Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
No god but God, නම් ග්‍රන්තයේ දී කැලිෆෝනියා විශ්ව විද්‍යාලයේ මහාචාර්‍ය රේසාඅස්ලාන්(Reza Aslan)  ඉස්ලාමීය සංස්කෘතියේ පුරුෂාධිපත්‍ය විවරණය කරයි
ඉස්ලාමීය ෂාරීයා නීතිය මගින් දරුණු ලෙස ගැහැණිය පීඩාවට පත් කරයි
ගැහැණියට ඇවිසින් සිදුකරන ලද වැරදි සදහා ඉතා බරපතල දඩුවම් ලබාදෙයි
ඒ අතර හිසගසා මරා දැමීම ගල්ගසා මරා දැමීම වැනි දඩුවම් ක්‍රම දැක්විය හැක
ඉස්ලාමීය විවාහ නීතිය අනුව පුරුෂයෙකුට ස්ත්‍රියක් එපාවූවිට එම පුරුෂයා කලයුත්තේ ඇය ඉදිරියේ තලාක් කියා තනුවරක් ප්‍රකාශ කිරීම පමණි
එවිට ඔවුන් දික්කසාදවූවාසේ පිළිගනී
ඊට සාක්ෂි දරන්නේ අල්ලා දෙවියන් පමණි
එහෙත් ස්ත්‍රියකට පුරුෂයාගෙන් කොපමණ වෙනස්කම් සිදුවුවද ස්ත්‍රියගේ කැමත්තට දික්කසාදයක් සිදුකල නොහැකිය
දාර්ශනික මතවාද(17වන සියවස සිට 20වන සියවස දක්වා) 
මෙම යුගයේ බිහිවූ දාර්ශනිකයන් බොහෝමයක් නාරිද්වේෂ සංකල්පය පොෂණය කළබව බොහෝ කාන්තාවාදී විශ්ලේෂකයන් විසින් චෝදනාවට ලක්කරන ලදී,මොවුන් අතර ඇරිස්ටෝටල්,රේනේ ඩේකාඩ්, තොම්සන් හොබර්,ජෝන් ලොක්, ඩේවිඩ් හ්‍යුම්, ජීන් ජැක්සන් රූසෝ, G
හේගල්, ආතර් ස්කොපන්හර්,ෆ්‍රෙඩ්රිච් නිට්ෂේ,චාර්ල්ස් ඩාවින්, සිග්මන්ඩ් ෆ්‍රොයිඩ්, ඔටෝ විනිංගර්, ඔස්වල්ඩ් ස්පෙන්ගර්,සහ ජෝන් ලූකස්යන දාර්ශනිකයන්ද විය
අන්තරජාල නාරිද්වේෂය 
අන්තරජාලය මගින් ස්ත්‍රී විරෝධී මතවාද පතුරුවා හැරීම අදවනවිට බොහෝටිට සිදුවේ
විශේෂයෙන් මේ තත්වය සමාජ සමාජ මාධ්‍යතුල බහුලබව සමාජ විදාඥයන් ප්‍රකාශකරයි
2016 වසරේදී ටැන්ක් ඩෙමොන් සිදුකළ පර්යේෂණයට අනුව මෙසේ ට්විටර් නම් සමාජ ජාල වෙබ් අඩවිය හරහා ස්ත්‍රී විරෝධී බලපෑම් සිදුකර ඇත්තේ 50% ම කාන්තාවන් විසින්ම බවයි.

පරිණාමවාදී මත

සංස්කෘතිය 
බොහෝ සංස්කෘතීන් තුල ස්ත්‍රී විරෝධී ආකල්ප ප්‍රබලව පවතී
අදහස් හා විවේචන 
නාරිද්වේෂයට විරුද්ධව අදහස් පළකිරීමේදී වැඩි වශයෙන්ම විවේචන එල්ල වන්නේ ආගමික අංශයෙනි
කාන්තාවන්ට නිසි පිළිගැනීමක් ගෞරවයක් ලබා නොදීමට බොහෝ ආගමික හා සංස්කෘතික මතවාද හරස්වෙයි
එබැවින් අපරදිග සමාජයට වඩා පෙරදිග රටවල කාන්තාවන්ගේ තත්වය අවාසනාවන්තය
බොහෝ සංස්කෘතීන් තුල ස්ත්‍රියට ඇයගේ අයිතිවාසිකම් ලබාදීම වරදක් ලෙස සිතයි
ආගමික හා සාම්ප්‍රධායික සංස්කෘතික ලක්ෂණ ප්‍රබලව පවතින පෙරදිග සමාජයන්හි මේ තත්වය බහුලව පවතී
මෙම සාම්ප්‍රධායික සංස්කෘතීන් තුල ස්ත්‍රිය පුරුෂයාට යටත්ව සිටිය යුතු බව හා ඇයට ස්වාධීන තීරණ ගැනීමට අයිතිය නොදියයුතුබව අවධාරණය කරයි
ස්ත්‍රිය යනු පුරුෂයන්ට අයත් ලිංගික භාණ්ඩයක් මෙන්ම දරුවන් උපදවන මැෂිමක් ලෙස පෙරදිග සමාජය සිතනබව කාන්තාවාදී විද්වතුන් පවසයි
ආගමික හා සංස්කෘතික ඉගැන්වීම් මත ස්ත්‍රීන්ට අධ්‍යාපනය ලැබීමේ අයිතිය පවා පෙරදිග රටවල කාන්තාවන්ට අහිමිව පැවතිණ
ආගම්ක හා සංස්කෘතික බලපෑම් මත ස්ත්‍රිය දැඩි ප්‍රචණ්ඩත්වයකට ලක්විය
තම සැමියාගේ කෘෘර වදහිංසා ඉවසමින් දැඩි පීඩනයක් යටතේ ජීවත්වීමට පෙරදිග කාන්තාවට සිදුවිය
විවාහය බිඳ වැටීමක් සිදුවුව හොත් එහි දෝෂාරෝපණය එල්ලවූයේ ස්ත්‍රියටය
ප්‍රේම සම්බන්දයකදී පවා දෝෂාරෝපනවලට ලක්වන්නේ ස්ත්‍රීන්ය
එහෙත් කාන්තාවාදී ව්‍යාපාර පෙරදිග ප්‍රබලවීමත් ආගම අභිබවා විද්‍යාව දියුණුවීමත් සමග කාන්තාවට යහපත් කාලයක් උදාවෙමින් පැවතියද තවමත් ආගම විසින් කාන්තාවාදී ව්‍යාපාරවලට ඇතිකරන බලපෑම අඩුවී නැත
ලිබරල් කාන්තාවාදය 
ලිබරල්වාදීන් විශ්වාස කරන්නේ ස්ත්‍රී පුරුෂ වශයෙන් සමාජයේ පවතින බෙදීම අඩුවන තරමට කාන්තාවට ඇතිවන අසාධාරණකම් අඩුවන බවයි.ලිබරල්වාදීන් සැමවිටම කාන්තාවට සම තැන ලබාදීම සදහා අරගල කළහ
ආගම හා සංස්කෘතිය විසින් කොන්කර දැමූ කාන්තාව බලගතු කර ආත්ම අභිමානය ස්වාධීනත්වය තහවුරුකර ඇයට හිමි මානව අයිතිවාසිකම් නිසි පරිදි භුක්ති විදීමට ලිබරල්වාදීන් කාන්තාව ශක්තිමත් කළහ
ලිබරල්වාදී කාන්තාවාදය ශක්තිමත් කිරීමට ඇතැම් දාර්ශනික මතවාද උපකාරවිය
ඒ අතර මනෝවිශ්ලෙෂණවාදය චර්‍යවාදය ගෙස්ටොල්වාදය වැනි මනෝ විද්‍යා ගුරුකුලවලින් ලැබු පන්නරයට විශේෂය
මෙම මතවාද සාමාජ හා දේශපාලනික නැඹුරුවකින්ද ඉස්මතුවිය
ලිබරල්වාදී කාන්තාවදය බටහිර යුරෝපා රටවල ප්‍රබලව ගොඩනැගිණ
එහෙත් ආගම හා සාම්ප්‍රධායික සංස්කෘතීන් ගරුකරන පෙරදිග සමාජවලට මෙය ඉතා සෙමින් ව්‍යාප්ත වූබව සමාජ විද්‍යාඥයන් පවසයි
ලිබරල්වාදී කාන්තාවාදය මගින් ආගම හා සංස්කෘතිය විසින් සමාජය මත පටවා තිබූ ස්ත්‍රි විරොධී ආකල්ප අවම කොට ස්ත්‍රියට යහපත් දිවි පැවැත්මක් ලබාදීමට හැකිවිය
සංස්කෘතික කාන්තාවාදය 
සංස්කෘතික කාන්තාවාදය මගින් සමාජය සංස්කෘතිය මගින් අසාධාරණයට කොන් කිරීමට හා මර්ධනය කිරීමට ලක්ව ඇති කාන්තාව බලගැන්වීම සිදුකරයි
සංස්කෘතිය ආගම හා දැඩි සම්භන්දයක් පවතී
ආගමික මත සංස්කෘතිය තුල මුල්බැගෙන ඇති නිසා මෙම මතයන් සමාජයෙන් බැහැර කිරීම ඉතා අපහසු කරුණකි
උදාහරණ ලෙස බෛබල් පුරාවතෘයේ එන පරිදි ගැහැණිය මවන්නේ පුරුෂයා මවා ඉතිරිවූ ඇට කැබැල්ලකිනි
පුරුෂයා පාපයට නැඹුරු කරනේද ගැහැණිය විසිනි
බුදුන් වහන්සේ මෙහෙණි සස්න ආරම්භ කිරීමට කීප විටක්ම අකමැතිවෙයි
මහණකමින් හෝ වයසින් වසර 100 ඉක්මවූ මෙහෙණියකට පවා එදිනම මහණවූ සාමනේර හිමියන්ට වැඳීමට සිදුවේ
මුස්ළිම් කාන්තාවන්ට පල්ලියට යාම තහනම්ය
තම ලිංගයේ අති සියුම් ස්ථාන සුන්නත් කරගැනීමට මුස්ළිම් තරුණියන්ට සිවේ
මෙසේ සෑම ආගමක් තුලම ගැහැණිය පීඩාවට පත්කර ඇත
මෙම කොන් කිරීම් නිසා ඇතැම් සංස්කෘතීන් තුල ගැහැණු දරුවන්ට අධ්‍යාපනය ලැමේ අයිතිය නැති කිරීම ඇයට ලිංගික නිදහස අහිමි කිරිම ස්වාධීන තීරන ගැනීමේ අයිතිය නැති කිරීම සිදුකර ඇත
සංස්කෘතිය තුලින්ම කාන්තාවන්ට ගරු කරන සමාජයක් බිහිකිරීම සංස්කෘතින කාන්තාවායේ අරමුණයි
රැඩිකල් කාන්තාවාදය 
රැඩිකල් කාන්තාවාදය මගින් ගැහැණු පිරිමි වශයෙන් පවතින සමාජ ස්ථරායනය ඉවත් කර සැමට සමාන අවස්ථාවන් ලබාදීම වෙනුවෙන් පෙනී සිටියි
ගැහැණු පිරිම් භේදය නැති කිරීම,සමානව සැළකීම හා චර්‍යාත්මක වශයෙන් හා ආකල්පමය වශයෙන් ද භේදය තුරන් කලයුතුය යන්න රැඩිකල් කාන්තාවාදීන්ගේ අරමුණයි
කාන්තාවන්ට තම ලිංගිකත්වය,විවාහවීම හෝ නොවීම,ප්‍රජනන අයිතිවාසිකම් පිළිබද ස්වං තීරණ ගැනීමේ අයිතිය මෙන්ම පීතෘ මූලික සාම්ප්‍රධායික සමාජයේ පැලපදියම්වී ඇති පුරුෂාධිපත්‍යයේ කාන්තාවන්ටද ලබාදීම රැඩිකල් කාන්තාවාදීන් විසින් උස්සාහ දරයි
කාන්තා හිංසනය,ගෘහස්ත ප්‍රචණ්ඩත්වය,දේපල හිමිවීමේදී කාන්තාවන්ට අඩු සැළකිල්ලක් දැක්වීම,ඇතැම් රැකියාවලට කාන්තාවන් යොදා නොගැනීම කාන්තාව නිවසට කොටුකර තැබීම යන කාරණා මගින් ඇතිවන කාන්තා හිංසනයන් වළකාලීමද රැඩිකල් කාන්තාවාදීන්ගේ අරමුණයි
එසේම ආගම හා සංස්කෘතිය විසින් ඇඳුම් පැළදුම් ඇඳීම පිළිබද යොදා ඇති තහංචි ඉවත් කිරීම ද රැඩිකල් කාන්තාවාදීන් විසින් සිදුවිය
කෙසේ වෙතත් මෙම රැඩිකල් කාන්තාවාදය බටහිර සමාජයේ ඉතා වේගයෙන් පැතිරුනද පෙරදිගදී මේයට නැගී සිටීමට ආගමමික සංස්ථාවෙන් ඇතිවූයේ දැඩි විරෝධයකි
එහ නිසාම මෙය දැඩි පසුබෑමකට අරාබි හා දකුණු ආසියාතික සමාජතුල ලක්විය
සමාජවාදී කාන්තාවාදය

