Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
අනෙක් අතට මැලේරියා රෝගය බහුල භූ ගෝලීය කලාප වල ඇතැම් විෂමයෝගී මිනිසුන් මැලේරියා ප්ලස්මෝඩියම් පරපෝෂිතයාට ප්‍රතිරෝධයක් දක්වයි. (විෂමයුග්මයක වාසි) 

tRNA හි ප්‍රතිකෝඩෝනයේ පළමු පිහිටුමේ වෙනස් වූ භෂ්ම නිසා ඇමයිනෝ අම්ල සඳහා මෙවැනි විචල්‍ය කේත පැවතීමට අවකාශ ලැබී ඇත
මෙවැනි භෂ්ම යුගල වලට වෙවුලුම් භෂ්ම යුගල යැයි ව්‍යවහාර වෙයි
මෙම වෙනස් වූ භෂ්ම අතර ඉනොසීන් හා වොට්සන්-ක්‍රීක් ආකාරයේ නොවන U-G භෂ්ම යුගල අන්තර්ගතය
ප්‍රවේණි කේතය මගින් තොරතුරු සම්ප්‍රේෂණය 

ජීවියකුගේ ගෙනෝමය අන්තර්ගත වන්නේ ඩී.එන්.ඒ තුළය
වයිරස වලදී නම් ආර්.එන්.ඒ තුළය
ප්‍රොටීනයක් හෝ ආර්.එන්.ඒ සඳහා වූ ගෙනෝමයේ කොටස ජාන නම් වේ
ප්‍රෝටීන සඳහා වූ කේත ලෙස ක්‍රියා කරන ජාන කෝඩෝන නම් නියුක්ලියෝටයිඩ ත්‍රිත්වයකින් සෑදී ඇත
එම එක් කෝඩෝනයක්, එක් ඇමයිනෝ අම්ලයක් සඳහා කේතයක් වේ
සෑම නියුක්ලියෝටයිඩ උප ඒකකයක්ම පොස්පේට් අණුවක්, ඩිඔක්සිරයිබෝස් සීනි අණුවක් හා නයිට්‍රජනීය භෂ්මයකින් සමන්විත වේ
සාපේක්ෂව විශාල පියුරීන භෂ්ම වන ඇඩිනීන්(A) හා ගුඇනීන්(G) වල ඇරෝමැටික වලයන් ද්විත්වයකි
සාපේක්ෂව කුඩා පිරිමිඩීන් භෂ්ම වන සයිටොසීන්(C) හා තයිමීන්(T) වල ඇත්තේ එක් ඇරොමැටික වලයකි
ද්විත්ව හෙලික්සීය ව්‍යුහයේ දී ඩී.එන්.ඒ ‍රැහැන් දෙක එකිනෙක හයිඩ්‍රිජන් බන්ධන මගින් බැ‍ඳෙන්නේ භෂ්ම යුගලනය නම් සැකසුමකිනි
මෙම බන්ධන සෑම විටම ඇති වන්නේ එක් රැහැනක ඇඩිනීන් භෂ්මයක් හා අනෙක් ‍රැහැනේ තයිමින් භෂ්මයක් අතර හෝ එක් රැහැනක සයිටොසීන් භෂ්මයක් හා  අනෙක් ‍රැහැනේ ගුඇනීන් භෂ්මයක් අතරය
මේ අනුව ද්විත්ව හෙලික්සයක A හා T භෂ්ම ගණන, එහි අඩංගු G හා C භෂ්ම ගණනට සමානය
ආර්.එන්.ඒ හි දී තයිමීන්(T) යු‍රැසිල්(U) මගින්ද, ඩිඔක්සිරයිබෝස් රයිබෝස් මගින් ද ආදේශනය වේ
සෑම ප්‍රෝටීන කේතනය කරන ජානයක්ම අදාල ආර්.එන්.ඒ බහු අවයවිකයක් බවට පිටපත්(ප්‍රතිලේඛනය) කෙරෙයි
ප්‍රාක්න්‍යශ්ඨිකයින්ගේ මෙම ආර්.එන්.ඒ පණිවිඩකාරක ආර්.එන්.ඒහෝ mRNA ලෙස ක්‍රියාකරනු ලබන අතර සුන්‍යශ්ඨිකයින්ගෙ පරිණත mRNA නිශ්පාදනයට පිටපත් කිරීමේ ක්‍රියාවලිය(ප්‍රතිලේඛනය) අවශ්‍යවේ
mRNA රයිබසෝම මතදී ඇමයිනෝ අම්ල දාමයක් හෝ පොලිපෙප්ටයිඩයක් බවට පරිවර්තනය වේ
මෙම පරිවර්තන ක්‍රියාවලියට තනි හා සහසංයුජව ඒවාට බැඳුණු ඇමයිනෝ අම්ල සදහා විශේෂිත වූ හුවමාරුක ආර්.එන්.ඒ, ශක්ති  ප්‍රභවයක් ලෙස ගුඇනොසීන් ට්‍රයිපොස්පේට් හා පරිවර්තන සාධක කිහිපයක්ද අවශ්‍යවේ
ආර්.එන්.ඒ වල , mRNA හි කෝඩෝන වලට අනුපූරක ප්‍රතිකෝඩෝන අඩංගු වන අතර දාමය අවසන් වන CCA අන්තයේ දී ඇමයිනො අම්ල මගින් සහසංයුජව ආරෝපණය කළ හැක
තනි tRNA අණුවලට ඇමයිනෝ ඇකිල් tRNA සින්තටේස් නම් වූ එන්සිමයක් මගින් විශේෂිත ඇමයිනෝ අම්ල සම්බන්ධ කෙරෙයි
ප්‍රෝටීන් පරිවර්තනයෙදී නිවැරදි බව පවත්වාගෙන යාමට ප්‍රධාන හේතුව මෙම එන්සයිම වල විශිෂ්ටතාවයයි
නියුක්ලියෝටයිඩ 3 ක ත්‍රිත්ව කෝඩෝනයක් මගින් එකිනෙකට වෙනස් වු  කෝඩෝන සම්බන්ධතා 43 = 64 ක් සෑදීමට හැකිය
මේ කෝඩෝන 64 ම පරිවර්තනයේ දී නැවතුම් කෝඩෝන(අන්ත කෝඩෝන) හෝ ඇමයිනෝ අම්ල බවට හැරවේ
උදාහරණයක් වශයෙන් UUUAAACCC  ආර්.එන්.ඒ අනුපිළිවෙල සළකා බලමු
පළමුව U (සම්මතයක් ලෙස 5 සිට 3 දක්වා) වලින් පටන් ගන්නා කියවීමේ රාමුව තුළ UUU, AAA, සහ CCC ලෙස ඇමයිනෝ අම්ල 3ක් විශේෂණය කරන  කෝඩෝන 3කි
මෙම ආර්.එන්.ඒ අනුපිළිවෙල ඇමයිනෝ අම්ල 3ක දිගින් යුත් ඇමයිනෝ අම්ල අනුපිළිවෙලක් බවට පරිවර්තනය වෙයි
දෙන ලද ඇමයිනෝ අම්ලයක් 1 සිට 6 දක්ව වු වෙනස්  කෝඩෝන අනුපිළිවෙලක් මගින් සංකේතවත් කෙරෙයි
පරිගණක විද්‍යාව හා සංසන්ඳනය කිරීමේදී, කෝඩෝනයක් දත්ත හැසිරවීම සඳහා වූ සම්මත කොටස ලෙස සැළකෙන එක් පදයකට(word) ද,  නියුක්ලියෝටයිඩයක් කුඩාම ඒකකය‍ ලෙස සැළකෙන බිට්(bit) එකකටද සමාන වේ යයි දැක්විය හැක
සම්මත ප්‍රවේණි කේතය පහත වගුවල නිරූපණය වෙයි
කෝඩෝන 64 මගින් නිරූපණය කෙරෙන ඇම්යිනෝ අම්ලය පළමු වන වගුවෙහි දැක්වේ
දෙවන වගුවෙන් පරිවර්තනයේදී දායක වෙන සම්මත ඇමයිනෝ අම්ල 20 දක්වා තිබේ
මේවා පිළිවෙලින් අනුලෝම හා ප්‍රතිලෝම කෝඩෝන වගු නම් වේ
නිදර්ශනයක් ලෙස AAU කෝඩනයක් නිරුපණය කරන්නේ ඇස්පරජයින් ඇමයිනෝ අම්ලයි
එමෙන්ම UGU සහ UGC සිස්ටීන් නිරුපනය කරයි
(සම්මත අකුරු ත්‍රිත්වයන් පිළිවෙලින් Asn හා Cys වේ
)

ආර්.එන්.ඒ කෝඩෝන වගුව 

 AUG කෝඩෝනය මෙතියොනීන් ඇමයිනෝ අම්ලය සහ ආරම්භක පිහිටීම දැක්වීම යන දෙකටම කේතයක් වේ
mRNA රැහැනක කේතීකරණ පෙදෙසෙහි මුල් AUG කෝඩෝනය ප්‍රෝටීන පරිවර්තනය ආරම්භ කරන පිහිටුමයි
ඩී.එන්.ඒ කෝඩෝන වගුව

ඩී.එන්.ඒ කෝඩෝන වගුව ආර්.එන්.ඒ කෝඩෝන වගුවට ඉඳුරාම සර්වසම වන අතර එකම වෙනස U වෙනුවට T ප්‍රතිස්ථාපනය වී තිබීමයි
සම්මත ප්‍රවේණි කේතයෙහි ප්‍රභේදන 

සම්මත‍ ප්‍රවේණි කේතයෙහි සුළු ප්‍රභේදන පිළිබඳ පෙරයීම් කොට තිබුණ ද 1979 ‍වසරේ මිනිස් මයිටකොන්ඩ්‍රියා වල ජාන පිළිබඳ අධ්‍යයනයක දී ඒවා විකල්ප කේතයක් භාවිතා කරන බැව් පරීක්ෂණ කණ්ඩායමක් විසින් සොයා ගන්නා‍ තුරුම තහවුරු වී නොතිබිණ
ඉන්පසුව තවත් සුළු විචල්‍යයන් කීපයක් ගැනම සොයා ගත් අතර විවිධ විකල්ප මයිටකොන්ඩ්‍රීය කේත, මයිකොප්ලාස්මා විශේෂය UGA කේතය ට්‍රිප්ටොෆෑන් බවට පරිවර්තනය කිරීම, කැන්ඩිඩා (කැන්ඩිඩා ඇල්බිකන්ස් පිළිබඳ ලිපිය බලන්න) ගණයේ ඇතැම් සාමාජිකයින් CUG කේතය ලියුසීන් වෙනුවට සෙරී‍න් බවට පරිවර්තනය කිරීම ආදිය නිදසුන් ලෙස දැක්විය හැකිය
බැක්ටීරියා හා ආර්කියාවන්ගේ පොදු ආරම්භක කේත වන්නේ GUG හා UUG ය
එහෙත් කලාතුරකින් සමහර ප්‍රෝටීන අනේක් ජීවී විශේෂ සාමාන්‍යයෙන් භාවිතා නොකරන විකල්ප ආරම්භක කෝඩෝන භාවිතා කරයි
පණිවුඩකාරක RNA හා සම්බන්ධ සංඥා අනුපිළිවෙල මත පදනම්ව සමහර ප්‍රෝටීන වලදී, සම්මත නොවන ඇමයිනෝ අම්ල, සම්මත නැවතුම් කෝඩෝන බවට ආදේශ වීම සිදුවෙයි
උදාහරණ ලෙස, UGA සෙලිනොසිස්ටීන් සඳහා ද, UAG පයිරොලයිසීන් සඳහා ද කේතනය කළ හැකිය
‍මේවායින් සෙලිනොසිස්ටීන් 21වන ඇමයිනෝ අම්ලය ලෙසත්, පයිරොලයිසීන් 22වන ඇමයිනෝ අම්ලය ලෙසත් වර්තමානයේ නිරූපණ‍ය කෙරෙයි
මෙම වෙනස්කම් හැරුණු විට, ස්වභාවිකව හටගන්නා අප දන්නා සෑම කේතයක්ම එකිනෙකට බොහෝ සෙයින් සමානය
එමෙන්ම සෑම ජීවියකු සඳහාම ඇත්තේ පොදු කේතීකරණ යාන්ත්‍රණයකි
භෂ්ම තුනේ කෝඩෝන, tRNA, රයිබසෝම, එකම දිශාවකට කෝඩෝනය කියවීම හා කේතයේ භෂ්ම ත්‍රිත්වයක් පමණක් වරෙකට ඇමයිනෝ අම්ල අනුපිළිවෙලක් බවට පරිවර්තනය කිරීම ආදී කරුණු වලින් මෙසේ සමානකම් දක්වයි.

