Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
සීනි මල් රිකිල්ලක් මත සිටින සිංහයාගේ රූපය විහාර දේවාල දොරටුව දෙපස සැරසීම සඳහා යොදා ගෙන ඇත
හංස රුව

 හින්දු ආගමේ ශුද්ධ ලකුණු හා ස්වර්ග පක්ෂියා හංසයා ය
හංසයා සුභ ලකුණක් ලෙස ද ඉසුරු ගෙන දෙන වස්තුවක් ලෙස ද සැලකේ.
 අනුරාධපුර සමයේ සඳකඩපහණ සඳහා නෙළුම් මලක් මුවින් ගත් හංසාවලියක් යොදා ගෙන ඇත
ඈත අතීතයේ සිට ම විවිධ කැටයම් සඳහා ද ගොඩනැගිලිවල පාදම අලංකාරය සඳහා ද හංස රූපය යොදා ගෙන ඇත
ඇත්කද ලිහිණියා

 පාදවලින් ඇතෙකු ඔසවාගෙන පියාසර කරන්නට තරම් විශාල වූ ද, ශක්තිමත් වූද මෙම සත්වයා කල්පිත පක්ෂියෙකි
උගේ හිස ඇතෙකු මෙන්ද, ශරීරය ලිහිණියෙකු මෙන්ද හො රාජාලියෙකුගේ මෙන් ද යුක්තව අැත
හංස පූට්ටුව

 හංස රූපය අර්ධ ලෙස වෙනස්කරමින් නිරූපණය කර අැත
පැරැණි කැටයම් බිතුසිතුවම්වලින් හමු වේ
මෙම නිර්මාණ අතර කලාත්මක නිර්මාණයකි හංස පූට්ටුව.
 මෙම සැරසිල්ල පැරැණි ශිල්පීන් ලී කැටයම්, කඩදාසි කැටයම් හා පිත්තල කැටයම් මෙන් ම ඇත් දත් කැටයම් සඳහා ද යොදා ගෙන ඇත
රේඛාවේ රිද්මය, ලාලිත්‍ය, හංසයාගේ ඇති සියුමැලි බව ඉස්මතු කරලීමට නිර්මාණ ශිල්පියා දක්ෂ වී ඇත
හංස හිස - බෙල්ල සහ කද කොරපොතු අාකාරයෙන්ද, පෙදය විචිත්‍ර පත්‍රයෙන්ද, සරසමින් හංසරූව නිර්මාණය කර අැත
හංසයින් දෙදෙනෙක් බෙල්ලෙන් වෙලී විට ඒය හංස පූට්ටුව නම් වේ
සිවු හංස පූට්ටුව

 සිවු හංස පූට්ටුව ඉතාමත් කලාත්මක නිර්මාණයකි
හංසයින් හතරදෙනෙකු එකතු කොට වෘත්තයක් තුළ ගළපා මෙම සැරසිල්ල නිර්මාණය වී ඇත
ලංකාතිලක විහාරයේ සීලිම සැරසීම සඳහාත්, මහනුවර දළදා මාළිගයේ බිතුසිතුවම් අතර මෙම සැරසිල්ල දැකිය හැකිය
පඤචනාරී ඝටය

 කාන්තා රූප 5 ක් ගළපා කළගෙඩියක ආකාරය නිරූපණය වන සේ නිර්මාණය කර ඇත
මෙම සැරසිලි යොදාගත් ඇත් දත් කැටයමක් කුරුණෑගල රිදී විහාරයෙන් හමු වේ
සුවිශේෂ නිර්මාණ
පාරම්පරික බිතුසිතුවම් අතර ඇති සුවිශේෂ නිර්මාණ බොහොමයක් කාන්තා රූප සම්පිණ්ඩනයෙන් නිර්මාණය කර ඇත
පඤචනාරී ඝටය, නවනාරී කුඤ්ජරය, සප්තනාරී රථය, චතුර්නාරී පල්ලැක්කිය, සප්තනාරී පල්ලැක්කිය
මෙම නිර්මාණ වලට අමතරව ගවයකුගේ සහ ඇතෙකුගේ රූප එකතු කර නිර්මාණය කරණ ලද වෘෂභ කුඤ්ජරය ද සුවිශේෂී නිර්මාණයකි
ස්වාභාවික සත්ත්ව

 පැරැණි ශිල්පියා ස්වාභාවික ලක්ෂණ ඒ අයුරින් ම ප්‍රකාශ වන සත්ත්ව රූප නිර්මාණය කර ඇති බව දැකිය හැක
අනුරාධපුර යුගයේ මහසෙන් මාලිගය ආසන්නයේ ඇති පංචායතන ගොඩනැගිල්ල හා බිසෝමාලිගාව ඉදිරිපිට ඇති සඳකඩපහණ සිංහ, ඇත්, ගව, අශ්ව යන රූ ස්වාභාවික ගති ලක්ෂණ මතුවන පරිදි නිර්මාණය කර ඇති සත්ව රූපයන් ය
එම සතුන්ගේ ජවය, ක්‍රියාශීලී බව, ස්වාභාවික ගති ලක්ෂණ මනාව මතුකොට ඇත
- මාලුවා, ගිරවා, කුකුළා, මොනරා, සැලළිහිණියා, මුවා, හාවා, දඩුලේනා, ගවයා, ඇතා, අශ්වයා, බල්ලා, කපුටා, මිනිසා

උද්භිද ගනය

 පුෂ්ප, පත්‍ර, ඵල උපයෝගී කර ගනිමින් නිර්මාණශීලී ව ගොඩනගන ලද මෝස්තර ඒකක උද්භිද ගණයට අයත් වේ
උද්භිද ගණයට අයත් සැරසිලි මෝස්තර මිථ්‍යා (නිරූඨ) අර්ධ මිථ්‍යා (අර්ධ නිරූඨ) යනුවෙන් කොටස් දෙකකට අයත් වේ
මිථ්‍යා හෙවත් නිරූඨ ගණයට අයත් වන්නේ කල්පිත රූපයන් ය
අර්ධ මිත්‍යා 

 නාරලතා, කඩුපුල්, පරසතු, පළොල්, දොඹ, ඉඹුල්, කප්රුක, මහරි

නාරිලතා මල

 පැරැණි සිංහල සැරසිලිවල දී නාරි රූපවලට ප්‍රධාන තැනක් හිමි වේ
මෙය ස්ත්‍රි රූපයක් අාශ්‍රයෙන් නිර්මාණය කරන ලද ලතා කර්මයකි
ස්ත්‍රියකගේ උඩුකය පිබිදුන මලක් සේ සහ යටිකය ලියවැල් අාශයෙන් කරන ලද නිර්මාණයකි
එසේ නාරි රූප යොදා ගෙන කරනු ලැබූ නිර්මාණයකි, නාරි ලතා රුව.
 විශේෂයෙන් ඇත් දත් කැටයම් සඳහා ද මංජුසා සැරසිලි කිරීමට ද නාරිලතා සැරසිල්ල යොදා ගෙන ඇත
විහාර බිතුසිතුවම් සඳහා ද මෙම සැරසිල්ල යොදා ගනී
භාරතීය කාලවට අනුව හිමාල අඩවියේ අැතැයි සැලකෙන ලතා විශේෂයකි
ධාන්‍යලාභි තවුසන් පවා වශීකර ගැනීමට මේම පුෂ්පය සමත් වෙතැයි සැලකේ.

කප්රුක 

 මෙම නිර්මාණය කල්ප වෘක්ෂය සහ ලතා යන නමින්ද හැදින්වේ‍
සිතු පැතූදේ ලබාදෙන දිව්‍ය වෘක්ෂයකි
වාහල්කඩ (අයකය) දෙපස උසැති ගල්කණු මතු පිට මෙම මොස්තරය යොදා ඇත
(මිහින්තලේ කණ්ඨක චෙෙත්‍යයේ වාහල්කඩ දෙපස ගල්කණුවල ද යොදා ඇත
)

පරසතු මල 

 මෙය දෙව්ලොවට අයත් පුෂ්පයකි
විහාර බිතු සිතුවම්වල යොදා අැත
හනිසංකල 

 මෙය පෙර අපර දිග කලාවන්ගේ යොදාගෙන ඇත
දේශිය සිතුවම් අතරද දක්නට ලැබේ
සම්මත

 කතුරු මල, පිච්ච මල, සීන මල, නෙලුම් මල, පලාපෙති, සපු මල, වැටකෙයියා මල, ලියවැල, ලියපත, බෝ කොළ, අන්නාසි මල, වැල්පට, කැකුළ, හා මල, කේතුව, මණි පත්‍ර

කේතුව 

 අඹ මොස්තරය නමින් ද හදුන්වනු ලබන කේතු මොස්තරය උතරු ඉන්දියාව, දකුණු ඉන්දියාව යන ප්‍රදේශවලින් විත් ශ්‍රී ලංකාවේ මඩකලපුව යාපනය යන ප්‍රදේශවල ජනතාවගේ රෙදිපිළිවල යෙදු මොස්තරයකී
නිර්ජීවී
 මෙම මෝස්තර අයත් වන්නේ ජ්‍යාමිතික උපකරණ ආධාරයෙන් නිර්මාණ කරගනු මෝස්තර කාණ්ඩයට යි
බොහෝ විට සමාන්තර රේඛා දෙකක් අතර මෙම මෝස්තර නිර්මාණය කර ඇත
වාටි සැරසීම සඳහා මෙම මෝස්තර යොදා ගනී
ලාක්ෂා කර්මාන්තය, ලී කැටයම්, පිත්තල කැටයම් සඳහා ද මෙම සැරසිලි මෝස්තර බහුලව යොදා ගෙන ඇත
අනුරාධපුර, පොළොන්නරුව ආදී යුගවල සඳකඩපහණ සඳහා මෙම නිර්ජීවී මෝස්තර යොදාගත් බව පෙනේ
ජ්‍යාමිතික -  බින්දුව, ඉරි, වක, වෘත්තය, සංගසූරිය, ත්‍රිකෝණ, දියරැලි, තොරණ, කතිරය, ස්වස්තිකය, දියමන්ති අල්ල, තුන්දන්වැඩ, කලස් දගය, කුන්කදිරක්කන්, සතරැස් අල්ලි, ලණු ගැට, වාටි, ගල්බින්දුව, අරිම්බුව, පනාව, හවඩිය සහ සැරසිලි රටා
වෙනත් 

 පහත මෝස්තර සටහන් ද පාරම්පරික සැරසිලි මෝස්තර උද්භිද ගණයට අයත් සැරසිලි අතර කිහිපයකි
බොහෝ විට මෙම සැරසිලි භාවිතා කරනු ලබන්නේ සිතුවම්වල හිස් තැන් පිරවීම සඳහා ය
ඇම්බැක්කේ දේවාලයේ ලී කැටයම් සඳහා ද භාවිතා කර ඇත
විහාර බිතු සිතුවම් සඳහා ද සැරසිලි ඒකක වශයෙන් යොදා ගෙන ඇත
ශ්‍රී දළදා මාලිගය, ගංගාරාම විහාරය, දෙගල්දොරු විහාරය ආදී පූජනීය ස්ථානවල මෙම නිර්මාණ දැකගන්නට ලැබේ
ආශ්‍රිත සබැඳි 

කලාව
පිතිකරණයෙහි යෙදීමට හා අනෙකා වෙත පන්දු යැවීමට අනුයාත වාරයන් ලබා ගනිමින්, දෙදෙනෙකු අතර  සිදුකෙරෙන ක්‍රිකට් ක්‍රීඩා ආකාරයක්  තනි කඩුළු ක්‍රිකට් ලෙසින් හැඳින්වෙයි
පන්දු යවන්නාගේ සහායට පන්දු රකින්නන් කණ්ඩායම් සිටින අතර, ඉනිම මාරු වන විටදීද ඔවුන් පන්දු රකින්නන් ලෙසින්ම සිටිති
වැඩිම ප්‍රමාණයක් ලකුණු රැස්කරන්නා ජයග්‍රාහකයා ලෙසින් සැලකෙයි
18වන සියවසෙහි මැද භාගයෙහිදී, තනි කඩුළු ක්‍රිකට් වෙත සැලකිය යුතු උනන්දුවක් යොමුවී තිබුණු අතර එකල එය ප්‍රධාන මට්ටමක් අත්පත් කරගෙන තිබුණි
වර්තමානයෙහිදී වෘත්තිමය වශයෙන් දකින්නට නොලැබෙන තරම් වන මෙම ක්‍රීඩා ආකාරය, විටෙක ප්‍රාදේශීය ක්‍රීඩා සමාජ තුල භාවිතා වන අතර, පිළිමළුන් පිටු දකින ක්‍රීඩා වාර කිහිපයකින් පසුව අවසන් තරගයක් පැවැත්වෙයි
ප්‍රාදේශීය ව්‍යවහාරය පරිදී තරග නීති රීති වෙනස් විය හැකිය
නිදසුනක් ලෙසින්, දැවී යෑමකදී ඉනිම අවසන් කරනවා වෙනුවට ක්‍රීඩකයෙකුගෙන් ලකුණු සංඛ්‍යාවෙහි කොටසක් අඩු කරලීම සිදු විය හැක
සාමාන්‍යයෙන් එක් ඉනිමක් පන්දු වාර දෙකකට හෝ තුනකට සීමා වෙයි
කෙසේවෙතත් 18වන සියවසෙහිදී තනි කඩුළු ක්‍රිකට් ජනප්‍රියව තිබියදී, පන්දු වාර සංඛ්‍යාව පිළිබඳ සීමාවන් නොපැවති අතර, ක්‍රීඩකයෙකුගේ ඉනිම කෙළවර වූයේ ඔහුගේ දැවීයෑම තුලින් පමණි
සිල්ලා (ක්‍රි
ව. 935) ( ) යනු කොරියාවේ තුන් රාජධානිවලින් එකකි
එසේම එය ලොව වැඩිම කාලයක් පැවති රාජවංශවලින් එකක් ලෙස සැලකෙයි
මෙය පාක් හ්යොක්ගොසේ රජු විසින් පිහිටුවූව ද, වසර 992ක එහි ඉතිහාසය තුළ බොහෝකලක් රාජවංශයේ පාලනය ගෙනයන ලද්දේ ග්යොංජු කිම් (김, 金) වංශය විසිනි
එය සම්හන් සංයුක්තයේ බල ප්‍රදේශයක් ලෙස ආරම්භ විය
වරක් චීනය සමග මිත්‍ර සම්බන්ධතා පවත්වා ගනිමින්, සිල්ලාව ක්‍රමයෙන් අනෙක් රාජධානි ද්විත්වය වූ බෙක්ජේ රාජ්‍යය 660දී සහ ගොගුර්යෝ රාජ්‍යය 668දී ද ආක්‍රමණය කරන ලදී
අනතුරුව බිහි වූ එක්සත් සිල්ලාව හෙවත් පසුකාලීන සිල්ලාවට කොරියානු අර්ධද්වීපයේ බොහෝ ප්‍රදේශ අයත් විය
උතුරු පෙදෙස බල්හේ ලෙස නැවත නැගී ආ අතර එය ගොගුර්යෝහි අනුප්‍රාප්තික රාජ්‍යයක් ලෙස සැලකේ. ආසන්න වශයෙන් වසර 1000ක පාලනයෙන් පසු සිල්ලාව පසුකාලීන තුන් රාජධානි වූ සිල්ලා, හුබෙක්ජේ සහ තේබොං ලෙස බිඳී ගිය අතර එය ඉන්පසුව 935දී බලයට එළැඹි ගෝර්යෝ රාජවංශයේ නැගීමට හේතු විය
නම
මෙම රාජධානියේ උපතේ සිට එහි පරිණත වීම දක්වා, සිල්ලාව එහි දේශීය කොරියානු නාමය ඇසුරෙන් විවිධ හන්ජා නම්වලින් හඳුන්වා ඇත
斯盧 (사로, සරෝ), 斯羅 (사라, සරා), 徐那(伐) (서나[벌], සොනා[බොල්]), 徐耶(伐) (서야[벌], සොයා[බොල්]), 徐羅(伐) (서라[벌], සොරා[බොල්]), සහ 徐伐 (서벌, සොබොල්) ඒ අතර වේ
503දී, ජිජ්‍යුං රජු විසින් 新羅(신라) යන අක්ෂර ප්‍රමාණනය කර නූතන කොරියානු උච්චාරණය වූ "ෂිල්ලා" යන නාමය හඳුන්වා දෙන ලදී
ශබ්දාර්ථය මත පදනම් වූ කල්පිතයක් අනුව (මේ පිළිබඳ විවිධ කල්පිත ඇත) සොරබොල් යන නාමය "අගනගරය" යන අරුතැති දකුණු කොරියාවේ නූතන අගනුවර වන සෝල් යන වදනෙහි සම්භවය වන්නට ඇතැයි සැලකේ. මෙම නගරය මීට කලින් හන්සොං (漢城) හෙවත් හන්යං (漢陽) ලෙස ද හඳුන්වා ඇත
සිල්ලා අගනගරයේ නාමය පසුකාලීන මධ්‍ය කොරියානු ස්වරූපය වන "රාජකීය අගනගරය" අරුතැති ස්යෝබ්‍යුල් (셔블) බවට ගත් වී, එය ස්යොල් (셔울) බවටත්, අවසානයේ නූතන කොරියානු බසින් සෝල් (서울) බවටත් පත්වන්නට ඇතැයි සැලකේ.

