Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
ඔහු රජයේ ගාස්තු ගෙවිම පිණිස ආරක්ෂණ බද්දක් වැනි දෙයක් පැනවීම ගැන යෝජනා කළේය
ඒ සමගම විෂ්කි බද්දක්ද යෝජනා කළ අතර බටහිර ගොවීහු ඒ සම්බන්ධයෙන් බලවත් අකමැත්තක් දැක්වූහ
එක්සත් ජනපද ප්‍රථම බැංකුව පිහිටුවීම ඔහුගේ අපේක්ෂාව විය
එය 1791 දී සාර්ථක වූ අතර 1811 දක්වා එය පැවතුනේය
බලවත් මධ්‍ය ආණ්ඩුවක් සම්බන්ධයෙන් තෝමස් පෙෆර්සන් සහ ජේම්ස් මැඩිසන් විරුද්ධ වූ නමුත් ඔවුනට හැමිල්ටන් නැවැත්විය නොහැකි විය
ජෙෆර්සන් 1811 දී ජාතික බැංකුව වසා දැමුවේය
එහෙත් ඒ ගැන අවධානය යොමු කරමින් දෙවැනි එක්සත් ජනපද බැංකුව නිර්මාණය කළේය
තෝමස් ජෙෆර්සන් ගේ දර්ශනයට පදනම වූයේ සාමාන්‍ය ජනතාව දේශපාලනික හා ආර්ථික කෲරත්වයෙන් මුදවා ගැනීමයි
ඔහු සුලු ගොවීන් ගැන ප්‍රසංශා මුඛයෙන් කථා කළේ "ඉතා වටිනා පුර වැසියන්" යනුවෙන් සඳහන් කරමිනි
1801 දී ජෙෆර්සන් ජනාධිපති පදවියට පත් වූ අතර "ජෙෆර්සන් ක්‍රමයේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය" නම් වඩා විමධ්‍යගත කෘෂිකාර්මික ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයක් හඳුන්වා දීම කෙරෙහි යොමු විය
ව්‍යාප්තිය සහ වර්ධනය

කපු - මුලින් දකුණු ප්‍රදේශ වල කුඩා පරිමාණ වගාවක් විය
එල්විට්නි (Eli Whitney) විසින් 1793 දී නව කපු කටින යන්ත්‍රයක් නිර්මාණය කිරීමෙන් පසු කපු වගාවේ විශාල දියුණුවක් ඇති විය
මෙම කපු කටින යන්ත්‍රය (Eli Whitney) ‍උපයෝගී කර ගෙන කපුවල ඇට සහ වෙනත් දෑ වෙන් කිරීම කළ හැකි විය
වහල් ශ්‍රමය ද උපයෝගි කර ගෙන විශාල කපු වගාවන් බිහිවූයේ සමහර පවුල් ‍බොහෝ ධනවත් කරමිනි
මිඩිවෙස්ට්හි සරුසාර ගොවි බිම් සොයා ලක්ෂ ගණනක් ඒ දෙසට ඇදී ගියහ
රජය කම්බර්ලෑන්ඩ් පයික් (1818) සහ ඊරි ඇල වැනි ජාතික මහා මාර්ග සහ ඇල මාර්ග නිර්මාණය කරමින් නව පදිංචිකරුවන් බටහිර පෙදෙසට යොමු කිරීමත් එහි ගොවිපලවල්වල නිෂ්පාදිත ද්‍රව්‍ය වෙළඳ පොළට ගෙන ඒමටත් සහයෝගය දැක්වීය
පාරවල්, ඇල මාර්ග, සහ වරායන් වැනි අභ්‍යන්තර වැඩි දියුණු කිරීමේ කර්මාන්ත ගොඩනැංවීමට යෝජනා කළ ක්ලේ ගේ ඇමෙරිකන් ක්‍රමය නම් වැඩ පිළිවෙලට විග් (Whig)  පක්ෂය සහයෝගය දැක්වූ අතර ශක්තිමත් ජාතික බැංකුවක්ද ඇති කළේය
කෙසේ වුවද විග් නීති පැනවීමේ වැඩ පිළිවෙලට ඩිමො‍ක්ක්‍රටික් පාක්ෂකයින්ගෙන් බාධා එල්ල විය
ජනාධිපති ඇන්ඩ්‍රෑ ජැක්සන් (1825-1837) දෙවැනි ජාතික බැංකුවක් පිහිටුවීමට විරුද්ධත්වය දැක්වීය එය ඔහුගේ සතුරන්ගේ අවශ්‍යතාවයන් ආරක්ෂා කිරීමට වැඩි සැළකිල්ලක් යොදන්නේ යැයි ඔහු විශ්වාස කළේය
දෙවැනි වතාවට ඔහු ජනාධිපති පදවියට තේරී පත් වූ විට බැංකුවේ අවසර පත්‍රය අලුත් කිරීම සම්බන්ධයෙන් විරුද්ධ විය
කොංග්‍රසයද ඔහුට පක්ෂපාතී විය
ජැක්සන් මුදල් නෝට්ටු ප්‍රතික්ෂේප කළ අතර රජයට ගෙවිය යුත්තේ රත්‍රන් හෝ රිදි කාසිවලින් යැයි කියා සිටියේය
1837 දී ඇති වූ කලබල තත්වයෙන් පසු ව්‍යාපාර වැඩි දියුණූ වීම් වසර තුනකට නැවතුනේය
රේල් පාරවල් ආර්ථික දියුණුවට බෙ‍ාහෝ සෙයින් වැදගත් වූ කාරණාවලින් එකක් විය
රේල් පාරවල් අවශ්‍යද නැද්ද යන කරුණු සම්බන්ධයෙන් බොහෝ ප්‍රතිවිරෝධි අදහස් පැවති නමුත් නිසැකවම ඒවා අත්‍යවශ්‍ය විය
නොකඩවා කෙරෙන මහා පරිමාණ ව්‍යාපාර  කටයුතුවල සංවර්ධනය සඳහා දුම්රිය මාර්ග විසින් මාවත හෙලි පෙහෙලි කරන ලදි
මේ සඳහා අනාගත ව්‍යපාරවලට පාවිච්චි කිරීමට සැළසුම් නිර්මාණය කරන ලදී
පාලනය පිළිබඳ ගැටලු, කම්කරු සංගම්වල ගැටලු සහ ඉල්ලීම් ආදියට මුහුණ දීමට සිදු වූ පළමුවැන්නෝ ඔවුහු වූහ
මෙම රැඩිකල්වාදී නව සිරිත් විරිත් හේතු කොට ගෙන දුම්රිය මාර්ග මහා පරිමාණ ස්වභාවයේ පළමුවැනි ව්‍යාපාරයක් විය
19 වෙනි ශත වර්ෂයේදී හදිසි බිය එක්සත් ජනපද ආර්ථිකය අඩු වීමට හේතුවක් නොවීය
දිගු කාලීන ජනගහණ වර්ධනය අලුත් ගොවි බිම් සොයා යාම, නව කර්මාන්ත ශාලා ගොඩනැගීම, නොකඩවා කෙරුනේය
නව සොයාගැනීම් සහ ප්‍රාග්ධන ආයෝජනයන් හේතුවෙන් අලුත් කර්මාන්ත සහ ආර්ථික වර්ධනයක් ඇති විය
ප්‍රවාහන ක්‍රම දියුණු වීමත් සමග අලුත් වෙළඳ පොළවල් විවෘත වීමද නොකඩවා සිදු විය
වාෂ්ප බෝට්ටු නිසා ගංගාවලින් කරන ප්‍රවාහන කටයුතු ඉක්මන් මෙන්ම ලාභ දායී විය
දුම්රිය මාර්ග ව්‍යාප්තිය වඩා ප්‍රථිපලදායි වූයේ සංවර්ධන කටයුතු සඳහා  අලුත් බිම් පෙදෙස් වලට මාර්ග විවෘත වූ හෙයිනි
ඇල මාර්ග මහා මාර්ග මෙන්ම දුම්රිය මාර්ග වලටද රජයේ අනුග්‍රහය විශාල වශයෙන් ලැබුනේ ඒවා ගොඩ නැගු මුල් කාලයේදි ඉඩම් ප්‍රදානය කිරීමෙනි
වෙනත් ප්‍රවාහන සේවාවන්ට මෙන් නොව දුම්රිය ගමනාගමනය කෙරෙහි විදේශික හා දේශීය පෞද්ගලික ආයෝජනයන් ඇදි ආවේය
සමහරක් මිනිසුන් එක රැයෙන් ධනවත් වූ අතර බොහෝ දෙනෙකුට ඔවුන්ගේ ඉතිරි කිරීම් අහිමි විය
එසේ වුවත් විදේශීය ආයෝජන හා මග පෙන්වීම් වල සංකලනයන් ඒ සමගම රත්‍රන් සොයා ගැනීම ඇමෙරිකානු රජයේ සහ පෞද්ගලික අංශයේ ධනය යෙදවීම යනාදි කරුණු මහා පරිමාණ දුම්රිය මාර්ග පද්ධතියක් සංවර්ධනය කිරීමට පාදක වුනි
මෙම දුම්රිය මාර්ග රටේ කාර්මිකරණය සඳහා මූලික පදනමක් විය
දර්ශකය	ජනපද කණ්ඩායම් වශයෙන් දුම්රිය මාර්ග සැතපුම් ප්‍රමාණය වැඩිවීම 
 	

		
මූලාශ්‍රය	Change m
deper (ed) අවුරුදු සියයක ඇමෙරිකානු වාණිජ කටයුතු 1795 - 1895

18 වනශත වර්ෂය අග හා 19 ශත වර්ශය මුල 
 
	
යුරෝපයේදී ආරම්භ වූ කාර්මික විප්ලවය ඉතා ඉක්මණින් එක්සත් ජනපදය කරා ද පැතිරු‍ෙන්ය
1860 වර්ෂය වන විට ඒබ්‍රහම් ලින්කන් ජනාධිපති ලෙස පත් වූ අවස්ථාව වන විට ජනගහනයෙන් සියයට 16 ක් නාගරික පෙදෙස් වල ජීවත් වූහ
රජයේ ආදායමෙන් තුනෙන් එකක් ලැබුනේ භාණ්ඩ නිෂ්පාදනයෙනි
නාගරික කර්මාන්ත ප්‍රධාන වශයෙන් වයඹ පෙදෙසට සීමා විය
කපු රෙදි නිෂ්පාදනය ප්‍රධාන කර්මාන්තයක් විය
ඒ සමග සපත්තු, ලොම් රෙදි සහ යන්ත්‍රෝපකරණ නිෂ්පාදනයන් ද ව්‍යාප්ත විය
බොහෝ සේවකයින් සංක්‍රමනය වූවන්ය
1845 සහ 1855 අතර 300,000 ක් පමණ යුරෝපීය සංක්‍රමණිකයින් වාර්ෂිකව පැමිණියාහ
බොහෝ දෙනෙකු දිළින්දන් වූ අතර නැගෙනහිර නගර වල බොහෝ විට ගොඩ බැස්සේ නගරයේම නතර වූහ
රන් ආලේපිත යුගය

