Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
මෙම චිත්‍රපටය ආදරය [ප්‍රේම්] නොමඳව ලබනු ඇති නමුත්, ආයෝජකයින් එහි ඵලය [ධන්] නෙළා ගනු ඇත්තේ එය අනුස්මරණීය දීවාලි සැමරුමක් බවට පත් කරමිනි
" ටයිම්ස් ඔෆ් ඉන්ඩියාහි ශ්‍රීජනා මිත්‍රා දාස් මෙම චිත්‍රපටයට තරු 3.5/5ක් ලබාදෙමින් සඳහන් කොට ඇත්තේ PRDP යනු සල්මන් ඛාන්ගේ විජයග්‍රහණයක් බවත් ඔහු "සරල ද්විත්ව චරිතයක් ඔස්සේ තිරය දිගේ හමායමින් ඔබට සිනහවට, වික්ෂිප්තයට, සුසුමට සහ හැඬුවට ලක් කරන බවයි." මීට අමතර ඇය සෝනම් කපූර්, දීපක් දොබ්රියාල්, ආශිකා සහ ස්වරා භාස්කර්ගේ රංගන ප්‍රතිභාව ද ඇගයුමට ලක්කළා ය
Sifyහි සෝනියා චොප්රා මෙයට තරු 3/5 ලබාදෙමින් පැවසූයේ මෙම චිත්‍රපටය දෝෂ සහගත බවත්, නමුත් නළු සල්මන් ඛාන්ගේ ද්විත්ව රංගනයත් සමග මෙම චිත්‍රපටය පවුලේ ප්‍රේක්ෂකයන් ආකර්ෂණය කරගනු ඇති බව නිසැක බවත් ය
CNN-IBNහි රජීව් මසාන්ද් මෙම චිත්‍රපටයට තරු 3/5ක් ලබාදෙමින් පවසන්නේ අධ්‍යක්ෂකවරයා සිය ‍පෙර චිත්‍රපටවල භාවිතා කළ සාර්ථක සූත්‍රයම මෙයට යොදා ඇති බවත්, නමුත් මේ වනවිට "අලංකාරය මළ බැඳී ඇති බවත්, මෙහි හැඟීම් හෘදයාංගමව පෙනෙන්නේ කලාතුරකින් බවත් සහ රචනය දැඩිව සම මට්ටමේ වන බවත් ය"
ඔහු නිගමනය කළේ චිත්‍රපටයේ එකම නම්බුව නම් සල්මන් ඛාන්ගේ පෙනී සිටීම බවයි.

ඉන්ඩියන් එක්ස්ප්‍රස්හි ශුභ්‍රා ගුප්තා මෙම චිත්‍රපටයට ලබාදෙන්නේ තරු 1.5/5ක තරම් පහළ ඇගයුමකි
ඇය පවසන්නේ මෙය රාමායණයේ සහ එහි කථා පුවත් මිලියන ගණනේ යළි-ප්‍රතිබිම්බයක් බවයි. ඇය මෙය විවේචනය කරමින් පවාස තිබුණේ "අධ්‍යක්ෂකවරයාගේ පෙර චිත්‍රපටවල යල් පිනූ, පමණ ඉක්මවා පිම්බුණු ප්‍රතිනිර්මාණයක් බවයි"
එසේ වුව ද හින්දුස්ථාන් ටයිම්ස්හි රෝහිත් වත්ස් මෙයට තරු  2/5ක් පමණක් ලබාදෙමින් පවසන්නේ, එය "80 දශකයේ තාලේ චිත්‍රපටයක්" බවත් අධ්‍යක්ෂකවරායගේ එකම සූත්‍රය එහි යළි නිරූපණය වන බවත් ය
නමුත් ඔහු සංගීත අධ්‍යක්ෂක හිමේෂ් රේෂම්මියා සහ ප්‍රධාන නළු සල්මන් ඛාන් අගය කරමින් පවසා ඇත්තේ "වඩාත් ප්‍රියමනාප බවත්, ඔහුගේ හාස්‍යජනක රංගන විශිෂ්ට බවත් ය"
ෆස්ට් පෝස්ට්හි ඇනා එම්. එම්. වෙටිකාඩ් මෙම චිත්‍රපටයට අවලාද නගමින් ලියා ඇත්තේ එය "අර්ධව-තැම්බුණු, ජීව ගුණයේන තොර, පහළ බුද්ධි ඵලයක් ඇති චිත්‍රපටයක් බවත්, එහි අපරිණත හාස්‍යය සහ පවුල් දේශපාලනය වර්තමානයේ හින්දි ප්‍රබ්නධ රූපවාහිනියේ දිවෙන ලාභ නැන්දම්මා-ලේලි සෝප් ඔපෙරාවන්ට සමාන බවත් ය
" එසේම එය "ඔහුගේ පෙර නිර්මාණවල වූ ගුණාංග කිහිපයකින් තොර" බව ද පවසා තිබේ
comහි සුකන්‍යා වර්මා මෙම චිත්‍රපටයට තරු 2.5/5ක් ලබාදෙමින් පැවසූයේ, " PRDP එහි විශ්වාසයන් සහ සහෝදරා ප්‍රේමය, පවුල් අගයයන් සහ ලජ්ජා සහගත විවාහාරාධනාවන්ට ඇලී අති අතර, දිගු මාවත්ක දිගේ රැගෙන යයි
මෙය පෙරැයීම් කළ නොහැකි වුවත්, අධ්‍යක්ෂකවරයාගේ කථා විලාදයේ ඇති පැත්තකට බර භාවානුගතිය හේතුවෙන් PRDPහි අරමුණු බොහෝමයකට හානි වී ඇත
" එසේම "පිරිමින්ට එදිරි ගැහැනු ක්‍රීඩා තරග, රාත්‍රී රහස් හමු සහ ප්‍රේම්ගේ නිර්මලභාවය " ප්‍රතිචක්‍රීකරණය කරන බවට ඇය අධ්‍යක්ෂකවරයාට චෝදනා නගන්නී ය
නමුත් ඇය සල්මන් ඛාන්ගේ රැංගනය අගය කරන්නේ එසේවුව ද එය ඔහුගේ මින් පෙර බජ්රන්ගි භායිජාන් රංගනය හා නොසැස‍ඳෙන බව පවසමිනි
බොක්ස් ඔෆීස්

ඉන්දියාව

ප්‍රේම් රතන් ධන් පායෝ චිත්‍රපටය එහි ආරම්භක දිනයේ දී ඉන්දියානු රුපියල් කෝටි 40.35ක (ඇ
මිලියන 6.3) ශුද්ධ ආදායමක් හිමිකරගත්තේ වසරේ ආරම්භක දිනයේම ඉහළම දළ ආදායම ලද ඉන්දියානු චිත්‍රපටය ලෙස බජ්රන්ගි භායිජාන් තබා තිබූ වාර්තාව බිඳහෙළමිනි
Happy New Year චිතපටයට පසුව එක් දිනයක දී ඉන්දියානු රුපියල් කෝටි 40ක (ඇ
මිලියන 6.2) ආදායම හිමි කරගත් හින්දි සිනමාවේ දෙවන චිත්‍රපටය බවට මෙය පත් විය
පළමු දිනයේ මෙම චිත්‍රපටයේ දළ ආදායම ඉන්දියානු රුපියල් කෝටි 55.03ක් (ඇ
මිලියන 8.5) විය
මෙය ඉන්දියාවේ ඉහළතම අගය විය
දෙවන දිනයේ දී ආර්ථිකමය අතින් 25%ක පසුබෑමක් ලද මෙය ඉන්දියානු රුපියල් කෝටි 31.05ක (ඇ
4.8) ශුද්ධ ආදායමක් හිමි කරගත්තේ මෙතෙක් වාර්තාගත ඉහළම නිවාඩු දින-නොවන දෙවන දිනය බවට පත්වෙමිනි
තෙවන දිනයේ දී චිත්‍රපටය ඉන්දියානු රුපියල් කෝටි 30.07ක (ඇ
මිලියන 4.7) ශුද්ධ ආදායමක් හිමි කරගත්තේ මෙතෙක් වාර්තාගත ඉහළම නිවාඩු දින-නොවන තෙවන දිනය බවට පත්වෙමිනි
මේ අනුව තෙවන දිනය වන විට ලද සම්පූර්ණ ශුද්ධ ආදායම වූයේ ඉන්දියානු රුපියල් කෝටි 101.47 (ඇ
මිලියන 16) කි
මේ අනුව මෙම චිත්‍රපටය පළමු දින තුළ ඉන්දියානු රුපියල් කෝටි 100 (ඇ
මිලියන 16) කඩඉම පසුකළ සිව්වන හින්දි චිත්‍රපටය බවට පක් විය
සිව්වන දිනයේ දී, චිත්‍රපටය ඉන්දියානු රුපියල් කෝටි 28.30 (ඇ
මිලියන 4.4) ශුද්ධ ආදායමක් හිමි කරගත් අතර, එය චිත්‍රපටයේ ආරම්භක සතිඅන්ත සමස්ත ශුද්ධ ආදායම ඉන්දියානු රුපියල් කෝටි 129.77 (ඇ
මිලියන 20) කරා ගෙනගියේ ය
මෙලෙසින් මෙම චිත්‍රපටය සිව්වන දිනය වනවිට ඉහළම ආදායමක් ලබා තිබූ හින්දි චිත්‍රපටය බවට පත්වූයේ මින් පෙර බජ්රන්ගි භායිජාන් සහ ධූම් 3 චිත්‍රපට තබා තිබූ වාර්තා බිඳහෙළමිනි
පස්වන දිනය තුළ චිත්‍රපටය ඉන්දියානු රුපියල් කෝටි 13.62ක (ඇ
මිලියන 2.1) ශුද්ධ ආදායමකුත්, සයවන දිනය තුළ ඉන්දියානු රුපියල් කෝටි 12.04ක (ඇ
මිලියන 1.9) ශුද්ධ ආදායමකුත් උපයා ගත්තේ ය
මේ අනුව සයවන දිනය වන විට ලද සමස්ත ආදායම ඉන්දියානු රුපියල් කෝටි 155.43 (ඇ
මිලියන 24) විය
මෙලෙසින් මෙම චිත්‍රපටය වසරේ දෙවන ඉහළම ආදායම ලද චිත්‍රපටය බවට පත්වූයේ තනූ වෙඩ්ස් මනූ රිටර්න්ස් වාර්තාව අභිබවා යමිනි
මෙම චිත්‍රපටය සත්වන දිනය තුළ ඉන්දියානු රුපියල් කෝටි 10.02ක (ඇ
මිලියන 1.6) ආදායමක් උපයා ගත් අතර, සත්වන දිනය වන විට සමස්ත ශුද්ධ ආදායම ඉන්දියානු රුපියල් කෝටි 165.45 (ඇ
26) විය
මේ අනුව චිත්‍රපටය කික් සහ චෙන්නායි එක්ස්ප්‍රස් චිත්‍රපටවල සතියේ ආදායම් වාර්තා අභිබවා යාමට සමත් විය
පළමු සතිය වන විට මෙම චිත්‍රපට ඉන්දියානු රුපියල් කෝටි 172.82ක (ඇ
මිලියන 27) සමස්ත ශුද්ධ ආදායමක් හිමි කරගත්තේ මෙතෙක් වාර්තා වූ සිව්වන ඉහළම සතියේ ආදායම වාර්තා කරමිනි
පළමු සතිය තුළ මුම්බායි කලාපයේ පමණක් මෙම චිත්‍රපටය ඉන්දියානු රුපියල් කෝටි 58.67ක (ඇ
මිලියන 9.1) දළ ආදායමක් හිමිකරගැනීමට සමත් වූයේ PK චිත්‍රපටයට පසුව මෙම කලාපයේ වාර්තාගත ඉහළම සතියේ ආදායම උපයා ගනිමිනි
මෙම චිත්‍රපටය එහි දෙවන සිකුරාදා සහ සෙනසුරාදා දිනවල පිළිවෙලින් ඉන්දියානු රුපියල් කෝටි 5.50 (ඇ
850,000) සහ ඉන්දියානු රුපියල් කෝටි 6.70 (ඇ
මිලියන 1.0) ශුද්ධ ආදායමක් උපයා ගිනිමිනි
දෙවන ඉරිදා දිනය තුළ මෙය ඉන්දියානු රුපියල් කෝටි 8.20 (ඇ
මිලියන 1.3) ශුද්ධ ආදායමක් ද, දෙවන සතිඅන්තයෙන් පසුව ඉන්දියානු රුපියල් කෝටි 193.22ක (ඇ
මිලියන 30) සමස්ත ආදායමක් හිමි කරගනිමිනි
දෙවන බදාදා දිනය වන විට චිත්‍රපටය ඉන්දියානු රුපියල් කෝටි 201.52ක (ඇ
මිලියන 31) සමස්ත ආදායමක් හිමිකරගත්තේ ය
සල්මන් ඛාන්ම රැඟූ බජ්රන්ගි භායිජාන් චිත්‍රපටයට පසුව එම වසරේ සමස්ත ශුද්ධ ආදායම ඉන්දියානු රුපියල් කෝටි 200 (ඇ
මිලියන 31) ඉක්මවූ දෙවන චිත්‍රපටය මෙයයි
මෙම සමස්ත ආදායමත් සමගින් චිත්‍රපටය නිෂ්පාදකවරුනට 100%ක්ම ලාභදායක විය
දෙවන සතියේ දී චිත්‍රපටය ඉන්දියානු රුපියල් කෝටි 30.71 (ඇ
) දළ ආදායමක් උපයාගත් චිත්‍රපටය සති දෙකෙහි සමස්ත ආදායම වශයෙන් ඉන්දියානු රුපියල් කෝටි 203.53ක (ඇ
මිලියන 32) මුදලක් උපයාගත්තේ හැපි නිව් ඉයර් චිත්‍රපටයේ සර්වකාලීන ආදායම් වාර්තාව බිඳහෙළමිනි
තෙවන සති අන්තයේ දී චිත්‍රපටය ඉන්දියානු රුපියල් කෝටි 3.10ක (ඇ
480,000) ශුද්ධ ආදායමක් උපයා ගනිමින් ඉන්දියානු රුපියල් කෝටි 206.63ක (ඇ
) සමස්ත ශුද්ධ ආදායමක් හිමි කරගැනීමට සමත් විය
විදේශ
විදේශ රටවල පළමු ප්‍රදර්ශන දිනයේ දී චිත්‍රපටය ඇ
මිලියන 1.6ක (කෝටි 10.62) ආදායමක් හිමි කරගත්තේ ය
දෙවන දිනය වන විට චිත්‍රපටයේ සමස්ත ශුද්ධ ආදායම වූයේ ඇ
මිලියන 3.87 (කෝටි 25.58) කි
පළමු දින සතර තුළ අන්තර්ජාතික වෙළඳපල තුළ ඇ
මිලියන 8.9ක (කෝටි 59) දළ ආදායමක් චිත්‍රපටය සතු විය
දෙවන සති අන්තයෙන් පසුව චිත්‍රපටය ඇ
මිලියන 13.04ක (කෝටි 86.57) ආදායමක් අන්තර්ජාතිකව උපයා ගත්තේ ය
දින 11කින්, "බාහුබලි
ද බිගිනිං" චිත්‍රපටය අන්තර්ජාතිකව වෙළඳපොල තුළ තබා තිබූ සර්වකාලීන වාර්තාව බිඳ හෙළීමට මෙම චිත්‍රපටය සමත් විය
"ප්‍රේම් රතන් ධන් පායෝ" පළමු සතිය තුළ සිනමා ශාලා උපරිම සංඛ්‍යාවක ප්‍රදර්ශනය සිදු කිරීමට කටයුතු යොදා තිබුණත්, එහි ව්‍යාපාරය ප්‍රධාන අනර්තර්ජාතික වෙළඳපල තුළ 75%ක පමණ පසුබෑමකට ලක් විය
දෙවන සති අන්තය වන විට, "ප්‍රේම් රතන් ධන් පායෝ" එක්සත් ජනපදයේ සිනමාශාලා 283කින් ඇ
438,662ක්, කැනඩාවේ සිනමාහල් 24කින් ඇ
163,382ක්, එක්සත් රාජධානියේ සිනමාහල් 103කින් £2,16,899ක්, ඕස්ට්‍රේලියාවේ සිනමාහල් 30කින් ඔස්ට්‍රේලියානු ඩොලර් 1,18,146ක්, නවසීලන්තයේ සිනමාහල් 27කින් නවසීලන්ත ඩොලර් 99,180ක්, මැලේසියාවේ සිනමාහල් 16කින් MYR29,788ක් සහ ජර්මනියේ සිනමාහල් 21කින් 3,650ක ආදායමක් හිමි කරගැනීමට සමත් විය
"ප්‍රේම් රතන් ධන් පායෝ" දින 11ක් ඇතුළත විදෙස් රටවල ප්‍රදර්ශනය තුළින් ඇ
මිලියන 13.04ක (‍ඉන්දියානු රුපියල් කෝටි 86.57) සමස්ත ආදායමක් හිමි කරගත්තේ ය
තෙවන සති අන්තයෙන් පසුව චිත්‍රපටය ඇ
මිලියන 14.10ක (කෝටි 94) ආදායමක් උපයාගෙන තිබිණි
සංගීතය
 
