Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
දැනට, අධ්යයන පෙන්වා දී ඇත්තේ,අන්තර්ජාල පෞද්ගලිකත්වය සැලකීමේදී, ඔවුන්ගේ ආකල්ප කියා පාන ප්‍රධානතම අංගය පෞද්ගලිකත්වය බව විශ්වාස කිරීමට ජනතාවට අයිතියක් ඇති බවයි.

ෆේස්බුක් මිතුරන් අධ්යයනය 
ඇලන් 
මිස්ලෝවේ සහ ඔහුගේ සමකාලීනයන් විසින් Northeastern විශ්ව විද්‍යාලයේ,ඔවුන්ගේ මිතුරු ලැයිස්තුව දෙස බලා ෆේස්බුක් පරිශීලක පෞද්ගලික ගුණාංග උත්සාහ කර සොයා ගත් ඇල්ගොරිතමයන් නිර්මිත, මෘදුකාංග පද්ධති සඳහා මැක්ස් ප්ලාන්ක් ආයතනයේ අධ්යයනයක් සිදු කරන ලදී
ඔවුන් අවධානය යොමු කල තොරතුරු වන්නේ, උසස් පාසල හා විශ්ව විද්යාලය, ප්‍රධාන උපන් නගරය, උපාධිය ලබා ගත වසර සහ ශිෂ්‍යයකු ජීවත් වීමට ඉඩ ඇති තාවකාලික නිවහන් වැනි දෑ ය
මෙම අධ්යයනය හෙළි කලේ ඔවුන්ගේ මිතුරන්ගේ ලැයිස්තුව ප්‍රසිද්ධ බවට වෙනස් කිරීමට කල්පනා කලේ ජනතාවගෙන් 5% පමණක් බවයි. For 
අනෙකුත් පරිශීලකයන් , 58% ක් උගත් විශ්ව විද්යාල ප්රදර්ශනය කළහ,  42% රැකියාව හෙළි කළහ, 35% කැමැත්ත අනාවරණය කළහ සහ 19% ප්රේක්ෂකයන්ට ඔවුන් සිටින ස්ථානය පිලිබඳ පොදු ප්රවේශ ලබා දුන්හ
ෆේස්බුක් මිතුරන් හා ඔවුන් ඉගෙනුම ලැබූ විශ්ව විද්යාල සහසම්බන්ධය නිසා, ඔවුන්ගේ ෆේස්බුක් මිතුරන් ලයිස්තුව මත පදනම් වී පරිශීලක සිටින්නේ කොහේද යන්න සොයා ගැනීම පහසු විය
මෙම කරුණ ඔවුන්ගේ ප්රේක්ෂක යන් ඉලක්ක කරන දැන්වීම්කරුවන් වෙත ඉතා ප්රයෝජනවත් වී ඇති නමුත් ෆේස්බුක් ගිණුම් සමග සියලු අයගේ පුද්ගලිකත්වය සඳහා ද විශාල අවදානමකි
ෆේස්බුක් සමබන්ධ ගැටලු කිහිපයක් ඇතිවන්නේ පෞද්ගලිකත්වය සැලකිල්ල හේතුවෙනි
ෆේස්බුක් සහ අන්තර්ජාල පෞද්ගලිකත්වය නම් ලිපියක්
ආකල්ප, හැසිරීම් , සහ අනපේක්ෂිත ප්රතිවිපාක , ෆේස්බුක් පරිශීලකයන්ගේ පෞද්ගලිකත්ව ගැටලු පිලිබඳ දැනුවත්භාවය විමර්ශනය කරයි
මෙම අධ්‍යනය පෙන්වා දෙන්නේ ෆේස්බුක් භාවිතා කිරීමේ සන්තෝෂය,පෞද්ගලිකත්වය සඳහා ඇති ප්‍රත්‍යක්ෂ තර්ජන බරපතල කිරීමට නැඹුරු වේ
පෞද්ගලිකත්වය ආරක්ෂා කිරීම සඳහා වඩාත් පොදු මූලෝපායක් වන්නේ  – පැතිකඩ දෘශ්‍යතාවය අඩු කිරීම මගින් මිතුරන් ප්රවේශය සීමා කිරීම වන අතර – තව ද එය ඉතා දුර්වල යාන්ත්රණයකි
එය පුද්ගලිකත්වය ආරක්ෂා කිරීමේ විධිමත් ප්රවේශයකට වඩා,වඩාත් ඉක්මන් විසඳුමක් වේ
මෙම අධ්‍යනය යෝජනා කරන්නේ,ෆේස්බුක් පෞද්ගලිකත්වය ගැන තවත් දුරටත් අධ්යාපන, ෆේස්බුක් පරිශීලක ජනගහනයේ බහුතරය සඳහා ප්රයෝජනවත් විය හැකි බවයි.

අධ්යයනය ඉදිරිපත් කරන ඉදිරිදර්ශනය වන්නේ,බොහෝ පරිශීලයින් තේරුම් නොගන්නා කරුණක් වන්නේ,ඔවුන්ගේ දත්ත ප්රවේශය සීමා කිරීම , ඔවුන් සපයන දත්ත ප්රමාණය,ගුණාත්මක බව හා අඛන්ඩබව බව මගින් ඇති කරන අවදානම කෙරෙහි ප්රමාණවත් තරම් ප්රතිඵලයක් දක්වන්නේ නැති බවයි.අපගේ අධ්යයනය වාර්තා කරන්නේ ෆේස්බුක් පරිශීලකයින් හුරුව සහ පුද්ගලිකත්ව සැකසුම් භාවිතය,ඔවුන් අනෙක් පුගලයන් මඟින් අසා ඇති සහ කොහෙත්ම නොදන්නා පුද්ගලයන් තවමත් "මිතුරන්" ලෙස පිළිගනිති සහ , එම නිසා , බොහෝ දෙනාට සම්පූර්ණ නම් , උපන්දින , ගම්බිම් , හා බොහෝ පින්තූර වැනි උඩුගත කල තොරතුරු වලට විවුර්ත ලෙස ප්‍රවේශ විය හැකි ඉතා විශාල "මිතුරු" කණ්ඩායම් ඇත  මෙම අධ්යයනය යෝජනා කරන්නේ, පුද්ගලිකත්ව සිටුවම් විෂය තුල සමාජ ජාල පෞද්ගලිකත්වය හුදෙක් නොපවතිනා නමුත් පෞද්ගලිකත්ව පාලනය බොහෝ දුරට පරිශීලකගේ  වගකීමක් බවයි.විස්තර විචාරකයින් සටහන් කරන්නේ,අන්තර්ජාල සමාජ ජාල පෞද්ගලිකත්වය පිළිබඳ න්යාය කෙරෙහි මූලික අභියෝගයක් ලෙස එහි පාලනය මතුකරන බවයි. ඩිගිටල් තාක්ෂණයේ නොමැති  "මානව මතකයේ සාපේක්ෂ අනිත්‍යතාව" නිසා මත භේද පැන නැගුනු අතර අතහැර දැමීමට හෝ දත්ත කැණීමට හැක
සියලු පෞද්ගලිකත්ව උත්සුකයන් හා  ගැටළු පිලිබඳ නොදන්නා පරිශීලකයින් සඳහා,ෆේස්බුක් මත ඇතැම් වර්ගවල  තොරතුරු අනාවරණය නොකිරීමේ ආරක්ෂාව පිළිබඳ වැඩිදුර අධ්යාපනය ඉතා ඉහලින් රෙකමදාරු කරනු ලැබේ
මොනරා ආසියාතික පක්ෂි විශේෂ දෙකක් (ඉන්දියාව හා ශ්‍රී ලංකාවෙන් පැවතගෙන එන්නාවූ නිල් නැතහොත් ඉන්දීය මොණර (Pavo cristatus) සහ මියන්මාරය, ඉන්දු චීනය ,ජාවා ආශ්‍රිතව ජිවත් වන  හරිත මොණරුන්) සහ අප්රිකානු විශේෂ එකක් (කොංගෝ ද්‍රෝණියට පමණක් ඒක දේශික වන මොණරුන්) ඇතුළත් වේ
මෙම අප්‍රිකානු විශේෂය සහ ඔවුන්ගේ සගයන්, පිරිමි සතුන්ගේ ගේ විදින ඇමතුමක් හා, ආසියාතික විශේෂ අතර පිරිමි සතුන් නිදහසේ තම වලිගය(මොණර පිල) විදහා දැක්වීම මගින් රහසිගත පිහාටු ප්‍රදර්ශනය කර එමගින් විවාහ ඇසුරකට ආරාධනා කිරීම සිදු කරති
"මොනරා" යන නාමය පිරිමි සතුන් සඳහා භාවිත වන අතර "සෙබඩ" යනුවෙන් ගැහැණු සත්වයාව හඳුන්වයි.

මෙම මොණරුන් හට "iridescent"(කොළ නිල) වර්ණයක් පැවතීම සහ අලංකාරවත් වලිගයක් (පිල් කලබක්) පැවතීම පුළුල් විද්යාත්මක විවාදයට විෂය වී ඇත
චාර්ල්ස් ඩාර්වින් අදහස් කරන පරිදි  මොණරුන් ඔවුන්ගේ ස්ත්‍රී වර්ගයා ආකර්ෂණය කර ගැනීම සඳහාත් ලිංගික වශයෙන් තෝරා ගැනීම් සිදු කර ගැනීම සඳහාත් ඔවුන්ගේ විචිත්‍රවත් ලක්ෂණ ප්‍රයෝජනයට ගනී
වඩාත් මෑතක දී, අමොට්ස් Zසඅහවි ඔහුගේ ප්‍රතිබන්දන නියාය මගින් යෝජනා කල පරිදි මෙම විචිත්‍රවත් හැඩහුරුකම් මොනරුන්ගේ ශක්තිය පෙන්නුම් කරන අවංක ලක්ෂණ වන අතර අඩු වශයෙන් ශක්තිමත් මොණරුන් හට එමගින් කැපී පෙනෙන ව්‍යූහයක් සමඟ නොනැසී පැවැත්මේ දුෂ්කරතා සහ වරප්ප්‍රසාද අහිමි වේ
පිල් කළබ 

ඉන්දියානු මොණරුන් හට නිල් සහ කොළ වර්ණයන්ගෙන් සැදුම් ලත් (iridescent) පිල් කලබක් පවතී
මෙම මොනරුන්ගේ වලිගය පිල් කලබ ලෙස හදුන්වනු ලැබේ,මෙම වලිගය කුයිල් (quill) නම් වූ පිහාටු වලින් පමණක් සෑදී නොමැති අතර බෙහෙවින් දිගටි පිහාටු  කොටසකින් ද ආවරණය වී පවතී
මොණරුන්ගේ පිල් කලබ විදහා පෑම ඉතාමත් අලංකාරවත් දර්ශයක් වේ
සෑම මොණර විශේෂයකම ස්ත්‍රී පුරුෂ දෙවර්ගයේම මොණරුන් හට හිස මුදුනේ ලාංඡනයක් පවතී
ඉන්දියානු සෙබඩුන්ගේ පිහාටු තද අළු, දුඹුරු සහ කොළ වර්ණ වලින් සැදුම්ලත් වේ
සෙබඩුන්ද ඔවුන්ගේ පිහාටු සෙබඩුන් අතර තරඟ වලදී මෙන්ම අනතුරු සංඥා ලෙස ද භාවිතා කරති
හරිත මොණරුන් ඉන්දියානු මොණරුන්ගෙන් වෙනස් වන්නේ ඔවුන්ගේ ඇති කොළ සහ රන්වන් පැහැති පිහාටු වලිනුත් කළු පැහැති පියාපත් වලිනුත්ය
තවද ඉන්දියානු මොණරුන් සහ සෙබඩුන් පෙනුමෙන් අසමාන නමුත් හරිත සෙබඩුන් හරිත මොණරුන් පෙනුමෙන් වෙනස් වනුයේ සෙබඩුන්ගේ කෙටි ඉහළ වලිගය, වඩාත් තඹවන් ගෙල සහ නිල් කොළ වර්ණය (iridescence) සමස්ත වශයෙන් අඩු වීමත් පමණකි
කොංගෝ(Congo) මොණරුන් ඔවුන්ගේ රහසිගත පිහාටු ප්‍රදර්ශනය නොකරයි, නමුත් ඔවුන් විවාහයක් සදහා ඇරයුමක් කරද්දී පමණක් ඔහුගේ සැබෑ වලිගය විදහා පායි
මෙම පිහාටු, ඉන්දියානු හා හරිත මොනර විශේෂ වලට වඩා බෙහෙවින් කෙටි වේ
ඉන්දියානු සහ අප්රිකානු විශේෂ වල සෙබඩුන් අඳුරු අළු හෝ දුඹුරු වේ
සියලු විශේෂ වල ස්ත්රී පුරුෂ දෙවර්ගයේම පැටවුන්ගේ වර්ණයක් ස්ථිරවම කිව නොහැකි අතර, ඔවුන්ගේ වර්ණ කහ,පිංගල,තද දුඹුරු, ලා දුඹුරු, අපිරිසිදු සුදු වර්ණය සහ ඇත් දළ පාට අතර විචලනය වේ
කලාතුරකින් සුදු පැහැති පිහාටු ඇති මොණරුන් දක්නට ලැබේ
එසේම ඇළි මොණරුන්ද ජිවත් වන අතර ඔවුන් තරමක් දුර්ලභ වන අතර තනිකරම පාහේ සුදු මොණරුන් නැත සිටීනම් ඔවුන් ඇළි මොණරුන් වේ
ඇළි  මොණරුන් හට ලේයුසිස්ම්" leucism" යන ජාන විකෘතිතව පවතී
එම නිසා ඔවුන්ගේ පිහාටු වල වර්ණක අඩු වේ
නමුත් වෙනස්කම් බැලීමේදී සැබෑ ඇළි මොණරුන් හට මෙලනින් සම්පුර්ණයෙන්ම නොමැති අතර එමනිසා ඔවුන්ට සුදු පැහැති පිල් කලබක් පවතී
"Leucistic" වර්ගයේ මොණර පැටවුන් කහ පැහැති වන අතර ඔවුන් පරිණත වූ පසු සම්පුර්ණයෙන්ම සුදු පැහැති වේ
වර්ණයන් 
බොහෝ කුරුල්ලන් මෙන්, දීප්තිමත් දේදුනු පැහැ පිහාටු වර්ණ මූලික වශයෙන් වර්ණක නොවන නමුත් ව්යුහාත්මක වර්නයකි
ප්‍රකාශ මැදිහත් බ්රැග් පරාවර්තන නිතිපතා ආවර්තිත පිච්ජිකාංග මත පදනම් වන පිහාටු මොනරුන්ගේ වර්ණ නිපදවයි.