සමලිංගික කාන්තාවාදය

මේවාත් බලන්න

සටහන්

මූලාශ්‍ර 
 Boteach, Shmuley
Hating Women
America's Hostile Campaign Against the Fairer Sex
2005.
 Brownmiller, Susan
Against Our Will
Men, Women, and Rape
Simon and Schuster, 1975.
 Clack, Beverley, comp
Misogyny in the Western Philosophical Tradition
Macmillan, 1999.
 Dijkstra, Bram
Idols of Perversity
Fantasies of Feminine Evil
Oxford University Press, 1987.
 Chodorow, Nancy
The Reproduction of Mothering
Psychoanalysis and the Sociology of Gender
University of California, Berkeley, 1978.
 Dworkin, Andrea
Woman Hating
Dutton, 1974.
 Ellmann, Mary
Thinking About Women
1968.
 Ferguson, Frances and R
Howard Bloch
Misogyny, Misandry, and Misanthropy
University of California Press, 1989. ISBN 978-0-520-06544-4
 Forward, Susan, and Joan Torres
Men Who Hate Women and the Women Who Love Them
When Loving Hurts and You Don't Know Why
Bantam Books, 1986. ISBN 0-553-28037-6
 Gilmore, David D
the Male Malady
2001.
 Haskell, Molly
From Reverence to Rape
The Treatment of Women in the Movies
1974. University of Chicago Press, 1987.
 Holland, Jack
The World's Oldest Prejudice
2006.
 Kipnis, Laura
The Female Thing
Dirt, Sex, Envy, Vulnerability
2006. ISBN 0-375-42417-2
 Klein, Melanie
The Collected Writings of Melanie Klein
4 volumes
Hogarth Press, 1975.
 Marshall, Gordon
'Misogyny'
In Oxford Dictionary of Sociology
Oxford University Press, 1998.
 Johnson, Allan G
In Blackwell Dictionary of Sociology
A User's Guide to Sociological Language
Blackwell Publishing, 2000.
 Millett, Kate
Doubleday, 1970.
 Morgan, Fidelis
A Misogynist's Source Book
Patai, Daphne, and Noretta Koertge
Professing Feminism
Cautionary Tales from the Strange World of Women's Studies
1995. ISBN 0-465-09827-4
 Penelope, Julia
Unlearning the Lies of our Fathers' Tongues
Pergamon Press Canada, 1990.
 Rogers, Katharine M
The Troublesome Helpmate
A History of Misogyny in Literature
1966.
 Smith, Joan
Misogynies
1989. Revised 1993.
 Tumanov, Vladimir
"Mary versus Eve
Paternal Uncertainty and the Christian View of Women
" Neophilologus 95 (4) 2011
507-521.
 von Arnim, J
Stoicorum veterum fragmenta Vol
3. Leipzig
Teubner, 1903.
 World Health Organization Multi-country Study on Women's Health and Domestic Violence against Women* 2005.

සිංහල මූලාශ්‍ර 
අබේපාල රෝලන්ඩ් (2014) කාන්තා මනෝවිද්‍යාව හා කාන්තාවාදී උපදේශනය සාර ප්‍රකාශන අතුරුගිරිය පාර කොට්ටාව

සරච්චද්‍ර එදිරිවීර (2006) මනමේ නාටකය ඇස් ගොඩගේ සහ සහෝදරයෝ මරදාන පාර කොළඹ 10

බාහිර යොමු 
 Misogyny, Misandry, and Misanthropy
[3] එහි තිබෙන නවතම ගුණාංගය වනුයේ ටච්ස්ක්‍රීන් යෙදවුම සඳහා නිමවා ඇති මෙට්‍රෝ- ශෛලියේ අතුරුමුහුණතයි
ජෙලිනා නොව්රා "ගිගි" හඩිඩ් (උපත 1995 අප්‍රේල් 23) ඇමරිකානු විලාසිතා නිරූපිකාවකවේ
ඇය IMG නිරූපිකාවක ලෙස 2013දී අත්සන් තබන ලදී
2014 නොවැම්බර් මාසයේ දී, හඩිඩ් models
com වෙව් අඩවියේ හොඳම නිරූපිකාවන් 50 තුළට ඇතුළත් විය
2015 ජනවාරි මාසයේ දී, ඇය Daily Front Row's හි "වසරේ හොඳම නිරූපිකාව'' ලෙසට නම් කරනු ලැබීය
මූලාශ්‍ර

1995 උපත්
අමරිකානු නිරූපිකාවන්
මඟුල් මහා විහාරය ලාහුගල පිහිටි පුරාණ බෞද්ධ විහාරස්ථානයක් වන අතර, අම්පාර දිස්ත්‍රික්කය, ශ්‍රී ලංකාවේ පිහිටා ඇත
පොතුවිල් නගරයේ සිට සියඹලාන්ඩුව මාර්ගයේ කිලෝමීටර් 10 ක් පමණ ලාහුගල දෙසට ගිය විට මෙම මඟුල් මහා විහාරය හමුවේ
මූලාශ්‍ර

පුරාණ බෞද්ධ විහාරස්ථාන
මහාවාපී විහාරය ශ්‍රී ලංකාවේ අම්පාර නගරයට ආසන්නව පිහිටා ඇති විහාරස්ථානයක් වේ
1987 වර්ෂයේ ජූනි 2වන දින මෙම විහාරස්ථානයේ සිට කැළණිය රජ මහා විහාරස්ථානය දක්වා බස් රථයකින් වැඩම කරමින් සිටි භික්ෂූන් වහන්සේ 33දෙනෙකු අරන්තලාව ප්‍රදේශයේදී කොටි ත්‍රස්තවාදීන් අතින් ඝාතනයට ලක්විය
ඉංග්‍රීසි බසින් බිය යන අරුත ඇති phobia යන වචනය ග්‍රීක භාෂාවේ phobic, -phobe යන වචනවලින් බිදී ආවකි
මෙම චදන මනෝ විද්‍යාවේදී අහේතුක, අසාමාන්‍ය, අයුතු අනවරත හෝ අබලකාරක බිය සහිත මානසික අවපීඩන තත්වයන් හගවයි. (උදාහරණ
අංගන භීතිකාව), රසායන විද්‍යවේදී රසායනික ද්‍රව්‍ය සදහා පිළිකුල හදුන්වයි (උදාහරණ ජලභීතිය), ජීව විද්‍යාවේදී ජීවියතු යම් අවස්ථාවකට දක්වන අකමැත්ත පෙන්වයි(උදාහරණ
අම්ල භීතිකාව), සහ වෛද්‍ය විද්‍යාව තුල යම් උත්තේජනයක් කෙරේ අධිසංවේදීතාව හගවයි (උදාහරණ
ප්‍රභාභීතිකාව)
සමාන්‍යයෙන් භීතිකාවයන වචනය යම් සිදුවීමක් යම් දෙයක් හෝ කිසිවකු කෙරේ දක්වන අප්‍රසන්න හෝ බිය ජනක මානසික තත්වය හගවයි.

මනෝ විද්‍යාත්මකව භීතිකාව යන වදනින් සරලව යමකට ඇති බිය හගවයි. බොහෝ භීතිකා පිළිබද විස්තර මනෝ විද්‍යා විෂයතුල අන්තරගතය
මේ පිළිබද විස්තර මනෝ විද්‍යා ග්‍රන්ත සගරා ප්‍රකාශනවල මෙන්ම ඇතැම් අධ්‍යාපනික වෙබ් අඩවිවලද අන්තරගතය
ඇතැම් භීතිකාවන් සාමාන්‍ය භීතිකා වන අතර තවත් සමහර භීතිකා අසාමාන්‍ය භීතිකාවෙයි
මනෝ විද්‍යාවත්මක තත්වයන් 
මනො විද්‍යා විශේෂඥයන්  ඇතැම් පෞරුෂ ආබාධ සදහා භීතිකාව යන වචනය යෙදීම අනුමත නොකරයි
A 
 Ablutophobia – නැම සේදීම හා පිරිසිදු කිරීමට ඇතිවන බිය
 Acousticophobia –ශබ්ධ භීතිකාව 
 Acrophobia – උස්තැන්වලට යාමට දක්වන බිය
 Aerophobia - ගුවන් ගමන්වල යෙදීමට දක්වන බිය
 Agoraphobia – අංගන භීතිකාව.විවෘත ස්ථානවලට යාමට ඇති බිය
 Agrizoophobia – වන සතුන් කෙරේ ඇතිවන බිය
 Agyrophobia – පාර හරහා පැනීමට දක්වන බිය
Aibohphobia - වචන වක්‍යාංශ වාක්‍ය නොම්බර හෝ ලේඛනයක අඩංගු දෙයක් කියවීමට දක්වන බිය
Aichmophobia – තියුනු ආයුධ උපකරණ කෙරේ ඇතිවන බිය
 Ailurophobia – බළලුන් කෙරේ ඇතිවන බිය
 Algophobia – වේදනා පිළිබද බිය
 Amychophobia – සීරීමට ලක්වේයැයි ඇතිවන අහේතුක බිය
 Androphobia - වැඩිහිටි මිනිසුන් කෙරේ ඇතිවන බිය
 Anthropophobia – මිනිසුන් පිරිසක් ඉදිරියේ ඇතිවන බිය
 Aquaphobia –ජලය කෙරෙහි දක්වන බිය
උදාහරණ ලෙස ඇමරිකන් භීතිකාව(Americanophobia),යුරෝපීය භීතිකාව(Europhobia),ක්‍රිස්තියානි භීතිකාව(Christianophobia) සහ ඉස්ලාම් භීතිකාව දැක්විය හැක
තවත් මෙවන් භීතිකා කිහිපයක්
Albanophobia – ඇල්බේනියානුවන් කෙරේ දක්වන බිය හෝ අකමැත්ත
 Anglophobia – එංගලන්ත ජාතිකයන් හෝ ඔවුන්ගේ සංස්කෘතිය කෙරේ දක්වන බිය හෝ අකමැත්ත
 Atheophobia – අදේවවාදය කෙරේ දක්වන බිය හෝ අකමැත්ත
 Biphobia – ද්වී ලිංගිකත්වය කෙරේ දක්වන බිය හෝ අකමැත්ත
 Christianophobia – ක්‍රිස්තියානි ආගම කෙරේ දක්වන බිය හෝ අකමැත්ත
 Ephebiphobia – තාරුණ්‍ය කෙරේ දක්වන බිය හෝ අකමැත්ත
 Germanophobia – ජර්මානු ජාතිකයන් හෝ ඔවුන්ගේ සංස්කෘතිය කෙරේ දක්වන බිය හෝ අකමැත්ත
 Gerontophobia, gerascophobia – වයෝවෘද්ධ බව කෙරේ දක්වන අකමැත්ත හෝ බිය
 Heterophobia – විරුද්ධ ලිංගිකයන් හෝ ඔවුන් සමග ඇසුරට දක්වන බිය හෝ අකමැත්ත
 Hinduphobia – හින්දු ආගම කෙරේ දක්වන බිය හෝ අකමැත්ත
 Hispanophobia – ස්පාඤ්ඤ ජාතිකයන් ඔවුන්ගේ බස හෝ සංස්කෘතිය කෙරේ දක්වන බිය හෝ අකමැත්ත
 Homophobia – සමලිංගික වර්‍යා කෙරේ දක්වන බිය හෝ අකමැත්ත
 Indophobia – ඉන්දියාව හෝ ඉන්දියානු සංස්කෘතිය කෙරේ දක්වන බිය හෝ අකමැත්ත
 Islamophobia – ඉස්ලාම් ආගම හෝ ඉස්ලාම් සංස්කෘතිය කෙරේ දක්වන බිය හෝ අකමැත්ත
 Judeophobia – යුදෙවු ආගම හා සංස්කෘතිය කෙරේ දක්වන බිය හෝ අකමැත්ත
 Lesbophobia – නාරිමෛථුන්‍ය කෙරේ දක්වන බිය හෝ අකමැත්ත
 Negrophobia – කළු ජාතිකයන් කෙරේ දක්වන බිය හෝ අකමැත්ත
 Nipponophobia – ජපන් ජාතිකයන් හෝ ඔවුන්ගේ සංස්කෘතිය කෙරේ දක්වන බිය
 Koryophobia – කොරියානු ජනතාව හෝ ඔවුන්ගේ සංස්කෘතිය කෙරේ දක්වන බිය හෝ අකමැත්ත
 Pedophobia – ළමුන් කෙරේ දක්වන බිය හෝ අකමැත්ත
 Polonophobia – පොලීසිය කෙරේ දක්වන බිය හෝ අකමැත්ත
 Psychophobia – මානසික රෝග කෙරේ දක්වන බිය හෝ අකමැත්ත
 Russophobia – රුසියානුවන් හෝ ඔවුන්ගේ සංස්කෘතිය කෙරේ දක්වන බිය හෝ අකමැත්ත
 Shiaphobia – ෂියා ඉස්ලාම් නිකාය කෙරේ දක්වන බිය හෝ අකමැත්ත
 Sinophobia – චීන ජනයා හෝ ඔවුන්ගේ සංස්කෘතිය කෙරේ දක්වන බිය හෝ අකමැත්ත
 Sunniphobia – සුන්නි ඉස්ලාම් ආගමික නිකාය කෙරේ දක්වන බිය හෝ අකමැත්ත
 Transphobia – ලිංග විපර්යාසික පුද්ගලයන් කෙරේ දක්වන බිය හෝ අකමැත්ත
 Turcophobia – තුර්කි ජාතිකයන් හෝ ඔවුන්ගේ සංස්කෘතිය කෙරේ දක්වන බිය
 Xenophobia – ආගන්තුකයන් හෝ විදේශිකයන් කෙරේ දක්වන බිය හෝ අකමැත්ත

