Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
මෙම ජාන පරීක්ෂාවේ ප්‍රධාන ප්‍රතිඵලයක් වූයේ සංඛ්‍යානමය විශ්ලේෂණය අනුව අනාවරණය වූයේ KV55 මමිය ටුටන්ඛාමුන්ගේ පියා වීමට (99.99999981%ක සම්භාවිතාවක්) ‍බොහෝදුරට ඉඩ ඇති බවයි
‍එසේම KV35 සොහොන් ගැබෙහි ලාබාල යුවතිය මමිය ඔහුගේ මව ලෙස (99.99999997%ක සම්භාවිතාවක්) සැලකිය හැකි බවයි." එසේම මෙම වාර්තාව මගින් KV55 සහ KV35 ලාබාල යුවතිය සහෝදරයා සහ සහෝදරිය බවත්, ඔවුන් IIIවන අමෙන්හොටෙප් රජු සහ ටියේ රැජිනගේ දරුවන් බවත් අනාවරණය කෙරිණි
CT පරිලෝකන මගින් එම මියයන විට එම මමිය හිමි තැනැත්තාගේ වයස පෙර ඇස්තමේන්තුවලට වඩා බෙහෙවින් ඉහළ බව පෙනී ගියේ ය
කශේරුවේ පරිහානි තත්ත්වයෙන් ඔබ්බට පැරණි මතයන් සනාථ කිරීමට සාධක හමු නොවිණි
මමියේ වයස සහ KV55 මමිය අක්නාටන්ගේ යැයි පිළිගැනීම පිළිබඳ පරිණත වෙමින් පැවති සිරුරක් පිළිබඳ අදහස නිසා වාදවිවාද ඇති විය
ෆයිලර් සහ ස්ට්‍රෝහැල් (පහළ) ඇට සැකිල්ලේ අඩු වයස නිර්ණයට බහුවිධ සාධක යොදාගෙන තිබුණත්, නව අනාවරණ මගින් එක් සාධකයක් පමණක් දක්වමින් එය වඩා වැඩි වයසකට අයත් බව ප්‍රකාශ කරයි
මේ බව සැක කරමින් JAMA සංස්කාරකවරුන්ට ඇරිසෝනා ප්‍රාන්ත විශ්වද්‍යාලීය ජෛවපුරාවිද්‍යාඥවරියක වූ බ්‍රෙන්ඩා ජේ. බේකර්ගෙන් ලිපියක් ලැබිණි
මෙහි අන්තර්ගතය පුරාවිද්‍යා පුවත් ජාලයේ වෙබ්අඩවිය විසින් ප්‍රකාශයට පත්කර ඇත
මෙහි ඇගේ අදහසක් පහත දැක් වේ
1998දී චෙකොස්ලොවැකියානු මානවවිද්‍යාඥයකු වූ ඉයුජින් ස්ට්‍රෝහැල් විසින් KV55 මමිය පිළිබඳ පර්යේෂණයක් දියත් කරන ලදී
ඔහු සිය නිගමනයන් 2010දී ප්‍රකාශයට පත්කළ අතර, එමගින් මෙය අක්නාටන්ගේ නොවිය හැකි බවට ඔහු දැඩිව ප්‍රකාශ කරයි
අනෙක් විමර්ශන මගින් මෙම ව්‍යාපෘතිය සිදුනොකළ අංග ක්‍රියාත්මක කොට තිබිණි
වෙන්ට් සඳහන් කොට තිබූයේ මමිය පරීක්ෂා කොට නොතිබුණත්, ටුට් සහ KV55 මමී විශාල වශයෙන් IVවන තුත්මෝස්ගේ මමියට කපාලවක්ත්‍ර ස්වරූපය අතින් සමානත්වයක් දක්වන බව ය
ඩිලන් බිකර්ස්ටැෆ් පවසන්නේ KV35 සොහොන්ගැබෙන් හමු වූ අද්භූත "බෝට්ටුවේ දරුවා"ගේ මමිය පරීක්ෂණයට භාජනය නොකිරීම "හිතුවක්කාරකමක්" බව ය
එයට හේතුව එම සොහොන්ගැබේම තිබී "වැඩිමහල් යුවතිය" සහ "ලාබාල යුවතිය" නැමැති මමී ද්විත්වය හමුවී තිබීමයි
KV35න් හමුවූ මෙම කාන්තා මමී ද්විත්වයම ටුටන්ඛාමුන්ට සම්බන්ධ බව අනාවරණය කරගෙන ඇති හෙයින්, එම දරුවාගේ මමිය අක්නාටන්ගේ වැඩිමහල් සොහොයුරු තුත්මෝස් කුමරුගේ හෝ ස්මෙන්ඛ්කරේගේ විය හැකි බව ඔහු පවසයි
මේ අනුව KV55 මමිය බොහෝදුරට ටුටන්ඛාමුන්ගේ පියාට අයත් බව අනාවරණය කරගත්ත ද, එය අක්නාටන්ගේ යැයි පැවසීම මතභේදාත්මක බව පෙනේ‍
භූමදානය
සම්ප්‍රදායික පුරාතන ඊජිප්තු භූමදානයක මෙන් ආභරණ, භාණ්ඩ ආදිය අල්ප බැවින් KV55 මමිය එතරම් ක්‍රමානුකූලව භූමදානය කොට නොමැති බව පෙනී යයි
KV55 මමිය නිසැකවම ටුට්ගේ සමීප ඥාතියකු බැවින්, ඔහුගේ පියා ද නොවූයේ නම්, මෙවන් දරිද්‍ර භූමදානයක් ලබාදීමට හේතුව කුමක් ද
බොහෝවිට විට මෙම මමිය සොහොන්ගැබෙන් ඉවත් කරන ලද්දක් විය හැකියි
රාජකීය පවුල සොහොන්ගැබ් නිර්මාණය සඳහා තීබ්ස් පෙදෙසට වඩා අමර්ණ ප්‍රදේශය කෙරෙහි ප්‍රිය කළේ ය
මෙරිරේගේ ‍සොහොන්ගැබේ සාක්ෂි මෙන් 13වන වර්ෂයෙන් පසු අමර්ණ සොහොන්ගැබ් ඉදිකිරීම නැවතුණු බව පෙනේ
එම කාලයෙන් පසුව, වැදගත් පුද්ගලයන් කිහිප දෙනකුගේ රූ කැටයම් අතර දක්නට නොලැබේ
ඒ අතර අක්නාටන්ගේ දියණියන් තිදෙනකු, ඔහුගේ මව සහ කියා ද වේ
අමර්ණ ලිපිය 35 තුළ, ඇලාෂියාවේ රජු සිය සුළු තඹ අස්වැන්න පිළිබඳ අක්නාටන්ගෙන් සමාව ඉල්ලන්නේ වසංගයක් හේතුවෙන් ඔහුගේ බොහෝ පතල්කරුවන් මියගිය බව පවසමිනි
මීට සමාන සිදුවීම්ක ඇතැම්විට අමර්ණහි ද සිදු වන්නට ඇත
අමර්ණ සිට අගනුවර යළි තීබ්ස් වෙත රැගෙනයාමෙන් පසු, අක්නාටන්ගේ අනුප්‍රාප්තිකයාහට රාජකීය භූමදානයන් එහි සිදු කිරීමට සොහොන්ගැබ් ප්‍රමාණවත් නොවන්නට ඇත
ස්මෙන්ඛ්කරේ ද අයහපත් තත්ත්වයක පසුවන්නට ඇත
ඔහු අඩු වයසින්ම මියයාම නිසාත්, කෙටි රාජ්‍ය සමය නිසාත් ඔහුට රජකරුට සරිලන අවමංගල භාණ්ඩ නිමවා ගැනීමට නොහැකි වන්නට ඇත
අවසානයේ සොහොන්ගැබ තුළ මමිය සහ අනෙකුත් දෑ තැන්පත් කොට සරලව මුද්‍රා තැබූ බව පෙනේ
මෙම සොහොන්ගැබ යළි විවෘත කෙරුණු අතර දෙවරක් මුද්‍රා තැබිණි
මෙම මුද්‍රා තැබීම් පසුකාලීන 18වන රාජවංශ යුගයට අයත් යැයි සැලකෙන අතර, බොහෝ විට යළි විවෘත කොට මුද්‍රාතැබීම ටුටන්ඛාමුන් යුගයේ සිදු වන්නට ඇත
නෂ්ටාවශේෂයන්හි ස්වරූපය, සක්ක ගල් පිරවුම සහ බිත්තියේ ඉතිරිව ඇති බදාමය අනුව පෙනීයන්නේ මෙය විනාශ කිරීම සහ ටියේගේ පූජාස්ථානය ඉවත් කිරීමට දැරූ උත්සාහය පසුකලෙක සිදු වූ බවයි.

මෙම සොහොන්ගැබ තවත් වරක් විවෘත කොට තිබේ
මෙය 19වන, 20වන හෝ 21වන රාජවංශ යුගයේ (නොයෙකුත් අදහස් ඇත) සිදුවන්නට ඇත
බෙල් ‍යෝජනා කරන්නේ මේ විවෘත කිරීම මගින් රාජකීය මමී වෙනත් ස්ථානයක භූමදාන කොට ඇති බවයි. ටියේගේ මමිය KV35 සොහොන්ගැබ වෙත ගෙනයන්නට ඇත්තේ මේ අවස්ථාවේ වන්නට ඇත
අනතුරුව අක්නාටන්ගේ නාමය වනසා දැමූ බව පැවසේ
මෙම මමියට එතරම් හානියක් සිදුකොට නොමැති බව පෙනී යයි
දැවටුම් ඉවත් කොට නොමැති අතර, රාජකීය ආභරණ ඉවත් කොට තිබේ
නමුත් මමියේ හිසෙහි පිහිටි රන් ගිජුලිහිණි කරපටිය ඇතුළු රන් ආභරණ ගණනාවක් රැගෙන ගොස් නැත
බෙල් යෝජනා කරන්නේ ම් කාලය වනවිට අක්නාටන් පිළිබඳ මෘදු ආකල්පයක් ඇතිව තිබූ බවත්, ඒ නිසා "නාමය රහිත නමුත් පූජාවට ලක් වූ පාරාවෝවරයකු" ලෙස පවතින්නට ඇති බවයි. වෙනත් පුද්ගලයන් යෝජනා කරන්නේ අක්නාටන්ගේ භූමදානය වැනසීමෙන් පසු, ඇතැම්විට ඔහුගේ මමිය විනාශ කොට ස්මෙන්ඛ්කරේගේ මමිය අක්නාටන්ගේ මිනීපෙට්ටියේ තැන්පත් කරන්නට ඇති බවයි.

සාරාංශය
ඇතැම්විට අමර්ණ යුගයේ කිසිවකු ස්මෙන්ඛ්කරේ තරම් වාදවිෂයයට ලක් නොවන්නට ඇත
ඔහු නෙෆර්නෙෆරුආට්න නොව වෙනත් අයකු බව නිශ්චිතව පවසන්නට සාක්ෂි හමුවුවද, ඔහු හවුල් පාලනයක් හෝ ස්වාධීන පාලනයක් ගෙනගියේ ද යන්න පිළිබඳ සාධක හමු නොවේ
එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ඊජිප්තුවේදීහු ඔහුව සිය උපකල්පන වාදයන් සඳහා ඉත්තකු ලෙස භාවිත කරති
ඇතැමුන් ඔහු සනන්සා (ගැබෝල්ඩි) හෝ වෙස්වලාගත් නෙෆර්ටිටි (රීවස්, සැම්සන්) යැයි හඳුන්වන්ට ඇත්සාහ ගෙන ඇත
ඔහුගේ රාජ්‍ය සමය සති ගණනක් හෝ අවුරුදු කිහිපයක් පැවතියා වන්නට පුළුවන
එසේම ඔහු ස්වාධීන පාලනයක් ගෙන නොගිය කෙටිකාලීන සමරාජ්‍යාධිකාරියකු (ඩොඩ්සන්) හෝ අක්නාටන්ගේ අනුප්‍රාප්තිකයා (ඇලන්) ලෙස හඳුන්වන පුද්ගලයෝ ද වෙති
මූලාශ්‍ර

ගැලරිය

ග්‍රන්ථාවලිය
 ඇල්ඩ්‍රඩ්, සිරිල්
Akhenaten, King of Egypt (තේම්ස් ඇන්ඩ් හඩ්සන්, 1988)
 ඇල්ඩ්‍රඩ්, සිරිල්
Akhenaten, Pharoah of Light (තේම්ස් ඇන්ඩ් හඩ්සන්, 1968)
 ඇලන්, ජේම්ස් පී.
Two Altered Inscriptions of the Late Amarna Period, ඊජිප්තුවේ ඇමරිකානු පර්යේෂණ මධ්‍යස්ථානයේ ජර්නලය 25 (1988)
 
