Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
කෙසේ නමුත්  HD 2094586 නම් එවැනිම භෞමික ග්‍රහයකුගේ විෂ්කම්භයන් මිනුම් කල විට පෙනී ගියේ මේවා ඇත්තෙන්ම වායු යෝධයින් බවයි.

2005 වසරේ ජුනි මාසයේදී ‍‍ Fusing තරුවක් වටා හමුවුනු ප්‍රථම ග්‍රහයා  Red dwarf star Gliese  876 වටා භ්‍රමණය වනු දක්නට ලැබුණි
එය පෘථිවි ස්කන්ධය මෙන් 5 සිට 7 ගුණයක් දක්වා වන අතර භ්‍රමණ කාලය පෘථිවි දින 2 කට සීමා වේ
වර්ගීකරණය 

සිලිකේට් ග්‍රහලෝක (Silicate planet)
යකඩ ග්‍රහලෝක (Iron planet)
හර රහිත ග්‍රහලෝක (Core-less planet)
කාබන් ග්‍රහලෝක (දියමන්ති ග්‍රහලෝක)(Carbon planet)
සුපිරි පෘථිවි (Super-Earth)

ආශ්‍රිත
 Chthonian planet
 Earth analog
 List of potentially habitable exoplanets
 Planetary habitability
 Venus zone
 List of gravitationally rounded objects of the Solar System

මූලාශ්‍ර 

ග්‍රහලෝක වර්ග
සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ ග්‍රහලෝක
තාරකා විද්‍යාව
අභ්‍යවකාශ විද්‍යාව
භෞමික ග්‍රහයින්
භෞමික ග්‍රහලෝක
දෙවියෝ සහ දේවතාවියෝ  යනු ශුද්ධවූ, දිව්‍යමය හෝ පූජනීය අධිතාත්වික පැවැත්මකි
දෙවියන් පිළිබද සංකල්පය විවිධ සංස්කෘතීන් අනුව නිර්වචනය කරඇති ආකාරය විවිධය
ඇතැම් සංස්කෘතීන් ඒකදේවාදයක් අදහන අතර එකම සර්වබලධාරී දෙවියකු විසින් සියල්ල පාලනය කරන බවත් විශ්වාස කරති
තවත් සංස්කෘතීන් තුල බහුදේවවාදයක් විශ්වාස කරන අතර දෙවිවරු කිහිප දෙනකු හෝ විශාල ප්‍රමාණයක් සිටිනබව විශ්වාස කරති
තවත් සංස්කෘතීන්තුල ස්වශාව ධර්මයේ ඇතැම් ප්‍රපංචයන්ට දේවාත්වය අරෝපණය කර ඇතිබව දක්නට ලැබේ
තවත් සංස්කෘතීන්තුල මිහිතලය මත ජීවත්වූ එක්තරා මනුෂයන් මියගියපසු දේවත්වය ආරෝපණය කරනු ලබයි
තවද ජීවමාන මනුෂ්‍යයන්ට හෝ සතුන්ට දේවත්වය ආරෝපණය කරඇති අවස්තාද ඇත
බහුදේවවාදය 
බහු දේව වාදය යනු දෙවියන් කිහිප දෙනකු ඇදහීමයි
මෙම ආගම්තුල විවිධ පරාසයන්ට විහිදී යන දේව සංකල්ප පවතී
යම් ස්වශාවිත වස්තුවකට අධිපතීත්වය දරන දෙවියන්
යම් පෙදෙසකට අධිපතීත්වය දරන දෙවියන් යම් විෂයකට අධිපතීත්වය දරන දෙවියන් ආකාරයෙන් විවිධ කාරණා මුල්කරගෙන නිර්මාණය වූ දේව සංකල්ප දක්නට ලැබේ
බෞද්ධ 

බුදු දහමේ ඉගැන්වෙන දේව සංකල්පයට අනුව බුදුන් වහන්සේ විසින් දේව සංකල්ප තුනක් පෙන්වාදෙයි
ඒවානම්,
 අරිහත් දේව
 උප්පත්ති දේව
 සම්මුති දේව
අරිහත් දේව යනු බුදු පසේබුදු මහරහත් උත්තමයන්ය
උප්පත්ති දේව යනු සත්වයා විසින් සිදුකරගත් කුසල කර්ම හේතුවෙන් උප්පත්තිය ලබන ආත්ම භවයකි
සම්මුති දේව යනු යම් පුද්ගලයෙකු ජීවත්ව සිටියදී යහපත් හැසිරීම් සිදුකළ නිසා සමාජයේ ජනයා විසින් ඔහුට දේවත්වයක් ආරෝපණය කිරීමයි
මෙහිදී අපගේ වැඩි අවධානයට යොමුවන්නේ උප්පත්ති දේව සංකල්පයටයි
මෙහිදී යම් සත්වයෙතු යහපත් ක්‍රියා සිදුකර රැස් කරගන්නා පින් හේතුවෙන් උසස් ආත්ම භවයන්හි උපත ලබයි
දෙවියන් උපත ලබන භූමි අනුව විවිධ වේ
මිනිස් ලොව ඇසුරු කරගෙන ජීවත්වන භූමාටු නම්වූ දේව කොට්ටාසයක් ඇත
ඔවුන් වෘක්ෂ කදු පර්වත ආදී සුවිශේෂ ස්වාභාවිත ස්ථාන වාසභූමි කරගෙන ජීවත්වෙයි
මීලගට මිනිස් ලොවින් බැහැරවූ දේව ලෝක 06 ගැන බුදු දහම තුල සදහන් වෙයි
මෙම දිව්‍ය ලෝක 06 මෙසේය
චාතුම්මහාරාජිකය
 තාවතිංසය
 යාමය
 තුසිතය
 නිම්මානරතිය
 පරනිම්මිතවසවර්තිය
පිළිවෙලින් සැප සම්පත් අතින් ඉහළම දිව්‍ය ලෝකය වන පරනිම්මිත වසවර්තියෙන් පසු බ්‍රහ්ම ලෝක 20 බුදු දහම තුල සදහන් වෙයි
ඇතැම් සූත්‍රවල මෙම බ්‍රහ්ම ලෝකද දේව ලෝක වර්ගීකරණයට දමා ඇති අයුරු දක්නට ලැබේ
උදාහරණ ලෙස ධම්මචක්කපවත්තන සූත්‍රයේදී බ්‍රහ්මයන් හදුන්වන්නේද දේව යන නමිනි
කෙසේ වෙතත් බුදු දහමේ එන දේව හා බ්‍රහ්ම සංකල්පය පැහැදිළිව වෙනස් සත්ව කොට්ටාසයන් බව තහවුරු කරයි
දේව නිකායික දෙවිවරු පංච ඉන්ද්‍රියන් ඇසුරින් සැපසම්පත් භුක්ති විදින කාමාවචර දෙවිවරුය
බ්‍රහ්ම නමින් හදුන්වන සත්ව කොටස පංච ඉන්ද්‍රියන් මගින් සැපසම්පත් භුක්ති විදීමක් සිදු නොකරන අතර ධ්‍යාන සමාපත්ති සුවයෙන් වැඩසිටී.මෙම බ්‍රහ්ම දෙවියන්ද ප්‍රධාන කොටස් දෙකකි
එක් වර්ගයකට රූපයක් ඇති අතර අනිත් කොටස අරූපීය
එනම් ඔවුන්ට රූපස්කන්ධයක් නැත
නාම කොටස හෙවත් සිත පමණක් ඇත
බුදු දහමේ ඉගැන්වෙන දේව සංකල්පයට අනුව සත්වයා කරන ලද පුන්‍ය කර්ම හේතුවෙන් උපදනා භවයකි
මෙම භවයන්ද ඔවුන් කරනලද පුන්‍ය කර්මයන්හි බලය ගෙවී ගියපසු නැවත වෙනත් ආත්ම භවයක උපදී
බුදු දහමට අනුව දෙවියන් සදාකාලික නැත
වෙනස්වන සුළුය
ඇතැම් ආගම්වල පැවසෙන සේ නිත්‍යවූ සදාකාලිකවූ අවිනාශී අත්මයක් නොව තාවකාලික ආත්ම භවයකි
සූත්‍ර පිටකයට අයත් සංයුක්ත නිකායේ දේවතා සංයුක්තය තුල දෙවියන් හා බුදුන් වහන්සේ සමග ඇතිවූ ධර්ම සාකච්ඡා අන්තරගතය
සංයුක්ත නිකායේම එන සක්ක සංයුක්තයේදී තව්තිසා දෙව්ලොවට අධිපති ශ්‍රක්‍ර දෙවියන් හා බුදුන්වහන්සේ අතර ඇතිවූ ධර්ම සාකච්ඡා ඇතුලත්ය
මීට අමතරව අභිධර්මය තවුතිසා දෙවුලොවෙහි වාසය කළ මාතෘ දිව්‍යරාජයා උදෙසා දේශනා කළ බව සඳහන්වේ
විමානවත්තු හා ප්‍රේතවත්තු සූත්‍ර දේශනා තුලද දෙවියන් පිළිබද විස්තරවෙයි
හින්දු 

හින්දු දේව සංකල්පය තුල ඇත්තේ ඒක දේව වාදි බහු ස්වරූප සංකල්පයකි
එහෙත් එය බුදු දසමේ එන අනාත්මවාදී අදහස්වලට වඩා ආත්මවාදී දෘෂ්ටියක් ගනී
හින්දු දේව විශ්වාසයන්ට අනුව දෙවියන් වහන්සේ සෑම තැනකම වැඩසිටියි
විශේෂයෙන් දේව ප්‍රතිමා හා පිළිම තුල දෙවියන් වැඩසිටින බව හින්දූන් විශ්වාස කරති
දෙවියන් ගේ වාසස්ථානය කෝවිලයි
දෙමළ භාෂාවේ கொ යනු දෙවියන් හඳුන්වන වචනයකි
இல் යනු නිවස හඳුන්වන වචනයකි
ඒ අනුව கொயில் යනු දෙවියන්ගේ නිවස හෙවත් වාසස්ථානයයි
හින්දු බැතිමතුන් වන්දනාමාන කරන දෙව ස්වරූප කිහිපයක්ම සිටී.මේ අතර ප්‍රධාන දෙවිවරුන් තුන්දෙනෙක් දැක්විය හැක
ඒ බ්‍රහ්ම ව්ෂ්ණු ශිව යන දෙවියන්ය
ලෝකය මැවීම පවත්වාගෙනයාම හා විනාශ කිරීම පිළිවෙලින් මේ දෙවිවරු තිදෙනාට හිමිවේ
කෙසේ වෙතත් හින්දූන්ගේ ප්‍රධාන දෙවියන් ලෙස සැළකෙන්නේ විෂ්ණු දෙවියන්ය
හින්දු දේව සංකල්පයන්ට අනුව ප්‍රධාන වශයෙන් වන්දනා කරන දෙවිවරු කිහිපයක් වෙයි
ප්‍රධාන දෙවියන් ශිව සහ විෂ්ණු දෙවියන් වන අතර ශිවගේ භාර්‍යාව උමා දේවියයි(உமாதேவி)
පාර්වතී දේවිය නමින්ද ඇයව හදුන්වයි.ගණ දෙවියන්(விநாயகர்) යනු ශිව හා පාර්වතී දේවියගේ බාල පුත්‍රයාය
වැඩිමහල් පුතු කතරගම දෙවියන්ය(முருகன்)
මීට අමතරව හින්දූන් අදහන දෙවිවරු කිහිපයකි
ඒ අතර පත්තිනි දේවියˌසරස්වතී දේවියˌලක්ෂ්මී දේවිය
දුර්ගා දේවියˌසන්ඩේස්වර් දෙවියන්ˌභෛරව දෙවියන්ˌහනුමන්තා දෙවියන් ආදිය ඉන් කිහිප දෙනකි
හින්දු දේවාලයකට ගියවිට ඔවුන් මුලින්ම වන්දනාමාන කරන්නේ ගණ දෙවියන්ටය
දෑත් මිටමොලවා නළලේ තුන්වතාවක් තට්ටුකර දකුණු අතින් වම් කනද වම් අතින් දකුණු කනද අල්ලාගෙන පහත්වී වන්දනාමාන කිරීම මගින් ගණදෙවියන් නමස්කාර කරති
ඹිට අමතරව හින්දු වෙිවරුන් නමාස්කාර කරන විවිධ ක්‍රම පවතී
හිස පමණක් නමා නමස්කාර කිරීමˌදකුණු අත පමණක් ඔළුවේ තබා නමස්කාර කිරීමˌහිසට ඉහළින් දෑත් තබා නමස්කාර කිරීමˌහිස දෑත දෙදණ බිම තබා නමස්කාර කිරීමˌබිම දිගාවී සිදුකරන නමස්කාරය වශයෙන් වන්දනා විධි කිහිපයක් පවතී
හින්දු දෙවියන්ට ඒ ඒ දෙවියන්ට ආවේනික විෂයක් හා වාහනයක් පවතී
වාහනය ලෙස සතකු නම්කර ඇතිබව පැහැදිළිය
උදාහරණ ලෙස ශිව දෙවියන්ගේ වාහනය ගවයායˌපාර්වතී දේවියගේ වාහනය සිංහයායˌකතරගම දෙවියන්ගේ වාහනය මොණරායˌගණ දෙවියන්ගේ වාහනය මීයායˌවිෂ්ණු දෙවියන්ගේ වාහනය ගුරුළායˌහින්දු දේව සංකල්පය හා වෛදික ජොතිෂ්‍ය සමීප සබදතාවක් පවත්වයි.ඒඒ ග්‍රහයාගෙන් ජන්මියාට සිදුවන අපල සදහා වන්දනා කලයුතු හින්දු දෙවිවරුන් ජෝතිෂ්‍ය ග්‍රන්තවල දක්වයි.

