Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
මෙම නීතිය බොහෝ යුරෝපා රටවල පැවතින
මූලාශ්‍ර

සිංහල මූලාශ්‍ර 
ජයතුංග රුවන් (2012) මනෝවිශ්ලේෂණ ප්‍රතිකාරය සරසවි ප්‍රකාශකයෝ නුගේගොඩ
යොද්ධා – ද වොරියර් (බෙංගාලි
যোদ্ধা দি ওয়ারিয়র) යනු රාජ් චක්‍රබෝර්ති විසිනි අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද 2014  ඉන්දියානු බෙංගාලි ප්‍රේම වෘත්තාන්ත ඓතිහාසික ප්‍රබන්ධ චිත්‍රපටයකි
මෙය රාම් චරන් තේජා සහ කාජල් අගර්වාල් විසින් ප්‍රධාන චරිත නිරූපණය කළ මගධීරා නම් 2009 තෙලිඟු බ්ලොක්බස්ටර චිත්‍රපටයේ ප්‍රතිනිර්මාණයකි
මෙම චිත්‍රපටයේ ප්‍රධාන චරිත නිරූපණය කරන්නේ දේව් සහ මිමී චක්‍රබෝර්ති විසිනි
නයිජල් අක්කරා මෙහි ප්‍රධාන එදිරිවාදී චරිතය නිරූපණය කරයි
මෙම් චිත්‍රපටය අධ්‍යක්ෂක-නළු දෙපළක් වන රාජ් චක්‍රබෝර්ති සහ දේව්ගේ නැවත ආගමනය සනිටුහන් කරයි
ඔවුන් දෙදෙනා මින් පෙර දුයි ප්‍රිථිබි චිත්‍රපටයේ එක්ව කටයුතු කොට ඇත
ශ්‍රී වෙන්කටේෂ් ෆිල්ම්ස් වෙතින් නිෂ්පාදිත මෙම චිත්‍රපටය 2014 ඔක්තෝබර් 1 දින මුදාහැරුණේ දුර්ගා පූජාවේ දී ය
චරිත නිරූපණය 
 දේව්, රුද්‍රෝ ප්‍රතාප්/අබීර් ලෙස
 මිමී චක්‍රබෝර්ති, රාජ්කුමාරී දුර්ගා/නන්දිනී ලෙස (රජුගේ දියණිය)
 නයිජල් අක්කරා, රඝුවීර්/රන්බීර් ලෙස
 රජතාවා දත්තා අබු හොසේන්/ අලි භායි ලෙස
 හෙක්ටර් සන්ධු
 කාංචන් මුලික්
 සුප්‍රියෝ දත්තා
 නුස්රාත් ජහාන්, "දේසි ඡෝරි" ගීතයේ විශේෂ නර්තනය

ධ්වනිපථය 

චිත්‍රපටයේ ධ්වනිපථය නිර්මාණය කරන ලද්දේ ඉන්ද්‍රාදීප් දාස්ගුප්තා සහ සාව්වි ගුප්තා විසිනි
ලෝක රූපවාහිනී මංගලාවතරණය 
මෙම චිත්‍රපටයේ ලෝක රූපවාහිනී ප්‍රථම ප්‍රදර්ශනය 2015 ජනවාරි 25 දින ප
00ට ස්ටාර් ජල්ෂා ඔස්සේ සිදු විය
ආශ්‍රේයයන්

බාහිර සබැඳි

2013 චිත්‍රපට
බෙංගාලි-භාෂා චිත්‍රපට
ඉන්දියානු ප්‍රේම වෘත්තාන්ත චිත්‍රපට
2010 දශකයේ ප්‍රේම වෘත්තාන්ත නාට්‍ය චිත්‍රපට
ඉන්දියානු චිත්‍රපට
පුනරුප්පත්තිය පිළිබඳ චිත්‍රපට
Pandulagama is a village  in anuradhapura,North central province on Srilanka
කන්නප්පන් වේලුසිංගම් වේලුපිල්ලේ යනු ගරු හිටපු තලවකැලේ පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රී, ඔහු ප්‍රතම බ්‍රිතාන්‍ය ලංකාව (එවකට සිලෝන්) පාර්ලිමේන්තුව ලාංකික පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණය, 1947 මන්ත්‍රී වරයෙකි
ආශ්‍රිත
කන්නප්පන් වේලුසිංගම් වේලුපිල්ලේගේ ඉංග්‍රීසි විකිපීඩියා පිටුව

කොළඹ නාලන්දා විද්‍යාලයයේ ආදි සිසු දේශපාලනඥයින්

ගරු වේලුපිල්ලේ, කන්නප්පන් වේලුසිංගම්, පා.ම
ශ්‍රී ලාංකිකයෝ
ලංකික දේශපාලනඥයෝ
ආදි නාලන්දියයෝ
1914 උපත්
1986 මරණ
මහියන්ගනයේ ආගමික ස්ථන
පළමු චින් අධිරාජයාගේ සොහොන්ගැබ (චින් ෂි හුවාංගේ සොහොන්ගැබ) () පිහිටා ඇත්තේ චීනයේ ෂාන්ෂි පළාතේ ෂි’ආන්හි ලින්තොං දිස්ත්‍රික්කයේ ය
246 සිට ක්‍රි
208 දක්වා වසර 38 කාලයක් තිස්සේ නිර්මිත මෙම ‍සොහොන්ගැබ පිහිටියේ ලුප්ත පිරමීඩයක හැඩැති මීටර් 76ක් උසැති සොහොන්ගොඩැල්ලකට පහළිනි
මෙම මොසෝලියමේ (සොහොන්ගැබේ) සැලැස්ම චින් අගනුවර වූ ෂියැන්යැං ආදර්ශයට ගෙන තනා ඇති අතර, එය ඇතුළත සහ පිටත නගර ලෙස බෙදා ඇත
මෙහි ඇතුළු නගරයේ පරිමිතිය 2.5 km (සැතපුම් 1.55) වන අතර, ඇතුළු නගරයේ එය 6.3 km (සැතපුම් 3.9) වේ
සොහොන්ගෙය පිහිටියේ ඇතුළු නගරයේ නිරිග දිගට වන්නට වන අතර, එය නැගෙනහිරට මුහුණලා ඇත
මිනී පෙට්ටිය සහ භූමදාන වස්තූන් ඇතුළත් ප්‍රධාන සොහොන් කුටීරය මෙම සොහොන්ගැබෙහි ගෘහනිර්මාණ සංකීර්ණයේ මධ්‍යය වේ
මෙහි සොහොන්ගෙය තවමත් කැනීම්වලට භාජනය කොට නැත
වර්තමානයේ පුරාවිද්‍යා ගවේෂණ සංකේන්ද්‍රණය වී ඇත්තේ සොහො‍න්ගෙය වටා පිහිටි විශාල නෙක්‍රොපොලිසයේ විවිධ ස්ථාන කෙරෙහි ය
මෙයට නිදසුනක් ලෙස ගොඩැල්ලේ නැගනහිරින් හමුවූ ටෙරාකොටා හමුදාව දැක්විය හැක
ටෙරාකොටා හමුදාව මෙම සොහොන්ගැබට ආරක්ෂක හමුදාවක් ලෙස යොදා ඇති අතර, සොහොන්ගැබ මුළුමණින්ම කැනීම්වලට භාජනය කළ යුතුව ඇත
ඉතිහාසය
මෙම මොසෝලියමේ කටයුතු ආරම්භ වූයේ ක්‍රි
246 චින් අධිරාජයා සිහසුනට පත්වූ විගස ය
ඒවන විට ඔහුගේ වයස අවුරුදු 13ක් විය
නමුත් මෙහි මහා-පරිමාණයේ ඉදිකිරීම් ඇරඹියේ ඔහු අනෙක් ප්‍රධාන රාජ්‍ය සය යටත් කොට ක්‍රි
221දී එක්සත් චීනය ගොඩනැගීමෙන් පසුවයි. මොසෝලියම ඉදිකිරීම පිළිබඳ තොරතුරු ලැබෙන්නේ සිමා ක්වියෑන්ගේ මහා ඉතිහාසඥයාගේ වාර්තා නම් ග්‍රන්ථයේ සයවන පරිච්ඡේදයේ ය
එහි චින් ෂි හුවාංගේ චරිතාපදානයක් ඇතුළත් ය
ඇතැම් විද්වතුන් විශ්වාස කරන්නේ "භූගත ජල ස්තර තුනක් හරහා කනින ලද බවට" වන සඳහන් හුදෙක් අතිශයෝක්තියක් වන බවයි. එසේම පෙළෙහි "මිනිස්-මත්ස්‍යයා" යනුවෙන් සඳහන් කොට ඇත්තේ තල්මසා සිට වොල්රස් දක්වා වූ මත්ස්‍යයකු හෝ යෝධ සැලමැන්දරා වැනි වෙනත් ජලජ සත්ත්වයකු විය හැකි යැයි මතභේද පවතියි
පළමු චින් අධිරාජයාගේ මොසෝලියම නිම කිරීමට ප්‍රථම, පසුකාලීන චින් රාජවංශ සමයේ ගොවි කැරැල්ලක් ඇති විය
චෑං හැන් විසින් මොසෝලියම ඉදි කිරීමට යොදා ගත් මිනිසුන් 700,000 කැරැල්ල මැඬලීමට යොදා ගත්තේ ය
මේ නිසා මොසෝලියමේ ඉදි කිරීම් නැවතිණි
ෂියෑං යූ ෂියෑන්යැං වෙත ඇතුළු වූ පසු, ඔහු විසින් සොහොන්ගැබේ වූ වස්තුව කොල්ලකෑවේ යැයි පැවසේ
ඉන්පසුව, එ‍ඬේරකු අතින් නොදැනුවත්ව මොසෝලියමේ භූගත මාලිගය ගිනිබත් වූයේ යැයි පැවසේ
එම කථාවෙන් කියැවෙන්නේ, ෂියෑං යු විසින් සාරන ලද මොසෝලියමේ ලෙන වෙත ඔහු ඇතුළු වූයේ සිය නැතිවූ බැටළුවා සෙවීමට බවත්, ඔහුගේ අතෙහි වූ ගිනි පන්දම නිසා සොහොන්ගැබේ ඉතිරිව තිබූ සෙසු සියලු දෑ ගිනිබත් වූ බැව් සඳහන් වේ
මේ පිළිබඳ කිසිදු ස්ථිර සාක්ෂියක් මෙතෙක් හමුවී නැති අතර, ඇතැම් විද්වතුන් සිතන්නේ මොසෝලියම එතරම් දැවැන්ත විනාශයකට ලක්නොවූ බවයි.

1987දී මොසෝලියම හා එහි ටෙරාකොටා සෙබළුන් ලෝක උරුම අඩවියක් ලෙස නම්කෙරිණි
ටෙරාකොටා සෙබළුන් සොයාගැනීම

මෙහි සෙබළුන්ගේ සහ ලෝකඩ ඊහිස්වල ‍පළමු කොටස් සොයාගන්නා ලද්දේ 1974 මාර්තුවේ දී ලින්තොං ප්‍රාන්තයේ ගම්මානයක් වූ ෂියෑංහි ළිඳක් කනිමින් සිටි යැං චිෆා, ඔහුගේ සොයුරන් පස්දෙනා සහ වැං පුචි යන අයටයි
මීටර් දෙකක් පමණ ගැඹුරේ දී, ඔවුනට ඝන වූ අපද්‍රව්‍ය, රතු මැටි බඳුන්, ටෙරාකොටා කැබලි, ලෝකඩ ඊහිස් සහ ටෙරාකොටා ගඩොලු හමු විය
ටෙරාකොටා කැබලි වත්තේ කෙළවරට විසිකළ යැං චිෆා ඊහිස් එකතු කරගත්තේ වෙළඳ නියෝජිතායනයකට ඒවා විකිණීම පිණිසයි
සෙසු ගම්වැසියෝ ටෙරාකොටා ගඩොලු දරණු තැනීමට යොදාගත්හ
ද්‍රවස්ථිති කටයුතු සම්බන්ධ අධ්‍යක්ෂවරයා වූ ෆැං ෂුමියාඕ මෙම වස්තූන් දුටු අතර, ඔහු ගම්වැසියනට යෝජනා කළේ ඒවා දිස්ත්‍රික්කයේ සංස්කෘතික මධ්‍යස්ථානයට අලෙවි කරන ලෙසයි
යැං චිෆා ටෙරාකොටා සෙබලුන්ගේ ප්‍රතිමාවල කොටස් යැයි සැලකිය හැකි ද්‍රව්‍ය පිරවූ කරත්ත දෙකක් අලෙවි කොට යුවාන් 10ක මුදලක් හිමි කරගත්තේ ය
සංස්කෘතික මධ්‍යස්ථානය භාර චාඕ කංමින් ගම්මානයට පැමිණ ගම්වැසියන් සොයාගත් සෑම දෙයක්ම මිලදී ගත්තේ ය
එසේම ඔහු වෙළඳ නියෝජිතායනයට අලෙවි කළ ‍ඊහිස් ද නැවත මිලට ගත්තේ ය
1974 මැයි මස, ෂාන්ෂිහි පුරාවිදයාඥයින් කණ්ඩායමක් මෙම අඩවියට පැමිණියේ, ආවාට අංක 1 ලෙස පසුව නම්කළ එම ස්ථානයේ පළමු කැනීම් කටයුතු සඳහායි
1976 මැයි මස, විදුම් කටයුතු මගින් 2වන ආවාටයත්, 3වන ආවාටය ජූලි මාසයේ දීත් සොයාගැනිණි
වර්ග මීටර 20,000ක පමණ ප්‍රදේශයක සිදුකළ කැනීම් මගින් ටෙරාකොටා සෙබලුන් සහ අශ්වයින්‍ගේ ප්‍රතිමා 7,000ක් පමණ හමු විය
එසේම දැවමය යුධ රථ සියයක් පමණ සහ විවිධ ආයුධ ද හමු විය
මෙම ආවාට ආරක්ෂා කරගැනීමට විශාල ගොඩනැගිලි ඉදිකොට ඇත
ඉන් පළමුවැන්න 1979දී නිම විය
2008 වන විට, මෙසේ ආවාට හයසියයකින් සමන්විත විශාල නෙ‍ක්‍රොපොලිසයක් අනාවරණය කරගැනීමට හැකි විය
ඇතැම් ආවාට සොයාගැනුණේ චින් ෂි හුවාං අධිරාජයාගේ සොහොන් ගොඩැල්ලෙන් කිලෝමීටර කිහිපයක් ඈතින් තිබී ය
පුරාවිද්‍යාත්මක අධ්‍යයන