පරිණාමය හා විරුද්ධ ලිංගිකයන් තෝරා ගැනීම 
චාර්ල්ස් ඩාර්වින් සිය "ඔන් ද ඔරිජින් ඔෆ් ස්පිසිස්" (On the Origin of Species) ග්‍රන්ථයේ මුලින් ඉදිරිපත් කරන ලද සිද්ධාන්තයට අනුව  මොනරුන්ගේ පිල් කළඹ ලිංගික වශයෙන් තෝරාගැනීම් සිදු කරන විට භාවිතා කල හැකි පරිදි විකාශනය වී ඇත
මෙම අදහස ඔහුගේ දෙවන ග්‍රන්හය වන "The Descent of Man and Selection in Relation to Sex" හි දැක්වේ
මොණරුන් සංසර්ගයේ යෙදීමේදී එකිනෙකාගේ අවයව මත බලය යොදයි
සාමාන්‍යයෙන් ඩිම්බ ශුක්‍රානු වලට වැඩ විශාල වන අතර සෙබඩුන් මොනරුන්ට සාපේක්ෂව අඩු වශයෙන් ඩිම්බ නිපදවයි. එමනිසා ඩිම්බ විශාල ආයෝජනයක් වේ
තවද එම හේතුව නිසා සෙබඩුන් සිය කාලත්රයාගේ ලක්ෂණ සිය පැටවුන්ට හිමි වනවාට අකමැත්තක් දක්වයි. සෙබඩුන් සාර්ථකව ප්‍රජනනය කරන අතර පැටවුන්ගේ පැවැත්මෙන් කොටසක් මොනරාගේ ජාන මත රඳා පවතී
සෙබඩුන්ගේ තෝරා ගැනීම 

සෙබඩුන්ගේ තෝරාගැනීම පිළිබඳව විවිධ වූ කල්පිත ඉදිරිපත් වී තිබේ
මෙයින් සමහරක් යෝජනා කරන පරිදි මෙමගින් සෙබඩුන්ට, ආරක්ෂාව රැකවරණය වැනි වාසි අත් වේ
තවත් කල්පිතයක දැක්වෙන පරිදි සෙබඩුන්ට වඩා හොද මට්ටමේ ජාන සහිත එනම් ශරීරයෙන් විශාල දීප්තිමත් මොණර පිලක් හිමි මොණරෙකු තෝරා ගත හැකිය
මෙම වැදගත් ජාන සෙබඩාගේ පැටවුන්ට පිහිටීම වාසි සහගත වේ
එසේම ඇයගේ ශක්තිමත් භාවයට සහ ප්‍රජනනය සාර්ථකව කර ගැනීමට එය වැදගත් වේ
ස්වාභාවික වරණය
මොනරුන්ගේ පිල් කලඹ, උච්ච ස්වරය සහ  නිර්භීත හැසිරීම් ඔවුන්ව ස්වභාවික තෝරා ගැනීමට (ලිංගික වශයෙන් තෝරාගැනීමට නොවේ), සහ විලෝපිකයන් හා ප්රතිවාදීන්ගේ බිය ගැන්වීම සඳහා අපසංඥාකාර ප්‍රදර්ශනයක් ලෙසද භාවිතා වේ
පිහාටු වර්ණ මගින් ආකර්ෂණය කර ගැනීම් 

මොනරෙකුගේ ප්‍රජනනය කිරීමේ සාර්ථකත්වය රදා පවතින්නේ ඔහුගේ පිල් කලබේ "ඇස්" වල වර්ණයන්" සහ පිල් කළඹ ප්‍රදර්ශනය කිරීමේ කෝණය අනුවය
රොස්ලින් ඩකින් සහ රොබර්ට් මොන්ට්ගොමේරි, මොණරුන්ගේ පිහාටු වල ඇස සෙබඩුන්ට තෝරාගැනීම් සිදු කරගැනීමේදී බෙහෙවින් වැදගත් වන දක්වා ඇත
මොණර නාදය 
සෙබඩුන් ආකර්ෂණය කර ගැනීමේ ප්‍රාථමික ක්‍රමයක් ලෙස මොණර නාදය හැදින්වේ
සමහර අධ්‍යනයන් යෝජනා කරන පරිදි මෙම මොණර නාදය එක්තරා ගීතයක් බවත් එයින් සෙබඩුන්ගේ සිත් බැඳ ගන්නා බවත් දැක්වේ
[clarification needed]

හැසිරීම 
මොණරුන් වනාන්තර ආශ්‍රිතව වෙසෙන සතුන් වන අතර ඔවුන් භුමියෙහි කැදලි තනන නමුත් ඔවුන් ගස් මත ලගී
ඔවුන් භෞමික පෝෂකයන් වේ
සෑම වර්ගයකම මොණරුන් බහු විවාහික(බහු යෝගික)වේ
මොණරුන් සිය අන්තර් විශේෂ අතර සටන් වලදී සිය පාද වල ඇති කටු භාවිතා කරති
ආහාර 

මොණරුන් සර්වභාක්ෂක වන අතර පැළෑටි කොටස්, මල් පෙති, බීජ, කෘමීන් සහ අනිත් ආත්රපෝඩාවන්, උරගයන්, හා උභය ජීවින් ආහාරයට ගනී
කැලෑබද මොණරුන් හිරු නගින විට සහ හිරු බැස යන විට කොළ රොඩු අවුස්සමින් ඔවුන්ගේ අහාර සොයා ගනී
ඔවුන් දෛනික උණුසුම් අවස්ථා වල සෙවණවල් සහ ලී කොට වල ආරක්ෂාව ලබා ගනී
මෙම පක්ෂීන් ඔවුන්ගේ හොටට ගැලපෙන සහ දිරවන ඕනෑම දෙයක් ආහාරයට ගන්නා අතර අහාර පිලිබදව විශේෂයෙන් සැලකිලිමත් නොවේ
ඔවුන් ක්‍රියාකාරී ලෙස කුබින් වෙයන් ආත්රෝපොදවන් සහ කුඩා ක්ෂීරපායි සතුන් දඩයම් කර ආහාරයට ගනී
ගෘහාස්රිත මොණරුන් පාන් බඩ ඉරිගු චීස් පිසූ බත් සහ සමහරුන් බළලුන් සදහා විශේෂිත අහාර පවා ආහාරයට ගනී
මොණරුන් ඇති කරන්නන් නිරීක්ෂණය කර ඇති පරිදි මොණරුන් ප්‍රෝටීන් බහුල  
ධාන්ය ගබඩා වලට හානි පමුණු වන කීටයන්, විවිධ වර්ගයේ මස් වර්ග, කැරට්, බෝංචි, බීට්, හා ඇට ඇතුළු එළවළු අහාර පිලිබදව විශේෂ ඇල්මක් දක්වයි.
ඔවුන් පලතුරුද ආහාරයට ගනී
සංස්කෘතික වැදගත්කම 

හින්දු දහමට අනුව, යුද්ධයට අධිපති කතරගම දෙවිදුන්(කඳ සුරිඳු) මොනරෙකු පිට වැඩ සිටින බවත් උන්වහන්සේගේ වාහනය මොනරෙකු බවත් දැක්වේ
සුරපද්මන් නැමති යක්ෂ රජතුමන්ව කඳ සුරිදුන් දෙකට වෙන් කල බවත්, එක් කොටසක් මොනරෙක් වූ බවත් අනිත් කොටස එතුමාගේ ධජය අතැති  කුකුලෙකු වූ බවත් දැක්වේ
මොණරා විසින් වක්‍රාකාරව පිල් විදහන විට ඔම්කරගේ දේවගැති ස්වරුපය පෙන්නුම් කරන බව කියවේ
ක්‍රිෂ්ණ දෙවිදුන් විෂ්ණු අවතාරය සහ එක් ට්‍රිමුර්ටි වරයෙක් මොණර පිහාටුවක් ශීර්ෂයේ පළදින බවද දැක්වේ
ඓතිහාසිම ග්‍රීක වැසියන් මොණර මාංශ අනුබවයෙන් මරණයෙන් පසු අමරණීය වන බවට විශ්වාස කර ඇත, එමනිසා එය අමරණීයත්වයේ සංකේතය බවට පත්වී ඇත
මෙම සලකුණු මුල් ක්රිස්තියානු විසින් සම්මත කර ගන්නා ලදී, මේ අනුව බොහෝ මුල් ක්රිස්තියානි සිතුවම් හා මොසායික්(mosaics) වල මොනරා ප්‍රදර්ශනය කර තිබේ
මොනරා තවමත් පාස්කු සමයේදී භාවිතා වේ, 
විශේෂයෙන් නැගෙනහිර
මොනරාගේ පිල් කළඹේ පිහාටු වල 'ඇස' සියලු දේ දකින ක්රිස්තියානි දෙවියන් වහන්සේ සංකේතවත් කරන බව දැක්වේ
මොනරා විශ්වය සංකේතවත් කරන බවද දැක්වේ
පුරාතන බැබිලෝනියානුවන්ගේ සහ පර්සියනුවන්ගේ සංකේත ආශ්‍රයෙන් ඇති කරගත් ක්‍රිස්තියානුවන් සංකේත වලට අනුව මොණරා ස්වර්ගයට  සහ ජීවිතය නැමති ගස සමග සම්බන්දයක් ඇති අතර අමරණීයත්වය සමග සම්බන්දයකුත් ඇත
මොනරාගේ නිජබිම ඉන්දියාව වුවත්, මොනරා රාජකීය  ආරක්ෂකයා ලෙස බැබිලෝනියාවේ සහ පර්සියාවේ පිළිගැනීමක් පවතී
එසේ වුවද ඉන්දියාවේද  රාජකීයත්වය සහ සම්භාවනීය පෙලපත ප්‍රදර්ශනය කිරීමේ සංකේතයක් ලෙස මොනරා භාවිතා කරයි
ඉන්දියානු උප මහාද්වීපයේ ඒකාබද්ධ පළමු මහා රාජ වංශය "මෞර්ය වංශය " ලෙස හදුන්වා ඇත
මයුර යනු මොනරා සංස්කෘත භාෂාවෙන් අඳුන්වන නාමයක් වේ
සමහර සංස්කෘතීන් වල, උඩඟුකම හෝ නිෂ්ඵල බව පෙන්නුම් කරන සංකේත ලෙසද භාවිතා කරයි
භෝජන කලාව 
මධ්‍යතන යුගයේදී, පක්ෂි විශේෂ රාශියක් මිනිසුන් විසින් අහාර ලෙස පරිභෝජනයට ගෙන ඇත, දුප්පත් ජනතාව කුකුලන් වැනි පොදු පක්ෂීන් ආහාරයට ගෙන ඇත
එසේ වුවත්, බොහෝ ධනවත් වරප්‍රසාද හිමි වූ ය සාමාන්‍යා ආහාර අඩු වශයෙන් ගෙන ඇති අතර ඔවුන් හංසයන් සහ මොණරුන් පවා ආහාර ලෙස ගෙන ඇත
රජ වරුන්ගේ රාජකීය බෝජන මෙසයන් මොණරුන් ආහාර ලෙස මෙන්ම අලංකාරවත් ප්‍රදර්ශන භාණ්ඩයක් ලෙසත් තබා තිබේ
ආශ්‍රිත ලිපි

