Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
ධර්මයෙහිනොසෙල්වෙන ප්‍රසාදයෙන් යුක්තවූයේ ධර්මයට පැමිණියේ වෙයි
“ඇවැත්නි, ඇත්තේය ඇවැත්නි, යම් තැනක පටන් ආර්ය ශ්‍රාවක තෙම අවිද්‍යාවත් දනීද, අවිද්‍යාව නැති කිරීමත් දනීද, අවිද්‍යාව නැති කිරිමේ ප්‍රතිපදාවත් දනීද, මෙපමණකින්ද ආර්ය ශ්‍රාවක තෙම සම්‍යක් දෘෂ්ටි ඇත්තේ වෙයි
නොසෙල්වෙන ප්‍රසාදයෙන් යුක්ත වූයේ ධර්මයට පැමිණියේ වෙයි
“ඇවැත්නි, අවිද්‍යාව කවරේද
අවිද්‍යාවට හේතුව කවරේද
අවිද්‍යාව නැති කිරීම කවරේද
අවිද්‍යාව නැති කිරීමේ ප්‍රතිපදාව කවරේද
“ඇවැත්නි, දුක පිළිබඳ යම් නොදැන්මක් වේද, දුක හටගැනීමට හේතුව පිළිබඳ යම් නොදැන්මක් වේද, දුක නැතිකිරීම පිළිබඳ යම් නොදැන්මක් වේද, දුක නැතිකිරීමේ ප්‍රතිපදාව පිළිබඳ යම් නොදැන්මක් වේද ඇවැත්නි, මේ නොදැන්ම අවිද්‍යාවයයි කියනු ලැබේ
ආශ්‍රවයන් (බොහෝ කල් සිට පැවත එන කෙලෙස්) හෙතුකොටගෙන අවිද්‍යාවගේ හටගැන්ම වේ
ආශ්‍රවයන් නැති කිරීමෙන් අවිද්‍යාව නැති වේ
මේ ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගයම අවිද්‍යාව නැති කිරීමේ ප්‍රතිපදාවයි එනම් නිවැරදි දැකීම, නිවැරදි කල්පනාව, නිවැරදි වචනය, නිවැරදි කර්මාන්තය, නිවැරදි ජීවිකාව, නිවැරදි ව්‍යායාමය, නිවැරදි සිහිය, නිවැරදි සමාධිය යන මේයි
“ඇවැත්නි, යම් තැනක පටන් ආර්ය ශ්‍රාවකතෙම මෙසේ අවිද්‍යාව දනීද, මෙසේ අවිද්‍යාවට හේතුව දනීද, මෙසේ අවිද්‍යාව නැතිකිරීම දනීද, මෙසේ අවිද්‍යාව නැතිකිරීමේ ප්‍රතිපදාව දනීද, හෙතෙම සර්වප්‍රකාරයෙන් රාගය දුරුකොට ක්‍රොධය දුරුකොට මම වෙමියි යන දෘෂ්ටිය හා මානය නසා අවිද්‍යාව දුරුකොට අර්හත් මාර්ග විද්‍යාව උපදවා මේ ආත්මයෙහිම දුක් කෙළවර කරන්නේ වෙයි
ඔහුගේ දෘෂ්ටිය සෘජු බවට පැමිණියා වෙයි ධර්මයෙහි නොසෙල් වෙන ප්‍රසාදයෙන් යුක්ත වූයේ ධර්මයට පැමිණියේ වෙයි
“ඇවැත්නි, යම් ක්‍රමයකින් ආර්ය ශ්‍රාවක තෙම සම්‍යක් දෘෂ්ටි ඇත්තේ වෙයිද, දෘෂ්ටිය සෘජු බවට පැමිණියා වෙයිද, ධර්මයෙහි නොසෙල්වෙන ප්‍රසාදයෙන් යුක්තවූයේ මේ නිර්වාණ ධර්මයට පැමිණියේ වෙයිද, එබඳුවූ වෙනත් ක්‍රමයකුත් ඇත්තේද
“ඇවැත්නි, ඇත්තේය, ඇවැත්නි, යම් තැනක පටන් ආර්ය ශ්‍රාවක තෙම ආශ්‍රවයන් (බොහෝ කල් සිට පැවත එන කෙලෙස්) දනීද, ආශ්‍රවයන්ට හේතුවත් දනීද, ආශ්‍රවයන්ගේ නැතිකිරීමත් දනීද, ආශ්‍රවයන් නැතිකිරීමේ ප්‍රතිපදාවත් දනීද, ඇවැත්නි, මෙපමණකින්ද ආර්ය ශ්‍රාවක තෙම සම්‍යක් දෘෂ්ටි ඇත්තේ වෙයි
“ඇවැත්නි, ආශ්‍රවයෝ කවරහුද
ආශ්‍රවයන්ට හෙතුව කවරේද
ආශ්‍රවයන් නැතිකිරීම කවරේද
ආශ්‍රවයන් නැති කරන ප්‍රතිපදාව කවරේද
ඇවැත්නි, මේ ආශ්‍රව තුනක් වෙත්
කාමාශ්‍රවය (කාම තණ්හාව,) භවාශ්‍රවය (භව තණ්හාවය,) අවිද්‍යාශ්‍රවය (මොහය) යන තුනයි
අවිද්‍යාව හේතුකොටගෙන ආශ්‍රවයන්ගේ හටගැන්ම වේ
අවිද්‍යාව නැති කිරීමෙන් ආශ්‍රවයන්ගේ නැති කිරීම වේ
මේ ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගයම ආශ්‍රවයන් නැති කිරීමේ ප්‍රතිපදාව වෙයි
“ඇවැත්නි, යම් තැනක පටන් ආර්ය ශ්‍රාවකතෙම මෙසේ ආශ්‍රවයන් දනීද, ආශ්‍රවයන්ගේ හටගැන්මත් දනීද, ආශ්‍රව නැතිකිරීමත් දනීද, ආශ්‍රව නැතිකිරීමේ ප්‍රතිපදාවත් දනීද, හෙතෙම සර්ව ප්‍රකාරයෙන් රාගය දුරුකොට ක්‍රොධය දුරු කොට මම වෙමියි යන දෘෂ්ටිය හා මානය නසා අවිද්‍යාව දුරු කොට අර්හත් මාර්ග විද්‍යාව උපදවා මේ ආත්මයෙහිම දුක් කෙළවර කරන්නේ වෙයි
“ඇවැත්නි, මෙපමණකින්ද ආර්ය ශ්‍රාවකතෙමේ සම්‍යක් දෘෂ්ටි ඇත්තේවෙයි
ඔහුගේ දෘෂ්ටි සෘජුබවට පැමිණියා වෙයි
”

ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍ර ස්ථවිරයන් වහන්සේ මේ ධර්මය වදාළහ
සතුටු සිත් ඇත්තාවූ ඒ භික්ෂූහු ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍ර ස්ථවිරයන් වහන්සේගේ වචනය ඉතා සතුටින් පිළිගත්තාහුය
නව වැනිවූ සම්මාදිට්ඨි සූත්‍රය නිමි

භාහිර යොමු
වැට () යනු එලිමහන් ස්ථාන වෙන් කිරීම සඳහා වන ඉදිකිරීමකි
Welagedara Stadium ( , ) is a multi-use stadium in Kurunegala, Sri Lanka
The stadium was officially declared open by the then Minister of Home Affairs, Justice Felix Dias Bandaranaike in 1972. It is currently used mostly for cricket matches and hosts the Wayamba Cricket Team
The stadium can hold at least 10,000 spectators
Welagedara stadium hosted its first international match when Pakistan played there in 1985. In recent times it has regularly hosted international tour matches, unofficial test matches and U19 one-day games
The giant Elephant Rock provides a dramatic backdrop for the Stadium
චිත්‍රාගාරය

අමතර මුලාශ්‍ර

 Stadium information
වර්තමානයේ ථේරවාදී බෞද්ධ රාජ්‍යයක් වුව ද, අතීතයේ ශ්‍රී ලංකාව තුළ මහායාන සංකල්ප අනුව බෝධිසත්ත්ව ප්‍රතිමා වන්දනය ද සිදුව ඇත
එහි දී බුදුන් වහන්සේට දෙවැනි වන වන්දනා ක්‍රමයක් ලෙස බෝධිසත්ත්ව වන්දනාව අනුරාධපුර රාජධානි යුගයේ දී ශ්‍රී ලංකාව පුරාම ජනප්‍රියව පැවති බවට සාක්ෂි ලැබේ
මේ බව වර්තමානයේ දක්නට ඇති බෝධිසත්ත්ව ප්‍රතිමා අනුව වටහාගත හැක
ඉතිහාසය
අනුරාධපුර රාජධානියේ මධ්‍ය භාගය වන විට බෝධිසත්ත්ව වන්දනාව ශ්‍රී ලංකාව තුළ බෙහෙවින් ප්‍රචලිතව පැවතිණි
මුල් අවධියේ ‍ශ්‍රී ලංකාවේ බුදු දහම තුළ ථෙරවාදී අදහස් මුල්බැසගෙන තිබුණ ද, පසුකාලීනව මහායාන සංකල්ප ද වර්ධනය විය
එහි දී බෝධිසත්ත්වවරුනට ප්‍රධාන ස්ථානයක් හිමි විය
අනුරාධපුර යුගයේ මහාසේන රජ සමයේ බෝධිසත්ත්ව ප්‍රතිමා ඉදිවූ බැව් සඳහන් වේ
එසේම ධාතුසේන රජු (ක්‍රි
ව. 459–477) විසින් මෛත්‍රෙය බෝධිසත්ත්ව ප්‍රතිමාවක් ඉදිකළ බැව් සඳහන් වේ
අනුරාධපුර යුගයට අයත් ශිලා ලිපි කිහිපයකම අව‍ලෝකිතේශ්වර බෝධිසත්ත්වයන් පිළිබඳ සඳහන් වේ
ව. 7–10 දක්වා කාලය තුළ ශ්‍රී ලංකාවේ මහායාන බුදු දහම ප්‍රබලව ව්‍යාප්තව ගොස් තිබී ඇත
මේ යුගයට අයත් බෝධිසත්ත්ව ප්‍රතිමා සහ කැටයම් රාශියක් හමුවීමෙන් මේ බවට සාක්ෂ්‍ය ලැබේ
පළමුවන දප්පුල රජු රුහුණේ රියන් පහළොවක් උසැති මෛත්‍රෙය බෝධිසත්ත්ව ප්‍රතිමාවක් තැනවූ බැව් සඳහන් වේ
මෙය වර්තමානයේ ප්‍රතිසංස්කරණයන්ට ලක්කොට පිහිටුවා ඇති දඹේගොඩ බෝධිසත්ත්ව ප්‍රතිමාව විය හැකි යැයි විශ්වාස කෙරේ
මෙය එකල ශ්‍රී ලංකාවේ මෛත්‍රෙය බෝධිසත්ත්ව වන්දනාව ප්‍රචලිතව පැවති බවට මනා නිදසුනකි
ගම්පොළ යුගයේ දී හතරවන බු‍වනෙකබාහු රජු විසින් ලංකාතිලක විහාරයේ මෛත්‍රී බෝධිසත්ත්ව සහ නාථ ප්‍රතිමා තැනවූ බවත්, කීර්ති ශ්‍රී රාජසිංහ රජු විසින් රිදී විහාරයේ මෛත්‍රෙය බෝධිසත්ත්ව ප්‍රතිමාවක් තැනවූ බවත් සඳහන් වේ
ව. 1780ට අයත් දඹුලු විහාර තුඩපතෙහි සඳහන් වන මෛත්‍රෙය සහ නාථ බෝධිසත්ත්ව ප්‍රතිමා දඹුලු විහාරයේ මැද දොරටුවට මුහුණලා පිහිටි බුද්ධ ප්‍රතිමාව දෙපස ත්‍රීමූර්තියක් සේ දක්නට ලැබේ
ප්‍රභේද 
ශ්‍රී ලංකාවෙන් බෝධිසත්ත්ව ප්‍රතිමා මෙන්ම බෝධිසත්ත්වවරියන්ගේ ප්‍රතිමා ද හමුවී තිබේ
මෙහි දී අව‍ලෝකිතේශ්වර බෝධිසත්ත්වයන්ගේ ප්‍රතිමා ප්‍රධාන වේ
එසේම අවලෝකිතේශ්වර බෝධිසත්ත්වයන්ගේ ශක්තිය ලෙස සැලකෙන තාරා දෙවඟනගේ ප්‍රතිමා ද ගණනාවක් හමුව තිබේ
‍මේ අනුව තාරා දෙවඟන වන්දනාව ද එකල ශ්‍රී ලංකාවේ ජනප්‍රියව පැවති බැව් පෙනේ
අවලෝකිතේශ්වර ප්‍රතිමා හැරුණු විට මෛත්‍රෙය බෝධිසත්ත්ව ප්‍රතිමා ද සුලබව දක්නට ලැබේ
එසේම වජ්‍රපාණී සහ මංජු ශ්‍රී බෝධිසත්ත්ව ප්‍රතිමා ද හමුව තිබේ
මාධ්‍ය සැලකූ විට බෝධිසත්ත්ව ප්‍රතිමා නිර්මාණය සඳහා ලෝකඩ, කළුගල් මෙන්ම ඇත්දත් ද භාවිතා කොට තිබේ
නිදසුන්

වර්තමානයේ කොළඹ ජාතික කෞතුකාගාරයේ ප්‍රදර්ශනයට තබා ඇති අනුරාධපුර යුගයට වෙහෙරගල අවලෝකිතේශ්වර බෝධිසත්ත්ව ප්‍රතිමාව ශ්‍රී ලංකාවෙන් හමුවූ අනර්ඝතම බෝධිසත්ත්ව ප්‍රතිමාව ලෙස සැලකේ. ලෝකඩ මාධ්‍යයෙන් නිමවූ මෙය මාන ව්‍යවච්ඡේද ලක්ෂණ පවා මැනවින් නිරූපණය කොට තිබේ
එසේම දැනට බ්‍රිතාන්‍ය කෞතුකාගාරයේ ප්‍රදර්ශනයට තබා ඇති ත්‍රිකුණාමලය ප්‍රදේශයෙන් හමුවූ තාරා දෙවඟනගේ ප්‍රතිමාව ද අග්‍රගන්‍ය කලා කෘතියකි
මේ හැරුණු විට අඩි 33ක් උසැති දඹේගොඩ අවලෝකිතේශ්වර බෝධිසත්ත්ව ප්‍රතිමාව ද ප්‍රකට ය
බුදුරුවගල ප්‍රතිමා අතර අවලෝකිතේශ්වර, මංජු ශ්‍රී සහ තාරා දෙවඟනගේ ප්‍රතිමා දක්නට ලැබේ
වැලිගම කුෂ්ටරාජගල බෝධිසත්ත්ව ප්‍රතිමාව ද ශ්‍රී ලංකාවේ දක්නට ඇති ප්‍රකට බෝධිසත්ත්ව ප්‍රතිමාවකි
එසේම වර්තමානයේ කොළඹ ජාතික කෞතුකාගාරයේ ප්‍රදර්ශනයට තබා ඇති ක්‍රි
ව. 8-9 සියවසට අයත් කුරුණෑගල ප්‍රදේශයෙන් හමුවූ හිඳි තාරා ප්‍රතිමාව ද විශිෂ්ට කලා ලක්ෂණවලින් යුක්ත ය
ආශ්‍රේයයන්