සිවිල් යුද්ධයෙන් පසු ආරම්භ වුණු සීඝ්‍ර ආර්ථික වර්ධනය වර්තමාන එක්සත් ජනපද  ආර්ථිකයේ පදනම විය
1890 දශකය අවසානයේදී පමණ ලෝකයේ විශාලතම ආර්ථිකයේ හිමිකරුවා ලෙස බ්‍රිතාන්‍යය අභිබවා යාමට අමෙරිකා එක්සත් ජනපදයට හැකි විය
නව ගවේශණ සහ නව සොයාගැනීම් රාශියක් එකවරම පැන නැගීමෙන් විශාල කැපී පෙනෙන වෙනසක් සිදු විය
සමහරු එය හැඳින්වූයේ දෙවැනි කාර්මික විප්ලවය ලෙසිනි
බටහිර පෙන්සිල්වේනියාවේ තෙල් සොයා ගන්නා ලදි
ශීතකරණ පහසුකම් සහිත රේල් කාර් භාවිතය ආරම්භ විය
ටෙලිෆෝනය, ග්‍රෑමපෝනය, යතුරු ලියනය සහ විදුලි ආලෝකය යනාදිය සොයා ගැනුනි
20 වෙනි සියවස ආරම්භ වන විට බඩු ගෙන යන කරත්ත වෙනුවට මෝටර් රථ පාවිච්චි යට ගැනුනි
මෙම ජයග්‍රහණවලට අමතරව ජාතියේ කාර්මික යටිතල පහසුකම් වර්ධනය විය
ඇපලේෂියන් කඳුකරයේ පෙන්සිල්වේනියාවේ සිට දකුණට කෙන්ටකී දක්වා ගල් අඟුරු සුලබව සොයා ගැනුනි
ඉහළ මධ්‍යම බටහිර සුපීරියර් විල ආශ්‍රිත ප්‍රදේශයේ විශාල යපස් නිධි විවෘත විය
යකඩ සහ වානේ මිශ්‍ර කර වානේ කර්මාන්තය ඇතිවීමට මෙකී වැදගත් ලෝහ හමු වූ පෙදෙස් වල වානේ කර්මාන්ත ශාලා බිහි විය
විශාල තඹ සහ රිදී පතල් විවෘත විය
අනතුරුව මිනිරන් පතල්ද සොයා ගැනුනු අතර සිමෙන්ති කර්මාන්ත ශාලාද ඉදි විය
කර්මාන්ත වැඩෙනවාත් සමගම විශාල නිෂ්පාදන ක්‍රමද සංවර්ධනය විය
විවිධ වූ කම්කරුවන්ගේ ක්‍රියා පිළිවෙල පරෙස්සමින් සැළසුම් කරමින් ඔවුන්ගේ රැකියාවන් කිරීම සඳහා වඩා කාර්යක්ෂම මාර්ග පෙන්වා දීම සඳහා 19 ශත වර්ෂයේ අග භාගයේදී පමණ ෆෙඩෙරික් ඩබ්. ටේලර් විසින් විද්‍යාත්මක වූ කළමණාකරණ ක්ෂේත්‍රයක් ආරම්භ කරන ලදි
වාෂ්ප බලය වෙනුවට විදුලි බලය යොදා ගැනීම නිසා මහා නිෂ්පාදන ක්‍රියාවලියක් ඵලදායිත්වය අතිශයින් අධික විය
බල ශක්තිය අපතේ යාම අවම නිසා ඵලදායිත්වය ඉහළ යාම, වැඩ පොළවල් වල වාතාවරණය ඉහළ යාම, ගිණි අනතුරු අඩු වීම, එක් එක් කොටසට වෙන් වූ විශේෂ කාර්යයන් කිරීමට හැකි වනසේ කර්මාන්ත ශාලා කොටස් කිරීම ආදි බොහෝ දේ විදුලි බලය ලැබීම නිසා සිදු විය
(හෙන්රි ෆොර්ඩ්ගේ සංකල්පය වූයේ ඇත්තෙන්ම මහා පරිමාණ නිෂ්පාදනයන්ය
ඔහු 1913 දී ඇදි යන එකලස් කිරීමේ ක්‍රමයක් (Moving Assembly‍ line) හඳුන්වා දුන්නේය
එහිදි එක් එක් කාර්මිකයාට සිදු වූයේ විශේෂ වූ කාර්යන් කිරීම පමණි
එය මෝටර් රථ කර්මාන්තයේ දූර දර්ශි ක්‍රියාවක් විය
ඔහු ඉතා සාධාරණ වැටුපක් කාර්මිකයෙකුට ගෙව්වේය
එය දිනකට ඩොලර්  05 කි
ඔහුගේ සේවකයින් බොහෝ දෙනෙක් මේ නිසා ඔවුන්ම නිෂ්පාදනය කළ මෝටර් රථයක් මිළට ගැනීමට හැකි විය
එය කර්මාන්තය වැඩි දියුණු කිරීමේද මාර්ගයක් විය
19 වෙනි සියවසේ දෙවැනි භාගයේ වූ "රන් අලේපිත යුගය" ධනපතියන්ගේ යුගයක් විය
මූල්‍යමය අධිරාජ්‍යයක් පවත්වාගෙන යමින් අධික ලෙස ධනය රැස් කළ මෙම ධනවතුන් පිරිස බොහෝ අමෙරිකානුවන් විසින් උසස් ලෙස සළකනු ලැබූහ
බොහෝ විට ඔවුන්ගේ සාර්ථකත්වය රැඳි තිබුනේ (ජෝන්
රොකෆෙලර් තෙල් සම්බන්ධයෙන් කළාක් මෙන් ) අනාගතය ගැන සිතා දියුණු කළ හැකි නව සේවාවක් හෝ නිෂ්පාදනයක් කෙරේ කල්පනාව යොමු කළ හෙයිනි
ඔවුහු භයානක තරඟ කරුවෝ වූහ
මුල්‍ය සාර්ථකත්වය සහ බලය කරා යන ගමනේදි එක සිතින් වැඩ කළහ
රොකෆෙලර් හා ෆොර්ඩ් හැරුණු විට අනිකුත් ආර්ථික යෝධයන් වූයේ දුම්රිය මාර්ග වලින් මුදල් සෙවු ජෙගුල්ඩ් (Jay Gould) බැංකු ක්‍රමයෙන් ජේ.පියර්පොන්ට් මෝර්ගන් සහ වානේ කර්මාන්තයෙන් ධනවත් වූ ඇන්ඩ්‍රෑ කානගි වැන්නෝය
සමහර ධනවතුන් ඔවුන්ගේ කාලයේ ව්‍යාපාර වල තරාතිරම අනුව සත්‍යවාදි හා අවංක වූ අතර ඇතැම්හු බලයද අල්ලස්ද යොදවමින් මුදල් හා බලය ලඟා කර ගැනීමේදි වංචාකාරින්ද වූහ
හොඳට හෝ නරකට ව්‍යාපාර සම්බන්ධයෙන් පැවති උනන්දුව රජය වෙත සැළකිය යුතු බලපෑමක් එල්ල කළේය
සමහර විට ව්‍යාපාරකයින් අතර අති ශූරයෙකු වශයෙන් සැළකෙන මෝර්ගන් ඔහුගේ පෞද්ගලික මෙන්ම ව්‍යාපාරික ජීවිතයද දැවැන්ත ලෙස ගෙන ගිය පුද්ගලයෙක් විය
ඔහු සහ ඔහුගේ සහචරයින් සූදු ක්‍රිඩාවේ යෙදුනාහ
සුඛෝපභෝගි මුහුදු යාත්‍රා අලෙවි කළහ
විශාල ධනයක් වැය කරමින් ප්‍රීති සාද පැවැත් වූහ
මාළිගා වැනි මන්දිර ඉදි කළහ
එමෙන්ම යුරෝපයේ වටිනා කලා කෘති මිළදි ගත්හ
මෙයට වෙනස්ව යමින් රොකෆෙලර් සහ ෆෝර්ඩ් වැනි අය ඉතා චාම් දැහැමි ගති පැවතුම් ඇත්තෝ වූහ
ඔවුහු කුඩා නාගරික ජීවන ක්‍රමයක් පවත්වා ගෙන ගියහ
දේවස්ථානවලට යන්නන් ලෙස ඔවුහු අනුන් සම්බන්ධයෙන් වගකීමක් තමන් තුල ඇති බව ප්‍රදර්ශනය කළහ
පෞද්ගලික යහපත්කම් තමනට සාර්ථකත්වය ගෙන දෙන්නේ යයි ඔවුහු විශ්වාස කළහ
ඔවුන්ගේ පසු පරපුර අමෙරිකාවේ විශාලතම පරාර්ථකාමි පදනම ස්ථාපිත කළහ
යුරෝපීය ඉහළ පැලැන්තියේ බුද්ධිමතුන් වාණිජ්‍ය ලෙස සාමාන්‍යයෙන් අවඥාවෙන් බැලූ නමුත් වඩා සැහැල්ලු සමාජ ස්ථරයක් සමග ජීවත් වුනු බොහෝ අමෙරිකානුවෝ ඉතා උද්‍යෝගිමත් ලෙස මුදල් ඉපයීම පිළිබඳ අදහස් වැළඳ ගත්හ
ඔවුහු ව්‍යාපාරවල වගකීම, අවදානම මෙන්ම උසස් ජීවන තත්වය සහ ව්‍යාපාර සාර්ථකත්වය විසින් ගෙන ආ හැකි ත්‍යාගයක් වූ බලය සහ පිළිගැනීමද භුක්ති වින්දාහ
සිවිල් යුද්ධය සහ නැවත ගොඩනැංවීම 1860
අනෙක් අතට දකුණ, ග්‍රාමිය තත්වයේ මෙන්ම ප්‍රාග්ධන හා නිෂ්පාදිත ද්‍රව්‍ය සම්බන්ධයෙන් උතුර මත යැපුනේය
දකුණු ප්‍රදේශය ෆෙඩරල් රජය පාලනය කරන ත‍ාක් කල් පමණක් වහල් සේවය ඇතුලු දකුණේ ආර්ථික අවශ්‍යතා දේශපාලන බලයෙන් ආරක්ෂා කර ගත හැකිව තිබුනි
1856 දී ආරම්භ කරන ලද රිපබ්ලිකන් පක්ෂය කාර්මිකකරණය වූ උතුර නියෝජනය කළේය
1860 දී රිපබ්ලිකන්වරු සහ ඔවුන්ගේ ජනාධිපති අපේක්ෂක ඒබ්‍රහම් ලින්කන් වහල් සේවය ගැන දෙගිඩියාවෙන් කථා කල නමුදු ආර්ථික ප්‍රතිපත්ති සම්බන්ධයෙන් බොහෝ පැහැදිලි අදහස් දැරුහ
1861 දී ඔව්හු සාර්ථක ලෙස ආරක්ෂක බද්දක් ඉදිරිපත් කොට සම්මත කර ගත්හ
1862 දී පළමු පැසිෆික් දුම්රිය මාර්ගයට අවසර දෙන ලදි
1863 දි ඇමෙරිකානු සිවිල් යුද්ධය සඳහා මූල්‍ය පහසුකම් ලබා දීමට ජාතික බැංකු ක්‍රමයක් අරඹන ලද අතර සෑම ප්‍රධාන නගරයකම “ප්‍රථම බැංකුව” පිහිටුවන ලදි
මෙයින් බොහොමයක් තවමත් තිබේ
දකුණ අභිබවමින් උතුරේ ඇතිවු කාර්මික දියුණුව ඇමෙරිකානු සිවිල් යුද්ධයේ (1861 – 1865) උතුරේ ජයග්‍රහණය සුරක්ෂිත කිරීමට උදව් විය
උතුරු ජයග්‍රහණය විසින් ඉරණම සහ ජාතියේ අර්ථික රටාව තහවුරු කරන ලදි
වහල් ශ්‍රමය යොදා ගැනීමේ ක්‍රමය අවලංගු කෙරුනි
මේ නිසා දකුණේ විශාල කපු වගාවන්හි ලාභය ‍බොහෝ සෙයින් අඩු විය
යුද්ධ කාලයේදි සහ ඊට කලින්ද විශාල වශයෙන් ව්‍යාප්ත වුනු උතුරේ කර්මාන්ත දියුණු වෙමින් ඉදිරියට ගියේය
කර්මාන්තකරුවෝ සමාජ හා දේශපාලන කටයුතු වල සහ ජාතික දේහයේ වෙනත් බොහෝ අංශයන්හි බලවත් වූහ
දකුණේ තිබුණු වැවිලි ඒකාධිකාරය අතුරුදන් විය
දකුණේ වූ විනාශය බලවත් වූ අතර  ප්‍රතිඵලයක් ලෙසින් දුගි බව ඉස්මතු විය
බොහෝ දූෂණ ක්‍රියා සිදු වුනද දුම්රිය මාර්ග නැවත සකස් කිරීම සඳහා බෙහෙවින් ආධාර ලැබුනේය
එහෙත් කලාපය බොහෝ විට රඳා පැවතුනේ එහි කපු වගාව මතයි
කලින් වහල්ලු වේතන ගෙවන කම්කරුවන් ලෙස ද කුලී ගොවියන් අඳ ගොවියන් බවටද පත් වූහ
ජණගහනය ආර්ථිකයට වඩා වේගයෙන් වර්ධනය වීමත් සමග බොහෝ දුගි සුදු ජාතිකයන්ද ඔවුන් හා එක් වූහ
1940 තරම් පසු කාලයේදි කැපි පෙනුනු නිෂ්පාදන කර්මාන්තය වූයේ කැරොලිනා රෙදි මෝල් සහ ඇලබාමා හි වානේ කර්මාන්ත කිහිපයකි
මහා අවපාතය 1929 – 1941

අවපාතය පැවති කාලයේ අවතැන් වූ බොහෝ ජනතාව රැකියා බලාපොරොත්තුවෙන් කැලිෆෝනියාවට පැමිණියහ
මෙම තත්වය ජෝන් ස්ටීන්බෙක් ඔහුගේ 'ද ග්‍රේප්ස් ඔෆ් රොත්' හි(Grapes of Wrath) විස්තර කර ඇත
කොංග්‍රසය, රජය මෙම පසුබැසීම අවම කිරීමට උත්සාහ ගත් අතර ෆෙඩරල් රිසර්ව් මණ්ඩලය (Federal Reserve Board) පොලී අනුපාතය ඉහළ මට්ටමක තිබෙන්නට ඉඩ හරිමින් බැංකු වලටද උදව් නොකරමින් බලා සිටියේය
මුදල් සැපයීම පහත වැටී 1933 වන විට එය තුනෙන් එකක් දක්වා අඩු විය
ජනාධිපති හර්බට් හුවර් ෆෙඩරල් රජයේ ආදායම ප්‍රවර්ධනය කිරීම සඳහා මහා පරිමාණයෙන් බදු වැඩි කල අතර ස්මූට් - හැව්ලි (Smoot Hawley) තීරු බද්ද අනුමත කළේය
මෙහි ප්‍රථිඵලයක් ලෙස කැනඩාව බ්‍රිතාන්‍යය, ජර්මනිය සහ අනෙකුත් වෙළඳ පාර්ශවකරුවන් එකට එක කිරීමට පෙළඹුනාහ
එක්සත් ජනපදය ආර්ථික අවපාතයක ගිලුනේය
1932 වන විට විරැකියා අනුපාතය 23.6% ක් වුනි
බර කර්මාන්තය දැව අපනයනය කෘෂිකර්මය (කපු, තිරිඟු, දුම් කොල) පතල් කර්මාන්තය යනාදියෙහි තත්වය ඉතා පිරිහුණු තත්වයට පත් විය
නිලධාරි පැලැන්තිය වැනි කොටස් වලද සුලු භාණ්ඩ නිෂ්පාදනයෙහි තත්වය එතරම් නරක නොවීය
නිශ්චිත වැඩ පිළිවෙලක් නොමැතිව ෆ්රැන්ක්ලින් ඩෙලනෝ රූස්වෙල්ට් ජනාධිපති පද වියට තේරුනේය
ඔහු තෝරා ගත් උපදේශකයන්ගේ අදහස් මත රැඳී සිටි අතර එම උපදේශකයෝ නව ක්‍රියා මාර්ග නමින් හඳුන්වනු ලැබු බොහෝ ව්‍යාපෘති එකතු කළහ
හුවර් යටතේ 1932 දී 8% ක්වූ රජයේ වියදම (GNP) 1936 වන විට 10.2% දක්වා ඉහළ ගියේය
රූස්වෙල්ට් සාමාන්‍ය වියදම් සමතුලිතව පවත්වා ගෙන ගිය අතර ණය ගැනීමෙන් අරමුදල් සපයා ගත් හදිසි අවස්ථා අය වැය 1932 දී 33.6% ක්ව තිබී 1936 දී 40.9% දක්වා වැඩි විය
සමහර ආර්ථික විශේෂඥයෝ විශේෂයෙන් බ්‍රිතාන්‍යයේ ජෝන් මේනාර්ඩ් කෙයින්ස් වැන්නන් මෙම හිඟය රෙකමදෝරු කළහ
රූස් වෙල්ට් ‍ෙකයින්ස් හමු වූ නමුත් ඔහු කෙයින්ස් ගේ උපදෙස් නොපිලිගත්තේය
රූප සටහන් අඳිමින් සිටි කෙයින්ස් හමු විමෙන් පසු රූස්වෙල්ට් මෙසේ කීවේය
"ඔහු ආර්ථක විශේෂඥයෙකුට වඩා ගණිතඥයෙකු වන්නට පිළිවන
" 
	
