Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
එමගින් එකී ගැටලු සඳහා සුදුසු විසඳුම් සොයා ගැනීමට කටයුතු කෙරෙන අතර ඒ හරහා රජයන්හි නව පනත් ඇති කිරීමටද මූලිකව ක්‍රියා කරනු ලැබේ
දේශගුණ විද්‍යාව

කාලගුණ විද්‍යාව මගින් කෙටි කාලීනව (සති කිහිපයක්) කාලගුණික වෙනස්කම් පිළිබඳව අධ්‍යයනය කරනු ලබයි
නමුත් දේශගුණ විද්‍යාවේදී මෙම පද්ධති වල නිරන්තර වෙනස් වීම් පිළිබඳව වඩාත් වැඩි නැඹුරු තාවයක් දක්වයි. එමගින් කාලගුණික අවස්ථාවන්හි ඒවායෙහි වසර ගණනක් මුළුල්ලේ කාලානුරූපී වෙනස් කම් පිළිබඳව අධ්‍යයනය කරනු ලබන අතර වායුගෝලිය වෙනස් කම් වලට අනුකූලව දිගු කාලීන කාලගුණික රටාවන් පිළිබඳවද අධ්‍යයනය කරනු ලබයි
දේශගුණික විද්‍යාඥයින් යනු දේශගුණ විද්‍යාව පිළිබඳව හදාරනු ලබන පුද්ගලයින් වන අතර ඔවුන් දේශීය, කලාපීය හෝ ගෝලිය කාලගුණික තත්ත්ව පිළිබඳ වද දේශගුණික විපර්යාස කෙරෙහි ස්වාභාවික හෝ මිනිසා විසින් ඇති කරන ලද බලපෑම් පිළිබඳව අධ්‍යයනය කරනු ලබති
දේශගුණ විද්‍යාව මගින් අතීතයෙහි දේශගුණික විපරියාස පිළිබඳව සලකා බැලෙන අතර එමගින් අනාගතයේදී ඇති විය හැකි දේශගුණික විපර්යාස පිළිබඳවද අනාවැකි පලකල හැකිය
දේශගුණ විද්‍යාව පිළිබඳව හැදැරීමේ දී වායු ගෝලිය ස්ථර පද්ධති, සංසරණ රටාවන්, තාප පරිවහනය (විකිරණය, සංවහණය සහ වෙනත්) වායු ගෝලය මගින් සාගර සහ භූමි ප්‍රදේශයන්ට ඇති කරන අන්තර් ක්‍රියා, සහ වායු ගෝලයෙහි රසායනික සහ භෞතික නිමැවුම පිළිබඳව අවදානයට ලක්කෙරේ
දේශගුණ විද්‍යාව හා සම්බන්ධ අනෙකුත් ක්ෂේත්‍රයන් වනුයේ නක්ෂත්‍ර භෞතික විද්‍යාව, වායුගෝලීය භෞතික විද්‍යාව, රසායන විද්‍යාව, පරිසර විද්‍යාව, භූගර්භ විද්‍යාව, භූභෞතික විද්‍යාව, ගැලැසියර විද්‍යාව, ජල විද්‍යාව, සාගර විද්‍යාව සහ යමහල් පිළිබඳව අධ්‍යයන විද්‍යාවයි. 

වායුගෝලීය විද්‍යා
රසායන විද්‍යාව
කාන්තාරයක් යනු ඉතා අඩු වර්ෂාපතනයක් ලැබෙන භූමි දර්ශනයක් හෝ ප්‍රදේශයකි
කාන්තාරයක් වාර්ෂික වර්ෂාපතනය 250 mm ට වඩා අඩු ප්‍රදේශයක් ලෙස අර්ථ දැක්විය හැකිය
එමෙන්ම එය වර්ෂාව ලෙස ලැබෙන ජල ප්‍රමාණයට වඩා ජලය අහිමි වී ගිය ප්‍රදේශයක් ලෙස අර්ථ දැක්විය හැකිය
කූප්පන් කාලගුණ වර්ගීකරණයට අනුව කාන්තාර පන්ති BWH ( ඝර්ම කාන්තාර - hot desert ) BWK ( සමෝෂ්ණ කාන්තාර - Temperate desert) වශයෙන් වර්ග දෙකකි
අර්ථදැක්වීම
මධ්‍යනය වාර්ෂීක පදනමක සැලකූ කල තෙතමනය ඌනතාවයක් සහිත (එනම් ඒවාට තෙතමනය ලැබෙනවාට වඩා ඒවායින් තෙතමනය පිටවෙයි) යන පුළුල් වර්ගීකරණයකට අයත් වන  ප්‍රදේශයන්හී එක් කොටසක් ලෙසට කාන්තාර සැලකෙති
වර්ගීකරණය

සමහරවිට කාන්තාර "උණුසුම්" සහ "සිසිල්" කාන්තාර ලෙසින් වර්ගීකරණය කෙරෙයි
1953 දී පෙවැරිල් මිග්ස් විසින් පෘතුවිය මත ඇති කාන්තා ප්‍රදේශ ප්‍රධාන කාණ්ඩ තුනකට බෙදා වෙන්කරන ලදී
එසේ සිදු කර ඇත්තේ කාන්තාර වලට ලැබෙන වර්ෂා පතනය මත පදනම්වය
මෙලෙස ඇති කරන ලද මෙම වර්ගිකරණය දැනට පිලිගැනෙන ආකාරයට පුළුල්ව අනුමත කරන ලද වර්ගීකරණයක් වන අතර ඉතාමත්ම ශුෂ්ක බිම් ප්‍රදේශ වලට අවම වශයෙන් එකලග පවත්නා මාස 12 ක් වත් වර්ෂා පතනය නොලැබි යා හැකිය
ශුෂ්ක කලාප සඳහා වාර්ෂික වර්ෂාපතනය මිලිමිටර් 250 ක් හෝ අගල් 10 කට වඩා අඩුය
අර්ධ ශුෂ්ක බිම් සදහා ලැබෙන මධ්‍යන්‍ය වාර්ෂික වර්ෂා පතනය මිලිමීටර් 250 සිට ම්ලිමීටර් 500 ක් අතර වේ
(10-20 අඟල්) ශුෂ්ක සහ ඉතාමත් ශුෂ්ක බිම් ප්‍රදේශ කාන්තාර ලෙස හදුන්වන අතර අර්ධ ශුෂ්ක තෘණ භූමි පොදු වහරේදී පතන ලෙස හැදින්වේ
ලැබෙන වර්ෂා පතනය මැනිමෙන් පමණක්ම කාන්තාරයක් යන්න කුමක් ද පිළිබදව ඉතා නිවැරදි අර්ථ කථනයක් ලබාදීම අසිරුවන අතර එසේ වන්නේ ශුෂ්ක වීම්,  උෂ්ණත්වය මතද මෙහෙයවන සාධකයක් වන වාශ්පවීම මතද රඳා පවතින බැවිනි
උදාහරණයක් ලෙස ෆීනික්ස් සහ ඇරිසෝනා ප්‍රදේශ වලට ලැබෙන වර්ෂික වර්ෂා පතනයෙන් මිලිමිටර් 250 ට වඩා අඩු වන අතර එය කාන්තාර භූමියක් ලෙස හඳුනා ගනු ලබන්නේ ශුෂ්ක කලාප වලට අනුවර්තනය වු ශාක වල පිහිටුම හේතුවෙනි
ඇලස්කාවේ උතුරු බැවුමෙහි බෲක්ස් කදු පන්තියටද ලැබෙන වාර්ෂික වර්ෂා පතනය මිලිමීටර් 250 ට වඩා අඩු වන නමුත් එය සාමාන්‍යයෙන් කාන්තාර භූමියක් ලෙස හඳුනා ගැනීමක් සිදු නොකෙ‍ෙර්
එබැවින් කාන්තාරයක් යන්න අර්ථ දැක්වීම සඳහා විද්‍යාත්මක මිනුම් මත පදනම්ව වර්ෂා පතනය මැනීම සඳහා වාශ්පවීම මගින් සිදුවන උත්ස්වේදනය යන සංකල්පය භාවිතයට ගැනේ
යම්කිසි ප්‍රදේශයක ඇති ජලය අයවැය ගණනය කිරීම සඳහා P-PE + S යන සූත්‍රය භාවිතා කරයි
මෙහි P යනු වර්ෂා පතනය වන අතර, E යනු  වාෂ්පවීම මගින් සිදුවන උත්ස්වේදනයයි
S යනු පොලව මත ගබඩාවන ජල ප්‍රමාණයයි
වාශ්ප වීම මගින් සිදුවන උත්ස්වේදනය යනු වායු ගෝලයෙහි ජල වාශ්ප වීම් සහ ශාක මගින් උත්ස්වේදනය මගින් ජලය වාශ්ප වීම යන දෙකෙහිම එකතුවකි
වාශ්ප වීම මගින් සිදුවන උත්ස්වේදනයෙහි විභවතාවය යනු දෙන ලද ඕනෑම ප්‍රදේශයක් මගින් වාශ්ප විය හැකි ජලප්‍රමාණයයි
උදාහරණයක් ලෙස ඇරිසෝනාවේ ටස්කන් ප්‍රදේශයට වාර්ෂික වර්ෂා පතනය මිලිමීටර් 300 ක් පමණ ලැබෙන අතර වසරක් තුලදී මිලිමීටර් 2500 ක තරම් ජලප්‍රමාණයක් මෙම ප්‍රදේශය මගින් වාශ්ප කර හැරිය හැක
වෙනත් ආකාරයකින් කිවහොත් එම ප්‍රදේශයට සැබවින්ම ලැබෙන වර්ෂා පතනය මෙන් 8 ගුණයක ප්‍රමාණයක් එම ප්‍රදේශයෙන් වාශ්ප කර හැරිය හැකිය
ඇලෙස්කාව වැනි වෙනත් ප්‍රදේශ වලින් සිදුවන වාෂ්ප වීම මගින් වන උත්ස්ත්වේදනය මීට වඩා විශාල ලෙස අඩු අගයක් ගනී
විවිධ ආකාර වල ක‍ාන්තාර වර්ග පවතී
සීත කාන්තාර යනු ශාක ජීවිතය පවත්වා ගැනීම සඳහා ලබාගත නොහැකි ආකාරයට අයිස් හෝ හිම මෙන් ජලය ඝණීභවනය වී පවතින කාන්තාරයි
මේවා වඩාත් පොදුවේ ව්‍යවහාර කරනුයේ තුන්ද්‍රා ප්‍රදේශ ලෙසටයි
මේවායෙහි සෘතුවේ කෙටිකාලයක් තුල පරිසර උෂ්ණත්වය හිම මිදෙන උෂ්ණත්වයට වඩා ඉහළ අගයක පවතින අතර එම උෂ්ණත්වයට වඩා අඩු අගයක පැවතුන හොත් අයිස් තට්ටුවක් ඇති විය හැකිය
මේ හේතුවෙන් එම භූමි ප්‍රදේශ සම්පුර්ණයෙන්ම ජීවින්ගෙන් තොරව පවති
බොහොමයක් ධ්‍රැවිය නොවන කාන්තාර දිවා කාලයේදී උණුසුම් දේශ ගුණයක් ඇති කර ගන්නා අතර රාත්‍රි කාලයේදී සිසිල් ය
මෙසේ වන්නේ ජලයෙහි වු මධ්‍යස්ථතාවය අඩුවීම නම් ගුණාංගය හේතුවෙනි
ලෝකයේ ඇතැම් ප්‍රදේශ වල කාන්තාර ඇති වනුයේ වැහි මුවාවන් නිසා ඇති වන බලපෑම නිසා වන අතර කදුපන්ති හරහා හමායන වායු කදම්භයක ඇති ජලවාශ්ප කඳු පන්තිය හරහා යාමේදී හානි වන අතර අනෙකුත් ප්‍රදේශ ආසන්නයේම පවත්නා තෙත මනය සහිත ප්‍රභවයක් නොවීම හේතුවෙන් ශුෂ්ක ප්‍රදේශ බවට පත්ව ඇත
කාන්තාර ඒවායෙහි භූ ගෝලිය පිහිටීම සහ ප්‍රමුඛ කාලගුණික රටාවන් අනුව වර්ගීකරණයට ලක්කර ඇත
ඒවා නම් වෙළද සුළං, මධ්‍ය අක්ෂාංශ, වැහි මුවාවන්, වෙරළ බඩ ප්‍රදේශ මොසම්  ධ්‍රැවීය කාන්තාරයි
දැනට ශුෂ්ක නොවු ප්‍රදේශ වල ආදි යුග වලදී පිහිටා තිබු කාන්තාර වලට පාෂාණ ධාතු කාන්තාර යැයි ව්‍යවහාර කෙරේ
කඳුකර කාන්තාර යනු ඉතා ඉහළ අක්ෂාංශයක පිහිටි ශුෂ්ක ප්‍රදේශයකි
වඩාත්ම ප්‍රමුඛ උදාහරණය හමුවන්නේ හිමාලයේ උතුරු ප්‍රදේශයෙහි පිහිටි ජම්බු කාශ්මීර ප්‍රදේශයේ ලාදක් ප්‍රදේශයේය
තවද ‍කුන්ලුන් කදු සහ ටිබෙට් තැනිතලා වලට මේ සඳහා උදාහරණ ඇත
මෙම කාණ්ඩ වල පිහිටා ඇති බොහෝ ප්‍රදේශ මීටර් 3000 කට වැඩි ඉහළ ප්‍රදේශයකින් පිහිටා ඇති අතර ඒවායෙහි උණුසුම් යාන්ත්‍රණය අර්ධ උත්තර වේ
මෙම ප්‍ර‍දේශ සඳහා වඩාත් හොදින් කැපි පෙනෙන ශුෂ්කතාවයක් පවතින (මධ්‍ය වාර්ෂික වර්ෂාපතනය මිලිලීටර 40 තරම් අඩු අගයක් ගනී)අතර එසේ වන්නේ ඒවා වඩාත් ආසන්නයෙන් පවතින තෙත මනය ලබාදෙන ප්‍රභවයකට බොහෝ ඈතින පැවතීමයි
කඳුකර කාන්තාරවල සාමාන්‍යයෙන් ශීත කාලගුණයක් පවති
වැහි මුවාවෙහි පවතින කාන්තාර ඇති වනුයේ උස්කදු පන්ති මගින් සුළඟ හමායන ප්‍රදේශයට ගමන් ගන්නා වළාකුළු වල ගමනය වැලැක් වීම හේතුවෙනි
කඳු පන්ති හරහා සුළං ගමන් කිරීමත් සමගම ඒවා සිසිල් වී තෙතමනය ඝණීභූතවීමෙන් සුළං මුහුණතට වර්ෂා පතනය ලැබේ
තෙත‍මනය කන්දෙහි සුළං මුවාව ඇති ප්‍රදේශයට නොලබී යාමෙන් එම ප්‍රදේශයෙහි කාන්තාරයක් ඇති වීම සිදුවේ
මෙලෙස සුළං මුවාව ඇති ප්‍රදේශයට සුළඟ ලඟාවීමත් සමගම සුළං මුහුණත ප්‍රදේශයේදී එහි තෙතමනය හානි වීම නිසා සුළං මුවාවට වියළි කාලගුණ තත්ත්වයක් ලැබේ
මෙම සුළග ඉන්පසු රත්වීමට ලක්වීමෙන් ප්‍රසාරණය වී කාන්තාරය හරහා හමායාම සිදු වේ
මෙසේ වීමෙන් රත්වු වාතය මගින් කාන්තාර ප්‍රදේශයෙහි ඉතිරිව පැවති තෙත මනය ඉතා සුළු ප්‍රමාණයද උරාගැනීම සිදුවේ
භූගෝලය

