Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
තාක්‍ෂණය යනු ශිල්පීය ක්‍රම, ක්‍රියාවලි සහ ඒ හා සමාන දැනුම විය හැකිය, නැතහොත් ඒවායේ ක්‍රියාකාරිත්වය පිළිබඳ සවිස්තරාත්මක දැනුමක් නොමැතිව ක්‍රියාත්මක වීමට ඉඩ සැලසෙන පරිදි යන්ත්‍රවල කාවැද්දිය හැකිය
පද්ධති (උදා
යන්ත්‍ර) යෙදවුම් ලබා ගැනීමෙන් තාක්‍ෂණය යෙදවීම, පද්ධතියේ භාවිතයට අනුව එය වෙනස් කිරීම සහ ප්‍රතිඵලයක් ලබා ගැනීම තාක්‍ෂණික පද්ධති හෝ තාක්‍ෂණික පද්ධති ලෙස හැඳින්වේ
තාක්ෂණයේ සරලම ආකාරය වන්නේ මූලික මෙවලම් සංවර්ධනය කිරීම හා භාවිතා කිරීමයි
ගින්න පාලනය කරන්නේ කෙසේද යන්න පිළිබඳ ප්‍රාග්ඓතිහාසික සොයාගැනීම හා පසුකාලීන නව ශිලා විප්ලවය මගින් පවතින ආහාර ප්‍රභවයන් වැඩි වූ අතර රෝදය සොයා ගැනීම මිනිසුන්ට ඔවුන්ගේ පරිසරය තුළ ගමන් කිරීමට සහ පාලනය කිරීමට උපකාරී විය
මුද්‍රණාලය, දුරකථනය සහ අන්තර්ජාලය ඇතුළු  ඓතිහාසික කාලවල සිදු වූ වර්ධනයන් සන්නිවේදනය සඳහා භෞතික බාධක අඩු කර ඇති අතර මිනිසුන්ට ගෝලීය පරිමාණයෙන් නිදහසේ කටයුතු කිරීමට ඉඩ ලබා දී ඇත
තාක්ෂණයට බොහෝ බලපෑම් ඇත
එය වඩාත් දියුණු ආර්ථිකයන් (වර්තමාන ගෝලීය ආර්ථිකය ඇතුළුව) සංවර්ධනය කිරීමට උපකාරී වී ඇති අතර විවේක පන්තියක නැගීමට ඉඩ දී තිබේ
බොහෝ තාක්‍ෂණික ක්‍රියාවලීන් මගින් පරිසර දූෂණය ලෙස හඳුන්වන අනවශ්‍ය අතුරු නිෂ්පාදන නිපදවන අතර පෘථිවි පරිසරයට අහිතකර ලෙස ස්වාභාවික සම්පත් ක්ෂය වේ
නවෝත්පාදනයන් සැමවිටම සමාජයක සාරධර්ම කෙරෙහි බලපෑම් ඇති කර ඇති අතර තාක්‍ෂණයේ ආචාර ධර්ම පිළිබඳ නව ප්‍රශ්න මතු කර තිබේ
මානව ඵලදායිතාව අනුව කාර්යක්ෂමතාව පිළිබඳ සංකල්පයේ නැගීම සහ ජෛව විද්‍යාවේ අභියෝග ඊට උදාහරණ වේ
තාක්‍ෂණය භාවිතා කිරීම සම්බන්ධයෙන් දාර්ශනික විවාදයන් පැන නැගී ඇති අතර තාක්‍ෂණය මානව තත්ත්වය වැඩිදියුණු කරනවාද නැත්නම් එය නරක අතට හැරේද යන්න පිළිබඳව මතභේද පවතී
නව-ලුඩිස්වාදය, අරාජික-ප්‍රාථමිකවාදය සහ ඒ හා සමාන ප්‍රතිගාමී ව්‍යාපාරයන් තාක්‍ෂණයේ ව්‍යාප්තිය විවේචනය කරන අතර එය පරිසරයට හානි කරන බවත් මිනිසුන් en ත් කරන බවත් තර්ක කරයි
පාරභෞතිකවාදය සහ තාක්‍ෂණික ප්‍රගතිශීලිත්වය වැනි දෘෂ්ටිවාදයන්ගේ යෝජකයින් අඛණ්ඩව තාක්‍ෂණික ප්‍රගතිය සමාජයට හා මානව තත්වයට ප්‍රයෝජනවත් යැයි සිතති
ලෝකයේ මී පැණි නිෂ්පාදනය සහ පරිභෝජනය - 2005 වර්ෂය
	   
රට	නිෂ්පාදනය මෙට්රික් 1000 බැඟින්	පරිභෝජනය මෙට්රික්,මී මැසි පාලකයන් ප්‍රමාණය,මී වගු සංඛ්‍යාව,යුරෝපය සහ රුසියානු සමූහාණ්ඩුව	   

තුර්කිය	82.34 , 66		
	   
යුක්‍රේන්	71.46 , 52	
		   
රුසියානු සමූහාණ්ඩුව	52.13 , 54		
	   
ස්පාඤ්ඤය	37.00 , 40			
   
ජර්මනිය(*2008)	21.23 , 89 , 90,000* , 1,000,000*	
   
හංගේරියාව	19.71 , 4	
		   
රුමේනියා	19.20 , 10		
	   
ග්‍රීසිය	16.27 , 16		
	   
ප්‍රංශය	15.45 , 30		
	   
බල්ගේරියාව	11.22 , 2		
	   
‍ඩෙන්මාර්කය (*1996)	2.5 , 5 , *4,000 , *150,000	
   
උතුරු ඇමරිකාව	   

ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය (*2006, **2002) , 70.306* , 158.75* , 12,029* , 2,400,000*	   

කැනඩාව	36.11 , 29			
   
ලතින් ඇමරිකාව	   

ආර්ජන්ටිනාව	93.42 , 3		
	   
මෙක්සිකෝව	50.63 , 31		
	   
බ්‍රසීලය	33.75 , 2			  
 
උරුගුවේ	11.87 , 1			
   
ඔෂේනියාව	   

ඕස්ට්‍රේලියාව	18.46 , 16	
	   
නවසීලන්තය	9.69 , 8		
	   
ආසියාව	   

චීනය	299.33 , 238			   

ඉන්දියාව	52.23 , 45			
   
දකුණු කොරියාව	23.82 , 27		
	   
වියට්නාමය	13.59 , 0		
	   
තුර්ක්‍මේන්ස්තානය	10.46	10		
	   
අප්‍රිකාව	   

ඉතියෝපියාව	41.23	40		
	   
ටැන්සානියාව	28.68	28			
   
ඇන්ගෝලාව	23.77	23		
	   
කෙන්යාව	22.00	21		
	   
ඊජිප්තුව(*1997)	16*		200,000*	2,000,000*	
   
මධ්‍යම අප්‍රිකානු ජනරජය	14.23	14		
	   
‍මොරොක්කෝව (*1997)	4.5*		27,000*	400,000*	 
  
මූලාශ්‍රය එක්සත් ජාතීන්ගේ ආහාර සහ කෘෂිකර්ම සංවිධානය  (FAO),අගෝස්තුt 2007.	 

මූලාශ්‍ර
ඩෙන්මාර්ක් දත්ත (1966)

අරාබි රටවල දත්ත (1997)

එක්සත් දත්ත (2006)

එක්සත් ජනපද දත්ත (2006)
1960 සහ 1970 දශකවල ශීතල යුද්ධය අඛන්ඩව පැවතුණි
ඒ අතර එක්සත් ජනපදය වියට්නාම් යුද්ධයට අවතීර්ණ විය
ඒ කෙරෙහි  ජනතාව තුළ ජන අප්‍රසාදය වර්ධනය වෙමින් පැවති බව වඩාත් හොඳින් ප්‍රකට විය
1960 සහ  1970 දශකවල ඇති වූ සමාජ ප්‍රතිසංස්කරණයන්හි විශාල පරාසයකට ජනාධිපති ලින්ඩන් ජොන්සන්ගේ මහා සමාජයේ (Great Society)සමාජ වැඩසටහන් සහ වොරන් අධිකරණයේ ක්‍රියාමාර්ගද හේතුවිය
ස්ත්‍රී සමානාත්මවාදය සහ පාරිසරික ව්‍යාපාර,දේශපාලන බලවේග බවට පත්වුණු අතර සියලු ඇමෙරිකානු පුරවැසියන් සඳහා සිවිල් අයිතිවාසිකම් ලබා ගැනීම සඳහා වූ වැඩ පිළිවෙල නොකඩවා ක්‍රියාත්මක විය
හැටේ දශකයේ අග භාගයේ වනවිට ප්‍රතිසංස්කෘතික විප්ලවය මුළු ජාතිය පුරා සහ බටහිර ලෝකයේ බොහෝ ප්‍රදේශවල පැතුරුණි
එහිදී ඒ වනවිට පැවති සතුරු වාතාවරණයද කොටස්වලට බෙදිණි
එහෙත් වඩා ස්වාධින සමාජ දර්ශනයක් ඉදිරියට ගෙන එමින් තිබිණි
1970 දශකයේ මුල් කාලයේ දී ජොන්සන් ගේ අනුප්‍රාප්තික ජනාධිපති රිචඩ් නික්සන්ට වියට්නාම් යුද්ධය අවසන් කරනට කටයුතු කරන ලෙසට කොංග්‍රසය විසින් බල කරන ලදී
අනතුරුව ඇමෙරිකාවේ අනුග්‍රහය ලද දකුණු වියට්නාම්ය ඇද වැටුණි
යුද්ධය නිසා ඇමෙරිකානු හමුදාවේ 58000 ක්ද වියට්නාමයේ මිලියන ගණනකගේද ජීවිත අහිමි විය
ඔපෙක් තෙල් තහංචි සහ මන්දගාමි ආර්ථික වර්ධනය හේතුවෙන් රැකියා විරහිත යුගයකට යොමු විය
වෝටර්ගේට් සිද්ධියත් සමග නික්සන්ගේ පාලනය අපකීර්තිමත් ලෙස අවසාන විය
ශීතල යුද්ධයේ ඉතිහාසය (1980 – 1991) 

1980 සහ 1984 ලත් පරාජයන් සමග රොනල්ඩ් රේගන් නැවතත් යථා තත්ත්වයට පත් වීම සඳහා ඉතා වැදගත් කාර්යයක් කළේය
1980 දී රේගන්ගේ පරාජය යනු සිදුවිය හැකිව තිබුණු කාරණයකි
මක් නිසාද යත් ඩිමොක්‍රටික් පක්ෂය බොහෝ සමාජ ආර්ථික ගැටලුවලදි අසමත් වූ හෙයිනි
රේගන් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදින් යනු ඩිමොක්‍රටික් පක්ෂයට ඡන්දය දුන් අයයි
ඔවුහු  රේගන්ගේ ප්‍රතිපත්තිද,පෞරුෂත්වයද  නායකත්වය ද, විශේෂයෙන් ඔහුගේ තීක්ෂණ ඥාණයෙන් යුත් විදේශ ප්‍රතිපත්ති මෙන්ම පවතින සමාජ ක්‍රමය නොවෙනස්ව පවත්වාගෙන යාමද අගය කළ අය වූහ
විදේශ සම්බන්ධතාවලදි පක්ෂ දෙකේ සහභාගීත්වය දැකිය නොහැකි විය
නිකරගුවාහි කොන්ට්‍රාස්වරුනට උදව් කිරීම සම්බන්ධයෙන් ජනාධිපති දැරූ උත්සාහයන්ට ඩිමොක්‍රටික් පාක්ෂිකයෝ බලවත් සේ විරෝධය පළ කළහ
න්‍යෂ්ටික ක්‍රියාවලින් නැවැත්වීමට ඩිමොක්‍රටික් පාක්ෂිකයින්ට අවශ්‍ය වූ නමුත් ඔවූනටද අනතුරු අඟවමින් ඔහු සෝවියට් සංගමයට එරෙහිව ඵලදායි නොවුවද දැඩි ප්‍රතිපත්තියක් අනුගමනය කළේය
එහෙත් ඔහු යුද කටයුතු වෙනුවෙන් අයවැයෙන් විශාල මුදලක් වෙන් කර ගැනීමට සමත් විය
එමෙන්ම වියදම් අධික සහ ඉතා සංකීර්ණ මිසයිල ආරක්ෂක පද්ධතියක් ආරම්භ කිරීමට වැඩ පිළිවෙලක් දියත් කළේ සෝවියට් දේශය බිය ගැන්වීමටයි
මෙය තාරකා යුද්ධය “Star wars” ලෙසින් හැඳින්වුනි
මෙය කිසිදාක වර්ධනය නොවු නමුත් එහිදි යොදා ගත් තාක්ෂණය හා කරන ලද පර්යේෂණ අද පවතින ප්‍රති බැලැස්ටික් මිසයිල පද්ධතිය පිහිටුවීමට මග පෙන්වීය
මොස්කව්හි පාලකයා ලෙස මිහායිල් ගොර්බචෝෆ් බලයට පත් විය
ඔහු සහ රේගන් අතර මිත්‍රත්වය සම්බන්ධයෙන් බොහෝ කොන්සර්වේටිව් රිපබ්ලිකන් පාක්ෂිකයින් සැක පහළ කළහ
අතිශය වියදම්කාරී අයුධ තරඟය අවසාන කරමින් ගොර්බචොෆ් උත්සාහ කළේ රුසියාවේ කොමියුනිස්ට් වාදය ආරක්ෂා කිරීමටයි
දෙවනුව ඒ සඳහා නැගෙනහිර යුරෝපා අධිරාජ්‍යය අත් හැරීමයි
අවසානයේදි 1991 දී රුසියාවේ කොමියුනිස්ට් වාදය බිඳ වැටුණේ එක්සත් ජනපදයේ සෝවියට් ශීතල යුද්ධය හමාර කරමිනි
සටහන් 