දීර්ඝ කළ ප්‍රවේණි කේතය

ප්‍රෝටීන වල ව්‍යුහය හා කෘත්‍යය ‍ගවේෂණයටත්, නව වැඩි දියුණු කළ ප්‍රෝටීන නිර්මාණය සඳහා මෙවලමක් ලෙස භාවිතා කිරීමේ අරමුණත් ඇතිව විවිධ භෞතරසායනික හා ජෛව ‍විද්‍යාත්මක ගුණාංග කේතනය කිරීමට 2001 සිට කෘත්‍රිම ඇමයිනෝ අම්ල 40ක් ඒවායෙහි විශිෂ්ට කෝඩෝන හා අනුරූප tRNA, ඇමයිනො ඇකිල් tRNA සින්ත‍ටේස් යුගල සමඟින් ප්‍රෝටීන වලට එකතු කරන ලදී
එච්. මුරකාමී සහ එම්. සිසිඩෝ, භෂ්ම හතරක් හෝ පහක් අඩංගු වන පරිදි සමහර කෝඩෝන දීර්ඝ කළහ
ස්ටීවන් ඒ. බෙනර් හැට පස්වන (vivo තුළ) කෘත්‍යමය කෝඩෝනය ද ගොඩනැඟුවේය
සම්භවය 
පවත්නා ඉතා සුළු විචල්‍යයන් හැරුණු කොට, දන්නා සෑම ජී‍වී ආකාරයක්ම භාවිත කරන ප්‍රවේණි කේතය ආසන්න වශයෙන් සර්වත්‍ර වේ
කෙසේ වෙතත්, පැවතිය හැකි ප්‍රවේණි කේත සංඛ්‍යාව අති විශාලය
ඇමයිනෝ අම්ල, කෝඩෝන ත්‍රිත්ව හා අහඹුව සම්බන්ධ වේ නම්, පැවතිය හැකි ප්‍රවේණි‍ කේත ගණන 15 x 1084කි
හුවමාරුක RNA පිළිබඳ වංශප්‍රවේණික විශ්ලේෂණයට අනුව, tRNA අණු පරිණාමය වී ඇත්තේ දැනට පවතින ඇමිනෝ ඇකිල් tRNA සින්තටේස් කුලකය‍ට පෙරාතුව ය
ප්‍රවේණි කේතයෙහි පරිණාමය (එනිසා මෙම රටාවන්හි සම්භවය) පිළිබඳ නොයෙකුත් සිද්ධාන්ත හරහා දිව යන ප්‍රධාන තේමාවන් හතරකි
රසායනික මූලධර්ම  මගින් ඇමයිනෝ අම්ල සමඟ ඇති විශේෂිත RNA අන්තර්ක්‍රියා පාලනය කරයි
සමහර ඇමයිනෝ අම්ල ඒවා සඳහා කේත ලෙස ක්‍රියාකරන භෂ්ම ත්‍රිත්ව කෙරේ තෝරාගැණුනු රසායනික බන්ධුතාවයක් පවතින බව aptamers පර්යේෂණ වලින් පිළිබිඹු විය
මෑතකදී කෙරුණු පර්යේෂණ පෙන්නුම් කළේ, පරීක්ෂණයට බඳුන් කළ ඇමයිනෝ අම්ල 8කින් 6ක්ම RNA ත්‍රිත්ව හා ඇමයිනෝ අම්ල අතර මොනයම්ම හෝ සබඳතාවක් පෙන්නුම් කරන බවයි. මෙය ත්‍රිමාණරසායනික කේත‍ය නම් වන අතර එය මෙම කෝඩෝන වලට අදාළ ඇමයිනෝ අම්ල නියම වීමේ පුරාණතම හරය නිමවන්නට ඇත
tRNA හා ඊට හවුල් වන එන්සයිම සහභාගී වන, දැනට පවතින සංකීර්ණ පරිවර්තන යාන්ත්‍රණය පසුකාලීන සංවර්ධනයක් විය හැකි අතර ප්‍රෝටීන අනුපිළිවෙලවල් ඍජුවම මෙම භෂ්ම අනුපිළිවෙලවල් මත නිර්මාණය වූවා විය හැකිය
ජෛවසංස්ලේෂණ ප්‍රසාරණය
නූතන සම්මත ප්‍රවේණි කේතය වර්ධනය වූයේ කලින් පැවති සරල කේතයක් ජෛවසංස්ලේෂණ ප්‍රසාරණය නම් ක්‍රියාවලියකට භාජනය වීමෙනි
මෙහි අදහස වන්නේ ආදිම ජීවය නව ඇමයිනෝ අම්ල සොයාගෙන (නිදසුනක් ලෙස, පරිවෘත්තීය අතුරු ඵල වශයෙන්) පසුව පවේණි කේතීකරණ යාන්ත්‍රණයට ඉන් කිහිපයක් අන්තර්ගත කළ බවයි. අතීතයේ භාවිත වුණු වෙනස් ඇමයිනෝ අම්ල ගණන අදට වඩා අඩු බව හඟවන පරිවේෂණීය සාක්ෂ්‍ය සොයාගෙන තිබෙනමුත් ඇමයිනෝ අම්ල කේතනයට ඇතුළු වීම හා ඇතුළු වූ අනුපිළිවෙල පිළිබඳ වූ වඩා නිවැරදි හා සවිස්තරාත්මක කල්පිත මතභේදාත්මක ලෙස වැඩිදුරටත් සාධනය ‍කොට ඇත
ස්වභාවික වරණය විකෘති වල බලපෑම් අවම කරන අයුරින් ප්‍රවේණි කේතයේ කෝඩෝන නියම වීමට මූලික විය
මෑතක ඉදිරිපත් කෙරුණු කල්පිතයකින් කියැවුණේ ත්‍රිත්ව කේත වල ගොඩනැඟීම සිදුවුණේ ත්‍රිත්ව කෝඩෝන වලට වඩා දිගින් වැඩි කේත වලින් බවයි (චතුෂ්ක කෝඩෝන වැනි)
ත්‍රිත්ව විකේතනයේදී ට වඩා, දිගින් වැඩි කෝඩෝන විකේත‍නයේ දී අතිරික්තතාව ඉහළ ප්‍රතිශතයකින් දැකිය හැකි අතර ත්‍රිත්ව විකේතනයේදී ට වඩා වැඩි දෝෂ ප්‍රතිරෝධතාවයක් දක්වයි. මෙම ලක්ෂණය සෛල රයිබසෝම ගොඩනැඟීම ආරම්භ කිරීමට පෙර පැවති ආකාරයේ ඉතා සංකීර්ණ පරිවර්තන ක්‍රියාවලීන්හි දී වඩා නිවැරදි විකේතනයක‍ට ඉඩ සලස්වයි.

 තොරතුරු නාලිකා
සෛද්ධාන්තික තොරතුරු ප්‍රවේශයන්ට අනුව ප්‍රවේණික කේතය යනු දෝෂ අවම තොරතුරු නාලිකාවකි
සෑම විටම නාලිකාවක නිසගව පවතින දෝෂ ජීවීන් කෙරේ මූලික ප්‍රශ්නයක් මතු කරයි
එනම් නිවැරදිව හා කාර්යක්ෂමව තොරතුරු පරිවර්තනය කරමින් දෝෂ වල බලපෑම හමුවේ නොබිඳී පවතින ප්‍රවේණි කේතයක් ගොඩනගන්නේ කෙසේ ද
මෙම අනුපාතික විකෘති ආකෘතිය ඉදිරිපත් කරන ආකාරයට ප්‍රවේණි කේතයේ සම්භවය සිදුව ඇත්තේ එකිනෙකට විරුද්ධ පරිණාමීය බලපෑම් 3ක අභ්‍යන්තර ක්‍රියාකාරීත්වය නිසාය
ඒවානම්, වෙනස් ඇමයිනෝ අම්ල වල අවශ්‍යතාව, දෝෂ වලට ඔරොත්තු දීමේ හැකියාව හා සම්පත් අවම ලෙස භාවිත කිරීම යන ඒවායි
කේත එළිදරවු වීම සිදු වන්නේ කේතීකරණ සංක්‍රාන්තියක දී ය
එනම් කෝඩෝන, ඇමයිනෝ අම්ල හා සිතියම්ගත වීම තවදුරටත් අහඹුව සිදුනොවන විටකදී ය
කේත වල මෙම එළිදරවු වීම, සසම්භාවී දෝෂ මගින් අර්ථ ගැන්වුණු ස්ථලකයකින් පාලන‍ය වන අතර සිතියම් වර්ණ ගැන්වීමේ ගැටළුව හා සබඳතාවක් දක්වයි.

සිද්ධාන්ත වලට අනුව ප්‍ර‍වේණික කේතය සම්පූර්ණයෙන් අහඹු (හිමායිත අහඹුවක්), සම්පූර්ණයෙන්ම අහඹු නොවන (ප්‍රශස්ත) හෝ අහඹු හෝ අහඹු නොවන යන මේවායෙහි එකතුවක් නිසා ඇති වූවකි
මේවායින් පළමුවැන්නේ භව්‍යත්වය බැහැර කිරීමට ප්‍රමාණවත් තරම් දත්ත පවතියි
ආරම්භයක් වශයෙන්, ප්‍රවේණි කේත වගුව ඉක්මණින් සෝදිසි කළ විට, කෝඩෝන වලට අදාළ ඇමයිනෝ අම්ල නියම වීමේ දී රාශිගත වීමේ රටා පෙන්නුම් කරන බැව් පෙනී යයි
එකම ජෛවසංස්ලේෂණ මාර්ගයේ කොටස්කරුවන් වන ඇමයිනෝ අම්ල ඔවුන්ගේ කෝඩෝන වල දී එක සමාන මුල් භෂ්ම දැරීමට නැඹුරු වන බවත්, සමාන භෞතික ගුණ ඇති ඇමයිනෝ අම්ල සමාන කෝඩෝන දැරීමට නැඹුරු වන බවත් ඉන් තවදුරටත් පැහැදිළි වෙයි
ප්‍රවේණි කේතයේ සම්භවය පිළිබඳ වූ ශක්තිමත් කල්පිතයක, කෝඩෝන වගුවේ වූ පහත දළ ගුණාංග ආමන්ත්‍රණය කිරීම හෝ පුරෝකථනය සිදු විය යුතු යි
D-ඇමයිනෝ අම්ල සඳහා කෝ‍‍ඩෝන නොපැවතීම
සමහර ඇමයිනෝ අම්ල සඳහා ද්විතියික කෝඩෝන රටා පැවතීම
තෙවැනි පිහිටුමට සම පිහිටුම් රැඳී තිබීම
64ට කිට්ටු අගයක් වෙනුවට ඇමයිනෝ අම්ල ගණන 20කට සීමා වීම
ඇමයිනෝ අම්ල කේතීකරණ රටාවට, නැවතුම් කෝඩෝන රටාව දක්වන සබඳතාව

මේවාත් බලන්න
 ඩී.එන්.ඒ
 ප්‍රවේණිදර්ශය
 මිනිස් ගෙනෝම ව්‍යාපෘතිය
 විකෘති
 නියුක්ලියෝභෂ්ම
 රූපානුදර්ශය
 ප්‍රෝටීන

යොමුව

වැඩිදුර කියවීම

ඈඳිය
 The Genetic Codes → Genetic Code Tables
 The Codon Usage Database → Codon frequency tables for many organisms
 History of deciphering the genetic code
 American Scientist
Ode to the code (Origin)
  Alphabet of Life (Origin) 
 Symmetries in the genetic code 

අණුක ප්‍රවේණි විද්‍යාව
ජාන ප්‍රකාශය
ප්‍රෝටීන ජෛවසංස්ලේෂණය
බාලදක්ෂ ව්‍යාපාරය යනු තරුණ තරුණියනියන්ගේ මානසික, ශාරීරික සහ ආධ්‍යාත්මික සංවර්ධනය මෙන්ම නිර්මාණාත්මක පුද්ගල වර්ධනයට අතදීම ආරම්භක අරමුණ  සේ පවත්වාගනිමින් ඇරඹුනු ලෝක ව්‍යාප්ත තරුණ සංවිධානයකි
බ්‍රිතාන්‍ය හමුදාවේ ලුතිනන් ජෙනරාල්වරයකු වූ රොබට් බේඩින් පවෙල් විසින් 1907 වසරේදී එංගලන්තයේ බ්‍රවුන්සී දූපතේදී පලමු බාලදක්ෂ කදවුර පැවැත්වීමත් සමඟ බාලදක්ෂ ව්‍යාපාරය ආරම්භ විය
බාලදක්ෂ ව්‍යාපාරය සඳහා මූලධර්ම  ඇතුලත් කොට බේඩින් පවෙල් විසින් රචිත  ‘පිරිමි ළමුන් සඳහා බාලදක්ෂ’ (Scouting for Boys) (එංගලන්තය , 1908) කෘතියට ඔහු විසින් පෙර රචිත හමුදාමය ග්‍රන්ථ වල ආභාෂය ලැබුනි
විසිවන සියවසේ මුල් භාගයේදී මෙම ව්‍යාපාරය පිරිමි ළමුන් සඳහා වයස් කාණ්ඩ තුනක් (පෝතක බාලදක්ෂ, බාලදක්ෂ, ජ්‍යෙෂ්ඨ බාලදක්ෂ) යටතේ ප්‍රධාන වශයෙන් ව්‍යාප්ත වූ අතර 1910 වසරේදී බාලදක්ෂිකා සංගමය ලෙසින් නව සංගමයක් ගැහැනු ළමුන් (කනිෂ්ඨ බාලදක්ෂිකා, බාලදක්ෂිකා, ජ්‍යෙෂ්ඨ බාලදක්ෂිකා) උදෙසා ආරම්භ විය
බාලදක්ෂ ව්‍යාපාරය සඳහා යොදා ගනුයේ අවිධිමත් අධ්‍යාපනය මූලික කරගත්,  කදවුරු බැදීම, වනවිද්‍යාව, ජල ක්‍රීඩා, පාගමන් සහ ක්‍රීඩා වැනි එලිමහන් ප්‍රයෝගික ක්‍රියාකාරකම් සහිත රීතියකින් යුත් වැඩසටහනකි
පුළුල් ලෙස මෙම ව්‍යාපාරය හදුනාගන්නා ලක්ෂණයක් වනුයේ එය සතු නිල ඇඳුමයි
කරපටියක් සහ කදවුරු හිස් වැසුමකින් සමන්විත නිල ඇඳුමේ අභිප්‍රාය වනුයේ රටවල් තුල පවත්නා සාමාජීය විෂමතා බැහැර කර සමානාත්මතාවය වර්ධනය කරලීමයි
‍fleur-de-lis සහ ත්‍රිපත් ලාංඡනය මගින් නිල ඇදුම විශේෂ වන අතර දක්ෂතා පදක්කම් එයට වැඩි අරුතක් ලබාදෙයි
2011 වසර වන විට ලොව පුරා සිටින බාලදක්ෂයන් හා බාලදක්ෂිකාවන් සංඛ්‍යයාව මිලියන 41 ඉක්මවා සිටිති
මොවුන් සියල්ලටම සෙවන සදන විශාලතම සංවිධානයන් දෙක ලෙස  ලෝක බාලදක්ෂ සංගමය (World Organization of the Scout Movement-(WOSM)) සහ  ලෝක බාලදක්ෂිකා සංගමය (World Association for Girl Guides and Girl Scouts- WAGGGS) හැදින්විය හැකිය
ලොව පුරා වෙසෙන සාමාජිකයන් විසින් 2007 වසරේදී බාලදක්ෂ ශත සංවත්සරය උත්කර්ශවත්ව සමරන ලදී
ඉතිහාසය

