Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
ගොතේ ජර්මානු සාහිත්‍ය හා 18 වන සියවසේ පසුභාගයේ හා 19 වන සියවසේ මුල්භාගයේ වූ වෙයිමර් සම්භාව්‍ය වාද ව්‍යාපාරයේ දී ප්‍රධාන චරිතවලින් එකක් විය
මෙම ව්‍යාපාරය පුනරැද (Enlightenment) , සංවේගාතිශයභාවය, ස්ට්‍රම් අන්ඩ් ඩ්‍රැන්ග් හා රෝමාන්තිකවාදය සමඟ සමපාත වේ
වර්ණ සිද්ධාන්තය යන විද්‍යාත්මක ග්‍රන්ථයෙහි කතුවරයා වූ මොහු ශාක රූප කෘත විද්‍යාව ඔහුගේ නිරන්තර අවධානය සමඟ ඩාවින්ට බලපෑම් එල්ල කරන ලදී
තවද ඔහු වෙයිමර් ආදිපාද ප්‍රදේශයේ රහස් මන්ත්‍රීවරයෙකු ලෙස ද සේවය කරන ලදී
ගොතේ Weltliteratur (ලෝක සාහිත්‍ය) සංකල්පයේ නිර්මාතෘවරයා විය
තවද ඔහු විසින් එංගලන්තයේ , ප්‍රංශයේ, ඉතාලියේ, පුරාතන ග්‍රීසියේ, පර්සියාවේ , අරාබියේ සාහිත්‍යයන් අනෙක් අය අතරට ගෙන යන ‍ලදී
ජර්මානු දර්ශනය මත ඔහුගේ බලපෑම ‍මිනිය නොහැකි තරම් වේ
ඔහු විසින් හේගල් හා ෂෙලින් පරම්පරා මත විශාල බලපෑමක් එල්ල කරන ලදී
එසේ නමුත් ගොතේ සිතාමතාම විරලීකෘත හැඟීමකින් දර්ශන විද්‍යාව ප්‍රගුණ කිරීමෙන් වැළකී සි‍ටියේය
ගොතේ ගේ බලපෑම් යුරෝපය පුරා පැතිරුණු අතර ඊළඟ ශත වර්ෂය පුරාවට ඔහුගේ කාර්යයන් සංගීතය, නාට්‍ය, පද්‍ය හා දර්ශන ක්ෂේත්‍රවල ප්‍රධාන ආවේශ ප්‍රභවය විය
බොහොමයක් දෙනා විසින් ගොතේ ජර්මානු භාෂාවේ වඩාත් වැදගත් ලේඛකයා ලෙස හා බටහිර සංස්කෘතියේ වැදගත් චින්තකයන් අතරින් එක් අයෙකු ලෙස සලකනු ලැබේ
කෙසේ නමුත් ඔහුගේ වෘත්තිය ජීවිතයේ මුල් කාලයේ දී චිත්‍ර ශිල්පිය ඔහුගේ සත්‍ය වෘත්තිය නොවනු ඇති බවට ඔහු කල්පනා කරන ලදී
ඔහුගේ ජීවිතයේ පසු කාලයේ දී ඔහු ප්‍රකාශ කර සිටියේ දෘශ්‍ය විද්‍යාවට ඔහු සිදු කරන ලද සේවය අනෙක් සියල්ලටම ඔහුව මත‍කයේ රඳවනු ඇති බව ඔහු බලාපොරොත්තු වන බවයි.

1749 උපත්
1832 මරණ
ලේඛකයන්
මහජන සෞඛ්‍ය සම්බන්ධයෙන් වන නෛතික ප‍්‍රයුක්තීන් සහ නෛතික පරිචයන් හේතුවෙන් මහජන සෞඛ්‍යයට ඇතිවන බලපෑම් සම්බන්ධයෙන් මහජන සෞඛ්‍ය පිලිබඳ නීතිය අදාල වේ
භාවිතයේදී මහජන සෞඛ්‍ය පිලිබඳ නීතිය පොලිස් බලතල රෝග හා හානි වැලැක්වීම සහ ජනගහනයන් පිලිබඳ නීතිය යන කලාපයන් 3 ක් මීට අයත් වේ
පොලිස් බලතල

මෙම ක්ෂේත‍්‍රය රජයේ නියෝජිතායතනයන් විසින් කි‍්‍රයාවේ යොදවනු ලබයි
වර්තමානයේ මෙම භාවිතා ක්ෙෂ්ත‍්‍රය තුල අවධානය වර්ධනය වෙමින් පවතින ක්ත්‍ෂ්ත‍්‍රයක් වන්නේ ජීවත‍්‍රස්තවාදයයි
මහජන සෞඛ්‍ය පිලිබඳ නීතීඥයෝ හදිසි තත්වයකදී රාජ්‍ය සෞඛ්‍ය බලතල පිලිබඳ පනතක් සම්බන්ධයෙන් මෙන්ම රාජ්‍ය මහජන සෞඛ්‍ය පනතක් සම්බන්ධයෙන්ද කි‍්‍රයාකරමින් සිටිති
රෝග සහ පීඩා වැලැක්වීම

මහජන සෞඛ්‍යයේ මෙම පුළුල් කලාපය ප‍්‍රාදේශීය උපකරණයන් බෝ නොවන රෝග සහ පීඩා සඳහා මහජන සෞඛ්‍ය ගැටළු සඳහා ආදේශ කරනු ලබයි මෙහිදී මහජන සෞඛ්‍ය ආරක්‍ෂා කිරීමේ උපකරණයක් ලෙස නෛතික ප‍්‍රතිපාදන නියාමනයන් නඩු පැවරීම (පුද්ගලිකව බලාත්මක කිරීම) සහ ජාත්‍යන්තර නීතිය යොදාගනු ලැබේ එක්සත් ජනපදයේ දුම්කොල සමාගම්වලට එරෙහිව නඩු පැවරීම මෙයට එක් උදාහරණයකි
ජනගහනයන්ගේ නීතිය

මහජන සෞඛ්‍ය නීතියේ පදනම වන්නේ ජනගහනය මත පදනම්වූ නෛතික විශ්ලේෂණයයි
නීති විද්‍යාව තුල ජනගහනයන් පිලිබඳ නීතිය සාපේක්‍ෂව නව්‍ය එකක් වන අතර මෙහිදී නෛතික ගැටළු වසංගතවිද්‍යාත්මක උපකරණයන් යොදාගනිමින් විශ්ලේෂණය කිරීම සිදුවේ
ජනගහනය මත පදනම්වූ නෛතික විශ්ලේෂණය සාම්ප‍්‍රදායික මහජන සෞඛ්‍ය ගැටළු සඳහා යොදාගත හැකිවන අතර පරිසර නීතිය, කලාපකරණය, සාක්‍ෂි සහ සංකීර්ණ තෝරත තුලද එහි යෙදුම් පවතී
යුක්තිය පාලනය කිරීම හමුදාව අතට පත්වූකල කි‍්‍රයාත්මක කරවනු ලබන රීති පද්ධතිය යුද්ධ නීතිය ලෙසින් හැඳින්වේ
යුද්ධ කාලයන්හිදී සහ වෙනත් සිවිල් රජයක් නොපවතින අවස්ථාවන්හිදී සමහර විටෙක යුද්ධ නීතිය කි‍්‍රයාත්මක කරනු ලැබ ඇත
මෙවැනි යුද්ධ නීතියේ පාලනයන්ට උදාහරණයන් ලෙස දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් පසුව ජර්මනිය සහ ජපානයද, නැවත ගොඩනැගීමේ මුල් අදියරයන්හිදී ඇමරිකාවේ දකුණද දැක්විය හැක
මීට අමතරව සමහර අවස්ථාවන්හිදී රජය සිය ආධිපත්‍යය ස්ථාපිත කිරීම සඳහාද එය යොදාගනු ලබයි
1989 තියාන්ආන්මෙන් චතුරස‍්‍රයේ උද්ඝෝෂණයන් සහ 1981 දී පෝලන්තයේ විරුද්ධ පක්‍ෂය යටපත් කිරීමද මෙයට උදාහරණ ලෙස දැක්විය හැක
එමෙන්ම සමහර විශාල ස්වභාවික ආපදාවන්ගෙන් අනතුරුවද යුද්ධ නීතිය කි‍්‍රයාත්මක කරනු ලැබිය හැක
කෙසේවෙතත් බොහෝ රටවල් මෙවන් අවස්ථාවන්හිදී ‘හදිසි අවස්ථාව’ වැනි වෙනත් නෛතික විධිවිධානයන් යොදාගනු ලබයි
බොහෝ රටවල යුද්ධ නීතිය ඊටම සුවිශේෂී වූ රීති රාශියක් කි‍්‍රයාවට නංවනු ලබයි
ඇඳිරි නීතිය එවැන්නකි
මෙම ක‍්‍රමය තුල බොහෝවිට යුක්තිය පසිඳලීම යුධාධිකරණය ලෙසින් හැඳින්වේන හමුදා අධිකරණයන් වෙත පැවරෙයි
රිට් හා හබයාස්කෝපුස් වැනි රිට් ලබාගැනීමේ අයිතියද අහෝසි කෙරෙනු ඇත
යුරෝපයේ නීතිය වර්තමානයේ විවිධ වන අතර වේගයෙන් වෙනස්වෙමින් පවතී
පුද්ගලික නීතියේ ප‍්‍රධාන ප‍්‍රවර්ගයන් දෙකක් වන සිවිල් නීතියේ හා පොදු නීතියේ පදනම වූ රෝම අධිරාජ්‍යයේ උපත සහ බි‍්‍රතාන්‍ය අධිරාජ්‍යයේ උපතද යුරෝපය තුල සිදුවූවක් විය
ඉතිහාසය

යුරෝපයට  විෂමවූ ඉතිහාසයක් ඇත
ජස්ටීනියන්ගේ කෝපුස් ජූරිස් සිවිලිස් මගින් රෝම නීතිය විශාල සංගෘහිත කිරීමකට ලක්විය
පසුකාලීනය මධ්‍යතන යුගයේ ශාස්ත‍්‍රඥයින් විසින් එය වර්ධනය කරනු ලැබින
මධ්‍යතන යුගයේ එංගලන්තයේ විනිසුරුවරු යුරෝපා මහාද්වීපයේ අනෙකුත් විනිසුරන්ට වඩා වැඩි බලයකට හිමිකම් කී අතර ඔවුහු පූර්වාදර්ශී දේහයක් වර්ධනය කිරීමට පටන්ගත්හ
යුරෝපයේ වැඩි ප‍්‍රදේශයක සාමාන්‍ය නීති පද්ධතිය සිවිල් නීතිය වූ අතර 17 වන සියවසේදී නෝඩික රටවල ජාතිකවාදයේ නැගීම සහ ප‍්‍රංශ විප්ලවය කාළයේ එය වෙනස් ජාතික පද්ධතීන් දෙකක් බවට වෙන්වී ගියේය
මෙය සිදුවූයේ වෙනම ජාතික නීති සංග‍්‍රහයන් නිර්මාණයවීම තුලිනි
මෙහිදී ප‍්‍රංශය නැපෝලියානු නීති සංග‍්‍රහය සහ ජර්මන් හා ස්විස් සංග‍්‍රහයන් වඩාත් බලපෑම් සහගත විය
මේ කාළය වන විට සිවිල් නීතිය පුනරුද සංකල්පයන්ද සිවිල් නීතිය තුලට පැමිණ තිබිනි
යුරෝපා සංගමයේ නීතිය සම්මුතීන් විසින් පනවනු ලැබූ සංගෘහිත කරනු ලැබූ නීති එකතුවක් මත පදනම් වෙයි
යුරෝපා සංගමයේ නීතිය යුරෝපා සාධාරණත්ව අධිකරණයේ අධිකරණ පූර්ව නිදර්ශනයන්ද අන්තර්ගත කොට ගත්තකි
හමුදා නීතිය යනු ආරක්‍ෂක හමුදා සාමාජිකයන්ට අදාල වන්නාවූ විශේෂ නීති ක‍්‍රමයකි
බොහෝ රටවල් සිය පුරවැසියන්ට අදාල නොවන නමුත් හමුදාවට පමණක් අදාලවන විශේෂ අතිරේක නීතීන්ගෙන් සමන්විත නීති ක‍්‍රමයකට හිමිකම් කියයි
හමුදා විනය, නීත්‍යානුකූල අණදීමක් ලෙස සැලකිය හැක්කේ හා සැලකිය නොහැක්කේ කුමක්ද සහ හමුදා සේවයේ නිරත අයකුගේ බැඳිම් යනාදිය සම්බන්ධයෙන් හමුදා නීතිය කටයුතු කරයි
හමුදා නීතිය හමුදා යුක්තිය ලෙසින්ද හැඳින්වෙයි
එය සිවිල් අධිකාරයට ආදේශකයක් ලෙස  සිවිල් පුරවැසියන් මත හමුදා ආධිපත්‍යය පැනවීමද සමහර අවස්ථාවන්හිදී සිදුවිය හැකි අතර  මෙම තත්වය යුද්ධ නීතිය ලෙසින් හැඳින්වේ
හදිසි අවස්ථාවන්, යුධ හෝ සිවිල් නොසන්සුන්තාවයන් පවත්නා අවස්ථාවලදී යුධ නීතිය පනවනු ලැබිය හැක
යුධ නීතිය පනවනු ලබන අවස්ථාවන්, එය පැනවීම සහ එය කෙතෙක් කාළයක් පවත්වාගෙන යා හැකිද ආදිය සම්බන්ධ සීමාවන් බොහෝ රටවල්වල  නීතියේ දක්වා ඇත
යුධ නීතිය ප‍්‍රකාශයට පත්කිරිම සිය පාලනයන් බලාත්මක කිරීම සඳහා බොහෝ අවස්ථාවන්හිදී ඒකාධිපති පාලකයෝ, විශේෂයෙන්ම හමුදා පාලකයෝ සිදුකරති
හමුදාමය සංවිධානය 

රටක හමුදා බලකායක් යනු එරට රජයට අනුග්‍රහය දක්වන ආරක්ෂක සහ සටන් බලකායන් වන අතර ඔවුන් රජය වැඩි දුරටත් බලාපොරොත්තුවන අභිප්‍රායන් සාක්ෂාත් කර දෙති
නීතිය
හමුදා
වෙළඳ ලකුණු පිලිබඳ නීතිය