|History_of_the_United_States Cold_War 1964-1980
|}
පුරා විද්‍යාවේදි හා පුරා විද්‍යාත්මක භූ ස්ථර අධ්‍යයනයේදි කැපුමක් යනු අගලක් හෝ වළක් වැනි යම් අංගයක් නිර්මාණය කිරීම සදහා අනෙකුත් පුරා විද්‍යාත්මක අවශේෂ ඉවත් කර ඇති, කාලයේ යම් කිසි මොහොතක් නිරූපණය කරන සන්දර්භයකි
පුරා විද්‍යාවේදි අංග හා විශේෂයෙන් කැණීම් යන්නට වෙනස් නමුත් සමාන තේරුම් කිහිපයක් ඇත
බුද්ධගයා යනු ඉන්දියාවේ බිහාර් ප්‍රාන්තයේ ගයා දිස්ත්‍රික්කයෙහි නගරයකි
එහිදී බුදුන් වහන්සේ බුද්ධත්වයට පත්වූ  නිසා එම නගරය ප්‍රසිද්ධියට පත් වී ඇත
ඓතිහාසිකව එය හැඳින්වුයේ බෝධි මණ්ඩ යනුවෙනි (බෝධිය වටා බිම) එහි අති විශාල භික්ෂු සංඛ්‍යාවක් වැඩ සිටියහ
බුද්ධගයාවේ ප්‍රධාන භික්ෂු ආරාමය හඳුන්වන ලද්දේ බෝධි මණ්ඩ විහාරය යන (පාලි) නාමයෙනි
දැන් එය මහා බෝධි විහාරය නමින් හැඳින් වේ
බුද්ධගයාව, බෞද්ධයින්ට ඉතා වැදගත් ගෞතම බුදුන් වහන්සේගේ ජීවිතය හා සම්බන්ධ ප්‍රධාන වන්දනීය ස්ථාන හතරෙන් එකකි
අනික් ස්ථාන වන්නේ කුශිනගර්, ලුම්බිණි සහ සාරානාත් යන ස්ථානයි
2002 වර්ෂයේ බුද්ධගයාවේ මහා බෝධි විහාරය යුනෙස්කෝ ලෝක උරුම භූමියක් ලෙස නම් කරන ලදි
බෞද්ධ පරම්පරාගත කථා අනුව ක්‍රි
500 දි පමණ ශාක්‍ය කුමාරයෙකු වූ සිද්ධාර්ථ ගෞතම, භික්ෂුවක මෙන් සංචාරය කරද්දි 'ගයා' ආසන්නයේ වු ෆල්ගු නදියෙහි  ඉවුරට පැමිණියේය
එහි බෝ රුකක් යට සිද්ධාර්ථ බෝසත්හු භාවනායෝගිව වැඩ සිටියහ
දින තුනක් සහ රාත්‍රි තුනක් මෙසේ භාවනානුයෝගීව සිටීමෙන් අනතුරුව සිදුහත් තවුසාණන් බුද්ධත්වයට පත්ව උන් වහන්සේගේ බලාපොරොත්තුව සාක්ෂාත් කර ගත්තහ
ඉන් පසු  සති හතක් තිස්සේ ඒ අසලම ස්ථාන හතක භාවනා කරමින් තම අත්දැකිම් නැවත නැවත සිහි කරමින් කල් ගත කොට අවසානයේ සාරානාත්  වෙත ගොස් තමන්ගේ ධර්මය (බුද්ධ ධර්මය) දේශනා කිරීම ආරම්භ කළේය
හින්දු දින දර්ශනය අනුව වෙසක් මස පුර පසොලොස්වක දිනයක බුදුන් බුද්ධත්වයට පත් වූ ස්ථානය වෙත ගෞතම සිද්ධාර්ථයන්ගේ සිසුහු පැමිණුනාහ
කල් ගත වත්ම එම ස්ථානය බුද්ධගයා නමින්ද බුද්ධත්වයට පත් වූ දිනය බුද්ධ පූර්ණිමා ලෙසද එම වෘක්ෂය බෝධිය ලෙසින්ද හැඳින්වීම ආරම්භ වුනේය
බොහෝ වාර්තා වල සහ වන්දනාකරුවන්ගේ සටහන් වල බුද්ධගයාව ගැන තොරතුරු ඇතුලත් වී ඇත
චීන වන්දනා කරුවෙකු වූ ෆාහියන්ගේ (5 සියවස) සහ හියුං සෑං (7 වෙනි සියවස) ගේ සටහන් වලට මෙයින් ප්‍රධාන තැනක් හිමි වේ
13 වන සියවසේදි තුර්කි හමුදාව විසින් යටත් කර ගන්නා තෙක් මෙම ප්‍රදේශය බෞද්ධ ශිෂ්ඨාචාරයේ හදවත ලෙස ශත වර්ෂ ගණනාවක් මුලුල්ලේ පැවතුනේය
මහාබෝධි පන්සල 
මෙම විහාර සංකීර්ණය පැට්නා නගරයට කි
96 ක් ඈතින් පිහිටයි
එහි වජ්‍රාසන නම් දියමන්ති සිංහාසනයක්ද, පූජනීය බෝධියද පිහිටයි
මෙම බෝධිය ශ්‍රී ලංකාවේ ශ්‍රී මහා බෝධියේ අංකුරයකින් ජනිත වූවකි
ශ්‍රී ලංකාවේ ශ්‍රී මහා බොධිය යනු බුදුන් පිට දුන් මුල් බෝධියේ ශාඛාවකි
බෝසතාණන් වහන්සේ බුද්ධත්වයට පත් වීමෙන් අවුරුදු 250 කට පසු අශෝක අධිරාජයා මෙම බුද්ධගයාවට පැමිණියේ යයි විශ්වාස කරනු ලැබේ
මුල්ම මහා බෝධි විහාරයේ නිර්මාතෘවරයා ඔහු යයි සළකනු ලැබේ
මෙම විහාරය දිගැටි කොත් ආකාරයෙන් නිර්මිතය
මුදුනේ කුඩා ස්ථූපයක්ද ඒ මත වූ වේදිකාවක චත්‍රාවලියක්ද ඇත
ඉහළ පූජා මහලට සහ වේදිකාවට යාමට ද්විත්ව පියගැට පෙලක් තිබේ
කොතෙහි කුහර තුල ඇති කුඩා කුටි බුද්ධ ප්‍රථිමා වලින් යුක්තය
කුශාන් රජ සමය තුල 1 වැනි සියවසේදි මෙම විහාරය පිළිසකර කරන්නට හෝ ගොඩනංවන්නට ඇතැයි ඉතිහාසඥයෝ විශ්වාස කරති
ඉන්දියාවේ බුදු දහම පරිහාණියට පත් වීමෙන් පසු මෙම පන්සල මහජන අවධානයෙන් බැහැර වී පාලුවට ගොස් පස් තට්ටුවලින් වැසී ගිය බව පැවසේ
පසුව 19 වෙනි ශතවර්ෂයේ අගභාගයේ බ්‍රිතාන්‍ය පුරාවිද්‍යා සංගමයෙන් පැවරුණ රාජකාරියක කොටසක් ලෙස ඇලෙක්සැන්ඩර් කනිංහැම් මහතා මෙම සිද්ධස්ථානය ප්‍රතිසංස්කරණය කළේය
1883 දි කණිංගැම් ජේ.ඩි
බෙග්ලර්,ආචාර්ය රාජේන්ද්‍ර ලාල් මිත්‍රා හා එක්ව මහත් පරිශ්‍රමයක් දරා මෙම පුදබිමෙහි කැණීම් ආරම්භ කළේය
බුද්ධාගමේ පෞරාණික ශ්‍රී විභූතිය නැවත ලබා ගැනීම සඳහා මහා පරිමාණයේ ප්‍රතිසංස්කරණ කටයුතු කරගෙන යන ලදී
අනෙකුත් බෞද්ධ පන්සල් 
සමුද්‍රගුප්ත රජතුමාගේ සමකාලීනයෙකු වූ ශ්‍රී ලංකාවේ කිත්තිසිරිමෙවන් රජු සමුද්‍රගුප්තගේ අවසරය ඇතිව මහා බෝධි විහාරය අසල සංඝාරාමයක් කරවන ලද්දේ බුද්ධගයාවට බෝධි වන්දනාව පිණිස පැමිණෙන බෞද්ධ භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ ප්‍රයෝජනය පිණිසයි
සංඝාරාමය පිළිබඳ තත්වය හියුංග් සෑන්ග් විසින් ඔහු දැක තිබූ පරිද්දෙන් විස්තර කර ඇත
බුද්ධඝෝෂ තෙරුණුවන්හට රේවත තෙරණුවන් හමුවී ඔහුට ලංකාවට පැමිණීමට ඇරයුම් කරන්නට ඇත්තේ මෙහිදී විය හැක
වර්තමානයේ බ්‍රිතාන්‍යය, චීනය, ජපානය, මියන්මාරය, නේපාලය, සික්ඛිම්, ශ්‍රී ලංකාව, තායිලන්තය, ටිබෙට්ය සහ වියට්නාම්ය යන රටවල් විසින් බෞද්ධ පන්සල් ගොඩ නංවා ඇත
මෙම ගොඩනැගිලි තුළින් ඒ ඒ රටවල් වල ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පීය ක්‍රමයන් මෙන්ම බාහිර සහ අභ්‍යන්තර සැරසිලි කලාවන්ද පිළිබිඹුවේ
චීන විහාරයේ තිබෙන බුදු පිළිමය අවුරුදු 200 ක් පැරණි වූවකි
තවද ජපානයේ නිපොන් විහාරය දාගැබක හැඩය ගනී
මියන්මාර් (බුරුමය) විහාරයද පැගෝඩාවක හැඩය දරන අතර, 'පගන්' සිහි ගන්වන්නකි
තායි පන්සල තායිලන්තයේ අනන්‍යතාවයෙන් යුත් බෑවුම් ආකාර, රත්‍රරන් උළු සෙවිළි කළ කවාකාර වහලින් යුක්ත විය
එතුල දැවැන්ත අලංකාර ලෝකඩ බුදු පිළිමයක් තිබේ
තායි පන්සල අසලින්ම උද්‍යානයක් තුල මෑත කාලීන මීටර් 25 ක් දිග බුදු පිළිමයක් තිබේ
එය අවුරුදු 100 ක් පමණ කාලයක් තිස්සේ එහි තිබෙන බව කියවේ
ටිබෙට් ජාතිකයින් සඳහා ද එහි පන්සල් දෙකක් ගොඩනගා ඇත
බුද්ධගයාවේ ජනගහණය 
2001 ඉන්දීය ජනගහණයට අනුව බුද්ධගයාවේ ජනගහණය 30,883 කි
පිරිමි සංයුතිය 54% ක් වන අතර, ගැහැණු 46% කි
සාක්ෂරතාවය 51% වන අතර එය ජාතික මට්ටම වන 59.5% ට වඩා අඩුය
පිරිමින්ගේ සාක්ෂරතාවය 63% කි
ගැහැණු 38% කි
ජනගහණයෙන්18% ක ප්‍රමාණයක් අවුරුදු 6 ට අඩු ළමයි වෙති
මේවාද බලන්න
 මහාබෝධි විහාරය, බුද්ධගයා
ඉන්දියාව
රක්ෂණ ඔප්පු සංකිර්ණ විය හැකි අතර සමහරක් ඔප්පු හිමියන් ඔප්පුවේ ඇතුළත් සියලු ගෙවීම් හා ආවරණයන් හොදින් තෙරුම් නොගෙන තිබිය හැක
එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස මිනිසුන් විසින් අනවශ්‍ය හේතු මත ඔප්පු මිලදී ගැනීම සිදු කළ හැක
බොහෝමයක් ආයතනික රක්ෂණ මිලදී ගන්නා රක්ෂණ බෝකර් කරුවන් හරහා රක්ෂන මිලදී ගැනීම සිදු කරයි
බ්‍රෝකර් කරුවන් මිලදී ගන්නන් නිරෑපණය කරන අතර (රක්ෂණ සමාගම නොවෙයි
බ්‍රෝකර්වරු සාමාන්‍යයෙන් බොහෝමයක් රක්ෂකයන් සමග කොන්ත්‍රාත්තු දරා සිටින අතර එම නිසා බ්‍රෝකර්වරයාට හොදම ගාස්තු හා ආවරණය සදහා වෙළද පොළ සේවීම සිදු කළ හැක
ඒජන්තවරයෙකු හරහාද රක්ෂණය මිලදී ගත හැක
ඔප්පු හිමියන් නිරූපණය කරන බ්‍රෝකර්වරුන්මෙන් නොව ඒජන්ත වරුන් නිරූපණය කරන්නේ ඔප්පු හිමිකරුවා මිලදී ගැනීම් සිදු කරන රක්ෂන සමාගමය
ඒජන්ත වරයෙකු සමාගම් එකකට වඩා වැඩි ප්‍රමාණයක් නිරූපණය කිරීම සිදු කරයි
org/wiki/Insurance#Complexity_of_insurance_policy_contracts
අන්තර් ජාතික කම්කරු සංවිධානය යනු කම්කරු ගැටලු සමග කටයුතු කරන විශේෂිත ඒජන්සියකි
එහි මූලස්ථානය ස්විස්ටර්ලන්තයේ ජිනිවා නුවර පිහිටා ඇත
එහි මහලේකම් කාර්යාලය (ලොව පුරා එමඟින් සේවයේ යොදවා ඇති පුද්ගලයින්) අන්තර්ජාතික කම්කරු කාර්යාල ලෙස හඳුන්වනු ලැබේ
මෙම සංවිධානයට 1969 දී නොබෙල් සාම තාග්‍යය හිමි විය
අරමුණු 

එහි අධ්‍යක්ෂක ජනරාල් වරයා ප්‍රකාශ කර  ඇත්තේ මෙසේය
එනම් වර්තමානයේදී  ILO හි ප්‍රධාන අරමුණ වී ඇත්තේ නිදහස්, සමාන, ආරක්ෂිත හා මනුෂ්‍ය ගෞරවය සුරක්ෂිත තත්ත්ව යටතේදී ශිෂ්ට හා ඵලදායි කාර්යයන් ලබාගැනීම සදහා මිනිසුන්ට අවශ්‍ය අවස්ථා නගාසිටුවීමයි
”  මෙම අරමුණ කෙරෙහි කටයුතු කිරීමේදි සංවිධානය, සේවක නිර්මාණය දියුණු කිරීමට, කාර්යයෙහි යෙදිමේදී මූලික න්‍යායන් හා හිමිකම් ශක්තිමත් කිරීමට, සමාජ ආරක්ෂණය වැඩි දියුණු කිරීමට හා සමාජ කථිකාවත නගා සිටුවීමට මෙන්ම අවශ්‍ය තොරතුරු පුහුණුවීම් හා අවශ්‍ය තාක්ෂණික සහය ලබාදීමට කටයුතු කරයි
වර්තමානයේදී ILO හි කටයුතු ප්‍රධාන තේමා කාණ්ඩ 4 කට සංවිධානය වී ඇත
ඒවා නම් 
1.	වැඩ කිරීමේදී සම්මත හා මූලික හා න්‍යායන් හා හිමිකම් 
2.	සේවයෙහි යෙදීම 
3.	සමාජ ආරක්ෂණය
4.	සමාජ කථිකාවත