මූලාරම්භය

1880- 1890 වකවානුවේදී බේඩින් පවෙල් ඉන්දියාවේ සහ අප්‍රිකාවේ බ්‍රිතාන්‍ය පාලන ප්‍රදේශවල හමුදා නිලධාරියෙකු ලෙස රාජකාරි කටයුතු කලේය
ඔහු තම තරුණ කාලයේ සිටම වනවිද්‍යාව සහ හමුදාමය ඔත්තු බැලීම් කටයුතු සදහා වැඩි කැමැත්තක් දැක්වීය
ඔහු තම සොල්දාදුවන්ට  හමුදා පුහුනුවේ කොටසක් ලෙස ජන ශුන්‍ය පෙදෙසක ජීවත්වීමට හුරු කරවන ලදී
එමගින් ඔවුනට තම ජ්‍යෙෂ්ඨ නිලධාරින්ගේ නියෝග අන්ධව අනුගමනය කිරීම වෙනුවට තම ස්වාධීනත්වය වැඩිදියුනු කරගනිමින් කටයුතු කිරීමට උපකාරී වනබව ඔහු අවබෝධ කරගන්නා ලදී
හමුදා කාර්ය මණ්ඩල ප්‍රධානියාගේ තනතුරේ සිටි බේඩින් පවෙල් 1896 වසරේදී ජෙනරාල් තනතුරට උසස්වීමක් ලැබ දකුණු  රොඩේසියාවේ (දැන් සිම්බාබ්වේ) මටබෙලෙලෑන්ඩ් (Matabeleland) ප්‍රන්තයට පත්විය
මෙහිදී හමුවූ ෆෙඩ්රික් රසල් බර්න්හම් නම් වූ  ඇමරිකා ජාතික බ්‍රිතාන්‍ය හමුදාවේ ඔත්තුකරුවන්ගේ ප්‍රධානියා සමඟ යුධ සමයේදී ගොඩ නැගුනු සදාකාලික මිත්‍රත්වය ඔහුගේ හමුදා දිවියට මෙන්ම පසුකාලීනව බාලදක්ෂ ව්‍යාපාරය සදහා මූලබීජය හට ගැනීමටද ඉවහල් විය
පැරනි බටහිර ඇමරිකානු සහ ස්වදේශීය ඇමරිකා ජාතින් විසින් භාවිතා කරන ලද වනවිද්‍යාව බ්‍රිතාන්‍ය ජාතිකයකු වූ පවෙල්ට නුහුරු වුවත්, ඇමරිකානු ජාතික ඔත්තුකරුවකු වන  බර්න්හම් එය මැනවින් ප්‍රගුන කර තිබුනි
බර්න්හම්ගෙන් බේඩින් පවෙල් උගත් වනවිද්‍යාව පසුකාලීනව බාලදක්ෂ කලාවේ මූලිකාංග ලෙස වැඩිදියුනු විය
අප්‍රිකාවේ එකල පවති යුද්ධය සීග්‍රයෙන් වෙනස් වන බවත් එයට අනුකූලව බ්‍රිතාන්‍ය හමුදා හැඩගැස්විය යුතුබවත් මෙවුන් දෙදෙනා විසින්ම මැනවින් වටහා ගන්නා ලදී
ඒ සදහා තරුණ සොල්දාදුවන් පුහුනු කිරීමේදී හමුදාමය අභ්‍යාසවලට අමතරව ගවේශනය, මං සලකුණු අනුව ගමන් කිරීම, සහ ආත්ම විශ්වාසය වැඩිදියුණු කිරි‍මේ සංකල්පය වඩා වැදගත් වනබව බේඩින් පවෙල් සහ  බර්න්හම් විසින් සාකච්ඡා කරන ලදී
මේ කාල සීමාවේදී මටොබො කදුවැටියේ දී බේඩින් පවෙල් විසින් තම අනන්‍යතා කදවුරු හිස්වැසුම පැලදීම ආරම්භ කරන ලදී
එය බර්න්හම් විසින් භාවිතා කල හිස් වැසුමට සමාන විය
එසේම මුව පවුලට අයත් සතෙකුගේ අඟ හමුදා උපකරනයක් ලෙස යොදා ගැනීමද ආරම්භ කරන ලදී
පසුකාලීනව බේඩින් පවෙල් විසින් බ්‍රවුන්සී දූපතේ දී පැවැත්වු පලමු බාලදක්ෂ කදවුරේදී, බාලදක්ෂයන් උදෑසන පුහුණු සැසි සදහා කැදවීමට භාවිතා කලේය
වසර තුනකට පසු, දකුණු අප්‍රිකාවේ පැවති දෙවන බො’ර් (Boer) යුධ සමයේදි බේඩින් පවෙල් විසින් මෆෙකින් නම් නගරයක් වටලන ලදී(Siege of Mafeking)
මෆෙකින් ආධුනික සේනාංක, යුද්ධ භටයන් සදහා පණිවිඩ රුගෙන යමින් සහය දක්වන තරුණ කණ්ඩායමකින් සමන්විත විය
ආධුනික සේනාංක වල සිටි තරුණ පිරිමි ළමුන් අවස්ථානෝචිතව තම කාර්යය මැනවින් ඉටු කරමින් නගරයේ ආරක්ෂාව තහවුරු කිරීමට දායක විය (1899-1900)
බාලදක්ෂ ව්‍යාපාරය ආරම්භ කිරීමට බේඩින් පවෙල් පෙලඹවීමට මෙය එක් මූලික සාධකයක් විය
එහි වූ සියළුම සාමාජිකයන්ට මාලිමා කටුවක් සහ හෙල්ලයකින් සමන්විත පදක්කමක් ප්‍රදානය විය
පසුකාලීනව බාලදක්ෂ ව්‍යාපාරයේ අන්තර්ජාතික සංකේතය වූ fleur-de-lis මෙම පදක්කමේ සලකුනට බොහෝ සෙයින් සමාන විය
‍මෆෙකින් අත්පත් කරගැනීමේ මෙහෙයුමේදී බේඩින් පවෙල් විසින් කරනු ලැබූ පරිශ්‍රමය පුවත්පත් මගින් මහා බ්‍රිතාන්‍යයේ සාමාන්‍ය ජනතාව දැන ගැනීමත් සමග ඔහු ජාතික වීරයෙක් බවට පත්විය
ඒ සමඟම ඔහු විසින් රචිත හමුදාමය ඔත්තු බැලීම පිලිබඳ කුඩා උපදේශන පොතක් වන ‘ඒඩ්ස් ෆෝ ස්කවුටින්’ (Aids to Scouting) පොතෙහි කීර්තිය මෙන්ම විකුණුම් ද වැඩි විය
ඔහු නැවත එංගලන්තයට පැමිණීමත් සමඟම පිරිමි ළමුන් මෙ‍ම පොත පිලිබද දැක්වූ උනන්දුවද ගුරුවරු සහ තරුණ සංගම් එහි සංකල්ප භාවිතා කරනු දක්නට ලැබුණි
එකල විශාල තරුණ ව්‍යපාරයක් ලෙස හමුදාමය නිවරදිතාවය සහිතව පැවති බොයිස් බ්‍රිගේඩ් නොහොත් පිරිමි ළමුන්ගේ සේනාංකය පරීක්ෂාවෙන් පසුව නැවත ‍එම පොත පිරිමි ළමුන් උදෙසාම, වඩා වැඩි ආකර්ශනීය පරාසයක් ආවරනය කරමින්   රචනා කිරීමට  බේඩින් පවෙල් තීරණය කරන ලදී
1906 වසරේදී එර්නස්ට් තොම්සන් සේටන් විසින් ද බර්ච්බාක් රෝල් ඔෆ් ද වුඩ්ක්‍රාෆ්ට් ඉන්දියන්ස් කෘතියේ පිටපතක් බේඩින් පවෙල්  වෙත එවීය
එම වසරේදී ඔවුන් දෙදෙනා හමුවී පුහුණු වැඩසටහන් පිළිබඳ අදහස් හුවමාරු කර ගන්නා ලදී
1907 දී බේඩින් පවෙල් විසින් බෝයි පෙට්‍රෝල්ස් (Boy Patrols) නම් ලියවිල්ල රචනා කරන ලදී
එම වසරේදීම ඔහු තම අදහස් පරීක්ෂා කරනුවස්, විවිධ සමාජ පසුතලයන්ගෙන් යුත් පිරිමි ළමුන් 21 දෙනෙකු සහභාගි කරවාගෙන, අගෝස්තු මාසයේ සතියක් පුරා එංගලන්තයේ පූල් වරායේ බ්‍රවුන්සී දූපතේදී කදවුරක් පැවැත්වීය
එම ළමුන් කුඩා කණ්ඩායම් ලෙස ඔවුන් අතරින්ම තෝරා ගත් නායකයකු යටතේ සංවිධානය කරලීම බාලදක්ෂ පුහුණුවේ ප්‍රධාන අංගයක් විය
1907 සරත් සමයේදී බේඩින් පවෙල් විසින්, ඉදිරියේ නිතුත් වීමට නියමිත 'පිරිමි ළමුන් සඳහා බාලදක්ෂ ව්‍යාපාරය' නම් පොතේ ප්‍රවර්ධන කටයුතු සදහා, තම ප්‍රකාශකයා වන ආතර් පියර්සන් සංවිධානය කල පුළුල් කතිකාමය සාකච්ඡා සංචාර වලට සහභාගි විය
මෙ‍ම පොත ඒඩ්ස් ෆෝ ස්කවුටින් හි සරල නැවත රචනයකින් ඔබ්බට ගොස්, හමුදාමය නොවන ලක්ෂණ සහිතව, නිර්මාණාත්මක අධ්‍යාපන මූලධර්ම විස්තීර්ණ කරමින් පුද්ගල  මානසික අධ්‍යාපනයෙන් සමන්විත විය
'පිරිමි ළමුන් සඳහා බාලදක්ෂ ව්‍යාපාරය'   පළමු වරට එංගන්තයේදී 1908 ජනවාරි මාසයේ දී දෙසතියකට වරක් සය වාරයක් තුල නිකුත් වූ අතර 1908 අග භාගයේදී පොතක් වශයෙන් මෙය එලි දැක්විණි
හතරවන හොඳම ආදායම් වාර්තාවට හිමිකම් කියන අතර බාලදක්ෂ පළමු අත්‍ පොත ලෙසටද මෙය සැලකේ. 

ක්‍රමයෙන් බාලදක්ෂ ව්‍යාපාරය වර්ධනය වීමත් සමඟම ගුවන් බාලදක්ෂ, මුහුදු බාලදක්ෂ ආදී ක්ෂේත්‍රයන් ද එක්වන්නට විය
වර්ධනය

'පිරිමි ළමුන් සඳහා බාලදක්ෂ ව්‍යාපාරය'   පොතේ ප්‍රකාශනයත් සමඟ බාලදක්ෂ ව්‍යාපාරය වේගයෙන් බ්‍රිතාන්‍ය යටත්විජිත රටවල ව්‍යාප්ත විය
එලෙස ව්‍යාප්ත වූ පලමු විදේශීය ඒකකය ලෙස සැලකෙන්නේ Gibraltar සහ ඉන්පසුව Malta වයි. පලමු බාලදක්ෂ ව්‍යාපාරය පවත්වාගෙන යාමට අවසරලත් බ්‍රිතාන්‍ය යටත්විජිත රාජ්‍යය ලෙස සැලකෙන්නේ කැනඩාවයි. ඉන් අනතුරුව ඕස්ට්‍රේලියාව, නවසීලන්තය සහ දකුණු අප්‍රිකාවේ ව්‍යාප්ත විය
චිලී රාජ්‍යය බ්‍රිතාන්‍ය යටත්විජිත නොවන බාලදක්ෂ ව්‍යාපාරය ආරම්භ වූ පලමු රට ලෙස ඉතිහාසයට එකතු වේ
1909 වසරේදී ලන්ඩනයේ ක්‍රිස්ටල් මාලිගයේදී පලමු බාලදක්ෂ රැලිය සදහා පිරිමි ළමුන් 10000 සමග ගැහැනු ළමුන් ද සහභාගි විය
1910 වසර වනවිට බාලදක්ෂ ව්‍යාපාරය ආජන්ටිනාව, ඩෙන්මාකය, ෆින්ලන්තය, ප්‍රංශය, නෝර්වේ,  රුසියාව, ස්වීඩනය සහ එක්සත් ජනපදය යන රටවල ව්‍යාප්ත විය
එකල වයස අවුරුදු 11-18 අතර පිරිමි ළමුන් ඉලක්ක කොට ආරම්භ කෙරුනද කල්යත්ම ක්‍රමක්‍රමයෙන් ව්‍යාපාරයේ වර්ධනය සමඟ එම වයස් මට්ටමෙන් එපිට පිරිමි සහ ගැහැනු ළමුන් සදහා නායකත්ව පුහුනු වැඩසටහන් දියත් කරලීමේ අවශ්‍යතාවය මතුවිය
මේ අනුව පෝතක බා ලදක්ෂ හා ජ්‍යෙෂ්ඨ බාලදක්ෂ වැඩසටහන් 1910 යේ අගභාගයේදී ඇරඹුණි
පෝතක බාලදක්ෂ හා ජ්‍යෙෂ්ඨ බාලදක්ෂ කණ්ඩායම් ආරම්භ වුවත් ඒවා අදාල රාජ්‍යයන්ගේ බාලදක්ෂ සංගමයන්ගෙන් නිල අවසරය ලැබෙන තෙක් ස්වාධීන ව ක්‍රියාත්මක විය
එක්සත් ජනපදයේ පෝතක බාලදක්ෂ වැඩසටහන 1911 වසරේදී ආරම්භ වුවත්, නිල වශයෙන් පිලිගනු ලැබුවේ 1930 වසරේදී ය
බාලදක්ෂ ව්‍යාපාරයේ ආරම්භයත් සමඟම ගැහැනු ළමුන්ටද එහි සාමාජිකයන් වීමට අවශ්‍යතාවය මතුවිය
එමනිසා 1910 වසරේදී බේඩින් පවෙල්ගේ නැගණිය වන ඇග්නස් බේඩින් පවෙල් විසින් ගැහැනු ළමුන් උදෙසා බාලදක්ෂ ව්‍යාපාරයට සමගාමීව බාලදක්ෂිකා ව්‍යාපාරය හදුන්වා දෙන ලදී
ක්‍රිස්ටල් මාලිගායේ පැවති පලමු බාලදක්ෂ රැලියට සහභාගි වූ ගැහැනු ළමුන්ගේ ආයාචනය මත ඇරඹුණු බාලදක්ෂිකා ව්‍යාපාරයේ පලමු සභාපතිනිය ලෙස ඇග්නස් බේඩින් පවෙල්  1910 දී පත්විය
1914 දී රෝස්බඩ්ස් යන නමින් ආරමිභව පසුව බ්‍රවුනීස් ලෙස නම වෙනස් විය
1920 වසරේදී සභාපතිනි ධූරයෙන් ඉවත් වූ ඇග්නස් බේඩින් පවෙල් එම තනතුර බේඩින් පවෙල් ආර්යාව වන ඔලීව් බේඩින් පවෙල් වෙත ප්‍රදානය කරවීය
ඇය 1918 දී එංගලන්තයේ ප්‍රධාන බාලදක්ෂිකාව ලෙසද 1930 දී ලෝක ප්‍රධාන බාලදක්ෂිකාව ලෙසද පත්විය
එම කාලවකවානුවේදී සමාජීය සම්මුතීන් නිසා පිරිමි ළමුන් ගැහැණු ළමුන්ගෙන් වෙන් කර තැබුවද විශය සමගාමී කටයුතු වලදී එකට එකතුව කටයුතු කරන ලදී
1990 වනවිට බාලදක්ෂ සංගම් 2/3 ක අයිතිය ලෝක බාලදක්ෂ සංගමය සතු වූ අතර එය විශය සමගාමී වැඩසටහනක් බවට පත්විය
බේඩින් පවෙල්ට තනිවම සියළු කණ්ඩායම් වලට සහය දීමට නොමැති විය
මුල්ම බාලදක්ෂ නායකයන් පුහුණු කිරීමේ කදවුරක් 1910 දී ලංඩනයේ දී සහ 1911 දී යෝක්ශියර් හිදී පැවැත්විය
මෙම කදවුරු හැකිතාක් දුරට ප්‍රයෝගිකව පැවැත්වීමට බේඩින් පවෙල්ට අවශ්‍ය වූයේ වැඩිහිටියන්ට නායකත්ව පුහුණුව ඇති කිරීමට අනුබල දීමටය
වැඩිහිටි නායකත්ව පුහුණු වැඩසටහන හසුනා ගනුවස් වුඩ් බැජ් නම් පාඨමාලාව හදුන්වා දෙන ලදී
පලමු ලෝක යුද්ධ සමයේදී  වුඩ් බැජ් පාඨමාලාව අතපසු වීමකට ලක්වී 1919 වන තෙක් නැවත ආරම්භ කිරීමට නොහැකි විය
මෙය බොහෝ රටවල් විසින් බාලදක්ෂ හා බාලදක්ෂිකා සංගම් සදහා යොදා ගනී
බාලදක්ෂ කදවුරු පැවැත්වීම සදහා කදවුරු භූමියක් ලෙස 1919 දී ලන්ඩනය අසල ගිල්වෙල් උද්‍යානය බාලදක්ෂ සංගමය විසින් මිලදී ගන්නා ලදී
බේඩින් පවෙල් විසින් බාලදක්ෂ නායකයින් පුහුණු කිරීම සදහා Aids to Scoutmastership නමින් සහ පෝතක බාලදක්ෂයින් හා බාලදක්ෂිකාවන් සදහාද අත්පොත් නිකුත් කරන ලදී
තවද ජ්‍යෙෂ්ඨ බාලදක්ෂයන් සදහා Rovering to Success නමින් අත්පොතක් 1922 දී නිකුත් කරන ලදී
ආභාශය