ජෛන 

ජෛන ධර්මය බුදු දහමට සමාන ඉගැන්වීම් ඉදිරිපත් කරන දර්ශනයකි
එහෙත් එය දැඩි ලෙස කර්ම සංකල්පය අවධාරණය කරයි
සත්වයා ලබන සියළු දුක සැප තීරණය වන්නේ පූර්ව කර්මයෙන් බවයි. සිතට වඩා කය බලවත් බව ජෛන දහම පවසයි
ඒ අනුව කර්මානුරූපව පහලවන දේව නිකායික සත්වයන් පිළිබද ජෛන දහම තොරතුරු හෙළිකරයි
ග්‍රීක 

අතීත ග්‍රීක ශිෂ්ටාචාරය තුල දෙවියන් හා දෙවඟනන් පිදීම සිදුවූබවට පුරාවිද්‍යාත්මක සාක්ෂි ලැබී ඇත
එසේම ග්‍රීක දේවකතා හා බැඳුන ජනප්‍රවාද රැසක් පවතී
ග්‍රීසිය තුල පැවතියේ බහුදේවවාදී අැදහීම්වන අතර විවිධ ස්වභාව දර්මයේ ප්‍රපංචයන්ට අදාලව ගොඩනැගුන දේව විශ්වාස පැවතිණ
මේ අතර දෙවිවරුන් දොළොස් දෙනකු පිළිබද ඔලිම්පික් ක්‍රීඩා ඉතිහාසය හා සම්බන්ධවේ
මේ දෙවිවරු දොළොස්දෙනා මෙසේය
ඇෆ්‍රොඩයිට්,ඇපලෝ(Apollo), ඒරිස්,ආටෙමිස්(Artemis), ඇතීනා, ඩෙමිටියර්(Demeter),හෙපස්ටස්( Hephaestus),හේරා(Hera),හර්මස්(Hermes),හෙස්ටියා(Hestia),පොසෙඩියම්(Poseidon සහ සෙවුස්(Zeus)
වෙනත් වැදගත් දෙවිවරුන් අතර ඩයොනිසස්(Dionysus),හේඩ්ස්(Hades) සහ හෙරැකල්(Heracles) දැක්විය හැක
මීට අමතරව ග්‍රීසියේ අදහන ප්‍රාදේශීය දෙවිවරු අතර පෑන්(pan)ˌනිම්ප්(Nymph)ˌනැයිඩ්(Naiad)ˌඩ්‍රැෙයඩ්(Dryad)ˌනෙරෙයිඩ්(Nereid)ˌසැටර්(Satyr)ˌඉරිනිස්(Erinyes) යන දෙවිවරු දැක්වේ
ග්‍රීක දේව මඩුල්ලේ ප්‍රධාන දෙවියා සේවුස්(ZeusˌΖεύς) හෙවත් ජුපිටර් නමින් හදුන්වයි.ඔහු ග්‍රීක දේව විශ්වාසයන්ට අනුව දෙවියන්ගේ රජුය
මෙම දෙවියන් අහස(sky),විදුලි කෙටීම (lightning),ගෙරවීම(thunder),නීතිය හා සාදාරණත්වයට (law, order and justice) අධිපති දෙවියාය
ක්‍රොනස් හා රීහා ඔහුදේ දෙමාපියන්ය
හේරා(Hera) පොසෙයිඩියන්(Poseidon) හේයිඩ්(Hades) හෙස්ටිය(Hestia) ඩෙමිටියර්(Demeter) කැරන්චි(Chiron) නමින් සහෝදර සහෝදරියන් හයදෙනෙක් විය හේරා ඔහුගේ භාර්‍යාවයි.ක්‍රෝනස්(Cronus) හෙවත් සැටර්න් කෘෂිකර්මයට අධිපති දෙවියාය
සැටර්න් ගේ පියා යුරේනස්ය මව ගාලාය
සැටර්න ගේ භාර්‍යාව රීහාය
රීහාගේ මව හා පියා වන්නේද යුරෙනස් හා ගාලාය
එනම් ජුපිටර් හා රීහා සහෝදරයන්ය
ජුපිටර් හෙවත් සෙවුස් ගේ භාර්‍යාව හේරාද ජුපිටර් ගේ සොහොයුරියයි
මේ අනුව ව්‍යාභිචාරය හෙවත් ලේ ඥාති විවාහය ග්‍රීත දේවකතාවල පැහැදිලිව දක්නට ලැබේ
රෝම 

රෝමවරුන් අදහන දෙවියන්ද බොහෝවිට ග්‍රීක දෙවිවරුන්මය
එහෙත් ග්‍රීකයන් නොඅදහන රෝමයට පමණක් අවේණික දෙවිවරුද සිටී.රෝම දෙවිවරුන් පිළිබද තොරතුරු ජනප්‍රවාද මිත්‍යා කතා සහ ඇතැම් කලා නිර්මාන තුලින් විද්‍යමානවේ
රෝමයේ අදහන ග්‍රීක දෙවිවරුන්  අතර විනස් දෙවඟන(Venus),ඇපලෝ දෙවියන් (Apollo),මා(ර්)ස් දෙවියන් (Mars), ඩයනා(Diana), මිනෙර්වා(Minerva), සෙරස්(Ceres), වල්කන්(Vulcan),ජුනෝ(Juno),මක්‍යුරි (Mercury),වෙස්ටා( Vesta),පේචූන්(Neptune),ජුපිටර්(Jupiter)ප්ලූටෝ(Pluto) සහ හර්ක්‍යුලිස්(Hercules) දෙවිවරුන් ප්‍රධානය
ග්‍රීක නොවන රෝමයේ අදහන දෙවිවරුන් ලෙස ජානුස්(Janus), ෆොර්චුනා(Fortuna), ක්විර්නස්(Quirinus) සහ ටෙලස්(Tellus) යන දෙවිවරුන් දැක්විය හැක
ඇතැම් රෝම දෙවිවරුන්ගේ ප්‍රභවය අතීත යුරෝපියානු සංස්කෘති හා ඊජිත්තු ශිෂ්ටාචාර වෙත දිවයයි
ග්‍රීක හා රෝම දේව විශ්වාසයන් අතර බොහෝ සමානකමක් දක්වයි.අගමික උස්සවවල පවා සමාන ලක්ෂණ ඇත
අප්‍රිකානු 

අප්‍රිකානු සමාජය තුලද දේව විශ්වාස බහුලව පවතී
එයට දිගු ඉතිහාසයක්ද පවතී
උදාහරණලෙස නයිජීරියාව හා බටහිර අප්‍රිකානු රටවල ප්‍රධාන දෙවිවරු දෙදෙනෙකු අදහනු දක්නට ලබේ
යුරුබා ආගමිකයන් අදහන ඔගුන් හා ඔසුන් නමින් හඳුන්වන දෙවිවරු දෙදෙනෙක් ඇත
ඔගුන් දෙවියා පුරුෂ දෙවියෙකි
එසේම ඔහු මිනිසාට ආරක්ෂාව සපයයි
අයුධ හා ලෝහ කර්මාන්තය,දඩයම,රණශූරත්වය,යුක්තිය හා සාධාරණත්වයට අධිපති දෙවියාය
ඔසුන් යනු දේවතාවියකි
ඇය දරුඵල,ජලය සෞඛ්‍ය,සමාජශීලීත්වය,ආදරය හා සාමයට අධිපති දේවතාවියයි
මෙම දේව අදහිල්ල උතුරු හා දකුණු ඇමරිකාව තුලද පවතී
එයට හේතුව යටත් විජිත පාලකයන් විසින් අප්‍රිකානුවන් වහල් සේවය සඳහා ඇමරිකාවට රැගෙන යාමය
ඉන්කා

මායා

ජර්මන්

සුමේරියන්

ඊජිප්තු 
පුරාතන ඊජිප්තියානු ආගම යනු, බහුදේවවාදමය ඇදහිලි සහ පූජාවිධි සමූහයකින් සමන්විතවූ සංකීර්ණ පද්ධතියක් වූ අතර පුරාතන ඊජිප්තුමය සමාජයෙහි සංඝටනීය කොටසක් විය
ස්වභාවධර්මය තුල වැඩසිටි සහ ස්වභාවධර්ම බලවේගයන් පාලනය කල බවට ඔවුන් විශ්වාස කල බොහෝ දෙවිවරුන් හා සමගින් පැවැති ඊජිප්තියානුවන්ගේ අන්තර්-සම්බන්ධතාවය මත එය කේන්ද්‍රගත වී තිබුණි
යාච්ඤාකිරීම සහ පූජාවන් පැවැත්වීම වැනි පූජාවිධි තුලින් දෙවිවරුන් සෑහිමකට පත් කිරීම සහ ඔවුන්ගේ අනුග්‍රහය ලබා ගැනුම අපේක්ෂා කෙරිණි
ඔහුගේ නිලබලය තුලින් දිව්‍යමය බලාධිකාරියක් භුක්තිවිඳින බවට විශ්වාස කෙරුණු ඊජිප්තුවෙහි රජු වූ පාරාවෝවරයා කේන්ද්‍රගතව උපචාරමය ආගමික භාවිතයන් පැවතිණි
විශ්වයෙහි ක්‍රමතාවය පවත්වාගෙන යෑමට එතුමන්ට හැකි වන පරිදී, පූජාවිධි සහ පූජාවන් ඔස්සේ දෙවිවරුන්ට පහසුකම් සැපයීමට පාරාවෝවරු බැඳී සිටි අතර, ඔහුගේ ජනතාව සහ දෙවිවරුන් අතර අතරමැදියා ලෙසින් පාරාවෝවරයා ක්‍රියා කලේය
ඊජිප්තියානු පූජාවිධි සඳහා සහ දේවාල ගොඩනැගීම සඳහා, රාජ්‍යය විසින් අතිමහත් සම්පත් සම්භාරයක් වෙන් කරන ලදි
යාච්ඤාව ඔස්සේ උදවු ඉල්ලීමෙන් හෝ මායාබලයෙන් ක්‍රියාකිරීමට අයැදීමෙන් හෝ තමන්ගේ අවශ්‍යතා වෙනුවෙන් දෙවිවරුන් හා අන්තර්-සම්බන්ධතා පැවැත්වීමට එක් එක් පුද්ගලයින්ට හැකියාව පැවතිණි
මෙම ක්‍රියාමාර්ගයන් එකිනෙකට වෙනස් විභින්න ආකාරයක් ගත් නමුදු, උපචාරමය පූජාවිධි සහ ආයතන හා සමග දැඩි ලෙසින් බැඳී පැවතිණි
ඊජිප්තියානු ඉතිහාසය තුලදී ජනප්‍රිය ආගමික සම්ප්‍රදායයන් වඩාත් ප්‍රමුඛත්වයක් ලැබුවේ පාරාවෝවරයාගේ සමාජ තත්ත්වය හා පිලිගැනුම අවරෝධනයට පත්වීම හා සමගිනි
අනෙක් වැදගත් අංගයන් වූයේ මරණින් මතු ජීවිතය පිළිබඳ විශ්වාසය සහ අවමංගල්‍යමය චාරිත්‍ර වූහ
වසර 3,000 කට වඩා කාලයක් පැවති ඊජිප්තුවෙහි ප්‍රාග්ඉතිහාසය තුල පවා ආගමෙහි මූලයන් ගැබ්වී තිබුණි
කිසියම් විශේෂිත දෙවිවරුන්ගේ වැදගත් කම උච්චාවචනය වීම සහ ඔවුනතර පැවැති දුර්වාබෝධ සම්බන්ධතා විතැන්වීම අනුව ආගමික විශ්වාසයන්හී විස්තර කාලය අනුව වෙනස් විය
විවිධ කාලපරිච්ඡේදයන්හීදී, හිරු දෙවි රා, මැවුම්කාර දෙවි අමුන්, මවු දෙවඟන අයිසිස් වැනි සමහරක් දෙවිවරුන් අනෙකුන්ට වඩා ප්‍රකට හෝ විශිෂ්ට හෝ වූහ
දේවධර්මවේදයෙහි කෙටි කාලසීමාවක් තුලදී අක්නාටන් පාරාවෝවරයා විසින් ප්‍රඥාපනය කෙරුණු පරිදී, ඇටන් නම්වූ එක් තනි දෙවිවරයෙක් විසින් සාම්ප්‍රදායික දේවමණ්ඩලය ප්‍රතිෂ්ඨාපනය කෙරිණි
පුරාතන ඊජිප්තියානු ආගම සහ මිථ්‍යාකථා සහ සබැඳි බොහෝ ලියැවිලි සහ සිහිවටන පවතින අතර, පුරාතන සහ නූතන සංස්කෘතීන් කෙරෙහි සැලකිය යුතු බලපෑම් සිදුකිරීමට එය සමත්වී ඇත
ඔවුන්ගේ ආත්මයන් මරණින් මතු නොනැසී පවත්වාගැනීමට ඊජිප්තියානුවෝ ඉමහත් පරිශ්‍රමයක් දැරූ අතර, එය සඳහා සොහොන්ගෙවල් තැනීම, සොහොන් භාණ්ඩ තැන්පත් කිරීම, දේහයන් සහ මළවුන්ගේ ආත්මයන් සංරක්ෂණය කර ගැනුමට පිදීම් සිදුකිරීම ආදිය කෙරිණි
●වැැඩි දුර තොරතුරු සඳහා පුරාතන ඊජිප්තියානු ආගම බලන්න
පොලිනීසියන්