බාහිර සබැඳි 
  මොණර දත්ත වර්ග
  " මොනරා " යන වචනය නිරුක්ති ශාස්ත්රය
 මොණර වීඩියෝ, ඡායාරූප, සහ ශබ්ද ඇතුලත් අන්තර්ජාල  කුරුළු එකමුතුව.
 "චර්යාත්මක පරිසරවේදියෝ කෙසේද සෙබඩුන් ඔවුන්ගේ තොරගන්නේද යන්න සහ කුමක් නිසාද යන්න ", දිනපතා විද්යා ලිපියක්
ආලෝක විදුලි පහන් යනු ඉතා පුළුල්,ඉහළ තීව්රතාවයකින් යුත් කෘතිම ආලෝක සැපයිමක් ලෙස සැලකිය හැක
බොහෝ විට මේවා යොදා ගැනෙන්නේ අඩු ආලෝක තත්ත්වයන් යටතේ පැවැත්වෙන ක්‍රීඩා තරඟ ආලෝකමත් කිරීමටය
වැඩි නාභිගත කරන ලද පහන් වේදිකා ආලෝක මෙවලමක් ලෙස බොහෝ සෙයින්  ප්රසංග හා වේදිකා නාට්ය වැනි සජීවී සංදර්ශන තුළ භාවිතා වේ
රාත්‍රී කාලයේ ක්‍රීඩා තරඟ පැවැත්වීමට හා බොහෝ වෘත්තීය ක්රීඩා වල යෙදීම සඳහා ක්‍රීඩා පිටි ආලෝක විදුලි පහන් ක්‍රීඩා පිටිවල පැවතීම අනිවාර්‍ය කරුණක් ලෙස සලකනු ලබයි
දිවා කාලයේ කාර්‍ය බහුල ක්‍රීඩා ලෝලීන් හට සන්ධ්‍යා කාලය සහ රාත්‍රී කාලය ක්‍රීඩා සඳහා බෙහෙවින් යෝග්‍ය ලෙස සැලෙකේ. මෙහි ප්‍රධාන අභිප්‍රේරකය ලෙස සැලකෙන්නේ රූපවාහිනි අලෙවිකරණයයි
ස්ථාවර ආලෝක පහන් සවිකර නොමැති ක්‍රීඩා පිටි කෘතිම ආලෝකය අවශ්‍ය අවස්ථාවන් වලදී තාවකාලික ජංගම හා අතේ ගෙන යා හැකි ආලෝක පහන් භාවිත කරනු ලබයි
බොහෝ විශාල ආලෝක පහන්  (පහළ පින්තූරය බලන්න) බල්බ ප්‍රතිස්ථාපනය කිරීමට  සහ නඩත්තු කිරීම සඳහා දොඹකර හාවිත කරයි
මේ සඳහා සාමාන්‍යයෙන් විශේෂඥ දැනුම ලත් ඉංජිනේරුවයෙකු හෝ දෙදෙනෙකු අවශ්‍ය වේ
විවිධ මාදිලි 
බොහෝ සෙයින් සුලභ ආලෝක පහන් මාදිලියක් වන්නේ ඉතා ඉහල දීප්තතාවකින් යුත් සුදු ආලෝකයක් සහිත metal-halide  (සාමාන්‍යයෙන් 75-100 	ලුමන් /වොට්)ලාම්පුවයි. සෝඩියම් වාෂ්ප ලාම්පු ( Sodium-vapor lamps) ඉතා වැඩි  ලූමන්/වොට් අනුපාතයක් (සාමාන්‍යයෙන් 80–140 ලුමන් /වොට්) සහිත බැවින් හා  ඉහල 	පිරිවැය එලදායිතාවකින් යුක්ත නිසා සහ අවශ්‍ය පරිදි lux අගයන් පැවතීම නිසා වැඩි වශයෙන් ක්‍රිඩා තරග ආලෝකමත් කිරීමට යොදාගනු ලබයි
LED තාක්ෂණයත් සමග වර්තමානයේ ආලෝක පහන් ක්ෂේත්‍රයේ ඉතාමත් දියුණු අවදියකට පැමිණ ඇත
මේ වන විට LED ආලෝක පහන් ක්‍රීඩාංගණය ආලෝකකරණය සඳහා යොදාගනු ලබයි
ඒ සඳහා හේතු වී ඇත්තේ LED පහන් වල ඇති වැඩි විදුලි කාර්යක්ෂමතාව හෙවත් විදුලි පිරිමැස්ම සහ වැඩි ආයු කාලයයි
2014 මාර්තු 24 දින ලොව පළමුවතාවට එක්සත් රාජධානියේ Taunton Vale Sports Club  ක්‍රීඩාංගණය LED ආලෝකයෙන් ආලෝකමත් විය
පෝලෝ 
ලොව පළමු වරට පෝලෝ ක්‍රීඩාව polo කෘතිම ආලෝක පහන් යොදා ගනිමින් 1878 ජූලි 18  දින එංගලන්තයේ, ලන්ඩනයේ, ෆුල්හැම් පෙදෙසේ දී  රෙනෙලා සංවිධානය (Ranelagh Club)හලිංග්හැම් සංවිධානයට (the Hurlingham Club) එරෙහිව පවත්වන ලදී
ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාව 

ලොව ප්‍රථම වතාවට 1952 අගෝස්තු 11 දින එංගලන්තයේ දී පවත්වන ලදී එය විශාල ක්‍රීඩා ලෝලීන් පිරිසක් රූපවාහිනි ඔස්සේ නරඹන ලදී
ඉන් පසුව ලොවපුරා ටෙස්ට් ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාකරන රටවල ඇති ක්‍රීඩාංගණ වලද ආලෝක පහන් සවිකිරීමට පියවර ගන්නා ලදී
ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාවේ යොදාගන්නා ආලෝක පහන් ඉතා උස් වූ සිරස් පොල්ලක ආලෝක පහන් සවිකරනු ලබන්නේ, පිතිකරුවා විසින් පන්දුවර පහර දෙන විට ඉහළ අහසට නගින පන්දුව, පන්දු රකින පිලේ සාමාජිකයන්ට හොඳින් දර්ශනයවීම සඳහායි
කෙසේවෙතත්, බොහෝ ක්‍රීඩාංගණවල විවිධාකාර වූ aආලෝකපහන් භාවිතා කරනු ලබයි
ඩුබායි හී DSC Cricket Stadium ක්‍රීඩාංගණය මෑතදී ලොව දැනට පවතින නවීනතම වළලු ආකාර වූ (Ring of Fire)  විදුලි පහන් ස්ථාපනය කරන ලදී
[citation needed]

පාපන්දු තරඟ 

ලොව ප්‍රථම කෘතිමාලෝකයෙන් ආලෝකමත් වූ ක්‍රීඩාංගණය වන්නේ  Bramall Lane ක්‍රීඩාංගණයයි
ඉතා අදුරු වූ ශීත ඍතුවේ දී පැවැත් වූ ක්‍රීඩා තරගයක් සදහා යොදා ගන්නා ලදී
ඒ සඳහා කලින් ආරෝපනය කරන ලද බැටරි යොදා ගන්නා ලදී
1949 සැප්තැම්බරයේ දී පළමු වතාවට එංගලන්තයේ දකුණු ලිවර්පූල් හී  FC's Holly Park ක්‍රීඩාංගණය ස්ථාවර විදුලි ආලෝක පහන් ආධාරයෙන් පැවැත්විනි
1950 වසරේදී, Southampton FC's ක්‍රීඩාංගණය එකල එංගලන්තයේ පැවැති ආලෝක පහන් සවිකල එකම ක්‍රීඩාංගණය විය
පළමු ජාත්‍යන්තර ක්‍රීඩා තරගය 1955 නොවැම්බර් 30 දින එංගලන්තයේ වෙම්බ්ලි හිදී එංගලන්තය සහ ස්පාඤ්ඤ අතර පවත්වන ලදී
එම තරගය එංගලන්තය 4-1ක් ලෙස ජයග්‍රහණය කරන ලදී
1956 පෙබරවාරි 22 දින කෘතිමාලෝක භාවිත කරන ලද පාපන්දු ලීග (Football League) තරගාවලියික් පොර්ට්ස්මවුත් හී ෆ්රටූන් පාර්ක් (Fratton Park) හිදී  පොර්ට්ස්මවුත් හා නිව් කාර්ස්ට්ල් යුනයිටඩ් (Newcastle United) කණ්ඩායම් අතර පවත්වන ලදී
පසුකාලීනව බොහෝ ක්‍රීඩාංගණ තම පැරණි ආලෝක පහන් ඉවත් කර නව පහන් සවිකර ගන්නා ලදී
මීට පෙර එය කිරීමට නොහැකි වුනේ පාපන්දු ක්‍රීඩාංගණ වල වහලය ඉතා පහතින් පැවතීම හේතුකොට ගෙනය
1990 දී මෙය මුලින්ම ක්‍රියාවට නංවන ලද්දේ Elland Road, Old Trafford සහ Anfield යන ක්‍රීඩාංගණය වේ
රගර් තරඟ 
ප්‍රථම කෘතිමාලෝකය යටතේ පවත්වන ලද රග්බි ලීගය වන්නේ 1932 දෙසැම්බර් 14 දින එංගලන්තයේ වයිට් සිටි ක්‍රීඩාංගණයේදී,  White City Stadium වීග්න් සහ ලීඩ්ස් කණ්ඩායම් අතර පැවති ප්‍රදර්ශනාත්මක තරගයයි
එම තරගය ලීඩ්ස් කණ්ඩායම 18-9 ක් ලෙස ක්‍රීඩා ලෝලීන් 10,000 කට අධික සංඛ්‍යාවක් ඉදිරියේ ජයග්‍රහණය කරන ලදී
එය අති සාර්ථක වූ හෙයින් වයිට් සිටි ක්‍රීඩාංගණය විසින් වියන් හයිෆීල්ඩ් ක්‍රීඩා සංවිධානය මිලදී ගෙන බදාදා දිනවල රාත්‍රී කාලයේ කෘතිමාලෝක භාවිත කර රග්බි ලීග ක්‍රීඩා සඳහාම යොදවන ලදී
1951 ඔක්තෝබර් 31 දින බ්ර්රැඩ්ෆෝර්ඩ් හී ඔඩ්සල් ක්‍රීඩාංගණයේදී (Odsal Stadium, Bradford ) ලොව ප්‍රථම ආලෝක පහන් යොදා ගනිමින් පැවති රග්බි තරගය උතුරු බ්ර්රැඩ්ෆෝර් සහ නවසීලන්ත කණ්ඩායම් අතර ක්‍රීlඩා ලෝලීන් 29,072 ඉදිරිපිට පවත්වන ලදී
වෘතීය සුපර් ලීග (Super League ) රගර් තරගයක් පැවැත්වීමට නම් එම ක්‍රීඩා සමාජය සතුව ආලෝක පහන් සවිකරන ලද ක්‍රීඩා පිටියක් පැවතිය යුතුය
ආධුනික භාවිත 
බොහෝ නවමු හා අධුනික ක්‍රීඩා සමාජ සතුව අඩු පහසුකම් සහිත ආලෝක පහන් ඇති අතර ඒවා තරග සඳහා පුහුණුවීම් කටයුතුවල යොදා ගත හැක
එම පහන් කිසිසේත්ම තරග සඳහා ප්‍රමාණවත් නොවන බව දක්වයි. ඒවා ක්‍රීඩාංගණයේදී එක් කොටසක් පමණක් ආලෝකමත් කිරීමට ප්‍රමාණවත් වේ
[citation needed]

වෙනත් භාවිතයන් 
රේසින්  racing, බේස් බෝල් baseball, සහ ටෙනිස් tennis වැනි ක්‍රීඩා සඳහාත් ආලෝක පහන් යොදාගනු ලබයි
සඳහන් කිරීම/ පරිශීලනය (ඉංග්‍රීසි ලිපියෙන් )
රෝස යනු බහු වාර්ෂික පුෂ්ප හටගන්නා ශාකයකි
ජීනස්  රෝස යනු එහි උද්භිද නම වන  අතර එය රෝසසි( Rosaceae) පවුලට අයත් වෙයි
එය පඳුරු ලෙසට වර්ධනය වන ශාකයකි
තියුණු කටු වලින් සමන්විත වන ඉහල යන කුඩා කඳකින් සමන්විත ශාක විශේෂයකි
රෝස පුෂ්පය විවිධාකාරයෙන් විවිධ වර්ණයන්ගෙන් සමන්විතය
එහි වර්ණය රතු,කහ,සුදු වර්ණ පරාසයක පැතිර පවතී
බොහෝ වර්ගයන් හෝ කුලයන් ආසියාවට ආවේනික වන අතර , කුඩා ප්‍රමාණයක්  යුරෝපයටත් , උතුරු ඇමෙරිකාවටත්  සහ  අප්‍රිකාවටත්  ආවේනික වේ
නමුත්   දැනට ඉතා බහුල ලෙස ජනප්‍රිය වී ඇත්තේ  දෙමුහුන්(hybrids) වර්ගයන්ය
ඒවා ඉතාමත් සුන්දර සහ මනරම් සුවඳකින් සමන්විතය
බොහෝ සමාජයන් ගේ ඉතාමත් ඉහල සංස්කෘතික බැඳීමක් මෙම රෝස මල් සමග ඇති බව පෙනේ
වර්ධනයේදී තරමක් කුඩා ප්රතමානයන්ගේ සිට මීටර්  7 ක් උසට උවද වැඩෙන ශාකයකි
විවිධ රෝස විශේෂ  පහසුවෙන් දෙමුහුන් කල හැකි අතර  , මෙය  උයන්  රෝස මල්  පුළුල් ලෙස සංවර්ධනයට  භාවිතා කර ඇත

රෝස යන වචනය බිඳී එන්නේ ප්‍රංශ  බසින් එන ලතින් බසට සම්බන්ඳ “රෝස” වන අතර , එයද ග්‍රීක  බසින් එන  “ρόδον rhódon (Aeolic βρόδονwródon),” සහ ඉපැරණි පර්සියානු බසින්ද බිඳී එන “Avestan varəδa, Sogdian ward, Parthian wâr"
මෙය ලියුවේ ආකර්ෂා සන්ජනනි 6-B කු/ශාන්ත බබර්නදෙත් ආදර්ස මහා විද්‍යාලය-පොල්ගහවෙල