චිත්‍රපටයේ සංගීත අයිතීන් ටී-සීරීස් වෙත අලෙවි කෙරුණේ ඉන්දියානු රුපියල් කෝටි 17ක (ඇ
මිලියන 2.6) වාර්තාගත මිලකටයි
එහි චන්ද්‍රිකා අයිතීන් ස්ටාර් නෙට්වර්ක් වෙත ඉන්දියානු රුපියල් කෝටි  50ක (ඇ
මිලියන 7.8) මුදලකට අලෙවි කෙරුණේ එකල බොලිවුඩයේ සිනමා කර්මාන්තයේ ඉහළම සංගීත අයිතීන් ගනුදෙනුව බවට පත්වෙමිනි
ප්‍රේම් රතන් ධන් පායෝහි සම්පූර්ණ සංගීත ඇල්බමය 2015 ඔක්තෝබර් 10 දින මුදාහැරිණි
සක්ජෝයි චෞධරි විසින් මෙහි සැබෑ පසුබිම් සංගීත විහ්නය නිර්මාණය කළ නමුත්, ඔහුගේ ගීතවලට පාදක කරගත් තේමා වෙනුවෙන් රේෂම්මියාට ගෞරවය හිමි විය
සම්මාන

මේවාත් බලන්න
 බොලිවුඩ් කෝටි 100 සමාජය
 ඉහළම ආදායම් ලබන ඉන්දියානු චිත්‍රපට ලැයිස්තුව

ආශ්‍රේයයන්

බාහිර සබැඳි
 
 
 
 

2015 චිත්‍රපට
ඉන්දියානු චිත්‍රපට
2010 දශකයේ හින්දි-භාෂා චිත්‍රපට
ඉන්දියානු ප්‍රේම වෘත්තාන්ත නාට්‍ය චිත්‍රපට
දෙමළ බසින් හඬකැවුණු හින්දි-භාෂා චිත්‍රපට
තෙලිඟු බසින් හඬකැවුණු හින්දි-භාෂා චිත්‍රපට
රාජ්ශ්‍රී ප්‍රොඩක්ෂන්ස් චිත්‍රපට
රාජකීයයන් පිළිබඳ චිත්‍රපට
ප්‍රිසනර් ඔෆ් සෙන්ඩා පාදක කරගත් චිත්‍රපට
බ්‍රිතාන්‍ය නවකථා පාදක කරගත් චිත්‍රපට
ඉන්දියානු චිත්‍රපට ප්‍රතිනිර්මාණ
රාජස්ථානය පසුබිමෙහි නිර්මාණය වූ චිත්‍රපට
රාජස්ථානයේ රූගත වූ චිත්‍රපට
උත්තර් ප්‍රදේශ්හි රූගත වූ චිත්‍රපට
සූරාජ් බර්ජාට්‍යා විසින් අධ්‍යක්ෂණය කළ චිත්‍රපට
හිමේෂ් රේෂම්මියා විසින් ස්වර ලිපි නිර්මාණය සිදුකළ චිත්‍රපට
ගුජරාටයේ රූගත වූ චිත්‍රපට
2010 දශකයේ ප්‍රේම වෘත්තාන්ත නාට්‍ය චිත්‍රපට
අම්රපාලි යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ රවි කෙම්මු විසින් අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද 2002දී විකාශය වූ ඉන්දියානු ඓතිහාසික රූපවාහිනී මාලා නාට්‍යයකි
600දී ඉන්දියාව නිරූපණය කෙරුණු මෙය විශාල අයවැයක් (රුපියල් මිලියන 100ක) සහිතව සැලසුම් කෙරුණු කථාවකි
2002 ජූනි 30 සිට සෑම ඉරිදා දිනකම පෙ.ව. 11
00ට දූර්දර්ශන් ජාතික නාළිකාව ඔස්සේ මෙය විකාශය විය
මෙම කථාවේ ප්‍රධාන චරිතය වන්නේ අම්රපාලි නැමැති යුවතියයි
රාජ්‍යයේ වස්තුවක් ලෙස නම් කරනු ලදුව ඇයට ඉහළ තත්ත්වයක් හිමිවන නමුත් ඇගේ කාර්යාභාරය වන්නේ පුරුෂයන් සතුටු කිරීමයි
පුවත් සමුළුවක දී කෙම්මු පැවසූයේ අම්රපාලී පිළිබඳ හමුවන්නේ තොරතුරු ස්වල්පයක් බවත්, ඇගේ කථා පුවත මුළුමණින්ම හමුවන්නේ බෞද්ධ සාහිත්‍යයෙන් පමණක් බවයි.

අම්රපාලි කථාපුවත මුලින් කථාංග 104කින් යුතුව නිර්මාණය කිරීමට සැලසුම් කෙරිණි
මෙහි රංගන ශිල්පීන් 39 දෙනාගේ සහායට 500ක කණ්ඩායමක් දායක වූ අතර, අශ්වයින් 25ක්, හස්තීන් කිහිප දෙනකු සහ ආරක්ෂක නිලධාරීන් 25ක් ද විය
දකුණු ඉන්දියාවේ සහ වෙනත් ප්‍රදේශවල ප්‍රදර්ශනය පිණිස මෙම කතාමාලාව භාෂා ගණනාවකින් හඬකවන ලදී
කෙසේනමුත්, 2002 වර්ෂයේ පසුකාලයේ දී, සැලසුම් කළ අවසන් වීමේ දිනයට බොහෝ පෙර කතාමාලාව අවසන් කෙරුණේ ප්‍රේක්ෂක ප්‍රතිචාර මඳ වීම හේතුවෙනි
කථාපුවත
අම්රපාලී කථාවට පසුබිම් වන්නේ පුරාතන වෛශාලි නගරයයි
එමගින් දිගහැරෙන්නේ රූමත්, අහිංසක දැරියක වන අම්රපාලි වැඩුණු ස්ත්‍රියක බවට පත්වන ආකාරයයි
ඇගේ දෙමාපියන් විසින් අත්හැර දමනු ලදුව, අම්රපාලීව මහානාමන් විසින් සොයාගනු ලබන්නේ අඹ ගසක් මුල සිටියදී ය
ඔහු ඇයව වෛශාලිය අසල වූ සිය ගම්මානය වෙත රැගෙන යන අතර, එහි දී ඇය හැදී වැඩෙයි
ඇය හර්ෂ් නමැත්තකු සමග ප්‍රේමයෙන් බැ‍ඳෙයි
කුතුහලයෙන් යුතුව ඇය වෛශාලිය වෙත ගමන් කරන්නේ සෑම වසර සතකටම වරක් වෛශාලියෙහි නව ජනපද කල්‍යාණිය අභිෂේක කරවන ෆැල්ගුනි උත්සවය නැරඹීමටයි
මෙම පදවිය පිරිනැමෙන්නේ රාජධානියේ වඩාත්ම රූමත් සහ දක්ෂ තරුණියටයි
අනුතරුව එම තැනැත්තියට පුරුෂයනට විනෝදය ගෙනදෙන්නියක ලෙස සේවය කිරීමට සිදුවේ
උත්සවය වෙත යන ගමන අම්රපාලීගේ දිවිය වෙනස් කරයි
සිදුවීම් මාලාවකින් පසුව බීමත් වන ඇය ජනපද කල්‍යාණිය තේරීමේ තරගයට ඉදිරිපත් වන රූමතියන් කණ්ඩායම අතරට මැදි වෙයි
පසුව කාන්තා අභිවෘද්ධිය වෙනුවෙන් කටයුතු කරන ඇය, ජනපද කල්‍යාණිය තේරීමේ තරගය අවලංගු කිරීමට ප්‍රයත්න දරයි
කෙසේනමුත් එහි දී ඇයට ඇගේ ප්‍රියයන් මෙන්ම නිදහස ද අහිමි වේ
අවසානයේ ඇය බුදු දහම වැළඳගන්නී ය
චරිත නිරූපණය
 ශිල්පා ෂින්දේ/ පූජා භාර්ති, අම්රපාලී ලෙස
 සීමා කාර්
 බෙන්ජමින් ගිලානි, මහානාමන් ලෙස
අම්රපාලීගේ හදාගත් පියායි
නරේන්ද්‍ර ජා, හර්ෂ් ලෙස
අම්රපාලීගේ ළමාවියේ සෙනෙහෙවන්තයායි
කණිකා ශිව්පූරි
 නීලිමා අසීම්
 අරුන් බාලි
 පංකජ් බෙරී, බිම්බිසාර රජු ලෙස
 රාජේශ් පූරි
 විෂ්ණු ෂර්මා
 ෂහීදා
 මනිෂ් වාධ්වා, අජාතශත්‍රැ ලෙස
 ෂාහ්බාස් ඛාන්

නිෂ්පාදනය
මෙහි ප්‍රධාන චරිතය වන අම්රපාලීගේ චරිතය නිරූපණය කරන ලද්දේ ශිල්පා ෂින්දේ විසිනි
ඇගේ නම නිර්දේශ කරන ලද්දේ ශ්‍රී අෂ්ටවිනායක් සිනේ විෂන් ලිමිටඩ්හි සේවය කළ ඇගේ සොයුරා විසිනි
2002 ඔක්තෝබරයේ දී ශිල්පා කතාමාලාව හැරගියේ නිෂ්පාදකයා සමග වේතනය සම්බන්ධයෙන් ඇතිවූ ගැටලුවක් නිසායි
මේ වනවිට කථාංග 22ක් රූගත කොට තිබිණි
අනතුරු‍ව ඇගේ චරිතය නිරූපණය සඳහා පූජා භාර්ති යොදාගැනිණි
මෙම කතාමාලව නිර්මාණය කරන ලද්දේ DVR ෆිල්ම්ස් ආයතනය විසින් වන අතර ඉදිරිපත් කරන ලද්දේ එල්. ආර්. එන්ටර්ප්‍රයිසස් ආයතනය විසිනි
මෙය රචනා කරන ලද්දේ බී. එම්. ව්‍යාස් විසින් වන අතර නිෂ්පාදනය ධිලින් මෙහ්තා සහ ඩී. වෙන්කටේස්වරා රාඕ විසින් සිදුකරන ලදී
කතාමාලාව විකාශය වීමට පෙර මුලින් නිර්දේශ වූ අධ්‍යක්ෂ විජේ පාණ්ඩේ වෙනුවට රවී කෙම්මු යොදාගැනිණි
සම්මාන
අම්රපාලි රූපවාහිනී කතාමාලාව 2002 ඉන්දියානු රූපවාහිනී ඇකඩමි සම්මාන උළෙලේ දී ප්‍රවර්ග කිහිපයක් ය‍ටතේ සම්මාන හිමි කරගත්තේ ය
හොඳම මිත්‍යාමය/ඓතිහාසික කතාමාලාව - ඩී. වෙන්කටේශ්වර් රාඕ/ ධිලින් මෙහ්තා
හොඳම කලා අධ්‍යක්ෂණය - ජයන්ත් දේශ්මුඛ්
හොඳම වස්ත්‍ර - මාලා දේයි
හොඳම සිනෙමාරූපණය - මහේෂ් තල්කඩ්

මේවාත් බලන්න
 බුද්ධා (රූපවාහිනී කතාමාලාව)

ආශ්‍රේයයන්

බාහිර සබැඳි
2002 දෙවන ITA සම්මාන 
රවී කෙම්මු නිල ෆේස්බුක් අඩවිය
රවී කෙම්මු සඳහා IMDBහි ඇති ගිණුම
අම්රපාලි කථාංගය 1