වෙළඳ ලකුණක් යනු කිසියම් පුද්ගලයකු ව්‍යාපාර සංවිධානයක් හෝ නෛතික ආස්ථීත්‍යයක් විසින් සිය නිෂ්පාදනයන් සහ/ හෝ සේවාවන් පාරිභෝගිකයන්ට හඳුන්වාදීම සඳහා භාවිතා කරනු ලබන සලකුණකි
වෙළඳ ලකුණක නාමය, වචන, යෙදුම්, ලාංඡනය
සංකේත, සැලසුම, රූපය හෝ මෙම අංගයන්ගේ සංයෝගය බුද්ධිමය දේපලක් ලෙසින් සැලකේ. මෙම ප්ව‍රමිතිගත වර්ගීකරණයන්ට නොවැටෙන සලකුණු අන්තර්ගත වන්නාවූ සාම්ප්න‍රදායික නොවන වෙළඳ ලකුණුද පවතී
ලියාපදිංචි වෙළඳ ලකුණක හිමිකරුවකුට අවසරයක් නොමැතිව එකී වෙළඳ ලකුණු භාවිතා කිරීමට එරෙහිව නෛතික පියවර ගතහැක
කෙසේවෙතත් ලියාපදිංචිය අනිවාර්යයක් නොවේ
පොදු නීතිය යටතේ වෙළඳ ලකුණකට හිමිකම් කියන්නකුටද වෙළඳ ලකුණු පිලිබඳ නඩුවක් පැවරීමේ හැකියාව ඇත
කෙසේවෙතත් ලියාපදිංචි නොකල වෙළඳ ලකුණකට ආරක්‍ෂාව හිමිවන්නේ එය භාවිතා කරනු ලැබ ඇති හෝ සාධාරණ ලෙස එය භාවිතා කිරීම ව්‍යාප්ත කරනු ලැබිය හැකියැයි සිතිය හැකි භූගෝලීය ප්ි‍රදේශය තුල පමණකි
ප්රිසිද්ධ තැනැත්තන්ගේ නම් වැනි කිසියම් තැනැත්තකුව පැහැදිලිව වෙන්කොට හඳුනාගනු ලබන ගුණාංගයන්ටද අවිධිමත් ලෙස වෙළඳ ලකුණු ලෙසින් හඳුන්වනු ලැබේ
නිෂ්පාදනයකට නොව සේවාවක් සඳහා වෙළඳ ලකුණුක් භාවිතා කරනු ලැබූ විට එය සමහර අවස්ථාවලදී, විශේෂයෙන්ම එක්සත් ජනපදය තුල සේවා ලකුණක් ලෙසින් හඳුන්වනු ලැබේ
කාර්මීකරණය වූ රටවල නීතියේ ප‍්‍රධාන නෛතික ආයතන වන්නේ ස්වාධීන අධිකරණ, නියෝජිතත්ව පාර්ලිම්න්තු, වගකියන විධායකය, හමුදාව, පොලීසිය, නිලධාරිවාදී ආයතන, නීති වෘත්තිය හා සිවිල් සමාජයයි
ජෝන් ලොක් සිය Two Treatises On Civil Government කෘතියේ සහ බාරොන් ඩි මොන්ටෙස්ක්‍යු සිය The Spirit of the Laws කෘතියේ දක්වා සිටියේ අධිකරණ, ව්‍යවස්ථාදායක හා විධායක ආයතනයන් අතර බලය විභේදනය මඟින් දේශපාලන බලය මැඩපැවැත්වීම කළයුතු වන බවයි. තෝමස් හොබ්ස් සිය Leviathan කෘතියේදී දක්වන ලද නිරපේක්‍ෂතාවාදී න්‍යායට ප‍්‍රතිපක්‍ෂව ඔවුන්ගේ මූලධර්මයවූයේ කිසිවකුට රාජ්‍යයේ සියළු බලතල භාවිතයේ යෙදීමට අවසර නොතිබිය යුතු බවයි. මෑතකාලීනව මැක්ස් වෙබර් සහ තවත් බොහෝ දෙනකු විසින් විධායකයේ යටතට පත්වන රාජ්‍යයේ දිගුවන් පිලිබඳ සිතීමට නව ප‍්‍රවේශයක් ලබාදුන්හ
පුරවැසියන්ගේ දෛනික ජීවිතයට ඉහලින් ඇති නූතන හමුදාව, පොලීසිය සහ නිලධාරිවාදී බලය විසින් මුල් කාලීන ලේඛකයින් වූ ලොක් සහ මොන්ටෙස්ක්‍යු විසින් පූර්වඋපකල්පනය නොකරන ලද සුවිශේෂී ගැටළු නිර්මාණය කරයි
නීති වෘත්තියේ සම්ප‍්‍රදායන් සහ පරිචයන් යුක්තිය වෙත වන ජනතාවගේ ප‍්‍රවේශයේ වැදගත් අංගයක් වන අතර නීතියේ දේශපාලනික පදනම වන සමාජ ආයතන, ප‍්‍රජාවන් සහ හවුල්කාරීත්වයන් හැඳින්වීම සඳහා සිවිල් සමාජය යන යෙදුම යොදාගනු ලබයි
බ්්‍රැනිස්ලාව් මැලිනොවුස්කි

බ්්‍රැනිස්ලාව් මැලිනොවුස්කි
උපත
1884 අපේ්ම‍රල් 7
         		බ්රාකවු, පෝලන්තය ඔස්ටි්්‍රයන් හන්ගේරියානු අධිරාජ්‍යය
මරණය
1942 මැයි 16
          		නිව් හෙවන්, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය
අධ්‍යාපනය
දර්ශනය සඳහා දර්ශනසූරී උපාධිය, භෞතික රසායන විද්යා ව පිලිබඳ දර්ශනසූරී උපාධිය
සමාජීය මානව විද්යා වේ පියා වශයෙන් හඳුන්වනු ලබයි

බ්ා‍රැනිස්ලොව් මැලිනොව්ස්කි දැනට පෝලන්තයේ කොටසක් ලෙස පවතින ඔස්ට්්රතයානු හංගේරියවේ උපත ලද පෝලන්ත ජාතික මනව විද්යා ඥයකු වන අතර ඔහුගේ මානව වංශ ක්ෂේත්ය‍ර අධ්‍යනයන් හේතුකොටගෙන 20 වන සියවසේ බිහිවූ වඩාත්ම වැදගත් මානව විද්යා්ඥයා ලෙසින් සැලකෙයි
මෙලනීසියා පිලිබඳව අධනයන් සහ පරස්පරතාවය පිලිබඳව ඔහුගේ අධ්‍යනයන්ද ඉතාමත් වැදගත් වේ
ජීව විද්යාලත්මක මානව විද්යානව

ජීව විද්යායත්මක මානව විද්යාලව එසේත් නැතිනම් භෞතික මානව විද්යාහව වූ කලි ජීව විද්යා ත්මක පරිණාමීය යාන්ත්ය‍රණයන්, ජානමය ප්ව‍රවේණීන්, මානව අනුවර්ත්‍යතාවය සහ විචලනය ආදි මානව අධ්‍යයන විද්යා ව, මානව රූපකෘත විද්යාරව සහ මානව පරිණාමයේ පොසිල වර්තා පිලිබඳව අධ්‍යනය කෙරෙන මානව විද්යාමවේ ශාඛාවයි.
භෞතික මානව විද්යා ව ඇල්ෆඞ් රසල් වොලස් හා චාල්ස් ඩාවින්ගේ ස්වභාවික වරණය පිලිබඳ න්‍යායන් සහ ග්‍රෙගරි මෙන්ඩල්ගේ ප්ල‍රවේණිය පිලිබඳ පර්යේෂණයන් එළිදැක්වීමට පෙර 19 වන සියවසේදී වර්ධනය වූවකි
ඊට එම නම යොදනු ලැබ්වේ එහි සියළු දත්තයන් භෞතිකව පවතින ඒවා (පොසිල, මිනිස් ඇටකටු) වූ බැවිනි
ඩාවින්ගේ න්‍යායන් සහ නූතන සහවාදයන්ගේ නැඟීමත් සමඟ මානව විද්යා ඥයින්ට නව ආකාරයේ දත්තයන් වෙත ප්ත‍රවේශය උදාවූ අතර බොහොමයක් දෙනා තමන්ව ‘ජීව විද්යා්ත්මක මානව විද්යා ඥයින්’ ලෙස හඳුන්වා ගැනීමට පටන් ගත්හ
මානවමිතිය පිලිබඳ අධ්‍යනයන් වැනි භෞතික මානව විද්යානවේ මුල් කාලීන ශාඛාවන් මේ වන විට ව්‍යාජ විද්යා්වන් ලෙස සලකා බැහැර කරනු ලැබ ඇත
කපාල දර්ශකය වැනි මිනුම් චර්යාවාදී ගතිලක්‍ෂණ සොයාගැනීමට උපකාරී කරගනු ලැබූ අතර මුල් කාලීන විද්යාකත්මක භෞතික මානව විද්යාවවේ ආරම්භකයින් ලෙස පෝල් බ්‍රෝකා සහ ෆ්රාන්ස් බොයස් හැඳින්විය හැකිය
මාධ්‍යයේ මානව විද්‍යාව

මාධ්‍යයේ මානව විද්‍යාව (ජනමාධ්‍ය පිලිබඳ මානව විද්‍යාව, මාධ්‍ය මානව විද්‍යාව) වූ කලි නිෂ්පාදකයින් ප්‍රේක්ෂකයින් සහ ජනමාධ්‍යයේ වෙනත් සංස්කෘතිකමය හා සමාජීය පැතිකඩවල් තේරුම්ගැනීමේ මාර්ගයක් ලෙස මානව වංශ අධ්‍යනයන් වැදගත් ලෙස සලකන්නාවූ සමාජීය හෝ සංස්කෘතික මානව විද්‍යාත්මක  අධ්‍යයන කලාපයකි
විවිධාක්‍රමය

මාධ්‍යයේ මානව විද්‍යාවේ සුවිශේෂීත්වය වන්නේ එහිදී මානව වංශ ලේඛයන් යොදාගැනීමයි
මධ්‍ය අධ්‍යනයන් තුල මාධ්‍ය මානවවංශ ලේඛයන් කෙරෙහි වන අවධානය වැඩිවෙමින් පවතී
කෙසේ වෙතත් මෙහිදී මානව වංශ ලේඛයන් කෙරෙහි මානව විද්යාවත්මක ප්ඩ‍රවේශයන් වන සහභාගීත්ව නිරීක්‍ෂණය සහ දීඝ කාලීන ක්ෂේත්ය‍ර අධ්‍යනයන් ආදිය අනුගමනය නොකෙරේ
මේ වෙනස්කම් හේතුකොටගෙන මාධ්‍ය කෙරෙහි උනන්දුවක් දක්වන මානව විද්යාආඥයෝ තමන්ව දකින්නේ මාධ්‍ය අධ්‍යනයන් සහ සංස්කෘතික අධ්‍යනයන්හි මානව වංශ ලේඛ ප්න‍රවේශයක් අනුගමනය කරන උපක්ෂේත්ෙ‍රයක් ලෙසිනි
න්‍යාය

වෙනත් බලපෑම් අතරේ වුවද මාධ්‍යයේ මානව විද්යානව තරමක්දුරට අන්තර් දැනුම් පද්ධතිමය එකකි
මාධ්‍ය පිලිබඳ මානව විද්යාමව යොදාගනු ලබන න්‍යායන් ව්‍යවහාරික ප්ේ‍රවේශයන්ගේ සිට පියරේ බෝර්ඩියෝගේ න්‍යායන් දක්වා මෙන්ම නව තාක්‍ෂණයන් හා පරිචයන් අනුයෝජනය හා අනුවර්තනය පිලිබඳව වන සංවාදයන් දක්වා දිවෙයි
එමෙන්ම ද්‍රෘෂ්‍යමය මානව විද්යා ව සහ චිත් ‍රපට න්‍යාය මෙන්ම ශාන්තිකර්ම හා ප්ය‍රාසාංගික අධ්‍යනයන් (උදා
නැටුම් හා නාට්‍ය) යනාදී න්‍යායන්ගෙන්ද එය වෙත න්‍යායාත්මක ප්ෂ‍රවේශයන් ලබාගෙන ඇත
එමෙන්ම පරිභෝජනය මාධ්‍ය අධ්‍යනයන්හි පේ්න‍රක්‍ෂකාගාරයේ ප්න‍රතිග්්‍රහනය, නව මාධ්‍ය සහ ජාලකරණ න්‍යායන්, ගෝලීයකරණය පිලිබඳ න්‍යායන්, ජාත්‍යන්තර සිවිල් සමාජය පිලිබඳ න්‍යායන් සහ සහභාගීත්ව සන්නිවේදනය පිලිබඳ සංවාදයන් මෙන්ම සංවර්ධන අධ්‍යනයේ පාලනය යන සංකල්පයන්ද න්‍යායිකව මාධ්‍යයේ මානව විද්යා්ව කෙරෙහි බලපෑම් සහගතවී ඇත
මානව විද්‍යාව
ආගමේ මානව විද්යාතව

ආගමේ මානව විද්යායවට අනෙකුත් සමාජ ආයතන වලට සාපේක්‍ෂව ආගමික ආයතනයන් පිලිබඳව අධ්‍යයනය කිරීම සහ වවිධ සංස්කෘතීන්හි ආගමික විශ්වාසයන් හා පරිචයන් සන්සන්දනය කිරීම ඇතුලත් වෙයි
ඉතිහාසය