උද්භිදවිද්‍යාව    

ශාක පත්‍ර  නටුවේ කඳ මත හටගනියි
බොහෝ වර්ගයන්ගේ මෙම ශාක පත්‍ර සෙ
5 සිට 15  (අඟල් 2.0  සිට 5.9 දක්වා) දිගක් ගනියි
පිහාටු වැනි පත්‍ර 5 – 9,ශාක උප පත්‍රිකා ,
පත්‍රිකාවල සමාන්‍යයෙන්     දැති සහිත  අග්‍රස්ථ  දාරයකින් සහ  යටිපසින් නිතරම කුඩා තුඩු    වලින් ද  යුක්ත වෙයි
බොහෝ රෝස වර්ග , විශේෂයෙන් දකුණු ආසියානු වර්ග පතනශීලි වන අතර , කුඩා ප්‍රමාණයක්  සදාහරිත හෝ එයට  ආසන්න වේ
රෝසා ස්ර්සියා  (Rosa sericea)හැර අනෙකුත් වර්ගයන්ගේ පුෂ්ප වල පෙති පහක් ඇත ඒවායෙහි ඇත්තේ හතරකි
සෑම පෙත්තක්ම  පෙති  දෙකකට බෙදෙන අතර සාමාන්‍යයෙන් සුදු හෝ  රෝස පැහැයක් ගනී
නමුත් සමහර රෝස විශේෂ කහ හෝ රතු පැහැයක් ගනී
සෑම රෝස පත්‍රයකම   පහලින් මණිපත්‍ර පහකි , එහෙත් රෝසා ස්ර්සියා හි ඒවා හතරකි
මේවා ඉහලින් බැලු විට එමෙන්ම කොළ පැහැති ස්ථාන ලෙසට හොඳින් ,රවුම් පෙති අතරෙන්  දර්ශනය වෙයි
ඉතා අනර්ඝ ඩිම්බකොෂයන් තිබෙන අතර ඒවා පසුව චර්මලයන් ලෙසින් වර්දනය වෙයි
රෝස ස්වභාවිකව කෘමි පරාගණ ශාකයකි
රෝස ශාකයේ  ඵලය  දම් ගෙඩි වැනි ඵලයක් වශයෙන් නම් කෙරයි
බොහෝ ගෘහ උද්‍යාන      වගාකරුවන් මෙම ඵලය  නිෂ්පාදනය නොකරයි
තවද පෙති සියල්ල එකිනෙකට ඉතාමත් තදින් බැඳී ඇති නිසා පරාඝනය ඉතා අපහසුවෙන් සිදුවෙයි
බොහෝ රෝස ඵලයන්  රතු පැහැ ගනී
නමුත්  රෝසා පිම්පිනේලිෆොලියා  විශේෂයේ ඵලය තද රෝස  හෝ කළු පැහැයක් ගනී
සෑම ඵලයකම පිටතින් මාන්ශලයක් සහිත වනු ඇත
එය තුල බීජ 5 – 160පමණ  පහසුවෙන් නොනැමෙන කේශයන් ගොන්නක අනුපුරකයක් ලෙසට ඔබ්බවා( තාක්ෂණිකව නම් කෙරෙන චර්මලය යනු එක බිජුවක් ඇති වියලි ඵලයකි ) තිබේ
වෙනත් ඕනම ශාකමය විටමින් සී  ඇති ඵලයන් අතර සමහර වර්ගයන්ගේ රෝස ඵලය, විශේෂයෙන් ඩෝග්-රෝස  ( රෝසා කානියා) සහ රුගෝසා   රෝස වල ( රෝසා රුගෝසා   )බහුල ලෙසින් විටමින් සී ඇත
මෙම ඵලයන් පලතුරු භක්ෂක  කුඩා පක්ෂි    විශේෂ ආහාරයට ගනී
ඔවුන් ශාකයේ බීජ බිම හෙලීමෙන් ප්‍රචාරණය සිදුවෙයි
රෝස ගසෙහි දඬු මත හමුවන  තියුණු දේ රෝස කණ්ටක ලෙසට හැඳින්වෙයි
නටුවෙහි බාහිරව  වර්ධනයවූ කොටස්ය
(දෙහි කුලයේ ශාක වල කඳේ ගැටිති වල වර්ධනයන්ය ඒවාට ගැටිති සහ අන්තර් ගැටිති තිබෙයි ) නුමුත් සමහර විශේෂයන්ගේ 
රෝස කොකු විලසින් තිබීම  , වර්ධනයේදී වෙනත් ශාක සමඟින් බැඳී හෝ ඇමිනී ඉහලට යාමට උපකාර වෙයි
රෝසා පිම්පිනේලිෆොලියා සහ රෝසා රුගොෂා විශේෂයන්ගේ ඇති කණ්ටක හෙවත් තුන්ඩ  පහුරක් සේ ගොනු වීඇත මෙය ශාකයේ ආරක්ෂාවට එනම්  සතුන්ගේ උලා කෑම මගින් ආරක්ෂාවට හොඳ  අවියකි
ඒමෙන්ම මුහුදු ඛාදණ වලින් ආරක්ෂාවට  ඇති අනුවර්තනයක් ලෙසත් ප්‍රයෝජනවත්  වෙයි (මෙම දෙවර්ගයම ස්වභාවිකවම වැවෙන්නේ මුහුදු වෙරල ආශ්‍රිතව  ය  ) කණ්ටක හෙවත් කටු තිබුනත් මුවන් නිතරම රෝස උලාකයි
ඉතාමත් සුළු රෝස විශේෂ වල  මෙම තුන්ඩ හෙවත් කටු අවශිෂ්ඨ අවයව ලෙසත් පවතියි
විශේෂ 
ජීන්ස් රෝස උප කොටස් 4කට බෙදිය හැක
හල්තේමියා (Hulthemia)-පත්‍ර හෝ උප පත්‍ර නොමැති රෝස විශේෂයකි  
 හෙස්පර්හොඩස්(Hesperrhodos)
 ප්ලේටෙර්හොඩන් (Platyrhodon) 
 රෝසා (Rosa)  මෙම ජීන්ස් රෝස උප  උප කොටස් 11කට බෙදිය හැක
බැන්ක්සියනේ(Banksianae)

බ්‍රක්ටියේට් (Bracteatae)
කැනිනියා (Caninae)
කැරෝලිනා (Carolinae)
චිනෙන්සිස් (Chinensis)
ගැලිකනියා (Gallicanae)
ජිම්නොකපියා (Gymnocarpae)
ලෙවිගේට් (Laevigatae)
පිම්පිනැලිෆොනියා(Pimpinellifoliae )
රෝසා(Rosa)
සින්ස්ටිලියා (Synstylae)

ප්‍රයෝජන   
රෝස ශාක විසිතුරු  පැළ ලෙස එළි මහන් උද්‍යාන වල සේම නිවාස ඇතුලතද අලංකරණයට වගා කරයි
එසේම රෝස සුවඳ විලවුන් නිපදවීමට සහ මල් පොකුරු සෑදීමටද යොදා ගනී
සුළු වශයෙන් ඖෂධ ලෙසද භාවිතා කරයි
විසිතුරු පැල ලෙස  
විසිතුරු රෝස වලින්  බොහොමයක් දෙමුහුම් රෝස  වේ
රෝස පත්‍ර සහ රෝස නටුවද අලංකාරයක් ගෙන දෙයි
එසේම  විවිධ වර්ණයෙන් යුතු රෝස පුෂ්ප තිබෙන බැවින් මෙම ශාකය විසිතුරු පැළ ලෙස යොදා ගත හැක
කැපූ මල් ලෙස 

කැපූ රෝස මල් සඳහා  දේශීය හා වාණිජ යන දෙආකාරයෙන්ම  ජනප්‍රියත්වයක් ලැබී ඇත
සාමාන්‍යයෙන් ඔවුන් අස්වැන්න නෙලා ගත් පසු  කැපූ මල්  විකීණීම  සඳහා  ශීතකරනයෙහි ගබඩා කර ගනී
උෂ්ණත්වය අධික දේශගුණයන් හිදී  කපූ  මල් වීදුරු ගෘහයන් තුල වග කරනු ලබන අතර,උණුසුම් රටවල මල් කාලගුණ හානි නොවීමට සහ , රෝග පළිබෝධ පාලනය ඵලදායීව  සිදු කිරීමට ආවරණ යටතේ වගා කළ හැක
සැලකිය යුතු ප්‍රමාණයක් ඇතැම් නිවර්තන කලාපීය රටවල වගා කරන අතර, කපූ මල් ලොව පුරා රටවල වෙළෙඳපොළ වෙත ගුවන් මගින් ප්‍රවාහනය කරනු ලබයි
සමහර රෝස මල් යම් ආකාරයකට  කෘතීමව සායම් යොදා වර්ණ ගන්වයි.

සුවඳ  විලවුන් ලෙස  
රෝස සුවඳ විලවුන් රෝස තෙල් ආශ්‍රයෙන් නිපදවන අතර,රෝස තෙල් ලබා ගැනීමට රෝස පෙති තලා වාෂ්පීකරණය සිදු කල යුතුය
ඒ  ආශ්‍රිත නිෂ්පාදනයක් වන රෝස වතුර ආහාර පිසීම, රූපලාවන්‍ය ද්‍රව්‍ය , වෛද්‍ය විද්‍යාව හා ආගමික චාරිත්‍ර සඳහා භාවිතා කරයි
මෙම නිෂ්පාදන තාක්ෂණය පර්සියාවේ සම්භවය සහ අනතුරුව වඩාත් මෑතකදී නැගෙනහිර යුරෝපය තුලට අරාබිය සහ ඉන්දියාව හරහා පැතිරුණු අතර  බල්ගේරියාව, ඉරානය හා ජර්මනිය, දම්සක්  රෝස මල් (රෝසා  damascena 'Trigintipetala') භාවිතා කරයි
ලෝකයේ අනෙකුත් රටවල් වලද  රෝසා  centifolia භාවිතා කරයි
ආහාර පාන ලෙස 
රෝස ඵලයෙහි ඇති විටමින් C අන්තර්ගතය භාවිතා කරමින් ජෑම්, ජෙලි, මාර්මලෙඩ්, සහ සුප් සහ තේ සාදනු  ලබයි
තවද රෝස ඵලය තෙරපීමෙන් සහ පෙරීමෙන් රෝස සිරප් සාදා  ගනු ලබයි
එසේම රෝස ඵලය භාවිතා කර රෝස බීජ තෙල් සආදා ගනු ලබන අතර එමගින් සම සඳහා නිෂ්පාදන සහ තවත් මේකප් නිෂ්පාදනද සාදා ගනු ලබයි
රෝස ජලය ඉතා රසයක් ඇති කරන අතර පර්සියානු සහ මැදපෙරදිග ආහාර සඳහා දැඩි ලෙස භාවිතා කරයි
සමහර අවස්ථාවන්හිදී තේ රසය වැඩි කර ගැනීම සඳහා රෝස පෙති හෝ රෝස පොහොට්ටු භාවිතා කරනු ලබන අතර වෙනත් ඖෂධ පැළෑටි සම මිශ්‍ර කිරීමෙන් ඖෂධීය තේ  පානයක් සාදා ගත හැක
ප්‍රංශයේ ඉතා විශාල ලෙස රෝස සිරප් භාවිතා කරනු ලබන අතර එය රෝස පෙති මගින් සාදා ගනියි
ඇමරිකාව මෙම ප්‍රංශ රෝස සිරප් භාවිතා කරමින් කැවිලි වර්ග සහ මාස්මෙලෝස් සාදා ගනියි
රෝස මල් ආහාර ලෙස ද,ආහාර සඳහා සුවඳ එකතු කිරීමට රසකාරක ලෙසද  භාවිතා කරයි
එංගලන්තයෙහි   "රෝස ක්‍රීම්" නැමැති  රස කැවිලි සාදන්නන් විශාල වශයෙන්  සිටියි
ඖෂධයක් ලෙස  
R
canina රෝස විශේෂයෙහි රෝස ඵලය භාවිතයෙන් විටමින් C සුළු ප්‍රමාණයක් නිෂ්පාදනය කර ගත හැක
විශාල රෝස ප්‍රමාණයක් අත්  බෙහෙත් ලෙස භාවිතා කරනු ලබයි
රෝසා කෙනෙන්සිස් විශේෂය චීන සම්ප්‍රදායික බෙහෙතක් වශයෙන් භාවිතා කරයි
අනෙක් රෝස විශේෂ අමාෂා ආශ්‍රිත  ගැටළු සඳහා භාවිතා කරන අතර පිළිකා වර්ධනය පාලනය කිරීම සඳහාද  පරීක්ෂණ සිදුකරමින් සිටී.

සංස්කෘතිය

කලාව 
කලාව තුල රෝස මල් සඳහා විශේෂ ස්ථානායක හිමි වන අතර, රෝස මල චිත්‍ර තුළ,මුද්දර මත, විසිතුරු භාණ්ඩ වල සිත්තම් කර ඇති අතර වාස්තු විද්‍යාත්මක අංගයක් ලෙසද පෙනී යයි
සංකේත 
රෝස මල සඳහා දිගු සංස්කෘතික ඉතිහාසයක් ඇති වීම  එය සංකේතයක් ලෙස බොහෝ විට භාවිතා කිරීමට තුඩු දී තිබේ
පළිබෝධ සහ රෝග 
වල් රෝස මල් පළිබෝධ සහ රෝග ගණනාවක් සඳහා ධාරක පැළෑටි වේ
වගා රෝස මල් බොහෝ විට, කෘමි ,මාකුළු හා දිලීර පළිබෝධ සහ රෝග වලින් දැඩි හානි යටත් වේ
බොහෝ අවස්ථාවල දී මෙම ගැටළු පාලනය කිරීමට විධිමත් ලෙස ප්‍රතිකාර ලබා දීමකින් තොරව වගා කළ නොහැක
ආශ්‍රිත ලිපි
ADR රෝස මල්
වතු රෝස මල් කුසලතා සම්මාන ලැයිස්තුව
පුද්ගල නාම සහිත රෝස මල් වගා ලැයිස්තුව
ප්රසිද්ධ රෝස විශේෂ
රෝස (වර්ණ)
රෝස උයන
රෝස මල් ප්‍රදර්ශන
රෝස ආශ්‍රිත පර්යේෂණ

මූලාශ්‍ර
වර්ධනයේදී තරමක් කුඩා ප්රතමානයන්ගේ සිට මීටර්  7 ක් උසට උවද වැඩෙන ශාකයකි
උද්භිදවිද්‍යාව    

ශාක පත්‍ර  නටුවේ කඳ මත හටගනියි
හල්තේමියා (Hulthemia)-පත්‍ර හෝ උප පත්‍ර නොමැති රෝස විශේෂයකි  
 හෙස්පර්හොඩස්(Hesperrhodos)
 ප්ලේටෙර්හොඩන් (Platyrhodon) 
 රෝසා (Rosa)
 මෙම ජීන්ස් රෝස උප  උප කොටස් 11කට බෙදිය හැක
බැන්ක්සියනේ(Banksianae) 
 බ්‍රක්ටියේට් (Bracteatae)
 කැනිනියා (Caninae) 
 කැරෝලිනා (Carolinae)
 චිනෙන්සිස් (Chinensis)
 ගැලිකනියා (Gallicanae)
 ජිම්නොකපියා (Gymnocarpae)
 ලෙවිගේට් (Laevigatae) 
 පිම්පිනැලිෆොනියා(Pimpinellifoliae )
 රෝසා(Rosa) 
 සින්ස්ටිලියා (Synstylae)

ප්‍රයෝජන   
රෝස ශාක විසිතුරු  පැළ ලෙස එළි මහන් උද්‍යාන වල සේම නිවාස ඇතුලතද අලංකරණයට වගා කරයි
එසේම  විවිධ වර්ණයෙන් යුතු රෝස පුෂ්ප තිබෙන බැවින් මෙම ශාකය විසිතුරු පැළ ලෙස යොදා ගත හැක
කැපූ මල් ලෙස 

