Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
එහි පළමු කේවල දෙක වන "ඔන් ඇන්ඩ් ඔන්" සහ "මාව නිදහස් කරන්න" ජාත්‍යන්තර ජයග්‍රහණ ලබා ගත් අතර එය ලොව පුරා ප්‍රස්ථාර ලැයිස්තුවේ පළමු දස දෙනා අතරට පැමිණියේය
"මාව නිදහස් කරන්න" බිල්බෝඩ් හොට් ඩාන්ස් ක්ලබ් ගීතවල ඉහළින්ම සිටින අතර එක්සත් රාජධානියේ තුන්වන ස්ථානයට පත්ව ඇති අතර ලොව පුරා පිටපත් 900,000 කට වඩා අලෙවි වී තිබේ
මද සරුභාවය(Subfertility) යනු යම් ශාකයකට හෝ සත්ත්ව කාණ්ඩයකට ස්වාභාවික ප්‍රජනක ක්‍රම මගින් නව අනිතයෙකු ඇති කිරීමේ නොහැකියාවයි. මිනිසා පිලිබඳ සැලකීමේදී මද සරුභාවය යනු උපත් පාලන ක්‍රම වලින් තොරව වසරක් ක්‍රමාණුකූලව ලිංගික සංසර්ගයේ යෙදීම මගින් දරුවන් ලගා ගැනීමට ඇති නොහැකියාවයි. අතීතයේදි මෙය වඳ භාවය(Infertility) ලෙස සැලකුවද වෛද්‍යය විද්‍යාවට අනුව එය මද සරුභාවය ලෙස සලකයි
මද සරුභාවයට හේතු 
අතීතයේනම් යම් පවුලක දරුවන් නැතිනම් එයට හේතුව කාන්තාවගේ වඳ බව ලෙස සළකන්නට සමාජය නැඹුරු වෙලා තුබුනා
එසේ වූවත් මද සරුභාවය කාන්තාවට පමණක් සීමා වූ කරුණක් නොවේ
කාන්තා හේතු(female factors)  නිසා 20 - 35% පමණ මද සරු තත්ත්ව ඇති වෙන අතර , පුරුෂයන් (Male factors) නිසා 20 - 30% පමණ ප්‍රමාඅණයක් ඇති වේ
බොහෝවිට බහුල වන්නේ දෙද්නාගේම හේතු(combined factors)  නිසා ඇතිවන තත්ත්වයි. ඒවා 25 - 40% අතර ප්‍රමාණයක් වේ
මද සරුභාවය සඳහා බලපාණ කරුණු 

මේ සඳහා හේතු බොහොමයක් පවති
සමහර කරුණු ඉහත සඳහන් ලෙස පුරුෂයාගෙන් ඇතිවන් අතර සමහර කරුණු කාන්තාවගෙන් හෝ දෙදෙනාගෙන්ම ඇතිවේ, 

1. ජානමය හේතු (Genetic factors)

2. සමාජ රෝග (STI) 

3. පතිදේහ නිසා ඇතිවන මඳ සරුභවය (Immune subfertility)

4. වයස හා සම්බන්ධ ගැටලු (Age related issues)

5. ගර්භාශය ආශ්‍රිත රෝග (Problems in uterus)

මද සරුභාවය සඳහා ප්‍රතිකාර (Treatments for Subfertility) 
මේ සඳහා විව්ධ වූ ප්‍රතිකාර ක්‍රම පවති

1. මද සරුභාවය සඳහ වූ සාකචිඡා (Fertility counselling)

2. ගර්භානිතාවය වැඩි කරන ප්‍රතිකාර ක්‍රම (Medical treatments)

3. IUI

4. කළලයක් ඇතුලත් කිරීම (IVF)

ආශ්‍රිත ලිපි 

 Infertility (Wikipaedia) 
 How to get pregnant fast
Online Pregnancy Care
වෛවස්වත මනු හෙවත් ශ්‍රද්ධාදේව මනු යනු මෙම කල්පයේ මනුවෘන් 14න් 7වන මනුවරයයි
වර්තමානයේ ගෙවෙන්නේ වෛවස්වත මන්වන්තරයයි
මෙම මනු යුගයේ මනුෂ්‍ය වර්ගයා ව්‍යාප්ත වූයේ වෛවස්වත මනුගෙනි
මත්ස්‍ය පුරාණයට අනුකූලව ඔහු මත්ස්‍ය අවතාරයේ උපකාර සහිතව සප්ත සෘෂීන් සහ තම පරපුර මහා ජල ගැල්මෙන් බේරා ගනු ලැබීය
සූර්ය දෙවියන්ගේ පුත්‍රයා වන බැවින් ඔහුව වෛවස්වත නාමයෙන්ද ආමන්ත්‍රණය කරයි
නිරුක්තිය
බ්‍රහ්ම දෙවියන් ජන්මය ලැබුවේ විෂ්ණු දෙවියන්ගෙ නාභියෙනි
විශ්වයේ නිර්මාණය කිරිමට බ්‍රහ්ම දෙවියන් ශක්ති දෙවඟන ගෙන් ශක්තිය ලබා ගැනීමෙන් අනතුරුව එතුමා තම ආධ්‍යාත්මික පුත්‍රයන් හට ජන්මය ලබා දුන්නේය
එයින් මරිචි මුණිගේ පුත්‍රයා වන කශ්‍යප සෘෂි වරයාගෙන් දේව, දෛත්ය‍ය, පන්නාග, රාක්ෂස සහ පක්ෂීන් ජන්මය ලැබූහ
දෙවියන් අතුරෙන් සූර්‍ය දෙවියන් විශේෂත්වයක් ගන්නා අතර ඔහුගේ මානස් පුත්‍රයා වන්නේ වෛවස්වත මනුය
ඔහුගේ බිරිඳ වන ශ්‍රද්ධා හට පුත්‍රයන් 9 දෙනෙක් ජන්මය ලැබූ අතර් ඔවුන් වන්නේ නාභාග, දෘශ්ඨ, ශර්යාති, නරිස්‍යන්ත, ප්‍රාම්ශු, නෘග, දිස්ථ, කරූස සහ ඉක්ශ්වාකු නම් වේ
තෝරාගත් වරණයකි
 බැක්ටීරියා හිටුමැරීමට ප්‍රතිරෝධී වේ
 ගෙඩි තැඹිලි පැහැයට හුරු රතු පැටය
 ගෙඩියක සාමාන්‍ය බර ග්‍රෑම් 122ක් පමණ වේ
මහාචාර්ය කිත්සිරි ගුණවර්ධන  (ඉංග්‍රීසි
N K Gunawardena තවද Nipul Kithsiri Gunawardena) යනු  කැළණිය විශ්වවිද්‍යාලයයේ වෛද්‍ය විද්‍යා පීඨයේ   පරපෝෂිතවේදි අධ්‍යයන අංශය වෛද්‍ය මහාචාර්යවරයෙකි
කිත්සිරි  රුහුණ විශ්වවිද්‍යාලයය සහ නාගසාකි විශ්වවිද්‍යාලයය ජපානය යෙන් වෛද්‍යවේදී සහ ශල්‍යවේදී උපාධිය ලබාගත්තේය
කිත්සිරි ගුණවර්ධන  කොළඹ නාලන්දා විද්‍යාලයයේ ආදි සිසුවෙකි
ආශ්‍රිත

 කොළඹ නාලන්දා විද්‍යාලයයේ ආදි සිසු මහාචාර්ය වරුන්

 කොළඹ නාලන්දා විද්‍යාලයයේ ආදි සිසු ව්‍යෛද්‍යවරුන්

 ආදි නාලන්දයීය ව්‍යෛද්‍යවරුන්ගේ සංගමය

  
චරිත කතා
ශ්‍රී ලාංකිකයෝ
ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයෝ
ලාංකික සිංහලයෝ
ආදි නාලන්දියයෝ
මහාචාර්යවරු - ශ්‍රී ලංකා
Duttaphrynus atukoralei (පොදු නම්
අතුකෝරාලගේ ගෙම්බා) යනු Bufonidae කුලයට අයත් ගෙඹි විශේෂයකි
ශ්‍රී ලංකාවට ආවේණික විශේෂයක් වන මොවුන් මුහුදු මට්ටමේ සිට  ට අඩු දකුණුදිග පහතරට වෙරළබඩ ප්‍රදේශවල හමුවේ
නිරුක්තිය
මෙහි විශේෂ නාමය වන atukoralei යන්න මෙහි පූර්ණදර්ශය සොයාගත් ශ්‍රී ලාංකික පරිසරවේදී විකී අතුකෝරාල හට ගෞරවයක් වශයෙන් යොදා ඇත
වාසස්ථාන සහ සංරක්ෂණය
භෞමික ගෙඹි විශේෂයක් වන D
atukoralei තෙත් සදාහරිත නිවර්තන වනාන්තර, වියළි බිම් සහ මානව ජනාවාස ආශ්‍රිතව හමුවේ
ප්‍රාථමික වනාන්තරවලින් පිටත හමුවන සුලබ විශේෂයක් වන මොවුන්ට එල්ලවන ප්‍රධාන තර්ජන මෙතෙක් හඳුනාගෙන නොමැත
ආශ්‍රේයයන්

atukoralei
ශ්‍රී ලංකාවේ මැඬියෝ
ශ්‍රී ලංකාවට ආවේණික සත්ත්ව ප්‍රජාව
1966දී විස්තර කෙරුණු උභයජීවීන්
"ජගෙරා" "(ජගෙරා) ඕස්ට්‍රේලියානු ආදිවාසී ගෝත්‍රයකි
යුරෝපීයයන් ඕස්ට්‍රේලියාවට පැමිණීමට පෙර, බ්‍රිස්බේන් ප්‍රදේශයේ ජීවත් වූහ
Pseudophilautus asankai, නැතහොත් පොදුවේ අසංකගේ පඳුරු මැඩියා (ඉංග්‍රීසි
Asanka's shrub frog) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ Rhacophoridae කුලයට අයත් මැඬි විශේෂයකි
මොවුන් ශ්‍රී ලංකාවට ආවේණික වේ
උපනිවර්තන හෝ නිවර්තන තෙත් කඳුකර වනාන්තර සහ අතිශයින් හායනයට පත් පැරණි වනාන්තර වාසස්ථාන කරගත් මොවුන්ගේ පැවැත්ම වාසස්ථාන අහිමි වීම හේතුවෙන් තර්ජනයට ලක්ව ඇත
ආශ්‍රේයයන්

 Manamendra-Arachchi, K
& Pethiyagoda, R
2004.  Philautus asankai
Downloaded on 23 July 2007.

asankai
ශ්‍රී ලංකාවට ආවේණික සත්ත්ව ප්‍රජාව
ශ්‍රී ලංකාවේ මැඬියෝ
2004දී විස්තර කළ උභයජීවීන්
Pseudophilautus hoffmanni, හෙවත් හොෆ්මාන්ගේ පඳුරු මැඩියා යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ Rhacophoridae කුලයට අයත් මැඬි විශේෂයකි
ශ්‍රී ලංකාවට ආවේණික මෙම විශේෂය වාර්තා වී ඇත්තේ එහි දර්ශ ප්‍රදේශය වන නකල්ස් කඳුවැටියෙන් පමණි
මොවුන්ගේ ස්වාභාවික වාසස්ථාන වන්නේ වැසුණු වියනක් සහිත කඳුකර වනාන්තරවල පඳුරු අතර ය
එසේම මොවුන් වනාන්තරවල එනසාල් වගාබිම් ආශ්‍රිතව ද හමුවේ
කෘෂිකර්මාන්තය සහ වන විනාශය තුළින් සිදුවන වාසස්ථාන අහිමි වීම නිසා මොවුන් තර්ජනයට ලක්ව ඇත
ආශ්‍රේයයන්

hoffmanni
ශ්‍රී ලංකාවට ආවේණික සත්ත්ව ප්‍රජාව
ශ්‍රී ලංකාවේ මැඬියෝ
2005 දී විස්තර කෙරුණු උභයජීවීන්
Taxonomy articles created by Polbot
Pseudophilautus frankenbergi, හෙවත්  ෆ්‍රැන්කන්බර්ග්ගේ පඳුරු මැඬියා Rhacophoridae කුලයට අයත් මැඬි විශේෂයකි
මොවුන්ගේ ස්වාභාවික වාසස්ථාන වන්නේ උපනිවර්තන හෝ නිවර්තන තෙත් කඳුකර වනාන්තර ය
වාසස්‍ථාන අහිමි වීම හේතුවෙන් මොවුන් තර්ජනයට ලක්ව ඇත
ආශ්‍රේයයන්
 Meegaskumbura, M
& Manamendra-Arachchi, K
2006.  Philautus frankenbergi
Downloaded on 23 July 2007.

frankenbergi
ශ්‍රී ලංකාවට ආවේණික සත්ත්ව ප්‍රජාව
ශ්‍රී ලංකාවේ මැඬියෝ
2005 දී විස්තර කෙරුණු උභයජීවීන්
දුර්භික්ෂ දුරු කරමින් ප්‍රාතිහාර්ය පාන