 ඇලන්, ජේම්ස් පී.
Nefertiti and Smenkh-ka-re
Göttinger Miszellen 141
(1994)
 ඩොඩ්සන්,ඒඩන්
Amarna Sunset
Nefertiti, Tutankhamun, Ay, Horemheb, and the Egyptian Counter-Reformation
ද ඇමරිකන් යුනිවර්සිටි ඉන් කයිරෝ ප්‍රෙස්
2009, ISBN 978-977-416-304-3
 ඩොඩ්සන්, ඒ. සහ හිල්ටන්, ඩී.
A Genealogical Sourcebook of the Pharaohs (තේම්ස් ඇන්ඩ් හඩ්සන්, 2004)
 ෆයිලර්, ජේ.
Anatomy of a Mummy, (2001) ආකියොලොජි
මාර්/අප්‍රේ 2002, වෙළු
55 කලාපය 2
 ගයිල්ස්, ෆ්‍රෙඩ්රික් ජේ.
Ikhnaton Legend and History (1970, ඇසෝෂියේටඩ් යුනිවර්සිටි ප්‍රෙස්, 1972 එජ)
 ගයිල්ස්, ෆ්‍රෙඩ්රික් ජේ.
The Amarna Age
Egypt (ඊජිප්තුවේදය සඳහා ඕස්ට්‍රේලියානු මධ්‍යස්ථානය, 2001)
 හැබිච්ට්, මයිකල් ඊ.
Semenchkare – Phantom-König(in) von Achet-Aton (ඊපබ්ලි, බර්ලින් 2014)
ISBN 978-3844281699
 ඕ'කොනර්, ඩී. සහ ක්ලයින්, ඊ. (සංස්)
perspectives on his reign (1998) යුනිවර්සිටි ඔෆ් මිචිගන් ප්‍රෙස්
 ඩේර් අල්-බාර්ෂා ව්‍යාපෘතිය
පුවත් මුදාහැරීම, දෙසැ
මාර්ගස්ථ ඉංග්‍රීසි පුවත්
 ගැබෝල්ඩි, මාක්
D’Akhenaton  Tout-ânkhamon (1998) පැරිස්
 හවාස්, එසෙඩ්
වයි. ගැඩ්
ඇතුළ පිරිස
Ancestry and Pathology in King Tutankhamun’s Family (2010) ඇමරිකානු වෛද්‍ය සංවිධානයේ ජර්නලය 303/7. 
 හෝර්නන්ග්, ඊ.
1999, Akhenaten and the Religion of Light, කෝර්නල් විශ්වවිද්‍යාලය
 හෝර්නන්ග්, ඊ.
The New Kingdom, ඊ. හෝර්නන්ග්, ආර්. ක්‍රවුස් සහ ඩී. ඒ. වොබර්ටන් සංස්
, Ancient Egyptian Chronology (HdO I/83), ලෙයිඩ්න් - බොස්ටන්
ක්‍රවුස්, රොල්ෆ්
Das Ende der Amarnazeit (අමර්ණ යුගවේ අවසානය)
1978, හිල්ඩ්ෂයිම්
 පෙට්‍රී, ඩබ්. එම්. ෆ්ලින්ඩර්ස්
Tell el Amarna (1894)
 පෙන්ඩ්ල්බරි ජේ.
සැම්සන්, ජේ. ඇතුළු පිරිස
City of Akhenaten, Part III (1951)
 මර්නේන්, ඩබ්.
Ancient Egyptian Coregencies, (1977)
 මර්නේන්, ඩබ්.
Texts from the Amarna Period, (1995)
 මිලර්, ජේ.
Amarna Age Chronology and the Identity of Nibhururiya ඕල්ටොරියන්ටල් තුළ
ෆෝෂ්
34 (2007)
 රීවස්, සී. එන්.
Akhenaten, Egypt's false Prophet (තේම්ස් ඇන්ඩ් හඩ්සන්
2001)
 රීවස් සී. එන්.
The Valley of the Kings (කේගන් පෝල්, 1990)
 රීවස්, සී. එව්
The Complete Tutankhamun
The King – The Tomb – The Royal Treasure
තේම්ස් ඇන්ඩ් හඩ්සන්
1990.
 තෙයිස්, ක්‍රිස්ටොෆර්
Der Brief der Königin Daḫamunzu an den hethitischen König uppiluliuma I
im Lichte von Reisegeschwindigkeiten und Zeitablufen, in
තෝමස් ආතර් කැමරර් (Hrsg
Identities and Societies in the Ancient East-Mediterranean Regions
Comparative Approaches
Henning Graf Reventlow Memorial Volume (= AAMO 1, AOAT 390/1)
මුන්ස්ටර් 2011, S
301–331
 වෙන්ට්, ඊ.
Who Was Who Among the Royal Mummies
(1995), ඔරියන්ටල් ඉන්ස්ටිටියුට්, චිකාගෝ

අමර්ණ යුගය
ඊජිප්තුවේ දහඅටවන රාජවංශයේ පාරාවෝවරුන්
ඊජිප්තුවේ ඓතිහාසික මකාදැමීම්
අක්නාටන්
ටූටන්ඛාමූන් (
සමගාමීව ටූටෙන්ඛ්-, -අමෙන්, -අමොන්,අමුන් යනුවෙන් ද හඳුන්වයි) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ඊජිප්තුවේ 18වන රාජවංශයේ සිටි පාරාවෝවරයෙකි
(රාජ්‍ය
1332–1323 පමණ
සම්මත කාලානුක්‍රමය අනුව) ඔහු රාජ්‍ය පාලනය කළේ ඊජිප්තු ඉතිහාසයේ නව රාජධානිය හෙවත් නව අධිරාජ්‍ය යුගය යනුවෙන් හැඳින්වුණු යුගයේ ය
ඔහුගේ තොරතුරු අනාවරණයෙන් පසුව ඔහුව කටවහරේ ටුට් රජ යනුවෙන් ප්‍රචලිත විය
ඔහුගේ මුල් නාමය  "ආටන්ගේ ජීවමාන ප්‍රතිබිම්බය" යන අරුතැති ටූටන්ඛාටන් යන්නයි
නමුත් ටූටන්ඛාමුන් යන්නෙහි අරුත "අමුන්ගේ ජීවමාන ප්‍රතිබ්ම්බය" යන්නයි
රූපාක්ෂරවලින් ටූටන්ඛාමූන් යන නාමය සාමාන්‍යයෙන් ලියන ලද්දේ අමෙන්-ටුට්-අන්ඛ් ලෙසයි
එයට හේතුව එකල ලේඛන සම්ප්‍රදායයේදී ගෞරවය හැඟවීම පිණිස දිව්‍යමය නාමයක් පාඨයක මුලට යෙදීමයි
අමර්ණ ලිපිවල සඳහන් නිභුරෙරෙයා රජු ටූටන්ඛාමූන් යැයි යෝජනා වී ඇත
එසේම පුරාතන ඉතිහාසඥයකු වූ මැනතෝ විසින් සඳහන් කොට ඇති වසර නවයක් රාජ්‍ය පාලනය කළේ යැයි පැවසෙන රතෝටිස් රජු ද මොහු වන්නට ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ
මේ පිළිබඳ ෆ්ලේවියස් ජොසෆස්ගේ මැනතෝගේ විස්තරය නැමැති සංස්කරණයේ සඳහන් වේ
1922දී හොවාඩ් කාටර් සහ ජෝජ් හර්බට් විසින් ටූටන්ඛාමූන්ගේ නොඉඳුල් සොහොන්ගැබ අනාවරණය කරගන්නා ලදී
මෙම සොහොන්ගැබ ලොව පුරා ඉමහත් ප්‍රසිද්ධියට පත් විය
මෙය පුරාතන ඊජිප්තුව පිළිබඳ මහජන උනන්දුව වැඩිකරලීමට හේතු විය
දැනට ඊජිප්තු කෞතුකාගාරයේ තබා ඇති ටූටන්ඛාමුන්ගේ වෙස්මුහුණ ජනප්‍රිය සංකේතයක් බවට පත්ව තිබේ
ඔහුගේ සොහොන්ගැබෙන් හමුවූ පුරාවස්තු ලොව පුරා ප්‍රදර්ශනය කෙරිණි
2010 පෙබරවාරි මස DNA පරීක්ෂාවලින් සනාථ වූයේ ඔහු අක්නාටන් (KV55 මමිය) ගේ පුත්‍රයා බවයි. ඔහුගේ මව අක්නාටන්ගේ සොහොයුරියක සහ භාර්යාවක (KV35YL මමිය) වූ අතර, ඇගේ නාමය නොදනී
නමුත් ඇගේ ‍දේහය යැයි හඳුනාගත් මමියක් KV35 සොහොන්ගැබෙන් සොයාගත් අතර, එය "ලාබාල යුවතිය" යනුවෙන් හඳුන්වනු ලබයි
ටූටන්ඛාමුන්ගේ සොහොන්ගැබ කැනීමට දායක වූ කිහිප දෙනකු "අද්භූත" අයුරින් මියයාම හේතුවෙන් පාරාවෝවරුන්ගේ ශාපය නැමැති මතයක් පැතිර ගියේ ය
දිවිය

ටූටන්ඛාමූන් යනු යනු අක්නාටන් (මුල් නම IVවන අමෙන්හොටෙප්) රජුට දාව අක්නාටන්ගේ සොයුරියක හෝ ඔහුගේ නෑනාවරියකට උපන් පුත්‍රයෙකි
කුමාර අවධියේ ඔහු හැඳින්වුණේ ටූටන්ඛාටන් යන නාමයෙනි
1333දී සිහසුනට පත්වන විට ඔහුගේ වයස අවුරුදු නවයක් හෝ දහයක් වන්නට ඇත
අනතුරුව ඔහු නෙබ්ඛෙපෙරුරේ යන සිහසුන් නාමය ආරූඪ කරගත්තේ ය
ඔහුගේ කිරි මව මේයා නැමැති කාන්තාවක බව සකාරාහි ඇගේ සොහොන්ගැබෙහි සඳහන් වේ
ඔහුගේ ගුරුවරයා බොහෝ විට සෙනෙඩ්ජෙම් වන්නට ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ
රාජ්‍යත්වයට පත්වූ පසු ඔහු සිය අර්ධ-සොයුරියක වූ අන්ඛෙසෙන්පාටන්ව විවාහ කරග්තතේ ය
ඇය පසුකලෙක ඇගේ නාමය අන්ඛෙසෙනමුන් ලෙස වෙනස් කරගත්තා ය
ඔවුනට දියණියන් දෙදෙනකු විය
නමුත් ඒ දෙදෙනාම මළ දරු උපත් ය
2011දී ප්‍රකාශයට පත්කෙරුණු පරිගණකගත තීරු ප්‍රතිබිම්බකරණ අධ්‍යයන අනුව අනාවරණය වූයේ ඔහුගේ එක් දියණියක් මියගොස් ඇත්තේ ගර්භනීභාවයේ 5-6 මාසවලදී බවත්, අනෙක් දියණිය ගර්භනීභාවයේ 9වන මාසයේ පමණ බවත් ය
මෙම මමීවල සහජ අසාමාන්‍යතාවන් හෝ මරණයට නිශ්චිත හේතුවක් දක්නට ලැබුණේ නැත
රාජ්‍ය සමය
ඔහුගේ වයස සලකා බලන විට, රජුට ඉතා බලවත් උපදේශකවරුන් සිටින්නට ඇත
මේ අතර සෙන්පති හොරෙම්හෙබ් (ප්‍රධාන අමාත්‍ය ආයිගේ බෑනා විය හැක
එසේම ආයිගේ අනුප්‍රාප්තිකයා ද වේ) සහ ප්‍රධාන අමාත්‍ය ආයි (ටූටන්ඛාමූන්ගෙන් පසු සිහසුනට පත්වූ) ද සිටින්නට ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ
හොරෙම්හෙබ් සඳහන් කොට ඇත්තේ රජු විසින් තමන්ව "භූමියේ අධිපති" ලෙස පත්කර නීතිය පවත්වා ගැනීම උදෙසා ප්‍රවේණි කුමරු ලෙස නම්කළ බවයි. එසේම ලාබාල රජු කෝපගන්නා විට ඔහුව සංසිඳුවීමට ඔහුට පැවති හැකියාව ද එහි සඳහන් කොට ඇත
සිය තෙවන රාජ්‍ය වර්ෂයේ, සිය උපදේශකයන්ගේ බලපෑම මත ටූටන්ඛාමූන් විසින් සිය පියාගේ සමයේ සිදුකළ ඇතැම් වෙනස්කම් අවලංගු කරන ලදී
ඔහු ආටන් දෙවිඳු ඇදහීම අවලංගු කොට, අමුන් දෙවිඳුන් ප්‍රධාන දේවතාවා ලෙස නම්කළේ ය
අමුන් දේව වන්දනාවට වූ තහනම ඉවත් කෙරුණු අතර, එහි පූජකයන්ගේ සම්ප්‍රදායික වරප්‍රසාද යළි ලබාදෙන ලදී
රාජ්‍යයේ අගනුවර නැවත තීබ්ස් වෙත ගෙන යන ලදී
මේ හේතුවෙන් අක්ටාටන් නගරය වල්බිහි විය
මෙකල අමුන් වන්දනාව සවිමත් කරමින් ඔහු සිය නාමය ටූටන්ඛාමූන් ලෙස වෙනස් කරග්තතේ ය
එහි අරුත "අමුන්ගේ ජීවමාන ප්‍රතිබිම්බය" යන්නයි
සිය ප්‍රතිෂ්ඨාපනයේ කොටසක් ලෙස රජු නව ගොඩනැගිලි ව්‍යාපෘති සඳහා මුලපිරී ය
මේ අතර තීබ්ස්හි කාර්නැක් දෙවොලේ අමුන් දෙවිඳුට පුද කළ දේවස්ථානයක් ද වේ
බොහෝ ස්මාරක ඉදි වූ අතර, ඔහුගේ සොහොන්ගැබේ ද්වාරයේ ඇති ශිලාලේඛනයක සඳහන් වන්නේ රජු "සිය දිවිය ගෙවූයේ දෙවිවරුන්ගේ රූ ආදර්ශයට ගනිමින් බවයි"
සම්ප්‍රදායික උත්සව සැමරීම යළි ආරම්භ විය
මේ අතර අපිස් ගවයා, හොරෙමැඛෙට් සහ ඔපෙට් සැමරුම් උත්සව ද විය
ඔහුගේ ප්‍රතිෂ්ඨාපන ශිලාවේ මෙසේ සඳහන් වේ
අක්නාටන්ගේ රාජ්‍ය සමයෙන් පසු රාජ්‍යය ආර්ථිකව දුර්වල වෙමින් පැවති අතර අවුල් සහගත තත්ත්වයක පැවතිණි
සෙසු රාජ්‍ය සමග රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික සබඳතා නොසලකා හැර තිබිණි
ටූටන්ඛාමූන් එම රාජ්‍ය, විශේධයෙන්ම මිටැනිය සමග සබඳතා නැවත ප්‍රතිෂ්ඨාපනයට අපේක්ෂා කළේ ය
ඔහු ලද සාර්ථකත්වය, ඔහුගේ සො‍හොන්ගැබේ තිබී හමුවූ විවිධ රටවල්වලින් හිමි වූ ත්‍යාගවලින් පෙනේ
ඔහු සබඳතා වැඩිදියුණු කරගැනීමට උත්සාහ දැරුව ද, නුබියානුවන් සහ ආසියාතිකයන් අතර ඇති වූ සටන් පිළිබඳ තීබ්ස්හි ඔහුගේ මතකාගාර දෙවොලේ සඳහන්ව ඇත
ඔහුගේ සොහොන්ගැබේ සන්නාහ පැවති අතර, යුධ ආක්‍රමණ සඳහා උචිත හකුලන මේස ද දක්නට ලැබිණි
කෙසේනමුත් යොවුන් වියේ පසුවුවත්, ඔහුගේ කායික අසාමාන්‍යතා හේතුවෙන් ඇවිදීම පිණිස සැරයටියක් භාවිතා කිරීමට සිදු වූ බව පෙනේ
(ඔහු මිය යන විට වයස අවුරුදු 19කි) ඉතිහාසඥයන් අනුමාන කරන්නේ ඔහු පෞද්ගලිකව එම සටන්වලට සහභාගී නොවන්නට ඇති බවයි.

