Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
රෝහණ පසු කලෙක භික්ෂුවක ලෙස පැවදි බව ලැබ පසුව අරහත් ඵලයට පත් වීම නිසා, අභය ඉන්ඉක්බිතිව තෙරණුවන්ගේ පුතු ලෙස අරුත් දෙන ථෙර-පුත්-අභය ලෙස හැඳින්වීණි
මහාභරණ 

මහාවංශයට අනුව භරණ උපත ලැබ ඇත්තේ කෝපකන්දර ග්‍රාමයේ කුමාර නමැත්තෙකුට දාවය
අවුරුදු දහයක හෝ දොළසක කොළුවෙකුව සිටියදී, වනයේ සාවුන් එලවාගෙන ගොස් උන් අල්වා පයින් මැඬීමට සමත් වූ බවද, පසුව දහසය විය වූ විට දිව ගොස්  කුරුමුවන්, ගෝනුන් හා වල්-හූරන් දඩයම් කිරීමට සමත් වූ බැවින්, මහත් යෝධයෙකු බවට පිළිගැනුමට ලක් වූ බව කියැවේ
වේළුසුමන 

කාශ්‍යප බුදුන් සමයේ මොහු රහතන් වහන්සේ කෙනෙකුට දන් දීමේ විපාකයෙන් දෙව් සැපත් විඳ කාවන්තිස්ස රජුගේ කාලයේ මෙරට උපන්නේය
ඔහුගේ පියාගේ මිත්‍රයන් දෙදෙනෙකුගේ නම් එකතු කොට වේළුසුමන යනුවෙන් නම් තබන ලදී
මෙම වේළු නම් මිත්‍රයාගේ එක් මෙල්ල කළ නොහැකි යයි සැලකුණු අශ්ව පැටියෙක් මෙල්ල කිරීමෙන් ඔහුගේ බලය ප්‍රකට විය
වේළු නැමැත්තා 'මොහු රාජ්‍ය සේවයට සුදුසුය' සිතා රජු සමීපයට පිටත් කරන ලදී
ගැමුණු කුමරා උපදින්නට සිටින් විට මවට දොළදුක් හතරක් පමණ උපන් බව දක්වා තිබේ
රියන් සියයක් දිග මී වදයක් සංඝයාට දී තමාද කෑම ඉන් එකකි
මෙය කුමරාගේ පින් බලයෙන්ම ඉටු විය
ඉතිරි දොළදුක් (තිසා වැවෙන් පැන් නෑමට හා බීමට, එළාර රජුගේ නායක යෝධයාගේ හිස කැපූ කඩුව සෝදා ජලය බීම, එළාර රජුගේ මහනෙල් මල් පැළදීම ) සංසිඳුවීමට වේළුසුමන ක්‍රියා කළේය
මේ සඳහා ඔහු තමා එළාර රජුට පක්ෂපාතී අයෙකු ළෙස හඟවා එළාර රජුගේ අස්ගාල රැක බලා ගැනීමේ කාර්යය බාර ගත්තේය
ඉන්පසු එහි සිටින ශක්තිමත්ම අසෙකු වන රණමද්දව නම් අසෙකු හොඳින් හික්මවා තබා ගත් ඔහු එක් දිනක තිසා වැවෙන් පැන් කළයක්, මහනෙල් මල් ආදිය සකස් කොට අශ්වයා සොරාගෙන තමා වේළුසුමන බව පවසා පළා ගියේය
ඔහු මරා දැමීමට සොලී රජු විසින් එවන ලද යෝධයන් දෙදෙනා ඔහු විසින් මරන ලදී
පසුව ඔහුගේ ගමන නැවැත්වීමට තැත් කළ මහවැලි ගඟේ වඩමන්න නම් තොට රැකවල් සිටි දහසක් පමණ දෙමළ සෙබළුන්ද ගඟේ අනක් පස රැකවල් සිටි ව්ඩ්ඨමාන නම් දෙමළ යෝධයා ඇතුළු දහසක් දෙනාද තනිවම සටන් කොට මරා දැමීමට ඔහු සමත් විය (මේ ස්ථාන දෙකට පිළිවෙලින් දහස්තොට හා දහස්මඬලාතොට යනුවෙන් ව්‍යවහාර විය)
ගැමුණු කුමරු රජවන විට මොහු මැදිවියේ සිටින්නට ඇතැයි සිතිය හැක
මොහු සටන් කළේ බොහෝ විට අසු පිටය
ලක්දිව එක් සේසත් කිරීමෙන් පසු කුසල් කොට දෙව්ලොව උපන් බව දක්වා තිබේ
ඛංචදේව 

නකුලනාග පුදේශයෙහි මාහිසදෝනික ග්‍රාමයෙහි අභය නමැත්තාගේ බාලම පුතු ලෙස උපතේදී දේව යන නම් ලැබීය
මදක් කොරගැසීම නිසා කච්චදේව යන නම පටබැඳී ඇත
විශාල කුළුහරකුන් හඹා ගොස්, උන් වලගයෙන් අල්වා, ඔහුගේ හිසට උඩින් කරකවා පොළොවට ගසා දැමීමට මෙම තරුණ කොළුවා සමත් වී ඇත
ඵුස්සදේව 

මහාවංශයට අනුව සිට්ඨලපබ්බත විහාරය අසබඩ ගවිට නම් ග්‍රාමයේ උප්පල නමැත්තාගේ පුතු ලෙස ඵුස්සදේව මෙලොව එළිය දැක ඇත
කොළුවෙකු ලෙස විහාරය වෙත ගිය ඵුස්සදේව හට හක්ගෙඩිය හෙණ හඬ තරම් ශබ්දයකින් ලෙස පිඹීමට හැකිවීම නිසා උම්මාදඵුස්සදේව ලෙස නම් ලැබීය
පසුව ඵුස්සදේව, කිසිදා ඉලක්කය නොවරදන දුනුවායෙක් බවට පත් විය
දුටුගැමුණු රජතුමා හා එළාර රජුගේ සෙබලුන් සමග කල එක් සටනකදී මොහු එළාර රජුගේ ඉතා විශිෂ්ට සෙන්පතියකු දුනු ඊතල විදා මරා දමා ඇත
ලභියවසභ 

ථුලධර කන්ද අසල, විහාරවාපි ග්‍රාමයෙහි ගෘහපති මත්තගේ පුතු ලෙස උපන් වසභ, ලභියවසභ – (දක්ෂකම්) ලාභි වසභ – ලෙස නම් ලැබුවේ ඔහුගේ මහත් ශරීර ශක්තිය හේතුවෙනි
විසිවන වියෙහි පසුවුනු වසභ මිනිසුන් දොළොසකු විසින් පවා ගෙනගිය නොහැකි පස් කන්දරාවක් කිසිදු වෙහෙසක් නොදරමින්ම තනිවම ගෙනගොස්  වසභ වැව තැනීමට දායක වී ඇත
මේවාද බලන්න 

 දසමහා යෝධයෝ
 මහාසෝණ
 රිටිගල ජයසේන

මූලාශ්‍ර 

ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිහාසය
දස මහ යෝධයෝ
බෙයිජිං යනු උතුරු චීනයේ පිහිටි විශාල නගරයක් වන අතර මෙය මහජන චීන ජනරජයේ අගනුවර ද වේ
මෙය පීකිං යන නමින් ද හඳුන්වනු ලැබේ
මධ්‍යම රජය යටතේ නගර සභාවක් ලෙස පාලනය වන බෙයිජිං, උතුරින්, බටහිරින්, දකුණින් සහ නැගෙනහිර කුඩා කොටසකින් හෙබෙයි පළාතට ද ගිනිකොණින් ටියාංජිං නගරයට ද මායිම් වේ
චීනයේ ඉපැරණි අගනගර හතර අතරින් එකක් ලෙස ද බෙයිජිං සැළකේ. 

මහා මාර්ග හා දුම්රිය මාර්ග රාශියක් හරහා වැටී ඇති බෙයිජිං නගරය චීනයේ ප්‍රවාහන සන්ධිස්ථානයකි
චීනයට ඇතුළු වන බොහෝ අන්තර්ජාතික ගුවන් ගමන් පැමිණෙන්නේ ද බෙයිජිං වෙතය
තව ද මහජන චීන ජනරජයේ දේශපාලනික, අධ්‍යාපනික සහ සංස්කෘතික මධ්‍යස්ථානය වශයෙන් බෙයිජිං සැළකේ. ආර්ථික මධ්‍යස්ථාන ලෙස සැළකෙන්නේ ෂැංහයි සහ හොං කොං නගර ය
2008 වසරේ ඔලිම්පික් තරග පැවැත්වුණේ ද බෙයිජිං නගරයේය
"බෙයිජිං" යන්නෙහි තේරුම "උතුරු අගනුවර" යන්නයි
මේ ආකාරයට දිශාවන් මගින් අගනගර නම් කිරීම බොහෝ නැගෙනහිර ආසියානු රටවල සිරිතක් ව පැවතිණි
පීකිං යන නම පසුව චීනයට පැමිණි ප්‍රංශ මිෂනාරීන් විසින් නිර්මාණය කරන ලද්දකි
මූලාශ්‍ර 

චීනය
හැඳින්වීම 
ලංකාවේ තිබූ පැරණිතම සහ විශිෂ්ඨතම දෙපාර්තමේන්තුවකි
දැනට එයට වෙලා තියනදේ දෙයියා තමයි දන්නෙ

තනතුරු 

 අධ්‍යක්ෂ ජනරාල්

 අතිරේක අධ්‍යක්ෂ ජනරාල්

 ලේකම්

සඹදතා 

දුරකතන  	 +94 2694033 

ලිපිනය 
බද්දේගම විමලවංශ මාවත 	
කොළඹ
ශ්‍රී ලංකාව
හැඳින්වීම 

ශ්‍රී ලංකාවේ විශිෂ්ඨතම පළාත් දෙපාර්තමේන්තුවකි
තනතුරු 

පළාත් සෞඛ්‍ය සේවා අධ්‍යක්ෂක - වෛද්‍ය එස්. ද අල්විස්

ප්‍රාදේශය සෞඛ්‍ය සේවා අධ්‍යක්ෂක - කුරුණෑගල

ප්‍රාදේශය සෞඛ්‍ය සේවා අධ්‍යක්ෂක - පුත්තලම

සඹඳතා
1968 අංක 32 දරණ පුද්ගලයින් ලියාපදිංචි කිරීමේ ආඥා පනතේ විධිවිධාන පරිදි ශ්‍රී ලංකාවේ නීත්‍යානුකූලව පදිංචි අවුරුදු 16 සම්පූර්ණ කල පුද්ගලයින් ලියාපදිංචි කිරීම හා නව හැඳුනුම්පත් නිකුත්කිරීම
එම අඥා පනතේ 16 වන වගන්තිය අනුව සංශෝධන හැඳුනුම්පත් හා 17 වන වගන්තිය අනුව අනු පිටපත් හැඳුනුම්පත් නිකුත් කිරීම
එම සියඵ ජාතික හැඳුනුම්පත් අදාල පුද්ගලයින් වෙත අප්‍රමාදව නිකුත් කිරීම
ශ්‍රී ලංකාවේ රාජ්‍ය දෙපාර්තමේන්තු
ජූලය (කුඩාකුරු වලින් ලියැවෙන කල,  හෝ) (සංකේතය
J''')   තාපය, විද්‍යුතය ශක්තිය සහ යාන්ත්‍රික ක්‍රියාව මැනීමේ SI ඒකකය වේ
එය ඉංග්‍රීසි ජාතික ජේම්ස් ප්‍රෙස්කොට් ජූල් නමැති භෞතික විද්‍යාඥයා වෙනුවෙන් නම් කරන ලදී
හැදින්වීම 
නිවුටන එකක බලයක් මගින් බලයේ දිශාවට මීටර එකක විස්ථාපනයක් සිදුකලවිට ජූල් එකක ක්‍රියාවක් සිදුකලේ යැයි හදුන්වනු ලැබේ
මෙය නිවුටන් මීටරයක් (සංකේතය Nm)ලෙසද හදුන්වනු ලැබේ
මූලික ඒකකය මගින්
එසේම ජූලය යනු
වෝල්ට් එකක විභව අන්තරයක් හරහා කූලෝම් එකක විද්‍යුත් ආරෝපණයක් ගමන් කරවීම සදහා අවශ්‍ය කරන කාර්‍යය
හෝ කූලෝම් වෝල්ට් , සංකේතය (CV)
 තත්පරයක් තුලදී අඛණ්ඩව වොට් එකක බලයක් නිපදවීමය අවශ්‍ය කරන කාර්‍යය
හෝ වොට් තත්පර, සංකේතය (Ws) හෝ (කිලෝවොට් පැය)
3,600,000 ජූල් = 1 කිලෝවොට් පැය
 The kinetic energy of a 2 kg mass moving at a velocity of 1 m/sec
The energy is linear in the mass but quadratic in the velocity, being given by E = mv''²
The potential energy of a 1 kg mass at an elevation of 1 m above a reference point in a gravitational field of 1 m/s²
Earth's gravity being 9.81 m/s² at sea level, 1 kg at 1 m above the Earth's surface has a potential energy of 9.8 joules relative to that surface
When dropped the potential energy gradually becomes kinetic energy, with the conversion being complete at the instant the mass passes the reference point
Whereas kinetic energy is relative to an inertial frame, in this case that of the earth, potential energy is relative to a position, in this case the Earth's surface
පරිවර්තන 