       වාසල බැඳි කොටුවේ පල්ලිය 

   පෘතුගාලයේ ලිස්බන් නුවර ධනවත් පවුලක උපත ලබන ෆ්‍රනැන්ඩු මාටින්ස් ප්‍රැන්සිස්කන් නිකායික පියතුමෙකු ලෙස සරල දිවියක් තෝරාගන්නේ දිළිඳු අසරණ මිනිසුන් වෙනුවෙන් කැපවීමට තිබෙන කැමැත්ත නිසාමයි
තමන් පීඩා විඳිමින් වුන් රෝගාබාධයන් ද අමතක කර ධර්මයට කැපවන මේ ගුණගරුක පියතුමා තමන් විසින් ම උනන්දුවෙන් ඇතිකරගත් ධර්ම ඥානයෙනුත් චතුර කථිකත්වයෙනුත් යුතු වූ බැවින් බොහෝ ගෞරවයට පාදක වුණා
" ප්‍රාතිහාර්යේ සාන්තුවරයා " ලෙස ප්‍රසිද්ධ වන මෙතුමා 1231 ජුනි 13 වෙනිදා පාදුවාහී දී ස්වර්ගස්ථ වූ බැවින් 'පාදුවාහී ශාන්ත අන්තෝනි මුනිඳු' යන නමින් අද ද බොහෝ බුහුමන් ලබන්නේ තවමත් එතුමන්ගේ පිහිට ධාර්මික ජනතාවට නොඅඩුව ලැබෙන නිසයි
ඒ. සී. ලොරී විසින් ලියන ලද ගැස්ටියර් ග්‍රන්ථයේ ද සඳහන් පරිදි ලංකාව තුළ කතෝලික ධර්මය ව්‍යාප්ත කළ පෘතුගාල ජනතාව ලන්දේසි ආක්‍රමණ සමඟ බොහෝ පීඩාවන්ට ලක්වන අතර රටින් පිටවීමට නොහැකි වූ ජනයා උඩරට රජුගේ ආරක්ෂාව ලබා රජ වාසලක් හා බළකොටුවක් පැවති මාතලේ දිස්ත්‍රික්කයේ උඩුගොඩ පල්ලේ සිය පත්තුවේ පදිංචි වෙනවා
මෙසේ කෝට්ටේ සිට ආ ජනතාව අතර කතෝලික ධර්මයට අයත් කිසිවක් ළඟ පවතින බව හසුවුවහොත් ලන්දේසින් අතින් මැරුම්කන්නට සිදුවන බැවින් බත් හැලියක සඟවාගෙන පැමිණි අන්තෝනි මුනිදුන්ගේ ප්‍රතිමාවක් බළකොටුව අසල තැම්පත් කල ජනතාව එයට රාත්‍රි කාලයේ යාඥා කර තිබෙනවා
සිහල වංශිකයෙකු ලෙසින් පළමුව කතෝලික දහම වැළඳගත් දොන් පිලිප් කුමරා රාජාභිෂේක ලබන්නේ ද The Ceylon Almance නම් බ්‍රිතාන්‍ය ලේඛනයේ ද සඳහන් වන මෙම බළකොටුව තුළයි
1687 වර්ෂයේ දී ජුසේවාස් පියතුමා ද මේ පැල්පත් දෙව් මැඳුර තුළ සිට ධර්ම ප්‍රචාරන කටයුතු සිදුකර ඇති අතර ගොන්සාලිවේස් පියතුමා 1705 වසරේ සිට මෙහි පදිංචිව ජනතාවට සේවය කර තිබෙනවා
ප්‍රදේශයේ ජනතාව මුහුණ දුන් දුර්භික්ෂ අවස්ථාවක ප්‍රාතිහාර්ය පාමින් පිහිට වූ නිසා 1838 දී පැරණි වාසල කොටුවේ රොම්නෙක්ස් ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පයට අනුව බාල්ක නොමැතිව විශාල ආරුක්කු මත ඉදිකර පාදුවාහී ශුද්ධ වූ අන්තෝනි මුනිඳුට කැපකරන දේවස්ථානය වහකෝට්ටේ පල්ලිය ලෙස ප්‍රසිද්ධ වේ
ජුනි මස 13යින් පසු එළබෙන ඉරිදා දිනයේ දී හේවිසි, හොරණෑ, උඩරට නැටුම් ආදී අංගයන් ගෙන් යුක්තව මංගල්‍යය සමරන එකම දේවස්ථානය වහකෝට්ටේ පල්ලිය යි
ශ්‍රී ලංකාවේ බැසිලිකා දේවස්ථාන පහ අතරට එක්වන ශුද්ධ වූ අන්තෝනි මුනිඳුන් වෙනුවෙන් ඉදි වූ පැරැණිම දේවස්ථානය වන වහකෝට්ටේ පල්ලියේ දී පමණක් ගොන්සාලිවේස් පියතුමා විසින් රචිත පසන් ගී අසන්නට ලැබීම ද විශේෂ ය
නැති වූ දේවල් සොයා දීමට, දුරබැහැර ගමන් වලදී ආරක්ෂාව ලැබීමට මෙන්ම රෝගාබාධ මැඬගෙන ජීවිතයේ කඩඉම් ජයගන්නට ද අන්තෝනි මුනිඳුට වන බාර-හාර රුකුලක් වන බව ප්‍රසිද්ධියි
මාතලේ කඳු අතර සිසිලස ලබාදෙන සුන්දර පරසරය සිතට සැහැල්ලුවක් ගෙනෙන බව නම් අමුවෙන් කිවයුතු නැත
විවේකය විඳින්න ජාති ආගම් භේදයකින් තොරව ජනතාව සඳහා විවෘත අතර පරිසරවේදී අයවලුන්ට පක්ෂී වර්ග 50ක් පමණ අවට දැකගත හැකිය
෴ පොළොන්නරු යුගයෙන් පසු මෙරට නිර්මාණකරුවන් අතින් නිමවූ පළමු සෙල් බුද්ධ ප්‍රතිමාව ෴

   1953 වර්ෂයේ දී බෝධිසත්ව ගුණෝපේත වතුරවිල ශ්‍රී ඤාණානන්දාභිධාන වනවාසී මහනායක හිමිපාණන් විසින් ආරම්භ කරන ලද වතුරවිල ආරණ්‍ය සේනාසනය ගාල්ල දිස්ත්‍රික්කයේ කහදූව, වතුරවිල ගුලන කන්ද ආශ්‍රිතව පිහිටා ඇත
ඇල්පිටිය කහදූව මාර්ගයේ හෝ පිටිගල මාර්ගය ඔස්සේ කිලෝමීටර් 15ක් දුර ගෙවා අක්කර 80ක පමණ භූමිභාගයකට හිමිකම් කියන මේ පිංබිමට පැමිණිය හැකිය
මිනුවන්ගොඩ ස්ටාර් ග්‍රැනයිට් ගල් කැටයම් අධිපති විශ්වකීර්ති දේශමාන්‍ය H
වික්‍රමසිංහ මහතා ප්‍රමුඛ ලාංකීය නිර්මාණකරුවන් පිරිස කයෝත්සර්ග අභය මුද්‍රාවෙන් යුත් අඩි 42ක් උස ශෛලමය බුද්ධ ප්‍රතිමාව හා පසුබිම් නිර්මාණ වන මල් අසුන, පියගෙට පෙළ හා කොරවක්ගල් යන සියල්ල ගලින් ම මනාකොට නිර්මාණය කර ඇත
වසර 08ක පමණ මෙම නිර්මාණ වෑයම සඳහා කෝටි 05ක ධනස්කන්දයක් වැය වී තිබේ
මදුනාගල, කළුගල වැනි තවත් වනවාසී ආරණ්‍ය සේනාසන 200කට මූලස්ථානය වන වතුරවිල ආරණ්‍ය සේනාසනය තුළ මහනුවර දළදා මාළිගයේ ආකෘතිය අනුව සකස් කළ ධාතු මන්දිරයක් ද පවතී
පරිසරය හා මනාකොට බද්ධව හෙළ බොදු නිර්මාණ කෞශල්‍යය විදහාපාන වතුරවිල ආරණ්‍ය සේනාසනය හිත ගත නිවන සොඳුරු ඉසව්වක් වේ
කේසරියා ස්තූපය වනාහි ඉන්දියාවේ බිහාර් හි චම්පාරන් (නැගෙනහිර) දිස්ත්‍රික්කයේ පැට්නා සිට  දුරින් කේසරියා නම් ප්‍රදේශයේ පිහිටි බෞද්ධ ස්තූපයකි
මෙම ස්තූපයේ මුල්ම ඉදිකිරීම ක්‍රි
3වන සියවසට අයත් යැයි සැලකේ. කේසරියා ස්තූපයේ විෂ්කම්භය  පමණ වන අතර එය  පමණ උසකට විහිද පවතියි
ඉතිහාසය

මෙම ස්ථානය පිළිබඳ ගවේෂණ 19වන සියවසේ මුල් කාලයේ ආරම්භ වූ අතර 1814 දී කර්නල් මැකෙන්සීගේ මූලිකත්වයෙන් සොයාගත් මෙම ස්ථානයේ විධිමත් කැනීම් කටයුතු 1861-62 අතර කාලයේ ජනරාල් කනිංහැම්ගේ මූලිකත්වයෙන් සිදුකරන ලදී
1998 දී ඉන්දීය පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුවේ (ASI) පුරාවිද්‍යාඥ කේකේ මොහොමඩ්ගේ මූලිකත්වයෙන් ද මෙහි කැනීම් සිදුකරන ලදී
අශෝක ස්තම්භ ශීර්ෂයක නටබුන් හමුවීම හේතුවෙන් මුල් කේසරියා ස්තූපය අශෝක (ක්‍රි
250 පමණ) රජ සමයට අයත් යැයි සැලකේ.

වෛශාලියෙහි ලිච්ඡවීන් විසින් බුදුන් වහන්සේගේ පාත්‍රා ධාතුව නිදන් කර තැනූ ස්තූපය පිළිබඳ වන විස්තරය හා මෙම ස්ථානය සැසඳෙන බැවින් ස්තූප ගොඩැල්ලේ මුල්ම ඉදිකිරීම් බුද්ධ කාලයට අයත් විය හැක
වර්තමානයේ දක්නට ඇති ස්තූපය ක්‍රි
ව. 200 සහ 750 අතර කාලයේ ගුප්ත රාජවංශ යුගයට අයත් ය
ප්‍රදේශයේ ජනයා මෙම ස්තූපයට "දේවාලය" යැයි වහරති
ඉන්දීය පුරාවිද්‍යා අධිකාරිය විසින් මෙම ස්තූපය ජාතික වැදගත්කමක් ඇති ස්මාරකයක් ලෙස ප්‍රකාශයට පත්කොට ඇත
සංචාරක ආකර්ෂණයට ලක් වූ ස්ථානයක් වුවද, කේසරියාව තවදුරටත් සංවර්ධනය කළ යුතුව ඇති අතර, ස්තූපයේ විශාල පෙදෙසක් තවමත් වනගහනයෙන් වැසී ඇත
මේවාත් බලන්න
ධමෙක් ස්තූපය
චෞඛණ්ඩි ස්තූපය
සාරානාත්
බෞද්ධ විහාරස්ථාන ලැයිස්තුව

ආශ්‍රේයයන්

ඉන්දියාවේ ස්තූප
ඉන්දියාවේ බෞද්ධ වන්දනා ස්ථාන
බිහාරයේ පුරාවිද්‍යා ස්ථාන
බිහාරයේ සංචාරක කර්මාන්තය
෴ පෘතුගීසින් හා සටනට වැදි පළමු පාලකයා ෴

   

   සුවිශේෂ සේවාවක් කළ යුග පුරුෂයන් දේවත්වයෙන් ඇදහීම ලාංකීය සාංස්කෘතියේ ලක්ෂණයකි
෴ පුංචි දඹුල්ල ෴

   වළගම්බා රජු ගල් තලාවක හිඳගෙන බුලත් විටක් අනුභව කර රන් ගිරය අමතකව ගිය ස්ථානය ' කෑ ගල ' නමින් ව්‍යවාහාර වී පසු කළක කෑගල්ල ප්‍රදේශය බවට පත් විය
බොහෝ ඓතිහාසික වටිනාකම් රැසකට උරුමකම් කියන කෑගල්ල ප්‍රදේශයේ ඇති සැලව රජමහ විහාරය පුංචි දඹුල්ල යනුවෙන් විරුදාවලි ලබයි
අරණායක ප්‍රාදේශීය ලේකම් කලාපයේ දොළොස්භාගේ කඳුවැටියෙන් ආරම්භව මා ඔයට එක්වන කුඩා ඔය ඉස්මත්තේ සැලව කන්ද පාමුල සැලව රජමහා විහාරය ඉඳිකර ඇත
ජනප්‍රවාදයේ රාවණ රජුගේ මාලිගයක් පැවතියා යැයි පැවසෙන රහළ ගල නිරිත හා දකුණු දිග පවුර කොට ගෙන ගිණිකොණ හා නැගෙනහිර කරගල හා ගලඋඩගල වටකොටගෙන පිඹුරාගල හා පහන තිබූ ගල යන කඳු මුදුන් අයත් කඳුවැටියක සෞන්දර්ය උකහාගෙන සැලව රජමහ විහාරය බැබළෙයි
දියපහර වලින් සහ කඳු මුදුන් වලින් අලංකෘත පරිසරය සිත නිවන තෝතැන්නක් වැන්න
විහාරය පිටුපස පහන තිබූ ගල පර්වතය මුදුනේ ඇති පහනක් වැනි ගල්කුළ ආශ්චර්යජනක ය
මල්වතු පාර්ශ්වයට අයත් අක්කර 600කින් යුතු මේ විහාරස්ථානයට පිවිසෙන පියගැටපෙළ හමුවන්නේ පහතරට හෙල්මළු ක්‍රමයට වගා කරන ලද අලංකාර කුඹුරු යායක් පසුකර ගිය තැනය
කොටස් තුනකින් යුතු ලෙන් විහාරයට පිවිසෙන අතරමඟ කටාරම් කෙටූ ගල්ලෙන් හා ඉහළ ලඳු කැළෑවේ පිහිටන වැඩ අවසන් නොකළ බුදු රුවකට සමාන ශෛලමය නිර්මාණය දැකගත හැක
ලෙන් විහාරය තුළ මහනුවර යුගයට අයත් මකර තොරණ , බුදු පිළිමය හා සිතුවම් අතර අඩි 8ක් උස පීඨිකාවක් මත ඉඳිකරන ලද සැතපෙන පිළිමය සුවිශේෂ ය
සැලව රජමහ විහාරය අමතක කළ නොහැකි ඓතිහාසික ස්ථානයක් වන්නේ සිරිලක රාජ පරම්පරාවේ අවසන් සෙල්ලිපිය මෙහිදී හමුවන නිසා ය
මෙම ප්‍රදේශයේ කඳු , දියදහර හා ප්‍රදේශ හඳුන්වන සියලු නම් අතීතයේ සිටම පැවත එන බව මෙම සෙල්ලිපි තහවුරු කරයි
විහාරය ආසන්නයේ ඇති වෙළ මැද පිහිටන 9වන සියවසට අයත් සෙල්ලිපියක දැක්වෙන්නේ සැලව ප්‍රදේශය අතීතයේ සැල්හෝගම නමින් හැඳින්වූ බවය
පුරාවිද්‍යාඥ H
බෙල් මහතා 1892 දී රචනා කරන ලද කෑගලු දිස්ත්‍රික් පුරාවිද්‍යා වාර්තාව මඟින් සැලව රජමහ විහාරය වළගම්බා රාජ්‍ය කාලයේ සිට ශ්‍රී වික්‍රම රාජසිංහ යුගය දක්වා නොමද රාජ්‍ය අනුග්‍රහය ලබමින් විකාශය වූ ආකාරය දැක්වේ
මනරම් ගම්බද අසිරිය විදින්න මෙන්ම වන්දනාමාන කටයුතු සඳහා ද ශිල භාවනා කටයුතු සඳහා ද සැලව විහාරස්ථානය ඉතා අගනේ ය
නිදහස් මනසින් නිදහස අත්දකින්න පෞරාණික උරුමය සොබාදහම හා ඒකාත්මිකව ඇත
෴ ඉසුරුමුණිය ෴