බාහිර සබැදි 
වෙහෙරගලින් හමුවූ අවලෝකිතේශ්වර බෝධිසත්ත්ව ප්‍රතිමාව 

ශ්‍රී ලංකාවේ කලාව
බෞද්ධ කලාව
මථුරා සිංහ කුළුණු ශීර්ෂය යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ මධ්‍ය ඉන්දියාවේ මථුරාවලින් හමුවූ ඉන්දු-සිතියානු වැලිගල් කුළුණු ශීර්ෂයකි
ව. 1වන සියවසේ පළමු දශකය (ක්‍රි
ව. 1-10) අයත් යැයි කාලනිර්ණය කොට ඇත
මෙය පූජා කොට ඇත්තේ මථුරා ප්‍රදේශයේ උතුරු ක්ෂත්‍රප පාලකයකු වූ රජුවුලගේ රාජ්‍ය සමයේ ය
මෙම කුළුණු ශීර්ෂය කැනීම් කොට සොයාගන්නා ලද්දේ 1869දී භග්වාන් ලාල් ඉන්ද්‍රජි විසිනි
මෙය වයඹදිග ඉන්දියාවේ ඛරෝෂ්ඨි අක්ෂරවලින් ලියන ලද ප්‍රාකෘත අභිලේඛනයකින් සමන්විත විය
මෙම කුළුණු ශීර්ෂය නිර්මාණය කොට තිබෙන්නේ "කීර්තිමත් රජ මුකි සහ ඔහුගේ අශ්වයාගේ" (මුකි යනු මෝවෙස් යැයි අනුමාන කෙරේ) අවමංගල උත්සවය පැවති අවස්ථාවේ ය
මෙම කුළුණු ශීර්ෂයෙහි විස්තර වන ආකාරයට අනෙකුත් ප්‍රදානයන් අතර අයාසියා රැජින විසින් ලබා දුන් බුදුන් වහන්සේගේ ධාතුවක් සහිත ස්තූපයක් ද විය
අයාසියා රැජින යනු  "මථුරාවේ ඉන්දු-සිතියානු පාලක ෂත්‍ර රජුවුලගේ අගබිසවයි"
ඇයව විස්තර කොට ඇත්තේ "ඛරාහොස්තෙස්ගේ දියණිය" ලෙසයි
(බලන්න
පහළ දැක්වෙන මථුරා සිංහ කුළුණු ශීර්ෂයේ අභිලේඛනය) මෙම සිංහ කුළුණු ශීර්ෂය මගින් මථුරාවේ ඉන්දු-සිතියානු ක්ෂත්‍රපයින් කිහිප දෙනකුගේ පෙළපත පිළිබඳ සඳහන් කරයි
එහි දැක්වෙන්නේ රජුවුලගේ පුත් සෝදස ඔහුගෙන් පසු සිහසුනට පත්වූ බවත්, මථුරාව සිය අගනුවර කොටගත් බවත් ය
මෙම කුළුණු ශීර්ෂයෙහි මධ්‍යයේ බෞද්ධ ත්‍රිරත්න සංකේතයක් වේ
මෙමගින් ඉන්දු-සිතියානුවන් බුදු දහමේ ප්‍රගමනයට දායක වූ බව තවදුරටත් සනාථ කරයි
මෙහි අභිලේඛනය මගින් මහාසාංඝිකවරුනට එරෙහිව සර්වස්තිවාදීන්ට සහාය දක්වමින් රචනා කොට ඇති බව පෙනෙන්නට තිබේ
වර්තමානයේ මෙම කුළුණු ශීර්ෂය බ්‍රිතාන්‍ය කෞතුකාගාරයේ ජෝසෆ් ඊ. හෝටන්ග් ගැලරියෙහි ප්‍රදර්ශනයට තබා ඇත
අභිලේඛන ලැයිස්තුව

පහත දැක්වෙන්නේ සරල ගන්ධාරි අක්ෂරවලින් යුතු අභිලේඛන ලැයිස්තුව සහ එහි පරිවර්තනයයි
A1 මහාක්ෂ[ත්‍ර]වාස රජුලස
"මහා ක්ෂත්‍රප රජුවුල වෙනුවෙන්"
A2 අග්‍ර-මහේෂි අයාසියා
"අයාසියා අගබිසව,"
A3 කාමුයියා ධිදා
"කාමුයියා දියණිය වන"
A4 ඛරාඔස්තාසා යුවරාණා
"යුව රජ ඛාරාහොස්තෙස්ගේ"
A5 මද නද-දියාකස [තායේ]
A6 සධා මාත්‍ර අබුහොල[ඉ]
A7 පිත්‍රමාහි පිෂ්පාසියා භ්‍රා
A8 ත්‍ර හායුවරානා සධා හන ධි[ත්‍රා]
A9 අ[තේ]යුරේනා හොරකා-පා
A10 රිවරේනා ඉෂා ප්‍රධ්‍රාවි-ප්‍රදේ
A11 ෂේ නිසිමේ ශරීර ප්‍රදිථවිදෝ
"විසින් පූජා කොට ඇත ධාතූන්"
A12 භඛවදෝ ශාකමුණිස බුධාස
"භගවත් ශාක්‍යමුණි බුදුන්ගේ"
A13 මුකි-[ෂිරි]-රාය සාෂ්ප [අ]භුසවි[ත]
A14 තුවා චා සංඝාරාම චා චාදු
A15 දිශාසා සඝසා සර්ව
A16 ස්තිවාදන පරිග්‍රහේ

E1 ඛාරාඔස්තෝ යුවරාය 
"යුව රාජ ඛාරාහොස්තෙස්,"
ඉ’ කාමුයියෝ
"කාමුයිය"
E2 ඛාලමාස කුමාර
E3 මාජ කනිථ 
E4 සමාන්[උ] මෝද
E’’ ඛා කරිත
B1/B2 මහාක්ෂත්‍රපවාස වා[රා]ජුලාස පුත්‍ර
"මහා ක්ෂත්‍රප රාජුවුලගේ පුත්‍ර
"
C1 කලුයි ආ
C2 වරාජෝ
C3 සුදසේ ක්ෂත්‍රවේ
"ක්ෂත්‍රප සෝදස"
D1 නෞලුදෝ

M1 ක්ෂත්‍රවේ සුදිසේ
M2 ඉමෝ පාධ්‍රාවි
M3 ප්‍රදේශෝ
I1 වේයෞදිර්න කාධවරෝ බුසාප
I2 රෝ කාධ
I3 වරෝ
I4 වි යා උ
J1 ර්වාරපරේන පලිචින
J2 නිසිමෝ කරිත නියාදිදෝ
H 'ධාමදාන
H ගුහවිහාරේ
KL1 අයාරියාස
KL2 බුධදේවස 
"දිව්‍යමය බුදුන්"
KL3 උදේන අයිමි[ත]
F1 බුධිලාස නඛහරාස
F2 භිඛුස සර්වාස්තිවාදස 
"සර්වාස්තිවාදී භික්ෂුව"
G1/G2 මහාක්ෂත්[ර්]අවාස කුසුල්[උ]අස පාටිකාස මේවාකි[ස] මියිකාස ක්ෂත්[ර්]අවාස පූයේ
"ක්ෂත්‍රප මියින මහා ක්ෂත්‍රල කුසුලක පාටිකහට ගෞරව දක්වයි"
J3 සර්වාස්තිවාදන පරිග්‍රහේ

N1 අයාරියස බුධලස නඛරඛාස භිඛු
N2 සා සර්වාස්තිනාද පග්‍රා
N3 නා මහාසාඝියාන ප්‍රා
N4 මා නවිදාවේ ඛාලුලස
O1/O2 සර්වබුෂව පූයා ධමස පූයා සඝස පූයා
"සියලු බුදුන්ට ගරු කරන්න, ධර්මයට ගරු කරන්න, සංඝයාට ගරු කරන්න"
P1/P2 සර්වාස සඛස්ත නාස පුයේ
"සියලු මියගිය සකවරුනට නමස්කාර කරමින්"
Q1 ඛර්දාස
"ඛාර්දා"
Q2 ක්ෂත්‍රවාස
"ක්ෂත්‍රප"
R1 තක්ෂිලාස
"තක්ෂිලා"
R2 ක්‍රෝනිනාස
J'1 ඛාලසාමු
J'2 සෝ

අර්ථ නිරූපණය

ඉන්දියානු බෞද්ධ අභිලේඛන පිළිබඳ ස්ථිර ලැයිස්තුගත කිරීමක් සම්පාදනය කළ ස්ටෙන් කොනොව් පවසා ඇත්තේ මෙසේ ය
"අප ඛරෝෂ්ඨි උපභාෂාවෙහි ඹ් යන්න ධම්මපදයෙහි දැක්වෙන ම් යන්න යැයි සිතුවහොත්, සිංහ කුළුණු ශීර්ෂ ශිලා ලිපියෙහි දැක්වෙන කාමුයියා යන්න සංස්කෘත කාම්බෝජිකා යන්න ලෙස ලැබේ
මම වැඩිදුරටත් පවසන්නේ ඛාරෝෂ්ඨ සහ ඔහුගේ පියා වන ආර්ත කාම්බෝජවරුන් වූයේ නම් එය මෝග යන්න සමග ද අදාළ කරගත හැක
එවිට අපට කාම්බෝජවරුන් සකවරුන් සහ යවනයින් සමග සඳහන් කොට තිබෙන්නේ මන්ද යන්න වටහාගත හැක"
කොනොව්ගේ කියවීම් බොහෝමයක්, ඔහුගේ වාක්‍ය අනුපිළිවෙල සහ ඇතැම් අර්ථ නිරූපණ, විශේෂයෙන්ම මෝවෙස් රජු සමග සම්බන්ධතාව වෙනස් විය යුතු බව එච්. ෆෝක්ගේ නව අර්ථ දැක්වීම් අනුව පෙනී යයි
ආශ්‍රේයයන්

බ්‍රිතාන්‍ය කෞතුකාගාරයේ ආසියානු අංග
ඉන්දියාවේ 1වන සියවස
බෞද්ධ කලාව
මථුරා
කලාව තුළ සිංහයින්
කණිෂ්ක කරඬුව හෙවත් කණිෂ්ක ධාතු කරඬුව යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ රන් ආලේපිත තඹවලින් නිර්මාණය කරන ලද බෞද්ධ ධාතු කරඬුවකි
ව. 127ට එනම්, කුෂාණ අධිරාජ කණිෂ්කගේ පළමු රාජ්‍ය වර්ෂයට අයත් යැයි කාලනිර්ණය කොට ඇත
වර්තමානයේ මෙය පාකිස්ථානයේ පෙෂාවර් ඓතිහාසික නගරයේ පෙෂාවර් කෞතුකාගාරයේ ප්‍රදර්ශනයට තබා ඇත
ඉතිහාසය සහ විස්තරය
මෙය අනාවරණය කරගැනුණේ 1908-1909 අතර කාලයේ අනුස්මරණීය කණිෂ්ක ස්තූපයේ (7වන සියවසේ චීන බැතිමතුන්ට අනුව මෙය ඉන්දියාවේ පැවති උසින් වැඩිම ස්තූපය විය) ධාතු ගර්භයේ සිදුකළ පුරාවිද්‍යා කැනීම් කටයුතු වලිනි
මෙම ස්තූපය පෙෂාවර් අසල ෂා-ජි-ධේරී නම් ප්‍රදේශයේ පිහිටා තිබිණි
මෙහි තිබී බුදුන් වහන්සේගේ ධාතූන් කොටස් තුනක් හමු විය
මෙම කැනීම්වලින් පසුව බ්‍රිතාන්‍ය රජය විසින් එම ධාතූන් බුරුමය වෙත ප්‍රදානය කරන ලදී
එම ධාතූන් තවමත් බුරුමයේ දැකගත හැක
වර්තමානයේ මෙම කරඬුව පෙෂාවර් කෞතුකාගාරයේ ප්‍රදර්ශනයට තබා ඇත
එහි අනුරුවක් බ්‍රිතාන්‍ය කෞතුකාගාරයේ ද තබා ඇත
මෙම කරඬුව කැපකොට ඇත්තේ ඛරෝෂ්ඨි බසිනි
එහි ඇති අභිලේඛනය පහත පරිදි වේ
"(*මහාරා)ජස කණිෂ්කස කණිෂ්ක-පුරේ නගරේ ආය ගාධ-කරේ දේය-ධර්මේ සර්ව-සාත්වන හිත-සුහර්ථ භවතු මහාසේනස සඝරාකි දස අගිසල නව-කර්මි ආන*කණිෂ්කස විහාරේ මහාසේනස සංඝාරාමේ"

"සර්වාස්තිවාදින් ගුරුවරුන්ගේ පිළිගැනීම උදෙසා පිදෙන මෙම සුගන්ධ මංජුසාව කණිෂ්කපුර නගරයේ [කණිෂ්කපුරේ නගරේ] මහාරාජ කණිෂ්ක [
ජස කණි] විසින් ලබාදෙන ධාර්මික ත්‍යාගයයි
(එය) සියලු සත්ත්වයින්ගේ හිත සුව පිණිසම වේවා
ස, මහාසේනගේ සංඝාරාමයේ [මහාසේනස සංඝාරාමේ] කණිෂ්කගේ විහාරයේ [ණෂ්කස විහාරේ] දානශාලාවේ ඉදිකිරීම් අධ්‍යක්ෂකවරයායි" 