සෑම ආගමක්ම එය නමදින්නාවූ මානව ප්ල‍රජාවේ නිර්මාණයක්ය යන මානව විද්යානත්මක සිද්ධාන්තය 1841 දී ලූඞ්විග් ෆොයබාග් විසින් ප්ත‍රථම වරට ඉදිරිපත් කරන ලදී
ෆොයබර්ග් අනුව යමින් 1912 දී එමිල් ඩර්කයිම් දක්වා සිටියේ ‘ආගම යම් සමාජයක සමාජ වටිනාකම්වල ප්4‍රක්ෂේපිතයක්’ වන බවයි. එමෙන්ම එය සමාජය පිලිබඳ සංකේතීය ප්ී‍රකාශ ඉදිරිපත් කරන්නක් මෙන්ම සමාජ පිලිවෙල පිළිබඳ අදහස් දක්වන්නා වූ සංකේතීය භාෂාවක් බවද ඔහුගේ අදහස විය
19 වන සියවසේදී සංස්කෘතික මානව විද්යාබව සංස්කෘතික පරිණාමය පිලිබඳව වූ උනන්දුවකින් පිරී පැවතුනි
බොහෝ මානව විද්යාෑ්‍ඥයෝ ‘පුරාතන’ සහ ‘නූතන’ ආගම් අතර ඉතා සුළු වෙනස්කමක් පමණක් පවතින්නේ යැයි උපකල්පනය කළ අතර පුරාතන ආගම නූතන ආගම බවට පරාණාමයවීම කෙසේ සිදුවීද යන්න පිලිබඳව අදහස් දැක්වූහ
20 වන සියවසේදී බෙහෝ මානව විද්යා ඥයෝ මෙම ප්ල‍රවේශය ප්හ‍රතික්ෂේප කරසිටියහ
වර්තමානයේ ආගමේ මානව විද්යාවව තුල ලූඞ්විග් ෆොයබර්ග්, කාල් මාක්ස්, සිග්මන් ෆ්‍රොයිඞ්, එමිල් ඩර්කයිම් සහ මැක්ස් වෙබර්  යානාදීන්ගේ අදහස්වල බලපෑම දැකගත හැක
ඒවායින් බොහෝදුරට කියැවෙන්නේ ආගමික විශ්වාසයන් හා පරිචයන් තුලින් ආර්ථික හා දේශපාලනික බලවේගයන් නිරූපනය වන්නේ කෙසේද යන්න පිලිබඳව සහ ආගමික විශ්වාස හා පරිචයන්ගේ සමාජීය කාර්යභාරය පිලිබඳවය
විධිමත් අධ්‍යාපනයේදී විෂය මාලාව යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ පාසැලක හෝ විශ්ව විද්‍යාලයක ඉගෙනීම සඳහා නිර්දේශිත පාඨමාලාවන් එකතුවක් හා ඒවායේ අන්තර්ගතයයි
අදහසක් ලෙස ගත්කළ විෂය මාලාව යන්න කුඩා දරුවන් වැඩිහිටියන් බවට පත්වීමේදී සිය කි‍්‍රයාවන් හා අත්දැකීම් මඟින් ලබන අධ්‍යාපනය දැක්වීම සඳහා ලතින් භාෂාවේ යෙදෙන race course යන යෙදුමින් නිරුක්තිය ලබා ඇත
ඵෙතිහාසික සංකල්පය

මෙම විෂය සම්බන්ධයෙන් ප‍්‍රකාශයට පත්වූ ප‍්‍රඵම පාඨ ග‍්‍රන්ථය වන 1918 දී ප‍්‍රකාශයට පත්වූ The Curriculum හි ජෝන් ෆ්රැන්ක්ලීන් බොබිට් දක්වා සිටින්නේ විෂය මාලාව පිලිබඳ අදහස race course යන ලතින් යෙදුම දක්වා දිවයන බවත් සමාජය තුල සාර්ථකත්වය ලැබීම සඳහා කුඩා දරුවන් වැඩිහිටියන් බවට පත්වීමේදී සිය කි‍්‍රයාවන් හා අත්දැකීම් මඟින් ලබන අධ්‍යාපනය දැක්වීම සඳහා ලතින් භාෂාවේ එය යෙදී ඇති බවත්ය
තවද පාසැල තුල හා පිටත සිදුවන්නාවූ විධිමත් කි‍්‍රයාවන් හා අත්දැකීම් මෙන්ම පාසැල තුලදී ලබන්නාවූ සැලසුම් කරනු නොලැබු මෙහෙයවනු නොලැබූ අත්දැකීම්ද මෙම විෂය මාලාව යන්න තුලට අන්තර්ගත වෙයි
සමාජයේ වැඩිහිටි තැනැත්තන් නිර්මාණය කිරීම සඳහා අරමුණු සහගතව හා වුවමනාවෙන්ම ලබාදෙනු ලබන අත්දැකීම්ද මීට ඇතුලත් වෙයි
බොබිට්ට අනුව විෂය මාලාව යනු සමාජ මෙහෙයවීම් බිමකි
ඔහුගේ සංස්කෘතික උපකල්පනයන් හා සමාජ අර්ථනිරූපනයන්ට අනුව ඔහුගේ විෂය මාලා සූත‍්‍රකරණයේ ප‍්‍රධාන ලක්‍ෂණ දෙකක් පවතී
(1) සමාජයේ වැඩිහිටි සාමාජිකයින් තුල පැවතිය යුතු ගුණාංගයන් යැයි විශේෂඥයින් කල්පනා කරන ගුණාංගයන් මත පදනම්ව විෂය මාලා සැකසීම සඳහා වඩාත් සුදුසු තැනැත්තන් වන්නේ විද්‍යාත්මක විශේෂඥයින්ය (2) කුඩා දරුවකු ඔහු හෝ ඇය වැඩිහිටියකු බවට පත්වීමේදී ලැබිය යුතු අත්දැකීම් ලෙස විෂයමාලාව අර්ථ දක්වනු ලැබිය යුතුය

එනම් ඔහුට අනුව යමකු විසින් සිදුකරන කි‍්‍රයාවන් හා ලබන අත්දැකීම් ඇතුලත් ස්ථිතික යථාර්ථයකට වඩා වඩා විෂය මාලාව යනු පරමාදර්ශයකි
වර්තමාන අදහස් බොබිට්ගේ මතයන් ප‍්‍රතික්ෂේප කරන නමුත් විෂය මාලාව යනු මිනිසා නැමැති සත්වයා මනුෂ්‍යයකු බවට පත්කරන්නාවූ අත්දැකීම් බව පිලිගනී
විෂය මාලාවන් ඔස්සේ පුද්ගල නිර්මාණය පුද්ගලික තලයේදී මෙන්ම කණ්ඩායම් තලය එනම් සංස්කෘතීන් හා සමාජයන් යොදාගනිමින්ද අධ්‍යනය කරනු ලබයි
මුල්වරට එය බොබිට්ගේ අර්ථ දැක්වීම තුලින් ඉදිරිපත් වුවද විෂය මාලාව යනු හැඩගස්වන ලද අත්දැකීම් බව ජෝන් ඩිවේ විසින්ද පවසා ඇත
මේ දෙදෙනාගේම විෂය මාලාව පිලිබඳ තේරුම් ගැනීම වර්තමානයට වඩා වෙනස් වූවක් වුවද විෂය මාලාව පිලිබඳ තේරුම්කිරීමේදී ලේඛතයින් හා පර්යේෂකයින් ඔවුන්ගේ අදහස් වැදගත්කොට සලකති
මානව විද්යාේව වෙත ප්ය‍රවේශයන්
‘සතර ක්ෂේත්ා‍ර’ ප්ය‍රවේශය ("four field" approach)

ප්න‍රධාන වශයෙන් එක්සත් ජනපදය තුල මානව විද්යා ව ‘සාකල්‍ය’ ලෙස අර්ථකථනය කරනු ලබන අතර ‘සතර ක්ෂේත්්‍ර ප්ය‍රවේශයක්’ මත පදනම් වෙයි
මෙය න්‍යායාත්මකව හෝ ප්න‍රයෝජ්‍යතාවාදී ලෙස හෝ ඇමරිකානු ශ්d‍රාස්ත්ස‍රාලීය ආයතනයන්හි ව්‍යුහයන්ට වැදගත් වනනේද යන්න පිලිබඳව වන සංවාදය වර්තමානයේදීද පවතී
ඊට සහායදක්වන්නෝ මානව විද්යායව හේතු දෙකක් නිසා සාකල්‍ය වන බව කියා සිටිති
එනම් එය  ඕනෑම කාලයක  ඕනෑම ස්ථානයක වෙසෙන මිනිස් වර්ගයා සහ මානුෂිකත්වයේ සියලූම පැතිමානයන් (පරිමාණාමණීය, ජීව භෞතිකමය, සමාජ දේශපාලනික, ආර්ථික, සංස්කෘතික, භාෂාමය, මනෝවිද්යාපත්මක ආදී) සම්බන්ධයෙන් අදාලවීමයි
එමෙන්ම මෙම ප්්‍රවේශය අනුගමනය කරන ශාස්ත්ට‍රාලීය වැඩසටහන් මානව විද්යාඑව වෙත ‘සතර ක්ෂේත්ු‍ර ප්්‍රවේශයක්’ අනුගමනය කරනු ලබන අතර එහිදී ඊට භෞතික විද්‍යාව, මානව විද්යා ව, පුරාවිද්යා‍ව, භාෂාවිද්යා ව සහ සංස්කෘතික මානව විද්යාඊව හෝ සමාජීය මානව විද්යා ව ඇතුලත් වෙයි
සාකල්‍ය සහ ‘සතර ක්ෂේත්ර‍ර’ ලෙස මානව විද්යාඊවේ අර්ථකථනය සමහර ප්්‍රධාන පෙළේ මානව විද්යා‍ඥයින් විසින් අභියෝගයට ලක්කරනු ලැබ ඇත
ඔවුහු කියා සිටින්නේ ඒවා 19 වන සියවසේ සමාජ පරිණෘමීය සිතීමේ නිර්මාණයන් වන බවත් විශේෂයෙන්ම ඒවා විසින් සංස්කෘතික මානව විද්යා ව (මානව ශාස්ත්ි‍රය මත නෛසර්ගික ලෙස බැඳී පවතින) මත විද්යාසත්මක ඉන්ද්‍රයානුභූතිවාදය වගවිභාගයකින් තොරව පැටවීමට උත්සාහ කරන බවත්ය
සමාජ –සංස්කෘතික මානව විද්යා‍ ‘ජීව විද්යාතත්මක, භෞතික විද්යා ත්මක මානව විද්යා ව’ සමඟ ‘අනුකලනය’ අඳහා වන පීඩනය ඉන්දි්ණ‍රයානුභූතිවාදය (නිවැරදි දැනුම සොයාගත හැක්කේ විද්යා‘ත්මක ක්ක‍රමය අනුගමනය කිරීමෙන් පමණක් බවට වන විශ්වාසය) වගවිභාගයකින් තොරව සංස්කෘතික මානවි විද්යාකව මත පැටවීමට දරන උත්සාහයක් ලෙසින් විවේචනයට ලක්ව ඇත
මෙම විවේචනය 1960 දශකයේදී සංවර්ධනය වෙමින් පැවැති සමාජීය ජීවවිද්යාලවේ සහ ඇමරිකානු මානව විද්යා වේ ‘සතර ක්ෂේත්න‍ර ප්්‍රවේශය’ වෙත එල්ල විය (මාර්ෂල් ෂිලිංග්ස් වැනි සමාජීය මානව විද්යා‘ඥයින් විසින්)
එක්සත් ජනපදයේ සම්භවය ලැබූවද සතර ක්ෂේත්්‍ර ප්ය‍රවේශය සහ එය අරබයා ඇතිවූ සංවාදය ඇමරිකානු ශාස්ත්ද‍රාලීය බලපෑම හේතුකොටගෙන ලෝකය පුරා ව්‍යාප්ත විය
2006 ඊශ්‍රායල - ලෙබනන ගැටුම

2006 ජුලි මාසයේ දී , ඊශ්‍රායලය හමුදාභටයන්  තිදෙනෙකු ඝාතනය වීම සහ තවත් දෙදෙනෙකු සිරකරැවන් ලෙස රදවා ගැනීමට විරැද්ධව හිස්බුල්ලා සංවිධානය විනාශ කර දමනු වස් ඊශ්‍රාලය විසින් දකුණු ලෙබනනය ආක්‍රමණය කරන ලදි
පුරා මසක් පමණ පැවතී මෙම ගැටුම 845 – 1300 අතර ලෙබනන් ජාතිකයන් මරණයට පත්කළ අතර ඊශ්‍රායල ජාතිකයන් 163ක් (හමුදා සෙබළුන් 119 හා සාමාන්‍ය ජනයා 44 ලෙස) ද මරුමුවට පත් කළ අතර ඊශ්‍රායල හා ලෙබනන ජාතිකයන් දහස් ගණනකට තුවාල සිදු කරන ලදී
2006 අගොස්තු 14 වන දින එක්සත් ජාතීන්ගේ මැදිහත් වීමෙන් සම්පාදිත සටන් විරාම ගිවිසුමකට දෙපාර්ශවය කැමැත්ත පළ කරන ලද අතර එය 2006 අගෝස්තු 14 අළුයම 05 සිට ක්‍රියාත්මක විය
ගැටුම ඇති වීමට මුලික හේතුව දීර්ඝ කාලයක් පුරා පැවැති අරාබි - ඊශ්‍රායල ගැටුම වුවත් සාම ගිවිසුමට පෙර ඊශ්‍රායලය ප්‍රකාශ කරන ලද්දේ එය ත්‍රස්තවාදයට එරෙහි සටනක් බවය
ජ රජය ද මේ බව සනාථ කර අතර සටන් විරාම ගිවිසුම ඇති කර ගත් දින බුෂ් විසින් කරන ලද කතාවකින් ද ඒ බව නැවත සනාථ කරන ලදී
2007 ලෙබනන ගැටුම

ඉස්ලාමීය ස්නනද්ධ සංවිධානයක් වන ෆාටා අල්-ඉස්ලාමීය සංවිධානය හා ලෙබනන් සන්නද්ධ හමුදා අතර 2007 මැයි 20 වන දින ට්‍රිපොලි ට ආසන්න පලස්තීන සරනාගත කදවුරක් වන කා(හ්) ර් අල් බා(ර්)ඩ් හි ඇති ගැටුමකින් පසුව උතුරු ලෙබනනයේ ගැටුම්කාරි තත්වයක් ආරම්භ විය
නාර් අල් බාඩ් අතර ප්‍රධාන වශයෙන් ගැටුම් ඇවිලී ගිය අතර සුළු ගැටුම් තත්වයන් දකුණු ලෙබනනයේ අයින් අල්  හිල්වේ  ආශ්‍රිතව හටගත් අතර ලෙබනනයේ  අගනුවර වන බේරැට් හී ඒ අවට බෝම්බ පිපිරිම් සිදුවීම් කිහිපයක් ඇති විය
මෙම ප්‍රහාර වලට වග කිව යුතු කන්ඩායම් වුයේ අල්කයිඩා ආභාෂය ලබන සන්නද්ධ ජිහාඩ් කණ්ඩායමකි
ගැටුම අතරතුර ඇ
ජ විසින් ලෙබනනයට හමුදා සහය ලබා දෙන ලදී
2008 ලෙබනනය තුළ කැළඹීම් 