ඒකදේවවාදය 
ඒක දේවවාදයේ පුළුල් අර්ථ දැක්වීම මගින් බෙබිස්වාදය, බහායි ඇදහිල්ල, බාලි හින්දු , කාවෝ ඩයි (කොඩයිවාදය), චියොන්ඩොයිස් (චියොන්ඩෝගියෝ), ක්‍රිස්තියානි ධර්මය, , හින්දු නිකායන් වන ෂයිවිස්වාදය සහ වෛශ්නවාදය, ඉස්ලාම්, යුදෙව් ආගම, මැන්ඩේවාදය, රස්තෆාරි, සීචෝ නො අයි, සික් ආගම, ටෙන්ග්‍රිස්ම් (ටැන්ග්‍රිස්ම්), ටෙන්රිකියෝ (ටෙන්රික්වාදය), යසිඩිස්වාදය සහ සොරොස්ට්‍රියානුවාදය සහ පූර්ව ඒක දේවවාදී චින්තනයේ අංග මුල් ආගම් වන අටෙන්වාදය, පුරාණ චීන ආගම තුළ දක්නට ලැබේ
ක්‍රිස්තියානි ධර්මය 
ක්‍රිස්තියානි ධර්මය යනු ඒක දේවවාදී ආගමකි
බොහෝ ප්‍රධාන ධාරාවේ සභා සහ නිකායන් ශුද්ධ ත්‍රිත්වයේ සංකල්පය පිළිගනී
233–34 ත්‍රිත්වයේ පුද්ගලයන් හෝමූසියෝස් (οούσιοςμοούσιος
“එකම ද්‍රව්‍යයේ”) ලෙස විස්තර කළ පළමු පුද්ගලයා  ඔරිගන් ය
බොහෝ මුල් ක්‍රිස්තියානි දේවධර්මවාදීන් (ඔරිගන් ද ඇතුළුව), පියාණන් පුත්‍රයාණන්  ශුද්ධාත්මයාණන්ට සමාන බවත් එකම භවත්වය වසන බව විශ්වාස කරයි
ත්‍රිත්වයේ පුද්ගලයන් තිදෙනාම එක හා සමාන බව ප්‍රකාශ කළ සිව්වන සියවසේ නයිසියා හි පළමු කවුන්සිලය
කිතුනුවන් විශ්වය දෙවියන්ගේ සත්‍යතාවයේ අංගයක් ලෙස සලකති [158]
273 සහ ශුද්ධාත්මයාණන් දිව්‍යමය සාරය ලෙස සලකනු ලබන්නේ “පියාගේ සහ පුත්‍රයාගේ එකමුතුකම හා සම්බන්ධතාවය” ලෙසයි
273 ජෝර්ජ් හුන්සින්ගර්ට අනුව, ත්‍රිත්ව මූලධර්මය පල්ලියක නමස්කාරය යුක්ති සහගත කරයි, එහි යේසුස් ක්‍රිස්තුස්වහන්සේගේ නිරූපකය ලෙස ක්‍රිස්තියානි කුරුසය සමඟ පූර්ණ දෙවියෙකු ලෙස සලකනු ලැබේ
296

යේසුස් ක්‍රිස්තුස්වහන්සේගේ දේවධර්මීය පරීක්ෂණය, දිව්‍යමය වරප්‍රසාදය, ඔහුගේ සම්පූර්ණත්වය ඉතිහාසික මාතෘකාවක් වී තිබේ
නිදසුනක් වශයෙන්, ක්‍රි
ව. 451 දී චාල්සඩන් කවුන්සිලය ප්‍රකාශ කළේ, “එක් පුද්ගලයෙකු වන යේසුස් ක්‍රිස්තුස් වහන්සේ තුළ, දේවත්වයේ පූර්ණත්වය සහ මනුෂ්‍යත්වයේ පූර්ණත්වය එකමුතු වී ඇති අතර, ස්වභාවයන් එකමුතු වීම නිසා ඒවා බෙදීමට හෝ ව්‍යාකූල වීමට නොහැකිය
” අළුත් ගිවිසුමට අනුව, යේසුස් ක්‍රිස්තුස් වහන්සේ සැබෑ දෙවියන් වහන්සේගේ ඉගැන්වීම් වලදී සහ ඔහුගේ පුද්ගලයා තුළ ස්වයං අනාවරණය කිරීමකි
ක්රිස්තියානි ඇදහිල්ල තුළ ක්රිස්තුස් වහන්සේ දෙවියන් වහන්සේගේ අවතාරයක් ලෙස සැලකේ.

ඉස්ලාම් 

ඉලාහ්, “ඉලාහ් (අරාබි
إله
බහු
آلهة ha ලිහා) යනු අරාබි වචනයක් වන අතර එය“ දෙවියන් ”යන්නයි
එය ඉස්ලාමයේ ඒක දේවවාදී දෙවියන්ගේ නාමයෙන් අල්ලාහ් (අල්-ලා) ලෙස පෙනේ
එහි තේරුම අරාබි බසින් “දෙවියන්” යන්නයි
ඉස්ලාමය දැඩි ලෙස ඒක දේවවාදී  වන අතර ෂහාදා නොහොත් මුස්ලිම් ඇදහිල්ලේ පාපොච්චාරණය නම්, “ඉලාහ් (දේවතාවිය) නොව අල්-ලා (දෙවියන්) නැත,”  පරිපූර්ණ ලෙස එක්සත් වූ සහ සම්පූර්ණයෙන්ම වෙන් කළ නොහැකි ය
අල්ලාහ් යන පදය මුස්ලිම්වරුන් දෙවියන් සඳහා භාවිතා කරයි
පර්සියානු වචනය  (පර්සියානු
خدا) දෙවියන්, ස්වාමියා හෝ රජ ලෙස පරිවර්තනය කළ හැකි අතර පර්සියානු සහ උර්දු කථිකයන් විසින් ඉස්ලාමයේ දෙවියන් වහන්සේ හැඳින්වීමටද අද භාවිතා වේ
දෙවියන් සඳහා තුර්කි වචනය ටෙන්ග්‍රි
එය තුර්කි බසින් ටැන්රේ ලෙස පවතී
යුදෙව් 

යුදෙව් ආගම සනාථ කරන්නේ එක් දෙවි කෙනෙකුගේ (ස්වාමීන්වහන්සේගේ ⁣යාවේ දෙවිගේ) වියුක්ත නොවන නමුත් යුදෙව් ඉතිහාසය පුරාම තමාවම එළිදරව්ව හා පිටුවහල් කිරීම අතරතුරදී හෙළි කළ තැනැත්තායි
හයවන සියවසේදී “දෙවන යෙසායා” සමඟ නිසැකවම, එතැන් පටන් එහි දේවධර්මයේ අක්ෂීය පදනම විය
යුදෙව් ආගමේ සම්භාව්‍ය ඉදිරිපත් කිරීම දෙවිවරුන් හා ඒ හා සම්බන්ධ රූප වන්දනාව ප්‍රතික්ෂේප කළ ඒක දේවවාදී ඇදහිල්ලකි
කෙසේ වෙතත්, නූතනයේ ඇඟවෙන්නේ පිළිම නමස්කාරය බයිබලානුකුල ඇදහිල්ලෙහි නොතිබූ බවත් එය යුදෙව් ආගමික ජීවිතයේ කිහිප වතාවක්ම යළිත් මතුවූ බවත්ය
රබ්බිවරුන්ගේ ග්‍රන්ථ සහ අනෙකුත් ද්විතීයික යුදෙව් සාහිත්‍යය මධ්‍යකාලීන යුගය තුළ ද්‍රව්‍යමය වස්තූන් හා ස්වාභාවික සංසිද්ධීන් වන්දනාමාන කිරීමට යෝජනා කරන අතර යුදෙව් ආගමේ මූලික ඉගැන්වීම් ඒක දේවවාදය පවත්වා ගෙන ගියේය
ආර්යෙ කප්ලාන්ට අනුව, දෙවියන් වහන්සේ සැමවිටම යුදෙව් ආගමේ “ඔහු” ලෙස හඳුන්වනු ලබන්නේ “ලිංගිකත්වය හෝ ස්ත්‍රී පුරුෂ භාවය යන සංකල්පය දෙවියන් වහන්සේට අදාළ වන බව ඇඟවීමට නොවේ”, නමුත් “හෙබ්‍රෙව්  දෙවියන් යනු පුරුෂ නාම පදයක් වන අතර ඔහු “උදාසීන නිර්මාණාත්මක බලවේගයකට වඩා ක්‍රියාකාරී ලෙස පෙන්වීමට ය
සික් 
සික් යනු ඒක දේවවාදී සහ හෙළි කළ ආගමකි
සීකිහි දෙවියන් වහන්සේ රාම්, අල්ලාහ් සහ වහීගුරා වැනි බොහෝ නම් වලින් හැඳින්වුවද එකම දෙවියෙකු ලෙස හඳුන්වන අතර හැඩයෙන් තොර, කාලානුරූපී සහ නොපෙනෙන අයෙකි
නිරාකාර්, අකාල් සහ අලක්
සියලු මැවිල්ලෙහි දෙවියන් සිටී (සරව් වීපක්)
දෙවියන් වහන්සේ "අභ්‍යන්තර ඇසෙන්" හෝ "හදවතෙන්" දැකිය යුතුය
දෙවියන් සහ මනුෂ්‍යයන් අතර සන්නිවේදනයේ පැවැත්මට එහි දැඩි යෙදුම ඉඩ දී ඇති හෙයින්, සිකි බැතිමතුන්  භාවනා කළ යුතුය
සික් දහම යනු 16 වන සහ 17 වන සියවස් වලදී උතුරු ඉන්දියාවේ පැනනැඟුණු ඒක දේවවාදී ඇදහිල්ලකි
සීක්වරු එක්, කාලානුරූපී, සර්වබලධාරී, උත්තරීතර මැවුම්කරුවෙකු විශ්වාස කරති
මුල් මන්ත්‍රය ලෙස හැඳින්වෙන ගුරු ග්‍රාන්ත් සාහිබ්හි ආරම්භක පදය මෙය සංකේතවත් කරයි
පන්ජාබි
ੴ ਸਤਿ ਨਾਮੁ ਪੁਰਖੁ ਨਿਰਭਉ ਨਿਰਵੈਰੁ

පරිවර්තනය

එක් විශ්ව මැවුම්කරුවෙකු වන දෙවියන්, උත්තරීතර වෙනස් කළ නොහැකි සත්‍යය, විශ්වයේ මැවුම්කරු, භීතියෙන් ඔබ්බට, වෛරයෙන් ඔබ්බට, මරණයෙන් ඔබ්බට, උපතින් ඔබ්බට, ස්වයං පැවැත්මෙන්,

"ੴ" ("Ik āaṅkār") යන වචනයට සංරචක දෙකක් ඇත
පළමුවැන්න ੧, ගුර්මුකි හි "1" ඉලක්කම් නිර්මාතෘගේ ඒකීයභාවය සංකේතවත් කරයි
වචනයේ තේරුම
“එක් විශ්ව මැවුම්කරුවෙකු වන දෙවියන්” යන්නයි
ගුරු ග්‍රාන්ත් සාහිබ්ගේ පිටු 1430 සියල්ලම මුල් මන්ත්‍රයේ පුළුල් කිරීම් බව බොහෝ විට කියැවේ
සීක්වරුන්ට දෙවියන් සඳහා බොහෝ නම් ඇතත්, සමහර ඒවා ඉස්ලාමයෙන් හා හින්දු ආගමෙන් උපුටා ගත් ඒවා වුවද, ඔවුන් සියල්ලෝම එකම උත්තරීතර දෙවිට යොමු දක්වයි.

