Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
මේවායෙන් කරන සැරසිලි කලා ශාන්ති කර්ම, බලි යාග, පිරිත් සජ්ජායන පවත්වන මණ්ඩප,  කථින පෙරහැර, මළ ගේ වල සැරසිලි, විවාහ මංගලෝත්සව ආදී සැරසිලි සඳහා ගන්නා ලදි
මෙම ස්වභාවික ද්‍රව්‍ය ආශ්‍රේය සැරසිලි  කලාවට පසුකාලීනව එකතු වූ අලුත් මාධ්‍යයක් වූයේ ෆෝම් ශීට් ය
මෙම ෆෝම් ශීට් සමාජය තුළ ජනප්‍රිය වූයේ රෙජිෆෝම් නමිනි
රෙජිෆෝම් ශීට් කැපීම සඳහා ඒ වෙනුවෙන්ම සාදා ගත්  දික් වූ සිහින් පිහියක් භාවිතා කළ අතර එය සකසා ගනු ලැබූයේ හැක්සෝ ( hacksaw ) තල මගිනි
මෙම හැක්සෝ පිහි මගින් සිංහලයන්ගේ සාම්ප්‍රදාය්ක සැරසිලි අත‍ර එන සංකේත, රූප ආදිය රෙජිෆෝම් ශීට් වලින් කපා සැරසිලි සඳහා ගැනීම 1970, 1980 දශක වල අතිශය ජනප්‍රිය විය
ඝනත්වයෙන් යුතු අකුරු හැටියට විශේෂයෙන් මෙම රෙජිෆෝම් ශීට් මගින්  කපා අලවා ඉදිරිපත් කිරීමට ප්‍රාදේශීය කලාකරුවන් පෙළඹිණ
ලෑලි  වලින්  සකසා ගත් ආකෘතියක   පසුබිමක් සරසා ගැනීම බොහෝ දුරට රෙජිෆෝම් සැරසිලි මගින් සිදු විය
රෙජිෆෝම් ශීට් මගින් කපා ගන්නා අකුරු හෝ රෙජිෆෝම්  සැරසිලි අංග වල හිඩැස් තුළට පරිප්පු,  මුං ඇට,  හාල් ආදී විවිධ වර්ණ වලින් යුතු ධාන්‍ය හා තේකොළ යන දේවල්  පාප්ප ගල්වා  එතුළට පිරවීම සිදු විය
විලී රත්නායක මෙම කලා මාදිලිය තුළ ප්‍රවීණයකු වූ අතර විශේෂයෙන් ඝනත්වයෙන් වැඩි එනම් අඟල් හතර ප්‍රමාණය ඉක්මවූ රෙජිෆෝම් ශීට් වලින් කැටයම් කැපීමට ඔහු කුසලතා පූර්ණ විය
සිනමා අත්කම් ග්‍රැෆික් සලය්ඩ් නිර්මාණය කිරීම 
thumb|පින්තූරය 3. විලී රත්නායක ගීතයක් පුහුණු වෙමින්
2000 මුල් දශකයේ පමණ
'සිනමා ශාලාව තුළ දුම් බීම තහනම්'  ' ඉදිරි ආසන මත කකුල් තැබීම තහනම්' වැනි විධාන මෙන්ම ඉදිරියේ පැමිණෙන සිනමා පට පිලිබඳ විස්තර සහ ප්‍රදේශයේ වෙළෙඳ ව්‍යාපාර පිලිබඳ දැන්වීම් නිශ්චල දැන්වීම් හැටියට සිනමා ශාලාව මගින් සිනමාපටය ආරම්භ වීමට පෙර සහ විවේක කාලයේ විශේෂ සරල ප්‍රක්ෂේපණ තාක්ෂණයකින් තිරය මත එවක ප්‍රක්ෂේපණය කෙරිණ
ඒ සඳහා භාවිත කළ ස්ලය්ඩ් දෙයාකාරයකට සකසා ගනු ලැබිණ
එක ක්‍රමයක් වූයේ අඟල් 3 x 3 ප්‍රමාණයේ සම චතුරශ්‍රාකාර වීදුරු කැබැල්ලක් මත සරල තාක්ෂණයකින් නිම කර ගැනීම ය
මේ සඳහා පාසල් කලු ලෑලි වල සටහන් තැබීමට ගන්නා හුණු කූරු සියුම්ව කුඩු කර වතුර සහ ගම් ස්වල්පයක් සමග කවලම් කොට ස්ලය්ඩ් එක සඳහා ගන්නා වීදුරු කැබැල්ලේ තවරා වේලුණු පසු හූරා අදාළ දැන්වීම සකසා ගැනීම සිදු වූ නමුත්   වඩාත් ප්‍රශස්තව එය කිරීමට කැන්වස් සපත්තු වල ආලේප කිරීමට  ගන්නා දියරය ගම් සමග මිශ්‍ර කර ගැනීම ද සිදු විය
මෙම ආලේපිත තරලය වේලුණු පසු එය සීරීමට ගනු ලැබූයේ ඉත්තෑ කූරුය
ඉත්තෑ කූරු වල තිබුණේ එතරම් තද නැති මොලොක් තුඩකි
ඇල්පෙනෙති, සියුම් පිහි තුඩවල් ආදියෙන් හූරා දැමූ විට වීදුරු මතුපිට සහ වානේ තුඩ අතර පමණට වඩා තද ඝර්ෂණය  නිසා හුරා දමන රේඛා, පදාස හැටියට  ගැලවී අකුරු වල හැඩ විකෘර්ති වීම සිදු විය
මෙයාකාරයෙන් සකසා ගන්නා ස්ලය්ඩ් බොහෝ දුරට එදිනෙදා නිරන්තරව සකසා ගනු ලබන  අවස්ථාවේ හැටියට අවශ්‍ය වූ ඒවා ය
ස්ලය්ඩ් සැකසීමට ගත් අනෙක් තාක්ෂණය වූයේ බ්‍රොමය්ඩ් - පොසිටිව් මුද්‍රණ තාක්ෂණයෙන් ස්ලය්ඩ් සකසා ගැනීම ය්
මාතර සිට කතරගම දක්වා දිවෙන ප්‍රධාන මාර්ගයේ තංගල්ල හා හුංගම අතර රන්න නගරය පිහිටා ඇත
කහඳාව පුරාණ රජ මහා විහාරය   රන්න හි ඓතිහාසික ස්ථාන අතුරින් එකකි
ශ්‍රී ලංකාවේ දැනට සොයාගෙන ඇති ප්‍රාග් ස්ථාන නාමාවලියේ 111 වැනි ස්ථානයේ රන්න පිහිටුවා ඇත
හෝබාර්ට් නගර කේන්ද්‍රය (), හෝබාර්ට් හි පැරණිම කොටස වේ
මූලාශ්‍ර

ආශ්‍රිත
 හෝබාර්ට්

හෝබාර්ට්
වාය්ව
Medical cannabis, හෝ medical marijuana, යනු කංසා හෙවත් ගංජා සහ cannabinoid වර්ග වෛද්‍යවරයෙක් විසින් රෝගීන් හට නිර්දෙශ කරන ආකාරය වේ
ආශ්‍රිත

මූලාශ්‍ර

භාහිර සබැඳි 

කංසා
කංසා එසේත් නැත්නම් ගංජා () යනු Cannabis පැලෑටියෙන් නිපදවන psychoactive drug එකකි
2020 නොවැම්බර් මාසයේදී මෙය ආපදා අවම මත්ද්‍රව්‍යක් ලෙස නම් කරන ලදී
එවා දිසා ලෙස බෙදා දිසා කෝරළවලට බෙදා පැවතුනි
කෝරළ පත්තුවලට බෙදා තිබුණි
පත්තු සමන්විත වූයේ ආරච්චි වසම් වලිනි
ඒ තුළ විවිධ ගම්මානන විය
මෙම පැරණි පරිපාලන සම්ප්‍රදායන්ට අනුව මායා රටට අයත් කෝරළ අතර රයිගම් කෝරළය ප්‍රමුඛ තැනක් ගනී
මේ බව කඩවත් පොත්වල දැක්වේ(ලංකා කඩවත් විත්ති- මාරඹේ)

1. රයිගම් උඩුගහ පත්තුව

2. රයිගම් කුඹුක පත්තුව

3. රයිගම් අධිකාරී පත්තුව

4. රයිගම් තල්පිටිබද්ද පත්තුව

5. පානදුර තොරමුණ පත්තුව

6. මුන්වත්තේ බාගේ පත්තුව

මේ අතරින් වත්මන් ඉංගිරිය ප්‍රෙද්ශීය ලේකම් බල කොට්ඨාසය අයත්ව පැවති උඩගහ පත්තුව වනාහී උතුරෙන් හේවාගම් කෝරළයටත්, නැගෙනහිරෙන් සබරගොමුවටත්, දකුණෙන් කාල නදිය හා පස්ටදුන්ත් කොරළයටත්, බස්නාහිරෙන් රයිගම් කුඹුකේ පත්තුවටත් මායිම්ව පවතිනවා
කුඹක පත්තුව හොරණ ප්‍රාෙද්ශීය ලේකම් කොට්ඨාසයද, අධිකාරි පත්තුවට බණ්ඩාරගම ප්‍රාලේ කෝට්ඨාසවද, තල්පිටියේ සිට බොල්ගොඩ ගඟ ඔස්සේ හිරණ ගොරකාන දක්වාවූ කලාපය තල්පිටිබද්ද පත්තුවටද, පානදුර නගර කලාපය පානදුර තොටමුණ පත්තුවටද, මදුරාවල හා මිල්ලනිය කොට්ඨාස මුන්වත්තබාගේ පත්තුවටද අයත්ය
(ආරියරත්න ජේ.ටී - අසිරිමත් රයිගම පිට 12)

රයිගම කොරළයක් ලෙසින් ඒ නමින් සංවිධාන ගත වෙන්නේ පොළොන්නරු යුගයේදීය
2000 වර්ෂයේ මාර්තු මස සුජිත් රත්නායක ඇතුළු හතර දෙනෙකු හැටියට ලයනල් වෙන්ඩ්ට් කලාගාරයේදී පැවැත් වූ ප්‍රදර්ශනයෙන් මුල් වරට ප්‍රදර්ශනය කළ ඔහුගේ  පුරහල බෝම්බය කෘතිය දෙවැනි වර නැවත එම අවුරුද්දේම ජූලි මස  වෙනත් 15 දෙනෙකු සමග බෙයාර්ෆුට් කලාගාරයේදී ප්‍රදර්ශනය කෙරෙන සමූහ ප්‍රදර්ශනයකි
ඒ වගේම එවකට  සෞන්දර්ය අධ්‍යයන ආයතනයේ අධ්‍යාපනය හදාරමින් සිටි කිසිදා ප්‍රදර්ශනයකට ඉදිරිපත් නොවූ ශිෂ්‍ය ශිෂ්‍යාවන්  15 දෙනෙකු සුජිත් රත්නායක සමග මහජන අවකාශයක ප්‍රදර්ශනයක් හැටියට කලඑළි බසින ලද ප්‍රදර්ශනය මෙය වේ
මේ ප්‍රදර්ශනය සඳහා රත්නායක ද ඇතුලත් කොට සහභාගිකරුවන් තෝරා ගැනීම, ප්‍රදර්ශනය ඉදිරිපත් කිරීම හා ප්‍රදර්ශන සමරු කලාපයට අනුව ප්‍රදර්ශනය  පිලිබඳ හැඳින්වීම ආදී සියල්ල සිදු කරන ලද්දේ ජගත් වීරසිංහ විසිනි
වීරසිංහ එවකට පුරා විද්‍යා පශ්චාත් උපාධි ආයතනයේ කථිකාචාර්යවරයකු වූ අතර  සෞන්දර්ය අධ්‍යයන ආයතනයේ බාහිර කථිකාචාර්යවරයකු ද විය
ඒ වගේම අභිනවයෙන් 2000 වර්ෂයේ පිහිටුවන ලද තීර්ථ ජාත්‍යන්තර කලාකරුවන්ගේ එකතුවේ පුරෝගාමී සභාපතිවරයා ඔහු උවද මෙම ප්‍රදර්ශනය අගෝස්තු මස සංවිධානය කරන අවස්ථාවේ එම සංවිධානය පිහිටුවා තිබුනේද නැද්ද යන්නට තොරතුරු නැත
'තීර්ථ ජාත්‍යන්තර කලාකරුවන්ගේ එකතුව' යන්න කලාකරුවන් 11 දෙනෙකු හැටියට 2000 වර්ෂයේදී පිහිටුවන ලද බවට එම සංවිධානයට අයත් වෙබ් අඩවියේ සඳහන් කොට ඇතත් ඊට දායක වූ කලාකරුවන් කව්ද එය පිහිටවූයේ 2000 වර්ෂයේ කුමන කාල පරාසයකද කෙසේද යන්න සඳහන් කොට නැත
( මෙම වෙබ් පිටුව බලන්න
)  ප්‍රදර්ශන සමරු කලාපයට අනුව  Club Made in IAS යන්න මගින් සමරු කලාපය  ප්‍රකාශයට පත් කොට ඇත
Club Made in IAS යන්න පිහිටා ඇති බවට 45/3, Temple road, Kalubowila, Dehiwala, Sri Lanka යන ලිපිනය published by Club Made in IAS යටතේ  ප්‍රදර්ශන සමරු කලාපය තුළ දක්වා ඇත
සමරු කලාපයේ ප්‍රදර්ශනයේ සහභාගිකරුවන් දක්වා ඇති  අනුපිළිවෙලට සහභාගිකරුවන් මෙසේ වේ
සමරු කලාපය තුළ සියලු සහභාගිකරුවන්  පැමිණියේ කුමන ප්‍රදේශ වල සිටද යන්න දක්වා ඇත
එම ප්‍රදේශ අයත් වන දිස්ත්‍රික්ක මෙහිලා අභිනවයෙන්  සඳහන් කෙරේ
1. සුජිත් රත්නායක - රන්න ( හම්බන්තොට දිස්ත්‍රික්කය ) 2.උපුල් චමිල බණ්ඩාර - තඹුත්තේගම ( අනුරාධපුර දිස්ත්‍රික්කය ) 3.සුසිල් රෝහණ - බලංගොඩ ( රත්නපුර දිස්ත්‍රික්කය ) 4. පාල පොතුපිටිය - දෙනියාය ( මාතර දිස්ත්‍රික්කය) 5.ඉන්ද්‍රචාපා රාජගුරු - ලේවැල්ල ( නුවර දිස්ත්‍රික්කය ) 6.චතුරි රාජපක්ෂ - ගම්පහ ( ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කය ) 7. පල්ලියගුරුගේ අමරජීව - අම්පාර ( අම්පාර දිස්ත්‍රික්කය ) 8. බන්දු මනම්පේරි - බණ්ඩාරගම ( කළුතර දිස්ත්‍රික්කය ) 9. සරත් ප්‍රේමසිංහ - ගම්පහ ( ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කය ) 10. ප්‍රසන්න රණබාහු - දෙල්වල ( රත්නපුර දිස්ත්‍රික්කය ) 11.මුදිතා අස්කින් - හැටන් ( නුවරඑළිය දිස්ත්‍රික්කය ) 12. ප්‍රියන්ති මග්ගොනගේ - අගලවත්ත ( කළුතර දිස්ත්‍රික්කය ) 13. නීල් රාජකරුණා - මල්වල ( රත්නපුර දිස්ත්‍රික්කය ) 14. සරත් සමරවීර - වතුරේ ( කෑගල්ල දිස්ත්‍රික්කය ) 15. අනුරාධ හේනක ආරච්චි - හෙට්ටිමුල්ල ( කෑගල්ල දිස්ත්‍රික්කය ) 16. සුනෙත් බෝකුල - පල්ලෙකැලේ ( නුවර දිස්ත්‍රික්කය )