මුලින් විශ්වාස කෙරුණේ මෙහි පාඨය එය නිර්මාණය කළ තැනැත්තා විසින් සටහන් කරන්නට ඇති බවයි. එම තැනැත්තා ඒජිසිලස් නම් ග්‍රීක කලාකරුවකු බවත් ඔහු විසින් කණිෂ්කගේ ස්තූප නිර්මාණය අධීක්ෂණය කළ බවත්, එමගින් බෞද්ධ උපලබ්ධියක් සහිත ග්‍රීකයන් පසුකාලීන විසූ බවටත් ඍජු සාධක ලබාදෙතැයි පැවසිණි
"කණිෂ්කගේ මහාසේනා ආරාමයේ විහාර ඉදිකිරීම් අධ්‍යක්ෂක සේවක (දාස) ඒජිසලාඕස්" ("දාස අගිසල නව-කර්මි අන*කණිස්කස විහාර මහාසේනාස සංඝාරාමේ") ලෙස එය පැහැදිළි කෙරිණි
කෙසේනමුත් මෑතකාලීනව කරඬුවේ සිදුකළ පිරිසිදු කිරීම්වල දී පෙනීගොස් ඇත්තේ එම කියැවීම් නිරවද්‍ය නොවන බවයි. ඒ වෙනුවට එම නාම අග්නිසාලා ලෙස කියැවිය යුතු බව සනාථ විය
එහි අර්ථය විහාරයේ දානශාලාව යන්නයි
කරඬුවේ පියනෙහි පද්මාසනයක් මත වැඩ හිඳින බුදුන්ට බ්‍රහ්ම සහ ඉන්ද්‍ර දෙවිවරුන් වන්දනාමාන කරන අයුරු නිරූපිත ය
පියනේ දාරය පියාඹන පාත්තයින් හෝ හංස රූ වලින් විසිතුරු කොට ඇත
එමගින් ආත්මය හැර දැමීම සහ සංසාරයෙන් මිදීම සංකේතවත් කෙරේ
ඇතැම් හංසයින්ගේ හොටවල්වල විජයග්‍රහණය සංකේතව්ත කෙරෙන මල් දම් කැටයම් කොට ඇත
කරඬුවේ බ‍ඳෙහි කණිෂ්ක යැයි සිතිය හැකි කුෂාණ රජකුගේ රුවක් සහ ඔහුට දෙපසින් ඉරානියානු හිරු දෙවියන් සහ සඳ දෙවියන්ගේ රූ දැකගත හැක
පැතිවල හිඳගත් බුද්ධ රූප දෙකක් සහ ඒවාට වන්දනාමාන කරන රාජකීය රූ දැකගත හැක
මෙම රාජකීය රූ බොහෝවිට බෝධිසත්ත්ව රූ විය හැක
මෙම දර්ශනය වටා දර්ශීය හෙලනිස්තික ශෛලියෙන් යුත් දේවතා රූ ආධාර කරගත් මාලා දාමයක් දැකගත හැක
බ්‍රිතාන්‍ය රජය විසින් කරඬුව තුළ වූ ධාතූන් ඒවායේ ආරක්ෂාව පිණිස බුරුමය වෙත ප්‍රදානය කරන ලදී
වර්තමානයේ මෙම ධාතූන් වහ්නසේලා මණ්ඩලේ නුවර තැන්පත් කොට ඇත
මෙම අස්ථි කොටස් ත්‍රිත්වය ගෞතම බුදුන් වහන්සේගේ සැබෑ ධාතූන් යැයි විශ්වාස කෙරේ
ගැලරිය

මේවාත් බලන්න
 බිමාරාන් කරඬුව

සටහන්

බාහිර සබැඳි

කණිෂ්ක කරඬුවේ ඡායාරූප 

බෞද්ධ කලාව
බ්‍රිතාන්‍ය කෞතුකාගාරයේ ආසියානු අංග
කුෂාණ අධිරාජ්‍යය
පෙෂාවර්
කරඬු
ගන්ධාරයෙන් හමුවූ හිඳි බුද්ධ ප්‍රතිමාව යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ වර්තමාන පාකිස්ථානයට අයත් ගන්ධාරයේ ජමාල් ගර්හි භූමියෙන් හමුවූ මුල්කාලීන බුද්ධ ප්‍රතිමාවකි
මෙම ප්‍රතිමාව ක්‍රි
ව. 2වන හෝ 3වන සියවසට අයත් යැයි සැලකේ. වර්තමානයේ මෙම ප්‍රතිමාව බ්‍රිතාන්‍ය‍ කෞතුකාගාරයේ කුටිය 33හි ප්‍රදර්ශනයට තබා ඇත
ව. 1වන සියවස වනතෙක්ම බුද්ධත්වයට පත්වූවන්ගේ ප්‍රතිමා නිර්මාණය නොකෙරිණි
එයට පෙර බුදුන් වහන්සේගේ රුව සංකේතවත් කෙරුණේ සිරිපතුල වැනි සංකේතවලිනි
සෙසු ගන්ධාර හෙවත් ග්‍රීක-බෞද්ධ කලා කෘති සේම මෙම ප්‍රතිමාව ද පුරාතන ග්‍රීක කලාවේ ආභාසය පෙන්වයි. එයට හේතුව මෙම ප්‍රදේශය මහා ඇලෙක්සැන්ඩර් අධිරාජයා විසින් ස්ථාපනය කරන ලද ග්‍රීක-බැක්ට්‍රීය රාජධානියේ කොටසක් වීමයි
විස්තරය
මෙම ප්‍රතිමාව නෙළා ඇත්තේ ෂිස්ට් පාෂාණයෙනි
මේ නිසා දෑතේ නිය වැනි අතිශයින් සියුම් අංග පවා නිරූපණය කිරීමට ශිල්පියාට හැකියාව ලැබී ඇත
මෙම ප්‍රතිමාව මගින් ආචාර්යවරයකු ලෙස උන් වහන්සේ ධර්ම චක්‍රය පැවැත්වීමෙහි යෙදුණු විලාසය නිරූපණය වේ
මෙම මුද්‍රාව ධර්මචක්‍ර මුද්‍රාව ලෙස හැඳින්වේ
බුදුන් වහන්සේ විසින් සිය ධර්ම චක්‍ර ප්‍රවර්තනය සිදු කරන ලද්දේ බුද්ධත්වයෙන් අනතුරුව උත්තර් ප්‍රදේශ්හි වරාණසි අසල සාරානාත් මිගදායෙහි සිය ප්‍රථම ධර්ම දේශනයෙන් පසුවයි. බුදුන් වහන්සේ ජීවත් වූයේ ක්‍රි
4වන සියවසේ පමණ වුවත්, මෙම ප්‍රතිමාව නිර්මාණය වී ඇත්තේ ක්‍රි
ව. 2වන හෝ 3වන සියවසේ දී ය
එසේවුව ද, මෙම ප්‍රතිමාව ආදිම බුද්ධ ප්‍රතිමා අතුරින් එකක් ලෙස සැලකේ. ක්‍රි
ව. 1වන සියවස තෙක්ම බුද්ධත්වය ලැබූවන්ගේ ප්‍රතිමා නිර්මාණය කිරීමක් සිදු නොවී ය
බුදුන් වහන්සේගේ පරිනිර්වාණයෙන් පසුව එළැඹි මුල් සියවස් සතර තුළ උන් වහන්සේගේ රුව නිරූපණය කෙරුණේ සිරිපතුල වැනි සංකේත අනුසාරයෙනි
බීබීසී රේඩියෝ 4 නාළිකාවේ වැඩසටහන් මාලාවක් වූ ලෝක ඉතිහාසය වස්තූන් 100කින් නැමැති වැඩසටහනේ 2015 මැයි මස වැඩසටහන සඳහා මෙම ප්‍රතිමාව පූර්විකාවක් ලෙස භාවිතා විය
මෙම වැඩසටහන මගින් ලෙර සංකේතානුසාරයෙන් නිරූපණය කළ බුදුන් වහ්න්සේගේ රුව ප්‍රතිමාවක් ලෙස නිරූපණය කිරීමට අවස්ථාව හිමි කර දුන් සමාජ විපර්යාසය පිළිබඳ සාකච්ඡා කෙරිණි
බුදුන් වහන්සේ මෙට්ටයක් හෝ පීඨිකාවක් වැනි ආසනයක වැඩ හිඳිනු නිරූපණය කොට ඇත
එම ආසනයේ ඉදිරිපස කුඩා තලප්පාවක් පැළඳ සිටින රශ්මි මාලාවකින් යුත් බෝධිසත්ත්ව රුවක් වේ
එම රුවට පසෙකින් දණගසා සිටින ස්ත්‍රී සහ පුරුෂ රූ දෙකක් වේ
මෙමගින් ප්‍රතිමාව නිර්මාණය කිරීමට අනුග්‍රහ දැක්වූ දායකයන්ගේ රූ නිරූපණය වේ යැයි සිතිය හැක
සමාන වෙනත් ප්‍රතිමා
මෙම ප්‍රතිමාවට සමාන කළු ෂිස්ට් පාෂාණයෙන් නෙළූ බුද්ධ ප්‍රතිමාවක් යේල් විශ්වවිද්‍යාලීය කලාගාරයේ දක්නට ලැබේ තවත් මේ හා සැසඳිය හැකි බුද්ධ ප්‍රතිමාවක් ක්‍රිස්ටී’ස්හි දී 2009 සැප්තැම්බර් මස වෙන්දේසි කෙරුණේ ඇ
218,500ක මිලකට ය
එම ප්‍රතිමාව ද ‍ඉහත ප්‍රතිමාවේ කාල වකවානුවට අයත් සහ එම ස්ථානයෙන් හමුවූවකි
එම ප්‍රතිමාවේ උස අඟල් 26කි
මෙම බුද්ධ ප්‍රතිමා සියලු බුද්ධ ප්‍රතිමා අතුරින් අතිශයින් විරළ ප්‍රතිමා ලෙස පුළුල්ව පිළිගැනේ
ප්‍රතිමා බිඳ හෙළීම් සිදුවන තිබුණ ද මෙවැනි ප්‍රතිමා ප්‍රංශය, ජර්මනිය, ජපානය, කොරියාව, චීනය, ඉන්දියාව සහ ඇෆ්ගනිස්ථානය වැනි රටවල කෞතුකාගාරවල මෙන්ම පාකිස්ථානයේ ද ශේෂ තිබෙනු දැකගත හැක
ගැලරිය

මේවාත් බලන්න
සිටි බුද්ධ ප්‍රතිමා

ආශ්‍රේයයන් 

බ්‍රිතාන්‍ය කෞතුකාගාරයේ ආසියානු අංග
පාකිස්ථාන කලාව
බුදු පිළිම
ඉන්දියානු ප්‍රතිමා කලාව
ගන්ධාර
නළඟන යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ වර්තමාන පාකිස්ථානයට අයත් මොහෙන්ජො-දාරෝවෙන් හමුවූ ඉන්දු නිම්න ශිෂ්ටාචාරයට අයත් ‍කුඩා ලෝකඩ ප්‍රතිමාවකි
2500ට පමණ අයත් යැයි සැලකේ. වර්තමානයේ මෙම ප්‍රතිමාව නව දිල්ලි ‍ජාතික කෞතුකාගාරයේ ප්‍රදර්ශනයට තබා ඇත
විස්තරය
නළඟන යනුවෙන් හඳුන්වන මෙම කුඩා ලෝකඩ ප්‍රතිමාව සෙන්ටිමීටර 10.5 (අඟල් 4.1) උසින් යුක්ත ය
මෙය වසර 4,500ක් පමණ පැරණි යැයි සැලකේ. මෙය සොයාගන්නා ලද්දේ 1926දී අර්නස්ට් මැකේ විසින් මොහෙන්ජො-දාරෝවේ "HR කලාපයෙනි"
මෙම ප්‍රතිමාව සිටගත් ඉරියව්වකින් යුතු වුවත්, එය " නළඟන" ලෙසින් නම්කොට ඇත්තේ ඇගේ වෘත්තිය පිළිබඳ උපකල්පනයක් ලෙසිනි
මෙම ප්‍රතිමාව මොහන්ජො-දාරෝවෙන් හමුවූ සෙසු වඩා රූපික ඉරියව්වලින් යුතු ප්‍රතිමා හා සැසඳීමේ දී, වඩා සුනම්‍ය ලක්ෂණ දක්නට ලැබෙන ලෝකඩ කලා කෘති ද්විත්වය අතුරින් එකකි
නග්න යුවතියක වන මැය වළලු ගණනාවක් සහ මාලයක් පැළඳ, සිය ඉණෙහි එක් අතක් තබාගෙන ස්වාභාවික ඉරියව්වකින් සිටගෙන සිටියි
ඇය සිය වමතෙහි වළලු 24 සිට 25 දක්වා වූ සංඛ්‍යාවක් ද, දකුණතෙහි වළලු 4ක් ද පැළඳ සිටියි
ඇගේ වමතෙහි ඇති භාණ්ඩය සිය කලවා මතට හේත්තු කොටගෙන සිටියි
ඇගේ දෑත් අසාමාන්‍ය ලෙස දිගින් වැඩි ය
එක් අතක් සම්පූර්ණයෙන්ම වළලුවලින් වැසී ඇත්තේ බන්ජාරා ස්ත්‍රියකගේ අයුරිනි
ඇගේ මාලය විශාල තැලි තුනකින් සමන්විත ය
ඇගේ දිගු කේශ කලාපය ගෙඩියක් ලෙස සකසා උරහිස මතින් දක්වා ඇත
මෙම ප්‍රතිමාව ඓතිහාසික යුගයේ දී කාන්තා සිරුරේ සෞන්දර්යය පිළිබඳ පැවති සංකල්පය නිරූපණය කරන සංස්කෘතික මානව කෘතියකි
විද්වත් අදහස්
1973දී, බ්‍රිතාන්‍ය පුරාවිද්‍යාඥ මෝටිමර් වීලර් මෙම කෞතුක වස්තුව සිය ප්‍රියතම ප්‍රතිමාව ලෙස පහත පරිදි හඳුන්වා ඇත
"මා සිතන ආකාරයට ඇයට වයස අවුරුදු පහළොවක් පමණ විය යුතු ය
ඇය සිටගෙන සිටින්නේ සිය දෑතම වැසෙන සේ වළලු පැළඳගෙන ය
වෙනත් කිසිදු දෙයක් එහි දක්නට නැත
පරිපූර්ණව මෙම යුවතිය, මේ මොහොතේ, ඇය සහ ලෝකය පිළිබඳ පරිපූර්ණ විශ්වාසයකින් පසුවන්නී ය
මා සිතන ආකාරයට, ඇය වැනි කිසිවක මෙලොව නැත
" 