මේවාත් බලන්න 
 List of paraphilias

යොමුව

UĞUR කියවීම්

බාහිර යොමු 
 The Phobia List
 Nursing Degree Guide
ඩෝරා යනු සිග්මන්ඩ් ෆ්‍රොයිඩ් විසින් තමා 1900 වසරේ දී සති එකොළහක පමණ කාලයක් පුරා ප්‍රතිකාර කළ මායා රෝගය (හිස්ටීරියාව) ඇති බවට රෝග නිශ්චය කළ රෝගියෙකුට ලබා දුන් ආරූඪ නාමයකි
ඇයගෙන් වඩාත් විද්‍යමාන වූ මායා රෝගී ලක්ෂණය වූයේ අස්වනතාව හෙවත් හඬ නැතිවීම යි
රෝගියාගේ සැබෑ නාමය වූයේ අයිඩා බවර් (1882–1945) ය
ඇගේ සොයුරා වූයේ ඔස්ට්‍රොමාක්ස්වාදී ව්‍යාපාරයේ පුරෝගාමියෙකු වූ ඔටෝ බවර් ය
ෆ්‍රොයිඩ් විසින්  මායා රෝගී සිද්ධියක විශ්ලේෂණයක කොටස් (1905 [1901], සම්මත සංස්කරණය වෙළුම 7, පිටු
1–122
) නමින් ඩෝරා පිළිබඳ ව සිද්ධි අධ්‍යයනයක් ප්‍රකාශයට පත් කළ අතර එය ඔහු ප්‍රකාශයට පත් කළ සිද්ධි අධ්‍යයනයන් අතර පළමු මෙන් ම පසුකාලීන ව අතිශයින්ම මතභේදයට තුඩු දුන් සිද්ධි අධ්‍යයනය විය
සිද්ධි ඉතිහාසය

පවුල් පසුබිම
ඩෝරා ජීවත් වුයේ සමීප සම්බන්ධයක් රහිත විවාහ ජීවිතයක් ගත කළ ඇයගේ දෙමව්පියන් සමග ය
ඔවුහු දෙදෙනා තවත් යුවලක් වූ K මහතා හා K මහත්මිය සමග සමීප ඇසුරක් පැවැත්වූහ
ඩෝරාගේ පියාට ඇයව ෆ්‍රොයිඩ් වෙතට ගෙන ඒමට හේතු වූ අර්බුදය නම් K මහතා තමාට ලිංගික බලපෑම් කළ බවට ඇය එල්ල කළ චෝදනාව වූ අතර ඇය එම නිසා K මහතාට කම්මුල් පහරක් ලබා දී තිබිණි — එම චෝදනාව K මහතා ප්‍රතික්ෂේප කළ අතර ඇගේම පියා ඇයව අවිශ්වාස කළේය
ආරම්භයේ දී ම මෙම කරුණ පිළිබඳ ව ෆ්‍රොයිඩ් විනිශ්චයක් තබාගත් අතර තම පියා K මහත්මිය සමග සම්බන්ධයක් පැවැත් වූ බවත් ඔහු ඒ වෙනුවට K මහතාට තමාව අල්ලසක් ලෙස දෙන බව දැනුණු බවත් ෆ්‍රොයිඩ් ඉක්මනින් ම ඩෝරා වෙතින් දැනගත්තේ ය
මූලිකවම මෙම සිදුවීම පිළිබඳ ව ඇයගේ විග්‍රහය පිළිගැනීම මගින් ෆ්‍රොයිඩ්ට ඇයගේ කැස්ස රෝග ලක්ෂණය ඉවත්කිරීමට හැකිවිය
නමුත් පැටලිලි සහිත පවුල් දෙක අතර කථාවට ඇයගේ තිබූ සම්බන්ධයත් K මහතා කෙරෙහි ඇයගේ වූ ආකර්ෂණයත් පිළිගැනීමට බල කර කියා සිටීම නිසා ඇය හදිසියෙන් ම සති 11 කට පසු ප්‍රතිකාර ගැනීම අවසන් කළ අතර තම රෝගියා වූ ඇයව අත්හැර දැමීමට ෆ්‍රොයිඩ්ට සිදු විය, ඔහු මෙය මහත් ශෝකයෙන් යුතුව වාර්තා කළේ චිකිත්සීය අසාමාර්ථ්‍යයක් ලෙසිනි
සිහින
ෆ්‍රොයිඩ් මූලින්ම මෙම සිද්ධියට 'සිහින සහ මායා රෝගය' යන නම යෙදීමට සිතුවේය
මෙය සිහින විශ්ලේෂණයට දායකත්වයක් විය
සිය අසම්පූර්ණ විශ්ලේෂණය ප්‍රකාශයට පත් කිරීමට ෆ්‍රොයිඩ් දුටු හේතුව වූ ඔහුගේ සිහිනවල අර්ථ නිරූපණය සඳහා ද මෙය ඌනපූරණයක් විය
අයිඩා සිහින දෙකක් ෆ්‍රොයිඩ්ට විස්තර කළාය
පළමු වැන්නේ දී
නිවස[ක්] ගිනි ගනිමින් තිබුණා
මගේ පියා මගේ ඇඳ ළඟ සිට මාව ඇහැරෙව්වා
මම වහාම ඇඳගත්තා
අම්මාට නැවතී ඇයගේ ආභරණ පෙට්ටිය බේරා ගැනීමට වුවමනා කළා
නමුත් පියා කිව්වා
'ඔබේ ආභරණ පෙට්ටිය නිසා මම වත් මගේ දරුවො දෙන්නා වත් ගින්නට අහුවෙනවාට මම කැමති නෑ' කියා
අපි ඉක්මණින්ම පහළ තට්ටුවට ආවා, මම එළියට ආ වහාම මාව ඇහැරුණා
දෙවන සිහිනය සැලකිය යුතු ලෙස දීර්ඝය
මම නොදන්නා නගරයක ඇවිදිමින් හිටියා
මට නුහුරු වීදි සහ චතුරස්‍රයන් දැක්කා
ඉන්පසු මම ජීවත් වූ ගෙදරට මම ගියා, මගේ කාමරයට ගියා, එතැන දී මගේ මවගෙන් ලැබුණු ලිපියක් මට හමුවුණා
මම දෙමාපියන්ට නොකියා නිවසින් ගොස් සිටින විට පියාට අසනීප බව මා වෙත ලියන්නට නොසිතූ බව ඇය ලියා තිබුණා
"දැන් ඔහු මැරිලා, ඔබ කැමති නම් ඔබට එන්නට පුළුවන්
" ඉන්පසු මම දුම්රිය ස්ථානයට යන්නට ගියා
"දුම්රිය ස්ථානය කොහේ ද
" කියා සිය වතාවක් පමණ ඇසුවා
මට හැම විටම ලැබුණ පිළිතුර වුණේ "විනාඩි පහයි
" ඉන්පසු මම ගන වනාන්තරයක් දැක ඒ තුළට ගොස් එහි දී හමු වූ මිනිසෙක් ගෙන් ප්‍රශ්නය ඇසුවා
ඔහු කිව්වා
"තව පැය දෙක හමාරකින්
" ඔහුත් මාත් සමග එන්නට ඇසුවා
එහෙත් මම එපා කියා තනිවම ගමන් කළා
මම මගේ ඉදිරියෙන් දුම්රිය ස්ථානය දුටුවත් ඊට ළංවෙන්නට බැරි වුණා
ඒ මොහොතේ මට සිහිනයක දී යමෙකුට ඉදිරියට යාමට නොහැකි වූ විට දැනෙන උද්වේගකාරී හැඟීම දැනුණා
පසුව මම ගෙදරට ගොස් සිටියා
ඒ අතරතුර කාලයේ දී මම ගමන් කරන්නට ඇති, නමුත් මම ඒ ගැන් කිසිවක් දැන සිටියේ නෑ
මම මුර මඩුවට ගොස් අපේ මහල් නිවාසය ගැන විමසුවා
වැඩකාරිය දොර ඇර මවත් අනෙක් අයත් දැනටමත් කනත්තට ගොස් ඇති බව පැවසුවා
ෆ්‍රොයිඩ් සිහින දෙකම කියවනුයේ අයිඩා බවර්ගේ ලිංගික ජීවිතයට අදාළ කරමින් ය — අනතුරේ තිබූ ආභරණ පෙට්ටිය යනු ඇගේ පියාට K මහතාගෙන් රැකගැනීමට නොහැකි වෙමින් තිබූ ඇගේ කන්‍යාභාවයේ සංකේතයකි, ඔහු දෙවන සිහිනයේ තිබූ දුම්රිය ස්ථානය තේරුම් කරනුයේ ද සන්සන්දනීය සංකේතයක් ලෙසිනි
අයිඩා (ඩෝරා) K මහතාගේ යෝජනා වලට පිළිතුරු දෙනු ලැබුවේ ආශාවක් සහිත ව යැ යි — "ඔබ K මහතාට බයක් දක්වයි
ඊටත් වඩා, ඔහුට එකඟ වීමට ඇති වන පෙළඹීම නිසා ඔබ ඔබටම බයක් දක්වයි" ෆ්‍රොයිඩ් දැඩි ලෙස කියා සිටීම නිසා ඔහු ඇයව අන්දුන් කුන්දුන් කළේය
[අයිඩාට අනුව, මෙන් ම ෆ්‍රොයිඩ්ගේ විශ්වාසය අනුව, K මහතා අයිඩාට වයස 14 දී පමණ සිට ම නැවත නැවත යෝජනා ඉදිරිපත් කර ඇත
(ෆ්‍රොයිඩ්, "මායා රෝගී සිද්ධියක විශ්ලේෂණයක කොටස් ('ඩෝරා')")]
අවසානයේ දී, අයිඩා විසින් ඇගේ පියාට දක්වන ආශාව, K මහතාට දක්වන ආශාව මෙන්ම K මහත්මියට දක්වන ආශාව ද යටපත් කරගන්නා බව ෆ්‍රොයිඩ් දකියි
ෆ්‍රොයිඩ් තුළ කලකිරීමක් ඇතිකරවමින් ම ඇය හදිසියෙන් ම තම චිකිත්සාව නවතා දැමූ විට, මෙය විශ්ලේෂකයෙකු ලෙස තම අසාමර්ථ්‍යයක් ලෙස ෆ්‍රොයිඩ් දුටු අතර තමා සංක්‍රාමණය නොසැලකීමේ ප්‍රතිඵලයක් බව ප්‍රකාශ කළේ ය
වසර දෙකකට පසු, ෆ්‍රොයිඩ් හමු වීමට නැවත පැමිණි අයිඩා තමාගේ රෝග ලක්ෂණ බොහෝ දුරට මැකී ගොස් ඇති බව පැවසුවා ය
K පවුල හමුවීමට ගිය බව ද පැවසුවා ය
ඔවුන් ඇය නිවැරදි බව කියා ඇත
එහෙත් ළඟක දී සිට ඇයගේ මුහුණේ වේදනා ඇතිවන්නට පටන් ගෙන තිබිණි
ෆ්‍රොයිඩ් මෙම තොරතුරු තම වර්තාවට අතුළත් කළේ ය, එහෙත් තම කාර්යය තවමත් සමස්ත ලෙස අසමත් වීමක් ලෙස දුටුවේ ය
ඉන් (බොහෝ කලකට) පසු ඔහු අයිඩා, K මහතාට වඩා K මහත්මිය කෙරෙහි දැක් වූ ඇල්ම නොසැලකීම ගැන තමාට ම දෝෂාරෝපණය කරගනිමින් අධෝ ලිපියක් ඇතුළත් කළේ ය
ෆ්‍රොයිඩ්ගේ අර්ථ නිරූපනය
විශ්ලේෂණය මගින්, ෆ්‍රොයිඩ් අර්ථ නිරූපනය කළේ අයිඩා ගේ මායා රෝගය (හිස්ටීරියාව) K මහත්මිය හා ඇගේ පියා අතර තිබූ සම්බන්ධය කෙරෙහි ඇගේ පැවති ඊර්ෂ්‍යාව, ඈ වෙත K මහතාගේ ලිංගික ප්‍රවේශයන් ගැන ඈ තුළ පැවති මිශ්‍ර හැඟීම් සමග එක් ව විද්‍යමාන වීමක් ලෙසිනි
ෆ්‍රොයිඩ් සිද්ධියේ මුල් ප්‍රතිඵල ගැන කලකිරීමට පත් වුව ද, ඔහු එය වැදගත් ලෙස සළකනු ලැබුවේ ඉන් සංක්‍රාමණය නම් සංසිද්ධිය කෙරෙහි ඔහුගේ අවධානය යොමු වූ බැවිනි
සිද්ධියේ දී ඔහුගේ පෙනුණු අසාර්ථකවීම් වලට හේතුව ලෙස ඊට ඔහු දෝෂාරෝපණය කළේ ය
Freud gave her the name 'Dora', and he describes in detail in The Psychopathology of Everyday Life what his unconscious motivations for choosing such a name might have been
His sister's nursemaid had to give up her real name, Rosa, when she accepted the job because Freud's sister was also named Rosa—she took the name 'Dora' instead
Thus, when Freud needed a name for someone who could not keep her real name (this time, in order to preserve his patient's anonymity), Dora was the name that occurred to him
විචාරාත්මක ප්‍රතිචාර

Early polarisation
Freud's case study was condemned in its first review as a form of mental masturbation, an immoral misuse of his medical position
An  English physician, Ernest Jones was led by the study to become a psychoanalyst, gaining "a deep impression of there being a man in Vienna who actually listened to every word his patients said to him
a true psychologist"
Carl Jung also took up the study enthusiastically
Middle years
By mid-century, Freud's study had gained general psychoanalytic acceptance
Otto Fenichel, for example, citing her cough as evidence of identification with Frau K and her mutism as a reaction to the loss of Herr K
Jacques Lacan singled out for technical praise Freud's stressing of Dora's implication in "the great disorder of her father's world
she was in fact the mainspring of it"
Erik Erikson, however, took issue with Freud's claim that Dora must necessarily have responded positively at some level to Herr K's advances
"I wonder how many of us can follow without protest today Freud's assertion that a healthy young girl would, under such circumstances, have considered Herr K's advances 'neither tactless nor offensive'
"