සහන සැලසීම සඳහා සහ මහජන වැඩ සම්බන්ධයෙන් වැය කළ මුදල් ප්‍රමාණයෙන් එක්සත් ජනපද ආර්ථිකයට උත්තේජනයක් සැපයුනේද, නැතහොත් එය ආර්ථිකයට හානීදායක වීද යන කාරණය විවාදයට ලක් විය
සම්පූර්ණයෙන්ම දළ ජාතික නිෂ්පාදනය පදනම් කරගෙන කිසිවෙකු ආර්ථික සෞඛ්‍යය පැහැදිලි කරන්නේනම් 1934 වන විට එක්සත් ජනපදය නියම මාවතට වැටි 1936 වන විට සම්පූර්ණයෙන්ම යථා තත්වයට පත් වීමට තිබුනි
එහෙත් රූස්වෙල්ට් ප්‍රකාශ කළ පරිදි ජනගහණයෙන් තුනෙන් එකක් මන්ද පෝෂණයෙන් නිවාස හිඟයෙන් සහ වස්ත්‍ර හිඟයෙන් පිඩා වින්දාහ
(අංක 3 සටහන බලන්න) දළ ජාතික නිෂ්පාදනය 1932 දීට වඩා 1936 දී 34% ඉහළ මට්ටමක තිබුණු අතර 1940 දී යුද්ධය ආරම්භ වන විට 58% ක ඉහළ මට්ටමේ විය
1932 සිට 1940 දක්වා අවරුදු 8 ක සාමකාමී යුගයේ අර්ථිකය 58% ක මට්ටමක වර්ධනය වූ අතර 1940 සිට 1945 දක්වා අවරුදු පහක යුද්ධ කාලයේදි 56% දක්වා වර්ධනය විය
කෙසේ වුවත් විරැකියාව 9% පහළ මට්ටමට කිසි දිනක අඩු වූයේ නැත
යුද්ධ කාලයේදී ආර්ථිකය නොයෙක් ආකාරයේ තත්වයන් යටතේ ක්‍රියාත්මක වූ අතර සාමකාමි යුගය සමග සැසඳිම දුෂ්කර වූයේ මහා පරිමාණ වියදම්, මිළ පාලනය, එකට බැඳුණු යුද්ධ ව්‍යාපාර, අමු ද්‍රව්‍ය පාලනය, අලුත් කාර් සහ නිවාස සම්බන්ධයෙන් තහංචි, සළාක ක්‍රම, වැටුප් සහනාධාර සහ මිලියන 12 ක හමුදාව යනාදී මේ කරුණු නිසාවෙනි
GDP වාර්ෂික දර්ශකය සහ දීර්ඝ කාලීන නැඹුරුව, 1920 - 40 නිරන්තර ඩොලර් බිලියනයන්ගෙන් 

බ්‍රෝඩස් මිචෙල් සංක්ෂිතව කියන පරිදි
"ආර්ථික හා මානසික අවපාතයේ පහළම මට්ටම වශයෙන් හැඳින්වුනු බොහෝ දර්ශකයන් ඉතාම නරක විය
1932 ගිම්හානයේ සිට 1933 දක්වා ඇමරිකන් ආර්ථික දර්ශකයන් ඉතාම පහත් මට්ටමක (Nadir) පෙන් වූ නමුදු ඉන් පසු ස්ථාවර තියුණු නැග්මක් පෙන්නුම් කළේය
මෙම තත්වය 1937 දක්වා පැවතුනේය
එපරිදි කාර්මික නිෂ්පාදනයේ ෆෙඩරල් සංචිත දර්ශකය එහි පහළම මට්ටම වූ 52.8, 1932 ජුලි මස 1 දින වාර්තා කළේය
එය ක්‍රමයෙන් නොවෙනස්ව 1933 මාර්තු 1 දින වන විට 54.3 ක්ද විය
කෙසේ වෙතත් 1933 ජුලි 1 දින වන විට එය 85.5 දක්වා ළඟා විය
(සසඳා බලන්න 1935 - 39 = 100 ලෙස ගෙන 2005 දී = 1342 දක්වා තත්වය)

1929 දී ඩොලර් වලින්

1935 - 1939 = 100

ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදය
ජාත්‍යන්තර සබඳතාවල බලය බොහෝ වෙනස් ක්‍රමවලට විග්‍රහ කොට ඇත
දේශපාලන විද්‍යාඥයින්  ඉතිහාසඥයන්, අන්තර් ජාතික සබඳතාවල ක්‍රියාකාරීව යෙදී සිටින්නන් (රාජ්‍යය තාන්ත්‍රිකයින්) දේශපාලන බලය පිළිබඳ පහත සඳහන් සංකල්ප ප්‍රයෝජනයට ගනී
බලය රජ්‍යන්ගේ හෝ නායකයන්ගේ අන්තිම ඉලක්කය වශයෙන්,

	බලය බලපෑම් කිරීමේ මිනුම් දණ්ඩක් වශයෙන් ද යම් යම් පැන නැඟීම්වලදී, සිදුවීම්වලදී, ක්‍රියා කරන්නන් සඳහාත් ප්‍රකාශනයට පත්වීම් 

	බලය, අර්බුධයක දී - යුද්ධයක දී ජයග්‍රහණය දැක ගැනීම සඳහාත් හා සුරක්ෂිතභාවයට පත්වීම සඳහාත් සහ

බලය, සම්පත් හා දක්ෂතා - හැකියා පාලනය සඳහාත් වර්තමාන කථාවේ දී සාමානයෙන් රාජ්‍ය බලය යන්නෙහි ආර්ථික හා යුධ බලය යන දෙකම සඳහන් කරයි
බොහෝ ප්‍රමාණ වැදගත් බලයන් අන්තර් ජාතික වශයෙන් ඇති රාජ්‍යයන් , මධ්‍යම බලවතුන් , කලාපීය බලවතුන්, මහා බලවතුන් හා අති මහත් බලවතුන් වශයෙන් හඳුන්වයි. පොදුවේ පිළිගත් මිණුම් දණ්ඩක් රාජ්‍යයක බලය තේරීමට නොහැක
රාජ්‍යයන් හැර බලය පතුරුවා ගන්නන් අන්තර් ජාතික සබඳතාවල දී දක්නට  ඇත
එවැනි අංශ තුළට ඇතුළත් අන්තර් ජාතික සංවිධාන, යුධ ආරක්ෂක සංවිධාන (උදා - නැටෝ) බහු ජාතික සාමූහික සංවිධාන, රාජ්‍ය ආණුවලට අයත් නොවන සංවිධාන, හෝ රෝමාණු කැතලික් පල්ලිය වෝල් මාට් හෝ හැන්සටික් ලීග්
වැනියන් වේ
org/wiki/Power_in_international_relations
බලතල බෙදීම යනු ප්‍රංශ දේශපාලන විද්‍යාඥයකු වූ බරොන් ඩී මොන්ටිස්කු විසින් හඳුන්වන ලද ප්‍රජාතාන්ත්‍රික රාජ්‍යවලට ගත හැකි ආදර්ශනයකි
පුරාණ ග්‍රීක නගර රාජ්‍යවල ව්‍යවස්ථාවලින් මෙම බලය බෙදීම නැමැති ආදර්ශනය සංවර්ධනය විය
කෙසේ වුව ද ප්‍රථමයෙන් රෝම සමූහාණ්ඩුවේ මෙය පුළුල් ලෙස භාවිතා වුණි
මෙය රෝම සමූහාණ්ඩු ව්‍යවස්ථාවේ ප්‍රධාන කරුණක් ලෙස විග්‍රහ වී ඇත
මෙම ආකෘතිය යටතේ රාජ්‍යය ශාඛා වලට බෙදෙන අතර ඒ හැම ශාඛාවක්ම වෙනස් හා ස්වාධීන බලතල සතුවන අතර ඒවාට වගකීමට බලප්‍රදේශ ද ඇත
මෙම බලප්‍රදේශය විධායකය, ව්‍යවස්ථාදායකය හා අධිකරණය වේ
බලතල බෙදීමට යෝජනා කරන්නන් විශ්වාස කරන්නේ ඒ මඟින් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය ආරක්ෂාවන බවත් දුෂ්ට ඒකාධිපතිවරුන් බලයට පත්වීමට හරස්වීමත් සිදුවන බවය
බලතල බෙදීමට විරුද්ධ අදහස් දරන්නන් විමසන්නේ පාර්ලිමේන්තු ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය සමඟ බලය සම්බන්ධවීමේ දී මිශ්‍ර වීමේ දී බලාපොරොත්තු වන අවසාන ඉලක්කය සාර්ථක ලෙස ඉටු වෙනවාද යන්නයි
තවදුරටත් විවේචකයින් මතු කරන්නේ දුෂ්ට ඒකාධිපති පාලනයට පෙර හරස්වීමක් නොවුව ද ආණ්ඩු කිරීමේ ක්‍රියාදාමය පමා වීමත්, විධායකය දුෂ්ට ආඥාදායකත්වයට යොමු වීමත්, වගකීම් සහගත නොවීම හා ව්‍යවස්ථාදායකය සීමා කිරීමට පෙළඹවීමත් සිදුවන බවයි.