සිල්ලාහි  නාමය හෝ එහි අගනුවර වූ සොර-බොල් යන වදන ඊසානදිග ආසියාව පුරා සිල්ලා ජනතාව හැඳින්වීමට භාවිතා වී ඇත
මෙය පැරණි යමාටෝ ජපන් ජනයා ෂිරාගි යන වදන ද, මධ්‍යකාලීන ජුර්චෙන්වරුන් සහ ඔවුන්ගේ පසුකාලීන පැවතෙන්නන් වූ මැංචුවරුන් විසින් සෝලගෝ හෝ සොල්හෝ යන වදන් ද භාවිතා කර ඇත
නූතන මොංගෝලියානු බසින්, කොරියාව සහ කොරියානුවන් හඳුන්වන Солонгос සොලොංගොස්, යන වදන සිල්ලා යන වදනින් ආභාසය ලැබූ "දේදුන්න" (солонго සොලොංගෝ) අරුතැති වදනින් සම්භවය වන්නට ඇතැයි සැලකේ.

සිල්ලාව ග්යේරිම් (鷄林, 계림) ලෙස ද හඳුන්වයි. මෙහි සාහිත්‍යමය අරුත "කුකුළු වනාන්තරය" යන්නයි
මෙය සිල්ලා අගනුවර අසල වනාන්තරයක නමක් ඇසුරෙන් ඇතිවූවක් වන අතර, ජනප්‍රවාද අනුව රාජ්‍යයේ ආරම්භකයා බිහි වූයේ කොකට්‍රස් (කොරියානු
ග්යෝර්යොං, 雞龍, 계룡, සාහිත්‍යමය "කුකුළු-මකරා") බිත්තරයකිනි
ඉතිහාසය

විද්වතුන් විසින් සම්ප්‍රදායිකව සිල්ලා ඉතිහාසය යුග තුනකට බෙදනු ලබයි
මුල්කාලීන (ක්‍රි
57–ක්‍රි
ව. 654), මධ්‍යම (654–780), සහ පසුකාලීන (780–935)
බලය හුවමාරු වීම 
පාක් වංශය පරම්පරා තුනක් පුරා බලය හෙබවී ය
කුමන්ත්‍රණයක් මගින් සොක් වංශය බලය සියතට ගන්නා ලදී
පළමු සොක් පාලකයා වූ, සිල්ලාහි තල්හේගේ සමයේ, සිල්ලාව තුළ කිම් වංශයේ පැවැත්ම පිළිබඳ කථාපුවතක් අනුව, හෝගොංට හමු වූ රන් පැහැ මංජුසාවක් තුළ කිම් අල්ජි උපත ලැබූ බව පැවසේ
පාක් සහ සොක් වංශිකයන් බලය උදෙසා නිරතුරුවම සටනෙහි යෙදුණු අතර, ඔවුන් දෙවර්ගයම කිම් වංශය විසින් බලයෙන් පහකරන ලදී
පාක් සහ සොක් වංශික රදලයන්ගේ සහාය ඇතිව කිම් වංශිකයෝ පරම්පරා ගණනක් පුරා සිල්ලාව පාලනය කළහ
පසුකාලීන සිල්ලාවේ අවසන් පාලකයා වූ, ග්යොංසුන් රජු ද, කිම් වංශිකයෙකි
පදනම
ප්‍රාක්-තුන් රාජධානි යුගයේ, මධ්‍යම සහ දකුණුදිග කොරියාවේ නගර-රාජ්‍ය සම්හන් නැමැති සංයුක්ත රාජ්‍ය තුනකට වර්ග කෙරිණි
සිල්ලාව සාමාජිකයන් 12 දෙනකුගෙන් යුත් ජින්හන් සංයුක්ත රාජ්‍යය තුළ ආරම්භ වූයේ සරෝ-ගුක් නැමැති කුඩා රාජ්‍යයක් ලෙසිනි
සරෝ-ගුක් රාජ්‍යය ගම්මාන හයකින් සහ වංශ හයකින් සමන්විත විය
කොරියානු වාර්තා අනුව, සිල්ලාව පිහිටුවන ලද්දේ ක්‍රි
57දී, පාක් හ්යොක්ගොසේ රජු විසින්, නූතන ග්යොංජු අවට ප්‍රදේශයේ ය
සුදු අශ්වයකු විසින් ලන ලද බිජුවකින් බිහි වූ බව පැවසෙන හ්යොක්ගොසේ, සිය 13වන වියේ දී සය වංශිකයන් විසින් ඔහුව රජු ලෙස තෝරාගෙන සරෝ (හෙවත් සොනා) රාජ්‍යය ස්ථාපනය කරන ලදී
ඔහු නූතන කොරියාවේ පවුල් නාම අතරින් වඩාත් බහුල නාමයක් වන, පාක් (박) වංශයේ ආරම්භකයා ලෙස ද සැලකෙයි
සම්ගුක් සගි සහ බෙයි ෂි ග්‍රන්ථ අනුව පැවසෙන්නේ, පසුකලෙක ජින්හන් සංයුක්තය බවට පත් වූ, ලෙලෑං ආඥාභූමිය පිහිටි ප්‍රදේශය සිල්ලාවේ සැබෑ සම්භවය බවයි.<ref>සම්ගුංන්‍යුසා,  Original
The History of the Later Han Dynasty writes, "An old person from Chenhan State said that some refugees came to Korea from the Chinese Empire of Qin, and Mahan gave them some land of her eastern border
</ref>

මුල්කාලීන යුගය
2වන සියවස වන විට, සිල්ලාව කොරියානු අර්ධද්වීපයේ අග්නිදිග පෙදෙසේ පැහැදිළි රාජ්‍යයක් ලෙස පැවතිණි
එය යාබද ජින්හන් සංයුක්තයේ රාජ්‍යවලට ද සිය බලපෑම පැතිර වූ නමුත්, 3වන සියවස තෙක්ම එය පැවතුණේ ලිහිල් සමූහාණ්ඩු රාජ්‍යයක බලවත් නගරයක් ලෙසයි
බටහිරින්, 250 පමණ වනවිට බෙක්ජේ ජනපදය, මහන් සංයුක්තය ඉක්මවා යමින් රාජධානියක් බවට මධ්‍යගත විය
නිරිතදිගින්, බ්යොන්හන් විස්ථාපනය කරමින් ගයා සංයුක්තය බිහි විය
උතුරුදිග කොරියාවේ, ක්‍රි
ව. 50දී පමණ බිහි වූ ගොගුර්යෝ රාජධානිය විසින් 313දී අවසාන චීන ආඥාභූමිය විනාශ කර සිය බලය වර්ධනය කරගන්නා ලදී
මධ්‍යගත රාජ්‍යයක ඉස්මතු වීම

කිම් වංශයේ නේමුල් රජු (356–402) බල-හුවමාරු සංසරණ ක්‍රමය අවසන් කරමින්, ප්‍රවේණි රාජාණ්ඩු ක්‍රමයක් ස්ථාපනය කළ අතර, රජුගේ නව රාජකීය නාමය මරිප්ගාන් ("හිස" හෝ "හිසකෙස්" යන අරුතැති ස්වදේශීය කොරියානු මූලයන් වූ මාරි හෝ මොරි සහ "මහා, ප්‍රධාන, බොහෝ, අනල්ප" වැනි අරුතැති දකුණුදිග කොරියාවේ පාලන කුමාරවරුන් භාවිතා කළ ගන් හෝ හන් යන වදන් ඇසුරෙන් සම්භවය වන්නට ඇත
මෙය මොංගොලියානු/තුර්කි ඛාන් යන වදන සමග සම්බන්ධයක් ඇතැයි සිතිය හැක) 377දී, මෙම රාජ්‍යය චීනය වෙත දූතගමන් සිදු කළ අතර, ගොගුර්යෝ සමග සබඳතා යළි ස්ථාපිත කළහ
බටහිරින් බෙක්ජේ සහ දකුණින් ජපානයෙන් එල්ල වූ පීඩනය නිසා, 4වන සියවසේ අගභාගයේ දී, සිල්ලාව ගොගුර්යෝව සමග මිත්‍ර සබඳතා පැවැත්වී ය
කෙසේනමුත්, ගොගුර්යෝව දකුණුදිගින් සිය රාජ්‍යය විශාල කරගැනීමට උත්සාහ දරමින් 427දී එහි අගනුවර ප්යොංග්යෑං වෙත ගෙන යන ලද අතර, නුල්ජිහට බෙක්ජේ රාජ්‍යය සමග මිත්‍රවීමට සිදු විය
බොප්හ්‍යුං රජ (514–540) සමයේ, සිල්ලාව පරිණත රාජ්‍යයක් බවට පත් වූ අතර, බෞද්ධාගම රාජ්‍ය ආගම බවට පත් විය
සිල්ලාව ගයා-සිල්ලා යුද්ධවල දී, 532දී ගුම්ග්වන් ගයාව ඈඳාගත් අතර, 562දී දේගයාව ආක්‍රමණය කරමින් ගයා සංයුක්තය අවශෝෂණය කරගත් අතර, එහි සීමාවන් නක්දොං ගංගා ද්‍රෝණිය දක්වා ව්‍යාප්ත කළේ ය
ජින්හ්‍යුං රජු (540–576) ශක්තිමත් යුධ හමුදාවක් ස්ථාපනය කළේ ය
සිල්ලාව, ගොගුර්යෝව හන් ගංගාවෙන් (සෝල්) එපිටට පලවා හැරීම සඳහා බෙක්ජේ රාජ්‍යයට උපකාර කළේ ය
අනතුරුව වසර-120ක බෙක්ජේ-සිල්ලා සන්ධානය බිඳදමමින් සිල්ලා එව භූමියේ පාලනය 553දී බෙක්ජේ දේශයෙන් උදුරාගත්තේ ය
එසේම ජින්හ්‍යුං රජු හ්වාරං හමුදා ස්ථාපනය කළේ ය
ජින්දොක් රැජිනගේ මරණින් පසු සිදු වූ "ශුද්ධ අස්ථි" (සොංගොල්) ශ්‍රේණියේ අභාවයත් සමග මුල්කාලීන යුගය අවසන් විය
පසුකාලීන සිල්ලා