සෞඛ්‍යය සහ පෙනුම

ටූටන්ඛාමූන් කෘෂ සිරුරක් සහිත පුද්ලයකු වූ අතර දළ වශයෙන් 180 cm (අඩි 5 අඟල් 11) ක පමණ උසකින් යුක්ත විය
ඔහුට විශාල ඉදිරි කෘන්තක දත් පිහිටා තිබූ අතර, තුත්මොසීය රාජකීය පෙළපතේ ප්‍රධාන ලක්ෂණයක් වූ පහළ හනුවේ දත් මතින් ඉහළ හනුවේ දත් පිහිටන ලක්ෂණය ද දක්නට ලැබිණි
2007 සැප්තැම්බර් සහ 2009 ඔක්තෝබර් අතර කාලයේ, ටූටන්ඛාමූන් රජුගේ පවුල හඳුනාගැනීමේ ව්‍යාපෘතියේ දී විවිධ මමීවල මානවවිද්‍යාත්මක, විකිරණ විද්‍යාත්මක සහ ප්‍රවේණි විද්‍යාත්මක අධ්‍යයන සිදුකෙරිණි
එම පර්යේෂණ මගින් හෙළිවූයේ ටූටන්ඛාමූන්ට ද "යන්තම් බෙදුණු තල්ලක්" ඇති බවයි. එසේම මඳ වහයෙන් පැතිකුදය ද පැවතී ඇති බව (මෙහි දී කශේරුව සාමාන්‍ය පිහිටුමෙන් පැත්තකට නෙරා යයි) අනාවරණය විය
ටූටන්ඛාමූන්ගේ සිරුර අධ්‍යයනයේ දී පෙනී ගොස් ඇත්තේ අස්ථි පටකයේ විපන්‍යය හේතුවෙන් වම් පාදය විකෘතිව පැවතී ඇති බවයි. මෙම ආබාධය හේතුවෙන් ටූටන්ඛාමූන්ට ඇවිදීමේ දී සැරයටියක් භාවිත කරන්නට සිදු වන්නට ඇත
ඔහුගේ සොහොන්ගැබේ තිබී සැරයටි විශාල සංඛ්‍යාවක් හමුව තිබීමෙන් මෙය පැහැදිළි වේ
ටූටන්ඛාමූන්ගේ මමියේ DNA පරීක්ෂාවල දී, මැලේරියා රෝගකාරක පරපෝෂිතයාගේ DNA ද සොයාගැනීමට විද්‍යාඥයෝ සමත් වූහ
මෙම රෝගය පිළිබඳ දැනට පවතින පැරණිතම ජාන විද්‍යාත්මක සාක්ෂිය මෙයයි
එහි දී මැලේරියා පරපෝෂී ප්‍රභේද එකකට වඩා හමු විය
මේ හේතුවෙන් ටූටන්ඛාමූන් බහුවිධ මැලේරියා ආසාදනයන්ගෙන් පෙළුණු බව පෙනී යයි
නැෂනල් ජියෝග්‍රැෆික් වාර්තාව අනුව, "මැලේරියාව හේතුවෙන් ටූටන්ඛාමූන්ගේ ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතිය බිඳ වැටෙන්නට ඇත
එය පාදයේ ආබාධය සුවවීමට බාධාවක් වන්නට ඇත
මේ සාධක සමග, 2005දී විද්‍යාඥයින් විසින් අනාවරණය කරගත් ආකාරයට ඔහුගේ ඌර්වස්ථියේ බිඳීම හේතුවෙන් අවසානයේ රජු මිය යන්නට ඇත
"

පෙළපත
2008දී, පර්යේෂක කණ්ඩායමක් විසින් ටූටන්ඛාමූන් සහ ඔහුගේ පවුලේ සෙසු සාමාජිකයන්ගේ මමීකෘත ශේෂයන් ආශ්‍රයෙන් DNA පර්යේෂණයක් සිදුකරන ලදී
මෙම DNA නියැදිවල ප්‍රතිඵල අනුව අනාවරණය වූයේ ඔහුගේ පියා අක්නාටන් බවත්, ඔහුගේ මව අක්නාටන්ගේ හඳුනන බිසෝවරුන්ගෙන් අයකු නොවන බවත්, නමුත් අක්නාටන්ගේ සොයුරියන් පස්දෙනාගෙන් අයකු බවත් ය
මෙම අධ්‍යයනයේ දී භාවිතා වූ ක්‍රමවේද මතභේදයට තුඩු දී ඇත
පර්යේෂක කණ්ඩායම වාර්තා කළේ ටූටන්ඛාමූන්ගේ පියා වූ KV55 සොහොන්ගැබෙන් හමුවූ මමියේ හිමිකරු‍, IIIවන අමෙන්හොටෙප්ගේ පුත්‍රයා වීමට 99.99%ක සම්භාවිතාවක් ඇති බවයි. මෙම ලාබාල රජුගේ මව DNA පරීක්ෂණයේ දී 'ලාබාල යුවතිය' (KV35YL) යනුවෙන් හඳුන්වන මමියේ හිමිකාරිණිය බව පැහැදිළි විය
ඇගේ මමිය සොයාගැනුණේ KV35 සොහොන්ගැබේ කුටියක ටියේ රැජිනගේ මමිය අසල තිබී ය
ඇගේ DNA පරීක්ෂාවෙන් ද සනාථ වූයේ ටූටන්ඛාමූන්ගේ පියා මෙන්ම ඇය ද, IIIවන අමේනහොටෙල් සහ ටියේගේ දියණියක බවයි. මේ අනුව ටූටන්ඛාමූන්ගේ දෙමව්පියන් සොහොයුරා සහ සොයුරිය බව පැහැදිළි විය
ටියේ රැජින රාජ මාලිගයේ විශාල දේශපාලන බලයක් ඉසිලූ අතර, ඇය සිය සැමියාගේ මරණින් පසු සිය පුත්‍රයාට උපදේශකවරියක ලෙස කටයුතු කළා ය
ඇතැම් ජාන විද්‍යාඥයන් මෙම සොයාගැනීම් පිළිබඳ සැකපහළ කරමින් පවසන්නේ "මෙහි විශ්ලේෂණ ක්‍රමවේද නුසුදුසු බවයි."

දත්ත අසම්පූර්ණ වුවත්, අධ්‍යයනය අනුව පෙනීයන්නේ ටූටන්ඛාමූන්ගේ සොහොන්ගැබේ තිබී හමුවූ එක් මමීකෘත භ්‍රෑණයක් ඔහුගේ දරුවකු විය හැකි බවයි. මේ වනතෙක් KV21 සොහොන්ගැබෙන් හමුවූ කාන්තා මමී ද්විත්වය පිළිබඳ අනාවරණය කරගෙන ඇති තොරතුරු අසම්පූර්ණ ය
ඒ අතුරින් KV21A නැමැති මමිය බොහෝ විට එම ළදරුවන්ගේ මව විය හැකි බව පෙනේ
එසේ නම් ඇය ටූටන්ඛාමූන්ගේ බිසව වන අන්ඛෙසෙනමුන් වනු ඇත
ඉතිහාසය අනුව ඇය අක්නාටන්ගේ සහ නෙෆර්ටිටිගේ දියණියයි
ඒ අනුව ඇය ඇගේ සැමියාගේ අර්ධ-සොයුරිය ද වේ
මෙසේ සහාභිජනන පිළිවෙතේ ප්‍රතිඵලය ලෙස බිහිවන දරුවන්ගේ ජානමය විකෘතිතා හේතුවෙන් ඔවුනට ජීවත් වන්නට ඉඩ‍ නොලැබෙන අවස්ථා ද දක්නට ලැබේ
මරණය
ටූටන්ඛාමූන්ගේ අවසන් කාලය පිළිබඳ සඳහන් වාර්තා හමුනොවේ
ටූටන්ඛාමූන්ගේ මරණයට හේතුව කුමක් ද යන්න වාදවිෂයයක් බවට පත්ව ඇත
ප්‍රධාන අධ්‍යයන මගින් ඔහුගේ මරණයට විවිධ හේතූන් දැක්වීමට උත්සාහ දරා ඇත
හාවර්ඩ් ක්ෂුද්‍රජීව විද්‍යාඥ රැල්ෆ් මිචෙල් විසින් සොයාගන්නා ලද්දේ ඔහුගේ භූමදානය ඉක්මණින් සිදුකොට ඇති බවකි
මිචෙල් වාර්තා කළේ ටූටන්ඛාමූන්ගේ භූමදාන කුටීරයේ බිත්තිවල ඇති විසිතුරු කළ බිත්තිවල දක්නට ලැබෙන අඳුරු දුඹුරු පැහැ ලපවලට හේතුව, එහි තීන්ත වේලීමටත් පෙර දේහය භූමදාන කිරීම විය හැකි බවයි.

ටූටන්ඛාමූන් ඝාතනය වූ බවට ඇති මතයන් සැකකටයුතු වුවත්, ඔහුගේ මරණය හදිසි අනතුරක් බව සාමාන්‍ය පිළිගැනීමයි
2005දී සිදුකළ CT පරිලෝකනයක දී පෙනීගොස් ඇත්තේ, ඔහු පාදයේ සංකීර්ණ අස්ථි බිඳීමකින් පීඩා විඳ ඇති බවයි. ඔහුගේ මරණයට මඳ කලකට පෙර, ඔහුගේ පාදය ආසාදනය වී ඇත
2010දී සිදුකළ DNA විශ්ලේෂණයෙන් පෙනීගොස් ඇත්තේ ඔහුගේ සිරුර තුළ මැලේරියා රොගකාරක පැවතී ඇති බවයි. මේ හේතුවෙන් මැලේරියාව සහ කොහ්ලර්ගේ රෝගය II නිසා ඔහු මියගිය බවට විශ්වාස කෙරිණි
2010 ජූනි මස, ජර්මන් විද්‍යාඥවරුන් ප්‍රකාශ කළේ ඔහු මියගියේ දෑකැති සෛල රෝගයෙන් බවට සාක්ෂි ඇති බවයි. කෙසේනමුත්, වෙනත් විද්වත්හු මෙම සමයුග්මක දෑකැති සෛල රෝගය පිළිබඳකල්පිතය ප්‍රතික්ෂේප කළහ
මේ සඳහා ඔවුන් පාදක කරගත්තේ 5වන විය ඉක්මවා සිටීමත්, අස්ථිවිපන්‍යයේ ව්‍යාප්තිය අනුව එය දෑකැති-සෛල රක්තහීනතාවට වඩා ෆ්‍රයිබර්ග්-කොහ්ලර් සහලක්ෂණයේ අවස්ථාවක් බැවිනි
2005දී පුරාවිද්‍යාඥයින්, විකිරණවේදීන් සහ ජාන විද්‍යාඥයින් විසින් මමියේ CT පරිලෝකන සිදු කරමින් මෙහෙයවන ලද පරීක්ෂණයෙන් පෙනී ගියේ ඔහු පෙර සිතූ පරිදි මියගොස් ඇත්තේ හිසට සිදු වූ පහර දීමකින් නොවන බවයි. නව CT ප්‍රතිබිම්බ අනුව පෙනී ගොස් ඇත්තේ මෙවන් ව්‍යාභිචාර විවාහ මගින් උපත ලබන දරුවන් අතර සහජ විකෘතිතා බහුල බවයි. සහෝදර-සහෝදරි විවාහ මගින් හානිකර ජානවල ද්විත්ව පිටපත් ආවේණිගත වන හෙයින්, මෙවන් විවාහවලින් බිහිවන දරුවන් ජාන විකෘතිතාවන් පෙළෙන බව පැහැදිළි ය
එසේම ඔහුට සහජ ආබාධයක් ලෙස අර්ධව බෙදුණු තල්ලක් තිබූ බවට සැක කෙරේ
ඔහුගේ අකල් මරණයට හේතු වූ සෙසු රෝග ලෙස පහත රෝග ද යෝජනා වී තිබිණි
මාර්ෆන් සහලක්ෂණය, විල්සන්-ටර්නර් X-ප්‍රතිබද්ධ මානසික ඌන වර්ධන සහලක්ෂණය, ෆ්‍රෝහ්ලිච් සහලක්ෂණය (මේදලිංගික දුෂ්තර්පණය), ක්ලයින්ෆෙල්ටර් සහලක්ෂණය, ඇන්ඩ්‍රජන් අසංවේදී සහලක්ෂණය, ඇරෝමැටේස් අතිරික්ත සහලක්ෂණය සමග සංයුක්ත වූ ශරීය craniosynostosis සහලක්ෂණය, ඇන්ට්ලී-බික්ස්ලර් සහලක්ෂණය ‍හෝ එහි ප්‍රභේදයක්, සහ ශංඛක කණ්ඩික අපස්මාරය වැනි රෝග තත්ත්වයි.