මොහෙන්ජො-දාරෝව පිළිබඳ තවත් පුරාවිද්‍යාඥයකු වූ ජෝන් මාර්ෂල් මෙම රුව පිළිබඳ විස්තර කරන්නේ, "සිය අතක් ඉණෙහි තබාගෙන තරමක් අවිනීත ලීලාවකින් සිටින තරුණ යුවතියකි
ඇය දෙපා මඳක් ඉදිරියට කොට ඇ‍ත්තේ සංගීතය අනුව රිද්මයට ඇගේ දෙපා තැබීම පිණිස විය හැක"
මෙම ප්‍රතිමාව දුටු විට ඔහු විස්මයට පත්වූ බැව් පැවසේ
ඔහු පැවසූයේ "මා පළමුවරට ඒවා දුටු විට එය ප්‍රාග්ඓතිහාසික වස්තූන් යැයි විශ්වාස කිරීම පවා මට අපහසු විය
"  පුරාවිද්‍යාඥ ග්‍රෙගරි පොසේල් විසින් මෙම නළඟන හඳුන්වන්නේ "ඉන්දු භූමියෙන් හමුවූ වඩාත් චිත්තාකර්ෂණීයම කලාකෘතිය ලෙසයි"
එසේම නළඟනක ලෙස ඇය පිළිබඳ විස්තර කරමින් ඔහු පැවසූයේ, "ඇය නළඟනක වූයේ දැයි අපට නිශ්චිත නැත
නමුත් ඇය ඇගේ කාර්යයෙහි දක්ෂ තැනැත්තියක වන්නට ඇත
"

මෙම ප්‍රතිමාව හේතුවෙන් ශිෂ්ටාචාරය පිළිබඳ වැදගත් අනාවරණ දෙකක් හෙළිදරව් විය
පළමුව, ඔවුන් ලෝහ මිශ්‍ර කිරීම, වාත්තු කිරීම සහ අනෙකුත් දියුණු තාක්ෂණ ක්‍රම දැන සිටි බවයි. දෙවනුව රසවින්දනය, විශේෂයෙන් නර්තනය සංස්කෘතියෙහි අංගයක් වූ බවයි. මෙම ලෝකඩ යුවතියගේ ප්‍රතිමාව නිර්මාණය කොට ඇත්තේ ඉටි මැකුම් වාත්තු ක්‍රමය අනුව වන අතර, එකල මිනිසුන් ලෝකඩ නිර්මාණකරණයට දැක්වූ විශේෂඥභාවය මින් පැහැදිළි වේ
මෙම ප්‍රතිමාව වර්තමානයේ නව දිල්ලියේ ජාතික කෞතුකාගාරයේ ප්‍රදර්ශනයට තබා ඇත
1930-31 අතර කාලයේ මැකේ විසින් සිය අවසන් පූර්ණ රාජකාරි සමයේ මෙයට සමාන තවත් ලෝකඩ ප්‍රතිමාවක් සොයාගන්නා ලදී
මෙය මොහෙන්ජො-දාරෝවේ DK-G කලාපයේ නිවසකින් හමු විය
මෙහි සංරක්ෂණ තත්ත්වය සහ ශිල්පීය නිපුණත්වය සුප්‍රකට නළඟන ප්‍රතිමාවේ තරම් උසස් නැත
මෙම දෙවන ලෝකඩ ස්ත්‍රී ප්‍රතිමාව වර්තමානයේ පාකිස්ථානයේ කරාචි කෞතුකාගාරයේ ප්‍රදර්ශනයට තබා ඇත
ඉන්දියාවේ හර්යානා ප්‍රාන්තයේ ෆාටෙහාබාද් දිස්ත්‍රික්කයේ භිරානා නැමැති හරප්පානු භූමියෙන් රතු මැටි බඳුන් කැබැල්ලක තිබී කැටයමක් හමු විය
මෙහි ද නළඟන සිහි ගන්වන රුවක් දැකගත හැක
මෙම කැනීම් කණ්ඩායමේ නායක, පුරාවිද්‍යා අධ්‍යක්ෂ එල්. එස්. රාඕ සඳහන් කළේ, “
[මැටි බඳුන් කැබැල්ලේ රේඛාවල] නිරේඛනය ලෝකඩ ප්‍රතිමාවේ අත්වල විහිදීම ඇතුළු ඉරියව්වට අනුරූප වේ
මේ අනුව පෙනෙන්නේ භිරානාහි කලා ශිල්පීන්ට පළමු නිර්මාණය පිළිබඳ ප්‍රත්‍යක්ෂ දැනීමක් වූ බවයි”
පාකිස්ථානයේ ඉල්ලීම
ඇතැම් පාකිස්ථාන දේශපාලනඥයෝ සහ විශේෂඥයෝ නළඟන නැවත පාකිස්ථානය වෙත "භාර දිය යුතු" බවට ප්‍රකාශ කරති
2016දී පාකිස්ථාන අධිනීතිඥ ජාවෙඩ් ඉක්බාල් ජෆේරි ලාහෝ මහාධිකරණයට පෙත්සමක් යවමින් ප්‍රතිමාව යළි ඉල්ලා සිටින්නට වූයේ එය "වසර 60කට පෙර පාකිස්ථානයෙන් රැගෙන ගියේ දිල්ලියේ ජාතික කලා මණ්ඩලයේ ඉල්ලීම මත බවත්, එය කිසිදින යළි භාර නොදුන් බවත්" පවසමිනි
ඔහුට අනුව පාකිස්ථානයට නළඟන, යුරෝපයට ඩා වින්චිගේ මොනා ලිසා මෙන් අගනේ ය
මෙම සිදුවීම් පිළිබඳ තවත් ප්‍රභේදයක් අනුව කියැවෙන්නේ "මෙම ප්‍රතිමාව මෝටිමර් වීලර් විසින් දිල්ලිය වෙත රැගෙන ගියේ ඉන්දියාව බෙදීමට පෙර බවයි"
ආශ්‍රේයයන්

සාමාන්‍ය ආශ්‍රේයයන්
Craddock PT
2015. The metal casting tradiitons of South Asia
Continuity and innovation
Indian Journal of History of Science 50(1)
55-82.
During Caspers ECL
1987. Was the dancing girl from Mohenjo-daro a Nubian
Annali, Istituto Oriental di Napoli 47(1)
99-105.
Kennedy KAR, and Possehl GL
2012. Were There Commercial Communications between Prehistoric Harappans and African Populations
Advances in Anthropology
p 4. doi
10.4236/aa
2012.24020
Kenoyer JM
1998. Seals and sculpture of the Indus cities
Minerva 9(2)
19-24.
Possehl GL
2002. The Indus Civilization
A Contemporary Perspective
Altamira Press
Prakash B
1983. Metallurgy in India through the ages
Bulletin of the Metals Museum of the Japan Institute of Metals 8
23-36.
Sadasivan B
2011. The Dancing Girl
A History of Early India
ඉන්දියාවේ ලෝකඩ ප්‍රතිමා
ඉන්දු නිම්න ශිෂ්ටාචාරය
ක්‍රි
25වන සියවසේ නිර්මාණ
ප්‍රාග්ඓතිහාසික ප්‍රතිමා කලාව
ඉන්දියාවේ ප්‍රතිමා
ගුරු යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ 2007දී විකාශය වූ නාට්‍ය චිත්‍රපටයකි
මෙය දළ වශයෙන් රිලයන්ස් ඉන්ඩස්ට්‍රීස් පිහිටුවූ ව්‍යාපාරික ධිරුභායි අම්බානිගේ දිවිය අලලා නිර්මාණය වූවකි
මෙම චිත්‍රපටයේ සම-තිරරචනය සහ අධ්‍යක්ෂණය සිදුකරන ලද්දේ මණි රත්නම් විසිනි
මෙහි ප්‍රධාන චරිත නිරූපණය කරනු ලබන්නේ අභිෂේක් භච්චන්, ඓශ්වර්යා රායි, ආර්. මාධවන්, විද්‍යා බාලන්, ආර්යා බබ්බර්, සහ මිතුන් චක්‍රබෝර්ති විසිනි
මිට අමතරව මල්ලිකා ෂෙරාවත් විසින් මෙම චිත්‍රපටයේ ආරාධිත නිරූපණයක් ද සිදුකරයි
මෙම චිත්‍රපටයේ ස්වර මාලාව සහ නාදපථය නිර්මාණය කරන ල්දදේ ආර්. ඒ. රහ්මාන් විසිනි
දෙමළ බසින් ගුරු ලෙසත්, සහ තෙලිඟු බසින් ගුරුකාන්ත් ලෙසත් හඬකවා නම්කරන ලද චිත්‍රපට හින්දි චිත්‍රපටය හා සමගාමීව විකාශය විය
මෙම චිත්‍රපටයේ දෙමළ ප්‍රභේදයේ ප්‍රධාන චරිතය (අභිෂේක් භච්චන්) සඳහා හඬකවන ලද්දේ සූරියා විසිනි
2007 ජනවාරි 12 දින මෙම චිත්‍රපට මුදාහැරිණි
එහි ආරම්භක දර්ශනය 2007 ජනවාරි 11 දින කැනඩාවේ ටොරන්ටෝවේ එල්ජින් තියටර්හි දී ප්‍රදර්ශනය කෙරිණි
මෙලෙසින් එය කැනඩාවේ ප්‍රධාන අන්තර්ජාතික මංගල දර්ශනයක් සහිත වූ ප්‍රථම ඉන්දියානු චිත්‍රපටය බවට පත් විය
මෙම චිත්‍රපටය 2007 කෑන්ස් චිත්‍රපට උළෙලේ ටූස් ලෙස් සිනෙමාස් ඩු මොන්ඩේ (ලෝක සිනමා) අංශයෙන් ද ප්‍රදර්ශනය කෙරිණි
කථා පුවත
මෙම චිත්‍රපටයේ කථා පුවත ආරම්භ වන්නේ 1951 උතුරු ගුජරාතයේ, සබර්කාන්ත දිස්ත්‍රික්කයේ ඉදාර් නම් කුඩා ගම්මානයේ ය
මෙම ගම්මානයේ වෙසෙන ගුරුකාන්ත් "ගුරු" දේසායි (අභිෂේක් බච්චන්) නම් තරුණයා යම් දිනක දැවැන්ත පුද්ගලයකු වීමට සිහින බවයි. ගම්මානයේ පාසලේ විදුහල්පතිවරයා වන ඔහුගේ පියා (රාජේන්ද්‍ර ගුප්තා) ඔහුට සිහින නොදකින ලෙස පවසන්නේ ඒවා කිසිදින සැබෑ නොවන බැවිනි
තුර්කිය වෙත යාමට තීරණය කරන ගුරුකාන්ත් කුළු බඩු වෙළඳාමෙහි යෙදෙයි
පසුව ඔහුට උසස්වීමක් පිරිනැමුණ ද, ඔහු එය ප්‍රතික්ෂේප කොට රැකියාවෙන් ඉවත් වන්නේ තමන්ගේම ව්‍යාපාරයක් ආරම්භ කිරීමටයි
මේ අතර යළි ගම්මානය වෙත යන ඔහු සුජාතා (ඓශ්වර්යා රායි බච්චන්) සමග විවාහ වන්නේ ප්‍රධාන වශයෙන්ම ඇගේ දායාදය නිසායි
සුජාතා සහ ඇගේ සොහොයුරු ජිග්නේශ් (ආර්යා බබ්බාර්) සමග බොම්බාය වෙත සංක්‍රමණය වන ගුරු එහි දී රෙදි ව්‍යාපාරයක් ආරම්භ කරයි
ක්‍රමයෙන් සිය ව්‍යාපාරය පුළුල් කරන ඔහු තමන්ගේම නිෂ්පාදන ඒකකයක් ස්ථාපනය කරන්නේ "ශක්ති සංස්ථාව" යන නාමයෙනි
ස්වතන්ත්‍ර පුවත්පත ප්‍රකාශයට පත්කරන මාණික් "නානාජි" දාස්ගුප්තා (මිතුන් චක්‍රබෝර්ති) ගුරුට සලක්නනේ සිය පුත්‍රයකුට මෙනි
ගුරු ද ඔහුට සිය පියාට මෙන් සලකන්නේ බොම්බායේ මුල් දිනවල ඔහු දැක්වූ සහයෝගය හේතුවෙනි
ඔහු දාස්ගුප්තාගේ මිණිපිරිය වන මීනු (විද්‍යා බාලන්) සමග දැඩි මිත්‍රත්වයක් ඇති කර ගනියි
මීනු බහු ජරඨතාවය නම් රෝගයෙන් පෙළෙන අතර, ඇය රෝද පුටුවක් භාවිතා කරන්නට පටන් ගනියි
ගුරුකාන්ත් දේසායිගේ ව්‍යාපාරය ඉන්දියාවේ විශාලතම ව්‍යාපාරවලින් එකක් වන විට, ඔහු සාර්ථකත්වය පසුපස දැඩිව හඹා යයි
ඔහු සිය පොලියෙස්ටර් කර්මාන්තශාලා වෙත නීති විරෝධී ලෙස යන්ත්‍ර කොටස් රැගෙන එන අතර, නීත්‍යානුකූල ලෙස භාණ්ඩ නිපදවමින් වෙළඳපල මෙහෙයවන්නට තැත් කරයි
ගුරුගේ සාර්ථකත්වය සාධාරණ එකක් නොවන බව මාණික් දාස්ගුප්තා වටහා ගැනීමත් සමග, මාණික් සිය පුවත්පතේ වාර්තාකරුවකු වන ශ්‍යාම් සක්සේනා (මාධවන්) සමග ගුරුගේ දූෂිත ක්‍රම අනාවරණය කිරීමට තීරණය කරයි
මෙම පුවත්පතේ පීඩනය හේතුවෙන් ගුරු හට ආඝාතය ඇතිවන අතර, ඔහුගේ සිරුරේ දකුණුපස අඩපණ වේ
මේ අතර ශ්‍යාම් සමග විවාහ වී සිටින මීනු (විද්‍යා බාලන්) රෝගාතුරව මිය යයි
අවසානයේ 1980 ඔක්තෝබර් 16 දින ගුරු රජයේ පෞද්ගලික විමර්ශනයක් වෙත රැගෙන යන්නේ ඔහුට විරුද්ධව ජනමාධ්‍යවලින් එල්ල වන චෝදනා පැහැදිළි කිරීමටයි
නමුත් පසු දිනයේ ඔහුට මාධ්‍ය ඉදිරියේ කතාවක් පැවැත්වීමට සිදුවන අතර, ඒ නිසා රජයට ඔහුට එරෙහි චෝදනා 29න් 27ක් නිදොස් කිරීමට සිදුවේ
ඔප්පු වූ සෙසු චෝදනා දෙක වෙනුවෙන් ඔහුට ඉන්දියානු රුපියල් මිලියන 6.3ක (2016දී ඉ
රු. මිලියන 100 හෙවත් ඇ
මිලියන 1.5කට සමාන) සහ ඉන්දියානු රුපියල් 96,000 (2016දී ඉ
රු. මිලියන 1.6 හෙවත් ඇ
23,000ට සමාන) වන්දි මුදලක් ගෙවීමට සිදු වේ
අනතුරුව ඔහුට ව්‍යාපාරය යළි හිමි වේ
නිෂ්පාදනය
ගුරු රචනය සහ අධ්‍යක්ෂණය සිදුකරන ලද්දේ මණි රත්නම් විසින් වන අතර, මෙහි හින්දි දෙබස් විජේ ක්‍රිෂ්ණා ආචාර්ය විසින් රචනා කරන ලදී
මෙහි රූගත කිරීම් සිදුවූයේ මුම්බායි, තුර්කිය, බදාමි සහ මෙල්කොටේ (කර්ණාටක ප්‍රාන්තයේ) මෙන්ම චෙන්නායි, පොල්ලචි, මදුරෛ, තමිල් නාඩුවේ චෙට්ටිනාඩ් ප්‍රදේශය සහ කේරළයේ [‍[අතිරපිල්ලි]] වැනි ප්‍රදේශවල ය
චිත්‍රපටයේ වැඩි ප්‍රමාණයක් රූගත කෙරුණේ ද නිව් ඉන්ඩියන් එක්ස්ප්‍රස් සහ දිනමණි ආදියෙහි නිවහන වූ එක්ස්ප්‍රස් වතුයායේ ය
මෙහි එක් ගීත දර්ශනයක රූගත කිරීමක දී ඓශ්වර්යා බයිසිකලයෙන් ඇද වැටුණු අතර, ඇගේ අතෙහි සහ පාදයෙහි සීරීම් තුවාළ ඇති විය
ඇයට ප්‍රථමාධාර ලබාදෙන තෙක් රූගත කිරීම් පැය කිහිපයකට අත්හිටුවීමට සිදු විය
එම ගීතය චිත්‍රපටයෙන් කපාහැර "බර්සෝ රේ" ගීතය මගින් ප්‍රතිස්ථාපනය කරන ලදී
මෙහි සංගීත නිර්මාණය ඒ. ආර්. රහ්මාන් විසින් සිදුකළ අතර, පද රචනය ගුල්සාර් විසින් සිදුකරන ලදී
චිත්‍රපටයේ සිනෙමාරූපණය මෙහෙයවන ලද්දේ රජීව් මෙනන් විසිනි
අවසන් සිනමාශාලා ප්‍රභේදයෙන් මෙම චිත්‍රපටයේ එන ඇතැම් දර්ශන මකාදමන ලදී
ඒ අතරට සුජාතා පළමුව මළ දරුවකුට උපත දෙන දර්ශනය සහ මාණික් දාස්ගුප්තා මුණගැසීම හේතුවෙන් ගුරු සිය භාර්යාව සමග කෝප වන අවස්ථාව ඇතුළත් විය
ගුරු චිත්‍රපටය තුළින් සාර්ථකත්වය උදෙසා මිනිසා තුළ පවතින ආශාව සහ දේශය නිදහස ලබාගත් සමයේ සිට වර්තමානය දක්වා කාලය වෙනස් වූ අයුරු දිග හැරේ
ඇතැම් වාර්තා මගින් සැකපහළ කළේ මෙය චරිතාපදාන චිත්‍රපටයක් බවත් එය ඉන්දියාවේ දැවැන්තම කාර්මික ව්‍යාපාරිකයකු වන ධිරුභායි අම්බානිගේ කථා පුවත බවත් ය
ගුරු සේම අම්බානිගේ ද සම්භවය ගුජරාටයේ වන අතර ඔහුගේ පියා ගුරුවරයකු විය
ෂෙල් ගෑස් සමාගමේ සෙවය පිණිස ඔහු විදේශගත වූ අතර, යළි ඉන්දියාවට පැමිණියේ පොලියෙස්ටර් ආනයනය කිරීමටයි
රත්නම් විසින් විස්තර කොට ඇත්තේ ගුරු අතීතය මෙන්ම වර්තමානය තුළින් ආභාසය ලබා ඇති බවයි.

