Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
ව. 1070 – 1110) පොළොන්නරුවේ රජ වීමෙන් අනතුරුව විනාශයට පත්ව තුබූ මැදිරිගිරිය විහාරය නැවත ප්‍රතිසංස්කරණය කොට එහි නඩත්තු කටයුතු සඳහා ගම්වරද පූජා කරන ලද බව මහාවංශයෙහි සඳහන් වේ
ප්‍රතිසංස්කරණය
ඝන වනාන්තරයකට යටව පැවැති මෙම භූමිය 1897 වර්ෂයේදී එච්.සී.පී. බෙල් මහතා විසින් සොයාගනු ලැබූ අතර පසුව එහි ප්‍රතිසංස්කරණ වැඩ කටයුතු අරඹන ලදී
බෞද්ධ ස්ථානයක මුදලට වැඩ කිරීම නොවටී යැයි සැළකීම නිසා මෙම භූමියේ ප්‍රතිසංස්කරණ කටයුතු වලින් බෞද්ධ ප්‍රජාව ඉවත්ව සිටි බවත්, මුස්ලිම් ප්‍රජාව විසින් එම කටයුතු සිදු කල බවත් පැවසේ
1945 වර්ෂයේදී මෙහි ප්‍රතිසංස්කරණ කටයුතු එවකට පුරාවිද්‍යා කොමසාරිස්ව සිටි සෙනරත් පරණවිතානයන්ගේ අධීක්‍ෂණය යටතේ නිම කරන ලදී
භූමියේ වූ පුරාවිද්‍යාත්මක වටිනාකම හේතුවෙන් 1937 වසරේදී වටදාගෙය අවට අක්කර 600ක් පුරාවිද්‍යා තහනම් ඉඩමක් වශයෙන් ප්‍රකාශයට පත් කරනු ලැබූවත්, මිනිසුන් විසින් පදිංචිවීම සදහා ඉඩම් අත්පත්කර ගැනීම නිසා වර්තමානයේ එම ප්‍රමාණය අක්කර 250කට පමණ සීමා වී තිබේ
අනෙකුත් නටඹුන්
වටදාගෙය හැරුණු විට විහාර සංකීර්ණයෙහි පොකුණු, ශිලා ලිපි, පිළිම ගෙවල් හා ස්ථූපයක් දැක ගත හැකි වේ
පිච්ච මල් විහාරය
වටදාගෙයට ආසන්නව එකිනෙක සම්බන්ධිතව ගොඩ නැගූ අඩි 2020 ප්‍රමාණයේ පිළිම ගෙවල් ද්විත්වයක් දැක ගත හැකිවේ
එහි හිටි බුද්ධ ප්‍රථිමා තුනක් හා හිදි බුද්ධ ප්‍රථිමා දෙකක් දැකගත හැකිවේ
මේවාද බලන්න
පොළොන්නරුව වටදාගෙය
තිරියාය වටදාගෙය
ලංකාරාමය වටදාගෙය
මිහින්තලය වටදාගෙය
ථූපාරාමය වටදාගෙය

මූලාශ්‍ර

වටදාගෙවල්
පොළොන්නරුව දිස්ත්‍රික්කයේ බෞද්ධ සිද්ධස්ථාන
පොළොන්නරුව දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක‎
සංකීර්ණ සංඛ්‍යාවක් යනු   යන්නෙන් නිරූපණය කළ හැකි සංඛ්‍යාවක් වන අතර, මෙහි   සහ   යනු  තාත්වික සංඛ්‍යා වන අතර   යනු   යන්න සපුරාලන අතාත්වික ඒකකය වෙයි
ලංකාවට පමණක් ආවේණික ඇලවල් වර්ගයකි
ලක්‍ෂණ
 අමුණකින් හෝ මහ වැවකින් ඇරඹේ
  සමේච්ච රේඛාවක් දිගේ ගමන්කරයි
 ඉහල පැත්තේදී ඉවුරකින්ද පහල පැත්තේදී බැම්මකින්ද මායිම්වේ
 වැවකින් හෝ කුඹුරු වලින් අවසන් වේ

යෝධ ඇළවල්
 කලාවැව - තිසාවැව යෝධ ඇළ
 මින්නේරි යෝධ ඇල
 අංගමැඩිල්ල ඇළ

ආශ්‍රිත ලිපි
 වැව
 අමුණ
 සමෝච්ච රේඛා

යෝධ ඇළවල්
ශ්‍රී ලංකාවේ උතුරු මැද පිහිටි කෘෂි නගරයකි
මූලාශ්‍ර

ආශ්‍රිත ලිපි
 මණ්ඩලගිරිය

ශ්‍රී ලංකාවේ නගර සහ ගම්මාන
දන්තුරේ සටන ලෙස හැඳින්වෙන්නේ පෘතුගීසින් හා ලංකාවේ මහනුවර රාජධානිය අතර 1594 දී ඇති වූ සටන් සමුදායකි
එය සිංහල-පෘතුගීසි යුද්ධයේ කොටසක් විය
දන්තුරේ සටන පෘතුගීසි ආක්‍රමණයට විරුද්ධව දේශීය නැගීසිටීමේ හැරවුම් ලක්ෂ්‍යය ලෙස සලකනු ලැබේ
ලොව පළමු වතාවට එකල ප්‍රබල ජාතියක් වූ පෘතුගීසින්ගේ හමුදාවක් සිංහල හමුදාව හමුවේ සම්පූර්ණයෙන්ම පරාජයට පත්ව විනාශ වූ අතර එය ඔවුන් මුළු දිවයිනම ජයගැනීමට ඉතා ආසන්නව සිටි ශක්තිමත් අවස්ථාවක සිදුවීමද විශේෂත්වයකි
ආණ්ඩුකාර පේරෝ ලෝපේස් ද සූසා විසින් මෙහෙයවනු ලැබූ 20,000 ක ප්‍රබල පෘතුගීසි හමුදාවක් විසින් 1594 ජූලි 5 වනදා මහනුවර ආක්‍රමණය කරන ලදී
ඉන් මාස 3කට පසු සිංහලයන්ගේ ගරිල්ලා සටන් සහ සිය හමුදා සෙබලුන්ගේ යුද්ධය අතරහැර පලායාමෙන් අනතුරුව ප්‍රමාණයෙන් අඩුවී ඉතුරු වී සිටි පෘතුගීසි හමුදාව දන්තුරේ සටනේදී විමලධර්මසූරිය රජු විසින් මෙහෙයවන ලද මහනුවර සිංහල සේනාව විසින් සම්පූර්ණයෙන්ම විනාශ කරන ලදී
මෙම ජයග්‍රහණයත් සමඟ මහනුවර රාජධානිය යුදමය ශක්තිය අතින් ඉස්මතු වූ අතර එය පෘතුගීසි, ලන්දේසි හා බ්‍රිතාන්‍ය ආක්‍රමණ වලට මුහුණ දෙමින් 1815 උඩරට ගිවිසුමෙන් රට බාර දෙන අවස්ථාව දක්වා සිය ස්වාධීනත්වය ආරක්ෂා කර ගැනීමට සමත් විය
පසුබිම 

1581 දී සිදු වූ මායාදුන්නේ රජුගේ අභාවය වන විට සීතාවක රාජධානිය ශ්‍රී ලංකාවේ පහතරට ප්‍රදේශ සියල්ලම පාහේ පාලනය කළ අතර බටහිර වෙරළේ සුළු බිම් ප්‍රදේශයක් පමණක් ඔවුන්ගේ පාලනයෙක් ගිලිහී තිබුණි
එය පෘතුගීසින්ගේ ‍රැකවරණය යටතේ දොන් ජුවාන් ධර්මපාල නම් නාමික රජු විසින් පාලනය කරන ලදී
මායාදුන්නේ රජුගේ අභාවයෙන් පසුව ඔහුගේ පුත් ටිකිරි බණ්ඩාර කුමරු පළමුවන රාජසිංහ ලෙස සීතාවක රාජධානියේ කිරුළ හිමි කර ගත්තේය
ඔහු සීතාවක රාජසිංහ ලෙසද හැඳින්වේ
පූර්විකාව

සැලසුම් කිරීම 
මෙම ආක්‍රමණය කොළඹ කො‍ටුවේ කපිතාන් වූ ෆ්‍රැන්සිස්කෝ ද සිල්වා විසින් සැලසුම් කරන ලදී
ඔහුගේ මුල් සැලසුම වූයේ සිය සේනාව සමඟ මහනුවරට ඇතුළුවී දෝන කතිරිනා කුමරිය බලයේ පිහි‍ටුවීමයි
මහනුවර ආරක්ෂාව තර කිරීමෙන් අනතුරුව ඇය ලවා ප්‍රතිරාජයෙකු ලෙස පෘතුගීසි රජු යටතේ මහනුවර රාජධානිය පාලනය කරවීම ඔවුන්ගේ අභිප්‍රාය විය
පසුකාලීන බලපෑම් 
දන්තුරේ සටන අවසාන වීමෙන් පසුව විමලධර්මසූරිය රජු දෝන කතරිනා කුමරිය  (කුසුමාසන දේවිය) සමඟ දින 110ක් පුරා පැවැති උත්සවයකින්  විවාහ වූයේය
ඔහු සටනේදී විශිෂ්ට දස්කම් දැක්වූ රණවිරුවන්ට ඉඩම්, සහ තනතුරු ලබා දීමට ඒ හා සිදු කළේය
එමෙන්ම රජු විසින් බලන දුර්ගයේ නව බලකො‍ටු 3ක් ඉදිකිරීමට කටයුතු යොදන ලද අතර ඒවායේ ඵලදායීතාවය 1602 බලන සටනේදී මහෝපකාරී විය
පෘතුගීසි හමුදාවේ විනාශයත් සමඟ පහතරට වැසියන් ඔවුන්ගේ පාලනයට එරෙහිව අරගල කිරීමට පටන් ගත් අතර දොන් ජෙරනිමෝ ද අසවේදු විසින් අතිරේක බල ඇණි සමඟ ලංකාවට පැමිණ 1596 වන විට එම අරගල ක්‍රමයෙන් මැඩපවත්වන ලදී
මූලාශ්‍ර

ආශ්‍රිත ග්‍රන්ථ නාමාවලිය 
 B
Gunasekara, The Rajavaliya
AES reprint
Asian Educational Services, 1995. ISBN 81-206-1029-6
 C
Gaston Perera, Kandy fights the Portuguese – a military history of Kandyan resistance
Vijithayapa Publications
Sri Lanka, June 2007. ISBN 978-955-1266-77-6
 Captain Joao Ribeiro, The historic tragedy of the island of Ceilao
AES Reprint
Asian Educational Services, 1999. ISBN 81-206-1334-1
 Channa Wickramasinghe, Kandy at war
indigenous military resistance to European expansion in Sri Lanka 1594–1818. Vilithayapa Publications
Sri Lanka, 2004. ISBN 955-8095-52-4
 Fernao de Queyroz, The temporal and spiritual conquest of Ceylon
(SG Perera, Trans
) AES reprint
Asian Educational Services
1995. ISBN 81-206-0764-3
 Paul E
Peiris, Ceylon the Portuguese Era
being a history of the island for the period, 1505–1658, Volume 1. Tisara Publishers Ltd
Sri Lanka, 1992.
 Phillipus Baldaeus, "A True and Exact Description of the Great Island of Ceylon", The Ceylon Historical Journal, Volume III, No 1–4. Published in co-operation with the Ceylon Branch of the Royal Asiatic Society, July 1958 to April 1959.
 S
Perera, A history of Ceylon for schools – The Portuguese and Dutch period
The Associated Newspapers of Ceylon Ltd
Sri Lanka, 1942.

පෘතුගීසි අධිරාජ්‍යය
මහනුවර රාජධානිය
ශ්‍රී ලංකාව සම්බන්ධ යුද්ධ
ශ්‍රී ලංකාවේ යුදමය ඉතිහාසය
වඩුක්කොඩෙයි  () යනු,  ශ්‍රී ලංකාවෙහි, සුළුතර ශ්‍රී ලාංකික දෙමළ ප්‍රමුඛත්වයක් සහිත යාපනය අර්ධද්වීපයෙහි පිහිටි, කුඩා,  නමුත් වැදගත් සුළු නගරයකි
වඩුවාකල්ලු යනු ශ්‍රී ලංකාවේ කුඩා සුළු නගරයකි
එය පිහිටා ඇත්තේ උතුරු පළාත තුලය
මෙයද බලන්න
ශ්‍රී ලංකාවේ උතුරු පළාතෙහි සුළු නගර ලැයිස්තුව

බාහිර සබැඳි
ජනලේඛන හා සංඛ්‍යාලේඛන දෙපාර්තමේන්තුව -ශ්‍රී ලංකාව

ශ්‍රී ලංකාවේ උතුරු පළාතේ ජනාකීර්ණ ස්ථාන
ශ්‍රී ලංකාවේ නගර සහ ගම්මාන
වඩකච්චි යනු ශ්‍රී ලංකාවේ කුඩා සුළු නගරයකි
මෙයද බලන්න
ශ්‍රී ලංකාවේ උතුරු පළාතේ සුළු නගර ලැයිස්තුව

බාහිර සබැඳි
ජනලේඛන හා සංඛ්‍යාලේඛන දෙපාර්තමේන්තුව -ශ්‍රී ලංකාව

ශ්‍රී ලංකාවේ උතුරු පළාතේ ජනාකීර්ණ ස්ථාන
ශ්‍රී ලංකාවේ නගර සහ ගම්මාන
වඩකන්ඩල්  යනු ශ්‍රී ලංකාවේ කුඩා සුළු නගරයකි
වඩුක්කොඩෙයි නැගෙනහිර යනු ශ්‍රී ලංකාවේ කුඩා සුළු නගරයකි
අප්‍රේල්
ග්‍රෙගරි දිනදසුනේ දින
අප්‍රේල් 28
අද දිනය ගැන තවමත් කිසිවක් තොරා ගෙන නැත
චෛත්‍ය  වර්ග තුනක් ඇත
ශාරීරික චෛත්‍ය
 පාරිභෝගික චෛත්‍ය 
 උද්දේසික චෛත්‍ය