සික් ශුද්ධ ලියවිල්ලෙහි සඳහන් වන්නේ මුළු අවකාශය පුරා පැතිරී විශ්වයේ සියලු ජීවීන්ගේ මැවුම්කරු වන එකම දෙවියන් වහන්සේය
මනෝවිද්‍යාව 
මනෝ විද්‍යාඥයන්ට අනුව දේව සංකල්පය ඇතිවීම කෙරෙහි මිනිසා තුල පවතින විවිධ මනෝ විද්‍යාත්මක සාධක බලපානු ලබයි
සිග්මන්ඩ් ෆ්‍රොයිඩ් ප්‍රමුඛ මනෝ විශ්ලේෂණවාදීන්ගේ අදහසක් වන්නේ ලිංගරූප අවධියේ පසුවන දරුවාතුල ඇතිවන දෙමාපියන් කෙරේ ඇතිවන බියමුසු ගෞරවය දේවියන් වෙත විතැන්වන බවයි. මෙහිදී විශේෂයෙන් ගැහැණු දරුවාතුල තම පියාකෙරේ ඇතිවන බියමුසු ආදරය පසුව දෙවියන් වෙත විතැන්වෙයි
එබැවින් වැඩි වශයෙන්ම දේව භක්තියක් ඇති අයවන්නේ ස්ත්‍රී පාර්ෂවයයි
තවද මිනිසා තමාට යම් අසරණභාවයක් ඇතිවූවිට අන් සරණක් නොවූ තැන මෙවන් අධීභෞතික විශ්වාසයන් වල පිහිට පැතීමට යොමුවේ
මානව විද්‍යාව 
නූතන මානව විද්‍යාෙව් පියා ලෙස සැලකෙන ටයිලර් තම ප්‍රාථමික සංස්කෘතිය ග්‍රන්තයේදී ආගමික පරිණාමය පිළිබව විස්තර කරයි
මෙහිදී දෙවියන් පිළිබද සංකල්පයට වැදගත් තැනක් හිමිවේ
ඔහු විසින් ආගමේ පරිණාමීය අවධි තුනක් පෙන්වාදෙයි
ප්‍රාණවාදය හෙවත් සර්වාත්මවාදය
 බහුදේව වාදය
 ඒකදේව වාදය
මේ අනුව මුල් යුගයේ ප්‍රාථමික ජනයා සජීවී හෝ අජීවී ඔනෑම වස්තුවකට දේවත්වය ආරෝපණය කළේය
මෙම අවධියේ දී ප්‍රාථමික ජනයා විසින් දේවත්වය ආරෝපණය කළ ප්‍රපංචයන් හට භෞතිකමය ස්වරූපය හැරුණු විට අභෞතිකව පවතින ආත්මයක් සතුබව විශ්වාස කළහ
එම නිසා මෙම භෞතික ප්‍රපංචයන්හී භෞතික  ස්වරූපය විනාශවී ගියද අභෞතික ආත්මය තමා අසළ බලවත් ශක්තියක්වී සැරිසරන බව විශ්වාස කළහ
මෙම ශක්තීන්ට මිනිසා හා ඔහුගේ ක්‍රියාකාරකම් පාලනය කිරීමට හැකිබව වශ්වාස කළහ
දෙවන අවධිය වනවිට මිනිසා පෙර පරිධි භෞතික වස්තූන් වලට දේවත්වය අරෝපණය කිරීම වෙනුවට දෙවියන් කිහිප දෙනකු හදුනාගෙන ඔවුන්ට වන්දනාමාන කිරීමට පෙළඹේ
මෙම අවධියේ දී මිනිසාගේ සමාජ ක්‍රියාකාරකම් අනුව ඒඒ විෂයන්ට අදාලව අදහනු ලබන දෙවියන් දක්නට ලැබේ
උදාහරණ ලෙස යුද්ධයට අධිපති දෙවියන් නුවණට අධිපති දෙවියන් මුහුදට අධිපති දෙවියන් වනයට අධිපති දෙවියන් ගොවිතැනට අධිපති දෙවියන් ආදී වශයෙනි
පසුව මිනිසා ක්‍රමයෙන් බහුදේවාදයෙන් මිදී ඒකදේව වාදයට පිවිසේ එහිදී එක් සර්වබලධාරී දෙවියකුට මිනිසාගේ සියළු කටයුතු පවරයි
මේ ආකාරයට ඊ බී ටයිලර් විසින් මිනිසාගේ දෙව වන්දනය හා ආගමේ පරිණාමය පහදා දෙයි
මීට අමතරව තවත් සමාජ මානව විද්‍යාඥයන් දේව සංකල්පය පිළිබදව අදහස් දක්වා ඇත
ඇතැම් මානව විද්‍යාඥයන් දෙවියන් ගේ බිහිවීම අර්තකතනය කිරීම සදහා පරාරෝපණ සංකල්පය භාවිත කරයි
පරාරෝපණය යනු තමා සතුව පැවති යමක් පසුව තමාගෙන් ඈත්වී තමාට එරෙහිව ශක්තියක් වී තවදුරටත් වර්ධනය වෙමින් තමාප පීඩනයට පත් කිරීමයි
එසේම මිනිසා යනු දෙවියන්ගේ නිර්මාණයක් නොව දෙවියන් යනු මිනිසාගේ නිර්මාණයක් බව මානව විද්‍යාඥයන් තර්ක කරයි
මිනිසා විසින් නිර්මාණය කරගත් දෙවියන්ට තමට බලය පවරා දෙවියන්ට යටත්වී මිනිසා ජීවත්වෙයි
මේවාත් බලක්න
 දේවාල
 දෙවියෝ - හින්දු සංකල්පය
  දෙවියෝ - බෞද්ධ සංකල්පය
 අල්ලාහ් නම් ඒක දේව සංකල්පය
 දෙවියන්වහන්සේ නම් ඒක දේව සංකල්පය
 තිස්තුන්කෝටියක් දෙවි දේවතාවියෝ
 දෙවි-දේවතා නාමාවලිය
 දෙවියන්වහන්සේ (ඉස්ලාම් මතය)
 දෙවි පියාණන්

ආගම්
සංකල්ප
දෙවි දේවතාවියෝ
මෙම දේවතා නාමාවලිය ('list of deities) බුදු දහම, බහුදේවවාදී ආගම් සහ ආගමකට ඍජු සම්බන්ධයක් නැති දෙවිවරුන්ගේ සුචියකි
වව
ගෝඩ්, අල්ලාහ් වැනි ඒකදේවවාදී ආගම් මෙයට අදාල නැත
For deified individuals see List of people who have been considered deities, Apotheosis, Imperial cult
For deities whose cult is fictional see List of deities in fiction
දේවතාවන් වර්ගය අනුව

Lists of deities by type
අහස සම්බන්ධ
ඉර දෙයියෝ
Sun
sky, day
weather, rain, thunder, lightning
creator

Chthonic
earth
ocean, water
underworld, night

Human sphere
oath
justice
knowledge or wisdom
household, hearth
health, healing, medicine
mother
father
love
death
war
hunting

Demigods, Deified Heroes
culture heroes
sacred king
imperial cult

ප්‍රදේශය අනුව

අප්‍රිකාව
Ancient Egyptian deities
African deities
Yoruba
Guanche deities
Afro-American religion
Loa
Orisha

ඇමරිකාව
North America
Native American deities
Inuit deities
Mesoamerica
Aztec deities
Maya deities
South America
Incan deities
Guarani
Mapuche

ආසියාව

දකුණු ආසියාව
දෙවිවරු - ශ්‍රී ලංකා
හිංදු දෙවිවරු 
Rigvedic deities (see also Proto-Indo-Iranian religion)

Ancient Near East / Caucasus
Mesopotamian deities
Semitic gods 
Assyro-Babylonian pantheon (see also Family tree of the Babylonian gods)
Canaanite deities
Abrahamic religion
Armenian gods
Persia
Yazata (Persian, see also Proto-Indo-Iranian religion)
Zoroastrian
Anatolia
Hittite deities
Hurrian deities
Lydian gods
Caucasus
Ossetian deities

Central / Northern Asia
Raven God of Kamchatka and Chukotka
Mongol deities
Siberian deities
Tengri
Turkic deities

East Asia
Chinese deities
Japanese deities
Korean deities
List of bodhisattvas

Southeast Asia
Deities of Philippine Mythology
Malaysian Chinese Gods

ඕස්ට්‍රේලියාව-Oceania
ඕස්ට්‍රේලියානු Aboriginal deities
Polynesian Mythology
Maori deities
Rapa Nui deities (Easter Island)

යුරෝපය
Baltic deities
Celtic deities
Paleo-Balkanic deities (Thracian/Dacian/Illyrian)
Etruscan deities
Finnic deities
Germanic deities
Anglo-Saxon deities 
List of Norse gods and goddesses
Greek pantheon  (see also List of Greek mythological figures, Twelve Olympians, Greek hero cult, Family tree of the Greek gods)
Hungarian deities
Lusitani deities 
List of Roman deities
Sami deities
Slavic deities

See also
 Names of God
 List of deities in fiction
 List of people considered to be deities
 List of mythologies
 List of legendary creatures by type
 List of folklores
 Demigod
 Divinity
 God (male deity)
 Goddess
 Pantheon (gods)

දෙවිවරු
විශ්වාසයන්, මතයන්, ඇදිහිලි යනු ශ්‍රී ලාංකික සංස්කෘතියේ මෙන්ම සම්ප්‍රදායේද ඉතා කැපී පෙනෙන අංගයකි
පොරොන්දම්, ලග්ණ, ඇස්වහ කටවහ, කැප අකැප, ඵල අඵල, කෙම් ක්‍රම වැනි දෑ උදාහරණ ලෙස දැක්විය හැක
මෙවා පාරම්පරිකව පැවතන් එන දෑ වන අතර මේවායේ සත්‍ය අස්ත්‍ය බාවය නිශ්චිතවම කිව නොහැකිවන්නේ ඒවායින් බොහෝමයක් අහම්බයක් ලෙස සිදුවිය හැකි දෑ බැවිනි
නමුත් අතීතයේ මෙන්ම වර්තමානයේද මේවා තදින් විශ්වාස කරන, මේ මත පදනම්ව තම එදිනෙදා කටයුතු කරන ජන කොට්ඨාසද ශ්‍රී ලංකාව තුල ජීවත් වේ
භෞතික සිද්ධීන් මත ඵලාඵල

සූනන්/හූනන් ඇඟට වැටීම
හිස - දන ලාභ 
මුහුණ - බන්ධු දර්ශන (ඥාති/මිතුරු හමුවක්)
බැම මැද - බන්දු නාශ (සමීපතමයන්ට විපත්)
බැම - රජුන්ගෙන් ගෞරව
ඇස - සිර භය
නාසය - ව්‍යාධි (රෝග/අසනීප)
උඩුතොල - වස්තු හානි
මුඛය - භය
යටිතොල - වස්තු ලැබීම
නිකට - රාජ දඬුවම්
දකුණු කණ - දීර්ඝායු
පපුව - ධන ලාභ
තනය - උතුම් ගෞරවයන්
නළල - මරණ
බඩ - ධන ලාභ
දකුණු ඇල - දියුණු වීම
වම් ඇල - මරණය
පිට කොන්ද - ද්‍රව්‍යය ලාභ
පිට - සුභ සම්පත්
මුඛය - භය
ලිඟුව - දරිද්‍ර (ආර්ථික හානි)
යටිතොල - වස්තු ලැබීම
යෝනිය - පුරුෂයාට මරණය
නිකට - රාජ දඩුවම්
වම් අත ඇඟිලි - මිත්‍රයන් කළහ
දකුණු කණ - දීර්ඝායු
ගුදය - වස්තු ලාභ
වම් කණ - වෙළඳ ලාභ
කලව - දියුුුුණුව
හිසකෙස් - මරණය
දකුණු කෙන්ඩ - බොහෝ පාඩු
බෙල්ල - සතුරු හානි
වම් කෙන්ඩ - කලහ
දකුණු උර - නිරෝගි
ඇස්ව‍ට - සැප
වම් උර - ස්ත්‍රී සැප
වම් අතේ අල්ල-පෙම්වතිය වෙන්වීම
වම් වළලුකර - කීර්ති
දකුණු පාදයේ ඇඟිලි - රාජ භය
දකුණු අත - පෙම්වතියට මරණය 
වම් පාදයේ ඇගිලි - රුදු සහිත‍ රෝග
වම් අත - ශෝක මරණ
නියපොතු - ධන හානි
දකුණු අත ඇගිලි - රාජ සම්මාන
ශරීරයේ දිව්වේ නම් - දීර්ඝායුෂ

