Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
ඒවායේ නිර්මාණය පිලිබඳ පවතින උපකල්පන අතර ඉදිරියෙන්ම පවතින්නේ භූමි අභ්‍යන්තරයේ පවතින අධික උෂ්ණත්වයෙන් යුතු ලාවා මතුපිට පෘෂ්ටයට පැමිණීමෙන් අනතුරුව සිදුවූ ක්ෂණික උෂ්ණත්වපාතනයට ලක්වීම නිසා මෙසේ ඝනීභවනය වන්නට ඇති බවයි.

ගිනිකඳු විවර  

අධික ලෙස සක්‍රීයතාවයක් දක්වන මතුපිටක් ට්‍රයිටන් මත පවතින නිසා එහි මතුපිට පවතින ගිනිකඳු විවර සංඛ්‍යාව ඉතා අල්පයකි
වොයේජර් 2 යානය ඡායාරූපයට නැඟූ ආකාරයට නිසැකවම ගිනිකඳු ශිඛර ලෙස ස්ථාන 179 ක් හඳුනාගත් අතර එය ට්‍රයිටන්ගේ පෘෂ්ටීය වර්ගඵලය මෙන් 3% ට පමණක් වන යුරේනස්ගේ උපග්‍රහයෙක් වන මිරැන්ඩා උපග්‍රහයා මතුපිට ඇති ගිනිශිඛර 835 ක ප්‍රමාණය සමඟ සැසඳීමේදී අතිශය ස්වල්ප ප්‍රමාණයකි
තවද ට්‍රයිටන් මතුපිට ඇති විශාලතම ගිනිකඳු ශිඛරය ලෙස හඳුනා ගෙන ඇති Mazomba හි ශිඛර විෂ්කම්භය 27 km වේ
කෙසේ නමුත් 30 සහ 70 දේශාංශ අතර ප්‍රදේශයේ මෙමෙ ගිනිකඳු විසිරී පවතින අතර ට්‍රයිටන්ගේ එක් මුහුණතක් සැමවිටම නෙප්චූන් දෙසට යොමුවී පවතින නිසා තාරකා විද්‍යාඥයන් අනුමාන කරන්නේ අනෙක් මුහුණත මත පවතින ගිනිකඳු ශිඛර ගණන මීටත් වඩා අවම සංඛ්‍යාවක් විය හැකි බවයි. කෙසේ නමුත් වොයේජර් 2 යානය ඡායාරූපයට නඟා ඇත්තේ ට්‍රයිටන් මතුපිට ප්‍රදේශයෙන් 40% ක ප්‍රමාණයක් පමණක් නිසා ඉතිරි 60% ක මතුපිට ප්‍රදේශය කෙසේ වේද යන්න තවමත් විවාදාත්මකය
නිරීක්ෂණය සහ ගවේෂණය 

ට්‍රයිටන්ගේ කාක්ෂීය ලක්ෂණ ඉතා නිරවද්‍යතාවයෙන් යුතුව 19 වෙනි සියවස වන විට ගණනය කළ අතර එයට ප්‍රතිගාමී දිශාවට පවතින පරිභ්‍රමණ රටාවක් දක්වන අතර, ඉතා විශාල කෝණීය අගයකින් නෙප්චූන්ගේ කක්ෂයට වඩා වෙනස් භ්‍රමණ අක්ෂයක් තිබෙන මෙම උපග්‍රහයා පිලිබඳ මුල්ම නිරීක්ෂණයන් වසර 1930 දී පමණ සිදු කල නමුත් මේ පිළිබඳව වොයෙජර් 2 යානය ඒ අසලින් ගමන් කිරීමෙන් අනතුරුව පෘතුවිය වෙත දත්ත ලබාදෙන තෙක් දැනසිටි තොරතුරු ප්‍රමාණය ඉතා අල්ප විය
වොයෙජර් 2 යානය දත්ත ලබාදෙන තෙක් තාරකාවිද්‍යාඥයින් අනුමාන කරන ලද්දේ ට්‍රයිටන් මතුපිට ද්‍රව නයිට්‍රජන් සාගර සහ නයිට්‍රජන්/මීතේන් වල මිශ්‍රණයක් වශයෙන් ඝනත්වයෙන් පෘතුවි වායුගෝලයෙන් 30% ක් පමණ වූ වායුගෝලයක් එය මත පවතින බවයි. අඟහරු මත වයුගෝලිය ඝනත්වයද අධිතක්සේරුවට ලක් කල ආකාරයටම ට්‍රයිටන් පිළිබඳවද කළ ගණනයන් අසත්‍ය වූ අතර උපකල්පිත අගයන් ට්‍රයිටන් මත ඊට බොහෝ කාලයකට පෙර පැවතෙන්නට ඇතිබව අනුමාන කරයි
ට්‍රයිටන්ගේ විෂ්කම්භය පිළිබඳ ප්‍රථම වරට ගණනය කිරීමට තැත් කළේ 1954 දී ජෙරල්ඩ් කූපර් විසිනි
ඔහුට 3,800 km අගයක් ඒ සඳහා ලැබුණු අතර සමකාලින අගයන් ගණනයන් තුලින් 2,500 සිට 6,000 km දක්වා වූ අගයන් ලැබුණු අතර අපගේ සඳුට වඩා තරමක් කුඩා සහ පෘථිවියේ විශ්කම්භයෙන් හරි අඩක් පමණ වන අගයන් අතර දෝලනය වන අගයන් ඒ අතර වේ
වොයෙජර් 2 යානය 1989 අගෝස්තු මස 25 වන දින ඒ අසලින් ගමන් කරන අතරතුර ලබාදුන් දත්ත සලකා බලා අවසානයේ ට්‍රයිටන්ගේ විෂ්කම්භය සැබැවින්ම 2,706 km බව ගණනය කරන ලදී
1990 දශකයේදී පෘතුවියේ සිට ට්‍රයිටන්ගේ විවිධ ග්‍රහයන්ට සිදුවන අන්තර්ධාන පිලිබඳ සැලකීමෙන් අනතුරුව සිදුකරන ලද නිගමන වලින් ට්‍රයිටන් මතුපිට වායුගෝලයක් පවතින බවත්, එහි ඝණත්වය වොයෙජර් 2 යානය සපයන ලද දත්ත වලින් සැලකූ ඝණත්වයට වඩා වැඩි බවත් නිරීක්ෂණය කරන ලදී
2010 දී නෙප්චූන්ගේ කක්ෂය වෙත අජටාකාශ යානාවක් ගමන් කරවීමට NASA ආයතනය අවස්ථා ගණනකදී සැලසුම් සකස් කරන ලද අතර මූලික වශයෙන් ට්‍රයිටන් මතට යානාවක් ගොඩ බැස්වීමට පිඹුරුපත් සැකසූ නමුත් අද දක්වාම නෙප්චූන් සහ ට්‍රයිටන් දක්වා අභ්‍යවකාශ ගමනක් සඳහා සූදානමක් නොපවතී
කෙසේ නමුත් මේ වන විට NASA ආයතනය බ්‍රහස්පති සහ සෙනසුරු වෙත අභ්‍යවකාශ යානා යැවීම පිලිබඳ අවධානය යොමුකර සිටියි
තව දුරටත්  