කිසිදු ප්‍රජාතාන්ත්‍රික ක්‍රමයක සම්පූර්ණ බලතල බෙදීම සිදුවීමක් හෝ බලතල කොහෙත්ම නොබෙදීමක් ද සිදු නොවේ
සමහර ක්‍රමවලදී බලතල බෙදීමම පදනම්ව පවතී
අනිත් ක්‍රමවලදී බලතල බෙදීම මිශ්‍රව පවතී
"කැරොලිනා කොටුව" යනු ප්‍රංශ පළමු ජනපදයයි වර්තමානයේ එක්සත් ජනපදයේ ෆ්ලොරිඩාවේ ජැක්සන් විල්හි දක්නට ඇත
මුලින් පිහිටුවන ලද්දේ 1564 දීය
ස්පාඤ්ඤවරුන් විසින් එය විනාශ කිරීමට පෙර තිබුණේ එක් අවුරුදු කාලයක් පමණි
ඉතිහාසය
ප්‍රොතෙස්තන්ත නායක අද්මිරාල් ගැස්ටාර් ද කොලිග්නි විසින් සංවිධානය කරන ලද නොර්මන්ඩ් ජාතික ජින් රිබොල්ට්ගේ නායකත්වයෙන් යුතුව ප්‍රංශ ගවේශක කණ්ඩායමක් මේ (May) ගඟ ආශ්‍රිත පෙදෙසකට (දැනට ශාන්ත ජෝන් නදිය) ගොඩබැස්සාහ
1562 පෙබරවාරි මස එසේ එම ස්ථානයට ඔවුන් ගොඩ බැස්සේ උතුරේ පිහිටි පොර්ට් රෝයල් සවුන්ඩ් වෙත පසුව යාමේ අදහසිනි
වර්තමානයේ පැරිස් අයිලන්ඩ් නමින් හැඳින්වෙන එහි 'චාර්ල්ස් පොර්ට්' නමින් හැඳින්වෙන ජනාවාසයක් ගොඩනැංවීම පිණිස තම පිරිසෙන් විසි අට දෙනෙකු නවත්වා රිබොල්ට් අලුත් ජනපදයට අවශ්‍ය දෑ ගෙන ඒම පිණිස නැවතත් යුරෝපයට ගියේය
එහෙත් එවකට පැවති ප්‍රංශ ආගමික යුද්ධ හේතුවෙන් ඇතිවූ  අවුල් සහගත තත්වය මත රිබෝල්ට් එංගලන්තයේදි අත්අඩංගුවට පත් වීම නිසා ඔහුගේ ආපසු ගමන වැළකුනි
නායකත්වය සහ අවශ්‍ය බඩු බාහිරාදිය පහසුකම් නොමැති වීමත් ස්වදේශික ජනයාගේ තනතුරු වෛරයට පාත්‍ර වීමත් යනාදී හේතු නිසා අවුරුද්දකට පසු එම පිරිසෙන් එකෙකු හැර අන් සියලු දෙනාම යුරෝපය බලා ආපසු යාත්‍රා කළහ
ඔවුන් විවෘත යාත්‍රාවකින් එසේ ආපසු යන අවස්ථාවේදී ඉංග්‍රිසි මුහුදු සීමාවේදී ඒ වන විට දිවි රැක ගෙන සිටි අය බේරා ගන්නා විට අනෙකුත් අය මිනී මස් කන්නන්ට ගොදුරු වී තිබුණි
මේ අතර වාරයේ 1562 දී, කලින් චාරිකාව සංවිධානය කළ රිබෝල්ට්ගේ දෙවැනියා ලෙස සිටි රෙනෙ ගුලෙන් ඩි ලෞඩොනියර් නැමැත්තා 200 ක නව පදිංචිකාර බල ඇණියක් සමග ෆ්ලොරිඩාව බලා පැමිණියේය
එහි ශාන්ත ජෝන් නම් කන්ද මත 1564 ජුනි 22 වෙනි දින කැරොලිනා නම් බලකොටුව තැනූහ
එවකට රජකම් කරමින් සිටි 9 වෙනි චාර්ල්ස් රජු වෙනුවෙන් කොටුව නම් කරන ලදී
අවුරුද්දක කාලයක් මුලුල්ලේ මෙම ජනපදය ඉන්දියානු පහර දීම්වලට වෙනත් කැරලිවලට හා ආහාර හිඟයට ගොදුරු විය
පසුව ස්පාඤ්ඤ බලධාරින්ගේ ද අවධානයට යොමු විය
ස්පාඤ්ඤ ජාතිකයින් කල්පනා කළේ මොවුන් එම පෙදෙ‍ස ඔවුන්ගේ පාලනයට තර්ජනයක් වෙතැයි යනුවෙනි
1565 ජුනි මාසයේදී රිබොල්ට් එංගලන්තයෙන් නිදහස් කරන ලදී
කොලිග්නි විසින් ඔහු නැවත වරක් ෆ්ලොරිඩාවට පිටත් කර හරිනු ලැබීය
අගෝස්තු අවසානයේ විශාල නැව් සමූහයක් ද සෙබලු සිය ගණනක් ද පදිංචිය සඳහා යන පිරිසක් ද කැටුව රිබොල්ට් කැරොලිනා කොටුව වෙත පැමිණ එම ජනාවාසයේ පාලනය සියතට ගත්තේය
කෙසේ වුවද එම දිනවලම ෆ්ලොරිඩාවේ ස්පාඤ්ඤ ආණ්ඩුකාරයා ලෙස පත් කරනු ලැබූ දොන් පෙද්රෝ මෙනෙන්ඩෙස් ඩි අවිලෙස් ෆ්ලොරිඩාවට පිටත් කර යවා තිබුණේය
ඔහුට නියම කර තිබුනේ ප්‍රංශ මුර පොළ ඉවත් කිරීමයි
ඔහුද රිබොල්ට් පැමිණි දිනවලම එම පෙදෙසට පැමිණියේය
රිබොල්ට් ගේ සහ මෙනෙන්ඩෙස්ගේ නෞකා අතර සිදු වූ කෙටි සටනකින් පසු මෙනෙන්ඩස් සැතපුම් 35 ක් පමණ දකුණු දෙසට පසු බැස්සේය
එම ප්‍රදේශයේ ඔහු සෙන්ට් ඔගස්ටන් නම් ජනාවාසයක් පිහිටෙව්වේය
නැව් කිහිපයක් සහ ඔහුගේ භට කණ්ඩායමේ වැඩි පිරිසක් ද ගෙන රිබොල්ට් ස්පාඤ්ඤවරුන් ලුහු බැන්දේය
එහෙත් හදිසියේම ඔහුට දරුණු කුණාටුවකට  මුහුණ දීමට සිදු විය
එය දින කිහිපයක් තිස්සේ පැවතුණි
මෙන්ඩෙනෙස් ඔහුගේ භටයින් ගොඩබිමින් ඉදිරියට යවමින් කැරොලින් කොටුවට පහර දුන්නේය
එම අවස්ථාවේ එහි සිටියේ 200 ත් 250 ටත් අතර පිරිසකි
එයින් ස්ත්‍රීන් හා ළමුන් 50 ක පමණ සංඛ්‍යාවක් ඉතිරි වූ අතර ඔවුන් සිරකරුවන් ලෙස අත්අඩංගුවට ගන්නා ලදී
ලෞඩනියර් ඇතුලු කීප දෙනෙක් පලා ගියහ
ඉතිරි අය මරා දැමූනි
රීබෝල්ට්ගේ නැව් හමුදාවේ සියලුම නැව් කුණාටුව හේතුවෙන් එක්කො මුහුදේ ගිලි ගියේය
නැතහොත් ශාන්ත ඔගස්ටින් හි දකුණේ ගොඩබිමෙහි කා වැදුණි
යාත්‍රාවල සිටි බොහෝ ප්‍රංශ ජාතිකයින් මුහුදට බිලි වුණි
නන්නත්තාරව සිටි රිබොල්ට් සහ ඔහුගේ පිරිස මෙනෙන්ඩෙස් සහ ඔහුගේ හමුදාව විසින් දකින ලදුව යටත් වන ලෙස දන්වා සිටින ලදී
තමනට හොඳින් සළකනු ලැබේ යයි විශ්වාස කළ රිබොල්ට් සහ පිරිස යටත් වූහ
එවිට මෙනෙන්ඩෙස් කළෙ රිබොල්ට් සහ ඔහුගේ පිරිස රෙපරමාදු මිථ්‍යා දෘෂ්ඨිකයින් යැයි සලකා මැටන්සාස් (Matansasa) නම් ස්ථානයේදි මරා දැමීමයි
මෙම කෲර ක්‍රියාව ආගමික ආරවුල් පැවති අභාග්‍ය සම්පන්න කාලයේදී පවා යුරෝපීයයන් කම්පාවට පත් කළ කරුණක් විය
පසු කලෙක ඉදි කළ "මැටන්සාස්" නම් බල කොටුවෙන් අද කාලයේ එම ප්‍රදේශය හඳුනාගත හැක
මෙම සමූල ඝාතන නිසා උතුරු ඇමෙරිකාවේ ගිණිකොන පෙදෙසෙහි ජනාවාස ඇති කිරීම ගැන තිබුණු ප්‍රංශ ජාතිකයින්ගේ අදහසට නැවතීමේ තිත තැබුණේය
ස්පාඤ්ඤවරු කැරොලින් බලකොටුව විනාශ කොට එම ස්ථානයේ ඔවුන්ගේම බලකොටුවක් තැනූහ
1568 අප්‍රේල් මාසයේදි ඩොමිනික් ඩි ගුර්ගුස් (Dominique de Gourgues) ප්‍රංශ හමුදාවක් ද කැටිව පැමිණ බලකොටුවට පහර දී අල්ලා ගෙන එයට ගිණි තැබූහ
ඉන්පසුව ඔහු කළේ ස්පාඤ්ඤ සිරකරුවන් සියලු දෙනා මරා දැමීමයි
එය 1565 දි සිදු වූ සමූල ඝාතනයට පළිගැනීමක් විය
ස්පාඤ්ඤයින් නැවත බල කොටුව ගොඩ නැංවු නමුත් ඊළඟ අවුරුද්දේ ස්ථිර වශයෙන්ම එය අතහැර දමනු ලැබිනි
පෙර කී ජනාවාස තිබුණු ස්ථානය අප්‍රකටය
ප්‍රංශය
බලකොටු
එක්සත් ජනතා නිදහස් සන්ධානය යනු ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලනික සන්ධානයකි
සන්ධානය නිර්මානය වූයේ ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂය, ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ, ශ්‍රි ලංකා මහජන පක්ෂය, මුස්ලිම් ජාතික එක්සත් සන්ධානය, මහජන එක්සත් පෙරමුණ, ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී එක්සත් ජාතික පෙරමුණ, දේශ විමුක්ති ජනතා පක්ෂය

2004 මැතිවරණය ඉදිරියේ තිබිය දී කොමියුනිස්ට් ශ්‍රී ලංකා පක්ෂය සහ ලංකා සම සමාජ පක්ෂය එක්සත් ජනතා නිදහස් සන්ධානය  සමඟ අවබෝධතා ගිවිසුමක් අත්සන් කරන ලදී
එමඟින් එම පක්ෂ දෙක යූ.පී.එ‍ෆ්
ඒ. සංධානයේ මැති‍වරණ ලකුණෙන් තරඟ කිරීමට එකඟ වුණි
2004 අප්‍රේල් 2 ව්‍යවස්ථාදායක මැතිවරණයේ දී ආසන 225න් ආසන 105ක් ලබා 45.6% ඡන්ද ප්‍රතිශතයක් ලබා ගත්තේය
ශ්‍රී ලංකා පාර්ලිමේන්තුවේ සුළුතර ආණුඩුවක් බවට පක්ෂය පත් කරමින් චන්ද්‍රිකා කුමාරතුංග ජනාධිපතිනි‍යගේ රජයෙන් එහි ප්‍රධාන පක්ෂයක් වූ ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ 2005 අප්‍රේල්වලදී අස් විය
2005 ශ්‍රී ලාංකික ජනාධිපතිවරණය, 2005 දී එම පක්ෂ අපේක්ෂක මහින්ද රාජපක්ෂ සියයට ඡන්ද 50.29% ලබමින් පළවෙනි තැනට පත්විය
2010 දී ද ශ්‍රී ලංකාවේ ජනාධිපතිවරණය, 2010 දී එම පක්ෂ අපේක්ෂක මහින්ද රාජපක්ෂ සියයට ඡන්ද 57.88% ලබමින් පළවෙනි තැනට පත්විය
කෙසේ වෙතත් ශ්‍රී ලංකාවේ ජනාධිපතිවරණය, 2015 දී තෙවන වතාවට තරඟ වැදුනු එම පක්ෂ අපේක්ෂක මහින්ද රාජපක්ෂ මහතා පරාජයට පත් විය
ආශ්‍රිත
 එක්සත් ජනතා නිදහස් සන්ධානය

දේශපාලන පක්ෂ ලැයිස්තුව
අමෙරිකා එක්සත් ජනපදය උතුරු අමෙරිකා මහාද්වීපයේ මධ්‍යයට වන්නට උතුරු දෙසින් කැනඩාවට හා දකුණින් එක්සත් මෙක්සිකානු රාජ්‍යයට ද මායිම්ව පිහිටා ඇත
එය නැගෙනහිරින් අත්ලාන්තික් සාගරයෙන්ද බටහිර දෙසට පැසිපික් නොහොත් ශාන්තිකර සාගරයෙන්ද මායිම් වී ඇත
ඒ හැරුණු විට පැසිෆික් සාගරයේ පිහිටි හවායි ඇතුලු දූපත් රාශියක් ද මහාද්වීපයේ වයඹ දිග පෙදෙස් යුකොන් වලට ඉහලින් ඇලස්කාවද ඇතුලු තවත් බොහෝ ප්‍රදේශ ඊට ඇතුළත් වන්නේය
එක්සත් ජනපදය නමින් දැන් ව්‍යවහාර කරන මේ රාජ්‍යයෙහි පළමු පදිංචි කරුවෝ අවුරුදු 15000 කට පෙර සිට අවුරුදු දහස් ගණනක් තිස්සේ බීරිං ගොඩබිම් තීරුව හරහා ඇලස්කාවට පැමිණ ඇත්තාහ
එක්සත් ජනපදයේ මේ වර්ගයේ ජනාවාස ඇතිවීමේ ඉතිහාසය අවුරුදු 14000 කටත් වඩා පැරණි බවට ප්‍රබල සාක්ෂි තිබේ
ස්පාඤ්ඤය වෙනුවෙන් 1492 දී නාවික ගමනා ගමන කටයුතු කළ නාවිකයෙකු වූ ක්‍රිස්ටෝපර් කොළම්බස්ගේ ප්‍රථම මුහුදු ගමණින් පසුව. මෙම ප්‍රදේශ වල ජනපද බිහි කළ යුරෝපීයන් හා සැසඳීමේදි පෙර කී ආදී කාලීන මුල් ජනාවාස ගැන තොරතුරු ලැබෙන්නේ ඉතා අල්ප වශයෙනි
එක්සත් ජනපද භූමියට නැගෙනහිර පෙදෙසින් පැමිණි මුල් තැනැත්තන් ලෙස දැනට ලිඛිත සාක්ෂි වලින් පෙන්නුම් කරන්නේ කොළම්බස් හා ඔහුගේ පිරිසයි
ඒ 1493 දී සිදු වූ ඔවුන්ගේ දෙවැනි මුහුදු ගමනේදි පුවර්ටොරිකෝ වෙත ගොඩබැසීමත් සමගිනි
ඇතැම් සාක්ෂි වලින් එක්සත් ජනපද හැටියට මුලින් පැමිනි තැනැත්තා ලෙස 1497 දී නව එංගලන්තයට (New England) පැමිනි ජෝන් කැබොට් (John Cabot) ගේ නම සඳහන් වන නමුදු 1513 දී ෆ්ලොරිඩාවට පැමිනි ජුවාන් පොන්සෙ ඩි ලියොන් (Juan Ponce de Leon) නැමැත්තා වර්තමාන එක්සත් ජනපදය යයි හැඳින්වෙන භූමියට පැමිණි පළමු යුරෝපීය ජාතිකයා ලෙස ප්‍රසිද්ධියට පත් වී තිබේ
නිදහස් ප්‍රකාශය (Declaration of independence) නිකුත් කරමින් එක්සත් ජනපදය 1770 වර්ෂ වලදි අමරිකානු විප්ලවීය යුද්ධයෙන් බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිතවාදීන් පන්නා දැමූහ
1783 පැරිස් ප්‍රඥප්තිය මගින් එය නිදහස් රාජ්‍යයක් ලෙස පිළින්නා ලදි
ආරම්භයේදි එක්සත් ජනපදය, ජනපද 13 කින් සමන්විත වූ අතර බ්‍රිතාන්‍ය ජනපද යටතේ තිබුණු භූමි ප්‍රදේශ ඒ අයුරින්ම ඒවාට අයිති වුනේය
19 වන ශත වර්ෂයේදි එක්සත් ජනපදය නැගෙනහිර සිට බටහිර නැතහොත් අත්ලාන්තික් සාගරයේ සිට පැසිෆික් සාගරය දක්වා භූමීය අත්පත් කර ගන්නේය යන "මැනිෆෙස්ට් නියමයේ" විශ්වාසය මත එක්සත් ජනපද භූමියේ බටහිර ව්‍යාප්තිය පටන් ගැනුනේය
1912 වන විට ඇරිසෝනා ප්‍රාන්තය එකතු වීමත් සමග එහි ඉලක්කය මුදුන්පත් විය
පිටත පිහිටි ඇලස්කාව සහ හවායි දිවයින් එකතු කරන ලද්දේ 1959 දීය
මෙම කාලය තුලදි එක්සත් ජනපද ව්‍යවස්ථාවේ දහතුන් වෙනි සංශෝධන මගින් 1865 දී වහල් සේවය අවලංගු කිරීම සහ 1864 (1964) සිවිල් අයිතිවාසිකම් පනත් මගින් ප්‍රසිද්ධ ස්ථාන වල වර්ණය අනුව වෙනස් කම් දැක්වීම නතර කිරීම වැනි සමාජ ප්‍රගමන ක්‍රියාකාරිත්වයන් සිදු විය
එක්සත් ජනපදය සඳහා ආර්ථික වර්ධන කාලයක් ප්‍රගතිශිලි යුගයේදී ආරම්භ විය
කෙසේ වුවද කලු අඟහරුවාදා (1929 ඔක්තෝබර් 29) මහා අවපාතයකට මග පෑදුවේය
එහි ප්‍රථිපලය වූයේ ආර්ථිකය පසු බැසීම සහ විරැකියාව ඉහල යෑමයි
අනතුරුව එක්සත් ජනපද රජය අවපාතය නිසා පීඩාවට පත් ජන කොටස් ඉලක්ක කර ගනිමින් ප්‍රතිසංස්කරණ වැඩ සටහන් කීපයක් නිව් ඩීල් (New Deal) නමින් පිහිටු විය
සීතල යුද්ධය ආරම්භ වන විට එක්සත් ජනපද ආර්ථිකය වර්ධනය කෙතරම් වීද යත් එය ලෝකයේ සුපිරි බල‍වතෙකු බවට පත් විය
රොනල්ඩ් රේගන් ගේ පාලනය යටතේ 1980 දශකයේ වැඩි කොටසක් සැපයුම් - පැති ආර්ථිකයන් ක්‍රියාත්මක කරන ලදි
(Supply - side economics) බදු අඩු කිරීම මගින් රජයේ ආදායම වැඩි කර ගැනීම එහි අරමුණ විය
විශේෂයෙන් 2001 සැප්තැම්බර් 11 දින ප්‍රහාරයෙන් පසුව ආර්ථිකයේ විශාල පසු බැසීමක් ඇති විය
ත්‍රස්ථවාදි ක්‍රියා වලට ප්‍රතිචාර දැක්වීම වශයෙන් ජනාධිපති ජෝර්ජ්
ඩබ්.බුෂ් ඇෆ්ගනිස්ථානයට එරෙහිව යුද්ධ ප්‍රකාශ කළේය
මෙයින් සැප්තැම්බර් 11 ප්‍රහාරයට වගකිව යුතු අල්කයිඩා ත්‍රස්ථවාදි ජාලය හඳුනා ගන්නා ලදි
පසුව ජෝර්ජ්
ඩබ්.බුෂ් ඉරාකයට එරෙහිවද යුද්ධයක් ඇරඹුවේය
අනාගතයේ එක්සත් ජනපදය සහ මිත්‍ර රටවල් වල මහා විනාශයක් කිරීමේ අදහසින් එක් රැස් කල ආයුධ ඉරාකයේ තිබේ යැයි අනුමාන කිරිම ඊට හේතුව විය
යටත් විජිත අමෙරිකාව 
 

