Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
පුරාණයේ විශිෂ්ටත්වය සහ දේවියගේ මහිමය ගැන මූලික වශයෙන් පැහැදිලි කරන අතර, පහත කරුණුද අඩංගු වේ
මධු සහ කෛතභ සංහාරය
 විෂ්ණු රූපි හයග්‍රීවගේ වෘතාන්තය
ශුකදේව ගේ ජන්මය සහ ජනක හමුවීමට මිතිල වෙත යාම
ශ්‍රීමත් දේවී භාගවතම් 01 වන සර්ගය, 02 වන පරිච්ඡේදය, 03 වන ශ්ලෝකය
දෙවන සර්ගය 
පරිච්ඡේදයන් 12 කින් සමන්විතය
මෙම සර්ගය කෙටි මෙන්ම ඓතිහාසිකය
එහි හින්දු වීර කාව්‍යයක් වන "මහා භාරතය" තුළ හොඳින් දන්නා චරිත නිරූපණය කරයි
වේද ව්‍යාසගේ ජන්මය
 පාන්ඩවයන්ගේ ජන්මය
 කුරුක්ෂේත්‍ර සංග්‍රාමය පිළිබඳ විස්තර

 පරික්ශිත් ගේ මරණය

තෙවන සර්ගය 
පරිච්ඡේදය 30 ක් අඩංගු වන අතර මෙහි විශ්වය ආරම්භයේදි බ්‍රහ්ම, විෂ්ණු සහ ශිව ප්‍රථම වරට භුවනේශ්වරී දේවිය බැහැදැකීමට යන ආකාරයත් දේවියගේ ශක්තීන් පිළිබඳව වර්ණනා කිරිම් අඩංගු වේ
ප්‍රතිසර්ග (විශ්වයේ දෙවන නිර්මාණය) පිළිබඳ විස්තර
ත්‍රීමුර්තිය යානයකින් මණිද්වීපය වෙත පැමිණීම
යුධාජිත් සහ වීරසේන අතර සංග්‍රාමය
 නවරාත්‍රී උත්සවය සහ රාම කුමරු නවරාත්‍ර පූජාව කරන අකාරය
ශ්‍රීමත් දේවී භාගවතම් 03 වන සර්ගය, 03 වන පරිච්ඡේදය, 52 වන ශ්ලෝකය
සිව්වන සර්ගය 
පරිච්ඡේද 25 ක් ඇත
සිව්වන සර්ගයේ අඩංගු වන්නේ කෘෂ්ණ සහ ශිව දෙවියන්ගේ විවිධ අවතාර පිළිබඳවයි. එමෙන්ම යෝග සහ භාවනාවන් පිළිබඳවද සඳහන් වේ
ශ්‍රි කෘෂ්ණගේ උත්පත්තිය
නර සහ නාරායන් පිළිබඳව විස්තර
ප්‍රලාද සහ ඍෂිවරුන් අතර සංග්‍රාමය
විෂ්ණු දෙවියන්ගේ විවිධ ස්වරූප පිළිබඳ විස්තර
පස්වැනි සර්ගය 

පරිච්ඡේදයන් 25 ක් අඩංගු මෙම සර්ගයේ දේවියගේ මහිමයන් (දේවී මාහත්ම්‍යම්) පිළිබඳව විස්තර කරනු ලබයි
රම්භ - ක්‍රම්භ වෘතාන්තය සහ මහිෂාසුරගේ උත්පත්තිය
 දේවතාවුන් සහ මහිෂාසුර අතර සංග්‍රාමය
 දේවතාවුන්ගේ ශක්තීන් වලින් මහාලක්ෂ්මි දුර්ගා දේවිය ප්‍රකට වීම
මහිෂාසුර සංහාරය කොට දේවිය මණිද්වීපය වෙත පිටත් වීම
බ්‍රහ්මගේ වරයෙන් ශුම්භ - නිෂුම්භ ස්වර්ග ලෝකය යටත් කර ගැනීම
මහාසරස්වතී දේවියගේ ප්‍රකට වීම
චාමුණ්ඩා දේවිය චණ්ඩ - මුණ්ඩ සංහාරය කිරීම
දේවියගේ පරිවාර සේනාව ලෙස මාත්‍රිකාවන් ප්‍රකට වීම 
 ශුම්භ - නිෂුම්භ සහ මහාසරස්වතී දුර්ගා දේවිය අතර සංග්‍රාමය
ශිව දෙවියන් ලිංගොද්භව ස්වරූපයෙන් බ්‍රහ්ම සහ විෂ්ණු ඉදිරියේ ප්‍රකට වීම
සුරතගේ සමාධිය සහ දේවියගෙන් වර ලැබීම
හයවැනි සර්ගය 
පරිච්ඡේද 31 ක් අඩංගු වේ
හයවන සර්ගයේ මෙම පුරාවෘත්තයන් අඛණ්ඩව සඳහන් කරයි
සියලුම පුරුෂ දේවතාවුන් යැපෙන ස්ත්‍රීත්වය මෙම සර්ගයෙන්  ඉදිරිපත් කෙරේ
ඉන්ද්‍ර සහ වෘතාසුර අතර සංග්‍රාමය
 නහුශ ඉන්ද්‍ර පදවිය ලබාගැනීම සහ ඉන්ද්‍රානි දේවිය විශ්ව මාතාව ආවාහනය කිරීම
ශිව දෙවියන් ලක්ෂ්මී දේවියට වරයන් ලබාදීම
නාරද මුණිවරයා ස්ත්‍රීයක් වු ආකාරය සහ දේවියගේ කරුණාවෙන් නැවත පුරුෂ භාවය ලබා ගැනීම
 විෂ්ණු දෙවියන් මහාමායාවගේ වැදගත්කම පිළිබඳව දේශනා කිරීම
හත්වැනි සර්ගය 

පරිච්ඡේද 40 කින් සමන්විතයි
''ශ්‍රීමත් දේවි-භාගවතම් '' හි හත්වැනි සර්ගයේ වේදයන්ගේ හරය පිළිබඳ එහි අනුවාදය තහවුරු කරමින් වඩාත්  දාර්ශනික භාවයකට නැඹුරුව වේ
මෙහි "දේවී ගීතා" නමින් දාර්ශනික පාඨයක් අඩංගු වේ
දේවිය බ්‍රහ්මන් පිළිබඳ යථාර්ථය මෙන්ම ආත්මන් සහ බ්‍රහ්මන් එකක්, බවත් එය වටහා ගත් විට මුක්තිය ලැබෙන බව යන අද්වෛත වේදාන්ත සංකල්පය තහවුරු කරයි
පරාශක්තිය තහවුරු කරන පරිදි මෙම දැනුම පැමිණෙන්නේ මායාවෙන් පිරුණු ලෝකයෙන් වෙන් වී තම ආත්මය ගැන මෙනෙහි කිරීමෙන් ය
එමෙන්ම 28 වන පරිච්ඡේදය තුළ දුර්ගමාසුරගේ සහ දේවියගෙ ශාකම්භරී ස්වරූපයේ  කතා වස්තුවද, සූර්‍යවංශය පිළිබඳව කරුණුද සඳහන් වේ
සුකන්‍ය සහ මහර්ෂි ච්‍යාවනගේ කතාව
 හරිශ්චන්ද්‍ර රජු විශ්වමිත්‍රගේ උදහසට ලක් වීම
පරාශක්තිය ප්‍රජාපති දක්ෂ රජුගේ නිවසේ සති ලෙස ජන්මය ලැබීම
තරකාසුර විසින් දේවතාවුන් පරාජය කරන කිරිම සහ දේවිය හිමාලයේ දියණිය ලෙස උත්පත්තිය ලැබීම
දේවිය තම විශ්ව ස්වරූපය ප්‍රකට කිරිම සහ හිමාලය රජුට බ්‍රහ්ම ඥානය ප්‍රධානය කිරීම
අටවැනි සර්ගය 
පරිච්ඡේද 24 කින් සමන්විතවය
මෙහි ප්‍රධාන වශයෙන් අඩංගු වන්නේ ලෝක විශයයි
භූ මණ්ඩලය, ජම්බුද්විපය ඇතුලු ද්වීප පිළිබඳවත්, මනු වංශ පිළිබඳව සඳහන් වේ
ස්වායම්භුව මනුගේ නිර්මාණය සහ විෂ්ණු දෙවියන්ගේ වරාහ ස්වරූපය
 මනු රාජ වංශය පිළිබඳව විස්තර
භූමණ්ඩලයේ පරිණාමය හා ප්‍රසාරණය, සප්ත මහා ද්වීප, ජම්බුද්වීපය සහ එහි ගංගාවන්, පර්වතයන් පිළිබඳ විස්තර
ජම්බුද්වීපයේ එක් එක් වර්ස තුළ නාරායන දෙවියන් වන්දනාමාන කරන ස්වරූප
චන්ද්‍රයා සහ අනෙකුත් ග්‍රහලෝක වල චලනය පිළිබඳ විස්තර
විවිධ නිරයන් ඇතුළු අතල, විතල, සුතල, තලාතල, මහාතල, රසාතල සහ පාතාලය පිළිබඳ විස්තර
නවවන සර්ගය 
පුරාණයේ විශාලතම සර්ගය වන මෙහි පරිච්ඡේදයන් 50 ක් ඇත
මෙහි විස්තර වන්නේ විශ්ව නිර්මාණයයි
(සර්ග) මෙහි කරුණු බ්‍රහ්මවෛවර්ත පුරාණයේ ප්‍රකෘති කන්ද හා සමාන වේ
දේවියගේ පංච ස්වරූප (පංච ප්‍රකෘති) පිළිබඳ විස්තර
ශ්‍රී පරම කෘෂ්ණගේ ප්‍රකට වීම විශ්වයේ පළමු නිර්මාණය (සර්ග)
 ශ්‍රී කෘෂ්ණ තුළින් බ්‍රහ්ම, විෂ්ණු සහ ශිවගේ උත්පත්තිය
ලක්ෂ්මී, සරස්වතී සහ ගංගා දේවීන් එකිනෙකාට ශාප කර භාරත වර්සයට පැමිණීම
කලි යුගයේ විස්තර සහ එහි බලපෑම්
 තුලසි දේවියගෙ වෘතාන්තය සහ කිරි සයුරින් ලක්ෂ්මී දේවිය ප්‍රකට වීම
 රාධා සහ දුර්ගා දේවින් වන්දනා කරන මන්ත්‍රයන්

ශ්‍රීමත් දේවී භාගවතම් 09 වන සර්ගය, 38 වන පරිච්ඡේදය, ශ්ලෝක 29
දසවැනි සර්ගය 
පරිච්ඡේද 13 කින් සමන්විත මෙම සර්ගය දේවි භාගවත පුරාණයේ කෙටිම සර්ගයකි
මෙහි මනුගේ නිර්මාණයන් සහ සංසාරයේ සෑම කාලයකම දේවිය නමස්කාර කරන බව සඳහන් වේ
අරුණාසුර සංහාරය කෙරූ බ්‍රහ්මරී දේවිය පිළිබඳවද විස්තර අඩංගු වේ
එකොළොස්වැනි සර්ගය 
පරිච්ඡේද 24  සහිත මෙම සර්ගයෙහි  පුද්ගලයෙක් වශයෙන් තිබිය යුතු ගුණධර්ම සහ ධර්මය ගැන සාකච්ඡා කරනු ලැබේ
මෙම කොටස මඟින් සෘති වර්ණනා කරන අතර  ස්මෘති සහ පුරාණ ද මඟ පෙන්වීම සඳහා වූ මූලාශ්‍ර බව සඳහන් කෙරේ
රුද්‍රාක්ෂ පිළිබඳව මෙන්ම පස් ආකරයේ යාගයන් පිළිබඳවත් සඳහන් වේ
දොළොස්වැනි සර්ගය 

පරිච්ඡේද 14 කින් සමන්විත දේවි භාගවතම්හී 12 වන සහ අවසාන සර්ගය තුළ දේවිය ආධ්‍යා ශක්තිය (ප්‍රාථමික, මූල ශක්තිය) ලෙසත්, ගායත්‍රි මන්ත්‍රයේ හරය ලෙසත්, වේදයේ මාතාව ලෙසත් දැක්වේ
10 වෙනි පරිච්ඡේදයේ සිට 12 වන පරිච්ඡේදය දක්වා වෛකුන්තය සහ ගෝලෝකයට ඉහළින් පිහිටි මණිද්වීපය නම් දේවියගේ උත්තරීතර වාසස්ථානය පිළිබඳ විස්තර අඩංගු වේ
ශ්‍රීමත් දේවී භාගවතම් 12 වන සර්ගය, 10 වන පරිච්ඡේදය, ශ්ලෝක 03
දර්ශනවාදය

භක්තිය 
මෙම පුරාණයේ දේවි ගීතා කොටසෙහි භක්ති දේවධර්මය භගවත් ගීතාව හා සමානව දැක්වෙන අතර, භාගවත පුරාණයේ දක්නට ලැබෙන කෘෂ්ණ කෙරෙහි ප්‍රේමනීය භක්තිය පිළිබඳ වෛෂ්ණව සංකල්ප සමඟින් සමානව පවති
මෙහි සාංඛ්‍යා දර්ශන රාමුවක් තුළ විවිධ ආකාරයේ භක්තිය ඉස්මතු කරයි
තාමසික භක්තිය යනු භක්ති ආකාර ත්‍රිත්වයෙන් එකකි, එහිදී බැතිමතා කෝපයෙන් පිරී සිටින හෙයින් යාච්ඤා කරයි, අන් අයට හානි කිරීමට උත්සාහ කරයි, අන් අය තුළ වේදනාව හෝ ඊර්ෂ්‍යාව ඇති කරයි
රාජසික භක්තිය යනු අන්‍යයන්ට හානියක් කිරීමට නොව, පුද්ගලික වාසි, කීර්තිය හෝ ධනය ලබා ගැනීම සඳහා බැතිමතා දෙවියන් උදෙසා භක්ති සේවය කිරීමයි
සාත්වික භක්තිය යනු බැතිමතා අනුන්ට යහපතක් හෝ හානියක් අපේක්ෂා නොකරන නමුත් තමාව පවිත්‍ර කර ගැනීමටත්, ඕනෑම පාපයක් අත්හැරීමටත්, තමාව නිදහස් කර ගැනීම සඳහා සර්වබලධාරී දෙවඟන වෙත භක්තිය පුද කිරීමයි
දේවී ගීතාව තුළ පරා භක්තිය ලෙස භක්තියේ උත්තරීතර අවස්ථාවක් සඳහන් කොට ඇත
මැක්ඩැනියෙල් ප්‍රකාශ කරන පරිදි, භක්තිකයා දේවියගෙන් ආශීර්වාදයක් හෝ විමුක්තියක් සොයන්නේ නැත, නමුත් ඔහු ඇයට ආදරය කරන නිසා ඔහු ඇයව සිහිපත් කරන විට හඬා වැලපෙන අතර, ඔහුට සෑම තැනකම දෙවඟන සිටින බව දැනෙන අතර ඔහු සියලු ජීවීන් තුළ දේවිය දකි
ශ්‍රීමත් දේවී භාගවතම්, 07 වන සර්ගය, 36 වන පරිච්ඡේදයේ, ශ්ලෝක 11
18ශ්‍රීමත් දේවී භාගවතම්, 07 වන සර්ගය, 37 වන පරිච්ඡේදයේ, ශ්ලෝක 27
28

