Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
මහා සම්මත රජ හා බිසව 
සිව්හෙළේ පළමු රජු ලෙස හැඳින්වෙන මහාසම්මත මනු රජු ඔහුගේ යටතේ රට ආරක්ෂා කිරීමට සුදුසු ශක්තිමත් හමුදාවක් තැනීය එය රක්ෂස හමුදාව නමින් හදුන්වයි. එය ක්‍රමයෙන් දියුණු වී රක්ෂ ගෝත්‍රය බිහිවිය
මේ අනුව යක්ෂ, අසුර, රක්ෂස, නාග යන සිව්හෙළයේ පළමු රජ මනුවේ
ගුරුළු රාක්ෂ 
ගුරුලා යනු මිථ්‍යා සත්ත්වයෙක් වන අතර ගුරුලා විෂ්ණු දෙවියන්ගේ වාහනය ලෙස ද සලකයි
නාගයින්ගේ දෂ්ඨ කිරීම්වලින් ආරක්ෂා වීමට ගුරුළු රාක්ෂ නර්තනය සිදුකරනු ලබයි
මයුර රාක්ෂ 
මොනරෙකුගේ හැඩතල ඇති මෙම වෙස්මුහුණ නිවෙසට සාමය හා සෞභාග්‍ය උදාකර දෙන බව ශ්‍රී ලාංකික මතයයි
නාග රාක්ෂ 
ගුරුලු රාක්ෂ හා ප්‍රතිවාදී කෝලම් නැටුමට මෙම වෙස් මුහුණ යොදා ගනියි
නයි පෙන හතකින් මෙම වෙස් මුහුණ සමන්විතය
මෙම වෙස්මුහුණ ලාංකික නිවෙස් වල ඔබ දැකඇතුවාට සැකයක් නැහැ
මෙම වෙස් මුහුණ නිවසේ තබා ගැනීමෙන් සියළු අනතුරු වලින් වැලකී සිටිය හැකි බව විශ්වාසයයි
කව  රාක්ෂ

ආඬි කෝළම
ඉන්දියානු ආඬි ගුරෙක් ලංකාවට ආ පුවතක් ගැන කියවේ
සොකරි නැටීමේදීත් මෙය දැකිය හැකිය
ආරච්චි කෝළම
ජසයා ලෙන්චිනා කෝළමට සම්බන්ධ කොට රඟ දක්වයි.

ගරා 
ගරා කෝළම, පහතරට නැටුමක් වූ ගරා නැටුමින් ආ එකක් ලෙස සැළකේ. රට යකුම තුල, බාලගිරි දෝෂය සඳහා ගරා නැටුම රඟ දැක්වේ
මේවාද බලන්න
වන්නම්
සොකරි
ඩිම්3, නැතහොත් ඩයිමෙන්ෂන් 3, යනු නිදහස් හා විවෘත ත්‍රිමාණ ක්‍රීඩා එන්ජිමකි
එය නිර්මාණය කරණ ලද්දේ බ්‍රයන් බානිස් විසිනි
එය ඇපල් සමාගම විසින් ඕඑස් එක්ස් සඳහා සංවර්ධන මෘදුකාංගයක් ලෙස තෝරා ගන්නා ලදි
එසේම ඔවුන්ගේ නව ක්‍රීඩා ගොඩනගන මෙවලමක් ලෙස දක්වන ලදි
ඩෙව්මාස්ටර් හි ත්‍රිමාණ එන්ජින් පිළිබඳ දත්ත සමුදාය තුලද ඩිම්3 ඇත
ඩිම්3 ඉදිරිපත් කිරීම සඳහා ඕපන් GL භාවිතා කරන අතර කේතනයට ජාවාස්ක්‍රිප්ට්ද දත්ත සඳහා එක්සෙමෙල් ද විභේදන හුවමාරුව සඳහා සරල ඩිරෙක්ට්මීඩියා ලේයරයද භාවිතා කරයි
කොටස්
ඩිම්3 හි යෙදවුම් 4ක් අන්තර්ගතය ඒවා නම්
එන්ජිම(Engine), සංස්කාරකය(Editor), සජීවීකාරකය(Animator) හා ස්ථාපකයයි(Setup)
ඩිම්3 හි දී එන්ජිම යනු සංවර්ධනය කරන යෙදවුමයි
මෙහිදී ක්‍රීඩාව (හෝ ව්‍යාපෘති) වලට බොහෝ පද්ධතිවල ක්‍රියාකළ හැකි අතර එම පද්ධතිවල නිවැරදි එන්ජිම තිබීම පමණක් ප්‍රමාණවත් වේ
මෙම එන්ජිම මැක් ඕඑස් එක්ස්, මයික්‍රොසොෆ්ට් වින්ඩෝස් හා අයිඕස් හි ක්‍රියාත්මකවේ
මෙහි සියලුම සංස්කරණ වලට ජාලගත ආකාරයට එකිනෙක හා ක්‍රියාකළ හැක
මූලාශ්‍ර

බාහිර සබැඳි
 ඩිම්3 වෙබ් අඩවිය නිල වෙබ් අඩවිය
 ඩිම්3 ෆෝරමය  නිල ෆෝරමය
 ඩිම්3 සඳහා ගූගල් කේත

නිදහස් මෘදුකාංග
දෙහිවල ජාතික සත්වෝද්‍යානය යනු ශ්‍රී ලංකාවේ පිහිටි සත්වෝද්‍යානයකි
දෙහිවල නගරයේ පිහිටා ඇත
ආශ්‍රිත

ජාතික සත්වෝද්‍යාන
දකුණු අර්ධගෝලයේ ධක්ෂිණධ්‍රැවයේ සමමිතාකාකරය ලෙස ඉතා විශාල වු ඇන්ටාක්ටික් මහද්වීපය පිහිටා ඇත
මෙය දකුණු පැසිෆික් සාගරයෙත්, අත්ලාන්ටික් සාගරය හා ඉන්දියන් සාගරයෙන් වට වී ඇත
මිලියන 14 Km2 ප්‍රමාණයක් වසා ගනිමින් ලොව පස්වන විශාලතම මහද්වීපය වේ
යුරෝපය මෙන් 1.3 ගුණයකින් විශාලය
මුහුදු තරය 17,968 Km වේ
මෙහි හිමතට්ටු පිළිබද පහත දැක්වේ
ඇන්ටාටික් මහද්විපය කදුයායකින් වෙන්වේ
වෙල්ඩ් මුහුදේ බටහිර සිට රෙවස් මසුහුදේ නැගෙනහිර දක්වා "බටහර ඇන්ටාටිකාවත්" අනෙකුත් කොටස නැගෙනහිර ඇන්ටාටිකාව වේ
98% ම මෙම මහද්වීපයේ අයිස් තට්ටු වලින් වැසි ඇත
අයිස් තට්ටුවක් 1.6 Km පමණක් ඝන වේ
තවද මෙහි ලොවෙන් 90% පමණ අයිස් ද, 70% පමණ පිරිසිදු වතුර ද ඇත
මෙහි ඇති අයිස් දියවුවහොත් මුහුද මට්ටම 60 m වැඩිවිය හැක
වර්ෂාව අඩුය
බටහිර ඇන්ටාක්ටිකාවේ බහුතරයක් අයිස් තට්ටු ඇත
මෙය කැඩීයාමේ තර්ජනයක් ඇත
එය සිදුවුවොත් මුහුදු මට්ටම ඉහල ගොස් ව්‍යවසන තත්ත්වය උදා කල හැක
ඇන්ටාර්ටිකවේ උසම ස්ථානය වින්ස් මැසිෆ් (Winson Massit) නම් වේ
එය 482 m උසය
‍ොස් දුපතෙහි ඇති අර්ධස් යමහල ක්‍රියාත්මක වු යමහලක් වේ
තවද ඩෙප්ෂන් දුපත නම් යමහලද ඉතා ප්‍රසිද්ධ වන්නේ 1970 දී වු යහමල් විදාරණය සමගය ඇන්ටාක්ටික් අර්ධවීපයේ මුහුදයට යමහලක් 2004 දී සොයාගන්නා ලදී
මෙම යමහල බොහෝ දිනනකින් ක්‍රියත්මක වන බවද සදහන් වේ
මෙම මහද්වීපය තුල 70 ක් පමණ විලවල් ඇත
මේවා මීටර දහස් ගණනක් අයිස් තට්ටු යට ඇත
වොස්ටොක් විල මෙහි ඇති විශාලතම විල වේ
මෙම විල අයිත් තත්ත්වයේ අවුරැදු මිලියන 500 000 ඇති බව විශ්වාස වේ
මෙම විලෙහි ජලය ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් ඇති බව කියවේ
විලෙහි ඝනවු කබොල්ල (Surface) යුරෝපා (Europa) නම් බ්‍රහස්පතිගේ චන්ද්‍රයාගේ සමානකම් පෙන්වයි. මෙය යුරෝපා චන්ද්යා මත ජීවි ලක්ෂණ ඇති බව කියවෙන තර්කයක් විය හැක
ඇන්ටාක්ටිකාව
මහාද්වීප

මූලාශ්‍ර
ජෙනරල් ගාර්දිහේවා සරත් චන්ද්‍රලාල් ෆොන්සේකා (උපත 17 දෙසැම්බර 1950) (සරත් ෆොන්සේකා ලෙසින් හැඳින්වෙන) RWP, RSP, VSV, USP, rcds, psc, SLSR යනු, හිටපු ශ්‍රී ලංකා යුද්ධ හමුදා නිලධාරියෙක් වන අතර 1970.02.05 වැනිදා කෙඩෙට්‌ නිලධාරියකු ලෙස ශ්‍රී ලංකා යුද හමුදාවට බැඳී 1971.06.01 වැනිදා දෙවන ලුතිනන්වරයකු ලෙස අධිකාරියට පත්වී සිංහ රෙජිමේන්තුවේ නිලධාරියකු ලෙස එක්‌වූ ජෙනරාල් සරත් ෆොන්සේකා සිංහ රෙජිමේන්තුවෙන් බිහිවූ ප්‍රථම යුද හමුදාපතිවරයා ලෙස වාර්තාවක්‌ ද තබමින් 2005.12.06 වැනිදා ශ්‍රී ලංකා යුද හමුදාවේ 18 වැනි හමුදාපතිවරයා වශයෙන් පත්විය.
රෝමානු අධිරාජයා නම්,  (ක්‍රිපූ 27 සිට ඇරඹි)  අධිරාජ්‍ය යුගයේදී  රෝමානු රාජ්‍යයෙහි පාලකයා විය
ඉතිහාසය පුරාවට,  අධිරාජයන් විසින් විවිධවූ වෙනස් ගරුනාමයන් භාවිතා කළහ
රෝමානුවෙක්  "අධිරාජයෙක්" යැයි විස්තර කෙරෙත්ම,  බොහෝ විට ඔහු විසින්  ඔගස්ටස් හෝ  සීසර් යන ගරුනාමය භාවිත කෙරෙන බව අදහස් වෙයි
බොහෝ විට භාවිතා වුනු තවත් ගරුනාමයක් වූයේ විධානාධිපති වන අතර, එය මුලදී හමුදාමය ගෞරවවාචයක් විය
මුල් අධිරාජයෝ ප්‍රින්කෙප්ස් යන ගරුනාමයද භාවිතා කළහ
76 වසර ( LXXVI) යනු ජූලියානු දින දසුන ප්‍රකාර,   සඳුදා දිනයකින් ඇරඹෙන අධික අවුරුද්දක් (බැඳිය විසින් මුළු දින දසුන දක්වනු ඇත) විය
එකල ,  එය හැඳින්වුනේ,  ඔගස්ටස්ගේ සහ  වෙස්පැසියානුස්ගේ රාජ්‍යතාන්ත්‍රික  ධූර වර්ෂය (හෝ, එතරම් ප්‍රචලිත නොවන අයුරින්,  අබ් ඌර්බෙ කෝන්ඩිටා 829 වසර  ) ලෙසිනි
මෙම වසර සඳහා 76 යන නාමය භාවිත වීම ඇරඹුනේ මුල් මධ්‍යතන යුගයේදී, වසර නම් කිරීම සඳහා යුරෝපයේ ප්‍රචලිත භාවයට පත් ක්‍රමය ලෙසින් ක්‍රිස්තු වර්ෂ දින දසුන් යුගය ඇරඹීම හා සමගය
උපත් 
 ජනවාරි 24 – හේඩ්‍රියන්, රෝමානු අධිරාජයා (117–138) (ම
138)

මරණ

ආශ්‍රිත 

 
ග්‍රෙගරි දිනදසුනේ අවුරුදු
41 වසර ( XLI) යනු ජූලියානු දින දසුන ප්‍රකාර,   ඉරිදා දිනයකින් ඇරඹෙන සාමාන්‍ය අවුරුද්දක් (බැඳිය විසින් මුළු දින දසුන දක්වනු ඇත) විය
එකල ,  එය හැඳින්වුනේ,  ක
සීසර් ඔගස්ටස් ජර්මානිකුස්ගේ සහ  ග්නා
සෙන්සියුස් සාටුර්නීනුස්ගේ රාජ්‍යතාන්ත්‍රික  ධූර වර්ෂය (හෝ, එතරම් ප්‍රචලිත නොවන අයුරින්,  අබ් ඌර්බෙ කෝන්ඩිටා 794 වසර  ) ලෙසිනි
මෙම වසර සඳහා 41 යන නාමය භාවිත වීම ඇරඹුනේ මුල් මධ්‍යතන යුගයේදී, වසර නම් කිරීම සඳහා යුරෝපයේ ප්‍රචලිත භාවයට පත් ක්‍රමය ලෙසින් ක්‍රිස්තු වර්ෂ දින දසුන් යුගය ඇරඹීම හා සමගය
ස්ථානය අනුව

රෝමානු අධිරාජ්‍යය 
 කොන්සල්වරු වූයේ  අධිරාජ කලීගුලා සහ  ග්නායුස් සෙන්සියුස් සාටුර්නීනුස් යන්නන්ය
ජනවාරි 24
 ඔහුගේ  උත්කේන්ද්‍රියතාව සහ  කෲර ඒකාධිපත්‍යය නිසා ප්‍රතීත කලීගුලා, ඔහු කෙරෙහි බලවත් අමනාපයෙන් සිටි ඔහුගේ   ප්‍රීටරියානු ආරක්ෂකයන් විසින් ඝාතනය කෙරිණි
මරණ 
 ජනවාරි 24 – කලීගුලා, රෝමානු අධිරාජයා (ඝාතනය කෙරිණි) (උ
ක්‍රිව 12)

