Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
කෙසේවෙතත්, මෙම චීන භාෂා-අධ්‍යාපනය ලද නායිකාවන් අතරින් ලින්ඩා චෙං මොක් හොක් වැනි සමහරක්, කොමියුනිස්ට් වාදය හා බැඳී සිටි අතර අති උග්‍ර ලෙසින් කොමියුනිස්ට්-විරෝධී ලිම් යූ හොක් පරිපාලනය විසින් ඉක්බිතිව මැඩ පවත්වන ලදහ
1959 වසරෙහිදී පීපල්ස් ඇක්ෂන් පක්ෂය බලයට පත් වත්ම, පීඒපී කාන්තා ඡන්ද අපේක්ෂිකාවන් සතරදෙනෙක් තරම් විශාල සංඛ්‍යාවක් ස්වයං-පාලන මන්ත්‍රණ සභාවට තේරී පත් විය
ඔවුනතර විමෙන්ස් ලීග් සමාරම්භකයන්වූ චැං චෝයි ෂොං සහ හෝ හයි චූ වූහ
පීඒපී-බරිසන් සොසියාලිස් භේදය හේතුවෙන් කාන්තා  මන්ත්‍රීවරියන් දෙදෙනෙකු විසින් බරිසන් සොසියාලිස් පක්ෂ මාරුකිරීම සිදු විය
ඉතිරිවූ පීඒපී කාන්තා මන්ත්‍රීවරියන් දෙදෙන (1968 වසරෙන් පසුව, ඉතිරිවූ එක් මන්ත්‍රීවරිය) මධ්‍යස්ථමතවාදී ලෙසින් සැලකුණු අතර, රැඩිකල්වාදීන් හා සැසඳූ විට සාපේක්ෂ වශයෙන් අකර්මණ්‍ය වූ ඔවුන් දුර්වල කාන්තා නියෝජනයක්ද ඉක්බිතිව දශකයකට වැඩි කාලයක් තුල කාන්තාවන් සම්පූර්ණයෙන් දේශපාලනයෙන් වියුක්තව සිටි කාලයක්ද හිමි කර දුන්හ
කාන්තා නියෝජනයෙහි ප්‍රවාසය 
1970 වසරෙහිදී චැං චෝයි ෂොං විශ්‍රාම යෑමත් සමගම, 1970 සිට 1984 දක්වා වසර 14 ක් තුලදී පාර්ලිමේන්තුවෙහි කිසිදු කාන්තා නියෝජනයක් නොපැවතිණි
එනමුදු, විපක්ෂ කාන්තා අපේක්ෂිකාවෝ විටින් විට මැතිවරණ සඳහා ඉදිරිපත් වී පරාජයට පත්වූහ
මිතාලි රාජ් යනු ඉන්දියානු කාන්තා ක්‍රිකට් කණ්ඩායමෙහි නායිකාව වෙයි
මුල් දිවිය සහ පසුබිම 
1982 දෙසැම්බර් 3 දිනදී මිතාලි රාජ්  උපන්නේ, රාජස්තානයෙහි, ජෝද්පූර්හී දෙමළ පවුලකට දාවය
මිතාලිගේ මවු බස දෙමළ වන අතර, ඇයගේ පියා, ඩොරයි රාජ්, ඉන්දියානු ගුවන් හමුදාවෙහි නිලධාරියෙක් වූ අතර ඇයගේ මව නමින් ලීලා රාජ් විය
වයස අවුරුදු 10 ක් වත්ම ක්‍රීඩාවෙහි නියැලීම ඇරඹූ මිතාලි, වයස වසර 17 ක් වක්ම ඉන්දියානු කණ්ඩායමට තෝරා ගනු ලැබුවාය
ඇයගේ එදිජා මංගලාවතරණ, 1999 වසරෙහිදී  මිල්ටන් කේන්ස් හිදී අයර්ලන්තයට එරෙහිව සිදු විය
ඇය ජීවත් වන්නේ හයිද්‍රබාදයෙහි, තෙලන්ගනහීය
ඇයගේ පාසැල් සමයෙහිදී හයිද්‍රබාදයෙහි, ශාන්ත ජෝන්ස් පාසැලෙහි ක්‍රිකට් පුහුණුව සඳහා ඇය සහභාගි වූයේ ඇයගේ වැඩිමහළු සෙහොයුරා සමගය
මිතාලි,  සිකැන්ද්‍රබාද් හී, කීස් කාන්තා උසස් පාසැලෙහි ක්‍රීඩා පුහුණුවෙහි යෙදුණු අතර, බොහෝ විට පුහුණු පරිශ්‍රයෙහි පිරිමි ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයින් හා තරග වැදුණි
ඇය වසර අටක් පුරාවට සම්භාව්‍ය නැටුම් පුහුණු වූ අතර  ඇයගේ ක්‍රිකට් අභිවෘත්තිය නොනැවති කරගෙන යෑම සඳහා නැටුම් වෙතින් ඉවත් විය
අභිවෘත්තිය
ඉන්දියාවෙහි කාන්තා ක්‍රිකට් කණ්ඩායම වෙනුවෙන්, ටෙස්ට් සහ එක් දින ජාත්‍යන්තර යන අංශ දෙකෙහිම රාජ් විසින් ක්‍රීඩා කර ඇත
ඇයගේ එක් දින ජාත්‍යන්තර මංගලාවතරණය 1999 වසරෙහිදී අයර්ලන්තයට එරෙහිව මිල්ටන් කේන්ස් හිදී  සිදුවූ අතර එහිදී ඇය නොදැවී ලකුණු  114 ක් රැස් කළාය
2001-02 කාල සීමාවෙහිදී ලක්නව් හිදී දකුණු අප්‍රිකාවට එරෙහිව ඇයගේ ටෙස්ට් මංගලාවතරණය සිදු විය
2002 අගෝස්තු 17 දිනදී, වයස 19 වත්ම, ඇයගේ තෙවන ටෙස්ට් තරගයෙහිදී, ලෝකයෙහි ඉහළතම පුද්ගලික ටෙස්ට් ලකුණු රැස් කිරීම වූ කැරන් රෝල්ටන්ගේ ලකුණු 209* වාර්තාව ඇය විසින් බිඳ දැමුවේ නවතම ඉහළ ලකුණු සංඛ්‍යාවක් වූ ලකුණු 214 ටෝන්ටන්හි, කවුන්ටි ක්‍රීඩා පිටියෙහිදී එංගලන්තයට එරෙහිව පැවති දෙවන සහ අවසාන ටෙස්ට් තරගයෙහිදී රැස් කර ගනිමිනි
පකිස්තානයෙහි කිරන් බාලුක් විසින් මෙම වාර්තාව 2004 මාර්තු මාසයෙහිදී බිඳ දමන ලද්දේ බටහිර ඉන්දීය කොදෙව් කණ්ඩායමට එරෙහිව ලකුණු 242 රැස් කර ගනිමිනි
2002 වසරෙහි ක්‍රික්ඉන්ෆෝ කාන්තා ලෝක කුසලාන තරගාවලියෙහිදී, ටයිෆොයිඩ් මාදිළියක් වැළඳීම නිසා මිතාලි රෝගී වු අතර ඉන්දියාවෙහි  ප්‍රගතිය බරපතල ලෙසින් අවහිර විය
කෙසේවෙතත්, දකුණු අප්‍රිකාවෙහිදී ඔවුන්ගේ පළමු ලෝක කුසලාන අවසන් තරගය වෙතට 2005 වසරෙහිදී ඇය විසින් කණ්ඩායම මෙහෙයවූ නමුදු, ප්‍රතිමල්ලව ඕස්ට්‍රේලියාව ප්‍රබලත්වයෙන් වැඩි බව අවබෝධ විය
2006 අගෝස්තුවෙහිදී,  ඔවුන්ගේ පළමු ටෙස්ට් සහ තරගමාලා ජයග්‍රහණය වෙත එංගලන්තයෙහිදී ඇය විසින් කණ්ඩායම මෙහෙයවූ අතර වසර කෙළවරදී ආසියානු කුසලාන දිනා ගත්තේ - මාස 12 ක් ඇතුළත දෙවන වරට - එකදු තරගයක් හෝ පරාජය නොවෙමිනි
ආශ්‍රිත