පිළිගැනීම 
දේවි භාගවත පුරාණයේ ශ්ලෝක සහ අදහස් ගොඩනඟා ඇත්තේ උපනිෂද් පදනම මත වන අතර එහිදී බ්‍රහ්මන් හා ආත්මයේ පවතින ඒකීයභාවය සංස්ලේෂණය කෙරේ
මෙම පුරාණය ආදිශංකරගේ අද්වෛත වේදාන්ත සම්ප්‍රදායේ භාවිතා වන දර්ශනයන් සහ රූපක පිළිබඳව සඳහන් කරයි
පුරාණය තුළ දේවිය සඳහන් කරන්නේ ඇය සියල්ලටම එපිටින් පවතින බ්‍රහ්මන් සහ නිරතුරුව වෙනස් වන මායාව යන ද්විත්වයම ලෙසයි
දේවි භාගවත පුරාණයේ සඳහන් වන පරිදි දේවිය මෝහය (අවිද්‍යාව) ලෙස ආත්ම බන්ධනයේ ප්‍රභවය මෙන්ම විද්‍යා (ප්‍රඥාව) තුළින් ස්වයං විමුක්තියේ ප්‍රභවය ද වේ
පුරාණයට අනුව ඇය වෛදික පාරභෞතික සංකල්පයක් වන සියල්ලහි යථාර්ථය වන බ්‍රහ්මන් වේ
සී මැකන්සි බ්‍රවුන් පවසන පරිදි දේවිය ඉදිරිපත් කරන්නේ "විශ්වයේ ගර්භය" ලෙසින් වන අතර, ඇය තම දරුවන්ගේ ක්‍රියාවන් නිරීක්ෂණය කරන, ඔවුන්ගේ සැබෑ ස්වභාවය සොයා ගැනීමට හා අවබෝධ කර ගැනීමට උපකාර කරන, වැරදි සිදු වූ විට ඔවුන්ට සමාව දෙන, තම දරුවන්ට තර්ජනය කරන දුෂ්ටයන්ට බියකරු වන, සියලු ආත්මයන්ගේ මිතුරිය ලෙසයි
සටහන් 