7වන සියවසේ සිල්ලාව චීන ටෑං රාජවංශය සමග මිත්‍ර සබඳතා පැවැත්වී ය
660දී, මුයොල් රජු (654-661) යටතේ, සිල්ලාව බෙක්ජේ රාජ්‍යය ආක්‍රමණය කළේ ය
668දී, මුන්මු රජුගේ (මුයොල් රජුගේ අනුප්‍රාප්තිකයා) සහ සෙන්පති කිම් යු-ෂින්ගේ මෙහෙයවීමෙන්, සිල්ලාව එහි උතුරින් ගොගුර්යෝව ආක්‍රමණය කළේ ය
සිල්ලාව ඉන් අනතුරුව දශකයක් පමණ කාලයක්, අර්ධද්වීපයේ ටෑං ජනාවාස පිහිටුවීමට තැත් කළ චීන හමුදා පන්නා දැමීමට උත්සාහ ගත්තේ ය
අවසානයේ උතුරින් නූතන ප්යොංග්යෑං දක්වා විහිදි එක්සත් රාජධානියක් පිහිටුවීඹට සමත් විය
අභාවයට පත් ගොගුර්යෝ රාජ්‍යයේ උතුරු පෙදෙසේ බල්හේ නැමැති රාජ්‍යය බිහි විය
සිල්ලාවේ මධ්‍ය යුගය ජිංගොල් වංශවතුන්ගේ නැගීඒම පෙන්නුම් කරයි
සිල්ලාව විසින් අර්ධද්වීපය එක්සත් කිරීම නිසා ගොඩනැගුණු නව ධනය සහ ගෞරවය මේ සඳහා ඉවහල් වූ අතර, එක්සත් සමයේ මුල් කාලයේ හමුදා බලය ඇති වංශවතුන් කිහිප දෙනකු මෙහෙය වූ කැරලි සාර්ථකව මැඬපැවැත්වීමට රජුට හැකි විය
මෙමගින් රජුට බලවත් පවුල් සහ ප්‍රතිවාදීන් මධ්‍යම රජය යටතට ගැනීම පහසු විය
මීට අමතරව, 7වන සියවස අගභාගයේ සිට 8වන දියවස අගභාගය දක්වා සියවසක පමණ කෙටි කාලයක් සඳහා රජු වංශවත් නිලධාරීන්ගේ භූමි පදනම ඉවත්කර වේතන ගෙවීම් ක්‍රමයක් හෝ කාර්යාල භූමියක් (ජික්ජොන්, 직전, 職田) හඳුන්වා දීමට උත්සාහගත්තේ ය
මෙමගින් වංශවතුනට වැටුප් ලෙස ඉඩම් ප්‍රදානය කිරීමේ පැරණි ක්‍රමය (බදු ගම්මාන හෙවත් නෝග්‍යුප්, 녹읍, 祿邑 ලෙස ද හඳුන්වයි) ප්‍රතිස්ථාපනය කිරීම අරමුණු කෙරිණි
8වන සියවසේ අගභාගය වන විට, රාජකීයයන් සිය ආරක්ෂක වංශවතුන්ගේ බලය පිළිබඳ පරීක්ෂා කිරීමට අපොහොසත් විය
8වන සියවසේ මැද සිට අගභාගය දක්වා කිම් වංශයේ ඇතැම් සාමාජිකයන් විසින් මෙහෙයවූ කැරලි හේතුවෙන් රාජකීය අධිකාරී බලය සීමා වන්නට විය
මේ අතරින් වඩාක් ප්‍රමුඛ වූයේ වසර තුනක් පුරා පැවති, කිම් දේගොං විසින් මෙහෙයවූ කැරැල්ලයි
රාජ්‍ය අධිකාරය හායනය වූ බවට වූ තවත් ප්‍රධාන සාක්ෂියක් ලෙස, 757දී කාර්යාල භූමි පද්ධතිය නිෂ්ප්‍රභ වීම සහ නිලධාරී වංශවතුන්ට වැටුප් වෙනුවට ඉඩම් ලබාදුන් පැරණි බදු ගම්මාන ක්‍රමය නැවත පිහිටුවීම යන සිදුවීම් දැක්විය හැක
780දී හ්යේගොං රජු ඝාතනයත් සමග මධ්‍ය සිල්ලා යුගය අවසන් වූ අතර සිල්ලාවේ එක්සත් බවට හේතු වූ මුයොල් රජුගෙන් ඇරඹි රජ පෙළපතේ අවසානය සනිටුහන් විය
හ්යේගොංගේ මරණය දැඩි ලේ වැගිරීම් මතින් සිදු වූ අතර, මෙහි අවසන් ප්‍රතිඵලය ලෙස රාජධානියේ බොහෝ උසස් වංශවත් පවුල්වල දායකත්වයෙන් සිවිල් යුද්ධයත් ඇති විය
හ්යේගොංගේ මරණයත් සමග, සිල්ලාවේ ඉදිරි වර්ෂවල රජුගේ තනතුර ක්‍රමයෙන් බලය අතින් හීන වන්නට වූ අතර, බලවත් වංශවත් පවුල් මධ්‍යම රජයෙන් බැහැරව ස්වාධීන පාලනයක් ගෙනගියේ ය
ඉන් අනතුරුවට සිල්ලාවේ රාජ්‍යත්වය වොන්සොං රජුගේ (785–798) පවුල තුළ ස්ථාවර වූ අතර, කිම් පෙළපතේ විවධ පාර්ශ්ව අතර නොයෙකුත් විසංවාද ඇති විය
එසේවුවද, මධ්‍ය සිල්ලා යුගය තුළ රාජ්‍යය එහි උච්චස්ථානයට පත් විය
එහිදී කෙටිකාලීනව රාජ්‍ය බලය ස්ථාපනය වූ අතර, චීන ආරේ නිලධාරී පද්ධතියක් ස්ථාපනයට උත්සාහ ගැනිණි
පරිහානිය සහ බිඳවැටීම

සිල්ලාවේ අවසන් සියවසේ සිල්ලා රාජ්‍යයෙන් අඩක් පමණම සිවිල් යුද්ධයක් ආසන්නයේ පැවතිණි
රජුගේ බලය ක්‍රමයෙන් තවත් හීන වූ අතර, බලවත් වංශාධිපති පවුල් අගනුවරින් සහ මාලිගයෙන් පිටත ප්‍රමුඛත්වයට පත් විය
මෙම යුගයේ අවසානය පසුකාලීන තුන් රාජධානි යුගය ලෙස හඳුන්වයි. මෙකල පසුකාලීන බෙක්ජේ සහ පසුකාලීන ගොගුර්යෝ යන රාජධානිවල පිබිදීම සිදු වූ අතර, සිල්ලාව ගෝර්යෝ රාජවංශයට යටත් වීම සිදු විය
සමාජය සහ දේශපාලනය

අවසානයේදී 6වන සියවස වන විට, සිල්ලා රාජ්‍යයට නීති සහ පරිපාලන පද්ධතියක්, සමාජ තත්ත්වය ආදිය පිළිබඳ විස්තරාත්මක පද්ධතියක් පිහිටුවන ලදී
මෙය අස්ථි ශ්‍රේණි පද්ධතිය (bone rank system) ලෙස හඳුන්වයි. දැඩි පෙළපත්-මූලික පද්ධතියක් වූ මෙමගින් වස්ත්‍ර, නිවසේ ප්‍රමාණය, සහ විවාහ වීමේ සීමාවන් තීරණය කෙරිණි
මධ්‍යගත ආණ්ඩුක්‍රමයක් පදනම් කරගත් එහි ඇරඹීමත් සමග සිල්ලා සමාජ‍ය එහි දැඩි වංශවත් සමාජයක් මූලික කරගැනිණි
සිල්ලාව සතුව රාජකීය පන්ති දෙකක් පැවතිණි
"පූජනීය අස්ථිය" (සොංගොල්, 성골, 聖骨) සහ "සත්‍ය අස්ථිය" (ජිංගොල්'', 진골, 眞骨)
මුයොල් රජ සමය වන තෙක්ම වංශවත් සමාජය "පූජනීය අස්ථිය" සහ "සත්‍ය අස්ථිය" ලෙස බෙදී තිබණි
මෙමගින් රාජ්‍යත්වය ඇති හිමිකම තීරණය විය
654දී, "ජූජනීය අස්ථි" පෙළැන්තියේ අවසන් රාජ්‍ය පාලිකයා වූජින්දොක් රැජිනගේ මරණින් පසු මෙම ද්විත්ව බෙදීම අවසන් විය
පරම්පරා ගණනාවක් පුරාවට, "පූජනීය අස්ථි" පෙළැන්තියේ වංශවතුන් ප්‍රමාණය ක්‍රමයෙන් අඩු වූ අතර, මව සහ පියා යන දෙදෙනාම "පූජනීය අස්ථි" දරන්නන් විට, දරුවන් ද "ජූජනීය" වූ අතර, "සත්‍ය අස්ථි" දෙමව්පියන්ට දාව උපන් දරුවන් "සත්‍ය අස්ථි" පාන්තිකයන් විය
මීට අමතරව "පූජනීය අස්ථි" සාමාජිකයන්, "සත්‍ය අස්ථි" සාමාජිකයන් බවට නිලයෙන් පහත හෙළිය හැකි විවිධ ක්‍රම ද පැවතිණි
මෙම පද්ධතිය ක්‍රමයෙන් පරිහානියට ලක් විය
රජු (හෝ රැජින) සෛද්ධාන්තිකව පරම ඒකාධිකාරයා වූ නමුත්, ශක්තිමත් වංශවතුන්ගේ බලපෑම් නිසා රාජකීය බලය පාලනය විය
"හ්වාබෙක්" (화백-和白) නැමැති මණ්ඩලය රාජකීය මන්ත්‍රණ සභාව ලෙස කටයුතු කළ අතර, ඔවුහු සිහසුනට උරුමකරුවකු පත්කිරීම, හෝ යුධ ප්‍රකාශ කිරීම් වැනි වැදගත් තීරණ සඳහා ප්‍රතිපත්ති-සම්පාදකයින් ලෙස කටයුතු කළහ
හ්වාබෙක්හි මුලසුන හෙබවූ පුද්ගලයා (සංදේද්‍යුං) තෝරාගනු ලැබූයේ "පූජනීය අස්ථිය" මට්ටමෙනි
මෙම රාජ්‍ය මන්ත්‍රණ සභාවේ වැදගත් තීරණයක් ලෙස බුද්ධාගම රාජ්‍ය ආගම ලෙස තෝරාගැනීම දැක්විය හැක
සිල්ලාව එක්සත් කිරීමේ දී, රාජ්‍යයේ විශාලව පැතිරුණු භූමිභාගය පාලනය කිරීම සඳහා සිල්ලාවට චීන නිලධාරී ක්‍රම අනුගමනය කිරීමට සිදු විය
මෙය පූර්ව-එක්සත් කිරීමේ දිනවල දී සිල්ලා රාජ්‍යත්වයේ පෙරළියක් සිදු කළ අතර, සිල්ලා රජුගේ "බෞද්ධ රජකු" ලෙස වගකීමේ වෙනසක් ඇතිකළේ ය
පශ්චාත්-එක්සත්කරණ යුගයේ තවත් වැදගත් දේශපාලන සිදුවීමක් ලෙස, කොරියානු රාජ්‍යත්වය සහ වංශවතුන් අතර ඇති වූ නොසන්සුන්තාවය ද කැපී‍ පෙනේ
යුධ ක්ෂේත්‍රය
මුල්කාලීන සිල්ලා හමුදාව ගොඩනැගුණේ රාජකීයයන් සහ වංශවතුන් ආරක්ෂා කළ සිල්ලා රාජකීය ආරක්ෂකයන් සුළු පිරිසකගෙනි
මෙය යුධ සමයේ අවශ්‍ය වූ විට ප්‍රධාන හමුදාව ලෙස යොදාගැනිණි
බෙක්ජේ සහ ගොගුර්යෝ මෙන්ම යමාටෝ ජපන්වරුන් සමග ගැටුම් බහුල වීම නිසා, සිල්ලාව සෑම දිස්ත්‍රික්කයක් සඳහාම නගරාරක්ෂක බලකායන් සය බැගින් නිර්මාණය කළේ ය
රාජකීය ආරක්ෂකයන් ක්‍රමයෙන් "දිව්රුම් දුන් පතාක" හෙවත් සෝදං ඒකකවලට අනුයුක්ත කෙරිණි
625දී තවත් සෝදං කණ්ඩායමක් නිර්මාණය කෙරිණි
නගරාරක්ෂක සෙබලුන් ප්‍රාදේශීය ආරක්ෂාව භාරව කටයුතු කළ අතර, පොලිස් හමුදාවකට සමානව කටයුතු කරන ලදී
සිල්ලාවේ සිටි විශිෂ්ටතම සෙන්පතීන් සහ හමුදා ප්‍රධානීන් බොහෝ දෙනා හ්වාරංවරු (බටහිර නයිට්වරුන්ට සමාන) වූහ
සමාජ කණ්ඩායමක් වූ මොවුන්, කොරියාවේ තුන් රාජධානි අතර ගොඩනැගුණු නිරන්තර යුධ අරගල හේතුවෙන් වංශවත් තරුණ පිරිමින්ගෙන් සැදුම්ලත්, සෙබලුන් සහ යුධ ප්‍රධානීන්ගෙන් සමන්විත විය
හ්වාරංවරු, ගොගුර්යෝවේ බිඳවැටීමට (එක්සත් සිල්ලාව යටතේ කොරියානු අර්ධද්වීපය එක්සත් කිරීමට හේතු වූ) සහ සිල්ලා-ටෑං යුද්ධවල දී, ටෑං හමුදා සෙසු කොරියානු රාජධානි ද්විත්වයෙන් පලවා හැරීමට දායක වූහ
සංස්කෘතිය