චරිත නිරූපණය
 අභිෂේක් බච්චන්, ගුරුකාන්ත් "ගුරු" දේසායි ලෙස
 ඓශ්වර්යා රායි බච්චන්, සුජාතා දේසායි ලෙස
 ආර්. මාධවන්, ශ්‍යාම් සක්සේනා ලෙස
 විද්‍යා බාලන්, මීනාක්ෂි 'මීනු' සක්සේනා ලෙස
 මිතුන් චක්‍රබෝර්ති, මාණික් දාස්ගුප්තා ලෙස
 ආර්යා බබ්බාර්, ජිග්නේශ් ලෙස
 රාජේන්ද්‍ර ගුප්තා, ගුරුගේ පියා ලෙස
 සරීතා ජෝෂි, ගුරුගේ මව ලෙස
 අර්ජන් බාජ්වා, අර්සාන් කොන්ත්‍රාත්කරු ලෙස
 මල්ලිකා ෂෙරාවත්, නළඟනක ලෙස ("මයියා මයියා" ගිතයේ විශේෂ නිරූපණය)
 රෝෂන් සෙත්, විනිසුරු තාපර් ලෙස (රජයේ විමර්ශන කමිටුවේ ප්‍රධානියකු ලෙස)
 ප්‍රතාප් කේ. පෝතන්, කේ. ආර්. මෙනන් අයි.ඒ.එස්. ලෙස
 සචික් ඛේඩේකාර්, සුජාතාගේ පියා ලෙස
 නීනා කුල්කර්ණි, සුජාතාගේ මව ලෙස
 මනෝජ් ජෝෂි, ඝාන්ශ්‍යාම් භායි ලෙස
 ධ්‍රිතිමන් චැටර්ජී, කොන්ත්‍රාත්කරු සහාබ් ලෙස

ප්‍රතිචාරය

බොක්ස් ඔෆීස්
ගුරු මුදාහැරීමෙන් පසුව එය යහපත් ප්‍රේක්ෂක ප්‍රතිචාරවලට නිරාවරණය විය
එක්සත් ජනපදය තුළ, සීමිත මුදාහැරීම යටතේ විවෘත කෙරුණු ගුරු එහි ආරම්භක සති අන්තයේම ඉහළ සාර්ථකත්වයක් හිමි කරගත්තේ ඉන්දියානු රුපියල් කෝටි 3ක (ඇ
450,000) ආදායමක් උපයා ගනිමිනි
මෙය අතිශයින් ඉහළ ප්‍රේක්ෂක ප්‍රතිශතයක් විය
හත්වන සතිය වන විට, චිත්‍රපටය ඉන්දියාව තුළ ඉන්දියානු රුපියල් කෝටි 41.65ක (ඇ
මිලියන 6.2) ශුද්ධ ආදායමක් හිමි කරගත්තේ ය
එක්සත් ජනපදය සහ එක්සත් රාජධානිය තුළ ප්‍රදර්ශනයෙන් එය ඉන්දියානු රුපියල් කෝටි 13ක (ඇ
මිලියන 1.9) ආදායමක් ද උපයා ගත්තේ ය
2007 පෙබරවාරි 23 වන විට, ජනවාරි 12 මුදාහළ ගුරු ලොව පුරා ප්‍රදර්ශනයෙන් ඉන්දියානු රුපියල් කෝටි 80ක (ඇ
මිලියන 12) ආදායමක් හිමි කරගත්තේ "ජනමෝදකයක්" බවට පත්වෙමිනි
එක්සත් ජනපදය තුළ එය බ්ලොක්බස්ටරයක් විය
විචාරක පිළිගැනීම
ගුරු චිත්‍රපටය විචාරකයන් වෙතින් අතිශයින් ධනාත්මක ප්‍රතිචාර හිමි කරගැනීමට සමත් විය
මෙහි රංගන ප්‍රතිභාව වෙනුවෙන් අභිෂේක් බච්චන් නොමඳ පැසසුමට භාජනය විය
Rotten Tomatoes නැමැති විචාරක වෙබ්අඩවිය විසින් මෙම චිත්‍රපයට සියයට 90ක ඇගයුමක් ලබාදුන්නේ ය
ද නිව් යෝක් ටයිම්ස් පුවත්පත මෙම චිත්‍රපටය පිළිබඳ ප්‍රකාශ කළේ "පොලියෙස්ටර් නිෂ්පාදකයකුගේ චරිතය, විශේෂයෙන් ප්‍රබන්ධ එකක් වුවත් ආශ්‍රයෙන් වින්දනීය නිර්මාණයක් සිදු කිරීමට අපහසු යැයි ඔබ සිතනවා ඇති
නමුත් අධ්‍යක්ෂ මණි රත්නම් “ගුරු” සමගින් එය මැනවින් ඉටු කොට තිබේ
යමක් කළ හැකිය යන හැඟීමට සහ මුම්බායි ධනේශ්වරවාදයට මෙය ජය ගීතයක් වැනි ය
" ද නිව් යෝක් පෝස්ට් මෙම චිත්‍රපටයට තරු හතරෙන් තුනක් ලබා දුන් අතර, ලොස් ඇන්ජලීස් වීක්ලි පුවත්පත පැවසූයේ මෙය ලගාන් චිත්‍රපටයෙන් පසුව බිහිවූ හොඳම හින්දි චිත්‍රපටය බවයි. ටයිම් සඟරාවේ රිචඩ් කොර්ලිස් විසින් මෙම චිත්‍රපටය ෆ්‍රෑන්ක් කප්‍රාගේ It's a Wonderful Life චිත්‍රපටය සමග සසඳමින් පැවසූයේ මෙම චිත්‍රපටයේ කැපීපෙනෙන ප්‍රධාන අංගයක් වනුයේ එහි භාවෝන්නතිය බවයි. ගුරු ද අනර්ඝ පොලියෙස්ටර් නිමැවුක් වැනි ය
ඔහු තවදුරටත් පැවසූයේ, "ඓශ්ගේ චිත්‍රපටයේ විශිෂ්ටත්වය අභිරහසක් බවයි. ඇයගේ රූමත්භාවය පිළිබඳ කිසිදු වාදයක් නොමැති වුව ද, ඇය නිළි-නිරූපිකාවකට වඩා නිරූපිකා නිළියක වේ
ගුරු තුළ ඇය ප්‍රධාන වශයෙන්ම අලංකරණයයි"
හින්දුස්ථාන් ටයිම්ස් විචාරකයා විසින් මෙය තරු තුන හමාරක් ලබාදෙමින් පැවසූයේ "රත්නම් සහ කනිෂ්ඨ බච්චන් විසින් ව්‍යාපාර දේශපාලනයට සමීප වන්නා සේ දිවියට ඉතා සමීප වන චිත්‍රපටයක් ලබා දී ඇත
වටහාගන්නා ප්‍රේක්ෂකයන්ට සෑහීමකට පත්විය හැකි බවට වගකීමක් දිය හැක
ඓශ්වර්යා රායි ආශ්චර්යමත් ය
ඇය සංකීර්ණ දසුන් ගෞරවයෙන් සහ සහානුභූතික අයුරින් නිරූපණය කරන්නී ය
ඒ සියල්ලටම වඩා උද්‍යෝගය හිමි විය යුත්තේ අභිෂේක් බච්චන්ට ය
මෙය යුවා චරිතයෙන් පසු ඔහුගේ වෘත්තීයමය දිවියේ විස්මයජනක හොඳම චරිත නිරූපණය ද වේ
" බොලිවුඩ් හුංගාමාහි විචාරක තරන් ආදර්ශ් මෙයට තරු හතරක් ලබාදෙමින් සිය විචාරය පැවසූයේ "ගුරු මණි රත්නම්ගේ විශිෂ්ටතම උත්සාහ‍යන්ගෙන් එකක් වන බවත්, හින්දි සිනමාවෙන් පිටතට පැමිණි විශිෂ්ටතම නිර්මාණවලින් එකක් බවයි" එසේම නළුව්නගේ රංගන ප්‍රතිභාව වර්ණනා කළ ඔහු රචනා කළේ "මෙහි සියලු සම්මාන අභිෂේක් හට පිරිනැමිය යුතු බවයි. ඒ පිළිබඳ කථා දෙකක් නැත
ගුරු තුළ ඔහුගේ ප්‍රතිභාව නිසැකයෙන්ම ලෝක ගණයේ එකකි
තුර්කියේ තියුණු තරුණයකුගේ සිට අපගේ රටේ දැවැන්තම ව්‍යවසායකයකු ලෙස අභිෂේක් සිය චරිතයේ විවිධ මුහුණවර නිරූපණය කරමින් සිය දක්ෂතාව ප්‍රදර්ශනය කරයි
"