කැපූ රෝස මල් සඳහා  දේශීය හා වාණිජ යන දෙආකාරයෙන්ම  ජනප්‍රියත්වයක් ලැබී ඇත
ආහාර පාන ලෙස 
රෝස ඵලයෙහි ඇති විටමින් C අන්තර්ගතය භාවිතා කරමින් ජෑම්, ජෙලි, මාර්මලෙඩ්, සහ සුප් සහ තේ සාදනු  ලබයි
රෝස ආශ්‍රිත පර්යේෂණ

References
රෙදිපිළි හා ඇඟලුම් නිපැයුම් නිර්මාණය, නිෂ්පාදනය සහ අපනයන ශ්‍රී ලංකාවේ විශාලතම කර්මාන්තයන් ගෙන් එකක් මෙන්ම රටේ ආර්ථිකය ඉදිරියට ගෙන යාම සදහා ප්‍රධාන කාර්යභාරයක් ඉටු කරයි
ශ්‍රී ලංකාවේ ඇඟලුම් කර්මාන්තය, රටේ ශ්‍රම බලකායෙන් 15% ක් පමණ වු තරුණ තරුණියන්ට රැකියා අවස්ථා ලබා දෙන අතර, රටේ සමස්ත අපනයනයෙන් භාගයක් පමණ වේ
ලොව ප්‍රමුඛ පෙළේ ඇඟලුම් නිපදවන රටවල් අතර එහි ජනගහනයට සාපේක්ෂව බලන විට ශ්‍රී ලංකාව එහි ප්‍රධාන ස්ථානයක් ගනී
සංවර්ධනය 
ශ්‍රී ලංකාවේ විවෘත ආර්ථික ප්‍රතිපත්තිය මෙන්ම වෙලඳාම හා ආයෝජන හිතකාමී පරිසරය හේතුවෙන් ඉන්දියාවේ ඇඟලුම් කර්මාන්තය සඳහා විකල්පයක් ලෙස 1980 දී ශ්‍රී ලංකාවේ ඇඟලුම් කර්මාන්තය සැලකිය යුතු වර්ධනය වීමට පටන් ගත්තේය
ඇමරිකානු විලාසිතා අංශය සඳහා “speed sourcing " සංවර්ධනය ප්‍රමුඛයෙකු වන මාටින් ට්‍රස්ට් 1985 දී, ශ්‍රී ලංකා රෙදිපිළි සහ ඇඟලුම් සමාගම් සමග වැඩ ආරම්භ කළේය
1986 සහ 1987 දී ඔහු Omar සහ Amalean සමූහය සමඟ ඒකාබද්ධ ව්‍යාපාරයක් පිහිටුවන ලදී
2010 වන විට, බ්‍රැන්ඩික්ස් (Brandix), Hirdaramani & Jay Jay Mills යන සමාගම් තුන එක්සත් ජනපදය සදහා ඇඟලුම් නිෂ්පාදන අපනයන කරන ප්‍රධාන සමාගම් බවට පත් විය
ආර්ථික වර්ධනය 

ඉදිරි දශක කිහිපය දි, ඇඟලුම් කර්මාන්තය ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රධාන අපනයන නිෂ්පාදනය බවට වර්ධනය විය හැක
1996 ,1997 වර්ශයන් හීදී ඇඟලුම් කර්මාන්තයෙන් ලැබූ ආදායමේ 38 % ක වර්ධනයක්ද, ඇමරිකානු ඩොලර් බිලියන 2.18 ආදායමක් ලබා ගන්නා ලදී
1998 දී ශ්‍රී ලංකාව තුළ නව රෙදිපිළි කර්මාන්තශාලා 50 ක් ආරම්භ කරන ලද අතර ඇඟළුම් කර්මාන්තය කර්මාන්ත ශාලා 800 දී සේවක සේවිකාවන් 300,000 ක් සේවය කරන ලදි
කුඩා හා මධ්‍ය පරිමාණ කර්මාන්ත ශාලා 85% ක හිමිකරුවන් ශ්‍රී ලංකිකයන් වන අතර විශාල කර්මාන්ත ශාලා ඒකාබද්ධ ව්‍යාපාර හෝ විදේශ අයත් ජාතිකයන්ට අයත් විය
2009 දී ශ්‍රී ලංකාවේ සිවිල් යුද්ධය අවසන් වීමත් සමග රටේ ඇඟලුම් කර්මාන්තය සදහා තිබූ බාධක ලිහිල් විය
ඉන්පසු බ්‍රැන්ඩික්ස් (Brandix) සමාගම විසින් අපනයන දෙගුණ කිරීමේ අදහසින් සේවකයන් 25,000 ක් සහිතව පුන්නායි හි ඇඟලුම් කර්මාන්ත ශාලාවක් පිහිටවන ලදි
පසුව එම වසරේදි ශ්‍රී ලාංකික නව නිර්මාණකරුවන්, විලාසිතා භාණ්ඩ ඉස්මතු කිරීමේ අරමුණින් හා නිර්මාණ හා නිෂ්පාදනය සඳහා ශ්‍රී ලංකාව කේන්ද්‍රස්ථානයක් බවට පත් කිරීමේ අරමුණින් විශාලතම නිර්මාණ උළෙලක් ශ්‍රී ලංකාවේදි පැවැත්විණ
2010 දී සමුළුව හා ප්‍රදර්ශනය කළමනාකරණ සේවා කටයුතු ශ්‍රී ලංකාව තුළ ආරම්භ කිරීමත් සමග තවත් ප්‍රදර්ශන සදහා අවස්ථාව ලැබිණි
එසේ කිරීමෙන්, ගෝලීය සමාගමක් විසින් ජාත්‍යන්තර රෙදිපිළි ප්‍රදර්ශන තුනක් ශ්‍රී ලංකාවේ දී පවත්වන ලදි
එමගින් දේශීය රෙදිපිළි සහ ඇඟලුම් කර්මාන්තයේ විවිධ අංශ ඉස්මතු කිරීමට, දේශපාලන අස්ථාවරත්වය ගැන බිය පහ කිරීම කිරීමට හා ශ්‍රී ලංකාවට යුරෝපා සංගමය වෙළෙඳපොළ සමග තරග කළ හැකි බව පෙන්වීමට හැකි විය
2000 දශකය අග වන විට, ශ්‍රී ලංකාවේ රෙදිපිළි කර්මාන්තය රටේ කාර්මික නිෂ්පාදනයට 39% ක දායකත්වයක් හා රටේ මුළු අපනයන් 43% ක් නියෝජනය කරයි
1970 සිට දි සිට වර්ධනය වන ඇඟලුම් කර්මාන්තය අද වන විට මෙරට විශාලතම අපනයන ආදායම ලබන කර්මාන්තය බවට පත් වී ඇත
වෙළඳ සහයෝගීතාවය 
ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රධාන ඇඟලුම් ආනයනකරු, එක්සත් ජනපදය වන අතර එය ලංකාවේ මුළු අපනයන් 76% ක් පමණ වේ
2009 වන විට එක්සත් ජනපදය සදහා ඇඟලුම් අපනයන කරන අපනයනකරුවන් අතර ශ්‍රේණිගත කිරීම් වලට අනුව ශ්‍රී ලංකාව 12 වන ස්ථානයට පත් විය
2000 දී එක්සත් ජනපදයේ ප්‍රධාන වරායන්හි භාණ්ඩ ප්‍රවාහන මධ්‍යස්ථාන පිහිටුවා, ශ්‍රී ලාංකාවෙන් භාණ්ඩ ආනයනය පහසු කිරීම හේතුවෙන් ශ්‍රී ලාංකාවේ සබදතා වර්ධනය විය
2004 ආරම්භයේ දී, ශ්‍රී ලාංකික නිලධාරීන් උතුරු කැරොලිනා හා ඇඟළුම් කර්මාන්තයේ විශාලතම කේන්ද්‍රය වන ඇමරිකානු රාජ්‍යය සමග රෙදි පිළි ගනුදෙනු වර්ධනය කිරීමට උත්සාහ කරන ලදී
සමාජ වගකීම 

Daily Mirror හි සදහන් පරිදි "හෘදය සාක්ෂියට එකඟව ඇඟලුම් නිෂ්පාදනය" යන පාඨය සපුරා ගැනීම සඳහා ශ්‍රී ලංකාවේ ඇඟලුම් කර්මාන්තය බොහෝ ආයෝජනය කර ඇත
ශ්‍රී ලංකාවේ ඇඟලුම් කර්මාන්තය මගින් ළමා ශ්‍රමය භාවිතයට සිය විරුද්ධත්වය ඇතුළුව සදාචාරාත්මක බැඳීමක ඇති වටිනාකම, ශ්‍රී ලංකා කර්මාන්ත වෙළඳ සංගමයේ අවධානයට කැඳවා ඇත
ශ්‍රී ලංකා ඇඟලුම් ක්ෂේත්‍රයේ විශාලතම සමාගම් අතර, 16,000 ක පමණ සේවකයන් සේවය කරන සමාගමකි, මාස් සමාගම (MAS)
මෑත වසර කිහිපය තුළ දී, මාස් සමාගම (MAS) ආයතනික සමාජ වගකීම මත ශක්තිමත් අවධානයක් යොමුකර ඇති අතර ඒ සඳහා 2007 දී CIMA මූල්‍ය කළමනාකරණ සම්මානය පාත්‍ර කර ඇත
ශ්‍රම බලකාය තුළ කාන්තාවන් හා සුළු ජාතීන් 
ශ්‍රී ලංකාවේ කර්මාන්තවල ශ්‍රමයෙන් විශාල කොටසක් කාන්තාවන් විසින් ලබා දී ඇත
2010 වන විට කාන්තාවෝ 350,000 රටේ ඇඟලුම් කර්මාන්ත ශාලා 850 ක සේවය කරති
මෙය ඇඟලුම් කර්මාන්තයේ ශ්‍රම බලකායෙන් 85% ක් පමණ වේ
සුළු ජාතීන්ද ඇඟලුම් නිෂ්පාදනය සදහා සැලකිය යුතු කාර්ය භාරයක් ඉටු කරයි
ශ්‍රී ලංකාවේ විශාලතම ඇඟලුම් සමාගම් දෙකක් වන මාස් (MAS) සහ බ්‍රැන්ඩික්ස් (Brandix), සුළු ජාතීන්ට අයිති පුද්ගලයන් විසින් පවත්වාගෙන යනු ලබයි
ශ්‍රී ලංකාව ප්‍රධාන වශයෙන් බෞද්ධ රටකි
බ්‍රැන්ඩික්ස් (Brandix) සමගමේ හිමිකම මුස්ලිම් පවුල් සතු වන අතර මාස් (MAS) සමගමේ හිමිකම හින්දු පවුල් සතු වේ
කෙසේ වෙතත් මෙම සමාගම් වල නායකත්වය දරණ සාමාජිකයන් බහුතරයක් බෞද්ධයන් වේ
ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රධාන ඇඟලුම් සමාගම් 
 Emjay International & Penguin Sports Wear (Pvt) LTD
MAS Holdings 
 Brandix Lanka Limited
 Smart Shirt (lanka) Ltd
 Hirdaramani Group
 Maliban Textiles
 Timex and Fergasam Group
 Vogue Tex Group

මේවාද බලන්න
 ශ්‍රී ලංකාවේ ආර්ථිකය
 පේශ කර්මාන්තය

ආශ්‍රිත

බාහිර සබැදි
 ශ්රී ලංකාවේ ඇඟලුම් කර්මාන්තය 
 ශ්රී ලංකා ඇඟලුම් අපනයනකරුවන්ගේ සංගමය
ආසියාවේ සත්ත්ව සංහතිය යන්නෙන් අදහස් වන්නේ  ආසියාවෙහි සහ එය වටා ඇති මුහුදු සහ දිවයින් වල ජීවත් වන සියළු සත්ත්වයෝ වෙති
යුරෝපය සහ ආසියාව අතර  බටහිර දෙසින් ස්වභාවික ජෛවභූගෝලීය මායිම් නොමැති හෙයින්,  "ආසියාවේ සත්ත්ව සංහතිය" යන පදය තරමක්  මුළාකරවන සුළු වෙයි
ආසියාව යනු, ( පූර්ණාක්තික කලාපයෙහි කොටසක් වන) පුරාක්තික පරිසර කලාපයේ නැගෙනහිර කොටස වන අතර, ආසියාවෙහි අග්නිදිග කොටස අයත් වන්නේ (පෙරදී  පෙරදිග ප්‍රදේශය ලෙසින් හැඳින්වුනු)  ඉන්දුමලයා පරිසර කලාපයටය
ආසියාව තුල,  වර්ෂාපතනය, උන්නතාංශය, භුලක්ෂණ, උෂ්ණත්වය සහ භූවිද්‍යාත්මක ඉතිහාසය යන දේවල සැලකිය යුතු විචලනයක් සහිතව වාසභූමීන්ගේ සංගණ්‍ය විවිධත්වයක් පෙන්නුම් කරන අතර, සත්ත්ව ජීවීන්ගේ  සාරතාව වෙතින් එය හුවා දැක්වෙයි
ආසියානු සත්ව උපත 

ආසියාවේ සත්ව ගොඩනැගීම දෙවැනි භූගෝල යුගයට අයත් (Mesozoic) සිට ලෟරසියන් (Laurasian) මහද්වීපය දක්වා බෙදී යාමත් සමග ආරම්භ විය
ආසියාවේ ලෟරසිය( Laurasia) හා ගොන්ඩ්වානා (Gondwana) හි පැරණි  අංග මුසුවි ඈත
වඩාත් ම මෑත අයිස් ග් ග්ලැසියර ඛාදනය සහ මනුෂ්‍යය ආගමන තුළ ආසියානු සත්ව ප්‍රජාව පීඩාවට පත්ව ඈත
යුරේසියාවේ(Eurasia) හා උතුරු ඈමරිකාව බොහො විට බෙරින්ග් ලෑන්ඩ් බ්‍රිඩ්( Bering land bridge) හරහා සම්බන්ධතා පවති
එහි එකිනෙකට සමාන පක්ෂීන්, ක්ෂීරපායී සතුන් න් හා ශාක විශේෂ වාසය කරති
යුරේසියාවේ (Eurasia) හි වෙසෙන විශේෂ බොහො ප්‍රමාණයක් උතුරු ඈමරිකවට සංක්‍රමණය වී අති අතර ඉතා සුඵ ප්‍රමනයක් උතුරු ඈමරිකාවෙන් යුරේසියාව ට සංක්‍රමණය වි ඈත
ආසියාවේ වඳවී ගිය සත්ත්වයන් ලැයිස්තුවද බලන්න
සත්ත්වභූගෝලීය ප්‍රදේශ