 නෙප්චූන්
 මහ_පොළොව
 සූර්ය_පද්ධතියේ_ග්‍රහ_වස්තු
  
 සෞරග්‍රහ_මණ්ඩලය
 සෞරග්‍රහ_මණ්ඩලය_නිර්මාණය_වීම_හා_පරිණාමය

තාරකා විද්‍යාව
ග්‍රහලෝක
නෙප්චූන්
මූලාශ්‍ර

බාහිර සබැදි

 
 
 
 
  "This Oven Makes Oil Out Of Rocks" , February 1949, Popular Science primer article with illustrations on basic of the oil shale production process
කිරි මොර  කිරි පටඉ
Black Arrow අභයවකාශ යානය හෙවත් අභයවකාශ නැව නිපදවා ඇත්තේ 1960 පමණ කාලයේදීය
මෙම යානය 1969 සහ 1971 අතර කාලය තුල සිවු වතාවක් අභයවකාශ ගතකර තිබේ
නමුත් මෙහි එකම සහ අවසාන සාර්ථක අභයවකාශ ගමන වන්නේ 1971 දී  Prospero නම්  එක්සත් රාජධානියට අයත් චන්ද්‍රිකාවක් පෘතුවිය සහ පෘතුවි තලයේ සිට 160km අතර ප්‍රදේශයට (Low Earth orbit)සාර්ථකව ස්ථාන ගත කිරීමය
මෙම Black Arrow යානය නිපදවීම සඳහා මුලින්ම අද්‍යනය  කරනු ලබන්නේ රාජකීය ගුවන් සමාගම විසිනි
ඔවුන් මෙය මුලින්ම සිදු කරන්නේ Black Night නම් රොකට් යානය පදනම් කොට ගෙනය
කෙසේ නමුත් මෙම ව්‍යපෘතිය  ආරම්භ කරනු ලබන්නේ 1964 දීය
මෙහිදී මූලිකත්වය ගෙන කටයුතු කරන්නේ Saunders Reo නම් සමාගමකි
නමුත් පසු කාලයේදී Westland Aircraft සමාගමද සමගින් මෙය නිර්මාණය කෙරුණි
මෙම Black Arrow යානය කොටස් තුනකින් සමන්විතය
එසේම මේ සඳහා භුමිතෙල් සහ ඉහල අත්හදා බැලීම් කරන ලද පෙරෝක්සයිඩ සහ සාන්ද්‍රණය කරන ලද හයිඩ්‍රජන් පෙරොක්සයිඩ්  යොදා ගනී
යානයේ සංවර්ධනය  