Rediffහි රාජා සේන් මෙයට තරු තුනක් ලබාදෙමින් පැවසූයේ "ගුරු ප්‍රබල ප්‍රතිභාවන්ගෙන් පෝෂණය වී ඇත
චිත්‍රපටය හිමි කරග්නනා අභිෂේක් ප්‍රේක්ෂකයිනට දිගටම අසුනේ රැඳී සිටීමට සලස්වමින් අපව සිනහවට සහ අත්පොලසන් දීමට යොමු කරවයි. සෑම රූප රාමුවකම ඔහු සිත්ගන්නාසුලු ය"
ද සන්ඩේ ටයිම්ස් පැවසූයේ "නිශ්චිතවම මෙය ඔබට දැකගත හැකි වන හොඳම බොලිවුඩ් චිත්‍රපටවලින් එකකි
මෙහි රංගන ප්‍රතිභාව පැසසුම් හිමි කරගනියි
විශිෂ්ට රංගනයක නියැළෙන බච්චන් වියපත් සහ වැඩුණු ගුරු නිරූපණය කරන්නේ විස්මිත අයුරිනි
රායි ඇගේ මුව නෙතැති හැඟීම් ප්‍රකාශනය මගින් සහායක, නමුත් දැවෙනසුලු භාර්යාවගේ චරිතය නිරූපණය කරයි
ඇය නර්තනයේ යෙදෙන්නේ සුරඟනක මෙනි
චක්‍රබෝර්ති සහ දෙමළ සුපිරි තරුවක වන මාධවන් ද සිය සහායක චරිත ද ඒ හා සමානවම බබළවති"
BBC විචාරක ජස්ප්‍රීත් පණ්ඩෝහාර් මෙයට තරු තුනක් ලබාදෙමින් පැවසූයේ "රත්නම්ගේ සිත් අලවා තබාගන්නා තිරරචනය හේතුවෙන් ගුරු ධනවත් කථා පුවතක් බවට පත්ව ඇත
ප්‍රධාන චරිතය සිය අවංක භාර්යාව (ඓශ්වර්යා රායි), මිතුරන් සහ සතුරන් සමග පවත්වන සංකීර්ණ සම්බන්ධතාවලින් එය ගෙත්තම් කොට ඇත"
සම්මාන
ෆිල්ම්ෆෙයාර් සම්මාන
ජයග්‍රහණ
හොඳම කලා අධ්‍යක්ෂණය – සමීර් චන්දා
හොඳම පසුබිම් ස්වර ලිපියකලා අධ්‍යක්ෂණය – ඒ. ආර්. රහ්මාන්
හොඳම සංගීතය – ඒ. ආර්. රහ්මාන්
හොඳම නර්තන රචනය – "බර්සෝ රේ" සඳහා සරෝජ් ඛාන්
හොඳම පිළිවැයුම් ගායිකාව – "බර්සෝ රේ" සඳහා ශ්‍රේයා ඝෝෂාල්
නිර්දේශ
හොඳම චිත්‍රපටය – මණි රත්නම්
හොඳම අධ්‍යක්ෂක – මණි රත්නම්
හොඳම නළුවා – අභිෂේක් බච්චන්
හොඳම නිළිය – ඓශ්වර්යා රායි
හොඳම සහාය නළුවා – මිතුන් චක්‍රබෝර්ති
හොඳම පද රචනය – "තෙරේ බිනා" සඳහා ගුල්සාර්
හොඳම පිළිවැයුම් ගායකයා – ඒ. ආර්. රහ්මාන්

ශාන්තරම් සම්මාන
හොඳම අධ්‍යක්ෂක – මණි රත්නම්
හොඳම සංගීත අධ්‍යක්ෂක – ඒ. ආර්. රහ්මාන්
හොඳම සිනෙමාරූපක – රජීව් මෙනන්

නාදපථය

මෙම චිත්‍රපටයේ අතිශයින් සම්භාවනාවට සහ ඉහළ සාර්ථකභාවයක් හිමි කරගත් නාදපථය නිර්මාණය කරන ලද්දේ ඒ. ආර්. රහ්මාන් විසිනි
සියලුම ගීත දැවැන්ත ජනතාකර්ෂණයක් හිමි කරගත් අතර, සෙසු ඇල්බම‍යන්ගෙන් එල්ලවූ තරගය හුමවේ වුව ද, සම්පූර්ණ ඇල්බමය මාස ගණනාවක්ම ඉහළම ස්ථානයේ වැජඹිණි
2006 වර්ෂයේ හොඳම ඇල්බමය ලෙස එය තෝරාගැනිණි
මෙහි අතිශයින් පිළිගැනීමට පත් සාර්ථක නිර්මාණ වෙනුවෙන් ඒ. ආර්. රහ්මාන් "ෆිල්ම්ෆෙයාර් සම්මාන උළෙලේ" දී මෙන්ම "අයිෆා සම්මාන" උළෙලවල්හි දී "හොඳම සංගීතය" සහ "හොඳම පසුබිම් ස්වර ලිපිය" යන සම්මාන හිමි කරගත්තේ ය
ආශ්‍රේයයන්

බාහිර සබැඳි
 
 

2007 චිත්‍රපට
කේරළයේ රූගත වූ චිත්‍රපට
1950 දශකය පසුබිමෙහි නිර්මාණය වූ චිත්‍රපට
1960 දශකය පසුබිමෙහි නිර්මාණය වූ චිත්‍රපට
1970 දශකය පසුබිමෙහි නිර්මාණය වූ චිත්‍රපට
1980 දශකය පසුබිමෙහි නිර්මාණය වූ චිත්‍රපට
2000 දශකයේ හින්දි-භාෂා චිත්‍රපට
මණි රත්නම් අධ්‍යක්ෂණය කළ චිත්‍රපට
ප්‍රබන්ධ ඉන්දියානු ජනයා
ඉන්දියානු චරිතාපදාන චිත්‍රපට
ඉන්දියානු චිත්‍රපට
ව්‍යාපාර චිත්‍රපට
මදුරාසියේ රූගත වූ චිත්‍රපට
තුර්කියේ රූගත වූ චිත්‍රපට
මුම්බායේ රූගත වූ චිත්‍රපට
ඒ. ආර්. රහ්මාන්ගේ හින්දි චිත්‍රපට ස්වර මාලා
දෙමළ බසින් හඬකැවුණු හින්දි-භාෂා චිත්‍රපට
තෙලිඟු බසින් හඬකැවුණු හින්දි-භාෂා චිත්‍රපට
චාලකුඩිහි රූගත වූ චිත්‍රපට
පශුපති මුද්‍රාව යනුවෙන් හඳුන්වන්නේ ඉන්දු නිම්න ශිෂ්ටාචාරයේ මොහෙන්ජො-දාරෝ පුරාවිද්‍යා අඩවියෙන් සොයාගැනුණු ස්ටීටයිට් පාෂාණයෙන් නිමවූ මුද්‍රාවක් හඳුන්වන නාමයකි‍
මෙම මුද්‍රාව මගින් හිඳි රුවක් නිරූපණය වන අතර, එහි ත්‍රිශීර්ෂක (හිස් තුන්ක සහිත) ස්වභාවයක් ඇත
වරක් මෙම මුද්‍රාව මගින් ඍජු ශිෂ්ණය සහිත රුවක් නිරූපණය වෙතැයි විශ්වාස කෙරුණ ද, වර්තමානයේ එම මතය බොහෝදෙනකු විසින් ප්‍රතික්ෂේප කොට ඇත
මෙම පුද්ගලයා අං සහිත ශීර්ෂාවරණයක් පැළඳ සිටින අතර සත්ත්වයින් පිරිවරා සිටියි
ඇතැම්විට මෙමගින් අං සහිත දෙවියකු නිරූපණය වනවා විය හැක
මෙය හින්දු දෙවි ශිව (මෙම මුද්‍රාව නම්කෙරුණේ ද ශිවගේ විරුද නාමයක් වන "පශුපති" යන්න ඇසුරෙනි) හෝ රුද්‍රගේ ආදිතම නිරූපණයක් යැයි යෝජනා වී ඇත
මොහු තපස, යෝග, සහ ලිංග සමග සම්බන්ධ ය
එසේම සත්ත්වයින්ගේ අධිබති ලෙස සැලකෙන ඔහු බොහෝ අවස්ථාවන්හි හිස් තුනක් සහිතව නිරූපණය කෙරේ
මෙම රුව පුරාතන මෑත පෙරදිග සහ මධ්‍යධරණී කලාව තුළ පුළුල්ව හමුවන සත්ත්වයින්ගේ අධිපති මෝස්තරය සහ අං සහිත දෙවිවරුන් නිරූපිත වෙනත් සම්ප්‍රදායයන් සමග සම්බන්ධ යැයි විශ්වාස කෙරේ
සොයාගැනීම සහ විස්තරය

මෙම මුද්‍රාව සොයාගැනුණේ 1928-1929 අතර කාලයේ මොහෙන්ජො-දාරෝවේ DK-G කලාපයේ දකුණු පෙදෙසහි 1වන කොටෙසහි තිබී ය
එය පොළව මතුපිට සිට මීටර 3.9ක් ගැඹුරින් තිබී හමු විය
මොහෙන්ජො-දාරෝවේ කැනීම් කටයුතු මෙහෙයවූ ඊ. ජේ. එච්. මැකේ විසින් මෙම මුද්‍රාව අන්තර්මධ්‍ය I යුගයට (වර්තමානයේ එය ක්‍රි
2350-2000ට අයත් යැයි සැලකේ) අයත් යැයි සිය 1937-1938 වාර්තාවෙහි සටහන් කොට ඇත
මෙහි මුද්‍රාව 420 ලෙස අංකනය කොට ඇත
මෙම මුද්‍රාව නිර්මාණය කොට ඇත්තේ ස්ටීටයිට්වලින් වන අතර එහි මිනුම් 3.56 cm x 3.53 cm පරිදි වේ
මෙහි ඝනකම 0.76 cmකි
මෙහි මධ්‍යයේ ඇති වේදිකාව මත හිඳගෙන සිටින මිනිස් රුව ඉදිරිය බලා සිටියි
රූපයේ දෙපා දෙදණ අසලින් නවා විලුඹවල් ස්පර්ශවන ලෙසත්, පා ඇඟිලි පහතට යොමුවන අයුරිනුත් නෙළා ඇත
පිටතට විහිදෙන දෑත් ලිහිල්ව දෙදණ මත තබා ඇත
මහපටැඟිලි සිරුරෙන් බවතට යොමුවන සේ කැටයම් කොට ඇත
අත් වැසෙන සේ පැළඳි කුඩා වළලු අටක් සහ විශාල වළලු තුනක් දක්නට ලැබේ
ළය පෙදෙස මාල වැනි ව්‍යූහවලින් වැසී ඇති අතර, ඉණ වටා ද්විත්ව පටියක් පැළඳ සිටියි
මෙම රුව පැළඳ සිටින උසැති විසිතුරු ශීර්ෂාවර‍ණයේ මධ්‍යයේ අවාන් හැඩැති ව්‍යූහයක් සහ දෙපස දාර සහිත අං යුගළක් දැකගත හැක
මිනිස් රුව වටා වන සතුන් හතරක් දක්නට ලැබේ
එක් පසෙක හස්තියකු සහ ව්‍යාඝ්‍රයකු සිටින අතර, මී ගවයකු සහ රයිනෝසිරස් සත්ත්ව‍යකු අවෙක් පසින් දැකගත හැක
උස් ආසනයට පහළින් මුවන් හො අයිබික්ස් සත්ත්වයින් දෙදෙනකු පසුපස බලමින් සිටිනු නිරූපිත ය
මේ නිසා උන්ගේ අං ද මධ්‍යය දෙසට යොමුවී ඇත
මුද්‍රාව මුදුනේ රූපාක්ෂර හතක් දැකගත හැකි අතර, තිරස් අවකාශය ප්‍රමාණවත් නොවීම නිසා එහි අයසන් අක්ෂරය පහලින් ලියා ඇති බව පෙනේ
ප්‍රාක්-ශිව ලෙස හඳුනාගැනීම