බාලදක්ෂ ව්‍යාපාරය ආරම්භ කරන විට බේඩින් පවෙල් හමුදාවෙන් විශ්‍රම ගිය වයස 50ක ජෙනරාල් වරයෙක් විය
ඔහුගේ අධ්‍යාපනික හා හමුදාමය අත්දැකීම් මේ සදහා ඉවහල් විය
මෙම විප්ලවකාරී අදහස් දහස් ගණන් තරුණ ප්‍රජාව ඇද ගැනීමට හැකිවිය
එවකට පැවති බාලදක්ෂ ව්‍යාපාරය හා සමාන ඉංග්‍රිසි කතාකරන රටවල් තුල පැවති Boys' Brigade නම් සංවිධාන බාලදක්ෂ ව්‍යාපාරයේ උන්නතිය සදහා ඉවහල් නොවීය
බාලදක්ෂ දර්ශනය බොහෝ සෙයින් හමුදාමය ගතිලක්ෂණ ඇති බවට විවේචන එල්ල විය
එකල බාලදක්ෂ ව්‍යාපාරය සතු වූ තනතුරු පදක්කම්, නිල ඇදුම, ධජයන්, උත්සව, පිත්තල පටි හමුදාමය ගති ලක්ෂණ ඉසිලුවද එය එකල සාමාන්‍ය සමාජයීය ක්‍රමය විය
දේශීය අදහස් බොහෝ සෙයින් උකහා ගැනීම  මෙය විවිධාකාර සංස්කෘති තුල පුළුල් ප්‍රචලිත වීමට හේතුවිය
ඉන්දියාවේදී බේඩින් පවෙල් මුහුණ දුන් අත්දැකීම් හා රඩ්යාඩ් කිප්ලින්ගේ The Jungle Book කෘතිය පෝතක බාලදක්ෂයන් ආරම්භ කිරීම සදහා මූලිකව ඉවහල් විය
ඇමරිකා ජනපදයේ බාලදක්ෂයන් විසින් ඇමරිකා දේශසීමා අත්දැකීම් පාදක කරගත් රුපසටහන් භාවිතයට ගනු ලැබිණි
පෝතක බාලදක්ෂයන් භාවිතයට ගන්නා සත්ව සලකුණු පදක්කම් භාවිතයට ගැනීම ඇමරිකානු ස්වදේශීය ජනතාව සතුව පැවති ස්වභාවධර්මය හා තිබූ දැඩි සබැදියාව පෙන්වයි. 

විවිධ රටවල් සදහා විවිධ මූලධර්ම යොදා ගත්තද Duty to God  බාලදක්ෂ ව්‍යාපාරයේ මූලධර්මය ලෙස යොදා ගැනින
මේ සදහා විවිධ මතවාද පැන නැගීමත් සමගම තම රාජ්‍යයන්ටඅනුකූල වන සේ එය යොදා ගැනීමට පෙලඹුණි
බාලදක්ෂ ව්‍යාපාරයේ ලක්ෂණ

බාලදක්ෂ ක්‍රමය උපයෝගි කරගනිමින් උගන්වනු ලබන මෙය එළිමහන්, ප්‍රායෝගික ක්‍රියාකාරකම් සහිත අවිධිමත් අධ්‍යාපනය මූලික කරගෙන ක්‍රියාත්මක වේ
බාලදක්ෂ වැඩසටහන් වයස 6-25 දක්වා වයස් සීමාවන්ට යෝග්‍ය වන සේ සකසා තිබේ
බාලදක්ෂ ක්‍රමය
බාලදක්ෂ ක්‍රමය යනු බාලදක්ෂ ව්‍යාපාරයේ භාවිතා වන මූලික ක්‍රමයයි
එනම් පිරිමි හා ගැහැණු ළමුන් විසින් තම කණ්ඩායම් පවත්වාගෙන යාමයි
බාලදක්ෂ ව්‍යාපාරයේ මූලික අරමුණ වන්නේ තරුණ ප්‍රජාව තුල ශාරීරික, මානසික, බුද්ධිමය, සාමාජීය හා අධ්‍යාත්මිකව තනිවම නැගී සිටීමේ හැකියාව වර්ධනය කරලමින් වගකීම් සහගත පුරවැසියන් ලෙස ප්‍රදේශීයව, දේශීයව හා ජාත්‍යන්තරව නැගී සිටීමයි
බාලදක්ෂ ක්‍රමය ප්‍රගතිශීලි ක්‍රමයක් වන අතර අරමුණු 7ක් සම්පූර්ණ කර ගැනීම අභිපාය වී ඇත
එනම් නීති, පොරොන්දුව, ප්‍රායෝගිකව ඉගෙනීම, කණ්ඩායම් හැකියාව, සංකේතාත්මක රාමුව, පුද්ගල සංවර්ධනය, ස්වභාවධර්මය සහ වැඩිහිටි සහයෝගයයි
සමාජ මෙහෙවර බාලදක්ෂ හා බාලදක්ෂිකා ව්‍යාපාරයේ ප්‍රධානතම අංගයකි
1907 සිට බාලදක්ෂ ආදර්ශ පාඨය ලෙස සූදානම් ව සිටින්න (Be Prepared) මිලි‍යන ගණන් භාෂාවලින් භාවිත කරයි
ක්‍රියාකාරකම්

බාලදක්ෂ ක්‍රමය පොදු වශයෙන් ගොඩ නැගීමේදී බාලදක්ෂයන් කුඩා කණ්ඩායම් වශයෙන් එකට එකතු වී තම තමන්ගේ අත්දැකීම්, ආගම් සහ ක්‍රියාකාරකම් බෙදාහදා ගැනීම මගින්, යහපත් පුරවැසියන් බිහි කිරීමත්, නිවරදි තීරණ ගත හැකි පුද්ගලයන් බවට පත් කරලීමත් අපේක්ෂා කෙරේ
ප්‍රධාන අංගයක් ලෙස ආදරය බෙදාහැරීම, එළිමහන් ක්‍රියාකාරකම් කිරීම සැලකිය හැකිය
ප්‍රධාන ක්‍රියාකාරකම් අතර කදවුරු බැදීම, වනවිද්‍යාව, ජල ක්‍රිඩා, පාගමන් සහ ක්‍රීඩා සමන්ව්ත වේ
කදවුරු බැදීම කාණ්ඩ වශයෙන් බොහෝවිට සංවිධානය වුවද සමාසික හා ජම්බෝරි ලෙසද සංවිධනය කෙරේ
කදවුරු බැදීම වසරකට කිහිප වතාවක් සති අන්තයේදී ප්‍රාදේශීය කාණ්ඩ හෝ කලාපීය කාණ්ඩ කිහිපයක් එකට එකතු වී පවත්වනු ලබයි
මේවා සදහා ආවේනික තේමාවන් සාමාන්‍යයෙන් පවතී
ලෝක බාලදක්ෂ සාකච්ඡා සභාව ආරම්භයේ දී ජ්‍යෙෂ්ඨ බාලදක්ෂයන් වෙනුවෙන් ආරම්භ වුවද ප්‍රධානතම ඉලක්කගත ප්‍රජාව වූයේ බාලදක්ෂ නායකවරුන්ය
ජම්බෝරි යනු දේශීය හෝ විදේශීය බාලදක්ෂයන් විශාල සංඛ්‍යාවක් එකතුව සෑම වසර 4ක‍ට වරක් සතියක් හෝ දෙකක් පුරා එකට එකතුව කදවුරු බැදීමයි
මෙවැනි උත්සව වලදී එහි යොදා ගන්නා තේමාවට අනුකූලව නොයෙකුත් ක්‍රියාකාරකම් රාශියක් බාලදක්ෂයින් අතර පවත්වයි.

සමහර රටවල් වල බාලදක්ෂයන් සදහා වර්ෂය ඉස්මතු කරනු වස් ග්‍රීෂ්ම ඍතුවේ අවම වශයෙන් සතියක කාලයක් එලිමහන් ක්‍රියාකාරකම් සදහා නියැලීම සිදුකරයි
එලිමහන් ක්‍රියාකාරකම් ලෙස කදවුරු බැදීම, පාගමන්, යාත්‍රා කිරීම් හෝ තම කණ්ඩායම සමඟ වෙනත් චාරිකාවක යෙදීම හෝ පුළුල් සහභාගීත්වයක් සහිත ග්‍රීෂ්ම ඍතු කදවුරු බැදීමක් විය හැකිය
ග්‍රීෂ්ම ඍතු කදවුරු බැදීමට සහාභාගී වන බාලදක්ෂයන් කුසලතා පදක්කම්, ප්‍රගතිය හා නිවරදි බාලදක්ෂ නිපුනතා වර්ධනය කරගනී
ග්‍රීෂ්ම ඍතු කදවුරු වැඩිහිටි බාලදක්ෂයන් වෙනුවෙන් යාත්‍රා කිරීම, කදු නැගීම, මාළු බෑම වැනි ක්‍රියාකාරකම් සිදුකරමින් පවත්වාගෙන යා හැකිය
අන්තර්ජාතික එකමුතුව හා සාමය වර්ධනය කරලීම, බාලදක්ෂ ව්‍යාපාරය මගින් තම භූමිකාවක් ලෙස ඉටු කරයි
වඩා පුළුල් ප්‍රජාවකට වඩාවැඩි වාසියක් උදාවන අයුරින් ක්‍රියාකාරකම් සැලසුම් කිරීම, පක්ෂපාතීත්වය අභියෝගයට ලක් කිරීම, විවිධත්වය දරා ගැනීමට ධෛර්ය්‍ය දීම තුලින් මෙම අරමුණ ඉටු කර ගැනීමට දැනටමත් මුල් පුරා ඇත
එවැනි වැඩසටහන් අතර විවිධ රාජ්‍ය නොවන සංවිධාන, එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය සමග අත්වැල් බැද ගැනීම සදහන් කල හැකිය
නිල ඇදුම සහ පදක්කම්
බාලදක්ෂ නිල ඇදුම යනු ප්‍රධාන වශයෙන් බාලදක්ෂයකු හදුනා ගත හැකි ලක්ෂණයයි
බේඩින් පවෙල් සාමිතුමාගේ වචන වලට අනුව එය රටක සියළුම සමාජ තත්වයන්හි වෙනස්කම් වසා සමානාත්මතා වර්ධනය කරයි
එමෙන්ම එය රාජ්‍යය, වංශය, ඇදහිලි ආදිය පසෙක ලා සියළුම සාමාජිකයන්ට සහෝදරත්වයෙන් සලකයි
කාකි කමීසය, කොට කලිසම සහ කදවුරු හිස් වැසුමකින් සමන්විත ප්‍රථම නිල ඇදුම මගින් එකල බාලදක්ෂයා හදුනාගන්නා ලදී
බාලදක්ෂයකු ලෙස ඇදීම මගින් වැඩිහිටියන් සහ තරුණයන් අතර පවතින වයස් පරතරය අඩුවන බැවු විශ්වාස කල බේඩින් පවෙල් සාමිතුමා  කොට කලිසමකින් සැරසී සිටියේය
වර්ථමාන නිල ඇදුම නිල්, තැඹිලි, රතු හෝ කොල පැහැයක් ගන්නා අතර කොට කලිසම වෙනුවට දිග කලිසම වසර පුරාම හෝ ශීත ඍතුවේදී පමණක් හෝ භාවිතා කරයි
සමානාත්මතාවය, පෞරුෂය පමණක් නොව ප්‍රායෝගිකත්වයද වැඩිදියුණු වන සේ බාලදක්ෂ නිල ඇදුම නිර්මාණය කර තිබේ
කමීසය සාම්ප්‍රදායිකව ඝන වාටියකින් සමන්විත වූයේ හදිසි අවස්ථාවකදී භාවිතයට ගත හැකි අයුරෙනි
එසේම තම කරප‍ටිය ත්‍රිකෝණාකාර වෙළුම් පටියක් ලෙසද තම මේස් ප‍ටිය හදිසියකදී තදින් බැදීම‍ට රැහැනක් සේ භාවිතා කිරීමටද යොමු කරවන ලදී
බාලදක්ෂ නිල ඇදුමට විවිධ පදක්කම්ද ඇතුලත් වේ
ඒ අතර වුඩ් බැජ්, ලෝක සාමාජික පදක්කම කැපී පෙනේ
බාලදක්ෂයන් සතුව ජාත්‍යන්තරව හදුනා ගන්නා සංකේත 2ක් ඇත
එනමි ලෝක බාලදක්ෂිකා සංගමයේ සාමාජිකාවන් භාවිතා කරන ත්‍රිපත් ලාංඡනය සහ ලෝක බාලදක්ෂ සංගමයේ සාමාජිකයන් භාවිතා කරන fleur-de-lis  ලාංඡනයයි
බ්‍රිතාන්‍ය බාලදක්ෂයන් විසින් ස්වස්තිකය තම ලාංඡනය ලෙස මුල් කාලයේදී භාවිතා විය
වයස් කාණ්ඩ සහ ඒකක

