Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
ආලෝකය පෘථිවිය හා චන්ද්රණයා අතර ගමන් කරන බව දක්වා ඇති අතර ඒවා අතර සත්යන දුර නිර්ණය කිරීම සඳහා සත්යර වශයෙන් ද යොදා ගන්නේ ද ආලෝකයයි
මධ්ය් කක්ෂ දුරේ දී එම කාලය තත්පර 1.255ක් වේ
ආලෝක කදම්භය සූර්යයාට ‍සාපේක්ෂව පෘථිවි චන්ද්රක පද්ධතියේ පරිමාණය ගැන වැටහීමක් ලබා ගැනීමට උදව් වේ
සූර්යා පවතින්නේ අ‍ලෝක මිනිත්තු 8.28ක් දුරිනි
org/wiki/Moon#Orbit_and_relationship_to_Earth
සඳෙහි දුර පැත්ත යනු පෘථිවියෙන් සදාකල් ඉවතට හැරී ඇති චන්ද්‍ර අර්ධ ගෝලයයි
මෙම අර්ධ ගෝලය පළමුව ඡායාරූප ගත කරනු ලැබුයේ 1959 දී සෝවියට් දේශයෙහි ලුනා 3 රෝබ් මගිනි
එය ප්‍රථමව මිනිස් ඇසින් සෘජුවම නිරීක්ෂණය කරනු ලැබුයේ 1968 දී සිදු කරනු ලැබු ඇපලෝ 8 මෙහෙයුමේදීය
විෂම භූ ලක්ෂණය උල්කාපාත ගැටීම් විශාල සංඛ්‍යාවකින් මෙන්ම සාපේක්ෂව අඩු චන්ද්‍ර මාරියාවලින් වෙන්කොට හඳුනාගත හැකිය
එයට සෞර ග්‍රහ මණ්ඩලයේ දැනට දන්නා විශාලතම ගැටීම් අංගය ඇතුළත් වෙයි
එය දක්ෂිණ ධ්‍රැව එයිට්කන් බේසික් සේ හදුන්වනු ලැබේ
එය පෘථිවියෙන් සිදුවිය හැකි රේඩියෝ නිරෝධනය වීම් මගින් ආරක්ෂා වී ඇති නිසා එය විශාල රේඩියෝ දුරේක්ෂයක් සදහා විභව ස්ථානයක් ලෙස යෝජනා කර ඇත
ගවේශණය

ලුනා 3 මගින් ගන්නා ලද සඳෙහි ඈත පැත්තේ ප්‍රථම ඡායාරූපවලින් එකක්, දකුණු උඩ කෙළවරේ වන අදුරු පැහැති පැල්ලම් මාරේ මොස්කොවින්ස් වන අතර කේන්ද්‍රයට පහළින් හා වමෙන් වු අදුරු පැහැති ප්‍රදේශ මාරේ මාගිනස් හා මාරේ සිමිති ලෙස හැඳින්වෙයි
1950 පසු භාගය වන තෙක් සදෙහි දුර පැත්තෙහි වූ ගති ගුණ ගැන දැන සිටියේ ඉතාමත් අල්ප ප්‍රමාණයකි
සඳ පිළිබදව වු දත්ත එකතු කර සඳෙහි දුර පැත්තෙහි චන්ද්‍ර බාහුව අසල වු ලක්ෂණ පිළිබදව සීමාසහිත තොරතුරු ප්‍රමාණයක් දැක්වීය
කෙසේ නමුත් මෙම අංග එතරම් පුළුල් කෝණයකින් නිරීක්ෂණය නොකරන ලද අතර එය වැදගත් නිරීක්ෂණවලට බාධාවක් විය
සඳෙහි දුර පැත්තේ ඉතිරි 82% නොදන්නාසේ පැවතුණු අතර එහි ගුණ වඩාත් සාකච්ඡාවට  (speculation) බඳුන්විය
දත්ත එකතුව හරහා දැකිය හැකි සඳෙහි දුර පැත්තෙහි වු අංගවලට උදාහරණයක් වන්නේ මාරේ ඔරියන්ටෙල්ය
ගැටුම් බේසමක් වන මෙය කිලෝමීටර් 1000 ක් පමණ ප්‍රදේශයක් පුරා විහිදී පවතී
කෙසේ නමුත් මෙය 1906 දී ජුලියස් ෆ්‍රෑන්ක් විසින් නම් කරන තෙක් නම් කර නොතිබිණි
බේසමෙහි සත්‍ය ස්වභාවය සොයා ගනු ලැබුවේ 1960 දී ය
ඒ නිවැරදි කරන ලද ඡායාරූප හරහාය
මෙය බොහෝ විස්තර සහිතව 1967 දී ලුනා ඕබිටර් 4 මගින් ඡායාරූප ගත කෙරිණි
1959 ඔක්තෝබර් 7 වැනිදා ලුනා 3 සෝවියට් රෝබය මුල්වරට සඳෙහි දුර පැත්තේ ඡායාරූප ගන්නා ලදී
එම ඡායාරූප 18 ක් මඟින් සදෙහි නොපෙනෙන පැත්තෙන් 1/3 ක් ආවරණය කර ඇත
එම ඡායාරූප විශ්ලේෂණය කිරීමෙන් පසු සදෙහි දුර පැත්තෙහි ප්‍රථම සිතියම USSR විද්‍යාව පිළිබදව වු ඇකඩමිය මගින් 1960 නොවැම්බර් 06 වන දා නිකුත් කරන ලදී
එයට භූ විෂමතාවේ විශේෂිත අංග 500 කින් යුත් අත්පොතක්ද ඇතුළත් විය
වසරකට පසුව පෘථිවියට නොපෙනෙන සදෙහි අංග ඇතුළත් ගෝලයක් USSR මගින් නිකුත් කරන ලදී
ඒ සදහා යොදා ගත්තේ ලුනා 3 මගින් ගන්නා ලද ඡායාරූපයි
1965 ජුලි 20 වැනිදා තවත් සෝවියට් ප්‍රෝබයක් වන සොන්ඩ් 03 මගින් ලුනා 03 ට වඩා වැඩි විභේදක බලයකින් හා තත්ත්වයකින් යුත් සඳෙහි දුර පැත්තේ ඡායාරූප සම්ප්‍රේෂණය කරන ලදී
එම ඡායාරූප මගින් කි
සිය ගණන් දිග ආවාට දාම නිරූපණය කරන ලදී
1967 දී සඳෙහි නොපෙනෙන පැත්තේ සිතියමෙහි දෙවන කොටස මොස්කව්හිදී සොන්ඩ් 03 හි දත්ත මත පදනම්ව නිකුත් කරන ලදී
එහි අලුතින් සොයාගත් සඳෙහි නොපෙනෙන පැත්තේ වු විශේෂ භූ ලක්ෂණ 4000 ක් අඩංගු වේ
එම වසරේදීම චන්ද්‍රයාගේ සම්පුර්ණ සිතියමක් හා චන්ද්‍ර මතුපිටින් 95% ක් දක්වන සම්පුර්ණ ගෝලයක් සෝවියට් එකමුතුවේදී නිකුත් කරන ලදී
සඳෙහි නොපෙනන පැත්තේ වු බොහෝමයක් වැදගත් භූ ලක්ෂණ සෝවියට් අභ්‍යවකාශ ප්‍රෝබ මගින් සොයාගන්නා ලද නිසා සෝවියට් විද්‍යාඥයන් ඒවා සඳහා නම් තෝරාගන්නා ලදී
මෙය යම් තරමක සංවාදයකට බඳුන් වු අතර අන්තර් ජාතික තාරකා විද්‍යා එකමුතුව එම නම් නොයිඳුල්ව පැවතෙන ලෙස එම අර්ධ ගෝලයෙහි වු භූ ලක්ෂණ නම් කිරීමට ක්‍රමයක් හඳුන්වා දෙන ලදී
සදෙහි දුර පැත්ත ප්‍රථම වරට මිනිස් ඇසකින් නිරීක්ෂණය කරනු ලැබුවේ 1968 දී ඇපලෝ 08 මෙහෙයුම අතරතුරදීය
ගගනගාමී විලියම් ඇන්ඩර්ස් දර්ශනය විස්තර කළේ "The backiside looks like a sand pile my kids have played in for sometime
It is all beatup, no definition, Just a lot of bumps and Holes" (එම පැත්ත මාගේ ළදරුවන් සෙල්ලම් කල වැලි පිට්ටනියක් මෙන් විය යනුවෙනි
එය කිසිදු තේරුමක් නොතිබු ගැටි හා සිදුරුවලින් යුක්ත විය
)

එයින් පසු එය ඇපලෝ 08 හි සියලු කාර්ය මණ්ඩල සාමාජිකයන් විසින් හා ඇපලෝ 10 සිට 17 දක්වා වු මෙහෙයුම් සාමාජිකයින් විසින් දැක ඇත
තවද ලුනා ප්‍රෝබ කිහිපයක් මගින් ඡායාරූප ගත කර ඇත
සදට පිටුපසින් ගමන් ගන්නා අභ්‍යවකාශ යානයක් පෘථිවිය සමග සෘජු රේඩියෝ සන්නිවේදනයෙන් ඉවත් වන අතර කක්ෂය සන්නිවේදනයට ඉඩ දෙන තෙක් බලාසිටිය යුතුය
ඇපලෝ මෙහෙයුම් අතරතුරදීත් සොවා මොඩියුලයේ එන්ජිම ආරම්භ කරනු ලැබුවේ එය සදෙහි පිටුපස ඇති විටය
මෙම යානය නැවත පෙනෙනතෙක් මෙහෙයුම් පාලන මධ්‍යස්ථානයෙහි අපහසු කාල පරිච්ඡේදයක් ඇති කරන ලදී
විභවය

සඳෙහි අපට නොපෙනෙන පැත්ත පෘථිවියෙහි වූ රේඩියෝ සම්ප්‍රේෂණවලින් ආරක්ෂා වී ඇති නිසා එය ගඟනගාමීන්ගේ භාවිතය සඳහා රේඩියෝ දුරේක්ෂයක් ස්ථානගත කිරීමට සුදුසු ස්ථානයක් ලෙස සැලකේ. කුඩා පාත්‍ර හැඩැති ආවාට Puerto Rico හි Arecibo ට සමාන ස්ථාවර දුරේක්ෂයක් සඳහා ස්වාභාවික නිපැයුම සපයයි
වඩා විශාල පරිමාණ දුරේක්ෂ සඳහා කිලෝමීටර් 100ක විෂ්කම්භයකින් යුත් සඳෙහි නොපෙනෙන පැත්තේ කේන්ද්‍රය ආසන්නයේ පිහිටා ඇති ඩයිඩලස් ආවාටය හා එහි කිලෝමීටර් 3ක් උස පිටත දාරය කක්ෂගත වී ඇති නොවැදගත් චන්ද්‍රිකාවලින් එන  සන්නිවේදන නැවැත්වීමට උදව්වනු ඇත
රේඩියෝ දුරේක්ෂයක් සඳහා තවත් සුදුසු අපේක්ෂකයකු වන්නේ සහා (Saha) අවාටයයි
සඳෙහි නොපෙනෙන පැත්තේ රේඩියෝ දුරේක්ෂයක් ස්ථානගත කිරීමට පෙර විසඳීමට ප්‍රශ්න ගණනාවක් තිබේ
සඳෙහි වූ ඉතා කුඩා දූවිලිවලින් ගෙන යන උපකරණවලට, වාහනවලට හා අභ්‍යාවකාශ ඇඳුම්වලට අපවිත්‍ර විය හැකිවීම ඉන් එකකි
අංශු නිසා රේඩියෝ තැටි සඳහා යොදා ගන්නා පරිවාරක ද්‍රව්‍ය සූර්ය ගිනි දැල්වල ආචරණවලින් ද ඉතා සුපරික්ෂාකාරීව ආරක්ෂා කළ යුතුය
තවද අවසාන වශයෙන් දුරේක්ෂය අවට ප්‍රදේශය අනෙකුත් රේඩියෝ ප්‍රභවවල සන්නිවේදනවලින් ආරක්ෂා කළ යුතුය
පෘථිවි චන්ද්‍ර පද්ධතියේ  නොපෙනෙන පැත්තෙහි වූ L2 ලැග්‍රාන්ජ් ලක්ෂ්‍යය 62800 km පමණ උසින් පිහිටා ඇත
මෙය ද අනාගත රේඩියෝ දුරේක්ෂයක් සඳහා සුදුසු ස්ථානයක් ලෙස යෝජනා කර ඇත
නාසාහි අධ්‍යයනය කරමින් පැවති එක් චන්ද්‍ර මෙහෙයුමක් වන්නේ සඳෙහි දක්ෂිණ ධ්‍රැවයේ එයිට්කන් බේසමට සාම්පල නැවත පැමිණීමේ ලෑන්ඩරයක් යැවීමයි
මෙම ස්ථානය ප්‍රධාන ගැටුමක් සිදු වූ ස්ථානයක් වන අතර එයින් 2400km පමණ වූ ආවාටයක් නිර්මාණය කරන ලදී
මෙම ගැටුමේ ප්‍රමාණය සඳ මතුපිට සිට ගැඹුරට විනිවිදයාමක් නිර්මාණය කර ඇති අතර මෙම ප්‍රදේශයෙන් නැවත ගෙන්වා ගන්නා සාම්පල සඳෙහි අභ්‍යන්තරය සැලකීමට අදාළ දත්ත සඳහා විශ්ලේෂණය කළ හැකිය
අපට පෙනෙන පැත්ත පෘථිවියෙහි වූ සූර්ය සුළංවලින් ආංශිකව ආවරණය වී ඇති නිසා සඳ මතුපිටෙහි අධිකම හීලියම් 3  සමස්ථානිකයේ සාන්ද්‍රණය සඳෙහි නොපෙනෙන පැත්තේ ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ
මෙම සමස්ථානිකය සාපේක්ෂව පෘථිවියෙහි දුලබ වන නමුත් විලයන ප්‍රතිකාරක තුළ දී ඉන්ධනයක් ලෙස භාවිතා කිරීමේ හොඳ විභවයක් ඇත
චන්ද්‍ර නිපැයුම්වලට පක්ෂපාතී පුද්ගලයන් මෙම ද්‍රව්‍ය සඳ මධ්‍යස්ථානයක නිර්මාණය කිරීමට හේතුවක් ලෙස දක්වා ඇත
බාහිර සබැදි
Lunar and Planetary Institute
චන්ද්‍රයා
Lunar and Planetary Institute
චන්ද්‍ර සිතියම් සංග්‍රහය
Ralph Aeschliman Planetary Cartography and Graphics
චන්ද්‍ර සිතියම 
Northwest Africa 482, only meteorite believed to have originated from the far side of the Moon
 Moon articles in Planetary Science Research Discoveries