චින් ෂි හුවාංගේ සුසාන සංකීර්ණය අධිරාජයාගේ අධිරාජ්‍යයේ සහ මාලිගයේ පිළිඹිබුවක් වන අතර, මෙහි සොහොන් ගොඩැල්ල මධ්‍යයේ පිහිටා ඇත
මෙහි සොහොන් ගොඩැල්ල වටා ඇතුළු සහ පිටත ප්‍රාකාරය ලෙස ප්‍රාකාර දෙකකි
ප්‍රාකාරවලට ඇතුළතින් සහ පිටතින් විවිධ ප්‍රතිමා සහ කලාකෘති ඇතුළත් ආවාට ගණනාවක්ම හමු විය
ඇතුළු බිත්තියෙන් අභ්‍යන්තරයේ බටහිර වන්නට ලෝකඩ යුධ රථ සහ අශ්වයින් හමු විය
ඇතුළු ප්‍රාකාරයට ඇතුළතින් අධිරාජයාට සේවය කළ නිලධාරීන් සහ වංශවතුන්ගේ ටෙරාකොටා ප්‍රතිමා ද හමු විය
ඇතුළු ප්‍රාකාරයට පිටතින්, පිටත ප්‍රාකාරයට ඇතුළතින් විනෝදාස්වාදකයන් සහ ශක්තිමත් මිනිසුන්ගේ ටෙරාකොටා ප්‍රතිමා සහිත වළවල් (ආවාට) වූ අතර, ශෛලමය සන්නාහ ඇතුළත් වළක් ද හමු විය
පිටත ප්‍රාකාරයේ උතුරු දෙසට වන්නට අධිරාජකීය උද්‍යානය පිහිටි අතර, එහි ලෝකඩ කොකුන්, හංසයින් සහ තාරාවන් සමග සංගීතඥයන් සමූහයකගේ ප්‍රතිමා ද හමු විය
පිටත ප්‍රාකාරයට පිටතින් අධිරාජකීය ඉස්තාලය ද හමුවූ අතර, එහි වළලන ලද සැබෑ අශ්වයන්ගේ සිරුරු සමග ඔවුන් අසලින් දණගසා ගත් අස්ගොව්වන්ගේ ටෙරාකොටා ප්‍රතිමා ද විය
බටහිරට වන්නට මෙම සංකීර්ණය ඉදිකළ කම්කරුවන් භූමදානය කළ සමූහ මිනීවළක් ඇත
ටෙරාකොටා හමුදාව පිහිටියේ සොහොන් ගොඩැල්ලට 1.5 km පමණ නැගෙනහිරට වන්නට ය
සොහොන් ගොඩැල්ල තවමත් විශාල වශයෙන් කැනීමට ලක්ව නැත
නමුත් මෙම ස්ථානය ගවේෂණය කිරීට විවිධ උපක්‍රම ගණනාවක් අනුගමනය කොට ඇත
භූගත මාලිගය පිහිටියේ ගොඩැල්ලේ මධ්‍යයේ ය
පුරාවිද්‍යාත්මක සමීක්ෂණ සහ චුම්බක විෂමතා අධ්‍යයන අනුව පෙනීගොස් ඇත්තේ මීටර 4ක් උසැති ප්‍රාකාරයක් පවතින බවයි. මෙහි උතුර සිට දකුණ දක්වා මීටර 460ක් ද, නැගෙනහිර සිට බටහිර දක්වා මීටර 390ක ද ප්‍රමාණයෙන් යුතු ය
මෙය ගඩොල්වලින් තනා ඇති අතර, භූගත මාලිගයේ ප්‍රාකාරය ලෙස ක්‍රියා කරයි
මෙහි මුදුනේ වසන ලද බිත්තියක් ඇති අතර, එය මීටර 30–40ක් උසැති තලන ලද පස් තට්ටුවකින් තනා ඇත
මෙහි බිත්ති සතර වෙත දිවෙන බෑවුම් පැසේජ මාර්ග පවතියි
බටහිර සොහොන්ගැබ් පැසේජය වළකට සම්බන්ධ අතර, එහි තිබී ලෝකඩ යුධ රථ සහ අශ්වයින් හමු විය
සොහොන්ගැබ නැගෙනහිර සිට බටහිර දක්වා මීටර 80ක දිගකින් ද, උතුරේ සිට දකුණ දක්වා මීටර 50ක දිගකින් ද යුතු අතර, උස මීටර 15කි
නමුත්, මාලිගය පවතින ගැඹුර පිළිබඳ විද්වත් ප්‍රජාව අතර නොයෙකුත් මතභේද පවතියි
මෙහි ඇස්තමේන්තු කිරීම් මීටර 20 සිට මීටර 50 දක්වා පරාසයක වේ
විද්‍යාත්මක ගවේෂණ සහ අර්ධව සිදුකළ කැනීම් අනුව, භූගත මාලිගයෙන් සැලකිය යුතු ලෝහ ප්‍රමාණයක් හමුවී ඇත
මෙහි ඉතා හොඳ ජලවහන පද්ධතියක් ද ඇත
සොහොන්ගැබ ඉදිකිරීමේ දී භූගත ජල මට්ටමට ළඟාවූ බවට සිමා ක්වියෑන් සඳහන් කොට ඇත
මෙහි ජල වාර්තා අනුව එය මීටර 30ක් පමණ ගැඹුරෙන් පිහිටා ඇත
2000දී භූගත වේල්ලක් සහ ජලවහන පද්ධතියක් සොයාගැනුණු අතර, සොහොන්ගැබ භූගත ජලගැනීම්වලට ලක්වූ බවක් නොපෙනේ
සොහොන් ගොඩැල්ල සහිත ප්‍රදේශයේ අසාමාන්‍ය ලෙස ඉහළ රසදිය මට්ටමක් වාර්තා වී ඇත
පළමු චින් අධිරාජයාගේ මොසෝලියමේ ජල මාර්ග සහ මුහුදු අනුකරණයට රසදිය යොදාගත් බවට සිමා ක්වියෑන් දක්වන වාර්තාව සත්‍යය යැයි මේ නිසා විශ්වාස කළ හැක
කෙසේනමුත්, ඇතැම් විද්වතුන් විශ්වාස කරන්නේ භූගත මාලිගයේ කැනීම් කටයුතු සිදුවුවහොත් රසදිය ඉක්මණින් වාෂ්ප වනු ඇති බවයි.

2012 දෙසැම්බරයේ නිවේදනය කෙරුණේ, දැවැන්ත ප්‍රමාණයේ "අධිරාජකීය මාලිගයක" නටබුන් මෙම අඩවියෙන් සොයාගැනුණු බවයි. අත්තිරවාම් මත පදනම්ව, අංගණයක ආකාරයේ මෙම මාලිගය මීටර 690ක් දිගින් සහ මීටර 250ක් පළලින් යුතු බවට ඇස්තමේන්තු කොට ඇත
එමගින් වර්ග මීටර 170,000ක ප්‍රදේශයක් ආවරණය වේ යැයි අනුමාන කෙරේ
මෙය බීජිංහි තහනම් නගරයේ ප්‍රමාණයෙන් හතරනේ එකකි
මාලිගය අංගණ ගෘහ 18කින් සහ ප්‍රධාන ගොඩනැගිල්ලකින් සමන්විත ය
2010 සිට, පුරාවිද්‍යාඥයින් විසින් මෙහි අත්තිවාරමේ කැනීම් කටයුතු සිදුකරන අතර, බිත්ති, දොරටු, ශෛලමය මාවත්, මැටි බඳුන් කැබලි සහ ගඩොලු නිර්මාණ සොයාගෙන ඇත
මත සහ භව්‍ය කැනීම්

1976 සිට, විවිධ විද්වතුන් විසින් ‍භූගත මාලිගය ගවේෂණයට පහත ප්‍රධාන හේතූන් දක්වා ඇත
පළමු චින් අධිරාජයාගේ මොසෝලියම පිහිටියේ භූකම්පන බහුල ප්‍රදේශයක වන නිමා, භූගත සංස්කෘත පුරාවස්තූන් ඒවායේ ආරක්ෂාව පතා ගොඩගත යුතු ය
සංචාරක කර්මාන්තය සංවර්ධනයට
සහ
සොහොන් ‍මංකොල්ලය වැළැක්වීමට
කෙසේනමුත්, මෙය‍ට විරුද්ධ මත ලෙස මෙවන් භූගත මාලියක මහා පරිමාණ කැනීම් සඳහා චීනයේ වර්තමාන තාක්ෂණය ප්‍රමාණව්ත නොවන බව ඉදිරිපත් වී ඇත
නිදසුනක් ලෙස, ටෙරාකොට සෙබළුන් සැලකුවහොත්, පුරාවිද්‍යාඥයන් මුලින් ටෙරාකොටා සෙබළුන්ගේ පෘෂ්ඨයේ වූ තීන්ත තට්ටුව සංරක්ෂණය කිරීමට අපොහොසත් විය
මේ නිසා වාතයට නිරාවරණය වීමේ දී එම පෘෂ්ඨයේ සායම් ස්තරයේ විවර සෑදිණි
සංස්කෘතික උරුම ප්‍රාන්ත පරිපාලනය (SACH) සඳහන් කොට ඇත්තේ භූගත මාලිගය ආරක්ෂා කරගැනීමට සැලසුමක් ගොඩනැගීමට නම් පර්යේෂණ සහ ඇගයීම් සිදුකළ යුතු බවයි. ඔවුන් මෙයට යාබදව පිහිටි අධිරාජයාගේ මුණුපුරාගේ යැයි සැලකෙන සොහොන්ගැබ කැනීමට අවසර ලබා දී නැත්තේ ඉන් ප්‍රධාන සොහොන්ගැබට හානි සිදුවේ යැයි බිය වූ නිසායි
වෙනත් 

ආකියොලොජි සඟරාවේ 7වන වෙළුමේ ප්‍රකාශිත "පළමු චින් අදිරාජයාගේ මොසෝලියමේ වැළලුණු රසදිය පිළිබඳ මූලික අධ්‍යයනයක්" නම් ලිපියේ දැක්වෙන්නේ පාංශු රසදිය අන්තර්ගතය මැනීමේ දී එක් පාඨාංකයක් බිලියනයට කොටස් 1440ක් තරම් ඉහළ අගයයක් ගත් බවයි. සෙසු පාඨාංක 53හි සාමාන්‍යය 205 ppb අවට අගයයකි
එසේම මෙම රසදිය අන්තර්ගත එම ප්‍රදේශයේ කාර්මික දූෂණය නිසා සිදුවූවක් බවට ද මතයක් ඇත
1978 සිට 1980 දක්වා "ලින්තොං ප්‍රාන්ත අනුවාර්ෂිකයන්" හි සඳහන්ව ඇත්තේ කම්කරුවන්ගේ බෙන්සීන්, රසදිය සහ ඊයම් මට්ටම් සම්බන්ධයෙන් සිදුකළ සාමාන්‍ය සමීක්ෂණයක දී කර්මාන්තශාලා 21කින් විෂවූ පුද්ගලයින් 1193ක් වාර්තා වූ බවයි."

මූලාශ්‍ර

බාහිර සබැඳි
 භව්‍ය කැනීම් පිළිබඳ මතභේද
 චින්ෂිහුවාං අධිරාජයාගේ සොහොන්ගැබ (ක්‍රි
259 - ක්‍රි
210)
පළමු චින් අධිරාජයාගේ නෙක්‍රොපොලිසය දේශනයකින් උපුටාගත්තකි