බ්ලෑක් ඇරෝ යානය රාජකීය ගුවන් සමාගම විසින් සලසුම් කරනු ලබන්නෙ 144kg බරකින් යුතු ගුවන්බඩු තොගයක් අභ්‍යවකාශය  වෙත ගෙනයා හෑකිවන පරිදිය
මෙම කටයුතු පරීක්ෂා  කිරීම සදහා විශාල පරීක්ෂණ  ප්‍රදෙශයක්ද මොවුන් ඉදිකරන ලදි
කෙසේ හො 1964 සරත් සමයෙදී මෙම වෑඩසටහනට බලය ජවය ලබාදෙන්නේ අභ්‍යවකාශතරණ  අමාත්‍ය ජූලියන් අමෙරි මහතා විසිනි
කෙසේ නමුත් ඉන් පසු ඔක්තොම්බරයේ පෑමිණෙන ජාතික මෑතිවරණයකින් බලයට පෑමිණෙන කම්කරු ආණ්ඩුව මෙම ව්‍ය්පෘතියට වෙන්කරන ලද ප්‍රතිපාදන ඉතා විශාල ලෙස අඩුකරනු ලදි
කෙසේ වෙතත් ඉන් පසු පැවත්වුනු තවත් මැතිවරණයකට පසු ආණ්ඩුව නැවතත් මෙම ව්‍ය්පෘතිය කරගෙන යාමට ප්‍රතිපාධන වෙන්කරන්නේ මෙම ව්‍ය්පෘතියේ වෙනස්කම් කීපයක් සිදු කිරීමෙන් අනතුරුවය
එම වෙනස්කම් අතර පරීක්ෂණ  මට්ටමෙ ගුවන් ගමන් 5න් 3දක්වා අඩු කිරීම ආදිය ප්‍රධාන වෙයි
කෙසේ වෙතත් මෙම සියලු වෙනස්කම්වලින් අනතුරුව ප්‍රථම ගුවන්ගත කිරීම 1968 දී සිදු විය
මෙම යානය සඳහා යොදගෙන ඇති තාක්ෂණය සහ පද්ධතිය බොහෝමයක් කලින්ම නිපදවා තිබූ එවා හෝ ගුවන් ගතවිම් පිලිබඳ නම්දරා තිබූ බ්ලක් නයිට් රොකටයෙ හෝ  බ්ලු ස්ටිල් මිසයිලයේ තිබු එවාය
මෙම බ්ලක්ඇරෝ යානය නිපදවේමෙදි තාක්ෂණය නැවත යොදාගැනිම අපුරුවට සිදුකර තිබේ
එනම් පැරණි ව්‍යපෘති වල තාක්ෂණය යොද ගැනිමෙන් ,සාර්ථකව මෙම ව්‍යපෘතිය සදහ වැයවන අධික පිරිවැය අඩුකර ගැනිමටත් සංවර්ධන ක්‍රියාවලිය පහසු කරගැනිමටත් හැකිවි තිබේ
ප්‍රධාන මිසයිල විද්‍යාඥය රොයි ඩොමෙට් ,ප්‍රධාන සැලසුම් ඉන්ජිනේරු රෙ විලර් සහ නියොජ්‍ය ප්‍රධාන ඉන්ජිනේරු ජොන් අන්ඩෙර්වුඩ් ඇතුළු ජෙෂ්ඨ නිලධාරින් රැසක් බ්ලැක් නයිට් ව්‍යපෘතියෙ සිට කෙලින්ම බ්ලැක් ඇරො ව්‍යපෘතියට මාරු කරන්නෙද ඉහත සදහන් තාක්ෂණය නැවත යෙදවිම් සාර්ථක කරගැනිමටය
මෙහි මූලික සංවර්ධන කටයුතු සිදු  කරනු ලබන්නේ සයුන්ඩෙර්ස්  රිඔ නම් සමාගමක් විසිනි
නමුත් 1964 දී වෙස්ට්ලන්ඩ්  ගුවන් සමගමද මෙම කටයුත්තට හව්ල් විය
එම නිසා වෙස්ට්ලන්ඩ් සමාගම දෙවනු ප්‍රථමික නිර්මාණකරු බවට පත් විය
කෙසේ හෝ මෙහි පලමු හා දෙවන කොටස් එක් කරන ලද්දේ ඊස්ට් කොඋස් නම් ප්‍රදේශයේ දීය
බ්‍රිස්ටල් සිඩ්ලියි පලමු හා දෙවන කොටස් වල ඉන්ජිම නිෂ්පාදානය  කරන ලදි
යානය 