බාහිර සබැඳි 

ප්‍රොෆයිල් ඔෆ් මිතාලි රාජ්
ක්‍රිකට්ආකයිව්

1982 උපත්
ජීවත්වන්නෝ
අර්ජුන සම්මානය ලැබුවෝ
ඉන්දියානු කාන්තා ටෙස්ට් ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයෝ
ඉන්දියානු කාන්තා එක් දින ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයෝ
ඉන්දියානු කාන්තා විස්සයි20 ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයෝ
ජෝද්පූර්හී උපන් ජනයා
ඉන්දියාවෙහි හයිද්‍රබාද්හී උපන් ජනයා
එක් දින ජාත්‍යන්තර මංගලාවතරණයෙහි ශතකයක් රැස් කළ කාන්තා ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයෝ
ක්‍රීඩාවෙහිදී පද්ම ශ්‍රී සම්මානය ලැබූවෝ
ඉන්දියානු කාන්තා ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයෝ
එයාර් ඉන්ඩියා කාන්තා ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයෝ
මධ්‍යම කලාපය කාන්තා ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයෝ
දුම්රිය සේවා කාන්තා ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයෝ
ඉන්දියානු කාන්තා ක්‍රිකට් නායිකාවෝ
රාජස්තානයෙහි උපන් ක්‍රීඩිකාවෝ
ග්ලූකෝස් යනු  C6H12O6 යන අණුක සූත්‍රය සහිත සරළ සීනි වර්ගයකි
සත්ත්වයන්ගේ රුධිරයෙහි රුධිර සීනි ලෙසින් ග්ලූකෝස් සංසරණය වෙයි
ප්‍රභාසංස්ලේෂණය තුලදී ජලය සහ කාබන් ඩයොක්සයිඩ් වෙතින් එය තැනෙන අතර, සූර්යාලෝකය වෙතින් එය සඳහා ශක්තිය ලබා ගනියි
මෙම ශක්තිය මුදා හරිනු ලබන, ප්‍රභාසංස්ලේෂණ ප්‍රතික්‍රියාවෙහි ප්‍රතිවර්තනය,  සෛලීය ශ්වසනය සඳහා ශක්ති ප්‍රභවයකි
ජීවියාට අවශ්‍ය විටෙකදී භාවිතයට ගනු සඳහා, ශාක තුල පිෂ්ටය ලෙසින්ද සත්ත්වයන් තුල ග්ලයිකොජන් ලෙසින්ද,  බහුඅවයවයක් ලෙසින් ග්ලූකෝස් ගබඩා කෙරෙයි
ක්‍රිස්මස් දිවයින්හී කාන්තාවෝ හෝ ක්‍රිස්මස් දිවයින් කාන්තාවෝ යනු,  ඕස්ට්‍රේලියාවෙහි විදේශ බලප්‍රදේශයක් වන  ක්‍රිස්මස් දිවයින්හී ජීවත්වන කාන්තාවෝ වෙති
ඔවුහූ මැලේ, චීන සහ එංගලන්ත සම්භවයක් සහිත වෙති
2011 මාර්තු මාසයෙහිදී, ජාත්‍යන්තර කාන්තා දිනය ක්‍රිස්මස් දිවයින්හිදී සමරන ලද්දේ එහි කාන්තා වැසියන්ට උපහාරයක් වශයෙනි
මෙම උත්සවාංගය පවත්වන ලද්දේ  "ක්‍රිස්මස් දිවයින්හී ජීවත් වන කාන්තාවක් වීමෙන් හැඟෙන්නේ කුමක්ද" යන තේමාව එළි දැක්වීම සඳහාය
ඕස්ට්‍රේලියාවෙහි කාන්තා ක්‍රිස්මස් දිවයින් වැසියන්ගේ "තත්ත්වය සහ අවශ්‍යතා" සඳහා අනුග්‍රහය සපයමින් ඒවා සඳහා අනුබල සලසන ප්‍රධාන දේශීය සංවිධානය වන්නේ ක්‍රිස්මස් දිවයින් කාන්තා සංගමය නම් 1989 දී පිහිටුවනු ලැබුනු කණ්ඩායමකි
චැසිය (), යනු මෝටර් රථ වල අභ්‍යන්තර කොටසකි
මෝටර් රථ තාක්ෂණය
පකිස්තාන් ඉන්ටර්නැෂනල් එයාර්ලයින්ස් පියාසැරිය 661 (පීකේ661/පීඅයිඒ661) යනු  2016 දෙසැම්බර් 7 දිනදී චිත්‍රල් සිට  ඉස්ලාමබාද් දක්වා ගමන් කරන අතරතුර හැවේලියන් අසබඩදී බිම ඇද හැළුණු දේශීය මගී පියාසැරියකි
මගීන් හතලිස්-දෙදෙනෙකු එහි ගමන් ගත් අතර ( ස්කයි මාර්ෂල්වරුන් දෙදෙනෙකුද ඇතුළුව) පකිස්තාන ජාත්‍යන්තර ගුවන්සේවය විසින් ක්‍රියාවෙහි යෙදවුනු ඒටීආර් 42-500 යානයක්වූ ගුවන්යානයෙහි කාර්ය මණ්ඩල සාමාජිකයෝ පස් දෙනෙකු සේවය කළහ
යානයෙහි සිටි සියළු 47 දෙනා මිය ගිය අතර, ඒ අතර දේශකයෙකු බවට හැරුනු ගායක සහ ව්‍යවසායක ජුනයිඩ්  ජම්ෂේඩ්, සහ  චිත්‍රල් දිස්ත්‍රික්කයේ නියෝජ්‍ය කොමසාරිස්ද විය
ගුවන්යානය 
අනතුරට භාජනයවූ ගුවන්යානය ඒපී-බීඑච්ඕ අනුක්‍රමික අංකය 663 යටතේ ලියාපදිංචිවී තිබූ ඒටීආර් 42-500 ගුවන්යානයකි
එහි පළමුවන පියාසැරිය 2007 වසරෙහිදී සිදුවූ අතර එය පකිස්තාන ජාත්‍යන්තර ගුවන්සේවය වෙත බාරදෙන විට එය පෙරදී භාවිතා නොකළ නව ගුවන්යානයක් විය
2009 වසරෙහිදී, ලාහෝරයෙහිදී ගොඩබැස්වීමෙහි උත්සාහයකදී ගුවන්යානයට හානි සිදුවිය
පසුව එය අළුත්වැඩියාකොට යළි සේවයෙහි යෙදවිණි
2014 දී එහි එන්ජිම ඇණහිටීමක් සිදුවූ අතර, එන්ජිම වෙනුවට වෙනකක් ආදේශ කරනු ලැබුව ඉන්පසු කිසිදු ගැටළුවක් වාර්තා නොවීය
බිම ඇද හැලීම සිදුවන අවදිය වන විට, පීඅයිඒහී ගුවන්යානාඇණිය හා සම්බන්ධ වීමෙන් පසුව එය විසින් පියාසැරි පැය 18,739 වාර්තා කර තිබූ අතර එහි අවසන් සහතික කිරීම  2016 ඔක්තොම්බර් මාසයෙහිදී සිදු කර තිබුණි
බිම ඇද වැටීම
අමෙන්හොටෙප් II (ඇතැම්විට අමෙනෝෆිස් II ලෙස ද කියවනු ලබයි
අරුත අමුන් ප්‍රීතියට පත්වන) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ඊජිප්තුවේ 18වන රාජවංශයේ හත්වන පාරාවෝවරයායි
අමෙන්හොටෙප් සිහසුනට පත්වූයේ ඔහුගේ පියා වූ IIIවන තුත්මෝස්ගෙනි
මෙම විශාල අධිරාජ්‍යය පවත්වා ගැනීමට ඔහුට සිරියාවේ යුධ ව්‍යාපාර කිහිපයක් මෙහෙයවීමට සිදු විය
කෙසේනමුත්, ඔහු සිය පියා මෙන් සටන් වැදුණේ නැත
ඔහුගේ සමයේ සිරියාවේ බලය සඳහා තරග වැදුණු ප්‍රධාන රාජධානි ද්විත්වය වූ ඊජිප්තුව සහ මිටැනිය අතර එදිරිවාදිකම් පහ වන ස්වරූපයක් පෙනිණි
සාමාන්‍යයෙන් ඔහුගේ රාජ්‍ය සමය ලෙස ක්‍රි
1427 සිට 1401 දක්වා කාලය පිළිගැනේ
පවුල සහ මුල්කාලීන දිවිය
IIවන අමෙන්හොටෙප් උපත ලැබූයේ IIIවන තුත්මෝස් රජුට දාව රජුගේ සුළු භාර්යාවක වූ මෙරිට්‍රේ-හට්ෂෙප්සුට් හට ය
ඔහු මෙම පාරාවෝවරයාගේ පළමු පුත්‍රයා නොවී ය
ඔහුගේ වැඩිමහල් සොහොයුරා වූ අමනෙම්හාට් රජුගේ මහා රාජකීය භාර්යාව වූ සාටියාගේ පුත්‍රයායි
මුලින් සිහසුනේ උරුමකරු ලෙස නම් කිරීමට යෝජිතව තිබූයේ අමනෙම්හාට් බව තුත්මෝස්ගේ 24වන වර්ෂයේ ඔහුව රජුගේ වැඩිමහල්ම පුත්‍රයා" සහ අමුන්ගේ ගව රැළ බලාගන්නා යන තනතුරුවලට පත්කොට තිබීමෙන් පෙනේ
කෙසේනමුත්, IIIවන තුත්මෝස්ගේ 24වන සහ 15වන වර්ෂ අතර කාලයේ සාටියා රැජින සහ අමනෙම්හාට් කුමරු මියගිය හෙයින්, පාරාවෝවරයා රාජකීය-නොවන මෙරිට්‍රේ-හට්ෂෙප්සුට්ව විහා කරගැනීමට පෙළඹිණි
ඇය IIIවන තුත්මෝස්ට දාව දරුවන් ගණනාවක් බිහිකළ අතර, ඒ අතර අනාගත IIවන අමෙන්හොටෙප් ද විය
IIවන අමෙන්හොටෙප් උපත ලබා හැදී වැඩුණේ සම්ප්‍රදායික අගනුවර වූ තීබ්ස්හි නොව උතුරේ මෙම්ෆිස් හි ය
කුමරකු වුවත්, මෙම්ෆිස්හි පෙරු-නූෆේ නාවික තටාකාංගනය වෙත යැවුණු දැව සැපයුම් බලාගන්නා ලද්දේ ඔහු විසිනි
ඔහුව පහළ ඊජිප්තුවේ ප්‍රධාන පූජක සෙටෙම් ධුරයට පත්කෙරිණි
සිංහාසනාරූඪයට පෙර හමුදාවේ ප්‍රධානීත්වය ඉසිලූ අමෙන්හොටෙප් ඔහුගේ මලල ක්‍රීඩා හැකියා පිළිබඳ ශිලාලේඛන කිහිපයක්ම පිහිටුවා තිබේ
නමුත් අමෙන්හොටෙප් ඔහුගේ බලවත් පියාමෙන් දක්ෂයකු නොවී ය
ඔහුට තඹ ඉලක්කයක් වෙත අත්ලක ගැඹුරට හී විදීමට හැකියාවක් තිබූ බව පැවසේ
එසේම නාවික හමුදාවේ දෙසිය දෙනකු පදින වේගයට වඩා වැඩි වේගයෙන් ඔහුට නැව් පැදවිය හැකි බව ද පැවසේ
නමුත් ඊජිප්තුවේදීන් ඇතර මෙම ප්‍රකාශවල සත්‍යතාව සම්බන්ධයෙන් ඇත්තේ සැකයකි
අමෙන්හොටෙප් සිහසුනට පත්වූයේ අඛෙට් ඍතුවේ සිව්වන මාසයේ පළමු දිනයේ ය
නමුත් ඔහුගේ පියා මියගියේ පෙර‍ට් ඍතුවේ තෙවන මාසයේ තිස්වන දිනයේ ය
ඊජිප්තු කිරුළහිමි කුමරකු රජු ලෙස ප්‍රකාශ කෙරුණත්, ඔහු සිය පියාගේ මරණයට පසු දින සිහසුනට පත් නොවූයේ නම් ඉන් හැඟවෙන්නේ ඔහු සිය පියාගේ රාජ්‍ය සමයේ කනිෂ්ඨ හවුල් පාලනයක් ගෙනගොස් ඇති බවයි. මේ අනුව IIIවන තුත්මෝස් සහ IIවන අමෙන්හොටෙප්ගේ හවුල් පාලනය වර්ෂ දෙනන් සහ මාස හතරක් පැවති බව විශ්වාස කෙරේ
ඔහුගේ මහා ස්ෆින්ක්ස් ශිලාව අනුව පෙනී යන්නේ IIවන අමෙන්හොටෙප් සිහසුනට පත්වන විට ඔහුගේ වයස අවුරුදු 18ක් බව ය
"දැන් එතුමාණන් හිරිමල් යෞවනයකු ලෙස රජු ලෙස දෘශ්‍යමාන වේ
ඔහු 'හොඳීන් වැඩී', සිය ශක්තියේ සහ එඩිතරභාවයේ දහඅටවන වර්ෂය සම්පූර්ණ කොට ඇත
"

පාරාවෝ බවට පත්වීමෙන් පසු, අමෙන්හොටෙප් ටියා නැමැත්තියක සමග විවාහ වී ඇත
ඇගේ දෙමව්පියන් මෙතෙක් හඳුනාගෙන නැත
ඔහුට පුතුන් දස දෙනකු සහ එක් දියණියක සිටි බවට යෝජනා වී ඇත
ඒ අතුරින් ඔහුගේ වඩාත් වැදගත්ම පුත්‍රයා IVවන තුත්මෝස් විය
ඔහු අමෙන්හොටෙප්ගෙන් පසු සිහසුනට පත් විය
නමුත් ඔහුට තවත් දරුවන් විශාල සංඛ්‍යාවක් සිටි බවට සාක්ෂි ඇත
අමෙන්හොටෙප්, වෙබෙ‍න්සෙනු, අමෙනෙමෝපෙට් සහ නෙඩ්ජෙම් යන කුමාරවුන් පැහැදිළිව ඔහුගේ පුත්‍රයින් ලෙස හඳුනාගෙන ඇත
අ‍මනෙම්හාට්, ඛාඑම්වැසෙට් සහ ආඛෙපෙරුරේ යන පුත්‍රයින් සහ ඉයාරෙට් නැමැති දියණිය ද ඔවුන්ගේ දරුවන් යැයි යෝජනා වී ඇත
ඇතැම්විට IIවන අමෙන්හොටෙප්ගේ දසවන වර්ෂයට පසුව ලියැවුණේ යැයි සැලකෙන B
10056 නැමැති පැපිරසයේ රජුගේ පුත්‍රයකු වූ සෙටෙම්-පූජක අමමෙන්හොටෙප් නැමැත්තකු පිළිබඳ දැක් වේ
ගිසාහි IIවන අමෙන්හොටෙප්ගේ දේවස්ථානයේ ඇති ශිලාවෙහි දැක්වෙන්නේ මෙම අමෙන්හොටෙප් පිළිබඳ විය හැක
කෙසේනමුත් ශිලාවෙහි නාමය විකෘති වී ඇති බැවින් එය පැහැදිළිව හඳුනාගත නොහැකි ය
B ශිලාව වෙනත් පුත්‍රයකු වූ වෙබෙන්සෙනුට අයත් වූවක් විය හැක
වෙබෙන්සෙනුගේ නාමය අමෙන්හොටෙප්ගේ ප්‍රධාන ගෘහනිර්මාණ ශිල්පී මින්මෝස්ගේ ප්‍රතිමාවක දැක්වෙන අතර, IIවන අමෙන්හොටෙප්ගේ සොහොන්ගැබේ තිබී ඔහුගේ කැනපික් බඳුන් සහ අවමංගල ප්‍රතිමාවක් ද හමු විය
තවත් ගිසා ශිලාවක් වූ C ශිලාව වාර්තා කරන්නේ සනාථ නොකළ අමෙනෙමෝපෙට් නැමැති කුමරකුගේ නාමයයි
වෙබෙන්සෙනුගේ නාමය සහිත එම ප්‍රතිමාවේම නෙඩ්ජෙම් කුමරුගේ නාමය ද කැටයම් කොට ඇත
මේ කුමරුන්ව ද තවමත් සනාථ කරගෙන නැත
මේ යුගයට අයත් රජුගේ පුත්‍රයින් පිළිබඳ වාර්තාව හමුවුවත්, ඔවුන් ඇතැම්විට IIවන අමෙන්හොටෙප්ගේ පුත්‍රයින් නොවිය හැක
සහෙල්වලින් හමු වූ කුරුටු ලිපි ද්විත්වයක රජුගේ පුත්‍රයකු වූ ඉස්තාල අධිපති ඛාඑම්වැසෙට්ගේ නාමය දැක්වේ
නමුත් ඔහුගේ පියා කුමන රජු ද යන්න හඳුනාගෙන නැත
අමෙන්හොටෙප් නම් කුමරකුගේ ප්‍රතිමාව පිටුපස අ‍මනෙම්හාට් යන නාමය සටහන් කළ ප්‍රතිමාවක් තීබානු සොහොන්ගැබ 64න් හමුවූ අතර, B
10056 අනුව අමෙන්හොටෙප් රජුගේ පුත්‍රයා ලෙස සැලකෙයි
ඒ අනුව අ‍මනෙම්හාට් ද IIවන අමෙන්හොටෙප්ගේ පුත්‍රයකු යැයි සැලකීමට සිදු වේ
මීට අමතරව කොනොසෝ කුරුටු ලිපියෙහි අමෙන්හොටෙප් නැමැති කුමරකුගේ නාමය සමග ආඛෙපෙරුරේ කුමරුගේ නාමය සටහන් කොට ඇත
මෙම අමෙන්හොටෙප් B
10056 ශිලාවෙහි සඳහන් තැනැත්තාම නම්, ආඛෙපෙරුරේ ද IIවන අමෙන්හොටෙප්ගේ පුත්‍රයකු වනු ඇත
නමුත් බොහෝ අවස්ථාවල මෙම අමෙන්හොටෙප්, පසුකාලීන රජකු වූ IIIවන අමෙන්හොටෙප් යැයි සලකනු ලැබේ
එසේ වී නම්, මෙම කුමාරවරුන් දෙදෙනා IVවන තුත්මෝස්ගේ පුත්‍රයින් ලෙස සැලකීමට සිදු වේ
පුත්‍රයින්ට අමතරව IIවන අමෙන්හොටෙප්ට ඉයාරෙට් නැමැති දියණියක් සිටින්නට ඇත
නමුත් ඇතැම්විට ඇය IVවන තුත්මෝස්ගේ දියණියක වන්නට ද පුළුවන
අතීතයේ තවත් පුත්‍රයින් දෙදෙනකුගේ නම් IIවන අමෙන්හොටෙප්ගේ යැයි යෝජනා වී තිබිණි
නමුත් ඔවුන්ගේ දෙමව්පියන් වෙනත් අය බව සනාථ විය
ගෝතියර් විසින් "කුෂ්හි රජුගේ පුත්‍ර" (හෙවත් නුබියාවේ ප්‍රතිරාජ) උසර්සැටෙට් නැමැති කුමරකු සහ රේ‍ නැමැත්තකු IIවන අමෙන්හොටෙප්ගේ පුත්‍රයින් යැයි යෝජනා කොට තිබිණි
නමුත් වර්තමානයේ ඔවුන් රාජකීය පවුලට අයත් නොවන බව පිළිගැනේ
උසර්සැටෙට් යනු නුබියාවේ අමෙන්හොටෙප්ගේ ප්‍රධාන නිලධාරියා ලෙස කටයුතු කළ රජුගේ ලේ ඥාතියකු නොවන පුද්ගලයෙකි
දින සහ රාජ්‍ය සමයේ දිග