සාම්ප්‍රදායික සිංහල දැණුම
District Health Information System (DHIS)  යනු සුනම්‍ය (highly flexible), නිදහස් කේත (open-source) සෞඛ්‍ය කලමනාකණ තොරතුරු පද්ධතියක් (health management information system) සහ  data warehouseකි
It is developed by the Health Information Systems Programme (HISP) project
The solution covers aggregated routine data, semi-permanent data (staffing, equipment, infrastructure, population estimates), survey/audit data, and certain types of case-based on patient-based data (for instance disease notification or patient satisfaction surveys)
The system supports the capture of data linked to any level in an organisational hierarchy, any data collection frequency, a high degree of customisation at both the input and output side
It has been translated into a number of languages
The DHIS was originally developed for three health districts in Cape Town in 1998-99, but has since spread via the HISP network to nearly half of sub-Saharan Africa, where its use covers a population of 300-400 million people, and to a number of countries in Asia
The initial scope - routine monthly Primary Health Center data – has systematically been expanded to cover nearly all aspects of health data and information (excluding electronic health records)
Available aggregated data for South Africa from 1998-2007, for instance, represent close to one billion patient encounters
For electronic health records, DHIS is collaborating with the WHO-backed OpenMRS system
Releases

DHIS

DHIS 1.3 and 1.4 

DHIS 1.3 was developed on a platform of Microsoft products consisting of VBA for program logic, Access as a database, Excel for reporting and Windows as the OS
DHIS 1.4 is a significant overhaul of database structure, using various output formats for reporting
It bridges the gap between DHIS 1.3 and 2.0.

DHIS 2 
DHIS 2 is an open source alternative to the earlier releases
The software development process is a global collaboration between students, researchers and experienced developers in Norway, India, South Africa, ඉතියෝපියාව and Vietnam
The first release, version 2.0, came in February 2008 after three years of development releases
Release 2.0.3 is expected in December 2009

DHIS 2 is developed using open-source Java frameworks and tools, such as the Spring Framework, Hibernate, Struts2, Maven, and JUnit
බාහිර සබැඳි
 DHIS 2 site
 DHIS 2 on Launchpad 
 Wiki for DHIS 2 development 

FOSS මෘදුකාංග
ප්‍රජා වෛද්‍යවේදය
OpenMRS is a collaborative open source project to develop excellent software to support the delivery of health care in developing countries
It grew out of the critical need to scale up the treatment of HIV in Africa but from the start was conceived as a general purpose electronic medical record system that could support the full range of medical treatments
The first ideas and prototype of OpenMRS were conceived by Paul Biondich and Burke Mamlin from the Regenstrief Institute, Indiana on a visit to the AMPATH project in Eldoret, Kenya in February 2004. Around the same time the EMR team at Partners In Health led by Hamish Fraser and Darius Jazayeri were looking at ways to scale up the PIH-EMR  web-based medical record system developed to manage drug resistant tuberculosis in Peru, and HIV in rural Haiti
Paul, Burke and Hamish met in September 2004 at the Medinfo conference in San Francisco, and recognized they had a common approach to medical information systems and a similar philosophy for healthcare and development and OpenMRS was born
Later, Chris Seebregts of the South African Medical Research Council (MRC) became the fourth founding member
OpenMRS is founded on the principles of openness and sharing of ideas, software and strategies for deployment and use
The system is designed to be usable in very resource poor environments and can be modified with the addition of new data items, forms and reports without programming
It is intended as a platform that many organizations can adopt and modify avoiding the need to develop a system from scratch
Design
OpenMRS is based on a "concept dictionary" that describes all the data items that can be stored in the system such as clinical findings, laboratory test results or socio-economic data
This approach avoids the need to modify the database structure to add new diseases for example, and facilitates sharing of data dictionaries between projects and sites
An important features of OpenMRS is its modular construction which allows the programming of new functions without modifying the core code
OpenMRS is web based but can be deployed on a single laptop or on a large server and runs on Linux, Windows or Mac OS X
Other key features of OpenMRS
Built on the MySQL database (but uses Hibernate allowing it to be ported to other databases)
 programmed in Java
 Includes tools for data export and reporting
 Versions currently exist for HIV/AIDS, Drug resistant TB, primary care and oncology
 Supports open standards for medical data exchange including HL7, LOINC and IXF

Currently being tested
Tools for data synchronization between systems connected by slow or unreliable internet 
 A "logic service" that allows clinical alerts and reminders to be created in a medical standard Arden syntax 
 User interface improvements
 Tools to link to hand held devices and cell phones (JavaROSA project)
 Research data collection tools for clinical trials and community data collection projects

Deployments
The first deployment was in Eldoret, Kenya in February 2006 followed by the PIH hospital in Rwinkwavu , Rwanda in August 2006 and Richmond hospital, South Africa later that year
OpenMRS is in use in at least 14 countries mostly in Africa, and there are over 1 Million patient records in all the systems
Most deployments are run by separate groups who carry out the work on the ground with technical support and training from the core OpenMRS team
There have been three OpenMRS annual meetings all in South Africa, organized by Chris Seebregts who also leads the OpenMRS implementers group
There are three known deployments supporting clinical care in the US, in Indianapolis, Los Angeles and in Maryland
Support
OpenMRS is supported by the core teams from Partners In Health, The Regenstrief Institute and the South African MRC
Other organizations that collaborate on OpenMRS are the Millenium Villages Project, based at Columbia University and Baobab Health Systems , Malawi
Community
The OpenMRS community includes developers, implementers, and users from multiple countries who collaborate through mailing lists, IRC, and annual conferences
OpenMRS participated in Google Summer of Code in 2007 and 2008.

බාහිර සබැඳි
 OpenMRS
 Regenstrief Institute
 Partners In Health
 Podcast/MP3 of an episode of the BBC radioprogramme Digital Planet
Described OpenMRS on 2008-06-23
07m 02s - 14 m 23s
OpenMRS presentation for Google Tech Talks
August 23, 2007

References

වෛද්‍ය තොරතුරුවේදය
ගණිතයේ ක්ෂේත්‍ර කිහිපයකි
අංක ගණිතය
 වීජ ගණිතය
 ජ්‍යමිතිය
 නව ගණිතය