2008 මැයි මාසය වන විට ලෙබනනය තුළ 17 මසක් පුරා පැවැති දේශපාලනික ව්‍යාකූල බව පාලනයක් රහිත බවට පත් විය
නගරයේ සමහර ප්‍රදේශ තුළ හිස්බුල්ලා හා අමල් යන රජයට පක්ෂපාතී තුවක්කුකරුවන් මෙන්ම සුන්නි අනාගත ව්‍යාපාර පක්ෂයට හිතවත් සටන්කාමීන්ද බිහි වන්නට විය
රජයට ඇමරිකා‍වේ සහයෝගය ලැබුණු අතර ෂිට් සන්නද්ධ හමුදා සදහා ආයුධ හා මුදල් සිරියාවෙන් හා ඉරානයෙන් ලැබුණි
යොමුව 
http
org/wiki/War_on_terror#Lebanon
ගොඩනංවන නොඑසේනම් නිර්මාපිත භාෂාව යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ස්වර විද්‍යාව ව්‍යාකරණ සහ/ හෝ වාංමාලාව ස්වභාවික පරිණාමයට පත්වනු වෙනුවට තනි පුද්ගලයකු හෝ කණ්ඩායමක් විසින් නිර්මාණය කරනු ලැබූ භාෂාවකි
ගොඩනංවන ලද භාෂාවක් නිර්මාණයවීමට බලපෑ හැකි හේතූන් ගණනාවක්ම පැවතිය හැක
මේ අතර මානව සන්නිවේදය පහසු කිරීම, ප‍්‍රබන්ධිත හෝ ඒ ආශි‍්‍රත ගොඩනංවන ලද ලෝකයක් සජීවීභාවයට පත්කිරීම, භාෂාත්මක අත්හදාබැලීම්, භාෂාව පිලිබඳ කෙනෙකුගේ සෞන්දර්යාත්මක අභිරුචිය සැමරීම සහ භාෂාත්මක කී‍්‍රඩා යනාදිය මෙම හේතු අතර විය හැක
මීට සමානාර්ථයක් ඇති සැලසුම් කරනු ලැබූ භාෂාව යන යෙදුම සමහර අවස්ථාවන්හිදී ජාත්‍යන්තර සහායක භාෂාවන් හැඳින්වීම සඳහා මෙන්ම වඩාත් භාවිතයේ පවත්නා යෙදුම වන ‘නිර්මාපිත’ යන යෙදුමට විරෝධය දක්වන තැනැත්තන් විසින්ද යොදාගනු ලබයි
උදාහරණයක් ලෙස ඉන්ටර්ලින්ග්වා භාෂාව කථාකරන සමහරු සිය භාෂාවේ  ප‍්‍රබන්ධිත කිසිවක් නොපැවතියද එය නිර්මාපිත එකක් ලෙස සලකති
නමුත් මෙම කාරණය එස්පරැන්තෝ හෝ ඉඩෝ භාෂාවන් සම්බන්ධයෙන් සත්‍ය නොවේ
මෙම භාෂාවන් කථාකරන සමහරු ‘නිර්මාපිත භාෂාව’ යන යෙදුම භාවිතයෙන් වැලකෙන්නේ මානව සන්නිවේදනය සඳහා සිය භාෂාව යොදාගැනීමේදී‘අස්වභාවික’ කිසිත් පවතින බව ඔවුන් ප‍්‍රතික්ෂේප කරන බැවිනි
භාෂාවන් ‘සැලසුම්කරන ලද ’ ලෙසින් හැඳින්වීම ‘ගොඩනංවන ලද භාෂාව’ යන යෙදුම සම්බන්ධයෙන් ගැටළුකාරී තත්වයක් ඇති කරවයි. මෙම තේමාව යටතේ භාෂාවන් කිහිපයක් ලිහිල් ලෙස කාණ්ඩගතකොට ඇති අතර එයට හේතු වී ඇත්තේ ඒවාට එකම ඉතිහාසයක් සහ භාවිතයන් පැවතීම වුවද ඒවා ගොඩනංවන ලද භාෂාවන් ලෙස නොසැලකේ. ඉන්ටලින්ග්වා භාෂාව සතුව භාෂාවිද්‍යාත්මක පර්යේෂණ ආයතනයක් වන ජාත්‍යන්තර සහායක භාෂා සංවිධානය විසින් නාමාවලිගත කරන ලද හා ප‍්‍රමිතිගත කරන ලද ස්වභාවිකව යෙදෙන වාග්මාලාවක් සහ ව්‍යාකාරණ පවතී
ප‍්‍රමිතිගත කිරීම එක්තරා ආකාරයක සැලසුම් කිරීමක් ලෙස පෙනී යා හැකි වුවුද සිය අන්තර්ගතය ස්වභාවිකව වර්ධනය වූ භාෂාවක්  ගොඩනංවන ලද භාෂාවක් ලෙස වර්ගීකරණය කිරීම අසීරු වෙයි
මීට සමානව ලැටීනෝ සයින් ෆ්ලෙක්සියෝන් වූ කලි වරනැගීම් ඉවත්කරනු ලැබූ සරළ ලතින් රූපාකාරයකි
ඉන්ටලින්ග්වා මෙන්ම මෙයද ගොඩනංවන ලද භාෂාවක් ලෙස දැක්වීම පැහැදිලි කළ නොහැකිය
මේ භාෂා දෙකම ප‍්‍රධාන අතිරේක භාෂාවන් ලෙස සැලකෙන නමුත් වර්තමානයේ වඩාත් පුළුල් ලෙස භාවිතයේ යෙදෙන්නේ ඉන්ටලින්ග්වා පමණකි
එස්පරැන්තෝ ප‍්‍රජාවෙන් පිටත භාෂාත්මක සැලසුම්කිරීම යන යෙදුම යෙදෙන්නේ ස්වභාවික භාෂාවන් සම්බන්ධයෙන් ගනු ලැබ ඇති නීතිමය පියවරයන් දැක්විම සඳහාය
මෙහිදී ‘ස්වභාවික භාෂාවන්’ පවා සමහර අවස්ථාවන්හිදී නිර්මාපිත ඒවා ලෙස හඳුන්වනු ලැබිය හැක
සම්පූර්ණයෙන් කෘතිම වූ රීතීන් බලපවත්වන්නාවූ ව්‍යාකරණ නීති පිලිබඳව සැලකීමේදී මෙසේ විභේදනයක් දැක්වීම අසීරු වෙයි
ජේ. ආර්. ආර්. ටෝකියන් විසින් නිර්මාණය කරන ලද ‘ග්ලොසොපොයා’ යන යෙදුමද භාෂාමය ගොඩනැංවීම අදහස් කිරීම සඳහා යොදාගනු ලබන්නකි
සතුන්ගේ භාෂාව යනු මිනිසාගේ භාෂාවන් මිනිස් නොවන සත්ව පද්ධතීන් වෙත ආදර්ශනය කිරීමයි
මෙම යෙදුම පුළුල් ලෙස යොදාගනු ලැබූවද සත්ව භාෂාව මිනිස් භාෂාව තරම් සංකීර්ණ හෝ ප‍්‍රකාශනාත්මක නොවන බව බොහොමයක් පර්යේෂකයෝ පිලිගනිති
සමහර පර්යේෂකයින් තර්ක කරන්නේ සත්ව භාෂාව එහි සංකීර්ණතම ස්වරූපයේදී පවා සත්ව සන්නිවේදනය සහ මිනිසාගේ භාෂාව අතර සැලකියයුතු වෙනස්කම් පවතින බවයි. එමෙන්ම ඔවුන්ගේ අදහස වන්නේ මේ දෙකෙහි යටිපෙළ මූලර්මයන් අතර සම්බන්ධතාවයක් නොමැති බවය
අනෙක් අය තර්ක කරන්නේ සතුන්ගේ සන්නිවේදනය සහ මිනිසාගේ භාෂාව අතර පරිණාමීය අඛණ්ඩතාවයක් පවතින බවයි.
මිනිස් භාෂාවේ පවත්නා පහත ලක්‍ෂණයන් හේතුවෙන් එය සතුන්ගේ සන්නිවේදනයෙන් වෙනස්වන බව සැලකේ.

අහඹුබව - ශබ්දය හෝ සංඥාව සහ එහි අර්ථය අතර කිසිදු තාර්කික සම්බන්ධයක් නොමැත (‘ගෙදර’ යන වචනයේ කිසිදු ‘ගෙවල්මය’ බවත් නැත)
සංස්කෘතික සමපේක්‍ෂණය - භාෂාව ව්‍යවහාර කරන එක් අයෙකුගෙන් තවත් අයෙකුට සවිඥ්ඥාණිකව හෝ අවිඥ්ඥාණිකව ගමන් කරයි
විචාරශීලීත්වය - භාෂාව නිර්මාණය වී ඇත්තේ අර්ථය නිර්මාණය කිරීම සඳහා සංයෝජනයක් ලෙස යොදාගනු ලබන ප‍්‍රභින්න ඒකකයන්ගෙනි
විස්ථාපනය -  අවකාශයේ හෝ තාවකාලිකව වටපිටාවේ නොමැති අදහස් පිලිබඳ සන්නිවේදනය කිරීමට භාෂාව යොදාගත හැක
ද්වෛතය -  භාෂාව තල දෙකක එකවර කි‍්‍රයාත්මක වෙයි
එනම් මතුපිට තලය සහ ශබ්දාර්ථ මට්ටමයි
පාරභාෂාමය බව - භාෂාව පිලිබඳ සාකච්ඡා කළහැකිවීම
ඵලදායීත්වය -  උච්ඡාරනයන් අතිවිශාල සංඛ්‍යාවක් නිර්මාණය කිරීම සඳහා අවශ්‍ය වන්නේ ඒකකයන් සීමිත සංඛ්‍යාවක් පමණකි
ෆ‍්‍රැන්සීන් පැටර්සන් කෝකෝ සමග කළ පර්යේෂණ වැනි වානරයින් සමග කළ පර්යේෂණ විසින් පෙන්වා දෙන්නේ ඉහත අවශ්‍යතාවන් සමහරක් තෘප්ත කරන භාෂාවක් වානරයින් විසින් යොදාගනු ලබන බවයි. උදාහරණයක් ලෙස එක් චිම්පන්සියකු සර්පයකු දුටුවහොත් අනෙක් සියලූ චිම්පන්සීන්ට අසල ගස්වලට නැගින ලෙස අනතුරු අඟවමින් යමක් එකිනෙකට ගැටෙන ආකාරයේ පහත් හඬක් නිකුත් කරයි
මී මැස්සන්ගේ නැටුම්වල අවකාශය පිලිබඳ විස්ථාපන අංගයන් හඳුනාගත හැක
සංඥා භාෂාව උගන්වනු ලැබූ බොහෝ වානරයින්ගේ ජනිතයින් වෙත සංස්කෘතික සමපේක්‍ෂණය සිදුව ඇත
කෙසේවෙතත් මෙම තනි තනි ලක්‍ෂණයන් පැවතීම සතුන්ට මිනිසුන් මෙන් සන්නිවේදනයේ යෙදිය හැකියැයි කීමට සුදුසුකමක් නොවේ
ඇෆ්ගනිස්ථාන ඉස්ලාමික ජනරජය, එසේත් නැතිනම් පොදු ව්‍යවහාරයට අනුව ඇෆ්ගනිස්ථානය යනු දකුණු-මධ්‍යම ආසියාවේ පිහිටි සම්පූර්ණයෙන්ම ගොඩබිමින් වටවූ කඳුකර රාජ්‍යයකි
එය දකුණින් සහ නැගෙනහිරින් පාකිස්ථානයට ද, බටහිරින් ඉරානයට ද, උතුරින් තුර්කමෙනිස්ථානයට, උස්බෙකිස්ථානයට සහ ටජිකිස්ථානයට ද, ඊසානදිගින් චීනයට ද මායිම් වී ඇත
වත්මන් ඇෆ්ගනිස්ථාන භූමිය අතීතයේ දී සේද මාවතේ සහ මානව සංක්‍රමණයේ සන්ධිස්ථානයක් විය
ක්‍රිපූ 50,000 තරම් ඈත අතීතයේ මෙහි මිනිස් වාසය පැවති බවට සාක්ෂි පුරාවිද්‍යාඥයන් විසින් සොයාගෙන ඇත
මේ ප්‍රදේශයේ නාගරික ජනාවාස ක්‍රිපූ 3000-2000 අතර කාලයක ඇරඹෙන්නට ඇතැයි සැළකේ. 