මෙම බ්ලැක් ඇරෝ  යානයේ පලමු සහ දෙවන කොටස් වලට ඉන්ධන ලෙස භාවිතා කරන්නේ RP-1 පැරපින් ය
දහනය සිදු කරනු ලබන්නේ ඉහල පරීක්ෂාවන්ට ලක්කල පෙරොක්සයිඩ ඔක්සිකරණය කිරීමෙනි
මෙහිදී  ෆැරෆින් හා පෙරොක්සයිඩ අතර හොදම කලවම් සංගුණකය 7 පමණ විය
එබැවින් මෙ සදහා විශාල ඔක්සිකරණ ටැංකියක් අවශ්‍ය විය
මෙය සැබවින්ම ගටලු සහිත තත්වයකි
කෙසේ වෙත්තත් මෙම ඔක්සිකරණ ටැංකිය ස්ථාන ගත කර ඇත්තේ ඉන්ධන ටැංකියකට  පහලිනී
එය ඉතා හොද සැලස්මකි
එනම් බර වස්තූන් උපකරනයේ පහල ස්ථානගත කිරීමෙන් ගුරුත්වකේන්රය පහලට ගෙනගොස් ඇත
එවිට යානය පාලනය කිරීම පහසුය
මෙවැනි ආකරයේ ස්ථානගතකිරීම් අමෙරිකාව සහ ජර්මනිය ද භාවිතා කරයි
නමුත් සෝවියට් සංගමය ඉන්ධන ටැංකිය සවිකරන්නේ ඔක්සිකරණ ටැංකියට ඉහලිනි
යානයේ ආකෘතිය පාලනය කිරීම සදහා පලමු සහ දෙවන කොටස් වලදී  ත්‍රස්ට් වෙක්ටරින්ග් නම් මූලධර්මය යොදා ගෙන ඇත
නමුත් යානයේ තුන්වන කොටසේදී මෙම ආකෘතිය ක්‍රියාත්මකනොවේ
යානයේ පලමු කොටසට බලය සපයන්නේ ගැමා 8 නම් තනි ඉන්ජිමක් මගිනි
මෙම ඉන්ජිම තත්පර 127ක් වැනි කාලයක් ක්‍රියාත්මක වෙයි
මෙම ගැමා 8 ඉන්ජිම පිෂ්ටන් 8 කින් සමන්විත ඉන්ජිමකි
මෙහි මූලාරම්භය ලබාගන්නෙ බ්ලැක් නයිට් රොකටයේ ගැමා 301 ඉන්ජිමෙනී
යානයේ මෙම පලමු කොටස මීටර් 6.9 ක දිගකින්ද මීටර් 2 ක විශ්කම්භයකින්ද සමන්විතය
විශ්කම්භය මීටර් 2න් නිර්මාණය කිරීමට මොවුන් පෙලබෙන්නේ ඉයුරොප් රොකටයේ දෙවන අදියර සදහා යොදගත් ෆ්රෙන්ච් කැරොලයි හි විශ්කම්භය මීටර් 2ක් වීම හා එහි ඇති සාර්ථකත්වය නිසාය
කෙසේ හෝ මෙම අකෘතිය බ්ලැක් ඇරෝ හී ගෙනයා හැකි ගුවන් බඩු ප්‍රමාණය වැඩිකරලීමට බෙහෙවින් උපකාරී විය
පසුව මෙම බ්ලැක් ඇරෝ හි පලමු කොටස කැරොලයි හි උපස්ථ පිටපතක් ලෙස සලකිණි
බ්ලැක් ඇරෝ යානයේ පලමු සහ දෙවන කොටස් සම්බන්ද කරන අතුරු පියන අකෘතිය වෙන්වීමේ සිස්කින් IB අවස්ථා 4 කින් සහ  උලේජ් මෝටරයකින් සමන්විතවෙයි
මෙහිදී යානයේ පලමු කොටස ඉවත් වී තත්පර 7කින් දෙවන කොටස ජවලනය වීමට පටන් ගනී
අතුරු පියන් වෙන්වන්නෙ දෙවන අදියර පටන්ගෙන තත්පර 6කට පසුවය
මෙම දෙවන කොටස මීටර 2.9ක දිගකින් සහ මීටර් 1.37ක විශ්කම්භයකින් සමන්විත වේ
මෙම දෙවන කොටසට බලය සපයන්නේ පිෂ්ටන් 2කින් සමන්විත ගැමා 2 ඉන්ජිමකි
මෙම ඉන්ජිම තත්පර 123ක කාලයක් ක්‍රියාත්මක වේ
අවසානයේ මිනිත්තු 3කට පසු එනම්  යානයේ දෙවන අදියර ක්‍රියාත්මකවන අවස්ථාවේ ගුවන්බඩු තොගය සහිත  යානයේ කොටස වෙන්වේ
යානය ගුවන්ගත්වී තත්පර 257ක් ගත වු විට දෙවන අදියර අවසන් වෙයි
එවිට යානය නිදහස් අවස්ථාවකට පත්වෙයි
එවිට් යානයෙ ඇති අකෘති පාලන පද්ධතිය ක්‍රියාත්මකවෙයි
මෙම පද්ධතිය මගින් ඒ අවස්ථවේ යානය පාලනය කරයි
පසුව එම නිදහස් අවස්ථාව අවසන් වූ වහාම යානයේ තුන්වන කොටස ක්‍රියාත්මක වෙයි
මෙම තුන්වන කොටස සතුව වැක්ස්වින්ග් සොලිඩ් රොකට් මෝටරයක් පවතී
එය තත්පර 55ක කාලයක් යානයට බලය ලබාදෙයි