Feminist and later criticisms
Second-wave feminism would develop Erikson's point with a vengeance, as part of a wider assault of Freud and psychoanalysis
Freud's comment that "This was surely just the situation to call up distinct feelings of sexual excitement in a girl of fourteen", in reference to Dora being kissed by a "young man of prepossessing appearance", was seen as revealing a crass insensitivity to the realities of adolescent female sexuality
Toril Moi was speaking for many when she accused Freud of phallocentrism, and his study of being a 'Representation of Patriarchy'
while Hlène Cixous would see Dora as a symbol of "silent revolt against male power over women's bodies and women's language
a resistant heroine"
(Catherine Clment however would argue that as a mute hysteric, in flight from therapy, Dora was surely far less of a feminist role model than the independent career woman Anna O
Even those sympathetic to Freud would take issue with his inquisitorial approach, Janet Malcolm describing him as "more like a police inspector interrogating a suspect than like a doctor helping a patient"
Peter Gay too would question Freud's "insistent tone
The rage to cure was upon him"
and conclude that not only the transference but also his own countertransference needed more attention from Freud, at this early stage of development of psychoanalytic technique
ඇෆ්ගනිස්තානු ප්‍රවාහන සහ සිවිල් ගුවන් සේවා අමාත්‍යාංශය () යනු ගුවන් සහ ගොඩබිම ප්‍රවාහනය, ගුවන්තොටුපොල සහ ජාතික ගුවන්සේවය මෙන්ම, ප්‍රවාහන කර්මාන්තයෙහි නියැලෙන රජයට අයත් බොහෝ ව්‍යවසායයන්ද මෙහෙයුම්කරණය පිළිබඳ වගකීම දරන්නාවූ ඇෆ්ගනිස්තානු රජයේ අමාත්‍යාංශයකි
ඩර්වුඩ් අලි නජාෆි එහි විෂය භාර අමාත්‍යවරයා විය
මෙම ලැයිස්තුවෙහි දක්වන්නේ ශ්‍රී ලංකාවේ දුම්රිය අනතුරු ලැයිස්තුව වේ
මෙහි ලැයිස්තුගත කර ඇති ප්‍රධාන අනතුරුවලට අමතරව, වෙනත් ආකාරයේ දුම්රිය අනතුරු සිදුවීම සාමාන්‍යයෙන් සිදුවේ
ඒ අතුරින් දිවයිනේ උතුරුමැද පළාතෙහි මූලික වශයෙන් සිදුවන, හස්තීන් දුම්රියෙහි ගැටීම නිසා සිදුවන අනතුරු සහ අනාරක්ෂිත දුම්රිය හරස් මාර්ගයන්හීදී රථවාහන හෝ පුද්ගලයින් දුම්රියේ ගැටීමෙන් සිදුවන අනතුරු ප්‍රධාන වේ
1900 සියවස
 1928 කටුකුරුන්ද දුම්රිය අනතුර - 1928 මාර්තු 12 වන දින කටුකුරුන්දේදී මගී දුම්රිය දෙකක් එකිනෙක ගැටීමෙන් මෙම අනතුර සිදුවිය
අනතුර හේතුවෙන් පුද්ගලයෝ 28 දෙනෙකු මරණයට පත්විය
1964 මීරිගම දුම්රිය අනතුර - 1964 මාර්තු 18 වන දින මීරිගමදී, මගී දුම්රියක් පීලිපැනීම හේතුවෙන් මෙම අනතුර සිදුවිය
අනතුරින් පුද්ගලයෝ 60 දෙනෙකු ජීවිතක්ෂයට පත්විය
1985 යාල්දේවී දුම්රිය බෝම්බ ප්‍රහාරය - 1985 ජනවාරි 19 වන දිනදී, එල්ටීටීඊය විසින් දුම්රියෙහි අටවා තිබූ බෝම්බයක් පිපිරි යාමෙන් මෙම අනතුර සිදුවිය
බෝම්බ පිපිරීමෙන් පුද්ගලයෝ 11 දෙනෙකු ඝාතනයට ලක්විය
1985 දුම්රිය බෝම්බ ප්‍රහාරය - 1985 වසරේ ඔක්තෝම්බරයේදී එල්ටීටීඊය විසින්, ත්‍රිකුණාමලය සිට කොළඹ දක්වා ධාවනය වූ භාණ්ඩ ප්‍රවාහණ දුම්රියකට එල්ල කල බෝම්බ ප්‍රහාරයෙන් M2 වර්ගයට අයත් අංක
571 දුම්රිය එන්ජිමක් විනාශයට පත්විය
1996 දෙහිවල දුම්රිය බෝම්බ ප්‍රහාරය - 1996 ජූලි 24 වන දින එල්ටීටීඊය විසින් අංක 764 දරණ කාර්යාල මගී දුම්රියෙහි ස්ථාන හතරක ටවා තිබූ බෝම්බ 4 ක් දෙහිවලදී පුපුරා යාමෙන් මෙම අනතුර සිදුවිය
බෝම්බ ප්‍රහාරය නිසා සිවිල් වැසියෝ 64 දෙනෙකු ඝාතනයට ලක්විය
1996 දුම්රිය බෝම්බ ප්‍රහාරය - 1996 දෙසැම්බර් 4 වන දිනදී එල්ටීටීඊය විසින්, ත්‍රිකුණාමලය දුම්රිය මාර්ගයේ ධාවනය වූ M6 වර්ගයට අයත් අංක
7981 දුම්රිය විනාශයට පත්විය
2000 සියවස

 2001 අලව්ව දුම්රිය අනතුර - 2001 අගෝස්තු 19වන දින අලව්වේදී දුම්රියක් පීලිපැනීම හේතුවෙන් 13දෙනෙකු ජීවිතක්ෂයට පත්විය
2002 රඹුක්කන දුම්රිය අනතුර - 2002 ජනවාරියේදී සිදුවූ මෙම දුම්රිය අනතුරින් පුද්ගලයෝ 15දෙනෙකු ජීවිතක්ෂයට පත්විය
මහනුවර සිට කොළඹ දක්වා ධාවනය වෙමින් පැවති නගරාන්තර සීඝ්‍රගාමී දුම්රියක පද්ධතියේ ඇතිවූ දෝශයක් හේතුවෙන් රඹුක්කනදී පීලිපැනීම නිසා අනතුර සිදුවිය
2002 අලව්ව දුම්රිය අනතුර - 2002 ජූනි 13වන දින අලව්ව දුම්රිය ස්ථානයට පැමිණෙමින් තිබූ දුම්රිය පීලිපැනීම නිසා, පුද්ගලයෝ 14ක් මරණයට පත්විය
2004 ශ්‍රී ලංකා සුනාමි-දුම්රිය ව්‍යසනය - ස්වභාවික ව්‍යසනයක් හා සබැඳි, දුම්රිය ඉතිහාසයේ සිදුවූ වැඩිම මරණ සංඛ්‍යාව සහිත සිදුවීම ලෙස සැළකෙන මෙම දුම්රිය අනතුර, 2004 වසරේ දෙසැම්බර් 26 වැනි දින ඉන්දුනීසියාවේ සුමාත්‍රා මුහුදේ ඇතිවූ භූමිකම්පාවක් නිසා හටගත් සුනාමි රළ පහර හේතුවෙන් සිදුවිය
2005 පොල්ගහවෙල දුම්රිය අනතුර - 2005 අප්‍රේල් 26වන දින පොල්ගහවෙල දුම්රිය හරස් මාර්ගයකදී බස් රථයක් දුම්රියේ ගැටීම නිසා මෙම අනතුර සිදුවිය
අනතුර හේතුවෙන් බස් රථයේ සිටි පුද්ගලයෝ 37 දෙනෙකු ජීවිතක්ෂයට පත්වූ අතර ඒ. ඩබ්. හප්රූල් අසාද් නම් බස් රියදුරු සුළු තුවාල පමණක් ලැබීය
2011 අලව්ව දුම්රිය අනතුර - 2011 සැප්තැම්බර් 17 වන දින, පුද්ගලයින් 5 දෙනෙකුට මරුකැඳවමින් සිදුවිය
අලව්ව දුම්රිය ස්ථානය අසලදී මගී දුම්රිය දෙකක් ගැටීමෙන් අනතුර සිදුවිය
2012 වේයන්ගොඩ දුම්රිය අනතුර - 2012 මැයි 17වන දින වදුරව හා කීනවල දුම්රිය ස්ථාන අතර ප්‍රදේශයේදී, නවත්වා තිබූ දුම්රියක තවත් දුම්රියක් ගැටිමෙන් මෙම අනතුර සිදුවිය
2014 පොතුහැර දුම්රිය අනතුර - 2014 අප්‍රේල් 30වන දිනදී නගරාන්තර සීඝ්‍රගාමී රජරට රැජිණ දුම්රිය පොතුහැර ප්‍රදේශයේදී අනතුරට ලක්වීමෙන් පුද්ගලයෝ 68දෙනෙකු තුවාල ලැබීය
2023 වාද්දුව තල්පිටිය දුම්රිය අනතුර - 2023 අගෝස්තු මස 30 වන බදාදා, පෙරවරු 11ට පමණ, වාද්දුව තල්පිටිය ප්‍රදේශයේ අනාරක්ෂිත දුම්රිය හරස් මාර්ගයක දී, කළුතර සිට මරදාන දක්වා ධාවනය වූ 344 දරණ මන්දගාමී දුම්රියේ වෑන් රථයක් ගැටීමෙන් අනතුරක්ර සිදුවිය
රථයේ ගමන්ගත් දෙදෙනා සුළු තුවාල සහිතව බෙර ගන්න ලදී
මූලාශ්‍ර

ශ්‍රී ලංකාවේ දුම්රිය අනතුරු
අක්නාටන් (
එක්නේටන්, අක්නේටන්,ඉක්නේටන්,සහ ඛුඑනාටන්
ලෙස ද හඳුන්වයි
අරුත "ආටන් වෙනුවෙන් ක්‍රියාකාරී") හෙවත් සිය පස්වන රාජ්‍ය වර්ෂයට පෙර අමෙන්හොටෙප් IV (ඇතැම්විට ග්‍රීක ස්වරූපයෙන් අමෙනෝෆිස් IV ලෙස ද දක්වයි, අරුත
අමුන් සතුටට පත් කළ) ලෙස හැඳින්වෙන්නේ පුරාතන ඊජිප්තුවේ 18වන රාජවංශයේ පාරාවෝවරයෙකි
ඔහු විසින් වසර 17ක් රාජ්‍යය පාලනය කොට ඇති අතර, ඇතැම්විට ක්‍රි
1336 හෝ 1334දී මියගොස් ඇත
ඔහු වඩාත් ප්‍රසිද්ධ වී ඇත්තේ සම්පදායික ඊජිප්තු බහුදේවවාදය බැහැරකොට ආටන් ඇදහීම වටා කේන්ද්‍රගත වූ ආගමික සංකල්පයක් හඳුන්වා දීම නිසාවෙනි
මෙය ඇතැම් අවස්ථාවල දී, සමේශ්වරවාදයක් හෝ අර්ධ-ඒකදේවවාදී ආගමික සංකල්පයක් ලෙස සැලකේ. පැරණි ශිලාලේඛනවල ආටන්ව හිරු ලෙස හඳුන්වා තාරකා සමග සසඳා ඇත
නමුත් පසුකාලීන නිල භාෂාව අනුව ආටන් යනු දෙවිකෙනකු ලෙස පැවසීම තහනම් කොට ඇති අතර, ඔහුට සාමාන්‍ය දෙවිකෙනකුට වඩා උසස් “සූර්ය දේවතාවා” නම් තත්ත්වයක් ලබා දී ඇත
අක්නාටන් සම්ප්‍රදායික ඊජිප්තු ආගමට නැවතුම තබන්නට උත්සාහ ගත්ත ද, අවසානය වනතුරුත් එය අනුමත වූයේ නැත
ඔහුගේ මරණින් පසු, සම්ප්‍රදායික ආගම යළි ස්ථාපනය කෙරිණි
වසර දොළහකට පමණ පසු 18වන රාජවංශයේ අනුප්‍රාප්තියට පැහැදිළි අයිතියක් නොතිබූ පාලකයින් විසින් නව රාජවංශයක් පිහිටුවූ අතර, ඔවුන් විසින් අක්නාටන් සහ ඔහුගෙන් පසු බලයට පත් වූ පාලකයින් නින්දාවට ලක් කොට ඇත
ඔවුන් සිය ලේඛන වාර්තා ආදියෙහි අක්නාටන් හඳුන්වා ඇත්තේ "සතුරා" හෝ "එම අපරාධකරු" වැනි වදන්වලිනි
ආටන් දෙවිඳුන් වෙනුවෙන් අක්නාටන් විසින් අමර්ණ ප්‍රදේශයේ ඉදිකළ අක්ටාටන් නගරය 19වන සියවසේ දී සොයාගන්නා තෙක්ම ඔහු පිළිබඳ තොරතුරු ඉතිහාසයෙන් සැඟවී තිබිණි
ෆ්ලින්ඩර්ස් පෙට්‍රී විසින් අමර්ණ නගරයේ සිදුකළ මුල්කාලීන කැනීම් හේතුවෙන් මේ ගුප්ත පාරාවෝවරයා පිළිබඳ විද්වතුන් තුළ වූ උනන්දුව වැඩි විය
1907දී එඩ්වඩ් ආර්. අයිර්ටන් විසින් පොළොවෙන් යට වී තිබූ KV55 සොහොන්ගැබෙන් මමියක් සොයාගත් අතර, එය අක්නාටන්ගේ වියහැකි යැයි විශ්වාස කෙරිණි
එහි DNA විශ්ලේෂණය අනුව පෙනී ගියේ KV55 සොහොන්ගැබේ භූමදානය කොට ඇති පුද්ගලයා ටුටන්ඛාමුන් රජුගේ පියා බවයි. නමුත් එය සැබැවින්ම අක්නාටන්ගේ ද යන්න ගැටලු සහගත ය
අක්නාටන් සහ ඔහුගේ රැජින වූ නෙෆර්ටිටි පිළිබඳ පවසන විට ඔහු සහ ටුටන්ඛාමුන් අතර ඇති සම්බන්ධය ද අමතක කළ නොහැකි ය
(ටුටන්ඛාමුන්ගේ මව නෙෆර්ටිටි නොවේ
ටුටන්ඛාමුන්ගේ මව, පුරාවිද්‍යාඥයින් විසින් “ලාබාල යුවතිය” ලෙස හඳුන්වන මමිය අයත් තැනැන්තියයි
) එසේම ඔවුන් විසින් හඳුන්වා දුන් විශිෂ්ට කලා සම්ප්‍රදාය මෙන්ම ඔහු ස්ථාපනයට උත්සාහ ගත් ආගම ද ඔහුගේ සුවිශේෂී බවට හේතු වී ඇත
IVවන අමෙන්හොටෙප් ලෙස මුල් දිවිය