ආශ්‍රිත 

 
ග්‍රෙගරි දිනදසුනේ අවුරුදු
ඩෙල්ෆ් බලකොටුව පෘතුගීසීන් විසින් ශ්‍රී ලංකාවේ ඩෙල්ෆ් හී ඉදි කෙරූ ආරක්ෂක බලකොටුවකි
පසුකාලීනව එය ලන්දේසින්ගේ පාලනයට නතු විය
Ralph Henry Bassett'ගේ “Romantic Ceylon
its history, legend, and story” යන ග්‍රන්තයට අනූව ඩෙල්ෆ් බලකොටුව ඉතා ශක්තිමත් ආරක්ෂක බල කොටුවක් ලෙස විස්තර කරයි
ආශ්‍රිත

බාහිර සබැඳි 
 

බලකොටු - ශ්‍රී ලංකා
යාපනය දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක
හුළුගඟ ඇල්ල ශ්‍රී ලංකාවේ, මහනුවර නගරයේ සිට කිලෝමීටර 30 ක් පමණ පිහිටි හුළුගඟ නගරයේ පිහිටා ඇති දිය ඇල්ලක් වේ
දිය ඇල්ල හට ගන්නා හුළු ගඟ නකල්ස් කඳුවැටියෙන් ආරම්භ වේ
මේවාද බලන්න 
 ශ්‍රී ලංකාවේ දියඇලි

ආශ්‍රිත

බාහිර සබැඳි
හුළුගඟ ෆෝල්ස්  ඇට් ශ්‍රී ලංකන් වෝටර් ෆෝල්ස්

ශ්‍රී ලංකාවේ දිය ඇලි
දියඇලි - ශ්‍රී ලංකා
ආනවිල්ලුදාව වව් පද්දතිය රම්සා තෙත් බිමකි
කරණවෑමියෙකු යනු (මේ සඳහා ඉංග්‍රීසි නාමය Barber වන අතර මෙම පදය රැවුල හැඳින්වීම සඳහා භාවිතා වන ලතින් වචනය වන Barba යන්නෙන් නිර්මාණය වී යැයි සැලකිය හැක
) ඕනෑම වර්ගයක හිසකෙස් කැපීම , රැවුල කැපීම හෝ කොට කිරීම තම වෘත්තිය කරගත් පුද්ගලයෙකි
අතීතයේදී මොවුන් ශෛල්‍ය කර්ම සහ දත් ආශ්‍රීත කටයුතුද සිදු කිරීමට පුරුදුව සිටියහ
කෙසේ නමුත් නූතන කාලයේදී ආරක්ෂිත රේසර් නිපදවීමත් රැවුල් වැවීම අඩු වීමත් හේතුවෙන් කරණවෑමියන් ප්‍රධාන වශයෙන්ම හිසකේ කැපීම සිදු කරති
මේ හේතුවෙන් ප්‍රධාන වශයෙන්ම කරණවෑමියන් පිරිමින්ගේ හිසකේ කැපීම සම්බන්ධව විශේෂණය වූ වෘත්තිකයන් වේ
මෙය ඇමරිකානු සහ පොදු රාජ්‍යය මණ්ඩලීය රටවල සංස්කෘතීන්ගේ ප්‍රධාන වෙනස්කමක් වේ
මේ හැරුණු විට කරණවෑමියන් අදටද අවශ්‍යතාවය පරිදි රැවුල සම්බන්ධ කටයුතුද සිදු කිරීමේ හැකියාවෙන් යුක්ත වේ
කෙසේ නමුත් කරණවෑමියන් කැපී පෙනෙන කොණ්ඩා මෝස්තර සහ විශේෂ ආකාරයට ‍හිසකේ කැපීම සම්බන්ධයෙන් හිසකේ විලාසිතාගාර තුළ ක්‍රියාකරන කොණ්ඩා මෝස්තර ශිල්පීන් තරම් දක්ෂතාවයක් නොදක්වති
කරණවෑමියෙකු විසින් පවත්වාගෙන යන ව්‍යාපාරික ස්ථානය සරළව කොණ්ඩා කපන ස්ථානය ලෙස හැඳින්වේ
ඇතැම් කරණවෑමියන් තමන්ව කොණ්ඩා මෝස්තර ශිල්පීන් හෝ හිසකේ අලංකරණය කරන්නන් ලෙස හඳුන්වා ගැනීමට කැමැත්තක් දක්වති
පොදු ව්‍යවහාරයේ පවතින දුර්මතයක් වන්නේ කරණවෑමියන් කොණ්ඩා කැපීමට අමතරව වෙනත් කිසිදු සේවාවක් සපයන්නේ නැති බවයි. මෙය අසත්‍යයක් වන අතර විලේපනවේදීන් පමණක් හිසකේ වර්ණ ගැන්වීම සහ රැලි ගැන්වීම සිදු කරන බවට පවතින මතයද නිවැරදි එකක් නොවේ
කරණවෑමියෙකුට සැපයිය හැකි සේවාවන් අතරට හිසකේ කැපීම , රැවුල කැපීම හෝ කොට කිරීම , හිසකේ වර්ණ ගැන්වීම සහ රැළි ගැන්වීම , මුහුණු අලංකරණය ආදිය ඇතුළත් වේ
මේ හැරුණු විට කරණවෑමියන්ට කෘත්‍රීම හිසකේ ප්‍රතිස්ථාපක නිෂ්පාදන (බොරු කොණ්ඩා වැනි) සමග කටයුතු කිරීමට නෛතික අවසරය පවතී
බොහෝ කොණ්ඩා මෝස්තර ශිල්පීන්ද නෛතික වශයෙන් ගත් කළ කරණවෑමියන් වේ
තවද, කරණවෑමියන් සහ  විලේපන ශිල්පීන් අතර යම් ප්‍රමාණයක තරගයක් පවතී
මෙම වෘත්තිකයන් දෙකොට්ඨාසයම නෛතික වශයෙන් පාලනයට යටත් වේ
අතීතයේ එක් කලෙක මෙම වෘත්තිකයන් දෙකොට්ඨාසයටම හිසකේ කැපීමට අවසර තිබූ අතර රැවුල කැපීම සහ කොට කිරීම සම්බන්ධ අවසරය හිමිවූයේ කරණවෑමියන්ට පමණි
ඊට හේතුව වූයේ මෙම දෙවැනි කාර්ය සඳහා දැලි පිහිය භාවිතය පිළිබඳව පුහුණුවක් අවශ්‍ය වීමයි
ඉතිහාසය

කරණවෑමියෙකුගේ වෘත්තිය ඓතිහාසික එකකි
ඊජිප්තුවේ ලෝකඩ අවධියේ ධාතු අතර තිබී රේසර හමුවී ඇති අතර එසේකෙයිල් මගින් බයිබලයෙහි කොන්ඩා‍කැපීම පහත පරිදි දක්වා ඇත
“Now, Son of man, Take a Sharp Sword and Use it has a Baber’s Razor to shave Head and Your beard” 

කොණ්ඩය හෝ රැවුල බෑම සැම විටම ස්වාධීන කාර්යයක් නොවීය
එය එංගලන්තයේ හා අනෙකුත් තැන් වල නීතිය මගින් ද සවි ගන්වා තිබිණි
එමනිසා පිරිසිදු බව හා අහංකාර බව පිරිසිදු රැවුල බෑමක් සදහා එකම හේතුව නොවේ
එහි මුලාරම්භය වඩාත් ගැඹුරට විහිදයයි
මැසිඩෝනියානු විජයග්‍රහණයේ පිරිසිදු රැවුල බෑමේ සම්ප්‍රදාය ගෙන ඒම‍ට ප්‍රථම ග්‍රීක ඇගෝරාවෙහි κουρευς ඔහුගේ අනුශාසකයාගේ රැවුල, කොණ්ඩය හා නියපොතු විවිධ විලාසිතා අනුව සකස් කරන ලදී
රෝමයට කරණවෑමි ශිල්පය හදුන්වාදෙන ලද්දේ 296  BC හිදි සිසිලියේ ග්‍රීක කෝලණි මගිනි
ඉන්පසුව බාබාර් සාප්පු ඉතා ඉක්මනින් දෛනික ප්‍රවෘති හා කටකතා සදහා වඩා ජනප්‍රිය ස්ථාන බවට පත්විය
බාබර් සාප්පුවට උදෑසනම යෑම පොදු නාන ස්ථානයට යාම තරම් දෛනික වැඩ සටහනේ වැදගත් කොටසක් විය
තවද තරුණයෙකුගේ ප්‍රථම රැවුල බෑම ඔහුගේ තරුණ බවට පත්වීමේ උත්සවයේ වැදගත් කොටසක් වේ
රෝම බාබර් සාප්පු කිහිපයක් ධනවත් හා බලපෑමට ලක්වු ඒවා අතර ඒවාට පැමිණෙනු ලැබුයේ ඉහළ පැලැන්තියේ අය පමණි
නමුත් බොහෝමයක් බාබර් සාප්පු සාප්පුවක ඉදිරිපස හෝ විදීයක් අස තබන ලද වංගුවකින් යුක්ත වු අතර එමගින් සාමාන්‍ය මහජනයා සදහා සේවා සැපයීම
සමහරක් බාබර් වරුන්ට මසුකඩ කරුවන්‍ලෙස නම්පට බැදුනේ ඔවුන් ඔවුන් ළඟට එන අය නිකටෙහි සහ කම්මුල් වල සීරීම් තුවාල සහිතව යවන නිසාය
මෙම බැනීමෙහි කොටසක් ඔවුන්ගේ ලෝකඩ හෝ තඹ (කිසිවිටෙකත් වානේ නොවන) රේසර මගින් ගත යුතුය
සමහරක් කරණවෑම්න් රේසර් ප්‍රතික්ෂේප කරන පාරිභෝගිකයන් සදහා ලෝම නාශක සපයන ලදී
පෙර කාලයේ වු කරණවෑමින් ශල්‍ය වෛද්‍යවරු හා දන්ත වෛද්‍යවරුද වූහ
කොණ්ඩා කැපීම විලාසිතා කිරීම රැවුල බෑම මෙන්ම කරණවෑමින් විසින් ශල්‍ය කර්ම, රුධිරය ඉවත් කිරීම, වස්ති හා දත් ගැලවීම සිදු කරන ලදී
එමනිසා ඔවුන් කරණ වෑමි ශල්‍ය වෛද්‍යවරු ලෙස හදුන්වනු ලැබු අතර 1094 දී ඔවුන් විසින් ඔවුන්ගේ ප්‍රථම සංවිධානය පිහිටු වන ලදී
ඊ. එල්. සේනානායක ළමා උද්‍යානය ශ්‍රී ලංකාවේ මහනුවර පිහිටි නාගරික උද්‍යානයකි
මහනුවර වැව රවුම පාරේ අම්පිටිය මංසන්දියේ, මෙම උද්‍යානය දැකගත හැකි වේ
මහනුවර හිටපු නගරාධිපති, ඊ. එල්. සේනානායක මහතාගේ නමින් උද්‍යානය නම් කොට තිබේ
ශාන්ත සේවියර් විද්‍යාලය, මාරවිල ශ්‍රී ලංකාවේ පුත්තලම දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටි බාලක පාසලක් වේ
චරිතාපදානයක් යනු, යමෙකුගේ ජීවිතය පිළිබඳ සවිස්තරාත්මක සටහනක් හෝ විස්තරයක් හෝ වෙයි
ප්‍රධාන තතු (අධ්‍යාපනය, කර්මාන්ත, සබැඳියාවන් සහ, මරණය) ලැයිස්තුවකට වඩා වැඩිමනත් තොරතුරු සපයන චරිතාපදානයක් විසින්, මෙම සිද්ධීන් තුල පරික්ෂ්‍යමානයාගේ පළපුරුද්ද විදහා දක්වයි. පැතිකඩක් හෝ  ජීව දත්ත තොරතුරු (සංක්ෂේපය) මෙන් නොව, චරිතාපදානයක් විසින්  පරික්ෂ්‍යමානයාගේ ජීවිත කතාව ගෙනහැර පාන්නේ, පළපුරුද්දේ සූක්ෂ්ම විස්තර අඩංගුව, ඔහුගේ හෝ ඇයගේ දිවියේ විවිධ පාර්ශව ඉස්මතු කරමින් වන අතර, පරික්ෂ්‍යමානයාගේ පෞරුෂත්වය පිළිබඳ විශ්ලේෂණයක්ද මෙහි අඩංගු විය හැක
චරිතාපදාන කෘති සාමාන්‍යයෙන් අප්‍රබන්ධ වන මුත්, පුද්ගලයෙකුගේ දිවිය අලේඛනය කිරීමට ප්‍රබන්ධ වුව භාවිතා කල හැක
ගැඹුරින් කෙරෙන චරිතාපදාන ආවරණ ආකෘතියක් හැඳින්වෙන්නේ ලෙගසි ලිවීම ලෙසිනි
විභින්න මාධ්‍යයෙහි—සාහිත්‍යයෙහි සිට චිත්‍රපට දක්වා— චරිතාපදාන කෘති විසින්, චරිතාපදාන නමින් හැඳින්වෙන ප්‍රභේදය තැනෙයි
අවසරලත් චරිතාපදානයක් ලියනු ලබන්නේ,  පරික්ෂ්‍යමානයාගේ හෝ පරික්ෂ්‍යමානයාගේ උරුමකරුවෙකුගේ හෝ අවසරය, සහයෝගය සහ, විටෙක  සහභාගිත්වය සහිතවය
ස්වයං චරිතාපදානයක් යනු,  එම පරික්ෂ්‍යමානයා විසින්, සහකාරයෙක් සමග හෝ අදෘශ්‍ය ලේඛකයෙක් සමග හෝ ලියනු ලබන,  පරික්ෂ්‍යමානයෙකුගේ ජීවිතය පිළිබඳ  විස්තරයකි
ඉතිහාසය