බාලදක්ෂ හා බාලදක්ෂිකා ව්‍යාපාරය සාමාන්‍යයෙන් ළමුන්ගේ වයස හෝ පාසලේ ඉගෙනගන්නා වසර අනුව කාණ්ඩයන් වලට බෙදනු ලැබේ
මෙම කාණ්ඩයන් සදහා ක්‍රියාකාරකම් ඔවුනගේ වයසට සරිලන සේ නිර්මාණය කර ඇත
කාලයත් සමග මෙම කාණ්ඩයන් දේශීය සංස්කෘතියට සහ අදාළ පරිසරයට යෝග්‍ය අයුරින් වෙනස් වීම් වලට භාජනය විය
බාලදක්ෂ ව්‍යාපාරය වයස 11-17 අතර යෞවනයන් සදහා මුලින් ආරම්භ විය
වයස අවුරුදු 6-10 සහ අවුරුදු 18-25 අතර වයස් කාණ්ඩ සදහා කණිෂ්ට හා ජ්‍යෙෂ්ට ලෙස පසුකාලීනව බාලදක්ෂ හා බාලදක්ෂිකා සංගයමන් කාණ්ඩ බෙදුනි
කුඩා ළමුන් සදහා වන වැඩසටහන් මෙන්ම වැඩිහිටි ළමුන් සදහා වන වැඩසටහන් විවිධ නම් වලින් හැදින්වේ
එසේම විශේෂ අවශ්‍යතා ඇති ළමුන් වෙනුවෙන් මෙන්ම ගුවන් බාලදක්ෂ, සාගර බාලදක්ෂ වැනි විශේෂිත පරාස පුරා බාලදක්ෂ ව්‍යාපාරය ව්‍යාප්තව ඇත
වැඩිහිටියන් සහ නායකත්වය

හිටපු බාලදක්ෂයන් බාලදක්ෂිකාවන් ඇතුළු වැඩිහිටියන් බාලදක්ෂ ව්‍යාපාරය කෙරෙහි කැමැත්තක් දක්වා ජාත්‍යන්තර බාලදක්ෂ හා බාලදක්ෂිකා මිත්‍රත්ව සංගම් වල සාමාජිකත්වය දරති
ඇමරිකාව පිලිපීනය වැනි රටවල විශ්ව විද්‍යාල සිසුන් තම උපාධියෙන් පසුව පවා මෙවැනි මිත්‍රත්ව සංගම් වලට ඇතුලත් වෙයි
බාලදක්ෂ කණ්ඩායම් සාමාන්‍යයෙන් ක්‍රියාත්මක වන්නේ ස්වේච්චා වැඩිහිටියෙකු මගිනි
බාලදක්ෂ නායකත්ව පදවිය නිල ඇදුමෙන් සහ එසේ නොවන ලෙස කොටස් 2කින් යුතුයි
නිල ඇදුමෙන් යුතු නායකයින් විධිමත් පුහුණුවකින් සහ සංගමය තුල ඉහල පෙල සහතිකයකින් සමන්විත යුතුය
එක් එක් රටවල් තුල ජාතික වශයෙන් සංවිධානය වී ඇති ආකාරය අනුව නිල ඇදුමෙන් යුත් පදවි ලෙස ප්‍රාදේශීය, දිස්ත්‍රික්, රටේ ප්‍රධාන කොමසාරිස්වරුන් සැලකේ.

ලෝකය පුරා බාලදක්ෂයෝ 
මහා බ්‍රිත්‍යානයෙන් ඇරඹි අඩිපාරේ යමින් බාලදක්ෂ ව්‍යාපාරය ලෝකය පුරා ව්‍යාප්ත විය
1909 මැයි 21 දා බ්‍රිත්‍යානය ආධිපත්‍යයෙන් පිටත ව්‍යාප්ත වූ පලමු රට ලෙස චිලී රට නම්  වේ
මේ වනවිට ලෝකයේ බොහෝ රටවල් පුරා අවම තරමින් එක් බාලදක්ෂ කණ්ඩායමක් හෝ පැතිර පවතී
මේවා එකින්එකට ස්වායත්ත වුවත් අන්තර්ජාතිකව එකට සම්බන්ධව පවතී
1922 දී බාලදක්ෂ කණ්ඩායම් පාලනය කිරීමට අදාල ප්‍රතිපත්ති මාලාවක් සමග ලෝක බාලදක්ෂ සංගමය ආරම්භ විය
ඊට අමතරව සෑම වසර 4කට වරක් ලෝක බාලදක්ෂ ජමිබෝරිය සංවිධානය කිරීමේ වගකීමත් ඔවුන් සතුව පවතී
1928 දී ලෝක බාලදක්ෂ සංගමය වලට සමගාමීව බාලදක්ෂිකා සංගම් වෙනුවෙන් ලෝක බාලදක්ෂිකා සංගමය ඇරඹීය
එය ජාත්‍යන්තර මධ්‍යස්ථාන වන මෙක්සිකෝවේ අවර් කබානා, ස්විස්ටර්ලන්තයේ අවර් චාලට්, මහා බ්‍රිතාන්‍යයේ පැක්ස්ලොජ්, ඉන්දියාවේ සංගම් යන ස්ථාන වල වගකීමද මොවුන් සතුය
සාමාජිකත්වය
2008 වසර වන විට ලොව පුරා රටවල් 216 ක් පුරා ලියාපදිංචි බාලදක්ෂයන්  මිලියන 31 ඉක්මවා ඇති අතර ලියාපදිංචි බාලදක්ෂිකාවන් සංඛ්‍යාව මිලියන 10 ඉක්මවයි.

මතභේද සහ ගැටුම්

1900 දී බාලදක්ෂ ව්‍යාපාරය ආරම්භ වූ කාලයේ සිටම විවිධ සමාජීය මතවාදයන්ට මුහුණ දීමට සිදුවිය
ඒ අතර දකුණු ඇමරිකාවේ මානව අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ අරගල සහ ඉන්දියා‍‍වේ දේශාභිමාන කණ්ඩායම් වල ප්‍රතිරෝධය සැලකිය හැකිය
අප්‍රිකාවට බාලදක්ෂ ව්‍යාපාරය, බ්‍රිතාන්‍යය නිලධාරීන් විසින් තම පාලනය ශක්තිමත් කිරිමට හදුන්වා දුන්නද, බාලදක්ෂ නීතිවල එන බාලදක්ෂයා අන් සෑම බාලදක්ෂයකුගේම සහෝදරයකි යන්න භාවිතා කරමින් ස්වාධීන රාජ්‍යයක් සදහා ඉල්ලීම් කරන්නට විය
බාලදක්ෂ ව්‍යාපාරය සතු අධිකාරිමය නොවන සහ පුද්ගල සාරධර්ම වර්ධනය කිරීමේ ස්වභාවය නිසා ආඥාදායක පාලන ක්‍රමයන් විසින් රාජ්‍ය පාලනය යටතට ගැනීම හෝ තහනමි සංවිධානයක් ලෙස නම් කල අවස්ථා දැකිය හැකිය
කලාව තුලදී බාලදක්ෂයෝ
බාලදක්ෂ ව්‍යාපාරය 20 වන සියවසේදී විවිධාකාර කලා නිර්මාණ වලට වස්තු බීජය විය
විශේෂයෙන් එක්සත් ජනපදයේ මෙය බොහෝ ව්‍යාප්ත විය
නිදසුනක් ලෙස Indiana Jones and the Last Crusade චිත්‍රපටියේ ඉන්දියානා ජොන්ස් නැමති බාලදක්ෂයා විසින් තම ජීවන මෙහෙවර ලෙස සලකා සොයාගත් කොරොනාඩෝ කුරුසය හැදින්විය හැකිය
Norman Rockwell, Pierre Joubert සහ Joseph Csatari වැනි පින්තාරුකරුවන්ගේ නිර්මාණ මෙන්ම 1966 තිරගත වූ Follow Me, Boys
චිත්‍රපටියද ප්‍රධාන වේ
හාස්‍යජනක බාලදක්ෂ ජීවිතය අළලා නිර්මාණය වූ Troop Beverly Hills (1989), Down and Derby (2005), Scout Camp වැනි චිත්‍රපටි සැලකිය හැක
බොහෝ චිත්‍රපටි හා ආලේඛන සදහා ඇමරිකානු ජාතික බාලදක්ෂයන්ගේ නිල ඇදුම සහ පදක්කම් යොදා ගැනීම දැකිය හැකිය
නිදසුන් ලෙස Order of the Straight Arrow, Indian Guides, Man of the House සැලකිය හැකිය
බාලදක්ෂ ව්‍යාපාරය
ස්කැන්ඩියම් යනු පරමාණුක ක්‍රමාංකය 21 වු Sc සංකේතයෙන් හදුන්වනු ලබන මූල ද්‍රව්‍යකි
රිදීපැහැති-සුදු ආන්තරික ලෝහයක් වන එය ඓතිහාසික වශයෙන් සමහර අවස්ථා වලදී යිට්‍රියම් සහ ලැන්තනයිඩ හා සමගින් විරල පාංශු මූලද්‍රව්‍යයක් ලෙස වර්ගීකරණය කර ඇත
එය ස්කැන්ඩිනේවියාවේහීදී හමුවූ යුක්සෙනයිට් සහ ගැඩොලිනයිට් යන ඛනිජයන්හී වර්ණාවලී විශ්ලේෂණය මගින් 1879 දී සොයා ගන්නා ලදී
දැනට ස්කැන්ඩියම් ලෝහය බොහෝ තැන්පතු දුලබව පාංශු සහ යුරේනියම් සමග සම්මිශ්‍රණය වී පවතී
නමුත් ලෝපස් වලින් මෙම ලෝහය වෙන්කරගනු ලබන්නේ ලෝකයේ ඉතා සුළු පතල් සංඛ්‍යාවකිනි
මක්නිසාදයත් එය ඉතා දුලබ වීමත් ස්කැන්ඩියම් ලෝහය වෙන්කර ගැනීමට ඉතා දුෂ්කර වීමත් නිසාය
එය මුලින්ම කරනලද්දේ 1937 දී වන අතර ස්කැන්ඩියම් වල භාවිතයන් දියුනු වීමටත් පෙර, 1970 වන තුරුම එය කරන ලදී
ස්කැන්ඩියම් සොයගැනීමේ සුබවාදී ප්‍රතිපලයක් වශයෙන් 1970 දී ඇලුමීනියම් මිශ්‍ර ලෝහය සොයාගන්නා ලදී
ස්කන්ඩියම් ලෝහය සාදන සංයෝග වල ගුණ සැලකීමේදී එය ඇලුමීනියම් සහ යිට්‍රියම් සාදන සංයෝග අතර මධ්‍යස්තව පවතී
ස්කැන්ඩියම් සහ මැග්නීසියම් ලෝහය අතර හැසිරීමෙහි හරස් සම්බන්ධයක් පවතින අතර එය බෙරලියම් සහ ඇලුමීනියම් අතර පවතින්නාක් මෙනි
3 වන කාණ්ඩයේ මූලද්‍රව්‍ය සාදන සංයෝග සැලකීමෙදී ස්කැන්ඩියම් වල ප්‍රධාන ඔක්සිකරණ තත්වය වන්නේ +3 ය
ගුණාංග

මූලද්‍රව්‍යයේ රසායනික ලක්‍ෂණ 
ස්කැන්ඩියම් ලෝහය රිදීපැහැති පෙනුමක් ඇති මෘදු ලෝහයකි
එය වාතය සමග සාදන ඔක්සිඩය තරමක් කහ පැහැති හෝ රතු පැහැති වර්ණයක් ගනී
එය වාතයේ ස්ථායි වන අතර තනුක අම්ල වල යන්තමින් දියවේ
එහි නිර්මාණය වී ඇති විනිවිද නොයන නිෂ්ක්‍රීය පටලය හේතුවෙන් එය නයිට්‍රික් අම්ලය (HNO3) 1
1 මිශ්‍රාණය හයිඩ්‍රොෆ්ලුඔරික් අම්ලය (HF) සමග ප්‍රතික්‍රියා නොකරයි
සමස්ථානික 
ස්කැන්ඩියම්හි ස්වාභාවිකවම 7/2 න්‍යෂ්ටික සැකැස්ම සහිතව S45 සමස්ථානිකය පවතී
අර්ධ ආයුකාලය දින 83.8 වන Sc46 සමස්ථානිකය සහිත, අර්ධ ආයුකාලය දින 3.35 වන Sc47 සමස්ථානිකය සහිත, අර්ධ ආයුකාලය පැය 43.7 වන Sc48 සමස්ථානිකය සහිත වඩාත්ම ස්ථයි විකිරණශීලී සමස්ථානික දහතුනක් හදුනගෙන තිබේ
ඉතිරි සියලුම විකිරනශීලී සමස්ථානික සඳහා පැය 4 කටත් වඩා අඩු අර්ධ ආයු කාලයක් පවතින අතර ඉන් බහුතරයක්ම සඳහා මිනිත්තු 2 කටත් වඩා අඩු අර්ධ ආයු කාලයක් පවතී
තවද මෙම මූලද්‍රව්‍යය සඳහා මිතස්ථායීතාවයන් පහක් පවතින අතර ඉන් වඩාත් ස්ථායි වන්නේ Sc44m (t1/2 = 58.6 h)
ස්කැන්ඩියම්හි සමස්ථානික පරාසය Sc36 සිට Sc60 දක්වා පවතී
Sc45 ස්ථායී සමස්ථානිකයට වඩා පහත් ස්කන්ධයේ මූලික ක්ෂය අවස්ථාව ඉලෙක්ට්‍රෝන ග්‍රාහක වන අතර ඉහළ ස්කන්ධ අවස්ථාව බීටා විමෝචනය වේ
Sc45 වඩා පහළ පරමාණුක ස්කන්ධයක් ඇති ආරම්භක ක්ෂය නිෂිපාදිත කැල්සියම් සමස්ථානික වන අතර ඉහළ පරමාණුක ස්කන්ධයක් ඇති ආරම්භක ක්ෂය නිශ්පාදිත ටයිටේනියම් නිෂ්පාදක වේ
සුලභත්වය 
පෘථිවියේ කබොල්ලෙහි ඇති සුලභව ඇති කෝබෝල්ට් ප්‍රමානණය සමග සසඳන කල (20-30 ppm) ස්කැන්ඩියම් ප්‍රමාණය ඉතා දුලබ නොවේ
එය ගණන් බලා ඇති අයුරින් 18 පා.ප
මි සිට 25 පා.ප
මි අතර පරාසයක පවතී
පෘථිව්යේ පනස්වන ප්‍රධානතම මූලද්‍රව්‍යය ( පෘථිවි කබොල්ලෙහි තිස්පස්වන සුලභතම මූලද්‍රව්‍යය, නමුත් සූර්යාගේ විසිතුන්වන ප්‍රධානතම මූලද්‍රව්‍යය ) ස්කැන්ඩියම් වේ
කෙසේනමුත්, ස්කැන්ඩියම් ව්‍යාප්තව පවතින අතර එය ස්වල්ප වශයෙන් බොහෝ ලෝහ තුල එකතුව පවතී
ස්කැන්ඩිනේවියා සහ මැඩගස්කර් ප්‍රදේශ වල ඇති දුලබ ලෝහ වන තෝර්ට්වීටයිට්, යුක්සෙනයිට් සහ ගැඩොලිනයිට් යන ලෝහ ප්‍රභව වල පමණක් මෙම ලෝහය අන්ත්‍ර්ගත බව හඳුනාගෙන ඇත
තෝර්ට්වීටයිට් තුළ ස්කැන්ඩියම්, ස්කැන්ඩියම්(ΙΙΙ) ඔක්සයිඩය ලෙස 45% දක්වා ප්‍රමාණයකට අඩංගු විය හැක
ස්කැන්ඩියම් වල ස්ථායි අවස්ථාව supernovas තුළ r-process මගින් සාදනු ලබයි
නිෂ්පාදනය 