සටහන්

References 
http
org/wiki/International_Labour_Organization
බොයිල් නියමය හෙවත් ‍බොයිල් - මැරියට් නියමය වායු නියමයන්ගෙන් එකක් වන අතර උෂ්ණත්වය හා මවුල සංඛ්‍යාව නියත වූ සංවෘත පද්ධතියක් තුළ පීඩනයේ හා පරිමාවේ ගුණිතය නියතයක් බව ප්‍රකාශ කෙරෙන පරිපූර්ණ වායු නියමයට මූලික පදනම විය
තවද පරිපූර්ණ වායු නියමයට අනුව පීඩනය හා පරිමාව එකිනෙකට ප්‍රතිලෝමව සමානුපාතික වේ
මෙම නියමය 1662 දී මුලින්ම ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද රසායන හා භෞතික විද්‍යාඥයකු රොබට් බොයිල්ගේ නමින් නම් කරන ලදී
නියමය සංක්ෂිප්තව හා නිවැරදිව පහත පරිදි ප්‍රකාශ කළ හැක
නියත උෂ්ණත්වයේ පවතින නියත වායු ප්‍රමාණයක් සදහා P හා V එකිනෙකට ප්‍රතිලෝමව සමානුපාතික වේ
(එනම් පීඩනය වැඩිවේ නම් පරිමාව අඩුවේ
නැතහොත් පීඩනය අඩුවේ පරිමාව වැඩි වේ)

ඉතිහාසය 

1662 වසරේදී අයර්ලන්ත ජාතික ස්වභාව විද්‍යාඥ රොබට් බොයිල් විසින් මුල්වරට ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද වායු නියමය බොයිල් නියමය ලෙස හදුන්වනු ලැබේ
බොයිල්ගේ මිතුරන් ‍දෙදෙනෙකු හා ආධුනික විද්‍යාඥයන් වූ රිචඩ් ටොවුන්ලි හා නැන්රි පවර් විසින් මෙම නියමයට පදනම් වූ පරිමාව හා පීඩනය අතර සම්බන්ධතාවය සොයාගෙන එය‍වෙත බොයිල්ගේ අවධානය යොමු කරවන ලදී
බොයිල් ඔවුන් අනුව යමින් ක්‍රමානුකූල පරීක්ෂණ ඔස්සේ නියමයේ සදහන් කරුණු තහවුරු කරගත් අතර අනතුරුව ඔහු සිය පරීක්ෂණවල ප්‍රතිඵල ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී
කෙසේ නමුත් මෙම පරීක්ෂණය සදහා බොයිල්ගේ සහයකයා වූ රොබට් හුක් විශාල දායකත්වයක් දරන්නට ඇති බව රොබට් හුක් බොයිල්ට වඩා දක්ෂ ගණිතඥයෙකු වූ අතර බොයිල්ගේ පරීක්ෂණ උපකරණවල නිර්මාපකයා ද විය
හෙතෙම පරීක්ෂණයට අවශ්‍ය වූ වඩාත් ක්‍රියාකාරී හා කාර්යක්ෂම රික්ත පොම්පද නිර්මාණය කළේය
1676 වර්ෂයේදී බොයිල්ගෙන් පරිබාහිරව එඩ්මේ මැරියට් නම් ප්‍රංශ ජාතික භෞතික විද්‍යාඥ‍යා ද එම වායු නියමයම සනාථ කර ප්‍රකාශයට පත් ‍කළේය
එබැවින් බොයිල් නියමය බොයිල් - මැරියට් නියමය හෝ මැරියට් නියමය ලෙස ද හැඳින්විය හැක
නිර්වචනය

චාලක වාදය හා පරිපූර්ණ වායු සමග බොයිල් නියමයේ සම්බන්ධතාවය 

බොයිල් නියමය වායු නියම 23 අතුරින් වඩාත් මූලිකම එක වන අතර එමඟින් කියැවෙන්නේ නියත උෂ්ණත්වයේ දී වායුවක පීඩනය අඩු කරන විට පරිමාව වැඩි වන බවයි. බොයිල් නියමය හඳුන්වාදුන් කාලයේ වූ තාක්ෂණික මෙවලම් මඟින් මෙම නියමයට අනුකූල නොවන හැසිරීම් නිරීක්ෂණය කළ නොහැකි වූ නමුත් වර්තමානයේ ඔහුගේ නියමයේ සීමාවන් පැහැදිලිව නිරීක්ෂණය කළ හැකි බැවින් බොයිල් නියමය පරිපූර්ණ වායු සදහා පමණක් පූර්ණව වලංගු වන බව පැහැදිලි කර ඇත
පරිපූර්ණ වායුවක් සමන්විත වනුයේ එකිනෙකින් ස්වායත්තව චලනය වන කුඩා අණු රැසකින් වන අතර බොයිල් සිය නියමය සදහා උපකල්පනය කරන ලද තත්වය ද එයම ‍විය
1738 වසරේදී ඩැනියල් බර්නූලි අණුක තත්වයේ හැසිරීම්වලට නිව්ටන් නියම යෙදීම මඟින් බොයිල්ගේ නියමය ව්‍යුත්පන්න කිරීමට සමත් විය
නමුත් ඔහුගේ සොයාගැනීම් 1845 වර්ෂයේදී ජෝන් වෝටර්ස්ටන් විසින් චාලක වාදයේ මූලික සංකල්ප අයත් නිබන්ධනයක් පළ කරන තෙක් නොසලකා හැරීමට ලක්විය
එවිට ද එංගලන්ත රාජකීය සංගමය වෝටර්ස්ටන්ගේ සොයාගැනීම් ප්‍රතික්ෂේප කළ අතර පසු කලෙක ජේම්ස් ප්‍රෙස්කොට් ජූල් , රුඩොල්ෆ් ක්ලෝසියස් හා ලඩ්විග් බෝල්ට්ස්මාන් වායු පිළිබද චාලකවාදය සනාථ කරමින් බර්නූලිගේ හා වෝටර්යන්ගේ මතයක් ස්ථිර කරන තෙක් රාජකීය සංගමය ඔවුන් ප්‍රතික්ෂේප කර තිබුණි
ශක්තිවාදයේ (Energetic) හා පරමාණුකවාදයේ (Atomism) අනුගාමිකයන් අතර විවාදයක් නිසා 1898 වර්ෂයේ දී බෝල්ට්ස්මාන් පල කරන ලද ග්‍රන්ථය 1901 වර්ෂයේ ඔහු සියදිවි හානි කරගන්නා තෙක්ම විවේචනයට භාජනය විය
නමුත් 1905 වර්ෂයේ දී ඇල්බට් අයින්ස්ටයින් ද්‍රවයක් තුළ අවලම්භිත අංශුවක බ්‍රවුනීය චලිතය පැහැදිලි කිරීමට චාලකවාදය යොදා‍ගත හැකි බව පෙන්වා දුන් අතර 1908 වසරේ දී ජීන් පෙරින් මේ බව සනාථ කරන ලදී
මේ අනුව බල කළ බොයිල් නියමය චාලකවාදය මගින් ව්‍යුත්පන්න කළ හැකි බව පැහැදිලි වේ
සමීකරණය 
බොයිල් නියමයේ ගණිතමය ප්‍රකාශනය පහත පරිදි වේ
මෙහි 	

p =	පද්ධතියේ පීඩනය					
V =	වායුවේ පරිමාව					
k =	පරිමාව හා පීඩනයට අදාල නියතයකි

මෙහිදී උෂ්ණත්වය හා ස්කන්ධ යන දෙකම නියත් විට P1V1 = P2V2 සමීකරණය යෙදිය හැකිය
දෙන ලද පද්ධතියක උෂ්ණත්වය නියතව තිබෙන තාක් එයට සැපයෙන ශක්තිය නියත බැවින් k හි අගය නියතව පවතිනු ඇත
නමුත් පද්ධතියේ සිදුවන අන්තර් අණුක ගැටීම් සහ පීඩනය සැලකීමේදී පෘෂ්ඨයක් මත අභිලම්භ බලය සැලකීම වැනි කරුණු හේතුවෙන් k අගය කුඩා සීමාවක් තුළ දෙන ලද කාල සීමාවක දී විචලනය විය හැක
වායුවේ පරිමාව වැඩි කරන විට පද්ධතිය නියත උෂ්ණත්වයක පත්වාග‍න්නේ නම් වායුවේ පීඩනය අනුරූපව අඩුවිය යුතුවේ
මෙහි පරස්පරය ද සත්‍ය වේ
බොයිල් නියමය යොදා ගැනෙන්නේ ආරම්භක නියත වායු ප්‍රමාණයක පීඩනය හා පරිමාව යන රාශි 2ම හෝ ඉන් එකක් පමණක් හෝ විචලනය කළ විට ලැබෙන ඵලය ගැන අනාවැකි පල කිරීමටයි
මෙහිදී ආරම්භක හා අවසාන උෂ්ණත්ව එකම වන විට (මෙම තත්වය පවත්වා ගැනීමට පද්ධති උණුසුම් හෝ සිසිල් කිරීමට සිදුවනු ඇත) ආරම්භක හා අවසාන පීඩන හා පරිමා අතර සම්බන්ධය නියමය මඟින් ලබාදේ
බොයිල් නියමය චාල්ස් නියමය හා ගේලුසැක් නියමය එක්කර සංයුක්ත වායු නියමය නිර්මාණය කර ඇති අතර එම වායු නියමයන් තුන ඇවගාඩ්‍රෝ නියමය හා එක් කිරීමෙන් පරිපූර්ණ වායු නියමය ලැබේ
භෞතික විද්‍යාව
නියමයන්

de
Thermische Zustandsgleichung idealer Gase#Gesetz von Boyle-Mariotte
‍

ගේලුසැක් නියමය යනු ප්‍රංශ ජාතික රසායනඥයෙක් වු ජෝසප් ලුවී ගේලුසැක් නමින් නම් කරන ලද නියමයන් දෙකෙන් එකකි
මෙම නියමය වායුන්ගේ ගුණ පිළිබද විස්තර කරන නියමයක් වන අතර ගේ ලුසැක්ගේ නමින්ම හැදින්වේ
වායු පරිමා සංයෝජනය වීම පිළිබද නියමය

ගේලුසැක්ගේ නියමය පහත පරිදි වේ
වායුන් රසායනිකව සංයෝජනය වීමේදී එම ප්‍රතික්‍රියකවල පරිමා ද ප්‍රතික්‍රියාවේ ඵල ද වායූන් නම් ඒවායේ පරිමා ද යන සියල්ලම අතර අනුපාතය සරල පුර්ණ සංඛ්‍යාවලින් ප්‍රකාශ කළ හැකිය
ගේලුසැක් තම සොයා ගැනීම්වලට අදාළව මෙම නියමය ඉදිරිපත් කරන ලදදේ වර්ෂ 1809 දීය
1811 දී ඇවගාඩ්‍රෝ විසින් ඇවගාඩ්‍රෝවාදය ඉදිරිපත් කිරීමේදී ගේලුසැක් නියමය භාවිතා කරන ලදී
එබැවින් නුතන වායු සංඛ්‍යා රසායනයේ දියුණුව කෙරෙහි මෙමගින් වැදගත් මෙහෙයක් ඉටු විය
ගේලුසැක් විසින් ප්‍රකාශිත අනෙක් නියමය

ගේලුසැක්ගේ සොයා ගැනීම් වලට අදාළව අනෙක් නියමය ඉදිරිපත් කරන  ලද්දේ 1802 දීය
“නියත පරිමාවක් සහිත නියත වායු ස්කන්ධයක පීඩනය එම වායු ස්කන්ධයේ උෂ්ණත්වයේ කෙල්වින් අගයට අනුලෝමව සමානුපාතික වේ
’’

මෙම නියමය

P  a  T  හෝ

P   =  k   ආකාරයටද ප්‍රකාශ කළ හැකිය
T

මෙහිදී 

P  යනු වායුවේ පීඩනය ද
T  යනු වායුවේ උෂ්ණත්වයේ කෙල්වින් අගය ද 
K  යනු නියතයක් ද වේ
උෂ්ණත්වය යනු ද්‍රව්‍යයක සාමාන්‍ය චාලක ශක්තියේ මිනුමකි
වායුවක චාලක ශක්තිය වැඩිවත්ම වායු අණු භාජනයේ බිත්ති සමග ගැටීම වේගවත් කරන අතර  වායුන් මගින්    ඇති කරන පීඩනය වැඩි වේ
සරලව දක්වන්නේ නම් උෂ්ණත්වය වැඩි කරත්ම එහි පීඩනය ද වැඩිවේ
එකම ද්‍රව්‍යය වෙනස් තත්ත්ව දෙකක් යටතේ දී සැලකූ විට මෙම නියමය පහත අයුරින් ඉදිරිපත් කළ හැක
P1  =	P2 හෝ P1T2 = P2T1 T1 T2

චාල්ස් නියමය චාල්ස් හා ගේලුසැක් නියමය ලෙසද හදුන්වනු ලැබේ
ගේලුසැක් විසින් 1802 දී  මෙම නියමය ඉදිරිපත් කිරීමේ දී 1787 දී චාල්ස් විසින් පවසන ලද දත්ත බොහෝමයක් උපයෝගී කර ගැනීම මීට හේතු වේ
කෙසේ වෙතත් ගේලුසැක් විසින් පළමු නියමයට සම්බන්ධ වූ දෙවන නියමයක් ඉදිරිපත් කිරීමත් සමගම මෑත කාලයේ දී මේ පිළිබද වැඩි අවධානයක් යොමු නොවීය
මෙම ගේලුසැක් නියමයට සම්බන්ධ අනෙක් නියමයත් , චාල්ස්ගේ නියමය සෑදේ
මෙම වායු නියමයන් තුන ඇවගාඩ්‍රෝ නියමයත් සමග පොදුවේ ගත් කළ පරිපුර්ණ වායු නියමය ව්‍යුත්පන්න කරගත හැකිය
ආශ්‍රිත