නූතන චරිතාපදාන 
20 වන සියවස ඇරඹෙත්ම, මනෝ විද්‍යාව සහ සමාජ විද්‍යාව යන විද්‍යාවන් නැග එමින් පැවතුන අතර, නව සියවසෙහි චරිතාපදාන වෙත ඒවා විසින් මහත් බලපෑමක් ඇති කිරීමට නියමිතව තිබුණි
ඉතිහාසයේ "මහා පුරුෂ " සිද්ධාන්තයේ අභාවය විසින්, මනෝ විහිතයෙහි ඇතිවීමට තිබූ වෙනස පිළිබඳ ඉඟි පල කෙරිණි
ඩාවිනියානු සිද්ධාන්ත අනුසාරයෙන් මානව චර්යාව පැහැදිලි කිරීම ඇරඹිණි
පරිසරය හේතුවෙන් සිදු වන පරික්ෂ්‍යමානයාගේ ක්‍රියාවන් මුල් කර ගෙන  "සමාජ විද්‍යාත්මක" චරිතාපදාන බිහි වූ අතර, තනිපුද්ගලභාවය වෙත අඩු අවධානයක් යොමු කිරීමේ ප්‍රවණතාවයක් ඇති විය
සටහන්

චරිතාපදාන
මෙම වචන භාවිතය පිලිබද සම්මුතියක් ඇතිකරගැනීමට සලකාබැලිය හැකි  කරුණු ස්වල්පයක් මෙසේ ඉදිරිපත් කරමු
වේද යුගය 
බුද්ධ පූර්ව ඉන්දියාවේ පරම්පරා ගණනක දැනුම් ඒකාධිකාරය බමුණන් හෙවත් බ්‍රාහ්මණ වංශිකයන් අත පැවතිණ
ත්‍රිවේද ප්‍රාප්ත යනු වේදත්‍රයෙහි කෙළ පැමිණියවුන් හැදින්වුන නමකි
වේද (වෛදික) ග්‍රන්ථ බ්‍රහ්මත්වය සදහා උපදෙස් අඩංගු සාහිත්‍යන්ය
මේවායින් ආත්ම දෘෂ්ඨිය තහවුරු කෙරේ
මාර්ටින් වික්‍රමසිංහ ශූරීන්ගේ 'දැනුම හා දැකුම' ග්‍රන්තයෙන් උපුටාගත් වේද උදෘත කීපයක්
"ආසාව ඉක්මවූ පාපයෙන් හා බියෙන්ද තොරවූ ආත්මයාගේ ස්වරූපය මේය
තමාගේ ප්‍රියාව ස්ත්‍රියගේ ආලිංගනයෙහි දී පුරුෂයා පිටත හා ඇතුළත කිසිවක් නොදනියි
එමෙන්ම ප්‍රඥා ආත්මය (සියල්ල දන්නා ආත්මය) විසින් වැළද ගනු ලබන ඒ පුරුෂයා බාහිර ඇතුලත කිසිවක් නොදනියි
ආප්ත කාමය ඇති ඔහුගේ කාමය ආප්ත කාමයම වෙයි
එය ආත්මයාගේ නියම ස්වරූපය ය
(අනික් සියලු කාමයන් දුරු කළ)  ඔහුගේ ඒ ආත්ම කාමය, කාමයෙන් හා ශෝකයෙන් තොර වූවක් වෙයි
"  

"ගෞතමයෙනි, ස්ත්‍රිය හේම ගින්නය
මෙහි ලිංගය දරය
වෙතට හඩගානු ලැබීම දුමය
යෝනිය ගිනි දැල්ලය
ප්‍රවේශ කරනු ලැබීම අගුරුය
කාමාස්වාදයෙන් ලබන ප්‍රීතිය ගිනි පුලිගු ය
දෙවියෝ ඒ ගින්නට ශුක්‍ර ධාතුව පුදති
මේ උපකාරයෙන් ගර්භය හට ගනියි
" 

"ඒයි, සැමියා බිරිදට ප්‍රිය වනුයේ සැමියා නිසා නොවේ
ආත්මයට ආසා කරන නිසා බිරිදට සැමියා ප්‍රිය වෙයි
බලව, බිරිද සැමියාට ප්‍රිය වනුයේ බිරිද නිසා නොවේ
ආත්මයට ආශා කරන සැමියාට බිරිද ප්‍රිය වෙයි
"  

මේ යුගයේදී රාජ්‍යපාලනයට අවශ්‍ය සිව් සැට කළාවක් ද, එදිනෙදා ජීවිතයට ඒ ඒ ශිල්ප ශ්‍රේණින් සතුව කර්මාන්ත කුසලතා හා ශිල්ප ශාස්ත්‍ර ද පැවතින
බුද්ධ යුගය 
බුදුරජානන් වහන්සේගේ ස්වාධීන සොයාගැනීමක් වූ චතුරාර්‍ය්‍ය සත්‍ය දර්ශනය, ආත්ම දෘෂ්ඨිය කණ්ඩණය කොට නිර්වානයට මාර්ගය පෙන්වා දෙන්නකි
සසර පැවැත්මට මූළික හේතුව 'අවිද්‍යාව' ලෙස සුවිශේෂ අර්ථයක් ගන්නා පදයක් මගින් පෙන්වාදී එය ප්‍රහීන කිරීම සදහා ලෝභ, දෝෂ හා මෝහ යන අකුසල මුල් (කෙලෙස්) දුරු කිරීමට අරිඅටගිමග පෙන්වා දුන් සේක
එවිට ලැබෙන අවබෝධය "චක්ඛුං උදපාදි, ඤාණං උදපාදි, විජ්ජා උදපාදි, ප්‍රඥා උදපාදි, ආලෝකෝ උදපාද" ආදිවශයෙන් උප පද රාශියකින් වර්ණනා කොට දක්වා තිබේ
මේ හැර පංච අභිඤ්ඥා ලාභීන් සතුව ත්‍රිවිද්‍යා හා උසස් ඥාණ විශේෂයන් ඇතැයි සැළකේ.  

නව අරහාදී බුදුගුණ අතරින් එකක් වන 'විජ්ජාචරණ සම්පන්නෝ' යන්නෙන් කෙලෙසුන් නැසීමට හේතුවන විදර්‍ශනා ඥානයත් සම්මා සමාධිය අවසන් කොට ඇති මාර්ගයත් අදහස් වේ
දස අංගයෙන් යුත් රහතන් වහන්සේ සම්මා විමුක්තියත් ඥාන දර්‍ශනයත් ලබාඇති නමුත්, ලෞකික ඥාන වීශේෂ වන දැනුම් උගත්කම් (විද්‍යා දැනුම) එයට සෘජුවම අදාල වන්නේ නොවේ
බුද්ධ දේශනා, බුද්ධ අවවාද ලෙස හදුන්වන අතර එය ධම්මවිනය ලෙසද, නවාංග ශාත්‍රෘ ශාසනය ලෙසද, සූත්‍ර විනය අභිධම්ම ලෙසද හදුන්වා දී ඇති මුත් විද්‍යාවක් ලෙස කෙසේවත්, කවමදාකවත් අතීතයේ දී හදුන්වාදී නැත
ශාස්තෘ පර්යේසණ සූත්‍රයෙන් හා කාළාම සූත්‍රයෙන් විමර්ශනශීලි විචක්ෂණ භාවයේ අවශ්‍යතාව මිස, වර්ථමාන ව්‍යාවහාරයේ අන්දමින් විද්‍යාත්මක සම්පරීක්ෂණ තුලින් කෙරෙන පර්යේෂණ අදහස් නොකෙරිනි
තවද එහිදී යෙදෙන ක්‍රමවේදය වන්නේ අධ්‍යාත්මික ප්‍රත්‍යක්ෂකරණ යයි
හෙළ භාවිතයන් 
ශාස්ත්‍ර
ජොතිස්ශාස්ත්‍රය (නක්ශාස්ත්‍රය) ගණිතයා නැකැති, වෛද්‍යශාස්ත්‍රය -වෙදනා, ලෝහවැඩ හා ඉදිකිරීම් - ආචාරි ආදී ශාස්ත්‍ර හා කලාවන් ලෙස බාවිතයේ යෙදී තිබේ
පුණරුදයුගය 
යුරෝපයේ සිදුවූ ආගමික හා විද්‍යාත්මක පුණරුදය - ක්‍රි
ව. 17 වැනි සියවස දක්වා මෙකලදී රුධිර සංසරණය සොයාගැනීම, අන්වීක්ෂ හා දුරේක්ෂ නිපදවීම, පෘතුවි කේන්ද්‍රවාදය වෙනුවට සූර්‍ය්‍ය කේන්ද්‍ර වාදය හදුන්වාදීම, වස්තූන්ගේ චලිතය පිළිබද හැදෑරීම්, කළාවේ හා තාක්ෂනයේ දියුනුව ආරම්භ වූ බව පෙනේ
වර්තමාන ව්‍යවහාරයේ විද්‍යාව යන්නෙන් අදහස් කෙරෙන දැනුමේ ආරම්භය මෙ කළ සටහන් වේ
යටත් විජිත යුගය 
ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙන් ලියැවී ඇති දැනුම සිංහල භාෂාවට පරිවර්‍තනය ඇරඹීම
මේ යුගයේ සිටි අචාර්ය්‍ය ඊ.ඩබ්ලිව්. අදිකාරම් මැතිතුමා සිංහලෙන් විද්‍යා අධ්‍යාපනය ලබාදීමේ පුරෝගාමියෙකි
මාර්ටින් වික්‍රමසිංහ මහතාගේ ග්‍රාමීය විද්‍යා ප්‍රවේශය, සත්ව පරිනාමනය ගැන ලියැවුන සත්ව සන්තතිය ආදී පොත් ඒ මගට රුකුලක් විය
පාසල්වල භාවිතය සදහාම ලිවූ විද්‍යා විනෝද කතා, සදාචාරය හා නිරෝගී සම්පත (එකල ස්වස්තාව හෝ සෞඛ්‍යය යන වදන් නිපදවා නොතිබුනි) ආදී පොත් දැක්විය හැක
එකල තිබූ දැනුමට (විද්‍යාවට) වඩා අලුත් වූ දැනුමක් බැවින් ඉංග්‍රීසි 'සයන්ස්' යන්න නවීන විද්‍යාව, නූතන විද්‍යාව ලෙස භාවිතයට ගැනුණි
ක්‍රමයෙන් 'ෆිසික්ස්' - භෞතිකවිද්‍යා, 'කෙමෙස්ට්‍රි' -රසායනවිද්‍යා, 'බයොලොජි' - ජීවවිද්‍යා ආදීය පාසල් භාවිතයට ආ අතර  'ජෙනරල් සයන්ස්' යන්න සාමාන්‍ය විද්‍යාව ලෙස භාවිත විය
'සයන්ටිස්ට්-විද්‍යාඥයා ලෙසද, 'සයන්ටිෆික්'- විද්‍යාත්මක ලෙසද වරනැගෙන්නට වීමෙන් සිංහල භාෂාව තුල ව්‍යවහාරයෙන්ම තහවුරුවී තිබේ
වර්‍තමාන භාවිතය 
17 වැනි සියවස් වලදී නවීන ලෙස සැලකූ විද්‍යාව අද 21 වැනි සියවස වන විට නිරන්තරව සිදුවන පර්යේෂණ මගින් ලැබෙන අලුත් දැනුමට අනුව, යල්පැනගිය ස්වභාවයක් දරයි
මේ වෙනස ප්‍රකටව දැකිය හැක්කේ විද්‍යාවේ සංකල්පීය මට්ටමේදීය
එනම් ගණිතමය ආකෘති මගින් පමණක් හැදෑරිය හැකි ඉතා සූක්ෂ්ම ක්ෂේත්‍රයන් හිය
එබැවින් විද්‍යාවේ දාර්ශනික ආකෘතීන් විවේචනයේ අවශ්‍යතාව අනුව, බටහිර-විද්‍යාව, පෙරදිග-විද්‍යාව,බෞද්ධ-විද්‍යාව වැනි යෙදීම් අවශ්‍ය වී තිබේ
මේ පිළිබද අවධානය වැඩිවත්ම මීටත් වඩා සවිස්තරවූ වදන් නිර්මාණය අනාගතයේදී අවශ්‍යවනු ඇත
උදාහරණයක් වශයෙන් මහාචාර්ය්‍ය නලින් ද සිල්වා ශූරීන්ගේ විද්‍යා කතන්දර පොත සලකමු
විසිදුණු ප්‍රකාශකයින් විසින් පලකළ එහි මුල් පිටු තුනෙහි පමනක් 'විද්‍යාව' යන්න විසි වතාවකට වඩා යොදා ඇත
එහි එන ජේදයක් සළකා බලමු
"විද්‍යාව - බටහිර වේවා, වෙනත් විද්‍යාවක් වේවා මරිසියක් නොවේ යැයි කලින් කීවෙමි
ඕනෑම විද්‍යාවක් යනු සංකල්ප, ප්‍රවාද ආදියෙහි එකතුවකි
මේවා එතරම් හාස්කම් ඇති දෑ නොවේ
අප සියලු දෙනාටම විවිධ සංකල්ප ඇත
පුටුව, මේසය, මල, අහස, සත්වයා, සිවුපාවා, ගොනා ආදී මේ සියල්ල සංකල්ප වෙයි
ඉලෙක්ට්‍රෝනය, පරමානුව, ශක්තිය, ප්‍රජනනය ආදියද සංකල්ප වෙයි
මේ සංකල්ප තවත් සංකල්ප මගින් තේරුම් කරදී ඇත
එහෙත් ඒ ඒ සංස්කෘති තුල මේ සංකල්ප විවිධ අරුත් ගෙන දෙයි
උදාහරණයක් වශයෙන් ශක්තිය යන්න බටහිර විද්‍යාව තුල යෙදෙන අර්ථයෙන් ම අපේ සංස්කෘතිය තුළ නො යෙදේ
බටහිර විද්‍යාවේ ශක්තිය යන්න භෞතික වූ ශක්ති සදහා පමණක් යෙදේ
"  