එක් ජූලයක් ආසන්න වශයෙන් 107 ergs
1 එක් ජූලයක් ආසන්න වශයෙන්
6.2415  eV (ඉලේට්‍රෝනවෝල්ට්) 
 0.2390 cal (කැලරි) (කුඩා කැලරි අගයන්, කුඩා c අක්‍ෂරය)
 2.3901  කිලෝකැලරි, කැලරි (ආහාර වල ශක්තිය, විශාල C අක්‍ෂරය)
 9.4782  BTU (බ්‍රිතාන්‍ය තාප ඒකකය)
 0.7376 ftlbf (අඩි-රාත්තල් බලය)
 23.7 ftpdl (අඩි පවුන්ඩල)
 2.7778  කිලොවොට් පැය
 2.7778  වොට් පැය
 9.8692  ලීටරය-වායුගෝලය
ට සමාන වේ

ජූලයේ අර්ථදැක්වීම අඩංගු වන ඒකක
1 තාපරසායන කැලරිය = 4.184 J
 1 අන්තර්ජාතික මේස කැලරිය = 4.1868 J
 1 වොට් පැය = 3600 J
 1 කිලොවොට් පැය = 3.6  J (or 3.6 MJ)
 1 ටොන් TNT = 4.184 GJ

මතක තබාගැනීමට
1 ජූල් = 1 නිව්ටන් මීටර = 1 වොට් තත්පර

ප්‍රායෝගික නිදර්ශන 

එදිනෙදා ජීවිතයේදී ජූලයක් ආසන්න වශයෙන්
ඇපල් ගෙඩියක් මීටර 1ක උසක් ඉහලට එසැවීමට අවශ්‍ය ශක්තිය
මීටර 1ක උසකින් ඇති ඇපල් ගෙඩියක් බිමට වැටීමේදී නිදහස් වන ශක්තිය
තත්පරයෙන් සියයෙන් පංගුවකදී සාමාන්‍ය පුද්ගලයෙකු විසින් තාපය ලෙස නිපදවනු ලබන ශක්ති ප්‍රමාණය
වියළි, සිසිල් තත්වයේ පවතන වාතය ග්‍රෑම් 1ක් සෙල්සියස් අංශක 1කින් ඉහළ දැමීමට අවශ්‍ය ශක්ති ප්‍රමාණය
බීර එක් බින්දුවක් පානයෙන් පුද්ගලයෙකුට ලැබෙන ශක්තියෙන් සියයෙන් එකක ශක්ති ප්‍රමාණය
වැඩුනු මිනිසෙකු වියතක දුරක් තත්පරයකදී ගමන් කිරීම සඳහා වැයවන චාලක ශක්තිය
SI ව්‍ය්‍රත්පන්න ඒකකයන්
ශක්තිය සඳහා ඒකක
ආදිවාසී ජනයා  යනු යම්කිසි ශිෂ්ටාචාරයකට නිරාවරණය වීමට පෙර වාසය කළ, දැනට පවතින හෝ වඳවීගිය ඓතිහාසික සන්තතියකින් යුතු සංස්කෘතිකමය කණ්ඩායමක් හෝ එවැන්නන්ගෙන් පැවත එන අයයි
මොවුන් එම ප්‍රදේශය බටහිර ජාතීන් විසින් ආක්‍රමණය   කිරීමට පෙර සිටම සිටින අතර බටහිර ජාතීන් විසින් සමූල ඝාතනයට ලක්වී හෝ රාජ්‍ය පාලනයට සම්බන්ධ නොවී හුදෙකලාව ජීවත්විය හැක
එසේම අනෙකුත් ජනවර්ගවලින් වෙනස් වු භාෂාවන්, සංස්කෘතීන් හා සමාජ සංවිධාන තත්ත්වයන් පවත්නා ජන කොටස් ‍වේ
ආදිව්

ලක්‍ෂණ 
ලොව ආදිවාසී ජනසංඛ්‍යාව මිලියන 300 - 350ක් අතර වේ
මුළු ලෝක ජනසංඛ්‍යාවෙන් 6%ක් වන අතර රාජ්‍යයන් 72 වාර්ගික කොට්ඨාස අවම වශයෙන් 5000කින් සැදුම්ලබා ඇත
ප්‍රාථමික ආර්ථික කටයුතු වලින් යුත් ආදිවාසී ජනයා ලොව පුරා රටවල් ගණනාවක ව්‍යාප්ත වී ඇති අතර ඔවුන්ගේ කැපීපෙනෙන පොදු ලක්ෂණ පවතී
තාක්ෂණික ක්‍රම, උපකරණ ඉපැරණි වීම
සංස්කෘතික මට්ටම පහත් තත්ත්වයක පැවතීම
ගෝත්‍රික ලෙස හැඩගැසීම
එක් ආර්ථික කටයුත්තකට වි‍‍ශේෂ ප්‍රාගුණ්‍යයක් දැක්වීම
අවට පරිසරයට දැඩිලෙස අවනතවීම
කටුක පරිසරයන්ට සීමාවීම

අද වනවිට ලෝක ආදිවාසීන්බොහෝ ප්‍රදේශවලින් අඩුවිමට හා වඳවීමට ලක්වී ඇත
ඔවුන් සාම්ප්‍රදායික භූමියෙන් ඉවත්කිරීම, සංක්‍රමණය, නැවත පදිංචිය හා බලෙන් ජනාවාස ගතකිරීම 18වන සියවසෙන් පසු ඇති වූ යුරෝපීය අධිරාජ්‍යය හරහා සහ දේශසීමා, සංස්කෘතිකමය ගැටුම්වල ප්‍රතිඵලයක් ලෙස සිදුවිය
ප්‍රධාන ආදිවාසී ජන කණ්ඩායම් 
 පිග්මිවරු	 	 - කොංගෝ වනාන්තරයේ ද්‍රව්‍ය එක්රැස් කරන්නෝ
 බුෂ්මන්වරු	 	 - අප්‍රිකාවේ කලහාරි කාන්තාරයේ දඩයක්කාරයෝ
 සැමි ප්‍රජාව	 	 - සප්මි දේශයේ ආදිවාසීන්
 ජරවා ප්‍රජාව 	 - අන්දමන් දූපත් ආදිවාසීන්
 ඇබරන්ජියානුවන්	- ද්‍රව්‍ය එක්කාසු කරන්නන්
 මසායිවරු		 - එඩේර ගෝත්‍රිකයෝ
 යොරුබාවරු	 - අප්‍රිකාවේ ගිනි වෙරළබඩ සල ගොවිතැන් කරන්නෝ
 කොචින්වරු	 - ඉන්දියාවේ මලබාර් වෙරළ ආශ්‍රිතව සියුම් ගොවිතැන් කරන්නෝ
 බෝරෝ ජාතීන් 	- ඇමසන් වනාන්තර ආශ්‍රිතව ගොවිතැන් කරන්නෝ
 හෝපි හා යුමාවරු	- කොලරාඩෝ ඩෙල්ටාවේ ස්වභාවික ජලගැල්මෙන් වගා කරන්නෝ
 එස්කිමෝවරු	 - උතුරු ආක්ටික් ප්‍රදේශයේ සීල් හා කැරිබු දඩයම් කරන්නෝ
ප්‍රධාන ආදිවාසී ජන කණ්ඩායම් 5ක් පිළිබඳ පහත විස්තර කර ඇත
පිග්මිවරු (කොංගෝ වනාන්තරයේ ද්‍රව්‍ය එක්රැස් කරන්නෝ ) 

"පිග්මිවරු" යනු මධ්‍යම අප්‍රිකාවේ වාසයකරන අඩි 5කට වඩා උසින් අඩු සිරුරකින් යුත් කුරු ජනකොටසකි
මොවුන් මධ්‍යම අප්‍රිකාවේ වැසි වනාන්තරවල ප්‍රථමයෙන් වාසය කර ඇත
දඩයම් සහ ද්‍රව්‍ය එක්රැස් කරන්නන් ලෙස මධ්‍යම අප්‍රිකාවේ වැසි වනාන්තර වන කොංගෝවේ වාසය කරයි
පිග්මිවරු බන්ටු සහ අඩමාවා - උබන්ගි කතාකරන ජනයාගෙන් පැවත එන බව අදහස් කරයි
8වන සියවසේ හෝමර්ගේ ලේඛනවලට අනුව පිග්මිවරු ගැන දැනසිටි අතර පුරාණ ඊජිප්තු ජාතිකයන් පිග්මිවරු සමඟ සම්බන්ධතා පැවතිබව පැරණි වාර්තාවලින් හෙළිවේ
පිග්මි සමාජයේ කාන්තාව ගෝත්‍රික ප්‍රජාවගේ සාමාන්‍ය සුබසාධනයට කටයුතු කරයි
කාන්තාවගේ ප්‍රධාන කාර්යය වූයේ කණ්ඩායමේ පැවැත්මට අවශ්‍ය ආහාර ද්‍රව්‍ය වනාන්තරයෙන් සොයා ගැනීමයි
කැලෑ ගෙඩි වර්ග, ගඩාගෙඩි, බිම්හතු, එළවළු, කෘමීන්, දළඹුවන්, ගොළු බෙල්ලන් ආහාර වූ අතර රැස්කරගන්නා ආහාර ප්‍රජාව අතර සමසේ බෙදා දෙයි
වියළි කාලයේදී කාන්තාවන් ගෝත්‍රිකයන්ගේ ආහාරවේල සඳහා මසුන් අල්ලයි
පිග්මිවරු ජීවත් වූ පැල Mongulus කාන්තාවන් විසින් ගස්වල අතු සහ කොළවලින් තනාගන්නා ලදී
දරුවන් බලාගැනීම දෙමාපියන් මෙන්ම වැඩිහිටි ගෝත්‍රික සාමාජිකයන් සිදුකරයි
දරුවන් තරුණවියට පාතබත්ම දඩයම සහ ද්‍රව්‍ය එක්රැස්කිරීම උගන්වා ගෝත්‍රික කණ්ඩායමට සහ‍යවීමට උගන්වයි.