  ප්‍රේමයේ සුවඳ පින්සාර වන තැනක ජීවිතය කෙතරම් නම් සුන්දර ද
පුරාණයේ සිට හමන ඒ මිහිරියාව සොයාගෙන ගියා වූ සංචාරේ සටහන
ශ්‍රී බුද්ධ වර්ෂ 2563 ක් වූ පොසොන් මස 26 වන දින
ශ්‍රී ලංකාවේ පැරැණිම අගනගරය වන අනුරාධපුරය දේශයේ ඉතිහාසය අභිමානයෙන් දරන්නා වූ ජීවනාලිය බඳුය
දෙස් විදෙස් සංචාරකයින්ගේ නොමඳ අවධානය දිනා ගන්නා ලද අනුරාධපුර ඔබ ද ජීවිතයේ එක් වරක් හෝ පියනඟා ඇති ස්ථානයක් බව නොඅනුමානය
සුවහසක් පූජනීය ස්ථාන අතරින් අකලංක ප්‍රේමය හා බැඳුණ ඉසුරුමුණිය ආශ්චර්යජනක හැඟීමකින් කෙදිනක හෝ විඳගෙන ඇත්ද
මිහිඳු මහ රහතන් වහන්සේ ඇතුළු රහතන් වහන්සේලා හට වැඩ වාසය පිණිස කටාරම් කෙටූ ගල්ලෙන් හා පැන් පහසුව පිණිස අලංකාර පොකුණක් මුලින්ම ඉඳිකොට ඇත
එකල මේ තැනිතලා බිමක පිහිටි ගල් පර්වතය රන් පැහැයෙන් බැබලුණ බැවින් කසුන්ගිරි විහාරය නමින් හඳුන්වූ බව සඳහන් වේ
ශ්‍රී මහා බෝධියෙන් හටගත් අෂ්ඨ පල බෝධි වෘක්ෂයක් දේවානම්පියතිස්ස රජතුමා විසින් විහාර බිමෙහි රෝපණය කර පන්සීයක් කුල දරුවන් පැවදි කර වැඩ වාසය පිණිස ඉසුරුමුණි විහාරය තව තවත් අලංකාර අන්දමින් සංවර්ධනය කර ඇත
දන්ත ධාතූන් වහන්සේ මුලින්ම වැඩ හිඳුවා ඇති ඉසුරුමුණි විහාරයේ ලෙන් විහාරය උස් වේදිකාවක් මත ඉදිකරවා අාසනය , මකර තොරණ , බුදු පිළිමය හා පියස්ස යන සියල්ල එක ගල් කුලකින් නිර්මාණය කළ බව විශ්මයානු චිත්තයක් ඇති කරවයි.

   අද ද යථා තත්වයෙන් දකින්නට ලැබෙන ලෙන් විහාර පියගැටපෙළ කොටස් දෙකකින් යුක්තය
ශෛලමය සඳකඩපහණ , මුරගල් , කොරවක්ගල් පසුකරමින් පළමු මහලට නැඟ මිහිඳු පොකුණ අසල පර්වතය දෙස බලන විට සුවිශේෂ කැටයම් දෙකක් වන අශ්ව හිස හා මිනිසා සහ දිය නාන ඇත් රූප දැකගත හැක
කැටයම් වලට ඉහළින් ගල් පව්වේ කුහරයක් තනා ඇති අතර කාසියක් ගෙන යම් ප්‍රාර්ථනාවක් ⁣කර මෙම කුහරයෙහි රැඳෙන සේ විසිකළ විට එම කාසිය පොකුණට නොවැටී කුහරය තුළ රැඳේ නම් ප්‍රාර්ථනාව ඉෂ්ට වන බව ජනශ්‍රැතියකි
මෙම කැටයම් සම්බන්ධව බොහෝ මත වාද තිබුණ ද මා සිත දිනාගන්නා මතය නම් මිනිසා සහ අශ්ව හිස වර්ෂාවට අධිගෘහත දෙවියන් දක්වන කැටයමක් බවත් දිය නාන ඇතුන් මඟින් වැසි ලැබීමේ ප්‍රීතිය සංකේතවත් කරන බවත් ය
මෙම විහර බිම වැසි ලැබීමට පුද පූජා පවත්වන ස්ථානයක් ලෙස ප්‍රසිද්ධ වූ බැවින් මේඝ විහාරය නමින් හැඳින්වූ බවත් ප්‍රාර්ථනා ඉෂ්ට වන ස්ථානයක් බැවින් ඉස්සරසමනාරාමය ලෙස හැඳින්වූ බවත් ඉස්සරසමනාරාමය යන නම බිඳී අවුත් පසු කලෙක ඉසුරුමුණි විහාරය නම් වූ බව ඉතිහාස සාක්ෂි දක්වයි.

   කාශ්‍යප රජ සමය තුළ මිහිඳු ලෙන ඉදිරිපස විහාර ගෙය ඉදිකර විහාර භූමිය සංවර්ධනය කර ඇති අතර සිරි පතුල් කැටයම පිහිටන ස්ථානයෙහි ඉදිකරවා ඇති සර්වඥ ධාතු නිදන්පිත චෛත්‍ය හා රන්මසු උයනෙන් හමුවූ ඉසුරුමුණි පෙම් යුවල හා තවත් කැටයම් ඇතුළත් කෞතුකාගාරය මෑත කාලයේ ඉදිකර ඇත
ඉසුරුමුණිය බෞද්ධ විහාරයක් ලෙසත් රන්මසු උයන ඒ ආසන්නයේ ම රාජකීය උද්‍යානය ලෙසත් ඉදිකර තිබීමෙන් පැහැදිලි වන්නේ ආගම දහම සමඟ මුසුව පැවතුණ ජන ජීවිතයේ සුන්දරත්වයයි
පින්සාර සිතින් ආදරය විඳගන්න ආදරණීය වූ ඉසුරුමුණිය අදත් විවෘතය
ඒ නටබුන් තුළින් හිතට එබෙන අතීත සුවඳ සිහිගන්වන තවත් රසෝඝයක් අමරදේව ශූරීන්ගේ ගීතය ඇසුරින් සඳහන් කරමින් නිමාව මෙසේ තබමි
කලා වැව් දියේ උත්පල නෙලාගෙන ඇඟිලි පොකුරට අප්සරාවියන් ලෙන් දොර බලා හිඳිනවා

   වළාහක දෙවිඳු ඉසිවර ඇසින් බල බලා පුතු දෙස ඉසුරුමුණි විහාරය ළඟ අන්න හිඳිනවා
Talawila Kale Church is one of the most comforting pilgrimage sites for many who visit the Talawila St
Anne's Cathedral
One of the oldest churches in Sri Lanka for over 200 years, Kale Church is a missionary center for the Fathers of the Orthodox Church of Sri Lanka
Dedicated to Saint Anthony Munidu of Padua, this church is situated in a state of mindfulness
෴ ලංකාවේ පැරැණිම දේවස්ථානය ෴

   17 වන සියවසේ දී ඉදිකර ඇති තලවිල ශාන්ත ආනා දෙව් මැඳුර අයස්කාන්ත ජනශ්‍රැති හා බැඳුණ ලංකාවේ පැරැණිම හා විශාලත්වයෙන් දෙවනි තැන ගන්නා කතෝලික දේවස්ථානය යි
ශාන්ත ආනා මුනීෂ්වරිය යනු සුද්ධ වූ කන්‍යමරිය මාතාවන්ගේ මව්තුමිය යි
සර්ව බලැති දෙවි පියාණන්ගේ අානුභාවයෙන් ජේසුස් ක්‍රිස්තු තුමන් පිළිසිඳ ගත් අවස්ථාවේ සකල ජනයා කන්‍යමරියාවන් පිළිකුල් කළ ද බැතිමත් සිතින් දෙවි පියාණන් වහන්සේ පිළිබඳ අචල විශ්වාසයෙන් කන්‍යමරියාවන් අත්නොහැර ළඟ රැඳුණු බැවින් අානා මාතාව ශාන්ත ආනා මුනීෂ්වරිය නමින් බුහුමන් ලැබීය
ජනප්‍රවාදයේ පරිදි ශාන්ත ආනා නමින් නම් කරන ලද පෘතුගාල වෙළඳ නෞකාවක් කුණාටු රැයක මන්නාරමට ඔබ්බෙන් අනතුරට ලක්ව ඇති අතර එහි සිටි නැවියන් නැවෙහි තිබූ ශාන්ත ආනා මුනීෂ්වරියගේ ප්‍රතිමාව අසල සිට තම ජීවිත ගලවා දෙන ලෙස යාඥා කර ඇත
පසුදා පහන් වන විට බිඳුණු නැවෙන් වෙරළට ගසාගෙන ආ නැවියන් සිහි එළවා බලන විට සුදු මෘදු වැල්ලේ පිහිටි සාරවත් නුග ගසක බෙනයක් තුළ නෞකාවේ තිබූ ශාන්ත ආනා මුනීෂ්වරියගේ දැවමය ප්‍රතිමාව තැම්පත්ව තිබෙනවා දැක ඇත
මේ ආශ්චර්යයෙන් උද්දාමට පත් නැවියන් එම ස්ථානයේ පොල් අතු මඩුවක් සකස් කර තම මව් රටට නැවත යාමට ලැබෙන්නේ නම් මේ ස්ථානයේ විශාල පල්ලියක් ඉදිකරන බවට භාර වී දිනපතා යාඥා මෙහෙයන් සිදු කර ඇති බවට ලිඛිත සාක්ෂි ද හමුවූ බව සඳහන් වේ
දිනක් නින්දේ දී තමන් වෙනුවෙන් ශාන්ත ආනා මුනීෂ්වරිය දෙවියන්ට යාඥා කරන බව දර්ශනය වී ඇති අතර අවදිව බලන විට නුග ගස පාමුලින් රන් කහවණු ලැබී ඇත
එම කහවණු රැගෙන නැවත තම රටට පැමිණි නැවියන් 1739 දී ශාන්ත ආනා මුනීෂ්වරියගේ රන් ප්‍රතිමාවක් පෘතුගාලයේ දී නිර්මාණය කර රැගෙවිත් තලවිල ශාන්ත ආනා දෙව් මැඳුර තැනූ බව සඳහන් වේ
නෞකාවේ තිබූ දැවමය ප්‍රතිමාව තැම්පත් වූ නුග ගසෙන් ආවරණය වෙමින් ගස වර්ධනය වූ බවත් එම ආශ්චර්යජනක ප්‍රතිමාව සහිත නුග ගස මේ භූමියේ තවමත් ඇති බවත් විශ්වාසය යි
කරදියෙන් වටව ගත් කල්පිටිය අර්ධද්වීපයේ ශාන්ත ආනා මුනීෂ්වරියගේ ආශිර්වාදය තවමත් පවතින බවට සාධක නම් මෙම ප්‍රදේශයේ ඉතා සුපිරිසිදු භූගත ජලය පැවතීම හා ලංකාවේ කිසිදු මුහුදුබඩ ප්‍රදේශයක එවන් පිරිසිදු ජලය හමු නොවීමයි
එමෙන්ම ලුණු ලේවායන් මෙන්ම කරදිය මත්ස්‍ය කර්මාන්තය ද ඉතා සාර්ථකව සිදු කරන කල්පිටියේ කඳුකර බෝග වගාව හා මල් වගාව ද ඉතා සාරවත් ය
ශාන්ත ආනා දෙව් මැඳුරේ වාර්ෂික මංගල්‍යයන් දෙකක් සිදු කරන අතර බෝට්ටු මංගල්‍යය හා තවලම් මංගල්‍යය ද අතීතයේ ඉතා ජනප්‍රියව පැවති බව සඳහන් වේ
අගෝස්තු මස පළමු ඉරිදා පැවැත්වෙන මංගල්‍යය පූජාවට ලක්ෂ පහළවක පමණ ජනකායක් පැමිණෙන අතර දහසකට වැඩි පොලිස් ආරක්ෂාවක් සැපයේ
අක්කර විස්සක් වන දේවස්ථාන භූමියේ මීසම් පල්ලි හතරේ ජනතාව පමණක් නොව ලංකාවේ නන් දෙසින් පැමිණෙන සිංහල , දෙමළ ජනතාව ආගම් බේදයකින් තොරව සති දෙකක කාලයක් කූඩාරම් ලා දේව මෙහෙයන් සඳහා සම්බන්ධ වේ
තම ලෞකික ජීවිතයේ සැනසීම බලාපොරොත්තුවෙන් යදින බැතිමතුන්ට ශාන්ත ආනා මුනීෂ්වරියගේ ආශිර්වාදය නිබඳව ලැබෙන බවත් විශේෂයෙන් ම බෞද්ධ ජනතාවගේ බාර-හාර බොහෝමයක් ඉෂ්ට වන බවත් නිතර අසන්නට ලැබෙන කරුණක් ය
එම කරුණ සාධාරණීකරණය වන බෞද්ධ ඉගැන්වීම නම් ධාර්මික දිවියක් ගෙවන්නහුට ධාර්මික අරමුණු ඉටුකර ගන්නට දෙවියන්ගේ උපකාර ලැබෙනවා යන්නයි
තලවිල පුණ්‍ය භූමියේ ශාන්ත බව කරදියෙන් වටව ගත් අර්ධද්වීපයක කර්කශ බව පසක ලා පවතින සිහිල ජීවිතයේ එක් වරක් හෝ විඳින්නට වටින්නේ ය
Battalangunduwa Island
Battalangunduwa Island is located in Kalpitiya, Puttalam District, Sri Lanka
This is an inhabited island
The fishing people who live on Battalangunduwa Island are very friendly people
Kalpitiya is a tourist paradise all season
The island is a great place for camping, enjoying freedom, and traveling
෴ තවත් වසර 2436ක් පවතින මහා ස්තූපය ෴