යෙහියා ගැඩ් සහ සොමේයා ඉස්මයිල් යන කයිරෝවේ ජාතික පර්යේෂණ ආයතනයේ ඊජිප්තු පර්යේෂකයන්ගෙන් සමන්විත කණ්ඩායමක් කයිරෝ විශ්වවිද්‍යාලයේ වෛද්‍ය පීඨයේ අශ්රෆ් සලිම් සහ සහාර් සලීම්ගේ මෙහයවීම මත වැඩිදුර CT පරිලෝකන සිදුකරන ලදී
අන්තර්ජාතික විශේෂඥයන් තිදෙනකු මේ සඳහා උපදේශකයන් ලෙස කටයුතු කරන ලදී
මේ තිදෙනා නම්
ජර්මනියේ, ටූබින්ජන්හි එබර්හාඩ් කාල්ස් විශ්වවිද්‍යාලයේ කාස්ටන් පුෂ්
ඉතාලියේ EURAC-බොල්සානෝහි අයිස් මිනිසා සහ මමී සඳහා වූ ආයතනයේ ඇල්බට් සින්ක්
සහ බොල්සානෝ මධ්‍යම රෝහලේ පෝල් ගොස්ට්නර් නම් අයයි
DNA ඇඟිගි සලකුණු විශ්ලේෂණය ඇතුළු සෙසු තාක්ෂණික ක්‍රම පාදක කරගත් STR විශ්ලේෂණය මගින්, ගයිනෙකොමැස්ටියාව සහ ක්‍රේනියෝසයිනොස්ටොසිස් (උදා
ඇන්ට්ලී-බික්ස්ලර් සහලක්ෂණය) හෝ මාර්ෆන් සහලක්ෂණය පිළිබඳ උපකල්පන ප්‍රතික්ෂේප විය
නමුත් ටූටන්ඛාමූන්ගේ පවුලේ අසාමාන්‍යතාවන් ඔහු තුළ සාන්ද්‍රගත වූ බව සාක්ෂියකි
කොහ්ලර්ගේ රෝගය II වැනි ඇතැම් රෝග ලක්ෂණ ටූටන්ඛාමූන් තුළ හඳුනාගැනිණි
ඔහුගේ මරණයට තනි හේතුවක් බල නොපෑ බව පෙනේ
Plasmodium falciparum පරපෝෂිතයා සඳහා විශේෂිත STEVOR, AMA1, හෝ MSP1 ජාන සඳහා සිදුකළ ජාන පරීක්ෂාවේ දී ටූටන්ඛාමූන්ගේ මමිය ඇතුළු මමී 4ක තිබී මැලේරියා රෝග ලක්ෂණ අනාවරණය විය
කෙසේනමුත්, මරණය කෙරෙහි මේවායේ දායකත්වය බෙහෙවින් මතභේදයට තුඩු දී ඇත
පෙර සඳහන් කළ පරිදි, පර්යේෂක කණ්ඩායම විසින් ඔහුව කිහිප වරක්ම මැලේරියා රෝගකාරක පරපෝෂිතයන් මගින් ආසාදනය වී ඇති බව DNA පරීක්ෂාව මගින් අනාවරණය කරගන්නා ලදී
මැලේරියාව හේතුවෙන් රුධිර සංසරණ කම්පනයක් හෝ දේ‍හයේ මාරාන්තික ප්‍රතිශක්ති ප්‍රතිචාර ඇතිවිය හැකි ය
මේ තත්ත්වයන් මරණයට පවා හේතුවිය හැක
ටූටන්ඛාමූන් අස්ථි රෝගයකින් පීඩා විඳ ආබාධිත තත්වයට පත්ව තිබුණ ද, එය මරණයට හේතුවූවා විය නොහැක
"ඇතැම්විට ඔහු වෙනත් [සහජ ආබාධ] නිසා පීඩා විඳින්නට ඇත
අනතුරුව මැලේරියාව උග්‍ර වීමෙන් හෝ අනතුරකින් පාදය බිඳීම හේතුවෙන් දේහයට එම අපහසුතාව දරා සිටිය නොහැකි වන්නට ඇත" යනුවෙන් ඊජිප්තු ශ්‍රේෂ්ඨ පුරාවස්තු මණ්ඩලයේ සභාපති, පුරාවිද්‍යාඥ සාහි හවාස් සඳහන් කරයි
වෛද්‍යවිද්‍යාත්මක අනාවරණ පරීක්ෂා කොට බැලීමේ දී පෙනීගියේ ඔහු මෘදු ඔටු සහ පැති කුදය, pes planus, දකුණු පාදයේ hypophalangism තත්ත්වය, වම් පාදයේ දෙවන සහ තෙවන පාදකූර්චෝපරී අස්ථිවල අස්ථි විපන්‍යය, මැලේරියාව සහ මරණයට මඳ කලකට පෙර දකුණු දණහිසෙහි සංකීර්ණ බිඳීමක් වැනි තත්ත්වයන්ගෙන් පෙළී ඇති බවයි.

2013 වර්ෂයේ අගභාගයේ, ඊජිප්තුවේදියකු වූ ආචාර්ය ක්‍රිස් නෝන්ටන් සහ ක්‍රැන්ෆීල්ඩ් ආයතනයේ විද්‍යාඥයන් විසින් ටූටන්ඛාමූන්ගේ "අතථ්‍ය මරණ පරීක්ෂණයක්" සංවිධානය කරන ලදී
ඔහුගේ සිරුරේ එක් පසෙක තුවාල රටාවක් දක්නට ලැබිණි
මෝටර් රථ-අනතුරු පරීක්ෂකයන් අනතුරුව රථ අනතුරු පිළිබඳ සමාකරණයක් සකසන ලදී
නොන්ටන් නිගමනය කළේ ටූටන්ඛාමූන් මියගියේ ඔහුගේ රථය අනතුරට ලක්වීමෙන් බවයි. රථයේ කොටස් ඔහුගේ දණහිස්, පර්ශු සහ ශ්‍රෝණියට හානි සිදුකිරීමට සමත් විය
එසේම නෝන්යන් හොවාඩ් කාටර්ගේ වාර්තාවක් වූ දේහය පිළිස්සී ඇති බවට වූ වාර්තාව ද උපයෝගී කරගත්තේ ය
මානව විද්‍යාඥ ආචාර්ය
රොබට් කොනලි සහ වෝහාරික පුරාවිද්‍යාඥ ආචාර්ය මැතිව් පොන්ටිං සමග එක්ව නෝන්ටන් පැවසූයේ මිනීපෙට්ටිය තුළ මුද්‍රා තබා තිබිය දී ටූටන්ඛාමූන්ගේ දේහය පිළිස්සී ඇති බවයි. එම්බාම් තෙල් ඔක්සිජන් සමග මිශ්‍ර වීමෙන් ලිනන් සමග රසායනික් ප්‍රතිකියාවක් සිදුවන්නට ඇත
එමගින් උෂ්ණත්වය 200Cට වඩා ඉහළ යන්නට ඇත
නොන්ටන් පවසන්නේ, "අසම්පූර්ණ මමීකරණය හේතුවෙන් භූමදානයෙන් මඳ කලකට පසුව දේහය අන්පේක්ෂිත ලෙස ස්වයංසිද්ධව පිළිස්සෙන්නට ඇති බවයි."

2014දී පැවැත්වුණු වැඩිදුර පර්යේෂණයකින් පෙනීගියේ ඔහු මිය යන්නට ඇත්තේ රිය අනතුරකින් නොවන බවයි. පරිලෝකනයන්ගෙන් පෙනී ගියේ එකක් හැර හිස්ක‍බලේ සෙසු සියලු බිඳීම් සිදුව ඇත්තේ ඔහුගේ මරණින් පසුව බවයි. එසේම ඔහුගේ උපතේදීම ඔහුගේ පාදය අර්ධ වශයෙන් විකෘතිව පැවති බව අනාවරණය විය
මේ හේතුවේන ඔහුට ආධාරයක් නොමැතිව සිටගත් නොහැකි විය
මේ නිසා ඔහු රිය පැදවූයේ ද යන්න සැක සහිත ය
මේ මතයට ආධාර ලෙස ඔහුගේ සොහොන්ගැබේ තිබූ සැරයටි දැක්විය හැක
මේ නිසා විශ්වාස කෙරුණේ ඔහුගේ දෙමව්පියන් සොහොයුරා සහ සොහොයුරිය වීම නිසා ඇති වූ ජානමය විකෘතිතාවන්, බිඳුණු පාදය නිසා ඇති වූ සංකූලතාවන් සහ මැලේරියාව යන සියලු සාධකවල බලපෑම නිසා ඔහු මියයන්නට ඇති බවයි.

ප්‍රතිඵලය

ටූටන්ඛාමූන්ගේ සහ ඔහුගේ නූපන් දරුවන් දෙදෙනාගේ මරණයත් සමග, තුත්මොසීය පෙළපත අවසන් විය
අමර්ණ ලිපි අනුව පෙනීයන්නේ වැන්දඹුවක් බවට පත්වූ ටූටන්ඛාමූන්ගේ බිරිඳ, Iවන සුපිලුලියුමා නැමැති හිටයිට් රජුට ලිපියක් ලියමින් ඔහුගේ පුත්‍රයකු තමන්ට විවාහ කරදෙන් මෙන් ඉල්ලා ඇති බවයි. මෙම ලිපිවල ටූටන්ඛාමූන් මියගිය ආකාරය සඳහන් නොවේ
මෙම පණිවිඩයෙහි, අන්ඛෙසෙනමුන් පවසන්නේ තමන් බියට පත්ව සිටින බවත්, තමන් තමන්ගේම ජනයාගෙන් අයකු සමග විවාහ නොවන බවයි. කෙසේනමුත්, නව බිරිඳ වෙත යාමට පෙර සුපිලුලියුමාගේ පුත්‍රයා ඝාතනය විය
ඉන් මඳ කලකට පසු ආයි ටූටන්ඛාමූන්ගේ වැන්දඹුව විවාහ කරගෙන පාරාවෝ බවට පත් විය
රටවල් දෙක අතර යුද්ධයක් ඇති වූ අතර ඉන් ඊජිප්තුව පරාජයට පත් විය
‍ අන්ඛෙසෙනමුන්ගේ ඉරණම නොදනී
ආයිගේ දෙවන බිරිඳ වූ ටෙයි මහා රාජකීය බිරිඳ බවට පත්වූ පසු ඇය පිළිබඳ වාර්තා හමු නොවේ
ආයිගේ මරණින් පසු ‍‍හොරෙම්හෙබ් සිහසුන පැහැරගෙන ඔහුට එරෙහිව ඩැම්නේෂියෝ මෙමොරියේ ආකාරයේ ප්‍රතිපත්තියක් අනුගමනය කළේ ය
ටූටන්ඛාමූන්ගේ පියා වූ අක්නාටන්, සුළු මව නෙෆර්ටිටි, එහුගේ බිරිය වූ අන්ඛෙසෙනමුන්, අර්ධ සොයුරියන් සහ සෙසු පවුලේ සාමාජිකයන් ද ඊට නතු විය
ටූටන්ඛාමූන්ට ද ඉන් ගැලවුමක් හිමි නොවිණි
එහිදී ඔහුගේ රූප සහ කාර්ටුෂයන් මකාදැමිණි
හොරෙම්හෙබ්ට දරුවන් නොසිටි අතර, ඔහු සිහසුන පරමෙසු හට පැවරී ය
පරමෙසු රැම්සෙසීය පාරාවෝ පෙළපත ආරම්භ කළේ ය
වැදගත්කම
ටූටන්ඛාමූන් පාරාවෝ හෙවත් රා දෙවියන්ගේ පුත් තනතුරට පත්වන විට ඔහුගේ වයස අවුරුදු නවයකි
ඔහු ආසන්න වශයෙන් වසර දහයක් පමණ රාජ්‍ය පාලනය සිදුකළේ ය
ඓතිහාසික වශයෙන් ටූටන්ඛාමූන්ගේ සමය වැදගත් වන්නේ ඊජිප්තුව මේ සමයේ ලෝක බල ව්‍යාප්තියේ උච්චස්ථානයට ආසන්න ස්ථානයක පැතිර පැවති නිසාත්, ඔහු සිය පියා වූ අක්නාටන්ගේ විප්ලවවාදී ඒකදේවවාදී ප්‍රතිසංස්කරණ ප්‍රතික්ෂේප කිරීමත් නිසායි
දෙවනුව රජුන්ගේ නිම්නයේ තිබී කාටර් විසින් අනාවරණය කරගත් ඔහුගේ සොහොන්ගැබ එතෙක් අතගසා නොතිබූ වඩාත් සම්පූර්ණතම පුරාතන ඊජිප්තු සොහොන්ගැබ වීම නිසාවෙනි
ටූටන්ඛාමූන්ගේ රාජ්‍ය සමය ඇරඹෙන විට, ඔහු ලාබාල වියේ පසු වූ බැවින් ඔහුගේ අමාත්‍ය මෙන්ම අනුප්‍රාප්තිකයා ද වූ ආයි විසින් රාජසභාවේ වැදගත් දේශපාලන තීරණ ගැනීම සිදුකරන්නට ඇත
එකල රජවරුන්ගේ මරණින් පසු මතකාගාර වන්දනාව හා ඒ හා සම්බන්ධ දේවස්ථාන ඔස්සේ ඔවුනට ගෞරව කිරීම සිදු විය
ටූටන්ඛාමූන් සිය රාජ්‍ය සමය තුළ දී මෙලෙස වන්දනාමානවලට ලක් විය
කාර්නැක් දෙවොලෙන් හමුවූ ශිලා පුවරුවක් අමුන්-රා දෙවිඳුන්ට පුදකර තිබීමෙන්, පෙනෙන්නේ එකල පාපකර්ම වෙනුවෙන් ඔහු සමාව පුදකළ දෙවියකු ලෙස සලකා ඇති බවයි. ඔහුව වන්දනා කෙරුණු දේවස්ථාන කවා සහ නූබියාවේ ෆරාස් වැනි දුරබැහැර ප්‍රදේශවලින් ද හමු වේ
කුෂ්හි ප්‍රතිරාජයාගේ සොයුරියගේ පදවි නාමයෙහි මෙම දිව්‍යමය රජුට සම්බන්ධතාවක් දක්වා ඇත
මෙමගින් ඔහුගේ වන්දනාවෙහි වූ සර්වත්‍රභාවය පිළිබිඹු වේ
සොහොන්ගැබ