චෛත්‍ය වඳින ගාථාව
චෛත්‍ය වර්ග තුන වන්දනා කිරීම සඳහා වෙන වෙනම ගාථා ඇති අතර වර්ග තුනම එකවර වන්දනා කිරීම සඳහාද ගාථාවක් ඇත
වන්දාමි චේතියං සබ්බං
 සබ්බඨානේ සුපතිට්ඨිතතං
ශාරීරික ධාතු, මහා බෝධිං, බුද්ධ රූපං
සකලං සදා

ශාරීරික චෛත්‍ය

නිදසුන්
ධාතුන් වහන්සේ
 ධාතු නිදන්කල දාගැබ්
  ධාතු තැන්පත් කරඬු

පාරිභෝගික චෛත්‍ය

නිදසුන්
ශ්‍රී මහ බෝධිය සහ එහි අංකුර
 ආනන්ද බෝධිය සහ එහි අංකුර
 පාත්‍රා ධාතුව
 බුදුන් වහන්සේ වැඩහිටි ආසන සහ ඒවා නිදන්කල දාගැබ්
 අනුරාධපුර ජේතවනාරාමය වැනි පාරිභෝගික ධාතු නිදන්කල දාගැබ්

උද්දේසික චෛත්‍ය

 සිරි පතුල්
 බුදු පිළිම
 බුද්ධ පින්තූර

==ආශ්‍රිත ලිපි==
 දාගැබ්

චෛත්‍ය
දොරක් යනු පිවිසුමක් විවෘත හෝ ආවෘත කිරීම සඳහා භාවිතා වන, දර්ශීය වශයෙන් සරනේරු මත කරකැවෙන, අවකාශයකට සර්පණය වන හෝ භ්‍රමණය වන හෝ පනේලයක් අනුසාරයෙන් නිමැවෙන,  චලනය කලහැකි ව්‍යුහයකි
චන්ද්‍ර දිනදසුන් වලට අනුව වෙසක් මාසයේ 15වන තිථියය වෙසක් මාසයේ පුර පක්‍ෂයේ අන්තිම තිථියයි
ආශ්‍රිත ලිපි
 චන්ද්‍ර මාස
 පෝය
 පසළොස්වක

වෙසක්
චන්ද්‍ර දිනදසුනේ පුර පක්‍ෂයේ දින
චන්ද්‍ර දිනදසුන් වලට අනුව පොසොන් මාසයේ 15වන තිථියය
පොසොන් මාසයේ පුර පක්‍ෂයේ අන්තිම තිථියයි
ආශ්‍රිත ලිපි
 චන්ද්‍ර මාස
 පෝය
 පසළොස්වක

පොසොන්
චන්ද්‍ර දිනදසුනේ පුර පක්‍ෂයේ දින
දොර අඩයක් යනු දොරක් විවෘතව හෝ ආවෘතව හෝ තබාගැනුම සඳහා හෝ, දොරක් පමණට වඩා පුළුල් ලෙසින් විවෘත වීම වැලැකීමට හෝ භාවිතා කරන වස්තුවක් හෝ මෙවලමකි
බැලුම් සිදුර යනු කුඩා විවරයක් වන අතර එය තුලින් යමෙකුට බැලිය හැකිය
දොරක ඇති බැලුම් සිදුරක් විසින්, ඇතුළත සිටින අයවළුනට, දොර විවෘත නොකරමින් පිටත බැලීමෙහි ආරක්ෂා සහිත කාර්යය සඳහා අවකාශ සලසා දෙයි
පංච ද්‍රවිඩ ලෙස සාමාන්‍යෙයන් හැඳින්වෙන්නේ ,   ක්‍රි
103 සිට ක්‍රි
88 දක්වා වසර 14 ක් එකිනෙකා මරා රජවෙමින් අනුරාධපුර  සිට ලක්දිව  රජරට රාජධානිය පාලනය කල බොහෝවිට  පාණ්ඩ්‍ය රාජවංශයට අයත් වියහැකි ද්‍රවිඩ නායකයන් පස් දෙනෙකි
පසුබිම

ද්‍රවිඩයන් පස් දෙන විසින් දිවයින ආක්‍රමණය කිරීමට පෙර, රජරට පාලනය කලේ, වට්ටගාමිණී අභය ලෙසින්ද හැඳින්වුනු, වළගම්බා රජ (ක්‍රිපූ 104–103, ක්‍රිපූ 89–76) විසිනි
දකුණු ඉන්දියාවෙන් පැමිණි ආක්‍රමණිකයන් පස් දෙන විසින්, ක්‍රිපූ 103 දී, වළගම්බා රජ බලයෙන් පහකොට,   ක්‍රිපූ 89 වන තුරු රට පාලනය කරන ලද අතර, එවිට වළගම්බා රජ විසින් ඔවුන් පරාජය කොට, යළි සිහසුන හිමි කර ගත්තේය
පාලකයෝ

පුලහත්ථ

පුලහත්ථ යනු ද්‍රවිඩයන් පස් දෙනගෙන් පළමුවැන්නා විය
පස් මසකට පෙර සිහසුනට පත් පාලක රජතුමාවූ වළගම්බා රජ බලයෙන් පහ කල ඔහු, දකුණු ඉන්දියාවෙන් පැමිණි, පාණ්ඩ්‍ය රාජවංශයේ දෙමළ නායකයෙකි
ඔහුගේ ප්‍රධාන අමාත්‍ය ලෙසින් බාහිය පත් තල හෙතෙම, වසර තුනක් රාජ්‍යය පාලනය කලේ, ක්‍රිපූ 100 දී බාහිය විසින් ඔහු මරා දමන තෙක්ය
බාහිය

බාහිය යනු ද්‍රවිඩයන් පස් දෙනාගෙන් දෙවැන්නා වූ අතර, හෙතෙම ක්‍රිපූ  100 සිට ක්‍රිපූ 98 දක්වා රාජ්‍ය පාලනය කලේය
පුලහත්ථගේ පාලන සමයේදී ප්‍රධාන අමාත්‍ය වූ හෙතෙම, ඔහු මරා රජකම පැහැර ගති
බාහියගේ පාලන සමය කෙලවර වූයේ, ඔහු සිහසුනට පත්ව වසර දෙකක් ගත වත්ම, ඔහුගේ අග්‍රාමාත්‍ය වූ පණය මාර විසින් ඔහු මරා දැමීමත් සමගය
පණය මාර

ක්‍රිපූ 98 සිට ක්‍රිපූ 91 දක්වා රාජ්‍යය පාලනය කල   පණය මාර , ද්‍රවිඩයන් පස් දෙන ගෙන් තෙවැන්නාවූ අතර, ද්‍රවිඩයන් පස් දෙනා අතුරින් වැඩිම කලක් රාජ්‍යය පාලනය කල තැනැත්තා විය
සිහසුනට පත් වීමට පෙර, හෙතෙම බාහිය යටතේ අග්‍රාමාත්‍යය තනතුර දැරූ අතර, පණය මාර විසින් බාහිය මරා රාජ්‍යය පැහැරගෙන සිහසුනට පත්වූයේ ඔහුගේ අග්‍රාමාත්‍යය ලෙසින් පිලිය මාර පත් කරමිනි
පිලිය මාර

අනුරාධපුරයේ රජ ලෙසින්  පිලිය මාර  රාජ්‍ය පාලනය සිදු කලේ ක්‍රිපූ 91 සිට ක්‍රිපූ 90 දක්වා වෙයි
ඔහුගේ පූර්වප්‍රාප්තිකයන් කල අයුරින්ම සිහසුන ඩැහැගත් හෙතෙම, පණය මාර ඝාතනය කලේ ඔහුගේ ප්‍රධාන අමාත්‍ය ලෙසින් කටයුතු කරමින් සිටියදීය
ද්‍රවිඩයන් පස් දෙන අතුරින්, අඩුම පාලන කාලය සහිත වූයේ  පිලිය මාර වන අතර, ඔහුගේ ප්‍රධාන අමාත්‍ය දාඨික විසින් ඔහු මරා රජකම පැහැර ගැනුමට පෙර එය පැවැතියේ සත් මසක් පමණි
දාඨික

 දාඨික  යනු ද්‍රවිඩයන් පස් දෙනාගෙන් අවසන් තැනැත්තේ වූ අතර ක්‍රිපූ  සිට ක්‍රිපූ 88 දක්වා රාජ්‍ය පාලනය කලේය
දාඨික සිහසුනට පත් වූයේ ඔහුගේ රජු  පිලිය මාර ඝාතනය කිරීමෙන් වන අතර, එවිට හෙතෙම ඔහුගේ ප්‍රධාන අමාත්‍ය විය
ක්‍රිපූ 88 දී  වළගම්බා රජ විසින් ඔහු මරා දමා සිහසුන පැහැර ගනිමින් විජය රාජ වංශය යළි ස්ථාපිත කලේය
ඊළඟ වසර 12 තුල වළගම්බා රජු විසින් අනුරාධපුර රාජධානිය පාලනය කෙරිණි
ආශ්‍රිත

බාහිර සබැඳි 
 ඩිස්කවර් ශ්‍රී ලංකා - ලිස්ට් ඔෆ් කිංස් ඇන්ඩ් කිංඩම්ස් ඉන් ශ්‍රී ලංකා 
  විජය ඇන්ඩ් ද ශ්‍රී ලංකන් මොනාක්ස්
 ලක්දිව - ලිස්ට් ඔෆ් ද සව්රින්ස් ඔෆ් ලංකා
 ද මහාවම්ශ හිස්ට්‍රි ඔෆ් ශ්‍රී ලංකා ද ග්‍රේට් ක්‍රොනිකල් ඔෆ් ශ්‍රී ලංකා
 කම්ප්ලීට් ලිස්ට් ඔෆ් ශ්‍රී ලංකන් ලීඩර්ස්

රජවරුන් ලැයිස්තු
ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිහාසය
ආසියානු රජවරු
ශ්‍රී ලංකාව ආශ්‍රිත ලැයිස්තු
ශ්‍රී ලංකාවේ රජවරු
දෙමළ රජවරු
පංච ද්‍රවිඩ
පැපුආ දූපත
සමුද්‍ර දූපත්
ආශ්‍රිත ලිපි
මහා බ්‍රිතාන්‍යය

එක්සත් රාජධානිය
කියුබාව සහ ඇ
ජනපදයට අයත් ග්වන්ටානමෝ බොක්ක ප්‍රදේශය මෙම දූපතේ පිහිටා ඇත
ආශ්‍රිත 
 කියුබාව

කියුබාව
බටහිර ඉන්දීය කොදෙවු
ද්‍රවිඩයන් සය දෙනා යනු,   436  සිට 452 දක්වා අනුරාධපුර රාජධානිය පාලකය කල, බොහෝවිට පාණ්ඩ්‍ය රාජ වංශයට  අයත්වූ දෙමළ නායකයන් සය දෙනෙකි
පසුබිම

ද්‍රවිඩයන් සය දෙනා විසින් දිවයින ආක්‍රමණය කිරීමට පෙර, අනුරාධපුර රාජධානිය පාලනය කලේ  මිත්තසේන රජ (435-436) විසිනි
පාලකයෝ

පණ්ඩු

මෙයද බලන්න 
 ශ්‍රී ලාංකික රජවරුන්ගේ ලැයිස්තුව
 ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිහාසය
 මහාවංශය

ආශ්‍රිත

බාහිර සබැඳි 
  විජය ඇන්ඩ් ද ලංකන් මොනාක්ස්
 ලක්දිව - ලිස්ට් ඔෆ් ද සව්රින්ස් ඔෆ් ලංකා
 ද මහාවම්ශ හිස්ට්‍රි ඔෆ් ශ්‍රී ලංකා ද ග්‍රේට් ක්‍රොනිකල් ඔෆ් ශ්‍රී ලංකා
 කම්ප්ලීට් ලිස්ට් ඔෆ් ශ්‍රී ලංකන් ලීඩර්ස්
මිත්තසේන රජ, පස්වන සියවසෙහිදී අනුරාධපුරයේ රජ ලෙසින් සිටිමින්  435 සිට 436 දක්වා රාජ්‍යය පාලනය කලේය
මිත්තසේන කරල් හොරා යන ගර්භිත නාමයකින් ඉතිහාස ගත වී ඇත ඡත්තගාහක රජු මරා දැමීමෙන් පසුව රජුගේ මිත්‍රයෙක් වූ අමාත්‍යවරයෙකු රජුගේ අවසන් කටයුතු නුවර ඇතුළත දීම සිදු කර මිත්තසේනව රජකර වූ බව කියවේ

මෙහිදී කරල් සොරා යන වචනය පිළිබඳව අර්ථ දක්වන ඇතැම් විචාරකයින් කරල් සොරු යන්නෙන් අර්ථ දැක්වෙන්නේ කැරළිකාර දාමරියෙකු බැව් ප්‍රකාශ කෙරේ තවද කරල් සොරා යන පහත් සුළු සොරකම්වල යෙදෙන්නෙකු රාජකීයන් සමග සබදතා පැවැත්වේ යයි සිතීම ද උගහටය ‍ඓතිහාසික මූලාශ්‍රයන්හි සදහන් නොවූවත් මේ පිළිබඳව කිසියම් ගැටළු සහගත තත්ත්වයක් පවතින බැව් අනුමාන කරති