සඳ
තාරකා විද්‍යාව
සාගර උදම් තරංඟ

පෘථිවියෙහි සාගර උදම් තරංඟ චන්ද්රsයාගේ ගුරුත්වාකර්ශණය (එහි ත්රීණව්ර තා අනුක්රතමණය) නිසා ඇති වන උදම් බල හේතුවෙන් ඇති වන්නක් වන අතර පාථිවි සාගර මත බලපාන වෙනත් ආචරණ සමුහයක් හේතු වෙන් වර්ධනය වු තත්වයට පත් වෙයි
ගුරුත්වාකර්ශක උදම් බලය හටගැනීමට හේතු වන්නේ සද වෙත මුහුණලා පිහිටන පෘතුවි අර්ධය (සඳට වඩාත් ආසන්න ප්රැදේශය) ස‍ඳෙහි ගුරුත්වාකර්ශණය හේතුවෙන් පෘථිවි කේන්ද්රවයට සහ පෘතුවියේ සඳ ට වඩාත් ඈතින් පිහිටන ප්ර දේශට සාපේක්ෂව  වැඩි ආකර්ශණ බලයකට යටත් වීමයි
ගුරුත්වාකර්ශක උදම් තරංඟ හේතුවෙන් පෘථිවි සාගර පෘථිවිය කෙන්ද්රවය  වන පරිදි පිහිටන ඉලිප්සයක ආකාරයට හැඩයකට සකස් වෙයි
මෙම ආචරණය හේතුවෙන් සඳ ට වඩාත් ආසන්න සහ වඩාත් ඈතින් පිහිටි ප්රිදේශ ආශ්රිමතව පෘථිවියට සාපේක්ෂව මුහුදු මට්ටම ඉහළ නගියි
මෙම ප්රතදේශ මුහුදු මට්ටම නෙරාගිය ප්රචදේශ ලෙස සැලකිය හැක
මෙම නෙරාගිය ප්ර දේශ සිය අක්ෂ්යඩ වට‍ා භ්රමමණය වෙමින්  දිනකට එක් වරක් බැගින් පෘථිවිය වටා ගමන් කරයි
මේ හේතුවෙන් නිරන්තරයෙන් චලනය වන මෙම නෙරාගිය ප්ර දේශ දෙසට මුහුදු ජලයද නිරන්තරයෙන්ම චලනය වෙමින් පවති
මෙම නෙරුම් යුගලයේ සහ ඒවා පසු පස ගමන් කරන දැවැන්ත සාගර ජල තරංඟ වල ආචරණය අනෙකුත් ආචරණයන්ගේ අන්තර් ක්රිේයාවක් හේතුවෙන් වර්ගික තත්ත්වයට පත්වෙයි
මෙම ආචරණයන් වනුයේ පෘතුවි භ්රනමණයට සාගර පතුල හරහා ජලය ඝර්ෂණ ඔස්සේ සම්බන්ධ වීම, ජලයේ චලනයෙහි අවස්ථිතිය, භූමියට ආසන්නවත්ම ක්ර මයෙන් ගැඹුර අඩුවන සාගර ද්රෝ්ණිය සහ විවිධ සාගර ද්රෝ ණි අතර පවතින විචලන යන ඒවායි
චන්ද්ර යන් සහ ඊට ආසන්නතම සාගර නෙරුම අතර හටගන්නා ගුරුත්වාකර්ෂණ සම්බන්ධය හේතුවෙන් චන්ද්ර්යාගේ කක්ෂය වෙත බලපෑමක් එල්ල වෙයි
පෘතුවිය සිය අක්ෂ්යඇය වට‍ා චන්ද්රනයා පරිභ්රකමණය වන දිශාව ඔස්සේම දළ වශයෙන් චන්ද්ර යා මෙන් 27 ත් ගුණයක වේගයෙන් යුතුව භ්රසමණය වෙයි
ඒ හේතුවෙන් සාගර ජලය සහ සාගර පතුල අතර හට ගන්නා ඝර්ෂණ සම්බන්ධය සහ ජලයෙහි අවස්ථිතිය හේතුවෙන් චන්ද්රවයාට ආසන්නව පිහිටන උදම් නෙරුමෙහි මුදුන චන්ද්රෙයාගේ කේන්ද්රනය සහ පෘථිවියෙහි කේන්ද්රටය යා කෙරෙන මනඃකල්පිත රේඛාවෙන් මඳක් ඉදිරියට යොමුව පිහිටයි
චන්ද්රායාගේ පැතිකඩින් බලන විට සඳට ආසන්න උදම් නෙරුමෙහි ස්කන්ධ කේන්ද්රොය එය පරිභ්රරමණය වන ලක්ෂ්යපයට හැමවිටම මදක් ඉදිරියෙන් පිහිටයි
චන්ද්ර්යාට වඩාත් ඈතින් පිහිටන නෙරුම සදහා මෙම ආචරණයෙහි විලෝමය සත්ය් වේ
කෙසේ නමුත් එය තවත් කිලෝමීටර් 12756 ක් සදට ඈතින් පිහිටන අතර එය හා ස‍ඳ අතර පවතින ගුරුත්වාකර්ෂණ සම්බන්ධව මඳක් අඩු අගයක් ගනී
මේ හේතුවෙන් පෘථිවිය වටා කක්ක්ෂය ඔස්සේ නිරන්තරයෙන්ම චන්ද්රවයා ගුරුත්වාකර්ෂණ බලය මගින් ඉදිරියට ඇදෙමින් පවති
මෙම ගුරුත්වාකර්ෂණ සම්බන්ධ හේතුවෙන් භ්රගමනය වන‍ පෘථිවියේ (දිනය සහ අධික තත්පරය යන ලිපි ද බලන්න) කෝණික ගම්යෙතාවය සහ එහි චාලක ශක්තිය නිරන්තරයෙන්ම අඩු වෙමින් පවතියි
එසේම චන්ද්රියාගේ කක්ෂය වෙත කෝණික ගම්ය තාවය එකතු වන අතර ඒ හේතුවෙන් කාලයත් සමග ක්රුමයෙන් චන්ද්රයයා වඩාත් ඉහළ කක්ෂයක් වෙත ළඟාවෙයි
චන්ද්රනය‍ාගේ කක්ෂීය අරය මත මෙමඟින් ඇති වන බලපෑම ඉතා කුඩා වෙයි
එය සංඛ්යාඩත්මක වශයෙන් වසරකට  0.1 ppb පමණ‍ වේ
නමුත් වාර්ෂිකව මේ හේතුවෙන් චන්ද්ර යා සහ පෘථිවිය අතර පරතරය මැනිය හැකි අගයක් වන 3.82 cm ප්රවමාණයකින් ඉහළ යයි
එසේම මෙම ආචරණය කාලයත් සමඟ වඩ වඩාත් ප්ර
බල තත්ත්වයට පත් වන අතර මුල් වරට ගගන ගාමීන් සඳ මත පා තැබීමෙන් පසු දළ වශයෙන් වසර 39 ක් ගත වන විට චන්ද්ර යා සහ පෘථිවිය අතර දුර ප්රමමාණය  මීටර් 1.48 කින් වැඩි වී ඇත
org/wiki/Moon#Ocean_tides
ස‍ඳෙහි අපට නොපෙනෙන පැත්ත පෘථිවියෙහි වූ රේඩියෝ සම්ප්‍රේෂණවලින් ආරක්ෂා වී ඇති නිසා එය ගඟනගාමීන්ගේ භාවිතය සඳහා රේඩියෝ දුරේක්ෂයක් ස්ථානගත කිරීමට සුදුසු ස්ථානයක් ලෙස සැලකේ. කුඩා පාත්ර  හැඩැති ආවාට Puerto Rico හි Arecibo ට සමාන ස්ථාවර දුරේක්ෂයක් සඳහා ස්වාභාවික නිපැයුම සපයයි
වඩා විශාල පරිමාණ දුරේක්ෂ සඳහා කිලෝමීටර් 100ක විෂ්කම්භයකින් යුත් ස‍ඳෙහි නොපෙනෙන පැත්තේ කේන්ද්රිය ආසන්නයේ පිහිටා ඇති ඩයිඩලස් ආවාටය හා ‍එහි කිලෝමීටර් 3ක් උස පිටත දාරය කක්ෂගත වී ඇති චන්ද්රිඇකාවලින් වන නොවැදගත් සන්නිවේදන නැවැත්වීමට උදව් වනු ඇත
සඳෙහි නොපෙනෙන පැත්තේ රේඩියෝ දුරේක්ෂයක් ස්ථානගත කිරීමට පෙර විසඳීමට ප්ර ශ්න ගණනාවක් තිබේ
සඳෙහි වූ ඉතා කුඩා දූවිලි උපකරණවලට, වාහනවලට හා අභ්යා වකාශ ඇඳුම්වලට අපවිත්රේ විය හැක
රේඩියෝ තැටි සඳහා යොදා ගන්නා පරිවාරක ද්රකව්යර සූර්ය ගිනි දැල්වල ආචරණවලින් ද ඉතා සුපරික්ෂාකාරීව ආරක්ෂා කළ යුතුය
අවසාන වශයෙන් දුරේක්ෂය අවට ප්රආදේශය අනෙකුත් රේඩියෝ ප්රකභවවල සන්නිවේදනවලින් ආරක්ෂා කළ යුතුය
පෘථිවි චන්ද්රි පද්ධතියේ L2 ලැග්රාවන්ජ් ලක්ෂ්යආය නොපෙනෙන පැත්තෙහි 62800 km පමණ උසින් පිහිටා ඇත
නාසාහි අධ්යායනය කරමින් පවති එක් චන්ද්රද මෙහෙයුමක් වන්නේ ස‍ඳෙහි දක්ෂිණ ධ්රැ6වයේ එයිට්කන් බේසමට සාම්පල නැවත පැමිණීමේ ලෑන්ඩරයක් යැවීමයි
මෙම ස්ථානය ප්ර ධාන ගැටුමක් සිදු වූ ස්ථානයක් වන අතර 2400km පමණ වූ නිපැයුමක් නිර්මාණය කරන ලදී
මෙම ගැටුමේ ප්රදමාණය සඳ මතුපිට තුළට ගැඹුරු විනිවිදයාමක් නිර්මාණය කර ඇති අතර මෙම ප්රුදේශයෙන් නැවත ගෙන්වා ගන්නා සාම්පල ස‍ඳෙහි අභ්යනන්තරය සැලකීමට අදාල දත්ත සඳහා විශ්ලේෂණය කළ හැක
අපට පෙනෙන පැත්ත පෘථිවියෙහි වූ සූර්ය සුළංවලින් ආංශිකව ආවරණය වී ඇති නිසා සඳ මතුපිටෙහි අධිකම හීලියම් 3 සාන්ද්රනණය ස‍ඳෙහි නොපෙනෙන පැත්තේ ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ
මෙම සමස්ථානිකය සාපේක්ෂව පෘථිවියෙහි දුලබ වන නමුත් විලයන ප්රොතිකාරක තුළ දී ඉන්ධනයක් ලෙස භාවිතා කිරීමේ හොඳ විභවයක් ඇත
චන්ද්ර  නිපැයුම්වලට පක්ෂපාතී පුද්ගලයන් මෙම ද්රතව්යො සඳ මධ්ය ස්ථානයක නිර්මාණය කිරීමට හේතුවක් ලෙස දක්වා ඇත
ලුනා 2 ( E1A ශ්‍රේණිය) සෝවියට් එකමුතුවේ ලුනා වැඩසටහන යටතේ සඳ දෙසට දියත් කළ දෙවන ගගන යාත්‍රාව විය
එය චන්ද්‍රයාගේ මතුපිටට ළඟා වීමට සමත් වූ ප්‍රථම අභ්‍යවකාශ යාත්‍රාව වන අතර එය මාරේ සෙරර්නිටටිස් වලට බටහිරින් ඇරිස්ටයිඩ්, ආකිමිඩිස් හා ඔටොලිකස් ආවාට අසලින් සඳමත පතිත විය
ලුනා දෙක සැලසුමෙන් ලුනා 1 ට සමවන අතර මෙය එළියට විහිදුණු ඇන්ටනාවක් හා උපකරණ අවයව සහිත ගෝලීය අභ්‍යවකාශ යානයකි
මෙම උපකරණ  අතර ද උදිලුම් ගණකය, ජෛව ගණකය, චුම්භක මානය, චෙරන් කෝ අනාවාරක හා ඉතා කුඩා උල්කාෂ්ම අනාවරක ඇතුළත්ය
ඒ සියල්ල ලුනා 1 ට සමාන වේ
එහෙත් ලුනා දෙකෙහි ප්‍රචාලක පද්ධතියක් නොතිබිණි
ඇපලෝ 8 යනු පහළ පෘථිවි කක්ෂයෙන් ඉවතට ගමන් කළ ප්‍රථම මිනිසුන් සහිත අභ්‍යාවකාශ ගමන විය
එමෙන්ම පෘථිවිය හැර වෙනත් අභ්‍යාවකාශ වස්තුවකට (චන්ද්‍රයාට) ළඟා වූ ප්‍රථම මිනිසුන් සහිත අභ්‍යාවකාශ ගමන එය විය
එහි ත්‍රිපුද්ගල කණ්ඩායමෙහි වූ කමාන්ඩර් ෆෑන්ක් බොර්මන් විධාන මොඩියුලයේ නියමු ජේම්ස් ලොවෙල් හා චන්ද්‍ර මොඩියුලයේ නියමු විලියම් ඇන්ඩර්ස් සඳෙහි නොපෙනෙන පෙදෙස දැක ගත් ප්‍රථම මිනිසුන් තිදෙනා වුහ
මෙම මෙහෙයුමට සැටර්න් 5 රොකට්ටුවේ මිනිසුන් සහිත ප්‍රථම පිටත්වීම ඇතුළත් වූ අතර මෙය ඇපලෝ වැඩසටහනේ මිනිසුන් සහිත දෙවන මෙහෙයුම විය
මුල්වරට අඩු පහත් පෘථිවි කක්ෂයක චන්ද්‍ර මොඩියුල හා විධාන මොඩියුල පරීක්ෂණයක් ලෙස ඇරඹි මෙම මෙහෙයුම 1968 අගොස්තු මස දී චන්ද්‍ර ගමනක් දක්වා දික්විය
එයට හේතුව වූයේ ගමන සඳහා සැලසුම් කර තිබූ චන්ද්‍ර මොඩියුලය පමා වීමයි
නව මෙහෙයුම් කාලසටහන,ක්‍රියාවලි හා පුද්ගල අවශ්‍යතා, පුහුණුවීම් හා සුදානම්වීම සඳහා ඉතිරි වුයේ අසාමාන්‍ය ලෙස ඉතා කුඩා කාලයක් පමණි
1968 දෙසැම්බර් මස 21 ක් වන දින ගුවන් ගත කිරීමෙන් පසු චන්ද්‍රයා කරා ගමන් කිරීමට ඔවුන්ට දින තුනක් ගත විය
ඔවුන් පැය 20 ක් පුරා දස වාරයක් කක්ෂයේ ගමන් කළ අතර ඒ අතර තුර ඔවුන් උත්පත්ති කථාව (Book of Genesis) කියවා ඇති පරිදි නත්තල් සැඳෑ රූපවාහිනියේ විකාශනයක්ද සිදු කරන ලදී
එම කාලය වන විට එම විකාශනය වැඩිම පිරිසක් නැරඹූ රූපවාහිනී වැඩසටහන වේ
ඇපලෝ 8 හි සාර්ථක මෙහෙයුම මගින් ඇමෙරිකානු ජනාධිපති ජෝන් එෆ් කෙනඩිගේ (අදාළ දශකය ඉවර වීමට පෙර)මිනිසෙකු සඳමතට ගොඩ බැස්සවීමේ සිහිනය සැබෑකළ ඇපලෝ 11 මෙහෙයුමට මග පාදන ලදී
ඇප‍ලෝ 8 - සැලසුම් කිරිම