ටූටන්ඛාමූන්ගේ දේහය භූමදානය කළ සොහොන්ගැබ ඔහුගේ තත්ත්වයට සාපේක්ෂව කුඩා බව පෙනී යයි
ඇතැම්විට ඔහුගේ මරණය අනපේක්ෂිත ලෙස සිදුවීම එයට හේතු වන්නට ඇත
මේ වනවිට ඔහු වෙනුවෙන් ඉදකෙරෙමින් පැවති විශාල රාජකීය සොහොන්ගැබේ වැඩ අවසන් නොවීම හේතුවෙන්, ඔහුව වෙනත් අයකුගේ සොහොන්ගැබක මිහිදන් කරන්නට ඇත
මෙහි දී මරණය සහ භූමදානය අතර දින 70හි සම්ප්‍රදායය අනුගමනය කරන්නට ඇත
ටූටන්ඛාමූන්ගේ මමිය මේ වනවිට රජුන්ගේ නිම්නයේ ඔහුගේ සොහොන්ගැබ තුළ තැන්පත් කොට ඇත
2007 නොවැම්බර් 4දින, එනම් කාටර්ගේ සොයාගැනීමෙන් වසර 85කට පසු මෙම 11 වියැති පාරාවෝවරයාගේ දේහය ලුක්සෝර්හි ඔහුගේ භූගත සොහොන්ගැබ වෙත රැගෙන යන ලදී
එහිදී ඔහුගේ ලිනන්වලින් වෙලූ මමිය රන් මිනීපෙට්ටියෙන් ඉවත්කොට, කාලගුණ තත්ත්ව පාලිත වීදුරු පෙට්ටියක් තුළ තැන්පත් කරන ලදී
මෙම වීදුරු ආවරණය යෙදූයේ සොහොන්ගැබට ඇතුළුවන සංචාරකයන් නිසා ඇති වන තෙතමනය සහ උෂ්ණත්වයෙන් මමිය වියෝජනය වන වේගය අවම කරලීමටයි
අතීතයේ ඔහුගේ සොහොන්ගැබ දෙවතාවක්වත් සොරුන්ගේ ග්‍රහණයට ලක්වන්නට ඇත
නමුත් සොරකම් කොට ඇති දෑ (ඉක්මණින් නරක්වනසුලු තෙල් සහ සුවඳ විලවුන්) සහ සොහොන්ගැබ ප්‍රතිෂ්ඨාපනය කොට ඇති ආකාරය සැලකිල්ලට ගැනීමේ දී, මෙම සොරකම් මූලික භූමදානයෙන් මාස කිහිපයක් තුළ සිදුවන්නට ඇති බව පෙනේ
ක්‍රමයෙන්, සොහොන්ගැබ පිහිටි ස්ථානය සැඟව යන්නට වූයේ එය යාබද සොහොන්ගැබ්වල ගල්කැබලිවලින් වැසී යාම නිසායි
මේවා ගොඩගැසූ ඒවා හෝ ගංවතුරින් රැගෙන ආ ගල් කැබලි වන්නට ඇත
ඉන් වසර කිහිපයකට පසු, සොහොන්ගැබේ දොරටුව ඉදිරිපිට කම්කරු කුටි ඉදිවිණි
නමුත් මෙම ස්ථානය පිළිබඳ කිසිවකු දැනසිටියේ නැත
20වන රාජවංශය අවසානය වන විට රජුන්ගේ නිම්නයේ භූමදාන ස්ථානවල ක්‍රමයෙන් කොටස් ගළවීම සිදු විය
නමුත් ටූටන්ඛාමූන්ගේ සොහොන්ගැබ ඔවුනට හමුවී නැත
ඇතැම්විට ඒ සඳහා එම සොහොන්ගැබ අතුරුදන් වූ බවට වූ විශ්වාසය හෝ රජුගේ නාමය අමතකව යාම හේතුවන්නට ඇත
වසර ගණනාවක සිට "පාරා‍වෝවරුන්ගේ ශාපය" (සිය අලෙවිය වැඩිකරගැනීමේ අරමුණින් මෙය පතුරුවන ලද්දේ පුවත්පත් විසිනි) පිළිබඳ දූසමාන ආරංචි පැතිර ගියේ ය
මෙයට හේතුවූයේ එම සොහොන්ගැබවට ඇතුළු වූ කිහිප දෙනකු අකාලයේ මිය යාමයි
නමුත් අධ්‍යයනයකින් පෙන්වා දුන්නේ සොහොන්ගැබ සහ මිනී පෙට්ටිය විවෘත කරන විට එයට පුද්ගලයින් 58ක් දායක වූ බවත්, දශකයක් තුළ මියගියේ ඉන් අටදෙනකු පමණක් බවත් ය
සෙසු සියල්ලෝම ජීවත්ව සිටියහ
පසුකලෙක 1939දී හොවාඩ් කාටර් ලිම්ෆෝමා රෝගයෙන් මියයන විට ඔහුගේ වයස අවුරුදු 64කි
මෙහි අවසන් සාමාජිකයා වූ ඇමරිකානු පුරාවිද්‍යාඥ ජේ. ඕ. කිනමන් 1961දී මියගියේ එම සිදුවීමෙන් වර්ෂ 39කට පසුවයි.

උල්කාශ්ම සිරිය

2016 ජූනි මස, වාර්තාවක් මගින් පෙන්වා දුන්නේ ටූටන්ඛාමූන් පාරාවෝවරයා සමග භූමදානය කොට තිබූ සිරිය යකඩ උල්කාශ්මයකින් සැදි බවයි. එහි ලෝහ (යකඩ, නිකල් සහ කොබෝල්ට්) අනුපාතය ඒ අසල පිහිටි ඛර්ගා ක්ෂේමභූමිය අනුව නම්කළ උල්කාශ්මයට සමානත්වයක් දැක්වී ය
මෙම සිරියේ ලෝහ එම උල්කා ප්‍රවාහයෙන් ලබාගත්තකැයි විශ්වාස කෙරේ
නෙෆර්නෙෆරුආටන්ගේ අවමංගල භාණ්ඩ ටුටන්ඛාමුන්ගේ භූමදානය වෙනුවෙන් යළි භාවිතය
නිකොලස් රීවස් අනුව, ටුටන්ඛාමුන්ගේ අවමංගල භාණ්ඩ අතුරින් 80%ක් පමණම නෙෆර්නෙෆරුආටන් පාරාවෝවරියගේ මුල් අවමංගල භාණ්ඩ අතුරින් ලබාගත් ඒවායි
මේ අතර ඔහුගේ සුප්‍රකට රන් වෙස්මුහුණ, මැදි මිනීපෙට්ටිය, කැනපික බඳුන්, රන් ආලේපිත වන්දනා පනේල කිහිපයක්, ෂැබ්ටි-රූප, මංජුසා සහ අටු, රාජනීය ආභරණ ආදිය ද වේ
2015දී, රීවස් විසින් මෙයට සාක්ෂියක් ලෙස ටුටන්ඛාමුන්ගේ සුප්‍රකට රන් වෙස්මුහුණේ වූ පැරණි කාර්ටුෂයක් ඉදිරිපත් කරයි
මෙහි දැක්වෙන්නේ "අන්ඛ්ඛෙපෙරුරේ මෙරි-නෙෆර්ඛෙපෙරුරේ" (හෙවත් අක්නාටන්ගේ ප්‍රියාදර අන්ඛ්ඛෙපෙරුරේ) යන නාමයයි
මේ නිසා මෙම වෙස්මුහුණ මුලින් නිර්මාණය කෙරුණේ අක්නාටන්ගේ අගබිසව වූ නෙෆර්ටිටි රැජින වෙනුවෙනි
ඇය සිය සැමියාගේ මරණින් පසු සිහසුනට පත්වූ පසු අන්ඛ්ඛෙපෙරුරේ යන රාජකීය නාමය භාවිත කළා ය
මෙම තොරතුරු අනුව හැඟීයන්නේ බල අරගලයක දී නෙෆර්නෙෆරුආටන් (අක්නාටන්ගේ මරණින් පසු සිහසුනට පත් වූ නෙෆර්ටිටි විය හැකියි) බලයෙන් පහකළ බවයි. එහිදී ඇයට රාජකීය භූමදානයක් ලබා නොදී රැජිනක ලෙස භූමදානය කොට ඇත
නැතහොත් ටුටන්ඛාමුන් ඇගෙන් පසු සිහසුනට පත් වූ බැවින් ඔහුගේ නිලධාරීන් ඇයව වෙනත් රජකු‍‍ගේ අවමංගල භාණ්ඩ කට්ටලයක් සහිතව භූමදානය කරන්නට ඇත
බොහෝවිට මෙම භාණ්ඩ අක්නාටන්ට අයත් වූවා වන්නට ඇත
නෙෆර්නෙෆරුආටන් රැජිනියගේ අවමංගල භාණ්ඩ ඔහුගේ සොහොන්ගැබේ පැවතීම හේතුවෙන් නෙෆර්නෙෆරුආටන්ගෙන් පසු ටූටන්ඛාමූන් සිහසුනට පත් වූ බව විශ්වාස කෙරේ
උරුමය

ටූටන්ඛාමූන් ලොව සුප්‍රකටම පාරාවෝවරයා වේ නම් ඒ වඩාත් සුරක්ෂිතව ඇති ඔහුගේ ‍සොහොන්ගැබ සහ ඔහුගේ රුව හා සම්බන්ධ පුරාවස්තු හේතුවෙනි
ජොන් මැන්චිප් වයිට් විසින්, කාටර්ගේ ද ඩිස්කවරි ඔෆ් ද ටූම්බ් ඔෆ් ටූටන්ඛාමූන් ග්‍රන්ථයේ 1977 සංස්කරණයේ පෙරවදනෙහි සඳහන් කරන්නේ, "ජීවමාන සමයේ අවම සැලකිල්ලට භාජනය වූ නමුත්, මරණින් මතු වඩාත් ප්‍රසිද්ධියට පත්වූ ඊජිප්තුවේ පාරාවෝවරයා" ඔහු බවයි.

ඔහුගේ සොහොන්ගැබේ තිබී කෞතුක වස්තූන් 5,398ක් පමණ හමු විය
මේ අතර, ඝන රන් මිනීපෙට්ටිය, වෙස් මුහුණ, සිහසුන්, දුනු, නෙළුම් කුසලානය, ආහාර, වයින් සහ නැවුම් ලිනන් යටඇඳුම් ද විය
හොවඩ් නාටර්ට මෙම වස්තූන් ලැයිස්තුගත කිරීමට වසර 10ක් ගත විය
මෑතකාලීන විශ්ලේෂණයකින් යෝජනා වී ඇත්තේ සොහොන්ගැබෙන් සොයාගත් සිරිය (කිණිස්ස) උල්කාශ්මවලින් සැදි තලයකින් යුක්ත වූ බවයි. මෙකල ටූටන්ඛාමූන්ගේ සොහොන්ගැබෙන් හමුවූ පුරාවස්තු පිළිබඳ අධ්‍යයනය මගින් මධ්‍යධරණී පෙදෙස අවට එකල පැවති ලෝහ තාක්ෂණික ක්‍රමශිල්ප හඳුනාගත හැක
මෙම සොහොන්ගැබ සොයාගැනීම 1920 දශකයේ ප්‍රමුඛ ප්‍රවෘත්ති අතුරින් එකක් විය
ටූටන්ඛාමෙන්ගේ නාමය නූතන වාක්කරණය අනුව "ටුට් රජ" යුනවේන ප්‍රකට විය
පුරාතන ඊජිප්තුව ජනප්‍රිය සංස්කෘතිය සඳහා මාතෘකා බවට පත් විය
මේ අතර ටින් පෑන් ඇලීගේ ගීත ද වේ
මෙහිදී වඩාත් ජනප්‍රිය වූයේ 1923 හැරී වොන් ටිල්සර්ගේ "Old King Tut" නිර්මාණයයි
මෙය පටිගත කිරීමට ජෝන්ස් සහ හෙයාර් මෙන්ම සොෆී ටකර් වැනි ප්‍රමුඛ ශිල්පීන් දායක විය
"ටුට් රජ" යන නාමය නිෂ්පාදන, ව්‍යාපාර මෙන්ම එක්සත් ජනපද ජනපති හර්බට් හූවර්ගේ සුරතල් සුනඛයාගේ නාමයට ද යොදාගැනිණි
ටූටන්ඛාමූන්ගේ සොහොන්ගැබේ පුරාවස්තු ලොව වඩාත් සංචාරයට ලක් වූ පුරාවස්තු ලෙස සැලකෙයි
නමුත් මේ අතුරින් වඩාත් ප්‍රකට ප්‍රදර්ශන සංචාරය 1972 සිට 1979 දක්වා පැවති ද ට්‍රෙෂර්ස් ඔෆ් ටූටන්ඛාමූන් සංචාරයයි
මෙම ප්‍රදර්ශනය පළමුවරට ඇරඹුණේ 1972 මාර්තු 30 සිට සැප්තැම්බර් 30 දක්වා ලන්ඩනයේ බ්‍රිතාන්‍ය කෞතුකාගාරයේ ය
මිලියන 1.6කට අධික පිරිසක් මෙය නැරමූ අතර ඇතැමුන්ට පැය අටක් වැනි කාලයක් පෝළිම්වල රැඳී සිටීමට ද සිදු විය
මෙය එම කෞතුකාගාර ඉතිහාසයේ සුප්‍රකටම ප්‍රදර්ශනය ලෙස සැලකෙයි
මෙම ප්‍රදර්ශනය ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය, රුසියාව, ජපානය, ප්‍රංශය, කැනඩාව සහ බටහිර ජර්මනිය ඇතුළු රටවල් ගණනාවකම ප්‍රදර්ශනය කෙරිණි
මෙට්‍රොපොලිටන් කලා කෞතුකාගරය විසින් එක්සත් ජනපදයේ සංවිධානය කළ ප්‍රදර්ශනය 1976 නොවැම්බර් 17 සිට 1979 අප්‍රේල් 15 තෙක් පැවති අතර, මිලියන අටකට වැඩි පිරිසක් එය නැරඹූහ
2004දී ටූටන්ඛාමූන්ගේ අවමංගල භාණ්ඩ ප්‍රදර්ශනයක් ටූටන්ඛාමූන්
ද ‍ගෝල්ඩ්න් හියර්ආෆ්ටර් යුනවෙන් නම්කෙරුණු අතර, මෙයට ටූටන්ඛාමූන්ගේ සොහොන්ගැබේ පුරාවස්තු පනහක් සහ සෙසු 18වන රාජවංශ සොහොන්ගැබ්වලින් හමුවූ පුරාවස්තු අන්තර්ගත විය
ස්විට්සර්ලන්තයේ බාසල් නුවර ඇරඹි මෙහි දෙවන අදියර ජර්මනියේ බොන් නුවර පැවැත්විණි
මෙම යුරෝපා සංචාරක ප්‍රදර්ශනය සංවිධානය කරන ලද්දේ ජර්මන් සාමූහික ජනරජයේ කලා සහ ප්‍රදර්ශන ශාලාව, ශ්‍රේෂ්ඨ පුරාවස්තු කවුන්සිලය (SCA) සහ ඊජිප්තු කෞතුකාගාරය සමග ඇන්ටිකන්මියුසියම් බාසල් සහ සෑම්ලන්ග් ලුඩිවිග් ආයතනවල සහ‍යෝගීත්වයෙනි
බොන් ප්‍රදර්ශනය සඳහා ඩොයිෂ් ටෙලිකොම් ආයතනය විසින් අනුග්‍රහය දක්වන ලදී
2005දී ඊජිප්තුවේ ශ්‍රේෂ්ඨ පුරාවස්තු කවුන්සිලය සමග ආට්ස් ඇන්ඩ් එක්ස්හිබිෂන්ස් ඉන්ටර්නැෂල් සහ නැෂනල් ජියෝග්‍රැ‍ෆික් ආයතනවල සහයෝගීත්වයෙන් ටූටන්ඛාමූන් පුරාවස්තු සහ සෙසු 18වන රාජවංශ අවමංගල භාණ්ඩ ප්‍රදර්ශනයක් ටූටන්ඛාමූන් ඇන්ඩ් ද ගෝල්ඩන් ඒජ් ඔෆ් ද ෆේරෝස් යන තේමාව යටතේ පැවැත්විණි
මෙය ටූටන්ඛාමෙන්
ද ගෝල්ඩ්න් හියර්ආෆ්ටර් ප්‍රදර්ශනයම වෙනස්ම මුහුණුවරකින් ඉදිරිපත් කිරීමකි
මෙමගින් මිලියන තුනකට වැඩි ජනතාවක් අකාර්ෂණය කරගැනීමට අපේක්ෂා කෙරිණි
මෙම ප්‍රදර්ශනය ලොස් ඇන්ජලීස්වලින් ආරම්භ වී ෆෝට් ලෝඩර්ඩේල්, ෆ්ලොරිඩාව, චිකාගෝ සහ ෆිලඩෙල්ෆියා ප්‍රදේශ වෙත ව්‍යාප්ත විය
අනතුරුව එය 2008 අගෝස්තු මස ලන්ඩන්හි පැවැත්විණි
අවසානයේ එය ඊජිප්තුව වෙත යළි පිටත් විය
එක්සත් ජනපදයේ පැවති ප්‍රදර්ශනය නැවත වරක් 2008 ඔක්තෝබර් සිට 2009 මැයි දක්වා ඩලස් කලා කෞතුකාගාරයේ පැවැත්විණි
මෙම සංචාරය වෙනත් එක්සත් ජනපද නගරවල ද සංවිධානය කෙරිණි
ඩලස් ප්‍රදර්ශනයෙන් පසු එය සැන් ෆ්‍රැන්සිස්කෝවේ ඩි යන්ග් කෞතුකාගාරය සහ නිව් යෝක් නගරයේ ඩිස්කවරි ටයිම්ස් චතුරස්‍ර ප්‍රදර්ශනයේ ද පැවැත්විණි
2011දී, පළමු වරට ඔස්ට්‍රේලියාවේ ප්‍රදර්ශනය පැවැත්විණි
අප්‍රේල් මස එහි විවෘත කිරීමේ උත්සවය මෙල්බර්න් කෞතුකාගාරයෙහි පැවැත්විණි
2011 දෙසැම්බර් මස එය නැවත කයිරෝව වෙත රැගෙන යන ලදී
මෙම ප්‍රදර්ශනයට ටූටන්ඛාමූන්ට පෙර දහඅටවන රාජවංශයේ රාජ්‍ය කළ හට්ෂෙප්සුට් රැජිනිය වැනි පාරාවෝවරුන්ගේ කෞතුක වස්තූන් 80ක් අන්තර්ගත විය
ඇගේ සමයේ අනුගමනය කළ වෙළඳ ප්‍රතිපත්ති හේතුවෙන් පසුකාලීනව ටූටන්ඛාමූන් වැන්නවුන්ගේ අධික වියදම්කාරී භූමදානයන්ට ධනය උපයාගත හැකිව තිබිණි
එසේම ටූටන්ඛාමූන්ගේ සොහොන්ගැබට අයත් වස්තූන් 50ක් පමණ ද අන්තර්ගත විය
1972-1979 සංචාරයේ ප්‍රදර්ශනාංගයක් වූ සුප්‍රකට රන් වෙස්මුහුණ මෙම ප්‍රදර්ශනයට ඇතුළත් නොවිණි
එයට හේතුව සංචාරයන් සඳහා යොදා ගැනීමට වෙස්මුහුණ බි‍ඳෙනසුලු වැඩි යැයි ඊජිප්තු රජය තීරණය කිරීමයි
ඒ නිසා ඉන් පසු එය සංචාරක ප්‍රදර්ශන සඳහා යොදා නොගැනිණි
ටූටන්ඛාමූන් ඇන්ඩ් ද වර්ල්ඩ් ඔෆ් ෆේරෝස්නැමැති වෙනත් ප්‍රදර්ශනයක් 2008 මාර්තු 9 සිට සැප්තැම්බර් 28 දක්වා වියානා මානව විද්‍යා කෞතුකාගාරයේ පැවැත්විණි
මෙහි අමතරව කෞතුක අංග 140ක් අන්තර්ගත විය
යළි නම්කළ ටූටන්ඛාමූන්
ද ‍ගෝල්ඩන් කිං ඇන්ඩ් ද ග්‍රේට් ෆේරෝස් නැමැති ප්‍රදර්ශනය 2008 නොවැම්බර් සිට 2013 ජනවාරි 6 තෙක් එක්සත් ජනපදය සහ කැනඩාවේ ප්‍රදර්ශනය කෙරිණි
ජනප්‍රිය සංස්කෘතිය තුළ