මූලාශ්‍ර 

වායු නියම
භෞතික විද්‍යාව
නියමයන්
විකිරණ - රසායන  විද්‍යාව යනු විකිරණශීලී ද්‍රව්‍ය පිළිබද රසායනයයි
ඉන්දු නිම්න ශිෂ්ටාචාරය () යනු ඉන්දු ගං නිම්නයේ වැජඹුන ඓතිහාසික ශිෂ්ටාචාරයක් වේ
එය වර්තමාන පකිස්ථානයේ සින්ද් ප්ර දේශයේ සිට බටහිර බලාචිස්ටන් පලාතටත්, ඊසාන දිගින් සහ බටහිරින් ඉන්දියාවටද මායිම් වේ
ඉන්දු නිම්න ශිෂ්ටාචාරයේ නශ්ටාවශේෂ වර්තමාන ඇෆ්ගනිස්ථානයේ හා ඉරානයේ දකින්න පුළුවන
මෙම ශිෂ්ටාචාරයේ පරිනත කොටස හරප්පන් ශිෂ්ටාචාරය ලෙස හඳුන්වයි. මෙහි පළමු නගරයේ කැණීම් පටන් ගත්තාට පසු හරප්පා කැණීම් 1900 සිට සිදුවූ අතර වර්තමාන වැදගත් සොයා ගැනීම් 1999දී සිදුකෙරුණි
මෙම ශිෂ්ඨාචාරය ඉන්දු ගඟ හක්රා ශීෂ්ඨාචාරය හා ඉන්දු සරස්වතී ශිෂ්ඨාචාරය යනුවෙන්ද හඳුන්වයි. එසේ හඳින්වීමට හේතු වී ඇත්තේ සෘග් වේදයේ සරස්වතී නදිය යනුවෙන් සඳහන් වන නිසා විය හැක
නමුත් මෙය භූගෝලත්මකව හා වාග් විද්‍යාත්මක තර්කයට හේතු වෙයි
කාල වකවානු 

හරප්පන් ශිෂ්ටාචාරයේ පරිනත කොටස වසර 2600 සිට ක්රිත
1900 දක්වා පැවතුන පූර්ව හරප්පන් සහ පසු හරප්පන් යන පූර්වික සහ අනුප්රාතප්තික සංස්කෘතීන් දෙකත් සමග ඉන්දු නිම්න ශිෂ්ටාචාරය කාලගත කිරීම සඳහා අවධිය සහ යුගය යන නියම දෙකක් භාවිතා කරන ලදී
පූර්ව හරප්පන්, පරිනත හරප්පන්, සහ පසු හරප්පන් අවධි ප්රනදේශවාසී, සමෝධායන සහ ස්ථානීකරණ යුග ලෙස පිළිවෙලින් හඳුන්වයි. මෙහර්ග්රාපහ් සොයාගැනීම් සමග ඉන්දු නිම්න ශිෂ්ටාචාරයේ සංකල්පය වෙනස් වනවා
ඉස්ලාමාබාද් හි කිවිඩ්-ඊ-අසාම් විශ්ව විද්යාමලයේ මහාචාර්ය අහමඩ් හසන් දානිට අනුව අපට ආරම්භයේ ස්ථාවර වූ ග්රාකමීය ජීවිතයේ සිට මුළු පරම්පරාවක්ම තිබෙනවා
දින පරාසය (BCE)	   අවධිය					යුගය

5500  -  3300		මහ්ර්ගාර් II – IV (මැටි බදුන් නියෝලිතික්)

3300 – 2600		මුල්හරප්පානු (මුල් ලෝකඩ යුගය)		
3300 – 2800		හරප්පානු I (රවි අවධිය)				ප්‍රාදේශණන යුගය
2800 – 2600		හරප්පානු II (කොට් ඩිජි අවධිය, නෞශාරෝ
			I, මහ්ර්ගාර් VII) 
			
2600 – 1900		මේරූ හරප්පානු (මධ්‍යතන ලෝකඩ යුගය)
2600 – 2450		හරප්පානු 03A (නෞෂාරෝ II)
2450 – 2200		හරප්පානු 03 B 					එකතු කිරීමේ යුගය
2200 – 1900		හරප්පානු 03 C 

1900 – 1300		පසු හරප්පානු (සුසාන භූමි H, පසු ලෝකඩ යුගය)
1900- 1700		හරප්පානු 04 					දේශීය කරණ යුගය
1700 – 1300		හරප්පානු 05	

මෙම ශිෂ්ඨාචාරය සුවේරියන් වාර්තා වලට අනුව මෙලුමහා ලෙස හදුන්වයි. මෙම එලමි, මිනොන්, ක්‍රීට් ශිෂ්ඨාචාර වලට සමාන කර ඇත
ඉන්දු නිම්න අතර පිහිටි පැරණි හරප්පා ශිෂ්ඨාරය
තඹ යුගය එලමයිට් යුගය ‍මෙපො‍ටේමියා හා සමාන්තර වශයෙන් මිනොන් ක්‍රීට් හා ඊජිප්තු පැරණි රාජධානියට සමාන කර ඇත
1920 ඉන්දු නිම්න සොයා ගැනිමත් සමග ස්වදේශිය දස්යු ජන කොටස සහය වී ඇත
මොහෙන්ද‍ජාරෝහරප්පා සොයා ගැනුනු මල සිරැරැ වල යුද්ධමය සටහනක ලකුණු තිබෙන අතර එය ඉන්දු නැමැති සංහාරයක ප්‍රතිඵයක් වී ඇත
දස්යුස් නටඹුන් විදහා පාන්නේ ඉන්දු ආර්ය සංක්‍රමණය ඉන්දු නිම්න ශිෂ්ඨාචාර‍යේ ඉන්දියාව තුල පහල යාමත් සමගඉන්දු නිම්න ශිෂඨාචාරයේ ඉන්දියාව තුල පහල යාමත් සමග නැති විය
පුරාථන යුගයේ ඉන්දු නිම්න සොයා ගැනීම 19 වන ශතවර්ෂයේ මුල් භාගයේ අර්ය සංක්‍රමණය ප්‍රරාථන ඇබ්‍රොජියානු සංස්කෘතිය නොමැඩික් බාබේරියන්ස් වරැන්ගේ දියුණු නාගරිකයක් වු අතර මෙය රෝමය බිද වැටුනු පසු ජර්මනියා සංස්කරණියක් හා බැබලෝනියන් අසයනි ආක්‍රමණය සැසදිය හැකි මෙම වෙස්විම් මත භාෂා පරිවර්ථනය සහ ජනගහන වෙනස්විම් පොදුවේ බලපෑ ඇත
ඉන්දු සරස්වති මෙම ශිෂ්ඨචාරය හින්දුන්වා කණ්ඩායම් විසින් සරස්වතීශිෂ්ඨාචාරය ලෙස හදුන්වයි.

මුද්‍රා හා නටබුන්  

මෙම ශිෂ්ටාචාරයෙන් හමුවූ කුඩා පිලිම විශාල ප්‍රමාණය දෙස බලන කළ  පැහැදිලි වන්නේ හරප්පා ජනයා විසින් සරුසාර බව උදෙසා මාතෘ දේවියන් වන්දනා මාන කරනු ලැබ ඇත
එස්. ක්ලාක් මෙම මතය තර්කයට ලක්කරන අතර සමහර මුද්‍රාවල ස්වස්ථික දක්නට ඇති අතර මෙය ඉන්දියානු ආගම් වන හින්දු, බෞද්ධ හා‍ ජෛන ආගම් වල  ආගමික සංකේතයක් විය
හින්දු ආගමේ මූලයන් මුල් හරප්පා යුගයේද තිබුණි
එහෙත් හින්දු ශිව ලිංගය හරප්පා නටබුන් තුළින් හමු වී නැත
ඉන්දු නිම්න ශිෂ්ටාචාරයට අයත්  නටබුන් වල සිතුවමට නැගූ සතුන් දක්නට ඇත
එක් ප්‍රධාන මුද්‍රාවක නෙළුම් මලක් ලෙස හිඳගෙන, සතුන් පිරිවරා සිටින අයුරු පිළිඹිබු වේ
එම මුද්‍රාව ශිව හා රුද්‍රාවගේ විශේෂණයන් වන පුෂ්පාති ලෙස දක්වා ඇත
හරප්පා මුල් සංස්කෘතියේ මානව වර්ගය මළවුන් මිහිදන් කළ අතර, සොහොන් තුළ මලවුන් ආදහනය කරනු ලැබුහ
භෂ්මාවශේෂ බඳුන් තුලට බහාලූ හ
ඉතිහාසය හා භාෂා අධ්‍යයනය  

සුවේරියන් වාර්තාවලට අනුව මෙම ශිෂ්ටාචාරය මෙලුහා නමින්ද හඳුන්වයි. එම වාර්තාවලට අනුව ඉන්දු නිම්න ශිෂ්ටාචාරය එලමි, මිනොන්, යනාදි ක්‍රීට් ශිෂ්ටාචාර වලට සමාන කර ඇත
හරප්පා යනු ඉන්දු නිම්නයේ පිහිටි පැරණි ශිෂ්ටාචාරයකි
තඹ යුගය, එලමයිට් යුගය යන ‍මෙපො‍ටේමියා හා සමාන්තර වශයෙන් මිනොන් ක්‍රීට් හා ඊජිප්තු පැරණි රාජධානිය හා සමානව ඉන්දු නිම්න ශිෂ්ටාචාරය ද පැවතිණි
1920 දී ඉන්දු නිම්න සොයා ගැනිමට ස්වදේශි දස්යු ජන කොටස සහය වී ඇත
මොහෙන්ද‍ජාරෝ හි සොයා ගැනුණු මළ සිරුරුවල යුද්ධයකදී මියගියවුන් බවට සාක්ෂි තිබෙන අතර එය ඉන්දු නමැති යුද සංහාරයක ප්‍රතිඵලයකි
දස්යුස් නටඹුන් විදහා පාන්නේ ඉන්දු ආර්ය සංක්‍රමණ නිසා  ඉන්දියාව තුළ ඉන්දු නිම්න ශිෂ්ටාචාර‍යේ පිරිහීමට ලක්විය
පුරාතන යුගයට අයත් ඉන්දු නිම්න  ශිෂ්ටාචාරය 19 වැනි ශතවර්ෂයේ මුල් භාගයේ දී සොයා ගැනිණි
ඇබ්‍රොජියානු සංස්කෘතිය, නොමැඩික් බාබේරියන්ස්වරුන්ගේ දියුණු නාගරීකරණය රෝමය බිද වැටුණු පසු ඇතිවුණු ජර්මන් සංක්‍රමණ, බැබිලෝනියන් සංචාරක ආක්‍රමණ ආදි වශයෙන් වරින්වර ඇතිවුණු ආර්ය සංක්‍රමණ හා ආක්‍රමණ මෙම ශිෂ්ටාචාරයේ භාෂාවට මෙන්ම ජනගහන වෙනස්විම්වලට පොදුවේ බලපා ඇත
ඉන්දු සරස්වති ශිෂ්ටාචාරය හින්දුන්වා කණ්ඩායම් විසින් සරස්වතී ශිෂ්ටාචාරය නමින් හඳුන්වනු ලබයි
අක්‍ෂර සහ සංකේත පද්ධතිය