පිග්මි සමාජයේ පුරුෂයා දඩයම සහ පුදපූජා සහ පිළිවෙත් පැවැත්වීම ප්‍රධානවේ
පැල තැනීමට අවශ්‍ය බිම් ප්‍රදේශය එළිකොට සතුන්ගෙන්ආරක්ෂාව සලසයි
විවිධ සංගීත උපකරණ භාවිතාකර පූජා වත්පිළිවෙත් සඳහා ගායනා පවත්වමින් නැටීම සිදුකරයි
වර්තමානයේ පිග්මිවරු අප්‍රිකානු ජනසමාජය තුළ කොන්කිරීමට, සෞඛ්‍ය පහසුකම් ඌනතාවට, වැසි වනාන්තර විනාශය නිසා සිදුවන ගැටළුවලට, හිමිකම් උල්ලංඝනය කිරීම් වලට, නූගත්කම සහ හුදෙකලාබවට පත්වී ඇත
බුෂ්මන්වරු (අප්‍රිකාවේ කලහාරි කාන්තාරයේ දඩයක්කාරයෝ) 

මානව ලක්ෂණ නීග්‍රොයිඩ් ලෙස හදුන්වන නීග්‍රෝවරුන්ට සමානය
ශරීරයෙන් නීග්‍රෝවරුන්ට සමානකම් ඇති අතර මුහු‍ණේ නීග්‍රෝ ලක්ෂණ ඇත
නෙරාගිය කට, පෙරළුණු මහත තොල්, පළල් විවෘත ඇස් නොමැත
ස්ත්‍රීන්ගේ නිතඹ ස්ථුලතාවය කැපීපෙනයි
වැසි අඩු , දේශගුණික වශයෙන් කටුක නිරිතදිග අප්‍රිකාවේ උතුරු දිගින් පිහිටි ප්‍රදේශවල සහ අප්‍රිකානු සංගමයේ වයඹ කොටසේජීවත් වෙති
වර්තමානයේ නැමීබියාව, සිම්බාබ්වේ, දකුණු අප්‍රිකානු කලාපයට අයත්වේ
ඔරේන්ජ් ගංඟාවට උතුරින් කාන්තාර පරිසරයේ වර්ෂාව අගල් 1-8 අතර කටුක පරිසරයේ ජීවත්වේ
ජල ප්‍රශ්නය උග්‍රවන අතර ගං පතුල් සහ වගුරුබිම් ආශ්‍රිතව ‍ජලය රඳාපවතී
බුෂ්මන්වරු දඩයමට විශේ‍ෂ නිපුණතාවක් දක්වන අතර ජිරාෆ්, පැස්බරා, අලි, රයිනෝසිරස්, හිපපොටේමස්, මුව, ගෝන්නු, කොටි, දිවි, සිංහ -සිංහයා, සිවල්, මැඩියෝ, මීමැස්සෝ, පළගැටියෝ දඩයම් කරයි
20 - 100 අතර කණ්ඩායමක් ලෙස දඩයමේ යෙදෙයි
ආහාර වස්ත්‍ර ඇතුළු මූලික අවශ්‍යතා දඩයමෙන් සපයාගනී
ආහාරද්‍රව්‍ය අඩුවීම මත වෙනත් ප්‍රදේශවලට සංක්‍රමණයවේ
පදිංචිය, කූඩාරම් ආදිය කණ්ඩායමේ වැඩිමහල් තැනැත්තා විසින් තේරීම, තීරණය කිරීම සිදුවේ
කාන්තාවන් කුඩා කණ්ඩායම් ලෙස සුළු දඩයමේ යෙදේ
ඉබ්බන්, තලගොයි, මැඩියව්, කටුස්සන් ඔවුන්ලග් දඩයමට අයත්වේ
පිරිමින් දඩයම් බල්ලන් ගෙනයන අතර ඊතල තුඩට විෂපොවා ඇත
සත්තු එකතුවන ලවන බිම්, ජලාශ වැනි ස්ථානවල දඩයම් කරයි
ඇඳුම් භාවිතය ඉතාම අඩු අතර පිරිමි ත්‍රිකෝණාකාර අමුඩ රෙද්දක් සහ ස්ත්‍රිය ඉදිරිපස පෙර වැස්මක් වැනි හතරැස් රෙදි කැබැල්ලක් ඉන ළඟින් එල්ලාගනී
ස්ත්‍රියගේ ප්‍රධාන වස්ත්‍රය වන්නේ "කැරස්" නම් සාටකයයි
මෙය ද්‍රව්‍ය ගෙනයාමට භාවිතා කරන අතර දකුණු උරහිස සහ ඉනවටා ගැටගසන මෙහි දරුවා, ජලය, ආහාර වර්ග ගෙනයයි
බුෂ්මන්වරු භාණ්ඩ හුවමාරුවට සම්බන්ධ අතර ඇතැම්විට බලෙන් වෙනත් ප්‍රදේශවලට ඇතුළුවීම හෝ අන්අය මැරීම නිසා ගෝත්‍රික සටන් ඇතිවේ
දඩයමේ සාර්ථකතාවයට ඇදහිලි, පැරණි විශ්වාස පවත්වති
සැමි ප්‍රජාව( සප්මි දේශයේ ආදිවාසීන්) 

සැමි ප්‍රජාව, සප්මි දේශයේ ආදිවාසී ජනතාව වන අතර උතුරු ස්වීඩනය, නෝර්වේ, පින්ලන්තය, රුසියාවේ කෝලා අර්ධද්වීපය වැනි පුළුල් ප්‍රදේශයක පැතිරසිටියි
සැමි ප්‍රජාව යුරෝපනයේ විශාලම ආදිවාසී ජන කො‍ටසයි
භාෂාව sami වන අතර එය Finno - urgic ලෙස වර්ග කරයි
මුළු ජනසංඛ්‍යාව 8500 පමණවේ
වෙරළබඩ සහ අභ්‍යන්තරයේ මසුන් දඩයම, සත්ව ලෝම සඳහා සතුන් දඩයම, බැටළු පාලනය වැනි ජීවනෝපායන් ඇති අතර පිනිමුවන් රංචු පාලනය ඒ අතරින් ප්‍රධානවේ
පුරාවිද්‍යාත්මක සාක්ෂි අනුව ඔනිගා විල සහ ලැඩෝගා විල වටා දකුණු වෙරළේ ක්‍රි
8000 සිට ජීවත් වූ බව එක් අදහසක් වන අතර සමහරු සැමිවරුන්ගේ ඉතිහාසය වසර 2500 නොඉක්මවන බව දක්වයි. ඓතිහාසික ලේඛනවල සැමිවරු වනාන්තර සැමි, කඳු සැමි, ගංඟා සැමි, නැගෙනහිර සැමි ලෙස වර්ග කර තිබුණි
රැකියාවන් අනුව ඔවුන්ව වර්ග කර ඇත
පිනිමුවන් සැමිවරු- 10%ප්‍රමාණයක් මෙම රැකියාවේ යෙදෙයි
මුහුදු සැමිවරු -මසුන් ඇල්ලීම සහ සුළු ප්‍රමාණයෙන් ගොවිතැන් කරයි
පිනිමුවන් රංචු පාලනයේ නොයෙදෙන සැමිවරු - මුහුද ආශ්‍රිතව ජීවත් නොවේ
බහුතරයක් සිටී.

අතීතයේදී සැමිවරුන්ට සැප්මි ප්‍රදේශයට වඩා විශාල ප්‍රදේශයක පිනිමුවන් රංචු පාලනයට, මසුන් මැරීමට, දඩයමට රාජ්‍යයන් ඉඩ දී තිබුණු අතර ස්ථාවර ජනාවාස සහ නිවාස පිහිටුවීමටත්, ආරක්ෂක සහ ආර්ථික කටයුතු නිසාද දේශසීමා සහ මායිම් ගැටළු ඇතිවී තිබේ
ස්වීඩනය හා නෝර්වේ අතර 1751දී දේශසීමා තීරණය වුවත් සැමිවරුන්ගේ සාම්ප්‍රදායික අයිතිය අයිතිය ආරක්ෂා කිරීමට ඔවුන් බැඳීසිටියි
නූතනයේ මස් සහ සම් ලබාගැනී‍මට පිනිමු‍වන් ඇතිකරයි
සම් ඇසුරින් විවිධ අත්කම් භාණ්ඩ නිෂ්පාදන‍ය කරයි
තාක්ෂණික දියුණුව සමඟ හිමමත යාහැකි ස්කූටර්, සමහරවිට හෙලිකොප්ටර් පිනිමුවන් ඇතිකිරීමට යොදාගනී
යාන්ත්‍රීකරණය වූ වන විද්‍යාව, ජල විදුලි බලාගාර, කැණීම් මධ්‍යස්ථාන සාම්ප්‍රදායික සැමි ජීවනෝපායන් වන පිනිමුවන් රංචු පාලනයට, මසුන් මැරීමට, දඩයමට තර්ජනයකි
සැමි ප්‍රජාවට වෙන්වූ පාර්ලිමේන්තුවක් නෝර්වේ, ස්වීඩන් වල ඇති අතර භාෂා අයිතිය, විවිධ සංස්කෘතික කටයුතු සඳහා රජයේ අනුග්‍රහය සැමි ප්‍රජාවට හිමි අතර නවින රැකියා සඳහා නගරයට යොමුවන පිරිස වැඩිය
ජරවා ප්‍රජාව (අන්දමන් දූපත් ආදිවාසීන්) 
right|200px|thumb|අන්දමන් දූපත්වල ජරවා ආදිවාසීන්ගේ ව්‍යාප්තිය

ජරවා (Jarawa) හෙවත් ජර්වා (Jarwa) ආදිවාසීන්යනු බෙංගා‍ල බොක්කට 200 KM පමණ දකුණට වන්නට පිහිටා ඇති අන්දමන් දූපත්වල වාසය කරන්නන්ය
පුද්ගලයින් 350ක් පමණ මෙම ගෝත්‍රයට අයත්ය
ලෝකය සමඟ ගනු‍දෙනු වලින් ඉවත්ව හුදෙකලාව ජීවත්වන අතර සමාජීය සහ සංස්කෘතික දැනුම අඩුය
බාහිර ලෝකය සමඟ අඩු සබඳතා පැවැත්වීම තුළ හුදෙකලාව, එතරම් වෙනස් නොවූ ප්‍රජාවක් ලෙස සලකයි
දඩයම සහ මාළු ඇල්ලීම ජරවා ආදිවාසීන්ගේ ප්‍රධාන ජීවනෝපාය වන අතර මුවන් සහ පක්ෂීන් ඇල්ලීම සිදුනොකරයි
කෙසෙල් ප්‍රධාන ආහාරයකි
ජරවා පැල ඉතාම කුඩා අතර උණ බම්බු සහ වියළි පොල් අතුවලින් ගොඩනැගූවකි
පැල මධ්‍යයේ සාම්ප්‍රදායික ලෙස මැටි සහ පස් වලින් තැනූ Chulha හෙවත් ලිප තනා ඇති අතර ආහාර සකස්කර ගැනීම ඒමඟින් සිදුවේ
කෙසෙල් කැන් වහලේ තැනින් තැන එල්ලා ඇති අතර වල් ඌරන්ගේ හිස්කබල් වහලේ එල්ලා තිබීම විශේෂ ලක්ෂණයකි
වල් ඌරන් දඩයම මත සමාජ ස්ථරය තුළ ඉහළ ස්ථානයක් ලබාගැනීම එහි අරමුණයි
අන්දමන් දූපත් ඉන්දියාව යටතේ පාලනය වන අතර ඉන්දියානු රජය ජරවා ප්‍රජාවට ව. කි
700ක රක්ෂිතයක් වෙන්කර ඇතත් සංවර්න සහ සංක්‍රමණික පදිංචිකරවීම් නිසා වනාන්තර තුළට ජරවා ප්‍රජාව ‍‍යොමුවන ලදී
ඔවුන්ට වෙන්කර දී තිබූ මුල් භූමියද ක්‍රමයෙන් අඩුවිය
ඉන්දියානු රජය නොදියුණු ජරවා ආදිවාසීන්ට සංවර්ධනයක් අවශ්‍ය නැතිබවත්, සංක්‍රමණිකයන් සමඟ ජනාවාසවල පදිංචි වන ලෙසටත් බලකරන ලදී
‍ජනාවාස ගතකළ ජරවා ගෝත්‍රිකයන් ලෙඩ රෝගවලට නිරාවරණය වූ අතර 1999 පැතිරීගිය සරම්ප රෝගයෙන් 10%ක් ජන සංඛ්‍යාවෙන් විනාශයට පත්විය
අළුත් සංස්කෘතික පරිසරය තුළ තරබාරුකම, මත්පැන් පානය, දියවැඩියාව, මානසික ආතතිය, සෞඛ්‍ය ප්‍රශ්න වැනි ගැටළු වලට මුහුණ දී ඇත
ජරවාවාසීන්ගේ ඉඩම් සංක්‍රමණිකයන් කොටුකර ගැනීම නිසා ජනතාව කම්කරුවන් බවට පත්වීම, සතුන් සොරකම් කිරී‍ම, දුම්කොළ සහ සුරාපානයට පෙළඹවීම, කාන්තාවන් ලිංගික අතවර වලට ලක්කරවීම සිදුවිය
1970දී ඔවුන්ගේ වාසභූමි හරහා මාර්ගයක් ඉදිකිරී‍ම මෙයට හේතු වූ අතර 1972දී එම මාර්ගය තැනීම අත්හිටවූවත් මාර්ගය තවමත් විවෘතව පවතී
sex