සිල්ලා රාජධානියේ අගනුවර වූයේ ග්යොංජු පෙදෙසයි
ග්යොංජු මධ්‍යයෙහි සිල්ලා සොහොන්ගැබ් විශාල සංඛ්‍යාවක් හමු වේ
සිල්ලා සොහොන් ගලින් සැදි කුටීරයකින් සහ ඒ වටා වූ පස් ගොඩැල්ලකින් සමන්විත ය
මෙම ග්යොංජු අවට ඓතිහාසක පෙදෙස 2000දී යුනෙස්කෝ ලෝක උරුම ලැයිස්තුවට ඇතුළත් කරන ලදී
ඉන් වැඩි පෙදෙසක් ග්යොංජු ජාතික වනෝද්‍යානය යටතේ ආරක්ෂිත ය
මීට අමතරව, ග්යොංජු පෙදෙස අසල පිහිටි ගම්මාන ද්විත්වයක් වන හහෝ සහ යංදොං යන ගම්මාන ද, දකුණු කොරියානු රජය විසින් යුනෙස්කෝ උරුමයක් ලෙස නම්කරන මෙන් 2008 හෝ ඉන් පසු කාලයේ යෝජනා ඉදිරිපත් කරනු ඇත
බෙක්ජේ සොහොන්වලට වඩා මෙම සොහොන්ගැබ් බිඳහෙලීම අපහසු බැවින්, බොහෝ පුරාවස්තු ප්‍රමාණයක් මේවා තුළ සංරක්ෂිතව පැවතිණි
මේ අතර සිල්ලාවේ අලංකාර රත්රන් කිරුළු සහ ආභරණ ද වේ
මහා සොංදොක් රජු විසින් ඉදිකළ ලෝකඩ ඝණ්ටාරය වෙත සංචාරක ආකර්ෂණය නොමඳව හිමි වී ඇත
මෙම ඝණ්ටාරය මගින් උපදවනු ලබන විශේෂිත හඬ පිළිබඳ නොයෙකුත් ජනප්‍රවාද ද පවතී
ග්යොංජු අසල පිහිටි චොම්සොංදේ ගොඩනැගිල්ල නැගෙනහිර ආසියාවේ ඉතිරිව ඇති පරණිතම අභ්‍යවකාශ වස්තු නිරීක්ෂණාගාරය ලෙස සැලකේ. නමුත් එහි කාර්යයන් පිළිබඳ නොයෙකුත් වාද විවාද ඇත
මෙය ඉදිවූයේ සොන්දොක් රැජිනගේ (632–647) සමයේ ය
මුස්ලිම් වෙළෙන්දෝ "සිල්ලා" නැමැති නාමය සේද මාවත ඔස්සේ සම්ප්‍රදායික නැගෙනහිර ආසියානු ගෝලයෙන් පිටතට‍ රැගෙන ගියහ
ඉබ්න් ඛුර්දාධ්බිහ්, අල්-මුසාදි, ඩිමාෂිකි, අල්-නුවයිරි, සහ අල්-මැක්රිසි ඇතුළු අරාබි සහ පර්සියානු භූගෝල විද්‍යාඥයන් විසින් සිල්ලාව පිළිබඳ වාර්තා කර ඇත
සිල්ලා රාජවංශයේ වර්තමාන පැවතෙන්නන් කිම් නාමය යටතට වැටේ
අවසන් පාලකයාගේ සිට පවුල් වාර්තා සපයා ඇතත්, මෙම වාර්තාවල සත්‍යතාව විමර්ශනය කළ යුතුව ඇත
බුද්ධාගම

සිල්ලාවට බුදුදහම හඳුන්වා දෙන ලද්දේ 528දී ය
සියවසක් ඇතුළත සිල්ලාව බුදුදහමට නැඹුරු වූ අතර, මෙම විශ්වාසය ස්වදේශින ජනයා අතර වේග‍යෙන් ප්‍රචලිත විය
5වන සියවසේ මැදභාගයේ ගොගුර්යෝවේ සිට පැමිණි අදෝ නැමැති භික්ෂුව සිල්ලාව තුළ බුදුදහම පළමුවරට ව්‍යාප්ත කරවීමට උත්‍සාහ ගත්තේ ය
කෙසේනමුත්, පුරාවෘත්ත අනුව සිල්ලා රාජ්‍යත්වය බුදුසමය වැළඳගැනීමට යොමුවූයේ සිල්ලා මාලිගයේ වංශවතකු වූ ඉචාදොන්‍ගේ ප්‍රාණත්‍යාගී ක්‍රියාකලාපය නිසා ය
බුදුදහම වැළඳගැනීම හේතුවෙන් 527දී සිල්ලා රජු ඔහුට මරණදඬුවම නියම කළ අතර, එහිදී ඔහුගේ රුධිරය කිරි පැහැයට හැරුණු බව කියැවේ
පසුකාලීන මුල්යුගයේ සිල්ලා සමාජය තුළ බුදුදහමට හිමි වූ වැදගත්කම පිළිබඳ විස්තර කිරීම අපහසු ය
බොප්හ්‍යුං රජුගේ සිට බලයට පත් ඊළඟ සිල්ලා රජවරු /රැජිනියෝ බෞද්ධ නම් ආරූඪ කරගනිමින් බෞද්ධ-රජවරුන් ලෙස පෙනීසිටින්නට වූහ
සිල්ලාව තුළ බුදුදහමට, බෙක්ජේ සහ ගොගුර්යෝ රාජ්‍යවලටත් වඩා ඉහළින් නිල අනුග්‍රහය හිමි විය
එහි රාජ්‍ය-ආරක්ෂක ප්‍රතිපත්ති අවධාරණය කෙරිණි
අර්ධද්වීපය තුළ සිල්ලාව එක්සත් කිරීමට වැදගත් මෙහෙයක් ඉටුකළ, තරුණ වංශවතුන් වූ හ්වාරං සෙබලු බුදුදහම සමග දැඩි සබඳතා පැවැත් වූ අතර, මෛත්‍රෙය බුදුන් වහන්සේ වන්දනා කළහ
මුල්කාලීන යුගයේ අවසන් භාගයේ බුදුදහමේ උච්චස්ථානයට පත්වීම දක්නට ලැබේ
විහාරස්ථාන විශාල සංඛ්‍යාවක් ඉදිවිය
ඒ සඳහා අනුග්‍රහය දැක්වූයේ ඉහළ තනතුරු හෙබවූ වංශවතුන් විසිනි
මෙම විහාරනිර්මාණ අතර හ්වංන්‍යොංසා, බුල්ගුක්සා සහ සොක්ගුරාම් ප්‍රධාන වේ
හ්වංන්‍යොංසා (මකර අධිරාජ්‍ය) විහාරය තුළින්, රාජ්‍යයේ ආරක්ෂාවට සහ උන්නතියට බුදුදහම කෙතරම් වැදගත් වූයේ දැයි වටහාගත හැක
එහි මහල් නවයකින් යුතු වූ ස්තූපය, සමහර විට එම යුගයේ නැගෙනහිර ආසියාවේ පිහිටි මිනිසා විසින් නිර්මිත උසම ඉදිකිරීම වන්නට ඇත
එමගින් සිල්ලා පාලනය යටතේ පැවති ජාතීන් නවය සංකේතවත් කෙරිණි
සිල්ලාව ස්තූප නිර්මාණයට විශාල අවධානයක් යොමු කළ අතර, එම ස්තූප නිර්ණයට ගල් මෙන්ම දැව ද භාවිතා කර ඇත
සිල්ලාව එක්සත් කිරීමත් සමග, රජවරුන් විශාල රාජ්‍යය පරිපාලන සහ වංශවතුන්ගේ බලය සීමා කිරීමට චීන කොන්ෆියුසියානු ආයතන ස්ථාපනය කිරීම නිසා බුදුදහමට දේශපාලනයේ හිමිවූයේ අඩු බලයකි
එසේවුවත්, පුළුල් සිල්ලා සමාජය තුළ බුදුදහමට හිමි වූයේ විශාල බලයකි
මේ කාලයේ සිල්ලා භික්ෂූන් සියගණනක් අධ්‍යාපනය සහ බෞද්ධ සූත්‍ර ප්‍රතිසම්පාදනය කිරීම සඳහා ටෑං චීනය වෙත වැඩම කොට ඇත
සිල්ලාහි ශක්තිමත් ‍බෞද්ධ ස්වරූපය කියාපාන බෞද්ධ ශෛලමය කැටයම් සහ නිර්මාණ විශාල සංඛ්‍යාවක් හමු වේ
මේ අතර නම්සන් පෙදෙසින් වැඩි නිර්මාණ ප්‍රමාණයක් හමු වේ
මෙම ප්‍රතිමා සහ කැටයම් නිර්මාණවල පිරිපුන් ස්වභාවය, මුහුණේ දැඩි නිරූපණය, සිරුරට ඇලුණු වස්ත්‍ර වැනි ලක්ෂණ මගින් අන්තර්ජාතික ටෑං රාජවංශයේ ආභාසය පෙන්නුම් කරයි
නමුත් ඒ අතර ස්වදේශික කොරියානු ආර ද දැකිය හැක
මේවාත් බලන්න 
 කොරියාවේ රජවරුන්ගේ නම් ලැයිස්තුව
 ග්යොංජු ජාතික කෞතුකාගාරය
 සිල්ලාහි කිරුළු
 කොරියාවේ ඉතිහාසය

සටහන්

මූලාශ්‍ර

උද්ධෘත

මූලාශ්‍ර

බාහිර සබැඳි
 ග්යොංජු ජාතික කෞතුකාගාරය

සිල්ලා
ක්‍රි
1වන සියවසේ ස්ථාපිත රාජ්‍ය
පැරණි පුද්ගලයින්
නැගෙනහිර ආසියාවේ පැරණි රටවල්
කොරියානු ඉතිහාසයේ පැරණි රටවල්
කොරියාවේ ඉතිහාසය
කොරියානු සංස්කෘතිය
කොරියාවේ තුන් රාජධානි
රොබට් "ලෝං රොබින්" කොල්චින් (1713 දී උපත  සසෙක්ස්  හී, චේලිහිදී
මරණය 1750 අප්‍රේල් හිදී  බ්‍රොම්ලි හිදී) යනු,  ක්‍රීඩාවෙහි  තනි කඩුළු අනුවාදය ප්‍රචලිතව පැවති මධ්‍ය-ජෝර්ජියානු කාලසීමාවෙහිදී ක්‍රීඩා කල,  ක්‍රීඩාව කෙරෙහි අතිශයින් බලපෑම් ඇති කල වෘත්තිය ඉංග්‍රීසි  ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයෙකි
ක්‍රිකට් අභිවෘත්තිය 
වසර කිහිපයක් තුලදී බ්‍රොම්ලි ප්‍රදේශයෙහි ජීවත්වූ කොල්චින්, 1740 ගණන් වලදී ප්‍රමුඛත්වයට පත්වූ සහ ඔහුගේ මරණින් පසු අභාවයට පත්වූ ප්‍රාදේශීය බ්‍රොම්ලි ක්‍රිකට් සමාජය හා සම්බන්ධතාවයක් දැක්වීය
තනි කඩුළු ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාවෙහි ඔහුගේ දක්ෂතාවයන්ට අමතරව, 1744 වසරෙහිදී  ආටිලරි පිටියෙහිදී  සමස්ත-එංගලන්ත කණ්ඩායමට එරෙහිව පැවති පසිඳු තරගයද ඇතුළුව, කෙන්ට්   සඳහා පිලකට-ක්‍රීඩකයන්-එකොළස බැගින් වූ තරග සඳහාද කොල්චින් ක්‍රීඩා කලේය
ආටිලරි පිටිය හා සමගින් දැඩි සම්බන්ධතාවයක් පැවති කොල්චින් විසින් එහි බොහෝ තරග පැවැත්වීමට අනුගහය දැක්වූ බව දැන ගන්නට ඇත
ශෛලිය සහ විධික්‍රමය 
කොල්චින් යනු නිපුණතා පූර්ණ තනි ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයෙක් විය
ඔහු ජීවත්වූ කාලයෙහිදී සියළු ඉරියව් වලින් නැපී පෙනුනු මාහැඟිතම ක්‍රීඩකයා බවට ඔහු බොහෝ විට සැලකෙන්නට ඇති අතර ඔහු උසැකි බැවින් "ලෝං රොබින්" ලෙසින් හැඳින්විණි
"සහ රොබින්, ඔහුගේ ශරීර ප්‍රමාණත්වය අනුව, අග නම ලෝං යනුවෙන් යෙදිණි"
පුරාණ ශ්‍රී ලංකාවේ ලේඛනගත පළමු රජ ලෙස සැළකෙන විජය රජුගේ (ක්‍රි
543-505) භෂ්මාවශේෂ තැන්පත්කොට තනන ලදැයි සාම්ප්‍රදායික ලෙස විශ්වාස කෙරෙන ස්මාරකය විජය සොහොන ලෙස හැඳින්වේ
එය කුරුණෑගල දිස්ත්‍රික්කයේ හෙට්ටිපොල පිහිටි කඳුබොඩ-කඳුබොඩ දෙමටවකන්ද (මැදගම කන්ද) මුදුනෙහි ඉදිකොට ඇත
දෙමටවකන්ද පාමුල දෙදිසාවෙන් පුරාණ විහාරාරාම වූ නිකසල ආරණ්‍ය සේනාසනය සහ කන්දමැදගම රජ මහා විහාරය පිහිටා තිබේ
සොයාගැනීම
1986 වර්ෂයේදී පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව විසින් දෙමටවකන්ද කඳු මුදුනතෙහි ඒවනවිට හඳුනාගෙන තිබූ දාගැබකට සමාන නටඹුන් සංරක්ෂණයට පියවර ගන්නා ලදී
බාහිර ස්වරූපය අනූව මෙය දාගැබක් සේ දෘෂ්‍යමාන වූවද, මේ ආසන්නයෙන් දාගැබක් අසල තිබිය යුතු අනෙකුත් ඉදිකිරීම් ලෙස සැළකෙන පුන්කලස්, කොරවක් ගල්, මුරගල්, මල් ආසන ආදිය නොතිබීම නිසා පුරාවිද්‍යාඥයින් විසින් මෙම ඉදිකිරීම සොහොනක් ලෙස නම් කොට තිබේ
කැණීම් වලදී ස්මාරකයෙහි තිබී අළු සහිත තැම්පතුවක් සොයාගැනීමත්, කාබන් කාල ගණනය කිරීම්වලදී එම අළු වසර 2500-2600ක් අතර ප්‍රමාණයක් පැරණි යැයි නිගමනය වීමත් සහ ඉතිහාස වංශකතා වලට අනූව උපතිස්ස රජ විසින් මියගිය විජය රජුගේ භෂ්මාවශේෂ ප්‍රදේශයේ ඉහළම ස්ථානයේ තැම්පත් කොට ස්මාරකයක් ඉදිකල බවත් සදහන් වන නිසා මෙම ස්මාරකය විජය සොහොන විය හැකි බව විශ්වාස කෙරේ
කෙසේ නමුදු මෙම සාධක තහවුරු කිරීම පිණිස කිසිදු ලේඛනගත සාධකයක් මේ ආශ්‍රිතව නොපවතී
වත්මන් ඉදිකිරීම
මෙම ඉදිකිරීම විජය රජුගේ සොහොන ලෙස සාම්ප්‍රදායික ලෙස විශ්වාස කෙරුණද, වත්මන් කන්ද මුදුනතෙහි දැකගත හැකි වන ස්මාරකය 10වන සියවසට අයත් යැයි තහවුරු කෙරේ
ස්මාරකයේ කොත්කැරැල්ලෙහි වූ වක්‍රරේඛීය ගඩොල්හී 10වන සියවසට අයත් සිංහල අක්ෂර දැකගැනීමට හැකිවීම ඊට හේතුව වී පවතී
මූලාශ්‍ර