ක්වින් රාජවංශය
චීනයේ පුරාවිද්‍යාව
චීනයේ සොහොන්ගැබ්
ෂි’ආන්හි ගොඩනැගිලි සහ ව්‍යූහ
ෂි’ආන්හි සංචාරක ආකර්ෂණයන්
චීනයේ ලෝක උරුම අඩවි
චීනයේ පිරමිඩ
ක්වින් ෂි හුවාං
ෂාන්ෂිහි ප්‍රධාන ජාතික ඓතිහාසික සහ සංස්කෘතික අඩවි
බාජිරාඕ මස්තානි යනු ශ්‍රේයාස් පුරාණික් සහ දේව්රත්ගේ සහාය ඇතිව සංජේ ලීලා භන්සාලි විසින් එම නමම ඇති 2015 හින්දි චිත්‍රපටය සඳහා නිමවන ලද ධ්වනිපථ ඇල්බමයයි
මෙහි චිත්‍රපටයේ ප්‍රධාන චරිත නිරූපණය කරන්නේ රන්වීර් සිං, දීපිකා පඩුකෝන් සහ ප්‍රියංකා චොප්රා විසිනි
මුලින් හින්දි බසින් පටිගත කෙරුණු මෙහි ඇල්බමය ගීත නවයකින් මනව්විත අතර, එයි ‍2015 නොවැම්බර් 24 දින ඊ‍රෝස් මියුසික් වෙතින් මුදාහරින ලදී
චිත්‍රපටයේ මුල් ස්කෝරය රචනා කරන ලද්දේ සංචිත් බල්හාරා විසිනි
චිත්‍රපටයේ සංගීථය අවස්ථානුගත අතර ආඛ්‍යාන විලාසයෙන් යුතු ය
මෙම ගීත වසර දොළහක් පුරා චිත්‍රපට තිර පිටපත ගොඩනගන අතරතුර, ගීත පිළිබඳ අදහස් ද ගොඩනැගී ඇත
සිය චිත්‍රපට ධ්වනිපථය නිමැවීම සඳහා භන්සාලි පෙළඹුණේ මූඝල්-ඉ-අසාම් චිතප්‍රටයේ සංගීතයෙනි
මෙහි ගීත මගින් මරාඨි ජන, සුෆි, ලාවණි, කව්වාලි සහ වෙනස් රාග සම්මිශ්‍රිත ඉන්දියානු සම්භාව්‍ය ශෛලීන්ගේ ලක්ෂණ පෙන්නුම් කරයි
මුදාහැරීමෙන් පසුව, සංගීත විචාරකයන් බලාපොරොත්තු තබා සිටියේ මෙහි ස්වරයන් එහි දෘශ්‍ය අංග සමග ගැළපෙනු ඇති බවයි. විචාරකන් සඳහන් කළේ ඇල්බමය අර්ධ-සම්භාව්‍ය බවත්, සංගතය, තනු සහ රිද්මය හුවා දැක්වෙන බව ය
පසුබිම් ස්කෝරය ඝෝෂාකාරී සහ විසිතුරු වුවත්, එහි අධිභාවිතය සහ ප්‍රබල බව විවේචනයට ලක් විය
සිය සංගීත අධ්‍යක්ෂණය සඳහා සංජේ ලීලා භන්සාලි හොඳම සංගීත අධ්‍යක්ෂක සඳහා ෆිල්ම්ෆෙයාර් සම්මානය වෙනුවෙන් නිර්දේශ විය
කෙසේනමුත්, "දීවානි මස්තානි" ගීතය වෙනුවෙන් ශ්‍රේයා ඝෝෂාල් හොඳම පිළිවැයුම් ගායිකාව සඳහා ෆිල්ම්ෆෙයාර් සම්මානය හිමි කරගන්නට සමත් වූවා ය
ජස්ටින් ජෝසේ සහ බිස්වදීප් චැටර්ජී යන ශිල්පීන් දෙදෙන හොඳම ශ්‍රව්‍යරේඛනය සඳහා ජාතික චිත්‍රපට සම්මාන හිමි කරගත්හ
එහි දී පළමුව සඳහන් ශිල්පියා විසින් අවසන් ප්‍රති-පටිගතකරණය සඳහාත්, දෙවනුව සඳහන් ශිල්පියා ශබ්ද සැලසුම සඳහාත් සම්මාන ලදහ
2016 ආසියානු චිත්‍රපට සම්මාන උළෙලේ හොඳම මුල් සංගීතය ප්‍රවර්ගයෙන් චිත්‍රපට ස්කෝරය නිර්දේශ විය
සංවර්ධනය 
ගීත සංජේ ලීලා භන්සාලි සඳහා පෙළඹවීමක් ලදුවේ මූඝල්-ඉ-අසාම් (1960) චිත්‍රපටයෙනි
"අල්බේලා සජන්" පථය සඳහා භන්සාලි මෙහි මුල් ගීතය භූපාලි රාගයෙන් ගැයූ කිෂෝරි අමොන්කාර් සුසර කොට ඇත
මෙහි නව සංයෝජනය නිමැවුණේ අහිර් භෛරව් නම් වෙනත් රාගයක් සමග මුසු කිරීමෙනි
භන්සාලි සඳහන් කළේ මරාඨි ජන සහ සම්භාව්‍ය සංගීතය හැරුණු විට බාජිරාඕ මස්තානි ධ්වනිපථය සඳහා තමන් ආභාසය ලැබූවේ හෘදයිනාත් මංගේෂ්කාර්ගේ මරාඨි ඇල්බමයක් වූ ශිව් කල්‍යාණ් රාජා තුළින් බවයි. "මෝහේ රන්ග් දෝ ලාල්" පථය නිමවන ලද්දේ සිය ගුවන් ගමන අවලංගු වීමෙන් පසු භන්සාලි ගුවන් තොටුපළේ නැවතී සිටින අතරතුර ය
"දීවානි මස්තානි"හි ආරම්භක සංයෝජනය වසර දොළහක් පමණ අතීතයට දිවෙන අතර, එහි සංකල්පය පහළ වූයේ භන්සාලි ස්නානය කරමින් සිටින අතරතුර ය
ඔහු මෙසේ පැවසී ය
"මට බාජිරාඕ මස්තානි චිත්‍රපටයක් ලෙස නිර්මාණය කිරීමට සිතුණු ප්‍රථම අවස්ථාව එයයි
" එම ගීතය ආරම්භ වන්නේ "නභතූන් ආලි අප්සරා, අෂි සුන්දරා, සාස් සාස්වුනා" නම් මරාඨි පද සමගයි
එහි අර්ථය "සුරඟනක් අහසින් බැස්සා ය, ඉතා සුන්දර සහ අලංකාර වස්ත්‍රයෙන් සැරසී" යන්නයි
පද රචක ප්‍රශාන්ත් ඉන්ගෝලේ "ගජානනා" ගීතය රචනා කිරීම පිළිබඳ මෙසේ සඳහන් කළේ ය
"ගණපතිඳුන් වෙනුවෙන් ආර්තියක් රචනා කිරීමට මට භාර වූවා
මට අවශ්‍ය වූයේ මින් පෙර සිදුනොකළ දෙයක් සිදු කිරීමටයි
ඒ නිසා ආපසු ගෙදර ගිය මා මගේ මවගෙන් ගනේෂ්ජී සඳහා කියන විවිධාකාර නම් අසා සටහන් කරගත්තා
"

ජස්ටින් ජෝසේ කේ. ධ්වනිපථයේ සහ මුල් ස්වරමාලාවේ  ශ්‍රව්‍ය මිශ්‍රකරණයට ප්‍රධාන වශයෙන්ම දායක විය
ඔහුට අනුව, මෙහි ඇතැම් දර්ශන සඳහා චරිත සහ හැඟීම් පිළිබඳ බෙහෙවින් සොයාබැලීමට සිදුව ඇත
ඔහුගේ කණ්ඩායම මාස එකහමාරක් මුළු‍ල්ලේ පැය 600ක පමණ කාලයක් ශ්‍රව්‍ය මිශ්‍රකරණයේ නියැළී ඇත
ඔවුනට චිත්‍රපටයේ චරිත සහ යුගය පිළිබඳ අධ්‍යයනය කිරීමට සිදුවිය
විචාරක ප්‍රතිචාරය

ගීත 
බොලිවුඩ් හංගමාහි සංගීත විචාරක ජෝගින්දර් තුතේජා මෙම ඇල්බමයට තරු 3.5ක් (5න්) ලබා දෙමින් මෙසේ පැවසී ය
"බාජිරාඕ මස්තානි අපේක්ෂිත සීමාවේ ඇත
පථ 10ක් තරම් විශාල සංඛ්‍යාවක් සහිත බරැති ඇල්බමයක් වන මෙය ඉහළ සම්භාව්‍ය පදනමකින් යුතු අතර, ජනප්‍රිය වීමේ විභවයක් ඇති ගීත කිහිපයක් ද වේ
අවම වශයෙන් ගීතවලින් අර්ධයක් අවස්ථානුකූල වුව ද, සංජේ ලීලා භන්සාලිගේ විශේෂඥතාවත් සමගින් විස්මිත දෘශ්‍යයන් සමග ගෙතී ඇත
එය තිරයෙහි හොඳ පරිකල්පනයක් මවනු ඇතැයි සිතිය හැක
" ඉන්ඩියා‍-වෙස්ට් වෙනුවෙන් විචාරක ආර්. එම්. විජයකාර් සිය විචාරයෙහි මෙම ධ්වනිපථයට ලකුණු 5න් 4.5ක් ලබාදෙමින් විස්තර කොට ඇත්තේ ඇල්බමය "සුවඳ රෝස කුසුමක්" බවයි. ඔහු මෙසේ සඳහන් කළේ ය
"මහාරාෂ්ට්‍රීය පසුබිම, ස්වරමාලා හා සම්ප්‍රදායික මරාඨි පද්‍යයන් සහ උද්ධෘත "බාජිරාඕ මස්තානි"හි රසවත් ස්වරමාලාවේ ප්‍රමුඛ ය
"හම් දිල් දේ චුකේ සනම් (1999) චිත්‍රපටයෙන් පසු සංජේ ලීලා භන්සාලිගේ හොඳම ස්වරමාලාවකි
" Rediff
com හි එලීනා කපූර් ඇල්බමයට ලකුණු 5න් 3ක් ලබාදෙමින් හැඳින්වූයේ එය "රෝලර් කෝස්ටර් සවාරියක්" බවයි. ඇය සඳහන් කළේ "බාජිරාඕ මස්තානිහි සංගීතය රෝලර් කෝස්ටර් සවාරියක් වැනි ය
මෙහි භන්සාලිගේ තනුවල කිසිදු දොසක් දක්නට නොලැබුණ ද, ධ්වනිපථයේ ගීත 10 තුළ ඉහළ පහළ යාම් කිහිපයක් දැකගත හැකි බවයි. බාජිරාඕ මස්තානිහි ධ්වනිපථයේ කව්වාලි සහ ප්‍රේමය බහුලව දක්නට ලැබේ
"

ද ඉන්ඩියන් එක්ස්ප්‍රස් පුවත්පතේ සුවාංශු ඛුරානා ඇල්බමයට 5න් 3.5ක් ලබාදෙමින් සඳහන් කොට ඇත්තේ, "බොහෝ කොටස්වල බාජිරාඕ මස්තානි නැවුම් බවින් යුක්ත ය
එය බාජිරාඕගේ යුගයේ පරෙස්සමින් ප්‍රතිෂ්ඨාපිත සංගීතයක් වැනි ය
ඇතැම් පථ අනෙක්වා පරයා යයි
භන්සාලිගේ වෙනස් හඬ සහ අවහිරය සහ විපුලත්නය අතර සමබරතාවින් යුතු මෙය මිලදී ගන්න
" ද ටයිම්ස් ඔෆ් ඉන්ඩියාහි කස්මින් ෆර්නැන්ඩස් ඇල්බමයට තරු 5න් 3.5ක් ලබාදෙමින් සිද්ධාර්ත්-ගරීමාගේ පද රචනය, අරිජිත් සිං, විශාල් දඩ්ලානි සහ ශ්‍රේයා ඝෝෂාල්ගේ ගායනය අගය කොට ඇත
දේවේශ් ෂර්මා ෆිල්ම්ෆෙයාර් සඳහා වූ සිය විචාරයෙහි මෙම ඇල්බමයට තරු 5න් 3ක් ලබාදෙමින් සඳහන් කොට ඇත්තේ, "බාජිරාඕ මස්තානිහි ධ්වනිපථය කොකු-පිරවූ මසාලා ගීතවලට පුරුදු වූ සාමාන්‍ය ශ්‍රාවකයා සඳහා නොවේ
නතු කරගත් රසින් යුත් එය ඔබ ඔබේ අවරෝධනයන් පහත ලන්නේ නම් එහි විශිෂ්ටතාව පෙන්වනු ඇත
පිරිසිදු ස්වර සුසංයෝගය මාධූර්යය සහ රිද්මය අතර දෝලනය වේ
" කොයිමොයිහි සූරාභි රෙඩ්කාර් ඇල්බමයට ලකුණු 5න් 3ක් ලබාදුන්නේ ය
ඔහු සාරාංශ කර දැක්වූයේ, "බාජිරාඕ මස්තානි ධ්වනිපථය මිශ්‍රිත බෑගයකි
සම්භාව්‍ය ගී අනෙක්වා පරයා බබළයි
මෙම ඇල්බමය දෘශ්‍යමය සත්කාරයක් ද වනු ඇතැයි අපේක්ෂිත ය
"

මුල් ස්කෝරය 
බොලිවුඩ් හංගමා සඳහා සිය විචාරයෙහි, තරන් ආදර්ශ් මෙසේ රචනා කළේ ය
"භන්සාලි ‍මෙම ඓතිහාසික නිර්මාණය තුළ සංගීතය වියන්නේ වාටිමූට්ටු රහිතව ය
සැලකිල්ලෙන් රූගත කළ ගීත (භන්සාලි විසින් නිමැවූ) මෝහනීය අතර, යතාතථ්‍ය අයුරින් නර්තන රචනය ද සිදුකොට ඇත
කැපීපෙනෙන ගීත නම් ''දීවානි මස්තානි'', ''අල්බේලා සජන්'' සහ ''පිංගා'' ය
සංචිත් බල්හාරාගේ පසුබිම් ස්කෝරය විස්මිත ය
" සුභාෂ් කේ. ජා සඳහන් කොට ඇත්තේ, "භන්සාලි විසින් නිමැවූ ගීත ඉතා ඉක්මණින් එහෙත් ප්‍රේමය සහ යුද්ධය යන තේමාවන්ට බලෙන් ඇතුළු නොවෙමින් පැමිණෙයි
එය අනර්ඝ ඌනපූර්ණයකින් සමන්විත ය
" ශ්‍රීජනා මිත්‍රා දාස් ද ටයිම්ස් ඔෆ් ඉන්ඩියා වෙනුවෙන් කළ ඇගේ විචාරයෙහි මෙහි සංගීතයට 5න් 3.5ක් ලබා දී ඇත
සී නිව්ස්හි ධ්‍රිති ෂර්මා මෙසේ සඳහන් කළා ය
"සංගීතය නැවුම් හුස්මක් වැනි අතර, ගීත හොඳින් රූගත කොට ඇත
මේඝ ඝර්ජනාවන් වැනි පසුබිම් ස්වරමාලාවන්ට වාසිදායක අයුරින් යුත් මෙය සෑම ජවනිකාවක්ම තීව්‍ර කරයි
" රෙඩිෆ්හි විචාරක රාජා සේන් ද මෙහි ස්කෝරය මේඝ ඝර්ජනාවක් බඳු යැයි කියයි
ද හින්දු පුවත්පතේ නම්රාතා ජෝෂි මෙසේ සඳහන් කළා ය
"නිහඬ මොහොතක් හෝ මෙහි නැත
එවැන්නක් හමුවුව ද, එය පසුබිම් ස්කෝරයෙන් පුරවා ඇත
" ඉන්ඩියා ටුඩේහි අනන්‍යා භටාචාර්ය මෙසේ සඳහන් කොට ඇත
"චිත්‍රපටයේ සංගීතය ආවේශවනසුලු ය
පසුබිම් ස්වරමාලාව, "දීවානි මස්තානි" සහ "ආයත්" වැනි චිත්‍රපටය අවසන් වන තෙක් රැඳී පවතින ගීතවලින් සමන්විත ය
"

අලෙවිකරණය 
ධ්වනිපථ ඇල්බමයේ පළමු කේවලය වූ "ගජානනා" ගීතය මුදාහැරුණේ පූනේහි බාලේවාදි ක්‍රීඩාංගණයේ ශ්‍රී ශිව් ඡත්‍රපති ක්‍රීඩා සංකීර්ණයේ දී ය
එයට චිත්‍රපට අධ්‍යක්ෂ සංජේ ලීලා භන්සාලි, රන්වීර් සිං සහ දීපිකා පඩුකෝන්  සම්බන්ධ විය
චිත්‍රපටයේ දෙවන කේවල ගීතය වූ "දීවානි මස්තානි" මුදාහැරුණේ දිල්ලියේ උත්සවයක දී ය
තෙවන තනි ගීතය වූ "පිංගා" 2015 නොවැම්බර් 14 දින නිකුත් කිරීමට නියමිතව තිබුණ ද, එය අවලංගු කෙරුණේ 2015 නොවැම්බර් පැරිස් ප්‍රහාර හේතුවෙනි
එය නිල වශයෙන් නිකුත් කෙරුණේ 2015 නොවැම්බර් 15 දින ය
"මල්හාරි" නම් ගීථය 2015 නොවැම්බර් 29 දින භෝපාල්හි උත්සවයක දී දියත් කෙරිණි
"අල්බේලා සජන්" සහ "ආයත්"  යන ගීත ද "මල්හාරි" සමග එම අවස්ථාවේ මුදාහැරිණේ ධ්වනිපථය මුදාහැරීමෙන් පසුව ය
පථ ලැයිස්තුකරණය