අමෙන්හොටෙප්ගේ සිංහාසනාරූඪ දිනය අපහසුවකින් තොරව නිර්ණය කළ හැක්කේ ඔහුගේ පියා වූ IIIවන තුත්මෝස් සමයේ චන්ද්‍ර දින ගණනාවක්ම කොට ඇති බැවිනි
මෙම දර්ශනයන් හේතුවෙන් තුත්මෝස්ගේ සිංහාසනාරූඪය ක්‍රි
1504 හෝ 1479ට සීමා කළ හැක
තුත්මෝස් මියගියේ ඔහුගේ 54වන රාජ්‍ය වර්ෂයේ ය
මේ කාලයේ අමෙන්හොටෙප් සිහසුනට පත්වන්නට ඇත
අමෙන්හොටෙප් සිය පියා සමග ගෙනගිය කෙටි හවුල් පාලනය හේතුවෙන් ඔහුගේ අනුප්‍රාප්තිය මීට වර්ෂ දෙකකට සහ මාස හතරකට පෙර සිදු වූ බව පෙනේ
ඒ අනුව පහළ කාලානුක්‍රම ක්‍රමවේදය අනුව ඔහුගේ අනුප්‍රාප්තිය ක්‍රි
1427 හෝ ඉහළ කාලානුක්‍රමය අනුව ක්‍රි
1454 යන වර්ෂ දෙකෙන් එකක් ලෙස ගැනීමට සිදු වේ
ඔහුගේ රාජ්‍ය සමයේ දිග තීබ්ස්හි IIවන අමෙන්හොටෙප්ගේ අවමංගල දේවස්ථානයේ තිබී හමුවූ රජුගේ පුද්ගල නාමය ඇතුළත් වයින් බඳුන මගින් නිර්ණය කළ හැක
මෙය රජුගේ වාර්තාගත ඉහළම දිනය වන වර්ෂය 26ට අයත් ය
මෙහි රජුගේ වයින් භාරකරු වූ පැනෙහ්සිගේ නාමය ද දක්වා ඇත
සාමාන්‍යයෙන් මතකාගාර දේවස්ථාන රජුගේ මරණය හෝ මරණාසන්න අවස්ථාව තෙක් ඇසුරුම් කටයුතු සිදුනොකරන හෙයින්, අමෙන්හොටෙප් ඔහුගේ 26වන රාජ්‍ය වර්ෂයෙන් පසු ජීවත් නොවූ බව පෙනේ
නමුත් ඔහුට වර්ෂ 35 රාජ්‍ය සමයක් යෝජනා කෙරෙන විකල්ප මතයන් ද ඇත
මෙය ඔහුට පැවතිය හැකි යැයි අනුමාන කළ හැකි උපරිමා රාජ්‍ය සමය වේ
මෙම කාලානුක්‍රම කමවේදය අනුව ඔහු ක්‍රි
1454 සිට 1419 දක්වා රාජ්‍ය පාලනය කළේ යැයි උපකල්පනය කොට ඇත
කෙසේනමුත්, මෙම මතවාද සම්බන්ධයෙන් ඇති ගැටලු මෙතෙක් විසඳී නැත
එම මතය අනුව අමෙන්හොටෙප් මියයන විට ඔහුගේ වයස 52ක් යැයි සිතීමට සිදු වේ
නමුත් ඔහුගේ මමියේ X-කිරණ විශ්ලේෂණයක් අනුව පෙණීගියේ ඔහු මියයන විට වයස අවුරුදු 40ක් පමණ වූ බවයි. මේ කරුණු සැලකිල්ලට ගෙන IIවන අමෙන්හොටෙප්ට සාමාන්‍යයෙන් ක්‍රි
1427 සිට 1401 දක්වා වූ වර්ෂ 26ක රාජ්‍ය පාලන සමයයක් ලබා දී ඇත
විදේශ සම්බන්ධතා

අමෙන්හොටෙප්ගේ පළමු ආක්‍රමණය සිදුවූයේ ඔහුගේ තෙවන රාජ්‍ය වර්ෂයේ ය
පාරාවෝවරයා ඔරොන්ටස් ගඟ තරණය කිරීමේ දී ඔහුට කාට්නා සේනාවගේ ආක්‍රමණයකට මුහුණ පාන්නට සිදු වූ බවත්, එහිදී ඔහු ජයගෙන විශාල ධනයක් උපයාගත් බවත්, ඒ අතර මිටැනි යුධරිය ධාවකයාගේ භාණ්ඩ පවා වූ බවත් සඳහන් වේ
මෙම රජු ඔහුගේ භෞතික වීර පරාක්‍රමය හේතුවෙන් ප්‍රකට විය
ඔහු කඩේෂ්හි දී කැරලිකාර කුමාරවරුන් 7 දෙනකු තනිව මරා දැමූ බව පැවසේ
ඉන් පසු එශුගේ පළමු සිරියානු ආක්‍රමණය සාර්ථකව අවසන් විය
මෙම ආක්‍රමණයෙන් පසු, රජු මෙම කුමාරවරුන් සත්දෙනාගේ සිරුරු යටිකුරු අතට සිය නැවේ ඇණියෙහි එල්ලා තබන්නට අණ කොට තිබේ
තීබ්ස් වෙත පැමිණි පසු එක් අයකු හැර සෙසු කුමාරවරුන්ගේ සිරුරු ප්‍රාකාරයේ බැඳතබන ලදී
‍ ‍අනෙක් සිරුර නිරන්තර කැරලි සහිත ප්‍රදේශයක් වූ නුබියාව වෙත රැගෙන ගොස්, නැපාටාහි ප්‍රාකාරයේ එල්ලා තබන ලදී
මෙමගින් පාරාවෝවරයාට එරෙහිව නැගී සිටින්නන්ගේ ඉරණම පෙන්වීමට සහ ප්‍රතිවිරුද්ධ නුබියානුවන් අධෛර්යයට පත් කිරීමට අපේක්ෂා කෙරිණි
අමෙන්හොටෙප් මෙම පළමු ආක්‍රමණය අමාඩාහි ශිලා ස්තම්භයක සටහන් කොට ඇත
නමුත් ඔහු සිය දෙවන ආක්‍රමණය ද සිය පළමු ආක්‍රමණය ලෙස ඔහු දක්වා ඇති බැවින්, මේ පිළිබඳ විවිධ මතයන් ඉදිරිපත් වී ඇත
මේ සඳහා වඩාත්ම උචිත පැහැදිළි කිරීම ලෙස, මෙම පළමු සටන ඔහුගේ ඔහුගේ පියා මියයාමට පෙර පියා සමග මෙහෙයවූවක් බැවින්, ඔහු ඊජිප්තුවේ තනි පාලකයා බවට පත් වූ පසු තමන් පෞද්ගලිකව මෙහෙයවූ සිය දෙවන ආක්‍රමණය සිය පළමු ආක්‍රමණය ලෙස සලකන්නට ඇත
ඔහුගේ සත්වන වර්ෂයේ අප්‍රේල් මස අමෙන්හොටෙප්ට සිරියාවේ නහාරින්හි යටත් රාජ්‍යවල මහා කැරැල්ලකට මුහුණ දීමට සිදු විය
මෙය මර්දනය කිරීමට ඔහු සිය හමුදාව ලෙවැන්තය වෙත පිටත් කරහැරී ය
මෙම කැරැල්ලට අනුබල දෙන ලද්දේ ඊජිප්තුවේ ප්‍රධාන මෑත පෙරදිග සතුරා වූ මිටැනි රාජ්‍යය යැයි සැලකේ. මෙම ජයග්‍රහණයෙන් පසු ඉදිකළ ඔහුගේ විජයග්‍රහණ ශිලාවෙහි විශාල සටනක් නොපැවති බව දැක්වේ
මෙය විවිධ අයුරින් අර්ථ නිරූපණය කොට ඇත‍
ඇතැම්විට මෙම ආක්‍රමණය සිය පියා සටන් යෙදුණු සිරියානු ආක්‍රමණයට සමාන වන්නට ඇත
ඔහු කුඩා ආරක්ෂකභට පිරිසක් සමග ගොස් යුධ වැදී, ඔහුගේ පිටත්ව යෑමෙන් පසු බිඳවැටුණු ඔවුන්ගේ රාජපාක්ෂිකභාවය තමන්ට නැවත ලබාදෙන ලෙස එම නගරවාසීන්ට බලකළේ ය
මීට අමතරව අමෙන්හොටෙප් මිටැනිය සමීපයට පැමිණි පසු සති දෙකක කාලය පිළිබඳ තොරතුරු මෙහි සඳහන් කොට නොමැති බව පෙනේ
මේ නිසා ඇතැම්විට ඔහුගේ හමුදාව මෙම ආක්‍රමණයේ දී පරාජය වන්නට ඇත
අමෙන්හොටෙප්ගේ අවසන් ආක්‍රමණය ඔහුගේ නවවන වර්ෂයේ සිදු විය
කෙසේනමුත් එය ගලීල මුහුදෙන් උතුරට මෙහෙයවීමට අපොහොසත් විණි
මෙම ආක්‍රමණයේ දී කොල්ලකෑ වස්තූන් ලැයිස්තුව අනුව, අමෙන්හොටෙප් විසින් වහලුන් 101,128ක් අල්ලා ගත්තේ ය යන තොරතුර අතිශයෝක්තියක් ලෙස සැලකේ. මින් ඇතැම් වහලුන් 7වන වර්ෂයේ ආක්‍රමණයේ දී යටත් කරගත් නුඛාෂ්හි වැසියන් 15,070 දෙනා ද ඇතුළත්ව සඳහන් කෙරුණක් බව සිතිය හැක
එයට හේතුව අමෙන්හොටෙප් සිය 9වන වර්ෂයේ නුඛාෂ් හෝ ඒ අවට කිසිදු ආක්‍රමණයක් මෙහෙයවා නොතිබීමයි
කෙසේනමුත්, ඔහුගේ පෙර වහල් සංඛ්‍යා ද ඇතුළත් කොට බැලීමේ දී මෙම සංඛ්‍යා සත්‍ය විය නොහැකි බව පෙනේ
ඒ නිසා මෙය හුදු අතිශයෝක්තියකැයි සිතිය හැක
අමෙන්හොටෙප්ගේ නවවන වර්ෂයේ ආක්‍රමණයෙන් පසුව, ඊජිප්තුව සහ මිටැනියානු හමුදාව යළ කිසිදින සටන්වැදුණේ නැත
ඔවුන් දෙපාර්ශ්වයම සාමය අපේක්ෂා කළ බැව් පෙනේ
අමෙන්හොටෙප් දක්වා ඇත්තේ සිය නවවන වර්ෂයෙන් පසු බැබිලෝනියානු, හිටයිට් සහ මිටැනි රජවරුන් තමන් සමග සමාදාන වී තමන්ට පඬුරුකප්පම් ගෙවීමට කැමති වූ බවයි. මෙය ද ඔහුගේ අතිශයෝක්තියක් බව පෙනේ
කෙසේනමුත්, කාර්නැක්හි බිත්තිවල ඇති දෙවන සටහනක දක්වෙන්නේ මිටැනියෙහි කුමාරවරුන් අමෙන්හොටෙප් සමග සමාදාන වීමට පැමිණි බවයි. මෙය පහසුවෙන් ඉවතලිය හැකි නොවේ
හිටයිට්වරුන් බලවත් වෙමින් සිටි හෙයින්, මිටැනියට මිත්‍රශීලී රාජ්‍යයක් අවශ්‍යව තිබිණි
අමෙන්හොටෙප්ගේ අනුප්‍රාප්තිකයාගේ සමයේ මිටැනිය සහ ඊජිප්තුව අතර නිසැකවම යම් ආකාරයක ගිවිසුමක් පැවතී ඇත
මෙය අමෙන්හොටෙප්ගේ ආක්‍රමණවලින් පසුව සිදුවූවක් විය හැක
මෙලෙස රූපිකව සාමය ප්‍රකාශ කෙරුණ ද, අමෙන්හොටෙප් සහ මිටැනියෙහි රජු අතර අවිධිමත් අයුරින් සාම සබඳතා පැවති බව පෙනේ
ඉන් පසුව අමෙන්හොටෙප් අභ්‍යන්තර අර්බුද කෙරෙහි අවධානය යොමුකළ අතර, අමෙන්හොටෙප්ගේ නුබියානු ප්‍රතිරාජයාගේ දෙවස්ථානය මගින් අමෙන්හොටෙප් නුබියානු ආක්‍රමණයෙන් පසු පඬුරු කප්පම් ලබාගත් බවට සාක්ෂි සපයයි
නමුත් මෙය සිදු වූයේ කුමන කාලයේ දැයි නිර්ණය කිරීම අපහසු ය
ඉදිකිරීම් ව්‍යාපෘති