 දේවී භාගවත පුරාණයේ සිංහල පරිවර්තනය

ආශ්‍රේයයන්

ග්‍රන්ථ නාමාවලිය
1. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී
එක් සමයෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත්නුවර නිසා මිගාරමාතුපාසාද නම් වූ පූර්වාරාමයෙහි වැඩ වසන සේක
එ සමයෙහි වාශිෂ්ඨ භාරද්වාජ යන හෙරණ දෙ නම භික්ෂුභාවය (උපසපුව) පතන්නාහු භික්ෂූන් කෙරෙහි පිරිවෙසෙත්, එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සවස් වේලෙහි පලසමවතින් නැගී සිටිසේක්
පහයෙන් බැස, පහය ඉදිරියෙහි සෙවණෙහි එළිමහනෙහි සක්මන් කරන සේක
වාශිෂ්ඨ හෙරණ තෙම, සවස් වේලෙහි පලසමවතින් නැගී සිට පහයෙන් බැස, පහය ඉදිරියෙහි සෙවණැ එළීමහනෙහි සක්මන් කරන භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දිටී. දැක භාරද්වාජ හෙරණහු බණවා, ‘ඇවැත්නි, භාරද්වාජයෙනි, මේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සවස් වේලේ පලසමවතින් නැගී සිට පහයෙන් බැස, පහය ඉදිරියෙහි සෙවණැ එළිමහනෙහි සක්මන් කරන සේක
ඇවැත්නි, භාරද්වාජයෙනි, එමු
භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කරා එළැඹෙන්නමු
භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙතින් ධර්‍ම කථාවක් අසන්නට ලබන්නමෝ නම් ඉතා යෙහෙකැ’ යි කී ය
‘එසේ ය, ඇවැත්නි’ යි කියා ම භාරද්වාජ තෙම වාශිෂ්ඨයාට පිළිවදන් දුන
ඉක්බිති වාශිෂ්ඨ භාරද්වාජ දෙ නම භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කරා ගියහ
ගොස් ඔබ වැඳ, සක්මන් කරන භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අනුව සක්මන් කළහ
2. එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වාශිෂ්ඨයා බණවා, ‘වාශිෂ්ඨයෙනි, තෙපි වූ කලි බ්‍රාහ්මණජාතික වූ බ්‍රාහ්මණයන් අතුරෙහි කුලසම්පන්න වූ බ්‍රාහ්මණ කුලය හැර ගිහිගෙන් නික්ම සසුන් වන්නෝ වහු
කිමෙක් ද වාශිෂ්ඨයෙනි, තොපට බ්‍රාහ්මණයෝ ආක්‍රොශ නො කෙරෙත් ද
පරිභව නො කෙරෙත් දැ
’ යි අසා වදාළ සේක
‘වහන්ස, එකාන්තයෙන් ම බ්‍රාහ්මණයෝ අපරිපූර්‍ණ නො වූ (අතරැ නොනැවැති) පරිපුර්‍ණවූ (නිරතුරු වූ) තමනට හුරු වූ පරිභව වචනයෙන් අපට ආක්‍රොශ කෙරෙත්, පරිභව කෙරෙත්’ යැ යි හේ කී ය
‘වාශිෂ්ඨයෙනි, අපරිපූර්‍ණ නොවූ පරිපූර්‍ණ ම වූ තමනට හුරු වූ පරිභව වචනයෙන් කෙසේ නම් තොපට බ්‍රාහ්මණයෝ ආක්‍රොශ පරිභව කෙරෙත් දැ
’ යි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පුළුවුත් සේක
“වහන්ස, ‘බ්‍රාහ්මණ වර්‍ණය ම ශ්‍රේෂ්ඨ ය, අන්‍ය වර්‍ණයෝ පහත් හ
බ්‍රාහ්මණවංශය ම ශුක්ලවර්‍ණ ය, ඉතිරි තුන් වංශයෝ ම කෘෂ්ණවර්‍ණ හ
බ්‍රාහ්මණයෝ ම ශුද්ධ වෙත්
බ්‍රාහ්මණ නොවූවෝ ශුද්ධ නොවෙත්
බ්‍රාහ්මණයෝ ම බඹහුගේ මුවින් බිහි වූ, බඹහුගෙන් උපන්, බඹහු විසින් මවන ලද, (වේදවේදාඞ්ගාදි) බඹහුගේ දෑවැද්දට උරුම කරු වූ, බඹහුගේ ඔෳරස පුත්‍රයෝ ය
ඒ තෙපි ශ්‍රෂ්ඨ වර්‍ණය හැරැදමා, ගැහැවි වූ කලු වූ මාරපාක්ෂික වූ, බඹහුගේ පයින් උපන් මුඩු මහණුන් වූ හීන වර්‍ණයකට බටුවෝ වහු
ශ්‍රේෂ්ඨ වර්‍ණය හැරැලා ගැහැවි වූ කලු වූ මාරපාක්ෂික වූ බඹහුගේ පයින් උපන් මුඩුමහණුන් වූ හීන වර්‍ණයකට පැමිණියහු ය යන යමෙක් ඇද්ද, එය නො මැනව, එය නො සුදුස යැ’ යි, වහන්ස, මෙසේ අපරිපූර්‍ණ නො වූ, පරිපූර්‍ණ ම වූ, තමනට හුරුවූ ගැරහුම් බසින් අපට ආක්‍රොශ කෙරෙත්, පරිභව කෙරෙත්” යැ යි වාශිෂ්ඨ තෙම කී ය
‘වාශිෂ්ඨයෙනි, බ්‍රාහ්මණයෝ එකාන්තයෙන් ම පුරාණ කථාව (ලෝකෝත්පත්තිචර්යාවංශය) සිහි නො කරන්නාහු
‘බ්‍රාහ්මණයෝ ම ශ්‍රේෂඨ වර්‍ණය ය, අන් වර්‍ණයෝ හීනයහ, බ්‍රාහ්මණයෝ ම ශුක්ල වර්‍ණය ය, අන්‍ය වර්‍ණයෝ කෘෂ්ණයහ, අබ්‍රාහ්මණයෝ නො ව බ්‍රාහ්මණයෝ ම ශුද්ධ වෙත්, බ්‍රාහ්මණයෝ ම බ්‍රාහ්මයාගේ මුඛයෙන් බිහි වූ, බ්‍රහ්මයාගෙන් උපන් බ්‍රහ්මයා විසින් මවන ලද, බ්‍රහ්මයාගේ දායාද වූ, බ්‍රහ්මයාගේ ඔෳරස පුත්‍රයෝ’ යි කියත්
වාශිෂ්ඨයෙනි, බ්‍රාහ්මණයන්ගේ ඔසප් වූ ද, ගැබිනි වූ ද, වදන්නාවූ ද, (දරුවනට) කිරි පොවන්නාවූ ද බැමිණියෝ දක්නා ලැබෙත්
ඒ බමුණෝ යෝනියෙන් උපන්නෝ වන්නාහු බ්‍රාහ්මණවර්‍ණය ම ශ්‍රේෂ්ඨය  බ්‍රහ්මයෝ ම බ්‍රහ්මයාගේ දායාද වූ බ්‍රහ්මයාගේ ඔෳරසපුත්‍රයෝ යැ යි මෙසේ කියත්
එසේ කියන්නාහු බ්‍රහ්මයාට ම නින්දා කෙරෙත්, මුසවා තෙපලත්, බොහෝ අකුසල් ද රැස් කෙරෙත්
3. වාශිෂ්ඨයෙනි, ක්ෂත්‍රිය, බ්‍රාහ්මණ, වෛශ්‍ය, ශුද්‍ර යැ යි මේ වර්‍ණ සතරෙකි
වාශිෂ්ඨයෙනි, මෙහි එක්තරා ක්ෂත්‍රියයෙක් ද පණිවා කරන සුලු වෙයි
නොදුන් දෑ ගන්නා සුලු වෙයි
කාමයන්හි වරදවා හැසිරෙන සුලු වෙයි
මසුවා බණන සුලු වෙයි
පෙහෙසුන් තෙප්ලන සුලු වෙයි
පරොස් බස් කියන සුලු වෙයි
සම්ඵප්‍රලාප දොඩන සුලු වෙයි
අභිධ්‍යා බහුල වෙයි
ව්‍යාපාදයට පැමිණි සිතැත්තේ වෙයි
මිසදිටි ගත්තෙක් වෙයි
වාශිෂ්ඨයෙනි, මෙසේ අකුසල් යැයි කියන ලද, අකුසල් ම වූ, වරද සහිත යැයි කියන ලද, වරද සහිත ම වූ, නොසෙවියැ යුතු යැ යි කියන ලද, නොසෙවියැයුතු ම වූ, ආර්යභාවයට නොපොහොසත් යැ යි කියන ලද, ආර්යභාවය සිදු කිරීමෙහි නො පොහොසත් ම වූ
කෘෂ්ණවිපාක ඇති, කෘෂ්ණම වූ, නුවණැත්තන් විසින් ගරහන ලද, යම් පාප ධර්‍ම කෙනක් වෙත් ද, ඒ ඇතැම් ලාමක ධර්‍මයෝ මෙහි ක්ෂත්‍රියයා කෙරෙහි ද දක්නා ලැබෙත්,  බ්‍රාහ්මණයා කෙරෙහි ද දක්නා ලැබෙත්
වෛශ්‍යයා කෙරෙහි ද දක්නා ලැබෙත්  ශුද්‍රයා කෙරෙහි ද දක්නා ලැබෙත්
වාශිෂ්ඨයෙනි, මෙහි ඇතැම් ක්ෂත්‍රියයෙක් ද පණිවායෙන් වැළැක්කේ වෙයි, අයිනාදනින් වැළැක්කේ වෙයි, කාමයන්හි වරදවා හැසිරීමෙන් වැළැක්කේ වෙයි, මුසවායෙන් වැළැක්කේ වෙයි, පෙහෙසුන් තෙප්ලෙන් වැළැක්කේ වෙයි, පරොස් බසින් වැළැක්කේ වෙයි, සම්ඵප්‍රලාපයෙන් වැළැක්කේ වෙයි, අභිධ්‍යා නැත්තේ වෙයි, ව්‍යාපාදසහිත සිත් නැත්තේ වෙයි, සම්දිටු ගත්තේ වෙයි
වාශිෂ්ඨයෙනි, මෙසේ කුශල යැ යි කියන ලද කුසල් ම වූ, වරද රහිත යැ යි කියන ලද, වරද රහිත ම වූ, සෙවියැ යුතු යැ යි කියන ලද, සෙවියැ යුතු ම වූ, ආර්යභහාවය සිදු කිරීමෙහි පොහොසත් යැ යි කියන ලද, ආර්යභාවය සිදු කිරීමෙහි පොහොසත් ම වූ ශුක්ලවිපාක ඇති, ශුක්ල ම වූ, නුවණැත්තන් විසින් පසස්නා ලද යම් ධර්‍ම කෙනෙක් වෙත් ද, ඒ ඇතැම් දහම්හු මෙහි ක්ෂත්‍රියයා කෙරෙහි ද දක්නා ලැබෙත්
වාශිෂ්ඨයෙනි, මෙහි බ්‍රාහ්මණයා ද  වෛශ්‍යයා ද  ශුද්‍රයා ද පණිවායෙන් වැළැක්කේ වෙයි, අයිනාදනින් වැළැක්කේ වෙයි, කාමමිථ්‍යාචාරයෙන් වැළැක්කේ වෙයි, මුසවායෙන් වැළැක්කේ වෙයි, පෙහෙසුන් තෙප්ලෙන් වැළැක්කේ වෙයි, පරොස් බසින් වැළැක්කේ වෙයි, සම්ඵප්‍රලාපයෙන් වැළැක්කේ වෙයි, අභිධ්‍යා නැත්තේ වෙයි, ව්‍යාපාද සහිත සිත් නැත්තේ වෙයි, සම්දිටු ගත්තේ වෙයි
වාශිෂ්ඨයෙනි, මෙසේ කුසල් යැ යි කියන ලද, කුසල් ම වූ, වරද රහිත යැ යි කියන ලද වරද රහිත ම වූ, සෙවියැ යුතු යැ යි කියන ලද සෙවියැ යුතු ම වූ, ආර්යභාවය සිදු කිරීමෙහි පොහොසත් යැ යි කියන ලද, ආර්යභාවය සිදු කිරීමෙහි පොහොසත් ම වූ, ශුක්ලවිපාක ඇති, ශුක්ල ම වූ, නුවණැත්තන් විසින් පසස්නා ලද යම් ධර්‍ම කෙනෙක් වෙත් ද, ඒ ඇතැම් දහම්හු මෙහි බ්‍රාහ්මණයා කෙරෙහි ද,  වෛශ්‍යයා කෙරෙහි ද ශුද්‍රයා කෙරෙහි ද දක්නා ලැබෙත්
වාශිෂ්ඨයෙනි, මේ සතර වර්‍ණයන් මෙසේ නුවණැත්තන් විසින් ගරහන ලද දහම්හි ද නුවණැත්තන් විසින් පසස්නා ලද දහම්හි ද, කෘෂ්ණ ධර්‍මයන්හි ද ශුක්ලධර්‍මයන් හි දැ යි මෙසේ කුශලාකුශල යන විවිධ ධර්‍මයන්ගෙන් ම මිශ්‍ර ව පවත්නා කල්හි, බ්‍රාහ්මණවර්‍ණය ම ශ්‍රේෂ්ඨ යැ යි ඉතර වර්‍ණයෝ හීනහ යි, බ්‍රාහ්මණවර්‍ණය ම සුදු යැ යි, සෙසු වර්‍ණයෝ කලු හ යි, බ්‍රාහ්මණයෝ ම ශුද්ධ වෙත් යැ යි, බ්‍රාහ්මණ නොවුවෝ ශුද්ධ නො වෙත් යැ යි, බ්‍රාහ්මණයෝ ම බ්‍රහ්මයාගෙන් උපන්, බ්‍රහ්මයා විසින් මවන ලද, බ්‍රහ්මදායදා වූ, බ්‍රහ්මයාගේ මුවින් උපන් ඔෳරස පුත්‍රයෝ හ යි යම් වචනයක් කියත් ද, ඔවුන්ගේ ඒ වචනය නුවණැත්තෝ නො අනුදනිත්
ඒ කවර හෙයින
වාශිෂ්ඨයෙනි, මේ සතර වර්‍ණ අතුරෙන් කවරකට අයත් වුව ද යම් මහණෙක් රහත් ද, ක්ෂීණාස්‍රව ද, වුසු මඟ බඹසර ඇත්තේ ද, කොට නිමි කටයුතු ඇත්තේ ද, පැමිණි ස්වාර්ථය (රහත් බව) ඇත්තේ ද, හැම ලෙසින් නැසූ භවබන්ධන ඇත්තේ ද, මොනොව ට දැන මිදුණේ ද, හෙ තෙමේ ඒ හැම දෙනා අතුරෙහි අග්‍ර යැ යි කියනු ලැබේ
ඒ ද අධර්‍මයෙන් නොව ධර්‍මයෙන් ම ය
වාශිෂ්ඨයෙනි, ධර්‍මය ම සත්මුළුයෙහි මෙ ලොව්හි ද පරලොව්හි ද ශ්‍රේෂ්ඨ ය
එහෙයිනි
4. වාශිෂ්ඨයෙනි, මෙ ලොව්හි ද, පර ලොව්හි ද ජන මුළුයෙහි ධර්‍මය ම ශ්‍රේෂ්ඨ වන නියා මේ කරුණින් ද දත යුතු
වාශිෂ්ඨයෙනි
‘මහණ ගොයුම් ශාක්‍යකුලයෙන් නික්මැ පැවිදි වූ නිරුත්තර කෙනෙකැ’ යි පසේනදී කොසොල් රජ දනී
වාශිෂ්ඨයෙනි, ශාක්‍යයෝ වනාහි පසේනදී කොසොල් රජුහට අතරක් නැති (කුලවශයෙන් සමාන වූ) ඔහු අනුව යන්නෝ වෙත්
වාශිෂ්ඨයෙනි, ශාක්‍යයෝ පසේනදී කොසොල් රජු කෙරෙහි ආදරය දැක්වීම ද වැඳීම ද දැක නැගීසිටීම ද ඇඳිලිබැඳීම ද (දැක මගින් ඉවත් වීම් ආදි) වත් දැක්වීම් ද කෙරෙත්
වාශිෂ්ඨයෙනි, මෙසේ ශාක්‍යයෝ පසේනදි කොසොල් රජු කෙරෙහි ආදරය ද වැඳීම ද දැක නැගී සිටීම ද ඇඳිලිබැඳීමද වත් දැක්වීම ද යන යමක් කෙරෙත් ද, පසේනදී කොසොල් රජ තෙම තථාගතයන් කෙරෙහි ඒ ආදර දැක්වීම ද වැඳීම ද දැක අස්නෙන් නැගීසිටීම ද ඇඳිලි බැඳීම ද වත් දැක්වීම ද යන සියල්ල කෙරෙයි
‘මහණ ගොයුම් සුජාත ය, මම දුර්ජාතයෙමි’ යි කියා හෝ ‘මහණ ගොයුම් බලවත් ය, මම දුඹුලිමි’ යි කියා හෝ ‘මහණ ගොයුම දැකුම් කලු ය, මම් දැකුම් කලු නො වෙමි’ යි කියා හෝ ‘මහණගොයුම් මහායශස්ක ය, මම් අල්පයශස්ක වෙමි’ යි කියා හෝ හෙ තෙමේ එසේ නො කෙරෙයි
වැලි ධර්‍මයට ම සත්කාර කරනුයේ, ධර්‍මයට ම ගෞරව කරනුයේ, ධර්‍මයට ම බුහුමන් කරනුයේ, ධර්‍මයට ම පුදනුයේ, ධර්‍මයට ම යටත් පැවැතුම් දක්වනුයේ, මෙසේ පසේනදී කොසොල් රජ තෙම තථාගතයන් කෙරෙහි ආදර දැක්වීම ද වැඳීම ද දැක හුනස්නෙන් නැඟී සිටීම ද ඇඳිලිබැදීම ද වත් දැක්වීම ද යන මෙ හැම කෙරෙයි
වාශිෂ්ඨයෙනි, මෙ කරුණිනුත් ‘මේ ජන මුළුයෙහි දිටුදැමියෙහි ද පරලොව්හි ද ධර්‍මය ම උතුම්’ වන නියා දත යුතු
වාශිෂ්ඨයෙනි, තෙපි වූ කලි නානා ජාතියට අයත් වන්නාහු නානා ගොත්‍රයට අයත් වන්නාහු, නානා කුලයට අයත් වන්නාහු ගිහිගෙන් නික්මැ සස්නැ පැවිදි වූහු ය
‘තෙපි කවුරු දැ
’ යි විචාරනු ලද්දහු ම ‘අපි ශාක්‍යපුත්‍රීය ශ්‍රමණයම්හ’ යි පිළින කරවු
වාශිෂ්ඨයෙනි, තථාගතයන් කෙරෙහි යමකුගේ සැදැහැව නොසැලී පිහිටියේද මුල්බැස ගෙන සිටියේද දැඩි වූයේද එය මහණකු හෝ බමුණකු හෝ දෙවියකු හෝ මරකු හෝ බඹකු හෝ ලොවැ කිසි ද කෙනකු විසින් සෙලැවියැ හැකි නො වේ නම්, ඒ ආර්යශ්‍රාවකයා විසින් ‘මම් භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ මුවින් උපන් ධර්‍මයෙන් උපන් ධර්‍මයෙන් නිර්මිත වූ ධර්‍මයට දායාද වූ ඔෳරස (ළෙහිදා) පුත් වෙමි’ යි ඔහු විසින් මේ වචනය කියනු සුදුසු ය
වාශිෂ්ඨයෙනි, ධර්‍මකාය යනු ද බ්‍රහ්මකාය යනු ද ධර්‍මභූත යනු ද බ්‍රහ්මභූත යනු දැ යි මෙ හැම තථාගතයනට නම් ය
එ හෙයිනි
5. වාශිෂ්ඨයෙනි, දික් කලක් ඇවෑමෙන් කිසි යම් සමයෙක මෙ ලොව වැනැසෙන්නේ ද, එසේ වූ කැලයෙක් වෙයි
එසේ ලොව නැසෙන කල්හි සත්වයෝ බෙහෙවින් ආභස්සර බඹලොවැ උපන්නාහු වෙති
ඔහු එහි ධ්‍යානචිත්ත බලයෙන් උපන්නෝ වෙති, ප්‍රීතිය ම ආහාර කොටැත්තාහු වෙයි, තුමූ ම (සිය සිරුරු පෙබෙන් බබලන්නාහු වෙති
) අහසින් යන්නාහු වෙති
සිත්කලු වස්ත්‍රාභරණ හැඳ පැලැඳ සිටින්නාහු වෙති
එහි ඔහු ඉතා බොහෝ කලක් සිටිත්
වාශිෂ්ඨයෙනි, දික් කලක් ඇවෑමෙන් කිසි සමයෙක මෙ ලොව හටගන්නේ ද, එසේ වූ කාලයෙක් වෙයි
ඒ ලොව හට ගන්නා සමයෙහි බෙහෙවින් සත්හු ආභස්සර බ්‍රහ්මනිකායයෙන් සැව මෙ මිනිසත් බවට පැමිණෙත්
ඔහු මෙහි ධ්‍යාන සිතින් උපන්නාහු, ප්‍රීතිය ම ආහාර කොටැත්තාහු, සිය සිරුරු පෙබෙන් බබළන්නාහු, අහසින් යන්නාහු, සිත්කලු වස්ත්‍රාභරණ ඇති වැ සිටින්නාහු ඉතා බොහෝ කලක් එසේ සිටිත්
6. වාශිෂ්ඨයෙනි, එ සමයෙහි සියලු සක්වළ එක් මැ දිය කඳෙක් වැ සිටියි
අඳුරෙක් මහ ගනඳුරෙක් ම වෙයි
සඳු හිරුහු නො පැනෙත්, නකත්හු තරුහු නො පැනෙත්
රෑ දාවල්හු නො පැනෙත්, මාස පක්ෂයෝ නො පැනෙත්
ඍතු සංවත්සරයෝ නො පැනෙත්, ස්ත්‍රී පුරුෂයෝ නො පැනෙත්
සත්වයෝ සත්වයෝ යැ යි ම ව්‍යවහාරයට පැමිණෙත්
වාශිෂ්ඨයෙනි, ඉක්බිති යම්සේ නිවෙන්නාවූ හුණු කිරි මත්තෙහි යොදයෙක් වේ ද, එසේ ම රස පොළොව ඒ දිය මතුයෙහි සිසාරා පැතිරගෙන පහළ විය
එය වර්‍ණ සම්පන්න ද ගන්ධ සම්පන්න ද රස සම්පන්න ද විය
මනාකොට නිපැයුණු ගිතෙලෙක් හෝ වෙඬුරෙක් යම්බඳු වේ ද, ඒ රස පොළොව එබඳු පැහැ ඇත්තේ ද විය
නිදොස් වූ (පිළවුන් නැති) දඬුවැල්බෑ මීවදයෙක් යම් බඳු වේ ද, ඒ රස පොළොවේ රසය ද එබඳු විය
වාශිෂ්ඨයෙනි, එක්තරා ලෝල ස්වභාවය ඇති සත්වයෙක් භවත්නි, මේ කුමක් විය යුතු දැ
’ යි රස පොළොව මඳක් ඇඟිල්ලෙන් ගෙන දිවැ ගෑයේ ය
රස පොළොව ඇඟිල්ලෙන් මඳක් ගෙන දිවැ ගෑ ඔහුට එය ප්‍රිය විය
එහි තෘෂ්ණාව ද ඔහු සිතට බැස ගත
වාශිෂ්ඨයෙනි, අන් සත්හු ද ඒ සත්වයාගේ දෘෂ්ටානුගතියට පැමිණෙන්නාහු (ඒ සත්වයා කළ දෑ දැක එය අනුගමනය කරන්නාහු) රසපොළොව ඇඟිල්ලෙන් ගෙන ලෙවැ කෑහ
රස පොළොව ඇඟිල්ලෙන් ගෙන ලෙවැ කන ඔවුනට එය ප්‍රිය විය
එය කෙරෙහි තෘෂ්ණාව ද ඔවුන් සිතට බැස ගත
වාශිෂ්ඨයෙනි, එකල්හි ඒ සත්හු රස පොළොව පිඬු කොට කඩාගෙන වළඳන්නට පටන්ගත්හ
වාශිෂ්ඨයෙනි, එසේ කරන කල්හි ඒ සත්වයන්ගේ ස්වයම්ප්‍රභාව අතුරුදහන් විය
එය අතුරුදහන් වූ පසු සඳ හිරුහු ප්‍රකට වූහ
සඳු හිරුන් ප්‍රකට වූ පසු නකත් තරුහු ප්‍රකට වූහ
රෑ දාවල් පැනුණහ
රෑ දාවල් පැනෙන කල්හි මාස පක්ෂයෝ පැනුණහ
මාසපක්ෂයන් පැනෙන කල්හි ඍතු සංවත්සරයෝ පහළ වූහ
වාශිෂ්ඨයෙනි, මෙ තෙකින් මෙ ලොව යලි දු පහළ වූයේ වෙයි
7. වාශිෂ්ඨයෙනි, එ කල්හි, ඒ සත්වයෝ රසපොළොව පරිභෝග කරන්නාහු, එය වළඳන්නාහු, එය ම ආහාර කොටැත්තාහු බොහෝ දික් කලක් සිටියාහ
වාශිෂ්ඨයෙනි, යම් යම් සේ ම ඒ සත්වයෝ රසපොළොව පරිභෝග කරන්නාහු, එය වළඳන්නාහු, එයි ම ආහාර කොට ඇත්තාහු ඉතා බොහෝ කලක් සිටියාහු ද, එසේ එසේ ම ඒ සතුන්ගේ සිරුරෙහි රළු බව ඇති විය, නො පැහැපත් බව පැනිණ
ඔවුන් අතුරෙහි ඇතැම් සත් කෙනෙක් පැහැපත් ද ඇතැම් සත් කෙනෙක් නො පැහැපත් ද වෙත්, ඔවුන් අතුරෙන් යම් කෙනෙක් පැහැපත් වූහු ද, ඔහු අපි මොවුනට වඩා පැහැපත්තම්හ මොහු අපට වඩා පැහැයෙන් අඩුහ’ යි නොපැහැපත්තන් ඉක්මැ සිතක් (පහත් කොට සලකත්)
වර්‍ණාතිමාන හේතුයෙන් මානාතිමාන ස්වභාවය ඇති ඔවුන්ගේ ඒ රස පොළොව අතුරුදහන් විය
රස පොළොව අතුරදහන් වූ කල්හි, ඔහු එක් රැස්වූහ
එක්රැස් වැ ‘අහෝ පෘථිවි රස ය, අහෝ පෘථිවි රසයැ’යි පුනපුනා කීහ
අද ද මිනිස්සු මනාප රසයක් ලැබ, ‘අහෝ රස ය, අහෝ රස යැ’ යි මෙසේ කියත්
ඒ පැරැණි ලොකොත්පත්ති වංශකථාව අනුව යෙත්
එහෙත් එහි අරුත් නො දනිත්
වාශිෂ්ඨයෙනි, එසමයෙහි ඒ සත්නට රස පොළොව අතුරුදහන් වූ කල්හි, භූමිපප්පටකය (බිම් පප්පඩම්) පහළ වී ය
යම්සේ නාහතු පහළ වන්නේ ද, එ මෙන්ම එය පහළ වීය
එය පැහැපැත් ද සුවඳවත් ද රසවත් ද විය
මොනොවට නිපැයුණු ගිතෙල් යම් සේ ද, මොනොවට නිපැයුණු වෙඬරු යම් සේ ද, එය එබඳු පැහැ ඇත්තේ විය, පිළවුන් නැති දඬුවැල බෑ මීය යම්සේ ද, එය එබඳු රස ඇත්තේ විය
වාශිෂ්ඨයෙනි, එ කල්හි ඒ සත්හු භූමිපර්‍පටකය වළඳන්නට පටන් ගත්හ
ඔහු එය පරිභෝග කරන්නාහු එය වළඳන්නාහු එය අහර කොට ඇත්ත හු ඉතා දික් කලක් සිටියාහ
වාශිෂ්ඨයෙනි, යම් යම්සේ ඒ සත්හු භූමිපර්‍පටකය පරිභෝග කරන්නාහු, එය වළඳන්නාහු, එය අහර කොටැත්තාහු, ඉතා බොහෝ කලක් සිටියාහු ද, එසේ එසේ ම බොහෝසෙයින් ඒ සතුන්ගේ කයෙහි රළු බව ද බැස ගත, පැහැය අඩු බවද පැනිණ
ඇතැම් සත් කෙනෙක් පැහැපත් වෙත්, ඇතැම් කෙනෙක් නො පැහැපත් වෙත්
ඔවුන් අතුරෙන් යම් සත් කෙනෙක් පැහැපත් වෙත් ද, ඔහු ‘අපි මොවුනට වඩා පැහැපතතම්හ
මොහු අපට වඩා පැහැයෙන් අඩු හ’ යි නො පැහැපත් සතුන් ඉක්මැ සිතත් (අවමන් කෙරෙත්)