එනම් මිත්තසේනට සිහසුන ගැනීමට උදව් කළ ඇමතිවරයා ඡත්තගාහක රජුගේ මිත්‍රයෙක් වන බැවිනි සමහර විට සංඝා ඔහු සමග කිසියම් සබදතාවක් තිබෙන්නට ඇත ඇමතිගේ උපක්‍රමය නිසි පරිදි ක්‍රියාත්මක නොවූ නිසා මේ තත්ත්වය උද්ගත වන්නට ඇත කරුණු සදහන් අන්දමට මිත්තසේන රජකමට තෝරා ගත් ඇමතියා කළේ රජු රෝගාතුර වී යයි තෙමේ රාජ්‍ය විචාරණය කිරීමය කෙසේ වුවද මිත්තසේනගේ පාලනය නොරිස්සූ රටවාසීහු තැනින් තැන කැරළි ගැසූහ මේ අවස්ථාවේ දකුණු ඉන්දියානු ආක්‍රමණයකට ලක්දිව ගොදුරු වූ බැව් සදහන් වේ මේ අතර මිත්තසේන රජු මරා මේ රට ආක්‍රමණය කළ පණ්ඩු නම් දෙමළ ආක්‍රමණිකයෙක් මේ රටේ සිහසුන ඩැහැ ගත්තේය
සිචුවාන් යාන් භූමිකම්පාව සිදුවූයේ, 2013 අප්‍රේල් 20 දිනදී බීජිං වේලාවෙන්  (UTC+8) 08
02 වේලාවටය
අපිකේන්ද්‍රය පිහිටා තිබුනේ චෙන්ඩූ වෙතින්  පමණ ඈතින් පිහිටි චීනයේ, සිචුවාන්හී, යාන්හී, ලූෂං  ප්‍රාන්තය අසබඩය
භූමිකම්පාවේ විශාලත්වය,  චීන භූමිකම්පා දත්ත කේන්ද්‍රය විසින්  Ms 7.0  ලෙසින්ද, USGS විසින් Mw 6.6 ලෙසින්ද, EMSC විසින්  Mw 6.6 ලෙසින්ද සහ JMA විසින් Mj 6.9 ගණනය කර තිබුණි
ප්‍රතිවිපාක

භූමිකම්පාව සිදුවූයේ  ලෝංමෙන්ෂාන් විභේදනය ඔස්සේ වන අතර 2008 සිචුවාන් භූමිකම්පාව නිසා ඉමහත් බලපෑමකට ලක්වූ පළාතෙහිම මෙය සිදුවී ඇත
නිල වාර්තා අනුව, 00
40 (UTC+8) වන විට වාර්තාගත අන්දමට 160 දෙනෙක් මියගොස් ඇති අතර, 6700 ට වැඩි දෙනෙකු තුවාල ලබා, නගර කිහිපයකට මහත් හානි සිදුවී ඇත
ලූෂං හී බොහෝ පැරණි ගොඩනැගිලි කඩා වැටුණි
විදුලිබල සැපයුම  විසන්ධිවූ අතර, බොංසිං, ලූෂං, සහ   ටියංක්වාං ප්‍රාන්තයන්හී විදුලිබල ජාලක බිඳී ගියේය
යාන්හී කොටසක දුරසන්නිවේදනය විසන්ධි විය
G5 බෙයිජිං–කොන්මිං අධිවේගීමාර්ගයෙහි චෙන්ඩූ-යාන් සහ යාන්-ක්ෂීචැං  කොටස් විශේෂිතව වෙන්කෙරුනේ  ගලවා ගැනීම් මෙහෙයුම් වල නිරත වාහන සඳහා වන අතර අනෙකුත් වාහන සඳහා එම කොටස් වසා දැමිණි
බාව්ෂං (宝山) සහ  ලූෂං අතරවූ  සිචුවාන්හී  210  ප්‍රාදේශික මහාමාර්ගයෙහි  ෂියාහ්ජිං  කොටසෙහි  (小金段)  ගමනාගමනය ඇණහිටිනි
මුදවාගැනීමේ කාර්ය සිදු කරන්නන්ට බොංසිං වෙත ඇවිද යෑමට සිදුවූයේ බොංසිං වෙත ප්‍රධාන මාර්ග පිටමන්ව ඇති නිසාය
ලූෂං හී යූසි ගංගාවෙහි (玉溪河) ජිංජිෂියා  (金鸡峡)  හී සුන්බුන් වේල්ලක් තැනී තිබුණි
මුදවාගැනීමේ පරිශ්‍රම 
8,000 පමණ සැණින් ජනතා විමුක්ති හමුදාවේ සොල්දාදුවන් මෙන්ම 1,400 ප්‍රාදේශීය මුදවාගැනීම් සේවකයන් සහ 120 සහය  රථ ද භූමිකම්පාව සිදුවූ පීඩිත ප්‍රදේශයට යවන ලදි
එමෙන්ම, චීන හදිසි ප්‍රතිචාර කණ්ඩායමෙහි වෛද්‍යවරුන් 180 ක්ද  සොයා-මුදවාගන්නා බල්ලන්ද එහි යවන ලද්දේ රටෙහි වෙනත් කොටස් වලින් ජංගනය කල ස්වේච්ඡා පිරිස්ද සමගිනි
චීන අග්‍රාමාත්‍යය ලි කුචාං විසින් ප්‍රදේශයෙහි සංචාරය කොට විගසින් ක්‍රියාත්මක විය යුතු බව අවධාරණය කලේය
ප්‍රාදේශීයව ඇදහැලෙන  වර්ෂාපතනය සහ  අපර කම්පන යන සාධක නිසා මුදවාගැනීමේ පරිශ්‍රම අපහසු කරලිය හැකි බවද අමතර නායයෑම් සහ තවදුරටත්  ගොඩනැගිලි බිඳවැටීම් වැනි ඇතිවිය හැකි ද්වීතියක බලපෑම් පිළිබඳ සැලකිල්ල යොමුවී ඇති බවද නිලධාරින් අනතුරු ඇඟවූහ
පසුකරගන්නට නුපුළුවන් මාර්ග සහ අබලි සන්නිවේදන යටි කල පහසුකම් විසින් මුදවාගැනීමේ පරිශ්‍රම වලට සැලකිය යුතු අභියෝග එල්ල කරති
ජාත්‍යන්තර ප්‍රතික්‍රියා
භූමිකම්පාව හේතුවෙන් චීනය වෙත රුසියාව විසින් උදවු පිරිනැමුවේ  සෙනසුරාදාය
බටදොඹ ලෙන ශ්‍රී ලංකාවේ රත්නපුර දිස්ත්‍රික්කයේ කුරුවිට පිහිටි, මෙරට ප්‍රාග් ඓතිහාසික මානවයා පිළිබඳ සාධක හමුවන පුරාවිද්‍යා ස්ථානයක් වේ
මීට වසර 40,000 කට පෙර විසූ ආදී මානවයින් පිළිබඳ සාධක රාශියක් මෙම ස්ථානයෙන් වාර්තා වී තිබේ
කැණීම්
බටදොඹ ලෙනෙහි කැණීම් ප්‍රථම වරට 1937 වර්ෂයේදී ආචාර්ය පී.ඊ.පී. දැරණියගල මහතා විසින් ආරම්භ කරනු ලැබූ අතර පසුකාලීනව 1980 සමයේ ආචාර්ය ශිරාන් දැරණිගල හා ආචාර්ය ඩබ්.එම්. විජයපාල යන පුරාවිද්‍යාඥයන් විසින්ද මෙහි කැණීම් කටයුතු සිදු කරන ලදී
ලෙන ආශ්‍රිතව සිදුකල කැණීම් තුළින් මෙරට මධ්‍යශිලා යුගයේ මානව ඇට සැකිලි, ක්ෂුද්‍ර ශිලා මෙවලම් හා දඩයම් කල සතුන්ගේ සාදක කොටස් ආදිය හමුව තිබෙන අතර ආචාර්ය ශිරාන් දැරණියගල විසින් 1980-1984 සමයේ සිදුකල කැණීම් වලදී මෙහි තිබී මෝර දත් හමුවී තිබේ
මේවාද බලන්න
බටතොට ලෙන

මූලාශ්‍ර

රත්නපුර දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක
පාහියන් ලෙන යනු ශ්‍රී ලංකාවේ බස්නාහිර පළාතේ කළුතර දිස්ත්‍රික්කයේ පාහියන්ගලහි ඇති විශාල ලෙනකි
ෆා හියන් නම් චීන ජාතික භික්ෂූන් වහන්සේගේ නමින් ලෙන නම්කර ඇත
මේ අසල විහාරස්ථානයක්ද වේ
මෙම ලෙන පශ්චාත් පෙලෙස්ටොසීන මානව ඇටසැකිලි වල ශේෂයන් 1960-1980 යන කාලයන් වලදී හමුවීම හේතුවෙන් වැදගත් වේ
මෙම ගල්ලෙන ගලක් වසර සියක්දහස් ගණනක් මුළුල්ලේ  විඛාදනය වීමෙන් සෑදී ඇත
ප්‍රාග් ඓතිහාසික මානව නෂ්ටාවශේෂ  1986 සිට 2010 දක්වා කරනු ලැබූ පර්යේෂණ අනුව මානව අස්ථි හමුවන අතර ඒවා මගින් මනවයන්15 දෙනකු පිලිබදව තොරතුරු හමුවේ
එමෙන්ම කාන්තා අස්ථි කොටස්ද හමුවේ
එය සම්පූර්ණ ශරීරයකි
උස අඩි 5 '3 ක් වේ
මේ ලිපිත් බලන්න 
බලංගොඩ මානවයා
බටදොඹලෙන

මූලාශ්‍ර 
Kenneth A
ISBN 0-7619-3029-9)
"Pre- and Protohistoric settlement in Sri Lanka" — S
Deraniyagala, Director-General of Archaeology, Sri Lanka
Kenneth A
394–399.
Kenneth A
165-265.
Kenneth A
441-461, 1987.

ප්‍රාග් ඓතිහාසික යුගය - ශ්‍රී ලංකා
කළුතර දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක
USS Abraham Lincoln යනු USA නාවික හමුදාෙවි 5වන Nimits නැවි පන්තිෙය් 2වන නැවයි. ෙමහි ප්‍රධාන නැවතුමි ෙපාළ වර්ජිනියාවල Norfork වලයි
නැව ගැන
දිග 333m පළල 78m
උස 63m (තටිටු 25ක මහල් නිවාස උස)
උපරිම ෙවිගය පැ
30කි
අධිකාරීලත් දිනය 1989 (US $ බිලියන 3.5 කි)

නාවික කාර්ය මණ්ඩලය
නැෙවි මුලු නාවික පිරිස 5000 යි
යුධ හා අාරක්ෂක කටයුතු සදහා නාවිකයන් 2000 යි
(58‍% වයස 24ට අඩු 42% 25ට වැඩිමල් අය ෙවි)
(85% පිරිමි ‍/ 15% ගැහැණු)

නිදාගන්නා අාකාරය
ෙජ්ෂ්ඨ නිළධාරීන් ‍
තනි තනි කාමර වල
කනිෂ්ඨ නිළධාරීන්
අැදන් 4 කාමර වල
අෙනකුත් අය
30-40 බැගින් අැදන් දැමූ ශාලාවල