ඉහත ජේදයෙන් 'සයන්ස්' යන සාමාන්‍ය ව්‍යවහාරය සදහා 'විද්‍යාව' යන්නද, විද්‍යාවේ සංකල්පීය හා දාර්ශනික කරුණු හැදෑරීමේදී අවශ්‍යතාව අනුව 'බටහිර විද්‍යාව' ආදී යෙදීම් භාවිතා කර ඇති බව ද මොනවට පැහැදිලිවේ
එබැවින් 'විද්‍යාව' යන වදන ඇති සෑම තැනක්ම 'බටහිර විද්‍යාව' හෝ 'නවීන විද්‍යාව' යන්නෙන් ආදේශ කිරීම, අවභාවිතයක් බව පෙනී යා යුතුය
තවද 'විද්‍යාව' යන වචනය ඇති 'භෞතික විද්‍යාව' වැනි අවස්ථා 'භෞතික වේදය' වැනි අපවදන් වලින් දැක්වීම පදනමකින් තොර අත්තනෝමතික වරදවා ගැනීමක් බව ද පෙනී යා යුතුය
ඉහත පොතෙහිම 224 පිටුවෙහි ජේදයක් මෙසේය
"මෙහි දී අප කළ යුත්තේ කුමක්ද
ක්වොන්ටම් භෞතිකයෙහි, ප්‍රීගොගීන් ගේ තාප ගතිකයෙහි, ඒ ආශ්‍රිත ජීව විද්‍යාවෙහි කළ හැකි අධ්‍යයන රාශියකි
එ මෙන් ම විශ්වවේදය ද දිගින් දිගටම ප්‍රසාරණය වන විශ්වයක් ගැන කියන මහා පිපුරුමෙන් ගලවාගෙන සංවට්ට කප්ප, විවට්ට කප්ප ආශ්‍රිතව කලක දී ප්‍රසාරණය වන කලකදී සංකෝචනය වන විශ්වයක් පිළිබද ආකෘතියක් නිර්මාණය කරගැනීමේ හැකියාවක් ද වෙයි
සාමාජීය විද්‍යාවන් හි අපේ චින්තනය මත පදනම්ව නිර්මාණය කළහැකි දැනුම් අපමණ ය
අපේ දේශපාලන විද්‍යාවක්, ආර්ථික විද්‍යාවක් ගොඩ නගාගැනීමට ඇති එකම බාධාව මේ විෂය හදාරණ අය ඒ සදහා යොමු නොවීම පමණය
වෙනත් කිසිම ක්ෂේත්‍රයකට වඩා බටහිර දැනුම ආධිපත්‍යය ඇත්තේ මේ ක්ෂේත්‍රවලය
එහෙත් මෙහිදී නොකළ යුත්තක්ද වෙයි
අපේ දේශපාලන විද්‍යාව, ආර්ථික විද්‍යාව නැතහොත් සමාජ විද්‍යාව සූත්‍ර පිටකයෙහි දකින්නට උත්සාහ නොකළ යුතුය
අප කළ යුත්තේ සූත්‍ර පිටකය මත පදනම්ව නව දැනුමක් ගොඩ නැගීම ය
අපේ දේශපාලන විද්‍යාව චක්කවත්ති සීහනාද සූත්‍රයෙහි ඇතැයි කීම අප අපම රවටා ගැනීමකි
" 

ඉහත ජේදයෙහි විශ්වවේදය යන්න යොදා ඇත්තේ වර්ථමාන තාරකාවිද්‍යාවට නව සංකල්පයක් හදුන්වාදීමටත්, එය විශේෂ කොට නම්කර ගැනීමටත් වැනි අවශ්‍යතාවක් උදෙසා බව, භාවිතය අනුව හා යෙදී ඇති සංදර්භය අනුව වටහා ගත හැකිය
ඉහත කරුණු පිළිබදව වැඩිමනත් තොරතුරු සදහා පහත සදහන් ලිපි ද පරිශීලනය කරන්නේ නම් මැනවි
වේදය
 දර්ශනය
 විද්‍යාව හා ගණිතය
 යථාර්ථය

මූලාශ්‍ර
යනු ජපානයේ, චූබු කලාපයේ පිහිටි විශාලතම නගරය යි
2020 දී කළ ගණනය කිරීම් වලට අනුව එය, මිලියන 2.3 ක ජනගහනයක් සහිත ජපානයේ සිව්වන (4) වැඩිම ජනගහනය සහිත නගරය සහ තුන්වන (3) වැඩිම ජනගහනය සහිත නාගරික ප්‍රදේශය (urban area) වේ
අයිචි ප්‍රාන්තයේ අගනුවර සහ වඩාත්ම ජනාකීර්ණ නගරය වන නගෝයා, මධ්‍යම හොන්ෂු හි පැසිෆික් වෙරළ තීරයේ පිහිටා ඇත
ටෝකියෝ, ඔසාකා, කෝබේ, යොකොහාමා සහ චිබා සමඟ නගෝයා ද ජපානයේ ප්‍රධාන වරායන්ගෙන් එකකි
2020 දී කළ ගණනය කිරීම් වලට අනුව, මිලියන 10.11 ක ජනගහනයක් සහිත ජපානයේ තුන්වන (3) වඩාත්ම ජනාකීර්ණ මෙට්‍රොපොලිටන් ප්‍රදේශය වන චකියෝ මෙට්‍රොපොලිටන් ප්‍රදේශයේ ප්‍රධාන නගරය (principal city) වේ
මූලාශ්‍ර

භාහිර ස්බැඳි
 
 
 නගෝයා නගරයේ නිල වෙබ් අඩවිය 
 WikiMapia හි ඇති නගෝයා හි චන්ද්‍රිකා දසුනක්
 නගෝයා ජාත්‍යන්තර මධ්‍යස්ථානය
 නිල සංචාරක මාර්ගෝපදේශකය – නගෝයා සංචාරක මාර්ගෝපදේශකය  

ජපානය
ජපානයේ නගර
මනසේ සිදුවන නිර්මාණකරණය මෙසේ හැදින්වේ
මෙයටම ප්‍රපංචකරණය යන්න ද යෙදේ
පපංචේති යනුවෙන් පාලි යෙහි යෙදේ
පපංච සංඥා සංඛා යනු එහි වැඩුනු අවස්ථාවයි. ඉංග්‍රීසියෙන් 'ඇබ්ස්ට්‍රැක්ශන්' යන්නෙන් මෙයට අනුරූපවූ සංකල්පයක් විස්තර වේ
මෘදුකාංග නිර්මාණකරණයේදී යෙදෙන වස්තූන් මූලික ( object orientation) කේතකරණයේදී ද මෙම සංකල්පය භාවිතා කරයි
"එදිනෙදා ජීවිතයේදී අප නිරන්තරයෙන් වස්තූන් (objects)ඇසුරු කරමු
උදාහරණ ලෙස මිනිසුන්, සතුන්, ගස්, කාර්, ගුවන්යානා, ගොඩනැගිලි, පරිගණක ආදිය
මිනිසුන් සිතීමේදී වස්තු සංකල්පය යෙදාගනී
අපට ඉතා පුදුමාකාරවූ ප්‍රපංචනය කිරීමේ හැකියාවක් ඇත
එමගින් අපි තිරයමත වර්ණ පික්සල් වෙනුවට  මිනිසුන්, ගුවන්යානා, ගස් හා කදු දකිමු
අපට, අප කැමැතිනම්, මුහුදු වැලි, වෙරලක් ලෙසද, ගස් ගොමුවක් කැළෑවක් ලෙසද, ගඩොල් වැටියක් තාප්පයක් හෝ ගෙයක් ලෙසද දැකිය හැක
"

බාහිර සබැදි 
වියුක්ත සංකල්ප
වියුක්ත චින්තනය

සාමාන්‍යයන්
විශේෂයන්

අර්ථය
මඩ උපමාව

ආශ්‍රේය
නිතිපතා පෙන්වන්න කාටූන් ෙනට්වර්ක් මත ඇමරිකානු සජීවිකරණ කාටුන් වේ
මෙම පෙන්වන්න
නිසා රූපවාහිනී-පී.ජී. හෝ රූපවාහිනි-PG-V හා රූපවාහිනී-Y7 සිට සගවනු මෙම වැඩසටහන ශ්රේණිගත කර ඇති ඇත
සාපේක්ෂතා වාදය () යනු ඇල්බට් අයින්ස්ටයින් විසින් හඳුන්වාදුන් භෞතික විද්‍යාව හා බැඳි න්‍යායකි
සාපේක්ෂතා න්‍යායට ඇල්බට් අයින්ස්ටයින් විසින් පිළිවෙලින් 1905 දී සහ 1915 දී ඉදිරිපත් කෙරුණු සාමාන්‍ය සාපේක්ෂතාවාදය සහ විශේෂ සාපේක්ෂතාවාදය යන සිද්ධාන්ත දෙක ඇතුළත් ය
20 වෙනි ශතවර්ෂයේ දී සෛද්ධාන්තික භෞතික විද්‍යාව සහ තාරකා විද්‍යාව යන ක්ෂේත්‍ර වල විප්ලවීය වෙනසක් සිදු කිරීමට සාපේක්ෂතාවාදයට හැකි විය
සාපේක්ෂතාවාදය මගින් චතුර්මාන කාල අවකාශය, සමකාලිකතා සාපේක්ෂතාව, ප්‍රගතික සහ ගුරුත්වජ කාල විස්තාරණය, සහ දිගෙහි සංකෝචනය වැනි සංකල්ප ඉදිරිපත් කරනු ලැබීය
භෞතික විද්‍යා ක්ෂේත්‍රයේදී, මූලික අංශු සහ ඒවායේ මූලික අන්තර්ක්‍රියා ගැන දැනුම වැඩි දියුණු කිරීමට සාපේක්ෂතාවාදය උපකාරී වූ අතර න්‍යෂ්ටික යුගයට මග පාදන ලදී
සාපේක්ෂතාවාදය භාවිතයෙන් නියුට්‍රෝන තාරකා, කළු කුහර සහ ගුරුත්වාකර්ෂණ තරංග වැනි තාරකා විද්‍යාත්මක සංසිද්ධීන් පුරෝකථනය කිරීමට හැකියාව ලැබිණි
මූලාරම්භය සහ වැදගත්කම