කාලයත් සමග ජනවර්ග රාශියක් ජීවත් වී ඇති ඇෆ්ගනිස්ථානය, මධ්‍යම ආසියාව සහ මැදපෙරදිගත් ඉන්දියානු උපමහාද්වීපයත් යා කරන වැදගත් ස්ථානීය පිහිටුමක පවතියි
මේ නිසාම පුරාණයේ සිටම මහා ඇලෙක්සැන්ඩර්, මෞර්ය අධිරාජ්‍යය, ජෙන්ගිස් ඛාන් වැන්නන්ගේ හමුදා ආක්‍රමණවලට ඇෆ්ගනිස්ථානය ගොදුරු වී ඇත
ශබ්දනිෂ්පත්තිය 

"ඇෆ්ගන් මිනිසුන්ගේ දේශය" යන අර්ථය ඇතිව පර්සියන් බසින් සෑදී ඇත
"ඇෆ්ගන්" යන්න මිනිසුන්ගේ ගෝත්‍රය හැඳින්වීමටත් "තාන්" යන්න ප්‍රදේශය යන අරුත ඇති උපසර්ගයක් ලෙසත් යෙදී ඇත
මුල් කොටස වූ ඇෆ්ගන් යන්න අතීතයේ සිටම මෙහි මුල්ම හා විශලතම ජන කොට්ඨාශය වන පෂ්තුන් ජනයා හැඳින්වීමට යොදාගන්නකි
මෙය 3 වන සියවසේ "අබ්ගන්" ලෙසත් 6 වන සියවසේ "අවගන" ලෙසත් භාවිතා කෙරී ඇත
භූ ලක්ෂණ 

නිරිත දිගින් හා දකුණින් තැනි සහිත ගොඩ බිමින් වට වූ කඳුකර රටකි
විවිධ අවස්ථා වල දකුණු අසියාවේ, මධ්‍යම අසියාවේ, හෝ බටහිර දිග අසියාවේ (මැද පෙරදිග ) පිහිටි බවට විස්තර කෙරේ
එය උතුරු අක්ෂාංශ 29-39 හා නැගෙනහිර දේශාංශ 60-75 අතර පිහිටා ඇත
උසම ස්ථානය මුහුදු මට්ටමේ සිට අඩි 24557ක් (මීටර් 7485 ) උසින් වූ නව්ෂාක් වේ
දේශගුණය ප්‍රදේශානුගතව සීඝ්‍ර ලෙස වෙනස් වේ
රටේ බොහෝ කොටස් වියලි අතර නැවුම් ජලය හිඟය
අන්තර්වාහී සිස්තානීය තටකය යනු ලෝකයේ වියලිතම ප්‍රදේශ වලින් එකකි
ඉතිහාසය

ආශ්‍රිත 

ඇෆ්ගනිස්ථානය
පරිගණක ආශි‍්‍රත නෛතික පැතිකඩ ගණනාවක්ම පවතී
ඒවායින් සමහරක් පහත දක්වා ඇත
නීතියේ අංශයන්

 ප‍්‍රකාශන හිමිකම්
 සාධාරණ භාවිතය පිලිබඳ රීති‍
 ඩිජිටල් මාධ්‍යයට පිටපත් කිරීම 
වැලැක්වීම සඳහා වන විශේෂ රීති ආදිය ඇතුලත් නීති ක්ෂේත‍්‍රය බුද්ධිමය දේපළ නීතිය ලෙසින් හැඳින්වේ
මෘදුකාංග සම්බන්ධයෙන් වන පේටන්ට් නීතිය තවමත් යුරෝපයේ සහ වෙනත් කලාපයන්හි වර්ධනය වෙමින් පවතින්නකි
මෘදුකාංග බලපත‍්‍ර
 පරිශීලනය සඳහා වන බලපත‍්‍ර
 නොමිළයේ ලබාදෙන මෘදුකාංග බලපත‍්‍ර 
වැනි මාතෘකාවන් සම්බන්ධයෙන් වන සංවාදයන්ට

 නිෂ්පාදන වගකීම
 ස්වාධීන වර්ධකයින්ගේ වෘත්තීය වගකීම
 වගකීම්පත්
 ගිවිසුම් නීතිය
 වෙළඳ රහස්
 බුද්ධිමය දේපළ 
ආදිය පිලිබඳ කාරණාවන් ඇතුලත් වෙයි
බොහොමයක් රටවල පරිඝනක සහ සන්නිවේදන කර්මාන්තයන් රජයේ ආයතනයන් විසින් දැඩිව නියාමනය කරනු ලබයි
පරිගණක භාවිතා කරන්නන් සහ පරිගණක ජාල විසින් අනුගමනය කළයුතු අනවසර ප‍්‍රවේශය, දත්ත සුරක්‍ෂිතතාව ආදිය සම්බන්ධ රීතීන් පවතී
එමෙන්ම පිටපත් කිරීම වැලැක්වීම සඳහා පවත්නා උපකරණයන් සම්බන්ධයෙන්ද රීතීන් වෙයි
සමහර රාජ්‍යයන් අතර මෘදුකාංග සහ ද්‍රෘඩකාංග ආනයනය සහ අපනයනය සම්බන්ධයෙන්ද සීමාවන් පනවා ඇත
අන්තර්ජාලය
 බදුකරණය
 පාරිභෝගික ආරක්‍ෂාව
 ප‍්‍රචාරනය 
යනාදිය පාලනය කිරීම සඳහාද නීති පවතී
වාරණය සම්බන්ධ නීති මෙන්ම
 ප‍්‍රකාශනයේ නිදහස
 රජයේ තොරතුරු සඳහා වන ප‍්‍රවේශය
 තමන් පිලිබඳව පුද්ගලික ආයතනයන් පවත්වාගෙන යනු ලබන තොරතුරු වෙත එම තැනැත්තන්ට ප‍්‍රවේශවීමේ අයිතිය 

යනාදිය පිලිබඳවද නීති පවතී
නීතිය බලාත්මක කිරීම සඳහා අවශ්‍යවන්නාවූ දත්තයන් සහ සමහර දත්ත පුද්ගලික හේතූන් මත එක්රැස්කිරීම හෝ ළග තබාගැනීම තහනම් කරන නීතිද පවතී
සමහර තත්වයන්හිදී සහ අධිකරණ බලයන් විසින් පරිගණක සන්නිවේදනයන් සාක්‍ෂි වශයෙන්ද, ගිවිසුම් ස්ථාපිත කිරීම සඳහාද යොදාගනු ලැබිය හැක
පරිගණකයන් මඟින් සන්නිවේදන පද්ධතීන්ට රහසින් ඇතුල්වීමේ සහ ප‍්‍රවීක්‍ෂණයේ හැකියාව ලබාදී ඇති අතර ඒවා අධිකරණයේ සාක්‍ෂි වශයෙන් නීතිය කි‍්‍රයාවේ යොදවනු ලබන්නේ කෙසේද යන්න පිලිබඳ විවිධ මතවාද පවතී
පරිගණකගත ඡන්දය දීමේ තාක්‍ෂණය, ඡන්දය දීමේ යන්ත‍්‍රවල සිට ජංගම දුරකථන හරහා ඡන්දයදීම දක්වා වර්ධනය වී ඇති අතර නෛතික ගැටළු රාශියකට මග පාදා ඇත
සමහර රාජ්‍යයන් නීතිය මඟින් මෙන්ම තාක්‍ෂණික උපක‍්‍රමයන් මඟින්ද අන්තර්ජාලය වෙත ප‍්‍රවේශය සීමා කොට ඇත
org/wiki/Computer_law
යාවව නැතිනම් වැඩිහිටි අධ්‍යාපනය බොහෝ රටවල පුළුල් ලෙස පැතිර ඇත
කෙසේවෙතත් තවමත් බොහොමයක් දෙනා අධ්‍යාපනය දකින්නේ දරුවන් ඉලක්ක කොටගත්තක් ලෙසින් වන අතර බොහෝවිට වැඩිහිටි අධ්‍යාපනය වැඩිහිටි ඉගෙනුම හෝ යාවව ඉගෙනුම ලෙසින් නාමකරණය කරනු ලබයි
වැඩිහිටි අධ්‍යාපනය පන්ති කාමරය පදනම්වූ ඉගෙනුමක සිට ස්වයං ඉගෙනුම දක්වා වූ විවිධ ආකාරයන් ගතහැක
බැහැර දෙන පුස්තකාලයන් විසින් පොත් සහ වෙනත් උපදේශාත්මක ආධාරකයන් වෙත ලාභදායී අවිධිමත් ප‍්‍රවේශයක් සපයනු ලබයි
පරිඝනක හිමිකාරත්වය සහ අන්තර්ජාලය වෙත ප‍්‍රවේශය වැඩි වීමත් හේතුකොටගෙන වැඩිහිටියන්ට සහ දරුවන්ට විධිමත් මෙන්ම අවිධිමත් අධ්‍යාපනය වෙතද ප‍්‍රවේශවීමට මහත්වූ අවස්ථාවක් උදාකරදී ඇත
ස්කැන්ඩිනේවියාවේ අනුගමනය කරනු ලබන ‘ජනබන්ධනය’ (folk binding)  යන නමින් යුත් වැඩිහිටි අධ්‍යාපන ක‍්‍රමයක් දිගු කාලයක් තිස්සේ සාර්ථකව පවත්වාගෙන යනු ලබයි
අධ්‍යාපන මාදිලීන්

1. විධිමත් අධ්‍යාපනය -  ධුරාවලිගත ලෙස ව්‍යුහගත වසර පිලිවෙළට සකස්කළ ප‍්‍රාථමික පාසැලේ සිට විශ්ව විද්‍යාලය දක්වා පැවැත්වෙන අධ්‍යාපන පද්ධතියකි
පොදු විෂය ධාරා අධ්‍යාපනයට අමතරව විවිධාකාර පූර්ණකාලීන තාක්‍ෂණික සහ වෘත්තීය පුහුණුව ලබාදෙන විශේෂිත වැඩසටහන් හා ආයතනයන්ද මෙම අධ්‍යාපන මාදිලිය තුල කි‍්‍රයාත්මකය
2. අවිධිමත් අධ්‍යාපනය - එදිනෙදා අත්දැකීම්, අධ්‍යාපනමය බලපෑම් සහ සිය පවුල, අසල්වැසියන්, වෙළඳසැල, පුස්තකාලය, ජනමාධ්‍ය ආදී වූ දෛනික කි‍්‍රයාකාරකම් තුලින් සෑම තැනැත්තකුම ආකල්ප, වටිනාකම්, හැකිවන් සහ දැනුම ලබාගන්නා ජීවිත කාලය පුරාම කි‍්‍රයාත්මකව පවත්නා අධ්‍යාපන මාදිලියකි
3. නොවිධිමත් අධ්‍යාපනය - ස්ථාපිත විධිමත් අධ්‍යාපන පද්ධතියෙන් බැහැර කි‍්‍රයාත්මක වන සංවිධානාත්මක අධ්‍යාපන කි‍්‍රයාකාරකම් මෙම මාදිලියට අයත් වේ
වෙනමම ඒකකයක් ලෙස හෝ පුළුල් ක්‍රියාකාරකමක අංගයක් ලෙස මෙම මාදිලිය පැවතිය හැක
වැඩිහිටි අධ්‍යාපනය
හරස් සංස්කෘතික අධ්‍යනයන්

හරස් සංස්කෘතික සන්සන්දනයන් ආකාර කිහිපයකින්ම පවතී
ප‍්‍රත්‍යෙයික අධ්‍යාපනය මෙයින් එක් සන්සන්දනයක් වන අතර පොදු ව්‍යුත්පත්තයක විචල්‍යයන් සන්සන්දනය කරමින් සිදුකරන පාලන සන්සන්දනය තවත් එකකි
අධ්‍යනයේ නියැදීන් සන්සන්දනය කිරීම තුන්වන ක‍්‍රමයයි
මානව විද්‍යාව හා එහි සහෝදර විද්‍යාවන් (සමාජ විද්‍යාව, මනෝ විද්‍යාව, ආර්ථික විද්‍යාව, දේශපාලන විද්‍යා) තුල මිනිස් හැසිරීමේ විෂය පථයන් හා මිනිස් හැසිරීම හා සංස්කෘතිය පිලිබඳ උපන්‍යාසයන් පරීක්‍ෂණයට භාජනය කිරීම සඳහා විවිධ සමාජයන්ගෙන් ලබාගත් ක්ෂේත‍්‍ර දත්තයන් යොදාගන්නා හරස් සංස්කෘතික අධ්‍යනයන් මේ ආකාර තුනෙන් තුන්වැන්න වෙයි
සමාජ කිහිපයක සමාන ගතිලක්‍ෂණයන් පරීක්‍ෂාවට ලක්කරන සන්සන්දනාත්මක අධ්‍යනයන් මෙන් නොව හරස් සංස්කෘතික අධ්‍යනයන් ප‍්‍රශ්ණගත පුද්ගල කණ්ඩායම් අතර සම්බන්ධතාවයන් හෝ සම්බන්ධතාවයන්ගේ අඩුව පෙන්වාදීම සඳහා සංඛ්‍යාන විශ්ලේෂණය යොදාගතහැකි සැලකිය යුතු මට්ටමින් විශාල නියැදියක් භාවිතා කරයි
මෙම අධ්‍යනයන් මානවවංශ ලේඛ දත්තයන්ගේ සමීක්‍ෂණයන්ය
හරස් සංස්කෘතික අධ්‍යනයන්හි ඉතිහාසය

පළවන හරස් සංස්කෘතික අධ්‍යනයන් 19 වන සියවසේදී ටේලර් හා මෝර්ගන් වැනි මානව විද්‍යාඥයින් විසින් සිදු කරන ලදී
ටේලර් විසින් සිදුකරන ලද මුල්ම අධ්‍යනයන්ගෙන් එකක් හරස් සංස්කෘතික අධ්‍යනයන්හි කේන්දී‍්‍රය සංඛ්‍යාත ගැටලූවකට පිලිතුරු සැපයීමට සමත්විය
පොදු නීති පද්ධතිය තුල නීති පිළිගැටුම, පුද්ගලික ජාත්‍යන්තර නීතිය, ජාත්‍යන්තර පුද්ගලික නීතිය හෝ ජාත්‍යන්තර නිතිය (පුද්ගලික) ලෙසින් හැඳින්වෙන්නේ නඩු කටයුත්තට අදාල නීතිය (ලෙක්ස් කවුසායි)  ලෙසින් යොදාගනු ලබන අධිකරණ බලයේ නීතිය මත තීන්දුව වෙනස් වියහැකි විදේශීය නීති මූලයන් සම්බන්ධ වන්නාවූ නඩු කටයුතු නියාමනය කරනු ලබන ජාත්‍යන්තර නීතියේ ශාඛාවක් වන ජාත්‍යන්තර අන්තර් රාජ්‍ය නීතියයි
සිවිල් නීති පද්ධතීන් තුල පුද්ගලික ජාත්‍යන්තර නීතිය කිසියම් රටක දේශසීමාව ඉක්මවා ගිය විදේශීය මූලයක් (නීති පිළිගැටුමක්) සහිත විට කුමණ රාජ්‍යයක නීතිය බලපැවැත්විය යුත්තේද යන්න තීරණය කරනු ලබන අභ්‍යන්තර නීති පද්ධතියේ ශාඛාවකි
යන්නට ජාත්‍යන්තර සිවිල් නඩු විධානය සහ ජාත්‍යන්තර වානිජ බේරම්කරණය (අධිකරණ බලයන් අතර ගැටුම) මෙන්ම පුරවැසි නීතිය (මහජන නීතියේ කෙටසකි) ද ඇතුලත් වෙයි
නීති පිළිගැටුමේ ස්වභාවය අනුව නෛතික සංකල්පයන්හි ප‍්‍රධාන ධාරාවන් දෙකක් පවතී
එක් පර්යේෂකයින් කණ්ඩායමක් එහි සම්මතයන් ඒකීය, විශ්වීය සහ සෑම රාජ්‍යයක් එයින් බැඳී සිටීම හේතුවෙන් නීති පිළිගැටුම ජාත්‍යන්තර නීතියේ කොටසක් ලෙස දකිති
මෙම ධාරාව සර්වභෞමවාදය ලෙසින් හැඳින්වේ
අනෙක් පර්යේෂකයෝ සෑම රටක්ම සිය ප‍්‍රතිපත්ති මත පිහිටා නීති පිළිගැටුම සම්බන්ධයෙන් තමන්ටම වූ සම්මතයන් නිර්මාණය කරන බව කියා සිටින අතර මෙම න්‍යාය ‘සුවිශේෂීතාවය’ ලෙසින් හැඳින්වේ
පුද්ගලික ජාත්‍යන්තර නීතිය ප‍්‍රධාන කලාපයන් දෙකකට බෙදනු ලැබේ
x	විශේෂිත සම්බන්ධතාවන් සම්බන්ධයෙන් කුමණ රාජ්‍යයේ නීතිය අදාල වන්නේද යන්න තීරණය කරන නීති පිළිගැටුම පිලිබඳ රීතීන්ගෙන් සමන්විත පුද්ගලික ජාත්‍යන්තර නීතියේ අංගය
x	සැබෑ දේපළ පාරිභෝගික නීතිය විනිමය පාලන නියාමනයන්, රක්‍ෂණය, බැංකු නියාමනයන් ආදිය සම්බන්ධයෙන් අනිවාර්යයයෙන්ම අදාල අදාල වන්නාවූ දේශභූමි- බාහ්‍ය ස්වභාවය ඇති වැදගත් නෛතික සංකල්පයන්ගෙන් සමන්විත පුද්ගලික ජාත්‍යන්තර නීතියේ අංගය
පොදු නීති පද්ධතීන්හි නීති පිළිගැටුම්වලදී මුලින්ම අවධානය යොමු කරනු ලබන්නේ ගැටුම සම්බන්ධයෙන් කටයුතු කිරීම සඳහා යෝජිත විනිශ්චය අධිකාරයට අධිකරණ බලයක් පවතීද යන්න සහ දෙවනුව පවතින රාජ්‍යයන්හි නීතීන් අතුරින් කුමක් ආරවුල් නිරාකරණය සඳහා යොදාගත යුතුද යන්නයි
එමෙන්ම විදේශීය නඩු තීරණ බලාත්මක කිරීම සම්බන්ධයෙන්ද එය කටයුතු කරයි
org/wiki/Conflict_of_laws