චිත්‍රපට 
 We Want Our Mummy (1939) නැමැති චිත්‍රපටය තුළ රූටින්-ටූටින් කුරුමිටි රජුගේ සහ ඔහුගේ බිසව වූ හොට්සි ටොට්සිගේ සොහොන්ගැබ සොයා යන අයුරු නිරූපණය වේ
Mummy's Dummies (1948) නැමැති චිත්‍රපටය තුළ ආවතේවකරුවන් තිදෙනා වංචනික වෙළෙන්දකුට හසුවී වෙනත් රූටින්ටූටින් රජකුට (වර්නන් ඩෙන්ට්) දත්කැක්කුමක් සමනය කරගැනීමට සහාය වීමට උපකාරී වේ
La Reine Soleil (2007) නැමැති ෆිලිප් ලෙක්ලාර්ක්ගේ සජීවීකරණ චිත්‍රපටයේ අක්නාටන්, ටූටන්ඛාටන් (පසුව ටූටන්ඛාමූන්), අඛේසා (අන්ඛෙසෙන්පාටන්, පසුව අන්ඛෙසෙනමූන්), නෙෆර්ටිටි සහ හොරෙම්හෙබ් නිරූපණය වේ
මෙහි අක්නාටන්ගේ අසංවේදී ඒකදේවවාදයට එරෙහි අමුන් පූජකවරුන්ගේ සංකීර්ණ අරගලයක් නිරූපණය වේ
Transformers (2007) චිත්‍රපටයේ ඩිසෙප්ටිකන් චරිතය වියරුවෙන් "ටූටන්ඛාමූන්" යන නාමය නිතර නිතර පවසයි
පරිගණක ක්‍රීඩා
 Sphinx and the Cursed Mummy (2003) නැමැති වීඩියෝ ක්‍රීඩාව මගින් ටූටන්ඛාමූන් කුමරුගේ ප්‍රබන්ධ චරිතයක් නිරූණය වේ
මෙහි ඔහු නම් නොලද මායාමය චාරිත්‍රයක් හේතුවෙන් ක්ෂණිකව මමීකරණයට ලක් වේ
උපදෙස් සංග්‍රහයෙහි මමිය තරුණ , නිවට පෙනුමක් ඇති බව දක්වා ඇත
ආකේඩ් ක්‍රීඩාවක් වන Tutankham (1981) ටූටන්ඛාමූන් වටා දිවෙයි
සාහිත්‍යය
 නික් ඩ්‍රේක්ගේ [සංගීතඥයා නොවේ] නවකථාවක් වන Tutankhamun (2008) කථාව ගෙතී ඇත්තේ ටූටන්ඛාමූන් රජසමයේ ය
ඝාතන අභිරහසක් වටා ගෙතුණු මෙහි ඔහුගේ තුවාල සහ මරණය කෙරෙහි විවිධ මතයයන් ඉදිරිපත් කරයි
The Lost Queen of Egypt (1937) නැමැති ලුසිල් මොරිසන්ගේ නවකථාව ටූටන්ඛාමූන්ගේ බිසව වූ අන්ඛෙසෙන්පාටන් / අන්ඛෙසෙනමූන් රැජින පිළිබඳ ගෙතුණකි
මෙහි කථාව මැද දී එකතු වන ප්‍රධාන චරිතයකි, ඔහු
මෙහි ඔහුගේ නාමය '‍ටූටන්ඛාමොන්' ලෙස උච්චාරණය කෙරේ
මෙහි ඔහුව මරාදැමුණු බව දැඩිව දක්වා ඇත
සංගීත
 "King Tut" (1978) නැමැති පුදුම ගීතය ගායනා කරන්නේ (ඇමරිකානු විකට ශිල්පී) "ස්ටීව් මාටින් සහ ටූට් අන්කොමන්ස්" (නිටී ග්‍රිටී ඩර්ට් බෑන්ඩ් කණ්ඩායමේ ශිල්පීන් ඇතුළත් උපස්ථා කණ්ඩායමකි) විසිනි
රූපවාහිනිය
 වික්ටර් බුවනෝ විසින් නිරූපණය කළ ‍ටුට් රජුගේ චරිතය 1966 සිට 1968 දක්වා විකාශය වූ බැට්මෑන් රූපවාහිනී කතාමාලාවේ දුෂ්ට චරිතයක් ලෙස දක්වා ඇත
මෙහි මෘදු ගුණ ඇති ඊජිප්තුවේදියකු වන විලියම් ඔමාහා මැක්එල්රෝයි කම්පනයකට මුහුණ දීමෙන් පසුව විශ්වාස කරන්නේ තමන් ටූටන්ඛාමූන්ගේ පුනරුත්පත්තියක් බවයි. මෙහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ඔහු අපරාධවල නියැළෙන අතර, ඔහුට එරෙහිව බැට්මෑන් සහ රොබින් සටන් වදිති
2005 BBC රූපවාහිනී කතාමාලාවක් වූ Egypt
Rediscovering a Lost World කතාමාලාව ගෙතී ඇත්තේ ටූටන්ඛාමූන්ගේ දිවිය, මරණය සහ ඔහුගේ සොහොන්ගැබේ දෛවෝපගත සොයාගැනීමයි
එක්සත් ජනපදයේ වාර්තා වැඩසටහන් මාලාවක් වූ King Tut Unwrapped තුළ මොරොක්කෝ ජාතික ගායක-නළුවකු වූ ෆයිසාල් ඔබරෝන් අසිසි විසින් ටූටන්ඛාමූන්ගේ චරිතය නිරූපණය කරයි
ඩිස්කවරි කිඩ්ස් සජීවීකරණ කතාමාලාවක් වූ ටූටන්ස්ටයින් තුළ ටූටන්ඛාමූන් පාදක කරගත් ටූටන්ඛෙසෙටාමුන් හෙවත් ටූටන්ස්ටයින් යන සුරතල් නාමයෙන් හැඳින්වුණු ප්‍රබන්ධ මමියක් සහ ඔහුගේ මරණින් මතු දිවිය නිරූපණය වේ
මෙහි ඔහුව කම්මැලි 10වන වියේ පසුවූ මමි දරුවකු ලෙස දක්වා ඇත
මෙහි ඔහුට දුෂ්ට ඊජිප්තු දෙවියකු වූ සෙට්ගෙන් වාස්ගේ සෙංකෝලය නැමැති මායාමය වස්තුවක් ආරක්ෂා කරගැනීමට සිදු වේ
Tut නැමැති කෙටි රූපවාහිනී කතාමාලාව ලිහිල්ව ටූටන්ඛාමූන්ගේ (නිරූපණය ඇවන් ජොගියා විසිනි) රාජ්‍ය සමය වටා ගෙතී ඇත
මෙය විකාශය ඇරඹුණේ 2015 ජූලි මස ස්පයික් නාළිකාව මගිනි
ජපන් සුපිරිවීර කතාමාලාවක් වන Kamen Rider Ghost තුළ කමෙන් ධාවකයන්ට සිය බලය වැඩි කරගැනීමට ආදර්ශ වශයෙන් ගතහැකි සුප්‍රකට ඓතිහාසික චරිත 15 අතුරින් එකකි, ටූටන්ඛාමූන්
මෙහි කමෙන් ධාවක ආත්මය විසින් ටූටන්ඛාමූන්ගේ ආත්මය නිතරම යොදාගන්නේ පාරාවෝ වැනි ටූටන්ඛාමූන් දමාෂී ස්වරූපයට පරිවර්තනය වීම පිණිසයි
නාමයන්

සම්ප්‍රදායික වන්දනා ක්‍රමය යළි හඳුන්වා දීමේ දී, ඔහුගේ නාමය වෙනස් විය
මෙය පරිවර්තනය කෙරෙන්නේ twt-ꜥnḫ-ỉmn ḥqꜣ-ỉwnw-šmꜥ ලෙසයි
නූතන ඊජිප්තුවේදීය සම්මුතිය අනුව මෙය ටූටන්ඛාමූන් හෙකාඉයුනුෂෙමා ලෙස ලියනු ලැබේ
එහි අරුත "අමුන්ගේ ජීවමාන ප්‍රතිබිම්බය, ඉහළ හීලියොපොලිස්හි පාලක" යන්නයි
සිහසුනට පත්වීමේ දී ටූටන්ඛාමූන් විසින් පුද්ගල නාමයක් භාවිත කළේ ය
මෙය පරිවර්තනය කෙරෙන්නේ nb-ḫprw-rꜥ ලෙස වන අතර, නූතන ඊජිප්තුවේදීය සම්මුතිය අනුව එය නෙබ්ඛෙපෙරුරේ ලෙස ලියනු ලැබේ
මෙහි අරුත "රේගේ ස්වරූපයන්ට අධිපති" යන්නයි
අමර්ණ ලිපිවල දැක්වෙන නිභුරෙරෙයා යන නාමය ඇතැම්විට ඔහුගේ පුද්ගල නාමය උච්චාරණය වූ සැබෑ ස්වරූපයට ආසන්න වන්නට ඇත
පෙළපත

මේවාත් බලන්න
ටූටන්ඛාමූන්ගේ මමිය
ටූටන්ඛාමූන්ගේ වෙස්මුහුණ
ටූටන්ඛාමූන්ගේ උල්කාශ්ම යකඩ සිරි තලය
ටූටන්ඛාමූන්ගේ හොරණෑ
ටූටන්ඛාමූන්ගේ අනුබිස් පූජාසනය