ෙපාලීසිය/ තැපැල් කාර්යාල/බැංකුවක්/අාපනශාලා/දුරකථන පහසුකමි සලසා අැත
ගුවන් යානා 80ක් ගාල්කර තැබිය හැක
තත්පර 30ක් අැතුලත යානා 2ක් පියාසර කර පැ
275ක ෙවිගයකට ළගාවිය හැක
නාවිකයන්ෙග් අාහාර දිනකට
අාහාර ෙවිල් 20 000 යි
පාන් රාත්තල් 800 යි
හැමිබර්ග් 280kg
ඒළවලු 360kg
බිත්තර 2160
කිරි 2300L
පැණි බීම කෑන් 13 000 යි
විෙශ්ෂ ෙතාරතුරැ
වරායකට ෙගාඩ ෙනාබා මුහුෙද් ගතවන සෑම දින 45කට වරක් නාවිකයකුට බියර් ෙබා්තල් 2කට අවස්ථාව ලබා ෙද්
ෙකාණ්ඩා කැපීමි දිනකට 250ක් පමණ සිදු ෙවි
සෑම සතියකම කි
මී 5-10 ධාවන තරග පවත්වයි.
ලම්බකර්ණ වංශයේ ආරම්භක පාලකයා වූ වසභ රජතුමා මෙරට පාලකයින් අතර තවත් කැපීපෙනෙන චරිතයකි
රටේ අභ්‍යන්තර පාලනය විදිමත් ලෙස සංවිදානය කිරීමට එතුමා අනුගමනය කරනලද ක්‍රියා පිළිවෙත ආදර්ශවත්ය
එතුමාවිසින් දිවයිනේ නොයෙක් ප්‍රදේශවල පිහිටුවනලද සෙල්ලිපි විශාල ප්‍රමානයක් තිබේ
ඒවායේ සදහන් කරතිබෙන තොරතුරුවලට අනුව ඒරජතුමා මෙරට පලාත් බෙදා පරිපාලනයවිදිමත් කිරීමට උත්සාහ කලේය
එමෙන් ම රජයෙ බදු අයකිරීම වඩාත් ක්‍රමවත් වූයේද මේරජුගෙ පාලන කාලයේ බව එතුමා විසින් පිහිටුවන ලද සෙල්ලිපිවලින් පැහැදිළි වේ
සිංහලේ රජවරු
අනුරාධපුරයේ රජවරු
Iවන ලම්බකණ්ණ රාජවංශය
1වන සියවසේ සිංහල රජවරු
2වන සියවසේ සිංහල රජවරු
<references group="මහ වැව් තැනීමේ පුරෝගාමියා වසභ රජු වේ" responsive="" /
උඩවත්තකැලේ රාජකීය වන උයන පිහිටා ඇත්තේ මහනුවර ශ්‍රී දළදා මාලිගාවට පිටුපසිනි
1856 දී රක්ෂිතයක් ලෙස නම් කරන ලද මෙම වන උයන 1938 වසරේදී අභය භූමියක් ලෙසද නම් කරන ලදී
ජෛව විවිධත්වය අතින් ඉහළ මෙම වනය තුළ ශාක විශේෂ 405ක් පමණ ඇත
එයින් ශාක විශේෂ 100ක් පමණ අප රටට ආවේණිකය
එකල නා වනය ලෙසද මෙය හදුන්වා ඇත
අතිශය දුර්ලභ පුස්වැලක් උඩවත්තකැලේදී ඔබට දැකිය හැකිය
එකල බෝගම්බර වැවේ සිට මෙහි දක්වා උමගක් වූ බව පැවසේ
උඩවත්ත කැලේ පිළිබඳ රූප
ද්‍රවිඩ යන්නෙන් පහත දේ අදහස් විය හැක
වාර්ගීකත්වය
ද්‍රවිඩ ජනයා, උතුරු සහ දකුණු ඉන්දියාවේ වාර්ගික කණ්ඩායම්
ද්‍රවිඩ ජනයා හෝ ජනතාව යනු,   ද්‍රවිඩ භාෂා පවුලට අයත් භාෂා දේශීය වශයෙන් කථාකරන ප්‍රකීර්ණක ජන කණ්ඩායම් හැඳින්වීම සඳහා භාවිතා කෙරෙන පදයකි
ද්‍රවිඩ ජනයා
1898 වසර (MDCCCXCVIII)සෙනසුරාදා දිනයකින් පටන්ගන්නා සාමාන්‍ය අවුරුද්දකි
ව. 1898
මැද පෙරදිග කඳුකර ප්‍රදේශයකි
හෝමර් ජේ සිම්ප්සන් යනු  අපිනාමික පවුලේ ගෘහපති  ලෙසින්, සජීවිකෘත ද සිම්ප්සන්ස් නම් රූපවාහිනී වැඩසටහන් මාලාවෙහි පෙනී සිටින ප්‍රබන්ධාත්මක ප්‍රධාන චරිතයකි
බයිබලීය චරිතය සඳහා, see රූබෙන් (බයිබලය) බලන්න
හෙබ්‍රෙව්  බයිබලය ප්‍රකාර, රූබෙන්ගේ ගෝත්‍රය () යනු   ඊශ්‍රායෙලයේ ගෝත්‍ර අතුරින් එකක් විය
ජොෂුවා විසින් භූමිය යටත් කර ගනු ලැබීමෙන් පසුව හා ක්‍රිපූ 1050 දී පමණ, පළමු  ඊශ්‍රායෙල රාජධානිය පිහිටුවීමට පෙර, රූබෙන්ගේ ගෝත්‍රය, ඊශ්‍රායෙල ජාතික ගෝත්‍ර අතරවූ ලිහිල් සහසන්ධීයනයක කොටසක් විය
මධ්‍යම රජයක් නොපැවති අතර, අර්බුදකාරි තත්ත්ව පැවති කලෙක ජනතාව සඳහා නායකත්වය සැපයුනේ  වීරයෝ නමින් හැඳින්වුනු යාවත් කාර්ය නායකයන් විසිනි
( වීරාවලිය බලන්න)
හෙබ්‍රෙව්  බයිබලය ප්‍රකාර, සිමියොන්ගේ ගෝත්‍රය () යනු   ඊශ්‍රායෙලයේ ගෝත්‍ර අතුරින් එකක් විය
ඊශ්‍රායෙල ගෝත්‍ර විසින්  ක්‍රිපූ 1200 දී පමණ, කානාන්  යටත් කර ගැනීමෙන් පසුව ජොෂුවා විසින් ගෝත්‍ර දොළස අතරේ භූමිය බෙදා දෙන ලදි
මෙම අවධිය වන විට, සිමියොන්ගේ ගෝත්‍රය විසින් අධිවසනය කල භූමිප්‍රදේශය පිහිටා තිබුණේ  කානාන් වෙතින් නිරිත දිගින් වන අතර, නැගෙනහිරින් සහ දකුණෙන්  ජුදාගේ ගෝත්‍රය වෙතින් මායිම්ව පිහිටියේය
ජුදාගේ ගෝත්‍රය හා සමග මායිම් අපැහැදිලි වූ අතර, ජුදාගේ ගෝත්‍රයෙහි භූමිප්‍රදේශයෙහි බටහිර කොටස තුල එයින් වටවී, සිමියොන්ගේ ගෝත්‍රයෙහි භූමිය පිහිටා තිබුණු බවක් පෙනෙයි
() සිමියොන්ගේ ගෝත්‍රය,  ජුදා රාජධානිය තුල එතරම් සැලකිය යුතු නොවන ගෝත්‍ර අතුරින් එකක් විය
සම්භවය

ටෝරා ග්‍රන්ථය ප්‍රකාර, මෙම ගෝත්‍රය සමන්විත වන්නේ,  ලෙයාගෙන් උපන් ජාකොබ්ගේ දෙවන පුත්‍රයා වූ සිමියොන් වෙතින් පැවතෙන්නන්ගෙන් වන අතර, මෙම ගෝත්‍රය එහි නම ලබාගෙන ඇත්තේ ඔහු අනුව යමිනි
කෙසේවෙතත්, සමහරක් බයිබලය ප්‍රාඥයින්ගේ අදහස වන්නේ මෙය අපරකථනයක් වන අතර, ඊශ්‍රායෙල සහසන්ධියනයේ අනෙකුන් හට ගෝත්‍රයෙහි නිවරදභාවය පිළිබඳ හේතුවක් සැපයීමට ඉදිරිපත් නෙරුණු  අපිනාමික  රූපකයක් බවයි.

ආශ්‍රිත
යුදෙව් සම්ප්‍රදායය ප්‍රකාර, ලෙවීවරයෙක් යනු,  () යනු ලෙවී.නම් හෙබ්‍රෙව් ගෝත්‍රයේ සාමාජිකයෙක් විය
ජොෂුවා සහ ඊශ්‍රායෙල්වරු කානාන් දේශයට ඇතුළුවූ විට (ජොෂුවා13
33), පරිහරණය සඳහා නගර ලැබුුනද, ඉඩම් හිමියන් වීමේ වරම නොලැබුනු එකම ඊශ්‍රායෙල ගෝත්‍රය වූයේ ලෙවීවරුන් වූ අතර, එසේ වූයේ,  "ඔවුන්ගේ උරුමය වන්නේ ඊශ්‍රායෙලයේ දෙවියන්වහන්සේගේ භූමිය පමණක්ම වන බැවිනි" (Deuteronomy 18
ලලිත් ඇතුලත්මුදලි ශ්‍රී ලාංකික දේශපාලනඥයෙකි
ආශ්‍රිත ලිපි
මහපොළ

ආශ්‍රිත

1936 උපත්
1993 මරණ
ශ්‍රී ලාංකිකයෝ
ලාංකික සිංහලයෝ
ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයෝ
කොළඹ රාජකීය විද්‍යාලයේ ආදි සිසුවෝ
ලංකික දේශපාලනඥයෝ
එක්සත් ජාතික පක්ෂයෙහි දේශපාලනඥයන්
චරිත කතා
උකුස්සාගේ ආයු කාලය අවුරුදු 70ක් පමණය
හොදින් වඩුනු උකුස්සෙක් මාලුන්,පක්ශීන්,හාවුන්,සර්පයන්,කුඩා මුව පැටවුන් වැනි සතුන්ය ආහාරයට ගනියි
30-40 පමණ වන විට උකුස්සාට මරණයත් ජීවිතයත් අතර එක් අභියෝගයක් පැමිනෙණවා ඒ උකුස්සා අවුරුදු 40 පමණ දඩයම් කරපු හොට වකුටු වීම, නිය ගැල වීම සහ පිහාටු ගැලවීම වීම වැනි දේය
එම නිසා ඌට ගොදුරක් වත අල්ලා ගැනීමට නොහැකි වනු ඇත
ඉන්පසු ඌ නව ජීවිතයක් තෝරා ගැනේ විශාල ගල් පර්වතයකට ගොස් තමාගේ පිහාටු එකින් එක ගලවා දමය්, නියපොතු ගලක අතුල්ලා කඩා දමය්,හොටය ගලක වේගයෙන් හප්පා කඩා දමය් මෙසේ නිරාආහාරව මාස එකහමාරක් පමණ සිටිනි ඇත
පොඩ්ඩක් හෝ හිස සෙලෙව්ව හොත් හිසේ අභ්‍යන්තරයට ලේ ගොස් ඌ මිය යා හැක
ඉන්පසු ඌගේ හොටය වඩී,පිහාටු වැවී,නිය උල් වී ඌ නව ජීවිතයක් අරභය්

උකුස්සන් යනු විශාල, ශක්තිමත් සහ බුද්ධිමත් පක්ෂින් විශේෂයකි
මොවුනගේ නියපොතු සහ ඇස් ඉතා තියුණුව වැඩි තිබෙනවා මොවුනගේ ආහාර සොයා ගැනිම පහසු වීම සඳහා
සමාන්‍යෙන් මොවුන් වාසස්ථාන සඳහා යොදාගන්නේ උස් කඳු පර්වත සහ උස් ගස් වේ
ගැහැණු සතෙකු වරකට බිත්තර දෙකක් පමණ දමයි
ලෝකයේ අද වන විට උකුස්සන්ගේ වර්ග කිහිපයක්මද දැක ගත හැකිය
උකුස්සා යොදාගෙන අතීතයෙ රජවරුන් විවිද තරග පවත්වා ඇති ඇතර එය සමහර රටවල පැරනිම ක්‍රීඩවද වේ
තීක්ෂණ නුවණක් සහ තියුණු ඇස් දෙකක් පිහිටයි
අලුත් වැඩියා වෙමීන් පවති
නෛතිකව පිලිගත් රදළ පදවි සහ නමබුනාම ක්‍රමයක් එක්සත් රාජධානියේ ක්‍රියාත්මකවේ
මෙම  රදළ පදවි සහ නමබුනාම බොහෝමයක් පරම්පරාවෙන් පරම්පරාවට උරුමවේ
එක්සත් රාජධානියේ රදළ පදවි
දෙලොවටම අවැසි නිධාන සතර

මේ ජීවිතය සැපවත් කර ගැනීම සඳහා අවශ්‍ය නිධාන තුනකුත් පරලොව ජීවිතය සැපවත් කර ගැනීම සඳහා අවශ්‍ය එක් නිධානයකුත් තථාගතයන් වහන්සේ දේශනා කළ සේක
ලෞකික ජීවිතය හෙවත් මේ ජීවිතය සැපවත් කර ගැනීම සඳහා අවශ්‍ය පළමු නිධානය නම් ථාවර නිධානයයි
ථාවර යනු සෙලවිය නොහැකි වස්තුවයි. එනම් කුඹුරු, වතුපිටි, ඉඩකඩම් සහ ගේදොරය
මේවා පූර්වකෘත පූණ්‍යබල අනුව ඇතැමුන්ට උපතින්ම ලැබී ඇත
ඇතැමුන් තම වෙර වීර්යයෙන් මේවා ලබාගෙන ඇත
ඇතැම්හු කොතෙකුත් වීර්යය කළත් ථාවර නිධානය නොලබති
කෙසේ වෙතත් මිනිස් ලොව සැපවත් ජීවිතයක් ගෙවීම සඳහා ඉඩමක්, ගෙයක්, දොරක් අව්‍යය වේ
තථාගතයන් වහන්සේ එය ථාවර නිධානය යනුවෙන් දහමෙහි දක්වා ඇත
අපි කවුරු කවුරුත් ලබා ඇති මේ ජීවිතය සැපවත් අර්ථවත් දිවිපෙවෙතක් සඳහා අවශ්‍ය දෙවැනි නිධානය නම් ජංගම නිධානයයි
එනම් සෙලවිය හැකි එහා මෙහා ගෙන යා හැකි වස්තුවයි. ගේදොර, බඩුමට්ටු, කැම්-බීම්, ඇඳුම්-පැළඳුම්, යාන-වාහන, රන්-රිදී, මුතු-මැණික් ආදී උපභෝග පරිභෝග සම්පත් සියල්ල ජංගම නිධානයට අයත්ය
සංසාරික පිංබල අනුව ඇතැම්හු මේ සියල්ල උපතින්ම ලබා ඇත
ඇතැම් දැඩි උත්සාහයෙන් මේවා ලබාගනිති
ඇතැම්හු වෙරවීරය දරුවත් නැතත් නොලබති
තෙවැනි නිධාන නම් අංගසමය නිධානයයි
එනම් තම ශිල්පීය දැනුමයි
මේ මිනිස්ලොව අර්ථවත් සැපවත් ජීවිතයක් සඳහා කාට කාටක් කුමන හෝ වෘත්තියක් අවශ්‍යය වේ
කුමන හෝ රැකියාවක් නැතතොත් කෙසේ නම් සැපවත් විය හැකිද
එසේ නම් තම කුසලතා අනුව කුමන හෝ රැකියාවක් තිබිය යුතුය
තෝරා ගත යුතුය
එය අංගසම නිධානයයි
යථෝක්ත නිධාන තුන එනම් ථාවර, ජංගම හා අංගසම යන නිධානත්‍රය ලෞකික ජීවිතයක් සැපවත් කරගැනීම සඳහා අවශ්‍ය සම්පත් හැටියට දහමෙහි දැක්වේ
සිව්වැන්න අනුගාමික නිධානයයි
එය පරලොව සැප පිණිස පවත්නා නිධානයයි
තම ජීවිත කාල පරාසය තුළ සිත, කය, වචනය යන තිදොරින් රැස්කරගන්නා පින් සහ කුසලධර්මයෝය
දන්දීම්, සිල් රැකීම්, බණ භාවනා කිරීම්, අනුනට උදව් උපකාර කිරීම්, යුතුකම් ඉටුකිරීම් ආදී මේ සියල්ලම අනුගාමික නිධානයට අයත්ය
කෙටියෙන් කියතොත් ගුණ දහමින් ආධ්‍යාත්මය පෝෂණය කර ගැනීමයි
දොඩන්දූව කුමාර මහ විහාරාධිපති,
පූජ්‍ය ගන්තලාවේ ශ්‍රී ගුණානන්ද නාහිමි
බක් මස පසළොස්වක පෝය ශ්‍රී ලංකා ශාසන ඉතිහාසයෙහි වැදගත්ම පොහොදිනයකි
බුදුන් වහන්සේ දෙවන වරට ලක්දිවට වැඩම කරන ලද්දේ මෙවන් දිනකය
ආශ්‍රිත ලිපි
 බක් පසළොස්වක
 පසළොස්වක පොහොය දොළහ