IIIවන තුත්මෝස් රජු විශාල වශයෙන් කාර්නැක් දෙවොල පුළුල් කිරීම කෙරෙහි සිය අවධානය යොමුකළ නිසා, අමෙන්හොටෙප්ලේ ඉදිකිරීම් ව්‍යාපෘති ප්‍රධාන වශයෙන්ම ඊජිප්තුව පුරා පැවති කුඩා දේවස්ථාව පුළුල් කිරීමේ අරමුණින් සිදුකෙරිණි
ඩෙල්ටා‍වේ, ඔහුගේ පියාගේ වැඩ පරීක්ෂකවරයා'' වූ මින්මෝස් විසින් බොහෝ දේවස්ථාන ඉදිකිරීම අධීක්ෂණය කළ බව ටුරාහි ශිලා ලිපියකින් පැහැදිළි වේ
ඉහළ ඊජිප්තුවේ, කුඩා දේවස්ථාන මෙඩාමුඩ්, එල්-ටොඩ් සහ ආර්මන්ට් යන ස්ථානවල පැවතිණි
සිය පියා විශාල වශයෙන් කාර්නැක් දෙවොල කෙරෙහි අවධානය යොමු කළ ද, අමෙන්හොටෙප් ද එය සම්පූර්ණයෙන් නොසලකා හැරියේ නැත
ඔහු මිටැනියෙහි පඬුරු කප්පම් පිළිගැනීම අනුස්මරණයට එහි අංගණයේ සිව්වන සහ පස්වන අටලු අතර ස්තම්භයක් පිහිටුවී ය
නුබියාව තුළ, අමෙ‍න්හොටෙප් විසින් කාසර් ඉබ්‍රිම් සහ සෙම්නා ප්‍රදේශවල ඉදිකිරීම් සිදුකළ අතර, කලබ්ෂාහි දෙවොල අලංකරණයට කටයුතු යොදන ලදී
කෙසේනමුත්, ඔහුගේ වඩාත් ප්‍රකට නූබියානු දේවස්ථානය පිහිටුවූයේ අමාඩා හි ය
එම ස්ථානයේ IIIවන තුත්මෝස් රජු විසින් හොරස් දෙවිඳුන් වෙනුවෙන් දෙවොලක් ඉදිකිරීම අරඹා තිබිණි
නමුත් එහි රේ-හරාඛ්ති සහ අමුන්-රේ දෙවිවරුන්ගේ රූ ද දැකගත හැක
අමෙන්හොටෙප් විසින් එය නිමාව අවසන් කළ අතර, එය සිය 3වන වර්ෂයේ ආක්‍රම්‍ණය පිළිබඳ සඳහන් ශිලාවෙහි සටහන් කරවා ඇත
1942 වනතෙක්ම අමෙන්හොටෙප්ගේ යුද්ධ පිළිබඳ තොරතුරු ලබාදුන් ප්‍රධාන මූලාශ්‍රය ලෙස එය සැලකිණි
සොහොන්ගැබ
1898 මාර්තු මස දී වික්ටර් ලොරෙට් විසින් රජුන්ගේ නිම්නයේ ඔහු‍ගේ KV35 සොහොන්ගැබේ තිබී අමෙන්හොටෙප්ගේ මමිය සොයාගන්නා ලදී
මෙය ඔහුගේ මුල් මීනීපෙට්ටිය තුළම පැවතිණි
ඔහුගේ මතකාගාර දේවස්ථානය පිහිටා තිබූයයේ තීබානු සුසානභූමියේ වගාබිම් කෙළවර පසුකාලීන රැම්සසියම ඉදිවූ ස්ථානයේ ය
නමුත් එය පුරාතන කාලයේම විනාශ වී තිබිණි
IIවන අමෙන්හොටෙප්ගේ KV35 සොහොන්ගැබ මගින් නව රාජධානි පාරාවෝවරුන් ගණනාවකගේ සිරුරු අන්තර්ගත ගබඩාවක් ඇති බව සාක්ෂි හමු විය
මෙම පාරාවෝවරුන් අතර IVවන තුත්මෝස්, IIවන සෙටි, IIIවන රැම්සෙස්, IVවන රැම්සෙස් සහ VIවන රැම්සෙස් යන පාරාවෝවරුන්ගේ සිරුරු ද විය
මෙම සිරුරු 21වන රාජවංශ සමයේ සියාමුන් රජ සමයේ IIවන පිනෙඩ්ජෙම් නැමති අමුන් ප්‍රධාන පූජකවරයා විසින් IIවන අමෙන්හොටෙප්ගේ සොහොන්ගැබේ යළි භූමදානය කොට ඇත
ඒ එම සිරුරු සොහොන් මංකොල්ලකරුවන්ගෙන් ආරක්ෂා කරගැනීම සඳහායි
IIවන අමෙන්හොටෙප් රජසමය පිළිබඳ සවිස්තර සහ කාලානුක්‍රමය, සිදුවීම් හා බලපෑම පිළිබඳ සමබර වාර්තාවක් පීටර් ඩර් මැනුවලියන් විසින් 1987දී මෙම රජු පිළිබඳ ග්‍රන්ථයේ ඇතුළත් කොට ඇත
පෞරුෂත්වය සහ පසුකාලීන දිවිය
මෙම පාරාවෝවරයාගේ අවසන් වර්ෂවලට අයත් ශිලාස්තම්භයකින් ඔහු විවෘතව ඊජිප්තුවරුන් නොවන අය කෙරෙහි දැක්වූ අපහාසාත්මක ආකල්පය නිරූපණය වේ
මෙම ලේඛනය "වර්ෂය 23 IV අඛෙට් [දිනය] 1, උත්සව දිනය" ලෙස දින දක්වා ඇත
මෙම උත්සවය IIවන අමේනහොටෙප්ගේ අනුප්‍රාප්තිය සැමරීම සඳහා විය
මෙය රජු විසින්ම කුෂ් (නූබියාවේ) ප්‍රදේශයේ ඔහුගේ ප්‍රතිරාජයා ‍වූ උසර්සැටෙට් වෙනුවන් ලියූ පෞද්ගලික ලිපියක පිටපතකි
එහි IIවන අමෙන්හොටෙප් උසර්සැටෙට් හට සිය සිරියාවේ යුධ ජයග්‍රහණ පිළිබඳ සිහිපත් කොට ඇති අතර, ප්‍රතිරාජයා ලෙස එම නිලධාරියා ධුරය හෙබවූ ආකාරය විවේචනය කොට ඇත
අමෙන්හොටෙප් මෙසේ ලියා ඇත
අමෙන්හොටෙප්ගේ පණිවිඩයෙන් විස්මයට (හෝ භීතියට) පත් උසර්සැටෙට් එහි පිටපතක් "වරක් [නුබියාවේ] දෙවන ඇල්ල අසල [පිහිටා] තිබූ, වර්තමානයේ බොස්ටන්හි ඇති ශිලා ස්තම්භයේ එය කැටයම් කරවී ය
"

IIවන අමෙන්හොටෙප් සිය රැජිනියන්ගේ නම් විවෘතව වාර්තා කොට නැත
ඇතැම් ඊජිප්තුවේදීන් විශ්වාස කරන්නේ අමුන්ගේ දෙවියන්ගේ බිරිඳ වැනි පදවි ලබාදීමෙන් කාන්තාවන් බලවත් වන බව ඔහු සිතූ නිසා විය හැකි බවයි. ඔවුන් පවසන්නේ ඔහු සිය පියා විසින් සිදු කළ හට්ෂෙප්සුට් රැජිනගේ නාමය ඇගේ ස්මාරකවලින් ඉවත් කොට, ඇගේ රූප විනාශ කරවීමට දායක වන්නට ඇති බවයි.

හට්ෂෙප්සුට් රැජිනියගේ රූප විනාශ කිරීම අමෙන්හොටෙප් සහ ඔහුගේ පියා අතිශයින් මහලුව සිටි කාලයේ හවුල් පාලන සමයේ සිදුවන්නට ඇතැයි සැලකේ. නමුත් ඔහුගේ ස්වාධීන රාජ්‍ය සමයේ දී එය නවතා තිබේ
කෙසේනමුත්, තවත් කාන්තාවක සිහසුනේ හිඳගැනීම වැළැක්වීමට ඔහුගේ පියා තුළ වූ අපේක්ෂාව ඉටු කරන්නට ඔහු උත්සාහ දැරී ය
ඔහු එවන් උත්සාහ දරුව ද, ඔවුන්ගේම 18වන රාජවංශයේ අවසන් කාලයේ තවත් අක්නාටන්ගේ සම -රාජ්‍යාධිකාරිණියක් පාරාවෝවරිය ලෙස රාජ්‍ය පාලනය ගෙනගොස් තිබේ
ඔහුගේ මරණයට හේතුව නොදනී
මේවාත් බලන්න
ඊජිප්තුවේ දහඅටවන රාජවංශයේ පවුල් ගස
පුරාතන ඊජිප්තුවේ ඉතිහාසය

පාදක සටහන්

මූලාශ්‍ර
නිකොලස් ග්‍රිමල්
A History of Ancient Egypt, බ්ලැක්වෙල් බුක්ස්
1992, පිටු
218–220
රයිසිංගර්, මැග්නස්
Entwicklung der gyptischen Königsplastik in der frühen und hohen 18. Dynastie, ඇග්නස්-වර්ලැග්, මූන්ස්ටර් 2005, ISBN 3-00-015864-2
පීටර් ඩර් මැනුවලියන්, Studies in the Reign of Amenophis II, Hildesheimer gyptologische Beitrge (HB) වර්ලැග්
1987

බාහිර සබැඳි

අමෙන්හොටෙප් II - Archaeowiki
org (මළ සබැඳිය)
IIවන අමෙන්හොටෙප්ගේ සො‍හොන්ගැබේ සර්වදිශාදර්ශනය 

ක්‍රි
15වන සියවසේ උපත්
ක්‍රි
15වන සියවසේ මරණ
පුරාතන ඊජිප්තු මමී
ඊජිප්තුවේ දහඅටවන රාජවංශයේ පාරාවෝවරුන්
අමෙන්හොටෙප් II
තුත්මෝස් III
අන්ඛ්ඛෙපෙරුරේ ස්මෙන්ඛ්කරේ ඩ්ජෙසර් ඛෙපරු (ඇතැම්විට ස්මෙන්ඛරේ, ස්මෙන්කරේ හෝ ස්මෙන්ඛ්කරා යනුවෙන් ද හඳුන්වයි) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ඊජිප්තුවේ 18වන රාජවංශයේ පසුකාලීනව කෙටි කාලයක් රාජ්‍ය පාලනය කළ පාරාවෝවරයෙකි
ඔහුගේ නාමයේ පරිවර්තනය 'රේගේ සවරූපයන් ජීවමාන ය' සහ 'රේගේ තේජවන්ත ආත්මය – ස්වරූපයන් අතර පූජනීය' යන්නයි
ඔහු රාජ්‍ය පාලනය කළේ අක්නාටන් විසින් නව ආගමික දර්ශනයන් හඳුන්වා දුන් අමර්ණ යුගයේ ය
ඔහු ඔහුගේ ක්ෂණික පූර්වප්‍රාප්තියා වූ අන්ඛ්ඛෙපෙරුරේ නෙෆර්නෙෆරුආටන්ගෙන් (සාමාන්‍යයෙන් නෙෆර්ටිටි වන්නට ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ) වෙන්කර හඳුනාගැනේ
නෙෆර්නෙෆරුආටන් මෙන් නොව, ස්මෙන්ඛ්කරේ සිය රාජකීය නාමය හෝ කාර්ටුෂයෙහි විරුදයන් භාවිත කළේ නැත
ස්මෙන්ඛ්කරේ පිළිබඳ නිශ්චිතවම පැවසිය හැක්කේ තොරතුරු ස්වල්පයක් පමණි
එයට හේතුව හොරෙම්හෙබ්ගෙන් ඇරඹි පසුකාලීන රජවරුන් විසින් සම්පූර්ණ අමර්ණ යුගයම ඉතිහාසයෙන් මකාදැමීමට උත්සාහ ගෙන තිබීමයි
නමේ පටලැවිල්ල
නාමයන්හි සම්පූර්ණ ඉතිහාසලේඛය සඳහා, බලන්න නෙෆර්නෙෆරුආටන්