කාන්තාර ලෝකයෙන් 1/3 වසා ගනී
මෙම කලාපයේ දෛනික වශයෙන් හා සෘතු වශයෙන් උෂණ්තවය වෙනස් වේ
ගිම්හනය දී 45 0C හෝ 1130F දවාලටත් රාත්‍රියේදීත් , ශීත කාලයේදී 0 0C හෝ 320F වේ
වතුර උරා ගැනීම පොළව මාර්ගයේන්ද, හිරැ කිරණ මගින්ද සිදුවන අතර, වාතය නිසා දහවනල් කාලයේ හා රාත්‍රි කනාලයේ උණුසුම් කිරණ පොළවට පතිත වේ
හිරැ බැස්වත් සමග,කාන්තාය ශිලත ස්වභාවයක් ගනී
වැහි මුවාව (Rain Shadow) වර්මාව කදුකරය නිසා මුවා වීම නිසා කාන්තාර ඇතිවේ
මෙම කලාප තුල වැලි සහ ගල් ඇත
වැලි කදු (Sand Dunes) අර්ගය (ergs) වන අතර ගල් සහිත බිම හාමාඩා (Hamada) වේ
ඉහත දැක්වෙන්නේ ඇන්ටාටිකා  ප්‍රදේශයේ හිම තට්ටුවකි
වායව ක්‍රියාදාමය (Eolian Process) මගින් භූරැපන ඇති කිරීම සිදුවේ
ශීත කාන්තාරය (Cold deserts) උෂණ්තව කාන්තර සමග සමාන කම් පෙන්වුව් වර්ෂණය (precipitation) සිදු වන්නේ හිම ආකාරයටය
ඇන්ටාටිකාව ලොව විශාලතම ශීත කාන්තාරය වේ
මෙහි ඇති ගල් තලා මතින් හමන සුලග කටබැටික් සුළග (Katabatic wind) හිමද ඉහලට උරා ගැනීමේ ශක්තිය පෙන්වයි.

ලොව තිබෙන ලොකුම උෂ්ණ කාන්තාරය සහාරා කාන්තාරයයි
මෙම කලාප තුල ඉතා වටිනා ඛනිජ ද්‍රව්‍ය තැන්පතු දැකිය හැක්කේ ශුෂ්ක කාලගුණය හා ඛාදනය වැඩි නිසාය
ඉතා දත රස්නයක් ඇති නිසා සර කාන්තා සංරක්ෂණ (Preservation) කටයුතු වලට මා ‍ෙෆාසිල් (Fossil) තැන්පතු ද රැක ගනී
කාන්තාර වෘක්ෂලතා හා සත්ව වර්ගය
කාන්තාර ජීවී වාසයට නුසුදුසු ලෙස ප්‍රසිද්ධියක් ඉසුලුවත් යථාර්ථය වන්නේ ඒවායේ විශාල ජෛව විවිධත්වයක් පවතින බවයි. මෙයට දහවල් කාලයේ සැඟවී ජීවත් වී පර්සර උෂෟණත්වය පාලනය කරන ජීවීන්ද ඉතා සුළු තෙතමනයක් අවශ්‍ය ජීවීන්ද දායක වේ
සමහරක් මෙවැනි පරිසර වල සත්ව වර්ගය ලෙස කැන්ගරු මීයාද, කැලෑ වෘකයින් (Coyote) ජැක් හාවන් (Jack Rabbits) සහ විවිධ වර්ගවල උරගයින් ඇතුළත් වේ
සමහරක් කාන්තාර වෘක්ෂලතා වලට පඳුරු කටු සහිත පෙයාර්ස්, කටුගස් සහ භූගත පඳුරු ශුෂ්ක ශක වැනි බොහෝ කාන්තාර පැළෑටි නියඟයට හා ලවණ වලට ඔරොත්තු දේ
සමහරක් ශාක ජලය ඒවායේ පත්‍ර , මුල් හා කඳේ තැන්පත් කරයි
අනෙක් ශාක වලට  පිටතින් දිගු මුදුන් මුල් මගින් ගැඹුරටම ගොස් ජලය ලබා ගනී
එසේ නොවන ශාක වලට පවතින පැතිර යන මුළු පද්ධතිය පසේ විශාල ‍ප්‍රදේශයකින් ශාකයට අවශ්‍ය ජලය ලබා ගනී
කාන්තාරවාසී ශාකවල තවත් හැඩ ගැසීමක් වන්නේ ඒවායේ වැඩෙන කුඩා ස්කන්ධක පත්‍රයන්ය
ඒවා විශාල මතුපිට ප්‍රදේශයක් ඇති පතනශීලී ප්‍රතයන්යට වඩා අඩුවෙන් තෙතමනය බාහිරයට මුදා හරී
සමහරක් ශාකයන්හි කඳ හා පත්‍ර මඟින් වැලි රැගෙන යන සුළගේ පෘෂ්ඨය ආවේගය අඩු කර පාංශු ඛාදනය අවම කරයි
මෙම පද්ධතියට පසේ හමු වන තුඩාම දිලීරය සහ ක්ෂද්‍ර පැළෑටි පවා පාංශු ඛාදනය වලක්වන සහ අනෙකුත් ජීවීන්ට සහය සාධක ඉතා වැදගත් පුරුකක් විය හැක
ඇරිසෝනාහි සො‍නොරාත් කාන්තාරයේ පවතින සගුආරෝ ශාක  
කාන්තාර වල සාමාන්‍යයෙන් පවතින හරිත වැස්ම අතරින් පතර පැවතුනත් ජෛව විවිධත්යෙන් බහුලයි
සො‍නොරාත් කාන්තාරයේ පවතින සුවිශාල සගුආරෝ පතොක් ශාක කාන්තාර වාසී කුරුල්ලන්ට නිවස්නයක් සපයනවා මෙන්ම කාන්තාරයේ ශාක ලෙසද කටයුතු කරයි
සගුආරෝ ශාක සෙමෙන් වැඩෙන අතර අවුරුදු 2000ක් තරම් කාලයක් ජීවත් වේ
අවුරුදු 9ක් වයස සගුආරෝ ශාකයක් 15Cm ( අඟල් 6)පමණ උස වේ
මෙම පතොක් ගස් වල මුලින්ම අතු ඇති වන්නේ අවුරුදු 75ක් පමණ වයස් ගත වු පසුය
සම්පූර්ණයෙන් වැඩුණු සගුආරෝ ශාකයක් 15Cmක් පමණ උස වන අතර ටොන් 10ක් පමණ බරකින් යුක්ත වේ
ඒවා සොනොරාත් කාන්තාරයේ තිත් ඇති කරන අතර කාන්තාරයෙන් යන පතොක් බහුල ප්‍රදේශය බවට පවතින සාමාන්‍ය පිලිගැනීම නැවත ශක්තිමත් කරයි
පතොක් සාමාන්‍ය‍යෙන් ලාක්ෂණික කාන්තාර පැළෑටියක් ලෙස පිළිගැනුනත් අනෙක් කාන්තාර ශාක මෙම ශුෂ්ක පරිසර වලට හොඳින් හැඩ ගැසී ඇත
මේවාට මුං ඇට හා සූර්ය කාන්ත පවුල්වලට අයත් ශාක ඇතුළත් වේ
ශීත කාන්තාර වල පඳුරැ සහ තණකොළ ප්‍රධානතම වෘක්ෂලතාදිය ලෙස පවතී
අර්ග් සිබිස්
මොරොක්කෝ 

ප්‍රධාන කාන්තාරයේ ඇති කඳු
	කාන්තාරයක් යනු සකස් කරන ලද බිම් කඩක් හෝ ඉතා කුඩා වර්ෂාපතනයක් ලබන ප්‍රදේශයක් වේ
සාමාන්‍ය වාර්ෂික වර්ෂාපතනය මි
250 (10 අඟල්) ට වඩා අඩුවෙන් ලැබෙන ප්‍රදේශ හෝ ජලය අඩු ප්‍රදේශ, කාන්තාර ලෙස අර්ථ දැක්විය හැකිය
කොපන් දේශගුණික වර්ගීකරණ පද්ධතියට අනුව, කාන්තාර Bwn (වියළි කාන්තාර) හෝ Bwt (උෂ්ණ) කාන්තාර ලෙස වර්ගකළ හැකිය
කාන්තාර ජලය  

'කැන්බරා හි වැලි මාරැකරණ අනුකාරකය'

වැස්ස ඉදහිට කාන්තාරවලට වැටෙන අතර කාන්තාර කුණාටු බොහෝ විට ප්‍රචණ්ඩ වේ
සහරා වලට වාර්තාගත 44 මි
මි (1.7 අගල් ) වර්ෂාවක් පැය 3 තුළදී ඇද වැටිණි
සහරා කුණා‍ටු මිනිත්තුවට මි
මි 1 වේගයෙන් හමා යයි
සාමාන්‍යයෙන් වියළි ගිය විල් වැසි අධික වර්ෂාවෙන් පසු ඉක්මනට පිරෙන අතර එමගින් ක්ෂණික ගංවතුර තත්වයක් ඇති විය හැකිය
කුඩා වැස්සක් කාන්තාරයට ලැබුනහොත් දිනයක් හෝ දෙකක් සැලකිය ප්‍රමාණයේ අවසාදිත දිය පාරවල් මගින් ලබාගනු ලැබේ
බොහෝ කාන්තාරවල සංකේත හෝ ඇතුළත් ජපබ්රවවාහන දෝණිකාවක් ඇති අතර කාන්තරා කිහිපයක් බාහිර ගංගාවලින් හරස් වන අතර ඒවායේ ජලය කාන්තාරයෙන් පිටත‍ට ගෙන යනු ලබවි
එවැනි ගංගා කාන්තාර හරහා යැමේදි පස ඇතුළට කා වදින අතර විශාල ප්‍රමාණ ජලය චාෂ්පිකරණය වේ
නමුත් ධාරිතාව වෙනස් නොවන පරිදි තබා ගනි
නයිල් ගග, කොලරාඩෝ ගග සහ කහ ගග යන ගංගා කාන්තරා හරහා ගලන ගංගා වන අතර ඒවායේ අවසාදිත ද්‍රව්‍ය මුහුදට යවනු ලබයි
කාන්තාරවල මතුපිට අධික හෝ ගැඹුරු පොළව යට උල්පත් ගංගා හෝ ජලාශ පිහිටා ඇත
කාන්තාර පරිසරයේ වැඩෙන ජල හිඟයට අනුවර්තනය නොවු ශාක පොළව යට ජල මුලාශ්‍ර මගින් ජලය ලබා ගනී
කාන්තාර ඇලවල් සාමාන්‍යයෙන් නොගැඹුරු තාවකාලික සහ ලවණ සහිත ඒවා වේ
මෙම ඇලවල් නොගැඹුරු සහ ඒවාට අඩු පතුල් බෑවුම් ඇති නිසා සුළග මගින් ඒවායේ ජලය වර්ග කිලෝමිටර් විශාල පුමාණයක් ඈතට ගෙන යයි
මෙම කුඩා ඇලවල් වියලුණු විට ඒවායේ ලවණ මතුපිටක් ඇතිවේ
මෙම මැටි රොන් හෝ ලවණ සහිතව වැලි අඩංගු බිම් වියලි තැනිතලා බිම් ලෙස හැදින්වේ
මෙවැනි වියලි තැනිතලා බිම් සියගණනක් උතුරු ඇමරිකානු කාන්තාරයෙ ඇත
බොහෝමයක් වසර 12,000 පෙර පැවති අයිස් යුගයේ තිබු විශාල ඇලවල්ය
අවශේෂ අයිස් යුගයට අයත් Bonneville ඇලේ වර්ගඵලය වර්ග කිලෝමීටර 52,000 පමණ වේ
අද  Bonnevill ඇල  Grate sait lake Utah lake sevier Lake වලින් සමන්විත වේ
වියලි තැනිතලා බිම් (Playes) ශුප්ත භූ රෑප වන අතර දේශගුණික වෙනස් කිරිම් වඩා වැදගත් වේ
ඉදහිට වර්ෂාපතනයඉ සිදුවන විට කාන්තාර පාෂාණ ක්ෂණිකව යන කදින්ම ඛාදවයට භාජනය යේ
මෙම පැතලි වියළි බිම් ගුවන් යානා සහ අභ්‍යවකාශ යානා සදහා පොදුධාවන පථයක් ලෙස භාවිතා කරනු ලැබේ
පොළවේ ගමන් කරන වල ‍වාර්ථා සාමාන්‍යයෙන් Bonneville Speedway පිහිටුවන ලබන අතර  Great Salt lake ධාවන පථයක් ද භාවිතා කරයි
කැලිෆෝනියාවේ Edward Air Faece base Roger lake Plays හි අභයාවකාශ යානා පතිත කරනු ලැබේ

