටුණේ" වර්තමාන උණවටුන පිහිටි ස්ථානයටය
ගම්මානය ව්‍යුත්පන්න වී ඇත්තේ "උන-වටුන" යන්නෙන් "වැටී" යන්නයි
දැනට, රූමස්සල කන්දේ වරාය කෙළවරේ, මහායාන බුද්ධාගමේ ජපන් භික්ෂූන් විසින් ඔවුන් විසින් ඉදිකරන ලද සාම චෛත්‍යය අසල හනුමාන්ට ගෞරවයක් වශයෙන් ප්‍රාසාදයක් ඉදිවෙමින් පවතී
තවත් මතයක්
පිටුවහල් කරන ලද ඉන්දියානු කුමාරයෙකු නැව මුහුදුබත් වූ අතර පෘථිවි දේවිය වන මණිමේකලායි අනුකම්පා කර ඔහුගේ ජීවිතය බේරා ගැනීම සඳහා පාෂාණ රාක්කයක් නිර්මාණය කළ අතර පසුව ඔහු උණවටුන වෙත ගියේය
ඔහු ගොඩට පැමිණීම වැළැක්වීමට පත්තිනි දේවතාවිය ගිනි පවුරක් නිර්මාණය කළ නමුත් යම් උත්තරීතර බලයක් ඇති අයෙකු වූ බැවින් ගින්න නිවා දැමීමට තම පාදයෙන් සුනාමියක් ඇති කර උණවටුන වෙරළට පා තැබුවේය
උන් වහන්සේ උණවටුනේ විසූ බවත් මිනිසුන්ට නොයෙක් අයුරින් උපකාර කළ බවත් සඳහන් වේ
වසර ගනනාවක් තිස්සේ ඔහු වන්දනීය හා වන්දනාමාන කර ඇති අතර, වසර දහසකට වැඩි ඉතිහාසයක් ඇති බොක්කේ බටහිර කෙළවරේ පිහිටි කෝවිල (හෝ දේවාලය) මෙම දෙවොල් දෙවියන්ගේ වාසස්ථානය යැයි විශ්වාස කෙරේ
යටත් විජිත සමය 
මීගමුව කොටුවේදී පෘතුගීසීන් පරාජය කිරීමෙන් පසු ලන්දේසීන් දකුණට යාත්‍රා කර 1640 දී උණවටුනට ගොඩ බැස ගාල්ලට ගමන් කළහ
පෘතුගීසීන්ට ලන්දේසි සොල්දාදුවන් මාගල්ලේදී (දැන් ක්ලෝසන්බර්ග් හෝටලය පිහිටා ඇත) හමු වී ඇති අතර දරුණු සටන් එහි සිදු විය
ලන්දේසි සොල්දාදුවන් 400කට අධික සංඛ්‍යාවක් මිය ගිය අතර, යටත් වීමට පෙර දින හතරක් වටලනු ලැබූ ගාල්ලේ පිහිටි ඔවුන්ගේ බලකොටුව වෙත ආපසු යාමට හැකි වූයේ පෘතුගීසීන් 49 දෙනෙකුට පමණි
ලන්දේසීන් උණවටුන ප්‍රදේශයේ ඔවුන්ගේ නිලධාරීන් සඳහා නිවාස ඉදිකරන ලදී
මෙම ඉදිකිරීම් අතර Nooit Gedacht හෝටලය, උණවටුන රෝහල සහ මහරඹේ මන්දිරය ඇතුළත් වේ
UBR හෝටලය පිහිටා ඇත්තේ "පෘතුගීසීන්ගේ දේශය" යන අරුත ඇති පරංගියාවත්ත නම් ඉඩමක වන අතර, ඒ අසල පිහිටි ප්‍රදේශය ජා-කොටුව ලෙස හඳුන්වනු ලබන අතර, එය ඕලන්ද ජාතිකයන් ලෙස හඳුන්වන ජා හෝ ජාවානි ජනයාගේ ජනාවාස වූ බවට යෝජනා කරන අතර එය පැවතිය හැකිය
සමහර බලකොටු
ගාලු කුළුණ හෝ රූමස්සල කඳුකරයේ ඇති එඩ්වඩ්ගේ ස්ථම්භය පළමුවන ලෝක සංග්‍රාමයේදී ඉදිකරන ලද ව්‍යාජ ප්‍රදීපාගාරයක් බව විශ්වාස කෙරෙන අතර, එම ප්‍රදේශය බ්‍රිතාන්‍ය අද්මිරාල්ටි ගේ දේපළක් ලෙස පැරණි සමීක්ෂණ සිතියම්වල දැක්වේ
සංචාරක ආකර්ෂණ
උණවටුන හා ඒ ආශ්‍රිත සංචාරක ස්ථාන,
 උණවටුන වෙරළ තීරය හා කොරල් පරය
 උණවටුන සාම චෛත්‍යය
 යටගල රාජමහා විහාරය
 කැස්බෑ සංරක්ෂණය (හබරාදුව)

උණවටුන එහි ජෛව විවිධත්වයෙන් පොහොසත් ය
ජර්මානු හෝටල් ජාලයක් සඳහා හෝටලයක් සංවර්ධනය කිරීම සඳහා අර්ධ වශයෙන් හාරා පුරවන ලද වගුරු බිම් හෝ කඩොලාන, කඩොලාන, පාරිසරික සංචාරක ව්‍යාපාරය සඳහා එහි විශාලතම විභව ආකර්ෂණය විය
සංවර්ධනය කිසි විටෙකත් සිදු නොවීය
බොහෝ ප්‍රදේශවාසීන් විශ්වාස කරන්නේ එය වැල්ල දේවාලයේ දොරකඩ ඉදි කිරීම නිසා ශාපයට ලක්ව ඇති බවයි.