ඕස්ට්‍රේලියානු ආදිවාසීන් වන ඇබරින්ජියානුවන් පෘථි‍වියේ පැරණිම ජනයා ලෙස සලකයි
ලෝකයේ ඉපැරණිම සංස්‍කෘතිය ඔවුන් සතු වියහැකි අතර සිරිත් විරිත්, ඇදහිලි සහ වත්පිළිවෙත්, විශ්වාස ඔවුන්ගේ ජීවිත හා බැදීපවතී
දඩ‍යම සහ ද්‍රව්‍ය එක් රැස්කිරීම ප්‍රධාන ජී‍වනෝපාය විය
ගිණිකොණදිග ඕස්ට්‍රේලියාවේ මරේඩාලින් ගංඟා පද්ධතිය ආශ්‍රිතව ඇබරින්ජියානුවන්ගේ විශාලතම වාසභූමිය පැතිර තිබූ අතර ක්‍රමානුකූල‍ව මිහිදන් කළ මිනිස් සිරුරුවලින් යුත් සුසාන භූමි ගණනාවක් ඒ ආශ්‍රිත‍ව සොයාගෙන ඇත
සුසාන භූමි ආශ්‍රිතව ලැබී ඇති සාක්ෂි අනුව සිරුරු ‍දහස් ගණනක් වළලා ඇතැයි විශ්වාස කරයි
යුරෝපීයන් ඕස්ට්‍රේලියාවේ මුල්පදිංචිකරුවන් වඳකර දැමූ බ‍ව සඳහන් වේ
ඇබරින්ජියානුවන් ගණන ඕස්ට්‍රේලියාවේ මුළු ජන සංඛ්‍යාවෙන් 1% හෙවත් 200000 පමණ වේ
ඇබරින්ජියානුවන් දඩයම සහ ද්‍රව්‍ය රැස්කරන්නන් අතර සිටි බුද්ධිමතුන් බව අදහස් පළවී ඇත්තේ භූමි පරිහරණය සහ කළමනාකරණය පිළිබඳ දියුණු අදහස් පැවති නිසයි
ඇබරින්ජියානුවන්ගේ සමාජ සංවිධානය ඉතා සරල අතර ඔවුන්ගේ වත්කම් ඉතාම සුළුය
ගමන් බිමන් පා ගමනින් වන අතර පිරිමි හෙල්ලයද කාන්තාවන් පොළව හාරන ලීයක්ද, ආහාර රැස්කරන මල්ලක්ද සහිතව සිටී. පිරිමි දඩයම්කරුවන් වන අතර කාන්තාවන් ද්‍රව්‍ය රැස්කරන්නන් වේ
ජනාවාස ජල උල්පත් ආශ්‍රිතව විසිරී ඇත
ජනාවාස මායිම් ලෙස ගංඟා, ඇළ දොළ, කඳුවැටි පවතී
වෙනත් ග්‍රෝත්‍රික ප්‍රදේශයකට අවසර නැතිව ඇතුළුවීම වරදකි
යහපත් කාළගුණික තත්ත්වය තුළ එළිමහනේ ජීවත්වූ අතර ශීත හෝ වැසි කාළගුණික තත්ත්වයන් වල "මියා මියා" නම් ගුහා වැනි නිවාස තනාගනී
යුරෝපීය ආක්‍රමණ මඟින් ඇබරින්ජියානුවන් සමූල ඝාතනයවීමත් සමඟ අනෙක‍් පිරිස් රට අභ්‍යන්තරයට සහ උස්බිම්වලට පැනයන ලදී
මේ නිසා ඔවුන්ගේ සංස්කෘතියේ බොහෝ ලක්ෂණ විනාශවිය
මූලාශ්‍රය 
ධනපාල එච්.ඒ.,2007,"මානුෂ ආර්ථික කටයුතු",සරසවි ප්‍රකාශකයෝ,නුගේගොඩ
අඩවියෙන් බැහැර පිටු 
 ලෝක ආදිවාසීන්

ලංකාව 

ලංකාවේ සමෘද්ධිමත්ම යුගය ලෙස ඉන්දියානු වංශ කතාවල පවා සඳහන් රාවණා බලි තාරක යුගයන් ඇරඹෙන්නේ මීට වසර පන් දහසකට පමණ පෙරාතුවය
සිරිවස්තු මෙන්ම කැළණිය ද එවකට මෙරට තිබු ප්රකධාන නගරය
විවිධ ගෝත්රිලකයින්ගෙන් සැදුම්ලත් මෙරට වැසියන් පොදුවේ හැඳින්වුයේ හෙළයින් යන නමිනි
කුවේණි හෙළ කුමරියගේ පිහිටෙන් මෙරට රාජ්යයත්වය ලබාගත් ආර්යයෙකු වු විජය කුමරු හෙළයින් දුටුවේ ආක්ර මණිකයෙකු ලෙසය
එබැවින් කුවේණිය ජාතිද්රෝතහියක වුවාය
මෙය හුදෙක් මහවංශයේ කතාව පමණක් නොව වැදි ජනප්රකවාදයන් හිද ඇති කතාවයි. එමෙන්ම මානව විද්යාෙඥයෝ ද සිංහලයින් සහ වැද්දන් අතර ඇති ඥතිත්වය පිළිගනිති
සමාජ විද්‍යාව
සමාජ විද්‍යාව
පණ්ඩුකාභය රජුට දාව ස්වර්ණපාලී මෙහෙසිය කුසින් උපන් මුටසීව නම් කුමරු පණ්ඩුකාභය රජුගේ ඇවෑමෙන් පසු රජකමට පත් වේ
මහාවංශයෙහි මෙසේ සටහන් වුවත් රාජාවලිය නමැති ග‍්‍රන්ථයේ සදහන් වන ආකාරයට පණ්ඩුකාභය රජුට අනතුරුව රාජ්‍යය භාරගන්නේ ඔහුගේ පුත් ගණතිස්ස කුමරුය
පුත් මුටසීව රාජ්‍යයට පැමිණෙන්නේ ඊට වසර දහතුනකට පසුවය
අනුරාධපුරයේ මහමෙව්නා උයන කරවන ලද්දේ මුටසීව රජු විසිනි
එම උයන සදහා භූමිය වෙන් කරන දිනයේ අකල් මහා වැස්සක් ඇති වූ නිසා මහාමේඝවන හෙවත් මහමෙව්නා යන නාමය යෙදුණි
මුටසීව රජතුමා යුද්ධ කෝලාහල කිසිවක් නැතිව අනුරාධපුරයෙහි වසර හැටක් පමණ රාජ්‍යය කළේය

ශ්‍රී ලංකාවේ රජවරු
පණ්ඩුකාභය ( ක්‍රි
පූ 437  - 367 ) යනු, ලංකාවේ සිටි ශ්‍රේෂ්ඨ රජකෙනෙකි
ඔහු ආර්යයන් සහ යක්ෂ ගෝත්‍රිකයන් එක් සෙසත් කළ මුල්ම ස්වදෙශික පාලකයාය
එතුමා විසින් අනුරාධපුරය අගනුවරක් ලෙසින් දියුණු කළේය
ප්‍රවේණිය 

එතුමාගේ ප්‍රවේණිය පිලිබදව මතවාද තුනක් පවතී
මහාවංශයට අනුව එතුමාගේ මව්පියන් දෙදෙනාම ආර්යයන් වන අතර මව උන්මාද චිත්‍රා කුමරිය සහ පියා දීඝගාමිණී කුමරු වේ
කුමාරතුංග මුනිදාස ශුරින්ගේ මතයට අනුව එතුමාගේ පියා චිත්‍රරාජ වේ
ආර්යයන් සමග කිසිම සම්බන්දයක් එතුමාට නොමති අතර ස්වදේශික වීරවරයෙකි
මහාවංශ කතාව 