අනාගත අක්නාටන් උපත ලැබූයේ IIIවන අමෙන්හොටෙප් රජුගේ සහ ඔහුගේ අගබිසව වූ ටියේ රැජිනගේ බාල පුත්‍රයා ලෙස ය
වැඩිමහල් පුතු වූ කිරුළහිමි තුත්මෝස් කුමරු IIIවන අමෙන්හොටෙප් රජුගේ අනුප්‍රාප්තිකයා ලෙස නම්කෙරුණ ද, ඔහු ළමා වියේම මියගිය බැවින් කිරුළ අමෙන්හොටෙප් නැමැති කුමරෙකුට හිමි විය
IVවන අමෙන්හොටෙප් සිය පියා වූ IIIවන අමෙන්හොටෙප්ගේ මරණින් පසු සිහසුනට පත්වූයේ ද, නැතහොත් පියා සමග හවුල් පාලනයක් (ඇතැම් ඊජිප්තුවේදීන්ට අනුව වසර 12ක් පුරා පැතිරුණු) ගෙනගියේ ද යන්න විවාදයට තුඩු දී ඇත
එරික් ක්ලයින්, නිකොලස් රීවස්, පීටර් ඩොර්මන් වැනි විද්වතුන් සිය ශාස්ත්‍රීය ග්‍රන්ථ තුළ මෙම රජවරුන් දෙදෙනා අතර දිගු සහ-පාලනයක් පැවති බවට වන මතයට විරුද්ධව අදහස් දක්වමින් ප්‍රකාශ කොට ඇත්තේ එවැනි හවුල් පාලනයක් නොතිබූ බව හෝ එය අවුරුදු එකක්, දෙකක් වැනි කෙටි කාලයක් පැවති එකක් බවයි. ඩොනල්ඩ් රේඩ්ෆෝර්ඩ්, විලියම් මර්නේන්, ඇලන් ගාර්ඩිනර් වැනි විද්වතුන් සහ මෑතකාලීනව ලෝරන්ස් බර්මන් (1998) වැනි පුද්ගලයෝ අක්නාටන් සහ ඔහුගේ පියා අතර හවුල්-පාලනයක් පැවති බවට විවාද කරති
2014 පෙබරවාරි මස, ඊජිප්තු පුරාවස්තු අමාත්‍යාංශය නිවේදනය කළේ අක්නාටන් සහ ඔහුගේ පියා විසින් අවම වශයෙන් වර්ෂ 8ක් වත් හවු‍ල් පාලනයක් ගෙන ගොස් ඇති බවට සාක්ෂි ඇති බවයි. මේ බවට සාක්ෂි ලුක්සෝර්හි අමෙන්හොටෙප්-හුයි නැමැති අමාත්‍යවරයාගේ සොහොන්ගැබෙන් හමු වූ ශිලාලේඛනවලින් ලැබේ
ස්පාඤ්ඤ පුරාවිද්‍යාඥයින් පිරිසක් මෙම සොහොන්ගැබේ කාර්යයයෙහි නියුතුව සිටිති
IVවන අමෙන්හොටෙප් තීබ්ස් නුවර දී කිරුළු පැළඳි අතර ඔහු එම ප්‍රදේශයේ ගොඩනැගිලි ඉදිකිරීම් ව්‍යාපෘති ආරම්භ කළේ ය
එසේම ඔහු අමුන්-රේගේ දේවස්ථානයේ දකුණු පිවිසුම ඔහු රේ-හරාඛ්ටි දෙවිඳුන් නමදින අයුරු නිරූපිත කැටයම්වලින් අලංකාර කළේ ය
මඳ කලකින්ම ඔහු නැගෙනහිර කාර්නැක්හි ආටන්ට පිදූ දෙවොලක් ඉදිකිරීමට නියෝග කළේ ය
මෙම IVවන අමෙන්හොටෙප්ගේ දේවස්ථානය ගෙම්පාටෙන් ("ආටන්ගේ භූමියේ ආටන් හමු වේ") ලෙස නම්කරන ලදී
මෙම ගෙම්පාටෙන් දෙවොල, මාලිගයක් සහ නෙෆර්ටිටි රැජින වෙනුවෙන් පුද කළ හ්ව්ට් බෙන්බෙන් (බෙන්බෙන් පාෂාණ නිසා නම්කෙරිණි) නැමැති ව්‍යූහයක් ඇතුළු ගොඩනැගිලි ගණනාවකින් සමන්විත විය
මේ කාලයේම කාර්නැක්හි ඉදි වූ වෙනත් ආටන් දෙවොල් වන රුඩ්-මෙනු සහ ටෙනි-මෙනු යන දෙවොල් නවවන අටලුව අසල ඉදිකොට තිබෙන්නට ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ
නමුත් මේ කාලයේ ඔහු විසින් අමුන් වන්දනාව යටපත් නොකළ අතර, ඔහුගේ සිව්වන වර්ෂය වනවිටත් අමුන්ගේ ප්‍රධාන පූජකවරයා තනතුර ක්‍රියාකාරීව පැවතිණි
තීබ්ස්හි ඛුවෙරුවෙෆ් (TT192), රාමෝස් (TT55) සහ පැරෙනෙෆර් (TT188) වැනි වංශවතුන්ගේ සොහොන්ගැබ්වල රජු IVවන අමෙන්හොටෙප් අයුරින්ම නිරූපිත ය
රාමෝස්ගේ සොහොන්ගැබේ බටහිර බිත්තියේ IVවන අමෙන්හොටෙප්ගේ රුව දක්වා ඇත්තේ සම්ප්‍රදායික ශෛලියෙන් යුතුව, සිහසුනක වාඩි වී සිටින පරිදි ය
රාමෝස්ගේ රුව, රජුට ඉදිරියෙන් නිරූපණය කොට ඇත
දොරකඩෙහි අනෙක් පැත්තේ IVවන අමෙන්හොටෙප් සහ නෙෆර්ටිටිගේ රූ කවුළුවක් තුළ කැටයම් කොට ඇති අතර, ආටන් නිරූපණය කොට ඇත්තේ හිරුමඬල ලෙසයි
තීබ්ස්හි පැරෙනෙෆර්ගේ සොහොන්ගැබෙහි, IVවන අමෙන්හොටෙප් සහ නෙෆර්ටිටි සිහසුනක වාඩි වී සිටන අයුරිනුත්, හිරුමඬල ඔවුනට ඉහළිනුත් කැටයම් කොට ඇත
IVවන අමෙන්හොටෙප්ගේ සමයට අයත් යැයි හඳුනාගත් අවසාන ලේඛන අතුරින් එකක් ලෙස පාරාවෝගේ මෙම්පිස් අපි (හෝ ඉපි) හි ආරක්ෂකයකුගේ ලිපියක පිටපත් දෙක සැලකෙයි
මෙම ලේඛන හමු වූයේ ගුරොබ් පෙදෙසින් වන අතර, එය 5වන රාජ්‍ය වර්ෂයේ, වැඩෙන ඍතුවේ තෙවන මාසයේ 19වන දිනයට අයත් යැයි දිනනිර්ණය කොට ඇත
නම වෙනස් කරගැනීම
සිය පස්වන රාජ්‍ය වර්ෂයේ 8වන මාසයේ, 13වන දිනයේ රජු නව අක්ටාටන් (වර්තමානයේ අමර්ණ ලෙස හඳුන්වයි) නගරය වෙත පැමිණ ඇත
ඉන් මාසයකට පසු IVවන අමෙන්හොටෙප් සිය නාමය අක්නාටන් ලෙස නිල වශයෙන් වෙනස් කොට ගත්තේ ය
සිය 5වන රාජ්‍ය වර්ෂයේ දී IVවන අමෙන්හොටෙප් සිය පංචවිධ පදවි නාමයන් අතරින් බොහෝමයක් වෙනස්කර ගත්තේ ය
ඉන් ඔහු වෙනස් ‍කොට නොගත්තේ ඔහුගේ පූර්වනාමය හෙවත් සිහසුන් නාමය නෙෆර්ඛෙපෙරුරේ යන නාමය පමණි
ආගමික ප්‍රතිපත්ති

අක්නාටන් සිදුකළ ආගමික ප්‍රතිසංස්කරණ ජනයා කෙරෙහි කුමන ප්‍රමාණයකින් ක්‍රියාත්මක වී ද යන්න විවාදයට තුඩු දී ඇත
නිශ්චිතවම, කාලයත් සමග ඔහු විසින් ආටන් දෙවියන්ගේ නාමයන් සහ ආගමික බස ප්‍රතිශෝධනය කොට ඇති අතර, සෙසු දෙවිවරුන් සඳහන් කිරීම ක්‍රමයෙන් ඈත් කොට ඇත
එසේම ඔහු විසින් විශේෂයෙන්ම අමුන් වැනි සම්ප්‍රදායික දෙවිවරුන්ගේ නම් විශාල වශයෙන් මකාදැමීමට ක්‍රියාකළේ ය
ඔහුගේ රාජසභාවේ සිටි ඇතැම් පුද්ගලයින් සිය නම්වලට ඈඳා ගෙන තිබූ වෙනත් දෙවිවරුන්ගේ නම්වල කොටස් ඉවත් කොට ආටන් දෙවිඳුන්ගේ (හෝ අක්නාටන් විසින් ආටන්ට සමාන යැයි පැවසූ රා දෙවිඳුන්ගේ) නාමය එතැනට ආදේශ කොටගත්හ
කෙසේනමුත්, අමර්ණ යුගයේ සිටි අහ්මෝස් ("සඳ දෙවියන්ගේ දරුවා", 3වන සොහොන්ගැබේ හිමිකරු) සහ සුප්‍රකට නෙෆර්ටිටි උඩුකය ප්‍රතිමාව සහ රාජකීය ආලේඛය නිර්මාණ හමු වූ ප්‍රතිමා වැඩපොල හිමි තුත්මෝස් ("තොත්ගේ දරුවා") වැනි ඇතැම් රාජ්‍ය නිලධාරීන් පැරණි දෙවිවරුන්ගේ නම් හා සම්බන්ධ නාමයන් වෙනස්කොට නැත
අමර්ණ නගරයෙන් හමු වූ ෆෙයාන්ස් ආරක්ෂක සුර අතිවිශාල සංඛ්‍යාව අනුව පෙනී යන්නේ එහි ජනතාව විසින් ගෘහ-සහ-දරු උපත්වලට අධිපති බෙස් සහ ටැවෙරෙට් දෙවිවරුන්ගේ යන්ත්‍ර, හොරස්ගේ ඇස, සහ සෙසු සම්ප්‍රදායික දෙවිවරුන්ගේ ආරක්ෂක යන්ත්‍ර පැළඳ ඇති බවයි. එපමණක් නොව අමර්ණ රාජකීය සොහොන්ගැබ් අසල වළලා තිබී හමු වූ රාජකීය ආභරණ (දැනට ස්කොට්ලන්තයේ ජාතික කෞතුකාගාරයේ තබා ඇත) අතර අමුන් දෙවියන්ගේ බිරිඳ වූ මුට් දෙවඟනගේ නාමය ඇතුළත් මුදුවක් හමු වී ඇත
මෙවැනි සාක්ෂි අනුව පෙනීයන්නේ අක්නාටන් විසින් සම්ප්‍රදායික දේවස්ථානවලට අනුග්‍රහ දැක්වීම වෙනස් කළ ද, ඔහුගේ ප්‍රතිපත්ති ඉවසිලිවන්ත ඒවා වූ බවයි.