මාර්ෂල්ගේ විශ්ලේෂණය
ඉන්දු නිම්න භූමියේ කැනීම් කටයුතු මෙහෙයවූ ඉන්දියාවේ පුරාවිද්‍යා සමීක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුවේ අධ්‍යක්ෂ-ජනරාල් ලෙස කටයුතු කළ පුරාවිද්‍යාඥ ජෝන් මාර්ෂල් විසින් මුද්‍රාවේ නිරූපිත රූපය පිළිබඳ ආදිතම විස්තරයක් සහ විශ්ලේෂණයක් සපයා ඇත
ඉහතින් විස්තර කළ මුද්‍රාවේ සාමාන්‍ය ලක්ෂණවලට අමතරය ඔහු දකින්නේ මධ්‍යයේ ඇති රුව පුරුෂ දේවතා රුවක් ලෙසයි
එය හිස් තුනක් සහිත බවත් ඇතැම්විට සිව්වන හිස පසුපසට විහිදී ඇති බවත්, ඍජු ශිෂ්ණයක් සහිත තැනැත්තකු බවත් ඔහු පවසයි
ඉණපටියෙන් පහළට විහිදෙන මල් කරළක් වැනි ව්‍යූහය ශිෂ්ණයක් විය හැකි යැයි ඔහු යෝජනා කොට ඇත
වඩාත්ම වැදගත් කාරණය වන්නේ ඔහු මෙම මුද්‍රාව හින්දු දෙවි ශිවගේ (හෝ ඔහුගේ වේදික පූර්වප්‍රාප්තික රුද්‍රගේ) මූලාදර්ශයක් ලෙස හඳුනාගැනීමයි
ඓතිහාසික සමයේ ඔහුව පශුපති ('ගවයන්ගේ අධිපති') ලෙස හඳුන්වා ඇත
1928-1929 ප්‍රකාශනයක මාර්ෂල් මෙම හඳුනා ගැනීමට හේතූන් පහත පරිදි සාරාංශ කොට දක්වා ඇත
පසුව, 1931දී ඔහු ශිව පිළිබඳ වූ මතය තවත් විහිදුවාලමින් ඔහු සහ ඍජු ශිෂ්ණය අතර සම්බන්ධතාව ලිංග සංකල්පය ආශ්‍රයෙන් පැහැදිළි කොට ඇත
එසේම මධ්‍යකාලීන කලාව තුළ ශිව මුවන් හෝ අයිබික්සයන් සමග දක්වා ඇත්තේ මුද්‍රාවේ අසුන යට නිරූපිත අයුරිනි
ඉන්දු නිම්න ප්‍රදේශය සහ පශුපති මුද්‍රාව පිළිබඳ මාර්ෂල්ගේ විශ්ලේෂණය අතිශයින් බලවත් මතයක් වූ අතර, එය ඉදිරි පරම්පරා දෙක තුළ ද ව්‍යාප්ත විය
උදාහරණයක් ලෙස හර්බට් සුලිවන් විසින් 1964දී මාර්ෂලගේ විශ්ලේෂණය "බොහෝදුරට සර්වත්‍රව පිළිගැනෙන බවත්, හින්දු ආගමේ ඓතිහාසික සංවර්ධනය කෙරෙහි එය අතිශයින් බලපෑ බවත්" රචනා කොට තිබීම දැක්විය හැක
1976දී ඩොරිස් ශ්‍රීනිවාසන් විසින් මාර්ෂල්ගේ අර්ථනිරූපණය පිළිබඳ විවේචනාත්මක ලිපියක් ලියන්නට වූයේ "මුද්‍රාවේ ප්‍රතිමා ශිල්පය පිළිබඳ ඇත්තේ කුමන පිළිගැනීමක් වුවත්, එය හැමවිටම මාර්ෂල්ගේ අර්ථ නිරූපණය මූලික කොට තිබීම නිසායි
මුද්‍රාවේ ප්‍රාක්-ශිව චරිතය පිළිගැනීමට ලක්ව ඇත
" ඇල්ෆ් හිල්ටිබෙයිටල් සඳහන් කළේ, මාර්ෂල්ගේ විශ්ලේෂණයෙන් පසුව, "[ඉන්දු නිම්නයේ] ආගම අර්ථ කථනයට කිරීම දැරූ ප්‍රයත්න සියල්ලම පාහේ [පශුපති මුද්‍රාවේ] රුව වටා කේන්ද්‍රගත විය"
විරෝධතා සහ විකල්ප අර්ථනිරූපණ
මෙම මුද්‍රාව පිළිබඳ පුළුල් සංවාදයක් ඇතිවී තිබේ
මාර්ෂල්ගේ අදහසට කිසියම් සහයෝගයක් හිමිව ඇති නමුත්, බොහෝ විද්වතුන් සහ ආධාරකරුවන් පවා එහි ඇතැම් කරුණු සම්බන්ධයෙන් එකඟ නොවේ
ඩොරිස් ශ්‍රීනිවාසන් තර්ක කරන්නේ මෙම රුවට මුහුණු තුනක් හෝ යෝගික ඉරියව්වක් නොමැති බවයි. එසේම වෛදික සාහිත්‍යයේ එන රුද්‍ර වන සතුන්ගේ ආරක්ෂකයා නොවන බවත් පවසයි
හර්බට් සුලිවන් සහ ඇල්ෆ් හිල්ටිබෙයිටල් විසින් ද මාර්ෂල්ගේ නිගමය ප්‍රතික්ෂේප කොට ඇත
මින් පළමු පුද්ගලයා පැවසූයේ මෙම රුව ස්ත්‍රී රුවක් බවයි. දෙවන පුද්ගලයා පැවසූයේ මෙම රුව මහීෂ හෙවත් මී ගව දේවතාවා හා සම්බන්ද බවත්, අවට සිටින සත්ත්වයින් ප්‍රධාන දිශා සතරට අධිපති දෙවිවරුන්ගේ වාහන බවයි. කෙසේනමුත්, මහීෂ ශිවගේ ස්වරූපයක් වන මහේෂහට ප්‍රබල සමානත්වයක් දක්වයි. මේ නිසා පශුපති, ශිවගේ වාහගේ වාහනය නන්දි නම් ගවයා ද සැලකිල්ලට ගැනීමට සිදු වේ
මෙය ද පශුපති මුද්‍රාව සහ ශිවගේ මූලාදර්ශ අතර කිසියම් සම්බන්ධයක් පවතින බවට සාක්ෂි ලබා දෙයි
මෙම මුද්‍රාව පිළිබඳ විවිධ අර්ථකථන ඉදිරිපත් වී ඇති අතර, ඉන් ඇතැම් මතයන් වෛදික දේවතාවන් වන රුද්‍ර, අග්නි, මශීෂ, වරුණ, යෝගී, ත්‍රිශූලය ශීර්ෂාවරණය ලෙස පැළඳි යෝගී, දසාරතාන්ඩ්ගේ සමකාලීනයකු වන රිෂ්‍යශෘංග (අං සහිත මුනිවරයෙක්) වැනි පුද්ගලයන් සමග සම්බන්ධ ය
මීට අමතරව අසම්භාව්‍ය ද්‍රවිඩ සම්භවයක් ඇතැයි පැවසෙන ආර්ය-නොවන දෙවිවරුන් පිළිබඳ ද යෝජනා පවතියි
වර්තමාන මතය
2002දී ග්‍රෙගරි එල්. පොසේල් විසින් නිගමනය කළේ මෙම රුව දේවතාවකු ලෙස හැඳින්වීම උචිත වන බවයි. දිය මී ගවයා සමග සම්බන්ධතාව, ආගමික ශාස්තෘවරයකු ලෙස ඉරියව්ව සහ ශිවගේ මූලාදර්ශය පිළිබඳ අදහස් "තවදුරටත් දිගට විහිදෙන" බව සැලකේ.

මේවාත් බලන්න

සටහන්

ආශ්‍රේයයන්

 
ප්‍රාග්ඓතිහාසික කලාව
හින්දු ආගම
අං සහිත දෙවිවරුන්
ඉන්දු නිම්න ශිෂ්ටාචාරය
ලෝකඩ යුගයේ කලාව
මුද්‍රා (කුල ලාංඡන)
ඉන්දියානු කලාව
ආකාශ ගංගාවරෝහණය යනුවෙන් හඳුන්වන්නේ බෙංගාල බොක්කේ කොරමැන්ඩල් වෙරළ තීරයේ මහාබලිපුරම්හි පිහිටි ස්මාරකයකි
මෙය ඉන්දියාවේ තමිල් නාඩු ප්‍රාන්තයේ කාංචීපුරම් දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටා ඇත
අඩි 96 x අඩි 43 (29m x 13m) ප්‍රමාණයෙන් යුතු මෙය ඒකශිලාවන් දෙකක සීමාවේ නිර්මිත දැවැන්ත එළිමහන් ශෛලමය උන්නත කැටයමකි
මෙම අල්ප උන්නත කැටයම මගින් භගීරථගේ මූලිකත්වයෙන් පූජනීය ගංගා නදිය දෙව්ලොව සිට පෘථිවිය කරා අවරෝහණය වීම පිළිබඳ පුරාවෘත්තය නිරූපණය වේ
ගංගා නදියේ ජලය සතුව අද්භූත බලයක් ඇතැයි විශ්වාසයක් පවතියි
ආකාශ ගංගාවරෝහණය සහ අර්ජුනගේ තපස යන දර්ශන මෙම පල්ලව උරුම අඩවියෙහි නැටය්ම කොට ඇත
මෙම කැටයම ඉන්දියාවේ අනෙක් ප්‍රදේශවල දක්නට නොලැබෙන විශිෂ්ටතම ශෛලම කලා නිර්මාණයක් ලෙස සැලකේ. මෙය 1984දී යුනෙස්කෝ ලෝක උරුම අඩවියක් ලෙස නම්කෙරුණු මහාබලිපුරම් ස්මාරක සමූහය අතුරින් එකකි
භූගෝල විද්‍යාව
අර්ජුන අල්ප-උන්නත කැටයම මහාබලිපුරම්හි මධ්‍යයේ පිහිටා ඇති අතර, එය ‍බෙංගාල බොක්කේ කොරමැන්ඩල් වෙරළ තීරයේ සිට ස්වල්ප දුරකින් මුහුද දෙසට මුහුණලා පිහිටියේ ය
වෙරළාසන්න දේවාලය පිහිටියේ ද මෙහි ය
මෙම ස්ථානය වෙත චෙන්නායි නගරයේ සිට බටහිරින් වූ මාර්ගයේ සිට සැතපුම් 36කට (58 km) අධික දුරක් සහිත අතර, චෙංගල්පෙට් සිට සැතපුම් 20ක (32 km) දුරක් ඇත
ඉතිහාසය
මෙම කැටයම නිර්මාණය කොට ඇත්තේ බුදු දහම අභිබවා හින්දු ආගම ලද ජයග්‍රහණය සැමරීම පිණිසයි
වර්තමානයේ මහාබලිපුරම් යනුවෙන් හඳුන්වන ප්‍රදේශය ‍මුලින් හඳුන්වා ඇත්තේ පල්ලව රාජවංශයේ (ක්‍රි
ව. 4සිට 9වන සියවස් තෙක් පාලනය ගෙන ගිය) Iවන නරසිංහවර්මන් (ක්‍රි
ව. 630–668) රජුගේ විරුද නාමයක් වූ මාමල්ලන් හෙවත් "මහා මල්ලවයා" යන නාමය ඇසුරෙනි
ඔහුගේ පියා වූ Iවන මහේන්ද්‍රවර්මන් රජු ජෛන ආගම අත්හැර හින්දු ආගම වැළඳගත් තැනැත්තෙකි
මාමල්ලපුරම්හි ගෘහනිර්මාණ වැඩි ප්‍රමාණයක් 7වන සියවසේ මාමල්ල යුගයට අයත් යැයි සැලකේ. මෙකල පිහිටි ගලෙහිම පෘෂ්ඨ කැටයම්කරණය සඳයොදාගන්නා ලදී
ඒ වනතෙක් නිර්මාණකරණය සඳහා යොදාගෙන තිබුණේ දැව හෝ ලිහිල් පාෂාණ වැනි මාධ්‍යයන් ය
මෙය ඉන්දියාවේ යුනෙස්කෝ ලෝක උරුම අඩවි 25 අතුරින් එකකි
ආරක්ෂිත ස්මාරකයක් වන මෙහි සියලු නඩත්තු කටයුතු ඉන්දියාවේ පුරාවිද්‍යා සමීක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව (ASI) විසින් චෙන්නායි කවය වෙත පවරා ඇත
මෙහි දක්නට ලැබෙන විවෘත අල්ප-උන්නත කැටයම් (ආකාශ ගංගාවරෝහණය ද ඇතුළුව) යුනෙස්කෝව විසින් 1984දී මහාබලිපුරම් ස්මාරක සමූහය යටතේ හඳුනාගත් ලෝක උරුම අඩවි ප්‍රවර්ග හතරෙන් එකක් ද වේ
මෙම අල්ප-උන්නත ශෛලමය කැටයම් 7වන සියවසේ ආදි "උත්කෘෂ්ඨ" කැටයමක් ලෙස වාර්තා වේ
පල්ලවය්නගේ අනුප්‍රාප්තික රාජවංශයක් වූ චෝළයන් පවා දේවාල කැටයම් ක්‍රමවේදය අනුගමනය කළ ද, ඔවුන් දේවාල ඉදිකළේ 9වන සියවසේ පසු කාලයේ ය
මෙම පල්ලව රාජවංශයේ උරුමය එම යුගයේ ප්‍රතිමාකරුවන්ගෙන් පැවතෙන්නන් විසින් ඉදිරියට ගෙන යන ලදී
වර්තමානය වන විට, එය නගරයේ සංස්කෘතියේම අංගයක් බවට පත්වී ඇත
සැලැස්ම 

මෙම අනන්‍ය අල්ප-උන්නත කැටයම නැගෙනිහරට මුහුණලා පිහිටා ඇත
මහා කෞශල්‍යයකින් යුතුව නිමවා ඇති මෙය විවෘත පරිසරයේ දැවැන්ත රෝස ග්‍රැනයිට් පර්වත දෙකක කැටයම් කොට ඇත්තේ ස්වාභාවික දර්ශනයක් මවමිනි
මෙම ගල් පර්වත 15 m x 30 m (අඩි 49 x අඩි 98) යන මිනුම්වලින් යුක්ත ය
මින් බොහෝ ප්‍රතිමා ජීව ප්‍රමාණයෙන් යුතුව කැටයම් කොට ඇත
මෙහි ස්වාභාවික පැල්ම, එනම් ලම්බාකාර බෙත්ම දක්ෂ ලෙස කැටයම් කොට ඇත
එය පර්වත දෙක අතර පිහිටා ඇති අතර, එය සම්පූර්ණ පාෂාණයේම නිර්මිත මිත්‍යාමය කථා පුවතේම කොටසක් ලෙස දැක්වේ
ගංගා නදිය සංකේතවත් කිරීමට ජලය මුදාහැරීම සඳහා මෙහි පර්වතය මුදුනේ ජල ටැංකියක් තිබී ඇත
එය පර්වතයේ පැල්ම ඔස්සේ ගලාහැළුණු අතර එමගින් ගංගා නදිය ශිවගේ හිසෙහි බැඳි වර්ණකවලින් ඇදහැළෙනු මවාපෑවේ ය
මෙම දර්ශනය උත්සව අවස්ථාවල දී නිර්මාණය කෙරුණු අතර, පර්වතයේ පැල්මේ මුදුනෙහි ගඩොලින් තැනූ ජල භාජනයක් තිබීමෙන් ජලය මුදාහැරීමට ගත් උත්සාහය පිළිබඳ සාක්ෂි ලැබේ
මෙම අල්ප උන්නත කැටයමෙහි රූප සියයකට වඩා (146ක් සඳහන් කොට ඇත) දක්නට ලැබෙන අතර, ඒ අතර දේව රූප, මිනිසුන්, අර්ධ-මිනිසුන් සහ සත්ත්ව රූප ද වේ
ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය

ගිරි කුල බෙදා ඇති පැල්මෙහි කැටයම් කොට ඇති ප්‍රතිමාවලින් ශිවගේ නියෝගය මත ගංගා නදිය පෘථිවිය වෙත අවරෝහණය වූ විශ්වීය පුවත (ශිව වන්දනාව හා සම්බන්ධ ජනප්‍රිය කතා පුවතකි) මෙන්ම මෙම දර්ශනය නරඹන දෙවිවරුන්, ‍දේවතාවියන්, මිත්‍යා රූ වන කින්නර, ගාන්ධර්ව, අප්සරා, ගණ, නාගයින් සහ ගෘහස්ථ හා වන සත්ත්වයින්ගේ රූ ද නිරූපණය වේ
මෙම කැටයම වෙත බොහෝ අවස්ථාවල දී "ලෝක ප්‍රකට" සහ “අනන්‍ය කලා ජයග්‍රහණයක්” වැනි අත්‍යුක්තියන් භාවිතා කෙරේ
මෙහි සම්පූර්ණ කැටයම් සංඛ්‍යාව 146ක් පමණ වේ යැයි සැලකේ. මෙම විවෘත අල්පෝන්නත කැටයමේ දැක්වෙන හස්ති රූප ද ජීව ප්‍රමාණයෙන් යුතු වන අතර, එ ඉන්දියාවේ හොඳම සත්ත්ව කැටයම ලෙස සැලකේ. මෙහි ඇති තවත් සිනහ උපදවන දර්ශනයක් වනුයේ ඍෂිවරුන්ගේ යෝගී ඉරියව් අනුකරණය කරන වඳුරන් නිරූපිත කැටයම් ය
ශිවගේ රුව කින්නර රූපවලට යාබදව දක්යා ඇත
මෙම කින්නර රූ විශාල සංඛ්‍යාවක් කැටයමෙහි ඉහළ කොටසේ දැකගත හැක
මෙම රූ අර්ධ මිනිස්, අර්ධ පක්ෂි ලක්ෂණ සහිත මානවරූපී සත්ත්ව කොට්ඨාසයක් වන අතර  පුරාතනයේ සිටම ඉන්දීය කලාවේ ජනප්‍රිය අංගයකි
පිරිමි කින්නරයා සංගීත භාණ්ඩයක් දරා සිටින අතර, කින්නරිය අත්තාලමක් දරා සිටියි
ගංගාව ඉදිරිපිට (පැල්මෙහි වම් පස) ශිවගේ රවු දැක්වනෙ අතර, ඔහු භගීරථ ඍෂිවරයා සමග සිටගත් ඉරියව්වකින් දැක්වේ
භගීරථ එක් පාදයකින් සිටගෙන වන්දනාවේ යෙදෙන අතර, ඔහු පෘතිවිය වෙත ගලාබසින් ගංගා නදියේ බල මහිමය පරීක්ෂා කරයි
ශිව දෙවියන් පශුපත ලෙස අර්ථකථනය කෙරෙන ආයුධයක් දරා සිටින අතර, ඔහු විසින් එය අර්ජුනට හට ලබා දී තිබිණි
කැටයමේ නිරූපිත ගණ රූ මගින් නිරූපණය වන්නේ සිය සම්පූර්ණ දිවියම ශිව දෙවියන්ට කැපකළ ජනයාගේ රූපයි
මේ නිසා ඔවුන් සදහටම ශිවගේ ආසන්නයේ රැඳ සිටීමට වරම් ලබා ඇත
ගංගා නදිය දෙව්ලොව සිට ගලා බසින විට එය දිගේ පිහිනන දිව්‍යමය නාග රුවක් ද වේ
පුරාතන ඉන්දීය කලාවේ සම්ප්‍රදායික අංගයක් වන මෙම සත්ත්ව රුව අර්ධ මනුෂ්‍ය, අර්ධ සර්ප මානවරූපී සත්ත්ව කොට්ඨාසයකි
ඔවුන් මගින් සශ්‍රීකත්වය සහ පරිසරයේ ආරක්ෂක ගුණාංග නිරූපණය වේ යැයි සැලකේ. මෙම රූ පැල්මට මුහුණලා කැටයමේ මධ්‍යයේ පමණක් නොව, පනේලය මුදුනේ ජලය ඇතුළු වන මාර්ගයේ ද දැකගත හැක
මෙමගින් හින්දු ආගමික විශ්වාස තුළ නාග වන්දනාවේ ව්‍යාප්තිය නිරූපණසංකේතවත් වේ
මෙම අල්පෝන්නත කැටයමේ ඒකාබද්ධව දක්වා ඇති කැටයම් තුළින් මුල්කාලීන ඉන්දීය කලා ශිල්පියාගේ "සියලු ජීවීන්ගේ විශිෂ්ට අඛණ්ඩතාව" පිළිබඳ සංකල්පය නිරූපණය වේ යැයි මතයක් පවතියි
කැටයම්වල දක්වා ඇති හස්ති රූප එයටම අනන්‍ය අතර, ජීව ප්‍රමාණයේ හස්ති රූප පසුපස අලි පැටවුන්ගේ රූප ද වේ
තවත් විශේෂ දර්ශනයක් වනුයේ නහය සාරන මුවාගේ රූපයයි
හස්ති රූප රංචුවක් ලෙසින් ගංගාව වෙත දිය පානය පිණිස ගමන් කරනු දැක්වේ
පිරිමි හස්තියා පසුපසින් ඇතින්න සිටිනු දැකගත හැක
පනේලය තුළ පිරිමි හස්තියා සමග අලි පැටවුන් තිදෙනකු ද, ඇතින්න සමග ඇලි පැටවුන් දෙදෙනකු ද සිටිනු කැටයම් කොට ඇත
වම් පසින් සූර්යයාත් සහ දකුණු පසින් චන්ද්‍රයා නිරූපිත කැටයමක් ද පනේලයෙහි වේ
කිම්-පුරුෂ හෙවත් විශාල කන් සහ හින්වැස්මක් සමිත වාමනයකු බෙරයක් වයමින් සිටිනු දැකගත හැක
පනේලයෙහි ඉහළ කොටසේ හිමාලය දැකගත හැකි අතර, මෙය මෙම කැටයමෙන් ආකාශ ගංගාවරෝහණය නිරූපණය වන බව සනාථ කරන්නකි
විශාල කේසර සහිත කැලෑ සිංහයින් සහ බැටළු රූ මගින් හිමලයානු වාසභවන සංකේතවත් කොට ඇත
පනේලයෙහි ඉහළ වම්පස ගංගාව දෙසට පියඹා එන දේවතා රූ සහ දිව්‍යමය යුවළවල් දැකගත හැක
මෙම කොටසේ සිංහ සහ වානර රූ ඇතුළු සත්ත්ව රූ කිහිපයක් ද දැකගත හැක
කින්නර යුවළ දෙකක් සහ දිව්‍යමය පෙම් යුවළවල් තුනක් පැල්මෙහි වූ ගංගාව වෙත පියඹා එනු කැටයම් කොට තිබේ
දඩයම්කරුවන් සහ දඩයම් දර්ශන ද මෙම කැටයමෙහි වේ
දුන්නක් රැගත් දඩයම්කරුවකු සහ දඩයම පිණිස ගසක් යට සැඟවී සිටින දඩයම්කරුවන්ගේ රූ දෙකක්, දඩයම්කරුවන් දෙදෙනාට පහර දීමට සැරසෙන සිංහයකු සහ වනාන්තර දර්ශන කිහිපයක් කැටයම තුළ දක්නට ලැබේ
පහළින් ඇති තවත් දර්ශයක් වන්නේ වානර රූ කිහිපයක්, සිය ලෙන තුළ සිටින සිංහයකු සහ එය ඉදිරිපිට සිටින මුවන්ගේ කැටයමයි
කොතළයක් රැගත් දඩයම්කරුවකු සහ දඩයම් කළ සත්ත්වයින් රැගත් තවත් දඩයම්කරුවකු ද දැකගත හැක
මෙහි ඇති තවත් ප්‍රමුඛ දර්ශනයක් වන්නේ පැල්මට දකුණින් පනේලයෙහි පහළ කෙළවර පිහිටි දේවාලයක කැටයමයි
මෙම දේවාලය සරල වන අතර, එය තුළ විෂ්ණු දෙවියන්ගේ රුව කැටයම් කොට ඇත
දේවාලයේ පියස්ස විසිතුරු අතර, එය ද්‍රෞපදී රථයට සමාන ය
එහි සමචතුරස්‍ර වක්‍රාකාර ශිඛරයක හැඩය ගත් කුළුණක් වේ
කෙසේනමුත්, එහි මුදුන පැතලි වන අතර, එහි මධ්‍යයේ ස්තූපි සමග කූඩු නම් අංගය දැකගත හැක
මෙහි කෙළවරවල් මල් ලියකම්වලින් අලංකාර කොට ඇත
මෙහි ඉහළ පරාලයේ ද මිනිස් මුහුණ සහිත කූඩු කැටයම් කොට ඇත
එම බාල්කයට ඉහළින් වන ස්තරයේ සිංහ කැටයම් දැකගත හැක
ශිඛරාකාර වහළයට සමචතුරස්‍රාකාර අංගයක් ආධාර වේ
දේවාලය ඉදිරිපිට සිටින ඍෂිවරයකු සිය ශිෂ්‍යයින්ට අනුශාසනාවක් සිදු කරයි
මෙම දර්ශනයට පහළ අසුනෙහි ගුහාව තුළ සිටින සිංහයකු සහ එයට පහළින් මුවන් යුවළක් කැටයම් කොට ඇත
දේවාලයේ පසෙකින් ඉබ්බකුගේ රුවක් දැක්වෙන අතර, එමගින් ජලාශ්‍රිත පරිසරය සංකේතවත් කෙරෙයි
අර්ථ නිරූපණ
එක් අර්ථ නිරූපණයක් වන්නේ කැටයමෙහි තනි පාදයකින් සිටගෙන සිටින රුව අර්ජුනගේ බවයි. ඔහු මහාභාරත යුද්ධයේ දී ආධාර පිණිස ශිවගෙන් වරයක් ලබා ගැනීමට තපසක යෙදෙයි
මෙම තපස පිළිබඳකථා පුවත මහාභාරත වීර කාව්‍යයෙහි කිරාතාර්ජුනියා නම් උපසිරැසිය යටතේ දක්වා ඇත
අර්ජුන ‍විසින් ලබාගත් මෙම වරම පශුපත නම් ශිවගේ වඩාත්ම බලගතු අවියයි
මෙම අවස්ථාව හා සම්බන්ධ මිත්‍යා කථාපුවත අනුව, අසුරයින් අර්ජුනව මරාදැමීමට සූකරයකු යවා ඇත
මෙම අවස්ථාවේ අර්ජුනව ආරක්ෂා කිරීමට ශිව කිරාත (දඩයම්කරුවකුගේ) වේශය ලබාගත්තේ ය
අර්ජුන සහ ශිව යන දෙදෙනාම ඊතල විද සූකරයාව මරා දමති
දෙදෙනාම මෙම සූකරයාව මරාදැමීම සම්බන්ධයෙන් කීර්තිය හිමි කරගැනීමට දෙදෙනාම වාදයක පැටලෙන අතර, ඉන් ඇතිවන සටනෙන් ශිව ජයගනියි
අනතුරුව සිය සැබෑ වේශය හෙළිකරන ශිව අර්ජුනහට ආශිර්වාද කොට අර්ජුන තපසෙහි යෙදෙමින් සිටීමෙන් බලාපොරොත්තු වූ අවිය ඔහුට ලබා දෙයි
මෙම අල්පෝන්නත කැටයම නිමවා ඇත්තේ ගල් පර්වත දෙකක් සහ ඒ අතර වූ පැල්ම මත ය
පැල්මට ඉහළින් ජලය රැස්කිරීමේ තටාකයක් වූ අතර, අතීතයේ එහි ජලය පැල්ම දිගේ ගලායන්නට ඇත
පැල්මෙහි පාෂාණය මත අංජලී මුද්‍රාවෙන් යුත් නාග රූ දැකගත හැක
මෙම නදිය මගින් ගංගා දේවතාවිය හෝ ශිවගේ හිසෙන් පැන නගින ගංගා නම් ගඟ නිරූපණය වේ යැයි සිතිය හැක
මෙය මෙම කැටයම අර්ථකථනය කෙරෙහි පදනම සපයයි
අර්ජුනට වඩා මෙහි තපසෙහි යෙදෙන රුව මගින් භගීරථ නිරූපණය වේ යැයි පුළුල් පිළිගැනීමක් ඇත
ජනප්‍රවාද අනුව භගීරථ විසින් තපසෙහි යෙ‍දුණේ ගංගා නදිය ‍පෘථිවිය මතට අවරෝහණය වී එහි ජලයෙන් සිය ඥාතියාගේ අළු සෝදාහැර සියලු පව් ශෝධනය කරගනු පිණිස ය
දෙව්ලොව සිට ගංගා පෘථිවිය මතට ඇදහැලීම බිඳ දැමීමට ඇය ශිවගේ කේශ කලාපය මතට ඇදවැටී නොයෙකුත් ශාඛාවලට බෙදෙයි
මෙම විස්මයජනක අවස්ථාව කැටයම්වලින් නිරූපණය කොට ඇති අතර, එය මිනිසුන් සහ සතුන් විසින් නරඹනු දක්නට ලැබේ
තපසෙහි යෙදෙන යෝගිවරයා පිළිබඳ තවත් අර්ථ නිරූපණයක් නම් එමගින් ජනතාවගේ සතුට සහ සශ්‍රීකත්වය අපේක්ෂාවෙන් ගංගා නදිය පෘථිවිය වෙත වැඩමවීමට දැඩි තපසක නිරත වන භගීරථ නිරූපණය වේය යන්නයි
පැල්මේ ඇති නාග රූප මගින් සශ්‍රීකත්වය සහ ධනය නිරූපණය වේ යැයි සැලකේ. ශිව සහ සෙසු දෙවිවරුන් ශාන්තුවරයිනට ආශිර්වාද කරනු නිරූපිත ය
මෙම දර්ශනය තවත් අලංකාර කරමින් රජවරුන්ගේ, ඍෂිවරුන්ගේ, කලාකරුවන්ගේ සහ සත්ත්වයින්ගේ රූ කැටයම් කොට ඇත
මෙම මිත්‍යාව පිළිබඳ තවත් අර්ථ නිරූපණයක් පනේලයේ දැක්වෙන තනි පාදයෙන් සිටගත් බළලාගේ රුව සම්බන්ධව ඉදිරිපත් කොට ඇත
මෙය කිසියම් තපසක් විය හැක
මෙය පංචතන්ත්‍රයේ එන තාපසයකුගේ කථා පුවතක් හා සම්බන්ධව දක්වා ඇතැවි ඇතැම්හු පවසති
එහි එහි පැවසෙන්නේ බළලකු පක්ෂියකු අල්ලා ගැනීමේ අරමුණින් උපායයක් ලෙස මෙසේ ව්‍යාජ තපසක නිරතවන බවයි.

මේවාත් බලන්න

වරාහ ලෙන් දේවාලය
වෙරළාසන්න දේවාලය
පංච රථ
මහාබලිපුරම් ස්මාරක සමූහය

ආශ්‍රේයයන්

බාහිර සබැඳි
මෙම අඩවියෙහි ඡායාරූප
ආසියානු ඓතිහාසික ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය
අර්ජුනගේ තපස

තමිල් නාඩුවේ පුරාවිද්‍යා අඩවි
මහාබලිපුරම්
තමිල් නාඩුවේ පුරාවිද්‍යා ස්මාරක
බරුන් සොබ්ති (උපත 21 අගෝස්තු 1984) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ඉන්දියානු රූපවාහිනී සහ චිත්‍රපට නළුවෙකි
ඔහු සිය රංගන වෘත්තිය ආරම්භ කළේ ස්ටාර් ප්ලස් නාළිකාවේ විශ්වාසය තේමා කරගත් රූපවාහිනී කතාමාලාවක් වූ ශ්‍රද්ධා කතාමාලාව තුළිනි
ඔහුගේ පළමු වැදගත් චරිතය වූයේ බාට් හමාරි පක්කි හේ කතාමාලාවේ ශ්‍රාවන් ජයිස්වාල්ගේ චරිතයයි
මෙහි ඔහු සහ අංකිතා ෂර්මා විසින් ප්‍රධාන චරිත නිරූපණය කරන ලදී