ස්මෙන්ඛ්කරේ පිළිබඳ දැනසිටියේ 1845 තරම් ඈතක සිට ය
ඒ IIවන මෙරිරේගේ සොහොන්ගැබේ ඇති කැටයමකිනි
මෙහි ඔහු සහ මහා රාජකීය බිරිඳ පදවිය දරන මෙරිටාටන් විසින් සොහොන්ගැබේ හිමිකරුට ත්‍යාගයක් ලබාදෙන අයුරු නිරූපිත ය
මෙහි රජුගේ නාමය කපා ඉවත් කොට තිබුණත්, 1850 අවට කාලයේ එය ඉවත් ‍කිරීමට පෙර ලෙප්සියස් විසින් එහි නාමය වාර්තා කර ඇත
පසුව, එකම සිහසුන් නාමය සහිත වෙනස්ම ආකාරයක නම් සමූහයක් ඉදිරිපත් විය
"අන්ඛඛෙපෙරුරේ මෙරි නෙෆර්ඛෙපෙරුරේ [අක්නාටන්] නෙෆර්නෙෆරුආටන් මෙරි වා එන් රේ [අක්නාටන්]"
මේ හේතුවෙන් විශාල මතභේදයක් පැනනැගුණේ එකල රජවරුන්ගේ සිහසුන් නාමයන් ඔවුනටම අනන්‍ය ඒවා වූ නිසායි
මෙලෙස එකම සිහසුන් නාමය නැවත නැවත යෙදීම හේතුවෙන් ස්මෙන්ඛ්කරේ, සිය ස්වාධීන පාලන සමය ඇරඹි පසු සිය නාමය නෙෆර්නෙෆරුආටන් ලෙස වෙනස් කරගත් බවට අදහස් පල විය
සැබැවින්ම, පෙට්‍රී විසින් 1894 සිය කැනීම් සටහන්වල මේ නම් අතර ඇති වෙනස නිශ්චිතවම සඳහන් කොට ඇත
1970 දශකය වන විට, නොයෙකුත් විරුද නාමයන් තුළ මෙම නාමයේ ස්ත්‍රීරූපී ස්වරූපයන් හමුවීම හේතුවෙන් නොයෙකුත් උපකල්පන ඉදිරිපත් විය
ඒ අතුරින් එකක් නම් නෙෆර්ටිටි රැජින සිය නාමය නැවත නෙෆර්නෙෆරුආටන් ලෙස වෙනස් කරගැනීමට පෙර ස්මෙන්ඛ්කරේ යන නාමයෙන් රාජ්‍ය පාලනය කළ බවයි. අක්නාටන් සහ වෙනත් රජකුට සමාන අයකු සමීප අයුරින් ඇතැම් ශිලාස්තම්භවල පෙනී සිටීම හේතුවෙන් අක්නාටන් සහ ස්මෙන්ඛ්කරේ සමලිංගිකයන් යැයි අදහසක් ඉදිරිපත් විය‍
1978දී, පුද්ගලයන් දෙදෙනකු විසින් එකම නාමය භාවිතා කොට ඇති බව යෝජනා කෙරිණි
එම දෙදෙනා නම් ස්මෙන්ඛ්කරේ රජු සහ නෙෆර්නෙෆරුආටන් රැජිනියයි
වසර දහයකට පසු, ජේම්ස් ඇලන් පෙන්වා දුන්නේ 'අන්ඛ්ඛෙපෙරුරේ' යන නාමය 'නෙෆර්නෙෆරුආටන්' සමග යෙදෙන හැමවිටම පාහේ 'වා එන් රේගේ ප්‍රියයා' වැනි අක්නාටන්ට සම්බන්ධ විරුදයක් යෙදෙන බවයි. එසේම 'ස්මෙන්ඛ්කරේ' යන දෙවන නාමය සමග ‘දිගු’ පුද්ගල නාමයක් යෙදුණු අවස්ථාත්, 'නෙෆර්නෙෆරුආටන්' යන දෙවන නාමයත් සමග ‘කෙටි’ පුද්ගල නාමයක් යෙදුණු අවස්ථාත් හමු වී නොමැත
ජේම්ස් ඇලන් විසින් මාක් ගැබෝල්ඩිගේ සොයාගැනීම් තහවුරු කරමින්, ටුටන්ඛාමුන්ගේ සොහොන්ගැබෙන් හමුවූ භාණ්ඩ මුලින් නෙෆර්නෙෆරුආටන් වෙනුවනේ නිර්මාණය වූ ඒවා බව අනාවරණය කරගන්නා ලදී
මේවායේ අන්ගතර්ගත "අක්නාටන්ගේ ප්‍රිය
" යන පාඨය මුලින් කැටයම් කොට තිබුණේ අඛෙට්-එන්-හ්යෙස් හෙවත් "ඇගේ සැමියා කෙරෙහි ක්‍රියාකාරී" යනුවෙනි
මේ හේතුවෙන් නෙෆර්නෙෆරුආටන් යනු කාන්තාවක බව අවසානයේ පිළිගැනිණි
'අක්නාටන්ගේ ප්‍රිය' යන වදන ස්මෙන්ඛ්කරේ හෝ අක්නාටන්ගේ ඥාති පුත්‍රයකු සඳහා ගැලපුණ ද, නව අනාවරණය කරගත් පාඨය ගැළපෙන්නේ කාන්තාවක සඳහා පමණි
21වන සියවස අරම්භය වන විට මෙම යුගය පිළිබඳ විද්වතුන් විසින් නෙෆර්නෙෆරුආටන් යනු කාන්තා රජකු බවත්, ස්මෙන්ඛ්කරේ යනු වෙනත් පිරිමි රජකු බවටත් "සාධාරණ එකඟත්වයක්" ඇතිකරගන්නා ලදී
(නමුත් මහජනයා සහ අන්තර්ජාලය තවමත් මේ දෙදෙනා පිළිබඳ පැටලිලි සහගත ආකල්ප දරයි) අන්ඛ්ඛෙපෙරුරේ යන නාමය සැලකූ විට අද පිළිගැනෙන්නේ එය විරුද නාමයන් සමග යෙදෙන විට, එමගින් බොහෝවිට නෙෆර්නෙෆරුආටන් පිළිබඳ පැවසෙන බවත්, විරුදා නාමයන් නොයෙදන විට ඉන් ස්මෙන්ඛ්කරේ පිළිබඳ අදහස් වන බවත් ය
සාක්ෂි
මෙරිරේ සොහොන්ගැබේ නිරූපණය හැරුණු විට ස්මෙන්ඛ්කරේ යනු රජකු බවට පහත සාක්ෂි ඉදිරිපත් කළ හැකි ය
ටුටන්ඛාමුන්ගේ සොහොන්ගැබෙන් හමු වූ කැල්සයිට් "ගෝලීය බඳුනක" අක්නාටන්ගේ සම්පූර්ණ ද්විත්ව කාර්ටුෂය සමග, ස්මෙන්ඛ්කරේගේ සම්පූර්ණ ද්විත්ව කාර්ටුෂය ද දක්වා ඇත
මේ නාමයන් දෙකම එකට සඳහන් එකම වස්තුව මෙයයි
තනි වයින් සටහනක 'වර්ෂය 1, ස්මෙන්ඛ්කරේගේ ගෘහයේ වයින්' යනුවෙන් සඳහන්ව ඇත
මෙමගින් ඔහුගේ කෙටි රාජ්‍ය සමය පිළිබඳ සාක්ෂි සපයයි
ස්මෙන්ඛ්කරේගේ 1වන වර්ෂයට දින නිර්ණිත යැයි පැවසෙන 'ස්නේඛ්කරේ (මියගිය) ගේ ගෘහය' නැමැති පාඨය මගින් ඔහු සිය පළමු වසරේ අස්වනු නෙළන සමයේ මියගිය බව හැඟ වේ
නමුත් මෑතක දී යෝජනා වී ඇත්තේ, ඉන් පැවසෙන්නේ ඔහුගේ අනුප්‍රාප්තිකයාගේ පළමුවන වර්ෂයේත්, ඔහුගේ වත්තේ වයින් නිපදවන ලද බව ය
මීට පෙර ස්මෙන්ඛ්කරේ රජුගේ සහ මහා රාජකීය බිරිඳ මෙරිටාටන්ගේ බොහෝදුරට සම්පූර්ණ නාමයන් අන්තර්ගත රේඛා සටහන් සහිත ගල් කුට්ටියක් පිළිබඳ වාර්තා වුවත්, අද එය දක්නට නැත
මාලිගයේ කැනීම්වලින් සොයාගත් 'අන්ඛ්ඛෙපෙරුරේ' නාමය දරන මුදු 5ක් සහ 'ස්මෙන්ඛ්කරේ' නාමය දරන තවත් මුදු 3ක් පිළිබඳ ෆ්ලින්ඩර්ස් පෙට්‍රී වාර්තා කොට ඇත
ඉන් එක් උදාහරණයක් නම් පෙට්‍රී කෞතුකාගාරයේ ඇති අංගය UC23800 නැමැති පුරාවස්තුවයි. මෙහි පැහැදිළිව "ඩ්ජෙසර්" සහ "ඛෙපෙරු" යන අක්ෂර සහ 'කා' රූපාක්ෂරයේ කොටසක් හඳුනාගත හැක
නගරය පිරිසිදු කිරීමේ දී පේන්ඩ්ල්බරි විසින් තවත් වස්තූන් සොයාගන්නා ලදී
ඔහුගේ නාමය අන්තර්ගත මුදුවක් තීබ්ස්හි මැල්කටා ප්‍රදේශයෙන් සොයාගෙන ඇත
ඇතැම්විට වඩාත් විශිෂ්ඨතම සාක්ෂිය වර්ග මීටර 125ට වැඩි භූමි ප්‍රදේශයක පැතිරුණු, කුළුණු 500කට අධික සංඛ්‍යාවක් අන්තර්ගත දැවැන්ත ශාලාව විය හැක
මාලිගයට පසුකලෙක ඇතුළත් කෙරුණු මෙම අංගය අනුමෝදනා ශාලාව, සිංහාසනාරූඪ ශාලාව හෝ සරලව ‍ස්මෙන්ඛ්කරේ ශාලාව නම් විය
එයට හේතුව මෙහි තිබී ආටන්හි අනුමෝදනා ශාලාවේ අන්ඛ්ඛෙපෙරුරේ යන පාඨය අන්තර්ගත ගඩොල් කිහිපයක්ම හමු වී තිබීමයි
ස්මෙන්ඛ්කරේගේ යැයි අවිවාදිතව පිළිගත හැකි රූප විරළ ය
IIවන මෙරිරේගේ සොහොන්ගැබේ පසෙක දකුණට වන්නට පිහිටා ඇති උද්‍යානයක සිටින අමර්ණ රජු සහ රැජිනගේ රුව බොහෝ විට ඔහුගේ යැයි අනුමාන කෙරේ
මෙය සම්පූර්ණයෙන්ම අක්ෂරවලින් තොර ය
නමුත් මෙම රුව ටුටන්ඛාටන් හෝ ඔහුගේ බිසව මෙන් නොපෙනෙන නිසා නිතරම මෙය ස්මෙන්ඛ්කරේ සහ මෙරිටාටන්ගේ යැයි යෝජනා වී ඇත
නමුත් මෙම රූප අක්නාටන් සහ නෙෆර්ටිටිගේ යැයි යෝජනා වූ අවස්ථා ද ඇත
පායිරිගේ සොහොන්ගැබෙන් (TT139) හමුවූ ශිලාලේඛනයක අනෙක් අන්‍ඛ්ඛෙපෙරුරේ (නෙෆර්නෙෆරුආටන්) රැජිනිය පිළිබඳ දැක් වේ
එහි 'අන්ඛ්ඛෙපෙරුරේ දෙවොලේ' පැවති අමෙන් උත්සවයක් පිළිබඳ සඳහන් ය
ටුටන්ඛාමුන්ගේ සොහොන්ගැබෙන් හමුවූ භෘණ්ඩ කිහිපයක ස්මෙන්ඛ්කරේගේ නාමය සඳහන් වේ
රන් ඩේසි 39ක් සමග තවත් සික්වින් 47කින් විසිතුරු කළ ලිනන් වස්ත්‍රයක ස්මෙන්ඛ්කරේ යන පුද්ගල නාමය සමග මෙරිටාටන්ගේ නාමය සටහන් කොට ඇත
කාටර් අංක 101s යනුවෙන් හැඳින්වෙන පුරාවස්තුව අන්ඛ්ඛෙපෙරුරේ නාමය අන්තර්ගත ලිනන් සළුවකි
සංයුක්ත දුන්නක් (කාටර් 48h) සහ මමී පටි (කාටර් 256b) ටුට් රජු සඳහා යළි භාවිත‍යට ගෙන තිබේ
අඩු විශ්වසනීයත්වයක් ඇති මුත්, වඩාත් පුදුම සහගත සිදුවීම වන්නේ ටුටන්ඛාමුන්ගේ මමිය අන්තර්ගත දෙවන මානවරූපී මිනීපෙට්ටියයි
මෙහි මුහුණ වඩාත් සතරැස් ආකාරයෙන් නිරූපණය කොට ඇති අතර, එය රන් වෙස්මුහුණ මෙන්ම ටුටන්ඛාමුන්ගේ වෙනත් නිරූපණයන්ගෙන් ද බොහෝ වෙනස් ස්වරූපයක් ගනියි
මෙම මිනීපෙට්ටිය රිෂි ශෛලියෙන් යුතුව නිමවා ඇති අතර, වර්ණ වීදුරු ඔබ්බවා ඇත
මිනීපෙට්ටියේ ඇති මෙම ලක්ෂණය දැකගත හැකි වන්නේ ස්මෙන්ඛ්කරේගේ මමිය පිහිටියේ යැයි සැලකෙන KV55 සොහොන්ගැබේ මිනීපෙට්ටියෙනි
මෙහි කාර්ටුෂයන් ද්විත්වයම පසුව වෙනස් කරවා ඇති බව පෙනෙන හෙයින්, ඩොඩ්සන් සහ හැරිසන් නිගමනය කරන්නේ මෙය මුලින් ස්මෙන්ඛ්කරේ වෙනුවෙන් නිමකොට පසු ටුටන්ඛාමුන් වෙනුවෙන් භාවිතයට ගත් බවයි.

සාධක ඉතා මඳ හෙයින් ස්මෙන්ඛ්‍කරේ ඇතැම්විට සිය ස්වාධීන පාලනය ඇරඹි සමයේ නාමය නෙෆර්නෙෆරුආටන් ලෙස වෙනස් කරගත් බවට මතයක් ද පැනනැගී ඇත
නමුත් මතකාගාර වයින් සටහනක මතුපිට 'ස්මෙන්ඛ්කරේගේ (මියගිය) ගෘහය' යනුවෙන් සඳහන් ව තිබීමෙන් ඔවුනට ඔහු නැවත සිය නම වෙනස් කරගත් බව සිතීමට සිදු වේ
ඔහුගේ රාජ්‍ය සමය කෙටි හෙයිනුත්, ඔහුට ඇතැම්විට සම-රාජ්‍යාධිකාරි ධුරයකට වැඩි බලයක් හිමිනොවූ හෙයිනුත්, ස්මෙන්ඛ්කරේ පිළිබඳ සාක්ෂි සුලබ නැත
නමුත් එය නිගමනයට පැමිණීමට තරම් ප්‍රමාණවත් නොවේ යැයි පැවසිය නොහැකි ය
නමුත් ඔහු පිළිබඳ 'මුදු කිහිපයක සහ වයින් සටහනක' තොරතුරු සහ 'අක්නාටන්ගේ අවසාන කාලයේ ස්මාරක කිහිපයක' හැරෙන්නට මීට වඩා නිරූපණය කොට තිබෙන්නට ඇත
සම-රාජ්‍යාධිකාරී
මෙරිරේ කැටයම අනුව, සේමෙන්ඛ්කරේ රජකු මෙන්ම අක්නාටන්ගේ බෑනා ලෙස ද නිරූපණය කොට තිබීමෙ සහ බඳුනක වූ සටහන අනුව සලකා බැලූ විට, අක්නාටන් සහ ස්මෙන්ඛ්කරේ හවුල් පාලනයක් ගෙනගිය බව අදහස් වේ
කෙසේනමුත්, මෙරිරේ සොහොන්ගැබේ දර්ශනය දින නිර්ණය කොට නොමැති අතර, එහි අක්නාටන් පිළිබඳ සඳහනක් හෝ නිරූපණයකුදු හමු නොවේ
බඳුන ඇතැම්විට සරලව, එක් රජකු තම නාමය පෙර සිටි රජු සමග සම්බන්ධ කර දැක්වීමට ගත් උත්සාහයක් විය හැක
මෙවන් එදිනෙදා භාණ්ඩවල නාමයන්ගේ සරල සම්බන්ධ කොට දැක්වීම් හවුල් පාලනයක් පිළිබඳ නිගමනය කිරීමට ප්‍රමාණවත් සාක්ෂියක් නොවේ
මෙම ගැටලුව තවත් උත්සන්න වන්නේ ඔහුට අමතරව අක්නාටන්ගේ සමරාජ්‍යාධිකාරී සහ අනුප්‍රාප්තිකයා ලෙස ඇතැමුන් අන්‍ඛ්ඛෙපෙරුරේ නෙෆර්නෙෆරුආටන් රැජිනියගේ නාමය යෝජනා කොට තිබීම හේතුවෙනි
නෙෆර්නෙෆරුආටන්