තුන්වන අදියර අවසන් වීමෙන් මිනිත්තුවකට පසු ගුවන් බඩු තොගය නිදහස් වෙයි
ගෑස් උත්පදකයක් මගින් ගුවන් බඩු තොගය අභ්‍යවකාශයේ නියමිත තැනට යොමු කරයි
පසුව මෙම බ්ලැක් ඇරෝ යානයේ ගුවන් බඩු තොගය වැඩිකරගනීමට වියුත්පන්න කීපයක්ම ලබුණි
ඒ අතරින් මෙහි ඇති ගැමා ඉන්ජින් වෙනුවට ලර්ච් නම් ඉන්ජිමක් යෙදවීම,මෙම යානයෙ ඉදිරියට  බ්ලූ ස්ටික් මිසයිලයක් සවි කිරීම ආදිය ප්‍රධාන වෙයි
දියත් කිරිම
බ්ලැක් ඇරෝ යානා 4ක් 1969 හා 1971 අතර තුර කාලයේදී ගුවන් ගත කර තිබේ
මෙහි පලමු සහ දෙවන් ගුවන් ගත කිරීම් පරීක්ශණ මට්ටමේ ගුවන්ගත කිරීම් වේ
කෙසේ වෙතත් පලමු ගුවන්ගත කිරීම සාර්ථක වන්නේ නැත
පලමු කොටසේ ඉන්ජිමේ ඇතිවන කාර්මික දෝශයක් හේතුවෙන් යානය ගුවන්ගත කර මිනිත්තුවක් වැනි කෙටිකාලයකින් නැවතත් පහලට ඒමට පටන් ගනී
එබැවින් එය පොලවට වැටීමෙන් සිදුවන හානිය හේතුකොටගෙන එම යානය පුපුරවා විනාශ කරන ලදි
ඉන් පසුව සිදුකරන ලද දෙවන  පරීක්ෂණ මට්ටමේ ගුවන් ගමන සාර්ථක විය
ප්‍රථමවතාවට සම්පූර්ණ කොටස් සහිතව සහ ගුවන් බඩු තොගයක්ද සහිතව බ්ලැක් ඇරෝ යානය ගුවන්ගතවන්නේ 1970 සැප්තම්බර් 2 වැනිදාය
එනම් යානයේ තුන්වන ගුවන්ගත්වීම ලෙසිනි
එසේම බ්‍රිතන්‍යන්ගේ ප්‍රථම චන්ද්‍රිකාවක් ගුවන්ගත කිරීමද මෙයයි
කෙසේ වෙතත් යානයේ දෙවන කොටසේ ඔක්සිකාරක තෙරපුම් පද්ධතියේ ඇතිවන දෝශයක් නිසා දෙවන කොටස නියමිත කාලයට කලින් යානයෙන් වෙන් විය
ඉන් අනතුරුව යානයේ තුන්වන කොටස ක්‍රියාත්මක වුවත් යානයට ඉලක්කගත ප්‍රදේශයට යාමට නොහැකි  වීමෙන් නැවතත් පොලව දෙසට කඩා වැටිණි
මෙලෙස එම යානයද ගල්ෆ් ඔෆ් කාපෙන්ටෙරියා නම් මුහුදු ප්‍රදේශයට කඩා වැටීමෙන් බ්ලැක් ඇරෝ හී තුන්වන ගුවන් ගමනද අසාර්ථක විය
සිවු වන ගුවන් ගතවීම ඉලක්ක ගත ලෙසම සාර්ථක වෙයි
එමගින් ප්‍රොස්පෙරො චන්ද්‍රිකාවද අභ්‍යවකාශගත කිරීමට හැකි විය
එමගින් බ්‍රිතාන්‍යන් චන්ද්‍රිකාවක් අභ්‍යවකාශගතකල 6වන ජාතිය බවටද පත්විය
මෙම සියලූම ගුවන්ගතවීම් සිදුකරනු ලැබුයේ එරියා 5B නම් ප්‍රදේශයකය
මෙය පිහිටා ඇත්තේ ඔස්ට්‍රේලියාවේ වුමෙරෝ නම් තහනම් ප්‍රදේශයකය
එනම් බ්ලක් නයිට් යානයේ පරීක්ෂණ සිදු කල  ප්‍රදේශයේමය
අවලංගු කිරිම
එක්සත්රාජධානියේ එවකට විකුනුම් සහ කර්මාන්ත අමාත්‍ය ෆ්රෙඩරික් කොෆිල්ඩ් මහතා විසින් 1971 ජූලි 29 වන දින මෙම බ්ලැක් ඇරෝ ව්‍යාපෘතිය අත්හිටවීමෙ නියෝගය හයුස් ඔෆ් කොමන් නම් ස්ථානයේදී ප්‍රකාශයට පත්කරන ලදි
කෙසේ වෙතත් මෙම නියෝගය ලැබෙන් විට මෙම ව්‍යපෘතියේ r3 රොකටය ගුවන්ගත කරන ස්ථානයට ගෙනගොස් අවසානය
මෙම ව්‍යපෘතිය අත්හිටුවීමට ඔවුන් තීරණය කරන්නේ මේ සදහා විශාල පිරිවැයක් දැරීමට  සිදුවීම නිසාය
එකල බ්‍රිතාන්‍යයේ ආරක්ෂක අමාත්‍යාංශය තීරණය කරන්නේ මෙවැනිම ගුවන් බඩු තොගයක් රැගෙන යා හැකි අමෙරිකානු ස්කවුට් රොකටය ඔවුන්ගේ අනාගත ගුවන් ගතකිරීම් සදහා වඩාත් සුදුසු බවයි.