සටහන්

භාහිර සබැඳි

කාන්තාර
පරිසර පද්ධති
Geomorphology
උපක්‍රමික කළමණාකරණය (tactical planning) යනුවෙන් අදහස් වන්නේ සංවිධානයක පරමාර්ථ ලඟාකර ගැනීම සඳහා විධිමත්ව සකස් කිරීමේ (Formulationg) ක්‍රියාවට නැගීමේ (Implemonting) සහ ශ්‍රිතයන් අතර තීරණ ඇගයීමේ කලාවක්‍ හෙවත් විද්‍යාවකි
මෙය ආයතනයක පරමාර්ථ නිශ්චිත කිරීමේ, පරමාර්ථ ලඟාකර ගැනීම සඳහා ප්‍රතිපක්ති හා සැලසුම් දියුණු කිරීමේ, පරමාර්ථ ලඟාකර ගැනීම සඳහා සම්පත් ක්‍රියාත්මක කිරීමේ ක්‍රියාවලියකි‍
ඉහත කරුණු අනුව පැහැදිලි වන්නේ උපක්‍රම කළමණාකරණය ව්‍යාපාරික පරමාර්ථ ලඟාකර ගැනීම සඳහා ශ්‍රිතමය කාර්යයන් සම්බන්ධීකරණය කරන බවයි.  මෙය කළමණාකරණ කාර්යයන්ගේ ඉහළට මට්ටම් වේ
සාමාන්‍යයෙන් මෙය ව්‍යාපාරයක අධ්‍යක්ෂක මණ්ඩලය විසින් විධිමත්ව සකස් කරන අතර ප්‍රධාන විධායක සංවිධායක ඇතුළු විධායක කණ්ඩායම විසින් ක්‍රියාත්මක කරනු ලබයි
උපක්‍රම කළමණාකරණය ව්‍යාපාරය ගමන් කල යුතු දිශාව නිරූපණය කරන අතර සංවිධාන අධ්‍යයනය සමඟ කිට්ටු සම්බන්ධයක් පවතී
(Organization Studies) 