ස්කන්ඩියම් හි ස්කැන්ඩියම් ඔක්සයිඩය ලෝක නිෂ්පාදනය වසරකට ටොන් 2ක් පමණ වේ
මූලික නිෂ්පාදනය කි
ග්‍රෑම් 400 වන අතර ඉතිරිය සීතල යුද්ධය සමයේදී රුසියාවේ තොග ලෙස රැස්කර තැබීය
2003 වර්ෂයේ දී ස්කැන්ඩියම් නිෂ්පාදනය කරනු ලැබුවේ පතල් තුනක පමණි
යුරේනියම් සහ යකඩ පතල් යුක්‍රේනයේ ස්වෝටි වූඩි හි ද, දුලබ භූ පතල් චීනයේ බයන් ඔබෝ වල සහ ඇපටයිට් පතල් රුසියාවේ කෝලා පෙනිසියුලියා වල ද විය
සෑම අවස්ථාවකම ස්කැන්ඩියම් අනෙක් මූලද්‍රව්‍ය නිස්සරණයේ දී ලැබුන අතුරු ඵලයක් වන අතර එය ස්කැන්ඩියම් ඔක්සයිඩ් ලෙස විකුණන ලදී
ස්කන්ඩියම් ලෝහයේ වසරක නිෂ්පාදිත ඇණවුම කි
ග්‍රෑම් 10 ක් වේ
ඔක්සයිඩය ස්කැන්ඩියම් ෆ්ලුඔරයිඩ් බවට පරිවර්තනය කරන අතර ලෝහ කැල්සියම් සමග ඔක්සිහෘත කරනු ලබයි
ඉහළ ස්කැන්ඩියම් අන්තර්ගතයක් ඇති තෝර්ට්වීටයිට් (Sc,Y)2(Si2O7) සහ කෝල්බෙකයිට් (ScPO4.2H2O) ලෝහ තැන්පතු මැඩගස්කර් සහ නෝර්වේ ඊව්ලන්ඩ් ඊව්ජ් ප්‍රදේශ අවට පවතින අතර නමුත් ඒවා විනාශ වී නැත
ස්කන්ඩියම්හි වානිජ භාවිතයන් නිසා එහි විශ්වාසවන්ත බව, ආරක්ශාකාරී බව, ස්ථායී බව සහ දිගුකාලීන නිෂ්පාදනය සීමා වී ඇත
පහත් තත්වයේ භාවිතයන් තිබියදීත් ස්කන්ඩියම් හි සැලකියයුතු ප්‍රතිලාභ සැලසේ
විශේෂයෙන්ම අලුමීනියම් මිශ්‍ර ලෝහය තුළ 0.5% තරම් කුඩා ප්‍රමාණයක් ස්කැන්ඩියම් පවතී
ස්කැන්ඩියම්- ස්ථායී සර්කෝනියා ඝන ඔක්සයිඩ ඉන්ධන කෝෂ වල ඉහල කාර්යක්ෂම තාවයකින් යුත් විද්‍යුත් විච්ඡේද්‍යයක් ලෙස භාවිත කරන බැවින් වෙළඳ පළ ඉල්ලුම ඉහළ නැග ඇත
සංයෝග 

රසායනවිද්‍යාවේ දී සම්පූර්නයෙන්ම වාගේ Sc3+ වැනි ත්‍රිසංයුජ අයණ ප්‍රමුඛ තැනක් ගනී
පහත දැක්වෙන වගුව දක්වන පරිදි රසායනික ගුණ වලට අනූව M3+ අයණ වල අරය සැලකීමේදී ස්කැන්ඩියම් අයණයේ අරය ඇලුමීනියම් වලට වඩා යිට්‍රියම් අයණයේ අරයට වඩා සමාන වේ
මෙම සමානතාවය හේතුවෙන් ස්කැන්ඩියම් බොහෝ විට ලැන්තනයිඩ ශ්‍රේණියේ මූලද්‍රව්‍යයක් ලෙස වර්ග කරනු ලැබේ
ඔක්සයිඩ සහ හයිඩ්‍රොක්සයිඩ 
ඔක්සයිඩ [[Sc2O3]] සහ හයිඩ්‍රොක්සයිඩ Sc(OH)3 උභයගුණී වේ
Sc(OH)3 + 3OH- → Sc(OH)63-

Sc(OH)3 + 3OH+ + 3H2O →[Sc(H2O)6]3+

ස්කන්ඩියම් ඔක්සයිඩ් හිඩ්‍රොක්සයිඩ් (ScO(OH)) වල α සහ γ අවස්ථාවන් වල සහ ඇලුමීනියම් ඔක්සයිඩ් හිඩ්‍රොක්සයිඩ් ප්‍රතිපූර්ණ සමාන ව්‍යුහයන් පවතී
Sc3+ ජලීය ද්‍රාවනයක් ජල විච්ඡේදනය වීම හේතුවෙන් ආම්ලික වේ
හේලයිඩ සහ ව්‍යාජහේලයිඩ 

හේලයිඩ ScX3 (X= Cl, Br,I) ජලයේ ඉතා ඉක්මනින්ම දියවේ
නමුත් ScF3 ජලයේ දිය නොවේ
සියලු හේලයිඩ හතරෙහිම ස්කැන්ඩියම් හි සංයුජතාව 6 වේ
මෙහි හේලයිඩ ලුවිස් අම්ල වේ
ScF3 වෙඩිපුර ෆ්ලුඔරයිඩ් ඇති ද්‍රාවණයක දිය වී [ScF6]3- සාදයි
Sc(ΙΙΙ) හි නියම සංයුජතාව 6 වේ
සංයුජතා අංකය 8 සහ 9 විශාල ‍Y3+ සහ Li3+ අයණ වලට පොදු වේ ස්කැන්ඩියම්(ΙΙΙ) ට්‍රිෆ්ලේට් සමහර අවස්ථා වලදී කාබනික රසායනයේ දී ලුවිස් අම්ල උත්ප්‍රේරක ලෙස භාවිත කෙරේ
කාබනික ව්‍යුත්පන්න 

ලැන්තනයිඩ වල ක්‍රියාකාරීත්වයට සමානව ස්කැන්ඩියම් ද සයික්ලොපෙන්ටඩිනයිල් ලිගන්ඩ (Cp) සමග ලෝහ-කාබනික ශ්‍රේණියක් සාදනු ලබයි
උදාහරණයක් වශයෙන් පෙන්ටමෙතිල්සයික්ලොපෙන්ටඩිනයිල් ලිගන්ඩයේ ව්‍යුත්පන්නයට අදාලව ක්ලෝරීන්-bridge dimer, [ScCp2Cl]2 ගත හැක
දුර්ලභ ඔක්සිකරණ තත්වයන් 

ස්කන්ඩියම් +3 ඔක්සිකරණ අවස්ථාවෙදී හැරුනුකොට අනෙක් ඔක්සිකරණ අවස්ථා වලදී සාදන සංයෝග ඉතා දුලබ වන නමුත් ඒවා විශේෂ ගතිලක්ෂණ වලින් යුක්ත වේ
නිල්-කලු සංයෝගය CsScCl3 ඉන් සරළම එකකි
මෙම ද්‍රව්‍යයෙහි ව්‍යුහය සැලකීමේ දී ස්කැන්ඩියම් (ΙΙ) වටා බන්ධන විසිරී පවතින ආකාරයෙන් දිස්වේ
ස්කැන්ඩියම් හයිඩ්‍රයිඩ් පිළිබඳ අවබෝධයක් නොමැති වුවද එය ස්කැන්ඩියම් (ΙΙ) හි සැලීන් හයිඩ්‍රයිඩය මෙන් නොපෙන්වයි. බොහෝ මූලද්‍රව්‍යයන් ඊට අනුරූපව හැසිරුනද, පරමාණු දෙකක් ඇති ස්කැන්ඩියම් හයිඩ්‍රයිඩ් වර්ණාවලීක්ෂයට අනූව වායු අවස්ථාවේ දී ඉහළ උෂ්නත්වයක පවතී
ස්කැන්ඩියම්හි බෝරයිඩ සහ කාබයිඩ ස්ටොයිකියෝමිතියක් නොපෙන්වයි. මක්නිසාදයත් එය යාබදව පිහිටි මූලද්‍රව්‍යයන් දෙකක් නිසාවෙනි
ඉතිහාසය 

ආවර්තිතා වගුවේ නිර්මාතෘ වන දිමිත්‍රි මැන්ඩලීව් 1869 දී පරමාණුක ස්කන්ධය 40 ත් 48 ත් අතර වන ඒක-බෝරෝන් මූලද්‍රව්‍යයක් පවතින බව අනාවැකි පළ කරන ලදී
ලාස් ෆෙඩ්‍රික් නීලසන් සහ ඔහුගේ කණ්ඩායම විසින් යුක්සෙනයිට් සහ ගැඩොලිනයිට් ලෝහ තුළ තිබී මෙය අනාවරනය කරගන්නා ලදී
නීල්සන් විසින් ඉතා පිරිසිදු ස්කැන්ඩියම් ඔක්සයිඩ් ග්‍රෑම් 2ක් පිළියෙල කර ගන්නා ලදී
ඔහු ලතින් භාෂාවේ එන "ස්කැන්ඩිනේවියා" අර්ථය ඇතිව එම මූලද්‍රව්‍යය ස්කැන්ඩියම් ලෙස නම්කරන ලදී
නීලසන්ට මැන්ඩලීව් ගේ අනවැකිය පිළිබඳ හරිහැටි අවබෝධයක් නොවිනි
නමුත් පර් ටියෝඩෝ ක්ලීව් එහි අනුරූපතාවය හඳුනාගෙන මැන්ඩලීව් හට දැනුම්දෙන ලදී
පොටෑසියම්, ලිතියම් සහ ස්කැන්ඩියම් ක්ලෝරයිඩ්ස් සහිත සුද්‍රාව්‍ය මිශ්‍රණයක් සෙල්සියස් අංශක 700-800 ක උෂ්නත්වයකදී විද්‍යුත් විච්ඡේදනය කිරීමෙන් ස්කැන්ඩියම් ලෝහය පළමු වරට 1937 දී නිෂ්පාදනය කරන ලදී
පළමු පවුම 99% පිරිසිදු ස්කැන්ඩියම් ලෝහයෙන් 1960 දී නිපදවන ලදී
ඇමෙරිකානු පේටන්ට් බලපත්‍රය අනූව 1971 දී ඇලුමීනියම් මිශ්‍ර ලෝහ භාවිතය ආරම්භ විය
ඇලුමීනියම්-ස්කැන්ඩියම් මිශ්‍ර ලෝහ භාවිතයද සෝවියට් සමාජවාදී ජනරජ සමූහ ආණ්ඩුව කාලයේදී දියුණු විය
භාවිතයන් 