අක්නාටන්ගේ මරණින් පසු පළමුව ඔහු සිදුකළ මෙම වෙනස ක්‍රමයෙන් යථා තත්ත්වයට පත් විය
දශකයක් තුළ දේශපාලන, ආගමික සහ කලාත්මක අංශ නැවත ඔහුගේ පියාගේ පැවති සමයේ මෙන් සුපුරුදු ඊජිප්තු ජීවිතයට අනුකූල වන ‍තත්ත්වයට හැඩගැසිණි
අක්නාටන්ගේගේ මරණින් පසු, ඔහුගේ රාජ්‍ය සමයේ නිර්මාණය වූ කලා සහ ගෘහනිර්මාණ විකෘති කිරීම හෝ විනාශ කිරීම සිදු විය
මෙම විනාශයන් විශේෂයෙන්ම ‍හොරෙම්හෙබ් සහ මුල්කාලීන 19වන රාජවංශික රජවරුන් අතින් සිදු විය
අක්නාටන්ගේ ඉදිකිරීම්වල කොටස් පසුව එම රජවරුන් සිය දේවස්ථාන සහ සොහොන්ගැබ් ඉදිකිරීම සඳහා භාවිත කොට ඇත
පාරාවෝ සහ පවුල් නිරූපණය

මෙම කෙටි යුගය තුළ පැවති කලා සම්ප්‍රදාය ‍සෙසු ඊජිප්තු කලා සම්ප්‍රදායයන්ගෙන් පැහැදිළිවම වෙනස්කමක් පෙන්වයි. ඇතැම් අවස්ථාවල මෙම කලා නිර්මාණ, විශේෂයෙන්ම සතුන්, ශාක සහ සාමාන්‍ය වැසියන්ව වඩාත් ස්වාභාවිකව නිරූපණය කොට ඇත
රාජකීය මෙන්ම රාජකීය නොවන පුද්ගලයන්ගේ රූ පවා ජිව ගුණයෙන් යුතුව සජීවී ලෙස නිර්මාණය කොට ඇත
කෙසේනමුත්, මාලිගයේ සාමාජිකයන් විශේෂයෙන්ම රාජකීය පවුලේ සාමාජිකයන්ගේ රූප නිරූපණය කිරීමේ දී, අතිශයින්ම ශෛලිගත කලා සම්ප්‍රදායයක් අනුගමනය කොට ඇති බව පෙනේ
මෙම ශෛලිගත සම්ප්‍රදාය තුළ දිගැති හිස්, ඉදිරියට නෙරා ගිය උදරය, පුළල් උකුල, සිහින් අත් පා, සහ විසිතුරු කළ මුහුණේ ලක්ෂණ දැකිය හැක
‍ඊජිප්තු රාජකීය කලා ඉතිහාසය තුළ අමර්ණ යුගයට සුවිශේෂී ස්ථානයක් හිමිවන්නේ මෙකල නිම වූ අක්නාටන්ගේ පවුලේ සාමාජිකයින්ගේ රූප ස්වාභාවික ඉරියව්වලින්, විශේෂයෙන්ම එකිනෙකා සමග ආදරයෙන් සිටින අයුරින් නිරූපණය කොට තිබීම නිසායි
(නමුත් සම්ප්‍රදායික කලාව තුළ පාරාවෝගේ දිව්‍යමය ස්වභාවය නිරූපණය කෙරුණේ අචල ඉරියව්වලිනි)

රජුගේ බිසව වූ නෙෆර්ටිටි රැජින, රජුට පසෙකින් සිටින අයුරින් මෙන්ම තනිව (හෝ ඇගේ දියණියන් සමග) නිරූපිත අවස්ථා ද හමු වේ
මෙම නිරූපණයන්හි ඇය දක්වා ඇත්තේ පාරාවෝවරයකුට උචිත ඉරියව්වලිනි
මේ අනුව ඇය රැජින ලෙස අසමාන්‍ය නිලයක් හොබවන්නට ඇති බවට යෝජනා වී ඇත
මුල්කාලීන නිරූපණයන්හි ඇගේ රාජකීය ආභරණ නොවී නම් ඇයගේ රුව, ඇගේ සැමියාගේ රූපයෙන් වෙන් කොට හඳුනා ගැනීම අපහසු ය
නමුත් නව අගනුවර වෙත යාමෙන් පසු, නෙෆර්ටිටි නිරූපණය කොට ඇත්තේ ඇයටම අනන්‍ය වූ ලක්ෂණවලිනි
සැබැවින්ම නෙෆර්ටිටි අතිශය රූමත් වී ද, නැතහොත් එය හුදෙක් නිර්මාණයක් පමණ ද යන්න ගැටලුවකි
අක්නාටන්ව නිරූපිත කැටයම්වල ඔහුව විරූපී, නපුංසක ස්වභාවයෙන් නිරූපණය කොට තිබීම මතභේදයට තුඩු දී ඇත
මේ සඳහා ආගමික හේතූන් ඉදිරිපත් කොට ඇති අතර, සැමදෙනාගේ "මව සහ පියා" යනුවෙන් අමර්ණ සොහොන්ගැබ්වල සඳහන් ආටන්ගේ මැවීම් ස්වභාවය මෙමගින් නිරූපණය වේ යැයි ඇතැම් විද්වත්හු පවසති
නැතහොත් අක්නාටන්ගේ (සහ ඔහුගේ පවුලේ අයගේ) විශේෂ බාහිර ස්වරූපය අතිශයෝක්තියෙන් යුතුව පෙන්වා ඇති බවට ද මතයක් පවතී
අක්නාටන්ගේ යැයි පැවසෙන මමිය සොයාගන්නා තෙක්ම මෙවැනි මතවාද පැවතිණි
ඇතැම් විද්වතුන් විසින් රජුන්ගේ නිම්නයේ වැඩ අවසන් නොකළ KV55 සොහොන්ගැබෙන් හමු වූ 61074 මමිය අක්නාටන්ගේ යැයි හඳුනාගෙන ඇත
එය එසේ වී නම්—හෝ KV 55 මමිය ඔහුගේ කිට්ටු සමීපතමයකු වූ ස්මෙන්ඛ්කරේට අයත් නම්—එහි පරිමාණ ලක්ෂණ අනුව අක්නාටන්ගේ සැබෑ ස්වරූපය අතිශයෝක්තියෙන් දක්වා ඇති බවට වූ මතය සත්‍ය විය හැක
මෙම “මමිය” වෙන් වූ අස්ථි කොටස්වලින් සමන්විත වුවත්, එහි හිස්කබල දිගටි වූ අතර එහි නිකට ප්‍රමුඛ ය
ගාත්‍රා දිගටි සහ සැහැල්ලු ය
2007දී, සාහි හවාස් ඇතුළු පර්යේෂකයින් කණ්ඩායමක් විසින් 61074 මමියේ CT පරිලෝකනයක් සිදුකරන ලදී
පරිලෝකන ප්‍රතිබිම්බ අනුව නිගමනය වූයේ දිගටි හිස්කබල, කම්මුල් අස්ථි, බෙදුණු තල්ල, සහ ගැටුළණු ඥාන දත් අනුව මෙම මමිය ටුටන්ඛාමුන්ගේ පියාගේ බවයි. ඒ අනුව ටුටන්ඛාමුන්ගේ පියා අක්නාටන් ලෙස ප්‍රකට විය
පවුල සහ සබඳතා

IVවන අමෙන්හොටෙප් ලෙස සිය රාජ්‍ය සමයේ මුල්කාලයේ, අක්නාටන් නෙෆර්ටිටි සමග විවාහ විය
ශිලාලේඛන අනුව ඔවුනට දියණියන් සයදෙනකු වූ බව හඳුනාගත හැක
මෑතකදී සිදු කළ DNA විශ්ලේෂණයක් අනුව අනාවරණය වූයේ අක්නාටන්ට දාව ඔහුගේ ජීව විද්‍යාත්මක සොයුරියක් වූ "ලාබාල යුවතිය" මමියේ හිමිකාරිණිය විසින් බිහිකළ පුත්‍රයා ටුටන්ඛාටන් (පසුව ටුටන්ඛාමන්) බවයි. අක්නාටන්ගේ අනුප්‍රාප්තිකයා වූ ස්මෙන්ඛ්කරේගේ දෙමාපියන් නොදනී
අක්නාටන් සහ හඳුනා නොගත් බිසවක් ඔවුන්ගේ දෙමව්පියන් වන්නට ඇතැයි යෝජනා වී ඇත
ශිලාලේඛන අනුව අක්නාටන්ට කියා නැමැති දෙවන බිසවක් සිටි බව පැහැදිළි වේ
ඇතැමුන් ප්‍රකාශ කොට ඇත්තේ ඇය, ටුටන්ඛාමන් හෝ ස්මෙන්ඛ්කරේ හෝ ඒ දෙදෙනාටම මවක මෙන් කටයුතු කරන්නට ඇති බවයි.

අක්නාටන්ගේ දරුවන් (හඳුනාගත් සහ සෛද්ධාන්තික) සහ ඔවුන්ගේ අපේක්ෂිත උප්න වර්ෂ පහත පරිදි වේ
ස්මෙන්ඛ්කරේ — IIIවන අමෙන්හොටෙප්ගේ රාජ්‍ය සමයේ 35 හෝ 36වන වර්ෂය
මෙරිටාටෙන් — ඔහුගේ 1වන වර්ෂය
මෙකෙටාටෙන් — වර්ෂය 3, හෝ ඊට පෙර විය හැක
අන්ඛෙසෙන්පාටෙන්, පසුව ටුටන්ඛාමුන්ගේ බිසව විය — වර්ෂය 4.
 නෙෆර්නෙෆරුආටෙන් ටැෂෙරිට් — වර්ෂය 8.
 නෙෆර්නෙෆරුරේ — වර්ෂය 9.
 සෙටෙපෙන්රේ — වර්ෂය 9.
 ටුටන්ඛාටන් — වර්ෂය 8 හෝ 9 — පසුව ටුටන්ඛාමුන් ලෙස නම වෙනස් කරගන්නා ලදී
ඔහුගේ දැනට හඳුනාගෙන ඇති බිසෝවරුන් වන්නේ
නෙෆර්ටිටි, ඔහුගේ මහා රාජකීය බිරිඳ
කියා, සුළු රාජකීය බිරිඳක්
එනිසාසිහි පාලකයා වූ සාටියාගේ දියණියක්
 බැබිලෝනියාවේ රජු වූ බුර්නා-බුරියාෂ්ගේ දියණියක්

තමන්ට පුරුෂ උරුමකරුවකු ලබා දීම සඳහා අක්නාටන් විසින් සිය ඇතැම් දියණියන්වද බිසෝවරුන් ලෙස පත්කොටගෙන ඇති බවට මතයන් පවතී
නමුත් මේ කරුණු විවාදාත්මක ය
නමුත් අක්නාටන් සිය පියා වූ IIIවන අමෙන්හොටෙප් මෙන් සිය එක් දියණියක්වත් මහා රාජකීය බිරිඳ ලෙස නම්කොට ඇති බව නිශ්චිත ය
නමුත් මෙමගින් ඇය අක්නාටන්ගේ ලිංගික සහකාරියක වූ බව හැඟවෙන්නේ නැත
එය වැදගත් උත්සවීය තනතුරක් වන්නට ඇත
මෙරිටාටෙන් දියණිය, ස්මෙන්ඛ්කරේගේ මහා රාජකීය බිරිඳ වූ බව අඛෙට්-ආටන්හි IIවන මෙරිරේගේ සොහොන්ගැබේ සටහන්ව ඇත
ටුටන්ඛාමුන්ගේ සොහොන්ගැබෙන් හමු වූ මංජුසාවක ඇගේ නාමය අක්නාටන් රජුගේ සහ නෙෆර්නෙෆරුආටෙන් රජුගේ මහා රාජකීය බිරිඳ ලෙස සටහන් කොට ඇත
විදේශ පාලකයින් විසින් අක්නාටන් ලියූ ලිපිවල මෙරිටාටෙන්ව 'නිවසේ ස්වාමි දියණිය' ලෙස දක්වා ඇත
මෙකෙ‍ටාටෙන්, අක්නාටන්ගේ දෙවන දියණිය
රජුගේ 13වන හෝ 14වන වර්ෂයේ දී මෙකෙටාටෙන් ඇගේ දරුප්‍රසූතියේ දී මියගිය බව අමර්ණ සොහොන්ගැබ්වල සඳහන් ය
ඇයට සැමියකු සිටි බවට වාර්තා හමුනොවන බැවින් ඇගේ පියා වූ අක්නාටන් ඇයව බිසවක් කරගන්නට ඇතැයි සිතිය හැක
එම දරුවා පිළිබඳ සඳහන් ශිලාලේඛනයේ කොටස කැඩී ඇති හෙයින් මේ පිළිබඳ නිගමනයකට ඒමට නොහැක
මුලින් කියා බිසව වෙනුවෙන් නිමකළ විවිධ ස්මාරක පසුව අක්නාටන්ගේ දියණියන් වූ මෙරිටාටෙන් සහ අන්ඛෙසෙන්පාටෙන් සඳහා නැවත කැටයම් කොට ඇත
මෙම ප්‍රතිශෝධිත ශිලාලේඛනයේ මෙරිටාටෙන්-ටැෂෙරිට් ("කනිටු") සහ අන්ඛෙසෙන්පාටෙන්-ටැෂෙරිට් කෙනකු පිළිබඳ සඳහන් වේ
ඇතැමුන් අදහස් දක්වන්නේ අක්නාටන් සිය මුණුපුරුමිණිපිරියන්ට පියා වන්නට ඇති බව මින් අදහස් වන බවයි. නමුත් තවත් සමහරුන් පවසන්නේ මෙවැනි මුණුපුරුමිණිපිරියන් පිළිබඳ කිසිදු සඳහනක් නැති නිසා, මෙම නම්, මුලින් කියාගේ දරුවකුගේ නමක් තිබූ ස්ථානයක වූ හිස්තැන පිරවීමට යෙදූ ප්‍රබන්ධ නාමයක් වියහැකි බවයි.