ඉන්දියානු මිත්‍යාමය රූපවාහිනී කතාමාලා
දූර්දර්ශන් රූපවාහිනී කතාමාලා
දුලාදියෝ දේවාලය (දේවනගරි
दुलादेव मंदिर) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ඉන්දියාවේ මධ්‍ය ප්‍රදේශ්හි ඛජුරාහෝවේ හින්දු දේවාලයකි
මෙම දේවාලය ශිව දෙවියන්ට පුදකොට ඇති අතර, ගර්භගෘහයේ ශිව ලිංගයක් වන්දනාමානයට ලක් කෙරේ
'දුලාදියෝ' යන්නෙහි අර්ථය “පූජනීය මනමාලයා” යන්නයි
මෙම දේවාලය "කුන්වාර් මාත්" යනුවෙන් ද හඳුන්වයි. නැගෙනහිරට මුහුණලා ඇති මෙම දෙවොල ක්‍රි
ව. 1000-1150 අතර කාලයේ නිර්මාණය වූවකි
චන්දේල යුගයේ ඉදිවූ අවසන් දේවාලය මෙයයි
මෙම දේවාලය සප්තරථ සැලැස්මට අනුව නිමවා ඇත
වෙනත් දේවාල මෙන් නොව මෙම දේවාලය තුළ ඇති කැටයම්වල මෘදු ප්‍රකාශන ලක්ෂණ දැකගත හැක
බිත්තිවල ශෘංගාරාත්මක ඉරියව්වලින් යුත් අප්සරාවන් සහ වෙනත් රූප කැටයම් කොට ඇත
පිහිටීම
මෙම දේවාලය පිහිටා ඇත්තේ ඛෝදාර් ගං ඉවුරේ, ඛජුරාහෝ ගම්මානයේ කිලෝමීටර 6ක (සැත
3.73) භූමි ප්‍රදේශයක පැතිරුණු ඛජුරාහෝ දේවාල සංකීර්ණයේ දක්ෂිණ සමූහයේ ය
මෙය ජෛන මධ්‍යස්ථානයට ආසන්න ඛජුරාහෝ ගම්මානයේ සිට කිලෝමීටර 5ක් (සැත
3.1) දුරින් පිහිටා ඇත
මෙයට ප්‍රවේශ වන මාර්ගය රළු ය
ඉතිහාසය

මධ්‍ය ඉන්දියාවේ චන්දේල පාලකයින් විසින් ඉදිකළ දේවාල 87 අතුරින් හින්දු දෙවි ශිවහට පිදූ දේවාල 22ට අයත් එක් දෙවොලකි, දුලාදියෝ දේවාලය
මෙකල ගෘහනිර්මාණ කර්මාන්තයේ උච්චස්ථානය ක්‍රි
ව. 950-1050 අතර කාලයේ ඛජුරාහෝ ගම්මානයෙන් දක්නට ලැබේ
ඛජුරාහෝවේ දේවාල හින්දු ආගම සහ ජෛන ආගම යන සම්ප්‍රදායික ආගම් ද්විත්වයට අයත් ය
මේවා බටහිර කලාපය, නැගෙනහිර කලාපය සහ දක්ෂිණ කලාපය ලෙස සමූහ හෙවත් කලාප තුනකට වෙන්කොට දක්වා ඇත
මොරොක්කානු සංචාරකයකු වූ ඉබන් බතූතා ක්‍රි
ව. 1335දී පවා මෙම දේවාල පැවති බවට සාක්ෂ්‍ය දරයි
දක්ෂිණ දේවාල සමූහයේ දේවාල අතරට දුලාදියෝ සහ චතුර්භූජ් දේවාලය යන දේවාල අයත් වේ
වර්තමානයේ දක්නට ලැබෙන සියලු දේවාල 1986දී යුනෙස්කෝ ලෝක උරුම අඩවි ලැයිස්තුවට ඇතුළත් කෙරුණු අතර, කලාත්මක නිර්මාණය සලකා නිර්ණායකය III සහ සංස්කෘතිය සලකා නිර්ණායකය Vටත් ඇතුළත් කෙරිණි
1202දී මුස්ලිම්වරුන් විසින් රාජ්‍යය ආක්‍රමණය කරන තෙක්ම දේශයේ චන්දේල සංස්කෘතිය ප්‍රචලිතව පැවතිණි
චන්දේල රාජවංශයේ මදනවර්මන් (ක්‍රි
ව. 1128-1165) රජුගේ සමයේ මෙම දේවාලය නිර්මාණය වූ බව පැවසේ
දේවාලය තුළ ඇති ප්‍රතිමා උත්තර් ප්‍රදේශ්හි කන්පූර් අසල ජාම්සෝර්හි දේවාලයක නටබුන්වලින් හමුවූ ප්‍රතිමාවලට අතිශයින් සමානත්වයක් පෙන්වයි. මෙම සමානත්වය අනුව අනුමාන කෙරෙන්නේ මෙම ස්ථාන දෙකේම කැටයම් එකම ශිල්පීන් විසින් සිදුකොට ඇති බවයි. ඒ අනුව මෙම දේවාලය අයත් කාලසීමාව ලෙස ක්‍රි
ව. 1060-1100 කීර්තිවර්මන් රාජ්‍ය සමය සැලකේ. කෙසේනමුත්, පුරාක්ෂර විද්‍යාව සහ ගෘහිනර්මාණ ශෛලිය සලකා ඉන්දියා‍වේ පුරාවිද්‍යා සමීක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව අනුමාන කරන්නේ ඛජුරාහෝවේ මෙම දේවාලයේ ඉදිකිරීම් කටයුතු ක්‍රි
ව. 950 සහ 1150 අතර කාලයේ සිදුවන්නට ඇති බවයි.

දේවාලයේ ස්ථාන ගණනාවකම වාසල යන නාමය අභිලේඛනය කොට තිබීම නිසා අනුමාන කෙරෙන්නේ එය ප්‍රතිමා නිර්මාණය කළ ප්‍රධාන ප්‍රතිමා ශිල්පියාගේ නාමය බවයි.

ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය
 

මෙම දේවාලය නිරන්ධර දේවාලයක් ලෙස ප්‍රවර්ගීකරණය කෙරේ
නිරන්ධර යන්නෙහි අර්ථය ප්‍රදක්ෂිණා පථයක් නොමැති සැලැස්ම යන්නයි
මෙහි ප්‍රදක්ෂිණා පථයක් නොමැති ගර්භගෘහයක්, ආලින්දයක්, මහා මණ්ඩපයක් සහ ප්‍රවේශ ආරුක්කුවක් දක්නට ලැබේ
දේවාලයේ සැලැස්ම තුළ ප්‍රද්කෂිණා පථයක් දක්නට නොලැබීම හේතුවෙන් මෙය 12වන සියවසේ චන්දේලවරුන්ගේ සමයේ ඉදිවූ අවසන් දේවාල අතුරින් එකක් ලෙස සැලකේ. මේ වනවිටත් ඔවුන්ගේ නිර්මාණ අවධියේ උච්චස්ථානය පසුවී පැවතිණි
දේවාලයේ ශිඛරය කුඩා ශිඛර පේළි තුනක සංයුක්තයේන නිමවා තිබේ
මෙහි ලක්ෂණ ඛජුරාහෝවේ සෙසු දේවාලවල දක්නට ලැබෙන සාමාන්‍ය ලක්ෂණවලට සමාන ය
ස්මාරකවල බාහිර ලක්ෂණ අනුව වර්ගීකර්ණයේ දී උස්වූ පාදමක් සහිත වීම වැදගත් වේ
උප ව්‍යූහයක් වන මෙය අතිශයින් විසිතුරු කළ ව්‍යූහයක් සමග යොදා තිබීම අනුව, මෙය ද කැටයම්වලින් සමන්විත වූ බැව් පෙනේ
මෙහි ගෘහනිර්මාණ ශෛලිය නගර ශෛලියෙන් යුතු අතර, එමගින් ශිවගේ වාසභවන වූ කෛලාශ කූඨය සංකේතවත් කෙරේ
දේවාලයේ මහා මණ්ඩපය ඉතා විශාල අතර අෂ්ටාස්‍රාකාර හැඩයෙන් යුක්ත ය
මෙහි සිවිලිම අලංකාර අප්සරා  රූ වලින් විසිතුරු කොට ඇත
අප්සරා රූ සහිත එවැනි කුරුපා විස්සක් දක්නට ලැබෙන අතර, සෑම කුරුපාවකම එකිනෙකාට පසුපසින් අප්සරාවන් දෙදෙනකු හෝ තිදෙනකු සිටිනු දක්වා ඇත
එය සිවිලිමේ පේකඩමය වක්‍රයක් ලෙස සකසා ඇත
වෘක්ෂ වටා නර්තනයේ යෙදෙන යුවතියන් සහ ශෘංගාරාත්මක ඉරියව්වලින් යුත් කාන්තාවන්ගේ රූ ද දේවාලයේ දක්නට ලැබේ
මෙය “ඛජුරාහෝවේ ගෘහනිර්මාණ සහ ප්‍රතිමා සම්ප්‍රදායේ අවසන් දිස්නය” යැයි පැවසේ
ප්‍රසාද මුඛයේ මුදුනේ වූ කැටයම් තීරුවල අධිස්වාභාවික රූ (විද්‍යාධරයින්) දක්නට ලැබේ
ප්‍රවේශ ද්වාර මණ්ඩපයේ ඡත්‍රයන් යට සිටිනා ගංගා දේවතාවියන්ගේ ප්‍රතිමා දැකගත හැක
මෙහි ඇති අනර්ඝ ප්‍රතිමාවක් ලෙස දේවාලයේ ඇතුළු පැසේජයෙහි ආධාරක දෙකක් අතර දක්නට ලැබෙන නර්තන ශිල්පිනියගේ රුව සැලකේ. ඇගේ මාලයේ කැටයම් දක්නට ලැබෙන අතර, දෑත් දාදු ක්‍රීඩාවෙහි නියැලෙන අයුරින් පිහිටුවා ඇත
ජාම්සෝර් දේවාලයේ නටබුන් සහ දුලා‍දියෝ දේවාලය අතුර ඇති තවත් සමානත්වයක් නම් සශ්‍රීකත්වය සංකේතවත් කෙරෙන අඹගස් සහ ඵලවලින් යුත් වියනක ස්වරූපයෙන් සමන්විත කැටයම් ය
මෙම ගස් අතර දක්නට ලැබෙන රූප වල මුහු‍ණේ ඉදරිපස මැනවින් නිරූපණය කොට තිබුණත් ඒවායේ "ද්විත්ව නිකටක් සහ තියුණු ඇහිබැමි" දක්නට ලැබේ
මේවා සියල්ල ආභරණවලින් අලංකාර කොට ඇත
තවත් වැදගත් කැටයමක් ලෙස දිගු ඍජුකෝණාස්‍රාකාර ග්‍රීවාභරණයකින් අලංකාර කොට ඇති පියාඹන දේව රූපය සැලකේ. එ‍සේම සූර්යා, බ්‍රහ්ම සහ ශිව යන දේව රූප ද දැකගත හැක
ගර්භගෘහයේ ප්‍රවේශයේ උඩළිපතෙහි ශිවගේ රුව කැටයම් කොට ඇත
ගර්භගෘහයේ ප්‍රධාන වන්දනා ප්‍රතිමාව වන ලිංගය සැබෑ එකක් නොවන අතර, එය මුල් ප්‍රතිමාවෙහි අනුරුවකි‍
එහි මුල් ලිංගය දක්නට නොලැබේ
ප්‍රදේශයේ ජනයා විසින් දේවාලයේ පුද පූජා කටයුතු සිදුකරනු ලබයි
ලිංගයෙහි ද්කනට ලැබෙන අනන්‍ය ලක්ෂණය නම් එහි පෘෂ්ඨය මතුපිට කුඩා ලිංග 999ක් කැටයම් කොට තිබීමයි
මෙය ආගමික වැදගත්කමකින් යුතු වන්නේ ලිංගය වටා 1,000 වරක් ප්‍රදක්ෂිණා කළ යුතු බවට මතයක් පැවතීම නිසායි
මෙහි ගෘහනිර්මාණ තුළින් පැරණි ශෛලිය නිරූපණය වන්නේ එය චන්දේල යුග‍යේ අවසානයේ ඉදිවූවක් බැවිනි
එම නිසා ‍මුල්කාලීන දේවාල හා සැසඳීමේ දී ප්‍රතිමා "දැවමය" සහ "ඒකාකෘතික" ස්වභාවයෙන් යුතු යැයි කියනු ලැබේ
බ්‍රිතාන්‍යයන්ගේ ආගමනය සිදුවූ කාලයේ මෙම දේවාලය ජරාවාසව අර්ධව නටබුන් වී පැවතිණි
ශිඛරය මෙන්ම පැති බිත්ති සහ කුළුණු ද ප්‍රතිසංස්කරණය ලක්කෙරිණි
ප්‍රතිසංස්කරණයට ලක්කළ ප්‍රදේශවල වැලිගලෙහි ඇති ලා පැහැය හේතුවෙන් එම ස්ථාන පහසුවෙන් හඳුනාගත හැක
මේවා කැටයම් කොට නොමැති අතර, කිසිදු ආකාරයක මෝස්තරයක් හෝ ප්‍රතිමාවක් දැක්නට නොලැබේ
ගැලරිය