ටෙරල්ස්, එගිස්, හෙරොන්, සැන්ඩ්පිපස් සහ පිලිහුඩුවන් වැනි ආවේණික පක්ෂීන් හැටක්, මෙන්ම අඩු විස්ලිං තාරාවෙකු, සුදු පැහැති පියයුරු සහිත වෝටර්  Clive Byers නම් පක්ෂි විද්‍යාඥයා විසින් ප්‍රදේශයේ දී දැක ඇත
මෙම පක්ෂීන් වැඩිපුරම දක්නට ලැබෙන්නේ ඉතිරි වගුරු බිම් ප්‍රදේශයේ සහ රූමස්සල කඳුකරයේ ය
උණවටුන වෙරළට ඔබ්බෙන්, ඉන්දියන් සාගරයට යටින් කොරල්පර, නැව් සුන්බුන්, සහ මාළු සහ ඉබ්බන් විශාල ප්‍රමාණයක් ඇත
කැස්බෑවන් තවමත් ඔවුන්ගේ කූඩු සහ බිත්තර දැමීම සඳහා වෙරළට ඇවිදිමින් සිටින අතර, සමහර අවස්ථාවලදී, සංචාරකයින් විසින් ආක්‍රමණය කර ආපනශාලාවලින් පිරී ඇති වැලි වෙරළට පළමු හිමිකම් පෑමට මෙන්, වෙරළ ඉදිරිපස ආපනශාලා  තුළට පවා යනවා
රූමස්සල කන්ද 
ගාලු වරායේ නැඟෙනහිර කෙළවරේ ඇති රූමස්සල කොරල්පර කිමිදුම්කරුවන් ආකර්ෂණය කරයි, නමුත් හැකි වරාය සංවර්ධනය හේතුවෙන් දැන් වඳවීමේ තර්ජනයට ලක්ව ඇත
රූමස්සල පඳුරු වනාන්තරයේ පරිසර චාරිකා ද තිබේ
ශ්‍රී ලංකාවේ අතිශය දුර්ලභ කඩොලාන විශේෂයක් වන කෝන්තාලං ශාක කීපයක් ද වැල්ලේ දේවාල භූමියේ දැක ගත හැක
සාම චෛත්‍යයය 
 
උණවටුන සාම චෙෙත්‍යය - උණවටුන, රූමස්සල,පිහිටා ඇති සාම චෙෙත්‍යය, ශ්‍රී ලංකාවේ ඉදිකොට තිබෙන  සාම චෙෙත්‍යය වලින් එකකි
වැල්ලේ දේවාලය හෙවත් දෙවොල් දේව මන්දිරයට නුදුරින් පිහිටි කඳු ගැටය මත  බුදු ගෙයක් සහ ස්වේතමලී චෛතිය හෙවත් දාගැබ ඉදිකරන ලදී
සෑම මසකම ඇසළ මෙම පූජනීය ස්ථානයට පූජාවන් පිරිනැමීමට වන්දනාකරුවන් දහස් ගණනක් පැමිණේ
මෙම උත්සවය නව සහල් පිරිනැමීමක් වන බැවින් බොහෝ වගාකරුවන් තම අස්වැන්නෙන් කොටසක් ගෙන එන අතර නියමිත වේලාවට වර්ෂාව සහ බහුල අස්වැන්නක් ඉල්ලා යාච්ඤා කරති
තවත් සමහරෙක් තම දෛනික ආහාර වේලෙන් බත් මිටක් ඉතිරි කර එම බත් පිරිනමනු ඇත, තවත් සමහරු පොල් සමඟ මිළ කිහිපයක් හෝ සහල් පිරවුම් ද මිලදී ගනී
මෙම බත් තලා, පොල් කිරි සහ හකුරු සමඟ මිශ්‍ර කර කැඳක් සාදා එය දේවාලයේ දෙවියන්ට පූජා කර මෙම දානය හෝ මහා දේව දානය හෝ කිරි සඳහා දේවාලයට යන දහස් ගණන් බැතිමතුන්ට දානයක් ලෙස දෙනු ලැබේ
ධීවර ජනතාව මුහුදට යන ඔවුන්ගේ ආරක්ෂාව පතා "ගොඩ කොටස" නමින් ඔවුන්ගේ ඉපැයීම්වලින් කොටසක් ඉතිරි කර පිරිනමති
පිහිටා ඇති ආයතන
උණවටුන තැපැල් කාර්යාලය
උණවටුන රෝහල
උණවටුන මහා විද්‍යාලය
බොනවිස්ටා විද්‍යාලය
උණවටුන දුම්රිය ස්ථානය
උණවටුන ගුරු විද්‍යාලය

ගාල්ල
ශ්‍රී ලංකාවේ නගර සහ ගම්මාන