කුරුණෑගල දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක
යොංජෝ (1694 ඔක්තෝම්බර් 31 – 1776 අප්‍රේල් 22, රාජ්‍ය පාලනය 1724 ඔක්තෝම්බර් 16 – 1776 අප්‍රේල් 22) යනු කොරියාවේ  ජොසොන් රාජවංශයයේ 21වන පාලකයායි
ඔහු සුක්ජොං රජුගේ දෙවන පුත්‍රයා විය
ඔහුගේ මව චෝයි වංශයේ සුක් උපබිසව වූවා ය
බලයට පත්වීමට පෙර ඔහුව යෙඔනිං කුමරු ලෙස හැඳින්විණි
1720දී, ඔහුගේ වැඩිමහල් සොයුරා වූ ග්යොංජොං රජු 20වන රජු ලෙස බලයට පත්වීමත් සමග, යෙඔනිං කුමරු රාජකීය අනුප්‍රාප්තික සහෝදර කුමරු (වංසෙජේ, 왕세제) බවට පත් විය
මෙය දේශපාලන පක්ෂ අතර නොයෙකුත් මතභේද සඳහා හේතු විය
අනතුරුව, වසර හතරකට පසු ග්යොංජොංගේ මරණින් පසු යොංජෝ සිහසුනට පත් විය
යොංජෝ රජු සිය වසර 52ක රාජ්‍ය සමය තුළ, ජොසොන්හි බදු ක්‍රමය ප්‍රතිසංස්කරණයට උත්සාහ දැරූ අතර, කොන්ෆියුසියානු මූලධර්ම අනුව රාජ්‍ය පාලනය කරමින්, ඔහුගේ "විශිෂ්ට සමගිය" ප්‍රතිපත්තිය (තංප්යොං, 蕩平, 탕평) අනුව දේශපාලන පක්ෂවල ආරවුල් සමනය කිරීමට උත්සාහ ගත්තේ ය
ඔහුගේ සමයේ 1762දී සිය පුතු වූ සදෝ කුමරුහට දඬුවම් පැමිණවී ය
ඔහුගේ මතභේදාත්මක ක්‍රියාමාර්ග හැරුණු විට, යොංජෝගේ සමය කොරියානු ඉතිහාසයේ විශිෂ්ට යුගයක් ලෙස සැලකෙයි
සිහසුනට පත් වීම
1720දී, ඔහුගේ පියා වූ සුක්ජොං රජු මියගිය අතර, සුක්ජොංගේ වැඩමහප් පුත්‍රයා වූ කිරුළහිමි යි යුන් කුමරු වයස 32දී, ග්යොංජොං රජු ලෙස රාජ්‍යත්වයට පත් විය
1720දී සුක්ජොං මියගිය අතර, ඔහු විසින් යි යි-ම්යොං කුමරුට, යෙඔනිං-ගුන් කුමරුන් ග්යොංජොංගේ අනුප්‍රාප්තිකයා ලෙස පත්කිරීමට පවසා තිබිණි
නමුත් මෙය පිළිබඳ ඓතිහාසික මූලාශ්‍රවල සඳහන් නොවේ
ඔහුගේ සමයේ ඔහුට සිය පහත් ජන්මය නිසා වූ අභ්‍යන්තර අරගල සහ විරෝධතාවලට මුහුණදීමට සිදු විය
වංශවතුන් අතර වූ නොරොන් පක්ෂය (노론, 老論) ග්යොංජොං රජුට සිය අර්ධ-සොයුරා වූ යෙඔනිං කුමරු (අනාගත යොංජෝ රජු) පිළිබඳ ඇති ප්‍රසාදය නැතිකිරීමට බලපෑම් එල්ලකළහ
1729දී, රජුගේ සිංහාසනාරූඪයෙන් මාස 2කට පසු, යෙඔනිං කුමරුන්ව රාජකීය අනුප්‍රාප්තික සහෝදර කුමරු (වංසෙජේ, 왕세제, 王世弟) ලෙස පත්කරන ලදී
මෙය බල අරගලය තවත් තීව්‍ර කළ අතර, ෂිනිම්සහ්වා (辛壬士禍) නැමැති විශාල සංහාරයකට හේතු විය
නොරොන්වරු රජුට කිසිදු පියවරක් නොගන්නා ලෙස පණිවිඩ යැවූ අතර, ඊට ප්‍රතිවිරුද්ධ මතයක් සුරූ සොරොන් පක්ෂය (소론, 少論) මෙම සිදුවීම සිය වාසියට හරවාගනිමින් – නොරොන් පක්ෂය බලය උදුරාගැනීමට තැත්කරන බව පවසමින් ඔවුන්ගේ ප්‍රතිවාදීන් සමහර කාර්යාලවලින් ඉවත්කරන ලදී
සොරොන් පක්ෂයේ සාමාජිකයින්, අනුප්‍රාප්තිකයාව (යෙඔනිං-ගුන්) ඝාතනයට අදහස් කළේ මාලිගයට ඇතුළු වූ සුදු හිවලකු දඩයම් කරන බවසමිනි
නමුත්, යෙඔනිං-ගුන්ට සිය සුළු මව වූ ඉන්වොන් මව්බිසවගේ ආරක්ෂාව හිමි වූ නිසා ජීවිතය රැකගැනීමට හැකි විය
අනතුරුව, ඔහු සිය අර්ධ-සොයුරා වූ රජුට පැවසූයේ තමා මාලිගයෙන් පිට වී සාමාන්‍ය වැසියකු ලෙස දිවි ගෙවීමට කැමති බවයි.

1724 ඔක්තෝම්බර් 11 වනදින, ග්යොංජොං රජු මියගියේ ය
එවිට සොරොන් පක්ෂය යෙඔනිං කුමරුට දොස් පැවරූයේ රජුගේ මරණයට ඔහු දායක වන්නට ඇති බවයි. මෙයට හේතු වූයේ වරක් නොරොන් පාර්ශ්වය ග්යොංජොං, වෙනුවට ඔහුව සිහසුනට පත්කිරීමට ගත් උත්සාහය නිසායි
රජුගේ මරණයට හේතු වූ රෝග ලක්ෂණ සලකා බලා, අදවන විට ඉතිහාසඥයන් පිළිගන්නේ රජු මියගියේ මුහුදු ආහාර ආසාදනයක් නිසා බවයි. හෝමර් හල්බර්ට් සිය ද හිස්ට්‍රි ඔෆ් කොරියා කෘතිය තුළ සඳහන් කරන්නේ, "සොයුරා මෙය සිදුකිරීමට කිසිදු හේතුවක් පෙන්වා නොමැති වීමත්, මුහුදේ සිට සැතපුම් 30ක් පමණ ඈත පෙදෙසකට, මධ්‍ය ග්‍රීෂ්ම සමයේ අයිස් නොමැතිව ගෙනඑන ලද කූනිස්සන් ආහාරයට ගැනීමෙන් මිනිසකු මිය යා හැකි වීමත් නිසා මෙම සිද්ධිය පිළිබඳ පැතිරුණු දූෂමාන ආරංචි පිළිබඳ ප්‍රබල සැකයක් ඇතිවන බවයි." 1724 ඔක්තෝම්බර් 16දින යෙඔනිං කුමරු යොංජෝ රජු ලෙසින්, එනම් ජොසොන්හි 21වන පාලකයා ලෙස සිහසුනට පත් විය
රාජ්‍ය සමය
යොංජෝ රජු දැඩි කොන්ෆියුසියානු පාලකයකු වූ අතර, ඔහුගේ නිලධාරීන්ට වඩා සම්භාව්‍ය ග්‍රන්ථ පිළිබඳ ඔහුගේ දැනුම පුළුල් වූ බව පැවසේ
යොංජෝ රජු සහ ඔහුගේ මුණුපරු ජොංජෝ රජ සමයේ, කොන්ෆියුසියානුකැණය එහි උච්චත්වයට පත් විය
16වන සියවසේ අගභාගයේ සහ 17වන සියවසේ මුල් කාලයේ පරිහානියට පත්ව තිබූ ආර්ථිකය යළි ප්‍රකෘති තත්ත්යට පත් විය
ඔහුගේ පාලන සමය ජොසොන් රාජවංශයේ වඩාත් දීප්තිමත්ම යුගවලින් එකක් ලෙස සැලකෙයි
යොංජෝ සිය ජනයා පිළිබඳ බෙහෙවින් සැලකිළිමත් විය
ජොසොන් රාජවංශයේ අනුවාර්ෂික වාර්තා පවසන්නේ සිය 4වන වර්ෂයෙහි පාන්දර ඇති වූ වර්ෂාවක හඬකින් අවදි වූ යොංජෝ රජු සිය සේවකයන්ට මෙසේ පවසා ඇති බවයි,