මානාතිමානය ස්වභාවය කොටැති ඔවුන්ගේ ඒ පැහැය නිසා ඇති වූ අතිමාන කාරණයෙන් භූමිපර්‍පටකය අතුරුදහන් විය
භූමිපර්‍පටකය අතුරුදහන් වූ කල්හි බදාලතාව පහළ විය
විල්පලා යම් සේ ද ඒ බදාලතාව ද එසේ ම පහළ විය
එය පැහැපත් ද සුවඳවත් ද රසවත් ද විය
මොනොවට නිපැයුණු ගිතෙල් හෝ මොනොවට නිපැයුණු වෙඬරු යම බඳු ද, එය එබඳු පැහැ ඇත්තේ විය
පිළවුන් නැති දඬුවල් බෑ මීයක් යම් බඳු ද එසේ ම එය මිහිර රසැත්තේ විය
වාශිෂ්ඨයිනි, එකල්හි ඒ සත්හු බදාලතාව වළඳන්නට පටන්ගත්හ
ඔහු එය පරිභෝග කරන්නාහු, එය වළඳන්නාහු, එය ආහාර කොටැත්තාහු, ඉතා බොහෝ කලක් සිටියාහ
වාශිෂ්ඨයිනි, යම් යම් සේ ම ඒ සත්වයෝ බදාලතාව පරිභෝග කරන්නාහු, එය වළඳන්නාහු, එය අහර කොටැත්තාහු, ඉතා බොහෝ කලක් සිටියාහු ද, එසේ එසේ ම බොහෝ සෙයින් ඒ සතුන්ගේ කයෙහි රළු බව ද ඇති විය
පැහැ අඩුබව ද පැනිණ
ඇතැම් සත් කෙනෙක් පැහැපත් වෙත්
ඇතැම් කෙනෙක් නොපැහැපත් වෙත්
ඔවුන් අතුරෙන් යම් සත් කෙනෙක් පැහැපත් වෙත් ද, ඔහු ‘අපි මොවුනට වඩා පැහැපත් වම්හ, මොහු අපටත් වඩා පැහැයෙන් අඩු හ’ යි නොපැහැපත් සතුන් ඉක්මැ සිතත්
මානාතිමානජාතික වූ ඔවුන්ගේ වර්‍ණාතිම නප්‍රත්‍යය හෙයින් බදාලතාව අතුරුදහන් විය
බදාලතාව අතුරුදහන් වූ කල්හි ඔහු එක්රැස් වූහ
එක් රැස් වැ (මිහිරි රසැති බදාලතාව) අපට ඇති විය
එය දැන් නැති වී යැ’යි පුනපුනා කීහ
දැනුදු මිනිස්සු කිසි දුකෙකි, පැහැසුණාහු ‘අපට ඇති විය, දැන නැති වී යැ’ යි මෙසේ කියත්
ඒ පැරැණි වංශකථාව අනුව යෙත්
වැලිදු එහි අර්‍ථය නො දනිත්
8. වාශිෂ්ඨයෙනි, ඉක්බිත්තෙන් ඒ සත්නට බදාලතාව අතුරුදහන් වූ කල්හි නොසෑ පොළවෙහි හටගෙන පැසෙන, කුඩු නැති, දහවෙයියා නැති, සුවඳවත සහල් ම ඵල කොට ඇති හැල් වෙසෙසෙක් පහළ විය, යම් සහලක් සවස් වේලෙහි සවස් බොජුනට ගෙනෙත් ද, පසු දින උදාසනැ එය පැසුණේ යලි දු වැඩුණේ වෙයි
කපා නොගන්නා ලද තැනක් ව (නොඅඩු ව) පැනෙයි
වාශිෂ්ඨයෙනි, එකල්හි ඒ සත්වයෝ නො සාන ලද බිමෙහි හටගෙන පැසුණු හැල්සහල් පරිභෝග කරන්නාහු, එය ම වළඳන්නාහු, එය ම ආහාර කොටැත්තාහු, ඉතා බොහෝ කලක් සිටියාහ
9. වාශිෂ්ඨයෙනි, යම්සේ යම්සේ ඒ සත්හු නො සෑ බිමැ හටගෙන පැසුණු හැල්සහල් පරිභෝග කරන්නාහු, එය ම වළඳන්නාහු, එය ම ආහාර කොටැත්තාහු, ඉතා බොහෝ කලක් සිටියාහු ද, එසේ එසේ ඒ සතුන්ගේ සිරුරෙහි බොහෝ සෙයින් රළුබව පහළ විය, නොපැහැපත් බවද පැනිණ
ස්ත්‍රියට ස්ත්‍රීලිංගය ද, පුරුෂයාට පුරුෂලිංගය ද පහළ විය
ස්ත්‍රී ද වූ කලී ඉතා බොහෝ වේලාවක් පුරුෂයා දෙස බලාඉඳී, පුරුෂයා ද ස්ත්‍රිය දෙස බොහෝ වේලා බලාඉඳී
මෙසේ ඉතා බොහෝ වේලා ඔවුනොවුන් දෙස බලා ඉන්නා ඔවුනට සරාගය පහළ විය
රාගපරිදාහය කයෙහි බැස ගත්තේ ය
ඔහු රාගපරිදාහ හේතුයෙන් මෙවුන්දම් සෙවූහ
වාශිෂ්ඨයෙනි, එ සමයෙහි යම් සත්ව කෙනෙක් මෙවුන්දම සෙවුනාවුන් දකිත් ද ඒ අන්‍යයෝ ‘වසලිය, නැසෙව, වසලිය, වැනැසෙව. කෙසේ නම් සතෙක් සතක්හට මෙබන්දක් කරන්නේ දැ’ යි කිය, පස් දමාගසත්, අන් කෙනෙක් අළු දමාගසත්, තව කෙනෙක් ගොම දමාගසත්
දැනුදු ඇතැම් දනවුහි මිනිස්සු එය කරත්
ස්ත්‍රියක ගෙනයනු ලබන කල්හි අන් කෙනෙක් පස් දමාගසත්, අන් කෙනෙක් අළු දමාගසත්, තව කෙනෙක් ගොම දමාගසත්
ඒ පැරැණි ලොකොත්පත්තිවංශ කථාව අනුව යෙත්
එහෙත් එහි අදහස නො ම දනිත්
10. වාශිෂ්ඨයෙනි, එ සමයෙහි පස් දමාගැසුම් ආදි විසින් අධර්‍මයැ යි සම්මත වූ යමෙක් වී ද, එය දැන් ධර්‍ම යැ යි සම්මත වැ ඇත
වාශිෂ්ඨයෙනි, එ සමයෙහි යම් සත්ත්ව කෙනෙක් වනාහි මෙවුන්දම් සෙවිත් ද, ඔහු තුන් මසකුදු නැත හොත් දෙ මසකුදු ගමකට හෝ නියම්ගමකට හෝ පිවිසෙන්නට අවසර නො ලබත්
වාශිෂ්ඨයෙනි, එ සමයෙහි සත්වයෝ යම් හෙයෙකින් අසද්ධර්‍මයෙහි (මෙවුන්දම්හි) ඉතා බොහෝ වේලාවක් යෙදිය යුතු බවට පැමිණියාහු ද, එහෙයින් ම ඒ අසද්ධර්‍මය වසා ලනු පිණිස ගෙවල් කරන්නට පටන්ගත්හ
වාශිෂ්ඨයෙනි, එ කල්හි එක්තරා අලස ගති ඇති සතක්හට “භවත්නි, උදේ බොජුන් පිණිස උදාසන ද හවස බොජුන් පිණිස සවස් කල්හි ද හැල් ගෙන එනුයෙම් මම් කුමට මෙසේ වෙහෙසෙම් ද
උදේ හවස දෙක්හි ම බොජුන් පිණිස එක් වරට ම හැල්ගෙන ආයෙම් වීම් නමැ යෙහෙකැ” යි මේ සිත විය
ඒ සත් තෙම උදේ සවස බොජුන් පිණිස එක්වර ම හැල් ගෙනායේ ය
එ කලැ එක්තරා සත්වයෙක් ඒ සත්වයා කරා එළැඹි යේ ය
එළැඹ ඔහුට ‘භවත් සත්වය, එව, හැල් ගෙන ඊමට යම්හ’ යි කී ය
‘භවත් සත්වය, කම් නැත
උදේ සවස බොජුන් පිණිස මා විසින් එක් වර ම හැල් ගෙනෙන ලදැ’ යි හේ කී ය
වාශිෂ්ඨයෙනි, එ විට ඒ සත්ව තෙම ඒ (එක් වර දෙවේලට ම හැල් ගෙනා) සත්වයාගේ දෘෂ්ටානුගතියට (ඔහු කළා දුටු දැය අනුව යෑමට) පැමිණෙනුයේ, ‘භවත්නි, මෙසේත් යහපතැ’ යි කිය දෙදවසකට එක් වරක් හැල් ගෙනායේ ය
වාශිෂ්ඨයෙනි, එ කල්හි එක්තරා සත්වයෙක් (ඒ දෙදවසකට එක් වරක් හැල් ගෙනා) සත්වයා කරා එළැඹියේ ය, එළැඹ, ‘භවත් සත්වය, හැල් ගෙනීමට යම්හ’ යි කී ය
‘භවත් සත්වය, එයින් කම් නැත
මා විසින් දෙදවසකට ම (පොහොනා පමණ) හැල් එක් වරට ම ගෙනෙන ලදැ’ යි ඒ සත්ව තෙම කී ය, වාශිෂ්ඨයෙනි, එ විට ඒ සත්ව තෙම අනෙකා කළා දුටු දෑ අනුව යන්නේ, ‘භවත්නි, මෙසේත් යහපතැ’ යි කියා එක් වර ම සතර දිනකට පොහොණා පමණ හැල් ගෙන්යේ ය
එකල්හි ඒ සත් තෙම අනෙකා කළා දුටු දෑ අනුව යනුයේ, ‘භවත්නි, මෙසේත් යහපතැ’ යි කියා එක් වර ම අට දවසකට පහොනා පමණ හැල් ගෙනායේ ය
වාශිෂ්ඨයෙනි, ඒ සත්වයෝ යම් කලෙක හැල් රැස් කොට තබා පරිභෝග කරන්නට පටන් ගත්තු ද, එකල්හි කුඩු ද සහල වසා ගත්තේ ය
දහවෙයියා ද සහාල වසා ගත්තේ ය
හැල් කපා ගත් තැන ද යලි නො වඩුණේ ය
හැල් කපා ගත් තැන ද ඌන ව පැනුණේ ය
හැල්හු පඳුරු පඳුරු වැ සිටියාහ
වාශිෂ්ඨයෙනි, එ කල් හි ඒ සත්වයෝ එක් තැනකට රැස්වූහ
රැස් ව උනුන් හා මෙසේ කතා කැරැගත්හ
භවත්නි, ඛෙදයෙක
ලාමක ස්වභාවයෝ සත්වයන් කෙරෙහි පහළ වූහ
අපි පෙරැ මනෝමය වූ, ප්‍රීතිය භෝජනය කොටැති ව ස්වයම්ප්‍රභ ව, ශොභන වස්ත්‍රාභරණ ඇති ව සිටින්නමෝ ඉතා බොහෝ කල් සිටුම්හ
ඒ අපට කිසි කලෙක්හි ඉතා බොහෝ කලක් ඇවෑමෙන් රස පොළොව දියෙහි පැතිරැගෙන සිටියේය
එය පැහැවත් ද සුවඳවත් ද රසවත් ද විය
ඒ අපි රස පොළොව අත්වලින් පිඬුකොට ගෙන වළඳන්නට පටන් ගතුම්හ
රස පොළොව අත්වලින් පිඬු කොට ගෙන වළදන්නට පටන්ගත් අපගේ ස්වයම්ප්‍රභාව අතුරුදහන් විය
එය අතුරුදහන් වූ කල්හි සඳහිරුහූ ප්‍රකට වූහ
සඳුහිරුන් පහළවූ කල්හි නක්ෂත්‍රයෝ ද තාරකාරූපයෝ ද ප්‍රකට වූහ
නක්ෂත්‍රතාරකාරූප ප්‍රකට වූ පසු රෑදාවල්හු පැනුණහ
රෑදාවල් පැනෙන කල්හි මාස පක්ෂයෝ පැනුණහ
මාසපක්ෂයන් පැනෙන කල්හි ඍතුසංවස්තරයෝ පැනුණහ
ඒ අපි රස පොළොව පරිභෝග කරන්නමෝ, එය වළඳන්නමෝ, එය ආහාර කොටැ ගත්තමෝ, ඉතා බොහෝ කලක් සිටියම්හ
ඒ අපට ලාමක අකුසල් දහම් පහළ වීමෙන් ම රසපොළොව අතුරුදහන් විය
රස පොළොව අතුරුදහන් වූ කල්හි භූමිපර්‍පටකය පහළ විය
ඒ අපි භූමිපර්‍පටකය පරිභෝග කරන්නට පටන් ගතුම්හ
ඒ අපි එය පරිභෝග කරන්නමෝ, එය වළඳන්නමෝ එය ම ආහාර කොට ඇත්තමෝ ඉතා බොහෝ කලක් සිටියම්හ
ඒ අපට ලාමක අකුසල් දහමුන් පහළ වීමෙන් භූමිපර්‍පටකය අතුරුදහන් විය
එය පැහැවත් සුවඳවත් රසවත් විය
ඒ අපි බදාලතාව පරිභෝග කරන්නට පටන් ගතුමු
එය පරිභෝග කරන්නමෝ, එය වළඳන්නමෝ, එය ම ආහාර කොටැත්තමෝ ඉතා බොහෝ කලක් සිටියම්හ
ඒ අපට ලාමක අකුශල ධර්‍ම පහළ වීමෙන් බදාලතාව අතුරුදහන් විය
බදාලතාව අතුරුදහන් වූ කල්හි කුඩු නැති දහවෙයියා නැති පිරිසිදු සුවඳැති සහල ම ඵල කොටැති නො සානා ලද බිමැ හටගෙන පැසෙන හැල් වෙසෙසෙක් පහළ විය
සවස් කලැ සවස් බොජුනට යම් සහලක් ගෙනෙත් ද පසුදිනැ උදාසනැ එය පැසුණේ යලි දු වැඩුණේ වෙයි
කපා නොගන්නා ලද තැනෙක් ම (නොඅඩු ව) පැහුණේ ය
ඒ අපි නො සාන ලද බිමැ හටගෙන පැසුණු හැල්සහල් පරිභෝග කරන්නමෝ, එය ම වළඳන්නමෝ, එය ම අහර කොටැත්තමෝ, ඉතා බොහෝ කලක් සිටියම්හ
ඒ අපට ලාමක අකුසල් දහම් පහළ වීමෙන් ම කුඩු ද සහල වසාගෙන බැඳී සිටියේ ය
දහවෙයියා ද සහල වසා බැඳී සිටියේ ය
කපා ගන්නා ලද තැන ද යලි නො නැඟුණේ ය
ඌනත්වය පැනුණේ ය
පඳුරු පඳුරු වැ හැල්හු සිටියාහ
අපි හැල් (අප අතරැ) වෙන වෙන ම බෙදා ගන්නමෝ නම්, ඉම් තබන්නමෝ නම් මැනැවැ” යි මෙසේ කතා කැරැගත්හ
වාශිෂ්ඨයෙනි, ඉක්බිති ඒ සත්වයෝ හැල් බෙදූහ
ඉම් තැබූහ
11. වාශිෂ්ඨයෙනි, එ කල්හි ලොල්පියෙවි ඇති එක්තරා සතෙක් සිය කොටස රැකගනුයේ තමාට නො දෙන ලද එක්තරා කොටසක් ගෙන පරිභෝග කෙළේ ය
(සෙස්සෝ) ඔහු අල්ලා ගත්හ, අල්ලා ගෙන ‘භවත් සත්වය, යම් බඳු තෝ සිය කොටස රකිනුයෙහි තමහට නොදුන් එක්තරා කොටසක් ගෙන පරිභෝග කෙළෙහි ද, ඒ තෝ ඒකානත්තයෙන් ලාමක දැයක් කෙළෙහි ය
භවත් සත්වය, යලිත් මෙබන්දක් නහමක් කරව’ යි කී හ
වාශිෂ්ඨයෙනි, ඒ සත්ව තෙම ‘එසේ ය භවත්නි’ යි කියා ම ඒ සත්නට පිළිවදන් දුන
වාශිෂ්ඨයෙනි, දෙවෙනි වර ද ඒ සත් තෙම සිය කොටස රකිනුයෙහි, තමාට නොදුන් එක්තරා කොටසක් ගෙන පරිභෝග කළේය
සෙස්සෝ ඔහු අල්ලා ගත්හ
අල්ලා ගෙන, ‘භවත් සත්වය, යම්බඳු තෝ සිය කොටස රකිනුයෙහි, තමාට නොදුන් එක්තරා කොටසක් ගෙන පරිභෝග කෙරෙහි ද, ඒ තෝ ලාමක දැයක් කෙරෙහි ය
භවත් සත්වය, යලිත් මෙබන්දක් නො කරව’ යි කී හ
වාශිෂ්ඨයෙනි, තෙවෙනි වර ද ඒ සත් තෙම සිය කොටස රකිනුයෙහි, තමාට නො දුන් කොටසක් ගෙන පරිභෝග කළේ ය
අල්ලා ගෙන, ‘භවත් සත්වය, යම් බඳු තෝ සිය කොටස රකිනුයෙහි, තමාහට නොදුන් එක්තරා කොටසක් ගෙන පරිභෝග කෙරෙහි ද, ඒ තෝ ලාමක දැයක් ම කෙරෙහි ය
කෙනෙක් අතින් පහළහ
කෙනෙක් කැටින් පහළහ
කෙනෙක් දංඩෙන් පහළහ, වාශිෂ්ඨයෙන, එතැන් පටන් කොට අයිනාදන පැනෙයි, ගැරැහුම පැනෙයි, මුසා බිණීම පැනෙයි, දඬු ගැනුම් පැනෙයි
12. වාශිෂ්ඨයෙනි, ඉක්බිති ඒ සත්වයෝ එක් රැස් වූ හ
එක්රැස් වැ, “භවත්නි, ඛේදයෙක
යම් කෙනෙකු කෙරෙහි අයිනාදන පැනෙන්නේ ද, ගැරැහුම පැනෙන්නේ ද, මුසා බිණීම පැනෙන්නේ ද, දඬු ගැන්ම පැනෙන්නේ ද, ඒ සතුන් කෙරෙහි එසේ වූ ලාමක අකුශල ධර්‍ම කෙනෙක් පහළ වූහ
යමෙක් අපගෙන් දොස්නැගිය යුත්තාට මොනොවට දොස්නගන්නේ ද ගැරැහිය යුත්තහු ට මොනොවට ගරහන්නේ ද, නෙරැපිය යුත්තහු මොනොවට නෙරපන්නේ ද, අපි එසේ වූ එක් සත්වයකු සම්මත කැරැගනුමෝ නම් ඉතා යෙහෙක
අපි වූ කලී ඔහුට හැල් කොටසක් දෙන්නමු” යි කතා කැරැගත්හ
වාශිෂ්ඨයෙනි, එ කල්හි ඒ සත්වයෝ යම් සත්වයෙක් ඔවුන් අතුරෙහි වඩා රූපසම්පන්න ද, වඩා දැකුම්කලු ද, වඩා සිත පහදවන සුලු ද, වඩා මහ තෙදැත්තේ ද, ඒ සත්වයා කරා එළැඹ, ‘භවත් සත්වය, මෙහි එන්න, දොස්නැගියැ යුත්තාට නිසිපරිදි දොස් නගන්න, ගැරැහිය යුත්තාට මොනොවට ගරහන්න, නෙරැපිය යුත්තහු මොනොවට නෙරපන්න
අපි වනාහි ඔබට හැල් කොටසක් දෙන්නමු” යි මෙ බස් කීහ
‘භවත්නි, එසේ යැ’ යි කියා ම ඒ සත්ත්ව තෙම ඔවුනට පිළිවදන් දී දොස් නැගිය යුත්තහුට මොනොවට දොස් නැගීය, ගැරැහිය යුත්තහුට ගැරැහී ය, නෙරැපිය යුත්තහු මොනොවට නෙරැපී ය
ඔව්හු ඔහුට හැල් කොටසක් දුන්හ
මහා ජනාය විසින් සම්මත හෙයින් ම ඔහුට ‘මහාසම්මත ය, මහාසම්මත යැ’ යි ම පළමු නම් වහර ඇති විය
වාශිෂ්ඨයෙනි, කෙත්නට අධිපති වී නු යි ‘ක්ෂත්‍රිය ය, ක්ෂත්‍රිය යැ’ යි ම දෙවෙනි නම් වහර ඇති විය
වාශිෂ්ඨයෙනි, දැහැමින් මෙරමා රඳවානු යි (සුවපත් කෙර්නු යි පිණවානු යි) ‘රජ ය, රජ’ යැ යි කියා ම තෙවෙනි නම් වහර ඇති විය
වාශිෂ්ඨයෙනි, මෙසේ පැරැණි වූ අග්‍ර යැ යි දන්නා ලද නම් වහරින් ක්ෂත්‍රිය මණ්ඩලයාගේ ආරම්භය විය
එ ද ඒ සත්වයනට ම ය, අන් සත්වකෙනෙකුට නො වේ
සමාන සත්වයනට ම ය, අසමාන සත්ව කෙනෙකුට නො වේ
ධර්‍මයෙන් ම ය, අධර්‍මයෙන් නො වේ
වාශිෂ්ඨයෙනි, එහෙයින් මේ ජනයා කෙරෙහි මෙ ලොව්හි ද පරලොව්හි ද ධර්‍මය ම ශ්‍රේෂ්ඨ ය
13. වාශිෂ්ඨයිනි, එක්බිති ඒ ඇතැම් සත්ව කෙනකුට, “භවත්නි, ඛේදයෙක
යම් කෙනකු කෙරෙහි අයිනාදන පැනෙන්නේ ද, ගැරහුම පැනෙන්නේ ද, මුසවා ව පැනෙන්නේ ද, දඬු ගැන්ම පැනෙන්නේ ද, රටින් නෙරැපීම පැනෙන්නේ ද එසේ වූ සතුන් කෙරෙහි ලාමක ධර්‍මයෝ පහළ වූවාහු වෙයි
අපි ලාමක වූ අකුශල ධර්‍මයන් බාහනය (බැහැර ලීම) කරනනමෝ නම් යෙහෙකැ” යි මේ සිත විය
ඔහු ලාකම වූ අකුශල ධර්‍ම බාහනය කළහ (බැහැරැ ලූහ)
වාශිෂ්ඨයෙනි, ලාමක වූ අකුශල ධර්‍මයන් වාහනය කෙරෙත් (බැහැර ලත්) නු යි ම ‘බ්‍රාහ්මණයෝ ය, බ්‍රාහ්මණයෝ ය’ කියා ම පළමු නාම ව්‍යවහාරය පහළ විය
ඔහු තුමූ වන පෙදෙස්හි පන්සල් කොට ගෙන එහි ධ්‍යාන කෙරෙත්
(පිස කැව යුතු දැයක් නැති බැවින්) පහවූ අඟුරු ඇත්තාහු පහ වූ දුම් ඇත්තාහු, කොටා පිසියැ යුතු දැයක් නැති බැවින් බිමට වන් මොහොල් ඇත්තාහු (අඟුරු දුම් මොහොල් යන මේ කිසිවකුත් නැත්තාහු), සවස් බොජුන පිණිස සවස ද, උදේ බොජුන් පිණිස උදාසන ද අහර සොයනුවෝ ගම් නියම් ගම් රජදහන්වලට බසිත්
ඔහු අහර ලැබගෙන් පෙරළා ගොස් වන පෙදෙස්හි පන්සල්හි ධ්‍යාන කෙරෙත්
වාශිෂ්ඨයෙනි, ‘ධ්‍යාන කෙරෙත්, ධ්‍යාන කෙරෙත් නු’ යි ම ‘ධ්‍යායකයෝ ය, ධ්‍යායකයෝ යැ’ යි කියා ම දෙවෙනි නම් වහරෙක් ඔවුනට ඇති විය
වාශිෂ්ඨයිනි, ඒ සත්වයන් ම අතුරෙන් ඇතැම් කෙනෙක් වන පෙදෙසෙහි පන්සල්හි ඒ දහන් වඩීම නොකළ හැක වන්නාහු ගම් අසලට නියම්ගම් අසලට බැස, ග්‍රන්ථ කෙරෙමින් ඉඳිත්, මිනිස්සු ඔවුන් දැක, “භවත්නි, මේ සත්හු වෙනෙහි පන්සල්හි ඒ ධ්‍යාන කළ නො හැක්කාහු, ගම් අසලට නියම්ගම් අසලට බැස, ග්‍රන්ථ කෙරෙමින් ඉඳිත්
” වාශිෂ්ඨයිනි, ‘දැන් මොහු ධ්‍යාන නො කෙරෙත්, දැන් මොහු ධ්‍යාන නොකෙරෙත්’ නු යි මොහු ‘අධ්‍යායකයෝ’ යැ යි ම ඔවුනට තෙවෙනි නම් වහරෙක් උපන්නේය
වාශිෂ්ඨයෙනි, එ සමයෙහි යම් ඒ අධ්‍යායකත්වය (ධ්‍යාන නො කරන බව) පහත් යැ යි සම්මත වී ද, එය දැන් උසස් යැ යි සම්මත ය
වාශිෂ්ඨයිනි, මෙසේ පැරැණි අග්‍ර යැ යි ගන්නා ලද නම්වහරින් ඒ බ්‍රාහ්මණ මණ්ඪලයාගේ නිපැත්ම විය
එ ද ඒ සත්වයනට ම ය
අන් සත්ව කෙනෙකුට නො වේ
සමාන සත්වයනට මය, අසමාන සත්වයනට නො වේ
වාශිෂ්ඨයෙනි, ධර්‍මය ම මෙලොවහි ද පරලොව්හි ද මේ ජනයා කෙරෙහි උසස් ය
14. වාශිෂ්ඨයෙනි, ඒ සතුන් අතුරෙහි ම ඇතැම් කෙනෙක් මෛථූන ධර්‍ම සේවනය කොට ඒ ඒ අවස්ථාහි නැඟුණු (හෝ ප්‍රකට වූ) ගවපාලනාදි කර්‍මාන්තයන් කළහ
මෛථුනධර්‍ම ගෙන ඒ ඒ අවස්ථාහි නැඟුණු හෝ ප්‍රකට කර්‍මාන්ත කෙරෙත් නු යි ‘වෛශ්‍යයෝ ය, වෛශ්‍යයෝ යැ’ යි ම නම් වහර උපන
වාශිෂ්ඨයිනි, මෙසේ ම පැරැණි වූ
අග්‍ර යැ යි දන්නා ලද නම් වහරින් වෛශ්‍යමණඩලායාගේ ආරම්භය විය
එ ද ඒ සතුන් පිළිබඳ ව ම ය
අන් සත් කෙනකු පිළිබඳ ව නො වේ
සමානයන් පිළිබඳ ව ම ය
අසමානයන් පිළිබඳ ව නො වේ
වාශිෂ්ඨයෙනි, ධර්‍මය ම මේ ජනයා කෙරෙහි මෙ ලොව්හි ද පර ලොව්හි ද ශ්‍රේෂ්ඨ ය
වාශිෂ්ඨයෙනි, ඒ සත්වයන් අතුරෙහි ම යම් කෙනෙක් රෞද්‍රාචාර ක්ෂුද්‍රාචාර ඇත්තෝ වූහු ද, මොහු රෞද්‍රාචාර ඇත්තාහ, ක්ෂුද්‍රාචාර ඇත්තාහ යි කියා ම, ඔවුනට ‘ශුද්‍රයෝය ශුද්‍රයෝ යැ’ යි ම නම්වහර උපන
වාශිෂ්ඨයෙනි, මෙසේ අග්‍රයැ යි දන්නා ලද පැරැණි නම් වහරින් මේ ශුද්‍රගණයාගේ ආරම්භය විය
එ ද ඒ සත්වයන් පිළිබඳ ව ම ය, අන් සත්ව කෙනෙකු පිළිබඳ ව නො වේ
සමානයන් පිළිබඳ ව ම ය, අසමානයන් පිළිබඳ ව නො වේ
වාශිෂ්ඨයෙනි, එහෙයින් මෙලෝහි ද පරලෝහි ද ධර්‍මය ම මේ ජනයා කෙරෙහි ශ්‍රේෂ්ඨ ය
15. වාශිෂ්ඨයෙනි, යම් හෙයෙකින් ක්ෂත්‍රියයාත් සිය දහමට ගරහනුයේ මහණ වන්නෙමි යි ගිහිගෙන් නික්ම පැවිදි බිම් වදනේ ද, බ්‍රාහ්මණයාත් සිය දහමට ගරහනුයේ මහණ වන්නෙමි යි ගිහි ගෙන් නිකමැ පැවිදිබිම් වදනේ ද, වෛශ්‍යයාත් සිය දහමට ගරහමින් ගිහි ගෙන් නික්ම පැවිදිබිම් වදනේ ද, ශුද්‍රයාත් සිය දහමට ගරහනුයේ මහණ වන්නෙමි යි පැවිදි බිම් වදනේ ද, එසේ වූ කාලයෙක් විය
(එ කල්හි) මේ සතර මණ්ඩලයන්ගෙන් ම ශ්‍රමණමණ්ඩලයාගේ ආරම්භය විය
එ ද ඒ සත්වයන් පිළිබඳ ම ය, අන් සත්ව කෙනෙකු පිළිබඳ නො වේ
සමානයන් පිළිබඳ වැ ම ය, අසමානයන් පිළිබඳ වැ නො වේ
ධර්‍මයෙන් ම ය
අධර්‍මයෙන් නො වේ
වාශිෂ්ඨයෙනි, එහෙයින් මෙ ලොව්හි ද පර ලොව් හි ද ධර්‍මය ම ජනයා කෙරෙහි ශ්‍රේෂ්ඨ ය
දුශ්චරිතාදිකථා