මහාවංශයට අනුව පණ්ඩුවාසුදේව රජුට සහ භද්දකච්චායනා බිසවට දාව පුතුන් දසදෙනෙකු සහ දියණියක මෙළොවට බිහිවිය
වැඩිමහල් පුතු අභය වූ අතර බාලම දියණිය චිත්‍රා විය
අනාගතයෙ රාජ්‍යය නිසා චිත්‍රා කුමරියගේ පුත්‍රයා ඔහුගේ මාමාවරු මරාදමන බවට නෙයිමිත්තක කරුවන් ප‍‍්‍රකාශ කළේය
ඒ අසා නැගනියන් මරන්නෙමුයි චිත්‍රා කුමරියගේ සොහොයුරන් තීරණය කළහ
නමුත් වැඩිමහල් අභය කුමරු එය වැළකිය
ඉන්පසු ඔවුන් එක්ටැම් ගෙයක් තනවා සියලූ රැකවල් යොදා දාසියක සමග චිත්‍රා කුමරියව බොහෝ කලක් රදවා තබන ලදී
දුටුවන් උමතු කරවන තරම් රුවක් චිත්‍රා හ‍ට තිබූ නිසා ඇය උන්මාද චිත්‍රා ලෙසද හදුන්වන ලදී
භද්දකච්චායනා කුමරිය ලක්දිවට පැමිණි බව අසා ඇගේ සොයුරන් හයදෙනා වු රාම, උරුවෙල, අනුරාධ, විජිත, දීඝායු සහ රෝහණ ද ලක්දිවට පැමිණයහ
ඔවුන් පැමිණ ලංකාවේ නොයෙක් තැන්වල ජනාවාස පිහිටුවීය
රාම කුමරු විසූ තැන රාමගොණයයි කියනු ලැබේ
උරුවෙල හා අනුරාධ යන දෙදෙනාගේ වාසස්ථාන උරුවෙලය, අනුරාධ යැයි කියනු ලැබේ
එසේම විජිත, දිර්ඝායු සහ රොහණ යන මොවුන්ගේ වාසස්ථානද විජිතග්‍රාම, දිර්ඝායුග්‍රාම සහ රොහණයයි කියනු ලැබේ
අනුරාධ කුමරු දකුණු දිගින් වැවක් කරවිය
ඉන් ඉක්බිතිව රජගෙයක් කරවා එහි වාසය කළේය
පඬුවස්දෙව් මහරජ සිය දෙටු පිත් අභය කුමරු සුදුසු කල උපරජ තනතුරෙහි අභිෂේක කෙළේය
දීඝායු කුමරුගේ පුත්‍රයා වන්නේ දීඝගාමිණී කුමරුය
දීඝගාමිණී කුමරු චිත්‍රා කුමරිය ගැන අසා ඇය ගැන කැමැත්තක් ඇතිවී උපතිස්ස ග්‍රාමයට ගියහ
ඉන්පසු දීඝගාමිණී කුමරු හා චිත්‍රා කුමරිය අප්‍රසිද්ධව ප්‍රේම සම්බන්ධයක් ගොඩනගා ගනියි
එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙසින් චිත්‍රා කුමරිය ගැබ් ගත්තාය
චිත්‍රා කුමරියගේ දාසිය මේ බව මවුබිසවට කීවාය
මවුබිසව රජුහට මේ බව සැල කළහ
රජු තම පුත්‍රයන් කැඳවා, චිත්‍රා කුමරියව අප විසින් රැකිය යුතුය
එමනිසා දීඝගාමිණී කුමරුටම ඇය දෙමුයි කීයේය
පුතෙක් ඉපදුණොත් මරමුයි සිතා දීඝගාමිණී කුමරුට චිත්‍රා කුමරියව විවාහ කර දුන්හ
චිත්‍රා කුමරිය දරුවා බිහි කිරීමට ආසන්න කාලයේදී,‍ රාජ කුමාරවරුන්ට රහසින් වෙනත් ගර්භනී කාන්තාවක්ව රැගෙනවිත් චිත්‍රා කුමරිය සමීපයේ තැබීය
සුදුසු කාලයේදී චිත්‍රා කුමරිය පුතෙකු වැදුවාය
අනෙක් කාන්තාව දුවෙකු වැදුවාය
ඒ කුමරුව පණ්ඩුකාභය යැයි නම් කළෝය
චිත්‍රා කුමරිය විසින් ඒ කාන්තාවට මසු දහසක් හා සිය පුතු දී, ඒ දියණියව රැගෙන ළඟ හොවාගත්තීය
චිත්‍රා කුමරියට දුවෙක් ඉපදුණායි සිතා රාජ කුමාරවරු සතුටු වූහ
චිත්‍රා කුමරියගේ නියමයෙන් එක් දාසියක් ළදරු කුමරහු කරඬුවක බහාගෙණ දොරමඩල නම් ගමට ගියාය
පණ්ඩුකාභය කුමරු පිළිබද තොරතුරු දැනගත් මාමාවරු කුමරු මැරීමට කිහිපවරක්ම උත්සාහ කළහ
නමුත් බල සම්පන්න දෛවයකට උරුමකම් කියූ පණ්ඩුකාභය කුමරු සියලු අනතුරු වලින් දිවි ගලවා ගත්‍හ
පසුව සොළොස් හැවරදි වූ කුමරු ශිල්ප හැදැරීම සදහා දකුණුදිග පණ්ඩුල නම් ගම විසූ පණ්ඩුල නම් බ්‍රාහ්මණයා වෙත යැවුයේය
කුමරු එහි ගොස් පණ්ඩුල බමුණ මුණගැසිණ
“දරුව ‍තෝ පණ්ඩුකාභය කුමරු දැයි” යි විචාරා “ඒසේය” යි කීකල ඔහුට සත්කාරකොට “දරුව තෝ රජ වන්නීය
සමසැත්තැවසක් රජය කරන්නෙහිය
ශිල්ප උගණුව.” යි කියා ශිල්ප ඉගැන්විය
පණ්ඩුල නම් බ්‍රාහ්මණයාගේ චන්දන නම් පුතු හා පණ්ඩුකාභය කුමරු වහා සිප් නිමවා පන්සියයක් පිරිවර සමග පණ්ඩුල ග්‍රාමයෙන් නික්ම කසගලට පැමිණියහ
එතැනින් සත්සියයක පිරිවර සමග ඉක්බිතිව එක්දහස් දෙසියයකින් සමන්විත පිරිවර ගිරිකණ්ඬසිව නම් කුමරුගේ දේශය වෙත ගියහ
ඉක්බිතිව පාණ්ඩුකාභය කුමරු ගඟින් එතර දොළුගලට ගියේය
එහි සතර අවුරුද්දක් වාසය කෙළේය
මාමාවරුන් එපවත් අසා පාණ්ඩුකාභය කුමරු සමඟ යුද පිණිස එළඹියෝය
මාමාවරුන් දුම්රක්ගල කඳවුරු පිහිටුවා බෑණ සමඟ යුධ කළෝය
මාමාවරුන්ව ගඟින් එතරට පළවා හැරි පණ්ඩුකාභය කුමරු ඒ කඳවුරෙහි දැවුරුද්දක් විසිය
දුම්රක්ගල වසන චෙතියා නම් යකින්න තිඹිරසඟන විලෙහි වෙළඹරුවින් ඇවිදින්නීය
සුදු සිරුර හා රන්පැහැති සිත්කලු ඒ වෙළඹ එකෙක් දැක “මෙහි  මෙබඳු වෙළඹක් වසන්නීය” යි කුමරු හට දැන්විය
කුමරු රැහැණ ගෙණ ඇය අල්වා ගන්ට එළඹියේය
පසුපසින් ආවහු කුමරු දැක ඕතොමෝ භයවී අතුරුදහන්නොවි ඒ විල සිසාරා දිව්වාය
ඈහට “ති මරමි” කියා කඩුවු එසවිය
“ස්වාමිනි, ඔබට රජය ගෙණ දෙමි
මා නොමැරුව මැනව” යි ඇය කීවාය
ඔවුන් දුම්රක්ගලට ගොස් එහි සතර අවුරද්දක් වාසය කළේය
භටසේනා රිටිගලට අවුදින් යුධකාලය බලමින් එහි සත්අවුරුද්දක් වාසය කළේය
මාමාවරුන් දෙදෙනෙකු හැර ඔහුගේ සෙසු මාමාවරුන් අටදෙනා යුදයට සැරසුණෝය
ඔවුන් රිටිගල එළඹ (එහි පෙර පිහිටි) කුඩානුවර කඳවුරු පිහිටුවා ගෙණ සිවුරගසෙන් දි සෙනෙවියා යවා හාත්පසින් රිටිගල වට කළහ
පණ්ඩුකාභය කුමරු චෙතියා යකිනිය හා මන්ත්‍රණය කොට පණ්ඩුකාභය කුමරු යක්වෙළඹ පිට නැගි කුමාරයාගේ සේනාව මාමාවරුන් සමග යුද්ධයට එළඹුණාය
පණ්ඩුකාභය කුමාරයාගේ සේනාව, සියලුම පරසෙනාද මාමාවරුන් අටදෙනාද මරා යුද්ධය ජයග්‍රහණය කළෝය
ඉනපසු පණ්ඩුකාභය කුමාරු රාජ්‍යත්වයට පත්ව හැත්තෑ වසරක් රාජ්‍යය කළේය
මේවාද බලන්න 

 අභය වැව අසල දේවාලය
 දීඝගාමිණී
 අනුරාධපුරය
 යක්කයින්

මූලාශ්‍ර 

සිංහලේ රජවරු
ස්පුට්නික්-1 (රුසියානු බසින්
"Спутник-1") වූ කලී ප්‍රථම කෘත්‍රිම පෘථිවි උපග්‍රහයා යි
වර්ෂ 1957 ඔක්තෝබර් 4 දා සෝවියට් සංගමය විසින් මෙය පෘථිවිය වටා කක්ෂගත කිරීමත් සමඟ මනුෂ්‍ය ඉතිහාසයේ අභ්‍යවකාශ යුගය ලෙස හැඳින්වෙන නව අවධියක උදාව සනිටුහන් විය
R-7 නමැති වාහක රොකට්ටුවක ආධාරයෙන් ගුවන් ගත කරන ලද මෙම කෘත්‍රිම උපග්‍රහයා (චන්ද්‍රිකාව) මාස තුනක පමණ කාලයක් අභ්‍යවකාශයේ රැඳී සිටි අතර මුල් දින 22 දී ලොව පුරා රමක රේඩියෝ ක්‍රියාකරුවන්ට පවා ග්‍රහණය කරගත හැකි වූ අනවරත රේඩියෝ සංඥාවක් නිකුත් කළේ ය
එමෙන්ම ඉතා ඉහළ වායුගෝලයේ ඝනත්වය, උෂ්ණත්වය සහ උල්කා දූලි පිළිබඳ විද්‍යාත්මක කරුණු රැසක් අනාවරණය කරගැනීමට එය දායක විය
ස්පුට්නික්-1 ගුවන්ගත කෙරුණේ වර්තමාන කසක්ස්තානයේ එකල ත්‍යුරතම් මිසයිල විහිදුම් යාය හෙවත් මෙකල බයිකොනූර් අභ්‍යවකාශ තොට යනුවෙන් හැඳින්වෙන ස්ථානයෙනි
පෘථිවි කක්ෂයට ඇතුළු වීමට එය පැයට කිලෝමීටර් 29,000 ක වේගයකින් ගමන් ගත් අතර මිනිස් අතින් තැනූ යමක් එතරම් ඉහළ වේගයකින් ගමන්ගත් ප්‍රථම අවස්ථාව එය විය
ස්පුට්නික්-1 හි අනපේක්ෂිත සාර්ථකත්වය අමෙරිකානු එක්සත් ජනපද රජය මවිතයට පත් කරමින් එරට දේශපාලනය ස්පුට්නික් අර්බුදය නමින් හැඳින්වුණු අවුලට ඇද දැම්මා පමණක් නොව අමෙරිකාව සහ රුසියාව අතර අභ්‍යවකාශ තරඟයක් ද ඇවිලවී ය
“ස්පුට්නික්” යන්නෙහි අරුත පෘථිවියේ අනුචරයා යන්න යි
ස්පුට්නික් ච්‍යාපෘතිය නමින් හැඳින්වුණු වන්ද්‍රිකා පෙළක පළමුවැන්න වූයේ ස්පුට්නික්-1 යි
නිමැවුම