පසළොස්වක පෝය
බක්
ශ්‍රී ලංකාවේ විදුලි බල ජනනය ප්‍රාථමික වශයෙන් භාවිතා කරන්නේ ජල විදුලි බලය සහ  තාපජ උණුසුම හා සමග, ප්‍රවර්ධනයෙහි මුල් අවදියෙහි පවතින ප්‍රකාශවෝල්ටීය බලය සහ  සුලං බලය වැනි අනෙකුත් ප්‍රභව වෙති
මෙය වන විට ඒවා සඳහා සම්භාව්‍ය අඩවි පිළිබඳ අධ්‍යයනය කරමින් පැවතුනත්, භූතාප, වායු, න්‍යෂ්ටික, පීට්, සූර්ය තාප සහ තරංග  බලය වැනි අනෙකුත් බල ප්‍රභව වෙතින් ජාතික ජාලකය සඳහා වර්තමානයේදී විදුලි බල ජනනය සිදු නොකෙරෙයි
විදුලි බල උත්පාදනය 
වර්තමානයේදී ශ්‍රී ලංකාවේ විදුලි බල උත්පාදනය සඳහා ප්‍රාථමික ප්‍රභව තුනක් භාවිතා වෙති
තාප විදුලි බල (ජෛවස්කන්ධය, ගල්අඟුරු, සහ අනෙකුත් සියළු  ඉන්ධන-තෙල් ප්‍රභව වලින් ගැනෙන ශක්තිය අඩංගු වෙයි), ජල විදුලි බලය (කුඩා ජල විදුලි), සහ අනෙකුත් සාම්ප්‍රදායික-නොවන පුනර්ජන්‍ය බලශක්තිය ප්‍රභව  (සූර්ය බලශක්තිය සහ සුලං බලශක්තිය) අඩංගු වෙයි
ජල විදුලි බලය 
ජල විදුලි බලය යනු ශ්‍රී ලංතාවේ පැරණිතම සහ වඩාත් ආයත්ත විදුලි බල උත්පාදන ප්‍රභවය වන අතර, 2010 දෙසැම්බර් වන විට මුළු  උපයෝජ්‍ය ජාලක ධාරිතාවෙන් 45% පමණ කොටසකට හිමි කම කීය
ජාතික ජාලකය හඳුන්වා දීමෙන් අනතුරුව, ජල විදුලි බල උත්පාදන පහසුකම් නිරන්තරයෙන් ප්‍රවර්ධනය  කෙරුණු මුත්, වර්තමානයේදී එම ප්‍රවර්ධනය පිරිහෙමින් පවතින්නේ ප්‍රභවය නිරවශේෂණය වීම නිසාය
වර්තමානයේදී, විශාල ජල විදුලි බල බලාගාර දහයක් ක්‍රියාත්මක වෙමින් පවතින අතර, ඒ සියල්ල   දක්වා ධාරිතාවක් ගනිමින්, වික්ටෝරියා වේල්ල  ව්‍යාපෘතිය විශාලතම තනි ජල විදුලි බල ප්‍රභවය ලෙසින් පවතියි
රටෙහි ජල විදුලි බල ප්‍රභවයන්ගෙන් විශාල කොටසක් ක්ෂය වී පැවතුනද, එක් ව්‍යාපෘතියක් සඳහා ස්ථාපිත ධාරිතාව  දක්වා ව්‍යාපෘති සඳහා, පෞද්ගලික අංශය වෙත කුඩා ජල විදුලි ප්‍රවර්ධන අවසර පත් නිකුත් කිරීම රජය විසින් සිදු කර යයි
තාපජ බලය 
ශ්‍රී ලංකාවේ විශාලතම විදුලි බල ප්‍රභවය තාපජ බලාගාර වන අතර, 2010 දෙසැම්බර් වන විට, මුළු  උපයෝජ්‍ය ජාලක ධාරිතාවෙන් 54% පමණ කොටසකට හිමි කම කීය
ශ්‍රී ලංකාවේ තාපජ බලාගාර ක්‍රියාත්මක වන්නේ, එක්කෝ ඩීසල්, වායු හෝ අනෙකුත් ඉන්ධන තෙල් භාවිතා කරමිනි
රටෙහි එකම ගල් අඟුරු බලාගාරය වන  නොරොච්චලෙයි ගල් අඟුරු බලාගාරය, 2011 අගභාගයේදී අධිකාරිය ලද අතර, ජාලකය වෙත තවදුරටත්   විදුලි බල ධාරිතාවක් සපයයි
ඊළඟ අඩ දශකය ඇතුලත, තවදුරටත් අතිරේඛ  ක ධාරිතාවක්  නොරොච්චලෙයි වෙතට එක් කිරීමට වර්තමානයෙහිදී සැලසුම් කර ඇත
දෙවන සහ අවසන් ගල් අඟුරු බලාගාරය වන, සාම්පූර් ගල් අඟුරු බලාගාරය, දැනට ත්‍රිකුණාමලයෙහි ඉදිවෙමින් පවතියි
සුලං බලය 

ක්‍රිපූ 500 දී පවා, රටෙහි සුලං බලය භාවිතා කිරීම පැවති බව පෙනෙයි
පුරාතන සිංහලයන් විසින් ක්‍රිපූ 300 තරම් ඈත අතීතයෙහි පවා යකඩ නිෂ්පාදන උෂ්මක බල ගැන්වීමට  මෝසම් සුලං භාවිතා කල බව පෙනෙන අතර, සුලං බලය භාවිතා කල ලොව පළමු රටවල් අතුරින් එකක් බවට ශ්‍රී ලංකාව පත්ව තිබුණි
මෙය සඳහා සාක්ෂ්‍ය  අනුරාධපුරයෙන් සහ අනෙකුත් නගර වලින් හමුව තිබේ
නවීන සුලං ගොවිපොළ ප්‍රවර්ධනය කෙරුම පිළිබඳ බොහෝ ස්වදේශීය සහ ජාත්‍යන්තර ප්‍රවර්ධකයන් විසින් බොහෝ වසර ගණනක් තිස්සේ සැලකිල්ල භාජනය කොට තිබුණි
එහෙත්, එවන් ප්‍රවර්ධන බොහෝ ලෙසින් පසුබෑමකට ලක්ව තිබුණේ ආර්ථික සහ යටි තල පහසුකම් බාධකයන් නිසාය
පළමු වාණිජ ජාලක-සම්බන්ධිත සුලං ගොවිපොළ වූයේ හම්බන්තොට නගරයට වයඹ දෙසින් පිහිටි හා  ක් උත්පාදනය කරන හම්බන්තොට සුලං ගොවිපොළ වෙයි
වෙනත් විදුලි බල ප්‍රභව මෙන් නොව, මෙම ප්‍රභවයෙන් විදුලි බල ප්‍රවර්ධනය, එහි ප්‍රවර්ධන කාලානුරූපය  තුලදී බොහෝ අභියෝගයන්ට මුහුණ දෙයි
සම්භාව්‍ය අඩවි වෙතට ප්‍රවේශ්‍ය වීමේ අපහසුතාවය, සුලං ගොවිපොළක් ප්‍රවර්ධනය කෙරුමෙහිදී මුහුණදෙන පළමු අවහිරතාවය වෙයි
රට වටා පිහිටි බොහෝ ප්‍රධාන ප්‍රවාහන මාර්ග  වල පටු බව සහ තියුණු වංගු ආදී සීමා නිසා,  ට වඩා විශාල ටර්බයින ප්‍රවාහණයෙහි නොහැකියාවන් මතු වෙයි
වර්තමානයේ භාවිතා වන වාණිජ තලයේ මෙගාවොට්-පංතියේ ටර්බයින වලට වඩා කුඩා ටර්බයින භාවිතා කරමින් සුලං ගොවිපොළ තැනීම ආර්ථික අතින් වාසි දායක නොවන්නේ ප්‍රවර්ධනයේදී දැරීමට සිදු වන අධික වැය නිසාය
සූර්ය බලය 
ජාලක-සම්බන්ධිත සූර්ය බලය හඳුන්වාදුන්නේ බොහෝ මෑතකදීය
දැනට ක්‍රියාත්මක වන වාණිජ-මට්ටමේ එකම සූර්ය-බල පහසුකම වන්නේ, ශ්‍රී ලංකාවේ සුනිත්‍ය බලශක්ති අධිකාරිය (SLSEA) විසින් ක්‍රියාත්මක කරවන  ධාරිතාවක බුරුතකන්ද සූර්ය උද්‍යානය වෙයි
භූතාපජ බලය 
භූතාපජ බලය පිළිබඳ වර්තමානයේදී  පර්යේෂණ පවත්වන නමුත්, මෙම වර්ගයේ බලාගාර කිසිවක් දැනට ක්‍රියාත්මක නොවෙයි
න්‍යෂ්ටික බලය 
රජය විසින් වර්තමානයේදී න්‍යෂ්ටික බලය පිළිබඳ අවධානය යොමු කර ඇති අතර, 2025-2030 වන විට ක්‍රියාත්මක කිරීමෙහි අරමුණක් පවතියි
විදුලි බල සම්ප්‍රේෂණය

සම්ප්‍රේෂණ ජාලය

ඉන්දු – ශ්‍රී ලංකා ජාලක අතුරු සබැඳිය 

මෙම අතුරු සබැඳියට අදාල වන්නේ,  දකුණු ඉන්දියාවේ රාමේශ්වරම් සහ වයඹ දිග ශ්‍රී ලංකාවේ තලෙයිමන්නාරමඔස්සේ, ඉන්දියාවේ සහ  ශ්‍රී ලංකාවේ ජාතික ජාලක සම්බන්ධ කිරීමයි
මෙම ව්‍යාපෘතියෙහිදී සිදුවන්නේ, දකුණු ඉන්දියාවේ   මදුරායි සහ උතුරු මැද ශ්‍රී ලංකාවේ  අනුරාධපුරය අතර,  පෝක් සමුද්‍ර සන්ධිය හරහා, උවෝසධා (HVDC)  සම්බන්ධතාවයක් ඉදිකිරීමයි
සබ්මැරින් කේබලයන්හී දිග   ද ඇතුළුව, මෙම සබැඳියෙහි සම්පූර්ණ දිග දළ වශයෙන්   වන අතර, ඉදිකිරීම සඳහා වසර තුනකට වඩා වැඩි කාලයක් ගතවෙයි
එය ක්‍රියාත්මක කරනුයේ සීමා සහිත පවර් ග්‍රිඩ් කෝපරේෂන් ඔෆ් ඉන්ඩියා සමාගම සහ  ලංකා විදුලිබල මණ්ඩලය විසිනි
විදුලි බල අපයෝගිතාවය

අන්ත-පාරිභෝගික විදුලි බල ගාස්තු 
 සිට බලපවත්වන වත්මන් අන්ත-පාරිභෝගික විදුලි බල ගාස්තු පහත දැක්වෙයි
විදුලි බලය භාවිතා කිරීමේ අයකිරීම් වලින් නිදහස් කර ඇති ආයතන 
 ශ්‍රී ලංකා විදුලි බල පණත අංක 20. 2009 හී  ඡේදය 21-2 ප්‍රකාර,  විසින් පහත ආයතනයන් වෙත විදුලි බල භාවිතා ගාස්තු වලින් නිදහස් කිරීම් සපයා ඇත
ආශ්‍රිත සහ සටහන්

සටහන්

ආශ්‍රිත
බක් යනු චන්ද්‍ර මාසයකි
බෞද්ධ දිනදසුන අනුව අවුරුද්දේ දොලොස්වැනි (12) මාසය වේ
සිංහල දිනදසුන අනුව අවුරුද්දේ පළමුවැනි (1) මාසය වේ
ඉස්ලාම් දිනදසුන අනුව අවුරුද්දේ හයවැනි (6) මාසය වේ
ආශ්‍රිත
 සිංහල අළුත් අවුරුද්ද

චන්ද්‍ර මාස
බක්
ඉස්ලාම් ආගමිකයන්ගේ සාම්ප්‍රදායික දිනදසුන වේ
ආශ්‍රිත 
 ඉස්ලාමීය දිනදසුන