1967 සැප්තැම්බර් මාසයේ දී ටෙක්සාස්හි හූස්ටන් නුවර පිහිටි මිනිසුන් රැගත් අභ්‍යවකාශ යානා සදහා මධ්‍යස්ථානය විසින් චන්ද්‍රයා මතට මිනිසුන් ගොඩබැස්සවීම සදහා ව්‍යාපෘති දාමයක්  යෝජනා කරන ලදි
එකිනෙකට සම්බන්ධ පියවර හතකින් යුත් ව්‍යාපෘති 7 ක් ඊට ඇතුලත් විය
මිනිසුන් රහිත කමාන්ඩ්/ සර්විස් මොඩියුල (CSM) පරීක්ෂාව

B
මිනිසුන් රහිත චන්ද්‍ර මොඩියුල පරීක්ෂාව  (LM) 

C
මිනිසුන් සහිත පහත් පෘථිවි කක්ෂයේ  CSM පරීක්ෂාව

D
මිනිසුන් සහිත පහත පෘථිවි කක්ෂයේ  CSM සහ LM 

E
මිනිසුන් සහිත ඉලිප්සාකාර පෘථිවි කක්ෂයේ CSM හා LM පරීක්ෂාව

F
මිනිසුන් සහිත චන්ද්‍රයාගේ කක්ෂයේ CSM හා LM පරීක්ෂාව

G
මිනිසුන් සහිතව චන්ද්‍රයා වෙත ගොඩබැසීම 

ඇපලෝ 4 හා 6  'A'  ගණයේ මෙහෙවරක් වූ අතර එමඟින් පෘථිවි කක්ෂයට මිනිසුන් රහිත කමාන්ඩ්/සර්විස් මොඩියුලයක් ගොඩබස්වන ලදි
1968 ඔක්තෝබර් මාසයේ දී ඇපලෝ 7 හි කාර්යභාරය  'C' ගණයට අයත් වූ අතර එමඟින් මිනිසුන් සහිත  CSM පෘථිවි කක්ෂය වටා ගමන් කරවීමට නියමිත විය
මීළග පියවර තීරණය වුයේ චන්ද්‍ර මොඩියුලයේ සුදානම මතය
නියමිත කාලයට එය නිමකර ගත නොහැකි වූ අතර 1968 ජුනි මාසයේ දී ප්‍රථම මොඩියුල ඉදිරිපත් විය
එහි දී මොඩියුලයේ  දෝෂ හඳුනාගැනුණු බැවින් 1969 පෙබරවාරි වන තුරු එය නිමකරගත නොහැකි විය
එබැවින්  'D' පියවර ප්‍රමාද වු අතර 1969 අවසන් වන්නට ප්‍රථම සඳමතට ගොඩ බැසීමට තිබුනු අරමුණට අනතුරක් එල්ල විය
ඇපලෝ අභ්‍යාවකාශ වැඩසටහන් කාර්යාලයේ කලමණාකරු ජොර්ජ් ‍ලෝ නැමැත්තා විසින් මෙයට විසඳුමක් යෝජනා කලේ 1968 අගෝස්තු මාසයේ දීය
CSM මොඩියුලය, LM මොඩියුලයට මාස 3 කට පෙර සුදානම් වන බැවින් 1968 දෙසැම්බර් මාසයේදී CSM පමණක් අභ්‍යාවකාශගත කිරීමට මෙහිදී යෝජනා වුනි
C පියවරෙහි ඇති පරිදි ඇප‍ලෝ 7 ගුවන් ගත කරනු වෙනුවට චන්ද්‍රයා වෙත  CSM පමණක් යැවිය හැකි බව ඔහුගේ අදහස විය
'F' පියවරෙහි එන ඇපලෝ 10 මගින් චන්ද්‍රයා මතට යානා ගොඩ බැස්වීමේ ක්‍රියාවලියද මේ පියවර සමඟම ක්‍රියාත්මක කළ හැකි බවද ඔහු තවදුරටත් පෙන්වා දුන්නේය
නාසා ආයතනයේ සෑම ජ්‍යෙෂ්ඨ කලමණාකරුවෙක්ම මීට එකඟ වූ අතර එකඟ කරවා ගැනීමට අපහසු වූ එකම පුද්ගලයා වුයේ නාසා හි පරිපාලක ජේමිස් ඊ වේබිය
කෙසේ නමුත් අවසානයේ දී ව්‍යාපෘතිය වෙනස් කිරිමට ඔහුද එකඟ වූ අතර එය මහජනයාට දන්වන ලද්දේ නොවැම්බර් 12 වන දාය
එනම් පෘථිවි කක්ෂය වටා ඇපලෝ 7 යානාව සාර්ථකව ගමන් කිරීමෙන් සති 3 කට පසුවය
ව්‍යාපෘති පියවරවල වෙනසක් සමඟම යානා කාර්යමණ්ඩලයේ වෙනසක් කිරීමට ද සිදුවිය
මේ  අනුව ඇපලෝ 8 යානාවේ අණ දෙන නිළධාරියා ලෙස බෝමන් නැමැත්තා පත් කෙරුණි
සැප්තැම්බර් 9 වන දින අභ්‍යාවකාශ ගමනට අවශ්‍ය සුදානම් වීමේ කටයුතු ඇරඹුනි
මෙහිදි අභ්‍යාවකාශ ගමනට ගතවන සෑම පැයක් සදහාම පැය 7 ක පුහුණුවක් ලබා ගැනීමට කාර්ය මණ්ඩලයට සිදුවිය
සෑම සාමාජිකයෙක්ම ව්‍යාපෘතියේ සෑම පැතිකඩක් සඳහාම පොදුවේ පුහුණුව ලද නමුත් ඇතැම් දේ සඳහා යම් යම් සාමාජිකයින්ට විශේෂ පුහුණුවක් ලබා දිය යුතු විය
මේ අනුව බෝමන්හට නැවත පෘථිවිය වෙත ඇතුලු වීමේ දී යානාව හැසිරවිය යුතු අන්දම පුහුණු කරවන ලදි
පෘථිවිය සමඟ සන්නිවේදනය ඇණ හිටි‍යහොත් යානය පැදවිය  යුතු අයුරු ලොවෙල් නැමැති සාමාජිකයාට පුරුදු කරන ලදි
යානය නිසි තත්වයේ පවතින්නේ දැයි සොයා බැලීමට ඇන්ඩර්ස් නැමැත්තා පත් කරන ලදි
සටහන් 

ඇපලෝ 8
Apollo 08
Crewed missions to the Moon
Spacecraft launched in 1968
1968 in the United States
Spacecraft which reentered in 1968
December 1968 events
Spacecraft launched by Saturn rockets
Jim Lovell
William Anders
Frank Borman
ඇපලෝ 11 මෙහෙයුම සඳ මත මිනිසුන් ගොඩ බැස්වූ ප්‍රථම මෙහෙයුම විය
එය ඇපලෝ මෙහෙයුමෙහි පස් වන මිනිසුන් සහිත අභ්‍යවකාශ ගමන වූ අතර තෙවන මිනිසුන් සහිත සඳ ගමන විය
1969 ජුලි 16 නිකුත් කරන ලද මෙහි අණ දෙන නීල් ආම්ස්ට්‍රෝන්, අණ දෙන මොඩියුලයේ නියමු මයිකල් කොලින්ස් හා චන්ද්‍ර මොඩියුලයේ නියමු එඩ්වින් ඕල්ඩ්‍රින් ඇතුළත් විය
ජූලි 20 වනදා ආම්ස්ට්‍රෝන් සහ ඕල්ඩ්‍රින් සඳ මත පා තැබූ ප්‍රථම මිනිසුන් බවට පත් වූ අතර කොලින්ස් ඉහලින් කක්ෂගත විය
මෙම මෙහෙයුම ඇමරිකානු ජනාධිපති ජෝන් එෆ් කෙනඩිගේ 1960 දශකය ඉවර වීමට පෙර සඳ මත පය තැබීමේ අරමුණ ඉෂ්ට කරන ලදී
“මිනිසෙකු සඳ මත ගොඩ බා නැවත නිරුපද්‍රිතවව පෘථිවියට රැගෙන ඒමේ අරමුණ මෙම දශකයට පෙර ඉටු කිරීම සඳහා අප ජාතිය කැපවී වැඩ කළ යුතු බව මම සිතමි
” (1961 කතාව)
කණ්ඩායම

ආදේශ කණ්ඩායම

සහායක කණ්ඩායම 
චාලී ඩියුක් (කැප්සියුල සන්නිවේදක)
රොනල්ඩ් එවන්ස් (කැප්සියුල සන්නිවේදක)
ඔවෙන් කේ ගැරත් (කැප්සියුල සන්නිවේදක)
ඩොන් එල් ලින්ඩ්, (කැප්සියුල සන්නිවේදක)
කෙන් මැටින්ග්ලි (කැප්සියුල සන්නිවේදක)
බෲස් මැක්කැන්ඩ්ල්ස් 11(කැප්සියුල සන්නිවේදක)
හැරිස්න් ශ්ම්දිට්(කැප්සියුල සන්නිවේදක)
බිල් පෝග්
ජැක් ශ්විග්ට්
මෙහෙයුම් අධ්‍යක්ෂකවරුන්/වරියන් 
ක්ලිෆ් චාල්ස්වර්ත් (කොළ කණ්ඩායම) , ගුවන්ගත කිරීම සහ EVA
ජීන් ක්‍රෙන්ස්  (සුදු කණ්ඩායම) , චන්ද්‍ර ගොඩබැසීම
ග්ලේන් ලූනි (කලු කණ්ඩායම) , චන්ද්‍ර පිටත්වීම්
මෙහෙයුමේ විශේෂ අවස්ථා 
විශාල වශයෙන් ජනතාව ගුවන් ගත කිර්‍ර්ම නැරඹීම සදහා අභ්‍යවකාශ මධ්‍යස්ථානය අවට මහාමර්ග වල සහ වෙරළවල් වල රැස්වී සිටි අතර මිලියන ගනන් ජනතාව රූපවාහිනිය හරහා සම්බන්ද වී සිටියහ
ඇමරිකානු ජනධිපති රිචඩ් නික්සන්, ධවල ම්න්දිරයේ ඕවල් ඔෆිස් හි සිට රූපවාහිනිය ඔස්සේ මෙහෙයුම නැරඹීය
1969 ජුලි 16 දින පෙ
00 ට  කෙනඩි අභ්‍යවකාශ මධ්‍යස්ථානයේ, අංක 39 ගුවන්ගත කිර්‍රමෙ සංකීර්ණයේ,අංක 39 ඇ ගුවන්ගතකිරීමේ පීඨිකාවෙන් ඇපලෝ 11 අභ්‍යවකාශ කරන ලදී
මේ සදහා සැටර්න් V (S-IVB) නැමති රොකට්ටුවක් උපයොගී කර ගන්නා ලදී
විනාඩි 12 පසු යානය කක්ෂ ගත වෙයි
කක්ෂීය චලිත 1.5 පසු ,S-IVB හි තුන්වන අදියරේ එන්ජිම මගින් ඇපලෝ 11 යානය සද වෙත යන ගමන් පථයකට යොමුකරන ල්දී
විනඩි 30 පසු, අණදීමේ ඒකකය හා සේවා ඒකකය S-IVB ගෙන් වෙන්වී චන්ද්‍ර යානය සමග සද වෙත යන ගමන් පථයට පිවිසෙයි
S-IVB හි තුනවන අදියරේ විදිනය, සදත් පසුකරගෙන ගොස් හිරුවටා යන කක්ෂයට පිවිසෙයි
සදට ගොඩබැසීම 

ජූලි 19 වනදා ඇපලෝ 11 චන්ද්‍රයා ආසන්නයෙන් ගමන් කළ අතර චන්ද්‍ර කක්ෂයට ඇතුල් වීම සඳහා එහි සේවා ප්‍රචාලක එංජිම ක්‍රියාත්මක කරන ලදී
එය විසින් පසු කරන ලද කක්ෂ 30 තුළ දී කාර්ය මණ්ඩලය විසින් සැබයින් (Sabine) D ආවාටයට 20km පමණ නිරිත දෙසින් වූ දක්ෂිණ නිසල සයුරේ ඔවුන්ගේ ගොඩබෑම් ස්ථානය නිරීක්ෂණය කරන ලදී
මෙම ගොඩබැස්වීම් ස්ථානය තෝරා ගන්නා ලද්දේ ස්වයංක්‍රීය රේන්ජර් 8 හා සර්වේයර් 5 ලෑන්ඩර හා චන්ද්‍ර කක්ෂ සිතියම්ගත කිරීමේ අභ්‍යාවකාශ යානය මඟින් මෙම ප්‍රදේශය සාපේක්ෂව පැතලි හා සුමට ලෙස වර්ගීකරණය කර තිබූ බැවිනි
එමනිසා එය විශාල ගොඩබැස්වීමේ බාධක හෝ අතිරේක රථ වාහන ක්‍රියාකාරකම්වලට බාධක ඇති කිරීමට එතරම් නැඹුරුතාවක් නොදක්වයි.