මේවාත් බලන්න 
 ඛජුරාහෝවේ ජෛන දේවාල

ආශ්‍රේයයන්
සටහන්

ග්‍රන්ථාවලිය

බාහිර සබැඳි 

 බිම් සැලැස්ම
ඛජුරාහෝවේ දේවාල, දක්ෂිණ සමූහය
දුලාදියෝ දේවාලය, http
//whc
org

හින්දු ලෝක උරුම අඩවි
මධ්‍ය ප්‍රදේශ්හි ශිව දේවාල
හින්දු ශුද්ධ නගර
ඛජුරාහෝවේ හින්දු දේවාල
මධ්‍ය ප්‍රදේශ්හි ස්මාරක සහ අනුස්මරණ
ඉන්දියාවේ ලෝක උරුම අඩවි
ඛජුරාහෝවේ ජෛන දේවාල දක්නට ලැබෙන්නේ ඉන්දියාවේ මධ්‍ය ප්‍රදේශ්හි ඛජුරාහෝ දේවාල සංකීර්ණයේ නැගෙනහිර සමූහයේ ය
චන්දේල පාලන සමයේ ඛජුරාහෝය ඇතුළු බුන්දෙල්ඛාන්ද්හි බොහෝ නගර විශාල ජෛන ආගමික ප්‍රජාවකට නිවහන විය
ඛජුරාහෝව තුළ ජෛනාගමිකයින් නගරයේ නැගෙනහිරට වන්නට ජීවත්ව සිට ඇති බව පෙනේ
මෙම යුගයට අයත් ජෛන දේවාල කිහිපයක් ඛජුරාහෝවේ නැගෙනහිර දේවාල සමූහයෙන් අදටත් හමුවේ
මේවායේ සංරක්ෂණ තත්ත්වය විවිධ වේ
චන්දේල යුගයට අයත් ජෛන අභිලේඛන ගණනාවක් ඛජුරාහෝවෙන් හමුවේ
ඝණ්ටායි දේවාලය හැර වර්තමානයේ දක්නට ලැබෙන සෙසු ‍සියලු ජෛන දේවාල 12වන සියවසේ මුල් කාලයේ ඉදිකළ අංගණ ප්‍රාකාරයකින් වටවී ඇත
මෙම දේවාල ඇතුළු ඛජුරාහෝ ස්මාරක සමූහයට අයත් සෙසු දේවාල යුනෙස්කෝ ලෝක උරුම අඩවියක් ලෙස නම්කොට ඇත
දේවාල
ජෛන දේවාල අතුරින් විශාල දේවාල ද්විත්වයක් වර්තමානය වන විට යහපත් සංරක්ෂණ තත්ත්වයකින් යුතුව දක්නට ලැබේ
පාර්ශ්වනාථ දේවාලය 

මෙම දේවාලය ඉදිකළ පාහිල විසින් ක්‍රි
ව. 954දී කරවන ලද අභිලේඛනයක් මෙම දෙවොලෙන් හමුවේ
එහි උද්‍යාන පූජා කළ අයුරු සඳහන් වන අතර, අනාගත පරම්පරාවලට මෙම දේවාලය ආරක්ෂා කරන මෙන් සිදුකළ ඉල්ලීමක් ද ඇතුළත් ය
එහි සඳහන් වන්නේ එකල රාජ්‍ය කළ රජු වූයේ චන්දේල ධංග බවයි.

සුප්‍රකට පැරණි මායා සමචතුරස්‍රයක් මෙම දේවාලයෙන් හමුවී තිබේ
මෙහි සෑම උප සමචතුරස්‍රයකම ඓක්‍යය 34ක් බැවින් මෙය චෞතිසා (තිස් හතර) යන්ත්‍රය ලෙස හැඳින්වේ
ආදිනාථ දේවාලය 

ආදිනාථ ජෛන දේවාලයෙහි ඇතුළත් ප්‍රතිමාවක ක්‍රි
ව. 1027ට අයත් ශිලා ලේඛනයක් ඇතුළත් ය
මෙකල රාජ්‍ය පාලනය කළේ චන්දේල රජ මදනවර්මන් විසිනි
ශාන්තිනාථ දේවාලය 

ශාන්තිනාථ දේවාලය නූතන ගොඩනැගිලි ව්‍යූහයන්ගෙන් ද සංයුක්ත වන අතර, එහි විවිධ දේවාල සහ පූජාස්ථාන හා සම්බන්ධ අංශයන් ඇතුළත් ය
එහි ප්‍රධාන අංශයෙහි අඩි 15ක් (4.6 m) උසැති ශාන්තිනාථ තීර්ථංකරයාගේ ප්‍රතිමාවක් දක්නට ලැබෙන අතර එහි ක්‍රි
ව. 1028ට අයත් ශිලා ලේඛනයක් ද අන්තර්ගත ය
වර්තමානයේ දේවාල ව්‍යූහය තුළ නූතන නවීකරණයන් සිදුකොට තිබුණ ද, දේවාලයේ මධ්‍යය පැරණි ය
ඝණ්ටායි දේවාලය

ඝණ්ටායි දේවාලය ක්‍රි
ව. 960 අවට කාලයේ ඛජුරාහෝවේ චන්දේල රජවරුන් විසින් නිර්මාණය කරන්නට ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ
මෙම දේවාලය රිෂාභහට පුද කළ එකක් බැව් හඳුනාගෙන ඇත්තේ දේවාලයේ චක්‍රේශ්වරීගේ රුව සමග නව ග්‍රහයන් සහ ගෝමුඛ් යක්ෂයාගේ රුව කැටයම් කොට ඇති හෙයිනි
ගැලරිය

මේවාත් බලන්න
 බුන්දෙල්ඛාන්ද්හි ජෛන ආගම
 ජෛන ප්‍රතිමා කලාව

ආශ්‍රේයයන්

බාහිර සබැඳි 
බුන්දෙල්ඛාන්ද්හි ජෛන ආගමික ස්ථාන පිළිබඳ තොරතුරු (හින්දියෙන්) 
ඛජුරාහෝ ජෛන දේවාල
ශ්‍රී දිගම්බර් අතිශයි ක්ෂේත්‍ර, ඛජුරාහෝ 

බුන්දෙල්ඛාන්ද්
ඡතර්පූර්
මධ්‍ය ප්‍රදේශ්හි ජෛන දේවාල
ඛජුරාහෝ
10වන සියවසේ ජෛන දේවාල
ලක්ෂ්මණ දේවාලය යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ  ඉන්දියාවේ මධ්‍ය ප්‍රදේශ්හි ඡතර්පූර් දිස්ත්‍රික්කයේ ඛජුරාහෝ නගරයේ පිහිටි හින්දු දේවාලයකි
මෙය ඉදිකරන ලද්දේ යශෝවර්මන් නැමැති චන්දේල පාලකයා විසිනි
මෙම දේවාලය විෂ්ණු දෙවියන්ගේ ස්වරූපයක් ලෙස සැලකෙන වෛකුන්ත විෂ්ණු වෙනුවෙන් පුද කොට ඇත
මෙම දේවාලය අයත් වන ඛජුරාහෝ ස්මාරක සමූහය යුනෙස්කෝ ලෝක උරුම අඩවියක් ලෙස නම් කොට තිබේ
පිහිටීම

මෙම දේවාලය පිහිටියේ ඛජුරාහෝ දේවාල සංකීර්ණයේ බටහිර දේවාල සමූහය තුළ ය
ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය

මෙය පංචායතන ප්‍රභේදයෙන් යුතු සන්ධාර දේවාලයක් වේ
සම්පූර්ණ දේවාල සංකීර්ණයම ඉදි කොට ඇත්තේ “ජගති” නම් වූ උසැති වේදිකාවක් මත ය
(පින්තූරය බලන්න) මෙම දේවාල ගොඩනැගිල්ල හින්දු දේවාල වාස්තු විද්‍යාව තුළ එන සියලුම මූලික අංගවලින් සමන්විත ය
එහි ප්‍රවේශ ද්වාරමණ්ඩපයක් (අර්ධ මණ්ඩප), මණ්ඩපයක්, මහා මණ්ඩපයක්, අන්තරාලයක් සහ ගර්භගෘහයක් දක්නට ලැබේ
ඛජුරාහෝවේ සෙසු දේවාල මෙන් නොව මෙහි ගර්භගෘහයේ බිම් සැලැස්ම (ඉහළින් බැලූ විට) පංචරථ ස්වභාවයෙන් යුක්ත ය
එහි ශිඛරය කුඩා උරුශෘංග සමූහයක් එක්වීමෙන් නිර්මාණය වී ඇත
(පින්තූරවල දේවාලයේ මුදුන, එනම් ශිඛරය බලන්න)

දේවාලයේ බිත්ති අලංකාර ගරාදි වැටවල් සහිත සඳලුතල ආකාරයේ කවුළුවලින් සමන්විත ය
දේවාලයේ පිටත බිත්තියේ ප්‍රතිමාවලින් සමන්විත කැටයම් තීරු දෙකක් දැකගත හැක
(රූපයේ දේවාලයේ පිටත බිත්තිය බලන්න) මෙම කැටයම් අතර ‍දිව්‍යමය රූ, පෙම් යුවළවල් සහ ශෘංගාරාත්මක දර්ශන අන්තර්ගත වේ
ගර්භගෘහයේ දොරකඩ සාඛා (සිරස් පනේල) හතකින් සමන්විත ය
එහි මධ්‍ය පනේලයේ විෂ්ණු දෙවියන්ගේ විවිධ ජන්මයන් නිරූපණය කොට කොට ඇත
උඩළිපතෙහි මධ්‍යයේ බ්‍රහ්ම සහ විෂ්ණු පිරිවරා සිටින ලක්ෂ්මී දේවියගේ රුව දැකගත හැක
දෙවොලේ ගර්භගෘහයෙහි අත් සතරක් සහිත විෂ්ණු ප්‍රතිමාවක් තැන්පත් කොට ඇත
ප්‍රතිමාවක්

ප්‍රධාන දේව ප්‍රතිමාව
දේවාලයේ ගර්භගෘහයේ දක්නට ඇති ප්‍රධාන දේව ප්‍රතිමාව හිස් තුනක් සහ අත් සතරක් සහිත වෛකුන්ත විෂ්ණුගේ ප්‍රතිමාවකි
මෙම ප්‍රතිමාවේ මධ්‍යයේ ඇති හිස මිනිස් හිසකි
දෙපස ඇති හිස් මගින් වල් ඌරකු (වරාහ සංකේතවත් කෙරෙන) සහ සිංහ (නරසිංහ සංකේතවත් කෙරෙන) හිස් නිරූපණය වේ
ලක්ෂ්මණ දේවාලයෙන් ශෘංගාරාත්මක කාමසූත්‍ර දර්ශන ඇතුළත් ප්‍රතිමා ගණනාවක් හමුවේ
මින් ප්‍රතිමා බොහෝමයක් ඇදවැටී ඇත
වර්තමානයේ ඉන් කිහිපයක් පමණක් දක්නට ලැබේ
පිටත බිත්තියේ ප්‍රතිමා

දේවාලය ඇතුළත ඇති ප්‍රතිමා

ආශ්‍රේයයන්

බාහිර සබැඳි
 ම
සංචාරක වෙබ්අඩවිය, මධ්‍ය ප්‍රදේශ් ප්‍රාන්ත සංචාරක සංස්ථාවේ නිල වෙබ්අඩවිය, ඛජුරාහෝ
 ඉන්දියාවේ පුරාවිද්‍යා සමීක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව, භෝපාල් කොට්ඨාසය, ඛජුරාහෝ නාමාවලි පිටුව - ඡතර්පූර්
 ඉන්දියාවේ පුරාවිද්‍යා සමීක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව, භෝපාල් කොට්ඨාසය, ලක්ෂ්මණ දේවාලය, ඛජුරාහෝ