හින්දි

දෙමළ

තෙලිඟු

සංගීත සටහන් 
2015 අවසානයේ දී, ධ්වනිපථයේ සංගීථය විචාරකයන්ගේ විචාරයන්ට තේමාවී තිබිණි
ද හින්දුපුවත්පතේ සංඛයාන් ඝෝෂ් රචනා කොට ඇත්තේ
"සංජේ ලීලා භන්සාලි වැනි සංගීතමය චිත්‍රපට නිර්මාණකරුවන් ඇත්තේ අතලොස්සකි
ඔහු පියවරක් ඉදිරියෙන් සිටිමින් බාජිරාඕ මස්තානිහි ශ්‍රව්‍යදෘශ්‍යමය කැන්වසය සියතට ගෙන ඇත
බලවත් ‘ගජානනා’ ගීතය තීරණාත්මක ජවනිකාවක් ඉමහත් දුරට තීව්‍රකර දක්වන නමුත්, ඇල්බමයේ බාජිරාඕ තේමාවෙන් මිදී ඇත
රණ ඝෝෂාවක් වැනි ‘ජි ජි රේ බාජි ජි ජි’ යන මැතිරිල්ල චිත්‍රපටයට විද්‍යුතනයක් බඳු ශක්තියක් ලබා දේ
ඇල්බම ප්‍රියතම ගීත අතරට ‘දීවානි මස්තානි’, ‘අබ් තෝහේ ජානේ නා දූන්ගි’, ‘මෝහේ රන්ග් දෝ ලාල්’ සහ ‘ආජ් ඉබාදත්’ අයත් වේ
එම පුවත්පතේම කාර්තික් ශ්‍රීනිවාසන් සිතන්නේ, "අවසානයේ සං‍ජේ ලීලා භන්සාලි බාජිරාඕ මස්තානි තුළ සිය සංගීතමය සුසරකරණය නිවැරදිව කොට ඇත" යනුවෙනි
ස්ක්‍රොල් පුවත් තුළ, ධ්වනිපථ ඇල්බමය ඉහළින්ම තබන (තමාෂාහි ධ්වනිපථය සමග) මනීෂ් ගෙක්වාද් සඳහන් කොට ඇත්තේ මෙසේ ය
"වසරේ ඉහළම ස්වරමාලා පහ අතුරින් එකකි, බාජිරාඕ මස්තානි
සංගීතය, රචකයාගෙන් සහ අධ්‍යක්ෂක සංජේ ලීලා භන්සාලි අනන්‍ය වූ අයුරින් ධ්වනිය මිශ්‍රණය කොට ඇත
මරාඨි ජන සංගීතය සහ සූෆි හා කොට ඇති "දීවානි මස්තානි" මෙම ආකාර දෙකෙහිම ගුණාංග දක්වයි. රණඝෝෂාවක් වන "මල්හාරි" සහ සැදැහැමත් "ගජානනා" ගීත බාජිරාඕගේ සන්හායේ ආයුධ වැනි ය
ඇල්බමය තුළ "ආයත්" ගීථයේ අර්ධ-සම්භාව්‍ය සහ කව්වාලි එකට මුසු කරන විට, "මෝහේ රන්ග් දෝ ලාල්" තුළ පණ්ඩිත් බිර්ජු මහාරාජ් විසින් ශ්‍රේයා ඝෝෂාල්ගේ හඬ කථක් බොල් (ස්මෘති මාත්‍රා) සමග ගලපා ඇත
හම් දිල් දේ චුකේ සනම් (1999) චිත්‍රපටයේ එන "අල්බේලා සජන්" ගීතය සිතාර් සහ ධ්‍රැවක අන්තර්ස්ථයක් සමගින් නිමවී ඇත
"පිංගා" සහ "ෆිටූරි" තුළ ලාවණි ලය සමග බොලිවුඩ් සැරසුමක් මගින් අලංකාර නිමැවුමක් බිහිකොට ඇත
" ජූහි චක්‍රබෝර්ති හින්දුස්ථාන් ටයිම්ස් පුවත්පතේ ඇගේ සම්පාදනය තුළ මෙසේ සඳහන් කොට ඇත
"සම්භාව්‍ය අයිතමයක් වන "අල්බේලා සජන්" වසර ගණනාවක් පුරා ප්‍රතිශෝධනයට ලක්ව ඇති අතර, සිය සුපිරි ජනමෝදක චිත්‍රපටයක් වූ හම් දිල් දේ චුකේ සනම් තුළ මෙම පථය භාවිතා කළ භන්සාලි මෙම ගීතයේ තවත් ප්‍රභේදයක් සිය කාලාන්තර ප්‍රේම වෘත්තාන්තය වන බාජිරාඕ මස්තානි සඳහා ද යොදාගෙන ඇත
හම් දිල් දේ චුකේ සනම්හි පථය වඩා මෘදු වුවත්, මෙහි පථය නම් වඩාත් උද්‍යෝගිමත් අතර, ගායන ශිල්පීන් රැසක් දායක වී ඇත
"

ඇල්බම ප්‍රශංසාව 
මෙහි ප්‍රශංසනයන් උපුටාගන්නා ලද්දේ ධ්වනිපථ ඇල්බමයේ CD ඇතිරි සටහන්වලිනි
"ගජානනා" පථය හැර මුළු ධ්වනිපථ ඇල්බම සංගීතය නිමවන ලද්දේ සංජේ ලීලා භන්සාලි විසිනි
"ගජානනා" පථයේ සංගීත නිමැවුම ශ්‍රේයාස් පුරාණික් විසින් සිදුකරන ලදී
පටිගතකරණය, මිශ්‍රකරණය සහ මෙහෙයවීම – තානේ ගජ්ජර්

පසුබිම් ගායනය
පසුබිම් ගායනය සඳහා ආශ්‍රේය ලෙස භාවිතාකොට ඇත්තේ අයිටියුන්ස්හි ඇල්බමයේ මෙටාදත්තයන් ය
ෂදාබ් ෆාරිදි, අල්තමාෂ් ෆාරිදි, ෆර්හාන් සබ්‍රි ("දීවානි මස්තානි" පථය සඳහා)
 මුජ්තාබා අසීස් නාසා, ෂදාබ් ෆාරිදි, අල්තමාෂ් ෆාරිදි, ෆර්හාන් සබ්‍රි ("ආයත්" පථය සඳහා)
 ෂදාබ් ෆාරිදි, අල්තමාෂ් ෆාරිදි, ශෂී සුමන්, ශ්‍රේයාස් පුරාණික් ("ආජ් ඉබාදත්" පථය සඳහා)
 ‍ඓශ්වර්යා භාණ්ඩාරි, ගීතිකා මංජ්‍රේකාර්, කණිකා ජෝෂි, මයුර් සඛාරේ, ශ්‍රේයාස් පුරාණික්, මනීෂ් සිං, විවේක් නායික්, දේව්න්ද්‍ර චිට්නිස් ("ෆිටූරි" පථය සඳහා)

පද 

 නසීර් ෆරාස් – "දීවානි මස්තානි" පථයේ කව්වාලි පද
 ගනේෂ් චන්දන්ශිවේ – "දීවානි මස්තානි" පථයේ මරාඨි පද

සංගීත සැලසුම සහ වැඩසටහන්කරණය 

 ශෛල්-ප්‍රිතේෂ් ("දීවානි මස්තානි","ආයත්" සහ "මෝහේ රන්ග් දෝ ලාල්" පථ සඳහා)
 ජැකී වන්ජාරි ("මල්හාරි", "පිංගා" සහ "ෆිටූරි" පථ සඳහා)
 ටබී-පාරික් ("මෝහේ රන්ග් දෝ ලාල්", "ආජ් ඉබාදත්" පථ සඳහා)
 ආදිත්‍ය දේව් ("අල්බේලා සජන්" පථය වෙනුවෙන්)
 අභිජිත් වඝානි ("අබ් තෝහේ ජානේ නා දුන්ගි" පථය වෙනුවෙන්)

රිද්ම 
 නිතින් ශංකර් ("දීවානි මස්තානි" පථය වෙනුවෙන්)

මේවාත් බලන්න
බාජිරාඕ මස්තානි
බාජිරාඕ මස්තානි ලද ඇගයුම් ලැයිස්තුව

ආශ්‍රේයයන්

බාහිර සබැඳි
 

හින්දි චිත්‍රපට ධ්වනිපථ
2015 ධ්වනිපථ
පද්මිනී හවත් පද්මාවතී යුනවෙන් හැඳින්වෙන්නේ 13වන-14වන සියවස්වල විසූයේ යැයි පැවසෙන ජනප්‍රවාදගත ඉන්දියානු රැජිනකි (රාණි)
ඇය පිළිබඳ සඳහන් පැරණිතම ප්‍රභවය වන්නේ ක්‍රි
ව. 1540දී මලික් මුහම්මද් ජායසී විසින් රචිත පද්මාවත් නම් වීර කාව්‍යයයි
ෆැන්ටසි ලක්ෂණවලින් යුත් මෙම ග්‍රන්ථයෙහි ඇගේ කථාව මෙසේ සඳහන් කරයි
පද්මාවතී යනු සිංහල රාජධානියේ (ශ්‍රී ලංකාවේ) විසූ අතිශයින් රූමත් කුමරියකි
චිතෝර්හි රාජ්පුත් පාලකයා වූ රතන් සේන්හට ඇගේ රූමත් බව දැන ගන්නට ලැබෙන්නේ හිරාමන් නම් කථා කරන ගිරවකුගෙනි
ත්‍රාසජනක ගවේෂණයකින් පසු, ඇය සමග විවාහ වන ඔහු ඇයව චිතෝර් වෙත කැඳවාගෙන එයි
දිල්ලියේ සුල්තාන්වරයා වන අලාඋද්දීන් ඛල්ජිහට ද ඇය පිළිබද දැනගන්නට ලැබෙන අතර, ඔහු චිතෝර් වෙත පහරදෙන්නේ ඇයව ලබාගැනීමේ අපේක්ෂාවෙනි
මේ අතර පද්මාවතීගේ රූමත් බව අසන කුම්භාල්නේර්හි දේව්පාල් රජු රතන් සේන්ට පහර දී ඔහුව මරාදමයි
අලාඋද්දීන් ඛල්ජි චිතෝරය අල්ලා ගැනීමට පෙර පද්මාවතී සහ ඇගේ සහායිකාවන් ජෝහර් (ස්වයං-බිලි පූජා) චාරිත්‍රය අනුව සියදිවි හානි කරගන්නේ සිය ගෞරවය රැක ගැනීමටයි
මෙම ජනප්‍රවාදයේ පසුකාලීන අනුවර්තන තුළ ඇය මුස්ලිම් ආක්‍රමණිකයකුගෙන් සිය ගෞරවය ආරක්ෂා කරගත් හින්දු රාජ්පුත් රැජිනක ලෙසින් හුවා දක්වා ඇත
වසර ගණනාවක් පුරා, ඇය ඓතිහාසික චරිතයක් යැයි සලකන්නට පටන්ගෙන ඇති අතර, නවකථා, නාට්‍ය, රූපවාහිනී කතාමාලා සහ චිත්‍රපට කිහිපයක ඇයව ිනරූපණය කොට ඇත
ව. 1303 අලාඋද්දීන් ඛල්ජිගේ චිතෝර් වටලෑම සත්‍ය ඓතිහාසික සිදුවීමක් වුවත්, ඓතිහාසික සාක්ෂි ඉතා අල්ප හෙයින් පද්මිනීගේ පුරාවෘත්තයේ සත්‍යතාව නූතන ඉතිහාඥයන් විසින් ප්‍රතික්ෂේප කොට ඇත
පුරාවෘත්තයේ ප්‍රභේද 

පද්මිනී හෙවත් පද්මාවතී රැජින පිළිබඳ සඳහන් පැරණිතම මූලාශ්‍රය වනුයේ මලික් මුහම්මද් ජායසී විසින් රචිත අවාධි භාෂා පද්මාවත් (ක්‍රි
ව. 1540) නම් වීර කාව්‍යයයි
අලාඋද්දීන් ඛල්ජිගේ චිතෝර්ගාර් ආක්‍රමණය විස්තර කෙරෙන ආදිතම වාර්තාවල මෙම රැජින පිළිබඳ කිසිදු සඳහනක් හමු නොවේ
පසුකාලීනව, ඇගේ ඉතිහාසය සඳහන් සාහිත්‍යමය කෘති ගණනාවක් නිර්මාණය ‍විය
මේවා ප්‍රධාන ප්‍රවර්ග හතරක් යටතේ වර්ගීකරණය කළ හැක
පර්සියානු සහ උර්දු අනුවර්තන
 16වන සහ 19වන සියවස් අවට, මලික් මුහම්මද් ජායසීගේ පද්මාවත් කෘතියෙහි පර්සියානු සහ උර්දු පරිවර්තන අවම වශයෙන් 12ක් වත් නිර්මාණය වන්නට ඇත
20වන සියවසේ දී තවත් උර්දු ප්‍රභේද දක්නට ලැබෙන අතර, ඒ සියල්ල ජායසීගේ ප්‍රේම කාව්‍ය සම්ප්‍රදායයෙන් යුතු ය
රාජ්පුත් කථා කාව්‍ය
 ක්‍රි
ව. 1589දී හේම්රතන් විසින් මෙම පුරාවෘත්තයේ ප්‍රථම රාජ්පුත් අනුවර්තනය වූ ගෝරා බාදල් පද්මිනී චෞපේ නම් ග්‍රන්ථය රචනා කළේ එය "සත්‍ය කථා පුවතක්" බව සඳහන් කරමිනි
16වන සට 18වන සියවස් අතර, වර්තමාන රාජස්ථානයට අයත් භූමියෙහි පද්මාවතී පුරාවෘත්තයෙහි තවත් අනුවර්තන බිහිවූයේ රාජ්පුත් ප්‍රධානීන්ගේ අනුග්‍රහය යටතේ ය
ජායසීගේ ලාලනීය සහ විවාහ තේමාව මෙන් නොව, රාජ්පුත් අනුවර්තන මගින් අලාඋද්දීන් ඛල්ජිට එරෙහිව සිය රාජධානිය රැකගැනීමේ ගෞරවය අවධාරණය කෙරිණි
ජේම්ස් ටොඩ්ගේ ප්‍රභේදය
 1829-32 අතර කාලයේ, ජේම්ස් ටොඩ් විසින් සිය Annals and Antiquities of Rajas'han කෘතියෙහි මෙම පුරාවෘත්තයේ යටත් විජිතමය ප්‍රති-වාචනයක් සඳහන් කොට ඇත
ඔහුගේ ප්‍රභේදය සඳහා පාදක කරගැනුණේ රාජ්පුත් ප්‍රධානීන් යටතේ සේවය කළ ලේඛකයන්ගේ කථන සහ පාඨ සම්ප්‍රදායයන් ය
බෙංගාලි අනුවර්තන
 පසුකාලීන 19වන සියවසේ සිට, ජේම්ස් ටොඩ්ගේ කෘතියේ පැමිණීමත් සමග මෙම පුරාවෘත්තයේ බෙංගාලි ප්‍රභේද ගණනාවක් ද බිහි විය
මෙම බෙංගාලි කථා පුවත් මගින් කාමුක මුස්ලිම් ආක්‍රමණිකයකුගෙන් සිය ගෞරවය රැකගැනීමට සිය දිවි හානි කරගත් හින්දු රැජිනක ලෙස ඇයව ිනරූපණය කෙරේ
ජනප්‍රවාදගත වාර්තා