එකිනෙකට වෙනස් ඉන්දු අක්ෂර සංඛ්‍යාව 400 කට වඩා වැඩි ප්‍රමාණයක් (600 කට ඉහළ බවට මතයක් පවති) වේ
එම අක්ෂර ඉන්දු නිම්න ශිෂ්ටාචාරයට අයත් මුද්‍රා, කුඩා ‍පුවරු හා පිඟන් භාණ්ඩවල මෙන්ම ඉන්දු නගරයක් වු ඩොලාවිරා හි බලකොටුවක ඇතුල් ද්වාරයක එල්ලා තිබු නාම පුවරුවකද සටහන්ව ඇත
සාමාන්‍යයෙන් ඉන්දු අක්ෂර ගණනින් 4 කට හෝ 5 කට වඩා වැඩි නොවන අතර එයින් බොහොමයක්ම (ඩොලවිර සංඥා පුවරුවේ හැර) ඉතා කුඩා ප්‍රමාණයේ ඒවාය
පෘෂ්ඨයක් මත ලියන ලද වැඩිම අක්ෂර ප්‍රමාණය වන්නේ ඒකක ප්‍රමාණය වර්ග අඟලකට වඩා කුඩා වු සංකේත 17 ක් සහිත වුවකි
ඒ හැර සංකේත 26 කින් යුත් භාණ්ඩයක් ද හමුවි තිබේ
මෙම ශිලා ලේඛන වලට අනුව දියුණු සාක්ෂරතාවයකින් හෙබි සමාජයක් ඉන්දු නිම්න ශිෂ්ටාචාරයේ  පැවති බවට පිළිගැනේ
නමුත් මෙය කථන හැකියාව හෝ පුරාවිද්‍යාත්මක සාධක මඟින් හෝ පිළිගැනීමකට ලක්ව නැත
එම මතය තහවුරු කිරීම සඳහා මෙවැනි ලේඛන හා  සමගාමීවන වෙනත් කිසිම සාක්ෂරතාවයෙන් හෙබි සමාජයක් හමු වි නොමැති බවට කරුණු ඉදිරිපත්ව තිබේ
මෙම සාක්ෂිය මත පදනම්ව ආන්දෝලනාත්මක ලිපියක් ඉදිරිපත් කළ ස්ප්‍රාට් හා විට්සෙල් (2004) දක්වන පරිදිට අනුව ඉන්දුනිම්න වාසීන් භාෂාව ලේඛනගත නොකළහ
වෙනත් නැගෙනහිර සමාජ මෙන්ම සංඥා පද්ධතියක් පමණක් ලියා දැක්වුහ
තවත් මතයක් වුයේ මෙම සංකේත වෙළඳ ගනුදෙනු සඳහා පමණක් යොදා ගත් බවයි. මෙම සංකේත අච්චු මඟින් නිර්මාණය කරන ලද පුජනීය භාණ්ඩ විශාල ප්‍රමාණයක ද මෙම සංකේත දක්නට ලැබිණි
ඒ හේතුවෙන් එම මතය බිද වැටිණි
මෙවැනි මහා පරිමාණ නිෂ්පාදන වල සංකේත යෙදීම මීට සමගාමි වෙනත් කිසිදු පැරණි ශිෂ්ටාචාරයක දක්නට නොලැබිනි
2009 දී පී. එන්.රාඕ ඇතුළු පිරිසක් විසින් මෙම සංකේත රටා විවිධ භාෂාවල ලියවිලි හා භාෂාමය අරුතක් රහිත ලියවිලිද ගෙන, DNA රටා හා පරිගණක ඇසුරින් ක්‍රමලේඛන භාෂා සන්සන්දනයක් සිදුකළහ
ඒ අනුව ඉන්දු ලියවිලි රටා කථා කරන භාෂාවක රටාවට සමාන වන අතරම එය තවමත් හදුනා නොගත් භාෂාවක් විය හැකි බවට මතයක් ඉදිරිපත් කෙරිණි
නමුත් මෙම මතයට විරුද්ධ වු ෆාර්මර්, ස්ප්‍රේට් හා විට්සල් පැවසුයේ රාඕ ඇතුළු පිරිස සිදුකළේ ඉන්දු සංකේත හා භාෂා, අර්ථයක් නොමැති සංකේත පද්ධතියක සංසන්දනය කරනු වෙනුවට නොව පර්යේෂකයන් විසින් නිර්මාණය කරන ලද කෘත්‍රිම භාෂා දෙකක් සංසන්දනයෙන් සිදුකළ බවයි. එයින් එකක පිළිවෙලක් රහිත සංකේත 200,000 කි
එහි  පිළිවෙලකට සකස් කරන ලද සංකේත 200,000 ක් පමණ වු අතර පිළිවෙලට සකස් කරන ලද කොටස භාෂාමය අර්ථයක් නොමැති සංඥා පද්ධතියන් ලෙස රාඕ ඇතුළු පිරිස හැඳින්විය
ෆාර්මර් ඇතුළු පිරිස භාෂාමය අර්ථයක් නොමැති මධ්‍යතන හෙරල්ඩින් සංකේත හා සාමාන්‍ය භාෂා සංසන්දනයෙන් ද මෙයට සමාන ප්‍රතිඵල පෙන්වූහ
ඔවුන්ගේ අවසාන නිගමනය වුයේ රාඕ ඇතුළු පිරිස‍ගේ ක්‍රමයට භාෂාමය හැකියාවක් සහිත හා රහිත සංකේත පද්ධති වෙන්කර හඳුනාගත නොහැකි බවයි.

නගර සැලසුම 

ක්‍රි
2600 දී හරප්පා වැසියන් ඉතා විශාල නාගරික ප්‍රදේශ කරා ඇදුණහ
හරප්පා ,පාකිස්ථානයේ මොහෙන්දජාරෝ සහ ඉන්දියාවේ ලෝතාල් මෙවැනි නාගරික ප්‍රදේශවලට අයත්ය
එකතුවක් ලෙස ගත් විට 1052 කට වැඩි නාගරික ප්‍රදේශ සහ මිනිසුන් සමූහ ජීවත් වූ ප්‍රදේශ ප්‍රධාන වශයෙන් සොයා ගැනුණේ ගැගාර්හි සාමාන්‍ය ප්‍රදේශ වලින් සහ ඉන්දු ගංගා නිම්න සහ ඒවයේ අතු ගංගා ආශ්‍රිතවයි. ක්‍රි
2500 දී පමණ වාරිමාර්ග කටයුතුවලින් මෙම ප්‍රදේශය වෙනස් විය
සංකිර්ණ හා තාක්ෂණානුකූල නාගරික සංස්කෘතියක් මේ තුළ විය
නගර ආකෘතිවල තත්ත්වය නගර සභා සැලසුම් හා නගර පරිපාලනය පිළිබඳ මොවුන්ගේ දැනීම විදහා පායි
මේ නගරවල පිරිසිදු බවට විශේෂ තැනක් දුන් අතර හා ආගමානුකූල චාරිත්‍ර වලට මඟ පෑදිය
මෑතක කැණීම් කරන ලද රකිගාරි නගර සැලසුම ලෝකයේ හමුවු ප්‍රථම නගර සනීපාරක්ෂක පද්ධතිය විය
මෙහි නෑම සඳහා වෙන්වු නිවෙස් තිබු අතර අපවිත්‍ර ජලය, ආවරණය වු කාණු පද්ධතියකට යොමු කරන ලදි
නිවෙස් ඇතුලු මැද මිදුලු වලට හා කුඩා මාවත්වලට විවර විය
මෙම ශිෂ්ටාචාරයේ ජලවහන පද්ධතිය හා කාණු පද්ධතිය වර්තමාන පකිස්ථානය හා මැද පෙරදිග නාගරීකරණය තුළ අද පවතින පද්ධතින්ට වඩා බොහෝ සෙයින් උසස් විය
හරප්පා ශිෂ්ටාචාරයේ ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය නැව් තටාකාංගන, ධාන්‍යාගාර, ගබඩා, ගඩොල් වේදිකා සහ ආරක්ෂිත තාප්ප මේ බව විදහා දක්වයි. මෙම විශාල තාප්ප හේතුවෙන් නගරය ගංවතුර හා හමුදා අරගලවලින් ආරක්ෂා විය
මෙම ශිෂ්ටාචාරය මෙසපොතේමියාව හා පුරාණ ඊජිප්තුව හා සසදන විට විශාල එම ශිෂ්ටාචාරවල මෙන් ස්මාරක මෙහි ඉදි නොවුණි
මෙහි මාලිගා හෝ දේවස්ථාන පිළිබඳ සාක්ෂි වේ
එක් අවස්ථාවක විශාල නාන තටාක හමුවු අතර එය ජනතාව සඳහා භාවිතා වුවකැයි කිය හැකිය
නගර බලකොටු තාප්ප වලින් වටවු අතර හුදෙක්ම එය නගර ආරක්ෂාව සඳහා ගංවතුර වෙන දිශාවකට යොමු කිරීමට යොදා ගත් උපක්‍රමයක් විය
බොහෝ නගර වැසියන්ගෙන් බහුතරයක් දෙනා වෙළෙන්ඳන් හෝ කළමනාකරුවන් වුණි
මේ නිර්මාණ සඳහා යොදාගත් ද්‍රව්‍ය ඈත ප්‍රදේශයන්ගෙන් ගෙනෙන්නට ඇත
කැණීම් වලින් සොයාගත් පෞරාණික භාණ්ඩ අතර ගයෙන්ස් පබළු ද

විද්‍යාව 

ඉන්දු නිම්න වාසීන් දිග, ස්කන්ධය හා කාලය මැනීම සඳහා නිරවද්‍ය ක්‍රම සොයාගෙන තිබුණි
පළමුවරට ස්කන්ධය පිළිබඳව පරිමාණයක් සොයාගත් මොවුන් විසිනි
ඔවුන්ගේ මිනුම් ක්‍රම අතිශයෙන්ම නිරවද්‍ය බව සඳහන් වේ
නමුත් දැනට සොයාගෙන ඇති සාක්ෂි අනුව ඉන්දු රාජ්‍ය අතර පරිමාණයන්හි ‍විශාල වෙනස්කම් දක්නට ලැබුණි
ලොතාල්හි හමුවු ඇත්දළ දර්ශකයක සටහන් කර තිබුණු පරිදි ඔවුන් දිග මැනීමට භාවිත කළ කුඩාම මිනුම් ඒකකය වුයේ ආසන්න වශයෙන් 1.704mm පමණ වූ දිග ප්‍රමාණයකි
මෙය තඹ යුගයේ පරිණාමයක සටහන් වු කුඩාම අගයයි
හරප්පා ඉංජිනේරුවන් ස්කන්ධය මැනීම වැනි ප්‍රායෝගික මිනුම්කරණයේදී දශමස්ථාන ද සැලකිල්ලට ගත්හ
එය ඔවුන් භාවිතා කළ මෙම තිරුවාණ පඩි 4
1 වැනි ඉතා නිරවද්‍ය අනුපාතයෙන් පැහැදිලි වේ
ඒවා 0.05, 0.1, 0.2, 0.5,1,2,5,20,50,100,200 හා 500 යන බර ප්‍රමාණ වලින් පැවතිණි
එහි එකකයක් 28g පමණ බරකින් යුක්ත විය
එය බ්‍රිතාන්‍ය අවුන්සයක් හෝ ග්‍රීසියේ භාවිතා කළ උන්ඩියාවේ බරට සමාන විය
වඩා කුඩා වස්තූන්වල ස්කන්ධය මනින ලද්දේ ඒකකයක් 0.871 වු පඩි භාවිතයෙනි
නමුත් වෙනත් සංස්කෘතවල පැවති අන්දමින් මුළු ප්‍රදේශය පුරාම එකම පරිමාණයක් යොදා ගැනීම මෙහිදි දක්නට නොවීය
කෞටිල්‍යයගේ අර්ථ ශාස්ත්‍රය (ක්‍රි
පු 4 වන සියවස) ග්‍රන්ථයේ ද භාවිතා කර ඇත්තේද ලෝතල්හි මිනුම් ක්‍රමය වේ
හරප්පාවට ආවේණික වු නිපැයුම් අතර මුළු ක්ෂිතිජයම කොටස් වශයෙන් මැනිය හැකි උපකරණ ද, උදම් ඇළ දොර ද විශේෂිත වේ
හරප්පාවරු ලෝහ කර්මයේ දී යොදාගන්නා ක්‍රම වැඩි දියුණු කළ අතර ඒ ආධාරයෙන් තඹ, පිත්තල, ඊයම් හා ටින් ලෝහය නිපදවූහ
උදම් රළ පහර හා දියවැල් අධ්‍යයනයෙන් අනතුරුව වරායන් තැනීමේ සුවිශේෂි හැකියාවක් හරප්පාවරුන්ට තිබිණි
2001 දී පුරාවිද්‍යාඥයින් විසින් පාකිස්ථානයේ Mehrgarh ප්‍රදේශයෙන් සොයාගත් මනුෂ්‍ය ඇට සැකිලිවලින් යමක් තහවුරු විය
එනම් මේ ඇට සැකිලි දෙක පිළිබදව අධ්‍යනයෙන් පසු පැහැදිලි වූයේ හරප්පා යුලයේ සිටම ඉන්දු නිම්න වැසියන්ට ප්‍රාග් දන්ත විද්‍යාව පිළිබදව අවබෝධයක් තිබූ බවයි.ශිලා යුගයේ දත් බද්ධ කිරීම සම්බන්ධයෙන්ද මුල් වරට සාක්ෂි සොයා ගෙන ඇත්තේද මේ ප්‍රදේශයෙනි
නව ශිලා යුගයට අයත් සොහොනකින්, මීට වසර 7500-9000 කට පමණ පෙර විසූ  වැඩිහිටි මිනිසුන්  9 දෙනෙකුට බද්ධ කරන ලද චාර්වක දත්මුල් 11 ක් හමුවිය
මෙය ආදිතම ගොවි යුගයේ ප්‍රාග් දන්ත විද්‍යාව පිළිබඳව ඇති වැදගත් සාක්ෂියකි
තවද රන්වල සංශුද්ධතාවය පරික්ෂා කිරීමට භාවිත කරන ලද රන් රේඛාවන් සහිත උරගල් බනවාලි ප‍්‍රදේශයෙන් හමුවිය
(මෙම ක්‍රමය අද ද ඉන්දියාවේ සමහර ප්‍රදේශ වල භාවිත වේ
)