1969 ජූලි 20 වනදා ඊගල් ලූනා මොඩියුලය කොළොම්බියා අණ දීමේ මොඩියුලයෙන් වෙන්විය
කොළොම්බියාහි තනිව සිටි කොලින්ස් විසින් ඊගල් එය පසු කර යනවාත් සමඟ යානයට හානි වී නොමැති බව සැක හැර දැන ගැනීම සඳහා පරීක්ෂා කරන ලදී
ආම්ස්ට්‍රෝන් හා ඕල්ඩ්‍රින් ඊගල්ගේ ගොඩබැස්සවීමේ එන්ජිම සඳ මතට ගොඩ බෑම සඳහා යොදා ගන්නා ලදී
‍ගොඩබෑම් පටන් ගන්නවාත් සමඟම ආම්ස්ට්‍රෝන් විසින් අපි දුරට යනවා යැයි වාර්තා කරන ලදී
ඊගල් එහි සැලසුම් කරන ලද ගොඩ බෑමේ ප්‍රක්ෂේපිතයට වඩා තත්පර 4ක් එපිටින් වූ අතර ඒ නිසා අදාල ප්‍රදේශයෙන් සැතපුම් ගණනක් බටහිරින් සඳ මත පතිත වනු ඇත
LM මඟ පෙන්වීම් පරිගණකය LM ගොඩබැස්වීම මඟ පෙන්වීමත් සමඟ වැඩ සටහන් දැනුම් දීම් කිහිපයක් වාර්තා කරන ලදී
එමනිසා ගොඩ බෑම සිදු වන අතරතුර කාර්ය මණ්ඩලයේ අවධානය ද බාහිර වටපිටාවෙන් ඉවතට යොමු කිරීමට හේතු විය
ටෙක්සාස් හූස්ටන්හි වූ නාසාහි මෙහෙයුම් පාලක මධ්‍යස්ථානය තුළ වූ පරිගණක ඉංජිනේරු ජැක් ගාමන් මඟ පෙන්වීමේ නිළධාරී ස්ටීව් බේල්ස්ටර් ප්‍රකාශ කර සිටියේ දැනුම් සිදු වුව ද ගොඩ බැස්වීම අඛණ්ඩව සිදු කිරීම ආරක්ෂා සහගත බවයි. ආම්ට්‍රෝන් ඔහුගේ අවධානය වටපිටාව දර්ශනය කර ගැනීම සඳහා යොමු කළ විට ඔහුට තේරුම් ගියේ පරිගණකය විසින් ඔවුන්ට මඟ පෙන්වනු ලබන්නේ පාෂාණ විසිරී ඇති විශාල ආවාටයක් දෙසට බවයි. ඉන්පසු ආම්‍ස්ට්‍රෝන් විසින් පාලනය ඔහුගේ අතට ගන්නා ලද අතර ඕල්ඩ්‍රින් මඟින් රේඩා‍රයේ පරිගණකයේ දත්ත ලබා ගනිමින් ජුලි 20 වන දා 20
17UTC ට තත්පර 30ක ඉන්ධන ද ඉතිරි කර ගනිමින් මොඩියුලය ගොඩබැස්වුම් ස්ථානයට ගෙන යන ලදී
වැඩ සටහන් දැනුම් දීම වූයේ පරිගණකයෙහි සකස් කිරීමේ කාර්යය සම්පුර්ණ කර නොමැති බව ඇඟවීමටය
මෙම හේතුව පසුව පුහුණුවීම් දෝශවලට ඈඳන ලදී
පරිගණකය ගොඩබෑම අතරතුර දී ඉවත දමන ලද LM රේඩාරයේ අතිරේක දත්ත සකස් කිරීම සඳහා සැලසුම් කර ඇති කාලයට වඩා වැඩි කාලයක් ගත කර ඇත
ඇපලෝ 11 අනෙකුත් මෙහෙයුම්වලට වඩා අඩු ඉන්ධන සහිතව ගොඩ බෑම සිදු කළ නමුත් එය ඉන්ධන අඩු අනතුරු ඇඟවීමකට මුහුණ දෙන ලදී
පසුව සොයා ගන්නා ලද්දේ මෙය සිදු වූයේ චන්ද්‍ර ගුරුත්වාකර්ෂණය නිසා බවයි. අනාගත මෙහෙයුම්වලදී ටැංකි සඳහා අමතර ආරක්ෂණ යොදා ගන්නා ලදී
බස් ඕල්ඩ්‍රින් විසින් සඳ මතුපිට දී LM මඟින් ප්‍රථම වචන කිහිපය කතා කරන ලදී
ගොඩ බැස්වීම් පුරාවට LM මෙහෙයවීමේ නිරතව සිටි ආම්ස්ට්‍රෝන්හට ගොඩ බැස්වීමේ දත්ත ලබා දුන්නේ ද ඕල්ඩ්‍රින් විසිනි
ඊගල් ගොඩබැසීමත් සමඟම ඕල්ඩ්‍රින් විසින් “contact light
ok, engine stop
ACA – out of detent” ප්‍රකාශ කරන ලද අතර ආම්ට්‍රෝන් විසින් “out of detent” යයි ප්‍රකාශ කර අතර නැවත ඕල්ඩ්‍රින් විසින් “Mode control – both auto
Descent engine command override off
Engine arm – off
413 is in”

ඉන්පසු ආම්ට්‍රෝන් ජනප්‍රිය වචන කිහිපයක් වූ “Houston, tranquility base here
The eagle has landed
” යැයි ප්‍රකාශ කරන ලදී
මෙය පාලක මධ්‍යස්ථානයේ කාර්ය මණ්ඩලය යන්තමින් කලබලයට පත් කරන ලදී
එයට හේතු වූයේ ආම්ට්‍රෝන් විසින් tranquility base යන නම නිර්මාණය කර තිබුණේ ගොඩ බැස්වීමත් සමඟමය
ගොඩබැස්වීමෙන් පසු EVA සඳහා සකස් කිරීම් ආරම්භ වීමට පෙර ඕල්ඩ්‍රින් විසින් මෙය විකාශනය කරන ලදී
This is the LM pilot
I'd like to take this opportunity to ask every person listening in, whoever and wherever they may be, to pause for a moment and contemplate the events of the past few hours and to give thanks in his or her own way
[8] (මේ LM නියමුවාය
මවිසින් මෙම අවස්ථාව ගනු ලබන්නේ අසා සිටින සියලු අයට මොහොතකට නැවතී ගත වූ පැය කිහිපයෙහි අවස්ථා සිහි කර ඔහුගේ හෝ ඇයගේ අනන්‍ය ආකාරයකින් ස්තුති කිරීම සිදු කරන්නට යැයි සියලු දෙනාගෙන් ඉල්ලීමටය
) ඉන්පසු ඔහු සන්නිවේදනය පෞද්ගලිකව සිදු කරන ලදී
මේ වන විට ද නාසා මැඩලයින් මුරේ ඕ හෙයාර් නම් වූ අදේවවාදියෙක් විසින් ගෙන එන ලද ‍ඔවුන්ගේ ගගන ගාමීන් අභ්‍යාවකාශය තුළ දී ආගමික කටයුතුවලින් වැළකී සිටි බව දක්වන නඩුවක් සමඟ සටන් කරමින් පැවතුණි
ඕල්ඩ්‍රින් සෘජුවම මෙය සඳහන් කරමින් වැළකී සිටීමට තෝරා ගන්නා ලදී
ඔහු එම සැලසුම නිෂ්ශබ්දව පවත්වා ගත් අතර (එය ඔහුගේ බිරිඳට පවා නොපැවසීය) වසර කිහිපයක් යනතුරු මහජනයාට ප්‍රකාශයට පත් කළේ ද නැත
චන්ද්‍රයාගෙන් නිකුත් වීම හා නැවත පැමිණීම 

ඕල්ඩ්‍රින් පළමුව ඊගල් (Eagle) වෙතට ඇතුළු වෙන ලදී
යම් අපහසුතාවයක් සහිතව ගඟනගාමීන් විසින් ෂටලය හා 22 kg ට වඩා වැඩි සඳ මතුපිට වස්තු අඩංගු සාම්පල පෙට්ටි 2 Lunar Equipment Conveyor ලෙස හැඳින්වූ පැතලි රැහැන් කප්පි අපකරණයක් යොදා ගෙන යානය තුළට ඔසවා තබන ලදී
ආම්ස්ට්‍රෝන් විසින් ඕල්ඩ්‍රින්ට ඔහුගේ ඇඳුමේ පොකට්ටුවෙහි වූ ස්මාරක ද්‍රව්‍ය බෑගයක් පිළිබඳව මතක් කළ අතර ඕල්ඩ්‍රින් බෑගය පහළට දමන ලදී
ඉන් පසුව ආම්ස්ට්‍රෝන් ඉනිමගෙහි තෙවන පඩියට පැන LM තුළට නඟින ලදී
LM හි ජීව ආධාරකයට මාරු වීමෙන් පසු ගවේෂකයින් දෙදෙනා විසින් චන්ද්‍ර කක්ෂයට නැවත යාමේ අදියර සැහැල්ලු කිරීම පිණිස ඔවුන්ගේ PLSS පසුපස බෑග, චන්ද්‍ර සපත්තු, එක් හැස්ල්බ්ලැඩ් කැමරාවක් හා අනෙකුත් උපකරණ ඉවතට විසි කරන ලදී
ඉන්පසු ඔවුන් LM නැවත පීඩනයට පත් කර නිදා ගැනීම සඳහා සූදානම් වූහ
කැබිනය තුළ ඇවිදීමේ දී වැරදීමකින් ඕල්ඩ්‍රින් විසින් සඳෙන් නිකුත් වීම සඳහා වූ ප්‍රධාන එංජිමට බලය සැපයූ circuit breaker කඩන ලදී
ඔවුන් සිතුවේ ඔවුන්ට එංජිම පණ ගැන්වීමට නොහැකිව සඳ මතම සිටීමට සිදු වන බවයි. නමුත් වාසනාවට මෙන් ස්විචය ක්‍රියාත්මක කර ගැනීමට පෑන් තුඩක් ප්‍රමාණවත් විය
මෙම ක්‍රමය ක්‍රියාත්මක නොවූයේ නම් නික්මීමේ එන්ජිම පණ ගැන්වීම සඳහා චන්ද්‍ර මොඩියුල පරිපථය නැවත සකස් කිරීම කළ හැකිව තිබුණි
පැය 7ක පමණ විවේකයකින් පසු පූස්ටන් විසින්, ආපසු පැමිණීමට ඔවුන් සූදානම් කිරීම සඳහා ඔවුන්ව අවදි කරවන ලදී
පැය 2  කට පසු එනම් 17
54 UTC ට ඔවුන් 21.5 kg බර චන්ද්‍ර සාම්පල ද රැගෙන ඊගල්ගේ (Eagle's) නිකුත් වීමේ අදියරින් චන්ද්‍ර කක්ෂයේ වූ කොළොම්බියාහි (Columbia) සිටි CMP මයිකල් කොලින්ස් සමඟ නැවත සම්බන්ධ වීමට චන්ද්‍රයා මතුපිටින් නික්මෙන ලදී
පැය 2 කට වඩා වැඩි කාලයක් සඳ මත සිටීමෙන් පසු ඔවුන් විසින් චන්ද්‍ර ලේසර පරාසගත කිරීමේ පරීක්ෂණ සඳහා යොදා ගන්නා රෙට්‍රො පරාවර්තක උපකරණ වැනි විද්‍යාත්මක උපකරණ සඳ මත දමා පැමිණ ඇත
තවද ඔවුන් විසින් ඇමරිකානු ධජයක් ඇපලෝ 1 මෙහෙයුම් ලාංඡනයක් හා පෘථිවියෙහි චිත්‍ර 2ක් (බටහිර හා නැගෙනහිර අර්ධ ගෝලවල) සහිත පලකයක් (LM ගොඩ බෑම් අදියරේ ඉනිමගෙහි සවි කර තිබූ), ශිලා ලේඛණයක් හා ගඟනගාමීන්ගේ හා රිචඩ් නික්සන්ගේ අත්සන් එහි තබා පැමිණියහ
එම ශිලා ලේඛණයෙහි ලියා තිබුණේ “Here men from the planet earth first set foot upon the moon, July 1969 A
We came in peace for all mankind” තවද ඔවුන් විසින් සාමයෙහි සාම්ප්‍රදායික සංකේතයක් ලෙස රත්‍රන් ඔලිව් අතු අනුරූ අඩංගු ස්මාරක බෑගයක් හා සිලිකන් පණිවිඩ තැටියක් එහි දමා ආහ
එම තැටියෙහි අඩංගු වූයේ එයිසන් හොවර්, කෙනඩි, ජොන්සන් හා නික්සන් ජනාධිපතිවරුන්ගේ හා ලොව වටා රටවල් 73ක නායකයන්ගේ හොඳ හිත පණිවිඩය
මෙම තැටියෙහි US කොංග්‍රසයේ නායකත්ව ලැයිස්තුවක්, නාසා සඳහා වගකිව යුතු කොමිටි 4 හා සෙනටයේ සාමාජිකයන්ගේ නම් ලැයිස්තුවක් හා නාසාහි අතීත හා වර්තමාන උස් කළමණාකාරීත්වයේ නම් ලැස්තුවක් ද ඇතුළත් විය
නාසා පුවත් නිකුත් කිරීම අංක 69-83F (1969 ජූලි 13) (ඕල්ඩ්‍රින් විසින් 1989 දී ඔහු විසින් ප්‍රකාශයට පත් කළ Men from earth කෘතියෙහි කියා සිටින්නේ සඳ මත තබා ආ ද්‍රව්‍ය අතරට අජටාකාශගාමීන් වන ව්ලැඩිමීර් කොමරව් හා යූරි ගගාරින් අනුස්මරණය කිරීමේ සෝවියට් පදක්කම්ද ඇතුළත් වූ බවයි.
     