අවසාන බ්ලැක්ඇරෝ රොකටය ලෙස සම්පූර්ණ කරන ලද්දේ r4 රොකටයයි
නමුත් මෙම රොකටයට ගුවන්ගතවීමට අවස්ථාවක් ලැබෙන්නේ නැත
දැනට එම යානය ලන්ඩන් නුවර විද්‍යා කෞතුකාගාරයේ  ප්‍රොස්පෙරො චන්ද්‍රිකාව සමග තැන්පත් කර ඇත
දැකගෑනීම පිණිස
ඒරියල්  1
බ්‍රිතාන්‍යයේ ජාතික අභ්‍යවකාශ මධ්‍යස්ථානය 
ඩියමන්ට් 
ජූනෝ I 
ලැම්බ්ඩා  (රොකට්ටු පවුල )
චන්ද්‍රිකා ගුවන්ගතකරන වාහනය
ස්පුට්නික්  (රොකටය )
 බ්ලැක් නයිට් 
 බ්ලූ ස්ට්‍රීක් 
 ස්කයිලාක්

භාහිර යොමු
රෙයි වීලර්ට සවන්දීමට  , ප්‍රධාන සැලසුම් ඉන්ජිනේරු , බ්ලැක් ඇරෝ සංවාදය  - ජීවිත කතාවේ සම්මුඛ සාකජ්ජා වාර්තාව කටකතා ඉතිහාසය ,බ්‍රිතාන්‍යය විද්‍යාවබ්‍රිතාන්‍යයේ පුස්තකාලය

නිර්දේශයන්

Cold War military equipment of the United Kingdom
1969 in spaceflight
1971 in spaceflight
High-test peroxide
Space launch vehicles of the United Kingdom
ඔලිවර් යතුරුලියන සමාගම යනු ප්‍රධාන මූලස්ථානය චිකාගෝහි ඉලිනෝයිහී පිහිටා තිබූ, ඇමරිකානු යතුරු ලියන නිෂ්පාදන සමාගමකි
ඔලිවර් යතුරුලියනය ප්‍රථම ඵලදායී “දෘශ්‍යමාන මුද්‍රිත” යතුරුලියනය ලෙස අර්ථ දක්වන්නේ කිසියම් වචනයක් ඇතුලත් කල අවස්ථාවේම ඇතුලත් කල ආකාරයටම යතුරු ලේඛකයාට වචනය දෘශ්‍යමාන වන නිසාවෙනි
ඔලිවර් යතුරු ලියනයන් ගෘහ පරිබෝජනය මූලික කරගනිමින් ප්‍රචාරණය සිදු කල අතර, දේශීය බෙදාහරින්නන් ප්‍රයෝජනයට ගනිමින් ණය පදනමටද විකුණන ලදී
අයන්(III) ඔක්සයිඩය හෙවත් ෆෙරික් ඔක්සයිඩය, Fe2O3 යන රසායනික සූත්‍රය සහිත අකාබනික සංයෝගයකි
මෙම ඔක්සයිඩය අයන් මූලද්‍රව්‍යයේ ඔක්සයිඩ 3 අතරින් එක් ඔක්සයිඩයක් වන අතර දුර්ලභ ලෙස පවතින අයන (ii ) ඔක්සයිඩය (FeO) තවත් ඔක්සයිඩයකි
ස්වභාවිකව ඛනිජමය මැග්නටයිටයක් ලෙස ඇතිවන අයන් (ii ,iii) ඔක්සයිඩය (Fe3O4), අනෙක් ඔක්සයිඩයකි
වානේ කර්මාන්තය සඳහා යකඩ/අයන් ලබා ගන්නා ප්‍රධාන ප්‍රභවය වන්නේ හීමටයිට්(Fe2O3 ) ලෙස හැදින්වෙන ඛනිජ ද්‍රව්‍යයි
Fe2O3 යනු සක්‍රීය ලෙස ප්‍රතික්‍රියා කරන රතු පැහැති පෙරෝචුම්භකයකි
අයන් (iii) ඔක්සයිඩය යකඩ මල ලෙසද හැඳින්වේ
මෙම හැඳින්වීම යම්තාක් දුරකට වේදගත්වේ
මන්ද යත් එම සංයෝග 2හිම සමාන ගුණ සහ සමාන සංයෝජනයන් පවතින බැවිනි
යකඩ මල යනු රසායනික වශයෙන් පැහැදිලි ලෙස වෙන්කර හඳුනා නොගත් සංයෝගයක් වන අතර එය හයිඩ්රිකරණය වූ ෆෙරික් ඔක්සයිඩ් ලෙස විස්තර කෙරේ
ව්‍යුහය  

විවිධාකාරයේ බහු අවයවිකයන් වශයෙන් Fe2O3 පැවතිය හැකිය
එහි ප්‍රධාන අකාර ලෙස පවතින ඇල්ෆා සහ ගැමා ආකාරයන් ජ්‍යාමිතික අෂ්ටතල සංයෝජනයක් ලෙස පවතී
එහිදී එක Fe අණුවක් වටා O2 ලිගන්ඩ 6ක් බැඳී පවතී
ඇල්ෆා ආකාරය  

ඇල්ෆා Fe2O3 හි රොම්බස්තල ව්‍යුහයක් පවතින අතර, බහුලවම පවතින ආකාරයි
මෙය ස්වභාවිකව හීමටයිට් ඛනිජයක් ආකාරයට හටගන්නා අතර එය ලෝපස් ලෙස හඳුන්වයි.මෙය 260K ට පහත් උෂ්නත්වයන්හිදී ප්‍රතිපෙරෝචුම්භකයක් ලෙස හැසිරෙන අතර 260K - 950K අතර උෂ්ණත්ව අගයන්හිදී දුර්වල පෙරෝචුම්භක ගුණ පෙන්වයි. තාප වියෝජනයන් සහ දියරමය තත්වයේ පවතින අවස්ථාවන්හිදී සිදු කෙරෙන අවක්ෂේපයන් යන දෙයාකාරයෙන්ම මෙය පහසුවෙන්  හැක
එහි චුම්භකත්ව ගුණ විවිධ සාධක මත රඳාපවතී
පීඩනය, චුම්භක ක්ෂේත්‍ර තිව්‍රතාවය, අණුවෙහි ප්‍රමාණය