පලාපෙති බැඳන් ගෙල වට 

   හංස පියාපත් සලමින

නුඹේ පා යටින් සඳකඩ පහණ පායලා

      බ්‍රහස්පතී තාරකාව 

   මුදුන් වී සරත් නුඹ ගැබ

ස්වර්ණමාලි මහ සෑ රජ කොත් පළන්දලා

   මුටසීව රජු විසින් රාජකීය උයන ලෙස සකසන ලද මහාමේඝ වනය දේවානම්පියතිස්ස රජු බුදු දහම වැළඳ ගත්තායින් පසු මහමෙව්නා උයන නමින් මිහිඳු මාහිමි ප්‍රමුඛ භික්ෂූන් වහන්සේලා වෙනුවෙන් පූජා කරන ලද අතර ලංකාවේ ඉදිවන පළමු බෞද්ධ ආශ්‍රමය මහාවිහාරය නමින් අනුරාධපුරයේ ඉදි විය
සම්බුද්ධ පරිනිර්වාණයෙන් පසු රාමාගම ග්‍රාමයේ නිධාපිත කර තිබූ ධාතු බුදුන් වහන්සේගේ අධිෂ්ඨානයකට අනුව මහා සෑය වෙනුවෙන් වෙන් කර තිබුණි
කකුසඳ, කෝණාගමන, ගෞතම බුදුවරුන්ගේ පාද ස්පර්ශයෙන් ආශිර්වාද ලත් ශුද්ධ භූමියක මහා සෑය ඉදිවීමට නියමිතව තිබී ඇත
සද්ධර්ම ශ්‍රවණය තුළින් හෝ මේ කරුණු දැනගත් දේවානම්පියතිස්ස රජු අදාළ භූමියෙහි " අනාගතයේ දිනක තම මුණුබුරෙකු විසින් මේ ස්ථානයෙහි මහා සෑය ඉදිකරන බවට " ටැම් ලිපියක් සකස්කොට සිටුවීය
තුන් සිංහලයම එක් සේසත් කිරීමෙන් පසු රාජ්‍ය විචාරණ දුටුගැමුණු රජු විසින් මෙම අභිලිවිත් ශිලා ලිපිය සොයා ගන්නා අවස්ථාවේ ඒ ස්ථානයේ විශාල රන් තෙලඹු ගසක් වැඩී තිබූ අතර, එම ගස කපා දමා සෑය ඉදිකිරීමට යන අවස්ථාවේ තෙලඹු ගසෙහි වාසය කළ දෙවඟන කළ ඉල්ලීමකට අනුව ඇයගේ නම මහා සෑය වෙනුවෙන් භාවිතා කරන බවට රජු පොරොන්දු වීමෙන් පසු සෑයෙහි වැඩ ආරම්භ විය
භූමිය සමතලා කර රියන් හතක් ගැඹුරට හාරා කවාකාර ගල් අතුරා ඒ ගල් කුඩු කර ඇතුන් ලවා පාගවා එම ගල් ස්ථරය මත ගඩොල්ද, ගඩොල් මත රළු බදාමද, රළු බදාමය මත තිරුවාණද, තිරුවාණ මත යකඩ දැල් ද, යකඩ දැල් මත සුවඳැති මැටිද, සුවඳැති මැට්ට මත සුදු පාෂාණද, සුදු පාෂාණ මත ගල් පුවරුද අතුරවා ඇත
ඉන්පසු රසදිය, අලිගැටපේර ලාටු හා පදම් මැටි එක්කර මිශ්‍රණයක් සාදවා ගල් පුවරු ඒ මත අතුරුවා, ඒ මත අඟල් අටක ඝනකම් ඇති තඹ පත්‍ර අතුරවන ලදී
එම තඹ පත්‍ර මත ආසනියම් හා තල තෙල් එකට මිශ්‍ර කර අතුරවා ඒ මත අඟල් හතරක් ඝනැති රිදී පත් තැන්පත් කර ඇත
වෙසක් දිනක විශාඛා නක්ෂත්‍ර මණ්ඩලය යටතේ මෙසේ වැඩ ඇරඹි මහා සෑයේ අත්තිවාරම් ගල උත්තරසිහ තාරකා මණ්ඩලය යටතේ දුටුගැමුණු රජු විසින් ඇසළ පුන් පොහොය දිනක තැම්පත් කළේය
මෙම අවස්ථාවට ඉන්දියාවෙන් 96 කෝටියක් රහතන් වහන්සේලා හා ග්‍රීසියෙන් තිස් දාහක් රහතන් වහන්සේලා වැඩි බව දැක්වේ
සෑය නිර්මාණය සඳහා අවශ්‍ය ඉදිකිරීම් අමුද්‍රව්‍ය වන ගඩොල්, රත්තරන්, රිදී, මුතු, මැණික් ආසන්න විවිධ ග්‍රාමයන් හී පහළ වූ බව විහාර වංශයන් හී සඳහන් ය
ධාතු ගර්භය ගල් පුවරු හයකින් නිමවා එහි රනින් කළ බෝරුකක් හා එහි සෙවණේ වැඩ සිටින බුදු පිළිමයක්ද ශක්‍ර, බ්‍රහ්ම, පංච, සිඛ, කාලනාග පිරිවරද තබා බුද්ධ චරිතයේ බොහෝ කතා සිතුවමට නගා ඇත
සෑය හතරැස් කොටුව දක්වා නිම වී පවතිද්දී දුටුගැමුණු රජු අභාවයට පත්විය
දුටුගැමුණු රජුගේ සොහොයුරු සද්ධාතිස්ස රජු ස්වර්ණමාලී මහා සෑයේ ඉතිරි කටයුතු නිම කර ඇත
රුවන්වැලි සෑය ආශ්‍රිත නිර්මාණ ලෙස හත්ථිවේදය, ඇත් පවුර, පස් පිළිම ගෙය, සූර්ය සේවාලය, කුඩා දාගැබ, සිරි පතුල් ගල්, සළපතළ මළු‍වේ කවය, කීර්ති ශ්‍රී නිශ්ශංකමල්ල ලිපිය, භාතියාභය රූපය හා දුටුගැමුණු රූපය, ගල් ටැඹ, ශිලාචේතිය, එළාර සොහොන යන ස්ථානද මේ අසලම පිහිටා ඇත
ලංජිතිස්ස රජු හා ධාතුසේන රජු ප්‍රතිශක්තිකරණ කටයුතු කර අැති ය
රුවන්වැලි සෑය මහාවිහාරයට අයත් ප්‍රධානම දාගැබ වන අතර දළදා මාළිගය ඉදිවෙන තෙක්ම ලංකාවේ පැවති අංක එකේ පූජනීය ස්ථානයයි
ලෝකයේ දැනට පවතින උසම ස්මාරක අතර වාස්තු තාක්ෂණය අතින් ප්‍රමුඛ ස්ථානයක් ගන්නා රුවන්වැලි සෑය උසින් 338ක් හා අඩි 942ක විෂ්කම්භයකින් යුක්තය
සොළොස්මස්ථාන හා අටමස්ථාන අතරටත් එක් වන රුවන්වැලි මහා සෑය අද ද ලංකාවේ වඩාත් පූජනීය ම දාගැබයි
දළදා මාළිගය තරම් ම බෞද්ධ ජනතාව අතර ප්‍රසිද්ධ පුද බිමක් තමයි නෙල්ලිගල ජාත්‍යන්තර බෞද්ධ මධ්‍යස්ථානය
2014 වසරේ ලඳු කැළෑවක් සංරක්ෂණයන්නල්ලිගල පුදබිම නිර්මාණය වෙන්නේ
මෙතනදී කැළෑව සංරක්ෂණය කර ඇති බව නම් විශේෂයෙන් සඳහන් කළ යුතුමයි
වන විහඟුන්ගේ මිහිරි නාදය දසත පැතිරෙන මනරම් පරිසරයක මේ බෞද්ධ උරුමය පිහිටනවා
මුහුදු මට්ටමේ සිට මීටර් 700 උසින් පිහිටන නෙල්ලිගල මුදුනේ සිට හන්තාන, හුන්නස්ගිරි, අඳාගල, අලගල්ල, බතලේගල, අම්බුළුවාව, ඇටිගල, රාමසාර කන්ද, ශ්‍රී පාදය, පිදුරුතලාගල යන කඳු සියල්ල අංශක 360ක දර්ශන පථයකින් නරඹන්න පුලුවන්
අවුරුදු හයක කැපවීමෙන් තමයි මේ රන් පුදබිම නීල කඳු වළල්ල මැද ඉදි වෙන්නේ
මෙහි පිළිම, නිර්මාණ රන්වන් පාටක් ගන්නා අතර රත්‍රන් විශාල පාත්‍රයක ඇති බෝධිය විශේෂයි
අඩි හැත්තෑවක් උස බුබ්බුලාකාර චෛත්‍ය නීල පසුබිමේ රන්වන් අනෙකුත් නිර්මාණ අතර කැපී පෙනෙනවා
එම ස්තූපය මාස තුනකින් වැඩ අවසන් කර තිබීම තවත් පුදුමයක්
ශ්‍රී ශාක්‍යසිංහ සුගන්ධ කුටිය තුළ කේශ ධාතූන් වහන්සේ වැඩ සිටනවා
ශ්‍රී ශාක්‍යසිංහ සුභසාධක සමිතිය මඟින් ප්‍රදේශයට සහන සලසන, කර්ම නම් ධර්ම සඟරාව ඔස්සේ ධර්ම ප්‍රචාරය සිදු කරන නෙල්ලිගල ජාත්‍යන්තර බෞද්ධ මධ්‍යස්ථානය යුගයේ මහත් යුග මෙහෙවරක් සිදුකරනවා
ලක්ෂයකට අධික ජනතා සහභාගිත්වයෙන් සිදු කරන දාස්පෙතියා මල් පූජාව, චෛත්‍ය වන්දනා වැඩසටහන් හා පොහොය වැඩසටහන් මෙහිදී සිදුකෙරෙනවා
අවට ප්‍රදේශයේ මුස්ලිම් ප්‍රජාව සමඟ ද සහයෝගයෙන් කටයුතු කරන නෙල්ලිගල මුළු මහත් සමාජයට ම ආදර්ශයක්
මෙහි දකින්න ලැබෙන සුභාරතී ධර්ම ශාලාව ද ඉතාම විශාලයි
සියලු විහාරාරාංග සම්පූර්ණ නෙල්ලිගල ජාත්‍යන්තර බෞද්ධ මධ්‍යස්ථානය ඒ හිත ගත නිවන පරිසරය නිසාම කෙටි කලක් ඇතුළත බොහෝ ජනතා ආකර්ශනය දිනාගත් බව නම් නිසැකයි
වතුර බුබුලේ ධම්මරතන හිමියන් නිර්මාතෘ වන කොම්බෑකඩුව ගම්මානයේ නෙල්ලිගල පුදබිම ඉහළටම වාහනයකින් ගමන් කිරීමේ හැකියාව පැවතීම වන්දනාකරුවන්ට මහත් පහසුවක්
෴ ලොව ආකර්ෂණීයම බෞද්ධ සිද්ධස්ථාන 10 ෴

දේව ධර්මවාදී ආගමක් නොවන බුද්ධ ධර්මය හය වන සියවසේ පමණ ඊශානදිග ඉන්දියාවෙන් ආරම්භව විවිධ ආධ්‍යාත්මික සම්ප්‍රදායන් සමඟ මිශ්‍ර වෙමින් ලෝකය පුරා ව්‍යාප්ත වුණා
කාලයත් සමඟ ලංකාව සහ දකුණු ආසියාතික රටවල ප්‍රචලිත ථෙරවාදය හා නැගෙනහිර ආසියාතික රටවල ජනප්‍රිය මහායානය යන විශාල ශාඛා දෙකක් බිහි වී තිබෙනවා
බුද්ධ ධර්මය ම පදනම් කරගෙන ඇති වජිරයාන සම්ප්‍රදාය හිමාලය ප්‍රදේශයේ වැඩි වශයෙන් පුහුණුවීම් කරන අතර ටිබෙටය, භූතානය, නේපාලය වැනි රටවල යෝගීන් මෙම දර්ශනය අනුගමනය කරනවා
ලොව පුරා මිලියන 500කට අධික ජනකායක් බෞද්ධ දර්ශනය සමඟ බැඳී සිටින අතර බෞද්ධ දර්ශනයේ සිත් ඇදගන්නා මානසික සමබරතාව පිළිබඳ ඉගැන්වීම් බටහිර ජනතාව බෞද්ධ සිද්ධස්ථාන වෙත වඩාත් ළංකරන සාධකය වී ඇත
කුතුහලයෙන් පිරි ආගමික සංචාරකයන් අතර ලොව ජනප්‍රියම බෞද්ධ සිද්ධස්ථාන 10 මෙසේ පෙළගැස්වෙයි
10. දකුණු කොරියාවේ හයින්සා පන්සල 