නෙෆර්නෙෆරුආටන් සහ අක්නාටන්ගේ සම්බන්ධය පිළිබඳ සාධක වඩාත් බහුල ය
ඉහත විස්තර කළ පරිදි, ඇගේ කාර්ටුෂයන් ඉතා සුළු සංඛ්‍යාවක් හැරෙන්නට ඉතිරි සියල්ල ඇයව අක්නාටන් සමග සම්බන්ධ කොට දක්වා ඇත
එය "නෙෆර්ඛෙපරුරේගේ ප්‍රිය
[අක්නාටන්ගේ සිහසුන් නාමය 'නෙෆර්ඛෙපරුරේ' යන්නයි]" සහ "වා එන් රේගේ ප්‍රිය
[අක්නාටන්ගේ සිහසුන් නාමයේ විරුද 'වා එන් රේ' යන්නයි]"
ටුටන්ඛාමුන්ගේ සොහොන්ගැබේ බොහෝ භාණ්ඩ ඇයට අයත්ව තිබූ අතර, ඒවා මුලින් ඇය වෙනුවෙන් නිර්මාණය වූ අතර පසුව එය වෙනස් කොට ඔහුගේ නාමය සටහන් කෙරිණි
මේ අතර නුට් දෙවඟන නිරූපිත රන් ළහ පළඳනාවක්, ඔහුගේ ශෛලමය මිනීපෙට්ටිය, මමී දැවටුම්, රාජකීය කුඩා රූප, විවිධ වළලු සහ කැනපික භාණඩ් ද වේ
මේ අතරින් වැදගත් භාණ්ඩයක් වන මංජුසාවක (කාටර් 001k) අක්නාටන්, නෙෆර්නෙෆරුආටන් සහ මහා රාජකීය බිරිඳ ලෙස මෙරිටාටන්ගේ නාමයන් කොට ඇත
මෙහි පියනේ ද බ‍ඳෙහි වූ රූපාක්ෂර පෙළම නැවත දක්නට ලැබේ
අක්නාටන් සහ කිරුළක් පැළඳි කාන්තාවක වැනි රුවක් සහිත ශිලා ස්තම්භ ගණනාවක් හමුවී ඇත
මේවායින් බොහෝමයක් අභිලේඛනය කොට නොමැති අතර, තරමක් හානි වී ඇත
අක්නාටන් සහ සමරාජ්‍යාධිකාරිණියකගේ රුවක් මෙහි සංකේතාත්මකව නිරූපණය කොට තිබුණ ද, ඇගේ නාමය දැනගැනීමට අපොහොසත්ව ඇත
එවැනි එක් ශිලාවක (බර්ලින් #17813 හෝ ඉහළ විභේදනයෙන් යුත් රූපය ) රාජකීය රූප ද්විත්වයක් ඇති අතර, ඒ රූ එකිනෙකාට සමීප භාවයකින් තොරව නිර්මාණය කොට ඇත
ඉන් එක් රුවක් ද්විත්ව කිරුළ පැළඳ සිටින අතර, ස්ත්‍රී ස්වරූපයක් ගන්නා අනෙක් රුව ඛෙප්රෙෂ් හෙවත් "නිල් කිරුළක්" පැළඳසිටියි
කෙසේනමුත්, මෙහි ඇති හිස් කාර්ටුෂ ත්‍රිත්වය හේතුවෙන් එමගින් රජකු සහ රැජිනක නිරූපණය වන බව සිතාගත හැක
මෙමගින් අදහස් වන්නේ නෙෆර්ටිටි ඇගේ කිරුළ අනුව සමරාජ්‍යාධිකාරී පදවියක් වැනි ධුරයක් උසුලා ඇති නමුත්, ද්විත්ව කාර්ටුෂය වැනි පූර්ණ පාරාවෝ ගෞරවය ඇයට හිමි නොවූ බවකි
බර්ලින් 25574 නැමැති තවත් ශිලාස්තම්භයක අක්නාටන් සහ සිය සුපුරුදු පැතලි මුදුනැති කිරුළ පැළඳි නෙෆර්ටිටිගේ රුව පැහැදිළිව දක්නට ලැබේ
එයට ඉහළින් හිස් කාර්ටුෂයන් සතරක් දක්නට ලැබේ
මෙය කාර්ටුෂ සතර රජවරුන් දෙදෙනකුගේ පදවි නාමයන් සටහන් කිරීමට තරම් ප්‍රමාණවත් ය
ඉන් එකක් පසුව ඇතුළු‍ කොට ඇති බව පෙනී යයි
නෙෆර්ටිටි රැජින සමරජ්‍යාධිකාරිණිය ලෙස හඳුනා ගැනීමට මෙය වැදගත් සාක්ෂියක් ලෙස නිකොලස් රීවස් දකියි
මෙම ශිලාව නිර්මාණය කිරීම ආරම්භ කළ සමයේ, ඇය අගබිසව/රැජින ධුරය ඉසිලූ හෙයින් ඇයව පැතලි මුදුනැති ශීර්ෂාවරණයෙන් නිරූපණය කොට ඇත
පසුව ඇය සමරාජ්‍යාධිකාරී ධුරයට ඔසවා තැබුණු හෙයින් රජවරුන් දෙදෙනකුගේ පදවි සටහන් කිරීමට තවත් කාර්ටුෂයක් එතැන නිර්මාණය කෙරිණි
මේ සම්බන්ධයෙන් වඩාත් වැදගත්ම ශිලා පුවරුව යැයි සැලකිය හැකි ශිලාවක් පවතින අතර, එයට එතරම් හානි වී නොතිබූ‍යේ නම් බොහෝ තොරතුරු හෙළි කරගත හැකිව තිබිණි
1891දී, පෞද්ගලික එකතුවක තිබී ශිලාවක් සොයගැනුණු අතර එය දරනට පෙට්‍රී කෞතුකාගාරයේ, U
410 යන අංකනය යටතේ පවතියි
මෙම ශිලාව සමරාජ්‍යාධිකාරී ශිලාස්තම්භය ලෙස හඳුන්වයි. මෙම ශිලාවෙහි දර්ශ‍නයෙන් බොහෝ ප්‍රමාණයක් අද දක්නට නැත
නමුත් එහි අක්ෂර කියවිය හැකි තත්ත්වයේ පවතියි
එහි අක්නාටන්ගේ ද්විත්ව කාර්ටුෂය සමග අන්ඛ්ඛෙපෙරුරේ මෙරි-වේන්රේ නෙෆර්නෙෆරුආටන් අඛෙට්-එන්-හ්යෙස් ('ඇගේ සැමියා කෙරෙහි ක්‍රියාකාරී') ය්නන සඳහන් ය
මෙම ශිලාලේඛනයෙහි මුලින් නෙෆර්ටිටිගේ තනි කාර්ටුෂය තිබී ඇති අතර, පසුකලෙක එය මකා දමා මෙරිටාටන්ට සම්බන්ධව ද්කාව ඇත්තේ නෙෆර්නෙෆරුආටන් රජුගේ ද්විත්ව කාර්ටුෂය ඇතුළත් කිරීම පිණිසයි
නෙෆර්නෙෆරුආටන් රජුගේ අනන්‍යතාවය ද මතභේදයට ලක් වූ කරුණකි
ප්‍රධානව නැවත යෙදෙන සිහසුන් නාමය මත පදනම්ව මුල් කාලයේ ස්මෙන්ඛ්කරේ සහ නෙෆර්නෙෆරුආටන් යනු එකම තැනැත්තකු යැයි විශ්වාස කෙරුණ ද, වර්තමානයේ නෙෆර්නෙෆර්ආටන් යනු නෙෆර්ටිටි රැජින හෝ මෙරිටාටන් යැයි විශ්වාස කෙරේ
අර්ථ කථන

ස්මෙන්ඛ්‍කරේ සමරාජ්‍යාධිකාරිවරයකු සහ අනුප්‍රාප්තික රජකු බවට සැලකිය හැකි සාධක ඇතැයි මතයක් පවතියි
මෙම සංකල්පය ආරම්භ වූයේ දැනට වසර 100කට පමණ පෙර ස්මෙන්ඛ්කරේ සහ නෙෆර්නෙෆරුආටන් යනු එකම තැනැත්තකු යැයි යෝජනා වූ අවස්ථාවේ ය
ස්මෙන්ඛ්කරේ සහ නෙෆර්නෙෆරුආටන් සඳහා වන සාක්ෂි මගින් එකම තැනැත්තකු නිරූපණය වන්නේ නම්, ඔහු/ඇය සමරාජ්‍යාධිකාරී සහ අනුප්‍රාප්තිකයා වූ බවට මධ්‍යස්ථ මතයක් ගොඩනැගෙනු ඇත
මෙරිරේගේ සොහොන්ගැබෙහි අක්නාටන්ගේ බෑනා ලෙසත්, නිල් කිරුළ පැළඳ සිටින අයුරිනුත් ස්මෙන්ඛ්කරේව නිරූපණය කොට ඇති හෙයින්, ඇතැම් ඊජිප්තුවේදීහු ඔහු සමරාජ්‍යාධිකාරිවරයකු වූ බවට නිගමනය කරති
කෙසේනමුත්, ස්මෙන්ඛ්කරේ යන නාමය දක්නට ලැබෙන්නේ අක්නාටන් රාජ්‍ය සමය තුළ පමණකි
එසේම ස්වාධීන රාජ්‍ය සමයයක් පිළිබඳ කිසිදු නිශ්චිත සාධකයක් හමු නොවේ
නෙෆර්නෙෆරුආටන් යන නාමය මෙම අදහසය ඇතුළත් කළ වඩාත් නූතන අර්ථ නිරූපණයයි
මෙහි බොහෝ සාක්ෂි ලබාගෙන ඇත්තේ මකාදැමූ ශිලාලේඛනවලින් වන අතර, පසුගිය වසර 20 ඇතුළත ඇය තනි පුද්ගලයකු ලෙස බොහෝ පුරාවිද්‍යාඥයින් විසින් පිළිගනු ලබයි
ඇයව පිළිගැනුණේ මෑතක දී හෙයින් බොහෝ විශ්වකෝෂ, කෞතුකාගාර කාලානුක්‍රමයන් සහ සිතියම් ඇය පිළිබඳව සඳහන් කොට නැත
ඇය පිළිබඳ ගැටලුවේ දී, පායිරි ශිලාලේඛනය මගින් ස්වාධීන රාජ්‍ය සමයයක් සහ හවුල් පාලන යුගයක් පිළිබඳ සාක්ෂි දැරීම හේතුවෙන් මෙම ගැටලුව තවත් සංකීර්ණ වේ
මේ නිසා අක්නාටන්ගේ සමරාජ්‍යාධිකාරිවරයා සහ අනුප්‍රාප්තිකයා යන කාරණයේ දී නොයෙකුත් අදහස් දරති
ඒඩන් ඩොඩ්සන්, මෙරිරේ නිරූපණය ආධාර කරගනිමින් පවසන්නේ අක්නාටන්ගේ 13වන වර්ෂයේ සිට ස්මෙන්ඛ්කරේ කටයුතු කර ඇත්තේ සමරාජ්‍යාධිකාරිවරයකු ලෙස පමණක් බවයි. වසර කිහිපයකට පසුත් ඔහුගේ වත්ත තවමත් ක්‍රියාකාරීව පැවති බවට වූ වයින් ස‍ටහන ඔහු මෙයට සාක්ෂි ලෙස දක්වයි. අනතුරුව නෙෆර්ටිටි රැජින නෙෆර්නෙෆරුආටන් යන නාමයෙන් (ඇතැම්විටි කෙටි ගෞරව නාමයක් සහිතව) ඊළඟ සමරාජ්‍යාධිකාරී බවට පත් වේ
අනතුරුව ඇය අක්නාටන්ගෙන් පසු සිහසුනට පත් වේ
මෑතක් වනතුරුම (පහළ බලන්න) මෙම තර්කයට විපක්ෂව වර්ෂය 13හි වාර්තාවෙන් පසු ඇය දක්නට නොලැබීම හේතුවෙන් නෙෆර්ටිටි මියගිය බවට වූ කාරණය ඉදිරිපත් විය
අනෙක් අතින් විරුද නාමයන් සහ ශිලා ස්තම්භ පාදක කරගනිමින් ජේම්ස් ඇලන් සිතන්නේ අක්නාටන්ගේ අනුප්‍රාප්තික සමරාජ්‍යාධිකාරිවරයා නෙෆර්නෙෆරුආටන් බවයි. ඔහු අනුමාන කරන්නේ මේ වනවිට නෙෆර්ටිටි මියගොස් සිටි බවත්, ඇගේ දියණිය වූ නෙෆර්නෙෆරුආටන්-ටැෂෙරිට් (කුඩා හෙවත් "කනිෂ්ඨ" අරුතැති) රජු බවට පත් වූ බවත් ය
මේ සඳහා ඇගේ නාමයේ සමානත්වය ඔහු පාදක කරගනියි
ඇගේ 2-3වන රාජ්‍ය වර්ෂයෙන් පසු ස්මෙන්ඛ්කරේ සිහසුනට පත් වේ
ඔහු අනුමාන කරන්නේ මේ 'දෙදෙනාම' අක්නාටන්ගේ අනුප්‍රාප්තිකයන් වන්නට ඇති බවයි
නෙෆර්නෙෆරුආටන් යනු අක්නාටන්ගේ "තේරූ" අනුප්‍රාප්තිකයා විය
සතුරු රජකු වූ ස්මේනඛ්කරේ එම පුද්ගල නාමයම යොදාගන්නා ලද්දේ අක්නාටන්ගේ අනුමත කළ නොහැකි තේරීම අවලංගු කිරීමට විය හැක
තවත් සමහරුන් පවසන්නේ නෙෆර්නෙෆරුආටන් යනු මෙරිටාටන් බවයි. ඇය අරාජික සමයක අක්නාටන්ගෙන් පසු සිහසුනට පත්වන්නට ඇත
මාක් ගැබෝල්ඩි දීර්ඝ කාලයක සිට විශ්වාස කරන්නේ ඇය ස්මෙන්ඛ්කරේගේ මරණින් පසු නෙෆර්නෙෆරුආටන් යන නාමයෙන් රාජ්‍යය පාලනය කරන්නට ඇති බවයි. නමුත් මේ මතයට විරුද්ධව ඇති ප්‍රබලතම සාක්ෂිය නම් ටුටන්ඛාමුන්ගේ සොහොන්ගැබෙන් හමුවූ මංජුසාවක අක්නාටන්, නෙෆර්නෙෆරුආටන් සහ මෙරිටාටන් යනු තිදෙනකු ලෙස සඳහන්ව තිබීමයි
සියලුම සාක්ෂිවලට අනුකූල වන්නේ මේ අතුරින් අනුප්‍රාප්තික මත කිහිපයක් පමණි
ඒ අතුරිනුත් එකම සිහසුන් නාමය භාවිතය පිළිබඳ කාලානුක්‍රමික පැහැදිළි කිරීම් විරළ ය
උදාහරණයක් ලෙස ඩොඩ්සන්, ස්මෙන්ඛ්කරේගේ කෙටි හවුල් පාලන සමය අක්නාටන්ගේ 13/14 වර්ෂයට යෝජනා කරයි
නමුත් ස්මෙන්ඛ්කරේ ශාලාව ඉදිවූයේ යැයි සැලකෙන්නේ 15වන වර්ෂයේ ය
මෙම ශාලාව දැවැන්ත එකක් නිසා එය නිසැකවම අන්ඛ්ඛෙපෙරුරේගේ සුවිශේෂී අවස්ථාවක් සඳහා ඉදිවූවක් වන්නට ඇත
ස්මෙන්ඛ්කරේහට ඇලන් ලබා දී ඇති ස්ථානය එතරම් සුබදායී නැත
ඔහු විශ්වාස කරන්නේ වර්ෂය 13න් පසු අමර්ණ සොහොන්ගැබ්වල වැඩ නවතා දැමූ බවයි. මේ නිසා IIවන මෙරිරේගේ සොහොන්ගැබේ ඇති ස්මෙන්ඛ්කරේ රජු ලෙස කළ නිරූපණය වර්ෂය 13ට අයත් ය
ඔහුගෙන් පසු නෙෆර්නෙෆරුආටන් සිහසුනට පත් වූ බව පෙනීයන්නේ තනි වයින් සටහන අනුව ය
ගැබෝල්ඩිගේ මෙරිටාටන් කල්පිතය අනුව, පැනනැගෙන ප්‍රධාන ගැටලුව නම් විවිධ පෞද්ගලික ශිලාවන්හි අක්නාටන් සමග සමරාජ්‍යාධිකාරිණියක නිරූපණය කර තිබීමයි
නුම්ත මේ පැවසෙන තැනැත්තිය රාජ්‍ය කරන විට අක්නාටන් ජීවතුන් අතර නොසිටිය යුතු ය
ඔහු පවසන්නේ මේවා පෞද්ගලික වන්දනා ශිලා පුවරු බැවින් ඒවායින් නිරූපණය වන්නේ අතීතාවර්ජනයන් පමණක් බවයි. නමුත් ඇලන් පවසන්නේ මේවායේ ඇති එදිනෙදා අන්‍යෝන්‍ය ක්‍රියාකාරකම් හේතුවෙන් එමගින් නිරූපණය වන්නේ ජීවත් වන පුද්ගලයන් දෙදෙනකු බවයි.