බාහිර හැඩය 
ස්පුට්නික්-1 චන්ද්‍රිකාව හැඩයෙන් ගෝලාකාර වූවකි
එහි විෂ්කම්භය මිලිමීටර් 585 ක් වූ අතර බර කිලෝග්රෑම් 83.6 ක් විය
චන්ද්‍රිකාවේ කබොල්ල වායුරෝධිත ලෙස සංමුද්‍රිත මිලිමීටර් 2 ක් ඝනකමැති ඇලුමිනියම් අර්ධගෝල දෙකක් එකලස් කිරීමෙන් තැනුවක් විය
ඒවායෙහි පිට පැත්ත මිලිමීටර් 1 ක් ඝනකමැති AMG6T නමින් හැඳින්වෙන ඇලුමිනියම්-මැග්නීසියම්-ටයිටේනියම් මිශ්‍රලෝහ තට්ටුවකින් ආවරණය කර තිබුණු අතර එය හොඳින් ඔප දමා තිබුණි
ඒ අභ්‍යවකාශයෙහි පවතින දැඩි හිරු රශ්මිය පරාවර්තනය කිරීම පිණිස ය
එමඟින් චන්ද්‍රිකාවේ අභ්‍යන්තර උපකරණ ආරක්ෂා විණි
තවද, වියළි නයිට්‍රජන් වායුවෙන් චන්ද්‍රිකා කබොල්ල පුරවා තිබිණ
පසු අතට විහිදුණු රිටි ආකාර ඈසි (ගුවන් කම්බි) යුගල දෙකක් චන්ද්‍රිකාවට සවිකර තිබූ අතර ඉන් එක යුගලක ඈසියක් දිගින් මීටර් 29 ක් ද අනෙකේ එය මීටර් 24 ක් ද දිගු විය
මෙම ඈසි හතර චන්ද්‍රිකාවේ අන්වායාම අක්ෂයට 35 ක් ආනතව පිහිටා තිබුණි
මේවායේ සම්ප්‍රේෂණ රටාව ගෝලාකාර වූ නිසා ඒවායින් නිකුත් වූ සංඥා චන්ද්‍රිකාවේ භ්‍රමණයෙන් ස්වායත්තව ග්‍රහණය කර ගැනීමට හැකිවිණි
ජව සැපයුම 
චන්ද්‍රිකාවේ විද්‍යුත් උපකරණ බල ගැන්වුණේ කිලෝග්රෑම් 51 ක් බරැති සිල්වර්-ඔක්සයිඩ් බැටරි තුනකිනි
ඉන් දෙකක් රේඩියෝ සම්ප්‍රේෂකය සඳහාත් අනෙක චන්ද්‍රිකාවේ උෂ්ණත්ව යාමකය සඳහාත් යෙදැවිණි
මේ බැටරි තුන එකට සම්බන්ධකර තිබුණේ අෂ්ටාශ්‍රාකාර මුරිච්චියක හැඩයකට ය
එම කුහරය තුළ රේඩියෝ සම්ප්‍රේෂකය රඳවා තිබිණ
පෘථිවි කක්ෂයට ඇතුළු වූ පසු, චන්ද්‍රිකාව දෙවන පියවර රොකටයෙන් වෙන් වීමත් සමඟ ම ස්වයංක්‍රීයව විදුලි සැපයුම ඇරඹිණි
මෙම බැටරිවල බලය සති දෙකක් පමණක් පවතිනු ඇතැයි අපේක්ෂා කළත් ඒවා දින 22 ක් පුරා සක්‍රියව පැවතිණ
රේඩියෝ සම්ප්‍රේෂකය 
මෙය කිලෝග්රෑම් 35 ක් බරැති වොට් 1 ක බලයකින් යුත් කෙටි තරංග සම්ප්‍රේෂකයක් විය
එයින් නිකුත් වූයේ 20.005 MHz සහ 40.002 MHz යන සංඛ්‍යාතවලින් යුක්ත වාහක තරංග දෙකකි
මින් පළමුවැන්නෙන් විසුරුවා හැරුණු සංඥා, චන්ද්‍රිකාව තුළ සාමාන්‍ය උෂ්ණත්ව හා පීඩන තත්ත්ව යටතේ තත්පර 0.3 ක ප්‍රවර්තන කාලයකින් යුත් ස්පන්දන වූ අතර ස්පන්දන දෙකක් අතර විරාමය පිරැවුණේ අනෙක් සංඛ්‍යාතයෙන් විසුරුවා හැරුණු ස්පන්දනවලිනි
මේ රේඩියෝ සංඥාවලට චන්ද්‍රිකාව තුළ එය පුරවා තිබූ නයිට්‍රජන් වායුවේ පීඩනය සහ එතුළ උෂ්ණත්වය පිළිබඳ දත්ත කේතනය කොට තිබුණි
මීට අමතරව, අජටාකාශයේ සිට පොළොව කරා එන රේඩියෝ තරංග ඉතා ඉහළ වායුගෝලයේ විසිරෙන ආකාරය මෙන්ම අයනගෝලයේ ඉලෙක්ට්‍රෝන ඝනත්වය පිළිබඳ තොරතුරු අනාවරණය කරගැනීමට එම සංඥා විශ්ලේෂණයට භාජනය කිරීමෙන් හැකිවිය
උෂ්ණත්ව යාමනය 
චන්ද්‍රිකාවේ උෂ්ණත්ව යාමන පද්ධතිය පංකාවකින්, ද්විත්ව තාපජ ස්විච්චියකින් සහ පාලන තාපජ ස්විච්චියකින් සමන්විත විය
චන්ද්‍රිකාව තුළ උෂ්ණත්වය 36 C ට වඩා වැඩි වන අවස්ථාවලදී පංකාව ක්‍රියාත්මක කරවීමටත් 20 C ට වඩා අඩුවන අවස්ථාවලදී එය නතර කරවීමටත් ද්විත්ව තාපජ ස්විච්චිය යොදා ගැනිණ
එසේම, එතුළ උෂ්ණත්වය 50 C ට වැඩි වුවහොත් හෝ 0 C ට අඩු වුවහොත් හෝ පාලන තාපජ ස්විච්චිය ක්‍රියාකාරි වී චන්ද්‍රිකාවෙන් නිකුත් වූ රේඩියෝ සංඥා ස්පන්දනයේ ප්‍රවර්තන කාලය වෙනස් කළේ ය
වායු පීඩනමානය 
යට විස්තර කළ පරිදි ස්පුට්නික්-1 චන්ද්‍රිකාවේ කබොල්ල වායුගෝල 1.3 ක පීඩනයක් යටතේ වියළි නයිට්‍රජන් වායුවෙන් පුරවා තිබිණ
මෙම පීඩනය නිරීක්ෂණය කිරීම සඳහා වායුපීඩන ස්විච්චියක් සවිකර තිබුණි
යම් හෙයකින් උල්කාවක් චන්ද්‍රිකාව හා ගැටීම හේතුවෙන් එය සිදුරු වී වායුව කාන්දු වූවා නම් කබොල්ල තුළ පීඩනය වායුගෝල 0.34 ක ට වඩා අඩුවන අවස්ථාවේදී මෙම ස්විච්චිය සක්‍රිය තත්ත්වයට පත්වී රේඩියෝ සංඥා ස්පන්දනයේ ප්‍රවර්තන කාලය වෙනස් කිරීමට සැලසුම් කර තිබුණි
කක්ෂය 

ස්පුට්නික්-1 හි කක්ෂය පිහිටියේ ක්‍රාන්තිවලීය තලයට 65.1 ක් ආනතව ය
එහි භූසමීපකය කි
215 ක උසකින් ද භූදුරකය කි
939 ක උසකින් ද විය
කක්ෂීය ආවර්ත කාලය විනාඩි 96 යි තත්පර 10.2 ක් විය
චන්ද්‍රිකාවේ කක්ෂය විකේන්ද්‍රිකතාවෙන් එතරම් ඉහළ අගයක් ගත්තේ කරුණු දෙකක් නිසා ය
එකල රොකට් මෙහෙයුම් තාක්ෂණය ළදරු අවස්ථාවක පැවතීම නිසා අභ්‍යවකාශ ගන්වන ලද චන්ද්‍රිකාව වෘත්තාකාර කක්ෂයකට ගෙන ඒමට අපහසු කාර්යයක්ව තිබිණ
ඉහළ වායුගෝලය පිළිබඳ තොරතුරු එකල විද්‍යාඥයෝ දැන සිටියේ ඉතා මඳ වශයෙනි
එබැවින් පෘථිවි තලයෙන් ඉහළ විශාල උන්නතාංශ පරාසයක ගවේෂණ කටයුතු කිරීමට ඔවුනට අවශ්‍ය වී තිබිණ
ඉහළ වායුගෝලයේ වායු අණු සමඟ නිරන්තර ගැටීම නිසා චන්ද්‍රිකාවේ වේගය ක්‍රමයෙන් හීන වී දින 92 ක ට පසු, එනම් 1958 ජනවාරි 4 වන දා එය පෘථිවි වායුගෝලයට නැවත ඇතුළු වීමෙන් දැවී ගියේ ය
ඒ වන විට ස්පුට්නික්-1 පෘථිවිය වටා පරිභ්‍රමණ වාර 1440 ක් පූර්ණය කොට තිබුණි
එමෙන්ම එය ගමන් කොට තිබූ සම්පූර්ණ දුර ප්‍රමාණය කිලෝමීටර් හය කෝටියක් පමණ විය
ඉතිහාසය 
ස්පුට්නික්-1 හි ඉතිහාසය වර්ෂ 1947 තරම් දුරට දිව යයි
ඒ වසරේදී සෝවියට් සංගමයේ රොකට් ප්‍රචාලන විද්‍යා පුරෝගාමියකු වූ මිහයිල් ක්ලව්ඩ්‍යේවිච් පෘථිවි උපග්‍රහයෙක් අභ්‍යවකාශ ගැන්වීමේ ශක්‍යතාව පිළිබඳව සොයා බැලීම සඳහා පර්යේෂකයන් කණ්ඩායමක් පත් කළේ ය
ඔවුන් විසින් කරන ලද අධ්‍යයන වට රාශියකින් පසු කෘත්‍රිම පෘථිවි උපග්‍රහයෙක් අභ්‍යවකාශ ගැන්වීම බහු-අවස්ථා රොකටයක් මඟින් සිදු කිරීම යෝග්‍ය යැයි තීරණය විය
1954 දී මෙම ශක්‍යතා අධ්‍යයනයේ වාර්තාව සෝවියට් සංගමයේ ප්‍රමුඛ පෙළේ රොකට් ප්‍රචාලන ඉංජිනේරුවකු වූ සෙර්ගෙයි කොරොල්‍යොව් හට ඉදිරිපත් කරන ලදුව ඒ සඳහා ඔහුගේ අනුමැතිය ලැබී ඒ වසරේ මැයි 27 වන දා සෝවියට් රජය වෙත පිළිගන්වන ලදි
මේ අතරතුර 1957 ජූලි 1 වන දා සිට 1958 දෙසැම්බර් 31 දා තෙක් මාස 18 ක කාලය අන්තර්ජාතික භූභෞතික විද්‍යා වර්ෂය ලෙස නම් කර තිබුණි
මෙම වැඩ සටහනේ කොටසක් ලෙස අභ්‍යවකාශය අද්දර වායුගෝලීය තත්ත්වයන් - විශේෂයෙන් ම අන්තරීක්ෂ කිරණ, ඉහළ අයන ගෝලය හා පෘථිවි චුම්බක ක්ෂේත්‍රය - පිළිබඳ කරුණු හැදෑරීමට සැලසුම් කොට තිබුණි
මේ කාර්යය ඉෂ්ට කරගැනීම සඳහා කෘත්‍රිම උපග්‍රහයෙක් ගුවන් ගැන්වීම අනිවාර්ය බව පැහැදිලි කරුණක් විය
ඒ අනුව අමෙරිකා එක්සත් ජනපද ආණ්ඩුව 1955 ජූලි 29 දා ප්‍රකාශයක් නිකුත් කරමින් කියා සිටියේ අන්තර්ජාතික භූභෞතික විද්‍යා වර්ෂය තුළ උපග්‍රහයෙක් අභ්‍යවකාශ ගන්වන බව යි
සෝවියට් සංගමයේ කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ දේශපාලන මණ්ඩලය ද 1955 අගෝස්තු 8 වන දා කෘත්‍රිම චන්ද්‍රිකාවක් තැනීමේ කර්තව්‍යයට අනුමැතිය දුන්නේ ය
එය අභ්‍යවකාශ ගැන්වීම සඳහා ඒ වන විට වැඩිදියුණු කරමින් පැවති R-7 නම් මිසයිලය සුදුසු යැයි තීරණය විය
1956 ජනවාරි 30 වන දා “D වස්තුව” නමින් හඳුන්වනු ලැබූ චන්ද්‍රිකාවක සැලැස්මට සෝවියට් රජයේ අනුමැතිය ලැබිණ
මේ සැලැස්මට අනුව උපග්‍රහයා තනා නිම වූ විට එහි ස්කන්ධය කිලෝග්රෑම් 1000 ත් 1400 ත් අතර අගයක පැවතීම අපේක්ෂා කෙරිණ
රැගෙන යාමට නියමිත වූ විද්‍යා උපකරණවල ස්කන්ධය කිලෝග්රෑම් 200 – 300 විය
එසේම, “D වස්තුව” 1957 වර්ෂය තුළ ගුවන් ගැන්වීමට සැලසුම් කොට තිබුණි
කෙසේ වෙතත්, “D වස්තුව” එකලස් කිරීම සහ ටොන් 1  ක චන්ද්‍රිකාවක් ගුවන් ගැන්වීම පිණිස වාහක රොකටයේ එන්ජින්වල කාර්යක්ෂමතාව වැඩි කිරීම යන කටයුතු ඉංජිනේරුවන් අපේක්ෂා කළාට වඩා සංකීර්ණ කාර්යයෝ වූහ
එහෙයින් සැලසුම් කළ කාලසටහනට අනුව “D වස්තුව” අභ්‍යවකාශ ගැන්වීම නොකළ හැක්කක් බව කොරොල්‍යොව් හට ක්‍රමයෙන් ප්‍රත්‍යක්ෂ විය
මේ අතර, 1956 සැප්තැම්බර් 20 වන දා අමෙරිකා එක්සත් ජනපද යුද්ධ හමුදාව ජුපිටර්-C නම් රොකට්ටුවක් කිලෝමීටර් 5300 ක පරාසයකින් යුක්ත ප්‍රක්ෂේප පථයක සාර්ථකව ගුවන් ගැන්වී ය
කොරොල්‍යොව් මෙය දුටුවේ එක්සත් ජනපදයේ චන්ද්‍රිකාවක් අභ්‍යවකාශ ගැන්වීමේ අසාර්ථක, රහස්‍ය උත්සාහයක් ලෙස ය
තම දේශය ලොව ප්‍රථම කෘත්‍රිම චන්ද්‍රිකාව අභ්‍යවකාශ ගැන්විය යුතු යයි තරයේ විශ්වාස කළ ඔහු 1956 නොවැම්බර් මාසයේදී “D වස්තුව” තැනීමේ කටයුතුවලට සමගාමීව, හැකි ඉක්මනින් සරල උපග්‍රහයෙක් ගුවන් ගැන්වීමේ ව්‍යාපෘතියක් ආරම්භ කිරීමට තීරණය කළේ ය
ඒ අනුව 1957 ජනවාරි 5 වන දා කොරොල්‍යොව් සෝවියට් රජයට ලිපියක් යොමු කරමින් කුඩා චන්ද්‍රිකා දෙකක් නිර්මාණය කිරීමට අනුමැතිය ඉල්ලා සිටියේ ය
තවද, එකක් කිලෝග්රෑම් 100 ක පමණ ස්කන්ධයකින් යුක්ත මේවා ජාත්‍යන්තර භූභෞතික විද්‍යා වර්ෂය නිල වශයෙන් ආරම්භ වීමට පෙර ගුවන් ගැන්වීමට අදහස් කරන බැව් ද හෙතෙම දන්වා සිටියේ ය
ඉතා ඉක්මනින් ඒ සඳහා අනුමැතිය ලැබුණු අතර යෝජිත “ප්‍රාථමික චන්ද්‍රිකා” (රුසියානු බසින්
Простейший Спутник [Prosteyshyy Sputnik හෙවත් PS]) ද්වය PS-1 හා PS-2 ලෙස නම් කෙරිණි
ස්පුට්නික්-1 වශයෙන් අභ්‍යවකාශ ගැන්වුණේ PS-1 චන්ද්‍රිකාව යි
ඒ වන විට නිර්මාණය වෙමින් පැවති “D වස්තුව” පසුව, එනම් 1958 මැයි 15 වන දා, ස්පුට්නික්-3 වශයෙන් අභ්‍යවකාශ ගැන්විණි
වැඩිදුර කියවීම සඳහා 
 Cosmonautics
A Colorful History, Edited by Dr
Wayne R
Matson, Cosmos Books, Washington, D
, USA, 1994 (ISBN 978-1-885609-01-4