9. වොට් අරුන්, තායිලන්තය 

8. ෆා ද ලුආන්ග්, ලාඕසය 

7. ජොහාන්ග්, ටිබෙට් 

6. ටොඩයිජි පන්සල, ජපානය 

5. බූදානත්, නේපාලය 

4. ඉන්දියාවේ මහාබෝධි පන්සල

3. ස්වේතගොන්, මියන්මාරය

2. බගන්, මියන්මාරය 

1. බොරෝබුදුර්, ඉන්දුනීසියාව

මේ සමහර සිද්ධස්ථාන දකිද්දී කෙනෙකුට හිතෙන්න පුලුවන් ලංකාවේ අපේ පන්සල් තරම් ලස්සන නෑ නේ කියලා
නමුත් සංචාරක ආකර්ශනය අනුව ලෝකයේ ජනප්‍රියම සිද්ධස්ථාන දහය අතරට එක්වෙන්න නම් දෙදහස් පන්සිය වසරක පෞඩත්වය පමණක් ප්‍රමාණවත් වෙන්නේ නෑ
ඉතිහාසය රැකගැනීම, පරිසර සංරක්ෂණය, නව තාක්ෂණය අනුව පහසුකම් දියුණු කිරීම වගේ රටක් වශයෙන් තිරසාර සංවර්ධනයක් සමඟම රටේ පුරවැසියන්ගේ ආකල්ප හා විනය ඉතා ඉහල මට්ටමක පැවතීමත් වැදගත්
ආණ්ඩු, සංවිධාන මේ දේවල් සිදු කරන තෙක් බලා නොඉද තම විනය ආරක්ෂා කරගනිමින්, තම ප්‍රදේශය වෙනුවෙන් එක් වී යම් මෙහෙවරක් කිරීමට සිතට ගන්න
එවිට අපේ රටට ආශිර්වාදයක් වුණ බුදු දහමේ උරුමයන් නැරඹීමට වැඩි සංචාරකයන් ප්‍රමාණයක් පැමිනේවි
පෙර රජ දවස මෙන්ම මුළු ලොවටම නිර්මල බුදු දහම ප්‍රචාරය කරන රටක් බවට නැවත ශ්‍රී ලංකාව ප්‍රචලිත වේවා
නිදා නොනිද යළි පිබිදී අහස බලන්නේ

නවොදයේ තෙද රැඳි හිරු පිපී දිලෙන්නේ

   

   පීදෙන හෙළ රන් ගොයමේ සිරිය උදාරයි

හෙළ නෙත සිත සනහා නව සිහින සදාලයි 

   එවන් අසිරිමත් ජාතිය ජයෙන් උදාරයි 

යශෝ කැළුම් වර ජෝතිය පිනෙන් උදාරයි
ඇත්තටම ' මළ පොතේ අකුරක් බෑ ' ද
එහෙනම් කියවලා ම බලන්න
👇

      ෴ මළ පොත ෴

   අප රටේ කෙනෙකු මිය ගිය පසු මිනිය නිවසේ තැම්පත් කළ දා පටන් සත් දවසක් නික්මෙන තුරු රැය පහන් වන තුරු ඉටු කළ කාර්යක් තිබුණි
එනම් ප්‍රදේශයේ හුරු පුරුදු පුරුෂ පාර්ශවයේ පිරිසක් විසින් වෙස්සන්තර ජාතක කාව්‍ය කියවීම ය
වෙස්සන්තරේ කියනවා යනුවෙන් හඳුන්වනු ලැබූ මෙම කාර්ය ස්වෙච්ඡාවෙන් කරන ලද්දකි
ඒ අනුව ඔවුන් හඬ නඟා කියන මෙම කවි ඇසීමෙන් එම අවමඟුල පිළිබඳ වූ ශෝකී ස්භාවය මුළු ගම්මානය පුරාම පැතිර ගිය බව නොරහසකි
අවමඟුල් නිවෙස් තුළ රාත්‍රි කාලයේ පැතිර යන නිහැඩියාව හෙවත් මළ පාළුව ඒ තුළින් මැකී ගිය බව සියනෑ කෝරළයේ ගැමියන්ගේ මතයයි
පන්සිය පනස් ජාතක පොතේ අවසාන හෙවත් 541 වන ජාතක කතාව වන වෙස්සන්තර ජාතක කතාව පාදක කරගෙන ලියන ලද මෙම වෙසතුරු දා කව අපගේ ජාතක කතාවක් කව්‍ය නිර්මාණයක් වූ පළමු අවස්ථාව නොවේ
රචකයෙකු රචනා කළ කාලවකවානුවක් පිළිබඳ විස්තර සඳහන් නොවන වෙසතුරු දා කවෙහි අඩංගු මුළු පද්‍ය සංඛ්‍යාව 975 කි
වෙස්සන්තර කාව්‍ය සමස්ථ වශයෙන් ම විරහ වේදනා රසයෙන් පිරි කවි වලින් යුතු ප්‍රබන්ධයක් නොවේ
එහි ඇතැම් තැන් වල හාස්‍ය හා ශෘංගාර රසය ද මැනවින් ගැබ්ව තිබේ
වෙස්සන්තර ජාතක කතාවේ එන මහළු ජූජක බමුණා සරණ පාවාගත් තරුණ බිරිඳ ගෙන් සෙසු කාන්තාවන් උසුළු විසුළුවෙන් ප්‍රශ්න විමසන අන්දම 388 වන මෙම කවියෙන් දැක්වේ
අප මේ ගෑනුන් හැමටම නින්දා 

   තොප මේ එන්නේ සිත් නපුරෙන් දා

   සැප වින්ඳේ තොපි කොයි හැටියෙන් දා

   සිප ගත්තේ කොයි කොයි විලසින් දා

   ජූජක බමුණාගේ විරූපී බව, ඔහුගේ හැසිරීම්, ඔහු සිය බිරිඳ ගෙන් පීඩනයට ලක්වන අන්දම මෙම කාව්‍යයේ හාස්‍ය රසයෙන් නිර්මිතයි
ඒ සියලු රසයන් පරයමින් වෙස්සන්තර රජු දරු දෙන්නා දන්දෙන අවස්ථාවේ කරුණා රසය, මන්ත්‍රී දේවියගේ විරහවේ දුක් රසය හේතුවෙන් බොහෝ දෙනා අතර වෙසතුරු දා කව වැළපුම් කාව්‍යක් ලෙස ප්‍රසිද්ධිය
අනේකවිධ සිංහල සාහිත්‍යයේ කාව්‍ය සංග්‍රහ අතරින් අවමංගල්‍යයන්හී දී ගයනා කෙරෙන එකම කාව්‍ය සංග්‍රහය බැවින් වෙසතුරු දා කව ' මළ පොත ' ලෙස හැඳින්විය
මෙලෙස වෙසතුරු දා කව මළගෙවල් වල කොතරම් ජනප්‍රිය ද යන්න පැහැදිලි වන තැනක් ලෙස සාමාන්‍ය නිවෙසක වෙසතුරු දා කව ගායනය අසුභ ය යන මතයක් ද ගැමියන් අතර විය
මෙන්ම කෙනෙකුගේ මරණය ඇඟවීම පිණිසත් ' වෙස්සන්තරය කියන්න වෙනවා ' යනුවෙන් ව්‍යවාහාර වී ඇත
තියුණු සංවේදී බවක් දනවන වෙසතුරු දා කව නාද රටා ධර්මසිරි ගමගේ සූරින් අධ්‍යක්ෂණය කළ පූජා චිත්‍රපටයට සංගීත නිර්මාණයේදී ප්‍රේමසිරි කේමදාසයන් ද යොදාගෙන තිබුණි
වෙස්සන්තර කතා ප්‍රවෘත්තියේ පරමාදර්ශය මියගිය තැනැත්තාගේ ඥාතීන්ට තම විරහ වේදනාව දුරුකර ගැනීමට ද යම් පිටුවහලක් වූ බව නොවනුමානය
වෙස්සන්තරය කීම බෞද්ධ දර්ශනය හා සිංහල සාහිත්‍ය එක්ව සෑදුණු ⁣මනෝ චිකිත්සක ක්‍රමයක් ලෙසද අර්ථ දැක්විය හැක
තොරතුරු තිලක් සේනාසිංහගේ ලිපියක් ඇසුරිනි
Pseudophilautus cuspis, නැතහොත් පොදුවේ තියුණු හොඹු පඳුරු මැඬියා යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ Rhacophoridae කුලයට අයත් මැඬි විශේෂයකි
මොවුන් ශ්‍රී ලංකාවට ආවේණික ය
මොවුන්ගේ ස්වාභාවික වාසස්ථානවන්නේ උපනිවර්තන හෝ නිවර්තන තෙත් පහතරට වනාන්තර ය
වාසස්ථාන අහිමි වීම නිසා මොවුන් තර්ජනයට ලක්ව ඇත
2004.  Philautus cuspis
Downloaded on 23 July 2007.

cuspis
ශ්‍රී ලංකාවට ආවේණික සත්ත්ව ප්‍රජාව
ශ්‍රී ලංකාවේ මැඬියෝ
2004 දී විස්තර කෙරුණු උභයජීවීන්
Pseudophilautus femoralis හෙවත් පොදුවේ පලා පඳුරු මැඬියා ලෙස හැඳින්වෙන්නේ Rhacophoridae කුලයට අයත් මැඬි විශේෂයකි
මොවුන්ගේ ස්වාභාවික වාසස්ථාන වන්නේ උපනිවර්තන හෝ  නිවර්තන තෙත් කඳුකර වනාන්තර ය
ආශ්‍රේයයන්
 Manamendra-Arachchi, K
, Pethiyagoda, R
& Biju, S
2004.  Philautus femoralis
Downloaded on 23 July 2007.

femoralis
ශ්‍රී ලංකාවේ මැඬියෝ
ශ්‍රී ලංකාවට ආවේණික සත්ත්ව ප්‍රජාව
1864 දී විස්තර කෙරුණු උභයජීවීන්
Pseudophilautus macropus හෙවත් විශාල පාදැති පඳුරු මැඬියා යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ Rhacophoridae කුලයට අයත් මැඬි විශේෂයකි
මොවුන්ගේ ස්වාභාවික වාසස්ථාන වන්නේ උපනිවර්තන හෝ නිවර්තන තෙත් පහතරට වනාන්තර සහ වගාබිම් ය
& de Silva, A
2004.  Philautus macropus
Downloaded on 23 July 2007.

macropus
ශ්‍රී ලංකාවේ මැඬියෝ
ශ්‍රී ලංකාවට ආවේණික සත්ත්ව ප්‍රජාව
1868 දී විස්තර කෙරුණු උභයජීවීන්
සෙයිලයේ පවතින ප්දාන ම ඉන්දිකාවයි. සජීවී ය
පටල දෙකකින් ආවරණය වි ඇත
නය්‍යශ්ටිය තුළ නය්‍යශ්ටිකාව හා කොමැටින් දාවය්‍ය(වර්ණ දේහ)අඩංගු වේ
සාමාන්‍යයෙන් නය්‍යශ්ටියක හැඩය ගෝලාකාර හෝ දණ්ඩාකර වේ
නය්‍යශ්ටි නොමැති සෛල - රතු රුධිරාණු සෛල
බහුන්‍යෂ්ටික සෛල -කංකාල පේශි සෛල
1. තාරා හොට ප්ලැටිපස් (The duck billed platypus) සහ

ස්පයිනි ඇන්ට් ඉටර් ( spiny anteater) යනු ක්ෂීරපායින් වන අතර ජීවමාන දරුවන් බිහි කරනවාට වඩා බිත්තර දමති
පලමු රූපයෙන් තාරා හොට ප්ලැටිපස්

2. 1979 මුල්ම ප්ලැටිපස් දැකගන්න ලැබුනට පස්සේ මේ කතාව මිනිස්සු පිළිගත්තේ නෑ

ප්ලැටිපස් මළ සිරුරක් නැවක ගමන් කල චීන ජාතිකයන් පිරිසක් විසින් ගොඩට ගෙන ආවහම මිනිස්සු කියල

තියෙන්නේ තාරවෙකුගේ හොටයි දිය බල්ලෙකුගේ සිරුරයි

බීවරයෙකුගේ වලිගෙයි එකට තියල මහපු සිරුරක් කියල
3. නිල් තල්මසෙකුගේ දිව පමණක්

අලියෙකු තරම් බරයි
මිනිසුන් 100 කට පමණ නිල් තල්මසෙකුගේ කටට ගැළපේ
නිල් තල්මසෙකුගේ හදවත මිනි කූපර් ප්‍රමාණයකි

බර රාත්තල් 2,000 කට (කිලෝග්‍රෑම් 907)
එහි හෘද ස්පන්දනය විය හැකිය

සැතපුම් දෙකක දුරින් අනාවරණය වී ඇති අතර මිනිසෙකුට පහසුවෙන් බඩගා යා හැකිය

එහි ප්‍රධාන ධමනි හරහා
නිල් තල්මසුන්ට ජෙට් එන්ජිමකට වඩා හයියෙන් ශබ්ද නිපදවිය හැකිය

සැතපුම් 1,000 ක් ඒහාවෙන් වෙනත් තල්මසුන් සමඟ සන්නිවේදනය කළ හැකිය

වැඩිදුර තොරතුරැ පහත ලින්ක් එකෙන්
//myblogdineth
com/2020/07/blog-post_49.html
හේකොක් කඳුරුප්පේ ජේසුස් දිස්වූ