ඇලුමීනියම් ලෝහය සමග ස්කැන්ඩියම් මිශ්‍ර වී තිබීම හේතුවෙන් ඌෂ්නාදික කලාප වල භවිත කරන වෙල්ඩින් කරන ලද ඇලුමීනියම් උපකරණ වල සිදුවන අතිරිත්ත grain growth සීමාකරනු ලබයි
මේහේතුවෙන් සුබදායී ප්‍රතිඵල දෙකක් ලැබේ
අනෙක් ඇලුමීනියම් මිශ්‍ර ලෝහ පවතින අවස්ථාවයන්ට වඩා Al2Sc අවක්ෂේපය කුඩා ස්ඵටික ආකාරයෙන් පවතින අතර age-hardening ඇලුමීනියම් මිශ්‍ර ලෝහයේ grain සීමාවේ පවතින අවක්ෂේපිත නොවූ පරිමාව අඩුකරනු ලබයි
මෙම් ප්‍රතිපල දෙකම මිශ්‍ර ලෝහයේ භාවිතය වැඩිකිරීමට හේතු වේ
කෙසේ නමුත්, ටයිටේනියම් මිශ්‍ර ලෝහ සැහැල්ලුබවින් හා ශක්තිමත් බවින් සමතැනක් ගන්නා අතර ලාභ දායක මෙන්ම පුළුල්ව භාවිතා කරනු ලබයි
ස්කැන්ඩියම් හි ප්‍රධාන භාවිතයක් වන්නේ එය ඇලුමීනියම් සමග තනන මිශ්‍ර ලෝහය සැහැල්ලු බවින් යුක්ත නිසා ගුවන්යානා නිෂ්පාදනය කරන කර්මාන්තයේ දී ඒවායේ කොටස් තැනීමට යොදගනී
මෙම මිශ්‍ර ලෝහයේ ස්කැන්ඩියම් ලෝහය 0.1% ත් 0.5% ත් අතර ප්‍රමාණයක් පවතී
විශේෂයෙන්ම මිග්-21 සහ මිග්-29 වැනි රුසියානු යුද්ධමය අහස් යානා සඳහා ඔවුන් මෙම මිශ්‍ර ලෝහය භාවිත කරන ලදී
වැඩි සවිශක්තියක් ඇතයි සැලකෙන බේස්බෝල් පිති සහ පා පැදි රාමු සහ කොටස් ඇතුළු සමහර ක්‍රීඩා උපකරණ ස්කැන්ඩියම්-ඇලුමීනියම් මිශ්‍ර ලෝහයෙන් තනා ඇත
ලැක්ට්‍රෝස් පිති ද ටයිටේනියම් හි ශක්තිමත් බව වඩි කිරීමට ස්කැන්ඩියම්-ඇලුමීනියම් මිශ්‍ර ලෝහය භාවිතා කර නිපදවා ඇත
ඇමෙරිකානු ගිනි අවි නිෂ්පාදන සමාගමක් වන ස්මිත් සහ වෙස්සන් සමගම ද ස්කැන්ඩියම් මිශ්‍ර ලෝහය යොදගෙන රාමු සමගින් රිවෝල්වර ද කාබන් සහිත දැඩි වානේ හෝ ටයිටේනියම් යොදගෙන සිලින්ඩර ද නිපදවනු ලබයි
ආසන්න වශයෙන් 20 කි
(SC2O3 වශයෙන්) පමණ වාර්ශිකව විසර්ජන ලාම්පු නිපදවීම සඳහා ස්කැන්ඩියම් ඇමරිකානු එක්සත් ජනපදය තුළදී යොදාගනු ලැබේ
ස්කැන්ඩියම් අයඩයිඩ් සමගින් සෝඩියම් අයඩයිඩ් යොදගෙන රසදිය-හුමාල පහන නවීකරණය කර ලෝහ-හේලයිඩ පහන නිපදවන ලදී
ටීවී කැමරා සමගින් ප්‍රමාණවත්පරිදි සමානව හිරුඑළිය ට හොඳ වර්ණ- අභිජනනයක් ලබා දෙන මෙම ලාම්පුව ඉහළ වර්ණ පරිවර්තක දර්ශකයක් සහිත සුදු ආලෝක ප්‍රභවයකි
ලෝක ව්‍යාප්තව වසරකට 80 කි
පමණ ස්කැන්ඩියම් ලෝහ හේලයිඩ/ආලෝක බල්බ සඳහා යොදා ගනු ලබයි
ප්‍රථම ස්කැන්ඩියම් යොදගෙන සාදන ලද ලෝහ හේලයිඩ ලාම්පුව සඳහා පේටන්ට් බලපත්‍රය හිමි වූයේ General Elecric වෙතට වන අතර ආරම්භයේ දී උතුරු ඇමරිකානු එක්සත් ජනපදයේ දී නිපදවන ලදුවද ඔවුන් දැන් සියලුම ප්‍රධාන කාර්මික රටවල නිපදවයි. Sc46 විකිරණශීලී සමස්ථානික ඉන්ධන පිරිපහදුවේ දී tracing agent ලෙස යොදා ගනී
ස්කැන්ඩියම් ට්‍රයිෆ්ලේට් කාබනික රසායනයේදී ලිවිස් අම්ල උත්ප්‍රේරකයක් ලෙස භාවිත කෙරේ
සෞඛ්‍යය සහ ආරක්ෂාව 

මූලද්‍රව්‍යයමය ස්කැන්ඩියම් විෂ නොමැති ද්‍රව්‍යයක් ලෙස සලකනු ලබන අතර කුඩා සතුන් යොදගෙන ස්කැන්ඩියම් සහිත සංයෝග මගින් කුඩා පරීක්ෂන සිදුකර ඇත
මීයන් සඳහා මධ්‍යම ප්‍රමාණයේ පන නසන බෙහෙතක් (LD50) වන ස්කැන්ඩියම් (ΙΙΙ) ක්ලෝරයිඩ් සොයාගෙන ඇති අතරඑය 4 මි
ග්‍රැ/කි
ග්‍රැ ප්‍රමාණයක් intraperitoneal සඳහා ද 755 මි
ග්‍රැ ප්‍රමාණයක් ඔරල් ඇඩ්මිනිස්ට්‍රේෂ්න් සඳහාද වේ
මෙම ප්‍රතිඵලයන්ට අනූව වැටහෙන පරිදි ස්කැන්ඩියම් වල සංයෝග මධ්‍යම ප්‍රමාණයේ විෂ සහිත සංයෝග ලෙස සැලකිය යුතුය
මෙයටද පිවිසෙන්න 

 Rare earth element

මූලාශ්‍ර

වැඩිදුර කියැවීම 
Eric Scerri, The Periodic System, Its Story and Its Significance, Oxford University Press, New York, 2007.