භූ‍ගෝල විද්‍යාව 

ඉන්දු නිම්න ශිෂ්ටාචාරය වත්මන් පකිස්ථානය සිට බලුකිස්ථානය හා සින්ද් සිට වර්තමාන ඉන්දියානු ප්‍රදේශ වන ගුජරාට්, රාජස්ථානය හර්යානා හා පන්ජාබ් හා ඉහළ දෙසට පිහිටි රූපා හා සම්බන්ධ වේ
ඉන්දු නිම්න ශිෂ්ටාචාරය භූගෝලීය වශයෙන් ඊජිප්තු හා පේරු ප්‍රදේශවලට සමාන වන අතර, කෘෂිකාර්මික ප්‍රදේශ වටවී ඇත්තේ උස්බිම්, කාන්තාර හා සාගර වලිනි
මෑතකදි මෙම ශිෂ්ටාචාරයට අයත් ප්‍රදේශයක් පකිස්ථානයේ වයඹ දිගින් ද සොයා ගෙන ඇත
අනෙකුත් ප්‍රදේශ වන්නේ ඇෆ්ගනිස්ථානය, ටර්න්ටෙනිස්ථානය සහ ගුජරාට් වේ
වෙරළ ආශ්‍රිත ප්‍රදේශ වන්නේ බටහිර බලුකිස්ථානයේ සුට්න්ඩෝ, ලෝතාල් හා ගුජරාට් වල හා වයඹ දිග පකිස්ථානයේ ගොමාල් නදිය වේ
ටැන්ඩාහි බිස් නදිය අසල ජාමු, ඉන්දියාව, හින්ඩොන් නදියේ අලම්ගිපුර් ප්‍රදේශද මෙම ශිෂ්ටාචාරයට ඇතුලත්ය
ඉන්දු නිම්න ශිෂ්ටාචාරයට අදාල පුරාවිද්‍යාත්මක නටබුන් හා පුරාවස්තු බොහෝ දුරට හමු වි ඇත්තේ ගංගාවන් ආශ්‍රිතය
පුරාතන වෙරළ තීරයන් වන බලකොට් දුපත් හා ඩොලවිරා දුපත්ද ඊට අයත් වේ
බොහේ ඉන්දු නිම්න ප්‍රදේශ ගගුරා හත්රා බිම් ආසන්නයෙන් සොයාගෙන ඇත
ඒවායින් සමහරක් නම් රූපා, රනිගානි, සෝනි තලිබන්ගන් හා ගංවර්බල වේ
පුරාවිද්‍යාඥයින් පවසන පරිදි හරප්පා බිම් ප්‍රදේශ 500 ක් පමණ ගග්රා හක්රා ගංතීරු අසලින් සොයාගෙන ඇත
සමහර පුරාවිද්‍යාඥයින් පවසන අන්දමට මෙම ප්‍රදේශ ජනාවාස හෝ කෘෂිකාර්මික අතින් හෝ ස්ථාපනය නොවු ප්‍රදේශ වන අතර, ගග්රා හත්රා ගංතීරු අසල මෙම බිම් කොටස ව්‍යාප්ත වී ඇත
මෙය ඉන්දු නිම්නයට පෙනෙන අයුරින් පවති
කෙසේ වෙතත් හරප්පා ශිෂ්ටාචාරය නිවැරදි ලෙස ස්ථාපනය වී ඇත
කෘෂිකර්මය 
1980ට පෙර අධ්යන හෙළිකරන්නේ ආහාර නිශ්පාදනය දේශීය ලෙසම ඉන්දු නිම්න ශිෂ්ඨාචාරය තුල කරගත් බවයි. මෙහර්හාර් වල මිනිසුන් ගෘහාස්රිතව තිරිඟු හා බාර්ලි වගා කල තිබෙනවා
පුරාවිද්යාඥ ජිම් එච් ෂැෆර් කියන ආකාරයට එම ප්රදේශයේ එම ආහාර ගෘහාශ්රිතව එම ආහාර වගා කිරීම දකුණු ආසියානු ආශ්චර්යක්
කොහොම උනත්, වසර 2000ට පෙර මධ්ය ඊසාන තිරිඟු ආසියානු තත්වයන්ට හැඩ ගැසී තිබෙනවා
ඉන්දු නිම්න ශිෂ්ඨාචාරයේ කෘෂිකර්මය ඉතා ඵලදායී විය යුතුයි
එය කෘෂිකර්මයට යොමු නොවූ දහස් ගණනක් නාගරික නිවෙස් වලට ඇතිතරම් ආහාර සැපයීමට සමත් උනා
එය නඟුල වැනි පූර්ව හර්ප්පන් සංස්කෘතියේ තාක්ෂණික නිර්මාණ මත පදනම් උනා
තවමත් ගොවියන් හෝ ඔව්න්ගේ කෘෂි උපක්රම දන්නේ ඉතා සුළු පිරිසක් පමණයි
එව්න එක් ක්රමයක් නම් ගංවතුර බැසගිය පසු ඉතිරිවන සාරවත් පොහොරමය දියළු පස වගාවට යොදාගැනීමයි
නමත් වාරිමාර්ග ගැන සාකිෂි මෙයින් හමුවන්නේ නෑ
සමහරවිට නැවත නැවත ඇතිවන විනාශකාරී ගං වතුරෙන් ඒවා මකා දැමුවා විය හැකියි
ඉන්දු නිම්න ශිෂ්ඨාචාරය ශිෂ්ඨාචාරයක් ජලය මත රඳා පවතිනවාය යන උපකල්පනයට විරුද්ධ බව පෙනී යනවා
මේ උපකල්පනයට අනුව සියළු විශාල ප්රමානයේ ශිෂ්ඨාචාරයන් විශාල වශයෙන් ජලය සැපයිය හැකි වාරිමාර්ග පද්ධතියක් අසල ඇතිවුනා
සෞන්දර්යය හ සංස්කෘතිය 

මැටි, තඹ, රත්තරන් වැනි අමුද්‍රව්‍ය යොදා ගෙන තැනු මූර්ති, මුද්‍රා, කුඹල් ආදී කර්මාන්තයන්හි නිපදවන ලද නොයෙක් දෑ කැණීම් තුළින් සොයාගෙන ඇත
රත්තරං, මැටි හා ගල් වලින් තැනු නර්තනයේ යෙදෙන ළඳුන්ගේ පිළිමවලින් මොනයම් ආකාරයේ හෝ නර්තන ශෛලීයක් පැවති බව පවසයි
මේවා අතර ගවයන්, වලසුන්, වදුරන් සහ සුනඛයින්ගේ මුර්ති ද වේ
මොහෙන්දජාරෝ හි සොයා ගත් නර්තනයේ යෙදෙන ළඳකගේ පිළිමයක් දැකීමෙන් සර් ජෝන් මාර්ශල් විෂ්මයට පත් වි ඇත
මා මෙය මුලින් දුටු විගස, එය ප්‍රාග් ඓතිහාසික යුගයට අදාල ද යන්න පිළිබඳව සැකයක් ඇති විය
මෙය පුරාතන සෞන්දර්යය පිළිබඳව පැවති චින්තනය වෙනස් කළ අතර, ‍ ග්‍රීසියේ හෙලනිස්ටින් යුගයට පෙර මෙබදු නිමැවුම් පිළිබඳ අසන්නට නොලැබුණි
මෙම ප්‍රතිමා අවුරුදු 3000 ක් දක්වා කාලයක් තුල විකාශනය වි ඇත
ග්‍රීක සෞන්දර්යය පුරාතන ඉන්දු නිම්න ආශ්‍රයෙන් පැවැත එන්නක් බව කිව හැකිය
සිප්පි කටු නිර්මාණ, මැටි, අගස්ති හා පබලු භාවිතා කර තැනු මාල, වළලු සහ නොයෙක් ආභරණ හරප්පා භූමි තුළින් සොයා ගෙන ඇත
වර්තමානයේ ද මෙම සමහර අර්ධද්වීපවල ජනයා මෙම ආභරණ භාවිතා කරයි
සමහර වැසිකිලි සඳහා භාවිතා කළ තාක්ෂණය වර්තමානයේ ද ඉන්දියාවේ දක්නට ඇත
මැටියෙන් තැනු ස්ත්‍රි රූපවල හිසකෙස්වල රතු ආලේපයන් ගලවා ඇති අතර, ඒවා (CA 2800-2600 BC) දක්වා පැරණිය
මොහෙන්දජාරෝ ශිෂ්ටාචාරයට අයත් ප්‍රදේශවල හිස බිම තබා සිටගෙන සිටින මානව රූප හමු වී ඇති අතර, තවත් ඒවායේ යෝග ආසනයෙන් සිටිනා රූපද හමු වී ඇත
ලොතාල් වෙතින් හමුවු භාණ්ඩ දෙකකින් තන්තු යොදාගත් තත් සංගීත භාණ්ඩ තිබු බව කියැවේ
හරප්පාවරුන් නොයෙක් ක්‍රිඩා භාණ්ඩ නිෂ්පාදනය කර ඇති අතර, මොහෙන්දජාරෝ ශිෂ්ටාචාර ප්‍රදේශයකින් දාදු කැට ස්වරූප ගත් භාණ්ඩයක් හමු වී ඇත
ආගම් 
ඉන්දු නිම්නයෙන් හමුවූ පිළිම විශාල ප්‍රමාණයක් මගින් හරප්පන් ජනතාව මව් දෙවියන් සෟභාග්‍යවත් බව නිරූපනය කිරීම වන්දනා කල බව පෙනී යයි
නමුත් එය දැන් එස්. ක්ලාක් විසින් මතභේදයට පත් කර තිබෙනවා
සමහර ඉන්දු නිම්න ම්‍රද්‍රා පසුව ඉන්දියානු සහ හින්දු ආගම් සහ වන්දනා වලින් හමුවූ ස්වස්තිකය නිරූපනය කරනවා
හින්දු දහම පිළිබඳ මුල්ම සාක්ෂි පූර්ව හරප්පනන් යුගයේ සහ ඊට පෙර දකින්න ලැබෙනවා
ඔවුන්ගේ සංස්කෘතියේ මුල් යුග වල හරප්පන් වරුන් ඔවුන්ගේ මියගිය අය පිළිස්සුවා නමුත් පසුව ඔවුන් මළවුන් පිළිස්සූ අතර ඒ අළු භාජනයක තැම්පත් කර වළදැම්මා
බොහෝ ඉන්දු නිම්න මුද්‍රා වල සතුන් සිටිනවා
යෝග ආකාරයට හිඳගෙන සිටින සතුන් පිරිවරාගත් මුද්‍රාව පූර්ව හරප්පන් වෙඩික්(සතුන්ගේ රජු) පශුපති ට සම්බන්ධ කමක් දක්වයි. පශුපති මුද්‍රාව සමකාලීන හින්දු බ්‍රාමා-විශ්නු-ශිව ත්‍රිමූර්තිට ආසන්න බවක් දක්වනවා
කොහොම උනත් කතෝලික දෙවි සෙර්නුන්නොස් නිරූපනය කරන සමාන ආකෘතියක් ඩෙන්මාර්කයේ ගන්ඩෙස්ට්‍රැප් ප්‍රදේශයෙන් හමුවී තිබෙනවා

වෙලදාම හා ප්‍රවාහනය 

ඉන්දු නිමින ශිෂ්ටාචාරයේ ආර්ථිකය වෙ‍ළෙඳාම මත සැලකිය යුතු ලෙස රදා පැවතුණු අතර ප්‍රවාහන තාක්ෂණයේ පැවති විශාල දියුණුව මෙයට උපකාරි විය
මෙම ප්‍රවාහන මාධ්‍ය අතර වර්තමානයේ පවා දකුණු ආසි‍යාවේ දක්නට ලැබෙන ගවයන් බැඳි කරත්ත හා බෝට්ටුද විය
මෙම බෝට්ටු වලින් බොහොමයක් අද ද ඉන්දු නදියේ ගමන් කරනා කුඩා, පැතලි පතුලක් සහිත රුවලක් මඟින් ගමන් කළ ඒවා විය හැකි බවට විශ්වාස කෙරේ
ඒ අතර මුහුදු යාත්‍රා ද පැවති බවට සාක්ෂි ලැබී තිබේ
පුරා විද්‍යාඥයින් විසින් බටහිර ඉන්දියාවේ (ගුජරාට් ප්‍රාන්තය) ‍වෙරළබඩ නගරයක් වන ලෝතාල් හි විශාල මඩ ඉවත් කරන ලද ඇල මාර්ගයක් සොයාගෙන ඇති අතර එය නැව් තටාංගනයක් ලෙස විශ්වාස කෙරේ
එමෙන්ම එච්. පී. ෆ්‍රැන්ක්ෆර්ට් විසින් වාරිමාර්ග ජාලයක් ලෙස භාවිතා වු ඇල මාර්ග රාශියක්ද සොයාගෙන තිබේ
පු 4300-2300 දක්වා පැවති කැල්කොශිලා කාලපරිච්ඡේදයේ (තඹ යුගය) දී ඉන්දු නිම්න ශිෂ්ටාචාරයේ පැවති පිඟන් කර්මාන්තය දකුණු මර්ත්මෙනිස්තාන හා ඉරාන පිඟන් කර්මාන්තයට සමානකමක් දක්වයි.මේ හේතුවෙන් මෙම රාජ්‍ය අතර ගමන් බිමන් හා වෙළෙඳ සබඳතා පැවති බව පැහැදිලි වේ
මුල් හරප්පන් යුගයට (ක්‍රි
පු 3200-2600) අයත් මැටි බඳුන්, මුර්ති හා විසිතුරු භාණ්ඩ අතර මකිනට ලැබෙන සමානකම් හේතුවෙන් ඉන්දු නිම්න වැසියන් මධ්‍යම ආසියාව හා ඉරානය සමඟද ගැල් මඟින් ගොඩබිමින් වෙළෙඳාම සිදුවූ බව තහවුරු වේ
ඉන්දු ශිෂ්ටාචාරයේ කලා කෘතිවල ව්‍යාප්තිය  සැලකූවිට මෙම වෙළෙද ජාලයෙන් ඇෆ්ගනිස්ථානයට අයත් ප්‍රදේශයත්,පර්සියාවේ මුහුදු බඩ ප්‍රදේශත්,උතුරු හා බටහිර ඉන්දියාව හා මෙසපොතේමියාවට අයත් විශාල ප්‍රදේශයකුත් ආර්ථික වශයෙන් ‍බැඳි පැවතුණි
හරප්පාව හා මෙසෙපොතේමියාව අතර මධ්‍යම හරප්පා යුගයේ සිට මුහුදු මාර්ගය ඔස්සේ වෙළෙඳ ගනුදෙනු සිදු වුණි
අතර මෙම වාණිජ කටයුතු වලින් වැඩි ප්‍රමාණයක් සිදුවුයේ ඩිල්මුන් (වර්තමාන පර්සියන් බොක්කේ පිහිටි බහරේන් හා ෆයිලාතා) හි අතරමැදි වෙළෙඳුන් හරහාය
මෙවැනි මුහුදු මාර්ගය ඔස්සේ දුර ගමන් යෑමට ලෑලිවලින් තැනූ තනි කුඹ ගසක් යොදන ලද පන්වලින් වියාගත් රුවලක් සහිත යාත්‍රා භාවිතා කෙරුණි
සොම්කාගෙන්- ඩොර් (ජිවානි හි උතුරින් පිහිටි ඩැෂ්ට් ගංගාව), සොක්ටාකෝ (පසානි හි උතුරින් පිහිටි ෂාදි ගංගාව), බැලකොට් (සොත්මිතානි අසල) හා ලොතල් යනු හරප්පාවේ ප්‍රධාන වෙළෙඳ මධ්‍යස්ථාන විය
මුහුදට විවෘත වු ගංමෝයන්හි පිහිටි නොගැඹුරු වරායන් මගින් මෙසපොතේමියාව හා මුහුදු මඟින් වෙළඳ ගනු දෙනු කිරීමට ඉඩ සැලස්විය
පසු කාලීන හරප්පා ශිෂ්ටාචාරය
BCE 1800 පමණ වන විට හරප්පා ශිෂ්ටාචාරය ක්‍රමක්‍රමයෙන් පිරිහීමට පටන් ගත් අතර BCE 1700 වන විට බොහෝ නගර අත්හැර දමා තිබින
එසේ වුවද ඉන්දු නිම්න ශිෂ්ටාචරය හදිසියේ මැකී ගියා නොව පසු කාලීන ශිෂ්ටාචාරයන්හිද ඉන්දු ශිෂ්ටාචාරයේ යම් කොටස් දැකිය හැකිය
වර්තමාන පුරාවිද්‍යා දත්ත දක්වනුයේ පසුකාලීන හරප්පා ශිෂ්ටාචාරය(Painted grey ware culture) අඩුම වශයෙන් BCE 1000-900 දක්වා පවතින්නට ඇති බව සහ අර්ධ වශයෙන් පේන්ටඩ් ග්‍රේ වෙයාර් ශිෂ්ටාචාරය හා සමතාලීන බවය
පුරා විද්‍යාඥයින් අවධාරණය කරනුයේ ලෝකයේ සෑම ප්‍රදේශයකදී මෙන් මෙහිදීද දිගටම සිදු වූ සංස්කෘතික සංවර්ධනයක් වූ බවය
මේවා දකුණු ආසියාවේ ඊනියා නාගරීකරණය පිළිබද ප්‍රධාන අදියරයන් දෙක බැද තබයි
ඉන්දු නිම්න ශිෂ්ටාචාරය පිරිහීමට හේතු වූ ස්වාභාවික හේතු දේශගුණික තත්ත්වයන් හා බැදුනු අතර එය අසල්වැසි මැදපෙර දිග ප්‍රදේශයන්ටද සංඥාවක් විය
ඉන්දු නිම්නයේ දේශගුණය සැලකිය යුතු ලෙස ශීතල තත්ත්වයට හා වියළි ස්වාභාවයට, BCE 1800 පමණ සිට පත් වූයේ එම කාලයේ මෝසම් තත්ත්වය දුර්වල වීම හේතු කොට ගෙනය
ඒ හා සමගම තීරණාත්මක කරුණක් වූයේ ගාගර් හක්රා පද්ධතියෙහි සෑහෙන කොටසක් ඉවත් විය හැකිය
ගාගර් හක්රා ගංගා ධාරයෙහි නැවත පදිංචි කර වීමේ දිනය පිළිබද අස්ථීරත්වයක් තිබුනද භූ චලන සම්බන්ධ කරුණක් පද්ධතියේ ප්‍රභවයන් ගංජිස් ගගේ තැනිතලාව වෙන යොමු කලා විය හැක
මෙම විශේෂ කරුණු කල්පිත සහ සාමාන්‍ය යෙන් පිළිගත නොහැකි වුවද වෙනත් ඉන්දු ශිෂ්ටාචාරයක සේම ඉන්දු නිම්න ශිෂ්ටාචාරයේ පරිහානියද බොහෝ කරුණු නිසා සිදු වූවකි
ඇබර්ඩීන් විශ්වවිද්යාාලයේ පීටර් ක්ලිෆ් මහතා ගේ නායකත්වය යටතේ වූ කණ්ඩායමක් විසින් නව භූ විද්යාටත්මක පර්යේෂණ දැනට කෙරීගෙන යන අතර එය සිදු කරනුයේ අවු
8000කට පෙර මෙම ප්‍රදේශයේ ගංගා වල මාර්ග වෙනස් වී ඇති අයුරු විමර්ශණය කිරීමට, දේශගුණය හෝ ගංගා ප්‍රතිසංවිධානය වීම සහ හරප්පා ශිෂ්ටාචාරයේ පරිහානියට හේතු වීද යන්න සොයා බැලීමටය
2004 ලිපියක් දක්වන ලද්දේ සමස්තානික වශයෙන් ගාගර්-හක්රා පද්ධතිය හිමාලයේ ග්ලැසියර්ස් වලින් පැවත නොඑන බව සහ වැසි දියෙන් පොෂිත වූ බවද, වන අතර එය හරප්පා සමයේ ප්‍රබල සරස්වතී ගංගාව පිළිබදව පරස්පර විරෝධි අදහසකි
ආශ්‍රයයන්