අඩවියෙන් බැහැර පිටු 
 ස්පුට්නික් ව්‍යාපෘතිය (ඉංග්‍රීසියෙන්)
 50 වසරකට පෙර ස්පුට්නික් (ඉංග්‍රීසියෙන්)

අභ්‍යවකාශ ගවේෂණය
අභ්‍යවකාශ යානා
සෝවියට් අභ්‍යවකාශ යානා
ප්ලාස්මා වචනයේ තේරුම් අතරින් ඔබට අවශ්‍ය දේ තෝරාගන්න
ප්ලාස්මා (භෞතික විද්‍යාව), an ionized gas, the fourth state of matter
 රුධිර ප්ලාස්මා, the yellow-colored liquid component of blood, in which blood cells are suspended 
 ප්ලාස්මා තිරය, a common application of plasma (physics), a flat-panel electronic visual display technology
Milk plasma or whey, the liquid remaining after milk has been curdled and strained
 Plasma (KDE), a reimplementation and redesign of the KDE free desktop environment for Linux
 Plasma (mineral), bright green chalcedony, sometimes found with small spots of jasper resembling blood drops
 Plasma effect, a computer-based animated visual effect, used in graphics demonstrations
 Plasma (album), the 2003 live album by Trey Anastasio

In cell biology
Cytoplasm, a water-like substance that fills cells
 Germplasm, describes a collection of genetic resources for an organism 
 Germ plasm, a zone in the cytoplasm determining germ cells
 Nucleoplasm, a highly viscous liquid that surrounds the chromosomes and nucleoli
 Protoplasm, the living substance inside the cell

See also 
 Plasma cannon, further disambiguation
භෞතික විද්‍යාවෙහි සහ රසායන විද්‍යාවෙහි, ප්ලාස්මා  යනු වායුවක අංශු කිසියම් ප්‍රමාණයක්  අයනීකෘත වූ විට නිමැවෙන පදාර්ථයේ අවස්ථාවකි
ප්ලාස්මා අවස්ථාවේදී  අයනීකෘත වායුවක් වන අතර ඉලෙක්ට්රෝනයක යම් අනුපාතයක් නිදහස් වන අතර ඒවා පරමාණුවකට හෝ අණුවක් වෙතට බැඳී ඇත
ධනාත්මක හා සෘණ ආරෝපණ තරමක් ස්වාධීනව ගමන් කිරීමට හැකියාව ඇති විද්යුත් චුම්බක ක්ෂේත්රයට දැඩි ලෙස ප්රතිචාර දැක්වීමට ප්ලාස්මා විදුලිය සන්නායක වේ
එබැවින් ප්ලාස්මා ඝන ද්රව්ය, ද්රව හෝ වායූන් මෙන් නොව එහි ද්රව්යමය තත්වයක් ලෙස සැලකේ. ප්ලාස්මා සාමාන්යයෙන් උදාසීන වායු වළාකුළු ආකාරයක් (උදා
තරු) උදා වේ
ඉතිහාසය

මෙම පදාර්ථය පළමු වරට ක්ෲක්ස් නලයක් තුළ මුලින්ම හදුනාගත් අතර 1879 දී ශ්රීමත් විලියම් ක්රූකොස් විසින් විස්තර කරන ලදී (ඔහු එය "විකිරණමය පදාර්ථයයි" ලෙස හැඳින්වේ
) [1] ක්රූකොස් නාලය "කැතෝඩ කිරණ" යන පදාර්ථයේ ස්වභාවය බ්රිතාන්ය විද්යාඥ ශ්රීමත් ජේ. ජේ. 1897 දී තොම්සන් [2] සහ 1928 දී අර්වින්ග් ලන්ග්මීර් විසින් "ප්ලාස්මා" ලෙස නම් කරන ලදී
සමහරවිට එය රුධිර ප්ලාස්මා මත ඔහුට මතක් කළ නිසාය
ලන්ග්මියර් මෙසේ ලිවීය
ඉලෙක්ට්රෝන කිහිපයක් අඩංගු කොපුවල ඇති ඉලෙක්ට්රෝඩයන් ආසන්නයේ හැරුණු විට, අයනීකෘත වායුව නිසා සමාන අයුරින් අයන සහ ඉලෙක්ට්රෝන අඩංගු වන අතර එහි ප්රතිඵලයක් ලෙස අභ්යවකාශ ආරෝපණ ඉතා කුඩා වේ
අයන සහ ඉලෙක්ට්රෝන වල සමබර ආරෝපනයක් සහිත මෙම කලාපය විස්තර කිරීමට නම් ප්ලාස්මා නාමය භාවිතා කළ යුතුය
"[1]

ප්ලාස්මා යනු ස්කන්ධය හා පරිමාව අනුවය
විශ්වයේ බහුලම දෙය වන්නේ සංයුතියයි
[1] තාරකා සියල්ලම ප්ලාස්මා වලින් සෑදූ අතර තාරකා අතර අවකාශය පවා ප්ලාස්මා සමග පිරවිය හැකි නමුත් ඉතා විරල වේ (තාරකාභෞතික ප්ලාස්මා, අන්තර්ගෝලීය මාධ්ය සහ අන්තර්ගෝලීය අවකාශය බලන්න)
සූර්ය පද්ධතියේ දී ග්රහ මණ්ඩලයේ නොවන බොහෝ ප්ලූටෝ ග්රහයන්ගෙන් ග්රහයන්ගෙන් සියයට 0.1 ක් හා ප්ලූටෝ කක්ෂය තුල පරිමාව 10-15% ක් පමණ වේ
වායුමය ප්ලාස්මා ඇතුලත ඉතා කුඩා ධාන්ය වර්ගයක් ද සෘණ ආරෝපණ ආරෝපණයක් ලබා ගනී
එසේ කිරීමෙන් ප්ලාස්මා හි ඉතා විශාල සෘණ අයන සංරචකයක් ලෙස ක්රියා කළ හැකි නිසා (ධූලි ප්ලාස්මා බලන්න)
ප්ලාස්මා ගුණ හා පැරාමිතිය

අර්ථ දැක්වීම 
Although a plasma is loosely described as an electrically neutral medium of positive and negative particles, a definition can have three criteria
The plasma approximation
Charged particles must be close enough together that each particle influences many nearby charged particles, rather than just interacting with the closest particle (these collective effects are a distinguishing feature of a plasma)
The plasma approximation is valid when the number of charge carriers within the sphere of influence (called the Debye sphere whose radius is the Debye screening length) of a particular particle are higher than unity to provide collective behavior of the charged particles
The average number of particles in the Debye sphere is given by the plasma parameter, "Λ" (the Greek letter Lambda)
Bulk interactions
The Debye screening length (defined above) is short compared to the physical size of the plasma
This criterion means that interactions in the bulk of the plasma are more important than those at its edges, where boundary effects may take place
When this criterion is satisfied, the plasma is quasineutral
Plasma frequency
The electron plasma frequency (measuring plasma oscillations of the electrons) is large compared to the electron-neutral collision frequency (measuring frequency of collisions between electrons and neutral particles)
When this condition is valid, electrostatic interactions dominate over the processes of ordinary gas kinetics
Ranges of plasma parameters

Plasma parameters can take on values varying by many orders of magnitude, but the properties of plasmas with apparently disparate parameters may be very similar (see plasma scaling)
The following chart considers only conventional atomic plasmas and not exotic phenomena like quark gluon plasmas
Degree of ionization 
For plasma to exist, ionization is necessary
The term "plasma density" by itself usually refers to the "electron density", that is, the number of free electrons per unit volume
The degree of ionization of a plasma is the proportion of atoms which have lost (or gained) electrons, and is controlled mostly by the temperature
Even a partially ionized gas in which as little as 1% of the particles are ionized can have the characteristics of a plasma (i
respond to magnetic fields and be highly electrically conductive)
The degree of ionization, α is defined as α = ni/(ni + na) where ni is the number density of ions and na is the number density of neutral atoms
The electron density is related to this by the average charge state <Z> of the ions through ne=<Z> ni where ne is the number density of electrons
උෂ්ණත්වය 