විශේෂ සාපේක්ෂතාවාදයේ ඉතිහාසය 
විශේෂ සාපේක්‍ෂතාවාදය මුලින්ම යෝජනා කළේ ඇල්බට් අයින්ස්ටයින් විසින් 1905 සැප්තැම්බර් 26 දින ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද පත්‍රිකාවක "චලනය වන ශරීරවල විද්‍යුත් ගතික විද්‍යාව" යන මාතෘකාව යටතේ ය
නිව්ටෝනියානු යාන්ත්‍ර විද්‍යාවේ මැක්ස්වෙල්ගේ විද්‍යුත් චුම්භක සමීකරණ සහ පර්යේෂණාත්මකව මයිකල්සන්-මොර්ලි ප්‍රතිඵලය
(සහ පසුකාලීන සමාන අත්හදා බැලීම්) පෙන්නුම් කළේ ඓතිහාසිකව උපකල්පනය කරන ලද ආලෝකවාහක ඊතරය නොපවතින බවයි. මෙය අයින්ස්ටයින්ගේ විශේෂ සාපේක්ෂතාවාදයේ වර්ධනයට හේතු වූ අතර, සියලු චලිතයන් සහ විශේෂයෙන්ම ආලෝකයට ආසන්න වේගයකින් (සාපේක්ෂතාවාදී ප්‍රවේග ලෙස හඳුන්වන) තත්වයන් හැසිරවීමට යාන්ත්‍ර විද්‍යාව නිවැරදි කරයි
ගුරුත්වාකර්ෂණ සහ ක්වොන්ටම් ආචරණ නොසැලකිලිමත් වන විට ඕනෑම වේගයකින් චලනය වන වඩාත් නිවැරදි ආකෘතිය විශේෂ සාපේක්ෂතාවාදය බව අද ඔප්පු වී ඇත
එසේ වුවද, නිව්ටෝනියානු ආකෘතිය තවමත් අඩු ප්‍රවේගවලදී (ආලෝකයේ වේගයට සාපේක්ෂව) සරල හා නිවැරදි ආසන්න අගයක් ලෙස වලංගු වේ, උදාහරණයක් ලෙස, පෘථිවියේ එදිනෙදා චලනයන්
විශේෂ සාපේක්ෂතාවාදයට පර්යේෂණාත්මකව තහවුරු කර ඇති පුළුල් පරාසයක ප්‍රතිවිපාක ඇත
ඒවාට සමගාමීත්වයේ සාපේක්ෂතාව, දිග හැකිලීම, කාල ප්‍රසාරණය, සාපේක්ෂතා ප්‍රවේග එකතු කිරීමේ සූත්‍රය, සාපේක්ෂතාවාදී ඩොප්ලර් ආචරණය, සාපේක්ෂතාවාදී ස්කන්ධය, විශ්ව වේග සීමාවක්, ස්කන්ධ-ශක්ති සමානාත්මතාවය, හේතුකාරකත්වයේ වේගය සහ තෝමස් පූර්වගාමීත්වය ඇතුළත් වේ
නිදසුනක් වශයෙන්, එය නිරපේක්ෂ විශ්වීය කාලයක් පිළිබඳ සාම්ප්‍රදායික සංකල්පය සමුද්දේශ රාමුව සහ අවකාශීය පිහිටීම මත රඳා පවතින කාලය පිළිබඳ සංකල්පය සමඟ ප්‍රතිස්ථාපනය කර ඇත
සිදුවීම් දෙකක් අතර වෙනස් නොවන කාල පරතරයක් වෙනුවට, වෙනස් නොවන අවකාශ කාල පරතරයක් ඇත
භෞතික විද්‍යාවේ අනෙකුත් නියමයන් සමඟ ඒකාබද්ධව, විශේෂ සාපේක්ෂතාවාදයේ උපකල්පන දෙක ස්කන්ධ සහ ශක්තියේ සමානාත්මතාවය පුරෝකථනය කරයි, {\displaystyle E=mc^{2}}E = mc^2, එහිදී {\ displaystyle c}c යනු රික්තයක ආලෝකයේ වේගයයි
විදුලිය හා චුම්භකත්වයේ සංසිද්ධි සම්බන්ධ වන ආකාරය ද එය පැහැදිලි කරයි
විශේෂ සාපේක්ෂතාවාදයේ නිර්වචන ලක්ෂණයක් වන්නේ නිව්ටෝනියානු යාන්ත්‍ර විද්‍යාවේ ගැලීලියානු පරිවර්තන ලොරෙන්ට්ස් පරිවර්තන සමඟ ප්‍රතිස්ථාපනය කිරීමයි
කාලය සහ අවකාශය එකිනෙක වෙන් වෙන්ව නිර්වචනය කළ නොහැක (කලින් සිතූ පරිදි)
ඒ වෙනුවට, අවකාශය සහ කාලය "අවකාශ කාලය" ලෙසින් හැඳින්වෙන තනි සන්තතියකට බැඳී ඇත
එක් නිරීක්ෂකයෙකුට එකවර සිදුවන සිදුවීම් තවත් කෙනෙකුට විවිධ කාලවලදී සිදු විය හැක
වසර කිහිපයකට පසු අයින්ස්ටයින් ගුරුත්වාකර්ෂණය ඇතුළත් කිරීම සඳහා වක්‍ර අවකාශ කාලයක් හඳුන්වා දුන් සාමාන්‍ය සාපේක්‍ෂතාවාදය වර්ධනය කරන තුරු "විශේෂ සාපේක්ෂතාවාදය" යන වාක්‍ය ඛණ්ඩය භාවිතා නොකළේය
සමහර විට භාවිතා කරන පරිවර්තනයක් "සීමිත සාපේක්ෂතාවාදය"
"විශේෂ" යනු සැබවින්ම "විශේෂ අවස්ථාව" යන්නයි
න්‍යාය 1907 දී අත්‍යවශ්‍යයෙන්ම සම්පූර්ණ විය
න්‍යාය "විශේෂිත" වන්නේ එය අභ්‍යවකාශ කාලය "පැතලි" වන විශේෂ අවස්ථාවකදී පමණක් වන අතර, එනම් අවකාශ කාලයේ වක්‍රය (ශක්ති ගම්‍යතා ආතන්‍යයේ ප්‍රතිඵලයක් සහ ගුරුත්වාකර්ෂණය නියෝජනය කරන) නොසැලකිය හැකි අවස්ථාවන්හිදී පමණක් අදාළ වේ
ගුරුත්වාකර්ෂණය නිවැරදිව ඇතුළත් කිරීම සඳහා අයින්ස්ටයින් විසින් 1915 දී සාමාන්‍ය සාපේක්ෂතාවාදය සකස් කරන ලදී
සමහර ඓතිහාසික විස්තර වලට පටහැනිව විශේෂ සාපේක්ෂතාවාදය ත්වරණයට මෙන්ම ත්වරණය කරන සමුද්දේශ රාමු වලටද ඉඩ සලසයි
ගැලීලියානු සාපේක්‍ෂතාවාදය අඩු වේගයන් සඳහා වලංගු වන විශේෂ සාපේක්‍ෂතාවාදයේ ආසන්න කිරීමක් ලෙස දැන් පිළිගෙන ඇති ආකාරයටම, විශේෂ සාපේක්‍ෂතාවාදය දුර්වල ගුරුත්වාකර්ෂණ ක්ෂේත්‍ර සඳහා වලංගු වන සාමාන්‍ය සාපේක්‍ෂතාවාදයේ ආසන්න කිරීමක් ලෙස සැලකේ, එනම් ප්‍රමාණවත් තරම් කුඩා පරිමාණයකින් (උදා
උදම් බලවේග නොසැලකිය හැකිය) සහ නිදහස් වැටීමේ තත්වයන් තුළ
කෙසේ වෙතත්, සාමාන්‍ය සාපේක්ෂතාවාදය, අවකාශ කාලයේ ජ්‍යාමිතික වක්‍රය ලෙස ගුරුත්වාකර්ෂණ බලපෑම් නිරූපණය කිරීම සඳහා යුක්ලීඩීය නොවන ජ්‍යාමිතිය ඇතුළත් කරයි
විශේෂ සාපේක්ෂතාවාදය මින්කොව්ස්කි අවකාශය ලෙස හඳුන්වන පැතලි අවකාශ කාලයට සීමා වේ
විශ්වය ව්‍යාජ-රීමානියානු බහුවිධයක් ලෙස ආකෘතිගත කළ හැකි තාක් කල්, මෙම වක්‍ර අවකාශ කාලය තුළ එක් එක් ලක්ෂ්‍යයේ ප්‍රමාණවත් තරම් කුඩා අසල්වැසි ප්‍රදේශයක් සඳහා විශේෂ සාපේක්ෂතාවාදයට අනුකූල වන Lorentz-අනවශ්‍ය රාමුවක් අර්ථ දැක්විය හැක
ගැලීලියෝ ගැලීලි දැනටමත් නිරපේක්ෂ සහ හොඳින් නිර්වචනය කරන ලද විවේකයක් නොමැති බව (වරප්‍රසාදිත සමුද්දේශ රාමු නොමැත), එය දැන් ගැලීලියෝගේ සාපේක්ෂතා මූලධර්මය ලෙස හැඳින්වේ
අයින්ස්ටයින් මෙම මූලධර්මය දිගු කළ අතර එය ආලෝකයේ නියත වේගය සඳහා හේතු විය,එය මයිකල්සන්-මෝර්ලි අත්හදා බැලීමේදී නිරීක්ෂණය කරන ලද සංසිද්ධියකි
එය යාන්ත්‍ර විද්‍යාවේ සහ විද්‍යුත් ගති විද්‍යාවේ නීති දෙකම ඇතුළුව භෞතික විද්‍යාවේ සියලුම නීති සඳහා පවතින බව ද ඔහු උපකල්පනය කළේය
විශේෂ සාපේක්ෂතාවාදයට සම්ප්‍රදායික "උපදේශන දෙකක්" ප්‍රවේශය 
යාන්ත්‍ර විද්‍යාවේ හෝ විද්‍යුත් ගති විද්‍යාවේ (එවකට) දන්නා නීතිවල නිශ්චිත වලංගුභාවය කුමක් වුවත්, අයින්ස්ටයින් වඩාත් සහතික වූ බව පෙනෙන මූලික ප්‍රස්තුත දෙකක් හඳුනා ගත්තේය
මෙම ප්‍රස්තුතයන් වූයේ රික්තයක ආලෝකයේ වේගයේ අස්ථායීතාවය සහ අවස්ථිති පද්ධතිය තෝරා ගැනීමෙන් භෞතික නීතිවල (විශේෂයෙන් ආලෝකයේ වේගයේ ස්ථාවරත්වය) ස්වාධීනත්වයයි
1905 දී විශේෂ සාපේක්ෂතාවාදය පිළිබඳ ඔහුගේ මූලික ඉදිරිපත් කිරීමේදී ඔහු මෙම උපකල්පන ප්‍රකාශ කළේ
සාපේක්ෂතාවාදයේ මූලධර්මය - භෞතික පද්ධතිවල තත්වයන් වෙනස් වන නීති බලපාන්නේ නැත, මෙම රාජ්‍ය වෙනස්කම් එකිනෙකට සාපේක්ෂව ඒකාකාර පරිවර්තන චලිතයේ පද්ධති දෙකෙන් එකක් හෝ වෙනත් එකක් වෙත යොමු කළත්
වෙනස් නොවන ආලෝක වේගයේ මූලධර්මය - "
ආලෝකය සෑම විටම හිස් අවකාශයේ ප්‍රචාරණය වේ නිශ්චිත ප්‍රවේගය [වේගය] c එය විමෝචක ශරීරයේ චලිත තත්ත්වයෙන් ස්වායත්ත වේ"
ඒ යනු, රික්තයේ ඇති ආලෝකය ආලෝක ප්‍රභවයේ චලිත තත්ත්වය කුමක් වුවත් අවම වශයෙන් එක් අවස්ථිති ඛණ්ඩාංක පද්ධතියක ("ස්ථාවර පද්ධතිය") c (ස්ථාවර නියතයක්, දිශාවෙන් ස්වාධීන) සමඟ ප්‍රචාරණය වේ
ආලෝකයේ වේගයේ ස්ථාවරත්වය මැක්ස්වෙල්ගේ විද්‍යුත් චුම්භක න්‍යාය [උපුටා දැක්වීම අවශ්‍ය] සහ ලුමිනිෆරස් ඊතර් සඳහා සාක්ෂි නොමැතිකම මගින් පෙලඹී ඇත
මයිකල්සන්-මෝර්ලි අත්හදා බැලීමේ ශූන්‍ය ප්‍රතිඵලය අයින්ස්ටයින්ට කෙතරම් බලපෑමක් ඇති කළේද යන්න පිළිබඳ පරස්පර සාක්ෂි තිබේ
කෙසේ වෙතත්, මයිකල්සන්-මෝර්ලි අත්හදා බැලීමේ ශුන්‍ය ප්‍රතිඵලය ආලෝකයේ වේගයේ ස්ථාවරත්වය පිළිබඳ සංකල්පය පුළුල්ව පැතිරී ශීඝ්‍ර ලෙස පිළිගැනීමට උපකාර විය
විශේෂ සාපේක්ෂතාවාදයේ ව්‍යුත්පන්නය මෙම පැහැදිලි උපකල්පන දෙක මත පමණක් නොව, අභ්‍යවකාශයේ සමස්ථානික සහ සමජාතීයතාවය සහ ඒවායේ අතීත ඉතිහාසයෙන් මිණුම් දඬු සහ ඔරලෝසු වල ස්වාධීනත්වය ඇතුළුව නිශ්ශබ්ද උපකල්පන කිහිපයක් (භෞතික විද්‍යාවේ සෑම න්‍යායකම පාහේ සෑදී ඇත) මත ද රඳා පවතී
[පි 6]

1905 දී අයින්ස්ටයින් විසින් විශේෂ සාපේක්ෂතාවාදය පිළිබඳ මුල් ඉදිරිපත් කිරීමෙන් පසුව, විවිධ විකල්ප ව්‍යුත්පන්නයන් තුළ විවිධ උපකල්පන මාලාවන් යෝජනා කර ඇත
කෙසේ වෙතත්, වඩාත් පොදු උපකල්පන කට්ටලය අයින්ස්ටයින් ඔහුගේ මුල් පත්‍රිකාවේ භාවිතා කළ ඒවා වේ
පසුව අයින්ස්ටයින් විසින් සිදු කරන ලද සාපේක්ෂතා මූලධර්මය පිළිබඳ වඩාත් ගණිතමය ප්‍රකාශයක් වන අතර එය ඉහත සඳහන් නොකළ සරලත්වය පිළිබඳ සංකල්පය හඳුන්වා දෙයි
සාපේක්ෂතාවාදයේ විශේෂ මූලධර්මය
K ඛණ්ඩාංක පද්ධතියක් තෝරා ගන්නේ නම්, එයට සාපේක්ෂව භෞතික නීති ඒවායේ සරලම ආකාරයෙන් හොඳින් පවතිනු ඇත, එම නීති K′ වෙනත් ඕනෑම ඛණ්ඩාංක පද්ධතියකට සාපේක්ෂව යහපත් වේ k වෙත
Henri Poincar විසින් Lorentz පරිවර්තන ඔහුගේ Poincar සමමිතික පරිවර්තන සමූහයේ උප කුලකයක් බව ඔප්පු කරමින් සාපේක්ෂතා න්‍යාය සඳහා ගණිතමය රාමුව සැපයීය
අයින්ස්ටයින් පසුව මෙම පරිවර්තනයන් ඔහුගේ ප්‍රත්‍යක්ෂ වලින් ලබා ගත්තේය
අයින්ස්ටයින්ගේ බොහෝ ලිපි ලේඛන මෙම මූලධර්ම දෙක මත පදනම්ව Lorentz පරිවර්තනයේ ව්‍යුත්පන්නයන් ඉදිරිපත් කරයි
සාපේක්ෂතාවාදයේ මූලධර්මය

සමුද්දේශ රාමු සහ සාපේක්ෂ චලිතය 
සමුද්දේශ රාමු සාපේක්ෂතාවාදයේ තීරණාත්මක කාර්යභාරයක් ඉටු කරයි
මෙහි භාවිතා කර ඇති සමුද්දේශ රාමුව යන්න අභ්‍යවකාශයේ නිරීක්ෂණ ඉදිරිදර්ශනයක් වන අතර එය චලිතයේ (ත්වරණය) කිසිදු වෙනසක් සිදු නොවන අතර, එයින් අවකාශීය අක්ෂ 3ක් (එසේ නම්, විවේකයේදී හෝ නියත ප්‍රවේගය) ඔස්සේ ස්ථානයක් මැනිය හැක
මීට අමතරව, සමුද්දේශ රාමුවකට 'ඔරලෝසුවක්' (ඒකාකාරී ආවර්තිතා සහිත ඕනෑම සමුද්දේශ උපාංගයක්) භාවිතයෙන් සිදුවීම්වල කාලය මැනීමේ හැකියාව ඇත
සිදුවීමක් යනු සමුද්දේශ රාමුවකට සාපේක්ෂව අභ්‍යවකාශයේ තනි අද්විතීය මොහොතක් සහ ස්ථානයක් පැවරිය හැකි සිදුවීමකි
එය අවකාශ කාලයේ "ලක්ෂ්‍යයක්" වේ
සමුද්දේශ රාමුව නොතකා සාපේක්ෂතාවාදයේ දී ආලෝකයේ වේගය නියත බැවින්, ආලෝකයේ ස්පන්දන මගින් දුර මැනීමට සහ සිදුවීමෙන් පසු ඔරලෝසුව වෙත ළඟා වීමට කාලය ගත වුවද, ඔරලෝසුවට සිදුවීම් සිදු වූ වේලාවන් වෙත ආපසු යොමු කිරීමට ආලෝකයේ ස්පන්දන භාවිතා කළ හැකිය
සිදුවී ඇත
උදාහරණයක් ලෙස, රතිඤ්ඤා පිපිරවීම "සිදුවීමක්" ලෙස සැලකිය හැකිය
අපට සිදුවීමක් එහි අවකාශ කාල ඛණ්ඩාංක හතරකින් සම්පූර්ණයෙන්ම සඳහන් කළ හැක
සිදුවීමේ වේලාව සහ එහි ත්‍රිමාන අවකාශීය පිහිටීම යොමු ලක්ෂ්‍යයක් නිර්වචනය කරයි
අපි මෙම සමුද්දේශ රාමුව S ලෙස හඳුන්වමු
සාපේක්ෂතා න්‍යායේ දී, අපට බොහෝ විට අවශ්‍ය වන්නේ සිදුවීමක ඛණ්ඩාංක විවිධ සමුද්දේශ රාමු වලින් ගණනය කිරීමට ය
විවිධ රාමු වලින් සාදන ලද මිනුම් සම්බන්ධ කරන සමීකරණ පරිවර්තන සමීකරණ ලෙස හැඳින්වේ
සම්මත වින්යාසය 