තවත් පෙම්වතියන් දෙදෙනකු යෝජනා වී ඇති මුත්, ඒවා නිල වශයෙන් පිළිනොගැනේ
ස්මෙන්ඛ්කරේ, අක්නාටන්ගේ අනුප්‍රාප්තිකයා සහ/හෝ ඔහුගේ අවසන් සමයේ සහ-පාලකයායි
පෙම්වතියකට වඩා ස්මෙන්ඛ්කරේ යනු අක්නාටන්ගේ අර්ධ-සොයුරකු හෝ පුත්‍රයකු විය හැකි ය
ඇතැමුන් විශ්වාස කරන්නේ ස්මෙන්ඛ්කරේ යනු අක්නාටන්ගේ බිසවක්, එනම් නෙෆර්ටිටි හෝ කියාගේ අන්වර්ථ නාමයක් බවයි. (පහත බලන්න)
 ටියේ, ඔහුගේ මවයි. IIIවන අමෙන්හොටෙප්ගේ මරණින් වසර 12කට පසුවත්, ඇයව අභිලේඛනවල රැජින සහ රජුගේ ප්‍රියාවිය යන නම්වලින් හඳුන්වා ඇත
නමුත් බොහෝ අවස්ථාවල ඇයව හඳුන්වා ඇත්තේ රජුන්ගේ මව යනුවෙනි
මෙම මතයට පක්ෂව අදහස් දක්වන විද්වතුන් ස්වල්ප දෙනා (ප්‍රධානව ඉමානුවෙල් වෙලිකොව්ස්කි) පවසන්නේ අක්නාටන් යනු ග්‍රීසියේ තීබ්ස්හි ජීවත් වූයේ යැයි පැවසෙන පුරාවෘත්තමය ඊඩිපස් රජුගේ ප්‍රතිමූර්තියක් බවත්, ටියේ ඔහුගේ මව/බිරිඳ වූ ජොකැස්ටා බඳු බවත් ය
ජාත්‍යන්තර සබඳතා

විද්වතුන් පිරිසක් විසින් නූතන එල්-අමර්ණ (අක්ටාටන් නගරයේ නූතන නාමය) ප්‍රදේශයෙන් සොයාගනු ලැබූ අමර්ණ ලිපි මගින් අක්නාටන්ගේ රාජ්‍ය සමය පිළිබඳ සහ ඔහුගේ විදේශ ප්‍රතිපත්ති පිළිබඳ වැදගත් කරුණු බොහෝමයක් ලැබේ
මෙම ලිපි අතර දුරබැහැර හමුදා මුරපොළවල් වලින් අක්ටාටන් වෙත තොරතුරු දන්වමින් ලැබුණු ලිපි සහ මිටානි, බැබිලෝනියාව, ඇසිරියාව සහ හැටි වැනි විදේශ රාජ්‍යවල පාලකයින්ගෙන් ("මහා රජුන්" ලෙස දක්වා ඇත) ලැබුණු ලිපි අන්තර්ගත මැටි ඵලක ද වේ
මෙම බොහෝ ලිපි ඊජිප්තුවේ යටත් රාජ්‍යවල රජවරුන් සහ ආණ්ඩුකාරවරුන් විසින් පාරාවෝවරයාගෙන් රන් ඉල්ලා ආයාචනයන් වශයෙන් ලියූ ඒවායි
එසේම ඇතැම් ලිපි ඔහු විසින් තමන්ව මුලා කළ බව හෝ ඇනුම් පද පැවසූ බව දන්වමින් පැමිණිලි කළ ලිපි වේ
සිය රාජ්‍ය සමයේ මුල්කාලයේ, අක්නාටන් සහ හිටයිට්වරුන්ට එරෙහිව සිය පියාගේ ප්‍රසාදය දිනා තිබූ මිටානියෙහි රජු වූ ටුෂ්රටා අතර ආරවුල් ඇති විය
සිය ලිපි ගණනාවකම, ටුෂ්රටා චෝදනා කර ඇත්තේ අක්නාටන් තමන්ට දඹ රන් ප්‍රතිමා වෙනුවට රන් ආලේපිත ප්‍රතිමා එවා ඇති බව පවසමිනි
මෙම ප්‍රතිමා ටුෂ්රටා විසින් සිය දියණිය වූ ටඩුක්හෙපා IIIවන අමෙන්හොටෙප් රජුහටත්, පසුව අක්නාටන්හටත් විවාහ කරදීම වෙනුවෙන් වූ මනාලියගේ ගාස්තුවේ කොටසකි
අමර්ණ ලිපියක් වන EA 27හි මෙම සිදුවීම පිළිබඳ ටුෂ්රටා විසින් අක්නාටන්ට සිදුකරන චෝදනාව මෙසේ දැක් වේ
"මා
ඔබගේ පියා වන මිමුරෙයාගෙන් දඹ රන් ප්‍රතිමා පිළිබඳ විමසීමි
ඉන් එකක් මාගේත්, දෙවන ප්‍රතිමාව මගේ දියණිය වන ටඩු-හෙබා [ටඩුක්හෙපා] ගේත් ප්‍රතිමාවකි
එවිට ඔබගේ පියා පැවසූයේ 'දඹ රන් ප්‍රතිමා දීම ගැන පමණක් කථා කරන්නට එපා. මා ඔබට ලැපිස් ලැසූලි මාණික්‍යයෙන් තැනූ ප්‍රතිමාත් ලබා දෙන්නම්
මේ ප්‍රතිමා මෙන්ම, අමතර රන් විශාල ප්‍රමාණයකුත් සහ [වෙනත්] භාණ්ඩ ප්‍රමාණයටත් වඩා ලබා දෙන්නම්' යනුවෙනි
ඊජිප්තුවේ නවාතැන් ගත් මාගේ පණිවිඩකරුවන් සෑමදෙනාම ප්‍රතිමා වෙනුවෙන් වෙන්කළ රන් සිය දෑසින්ම සැක තිබේ
ඔබගේ පියා විසින්ම ප්‍රතිමා පිළිවාත්තු කොට ඇත්තේ මාගේ පණිවිඩකරුවන් සිටින විට [දී] මයි
ඔහු එය පිරිසිදු රන් බවට පත්කළේ ය
ඔහු අමතර රත්රන් ද සෑහෙන ප්‍රමාණයක් පෙන් වූ අතර, ඒවා ඔහු මාවෙත එවිය යුතු ප්‍රමාණයටත් වඩා වැඩි විය
ඔහු මාගේ පණිවිඩකරුවන්ට පැවසූයේ, 'මා විසින් මාගේ සොයුරාට යවන මේ ප්‍රතිමා, මනින ලද ප්‍රමාණයටත් වඩා වැඩියෙන් රත්රන් සහ භාණ්ඩ, නුඹලාගේ දෑස්වලින්ම බලාගනිල්ලා' යනුවෙනි
ඉතින් මාගේ පණිවිඩකරුවෝ එය ඔවුන්ගේ දෑස්වලින්ම දුටුවෝ ය
නමුත් මාගේ සොයුරා [අක්නාටන්] නුඹ නම් නුඹගේ පියා විසින් එවීමට තැත්කළ ඝන [රන්] ප්‍රතිමා ලබා දී නැහැ
නුඹ මා වෙත එවා ඇත්තේ රන් ආලේපිත දැව ප්‍රතිමායි
ඔබේ පියා විසින් මට එවන්නට යෙදුණු තරම්වත් භාණ්ඩ නුඹ මා වෙත එවා නැහැ
නුඹ විසින් [ඒවා] විශාල පරිමාණයෙන් අඩුකොට තිබේ
මේ දක්වා මා දන්නා තරමින් කිසිදු අයුරකින්, මා මගේ සොයුරාට පාඩු සිදු කොට නැත
මාගේ සොයුරාගේ ආචාරය මට ඇසෙන්නේ යම් දිනයක ද, මා එම දිනය ප්‍රීතිමත් අවස්ථාවක් බවට පත් කරන්නෙමි
මාගේ සොයුරා තවත් රන් එවනු මැනවි
කිම්[රු මංග]ල්‍යයේ [දී]
බොහෝ භාණ්ඩ [
සමගින්] කරනු [මැන මාගේ] සොයුර මට බුහුමන්
මාගේ සොයුරාගේ රටේ දූවිලි මෙන් රන් සුලබ ය
මගේ සොයුරා මට දොම්නසක් ඇති නොකරනු මැනවි
මට ගෞරවයක් වශයෙන් [රත්රන් සහ බොහෝ] [භාණ්ඩ] හිමි මාගේ සොයුරා මට රන් එවනු මැනවි
" (EA 27)

අක්නාටන් ටුෂ්රටාහට සමීප මිතුරකු නොවූ නමුත්, ඔහු පැහැදිළිවම Iවන සුපිලුලියුමා නම් බලවත් රජු යටතේ ව්‍යාප්ත වෙමින් පැවති හිටයිට් අධිරාජ්‍යය පිළිබඳ අවධානයෙන් පසු වූ බව පෙනේ
ඊජිප්තුව මිටානිය කෙරෙහි සාමකාමී ප්‍රතිපත්තියක් අනුගමනය කළ මේ යුගයේ මිටානිය සහ එහි පාලක ටුෂ්රටා වෙත එල්ල වූ ප්‍රබල හිටයිට් ආක්‍රමණය, පුරාතන මැද පෙරදිග කලාපයේ වූ අන්තර්ජාතික බල තුලනය බිඳලීමට හේතු විය
මේ ‍හේතුවෙන් ඊජිප්තුවේ සමහර යටත් රාජ්‍ය හිටයිට්වරුනට පක්ෂපාතී විය
ඊජිප්තු හිතවාදීන් පිරිසක්, හිටයිට්වරුනට එරෙහිව කැරැලි ගැසූ නමුත් ඔවුනව හසු විය
ඔවුහු හමුදා සහාය ඉල්ලමින් අක්නාටන් වෙත ලිපි යැවූ මුත්, අක්නාටන් මින් බොහෝ ඉල්ලීම්වලට ප්‍රතිචාර දැක්වූයේ නැත
ෂෙචෙම්හි ලැබායා සහ ජෙරුසලමේ අබ්ඩි-හෙබා අතර පැවති බල අගරලය හේතුවෙන් කනාන් ප්‍රදේශයේ දී උතුරු සීමාවේ ගැටලු ඇති වූ බවට සාක්ෂි ඇත
මේ හේතුවෙන් පාරාවෝවරයා මැදිහත් වී මෙඩ්ජේ ගෝත්‍රිකයන් උතුරට පලවා හැරියේ ය
නොයෙකුත් ආයාචනා කළ ද, අක්නාටන් සිය යටත් රාජ්‍යයක් වූ බිබ්ලොස්හි රිබ්-හඩ්ඩාව රැකගැනීම ප්‍රතික්ෂේප කළේ ය
එයට හේතුව එම රාජධානිය අබ්ඩි-අෂිර්ටා සහ පසුව අබ්ඩි-අෂිර්ටාගේ පුත් අසිරු යටතේ ව්‍යාප්ත වෙමින් පැවති අමුරු රාජ්‍යය විසින් වටලා තිබීමයි
පාරාවෝවරයාගෙන් ආධාර ඉල්ලා රිබ්-හඩ්ඩා විසින් ලිපි 60ක් ලියා ඇත
රිබ්-හඩ්ඩා වෙතින් නිරතුරුව ලැබුණු ලිපි හේතුවෙන් විඩාපත්ව සිටි අක්නාටන් වරක් රිබ්-හඩ්ඩාට මෙසේ පවසා ඇත
"(සෙසු) සියලු පුරපතීන්ට වඩා වැඩියෙන් මට ලියන තැනැත්තා නුඹයි" ලිපිය EA 124. ඊජිප්තුවේ ආසියාතික අධිරාජ්‍යයේ මායිමේ වූ කුඩා පුර රාජ්‍ය කිහිපයක දේශපාලන තත්ත්වය රැකගැනීමට ඊජිප්තු රජුට මුළු හමුදාවක්ම උතුර වෙත යැවිය නොහැකි බව රිබ්-හඩ්ඩා වටහාගත්තේ නැත
අවසානයේ ඔහුගේ සොයුරා වූ ඉලිරාබිහ් විසින් සිදුකළ කුමන්ත්‍රණයක් හේතුවෙන් ඔහුව බිබ්ලොස්වලින් පිටුවහල් කළ බව එක් ලිපියක සඳහන් ය
රිබ්-හඩ්ඩා නිශ්ඵල අයුරින් අක්නාටන්ගේ සහාය පැතූ අතර, අනතුරුව සිය නගරය නැවත ලබාගැනීමේ අරමුණින් ඔහු ඔහුගේ සතුරා වූ අසිරු වෙත ‍හැරුණේ ය
නමුත් අසිරු ක්ෂණිකව ඔහුව සයිඩන්හි රජු වෙත පිටත් කරහැරියේ ය
විලියම් එල්. මොරාන් සඳහන් කරන්නේ 380ට වැඩි අමර්ණ ලිපි අනුව, අක්නාටන් සිය අභ්‍යන්තර ප්‍රතිසංස්කරණ පිළිබඳ අවධානය යොමු කරමින් ඊජිප්තුවේ විදේශ යටත් රාජ්‍ය නොසලකා හැරි බවට වන මතය සත්‍ය නොවන බව පෙනී යන බවයි. සමහර ඊජිප්තු යටත් රාජ්‍යවලින් ලැබුණු ලිපිවල, ඔවුන් පාරාවෝගේ උපදෙස් පිළිපැදි බව සඳහන් කොට ඇති අවස්ථා ද ඇත
<blockquote>රජුට, මාගේ අධිපතියාණන්ට, මාගේ දෙවියාට, මාගේ හිරුට, අහසේ හිරුට
ගස්රුහි පාලක, ඔබේ සේවක, ඔබේ පය රැඳි දුහුවිල්ල වන යපාහුගෙන් ලැබෙන පණිවිඩයකි
මා සැබවින්ම මාගේ රජුගේ, මාගේ අධිපතියාණන්ගේ, මාගේ දෙවියන්ගේ, මගේ සූර්යයාගේ දෙපා මුල වැතිරෙන්නම්
7වරක් උඩුබැලි අතටත්, 7වරක් මුණින් අතරටත්
මා නිසැකවම රජුගේ, මාගේ අධිපතියාගේ, අහසේ හිරුගේ, ස්ථානය ආරක්ෂා කරන්නම්
මා එහි සිට රජතුමන්, මාගේ අධිපතියාණන්, විසින් ලියා එවන ලද— සියලු දෑ ඉටුකරන්නම්
මා කවුරුන් ද, සුනඛයෙකි, මාගේ නිවස
සහ මා සතු එකම දෙය නම් රජුගේ, මාගේ අධිපතියාණන්ගේ, අහසේ හිරුගේ නියෝගවලට නිරතුරු කීකරු වීම නොවේ ද
(EA 378)</blockquote>