මලික් මුහම්මද් ජායසීගේ පද්මාවත් (ක්‍රි
ව. 1540) 

පද්මාවතී යනු සිංහල රාජධානියේ ගාන්ධර්ව් සේන් රජුගේ දියණියයි
ඇය හිරාමන් නම් කථාකරන ගිරවකු සමග මිතුරු වේ
සිය දියණියට ගිරවා සමීප වීම නොරිස්සූ ඇගේ පියා එම කුරුල්ලාව මරා දැමීමට අණකළේ ය
සිය පණ රැකගැනීමට ගිරවා පියඹා ගියේ ය
නමුත් කුරුල්ලන් අල්ලන්නකුට හසුවන ගිරවාව බ්‍රාහ්මණයකුට අලෙවි කෙරේ
බ්‍රාහ්මණයා එම ගිරවාව චිතෝර් වෙත රැගෙන යන අතර, එහි ප්‍රාදේශීය පාලකයා වූ රතන් සේන් රජු ගිරවාව මිලට ගන්නේ ගිරවාගේ කථන හැසියාව දැක සතුටට පත්වීමෙනි
රතන් සේන් ඉදිරියේ ගිරවා පද්මාවතීගේ රූසපුව බෙහෙවින් වර්ණනා කළේ ය
ඔහු පද්මාවතීව විවාහ කරගන්නට අදහස් කළේ ය
ගිරවාගේ උපදෙස් අනුව, සිය සහායකයින් 16,000ක් සමග රතන් සේන් සිංහල දේශය වෙත ළඟාවන්නේ මුහුදු හතක් තරණය කිරීමෙන් පසුවයි. එහිදී ඔහු ආශ්‍රමයක තපස් රකින්නට පටන්ගන්නේ පද්මාවතීව සොයා ගැනීමටයි
මේ අතර, පද්මාවතී ආශ්‍රමයට පැමිණෙන අතර, ගිරවා එය දැනුම් දුන්නේ ය
නමුත් ඇය ඉක්මණින් මාලිගාව වෙත යන්නේ රතන් සේන්ව හමු නොවී ය
මාලිගයට පැමිණි විගස ඇය රතන් සේන් පැමිණෙන ‍තෙක් මඟ බලා සිටියා ය
මේ අතර, පද්මාවතීව මුණගැසීමේ අවස්ථාව තමන්ට මඟහැරුණු බව රතන් සේන් වටහා ගත්තේ ය
දැඩි ශෝකයෙන් යුතුව ඔහු සියදිවි හානි කරගන්නට තැත් කළත්, ශිව සහ පාර්වතී දෙවිවරු එය වළකාලූහ
ශිවගේ උපදෙස් අනුව, රතන් සේන් සහ ඔහුගේ අනුගාමිකයෝ සිංහල රාජධානියේ රාජ මාලිගයට පහර දුන්හ
එහි දී පරාජයට පත් ඔවුන්ව සිරකරන ලදී
ඒ වනවිටත් ඔවුන් සිටියේ තවුසන්ගේ වස්ත්‍රවලින් සැරසී ය
රතන් සේන්ට මරණ දඬවුම ලබා දෙන්නට සූදානම් වන විට, ඔහුගේ වන්දිභට්ටයා ඔවුනට හෙළිකරන්නේ මේ සිටින්නේ චිතෝරයේ රජු බවයි. අනතුරුව ගාන්ධර්ව් සේන් පද්මාවතීව රතන් සේන්ට විවාහ කර දුන්නේ ය
එසේම සිංහල පද්මිනී ස්ත්‍රීන් 16,000 දෙනකු රතන් සේන්ගේ සහායකයින් 16,000 දෙනාට විවාහ කර දෙන ලදී
මඳ කාලයකට පසු, රතන් සේන්ට පක්ෂියකුගෙන් සංදේශයක් ලැබෙන්නේ ඔහුගේ පළමු බිසව වූ නාග්මතී ඔහු නැවත චිතෝරයට පැමිණෙන තෙක් මඟබලා සිටින බවයි. රතන් සේන් සිය නව බිසව වූ පද්මාවතී, සිය අනුගාමිකයන් 16,000 දෙනා සහ ඔවුන්ගේ බිරියන් 16,000 දෙනා සමග චිතෝරය වෙත පැමිණීමට තීරණය කළේ ය
මෙ ගමනේ දී, සාගර දෙවියන් රතන් සේන්ට දඬුවම් දුන්නේ ලොව රූමත්ම ස්ත්‍රිය තමන් සතු කරගත් බවට රතන් සේන් උඩඟු බවින් යුක්ත වූ නිසායි
රතන් සේන් සහ පද්මාවතී හැර සෙසු සියලු දෙනාම කුණාටුවකින් මියයයි
පද්මාවතී සාගර දෙවියන්ගේ දියණිය වූ ලක්ච්මීගේ දිවයිනෙහි අතරමං වේ
රතන් සේන් තුළ පද්මාවතී කෙරෙහි ඇති ප්‍රේමය පරීක්ෂා කිරීමට ලක්ච්මී සිතුවා ය
පද්මාවතී ලෙස වෙස්වලාගත් ඇය රතන් සේන් ඉදිරියට ගියා ය
නමුත් රතන් සේන් ඉන් මුළා වූයේ නැත
අනුතරුව රතන් සේන් සහ පද්මාවතීව නැවත මුණගස්වන සාගර දෙවියන් සහ ලක්ච්මී ඔවුනට ත්‍යාග ද ලබා දෙයි
මෙම ත්‍යාග සමග පූරිහි දී නව පිරිවරක් සොයාගන්නා රතන් සේන් පද්මාවතී ද සමග චිතෝර් වෙත පැමිණෙයි
චිතෝර්හි රතන් සේන්ගේ බිසෝවරුන් දෙදෙනා වන නාග්මතී සහ පච්මාවතී අතර විරසකයක් ගොඩනැගිණි
මඳ කාලයකට පසු, රතන් සේන් සිය බ්‍රාහ්මණ රාජ සභා නිලධාරියකු වූ රාඝව් චේතන්ව පිටුවහල් කළේ වංචනික ක්‍රියාවන් නිසායි
රාඝව් චේතන් දිල්ලි සුල්තාන්වරයා වූ අලාඋද්දීන් ඛල්ජි මුණගැසී අතිශයින් රූමත් පද්මාවතී පිළිබඳ හෙළිකළේ ය
පද්මාවතීව ලබාගැනීමට අලාඋද්දීන් තීරණය කළේ ය
ඔහු චිතෝර් වැටලී ය
රතන් සේන් ඔහුට කප්පම් ලබාදීමට එකඟ වුවද, පද්මාවතීව ලබාදීමට ඔහු කැමති වූයේ නැත
චිතෝර් බලකොටුව යටත් කරගැනීමට නොහැකි වීම නිසා අලාඋද්දීන් රතන් සේන් සමග සාම ගිවිසුමක් අත්සන් කළේ ය
කූට ලෙසින් රත්න සේන්ව හසු කරගත් ඔහු දිල්ලිය වෙත ඔහුව රැගෙන ගියේ ය
පද්මාවතී රතන් සේන්ගේ පක්ෂපාතී යටත්වැසියන් වූ ගෝරා සහ බාදල් වෙත ගියේ උපකාර ඉල්ලා ගැනීමටයි
පද්මාවතී සහ ඇගේ පරිවාර ස්ත්‍රීන් ලෙස වෙස්වලාගත් ඔවුහු දිල්ලිය වෙත පැමිණියහ
ඔවුහු රතන් සේන් මුදවා ගත්හ
දිල්ලි හමුදා සමග සටනේ දී ගෝරා මියගියේ ය
රතන් සේන් සහ බාදල් නැවත ආරක්ෂිතව චිතෝර් වෙත පැමිණියහ
මේ අතර, චිතෝරයේ අසල්වැසි කුම්භාල්නේර්හි රාජ්පුත් පාලකයා වූ දේව්පාල් ද පද්මාවතීට ඇලුම් කරයි
රතන් සේන් දිල්ලියේ සිරගත කොට සිටින අතරතුර, ඔහු පද්මාවතී විවාහ යෝජනාවක් එවී ය
චිතෝර් වෙත නැවත පැමිණි පසු, මෙම අපහාසයට දේව්පාල්හට දඬුවම් කිරීමට රතන් සේන් තීරණය කළේ ය
ද්වන්ධ සටනක දී දේව්පාල් සහ රතන් සේන් යන දෙදෙනාම මිය ගියහ
මේ අතර පද්මාවතීව ලබාගැනීමේ අරමුණින් අලාඋද්දීන් ඛල්ජි නැවත චිතෝර් ආක්‍රමණය කළේ ය
අලාඋද්දීන්ට කිහිප වරක්ම පරාජය වීමෙන් පසු, නාග්මතී සහ පද්මාවතී රතන් සේන්ගේ අවමංගල චිතකයට පැන සති පූජාව ඉටු කරති
චිතෝරයේ සෙසු කාන්තාවන් ද සමූහ ස්වයං-බිලිපූජා (ජෞහාර්) පිළිවෙත අනුව සියදිවි හානි කරගත්හ
චිතෝරයේ මිනිසුන් දිවිපුදා අලාඋද්දීන්ට එරෙහිව සටන් වැදුණහ
යුද්ධයෙන් ජයග්‍රහණය ලදුව ද අලාඋද්දීන්ට ඉන් හිමිවූයේ හිස් බලකොටුවක් පමණි
ජනප්‍රිය සංස්කෘතිය තුළ 

ඉන්දියාව තුළ පද්මිනීගේ පුරාවෘත්තය ඇසුරෙන් චිත්‍රපට කිහිපයක්ම නිර්මාණය වී ඇත
මේ අතර‍ට දේබකී බෝස්ගේ නිහඬ චිත්‍රපටයක් වූ කාමොනාර් අගුන් හෙවත් Flames of Flesh (1930), සහ හින්දි භාෂා චිත්‍රපටයක් වූ මහාරාණි පද්මිනී (1964) වැදගත් වේ
1963දී, ප්‍රථම වරට මෙම කථාවෙන් චිතෝර් රාණි පද්මිනී නම් දෙමළ චිත්‍රපටයක් නිර්මාණය කෙරිණි
සී. වී. ශ්‍රීධර් විසින් රචිත මෙය අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද්දේ චිත්‍රාපු නාරායණා රාඕ විසිනි
මෙහි ප්‍රධාන චරිත නිරූපණය කළේ සිවාජි ගනේසන් සහ වෛජයන්තිමාලා විසිනි
2017දී, බොලිවුඩ් චිත්‍රපට අධ්‍යක්ෂක සංජේ ලීලා භන්සාලි පද්මාවතී නම් හින්දි-භාෂා චිත්‍රපටයක් තැනීමට තීරණය කළේ ය
මෙම චිත්‍රපටයේ අලාඋද්දීන් සහ පද්මිනී අතර ඇතැම් ප්‍රේම ජවනිකා පිළිබඳ කටකථා පැතිරුණු අතර, එය රාජ්පුත් කුල සංවිධානයක් වූ ශ්‍රී රාජ්පුත් කර්ණි සේනා නම් සංවිධානයේ විරෝධතාවන්ට හේතු විය
ඔවුන් චෝදනා කළේ භන්සාලි ඉතිහාසය විකෘති කරන බවයි. විරෝධතාකරුවන් පිරිසක් භන්සාලිට පහර දී චිත්‍රපටයේ පසුතලය විනාශ කළහ
මේවාත් බලන්න
 රාණි කර්ණාවතී, ජෞහාර් පිළිවෙත අනුගමනය කළ බැව් පැවසෙන තවත් තැනැත්තියකි
දේවාලදේවී, ප්‍රාදේශීය පාලකයාව පරාජය කළ පසු අලාඋද්දීන් විසින් විවාහ කරගත් බව පැවසෙන ගුජරාටයේ කුමරියයි
අනාර්කලී, නදීරා බෙගම් යනුවෙන් ද හැඳින්වේ
මූඝල් යුගයේ විසූ ජනප්‍රවාදගත වහල් යුවතියකි
සුහාල්දේව්, උත්තර් ප්‍රදේශයේ ශ්‍රාවස්තියෙහි විසූ බව පැවසෙන අර්ධ-පුරාවෘත්තමය ඉන්දියානු රජෙකි
ජෝධා බායි, හර්ඛා බායි ලෙස ද හැඳින්වේ
අක්බර් අධිරාජයාගේ බිසවකි
ආශ්‍රේයයන් 