උපක්‍රම කළමණාකරණය ඉදිරියට යන ක්‍රියාවලියකි
එමනිසා ව්‍යාපාරය හා සම්බන්ධ ව්‍යාපාර කටයුතු අනෙකුත් ව්‍යාපාර ආයතන හඳුනා ගැනේ
මීට අමතරව ව්‍යාපාරයේ තරඟකරුවන් හඳුනාගෙන ඔවුන් අභිබවා යෑමට අවශ්‍ය ඉලක්ක හා උපක්‍රම නිර්මාණය කරයි
මෙහි තවත් කාර්යයක් වන්නේ උපක්‍රම වාර්ශිකව හෝ කාර්තු වශයෙන් ඇගයීමට ලක් කිරීමයි
ඒතුලින් උපක්‍රම ක්‍රියාත්මක වී ඇති ආකාරය ඒවා සාර්ථක වී ඇද්ද යන වග සහ නව උපක්‍රම අවශ්‍ය වේද යන වග සලකා බැලේ
නව තාක්ෂණය, නව තරඟකරුවන්, නව ආර්ථික පරිසරයන්ගේ වෙනස්කම් නිසාද සාමාජීය, මූල්‍ය හා දේශපාලන පරිසරයේ වෙනස්කම් නිසාද නව උපක්‍රම පිළිබඳ සලකා බැලීම අත්‍යාවශ්‍ය වේ
සංවේදන දත්ත වාර්තා කරන සකස් කරන මෘදුකාංග නිෂ්පාදිත වර්තමානයේ වෙළඳපොලේ සුලභව පවතින අතර ඒවා උපක්‍රම කළමණාකරණයට විශාල රුකුලක් ලබාදේ
මේ වන විට ප්‍රංශ හා ඉතාලි චිත්‍රපට ගෝලීය වශයෙන් ප්‍රසිද්ධ වී තිබිණි
නමුත් යුරෝපීය චිත්‍රපට කර්මාන්තයට පළවන ලෝක යුද්ධය හේතුවෙන් අතිප්‍රබල බිඳ වැටීමක් සිදු වන විටත් එක්සත් ජනපදය වේගවත් ජයග්‍රහණයක් ලබා තිබිණි
ඇමෙරිකානු චිත්‍රපට කර්මාන්තය නැතහොත් හොලිවුඩය භූගෝලීය කලාපය කැලිපෝනියාව ලෙස හඳුනා ගැනීමත් සමඟ ලෝකයේ චිත්‍රපට නිෂ්පාදනාගාරය ලෙස තම නිෂ්පාදන බොහෝ රටවලට අපනයනය කර බොහෝ චිත්‍රපට පාලනය කිරීමත් වෙනුවෙන්  තමන් ලැබූ ස්ථාවරය එ‍තැන් සිට මේ දක්වාම පවත්වා ගන්නා ලදී
1920 වන විට වාර්ෂිකව චිත්‍රපට 800 ක් නැතහොත් ලෝකයේ සංචිත නිෂ්පාදනයෙන් 82% ක් නිෂ්පාදනය කරමින් තම හොඳම යුගය එක්සත් ජනපදයට ළඟා විය
චාලිචැප්ලින්ගේ හා Buster Keaton ගේ විහිළු Douglas  Fairbanks ගේ මැර ක්‍රියාවන්  Clara Bow ගේ ප්‍රේම වෘත්තාන්තයන් මීට සරල නිදසුන් වන අතර මොවුන්ගේ මූහුණු ලොව සෑම මහාද්වීපයකම ප්‍රචලිත විය
දෘෂ්‍යමාන ධර්මතාවය වන සම්භාව්‍ය සම්බන්ධිත සංස්කරණය සංවර්ධනය හා අපනයනය කළද ජපානය වැනි ඇතැම් බටහිර නොවන රටවල් ප්‍රබල කලා හා නාට්‍ය සම්ප්‍රදායන්ගෙන් තොරව මෙම ක්‍රමය ඉතා සෙමෙන් යොදා ගන්නා ලදී
මෙම සංවර්ධන චිත්‍රාගාර ක්‍රමය හා දශකයක් පුරා ඇමෙරිකාන් චිත්‍රපටවල ලක්ෂණය වූද, එහි ප්‍රචාර ක්‍රමය වූද තරු ක්‍රමය හා සමඟ සමකාලීන වූ අතර නව ආදර්ශයක් චිත්‍රපට කර්මන්තයට සපයන ලදී
චිත්‍රාගාරවල කාර්යක්ෂමතාවය, නිෂ්පාදනයනිහි සෑම ස්ථාවරයකටම ඉහළ පහළ පාලනය තාක්ෂණික විදග්ධතාවයට හා සැමදා වර්ධනය වන අධික වියදම් සහගත නිෂ්පාදනයන්ට මඟ සකස් කරන ලදී
මේ අතරම පද්ධතියේ වානිජ්‍ය ක්‍රමිකකරණය හා අලංකාරවත් විපලායනයට යොමු වීම, නිර්භීතකමට හා අනාගත බලාපොරොත්තුව විශාල වශයෙන් අධෛර්යයට පත් කළ අතර මීට මූලිකම උදාහරණය පුරාවෘත්තයන්හි සඳහන් 19 වන සියවසේ අගභාගයේ හා 20 වන සියවසේ Erich Von Stroheim නම් පිළිගත් මතයක්ට පහරදෙන චරිත මෙහෙයවීමයි
ජේසුස් ක්‍රිස්තුස් වහන්සේගේ ජීවිත කථාව යොදාගෙන බොහොමයක් චිත්‍රපට ගොඩනැගුනි
ප්‍රථමයෙන්ම එවැනි චිත්‍රපටයක් නිෂ්පාදනය වූයේ ප්‍රංශයේ 1987දීය
එසේම එම වසරේදීම rloritz හිදී ක්‍රෙම් නගරයේ පසන් නළුව (passion play) අවුරැදු පතා වේදිකා ගත විය
මෙය චිත්‍රපට ගත කරන ලද්දේ ඇමරිකානුවන් විසින් වන අතර ජර්මන් ජාතිකයන්ට එය ප්‍රදර්ශනය කරන ලදී
එය ඉදිරිපත් කරන ලද්දේ විශේෂ ස්ථානයන් හිදී වන අතර අඛණ්ඩ චිත්‍රපටයක් ලෙස නොවේ
නමුත් වෙන්වූ සිද්ධීන් lantern slides, දේශණ සහ ගීතිකා ගායනා සමඟ ප්‍රේෂණය වන කාලය මිනිත්තු 90 දක්වා දීර්ඝ කිරීමට විසුරුවා හරින ලදී
1987දී Georges Melies විසින් ග්‍රීක තුර්කි යුද්ධය ඇසුරින් සිද්ධි චිත්‍රපට ප්‍රතිනිර්මාණය කරන ලදී
එසේ නමුත් ඒවා වෙන්ව අලෙවි කරන ලදී
එසේම ඒවා අනුපිළිවෙලින් අඛණ්ඩව ප්‍රදර්ශණය වන බවට සැකයක් නොතිබුණි
1898දී මේ හා සමාන ච්ත්‍රපට කිහිපයක් නිපදවූ නමුත් ඉන් එකක් වත් අඛණ්ඩව එක් දර්ශණ ඛණ්ඩයක සිට තවත් දර්ශණ ඛණ්ඩයකට ක්‍රියාත්මක වූයේ නැත
බහු දර්ශණ ඛණ්ඩ ඇතුලත් ච්ත්‍රපට Georges Melies විසින් 1899දී වෙනත් අයෙකුට නිෂ්පාදනය කල චිත්‍රපට වලට නොදෙවෙනි ලෙස චිත්‍රපට නිපදවන ලදී
නමුත් Affaire dreyfus සහ Cinderella චිත්‍රපට එක් දර්ශණ ඛණ්ඩයක සිට තවත් දර්ශණ ඛණ්ඩයකට රඟදැක්වීමක් නොමැති ලෙස සමන්විත වේ
එසේම Cinderella ගෙන් ඉදිරියට යාමේදී, Melies විසින් සෑම දර්ශණ ඛණ්ඩයක් විසිරුවා හරින ලදී
ඉන් රඟදැක්වීමේ අඛණ්ඩතාවයෙහි පෙනුම තවදුරටත් අඩු කිරීම අරමුණු විය
ඉහත දැක්වූ චිත්‍රපට දෙකෙහි කුමක්ද සිදුවන්නේ කියා දැන ගැනීමට ප්‍රේක්ෂකයන්ට කලින් කථාව දැන සිටීම හෝ ඉදිරිපත් කරුවෙක් විසින් එය ඔවුන්හට පැවසීම සිදුකල යුතුවේ
දෙබස්වල පේළි කිහිපයක් ඇතුළත් වන අභ්‍යන්තර මාතෘකා (Intertitles) භාවිතය ආරම්භ වන්නේ 1908 සිට ඉදිරියටයි
එම වර්ෂයේ Vitagraphy සමාගමේ An Auto Heroine හෝ the race for the Vitagraphy cup and how it was won යන්නෙහි දෙබස් මාතෘකා ද්විත්වයක් අඩංගු වන අතර එම සමාගමේම Julius Ceasar  යන්නෙහි නළුවන් විසින් කතා කිරීමට ප්‍රථම ශේක්ෂ්පියර් නාටකයෙන් ගෙනහැර දක්වන “මේ සියල්ල තුලින් වංශවත්ම රෝමන්කාරයායි
” යනුවෙන් අවසන් වන පේළි 03 කින් යුතු දෙබසකි
1909 සිට ඉතා කුඩා ඇමෙරිකානු චිත්‍රපට කිහිපයක හා එකක් හෝ දෙකක් වන යුරෝපීය චිත්‍රපටවල ඒ කාලයේ කතා වුණු ඉතා සුළු දෙබස් මාතෘකා ප්‍රමාණයක් හෝ කථන මාතෘකා ප්‍රමාණයක් ඇතුලත් විය
සත්‍ය වශයෙන්ම චරිත මඟින් කියන ලද දේ තේරුම් ගැන්වවීම සඳහා දර්ශන ඛණ්ඩය මධ්‍යයෙන් කැපීමට දෙබස් මාතෘකා කීමට යන ජවනිකාවට කලින්  දැමීම මඟින් චිත්‍රපට තනන්නන් ඉතා සෙමින් සිදු විය
මෙම සංක්‍රාංතිය 1912 දී ආරම්භ විය
ඇමෙරිකානු චිත්‍රපටවල ජවනිකාව ඇතුලත කැපීම් භාවිතය වැඩිවීම මඟින් මෙම නැඔුරුවට සහායක් ලැබුණි
1913 දී ඇමෙරිකානු චිත්‍රපට තුල සැලකිය යුතු ප්‍රමිණයකින් යෙදුණු දෙබස් මාතෘකා ඔවුන් කතා කරන අවස්ථාවලදී කපා හරිනු ලැබීය
බොහෝවිට මෙය සිදු වූ‍ චිත්‍රපට බොහෝමයක්ම වූයේ G
Griffith ගේ චිත්‍රපටයි
ඇත්තෙන්ම ඔහුගේ 1913 වර්ෂයේ චිත්‍රපට තවමත් හැමවිටම දෙබස් මාතෘකා ඇතුලත් වන්නේ නැත
ඇතැම් යුරෝපීය චිත්‍රපට තනන්නන් දෙබස් මාතෘකා යෙදීම දෙසට වූ නැඹුරුව ග්‍රහණය කරගත්තත් සතය වශයෙන් කථාවෙන ස්ථානයන්හි ජවනිකාවලට කැපීම කෙරෙහි වූ නැඹුරුව අවුරුදු කිහිපයක් පසුවන තෙක් ග්‍රහණය කරගත්තේ නැත
චිත්‍රපට කතාන්දරයේ ස්වභාවය සම්පූර්ණයෙන් වෙනස් කිරීම සඳහා මෙම දෙබස් මාතෘකා පිළිබඳ විස්තරය නොවැදගත් ප්‍රශ්ණයකින් දුරස්ථව තිබෙනු ලැබුවා චරිතය කතා කිරීමට පටන් ගත් විටම ජවනිකාව කැපීමට දෙබස් මාතෘකා පැමිණෙන අතර චරිතය කථාකර අවසන් වනවාත් සමඟම එය ඉවත්ව යයි
එය වර්තමානයේ නාද චිත්‍රපටවලට සමානව ඵලදායී වූ දෙයකි
චිත්‍රපට ඉතිහාසය තුළ තවත් වැදගත් සංවර්ධනයක් වන්නේ දර්ශණ ඛණ්ඩයේ ලක්ෂණයයි
(point of view shot) මෙම ක්‍රමය තුලින් භාවිත කොට තිබුණේ චිත්‍රප‍ටියේදී සිටින පුද්ගලයෙකු දුරදක්නයකින් හෝ සිදුරකින් බලන දර්ශණයක් පෙන්වීම සඳහා සහ චිත්‍රපට රාමුව තුල කථා රවුම් ආවරණයක් හෝ චිත්‍රපටියේ හැගුම් දනවන සිදුවීමක් මෙමඟින් ඇගවීම සඳහාය
ඇත්ත වශයෙන්ම දර්ශන ඛණ්ඩ ලක්ෂණය (point of view shot) යනු කිසියම් පුද්ගලයෙකු කිසියම් දෙයක් කෙරෙහි බලාගෙන ඉන්නා දර්ශනයක් කිසිම ආවරණයකින් තොරව ඔවුන් සිටින ස්ථානයෙන්ම ගැනීමයි
1910දී තිරගත වූ විටග්‍රැප්ගේ “back to nature” යන චිත්‍රපටයේ අපට දැකගත හැකි වගට, පහල සිට ගන්නා ලද මිනිසුන් නැවත ගරාදි වැටේ සිට බිම බලන දර්ශනයක් සහ ජීවිත ආරක්ෂක බෝට්ටු‍ෙව් සිට මිනිසුන් අවට බලන දර්ශනයක් එම මිනිසුන් සිටින ස්ථානයේ සිට පටිගත කොට ඇත
කොහොම නමුත් විටාග්‍රෑප් චිත්‍රපට නිෂ්පාදනයෙන් මෙම ක්‍රමය භාවිතා කිරීම සඳහා ටිකක් කලබල විය
POV (point of view) දර්ශනයක් සත්‍ය ලෙසට හඳුන්වා දී ඇත්තේ පහදන ලද අභ්‍යන්තර මාතෘකාවකිනි
උදාහරණයක් වශයෙන් ලැරී ට්‍රිම්බල් (larry trimble) ගේ 1910 දි නිම කරන ලද චිත්‍රපටියක් වන Jane and the wife හි ඇතුලත් “උසාවිය ඉදිරිපිට නිවසේදී ඔවුන් මොනවද දැක්කේ”  යන කොටසින් පැහැදිලි වේ
නමුත් මාස කිහිපයකට පසු ට්‍රිම්බල් නිෂ්පාදනය කල “Jean Rescues” යන තවත් ජනප්‍රිය කථා මාලාවක් වන Bord Collie සිටින ප්‍රබන්ධ වික්‍රමාන්විතයක් මෙම කථාව මඟින් POV දර්ශන පැහැදිලි කිරීමෙන්‍ තොරව යෝග්‍ය ලෙස හඳුන්වා දී ඇත
මෙයින් පසු චිත්‍රපටියක හැගීම් දනවන සුදු වීමක් නොවන POV දර්ශන තරමක් නිතර නිතර විටාග්‍රෑප් (Vitagraph) ගේ චිත්‍රපටි වල පෙන්නුම් කරන්න පටන් ගන්නා ලදී
තවද මෙම ක්‍රමයට තවත් ඇමෙරිකානු චිත්‍රපටි නිෂ්පාදනය කරන සමාගම්ද ආරම්භ කරන ලදී
කොහොම නමුත් යුරෝපීය චිත්‍රපට නිෂ්පාදකයන් මෙන් D
ග්‍රිෆිත් (D
Griffith) පමණක් මෙය නාට්‍යයේ අස්වාභාවික තත්වයන් රංග ශාලාවේ සිටින ප්‍රේක්ෂක පිරිසට පෙන්වීම සඳහා පමණක් භාවිතා කරන ලදී
ප්‍රතිවර්තන කෝණ දර්ශන ඛණ්ඩ බාවිතයේ ඇති අනෙක් වැදගත් සංවර්ධනය වන්නේ ප්‍රතිවිරුද්ධ දිශාවන්හි සිට ගනු ලබන කපාහරින ලද දර්ශන ඛණ්ඩයක් සමඟ නොකඩවා සම්බන්ධ කිරීමයි
මෙයටම වෙන්වූ ඉතා මුල් අවධියේ පළමු උදාහරණය ලෙ කලින් සඳහන් කරන ලද William Son’s Attack on a China Mission (1900) දැක්විය හැක
නමුත් 1908දී Du Due De Guise ඝාතනයත් සමඟ ප්‍රතිවිරුද්ධ දිශාව කපා දැමීම මඟින් අනෙකුත් චිත්‍රපට වල වෙනත් දිශාවක ජවනිකාවක් පෙන්වීම ආරම්භ කරන ලදී
මෙම බලපෑම යුරෝපීය හා එක්සත් ජනපද රාජ්‍යයන් මඟින් ඊලඟ වසර දෙක තුල කලාතුරකින් අනුකරණය කරන ලදී
මීලඟ පියවර ලෙස රංගන ශිල්පීන් ‍දෙදෙනෙකු මුහුණට මුහුණලා සිටින විට ඔවුන්ගේ ප්‍රතිවිරුද්ධ දිශාවන්ගේ සිට ගනු ලබන අනුයාත සමීප දර්ශන ඛණ්ඩ පෙන්විම මුලින්ම දැකගත හැකි වූයේ 1911 අගභාගයේදී Arthur Mackley විසින් නිෂ්පාදනය කල The loafer චිත්‍රපටයේදීය
මෙය විරුද්ධ කෝණ කැපීම (Reverse – Angle cutting) වන අතර මෙය ස්ථාවර ලෙස වර්තමාන චිත්‍රපට නිෂ්පාදනයේදීද යොදාගනු ලැබේ
කෙසේ වෙතත් අනෙකුත් ඇමෙරිකානු චිත්‍රපට තනන්නන් විසින් මෙම ක්‍රමය ග්‍රහණය කර ගැනීමට වසර කිහිපයක් ගත විය
නමුත් 1913 වන විට ඉතා සුළු අධ්‍යක්ෂකවරුන් පිරිසක් ගේ වැඩ සඳහා විශාලතර වාර ගණනක් මෙය භාවිතා වීම අරඹමින් තිබිණි
පසුතලය කෙලවර පසු කොට චිත්‍රපටය නැරඹීමේදී මෙය සම්පූර්ණ වශයෙන් ‍සිදුවිය
මෙම විරුද්ධ කෝණ කැපීම (Reverse – angle cutting) සමීප ලෙස යොදා ගැනීමට ප්‍රමුඛ උදාහරණයක් ලෙස විරුද්ධ කෝණ හා දර්ශන ඛණ්ඩ අතර 1/3ක් කැපීම ඇති Ralph Ince විසින් 1913දී අධ්‍යක්ෂණය කල His Last Fight චිත්‍රපටය පෙන්විය හැක
කෙසේ වෙතත් D
Griffith ගේ චිත්‍රපට තුල හෝ යුරෝපීය චිත්‍රපට තුල මෙවැනි දේ කිසි දිනෙක දැක්විය නොහැකි විය
මෙම කාලය තුල “කලාව” යන වචනය චලනය වන පිංතූර සබැදිව බොහෝමයක් සදහන් වන අතර එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස කලාත්මක දේ අරමුණු කරගත් චිත්‍රපට නිපදවන්නන් වැඩි වූ අතර කවි සෘජුවම චිත්‍රපටි ලෙස පෙරළුනි
Greffith ගොසින් දුෂ්‍යමය සමාන වූ කාව්‍ය හා ධ්‍රැව සංගීතය නිර්මාණය කරමින් The way of the world (1910) දර්ශණය කර කප්පාදු කරමින් (church belle) චිත්‍රපටයේ කාල ප්‍රමාණය, විවේක කාලය අඩු කරන ලදී
කෙසේ නමුත් මෙය විශේෂිත අවස්ථාවක් වන බැවින්, මෙය 1912 වන විටත් දර්ශණ ඛණ්ඩ ඇතුලත් කරන බව සලකුණු විය
එය මිනිසුන් ඇතුලත් දර්ශණ ඛණ්ඩ වලට වඩා ද්‍රව්‍ය ඇතුලත් දර්ශණ ඛණ්ඩ විය
ඉතාලි Ambrosio චිත්‍රපට සමාගම නිෂ්පාදනය කල Mario caserini අධ්‍යක්ෂණය කල The evil plant චිත්‍රපටයෙහි එක් අවස්ථාවක් වූ විස ගසක් මතින් නයක් ලිස්සායාමේ දර්ශණයකින් විනාශ කිරීමේ අවස්ථාවක් නිරූපණය කරයි
වෙනත් කලාතුරකින් වන උදාහරණයක් ලෙස ඒ දිනවල Griffiths ගේ සමූල ඝාතනය නම් චිත්‍රපටය 1912 අගබාගය වන විට නිපදවන ලදී
මෙහි අසනීප වූ පුද්ගලයෙකුගේ ඇද ලඟ ඉටිපන්දමක දර්ශන ඛණ්ඩයක් ඇතුලත් කරමින් එම පුද්ගලයාගේ මරණය නිරූපණය කිරීමට සමර්තව ඇත
Enbrosio සමාගමේ තවත් චිත්‍රපට නිර්මාණය කිරීමේ ස්වරූපයක් ලෙස The last days of Pompeii චිත්‍රපටය හඳුන්වා දිය හැක
මෙම චිත්‍රපටයෙහි ඊර්ෂ්‍යාවේ අසහනය නමින් වූ දර්ශණ ඛණ්ඩයක් ඇතුලත් වේ
එය එක් කාන්තාවක් හට එක් පිරිමියෙක් වෙනත් කාන්තාවක් හට කරනු ලබන ආද‍රය තුලින් ඇති වන ඊර්ෂ්‍යාව දැක්වේ
එය පිළිබිඹු කිරීමට සාමකාමී පරවියන් දෙදෙනෙක් සහ පසුව ගොදුරක් වී විනාශ වන කුරුල්ලෙක් යොද‍ාගෙන ඇත
1914දී D
Greffith විසින් නාට්‍යකාර ප්‍රකාශනය වන දර්ශන ඛණ්ඩ යොදා ගැනීමට පටන් ගන්නා ලදී
නමුත් ඔහු බොහෝ විට මෙය සිදු නොකරන ලදී
එය ඇත්තෙන්ම වරදට පලිගන්නා හෘර්ද සාක්ෂිය The Aavenging Conscience චිත්‍රපටයේ (1914) දර්ශන ඛණ්ඩ යොදා ගැනීමේ නව අංශයක් ලෙස ආරම්භ වූවා පමණක් විය
මෙම චිත්‍රපටයේ අතුරු මාතෘකාවක් වූ “The bird of evil thought” හිදී ප්‍රධාන නළුවා මකුළුවෙක් තවත් කෘමියෙක් ආහාරයට ගැනීම බලාසිටීමේ දර්ශන ඛණ්ඩ 3ක් චිත්‍රපටයේ කලින් පුනරූපනය කරයි
එය චිත්‍රපටයේ පසුව දැක්වෙන කාරණයක් වන ඔහු වෙනත් පුද්ගලයෙකු ඝාතනය කිරීමට සැරසෙන බවක් පෙන්නුම් කරයි
මෙම දර්ශන ඛණ්ඩ ඝෘජුවම අනවශ්‍ය පැහැදිලි කිරීම් කපාදමා ඇත
එසේම එහි සංකේතාත්මක ඇතුලත් කිරීම් සඳහන්ව ඇත
Anevinging Conscience චිත්‍රපටයේ මනෝමය වශයෙන් සිතේ ඇතිවන කලබලයන් නිරූපණය කිරීමට තදින් අත් ස්පර්ශ කරන සවිස්තරාත්මක දර්ශන ඛණ්ඩ ඇතුලත් කර ඇත
Griffith නැවත නැවතත් අධ්‍යක්ෂණයට යොමුවූ අතර නමුත් ඔහු ඔහුට දැනෙන හැගීම දර්ශන ඛණ්ඩ යොදා ගනිමින් 1915-1919 කාලය පුරා ඇමරිකානු චිත්‍රපට නිර්මාණකරුවන් සේම සමත්ව ඇත
චිත්‍රාගාරයක් තුළ නිර්මාණය කරන ලද පසුතලයක් භාවිතා කිරීම වෙනුවට වෙනත් ස්ථානයක චිත්‍රපටයක් හෝ රූපවාහිනී වැඩසටහන් මාලාවක් නිෂ්පාදනය කරන්නේ නම් එම ස්ථානය චිත්‍රපට කරන ස්ථානයක් උදාහරණයක් ලෙස රූපවාහිනී කථාමාලාවක් වන “24” හි නිර්මාණය කල එම පසුතලයක් තුල රූගත කළ ඇතැම් දර්ශන හැරුණු කොට අන්සියල්ල මූලික වශයෙන් රූගත කෙරුනේ අදාල එම ස්ථානය තුලමයි
(on location) 

(on location) ස්ථානය තුල යන පදය මඟින් විස්තර වන්නේ චිත්‍රපටියකට නැගීම සත්‍ය ස්ථානයක සිට සිදුකර ඇතැයි යන්නයි
නමුත් මෙම පදය මඟින් බොහෝවිට වැරදි සහගත ලෙස විශ්වාස කිරීමට පොළඹවන්නේ චිත්‍රපටියට නැගීම එම කථාවට අදාල සත්‍ය ස්ථානය තුල සිටම සිදු කරන ලදැයි යන්න අර්ථගැන්වීම තුලිනි
නමුත් මෙසේ සත්‍ය ස්ථානයක් තුල සිට රූගත කිරීම මෙමඟින් අනිවාර්යයෙන් අර්ථ ගැන්වෙන්නේ නැත
වාසි සහ අවාසි 
 