අනේ
මාගේ අයහපත් බව නිසා පසුගිය වසර හතර තුළ ජලගැලීම්, නියඟ හා සාගත පැමිණියේ ය
මේ වසර තුළ යි ඉන්-ජ්වා නැමැති රාජද්‍රෝහියකුගේ කැරැල්ලක් ඇති වී තිබේ
මෙවන් දුෂ්කරතාවන් හමුවේ කෙසේ නම් මාගේ දුගී ජනයා දිවිගෙවනු ඇත් ද
'යුද්ධයකට පසු හැමවිටම දුෂ්කර වසරක් එළඹේ' යනුවෙන් පැරණි කියමනක් ද ඇත
වාසනාවට පසුගිය වසර දෙක පුරාවටම අපට විශාල සාගතයක් පැමිණියේ නැහැ
මේ වසරේ හොඳ අස්වැන්නක් ලැබේ යැයි අපි ‍අපේක්ෂා කරමු
නමුත් මා තවමත් බියෙන් පසුවන්නේ ස්වනු නෙලීමේ කාලය ආසන්න නිසායි
ඊට පෙර ජලගැලීමක් හෝ නියඟයක් ඒදැයි කාටවත් පැවසිය නොහැකියි
හදිසියේම සීතල වැස්සක් ඇදහැළී අස්වනු නෙළීමට නියමිත බිම් ජලයෙන් යටකරාවිදැයි කවුරුන්වත් නොදනී
මගේ අවාසනාව නිසා මෙවන් දේ සිදුවුවහොත්, මට දෙව්ලොව දයාව හිමි නොවේවි
මාවිසින් ආවර්ජනා නොකර, උත්සාහ නොදරා සිටියහොත් මා කෙසේ ද දෙව්ලොව අනුකම්පාව දිනාගන්නේ
මම මා ගැනම ආවර්ජනය කිරීමට උත්සාහ ගත යුතුයි
සිය අවාසනාව නිසා ජනයාගේ වගාවන් විනාශ වී ඔවුනට කුසගින්නේ සිටීමට සිදු වේදැයි යොංජෝ බියවුණේ ය
රජු ජනයාගේ බදු ප්‍රමාණය අඩුකිරීමට අමාත්‍යවරුනට නියෝග ක‍ළ අතර, තමන්ගේ භෝජන බඳුන් ප්‍රමාණය ද අඩුකළේ ය
සිය කුසගින්නෙන් පෙළෙන ජනයා වෙනුවෙන් සිතා, ඔහු තමන් ආහාරයට ගත් ආහාර වර්ග ප්‍රමාණය අඩුකළේ ය
වසර 25කට පසු, 1753දී පමණ උදෑසනක ඇදහුලුණු නොනැවතුණු වර්ෂාව යොංජෝට සිය 4වන වර්ෂයේ ඇති වූ ජලගැල්ම සිහිපත් කළේ ය
අඩු ආහාර ප්‍රමාණයක් ගත් ඔහු
"අනේ
මගේ ගුණාංගවල අඩුබව නිසායි ජලගැලීම් සහ නියං ඇතිවන්නේ
එම වර්ෂයට වඩා මම තරමක් වැඩමහල්, කෙසේද මා ජනයාට අනුකම්පාව දැක්විය යුත්තේ
ඔවුන් වෙනුවෙන් මා තවත් වැඩිපුර ‍වෙහෙසිය යුතුයි"
නැවත වරක්, යොංජෝ සිය භෝජන මේසයේ බඳුන් සංඛ්‍යාව අඩුකිරීමට නියෝග කළේ ය
ඔහු වටා සිටි මිනිසුන් ඔහු දීප්තිමත්, ත්‍යාගශීලී, සහ කාරුණික රජකු බව පවසන්නට වූහ
ඔහුට තියුණු නිරීක්ෂණ හැකියාවක් සහ ඉක්මන් ධාරණ ශක්තියක් තිබූ බව පැවසේ
ප්‍රතිපත්ති
17වන සියවසේ අගභාගය තුළ දේශපාලන පක්ෂආරවුල් නිසා රාජ්‍ය පරිපාලනයට සිදුවන අහිතකර බලපෑම වටහාගත් යොංජෝ රජු, සහසුනට පත්ව නොබෝකලකින්ම මෙම පක්ෂ ආරවුල් අවසන් කිරීමට උත්සාහ ගත්තේ ය
යොංජෝ කෙටිකාලීන සර්වත්‍ර යුධ සේවා බද්ද ස්ථාපනය කළ අතර, මාලිගයේ දොරටුවෙන් පිටතට යන සෑම විටම, ඔහු නිලධාරීන්, විද්වතුන්, සෙබලුන් සහ ගොවීන්ගේ අදහස් විමසුවේ ය
යුධ සේවා බද්ද අඩකින් අඩු කළ යොංජෝ, එහි අතිරික්තය ධීවර කර්මාන්තය, ලුණු, යාත්‍රා සහ අමතර ඉඩම් බදු මගින් පූරණය කරගැනිණි
මීට අමතරව යොංජෝ, රාජ්‍ය ආදායම් සහ වියදම් මූල්‍ය පද්ධතිය විධිමත් කරමින් ගිණුම්කරණ පද්ධතියක් පිහිටුවී ය
ඔහුගේ යතාර්ථවාදී ප්‍රතිපත්ති නිසා ග්යොංසං දෝ පළාතේ දුරබැහැර කඳුකර ප්‍රදේශ සිට ආසන්න වරායයන් දක්වා ධාන්‍ය බද්ද, මුදල් හෝ කපුවලින් අයකර ගත හැකි විය
මෙලෙසින් මුදල් සංසරණය වීම නිසා කාසි නිෂ්පාදනය වැඩි විය
ගොවි ජීවිත සමෘද්ධිමත් කිරීමට යොංජෝගේ තිබූ දැඩි ආශාව නිසා ඔහු කොරියානු භාෂාවෙන් (හංගුල්) රචිත වැදගත් පොත් ජනතාව අතර බෙදා දීමට උත්සාහ ගත්තේ ය
ඒ අතර කෘෂිකර්ම ග්‍රන්ථය වැනි ග්‍රන්ථ ප්‍රධාන වේ
වර්ෂාමාන නැවත නිෂ්පාදනය කෙරුණු අතර, ඒවා ප්‍රදේශීය පරිපාලන කාර්යාල වෙත බෙදා දුණි
පොදු ව්‍යාපෘති ද ඇරඹිණි
සමාජ සචලතාවය ඉහළ නැංවීමේ නව ක්‍රමයක් ආරම්භ කරමින් යොංජෝ සමානා්‍ය ජනයාගේ සමාජ තත්ත්වය ඉහළ නැංවී ය
යොංජෝගේ මෙම ප්‍රතිපත්ති කොන්ෆියුසියානු රාජ්‍ය ක්‍රමය මානුෂීය පාලනයක් කරා ගෙනගියේ ය
නමුත් ඔවුනට එමගින් ඇති වූ සමාජ වෙනස වළක්වාගත නොහැකි විය
වෙළඳ කටයුතු ප්‍රමාණය ක්‍රමයෙන් ඉහළ ගියේ ය
අගනුවර වෙළඳ ඒකාධිකාරය සහ තොග වෙළඳාම නොයෙකුත් සංවිධාන ඔස්සේ ගොඩනැගුණු අතර, බොහෝ වෙළඳුන් හන්යං නුවර වටා සංකේන්ද්‍රගත වන්නට විය
සම්ප්‍රදායිකව බෙදුණු රජයේ අවසරලත් වෙළඳසැල්, වීදි සහ පටු මංපෙත්වල අවසරලත් භාණ්ඩ සැපයුම්කරුවන් සහ කුඩා වෙළඳසැල්හිමියන් ඒකාබද්ධ කර ඒකාධිකාරී තොගවෙළඳ පද්ධතියකට ඒකරාශී කරන ලදී
සිය සමාජ තත්ත්වය නොසලකා බොහෝ යැංබැන් වංශවත්හු සහ සාමාන්‍ය ජනයා හවුල් වෙළඳ කටයුතුවල නියැලෙන්නට වූහ
මෙලෙසින් හන්යං නගරය 18වන සියවසේ වෙළඳ සහ කර්මාන්ත ක්ෂේත්‍රයේ දියුණුවට පත් විය
අත්කම් සහ පිහි, අශ්ව කෙඳි හිස්වැසුම්, භෝජන මේස සහ පිත්තල භාණ්ඩ වැනි භාණ්ඩ සඳහා ඉල්ලුම ඉහළ ගියේ ය
මූලිකව අශ්ව කෙඳි හිස්වැසුම් පැළඳීමට යැංබැන්වරුන්ට පමණක් තිබූ අයිතිය ක්‍රමයෙන් නැති වී ගියේ ය
නීතිවිරෝධීව සෑදූ පොත් වෙළඳාම වාණිජකරණය වූ අතර, ධනවත් යැංබැන්වරු සිය මුතුන්මිත්තන් ලියූ සාහිත්‍ය ග්‍රන්ථ ප්‍රකාශයට පත්කරන්නට වූහ
එලෙසම ජනප්‍රිය ප්‍රබන්ධ සහ කාව්‍ය ග්‍රන්ථ මුද්‍රණය ප්‍රචලිත විය
ජනතාව විශේෂයෙන්ම උපහාස සහ සමාජ විවේචන සඳහා ප්‍රියකළහ
එයට උදාහරණයක් ලෙස රජයේ නිලධාරීන්ගේ නොමනා ක්‍රියා සහ ලෝභීත්වය නිරූපණය කරමින් ගිසෙංවරියකගේ (විනෝදය ගෙනදෙන්නියකගේ) දියණියකගේ නිවැරදිබව තේමාකොට ගෙන ලියූ උපහාස ග්‍රන්ථයක් වන චුන්හ්යංජොන් (චුන්හ්යංගේ කථා) යන ග්‍රන්ථය බෙහෙවින් ප්‍රචලිත විය
දූෂණයට වැටබැඳීම
මේ රජු පාක් මුන්-සු නැමැති අම්හෙං-ඉයොසා (암행어사), එනම් රජුගේ රහස් පරීක්ෂකවරයාට අනුග්‍රහ දැක් වූ බව ප්‍රකට ය
පාක්, යි ඉන්-ජ්වාගේ කැරැල්ල මැඬලීමේදී වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉටුකළ අතර, රජුගේ නාමයෙන් වංචා දූෂණ සිදුකළ නිලධාරීන්ව ඔහු විසින් සිරභාරයට ගන්නා ලදී
මතභේදය
යොංජෝ රජ සමයේ සිදු වූ වැදගත්ම අපකීර්තිමත් සිදුවීම ලෙස ඔහුගේ පුත්‍රයා වූ කිරුළහිමි සදෝ කුමරුගේ මරණය සඳහන් කළ හැකි ය
ඉතිහාසය අනුව, සදෝ මානසික රෝගයකින් පෙළුණු අතර, ඔහු හේතු රහිතව මාලිගයේ නොයෙක් වැසියන් මරණයට පත් කළ අතර, ඔහු ලිංගික විකෘතිතාවන්ගෙන් පෙළුණු අයෙක් ලෙස සඳහන් වේ
මාලිගයේ නීති අනුව යොංජෝ රජුට සිය පුතු සිය දෑතින්ම මරා දැමිය නොහැකි විය
ඒ නිසා 1762 උණුසුම් ජූලි දිනයක සදෝව විශාල දැව සහල් මංජුසාවක සිරකරන ලදී
ඉන් දින අටකට පසු, හුස්ම හිර වීම නිසා සදෝ මරණයට පත් විය
19වන සියවසේ දී, සදෝ කුමරුට මානසික ආබාධයක් නොතිබූ බවත්, නමුත් රචකයන් විසින් එසේ ලියා ඇති බවටත් කටකතා පැතිරිණි
නමුත් මෙම කටකතාවලට පටහැනි තොරතුරු ඔහුගේ වැන්දඹුව වූ හ්ය්ග්යොං ආර්යාව විසින් රචිත හ්යේග්යොං ආර්යාවගේ මතක සටහන් සහ ජොසොන් රාජවංශයේ අනුවාර්ෂික වාර්තාවන්හි සඳහන් වේ
කතෝලික ධර්මය
රට තුළ සිදු වූ රෝමානු කතෝලික ක්‍රියාකාරකම්වලට එරෙහිව පළමුව පියවර ගත් රජු වන්නේ ‍යොංජෝ රජුයි
18වන සියවස විට විශේෂයෙන්ම ගංවොන් සහ හ්වංහේ පළාත් තුළ කතෝලික ධර්මය පැතිරගියේ ය
1758දී, යොංජෝ රජු නිලවශයෙන් කතෝලික ධර්මය ඇදහීම සාහසික ක්‍රියාවක් ලෙස නිවේදනය කරන ලදී
මරණය
කිරුළහිමි සදෝ කුමරුන්ගේ මරණයෙන් වසර 14කට පසු, සදෝගේ පුත්‍රයා සහ යොංජෝගේ මුණුපරා වූ ජොංජෝ රජු බවට පත් විය
නව රජුගේ මුල් රාජ්‍ය කාලය තුළ, දේශපාලන කුමන්ත්‍රණ බහුල වූ අතර, ඔහුගේ පියා වූ කිරුළහිමි සදෝ කුමරුන්ට දඬුවම් පැමිණවීමට, පෙත්සම් ඉදිරිපත් කළ රාජ්‍ය නිලධාරීහු ජොංජෝ තමන්ගෙක් පලිගනීවි යැයි බියවූහ
යොංජෝ රජුගේ දේහය දොංගුර්‍යුංහි රාජවංශ සොහොනෙහි මිහිදන් කරන ලදී
යොංජෝ රජුගේ සිරුර, සිය දෙවන බිරිඳගේ දේහය සමග ගුරි නගරයේ, වොන්න්‍යුංහි (원릉, 元陵) රාජකීය සොහොනේ භූමදාන කොට ඇත
පවුල

පියා
සුක්ජොං රජු (숙종)
මව
හේජු චෝයි වංශයේ රාජකීය වංශවත් සුක් උපබිසව (숙빈 최씨)
බිසෝවරු
දල්සුං සියෝ වංශයේ ජොංසොං අගබිසව (정성왕후 서씨, 1692 දෙසැම්බර් 7 – 1757 පෙබරවාරි 15) (1703 නොවැම්බර් මස විවාහ විය)
 දරුවන් නැත
 ග්යොංජු කිම් ‍වංශයේ ජොංසුන් අගබිසව (정순왕후 김씨, 1745 නොවැම්බර් 10 – 1805 ජනවාරි 12)
 දරුවන් නැත
 ලී වංශයේ රාජකීය වංශවත් ජොං උපබිසව (정빈 이씨, 1694-1721)
 කිරුළහිමි හ්යෝජං කුමරු (효장세자, 1719–1728)
හ්වාඔක් කුමරිය (화억옹주, 1717-1718)
 හ්වාසූන් කුමරිය (화순옹주, 1720-1758) ඇය අනපේක්ෂිත ලෙස මියගිය සිය සැමියා වූ කිම් හන් ෂින් (වොල් සුං වී) ගේ මරණින් පසු සියදිවි නසාගත්තා ය
ලී වංශයේ රාජකීය වංශවත් යොං උපබිසව (영빈 이씨, 1696 – 23 August 1764)
 කිරුළහිමි සදෝ කුමරු (사도세자, 1735–1762)
 හ්වාප්යොං කුමරිය (화평옹주, 1727–1748)
 හ්වාහ්යොප් කුමරිය (화협옹주, 1733–1752)
 හ්වාවැන් කුමරිය (화완옹주, 1738–1808) 
 ජෝ ග්වයි-ඉන් (귀인 조씨)
 හ්වායූ කුමරිය (화유옹주, 1741–1771)
 මූන් සුක්-උයි (숙의 문씨)
 හ්වාර්යොං කුමරිය (화령옹주, 1752–1821)
 හ්වාගිල් කුමරිය (화길옹주, 1754–1772)

ඔහුගේ සම්පූර්ණ මරණාපර නාමය 
 කොරියාවේ මහා යොංජෝ ජංසුන් ජිහෙං සුන්දොක් යොංමෝ උයිර්යොල් ජං-උයි හොං-යුන් ග්වං-ඉන් දොන්හුයි චෙචොන් ගොන්-ග්‍යුක් සොංගොං සින්හ්වා දේසොං ග්වං-උන් ගෙතේ ගියොං යොම්යොං සුන්චොල් ගොන්-ගොන් ගොන්යොං බේම්යොං සුතොං ග්යොංන්‍යොක් හොංයු ජුංහ්වා යුංදෝ සුක්ජං චංහුන් ජොංමුන් සොන්මු හුයිග්යොං හ්යොන්හ්යෝ රජ
 영조장순지행순덕영모의렬장의홍윤광인돈희체천건극성공신화대성광운개태기영요명순철건건곤영배명수통경력홍휴중화융도숙장창훈정문선무희경현효대왕
 英祖莊順至行純德英謨毅烈章義洪倫光仁敦禧體天建極聖功神化大成廣運開泰基永堯明舜哲乾健坤寧配命垂統景曆洪休中和隆道肅莊彰勳正文宣武熙敬顯孝大王

ජනප්‍රිය සංස්කෘතිය තුළ
කිම් සුං-වොන් විසින් - 1988 රූපවාහිනී කතාමාලාවක් වූ ද මෙමොයර්ස් ඔෆ් ලේඩි හ්යේග්යොං
ලී මින් හෝ විසින් - 2002 රූපවාහිනී කතාමාලාවක් වූ ජෑං හී බින්
ජෝ මින්-කි විසින් – 2002 රූපවාහිනී කතාමාලවක් වූ ඉන්ස්පෙක්ටර් පාක් මුන්-සු
ලී සූන්-ජේ විසින් – 2007 රූපවාහිනී කතාමාලාවක් වූ යි සන්
ලී හ්යුං-සුක් විසින් - 2010 රූපවාහිනී කතාමාලාවක් වූ දොං යි
ජොන් ගූක්-හ්වන් විසින් - 2011 රූපවාහිනී කතාමාලාවක් වූ වොරියර් බෙක් දොං-සූ
හන් සුක්-ක්යු විසින් - 2014 රූපවාහිනී කතාමාලාවක් වූ සීක්‍රට් ඩෝ
සොං කං-හෝ විසින් - 2015 චිත්‍රපටියක් වූ ද ත්‍රෝන්
කිම් මියුං-ගොන් විසින් - 2015 චිත්‍රපටියක් වූ රෙඩ් මූන්
යෝ ජින්-ගූ විසින් - 2016 රූපවාහිනී කතාමාලාවක් වූ ජැක්පොට්| වැනි නිර්මාණ තුළ ද යොංජෝ රජුගේ චරිතය නිරූපණය කර ඇත
මේවාත් බලන්න
කොරියාවේ ඉතිහාසය
කොරියාවේ රජවරු
ජොසොන් රාජවංශය
දොං යි (රූපවාහිනී කතාමාලාව)
යි සන් (රූපවාහිනී කතාමාලාව)