සටහන්

උද්ධෘත

ග්‍රන්ථාවලිය

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

මෙවාර් රාජවංශය
ඉන්දියානු පුරාවෘත්තමය චරිත
ඉන්දියානු වල්ලභ රැජිනියෝ
ඉන්දියානු කාන්තා රාජකීයයයෝ
රාජස්ථානයේ ඉතිහාසය
ලජ්ජා යනු රාජ්කුමාර් සන්තෝෂි විසින් අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද 2001 ඉන්දියානු සමාජ ගැටලු චිත්‍රපටයකි
මෙම චිත්‍රපටයට පාදක වී ඇත්තේ ඉන්දියාවේ කාන්තාවන්ගේ ඛේදවාචකයයි
චිත්‍රපටය මගින් සමාජයේ කාන්තාවට ලබා දී ඇති ස්ථානය හා ඔවුනට පනවා ඇති තහංචි උපහාසයට ලක් කරයි
මෙහි ප්‍රධාන කාන්තාවන හතර දෙනාගේ නම් (මෛතිලි, ජානකී, රාම්දුලාරී සහ වෛදේහි) පරමාදර්ශී හින්දු කාන්තාව වන සීතාගේ අන්වර්ථ නාමයන් වීම ද විශේෂයත්වයකි
මෙම චිත්‍රපටයේ ප්‍රධාන නිළිය වන්නේ මනීෂා කොයිරාලා ය
මෙම චිත්‍රපටය ඉන්දියාව තුළ බොක්ස් ඔෆීස් අතින් අසාර්ථක විය
නමුත් ඉන්දියාවෙන් පිටත එය ආර්ථික අතින් සාර්ථක විය
මෙම චිත්‍රපටයේ රංගනය වෙනුවෙන් රේඛා සහ මධුරි ඩික්සිත් ෆිල්ම්ෆෙයාර් හොඳම සහාය නිළිය සම්මානය සඳහා නිර්දේශ වූ අතර, මධුරි ඩික්සිත් සහාය චරිතයක හොඳම නිළිය සඳහා සී සිනෙ සම්මානය දිනා ගත්තා ය
කථාපුවත 
වෛදේහි (මනීෂා කොයිරාලා) සිය සැමියා වන රඝූ (ජැකී ෂ්‍රොෆ්) සමග දිවි ගෙවයි. ඇය සුඛෝපභෝගී දිවියක් ගෙවන බව පිටතට දිස්වුව ද, ඇගේ සැමියා යහපත් පුද්ගලයකු නොවන අතර ඔහුට අනියම් සම්බ්නධතා රැසක් පවතියි
ඇය ඊට එරෙහි වන විට ඇයව නිවසෙන් පලවා හැරෙයි
ඇය සිය දෙමාපියන්ගේ නිවස වෙත නැවත ගියත්, ඇගේ දෙමාපියෝ ඇයව ප්‍රතික්ෂේප කරති
වෛදේහි මේ වන විට තමන් ගැබිනියක වී ඇති බව වටහා ගනියි
රඝූ මෝටර් රථ අනතුරකට මුහුණපාන අතර, එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ඔහුට නැවත පියකු විය නොහැකි බව හෙළිවේ
නමුත් වෛදේහි ගැබ්ගෙන ඇති බව දැන ගැනීමෙන් පසු, ඇගේ සමාව ඉල්ලන ඔහු ඇයව නැවත කැඳවයි. රඝු වෙනස් වී ඇතැයි සිතව වෛදේහි නැවත පැමිණෙයි
රඝූ සහ ඔහුගේ පියා සිය උරුමකරු ලෙස නම් කිරීමට සැලසුම් කරන අතර, එයට මැදිහත් වුවහොත් වෛදේහිව මරා දමනු ඇත
නමුත්, රඝූගේ සැබෑ අභිප්‍රාය පිළිබඳ මිතුරකු වෛදේහිට දැනුම් දෙයි
මේ නිසා ඇය ඔහුගේ හෙංචයියන් වෙතින් පලා යයි
රාජු (අනිල් කපූර්) නම් කඩවසම් එහෙත් කාරුණික සොරකු ඇයට උපකාර කරයි
වෛදේහිගේ කථාව අසන ඔහු ඇයට උපකාරයක් ලෙස මුදල් ලබා දෙයි
රඝු සහ ඔහුගේ හෙංචයියන්ගෙන් බේරීමට වෛදේහි සොරෙන්ම මංගල උත්සවයක් සහිත ස්ථානයට ඇතුළු වේ
විවාහයේ දී, ඇයට මෛතිලි (මහිමා චෞධරි) මුණගැසෙයි
මනාලිය වීමට සිටින මධ්‍යම පාන්තික යුවතියකි
මෙම මංගල්‍යය ඉහළින් පැවැත්වීමට අනෙක් පාර්ශ්වයෙන් ඇගේ පියාට බලකෙරෙන අයුරුත්, දෑවැද්ද ඉල්ලා සිටින අයුරුත් මෙම කාන්තාවෝ දෙදෙන දකිති
ඔහුට එය ගෙවීම අපහසු වේ
වෛදේහි රාජුට ඇවිටිලි කරන්නේ ඔහු සොරකම් කළ මුදල් මෙයට ලබාදෙන ලෙසයි
මුලින් එය ප්‍රතික්ෂේප කළත්, පසුව සිත වෙනස් කරගන්නා ඔහු සිය මුදල් වෛදේහිට ලබා දෙයි
මනාලයාගේ මිතුරකු මෛතිලිව දූෂණය කරන්නට උත්සාහ දරයි
විවාහ මංගලෝත්වය පැවැත්වෙන අතරතුර, එක් අමුත්තකු මෙම මුදල් තමන්ට අයත් බව හඳුනා ගනියි
එපමණක් නොව, මනාලයාගේ මිතුරා පවසන්නේ මෛතිලිගේ කාමරයේ මිනිසකු (රාජු) සිටිනු තමන් දුටු බවයි. මුදල් ලබාගැනීමට රාජු සමග ලිංගික සබඳතා පැවැත්වූයේය යන අපවාදය මෛතිලිට එල්ල වේ
මෙහි දී රාජු තමන් මුදල් සොරකම් කළ බව පිළිගන්නා අතර, තත්ත්වය උග්‍ර අතට හැරේ
සිය ඉවසීමේ සීමාව ඉක්මවා ගිය මෛතිලි මනාලයාගේ පවුලටබැන වදින අතර, ඔවුහු විවාහයෙන් පලා යති
මේ අතර, වෛදේහිට රඝු මුණගැසෙන අතර, ඔහු ඇයට තමන් සමග පැමිණෙන ලෙස බල කරයි
ඔවුන් යන අතරතුර ඔවුනට ජනතා කෝලාහලයක් දක්නට ලැබෙයි
රඝු කාරයෙන් පිටතට බසින අතර, ඒත් සමග වෛදේහි පලා යයි
ඇය හරිපූර් නම් කුඩා නගරයකට පැමිණෙයි
එහි දී ඇයට ජානකී (මධුරි ඩික්සිත්) නම් තැනැත්තියක මුණගැසේ
වේදිකා නිළියක වන ජානකී සිය මිතුරු නළුවකු සමග පෙම් සබඳතාවක් පවත්වන්නී ය
ජානකී ද ගැබ්ගෙන සිටින නමුත්, ඇය විවාහ වී නැත
ඇය සමාජ සම්මතයන් පිළිනොග්නනා තැනැත්තියකි
වේදිකා අධ්‍යක්ෂකවරයා වන පු‍ර්ෂෝත්තම් (තිනූ ආනන්ද්) ඇය කෙරෙහි ආශාවෙන් පසුවෙයිත මහලු තැනැත්තකු වන පුර්ෂෝත්තම් සිය භාර්යාව වන ලතා (ජයා භටාචාර්ය) සිය නිවසටම කොටු කර තබා ඇත
පුර්ෂෝත්තම් නිසා ජානකී සහ ඇගේ පෙම්වතා අතර විරසකයක් ඇතිවේ
ඇගේ පෙම්වතා ඇයට ඇගේ දරුගැබ ගබ්සා කරන ලෙ පවසන්නේ, එම දරුවාගේ පියා තමන් යැයි තමන්ට සැක බව පවසමිනි
මෙමගින් ඔහු වක්‍රාකාරයෙන් ඉඟි කළේ ජානකී සහ වේදිකා අධ්‍යක්ෂ අතර ලිංගික සබඳතාවක් පැවති බවයි. කෝපයට පත්වන ජානකී රාමායණය නාට්‍යය රඟපාන අතරතුර මුළු ජවනිකාවම අවුල් කර දමයි
මේ නිසා කෝපයට පත්වන ප්‍රේක්ෂකයන් ඇයට පහර එල්ල කරන අතර, එහි දී ඇයට ගබ්සාවක් සිදුවේ
වෛදේහි පුර්ෂෝත්තම්ට බැණ වදින අතර, තමන් ඇගේ සැමියාට කථා කරන බව පවසමින් ඔහු ඇයට තර්ජනය කරයි
කෙසේනමුත්, එතැනට මැදිහත් වන ලතා වෛදේහිව දුම්රිය ‍ස්ථානය වෙත කැඳවාගෙන ගොස් දුම්රියකට නංවයි.

දුම්රිය මංකොල්ලකෑමට ලක්වන අතර, භුල්වා (අජේ දේව්ගන්) නම් මංකොල්ලකරුවකු විසින් මගීන්ව බේරාගනියි
රුධිරය දැකීමෙන් වෛදේහි ක්ලාන්ත වන අතර, භුල්වා ඇයව එම ප්‍රදේශයේ සාත්තු සේවිකාවක වූ රාම්දුලාරී (රේඛා) වෙත රැගෙන යයි
නිර්භීත තැනැත්තියක වන රාම්දුලාරී ගම් නායකයන් වන වීරේන්ද්‍ර (ගුල්ෂාන් ග්‍රෝවර්) සහ ගජේන්ද්‍ර (ඩැනී දෙන්සොංපා) විසින් අසරණ ස්ත්‍රීන්, බාල දරුවන් සහ මහල්ලන් සූරාකෑමට විරෝධය පාන්නී ය
ඇගේ උගත් පුත්‍රයා වන ප්‍රකාශ් (ෂර්මන් ජෝෂි) වීරේන්ද්‍ර සහ ගජේන්ද්‍රගේ සිතැඟිවලට එරෙහිව ගම්වැසියනට ඉගැන්වීමට උත්සාහ දරන විට, ගජේන්ද්‍රගේ දියණිය වන සුෂ්මා (ආර්ති ඡබ්‍රියා) ඔහු සමග පෙමින් බැ‍ඳෙයි
කපටි ලෙස රාම්දුලාරීව ඇගේ නිවසේ සිරකරන ගජේන්ද්‍ර ප්‍රකාශ්ව සොයන්නට පිටත් වෙයි
ප්‍රකාශ් සුෂ්මා සමග පලායන විට, වීරේන්ද්‍ර හා ගජේන්ද්‍ර සිය මැරයන් සමග එක්ව රාම්දුලාරීව දූෂණය කොට ඇයව පණපිටින් ගිනි තබති
මෙයට පළිගැනීමක් ලෙස, භුල්වා සහ ඔහුගේ හමුදාව විසින් වීරේන්ද්‍ර හා ඔහුගේ මැර පිරිස ඝාතනය කරනු ලබයි
සුෂ්මා සහ රාම්දුලාරීගේ පුත්‍රයා සමග වෛදේහි පලා යයි
ගජේන්ද්‍ර දේශපාලනයෙහි නිරත වන්නෙකි
ඔහුව ජනයා විසින් පිළිගන්නා විට මැදිහත් වන වෛදේහි ඔහුගේ සැබෑ තත්ත්වය හෙළි කරයි
ස්ත්‍රී දූෂකයකු වන ගජේන්ද්‍ර පිළිබඳ සත්‍ය අනාවරණය කරමින් ඇය සිදුකරන කථාව නිසා ප්‍රේක්ෂක ස්ත්‍රීහු සියලු දෙනා ගජේන්ද්‍රට පරිභව කරති
පසුව භුල්වා විසින් ගජේන්ද්‍රව මරා දමයි
මෙම කථාව අසන රඝු වෛදේහි කෙරෙහි සිය පිළිවෙත වෙනස් කරගනියි
ඔවුන් දෙදෙන යලි එක් වන අතර, නිව් යෝක් වෙත පැමිණෙති
වෛදේහි දියණියක බිහි කරන අතර, ඇයට රාම්දුලාරී යැයි නම් තැබෙයි
ඇයට රාජුව නැවත මුණගැසෙන අතර, මේ වනවිට ටැක්සි රියදුරකු වන රාජු මෛතිලි සමග විවාහ වී සිටියි
ඇය ඔහුට ජානකී ප්‍රධාන චරිත නිරූපණය කරන පුණ්‍යාධාර නර්තන ප්‍රසංගයකට ආරාධනා කරයි
එම ප්‍රසංගයෙන් ලැබෙන සියලු මුදල් බැර කෙරෙන්නේ ඉන්දියාවේ කාන්තා සංවිධානවලට ආධාර වශයෙනි
චරිත නිරූපණය
මනීෂා කොයිරාලා, වෛදේහි ලෙස
අජේ දේව්ගන්, භුල්වා ලෙස
මධුරි ඩික්සිත්, ජානකී ලෙස
අනිල් කපූර්, රාජු ලෙස
ජැකී ෂ්‍රොෆ්, රඝුවීර් හෙවත් රඝු ලෙස
මහිමා චෞධරි, මෛතිලි ලෙස
රේඛා, රාම්දුලාරි ලෙස
ඩැනී දෙන්සොංපා, ගජේන්ද්‍ර ලෙස
ගුල්ෂාන් ග්‍රෝවර්, වීරේන්දර් ලෙස
ආර්ති ඡාබ්‍රියා, සුෂ්මා ලෙස
ගජේන්ද්‍රගේ දියණියයි
ෂර්මන් ජෝෂි, ප්‍රකාශ් ලෙස
රාම්දුලාරිගේ පුත්‍රයායි
බීනා බැනර්ජී, වෛදේහිගේ මව ලෙස
සුරේෂ් ඔබරෝයි, රඝුවීර්ගේ පියා ලෙස
ජොනී ලීවර්, ෆාඛ්රුද්දීන් ලෙස
රඝුවීර්ගේ සේවකයෙකි
රසාක් ඛාන්, ෆ්‍රැන්සිස් ලෙස
අංජන් ශ්‍රීවාස්තව්, නෙක්චාන්ද් ලෙස
මෛතිලිගේ පියායි
ෆරීදා ජලාල්, ස‍රෝජ් ලෙස
මෛතිලිගේ මවයි. 
සොනාලි බෙන්ද්‍රේ, "මුජේ සාජන් කේ ඝාර් ජානා හේ" ගීතයේ විශේෂ නිරූපණය
උර්මිලා මතොන්ද්කාර්, "ආහියේ ආජායියේ" ගීතයේ විශේෂ නිරූපණය
තිනූ ආනන්ද්, පුර්ෂෝත්තම් ලෙස
ජයා භටාචාර්ය, ලතා ලෙස
අස්රානි, ගුලාබ් චන්ද් ලෙස
දිනා පථාක්, මෛතිලිගේ බුවා ලෙස
ගෝවින්ද් නාම්දියෝ, හසාරිලාල් ලෙස
ජග්දීප්, බාන්සිධර් චක්කිවාලා ලෙස (පසුබිම් ‍රංගනය)
රිතූ ශිව්පූරි, අනීතා ලෙස
රෝහිනී හත්තන්ගාඩි, හසාරිලාල් මහත්මිය ලෙස