සඳෙන් නැවත නිකුත් වීමේ දී ගන්නා ලද සේයා පටවලින් තහවුරු වූයේ, ගොඩ බෑම් අදියරේ සිට අඩි 25ක් පමණ දුරින් සිටුවා තිබූ ඇමරිකානු ධජය නිකුත් කිරීම් අදියරේ දී එන්ජිමෙන් පිටවන වාත ධාරාව නිසා ඉතා දරුණු ලෙස ලෙළදුන් බවයි. ගොඩබෑම් ප්‍රදේශය කැමරා දර්ශන පථයෙන් ඉවත් වන විට ධජය බිම වැටීමට ආසන්නව තිබිණි
එය බිම වැටුණේ ද නැද්ද යන්න නොදන්නා කරුණකි
(කෙසේ නමුත් බස් ඕල්ඩ්‍රින්ට අනුව චන්ද්‍ර නිකුත් වීම් අතරතුර දී “නිකුත් කිරීම් අදියර ඇරඹුණි
"මම පරිගණක ගැන අවධානය යොමු කරන අතර නීල් උන්නතාංශ අනාවරකය අධ්‍යයනය කරමින් සිටියේය
නමුත් මම ධජය බිම වැටීම පෙනෙන තෙක් බලා ගෙන සිටියෙමි”) ඉන්පසුව සිදු කරන ලද ඇපලෝ මෙහෙයුම් සාමාන්‍යයෙන් ඇමරිකානු ධජ සිටවනු ලැබුවේ LM හි සිට 100m ක් වත් දුරිනි
එසේ කරනු ලැබුවේ නිකුත් කිරීමේ එංජිමෙන් පිටවන වායු කදම්බයෙන් ධජය ඉවතට විසිවීම වැළැක්වීමටය
කොළොම්බියා සමඟ සම්බන්ධ වීමෙන් පසු ඊගල් LM 1969 ජූලි 21 වැනිදා 23
41UTට චන්ද්‍ර කක්ෂයට අවක්ෂේපනය කරන ලදී
ඇපලෝ 12 ගමනට මදකට පෙරද කළ නිරීක්ෂණවලින් පැහැදිලි වූයේ ඊගල් තවමත් චන්ද්‍රයා වටා කක්ෂගත වී පවතින බවයි. පසුව නාසා විසින් වාර්තා කරනු ලැබුවේ ඊගල්ගේ කක්ෂය විකෘති වී එය චන්ද්‍ර මතුපිටෙහි නොදන්නා ස්ථානයක් මත පතිත වී ඇති බවයි.

ජූලි 23 වැනිදා ගඟනගාමීන් තිදෙනා විසින් පොළව මත පතිත වීමට පෙර රූපවාහිනී විකාශනයක් සිදු කරන ලදී
එහිදී කොලින්ස් කියා සිටියේ “ අපව කක්ෂගත කළ සැටර්න් V රොකට්ටුව අතිශයින්ම කැපවූ යන්ත්‍රයකි
එහි සෑම කොටසක්ම නියමාකාරයෙන්ම අඛණ්ඩව ක්‍රියා කරන ලදී
"මෙම උපකරණය නිවැරදිව ක්‍රියා කරනු ඇති බවට විශ්වාසයක් සැම විටම අප තුළ පැවතුණි
එය එසේ කළ හැකිව තිබුණේ මිනිසුන් විශාල පිරිසකගේ ලේ දහඩිය හා කදුළු හරහාය
ඔබ විසින් දකින්නේ අප තිදෙනා පමණි
නමුත් තිරයෙන් පිටුපස වෙනත් අය දස දහස් ගණනක් සිටී. ඒ සියලු දෙනාටම මට පැවසීමට ඇත්තේ ඔබට බොහොමත්ම ස්තුතියි යනුවෙනි
” ඕල්ඩ්‍රින් ප්‍රකාශ කර සිටියේ “මෙය මිනිසුන් තිදෙනෙකුගේ සඳ කරා වූ මෙහෙයුමකට වඩා වැඩි දෙයකි
රජයක හා කර්මාන්ත කණ්ඩායමක උත්සාහයකට වඩා වැඩි දෙයකි
එක් ජාතියක උත්සාහයටත් වඩා වැඩි දෙයකි
අපිට හැඟෙන්නේ මෙය සියලු මනුෂ්‍ය වර්ගයාගේ නොදන්නා දෙය ගවේෂණයට පවතින තෘප්ත කළ නොහැකි කුතුහලයේ සංකේතයක් බවය
"පෞද්ගලිකව පසුගිය දින කිහිපයේ අවස්ථා පිළිබඳ හැරී බැලීමේ දී දේව ස්ත්‍රෝත්‍රයෙහි වූ වදන් පෙළක් මගේ මතකයට නැඟේ
‘When I consider the heavens, the work of Thy fingers, the moon and the stars, which Thou hast ordained
what is man that Thou art mindful of him
’” ආම්ට්‍රෝන් අවසාන කරනු ලැබුවේ, “එම ගුවන් ගමනේ වගකීම ප්‍රථමව ඉතිහාසය සමඟ ඈඳී ඇති අතර මෙම උත්සාහය සාර්ථක කරගත් විද්‍යාවේ දැවැන්තයන්ට ද ඈඳී ඇත
ඉන්පසු එය හිමි වන්නේ ඔවුන්ගේ අභිලාෂය හා කැමැත්ත පෙන්වමින් මෙයට දායකත්වය සැපයූ ඇමරිකානු ජනතාවටය
ඉන්පසු එම අභිලාෂය ඉෂ්ට කිරීම සම්බන්ධයෙන් පරිපාලකයන් 4දෙනාට හා ඔවුන්ගේ කොංග්‍රසවලට මෙම වගකීම හිමි වන අතර ඉන්පසු අපගේ අභ්‍යාවකාශ යානය, සැටර්න් රොකට්ටුව, කොළොම්බියා, ඊගල් හා කුඩා EMU, සඳ මතුපිටදී අපගේ කුඩා අභ්‍යවකාශ යානා වූ අභ්‍යාවකාශ ඇඳුම් සහ පසු ඇසුරුම් නිපදවූ ඒජන්සි හා කර්මාන්ත කණ්ඩායම්වලටද එය හිමි වේ
තවද අප අභ්‍යවකාශ යානය නිපද වූ, එය ගොඩ නැඟීම, සැලසුම් කිරීම , පරීක්ෂා කිරීම හා ඔවුන්ගේ සියලු හැකියා සහ එම යානයට යෙදවූ සියලු ඇමරිකානුවන්ට විශේෂ ස්තුතියක් පළ කර සිටිමු
එම මිනිසුන්ට හා මෙම රාත්‍රියෙහි අප අසා සිටින හා නරඹන සියලු දෙනාට අපි විශේෂ ස්තුතිය පළ කර සිටිමු
දෙවි පිහිටයි
සුභ රාත්‍රියක්, ඇපලෝ 11 සිට” 
ජූලි 24 වනදා ගඟනගාමීන් නැවත පැමිණි අතර ඔවුන් වහාම නිරෝධායන තුළ තබන ලදී
ඔවුන් පතිත වූ ලක්ෂ්‍යය වූයේ 130 19’ N , 1690 9’ W ය
වේක් දූපත්වල සිට 2660km බටහිරින් හෝ ජොන්ස්ටන් ඇටොල්හි සිට 380km දකුණෙන් හා ගලවා ගැනීම් යාත්‍රාවෙන් (USS Hornet) 24km එපිටින්ය
මුහුදට පතිත වීමෙන් දළ වශයෙන් පැයකට පමණ පසු හෙලිකොප්ටරයක් මඟින් ගොඩට ගන්නා ලද ගඟනගාමීන් නිරෝධායන පහසුකම්වලින් යුත් කුටියක් සේ තනන ලද ට්‍රේරලයක තබන ලදී
ජනාධිපති රිචඩ් නික්සන් විසින් ගඟනගාමීන් පෞද්ගලිකවම පෘථිවියට පිළිගන්නා ලදී
ගඟනගාමීන් ඔවුන් සඳ මත ගොඩබෑමෙන් පසු නිරෝධායන තුළ තබනු ලැබුවේ සඳ මත සොයා නොගන්නා ලද රෝගකාරක බීජ පැවතිය හැකි අතර ඒවාට සඳ මත ඇවිදීම අතරතුර ගඟනගාමීන් අනාවරණය වී ඇතැයි යන බිය නිසාය
කෙසේ නමුත් මාස තුනක පමණ රඳවා තබා ගැනීමකට පසු (පළමුව ඔවුන්ගේ ට්‍රේරලය තුළ හා පසුව ලින්ඩන් බී. ජොන්සන් අභ්‍යවකාශ මධ්‍යස්ථානයේ Lunar receiving විද්‍යාගාරයේ) ඔවුන්ට කිසිදු සෞඛ්‍යමය ප්‍රශ්නයක් නොමැති බව තහවුරු කරන ලදී
1969 අගෝස්තු 13 වැනිදා ගඟනගාමීන් නිරෝධායනයෙන් පිටව ඇමරිකානු මහජනයා ගේ ප්‍රසංශා කිරීම් සඳහා ගියහ
එම දිනයේ දීම නිව්යෝර්ක්, චිකාගෝ හා ලොස්ඇන්ජලීස්හි ඔවුන්ට ගෞරව කිරීම පිණිස පෙළපාලි පැවැත්විණි
සති කිහිපයකට පසු මෙක්සිකෝව විසින් මෙක්සිකෝ සිටි හිදී වූ ඔවුන්ට ගෞරව දැක්වීමේ පෙළපාලියක් සඳහා ඔවුන්ට ආරාධනා ලැබුණි
ලොස් ඇන්ජලීස්හි එම සන්ධ්‍යාවේ දී ඇපලෝ 11 සැමරීම සඳහා රාජකාරීමය තත්ත්වයේ රාත්‍රී භෝජනයක් පැවතුණි
එයට කොංග්‍රසයේ සාමාජිකයන්, ආණ්ඩුකාරයන් 44 ක්, ප්‍රධාන විනිශ්චකාර තුමා හා ජාති 83ක නියෝජිතයන් පැමිණුනි
ජනාධිපති රිචඩ් නික්සන් හා උප ජනාධිපති ස්පයිරෝ ටී. ඇග්නිව් එක් එක් ගඟනගාමියාට නිදහස සඳහා වූ ජනාධිපති පදක්කම් ලබා දෙමින් ගෞරව දැක්වීය
මෙම සැමරීම දින 25 ක අතිශය දැවැන්ත සංචාරයක ඇරඹුම විය
එහිදී ගඟනගාමීන් රටවල් 25කට පමණ ගෙන එන ලද අතර එයට එක්සත් රාජධානියේ දෙවන එලිසබත් රැජින වැනි ප්‍රධාන නායකයන්ගේ හමු වීම් ද ඇතුළත් විය
බොහොමයක් ජාතීන් ඇපලෝ 11 සමරු මුද්දර හෝ කාසි නිකුත් කිරීමෙන් ප්‍රථම මිනිසුන් සහිත චන්ද්‍ර ගොඩබෑමට ගෞරව දැක්වූහ
සෙන්ට් ලුවිස්හි පැවති 27 වැනි ලෝක විද්‍යාත්මක ප්‍රබන්ධ සම්මේලනයේ දී “(t) he Best moon landing ever” සඳහා ගඟනගාමීන් තිදෙනාට සුවිශේෂ හියුගෝ (Hugo) සම්මාන පිරිනමන ලදී
1969 සැප්තැම්බර් 16 වැනිදා ගඟනගාමීන් තිදෙනා කැපිටොල් හි පැවති කොංග්‍රසයේ ඒකාබද්ධ සැසියක කතා කරන ලදී
ඔවුන් සඳ මතුපිටට රැගෙන ගිය US ධජ 2 එහිදී ඔවුන්ට ප්‍රදානය කරන ලදී
අණ දීම් මොඩියුලය වොෂින්ටන් DC හි ජාතික ආකාශ හා අභ්‍යවකාශ මධ්‍යස්ථානයෙහි ප්‍රදර්ශනයට තබා ඇත
එය ජෙෆර්සන් ඩ්‍රයිව් ඇතුළුවීමට ඉදිරියෙන් ප්‍රධාන ප්‍රදර්ශන ශාලාවෙහි තබා ඇති අතර Spirit of St
Louis, bellX-1, North American X-15 , Mercury capsule friendship 7 හා ජෙමිනි 4 වැනි අනෙකුත් ප්‍රමුඛ ගඟන යානා සමඟ ශාලාවෙහි ඇත
නිරෝධායන ට්‍රේරලය වර්ජිනියාහි වොෂින්ටන් ඩලස් අන්තර්ජාතික ගුවන්තොටුපල ආසන්නයේ වූ ස්මිත් සෝනියන්ගේ උද්වර් - හේසි මධ්‍යස්ථානයේ ප්‍රදර්ශනයට තබා ඇත
මූලාශ්‍ර 

http
org/wiki/Apollo_11

අභ්‍යවකාශ ගවේෂණය
ඇපලෝ වැඩ සටහන
රන් අනුපාතයට අනුව දිග හා පළල ඇති ඍජුකෝණාස්‍රයකට රන් ඍජුකෝණාස්‍රය යැයි කියනු ලැබේ
යනුවෙන් ද හඳුන්වන රන් අනුපාතය  ලෙස වේ
ආසන්න වශයෙන් එය 1
1.61803 ක් පමණ වේ
මෙහි ඇති විශේෂයක් වන්නේ මෙයින් සමචතුරස්‍රයක් ඉවත් කළ විට ද රන් ඍජුකෝණාස්‍රයක්ම ලැබීමයි
එනම් පෙර අනුපාතයම රැකෙන පරිදි අනන්ත සමචතුරස්‍ර ගණනක් ඉවත් කළ හැකි වීම යි
තව ද එම ඉවත් කරන සමචතුරස්‍රවල කොණ් වලින් අනන්ත වු රන් සංගසූරියක්(සර්පිලයක්) සැකසේ
එය විශේෂ ලඝුගණක සංගසූරියකි
රන් අනුපාතයේ ඇති යම් විසිතුරු බවක් නිසා පෙර කලාකරුවන් විසින් තම නිර්මාණ වලට රන් ඍජුකෝණාස්‍රය නොදැනුවත්වම මෙන් යොදා ගෙන තිබුණි
ගණිතය පතල කරන තාරකා භෞතික විද්‍යාඥයෙකු වන මාරියෝ ලිවියෝට අනුව Luca Pacioli විසින් ක්‍රි
ව. 1509 දී Divina Proportione නම් පොත ලිවීමෙන් අනතුරුව කලාකරුවන් හට තම ගණිතයට බර නොවූ නිබන්ධන වලට න්‍යායිකව රන් අනුපාතය යොදා ගත හැකි විය
සැබවින්ම ඊට පෙර ද රන් ඍජුකෝණාස්‍රය කෘති වලට යොදා ගෙන ඇත
නිර්මාණය 