චිත්‍රාගාරයක නිර්මාණය කරන ලද පසුතලයක රූගත කිරීම සිදු කරනවාට වඩා එසේ නිර්මාණය නොකරන ලද ස්ථානයක ‍රූගත කිරීමෙනි
වාසි කිහිපයක්ම ඇත
එය ඉතා විශාල පසුතලයක් ගොඩනඟනවාට වඩා ලාභදායී වන‍්නේයසැබෑලෝකයේ පවතින ඇඳුම්, ගෘහනිර්මාණ ශිල්පයන් විස්තරාත්මක ලෙස නැවත ගොඩනැගීම අපහසුය
එමනිසා මායාව වඩාත් *සත්‍යාකාරයෙන් ශක්තිමත්ව පෙන්විය හැක
ඇතැම්විට මෙමඟින් ඉතා ලාභදායී හා වෘත්තීය සමිතියකට අයත් නැති ශ්‍රමය භාවිතයට හෝ වැඩ සඳහා වන අවහිරයන් මඟහැරීමට පහසුකම් සලසයි
කැනීබියානු ස්ථාන වන vancouvar හා Toronto ආදිය මේ සඳහා ප්‍රසිද්ධ වේ
	
එසේම ඇතැම්විට එකතුවුනු මුදල් (frozen currency) භාවිතා කිරීමට පහසුකම් සලසයි
1968 වර්ශයේදී kelly’s heroes යන චිත්‍රපටය යුයෝස්ලෝවැකියාවේදී චිත්‍රපටයට නඟන ලද්දේ අපනයනය කිරීමට නොහැකිවූ චිත්‍රපට ප්‍රදර්ශනය කිරීමෙන් උපයන ලද ලාභය භාවිතා කිරීමෙනි
මෙහි අවාසි සහගත තත්වයන්ද ඇතුලත්ය
	*පරිසරය පාලයන කිරීම දුෂ්කර වීම උදාහරණයන් ලෙස ගුවන්යානා ගමන් ගැනීම, වාහන තදබදය, මගීන්, අයහපත් කාලගුණය හා නගරනීති ආදිය
	*පිටපතෙහි සඳහන් වන ආකාරයට ඉතා හොදින් ගැලපෙන ස්ථානයක් සත්‍ය වශයෙන් සොයා ගැනීමට ඇති පහසුව
	*ප්‍රේක්ෂකාගාරයෙහි සාමාජිකයන් ඇතැම්විට වංක ලෙස කල්පිත ස්ථාන ලෙස යොදාගත් සත්‍ය ලෝකයේ ස්ථාන සමඟ බොහෝ සමීප වී සිටිය හැක
	*චිත්‍රපටයට අදාල සියලු පිරිස අදාල ස්ථානය තුලට ගෙනයාම අධික වියදම් සහිත විය හැක

දේශීය නඏ නිළියන් සහ පිරිස සහ ආහාර සැපයීම නවාතැන් සැපයීම වැනි වෙනත් පහසුකම් සැපයීම මඟින් චිත්‍රපට කරන ස්ථාන මඟින් ප්‍රදේශයේ වැදගත් ආර්ථික සංවර්ධනයට වාසි සලසනු ලැබේ
Gongo ලේඛන කලාව වනාහි පුද්ගල බද්ධව, ලිඛිතව සඳහන් ලේඛන කලාවක් වන අතර බොහෝ විට වාර්තාකරු සිද්ධීන්, කතන්දරයක්‍ ලෙස ප්‍රකාශ කිරීමේ පුද්ගලයෙක් ලෙස සැලකේ.  මෙම කලාව සත්‍ය හා ප්‍රබන්ධ මූලිකාංග මුසු කරමින් කියවන්නාට පණිවිඩයේ ගැබ් වූ අදහස අවධාරණයට නැඹුරු වී ඇත
Gongo යන වචනය පළමුවෙන්ම භාවිතා කරන ලදදේ 1970දී වන අතර Hunter s
Thompso ගේ ලිපියක් මඟින් ඔහු මෙම කථාව ප්‍රසිද්ධියට පත්කරන ලදී
මෙම කලාව වෙනත් විෂයාත්මක කලාකරුවන් තවමත් යොදා ගනී
Gongo ලේඛන කලාව නිරවද්‍යතාවයට වඩා වාසිදායක කලාවක් වන අතර බොහෝවිට පෞද්ගලික අත්දැකීම් හා හැගීම් යම් මාතෘකාවක් හෝ සිදුවීමක සන්දර්භයක් සපයයි
එය පුවත්පත් කලාව මඟින් අනර්ය සංස්කරණය කල නිෂ්පාදිතයක් ලෙස හෝ රළු සහිත දෙයක් ලෙස නොසලකයි
ගෙනහැර දැක්වීම්, හාස්‍යයන්, උපහාසයන් අතිශෝක්තියන් පොදුවේ භාවිතා කරයි
‍ Gongo ලේඛන කලාව සත්‍යවාදී පුවත්පත් කලාවක් ලෙස නැඹුරු වන අතර විෂය මූලිකත්වය කෙරෙහි නොසැලකෙන අතර කතුවැකිය වැනි සමානවූ දේ මඟහැරේ
නිෂ්පාදනය, මිලදී ගැනීම හා අලෙවි කිරීම හා ඔවුනොවුන්ගේ සබඳතා පිළිබඳ නිතීන්, හා සිරිත් හා රජය පිළිබද අධ්‍යයනය කිරීමේ පදනමක් ලෙස දේශපාලනික ආර්ථිකය හැදින්විය හැක
දේශපාලනික ආර්ථිකය ආරම්භ වුයේ ආචාර විද්‍යාව මගින් වේ
(උදා - Adam Smith, Glasgow විශ්ව විද්‍යාලයේ මහාචාර්ය ආචාර්යය විද්‍යාව) එය 18 වන ශත වර්ෂයේදී එක්සත් ජනපදයේ ආර්ථික අධ්‍යයනයේ වැඩි දියුණු විය
කෘෂිකර්මය සියළු ධනයට මුල ලෙස පිළිගෙන නිදහස් වෙළදාම අගය කළ 18 වන සියවසේ ප්‍රංශ ආර්ථික විද්‍යාඥයෙකුගේ Physiocra  නම් න්‍යාය‍ට අනුව භූමිය, මුලු ධනයේ මුලාශ්‍රයක් ලෙස සැලකේ. සමහර ාද්ශපාලනික ආර්ථිකඥයන් ශ්‍රම වටිනාකමේ න්‍යාය තුලින් වටිනාකමේ නියම මුලාශ්‍රය ලෙස ශ්‍රමය යෝජනා කර ඇත
(Adam Smith සහ පසුව Carl Marx) බෝහෝ දේශපානික ආර්ථිකඥයන් සදහන් කරන ආකාරයට තාක්ෂණය දියුණුව වේගවත් වීම, ආර්ථික හා සාමාජීය සබධතා වලදී වැදගත් භූමිකාවක් ලෙස සලකයි
(Joseph Schumpeler) 
19 වන සියවසේ පසු කාලීනව, දේශපාලනික ආර්ථිකය යන පදය ආර්ථිකය ලෙස පෙරලුනි
එනම් නිෂ්පාදනයේ හා පරිභෝජනයේ ව්‍යුහාත්මක සබඳතාවලට වඩා  ගණිතමය හා සිද්ධාන්තමය ආර්ථික අධ්‍යයනයක් සෙවීමේ පදයක් ලෙස භාවිතා විය
[[File
Claude Monet - Branch of the Seine near Giverny
JPG|thumb

ගඟ හෙවත් ඔය යනු තවත් ගඟ/ඔය කට, විලකට හෝ සාගරයට ගලාබසින විශාල ස්‍වභාවික ජල ධාරාවකි
ගංගාවක් නිර්මාණය වීම
ගංඟාවක් ආරම්භය කවදා කේසේ සිදු වුයේ දැයි ස්ථිරවම ප්‍රකාශ කළ නොහැක
මුල් කාලයේ ගංඟාවක් ලෙස හැදින්වුයේ නිශ්චිත ඉවුරැ ඇති ගලා යන විශාල ජල කඳකි
මි‍ට වසර මිලියන ගණනකට ඉහත පෘතුවිය නිර්මාණය වු සමයේ එය වුණු වු ගිණි බෝලයක්ව තිබ්ණි
එම අවධියේ දිර්ඝ කාලයක්ව පැවැති මහා වර්ෂා ඒමතට ඇද හැළුණු නිසා එය සිසිල් වි පහත් ස්ථාන පිරි මුහුදු ඇති විය
පෘතුවියේ උස් තැන්වල සිට මුහුදූ දක්වා මහා ජල ධාරා දගර ගැසෙමින් ගලා ගියේය
කල් ගත විමත් සමග මේ ජලය ගැලු මාර්ගවල ගැඹුරැ සහ පළල වැඩි ව් ගමන්මගෙහිද වෙනස්කමි සිදු විණ
දැන් බෝහෝ  ගංඟා අරමිභ වන්නේ වනාන්තර සහිත කදුවලිනි
එම ප්‍රදේශවලට අනෙක් ප්‍රදේශවලට වඩා වැස්ස වැඩිය
මතුපිට වැසි ජලයත් වැඩි ජලය පොළොවට උරා ගැනිමෙන් ඇති වන උල්පත් වල ජලයත් එක්වි සැදෙනක කුඩා ජල ධාරා අතරමගදි තව තවත් ජලය ලබා ගෙන පිළිවෙලින් ඇළ දෙළ ඔය නදි ගංඟා සහ මහා ගංඟා බවට පත්වේ
කදු මුදුන්වල රැදුණු හිම තටිටු උණු විට ඒ ජලයද එසේ  ජල ධාරා සේ ගලා බැස ගංඟා තනයි
විශාල ග්ලැසියර්(Glaciers)හෙවත් හිම තටිටු කදුවල ඉහළ සිට පහළට රැටා එන විට ඒවා නිසා හැරෙන මාර්ග ගංඟා බවට පත්වේ
මේ කවර මුලාශ්‍රයකින් ඇරඹුණත් ගඟක ආරමිභක ප්‍රදේශය පටුය
නොගැඹුරැය
ජලය ගලන්නේද සෙමිනි
එය ඉදිරියට ගලත්ම තවත් ජල ධාරා එක් වි ජලය වැඩි වෙයි
එසේම එහිදි ගමනද වේගවත් වේ
එහිදි පස හැරි සේදි යෑම නිසා එහි ගැඹුර සහ පළල වැඩි වේ
ගංඟාව මුහුදට ගලා බසින ස්ථානයට ළං වන්නට ගංඟාවක වේගය හා ගැඹුර අඩු වේ
එයට හේතුව ගං පතුලේ විශාල වශයෙන් පස් තැන්පත් වි ගංඟ ගොඩ වීමයි
ඇතැම් අවස්ථාවලදි ගංඟ ශාඛා කිහිපයකට බෙදි මුහුදට වැටෙයි
මේවාද බලන්න 
 දොළ
 ඇල
 ඔය
Ko oya

ඔයක සහ සාමාන්‍ය ගඟක වෙනස

ආශ්‍රිත ලිපි
 ගඟ
 එබ
ඔයවල්
එක් ස්ථානයක සිට තවත් ස්ථානයකට ජලය රැගෙන යාම සදහා මිනිසා විසින් නිර්මාණය කරනලද ජල මාර්ග ඇල නම් වේ
වර්ගීකරණය

මිරිදිය ඇලවල්

කෘෂිකර්මාන්තය සඳහා 
උදා ː- යෝධ ඇල

ප්‍රවාහන මාධ්‍යයක් ලෙස

අන්තර නගර ප්‍රවාහන මාධ්‍යයක් ලෙස 
උදා ː- මෝඩ ඇල

නාගරික ගමන් ඇල 
උදාː- වැනිස් නගරය, බැංකොක් හි ඇල මාර්ග

කරදිය ඇලවල් 
ගංගා හා සාගර එකිනෙක යා කරමින් තනා ඇති ඇල මාර්ග
මෙවා ප්‍රවාහන අවශ්‍යතා වෙනුවෙන් නිමවා ඇත
උදා ː- සූවස් ඇල, පැනමා ඇල