සංගීතය
මුලින් මෙහි සංගීත අධ්‍යක්ෂක ලෙස තෝරාගැනුණේ ඒ. ආර්. රහ්මාන් ය
නමුත් ඔහු ඉන් ඉවත් වූයේ ඔහුගේ අන්තර්ජාතික ව්‍යාපෘතියක් වූ බොම්බේ ඩ්‍රීම්ස් චිත්‍රපටයේ කටයුතු සඳහායි
අනතුරුව, චිත්‍රපටයේ පසුබිම් ස්වරමාලාව නිර්මාණය කරන ලද්දේ ඉලයරාජා විසිනි
ගීත ප්‍රධාන වශයෙන්ම නිර්මාණය කරන ලද්දේ අනූ මලික් විසිනි
"කෝන් දගර් කෝන් ෂේහර්" හැර සෙසු සියලු ගීතවල පද රචනය සිදුකරන ලද්දේ සමීර් විසිනි
"කෝන් දගර් කෝන් ෂේහර්" ගීතයේ පද රචනය ප්‍රසූන් ජෝෂි විසින් ද, නිර්මාණය ඉලයරාජා විසින් ද සිදුකරන ලදී
එය ගායනා කරන ලද්දේ ලතා මංගේෂ්කාර් විසිනි
ඉන්දියානු වෙළඳ වෙබ්අඩවියක් වන බොක්ස් ඔෆීස් ඉන්ඩියා අනුව ඒකක 13,00,000කට ආසන්න සංඛ්‍යාවක් අලෙවි වූ මෙම චිත්‍රපටයේ ධ්වනිපථ ඇල්බමය වසරේ පහළොස්වන ඉහළම අලෙවියයි
සම්මාන සහ නිර්දේශ

|-
| rowspan = "3"|2002
| මධුරි ඩික්සිත්
| හොඳම සහාය නිළිය සඳහා සී සිනෙ සම්මානය
| 
|-
| මධුරි ඩික්සිත්
| හොඳම සහාය නිළිය සඳහා ෆිල්ම්ෆෙයාර් සම්මානය
| 
|-
| රේඛා
| හොඳම සහාය නිළිය සඳහා ෆිල්ම්ෆෙයාර් සම්මානය
| 
|}

විචාර
චිත්‍රපටය මිශ්‍ර ප්‍රතිචාර ලද අතර, ප්‍රධාන නලු නිළිය්නගේ රංගනය අතිශයින් ප්‍රශංසාවට ලක් විය
මෙයට තරු පහෙන් දෙක හමාරක් ලබාදුන් බොලිවුඩ් හංගාමා සඳහන් කොට තිබුණේ "සමස්තයක් ලෙස, වානිජ පරාමිති තුළ ලජ්ජා අදහසක් ඇති චිත්‍රපටයකි
ඉන් හොඳම කරුණ නම් ඉන්දියානු ජනයාට මෙහි සිදුවන්නේ කුමක්දැයි වටහාගත හැකිවීමයි
අගනා තරු රංගනය, දක්ෂ අධ්‍යක්ෂක සහ විශිෂ්ට දෙවන අර්ධය මෙහි ප්‍රබලතාවන් වේ
" ද හින්දු සඳහන් කොට ඇත්තේ "අවාසනාවට, මෙම වර්ණ චිත්‍රපටය කළු-සුදු කලකිරීමකි
වි‍ශේෂයෙන්ම දෙවන අර්ධයේ සන්තෝෂි සිය කථාවේ මග වරදවාගෙන ඇත
බීබීසී වෙතින් මෙයට යහපත් ප්‍රතිචාරයක් හිමිවූ අතර, එහිදී සඳහන් කොට තිබුණේ "හොඳින් අධ්‍යක්ෂණය කළ මෙය, විශිෂ්ට ගීතවලින් යුක්ත ය
නමුත් මෙහි තවත් තාත්වික සටන් තිබුණේ නම් හොඳ ය
"

බොක්ස් ඔෆීස්
ඉහළ පිරිවැයක් සහ ඉහළ බෙදාහැරීමේ මිලක් පැවතිය ද, ලජ්ජා ඉන්දියාවේ ආර්ථික වශයෙන් බොක්ස් ඔෆීස් තුළ අසාර්ථක විය
කෙසේනමුත්, විදේශයන්හි එය සාර්ථක විය
අන්තර්ජාතික චිත්‍රපට දත්තසමුදාය අනුව එය බ්‍රිතාන්‍ය බොක්ස්-ඔෆීස් සටහනේ 14වන ස්ථානයේ පසු විය
ආශ්‍රේයයන්

බාහිර සබැඳි 
 

2001 චිත්‍රපට
2000 දශකයේ නාට්‍ය චිත්‍රපට
ඉන්දියාවේ කාන්තාවන් පිළිබඳ චිත්‍රපට
රාජ්කුමාර් සන්තෝෂි අධ්‍යක්ෂණය කළ චිත්‍රපට
2000 දශකයේ හින්දි-භාෂා චිත්‍රපට
ඉන්දියානු චිත්‍රපට
අනූ මලික්ගේ චිත්‍රපට ස්වරමාලා
ඉලෛයරාජාගේ හින්දි චිත්‍රපට ස්වරමාලා
ඉන්දියානු අපරාධ නාට්‍ය චිත්‍රපට
ඉන්දියානු නාට්‍ය චිත්‍රපට
කහානි (
"කථාව") යනු සුජෝයි ඝෝෂ් විසින් සම-රචනය, සම-නිෂ්පාදනය සහ අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද 2012 ඉන්දියානු හින්දි-භාෂා අබිරහස් සංත්‍රාස චිත්‍රපටයකි
මෙහි ප්‍රධාන චරිතය නිරූපණය කරන විද්‍යා බාලන්, සත්‍යෝකි "රාණා" සිංහා (පරම්බ්‍රතා චැටර්ජී) සහ ඛාන්ගේ (නවාසුද්දීන් සිද්දිකි) සහාය ඇතිව කොල්කතාවේ දුර්ගා පූජා උත්සවය අතරතුර සිය නැතිවූ සැමියා සොයන විද්‍යා බාග්චි නම් ගර්භනී කාන්තාවගේ චරිතය නිරූපණය කරයි
ක පිරිවැයක් දරා නිපදවූ කහානි පිළිබඳ සංකල්පය සහ සංවර්ධනය සිදුකළේ ඝෝෂ් විසිනි
ඔහු අද්වෛතා කාලා සමග එක්ව චිත්‍රපටයේ සම-රචනය ද සිදුකළේ ය
කොල්කතා නගරයේ වීදිවල රූගත කිරීම්වල දී චිත්‍රපට කණ්ඩායම බොහෝවිට ගරිල්ලා චිත්‍රපට නිමැවුම් ක්‍රමය අනුගමනය කළේ අවධානය තමන් දෙසට යොමුවීම වළක්වා ගැනීමටයි
මෙම චිත්‍රපටය නගරය දක්ෂ ලෙස නිරූපණය සහ ප්‍රදේශයේ ජනයා හා රංගන ශිල්පීන් රැසක් යොදාගැනීම සම්බන්ධයෙන් ප්‍රකට විය
කහානි මගින් පුරුෂාධිපත්‍යයෙන් යුත් ඉන්දියානු සමාජයේ ස්ත්‍රීවාදී සහ මාතෘවාදී තේමාවක් නිරූපණය කෙරේ
මෙම චිත්‍රපටය තුළ සත්‍යජිත් රායි චාරුලතා (1964) සහ ආරන්‍යර් දින්රාත්‍රී (1970) වැනි චිත්‍රපට පිළිබඳ ඉඟිලෑම් ද සිදු කෙරේ
2012 මාර්තු 9 දින කහානි ලොවපුරා මුදාහැරිණි
මෙහි තිරරචනය, සිනෙමාරූපණය සහ ප්‍රධාන නළු නිළියන්ගේ රංගනය විචාරක පැසසුම් හිමි කරගත්තේ ය
විචාරක පැසසුම් සහ මුඛ්‍ය ජනප්‍රියත්වයෙන් පසු මෙම චිත්‍රපටය දින 50ක් ඇතුළත ලොවපුරා ක ආදායමක් උපයාගත්තේ ය
මෙම චිත්‍රපටය ජාතික චිත්‍රපට සම්මාන තුනක් සහ ෆිල්ම්ෆෙයාර් සම්මාන පහක් ඇතුළු සම්මාන කිහිපයක් ද හිමි කරගත්තේ ය
ෆිල්ම්ෆෙයාර් සම්මාන උළෙලේ දී මෙයට හොඳම අධ්‍යක්ෂක (ඝෝෂ්) සහ හොඳම නිළිය (විද්‍යා) සම්මාන ද හිමි විය
දුර්ගා රාණි සිං වූ මෙහි අනුගාමී චිත්‍රපටයක් 2016 දෙසැම්බර් 2 දින මුදාහැරිණි
කථාපුවත
කොල්කතා මෙට්‍රෝ දුම්රිය වේදිකාවට එල්ලවන විෂ වායු ප්‍රහාරයකින් මගීන් රැසක් එතරනම ජීවිතක්ෂයට පත්වේ
වසර දෙකකට පසු, විද්‍යා බාග්චි (විද්‍යා බාලන්) නම් ගර්භනී මෘදුකාංග ඉංජිනේරුවරිය ලන්ඩනටය් සිට කොල්කතාව වෙත පැමිණෙන්නේ සිය අතුරුදන් සැමියා වූ අර්නාබ් බාග්චි සොයමිනි
මේ වනවිට නගරයේ දුර්ගා පූජා උත්සවය පැවැත්වේ
සත්‍යෝකි "රාණා" සිංහා (පරම්බ්‍රතා චැටර්ජී) නම් පොලිස් නිලධාරියා ඇයට උපකාර කරයි
අර්නාබ් ජාතික දත්ත මධ්‍යස්ථානයේ (NDC) පැවරීමක් සඳහා අර්නාබ් කොල්කතාව වෙත පැමිණියේ යැයි විද්‍යා පැවසුව ද, මුල් විමර්ශනවලින් එවැන්නකු  NDCහි සේවය කළ බවට වාර්තා නොවේ
NDCහි මානව සම්පත් ප්‍රධානීවරිය වන ඇග්නස් ඩි’මෙලෝ පවසන්නේ ඇගේ සැමියා මෙහි හිටපු සේවකයකු වන මිලන් දාම්ජීට (ඉන්ද්‍රනීල් සේන්ගුප්තා) පෙනුමින් සමාන බවයි. ඔහුගේ ලිපිගොනුව පැරණි NDC කාර්යාලයේ ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ
ඇග්නස් ඇයට උපකාර කරන්නට පෙර බොබ් බිස්වාස් (සාස්වත චැටර්ජී) නම් රක්ෂණ නියෝජිතයකු ලෙස වෙස්වලාගත් ඝාතකයකු විසින් ඇග්නස්ව ඝාතනය කෙරේ
විදයා සහ රාණා NDC කාර්යාලයට කඩාවැදී දාම්ජීගේ ලිපිගොනුව සොයන අතර, එම අරමුණින්ම එතැනට පැමිණි බොබ්ගෙන් ඔවුන් බේරෙන්නේ අනූ නවයෙනි
මේ අතර, දාම්ජිගේ ලිපිගොනුව ලබාගැනීමට දරන ප්‍රයත්නය දිල්ලියේ බුද්ධි කාර්යාංශ (IB) නිලධාරීන් දෙපළක වන ප්‍රධානී භාස්කරන් කේ. (ධ්‍රිතිමාන් චැටර්ජී) සහ ඔහුගේ නියෝජ්‍ය ඛාන්ගේ (නවාසුද්දීන් සිද්දිකි) අවධානයට යොමුවේ
කොල්කතාවට පැමිණෙන ඛාන් අනාවර්ණය කරන්නේ දාම්ජී විෂ වායු ප්‍රහාරයට වගකිව යුතු ත්‍රස්තවාදියා බවයි. ඛාන්ගේ අනතුරු හැඟවීම නොතකා විද්‍යා සිය සෙවීම දිගටම අරඹන්නේ අර්නාබ් සහ දාම්ජීගේ පෙනුමේ ඇති සමානභාවය නිසා ඔහුට කරදරයක් වී ඇතැයි සිතමිනි
දාම්ජීගේ වාර්තාවෙහි සඳහන් ලිපිනයේ ඇත්තේ ජරාවාස වූ මහල් නිවාසයකි
යාබද තේ වෙළඳසැලේ සේවක ළමයකු විසින් ආර්. ශ්‍රීධර් (ශාන්තිලාල් සුඛර්ජී) නම් NDC නිලධාරියා දාම්ජීගේ නිවස වෙත නිතර ආගිය තැනැත්තකු බැව් හඳුනා ගනියි
බොබ් විද්‍යාව මරාදැමීමට උත්සාහ කරන නමුත්, හඹායන අතරතුර දී ඔහු කාර්යක ගැටෙයි
බොබ්ගේ ජංගම දුරකථනය පරීක්ෂා කර බැලීමේ දී විද්‍යා සහ රාණා හට ඇයව මරාදමන්නට උපදෙස් එවූ අයිපී ලිපිනයක් සොයා ගන්නට හැකිවේ
අයිපී ලිපිනය තහවුරු කරගැනීමට ඔවුන් ශ්‍රීධර්ගේ කාර්යාලයට කඩාවදින නමුත්, ඉලෙක්ට්‍රොනික පරිපථය මගින් ඔවුන්ව හඳුනාගැනෙයි
කලබලය අතරතුර විද්‍යාගේ වෙඩි පහරින් ශ්‍රීධර් මියයයි
ශ්‍රීධර්ව පණපිටින් අවශ්‍ය කර තිබූ ඛාන් මේ නිසා කෝපයට පත්වේ
ශ්‍රීධර්ගේ පරිගණක දත්ත මගින් කේතයක් අනාවරණය වන අතර, එය කියවීමේ දී භාස්කරන්ගේ දුරකථන අංකය අනාවරණය වේ
තමන් ශ්‍රීධර්ගේ කාර්යාලයේ තිබී සංවේදී තොරතුරු සොයාගත් බවත්, මෙම ලේඛන අවශ්‍ය නම් සිය සැමියා සොයාගන්නට උදව් කරන ලෙසත් ඇය භාස්කරන්ට පවසයි
නමුත් භාස්කරන් ඇයට පවසන්නේ එම ප්‍රදේශයේ පොලීසියේ උපකාර ලබාගන්නා ලෙසයි
මඳ වේලාවකින් විද්‍යාට නාඳුනන අංකයකින් ඇමතුමක් ලැබෙන අතර, ඉන් කියැවෙන්නේ ඇයට ඇගේ සැමියා පණපිටින් අවශ්‍ය නම් එම ලේඛන කථා කරන්නාට ලබා දිය යුතු බවයි. ඛාන් සිතන්නේ මෙසේ කථා කරන්නේ මිලන් දාම්ජී බවයි.