මේඩ් ඉන් අයි.ඒ.එස්. ප්‍රදර්ශනයට  පෙර  තත්වය 
thumb|1995 දී ප්‍රසන්න රණබාහු සහ සරත් ප්‍රේමසිංහ සමග සුජිත් රත්නායක|alt=|වම|240x240px
thumb|1998 දී සරත් සමරවීර හා සුජිත් රත්නායක|alt=|වම|239x239px
thumb|1999 දී පමණ සුජිත් රත්නායක, සරත් ප්‍රේමසිංහ, ශ්‍රී ලාල් රණවීර, ගිහාන් ධර්මපාල සහ පහළ අධ්‍යයන වර්ෂයේ ප්‍රදීප්  කොතලාවල යන ශිෂ්‍යය්න්|alt=|වම|237x237px
thumb|2000 අගෝස්තු මේඩ් ඉන් අයි.ඒ.එස්. ප්‍රදර්ශනයට පෙර 2000 මාර්තු ලයනල් වෙන්ඩ්ට් කලාගාරයේ සමූහ ප්‍රදර්ශනය පැවැත් වූ සුජිත් රත්නායක, ප්‍රදීප් චන්ද්‍රසිරි, මනෝරංජන හේරත් සහ කෝරලේගෙදර පුෂ්පකුමාර යන හතර දෙනා
|alt=|වම|238x238පික්
සමාජ ගැටළු
සමකාලීන දෘෂ්‍ය කලා
සිව්වන හා දසවන සියවස් අතර කාලයේ දී දකුණු සේද මාවතේ චීනයේ ගන්සු පළාතේ පිහිටි ඩන්හුවාං කාන්තාර සීමාවේ ආරක්ෂක බලකොටුවක් ලෙස මොගාවෝ ගල් ගුහා සංකීර්ණය හැඳින්වේ
එහි බෞද්ධ බිතුසිතුවම් හා මූර්ති රඳවා ඇති අතර කැටයම් කරන ලද ගුහා 500ක් පමණ තිබේ
එයින් ගල් ගුහා 30ක් පමණක් මහජන ප්‍රදර්ශනය සඳහා මේ වන විටත් විවෘත කර තිබීම විශේෂත්වයකි
මෙහි ග්‍රීක , පසියානු හා හින්දු ආභාශය ලැබූ මූර්ති දහක් ගණනක් අඩංගු වේ
යෝධ ගලකින් නෙළන ලද බුදුන්ගේ සිනහව සහිත ප්‍රතිමාව , ටැන්ග් රාජවංශ සභිකයින් සංගීතය වාදනය කරන ආකාරය හා මකරුන් 🐉 පියාඹන ආකාරය ඇතුළත් පිළිම මෙහි විශේෂ තැනක් ගනී
ව. 366 සිට 13වන සියවසේ මුල් භාගයේ දී ෂියා රාජ වංශය බිඳ වැටුණත් ඩන්හුවාං හී තිබූ බෞද්ධයන්ගේ විශිෂ්ට ස්ථානයක් වන මොගාවෝ ගල් ගුහා සංකීර්ණ⁣යෙහි පැවති ඒ ප්‍රෞඩත්වය ම තවදුරටත් රැකගැනීමට ඔවුන්ට හැකි විය
ෂියා රාජවංශය බිඳවැටීමත් සමඟ මධයම ආසියාවේ රාජධානි වලින් පැමිණි බෞද්ධ භික්ෂූන් වහන්සේලාට සහ මිෂනාරිවරුන්ට බෞද්ධ ආගම ප්‍රචාරය කිරීමට පිවිසිය හැකි ප්‍රධාන ස්ථානයක් බවට ඩන්හුවාං පත්කර ගත්තේ ය
ඒ අතර ක්‍රි
ව. 366 දී ඩන්හුවාං හී සිටින බෞද්ධයන් විසින් මොගාවෝ ගල් ගුහාව බෞද්ධයන් රකින ආරක්ෂක බලකොටුවක් ලෙස නම් කරන ලදී
පසුව එය දහස් ගණනක් බුදුවරුන්ගේ ගුහාව යන අරුතින් ක්වාංෆෝ ඩොං ලෙසද හැඳින්වේ
එතැන් පටන් ඩන්හුවාං නගරයේ ප්‍රධාන බෞද්ධ මධ්‍යස්ථානයක් බවට හා වන්දනාමානයට පත්වන ප්‍රධාන ස්ථානයක් බවට මෙය පත්විය
මොගාවෝ ගල් ගුහාව තුළ ප්‍රාදේශීය සමාජයේ ප්‍රමුඛ කාර්යක් ඉටු කළ පැවදි ප්‍රජාවන් ගණනාවක් සිට ඇත
ඩන්හුවාං පාලනය කිරීමට පැමිණි ආණ්ඩුකාරවරුන් ගෙන් මොගාවෝ බෞද්ධ ගල්ලෙන සදහා ත්‍යාගශීලිව අනුග්‍රහයන් බොහෝමයක් හිමි විය
ව. 1900 හා ක්‍රි
ව. 1911 වන ශතවර්ෂයේ දී මේ ගුහා තුල වැදගත් ලේඛන ඇතුළත් ' පුස්කොළ ගුහාවක් ' සොයාගන්නා ලදි
ඉන් පසුව මෙම පුස්තකාලය තුළින් සොයාගත් එම ලේඛන ලොව පුරා විසිරී ගිය අතර මේවායේ විශාලම එකතුව ඇත්තේ බීජිං , ලන්ඩන් , පැරිස් සහ බර්ලින් නගර වල බව වාර්තා වේ
එයට හේතුව වන්නේ මේ නගරය බටහිරින් චීන පරිපාලන භූමියට වෙළඳුන් ඇතුළු වූ පළමු නගරය වන බැවිනි
සුප්‍රසිද්ධ මොගාවෝ ගල් ගුහා සංකීර්ණය 1987 දී යුනෙස්කෝ ලෝක උරුම අඩවියක් ලෙස නම් කරන ලදි
ශ්‍රී ලංකීය බෞද්ධ ඉතිහායට බොහෝ සේ නෑකම් කියන රාජ්‍යයක් ලෙස මියන්මාරය හැඳින්විය හැක
නමුත් බුදුරදුන්ගේ කේශ ධාතු අට නමක් තැම්පත් කර සෑදූ වෙහෙර ත්‍රිකුණාමලයේ ගිරිගඩු සෑය නොව මියන්මාරයේ ස්වේදගොන් චෛත්‍ය බව මියන්මාර හෙවත් බුරුම ඉතිහාසයේ සඳහන් වේ
ඒ නිසාම ඉන්දියාව මෙන්ම වර්තමාන මියන්මාරය ද බෞද්ධ උරුමයන් නිසාම නෑයන් වනු ඇත
2005 දී පීඨ <small>තුනක් යටතේ සෞන්දර්ය කලා  විශ්ව විද්‍යාලය බවට පත් වීමට පෙර අධ්‍යයනාශ තුනක් යටතේ 1974 සිට 2005 දක්වා සෞන්දර්ය අධ්‍යයන ආයතනය හැටියට පැවතුණ අධ්‍යාපන ආයතනය පිලිබඳ තොරතුරු ගබඩා කිරීමේ හා යාවත්කාලීන කෙරෙන විකිපීඩියා පිටුවකි
'ශ්‍රී ලංකා ජාතික කලා ආයතනය' යටතේ කුරුඳුවත්ත  හෝර්ටන් පෙදෙසේ  තිබුණ 'කලා හා ශිල්ප අංශය' 1965 දී තව දුරටත්  උසස් තත්වයක පිහිටුවා  එය අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශය යටතේ 'රජයේ කලා හා ශිල්ප විද්‍යාලය' ලෙස  පිහිටුවීමත්,   'ශ්‍රී ලංකා ජාතික කලා ආයතනය' යටතේ ම තිබුණ සංගීත අංශය 'රජයේ සංගීත විද්‍යාලය' ලෙස උසස් තත්වයක පිහිටුවීමත් මගින්   'සෞන්දර්ය අධ්‍යයන ආයතනය' නිර්මාණය වීමට පසුබිම ඇති විය
රජයේ නර්තන හා මුද්‍රා නාට්‍ය විද්‍යාලය ද  'ශ්‍රී ලංකා ජාතික කලා ආයතනය'ය යටතට ගැනුණ අතර  එවකට    රජයේ කලා හා ශිල්ප විද්‍යාලයේ විදුහල්පති ලෙස පත් ව සිටියේ ස්ටැන්ලි අබේසිංහ ය
රජයේ සංගීත විද්‍යාලයේ  විදුහල්පති ලෙස පත් ව සිටියේ ලයනල් එදිරිසිංහ  ය
රජයේ නර්තන හා මුද්‍රා නාට්‍ය විද්‍යාලයේ විදුහල්පති වූයේ පණිභාරත ය
1973 දී බොම්බායේ ශ්‍රීමත් ජේ. ජේ. ව්‍යවහාරික කලා ආයතනයේ පීඨාධිපති  මහාචාර්ය එච්.ජී. හන්මන්ටේ සහ ඉන්දියාවේ බොම්බායේ ශ්‍රීමත් ජේ. ජේ. ලලිත කලා පාසලේ පීඨාධිපති මහාචාර්ය පල්සිකාර් යන අයට රජයේ කලා හා ශිල්ප විද්‍යාලය ප්‍රතිසංවිධානය කිරීමෙහිලා  සැලසුම් කිරීමට  ශ්‍රී ලංකා රජය විසින් ආරාධනා කරන ලද නමුත් එවැනි ප්‍රවණතාවක්  රජයේ සංගීත විද්‍යාලය සහ රජයේ නර්තන හා මුද්‍රා නාට්‍ය විද්‍යාලය ප්‍රතිව්‍යුහගත කිරීම සම්බන්ධයෙන් ඇති  වී නැත
කෙසේ නමුත් 1974 දී රජයේ කලා හා ශිල්ප විද්‍යාලය, රජයේ සංගීත විද්‍යාලය, රජයේ නර්තන හා මුද්‍රා නාට්‍ය විද්‍යාලය හා යාපනයේ රාමනාදන් ඇකඩමිය ඒකාබද්ධ කිරීමෙන් 'සෞන්දර්ය අධ්‍යයන ආයතනය' නිර්මාණය විය
එය කැළණිය විශ්ව විද්‍යාලයට අනුබද්ධ කරන ලද අතර  උපාධි පිරි නමන ලද්දේ කැලණිය  විශ්ව විද්‍යාලය මගිනි
වැඩිදුර බලන්න
//vpa
lk/history/
thumb|සරත් සූරසේන

70 දශකය

80 දශකය

90 දශකය

මේවා ද බලන්න 
 සුජිත් රත්නායක
 ශ්‍රී ලංකාවේ සමකාලීන දෘශ්‍ය කලාවේ ඉතිහාසය

Sri Lankan art






Living in India  

Living in india 112.135.67.160 12
48, 18 මැයි 2023 (යූටීසී)
චන්ද්‍රගුප්ත තේනුවර 1960 දී ඉපදිණි
ondon, UK
කුලසේකර මුදියන්සේලාගේ දිනේෂ් නුවන් කුලසේකර (උපත 1982 ජූලි 22) ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයෙකි, අන්තර්ජාතික සීමිත ඕවර් තරඟ සඳහා ක්‍රිඩා කරනු ලබයි
He was educated at the Bandaranayake College, Gampaha
මූලාශ්‍ර 

ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයෝ
ශ්‍රී ලාංකික ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයෝ
අලකේෂ්වර හෙවත් අලගක්කෝණාර යනු රයිගම විසූ ප්‍ර්‍රභූ පෙළපතකි
අලක+ ඊෂවර = අලකේෂ්වර යනු විරුධයකි
ගිරිවංශක අලගක්කෝණාර පෙළපතට මහා පරාක්‍රමබාහු රජ සමයේ ලද ගෞරව නාමයකි
එහි අරුත ධණයට අධිපති වූ යන්නය
ගිරි වංශාභිජාත වණිඛ් වංශ සිඛාමණී හෙවත් වාණිජවංශයට සිලුමිණක් බදු වූ ගිරිවංශාභිජාත අගකේෂ්වරයානන් යැයි
අලකේෂ්වර යුද්ධය නම් කෘතියේද, රාජාවලියේද සඳහන්වේ
මා්වුන් ක්‍රමයෙන් පොලොන්නරු යුගයේ සිට බලය තහවුරු කර ගනිමින් බලවත්වූ පරපුරක් ලෙස දැකවිය හැකිය
රයිගම රාජධානිය රාජධනියක් ලෙසින් ඉස්මතුවන්නේ පළමු පරාක්‍රමබාහු රජ සමයේ ගිරි වංශාභජාත අලකේෂ්වර නම් නිලධාරියෙකු රයිගමට පත්කිරීමත් සමගය
හෙතෙම එවකට පැවති හිරඤ්ඤ මණ්ඩලය හා පානභුන්න දනව්වේ කොටසක් එක්කර රයිගම් කෝරළයද, පසුව රයිගම කේන්ද්‍රකරගත් බල ප්‍රෙද්ශයක්ද ගොඩනන්වයි. කැළණි විහාරයේ ක්ෂුද්‍රක්ෂර වලින් සටහන්වූ අලකේෂ්වර වංශය නම් පුස්තකය මහාචාර්ය සෙනරත් පරණවිතානයන් විසින් කියවා දක්වා ඇත
රයිගම රාජධානියේ සීමා කළුතර, ගල්ල, මාතර යන වත්මන් දිස්ත්‍රික්ක දල වශයෙන් අයත් විය
රයිගම පාලනය කළ අලකේෂ්පාවරලකයින්

දසවන අලකේෂ්වර - කැළණි විහාරයේ අනුග්‍රාහකයාය
ඉබංබතුතා මේ සමයේදී පැමිනේ

එකොලොස්වන අලකේෂ්වර- පියාගේ ඇස් අන්ධ කර රජවේ

දොලොස්වන අලකේෂ්වර - ප්‍රභූරාජ මහා නිෂ්ශංක අලකේෂ්වර මයුර සංදේශයේ ක්‍රි
දාහතරවන අලකේෂ්වර (වීර අලකේෂ්වර) දෙවනිවර ක්‍රිව 1399 -1411 හෙතෙම ක්‍රි
මූලාශ්‍රය අසිරිමත් රයිගම - ජානක තරංග ආරියරත්න

මින් මතු අලකේෂ්වර පරපුර ගැන ලංකා ඉතිහාසයේ පැහැඳිළි විස්තරයක් නොමැත
නමුත් චීනට අරන් ගිය සිංහල අල් කූ ෂී රජුගේ පෙළපතෙන් පැවත එන්නේ යැයි කියවෙන ෂී නම් රාජ පෙළපතක් ගැන චීන වර්තා ඇසුරෙන් ලංකාවේ මාධ්‍ය පසුගිය කාලයේ වාර්ථා කළේය
ජපානයේ කෙටිම ලිපි ශාලාව

එක්-stroke බුද්ධත්වය  ජපානයේ කෙටිම ලිපි ශාලාව ( එක්-යකතා stroke ජපානය කෙටි ලිපිය වාර්තා), යනු ජපානයේ කෙටිම ලිපිය සහිත පුස්තකාලයක් වන අතර එය ෆුකුයි ප්‍රාන්තයේ සකායි නගරයේ මරුඕකා-චෝ හි පිහිටා ඇත
දළ විශ්ලේෂණය 
ලිපිය "ආකෘතියක් ලෙස හැඳින්වේ," එය ගින්නෙන් පරෙස්සම් වන්න සිට ආරම්භ වන බව ලිපියක් "
හොන්ඩා ශගෙසුගු ජින්චූ සිට ඔහුගේ බිරිඳ අමතා කරන ලදී
"ඔසෙන්” යනු එචිසන් මරුඕකා සකායි නිර්මාතෘගේ පළමු හිමිකරු බැවින් හිටපු මරුඕකා නගරයේ කාර්ය මණ්ඩල සාමාජිකයෙකු වූ ඔගුරා මසනාරිගේ යෝජනාව  සමඟ 1993 දී "මව" වෙත ලිපියක් ලෙස "එක් stroke බුද්ධත්වය" ප්‍රසිද්ධියේ පිරිනැමීම ආරම්භ කරන ලදී
මෙය ලිපියක් ලෙස මෙම තෝරාගත් කෘති නැරඹිය හැක්කේ කලින් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද පොත් වල පමණි , නමුත් ස්ථිර ප්‍රදර්ශනය සඳහා නිර්මාණය කරන ලද්දේ මෙම කෞතුකාගාරයයි
තට්ටු දෙකේ ව්‍යුහයක් (අර්ධ වශයෙන් තට්ටු තුනේ) 2015 අගෝස්තු 23 දින විවෘත විය ( හෙයිසෙයි 27 යුගය)
ආරම්භක දිනය වූයේ "ෆුමි" යන වචනය වචනයට එකතු කර දින 23 කට පසුවය
අතීත ජයග්‍රාහී කෘති පළමු මහලේ ප්‍රදර්ශනය කෙරේ
මෙම කෘති දිය ඇලි මෙන් පෙනෙන රූප සමඟ ඉදිරිපත් කෙරේ
සෑම වසරකම බොහෝ කෘති ලබා ගන්නා "ජපානයේ කෙටි ලිපිය එක් stroke ප්‍රබුද්ධතා සම්මානය" ආරම්භ වූයේ හොන්ඩා සුකාසා සකමන් විසින් ලියන ලද ලිපියේ අරමුණෙනි
මානව සබඳතා දුර්වල යැයි කියනු ලබන වර්තමානයේ ජපානයේ අකුරු සංස්කෘතිය යලි ස්ථාපිත කිරීමට පටන් ගත් “එක් stroke බුද්ධි ප්‍රදානය” යි, නමුත් අකුරු 40 කින් යුත් කෙටි වාක්‍යයක අඩංගු සිතුවිලි බොහෝ දෙනෙකුගේ මනස චලනය කරයි
ඉන්පසුව, පසුගිය අවුරුදු විස්ස තුළ බොහෝ දෙනාගේ සිතුවිලි එකට එකතු වී ඇති අතර, “ජපානයේ කෙටිම ලිපි මන්දිරය මෙලෙස බිහිවිය”
“එක්- එක් stroke ප්‍රබුද්ධ ත්‍යාගය” සුමිටෝමෝ සමූහයේ “පුද්ගලයාගෙන් පුද්ගලයාට වැදගත් දේ” යන පණිවුඩය සපුරාලන අතර සකායි සිටි මරුඕකාචෝ සුමිටෝමෝ පවුලේ පළමු සුමිටෝමෝ මැසැටෝගේ උපන් ස්ථානය වන අතර සම්බන්ධතාවය ගැඹුරු ය
1994 සිට මෙම තරඟයට අනුග්‍රහය ලබා දී ඇත (හෙයිසෙයි 6 යුගය)
ඉතිහාසය 

 1993 ( හෙයිසෙයි 5 යුගය ) - “එක්-stroke බුද්ධි ප්‍රදානය” (32,236 සඳහා පළමු අයදුම්පත) සඳහා අයදුම්පත් විවෘත කරන්න
1994 (හෙයිසෙයි 6 යුගය) - මරුඕකා නගර සංස්කෘතික ප්‍රවර්ධන ඒජන්සියේ ආරම්භය
2013 අප්රිල් 1 වන දින- නම මරුඕකා සංස්කෘතික පදනම ලෙස වෙනස් කරන ලදි
සැප්තැම්බර් 2013 (2013 සැප්තැම්බර්) - මරුඕකා කාසල් හි හිටපු සායන භූමිය බටහිර දෙසින් ඉදිකිරීම් ස්ථානයක් බවට පත් කිරීමේ ප්‍රතිපත්තියක් ප්‍රකාශයට පත් කළ නමුත්, මරුඕකා කාසල් හි උතුරු පැත්තේ පිහිටි මරුඕකා සංස්කෘතියට පහර දීමෙන් දේශීය අනුමැතිය ලබා ගත නොහැක
පදනම් අඩවියට වෙනස් කරන ලදි  [සටහන 1] [සටහන 2]
2014 (2014) ජුනි මස 6 - මරුඕකා කාසල් නිනෝමාරු හි ඉෂිගාකි මරුඕකා සංස්කෘතික පදනමේ භූමියෙන් කැණීම් කරන විට, අපි මරුඕකා පුස්තකාලයේ උතුරු පැත්තේ වාහන නැවැත්වීමේ ස්ථානය වෙනස් කළෙමු (දෙවන වෙනස)
අගෝස්තු 23, 2015-විවෘත කිරීම
සෑම කාලයකම තේමාව සහ විනිශ්චය කරන්නා

එක්- stroke ප්‍රබුද්ධ ත්‍යාගය 

නව එක්- stroke ප්‍රබුද්ධ ත්‍යාගය

 ලී දෙකේ තට්ටු  
 මුළු බිම් ප්‍රමාණය වර්ග මීටර් 700 කි 
 ස්ථිර ප්‍රදර්ශන කාමරය
ත්‍යාගලාභී කෘති එක්- එක් strokeප්‍රබුද්ධ ත්‍යාගයේ ඉතිහාසය සමඟ ඔබට දැක ගත හැකිය
ප්‍රදර්ශන කාමරය සැලසුම් කිරීම
සයියෝ නගරයේ කමබෝකෝ මණ්ඩලයේ පින්තූරයක්, එහයිම් ප්‍රාන්තය සහ ජපානයේ කෙටිම ලිපිය ප්‍රදර්ශනය කෙරේ
පැරණි කාසල් ප්‍රදර්ශන කාමරය
එය මරුඕකා කාසල් කුළුණේ තුන්වන මහලට සමාන ප්‍රදේශයක් වන අතර ඔබට සකායි නගරය පිළිබඳ වීඩියෝවක් නැරඹිය හැකිය
ෆුමිනෝ වත්ත
කැෆේ

විවෘත කාලය 

 9
00-17
00 (16
30 දක්වා)

සංවෘත දිනය 

 අලුත් අවුරුදු දිනය  (දෙසැම්බර් 29-ජනවාරි 3) 
 දර්ශන වෙනස් කිරීම සඳහා සංවෘත දිනයක් ඇත 

 ජේ.ආර්. ෆුකුයි දුම්රිය ස්ථානයෙන් මිනිත්තු 40 ක් කෙයිෆුකු බස් රථයෙන් "මරුඕකා ලයින්" මරුඕකා කාසල් බස් නැවතුම්පොළෙන් විනාඩි 8 ක් පයින් යන්න
මිනිත්තු 20 ක් ජේ.ආර් කාසල් පිවිසුම් බස් නැවතුම්පොළෙන් විනාඩි 10 ක් පයින් යන්න
හොකුරිකු අධිවේගී මාර්ගයෙන් මාරූකා අන්තර් හුවමාරුවෙන් විනාඩි 5 ක්

විවරණය

මූලාශ්රය

වටපිටාව 

 සකායි සිටි මරුඕකා පුස්තකාලය - ලිපි ශාලාවට යාබදව. නකානෝ ෂිගෙහාරු අනුස්මරණ පත්‍රිකාව අමුණා ඇත
අදාළ අයිතමය 

 බහු බහුවිධ පොත- ජපානයේ කෙටිම ලිපියේ කතුවරයා 
 මරුඕකා කාසල් - සාසන් ලෙස හැඳින්වූ හොන්ඩා ෂිගෙරු අධිපතියා බවට පත්විය
බාහිර සබැඳිය 

 එක්- stroke ජපානයේ කෙටිම අකුරු පුස්තකාලය - නිල වෙබ් අඩවිය පිළිබඳ අවබෝධයක් ලබා දෙයි 
    