වාශිෂ්ඨයෙනි, ක්ෂත්‍රියයා ද කයින් දුසිරිත් කොට, වචනයෙන් දුසිරිත් කොට, මනසින් දුසිරිත් කොට, මිසදිටු වැ, මිථ්‍යාදෘෂ්ටිකර්‍මසමාදාන ඇති වැ, මිථ්‍යාදෘෂ්ටිකර්‍මසමාදාන හේතුයෙන් කාබුන් මරණින් මතු, සැප නැති දුකට ස්ථාන වු, විවස ව පතිත වන තැන වූ නිරයට පැමීණෙයි
වාශිෂ්ඨයෙනි, බ්‍රාහ්මණයා ද
වෛශ්‍යයා ද  ශුද්‍රයා ද  ශ්‍රමණයා ද කයින් දුසිරිත් කොට, වචනයෙන් දුසිරිත් කොට, සිතින් දුසිරිත් කොට, මිථ්‍යාදෘෂ්ටික වැ මිථ්‍යාදෘෂ්ටි කර්‍මසමාදාන ඇති වැ මිථ්‍යාදෘෂ්ටිකර්‍මසමාදාන හේතුයෙන් කාබන් මරණින් මතු, සැප නැති, දුකට තැන් වූ, විවස වැ පතිත වන තැන වූ නිරයට පැමිණෙයි
වාශිෂ්ඨයෙනි, ක්ෂත්‍රියයා ද කයින් සුසිරි පුරා, වචනයෙන් සුසිරි පුරා, සම්‍යග්දෘෂ්ටිකර්‍මසමාදාන ඇති වැ සිතින් සුසිරි පුරා, සම්‍යග්දෘෂ්ටික වැ සම්‍යග්දෘෂ්ටිකර්‍මසමාදාන හේතුයෙන් කාබුන් මරණින් මතු, මනා ගති ඇති සග ලොවට පැමිණෙයි
වාශිෂ්ඨයෙනි, බ්‍රාහ්මණයා ද  වෛශ්‍යයා ද  ශුද්‍රයා ද  ශ්‍රමණයා ද කයින් සුසිරි පුරා  සග ලොවට යෙයි
වාශිෂ්ඨයෙනි, ක්ෂත්‍රියයා ද (විටෙක් කුසල් ද විටෙක අකුසල් දැයි) කුශලාකුශල දෙක ම කරන සුලු වූයේ, වචනයෙන් කුශලාකුශල දෙක ම කරන සුලු වූයේ, සිතින් කුසලාකුශල දෙක ම කරන සුලු වූයේ, (විටෙක සම්‍යග්දෘෂ්ටික ද විටෙක මිථ්‍යාදෘෂ්ටික දැ යි) මිශ්‍ර දෘෂ්ටි ඇතියේ, මිශ්‍රදෘෂ්ටික සර්‍මසමාදාන ඇතියේ, මිශ්‍රදෘෂ්ටික කර්‍මසමාදාන හේතුයෙන් කාබුන් මරණින් මතු සුව දුක් විඳුනේ වෙයි
වාශිෂ්ඨයෙනි, බ්‍රාහ්මණයා ද  වෛශ්‍යයා ද  ශුද්‍රයා ද  ශ්‍රමණයා ද කයින් කුසල් අකුසල් දෙක ම කරන සුලු වූයේ,  වචනයෙන් කුසල් අකුසල් දෙක ම කරන සුලු වූයේ,  මනසින් කුසල් අකුසල් දෙක ම කරන සුලු වූයේ, මිශ්‍ර දෘෂ්ටි ඇතියේ, මිශ්‍රදෘෂ්ටික කර්‍මසමාදාන ඇත්තේ, මිශ්‍රදෘෂ්ටිකකර්‍මසමාදාන හේතුයෙන් කාබුන් මරණින් මතු සුව දුක විඳුනේ වෙයි
16. වාශිෂ්ඨයෙනි, ක්ෂත්‍රියයා ද කයින් සංවෘත වූයේ (හැවුරුණේ), වචනයෙන් හැවුරුණේ, සිතින් හැවුරුණේ, සත් කොටසකට අයත් වූ (සත්තිස්) බොධිපාක්ෂික ධර්‍මයන් වැඩීමට බැස, මෙ අත්බව්හි ම (කෙලෙස් පිරිනිවනින්) පිරිනිවෙයි
වාශිෂ්ඨයෙනි, මේ සතර වර්‍ණයන්ගෙන් (කවර වර්‍ණයෙකට අයත් වූව ද) රහත් වූ, නැසූ ආශ්‍රව ඇති, වැස අවසන් කළ මඟබඹසර ඇති, සිවුමඟින් කළයුතු කෘත්‍ය කොට නිමැවූ, බහා තැබූ ස්කන්ධභාරය ඇති, මඟ පිළිවෙළින් පැමිණි ස්වාර්‍ථය (රහත් බව) ඇති හැම ලෙසින් ම ක්ෂයයට පැමිණැවූ බවබැඳුම් ඇති මොනොවට (මනා ව නුවණින්) දැන කෙලෙසුන්ගෙන් මිදුණූ මහණෙක් වේ ද, හෙ තෙමේ ඒ හැම දෙනාට ම අග්‍ර යැ යි කියනු ලැබේ
ඒ ද ධර්‍මයෙන් ම ය
වාශිෂ්ඨයෙනි, එහෙයින් ධර්‍මය මෙ ලොව්හි ද පරලොව්හි ද මේ ජනයා කෙරෙහි ශ්‍රේෂ්ඨ වෙයි
වාශිෂ්ඨයෙනි, සනත්කුමාර බ්‍රහ්මයා විසින් ද කියන ලද ගාථාවෙක් වෙයි
17. “යම් කෙනෙක් සිය ගෝත්‍රය සිහිකරන්නෝ ඇත් ද, ඒ ජනයා අතුරෙහි ක්ෂත්‍රියයා ශ්‍රේෂ්ඨ ය
යමෙක් විද්‍යායෙනුත් චරණධර්මයෙනුත් යුක්ත ද ඒ සම්‍යක් සම්බුද්ධ තෙමේ දෙවිමිනිසුන් අතුරෙහි ශ්‍රේෂ්ඨ ය”
වාශිෂ්ඨයෙනි, ඒ ගාථාව වූ කලි සනත්කුමාර බඹුහු විසින් මොනොවට ගයන ලදී
නොමනා කොට ගයන ලද්දේ නො වෙයි
මොනොවට කියන ලද්දේ වෙයි
නොමනා කොට කියන ලද්දෙක් නොවෙයි
අර්ථ නිඃශ්‍රිතය
අනර්ථනිඃශ්‍රිත නො වේ
මා විසින් ද අනුමත වෙයි
වාශිෂ්ඨයෙනි, මමත් මෙසේ කියමි
“යම් කෙනෙක් සිය ගෝත්‍ර සිහිකරන්නෝ ඇත් ද, ඒ ඒ ජනයා අතුරෙහි ක්ෂත්‍රියයා ශ්‍රේෂ්ඨ ය
භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙ වදාළ සේක
වාශිෂ්ඨ භාරද්වාජ දෙදනා සතුටු සිතැත්තාහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ වචනය ආදරෙයන් පිළිගත්හ
සතරවන අග්ගඤ්ඤ සූත්‍රය නිමියේ යැ
thripitakaya
org