වැඩිදුර කියවීම් 
 ගඟ
 දොළ
 වැව

ඇළ
Coastal construction
Water transport infrastructure
කැප්චා ප්‍රහේලිකා නොහොත් Captcha Puzzle, මෙය වෙබ් අඩවි සේවා ලබ ගන්නා විට විසදිමට දෙන විකෘති කල අකුරු පෙළයි
ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය යනු ගොඩනැගිලි හා අනෙකුත් ද්‍රව්‍යමය ආකෘතීන්  නිර්මාණය කිරීමේ හා ඉදිකිරීමේ කලාව යි
මිනිසා විසින්  සාදන ලද ගොඩනැගිල්ලක් අවට පරිසර සමග සංකලනය වීමේ සිට ඉතා සියුම් වාස්තු විද්‍යාත්මක  හා ඉදිකිරීමේ  විස්තරයන් ද ඇතැම්විට ගෘහ භාණ්ඩ ද ඇතුළුව මෙය පුලුල් ව අර්ථකථනය කෙරේ
වාස්තු විද්‍යාත්මක සේවාවන් සැපයීමේ වෘත්තිය ද ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය ලෙස හැඳින්වේ
ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පීන් විසින් ස්කන්ධය, අවකාශය, ස්වරූපය, පරිමාව, ස්වාභාවය (සෑදී තිබෙන ආකාරය), ආකෘතිය, ආලෝකය, සෙවනැලි වැනි දෑ මෙහෙයවීමෙන් හා වියදම්, ඉදිකිරීම් හා තාක්ෂණය වැනි දෑ උපයෝගී කරගනිමින් අවසානයේ  සෞන්දර්යාත්මක වූත්, ක්‍රියාකාරී වූත්, කලාත්මක වූත්  නිර්මාණයක් කරනු ලබයි
ඒ අනුව සලකා බැලුවිට ඉංජිනේරු විද්‍යාවෙන්, ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය වෙනස් වන්නේ ද්‍රව්‍ය හා හැඩ, ගණිතමය හා විද්‍යාත්මක මූලධර්ම වලට අනුකූලව නිර්මාණාත්මකව මෙහෙයවීම නිසාවෙනි
නිර්මාණය කිරීමේ ක්‍රියාවලියට අමතරව සංවේදනය මුලික කොටගෙන  කර්ණික, දෘශ්‍ය, ආඝ්‍රාණ හා ස්පර්ශක ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය ගොඩනැගී ඇත
අපගේ සංස්කෘතියෙහි ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය දෘශ්‍ය අත්දැකීමක් ලෙස සැලකුව ද අනෙකුත් සංවේදනයන් ද අපට ස්වාභාවික හා නිර්මිත පරිසරය අත්විඳීමට  ඉවහල් වේ
සංවේදනයන් කෙරෙහි දක්වන්නා වූ ආකල්පය සංස්කෘතීන් අනුව වෙනස් වේ
නිර්මාණය කිරීමේ ක්‍රියාවලිය සංවේදන අත්දැකීම, අදහස්, භාෂාවන් හා උපකල්පනය වැනි දෑ වලින් එකිනෙකට බොහෝ සෙයින් වෙනස් වේ
මෙවැනි නිර්මාණයන් සංස්කෘතික හා දේශපාලන සංකේත හා කලාත්මක නිර්මාණ වශයෙන් වෙන්කොට දැක්විය හැක
ආදි කාලීන ශිෂ්ටාචාර ප්‍රධාන වශයෙන් හදුනා ගැනෙන්නේ ඔවුන්ගේ වාස්තු විද්‍යාත්මක නිර්මාණ තුළිනි
ඊජිප්තුවේ පිරමීඩ හා රෝමයේ කොලෝසියම් වැනි ගොඩනැගිලි වැදගත් සංස්කෘතික සංකේතයන් වේ
විද්වතුන් විසින් පැරණි ශිෂ්ටාචාර වල සංකේතයන් පිළිබදව නොයෙකුත්  විධි වලින් අනාවරණය කරගෙන තිබුණ ද එවැනි සංකේතයන් තමන්ගේ සංස්කෘතිය පිළිඹිබු කරන සංකේත ලෙස ජනතාවට ඉතා සමීප වේ
වර්තමානයේ දී විවිධ නගර, ප්‍රදේශ හා සංස්කෘතීන් ගේ අනන්‍යතාවය සඳහා  නොයෙකුත් වාස්තු විද්‍යාත්මක ස්මාරක භාවිතා කෙරේ
නූතන ගෘහ නිර්මාණ සංකල්ප 
ලොව වටා සිටින ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පීන් විසින්, අදාළ පරිසරයට සහ සහ සමාජීය සන්දර්භය ට ගැලපෙන පරිදි සිදුකරන ලබන විවිධ නූතන ගෘහ නිර්මාණ සංකල්ප, මේ වන විට ශ්‍රී ලංකාවේ ද ප්‍රචලිත වී ඇත
ඉන් සමහරක් පහත පරිදි වේ
අවම වාදය
 රළු බව
 සමකාලීන
 බොහිමියානු
 මැදි-සියවස් නූතන
 ටූඩර්
 ගොතික්
 මධ්‍යධරණී
 නව සම්ප්‍රදායික
 සංක්‍රාන්තික

සටහන් 

වාස්තු විද්‍යාව
මෙම ලිපියෙහි දැක්වෙන්නේ ඉදිකිරීම් කටයුතු සඳහා භාවිතා කරන ද්‍රව්‍යයක් පිළිබඳවය
පටියක් යනු ඝන ද්‍රව්‍යමය සිහින් තීරුවකි
(බොහෝ විට දැව) මෙය ගොඩනැගිලි ඉදිකිරීම වැනි නොයෙකුත් ක්ෂේත්‍රයන් හි විවිධ කාර්යයන් සඳහා භාවිතා වේ
වහලවලට ෂීට් හා උළු සවිකිරීමේදී මේවා භාවිතා කෙරේ
පටිවල අනුපිළිවෙලවල් හා ඒවා අතර දුර ප්‍රමාණයන් වහල වර්ග අනුව වෙනස් වේ
මෙම පටි විටෙක අතුරු යටලීය මෙන් වහලයක කාප්පයන්ට හෝ පරාලයන්ට සෘජුකෝණිව සවිකෙරේ
තවත් විටෙක වහලයක බෑවුමට සමාන්තරව එහි සන්ධින් ආවරණය කිරීමට යොදා ගැනේ
මෙහිදී මෙම පටිද නැවත ලෝහමය වැස්මකින් ආවරණය කෙරේ
බොහෝ විට සෘජුකෝණාස්‍රාකාර හරස්කඩක් සහිත සිහින් පටි බාහිර ජනේල පැතිකඩ හෝ අභ්‍යන්තර ජනේල අතර සන්ධි ආවරණය කිරීමට යොදා ගැනේ
දැවමය ගෘහ භාණ්ඩ තැනීමේ දී මෙවැනි සිහින් පටි, ලෑලි කිහිපයකින් යුතු ජනේල ශක්තිමත් කිරීමට හෝ සන්ධි ආවරණය කිරීමට යොදා ගැනේ
රුවල් නැව් යාත්‍රා කිරීමේ දී අතීතයේදී සිහින් දිගැති තීරු (වර්තමානයේ දී කෙඳි වීදුරු (fiberglass) හෝ ඊට සමාන  ද්‍රව්‍යයක්, දැව) රුවල් ආධාරක වශයෙන් භාවිතා කර තිබේ
වේදිකා ශිල්පයේ දී සිහින් දිගැති බට (බොහෝ විට ලෝහ බට) නෘත්‍ය ශාලාවේ සිවිලිමට සම්බන්ධ කෙරේ
කානෝ චක්‍රය යනු තාපගතික චක්‍රයකි
මෙය නිකොලස් ලෙනාඩ් සාඩි කානෝ (Nicolas Leonard Sadi Carnot) විසින් වර්ෂ 1824 දී හඳුන්වාදෙන ලදි
බර්නුවා පෝල් ඒමිල් ක්ලැපේහොන් (Benoit paul Emile Clapeyron) විසින් එක්දහස් අටසිය තිස් ගණන් හා හතලිස් ගණන් වලදී එය තවදුරටත් වැඩි දියුණු කරනු ලැබීය
කා‍නෝ තාප එන්ජිම යන කල්පිත ආකෘතිය මත පදනම් වූවකි
සෑම තාපගතික පද්ධතියක්ම කිසියම් අවස්ථාවක පවතී
තාපගතික චක්‍රය ලෙස හැඳින්වෙන්නේ පද්ධතිය මෙම මුලාරම්භක අවස්ථාවේ සිට විවිධ අවස්ථාවන් හරහා අවසානයේ දී නැවත මුලාරම්භක අවස්ථාවට රැගෙන  ඒමේ දී ය
මෙම ක්‍රියාවලියේ දී පද්ධතිය අවට පරිසරය මත යම්කිසි  කාර්යයක් කරමින් තාප එන්ජිමක් ලෙස ක්‍රියා කළ හැකි ය
තාප එන්ජිමක් අවකාශයේ ඇති උණුසුම් කලාපයක සිට සිසිල් කලාපයකට ශක්තිය ලබාදේ
එම ක්‍රියාවලියේදී  එම ශක්තියෙන් කොටසක් යාන්ත්‍රිය කාර්යය බවට පරිවර්තනය කරයි
එමෙන්ම මෙම ක්‍රියාවලිය අනෙක් අතට සිදුකරමින් චක්‍රය ප්‍රතිවර්ත කළ හැක
පද්ධතියට බාහිර බලයක් යොදා ඇති අවස්ථවක දී මෙම ක්‍රියාවලිය හරහා සිසිල් පද්ධතියක සිට උණුසුම් පද්ධතියකට තාප ශක්තිය මාරු කළ හැක
එවිට පද්ධතිය තාප එන්ජිමක් නොව, තාප පොම්පයක් ලෙස ක්‍රියා කරයි
කානෝ චක්‍රය, යම්කිසි තාප ශක්ති ප්‍රමාණයක් කාර්යයක් බවට පත්කිරීමට හෝ යම්කිසි කාර්යය ප්‍රමාණයක් භාවිත කරමින් සිසිල් කිරීමේ කටයුතු  කිරීමට ද, දැනට පවතින කාර්යක්ෂම බවින් ඉහළම චක්‍රය වේ
කානෝ චක්‍රය තාප එන්ජිමක් ලෙස ක්‍රියාකිරීමේ දී එය පහත පියවර වලින් සමන්විත වේ
1.	ඉහළ උෂ්ණත්වයක දී (TH) වායුවේ සිදුවන ප්‍රතිවර්ත්‍ය සමෝෂ්ණ ප්‍රසාරණය (සමෝෂ්ණ, තාපය එකතු වීම)

මෙම පියවරේදී (1 රූප සටහනේ A සිට B දක්වා) ප්‍රසාරණය වන වායුව හේතුවෙන් පිස්ටනය මඟින් අවට පරිසරය මත කාර්යයක් සිදුකරයි
මෙහිදී වායුවේ ප්‍රසාරණය සිදුවන්නේ ඉහළ උෂ්ණත්වයේ ඇති නිධියෙන් අවශෝෂණය කරගන්නා තාපය මඟිනි
2.	වායුවේ සමඑන්ට්‍රොපික (ප්‍රතිවර්ත්‍ය ස්ථිරතාපී) ප්‍රසාරණය
මෙම පියවරේදී (1 රූපසටහනේ B සිට C දක්වා ) පිස්ටනය සහ සිලින්ඩරය  තාප පරිවරණය කර ඇතැයි උපකල්පනය කරන අතර, එබැවින් තාප අව‍ශෝෂණයක් හෝ හානියක් සිදු නොවේ යැයි සැලකේ. අවට පරිසරය මත කාර්යයක් සිදුකරමින් වායුව දිගටම ප්‍රසාරණය වේ
මෙම වායු ප්‍රසාරණය ‍හේතුවෙන් පද්ධතියෙහි උෂ්ණත්වය, පහළ උෂ්ණත්වය (Tc) අඩු වේ
3.	ප්‍රතිවර්ත්‍ය සමෝෂ්ණ, පහළ උෂ්ණත්වයේ (Tc) ඇති වායුවේ සම්පීඩනය (සමෝෂ්ණ තාප ඉවත් වීම)
(1 රූප සටහනේ C සිට  D දක්වා) මෙහිදී අවට පරිසරය මඟින් වායුව මත කාර්යය කරනු ලබන අතර, එබැවින් තාපය වායුවේ සිට පහළ උෂ්ණත්වයේ ඇති පෙදෙසට (තාප නිධියට) ගලා ගෙන යයි
4.	වායුවේ සමඑන්ට්‍රොපික සම්පීඩනය
(1 රූපසටහනේ A සිට D දක්වා) මෙහිදී නැවතත් පිස්ටනය හා සිලින්ඩරය තාප පරිවරණය කර ඇති බවට උපකල්පනය කෙරේ
මෙම පියවරේදී අවට පරිසරය වායුව මත කාර්යයක් කරන අතර, එය සම්පීඩනය කරමින් උෂ්ණත්වය (TH) දක්වා ඉහළ නන්වයි. මෙහිදී වායුව පළමු පියවරේ ඇති අවස්ථාවටම පත් වේ
කලම්පය යනු යම් කිසි උපකරණයක් චලනය වීම වැලැක්වීම සඳහා පීඩනයක් යෙදීමට භාවිතා කරන උපකරණයකි
ඔස්ට්‍රේලියාව වැනි රටවලදී නම් කලම්පය විවිධ ක්ෂේත‍්‍රවලදී ඒ ක්ෂේත‍්‍රයට ගැලපෙන ලෙස නිපදවා ඇත
ඒ අනුව විවිධ කාර්යයන් සඳහා භාවිතාවන විවිධ වර්ගයේ කලම්ප ඇත
මෙහිදී සමහර කලම්පයන් කෙටිකාලීනව භාවිතා කරන ඒවා වන අතර තවත් සමහර ඒවා දිගු කාලිනව භාවිත වේ
සත්ව පාලනයේදී විවිධ කලම්පයන් භාවිතා කරන අවස්ථා ඇත
සත්වයන්ගේ චලනය සීමා කිරීම සඳහා ද, ශල්‍යකර්ම ආදී කටයුතු වලදී විවිධ අවයව වල චලනය සීමා කිරිම සඳහා ද, කලම්පයන් භාවිතා වේ
විවිධ අවස්ථා වලදී භාවිතා වන විවිධ කලම්පයන් මෙසේ දැක්විය හැකිය
බැන්ඞ් කලම්ප, බාර් කලම්ප, බෙන්ච් කලම්ප, කාඩෙලිනි කලම්ප, සී කලම්ප, ෆ්ලෝරින්ග් කලම්ප, ග‍්‍රයිප් , හැන්ඞ්ස්කෘ, චුම්භකමය කලම්ප, මීටර් කලම්ප, පයිප් කලම්ප, සෑෂ් කලම්ප, සෙට් ස්කෘ, ස්පීඞ් කලම්ප, ටොග්ල් කලම්ප, සහ ටුල්මේකර්ස් කලම්ප වේ
ඒවායින් සමහරක් තාවකාලිව විවිධ උපාංග ස්ථානගත කර එකට සවිකර තබා ගැනීමට භාවිතා කරන අතර අනෙක්වා ස්ථිරව සවිකර තැබේ
සත්ත්වයින් යොදාගෙන කරන කෘෂිකාර්මික කටයුතු වල දී ද සත්ත්වයෙකු නිශ්චල වස්තුවකට ගැටගසා තැබීමට ද කලම්ප භාවිතා කෙරේ
කලම්පයක කාර්යය ඉටුකරන සෑම වස්තුවක් ම පාහේ කලම්පයක් ලෙස හැඳින්වෙන අතර මේ නිසා විවිධ කේෂ්ත්‍රයන්හි භාවිතා වෙනු කලම්ප වර්ග විශාල ප්‍රමාණයක් ඇත
පහත එවැනි බහුලව භාවිතා වන කලම්ප දැක්වේ
ඉහළ - පයිප්ප කලම්පය
ඉහළ සිට දෙවන පේළිය - ෆ කලම්පය/ දඩු කලම්පය, තනි අත් දඩු කලම්පය, තුන්වන පේළිය - දුනු කලම්පය, G කලම්පය (C - කලම්පය), දැවමය භුමි කලම්පය