      ෴ කල්වාරි පුදබිම ෴

   මුහුදු මට්ටමේ සිට අඩි 2167ක් උස බෙන්තර ගඟේ ජීවනාලිය හිනිඳුම කන්ද දකුණු පළාතේ උසම ස්ථානයයි
වසර 70වක පමණ ඉතිහාසයක් හිමි මනරම් ඉසව්වක පිහිටි හිනිඳුම පල්ලියට අයත් භූමියේ 1948 මහ සිකුරාදා දවසට සතියකට පෙර සවසක විශාල ගින්නක් ඇතිවී තිබෙන අතර ගිනි නිවී යන උදෑසන මීසම් පාලක සිරිල් එදිරිසිංහ පියතුමා ඇතුළු පිරිස දැක ඇත්තේ කොළ පැහැයෙන් යුතුව තිබී එක්වර ගිනිගත් කඳු පෙදෙස අළු දුඹුරු පැහැයට හැරී ඇති බවත් උස් ස්ථානයක ඉතිරි වූ එකම ගසත් ජේසුස් වහන්සේ කුරුසයේ ඇණ ගසා ඇති අයුරින් දිස් වූ බවත් ය
දෙවියන් මවා පෑ මේ කල්වාරි අනුරුව නිර්මාණ කාර්යක්කොට බැතිමතුන්ගේ පුදපූජා සඳහා වෙන් කිරීමට වෙහෙසෙන සිරිල් පියතුමාට දක්ෂ බුද්ධ ප්‍රතිමා නිර්මාණ ශිල්පියෙකු ද දස දෙසින් ආධාර ද ලැබුණි
එසේ නිර්මාණය වූ මේ ක්‍රිස්තු චරිතයේ අවස්ථා දකින කිතුනු බැතිමතුන්ගේ පමණක් නොව සියලු වන්දනාකරුවන්ගේ හද කම්පා කිරීමට සමත් ය
ජේසුස් ක්‍රිස්තු තුමන් උදෙසා උපදින ඒ ලතෙත් ආදර ස්නේහයෙන් කරන යාඥා දෙවියන් අසා වදාරණ බැව් නම් නොවනුමානය
1958 දී මෙය ඩියෝසිසන් පුදබිම ලෙස නම් කර තිබෙන අතර ගිං ගඟෙන් එතර වී සොබාව සෞන්දර්ය හා ඒකාත්මිකව සැනසිල්ල ඇත්විඳින්න මෙන්ම අළු බදාදායින් ඇරඹෙන ආගමික වතාවත් සදහා ද ගාල්ල දිස්ත්‍රික්කයේ හේකොක් කඳු පාමුල හිනිඳුම කල්වාරි පුදබිම විවෘතය
මහසම්මත රජ(සංස්කෘත
महासम्मत) යනු බෞද්ධ සම්ප්‍රදායට අනුව මනුශ්‍ය වර්ගයා ව්‍යාප්ත වීමෙන් පසුව පත් වූ පළමු රජුයි
බෞද්ධ සූත්‍ර පිටකයට අනුව ලෝකයේ පහළ වීමෙන් පසු ජීවී සමාජයක් ඇති වීමත්, කල් යත් ම සමාජයේ නා නා විධ විෂමාචාර හා අපරාධ ඇති වීමත් සිදු වන්නට විය
මුල් කාළයේ දී මෙම විෂමාචාර හා අපරාධ පාලනය කිරීම පිණිස කිසිදු අධිකාරී බලයක් සමාජය තුළ දක්නට නොවී ය
එනම් ‘රාජ්‍යත්වය’ හෝ ‘රජු’ නැමැති සංකල්පයක් මුල් කාළීන ජන සමාජය තුළ දක්නට නොවී ය
මේ හේතුව නිසා ස්වකීය ආරක්ෂාව හා බියෙන්, සැකෙන් තොර ව නිදහසේ ජීවත් වීම ආදී අරමුණු හේතුවෙන් රජෙක් පත් කර ගැනීමට ජනතාවට අවශ්‍ය විය
ඒ අනුව උක්ත කරුණු පෙරදැරි කර ගනිමින් ‘මහා ජනතාව විසින් සම්මත කර’ පත් කර ගත් රජු ‘මහා සම්මත’ වශයෙන් බෞද්ධ මූලාශ්‍ර පෙන්වා දෙයි
මෙහිදී වඩාත් වැදගත් වන්නේ මහජනතාව විසින් පොදු එකගතාවයෙන් මහා සම්මතයෙන් එම පාලකයාව තෝරා ගැනීමය
මෙහිදී දේශපාලන විශය කෙරෙහි බෞද්ධ සම්ප්‍රධාය මහා සම්මත වාදය ලෙසින් හදුනා ගත හැකිය
පාලකයා මූල ක්‍රමවේදයක් නොව ප්‍රජාව කේන්ද්‍ර කරගෙන ඔවුන්ගේ සිතුම් පැතුම් අනුව පාලකයා වැඩකළ යුතුය යන්න එම සම්ප්‍රධායේ පදනම වේ
මේ පදනම අකාලිකව ලෝක විශයෙහි වැදගත්වේ
අතීතයේ පටන් ගැටුම් කළමා කරණය කිරීමට, තීන්දු තීර්ණගැනීමට මෙම මහා සම්මතය නොහොත් පොදු එකගතාවය ඉතාම උචිතම ක්‍රමවේදය ලෙස පිළිගැණුනි
හෙළ මතවාදයට අනුව හෙළයේ පළමු රජු ලෙසින් හැදින්වෙන්නේ මහාසම්මත මනු රජුය
ඔහු රුහුණේ ගොවි තරුණයෙක් බවත්, පවත්වන ලද තරග වලින් හෙතෙම ජය ගත් බවත් අරිසෙන් අහුබුදුවන්ගේ මතයයි
හෙළය බේරා ගන්න සමතෙක් පැමිනියල්ලා යැයි අඩහැර පා ඇති බව කියවේ
සියලු ගම් ප්‍රධානීන් එක්වී පොදු එකගතාවයෙන් මහා සම්මතයෙන් මෙම මනු නැමැති තරුණයාව රාජ්‍යත්වයට පත් කළ බව කියවේ
මේ නිසාවෙන් හෙතෙම මහා සම්මත රජු නම්වූ බව කියවේ
මනු රජුයේ පුත් රෝජ නම් වන අතර වරරෝජ ආදී බලි, තරු, රාවන ආදී රජවරුන් ඉන් පසුව රජවී ඇත
රාජාවලියේද සඳහන් වෙන ආකාරයට මනු රජුගෙන් ආරම්භ වෙන මනු රාජවංශය රජවරුන් 28 දෙනෙකුගෙන් සමන්විත වේ
ඒ රාජවංශය මෙසේයි
1.   මහා සම්මත මනු

2.   රෝජ

3.   වරරෝජ

4.   කල්‍යාණ

5.   වරකල්‍යාණ

6.   උපෝසථ

7.   මහා මන්දාතු

8.   වරමන්දාතු

9.   චේතිය

10. චේතියගේ පලමු පුත්‍රයා

11. චේතියගේ දෙවන පුත්‍රයා

12. චේතියගේ තෙවන පුත්‍රයා

13. චේතියගේ සිව්වන පුත්‍රයා

14. චේතියගේ පස්වන පුත්‍රයා

15. මහා මුචලින්ද

16. මුචලින්ද

17. පළමුවන සාගර

18. දෙවන සාගර

19. භරත

20. රුචි

21. සුරුචි

22. පතාප

23. මහා පතාප

24. පහද

25. සුදස්සි

26. නෙරුප

27. මහා නෙරුප

28. අසිරිමත්

                         

බෞද්ධ සාහිත්‍ය තුළ ද සඳහන් වන ආකාරයට, මෙහි දැක්වෙන මහා මන්දාතු රජු සක්විති රජෙකු වේ
මේ රජවරුන් රජ කරන කාලයේදි ලංකාවේ භූමිය මීට වඩා විශාල ප්‍රදේශයක පැතිරී තිබුණ අතර දකුණු ඉන්දියාව ද හෙළ අධිරාජ්‍යයේ කොටසක් ලෙස පාලනය වී ඇත
රාවණා නැමැති කුලයක් අදත් දකුණු ඉන්දියාවේ දක්නට ලැබීම, රාවණා ඇදහිල්ල හා රාවණා විසින් නිර්මිත ශිව තාන්ඩව ස්තෝත්‍රය ඉන්දියාවේ අදත් භාවිතා වීම වැනි සාධක එයට සාක්ෂි දරයි
මහා මන්දාතු රජුගෙන් පසුව දක්නට ලැබෙන ප්‍රබලම රජතුමා වන්නේ 'හිරණ්‍ය කාශ්‍යප' හෙවත් 'හිරණිය කසුබ්' රජුයි
ඇතැම් ඉතිහාසඥයන්ට අනුව හිරණ්‍ය කාශ්‍යප සහ මහා මන්දාතු යනු එකම රජකෙනෙකු ලෙසට ද මතයක් ඇත
නමුත් ඒ සම්බන්ධයෙන් නම් තරමක අපැහැසිදි තත්තවයක් පවතියි
රාජාවලියේ සඳහන් වෙන ආකාරයට මහා මන්දාතු රජුගෙන් පසුව රජ වෙන්නේ වරමන්දාතු රජතුමායි
නමුත් හිරණ්‍ය කාශ්‍යප රජුට පසුව රජ වන්නේ ඔහුගේ පුත් ප්‍රාලද කුමරු බවටද මතයක් පවතියි
ප්‍රාලද යනු වරමන්දාතු රජුම නම් මේ ගැටළුව විස‍ඳෙනු ඇත
මනු රජුගෙ බිසව වන මැණික්පාළි බිසවට සිය කුළුඳුල් දරුවා ලැබෙන්නට ඉද්දි ඇතිවුණ දොළ දුකක් සංසිඳවන්න තමයි මුලින්ම කෝළම් නැටූ බව සඳහන් වේ
මැණික්පාළි බිසවට සිනාසෙන්න ඕන උනත් සිනා නොවී සිටිය බවත් මනු රජ්ජුරුවො රට පුරා අඬ බෙර ගහලා රටේම ඉන්න කවටයින් ගෙනත් දේවිය ඉස්සරහා විහිළු කෙරෙව්වත් බිසවට ඒ එකකටවත් හිනා ගියේ නැති බවත් අන්තිමේදී අම්බලන්ගොඩ ප්‍රදේශයෙන් පැමිණි පිරිසක් කදුරු ලීයෙන් කල වෙස් මුහුණු පැලඳ ගෙන කල කෝළමට දේවියට සිනා පහල උන බවත් කෝලම් ඉතිහාසයේ සඳහන් වේ
අදටත් කෝළම් වල විශේෂ තැනක් මහාසම්මත මනු රජුට හා මැණික්පාළි බිසවට ලැබෙන්නෙ ඒ අතීතය සිහිපත් කරන්නයි
මහාචාර්ය සඳුන් පෙරේරා (ඉංග්‍රීසි
Sandun Perera) යනු  කළමනාකරණ විද්‍යා මහාචාර්ය නෙවාඩා විශ්ව විද්‍යාලය ඇමරිකානු එක්සත් ජනපදය
ශ්‍රී ලංකාවෙන් බිහිවූ වැඩිම උපාධි සංඛ්‍යාවක් (PhD 3ක්, MSc 3ක්, MBA 1ක්, සහ BSc 1ක්) හිමිකරගෙන ඇති විද්වතෙකි
ඇමෙරිකාවේ ටෙක්සාස් විශ්ව විද්‍යාලයෙන් කළමනාකරණ විද්‍යාව පිලිබඳවද ෆ්ලොරිඩා අත්ලාන්තික් සරසවියෙන් මූල්‍යමය ගණිතය (Financial Math) පිළිබඳවද ආචාර්ය උපාධි ලබාගෙන ඇත
ඔහු කොළඹ විශ්වවිද්‍යාලයේ ගණිතය පිලිබඳ විශේෂ උපාධිලාභියෙක් වේ
සඳුන් පෙරේරා  කොළඹ නාලන්දා විද්‍යාලයයේ ආදි සිසුවෙකි
ආශ්‍රිත
 කොළඹ නාලන්දා විද්‍යාලයයේ ආදි සිසු මහාචාර්ය වරුන්

 Sihinayaki Re - Sandun Chamara Perera

 Ep-13 with Dr
Sandun Perera | විද්‍යාඥයෙක් වෙන්නෙ කොහොමද
| How to Become a Scientist
චරිත කතා
ශ්‍රී ලාංකිකයෝ
ආදි නාලන්දියයෝ
ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයෝ
ලාංකික සිංහලයෝ
මහාචාර්යවරු - ශ්‍රී ලංකා
මේජර් ජෙනරල් තිලක් වීරකෝන් (ඉංග්‍රීසි
Thilak Weerakoon)  VSV,, RSP, USP, psc යනු  ශ්‍රී ලංකා යුද්ධ හමුදා නිලධාරියෙක් වෙයි
මේජර් ජෙනරල් තිලක් වීරකෝන් කොළඹ නාලන්දා විද්‍යාලයයේ ආදි සිසුවෙකි
ආශ්‍රිත

 කොළඹ නාලන්දා විද්‍යාලයයේ ආදි සිසු හමුදා නිලධරයන්

 බුද්ධි අධ්‍යක්ෂ සලෛයි ඇතුළු බ්‍රිගේඩියර්වරු පහක් මේජර් ජෙනරාල් ධුරයට

 නාලන්දා රණවිරු උපහාර 2020

  
චරිත කතා
ශ්‍රී ලාංකිකයෝ
ආදි නාලන්දියයෝ
සිංහලයෝ
ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයෝ
ශ්‍රී ලංකා යුද්ධ හමුදා නිලධාරීන්
රියර් අද්මිරාල් නිලන්ත හීනටිගල (ඉංග්‍රීසි
Nilantha Heenatigala) USP යනු  ශ්‍රී ලංකා නාවික හමුදා අධ්‍යක්ෂ ජනරාල් සේවා
රියර් ඇඩ්මිරල් නිලන්ත හීනටිගල  කොළඹ නාලන්දා විද්‍යාලයයේ ආදි සිසුවෙකි
ආශ්‍රිත

 කොළඹ නාලන්දා විද්‍යාලයයේ ආදි සිසු හමුදා නිලධරයන්

 ඇවන්ගාඩ්-නඩුව-සැප්තැම්බර්-සිට-විභාගයට

 නාලන්දා රණවිරු උපහාර 2020

   
චරිත කතා
ශ්‍රී ලාංකිකයෝ
ආදි නාලන්දියයෝ
ශ්‍රී ලංකා නාවික හමුදා නිලධාරීන්
ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයෝ
ලාංකික සිංහලයෝ
හන්වරු යනු,  මධ්‍යම ආසියාවෙහි, කෝකසස් ප්‍රදේශයෙහි, සහ  නැගෙනහිර යුරෝපයෙහි, ක්‍රිව 4වන සහ 6වන සියවස අතර කාලයෙහි ජීවත්වූ අස්ථිරවාසී ජන කොට්ඨාශයකි
රියර් අද්මිරාල් සෙනරත් විජේසුරිය (ඉංග්‍රීසි
Senarath Wijesooriya) USP යනු  ශ්‍රී ලංකා නාවික හමුදා ගිණිකොන නාවික විධානය භාර ආඥාපති වෙයි
රියර් ඇඩ්මිරල් සෙනරත් විජේසුරිය  කොළඹ නාලන්දා විද්‍යාලයයේ ආදි සිසුවෙකි
ආශ්‍රිත

 කොළඹ නාලන්දා විද්‍යාලයයේ ආදි සිසු හමුදා නිලධරයන්

 රියර් අද්මිරාල් සෙනරත් විජේසුරිය ගිණිකොන නාවික විධානය භාර ආඥාපති වශයෙන් වැඩ භාර ගනී

 මුහුදු මහා විහාරයට නව ජල පිරිපහදු මධ්‍යස්ථානයක්

    
චරිත කතා
ශ්‍රී ලාංකිකයෝ
ආදි නාලන්දියයෝ
ශ්‍රී ලංකා නාවික හමුදා නිලධාරීන්
ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයෝ
ලාංකික සිංහලයෝ
වෛද්‍ය විද්‍යා මහාචාර්ය කෝලිත සෙල්ලහේවා තවද කෝලිත හරිස්චන්ද්‍ර සෙල්ලහේවා (ඉංග්‍රීසි
Kolitha Sellahewa or Kolitha Harischandra Sellahewa) යනු වෛද්‍ය විද්‍යා මහාචාර්ය සහ කායික රෝග විශේෂඥ මාලබේ සයිටම් විශ්ව විද්‍යාලය, මාලඹේ නෙවිල් ප්‍රනාන්දු ශික්ෂණ රෝහල, මෙලකා මනිපාල් වෛද්‍ය විද්‍යාලය මලයාසියාව.