දීඝ නිකාය
ගෝඨාභය ගල්ලෙන් රජ මහා විහාරය 
කුරුණෑගල දිස්ත්‍රික්කයේ, පොල්ගහවෙල, පනලිය ග්‍රාමයේ කඳුබිම් පරිසරයක ඇති මෙම ගල්ලෙන් විහාරය හඳුන්වන්නේ ගෝඨාභය ගල්ලෙන් රජ මහා විහාරය වශයෙනි
මුහුදු මට්ටමෙන් අඩි 400 ක් පමණ උස් වූ භූමියක පර්වතයක් ඇසුරුකර ගනිමින් විහාරස්ථානය ගොඩ නංවා ඇත්තේ නෙතට පි‍්‍රය වූ සිතට සුවදෙන නිස්කලංක පරිසරයක ය
වර්තමාන සමාජයේ පවතින ආකාරයෙන් සුඛෝපභෝගී අයුරින් නොව වහල් මෙහෙය නැතහොත් වැඩවසම් සමාජ පසුබිමක් පැතිර පැවතියා වූ සිංහලයේ රාජ්‍ය පාලන අවධීන් තුළදී රජුන් ප්‍රධාන ඇමැතීන්, රදලයින්, නිලමේවරුන්, දිශාවේවරුන් යනාදී සිංහල ප්‍රධානීන් ගමනාගමනය උදෙසා (ප්‍රවාහනය) යොදාගනු ලැබූ ක්‍රමෝපායන් කිහිපයක් පැවතුණි
එහිදී මූලික වශයෙන්ම යොදාගත් ක්‍රමයක් ලෙස අලි ඇතුන් හෝ අශ්වයින් යොදා ගනිමින් ගමන් කිරීම සිදුවිය
මේ ක්‍රමයෙන් පසුව වඩාත් ප්‍රචලිත ක්‍රමයක් වශයෙන් සමාජය තුළ දක්නට ලැබෙනුයේ දෝලාව මගින් ගමන් කිරීමය
එකල සමාජය තුළ වැඩි වශයෙන්ම යොදාගනු ලැබුයේද දෝලා භාවිත කරමින් ගමනාගමනය සිදු කිරීමය
අලි ඇතුන් හා අශ්වයින් යොදාගත් ක්‍රමය බොහෝ සෙයින් දේශපාලනික වශයෙන් ඇතිවූ යුද්ධ වැනි හදිසි අවස්ථාවලදී පමණි
එහෙත් අශ්වයින් හා අලි ඇතුන් බඳින ලද රථද එකල සමාජයේ ගමනාගමන කටයුතු සඳහා යොදා ගැනීමට හැකිවී තිබිණි
කෙසේ වෙතත් එසේ ගමනාගමන කටයුතු සිදු කිරීමේදී ප්‍රායෝගිකව එය සිදු කිරීම අපහසු වී ඇත
එනම් අශ්වයන් හා අලි ඇතුන් යෙදූ රථ ගමන් කිරීමට යෝග්‍ය පරිදි දිවූ මාර්ග එකල නොවීමයි
එහෙයින් ගමනාගමන කටයුතු සඳහා යොදා ගැනීමට හැකි පහසුම ක්‍රමය දෝලාව යොදා ගැනීම විය
වඩාත් සුඛෝපභෝගී ක්‍රමයකට අනුගතව සාදන ලද දෝලාව මිනිසුන් යොදා ගනිමින් ඔසවාගෙන යන ලදී
එපමණක් නොව පුද්ගල ආරක්ෂාව හොඳින් මෙමගින් සැලසුණි
අශ්වයින් හෝ අලි ඇතුන් පිටින් ගමන් ගැනීමේදී මෙන් නොව වඩා සුරක්ෂිත භාවයක් මෙතුළින් ලැබී තිබේ
සිංහල රාජධානි සමයන් තුළදී යොදා ගනු ලැබූ දෝලාව එකල සමාජයේ ජීවත් වූ සෑම පුද්ගලයෙකුටම යොදා ගැනීමට පුළුවන්කමක් නොතිබිණි
විශේෂයෙන් එය භාවිතා කළ හැකි වූයේ මේ කාලයේ රටේ උසස් නිලධාරි පංතියට පමණි
එනම් රජ, රදළ
අගබිසව් රජුගේ අවශේෂ බිසෝවරුන්ට හා එකල සමාජයේ වැඩ සිටි ප්‍රධාන නායක සංඝයාටය
කිසි විටෙක මොනයම් ආකාරයකින් වුවද සාමාන්‍ය ජනතාවට දෝලාව තහනම් එකක් වී ඇත
පෙර දැක්වූ පරිදි සමාජයේ විශේෂිත වූ කොටසකට දෝලාව පරිහරණය කළ හැකි වුවත් ඒවා විවිධාකාර විශේෂත්වයන්ගෙන් යුක්තව පැවතී ඇත
සිංහල සමාජයෙහි භාවිතයට යොදාගත් දෝලා වර්ග රාශියක් පැවතුණි
ඒ අතරින් සමාජයේ දරනු ලැබූ එක් එක් නිලයට නැතහොත් සුවිශේෂී පුද්ගලයන්ට වෙන්වූ විශේෂිත නාමයකින් හඳුන්වනු ලැබූ දෝලාවන් විය
එනම්,