ගවේෂණය කිරීම සඳහා මුලදී කාලයක් වැය කොට පසුව විවිධ යුරෝපීය රටවල් එනම්, ඕලන්ද, ස්පාඤ්ඤ, ඉංග්‍රිසි, ප්‍රංශ, ස්විඩ්න් සහ පෘතුගිසි ජාතීහු ජනාවාස පිහිටවනු ලැබූහ
1493 වර්ෂයේ කොළෙම්බස් පුවටොරිකෝ වෙත පැමිනියේය
මතු යම් දිනක අමෙරිකාව බවට පත් වන ඒ භූමියට පළමුවෙන් පය තැබූ තැනැත්තා වශයෙන් සඳහන් වන්නේ ඔහුගේ නමයි
15 වන ශත වර්ෂයේදි යුරෝපීයන් අශ්වයින්, ගවයින් සහ ඌරන් ඇමෙරිකාවට ගෙන ආ අතර ධාන්‍ය වර්ග, අල, දුම් කොළ, මාෂ බෝග සහ ස්කොෂ් (එළවලු වර්ගයක්) යනාදිය ආපසු යුරෝපයට ගෙන ගියහ
ස්පාඤ්ඤ ගවේශණ සහ ජනපද (1492 - සිට නොයෙක් වකවානු)
	
එක්සත් ජනපදයට අයිති පෙදෙස් සහ ස්පාඤ්ඤ අධිරාජ්‍යයට අයත් අනෙකුත් පෙදෙස් පෙන්වන අවුරුදු 400 කට වඩා පැරනි කාලයක සිතියමකි
අද එක්සත් ජනපදය යයි සැළකෙන ප්‍රදේශයට පැමිණි පළමු යුරෝපීයන් ගෙන් කොටසක් වූයේ ස්පාඤ්ඤ දේශ ගවේෂකයින්ය
මෙය 1493 නොවැම්බර් 19 දින ක්‍රිස්ටොපර් කොළම්බස් පුවර්වොරිකෝ වෙත ළඟා වීමෙන් ආරම්භ විය
මහාද්වීපික එක්සත් ජනපදයට පළමුවෙන් ගොඩබැස්ස තැනැත්තා ලෙසට ස්ථිරව සඳහන් වී තිබෙන්නේ ජුආන් පොන්සේ ඩි ලියෝන් නම් ස්පාඤ්ඤ ජාතිකයෙකි
ඔහු 1513 දි එහි සරුසාර වෙරළ තීරයකට ගොඩබැස එම පෙදෙස ලා ෆ්ලොරිඩා යනුවෙන් නම් කළේය
පොන්සේ ඩි ලියෝන් එසේ පැමිණිමෙන් අනතුරුව ගත වූ දශක තුනක කාලය තුල ඇපලේචියන් කඳු, මිසිසිපි නදිය, මහා අගාධය (Great Canyon) සහ මහා තැනිතලාව යනාදී ස්ථාන වලට පිවිසි පළමු යුරෝපීයන් වූයේ මෙම ස්පාඤ්ඤ ජාතිකයන්ය
1540 දි ඩි සොටෝ වර්තමාන එක්සත් ජනපදයේ විශාල ගවේශණයක් ආරම්භ කළේය
එම වසරේම ෆ්‍රැන්සිස්කෝ ද කොරනාඩෝ 2000 ක ස්පාඤ්ඤ ජාතිකයින් සහ මෙක්සිකානු ඉන්දියන්වරු පිරිසක්ද කැටුව වර්තමාන ඇරිසෝනා මෙක්සිකෝ දේශ සීමා ප්‍රදේශය හරහා “කැන්සාස්” පෙදෙස තරම් ඈතට ගමන් කළේය
තවත් ස්පාඤ්ඤ ගවේශකයින් නම් ලූකස් වස්කේ දි අයිලෝන්, පැන්ෆිලෝ ඩි නර්වේස්, සෙබස්තියන් විස්කයිනෝ, ජුවාන් රොද්රිගුඑස් කැබ්රිලෝ, ගැස්පාර් ඩි පොර්ටෝලා, පෙද්රො මෙනෙන්ඩෙස් ඩි ඇවිලෙයි, අල්වාර් නුනෙස් කැබේසා ඩි වාසා, ට්‍රිස්ටෙන් ඩි ලුනා අරෙල්ලනෝ සහ ජුආන් ඩි ඔනේට් (Lucas Vasquez de Ayllon, Panfilo de Narvez, SebastianVizcaino, Juan Roddriguez Cabrillo, Gaspar de Portol, Pedro Menndez de Aviles, Alvar Núez Cabeza de Vaca, Tristn de de Luna y Arellano and Juan de Oate) යනාදි අයයි
565 දී මහාද්වීපික එක්සත් ජනපදයේ ෆ්ලෝරිඩාවේ සෙනෙට් ඔගස්ටින්හි පළමු ස්ථිර යූරෝපීය ජනාවාසය බිහි කරමින් ස්පාඤ්ඤ ජාතිකයෝ පදිංචිකරුවන් පිරිසක් යැවූහ
පසුව සන්ටා ෆෙ, සැන් ඇන්ටෝනියෝ, ටක්සන්, සැන් ඩියෙගෝ, ලොස් ඇන්ජලිස් සහ සැන්ෆ්‍රැන්සිස්කෝ වැනි ජනාවාස ද ඊට ඇතුළත් විය
බොහෝ ස්පාඤ්ඤ ජනපද කැලිෆොර්නියා වෙරළ තීරයේ නැතහොත් නව මෙක්සිකෝවේ සන්ටා ෆෙ නදිය අශ්‍රිතව විය
සිවිල් යුද්ධය පැවති යුගය (1849 – 1865) 

ගෙටිස්බර්ග් සටන - ඇමෙරිකානු සිවිල් යුද්ධයෙහි අති දරුණුම යුද්ධය සහ කඩ ඉම
එක්සත් ජනපද ඉතිහාසය
(1849 – 1865)

19 වෙනි ශත වර්ෂයේ මැද භාගයේ, රජය, ආර්ථිකය, සමාජය සහ අප්‍රිකානු ඇමෙරිකානු වහල් සේවය සම්බන්ධ කටයුතු වලදි මූලික වෙනස්කම් ගැන එකඟතාවයකට පැමිණීමට උතුරේ සහ දකුණේ සුදු ඇමෙරිකානුවන් අපොහොසත් වූහ
නව ප්‍රදේශ වල වහල් සේවය පිළිබඳ ගැටලුව 1850 දි විසඳුනේ සමථයක‍ට පත් වීමෙනි
ඒබ්රනහම් ලින්කන් 1860 දි මැතිවරණය දිනීමෙන් පසු 1860 අවසානයේ සහ 1861 අතර කාලයේ දකුණේ ජනපද එකොළහක් සංගමයෙන් ඉවත් වූයේ 1861 පෙබරවාරි 8 වෙනි දින (කොන්ෆෙඩරේට් ස්ටේට්ස් ඔෆ් ඇමෙරිකා) ඇමෙරිකා ජනපද සන්ධානය නම් කැරළිකාර රජයක් පිහිටුවා ගනිමිනි
වහල් කැරළි කීපයක්ද හටගත් අතර ඒවා මෙහෙයවන ලද්දේ ප්රෝලබ්රිවයෙල් ප්රො යර් (1800) ඩෙන්මාර්ක් වෙසෙයි (1822) සහ නැට් ටර්නර් (1831) යනාදින් විසිනි
නීති අවලංගු කිරීමට ප්‍රයත්න දැරූ සුදු ජාතිකයෙකු වූ ජෝන් බ්ර වුන් විසින් වර්ජිනියාවේ හාර්පස් ෆෙරි හි රඳවා සිටි කලු වහලුන් පිරිසක් නිදහස් කර ගැනීමට උත්සාහ කරනු ලැබූවේය
මෙම ක්‍රියාවෙහි ප්‍රථිපලයක් ලෙස ඔහු ඝාතණය කරනු ලැබීය
අමාත්යෙ ලීමන් බීචර්ගේ දියණිය වූ හැරිසට් බීචර් ස්වොච් 1852 දී අංකල් ටොම්ස් කැබින් (Uncle toms Cabin) නම් නව කථාව ප්‍රසිද්ධියට පත් කළාය
මෙහි ඉතා ප්‍රසිද්ධ නායකයා වූයේ හැරියට් ටබ්මන්ය

සංගමය නිල්, කහ, අලු, සන්ධානය, ගුරු 

	
සන්ධානයේ හමුදා නායක පියරේ බියුරේ ගාඩ් විසින් සන්ධාන ජනපදයක් වූ දකුණු කැරොලිනා වේ සම්ටර් කොටුවට වෙඩි ප්‍රහාරයක් එල්ල කිරීමෙන් සිවිල් යුද්ධය ආරම්භ විය
මේරිලන්ඩ් හි ෂාප්ස්බර්ග් අසළ 1862 සැප්තැම්බර් මස 17 වෙනි දින සිදු වූ ඇන්ටියටම් සටන (Battle of Antietam) ඇමෙරිකන් ඉතිහාසයේ සඳහන් වන්නේ අති දරුණු කෲර දිනයක් වශයෙනි
1864 වර්ෂය ආරම්භයේ ලින්කන් විසින් සමස්ථ සමූහාණ්ඩුවේ (Union) අණ දෙන නිලධාරියා ලෙස ජෙනරල් යුලිසස් එස්.ග්‍රාන්ට් පත් කළේය
ජෙනරල් ටෙකුම්සේ ෂර්මන් ටෙනසිහි චත්තනුගා සිට ජොර්ජියාවේ ඇට්ලන්ටා වෙල ගමන් කළේ සන්ධානයේ ජෙනරාල්වරුන් වන ජෝෂප් ඊ ජොන්ස්ටන් සහ ජොන් බෙල් හුඩ් පරාජය කරමිනි
ජෙනරල් කස්ටර්ගේ ලිට්ල් බිග් සටනේ අන්තිම නැවතීම
නැවත ගොඩනැගීම සහ කාර්මිකකරණයේ නැගීම 

(1865-1918)

සිවිල් යුද්ධය නිමවීමෙන් පසු ගත වූ දශකය පුරාම පාහේ ප්‍රතිසංස්කරණයන් (Reconstructions) සිදු විය
මෙම කාලය තුලදි කලු ඇමෙරිකන් වරුන්ගේ සිවිල් අයිතිවාසිකම් පුළුල් කිරීම සඳහා 'ප්‍රතිසංස්කරණ සංශෙ‍ාධනයන්' අනුමත කරන ලදි
මෙම සංශෝධනයන්ට වහල් සේවය තහනම් කිරීම නීතිගත කළ දහතුන්වෙනි සංශෝදනය ද, විදේශිකයින්ට රට වැසි භාවය ප්‍රදානය කිරිම සහ එක්සත් ජනපදය තුල උපත ලත් සියලු ජනතාවට රට වැසි භාවය ප්‍රදානය කිරීම ඇතුලත් දාහතරවෙනි සංශෝධනයද, ජාතිය නොසලකා ඡන්ද බලය ප්‍රදානය කිරීම ඇතුළත් පහලොස්වෙනි සංශෝධනයද ඇතුලත් විය
1875 සිවිල් අයිතිවාසිකම් පනතෙන් මහජන පහසුකම් සේවා සැපයීමේදි වෙනස්කම් දැක්වීම තහනම් කළ අතර බ්ලැක් කෝඩ් (Black codes) මගින් සුදුජාතිකයින්ට සිතුසේ භුක්ති විඳිමට හැකියාව තිබුණ වරප්‍රසාද කලු ජාතිකයින් සම්බන්ධයෙන් ක්‍රියාත්මක වීම වළක්වන ලදි
නැවත ගොඩනැංවීමේ ක්‍රියාවලියට ප්‍රතිචාර දැක්වීම සඳහා කූ - ක්ලක්ස් - ක්ලෑන් නම් සංවිධානය 1860 ගණන් වලදි මතු වී අවේය
එය කලු ජාතිකයින්ගේ සිවිල් අයිතිවාසිකම් වලට එරෙහි සුදු ජාතික ආධිපත්‍යය ඇති සංවිධානයක් විය
ක්ලෑන් වැනි සුදු ජාතිවාදීන්ගේ ප්‍රචණ්ඩක්‍රියා උත්සන්න වීම නිසා 1883 ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණ තීරණයක් මගින් 1875 සිවිල් අයිතිවාසිකම් පනත අවලංගු කරන ලදි
අධිකරණය දාහතරවෙනි සංශෝධනය අර්ථ කථනය කළේ එය සිවිල් අයිතිවාසිකම් සම්බන්ධයෙන් රජයේ තීරණයන් ක්‍රමවත් කිරීම පමණක්ය යනුවෙනි
නැවත ගොඩනැගීමේ යුගයට පසුව ජෝන් ඩි ‍ෙරාකෆෙලර් සහ ඇන්ඩ්‍රෑ කානගි වැනි බලසම්පන්න පුද්ගලයින් ඇතුලත් වූ 'රන් ආලේපිත' යුගය පැමිණුනේය
නව නිපැයුම් වලින් නිෂ්පාදන කටයුතු වැඩි වූ නමුදු වේතනය අඩු විය
මෙය මුලු ඇමෙරිකාව පුරා කැරළි ඇති වීමට හේතුවක් විය
ජේම්ස් මොන්රෝගේ පාලනයේ සිට එක්සත් ජනපදයේ ප්‍රතිපත්තිය වූයේ ස්වදේශික ජනතාව සුදු ජාතිකයින්ගේ ප්‍රදේශයන් ඉවත ඉන්දියානුවන් සඳහා වෙන් කළ ප්‍රදේශ කීපයකට යැවීමයි
කොකේසියන් ගොවීන් සහ ගවපට්ටි හිමි කරුවන් ගෝත්‍රිකයන්ගේ ඉඩම් අත්පත් කර ගැනීම නිසා ගෝත්‍රිකයින්ට වෙන් කරන ලද ඉඩම් කරා ඔවුනට අනිවාර්යෙන්ම යාමට සිදු විය
1876 දී අන්තිම වරට සියොක්ස් (Sioux) යුද්ධය පැන නැගුනේ බ්ලැක් හිල්ස් ගොල්ඩ් රශ් කණ්ඩායම ඔවුන්ගේ ඉඩම් තුලට කඩා පැනීම හේතුවෙනි
එලිස් දිවයින 1902 දී - 19 ශත වර්ෂයේ අවසානයේ සහ 20 වෙනි ශත වර්ෂයේ මුල් භාගයේදී එක්සත් ජනපදයට ඇතුලු වූ සංක්‍රමණිකයන් සඳහා වූ ප්‍රධාන සංක්‍රමණික වරාය 