කවකටුවක් හා කෝදුවක් භාවිතයෙන් රන් ඍජුකෝණාස්‍රයක් ඇඳිය හැක
සමචතුරස්‍රයක් අඳින්න
එහි එක් පාදයක මැද සිට අනෙක් පැත්තේ කොණකට රේඛාවක් අඳින්න
එම රේඛාව අරය ලෙස ගෙන තෝරාගත් පාදයේ මැද කේන්ද්‍රය ලෙස ගෙන වෘත්තයක් අඳින්න
දැන් රන් ඍජුකෝණාස්‍රය සම්පූර්ණ කරන්න
ප්‍රසන්න විතානගේ විසින් නිර්මාණය කරන ලද ආකාස කුසුම් වූ කලී මානව සබඳතාවන් වියෝවූ සමාජයක සෝකී රිද්මය ද සංස්කෘතික වංග ගිරියක අතරමං වූ පරපුරකකේදවාචකය ද ගැඹුරින් විදහා දක්වන සිනමා නිර්මාණයකි
සන්ධ්‍යා රාණි නම් වූ හුදෙකලා නිළි රැජිනිය හා ඇගේ යොවුන් දියණියගේ ද්වන්ද ගැටුම ඔස්සේ ගලා යන චිත්‍රපටයට යටින් කැරොකේ නටන සමාජයත්, යුද පීඩනයේ විනාශයත් ඒ සියල්ල මතුපිට සිදුවන උත්ප්‍රාසයෙන් යුතු නාටකයත් අපට දැක ගත හැකිය
ප්‍රසන්න ආසියානු සිනමාවේ සියත් ලකුණු පිරිසිඳ දැන් සිනමාලංකාරය හා සිනමා වියරණය මැනවින් භාවිත කරන සිනමාකරුවකු බව ද එමගින් තහවුරු කරයි
සන්ධ්‍යා රාණිගේ ජීවිතය දරිද්‍රතාවයෙහි පමණක් නොව අපේක්‍ෂා භංගත්වයෙහි ද කාන්තාරයකි
සිය විචිත්‍ර සිනමා තාරකා යුගය සිහිනෙන් ගෑ සුවඳක් මෙන් ගිලිහී ගිය ඕ සිය දියණියගෙන් වියෝවී හදවතින් හඬා වැළපෙන අභාග්‍ය සම්පන්න ගැහැණියකි
සිය සමාජ හා ගෘහ වගකීම් නමැති රැහැණින් බැඳුණු ඇය තමන්ගේම සිරකාරියකි
ජනප්‍රියත්වයෙන් ගිලිහී ගිය තරුවක් ලෙස ඇය ගෙවන ජීවිතය දුක්බරය
ඇය පැටිස් විකුණමින් ද සිය නිවසෙහි කාමරයක් කුලියට ලබා දෙමින් ද මුදලක් සපයා ගන්නීය
සන්ධ්‍යා රාණිගේ ආත්මීය හුදෙකලා බව දුරලන දුබල පහන් සිල ශාලිකා ය
එහෙත් ඇයද විතැන් වූ ලියකි
ඇගේ යෞවනය හප කළ සල්ලාලයෙක් ඇයට සංස්කෘතික බණ දෙසනු අපි උත්ප්‍රාසයෙන් බලා හිඳිමු
සන්ධ්‍යා රාණිගේ දියණිය ප්‍රියා සිය මවගෙන් පළිගැනීමට තරම් ප්‍රචණ්ඩ ලියක් වී අවසානයේ ඒඩ්ස් රෝගිනියක් බවට පත් වේ
ප්‍රසන්න, සන්ධ්‍යා රාණිගේ පරපුර හා ශාලිකාගේ හා ප්‍රියාගේ පරපුර ඉතා සියුම්ව ද, සිනමාරූපීවද අනාවරණය කරයි
සන්ධ්‍යා රාණි සිනමා තාරකාවක් වීම සඳහා සිය දියණිය හා කුටුම්බය ද බිඳ ගනී
ළමා විය සමඟ ඉතිරි වූ අම්මාගේ සිහිනය ප්‍රියාට කාලයාගේ ඇවෑමෙන් වෛරයක් බවට පෙරළෙයි
ඇය එයින්ම සිය විනාශයට ද දොරගුළු හැර ගන්නීය
ආකාස කුසුම් චිත්‍රපට නාමාවලිය සමගම ඡායාමාත්‍රව දිස්වන්නේ සම්භෝගය නිරූපණය කෙරෙන නොපැහැදිලි රූපාවලියකි
අනතුරුව වැසි බිඳු තැවරුණු මෝටර් රියකි
ඒ සමඟ වැසි වැටෙයි
ඒ අතරින් සන්ධ්‍යා රාණිගේ සමීප රූපය දිස්වේ
ඇය පිටරට ජීවත්වන සොහොයුරියකගෙන් ලද ලිපියක් කියවමින් සිටින්නීය
සන්ධ්‍යා රාණිගේ මෙහෙකාරිය ලීලා පැටිස් සාදමින් සිටින අතර ඇගේ නිවසින් පිටතට එන තරුණ යුවළක් ප්‍රේක්‍ෂකයාට හමුවේ
ඉනික්බිතිව එය ඡේදනය වන්නේ විසිතුරු විදුලි බුබුළුවලින් සමන්විත ජනාකීර්ණ අගනුවර වීදියකටය
සන්ධ්‍යා රාණි සොයා එන ඇගේ අනෙක් නැගණිය ජීවන බරින් මිරිකී ගිය ගැහැනියකි
දීග දෙන වයසේ දියණියන් සිටින ඇය එන්නීද අක්කාගේ රීරි මාංශම හූරා කෑමටය
ඇය සෘජුවම පවසන්නී අක්කාගේ නිවස වල් ගැහැනුන්ගේ ගුබ්බෑයමක් බවය
එහෙත් එසේ උපයන මුදල් ඇය භාරගනී
වරක් ඇය සමඟ ද උදහස් වන සන්ධ්‍යා රාණි සිය මේසය මත තිබෙන කෑම බීම හා බඩු මුට්ටු ද පෙරළා දමන්නීය
එහිදී ඇය අස්වසාලන්නී ද ශාලිකා ය
ශාලිකා ද කුල ගෙය බිඳගත් නන්නත්තාර වූ නිළියකි
සිනමාකරුවා මූලිකවම මෙම ස්ත්‍රී චරිත නාට්‍යමය ආකාරයෙන් චිත්‍රපටය පුරාම ඉතා ශූර ලෙස හසුරුවයි. සන්ධ්‍යා රාණි මදුවිතට හුරු වී සිටියි
ඇයගේ මිතුරිය පූසා නිතරම ඇඟ දැවටෙයි
මේ සියලු ලකුණු ඔස්සේ ප්‍රසන්න, සන්ධ්‍යා රාණි මෙන්ම ශාලිකා හඳුනාගැනීමේ යතුරු අපට ලබාදෙයි
ශාලිකා හා සන්ධ්‍යා රාණි එක්ව සන්ධ්‍යා රාණිගේ ජීවිත කවුළුව හැර දෙති
ජනප්‍රිය නළුවන් සමඟ පෙම් ජවනිකා මැවූ ඒ අතීතය ඇයට ප්‍රසන්නය
පැහැපත්ය
වරක් ශාලිකා හා සන්ධ්‍යා රාණි පැරැණි පෙම් ගීයක් ද ගයති
එය සිනමාරූපී ලෙස සන්ධ්‍යා රාණි හඳුන්වා දීමකි
සන්ධ්‍යා රාණි නමැති සිය මව ප්‍රථම වරට දියනිය වන ප්‍රියා දැක ගන්නේ රූපවාහිනී වැඩසටහනකදීය
සන්ධ්‍යා රාණිගේ යුගයත්, ශාලිකා වැනි ඊළඟ පරපුරේ යුගයත් අතර වෙනස සිනමාකරුවා අනාවරණය කරන්නේ එබඳු රූපමය නිරZEපණයන්ගෙනි
නව පරපුරේ ව්‍යාජ සංස්කෘතික ගොහොරුව මත උඩින් උඩින් දෙපා තබා යන චරිත සිනමාකරුවා අපට පෙන්වා දෙයි
සන්ධ්‍යා රාණි හා ප්‍රියා නමැති මව හා දියණියගේ කේදවාචකය ඉතා ප්‍රබලව ප්‍රසන්න මතු කරයි
මේ බරපතල දුබලතා මෙන්ම ප්‍රබලතා ඔහු සියුම් රේඛාවකින් අපට විදහා දක්වයි. මානව සබඳතා බිඳී යැමත් සංස්කෘතික හා සමාජ පවුරු මත වැටී සිඳී යන ජීවිතවල අඳුරක් ප්‍රසන්න ප්‍රබලව ද ගැඹුරින් ද අපගේ අවධානයට යොමු කරවයි.

ප්‍රියා විසින්ම කරනු ලබන අනාවරණයකට අනුව ඇයත් පියාත් පිටරටක ජීවත් වෙති
බිරිඳ (අම්මා) නැති සොවින් පියා බීමත්ව මියයයි
මවගේ විවිධ රූප සටහන් පුවත්පත් වලින් කපා අලවන ප්‍රියා එක් දිනක් ඒවා රැගෙන මව වන සන්ධ්‍යා රාණිගේ නිවසට භාර දී යන දසුන ප්‍රේක්‍ෂකයා දකී
අනතුරුව ඇය දුරකථනය මගින් මවට දොස් නගන්නීය
සන්ධ්‍යා රාණිගේ හුදෙකලා නිවසත් සමඟ ප්‍රියා සැරිසරන කැරොකේ සමාජ ශාලා රූප පෙළ ප්‍රසන්න මැනවින් ඡේදනය කරමින් මේ චරිත දෙක රැගෙන යන අයුරු ද අගනේය
ප්‍රියා බමන මතින් නටන ලියන් හා තරුණයන් සමඟ සිටින මොහොතක සන්ධ්‍යා රාණි ඇය සොයා යන්නීය
සිය මව දුටු ඕ ක්‍ෂණිකව උද්වේගයෙන් මත්ව තමා අසල සිටි අයෙක් සිපගන්නා අයුරු ඇය දකින්නීය
මවක් හා දියණියක් අතර ස්නේහය බිඳී ගිය ජීවිත ඔවුන්ටම ශාපයක් වන අයුරු ආකාස කුසුම් තුළ මනාව රූපයට නංවා තිබේ
ප්‍රියා ගබ්සාවකට යැමත් අනතුරුව ඒඩ්ස් රෝගිනියක ලෙස මිය යැමත් චිත්‍රපටය තුළ නිරූපණය වේ
ඒඩ්ස් රෝගිනිය පිළිබඳ රෝහල දක්වන ප්‍රතිචාර ඉතා දුර්වලය
මෙය ප්‍රසන්න අතින් ගිලිහී ගිය අවස්ථාවක් සේ මම දකිමි
ඇගේ පාදඩ ජීවිතයේ අවසානය එබඳු විනාශයක් බව සංකේතාත්මකව කීමකට වඩා රූපමය මාධ්‍යයෙන් කීම නිවැරැදිය
එහෙත් එම රූපරාමු පෙළ ප්‍රබල නැත
ඒඩ්ස් රෝගිනිය හා රෝහල ද සමාජය ද සාමාන්‍ය ද
සන්ධ්‍යා රාණි ජනප්‍රියත්වයේ හිනි පෙතට නැග සිටින විට ඇය හඟවන්නී තමා අවිවාහක බවත්, තමාට දියණියක් නැති බවත් ය
එහෙත් ඇය අනතුරුව ප්‍රියා සොයා යන්නී ඒ වරදට වන්දි ගෙවීමට මෙන් ය
මෙම ලුහුබැඳීම ඔවුන්ගේ සදාකාලික වෙන් කිරීම ඉක්මන් කරන අයුරු අපි දකිමු
තාරුණ්‍යය හා ජීවිත සැඳෑව වෙන වෙනම දකිද්දී සන්ධ්‍යා රාණිගේ එම වෙනස්වීම පිළිගත හැකිය
ප්‍රියා මවට දක්වන වෛරය ද තර්කානුකූලය
ඕ මව කැමති සියල්ලටම අකමැතිය
මවගෙන් පළිගැනීම සඳහාම හිතුවක්කාර හා නාස්තිකාර පාදඩ ජීවිතයකට ද ඇය මාරු වන්නීය
සත්තකින්ම මේ දෙදෙනාම ජීවිත වංකගිරියක අතරමං වූවෝ ය
සමාජ සංස්කෘතික බලවේග නමැති සැඩ පහරට හසු ව ගලා යන ඔවුන්ගේ ජීවිත අපගේ ඇසට කඳුළක් ද නංවයි. ප්‍රසන්න ජීවිතය හා සමාජ සත්තාව හඳුනාගත් විදග්ධ සිනමාකරුවෙකි
ඔහු මේ චරිත හසුරුවන්නේ එයට උචිතම සංස්කෘතික පසුබිමකය
ව්‍යාජ බොල් සංස්කෘතික හර පද්ධතියක ගොදුරු බවට පත්වන යෞවනය මෙන්ම මුල් සිඳගත් පරම්පරාවක අතරමං වීම ද ප්‍රසන්න ප්‍රබලව හඟවයි.