මූලාශ්‍ර

1694 උපත්
1776 මරණ
ජොසොන් පාලකයින්
18වන සියවසේ කොරියානු ජනයා
කොරියානු අර්ධද්වීපයේ පහළ පේලියොලිතික යුගය දළ වශයෙන් වසර මිලියන බාගයකට ප්‍රථම ඇරඹෙන්නට ඇතැයි සැලකේ. කොරියාවෙන් හමුවන පැරණිතම කුඹල් නිර්මාණ ක්‍රි
8000 අවට කාලනිර්ණය කර ඇත
එහි නියෝලිතික යුගය ක්‍රි
6000න් පසුව ඇරඹුණු අතර අනතුරුව ක්‍රි
800දී ලෝකඩ යුගයත්, සහ යකඩ යුගය ක්‍රි
400 අවටත් පවතින්නට ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ
සම්ගුක් යුසා මූලාශ්‍රයේ සඳහන් පුරාවෘත්ත කථා අනුව, ගෝජොසොන් (පැරණි ජොසොන්) රාජධානිය ක්‍රි
2333දී උතුරු කොරියාවේ සහ මැංචූරියාවේ පිහිටුවන ලද්දකි
ගිජා ජොසොන් රාජධානිය ක්‍රි
12වන සියවසේ ඇරඹුණු බවට සැලකෙන අතර එහි පැවැත්ම පිළිබඳ අදටත් වාද විවාද පවතී
ගෝජොසොන් පිළිබඳ ලිඛිත ඓතිහාසික මූලාශ්‍ර හමුවන්නේ ක්‍රි
7වන සියවසේ මුල් භාගයේ ය
3වන සියවසේ දී දකුණුදිග කොරියාවේ ජින් රාජ්‍යය ආරම්භ විය
2වන සියවසේදී, ගිජා ජොසොන් ප්‍රතිස්ථාපනය කරමින් විමන් ජොසොන් රාජධානිය ඇරඹුණු අතර එය එම සියවසේ අගභාගයේ දී, හන් චීනය විසින් එය අයත් කරගන්නා ලදී
මෙය ගෝජොසොන්හි බිඳවැටීමට හේතු වූ අතර මෙය පසුකාලීන යකඩ යුගය පුරා විහිදි සතුරු රාජ්‍ය වූ, ප්‍රාක්–තුන් රාජධානි යුගය ඇරඹීමට හේතු විය
1වන සියවසේ සිට ගොගුර්යෝ, බෙක්ජේ, සහ සිල්ලා යන රාජ්‍ය අර්ධද්වීපය සහ මැංචූරියාවේ බලය සියතට ගෙන තුන් රාජධානි (ක්‍රි
ව. 668) ලෙස වර්ධනය වූ අතර පසුව 676දී සිල්ලාව විසින් එය එක්සත් කරන තෙක්ම පැවතිණි
698දී, ගොගුර්යෝහි පැරණි භූමිභාගයේ දේ ජෝ-යොං විසින් බල්හේ රාජ්‍යය ස්ථාපනය කරන ලදී
මෙය උතුරු දකුණු රාජ්‍ය යුගයේ (698–926) ආරම්භය ලෙස සැලකෙයි
9වන සිය‍වසේ දී, සිල්ලාව පසුකාලීන තුන් රාජධානිවලට (892–936) කැඩීගියේ ය
මෙම යුගය අවසන් කරමින් වං ගොන් විසින් රාජ්‍ය එක්සත් කර ගෝර්යෝ රාජවංශය ආරම්භ කරන ලදී
මේ අතර, ඛිටන් ලියාඕ රාජවංශය විසින් ආක්‍රමණය කිරීම නිසා බල්හේ රාජ්‍යය බිඳවැටුණු අතර එහි අවසන් කිරුළහිමි කුමරු ඇතුළු අවතැන්වූවෝ ගෝර්යෝව වෙත සංක්‍රමණය වූහ
එහිදී කිරුළහිමි කුමරුන් උණුසුම්ව පිළිගැනුණු අතර වං ගොන් විසින් ඔහුව සිය පවුලට එකතු කරගන්නා ලදී
මෙලෙසින් ගොගුර්යෝහි අනුප්‍රාප්තික රාජධානි දෙකක් එක්සත් විය
ගෝර්යෝ යුගයේ දී, නීති ප්‍රතිසම්පාදනය කෙරුණු අතර, සංස්කෘතිය බුදුදහමින් ස්වයංපෝෂිත විය
කෙසේනමුත්, 13වන සියවසේ මොංගෝලියානු ආක්‍රමණ නිසා එය යුවාන් රාජ්‍යයේ ගැත්තකු බවට පත් විය
මෙය 14වන සියවසේ මැද කාලයේ යුවාන් රාජවංශය බිඳවැටෙන තෙක්ම පැවතිණි
1388දී සිදු කළ කුමන්ත්‍රණයකින් පසු 1392දී, යි සොං-ග්යේ විසින් ජොසොන් රාජවංශය (1392–1910) ආරම්භ කරන ලදී
මහා සේජොං රජු (1418–1450) විසින් විවිධ පරිපාලන, සමාජයීය, සහ ආර්ථික ප්‍රතිසංස්කරණ සිදුකරන ලදී
ඔහු විසින් රාජවංශයේ මුල් කාලයේ රාජකීය අධිකාරය ස්ථාපනය කළ අතර කොරියානු වර්ණමාලාව වූ හංගුල් ප්‍රචලිත කරවන ලදී
සියවස් දෙකකට ආසන්න සතුටුදායක කාලපරිච්ඡේදයකින් පසු, ජොසොන් රාජවංශයට 1592න් ඇරඹී 1637 තෙක් පැවති ජපන් සහ මැංචු ආක්‍රමණවලට මුහුණ දීමට සිදු විය
ජපන් ආක්‍රමණ සමයේ චීනයේ යුධ සහාය රාජ්‍යයට බෙහෙවින් වැදගත් විය
නමුත් මිං මෙන්ම ජොසොන් රාජ්‍ය ද පරාජයට පත් කළ මැංචුවරු මුළු චීනයේම සිය ආධිපත්‍යය පතුරුවා ක්විං රාජවංශය ස්ථාපනය කළහ
මේ හේතුව නිසා ජොසොන් රාජ්‍යය ක්‍රමක්‍රමයෙන් හුදකලා සහ ව්‍යාකූල තත්ත්වයට පත් විය
19වන සියවසේ මැද භාගය වන විට රාජ්‍යය නූතනකරණය වීමට අකමැති වීම සහ යුරෝපීය බලය නිසා චීනය පිරිහීම හේතුවෙන් කොරියාව විදේශීය බලඅධිකාරයයන්ගේ අවධානයට යොමු විය
ජපානය විසින් චීනය පරාජය කිරීමෙන් පසු කෙටි කාලයක් නිදහස භුක්ති විඳීමට සහ ප්‍රතිසංස්කරණ සිදු කිරීමට රාජ්‍යයට හැකි විය
මෙය කොරියානු අධිරාජ්‍යය (1897–1910) ලෙස හඳුන්වයි. කෙසේනමුත් කෙටිකලකින්ම මෙම රාජ්‍යය රුසියාව විසින් අභිබවනය කළ අතර, ජපානය රුසියාව පරාජය කිරීමෙන් පසු ඔවුන් විසින් කොරියාවට ආරක්ෂිත රාජ්‍ය ගිවිසුමක් අත්සන් කරන ලෙස බලකෙරුණු අතර 1910දී ජපානය විසින් කොරියානු අධිරාජ්‍යය ඈඳාගන්නා ලදී
එවිට ගිවිසුම් සියල්ල අවලංගු තත්ත්වයට පත් විය
1919 පුළුල්ව ව්‍යාප්ත වූ යුධනොවන මාර්තු 1 ව්‍යාපාරය මගින් කොරියානු ප්‍රතිරෝධය නිරූපණය විය
අනතුරුව පිටුවහල් කළ කොරියානු සමූහාණ්ඩුවේ ප්‍රාදේශීය රජයේ සහාය ලබා ඇති වූ ප්‍රතිරෝධී ව්‍යාපාර අසල්වාසී මැංචූරියාව, චීනය සහ සයිබීරියාවේ ක්‍රියාකාරී විය
මෙම පිටුවහල් කරන ලද සංවිධානවල පුද්ගලයන් කොරියාවේ දෙවන ලෝක යුද්ධයේ දී වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉටුකළේ ය
1945දී ජපානයේ පරාජයෙන් පසු, රාජ්‍යය සෝවියට්වරුන්ගේ ආරක්ෂාව ලද උතුරු ප්‍රදේශය සහ ප්‍රධාන වශයෙන් එක්සත් ජනපදයේ ආරක්ෂාව ලද දකුණු ප්‍රදේශය ලෙස ප්‍රධාන කොටස් දෙකකට බෙදිනි
1948දී තනි රාජ්‍යයක් ගොඩනැගීමට දෙපාර්ශ්වය අකමැති වීම නිසා, මෙම ප්‍රදේශ නූතන උතුරු කොරියාව සහ දකුණු කොරියාව බවට පත් විය
කොරියානු අර්ධද්වීපය 38වන සමාන්තරානිකයේ දී බෙදා
දකුණු කොටස එක්සත් ජනපදයේ සහ බටහිර යුරෝපයේ සහාය ලබා "කොරියානු සමූහාණ්ඩුව" ද, උතුරු කොටස සොවියට් රුසියාවේ සහ සමාජවාදී මහජන චීන සමූහාණ්ඩුවේ සහාය ලබා "ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී මහජන කොරියානු සමූහාණ්ඩුව" ද පිහිටුවන ලදී
1950දී ස්ටාලින් සහ කිම් ඉල්-සුං විසින් කොමියුනිස්ට් පාලනය යටතේ රට නැවත එක්සත් කිරීමේ අරමුණින් කොරියානු යුද්ධය දියත් කරන ලදී
විශාල ජීවිත සහ දේපල හානියකින් පසු, 1953දී සටන් විරාමයක් ප්‍රකාශයට පත් කෙරිණි
නමුත් සාම ගිවිසුමක් අත්සන් නොකෙරුණු නිසා රටවල් දෙකම නිල වශයෙන් යුද්ධයේ පැවතිණි
1991දී මෙම රාජ්‍ය දෙකම එක්සත් ජාතීන්ට අතුළත් කෙරිණි
යුද්ධයෙන් පසු රටවල් දෙකම හමුදා පාලනයක් යටතේ පැවතිය ද, දකුණු කොරියාව ක්‍රම‍යෙන් ලිහිල් වූ අතර 1987 සිට, එම රට සතුව තරගකාරී මැතිවරණ ක්‍රමයක් පැවතිණි
දකුණු කොරියානු ආර්ථිකය සමෘද්ධිමත් වූ අතර බටහිර යුරෝපය, ජපානය සහ එක්සත් ජනපදය මෙන් එය ද පූර්ණ සංවර්ධිත රාජ්‍යයක් ලෙස සැලකෙයි
උතුරු කොරියාව යුධමය කොමියුනිස්ට් ආඥාදායක පාලන ක්‍රමයක් ගෙනගිය අතර, කිම් පවුලේ  සාමාජිකයන් අතර රටේ නායකත්වය හුවමාරු වූ නිසා මෙය තරමක රාජාණ්ඩු පාලන ස්වභාවයක් ගත්තේ ය
පුද්ගලාභිවාදනය පැවතුණු අතර රටේ නායකයාට යම් තරමක දිව්‍යමය ස්වභාවයක් ආරූඪ කෙරිණි
ආර්ථිකව, උතුරු කොරියාව විදේශ ආධාර මත දැඩිව යැපුණු අතර සෝවියට් සංග‍මයේ බිඳවැටීමෙන් පසු එහි ආර්ථිකය සීමාකාරී තත්ත්වයට පත්ව ඇත
ප්‍රාග්ඓතිහාසික සහ පුරාතන යුගය

පේලියොලිතික

අපේක්ෂකයකු විසින් වාර්තාකොට තිබුණ ද, හෝමෝ ඉරෙක්ටස් මානවයාට අයත් කිසිදු ෆොසිලයක් කොරියානු අර්ධද්වීපයෙන් හමු වී නැත
පේලියොලිතික යුගයට අයත් මෙවලම් තැනීමේ උපකරණ නූතන කොරියාවේ උතුරු හම්ග්යොං, දකුණු ප්’යොංගන්, ග්යොංගි, සහ උතුරු හා දකුණු චුංචොං පළාත්වලින් හමු වේ
මෙම මෙවලම් පේලියොලිතික යුගයේ සිට මිලියන අර්ධයකට පෙර දක්වා කාලනිර්ණය කර තිබුණ ද, මෙය පසුකාලීනව එනම් වසර 400,000කට පෙර හෝ වසර 600,000-700,000 පමණ පැරණි යැයි විශ්වාස කෙරේ
නියෝලිතික

දැනට හඳුනාගත් කොරියානු මැටි නිර්මාණ ක්‍රි
එමෙන්ම මෙසෝලිතික පනා-සීරුම් මැටි භාණ්ඩ සංස්කෘතිය හෙවත් යුංගිමුන් කුඹල් කර්මාන්තය පිළිබඳ සාධක අර්ධද්ළුීපය පුරාම හමු වේ
යුංගිමුන් යුගයේ භූමියක් සඳහා උදාහරණයක් ලෙස ජේජු-දෝ දැක්විය හැකි ය
ජ්‍යුල්මුන් හෙවත් පනා-මෝස්තර කුඹල් නිර්මාණ ක්‍රි
7000න් පසු හමු වේ
මුළු බඳුන පුරාම මෝස්තරය සහිත මැටි බඳුන් වැඩි වශයෙන් බටහිර-මධ්‍යම කොරියාවෙන් හමුවේ
ඒ අතරින් සැලකිය යුතු ප්‍රමාණයක් අම්සා-දොං ප්‍රදේශයෙන් හමු වී ඇත
ජ්‍යුල්මුන් මැටිබඳුන්වල මෝස්තර, මොංගෝලියාව, සහ මැංචූරියාවේ අමුර් සහ සුංගරි ගංගා නිම්න සහ ජපානයේ ජෝමොන් සංස්කෘතීන්වලින් හමු වූ නිර්මාණවලට සමානත්වයක් දක්වයි.

පුරාවිද්‍යාත්මක සාධක අනුව ලෙනී යන්නේ මුමුන් කුඹල් යුගයට (ක්‍රි
1500–300) අයත් සංස්කෘතීන්හි සංකීර්ණ කෘෂිකාර්මික සමාජ සහ පැරණිතම සමාජ-දේශපාලන සමාජ පැවතී ඇති බවයි.