විවිධ සමුද්දේශ රාමු තුළ නිරීක්ෂකයින් විසින් මනිනු ලබන අවකාශ කාල ඛණ්ඩාංක එකිනෙක හා සසඳන ආකාරය පිළිබඳ අවබෝධයක් ලබා ගැනීමට, සම්මත වින්‍යාසය තුළ රාමු සහිත සරල සැකසුමකින් වැඩ කිරීම ප්‍රයෝජනවත් වේ
මෙය ගණිතය සරල කිරීමට ඉඩ සලසයි
එළඹෙන නිගමනවල සාමාන්‍යභාවය නැතිවීමකින් තොරව. රූපය 2-1 හි, ගැලීලියානු සමුද්දේශ රාමු දෙකක් (එනම්, සම්ප්‍රදායික 3-අවකාශ රාමු) සාපේක්ෂ චලිතයෙන් ප්‍රදර්ශනය කෙරේ
S රාමුව O පළමු නිරීක්ෂකයෙකුට අයත් වන අතර රාමුව S′ ("S ප්‍රයිම්" හෝ "S dash" ලෙස උච්චාරණය කෙරේ) දෙවන නිරීක්ෂක O ට අයත් වේ
S රාමුවේ x, y, z අක්ෂ S′ රාමුවේ අදාළ ප්‍රාථමික අක්ෂවලට සමාන්තරව දිශානත වේ
රාමු S′ සරල බව සඳහා තනි දිශාවකට ගමන් කරයි
S රාමුවේ මනින ලද නියත ප්‍රවේගයක් සහිත v රාමුවේ x-දිශාව.
 රාමු S සඳහා t = 0 සහ රාමුව S සඳහා t′ = 0 යන විට S සහ S′ රාමු වල මූලාරම්භය සමපාත වේ
සාපේක්ෂතාවාදයේ නිරපේක්ෂ සමුද්දේශ රාමුවක් නොමැති බැවින්, වෙනත් සමුද්දේශ රාමුවකට අදාළව සියල්ල චලනය විය හැකි බැවින්, 'චලනය' යන සංකල්පය දැඩි ලෙස නොපවතී
ඒ වෙනුවට, එකම දිශාවකට එකම වේගයකින් චලනය වන ඕනෑම රාමු දෙකක් චලනය වන බව කියනු ලැබේ
එම නිසා, S සහ S′ සංකෝචනය නොවේ
නිරපේක්ෂ සමුද්දේශ රාමුවක් නොමැතිකම 
එක් එක් අවස්ථිති සමුද්දේශ රාමුව තුළ භෞතික නීති එකම ස්වරූපයක් ඇති බව පවසන සාපේක්ෂතාවාදයේ මූලධර්මය ගැලීලියෝ දක්වා දිවෙන අතර එය නිව්ටෝනීය භෞතික විද්‍යාවට ඇතුළත් විය
කෙසේ වෙතත්, 19 වන ශතවර්ෂයේ අගභාගයේදී, විද්‍යුත් චුම්භක තරංගවල පැවැත්ම සමහර භෞතික විද්‍යාඥයින් විසින් විශ්වය ඔවුන් විසින් හඳුන්වනු ලබන "ඊතර්" නම් ද්‍රව්‍යයකින් පුරවා ඇති බවට යෝජනා කිරීමට හේතු විය, ඔවුන් අනුමාන කළේ, මෙම තරංග හෝ කම්පන මාධ්‍ය ලෙස ක්‍රියා කරන බවයි. ප්‍රචාරණය (බොහෝ පැතිවලින් වාතය හරහා ශබ්දය ප්‍රචාරණය වන ආකාරයට සමාන)
ඊතර් යනු සියලු වේගයන් මැනිය හැකි නිරපේක්ෂ සමුද්දේශ රාමුවක් ලෙස සලකනු ලැබූ අතර, පෘථිවියට හෝ වෙනත් ස්ථාවර යොමු ලක්ෂ්‍යයකට සාපේක්ෂව ස්ථාවර සහ චලනය නොවන ලෙස සැලකිය හැකිය
ඊතර් විද්‍යුත් චුම්භක තරංගවලට ආධාර කිරීමට ප්‍රමාණවත් තරම් ප්‍රත්‍යාස්ථ විය යුතු අතර, එම තරංගවලට ද්‍රව්‍ය සමඟ අන්තර් ක්‍රියා කළ හැකි වුවද, ඒ හරහා ගමන් කරන සිරුරුවලට කිසිදු ප්‍රතිරෝධයක් ලබා නොදේ (එහි එක් ගුණාංගයක් වූයේ එය විද්‍යුත් චුම්භක තරංග ප්‍රචාරණය කිරීමට ඉඩ දීමයි)
1887 දී Michelson-Morley අත්හදා බැලීම ඇතුළු විවිධ පරීක්ෂණවල ප්‍රතිඵල (පසුව වඩාත් නිවැරදි හා නව්‍ය අත්හදා බැලීම් මගින් තහවුරු කරන ලදී), ඊතර් නොපවතින බව පෙන්වීමෙන් විශේෂ සාපේක්ෂතාවාදයේ න්‍යාය වෙත යොමු විය
අයින්ස්ටයින්ගේ විසඳුම වූයේ ඊතර් සහ නිරපේක්ෂ විවේක තත්ත්වය පිළිබඳ සංකල්පය ඉවත දැමීමයි
සාපේක්ෂතාවාදයේ දී, ඒකාකාර චලිතයකින් චලනය වන ඕනෑම සමුද්දේශ රාමුවක් භෞතික විද්‍යාවේ එකම නියමයන් නිරීක්ෂණය කරයි
විශේෂයෙන්ම, විවිධ (නමුත් නියත) ප්‍රවේගවලින් චලනය වන බහු පද්ධති මගින් මනින විට පවා රික්තයේ ආලෝකයේ වේගය සෑම විටම c ලෙස මනිනු ලැබේ
දෙවන උපකල්පනය නොමැතිව සාපේක්ෂතාවාදය 
 ආලෝකයේ ප්‍රවේගයේ නියතතාව උපකල්පනය නොකර සාපේක්ෂතාවාදයේ මූලධර්මයෙන් පමණක් (එනම්, අවකාශයේ සමස්ථානිකය සහ විශේෂ සාපේක්ෂතා මූලධර්මය මගින් ගම්‍ය වන සමමිතිය භාවිතා කරමින්) අවස්ථිති රාමු අතර අවකාශ කාල පරිවර්තන යුක්ලීඩීය, ගැලීලියන් බව පෙන්විය හැක
, හෝ Lorentzian
Lorentzian නඩුවේදී, කෙනෙකුට පසුව සාපේක්ෂතාවාදී විරාම සංරක්ෂණය සහ යම් සීමිත සීමාකාරී වේගයක් ලබා ගත හැක
මෙම වේගය රික්තය තුළ ආලෝකයේ වේගය බව අත්හදා බැලීම් යෝජනා කරයි

විශේෂ සාපේක්ෂතාවාදයේ අත්‍යාවශ්‍ය හරය ලෙස ලොරෙන්ට්ස් වෙනස් වීම 
ප්‍රධාන ලිපිය
Lorentz පරිවර්තනය

විශේෂ සාපේක්ෂතාවාදය සඳහා විකල්ප ප්රවේශයන් 
අයින්ස්ටයින් ලොරෙන්ට්ස් විචල්‍යතාවයේ ව්‍යුත්පන්නය (විශේෂ සාපේක්ෂතාවාදයේ අත්‍යාවශ්‍ය හරය) පදනම් වූයේ සාපේක්‍ෂතාවාදය සහ සැහැල්ලු වේග විචලනය යන මූලික මූලධර්ම දෙක මත පමණි
(ඔහු ලිව්ව)විශේෂ සාපේක්ෂ න්‍යාය සඳහා වන තීක්ෂ්ණ බුද්ධිය මෙයයි
ඛණ්ඩාංක සහ සිදුවීම් කාල පරිවර්ථනය සඳහා නව වර්ගයක ("ලෝරෙන්ට්ස් පරිවර්තනය") සම්බන්ධතා උපකල්පනය කරන්නේ නම්, උපකල්පන සාපේක්ෂතාවාදය සහ සැහැල්ලු වේග විචලනය අනුකූල වේ
විශ්වීය මූලධර්මය විශේෂ සාපේක්‍ෂතාවාදයේ න්‍යාය අනුප්‍රාප්තියෙහි අන්තර්ගත වේ
Lorentz පරිවර්තන සම්බන්ධයෙන් භෞතික විද්‍යාවේ නියමයන් වෙනස් නොවේ (එක් අවස්ථිති පද්ධතියක සිට වෙනත් ඕනෑම අත්තනෝමතික ලෙස තෝරාගත් අවස්ථිති පද්ධතියකට සංක්‍රමණය වීම සඳහා)
මෙය ස්වභාවික නීති සඳහා සීමා කිරීමේ මූලධර්මයකිමේ අනුව විශේෂ සාපේක්ෂතාවාදයේ බොහෝ නවීන ප්‍රතිකාර එය විශ්වීය ලොරෙන්ට්ස් සහජීවනයේ තනි උපකල්පනය මත පදනම් වේ, නැතහොත්, ඊට සමානව, මින්කොව්ස්කි අවකාශකාලයේ තනි උපකල්පනය මත පදනම් වේ
විශ්වීය Lorentz covariance ව්‍යුත්පන්න මූලධර්මයක් ලෙස සලකනවා වෙනුවට, මෙම ලිපිය එය විශේෂ සාපේක්ෂතාවාදයේ මූලික උපකල්පනය ලෙස සලකයි
විශේෂ සාපේක්ෂතාවාදය සඳහා සම්ප්‍රදායික ද්වි-ස්ථිතික ප්‍රවේශය අසංඛ්‍යාත විද්‍යාල පෙළපොත් සහ ජනප්‍රිය ඉදිරිපත් කිරීම් වල ඉදිරිපත් කෙරේ
මින්කොව්ස්කි අභ්‍යවකාශ කාලය පිළිබඳ තනි උපකල්පනයෙන් ආරම්භ වන පෙළපොත් අතර ටේලර් සහ වීලර්සහ කැලහාන් විසින් රචිත ඒවා ඇතුළත් වේ
[22] විකිපීඩියා ලිපි Spacetime සහ Minkowski රූප සටහන අනුගමනය කරන ප්‍රවේශය ද මෙයයි
Lorentz පරිවර්තනය සහ එහි ප්රතිලෝම 
 S පද්ධතියේ අවකාශීය ඛණ්ඩාංක (t, x, y, z) සහ (t′, x′, y′, z′) සමුද්දේශ රාමුවක එම රාමුවට සාපේක්ෂව v වේගයකින් චලනය වන සිදුවීමක් නිර්වචනය කරන්න, S′
එවිට Lorentz පරිවර්තනය මෙම ඛණ්ඩාංක පහත ආකාරයෙන් සම්බන්ධ වන බව සඳහන් කරයි

හී

Lorentz සාධකය වන අතර c යනු රික්තයේ ආලෝකයේ වේගය වන අතර S ට සාපේක්ෂව S′ හි ප්‍රවේගය v x අක්ෂයට සමාන්තර වේ
සරල බව සඳහා, y සහ z ඛණ්ඩාංක බලපාන්නේ නැත
x සහ t ඛණ්ඩාංක පමණක් පරිවර්තනය වේ
මෙම Lorentz පරිවර්තන රේඛීය සිතියම්කරණ එක් පරාමිති සමූහයක් සාදයි, එම පරාමිතිය වේගවත් බව ලෙස හැඳින්වේ
ප්‍රාථමික නොවන ඛණ්ඩාංක සඳහා ඉහත පරිවර්තන සමීකරණ හතර විසඳීම ප්‍රතිලෝම Lorentz පරිවර්තනය ලබා දෙයි

මෙම ප්‍රතිලෝම Lorentz පරිවර්තනය ප්‍රාථමිකයේ සිට ප්‍රාථමික පද්ධතියට Lorentz පරිවර්තනය සමග සමපාත වන පරිදි බලාත්මක කිරීම, ප්‍රාථමික රාමුවේ මනින ලද පරිදි ප්‍රාථමික නොවන රාමුව v′ = −v ප්‍රවේගය සමඟ චලනය වන බව පෙන්වයි.

x අක්ෂය ගැන විශේෂ දෙයක් නැත
පරිවර්තනය y- හෝ z-අක්ෂයට හෝ ඇත්ත වශයෙන්ම චලනයට සමාන්තරව ඕනෑම දිශාවකට (γ සාධකය මගින් විකෘති කරන ලද) සහ ලම්බකව යෙදිය හැක
විස්තර සඳහා Lorentz පරිවර්තනය යන ලිපිය බලන්න
Lorentz පරිවර්තන යටතේ වෙනස් වන ප්‍රමාණය Lorentz පරිමාණයක් ලෙස හැඳින්වේ
Lorentz පරිවර්තනය සහ එහි ප්‍රතිලෝමය ඛණ්ඩාංක වෙනස්කම් අනුව ලිවීමේදී, එක් සිදුවීමකට ඛණ්ඩාංක (x1, t1) සහ (x′1, t′1) ඇත, තවත් සිදුවීමක ඛණ්ඩාංක (x2, t2) සහ (x′2, t) ඇත
′2), සහ වෙනස්කම් ලෙස අර්ථ දක්වා ඇත
සාපේක්ෂතාවාදය
ක්වොන්ටම් යාන්ත්‍ර විද්‍යා‍ව
භෞතික විද්‍යාව
සෙම්ඹුවත්ත ශ්‍රී ලංකාවේ මාතලේ දිස්ත්‍රික්කයේ උකුවෙල ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයේ ඇල්කඩුවේ පිහිටි සංචාරක ප්‍රදේශයකි
මෙහි පිහිටි ස්වාභාවික උල්පත් ජලයෙන් නිර්මාණය කරන ලද වැව, විලට පසෙකින් පිහිටි ස්වභාවික පිහිනුම් තටාකය, කැම්බල්'ස් ලේන් වන රක්ෂිතය, තේ වතු යාය සහ සෞම්‍ය දේශගුණය සංචාරකයන්ගේ ආකර්ෂණය දිනාගනි
වැවෙහි උපරිම ගැඹුර මීටර 9-12 ( අඩි 30-40 )
මුහුදු මට්ටමේ සිට උස මීටර 1072
ඛණ්ඩාංක
ආශ්‍රිත ලිපි 
ශ්‍රී ලංකාවේ සංචාරක ස්ථාන
ක්‍ෂුද්‍රජීවීන්
අකුරැස්ස ශ්‍රී ලංකාවේ, දකුණු පළාතේ මාතර දිස්ත්‍රික්කය තුල පිහිටා ඇති ප්‍රධාන නගරයකි
මෙය ඉතා දියුණු වෙළඳ නගරයක් වේ
53,000 කට වැඩි ජනගහනයක් ජීවත් වේ
වටිනා ගතිගුණ ඇති ගුණ යහපත් සොඳුරු මිනිසුන් පිරි නගරයකි
ප්‍රදේශයේ ප්‍රසිද්ධ පාසල්