ගැමා ආකාරය 
 
ගැමා Fe2O3 ඝනක ආකාර ව්‍යුහයක් දරයි
එය මිතස්ථායි සංයෝගයක් වන අතර ඉහල උෂ්ණත්වයන්හිදී ඇල්ෆා ආකාරය බවට පත්වේ
එය ස්වභාවිකව මැග්මයිට් ඛනිජය ලෙස ඇතිවේ
10nm ට කුඩා අතිපෙරහන් අංශු අනුචුම්භකයන් ලෙස සලකනු ලැබූවත්, මෙහි පෙරෝචුම්භක ගුණ පවතින අතර සැටහුම් පටයන්  සැකසීම සඳහා මෙය භාවිත කෙරේ
ගැමා අයන් (iii) ඔක්සිඩ් - හයිඩ්රෝක්සයිඩ් තාප විජලනය (dehydration) මගින් සහ අයන් (ii,iii) ඔක්සයිඩ් සූක්‍ෂම ඔක්සිකරණය මගින් මෙම සංයෝගය සෑදිය හැක
එමෙන්ම Fe3O4 සුක්‍ෂම ඔක්සිකරණය මෙය සැකසීමේ තවත් ආකාරයක් වේ
අයන් (iii) ඔක්සලේට් තාප වියෝජනයන් මගින්  මෙහි අති පෙරහන් අංශු නිපදවිය හැක
අනෙක් ආකාරයන්  

මෙම සංයෝගයේ තවත් ආකාර කිහිපයක් මේ වන විට හදුනාගෙන ඇත
බීටා ආකාරය ඝනමය ව්‍යුහයක් සහිත මිථස්ථායී සංයෝගයක් වන අතර 500C    (930 F) ඉහල උෂ්ණත්වයන්හිදී ඇල්ෆා ව්‍යුහය බවට පත්වේ
හීමටයිට්, කාබන් මගින් ඔක්සිහරණය, අයන් (iii) ක්ලෝරයිඩ් තාප විච්ඡේදනය, හෝ අයන් (iii) සල්ෆේට් තාප වියෝජනය මගින් මෙම සංයෝගය සාදා ගත හැක
එෆ්සයිලෝන් ආකාරය රෝම්බසිය ව්‍යුහයක් දරන අතර ඇල්ෆා සහ ගැමා ආකාරයන්ගේ අතරමැද ගුණ පෙන්වයි.ශුද්ධ ලෙස එය පිළියෙළ කරගත හැකි ආකාරයක් තවම සොයාගෙන නැත
එය සැමවිටම ඇල්ෆා හෝ ගැමා ආකාරයක් සමඟ මිශ්‍රව පවතී
එෆ්සයිලෝන් ආකාරය වැඩි අනුපාතයෙන් යුක්ත වූ සංයෝගයක්, ගැමා ආකාරය තාප වියෝජනයන්ට ලක් කිරීමෙන් ලබාගත හැක
මෙම ආකාරයද මිථස්ථායී වන අතර 500C - 750C අතර උෂ්ණත්වයන්හිදී ඇල්ෆා ආකාරය බවට පත්වේ
විද්‍යුත් චාපයක් තුල ඔක්සිකරණය මගින් හෝ සෝල් ජෙල අවක්ෂේපන ක්‍රමය මගින් අයන් (iii) නයිට්‍රේටය මගින් සාදාගත හැක
මීට අමතරව අස්ඵටිකයන් ඉහල පීඩනයන්ට පත් කිරීමද භාවිත කල හැක
හයිඩ්රිකරණය වූ අයන් (iii) ඔක්සයිඩ්  

අයන් (iii) ඔක්සයිඩයේ හයිඩ්රෙටයන් කීපයක් පවතී
ද්‍රවීය Fe(iii) ලවණ ද්‍රාවණයකට ක්ෂාර මිශ්‍ර කල විට රතු දුඹුරු පැහැති අවක්ෂේපයක් ඇති කරයි
මෙය Fe(OH)3  සංයෝගය නොවන අතර මෙය Fe2O3
H2O හෙවත් Fe(O)OH  ලෙස හඳුන්වන සංයෝගයයි
විවිධ ගුණයන්ගෙන් යුත් එකිනෙකට වෙනස් Fe(iii) ඔක්සයිඩයන් පවතී
එනම් ජලය තුල පවතින යකඩ පෘෂ්ඨ මත හටගන්නා යකඩ මල වල පිටත හටගන්නා රතු පැහැති ලෙපිඩොක්රෝසයිට් ගැමා- Fe(O)OH සහ ජලය තුල පවතින යකඩ පෘෂ්ඨ මත හටගන්නා යකඩ මල වල ඇතුලත හටගන්නා තැඹිලි පැහැති ජියෝතිටයන්ය (goethite)
Fe2O3
H2O  සංයෝගය රත් කරන විට එහි පවතින ජල අණු ඉවත් වේ
තවදුරටත් රත් කිරීම සිදුකරන විට 1670K උෂ්ණත්වයේදී Fe2O3, මැග්නටයිට් ඛනිජය ලෙස හඳුන්වන කළු පැහැති  Fe3O4  (FeiiFeiii 2O4) බවට පරිවර්තනය වේ
Fe(O)OH, අම්ල තුල ද්‍රවණය වීමෙන් [Fe(OH2)6]3+ඇතිකරයි
ක්ෂාරීය මාධ්‍ය සමඟ ප්‍රතික්‍රියාව සැලකු විට,Fe2O3, ක්ෂාර සමඟ [Fe(OH)6]3-ලබා දේ
ප්‍රතික්‍රියඅයන්(යකඩ)+සල්ෆර් ⟶අයන් සල්ෆයිඩ්  