ගණිතය
කුඩාපොළ ස්වාමීන් වහන්සේට විරුද්ධව යුද්ධාධිකරණයේදී නගන ලද චෝදනාව නම් උන්වහන්සේ මාතලේ කැරැල්ලට ආධාර දීමත්, පුරන් අප්පු රජු වශයෙන් පිළිගෙන ඔටුණු පැළඳවීමත්, වික්ටෝරියා අග රැජිනට විරුද්ධව කැරලි ගැසීමත්ය
මේ චෝදනාවලට වැරැදිකරු ලෙස පිළිගත් යුද්ධාධිකරණය විසින් කුඩාපොල ස්වාමීන් වහන්සේ වෙඩි තබා මරා දමන ලෙස නියම කළේය
ඒ නිසා වර්ෂ 1848 අගෝස්තු 26 වැනිදා බෝගම්බර වැව අසලට ගෙන ගොස් සිවුරු පිටින්ම ආගම් විරෝධී ලෙස වෙඩි තබා මරණ ලදී
ඉංග්‍රීසි පාලන කාලය තුළ ඉංග්‍රීසින්ගේ තුවක්කුවට එරෙහිව සිංහල රණ ගී ගැයුණු අවස්ථා දෙකකි
1818 දී සහ 1848 දී එම කැරළි දෙක පැන නැංගේය
1848 නිදහස් සටනේදී ඉංග්‍රීසි හමුදාව ගොංගාලේ ගොඩ බණ්ඩා සැඟවී සිටි තැන සෙවීමට යෑමේදී කඩහපොල හිමි ද අත්අඩංගුවට පත් විය
සිංහලයින්ගේ සටනට කඩහපොල හිමි දායක වූ බව සත්‍යයකි
එහෙත් කඩහපොල හිමි යුද්ධාධිකරණයෙන් වැරදිකරු කොට ඝාතනය කළේ නිසි පරිදි සාක්ෂි විමසීමකින්ද තොරවය
එවකට ලක් ආණ්ඩුකාර වූ ටොරින්ටන් සාමිවරයා අතින් කඩහපොල හිමිගේ මරණ දඬුවම ස්ථිර විය
1848 අගෝස්තු 26 වැනිදා ඉංග්‍රීසින්ගේ නීත්‍යානුකූල වෙඩිපහරින් කඩහපොල හිමි ජීවිතක්ෂයට පත් විය
චීවරය පිටින්ම සිටි කඩහපොල හෙවත් කුඩාපොල හිමිගේ චීවරයට වෙඩි තැබීම එකල මහත් ආන්දෝලනයක් ඇතිකළ සිද්ධියක් විය
ශ්‍රී ලාංකික භික්ෂූහූ
චරිත කතා
January 2010 was the 1st month of the current year
It began on a Friday and ended after 31 days on a Sunday
It was the first month of the 2010s
ජනවාරි 2010
මාර්තු 2010
සිත යනුවෙන් භෞතිකව හඳුනාගැනීමට සුවිශේෂිත ඉන්ද්‍රියක් විද්‍යමාන නොවෙතත් සිතේ ගති ස්වභාවයට අනුව එවැනි ඉන්ද්‍රියක ක්‍රියාකාරීත්වය අපට හොඳින් ප්‍රත්‍යක්ෂය
මිනිස් මොළය,හදවත,ස්නායු, මොළයේ රසායනික ද්‍රව්‍යය, මොළයේ විද්‍යුත් ක්‍රියාකාරීත්වය ,සම හා වෙනත් සිරුරේ පරිවෘත්තීය ක්‍රියා වැනි දේ මඟින් සිතෙහි ගති ලක්ෂණ ප්‍රකට කරනු ලබන බව අපි අත්දැකීමෙන් දනිමු
සිතෙහි මූළික ලක්ෂණය දැනෙන හැ‍ඟෙන විඳින ස්වභාවයයි
සංජානන, ආවේදන හා චර්යා යන පැතිකඩ මඟින් විග්‍රහවනුයේද සිතෙහි මෙබඳු විවිධ ක්‍රියාකාරීත්ව ස්වභාවයන්ය
එම නිසා සිත යනු භෞතිකව නිශ්චිත ස්ථානයක පිහිටා ඇති දෙයක් යැයි සැලකීමට වඩා අපගේ භෞතික සිරුරේ පිහිටි අභ්‍යන්තර ඉන්ද්‍රීය ක්‍රියාකාරීත්වය මඟින් ජනිතවන ශක්ති මූළයක් ලෙස සැලකීම වඩාත්ම උචිතය
එහෙයින් සිත භෞතිකව සෙවීම නිෂ්ඵලවූවකි
ආහාර හේතුප්‍රත්‍ය සියළුදේ සම්පූර්ණ වීමෙන් පසු එය උපස්ථම්භකොටගෙන සිත පහළවීමට උචිත පරිසරය නිර්මාණයවේ
සිත නැමැති ඒ ශක්ති ක්‍රියාකාරීත්වය ආරම්භවනුයේ ඒ සඳහා උචිත පරිසරයක් ලද විටකදීය
සිත නැමැති ශක්ති මූළයේ ක්‍රියාකාරීත්වය ඇරඹීට උචිත පරිසරයක් සකස්වීම හා සිතේ ආරම්භය එකවිටම වාගේ සිදුවේ
ඇතැමෙකු සිතන ආකාරයට සිත වනාහී ආත්ම ස්වරූපී දෙයක් නොවේ
වෙනස්වෙමින් අඛණ්ඩව ගලායන ශක්ති ප්‍රවාහයකට සිත යැයි සාමාන්‍ය ව්‍යවහාරය අනුව හඳුන්වනු ලැබේ
ලෝක සම්මත ව්‍යවහාරය අනුව ශක්ති ප්‍රවාහ  ලෙස හඳුන්වනු ලබන විදුලිය,ආලෝකය,තාපය වැනි දේ සමඟ සංසන්දනය කරබැලීමෙන් සිතේ ශක්ති ක්‍රියාකාරීත්වය පිළිබඳව වැටහීමක් ලැබිය හැක
නමුදු විදුලිය,ආලෝකය හා තාපය වැනි දේ භෞතික ශක්ති ප්‍රවාහවේ
සිත ආධ්‍යාත්මික ශක්ති ප්‍රවාහයකි
භෞතික ශක්ති ප්‍රවාහයකත් ආධ්‍යාත්මික ශක්ති ප්‍රවාහයකත් විශාල වෙනසක් ඇත
නමුදු හඳුනාගැනීම පහසුවීම සඳහා සිතේ ශක්ති ක්‍රියාකාරීත්වය භෞතික ශක්ති ප්‍රවාහ සමඟ සසඳා බැලීම ප්‍රයෝජනවත්ය
‍භෞතික ශක්ති ප්‍රවාහයන්හි විද්‍යමාන සුවිශේෂිතාවයවනුයේ ඒ ශක්ති වෙනත් ශක්ති මූළයකට පරිවර්තනය කළ හැකිවීමයි
මේ අනුව විදුලි ශක්තිය ආලෝකය,තාපය වැනි වෙනත් ශක්ති බවටද ආලෝකය,තාපය,චාලක ශක්තිය වැනි වෙනත් ශක්ති මූළ විදුලි ශක්තිය බවට ද පරිවර්තනය කළ හැකිය
මේවායේ පරමාණු,ප්‍රෝටෝන,ඉලෙක්ට්‍රෝන වල චලිතය හා ක්‍රියාකාරී අණු සැකසුම බලය යොදා වෙනස්කීරීම මඟින් ශක්ති මූළය තමා අභිමත සේ වෙනස්කළ හැක
සිත ආධ්‍යාත්මික ශක්ති ප්‍රවාහයක් බැවින් භෞතික ශක්ති ප්‍රවාහයන්ට ද වඩා සූක්ෂමතාව,ශක්තිය බලය අධිකය
චිත්ත ශක්තිය විදුලිය, ආලෝකය, තාපය, චාලක ශක්තිය වැනි වෙනත් භෞතික ශක්ති මූළයන්ට අවශ්‍ය විටක පරිවර්තනය කළ හැක
ඒ සඳහා නිශ්චිත ක්‍රමවේදයක් පවතී
ලෞකික ධ්‍යාන පාදක විවිධ සෘද්ධි,අභිඥා එසේ පරිවර්තිත චිත්ත ශක්තියයි
චිතතාවේග යනුවෙන් හැඳින්වෙනුයේ වේගවත් සිතිවිලිය
අපගේ මානසික ස්වභාවය අනුව සිතිවිලිවල සාමාන්‍ය ක්‍රියාකාරීත්වයෙහි වේගය උපරිම හෝ අවම වේ
සාමාන්‍යයෙන් වේගවත් සිතිවිලි සිතේ ඇතිවනුයේ අප ආවේගශීලීබවින් කුපිත වූ විටය
මීට ලෝභ,දෝස හෝ මෝහ යන මූළික අරමුණු ත්‍රිත්වය හේතුවේ
මේවා සෘණාත්මක මානසික ආවේග වශයෙන්ද සැලකේ.එසේ සැලකෙනුයේ මෙබඳු චිත්තාවේග නිසා මනුෂ්‍යත්වය පහත හෙළීමට සමත්වන සුළු චර්යා මිනිසුන් අතින් වියහැකි හෙයිනි
අනෙක් අතට වේගවත් සිතිවිලි බැවින් මෙබඳු සිතිවිලිවල  හොඳ නරක යහපත අයහපත හඳුනාගැනීමට ඉඩප්‍රස්තාවක් නොලැබේ
මානසික ආතතිය ඇතිවීමට මෙබඳු සෘණාත්මක චිත්තාවේග බෙහෙවින් ඉවහල්වේ
මානසික පමණක් නොව ශාරීරිකව පවා රෝගී කරවීමට මෙබඳු සිතිවිලි සමත්ය
ඇතැම් අවස්ථාවලදී ස්වභාවයෙන් සිත සංසිඳී ඇතිවිට සිතට පහළවන සිතිවිලිවල එතරම් වේගවත් බවක් දක්නට නැත
මනස සැහැල්ලුවට පත්කරවන්නේ මෙබඳු මන්දගාමී ස්වභාවයේ සිතිවිලිය
මෙබඳු සිතිවිලි කෙසේවත් චිත්තාවේග ලෙස මනසෙහි ඇතිනොවීම මනසට සුවදායී බවක් හා සැහැල්ලුවක් ගෙනදීමට සමත්වේ
සාමාන්‍යයෙන් කුශල පාක්ෂික සිතිවිලි ලෙස සැලකෙන සියළු චිත්ත ක්‍රියාකාරී තත්වයන්ම මෙම කාණ්ඩයට අයත්ය
අලෝභ,අදෝස හා අමෝහ යන මූළික අරමුණු ත්‍රිත්වය පදනම්කරගනිමින්ම මෙබඳු චිත්ත ස්වභාවයන් හටගනියි
සාමාන්‍යයෙන් සිතිවිලි හෙවත් චිත්තාවේග යනුවෙන් අදහස් වනුයේ කිසියම් වේගයකින් ක්‍රියාකරන සිතම බව පැහැදිලිවේ
සිත ක්‍රියාකිරීමට අරමුණක් පැවතිය යුතුය
එම අරමුණ හොඳ හෝ යහපත් වන විට සිතිවිලිවල වේගය අවම මට්ටමක රඳා සිටින අතර එය සැහැල්ලු හා සුවදායී වේ
එසේම සිතට අරමුණුවන දේ නරක හෝ අයහපත් වනවිට එය අරමුණු කරගෙන බිහිවන සිතිවිලි වේගවත් වන අතර එය මානසික ආතතිය හා පීඩනය ගෙනදීමට සමත්වේ
සිතේ ක්‍රියාකාරීත්වය අරමුණු අනුව වෙනස් අගයක් ගනියි
මින් පැහැදිලි වනුයේ සිතිවිලිවල ක්‍රියාකාරීත්වය කිසියම් චලන ගුණයකින් සමන්විත බවයි. සාමාන්‍ය ව්‍යවහාරයේහි දී ආවේගශීලී වීම ලෙස හැදින්වෙන තරමට මිනිස් ආවේගයන්හි ක්‍රියාකාරීත්වය ඉහළ ගිය විටක මිනිසා කුපිත වූ ස්වභාවයකට පත් වේ
එය ද්වේෂයෙන් හෝ රාගයෙන් හෝ වෙනත් මිනිස් හැගීමකින් හෝ විය හැකිය
මිනිස් සිතෙහි මානසික ආවේගයන් හටගන්නේ ඇයි
ඔබ මෙය සැලකිල්ලට ගත්තෙහි ද
මිනිස් සිත  සෑම විටක දීම විවිධ අරමුණු ගනියි
එය අතරක් නොමැතිව පවතින දෙයකි
එයට කිසියම් අරමුණක් පැමිණි කල එහි එල්බගෙන එක සමාන සිත් රැසක් පහළ කරවයි. සිත කිසියම් එක අරමුණක රැදී පවතිනවා යැයි අප පවසන්නේ ‍ෙමබදු අවස්ථාවලදීය
සිතෙහි ගොඩ නැගෙන හා ගොඩනගා ගන්නා විවිධ මානසික අරමුණු හා ප්‍රක්ෂේපන මහත් රාශියකට සිත නිරන්තරයෙන් මැදිවී පවතියි
සිතේ සාමාන්‍ය ස්වභාවය මෙබදුය
සාමාන්‍යයෙන් අප කරදර හා ගැටළු විවිධ අසහනමය තත්වයන් රැසකට මැදිව ඇති බව අපට දැනෙන්නේත් හැගෙන්නේත් මේ ආකාරයට මනසට වධ වේදනා ගෙන දෙන මේ ආකාරයේ සිතෙහි පැවැත්ම විටක අපව මහත් පීඩනයකට පත් කරවන බැවිනි
සිතේ ගති ස්වභාවය මහත් වෙහෙසකට පත් කරවන හා විවිධ මානසික ආතතීන් ජනිත කරවීමට සමත්කමක් දක්වන ප්‍රධානතම උත්ප්‍රේරකයක් වන්නේ සංජානන පැතිකඩ ( Profile of Cognition ) යටතේ ඉන්ද්‍රියානුසාරයෙන් ගනු ලබන විවිධ අරමුණු සාවද්‍යව ග්‍රහණය කර ගැනීමයි
මෙකී සාවද්‍ය සංජානනය ඇතිවන්නේ සියළු ජීව සමූහයා අතරින් තමන් යැයි එක් පුද්ගලයෙකු වෙන් කරගෙන සැලකීම නිසාය
ස+කාය යන අර්ථයෙන් ගනු ලැබූ විට කාය යනුවෙන් අදහස් කරන්නේ ස්කන්ධ පංචකය හෙවත් තමාගේ ශරීරයයි