මධ්‍යධරණී ද්‍රෝණිය 
නිරිත දිග ආසියාවේ මධ්‍යධරණී  මුහුදු මායිම් සාමාන්‍යයෙන් මෘදු, වැසිබර ශීත සෘතුවකින් හා උණුසුම්, වියලි සෘතුවකින් සමන් විත වන අතර, ලෝකයේ ලොව විශාලතම හා මධ්‍යස්ථ දේශගුණික කලාපය නියෝජනය කරන පරිසර කලාප යක් වේ
මධ්‍යධරණී ප්‍රදේශයේ වනාන්තර  වල ආවේණික ශාක විශේෂ 13,000 පමණ පවති
මධ්‍යධරණී ප්‍රදේශය ද ලෝකයේ වඩාත් තර්ජනයට ලක්ව ඇති ජෛවභූගෝලීය ප්‍රදේශ වලින් එකකි
උලාකෑම්, වන විනාශය, කෘෂිකාර්මික, හෝ නාගරීකරණය සඳහා ඉඩම් පරිවර්තනය ඇතුළු මානව ක්‍රියාකාරකම් නිසා කලාපයේ මුල් වෘක්ෂලතා  වලින් 4% පමණක්  කලාපය තුල දැනට ඉතිරිව ඇත
ලෝකයේ ජෛව විවිධත්වයෙන් ඉහළම රටක් ලෙස මධ්‍යධරණී ප්‍රදේශය නම් කර ඇත
මැදපෙරදිග කාන්තාර(Middle-East deserts) 
විශාල අරාබි කාන්තාර තීරය, පැලෙයාක්ටික්  (Palearctic), අප්‍රිකානු(Afrotropic) සහ සමහර ආසියානු පරිසර කලාප මෙ යටතට අයත් වේ
මුව වර්ගයේ සතෙක් (Gazelles), වැලි පූසන් (sand cats) සහ කටු සහිත කටුස්සන් (spiny-tailed lizards) මෙම කාන්තාර- පරිසරයක් තුළ ජීවත් වන අතර මොවුන් එයට අනුවර්තනය වු ජිවින් සමහරකි
මෙම ප්‍රදේශයේ දඩයම් කිරීම, මානව අල්ලා ගැනීම හා වාසස්ථාන නිසා ඉරි සහිත හයිනා( hyena), සිවලා( jackal) හා සමහර  ශාක  විනාශ වි ඇත
බස්නාහිර සහ මධ්‍යම ආසියාව(Western and Central Asia) 

කළු මුහුද සහ කැස්පියන් මුහුද අතර ඈති වන කොකේසස්(Caucasus) කඳු, කේතුධර, මිශ්‍ර වනාන්තර  වලින් පොහොසත්  වන අතර, පතනශීල, සෞම්යය වැසි වනාන්තර ද ඇතුළත් වේ
මධ්‍යම ආසියාවේ හා ඉරාන සානුවේ කඳුකර වනාන්තර  සහ කලාපයේ උස් කඳු හා සානු(plateau) තුල ශීත සමඟ, වියළි ස්ටෙප් තෘණබිම් දක්නට ඇත
දකුණු ආසියාවේ පැලෙයාක්ටික් (Palearctic) සීමාව විශාල වශයෙන් උස වේ
පැලෙයාක්ටික් (Palearctic) හා ඉන්දු මැලේ (Indomalaya )පරිසර කලාපය අතර මායිම, මීටර් 2000-2500 පමණ උස හිමාල කඳු මගින් සාදයි
නැගෙනහිර ආසියාව (East Asia)  

ජනාකීර්න පහත් බිම් හා ගංගා ඈති චීනය, ජපානය, සයිබීරියාවේ හා මධ්‍යම ආසියාව ට වඩා තෙතමනය සහ මධ්‍යස්ථ දේශගුණික වන අතර  වර්තමනයෙ කඳුකර ප්‍රදේශවල ප්‍රධානවශයෙන් දැඩි කෘෂිකාර්මික හා නාගරික භාවිතය සදහා යොමු වි ඈත
නැගෙනහිර ආසියාවේ අයිස්  ග්ලැසියර බොහෝ පීඩාවට නැත
චීනය හා ජපානය යන උපනිවර්තන දකුණු දිග ප්‍රදේශ තුළ, සෞම්‍ය වනාන්තර විවිධ ශාක හා සත්ව විශේෂ  නිර්මාණය කරමින් ඉන්දු මැලේ( Indomalaya) වන උපනිවර්තන සහ නිවර්තන වනාන්තර බවට  සංක්‍රමණය වේ
නිරිත දිග චීනයේ කඳු ද ජෛව විවිධත්වය අතින් වැදගත් ස්ථාන ක්  ගනි
උදාහරණයක් ලෙස  ලෝකයේ කුරුළු විශේෂ වලින්  8% ක් පමණ හිමාලය හි සිටින බව සොයා ගෙන ඈත
ගිණිකොණ දිග ආසියාවේ, ඉහළ කඳු වැටි, උතුරු මියන්මාරය සහ දකුණු චීනයේ ද විවිධ ශාක හා සත්ව විශේෂ දක්නට ඇත
මියන්මාරය, උතුරු දිශා වෙන් වියට්නාමය හා තායිවානය හි උස් කඳු පන්තිද දක්නට ඇත
ඉන්දියානු උප මහාද්වීපය(Indian subcontinent) 

ඉන්දීය උපමහද්වීපයේ ජෛවභූගෝලය ඉන්දියාව, පාකිස්තානය, බංග්ලාදේශය, නේපාලය, භූතානය, ශ්රී ලංකාවේ බොහෝ ආවරණය කරයි
හින්දු කුශ්(Hindu Kush), ඛරකොරම්( Karakoram), හිමාල, සහ Patkai  ආදී වයඹ දෙසින් , උතුරු, ඊසාන දිගින් දක්නට ඇත
ආසියාවේ වසර මිලියන 45 කට පෙර පටන් සමග උතුරු ඉන්දියානු උප මහාද්වීපය අතර ගැටුම් මගින් මෙම වැටි ස්ථාපිත කරන ලදී
හින්දු කුශ් (Hindu Kush), Karakoram, සහ හිමාල ඉන්දියානු උප මහාද්වීප යේ සෞම්‍ය දේශගුණික Palearctic පරිසර කලාපය සහ නිවර්තන සත්ව කලාපය අතර ප්රධාන ජෛවභූගෝලීය සීමාව වේ
බටහිර ඝාට්ස් හා ශ්රී ලංකාව ජෛව විවිධත්වය  අතින් වැදගත් ස්ථාන වේ
ඉන්දු චීනය(Indochina) 
මෙම ඉන්දු චීනය මියන්මාරය, තායිලන්තය, ලාඕසය, වියට්නාමය, සහ කාම්බෝජය, මෙන්ම දකුණු චීනයේ උපනිවර්තන වනාන්තර ඇතුළු අර්ධද්වීපයෙන් අග්නිදිග ආසියාවේ බොහෝ ප්‍රමාණයක් ඇතුළත් වේ
එය නිවර්තන හා උපනිවර්තන තෙත් වනාන්තර ජෛව විවිධත්වය අනුන හා වියළි වනාන්තර සමග, ඉන්දු මලයපරිසර කලාපය විශාල කොටසක් ආවරණය කරයි
නව ශාක සහ බොහෝ විට ලාඕස් මී (Laotian rock rat) එහි දක්නට ලැබේ
දේශීය ක්ෂීරපායි සත්ව විශේෂ 500 ක් පමණ දෑකගත හෑකිය
කුරුළු සත්ව 1300 විශේෂ  ද උරග 500 කට වැඩි ප්‍රමාණයක්  හා උභය ජීවී විශේෂ 300 ක් පමණ දක්නට ඇත
මිරිදිය(Freshwater) 
ආසියාවේ ද වැදගත් මිරිදිය ජෛවභූගෝලීය කලාප කිහිපයක්ම ඇත
ආක්ටික්, කලු සහ කැස්පියන් මුහුද අතර, රුසියාවේ ගංගා , සයිබීරියාව  බයිකල් විල, මෙම ග්‍රහ ලෝකයේ ඇති පැරණිතම සහ ගැඹුරුම විල මෙ අතර වේ
ඛ්හන්ක (Khanka) වැව, හා ජපානයේ Biwa වැව, Dongting වැව, සහ චීනයේ Poyang වැවද ඇත
සේලයින් හෝ කිවුල් ජලය සමග  සුවිශේෂ සත්ත්ව යෝ දෑකිය හෑක
කැස්පියන් මුහුද, Balkhash වැව, Aral මුහුද, Issyk Kul, Qinghai වැව සමග ආසියානු විල් කිහිපයක් ද පවතී
ලෝකයේ මාලුන් ගෙන් 10%  (විශේෂ 2000 කට අධික) සිටින දකුණු ආසියා වේ මිරිදිය ජීවිතය අතිශය හාස්යජනක ය
සාගර සත්ව(Marine fauna) 
මධ්‍යධරණී හා අත්ලාන්තික් සත්ව ප්‍රජාව අතර ශක්තිමත් සබඳතා පවතී
මධ්‍යධරණී මුහුදේ ගැඹුරු ජලජ සතුන්ගෙ  සුවිශේෂී ලක්ෂණ  සාපේක්ෂව අඩු වේ
ඉන්දු-පැසිෆික් පොහොසත් ජෛවභූගෝලීය කලාපයක් වන අතර ඉන්දියන් සාගරයේ නිවර්තන ජල සමන්විත ආසියානු මුහුදු බොහෝ කොටසක්, බටහිර හා මධ්‍යම පැසිපික් සාගරය, සහ ඉන්දුනීසියාවේ ප් ප්‍රදේශය දෙක සම්බන්ධ කරන මුහුදු මෙයට ඇතුළුත් වේ
(එයට ඉන්දියානු හා ශාන්තිකර සාගර සෞම්‍ය හා ධ‍්‍රැවය ප්‍රදේශය ඇතුලත් නැත)
උරගයින්(Reptiles) 

ආසියාවේ පොහොසත් උරග සත්ව විශේෂ  ඇත
කටුස්සන්, නාග පවුල් Uropeltidae, Acrochordidae හා Xenopeltidae හා gavials ක සර්පයන් ආසියාවට ආවේණික වේ
මෙ හි කිඹුලන් වර්ග කිහිපයක්ද සිටි
mugger crocodile, gharial,false gharial, saltwater crocodile
නොයෙකුත් සර්පයන් වර්ග කිහිපයක්ද දෑකගත හෑකිය
නල සර්පයන්-pipe snakes (Melanophidium, Plectrurus,   Rhinophis, Uropeltis)

මුහුදු සර්පයන්- Elapids (king cobra, Bungarus, Calliophis, Naja, Walterinnesia)

පොළඟා-vipers (Azemiops, Daboia, Dendrelaphis, Echis, Hypnale, Protobothrops, Trimeresurus)

අන්ධ සර්පයන්-blind snakes 

කටුස්සන් 

geckos (Agamura, Alsophylax, Asaccus, Calodactylodes, Cyrtodactylus) ද දෑකගත හෑකිය
කැස්බෑවන් සහ ඉබ්බන් විශේෂ 100 ක් පමණ වෙසෙති
රුසියානු ඉබ්බා- Russian tortoise

කොටුව කැස්බෑ- keeled box turtle

Batagur, Aspideretes, Chinemys, Cisto Clemmys, Cura, Geochelone, Heosemys, Indotestudo, Mauremys, Ocadia, Pangshura, Pelochelys, Rafetus, Sacalia )ආදිය ද වෙසෙති
පක්ෂීන්(Birds) 

එක් කුරුලු විශේෂක් accentor (Prun ella) නමින් හදුන්වන කුරුලු විශේෂය  Palaearctic කලාපයට  ආවේණික වේ
මෙම Holarctic විශේෂයට අනෙකුත් ආවේණික පක්ෂි පවුල් හතරක් ඇත
divers or loons (Gaviidae)
grouse (Tetraoninae)
auks (Alcidae)
waxwings (Bombycillidae) 

මෙම ඉන්දු මලයා ආවේණික පක්ෂි පවුල් තුනක් ඇත
සුරංගනා bluebirds (Irenidae),
Megalaimidae හා
(Rhabdoviridae)
ආසියානු හෝ ප්‍රධාන වශයෙන් ආසියානු පවුල් Acrocephalidae, Aegithalidae, Certhiidae, Cettiidae, Chloropseidae, Dromadidae, Eupetidae, Eurylaimidae, Hemiprocnidae, Hypocoliidae, Ibidorhynchidae, Muscicapidae, Phasianidae, Pityriaseidae, Podargidae, Tichodromadidae හා Turdidae ඇතුළත් වේ
මෙයට අමතරව  ඉන්දියානු උප මහාද්වීපයේ ආවේණික කුරුල්ලන්, බෝර්නියෝ ආවේණික කුරුල්ලන්, පිලිපීනයේ ආවේණික පක්ෂි වාසය කරති
ක්ෂීරපායී සතුන්(Mammals) 

ක්ෂීරපායී සතුන් පවුලෙ ක්ෂීරපායී විශේෂ දෙකක් පවති
colugos (විශේෂ 2)
	

  treeshrews (විශේෂ 19 )