ජීවන සටහන් 

කෝලිත සෙල්ලහේවා  කොළඹ නාලන්දා විද්‍යාලයයේ ආදි සිසුවෙකි
ආශ්‍රිත

 කොළඹ නාලන්දා විද්‍යාලයයේ ආදි සිසු ව්‍යෛද්‍යවරුන්

 ආදි නාලන්දයීය ව්‍යෛද්‍යවරුන්ගේ සංගමය

 පෞද්ගලික අධ්‍යාපනයත් නිදහසේ අංගයක් – මහාචාර්ය කෝලිත එච්. සෙල්ලහේවා – මාලඹේ නෙවිල් ප්‍රනාන්දු ශික්ෂණ රෝහල

 සයිටම් විභාග ක්‍රමය වෛද්‍ය විද්‍යාලයටත් වඩා ගුණාත්මකයි

 History of Nalandian Doctors Association

 Past Presidents of the Ceylon College of Physicians

      
චරිත කතා
ශ්‍රී ලාංකිකයෝ
ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයෝ
ලාංකික සිංහලයෝ
ආදි නාලන්දියයෝ
මහාචාර්යවරු - ශ්‍රී ලංකා
එක්සත් ජාතීන්  ආරක්ෂක මණ්ඩලයෙහි සාමාජිකත්වය සමන්විත වන්නේ ස්ථීර සාමාජිකයන් පස් දෙනෙකු සහ තෝරා පත් කරගනු ලබන ස්ථීර-නොවන සාමාජිකයන් දස  දෙනෙකු වෙතිනි
1966 වසරට පෙර, තෝරා පත් කර ගනු ලබන සාමාජිකයන් හය දෙනෙකු සිටි අතර, 1945 වසරෙහිදී එක්සත් ජාතීන් පිහිටුවීමෙන් පසුව, චීනය නියෝජනය කිරීම හැරුනු විට, ස්ථීර සාමාජිකයන් පිළිබඳව කිසිදු වෙනසක් සිදුවී නොමැත
තෝරා පත් කර ගනු ලබන සාමාජිකයන් විසින් වසර-දෙකක කාල සීමාවක් තුල මණ්ඩලයෙහි තනතුරු හොබවන අතර, මෙම තනතුරු අතරින් අඩක් සඳහා සැම වසරකදීම තරග පැවැත්වෙයි
භූගෝලීය  සන්තතිය පවත්වා ගෙන යනු වස්, එක් එක් එජා ප්‍රාදේශීය කාණ්ඩ පහ සඳහා කිසියම් සාමාජිකයන් ගණනක් වෙන් කර ඇත
වර්තමාන සාමාජිකත්වය 
ස්ථීර සාමාජිකයෝ

ස්ථීර-නොවන සාමාජිකයෝ

ප්‍රාදේශීය කාණ්ඩ

 අප්‍රිකානු කාණ්ඩය
සාමාජිකයෝ 3
 ආසියා-ශාන්තිකර කාණ්ඩය
සාමාජිකයෝ 2 
 නැගෙනහිර යුරෝපියානු කාණ්ඩය (CEIT හෝ, කන්ට්‍රීස් විත් ඉකොනමීස් ඉන් ට්‍රාන්ෂිසන් (ආර්ථිකයන් සංක්‍රාන්තියෙහි පවතින රටවල්))
සාමාජිකයෝ 1 
  ලතින් ඇමරිකානු සහ කැරිබියානු කාණ්ඩය (GRULAC)
සාමාජිකයෝ 2 
 බටහිර යුරෝපියානු සහ අනෙකුත් කාණ්ඩය (WEOG)
සාමාජිකයෝ 2
අවම වශයෙන් එක් සාමාජිකයෙක් හෝ බටහිර යුරෝපය වෙතින් විය යුතුයි 

මෙයට අමතරව, මණ්ලයෙහි එක් ස්ථීර-නොවන සාමාජිකයයෙක්  අරාබි රටක් වන අතර, මාරුවෙන් මාරුවට අප්‍රිකානු හෝ ආසියා-ශාන්තිකර කාණ්ඩ අතරින් වෙයි
ක්‍රියා පිළිවෙල වෙත මෙම නීතිය 1967 වසරෙහි එක් කරන ලදුව, 1968 වසරෙහි මුල සිට ක්‍රියාත්මක වීමට නියම කෙරිණි
එක් එක් වසරෙහිදී එජා ආරක්ෂක මණ්ඩලය විසින් වසර-දෙකක කාල සීමාවක් සඳහා නව සාමාජිකයන් පස් දෙනෙකු තෝරා පත් කර ගැනෙයි
සැම විටම වසරෙහි ඔක්තොම්බර් මාසයෙහි ආරම්භ වන මෙම මැතිවරණය, එක් එක් ප්‍රදේශයෙහි රටවල් අතරින් තුනෙන්-දෙකක බහුතරය ලැබෙන තුරු පැවැත්වෙයි
යළි-පත්වීම සඳහා අවසර ලැබෙන මුත්, තනතුරු කාලය පිට පිට නොපැමිණිය යුතුයි
මැතිවරණ කාල සටහන

* අරාබි ජාතීන් සඳහා නියෝජිතයා මෙම තෝරාගැනීම් අවකාශ දෙක අතර මාරුවෙන් මාරුවට තෝරා ගැනෙයි
පෙර සහ ඉදිරි ආරක්ෂක මණ්ඩල සංයුතිය 
1946 සිට 1965 දක්වා, ආරක්ෂක මණ්ඩලයෙහි ස්ථීර-නොවන සාමාජිකයෝ සය දෙනෙක් වූහ
එකල ප්‍රාදේශීය කාණ්ඩකරනය වූයේ මෙලෙසය
ලතින් ඇමරිකාව
සාමාජිකයෝ 2 
 පොදු රාජ්‍ය මණ්ඩලය
සාමාජිකයෝ 1 
 නැගෙනහිර යුරෝපය
සාමාජිකයෝ 1 
 මැද පෙරදිග
සාමාජිකයෝ 1 
 බටහිර යුරෝපය
සාමාජිකයෝ 1 

මෙම කාණ්ඩකරනයට සමහරක් ව්‍යතිරේකයන් විය
1961 දී ලයිබීරියාව විසින් බටහිර යුරෝපියානු රටකට හිමි අවස්ථාව ලබා ගති
1964-1965 අතරතුර  අයිවරි කෝස්ට් විසින් පොදු රාජ්‍ය මණ්ඩල සාමාජිකයෙකුගේ තැන ගති
1956 සිට නැගෙනහිර යුරෝපය කාණ්ඩය තුල ආසියානු රටවල් අඩංගු විය
ආරක්ෂක මණ්ඩලයෙහි යෝජිත විස්තාරණයෙහි කොටසක් වශයෙන්,  සාමුහිකව  4 කාණ්ඩය හෝ ජී4 ජාතීන් ලෙසින් හැඳින්වෙන බ්‍රසීලය, ජර්මනිය, ඉන්දියාව සහ ජපානය විසින්, මණ්ඩලය තුල ස්ථීර නියෝජනයක් ඉල්ලා සිටිති
ඉතාලිය විසින් සම්මුතිය සඳහා ඒකීකරණය කාණ්ඩය පිහිටුවමින්, ආරක්ෂක මණ්ඩලයෙහි මෙම විස්තාරණය වෙත විරුද්ධත්වය දක්වයි
වසර අනුව සාමාජිකත්වය

සථීර

සටහන්

ආශ්‍රිත
ලංකාවේ මූලික වශයෙන් යටත් විජිත අවධි 3ක් දැකිය හැකිය
*පෟතුගීසි
*ලන්දේසි
*ඉංග්‍රීසි
මේ අතරින් ඉංග්‍රීසීන් වැඩිම කලක් ලංකාව යටත් කරගෙන සිටියේය
සිඛී හෙවත් සික් ආගම 15 වන සියවසේ අගභාගයේදී ඉන්‍දියානු උප මහද්වීපීය කලාපය තුළ පංජාබ් ප්‍රාන්තය මුල් කර ගනිමින් නිර්මාණය වූව කි
එය ප්‍රධාන ලොව ආගම්වල ළාබාලතම ආගමක් වන අතර ලෝකයේ පස්වන විශාලතම සංවිධානාත්මක ආගම වේ
21 වන සියවසේ මුල් භාගය වන විට සීඛ් ආගමිකයෝ, මිලියන 25 ක් පමණ වාසය කරති
සිඛ් දහම පදනම් වී ඇත්තේ ගුරු නානක් හෙවත් පළමු ගුරු (1469–1539)  සහ ඔහුගෙන් පසුව පැමිණි සීඛ් ගුරු නවදෙනාගේ අධ්‍යාත්මික ඉගැන්වීම් මත ය
දසවන ගුරු, ගුරු ගෝවින්‍ද් සිං, ඔහුගේ අනුප්‍රාප්තිකයා ලෙස ගුරු “ග්‍රන්ථ් සහීබ්”(සීඛ් ආගමික ග්‍රන්ථය) නම් කළ අතර, මනුෂ්‍ය ‘ගුරු’ වරුන්ගේ පෙළගැස්ම අවසන් කොට, සීක්වරුන්ට සදාකාලික, ආගමික අධ්‍යාත්මික මඟ පෙන්වීම ලෙස ශුද්ධ ලියවිල්ල ස්ථාපිත කළේය
“සත්‍ය, විශ්වාසය, ආත්ම දමනය සහ පාරිශුද්ධත්‍වය” සහිත “ක්‍රියාශීලී, නිර්මාණාත්මක හා ප්‍රායෝගික ජීවිතය”, ජීවභෞතික සහ පාරභෞතික සත්‍යයට වඩා ඉහළින් ඇති බවත්, පරමාදර්ශී මනුෂ්‍යයන් “දෙවියන් වහන්සේ සමග එක්‍වීම තහවුරු කරන අතර ඔහුගේ කැමැත්ත දන්නා බව”ත් ගුරු නානක්තුමන් ඉගැන්වීය
හයවන ‘සික් ගුරු’ වන ගුරු හර්-ගොබින්‍ද් විසින් “මිරි” (දේශපාලන / තාවකාලික) සහ “පිරි” (අධ්‍යාත්මික) යන අංග අන්‍යෝන්‍ය වශයෙන් සහජීවනය සඳහා ස්ථාපිත කරන ලදි
‘සීඛ් ධර්‍ම ග්‍රන්ථය’ ආරම්භ වන්නේ “මූල මන්ත්‍ර” (ਮੂਲ ਮੰਤਰ) සහ “ඉක් ඕම්කාර්” (ੴ, 'එක් දෙවිවරයෙක්') පිළිබඳ මූලික යාච්ඤාවෙනි
ගුරු ග්‍රන්ථ් සහීබ් හි දක්‍වා ඇති සීක් ආගමේ මූලික විශ්වාසයන් අතර “එක් නිර්මාණකරුවෙකුගේ නම” පිළිබඳ විශ්වාසය හා භාවනාව ඇතුළත් වේ
තව ද දිව්‍යමය එක්සත් ස්වභාවය සහ සියලු මනුෂ්‍ය වර්‍ගයාගේ සමානාත්මතාවය
“සේවා” (පරාර්‍ථකාමී සේවය) ලෙස ද සියලු දෙනාගේ යහපත හා සමෘද්ධිය සඳහා යුක්තිය උදෙසා උත්සාහ කිරීම ද නිවැසියෙකුගේ ජීවිතය ගත කරන අතරතුර අවංකව හැසිරීම සහ යහපත් ජීවනෝපාය ක්‍රම ද සීඛ් ධර්‍මයේ මූලික ඉගැන්වීම් වෙයි
සික් දහම අවධාරණය කරන්නේ “සිම්‍රන්” (ਸਿਮਰਨ, දෙවියන් වහන්සේගේ වචන මෙනෙහි කිරීම) සහ එය කිර්තාන් හරහා හෝ අභ්‍යන්තරව “නාම් ජප්නා” (උන් වහන්සේගේ නාමය ගැන මෙනෙහි කිරීම) තුළින් දෙවියන් වහන්සේගේ පැමිණ සිටීම දැනෙන මාධ්‍යයක් ලෙස ප්‍රකාශ කළ හැකිය
මෙම ආගම හින්‍දු හා ඉස්ලාමයෙන් හැරීම් ලබා ගනිමින් ‘ආගමික පීඩා’ කාලවලදී ආගම වර්‍ධනය වී පරිණාමය විය
සික් ගුරු වරුන් දෙදෙනෙකු වන ගුරු අර්ජාන් (1563-1605) සහ ගුරු තේඝ් බහදූර් (1621–1675) ඉස්ලාම් ආගම වැළඳ ගැනීම ප්‍රතික්‍ෂේප කිරීමෙන් පසු “මෝගල් පාලකයින්” විසින් වධහිංසා පමුණුවනු ලැබීය
‘සික්’වරුන්ට හිංසා පීඩා කිරීම ගුරු ගෝවින්‍ද් සිං විසින් හෘද සාක්‍ෂියේ හා ආගමික නිදහස ආරක්‍ෂා කිරීමේ නියෝගයක් ලෙස “ඛල්සා” ආරම්භ කිරීමට හේතු විය
org/wiki/Sikhism
https
//pa
org/wiki/%E0%A8%B8%E0%A8%BF%E0%A9%B1%E0%A8%96%E0%A9%80