මූලාශ්‍ර

වැඩිදුර කියවීමට

 ඇන්ඩ්‍රිට්සස්, ජෝන්
Social Studies of Ancient Egypt
ඔස්ට්‍රේලියාව 2006.
 බූත්, චාලට්
The Boy Behind the Mask, වන්වර්ල්ඩ්, ISBN 978-1-85168-544-8.
 බ්‍රයර්, බොබ්
The Murder of Tutankhamun
පට්නම් ඇඩල්ට්, 13 අප්‍රේල් 1998, ISBN 0-425-16689-9 (කඩදාසි බැම්ම සහිත)/ISBN 0-399-14383-1 (ඝන කවරය)/ISBN 0-613-28967-6 (පාසල් සහ පුස්තකාල බැඳුම)
කාටර්, හොවාර්ඩ් සහ ආතර් සී. මේස්, The Discovery of the Tomb of Tutankhamun
කූරියර් ඩෝවර් ප්‍රකාශන, 1 ජූනි 1977, ISBN 0-486-23500-9 සොහොන්ගැබේ අනාවරණය සහ විවෘත කිරීම පිළිබඳ වගකිව යුතු පුරාවිද්‍යාඥයා විසින්ම ලියන ලද අර්ධ-ජනප්‍රිය වාර්තාව.
 ඩෙස්රොචස්-නෝබල්කෝට්, ක්‍රිස්ටියෑන්
සර්වත් ඔකාෂා (ප්‍රස්තාවනාව), Tutankhamun
Life and Death of a Pharaoh
නිව් යෝක් ග්‍රැෆික් සමාජය, 1963, ISBN 0-8212-0151-4 (1976 යළි මුද්‍රණය, ඝන කවරය) /ISBN 0-14-011665-6 (1990 යළි මුද්‍රණය, කඩදාසි බැම්ම සහිත)
එඩ්වර්ඩ්ස්, අයි. ඊ. එස්., Treasures of Tutankhamun
මෙට්‍රොපොලිටන් කලා කෞතුකාගාරය, 1976, ISBN 0-345-27349-4 (කඩදාසි බැම්ම සහිත)/ISBN 0-670-72723-7 (ඝන කවරය)
ශ්‍රේෂ්ඨ ඊජිප්තු පුරාවස්තු කවුන්සිලය, The Mummy of Tutankhamun
The CT Scan Report, Ancient Egypt තුළ මුද්‍රිත, ජූනි/ජූලි 2005.
 හාග්, මයිකල්
The Rough Guide to Tutankhamun
ලන්ඩන් 2005. ISBN 1-84353-554-8.
 හෝවිං, තෝමස්
The Search for Tutankhamun
The Untold Story of Adventure and Intrigue Surrounding the Greatest Modern archeological find
සයිම්න ඇන්ඩ් ෂස්ටර්, 15 ඔක්තෝබර් 1978, ISBN 0-671-24305-5 (ඝන කවරය සහිත)/ISBN 0-8154-1186-3 (කඩදාසි බැම්ම සහිත) මෙම ග්‍රන්ථයේ සොහොන්ගැබ අනාවරණය සහ කැනීම පිළිබඳරසවත් කථා ගණනාවක් අන්තර්ගත වේ
ජේම්ස්, ටී. ජී. එච්. Tutankhamun
ෆ්‍රීඩ්මන්/ෆෙයාෆැක්ස්, 1 සැප්තැම්බර් 2000, ISBN 1-58663-032-6 (ඝන කවරය සහිත) මෙය බ්‍රිතාන්‍ය කෞතුකාගාරයේ හිටපු ඊජිප්තු පුරාවස්තු භාරකරු විසින් සකසන ලද විශාල ආකෘතියේ වෙළුමකි
මෙහි ටූටන්ඛාමූන්ගේ අවමංගල භාණ්ඩ සහ අදාළ වෙනත් වස්තූන්ගේ වර්ණ පින්තූරවලින් සමන්විත ය
න්‍යුබර්ට්, ඔටෝ
ග්‍රැනඩා පබ්ලිෂිං ලිමිටඩ්, 1972, ISBN 0-583-12141-1 (කඩදාසි බැම්ම සහිත) සොහොන්ගැබේ අනාවරණය පිළිබඳ ඍජු වාර්තාවකි
රීවස්, සී. ‍නිකොලස්
The King, the Tomb, the Royal Treasure
තේම්ස් ඇන්ඩ් හඩ්සන්, 1 නොවැම්බර් 1990, ISBN 0-500-05058-9 (ඝන කවරය සහිත)/ISBN 0-500-27810-5 (කඩදාසි බැම්ම සහිත) මෙමගින් ඔහුගේ සොහොන්ගැබේ අන්තර්ගතය සම්පූර්නයෙන් ආවරණය කරයි
රොසි, රෙන්සෝ
සින්චිනැටි (ඔහියෝ) 2007 ISBN 978-0-7153-2763-0, වර්ඛ සිතුවම් සහිත ය
බාහිර සබැඳි

 පාරාවෝගේ නගරයේ භයානක අනාවරණ—BBC ප්‍රවෘත්ති
 ටූටන්ඛාමූන් සහ ස්වර්ණමය පාරාවෝවරුන්ගේ යුගය නිල වෙබ්අඩවිය
 බ්‍රිතාන්‍ය ‍කෞතුකාගාරය ටූටන්ඛාමූන් ඉස්මතුව
 "ස්විස් ජාන විද්‍යාඥයෝ ටූටන්ඛාමූන්ගේ ජාන වාර්තාව අධ්‍යයනය කරති" රොයිටර්ස් වෙතින්
 අවසාන ටුට් - PBS කතාමාලාවක් වූ සීක්‍රට්ස් ඔෆ් ද ඩෙඩ් මගින් නිර්මාණය කළ වාර්තා වැඩසටහන

ටුටන්ඛාමුන්
ක්‍රි
1340 දශකයේ උපත්
ක්‍රි
1320 දශකයේ මරණ
අමර්ණ යුගය
පුරාතන ළමා පාලකයෝ
පුරාතන ඊජිප්තු මමී
ආටන්වාදය
ශාපයන්
පුරාතන ඊජිප්තුවේ ඓතිහාසික මකාදැමීම්
ඊජිප්තුවේ දහඅටවන රාජවංශයේ පාරාවෝවරුන්
වෝහාරිකව ප්‍රතිනිර්මාණය කෙරුණු ඓතිහාසික ජනයා
ආබාධිත රාජකීයයන් සහ වංශවතුන්
නෙෆර්නෙෆරුආටන් නැමැති වෙනත් පුද්ගලයන් සඳහා, බලන්න නෙෆර්නෙෆරුආටන් (වක්‍රෝක්තිහරණය)
අන්ඛෙපෙරුරේ-මෙරි-නෙෆර්ඛෙපරුරේ/ -මෙරි-වේන්රේ/ -මෙරි-ආටන් නෙෆර්නෙෆරුආටන් යනු මෙරිටා‍ටන් රැජින හෝ බොහෝ විට නෙෆර්ටිටි රැජින හැඳින්වීම සඳහා යොදාගත් නාමයකි
ඊජිප්තුවේ දහඅටවන රාජවංශයේ අමර්ණ යුගය අවසානයේ පාරාවෝ ලෙස රාජ්‍ය පාලනය සිදුකළ කාන්තාවක් පිළිබඳ පුරාවිද්‍යාත්මක සාධක හමුවී ඇත
ඇය කාන්තාවක බව සනාථ වන්නේ මෙහි නාමයේ ඇති ස්ත්‍රී ස්වරූපය සහ ඇගේ දෙවන කාර්ටුෂයේ ප්‍රභේදයක සඳහන් අඛෙට්-එන්-හ්යෙස් ("ඇගේ සැමියා කෙරෙහි ක්‍රියාකාරී") නැමැති විරුදය හේතුවෙනි
නමුත් ඇයව අන්ඛෙපෙරුරේ ස්මෙන්ඛ්කරේ-ඩ්ජෙසර් ඛෙපරු යන නාමය සහිත පිරිමි පාරාවෝවරයා සමග වරදවා වටහා නොගත යුතු ය
මේ පිරිමි පාරාවෝවරයා සතු විරුදයන් හෝ කාර්ටුෂයන් මෙතෙක් හමු වී නොමැත
සාමාන්‍ය කාලානුක්‍රමය
2011 මෙට්‍රොපොලිටන් කලා කෞතුකාගාරයේ හොරෙම්හෙබ් පිළිබඳ පැවති සම්මන්ත්‍රණය අනුව, පසුකාලීන 18වන රාජවංශයේ කාලානුක්‍රමය පහත පරිදි වේ
ස්මෙන්ඛ්කරේ සහ නෙෆර්ටිටිගේ අනුප්‍රාප්ති අනුපිළිවෙල පිළිබඳ විද්වතුන් පොදු එකඟත්වයකට පැමිණ නැත
ඔවුන්ගේ සමයයන්ට අයත් දින නිර්ණිත සාධක ඉතා ස්වල්පයක් හමුවී ඇති නමුත්, ඒවා අර්ථකථනය කරන ආකාරය අනුව එම පිළිවෙල වෙනස් විය හැක
1845 සම්ප්‍රදායික කාලනිර්ණ ක්‍රමය මත පදනම්ව බොහෝ විශ්වකෝෂීය මූලාශ්‍ර සහ සිතියම් ස්මෙන්ඛ්කරේ අක්නාටන්ගෙන් පසුව සිහසුනට පත් වූ බව සඳහන් කරයි
තවත් සමහරු ස්මෙන්ඛ්කරේ සහ නෙෆර්නෙෆරුආටන් යනු එක් අයකුම බව තවමත් විශ්වාස කරති
අක්නාටන්ගේ රාජ්‍ය සමයේ සිට ටුටන්ඛාටන්ගේ අනුප්‍රාප්තිය දක්වා වූ වසර 13ක කාලසීමාව බෙහෙවින් අපැහැදිළි ය
ස්මෙන්ඛ්කරේ සහ නෙෆර්නෙෆරුආටන්ගේ රාජ්‍ය සමයයන් ඉතා කෙටි වන අතර, එකල දේශපාලන සිදුවීම් පිළිබඳ අවබෝධයක් ලබාගැනීමට තරම් එම කාලයන්ට අයත් ස්මාරක හෝ ශිලාලේඛනමය සාධක ප්‍රමාණවත් නොවේ
මීට අමතරව නෙෆර්නෙෆරුආටන්ගේ පුද්ගල නාමය හෙවත් සිහසුන් නාමය ස්මෙන්ඛ්කරේ විසින් ද භාවිතයට ගෙන ඇත
ඇගේ නාමය (හෝ උපන් නම) නෙෆර්ටිටි/නෙෆර්ටිටි-නෙෆර්නෙෆරුආටන් රැජිනගේ නාමයම වීම නිසාත් ඇගේ අනන්‍යතාව හඳුනාගැනීමේ දී ඇතැම් අවස්ථාවන්හි බෙහෙවින් අපහසුතාවන්ට ලක්වීමට සිදු වේ
ඊජිප්තුවරුන් අමර්ණ රජවරුන් පිළිබඳ සාධක අනාගතයෙන් වසන් කිරීමට උත්සාහ දරා ඇත
නෙෆර්නෙෆරුආටන්ගේ අනුප්‍රාප්තික රජු ඇයට රජකුගේ භූමදානයක් ලබා දීම ප්‍රතික්ෂේප කොට ඇති බව පෙනේ
එසේම පසුව හොරෙම්හෙබ් රජ සමයේ සම්පූර්ණ අමර්ණ යුගයම පිළිකුලට භාජනය කෙරිණි
එහි දී අක්නාටන්‍ගේ සිට ආයි දක්වා අමර්ණ රජවරුන්ගේ නම් ඉතිහාසයෙන් මකා දමා ඇති අතර, එම රජවරුන්ගේ සම්පූර්ණ රාජ්‍ය සමයයන් හොරෙම්හෙබ්ගේ නාමයට ඇතුළත් කොට දක්වා ඇත
නමුත් ඉන් වසර 3300කට පසු වත්මන් විද්වතුන් සිදුවීම් එකිනෙක ගලපා ගනිමින් මකාදැමූ පාඨයන්හි කොටස් අනුසාරයෙන් ඉතිහාසය යළි ගොඩනැගීමට සමත්ව සිටිති
පුරාවිද්‍යාත්මක සාධක අපැහැදිළි හෝ සැක කටයුතු හෙයින් නෙෆර්නෙෆරුආටන්ගේ නාමය, ලිංගය, අනන්‍යතාවය මෙන්ම එවන් රැජිනියක සිටියේද යන්න ඊජිප්තුවේදීන්ගේ මතභේදයට තුඩු දී ඇත
අනන්‍ය නාමයන් නොමැති වීම හේතුවෙන්, 1980 දශකයේ මුල්කාලයට පෙර ලියැවුණු ග්‍රන්ථ සහ ලිපිවල තොරතුරු ගැටලුකාරී වී ඇත
එකල "අන්ඛ්ඛෙපරුරේ" යන නාමය අන්තර්ගත භාණ්ඩ ස්මෙන්ඛ්කරේට අයත් යැයි දක්වා තිබීම එයට හේතුවයි. නමුත් එම භාණ්ඩය මේ පුද්ගලයන් දෙදෙනාගෙන් අයකුට අයත් වූවක් විය හැක
මැනතෝ
මැනතෝ යනු ක්‍රි
තුන්වන සියවසේ ටොලමිවරුන්ගේ යු‍ගයේ සිටි පූජකවරයෙකි
ඔහු විසින් ලියන ලද "ඊජිප්තියානු ඉතිහාසය" ග්‍රන්ථයේ රජවරුන් රාජවංශ අනුව බෙදා දක්වා ඇත
මෙය පුරාතන ඊජිප්තුව කාලනිර්ණය කිරීමේ නූතන පිළිවෙතට ද පාදක විය
නමුත් වර්තමානය වන විට ඔහුගේ කෘතිය දක්නට නොමැති අතර, පසුකාලීන රචකයින් විසින් ඔහුගේ කෘතියේ කොටස් උපුටා දක්වා ඇති අවස්ථා පමණක් ශේෂ ව ඇත
අමර්ණ රජවරුන්ගේ නම් ඉතිහාසයෙන් මකා දමා ඇති හෙයින්, මේ පිළිබඳ තොරතුරු සඳහන් එකම පුරාතන වාර්තාව මැනතෝගේ වාර්තාවයි.

මැනතෝගේ විස්තරය නැමැති ඔහුගේ කෘතියේ සාරාංශය පසුකාලීන 18වන රාජවංශයේ අනුප්‍රාප්තිය මෙසේ දක්වයි. "අමෙනෝෆිස් වර්ෂ 30ක් සහ මාස 10ක්" යනුවෙන් සඳහන් රජු බොහෝ විට IIIවන අමේනහොටෙප් බව පෙනේ
අනතුරුව "ඔහුගේ පුත් ඕරස් වර්ෂ 36ක් සහ මාස 5ක්" යනුවෙන් සඳහන් පාඨයේ නම හොරෙම්හෙබ්‍ගේ නාමය ඇසුරෙන් තැනුනක් බවත්, එහි රාජ්‍ය සමය සම්පූර්ණ අමර්ණ යුගයේම රාජ්‍ය සමය බවත් විශ්වාස කෙරේ
නමුත් ඇතැමුන් පවසන්නේ ඕරස් යනු අක්නාටන් බවයි.