පහත දැක්වෙන කලම්ප තාවකාලිකව උපකරණ ස්ථානගත කිරිමට යොදා ගනී
පටි කලම්පය (Band clamp)
F - කලම්පය (පින්තූරයේ වම්පස ඉහළ කෙළවරේ)
බංකු කලම්පය (‍Bench clamp)
බංකුවක් මත උපකරණ සවිකිරිමට භාවිතා වේ
බංකුව මෙහි දී එක් බාහුවක් ලෙස ක්‍රියා කරයි
කාඩ්ලිනි කලම්පය (cardellini clamp)
මෙය රවුම්, සමචතුරස්‍රාකාර, සෘජුකෝණාස්‍රාකාර බට වලට හෝ පැතලි වස්ත+න් මතට සවිකෙරේ
(උදා( ලී දඩු, ප්ලයිවුඩ් ෂීට්)
C - කලම්පය (Gකලම්පය&
පින්තූරයේ පහළ මැද දැක්වේ
ෆ්ලෝරින් ක්රෑම්ප් (Flooring cramp)
වඩුවන් විසින් බිම ලෑලි සවිකිරීමේ දී තද කොට තැබීමට භාවිතා කරයි
ග්‍රයිප් (Gripe)
ක්ලින්කර් (clinker) බෝට්ටු නිර්මාණයේ දී දෙණ නියමාකාරයෙන් තබා ගැනීමට කුඤ්ඤයකින් සවිකොට භාවිතා කරන විශේෂිකලම්පයකි
අත් දඩු කඳ
(පින්තූරයේ ඉහළ දකුණු කෙළවරේ)
චුම්බක කලම්පය (magnetic clamp)
සංයුක්ත ද්‍රව්‍ය යනු, අන්තර්ගත ද්‍රව්‍ය දෙකක් හෝ ඊට වැඩි ප්‍රමාණයක්  එක්කොට සකස් කරන ලද ද්‍රව්‍යයි
මෙහි අන්තර්ගත ද්‍රව්‍ය වල භෞතික හා රසායනික ගුණ සැලකිය යුතු ලෙස වෙනස් වන අතර අවසන් ව්‍යුහයේ ඒවා එකිනෙක වෙන් වෙන් ව පවති
ප්ලයිවුඩ් යනු බහුලව දක්නට ලැබෙන සංයුක්ත ද්‍රව්‍යයකි
ඉතාමත් ප්‍රාථමික අන්දමේ සංයුක්ත සංයෝගයක් ලෙස ගොඩනැගිලි ඉදිකිරීමේ කටයුතු වලදී භාවිතා වන, පිදුරු හා මඩ අන්තර්ගත වූ ගඩොල් හැඳින්විය හැක
බයිබලය හා  සම්බන්ධ වූ එක්සෝඩස්  (Exodus) පොතෙහි පාරාවෝ විසින් පිදුරු රහිතව ගඩොල් සෑදීමට බලකරමින් ආදී හිබෲ ජාතිකයින් පීඩාවට පත් කළ බව සඳහන් වේ
චිත්‍ර කලාව පිළිබඳ වූ  මෙට්‍රෝපොලිටන් කෞතුකාගාරයේ  (Metropolitan Museum of Art) ඇති ඊජීප්තු සොහාන් ගෙවල්හි ඇති සිතුවම් වල, ඉපැරණි ගඩොල් සෑදීමේ ක්‍රියාවලිය තවමත් දක්නට ලැබේ
සංයුක්ත ද්‍රව්‍ය සඳහා ඉතා ඉහළ මට්ටමේ පරීක්ෂණ දිනපතාම පාහේ අභ්‍යවකාශ යානා සඳහා, විශේෂිත වූ පරිසරයන්හි සිදුකරනු ලබයි
මහාමාර්ගයන්හි අතුරා ඇති වානේ හා සවිගැන්වූ පෝට්ලන්ඩ් සිමෙන්ති හෝ ඇස්ෆල්ට් කොන්ක්‍රීට් අපට නිතරම දක්නට ලැබෙන සංයුක්ත ද්‍රව්‍ය භාවිතා වන අවස්ථාවකි
නාන කාමරයේ ඇති බාත්ටබ්, ෂවර් ස්ටෝල් ආදිය සාදා ඇති කෙඳි, වීදුරු ද එවැනි සංයෝගයකි
ඝන මතු පිටවල්, කෘත්‍රීම ග්‍රැනයිට්, පාට ගැන්වූ කිරිගරුඬ සහ කවුන්ටර් මතුපිට ආදී දෑ අප‍ගේ ජීවින රටාවන් උසස් මට්ටමකට ගැනීමට බහුලව භාවිතා කෙරේ
සංයුක්ත ද්‍රවයන් අඩංගු සංඝටකයන්, අච්චුවක් ලෙස හෝ වඩා දැඩි බවක් ලබාදීමට භාවිතා කරන ද්‍රව්‍යයක් ලෙස, ප්‍රධාන වශයෙන් දෙආකාරයකින් ප්‍රයෝජනයට ගැනේ
අවම වශයෙන් මෙම ආකාර දෙකින් එකක්වත් සංයුක්ත ද්‍රව්‍ය  සෑදීමේ දී ‍යොදාගත යුතුය
අච්චුවක් ලෙස භාවිතා කරන සංයෝගය අනෙකුත් දැඩිකිරීමට භාවිතා කරන ද්‍රව්‍ය වටා ඒවාට ආධාරක ලෙස සකස් කෙරේ
දැඩි කිරීමට භාවිතා කරන ද්‍රව්‍ය ‍ඒවායේ ඇති විශේෂිත යාන්ත්‍රික හා  භෞතික  ගති ලක්ෂණ මඟින් අච්චුවක් ලෙස ඇති ද්‍රව්‍ය වල තත්ත්වට වැඩි දියුණු කරයි
සංයෝග එකට එකතු කිරීම මඟින්, එම සංඝටකයන් වෙන් වෙන්ව ගත් කළ ඒවායේ දක්නට නොලැබෙන විශේෂිත වූ ගුණාංග ලබා ගත හැක
එමෙන්ම විවිධ වර්ගවල අච්චු වශයෙන් භාවිතා කළ හැකි හා දැඩි කිරීමට භාවිතා කළ හැකි ද්‍රව්‍ය විශාල  ප්‍රමාණයක් ඇති බැවින් නිර්මාණකරුවා හට තම නිෂ්පාදනයට හෝ  ආකෘතියට උචිත පරිදි උසස් ගති ලක්ෂණ සහිතව සාදාගත හැකිය
කෘත්‍රීමව නිෂ්පාදනය  කළ හැකි  සංයුක්ත සංයෝග කිසියම් හැඩයකට සකස් කළ යුතුය
වඩා දැඩි කිරී‍මේ ද්‍රව්‍යය අච්චුව තුළට හෝ එය මතට දැමීමට පෙර/පසු අච්චුව ලෙස භාවිතා කරන ද්‍රව්‍යය, මිශ්‍ර  කිරීමේ ක්‍රියාවලියට පසුව දැඩිවේ
මෙම ද්‍රව්‍යයේ ස්වාභාවය අනුව මෙහිදී රසායනික බහුඅවයවීකරණය හෝ ඝනීභවනය සිදුවිය හැක
අවසාන නිෂ්පාදනයේ ගුණාංග මත විවිධ  වර්ග‍යේ හැඩවලට සකස් කිරීමේ ක්‍රම භාවිතා කෙරේ
නිෂ්පාදනය කිරී‍මේ  ක්‍රමය කෙරෙහි බලපාන ප්‍රධාන සාධක වන්නේ අච්චුවක් ලෙස හෝ වඩා දැඩි කිරීම භාවිත කරන ද්‍රව්‍යවල ස්වාභාවය මතය
තවත් වැදගත් සාධකයක් වන්නේ සංයෝගයේ නිෂ්පාදනය කළයුතු ප්‍රමාණයයි
වේගය හා ස්වයංක්‍රීය නිෂ්පාදන තාක්ෂණයන් මහා පරිමාණයෙන් නිපදවීම සඳහා යොදාගැනිම උචිත වේ
සුළු පරිමාණයෙන් නිෂ්පාදනය කිරීමේ දී අඩු ප්‍රාග්ධනයක් වැය වුවද, ශ්‍රමය හා උපකරණ සඳහා වැඩි වියදමක් දැරීමට සිදුවන අතර සාපේක්ෂව, නිෂ්පාදන ක්‍රියාවලිය අඩු වේගයකින් සිදු කෙරේ
වාණිජමය ලෙස හැඳින්වෙන  බහු අවයවීය අච්චුවක් ලෙසින් භාවිතා කරන ද්‍රව්‍යයක් උපයෝගී කර ගැනේ
ආරම්භක අමුද්‍රව්‍ය අනුව නොයෙක්  ආකාරයේ බහුඅවයවක භාවිතා කළ හැක
මේවා විවිධ ආකාරයෙන් වෙනස් වූ වර්ගයන් කිහිපයකට පුළුල්ව බෙදා දැක්විය හැක
වඩාත් බහුල ඒවා ලෙස පොලියෙස්ටර්, විනිල් එස්ටර, ඉපොක්සි, ෆීනෝලික, පොලිමයිඩ, පොලිඒමයිඩ, පොලිප්‍රොපිලින්, පීක් (PEEK) /පොලිඊතර් ඊතර් කීටෝන හැඳින්විය හැක
වඩා දැඩි කරන ද්‍රව්‍ය බොහෝවිට කෙඳි වර්ග වුවද, ඒවා බහුලව භාවිතා වන කුඩු කරන ලද ඛනිජ වර්ග ද විය හැක
පහත විස්තර කර ඇත්තේ අවසාන නිෂ්පාදනයෙහි රෙසින අන්තර්ගතය අඩු කිරීමට හෝ කෙඳි අන්තර්ගතය වැඩි කිරීමට,  වැඩිදියුණු කර ඇති විවිධ ක්‍රමය
රූල් ඔෆ් තම්බ් හෑන්ඩ් ලේ අප් (Rule of thumb hand lay up) යනුවෙන් හැඳින්වෙන ක්‍රමයකට අනුව 60% ක කෙඳි අන්තර්ගතයක් අවසාන නිෂ්පාදනයේ ලබා ගත හැකි අතර, වැකියුම් ඉන්ෆියුෂන් (Vacum infusion) මඟින් 40% ක රෙසින හා 60% ක කෙඳි අන්තර්ගත  නිෂ්පාදනයක් ලබා ගත හැක
නිෂ්පාදනයෙහි ඇති ශක්තිමත් බව, මෙම අනුපාතය මත විශාල ලෙස රඳා පවතී
එබැවින් කෙඳි අන්තර්ගතය ඉහළ වීම, වඩා ශක්තිමත් නිෂ්පාදනයක් ලබා ගැනීමට වැදගත් වේ
ඉංජිනේරු විද්‍යාවේ දී පරිගණක භාවිතය
අභ්‍යවකාශ යානාවක් නැවත ඇතුලුවීමේ දී එය වටා ඉහළ ප්‍රවේශයක් සහිත සුළග හමායන අයුරු පරිගණකයකින් අනුරූපනය කර ඇති අයුරු.

නවීන විද්‍යාත්මක හා තාක්ෂණික කටයුතු සදහා  පරිගණක හ පරිගණක මෘදුකාංග බෙහෙවින් වැදගත් වේ
ව්‍යාපාර කටයුතු  වල දී භාවිතා කරන මෘදුකාංග  මෙන්ම ඉංජිනේරු කටයුතු වල දී ද ඒ සඳහාම විශේෂිත වූ පරිගණක ආශ්‍රිත මුලික භෞතික  ක්‍රියාවලීන් හි ආකෘතීන් සෑදිය හැකි අතර ඒවා සංඛ්‍යාත්මක ක්‍රම මගින් විසදිය හැකි වේ
ඉතා පහුලව භෘවිතා කරන CAD (Computer - aided design) මෘදුකාංගය ඉංජිනේරුවන් හට ත්‍රිමාණ ආකෘතීන් හා ද්විමාන රූප නිර්මාණය කිරිමට ද තම නිර්මාණයන් හි දළ නිරූපණය  සඳහා  උපකාරී වේ
CAD මෘදුකාංගය, DMU (Digital mockup) සහ CAE මෘදුකාංග (Finite element method analysis වැනි) ඉංජිනේරුවන් හට තමා නිර්මාණ‍යන් හි ආකෘතීන් ගොඩනගා ඒවා අධ්‍යයනය කිරීමට උපකාරී වේ
මෙහිදී අධික වියදමක් දරමින් හා වැඩි කාලයක් ගත කරමින් භෞතික  මුලාකෘතින් සෑදීම අවශ්‍ය නොවේ
මෙමගින් නිෂ්පාදනයන් සහ උපාංග වල ඇති දුර්වලතා නිරීක්ෂණය,  යෝග්‍යතාව පරීක්ෂා කිරීම, ඒවා එකට එකතු කිරීම සහ ඒවා අධ්‍යයනය කිරීම සිදු කළ හැක
තවද පද්ධතියක උෂ්ණත්වය, ආතතිය, විද්‍යුත් චුම්බක විමෝචනය, විද්‍යුත් ධාරාවන් හා වෝල්ටීයතාව, ඩිජිටල් ලොජික් ලෙවල්ස්, තරල ප්‍රවාහයන් හා ප්‍රගතිය (kinematics) යන ස්ථිතික හා ගතික ගති ලක්ෂණ ද මෙහි දී අධ්‍යයනය කළ හැක
මෙම තොරතුරු පරිශීලනය හා බෙදා හැරීම සාමාන්‍යයෙන් සංවිධානය කරනු ලබන්නේ නිෂ්පාදන දත්ත කළමණාකරණ (Product data management) මෘදුකාංග මගිනි
ඉංජිනේරු වෘත්තිය සදහා විශේෂ වූ තවත් මෙවලම් අතුරින් කිහිපයක් ලෙස CNC යන්ත්‍ර ආශ්‍රිත පුහුණුව සදහා භාවිතා වන CAM මෘදුකාංගය, නිෂ්පාදන ඉංජිනේරු අංශය සදහා වන  නිෂ්පාදන ක්‍රියාවලි කලමණාකරණ (Manufacturing process management) මෘදුකාංගය, ඉලෙක්ට්‍රොනික ඉංජිනේරුවන් සදහා PCB  (Printed circuit board)  සහ පරිපථ සටහන් සදහා වූ EDA, නඩත්තු  කලමණාකරණය සදහා MRO භාවිතය සහ සිවිල් ඉංජිනේරු වෘත්තියේ දී AEC මෘදුකාංගය දැක්විය හැක
මෑත කාලයේ දී නිෂ්පාදනයන්ගේ වර්ධනය සදහා පරිගණක මෘදුකාංග භාවිතය PLM (Product Lifecycle Management) ලෙස හඳුන්වනු ලැබේ
ඉංජිනේරු විද්‍යාව
භෞතික විද්‍යාව
විදුලි ඉංජිනේරු විද්‍යාවේ 19 වන සියවසේ දී ඇතිවූ වර්ධනය