“ ස ” යනු තමාගේ හෝ ස්වකීය යන අර්ථය දේ
එවිට ස+කාය සන්ධි වීමේ දී කියැවීමේ පහසුව සදහා කාය ශබ්දයේ මුල් කා ශබ්දයට පෙර තවත් අතිරේක “ක්” අක්ෂරයක් එක්වී ස + ක් + කාය = සක්කාය ලෙස එම වචනය සන්ධි වේ
එයින් අදහස් වන්නේ පංචස්කන්ධයේ එක් එක් ස්කන්ධ කොටසක් පාසා වෙන වෙනමත් අවසාන විග්‍රහයේ දී සියලු ස්කන්ධ පංචකය කෙරෙහිමත් “ස්වකීය හෙවත් තමා හො‍් තමාගේ”  යන හැගීම මෙයින් අදහස් වන බවයි.
 “අත්ත” ලෙස දැක්වෙන්නේත් මේ අදහසමය
අත්ත යනු ස්වකීය තමා හෝ තමාගේ යන අර්ථයයි
ආත්මය යන අර්ථයෙන්ද ඇතැම් විටක දී හින්දු ආදී වෙනත් සමයවාදයන්හි මේ අත්ත ශබ්ද භාවිතා කරතත් බුදු සමය එය ව්‍යවහාර කොට ඇත්තේ දාර්ශනික පක්ෂයෙන් ආත්ම අර්ථයට වඩා ස්වකීය යන අර්ථය ලබාදීම පිණිසය
අත්ත ස්වභාවයෙන් ස්කන්ධ පංචකය වියුක්ත බැව් දක්වා ඇත්තේ අත්ත ශබ්දයෙහි නිශේධාර්ථය ලෙස අනත්ත ශබ්දයෙනි
න+ අත්ත = අනත්ත ලෙස මෙම නිශේධාර්ථය සැකසී ඇත
ත්‍රි ලක්ෂණයෙහි එක් ලක්ෂණයක් ලෙස ද අනත්ත දක්වා ඇත
විශුද්ධි මාර්ගයෙහි අනත්ත ශබ්දය තව තවත් විස්තාරිත කොට දක්වා ඇත
එහි සංජානන පැතිකඩ යටතෙහි බුද්ධිමය දායකත්වය සැපයෙන අයුරිනුත් ආවේදන පැතිකඩ ( Profile of Affective ) යටතෙහි හැගීම් හා ආවේග සමනය වන අයුරිනුත් චර්යා පැතිකඩ යටතේ හැසිරිම් රටාව සංස්කරණයට ලක්වන අයුරිනුත් දක්වා ඇත
සාමාන්‍යයෙන් සීල ශික්ෂණය ලෙස හැඳිවෙනුයේද ධනාත්මක චර්යා සංස්කරණයයි
බුද්ධිමය දායකත්වය සැපයෙනුයේ මෙහි ඉහත විස්තර කළ ආකාරයට සියලු ජෛව වර්‍ගයා අතරින් ස්වකීය ලෙස වෙන් නොකළ හැකි බව පෙන්වීම මගිනි
හැගීම් හා ආවේදන සමනය වනුයේ ස්කන්ධ පංචකයම පිළිකුල් වශයෙන් සැලකීම තුළිනි
ත්‍රි ලක්ෂණයෙහි මෙය දුක්ඛ ලක්ෂණය ලෙස දැක් වේ
චර්යාවන් සංස්කරණය වනුයේ විරති වශයෙන් දුරු කළ යුතු දෙයක් සේ දැක්වීමෙනි
ත්‍රි ලක්ෂණයෙහි මෙය අනිත්‍ය ලෙස දැක් වේ
ප්‍රජානන පැතිකඩ යටතෙහි අනත්ත සංඥාව වැඩීම මගින් නුවණ දියුණු වී ප්‍රඥා ශික්ෂාව ඇති කෙරේ
ආවේදන පැතිකඩ යටතෙහි දුක්ඛ සංඥාව වැඩීම මගින් ආවේග සමනය වී සමාධි ශික්ෂාව ඇති කෙරේ
චර්යා පැතිකඩ ( Profile of Behavior ) යටතෙහි අනිත්‍ය සංඥාව වැඩීම මගින් පුද්ගලයා ධනාත්මක ආකල්ප ( Positive Attitude ) වලින් යුක්ත චර්යා සංස්කරණයකට ලක්වන අයුරින් සීල ශික්ෂණය වර්ධනය කෙරේ
අනත්ත සංඥාව වර්ධනය කිරීමෙන් ශුන්‍යත විමොක්ඛය මගින් සියළු ජෛව වර්‍ගයා සත්ව පුද්ගල වශයෙන් සාර යයි සත් යැයි ගත නොහැකි, සාපේක්ෂ වශයෙන් පමණක් ගතහැකි, හේතු ප්‍රත්‍ය සමවාය අනුවමට හටගෙන එහි ක්‍රියාකාරීත්වය නිසාම පවතින, නිරපේක්ෂ අගයක් රහිත සත්තාවක් පවතින බව ද, දුක්ඛ සංඥාව වර්ධනය කිරීමෙන් අපණ්හිත විමොක්ඛය මගින් සුව දුක් ආදී සියළු විදීම් අතෘප්තකර ස්වභාවයක් ගන්නා බව ද,  අනිත්‍ය සංඥාව වර්ධනය කිරීමෙන් අනිමිත්ත විමොක්ඛය මගින් සියළු ප්‍රඥප්ති ධර්‍මයන් ස්ථිර නොවන මායාකාරී ස්වභාවයකින් යුක්ත බව ද ප්‍රත්‍යක්ෂයෙන් අවබෝධ කර ගනියි
සත්‍යාවබෝධයෙහි ලා පුද්ගල ප්‍රජානන ශක්තිය පුථු ප්‍රඥා, තීක්ඛණ ප්‍රඥා, ගම්භිර ප්‍රඥා, ජවන ප්‍රඥා, මන්ද ප්‍රඥා යනාදී වශයෙන් ප්‍රභේදකර වේ
මෙයින් ශුන්‍යත විමොක්ඛය මගින් නිර්වාණාවබෝධයට සමත් වන්නේ මෙහි තීක්ඛණ, ගම්භිර යනාදී වශයෙන් දක්වා ඇති අධිකතර ප්‍රඥාව ඇති පුද්ගලයන් වන අතර අනිමිත්ත විමොක්ඛයෙන් නිර්වාණාවබෝධයෙහි ලා සාමාන්‍ය ප්‍රඥාවක් ඇති පුද්ගලයන් සමත්කමක් දක්වන බව ද අපණ්හිත විමොක්ඛය යටතේ නිර්වාණාවබෝධය ලබා ගන්නේ බෙහෙවින්ම මන්ද ප්‍රඥා සහිත පුද්ගලයන් සමත්වන බව ද ආභිධම්මික විවිරණ මගින් හෙළි වේ
මෙයින් පැහැදිලි වන්නේ සත්‍යාවබෝධයෙහි ලා පුද්ගල හා ප්‍රජානන විශේෂතා ද බලපානු ලබන බවයි.
බුදු සමයේ සංකල්ප පිළිබද මේ තරම් දිගු විස්තරයකට එළඹියේ ප්‍රධාන වශයෙන් සෙසු ජෛව වර්‍ගයා අතරින් තමා යනුවෙන් කෙනෙකු හෝ පුද්ගලයෙකු වෙන්කොට සැලකීම දුරු කිරීම සදහා බුදු සමය උපාය මාර්ගික වශයෙන් විවිධ ක්‍රමවේදයන් රැසක් භාවනා ක්‍රම ලෙස ඉදිරිපත්කොට තිබීම පැහැදිලි කිරීම පිණිසය
දුක හටගැනීමට හේතුව පෙන්වා දුන්නාක් මෙන්ම දුක් නැති කිරීමට මාර්ගය ද බුදු සමයෙහි ඉතාමත්ම ක්‍රමානූකූල ලෙස පෙන්වා දී තිබේ
එය අතිශයින්ම ප්‍රයෝගික මාර්ගයක් ලෙසය
කෙසේ හෝ එයින් කෙරෙන්නේ සංජානන, ආවේදන හෝ චර්යා වශයෙන් මිනිස් සිත ක්‍රමානූකූලව නිවැරදි ලෙස ආකල්ප ඇතිවෙන පරිදි හැඩගැස්වීමයි
සිත
මානව චරිත ස්වභාවය, පුද්ගල රුචි අරුචිකම්, සංඥාවන්ගේ විවිධතා හා ජානමය තත්ව අනුව එක් එක් පුද්ගලයාගේ නිවැරදි මගට පිළිපන් ස්වභාවය ඇතිවීමට ‍ගන්නා කාලයෙහි හා භාවිතා කරනු ලබන සංස්කරණ ක්‍රමවේදයන්හි ඇති විවිධතාවය වෙනස් බව බුදුදහම පෙන්වා දෙනු ලබයි
එක් පුද්ගලයෙකුහට සංජානන වශයෙන් ජෛව සමූහයා අතරින් තමා යනු‍ෙවන් එක් පුද්ගලයෙකු වෙන් කර සැලකීමේ චින්තනමය අඩුපාඩුව පෙන්වා දුන් කෙණෙහිම අවබෝධය ඇතිකර ගැනීමට පිළිවන්කම ලැබෙන අතර තවත් කෙනෙකුට ඒ සදහා සමස්ත ස්කන්ධ පංචකයෙහිම අසාරතාවය දුක්ඛ ස්වභාවය පිළිකුල් වශයෙන් දීර්‍ඝ කාලයක් මුළුල්ලේ ආවේදන වශයෙන් සලකා බැලීම අත්‍යවශ්‍යය වේ
වෙනත් එයටත් වඩා දීර්ඝ කාලීනව ශික්ෂණය කළ යුතු වූ පුද්ගලයෙකුහට නම් මේ සියල්ලට අමතරව චර්යා ශික්ෂණ ක්‍රියාවළියක් ද අවැසි වේ
කෙසේ වුවත්, බුදු සමය අප හමුවට ගෙනන විද්‍යානූකූල පදනම එකමය
මෙහි දී විද්‍යානූකූල යන ව්‍යවහාරය භාවිතා කරනු ලැබුවේ බටහිර විද්‍යා සංකල්පවලට අනුව නොව දාර්ශනික විෂයයේ පිළිගත් මූළ ධර්ම අනුව සැකසුන විධිමත් චින්තනය අරඹයාය
මානසික ආවේගයන් හටගැනීමේ ක්‍රමවේදය දෙස හොදින් නිරීක්ෂණය කර බැලූ කල පෙනී යන දෙයක්වනුයේ සියලු මානසික ආවේගයන් තමා යන හැගීම මුල් කර ගෙන ගොඩ නැගෙන බවයි.මෙය මිනිස් සිතේ පහළවන දැඩි ආත්මාර්ථකාමීත්වය ලෙසද විග්‍රහ කළ හැක
මෙය දාර්ශනික පක්ෂයෙන් ගත්කළ සක්කාය දිට්ඨිය ලෙස හැදින්වීමට පුළුවන
තමන් යන හැගීම ගොඩනැගීමට උපස්ථම්භකවනුයේ සමස්ත ජෛවවර්‍ගයා අතුරින් එක් පුද්ගලයෙකු වෙන් කරගෙන ඒ පුද්ගලයා ඉන්ද්‍රියයන් ඇසුරින් ලබන අත්දැකීම් රස වින්දනය කරමින් එකී රස වින්දනයට දක්වන ලෝලත්වය නිසාය
මෙම රස වින්දන ලෝලත්වය තණ්හාවයි.සසර භවය හා අඛණ්ඩබවේ මානසික බැඳීමටද මෙය හේතුවේ
එක් අතකින් රස වින්දනයට ඇති ලෝලත්වය නිසා සසර සැබෑ තත්වය මුවා කරනු ලබන අතර එය අවිද්‍යාව හෙවත් මෝහය නමින් හැදින්වේ
අවිද්‍යාව හෙවත් මෝහය නිසා සක්කාය දිට්ඨිය හටගනියි
සක්කාය දිට්ඨිය අවිද්‍යාවේ නැතහොත් මෝහයෙන් මුල් ස්වරූපයයි
යමෙකුගේ සිතින් සක්කාය දිට්ඨිය ඉවත්වීමේ දී අවිද්‍යාව හෙවත් මෝහය තව දුරටත් පැවතීමට අවකාශ මදව යෑමෙන් අනුක්‍රමයෙන් වියැකී යයි
සක්කාය දිට්ඨිය දුරුකලාවූ ආර්යයන්වහන්සේගේ සසර ප්‍රමාදය ආත්මභාවයන් (7) සතකg සීමාකොට දැක්වෙනුයේ මේ හේතුව නිසාය
මින් කියවෙනුයේ සොවාන් ආර්යයන්වහන්සේගේ සත්වන භවයකට වඩා නොඉපදෙන බවයි. 
	සක්කාය දිට්ඨිය දුරු වීමත් සමගම මෙතෙක් සිත තුළ පැවතෙමින් පැමිණි අධික වේගයෙන් යුතු මානසික ආවේග ක්‍රම ක්‍රමයෙන් එහි වේගය අඩු වී යෑමට පටන් ගනියි
අදාළ සංකල්පයන්හි නිරන්තර භාවිතාව හෙවත් සංජානන, ආවේදන හා චර්යා වශයෙන් වඩ වඩාත් මෙකී සංකල්ප වර්ධනය කිරීමේ දී තව තවත් මානසික ආවේග ගොඩ නැගීමට හේතු වූ අවිද්‍යාව හෙවත් මෝහය තවත් සිදී ගොස් දෙවන තුන්වන මාර්ගඵල වූ සකෘදාගාමී හා අනාගාමී මාර්ගඵලවලට ආර්යයන් වහන්සේ එළඹෙනු ඇත
මානසික ආවේගයන් අතරින් ප්‍රධනත්වය ගන්නා ද්වේශ හා රාග යන යන ආවේගයන් හෙවත් මානසික ආතතීන් සකෘදාගාමී මාර්ගඵලයෙහි දී මදක් තුනී වී හෙවත් අඩු වී ගොස් අනාගාමී මාර්ගඵලයෙහි දී සම්පූර්ණ වශයෙන් සිදී යයි
නමුත් මෙකී තත්වය යටතේ වුව ද අවිද්‍යාව හෙවත් මෝහයෙහි සම්පූර්ණ ඉවත්වීමක් සිදු නොවන හෙයින් ඉතා සියුම් වශයෙන් මම යන වෙන් කිරීමේ ස්වභාවය සිතෙහි පවතින බැවින් මේ තත්වය මුළු මනින්ම මානසික ආවේගවලින් නිදහස්වීමක් නොවේ