මෙගා ටෙලි නාටක හා කැරොකේ නටන සමාජ ශාලාවල රැඟුම් ද ගැයුම් ද, ඝෝෂාවක් ලෙස නැගෙයි
යුද්ධය රූපවාහිනියෙන් අසන ප්‍රවෘත්තියක් පමණි
ලොතරැයි ඇදීම් ද අනෙක් සියලු ක්‍රියාකාරකම් ද ඔහේ සිදුවෙයි
අකම්පිත සමාජයක අපි වල්මත්ව සිටින්නෙමු
මාතෘ ප්‍රේමය දාරක ප්‍රේමය ඒ සමාජය තුළ සාමාන්‍ය දේවල් ය
සියලු මානව ගුණදම් විකිණී යන දේවල්ය
විදුලි පහන් දිදුලන වීදි, ගොඩනැගිලිවලින් ගහණ වටපිටාව මේ සියල්ල අපගේ සන්සුන් ජීවිත රිද්මය බිඳ දමා තිබේ
කුසුමක් තියේ නම් ඒ අහසෙහි පමණි
එහෙත් ආකාස කුසුම් යනු අපට ස්පර්ශ කළ නොහැකි මිරිඟුවකි
කුමක්ද එහි ඵලයෘ

ආකාස කුසුම් චිත්‍රපටය සමඟ ප්‍රසන්න විතානගේ ආසියානු කලාපයේ විශිෂ්ට සිනමා අධ්‍යක්‍ෂවරයකු ලෙස තහවුරු වෙයි
මාලිනි ෆොන්සේකාගේ රංගනය අති විශිෂ්ටය
ජීවිතය ශෝකාන්තයක් බවට පත් වුවද, ස්ත්‍රිත්වය හා මානුෂිකත්වය මනාව සංකලනය වූ ගැහිනියක අපට හමුවෙයි
ඇය භාව ප්‍රකාශනයෙහිලා දක්වන කුසලතාdව අසාමාන්‍යයි
සිය රංග පෞරුෂයෙහි උදාරත්වය ද දීර්ඝ පරිචය ද ප්‍රසන්නට නිර්ලෝභීව දන් දෙන මාලිනී ආසියාවේ අග්‍රගණ්‍ය රූපණ ශිල්පිනියක ලෙස අපගේ හද බැඳ ගන්නී විස්මිත ලෙසය
මාලිනී හැරුණු විට නිම්මි හරස්ගම ප්‍රබල රංගනයක් ඉදිරිපත් කරයි
කැරොකේ සංස්කෘතික අඳුර මැද යෙහෙළියන් සමඟ ඇය ගෙවන ජීවිතය අප තුළ සංවේග දනවයි. ඇයට ගොරතර මරණයක් ද හිමි වෙයි
මනුෂ්‍යත්වයට හිමිවිය යුතු දයාව, ආදරය නොලද යුවතියකගේ ජීවිතය ඇය මැනවින් ප්‍රතිනිර්මාණය කර ඇත
සිය අනන්‍යතාව බිඳ ගත් සමාජ සංස්කෘතියක ගොදුරක් වීමට ඇය වුවමනාවෙන් ම ජීවිතයට ඉඩ දෙන්නීය
චිත්‍රපටයෙහි රූප රචනය ඉතා විශිෂ්ටය
දෙබස් ඉතා සකසුරුවම් ලෙස භාවිත කළ අයුරු ද අගය කළ යුතුය
ලීලා මෙන් රඟන ජයනිට චිත්‍රපටය පුරාම ඇත්තේ දෙබස් කීපයකි
ශාලිකාගේ භූමිකාව ද සන්ධ්‍යා රාණිට ආලෝකයකි
ඇය ද අතරමං වූ සමනලියකි
මහින්දපාලගේ කැමරාව ප්‍රසන්නගේ සිනමා ආඛ්‍යානයට අපූර්ව ජීවයක් මෙන්ම පරිසමාප්ත බවක් ද ලබා දී තිබේ
චිත්‍රපටයේ සංගීතය ද චරිත හා අවස්ථා නිර්මාණයට ආලෝකයක් වූ බව ද කිව යුතුය
ලක්‍ෂ්මන් ජෝශප්ගේ තේමා සංගීතය හා මුසුවන ආරම්භක රූපාවලිය සිනමාරූපී බවින් ඉහළ වියමනක් මවයි. ගීතය ද භාවමය ගුණයෙන් යුතුය
චිත්‍රපටයේ රිද්මයට හානි නොවන ලෙස සිය ආඛ්‍යානය ගොඩනගා ගැනීම ප්‍රතිභාපූර්ණ සිනමාකරුවකුගේ ගුණයකි
චිත්‍රපටයේ දුබලතා  
මව සහ දියණිය අතර ඇතිවන සබඳතාව හා එහි ෙදාත්මක අවසානය අධ්‍යක්‍ෂවරයා අතින් එක්තරා ප්‍රමාණයකට ලඝූ වී ති‍බේ
ප්‍රියාගේ මරණයෙන් මව තුළ ඇතිවිය යුතු කම්පනය එහි නැත
ඇය සිය මිණිබිරිය දෝතින් රැගෙන එතරම් සහනයකින් ළය සැහැල්ලු කර ගන්නී ද
සමාජ හා සංස්කෘතික බලවේග විසින් නන්නත්තාර කරන ලද ජීවිත හා හැසිරීම් ප්‍රේක්‍ෂක හද ප්‍රබලව කම්පා කරවන අයුරු චිත්‍රපටය පුරාම දැනේ
එහෙත් "මං දැන් නිදහස්" යනුවෙන් කුළු ගන්වා ඇති අවස්ථාව ලිහිල් ය
එය මව් සෙනෙහස උතුරා ගිය ගැහැනිය සමඟ යා නොදේ
ආසියානු ජන සමාජයට ඔරොත්තු නොදෙන තරමටම ගෝලීය ධනවාදයේ පීඩනය ලැබී තිබෙන බව ද ආකාස කුසුම් තුළින් විශද වේ
සිය සංස්කෘතික අනන්‍යතාව විනාශ කරගත් ඒ සමාජය තුළ ගැහැනිය වඩාත් ෙදවාචකයක් බවට පත්ව සිටින්නීය
නාට්‍යමය උත්ප්‍රාසයකින් මේ සමාජ කුණුපය සිනමාකරුවා අනාවරණය කරයි
හැඟීම්, වැළපීම්, සුසුම් වේදනා, පළිගැනීම් වලින්ම ජීවිතය පිරී තිබේ
ප්‍රියාට අත්වන ගොරතර මරණය ඒ සමාජයේ අවසානය සංකේතවත් කරන අතර සන්ධ්‍යා රාණිගේ පරපුරෙහි වල්මත් ස්වරූපය ද අපි දකිමු
ජීවිතය මොනතරම් සංකීර්ණ ද
මේවාද බලන්න
රැජනගේ ඔටුන්නට තවත් මැණිකක්
කාලය රංගනයෙන්
විතානගේ කතා කරයි

චිත්‍රපටි - සිංහල
ස්පාඥ්ඥ අධිකරණයට අනුව මොරොක්කෝ, සිරියා, සහ ඇල්ජිරියානු අල්කයිඩා සංවිධානය අනුගමනය කරන කණ්ඩායම්, ගාඩියා සිවිල් හි 02 හා ස්පාඥ්ඥ පොලිස් තොරතුරැ සපයන්නන් 02කු මෙම ප්‍රහාරය සිදු කර ඇති බව විශ්වාස කරයි
2006 අප්‍රේල් 11 වනා හි විනිසුරැ ජුවාන් ඩෙල් ඔල්මෝ විසින් දුම්රිය බෝම්බ ප්‍රහාරයකට සැක පිට සැකකරැවන් 29 දෙනෙකු චෝදනාවට ලක් කර ඇත
අල්කයිඩා සංවිධානයේ සබදතාවක් පැවැති බවට සාක්ෂි හමු නොවුනත් අල් කයිඩා සංවිධානයේ අබු හෆ්ස් අල් - මස්රි බ්‍රිගේඩ් නම් ත්‍රස්තවාදියා විසින් ප්‍රහාරය දිනයේ දී ප්‍රකාශයක් නිකුත් කර ඇති බව අණාවරනය වී ඇත
කෙසේ වෙතත් ඇ
ජ  නිළධාරින්  ප්‍රකාශ කරන්නේ මෙම කණ්ඩායම " නාහෙට අහන්නේ නැති " ( කිසි විටෙක විශ්වාස කළ නොහැකි )  කණ්ඩායමක් බවයි. 2007 අගෝස්තුවේ හීදී අල්කයිඩා  ප්‍රකාශ කරන ලද්දේ මෙම ප්‍රහාරය පිළිබද තමන් ආඩම්බර වන බවයි. 

" ද ඉන්ඩිපෙන්ඩන්ට්" නම් පුවත්පත වාර්තා කරන අන්දමට 

" ප්‍රහාරය සදහා යොදා ගත් නවීන ගමන් මළු බෝම්බය පිළිබදව ඒවා නිෂ්පාදනය කළ අය පැවසුවේ එවන් උපකරණ මොරොක්කෝ රැඩිකල් ඉස්ලාමීය සටන්කාමීකණ්ඩායම් උපදෙස් මත ඇෆ්ගනිස්තානයේ ජලලාබාද් පුහුණු කදවුරේදි තමන් අවබෝධයක් ලබා ගත් බවයි. "

ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීම් ජාතික අනුස්මරණ ආයතනයට (MIPT)  අනුව මෙම ප්‍රහාරයට වගකිව යුත්තන් මොරොක්කෝ ඉස්ලාමීය සටන්කාමී කණ්ඩායම හා සබදතා පවත්වා ඇත
මොහොමෙඩියාහි හසන් විශ්ව විද්‍යාලයේ දේශපාලන විදයාව පිළිබද  මහාචාර්‍යයවරයෙකු වු මොහොමඩ් ඩරිෆ්ට එරෙහිව මොරොක්කෝ සටන්කාමී කණ්ඩායම් ඉතිහාසය ඇෆ්ගන්ස්තාන අල්කයිඩා සංවිධානයේ නැගී සිටිමත් සමග බැදී සිටී. ඩරිෆ්ට අනුව,

"1990 අගභාගයේ  සිට එනම් එහි ආරම්භයේ හා 2001 වන තෙක් මෙම සංවිධානයේ කටයුතු සීමා වුයේ මොරොක්කොවේ අල්කයිඩා සංවිධානයට උපකරණ / ආයුධ වලින් සහයෝගය ලබා දීම තම සාමාජිකයන්ට වාසය කිරිමට සුදුසු ස්තාන ලබා දීම ව්‍යාජ ලියකියවිලි සකසා දීම, මොරොක්කෝ ජාතිකයන් සමග විවාහා වීමට අවස්ථාවක් ලබා දීම සහ යුරෝපය පුරා ගමන් කිරිමට හැකි අයුරින් ව්‍යාජ හැදුනුම්පත් සකසා දීම ඒ අතරින් පුධාන වේ
සැප්තැම්බර් 11 නක දා තෙක්, කෙසේ වෙතත්, එතෙක් මෙම සංවිධානයට විරැද්ධව ක්‍රියා නොකල මොරොක්කෝව ත්‍රස්තවාදයට එරෙහි ව්‍යාපාරයට දායක වීමත් සමග තම උපක්‍රම වලට විරාමය තැබු මොවුන් මොරොක්කෝව තුළ ත්‍රස්තක්‍රියාමාර්ග ක්‍රියාත්මක කිරිම ආරම්භ කරන ලදී
රොජෙලියෝ අලොන්සේ නම් විද්වතාට අනුව අනුව ,
" පරික්ෂණ කටයුතු තුලින් අල්කයිඩා සහ මැඩ්රිඩ් සැකකරැවන් අතර පැවති සබදතා හෙළි දරවු වී ඇති බව " ප්‍රකාශ කරන ලදී
ස්කොට් ඇට්රන් නම් විද්වතාට අනුව 
" අල්කයිඩා සංවිධානය සමග සබදතා ඇති බවට කිසිම සාධකයක් නැත
අප මේ ඉරයට සෙසෙන් බොහෝ දෙනෙකුගෙන් ප්‍රශ්ණ කලත් ඒ ආකාරයේ සබදතාවයක් අපට දැකගන්නට හැකි වුයේ නැත
"