 ගොඩපිටිය ජාතික පාසල
 අකුරැස්ස මහ විද්‍යාලය
 ගොඩපිටිය කණිෂ්ඨ විදුහල

බාහිර සබැදි
ඩිපාර්ටිමන්ට් ඔෆ් සෙන්සස් ඇනිඩ් ස්ටැටිස්ටික්ස් -ශ්‍රී ලංකා
ශ්‍රී ලංකාවේ නගර සහ ගම්මාන
චක්‍රවර්ති පණ්ඩුකාභය ඩයස් බණ්ඩාරනායක (1962 අගෝස්තු 31) ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලඥවරයෙකි
මූලාශ්‍ර
පාර්ලිමන්ට් ප්‍රොෆයිල්

1962 උපත්
පොල්ගස්ඕවිට ශ්‍රී ලංකාවේ බස්නාහිර පළාතේ කොළඹ දිස්ත්‍රික්කය තුල පිහිටි නගරයකි
පැල්වාඩිය ශ්‍රී ලංකාවේ සබරගමුව පළාතේ පිහිටා ඇති ගම්මානයකි
මේවාද බලන්න
 කල්ලරාව සමූලඝාතනය

ත්‍රිකුණාමලය දිස්ත්‍රික්කය
චුලපුර (චුලිපුරම්) ශ්‍රී ලංකාවේ යාපනය දිස්ත්‍රික්කය තුල පිහිටි ගම්මානයකි
යාපනය දිස්ත්‍රික්කය
උස්වැටකෙයියාව ශ්‍රී ලංකාවේ ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කය තුල පිහිටි ධීවර ගම්මානයකි
තාවඩි ශ්‍රී ලංකාවේ යාපනය පිහිටි කුඩා ගම්මානයකි
පිටසක්වල ජීවින් යනු පෘථිවිය හැර විශ්වයේ වෙනත් ස්ථානවල ජීවත් වෙතැයි සැළකෙන උපකල්පිත ජීව විශේෂයන්‍ ය
සරල ප්‍රාග් න්‍යෂ්ටික ජීවින්ගේ සිට මිනිසා තරම් හෝ ඊට වඩා බුද්ධිමත් ජීවින් විශ්වය තුල සිටීමට ඉඩ ඇත
ක්ෂීරපථය තුල ජීවත්වන බුද්ධිමත් ජීව විශේෂයන් ගණන තක්සේරු කිරීම සඳහා ඩ්‍රේක් සමීකරණය යොදාගැනේ
පිටසක්වල ජීවය ගැන සොයන විද්‍යාව තාරකා ජීව විද්‍යාව ලෙස හැඳින්වේ
20 වන ශත වර්ෂයේ මැද භාගයේ සිටම පිටසක්වල ජීවය ඇත්දැයි සෙවීම සඳහා සක්‍රීයව පර්‍යේෂන සිදු කෙරුනි
පිටසක්වල ජීවින් (විශේෂයෙන්ම පිටසක්වල බුද්ධිය) ගැන සංකල්පය  මිනිසාගේ සංස්කෘතියට විශාල බලපෑමක් එල්ල කර ඇත
වසර ගණනාවක් පුරා විද්‍යා ප්‍රබන්ධ මගින් පිටසක්වල ජීවීන් විවිධාකාරයෙන් දක්වා ඇත
පිටසක්වල ජීවය සමග සන්නිවේදනය කිරීමට උත්සාහ කිරීම ප්‍රඥාවන්ත ක්‍රියාවක්ද යන්න දැඩි ලෙස විවාදයට ලක්වන කරුණකි
එක් පාර්ශවයක් පිටසක්වල ජීවින් සමග කෙසේ හෝ සම්බන්ධයක් ඇති කර ගත යුතු යැයි පවසන අතර අනෙක් පාර්ශවය තර්ක කරනුයේ පිටසක්වල ජිවින්ගේ අවධානය පෘථිවියට ලබාගැනීම අනතුරුදායක විය හැකි බවයි. තාක්ෂණිකව දියුණු මිනිස් සමාජයන් වීසින් නොදියුණු සමාජයන් විනාශයට පත් කළ ආකාරයටම, දියුණු පිටසක්වල ශිෂ්ඨාචාරයක් ද මිනිසුන්ට සළකනු ඇතැයි ඔවුන් හේතු දක්වති
පිටසක්වල ජීවීන් සෙවීමට කරන ලද ව්‍යාපෘති

සෙටී ව්‍යාපෘතිය (SETI- Search for Extraterrestrial Intelligence) 

මෙය 1961 දී තාරකා විද්‍යාඥයන් හා රේඩියෝ ඉන්ජිනේරුවන් පිරිසක් විසින් පිටසක්වල බුද්ධිමත් ජීවීන් සෙවීම අරමුණු කොටගෙන පැවැත්වූ සමුලුවක ප්‍රතිඵලයකි
ෆ්රෑන්ක් ඩ්රේක් නම් විද්‍යාඥයා තම පිටසක්වල ජීවීන් සෙවීමේ සමීකරණය ප්‍රථම වරට ඉදිරිපත් කළේ මෙම සමුලුවේදීය
ප්‍රධාන ශාඛා 

 ෆීනික්ස් (PHEONIX)
 බෙටා (BETA-Billion channel Extra Terrestrial Assay)
 මෙටා (META-Million channel Extra Terrestrial Assay)
 සෙරන්ඩිප් (SERENDIP-Search for Extraterrestrial Radio Emissions from Near by Developed Inteligent Populations)

පිටසක්වල ජීවීන්
තාරකා විද්‍යාව
විද්‍යාව
ජීවියෝ
8080 ඉන්ටෙල් යනු, ප්‍රධාන වළල්ලට අයත් ක්ෂුද්‍ර ග්‍රහයෙකි
1987 වසරෙහි නොවැම්බර් 17 දිනදී එය සොයාගන්නා ලද්දේ  කොසෝලා කොමියුනයේ පිහිටි CERGA විසිනි
එය නම් කරන ලද්දේ, ජනප්‍රිය  ඉන්ටෙල් 8080 ක්ෂුද්‍ර සකසනය අනුව යමිනි
ආශ්‍රිත 
දි ඇස්ට්‍රොයිඩ් ඕර්බිට්ල් එලිමන්ට්ස් ඩේටාබේස්

ප්‍රධාන වළල්ලට අයත් ක්ෂුද්‍ර ග්‍රහයෝ
1987 දී සොයාගැණුනු තාරකා විද්‍යාත්මක වස්තූන්
ඉන්ටෙල් 8080 ("එයිටි-එයිටි") යනු,  ඉන්ටෙල් විසින් සැලසුම් කොට නිෂ්පාදනය කෙරුණු දෙවන බිටු-8 ක්ෂුද්‍ර සකසනය වන අතර, 1974 අප්‍රේල් මාසයේදී එළිදැක්විණි
පෝලන්තයෙහිදී  සැප්තැම්බර් මෙහෙයුම හෝ 1939 ආරක්ෂාව පිණිස යුද්ධය (පෝලන්ත
කම්පානියා වයිෂෙස්නියෝවා හෝ වොයිනා ඔබ්රෝනනා 1939 රෝකු) ලෙසින් සහ ජර්මනියෙහිදී  පෝලන්ත මෙහෙයුම (ජර්මානු
පූලන්ෆෙල්ඩ්සුග්) හෝ ෆල් වයිස් ලෙසින්ද හැඳින්වුනු, පෝලන්තය ආක්‍රමණය කිරීම යනු, ජර්මනිය, සෝවියට් සංගමය සහ, කුඩා ස්ලොවැක් බලඇණියක් විසින් පෝලන්තය ආක්‍රමණය කිරීම වූ අතර, මෙය විසින්  යුරෝපයෙහි දෙවන ලෝක යුද්ධයෙහි ඇරඹුම සනිටුහන් කළේය
මෝල්ටොෆ්–රිබෙන්ට්‍රොෆ් ගිවිසුම අත්සන් කිරීමෙන් සතියකට පසුව 1939 සැප්තැම්බර් 1 දිනදී, ජර්මානු ආක්‍රමණය ඇරඹුනු අතර, සැප්තැම්බර් 16 දිනදී නැගෙනහිර ප්‍රදේශයන්හී රුසියානු සහ ජපාන එදිරිවාදිකම් (නොමොන්හාන් සිද්ධිය) අවසන් කල  මෝල්ටොෆ්-ටෝගෝ ගිවිසුමට පසුව සැප්තැම්බර් 17 දිනදී  සෝවියට් ආක්‍රමණය ඇරඹිණි
ජර්මනිය සහ සෝවියට් සංගමය විසින්  සම්පූර්ණ පෝලන්තය බෙදා වෙන් කොට ඈඳාගැනීම හා සමගම ඔක්තොම්බර් 6 දිනදී මෙහෙයුම අවසන් විය
1939දී ගැටුම්
මංගල පින්සිරි සමරවීර (ඉංග්‍රීසි
Mangala Pinsiri Samaraweera
උපත 1956 අප්‍රේල් 21) මහතා ශ්‍රී ලාංකික දේශපාලනඥයෙකි
ඔහු 2005 සිට 2007 දක්වා මෙන්ම 2015 ජනවාරි 12 සිට මේ දක්වාද විදේශ කටයුතු පිළිබඳ කැබිනට් අමාත්‍යවරයා ලෙස කටයුතු කරයි
ඔහු නව දේශපාලන පක්ෂයක් ලෙස 2010 දී එක්සත් ජාතික පක්ෂය සමග ඒකාබද්ධව නව පක්ෂයක් පිහිටුවන ලදී
2007 දී ජනාධිපති මහින්ද රාජපක්ෂ මහතා විසින් කරන ලද ඇමති ලෙස තනතුරෙන් ඉවත් කරන විට ඔහු ශ්‍රී ලංකා දේශපාලනයේ තරමක කැළඹීමක් නිර්මාණය කළේය
පුද්ගලික ජීවිතය
සමරවීර මහතා සිරිමාවෝ බණ්ඩාරනායක මැතිනියගේගේ රජයේ පළාත් පාලන, නිවාස, තැපැල් හා විදුලි සංදේශ අමාත්‍ය ලෙස සිටි මහානාම සමරවීර හා මාතර නගර සභාවේ සාමාජිකයකු වූ කේමා සමරවීරගේත් පුත්‍රයාය
ඔහු ලන්ඩනයේ ශාන්ත මාර්ටින් කලා පාසලේ ඇඳුම් පැළඳුම් නිර්මාණය හා තාක්ෂණ පිලිබද උපාධිධාරියකු වෙනවා
ඔහු තම දේශපාලන ජීවිතය අැරඹිමට පෙර ශ්‍රී ලංකා ජාතික මෝස්තර මධ්යස්ථානයේ මෝස්තර නිර්මාණ උපදේශකයා ලෙස කටයුතු කළේය
ඔහු තවමත් අවිවාහකයෙකි
දේශපාලන ජීවිතය
ඔහු 1983 වසරේ මාතර ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂයේ ප්‍රධාන සංවිධායක ධූරය දරා තිබෙනවා
ඔහු 1989 දී මාතර දිස්ත්‍රික්කය නියෝජනය කරමින් පාර්ලිමේන්තුවට ඇතුල්වී තිබෙන අතර 1994 දී ජනාධිපතිනි චන්ද්‍රීකා බණ්ඩාරනායක කුමාරතුංග මහත්මිය කැබිනට් මන්ඩලයේ, තැපැල් හා විදුලි සංදේශ අමාත්‍ය ලෙස පත් කරන ලදී
1956 උපත්
නාසි ජර්මනිය සහ සෝවියට් සංගමය විසින්,  දෙවන ලෝක යුද්ධය (1939–1945) අතරතුර, පෝලන්ත අධිවාසය  ඇරඹුනේ,  1939 සැප්තැම්බරයෙහිදී පෝලන්තය ආක්‍රමණය කිරීම වෙතින් වූ අතර, 1945 මැයි මාසයේදී මිත්‍ර හමුදා විසින් නාසිවාදය පරාජය කිරීම හා සමගම විධිමත් ලෙසින් නිමාවට පත්විය
විදේශ අධිවාසයෙහි සමස්ත කාල සීමාව තුලදීම, නාසි ජර්මනිය සහ සෝවියට් සංගමය (එසෝසස) අතර, පෝලන්ත බලප්‍රදේශය බෙදා වෙන් කොට තිබුණි
සෝවියට්වරුන් විසින් ඈඳා ගත් භූමි ප්‍රදේශයන්, 1941 වසරෙහි  ගිම්හාන-වසන්ත කාලය තුලදී, නාසි ජර්මනිය විසින්  අල්ලා ගන්නා ලද්දේ, මුලදී සාර්ථක බවක් පෙන්වූ එසෝසස වෙත ජර්මානු ප්‍රහාරය අතරතුරදීය
වසර කිහිපයක් සටනෙහි යෙදීමත් හා සමගම, පෝලන්තය හරහා  එසෝසස වෙතින් ඉවතට සහ නැගෙනහිර සහ මධ්‍යම යුරෝපයෙහි ඉතිරියෙන් ඉවතට නාසි හමුදා ආක්‍රමණිකයන් පලවා හැරීමට රතු හමුදාව සමත් විය
පෝලන්ත රජයට අනුබද්ධිත  ජාතික අනුස්මරණ ආයතනයේ (IPN) ඇස්තමේන්තු පරිදී,පෝලන්ත ජාතියට එරෙහි ජර්මානු නාසි අපරාධ විසින්, වාර්ගික පෝලන්ත ජාතික ජීවිත  මිලියන 2.77 ක්  සහ පෝලන්ත යුදෙව් ජීවිත මිලියන  2.7 සිට 2.9 දක්වා ප්‍රමාණයක් බිලිගෙන ඇත
අධිවාසී පෝලන්තයේ වූ මහා සංහාරයෙහි යුදෙව් වින්දිතයන් සංඛ්‍යාව මිලියන 3.0 බවට පෝලන්තයෙන් පිටත සිටින ඉතිහාසඥයින්ගේ මතය වෙයි
මෙම කාල පරිච්ඡේදය තුල නාසි අපරාධ යන විෂයය පිළිබඳ දැනුම ප්‍රචාලනය, 2000 වසරෙහිදී ගෙන ආ පෝලන්ත පාර්ලිමේන්තු පණතක් මගින්, මෙම ආයතනය වෙත පවරන ලද අතර, පෙරදී පැවති පෝලන්ත ජාතියට එරෙහි ජර්මානු අපරාධ පිළිබඳ පරික්ෂණ සිදුකිරීමේ ප්‍රධාන කොමිසම වෙනුවට එය පත් කෙරිණි
1939 වසරෙහි ආක්‍රමණය, තුලදී මෙන්ම, ඉනික්බිතව දෙවන ලෝක යුද්ධය තුල සිදුවූ පෝලන්ත අධිවාසය තුලදීද මෙම අපරාධ සිදු කරන ලදි
පෝලන්ත ජාතියට එරෙහිව  ජර්මානු  තුන්වන අධිරාජ්‍යයෙහි පැවති වර්ගඝාතමය ප්‍රතිපත්තිය,  නාසි ජර්මානු යුද්ධ අපරාධ (1939–45) සහ මනුෂ්‍යත්වයට එරෙහි අපරාධ වල අපිකේන්ද්‍රය විය
පෝලන්තයට එරෙහි යුද්ධයේ ඇරඹුමෙහි සිටම, ඔහුගේ 1925 පොත මයින් කම්ෆ් තුල, නාසි නායක ඇඩොල්ෆ් හිට්ලර් විසින් සකස් කර තුබූ සැලැස්ම සාක්ෂාත් කර ගැනීම, ජර්මනියේ අභිප්‍රාය විය
මෙම සැලැස්මෙහි අරමුණ වූයේ, නැගෙනහිර යුරෝපයේ භෞමික ව්‍යාප්තිය සහ, ඊනියා  ලේබන්ස්රොම් (ජීවත්වන අවකාශය) නම් එම ප්‍රදේශයන්හී තුල ජර්මානුවන් යළි-පදිංචි කිරීම විය
යුද්ධයේ අරමුණ වූයේ, වාර්ගික මතවාදය භාවිතයෙන් මෙම භෞමික ප්‍රතිපත්තිය මුදුන්පත් කරගැනුමය
1939, අගෝස්තු 22 දිනදී, පෝලන්තය ආක්‍රමණයට ආසන්නයේදී, ඔහුගේ සේනාධිපතිවරුන්ට හිට්ලර් විසින් ඉපැහැදිලි අවසර දුන්නේ "පෝලන්ත සම්භවය සහිත හෝ පෝලන්ත භාෂාව කථා කරන හෝ පුරුෂයන්, ස්ත්‍රීන් සහ, ලමයින්,  අනුකම්පාව හෝ කරුණාව නොදක්වමින්" මරා දමන ලෙසටය
සෝවියට්වරුන්ගේ පෝලන්ත ආක්‍රමණය යනු, විධිමත්   යුද්ධ ප්‍රකාශ කිරීමකින් තොරව,  1939 සැප්තැම්බර් 17 දිනදී ඇරඹුනු, සෝවියට් හමුදාමය මෙහෙයුමකි
බටහිර දිශාවෙන් නාසි ජර්මනිය විසින් පෝලන්තය ආක්‍රමණය කිරීමෙන් දින දහසයකට පසුව, එම දිනයේදී, සෝවියට් සංගමය විසින් එලෙසින්ම නැගෙනහිර දිශාවෙන් ආක්‍රමණය කරන ලදි
ජර්මනිය සහ සෝවියට් සංගමය විසින්  සම්පූර්ණ   පෝලන්තය දෙකොටසකට බෙදා වෙන් කොට ඈඳාගැනීම හා සමගම 1939 ඔක්තොම්බර් 6 දිනදී ආක්‍රමණය අවසන් විය
නාසි ජර්මනියට එරෙහිව එක්සත් රාජධානිය, ප්‍රංශය, පෝලන්තය සහ, රුමේකියාව හා සමග යුද උපායශීලි සන්ධානයකට එළඹීමේ  සාකච්ඡාවන්හී නිරතවීම,  1939 මුල් අවධියෙහිදී සෝවියට් සංගමය විසින් අරඹන ලදි
සාමුහික ආරක්ෂා එකඟතාවක කොටසක් ලෙසින්, ඔවුන්ගේ භූමිප්‍රදේශ තුලින් සංක්‍රමණ අයිතිවාසිකම්, පෝලන්තය සහ රුමේනියාව විසින් සෝවියට් හමුදා ඛණ්ඩ වෙත ලබා දිය යුතු බවට, සෝවියට් සංගමය විසින් උදක්ම කියා සිටි විට, මෙම කතිකාවන් බිඳ වැටුණි
ඉහත කොන්දේසි නිෂ්ප්‍රභා කෙරුණු අතර, මේ නිසා, නාසි ජර්මනිය හා සමගින් මෝල්ටොෆ්–රිබෙන්ට්‍රොෆ් ගිවිසුම පිළිබඳ අනුසරණයෙහි යෙදීමට ස්වාධිකාරියක් සෝවියට් සංගමය වෙත ලැබුණු අතර, එම ගිවිසුම 1939 අගෝස්තු 23 දිනදී අත්සන් තැබිණි
යුද්ධ තත්ත්වයක් යටතේ,  උතුරු සහ නැගෙනහිර යුරෝපය, ජර්මානු සහ සෝවියට් බල ඉම් ගෝල වෙත වෙන්කිරීම සිදු කරන බවට රහස් නියමාවලියන්, මෙම ආක්‍රමණය-නොකිරීමේ ගිවිසුම තුල ගැබ්වී තිබුණි
මෝල්ටොෆ්–රිබෙන්ට්‍රොෆ් ගිවිසුම අත්සන් කොට සතියක් ගතවත්ම, ජර්මානු හමුදාවන් විසින්, බටහිරින්, උතුරින් සහ දකුණින් පෝලන්තය ආක්‍රමණය කරන ලදි
පෝලන්ත හමුදා ක්‍රමයෙන් ගිණිකොණ දෙසට පසුබැස්ස අතර එහිදී ඔවුන් සූදානම් වූයේ  රුමේනියානු පිවිසුම් රැකපොළ ආරක්ෂා කර ගැනීමේ දිගුකාලීන මෙහෙයුමකට වූ අතර, ඔවුන් බලාපොරොත්තු වූ ප්‍රංශ සහ බ්‍රිතාන්‍ය සහාය සහ අතිරේක බලඇණි ගැන අපේක්ෂාවෙන් සිටියහ
1939 සැප්තැම්බර් 17 දිනදී සෝවියට් රතු හමුදාව විසින් ක්‍රෙසි ප්‍රදේශ ආක්‍රමණය කලේ රහස් නියමාවලී පරිදීය
එදිරිවාදිකම් ඇරඹෙත්ම,  ඩුබනෝ, ඌත්ස්ක් සහ වෝජීනියස් වොවින්ස්කි ඇතුළු පෝලන්ත නගර කිහිපයක් විසින් රතු හමුදාවන්ට සාමාකාමී ලෙසින් ඇතුළු වීමට ඉඩ හරින ලද්දේ, ඔවුන් පැමිණ ඇත්තේ ජර්මානුවන් හා සටන් කිරීමට බව ඒත්තු ගොස් සිටි බැවිනි
පෝලන්ත යුද්ධ හමුදාවේ ජනරාල් ජූලියුස් රොමෙල් විසින් අනවසර අධිකාරියක් නිකුත් කරමින් අණ කර සිටියේ ඔවුන් මිත්‍ර පාක්ෂිකයන් ලෙසින් සලකන ලෙසටයි
එහි වරද අවබෝධ කර ගන්නා විට අතිශයින් පමා වී තිබුණි
ආශ්‍රිත