 මරුඕකා සංස්කෘතික පදනම 
Coordinates on Wikidata
වෙස්ට්මිනිස්ටර් පාර්ලිමේන්තු සම්ප්‍රදායයෙහි, පසුපෙළ මන්ත්‍රීවරයෙක්  යනු රජයෙහි නිලයක් නොදරන  අතරම විරුද්ධ පක්ෂයෙහි ඉදිරි පෙළ නියෝජිතයෙක්ද නොවමින්, එය වෙනුවට පාර්ලිමේන්තුවෙහි සාමාන්‍ය සාමාජිකයෙක් වන්නාවූ පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරයෙක් (පාම) හෝ ව්‍යවස්ථා සම්පාදකයෙකි
මෙම පදය 1855 වසරෙහි සිට යෙදෙන්නකි
මෙම පදය ව්‍යුත්පන්න වී ඇත්තේ බ්‍රිතාන්‍ය මහජන මන්ත්‍රී මණ්ඩලය	 තුල ඔවුන් භෞතික වශයෙන් ඉදිරි පෙළට පසු පසින් අසුන් ගන්නා හෙයිනි
උසස් නිලයක් එතෙක් ලැබී නොමැති නව පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරයෙක් වීම, ජ්‍යෙෂ්ඨ මන්ත්‍රීවරයෙක් වුවද රජයෙන් පහත හෙලනු ලැබීම, කිසියම් හේතුවක් නිසා අමාත්‍ය මණ්ඩලයෙහි හෝ විපක්ෂ ඡායා අමාත්‍ය මණ්ඩලයෙහි හෝ අසුන් ගැනීමට තෝරා නොගැනීම හෝ, අවධානයට ලක් නොවෙමින් පසුබිමෙහි සිට බලපෑම් කිරීමට රිසි වීම යනු හේතුන් විසින් යමෙකු පසු පෙළ මන්ත්‍රීවරයෙක් වීම සිදු විය හැකිය
පාංශුමය විද්‍යාව () යනු ස්වාභාවික සම්පතක් ලෙස පස පිළිබඳව අධ්‍යයනය කිරීමයි
පාංශු විද්‍යාව (Pedology) හා භෞම විද්‍යාව (Edaphology) මෙහි ශාඛා වේ
පාංශුමය විද්‍යාව
භෞම විද්‍යාව ()පාංශුමය විද්‍යාවේ ප්‍රධාන ශාඛා දෙකෙන් එකකි
භෞම විද්‍යාව
සාපේක්ෂ ලාභ ආන්තිකය
thumb|බන්දුල පීරිස්, ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයේ නිරුවත 1989, මිශ්‍ර මාධ්‍ය |242x242පික්ශ්‍රී ලංකාව තුල නවීකාරක කලාව හෙවත් මොඩර්න් කලාව ස්ථාපිත වූයේ 43 කණ්ඩායමෙන් බව පොදු පිළිගැනීම ය
43 කණ්ඩායමෙන් පසු විවිධ පිරිස් හරහා නවීකාරක කලාව තවදුරටත් පැතිරිණ
නවීකාරක කලාව හුදෙක් එවක සමකාලීන ප්‍රස්තුතයන් පාදක කලාවක් නොවුන අතර එම ධාරාවෙන් මුලික වශයෙන් පෙන්නුම් කළේ සමාජ විශ්ලේශනීය මානයකට වඩා මානව සන්වේදනාවන්ගේ මුඛ්‍ය ලක්ෂණයන් ය
ලංකාව තුළ මොඩර්න් කලාවේ විවිධ ශෛලීන් යටතේ වැඩ කළ කලාකරුවන් රාශියක් බිහිව සිටියත් එම සෑම  ශෛලියක්ම පොදුවේ මොඩර්න් යන තත්වයක් යටතේ මිස යුරෝපීය මොඩර්න් කලා වපසරියේ මෙන් උපස්ථිතිවාදී, ප්‍රකාශනවාදී, සංකල්පරුප වාදී ආදී ලෙස ශානරගතව හැඳින්වූයේ නැති තරම් ය
මෙහිදී එච්. ඒ. කරුණාරත්න වියුක්ත කලාකරුවෙකු ලෙස පසු කලෙක වෙනම කැපී පෙනුණ නමුත් එම ධාරාව පවා මොඩර්න් කලාවේම දිගුවක්  හැටියට මිස සමකාලීන නව ශානරයක් හැටියට සැලකූ බවක් පෙනෙන්නට නැත
සමකාලීන කලාවට පදනම වැටුණේ පොප් කලාවෙනි
දැනට ඇති තොරතුරුවලට අනුව මොඩර්න් කලාවේ ලක්ෂණ  ඛණ්ඩනය වීමට අදාළ පෙර නිමිති පෙන්නුවේ ශ්‍රී ලංකාවේ බර්ගර් ජාතික සිත්තරකු වන රිචර්ඩ් වෙය්න්මාන්  ය
එහෙත් ඔහු මහජන අවකාශයක පැවැත් වූ කලා ප්‍රදර්ශන හා ඔහු පිලිබඳ තොරතුරු නැත
එම තත්වයෙන් බැහැරව සමකාලීන ප්‍රස්තුත පාදකව ඊට සංගත වන ආකෘතීන් සමග සමකාලීනත්වය පිළිබිඹු කිරීම ඇරඹෙන්නේ බන්දුල පීරිස්ගෙනි
1989 දී ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයේ නිරුවත මැයෙන් ඔහු කළ මුර්තිය ශ්‍රී ලංකාව තුළ සමකාලීන කලාවේ එතිහාසික කෘතියකි
විවිධ පැතිමාන හා ආකෘති ඔස්සේ සමකාලීන කලාවේ නියැලෙන දෘශ්‍ය කලාකරුවන් කිහිපදෙනෙකු හැටියට මෙසේ නම් කළ හැකිය
චන්ද්‍රගුප්ත තේනුවර, තිස්ස ද අල්විස්, කිංස්ලි ගුණතිලක, ජගත් වීරසිංහ, අනෝලි පෙරේරා, ප්‍රදීප් චන්ද්‍රසිරි, කෝරලේගෙදර පුෂ්පකුමාර, සුජිත් රත්නායක, උපාලි ආනන්ද, මොහොනඩ් කාඩර් , ටී. ශානාතනන්, සරත් කුමාරසිරි
යන අය සමකාලීන කලා වපසරිය තුළ ක්‍රියාකාරී කිහිප දෙනෙකි
කාලානුරූප නිදර්ශන පෙළ ගැස්ම

මෙයද බලන්න
සෞන්දර්ය අධ්‍යයන ආයතනය
ජගත් වීරසිංහ 
මහගම සේකර  
පුරහල බෝම්බය
මේඩ් ඉන් අයි.ඒ.එස්. ප්‍රදර්ශනය (Mede in IAS ප්‍රදර්ශනය)
තිස්ස ද අල්විස්
සුජිත් රත්නායක 
කියුරේටර් ( අභිරක්ෂකයා / අභිසම්පින්ඩකයා )

ශ්‍රී ලංකාවේ සමකාලීන දෘශ්‍ය කලාව
දෘශ්‍ය කලාව
90 දශකයේ දෘශ්‍ය කලාව


සමකාලීන දෘශ්‍ය කලාව.
ප්‍රග්‍යා ජයිස්වාල් යනු ඉන්දියානු චිත්‍රපට නිළියක සහ නිරූපිකාවකි
ඇය තෙලිඟු සිනමාව තුළ නිරූපණයේ නියැළෙයි
thumb|සොල්දාදුවෝ කට්ටලය I, 1999, මාධ්‍ය - ක්ලේ සහ වයර් එසෙම්බල්, විලාසය  - ප්‍රචණ්ඩත්වය, උස - විචල්‍ය 
තිස්ස ද අල්විස් 1956 දී ශ්‍රී ලංකාවේ පිටකෝට්ටේ   උපත ලැබීය
ඔහු කුඹල්කරුවෙක්, පිඟන් මැටි ශිල්පියෙක් සහ දෘශ්‍ය කලා එකලස්කරුවෙක් ද වේ
ඔහුගේ කලා ආර තුළ  ප්ලාස්ටික්, වයර් සහ අහඹු ලෙස සොයාගත් වස්තූන් වැනි සරල ද්‍රව්‍ය භාවිතා කර  කුඩා කුඩා මූර්තිමය නිමවුම් සාදන ආකාරයක් දිස් වේ
ප්ලාස්ටික් වලින් සාදන ලද සහ සොයාගත් ද්‍රව්‍ය ඔහුගේ සමකාලීන කුඩා නිමවුම් මගින්  ගැටුම්,  හමුදා ඉතිහාසය මත පදනම් වේ
ඔහුගේ ප්ලාස්ටික් සොල්දාදුවන්ගේ සෙට් හමුදා හමුදා ඉතිහාසය කෙරෙහි උනන්දුවක් ඇති කරවය්
ඔහුගේ මෙම නිර්මාණ  යුද්ධය සහ ප්‍රචණ්ඩත්වය පිළිබඳ ගාම්භීර්ය නොවූ ඒ වගේම ඛේදනීය නොවූ උකටලී ස්වභාවයක් පෙන්නුම් කරය්
1990 දශකයේ මුල් භාගයේ සිට ඔහු ප්ලාස්ටික් භාවිතා කර ඇති අතර ටෙරා කෝටා ද ඔහුගේ මූර්ති සඳහා මාධ්‍ය කරගෙන ඇත
කලාත්මක කුඩා ගුවන් යානා සඳහා පනා, රෙදි සහ විවිධ එෆීමරා වැනි ද්‍රව්‍ය ද ඔහු යොදාගෙන ඇත
මෙයද බලන්න 
ශ්‍රී ලංකාවේ සමකාලීන දෘශ්‍ය කලාවේ ඉතිහාසය
සමකාලීන දෘශ්‍ය කලා
පිරමිඩ චායාරූප
තබස්සුම් ෆාතිමා හෂ්මි (උපත 1971 නොවැම්බර් 4), නැතහොත් තබූ යන තනි නාමයෙන් හැඳින්වෙන්නේ ඉන්දියානු චිත්‍රපට නිළියකි
ඇය ප්‍රධාන වශයෙන්ම රංගනයේ නියැළී ඇත්තේ හින්දි චිත්‍රපටවල ය
මීට අමතරව ඇය තෙලිඟු, දෙමළ, මලයාලම්, ඉංග්‍රීසි, බෙංගාලි භාෂා සහ මරාඨි චිත්‍රපටවල රඟපා ඇත
හොඳම චිත්‍රපට නිළිය සඳහා ජාතික චිත්‍රපට සම්මානය දෙවරක් දිනාගත් ඇය  හොඳම නිළිය සඳහා වන විචාරක සම්මාන හතරක් ඇතුළුව ෆිල්ම්ෆෙයාර් සම්මාන හයක් දිනා ඇත
2011දී ඉන්දියානු රජය විසින් ඇයට පද්ම ශ්‍රී ගෞරව සම්මානය ලබාදෙන ලදී
කිසියම් තේමාවක් යටතේ හෝ කාලානුරුප පෙළගැස්මක් යටතේ හෝ  සෞන්දර්ය ප්‍රවිෂ්ටයක් යටතේ හෝ සෞන්දර්ය ප්‍රවිෂ්ට කිහිපයක් යටතේ හෝ  ශානරයක් හෝ ශානර කිහිපයක් යටතේ හෝ ප්‍රේක්ෂක සමාජයට නිරවුල් සංජානනයක් ඇති කරවන අන්දමට   ප්‍රදර්ශන භාණ්ඩ  පෙළ ගැස්වීමේ වෘර්තිකයා කියුරේටර් ලෙස අදහස් කෙරේ.
දහඅට සන්නිය 
විකිපීඩියා, නිදහස් විශ්වකෝෂය වෙතින්
Jump to navigation		Jump to search

මහ කෝල මුහුණ

පහතරට ප්‍රදේශයේ පවත්වන තොවිල් වර්ග හතරෙන් එකක් වන සන්නි යකුම, දහඅට සන්නිය වශයෙන් ප්‍රසිද්ධය
පටුන 

 1 උත්පත්ති කථා පුවත
 2 පූජා රටා විධි
 3 මේවාද බලන්න
 4 මූලාශ්‍ර

උත්පත්ති කථා පුවත 
දහඅට සන්නි උපත මායාදුන්නේ රාජ්‍ය කාලයෙන් පසු සිදුවූ බවට මතයක් පැවතුනද එහි නිධාන කතාව ලෝක උත්පත්ති කථාව හා සම්බන්ධවේ
එම සන්නි 18 වන්නේ,

මේ 18දෙනා එකතුව කුමරු වට කොට කෑම ඉල්ලා කරදර කරන්නට වූ අතර මෙය පිය රජුගෙන් පළිගැනීමට අවස්ථාවක් කරගත් කුමරු " මා ළඟ ආහාර නැත
පූජා රටා විධි 
සන්නි යකුන් වීදි මාලාව සන්නි යකුන් යාගය සඳහා ඉදිකරනු ලබන තොවිල් මඩුවයි. මෙය තොරණ හතරකින් සමන්විත වන අතර තුනක් යකුන් උදෙසාද අනෙක් සතර දේව තොරණ ද වේ
මෙම ශාන්ති කර්මය රාත්‍රි 8.00 ට ආරම්භ වි දොල පිදේනි තටුවල විලක්කු තොරණවල පහන් දල්වා ප්‍රධාන යකැදුරා විසින් ආතුරයා තොවිල් මඩුවට කැන්දා ඒමත් සමඟ ම ත්‍රිවිධ රත්නයට නමස්කාර කොට ආශිර්වාද පතා ආතුරයාව පැදුරක වාඩි කරවනු ලබයිග දෙපයට මොල් ගසක්, පොල් ගෙඩියක් තබා මල් පහන් පුජා කර මඟුල් බෙර වයා ආශිවාද සඳහා සැන්දෑ සමයේ නටනු ලැබේ
මහ සොහොනා වෙනුවෙන් දෙකොන විලක්කු සමයමක් නටන අතර ඇතැම් සම්ප්‍රදායන්හි දරහැවේ දපන ලද යකැදුරා ඔසවාගෙන දිය කඩිත්ත අසලට, සොහොනක් හෝ තුන්මංහන්දියක් අසලට ගෙන ගොස් දොළ කැපකර   යකැදුරා සමඟ නැවත පැමිණේ
විවේකයකින් පසුව යක් පෙළපාලි සබයට පැමිණෙන අතර මෙහි අඟරු, දුම්මල, කළස්, සලු, තුවක්කු, මුගුරු, අවි, පොල්මල්, තැඹිලි, දලු මුර, කෙණ්ඩි, දුන්න, කුකුළු ආදී පාලිවේ
මේවාද බලන්න 