ඉස්ලාම් දිනදසුන
ඉගැන්වීමේ ක්‍රම ශිල්ප යට

තේ නිබන්ධන සැකසීම
සත්වන විජයබාහු රජ  යනු, කෝට්ටේ ප්‍රතිස්ථාපිත කල සයවන පරාක්‍රමබාහු රජ විසින් හදාගත් දරුවකු වන අටවන වීර පරක්‍රමබාහු රජගේ පුත්‍රයාය
ඔහු උපන්නේ  1445 දී පමණ වන අතර ඔහුගේ සහෝදරයන් වන ශ්‍රී රාජසිංහ, නවවන ධර්ම පරාක්‍රමබාහු රජ, සහ රයිගම් බණ්ඩාර යන්නන් සමග ඇතිදැඩි විය
මනම්පේරි ආරච්චි වෙත විවාහපත්ව සිටි සහෝදරියක්ද ඔහුට සිටියේය
රාජ්‍ය කාලය
ඔහුගේ වැඩිමහළු සොහොයුරු  නවවන ධර්ම පරාක්‍රමබාහු රජුගේ මරණයෙන් පසු, කෝට්ටේ ජනතාවට අවශ්‍ය වූයේ ඔහුගේ අඩ සොහොයුරු, සකලකලා  වල්ලභ, රජු බවට පත් වීමටය
ඒ වන විට ඔහු උඩුගම්පොල උපරාජ විය
කෙසේවෙතත්, සිංහල රජුන් පිළිබඳ කතාන්තරයක් වන රාජාවලිය අනුව, ඔහුගේ අඩ සොහොයුරු සකලකල වල්ල විසින් විජයබාහු වෙත කිරුළ පැළඳුවේ සත්වන විජයබාහු ලෙසිනි
මොහු සිංහාසනාරූඪ වූයේ ක්‍රි
ව. 1513 දීය
වර්ධන ආයෝජනය යනු  ආයෝජන මූලෝපාය ශෛලීයකි
මෙම ශෛලීය අනුගමනය කරන්නන්, වර්ධන ආයෝජකයන් ලෙසින් හැඳින්වෙන අතර, මිල-ඉපයුම් හෝ මිල-පොත අනුපාත වැනි මිනුම් අනුසාරයෙන් බලන කල  ඒවායේ  කොටස් මිල  අධික යැයි පෙන්නුම් කරතත්,   සාමාන්‍ය-මට්ටමට ඉහළ වර්ධනයක ලක්ෂණ පෙන්වන සමාගම්වල ඔවුන් ආයෝජනය සිදු කරති
දර්ශීය භාවිතය ප්‍රකාර, "වර්ධන ආයෝජනය"  යන පදය අගය ආයෝජනය යැයි හැඳින්වෙන මූලෝපායට වඩා හාත්පසින් විරුද්ධ වෙයි
ව්‍යාපාර ප්‍රාග්ධනය (VC) යනු පුරෝ-අවදි, අධි-විභව, දැඩි අවදානම්,  වර්ධන ආරම්භක සමාගම් සඳහා සැපයෙන මූල්‍ය ප්‍රාග්ධනය වෙයි
ව්‍යාපාර ප්‍රාග්ධන අරමුදල විසින් මුදල් සපයාගන්නේ, ඔවුන් විසින් ආයෝජනය කරනු ලබන සහ, සාමාන්‍යයෙන් ජෛව තාක්ෂණය, IT, මෘදුකාංග, ආදි, නව්‍ය තාක්ෂණයක් හෝ  උච්ච තාක්ෂණ කර්මාන්තයන්හී ව්‍යාපාර මාදිලියක් හෝ සහිත, සමාගම් වල  සමකොටස් අයිතිකරගැනීම තුලිනි
ආරම්භක සමාගමක් හෝ  ආරම්භකයක්  හෝ යනු, ප්‍රතිවර්තීය සහ පරිමාණකාරක  ව්‍යාපාර මාදිලියක් ගවේෂණයෙහි හැකි වනු අයුරින් නිර්මාණය කොට ඇති  සමාගමක්, හවුල් ව්‍යාපාරයක් හෝ තාවකාලික සංවිධානයකි
මෙම සමාගම්,සාමාන්‍යයෙන් අළුතින් නිර්මාණය කොට ඇති අතර, ප්‍රවර්ධන අදියරෙහි පවතිමින් වෙළෙඳ පොළවල් පිළිබඳ ගවේෂණයෙහි යෙදෙමින් පවතිති
ඩොට්-කොම් බුබුල පැවැති හා ඩොට්-කොම් සමාගම් විශාල සංඛ්‍යාවක් ස්ථාපනය කරනු ලැබූ අවධියෙහි මෙම යෙදුම ජාත්‍යන්තරව ජනප්‍රිය විය
මූල්‍ය ප්‍රාග්ධනය යනු  ව්‍යවසායකයන් සහ ව්‍යාපාර විසින්, ඔවුන්ගේ නිෂ්පාදිත සැදීමට හෝ ඔවුන්ගේ කාර්යය පදනම්ව ඇති ආර්ථික අංශය පරිදී, එනම් සිල්ලර, ආයතනික, ආයෝජන  බඅංකු ක්‍රම ආදි වශයෙන්,  එම අංශයට ඔවුන්ගේ සේවා සැපයීමට හෝ, අවශ්‍ය වන්නාවූ  දේ  මිලදී ගැනීමට භාවිතා කරන මුදල් වෙයි.
උත්තිය රජ අනුරාධපුර නගරය අගනුවර කරගෙන, ක්‍රිපූ 267 සිට ක්‍රිපූ 257 දක්වා රාජ්‍යය පාලනය කල,  රජරට රාජධානියෙහි  රජ කෙනෙකි
මිහිඳු මාහිමිපාණන් වහන්සේගේ අපවත් වීම සිදුවූයේ මෙතුමාගේ රාජ්‍ය සමයේදී ය
මෙයද බලන්න 
ශ්‍රී ලාංකික රජවරුන් ලැයිස්තුව

බාහිර සබැඳි 
 මහින්දාගමනයෙන් ඔපවැටුණු ලාංකීය ජන සමාජය
 කොඩ්රින්ටන්ස් ෂෝට් හිස්ට්‍රි ඔෆ් සිලෝන්
භික්‍ෂූන්ට උවටැන් කරමින් පන්සලේ වෙසෙන පුද්ගලයෝ ඇබිත්තයා ලෙස හැඳින්වේ
ඇබ්ිත්තයා යනු කෙලෙස් ඇබිත්තක් ඇතිකෙනාටයි
පන්සලෙ ස්වමින්වහන්සේලාට වත්පිළිවෙත් කර්මින් බුද්ධ උපස්ථාන සංඝඋපස්ථාන කරමින් පඩික්කමේ සිට සියලු කටයුතු නිහතමානීව කරමින් පින් කරමින් කුසල් වඩමින් සිටින ඇබිත්තයාට කෙලෙස් වහා ප්‍රහානය වේ
එනිසා කෙලෙස් ඇත්තේ ටිකකි
මෙනිසා ඇබිත්තයා වන්නට ඇත
දොරටුපාල ප්‍රතිමායනු, රණශූරයෙකු හෝ බිහිසුණු   අසුර යෝධයෙකු ලෙසින් හෝ බොහෝ විට දැක්වෙන ද්වාර හෝ කඩුල්ල මුර කරමින්, සාමාන්‍යයෙන්  ගදාවක් වැනි ආයුධයක් අතැති ප්‍රතිමාවකි
ද්වාරපාල  ප්‍රතිමාව, හින්දු සහ  බෞද්ධ සංස්කෘතීන්හීද, එයින් ආභාෂයට පත්  ජාවා වැනි ප්‍රදේශයන්හීත් පුළුල් ලෙස පැතිර ගිය ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පීය අංගයකි
රූප ගැලරිය
1872 උපත්
1945 මරණ
ඔස්ට්‍රියා-හංගේරියා අධිරාජ්‍යය යනු ඔස්ට්‍රියානු අධිරාජ්‍යයේ සහ හංගේරියානු රාජධානියේ ඒකාබද්ධයෙන් පිහිටුවනු ලැබූ අධිරාජයයකි
එය 1867 සිට 1918 දක්වා පැවතියේය
පළමු ලෝක යුද්ධයේදී පරාජය වීමත් සමඟ එය බිඳ වැටුණි
1867 ඔස්ට්‍රියා හංගේරියා සම්මුතිය අනුව ඒකාබද්ධය සිදු වූ අතර, එය හංගේරියානු පාර්ලිමේන්තුව විසින් අනුමත කිරීමත් සමඟ 1867 මාර්තු 30 සිට ඔස්ට්‍රියා-හංගේරියා අධිරාජ්‍යය බවට පත් විය
පෙර පැවති රටවල්
ගූගල් පරිවර්තකය යනු ගූගල් සමාගම විසින් ලියන ලද පෙළක් එක් භාෂාවකින් තවත් භාෂාවකට පරිවර්තනය කිරීම සඳහා සපයන බහුභාෂාමය සේවයකි
එය භාෂා 90 කට අනුග්‍රහය ලබාදෙයි
2007 වසරට පෙර අරාබි, චීන හා රුසියානු වැනි වෙනත් භාෂා පරිවර්තනයට ගූගල් පරිවර්තකය ක්‍රියාත්මක වූයේ සිස්ට්‍රන් නැමැති යාහූ
බාබෙල් ෆිෂ්, ඒඕඑල් හා යාහූ වැනි මාර්ගගත පරිවර්තන සේවා කිහිපයක්ම මගින් තවමත් භාවිතා කරන මෘදුකාංග යන්ත්‍රයක් මත ය
ඒ වෙනුවට 2007 ඔක්තෝබර් සිට, ගූගල් පරිවර්තකය සංඛ්‍යාන යාන්ත්‍රික පරිවර්තනය මූලික ගෘහස්ථ තාක්ෂණයක් භාවිත කර තිබේ
සහාය දක්වන භාෂා සිංහල
1 වන අදියර 

2 වන අදියර 

3 වන අදියර 

4 වන අදියර 

5 වන අදියර (2006 අප්‍රියෙල්  දියත් කරන ලදී)

6 වන අදියර (2006 දෙසැම්බර්  දියත් කරන ලදී)

7 වන අදියර (2007 පෙබරවාරි  දියත් කරන ලදී)

8 වන අදියර (2007 ඔක්තෝබර්  දියත් කරන ලදී)
 all 25 language pairs use Google's machine translation system

9 වන අදියර 

10 වන අදියර (as of this stage, translation can be done between any two languages, using English as an intermediate step, if needed) (2008 මැයි  දියත් කරන ලදී)

11 වන අදියර (launched September 25, 2008)

12 වන අදියර (launched January 30, 2009)

13 වන අදියර (launched June 19, 2009)

14 වන අදියර (launched August 24, 2009)

15 වන අදියර (launched November 19, 2009)
The Beta stage is finished
Users can now choose to have the romanization written for Chinese, Japanese, Korean, Russian, Ukrainian, Belarusian, Bulgarian, Greek, Hindi and Thai
For translations from Arabic, Persian and Hindi, the user can enter a Latin transliteration of the text and the text will be transliterated to the native script for these languages as the user is typing
The text can now be read by a text-to-speech program in English, Italian, French and German
16 වන අදියර (launched January 30, 2010)
Haitian Creole
17 වන අදියර (launched April 2010)
Speech program launched in Hindi and Spanish
18 වන අදියර (launched May 5, 2010)
Speech program launched in Afrikaans, Albanian, Catalan, Chinese (Mandarin), Croatian, Czech, Danish, Dutch, Finnish, Greek, Hungarian, Icelandic, Indonesian, Latvian, Macedonian, Norwegian, Polish, Portuguese, Romanian, Russian, Serbian, Slovak, Swahili, Swedish, Turkish, Vietnamese and Welsh (based in eSpeak)
19 වන අදියර (launched May 13, 2010)

20 වන අදියර (launched June 2010)

21 වන අදියර (launched September 2010)

 22 වන අදියර (launched December 2010)
Romanization of Arabic removed
For some languages, Google replaced text-to-speech synthesizers from eSpeak's robot voice to native speaker's nature voice technologies made by SVOX (Chinese, Czech, Danish, Dutch, Finnish, Greek, Hungarian, Norwegian, Polish, Portuguese, Russian, Swedish, Turkish)
Also the old versions of French, German, Italian and Spanish
Latin uses the same synthesizer as Italian
Speech program launched in Arabic, Japanese, and Korean
23 වන අදියර (launched January 2011)
Choice of different translations for a word
24 වන අදියර (Launched June 2011)
5 new Indic languages (in alpha) and a transliterated input method
Bengali
Gujarati
Kannada
Tamil
Telugu

 25 වන අදියර (launched July 2011)
 Translation rating introduced
26 වන අදියර (launched January 2012)
 Dutch male voice synthesizer replaced with female
Elena by SVOX replaced the Slovak eSpeak voice
Transliteration of Yiddish added
27 වන අදියර (launched February 2012)
 Speech program launched in Thai
28 වන අදියර (launched September 2012)
 Lao added
29 වන අදියර (launched October 2012)
Transliteration of Lao added
(Alpha status
)

30 වන අදියර (launched October 2012)
New speech program launched in English

31 වන අදියර (launched November 2012)
 New speech program in French, Spanish, Italian, and German

32 වන අදියර (launched March 2013)
Phrasebook added
33 වන අදියර (launched April 2013)
 Khmer added
34 වන අදියර (launched May 2013)
 Bosnian
 Cebuano
 Hmong
 Javanese
 Marathi

35 වන අදියර (launched May 2013)
 16 additional languages can be used with camera-input
Bulgarian, Catalan, Danish, Estonian, Finnish, Croatian, Hungarian, Indonesian, Icelandic, Lithuanian, Latvian, Norwegian, Romanian, Slovak, Slovenian, and Swedish
36 වන අදියර (launched December 2013)
Hausa
Igbo
Maori
Mongolian
Nepali
Punjabi
Somali
Yoruba
Zulu

37 වන අදියර (launched June 2014)
Definition of words added
38 වන අදියර (launched December 2014)
Chichewa
Kazakh
Malagasy
Malayalam
Myanmar (Burmese)
Sesotho
සිංහල
Sundanese
Tajik
Uzbek