භාහිර සබැඳි 

 හරප්පා සහ ඉන්දු නිම්න ශිෂ්ටාචාරය, harappa
com වෙතින් (ඉංග්‍රීසි)
 An invitation to the Indus Civilization (Tokyo Metropolitan Museum)
 Cache of Seal Impressions Discovered in Western India

ඉන්දු නිම්න ශිෂ්ටාචාරය

ඉතිහාසය
මැටි භාණ්ඩ
ලෝකඩ යුගය
ප්‍රාග්-ඓතිහාසික ඉන්දියාව
ප්‍රාග්-ඓතිහාසික පකිස්තානය
ශිෂ්ටාචාර
ඉන්දියාව
‍කෙසේ නිර්වචනය කලද මානව සුභසාධනයේ වර්ධනය ඇතුලත් සංකීර්ණ බහුමාණයන්ගෙන් යුක්ත සංකල්පයක් ලෙස ආර්ථික සංවර්ධනය දැකිය හැකිය
වර්ධනය වන ආර්ථිකයක් තුල පවතින දරිද්‍රතාවය, විෂමතාවය හා සේවා වියුක්තිය පහල දැමිම හා බැහැර කිරීම තුලින් ඇතිවන ප්‍රථිඵලය, ආර්ථික සංවර්ධනය ලෙස මහාචාර්ය ඩඩ්ලි සියර්ස් තර්ක කරයි
සංවර්ධනයේ අරමුණු 3 ක් මහාචාර්ය මයිකල් ටොඩාරෝ දක්වයි.
ආහාර, නිවාස, සෞඛ්‍ය සේවා වැනි ජීවත්වීම සඳහා අවශ්‍යදෑ නිපදවීම හා ඒවා බෙදාහැරීම පුළුල් කිරීම
ජීවන තත්වය හා ආත්මාභිමානය ඉහල නැංවීම
ආර්ථික හා සමාජ තේරීම් පුළුල් කිරීම සහ බිය දුරු කිරීම
සංවර්ධනය මැණිම සඳහා පුළුල්ව පිළිගත් දර්ශක කාණ්ඩයක් එක්සත් ජාතීන් විසින් නිපදවා ඇත
එක්සත් ජාතීන්ගේ මානව සංවර්ධන දර්ශකය (HDI) මඟින් මානව සංවර්ධනයේ මූලික පැතිකඩ 3 ක් කරා, ලඟාවීමේ සාමාන්‍ය මනිනු ලබයි
ජීවන අපේක්ෂාව, අධ්‍යාපනික අත්පත් කරගැනීම් සහ ගලපන ලද මූර්ථ ආදායම (PPP) (එක් අයෙකුට  $)
එක්සත් ජාතීන්ගේ මානව දරිද්‍රතා දර්ශකය (HPI) මඟින් වයස අවුරුදු 28 ට පෙර මිය යතැයි අපේක්ෂා කරන ජනගහනයේ ප්‍රතිශතය, නූගත් වැඩිහිටියන්ගේ ප්‍රතිශතය, සෞඛ්‍ය සේවා හා පිරිසිදු ජලය නොලබන ජනගහන ප‍්‍රතිශතය හා වයස අවුරුදු 5 ට අඩු, ඌන බර සහිත දරුවන්ගේ ප්‍රතිශතය භාවිතාකර දුෂ්කරතාවය මනිනු ලබයි
දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් පසු ආර්ථික විද්‍යාඥයින් ලතින් ඇමරිකාව, අප්‍රිකාව, හා ආසියාවේ බොහෝ රටවල පහත් ජීවන තත්වය පිළිබඳ අවධානය යොමු කිරීමට පටන් ගැනිම නිසා, ආර්ථික විද්‍යාවේ ශාඛාවක් ලෙස සංවර්ධන ආර්ථික විද්‍යාව ගොඩ නැගුනි
ආර්ථික විද්‍යාවේ අවසාන පරමාර්ථයට පටහැනි ලෙස සංවර්ධන ආර්ථික විද්‍යාව එහි ශාඛාවක් ලෙස ගොඩනැගුනද එහි වැදගත් වෙන් කිරීම් ඇත
සංවර්ධන ආර්ථික විද්‍යාවේ පළමු ප්‍රවේශයන් මඟින් ඌන සංවර්ධිත රටවල් (LDCs) සංවර්ධිත රටවල් වලින් බෙභෙවින් වෙනස් වේයයිද, ඌන සංවර්ධිත රටවල ආර්ථික වල හැසිරීම මූලික ආර්ථික විද්‍යාවට පැහැදිලි කල නොහැකි යයිද උපකල්පනය කරන ලදී
එවැනි ප‍්‍රවේශයන් සිත් ගන්නා සුළු හා කදිම ආර්ථික විද්‍යා ආකෘති ගොඩ නඟාඇති නමුත් ‍‍ෙමමඟින් ඌන සංවර්ධිත රටවල වර්ධනය රහිත, සෙ‍ෙමන් වර්ධනය වන හෝ වර්ධනය හා පිරිහීම යන රටාවන් පැහැදිලි කිරීමට අපොහොසත් වි ඇත
‍‍ෙමම ක්ෂේත්‍රත‍්‍රය ආවස්ථික පිරිවැය, සැපයුම හා ඉල්ලුම වඩා පිලිගැනීම තෙක් ක්‍රමයේ ගමන් කල හැකි අතර ඒවා ඌන සංවර්ධිත රටවලට අදාල කර ගැනුනි
‍ෙමමඟින් වඩා හොඳ ප්‍ර‍වේශයක් සඳහා පසුබිම සැකසුනි
තවමත් දුර්වල හා අසමත් වර්ධන රටාවන් සැසඳීමට සම්ප‍්‍රදායික ආර්ථික විද්‍යාවට තවමත් හැකිවී නැත
ඌන වර්ධනය පැහැදිලි කිරීම සඳහා අවශ්‍ය වන්නේ ආයතන පිළිඔද සූක්ෂම සංකල්ප සහ පුද්ගල වරණයන් හා උරුමයන්ගෙන් ඔබ්බට ගිය සාර්ව හා ආයතනික සාධකයි
වෙළදපල අසමත් වීමේ න්‍යායන් මඟින් සිදුකලාට වඩා හොඳින් දුර්වල වර්ධන රටාවන් පැහැදිලි කිරීමට, ආයතනික විශ්ලේෂණ වලට හැකිවී ඇත
කෙසේ උවද සංවර්ධන ආර්ථික විද්‍යාඥයින් බහුතරයක් එකඟවන පොදුවේ පිළිගත් ආර්ථික සංවර්ධනය පිළිබඳ ආයතනික න්‍යායක් නොමැත
අවම වශයෙන් ආයතනික සාධක කෙතරම් වැදගත්ද යන්න පිළිබඳවවත් ඔවන් අතර එකඟතාවයක් නොමැත
ආර්ථික විද්‍යාවේ විවිධ අංශ නොයෙක් ආකාරයට වර්ග කළද ආර්ථිකයක් විශ්ලේෂණය කිරීම සාමාන්‍යයෙන් සිදු කරනුයේ සූක්ෂම ආර්ථික විද්‍යාව හා සාර්ව ආර්ථික විද්‍යාව භාවිතයෙනි
සූක්ෂම ආර්ථික විද්‍යාව 

සූක්ෂම ආර්ථික විද්‍යාව මඟින් රජයේ රෙගුලාසි දී ඇති විට නියෝජිතයන්ගේ (තනි පුද්ගලයන් හා ආයතන ඇතුළත්ව) හැසිරීම සහ වෙළෙදපල සමඟ ඔවුන්ගේ අන්තර්ක්‍රියා පරීක්ෂා කිරීම සිදු කරනු ලබයි
දෙන ලද වෙළෙඳපලක්, නිෂ්පාදිතයක් සඳහා (ඉරිඟු යයි කියමු) හෝ නිෂ්පාදන සාධකයක සේවාවක් සඳහා (ගඩොල් ඇතිරීම යයි කියමු) විය හැකිය
ඒකකයක් සඳහා විය හැකි එක් එක් මිල ගණන් යටතේ වන ගැණුම්කරුවන්ගේ ඉල්ලුම් ප්‍රමාණවල සහ වෙළෙදුන්ගේ සැපයුම් ප්‍රමාණවල සමස්තය සූක්ෂම ආර්ථික විද්‍යා න්‍යාය මඟින් සලකා බලන අතර වෙළෙඳපලක් සමතුලිතයට ළඟා වන ආකාරය විස්තර කිරීම උදෙසා ඉල්ලුම සහ සැපයුම එකට භාවිතා කරයි
මෙය ඉල්ලුම් හා සැපයුම් විශ්ලේෂණය ලෙස පුළුල්ව හදුන්වනු ලැබේ
එහිදී පූර්ණ තරඟය, ඒකාධිකාරය වැනි වෙළෙඳපල ව්‍යුහයන්ද ඒවායේ හැසිරීම සහ ආර්ථික කාර්යක්ෂමතාවය ගම්‍ය කිරීම සඳහා සූක්ෂම ආර්ථික විද්‍යා න්‍යාය මඟින් පරීක්ෂා කරනු ලබයි
මෙහිදි, සාමාන්‍යයෙන් වෙළෙඳපල හැසිරීම වෙනස් නොවේය යන උපකල්පනය ලිහිල් කරමින්, එනම් ආංශික සමතුලිතයේ සිට විශ්ලේෂණය ආරම්භ කරනු ලබයි
විවිධ වෙළෙඳපල වෙනස්වීම් වලට හා සමතුලිතය දෙසට ඒවායේ ගමන් කිරීම් මෙන්ම අන්තර් ක්‍රියාකාරීත්වය ඇතුළු සියළු වෙළෙඳපල අතර සමස්තයට පොදු සමතුලිත න්‍යාය මඟින් ඉඩ දෙනු ලබයි
සාර්ව ආර්ථික විද්‍යාව 