විද්‍යා දාම්ජී හමුවීමට යයි
රාණා සහ ඛාන් ඇය පසුපස එති
මෙම සංවේදී ගොනුවට හිලව් වශයෙන් සිය සැමියා නැවත හිමිවන්නේ දැයි විද්‍යා ඇසීමත් සමග දාම්ජී මෙම හමුව අවසන් කරයි
ඔහු පලායන්නට තැත් කරයි
විද්‍යා ඔහුව නැවැත්වීමට උත්සාහ දරන අතර, ඔවුන් දෙදෙනා අතර ගැටුමක් ඇතිවේ
දාම්ජී ඇය වෙත තුවක්කුව යොමු කරයි
නමුත් සිය ව්‍යාජ උදරය උපයෝගී කොටගෙන ඔහුව නිරායුධ කරන ඇය සිය කොණ්ඩා කටුවෙන් ඔහුට අනියි
අනතුරුව ඔහුගේම ගිනිඅවියෙන් ඔහුට වෙඩි තබයි
විද්‍යා සැබැවින්ම ගර්භනියක නොවී ය
ඇය එසේ හඟවා ඇත
පොලීසිය පැමිණීමට පෙර ඇය ජනයා අතර සැඟවී පලා යයි
ඇය රාණාට ස්තූති කොට සටහනක් සහ ශ්‍රීධර්ගේ පරිගණකයේ වූ දත්ත ඇතුළත් පෑන් ධාවකයක් තබා යයි
එහි තොරතුරු අනුව භාස්කරන්ව අත්අඩංගුවට ගැනේ
රාණා විශ්වාස කරන්නේ විද්‍යා හෝ අර්නාබ් බාග්චි යන්නකු සැබැවින්ම කිසිදින නොසිටි බවයි. විද්‍යා විසින් පොලීසිය සහ බුද්ධි අංශය භාවිතාකොට ඇත්තේ ඇගේ අරමුණ ඉටු කරගැනීම සඳහායි
විද්‍යා යනු සැබැවින්ම දාම්ජී සමග එකම ආයතනයේ සේවය කළ බුද්ධි අංශ නිලධාරියකු වූ අරූප් බාසුගේ (අබීර් චැටර්ජී) වැන්දඹුවයි. විෂ වායු ප්‍රහාරයේ දී බාසු මරණයට පත්වූ අතර, ඔහුගේ දේහය දැකීමෙන් සිහි විසඥ වූ විද්‍යාගේ දරුගැබ ද ගබ්සා වී ය
සිය සැමියාගේ සහ නූපන් බිළිඳාගේ මරණයේ පළිය ගැනීම වෙනුවෙන් විද්‍යාට විශ්‍රාමික බුද්ධි අංශ නිලධාරියකු වූ ප්‍රතාප් බාජ්පායීගේ (දර්ශන් ජාරිවාලා) සහාය හිමි විය
ඔහු සැකකළේ මෙම ප්‍රහාරයට ඉහළ පෙළේ බුද්ධි අංශ නිලධාරියකු ද සම්බන්ධ බවයි.

චරිත නිරූපණය
 විද්‍යා බාලන්, විද්‍යා වෙන්කටේසන් බාග්චි ලෙස
 පරම්බ්‍රතා චැටර්ජී, සත්‍යෝකි "රාණා" සිංහා ලෙස
 නවාසුද්දීන් සිද්දිකි, ඒ. ඛාන් ලෙස
 ඉන්ද්‍රනීල් සේන්ගුප්තා, මිලන් දාම්ජී ලෙස
 ධ්‍රිතිමාන් චැටර්ජී, භාස්කරන් කේ. ලෙස
 සාස්වත චැටර්ජී, බොබ් බිස්වාස් ලෙස
 දර්ශන් ජාරිවාලා, කර්නල් ප්‍රතාප් බාජ්පායී ලෙස
 අබීර් චැටර්ජී, අරූප් බාසු ලෙස
 ශාන්තිලාල් මුඛර්ජී, ආර්. ශ්‍රීධර් ලෙස
NDCහි ප්‍රධාන තාක්ෂණ නිලධාරියායි
ඛරාජ් මුඛර්ජී, ඉන්ස්පෙක්ටර් චැටර්ජී ලෙස
කාලිඝාට් පොලිස් ස්ථානයේ මිත්‍රශීලී පොලිස් පරීක්ෂකවරයෙකි
කොලීන් බ්ලාන්චේ, ඇග්නස් ඩි’මෙලෝ ලෙස
 නිත්‍ය ගංගුලි, දාස් මහතා ලෙස
තානායමේ හිමිකරුවායි
රිතාබ්‍රතා මුඛර්ජී, බිෂ්ණු ලෙස
තානායමේ සේවකයෙකි
පැමෙලා භුටෝරියා, සප්නා ලෙස
NDCහි සේවකයෙකි
කල්‍යාණ් චැටර්ජී, පරේශ් පාල් ලෙස
මැටි නිර්මාණ ශිල්පියකු වන මොහු පොලිස් ඔත්තුකරුවෙකි
රිද්ධි සේන්, පොල්ටු ලෙස
තේ වෙළඳසලේ සේකයෙකි
මසෝද් අඛ්තර්, රසික් ත්‍යාගී ලෙස
NDC හි පද්ධති අධීක්ෂක

ධ්වනිපථය

මෙහි සංගීත ස්කෝරය නිමවන ල්දදේ විශාල්–ශේඛර් විසිනි
චිත්‍රපටයේ ගීත හය සඳහා පද රචනය සිදුකරන ලද්දේ විශාල් දඩ්ලානි, අන්විතා දත්, සහ සංදීප් ශ්‍රීවාස්තව විසිනි
ආර්. ඩී. බර්මන්ගේ හින්දි සහ බෙංගාලි සංරචන කිහිපයක් මෙහි පසුබිමෙහි භාවිතා වේ
මෙහි ඇල්බසමය 2012 පෙබරවාරි 22 මුදාහැරුණු අතර ඩිජිටල් සංගීත වේදිකාවක් වන ඇපල් අයිටියුන්ස් ඉන්ඩියා ඔස්සේ ද මුදාහැරිණි
මෙහි ධ්වනිපථය යහපත් ප්‍රතිචාර හිමි කරගත්තේ ය
මෙහි බෙංගාලි සහ හින්දි පද සංකලනය පැසසුමට ලක් විය
CNN-IBNහි විචාරයක දැක්වෙන්නේ "ආමි ෂොට්ටි බොල්චි" ගීතයට කොල්කතාවේ හැඟීම දැනවීමට හැකි බවයි. මුම්බායි මිරර් පුවත්පත ඇල්බමයට තරු 5න් 3ක් ලබා දී තිබිණි
ඉන්ඩියාටයිම්ස් වෙනුවෙන් මෙහි ධ්වනිපථය පිළිබඳ විචාරයේ යෙදුණු ආනන්ද් වෛෂ්ණව් සඳහන් කොට තිබුණේ "කහානි ඇල්බමයක් ලෙස චිත්‍රපටයේ තේමාවට අවංකව ගොඩනගා ඇති බවයි"
පිළිගැනීම

අනුගාමී කෘති

2012 මාර්තුවේ දී, ඝෝෂ් නිවේදනය කළේ කහානි චිත්‍රපට මාලාවක් ලෙස ගොඩනැගීමට තමන් අදහස් කරගෙන සිටින බවයි. ඔහු මේ කෙරෙහි පෙළඹුණේ සත්‍යජිත් රායිගේ ෆෙලූඩා රහස් පරීක්ෂක කතාමාලාවෙනි
එය 2016 දෙසැම්බර් 2 දින මුදාහැරිණි
සටහන්

ආශ්‍රේයයන්

බාහිර සබැඳි

 නිල ට්‍රේලරය—සිනෙමැක්ස්
 
 
 
 

2012 චිත්‍රපට
2010 දශකයේ සංත්‍රාස චිත්‍රපට
රහස් පරීක්ෂක චිත්‍රපට
ස්ත්‍රීවාදී චිත්‍රපට
ඉන්දියාවේ කාන්තාවන් පිළිබඳ චිත්‍රපට
කොල්කතාව පසුබිමෙහි නිර්මාණය වූ චිත්‍රපට
ඉන්දියානු සංත්‍රාස චිත්‍රපට
ඉන්දියානු රහස් පරීක්ෂක චිත්‍රපට
ඉන්දියානු චිත්‍රපට
2010 දශකයේ හින්දි-භාෂා චිත්‍රපට
කොල්කතාවේ රූගත වූ චිත්‍රපට
ගර්භනී චිත්‍රපට
පළිගැනීම පිළිබඳ චිත්‍රපට
වෙනත් භාෂාවලින් ප්‍රතිනිර්මාණය වූ හින්දි චිත්‍රපට
නැතිවූ ජනයා පිළිබඳ චිත්‍රපට
විශාල්–ශේඛර්ගේ චිත්‍රපට ස්වර මාලා
ප්‍රබන්ධ තුළ බුද්ධි අංශය (ඉන්දියාව)
සංස්කාරක හොඳම චිත්‍රපට සංස්කරණ ජාතික සම්මානය ලද චිත්‍රපට
මූඝල්-ඉ-අසාම් (සිංහල
මූඝල්වරුන්ගේ අධිරජ) යනු කේ. අසීෆ් විසින් අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද 1960 ඉන්දියානු වීරකථා ඓතිහාසික නාට්‍ය චිත්‍රපටයකි
මෙය නිෂ්පාදනය කරන ලද්දේ ෂාපූර්ජි පල්ලෝන්ජි විසිනි
ප්‍රිත්විරාජ් කපූර්, දිලීප් කුමාර්, මධුබාලා, සහ දුර්ගා ඛෝටේ විසින් ප්‍රධාන චරිත නිරූපණය කරන මෙමගින් නිරූපණය වන්නේ, මූඝල් කුමරකු වූ සලීම් (අනාගත ජහාන්ගීර් අධිරාජයා) සහ මාලිග නළඟනක වූ අනාර්කලී අතර ඇතිවන පෙම් සබඳතාවයයි
සලීම්ගේ පියා වන අක්බර් මෙම සබඳතාව අනුමත නොකරන අතර, ඒ නිසා පිය පුතු දෙපළ අතර යුද්ධය්ක ඇතිවේ
මූඝල්-ඉ-අසාම් ගොඩනැගීමේ කටයුතු 1944දී ආරම්භ වූයේ අසීෆ් අක්බර් අධිරාජයාගේ රාජ්‍ය සමය (1556–1605) පිළිබඳ ගෙතුණු නාට්‍යයක් කියවන අතරතුර ය
එහි නිෂ්පාදනය මූල්‍ය අවිනිශ්චිතතා නිසා ප්‍රමාද කෙරිණි
1950 දශකයේ මෙහි ප්‍රධාන ඡායාරූපකරණය ඇරඹීමට පෙර, මෙම ව්‍යාපෘතියට අනුග්‍රාහකයකු නොවූ අතර, නළු කැළ සම්පූර්ණයෙන් වෙනස් කිරීමට සිදු විය
පෙර කිසිදු ඉන්දියානු චිත්‍රපටයකට වඩා මූඝල්-ඉ-අසාම් චිත්‍රපටයට අධික මුදලක් වැය විය
මෙහි එක් ගීත ජවනිකාවක් සඳහා වූ පිරිවැය එකල සම්පූර්ණ චිත්‍රපටයක්ම සඳහා වූ පිරිවැය ඉක්මවා ගියේ ය
සම්භාව්‍ය සහ ජන සංගීතයේ ආභාසය ලද මෙහි ධ්වනිපථය ගීත 12කින් සමන්විත අතර, ලතා මංගේෂ්කාර් සහ සම්භාව්‍ය ගායක බා‍ඩේ ඝුලාම් අලි ඛාන් වැනි පිළිවැයුම් ගායන ශිල්පීහු එය හඬ මුසුකළහ
මෙය බොලිවුඩ් සිනමා ඉතිහාසයේ අනර්ඝතම නිර්මාණයක් ලෙස සැලකේ.

මූඝල්-ඉ-අසාම් එකල පැවති සෑම ඉන්දියානු චිත්‍රපටයකටම වඩා පුළුල් මුදාහැරීමක් සතු විය
නරඹන්නන්ට ප්‍රවේශපත් ලබාගැනීමට දවස පුරාම පෝළිමේ සිටින්නට සිදු විය
1960 අගෝස්තු 5 දින මුදාහළ මෙම චිත්‍රපටය ඉන්දියාවේ සියලු බොක්ස් ඔෆීස් ආදායම් වාර්තා බිඳ හෙළමින් සර්වකාලීන ඉළම ආදායම් ලද බොලිවුඩ් චිත්‍රපටය බවට පත් විය
එම වාර්තාව වර්ෂ 15ක් මෙම චිත්‍රපටය සතුව පැවතීම විශේෂත්වයකි
මෙම චිත්‍රපටය ලද සම්මාන අතර ජාතික චිත්‍රපට සම්මානයක් සහ ෆිල්ම්ෆෙයාර් සම්මාන තුනක් වේ
ඩිජිටල් වර්ණගැන්වූ ප්‍රථම කළු-සුදු හින්දි චිත්‍රපටය වන්නේ ද මූඝල්-ඉ-අසාම් ය
එසේම එය එසේ නැවත-ප්‍රදර්ශනය ඇරඹූ ලොව ප්‍රථම චිත්‍රපටය ද වේ
2004 නොවැම්බර් මස මුදාහරින ලද මෙහි වර්ණගැන්වූ ප්‍රභේදය ද ආර්ථික අතින් සාර්ථක විය
ඉන්දීය සිනමාවේ මුවිශේෂී මංසලකුණක් ලෙස සැලකෙන මෙම චිත්‍රපටය එහිවූ ශ්‍රීවිභූතිය සහ සවිස්තරාත්මකභාවය නිසා ප්‍රශංසාවට පත් විය
චිත්‍රපට විද්වතුන් පවා මෙහි තේමා අගය කළ ද, එහි ඓතිහාසික නිවරද්‍යාතාව ගටැලුවක්ව පවතියි
කථාපුවත

අක්බර් (ප්‍රිත්විරාජ් කපූර්) අධිරාජයාට උරුමකරුවකු නොවන හෙයින් ඔහු ආශ්‍රමයක් වෙත ගොස් යාඥා කරන්නේ සිය බිසව වන ජෝධාබායි (දුර්ගා ඛෝටේ) හට පුතකු ලැබේවායි යන ප්‍රාර්ථනයත් සමගයි
පසුව, අධිරාජයාගේ පුත්‍රයාගේ උපත පිළිබඳ සේවිකාවක රජුට සැලකරයි