අන්ඛ්ඛෙපෙරුරේගේ දේවස්ථානය
අන්ඛ්ඛෙපෙරුරේ යන රජවරුන් දෙදෙනාම පිළිබඳ මතයන් පලවීමට හේතු වූ එක් පුරාවිද්‍යාත්මක සාක්ෂියක් මෙසේ දැක්විය හැක
තීබානු සොහොන්ගැබ 139 (TT139) තුළින් හමු වූ රූපාක්ෂර ලේඛනයක් මෙසේ ඇරඹෙයි
මෙම ශිලාලේඛනය බොහෝවිට අන්ඛ්ඛෙපෙරුරේ නෙෆර්නෙෆරුආටන් රජ සමයට අයත් බව නිශ්චය කළ හැක්කේ එය පාලක රජුට ඍජු සම්බන්ධයක් දක්වා ඇති බැවිනි
ඇගේ තෙවන රාජ්‍ය වර්ෂයේ ඇය අන්ඛ්ඛෙපෙරුරේගේ මතකාගාර දෙවොලේ අමුන් දෙවයන් වෙනුවෙන් පූජාවක් කළ බව සඳහන් වේ
ඇගේ තෙවන රාජ්‍ය වර්ෂය වන විට අක්නාටන්ගේ මරණය සිදු වී වර්ෂ 3–5ක් පමණ ගත වී ඇති බව පැහැදිළි ය
මේ වන විට අමුන් වන්දනාවට පනවා තිබූ තහනම ඉවත් කෙරුණු අතර, අමර්ණ වෙත යළි අමුන් වන්දනාව පිවිසෙමින් පැවතිණි
නමුත් මෙය කාගේ දෙවොලන් ද යන්න මතභේදාත්මක ය
එය අන්ඛ්ඛෙපෙරුරේ ස්මෙන්ඛ්කරේගේ ද නැතහොත් නෙෆර්නෙෆරුආටන්ගේ ද
"ඇලන් නීතිය" අනුව මෙම නාමය විරුදයන් කිසිවක් නොදරන බැවින් මෙය ස්මෙන්ඛ්කරේගේ දෙවොලක් බව වටහාගත හැක
මේ නිගමනයට එළඹෙන ඩොඩ්සන් පවසන්නේ "අක්නාටන්ගේ පළමු සමරාජ්‍යාධිකාරීවරයා [ස්මෙන්ඛ්කරේ] අමුන් වන්දනාව සමග සබැඳීමක්" බවයි. මෙය සත්‍යයක් වේ නම් ස්මෙන්ඛ්කරේ නෙෆර්නෙෆර්නෙෆරුආටන්ට පෙර රාජ්‍යත්වයට පත් වූ බව පෙනේ
ඒ නිසායි, ඇගේ තෙවන රාජ්‍ය වර්ෂය වනවිටත් ඔහුගේ සිහසුන් නාමය සහිතව දෙවොල ඉදිව තිබූයේ
අනෙක් අතින්, ඇලන් මෙම දෙවොල "ඇතැම්විට ඇගේ මතකාගාර දෙවොල" (අවධාරණය කොට ඇත) යැයි පවසා ඇත්තේ ඔහු විසින්ම ඉදිරිපත් කළ ඔහු‍ගේ ස්වාධීන "පාලනය" පිළිබඳ තර්කය අමතක කොට ය
මෙය ඇගේ විරුද නාමයන් නොයෙදූ අනන්‍ය අවස්ථාවක් වන්නට ද ඇත
වරද ප්‍රතිශෝධනය කරමින්, අමෙන් දේවස්ථානයක අක්නාටන්ට සම්බන්ධයක් යෙදීම එතරම් උචිත නොවන යෙදුමක් බව පෙනේ
මෙයට සරලම පැහැදිළි කිරීම නම් අමුන් දෙවොලක් හෝ තම නාමයෙන් මතකාගාර දේවස්ථානයක් ඉදි කිරීම අමුන් වන්දනාව නගා සිටුවීමට කළ හැකි හොඳම කර්තව්‍යයක් ලෙස සලකා ඇති බවයි. මෙය ඇගේ දෙවොල වූයේ නම් කාලානුක්‍රම අනුපිළිවෙල වටහා ගැනීමට ඉන් අනුබලයක් නොලැබේ
නමුත් එමගින් අක්නාටන්ගේ රාජය සමයෙන් පසු ස්මෙන්ඛ්කරේගේ අසහාය රාජ්‍ය සමය පිළිබඳ මතය ඉවත් කෙරෙයි
16වන වර්ෂයට අයත් පුවරු ලිපිය තුළ නෙෆර්ටිටි

2012 දෙසැම්බර් මස, ල්‍යුවන් පුරාවිද්‍යා සභාව නිවේදනය කළේ අමර්ණහි ඉදිකිරීම් ව්‍යාපෘතියක් පිළිබඳ සඳහන් ශිලාලේඛනයක් හුනුගල් වැඩපලකින් සොයාගෙන ඇති බවයි. මෙම පුවරුව දැඩිව හානියට පත්ව තිබුණත් ආචාර්ය උපාධි ශිෂ්‍යාවක වූ ඇතීනා වැන් ඩර් පෙරී විසින් මෙය අක්නාටන්ගේ දහසයවන රාජ්‍ය වර්ෂයට අයත් බවත්, ඒ වන විටත් නෙෆර්ටිටි අගබිසව ලෙස සිටි බව එහි සඳහන් වන බව අනාවරණය කරගත්තා ය
මෙම ශිලාලේඛනය නිල වශයෙන් මුද්‍රණය හෝ අධ්‍යයනය කොට නොමැති අතර, මේ පිළිබඳ තොරතුරු අනාවරණය කෙරුණේ මාධ්‍ය සාකච්ඡාවක දී ය
මේ වන විට, මෙම ශිලාලේඛනයේ සත්‍යභාවය සනාථ කරගෙන ඇති අතර, අක්නාටන්ගේ 16වන වර්ෂයේත් නෙෆර්ටිටි ජීවත්ව සිට ඇති බව ඉන් පැහැදිළිව වටහාගත හැක
නමුත් ඇය ඒ වන විට සිය සැමියාගේ අගබිසව යන ධුරය පමණක් ඉසිලූ බව පෙනෙන්නට තිබේ
අවම වශයෙන් මෙමගින් අක්නාටන්ගේ 13/14 වර්ෂයේ පමණ ඇය මියගිය බවට වූ මතය මින් බිඳ වැටේ
වර්ෂය 17 අක්නාටන්ගේ අවසන් වර්ෂයයි
සමරාජ්‍යාධිකාරී ශිලාවේ (UC 410) වෙනස්කම් අනුව පෙනෙන්නේ, එයට රාජ්‍යාධිකාරිණියගේ පදවිය පිළිබඳ සටහන ඇතුළත් කළ කාලයේ නෙෆර්ටිටි අක්නාටන් වෙනුවට වැඩබලා ඇති බවයි.

මෙම නව සාක්ෂියත් සමග ඊජිප්තුවේදීන් ගන්නා ඊළඟ පියවර දෙස බලා සිටිය යුතුව ඇත
මෙහි රජු සහ රැජින ලෙස සඳහන්ව තිබුණ ද, සමරාජ්‍යාධිකාරී පදවියක් පිළිබඳ සඳහන්ව නොමැති හෙයින්, හවුල් පාලන සමයක් පිළිබඳ අදහස් ඉදිරිපත් වුවද, එම සමය වසරක් හෝ ඊට අඩු කාලයකට සීමා කිරීමට සිදු වේ
දඛමුන්සු හිටයිට් සබඳතාව
බලන්න
දඛමුන්සු ලිපිය

සුපිලුලියුමාගේ ක්‍රියා නැමැති කෘතිය සුපිලුලියුමාගේ පුත් IIවන මුර්සිලි විසින් ලියන ලද්දකි
මෙම කෘතිය ඇතැම් අවස්ථාවල ඊජිප්තුවේ අනුප්‍රාප්ති අනුපිළිවෙල ගළපා ගැනීමට භාවිතා කරනු ලැබේ
මෙම කථාපුවත සම්බන්ධයෙන් නොයෙකුත් අනුප්‍රාප්ති වාදයන් ඉදිරිපත් වී ඇත
මෙම කථාවෙන් කියැවෙන්නේ දඛමුන්සු නැමැති ඊජිප්තු රැජිනක විසින් සුපිලුලියුමාට ලිපියක් යැවූ පුවතකි
ඇය ඔහුට දන්වා එවූයේ සිය සැමියා වූ රජු, නිභුරුරියා මියගොස් ඇති බවයි. මේ නිසා ඇය, ඔහුගෙන් ඔහුගේ පුත්‍රයකු තමන්ට විවාහ කරගැනීම පිණිස එවන මෙන් ඉල්ලා සිටියි
ඇය පවසන්නේ 'ඇයට පුතුන් නැති නිසාත් සහ ඔහුට පුතුන් රැසක් සිටි නිසාත්' ඇය සමග විවාහ වීමෙන් ඔහුගේ පුත්‍රයා 'ඊජිප්තුවේ රජු බවට පත්වන' බවයි. මේ පිළිබඳ විමසිලිමත් වන හිටයිට් රජු සිහසුනට පුරුෂ උරුමකරුවකු නොමැති දැයි සහතික කරගැනීමට දූතයන් පිටත් කර හරියි
නැවත වරක් සුපිලුලියුමා වෙත ලිපියක් එවන රැජින තමන් මුසා පවසන්නේ යැයි සැක කිරීම පිළිබඳ දෝෂාරෝපණය කරන අතර, ඇය පවසන්නේ තමන් "සේවකයකු" හා විවාහ වීම පිළිකුල් කරන බවයි. සුපිලුලියුමා සිය එක් පුත්‍රයකු වන සනන්සා ඊජිප්තුව වෙත පිටත් කරහරියි
නමුත් පිටත් වී මඳ කලෙකින් ඔහු මිය යයි
ඇගේ සැලසුම විනාශ කිරීමේ අරමුණින් යම් පිරිසක් ඔහුව ඊජිප්තු දේශසීමාවේ දී මරාදැමූ බවට උපකල්පන ඉදිරිපත් වී ඇත
නමුත් ඔහු මියගිය දිනය, ස්ථානය හෝ ඔහු ඝාතනය වූයේ ද යන්න පිළිබඳ පවා කිසිදු සාධකයක් හමු නොවේ
ඇතැම්විට ඔහු ගමනේදී සිදු වූ මාරක අනතුරක් හෝ රෝගයක් හේතුවෙන් මරණයට පත්වන්නට ඇත
සම්ප්‍රදායිකව මෙම දඛමුන්සු (රජුගේ බිරිය යන අරුතැති තා හෙමෙට් නෙසු යන්නෙහි හිටයිට් පරිවර්තනයක් විය හැක) යනු අන්ඛෙසෙනමුන් යැයි පිළිගැනේ
එයට හේතුව ඇයට පුත්‍රයන් නොමැති වීමත්, පසුව ඇයට "සේවක" ආයි සමග විවාහ වන්නට සිදුවීමත් ය
එසේ වී නම් මියගිය රජු නිභුරු‍රියා යන්න ටුටන්ඛාමුන්ගේ සිහසුන් නාමය වූ නෙබ්ඛෙපෙරුරේ යන්න අදහස් කළා විය හැක
ඇතැමුන් පවසන්නේ නිභුරුරියා යන්න නෙෆර්ඛෙපෙරුරේ (අක්නාටන්) යන්නෙන් බිඳීආවක් බවයි. නිශ්චිතවම 18වන රාජවංශ යුගයේ X-ඛෙපෙර්-උ-රේ වැනි ප්‍රභේදන පැවතීම හේතුවෙන් මෙය සිදුවිය හැක්කකි
මේ යුගයේ පිරිමි රජුන් අතුරින්, ස්මෙන්ඛ්කරේ සිය සිහසුන් නාමයෙන් රාජ්‍ය පාලනය කරන්නට ඇති අතර, ඔහුගේ නාමය අනහුරියා වැනි වදනකට පරිවර්තනය වන්නට ඇත
දඛමුන්සු කතාපුවත පිළිබඳ ජැරඩ් මිලර් පවසන්නේ "‘සේවකයා’ යන යෙදුම සැබැවින්ම එහි අරුතට වඩා අපහාසාත්මක යෙදුමක් ලෙස භාවිතා වී ඇති බවයි. මෙය ඇයව විවාහ කරගන්නට අදහස් කළ සැබෑ පුද්ගලයා (හෝ පුද්ගලයන්ට) යොදන්නට ඇත
" මෙම 'සේවකයා' යන යෙදුම මගින් ආයි අදහස් නොවේ නම්, මෙම රැජිනියට උචිත පුද්ගලයන් ලෙස මෙරිටාටන් සහ නෙෆර්ටිටිගේ නම් ද යෝජනා වේ
සිය සැලසුම සාර්ථක කරගන්නට මේ "සේවකයා" සමග විවාහය කල්දැමීම‍ට තරම් රැජිනට විශාල බලයක් පැවතිය යුතු ය
නැතහොත් බලවත් ආධාරකරුවන්ගේ අනුබලය ඇයට හිමිව තිබිය යුතු ය
බැබිලෝනියානුවකුට වඩා හිටයිට් කුමරකුට රැජින ප්‍රිය කිරීමට හිටයිට් රජුන් යටතේ ප්‍රමුඛව පැවති සූර්ය දේව වන්දනාව ද හේතු වන්නට ඇති බව මිලර් පවසයි
නෙෆර්ටිටි

රීවස් දකින්නේ දඛමුන්සු යනු නෙෆර්ටිටි බවයි. සිය සැමියා සමග වර්ෂ 17ක් රාජ්‍ය පානය කිරීමෙන් පසු, ඇයට ප්‍රමාණවත් බලයක් සහ ආධාරකරුවන් පිරිසක් සිටින්නට ඇත
ඇය ඇතැම්විට නෙෆර්නෙෆරුආටන් ලෙස රාජ්‍ය පාලනය කළා වුවද, ඇය ලිපිය ලියන්නේ රැජිනක ලෙසයි
එයට හේතුව ඇය සිය රූකඩ පාලකයා ආරක්ෂා කරගැනීමට හෝ ඇතැම්විට අක්නාටන් සමග ගෙනගිය ආකාරයේ හවුල් පාලනයක් ගෙන ගිය හෙයින් විය හැකියි
එසේ වූයේ නම් නෙෆර්ටිටිට තිබූ බලවත්ම අභියෝගය සුපිලුලියුමාගේ දූතයන්ගෙන් සිය පෙළපතේ විසූ පුරුෂ උරුමකරුවා වසන් කර තබා ගැනීමයි
ටුටන්ඛාමුන් සහ ස්මෙන්ඛ්කරේ පිළිබඳ සිපිලුලියුමා දැන සිටියා නම්, ඔහු මේ කුමන්ත්‍රණය උදෙසා සිය පුත්‍රයාගේ දිවිය අනතුරේ හෙළීමට තරම් අනුකම්පා විරහිත පුද්ගලයකු වන්නට ඇතැයි පැවසේ
අනෙක් අතට, සුපිලුලියුමා හිරු දෙවියන් කෙරෙහි දැක්වූ භක්තිය වැනි හිටයිට්වරුන්ගේ සුළු තොරතුරු පිළිබඳ පවා නෙෆර්ටිටි දැඩි අවධානයක් යොමු කළ බව මෙම කල්පිතයෙන් යෝජනා වේ
මෙරිටාටන්