ඉන්දු මලයානු ලාක්ෂණික විශාල ක්ෂීරපායී සතුන් ලෙස, කොටින්ව, වල් මී හරක්, ආසියානු අලි, ඉන්දීය රයිනෝසිරස්, ජාවාන් රයිනෝසිරස්, දකුණු ඇමරිකා ඌරු ජාතියක් ටපිරා( tapir) ඇතුළත් වේ
අනෙක් ආවේණික ආසියානු පවුලට  Ursidae (යෝධ පැන්ඩා), Calomyscus ( hamsters) සහ Ailuridae (රතු pandas) ඇතුළත් වේ
එලෙසම ආසියානු කූර සහිත සත්තු (ungulates), muntjac, Bubalus වෑනි විශේෂ සහ වෙනත් අය කිහිපයක් පවති
Bharal, gaur, blackbuck,ගොනා-බැටළුවන් (Ovis Bovini) ද  ඇතුළත් වේ
ආසියාවේ නිවර්තන කලාපීය වනාන්තර වල ලොරිස්( lorises), උණහපුළු, බෝර්නියෝ සහ සුමාත්රා ඔරංඔටන්  ඇතුළු විශේෂ 45 ක් පමණ වාසය කරති
මානව බලපෑම(Human impact) 

ආසියාවේ වනජීවී ජනගහනය ,වාසස්ථාන, යටිතල පහසුකම් සංවර්ධනය (වේලි, මංමාවත් හා සංචාරක පහසුකම් ඉදිකිරීම) විසින් ද එලෙසම දැව සොරකම් කිරීම නීති විරෝධී ක්‍රියා, දුර්වල ලෙස පාලනය, කාර්මික හා කෘෂිකාර්මික සූරාකෑම විසින් ද විනාශ කර ඇත
එහි ප්‍රතිඑලය ලෙස ජෛව විවිධත්වය සහ ජීවනෝපාය විනාශ විම විශාල පාඩුවකි
සංස්කෘතිය දුප්පත්කම, ජනගහන වර්ධනය හා වේගවත් ආර්ථික සංවර්ධනයක් සමග ස්වාභාවික පරිසර පද්ධති මත පීඩනය රැල්ලක් නිර්මාණය කර ඇත
චීනයේ දර්ශනීය ආර්ථික වර්ධනය, විශේෂයෙන්ම, කලාපය පුරා ඇති ස්වාභාවික සම්පත් සැපයීම වික්‍රියනය කරදමා ඇත
ගිනිකොන දිග ආසියාවේ ප්‍රධාන නිවර්තන කලාපයේ වනාන්තර විනාශය කිරීමේ ඉහළම සාපේක්ෂ අනුපාතය, එහි මුල් වනාන්තර හතරෙන් තුනක් අහිමි විම දක්වා හා එහි ජෛව විවිධත්වය 42% ක් දක්වා ද අඩු වි ඇත
මෙයද බලන්න 
ඉන්දු-මලක්කා පාරිසරික කලාපය

References
වරිගපූර්ණිකාව යනු යක්ෂ ගෝත්‍රිකයන් 	ගැන මූලාශ්‍ර තොරතුරු ඇතුලත්  පුස්කොල ග්‍රන්ථයකි
ශ්‍රී රාජාධි රාජසිංහ රජ සමයේ  මානාපවි අරණවාසි නීලගිරික 
බෝධිවංශාභය නොහොත් ශ්‍රී බෝධි වංශාභිධාන  හිමියන්  විසින් රාවණා යුගයේ සිට පැවත ආ  රවිශෛල්‍යාශ වංශය ට අයත්  පුස්කොල ග්‍රන්ථ රැසක් එක් කර මෙම  පුස්කොළ ග්‍රන්ථය සම්පාදනය කර තිබේ
රාවණා පරම්පරාව
රාවණා රජුගෙන් පැවතෙන රාජ පරම්පරාවක් ගැන ද වරිගපූර්කාව සඳහන් කරයි
ප්‍රධාන පරම්පරා දෙකක් වශයෙන් රටේ ව්‍යාප්තව සිටිය මේ අය අතර, කේවේ සස්ථාන පරපුර වාසස්ථාන
කරගෙන තිබුණේ මුහුදු බඩ ප්‍රදේශයි
නැව් තාක‍ෂණය පිළිබඳ හසල දැනීමක් ඇති මේ අය ලෝකයේම ව්‍යාප්ත වූ පරම්පරාවක් වීය
රවිශෛලාශ පරපුර රට අභ්‍යන්තරයේ වාසස්ථාන කරගෙන විසූහ
මේ අය තාරකා ශාස්ත්‍රය, ගුවන් යානා තාක‍ෂණය වාරිවාපි තාක‍ෂණය පිළිබඳ හසල දැනීමක් ඇති අය වූහ
මේ පරම්පරා දෙක අතර, ආවාහ විවාහ සම්බන්ධකම් තුළින් එකම ජාතියක් ලෙස කටයුතු කළහ
කෙවෙසස්ථාන (යාපනය) නගරයේ සිට ප්‍රධාන කෙන්ද්‍රස්ථානය වන මහගිර දක්වා යක‍ෂ ගෝත්‍රික ජනාවාස පිහිටා තිබී ඇත
ලලාටදේශය (පුත්තලම) ගිරිදේශය, (ගිරිබාව) නීලගිරිය ( මානෑව) සත්තානාගිර, රකුන්ගිර (රිටිගල) විල්පත්තු ප්‍රදේශ වල ද විශාල වශයෙන්  මොවුන්ගේ ජනාවාස තිබී ඇත
වරිගපූර්ණිකාවට අනුව  මන්නාරම සිට රිටිගල, මයියංගනය දක්වා අකණ්ඩව ගොඩනැගිලි සංකීර්ණයක් තිබුණ බවට ද සාධක තිබේ
මේ දියුණු සංස්කෘතියට අයත් යක‍ෂ ගෝත්‍රික රාජ පරම්පරාව ගැන නිවැරදි අවබෝධයක් වරිගපූර්ණිකාව තුළින් ලබාගත හැකිය
මේ කෘතියේ අන්තර්ගත තොරතුරුවලට අනුව වඩාත් තහවුරු වී ඇත්තේ රවිශෛලාශ රාජපරම්පරාව ගැනයි
රවිශෛලාශ රාජපරම්පරාවේ ආදිතමයා ලෙස සැලකෙන්නේ රාවණා හෙවත් යගු කෞරාණ මන්ඨකයි
කෞරාණ යන්න රෞලාන වශයෙන් ද භාවිතා වේ එයි
කෞරාණ යනු මෙරට සහ ලෝකයේ ව්‍යාප්තව සිටින යක‍ෂ ගෝත්‍රික කෝණ වංශිකයන්ගේ මුල් නමයි
sadun332847@gmail
com

ඉතිහාසය 
පසු ගිය වකවානුවේ සිදු වු සමාජ ජාලවල වර්ධනයට පෙර තිබු සමාජ ජාල තාක්ෂණික ආකෘති වුයේ අන්තර්ජාලයේ බහුක්‍රිඩක ක්‍රීඩා,බ්ලොග් අඩවි,පුවත් සමාගම්,ඉලෙක්ට්‍රොනික තැපැල් ලැයිස්තු සහ පෙම් හමුවීම් සේවා ඇතුළු දේ වේ
තම පෞව්ද්ගලික සැකසුම් (Privacy Settings) වෙනස් කළහැකි බව සහ එසේ වෙනස් නොකළ හොත් ,ඔවුන්ගේ තොරතුරු මහජනයාට විවුර්ත බව බොහෝ පරිශීලකයින් නොදනිති
යුරෝපයේ භාවිතා කරන මාර්ග සංඥා සමහර වෙනස්කම් සමඟ ශ්රී ලංකාව තුළ සම්මත මාර්ග සංඥා අනුගමනය කරමින් මාර්ග මාර්ග පද්ධතියට ගැලපෙන ඇතැම් මාර්ග සංඥා හඳුන්වා දී තිබේ
ශ්‍රී ලංකා රජය ගැසෙට් නිවේදනයක් මගින් නව මාර්ග සංඥා සියයකට වැඩි ප්‍රමාණයක් හදුන්වා දී ඇත
මෙම නව වෙනස්කම් මගින් මාර්ග සංඥා වල වර්ණය සහ ප්‍රමාණය ප්‍රතිස්ථාපනය කර ඇති අතර ගතික පනිවිඩ සංඥා (Variable-message sign) සහ සීග්‍රගාමී මහා මාර්ග වල ඉලෙක්ට්‍රොනික ඩිජිටල් සංඥා පුවරු  හදුන්වා දී ඇත
සීග්‍රගාමී මහා මාර්ග වල පණිවිඩ සංඥා ක්‍රියාත්මක කිරීම සදහා ජපන් රජය  විසින් රුපියල් බිලියන 1.24ක් ප්‍රදානය කරන ලදි
ගමනා ගමන සංඥා පුවරු සදහා සිංහල,දෙමළ සහ ඉංග්රීසි  භාෂා යෝග්‍ය වේ
මෝටර් රථ වාහන පනත (203 වන අධිකාරිය) මගින් මාර්ග සංඥා විස්තර කරනු ලබයි
අනතුරු හැගවීමේ සංඥා

අතිරේක පුවරු  
අනතුරු හැගවීමේ සංඥා සමග බාවිතා කරනු ලබන අතිරේක පුවරු බස්රථ නැවතුම

පාලන සංඥා

තහනම් සංඥා

සිමාකාරී සංඥා  
නගරයක වෙගසිමා

විධාන සංඥා

ප්‍රමුඛතා සංඥා

අතිරේක පුවරු 
පාලන සංඥා සමග බාවිතා කරනු ලබන අතිරේක පුවරු

දිශාභිමුඛ තොරතුරු සංඥා

ජාතික මහා මාර්ග

පළාත් මාර්ග

අධිවේගී මාර්ග

රියදුරන් සඳහා ප්‍රයෝජනවත් අනෙකුත්  සංඥා

මාර්ග අංක  සංඥා

අතිරේක පුවරු  
දිශාභිමුඛ තොරතුරු සංඥා සමග බාවිතා කරනු ලබන අතිරේක පුවරු

විවිධ සංඥා

මාර්ග සලකුණු

රථ වාහන ආලෝක සංඥා

පදිකයන් සඳහා වූ  ආලෝක සංඥා

තහනම් දුර ප්‍රමාණ 
වාහන නවතා තැබීමට තහනම් දුර ප්‍රමාණ

උපද්‍රව-අනතුරු ඇගවීමේ තහඩු 
උපද්‍රව-අනතුරු ඇගවීමේ තහඩු ප්‍රවාහන වාහන වලට සවිකර ඇත
මෙම ලිපිත් බලන්න  
 ශ්‍රී ලංකාවේ ගමනාගමනය
කොමඩු කුකර්බිටේසි කුලයට අයත් වැල් ආකරයේ  සපුෂ්ප ශාකයකි
එය මුලින්ම දකුණු අප්‍රිකාවෙන් සොයාගන්නා ලද අතර කහ/සුදු මල් සහ ගොරෝසු, බූව සහිත පාක්ෂිකව බෙදුනු පත්‍ර   ඇති, විශාල වශයෙන් පොළොව මතුපිට පැතිරෙන වාර්ෂික ශාකයකි
pepo නමින් උද්භිදවිද්යාාත්මකව හදුන්වන මෙම ශාකය බෙරි වර්ගයේ ශාකයකි
මෙම පළතුර සාමාන්‍යයෙන් තද කොල පැහැති වයිරම් සහ කහ පැහැති තිත් වලින් සමන්විත ඝනකම් පොත්තකින් සෑදී ඇති අතර එය සාමාන්‍යයෙන් බොහො බීජ දරන ඉස්ම සහිත තද රතු පහැති මදයකින් සමන්විත වේ
නමුත් සමහර අවස්තා වලදී තැඹිලි, කහ හෝ සුදු පැහයන්ගෙන්ද දැකිය හැක
එමෙන්ම රෝග ප්‍රතිරොධී ප්‍රභේද සහ බීජ රහිත මාදිලියේ සංවර්ධනයට සැලකිය යුතු ප්‍රමාණයේ පරිශ්‍රමයක් දරා ඇත
බෝග වගා ප්‍රභේද සිටුවීමෙන් දින 100ක් අතුලත ඵල ලබා ගත හැකි වේ
ඵල අමුවෙන් හෝ පිසින ලද අහාර ලෙස ආහාරයට ගත හැක
ඉතිහාසය 