"කූණම"  -  රජු විසින් භාවිතා කරනු ලැබූ දෝලාව

"දොලීය"  -  අග බිසවගේ දෝලාව

"ඉදෝලීය"  -  සෙසු බිසෝවරුන් යොදාගනු ලැබූ දෝලාව

"පල්ලැක්කිය"  -  ප්‍රධාන නායක හිමිවරුන් සඳහා වෙන්වූ දෝලාව

"දෝලාව"  -  රදලයින් හා අමාත්‍යවරුන් සඳහා යොදාගත් දෝලා

''රන් දෝලිය''  -  දේවාභරණ වැඩම කරවීමට

''රන් සිවිගේ'' -  ධාතු වැඩම කරවීමට

යනාදී වශයෙන් විවිධ නාමකරණයෙන් යුක්තව විශේෂත්වයකින් යුක්තව දෝලා යොදා ගන්නා ලදී
එපමණක් නොව පූජ්‍යස්ථානයන්හි කරඬු, දේවාලයන්හි දේවාභරණ වැඩමවීම සඳහා භාවිතා කරනු ලැබුවේ රන්දෝලීය හෙවත් රන් දෝලාවයි. සර්වඥ ධාතුන් වහන්සේලා වැඩමවීමේදී රන් සිවිගෙය භාවිත කර ඇත
මේ ආකාරයෙන් දෝලා වර්ග ගණනාවකින් යුක්ත වූ අතර එසේ පැවති දෝලා සකස් කිරීමේදී එකිනෙකට වෙනස් අයුරින් ඒවා සැකසීම සිදුව ඇත
මෙහිදී රජු උදෙසා ඉදිකරන ලද දෝලාව (කූණම) සුවිශේෂී වූවකි
මෙය දෝලාවේ පියස්ස රිදියෙන් නිමවා ඇති අතර එහි මුදුනෙහි රනින් කරන ලද කොත් කැරලි පහකින් යුක්ත විය
එයින් හතරක් පියස්සේ සිවි කොනට යොදන ලදී
ඉතිරි කොත් කැරැල්ල පියස්ස මධ්‍යයේ යොදා ඇත
දෝලාවේ අභ්‍යන්තරය ඉතා සුව පහසු වටිනාකමකින් වැඩි රෙදිපිළි යොදා හිසට හා පයට කොට්ට මෙට්ට අතුරා සුවසේ සැතපී අවට පිරික්සමින් ගමන් කිරීමට හැකිවන අන්දමින් නිමවා තිබේ
දළ වශයෙන් කූණම (රජුගේ දෝළාව) දිගින් අඩි හයක්ද, පළලින් අඩි හතරක්ද වන සේ නිමවා තිබූ බව ඓතිහාසික තොරතුරු බොහෝ ප්‍රමාණයෙන් අන්තර්ගතව ඇති Ceහකදබ aබා සඑs ජ්ච්ඉසකසඑසැs ග්‍රන්ථයෙන් සඳහන් වී ඇත
බොහෝ දුරට රජුගේ දෝලාව (කූණම) අනෙකුත් ප්‍රභූන්ගේ දෝලාවන්ට වඩා විවිධත්වයකින් යුතුව නිමවා තිබිණි
නිමවන ලද අනෙකුත් දෝලාවන් රැගෙන යැමේදී සෘජු පොල්ලක් යොදනු ලැබූවද පූණම සඳහා යොදාගනු ලැබුයේ මැදින් මදක් නැමීගිය පොල්ලකි
එහිදී වැඩි වශයෙන්ම ඒ සඳහා යොදාගත් දැවයන් වූයේ කළු උණ ගොබිල් සහ නුග, අරළු යනාදියයි
මේ ආකාරයට කූණම රැගෙන යැමේදී යොදා ගන්නා ලද පොල්ල නැවීම සඳහා යොදාගනු ලැබූ තාක්‍ෂණය සුවිශේෂී වූවකි
එනම් කළු වුණු ලීයක් යොදා ගන්නේ නම් ප්‍රථමයෙන් එය අවශ්‍ය ආකාරයට කපා ගැනීම සිදුකොට අනතුරුව එක් කෙළවරක ගැටයක් ඉවත්කොට අනෙක් ගැට සියල්ල යකඩ කූරක් යොදා ගනිමින් හිල් කරනු ලබයි
ඉන්පසු ඒ සිදුරු තුළින් ඇතුළතට තල තෙල් පුරවා අනෙක් කෙළවරට ඇබයක් සිරකර ගනී
මෙලෙස දින කිහිපයක් තබා ගැනීමෙන් පසුව ලීය තෙල් උරා ගැනීමෙන් අනතුරුව ලීය සමතලා බිමක තබා රඳවා ගැනීමට කූඤ්ඤ තදකරනු ලැබේ
එසේ කූඤ්ඤ තද කිරීමෙන් අනතුරුව අවශ්‍ය ස්ථානයේ උවමනා ආකාරයට ලීය නමා ගැනීමට හැකිවී ඇත
මේ අයුරින් සුවිශේෂී ක්‍රමයක් මගින් දෝලාවේ පොල්ල නිමවා තිබේ
කූණම නිමවීමේදී නැමුණු පොල්ල භාවිතයට ගැනීම අනිවාර්ය වූවක් විය
එමෙන්ම කිසිම විටෙක අනෙකුත් දෝලාවන් සඳහා මෙලෙස පොලු යොදා ගැනීම සිදු කිරීමට නොහැකි විණි
මේ ක්‍රමය පිළිගත් චාරිත්‍රාංගයක් වශයෙන් පැවති අතර මොනයම් ආකාරයකින් වුවද එය උල්ලංඝනය කිරීමට නොහැකි විය
කෙසේ හෝ එලෙස පැවති රජුගේ ආඥව කඩ කළහොත් ඒ තැනැත්තාගේ සියලු දේපළ රජු විසින් අහිමි කරදමන බවට නීති පැවති බව තොරතුරු සඳහන් වී ඇත
දෝලාවන් රැගෙන යැමේදී ඒ කාර්යයන් සඳහා වෙන්වූ පිරිසක් එකල සමාජයේ ජීවත් විණි
කූණම, දෝලීය, ඉදෝලීය ඔසවාගෙන යැම සඳහා "මඩුවේ ඇත්තන්" වශයෙන් විශේෂිත වූ පිරිසක් විය
රජ පවුලට අයත්ව පැවති දෝලා සුරක්‍ෂිතව තැබීමට වෙන්වූ ස්ථානයක්ද වූ අතර එය කූනම් මඩුව වශයෙන් හැඳින්වේ
කූනම් මඩුව සෑම විටම රජමාලිගය අසල පිහිටා තිබූ අතර දෝලා සේවය සඳහා පැමිණීම අත්‍යවශ්‍ය රාජකාරියක් වී පැවතුණි
කූනම් මඩුවේ සියලු කාර්යයන් (ධුරාවලිය) භාරව කටයුතු කිරීමේ වගකීම කුනම් මඩුවේ ලේකම් නම් ප්‍රධාන නිලධාරියාට පැවරිණි
මොහුගේ සහාය සඳහා තවත් අතිරේක ලේකම්වරු දෙදෙනකු වූ අතර ඔවුන් දෙදෙනාගේ සහාය සඳහා "ඝට්ටම්බිලා" යන නිලධාරියා විය
මොවුන් සෑම විටම රජ වාසලින් කැඳවීමක් ලැබෙන තුරු බලා සිටි අතර එක් වාරයකට ඝට්ටම්බිලා දෙදෙනෙක් සේවය සඳහා පෙනී සිටියහ
ඝට්ටම්බිලාට ලැබෙන නියෝගයන් යටතේ දෝලාව රැගෙන යැම සඳහා "ගමයන්" සේවයේ නියෑලුනි
ලේකම්වරුන් යටතේ පැවතියා වූ කූනම් මඩුව කොටස් දෙකකින් යුක්ත වූ අතර එයින් එක් කොටසකට පේරු (පංගු) පහ බැගින් බෙදී පැවතුණි
එසේ පැවති පේරු (පංගු) දහයක් වශයෙන් කොටස් දෙකෙහිම එකතුවක්ව පැවතී ඇත
එසේ පැවති පේරු දහයේ එක් පෙරුවක නායකත්වය උසුලනුයේ ඝට්ටම්බි විසිනි
ඒ අනුව පේරු දහය සඳහා එක් පේරුවකට ඝට්ටම්බිලා එක් අයෙකු බැගින් දසදෙනකු විය
තවද මේ එක් පේරුවක් සඳහා ගමනයන් විසිඅටකු විය
එහෙයින් කුනම් මඩුවේ සිටි මුළු ගමයින්ගේ සංඛ්‍යාව දෙසීය අසූවකි
ලාංකීය රාජ්‍ය පාලන අවධිය තුළදී කූණම් මඩුවේ ගමයෝ යනුවෙන් වෙනම සමාජය තුළ කුලයක් පැවතුණි
මොවුන්ගේ ප්‍රධාන මෙහෙය වූයේ කූණම් රාජ්‍යය නියෝගයට අනුව අදාළ ස්ථානය වෙත රැගෙන යැමයි
මේ ආකාරයට කූණම් රැගෙන යැම සඳහා එකල සමාජයේ ගමනයන් පවුල් 300-400 ක් පමණ ජීවත් වූ බව පෙන්වා දී තිබේ
මේ අන්දමට කුණම් රැගෙන යන්නවුන් "ඌලියක් කාරයෝ" නමින්ද හඳුන්වා ඇත
ඝට්ටම්බිලා පත්කරනුයේ කූනම් මඩුවේ භාරකාරත්වය හිමි ප්‍රධාන ලේකම් විසිනි
ඝට්ටම්බිලාට පැවරී තිබූ සුවිශේෂී කාර්ය වූයේ සෑම විටම පේරුවට අයත් දස දෙනාගෙන් යුත් පිරිස රජ මාලිගය පිහිටි නුවර සමීපයේ නැවතී සිටීමයි
මොවුන්ගේ රාජකාරිය ඉතා උසස් අන්දමේ එකක් වූ හෙයින් මොවුන් සිදු කරනු ලැබූ වරදවල් සඳහා කිසි විටෙකදී ශාරීරික වධ හිංසනයන් සහිත දඬුවම් ලබාදීම කළ නොහැකි විය
එපමණක් නොව ඝට්ටම්බිලාට දෝලා රාජකාරියට අමතරව පැවරුණු රාජකාරි සේවාවක්ද විය
එනම් රජ මාලිගය තුළ රජු යහන්ගතව නිදා සිටින මොහොතේ ඝට්ටම්බිලා දෙදෙනෙකු යහනට යාර හරතක් හෝ පහක් ඈතින් හිඳ මුර කිරීම පැවරී තිබිණි
මෙසේ පැවරී තිබූ කටයුත්ත "යාම කිරීම" යනුවෙන් හඳුන්වා දී ඇත
විටින් විට එනම් යාමයෙන් යාමය ඝට්ටම්බිලා දෙදෙනකු බැගින් මාරු වී මේ රාකාරිය සිදු කරන ලදී
එකල සමාජයේ රාජ්‍ය පාලනය ගෙන යනු ලැබූ රජුගේ ගමන් කොටස් දෙකක් වශයෙන් සිදුවිණි
එනම් දහවල හා රාත්‍රී යනාදී වශයෙනි
එසේ රජු ගමන් කරනු ලැබූ සෑම මොහොතකදීම කූණම් මඩුව තුළ ගමයෝ විසිඅටදෙනාම රාජකාරියට අනිවාර්යයෙන්ම සහභාගි විය යුතුය
ඇතැම් අවස්ථාවලදී රජු විවිධ කාර්යයන් සඳහා රාත්‍රී කාලයේ ගමන් කරන විට පන්දම් රැගෙන යන්නන් ඉදිරියෙන් ගමන් කරනු ලබති
පන්දම් ගෙන යැම සිදු කරනු ලබන්නේද කුණම් මඩුවේ සේවයේ නියුතු ගමයන් විසිනි
දහවල් කාලයේ රජු ගමන් යැමේදී දෝලාව සමග තල්පත් වඩන්නෝද දෙපසින් ගමන් කරනු ලබයි
එම තල්පත් ගෙන යැමේ කාර්යයද සිදු කරනුයේ කුණම් මඩුවේ ගමයන්මය
අගබිසව සඳහා වෙන්වූ දෝලීය, අවශේෂ බිසවුන් සඳහා වෙන්වූ ඉදෝල රැගෙන යැමද කූණම් මඩුවේ ගමයන් අතින්ම සිදුවිණි
ඇතැම් අවස්ථාවලදී අග බිසවගේ ගමන් එතරම් දීර්ඝ නොවූ කෙටි ඒවා වූ අතර එම දෝලාව (දෝලීය) ඇතුළත කිසිවෙකුටත් නොපෙනෙන ආකාරයෙන් සළු පිළිවෙලින් සරසා තිබිණි
ඇතුළතින් පිටත පෙනෙන අකාරයෙන් මිස පිටත සිටින්නෙකුට ඇතුළ නොපෙනෙන අයුරින් මනාව සළු පිළි දෝලියට යොදා තිබේ
කෙසේ වෙතත් දෝලීය නිර්මාණය කර තිබෙන ආකාරයට එය කාගේද යන්න මහජනයා විසින් අවබෝධ කරගනු ලබයි
අවශේෂ බිසවුන් ගමන්ගත් ඉදෝලීය සඳහා යකඩ දෝලීය හා රිදී දෝලීය වශයෙන් නම්කර ඇත
ගමයන් විසින් රැගෙන යනු ලැබූ මේවා කූණම් මඩුවේ තැබූ අතර බොහෝ සෙයින් දෝලියට සමාන අයුරින් නිමවන ලදී
තවද එකල සමාජයෙහි මහත් ගෞරවාදරයෙන් යුකත්ව පුද ලද පිරිස මහා සංඝරත්නයයි
සෑම විටකදීම රජුගේ උපදේශකත්වයටත් සමාජයේ යහ පැවැත්ම උදෙසාත් විශාල මෙහෙවරක් සංඝ සංස්ථාව විසින් ඉටුකරන ලදී
එහිදී ප්‍රධාන නායක හිමිවරුන් විශේෂත්වයෙහිලා සැලකුම් ලැබූ පිරිසක් විණි
නායක භික්ෂුන්ගේ ගමන් පහසුව සැලසීම සඳහා දෝලා (පල්ලැක්කි) යොදාගනු ලැබිණි
නායක හිමිවරුන් ගමන්ගත් පල්ලැක්කි රැගෙන යැම ගම්වල ජීවත් වූ මිනිසුන් විසින් සිදු කරනු ලැබූ අතර ඒ සඳහා විහාරගම් වැසියන් සේවයට කැපවී සිටියහ
විහාරගම් යනු පෙර රජ දවස බෞද්ධ විහාරයක් නඩත්තුව සඳහා ප්‍රදානය කරනු ලැබූ ඉඩකඩම්ය
මේ විහාරගම්වල ජීවත් වූ මිනිසුන් පල්ලැක්කි රැගෙන යැම ප්‍රධාන සේවාවක් වශයෙන් සිදු කර ඇත
1815 දී ඇතිවූ උඩරට ගිවිසුම් ප්‍රකාර එසේ පැවතියා වූ විහාරගම් එලෙසින්ම පැවතීමට වගන්තියකින් බ්‍රිතාන්‍යයන් සම්මත කරන ලදී
එපමණක් නොව මෙකල සමාජයේ ජීවත් වූ රදලයන්ගේ දෝලා රැගෙන යනු ලැබූයේ ඔවුන් අයත් වූ නින්දගම්වල ජීවත් වූ දෝලා සේවයටම කැපවූ මිනිසුන්ය
රන්දෝලිය යනු සුවිශේෂ වූවකි
ප්‍රධාන වශයෙන්ම යොදාගෙන ඇත්තේ දේවාලයන්හි වැඩ සිටිනා දෙවිවරුන්ගේ දේවාභරණ වැඩමවීම සඳහා භාවිතා කරනු ලැබූ එකක් වශයෙනි
එහෙත් මීට ඉහතදී රන්දෝලි භාවිතා කිරීම රජු විසින් සිදු කළද මහනුවර රාජ්‍ය පාලකයා වූ කීර්ති රාජසිංහ රජු මහනුවර ඇසළ පෙරහැර මංගල්‍යයේ දේවාලයන්හි දේවාභරණ වැඩමවීමට රන්දෝලි පූජා කිරීමෙන් පසුව ඒ සඳහා පමණක් යොදා ගන්නා ලදී
අනතුරුව බලයට පත්වූ රාජ්‍ය පාලකයන් ද එය කඩ නොකරමින් ඉදිරියටම පවත්වාගෙන යන ලදී
රන්දෝලිය නිර්මාණය කිරීමේදී රත්තරන් කොත් කැරලි පහකින් යුක්ත වන ආකාරයෙන් නිමවා ඇති අතර සර්වඥ ධාතූන් වැඩම වීම සඳහා යොදා ගනු ලැබූ රන්සිවිගේ සුවිශේෂී අන්දමට නිමවා ඇති අතර ප්‍රධාන වශයෙන්ම එය අලංකාර මහල් කිහිපයකින් යුත් නිර්මාණයක් විය
එපමණක් නොවූ රජු කූණමෙන්ද, රදලයන් දෝලාවෙන්ද ගමන් කිරීමේදී ඒ සඳහා සාමාන්‍ය ජනතාව විසින් ඉටුකළ යුතු චාරිත්‍ර වාරිත්‍ර සමූහයක් පැවතී තිබිණි
ඒ අනුව විමසා බලන විට මහා මාර්ගයේ ගමන් ගන්නා විට කුණම් හෝ දෝලා මුණගැසුන විට ඊට ගෞරවයෙන් යුක්තව හිස නමා ආචාර දැක්විය යුතු විය
එපමණක් නොව එය ගමන් කිරීමට මාර්ගයේ ඉඩ සලසා පසෙකට වී සිටිය යුතුය
එහෙත් එකල සමාජයේ පැවති පහත් යෑයි සම්මත ඇතැම් කුලයන්ට එසේ කිරීමටද ඉඩක් නොවිණි
එනම් කුණම් හෝ දෝලාවක් ගමන් කිරීමේදී එය නෙපෙනෙන පරිදි සැඟවී සිටිය යුතු විය
අධිරාජ්‍යවාදී පාලන සමයේදී කන්ද උඩරට රාජධානිය ප්‍රධාන කරගනිමින් ඇතිවූ 1818 උඩරට මහ කැරැල්ල සඳහා මුල්වූ සිදුවීමක් වශයෙන් දෝලා භාවිතා කිරීම පෙන්වාදිය හැකි වේ
බොහෝමයක් ඉතිහාසඥයන් ඇතිවූ තත්ත්වයට එය ප්‍රධාන ලෙසම බලපානු ලැබූ බවට තොරතුරු දක්වා ඇත
එනම් එකල සමාජයේ රදලයන් දෝලාවලින් ගමන් කරන විට සාමාන්‍ය රවැසියා ඒ සඳහා මහත් ගරුසරු දැක්වූ අතර එය දුටු සාමාන්‍ය ඉංග්‍රීසි සොල්දාදුවෝ ද මෙතුළින් ගමන් කිරීමට විය
මෙසේ ගමන් කිරීමේදී දෝලාවෙන් ගමන් කරනුයේ තමන්ගේ ප්‍රධානීන් යෑයි සිතූ සාමාන්‍ය ජනතාව මේවා මහා මාර්ගයේදී හමුවන සෑම අවස්ථාවකදීම ඊට ගෞරව කරන ලදී
කෙසේ වෙතත් එහි ගමන් කරනුයේ සාමාන්‍ය ඉංග්‍රීසි සෙබළුන් බව දැකීමෙන් අනතුරුව සිංහල ජනයා බොහෝ සෙයින් කළකිරීමට පත්විණි
මෙලෙස ඇතිවූ තත්ත්වය වඩාත් උත්සන්න වූයේ එසේ දෝලාවෙන් ගමන් කරනු ලැබූ සොල්දාදුවන් සිංහල වැසියාගේ මේ සුවිශේෂී ගරුත්වය දෙස උපහාසයෙන් යුතුව බැලීමයි
මේ තත්ත්වය රදළයින්ගේ බලවත් අප්‍රසාදයට මෙන්ම කලකිරීමට ඉවහල් විය
මේ ක්‍රියාව රදලයන්ගේ සමාජ තත්ත්වයට ඉංග්‍රීසින් තමන්ගේ හිතුමනාපයට සිදු කරනු ලැබූ අපහාසාත්මක ක්‍රියාවක්ව සැලකිය
වර්තමාන සමාජ සංස්ථාව තුළ පවත්නා වූ ධනවාදී සමාජ ක්‍රමය තුළ දෝලාව අත්‍යවශ්‍ය නොවූත්, නොවැදගත් එකක් වශයෙන් බැහැර වූවකි
එය බොහෝ සෙයින් ප්‍රාථමික සමාජ ක්‍රමයක් පැවතියා වූ සමාජ පසුබිමක යල්පැනගිය එකක් විය
කෙසේ වෙතත් භූමිය පදනම් කරගනිමින් ක්‍රියාත්මක වූ වැඩවසම් සමාජ පසුබිම තුළ ඊට පැවතියේ වැදගත් වූත්, අත්‍යවශ්‍ය වූත් සමාජ පසුබිමකි
එමෙන්ම බොහෝ සෙයින් ගෞරවාදරයෙන් යුක්ත වූ කාර්ය භාරයකි
වර්තමාන සමාජය තුළ එය කෙතරම් නොවැදගත්ද යන්න පුරාණයේ සිට පැවත එන චාරිත්‍රයන්ට අනුගතව මෙරට පවත්වනු ලබන ප්‍රධාන පෙරහැර මංගල්‍යයන් සඳහා පවා දෝලා යොදා ගැනීම අතහැර දමා ඇත
කෙසේ වෙතත් වර්තමානයේදී අතීතයේ සිට පැවති මේ ක්‍රමය අදටත් මහියංගන පෙරහැර තුළ දෝලා ගමන් කිරීම දක්නට ලැබේ
ක්‍රමික විකාශනයකින් යුක්තව සුවිශේෂී පසුබිමක් මත නිර්මාණය වූ අතර රාජ්‍ය පාලන අවධිය තුළ විධිමත් ප්‍රවාහන සංස්ථාවන් වශයෙන් එකල සමාජයේ ප්‍රභූ ප්‍රවාහනයට යොදාගත් බව පැහැදිලිව දක්නට හැකි වේ
එක්සත් යහපාලන ජාතික පෙරමුණ යනු ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලන සංවිධානයකි
ශ්‍රී ලංකා ජාතික ක්‍රිකට් කණ්ඩායම 2016 දෙසැම්බර් 18 සිට 2017 පෙබරවාරි 10 දක්වා දකුණු අප්‍රිකාවේ සංචාරය කළේය
මෙම සංචාරය ටෙස්ට් තරග 3 ක්, එක්දින තරග පහක් (එක්දින) සහ විස්සයි විස්ස ජාත්‍යන්තර තරග තුනකින් සමන්විත විය
ආරම්භක සංචාර කාලසටහන ප්‍රකාශයට පත් කිරීමෙන් පසුව, දකුණු අප්‍රිකාවේ ගෘහස්ථ විස්සයි 20 තරගාවලියට ඉඩ සැලසීමට දිනයන් තරමක් වෙනසකට ලක් කරන ලදී
2016 දෙසැම්බර් 12 වන දින ඒබී ඩිවිලියර්ස් දකුණු අප්‍රිකාවේ ටෙස්ට් නායකයා ලෙස නම් කලේය
ඒ ෆෆ් ඩු ප්ලෙසිස් වෙනුවට ආදේශ කිරීමක් ලෙසය
මෙය ක්‍රිකට් දකුණු අප්‍රිකාව (CSA) විසින් සනාථ කරන ලද්දකි
මෙම තරගමාලාවට පෙර 2016 නොවැම්බර් මාසයේදී ඕස්ට්‍රේලියාවට එරෙහිව පැවති දෙවන ටෙස්ට් තරගයේදී ඩු ප්ලෙසිස් පන්දුව කඩතොළු කිරීම සම්බන්ධයෙන් වැරදිකරු විය
ඔහු එම චෝදනාවට අභියාචනයක් ඉදිරිපත් කළ නමුත් එය ප්‍රතික්ෂේප විය
දෙවන ටෙස්ට් තරගයෙන් ඔහුගේ තරග ගාස්තුව අහිමි වූ නමුත් එක් තරග තහනමක බරපතල චෝදනාවෙන් ඔහු ගැලවී ගියේය
එක්දින තරග සඳහා නායකයා ලෙස නම් කරන විට ඩිවිලියර්ස් නැවත කණ්ඩායමට පැමිණියේය
ඔහු තෙවැනි හා අවසාන විස්සයි 20 තරගය සඳහා ක්‍රීඩා කළ අතර ෆර්හාන් බෙහාර්ඩියන් නායකයා ලෙස රඳවා ගත්තේය
දකුණු අප්‍රිකාව ටෙස්ට් තරගාවලිය 3-0 ලෙස ජය ගත්තේය
ශ්‍රී ලංකාව විස්සයි 20 තරගාවලිය 2–1ක් ලෙස ජයග්‍රහණය කළේය
දකුණු අප්‍රිකාව එක්දින තරගාවලිය 5-0ක් ලෙස ජයගත් අතර අයිසීසී එක්දින ශූරතාවලියේ අංක එකේ ස්ථානයට පත්විය
සංචිතය 