පෙර නොවූ විරු ලෙස සංක්‍රමණිකයන් විශාල සංඛ්‍යාවක් එක්සත් ජනපදයට පැමිණීමෙන් ඇමෙරිකන් කර්මාන්ත වලට ශ්‍රම හමුදාවක් සහ කලින් සංවර්ධනය නොවූ පෙදෙස් වල ප්‍රජා විවිධත්වයන් නිර්මාණය වීම යන කරුණු දෙකම ඉටු විය
එක්සත් ජනපදයේ කම්කරු ව්‍යාපාරයෙහි ප්‍රචණ්ඩකාරි ක්‍රියාවන් ඇති වීමට බොහෝ විට හේතු වූයේ ව්‍යාපාර තුල ඇති වූ දූෂණ හා නොමනා ක්‍රියාවන්ය
ප්‍රමාණවත් ජනගහනයක් සිටීමත් අභ්‍යන්තර වශයෙන් ඇති වූ කාර්මික වර්ධනය සහ විදේශයන්හි බොහෝ සංග්‍රාම ක්‍රියාකාරකම් සමග අන්තර්ජාතික බලවතෙකු ලෙස එක්සත් ජනපදයේ නැගී සිටීම ආරම්භ විය
මෙයට ස්පාඤ්ඤ ඇමෙරිකා යුද්ධයද ඇතුළත් විය
ඇමෙරිකානු නැවක් ගිල්වීම පිළිබඳව ප්‍රමාණවත් හේතු නොමැතිව ඇමෙරිකාව ස්පාඤ්ඤයට දොස් පැවරිම එම යුද්ධය ආරම්භ වීමට හේතුවක් විය
දෙවැනි ලෝක යුද්ධය 

පළමු වැනි ලෝක සංග්‍රාමයේදී මෙන් නොව අනිකුත් ක්‍රියාකාරී මිත්‍ර රටවල් යුද්ධයට සම්බන්ධ වීමෙන් පසුව පමණක් එක්සත් ජනපදය දෙවෙනි ලෝක සංග්‍රාමයට සම්බන්ධ විය
1941 දෙසැම්බර් 7 වැනි දින ජපානය විසින් පර්ල් වරායෙහි තිබිණු එක්සත් ජනපද නාවික හමුදාවේ නැව්වලට හදිසි ප්‍රහාරයක් එල්ල කිරීමෙන් පසුව එක්සත් ජනපදය යුද ප්‍රකාශ කිරීමේ තීරණයට එළඹුනේය
ඒ වන තෙක් එක්සත් ජනපදයේ හුදෙකලා තත්වය එරටේ මධ්‍යස්ථව සිටීමට බලපා තිබුණි
එක්සත් ජනපදය යුද්ධයට ක්‍රියාකාරිව සහභාගි වීමේ හැකියාව සීමා වන්නට ඇත්තේ ඒ වන විට එරට එවැනි පරිමාණ යුද්ධයකට සූදානම් නොවී සිටීම විය හැකිය
ඇමෙරිකානු යුධ ශක්තිය, ප්‍රංශයේ, ජර්මනියේ, බ්‍රිතාන්‍යයේ, සෝවියට් සංගමයේ සහ ජපානය යන රටවල හමුදා ශක්තිය සමග සැසඳුන විට සැළකිය යුතු තරමින් කුඩා විය
එක්සත් ජනපදයේ යුද්ධයට පළමු දායකත්වය සැපයුවේ මැන්චුරියාවට පහර දීම් කර ගෙන යාම සඳහා ජපානයට ඉතා තදින් අවශ්‍යව තිබුණු ඉන්ධන සහ අමු ද්‍රව්‍ය සැපයීම නවතා දැමීම සහ චීනයට යුධ සහ මූල්‍ය ආධාර සැපයීම වැඩි කිරීම යන කරුණු දෙකම එකවිටම සිදු කිරීමෙනි
එක්සත් ජනපදය මිත්‍ර හමුදාවන්ට පළමු සහයෝගය දැක්වූයේ 1940 සැප්තැම්බරයේ දී එම රාජ්‍යය විසින් බ්‍රිතාන්‍යයට පැරණි ඩිස්ට්‍රෝයර් නෞකා 50 ක් දී ඒ වෙනුවට කැරිබියන් දූපත්වල හමුදා කඳවුරු හුවමාරු කර ගැනීමෙනි
ඉන් පසුව 1940 දී බ්‍රිතාන්‍යය සමග කුලි - බදු පදනමක් යටතේ අත්‍යාවශ්‍ය යුද උපකරණ දීම ද සිදු විය
පර්ල් වරායට පහර දීමේ දිනයට වඩා මාස දෙකකට පමණ පෙර 1941 ඔක්තෝබර් මස 31 දින අත්ලාන්තික් සාගරයේ බඩු නැව් සමූහයකට ආරක්ෂාව සපයමින් ගමන් ගත් ඇමෙරිකානු ඩිස්ට්‍රෝයර් නෞකාවට ජර්මන් යු බෝට්ටුවක් මගින් පහර දී ගිල්වා දමන ලදී
කෙසේ වෙතත් ජර්මනියට එරෙහිව යුද ප්‍රකාශ කිරීමක් නොවීය
1941 දෙසැම්බර් 7 වෙනි දින ඇමෙරිකානු නාවික කඳවුරක් වූ පර්ල් වරායට ජපානය හදිසි ප්‍රහාරයක් එල්ල කළේ ඒ දිනවල ඇමෙරිකාව පැනවූ වෙළඳ තහනම සැළකිල්ලට ගනිමින් පළිගැනීමක් වශයෙනි
පසු දින ෆ්‍රෑන්ක්ලින් ඩි
රූස්වෙල්ට් කොංග්‍රසයේ ඒකාබද්ධ සැසියක් කැඳවා ජපානයට එරෙහිව යුද්ධ ප්‍රකාශ කිරීමට පොළඹවා ගත්තේය
1941 දෙසැම්බර් 7 දිනය හඳුන්වන ලද්දේ "අප කීර්තියෙහි ජීවත් වන දිනයක්" වශයෙනි
පර්ල් වරායට පහර දී දින 4 කට පසු දෙසැම්බර් 11 දින නට්සි ජර්මනිය එක්සත් ජනපදයට එරෙහිව යුධ ප්‍රකාශ කළේය
ජපානයට එරෙහිව යුද්ධය 

යුරෝපයේදි හිට්ලර් පරාජය කිරීමට කළ කාර්ය භාරය හේතු කොට ගෙන ජපානයට එරෙහිව කෙරුණු යුද්ධයේ පළමු වසර හුදෙක් ආරක්ෂාව පමණක් අරමුණු කර ගත් යුද්ධයක් විය
එහෙයින් ඇමෙරිකන් නාවික හමුදාව පැසිෆික් කලාපයේ ජපානය බලවත් වීම වැළැක්වීමට උත්සාහ දරමින් සිටියේය
මුලදි ඉතා කෙටි කාලයක් තුල ජපානය බොහෝ සටන් ජයග්‍රහණය කරමින් සිටියේය
ඔවුන් ගුආම්, තායිලන්ත, මලයාව, හොං කොං, පැපුවා නිව් ගිනියා, ඉන්දුනිසියා සහ බුරුමය පරාජය කරමින් එම රටවල් වල හමුදා කඳවුරු ඉදි කළේය
මේවා මෙසේ කෙරුණේ හරියට කිසිවෙකුගෙන් විරුද්ධත්වයක් නොවුනු පරිද්දෙනි
යුද්ධයේ මුල්කාලයේ ජර්මනියේ බ්ලිට්ස්ක්‍රෙග් (Blitzkrieg) සටන් (ඉතා ඉක්මන් ජයග්‍රහණ කරන යුද්ධය) ක්‍රම පරිද්දෙන් සහ ඊටත් වඩා වේගයෙන් සිදු කෙරුනි
මෙය ජපානයට ඉතා වැදගත් වූවකි
එහි දේශීය කාර්මික නිෂ්පාදන ප්‍රමාණය අමෙරිකාවේ මෙන් සියයට 10 ක් පමණ ප්‍රතිශතයක් විය
යුද්ධය තවත් තීරණාත්මක සිද්ධියක් වූයේ 1942 ජුනි මාසයේ මිඩ් වේ යුද්ධයයි
එක්සත් ජනපද නාවික හමුදාව විසින් ජපානයේ සන්නිවේදන කේත (Codes) කඩා දැමුවේ එක්සත් ජනපද නැව් සංග්‍රාමෝපක්‍රම අතින් වාසිදායක ස්ථාන වල රැඳවීමට ඉඩ ලබා ගනු සඳහාය
ඔවුන්ගේ බලාපොරොත්තුව වූයේ ඒ මගින් ජපාන නාවික හමුදාවට සම්පූර්ණ පරාජයක් අත් කර දීමයි
මෙයින් පසු ඇමෙරිකාව චීනය දෙසට යුද්ධය තල්ලු කළේ එහි ගුවන් හමුදා කඳවුරක් ඉදි කර ඔවුන්ගේ B – 29 යුධ ගුවන් යානා වලින් ජපාන ප්‍රධාන භූමියට බෝම්බ හෙළිම ආරම්භ කිරීමේ අරමුණෙනි
ජපානයේ ප්‍රධාන යුධ මර්මස්ථාන වලට පහර එල්ල කිරීමට බධාවක් වේ යයි සිතුනු කුඩා එමෙන්ම ආරක්ෂාව අතින් අඩු දූපත් ඉලක්කයන් ලෙස තෝරා ගැනීමෙන් ඇමෙරිකාව මුල් පියවර තැබුවේය
මෙම කාලය තුල ඔවුන් මුලු යුද්ධයෙන්ම වඩා පුලුල් ජයග්‍රහණයක් අත් වේ යයි සිතමින් බොහෝ නොසැලකිලිමත් ලෙස ක්‍රියාත්මක වූහ
ජපාන හමුදා පරාජය කොට මරියානා දූපත් වලට ගොඩ බැසීමෙන් පසු ජපානය අහස් යානා 340 ක් රැගත් ගුවන් යානා ප්‍රවාහන නෞකා හයක් ප්‍රති ප්‍රහාර එල්ල කිරීම සඳහා යෙදවූයේ එකට එක කිරීමක් වශයෙනි
ඉන් පසු 1944 ජුනි 19 දින හට ගත් යුද්ධය හඳුන්වනු ලැබුවේ “මරියානා ටර්කි ෂුට්” යන නමිනි
ඇමෙරිකන් නාවික හමුදාව ජපාන බෝම්බ ප්‍රහාරක යානා 430 කින් 369 ක් වෙඩි තබා බිම හෙලීය
ඉතිරි ඒවායින් සෑහෙන ප්‍රමාණයකට හානි කළේය
මෙම සටනින් පසු ජපාන ගුවන් යානා වලින් ක්‍රියාත්මක තත්වයෙන් ඉතිරි වූයේ ගුවන් යානා 36 ක් හෙවත් සියයට 8 ක ප්‍රමාණයක් පමණි
මෙම පැසිෆික් යුද්ධය ඉතිහාසයේ මහා නාවික යුද්ධයක් ලෙස වාර්තාවේ
ජපාන නාවික හමුදාව සම්පූර්ණයෙන්ම වාගේ විනාශ කිරීම දක්වා කටයුතු කිරීමෙන් ඇමෙරිකානු නාවික හමුදාව ජයග්‍රාහි ලෙස ඉස්මතු විය
කොන්දේසි විරහිතව යටත් වීමට ජපානයට බල කිරීමට ඇමෙරිකානු හමුදා ජපානයට භූමියට ආක්‍රමණයක් එල්ල කිරීමට සූදානම් විය
1945 අප්‍රේල් 12 ජනාධිපති ෆ්‍රැන්ක්ලින් ඩෙලානෝ රූස්වෙල්ට් මිය ගිය අතර උප ජනාධිපති හැරි එස් ටෲමන් ඇමෙරිකාවේ 33 වෙනි ජනාධිපති ලෙස දිව්රුම් දුන්නේය
ඔහුට මැන්හැටන් ව්‍යපෘතිය ගැන දැනීමක් නොතිබුනි
ඔහු ජපානයට එරෙහිව න්‍යෂ්ඨික අවි පාවිච්චි කරන්නේද යන්න පිළිබඳ තීරණයට මුහුණ දෙමින් සිටියේය
යුද්ධය අවසාන කිරීම සඳහා න්‍යෂ්ඨික අවි පාවිච්චි කිරීමේ තීරනය යුද්ධයේ බොහෝ විවාදිත තීරණයක් විය
බෝම්බය පාවිච්චි කිරීමට පක්ෂව අදහස් දැක්වූ අය කියා සිටියේ ආක්‍රමණයකින් බොහෝ ජීවිත වලට හානි සිදු වීමට ඉඩ ඇති බවයි. ඔවුහු උදාහරණ වශයෙන් ඔකිනාවා යුද්ධය පෙන්වා දුන්නේය
එහිදි පරමාණු බෝම්බ දෙකෙන් වූ ජීවිත හානි වලට වඩා මරණ සංඛ්‍යාවක් සිදු වී ඇත
ටෝකියෝ බෝම්බ ප්‍රහාරයෙන් සිදු වූවාක් මෙන් සම්ප්‍රදායික ගිණි බෝම්බ වලින්ද සිවිල් ජීවිත විශාල ප්‍රමාණයක් විනාශ වන බවද ඔවුහු පෙන්වා දුන්හ
අනිත් අය තර්ක කළේ හමුදා ආක්‍රමණයක් සිදු විය යුතු බවයි. නැතහොත් යටත් වන ලෙස දන්වා ලිපියක් සමග ලොස් ඇලමොස් පරීක්ෂණ බෝම්බයේ ප්‍රමාණය පිළිබඳ සටහනක් ජපනුන්ට යැවිය යුතු බවයි. ජපනුන් නොසිතු අයුරින් පළමු බෝම්බය 1945 අගෝස්තු 6 දින හිරෝෂිමාවට හෙලන ලදි
දෙවැන්න අගෝස්තු 9 දින නාගසාකි වෙත හෙලන ලදි
තමන් ලඟ තවත් එබඳුම පරමාණු බෝම්බ තිබෙන බව කියමින් ඇමෙරිකාව ජපානයට ව්‍යාජ තර්ජනයක් කළේය
1945 අගෝස්තු 15 දින ජපානය කොන්දේසි විරහිතව යටත් විය
යුද්ධය අවසාන විය
ලේ වැගිරෙන ආක්‍රමණයක් නතර විය
ජර්මනියට එරෙහිව යුද්ධය 