 නීතිය
සෙරමික් ලලිත කලාවට අතින් නිර්මාණය කළ සෙරමික් සහ වෙනත් ප‍්‍රායෝජනයන් සඳහා නොව කලාත්මක වුවමනාවක් වෙනුවෙන් පමණක් සකසනු ලැබූ එනම් නැරඹීම සහ ද්‍රෘෂ්ඨිමය හා මනසින් සන්තෘෂ්ඨියට පත්වීම සඳහා නිර්මාණය කළ සෙරමික් නිර්මාණයන් අයත් වේ
නූතන කලානයට අනුව ලලිත කලා මැටි භාණ්ඩ නොඑසේනම් ප‍්‍රකාශනමය මැටි භාණ්ඩ යන යෙදුම හුදු උපයෝගීතා වටිනාකමෙන් ඔබ්බට ගිය සෞන්දර්යාත්මක වටිනාකමකින් යුත් සෙරමික් නිර්මාණයන් හැඳින්වීමට යොදාගනු ලබයි
මෙම සංකල්පය විලියම් මරේ, ලූවිස් රේ, හෑන්ස් කොපර් වැනි පශ්චාත් යුධ කලාකරුවන් විසින් ඉදිරියට ගෙන එන ලදී
නූතන මැටි භාණ්ඩ සෑදීමේ කලා ව්‍යාපාරයන් ස්වභාවයෙන්ම සම්පරීක්‍ෂණාත්මකය
බෙහොමයක් ශෛලීන් කලා හා අත්කම් ව්‍යාපාරය තුලින් පැනනැඟුනු ඒවා වන අතර නිෂ්පාදනය යාන්ති‍්‍රක ස්වරූපයට පරිවර්තනය වූ කාර්මීකරණ යුගයේදී අත්කම් පිලිබඳ අර්ථනිරූපනය තුල තමන්ට ස්ථානයක් දිනාගැනීමට කලාගාර මැටි භාණ්ඩ නිර්මාණ ශිල්පියෝ උත්සාහ කළහ
ඔවුන් තුල වූ අපේක්‍ෂාව වූයේ නැවතත් සෙරමික් කලාව ලලිත කලා මාධ්‍යයක් ලෙස ස්ථාපිත කිරීමයි
නූතන සෙරමික් කලාකරුවෝ ‘කලාවට එදිරිව අත්කම් සංවාදය’ නම් සංවාදයක නියැලී සිටිති
ගිවිසුම් නියමයන්

ගිවිසුමක නියමයක් යනු ගිවිසුමේ කොටසක් වන  ඕනෑම ප්ේ‍රතිපාදනයකි
සෑම නියමයක්ම ගිවිසුම්ගත බැඳීමක් ඇති කරනු ලබන අතර ඒවා කඩකිරීම නඩු මාර්ගයට අවතීරණ වීමට හේතුවනු ඇත
සෑම නියමයක්ම ප්න‍රකාශිතව සඳහන්ව නොමැති අතර සමහර නියමයන්හි නෛතික වැදගත්කම අඩුවීම හේතුවෙන් ඒවා ගිවිසුමේ පරිවාරීය කාරණාවන් ලෙස හැඳින්විය හැක
නියමයන් වර්ගීකරණය කිරීම
කොන්දේසි හෝ වගකීම කොන්දේසි යනු ගවිසුමක මූලය කරාම දිවයන්නකි
මෙම නියමයන් කඩකිරීම අනෙක් පාර්ශ්වය විසින් ගිවිසුම අවංගුකර දැමීමට හේතුවනු ඇත
වගකිම අත්‍යාවශ්‍ය නොවන අතර එය කඩකළද ගිවිසුම අඛණ්ඩව පවතිනු ඇත
මේ දෙකින් කවරක් කඩ කළද අලාභ අයකරගත හැක
කිසියම් නියමයක් ගිවිසුමේ මූලය කරා විහිදුනක්ද යන්න වාස්තවික කරුණකි
වේදිකා නිෂ්පාදනයක සමාරම්භක රාති්ළ‍රයේ නිළියකට රැඟුම් දැක්වීමට ඇති බැඳීම කොන්දේසියකි
පෙරපුහුණුවක පළමු දින තුනේදී සහභාගිවීමට ගායකයෙකුට ඇති බැඳීම වගකීමකි
කිසියම් නියමයක් ස්වභාවය අනුව කොන්දේසියක්ද නොඑසේනම් වගකීමක්ද යන්න තීරණය කිරීම නීතියක් මඟින්ද සිදුකරනු ලැබිය හැක
1979 භාණ්ඩ විකිණීමේ පනත නාමය, විස්තරය, ගුණාත්මකබව සහ සාම්පල (පනතේ විස්තර කරඇති පරිදි) පිලිබඳ නියමයන් විස්තර කර ඇති තත්වයන් තුල කොන්දේසි ලෙසින් සැලකෙන බව දක්වා සිටියි
අනාමික නියමය හොංකොං දේවදාර නැව් සමාගම එ
කවසාකි කිසන් කයිෂා සමාගම නඩුවේදී ඩිප්ලොක් සාමිවරයා මෙම සංකල්පය නිර්මාණය කරන ලදී
මෙහිදී ප්ු‍රකාශවූයේ කිසියම් නියමයන් කඩකිරීමක් ගිවිසුමක මූලය දක්වා යන්නේද නැතිද යන්න එකී කඩකිරීමේ ස්වභාවය මත තීරණය වන බවයි. මේ අනුව නියමයන් මෙන්ම වෙනත්  ඕනෑම නියමයක් කඩ කිරීමද හානි සඳහා වන්දි ලබාගැනීමට හිමිකම ලබාදෙයි
එය ගිවිසුමේ ප්ය‍රතික්ෂේපකොට තිබුණද නැතිද ගිවිසුමේ අහිංසක පාර්ශ්වයෙන් එකී නෛතික ප්ය‍රතිලාභය අහිමි කළ නොහැක
නියමයක් ප්ෑ‍රකාශිත හෝ ව්‍යංග එකක් වියහැක
ප්ම‍රකාශිත නියමයක් සාකච්ඡා අවස්ථාවේදී දෙපාර්ශ්වය විසින් ප්ම‍රකාශයට පත්කොට ඇති අතර ගිවිසුමේ ලිඛිතව අන්තර්ගත වෙයි
ව්‍යංග නියමයක් එසේ අන්තර්ගත නොවූවද එය ගිවිසුමේ ප්්‍රතිපාදනයක් බවට පත්වේ
ගිවිසුමක කාර්ය පටිපාටික කරුණු තුල නියමයක් ව්‍යංගයෙන් අන්තර්ගත වියහැක
කිසියම් කරුණක් ව්‍යංග නියමයක් සංයුක්ත කරන්නේද යන්න තීරණය කිරීම සඳහා බී.පී. රිෆයිනරි වෙස්ටර්න් පෝර්ට් එ
ෂෙයාර් ඔෆ් හැස්ටිංග්ස් නඩුවේදී පි්ි‍රවිකවුන්සිලය පියවර පහකින් යුත් පරීක්‍ෂණයක් ස්ථාපිත කරන ලදී (මෙය අදාල වන්නේ  ඕස්ටේ්්‍රලියාවේ විධිමත් ගිවිසුම්වලට පමණකි)
ඕස්ටේ්ම‍රලියාව, ඉන්දියාව, ඊශ්ා‍රායලය වැනි සමහර රටවල් සද්භාවය පිලිබඳ නියමයන්ද ගිවිසුම්වලට අන්තර්ගත කරයි
මේ අනුව සාමාන්‍ය වෙළඳ පරිචයන් හේතුකොටගෙන සමහර කරුණු ව්‍යංග ගිවිසුම් ලෙසින් මේ අනුව අර්ථ නිරූපනය කලහැක
පොදු නීතිය
ලිවර්පූර් නගර සභාව එ
අර්වින් හිදී පොදු පහසුකම් අලූත්වැඩියා කිරීම නිවාස හිමියා විසින් සිදුකළ යුතු බවට වන සියලූ නිවාස හිමියන් හා කුලීකරුවන් අතර ගිවිසුම් වලදී අදාල විය යුතු ව්‍යංග නියමයක් ප්ම‍රකාශයට පත්කෙරින
එක්සත් රාජධානියේ නීතිය තුල වැදගත් නීති සම්පාදනයන් වනුයේ 1979 භාණ්ඩ විකිණීමේ පනත, 2000 පාරිභෝගික ආරක්‍ෂණ නියමයන් සහ 1982 භාණ්ඩ හා සේවා සැපයීමේ පනතයි
මෙම පනත් මඟින් භාණ්ඩ විකිණීමේදී හා සේවා සැපයීමේදී වන ව්‍යංග නියමයන් ප්ම‍රකාශිතව දක්වයි.

ව්‍යවස්ථාපිත ප්්‍රතිපාදන

බොහෝ ගිවිසුම් පාලනය වන රීතීන් අදාල විෂයන් සම්බනධයෙන් අදාල වන්නාවූ විශේෂ ව්‍යවස්ථාපිත ප්ල‍රතිපාදනයන් තුල සපයනු ලැබ ඇත
බොහෝ රටවල භාණ්ඩ විකිණීම, කුලී ගණුදෙනු සහ වෙළඳ පරිචයන් සම්බන්ධයෙන් බලපවත්වන්නාවූ ව්‍යවස්ථාපිත ප්ප‍රතිපාදනයන් මේ යටතේ දැක්විය හැක
උදාහරණයක් ලෙස බොහොමයක් ඇමරිකානු ජනපදයන් භාණ්ඩ විකිණීමේ ගිවිසුම් සම්බන්ධයෙන් බලපවත්වන්නාවූ ඒකීය වානිජ සංග්ඇ‍රහයේ 2 වන වගන්තිය සිය නීතිය තුලට අන්තර්ගත කොටගෙන ඇත
මේ සම්බන්ධයෙන් එක්සත් රාජධානියේ නීතිය තුල වැදගත් නීති සම්පාදනයන් වනුයේ 1979 භාණ්ඩ විකිණීමේ පනත, 2000 පාර්භෝගික ආරක්‍ෂණ නියමයන් සහ 1982 භාණ්ඩ හා සේවා සැපයීමේ පනතයි
ඩිජිටල් රූපයක ගුණාත්මක බව සාධක කිහිපයක් මත රඳා පවතී
මේවායින් වැඩි ප්ණ‍රමාණයක් සිනමා කැමරාවන්ගේ ගුණාත්මක බව මැනීමේ සාධකයන් හා සමපාත වෙයි
පික්සෙල් සංඛ්‍යාව (මෙය මෙගාපික්සෙල්, පික්සෙල් මිලියන ගණනින් සඳහන් වේ) මේ සාධකයන් ගෙන් වැදගත්ම සාධකය වේ
කැමරා අළෙවිකරණයේදී වඩාත්ම ඔප් නංවනු ලබන්නේ මෙම ගුණාංගය ය
මෙම මෙගා පික්සෙල් ගණන මැනීමේ මිනුම් නිර්මාණය කොට ඇත්තේ ඩිජිල් කැමරා නිෂ්පාදකයින්ගේ අළෙවිකරණ කටයුතු සිදු කරන සාමාගම් විසිනි
මෙමඟින් කැමරා භාවිතා කරන්නන්ට එහි ගුණාත්මකභාවය පිලිබඳ ඉතා පහසුවෙන් අදහසක් ඇතිකරගත හැක
කැමරාව තුල ක්‍රියාත්මක වන දත්ත නිවැරදි වර්ණ සහිත ඡායාරූපයක් බවට පත්කිරීමේ ක්‍රියාවලියද මෙගා පික්සෙල් ගණන තරම්ම වැදගත් වෙයි
සමහර මෙගා පික්සෙල් 4 ට වැඩි කැමරා ඊට බොහෝ ඉදිරියෙන් ඇති කැමරාවන්ට වඩා හොඳ ඡායාරූප ලබාදීම පිටුපස ඇත්තේ මෙම සාධකයයි
කාචයේ ගුණාත්මකභාවය, විභේදන බලය, විවෘති වීම, අපකිරණ
ග්ච‍රාහක මාධ්‍ය, CMOS, CCD" ඍණ පටල පටය
ග්ච‍රාහක ආකාරය පික්සෙල් ගණන ඩිජිටල් පිලිගොනු වර්ගය (RAW, TIFF, JPEG) පටල පටය (135 film, 120 film, 5x4, 10x8)
පිරිසැකසුම ‘ඍණ ඵලකය’ හෝ ‘මුද්‍රණය’ සඳහා ඩිජිටල් සහ/හෝ රසායනික පිලිසැකසුම