      
සාර්ව ආර්ථික විද්‍යාව මඟින්, ලිහිල් කරන ලද පොදු සමතුලිත න්‍යාය භාවිතාකර පුළුල් සමස්ථය හා ඔවුන්ගේ අන්තර් ක්‍රියාකාරීත්වය පැහැදිලි කිරීම උදෙසා සමස්තයක් ලෙස ආර්ථික තත්ත්වය පරීක්ෂා කෙරේ
ජාතික ආදායම හා නිෂ්පාදනය, සේවා වියුක්ති අනුපාතය හා මිල උද්ධමනය, සහ මුළු පරිභෝජනය, ආයෝජන වියදම හා ඒවායේ ඇතුළත් අංගයන් වැනි උප සමස්ථයන්ද, ඒ තුළ අන්තර්ගත වේ
එමඟින් මූල්‍ය ප්‍රතිපත්තියේ හා පිස්කල් ප්‍රතිපත්තියේ බලපෑමද අධ්‍යයනය කරනු ලබයි
වර්ෂ 1960 දශකයේ පමණ සිට, තරඟකරුවන්ගේ තාර්කීකත්වය, වෙළෙඳපල තොරතුරුවල කාර්යක්ෂම භාවිතය හා අපූර්ණ තරඟය වැනි අමතර එක් කිරීම් සහිතව සූක්ෂම පදනමකින් ආකෘති ගොඩ නැගීම ලෙස සාර්ව ආර්ථික විද්‍යාව විදහා දැක්වුණි
දිගුකලක් මුළුල්ලේ පැවති එම විෂයෙහි සංවර්ධනයේ අසංගතභාවයට මෙමඟින් ආමන්ත්‍රණය කරන ලදී
සාර්ව ආර්ථික විද්‍යාව මඟින් ජාතික ආදායමේ දිගුකාලීන තත්වයට හා වර්ධනයට බලපාන සාධකද සලකනු ලබයි
එවැනි සාධක වලට ප්‍රාග්ධන සම්පාදනය, තාක්ෂණික වෙනස හා ශ්‍රම බලකා වර්ධනය ඇතුළත් වේ
උපකල්පන හා නිරීක්ෂණ 

ආර්ථික විද්‍යාවට එල්ල වන බොහෝ විවේචන එහි අඩංගු මූලික දෑ ප්‍රත්‍යක්ෂ මූලික සාධක වලින් තොර, ප්‍රශ්න කළ නොහැකි උපකල්පන මත පදනම්වේය යන විශ්වාසය වටා ගොඩ නැඟී ඇත
ආර්ථික විද්‍යාවේ "සිද්ධාන්ත" ලෙස සලකනු ලබන සහ ප්‍රත්‍යක්ෂ මූල නිරීක්ෂණ සමඟ සංගත වන සංකල්ප මඟින් උදාහරණ දෙමින් විවිධ ආර්ථික විද්‍යාඥයෝ මේ සඳහා පිළිතුරු ලබාදෙති
(පහත සඳහන් උදාහරණ තුන බලන්න
) කෙසේ වුවද මෙම නිරීක්ෂණ හා එකඟවීම මඟින් මූලික උපකල්පන බොහෝ දුරට අනවශ්‍ය ලෙස සරල බව භෙළි කරයි
බොහෝ ආර්ථික විද්‍යාඥයන්ට අනුව උපකල්පන වල සිට ප්‍රත්‍යක්ෂ මුල පදනම තෙක් පරිනාමය වූ එවැනි සංකල්ප පිළිබඳ උදාහරණ කිහිපයක් නම්
(තාර්කිකත්වය = ස්ව කැමැත්ත) 
ප්‍රධාන ගුරුකුලයේ බොහෝ ආර්ථික විද්‍යාඥයින් පිළිගන්නා තාර්කිකත්වය මඟින් ස්වකැමැත්ත හඟවයි හා ස්වකැමැත්ත මඟින් තාර්කිකත්වය හඟවයි යන පොදු සිද්ධාන්තය හෝ විශ්වාසය මෙයින් දැක්වේ
කෙසේ වුවත් මෙය පරාර්ථකාමීත්වයේ පූර්ව ලක්ෂණයක් නොවේ
අන් අයට යහපතක් කිරීමට පුද්ගලයන් තුළ ඇති කැමැත්ත පරාර්ථකාමීත්වය ලෙස දැක්විය හැකිය
අනෙකුත් අදහස් මඟින්ද මෙය පරාර්ථකාමීත්වයට එතරම් ඉඩක් නොදෙන හා එය අධෛර්යමත් කරන බව දක්වයි. එනම් තාර්කික මිනිසුන් පරහිතකාමී නොවේ නම් තමන්ද එක්කෝ පරහිතකාමී විය යුතුයි නැත්නම් අන්තවාදී විය යුතුයි
කෙසේ වුවත්,මෙම සිද්ධිය බොහෝ පර්යේෂණ වලට ලක්ව ඇති අතර සියලු සමාජ පීඩාවන් සලකන විට පරාර්ථකාමීත්වය ස්ව කැමැත්තෙහි වර්ගයක් ලෙස ආකෘති කරණය කල හැකිය
සමෘද්ධිය = පරිභෝජනය
             
මිනිසුන් පරිභෝජනය කරනවිට සතුටින් සිටී හා පරිභෝජනය නොකරන විට අසතුටින් සිටි යන ප්‍රධාන ආර්ථික විද්‍යාඥයින් පිළිගන්නා සිද්ධිය හෝ විශ්වාසය ලෙස මෙය සැළකේ. අස්ථාවරත්වය පිළිබඳ පොදු උපකල්පනවලින්, මෙමඟින් මිනිසුන්ට සැමදා සතුටින් සිටිය නොහැකි බව හඟවයි.  මෙම මූලික විශ්වාසය අනවශ්‍ය තරම් සරල  වුවද (ඇතැම්විට බොහෝ ආර්ථික විද්‍යාඥයින්ගේ වර්තමානයේ සැබෑ විශ්වාසය පෙන්නුම් නොකරන) සමෘද්ධිය හා ආදායම වැනි සාධක අතර සම්බන්ධතාවය ප්‍රත්‍යක්ෂ මූල නිරීක්ෂණ මඟින් වර්තමානයේ තහවුරු කර ඇත
අනුවාදනය
සමහර ප්‍රධාන ගුරුකුලයේ ආර්ථික විද්‍යාඥයින් විසින් මිනිසුන්ව
එනම් ඔවුන්ගේ වරණයන් ස්වාධීනය, යන්න මෙයින් අදහස් වේ
මෙය ආර්ථිකයේ වෙනත් සරල කිරීමක් හා ආර්ථික විද්‍යාඥයින්ගේ විශේෂ විශ්වාසවල වෙනත් සරල කිරීමකි
නියෝජිත පදනමේ ආකෘතිකරණය හා පර්යේෂණ ආර්ථික විද්‍යාව මඟින් මෙම න්‍යාය මඟින් දක්වන ප්‍රතිඵල පෙන්වා දේ
ඉහත සිද්ධීන් මඟින් පාලනය කළ හැකි ප්‍රශ්න ඇති කරන බව ඒවා ආරක්ෂා කිරීම සඳහා භාවිතා කරන පොදු කරුණයි
ආර්ථික විද්‍යාවේ විවිධ පාලිත පරීක්ෂණ වලදී ලබාගත් විශේෂ විස්තර නිරීක්ෂණය කළ පසු, මූලික උපකල්පන තවදුරටත් අඩුකරමින් පවතින අතර, ඒවා තවදුරටත් ප්‍රධාන ආර්ථික විද්‍යාවේ තාක්ෂණික සිද්ධීන් නොවේ
සටහන් 

| Economics Assumptions_and_observations
|}
{|
මූලික සංකල්ප නිෂ්පාදන හැකියාව, ආවස්ථික පිරිවැය සහ කාර්යක්ෂමතාවය

විවිධ වර්ගයේ ආර්ථිකයන් අතර පවත්නා පොදු ප්‍රශ්න නම්,

නිෂ්පාදන හැකියා පර්යන්තය (PPF) මෙම ප්‍රශ්න ආමන්ත්‍රණය කරනු ලබන විශ්ලේෂණ උපකරණයක් වේ
සරලම සිද්ධියක් ලෙස, ආර්ථිකයට භාණ්ඩ දෙකක් නිපදවිය හැකියැයි උපකල්පනය කරනු ලබයි
එවිට ආර්ථිකය සතු සම්පත් භාවිතා කර භාණ්ඩ දෙකක් නිපදවිය හැකි විවිධ ප්‍රමාණයන් PPF ප්‍රස්තාරයක් මඟින් හෝ වගුවක් මඟින් දැක්විය හැකිය
තාක්ෂණය හා එලදායී යෙදවුම් හිමිකමක් (භූමිය, ප්‍රාග්ධනය හා අපේක්ෂිත ශ්‍රමය වැනි දෑ) මුළු ශෂ්‍ය නිෂ්පාදනය සීමා කරන, අගයන් ලෙස සලකනු ලබයි
උදාහරණයක් ලෙස නිෂ්පාදනය කාර්යක්ෂමව සිදුවන විට ආහාර FA ප්‍රමාණයක්ද පරිගණක CA ප්‍රමාණයක්ද නිපදවිය හැකි බව ප්‍රස්තාරයේ A ලක්ෂයෙන් පෙන්නුම් කෙරේ
එසේම ආහාර FB ප්‍රමාණයක් හා පරිගණක CB ප්‍රමාණයක් B ලක්ෂයේදී නිපදවිය හැකිය
වක්‍රය මත සෑම ලක්ෂ්‍යයක් මඟින්ම ආර්ථිකයේ උපරිම විභව නිෂ්පාදනය පෙන්නුම් කෙරේ
එය එක් භාණ්ඩයක ශෂ්‍ය නිෂ්පාදන ප්‍රමාණය දී ඇති විට අනෙක් භාණ්ඩයේ උපරිම නිෂ්පාදනය වේ
PPF වක්‍රයට ඉදිරියෙන් ඇති මිනිසුන් පරිභෝජනයට කැමති, නමුත් සමස්ථයක් ලෙස ඊට ළඟා විය නොහැකි ලක්ෂ මඟින් හිඟකම නිරූපණය කරයි
එක භාණ්ඩයක නිෂ්පාදනය වක්‍රය දිගේ ඉහළ ගියහොත්, ප්‍රතිලෝම සම්බන්ධයක් පෙන්වමින් අනෙක් භාණ්ඩයේ නිෂ්පාදනය පහළ යයි
භාණ්ඩයක නිෂ්පාදනය ඉහළ නැංවිම සඳහා අනෙක් භාණ්ඩය නිෂ්පාදනයෙන් යෙදවුම් මාරු කළයුතු අතර එමඟින් පළමු භාණ්ඩයේ නිෂ්පාදනය පහළ යාම මෙයට හේතුව වේ
වක්‍රයේ ලක්ෂයක බෑවුම භාණ්ඩ දෙක අතර වාසි හුවමාරුව දක්වයි. එමඟින් එක භාණ්ඩයක අතිරේක ඒකකයක පිරිවැය, ඒ වෙනුවෙන් අතහැරුණු අනෙක් භාණ්ඩයේ ඒකක මඟින් මැන දක්වයි. උදාහරණයක් ලෙස ආවස්ථික පිරිවැය
ආවස්ථික පිරිවැය "හිඟකම හා තෝරා ගැනිම අතර මූලික සම්බන්ධතාවය" දක්වන්නක් ලෙස විස්තර කරනු ලැබේ
PPF වක්‍රය මතදී හිඟකම යනු එක් භාණ්ඩයකින් සමස්තයක් ලෙස වැඩිපුර තෝරා ගැනීම සඳහා අනෙක් භාණ්ඩයෙන් අඩුවෙන් තෝරා ගැනිම අවශ්‍යවිමයි
තවමත්, වෙළෙඳපල ආර්ථිකයක් තුළ වක්‍රය මත ගමන් කිරීමක් ඉහළ ගිය නිමුවම තෝරාගැනීම නියෝජිතයාට වන පිරිවැය තරමට වටිනා බවද විස්තර කළ හැකිය
දෙනලද මුළු යෙදවුමකට නිමවුම උපරිම කිරීමේ දි එලදායීතා කාර්යක්ෂමතාවය වක්‍රයේ සෑම ලක්ෂයක් මඟින්ම දක්වයි. U ලක්ෂය වැනි වක්‍රය තුළ ලක්ෂයක්, එලදායීතා අකාර්යක්ෂමතාව (යෙදවුම් අපතේ යන පරිදි භාවිතාය) නිරූපනය කරන අතර එම නිමවුමේ සිට ඊසාන දිශවේ පිහිටි වක්‍රය මත ලක්ෂ්‍යයකට ගමන් කිරීමෙන් එක භාණ්ඩයක හෝ භාණ්ඩ දෙකෙහිම නිමවුම ඉහල නංවා ගත හැකිය
ව්‍යාපාර වක්‍රවල බැස්ම අවස්ථාවේ ඉහළ සේවා වියුක්තියක් තුළින් ඇතිවිය හැකි අකාර්යක්ෂමතාවය එවැන්නකට උදාහරණ ලෙස දැක්විය හැකිය
පාරිභෝගිකයා කැමති භාණ්ඩ මිශ්‍රණය නිපදවූයේ නැතිනම් වක්‍රය මත සිටියද සම්පූර්ණයෙන්ම බෙදාහැරීමේ කාර්යක්ෂමතාවය පිළිබඳ සෑහීමකට පත් විය නොහැකිය
ඉහත දැක්වූ පොදු ආර්ථික ප්‍රශ්න සමඟ සංගත වෙමින්, රාජ්‍ය ප්‍රතිපත්ති වල ප්‍රායෝගික ආර්ථික විද්‍යාව මඟින් බොහෝ දුරට ආර්ථිකයක කාර්යක්ෂමතාවය ඉහළ නන්වනුයේ කෙසේද යන්න සලකා බැලේ
හිඟකමේ යථා ස්වභාවය හදුනා ගැනීමත් ඉන්පසු සම්පත් වඩා කාර්යක්ෂමව භාවිතයට සමාජය සංවිධානය කරනුයේ කෙසේදැයි යන්න සැකසීමත් ආර්ථික විද්‍යාවේ හරය ලෙස විස්තර කෙරේ
ඒ සඳහා එම විෂය ඒකායන දායකත්වයක් ලබාදෙයි
සටහන් 

| Production possibilities opportunity cost and ef
සංඛ්‍යාත්මක ආර්ථික විද්‍යාව මගින්, ආර්ථික විද්‍යාව හා සංඛ්‍යානය (ගණනය) එකිනෙක සම්බන්ධවීම පිළිබඳව ගවේෂණය කරනු ලබයි