හින්දු ලෝක උරුම අඩවි
මධ්‍ය ප්‍රදේශ්හි ස්මාරක සහ අනුස්මරණ
මධ්‍ය ප්‍රදේශ්හි ලෝක උරුම අඩවි
ඛජුරාහෝවේ හින්දු දේවාල
මීනාක්ෂි (රාජ්‍ය
1731–1736) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ මදුරෛ නායක් රාජවංශයේ අවසන් පාලකයායි
ඇය මංගම්මාල් රැජිනගේ මිණිපිරි-ලේලිය වූවා ය
1731දී විජය රංග චෝක්කනාථ මියයාමත් සමග, ඔහුගේ වැන්දඹුව වූ මීනාක්ෂි සිහසුනට පත්වූ අතර, ඇය සිය මියගිය සැමියාගේ උරුමකරු යැයි නම් කළ හදාගත් ලාබාල පුත්‍රයා වෙනුවෙන් රාජ්‍යාධිකාරිණිය ලෙස රාජ්‍ය පාලනය කළා ය
නමුත් රැජින වසරක් හෝ දෙකක් රාජ්‍ය පාලනය කරන විට ඇගේ හදාගත් පුත්‍රයාගේ පියා වූ වෙන්ගාරු තිරුමලා ඇයට විරුද්ධව කැරැල්ලක් මෙහෙයවී ය
ඔහු පවසන්නට වූයේ මදුරෛ සිහසුනට තමන්ට ද උරුමයක් ඇති බවයි. මේ අවස්ථාවේ මූඝල්වරුන්ගේ නියෝජිතයන් පැමිණි අතර, ඔවුහු මෙම රංගලයේ වාසිය තමන්ට හිමි කරගැනීමට උත්සාහ දැරූහ
1693 සිට, මදුරෛ නාමිකව මූඝල් අධිරාජ ඖරංෂෙබ්ගේ යටත් රාජ්‍යයක් ලෙස පැවතිණි
1698 සිට කොලෙරූන් (කොල්ලිදම්) ගංගාවට උතුරින් වූ කර්ණාටික ප්‍රදේශය ඍජු මූඝල් පාලනය යටතේ විය
මූඝල් අධිරාජ මුහම්මද් ෂාගේ ප්‍රාදේශීය නියෝජිතයා වශයෙන් කටයුතු කළේ අර්කොට්හි නවාබ්වරයා විසිනි
එසේම න්‍යායිකව මූඝල් අධිරාජයාගේ යටත්වැසියුක ලෙස සැලකුණු, නවාබ්වරුන්ගේ ප්‍රධානියා වූ හයිදරාබාද්හි නිසාම්ට ද මධ්‍යස්ථ බලයක් පැවතිණි
තන්ජෝරයේ සහ මදුරාවේ රජවරුන් සිය පඬුරු කප්පම් කෙතරම් ක්‍රමානුකූලව ගෙවූයේ ද යන්න පැහැදිළි නැත
නමුත් 1734දී— එනම් මීනාක්ෂි සහ වංගාරු තිරුමලා අතර සිහසුන වෙනුවෙන් අරගලයක් පැවති සමයේ— අර්කොට්හි නවාබ්වරයා දකුණෙහි රාජධානිවල පක්ෂපාතීත්වය සහ පඬුරු කප්පම් රැස්කරගැනීමට ගවේශනයක් දියත් කළේ ය
මෙම ගවේශනයට දායක වූ නායකයින් වූයේ නවාබ්ගේ පුත්‍රයා වූ සෆ්දාර් අලි ඛාන් සහ ඔහුගේ බෑනා මෙන්ම විශ්වාසවන්ත උපදේශකයා ද වූ සුප්‍රකට චන්දා සහීබ් ය
මෙම කණ්ඩායම තන්ජෝරයට කඩාවැදුණු අතර ත්‍රි‍චිනොපොලි බලකොටුව වෙත ගමන් කළේ නැත
අනතුරුව මදුරේ සහ තිනෙවෙල්ලි ඔස්සේ ට්‍රැවන්කෝරය දක්වා ප්‍රදේශවල ධනය ලබාගත්තේ ය
නැවත පැමිණීමේ දී ඔවුහු මීනාක්ෂි සහ වෙංගාරු තිරුමලාගේ අරගලයට මැදිහත් වූහ
තිරුමාලා, සෆ්දාර් අලි ඛාන් වෙත පැමිණ රුපියල් මිලියන තුනක මුදලක් ලබාදී ඉල්ලා සිටියේ රැජිනව ධුරයෙන් නෙරපා තමන්ට සිහසුන ලබාගැනීමට උපකාර කරන ලෙසයි
අනතුරුව පිටත්ව ගිය ඔහු සිය සිය කාර්යය ක්‍රියාත්මක කිරීමට චන්දා සහීබ්ව එහි තබාගියේ ය
මෙම අවස්ථාව පිළිබඳ විමසිල්ලෙන් පසුවූ රැජින මෙම නම්‍යශීලී දේශපාලනඥයාට ඇය සමග රුපියල් කෝටියක (මිලියන දහයකට) පොරොන්දුව පිට සිහසුනට ඇති සිය අයිතිය සුරක්ෂිත කොටදෙන මෙන් ඉල්ලා සිටියා ය
මීනාක්ෂි රැජිනට මෙම ගිවිසුමේ දී චන්දා සහීබ් පක්ෂපාතීව කටයුතු කරනු තහුවරු කරගැනීමට කුරානය මත දිව්රනු දැකීමට අවශ්‍ය විය
ඒ අනුව ඔහු සිය සිපෝයිවරුන් සහ සොවාර්වරුන් ඉදිරියේ ප්‍රතිඥා දුන්නේ ය
ඔහුව ත්‍රිචිනොපොලි බලකොටුව වෙත පිටත් කරහැරිණි
මේ අතර රැජිනගේ හොඳ හිත දිනාගන්නා වෙංගාරු තිරුමලා තමන්ට අනතුරක් නොමැති බව සිතා මදුරෛ වෙත පැමිණෙන්නේ එම රාජ්‍යය සහ තින්නෙවෙල්ලි පාලනය කිරීම පිණිසයි
රුපියල් කෝටියේ මුදල ලබාගත් චන්දා සහීබ් අර්කොට් වෙත පිටත්ව ගියේ ය
වසර දෙකකට පසු, 1736දී ඔහු යළි පැමිණි අතර, නැවත බලකොටුව වෙත අනුයුක්ත කෙරිණි
ඔහු මෙම රාජධානියේ අධිපතියා වීමට සැලසුම් කළේ ය
ක්‍රමිකව චන්දා සහීබ් දකුණ පාලනය කරමින් සිටි වෙංගාරු තිරුමලාට එරෙහිව සටන්වැදුණේ ය
අම්මායා නායක්කනුර් සහ දින්දිගුල්හි දී තිරුමලාව පරාජය කරන ලදී
තිරුමලා සිවගංගාහි ආරක්ෂාව පතා පලාගියේ ය
චන්දා සහීබ් මදුරෛ රාජධානියේ දකුණුදිග ප්‍රදේශ යටත්කර ගත්තේ ය
මෙලෙසින් මෙම සම්පූර්ණ ප්‍රදේශයේම අධිපතියා බවට පක් ඔහු මූඝල් අධිරාජ අහමද් ෂා බහදූර් වෙත ලිපියක් ලියමින් තමන් තින්නෙවෙල්ලියේ නවාබ් ලෙස ප්‍රකාශ කළේ ය
පසුව ඔහු කර්ණාටික්හි නවාබ්‍ ලෙස ද තමන්ව ප්‍රකාශයට පත් කරගත්තේ ය
මේවාත් බලන්න
 වෙංගාරු තිරුමලෛ
 ‍පොලයිගාර් යුද්ධය

ආශ්‍රේයයන්
සටහන්

ග්‍රන්ථාවලිය
 Rao, Velcheru Narayana, and David Shulman, Sanjay Subrahmanyam
Symbols of substance
court and state in Nayaka period Tamil Nadu (Delhi
Oxford University Press, 1998)
xix, 349 p
, [16] p
of plates
, maps
22 cm
Oxford India paperbacks
ISBN 0-19-564399-2.
 Devakunjari, D
, 1921-
Madurai through the ages
from the earliest times to 1801 A
general editor, R
Nagaswamy (Madras
Society for Archaeological, Historical, and Epigraphical Research, [1979])
336 p
, [26] leaves of plates
SAHER publication no
"Thesis submitted to the University of Madras for the award of Ph
degree in the year 1957"—T
334-336.
 Rajaram, K
(Kumarasamy), 1940-
History of Thirumalai Nayak (Madurai
Ennes Publications, 1982)
128 p
, [1] leaf of plates
23 cm
revision of the author's thesis (M
--Madurai-Kamaraj University, 1978) Includes index
bibliography p
119-125
on the achievements of Tirumala Nayaka, fl
1623-1659, Madurai ruler
Balendu Sekaram, Kandavalli, 1909-
The Nayaks of Madura by Khandavalli Balendusekharam (Hyderabad
Andhra Pradesh Sahithya Akademi, 1975)
30 p
"World Telugu Conference publication
History of the Telugu speaking Nayaka kings of Pandyan Kingdom, Madurai, 16th-18th century
Sathianathaier, R
History of the Nayaks of Madura [microform] by R
Sathyanatha Aiyar
edited for the University, with introduction and notes by S
Krishnaswami Aiyangar ([Madras]
Oxford University Press, 1924)
see also ([London]
Milford, Oxford university press, 1924)
xvi, 403 p
21 cm
SAMP early 20th-century Indian books project item 10819.

18වන සියවසේ රාජ්‍ය පාලිකාවන්
ඉන්දියානු කාන්තා රාජකීයයන්
රාජ්‍ය කරන රැජිනියන්
තෙලිඟු ජනයා
ඉන්දියාවේ රාජ්‍යාධිකාරීන්
මදුරෛ නායක් රාජවංශය
18වන සියවසේ ඉන්දියානු කාන්තාවන්
ද්‍රෞපදී රථ යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ මහාබලිපුරම් හෙවත් අතීතයේ මාමල්ලපුරම් යනුවෙන් හැඳින්වුණු ස්ථානයේ පිහිටි පංච රථ සංකීර්ණයට අයත් එක් ස්මාරකයකි
මෙය බෙංගාල බොක්කේ කොරමැන්ඩල් වෙරළ තීරයේ පිහිටි අතර එය ඉන්දියාවේ තමිල් නාඩු ප්‍රාන්තයේ කාංචීපුරම් දිස්ත්‍රික්කයට අයත් ය
මෙය ඒකශෛලමය ඉන්දියානු ගෘහනිර්මාණ ශිල්පයට මනා නිදසුනකි
පසුකාලීන 7වන සියවසට අයත් මෙය පල්ලව රාජධානියේ Iවන මහේන්ද්‍රවර්මන් සහ ඔහුගේ පුත් Iවන නරසිංහවර්මන් (ක්‍රි
ව. 630–680
මාමල්ලන් ලෙස ද හැඳින්වේ) රජවරුන්ගේ සමයේ ඉදිවන්නට ඇතැයි සැලකේ. සම්පූර්ණ ස්මාරක සංකීර්ණයම ඉන්දියාවේ පුරාවිද්‍යා සමීක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුවේ (ASI) අනුග්‍රහය යටතේ පවතින අතර, 1984දී මෙය ඇතුළත්, මහාබලිපුරම් ස්මාරක සමූහය යුනෙස්කෝ ලෝක උරුම අඩවියක් ලෙස නම්කෙරිණි
රථයකට සමාන අයුරින් මෙය තනි, දිගු ග්‍රැනයිට් පාෂාණයකින් නෙළා ඇත
ඇතැම් අවස්ථාවල මෙය දේවාලයක් ලෙස වරදවා හැඳින්වුණ ද, මෙම ව්‍යූහයේ වැඩ කටයුතු අවසන් කොට නොමැති හෙයින් එය අභිෂේක කොට නැත
එයට හේතුව මෙහි වැඩ කටයුතු අවසන් වීමට පෙර Iවන නරසිංහවර්මන් මිය යාමයි
මෙම ව්‍යූහය සුප්‍රකට මහාභාරත වීර කාව්‍යයේ එන පංච පාණ්ඩවයන්ගේ පොදු භාර්යාව වූ ද්‍රෞපදීගේ නාමය ඇසුරින් හැඳින්වූව ද, මෙහි නාමකරණය පිළිබඳ කිසිදු සාක්ෂියක් ඉතිහාසයෙන් හමු නොවේ
මෙම අවසන් නොකළ ව්‍යූහය දුර්ගා දෙවඟනට පුදකොට ඇත
භූගෝල විද්‍යාව
මෙම භූමිය පිහිටා ඇත්තේ ඉන්දියානු සාගරයේ බෙංගාල බොක්කේ කොරමැන්ඩල් වෙරළ තීරයේ මහාබලිපුරම් (පෙර හැඳින්වුණේ මාමල්ලපුරම් යන නාමයෙනි) ප්‍රදේශයේ පිහිටා ඇත
මෙය කාංචීපුරම් දිස්ත්‍රික්කයට අයත් ය
මෙය ආසන්න වශයෙන් අගනුවර වන චෙන්නායි (අතීතයේ මදුරාසි නම් විය) සිට සැතපුම් 35ක් (56 km) දකුණින් ද, චෙංගල්පාට්ටුහිට සැතපුම් 20ක (32 km) දුරින් ද පිහිටා ඇත
ද්‍රෞපදී රථය පිහිටියේ පංච රථවල උතුරු අන්තයේ ය
මෙය දිගටි මාතෘ පාෂාණය මත කැටයම් කොට තනා ඇත
බෑවුමේ ආනතිය උතුරු අන්තයේ සි‍ට දකුණු දිශාව තෙක් විහිදී ඇත
ඉතිහාසය

මෙම රථයේ සහ සෙසු රථ සතරේ ලක්ෂණ මෙයට සමාන කිසිදු අතීත ඉදිකිරීමක් හෝ පුරාතන ඉන්දියානු ගෘහනිර්මාණ ශෛලියක් සමග සැසඳිය නොහැක
කෙසේනමුත්, මෙම පංච රථ ඉන්දියානු දේවාල ගෘහනිර්මාණ ශිල්පයේ ප්‍රගමනයට පූර්වාදර්ශයක් වී ඇත
සෙස පංච රථ සතර මෙන් මෙම පාෂාණමය රථය ද මින් පෙර පැවති දැවමය නිර්මාණයක අනුරුවක් විය හැක
මෙය ඒකශෛලමය දේවාලයක් ලෙස සැලකුව ද, මේ සඳහා "දේවාලය" යන්න වැරදි ව්‍යවහාරයක් වන්නේ මෙය ඉදිකොට අවසන් නොකළ හෙයිනි
මේ බවට සාක්ෂි ලෙස ශිඛරයේ කොත කැටයම් කොට නොතිබීම දැක්විය හැක
එමනිසා මෙම රථ අභිෂේක කිරීම හෝ පූජාවන්ට භාවිතා වූයේ නැත
සියලු පංච රථ මෙසේ අසම්පූර්ණව පැවතීමට හේතුව ක්‍රි
ව. 668 Iවන නරසිංහවර්මන් රජුගේ මරණය යැයි විශ්වාස කෙරේ
මෙයට ජනප්‍රවාදගත පාණ්ඩවයන්ගේ පොදු භාර්යාව වන ද්‍රෞපදී යන්න ව්‍යවහාර වුව ද, ඒ බවට සාක්ෂි ඉතිහාසයෙන් හමු නොවේ
මෙය ඇතුළු සෙසු ස්මාරක 1984දී යුනෙස්කෝ ලෝක උරුමයක් ලෙස නම්කරන ලද්දේ "මහාබලිපුරම් ස්මාරක සමූහය" ලෙසයි
මෙම දේවාලය දුර්ගා දෙවඟනට කැපකොට ඇත
එසේවුව ද එම දේවතාවා පිළිබඳ වාර්තා වන්නේ පසු කාලයක ය
ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය
සියලුම පංච රථ උතුරු-දකුණු දිශානතිය ඔස්සේ පිහිටා ඇති අතර, පොදු පාදමක පිහිටා ඇත
මේවාට පෙර කිසිදු මේ ආකාරයේ ගෘහනිර්මාණ ක්‍රමවේදයක් දක්නට නොලැබෙන අතර, ඒවා පසුකාලීන විශාල දකුණු ඉන්දියානු ද්‍රවිඩියානු දේවාල ගෘහනිර්මාණ සඳහා "මූලාදර්ශ" වන්නට ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ
ඒකශෛලික පාෂාණයකින් නිර්මාණය කරන ලද මේවා සාමාන්‍ය ගොඩනැගිලි වැනි ව්‍යූහමය දේවාල ස්වරූපයෙන් යුක්ත අතර, මේ නිසා “සදිසි-ඒකශෛලීය දේවාල ස්වරූපයෙන්” ඇතැයි කියනු ලැබේ
සැලැස්ම
ද්‍රෞපදී යනු පංච රථ අතුරින් කුඩාම රථය වන අතර, එය තනි විශාල ග්‍රැනයිට් කුට්ටියකින් නැටයම් කොට ඇත
මෙය කුඩා මඩුවක ස්වරූපයෙන් යුතු අතර, අර්ජුන රථය සමග හවුලේ උපපීඨයක් (ද්විතීයක පීඨිකාවක්) පවතියි
සමචතුරස්‍රාකාර සැලැස්මෙන් යුත් මෙම රථය බංගලා ("බෙංගාලි බසින් මඩුව") හැඩයක් ගනියි
එහි බාහිර මිනුම් අඩි 11 x 11 (3.4 m x 3.4 m) ලෙස යුතු අතර, එහි උස අඩි 18 (5.5 m) ලෙස වේ
උපපීඨයට ඈතින් අර්ජුන රථය සමග පොදු වේදිකාවක් තනන ස්තූපි නම් අංගයක් මව් පාෂාණයෙන් ‍කැටයම් කොට ඇත
මෙය ප්‍රධාන පූජාස්ථානයෙන් වෙන්කොට නැත
පියස්ස වක්‍රරේඛීය ස්වභාවයක් ගන්නා අතර, මුදුනේ අඩි 2.5 (0.76 m) ප්‍රසාණයෙන් යුත් සමචතුරස්‍රයක් වේ
කොත් කැරැල්ල දක්නට නැත
සෙවිලි කළ පියස්ස හෙවත් කූටගරය විමාන පූජාස්ථානයක් ලෙස පවතියි
එය ග්‍රැනයිට් පාෂාණයෙන් කැටයම් කොට ඇති අතර, එය පාෂාණයේ මුදුනෙන් ඇරඹී පාදම තෙක් පහළට විහිදේ
පියස්ස පැලක පියස්සකට සමාන අතර, එහි පිරිද්දුම් මෙන් පෙනෙන ස්ථානවල අලංකාර මෝස්තර ඇත
දේවාලයේ පිවිසුම බටහිර මුහුණලා ඇත
ප්‍රවේශ ද්වාරය උසැති වේදිකාවක් මත කැටයම් කොට ඇති අතර එම වේදිකාව දරා සිටින්නේ මාරුවෙන් මාරුවට රටාවකට සැකසුණු විශාල හස්ති සහ සිංහ හිස් නිරූපිත ව්‍යූහයක් මගිනි
පිවිසුම් දොරෙහි මුදුනෙහි ද්විත්ව වක් වූ "මකර තොරණ"ක් ද දැකගත හැක
මෙම තොරණ් දර්ශීය මහේද්‍රන්වර්මාගේ ශෛලියෙන් යුතු අතර, රාජසිංහ පාලන සමයේ එය තනි වක්‍රයක් ලෙස සංවර්ධනය විය
පිවිසුම් දොරෙහි මිනුම් 6’ 7” x 2’11” පරිදි වන අතර, දේව රූපය සහිත කුටිය දිගින් අඩි 6.5ක් (2.0 m) සහ පළලින් අඩි 4.5ක් (1.4 m) වේ
ලක්ෂණ