 රට යකුම

මූලාශ්‍ර 

 පතිරණ කුසුම්- ශාන්ති කර්ම
කුරුණෑගල පුරවරයේ පිහිටලා තිබෙන ඇතෙකුගේ හැඩය ගත් ඇතුගල එහෙමත් නැත්නම් ඇතාගල බොහොම ප්‍රසිද්ධියට පත්වෙලා තිබෙන ස්ථානයක්
ඒ වගේම මේ සුප්‍රසිද්ධ ඇතාගල ඇතුළු කුරුණෑගලට අයත් බොහෝ දැවැන්ත පර්වත, කඳු, හෙල් ආශ්‍රය කරගෙන ජනප්‍රවාද රැසක් වගේම තවමත් සැඟවී තිබෙන ඉතිහාසයක් තිබෙනවා
ඇතුගල හෙවත් ඇතාගල සම්බන්ධයෙන් අපිට අසන්නට ලැබෙන එක් ජනප්‍රවාදයක් ඒ අසලම පිහිටලා තිබෙන ඉබ්බාගල, එළුගල, කුරුමිණියාගල, ආඳාගල ආදී සත්ත්ව හැඩය නිසා නම්පට බැඳුණු පර්වත සහ කුවේණිය සමග බැඳී තිබෙනවා
විජය රජු විසින් නෙරපා හරින කුවේණිය ඉතාමත් දුකින් සහ විශාල කෝපයකින් යම් ශාපයක් සිදුකළ බවත්, ඒ ශාපය සිදුකළ ස්ථානයේ රැඳී සිටි ඇතෙක්, කුරුමිණියෙක්, ඉබ්බෙක්, එළුවෙක් සහ ආඳෙක් ශාපයේ ප්‍රතිඵලයක් විදිහට මේ ආකාරයෙන් ගල් පර්වත හැඩයට පරිවර්තනය වූ බවත් මේ ජනප්‍රවාදයේ සඳහන් වෙනවා
මේ සෑම ගලකම අදටත් සැඟවී තිබෙන ඓතිහාසික කාරණා බොහෝමයක් තිබෙන බව කුරුණෑගල ජනතාව විශ්වාස කරනවා
රාගමාලා සිතුවම් ලෙස හැඳින්වෙන්නේ ඉන්දීය සංගීතයේ එන රාග පාදක කරගත් රාගමාලා ඇසුරෙන් නිර්මාණය වූ මධ්‍යකාලීන ඉන්දියානු සිතුවම් මාලාවකි
මේවා මධ්‍යකාලීන ඉන්දීය සම්භාව්‍ය සංගීතය, කලාව සහ කාව්‍ය ශාස්ත්‍රය නිරූපණය කෙරෙන සම්භාව්‍ය සංකේත ලෙස සැලකේ.
කොළඹ පිහිටා ඇත
කාලගුණ විද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව (), ශ්‍රී ලංකාවේ රජයේ ආයතනයකි
ආශ්‍රිත
 ශ්‍රී ලංකාවේ දේශගුණය

ශ්‍රී ලංකාව
ටිටිකාකා විල(), දකුණු ඇමෙරිකාවේ පිහිටි විශාල විල්වලින් එකකි
මූලාශ්‍ර

විල්
වොල්ගා නදිය(
), යනු යුරෝපයේ දිගම ගංගාවයි. රුසියාවේ පිහිටා ඇති එය මධ්‍යම රුසියාව හරහා දකුණු රුසියාවට සහ කැස්පියන් මුහුදට ගලා යයි
වොල්ගා නදියෙහි දිග කිලෝමීටර් 3,531 (සැතපුම් 2,194) වන අතර ජල පෝෂක ප්‍රදේශය වර්ග කිලෝමීටර 1,360,000 (වර්ග සැතපුම් 530,000) වේ
ඩෙල්ටාවේ දී 8,000 m3/s (280,000 cu ft/s) - 8,500 m3/s (300,000 cu ft/s) ක ජලාපවහන ද්‍රෝණියේ සාමාන්‍ය විසර්ජනය අනුව එය යුරෝපයේ විශාලතම ගංගාව ද වේ
එය රුසියාවේ ජාතික ගංගාව ලෙස පුළුල් ලෙස සැලකේ. පැරණි රුසියානු රාජ්‍යය වන Rus' Khaganate, ක්‍රි
ව. 8 වැනි සියවසේ අගභාගයේ සහ 9 වැනි සියවසේ මැද භාගයේදී වොල්ගා ආශ්‍රිතව ඇති විය
ඓතිහාසික වශයෙන්, ගංගාව විවිධ යුරේසියානු ශිෂ්ටාචාරවල වැදගත් ස්ථානයක් ලෙස සේවය කළේය
ගංගාව රුසියාවේ වනාන්තර, ස්ටෙප්ස් වනාන්තර සහ ස්ටෙප්ස් හරහා ගලා යයි
රාජ්‍යයේ අගනුවර වන මොස්කව් ඇතුළු රුසියාවේ විශාලතම නගර දහයෙන් හතරක් වොල්ගා ජලාපවහන ද්‍රෝණියේ පිහිටා ඇත
ලෝකයේ විශාලතම ජලාශ සමහරක් වොල්ගා ගඟ ඔස්සේ පිහිටා ඇත
රුසියානු සංස්කෘතිය තුළ ගංගාවට සංකේතාත්මක අර්ථයක් ඇත - රුසියානු සාහිත්‍යය සහ ජනප්‍රවාද බොහෝ විට එය Волга-матушка වොල්ගා-මතුෂ්කා (වොල්ගා මව) ලෙස හඳුන්වනු ලබයි
ආශ්‍රිත

 වොල්ගාග්‍රාද්
 කැස්පියන් මුහුද

References

රුසියාව
වොල්ගා යනු රුසියාවේ පිහිටි යුරෝපයේ දිගම ගංගාව වේ
ස්ථාන
රුසියාවේ
වොල්ගා ඩෙල්ටාව, වොල්ගා නදියේ ඩෙල්ටාව

එක්සත් ජනපදය
Volga, Iowa, a city

ව්‍යාපාරික
Volga (automobile), රුසියානු ව්ළෙඳනාමයක්
වොල්ගා ඩෙල්ටාව () යුරෝපයේ විශාලතම ඩෙල්ටාවයි.

මූලාශ්‍ර
කැස්පියන් මුහුද (), යනු ලොව ඇති විශාලතම ගොඩබිමින් වටවූ ජලය සහිත ප්‍රදේශයයි
ආශ්‍රිත
 වොල්ගා නදිය

මූලාශ්‍ර

භාහිර සබැඳි

කැස්පියන් මුහුද
විවිධ වර්ගයේ ඇස් නිසා බිහි වූ "නාම පද" (nouns) සහ "නාම විශේෂණ" (adjectives)

ඇති ඇස් සංඛ්‍යාව මත පදනම් වෙන නම්

එක ඇහැක් ඇත්තා / One-eyed one (කපුටා, එකැස් කණා) 
ඒකාක්ෂියා (නාම පදය) 1. one-eyed person, කණා
2. the crow, කපුටා
කුවේර ද ඒකාක්ෂි නමින් හඳුන්වන බවට සටහනක් දුටුවත් එය පිළිගත හැකි මූලාශ්‍රයකින් තහවුරු කර ගන්න බැරි වුනා
"එකනෙත" කියලා බුදුන් හැඳින්වීමට යොදලා නොතිබුනත් "ලෝකයට අසහාය ඇසක්" බඳු කියලා බුදුන්ට උපමා සවරූපයෙන් යොදලා තියෙනවා
සාමාන්‍යයෙන් බුදුන්ට යොදන්නේ "පසැස්" (ඇස් පහක් ඇත්තා) හෝ "තිලෝ නෙත" (තිලොවට ඇසක් බඳු) කියලා වුනත්, තොටගමුවේ ශ්‍රී රාහුල හාමුදුරුවන්ගේ කාව්‍යශේඛරයේ පළමුවන සගේ 72 කවියේ "එක නෙත" කියන යෙදුම බුදුන්ට යොදලා තියෙනවා අර්ථයෙන්
"[දියටෙක නෙතක් බඳු] - ඇවත්නි අප සුගතිඳු - මුහුදෙව් ගැඹුරු රුදු - නැණින් බබළනසේක පිරිසුදු" - අර්ථය
ආයුෂ්මත්නි (ඇවත්නි), ලෝකයට (දියට - සමහරු මෙය ජගත් ත්‍රවයට හෙවත් තුන් ලෝකයට කියලා අර්ථ කථනය කළත් වචනාර්ථයෙන් ගත්තහම 'ලෝකයට' වෙන්න ඕනේ)  අසහාය නේත්‍රයක් බඳු වු (එක නෙතක් බඳු),  අපගේ සුගතේන්ද්‍රයන් තෙම (අප සුගතිඳු), සමුද්‍රය මෙන් (මුහුදෙව්, මුහුද+එව්) ගම්භීර වු (ගැඹුරු), මහත් වූ (රුදු වූ මහා මුහුද), පිරිසුදු ඥානයෙන් (නැණින්), බබළන සේක
ඒ වගේම සුනිල් ආරියරත්න ලියූ "කවදා පායන්ද" ගීතයේ "කවදා එත්ද අපගේ එක් නෙතාණෝ" කියලා ලංකාවට බේරාගන්න උපදින දියසේන වැනි නායකයකුට යොදනවා
මෙහි ක්‍රියා කාරක පද සම්බන්ධය හෙවත් අන්වය වෙන්නේ "අපගේ එක් නෙතාණෝ කවදා එත්ද
" කියලා
අර්ථය අපගේ (සම්බන්ධ විභක්තියේ අයිතිය හඟවන නාම පදය - "නෙතාණෝ" යන්නට නාම විශේෂණයක් ලෙස) එක් (නාම විශේෂණය - තනි, කේවල, අද්විතීය, අසහාය - අර්ථ හරිස්චන්ද්‍ර විජයතුංග ගේ ගුණසේන මහා ශබ්දකෝෂයෙන්) නෙතාණෝ (ගෞරවාර්ථයේ නාම පදය / උක්තය) කවදා (කාලාර්ථයේ නිපාතයක්) එති ද
(බහුවචන ආඛ්‍යාතය / ප්‍රශ්නාර්ථයේ)
"නේතෘ" කියන පදය නායකයාට යෙදෙන බව මධුර ඉංග්‍රීසි–සිංහල ශබ්දකෝෂය, වෙබ්ස්ටර් ශබ්දකෝෂයේ සහ Glossary of Molecular Biology Terms කියන තුනේම තියෙනවා
නමුත් නේතෘ කියන එකට ශබ්දකෝෂ දෙන එකම අරුත නායකයා කියන එක විතරයි
වෙනත් විදියකට කිව්වොත් නේතෘ කියන වචනේ ඇසට යෙදෙන්නේ නැහැ (උදා
ගුණසේන මහා ශබ්දකෝෂය - නේතෘ -නාම ප්‍රකෘතිය- 1. මෙහෙයවන්නා, නායකයා 2. ඇත් රළක ප්‍රධාන ඇතා 3. නායක වෘෂභයා / මධුර කුලතුංග ශබ්දකෝෂය නේතෘ - leader)
මේ කිට්ටුවෙන් යන තවත් වචනයක් තමයි නේතා (නාම පදය) නාථයා කියන පදයෙන් බිඳෙන, master, owner, ස්වාමියා කියන අරුත් දෙන පදය (චාල්ස් කාටර් ශබ්දකෝෂය)
එහෙම නම් "එක් නේතාණෝ" මිස "එක් නෙතාණෝ" වෙන්න බැහැ
ගුණසේන මහා ශබ්ද කෝෂයේ හරිස්චන්ද්‍ර විජයතුංග "නෙත්" අර්ථකථනය කරලා තියෙන්නේ "නෙත් (නාම ප්‍රකෘතිය) 1. ඇස, නේත්‍රය 2. නායකයා, නෙතෘවරයා" කියලා
මේ අනුව නෙත කියන එක නායකයාට නාථයා කියන අරුතින් යොදන්න පුළුවන් කියලා වැටහුනා
සුනිල් ආරියරත්න අනුව ඔහු යෙදුවේ "අපගේ එකම නෙත" කියන අරුතින් වුනත් මේ අනුව බලන කොට "එක් නෙතාණෝ" කියන එකට "එකම නායකයාණෝ" කියන එක වඩා ගැළපෙනවා
මේ අරුත් දෙකෙන් මොකෙන් ගත්තත් දෙකම  භාශාත්මකව හරි කියලයි මට හිතෙන්නේ
ඇස් තුනක් ඇත්තා / Three-eyed one (ශිව සහ පොල්ගස) 
ත්‍රිනයන (නාම පදය) Three-eyed one, Siva, who has an additional eye in his forehead

ත්‍රිනාඩිකා  (නාම පදය) 1. ත්‍රි නේත්‍රකාන්තාව, wife of the Three-eyed one, Siva's wife පාර්වතී
ත්‍ර‍‍යක්‍ෂ (නාම පදය) ත්‍රි අක්‍ෂ, three eyed, coconut tree, පොල්ගහ
තුන් නෙත්, තුන් ඇස්, තිනෙත්, තෙනෙත්, තුන් නුවන්, තුන් නෙත්, ත්‍රිනයන, ඊශ්වර 

තුන් ඇස් කල්, තුන් නෙත් කල්, ඊශ්වර දෙවියන්ගේ පතිනිය උමාව

පෙර යෙදුම් උදාහරණ
1. සැවුල් සන්දේශය - 45 – “සකත සවත විකුමැති මෙ රජුගෙ සොබන - දිගත පැතිරැ යන තෙද යුගත නල මෙන - [තිනෙත] සද වලා පෙළයැයි සලකමින (මෙහෙසුරා, මහ ඊශ්වරයා) - මොහොත රඟා වෙහෙසිණි අවසර නොදැන - “මහ ඉසුරා සිරිත පරිදි නටන්නේ සැදෑවේ යි
රජු ගේ තෙද සැඳෑ වලා පෙළ යැයි සැලැ කු මෙහෙසුරා සැඳෑ කල් එන්නේ යැයි සිතා එ බලා බලා නටන්නට පටන් ගත්තාම සැඳෑ වලා සේ එ තෙද අවසන් නො වන හෙයින් මෙහෙසුරාට එයින් සැඳෑව ගණන් ගෙනැ නටා එ නැටුම අවසන් කරන්නට අවසරයෙක් නො ලැබේ
එ යි න් හේ නැටීමෙන් මැ වෙහෙසට පත් වෙයි
”