යුරෝපීය උපක්‍රමික යුද්ධමය හා ආරක්ෂන මධ්‍යස්තානයට අනුව ඉස්ලාමීය නොවන සංවිධානයක් සමග ඉස්ලාමීය සංවිධානයක් එකතු වීම ඉස්ලාමීය ත්‍රස්ත ඉතිහාසය තුළ සිදුවු පළමුවැනි අවස්ථාව වේ
මාධ්‍ය මගින් ප්‍රහාරයත් සමග ඉදිරිපත්කල මතය වුයේ එම ප්‍රහාරය සමග ETA සංවිධානය බැදි ඇති  බවත්ය
එම ප්‍රකාශය ආණුඩුවේ නිළධාරින් විසින් සනාථ කරන ලදී
එමෙන් ම ස්පාඥ්ඥ මැතිවරණයට දින 03කට පෙර එල්ල වු ප්‍රහාරය දේශපාලණික දෘෂ්ටි කෝණයන්ගෙන් විග්‍රහා කිරිමත් සිදුවිය
මෙම සමුල ඝාතනය සිදුවුයේ ඇමරිකාවට එල්ල වු 9/11 ප්‍රහාරය වසර 2/1/2 කට පසුව යි
මැඩිරිඩි හි ප්‍රහාරයෙන් පසුව නිකුත්කරන ලද නිල ප්‍රකාශ අතර සදහන් වු එක් විශේෂ කරැණක් වුයේ ලෙහෙන්ඩකරි ජ්‍රවාන් ජෝසේ ඉබරෙක්ස් නම් ETA සංවිධානයට සම්බන්ධ පුද්ගලයා ප්‍රධාන සැකකරැ වන බවයි. එහෙත් ප්‍රහාරයක් සිදු කලේ නම් එම වගකීම ඒ වන තෙක් භාරගත් ETA සංවිධානය  මෙම ප්‍රකාශය ප්‍රතික්සේප කරන ලදී
පසුව හෙළිදරවු වු සාක්ෂි වලට අනුව එම ප්‍රහාරයට වගකිව යුතු වුයේ  අන්තවාදී ඉස්ලාමීය සංවිධානයක් වන අතර එය විමර්ශන කටයුතු වල පහසුව තකා මොරොක්කෝ ඉස්ලාමීය සටන්කාමී කණ්ඩායම ලෙස හැදින්වේ
ETA සංවිධානය සතුව බෝම්බ ප්‍රහාර පිළිබදව ඉතිහාසයක් ඇති නමුත් මාර්තු 11 වන දා ප්‍රහාරය ඊට ප්‍රථම කිසිම යුරෝපීය ත්‍රස්ත සංවිධානයකින් කළ ප්‍රහාරයකට වඩා ඉදිරියෙන් සිටි
මේ නිසා බොහෝ පිරිස් උපකල්පනය  කරන ලද්දේ ප්‍රහාරය ඉස්ලාමීය මිලිටරි අන්තවාදී කණ්ඩායමක් විසින් අල්කයිඩා ත්‍රස්තවාදීන්ගේ සහය මත දියත්කරන ලද්දක් ලෙසයි
නිරික්ෂකයන් දක්වන්නේ ETA වැනි ත්‍රස්තවාදී කණ්ඩායමක් අල් කයිඩා සංවිධානය අනුගමනය කරමින් දියත් කරන ලද්දක් ලෙසයි
නිරික්ෂකයන් දක්වන්නේ ETA විසින්න බෝම්බ ප්‍රහාරයට පෙර කිසිම අනතුරැ ඇගවීමක් සිදු නොවු බවත්ය
" ඉයුරෝපෝල්" අධ්‍යක්ෂක ජර්ගන් ස්ටෝර්බෙක් අදහස් දක්වන්නේ" මෙම බෝම්බ පිපිරිම ETA සංවිධානය විසින් සිදු කර ඇති බවත්
නමුත් මේ දක්වා ඔවුන් විසින් ක්‍රියාත්මක කර ඇති වැඩ පිළිවෙල  ‍මෙහි දී දක්නට නොලැබෙන" බවත් ය
ගුවන් විදුලි වාර්තා මගින්  " Special C " නම් ප්ලාස්ටික් පුපුරණ ද්‍රව්‍යයක් පිළිබදව සටහන් කර ඇත
කෙසේ වෙතත් රජය ප්‍රකාශ කරන පරිදි මෙම පුපුරණ ද්‍රව්‍යය සොයා ගෙන ඇත්තේ නොපුපුරණ ලද උපකරණයක / ඇසුරැමක තිබිය
මෙම ද්‍රව්‍යය සොයා ගනු ලැබ ඇත්තේ අපරාධකරැවන්ගේ නැතිවු බඩු බාහිරාදිය තුළ තිබිය
පුපුරා නොගිය ද්‍රව්‍යය අතරට 10 Kg  ක පුපුරා නොගිය ද්‍රව්‍යය සහ 1 Kg ක් බරැති කැඩි බිදි ගිය කොටස් ලෙස පාර්සල් කර තිබු ඇණ හා ඉස්කුරැප්ප නියනවල් විය
අනෙක් අතින් බලන විට, හදිසි මරණ පරික්ෂණ තුළින් කිසිම අනතුරට ලක්වුවෙක් සතුව බෝම්බ පතුරැ නොමැති බවට හෙළිදරව් විය
ස්පාඥ්ඥයේ නාෂ්පාදිත Goma – 2 Eco  පුපුරණ ද්‍රව්‍යය ප්‍රහාරයට පෙර කිසි දිනෙක අල්කයිඩා සංවිධානය මගින් භාවිතා කර නොතිබුණි
එහෙත් ද ඉන්ඩිපෙන්ඩන්ට් වාර්තා කර ඇති අන්දමට එය  ETA වෙළද නාමයක් දරණ අතර Daily Telegraph පුවත්පත දරන්නේ ඊට පටහැනි මතයකි
සැකකරැවන් 
සියදිවි හානි කර ගැනීම 
2004 අප්‍රේල් 03 වන දා, දකුණු මැඩිරිඩ් හි ලෙගනේ හිදි  පොලිස්  නිළධාරින් 11 දෙනෙකුට තුවාල සිදුකර එක් පොලිස් නිළධාරියෙක් මරැමුවට පත් කරමින් අරාබි ත්‍රස්ත්‍ර සැකකරැවන් සිවු දෙනෙකු මරාගෙන මැරෙන පිපිරිමකින් ජිවිතක්ෂයට පත් විය
ආරක්ෂක බලකායක් විසින් අටෝචා දුම්රිය පොළ අසලදී සැකකටයුතු පාර්සල් 02ක් පුපුරැවා හැරි අතර  ටෙලස් (Tellez) දුම්රියේ තිබු පුපුරා නොගිය බෝම්බ 02ක් නිෂ්ක්‍රීය කිරිමටද හැකි විය
එල් ජෝසෝ හි වෙලිකාස් පොලිස් දුම්රිය පොලේතිබි පුපුරා නොගිය තෙවැනි බෝම්බය සොයා ගන්නා ලදී
එය පර්යේෂණ සදහා සාක්ෂි සපයන ලද කේන්ද්‍රිය සාක්ෂිය වශයෙන් පැවතුණි
එල් පොසෝහිදි  සොයා ගත් බෝම්බය පුපුරා නොයෑමට හේතුව  වුයේ එයි ජංගම දුරකතන වේලාව පැය 12ක ප්‍රමාදයකින් යුක්තව දක්වා තිබිමයි
අටෝචා හා එල් පොසෝ යන ස්තාන වල 11 හා 12 දරණ බෝම්බ 02 TEDAX විසින් අත්වැරදීමකින් පිපිර ගියේය
TEDAX හි ප්‍රාදේශිය නායකයා විසින් ප්‍රකාශ කරන ලද්දේ පුපුරා නොගිය ගමන්මළු වල වෙනත් වර්ග වල පුපුරණ ද්‍රව්‍යය පැවති බවයි.13 වන බෝම්බය, පොලිස් ස්තානය වෙත රැගෙන ගිය අතර එහි ඩයිනමයිට් අඩංගු වුවත් පිපිරිමකට ලක් නොවුනේ බෝම්බය දුරස්තපාලකය වෙත සම්බන්ධ වීමට තිබු වයර් (රැහැන්) 02ක් නොමැති වීමයි
බෝම්බය සදහා වේලා සටහන් කිරිමට ජංගම දුරකතනයක් භාවිතා කර ඇති අතර එම වේලා සංඥාව ක්‍රියාත්මක වීම සදහා සිම් පතක් අවශ්‍ය වු අතර ඉන්පසුව පිපිරිම සිදු වීමට සුදානම් කර තිබුණි
එම සිම් පත පරික්ෂා කිරිමෙන් පසුව සිද්ධියට සම්බන්ධ පුද්ගලයෙකු අත්තඩංගුවට ගැනීමට හැකියාව ලැබුණි
ඉරිදා මාර්තු 13 වන දින මොරොක්කෝ ජාතිකයන් තිදෙනෙකු හා හිංදු ඉන්දියානුවන් දෙදෙනෙකු අත්තඩංගුවට ගැනීම නිසා මෙම ප්‍රහාරයට ඉස්ලාමීය කණ්ඩායමක සහයෝගය ඇති බව සනාථ විය
එම අත්තඩංගුවට ගත් පුද්ගලයන් පස්දෙනාගෙන් කෙනෙකුට එරෙහිව නිතිමය පියවර ගන්නා ලදී
කුමන්ත්‍රණ න්‍යායන් 
දැනට විරැද්ධ පක්ෂයේ සිටින ජනතා පක්ෂය ( PP ) මෙන් EI මුන්ඩෝ නම් පුවත්පතක් දක්වන්නේ මෙම ප්‍රහාරය සැළසුම් කිරිමේ මුලික අරමුණ වී ඇත්තේ එවක බලයේ සිටි රජය බලයෙන් නෙරපීමට බවයි. 

නඩු විභාගය 
ජුවාන් ඩෙල් ඔල්මෝ නම් විනිසුරැ නිරික්ෂණය කර ඇති අන්දමට මාර්තු 11 ප්‍රහාරයට වගකිව යුත්තේ  GIA හෝ මොරොක්කෝ සටන්කාමි සංවිධාන නොවන බවත් ඊට වගකිව යුත්තේ අන්තර්ජාලයෙන් ආභාෂය ලබා ගන්නා ලද ඉස්ලාමීය අන්තවාදී  සංවිදාන බවත්ය
අග්කයිඩා ජාලයත් සමග සබදතා පවත්වා ගෙන ඇති බවට විශ්වාස කරයි
කුඩා පරිමාණ මත් ද්‍රව්‍යය වෙළදාමෙන් ලැබෙන මුදල් ප්‍රයෝජනයට ගෙන පඑළ  මට්ටමේ සොරැන් පොලිසිය, සහ ඇස්ටුරියාස් හි ගාර්ඩියා (Guardia) සිවිල් හි විශ්වාසවන්තයන් මගින් පුපුරණ ද්‍රව්‍යය ලබා ගෙන ඇත
(ඩයිනමයිට් ගෝමා -2 Eco එල් මුන්ඩෝට අනුව,

" මොරොක්කෝ විහ්වාසී ක(ර්)ටජිනාට තහවුරැ කරන පරිදි මාර්තු 11 ප්‍රහාරයට වගකියන ජාලයේ නායකයා පොලීසිය භාරයේ රදවා ගෙන තබා තිබුණි"

පොලිස් පරික්ෂණ හා
තොරතුරැ සපයන්නන්

බෝම්බ පිපිරිමට පසු සිදු කෙරැණු පරික්ෂණ වලින් හෙලිදරවු වුයේ පෞද්ගලික නොසලකාහැරිම් සහ එකිනෙකා අතර තිබු සහයෝගීතාව‍ය තුළ තිබු දෝෂ හේතුවෙන් පිපිරිම සම්බන්ධ තොරතුරැ සීමා වු බවයි.ඉස්ලාමීය අන්තවාදීන් සමග ගණුදෙනු කරන කණ්ඩායම් අල්ප බවත් පර්යේෂණ කිරිම හැරැණු කොට බෝම්බ ප්‍රහාරය නවතා දැමීමට ක‍ටයුතු කිරිමක් සිදු නොවුනු බවත් හෙලිදරවු විය
2001 සිට සමහර චෝදනා ලැබුවන් ස්පාඥ්ඥ පොලිසිය භාරයේ සිටි
විවිධ මත 
මෙම බෝම්බ ප්‍රහාරයේ අයිතිකරැවන් / සැළසුම්කරැවන් කවුරැන්ද යන වග පිළිබද ගැටළුව තවමත් නොවිසිදි පවතී
එල්මුන්ඩෝ වැනි පර්ටිඩෝ පොපියුලර් ( PP ) පක්ෂයට හිතැති මාධ්‍ය සහ (Cadena) කැඩිනා වැනි ගුවන් විදුලි ආයතන සහ පාර්ටිටෝ පොපියුලර්  හිතවාදී කොටසු විසින් ස්පාඥ්ඥ අධිකරණ විමර්ෂණ පරස්පර විරෝධි බවට ප්‍රකාශ කර ඇත
ETA කණ්ඩායම මෙම ත්‍රස්ත ක්‍රියාවට ඇති සම්බන්ධතාව ඉතා අල්ප බව ස්පාඥ්ඥ හා ජ්‍යාතන්තර විමර්ෂණ අංශ ප්‍රකාශ කර  තිබෙන නිසා මෙම චෝදනා බස්ක් ත්‍රස්තවාදී සංවිධානයේ සිට වෙනත් අඩු විශේෂි කන්ඩායමක් හෝ සංශ්‍යවාදීන් දක්වා නැඹුරැ වී ඇත
මීට අමතරව බෝම්බ ප්‍රහාරයට පසුව දින 03 කින් පවත්වන්නට යෙදුනු මැතිවරණය හා මෙම සිදුවීම් පිළිබදව විවිධ මත පළවන්නට විය
org/wiki/11_March_2004_Madrid_train_bombings#Examination_of_unexploded_devices
2007 ඔක්තොම්බර් 31 වනදා "      " මගින් තීන්දුව ලබා දෙන ලදී
සැකකරැවන් 28 දෙනාගෙන් 21 දෙනෙකු ව්‍යාජ ලේඛණ සෑදීමේ සිට මිනිමැරුම් යන වැරදි වලට වැරදි කරුවන් විය
2නෙකුට අවුරැදු 40,000ක හිර දඩුවමක් නියම වුවත් එය ස්පාඥ්ඥ නිතියට අනුව වසර 40 දක්වා සීමා කරන ලදී
org/wiki/11_March_2004_Madrid_train_bombings#The_Madrid_trial
මැද පෙරදිග වැසියන් හා මැදපෙරදිග පෙනුමක් ඇති "සික්" ජාතිකයන් වැනි පිරිස් වලට එරෙහිව විවිධ හිංසන සිදුකිරිම් හා ද්වේෂ සහගත  අපරාධ සිදුවීම් රාශියක් වාර්තා වී ඇත
සික් වරැන්ට මෙම තත්වය උදා වී ඇත්තේ ඔවුන් පළදින තලප්පාව (Turban) හේතුවෙන් ඹවුන් ඇ
තුළ මුස්ලිම්වරැන් ලෙස පෙනෙන බැවින්ය
සැප්තැම්බැර්15 වන දින බල්බිර් සින්ග් නැමැත්තාගේ ඝාතනයද ඇතුළුව මුස්ලිම් වරැන්ට එරෙහි විචික හිංසන ආගමික ස්තාන වලට ප්‍රහාර එල් කිරිම වෙනත් ආගමික ගොඩනැගිලි වලට අලාභ හානි සිදු කිරිම මෙන්ම මිනිස්සුන්ට තාඩන පීඩන සිදු කිරිම ආදිය දැනට වාර්තා වී ඇති සිදුවීම්ය
මිය ගිය පුද්ගලය ා, වෙනත් අය මෙන්ම සික් ජාතිකයෙකු වන අතර මුස්ලිම් ජාතිකයෙකු යැයි වරදවා වටහා ගැනීමෙන් එම ඉරණම අත්වී ඇත