දුර්ගාගේ රූ ගණනාවක්ම දේවාලය තුළ දැකගත හැක
විශේෂයෙන්ම මේවා ගර්භගෘහය තුළ මෙන්ම දේනාලයේ නැගෙනහිරට මුහුණලා පිහිටි පිටත බිත්තිය මත ද දැකගත හැක
ශාලාභංජිකාවන් හෙවත් ද්වාරපාලිකාවන් දෙපළක් පිවිසුම් දොරටුව දෙපස වේ
ඒවා ද දේවතාවියගේ ස්වරූපයෙන් යුක්ත ය
මෙම දේවාලය මගින් දුර්ගා දේවතාවියගේ "ආදී ශක්තිය" සහ බල මහිමය නිරූපණය වේ
වම්පස ද්වාරපාලිකාවගේ වමතෙහි දුන්නක් සහ දකුණතෙහි අසිපතක් දැකගත හැක
ගර්භගෘහය තුළ පසුපස බිත්තියෙහි නෙළුමක් මත හිඳගත් දුර්ගා අත් සතරක් සහිතව "සමභංග" ලීලාවෙන් සිටිනු නිරූපිත ය
ඇගේ ඉහළ අත් යුගළ මගින් ශංඛයක් සහ චක්‍රයක් දරා සිටින අතර පහළ එක් අතක් අභය මුද්‍රාවෙන් ද අනෙක් අත ඉඛෙහි ද තබාගෙන සිටියි
ඇය තන පටයක් හැඳ ආභරණ පැළඳ සිටියි
ඇය වටා බැතිමතුන් පිරිවරා සිටින අතර, ඇගේ වම්පස සිටින බැතිමතා සිය හිස ගලවා දීමට උත්සාහ දරන සෙයක් පෙනේ
(තවත් මතයක් අනුව කියැවෙන්නේ ඉන් මල් පූජා කිරීමට දරන උත්සාහයක් නිරූපණය වන බවයි) දකුණුපස  සිටින තවත් බැතිමතකු සිය අවයව (ඔහුගේ ගෙල සිඳීමට සූදානම් වන බැව් පෙනේ) පූජා කරන්නට සැරසෙන බැව් පෙනේ
මෙය කපාලිකවරුන් හා සම්බන්ධ හින්දු පිළිවෙතකි
‍බොහෝ දුර්ගා දේවාලවල මෙවැනි භයානක පූජා දර්ශන නිරූපණය කොට ඇත
මෙය මහීෂාසුරමර්දිනී (මහීෂාසුර නම් අසුරයා වැනසීම) ලෙස ඇගේ දායකත්වය හා සම්බන්ධ ය
විමාන තුළ වූ දුර්ගා රූපවල දේවතාවිය මී ගව හිසක් මත සිටගෙන සිටීමෙන් මහීෂාසුර නිරූපණය කෙරේ
බෞද්ධ සම්ප්‍රදායයන් අනුව භාවිත වූ හස්ති-සිංහ රූ සංකලනය පල්ලව ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය තුළ වැඩිදියුණු විය
මෙම සම්ප්‍රදාය සත්ත්ව රූ මෝස්තර යෙදීමේ දී දැකගත හැකි විය
දුර්ගාගේ වාහනය වන සිංහයාගේ අඩි 6ක් (1.8 m) උසැති ශෛලමය ප්‍රතිමාවක් රථයේ ප්‍රාකාරය හා සම්බන්ධ ගල් කුට්ටියකින් නෙළා ඇත
දේවාලයේ කුටියෙහි ඇති විමාන තුනෙහි නෙරු කුළුණු දෙකක් අතර ද්විත්ව නැමුමක් සහිත "අත්‍යාලංකෘත මකර තොරණක්" දැකගත හැක
රථය ඇතුළත ඇති මධ්‍ය පනේ‍ලයෙහි මුදුනේ රූ අතර ගණ (පිශාච රූ) සතරක් දැකගත හැක
ඔවුන් දුර්ගාගේ පරිවාර ජනයා ලෙස සිටියි
පිටත පැත්තෙහි ඇති තවත් පිශාචයන් දෙදෙනකු කුඩා අසිපත් දෙකක් දරා සිටියි
ඇතුළත් ඇති පිශාච රූ වල දෑත් වන්දනාමාන ඉරියව්වකින් යුක්ත ය
ගැලරිය

ආශ්‍රේයයන්

මහාබලිපුරම්හි හින්දු දේවාල
මහාබලිපුරම්
තමිල් නාඩුවේ පුරාවිද්‍යා ස්මාරක
අල්ලු අර්ජුන් යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ප්‍රධාන වශයෙන්ම තෙලිඟු සිනමාවේ කටයුතු කරන ඉන්දියානු චිත්‍රපට නළුවෙකි
විජේතා චිත්‍රපටයේ ළමා රංගන ශිල්පියා ලෙස සහ ඩැඩී චිත්‍රපටයේ නර්තන ශිල්පියා ලෙස රංගනයේ යෙදීමෙන් පසුව, අර්ජුන් සිය වැඩිහිටි ආගමනය සනිටුහන් කළේ ගංගෝට්රි චිත්‍රපටයෙනි
අනතුරුව අර්ජුන් සුකුමාර්ගේ ප්‍රහසන චිත්‍රපටයක් වූ ආර්යා චිත්‍රපටයේ රංගනයෙහි යෙදුණේ ය
ආර්යාහි ඔහුගේ රංගනය ඔහුගේ දිවියේ සුවිශේෂී කඩඉමක් වූ අතර, ඒ වෙනුවෙන් ඔහු සිය ප්‍රථම ෆිල්ම්ෆෙයාර් හොඳම තෙලිඟු නළුවා සම්මානය සඳහා නිර්දේශ විය
එසේම ඒ වෙනුවෙන් නන්දි සම්මාන උළෙලේ දී විශේෂ ජූරියේ සම්මානයත්, සිනේමා සම්මාන උළෙලේ දී හොඳම නළුවා සහ හොඳම නළුවා (ජූරියේ) යන සම්මාන ද්විත්වයත් හිමි කරගත්තේ ය
මෙම චිත්‍රපටය විචාරක අතින් මෙන්ම ආර්ථික අතින් ද සාර්ථක වූවකි
ඔහු අනතුරුව වී. වී. විනායක්ගේ බනී චිත්‍රපටයේ ප්‍රධාන චරිත නිරූපණය සිදුකළේ යත මෙහි දී ඔහු නිරූපණය කළේ බනී නැමැති විශ්වවිද්‍යාල ශිෂ්‍යයකුගේ චරිතයයි
idlebrain
com විසින් මෙහි ඔහුගේ රංගනය සහ නර්තනය අගය කරන ලදී
ඔහුගේ ඊළඟ චිත්‍රපටය වූයේ ඒ. කරුණාකරන්ගේ සංගීතමය ප්‍රේම කථාවක් වූ හැපී චිත්‍රපටයයි
අනතුරුව ඔහු‍ පූරි ජගන්නාධ්ගේ ක්‍රියාදාම චිත්‍රපටයක් වූ දේසමුඩුරුහි ප්‍රධාන චරිත නිරූපණය කළේ ය
මෙය අඳුරු අතීතයක් සහිත කාන්තාවක සමග කටයුතු කරන බාල ගෝවින්දම් නැමැති නිර්භීත ජනමාධ්‍යවේදියකුගේ චරිතයකි
වර්තමානය වන විට තෙලිඟු සිනමාවේ ප්‍රමුඛ නළුවකු වීමට ඔහු සමත්ව ඇත
පෞද්ගලික දිවිය
අල්ලු අර්ජුන් උපත ලැබූයේ තමිල් නාඩුවේ චෙන්නායිහි දී නිෂ්පාදක අල්ලු අරවින්ද් සහ නිර්මලා යුවළට දාව ය
ඔහුගේ පීතෘ පාර්ශ්වීය මුත්තණුවන් වූයේ ප්‍රහසන නළු අල්ලු රාම ලිංගයියා ය
ඔහුගේ පීතෘ පාර්ශ්වීය නැන්දණිය චිරන්ජීවි සමග විවාහ වී සිටියා ය
2011 මාර්තු 6 දින, හයිදරාබාද්හි දී අර්ජුන් ස්නේහා රෙඩ්ඩි සමග විවාහ විය
2016දී, අල්ලු අර්ජුන් M Kitchens සහ Buffalo Wild Wingsහි සහයෝගීත්වයෙන් 800 Jubilee නැමැති රාත්‍රී සමාජ ශාලාවක් ආරම්භ කළේ ය
වෘත්තිය

2008–2013

ඔහුගේ ඊළඟ චිත්‍රපටය වූයේ භාස්කර්ගේ පරුගු චිත්‍රපටයයි
මෙහි ඔහු හයිදරාබාද්හි වෙසෙන ප්‍රීතිමත් ක්‍රිෂ්ණා කැමැති තරුණයකුගේ චරිතය නිරූපණය කළේ ය
ඔහු සිය මිතුරාට සිය පෙම්වතිය සමග පැනයාමට උපකාර කරන්නේ පෙම්වතියගේ පියාගේ බලව්ත කෝපයට ලක්වෙමිනි
com රචනා කළේ "අල්ලු අර්ජුන් චිත්‍රපටයේ පළුම අර්ධය තුළ විශිෂ්ට රංගනයක යෙදෙන්නේ එය මහත් ක්‍රියාකාරී සහ ජීව ගුණයෙන් යුතු කොටසක් නිසායි
ඔහු සම්පූර්ණ පළමු අර්ධයම සිය දෙවුරට ගෙන ඇත
දෙවන අර්ධයේ දී හැඟීම්බර ජවනිකාවල දී ඔහු අති විශිෂ්ට ය
" 

ෂංකර් දාදා සින්දබාද් චිත්‍රපටයේ ආරධිත රංගනයෙන් පසුව, ඔහු සුකුමාර්ගේ මනෝවිද්‍යාත්මක ප්‍රේම කථාවක් වූ ආර්යා 2 සඳහා දායක විය
මෙහි ඔහු නිරූපණය කළේ ආර්යා නැමැති අනාථ, චර්යාත්මකව රෝගී භාවයක් පෙන්වන තරුණයකුගේ චරිතයකි
Sify රචනා කළේ "අල්ලු අර්ජුන් ජීව ගුණයෙන් පිරිපුන් අතර, මෙම තැනැත්තා බලවත් ප්‍රේම ධාරාවට මැදි වෙයි
ඔහු ඍණාත්මක පසුබිමක් සහිත චරිතයක් නිරූපණය කළ ද, ඔහුගේ රංගනය ප්‍රේක්ෂකයා තුළ අනුකම්පාව ජනිත කරලීමට සමත් වේ
ඔහුගේ නර්තනයන් මනස්කාන්ත අතර, හැඟීම්බර ජවනිකාවල දී ඔහු විශිෂ්ට ය
" idlebrain
com රචනා කොට ඇත්තේ "අල්ලු අර්ජුන් ආර්යා සේම පරිපූර්ණ ය
චිත්‍රපටයේ ඔහුගේ චරිතය තුළ මානසික රෝගී භාවයේ ගුණාංග මැනවින් නිරූපණය වන අතර, ඔහු නිර්දෝෂීව චරිතය නිරූපණය කොට ඇත
චිත්‍රපටයේ දෙවන අර්ධයේ ‍හැඟීම්බර දසුන් ඔහු විසින් ආලෝකවත් කොට ඇත
නූතන යුගයේ ටොලිවුඩයේ හොඳම නර්තන ශිල්පියා අල්ලු අර්ජුන් විය හැක
චිත්‍රපටයේ ප්‍රථම ගීත සතරේ එන අපහසු නර්තනයන් නිරායාසයෙන්ම ඔහු සිදුකරන්නේ එබැවිනි
"