පැරණි මුමුන් යුගයේ දී (ක්‍රි
1500-850) දකුණු කොරියාවේ ජනයා සතුව කුඹුරු වගාබිම් සහ විවිධ බෝග සහිත වියළි බිම් කෘෂිකර්මාන්තය පැවතී ඇත
ප්‍රධානීන් විසින් මෙහෙයවනු ලැබූ මුල්ම සමාජ මධ්‍ය මුමුන් (ක්‍රි
850–550) සංස්කෘතියෙන් හමුවන අතර පළමු අලංකෘත ප්‍රභූ සොහොන් පසුකාලීන මුමුන් (ක්‍රි
550–300 පමණ) යුගයට අයත් යැයි ද සැලකේ. මධ්‍ය ‍මුමුන් යුගයේ දී ලෝකඩ නිෂ්පාදනය ඇරඹුණු අතර එය ක්‍රි
ව. 700දී උත්සව සහ දේශපාලන සමාජයේ බෙහෙවින් වැදගත් ස්ථානයක් ඉසිලී ය
මුමුන් යුගයට අයත් පුරාවිද්‍යාත්මක සාක්ෂි සොංගුක්-රි, දේප්යොං, ඉගුම්-දොං වැනි විවිධ ස්ථානවලින් එහි ආරම්භය, ව්‍යාප්තිය සහ බිඳවැටීම පෙන්නුම් කරයි
දිගු දුර වෙළඳාම ව්‍යාප්ත වීම, දේශීය ගැටුම් වැඩිවීම සහ ලෝකඩ සහ ලෝහ විද්‍යාව හඳුන්වා දීම වැනි වැදගත් සිදුවීම් ක්‍රි
300දී මුමුන් යුගයේ අවසානයේ සිදු වී යැයි සැලකේ.

ගෝජොසොන් සහ ජින් රාජ්‍යය

ගෝජොසොන් ප්‍රථම කොරියානු රාජධානියලෙස සැලකෙයි
එය පිහිටියේ අර්ධද්වීපයේ උතුරු කොටසේ සහ මැංචූරියාවේ ය
පසුව ජින් රාජ්‍යය දිගේ අර්ධද්වීපයේ දකුණට ද ව්‍යාප්ත විය
සම්ගුක් යුසා (1281) සහ අනෙකුත් මධ්‍යතන කොරියානු ග්‍රන්ථ  අනුව පුරාවෘත්තමය ගෝජොසොන් රාජ්‍යය පිහිටුවන ලද්දේ ක්‍රි
2333දී දෙව්ලොවෙන් බට දංගුන් විසිනි
මෙය සනාථ කෙරෙන කිසිදු සාක්ෂියක් හමු වී නොමැති නිසා මෙය අසත්‍යයකැයි සැලකේ. නමුත් මෙම මූලාශ්‍ර කොරියානු ජාතික අනන්‍යතාව ගොඩනැගීමට බෙහෙවින් දායක වී ඇත
12වන සියවසේ දී චීනයේ ෂෑං රාජවංශයයේ කුමරකු වූ ගිජා විසින් ගිජා ජොසොන් රාජ්‍යය පිහිටුවන්නට ඇතැයි සැලකේ. කෙසේනමුත්, පරස්පර ඓතිහාසික සහ පුරාවිද්‍යාත්මක සාක්ෂි නිසා මෙහි පැවැත්ම 20වන සියවසේ දී මතභේදයට තුඩු දිණි
එමනිසා අදවන විට මෙම යුගය පිළිබඳ තවදුරටත් හැදෑරීම සිදු නොවේ
ඓතිහාසික ගෝජොසොන් රාජ්‍යය පිළිබඳ පළමුවරට සඳහන් වන්නේ ක්‍රි
7වන සියවසේ මුල්කාලයේ චීන වාර්තාවලිනි
4වන සියවස වන විට, ගෝජොසොන් රාජ්‍යය වර්ධනය වූ එහි පැවැත්ම පිළිබඳ චීනයේ ප්‍රචලිත විය
මෙම කාලය අවට එහි අගනුවර ප්යොංග්යෑං වෙත ගෙනයන ලදී
194දී, විමන් විසින් කුමන්ත්‍රණයක් දියත් කර විමන් ජොසොන් රාජ්‍යය පිහිටුවීමත් සමග ගෝජොසොන්හි ජුන් රජු ජින් රාජ්‍යය වෙත පලාගියේ ය
පසුව හන් රාජවංශය විසින් විමන් ජොසොන් පරාජය කොට ක්‍රි
108දී සතර හන් ආඥාදායකත්වය ස්ථාපනය කරන ලදී
මෙය ඊළඟ සියවසේ කොරියානු අර්ධද්වීපයේ උතුරු පෙදෙස්වල පැවති වැදගත් චීන බලපෑමක් ලෙස සැලකේ. මේ අතරින් ලෙලෑං ආඥාදායකත්වය ගොගුර්යෝ දේශය විසින් ආක්‍රමණය කරන තෙක්ම වසර 400ක් පමණ පැවතිණි
300 අවට කොරියානු අර්ධද්වීපයේ දකුණු කොටසේ ජින් නැමැති රාජ්‍යයක් නැගී ආවේ ය
ජින් පිළිබඳ ඇත්තේ තොරතුරු ස්වල්පයකි
නමුත් එය හන් චීනය සමග සම්බන්ධතා පවත්වා ඇති අතර එය ජපානයේ යයොයි වෙත නිෂ්පාදන අපනයනය කර ඇත
100 අවට කාලයේ ජින් රාජ්‍යය සම්හන් සංයුක්තයට සම්බන්ධ විය
පැරණි ගෝජොසොන් පැවති භූමියෙන් කුඩා රාජ්‍ය කිහිපයක්ම බිහි විය
ඒ අතර බුයෝ, ඔක්ජෝ, දොංග්යේ, ගොගුර්යෝ සහ බෙක්ජේ ප්‍රධාන වේ
බුයෝ සහ ගයා සංයුක්තය 5වන සහ 6වන සියවස් තෙක්ම පැවතුණ ද, තුන් රාජධානි යටතට ගැනෙන්නේ ගොගුර්යෝ, බෙක්ජේ, සහ සිල්ලා රාජ්‍යයි
ලෝහවිද්‍යාව
කොරියාවේ ලෝකඩ යුගය ක්‍රි
900-800 අතර කාලයේ ඇරඹෙන්නට ඇතැයි සැලකෙන නමුත්, ලෝකඩ යුගයේ සංක්‍රාන්තිය ක්‍රි
23000දී පමණ ඈතදී සිදුවන්නට ඇත
ලෝකඩ සිරි, දර්පණ, ආභරණ, සහ ආයුධ  මෙන්ම තාප්ප සහිත නගරවල නටබුන්ද හමු වී ඇත
සහල්, රතු බෝංචි, සෝයාබෝංචි, සහ මෙනේරි වගා කෙරිණි
අර්ධද්වීපය පුරා සෘජුකෝණාස්‍රාකාර ආවාට-නිවෙස් සහ විශාල ශෛලමය සුසානභූමි හමු වී ඇත
සමකාලීන වාර්තා යෝජනා කරන්නේ ක්‍රි
4වන සියවසට පෙර ගෝජොසොන් රාජ්‍යය පවතින්නට ඇත්තේ ප්‍රාකාර නගරවලින් යුත් වැඩවසම් මධ්‍යගත රාජ්‍යයක් ලෙස බවයි. ක්‍රි
4වන සියවස වන විට චීනයේ සතුරු රාජ්‍ය නිසා අවතැන්වූවන් නැගෙනහිරට සහ දකුණට යොමු වීම නිසා කොරියාවේ යකඩ සංස්කෘතිය වර්ධනය වන්නට ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ
ප්‍රාක්-තුන් රාජධානි

ප්‍රාක්-තුන් රාජධානි යුගය, හෙවත් රාජධානි කිහිපයේ යුගය (열국시대), යනු ගොගුර්යෝ, සිල්ලා, සහ බෙක්ජේ යන කොරියාවේ තුන් රාජධානිවල පිබිදීමට පෙර සහ ගෝජොසොන්හි බිඳවැටීමෙන් පසු කාලයයි
මෙම යුගය පැරණි ගෝජොසොන් රාජ්‍යයට අයත් භූමිවලින් පැනනැගුණු විවිධ රාජ්‍යවලින් සමන්විත විය
මේ අතරින් වඩාත් විශාලතම සහ වැදගත්ම රාජ්‍ය වූයේ දොංබුයෝ සහ බුක්බුයෝ රාජ්‍යයි
බුයෝ සහ අනෙක් උතුරු රාජ්‍ය

ගෝජොසොන්හි බිඳවැටීමෙන් පසු, නූතන උතුරු කොරියාවට සහ දකුණු මැංචූරියාවට අයත් භූමිභාගයේ ආරම්භ වූ බුයෝ රාජ්‍යය ක්‍රි
2වන සියවසේ පමණ සිට 494 දක්වා පැවතිණි
494දී එහි ශේෂයන් ගොගුර්යෝව විසින් අවශෝෂණය කරගන්නා ලදී
කොරියාවේ තුන් රාජධානි අතුරින් දෙකක් වූ ගොගුර්යෝ සහ බෙක්ජේ යන රාජ්‍ය දෙකම තමන් එම රාජ්‍යයේ අනුපාප්තිකයන් ලෙස හඳුන්වා න්නා ලදී
මූලාශ්‍ර අතර පරතර මෙන්ම පරස්පරතා පැවතිය ද, ක්‍රි
86දී දොංබුයෝ (නැගෙනහිර බුයෝ) පැනනැගි බව පැවසේ
ඇතැම්විට නියම බුයෝව ලෙස බුක්බුයෝ (උතුරු බුයෝ) සලකනු ලබයි
ජොල්බොන් බුයෝ රාජ්‍යය ගොගුර්යෝවේ පූර්වජය විය
538දී බෙක්ජේ රාජ්‍යය සිය නාමය නම්බුයෝ (දකුණු බුයෝ) ලෙස වෙනස් කළේ ය
ඔක්ජෝ යනු උතුරු කොරියානු අර්ධද්වීපයේ පිහිටි ‍ගෝත්‍රික රාජ්‍යයකි
එය ද ගෝජොසොන් රාජ්‍යයේ බිඳවැටීමෙන් පසු බිහිවූවකි
ඔක්ජෝව බිඳවැටීමට ප්‍රථම ගෝජොසොන් රාජ්‍යයේ කොටසක්ව පැවතිණි
අසල්වැසි රාජ්‍යවල මැදිහත්වීම් නිසා එයට කිසිදිනෙක පූර්ණ වර්ධිත රාජ්‍යයක් බවට පත්වීමට හැකියාව ලැබුණේ නැත
ඔක්ජෝව ගොගුර්යෝවේ යටහත් රාජ්‍යයක් බවට පත් විය
අනතුරුව 5වන සියවසේදී ග්වංගෙටෝ තේවං විසින් එය ගොගුර්යෝව වෙත ඈඳාගන්නා ලදී
දොංග්යේ යනු උතුරු උතුරු කොරියානු අර්ධද්වීපයේ පිහිටි තවත් කුඩා රාජධානියකි
දොංග්යේ ඔක්ජෝ රාජ්‍යයෙන් සීමා වූ අතර පසුව එම රාජ්‍ය දෙකම ගොගුර්යෝහි වර්ධනය වෙමින් පැවති අධිරාජ්‍යයේ යටහත් රාජ්‍ය බවට පත් විය
දොංග්යේ රාජ්‍යය ද පැරණි ගෝජොසොන් රාජ්‍යයේ කොටසකි
සම්හන්

සම්හන් (삼한, 三韓) යන්න මහන්, ජින්හන්, සහ බ්යොන්හන් යන රාජ්‍ය හවුල් තුනෙහි එකතුටයි
සම්හන් පිහිටියේ කොරියානු අර්ධද්වීපයේ දකුණු කොටසේ ය
සම්හන් රටවල් නීතිය මගින් දැඩිව පාලනය වූ අතර මේ සඳහා ආගම ද වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉටුකළේ ය
මේ අතරින් විශාලතම වූ මහන් සංයුක්තය ජනපද 54කින් සමන්විත වූ අතර එය දේශපාලන, ආර්ථික, සහ සංස්කෘතික අංගයන්හි ප්‍රමුඛත්වය ලබාගත්තේ ය
බ්යොන්හන් සහ ජින්හන් යන සංයුක්ත ජනපද 12 බැගින් සමන්විත වූ අතර සම්හන් තුළ පැවති සම්පූර්ණ ජනපද සංඛ්‍යාව 78කි
4වන සියවසේ දී ක්‍රමයෙන් බෙක්ජේ, සිල්ලා, සහ ගයා රාජ්‍ය විසින් මෙම සම්හන් ආක්‍රමණය කරන ලදී
කොරියාවේ තුන් රාජධානි

‍‍ගොගුර්යෝ

‍ගොගුර්යෝව පිහිටුවන ලද්දේ ක්‍රි
37දී ජුමොං (මරණාපර නාමය දොංම්යොංසොං ය
එය රාජකීයයකු විසින් ලබා දෙන ලදී)
පසුව, තේජෝ රජු විසින් රාජ්‍ය සංකේන්ද්‍රගත කරන ලදී
බුදුදහම රාජ්‍ය ආගම ලෙස වැළඳගත් ප්‍රථම කොරියානු රාජ්‍යය වන්නේ ද ගොගුර්යෝව යි
එය සිදු වූයේ 372දී සොසුරිම් රජ සමයේ ය
ගොගුර්යෝව, ගෝර්යෝ ලෙස ද හඳුන්වයි. එය ක්‍රමයෙන් කොරියාවේ නූතන නාමය සඳහා ප්‍රභවය විණි
5වන සියවස වන විට ‍ගොගුර්යෝව එහි උච්චස්ථානයට එළඹි අතර එය නැගෙනහිර ආසියාවේ බලවත් අධිරාජ්‍යයක් බවට පත් විය
මහා ග්වංගෙටෝ සහ ඔහුගේ පුත් ජංසු විසින් සිය රාජ්‍යය මැංචූරියාවේ බොහෝ ප්‍රදේශ, ඇතුළු මොංගෝලියාවේ කොටසක් සහ රුසියාවේ කොටසක් දක්වා ව්‍යාප්ත කළ අතර බෙක්ජේවරුන්ගෙන් නූතන සෝල් නගරය අත්පත් කරගත්තේ ය
Goguryeo experienced a golden age under Gwanggaeto and Jangsu, ඔවුහු සිය රාජ්‍ය සමයේ සිල්ලාව මෙන්ම බෙක්ජේ රාජ්‍ය ද යටත් කරගනිමින් කොරියාවේ තුන් රාජධානි කෙටි එක්සත් කාලසීමාවක් කරා ගෙනයමින් කොරියානු අර්ධද්වීපයේ ප්‍රමුඛතම රාජ්‍යය බවට ගොගුර්යෝව පත්කළහ