දෙවන ටෙස්ට් තරගයෙන් පසුව දකුණු අප්‍රිකානු සංචිතයට ඩුවාන් ඔලිවියර් එක් කරන ලදී
මීට පෙර කයිල් ඇබට් වෙනුවට ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාවෙන් ඉවත් වූ හැම්ප්ෂයර් ඉංග්‍රීසි කණ්ඩායම වෙනුවෙන් කෝල්පක් ක්‍රීඩකයෙකු ලෙස අත්සන් තැබීය
පළමු විස්සයි 20 තරගයේ දී නුවන් ප්‍රදීප් ආබාධයකට ලක්වී ඉතිරි සංචාරයෙන් ඉවත් විය
දෙවන විස්සයි 20 තරගයෙන් පසුව ඇන්ජලෝ මැතිව්ස්, නුවන් ප්‍රදීප් සහ දනුෂ්ක ගුණතිලක යන අය ශ්‍රී ලංකා සංචිතයෙන් ඉවත් වූහ
ප්‍රදීප් සහ ගුණතිලක තුවාල ලැබූ අතර මැතිව්ස් පෞද්ගලික හේතු මත පිටත්ව ගියේය
මැතිව්ස් නොපැමිණීම හේතුවෙන් දිනේෂ් චන්දිමාල් කණ්ඩායමේ නායකයා ලෙස නම් කරන ලදී
උදරයේ ආබාධයක් හේතුවෙන් ලුන්ගි එන්ගිඩි එක්දින තරගාවලියෙන් ඉවත් විය
පළමු එක්දින තරගයට පෙර දින ශ්‍රී ලංකාව ඉසුරු උදනා, තික්ෂිල ද සිල්වා සහ සීක්කුගේ ප්‍රසන්න වෙනුවට ලහිරු කුමාර, විකුම් සංජය සහ ජෙෆ්රි වැන්ඩර්සේ
ඩේවිඩ් මිලර් තුන් වන එක්දින තරගය අවසානයේ ඇඟිල්ලෙන් ආබාධයකට ලක්විය
පුහුණු තරගය

තුන් දින තරගය
දකුණු අප්‍රිකානු ආරාධිත පිළ එ ශ්‍රී ලංකාව

ටෙස්ට් තරගමාලාව

1 වන තරගය

2 වන තරගය

3 වන තරගය

වි20ජා තරගමාලාව

1 වන තරගය

2 වන තරගය

3 වන තරගය

එදිජා තරගමාලාව

1 වන තරගය

2 වන තරගය

3 වන තරගය

4 වන තරගය

5 වන තරගය

යොමුව

බාහිර සබැදි 

 Series home at ESPN Cricinfo

2016 in Sri Lankan cricket
2016 in South African cricket
Sri Lankan cricket tours of South Africa
International cricket competitions in 2016–17