බැහැර පිටු
මේඝ දූතය, සන්දේශ කාව්‍යය කි
මූලාශ්‍ර

ආශ්‍රිත
 කාලිදාස (කවියා)

සන්දේශ කාව්‍ය
ඉරහඳ නොදුටු පොකුණේ පුරාවෘත්තය

      ෴ හත්ථිකුච්චි පබ්බත ෴

   දේවානම්පියතිස්ස රජ දවස ඉදිකරන ලද ශෛලමය විහාර සංකීර්ණය වන හත්ථිකුච්චිය ගිරිබාව ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයේ මයිලෑව ග්‍රාම නිළධාරි වසමේ පිහිටා ඇත
කුරුණෑගල - අනුරාධපුර පාරේ 43 වෙනි සැතපුම් කණුව අසලින් බටහිරට දිවෙන මාර්ගයේ සැතපුම් තුනක් පමණ ගිය විට දණ නවාගත් විශාල හස්ථියෙකුගේ හැඩයෙන් යුත් ගල් පව්ව නිසා හත්ථිකුච්චි යන නම් ලද මෙම විහාර බිමට පිවිසිය හැකිය
පොහොය ගෙය, බුදු මැඳුර, තෙමහල් ධාතු මන්දිරය, වටදාගෙය, බෝධිඝරය, දාන ශාලාව, පොකුණු 16ක්, චෛත්‍ය 8ක්, කටාරම් කෙටූ ලෙන් 38ක් හා සෙල්ලිපි 68ක් පමණ නෂ්ටාවශේෂ විසිර පවත්නා අක්කර 300ක පුදබිම උකුස්සන්, රිලවුන්, වඳුරන්, කොබෙයියන් හා මුව පොව්වන් වැනි සතුන්ගේ පාරාදීසයක් වන බැවින් ද හිත නෙත සනසන ඉසව්වක් ය
මෙහි පවතින බෝධිඝරය ලෝකයේ කිසිම තැනක දකින්නට නොලැබෙන සුවිශේෂත්වයකින් යුක්තය
බෝධිඝරයේ මල් අසල දෙකක් අතර ගඩොලින් ඉදිකරන ලද අඩි තුනක් උස, අඩි අටක් පමණ දිග ඉදිකිරීමක් ඇති අතර එක් පසක කවාකාර ශෛලමය ස්ථම්භයක් තබා ඇති මෙය සිරිසඟබෝ රජු මිහිදන් කර ගෞරව දැක්වීමට සැකසූ ස්ථානය ලෙස සැළකේ.

   තම පියා වන සද්ධාතිස්ස රජුගේ ඇවෑමෙන් රාජත්වයට පත් වන සිරිසඟබෝ රජු කුඩා කල පටන්ම ලෞකික ජීවිතයට ඇල්මක් නොතිබූ ධාර්මික අයෙකු විය
රජකමට බොහෝ ලොල් වූ සිත් ඇති තම මයිලනුවන් වන ගෝඨාභය කුමරුට දෙවසරක ඇවෑමෙන් රජකම පැවරූ සිරිසඟබෝ රජු ඉසුරුමුණියේ සිට දකුණු දෙසට පිටත්වී සැතපුම් 13ක් දුර ගෙවා පා ගමනින් ආ තැන හමුවන හත්ත වනගල්ලේ පර්වත මස්ථකයේ ලෙන තුළට පිවිස භාවනායෝගීව වාසය කර ඇත
තම අයියන්ඩිය නැවත පැමිණ රජකම ගනීවි යැයි සිතූ ගෝඨාභය රජු සිරිසඟබෝ හිස ගෙන එන අයෙකුට රන් කහවණු දහසක් දෙන බවට අඬබෙරයක් රට පුරා යවා ඇත
එකල අනුරාධපුරයේ ගැමියෙක් ගමනක් පිටත්ව කුසගිනි වූ නිසා තම බත් මුල ආහාරට ගැනීමට අතරමඟ හමුවූ පර්වත ලෙනට පිවිසී විට භාවනායෝගීව ඉන්නා තාපසයෙකු දැක තම බත්පතෙන් කොටසක් පූජා කර තමා ද ආහාර ගෙන අවසන තවුසා සමඟ කෙටි පිළිසඳරක යෙදෙන කල්හී ගෝඨාභය රජුගේ අඬබෙරය හේතුවෙන් රට පුරා මිනීමැරුම් සිදුවන බවත් මිනිසුන් සිරිසඟබෝ හිස ලෙස නොයෙක් මිනිසුන් මරා හිස් රැගෙන වාසලට එන බවත් තවුසා සමඟ පැවසීය
එකල්හි තමා නිසා රට නරකාදියක් වීම වලක්වා ගතයුතු බවත් තමා සිරිසඟබෝ රජු බවත් මේ හිස රැගෙන වාසලට යන්නැයි මගියාට පවසා සිරිසඟබෝ රජු තම හිස කඳෙන් වෙන් කර ලබාදී ඇත
සිරිසඟබෝ හිස රැගෙන වාසලට පැමිණි මගියා රැගෙන ආවේ තම අයියන්ඩියගේම හිස බව වටහාගත් ගෝඨාභය රජු තමා කොයි සිට පැමිණෙන්නේ දැයි මගියා ගෙන් විමසා හත්ත වනගල්ලේ ඇත්කුස් නොහොත් හස්ථිකුච්චි පව්ව පාමුල සිරිසඟබෝ රජුගේ සිරුර වැටී තිබුණ ස්ථානයේ ම මිහිදන් කර බෝධිඝරය තැනවූ බව වංශකතාවන්හී දැක්වේ
සිරිසඟබෝ රජු භාවනායෝගීව වාසය කළ ලෙන තුළ පිහිටන ඉරහඳ නොදුටු පොකුණ හත්ථිකුච්චියේ පවතින තවත් පුදුමයක් ය
මෙම පොකුණට වසරේ කිසිම කාලයක ඉරේවත් හඳේ වත් ඡායාව වැටෙන්නේ නැත
ඇත්තෙන්ම එම ලෙන තුළ සිට කෙනෙකු පහළට වැටෙනවා නම් ඒ වැටෙන්නේ බෝධිඝරය පිහිටි ස්ථානයටම ය
හත්ථිකුච්චියේ මීළඟ පුදුමය ' සමබර පව්ව ' යි
ගල් පර්වතයක් මත සිරස් අතට පිහිටන මේ උසැති ගල්කුළ ස්වාභාවික පිහිටීමක් ද නැතිනම් මිනිසා විසින් සකස්කරන ලද්දක් ද යන්න පිළිබඳ තවමත් නිෂ්චිත පරීක්ෂණ සිදුකර නැත
මෙය අතීත යුධ උපක්‍රමයක් වන ගල් උගුලක් බව සමබර පව්ව සම්බන්ධව ඇති එක් මතයකි
ක්‍රිස්තු පූර්ව 3 වන සියවසේ සිට ක්‍රිස්තු වර්ෂ 10 වන සියවස දක්වා කාලය තුළ ඉතාම සශ්‍රීක බෞද්ධ මධ්‍යස්ථානයක් ලෙසින් හත්ථිකුච්චි විහාරය අඛණ්ඩව පැවති බව පුරාවිද්‍යාත්මක සාධක හෙළිකරයි
හත්ත වන ගල්ල, අතිතුචි, ඇත්කුස්, හස්ථිකුච්චි වැනි බොහෝ නම් වලින් විවිධ කාලයන් හී හඳුන්වන ලද හත්ථිකුච්චි විහාරයේ මහනුවර යුගයට අයත් ලෙන් විහාරයක් සැතපෙන බුද්ධ ප්‍රතිමාවක් ද සහිතව නිරුපද්‍රිතව පවතී
" රාජාංගනය හත්ථිකුච්චි පබ්බත විහාරය සහ සිරි සංඝබෝධි බෝධිසත්ව " යන මෑත කාලීන මතභේදාත්මක පරීක්ෂණ ග්‍රන්ථය අධ්‍යනයෙන් හත්ථිකුච්චි විහාරය සම්බන්ධයෙන් බොහෝ තොරතුරු සපයාගත හැකිය
ලොව විශාලම පෞරාණික තටාකය

      ෴ මාස්පොත පොකුණ ෴

   පණ්ඩුකාභය රජතුමාගේ කාලයේ ඉදි වූ අභය වැව ලංකාවේ වාරි තාක්ෂණයේ ආරම්භය ලෙස සැළකුවත් විජය කුවේණි පුවත සාක්ෂි දරන්නේ ඊට බොහෝ කලකට පෙර සිටම නගර සැලසුම් අනුව පොකුණු නිර්මාණ තාක්ෂණයක් අප රටට හිමිව තිබූ බවයි. මහාවංසයේ හත්වෙනි පරිච්ඡේදයේ සඳහන් පරිදි කුවේණිය විජය රජුගේ පිරිස සඟවා තබන්නේ ද පොකුණකට ජලය ගෙන ඒමට සකස් කළ උමගක් තුළයි
ස්වාභාවික පොකුණු අනූන මව් දෙරණේ ගල් තලාවක් මත ස්වාභාවිකව ජලය එක්රැස් වී නිර්මාණය වූ පොකුණු දුටු පුරාණ හෙළයා තමාට අවශ්‍ය ස්ථානයේ පොකුණක් තනා ගැනීමට යම් අදහසක් ඇති කරගත්තා වන්නට පුලුවන
වර්ථමානයේ අලංකාරය උදෙසා පමණක් පොකුණු නිර්මාණය කළත් අතීතයේ අලංකාරය සඳහා මෙන්ම ජල අවශ්‍යතා සඳහා ද, පරිසරයේ උෂ්ණත්වය සමතුලිත කිරීම සඳහා ද පොකුණු නිර්මාණය නගර සැලැස්මක විශේෂ අංගයක් ලෙස භාවිතා විය
ශ්‍රී ලංකාවේ පුරාණ අගනුවර වූ අනුරාධපුර ඇතුළු නුවර රාජ වංශ ආරම්භයටත් පෙර සිටම ජනාවාස භූමියක් බව පුරාවිද්‍යාත්මක පරීක්ෂණ සාක්ෂි දරයි
අක්කර 500ක අභයගිරි පුදබිම තුළ 5000ක් භික්ෂූන් වහන්සේලා වැඩවුන් බවත් එම පරිසරයේ වාතය, ජලය යන දෙඅංශයම සුවදායි වීම පිණිස පොකුණු 65ක් ඉදිකර පැවති බවද පාහියන් හිමියන්ගේ වාර්තා තුළ සඳහන් වේ
සෑම පොකුණකටම එයටම අනන්‍ය වූ හැඩයක් පැවති බවත්, පිටතින් ජලය ලබාගැනීම, පොකුණේ ජලය පිට කිරීමේ හැකියාව, පොකුණ තුළට පහසුවෙන් බැසිය හැකි වීම හා කලාත්මක අංග ලක්ෂණයන් හී අඩුවක් නොවීම හෙළ ජල සැලසුම් ශිල්පියාගේ තාක්ෂණික ඥානය විදහා දක්වයි.

   උමං නල මාර්ග ඔස්සේ ජලය ගෙන ඒම පිණිස පාෂාණමය නල තැනීම, ඒවා කාන්දු ඇති නොවන සේ එකිනෙක සම්බන්ධ කිරීම, ජලය ගලා ඒම අවශ්‍ය ප්‍රමාණයට පාලනය කිරීම හා පරිසර අලංකාරයට හානියක් නොවන සේ ඉදිකිරීම යන කාරණා සමඟ සම්බන්ධ කර බලන විට ලෝකයේ දියුණුම ජල පීඩනය පිළිබඳ න්‍යායේ තාක්ෂණය භාවිතා කළ රට ලංකාව ය
ක්‍රිස්තු වර්ෂ 3වන සියවසේ පමණ ඉදිකරන්නන්ට ඇතැයි සැළකෙන අභයගිරියේ විශාලම පොකුණ වන ඇත් පොකුණ විශාලත්වය නිසාම එම නමින් හැඳින්වුව ද පුරාණ පොතපතෙහි සඳහන් වන්නේ මාස්පොත පොකුණ කියාය
සිව් දෙසින් ම ගල් අතුරා නිම කර ඇතත් මනාව නිරීක්ෂණය කරන්නේ නම් මෙය පිහිටි ගලේම නිර්මාණය කරන ලද්දක් බව දැකගත හැකිය
ජුරාසික් යුගයේ සිටම මේ ස්ථානයේ ස්වාභාවික පොකුණක් පැවති බවත් පසුව එයට හෙළ තාක්ෂණය එක්කරමින් සංරක්ෂණය කිරීමක් සිදුකොට මේසා විශාල පොකුණක් නිර්මාණය කළ බවත් ඇතැම් තැනක සඳහන් අතර ඇත් පොකුණ බටහිර ඉවුර දෙස බැලීමේදී එම සඳහන සත්‍ය බවත් පැහැදිලි වේ