මූලාශ්‍ර

ගූගල් සේවා
යාන්ත්‍රික භාෂා පරිවර්තනය
භාෂා පරිවර්තන වෙබ් අඩවි
තිස්ස යනු  උපතිස්ස නුවර රජ ලෙසින්, ක්‍රිපූ  454 සිට ක්‍රිපූ 437 දක්වා රාජ්‍ය පාලනය කළ රජෙකි
ඔහුගේ වැඩිමහළු සොහොයුරු අභය රජුගේ අනුප්‍රාප්තිකයා ලෙසින් හෙතෙම සිංහාසනාරූඨ වූයේ සොහොයුරාගේ  නෙරපීම හා සමගය
ඔහුගේ බාල සොහොයුරන් අට දෙනා විසින් අභය උපරාජයා ලෙසින් පත් කළේ, ඔහුගේ බෑණා වූ  පණ්ඩුකාභය රජ අත්‍යන්තයෙන් පරාජය කළ විට ඔහු රාජාභිෂේක කරනු ලබන බවට එකඟ වෙමිනි
කෙසේවෙතත් පණ්ඩුකාභය විසින් ඔහු සිහසුනෙන් නෙරපන ලදි
මෙයද බලන්න 
 ශ්‍රී ලාංකික රජවරුන්ගේ ලැයිස්තුව
 මහාවංශය
 ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිහාසය
 ශ්‍රී ලංකාවේ ස්ථාන නාම

බාහිර සබැඳි 
 හිස්ට්‍රි ඔෆ් ශ්‍රී ලංකන් කිංස්
 කොඩ්රින්ටන්ස් ෂෝට් හිස්ට්‍රි ඔෆ් සිලෝන්
මානව ජනාවාසකරණයෙන් පසුව  ශ්‍රී ලංකාවේ පුරාතන ඉතිහාසය දක්වා වූ ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රාග් ඉතිහාසය මෙම ලිපියෙන් ආවරණය කරනු ලබන අතර, එය තුලින් පුරාශිලා, මධ්‍යශිලා සහ ආදි යකඩ යුගය යන්නන් ආවරණය කරයි
ශිලා යුගය

පුරාශිලා යුගය
පැරණි ගල් ගුහා පිළිබඳව තොරතුරු විශ්ලේෂණයේ දී පහතරට තෙත් කලාපයේ බුලත්සිංහල අසල පිහිටි ෆාහියන් ලෙනෙ තොරතුරු රැසක් අනාවරණය කරගත හැකිය
කුරුවිට අසල පිහිටි බටදොඹ ලෙන, කිතුල්ගල පිහිටි බෙලි ලෙන, කෑගල්ල අසල පිහිටි අත්තනගල්ලේ අළු ලෙන ආදී ස්ථාන මිසෝලිතික යුගයට අයත් පැරණි ගල් ලෙන් වලට උදාහරණ කිහිපයක් වේ
මෙම තොරතුරු ඇඹිලිපිටියේ බෙල්ලන් බැඳි පැලස්ස,ෆාහියන් ලෙන, කැනීම් වලදී එහි දියුණු මානවයන් ජීවත් වූ බවට සාක්ෂී සොයාගෙන ඇත
එමෙන්ම බටදොඹ ලෙන, බෙලි ලෙන, බෙල්ලන් බැඳි පැලැස්ස ආදී ස්ථාන වලින්ද තවත් සාක්ෂි ලැබී ඇත
මෙම ලෙන්වල ජීවත් වූ දියුණු මානවයා බලංගොඩ මානවයා ලෙස හැඳින්වේ
කැනීම් වලින් සොයා ගත් ඇට කැබලි මගින් මෙම පිරිමි මානවයෙක් සෙ
174 ද, ගැහැණියක සෙ
166 කද උසකින් යුක්ත බවද, මොවුන් දැඩි සිරුරු වලින් හෙබි ඉතා ශක්තිමත් මිනිස් කොට්ඨාශයක් බවත් සොයාගෙන ඇත
මෙම බලංගොඩ මානවයා ලංකාවේ විවිධ ස්ථානවල කුඩා කණ්ඩායම් වශයෙන් ජීවත් වී ඇත
හෝ(ර්)ටන් තැන්න , මන්නාරම , විල්පත්තු , සබරගමු වැසි වනාන්තර මොවුන් ජීවත් වූ ස්ථාන ලෙස හඳුනාගෙන ඇත
මොවුන්ගේ ජීවන චර්යාව දැනට ලංකාවේ ජීවත් වන වැද්දන්ගේ ජීවන චර්යාවට සමාන බවද සැලකේ. බලංගොඩ මානවයා විවිධ ආකාරයේ ආයුධ භාවිතා කළ බවත්, ඔවුන් ඒ අනුසාරයෙන් දඩයම් කරගෙන තම ආහාර ලබා ගත් බවටත් තොරතුරු පවතී
මධ්‍යශිලා යුගය
ශ්‍රී ලංකාවේ පුරාතන ඉතිහාසය ඇරඹෙන්නේ ක්‍රිපූ අවසන් සියවස් කිහිපය හා සමගම ඓතිහාසික වාර්තාවන් ක්‍රමානුකූල ලෙසින් එළිදැකෙමින්,   ප්‍රාග් ඓතිහාසික යුගය අවසන් වනවාත් හා සමගය
සාම්ප්‍රදායික සිදුවීමක් වන්නේ, ක්‍රිපූ 543 දී පමණ 700 ක පිරිසක් හා සමග ශ්‍රී ලංකාවට ගොඩබැස්සේ යැයි පැවසෙන අර්ධ-කල්පිත රජෙකු වන  විජය කුමරුවන්ගේ ආගමනය වන අතර,  ශ්‍රී ලංකාවේ සිංහල ජනයාගේ වංශ කතාව වන මහාවංශයෙහි දැක්වෙන පළමු ඓතිහාසික සිද්ධිය මෙයයි
මහාවංශයෙහි දැක්වෙන විස්තර කථාව ඓතිහාසික මුහුණුවරක් ගන්නේ, ක්‍රිපූ 3 වන සියවසෙහි  දේවානම්පිය තිස්ස රජ යටතේ බුද්ධාගම පැමිණීමත් හා සමගය
බුද්ධාගමෙහි පැවතීම හා සමගම, ක්‍රිපූ 3 වන සියවසෙහිදී පටන් සටහන් කල  ශීලා ලේඛනමය මූලාශ්‍ර හමුවී ඇත
මහාවංශය වැනි, ආදිතම ඓතිහාසික-ලේඛනමය සාහිත්‍ය ග්‍රන්ථ ලියැවී ඇත්තේ ක්‍රිව 6වන සියවසෙහි පටන්ය
ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිහාසයේ පුරාතන යුගය තුල මුළුමනින්ම පාහේ ප්‍රමුඛත්වය දරන්නේ  අනුරාධපුර රාජධානියයි
ශ්‍රී ලංකාවේ මධ්‍යතන  යුගය ඇරඹුනා යැයි සැලකෙන්නේ ක්‍රිව 1017 දී අනුරාධපුර රාජධානිය බිඳ වැටීමත් හා සමගය
උපතිස්ස නුවර   යනු   පුරාතන රජරට රාජධානියේ දෙවන පරිපාලන කේන්ද්‍රය විය
විජය රජුගේ මරණයත් සමග,  විජය රජුගේ සිහසුනට හිමි කම් කී ඔහුගේ බෑනා කෙනෙකු වූ පඞුවස්දෙව් රජ   උතුරු ඉන්දියාවේ සිට රාජධානිය වෙත පැමිණෙන තෙක් උපරාජ බවට පත් ඔහුගේ අගමැති උපතිස්ස රජ විසින් මෙම අගනගරය ස්ථාපනය කෙරිණි
ස්ථාපනය, නම සහ පිහිටුම 
උපතිස්ස නුවර තම්බපණ්ණියට සැතපුම් හතක් හෝ අටක් හෝ උතුරින් වන අතර, වර්තමාන මන්නාරම අසල දිස්ත්‍රික්කයක, එනම් හලාවත දිස්ක්‍රික්කයේ පිහිටා තිබූ බව විශ්වාස කෙරේ
එය නම් කෙරුණේ, විජය රජුගේ අගමැතිවූ, උපරාජ  උපතිස්ස රජ අනුව යමින් වන අතර, විජය රජුගේ මරණයට පසුව සහ  තම්බපණ්ණි රාජධානියෙහි අවසානයට පසුව ක්‍රිපූ 505 දී ප්‍රතිස්ථාපනය කෙරිණි
ඉතිහාසය
තමන්ගේ අනුප්‍රාප්තිකයෙකු තෝරා ගැනීමේ අපහසුතාවයකින් පසුවූ, විජය රජුගේ පාලන සමයේ අවසානය ලඟාවත්ම, ඔහුගේ  මුතුන්මිත්තන්ගේ නගරය වන සිංහපුර වෙත සංදේශයක් යැවුවේ, සිංහසානාරූඨ වන ලෙසින් ඔහුගේ සොහොයුරු සුමිත්ත වෙත ආරාධනා කරමිනි
කෙසේවෙතත් සංදේශය එහි ගමනාන්තය වෙත ලඟාවීමට පෙර විජය රජ මිය ගිය අතර ජනයා විසින් පාලනය සඳහා ඇමතිවරයෙකු තෝරා ගත්හ

මෙයද බලන්න 
 ඉතිහාසය - ශ්‍රී ලංකා

ආහ්‍රිත

බාහිර සබැඳි 
 හිස්ට්‍රි ඔෆ් සිලෝන් බයි හම්ප්‍රි විලියම් කොඩ්රිංටන්
අභය රජ යනු  උපතිස්ස නුවර රජ ලෙසින්, ක්‍රිපූ  474 සිට ක්‍රිපූ 454 දක්වා රාජ්‍ය පාලනය කළ රජෙකි
ඔහුගේ සොහොයුරන් විසින් ඔවුන් අතුරින් උපතිස්ස නුවර මීළඟ රජ වීමට සුදුසුතම වැඩිමහලා බවට තෝරා ගැනීම නිසා, ඔහුගේ පියාවූ  පඞුවස්දෙව් රජුගේ අනුප්‍රාප්තිකයා ලෙසින් ඔහු රජ විය
මෙයද බලන්න 
 ශ්‍රී ලාංකික රජවරුන්ගේ ලැයිස්තුව
 මහාවංශය
 ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිහාසය
 ශ්‍රී ලංකාවේ ස්ථාන නාම

බාහිර සබැඳි 
 හිස්ට්‍රි ඔෆ් ශ්‍රී ලංකන් කිංස්
 කොඩ්රින්ටන්ස් ෂෝට් හිස්ට්‍රි ඔෆ් සිලෝන්

ශ්‍රී ලංකාවේ රජවරු
සිංහල ජනයා
ක්‍රිපූ 5 වන සියවසේ පාලකයෝ
අභය රජ යනු ක්‍රිපූ 474 සිට ක්‍රිපූ 454 දක්වා උපතිස්ස නුවර සිට රාජ්‍යය විචාල රජතුමාය
අභය යන්න සංස්කෘත භාෂාවෙන් "නිර්භීත" යන අදහස ගෙන දෙන අතර පහත දෙයට යොමු විය හැක
අභය විද්‍යාලය, ඉන්දියාවේ, හයිද්‍රබාද්හීළ සෙකුන්දරබාද් අසල රංගරෙඩ්ඩි දිස්ත්‍රික්කයෙහි පිහිටි, වොල්ඩෝර්ෆ් විෂය මාලාව පදනම් කර ඇති, 2002 ජූනි මස ඇරඹි ඉන්දියානු පාසැලක්
 අභය මුද්‍රාව, a සංකේතාත්මක හෝ චාරිත්‍රමය හෝ ඉඟිය

මෙම නම ලැබ ඇති පුද්ගලයෝ
 අභය මල්ල (මිය ගියේ 1255), නේපාලයේ මල්ල රාජ වංශික රජතුමා
 දුට්ඨගාමිණී අභය
 වට්ටගාමිණී අභය
ෆෝමෝසා පළාත යනු ඊසාන දිග ආර්ජන්ටිනාවේ පළාතක් වන අතර, ග්‍රන් චකෝ ප්‍රදේශයෙහි කොටසකි
එහි ඊසාන දිග කෙළවර ඇසුන්සියොන්, පැරගුවේ හමුවන අතර, එයට දකුණෙන් හා බටහිරින් පිළිවෙලින් චකෝ සහ සල්ටා පළාත් වලින් මායිම් වෙයි
අගනගරය ෆෝමෝසා වෙයි
එය සහසිද්ධිමය ලෙසින්, පෙරදී "ෆෝමෝසා " ලෙසින් හැඳික්වුනු  තායිවායිනයට,  ප්‍රතිධ්‍රැව ලෙසින් පිහිටයි
ඉතිහාසය