යුද්ධයට අවතීර්ණ වීමෙන් පසු ජර්මනිය සහ ජපානය යන රටවල් දෙකම සමග යුද්ධ කිරීමට තමනට අපහසු බව එක්සත් ජනපදය තේරුම් ගත්තේය
එම නිසා සියලු දෙනාගේම බලය ඒකරාශි කර හිට්ලර් පරාජය කළ යුතුයයි ද එතෙක් ආරක්ෂිත පියවරක් ලෙස ශාන්තිකර ප්‍රදේශය ආරක්ෂාකාරි ලෙස තබා ගැනීමටද තීරණය විය
බ්‍රිතාන්‍යයේ විශාල ගුවන් හමුදාවක් ඇති කිරීම ඇමෙරිකාවේ පළමු පියවර විය
ජර්මනියට කෙරෙන ගුවන් ආක්‍රමණ වල බලය ඒකරාශී කිරීම එහි අරමුණ විය
ඇමෙරිකාව තම ප්‍රධානතම බෝම්බ දමන ගුවන් යානා ලෙස ඔවුන්ගේ B – 17 (පියාඹන බල‍ෙකාටු) කෙරේ විශ්වාසය තබා තිබුනේය
ජර්මන් ගුවන් හමුදාවෙන් සිදු වුනු හානි හේතුවෙන් බ්‍රිතාන්‍යය ඔවුන්ගේ දිවා කාලයේ කෙරෙන ගුවනින් බෝම්බ දැමීම නවතා දැමුවේය
P – 51 මස්ටැංග් වර්ගයේ දිගු දුර පහර දිය හැකි ආරක්ෂක යුද ගුවන් යානා වල සහය බෝම්බ ප්‍රහාරක ගුවන් යානා වල ආරක්ෂාව පිණිස යොදවන තෙක් ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපද හමුදාවටද ඉහත පරිදි විශාල හානි වලට මුහුණ දීමට සිදු විය
මෙම ආරක්ෂාකාරි උපක්‍රමය යෙදීමෙන් දවල් කාලයේ කෙරෙන පහර දීම් නොකඩවා කර ගෙන යා හැකි විය
ඇමෙරිකන් හමුදාවේ පළමු ගොඩබිම් මෙහෙයුම වූයේ බ්‍රිතාන්‍ය, ඕස්ට්‍රේලියා හමුදා සමග උතුරු අප්‍රිකා භූමියේ සටන් කිරීමයි
මෙම ප්‍රදේශය ඉතා වැදගත් ප්‍රදේශයක් වූයේ එය සූවස් ඇලට ප්‍රවිශ්ඨ වීමේ මාර්ගයක් වූ බැවිනි
යුද්ධය පැවති මුලු කාලය පුරාම අත්ලාන්තික් සාගරය සමග වෙළඳ සබඳතා පැවැත්වූ මධ්‍යස්ථාන දෙකෙන් එකක් “සූවස්” වීම බ්‍රිතතාන්‍යයට එය වැදගත් වීමට හේතුවක් විය
1943 වන විට බ්‍රිතාන්‍යයේ 8 වෙනි හමුදාව ජර්මන්වරු උතුරු අප්‍රිකාවෙන් පලවා හැර තිබුනි
මිත්‍ර හමුදා යුද්ධය අවසාන වන තෙක් ඉහත වැදගත් ස්ථානය තමන් යටතේ තබා ගෙන සිටියහ
ඉතා වැදගත් ඇමෙරිකානු යුද උපකරණ බ්‍රිතාන්‍යයට ගෙන එන නෞකා වල ආරක්ෂාව සපයමින් නාවික හමුදාවද අත්ලාන්තික් සයුරේ විශාල මෙහෙයක් කරමින් සිටියේය
1943 වර්ෂයේ මැද භාගය වන විට මිත්‍ර හමුදා බ්‍රිතාන්‍යයෙන් නොකඩවා ලැබුනු සැපයුම් උදව් කර ගනිමින් යුද්ධයෙහි නියැලි සිටියහ
‍
	
1944 ආරම්භය වන විට බටහිර යුරෝපය ආක්‍රමණය කිරීමේ සැළසුමක් සකස් වෙමින් තිබුනි
ජර්මනිය මෙවැන්නක් ඉදිරියේදි සිදුවෙතැයි අපේක්ෂාවෙන් සිටි නමුදු මිත්‍ර හමුදාවන්හි අති දක්ෂ යුද්ධ උපක්‍රම සහ ජර්මන් ඔත්තු කරුවන් මගින් ජර්මනියට ගලා ගිය රහස් තොරතුරු බ්‍රිතාන්‍ය ඔත්තු සේවා මගින් නතර කිරීමත් යන කරුණු හේතුවෙන් මෙම පහර දීම බොහෝ දුරට හදිසියේ කෙරුණු පහර දීමක් බවට පත් විය
අනතුරුව 1944 ජුනි 6 වෙනි දින වූ සිදු වීම් ඔපරේෂන් ඕවර් ලෝඩ් නැතහොත් “නියමිත දිනය” ලෙසින් හැඳින්වුනි
(Operation overlord or D-day) එතෙක් සංවිධානය වූ විශාලතම යුද්ධ හමුදාව නොමැන්ඩ් වෙරළට පැමිණ බ‍ටහිර යුරෝපය හරහා රට තුලට කා වැදුනේය
අනතුරුව ඔවුහු හිට්ලර් සහ නාසි ජර්මනිය යටත් කරගත්හ
මිත්‍ර හමුදා ගොඩ බට ස්ථානයට වඩා බොහෝ දුරින් උතුරට වන්නට කැලේස් (Calais) හිදි මිත්‍ර හමුදා ආක්‍රමණයට මුහුණ දීම සඳහා හිට්ලර් ඔහුගේ හමුදාවෙන් විශාල කොටසක් සුදානම් කළේය
සිදු වන්නේ කුමක්දැයි අවබෝධ කරගෙන ආරක්ෂාව සඳහා ජර්මන් හමුදා යවන විට යුද්ධය ආරම්භ වී තිබුනේය
ජර්මනිය ප්‍රමාද වූවා වැඩිය
නැව් 5000 ක්, අහස් යානා 10000 ක් හමුදා පිරිස් 176000 ක් පමණ සති හයක් ගත වූ යුද්ධයට දායක වූහ
මිත්‍ර හමුදාවන්ට තීරණාත්මක ජයග්‍රහණයක් අත් කර දෙමින් සටන නිමාවට පත් විය
නොමැන්ඩ්ස් වෙරළට ගොඩබැසීමෙන් පසු ඇමෙරිකන් හමුදා යුද්ධයේ ප්‍රථිපල සඳහා මහත් සේ දායක වූහ
ඔවුහු ආර්ඩන්ස් සහ බල්ජ් යුද්ධ වලදි (Battle of the Ardennes and Battle of the Bulge) ජර්මන් වරුන්ට එරෙහිව මිත්‍ර හමුදාවන්ගේ ජයග්‍රහණ වෙනුවෙන් අප්‍රතිහත ධෛර්යයෙන් සටන් කළහ
යුද්ධයෙන් ඇමෙරිකාවට බරපතල හානි සිදු විය
බල්ජ් යුද්ධයේදි පමණක් ඔවුනගේ ජීවිත 19000 ක් අහිමි විය
කලින් නියම කර ගත් දිනයෙන් (D – day) පසු මිත්‍ර හමුදා විසින් ජර්මනියට හෙළන ලද බෝම්බ ප්‍රමාණය පෙර නොවූ විරු ලෙස වැඩි විය
හෙළන ලද බෝම්බ වලින් 70% කට වැඩි ප්‍රමාණයක් එම දිනයෙන් පසුව හෙළන ලද ඒවා විය
ජර්මනිය බිමට සමතල විය
රට ‍ෙභෟතික හා භාවමය අතින් සුනු විසුනු විය
1945 අප්‍රේල් 30 වැනි දින බර්ලින් නගරය සම්පූර්ණයෙන්ම රුසියන් හමුදා බලයට යටත් විය
හිට්ලර්ගේ රට සම්පූර්ණයෙන්ම විනාශ විය
ඇඩොල්ෆ් හිට්ලර් සිය දිවි හානි කර ගත්තේය
1945 මැයි 8 වැනි දින කොන්දේසි විරහිතව මිත්‍ර හමුදාවට යටත් වීමෙන් පසු ජර්මනිය සමග යුද්ධය අවසාන විය
යුද්ධය ආරම්භයේදි යුරෝපයේ හමුදා තුල ප්‍රමාණවත් ලෙස තිබුණු දායකත්වය යුද්ධය අවසාන වන විට බටහිර යුරෝපයේ සියලු මිත්‍ර හමුදා සමග ගත් කල දළ වශයෙන් 66% ක් ඇමෙරිකන්වරු වූහ
ශීතල යුද්ධය ආරම්භ වීම සහ සිවිල් අයිතිවාසිකම් ව්‍යාපාරය 1945 – 1964 
ප්‍රධාන ලිපිය
එක්සත් ජනපදයේ ඉතිහාසය (1945 – 1964)

දෙවන ලෝක සංග්‍රාමයෙන් පසු ඇමෙරිකාව සුපිරි බලවතුන් දෙදෙනාගෙන් එකෙකු ලෙස නැගී සිටියේය
1945 දෙසැම්බර් 4 වැනි දින එක්සත් ජනපද සෙනෙට් සභාව එක්සත් ජනපදය, එක්සත් ජාතින්ගේ සංවිධානයේ කොටස්කරුවෙකු වීම අනුමත කළේය
මෙයින් එක්සත් ජනපදය හුදෙකලාව සිටීමෙන් ඉවත් වීම හා ජාත්‍යන්තර කටයුතු සම්බන්ධයෙන් වැඩි වශයෙන් මැදිහත් වීම බලාපොරොත්තු විය
ශීතල යුද්ධය ආරම්භ වන කාලය වන විට එක්සත් ජනපදයෙහි පශ්චාත් යුද සමය ජාත්‍යන්තර වශයෙන් විග්‍රහයට ලක් වී තිබුනි
මෙම කාලය තුල එක්සත් ජනපදය හා සෝවියට් සංගමය තම තමන්ගේ බලය එකිනෙකා යටපත් කරමින් පැතිරවීමට උත්සාහ ගත්හ
ප්‍රතිඑලය වූයේ අර්බුද කීපයක් මෙම කාලය තුල ඇති වීමයි
ඒවා නම් කොරියන් යුද්ධය සහ කියුබන් මිසයිල අර්බුදයට අදාල න්‍යෂ්ඨික අවි එලිදරව් කිරීමෙන් ඇති වූ අවිනිශ්චිත භාවයයි
කොමියුනිස්ට් බලපෑම ගැන සැළකිල්ල යොමු කිරීමට එක්සත් ජනපදය තුල උනන්දුවක් ඇති විය
මෙයට බලපෑවේ ශිතල යුද්ධයයි
මෙහි ප්‍රතිඑලයක් ලෙස අභ්‍යවකාශය ජය ගැනීම සඳහා උත්සාහ කිරීමට ගණිතය සහ විද්‍යා අංශය ධෛර්මත් කිරීමට රජය පියවර ගත්තේය
සිවිල් අයිතිවාසිකම් ගැන කෙනඩිගේ දේශනය, 1963 ජුනි 11 