2010දී අර්ජුන් අත්හදාබැලීමේ චිත්‍රපට දෙකක ප්‍රධාන චරිත නිරූපණය කළේ ය
ඉන් පළමුවැන්න ගුණසේඛර්ගේ වරුඩු චිත්‍රපටයයි
Rediff රචනා කළේ "අල්ලු අර්ජුන් තරගකාරී රංගනයක නියැළෙන අතර, උචිත විට යටත් වෙමින් වෙනස්වෙමින් රංගනයෙහි යෙදෙයි
" නමුත් Rediff පවසා ඇත්තේ, "ඔහු හොඳ නර්තන ශිල්පියකු වන අතර, සිය චරිතයට සාධාරණයක් ඉටු කරයි
" ඔහුගේ ඊළඟ චිත්‍රපටය වූයේ ක්‍රිෂ්ගේ වේඩම් චිත්‍රපටයයි
ඔහුගේ ඊළඟ චිත්‍රපටය වූයේ වී. වී. විනායක්ගේ ක්‍රියාදාම චිත්‍රපටයක් වූ බද්‍රිනාත් චිත්‍රපටයයි
මෙහි ඔහු සිය ගුරුවරයාගේ බද්‍රිනාත් පූජාස්ථානය ආරක්ෂා කිරීමට කැපවූ බද්‍රි නැමැති රණකාමියකුගේ චරිතය නිරූපණය කළේ ය
com ලියා ඇත්තේ "අල්ලු අර්ජුන් මෙම චිත්‍රපටයට අවශ්‍ය අග්නිදිග ආසියානු සටන් ක්‍රම හැදෑරීමට වියට්නාමයට සංචාරය කිරීමේ දී දැඩි අපහසුතාවන්ට මුහුණදී ඇත
ඔහුගේ දැඩි කැපවීම හේතුවෙන් ඔහු පෝනි ටේලයක් සහ සම් ඇඳුමක් (ළය පටියක් සහ පාවහන්) පැළඳි අග්නිදිග ආසියානු (චීන හෝ ජපන්) රණකාමියුක මෙන් පෙනේ
නර්තන ජවනිකාවල දී ඔහු විස්මිත ය
සටන් සඳහා ද ඔහු දක්ෂ ය
" මෙම චිත්‍රපටය මධ්‍යස්ථාන 187ක දින 50 කඩඉම සම්පූර්ණ කළේ ය
බද්‍රිනාත්ට පසුව අර්ජුන් ජුලයි නැමැති 2012 චිත්‍රපටයට දායක විය
ඔහු මෙහි දී නිරූපණය කළේ දැවැන්ත බැංකු මංකොල්ලයක් සියැසින් දැකීම හේතුවෙන් සිය දිවිය වෙනස්වන රවීන්ද්‍ර නාරායණ් නැමැති වීදි තරුණයකුගේ චරිතයකි
ද ටයිම්ස් ඔෆ් ඉන්ඩියා පුවත්පත රචනා කළේ "අල්ලු අර්ජුන් ප්‍රේමනීය දාමරිකයකු ලෙස විශ්වාසයේන රංගනයෙහි යෙදෙයි
මෙම චරිතය ඔහු විසින් නිරූපණය කරන්නේ චරිතයේ ගුණාංග ආරෝපණය කර ගනිමිනි
ඔහු සිය නර්තනයෙන් තිරය ආලෝකවත් කරන්නේ ඇතැම් අලංකාර නර්තන චිත්‍රපට පවා පරදවමිනි
" ඔහු හොඳම නළුවා සඳහා SIIMA සම්මානය සඳහා ද නිර්දේශ විය
පසුව ඔහු පූරි ජගන්නාධ්ගේ ප්‍රේමනීය චිත්‍රපටයක් වූ ඉඩ්ඩාරම්මයිලතෝ චිත්‍රපටයේ සංජු රෙඩ්ඩි නම් ප්‍රධාන චරිතය නිරූපණය කළේ ය
මෙය අඳුරු පසුබිමක් සහිත ගිටාර් වාදකයකුගේ චරිතයකි‍
ද ටයිම්ස් ඔෆ් ඉන්ඩියා පුවත්පත රචනා කොට තිබුණේ "ඔහුගේ ‘ජේත්තුකාර නළුවා’ යන සන්නාමයට අවංක වෙමින් අල්ලු අර්ජුන් පෙරටත් වඩා වඩාත් ජේත්තුකාර වී ඇති සෙයකි
බාසිලෝනාහි වීදි ගිටාර් වාදකයකු ලෙස ඔහුගේ චරිතය ඔහුගේ පෙර චිත්‍රපටවලට වඩා බෙහෙවින් වෙනස් ය
ඔහු නැවත වරක් තමන් හොඳ නළුවකු බව ඔප්පු කරන්නට සමත්ව ඇත්තේ ක්‍රියාදාම අධ්‍යක්ෂකවරයාගේ සූක්ෂ්ම සැලසුම්කරණය හේතුවෙනි
ඔහු සියලු සටන් ජවනිකාවල පරිපූර්ණ නිරූපණයන් සිදු කරයි
"

2014-වර්තමානය

2014දී, ඔහු වම්සි පෛඩිපල්ලිගේ යෙවඩු චිත්‍රපටයේ පසුබිම් රංගනයක් සිදුකළේ ය
ද හින්දු පුවත්පත රචනාකොට තිබුණේ "කෙටි චරිතයක දී පවා නළුවකුට කළ හැක්කේ කුමක්ද යන් අල්ලු අර්ජුන් අපට පෙන්වයි. මිනිත්තු කිහිපයක්ඇතුළත ඔහු සිය අත්දැකීම් සියල්ල එක්තැන් කරමින් චරිතය ග්‍රහණය කරගන්නා අතර, ඔහුට සිය අනන්‍යතාව අහිමි වුව ද ඔහු විස්මයජනක අයුරින් චිත්‍රපටයෙන් නික්ම යයි
" ඔහුගේ ඊළඟ චිත්‍රපටය වූයේ සුරේන්දර් රෙඩ්ඩිගේ රේස් ගුරාම් චිත්‍රපටයයි
මෙහි ඔහු නිදහස් තරුණයකුගේ චරිතය නිරූපණය කළේ ය
ඩෙකෑන් ක්‍රෝනිකල් පුවත්පත රචනාකොට තිබුණේ "අල්ලු අර්ජුන් සැබැවින්ම සිය ජවයෙන් පිරි රංගනය මගින් දර්ශනය සොරකම් කරයි
ඔහු ප්‍රහසන ජවනිකාවලට දක්ෂ අතර, නළුවකු ලෙස වඩාත් සංවර්ධනය වී ඇත
ඔහු සැබැවින්ම චිත්‍රපටය සිය දෙඋරෙහි දරා සිටියි
ඔහුගේ නර්තන දක්ෂතාවන් ද විශිෂ්ට ය
" මේ චිත්‍රපටය වෙනුවෙන් ඔහු තෙවන වරටත් ෆිල්ම්ෆෙයාර් හොඳම තෙලිඟු නළුවා සම්මානය හිමි කරගත්තේ ය
අර්ජුන්  I Am That Change (2014) නැමැති කෙටි චිත්‍රපටයක් නිෂ්පාදනය කොට රංගනයෙහි යෙදුණේ පෞද්ගලික සමාජ වගකීම පිළිබඳ දැනුවත් කිරීමටයි
මෙම චිත්‍රපටය අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද්දේ සුකුමාර් විසිනි
මෙය ආන්ධ්‍රා ප්‍රදේශ් සහ තෙලංගානා ප්‍රදේශවල 2014 අගෝස්තු 15 සිට ප්‍රදර්ශනය කෙරණි
ඔහු රංගනයෙන් දායක වූ ත්‍රීවික්‍රම් ශ්‍රීනිවාස්ගේ එස්/ඕ සත්‍යමූර්ති චිත්‍රපටය 2015 අප්‍රේල් 9 දින මුදාහැරිණි
පසුව ඔහු ගුණසේඛර්ගේ රුද්‍රමාදේවි චිත්‍රපටයට දායක විය
මෙය පළමු ඉන්දියානු 3D ඓතිහාසික චිත්‍රපටය වේ
රුද්‍රමාදේවි වෙනුවෙන් ඔහු හොඳම නළුවා සඳහා ෆිල්ම්ෆෙයාර් සම්මානය - තෙලිඟු හිමි කරගත් අතර, ෆිල්ම්ෆෙයාර් සම්මාන උළෙලේ හොඳම තෙලිඟු නළුවා සහ හොඳම සහාය තෙලිඟු නළුවා යන සම්මාන ද්විත්වයම හිමි කරගත් එකම නළුවා ද ඔහුයි
පසුව ඔහු බෝයාපති ශ්‍රීනු අධ්‍යක්ෂණය කළ සරෛනෝඩු චිත්‍රපටයට දායක විය
2016දී ඔහු නිෂ්පාදක දිල් රාජු සමග කටයුතු කළ අතර, එය දුව්වාද ජගන්නාධම් සමග කටයුතු කළ තෙවන අවස්ථාව විය
වෙනත් තොරතුරු
ෆේස්බුක් ගිණුමෙහි කෝටි 1ක අනුගාමිකයන් පිරිසක් සහිත එකම දකුණු ඉන්දියානු නළුවා අල්ලු අර්ජුන් ය
ද ටයිම්ස් ඔෆ් ඉන්ඩියා පුවත්පත අල්ලු අර්ජුන්ව අගය කරමින් පැවසූයේ ඔහු ටොලිවුඩයෙහි පමණක් නොව ඉන්දියාවේම දක්ෂතම නර්තන ශිල්පියා බවයි. ප්‍රකට මලයාලම් රූපවාහිනී නාළිකාවක් වන ඒෂියානෙට් නාළිකාව විසින් ඔහුට "ප්‍රවාසි රත්න පුරස්කාරම්"(PRP) නැමැති ගෞරව සම්මානය ප්‍රදානය කරන ලදී
සේවය වෙනුවෙන් යාබද චිත්‍රපට කර්මාන්තයෙන් සම්මානයක් ලද පළමු නව පරපුරේ තෙලිඟු නළුවා ද ඔහු ය
මෙම සම්මානය හේතුවෙන් බනී චිත්‍රපටය ටොලිවුඩ් කර්මාන්තයේ නව වාර්තාවක් තැබී ය
2016 වර්ෂයේ ගූගල් ඔස්සේ වඩාත්ම සෙවුමට ලක්වූ තෙලිඟු තරුව ද අල්ලු අර්ජුන් ය
2014දී ෆෝර්බ්ස් ඉන්දියා ජනප්‍රිය පුද්ගලයන් 100 දෙනාගේ ලැයිස්තුවේ අල්ලු අර්ජුන්ට 80වන ස්ථානය හිමි විය
2015දී 42වන ස්ථානයේත්, 2016දී ඉපැයීම් අතින් 43වන ස්ථානයේත්, ජනප්‍රියත්වය අතින් 59වන ස්ථානයේත් ඔහුගේ නාමය සටහන් විය
සියලු තෙලිඟු නළුවන් අතර ජනප්‍රියත්වය අතින් ඉහළම ස්ථානය ඔහුට හිමි විය
චිත්‍රපට නාමාවලිය

සම්මාන සහ නිර්දේශ

ආශ්‍රේයයන්

බාහිර සබැඳි

 

1983 උපත්
ජීවත්වන්නෝ
චෙන්නායිහි නළුවන්
ඉන්දියාවේ හයිදරාබාද්හි නළුවන්
තෙලිඟු සිනමාවේ නළුවන්
දෙමළ සිනමාවේ නළුවන්
හින්දි සිනමාවේ නළුවන්
ඉන්දියානු ළමා නළුවන්
ළමාවියේ සිට රංගනයේ නියුතු ඉන්දියානු චිත්‍රපට නළුවන්
20වන සියවසේ ඉන්දියානු නළුවන්
21වන සියවසේ ඉන්දියානු නළුවන්
තෙලිඟු පිළිවැයුම් ගායකයින්
ඉන්දියානු චිත්‍රපට ගායකයින්
ඉන්දියාවේ හයිදරාබාද්හි ගායකයින්
ෆිල්ම්ෆෙයාර් සම්මාන දකුණ ජයග්‍රාහකයින්
නන්දි සම්මාන ජයග්‍රාහකයින්
සන්තෝෂහ් චිත්‍රපට සම්මාන ජයග්‍රාහකයින්
සිනේමා සම්මාන ජයග්‍රාහකයින්
SIIMA සම්මාන ජයග්‍රාහකයින්
IIFA උත්සවම් ජයග්‍රාහකයින්
ආන්ධ්‍රා ප්‍රදේශ්හි නර්තන ශිල්පීන්
ඉන්දියාවේ හයිදරාබාද්හි ව්‍යාපාරික ජනයා
බිමාරාන් කරඬුව හෙවත් බිමාරාන් ධාතු කරඬුව ලෙස හැඳින්වෙන්නේ නැගෙනහිර ඇෆ්ගනිස්ථානයේ ජලාලාබාද් අසල බිමාරාන්හි ස්තූප අං
2න් හමුවූ බෞද්ධ පුරාවස්තු ඇතුළත් කුඩා රන් කරඬුවකි
අනාවරණය

1833 සහ 1838 අතර කාලයේ ඇෆ්ගනිස්ථානයෙන් පුරාවිද්‍යාඥ චාල්ස් මැසන් විසින් මෙය සොයාගන්නා විට,‍ මෙම කරඬුව තුළ ඉන්දු-සිතියානු රජ IIවන ඒසස්ගේ කාසි ඇතළත් විය
මෑතක දී සීනියර් විසින් සිදුකළ පර්යේෂණවල දී IIවන ඒසස් න්ම රජකු ජීවත්ව සිට නොමැති බව හෙළිවීමත් සමග මෙම සොයාගැනීම් Iවන ඒසස් යුගයට අයත් යැයි සලකන ලදී
වඩාත් මෑතක දී (2015) සිදුකළ පර්යේෂණවලින් මෙම කාසි ඉන්දු-සිතියානු රජකු වූ ඛරාහොස්තෙස් හෝ ඔහුගේ පුත් මුජාත්‍රියාගේ සමයයට අයත් යැයි ‍යෝජනා විය
ඔහු විසින් ඒසස්ගේ වම් භාවිතයෙන් මරණාපරව කාසි නිකුත් කොට ඇත
කාසි මත පදනම්ව බිමාරාන් කරඬුව ඇතැම්විට ක්‍රි
ව.0-15 (ෆස්මන්), සාමාන්‍යයෙන් ක්‍රි
ව. 50-60 (බ්‍රිතාන්‍ය කෞතුකාගාරය), හෝ කලාත්මක ලක්ෂණ සලකා ඇතැම්විට පසුකාලීන (ක්‍රි
ව. 2වන සියවස) යුගයකට අයත් යැයි විවිධ අයුරින් කාලනිර්ණය කෙරේ
මෙය වර්තමානයේ බ්‍රිතාන්‍ය කෞතුකාගාරයේ එකතුවේ තබා ඇත
</blockquote> මෙම අනන්‍ය කලාකෘතියේ දිනනිර්ණය බෞද්ධ කලාවේ දිශානතිය සහ බුද්ධ ප්‍රතිමා නිර්මාණය කෙරෙහි තීරණාත්මක වේ
එහි ඇති වැඩිදියුණු වූ ප්‍රතිමා ලක්ෂණ හේතුවෙන් බුද්ධ ප්‍රතිමා නිර්මාණය මෙයට මඳ කාලයකට පෙර සිදුවන්නට ඇතැයි සිතිය හැක
විස්තරය