පික්සෙල් ගණන

තිරස් පික්සෙල් ගණන w  සිරස් පික්සෙල් ගණන ය මඟින් පවත්නා සම්පූර්ණ පික්සෙල් ගණන ^n& ගණනය කරනු ලැබේ n = w x h
එනම් මෙගා පික්සෙල් 1. 92 (පික්සෙල් 1,929,000) ක් යනුවෙන් හඳුන්වනු ලබන්නේ 1600  1200 රූපයකි
සංයුක්ත ඩිජිටල් කැමරාවන් (ඒක කාච ප්ක‍රතිඡායා නොවන) කැමරාවන්හි දර්ශනානුපාතය 4
3 වේ
එනම් w/h = 4/3 කි
‘පරිඝනක තිර’ පැරණි CCD ආදිය එම අනුපාතය දරන බැවින් ඩිජිටල් කැමරාවන්ද එකී අනුපාතය යොදාගෙන ඇත
නිෂ්පාදකයින් විසින් දක්වා ඇති පික්සෙල් ගණන පිලිබඳ දත්තයන් නොමඟ යවන සුලූ වියහැක
එනම් එයින් දැක්වෙන පික්සෙල් ගණන වර්ණ පික්සෙල් නොවිය හැක
තනි චිපයක් සංවේදකය ලෙසින් භාවිතා කරන කැමරාවන්හි දැක්වා ඇති පික්සෙල් සංඛ්‍යාවෙන් ප්ල‍රකාශ වන්නේ කුමන ස්ථානයක හෝ තිබිය හැකි තනි වර්ණ සේයා සංවේදකයේ පික්සෙල් සංඛ්‍යාවේ එකතුවයි. එය බයර් සංවේදකයක හෝ එකට ඇති සංවේදක තුනක හෝ Foveon X3 sensor සංවේදකයේ අඩංගු වියහැක
නමුත් රූපයේ අන්තර්ගත වනු ඇත්තේ මීට වඩා වෙනස් ඍඨඊ පික්සෙල් සංඛ්‍යාවකි
බයර් සංවේදක කැමරාවන් සේයා සංවේදක කැමරාවන්ට සමාන පික්සෙල් සංඛ්‍යාවකගෙන් සමන්විත වෙයි
විභේදන බලය

රූපයේ කෙපෙමණ විස්තරාත්මක තොරතුරු ඡායාරූපයට නැඟීමට සමත් වන්නේද යන්න තීරණය වන්නේ විභේදන බලය මතය
කෙසේවෙතත් අනෙකුත් මිනුම් මෙන්ම විභේදන බලයද රූපයක ගුණාත්මකභාවය තීරණය කරනු ලබන සාධකයන්ගෙන් එකක් පමණක් වෙයි
රූපය නිර්මාණය කරනු ලබන විවිධ ක්ක‍රමවේදයන් හේතුවෙන් මේ එක් එකෙහි විභේදන බලයක් සන්සන්දනය කිරීම අසීරු කරුණකි
උදාහරණයක් ලෙස Sigma SD14 කැමරාව අනෙකුත් ඩිජිටල් කැමරාවන්ට වඩා වෙනස්ව Foveon  තාක්‍ෂණය භාවිතා කරයි
එය මෙගාපික්සෙල් 14 ක කැමරාවක් ලෙසින් හඳුන්වනු ලැබුවද බයර් සංවේදකයක් සහිත කැමරාවන් හා සැසැඳීමේදී එහි රූපවල ගුණාත්මකභාවය මෙගාපික්සෙල් 9 ක බයර් සවේදක සහිත කැමරාවකට සමාන වෙයි
රූපයේ විස්තරාත්මක බව පිලිබඳව සැලකීමේදී රූයේ සමස්ථ පික්සෙල් ගණන සලකාබැලීමට වඩා රූපය හරහා (හෝ පහලට) ඇති පික්සෙල් ගණන සලකමින් සන්සන්දනය කිරීම වඩා යෝග්‍ය වෙයි
උදාහරණයක් ලෙස 25601600 සංවේදකයක සංවේදක ගුණාංගයන් ‘මෙගාපික්සෙල් 4’ ක් ලෙසින් විස්තර කරනු ලැබේ (25601600 = 4,096,000)
පික්සෙල් ගණන 32002048 දක්වා වැඩිවන විට රූපයේ පික්සෙල් ගණන 6,553,600 (මෙගා පික්සෙල් 6 5) ක් වෙයි
පික්සෙල්වල විභේදන බලය රූපයේ ගුණාත්මක බව පිලිබඳව වන එකම මිම්ම නොවේ
විශාල සංවේදකයක් හා ඒ හා සමාන පික්සෙල් ගණනක් ඇති කුඩා සංවේදකයකට වඩා වැඩි ගුණාත්මක ඡායාරූපයක් ප්ඩ‍රතිඵල කරනු ඇත
මෙහිදී වැඩිදියුණු වී ඇති වැදගත් වෙනස්කමක් වන්නේ රූප ඝෝෂාව පිලිබඳ සංකල්පයයි
මෙය ඩිජිටල් ඒක කාච ප්ග‍රතිඡායා කැමරාවන්හි පවතින වාසිදායක තත්වයකි
එනම් එකම විභේදන බලයක් සහිත නමුත් ප්‍රමාණයෙන් විශාල සංවේදකයන් මෙම කැමරාවන්හි අන්තර්ගත වෙයි
ඩිජිටල් ඡායාරූප
ඡායාරූපකරණය
පටල පට කැමරා ඩිජිටල් කැමරා බවට පරිවර්තනය කිරීම

ඩිජිටල් කැමරාවන් ක්i‍රමක්ක‍රමයෙන් පැතිරයන විට බොහෝ ඡායාරූප ශිල්පීන් ඇසූ පැනයක් වූයේ තමන්ගේ පටල පට කැමරා ඩිජිටල් කැමරාවන් බවට පරිවර්තනය කළහැකිද යන්නයි
පිලිතුර වූයේ ‘පුලූවන්’ සහ ‘බැහැ’ යනුවෙනි
35 කැමරාවන් බොහොමයක් එසේ පරිවර්තනය කළ නොහැකි ඒවා විය
එයට හේතුව ඒ සඳහා විශාල වියදමක් දැරීමට සිදුවීම පමණක් නොවේ
මෙම කැමරාවන්හි කාචයන්ද ඩිජිටල් කැමරාවන් දක්වා විකාශය වීමේදී විශාල වශයෙන් වෙනස්වී තිබීම තවත් හේතුවකි
ඩිජිටල් කැමරාවක් බවට පරිවර්තනය කිරීමේදී ප්ය‍රධාන වශයෙන්ම සිදුවන්නේ කැමරාවේ පසුපස කොටස ඉවත්කොට ඊට සුවිශේෂී ලෙස නිර්මාණය කළ ඩිජිටල් ඒකකයක් සවිකිරීමයි
පසුපස කොටස ගලවා ඉවත්කිරීම හේතුවෙන් ඉලෙක්ට්‍රොනික උපාංග සඳහා මෙන්ම LCD තිරය ඇතුලත් කිරීමට අවශ්‍ය ඉඩකඩද ලැබේ
NC2000 සහ Kodak DCS  කාණ්ඩය වැනි මුල් කාලීන ඒක කාච ප්ට‍රතිඡායා කැමරාවන් මි
35 පටලපට කැමරාවන් වැඩිදියුණු කිරීමෙන් නිර්මාණය කළ ඒවා වෙයි
මේ කාළයේ තාක්‍ෂණය යනුවෙන් හඳුනාගැනුනේ ඩිජිටල් පසුපස කොටසක් සවිකිරීම නොව කුට්ටියක් වැනි කැමරාවට වඩා විශාල ඩිජිටල් ඒකකයක් මත කැමරාව ස්ථානගත කිරීමයි
කෙසේ වෙතත් මේවා විකිණීමෙන් පසු සිදුකළ පරිවර්තනයන් නොව කර්මාන්තශාලාවේදීම සවිකරනු ලැබූ ඒකකයන් විය
මෙහි සිදුවූ සැලකිය යුතු පරිවර්තනය ලෙස දැක්විය හැක්කේ 1998-2001 කාළයේදී නිර්මාණය කරනු ලැබූ EFS-1 නම් උපාංගයයි
එය පටල පටය ඇතුලත් කෙරෙන ඉඩ තුලට ඇතුල් කළ හැකිවූ අතර කැමරාවට මෙගා පික්සෙල් 1.3 ක විභේදන බලයක් සහ රූප රාමු 24 ක ධාරිතාවයක් ලබාදෙනු ලැබිණි
2002 වන විට එම සමාගම මෙගා පික්සෙල් 10 ක විභේදන බලයකින් EFS-10 නිර්මාණය කිරීමට අත්හදා බැලීම් ආරම්භ කරන ලදී
35 කැමරාවන් සමහරක්ද ඩිජිටල් පසුපස කොටසක් සමඟ වෙළඳපළට පැමිණි අතර එම මාදිලීන් අතරින් Leica කැපී පෙනෙන එකක් විය
මධ්‍යම සහ විශාල ආකෘතියේ කැමරාවන් (මි
35 වැඩි පටල පට භාවිතා කරන කැමරා) භාවිතා කරන අය ඩොලර් 10,000 ඉක්මවූ ඩිජිටල් ඒකක මිළදී ගැනීමේ හැකියාව සහ ඊට කැමැත්ත දැක්වූ පිරිසක් වූහ
මෙම පසුපස ඒකකයන් භාවිතාකළ විශාල සංවේදකයන් හේතුකොටගෙන මේවායේ ඡායාරූප ගොනු විශාල ඒවා විය
2006 දී නිපදවනු ලැබූ P45 39 MP කැමරාවෙන් ලබාගත් TIFF රූපයක ප්න‍රමාණය මෙගා බයිට් 224. 6 ක් තරම් විය
මධ්‍යම ප්ෙ‍රමාණයේ විස්තරාත්මක ඡායාරූප ගතහැකි කැමරාවන් චිත් ‍රාගාර සහ මිනිස් රූප ඡායාරූපකරණය සඳහා යොදාගැනුනි
ඡායාරූපකරණයේදී යොදාගනු ලබන පටල පට මූලික ආකාර දෙකකින් පවතී
විකාශනයෙන් අනතුරුව එය ඍණ පටයක් බවට පත්වන අතර අනතුරුව පටල පටය මුද්‍රණය කරනු ලැබේ
මෙම පටල පටය කාචයක් තුලින් ප‍්‍රක්ෂේපනය කිරීම මඟන් හෝ මුද්‍රණ කඩදාසියක් සමඟ ගැටීමට සැලැස්වීම මඟින් මුද්‍රණය කිරීම සිදුකරනු ලැබේ
ඡායාරූප මුද්‍රණය කිරීම කලූසුදු හා වර්ණ යන ආකාර දෙකෙන්ම සිදු කරනු ලැබේ
වර්ණ ප‍්‍රත්‍යාවර්ත පටල පට විකාශනයෙන් අනතුරුව පාරද්‍රෘෂ්‍ය ලෙසින් හැඳින්වෙන අතර ප්‍රොජෙක්ටරයක් මඟන් නැරඹිය හැක
එය බොහෝ අවස්ථාවල ස්ලයිඩයක් ලෙසින්ද හැඳින්වෙයි
මේ ආකාරයේ පටල පටයන් බොහෝවිට භාවිතා වන්නේ වෙළඳපොලේ මහා පරිමාණයෙන් විකිණීම සඳහා ඡායාරූප මුද්‍රණය කිරීමේදීය
ප‍්‍රත්‍යාවර්ත පටලයකින් ඡායාරූප මුද්‍රණයන්ද ලබාගතහැකි නමුත් ඒවා මිළ අධික මෙන්ම පටල පටයක් මුද්‍රණය කිරීම තරම් සරළ කි‍්‍රයාවලියක්ද නොවේ
එතරම් ප‍්‍රචලිත නොවූවද කලූ සුදු ප‍්‍රත්‍යාවර්ත පටලයන්ද ඇත
වෘත්තීය ඡායාරූප ශිල්පීන් අතර ප‍්‍රත්‍යාවර්ත පටල පට ජනපි‍්‍රයවීමට හේතුවවී ඇත්තේ වර්ණ ප‍්‍රතිනිෂ්පාදනය අතින් ඒවා මුද්‍රණ පටල පටයන්ට වඩා ඉදිරියෙන්වීමයි
භාවිතයට ගතහැකි රූපයක් නිර්මාණය කිරීම සඳහා පටල පටය නිවැරදි ලෙස අනාවනය කළ යුතු වෙයි
අනාවරනයේ ප‍්‍රමාණය තීරණය වන්නේ ප‍්‍රමාණවත් ගුණාත්මකභාවයක් ලබාදෙමින් අදාල පටල පටයට දරාගතහැකි ආලෝක ප‍්‍රමාණය මතය
වර්ණ මුද්‍රණ පටල පටයන්ට අනෙක් පටල පටයන්ට වඩා වැඩි අනාවරනයකට ඔරොත්තුදීමේ හැකියාව ඇත
මෙයට හේතුව මුද්‍රණ පටල පටය නැරඹිය හැකි ලෙස මුද්‍රණය කළයුතු වීම සහ මුද්‍රණ කි‍්‍රයාවලියේදී බහු අනාවරනයන්ට ලක්කිරීමට සිදුවිය හැකිවීමයි
විකාශනයෙන් අනතුරුව පටල පටය මත ඉතිරිවන වර්ණක සහ රිදී ලූණු ප‍්‍රකාශ ඝනත්වය නොඑසේනම් හුදෙක් ඝනත්වය ලෙසින් හඳුන්වනු ලැබේ
ඍණ පටයක ඇති අඳුරු රූපයක ඝනත්වය වඩා පාරද්‍රෘෂ්‍ය රූපයක ඝනත්වයට වඩා වැඩිය
බොහොමයක් පටල පටයන් රිදී අංශුවල කි‍්‍රයාකාරීත්ව හේතුවෙන් විපර්යාසයන්ට ලක්වෙයි
පටල පටයක් අනාවරනය කිරීමට පෙර එය අවම ආලෝකයක පැවතිය යුතුය
අනතුරුව සියලූම අංශූන් අනාවරනය වෙමින් උපරිම ද්‍රෘෂ්‍ය ඝනත්වයක් නිරූපනය වෙනතෙක් අනාවරන කිහිපයක්ම සිදු කරනු ලබයි
1876 සිට හර්ටර් සහ ඩි‍්‍රෆීල්ඞ් ආලෝක සංවේදී පටල පටයක් නිර්මාණය කිරීමට පුරෝගාමී වූහ
ඩැගියුරේගේ ඡායාරූපකරණය වැනි මුල් කාලීන ඡායාරූපගැනීමේ ක‍්‍රමවේදයන්හිදී පටලපට භාවිතයට නොගැනුනි
ඊස්ට්මන් කොඩැක් 1885 දී ප‍්‍රථම නම්‍යශීලී ඡායාරූප පටල පටය නිපදවිමට සමත්විය
එය කඩදාසි මත රසායනික ස්ථරයන් ආලේප කරන ලද්දක් විය
ප‍්‍රථම පාරදෘෂ්‍ය ප්ලාස්ටික් පටල පටය නිපදවන ලද්දේ 1889 දීය
ඊට පෙර වීදුරු ඡායාරූපකරණ තහඩු භිවිතයට ගැනුනි
ඒවා මිළ අධික කැඞී බිඳී යා හැකි වූ නමුත් ඉහල ගුණාත්මකභාවයකින් යුතු විය
පළවැනි ඡායාරූප පටල පටය නිපදවන ලද්දේ වහා ගිනි ඇවිලෙන සුලූ නයිට්‍රොසෙලියුලෝස් සහ සුවිකාරකයන් ලෙස කපුරු යොදාගනිමිනි
1920 ගණන්වලදී නියටේ‍්‍රට් පටල පටය සෙලියුලෝ ඇසිටේට් පටල පට මගින් ආදේශ කරනු ලැබු අතර ඒවා වඩාත් ආරක්‍ෂාකාරී විය
මෙම වෙනස්කම 1933 වන විට x කිරණ පටල පට සඳහාද 1951 වන විට චලන චිත‍්‍ර පටල පට සඳහාද යොදාගනු ලැබිණ
සුවිශේෂී සංවේදීතාවය