දෙවැනි ලෝක යුද්ධය අවසන් වී ගෙවුණු දශක කිහිපය තුල එක්සත් ජනපදය ආර්ථික, දේශපාලන, සංග්‍රාමික, සංස්කෘතික සහ තාක්ෂණික අංශ වලින් ලෝක බලවතෙකු විය
ජෝන් එෆ් කෙනඩි 1960 වර්ෂයේ ජනාධිපතිවරයා වශයෙන් තේරි පත් විය
ජනප්‍රියත්වය අතින් ප්‍රසිද්ධියට පත් ඔහු ජනාධිපති පදවියට පත් වූ පළමු කතෝලික ලබ්ධිකයා විය
කෙනඩිවරුන් ධවල මන්දිරයට නව ප්‍රාණයක් හා ජීවයක් දුන්නාහ
ඔහු පදවිය දැරු කාලය තුල 1962 දී කියුබන් මිසයිල අර්බුදය සමග ශීතල යුද්ධය එහි උපරිම තලයට පැමිණියේය
1963 නොවැම්බර් 22 දින ටෙක්සාස් ජනපදයේ ඩලාස් හීදි ඔහු ඝාතණයට ලක් විය
මේ අතර ඇමෙරිකන් ජනතාව ගොවිපල වලින් නගරයට පැමිණ ඔවුන්ගේ මහා සංක්‍රමණය සම්පූර්ණ කළ අතර නොකඩවා පැවති ආර්ථික ව්‍යාප්ති යුගයක අත්දැකීම් වින්දෝය
මෙම අවස්ථාවේදිම මුලු ඇමෙරිකාව පුරා විශේෂයෙන් දකුණේ ක්‍රියාත්මක වුනු වර්ණභේද වාදය, සිවිල් අයිතීන් සුරැකීමේ ව්‍යාපාර වල සහ කණිෂ්ඨ මාටින් ලුතර් කිං වැනි ඇමෙරිකානු නායකයින්ගේ ක්‍රියාකාරකම් වල අභියෝගයට ලක් විය
1960 දශකයේදී සුදු සහ කලු ජාතින් අතර වර්ණ භේද වාදය නීති ගත කළ ජිම් ක්‍රෝ නීති වල අවසානය ළඟා විය
org/wiki/History_of_the_United_States

ඇමරිකාව
"ෆොලිස්" (Follies) ආකාර දර්ශනයක් -  දශකයේ වඩාත්ම ජනප්‍රිය අධ්‍යක්ෂකවරයෙකු වූ ෆ්ලොරෙන්ස් සීග්ෆෙල්ඩ් ගේ "ෆොලිස්" (මෝඩකම)
මේරි ඊටන් සහ ජොනි වෙස්මුලර් පෙනී සිටින මෙම සිනමා නිශ්චල ඡායාරූප 1929 ෆොලිස් පාදක කර ගත් 'ග්ලොරිෆයින්ග් ද ඇමෙරිකන් ගර්ල්' (Glorifying the American girl) චිත්‍රපටයෙනි
රෝරිංග් ට්වෙන්ටි (Roaring Twenties) යන වචනය 1920 දශකය විස්තර කිරීම සඳහා භාවිතා වේ
(විශේෂයෙන් උතුරු ඇමෙරිකාවේ) එම කාලය තුල සමාජීය, කලා සහ සංස්කෘතික ප්‍රබෝධය එයින් අවධාරණය කෙරේ
පළමු ලෝක යුද්ධය ආරම්භ වීමට ආසන්නයේ දේශපාලන තත්වය ඉතා හොඳින් පැවතුනි
ජෑස් සංගීතය දියුණු විය
තරුණ ලඳුන් නවීන කාන්තාවන් ලෙස හැඩ ගැසුනෝය
කලා ශිල්ප වල තත්වය ඉහළම තත්වයට පත් විය
නව සොයාගැනීම් කීපයක් නිසාද මහත් ප්‍රථිපල ලැබෙන ආකාරයේ අපනයන ද්‍රව්‍යයන් සොයා ගැනීමෙන්ද පෙර නොවූ ආකාරයේ සංවර්ධන කටයුතු සහ ඉතා ඉක්මණින් වැඩි වූ පාරිභෝගික ඉල්ලීම් හේතුවෙන්ද ජනතාවගේ ජීවන රටාවේ කැපි පෙනුනු වෙනස් වීම් නිසාද එම යුගයේ පැහැදිලි වෙනසක් දක්නට ලැබුනි
රෝරිංග් ට්වෙන්ටීස් (Roaring Twenties) නමින් හැඳින්වුනු උතුරු ඇමෙරිකාවේ ආරම්භ වුනු සමාජ විප්ලවය පළමු වැනි ලෝක සංග්‍රාමයෙන් පසු යුරෝපය දක්වා පැතිරුනේය
එම අවුරුදු කිපය තුල යුරෝපය ඔවුන්ගේ පුනර්ජිවන කටයුතු වල සහ යුද්ධයේ දි වූ විශාල ජීවිත හානි සම්බන්ධයෙන් කටයුතු කරමින් සිටියේය
මෙම අවස්ථාවේදි එක්සත් ජනපදය යුරෝපයට උදව් කළේ සුලු වශයෙනි
ඒ වෙනුවට හුදෙකලාව සිටිමේ තීරණයක සිටියේය
දශකයේ මැද භාගය වන විට යුරෝපයේ ආර්ථික වර්ධනයේ සීඝ්‍ර දියුණුවක් ඇති විය
දශකයේ දෙවැනි භාගයේදි පමණ ජර්මනියේද, බ්‍රිතාන්‍යයේද සහ ප්‍රංශයේද "රෝරිංග් ට්වෙන්ටි" පැන නැංගේ "ගෝල්ඩන් ට්වෙන්ටීස්" නොහොත් ස්වර්ණමය විසි ගණන් නමින් හැඳින්වෙමිනි
ප්‍රංශයේ සහ කැනඩාවේ එය හැඳින්වුනේ "ක්‍රේසි ඉයර්ස්" (Crazy years) යන නමිනි
නවීනත්වය හා බැඳුනු වෙන්වීමක් රෝරින්ග් ට්වෙන්ටීස් හි හරය සනිටුහන් කළේය
නවීන තාක්ෂණයෙන් සෑම දෙයක්ම කළ හැකි බව පෙනි ගියේය
නව තාක්ෂණය, විශේෂයෙන් මෝටර් රථ වාහන, චිත්‍ර පට සහ රේඩියෝ යනාදිය මගින් විශාල පිරිසකගේ නවීනත්වය ඉස්මතු කළේය
ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පයෙහි සහ එදිනෙදා ජීවිතයේ විධිමත් ලෙස සකස් කළ මෝස්තර වැල් වැටුනේය
එතෙක්මතකයේ තිබුණු පළමු ලෝක යුද්ධයේ බියකරු මතකයන්ට එරෙහිව මෙන් මෙම කාලය තුල ජෑස් සංගීතය සහ නැටුම් ක්ෂේත්‍රය තුල විනෝදය සහ සැහල්ළු බව වර්ධනය විය
එම කාල පරිච්ඡේදය බොහෝ අවස්ථාවල "ජෑස් යුගය" ලෙසද හැඳින්වුනේය
org/wiki/Roaring_Twenties
හුදෙකලා වූ ආර්ථික ජීවිතය සහ අධ්‍යාපනය

සාමාන්‍ය ජීවිතයේ බොහෝ අංශයන් තුලින් සමාන සහභාගීත්වයෙන් කළු ජාතිකයන් ඉවත් කිරිමට අමතරව සුදු ජාතිකයන් විසින් ආර්ථික කටයුතුවලදී කළු ජාතිකයන් ඉතා පහත් තත්වයක තබා ගන්නා ලදී
වසංගත වලින් විශාල විනාශයක් සිදු වීමෙන් පසු සහ 19 වෙනි ශත වර්ෂයේ අග භාගයේ ඇතිවූ මූල්‍ය දුෂ්කරතාවයන් හේතුවෙන් කළු ජාතික ගොවීන් කුලී වැඩකාරයන් ලෙස හෝ හවුල් අස්වැන්න එකතු කරන්නන් ලෙස දාසයන් සේ දකුණු ප්‍රදේශයන්හි වැඩ කළහ
රැකියාවල යොදවන්නන් සහ කම්කරු සංගම් සාමාන්‍ය වශයෙන් අප්‍රිකානු අමෙරිකන්වරු අඩු වැටුප් ගෙවන රැකියාවල හෝ ප්‍රියමනාප නොවන රැකියාවල යෙදවීම සීමා කළහ
හොඳ වැටුප් ගෙවන රැකියාවල හිඟය නිසා දුම්රිය නිදන මැදිරි වල සහ හෝටල්වල දොරටුපාල වැනි නොවැදගත් තනතුරු කළු ප්‍රජාව අතර නම්බුකාර රැකියාවල් විය
ආර්ථික සමාජයේ බොහෝ ක්ෂේත්‍රවලින් අප්‍රිකා-අමෙරිකානුන් ඉවත් කළ ජිම් ක්‍රෝ ක්‍රමයෙහි ප්‍රතිඵලයක් වූයේ එසේ වෙනසකට භාජනය කළ කොටස් අතර ප්‍රබල, ශක්තිමත් ආර්ථික සමාජයක් නිර්මාණය වීමයි
උතුර පුරාම කළු ජාතික පුවත් පත් ආරම්භ විය
මේ අතර රක්ෂණ ක්ෂේත්‍රයේ සහ අවමංගල්‍ය කටයුතු කෙරෙන ආයතන වල කලු ජාතික හිමි කරුවෝ ප්‍රමාණයටත් වඩා විශාල බලයක් ආර්ථික හා දේශපාලන නායකයින් වශයෙන් හිමි කර ගත්හ
අධ්‍යාපනය, තම ජාතිය සම්බන්ධයෙන් ඉතා වැදගත් සහ දියුණුවේ ප්‍රධාන මාවතක් ලෙස සළකා බොහෝ දක්ෂතා ඇති කලු ජාතිකයින් ගරු කටයුතු රැකියාවක් ලෙස ඉහලින් සැළකුණු ගුරු වෘත්තියට ඇතුළත් වූහ
කලු ජාතිකයින් සඳහා දකුණේ වෙන් වූ පාසැල් වලට ප්‍රතිපාදන ලැබුනේ අඩුවෙනි
එමෙන්ම ගම්බද ප්‍රදේශවල පාසැල් ක්‍රියාත්මක වූයේ කෙටි කරන ලද කාල සීමාවන් තුලයි
වොෂින්ටනයේ මෙම වෙන් කිරිම පැවතියේ වුවද ඊට වෙනස් ව ෆෙඩරල් රජයේ සේවකයන් ලෙසට සුදු සහ කලු ජාතික ගුරුවරු දෙපාර්ශවයටම එකම වැටුප් තලයක් ගෙවන ලදි
උතුරේ විශිෂ්ඨ කලු ජාතික ගුරුවරු උසස් උපාධි ලබා ගෙන අනාගත නායකයින් පුහුණු කල චිකාගෝ, වොෂින්ටන් සහ නිව්යොර්ක් වැනි නගරවල විශිෂ්ට යයි සම්මත වූ විදුහල්වල ගුරු වෘත්තියෙහි යෙදුනාහ
ඇත්ත වශයෙන්ම 19 වෙනි ශත වර්ෂයේදි කළු ජාතිකයන් ලබා ගත් ප්‍රධාන විජයග්‍රහණයන්ගෙන් එකක් වූයේ අධ්‍යාපනයයි
ප්‍රතිසංස්කරණ රජයන්හි කළු ජාතිකයින් දකුණේ සෑම ජනපදයකම අධ්‍යාපන ආයතන පවත්වාගෙන යාමේදි සහයෝගය දී තිබුනි
දුෂ්කරතාවයන් තිබුනේ වුවද අධ්‍යාපන නිදහස සඳහා අති විශාල උනන්දුවක් සහ කැපවීමක් තිබුණු බැවින් 1900 පමණ වන විට අප්‍රිකා අමෙරිකන් ප්‍රජාව විසින් අප්‍රිකා අමෙරිකානු ගුරුවරු 30000 ක් පුහුණු කර දකුණේ සේවයට යොදවන ලදී
ඊට අමතරව කලු ජාතික ජනගහණයෙන් වැඩි ප්‍රමාණයක් සාක්ෂරතාවය ලබා ගත්හ
සියලුම ගුරුවරුන්ට සම්පූර්ණ අවුරුදු 4 ක උසස් අධ්‍යාපන ආයතන උපාධි ඒ කාලයේ නොතිබුනි
එහෙත් උතුරේ සහ දකුණේ මුලු ප්‍රදේශයේම නව ප්‍රජාවට සේවය කිරීමට සාමාන්‍ය පාසැල්වල තිබුණු කෙටි කාල සීමාවන් ගුරුවරුන් පුහුණු කිරීමේ ක්‍රමයේ කොටස් විය
ළමයින් සහ වැඩිහිටියන් බොහෝ ප්‍රමාණයක් මෙම අප්‍රිකා-අමෙරිකානු ගුරුවරුන් විසින් අධ්‍යාපන කටයුතු සඳහා යොමු කරවීම ආරම්භ කර තිබුණි
අප්‍රිකානු - අමෙරිකන් ගුරුවරුන්ට ඉගැන්වීමට මෙන්ම වෙනත් වෘත්තිමය පන්ති නිර්මාණය කිරීමට උතුරු සන්ධානයන් සාමාන්‍ය පාසැල් වලට සහ උසස් අධ්‍යාපන ආයතන වලට මුදල් ප්‍රතිපාදන සපයමින් උදව් කර තිබුණි
අප්‍රිකන්-අමෙරිකානුන් අධ්‍යාපන කටයුතු සඳහා මෙම ඓතිහාසික කළු උසස් අධ්‍යාපන ආයතන හා විශ්ව විද්‍යාල කරා පැමිණියහ
ශත වර්ෂය ආරම්භ වීමෙන් පසු කළු මිනිසුන් සහ ගැහැණුන් ඔවුන්ගේම අභිවෘද්ධිය පිණිස සමාන අදහස් වලින් යුක්ත සමාජයක් සහ ස්ත්‍රී පක්ෂයේ යහපත සඳහා කැපවුණු සමාජයක් ආරම්භ කිරීමට කටයුතු යෙදුවේ ජීවිතාන්තය දක්වා සේවයක් සහ සහයෝගිතාවය සඳහා වැඩ පිළිවෙලවල් ජාලයක් නිර්මාණය කිරීමේ අදහසිනි
org/wiki/American_Civil_Rights_Movement_%281896-1954%29#Segregated_economic_life_and_education
(1896) ප්ලෙසි එරෙහිව ෆර්ගියුසන් නඩුවේ ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණ තීන්දුවෙන් "වෙනස් වූවත් සමාන" මතය යටතේ මහජන ප්‍රවාහණ සේවාවලදි වෙනස් කොට සැළකීමේ රජයේ ආඥාව පිළිගන්නා ලදි