2. කව් මුතු හර - සද්ධර්මාලංකාරයේ කඤචන දේවි කථා වස්තුව - ධර්මා නන්ද හිමි - 25 - “අනත සුකැත් විප් වෙස් ඈ සි‍ටි සිරිවන් කුමරි ‍‍සොඳුරු - [තිනෙත පියඹ] දුනු සිරින් පැලඳ බරණ නෙරන් වතුරු - සුගත පුදට තිලො අගපත් නේ පුදවන් අතින් සුඳැරු - නුමුත බැතින් අමත පතා පුද කෙරෙමින් තුටු ලෙන්පිරු” -  අන්වය
නෙරන් බරණ වතුරු පැළඳ [තිනෙත් පියඹ] දිනු සිරින් සිටි අනත් සුකැන් විප් වෙස් ඈ සිරිවන් සොඳුරු කුමරි, තිලොඅගපත් සුගත පුදට අතින් සුදැරු නේ පුදවන් ලෙන් පිරු තුටු නුමුත බැතින් අමත පතා පුද කෙරෙමින් - අර්ථය
නොයෙකුත් රත්රන් ආභරණ හ වස්ත්රග පැළඳ [ඊශ්වරයාගේ ප්‍රියාව - උමාව] ජය ගන්නා ආකාරයෙන්වු බොහෝ රජ, බමුණු, වෛශ්‍ය ආදී කුලවල ශ්‍රියා කාන්තාව වැනි කුමරියන් තුන් ලොවට අග පැමිණි බුදුන්ට පූජා කිරීමට අතින් ගත් නොයෙක් පුජා වස්තූන් හද පිරි සතුටින් හා අඩු නො වු භක්තියෙන් යුක්තව නිවන් පතා පූජා කොට

3. සිය බස් මල් දම - කිරම ධම්මානන්ද හිමි - 26 - “සතත සකත තලත [තිනෙත] බඹ කත සිරි කත කිවි ගුරු

සවත වතත අනත තරිදු [දිය නෙත්] බුද රුදුරු මිතුරු” - අන්වය
සතත, සකත, තලත, [තිනෙත], බඹ කත, සිරි කත, කිවි ගුරු, සවත, වතත, අනත, තරිඳු, [දිය නෙත්], බුද, රුදුරු මිතුරු, දියත පසිඳු අනත නැණැති තෙද බල දැරූ සමත මෙ මුරු, විතත යස ඇති එපුර ඉසුරු වනත සමති, වෙන කො සුරුද
- අර්ථය
බ්‍රහ්මයා, විෂ්ණු, බලභද්‍ර, [ඊෂ්වර], සරස්වතී, ශ්‍රී කාන්තා, සිකුරු, බ්‍රසහ්පතී, ස්කන්ධ, ගණ දෙවි, අනන්ත නා රාජ, චන්ද්රුයා, [සූර්යයා], බුදහු, වෛශ්‍රවණ, යන ලොව පුරා ප්‍රසිද්ධ අනන්ත ඥානයෙන් යුතු , තේජස් හා බල දැරූ, දක්ෂ මේ දේව සමූහයා, මහත් කීර්තියෙන් යුතු ඒ නගරය වර්ණනා කිරීමෙහි සමත් වෙති
ඒ හැර වෙන කවුරු ඒ සඳහා සමත් වෙත් ද
- විස්තර
සතත
බ්‍රහ්මයා, සතක් හෙවත් කූඩයක් අතෙහි ඇති හෙයින් (සත්+අත) සතත ය යි බ්‍රහ්මයාට යෙදේ
සකත
විෂ්ණු, සකක් හෙවත් හක් ගෙඩියක් අතෙහි ඇති හෙයින් (සක්+අත) මේ විෂ්ණුට යෙදෙන නමකි
තලත
භලභද්‍ර, තල් අත්තක් ඔහුගේ අතෙහි ඇත
[තිනෙත
ඊශ්වරයා
ඊශ්වරයාට ඇස් තුනෙකි
එකක් නළලහි ය
] බඹ කත
සරසවි
සරස්වතිය බ්‍රහ්මයාගේ බිරිය ය යි සැලකේ. සිරි කත
ලක්ෂ්මී, විෂ්ණුගේ භාර්යාවයි. කිවි
සිකුරු, දෙවියන්ගේ ගුරුවරයා ය
බ්‍රහස්පතී, මේ අසුරයන්ගේ ගුරුවරයා ය
සවත
කඳ කුමරු. මොහුට මුණු සයක් ඇත්තේ ලු
වතත
ගණ දෙවි
වතෙහි අතක් ඇති හෙයිනි
ගණ දෙවිට ඇත්තේ ඇත් හිසෙකි
එහි සොඬවැල අත ය
අනත
අනන්ත නා රජ, මොහුට පෙණ දහසකි
මුව දහසකි
[දියනෙත
සූර්යයා
ලොවට ආලෝකය දෙන තැනැත්තා ය
] රුදුරු මිතුරු
වෛශ්‍රවණ
මේ යක්ෂයින්ගේ නායකයා වේ
5. මේඝ දූතය - “තිනෙත් දෙවිය‍ාගේ” / “‘හිමි ගෙලේ පැහැසේ’ ම නු’යි තිනෙත්”

6. සියබස් ලකර - 274. “සිසි, හිරු, මරු, දෙරණ, අග, තෙ, ගුවන්, හුනන්, යුත් ත-මේ විලසික්මැ තෙනෙත, කරතැස් සමු කවරමෝ
” - පෙළ ගැසුම
[තෙනෙත]
සිසි, හිරු, මරු, දෙරණ, අග, තො, ගුවන් හුනන් යුත්, ත මේ විලස් ඉක්මැ (තා) ඇස්සමු කරන් කවරමෝ
- ‍තේරුම
[මෙහෙසුරාණෙනි] හඳ යැ හිරු යැ, හුළඟ යැ, පොළොව යැ
ගින්න යැ, දිය යැ
අහස යැ, යාග හෝම යෙන් යුත්තා යැ (යාග කරුවා) යන ඔබ ගේ මේ හැඩ නිල ඉක්මවා ඔබ බලත් හොත් අපි කවරමෝ ද
පැහැදුම - මේ පැදියේ යට ගියාව සැඳැහෙන ගීය ද සිය බස් ලකර කරුවන් නොසිහි කළ සැටි නොමැනැවි
කන් දෙන්නැ එයට
ඇස් පහක් ඇත්තා / Five-eyed one (බුදුන්) 
පසැස්, පස් ඇස්, පංචාක්‍ෂිය, පස්නෙත (නාම පදය) the five eyed one, Buddha as having five kinds of eyes
bodily eyes, a divine eye, an eye of wisdom, a Buddha's eye or knowledge of Nirvāna, and a universal eye

පෙර යෙදුම් උදාහරණ
(බොහෝ යෙදුම් නාම විශේෂණයක් ලෙස යෙදී ඇති බව පෙනේ)

1. පන්සීය පනස් ජාතක පොත - 324 - "රථලට්ඨි ජාතකය" - “දිවැස පැණැස (නුවණැස) මනැස යනාදීන් [පඤ්චනේත්‍රයන්] (ඇස් පහක්) ඇති හෙයින් චක්‍ෂුමත්වූ (ඇස් ඇත්තාවූ)”

2. සිංහල බෝධි වංසය - “දිව ඇස් පැණ ඇස් ආදී වූ පසැස් ඇති, සර්වඥයන් වහන්සේ” / “මසැස දිවැස පැණැස සමතැස බුදු ඇස යන [පසැස්] ඇති බුදුන් ගේ”

3. මහාවංශය - “[පසැස්] ඇත්තාවු සර්වසඥයන්”

4. සමන්තකූට වර්ණනා - “[පඤ්චනෙත්තො]”

5. සිංහල විමානවස්තු ප්‍රකරණය - “පහන් පූජාවෙන් පසැස් ලැබෙයි” / “යසස් ඇත්තාවූ [පසැස්] ඇති ගෞතමයන්වහන්සේගේ”

6. මහාබෝධිවංශ ග්‍රන්ථ පදය - “[පඤ්ච නෙත්තො]” / “පඤ්චනෙත්තස්ස”, පස් ඇස්

7. දහම්පියා අටුවා ගැටපදය - “චක්ඛූම, පස් ඇස් ඇතියව”

8. ධර්මප්‍රදීපිකාව - “ඔහු [පස්ඇස්] ඇතියෝ
මෙහි පස් ඇස් නම් කවරැ යත්
මසැස, දිවඇස, පැනඇස, බුදුඇස, සමතැසි
එහි මසැසැ පස්පෑ දිස්සි - නිල්පැහැයැ, රන්වන් පැහැයැ, රත් පැහැ යැ, කළුපැහැ යැ, සුදු පැහැයයි
”

ඇස් අටක් ඇත්තා / Eight-eyed one (බ්‍රහ්මයා) 
අට නෙත්, නෙත් අට -  (නාම පදය) eight-eyed one, Brahma, ඇස් අටක් ඇත්තා මහා බ්‍රහ්මයා 

පෙර යෙදුම් උදාහරණ
1. කව් මුතු හර - සද්ධර්මාලංකාරයේ කඤචන දේවි කථා වස්තුව ඇසුරෙන් - කිරම ධම්මානන්ද හිමි - 19 වන කවිය - "අට දස අත් උස හුණයට මුදුනත - සෙට වන ලෝනා පාදා කරපත - වට කොට මිණිමුතු දැල් බඳවානත - [අට නෙත] කිරුළෙව් තබමින් තුල රත" ---- අන්වය
අට දස අත් උස හුණයට මුඳුනත, සෙට වන ‍ලෝනා පාදා පත කර වටකොට නත මිණිමුතු දැල් බඳවා [අට නෙත ]කිරුළෙව් රත තුල තබමින්
------අර්ථය
දහ අට රියනක් උස ඇති උණ ලිය මුදුනෙහි ශ්‍රේෂ්ඨ වු ලෝකනාථයන් වහන්සේ ගේ පත්‍රා ධාතුව තබා, එය වටකර බොහෝ මැණික් හා මුතු දැල් බඳවා, [මහා බ්‍රහ්මයාගේ] වොවුන්න සේ රථය තුළ තබා
"

ඇස් දොළසක් ඇත්තා
/ twelve-Eyed one (කඳ සුරිඳු) 
ද්වාදශලෝචනයා, ද්වාදශාක්‍ෂ (නාම පදය) the twelve-eyed one, 1. කාර්තිකේය, කාතීතිකේය, කතරගම දෙවියෝ Kārtikya 2. වෘහස්පති 

නුවන්බර, බරනුවන්, බරනෙත්, බරනෙත (නාම පදය) twelve-eyed one - බර twelve, නුවන් or නෙත් eyes - කාර්තිකේය, as having six heads and twelve eyes two in each of his six heads
පෙර යෙදුම් උදාහරණ
1. නීල කොබෝ සංදේශය - “තෙදබල මහිම යසසින් ඔබගෙ [බරනෙත]”

2. කාව්‍යශේඛරය - 4 - “සතත සක සක අත - සුරගුරු ගණිඳු [බරනෙත] - රිවි කිවි සඳ තිනෙත - මෙ දෙවි ගණ නිති කෙරෙත් සුබ සෙත”

3. සිය බස් මල් දම - කිරම ධම්මානන්ද හිමි - 4 – “බඹ සුර පති සුර ගුරු සුර ගුරු නත - නැබසර සිරි සර සරකර [බරනෙත]”

4. කාව්‍යසංග්‍රහව හෙවත් කව්සඟරාව - 1919 - රජ ගෙදර හෙන්දා විස්කිවලට වතුර වක්කර විකුම්සිහ කළා යයි බොරුවට ගතු කි බැවින්, හෙන්දාට කෝපව කී කවි පන්තියක් - “කතරගම ඉන්න ඔබ පද වැන්ද මට - මෙවර කරපු අනඩුව දැක [බරනෙතට] - කවරවත් මෙබුඳුදේ මතු නොකරන්ට - එ මැර හෙන්ද දෙව කැපකර යම රජුට”

ඇස් විස්සක් ඇත්තා / 20 -eyed one (රාවණා) 
විසැස්> විසි ඇස් (රාවනා), කමලාව (සීතාදේවියව/ දේවියගේ) රස පහස නොවිඳම, දසිස් (හිස් දහයක්> රාවනාට හිස් දහයක් ඇතැයි යන අදහසට අනුව)