මයිකල් ෆැරඩේගේ (Michael Faraday), තෝමස් ෆිලිප්ස් (Thomas Phillips)විසින් අඳින ලද චිත්‍රයකි
c1841-1842

19 වන සියවසේ දී, නවීන පර්යේෂණ ක්‍රම සමගින් විදුලි ඉංජිනේරු විද්‍යාව නැමති විෂය වැඩිදියුණු වීමට පටන් ගත්තේය
මෙම සියවසේදී සිදු වූ විශේෂ වර්ධනය වීම් අතර, ජෝජ් ඕම් (Georg Ohm) විසින් 1827 දී ප්‍රමාණාත්මකව සන්නායකයක ගලායන ධාරාව සහ විභව අන්තරය අතර සම්බන්ධ සොයාගැනීම, මයිකල් ෆැරඩේ විසින් 1831 දී විද්‍යුත් චුම්භක ප්‍රේරණය සොයාගැනීම සහ ජේම්ස් ක්ලාක් මැක්ස්වෙල් (James Clerk Maxwell) විසින් 1873 දී විදුලිය හා චුම්භකත්වය පිළිබඳ නිබන්ධනයෙහි විදුලිය හා චුම්භකත්වය ඒකාබද්ධ කරමින් ඉදිරිපත් කල න්‍යාය වැදගත් වේ
එක්දහස් අටසිය තිස්ගණන් වල ජෝජ් ඕම් විසින් ස්ථිති විද්‍යුතය සම්බන්ධව උපකරණයක් ද නිර්මාණය කරන ලදී
1831 දී සිදු කල පර්යේෂණ වලදී මයිකල් ෆැරඩේ විසින් ප්‍රථම වරට සමධ්‍රැවීය උත්පාදක යන්ත්‍රයක් (homopolar generator) නිර්මාණය කරන ලදී
එය නවීන ඩයිනමෝවල (චුම්භක ක්ෂේත්‍රයක් මගින් ක්‍රියාත්මක වන උත්පාදක යන්ත්‍රවල ) මූලාරම්භය විය
1866 දී වර්නර් වොන් සීමන්ස් (Werner von Siemens) විසින් නිපදවූ බාහිර කාන්දම් බලයක් භවිතා නොකල කාර්මික උත්පාදක යන්ත්‍රය, ඉන්පසුව නිපද වූ බොහෝ නිමැවුම් සඳහා පාදක විය
1878 දී ජේම්ස් විම්ෂර්ස්ට් (James Wimshurst) නැමැති බ්‍රිතාන්‍ය ජාතික නිමැවුම්කරු දඬු දෙකක් මත තැබූ වීදුරු තැටි දෙකක් සහිත උපකරණයක් නිපදවිය
(නමුත් ඔහු පිලිබඳ වාර්තා වූයේ 1883 දීය
)

තෝමස් එඩිසන් ප්‍රථම මහා පරිමාණයේ විදුලි සැපයුම් ජාලය සාදන ලදී
එක් දහස් අටසිය ගණන් වල දී විද්‍යුතය පිලිබඳ හැදෑරීම භෞතික විද්‍යාවේම කොටසක් ලෙස සලකන ලදී
විශ්ව විද්‍යාල මඟින් විදුලි ඉංජිනේරු විද්‍යාව පිලිබඳ උපාධි පිරිනැමීම ආරම්භ කරන ලද්දේ 19 වන සියවසේ අග භාගයේදීය
1883දී කෝනෙල් විශ්වවිද්‍යාලය (Cornell University) ප්‍රථම විදුලි ඉංජිනේරු විද්‍යාව පිලිබඳ පාඨමාලවක් ආරම්භ කල අතර 1885දී එක්සත් රාජධානියේ ප්‍රථම විදුලි ඉංජිනේරු විද්‍යාව පිලිබඳ සභාපති ලන්ඩන් විශ්ව විද්‍යාලයෙන්(University College London) බිහි විය
මිසුරි විශ්ව විද්‍යාලය(University of Missouri) ක්‍රමයෙන් 1886දී එක්සත් ජනපදයෙහි ප්‍රථම විදුලි ඉංජිනේරු විද්‍යාව පිලිබඳ දෙපාර්තමේන්තුව පිහිටුවිය
මෙම කාල වකවානුවේදී මෙම ක්ෂේත්‍රය සම්බන්ධ වැඩ කටයුතු සීඝ්‍ර ලෙස වර්ධනය විය
1882 දී එඩිසන් විසින් පහල මැන්හටන්හි සිටි පාරිභෝගිකයන් 59 දෙනෙකුට වෝල්ට් 110ක සරල ධාරා සැපයුමක් ලබා දෙමින් ලොව ප්‍රථම මහා පරිමානයේ විදුලි සැපයුම් ජාලය නිර්මාණය කලේය
1887 දී නිකොලා ටෙල්සා(Nikola Tesla) විසින් විදුලි සැපයුම් ක්‍රමයක් වන ප්‍රත්‍යාවර්ත ධාරා සැපයුම සම්බන්ධ පේටන්ට් බලපත්‍රයක් සඳහා ඉල්ලුම් කරන ලදී
මෙම සැපයුම් ක්‍රමය සම්බන්ධව එඩිසන් හා ටෙල්සා අතර ඉදිරි වසර කිහිපය අතුලත තරඟයක් ද(War of Currents) ඇතිවිය
ක්‍රමයෙන් සරල ධාරාව වෙනුවට බල ශක්ති උත්පාදනය හා බෙදා හැරීම සඳහා ප්‍රත්‍යාවර්ත ධාරාව භාවිතා විය
නිකොලා ටෙල්සා, විශාල දුර ප්‍රමාණ සඳහා විදුලි සැපයුම් ජාලයක් නිර්මාණය කරන ලදී
මේ දෙදෙනාගේ  උත්සාහයන් විදුලි ඉංජිනේරු විද්‍යාවේ අභිවෘද්ධිය සඳහා බෙහෙවින් ඉවහල් විය
ටෙල්සා, ප්‍රේරණ මෝටර සහ බහුපේනු පද්ධති සම්බන්ධව කටයුතු කල අතර ඒවා ක්ෂේත්‍රයේ ඉදිරි කටයුතු සඳහාද ඉවහල් විය
එඩිසන් විද්‍යුත් තැපෑල පිලිබඳ කටයුතු කල අතර ඔහුගේ ස්ටොක් ටිකර්(stock ticker) නමැති යන්ත්‍රය, පසුකාලීනව ජෙනරල් එලෙක්ට්‍රික් ලෙස හැඳින් වූ ඔහුගේ සමාගමටද වාසිදායක විය
19 වන ශතවර්ෂයේ අග භාගය වන විට විදුලි ඉංජිනේරු විද්‍යාවේ අනෙකුත් වැදගත් පුද්ගලයන් බිහි විය
චාල්ස් ප්‍රෝටියස් ස්ටයින්මියට්ස් (Charles Proteus Steinmetz), ඉංජිනේරුවන් සඳහා ගණිතමය න්‍යායන් ඉදිරිපත් කරමින් එක්සත් ජනපදයෙහි විදුලිය සම්බන්ධ කර්මාන්තයෙහි ව්‍යාප්තිය සඳහා  ප්‍රත්‍යාවර්ත ධාරාවේ විකාශනය සම්බන්ධව කටයුතු කරන ලදී
කොන්‍රඩ් සූස්(Konrad Zuse) ප්‍රථම විදුලි පරිගණකය වූ Z22 නිපද විය
එය තවමත් ක්‍රියාකාරී වන අතර බර්ලින්හි තබා ඇත
20 වන සියවස ආරම්භයේ දී විදුලි ඉංජිනේරු විද්‍යාව

ගුවන් විදුලිය සෑදීමේ දී බොහෝ විද්‍යාඥයින් සහ නිමැවුම්කරුවන් ගුවන් විදුලි තාක්ෂණයට හා ඉලෙක්ට්‍රොනික විද්‍යාවට තම දායකත්වය සැපයීය
හයින්‍රිච් හර්ට්ස් (Heinrich Hertz) 1888 දී තම යූ.එච්.ෆ්
පර්යේෂණ වලදී ගුවන් විදුලි තරංග සම්ප්‍රේෂණය (ස්පාක් ගැප් ට්‍රාන්ස්මීටරයක් මගින්) සහ විද්‍යුත් උපකරණයක් මගින් ඒවා ග්‍රහණය ගැනීම සිදුකරන ලදී
1895 දී නිකොලා ටෙල්සා නිව්යෝක් හි පිහිටි තම පර්යේෂණාගාරයේ සිට සම්ප්‍රේෂණය කල සංඥා වෙස්ට් පොයින්ට් හි දී ග්‍රහණය කර ගැනීමට සමත් විය (කි
80.4 ක දුරකින්)
1896 දී ඇලෙක්සන්ඩර් පොපෝව් (Alexander Popov) මීටර් 60 ක් අතර රැහැන් රහිත(වයර්ලස්) සම්ප්‍රේෂණය සිදුකල අතර එම කාල වකවානුවේදීම ගුග්ලීමෝ මාර්කෝනි (Guglielmo Marconi) කි
2.4 ක් හරහා සම්ප්‍රේෂණය කිරීමට සමත් විය
ජෝන් ෆ්ලෙමින් (John Fleming) විසින් 1904 දී ප්‍රථම ඩයෝඩය නිපදවන ලදී
රෙජිනෝල්ඩ් ෆෙසෙන්ඩන් (Reginald Fessenden) විසින් කට හඬ සම්ප්‍රේෂණය සඳහා අඛණ්ඩව තරංගයක් ජනනය කලයුතු බව හඳුනා ගත් අතර ඔහු විසින් නිකොලා ටෙල්සා, ජෝන් ස්ටෝන් සහ එලිහු තොම්සන් ගේ පර්යේෂණ දිගටම සිදුකරන ලදී
1906 දී ඔහු ප්‍රථම වරට ගුවන් විදුලිය හරහා කට හඬ සම්ප්‍රේෂණය කිරීමට සමත් විය
තවද 1906 දී රොබර්ට් වොන් ලීබන් (Robert von Lieben) හා ලී ඩි ෆොරස්ට් (Lee De Forest) වෙන් වෙන්ව ට්‍රයෝඩය නිපදවන ලදී
එඩ්වින් හොවර්ඩ් ආම්ස්ට්‍රෝං (Edwin Howard Armstrong) 1931 දී ඉලෙක්ට්‍රොනික රූපවාහිනිය සඳහා වූ තාක්ෂණය සොයාගැනීමට සමත් විය
දෙවෙනි ලෝක යුද්ධය

දෙවෙනි ලෝක යුද්ධ සමයේ දී ඉලෙක්ට්‍රොනික විද්‍යාවේ සීඝ්‍ර දියුණුවක් දක්නට ලැබිණි
විශේෂයෙන්ම රේඩාර් සහ 1940 දී බ්‍රිමිංහැම් සරසවියේ දී රැන්ඩල් සහ බූට් විසින් මැග්නිට්‍රෝනය නිපදවීම මේ අතර වැදගත් වේ
මේ කාලයේදීම බ්‍රිතාන්‍යයේ ගුවන් යානාවල රේඩියෝ පිහිටුම,රේඩියෝ සන්නිවේදනය හා රේඩියෝ මඟ පෙන්වීම පිලිබඳ තාක්ෂණය වර්ධනය විය
ජී.පී. හි ටොමී ෆ්ලවර්ස් විසින් ජර්මන් ලෝරන්ස් සයිෆර් (Lorenz cipher machine) යන්ත්‍රයෙහි සංඛේතාත්මක පණිවුඩ තේරුම් ගැනීමට කොලෝසියස් නැමැති ප්‍රාථමික ඉලෙක්ට්‍රොනික පරිගණක යන්ත්‍රය නිපදවන ලදී
මේ අවධියේදී රහස් ඔත්තු සේවාවේ නියෝජිතයින් සඳහා රහසිගත රේඩියෝ සංඥා සම්ප්‍රේෂණය හා ලබාගැනීමේ තාක්ෂණය ද සොයාගන්නා ලදී
ඇමෙරිකානුවන් විසින් චර්චිල් හා රූස්වෙල්ට් අතර දුරකතන පණිවුඩ මිශ්‍ර කිරීමේ උපකරණයක් නිපදවන ලදී
ග්‍රීන් හෝනට් (Green Hornet) නම් වූ මෙම පද්ධතිය ක්‍රියා කලේ අදාල සංඥාවට වෙනත් ශබ්ද සංඥාවක් එක් කිරීමෙනි
ඉන්පසු එම සංඥාව අනෙම් පසින් ලබාගන්නා ලදී
ජර්මානුවන් හට මෙම  පද්ධතිය අඩාල කිරීමට කිසිසේත් නොහැකි විය