මෙම කරඬුව සම්භාව්‍ය ලෝකයේ පික්සිස් බඳුන් සිහි ගන්වන කුඩා බහාලුමකි
මෙය හමුවන විට පියනක් දක්නට නොලැබිණි
මෙහි පත්ළේ නෙළුම් මල් මෝස්තර දක්නට ලැබේ
මෙම කරඬුවෙහි බුදුන් වහන්සේගේ රුව හෙලනිස්තික ස්වරූපයෙන් දැක්වේ
(ප්‍රතිවර්ත විලාසයෙන්, ග්‍රීක බැඳි කේශකලාපය, උඩු රැවුල, යතාර්ථවාදී නිරූපණය) බුදුන් වහන්සේගේ රුව දෙපස ග්‍රීක-රෝමානු ගෘහනිර්මාණ ශෛලියෙන් යුත් අරුක්කු සහිත විමානවල ඉන්දියානු දේවතාවුන් වන බ්‍රහ්ම සහ ශක්‍ර රූ දක්නට ලැබේ
මෙහි අධි-උන්නත ස්වරූපයෙන් යුත් කැටයම්වල රූප අටක් (ඉන් දෙකක් බුදුන්-බ්‍රහ්ම-ඉන්ද්‍ර ලෙස හඳුනාගෙන ඇත
එසේම බැතිමතුන් හෝ බෝධිසත්ත්වයින් දෙදෙනකු ද වේ) සහ බදාඛ්ෂාන්වලින් ගෙන්වූ රතු මැණික් පේළි දෙකක් ද වේ
ග්‍රීවාභරණ, අත් පළඳනා, වළලු සහ රශ්මි මාලාවන් මත පදනම්ව මෙහි දැක්වෙන බැතිමතුන් දෙදෙනා නිරූපිත රූ බෝධිසත්ත්ව රූ යැයි විශ්වාස කෙරේ
ඔවුහු වන්දනාමාන ඉරියව්වෙන් යුතුව අංජලී මුද්‍රාවෙන් දෑත් පිහිටුවාගෙන සිටිති
මෙම කරඬුව රන්-තලි කැටයම්වලින් යුක්ත අතර, එය ඉතා කුඩා ය
අහි උස 7 cm (අඟල් 2.75) පමණ වේ
මෙය ගන්ධාරයේ ග්‍රීක-බෞද්ධ කලාවේ අග්‍රකෘතියක් ලෙස සැලකේ.

බුද්ධ රූපය
විරළ රුවකි
බුදුන් වහන්සේගේ රුව පසෙකට සක්මන් කරන අයුරින් නිරූපිත ය
උන් වහන්සේගේ දකුණු හස්තය අභය මුද්‍රාවෙන් යුතු ය
වම් හස්තය ඉණෙහි තබාගෙන ඇත
ශාක්‍යමුණි බුදුන් වහන්සේගේ චීවරය සිටගත් සෙසු බුද්ධ ප්‍රතිමා (බලන්න සිටගත් බුද්ධ ප්‍රතිමාව (ටෝකියෝ ජාතික කෞතුකාගාරය)) හා සැසඳීමේ දී ඉතා සැහැල්ලු ය
එය වඩාත් සැහැල්ලු අයුරින් සිරුරට ඇලී ඇත
මේවා භික්ෂූන්ගේ වස්ත්‍රයෙහි පළමු ස්තර දෙක වන අන්තරවාසක සහ උත්තරසංග නිරූපණය වේ යැයි සිතිය හැක
මීට අමතරව බරැති පිටත වස්ත්‍රයක් වන සංඝාටිය දණෙන් පහළට ඇද වැටේ
බුදුන් වහන්සේගේ චීවරය දකුණු සහ වම් හස්තයට ඉහළින් නැවී ඇත
(සම්භාව්‍ය බුද්ධ රූපවල එය වමතෙහි දරා සිටිනු දැක්වේ) එය උත්තරිය වැනි සළුවක ආකාරය ගනියි
බුදුන් වහන්සේගේ ශිර්ෂයෙහි උෂ්ණීෂය දක්නට ලැබෙන අතර, හිස වටා සරල රශ්මි මාලාවක් දැකගත හැක
මෙවැනි ලක්ෂණ (ඉරියව් සහ වස්ත්‍ර) දුර්ලභ අතර, මෙවැනි රූ කණිෂ්කගේ (ක්‍රි
ව. 150 පමණ),හමුවේ
එම කාසිවල "ශාක්‍යමුණි බුද්ධ" යන අභිලේඛනය සහිත අතර, , "බුද්ධ" යන අභිලේඛනය සහිත ඔහුගේ කාසිවල බුද්ධ රූපය බරැති පිටත ලෝගුවක් හැඳසිටිනු දැක්වේ
මෙම ඉරියව්ව ගන්ධාර බුද්ධ සහ බෝධිසත්තව ප්‍රතිමාවල දක්නට ලැබෙන නමුත්, මෙහි බෝධිසත්ත්ව රූ ඉන්දියානු ධෝතියක් සහ රාජකීය ජටාවක් හැඳිසිටිනු නිරූපිත ය
ස්ටීටයිට් බහාලුම

බිමාරාන් කරඬුව තැන්පත් කොට තිබුණේ ස්ටීටයිට් මංජුසාවක ය
එහි අභිලේඛනයෙහි සඳහන් වූයේ මෙහි බුදුන් වහන්සේගේ ධාතූන් තැන්පත් කොට ඇති බවකි
19වන සියවසේ දී එය විවෘත කරනු ලැබූ විට මංජුසාව තුළ කිසිදු හඳුනාගත හැකි ධාතුවක් නොවී ය
නමුත් ඒ වෙනුවට පිළිස්සූ මුතු, වටිනා සහ අර්ධ-වටිනා පාෂාණයෙන් නිමකළ පබළු සහ IIවන ඒසස් රජුගේ කාසි හතරක් දක්නට ලැබිණි
මංජුසාවෙහි ලියා ඇති අභිලේඛනය පහත පරිදි වේ
බහාලුමේ ප්‍රධාන බඳ
"ශිවරක්ෂිත මුම්ජාවම්දාපුත්‍රස දනමුහේ නියදිදේ භගවාත ශරීරේහි සර්වබුධාන පූයේ"
"මුන්ජාවම්දගේ පුත් ශිවරක්ෂිතගේ පූජනීය ත්‍යාගය
සියලු බුදුන් වහන්සේලා වෙත ගෞරවයෙන් භාග්‍යවතුන්ගේ ධාතූන් වෙනුවෙන් පූජාකරන ලදී" (පරිවර්තනය ෆස්මන් විසිනි)

බහාලුමේ පියන
"ශිවරක්ෂිත මුම්ජාවම්දාපුත්‍රස දනමුහේ භගවාත ශරීරේහි"
"මුන්ජාවම්දගේ පුත් ශිවරක්ෂිතගේ ත්‍යාගයයි
භාග්‍යවතුන්ගේ ධාතූන් වෙනුවෙන් පූජාකරන ලදී"

කාසිවල දිනනිර්ණය

ඒසස් II

කරඬුව තුළ තිබී IIවන ඒසස්ගේ කාසි හමුවීම හේතුවෙන් පුරාවිද්‍යාත්මකව මෙම කරඬුව ක්‍රි
30 සිට ක්‍රි
10 දක්වා වූ කාලයට අය්ත යැයි යෝජනා වී ඇත
IIවන ඒසස් විසින් තමන් පෙර ආක්‍රමණය කළ පෙදෙස්වලින් ඉන්දු-ග්‍රීක කලාකරුවන් රැගෙන විත් ස්තූපයට පූජා පවත්වන්නට ඇත
මෙම කාසි බොහෝ ගෙවීගොස් නැත
ඉන් අදහස් වන්නේ මේවා නිර්මාණය කොට මඳ කලකට පසුව පූජාකෙරුණු බවයි. මථුරා සිංහ කුළුණු ශීර්ෂය හේතුවෙන් ඉන්දු-සිතියානුවන් නිසැකවම බුදු දහම හා සම්බන්ධව සිටි බව හඳුනාගෙන තිබිණි
එවැනි දිනයක් හේතුවෙන් මෙම කරඬුව බුදුන් වහන්සේ නිරූපිත ආදිම හඳුනාගත් නිරූපණය වනු ඇත
"ගන්ධාරයේ කලාව තුළ, ආසන්න වශයෙන් දිනනිර්ණය කළ පළමු හඳුනාගත් සිටි බුද්ධ රුව වන බිමාරාන් කරඬුවේ රුව විශේෂඥයින් විසින් ඉන්දු-සිතියානු යුගයට, වඩාත්ම නිශ්චිතව කිවහොත් IIවන ඒසස් යුගයට අයත් යැයි සලකනු ලබයි" (ක්‍රිස්ටීන් සැච්ස්, "De l'Indus  l'Oxus")
කෙසේනමුත්, මෙම කාසිවල ඇති සමහර ලක්ෂණ ඒසස්ගේ කාසිවල දක්නට නොලැබේ
පසුපස පිහිටි ටයිචි රුව, රජුහට පසු මුහුණතෙහි ඛරෝෂ්ඨි අභිලේඛ‍නයෙහි ලබා දී ඇති ධ්‍රාමික පදවි නාමය සහ පසුකාලීන සිතියානු රජ ඛාරාහොස්තෙස් විසින් භාවිතා කළ සංකේත භාවිතා කොට තිබීම එවැනි ලක්ෂණ වේ
ඛාරාහොස්තෙස්
[[File
Kharahostes Northern Satrap with Azes and Tyche Nandipada behind king
jpg|thumb|upright=1.5|ඒසස්ගේ නාමයෙන් යුත් ඛාරාහොස්තෙස්ගේ කාසියක්
<small>ඉදිරි
අසු පදවන ඒසස්, ΒΑΣΙΛΕΣ ΒΑΣΙΛΕΝ ΑΖΟΥ "රජුන්ගේ රජ ඒසස්" යන්න සඳහා යෙදෙන ග්‍රීක පාඨයේ විකරණයක් (WEIΛON WEOΛΛWN IOCAAC), රජුගේ හිස පසුපස ඇති බෞද්ධ ත්‍රිරත්න සංකේතය
වමතින් සමෘද්ධශෘංගයක් දරා සහ දකුණත ඔසවාගෙන සිටින ටයිචි දේවතාවිය
ඛරෝෂ්ඨි ආදර්ශ පාඨය මහාරාජස මහාතස ධ්‍රාමකිස රාජාතිරාජස ආයස" "ධර්මයේ අනුගාමික මහා රජ, රජුන්ගේ රජ ඒසස්"</small>]]
2015දී ජෝ ක්‍රීබ් විසින් සිදුකළ පසුකාලීන අධ්‍යයනවල දී සලකා ඇත්තේ ඉහත කාසි ඛාරාහොස්තෙස් හෝ ඔහුගේ පුත් මුජාත්‍රියා විසින් නිකුත් කළ ඒවා බවයි. බිමාරාන් කරඬුවෙහි ඇති බොහෝ ලක්ෂණ IIවන ඒසස්ගේ අනුප්‍රාප්තිකයකු වූ ඛාරාහොස්තෙස් (ක්‍රි
10–ක්‍රි
ව. 10) නිකුත් කළ කාසි සමග ගැළපේ
ඔහු බොහෝ කාසි IIවන ඒසස්ගේ නාමයෙන් නිකුත් කොට ඇත
බිමාරාන් කාසියෙන් හමුවූ කාසි සතර එකම වර්ගයේ ඒවා වේ
බාල රිදියෙන් කළ ඒසස්ගේ නාමය සඳහන් චතුර්ඩ්‍රැමා කාසියකි
එහි ඉදිරිපස අසු පිට සිටින රජු සිය දකුණු හස්තය ඔසවාගෙන සිටින අයුරුත්, වක්‍රාකාර ග්‍රීක ආදර්ශ පාඨයක් සහ ත්‍රිපත්‍රික රාජවංශික ලාංඡනයක් දැකගත හැක
එම ආදර්ශ පාඨය කැඩීගිය ග්‍රීක බසින් WEIΛON WEOΛΛWN IOCAAC (එය ΒΑΣΙΛΕΣ ΒΑΣΙΛΕΝ ΑΖΟΥ යන්නයි) එනම් "රජුන්ගේ රජ ඒසස්" ලෙස සඳහන්ව ඇත
කාසියේ පසුපස සමෘද්ධශෘංගයක් දරා සිටින ටයිචි දේවතාවිය සමග ඛරෝෂ්ඨි ආදර්ශ පාඨයක් දැක්වේ
එම පාඨය මහාරාජස මහාතාස ධ්‍රාමකිස රාජාතිරාජස ආයස "ධර්මයේ අනුගාමික මහා රජ, රජුන්ගේ රජ ර්සස්" ලෙස වේ
බ්‍රිතාන්‍ය කෞතුකාගාරය නිකුත් කළ සමීප ඡායාරූවල දිස්වන්නේ එම කාසිවල ඒසස්ගේ නාමය සහිත නමුත්, ඒවායේ "ත්‍රිපත්‍රික" සංකේතයක් දක්නට ලැබෙන බවයි. සිය කාසිවල ‍නිතරම ඒසස්ගේ නාමය යෙදූ ඛාරාහොස්තෙස්ගේ කාසිවල ද මෙමලක්ෂණය දැකගත හැක
මේ අනුව බිමාරාන් කාසිවල කාසි වර්ගය ද ඛාරාහොස්තෙස්ගේ ප්‍රධාන කාසිවලට (අසරුවා සහ ටයිචි ප්‍රභේදයේ) සමාන බැව් පෙනේ
Tමෑතක දී පාකිස්ථානයේ බාජෞර්හි ෂින්කොට්වලින් හමුවූ බෞද්ධ රිදී කරඬුවක ද ඛාරාහොස්තෙස්ගේ නාමය සඳහන් වේ