ඇස් සියයක් ඇත්තා / Hundred-eyed one (මෙසේ යෙදෙන්නේ කාටද යන්න පැහැදිලි කර ගත නොහැකි විය) 
ශාතක්‍ෂ (නාම විශේෂණය) අක්‍ෂි, hundred-eyed, centoculated, ඇස් සියයක් ඇති
ඇස් දහසක් ඇත්තා / Thousand-eyed one (ඉන්ද්‍ර / සක්‍රයා) 
සහස්‍රනේත්‍රයා, සහස්‍රාක්‍ෂයා, ස්‍රාක්‍ෂයා, සහස නෙත (නාම පදය) අක්‍ෂ eyes, thousand දහස - thousand-eyed one, Sakra, who being cursed by Buddha, became covered with obscene marks, which were afterwards in kindness changed by Buddha to eyes
දහසැස්, ඇස් දහස්, ඇස් දැල්, (නාම පදය) දහස් ඇස්, thousand-eyed one, Indra or Sakra as having a thousand eyes or a network of eyes / as a personification of the stellar region
1. කහකුරුළු සන්දේශය - 230 - “පවර මෙ මහසෙන් හිමි සුර රජුගෙ තොස - විතර නොවන සිරි තෙද නැණ විකුම් යස - සතර වත [සහස නෙත] තවවාම මිස (සතරවත, මහා බ්රුහ්මයා / සහ‍සනෙත, ශක්‍රයා) - කවර අනික් කිවියර වණති ඇති ලෙස”

2. නීල කොබෝ සංදේශය - “බැලි සඳ තම සිරිනු බැව් දැක [සහස නෙත] විලි වැද ගොසින් වසනෙව් දැන් සුනෙර මත” - 1. සහසනෙත - සහස්‍ර නේත්‍රධාරී වූ ශක්‍රයා - සහස්ස නෙත්ත (පාළි) සහස්‍ර නේත්‍ර (සංස්කෘත) < සහස නෙත)

3. කාව්‍යසංග්‍රහව හෙවත් කව්සඟරාව - 1761 - රැද්දල්ගොඩ පනසලේ සිටි කිරිකිත්තේ තෙරුන්වහන්සේගේ ප්‍රබන්ධයකි - “සසර දුක් නැසු මුනිඳු ගෞතම සසුන් දිටුගත් විස්නු දෙවියන් - නිතර සත්වෙත [දහස් නෙතකින් දිවස්බලනා සක්‍ර දෙවියන්] - පවර උත්තම සිව්වරන්දෙවි දො‍ලස රැසයුත් ග්‍රසහ දෙවියන් - කවර කලවත් දුකක්නොව පඬිතුමා රකිනුය සෑම දෙවියන්”

4. ශක්‍රයාට සහස්සක්ඛ (දහසක් නෙත් ඇත්තා) යැයි කීමට හේතුව වෙන අයුරකින් ථේරවාදී ත්‍රිපිටකයේ, සූත්‍ර පිටකයේ සංයුත්තනිකාය - සගාථ වර්ගය - 11. සක්කා (හෙවත් වාසව) සංයුත්තය - 2. සත්තවත වර්‍ගය - 2. දේවා සූත්‍රය / සක්කනාමසුත්තං - “මහණෙනි, ශක්‍රදේවේන්‍ද්‍ර තෙම කරුණු දහසක් මොහොතින් සිතයි
එහෙයින් ‘සහස්සක්ඛ’ (දහසක් ඇස් ඇත්තා) යයි කියනු ලැබේ” – “‘‘සක්කො, භික්ඛවෙ, දෙවානමින්දො සහස්සම්පි අත්ථානං මුහුත්තෙන චින්තෙති, තස්මා [සහස්සක්ඛොති] වුච්චති”

ඇස් දෙදහසක් ඇත්තා / Two thousand eyed one (අනන්ත ශේෂ නාගයා) 
විසහස්‍රාක්‍ෂයා, ද්විසහස්‍රාක්‍ෂයා (නාම පදය) the two thousand-eyed one, the sovereign of the serpents and couch of Vishnu, king of the නාගලෝකය, Indra as regent of the stellar regions or personifications of those regions
- අනන්ත ශේෂ නාගයාට පෙන ගොබ නොහොත් හිස් දහසක් ඇති බව හින්දු සහ බෞද්ධ මිත්‍යා සාහිත්‍යයේ එයි
හින්දු විශ්වාස අනුව අනන්ත ශේෂ ලෝකය උසුලාගෙන සිටින්නේ මෙම දහසක් වූ පෙණ ගොබ වලිනි
සිංහල සාහිත්‍යයේ අනත නා රජුගේ ඇස් සහස නොව පෙණගොබ හතේ ඇති මුව දහසට වැඩි තැනක් දුන් බව පෙනේ
සැවුල් සන්දේශයේ, අලගිවන්න මුකවෙටි "ගතිනා කනා ලිය රතදරිනි නාලිය - තෙනෙනා රනා හස ගමනින් එ නාලිය - නිතිනා දිනා එහි සරනා මනාලිය - නතනා විනා වති කවරෙක් වනාලිය" කියලා ලිව්වෙත්, "නතනා විනා තැන වියතෙක් වැනීමට", "සිරිපති පුරපති [නතනා] - ගුරු තුරු පති - පසුපති රතිපති සුමනා - ගණපති සහ මෙමුරු ගනා-හැර - නොසමති කීමට වෙන අය ඇ ගුනා" කියලා කිරම ධම්මානන්ද හිමි "සිය බස් මල් දමේ" කියන්නෙත්, දෙවිනුවර මහා විහාරයේ හිමි නමක් "තිසර සංදේශයේ "සුරනා නළනා ලෙසිනා රඟනා - නරනා නතනා ම විනා කෙවනා" කියලා ලියන්නෙත් අලගිවන්න මුකවෙටි සැවුල් සන්දේශයේ "නිතිනා දිනා එහි සරනා මනාලිය - නතනා විනා වති කවරෙක් වනාලිය" කියලා කියන්නෙත්, විල්ගම්මුළ හිමියන් "සඳ කිඳුරු දා කවේ" වනත් මුත් කො ද අනතනා මුත්" සහ "අනත නා මුත් කෙසේ වනමු ව" කියලා ලියන්නෙත්, මේ වගේ දෙයක් වර්ණනා කරන්න මුව දහසකුත් මදි කියන අරුතින්
ඒ කියන්නේ හිස් දහසක් තියෙන අනන්ත ශේෂට, මුවල් දාහක් තියෙනවා කියන විශ්වාසය මත
ඒ වගේම ඔලු දහසේ ඇස් දෙදහසක් ඇති නිසා තමයි මෙලෙස යෙදෙන්නේ
ඇස් සංඛ්‍යාව මත සැදි නාම පද කිහිපයක් එක කවක ඇති පෙර යෙදුම් උදාහරණයක්
මේ අර්ථ ගොඩක් එකට එන කවියක් තමයි අලගිය වන්න මුකවෙටි ලියූ "දහම් සොඬ කාව්‍යයේ" 4 වන කවිය
“පස් නෙත සහස් නෙත

අට නෙත තිනෙත බර නෙත

දිය නෙත කමල නෙත

දෙනෙත රැක දෙත යොමා දිව නෙත”

[පස්නෙත] - සර්වඥයා / බුදුන්  

[සහස් නෙත] - ශක්‍රයා,

[අටනෙත] - බ්‍රහ්මයා (මුහුණු හතරයි) 

[තිනෙත] - ඊශ්වරයා

[බරනෙත] - කඳ කුමරු (බර=දොළහ, උදා කවි පද දොළහේ “භාරස කාව්‍ය”)

[දියනෙත‍] - සූර්යයා

[කමල නෙත] - විෂ්ණු

යන මේ උදවිය

[දිවනෙත] යොමා - දිව්‍ය නේත්‍රය මෙහෙයා,

දෙනෙත - ජන සමූහයා,

රැක දෙත - ආරක්ෂා කොට දෙත්වා
ක්‍රියාකාරක පද සම්බන්ධය / අන්වය
“(මේ අය) දිව නෙත යොමා දෙනෙත රැක-දෙත්”

‘රැක, යනු රක් (රැකුමෙහි) දයින් සිදු පෙර කිරියයි
දෙත් යනු ‘දා’ (දීමෙහි) යි දයින් සිදු කොට ඇත්තේ ය
අග ‘අ’ යන්න ආගමයි
දෙත් යන්නට ‘රැක යනු උපකාර ව සිටියේ වෙයි
රකිත්වා යන එක ක්‍රියාව වෙනුවට මේ දෙක යෙදිණ
කතෘ "මේ උදවිය" යන්නට ආඛ්‍යාතය වෙන්නේ "රකිත්වා" යන පදය යි
පස්නෙත යනාදී පදයන්ගේ අර්ථය මෙයට ඇතුළති
දෙනෙත යනු කර්මය යි
‘දිවනෙත’ ද කර්මය යි
දිව වූයේ ද ඒ නෙත් වූයේ ද ‘දිවනෙත්’ 

පස් නෙත - ප්‍රථමා විභක්ති ඒක වචනයි
නෙත් පසක් වූයේ

ඇස්වල පැහැය අනුව

රතු ඇස් ඇත්තා / Red-eyed one (මීමා / කොබෙයියා / ඇටිකුකුළා / කෝකිලයා / රකුසා / චණ්ඩයා) 
රතනුවන, රතනුවන, රතැස්, රක්තාක්‍ෂයා, රක්තාක්‍ෂියා, රතැස්දරයා, (නාම පදය) නුවන eye - රතු red - දර bearing, රක්ත අක්‍ෂ, රත ඇස්, 1. red-eyed one රතු ඇස් ඇති තැනැත්තා, 2. Indian cuckoo, කෝකිලයා, 3. pigeon - කොබෙයියා
4. buffalo - මීමා, 5. Greek partridge
- ඇටිකුකුළා, 5. devil or demon, යක්‍ෂයා, sprite, ogre, රකුසා, 6. savage man, චණ්ඩයා
1. කෝකිල සන්දේශය "කොළ තුරු තුරු වැදැ නිදි ගත් [රතනුවන]" Indian cuckoo, කෝකිලයා යන අරුතින්

2. සිරිසඟබෝ චරිතය - 1903 - ජෝන් ද සිල්වා - [රක්තාක්ෂියා නම් රකුසා ගැන] - පෙනෙන දෙනුවන රතු ඔලිඳ ඇට ලෙස ඇත

3. ජානකීහරණය - “මාමියං ප්රාාණනිර්යාණවෛජයන්තී පුරඃසරී [රක්තාක්ෂය] වාහනා දෙශ දූතී සංසෙවතෙ ජරා”

4. දහම් සොඬ කාව්‍ය - 99 – “වෙසෙස් උසස් ගත් අඳුන් කුලක් මෙන - සිරස් කොරොස් කෙස් යබළිස විලසින - සරොස් [රතැස්] යුග යුග කෙළ රිවි මෙන - රකුස් විලස් ගති [සහසැස්] මෙලෙසින”

5. රාජාරත්නාකරය “සිරිසඟබෝ මහරජ රතැස් නමි රාක්ෂයෙකු”

රත්තරන් ඇස් ඇත්තා / Golden-eyed one (විෂ්ණු) 
හරිනේත්‍ර (නාම පදය) 1. Vishnu's-eye or golden-eye, 2. white lotus, Nympha lotus, ඕලු
කොළ ඇස් ඇත්තා / Green-eyed one (සිංහයා) 
හර්‍ය්‍යක්‍ෂයා (නාම පදය) හරි green, අක්‍ෂි eye, lion, සිංහයා
තැඹිලි පැහැයට හුරු ලා දුඹුරු පැහැ ඇස් ඇත්තා / tawny- eyed one (ශිව) 
පිංකාක්‍ෂ (නාම පදය) tawny-eyed one, ශිව දෙවියන් Siva
- අරුණ පැහැ / කපිල / පිංගල / පිච්ඡර - A color adjective, tawny describes something that is a mix of yellow, orange, and brown colors
A lion has a beautiful tawny coat
Tawny comes from the Anglo-Norman word, taune, which means tanned
නිල් ඇස් ඇත්තී / Blue-eyed (යම් කෙනෙක්, සත්ව වර්ගයක්, හෝ ශාක වර්ගයක් හඳුන්වන නාමයක් ලෙස නොයෙදේ) 
නීලක්‍ෂි (නාම පදය) blue-eyed woman, නිල් ඇස් ඇත්තිය, නිලැස් ඇත්තී

බුදුන්ට වර්ණ පහක ඇස් ඇති බවට යෙදූ පෙර යෙදුමක් 
පන්සිය පනස් ජාතක පොත - 069 - විෂවන්ත ජාතකය - “නිර්මල වූ පස් පෑ දිස්නා (නිල්, රන්වන්, රතු, කළු, සුදු යන පස් පැහැයකින් දිළෙන) නේත්‍ර යුගලයක් ඇති තිලෝගුරු බුදුරාජණන් වහන්සේ”

ඇස්වල හැඩය අනුව

වටකුරු ඇස් ඇත්තා / Round-eyed one (මීමින්නා, මීයා) 
වටඇස් (නාම පදය) 1. round-eyed one, moose deer, වටැස් මුවා, වට ඇස් මුවා, මීමින්නා, 2.  මීයා rat or mouse

දිගටි ඇස් ඇත්තා / Long-eyed one (කාන්තාව) 
දිගැසි, දිගුනෙත (නාම පදය) දිග ඇසි, long-eyed one, කාන්තාව, දිග ඇස් ඇත්තී, woman with long eyes

පෙර යෙදුම් උදාහරණ
1. කෝකිල සන්දේශය - “හසළ සුවඳ මඳ නල මෙ පුරැ [දිගුනෙත]”

2. ජානකීහරණය - “‍හළ දිගැසියන් හා” / “සීතා සොඳුරු දිගැසිය”

3. භරණ ගණිතයා ගේ වස් කවියක් - “පවරා කදිර පුර පුද ලබනා තුම්මා - නොහැරා මම කියමි මගෙ දුක වැදන නිම්මා - පවරා නුදුනි නම් මගෙ [දිගැසිය] නම්මා - උදුරා මම ගනිමි තගෙ වල්ලී අම්මා”