ප්ලාස්මා උෂ්ණත්වය සාමාන්‍යයෙන් මනිනු ලබන්නේ [[[]] හෝ ඉලෙක්ට්‍රෝන වෝල්ට් වල වන අතර එය අංශුවකට තාප චාලක ශක්තියේ අවිධිමත් මිනුමකි
මැක්ස්වෙලියන් ශක්තියෙන් [[බෙදා හැරීමේ කාර්යය] සැලකිය යුතු ලෙස අපගමනය වූ විට පවා ඉලෙක්ට්‍රෝන තාප සමතුලිතතාවයට ආසන්නව පිහිටා ඇත
]], උදාහරණයක් ලෙස පාරජම්බුල කිරණ, ශක්තිජනක අංශු හෝ ශක්තිමත් විද්‍යුත් ක්ෂේත්‍ර හේතුවෙන්
ස්කන්ධයේ විශාල වෙනස නිසා ඉලෙක්ට්‍රෝන අයන හෝ උදාසීන පරමාණු සමඟ සමතුලිතතාවයට පැමිණීමට වඩා වේගයෙන් තාප ගතික සමතුලිතතාවයට පැමිණේ
මේ හේතුව නිසා "අයන උෂ්ණත්වය" "ඉලෙක්ට්‍රෝන උෂ්ණත්වය ට වඩා බෙහෙවින් වෙනස් විය හැකිය
දුර්වල අයනීකෘත තාක්‍ෂණික ප්ලාස්මා වල මෙය විශේෂයෙන් සුලභ වේ, අයන බොහෝ විට පරිසර උෂ්ණත්වය අසල ඇත
ඉලෙක්ට්රෝන, අයන සහ උදාසීන වල සාපේක්ෂ උෂ්ණත්වය මත පදනම්ව, ප්ලාස්මා "තාප" හෝ "තාප නොවන" ලෙස වර්ගීකරණය කර ඇත
තාප ප්ලාස්මා වල ඉලෙක්ට්‍රෝන හා බර අංශු එකම උෂ්ණත්වයේ පවතී, එනම් ඒවා එකිනෙකා සමඟ තාප සමතුලිතතාවයේ පවතී
අනෙක් අතට තාප නොවන ප්ලාස්මා වලට අයන හා උදාසීන වඩා අඩු උෂ්ණත්වයක (සාමාන්‍යයෙන් කාමර උෂ්ණත්වය) ඇති අතර ඉලෙක්ට්‍රෝන බොහෝ “උණුසුම්” වේ
උෂ්ණත්වය ප්ලාස්මා අයනීකරණයේ මට්ටම පාලනය කරයි
විශේෂයෙන්, සහා සමීකරණය නමින් හැඳින්වෙන සම්බන්ධතාවයක අයනීකරණ ශක්තිය (හා වඩා දුර්වල ලෙස ity නත්වය අනුව) සාපේක්ෂව “ඉලෙක්ට්‍රෝන උෂ්ණත්වය” මගින් ප්ලාස්මා අයනීකරණය තීරණය වේ
ප්ලාස්මා සමහර විට සම්පූර්ණයෙන්ම අයනීකරණය වී ඇත්නම් එය "උණුසුම්" හෝ වායු අණු වලින් කුඩා කොටසක් (උදාහරණයක් ලෙස 1%) අයනීකරණය වී ඇත්නම් "සීතල" ලෙස හැඳින්වේ (නමුත් "උණුසුම් ප්ලාස්මා" යන යෙදුම්වල වෙනත් අර්ථ දැක්වීම්  සහ "සීතල ප්ලාස්මා" පොදු වේ)
“සීතල” ප්ලාස්මා වල වුවද ඉලෙක්ට්‍රෝන උෂ්ණත්වය තවමත් සෙල්සියස් අංශක දහස් ගණනකි
"ප්ලාස්මා තාක්‍ෂණය" ("තාක්‍ෂණික ප්ලාස්මා") සඳහා භාවිතා කරන ප්ලාස්මා සාමාන්‍යයෙන් මෙම අර්ථයෙන් සීතල වේ
Potentials 

Since plasmas are very good conductors, electric potentials play an important role
The potential as it exists on average in the space between charged particles, independent of the question of how it can be measured, is called the "plasma potential" or the "space potential"
If an electrode is inserted into a plasma, its potential will generally lie considerably below the plasma potential due to what is termed a Debye sheath
The good electrical conductivity of plasmas causes their electric fields to be very small
This results in the important concept of "quasineutrality", which says the density of negative charges is approximately equal to the density of positive charges over large volumes of the plasma (), but on the scale of the Debye length there can be charge imbalance
In the special case that double layers are formed, the charge separation can extend some tens of Debye lengths
The magnitude of the potentials and electric fields must be determined by means other than simply finding the net charge density
A common example is to assume that the electrons satisfy the "Boltzmann relation"
Differentiating this relation provides a means to calculate the electric field from the density
It is possible to produce a plasma which is not quasineutral
An electron beam, for example, has only negative charges
The density of a non-neutral plasma must generally be very low, or it must be very small, otherwise it will be dissipated by the repulsive electrostatic force
In astrophysical plasmas, Debye screening prevents electric fields from directly affecting the plasma over large distances (ie
greater than the Debye length)
But the existence of charged particles causes the plasma to generate and be affected by magnetic fields
This can and does cause extremely complex behavior, such as the generation of plasma double layers, an object which separates charge over a few tens of Debye lengths
The dynamics of plasmas interacting with external and self-generated magnetic fields are studied in the academic discipline of magnetohydrodynamics
චුම්භකනය 
A plasma in which the magnetic field is strong enough to influence the motion of the charged particles is said to be magnetized
A common quantitative criterion is that a particle on average completes at least one gyration around the magnetic field before making a collision (ie
where  is the "electron gyrofrequency" and  is the "electron collision rate")
It is often the case that the electrons are magnetized while the ions are not
Magnetized plasmas are anisotropic, meaning that their properties in the direction parallel to the magnetic field are different from those perpendicular to it
While electric fields in plasmas are usually small due to the high conductivity, the electric field associated with a plasma moving in a magnetic field is given by E = -v x B (where E is the electric field, v is the velocity, and B is the magnetic field), and is not affected by Debye shielding
Comparison of plasma and gas phases 
Plasma is often called the fourth state of matter
It is distinct from other lower-energy states of matter
most commonly solid, liquid, and gas, although it is closely related to the gas phase in that it also has no definite form or volume
Physicists consider a plasma to be more than a gas because of a number of distinct properties including the following
Complex plasma phenomena

Although the underlying equations governing plasmas are relatively simple, plasma behaviour is extraordinarily varied and subtle
the emergence of unexpected behaviour from a simple model is a typical feature of a complex system
Such systems lie in some sense on the boundary between ordered and disordered behaviour, and cannot typically be described either by simple, smooth, mathematical functions, or by pure randomness
The spontaneous formation of interesting spatial features on a wide range of length scales is one manifestation of plasma complexity
The features are interesting, for example, because they are very sharp, spatially intermittent (the distance between features is much larger than the features themselves), or have a fractal form
Many of these features were first studied in the laboratory, and have subsequently been recognised throughout the universe
Examples of complexity and complex structures in plasmas include
Filamentation
Striations or string-like structures are seen in many plasmas, like the plasma ball (image above),  the aurora, lightning, electric arcs, solar flares, and supernova remnants
They are sometimes associated with larger current densities, and the interaction with the magnetic field can form a magnetic rope structure
(See also Plasma pinch)

Shocks or double layers
Plasma properties change rapidly (within a few Debye lengths) across a two-dimensional sheet in the presence of a (moving) shock or (stationary) double layer
Double layers involve localised charge separation, which causes a large potential difference across the layer, but does not generate an electric field outside the layer
Double layers separate adjacent plasma regions with different physical characteristics, and are often found in current carrying plasmas
They accelerate both ions and electrons
Electric fields and circuits
Quasineutrality of a plasma requires that plasma currents close on themselves in electric circuits
Such circuits follow Kirchhoff's circuit laws, and possess a resistance and inductance
These circuits must generally be treated as a strongly coupled system, with the behaviour in each plasma region dependent on the entire circuit
It is this strong coupling between system elements, together with nonlinearity, which may lead to complex behaviour
Electrical circuits in plasmas store inductive (magnetic) energy, and should the circuit be disrupted,  for example, by a plasma instability, the inductive energy will be released as plasma heating and acceleration
This is a common explanation for the heating which takes place in the solar corona
Electric currents, and in particular, magnetic-field-aligned electric  currents (which are sometimes generically referred to as "Birkeland currents"), are also observed in the Earth's aurora, and in plasma filaments
Cellular structure
Narrow sheets with sharp gradients may separate regions with different properties such as magnetization, density, and temperature, resulting in cell-like regions
Examples include the magnetosphere, heliosphere, and heliospheric current sheet
Hannes Alfvn wrote
"From the cosmological point of view, the most important new space research discovery is probably the cellular structure of space
As has been seen, in every region of space which is accessible to in situ measurements, there are a number of 'cell walls', sheets of electric currents, which divide space into compartments with different magnetization, temperature, density, etc
"

Critical ionization velocity
The Critical ionization velocity is the relative velocity between an (magnetized) ionized plasma and a neutral gas above which a runaway ionization process takes place
The critical ionization process is a quite general mechanism for the conversion of the kinetic energy of a rapidly streaming gas into ionization and plasma thermal energy
Critical phenomena in general are typical of complex systems, and may lead to sharp spatial or temporal features
Ultracold plasma 
It is possible to create ultracold plasmas, by using lasers to trap and cool neutral atoms to temperatures of 1 mK or lower
Another laser then ionizes the atoms by giving each of the outermost electrons just enough energy to escape the electrical attraction of its parent ion
The key point about ultracold plasmas is that by manipulating the atoms with lasers, the kinetic energy of the liberated electrons can be controlled
Using standard pulsed lasers, the electron energy can be made to correspond to a temperature of as low as 0.1 K, a limit set by the frequency bandwidth of the laser pulse
The ions, however, retain the millikelvin temperatures of the neutral atoms
This type of non-equilibrium ultracold plasma evolves rapidly, and many fundamental questions about its behaviour remain unanswered
Experiments conducted so far have revealed surprising dynamics and recombination behavior which are pushing the limits of our knowledge of plasma physics
One of the metastable states of strongly nonideal plasma is Rydberg matter which forms upon condensation of excited atoms
ආරෝපිත ප්ලැස්මා 
The strength and range of the electric force and the good conductivity of plasmas usually ensure that the density of positive and negative charges in any sizeable region are equal ("quasineutrality")
A plasma which has a significant excess of charge density or which is, in the extreme case, composed of only a single species, is called a non-neutral plasma
In such a plasma, electric fields play a dominant role
Examples are charged particle beams, an electron cloud in a Penning trap, and positron plasmas
Dusty plasma and grain plasma
A dusty plasma is one containing tiny charged particles of dust (typically found in space) which also behaves like a plasma
A plasma containing larger particles is called a grain plasma
Mathematical descriptions 
[[Image
Magnetic rope
svg|thumb|256px|The complex self-constricting magnetic field lines and current paths in a field-aligned Birkeland current which may develop in a plasma<ref>See Evolution of the Solar System, 1976)</ref> ]]

To completely describe the state of a plasma, we would need to write down all the 
particle locations and velocities, and describe the electromagnetic field in the plasma region
However, it is generally not practical or necessary to keep track of all the particles in a plasma
Therefore, plasma physicists commonly use less detailed descriptions known as models, of which
there are two main types