මෙම කොමඩු ,කැලෑබදව වර්ධනය වූ දකුණු අප්‍රිකානු  සම්භවයක්  ඇති ශාකයක් සේ සැලකේ.19 වන සියවසේ දී,ඇල්ෆොන්සෙ ද කැන්ඩොල් විසින් කොමඩු නිවර්තන අප්‍රිකාවට  ආවේණික වූ ශාකයක් ලෙස හදුන්වා ඇත
වර්තමානයේ උතුරු හා බටහිර අප්‍රිකාවේදී හමු වී ඇති ,එම ප්‍රදේශයට ආවේණික Citrullus colocynthis ශාකයබොහෝ විට කොමඩු ශාකයේ මුතුන්  මිත්තන් ලෙස සැලකේ. කෙසේ වෙතත්,එය නැම්බියාවට අයත් C
ecirrhosus හි ප්‍රභේදයක්  බව නවතම පරීක්ෂණ වලදී යෝජනා කර ඇත
නයිල් නිම්නයේ කොමඩු  වගා කල බවට  සාක්ෂි දෙවන සහශ්‍රකයේ  සිට සොයා ගෙන ඇත
කොමඩු බීජ දොළොස්වැනි රාජවංශය අයත් ප්‍රදෙශ වලින් සහ ඊජිප්තුයානු  පරාවකු වන  Tutankhamun ගේ සොහොනෙන් සොයාගෙන ඇත
7 වැනි සියවසේ දී, කොමඩු ඉන්දියාවේ වගා කරන ලද අතර 10වන සියවස වන විට චීනයේ වගා කිරීම ආරම්භකර ඇත
වර්තමනයේ  ලෝකයේ විශාලතම කොමඩු නිෂ්පාදකයා වශයෙන් චීනය සැලකේ. මුස්ලිම් ආක්‍රමණකරුවන් විසින් මෙම පලතුර යුරෝපයට හදුන්වාදී ඇති අතර 961 දී Córdoba වල සහ 1158 දී Seville වල මෙය වගා කල බවට සාක්ෂි ඇත
යුරෝපීය ජනපදිකයන් සහ  අප්‍රිකානු වහලුන් විසින් නව ලොවට කොමඩු හදුන්වා දෙන ලදී
1576 දී ස්පාඤ්ඤ පදිංචිකරුවන් විසින් එය ෆ්ලොරිඩාවේදී වගා කර ඇති අතර 1629 දී මැසචුසෙට්ස් හිදී සහ 1650 දි පේරු ,බ්‍රසීලය,පැනමා රාජ්‍යයන්ගේ මෙන්ම බ්‍රිතාන්‍යය හා ලන්දේසි යටත්විජිත වලද වගා කර ඇත
එම කාලයේදීම ඇමෙරිකානු ජාතිකයන් මිසිසිපි නිම්න, හා ෆ්ලොරිඩා වල මෙම බෝගය  වගා කර  ඇත
කොමඩු ඉතා වේගයෙන් හවායි සහ අනෙක් පැසිෆික් දූපත් විසින් වැලඳගෙන ඇති අතර ඒව කපිතාන් ජේමිස් කුක් වැනි ගවේෂකයින් විසින් ද හදුන්වා දී ඇත
ප්‍රභේද වර්ධනය 
උද්‍යානය විද්‍යාඥ චාල්ස් ඇන්ඩෘස් විසින් දකුණු කැලිෆෝනියා හි චාල්ස්ටන් USAD එළවළු අභිජනන විද්‍යාගරයෙදී රෝග ප්‍රතිරෝධී සහ මැලවීමට ප්‍රතිරොධී කොමඩු නිශ්පාදන කිරීමට කටයුතු කලේය
එහි ප්‍රතිපලය ලෙස 1954 දී "චාල්ස්ටන් හි අළු සහිත කොමඩු " බවට පත් වී ඇත
ඒවා ඇසිරීමට සහ ප්‍රවාහනය කිරීමට පහසු වන සේ දිගැටි හැඩයකින් හා දැඩි පොත්තකින් යුක්ත විය
එහි අනුවර්තන හැකියාව නිසා එය විශාල භූගෝලීය ප්‍රදේශයක වගා කල හැක
ඒවා ඉහළ අස්වැන්නකින් යුක්ත අතර ඇන්ත්‍රැක්ස්නොස් සහ හිටුමැරීම වැනි බොහෝ කොමඩු ආශ්‍රිත ලෙඩ රෝග වලට ඔරොත්තු දේ
වගාවන්  

කොමඩු නිවර්තන හෝ උපනිවර්තන ශාක වන අතර එය වර්ධනය වීම සඳහා  25 C (77  F) ට වඩා ඉහළ උෂ්ණත්ව අවශ්‍ය වේ
ගෙවතු වගාවෙදී බීජ, භාජන වල ආවරණය යටතේ සහ  හොදින් ජලය බැස යන PH අගය 5.5 - 7 අතර සහ නයිට්‍රජන් මට්ටම මධ්‍ය අගයක් ගන්නා වැලි තුළ වගා කරයි
ආද්‍රතා මට්ටම ඉහල අගයක පවතී නම්  කොමඩු ශාක රෝග වලට ගොදුරු වීමට පෙලඹෙති

වර්ග 
  1200ක ට අධික කොමඩු වගා ප්‍රභේද වල බර අනුව කිලෝ ග්‍රෑම් 1 සිට 90 ඩක්වා පරාසයක පවතී
එසේම එහි මදය රතු,තැඹිලි,කහ හෝ සුදු පැහයක් ගනී
භාවිත

පෝෂ්‍ය පදාර්ථයන් 
කොමඩු ග්‍රෑම් 100 ක ගෙඩියක් කැලරි 30ක් හා අත්‍යවශ්‍ය පෝෂක ද්‍රව්‍ය අවම ප්‍රමාණයක් සපයයි
දිනකට අවශ්‍ය විටමින් C සැලකිය යුතු  ප්‍රමාණයක් අන්තර්ගත වේ
කොමඩු පළතුරේ 91% ක් ජලය ද 6%ක් සීනි ද අඩු මේද ප්‍රමාණයක් අන්තර්ගතවේ
ආහාර 
කොමඩු පොත්තද ආහාරයට සුදුසු වන අතර බොහෝ විට එහි රසය නිසා එය ආහාරයට නොගනී
කොමඩු පොතු අච්චාරු සඳහා යොදාගන්නා අතර බොහෝවිට එළවළු වක් ලෙසද යොදා ගැනී
බොහෝ විට මෙහි පොතු අච්චාරු ලෙස,බැදුමක් ලෙස හෝ ජෙලි ලෙසදකුණු ඇමරිකානුවන් විසින් ආහාරයට ගනී
කොමඩු පොත්ත තුළ සිටෘලීන් නම් ඇමයිනෝ අම්ලය නිපදවයි.එසේම එහි මදය තුල ලයිසොපීන් ඇතුළු කැරටිනොයිඩ අඩංගු වේ
ඡායාරූප

ආශ්‍රිත ලිපි
ජංගම සිතියම්ගත කරනය යනු ජංගම රථයකින් එකතුකරගන්නා ලද භුමිය පිලිබඳ දත්තයන්ය, ඒවා සාමාන්‍යයෙන් ඡායාරූප, රේඩාර් , ලේසර් , කරන ලද LIDAR හෝ කවර අංකයක දුරස්ථ සංවේදනය පද්ධති මගින් සමන්විත වේ
එවැනි පද්ධති ජංගම වේදිකාවක් මත සවි කාලය සමමුහුර්ත සංචලනය සංවේදක සහ රූප සංවේදක ඒකාබද්ධ අරා තැනී ඇත
එවැනි පද්ධතියක මූලික නිමැවුමේ භුගෝලීය තොරතුරු පද්ධතියේ දත්ත , ඩිජිටල් සිතියම්, සහ georeferenced රූප සහ වීඩියෝ ඇතුළත් වේ
ඉතිහාසය 
සෘජු කියවීම georeferencing තාක්ෂණය ජංගම සිතියම්ගත පද්ධති සංවර්ධනය සඳහා මාර්ගය විවෘත කර දෙන ලදී
භුගෝලීය ස්ථානගත කිරීමේ පද්ධතිය සහ අවස්ථිති නාවික පද්ධති, වේගවත් හා නිවැරදි දත්ත දුරස්ථ සංවේදනය උපකරණ මගින් සංකීර්ණ පශ්චාත් සැකසීම සඳහා යොදා නොගෙන සෘජු සිතියම් ගත කිරීමට ඉඩ සලසා ඇත
යෙදුම්

ජංගම ගුවන් සිතියම්ගත කරනය 
සාම්ප්‍රදායික ශිල්ප ක්‍රම වන භූමිය පිලිබඳ ගුවන් ඡායාරූපකරණය, බිම ලක්කිරීම් රේඩාර්, හෝ LIDAR වියදම් අධික නොවන අතර  විශේෂයෙන් දුෂ්කර ප්‍රදේශ වල හෝ එක්රැස් කල දත්ත වර්ගය වල එක් එක් ලක්ෂණ අනුව අර්ථ තේරුම් ගැනීම දුෂ්කර වේ
සෘජු රූප georeferencing , මහා පරිමාණ සිතියම්කරණ කාර්යයන් පාලනය සරල කරන ලදී
හදිසි ප්‍රතිචාර සැලසුම්කරනය 
ජංගම සිතියම්ගත පද්ධති මගින්, වේගවත් දත්ත එකතුව තුලින් නිවැරදි සහ විවිද තත්වයන් යටතේ භුමිය තක්සේරු කිරීමට ඉඩ සලසා දේ
අන්තර්ජාල යෙදුම් 
අන්තර්ජාලය සහ ජංගම උපාංග භාවිතා කරන්නන්, වඩ වඩාත් එක්කෝ අනුරූපණය කිරීමේ ආකෘති පත්‍රය හෝ යොමු කරන භූ-රූප තුළ භූ- අවකාශීය තොරතුරු භාවිතා කරනු ලබයි
ගූගල්, මයික්රොසොෆ්ට්, සහ යාහූ මාර්ගගත සිතියම්ගත කරන ක්‍රම දියුණු කිරීමට ගුවන් ඡායාරූප හා චන්ද්‍රිකා ඡායාරූප යන දෙකම අනුවර්තනය වී ඇත
වීදි දැක්ම වර්ගයේ රූප ද වෙලඳපොළ පුළුල් කරයි
ස්ථානය දැනගැනීමේ පෞද්ගලික ඩිජිටල් සහකාර පද්ධති, ජංගම සිතියම්ගත මූලාශ්‍ර වල භූ- යොමු කරන ලක්ෂණ මත රඳා පවතී
මාර්ග සිතියම්කරණය සහ අධිවේගී මාර්ග පහසුකම් කළමනාකරණය 
භුගෝලීය ස්ථානගත කිරීමේ පද්ධතිය, ඩිජිටල් කැමරා පද්ධති සමඟ ඒකාබද්ධ කර මාර්ග සිතියම් වේගවත්ව යාවත්කාලීන කරයි
එම පද්ධතියම කාර්යක්ෂම මාර්ග තත්ත්වය මැනුම් කටයුතු කිරීමට සහ පහසුකම් කළමනාකරණය යොදා ගත හැකිය
ලේසර් ස්කෑන් තාක්ෂණය ජංගම සිතියම්ගතකරණයේදී පුර්ණ 3D බෑවුම්  දත්ත රැස්කිරීමටත්, බැංකුමය ආදී කටයුතු සදහා යොදාගැනේ
රොට්වෙයිල(ර්)  යනු මධ්‍යම ප්‍රමාණයේ සිට විශාල හෝ විශාල  ලෙසින් පිලිගන්නා ගෘහස්ථ සුනඛ වර්ගයකි
මෙම සුනඛ වර්ගය ජර්මනියේ හඳුන්වනු ලබන්නේ , අදහස රොට්වෙයිල් සතුන් මරන්නන්ගේ සුනඛයන් යනුයි
එයට හේතුව මොවුන් ගොවිපලක සතුන් බලාගැනීමට හා මස් මෙන්ම අනෙකුත් නිෂ්පාදන පටවන ලද කරත්ත වෙළඳපොළ කරා ඇදගෙන යාම සඳහා යොදා ගන්නා ලද බැවිනි
19 වන ශතවර්ශයේ මධ්‍යම භාගයේ දුම්රිය මගින් සතුන් වෙළඳපොළ කරා ප්‍රවාහනය කිරීම අරඹන තුරු රොට්වෙයිල(ර්) සුනකයන් තමන්ගේ සාම්ප්‍රදායික භූමිකාව සඳහා යොදා ගන්නා ලදී
ගොවිපළ සතුන් බලාගැනීමට මෙන්ම මේ වන විට සෝදිසි කිරීමේ හා බේරා ගැනීමේ සුනඛයන් ලෙසද, අන්ධ පුද්ගලයන් සඳහා මග පෙන්වන්නන් ලෙසද, මුරකරුවන් හා පොලිස් සුනඛයන් ලෙසද, තවත් විවිධ භූමිකාවන් සඳහාද මොවුන් යොදා ගැනේ
ඉතිහාසය 

මෑත කාලයේ බොහෝ අරමුණු සඳහා යොදාගන්නා සුනඛ විශේෂයක් වුවද රොට්වෙයිල(ර්) සුනඛයන් යනු සතුන් බලාගැනීමට යොදා ගත් පැරණිතම විශේෂයකි
බහු-ආංශික සතුන් බලගැනීම හා විවිධ භාණ්ඩ ආරක්ෂා කරගැනීමට මෙන්ම ඕනෑම තත්වයක් යටතේ ක්‍රියා කිරීමේ හැකියාවක් මොවුන්ට ඇත
මෙම  විශේෂයේ ඉතිහාසය රෝමානු අධිරාජ්‍යය කරා දිව යයි
රොට්වෙයිල(ර්) සුනඛයන් විශ්වාසය තැබිය හැකි වූ, මනා බුද්ධියක් හා රැකවල් කිරීමේ ඉවක් තිබූ, අනම්‍ය හා විශාල සුනඛයන් වන ප්‍රාග් රෝමානු සුනඛයන්ගෙන් පැවත එන්නන් ලෙස සැලකේ. යුරෝපය යටත් කර ගැනීමේ කැරැල්ලේදී, රෝමානු සේනාංකය මහද්වීපය හරහා විශාල කණ්ඩායම් ලෙස ගමන් ගන්නා ලදී
ශීතකිරීමේ උපක්‍රම නොපැවතීම නිසා සොල්දාදුවන් හට ඔවුන්ගේ ආහාර අවශ්‍යතා වෙනුවෙන් ගවයන් රංචු රැගෙන යාමට සිදුවිය
සුනඛයන් මෙම ගවයන් එකතු කර තබාගැනීමටත් රාත්‍රියේදී ආරක්ෂා කර ගැනීමටත් යොදා ගන්නා ලදී
74 පමණ කාලයේදී රෝමානු හමුදාව ඇල්ප්ස් හරහා ගමන් කොට දකුණු ජර්මනියට ඇතුලුවිය
එතැන් පටන් රෝමානුවන් ස්වාබිවරුන් විසින් පලවා හැරීමෙන් පසුවද සියවස් දෙකක් පුරාවට මෙම රෝමානු සුනඛයන් සතුන් රැකබලාගැනීම හා වෙලඳපොල කරා ගෙනයාම සඳහා යොදා ගන්නා ලදී
මෙම ප්‍රදේශයේ නාගරිකයක් කල්යත්ම රොට්වෙයිල් නම් විය
එය වැදගත් වෙලඳාම්පොළක් වු අතර, රෝමානු සුනඛයන් සතුන් පොළට දැක්කීමෙන් හා සතුරන්ගෙන් මෙන්ම කැලෑ සතුන්ගෙන් ආරක්ෂා කිරීමෙන් ඔවුන්ගේ වටිනාකම ඔප්පු කර පෙන්වීය