සතුන්ගේ ඇස් අනුව

මුව ඇස් ඇත්තී / Deer-eyed one (ස්ත්‍රී) 
මියුලැස, මියුලැසි, මෘගනේත‍්‍රී, මෘගනේත්‍රි, මෘගාක්‍ෂී, (නාම පදය) මියුල් deer අක්‍ෂි, ඇස, ඇසි, eye
deer-eyed one, woman, ස්ත්‍රී
woman who has fine eyes
හරිණලෝචනී (නාම පදය) හරිණ deer - ලෝචන eye, ඊ feminine, deer-eyed one, handsome-eyed female, woman, ලක්‍ෂණ ඇස්ඇත්තී
මෘගක්‍ෂි, මෘගාදනී (නාම පදය) 1. deer's-eye, 2. deer's-food යක් කොමඩු
1. මේඝ දූතය - “ඒ මියුලැස ගේ දෙනෙත් ඔබ සැපත් වත උඩුකුරු වත මස්සකු ගේ කැළැඹිල්ලෙන් ලෙලෙන නිලු’පුලෙක වෙස් ගත්”/ “ළකල් සිහිනිඟින්, මියුලැස් යුවළින්”

2. මහාබෝධිවංශ ග්‍රන්ථ පදය - “මියුලැසි වන බැවින් හරීණලොචනා යනුදු වූ”

3. සිංහල බෝධි වංසය - දිගු පුළුල් නිල් නුවන් - දික් වූත් පුළුල් වූත් නිල් වන් ඇස් හරිණ ලෝවනා - මියුලැසිය, මුවන්ගේ බඳු ඇස් ඇත්තී
”

බැටළු ඇස / Ram Eye(තෝර) 
මේෂාක්‍ෂි (නාම විශේෂණය)  1. cassia or තෝර, the flower of cassia resembles a ram's eye
සර්ප ඇස / Serpent eye (වෙරළු) 
භුජංගාක්‍ෂි (නාම පදය) serpent-eye, to which the flowers are compared / 2. අරත්ත, අරැත්ත, ichneumon plant, so called because the mongoose is said to use this plant as an antidote to the poison of a snake-bite
[Ophiorrhiza Mungos] 2. Curcuma domestica, 3. කහ

සර්‍පාක්‍ෂ (නාම පදය) අක්‍ෂ eye සර්‍ප snake, wild olive seed, වෙරළු

හරක් ඇස් ඇත්තා / Ox-eyed one (වඳුරු රජා) 
ගවාක්‍ෂයා (නාම පදය) ox-eyed monkey, monkey chief, ලොකු ඇස්ඇති වඳුරුපතියා
වෘෂභාක්‍ෂි, ගවාක්‍ෂි (නාම පදය) ox-eye, 1. ගොන්කැකිරි 2. නිල්කටරොළු, කටරොළු

මාළු ඇස් ඇත්තී / Fish-eyed one (යම් කෙනෙක්, සත්ව වර්ගයක්, හෝ ශාක වර්ගයක් හඳුන්වන නාමයක් ලෙස නොයෙදේ) 
මීනලෝචන, මීනාක්ෂි fish-eye, a plant having a flower resembling the eye of a fish, Alternanthera triandra (Illeceb
මීන නුවන් - මාළුවකුගේ හැඩය ගත් ඇස්

මත්ස්‍යාක්‍ෂී fish-eye 1. ‍සෝමලතාව, moon-plant or creeper, 2. කන් කුඹලා 

කාන්තා ඇස් මාළුන්ට සම කළ පෙර යෙදුම් උදාහරණ
කාව්‍යශේඛරය - 34 - “පිළිබිඹු පත් ගඟට - මියුලඟන දිගු නුවනට - තම සතුරු සැක කොට - නිබඳ මින්කැල වදිති සටනට”

උකුසු ඇස් / Hawk eyes (යම් කෙනෙක්, සත්ව වර්ගයක්, හෝ ශාක වර්ගයක් හඳුන්වන නාමයක් ලෙස නොයෙදේ)

බළල් ඇස් / Cat’s eye (යම් කෙනෙක්, සත්ව වර්ගයක්, හෝ ශාක වර්ගයක් හඳුන්වන නාමයක් ලෙස නොයෙදේ) 
බළල් ඇස් (නාම පදය) 1. cat's-eyes 2. eyes like cat's eyes
Cat's-eye gem (නාම පදය) වෛඩුර්‍ය්‍යය, වෛදූර්‍ය්‍යය, වෛදූරිය, වෛරෝඩි, වෛරෝඩිය, වයිරෝඩිය, වෙරළුමිණ, වෙරළුමිණි, මැසිරිගල, මැසිරිගල, මැසිරි, පුනක්කන්ගල, ක්‍ෂීරස්ඵටිකය, cpal

හොඳ ඇස්

ලස්සන ඇස් ඇත්තා / Beautiful-eyed one (ස්ත්‍රී, මුවා) 
සුනයනාව (නාම පදය) beautiful-eyed one, woman, ස්ත්‍රී
සුනයනයා (නාම පදය) සු excellent, නයන eye, deer, මුවා
සුනුවන් (නාම පදය) සු excellent - නුවන් eyes, beautiful-eyed one, deer, මුවා
සුලෝචන (නාම විශේෂණය), a
(සු excellent), fine-eyed, ලක්‍ෂණ ඇස්ඇති
සුලෝචනයා (නාම පදය) fine-eyed one, deer, මුවා
සුලෝචනාව (නාම පදය) fine-eyed one, woman, ස්ත්‍රී
චරුලෝචන (නාම විශේෂණය)
beautiful-eyed, a deer or woman
වාමාක්‍ෂී (නාම පදය)අක්‍ෂී eye, fine woman
වාමනේත්‍ර (නාම විශේෂණය) වාම pleasing, fine-eyed, ලක්‍ෂණ ඇස් ඇති
දීප්තිමත් ඇස් ඇත්තා / Bright-eyed one (බළලා / මොනරා) 
දීප්තලෝචනයා (නාම පදය) fiery-eyed one, bright-eyed one, cat, බළලා
දීප්තාක්‍ෂයා (නාම පදය) bright-eyed one, cat or peacock, මොනරා / බළලා

හොඳින් පෙනෙන ඇස් ඇත්තා (යම් කෙනෙක්, සත්ව වර්ගයක්, හෝ ශාක වර්ගයක් හඳුන්වන නාමයක් ලෙස නොයෙදේ) 
සූචක්‍ෂුස් (නාම පදය) pleasant eye, අට්ටික්කා
සුචක්‍ෂු (නාම පදය) සු good, චක්‍ෂු eye, one of good vision, wise man, ප්‍රඥාවන්තයා
තියුණු ඇස් / sharp-eyed(යම් කෙනෙක්, සත්ව වර්ගයක්, හෝ ශාක වර්ගයක් හඳුන්වන නාමයක් ලෙස නොයෙදේ) 
තීක්‍ෂණක්‍ෂි (නාම විශේෂණය) sharp-eyed, lynx-eyed, තියුණු ඇස් පෙනීම ඇති
නොහොඳ ඇස්

භයංකාර ඇස් ඇත්තා / terrible-eyed one (ශිව) 
භීමනේත්‍ර (නාම පදය) terrible-eyed, Siva, who has an awe-inspiring large circular eye in his forehead
කුවේරගේ ඇස / යක්ෂ ඇස (කුඹුරුවැල) 
යක්‍ෂාක්‍ෂි, යක්‍ෂදෘක්, යක්‍ෂදෘශ්, ධනද්‍රක්‍ෂිය, (නාම පදය) ධනද අක්‍ෂිය, Kuvra's eye, demon's-eye, කුඹුරුවැල, a creeper bearing a medicinal nut, grey bonduc, Csalpinia Bonduc (Legum)
The seed of the creeper කුඹුරුවැල, said to resemble his eye or that of any demon
ආයුධ ඇස් / eye-weapon (යම රජ) 
නායුධනය (නාම පදය) eye-weapon, Yama, as of such terrific aspect that one glance of his drives the soul out of the body
කැත ඇස් (ශිව / විරූපාක්‍ෂ) 
විරූපාක්‍ෂ (නාම පදය) 1. අක්‍ෂ eye, unnatural-eyed one, Siva, who has three eyes 2. Regent of the West and chief of the Ngas - සතර වරම් දෙවියෝ
විෂමාක්‍ෂයා (නාම පදය) අක්‍ෂ eye, odd-eyed one, Siva, who has an eye in his forehead
නළල් ඇස / One with an eye in matted hair (ශිව) 
දළ නෙත්, නෙත් දළ, දැළැස, දළ ඇස, දළ නයන, දළ නුවන (නාම පදය) Siva as having an eye in his matted hair on the forehead
ශිව ගේ නළල මතට වැටෙන හැඩපලු ගැසුණු කෙස් රොද අතර ඇති තුන්වන ඇස නිසා ශිව දෙවියන් හැඳින්වීමට යොදන නමක්, ඊශ්වර දෙවියා

පෙර යෙදුම් උදාහරණ
1. සැවුල් සන්දේශය - 198 – “[තිනයන දළ නයන] රිවි විලස යුග කෙළ (මෙහෙසුරු ගේ නළල් ඇස)

2. සැවුල් සන්දේශය - “එබැවින් රනිඳු උනහය කළ [දළ නුවන]”

3. සැවුල් සන්දේශය - 205 – “තිපුර දැවු හර [දළ නෙත] ගෙව් තෙදණ”

4. සැවුල් සන්දේශය - 46 – “දූළ යුග කෙළ රිවි හර [දළ නයන] මෙන”

නපුරු ඇස් / evil-eyed (යම් කෙනෙකු, සත්ව වර්ගයක්, හෝ ශාක වර්ගයක්  හඳුන්වන නාමයක් ලෙස නොයෙදේ) 
කුදෘෂ්ටිය (නාම පදය) 1. weak sight, ඇස්පෙනීම අඩුවු, 2. evil-eyed, ඇස්වහ, 3. මිථ්‍යාදෘෂ්ටිය, heresy, false view

දුරීක්‍ෂණව (නාම පදය) දුර් ඊක්‍ෂ, evil eye, curse, ඇස්වහ
ඇස් වහ (නාම පදය) eye-poison, evil or envious eye, evil or injury supposed to be produced by the glance thereof

පෙර යෙදුම් උදාහරණ
1. ධර්මප්‍රදීපිකාව - “ආත්ම පරිත්ත සංඥි’ යයි [කුදෘෂ්ටි] පතිත එකෙකැ”

2. සද්ධර්මරතනාකරය - “කුදෘෂ්ටි කුඤ්ජරවිදාරණයෙහි”

මල් ඇස්

නෙළුම් මල් ඇස් ඇත්තා / Lotus-eyed one (විෂ්ණු) 
පියුම්නෙත්, කමලැස, කමල් නෙත්, කමල් ඇස, (නාම පදය) නෙත් eyes - කමල් lotus, lotus-eyed, Vishnu
නිල්මහනෙල් ඇස් ඇත්තිය / Blue Lotus-eyed one (යම් කෙනෙක්, සත්ව වර්ගයක්, හෝ ශාක වර්ගයක් හඳුන්වන නාමයක් ලෙස නොයෙදේ) 
නිලිපුලැසි (නාම පදය) නිල් මහනෙල් පැහැය ගත් ඇස් ඇත්තිය, නිල්මහනෙල් බඳු ඇස් ඇත්තිය, dark-blue-eyed woman

පෙර යෙදුම් උදාහරණ
1. කෝකිල සන්දේශය - තුසර කඳුළු [නිලුපුල් නෙතනි] ඉස ඉසා

2. පරවි සංදේශය - [ඉඳුවර නුවන] යා හස කර තඹර වතින්

ලෝකයට පෙනීම ලබා දෙන ඇස් / Eyes of the World

ලෝකයේ ඇස / Eye of the world (හිරු) 
ලෝකචක්‍ෂු (නාම පදය) eye of the world, the sun, ඉර
දියනෙත, දියනෙත් (නාම පදය) දිය world - eye of the world, the sun, ඉර‍
ජග‍ත්දක්‍ෂි (නාම පදය) ජගත් අක්‍ෂි, eye of the world or universe, the sun
ජගත්සාක්‍ෂියා (නාම පදය) the world's eye or witness, the sun, ඉර
1. සැවුල් සන්දේශය - “උතුරු දකුණු වැදැ යන වැන්නැ [දිය නෙත]”

2. කව්සිළුමිණ - “දැඟුම් මෙර විලස් පෑ [දියනෙත] ගතෙ නරපවර”

3. කව් මුතු හර - “සිටුවත සක සකත - හර ගුරු බරත [දියනෙත] - මෙදෙව් ඈ නෙසුගත - කෙරෙත්වා මුළු ලොවට සුබසෙත”

4. කව්මිණි මල්දම - “බඹ උවිදු බරනෙත - කිවි ගුරු තරිඳු [දියනෙත] - මෙ අද මුරුගණ මෙත - කෙරෙත්වා සත්ලොවට සුබසෙත”

5. සුභාෂිතය - “[දියනෙත] උදා වන සිය කිරණින් මහරු - මෙදියත දිවා බිහි දුරු වෙයි ගන අඳුරු”

ලෝකයේ ඇස / Eye of the world (බුදුන්) 
දිය සක, දියැස (නාම පදය) eye of the world, Buddha

පෙර යෙදුම් උදාහරණ
1. ගුත්තිල කාව්‍යය - “පැවැත් වී අප මුනිඳු [දිය නෙත]”

2. දහම් සොඬ කාව්‍ය - “සමත මුනිවරන් වදහළ [තිලෝ නෙත]”

තුන් ලෝකයේම ඇස / Eye of the three worlds (බුදුන්) 
තිලොවෙක නයන, තිලෝ නෙත (නාම පදය) බුදුන්

පෙර යෙදුම් උදාහරණ