බාහිර සබැඳි 
WebElements
com – ස්කැන්ඩියම්

ආන්තරික ලෝහ

මූලද්‍රව්‍යය
ලෝඩ්හිත්තා යනු නෝර්වේවල පිහිටා ඇති ගලෙන් සාදන ලද කුඩා ගෙයකි
ලෝඩ්හිත්තා යන්න ලෝඩ්ගේ කැබින් එනම් රදළයාගේ නිවස යන තේරුම් දේ
මේවා කොටේජ් එසේ නැත්නම් කැබින් නමින් හඳුන්වයි. මෙම කුඩා නිවස සාදා ඇත්තේ ක්‍රි
ව. 1880 දීය
මේ සඳහා ජෝන් ගර්වත් (lord John Garvagh) නැමැති රදළයා මූලිකව කටයුතු කල අතර හොවට් (Hovet) නැමැති ප්‍රදේශයෙන් පැමිණි ලාර්ස් ලෙයින් (Lars Lein) නැමැති අයෙකුගේද සහාය ලැබී ඇත
ලෝඩ්හිත්තා පිහිටා ඇත්තේ මුහුදු මට්ටමේ සිට මීටර් 1620ක් පමණ උසකිනි
මෙම ස්ථානයට ගමන කල හැක්කේ පා ගමනින් පමණකි
ඒ සඳහා ද හව්ගස්ටොල් (Haugastl) සිට හෝ රගෙස්ටීන් (Raggstein) මිටියාවත ඔස්සේ පැය 3ක පමණ කාලයක් ගත වේ
ඉතිහාස කතාව
ලාර්ස් ලෙයින් ලුහුබැඳ යාම් හා උගුල් ඇටවීමේ ක්‍රියාවන් ප්‍රගුණ කල ඉතා දක්ෂ කුසලතා ඇති දඩයම් කරුවෙක් විය
ජෝන් ගර්වත් රදළයා තමන්ගේ පළමු දඩයම් ගමනේදී මොහුව මුණ ගැසී ඇත
එම අවස්ථාවේදී ජෝන්ට මුවකු අල්ලා ගැනීමට ඔහු උදව් කර ඇත
ඒ හා ගොඩ නැගුණු සම්බන්දධය ඔස්සේ ඔවුන් දෙදෙනා මෙම කුඩා නිවස තැනීම අරඹන ලදී
පසුව ලාර්ස් ලෙයින් බොහෝ කාලයක් මෙම ගල් නිවසේ ජීවත් වී ඇත
කෙසේ නමුත් කාලයාගේ ඇවැමෙන් මෙය ජරාජීර්ණ වෙමින් තිබිණ
1962 දී සහ 1990 දී මෙය ප්‍රතිසංස්කරණය කර පොදු ජනයා වෙත ප්‍රධානය කර ඇත
එම ගේ තුළ ඇති සටහන් පොතේ තමා පැමිණි බව සටහන් කිරීමට මෙහි පැමිණෙන කිසිවෙක් තවමත් අමතක නොකරයි
පිහිටීම
ලෝඩ්හිත්තා පිහිටා තිබෙන ආකරාය අනුව එහි සිට බොහෝ ඈත සිට එන්නෙකු උවත් ඉතා පහසුවෙන් දැකිය හැකිය
උතුරු පෙදෙසකින් ඇත්තේ මහා ප්‍රපාතයකි
එම පෙදෙසින් නැගීම හුදෙක්ම මහත් ආයාස දෙන්නකි
එනමුදු එය මනස්කාන්ත දසුනකි
ඈතින් පෙනෙන මිටියාවතත් නිල් දිය පිරුණු විල් කිහිපයක් එම දසුන වඩ වඩාත් දෙනෙත් පිනවන්නේය
මෙතරම් උසක ඇති මෙම කඳු මුදුනේද මරනම් විලක් වන්නේය
සිසිරයේ එක් වන හිම දියවීමෙන් පිරෙන මෙම විලේ ජලය ඉතා පිරිසිදු වෙයි
කඳු මුදුනට වන්නකුට මෙය අමෘතය මෙන් දැනෙන්නේ පිපාසය නිවීමට පිරිසිදු ජලය තරම් තවත් දෙයක් නොවන බැවින්ය
අද වන විට නෝර්වේ ගවේෂකයන්ගේ සංගමය විසින් ගමන් මග රතු පැහැති කැපිටල් ටී (T) අකුරකින් සටහන් කරමින් දක්වා තිබේ
වස්සාන කාලයේදී මේවා බොහෝ පැහැදිළිව දක්නට තිබුණද සිසිරයත් සමග යම් යම් සලකුණු හිමෙන් වැසී යනු ඇත
එම නිසා ඔවුන් ඒවා ගල් කිහිපයක් එක් කර තැනූ විශේෂ ගල් ආකෘතියක රඳවා සලකුණු යොදා ඇත
මෙසේ උසවන ලද ගල් ආරුක්කුද තද හිම සහිත කාලයේදී යට වනු ඇත
ඒ හේතුවෙන් විශේෂයෙන් තනන ලද කම්බි කූරක හැඩැති කුලුණු අතරන් පතර තනා ඇති අතර ඒවා ආධාරයෙන් කඳු මුදුනට ළඟා විය හැකිය
කඳු පාමුල සිට කිලෝමීටර් 10ක් පමණ ඈතින් ඇති කඳු මුදුණට ගමන් අරඹන කෙනෙකුට අතර මගදී කුඩා දිය පහර 3ක් පසු කිරීමට සිදු වේ
වැසි කාලවලදී මෙම ජල පහර හරහා යැම අසීරු වේ
එමෙන්ම කුඩා කුඩා කඳු ගැට කිහිපයක්ද තරණය කිරීමට සිදු වේ
නගිමින් බහිමින් දිවෙන මෙම මාර්ගය ගවේෂකයකුගේ ගවේෂණ අත්දැකීම ඉතා ඉහලින් විඳීමට කදිම අවස්ථාවක් තනා දෙන්නේ නිතැතිනි
අවසාන කඳු ගැටියට ප්‍රථම කුඩා නිම්නයක් දිගේ ගමන් කිරීමට සිදු වේ
අවසන කඳු ගැටය ඉතා අසීරු එකක් වේ
වස්සානයේදී ගල් එකිනෙක අල්ලා ගනිමින් ගමන් ගත්තද සිසිරයේ පිරෙන හිම නිසා බොහෝ අනතුරු සහිත ස්වරූයක් ගන්නේය
කෙසේ වෙතත් මෙතරම් දුරක් ගෙවා ආ ගවේෂකයා කඳු මුදුණට යැම කිසිවිටෙකත් අතනොහරින්නේය
එහි සැබැ සුන්දරත්වය විඳින්නට අමතක නොකරන්නේය
මෙහි ඇති කුඩා ගෙය කාමර දෙකකින් යුක්ත වේ
වහලය තනා ඇත්තේ දර භාවිතයෙන් වන අතර බිත්ති සියල්ල කළු ගලෙන් නිමවා ඇත
පළමු කාමරය බඩු ගබඩා කිරීමට යොදා ගන්නා එකකි
දර, ආහාර මෙන්ම යම් යම් උපකරණද එහි තිබෙනු දක්නට හැකිය
දෙවන කාමරය තුළ කුඩා මේසයක් පුටු 2ක් හා කුඩා උදුනක්ද දැකිය හැකිය
බිත්තියට අලලා තනන ලද කුඩා රාක්ක කිහිපයක හිස් උනු කෝප්පක් කිහිපක්ද ගිණිකූරු කිහියක්ද දැකිය හැකිය
මේවා බොහෝ විය මෙතැනට පැමිණෙන්නන් දමා ගිය ඒවා ලෙස සැලකිය හැකිය
සිසිරයේ එන අයෙකුට කිසිම අපහසුවකින් තොරව සීතල පහවන සේ ගිණි මැලයක් සාදා වතුර රත්කර ගැනිමේ පහසුව තිබෙන්නේය
නෝර්වේ
අපෙන් තොර ලෝකය යනු ඇමෙරිකානු මාධ්‍යවේදියෙකු වන ඇලන් වෙයිස්මන් විසින් රචිත, ශාන්ත මාටින් තෝමස් ඩූන් පොත් ප්‍රකාශකයන් විසින් එළිදක්වන ලද මිනිස් සංහතිය ලෝකයෙන් ක්ෂණිකව අතුරුදහන් වූ කල ස්වභාවික සහ නිර්මිත පරිසරයට සිදුවන දේ අලලා සැකසුනු අප්‍රබන්ධ ග්‍රන්ථයකි.
වර්ෂ 2007 දී එළි දැක්වුණු තාරේ සමීර් පර් නාට්‍යමය චිත්‍රපටයේ (හින්දි
तारे ज़मीन पर, ඉංග්‍රීසි
ස්ටාර්ස් ඔන් අර්ත්) පිටපත අමෝල් ගුප්තා විසින් රචනා කර ඇති අතර අධ්‍යක්ෂණය අමීර් ඛාන් විසින් සිදු කර ඇත
නිෂ්පාදනය "අමීර් ඛාන් නිෂ්පාදන" ආයතනය මගින් සිදු කරන ලදී
පිටපත් රචක ගුප්තාට ඇතිවුණු අදහසකට අනුව ඔහු සහ ඔහුගේ භාර්යාව වන, එමෙන්ම මෙම චිත්‍රපටයේ සංස්කාරක වන දීපා භාතියා මෙම අදහස පිටපතක් ලෙස නිර්මාණය කිරීමට උනන්දු වී ඇත
"ටාටා එල්ෂ්සි දෘශ්‍ය පරිගණක විද්‍යාගාරය" මගින් මෙහි දෘශ්‍ය රංග ප්‍රයෝග නිර්මාණය කර ඇති අතර ධිමන්ට් වයස් විසින් චිත්‍රපටයේ මාතෘකාව ප්‍රාණවත් කිරීම සිදු කර ඇත
තව ද මෙය "ක්ලේමේෂන්" තාක්ෂණය යොදා ගත් පළමු හින්දි සිනමා නිර්මාණයද වෙයි
මෙම සිනමා නිර්මාණයේ බොහෝ ගීතවල පද මාලා ප්රාසූන් ජෝෂි විසින් ද ස්වර මාලා ශංකර්-එශාන්-ලොයි විසින් ද නිර්මාණය කර ඇත
මුලික පටිගත කිරීම් මුම්බායි නගරය කේන්ද්‍ර කර ගනිමින් සිදු කර ඇති අතර එයට "පච්ගනී නිව් ඊරා" උසස් පාසලේ සහ අවට පාසල්වල ශිෂ්‍යයන්ගේ දායකත්වය ද ලබා ගෙන ඇත
මෙම චිත්‍රපටය මගින් අවුරුදු 8 ක් වයසැති "ඉෂාන්" (දර්ශීල් සෆාරි) නමැති කුඩා දරුවාගේ ජීවිතය සහ ඔහුගේ පරිකල්පන ඥානය පිලිබඳ සියුම් ගවේශනයක් සිදු කෙරේ
මෙම දරුවා කලාව අතින් ඉදිරියෙන් සිටියත් අධ්‍යාපන කටයුතුවලට දක්වන දුර්වලතාවය නිසා ඔහුගේ දෙමාපියන් ඔහුව නේවාසික පාසලකට ඇතුළත් කරනු ලබයි
ඉෂාන්ගේ අලුත් කලා කටයුතු පිලිබඳ ගුරුවරයා වන රාම් ශංකර්, ඉෂාන් වචන අන්ධතාව නමැති රෝගයෙන් පෙලේ යයි අනුමාන කරන අතර ඔහු මෙම ශිෂ්‍යයාට එම ආබාධිත තත්ත්වය මගහරවා ගැනීමට උපකාර කරයි
මෙම සිනමා නිර්මාණයේ මංගල දැක්ම 2007 දෙසැම්බර් 21 වනදා සිදු කෙරුණු අතර "යුටිවී හෝම් එන්ටටේන්මන්ට්" මගින් මෙහි ඩිවීඩි තැටිය 2008 දී ඉන්දීය සිනමා ලෝලීන්ට නිකුත් කරන ලදී
වසර දෙකකට අඩු කාල පරාසයක් තුළ "වෝල්ට් ඩිස්නි හෝම් එන්ටටේන්මන්ට්" සමාගම මගින් මෙම සිනමා පටය "ලයික් ස්ටාර්ස් ඔන් අර්ත්" නමින් අන්තර්ජාතික වෙළදපලට නිකුත් කරන ලද අතර ලෝක ව්‍යාප්ත සමාගමක් මගින් ඉන්දියානු සිනමා කෘතියක් අන්තර්ජාතික වෙළදපලට නිකුත් කළ ප්‍රථම අවස්ථාව ලෙස ද මෙය සැළකේ. "තාරේ සමීර් පර්" චිත්‍රපටය බොහෝ සිනමා සම්මාන දිනාගත් අතර හොඳම සිනමා නිර්මාණය ලෙස 2008 ෆිල්ම්ෆෙයාර් සම්මාන උළලේදී ද පවුල් ශුභසිද්ධිය සදහා වන හොඳම සිනමා නිර්මාණය ලෙස 2008 ජාතික සිනමා උළලේදී ද සම්මානයට පාත්‍ර විය
තව ද 2009 "ඇකඩමි සම්මාන" උළලේ දී හොඳම විදේශීය චිත්‍රපටය ලෙස ද නිර්දේශ විය
නමුත් මෙම චිත්‍රපටය "ඔස්කාර් සම්මාන උළෙල" සදහා නිර්දේශ වීමට අපොහොසත් විය
මෙය බොහෝ මාධ්‍ය ආයතනවල කතාබහට ලක්වුණු අතර එම වසරේදීම තිරගත වූ බි‍්‍රතාන්‍ය නිර්මාණයක් වන "ස්ලම්ඩෝග් මිලියනයර්" චිත්‍රපටයට "ඔස්කාර් සම්මාන" උළලේ දී සම්මාන හිමි වීමත් "තාරේ සමීර් පර්" චිත්‍රපටයට සම්මාන හිමි නො වීමත් පිළිබද බොහෝ දෙනාගේ අප්‍රසාදය පළ විය
කථා වස්තුව 
මෙම කථා වස්තුවේ ප්‍රධාන චරිතය වන, වසර 8 ක් වයසැති ඉශාන් නන්ද්කිශෝර් අවස්ති, පාසල් යාමට අකමැති අතර සෑම විභාගයක් ම අසමත් වෙයි
ඉෂාන් සැම විෂයකට ම දුර්වල අතර අනෙකුත් ගුරුවරුන් සහ මිතුරන් ඔහුව පහත් කොට සලකයි
ඉෂාන්ගේ අභ්‍යන්තර ලෝකය ආශ්චර්යයන්ගෙන් පිරුණු එකක් වන නමුත් ඔහුට එය අන් එයට ප්‍රකාශ කිරීමට නො හැක
කොටින් ම ඔහු හඳුනා නො ගත් කලාකරුවෙකි
සාර්ථක විධායක නිලධාරීයෙකු වන ඉෂාන්ගේ පියා (නන්ද්කිශෝර් අවස්ති) තම දරුවන් හොදින් අධ්‍යාපනය හැදෑරීමේ අපේක්ෂාවෙන් පසුවෙයි
ඉෂාන්ගේ මව වන මායා අවස්ති ගෘහණියකි
ඇය තම දරුවන් පිළිබඳ කණගාටුවෙන් පසුවෙයි
ඉෂාන්ගේ අයියා වන යොහාන්, ආදර්ශවත් දක්ෂ දරුවෙක් වන අතර ඉෂාන්ට ඔහු ගැන නිතර මතක් කරයි
ඉෂාන්ගේ දුර්වල ඉගෙනීම නිසා දෙමාපියන් ඔහුව නේවාසික පාසලකට යවයි. එහිදී ඔහු දැඩි බියකට හා කනස්සල්ලට පත් වන අතර රාජන් නමැති ඔහුගේ අබාධිත මිතුරා ඔහුගේ සහයට පැමිණෙයි
රාජන් පන්තියේ සිටින දක්ෂ ම දරුවෙකි
ඉෂාන්ගේ ජීවිතය වෙනස් මගකට යොමු වන්නේ ඔහුගේ පාසැට පැමිණෙන නව චිත්‍ර ගුරුවරයා නිසාය
නමින් රාම් ශංකර් නිකුම්භ් වන මෙම ගුරුතුමා, ඉෂාන් මෙන් ආබාධිත වූ දරුවන්ට උගන්වන්නට පැමිණි උපදේශකයෙකි
නිකුම්භ් ඉතා ඉක්මනින් ඉෂාන්ගේ රෝගී තත්ත්වය හඳුනාගන්නා  අතර ඉෂාන් අධ්‍යාපන කටයුතුවලට දුර්වල වී ඇත්තේ මෙනිසා බව ඔහු වටහා ගනී
එක් නිවාඩු දිනයක නිකුම්භ් ඉෂාන්ගේ දෙමාපියන් හමුවීමට ඔහුගේ නිවසට යන අතර එහිදී ඔහු ඉෂාන්ගේ පසුගිය ක්‍රියාකාරකම් නරඹයි
ඉෂාන්ගේ දක්ෂතාවලින් පැහැදීමට පත් වන ඔහු ඉෂාන් අදක්ෂයෙකු නො වන බව දෙමාපියන්ට පහදා දෙයි
එහෙත් ඉෂාන්ගේ පියා මෙය විශ්වාස කිරීමට මැලි වේ
මින් පසු වචන අන්ධතාවය යන රෝගී තත්ත්වය ගැන ඔහු ඉෂාන්ගේ දෙමාපියන් දැනුවත් කරන අතර මෙය ඥාන ශක්තිය හීනකමක් නො වන බව පෙන්වා දෙයි
මීට අමතරව ඉෂාන්ගේ දස්කම් ඉස්මතු කිරීමට ඔහුට අමතර අධ්‍යාපන කාලයක් ලබා දීමට හැකි බව ද දෙමාපියන්ට දැනුම් දෙයි
එක්තරා දිනක, නිකුම්භ් විසින් වචන අන්ධතාවය යන රෝගී තත්වය පිලිබඳ පාසලේ දී ශිෂ්‍යයන් දැනුවත් කරන අතර මෙම රෝගය වැළඳුනු එහෙත් ලෝකයේ ජනප්‍රිය වූ පුද්ගලයන් පිළිබඳව ද කරුණු ගෙනහැර දක්වයි. පන්ති කාමරයෙන් අනෙක් දරුවන් ගිය පසු නිකුම්භ් ඉෂාන්ට ඔහුට වැළඳී ඇති රෝගය පිලිබඳ පවසයි
ඉන් පසු නිකුම්භ් පාසල් විදුහල්පතිවරයා හමුවී ඉෂාන්ට අමතර ඉගැන්වීම් සඳහා අවසර ඉල්ලයි
ඉෂාන්ගේ ලිවීමේ හා කියවීමේ හැකියාව වර්ධනය කිරීමට නිකුම්භ් වචන අන්ධතාව පිලිබඳ විශේෂඥයන්ගේ ශිල්ප ක්‍රම අනුගමනය කරයි
ඉෂාන් ඉතා ඉක්මනින් ඉගෙන ගන්නා අතර ගණිතය හා භාෂාව විෂයයන් සඳහා ඇල්මක් දක්වයි. වර්ෂය අවසාන වන්නට මත්තෙන් නිකුම්භ් ගුරුවරුන්ට සහ දරුවන්ට චිත්‍ර තරඟයක් සංවිධානය කරයි
මෙම තරඟය විනිශ්චය කිරීමට නිලියක් වන ලලිත ලජ්මි කැඳවයි. ඉෂාන් මෙම තරඟයේ ජයග්‍රාහකයා වන අතර ඉෂාන්ව චිත්‍රයට නැගු ගුරුතුමා අනු ශුරයා වෙයි
පාසල් විදුහල්පතිවරයා නිකුම්භ් පාසලේ ස්ථිර ගුරුවරයෙකු බවට පත් කරගෙන ඇති බව දැනුම් දේ
වර්ෂ අවසානයේදී ගුරුතුමා හමුවන ඉෂාන්ගේ දෙමාපියන්ට ඉෂාන්ගේ මේ විපර්යාසය අදහාගත නො හැකි අතර ඔවුන් නිකුම්භ්ට මහත් සේ ස්තුති කරයි
ඉන් පසු ඉෂාන් නිවෙස බලා යාමට පිටත් වන නමුත් ඉෂාන් රියෙන් පිටතට පැමිණ ගුරුවරයා ලඟට ගොස් ඔහුව වැළඳ ගනී
නළු පෙළ 
 ඉශාන් අවස්ති ලෙස දර්ශීල් සෆාරි
ඉෂාන් ලෙස රඟපෑමට හැකි දරුවෙක් සොයා ගැනීමට පිටපත් රචක අමෝල්, ශිඅමක්  දවර්ගේ සම්මේර් ෆෑන්ක් වැඩමුළුවට සහභාගී වේ
ඉන් පසු ළමුන් කිහිප දෙනෙක් මූලික ප්‍රයෝගික පරීක්ෂණ සඳහා කැඳවන අතර ඉෂාන් චරිතය සඳහා දර්ශීල් තෝරා ගනියි
මෙම තෝරා ගැනීමට මූලික හේතුව ලෙස අමෝල් දක්වන්නේ දර්ශීල් සතුව ඉෂාන් චරිතයට ගැලපෙන හැඩහුරුකම් ඇති බවකි
රාම් ශංකර් නිකුම්භ් ලෙස අමීර් ඛාන්
ආරම්භයේ දී නිකුම්භ්ගේ චරිතය නිරූපණය කිරීමට අක්ශේ ඛන්නාට ආරාධනය කරන නමුත් පසුව ඒය අමීර් ඛාන්ට ලබා දෙයි
මායා අවස්ති (ඉෂාන්ගේ මව) ලෙස ටිස්කා චොප්රා
ඉෂාන්ගේ මව ඇයගේ දරුවන් වෙනුවෙන් තම ජීවිතය කැප කළාය
චිත්‍රපට රූගත කිරීම්වල දී මෘදු ලෙස කතා කිරීම නිසා සමහර දෙබස් නැවත හඬ කැවීමට සිදු වී ඇත
නන්ද්කිශෝර් අවස්ති (ඉෂාන්ගේ පියා) ලෙස විපින් ශර්මා
විපින්, ඉෂාන්ගේ පියාගේ චරිතය නිරූපණය කිරීමට තෝරා ගෙන ඇත්තේ ඔහුගේ දැඩි, පරුෂ, කර්කශ පෙනුම නිසාය
අමීර් ඛාන් විපින්ව හදුන්වා දී ඇත්තේ ස්වභාවයෙන් ම ආචාරශීලී හා සංවේදී පුද්ගලයෙකු ලෙසයි
යොහාන් අවස්ති ලෙස සචේත් ඉන්ජිනිඑර්
ඉෂාන්ගේ වැඩිමහල් සහෝදරයා  

 රාජන් දමොද්‍රන් ලෙස ටනේ චෙහෙදා 

 සෙන් ගුරුතුමා සහ තිවාරි ගුරුතුමා ලෙස බග්ස් භාර්ගව හා ශංකර් සච්දෙව්
මෙම චරිත දෙක විකට චරිත දෙකකි
නිව් ඊරා උසස් පාසලේ විදුහල්පතිතුමා ලෙස එම්.කේ. රයිනා 

 ලලිත ලජ්මි ඇය ලෙසම
ඉන්දියාවේ ප්‍රසිද්ධ චිත්‍ර ශිල්පිණියක් වන ඇයගේ ප්‍රථම සිනමා නිරුපණයයි
නිෂ්පාදනය

ප්‍රවර්ධනය 
අමෝල් ගුප්තා සහ දීපා භාතියාගේ අදහසකට අනුව තැනුණු මෙම තාරේ සමීර් පර් චිත්‍රපටය මගින් සමහර දරුවන්ට සම්ප්‍රදායානුකූල අධ්‍යාපන රටාවට අනුගතවීමට නො හැක්කේ මන්දැයි පහදා දෙයි
මෙම චිත්‍රපටයේ ආරම්භයේ දී කෙටි කතාවක් ලෙස සකස් කර ඇති අතර ඒ සඳහා වසර 7 ක් වැය වී ඇත