මුල් පටල පට සංවේදීවුයේ නිල් ආලෝකයට පමණකි
1879 දී කොළ සිට නිල් දක්වා වර්ණ පරාසයට සංවේදී වන සම්‍යයක් වර්ණදායී පටල පට හඳුන්වා දෙනු ලැබිණි
පසුකාලීනව ද්‍රෘෂ්‍ය වර්ණාවලියේ සියලූම වර්ණයන්ට සංවේදී සර්වවර්ණදායී පටල පට හඳුන්වාදෙනු ලැබිණි
වර්ණාවලි සංවේදීතාවය නොසලකා මේ සියලූ පටල පට යොදාගැනුනේ කලූ සුදු ඡායාරූප ලබාගැනීම සඳහාය
වර්ණ ඡායාරූප ලබාගැනීම සඳහා වූ පර්යේෂණ 1861 සිටම සිදුවිය
නමුත් ප‍්‍රායෝගිකව භාවිතාකළ හැකි තෛලෝදයන් භාවිතයට පැමිණියේ 1930 ගණන්වලදීය
දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් පසු එහි විශාල දියුණුවක් ඇතිවූ අතර බහුතරයක් ඡායාරූප සඳහා වර්ණ පටල පට යොදාගැනීම ආරම්භ විය
කාච සහ උපකරණ නිර්මාණය කෙරෙහි ඇතිවූ බලපෑම 

ඡායාරූපකරණ කාච සහ උපකරණ නිර්මාණයේදීද යොදාගනු ලබන පටල පටයන් සැලකිල්ලට ගන්නා ලදී
මුල්කාලීන කාචයන් නාභිගත වියයුතු වූයේ නිල් ආලෝකයට පමණකි
සම්‍යයක් වර්ණදායී පටල පට හඳුන්වාදීමත් සමග වර්ණාවලියේ කොළ සිට නිල් දක්වා වර්ණයන්ට නාභිගත වීම අවශ්‍ය විය
ඒ අනුව පටල පටයේ රූප රාමු සංඛ්‍යාව බලාගැනිම සඳහා රතු පැහැති කවුලූවක් යොදා ගැනුන අතර එයින් කිසියම් රතු ආලෝකයක් නිකුත්වුවද එය පටල පටයට කිසිදු බලපෑමක් සිදු නොකරන ලදී
එමෙන්ම අඳුරු කාමරයන්හිද රතු ආලෝකය යොදාගනු ලැබිණි
සර්ව වර්ණදායී පටල හඳුන්වාදීමත් සමග වර්ණාවලියේ සියලූම වර්ණ නාභිගත කළහැකි කාචයන්ගේ අවශ්‍යතාවය පැනනැඟුනි
පෙර පැවැති සියලූ ක‍්‍රමයන්හිදී වස්තුවක ලා පැහැ ඡායාවන් සහ කාචය මත වැටුනු වර්ණයන් බලපෑමක් ඇතිනොකරන ලදී
එමඟන් වියහැකි උපරිම හානිය වූයේ වර්ණ තීව‍්‍රතා වෙනස මඳක් වෙනස්වීම පමණකි
නව පටල පටය භාවිතයේදී එසේ නොසලකා හැරීම් සිදුකළ නොහැකි විය
ඒ අනුව වඩාත් නිරවද්‍ය කාච යොදාගැනීමේ අවශ්‍යතාවය පැනනැගුනි
විවිධ පටල පට වර්ග සඳහා යොදාගත් පෙරනයන්ද විවිධ විය
ගිවිසුමක් ද්විපාර්ශ්වික හෝ ඒකපාර්ශ්වික වියහැක
මේ අතුරින් වඩාත් සුලභ ගිවිසුම් වර්ගය වන ද්විපාර්ශ්වික ගිවිසුමකදී ගිවිසුමේ එක් එක් පාර්ශ්වය අනෙක් පාර්ශ්වය වෙත පොරොන්දුවක් ලබාදිම සිදුකෙරේ
උදාහරණයක් ලෙස නිවසක් විකිණීමේ ගිවිසුමකදී ගැණුම්කරු විකිණුම්කරුට ඩොලර් 200 000 ක මුදලක් විකිණුම්කරු විසින් ගැණුම්කරු වෙත නිවසේ අයිතිය පවරාදීම වෙනුවෙන් ගෙවිමට පෙරොන්දු වෙයි
ඒකපාර්ශ්වික ගිවිසුමකදී පොරොන්දුව බැඳෙන්නේ ගිවිසුමේ එක් පාර්ශ්වයක් පමණකි
යම් කි‍්‍රයාවක ප‍්‍රතිඵලයක් වෙනුවෙන් ත්‍යාගයක් පිරිනැමීමට එකඟවන ගිවිසුම් මෙයට උදාහරණයකි
A ගේ සුනඛයා B විසින් සොයාදෙනු ලැබුවහොත් B වෙත ත්‍යාගයක් පිරිනැමීමට A පොරොන්දු වෙයි
මෙම උදාහරණයේදී A ගේ මුදල් ගෙවීමේ පොරොන්දුවට පූර්වගාමී කොන්දේසියක් ලෙස සුනඛයා සොයාදීම පවතී
ඒකපාර්ශ්වික ගිවිසුමක අර්පණය බොහෝවිට පොදුවේ මහජනතාව වෙත දැන්වීමක ආකාරයෙන් ඉදිරිපත් කරනු ලබයි
එහිදී ප‍්‍රතිග‍්‍රහණය සිදුවන්නේ එහි කොන්දේසිය ඉෂ්ඨ කළ විටය
ඒකපාර්ශ්වික ගිවිසුම්වලදී ප‍්‍රතිග‍්‍රහණය අර්පණය කරන්නාට දැනුම්දීමේ අවශ්‍යතාවයක් නොමැත
අදාල කි‍්‍රයාව සිදුකරන්නා එය ඉටුකිරීම මඟින් ප‍්‍රතිග‍්‍රහණය සම්පූර්ණ කරයි
ඒ අනුව ප‍්‍රතිග‍්‍රාහකයා වෙත ප‍්‍රතිෂ්ඨාව ගෙවීමට අර්පණකරු බැඳී සිටියි
ඒකපාර්ශ්වික ගිවිසුම් අතරින් වඩාත්ම සුලභ ආකාරය වන්නේ රක්‍ෂණ ගිවිසුම්ය
රක්‍ෂණය ලබාගන්නා තැනැත්තා සිය වාරිකයන් ගෙවනතාක් ඔහුට රක්‍ෂණ ගිවිසුමෙන් ආවරණය වන අනතුරක් සිදුවුවහොත් අදාල මුදල ගෙවිමට රක්‍ෂණ සමාගම බැඳී සිටියි
නමුත් මෙහිදී රක්‍ෂණය ලබාගන්නා තැනැත්තා වාරික ගෙවීමට පෙරොන්දුව නොබැඳෙයි
සාමාන්‍යයෙන් අධිකරණයන් ද්විපාර්ශ්වික ගිවිසුම්වලට වැඩි කැමැත්තක් දක්වයි. එක්සත් ජනපදයේ සාමාන්‍ය රීතිය වන්නේ සැකයක් පවතින අවස්ථාවන්හිදී අදාල කි‍්‍රයාව සිදුකිරීමට එකඟවීම හෝ අදාලකි‍්‍රයාව සිදුකිරීම මගින් ප‍්‍රතිග‍්‍රහනය කරන ලෙසට අදාල තැනැත්තා වෙත ආරාධනා කිරීමක්’ ලෙසින් අර්පණය අර්ථනිරූපනය කෙරේ
මෙහිදී ඒකපාර්ශ්වික ගිවිසුමකදී අර්පණය අවලංගු කිරීමෙන් ඇතිවිය හැකි අවාසිදායක තත්වය මඟහැරවීමට නීතිය උත්සාහ දරා ඇති බවක් පෙනී යයි
මෙහිදී පොරොන්දුවකට වඩා කිසියම් කි‍්‍රයාවක් කිරීම අවශ්‍ය වන්නේ නම් එහි ඒකපාර්ශ්වික ගිවිසුමක් පවතී
org/wiki/Contract#Bilateral_v
_unilateral_contracts
ඩිජිටල් කැමරාවක විභේදන බලය ආලෝකය ප‍්‍රභින්න සංඥාවක් බවට පත්කරනු ලබන කැමරාවේ සංවේදකය මඟින් සීමා වෙයි (බොහෝවිට මෙය සංවේදක චිපයකි)
ඒ අනුව සාම්ප‍්‍රදායික ඡායාරූප ශිල්පයේ පටල පටය වෙනුවට මෙම සංවේදක ආදේශ වී ඇත
සංවේදකය නිර්මාණයකොට ඇත්තේ ඒ මත වැදෙන මිලියන ගණනාවක් වන ප්‍රෝටෝන ගණන් කළහැකිවන ලක්‍ෂයන්ගෙනි
එනම් රූපය වඩ වඩා ආලෝකමත් වන තරමට පික්සෙල් එකකට ලැබෙන අගය විශාල වනු ඇත
රූපයක පවත්නා පික්සෙල් ගණන එහි ‘පික්සෙල් වටිනාකම’ තීරණය කරයි
උදාහරණයක් ලෙස 640  480 රූපයක පික්සෙල් 307,200 ක් එනම් ආසන්න වශයෙන් කිලෝ පික්සෙල් 307 ක් ඇති අතර 3872  2592 රූපයක පික්සෙල් 10,036,224 ක් පවතින අතර එය ආසන්න වශයෙන් මෙගා පික්සෙල් 10 කි
බොහෝවිට පික්සෙල් ගණන පමණක් යොදාගනිමින් කැමරාවේ විභේදන බලය පිලිබඳ සඳහන් කරනු දක්නට ලැබේ
නමුත් මෙය නිවැරදි නොවේ
සංවේදකයක විභේදන බලය කෙරෙහි බලපාන වෙනත් සාධකයන්ද පවතී
සංවේදකයේ ප‍්‍රමාණය, කාචයේ ගුණාත්මකභාවය සහ පික්සෙල් සංවිධානය වී ඇති ආකාරය (උදාහරණයක් ලෙස බයර් පෙරනයක් රහිත කලූසුදු කැමරාවක වර්ණ කැමරාවකට වඩා වැඩි විභේදන බලයක් ඇත) ආදිය මින් සමහරකි
බොහෝ සංයුක්ත ඩිජිටල් කැමරාවන් අවශ්‍ය ප‍්‍රමාණයට වඩා වැඩි පික්සෙල් ප‍්‍රමාණයකින් සමන්විත වන බවට චෝදනා එල්ලවී ඇත
එවිට සංවේදක ඉතා කුඩා ඒවා වන අතර කාචයට ලබාදිය හැකි අලෝකට වඩා සංවේදකයේ විභේදන බලය විශාල වෙයි
කොඩැක් ඩිජිටල් කැමරාවන් සඳහා  ඕස්ටේ‍්‍රලියාවේ නිර්දේශිත සිල්ලර මිළ ගණන්

තාක්‍ෂණය වැඩිදියුණුවීමත් සමග ඩිජිටල් කැමරාවන්ගේ මිළ ගණන්ද පහල ගොස් ඇත
එය ‘ඩොලරයකට ගතහැකි පික්සෙල් ප‍්‍රමාණය’ ලෙස මනිනු ලබන අතර සෑම නව කැමරාවක්ම ඊට පෙර කැමරාවන් ඩොලරයකට ලබාදුන් පික්සෙල් ගණනට වඩා වැඩි පික්සෙල් ගණනක් ලබාදෙයි
මෙම ගණනය කිරීම මුවර්ගේ නීතිය ලෙසින් හැඳින්වේ
දැනට දර්ශනානුපාතයන් කිහිපයක් පමණක් භාවිතා වන බැවින් (විශේෂයෙන්ම 4
3 සහ 3
2) පවතින සංවේදකයන්ගේ ප‍්‍රමාණයද සීමා සහිත වී ඇත
එමෙන්ම සංවේදක නිෂ්පාදකයෝද සෑම ප‍්‍රමාණයකම සංවේදක නිපදවනවා වෙනුවට ක‍්‍රමක‍්‍රමයෙන් අගය වැඩිවන සංවේදක නිස්පාදනයට පෙළැඹී සිටිති
උදාහරණයක් ලෙස 2007 වසරේදී කැනොන් කැමරාවන් විසින් යොදාගත් විශාලතම සංවේදකයන් (පික්සෙල් ගණන අනුව) වූයේ 21.1, 16.6 සහ 12.8 මෙගා පික්සෙල් සංවේදකයන්ය
පහතින් දැක්වෙන්නේ ඩිජිටල් කැමරාවන්හි වානිජ වශයෙන් භාවිතා වන සංවේදකයන් දැක්වෙන වගුවකි