ටුටන්ඛාමුන්ගේ සොහොන්ගැබෙන් හමුවූ මංජුසාවේ සටහන සලකා අක්නාටන්ගේ අවසන් රාජ්‍ය සමයේ මෙරිටාටන් නෙෆර්ටිටි රැජින ඉසිලූ මහා රාජකීය භාර්යා තනතුරුට පත්වූ බව යෝජනා වී ඇත
මාක් ගැබෝල්ඩි සිය ලිපි ගණනාවකම යෝජනා කරන්නේ මෙරිටාටන් යනු දඛමුන්සු බවත්, මියගිය රජු අක්නාටන් බවත් ය
ඔහු කල්පනා කරන්නේ සනන්සා සිය ගමන සාර්ථකව අවසන් ‍කළ බවත්, ඔහු මියගියේ ස්මෙන්ඛ්කරේ ලෙස සිහසුනට පත්වීමෙන් පසු බවත් ය
ස්මෙන්ඛ්කරේ/සනන්සාගේ මරණින් පසු මෙරිටාටන් නෙෆර්නෙෆරුආටන් ලෙස සිහසුනට පත් වන්නට ඇත
මෙරිටාටන් මේ සඳහා නොගැළපෙන බව පැවසෙන්නේ අක්නාටන්ගේ මරණය සිදුවන කාලයේ ඇගේ වයස අවුරුදු 20ක් පමණ වූ හෙයිනි
නමුත් ඒ හා සැසඳීමේ දී, අන්ඛෙසෙනමුන් 25වන වියේ පමණ පසු වූ අතර, ඇය අගබිසව ලෙස අවුරුදු 10ක් පමණ සේවය කරන්නට ඇත
යොවුන් මෙරිටාටන් සුපිලුලියුමාව මුලා කිරීමට තරම් සූක්ෂ්ම වූ බව විශ්වාස කළ නොහැකි ය
එසේම ඇය 'සේවකයකු' හා විවාහ වීමට යෝජිතව සිටිය දී, ටුටන්ඛාටන් යන උරුමකරුගේ පැවැත්ම සැඟවීම කළ නොහැක්කක් බව පෙනේ
අන්ඛෙසෙනමුන්

අන්ඛෙසෙනමුන් මෙම රැජින සඳහා යෝග්‍ය බවට ආධාර ලෙස ටුටන්ඛාමුන් පිළිබඳ සාධක ද ඉදිරිපත් කළ හැක
හිටයිට් මූලාශ්‍ර අනුව පෙනෙන්නේ ඔහු මියගොස් ඇත්තේ වර්ෂා සමයේ බවයි. මෙම හිටයිට් මූලාශ්‍ර ඇතැම්විට අසත්‍ය විය හැක
නමුත් ඔහුගේ සොහොන්ගැබේ ඇති කැටයම් ද හිටයිට් මූලාශ්‍රවල කරුණු සනාථ කරයි
එහෙත් කෝන්ෆ්ලවර් ළය පළඳනාව මගින් පෙනීයන්නේ අප්‍රේල් හෝ මැයි වනතෙක්ම ඔහුව භූමදාන නොකෙරුණු බවයි. එය එසේ වී නම්, ලිපි ලිවීම සහ සංචාරය සඳහා කාලයක් තිබෙන්නට ඇත
අන්ඛෙසෙනමුන්හට ආයි හෝ හොරෙම්හෙබ් හෝ ඒ දෙදෙනාගේම සහාය හිමි වූයේ නම් ඇයගේ කාර්යය පහසු වන්නට ඇත
නමුත් මෙහි භූමදානය ප්‍රමාද වීමට හේතුව ලෙස සරලව, ඔහුගේ අනපේක්ෂිත මරණය සහ සොහොන්ගැබ අසම්පූර්ණ වීම දැක්විය හැක
දඛමුන්සු/සනන්සා සම්බන්ධය පිළිබඳ තොරතුරු හමුවන්නේ හිටයිට් මූලාශ්‍රවලින් පමණි
එසේම ඒවා ලියැවී ඇත්තේ එම සිදුවීමෙන් වසර ගණනාවකට පසුවයි. නමුත් ඇතැම්විට මෙහි රචක මුර්සුලි ඉතිහාසගත තොරතුරු මඳක් වෙනස් කරමින්, මෙම පවාදයේ සම්පූර්ණ වගකීම ඊජිප්තුවරුන් වෙත පවරන්නට උත්සාහ ගත්තා විය හැක
මේ හේතුවෙන් මෙම තොරතුරු විශ්වාසනීය නොවිය හැක
රාජ්‍ය සමය
ස්මෙන්ඛ්කරේගේ රාජ්‍ය සමය පිළිබඳ සඳහන් එකම වාර්තාව (වර්ෂය 1) හිමිවන්නේ "ස්මෙන්ඛ්කරේගේ ගෘහයේ" වයින් සටහනෙනි
මෙම දිනය ස්මෙන්ඛ්කරේගේ හෝ ඔහුගේ අනුප්‍රාප්තිකයාගේ විය හැක
නමුත් ඔහු වසරකට වඩා වැඩි කාලයක් රාජ්‍ය පාලනය කළේ ද යන්න සැක සහිත ය
ඉහත සඳහන් කළ පරිදි, ඩොඩ්සන් දකින්නේ අක්නාටන්ගේ 13වන වර්ෂ‍ය ආරම්භයේ ස්මෙන්ඛ්කරේ සමරාජ්‍යාධිකාරී ධුරය ඉසිලූ බවත්, ස්වාධීන පාලන සමයක් නොතිබූ බවත් ය
නමුත් ඇලන්ගේ අදහස වන්නේ ස්මෙන්ඛ්කරේ යනු නෙෆර්නෙෆරුආටන්ගේ අනප්‍රාප්තිකයා බවයි.

ස්මෙන්ඛ්කරේහට වර්ෂ 2හෝ 3ක රාජ්‍ය සමයයක් පැවතිය හැකි යැයි විශ්වාස කරන විද්වත්හු ද වෙති
අමඒණ නගරයෙන් හමු වූ වයින් සටහන් කිහිපයක රාජ්‍ය වර්ෂ 2සහ 3 සඳහන්ව ඇති මුත්, රජුගේ නාමය දක්නට නොලැබේ
ඉතා සුළු ඊජිප්තුවේදීන් පිරිසක් මේවා ස්මෙන්ඛ්කරේට අයත් යැයි සැක කරති
කෙසේනමුත්, මේවා තවමත් විවාදයට විවෘතව පවතින අතර, එය ස්ථිර නැත
ස්මෙන්ඛ්කරේගේ ස්වාධීන පාලන සමයක් සඳහා පැහැදිළි සාක්ෂි මෙතෙක් හමුව නැත
මරණය සහ භූමදානය

1907දී, තියඩෝර් එම්. ඩේවිස් වෙනුවෙන් රජුන්ගේ නිම්නයේ කැනීම් කරමින් සිටිය දී, එඩ්වඩ් ආර්. අයිර්ටන් විසින් නව සොහොන්ගැබක් අනාවරණය කරගන්නා ලදී
මේ තුළින් හමු වූ අවමංගල භාණ්ඩ විවිධ පුද්ගලයන්ට අයත් ඒවා විය
මේ අතර විශේෂයෙන්ම ටියේ රැජින වෙනුවෙන් අක්නාටන් විසින් ඉදිකළ පූජාසනයක් සහ මමියක් ද විය
මේ හේතුවෙන් ඩේවිස් මෙය ටියේ රැජිනගේ සොහොන්ගැබ යැයි ප්‍රකාශ කළ අතර, එයට වඩාත් යෝජනා වූයේ KV55 සොහොන්ගැබයි
මෙම සොහොන්ගැබ ඇතැම් අවස්ථාවල මෙය තිප්පළක් ලෙස හඳුන්වන්නට වූයේ මෙහි විවිධ පුද්ගලයන්ට අයත් භාණ්ඩ අන්තර්ගත වූ නිසාවෙනි
උදාහරණයක් ලෙස මෙහි පූජාසනය ටියේ වෙනුවෙනි
එසේම අක්නාටන්ගේ නාමය සහිත 'මායා ගඩොලු' මෙන්ම, කියා නැමැත්තියට අයත් යැයි සැලකිය හැකි ඇලබැස්ටර් කැනපික් බුජම් ද විය
මෙහි වූ මමිය සුවිශේෂී වැදගත්කමකින් යුක්ත විය
මෙහි මිනීපෙට්ටිය විනාශ කොට තිබූ අතර, එහි අයිතිකරුගේ නාමය ඉවත් කර තිබිණි
නමුත් එම මිනී පෙට්ටිය 18වන රාජවංශයේ රිෂි සම්ප්‍රදායයෙන් නිමවා තිබිණි
සාමාන්‍යයෙන් පිළිගැනෙන මතය නම් මෙම මිනීපෙට්ටිය මුලින් නිර්මාණය වූයේ කාන්තාවක සඳහා බවයි. බොහෝවිට එය අක්නාටන්ගේ බිරියක වූ කියා සඳහා වන්නට ඇත
පසුව එය පුරුෂයකු සඳහා භාවිතයට ගැනීමට වෙනස් කොට තිබේ
පසුගිය සියවස පුරාවට මෙම මමියේ හිමිකරුවා ලෙස යෝජනා වී ඇත්තේ ප්‍රධානව අක්නාටන් හෝ ස්මෙන්ඛ්කරේගේ නම් ය
අක්නාටන් පිළිබඳ තර්කය බොහෝ සෙයින් ගොඩනැගී ඇත්තේ 'මායා ගඩොලු' සහ මිනීපෙට්ටියේ ඇතැම් පාඨයන් වෙනස් කර තිබීම හේතුවෙනි‍
ස්මෙන්ඛ්කරේගේ නාමය යෝජනා වී ඇත්තේ ප්‍රධාන වශයෙන් මමියේ අනුමාන වයස (පහළ බලන්න) වන 18–26 අගය වසර 17ක් රාජ්‍ය පාලනය කළ සහ සිය පළමු රාජ්‍ය වර්ෂයේ දරුවකුට උපත දුන් අක්නාටන්ට නොගැළපෙන හෙයිනි
මෙම මමිය ස්මෙන්ඛ්කරේගේ යැයි හඳුනාගැනීමට සොහොන්ගැබෙන් කිසිදු ධනාත්මක සාක්ෂියක් නොලැබෙන අතර, ඔහුගේ නාමයවත් එහිදී හමු වී නොමැත
මෙම සොහොන්ගැබ නිශ්චිතවම වෙනත් රජකුට නොගැළපෙන අතර, අක්නාටන්ට ද ගැළපේ යැයි සිතිය හැක්කේ මඳ වශයෙනි
මමිය පිළිබඳ මුල්කාලීන අධ්‍යයන

වසර ගණනාවක් පුරා මෙම ඇටසැකිල්ලක් බවට පත්ව තිබූ මමිය පිළිබඳ පර්යේෂණ සිදු කරන ලදී
මේ අතර ස්මිත් (1912), ඩෙරී (1931), හැරිසන් (1966), ස්ට්‍රෝහැල් (1998/2010) සහ ෆයිලර් (2001) යන විද්වතුන් වේ
වෙන්ට් විසින් 1995 දී 18න රාජවංශයේ බොහෝ පාරාවෝවරුන්ගේ මමී ගණනාවක කපලවක්ත්‍ර විශ්ලේෂණයක් (එසේම පසුගිය X-කිරණ සටහන් ද අධ්‍යයනය කරමින්) සිදුකළේ ඒවායේ බන්ධුතා හඳුනාගෙන සැබෑ අනන්‍යතාව හඳුනා ගැනීමටයි
KV55 මමියේ ශේෂයන් සහ ටුටන්ඛාමුන්ගේ මමියේ මස්තු විද්‍යාත්මක අධ්‍යයන නේචර් (1974) සඟරාව ඔස්සේ ප්‍රකාශයට පත්කෙරිණි
මෙම KV55 මමිය 1988දී හැරිස් විසින් ද අධ්‍යයනය කළ නමුත් ප්‍රකාශයට පත්කෙරු‍ණේ එහි ප්‍රතිඵලවල සාරාංශයක් පමණි
වඩාත් මෑතකදී එනම් 2010දී හවාස්, ගැඩ් ඇතුළු පිරිස විසින් මෙම මමිය අධ්‍යයනය කරන ලදී
2010ට පෙර අධ්‍යයනවලින් ෆයිලර්ගේ නිගමන ආදර්ශයට ගෙන තිබේ
ඒ අනුව යෝජනා වූයේ "
මෙම මිනිසා සම්බූර්ණයෙන් පරිණත වැඩිහිටියකු නොවේ
ඔහු මියයන විට 18 සහ 21 අතර වියේ පසුවන්නට ඇත
" ඇය මෙසේ නිගමනය කරන ලදී
මේවා එකල පැවති ක්‍රමවේද අනුව බොහෝ විට පසුගිය ප්‍රතිඵල සමග සැස‍ඳේ
(වර්ෂ 18–26) උදාහරණයක් ලෙස, ඩෙරී නිගමනය කළේ 23ක පමණ වයසක් වන අතර, ස්ට්‍රෝහැල් ලබා දී තිබුණේ 19 සිට 22 දක්වා වයස් සීමාවකි
වෙන්ට්ගේ අධ්‍යයනය මගින් ටුටන්ඛාමුන්ගේ මමිය, KV55 සහ IVවන තුත්මෝස්ගේ මමී අතර, සමීප කපාල සමානතා අනාවරණය කරගන්නා ලදී
මස්තු විද්‍යාත්මක පරීක්ෂණ මගින් පැහැදිළි වූයේ KV55 සහ ටුටන්ඛාමුන් එකම දුර්ලභ රුධිර ගණය දැරූවන් බවයි. මේ ප්‍රතිඵල සමග KV55 මමිය ටුටන්ඛාමුන්ගේ පියා හෝ සොහොයුරා ලෙස අනුමාන කෙරිණි
මොහු බොහෝ විට සොහොයුරා විය හැකි යැයි උපකල්පනය කෙරුණේ වයස අනුවයි.

2010 ජාන පරීක්ෂා
2010දී, ජාන පරීක්ෂා සහ CT පරිලෝකනයන් සිදුකෙරුණු අතර, ඒවායේ සමහර ප්‍රතිඵල JAMA සහ නැෂනල් ජියෝග්‍රැෆික් සඟරා ඔස්සේ ප්‍රකාශයට පත්කෙරිණි
එසේම විශේෂ රූපවාහිනී වැඩස‍ටහනක් ද විකාශය කෙරිණි