ඕරස්ගෙන් පසු "ඔහුගේ දියණිය අචෙන්චෙරෙස් වර්ෂ 12ක් සහ මාස 1කුත්, අනතුරුව ඇගේ සොයුරු රතෝටිස් වර්ෂ 9කුත්" රාජ්‍ය පාලනය කළ බව සඳහන් වේ
ගැබෝල්ඩි අනුව මේ අචෙන්චෙරෙස් යනු අන්ඛ්ඛෙ‍පරුරේ ය
ඔහු පවසන්නේ පිටපත් කිරීමේ වරදක් හේතුවෙන් වර්ෂ 2ක් සහ මාස 1ක කාලය, වර්ෂ 12 සහ මාස 1ක් බවට සඳහන්ව ඇති බවයි. (ඇෆ්‍රිකානස් සහ යුසේබියස් මේ තැනැත්තාගේ රාජ්‍ය සමය පිළිවෙලින් වර්ෂ 32 සහ 16 ලෙස දක්වති) බොහෝ දෙනකු එකඟ වන්නේ රතෝටිස් යනු ටුටන්ඛාමුන් බවයි. මේ අනුවථ මේ අනුව අනුප්‍රාප්තික අනුපිළිවෙල අනුව, අචෙන්චෙරෙස් යනු අන්ඛ්ඛෙපෙරුරේ බවට සාධක සපයයි
රතෝටිස්ගෙන් පසු "ඔහුගේ පුත් අචෙන්චෙරෙස් වර්ෂ 12ක් සහ මාස 5කුත්, ඔහුගේත් පුත් අචෙන්චෙරෙස් II වර්ෂ 12ක් සහ මාස 3කුත්"රාජ්‍ය පාලනය කළ බවට දැක්වෙන පාඨය හේතුවෙන් ඉන් ඔබ්බට මැනතෝගේ වාර්තාව පිළිබඳ විශ්වාසය තැබිය නොහැකි බව පෙනී යයි
ප්‍රධාන සාක්ෂි

නෙෆර්නෙෆරුආටන් නැමැත්තියක සිටි බවටත්, ඇයගේ ස්ත්‍රී/පුරුෂ භාවයත්, අනන්‍යතාවත් පැහැදිළි කිරීමට දායක වන සාධක මෙසේ ය
මෙම වස්තූන් වර්තමානයේ නොයෙකුත් මතවාදයන්ට පාදක වී ඇත
IIවන මෙරිරේගේ සොහොන්ගැබේ අන්ඛෙපෙරුරේ ස්මෙන්ඛ්කරේ-ඩ්ජෙසර්ඛෙපරු යන රජුගේ නාමය සඳහන්ව ඇති බව 1845 තරම් ඈත කාලයේ සිට දන්නා දෙයකි
එහි ඔහු සහ මහා රාජකීය බිරිඳ යන පදවිය දරන මෙරිටාටන් විසින් සොහොන්ගැබේ හිමිකරුට ත්‍යාගයක් පිරිනමනු නිරූපිත ය
මෙහි රජුගේ නාමය සහිත කොටස ඉවත් කොට තිබුණත්, එය ඉවත් කිරීමට පෙර 1850දී ලෙප්සියස් විසින් වාර්තා කොට ඇත
මෙම සොහොන්ගැබෙහිම වෙනත් බිත්තියක, වෙනක් දසුනක් ඇති අතර, එහි රාජ්‍ය වර්ෂය 12ට අයත් ප්‍රකට රාජසභා දර්ශනය දක්නට ලැබේ
මේ අනුව සහ-රාජ්‍යාධිකාරිවරුන් දෙපළක් සිටි බව පැහැදිළි වේ
කෙසේවුවත්, මෙරිරේගේ මෙරිරේගේ සොහොන්ගැබේ දර්ශනයෙහි දිනයන් සඳහන්ව නොමැති අතර, එහි අක්නාටන් පිළිබඳ සඳහනකුදු නැත
එසේම සොහොන්ගැබේ අයිතිකරුවා මියගිය දිනය හෝ ඔහු නව රජුට සේවය කළේ ද යන්න පිළිබඳව ද සනාථ කළ නොහැක
බඳුන මගින් හවුල් පාලනයක් පිළිබඳ අදහසක් ඇති වුවද, එය රජකු සිය නාමය සිය පූර්වප්තිකයාගේ නාමයට සම්බන්ධ කිරීමට ගත් උත්සාහයක් වන්නට ද හැක
මේ හෙයින් මෙම සරල සම්බන්ධතාවය මගින් හැමවිටම හවුල් පාලනයක් පිළිබඳ නිරූපණය වේ යැයි සිතිය නොහැක
මේ යුගයේ බොහෝ කරුණු මෙන්ම මෙම කරුණ ද යෝජිත එකක් මිස, නිගමනයක් නොවේ
ස්මෙන්ඛ්කරේගේ යැයි පැහැදිළිව පැවසිය හැකි රූ දුරුලභ ය
IIවන මෙරිරේගේ සොහොන්ගැබේ කොනක දකුණුපසින් ඇති උද්‍යානයක සිටින අමර්ණ රජකු සහ රැජිනක නිරූපිත කැටයමේ ඔහු නිරූපණය වේ යැයි යෝජනා වී ඇත
මෙහි කිසිදු ලේඛනයක් ඇතුළත් නොවේ
නමුත් එම රූ ටුටන්ඛාමුන් සහ ඔහුගේ බිසවගේ මෙන් නොපෙනෙන නිසා මෙම රූප බොහෝ විට ස්මෙන්ඛ්කරේ සහ මෙරිටාටන්ගේ යැයි යෝජනා වී ඇත
නමුත් ඒවා අක්නාටන් සහ නෙෆර්ටිටිගේ යැයි පැවසුණු අදහස් ද ඇත
නමුත් මෑතක දී යෝජනා වී ඇත්තේ, ඉන් පැවසෙන්නේ ඔහුගේ අනුප්‍රාප්තිකයාගේ පළමුවන වර්ෂයේත්, ඔහුගේ වත්තේ වයින් නිපදවන බව ය
හානියට පත් නොවූ ඔහුගේ නාමයෙන් වැඩි කොටසක් අන්තර්ගත මුදු කිහිපයක් හමු වී ඇත
ඉන් එක් උදාහරණයක් නම් අංගය UC23800 නැමැති පෙට්‍ර‘ කෞතුකාගාරයේ ඇති මුදුවයි. මෙම මුදුවේ පැහැදිළිව "ඩ්ජෙසර්" සහ "ඛෙර්පරු" යන අක්ෂර සහ 'කා' සංකේතයේ කොටසක් හඳුනාගත හැක
මීට පෙර ආසන්න වශයෙන් සම්පූර්ණ ස්මෙන්ඛ්කරේ රජු සහ මෙරිටාටන් මහා රාජකීය බිරිඳගේ නාමය අන්තර්ගත රේඛා සටහන් අන්තර්ගත ගල් කුට්ටියක් පිළිබඳ වාර්තා විය
නමුත් වර්තමානයේ එම ගල් කුට්ටිය දක්නට නැත
ටුටන්ඛාමුන්ගේ සොහොන්ගැබේ (KV62) ඇති වස්තූන් ගණනාවක්ම මුලින් නෙෆර්නෙෆරුආටන් වෙනුවෙන් නිර්මාණය කළ ඒවා වේ මේ අතර කාටර් 261p(1) නැමැති නුට් දෙවඟන නිරූපිත වටිනා රන් ආභරණයක් ද වේ
සෙසු අංග අතර, ශෛලමය මිනීපෙට්ටිය, මමී දැවටුම්, රාජකීය කුඩා ප්‍රතිමා
කැනපික් අංග (අල්මාරි,කුඩා මිනීපෙට්ටි සහ බඳුන්වල මූඩි), විවිධ අත් පළඳනා මෙන්ම ෂැබ්ටි රූප පවා වේ
ශෛලිය මත පදනම්ව, නාමයක් අන්තර්ගත නොවූ ඇතැම් භාණ්ඩ මුලින් කාන්තාවක සඳහා නිමකළ ඒවා බව විශ්වාස කෙරේ
2001 සිට ඊජිප්තුවේදියකු වන නිකොලස් රීවස් විසින් සිදුකළ පර්යේෂණයකින් පෙනී ගොස් ඇත්තේ සුප්‍රකට රන් වෙස්මුහුණ පවා මුලින් නෙෆර්නෙෆරුආටන් රැජින වෙනුවෙන් නිමවූවක් බවයි. ටුටන්ඛාමුන්ගේ මෙම අවමංගල වෙස්මුහුණේ ඇගේ රාජකීය නාමය වන අන්ඛ්ඛෙපෙරුරේ යන්න සඳහන් කාර්ටුෂයක් අර්ධව මකා තිබිය දී හමු විය
ස්මෙන්ඛ්කරේගේ නම්කළ නිරූපණයන් දුලබ වුවත්, නෙෆර්නෙෆරුආටන් සඳහා කිසිදු නම්කළ නිරූපණයක් හමුව නැත
වැදගත් පුරාවිද්‍යාත්මක සාක්ෂියක් වන මංජුසාවක (කාටර් 001k) (සැබැවින්ම, එහි දිගු කැබැල්ලක) පහත පාඨය සටහන් කොට ඇත
නෙෆර්නෙෆරුආටන් පිළිබඳ සනාථ කරන වඩාත් ස්ථිර ශිලාලේඛනය පායිරිගේ සොහොන්ගැබෙන් (TT139) හමු වූ පූජකයන් පිළිබඳ ශිලාලේඛනයකි
නිකොලස් රීවස් පායිරිගේ සොහොන්ගැබේ පාවාහ් විසින් ලියවන ලද වර්ෂය 3ට අයත් ශිලාලේඛනය පිළිබඳ මෙසේ නිගමනය කරයි
"මෙම කුරුටු ලිපියෙහි අප දකින දෙය නම්
මෙය අධෛර්යයට පත්කළ අමුන් පූජකවරය පිළිබඳ බවයි. මීට මෑතකදී සිදු වූ [අක්නාටන්ගේ] [ආගමික] හිංසනයෙන් පසු, එය යළි නිල වශයෙන් ක්‍රියාත්මක වීමට පටන්ග‍ත්තේ ය
පුදුමයට කරුණ එය මේ අන්‍ය දෘෂ්ටික සහ-පාලකයාගේ මතකාගාර දේවස්ථානයේම ආරම්භ වීමයි
අමර්ණ විප්ලවය පැහැදිළිව නව මානයන් කරා එළැඹ තිබිණි
ඇතැම්විට භූමියේ අධිකාරී බලය ඒ වන විට අක්නාට‍න්ගේ අතේ නොව ඔහුගේ අභිරහස් සහ-පාලකයාගේ අතේ රැඳුණු නිසා විය හැකියි
මේ සහ-පාලකයා අන්ඛ්ඛෙපෙරුරේ නෙෆර්නෙෆරුආටන් විය
ඇය තරමක් මෘදු ප්‍රතිපත්තියක්" අමුන් පූජකවරය පිළිබඳ අනුගමනය කරන්න‍ට ඇති බව පෙනේ
මේ නිසා, අමුන් පූජකවරුන්ට අවකාශය සලසා දී, අමුන් වන්දනාව යළි ස්ථාපනය කළ පළමු අමර්ණ යුගයේ පාලකයා මුලින් සිතූ පරිදි ටුටන්ඛාමුන් නොව නෙෆර්නෙෆරුආටන් වන්නට ඇත
ඇගේ මතකාගාර දේවස්ථානය අමුන් පූජකවරුන්ගේ ආගමික අගනගරය වූ තීබ්ස්හි පිහිටා තිබූ බැවින්, අමුන් පූජකවරුන් එය තුළ සේවය කරන්නට ඇත
කෙසේනමුත්, ඊජිප්තුවේ දේශපාලන පරිපාලනය නෙෆර්නෙෆරුආටන්ගේ සමයේ තවමත් තීබ්ස්වල නොව අමර්ණ නගරය කේන්ද්‍රකොට පැවතිණි
කාන්තා රජ

ඇතැම් පිළිගත් අර්ථ නිරූපණ අනුව, ස්මෙන්ඛ්කරේ, අන්ඛ්ඛෙපෙරුරේ යන සිංහාසන නාමයෙන් යුතුව අක්නාටන් රජු සමග 15වන වර්ෂයේ සිට ආරම්භ වූ හවුල් පාලනයක් ගෙනගිය බවට මතයක් ඉදිරිපත්ව ඇත
ඒ අනුව ඔහු තනි පාලනය අතට ගෙන, සිය නාමය අන්ඛ්ඛෙපෙරුරනෛෆර්නෙෆරුආටන් ලෙස වෙනස් කරගන්නට ඇත
මීට සමාන්තර මතයක් අනුව, නෙෆරුනෙෆරුආටන් යනු නෙෆර්ටිටි රැජිනයි
ඇතැම් මතයන් අනුව ඇය ස්මෙන්ඛ්ඛරේ යන නාමය ආරූඪ කොට ගෙන පුරුෂයකු මෙන් රාජ්‍ය පාලනය කළ බව පැවසේ
1970 දශකයේ මුල්කාලයේ ඉංග්‍රීසි ජාතික ඊජිප්තුවේදියකු වූ ජෝන් හැරිස් විසින් ලිපි මාලාවක් ප්‍රකාශයට පත්කරන තෙක්ම ඉහත පරිදි වාදවිවාද පැවතිණි එමගින් ඔහු ප්‍රකාශයට පත්කළේ පළමු කාර්ටුෂයෙහි අන්තර්ගත ප්‍රභේදය මගින් ස්ත්‍රී ලක්ෂණ පිළිබිඹු වන බවයි. මේ සඳහා සම්බන්ධ වන ටුටන්ඛාමුන්ගේ සොහොන්ගැබෙන් හමුවූ කුඩා ප්‍රතිමාවක් ද ගෙනහැර දක්වා ඇත
මෙහි රජකු නිරූපිත අතර, එහි පෙනුම කාන්තාවකගේ මෙනි
අමර්ණ කලාවේ පවා රජවරුන් උභයලිංගික ස්වරූපයෙන් දක්වා තිබේ
රජකු සහ තවත් අයකු —බොහෝ විට රජකුගේ කිරුළක් පැළඳ සිටින— සමීපව සිටින අයුරු නිරූපිත ශිලාස්තම්භ කිහිපයක් ද හමුව ඇත
ඒ සියල්ල අසම්පූර්ණ හෝ ලේඛන රහිත ඒවායි
තවත් සමහරක් විකෘති කොට ඇත
මේ අතර පහත දෑ අන්තර්ගත වේ
නිම නොකළ ශිලාස්තම්භයක (#17813, බර්ලින්) රාජකීය රූප ද්විත්වයක් හුරුපුරුදු නමුත් ඉතා සමීපව නොසිටින විලාසයකින් කැටයම් කොට ඇත
එක් රූපයක් ද්විත්ව කිරුළ පැළඳ සිටින අතර, අනෙක් රුව නෙෆර්ටිටි උඩුකය ප්‍රතිමාවේ ඇති ශීර්ෂ පළඳනාවට සමාන නමුත්, රජුන් පළඳින ඛෙප්‍රෙෂයක් හෙවත් "නිල් කිරුළක්" පැළඳ සිටියි