රාජපාක්ෂික නමුත් අවාසනාවන්ත රිබ්-හඩ්ඩා, අසිරුගේ මෙහෙයවීම මත මරාදැමීමත් සමග, අසිරු වෙත කෝපාවිෂ්ට ලිපියක් යවමින් අක්නාටන් ඔහුට ව්‍යංගයෙන්  රාජද්‍රෝහී චෝදනා එල්ල කොට ඇත
අක්නාටන් මෙසේ ලියයි
අමුරුහි පාලක අසිරුට පවසන්න
රජ, නුඹේ අධිපති [අක්නාටන්] මෙසේ පවසන බව
සොයුරා විසින් දොරටුවෙන් පිටතට පන්නා දැමූ ගුබ්ලාහි [බිබ්ලොස්] පාලකයා නුඹට, "මාව නගරය තුළට රැගෙන යන්න
එහි සෑහෙන රිදී ඇති අතර, මා ඒවා ඔබට ලබා දෙන්නම්
සැබවින්ම මාගේ [මෙහි] තරම් නොවූවත්, එය සෑමදෙයකින්ම සමෘද්ධිමත් ය
" යනුවෙන් පවසා ඇත
පාලකයා [රිබ්-හඩ්ඩා] නුඹට පැවසූයේ එලෙසයි
නුඹ නුඹගේ රජුට, ස්වාමියාට, "මා පෙර සිටි සියලු පුරපතීන් මෙන් [යටත් රාජ්‍යවල] ඔහුගේ නගරයක සේවකයෙක්මි" යැයි පවසා එවූයේ නැති ද
ඔහුගේ සොයුරා විසින් නගරයෙන් පිටතට නෙරපූ පුරපතිව අල්ලා ගැනීමෙන් පසු නුඹ කටයුතු කර ඇත්තේ සාපරාධී ආකාරයෙනුයි
ඔහු [රිබ්-හඩ්ඩා] නවාතැන් ගෙන සිටියේ සයිඩන්හි ය
නුඹගේ අත්තනෝමතික තීරණය අනුව නුඹ ඔහුව [ඇතැම්] පුරපතිවරුනට භාර දී තිබේ
නුඹ ඒ කුමන්ත්‍රණකාරීන් පිළිබඳ දැනසිටියේ නැති ද
නුඹ සැබැවින්ම රජුගේ සේවකයකු නම්, ඇයි නුඹ රජු, ඔබේ ස්වාමියා ඉදිරියේ ඔහුට මෙලෙසින් චෝදනා නොකළේ
"මේ පුරපතියා මට, 'මාව ඔබේ අයකු කොටගෙන නගරය තුළට ඇතුළු කරගන්න' යනුවෙන් ලියා තිබුණා" යැයි නුඹට දැන්වීමට යුතුකමක් තිබිණි
නුඹ අවංකව කටයුතු කළා වුවත්, නුඹ ලියා ඇති සියලු දෙය සත්‍ය නොවෙයි
ඇත්ත වශයෙන්ම, රජු ඒ පිළිබඳ මෙසේ ආවර්ජනා කරයි, "නුඹ පැවසූ සියල්ල මිත්‍රශීලී නැහැ
"

දැන් රජුට මෙසේ අසන්නට ලැබී ඇත, "නුඹ කිඩ්සා (කාඩේෂ්) දේශයේ පාලකයාත් සමග දැන් සමාදාන වී ලු
නුඹලා දෙදෙනා ආහාර සහ සැර පානවර්ග ලබාගන්නේ එකට ය
" මෙය සත්‍යයකි
ඇයි නුඹ එසේ කටයුතු කරන්නේ
රජු සමග සටනේ නිරත එවැනි පාලකයකු සමග නුඹ සමාදාන වූයේ ඇයි
නුඹ රාජපාක්ෂිකව කටයුතු කළා වුවත්, නුඹ නුඹේම තීරණ මතයි කටයුතු කොට ඇත්තේ
ඔහුගේ තීරණ ගණනකට ගෙන නැත
එසේම නුඹ විසින් නුඹගේ පෙර ක්‍රියා පිළිබඳ කිසිදු අවධානයක් යොමු කොට නැති බව පෙනේ
ඔවුන් අතරින් නුඹට සිදු වූයේ කුමක් ද
නුඹ නුඹගේ රජුගේ, අධිපතියාණන්ගේ පාර්ශ්වයෙහි අයකු නොවේ
නුඹව තමන්ගේ වාසියට කටයුතු කරවීමට සලස්වන පුද්ගලයන් පිළිබඳ සැලකිලිමත් වන්න
ඔවුනට අවශ්‍ය නුඹව ඉවත් කරවීමටයි
එය එසේ නොවේ නම් නුඹ මේ අපරාධය සිදු කළේ කුමන හේතුවක් නිසා ද
නුඹ මෙසේ දුෂ්ට, රාජද්‍රෝහී ක්‍රියාවන් සිදුකළහොත්, නුඹටත්, නුඹගේ පවුලේ සෑම දෙනාටත් රජුගේ පොරෝ පහරින් මියයන්නට සිදු වේවි
එම නිසා නුඹගේ රජුට, ස්වාමියාණන්ට සේවය කළහොත් නුඹට ජීවත් විය හැකි වේවි
කනාන්හි සියලු වැසියන් කෙරෙහි රජු උදහස් වුවහොත් සිදුවන දෙය පිළිබඳ නුඹ හොඳින්ම දනී
එසේම නුඹ මෙලෙස පවසා ලියූ විට, 'රජතුමණි, මාගේ උතුමාණෙනි, මේ වසරට මාව අත්හරින්න
මා ඊළඟ වර්ෂයේ රජු, මාගේ අධිපතියාණන් මුණගැසීමට [ඊජිප්තුවට] පැමිණෙන්නම්
එසේ සිදුකළ නොහැකි වුවහොත් මා මාගේ පුතුව මා වෙනුවට එවන්නම්' — රජතුමන්, නුඹේ උතුමාණන් නුඹගේ ප්‍රකාශය සලකා බලා මේ වසරේ නුඹව නිදහස් කරාවි
නුඹම පැමිණෙන්න, නැතහොත් නු‍ඹගේ පුත්‍රයාව [දැන්ම] එවන්න
එවිට නුඹට, සිය බැල්මෙන්ම සියලු රාජ්‍ය ජීවත් කරවන රජුව දැකගත හැකි වේවි
(EA 162)

මේ ලිපිය අනුව පෙනෙන්නේ අක්නාටන් විසින් කනාන් සහ සිරියාවේ වූ සිය යටත් රාජ්‍ය පිළිබඳ දැඩි අවධානයකින් පසු වූ බවයි. අක්නාටන් අසිරුහට ඊජිප්තුවට පැමිණ එහි වර්ෂයක්වත් රැඳී සිටින ලෙසට නියෝගකළේ ය
නමුත් අවසානයේ හිටයිට්වරුන් අම්කිහි දකුණුදිග පෙදෙසට ළඟාවීමත් සමග, අක්නාටන් අසිරු නිදහස් කළේ ය
ඉන් අනතුරුව අමුරු රාජ්‍යය ඇතුළු ඊජිප්තුවේ ආසියානු යටත් රාජ්‍ය වෙත හිටයිට් ආක්‍රමණ මාලාවක් ඇති විය
අමුරු වෙත නැවත පැමිණීමෙන් පසු අසිරු සිය රාජධානිය සමග හිටයිට් පාර්ශ්වය වෙනුවෙන් කැරැලි ගැසී ය
රිබ්-හඩ්ඩා විසින් එවූ අමර්ණ ලිපියක හිටයිට්වරුන් විසින් "මිටානියේ රජුගේ සියලු යටත් රාජ්‍ය අල්ලා ගත් බව" (EA 75) සඳහන් වන අතර, Iවන සුපිලුලියුමා රජු යටතේ වැඩෙමින් පැවති බලවත් හිටයිට් අධිරාජ්‍යයේ තර්ජන මර්දනය කරගනිමින් අක්නාටන් ඊජිප්තුවේ මෑත පෙරදිග අධිරාජ්‍යයේ මධ්‍යයේ පාලනය රඳවා ගැනීමට සමත් විය
(මෙයට වර්තමාන ඊශ්‍රායලය, මෙන්ම ෆීනිෂියානු වෙරළ තීරය ද අයත් ය) සිරියාවේ ඊජිප්තු දේශසීමා පළාතක් වූ අමුරු පමණක් හිටයිට්වරුනට හිමි විය
එය ද සිදු වූයේ එහි පාලක අසුරුගේ ක්‍රියාකලාපය නිසා ය
අවසානයේ, අක්නාටන් යනු ඊජිප්තුවේ ජාත්‍යන්තර සබඳතා නොසලකා හැරි පාලකයකු බවට වූ මතය බිඳ හෙලිණි
අක්නාටන් සිය 12වන රාජ්‍ය වර්ෂයේ අඩුම තරමින් නුබියාව තුළ එක් යුධ ව්‍යාපාරයක්වත් මෙහෙයවන්නට ඇති බවට සාධක හමු වී ඇත
මෙය අමාඩා ශිලාව CG 41806 මගින් මෙන්ම ‍බුහෙන් ප්‍රදේශයෙන් හමු වූ ශිලා ස්තම්භයක ද දැක් වේ
මරණය, භූමදානය සහ අනුප්‍රාප්තිය

අක්නාටන් සහ අමර්ණ පවුලේ සාමාජිකයන්ගේ රූ දක්නට ලැබෙන අවසන් අවස්ථාව IIවන මෙ‍රිරාගේ සොහොන්ගැබ තුළින් ලැබේ
මෙය අක්නාටන්ගේ රාජ්‍ය සමයේ 12වන වර්ෂයේ දෙවන මාසයට කාලනිර්ණය කොට ඇත
මෙම ඓතිහාසික වාර්තාවෙන් පසු සිදුවීම් පිළිබඳ තොරතුරු අපැහැදිළි අතර, යම් තරමකට හෝ පැහැදිළි වන්නේ ටුටන්ඛාමුන්ගේ සිංහාසනාරූඪය ආසන්න සිදුවීම් පමණි
2012 දෙසැම්බර් මස දී, වර්ෂය 16 III අඛෙට් දිනය 15 ලෙස දින නිර්ණිත නැමැති අක්නාටන්ගේ ශිලාලේඛනයක් හමු වූ බව නිවේදනය කෙරිණි
එහිම නෙෆර්ටිටි රැජින ද ඒ වන විට ජීවත්ව සිටි බවට තොරතුරු ඇත
මෙය අමර්ණවලට මඳක් උතුරින් වූ ඩේර් එල්-බර්ෂාහි හුනුගල් වැඩපලකින් හමු විය
Dayr al-Barsha Project featured in new exhibit 'Im Licht von Amarna' at the gyptisches Museum und Papyrussammlung in Berlin 12/06/2012 මෙම ලේඛනයේ සඳහන් වන්නේ අක්නාටන්ගේ මරණයට පෙර අක්නාටන් සහ නෙෆර්ටිටි රාජකීය පවුල ලෙස සිටි සමයේ අමර්ණහි සිදුකළ ඉදිකිරීම් ව්‍යාපෘතියක් පිළිබඳව ය
නයිල් ග‍ඟෙ‍් බටහිර (හිරු බසින) පැත්තේ අක්ටාටන්හි රාජකීය වැඩි ප්‍රදේශයට වඩා ඊජිප්තු භුමදාන නයිල්හි නැගෙනහිර (හිරු උදාවන) පැත්තේ සිදුකිරීමට අක්නාටන් තීරණය කළේ ය
රාජ මාලිගය නැවත තීබ්ස් වෙත ගෙනයාමෙන් පසු ඔහුගේ සිරුර ඉවත් කෙරිණි
නූතන ජාන පරීක්ෂාවලින් පෙනී ගොස් ඇත්තේ KV55 සොහොන්ගැබෙන් හමු වූ දේහය ටුටන්ඛාමුන්ගේ පියාගේ බවයි
එනම් "බොහෝ විට" අක්නාටන්ගේ විය හැකි බවයි. මෙම සොහොන්ගැබ නොයෙකුත් අමර්ණ යුගයට අයත් භාණ්ඩවලින් සමන්විත විය
ඒ අතර හිතාමතා විනාශ කරන ලද රාජකීය අවමංගල වෙස්මුහුණක් ද වේ