මෙකී අනාගාමී අවස්ථාවේ රළු මානසික ආවේග ජනනයෙහි ලා උපස්ථම්භක වන පස්වැදෑරුම් ඕරම්භාගීය සංයෝජන ධර්‍ම වියැකී යන අතර අස්මි මානය ලෙස හැදින්වෙන මනසෙහි ඇති ඉතාමත් සියුම් මම යනුවෙන් වෙන්කර සලකන ස්වභාවය තව දුරටත් රදා පවත්වනු ලබන පස්වැදෑරුම් උද්ධම්භාගීය සංයෝජන ධර්‍ම පමණක් ඇත
මෙම උද්ධම්භාගීය සංයෝජන ධර්‍මයන්හි ඇති සුඛුම ස්වරෑපය හේතුවෙන් සමහර අනාගාමී ආර්යයන් වහන්සේලා සියළු කෙ‍ෙලසුන් දුරුකො‍ට තමන් අර්හත් ඵලයට පත් වී යැයි සාවද්‍ය හැගීමක් පවා හටගැනීමට ඉඩකඩ ඇති බව සදහන් වේ
එයින් අදහස් වන්නේ එම උද්ධම්භාගීය සංයෝජන ධර්‍මයන්හි ඇති ඉතාමත්ම සියුම් බවයි. තමා තුළ ඇති සියුම් උද්ධම්භාගීය සංයෝජන ධර්ම අණු වශයෙන් පවතින නිසා ආර්යයන්වහන්සේලාහට ඒවා පවතින බවක් වත් ඇතැම්විටකදී නොහැ‍ඟේ
අසියලු මානසික ආවේග හටගන්වමින් සියුම් හුයක් මෙන් සත්ව චිත්ත සන්තානයෙහි මුල් බැසගෙන ‍ඇති මෙකී මම යනුවෙන් පුද්ගලයෙක් වෙන්කොට සලකන ස්වභාවය ඉන්ද්‍රියානුසාරයෙන් ලබන්නා වූ විවිධ අරමුණ වින්දනයෙහිලා ලෝලත්වය ඇතිකරගැනීම හේතුවෙන් ජනනය වී ඒ ලෝලබව නිසාම පවත්වාගෙන යනු ලබන සාවද්‍ය හැගීමක් බව මෙයින් පැහැදිලි වේ
මෙම හැගීම නැතිකර දැමීමට ක්‍රමවේදයක් ඇත
එනම් ඉතාමත්ම ක්‍රමානූකූල ආකාරයෙන් විපස්සනා භාවනාව සුදුසු කල්‍යාණ මිත්‍ර ගුරු ඇසුරක් මගින් වර්ධනය කරගැනීමයි
විවිධ ගුරු කුල ය‍ටතේ ඉතා ඈත අතීතයෙහි සිට ශ්‍රී ලංකාවේ විවිධ භාවනා ආචාර්යවරුන් යටතේ දියුණු වූ විවිධ භාවනා සම්ප්‍රදායයන් මහත් රාශියක් ඇත
මේ සදහාම රචනා වූ විශුද්ධි මාර්ගය වැනි පෞරාණික ග්‍රන්ථ ද ඇත
ථේරවාදී සම්ප්‍රදායට අයත් මහා විහාරීය ගුරු කුලයට අයත් නොවන අභයගිරි පාර්ශචයේ ග්‍රන්ථයක් බවට ඇතැම් උගතුන්ගේ අදහස වන විමුත්ති මග්ග වැනි ග්‍රන්ථයන් ද විශුද්ධි මාර්ගයටත් වඩා පුරාණයේ සිට භාවිත වී ඇති බවට සාධක ඇත
කෙසේ හෝ සිදු විය යුත්තේ සම්ප්‍රදාය රැක ගැනීමට හෝ එයට විරුද්ධව යාමට සටන් වැදීමට වඩා තමන්ගේ මානසික ආවේග වඩා හොදින් සමනය කරගන්නේ කෙසේදැයි සැලකිලිමත්වීමයි
වර්තමාන මිනිස් සමාජය දෙස සිහි නුවණින් බැලීමේ දී පැහැදිලිවම පෙනෙන දෙයක් වනුයේ ඔවුන් එකිනෙකා ඉතාමත් අනවශ්‍ය ආකාරයට ජීවත්වීම සදහා නොවතින අරගලයක යෙදී ඇති ආකාරයයි
ඒ නිසාම නූතනයෙහි මිනිස් සමාජයෙහි එක් එක් පුද්ගලයෙකු අතර ඇති සාමාජික සම්බන්ධතාවයන්හි  ස්වරූපය දැඩි ලෙස අක්‍රමවත්බවකට පෙරැලී තිබේ
මිනිස් හදවත පැවතියයුතු සංවේදී ස්වභාය රඳා පැවැත්ම පිණිස අනිවාර්යෙන්ම තිබිය යුතු මෛත්‍රිය, දයාව,කරුණාව,මානුෂික බව,හෘදයාංගමබව,මෘදුබව,පරෝපකාරය,සාධාරණත්වය,සමානාත්මතාවය,අදීන බව, අපක්ෂපාතීත්වය වැනි ළතෙත් හැගීම් මිනිස් සිත් වලින් වියැකී ගොස් ඒ වෙනුවට පුදුමාකාර ස්වභාවයෙන් සියළු සිත් සතන් මනුෂ්‍යත්වයෙන් වියැළී බවකට පරිවර්තනයවී තිබේ
උදා වී තිබෙන මෙකී තත්වය හමුවේ මේ මිනිස් සමාජයතුළ වර්තමාන යුගයේ වෙසෙන සෑම ළතෙත් මනුෂ්‍යයෙකුහටම සමස්ත මනුෂ්‍ය ක්‍රියාකාරීත්වය පිළිබදවම පුදුමාකාර කළකිරීමක් හටගැනීම සාධාරණය
මනුෂ්‍ය ක්‍රියාකාරීත්වය එතරම් පරිහානියට පත්වතිබේ
මිනිසුන් මනුෂ්‍ය සම්බන්ධතා පැවැත්විය යුතු වන්නේ ලාභ පාඩු යන ආර්ථික සිද්ධාන්ත වහල් කරගනිමින් නොවේ
මේ සියල්ලටම හේතුව වර්තමාන අධ්‍යාපන ක්‍රියාවළිය සකස්කොට ඇත්තේ ක්‍රමයෙන් ආධ්‍යාත්මිකව පුරන්වෙමින් භෞතික පක්ෂයෙන් පමණක් සරු මිනිසුන් නිර්මාණය වන ආකාරයට බැවිනි
එබැවින් අප අභිමුඛයෙහි  සුරංගනා ලෝකයක් මැවුනත් එහි වෙසෙන්නේ අනන්ත අප්‍රමාණ මානසික ආවේගයන්හි වහලුන් වන සිතින් දිලිදු මිනිසුන් බව සමාජයෙහි කටයුතු කිරීමේ දී පැහැදිලි වේ
මේ හේතුව නිසා ගතින් විශ්ව ගම්මානයට පියමං කරද්දීම සිතින් ගල් යුගය, පූර්ව පාෂාන යුගය හා දඩයම් යුගය වැනි නොදියුණු වනචාරී යුගයන් වලට වර්තමානයෙහි විශ්ව මිනිසා පැමිණෙමින් සිටිනා බවක් මේ මහා මිනිස් ප්‍රජාව අතරෙහි දී පවා හුදකලා වන්නෙකු හට හැගේ
තමන් සිතින් දිළින්දන්ව වෙසෙමින් භෞතික පක්ෂයෙන් පමණක් ඇති කරගන්නා දියුණුව ගැන පුරසාරම් පැවසීම බුදු සමය විසින් එක් ඇසක් ඇති පුද්ගලයාගේ දර්‍ශනයට උපමා කර එහි ඇති අඩුපාඩුකම් මැනවින් පෙන්වාදෙනු ලබයි
ඉදින් මෙවැනි සමාජයක දී වුව ද අන්‍යයන් කෙසේ වුවත්, තමාහට තමන්ගේ චිත්තාවේග සමනය කොට කටයුතු කළ හැකි නම් එයින් සමාජය වෙනස්කළ නොහැකි වුව ද තමන් ආශ්‍රය කරන සුළු පිරිසට හෝ එයින් මහත් සහනයක් සැලසිය හැකි සහනශීලී පුද්ගලයෙකු එයින් ඇතිකරවා ගැනීමට හැකියාව ලැබේ
චිත්තාවේගයන්ගෙන් සහනය සැලසුනත් පූර්ව කර්‍ම විපාකයන් මගින් ඇතිකරන සිදුවීම් මගින් සිතට දැනෙන පීඩාව අහො‍්සි කළ නොහැක
එය තව දුරටත් පීඩාවක් වන්නේ එය තමාගේ වේදනාවක් වශයෙන් මමත්වයෙන් ග්‍රහණය කරගෙන වින්දනය කිරීමට කැමැති වන්නේ නම් පමණකි
දැනීම් ඇත
නමුත් වින්දනයක් නොමැත
පෙනුනත් බැලීමක් නොමැත
ඒ ආකාරයෙනි
බුදුරදුන් බාහිය දාරුචීවරිය තෙරුන්ට මෙලෙස වදාළේ ද මේ ආකාරයෙන් මනස හික්මවීම පිණිසය
සියල්ල සම සිතින් හා මෙත් සිතින් විද දරා ගැනීමට පවා මේ තුළින් අවශ්‍ය කරන උපේක්ෂාව වර්ධනය කරනු ලබයි
පුද්ගලයෙක් මෙලොව ජීවත්ව සිටිය දී සත්‍යාවබෝධය කළත් නොකළත් කිසිදු වෙනසක් රහිතව අන්‍ය පුද්ගලයන්ට සේම ලාභ, අලාභ, කිර්ති, ප්‍රශංසා, යස, අයස, නින්දා, අපවාද, ඇණුම්, බැණුම්, සම්මාන සත්කාර, ගැරහුම් ආදී අටලෝ දහමටම මුහුණ පෑමට සිදු වේ
බුද්ධ, පච්චේක බුද්ධ, මහරහත් ආදී උතුමන් වහන්සේලාහට පවා මෙකී තත්වය පොදු වූ බව දහමෙහි සදහන් වේ
වඩාත් වැදගත් වන්නේ ඒවා එන එක වැළකීම හෝ එයින් සිත දුර්මුඛ කර ගැනීම නොවේ
ඒවාට සම සිතින් උපේක්ෂාවෙන් අකම්පිතව මුහුණදීමයි
ඇතැම්වටක දී පූර්ව කර්‍ම විපාකය කෙසේ හෝ විපාක දී අවසන් කළ යුතුම නිසා මෙවන් තත්වයන්හට උසස් මානුෂික ගතිගුණවලින් හෙබි පුද්ගලන්හට පවා මුහුණදීමට සිදු වේ
කිසියම් පුද්ගලයෙකු නිවැරදි මාර්ග නීති අනුගමනය කරමින් ස්වකීය රථය පැදවූ පමණින් මාර්ග නීති කඩ වැරදි කරන පුද්ගලයන් විසින් පදවනු ලබන අනෙකුත් රථ නිසා අනතුරුවලට භාජනයවීමේ ඉඩකඩ අහෝසි ‍ නොවන්නාක් මෙනි
අසත්පුරුෂයන් නිසා සමාජයට සිදුවිය හැකි මහත් හානිය හැකිතාක් අවම කර ගැනීමට සත්පුරුෂයාට ඔහුගේ ප්‍රතිපත්තිය නිසා ඉඩකඩ සැලසේ
පුද්ගලයෙකුගේ පුද්ගල පෞරුෂත්වය වර්ණවත් හා වඩාත් ඔප් නැංවෙන කරුණ වනුයේ ද හැකි තාක් ගැටළු හා අභියෝගවලට අකම්පිතව මුහුණ දීමයි
යහපත් මිනිසෙකු ගොඩ නැගෙනුයේ ද ‍සියල්ලෙන් සුරක්ෂිත කිරීමෙන් නොව වඩාත් කටුකවූ යථාර්ථයට මුහුණදීමේදී එම මිනිසා ක්‍රියා කරනුයේ කෙසේද යන ආකල්පය පෙරදැරිව ධනාත්මකව පුද්ගල පෞරුෂත්වය සංවර්ධනය කිරීම තුළයි
මිනිස් ඉතිහාසියෙහි ඈත යුගයන්හි දී ජීවමානව සිටි ඉතාමත්ම ශ්‍රෙෂ්ඨ ස්ථානයට පත් වූ මිනිසුන් එකී ශ්‍රේෂ්ඨත්වය කරා ඔසවනු ලැබූයේ මෙකී ක්‍රමවේදයමය
දර්ශනපති
සුජිත් නිශාන්ත හේවගේ
ගණිතයෙහි, ගුණ කිරීමේ වගුවක් (සමහරවිට, අව භාවිතයෙන්, වරක් චක්‍රයක්) යනු වීජීය ක්‍රමවේදයක් සඳහා ගුණ කිරීමෙහි කර්මය අර්ථදැක්වීමට භාවිත වන ගණිතමය වගුවකි
මූලික අංක ගණිතයෙහි අත්‍යාවශ්‍ය අංගයක් ලෙසින් දශාංශික ගුණ කිරීමේ වගුව ලොව පුරා සාම්ප්‍රදායික ලෙසින් උගන්වන ලද්දේ අපගේ දහයේ-පාදය සංඛ්‍යා ක්‍රමයේ අංක ගණිතමය කර්මයන් සඳහා එය විසින් පදනම සපයන බැවිනි
බොහෝ අධ්‍යාපනඥයන් විශ්වාස කරනුයේ 9  9 දක්වා වගුව කටපාඩමින් දැන සිටීම අත්‍යාවශ්‍ය බවය
මිනුම් සඳහා අධිරාජ්‍ය සම්මත ක්‍රමය භාවිතා කරන එක්සත් ජනපදය වැනි රටවල දී, 12  12 දක්වා වගුව කටපාඩමින් දැන සිටීම ප්‍රයෝජනවත් යැයි බොහෝවිට සැලකෙයි
සාම්ප්‍රදායික භාවිතය 
ක්‍රි
ව. 493 දී ඇක්විටේන් හී වික්ටෝරියස් විසින් ලියැවුනේ, සියලු සංඛ්‍යාවන්හී 2 සිට 50 වරක් දක්වා ගුණිතයන් ( රෝම ඉලක්කම් වලින්) දැක්වුනු තීරු-98 කින් හා "එක් දහසින් ඇරඹී, සිය ගණන් වලින් අවරෝහණයව එක් සියයට පැමිණ, දස ගණන් වලින් අවරෝහණයව දහයට පැමිණ, ඉන්පසු 1/144 දක්වා භාග"දැක්වූ පේළි වලින් සමන්විත වූ ගුණ කිරීමේ වගුවකි