සටහන්

අධෝසටහන්

පුස්තක නාමාවලිය

1939දී ගැටුම්
සෝවියට් සංගමය සම්බන්ධිත හමුදාමය මෙහෙයුම්
පෝලන්ත–රුසියානු යුද්ධ
පෝලන්තය ආක්‍රමණය කිරීම
සෝවියට් හමුදාමය අධිවාස
පෝලන්තය තුල ස්ටාලින්වාදය
බෙලාරූස්හී ඉතිහාසය (1939–45)

සෝවියට් සංගමය තුල 1939 වසර
ලොවෝෆ් සටන (ලොවෝෆ් වටලෑම ලෙසින්ද සමහරවිට හැඳින්වෙයි) යනු, ලොවෝෆ් (වර්තමානයේ ලිවීව්, යුක්‍රේනය) නමැති පෝලන්ත නගරයේ පාලනය තකා, පෝලන්ත යුද්ධ හමුදාව සහ ආක්‍රමණකාරී  වෙයාර්මාට් සහ  රතු හමුදාව අතර ඇතිවූ සටනකි
ඊනියා රුමේනියානු පිවිසුම් රැකපොළ සඳහා ඉතා වැදගත් ලෙසින් දිස්වුනු මෙම  නගරය, කෙසේ හෝ රැක ගන්නා ලදි
පළමු ගැටුම් 
පෝලන්ත දේශසීමාවලින් බෙහෙවින් අභ්‍යන්තරයෙහි පිහිටි නිසාත් යුද්ධ කටයුතු වලට භාවිතා නොකිරීමට තරම් පෝලන්ත සංස්කෘතියට එය වැදගත් වූ නිසාත්, සටනේදී ආරක්ෂා කිරීමට  ලොවෝෆ් නගරය මුලදී නියමිතව නොතිබුණි
කෙසේවෙතත්, නාසි ආක්‍රමණයෙහි සිඝ්‍ර වේගය නිසාත්,  ඌජ් සටනට පසුව  පෝලන්ත  විශේෂ භට පෲසි යුද්ධ හමුදාවේ  සම්පූර්ණයෙන්ම පාහේ බිඳීයාම නිසාත්, ජර්මානු පහරදීමක අන්තරායය නගරය වෙත එල්ල විය
1939, සැප්තැම්බර් 7 දිනදී,  ජනරාල් ව්ලඩිස්ලව් ලංග්නර් විසින් නගරයේ ආරක්ෂක විධිවිධාන සංවිධානය කිරීම ඇරඹුනි
ආශ්‍රිත 
පේළිගත

සාමාන්‍ය

වැඩිදුර කියවීම්
බැතිබර  නවම් පෝය

ශාසන ඉතිහාසයේ මෙම පෝය දින සිදුවූ සුවිශේෂ වූ කාරණා රාශියක් සඳහන් වෙයි
සැරියුත්, මුගලන් දෙනමට අග්‍රශාවක තනතුරු පිරිනැමීම ඉන් ප්‍රධාන වන අතර ප්‍රථම සංඝ සන්නිපාතය සිදුවීම, ඕවාද ප්‍රාතිමෝක්‍ෂය මහා සංඝයාට දේශනා කිරීම, බුදුහිමි පිරිනිවන් පෑමට තෙමසකට පෙර ආයු සංස්කාරය අතහැරීමට ඉටා ගැනීම බුදු හිමියන් විසින් ප්‍රකාශයට පත්කිරීම යන කරුණු ඒ සමග බැඳී ඇත
උඳුවප්, දුරුතු යන මාස ප්‍රධානව එළැඹි සිටි ශීත සෘතුව ගෙවී යද්දී එළැඹෙන හේමන්ත සෘතුව පසළොස්වක පෝය හෙවත් නවම් මාසේ පෝය උදාවත්ම බෞද්ධයාට වැදගත් වන බුද්ධ චරිතය හා බැඳුණු වැදගත් කාරණා රාශියක්ම සිතට නැඟෙන්නේ නිරායාසයෙනි
මෙම මාසය චන්ද්‍ර මාස රටාවේ හැටියට එකොළොස්වන මාසය වන අතර දහවල් කාලය දැඩි හිරු රැස් පතිත වී උණුසුමත් රැය තුළ ශීතල ස්වභාවයත් ඇති කරන්නේ ස්වභාව ධර්මය වෙනස්කම් පාමිනි
ශාසන ඉතිහාසයේ මෙම පෝය දින සිදුවූ සුවිශේෂ වූ කාරණා රාශියක් සඳහන් වෙයි
එදා ඇසළ පෝදා ඉසිපතන මිගදායේ දී බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ප්‍රථම මංගල ධර්ම දේශනාව ශ්‍රවණය කළ පස්වග තවුසන් පැවිදිව ඇරැඹි සංඝ සමාජය වසරක පමණ කාලයක් ගතවෙද්දී නානා විධ දර්ශනයන් හි පිහිටා විවිධ ඇදහිලි විශ්වාස ඇතිව විමුක්තිය සොයා ගිය පිරිස් බුදුරජාණන් වහන්සේගෙන් ශ්‍රී සද්ධර්මය අසා යථාර්ථය අවබෝධ කරගෙන පැවිදි වීමත් සමග සංඝ ශාසනය සංකීර්ණ එකක් බවට පත්වූවේය
උරුවෙල් කාශ්‍යප, නදී කාශ්‍යප, ගයා කාශ්‍යප යන තුන්බෑ ජටිලයන් තම පිරිවර දහසක් සමග පැවිදි වීමත්, සැරියුත් මුගලන් දෙනම ඇතුළුÊදෙසීය පනහක භික්ෂු පිරිසද, යසකුල පුතු ඇතුළුÊපිරිසද වශයෙන් එක්දහස් තුන්සියය ඉක්ම වූ සංඝ සන්නිපාතයක් එදා නවම් මස පෝය දින රජගහ නුවර වේළුවනාරාම පුණ්‍ය භූමියේ රැස්ව සිටි විට එහිදී සුවිශේෂ කරුණු කීපයක්ම සිදුවූ වග ඉතිහාසයේ සඳහන් වේ
බුදුරජාණන් වහන්සේගේ දකුණත් සව් හා වමත් සව් වශයෙන් සැරියුත් මුගලන් දෙනම තනතුරුවලට පත් කෙරුණේ එදින රැස්වූ ඒ මහා සංඝ සභාව මධ්‍යයේය
බුදුරජාණන් වහන්සේ එසේ සිදුකළ පදවි ප්‍රදානය ප්‍රථම වතාවට සසුන්හි තනතුරු පිරිනැමීමය
එහෙත් ඒ දෙනමට ප්‍රථම සංඝ සමාජයට ඇතුළු වූ හිමිවරුන් සිටියදී නවක දෙනමකට පදවි පිරිනැමීම "මූණ බලා" සිදුකළ එකක් බවට බුදුහිමියන් වෙතට සංඝයාගෙන් චෝදනා එල්ල විය
විශේෂයෙන්ම බුදු හිමියන් හා ගිහිකළ එක්ව සිටි ඡන්න හිමියන් (ඡන්න ඇමැති) තනතුරු ප්‍රදානයේ දී තමා අමතක කළ බවට චෝදනා කරමින් බුදු සසුන්හි පළමුවරට අර්බුදකාරී තත්ත්වයක් ඇතිකළ බව සඳහන් වේ