මෙම භූමිප්‍රදේශයේ දේශීය නිවැසියන් අතර පිලාගිවරුන්, විචිවරුන් සහ ටෝබාවරුන් වූ අතර ඔවුන්ගේ භාෂා තවමත් පළාත තුල කථනයෙහි භාවිතා වෙති
පේරූ ප්‍රතිරාජ ප්‍රදේශය සිට ඇසුන්සියොන් වෙත ගමන් මාර්ගයක් සොයාගැනීමට උත්සාහ දැරූ සෙබස්තියන් ගැබෝටො සහ දියගෝ ගර්සියා යන දෙදෙන 16වන සියවසෙහි මුල් භාගයෙහිදී මෙම ප්‍රදේශය ගවේෂණය කලහ
පිල්කොමායෝ සහ  බර්මේහෝ ගංගා අතිශයින් නොගැඹුරු වූයෙන්, ඇසුන්සියොන් වෙත මං පෙතක් දැමුමේ උත්සාහයන් අත්හරින ලදි
ප්‍රදේශයේ පළමුවන යුරෝපියානු ජනාවාසයවූ, කන්සෙප්සියන් ඩෙල් බර්මේහෝ, පිහිටුවන ලද්දේ  1585දීය
1810 ගණන් වලදී ආර්ජන්ටියානු හා පැරගුවානු නිදහස ප්‍රකාශයට පත් කිරීමත් සමග, මෙම ප්‍රදේශය ජාතීන් දෙක අතර මතභේදයට තුඩු දුන් අතර, ත්‍රිත්ව සන්ධානයේ යුද්ධය (1865–70) අවසන් වන තුරුම එය නොවිසිඳිනි
කොමාන්ඩර් ලුයිස් හෝර්කේ ෆොන්ටානා විසින් 1879දී ෆෝර්මෝසා ජනාවාසය පිහිටුවන ලද අතර, මෙම දුරස්ථ ප්‍රදේශය ජාතික අවධානයට යොමු කොට 1884 වන විට  ප්‍රාදේශීක පිළිගැනුම් තත්ත්වයක් හිමි කර දීමට උපකාර විය
1914 වන විට ෆෝමෝසාවේ වැසියන් 20,000 ට අඩු ප්‍රමාණයක් සිටියහ
එනමුදු,  1955 වන විට ජනාධිපති ජුවන් ඩොමින්ගෝ පෙරෝන් විසින් නිකුත්කෙරුණු ආඥාවක් පරිදී එය පළාතක තත්ත්වය හිමි කර ගනිද්දී, එහි වැසියන්  150,000 ට වැඩි ගණනක් සිටියහ
1947දී දේශීය සුදු ජාතිකයන් විසින්  පශු අනුචාරී (එඞේර) ඇමරින්දියානුවන් ගොදුරු කරගනිමින් සිදු කළ  රින්කොන් බොම්බා  සමූලඝාතනයෙන් පසුව, ජනාධිපති පෙරෝන් විසින් ඉඩම් ප්‍රතිසංස්කරණ වැඩ පිළිවෙලක් දියත් කරන ලදි
කෙසේවෙතත්, 1955 දී ඔහු බලයෙන් පහ කෙරෙද්දී, මෙම වැඩ පිළිවෙල මගින් නිකුත් කර තිබුණේ ඉඩම් ඔප්පු 4,000 පමණ ප්‍රමාණයක් පමණි
සාපේක්ෂ වශයෙන් ඒකාකාර ලෙසින් වුව, දිගටම සෙමෙන් වර්ධනය වීමෙන් පසු,  ඊසාන දිග ජාතික විශ්වවිද්‍යාලයේ ෆෝමෝසා මණ්ඩපය, 1988 දී  ෆෝමෝසා ජාතික විශ්වවිද්‍යාලය ලෙසින් පිහිටුවන ලදි
භූගෝලය සහ දේශගුණය 

භූගෝලීය ඛණ්ඩාංක 26 - 2230' දකුණ,  සහ  5730' - 6225' බටහිර අකර පිහිටන තැනිතලාව, බෙර්මිහෝ සහ පිල්කොමායෝ ගංගා අතරින් දිවෙන අතර ගිණිකොන දෙසට සුළු ආනතියක් දක්වයි. මෙම සමතල බව නිසා, ගං ඉවුරු ස්ථායි නොවෙමින්, සෙමෙන් යළි ගංගාවට එක්වන කුඩා කලපු බිහි කරයි
සාමාන්‍ය වාර්ෂික උෂ්ණත්වය 21C වන අතරෙ, ගිම්හානයේදී එය 45C තරම් ඉහළ නැගිය හැක
උපනිවර්තන කාලගුණයෙහි ලක්ෂණ වන්නේ, නැගෙනහිර ප්‍රදේශයේ ඒකාකාරි වාර්ෂීක වැස්ස (1000 මිමී වාර්ෂික) සහ, පළාතෙහි  ඉතිරි කොටස තුල වියලි ශීත සෘතුවක් (80 මිමී) ලෙසිනි
ආර්ද්‍රතාවයෙහි විචලනය නිසා, එක් පසෙක කැලෑ වෘක්ෂලතාදියද, අනෙක් පසෙහි  චකිනො කැලෑවද වශයෙන් පවතියි
සල්ටා පළාතෙහි පවතින සීමාව හැඳින්වෙන්නේ අවේධ්‍ය ලෙසිනි
ෆෝමෝසාහී රක්ෂිත ප්‍රදේශයන් වන්නේ රියෝ පිල්කොමායෝ ජාතික වනෝද්‍යානය සහ ෆෝමෝසා ජාතික අභය භූමිය වෙති
ආර්ථිකය

දුරස්ථව පිහිටීම සහ  අවාසිදායක භූගෝලීය හා දේශගුණික තත්ත්වයන් නිසා,  බොහෝ කලක සිට ෆෝමෝසාවේ ආර්ථිකය,  ආර්ජන්ටිනාවේ දුගීතම ආර්ථිකය විය
2006 දී එහි ආර්ථිකය ඇස්තමේනුතුගත කර තිබුණේ US$2.1 බිලියන හෝ, ඒක පුද්ගල US$4,280 ලෙසිනි
එහි ආර්ථිකය, ආර්ජන්ටිනාවේ තුන්වන කුඩාම සහ දෙවන අඩුම සංවර්ධිත ආර්ථිකය වුවද, 2002 පටන් ආර්ජන්ටිනාවේ සමුත්ථානයට නො අඩුව රුකුල් දුනි
අඩුවෙන් කාර්මීකරණට ලක්වූ, ෆෝමෝසාවේ ආර්ථිකය පදනම්ව ඇත්තේ ගව පාලනය සහ පුළුන් සහ පළතුරු වගාව වැනි කෘෂිකාර්මික කටයුතු මත වන අතර මේවා බෙහෙවින් කේන්ද්‍රගතව ඇත්තේ පටීනෝ, පිලාගාස්  සහ පිල්කොමායෝ පාලනාංශ තුලය
දේශපාලන කොට්ඨාශ 
පළාත පාලනාංශ නවයකට බෙදා ඇත
පාලනාංශය (අගනුවර)

ආශ්‍රිත
හිමගෝලය  යනු,   මුහුදු අයිස්, විල් අයිස්, ගංගා අයිස්, හිම ආවරණය, ග්ලැසියර, අයිස් වැස්මන් සහ අයිස් තලාවන්,  සහ මිදුණු භූමිය  (නිත්‍යතුහින ද අඩංගු) යන දේ අඩංගු,  පාථිවි පෘෂ්ඨයෙහි ඝන ආකාරයෙන් ජලය පවතින ස්ථාන
සඳහා භාවිතා වන නමකි
ව්‍යුහය
පෘථිවියෙහි පෘෂ්ඨය මත, මිදුණු ජලය ප්‍රාථමික වශයෙන් දක්නට ලැබෙන්නේ,  හිම ආවරණය, විල් සහ ගංගා වල මිරිදිය අයිස්, මුහුදු අයිස්, ග්ලැසියර, අයිස් තලාවන්, සහ  මිදුණු භූමිය සහ නිත්‍යතුහින (ස්ථීර ලෙස මිදුණු භූමිය) ලෙසිනි
එවැනි හිමගෝලීය උප-පද්ධතීන්හී,  ජලයේ අධිවාස කාලය පුළුල් ලෙසින් විචලනය වෙයි
හිම ආවරණය සහ මිරිදිය අයිස් අනිවාර්යයෙන්ම  සෘතුමය වන අතර, මධ්‍යම ආක්ටික් ප්‍රදේශයේ අයිස් හැර, අනෙකුත් බොහෝ මුහුදු අයිස්, සෘතුමය හෝ වසර කිහිපයක හෝ පැවැත්මක් සහිත වෙයි
කෙසේවෙතත්, ග්ලැසියර, අයිස් තලාවන්, හෝ භූමි අයිස් වල,  කිසියම් එක් ජල අංශුවක් වසර 10-100,000 ප්‍රමාණයක් හෝ ඊට වැඩි කාල සීමාවක් මිදී පැවතිය හැකි අතර,  නැගෙනහිර ඇන්ටාක්ටිකාවේ කොටස් වල ගැඹුරු අයිස් සතුව වසර මිලියන 1 කට කිට්ටු වයසක් තිබිය හැක
ලෝකයේ අයිස් පරිමාවෙන් බොහෝ ප්‍රමාණයක් ඇන්ටාක්ටිකාවේ සහ, ප්‍රධාන වශයෙන්    නැගෙනහිර ඇන්ටාක්ටිකා අයිස් තලාවෙහි පිහිටයි
කෙසේවෙතත්, සත්‍ය වපසරිය අරභයා සැලකූ කළ,  උතුරු අර්ධගෝලයෙහි ශිශිර හිම සහ අයිස් වපසරිය විශාලතම භූමි ප්‍රදේශය තුල පැතිර ඇති අතර, ජනවාරි මාසය තුලදී අර්ධගෝලීය පෘෂ්ඨ වර්ග ප්‍රමාණයෙන්  සාමාන්‍යයෙන් 23% ක ප්‍රමාණයක් දරයි
මුහුදු අයිස්

මුහුදු ජලය මීදීමෙන් ඇති වුණු මුහුදු අයිස් ධ්‍රැවීය සාගර වැඩි ප්‍රම‍ාණයක් ආවරණය කරයි
අර්ධ ගෝල දෙකෙහිම මුහුදු අයිස් ආවරණයන්හි සෘතුමය ප්‍රාදේශීය හා අන්තර් වාර්ෂික සැලකිය යුතු මට්ටමේ විචලනයක් 1970 මුල් භාගයේ සිට චන්ද්‍රිකා දත්ත මගින් ආනාව‍රණය කෙරේ
සෘතුමය වශයෙන් දක්ෂිණ අර්ධ ගෝලයේ මුහුදු අයිස් ප්‍රමාණය පෙබරවාරි මාසයේදී වර්ග කිලෝමිටර මිලියන 5 සිට 3 – 4 අවමයක් දක්වා සිට සැත්තැම්බර් මාසයේ වර්ග කිලෝමීටර් මිලියන 17 සිට 20 දක්වාත් උපරිමයක් දක්වාත් විචලනය වේ
සෘතුමය විපර්යාසය උත්තර අර්ධ ගෝලයේදී අවම වන අතර ආක්ටික් සමුද්‍රයේ ඉහළ අක්ෂාංශයන් හා ස්වභාවය මගින් එහිදී ඇතිවන සීමාවීම තරමක් විශාල විටපීය අයිස් ආවරණයක් ඇති කරයි
එමෙන්ම වටවූ භූමිය ශීත සෘතුවේ අයිස්වල සමකය දෙසට ඇති ප්‍රමාණය සීමා කරයි
එබැවින් උත්තර අර්ධ ගෝලයේ සෘතුමය විචලනය සැත්තැම්බර් මාසයේ වර්ග කිලෝමිටර් මිලියන  7 සිට 9 දක්වා අවමය දක්වා මාර්තු මාසයේ වර්ග කිලෝමීටර මිලියන 14 සිට 16 උපරිමයක් දක්වා විචලනය වේ
අර්ධ ගෝලීය විචලනයට වඩා ප්‍රදේශීය පරිමාණයේ අන්තර් වාර්ෂික විචලනය වඩාත් වැඩිපුර අයිස් වැස්ම විසින් දක්වනු ලැබේ
උදාහරණයක් වශයෙන් ජපානයේ හා Okhotsk මුහුදුවල ප්‍රදේශයන්ගේ උපරිම අයිස් ප්‍රමාණය 1983 වර්ග කිලෝමීටර් මිලියන 1.3 සිට 1984 වර්ග කිලෝමිටර් මිලියන 0.85 ක් දක්වා අඩුවිය
ප්‍රාදේශීය උච්චාවචනයන් අර්ධ ගෝල දෙකෙහිදීම වසර කිහිපයක චන්ද්‍රිකා වාර්තා කාලයක් සඳහා සැලකීමේදී ඇතැම් ප්‍රදේශවල අයිස් වැස්මේ අඩුවීමක් පෙන්වන අතර ඇතැම් ප්‍රදේශවල වැඩිවීමක් දක්වයි. අක්‍රීය ශුද්ධ තරංග වාර්තාවලට අනුව විස්තර කෙරෙන සමස්ත නැඹුරුව 1978 සිට 1995 දක්වා පෙන්වන පරිදි දශකයකට 2.7% ක ප්‍රමාණයෙන් ආක්ටික් මුහුදු අයිස් ප්‍රමාණය අඩුවේ
(johanness enetal 1995) චන්දිකා අක්‍රීය ශුද්ධ තරංග දත්ත සමග සිදුවුණු අපරාපරිය වැඩ කටයුතුවල miracles ට අනුව 1978 ඔක්තෝබර් අගභාගයේ සිට 1996 අගභාගය දක්වා දශමයකට 2.9% කින් ආක්ටික් මුහුදු අයිස් ප්‍රමාණය අඩුවී ඇති අතර ඇන්ටාටික් මුහුදු අයිස් ප්‍රමාණය දශකයකට 1.3% කින් වැඩි වී ඇත
(cavalieri et al 1997)

විල් අයිස් සහ ගංගා අයිස්

සෘතුමය ශීත වීමට ප්‍රතිචාර ලෙස ගංගා හා විල්වල අයිස් ඇති වේ
මීට අන්තර්ගත වන අයිස් දේහවල ප්‍රමාණය බලපැවැත්වීමට ඉතා කුඩා වන අතර එය ප්‍රාදේශීය දේශගුණික ආචරණයන්ට වඩා අඩුවෙන් බලපායි