යකඩ නිෂ්පාදනයේදී යොදා ගන්නා කාබන් සමඟ සිදුකෙරෙන ඔක්සිහරණය වැදගත් ප්‍රතික්‍රියාවකි
2Fe2O3  + 3C → 4Fe + 3CO2

ඇලුමිනියම් සමඟ සිදුකෙරෙන අධික තපදායි ප්‍රතික්‍රියාව තවත් රෙඩොක්ස් ප්‍රතික්‍රියාවකි
2Al + Fe2O3  → 2Fe + Al2O3

මෙම ක්‍රියාවලිය ඝනමය ලෝහ විලීන කිරීම සඳහා යොදා ගැනේ
දුම්රිය මාර්ග වල රේල් පීලි අතරට සෙරමික් අඩංගු සංයෝග යෙදීමෙන් සම්බන්ධ කිරීමේදී මෙම යෙදීම භාවිතයට ගැනේ
එමෙන්ම අයුධ, කුඩා ලෝහ මූර්ති සහ උපකරණ නිෂ්පාදනයේදී තර්මිට යොදාගනී
මෙය හයිට්‍රජන් සමඟ 400C  දී අර්ධ ඔක්සිකරණය මඟින් මැග්නටයිට් නිපදවිය හැකිය
එය Fe(ii) සහ Fe(iii) ගුණ අඩංගු චුම්භකත්ව ගුණ සහිත කළු පැහැති සංයෝගයකි
3Fe2O3 + H2 → 2Fe3O4 + H2O

අයන් (iii) ඔක්සයිඩ් ජලය තුල අද්‍රාව්‍ය වන අතර හයිඩ්‍රක්ලොරික්, සල්ෆියුරික් වැනි අම්ල තුල පහසුවෙන් ද්‍රාව්‍ය වේ
එයඊ.ඩී.ටී.ඒ. සහ ඔක්සලික් අම්ල වැනි නඛර සංයෝග තුලද හොඳින් ද්‍රාව්‍ය වේ
අයන් (iii) ඔක්සයිඩ් වෙනත් ලෝහමය ඔක්සයිඩයක් හෝ කබනේටයක් සමඟ රත් කිරීමෙන් ෆෙරේට් නමැති සංයෝගයක් නිපදවේ
ZnO + Fe2O3 → Zn(FeO2)2

නිපදවීම  

අයන්(iii) ඔක්සයිඩය අයන් අයන් ඔක්සිකරණය වීමෙන් නිපදවේ
එය විද්‍යාගාරයන් තුල සෝඩියම් බයිකාබනේට් ද්‍රාවණයක් විද්‍යුත් විසර්ජනය මඟින් හෝ අයන් ඇනෝඩයක් අන්තර් විද්‍යුත් විසර්ජනය මඟින් නිපදවේ
4Fe + 3O2 + 2H2O → 4FeO(OH)

ප්‍රතිඵල ලෙස ඇතිවන හයිඩ්රිකරණය වූ අයන්(iii) ඔක්සයිඩ්, මෙහිදී Fe(O)OH ලෙස නම් කෙරේ
එය 200C  දී ඩිහයිඩ්රිකරණය වේ
2FeO(OH) → Fe2O3 + H2O

එය අයන්(iii) හයිඩ්රෝක්සිඩ් තාප වියෝජනය මඟින් 200C ඉහල උෂ්නත්වයන්හිදී නිපදවිය හැක
2Fe(OH)3 → Fe2O3 + 3H2O

ප්‍රයෝජන

යකඩ කර්මාන්තය 
 
අයන් (iii) ඔක්සයිඩ් විශාල වශයෙන් වනේ සහ යකඩ කර්මාන්තයන්ගේ අමුද්‍රව්‍යක් වශයෙන් යොදාගනී
ඔපගැන්විම  

ඉතා සියුම් කුඩු ලෙස පවතින ෆෙරික් ඔක්සයිඩ් ලෝහමය අභරණ සහ කාච ඔපදැමීම සඳහා යොදාගනී
එමෙන්ම ඓතිහාසික ලෙස රූපලවන්ය කටයුතු  සඳහා යොදාගෙන ඇත
සෙරියුම් (iv) ඔක්සයිඩ් වැනි නව ඔප දැමීමේ කුඩු වලට සාපේක්ෂව ෆෙරික් ඔක්සයිඩ් සූක්ෂම ලෙස ඔපදැමීම සිදුකරයි
නමුත් එය තවමත් optic fabrication සහ ආභරණ තනන්නන් අතර භාවිතයට ගැනේ
රත්‍රං ඔපදැමීමේ ක්‍රියාවේදී මෙමඟින් පෘෂ්ඨය මත සියුම් කඩතොළු ඇතිකරන අතර එය අවසාන නිෂ්පාදනයේ පෙනුම වැඩි කිරීම සඳහා දායක වේ
මෙම සංයෝගය සියුම් කුඩක් ලෙස, පාප්පයක් ලෙස හෝ ඝනමය දණ්ඩක් ලෙස විකිණේ
අනෙකුත් ඔපදැමීමේ සංයෝගද ෆෙරික් ඔක්සයිඩ අඩංගු නොවුවද රුජ් ආලේපය ලෙස හැඳින්වේ
ස්වර්ණාභරණ නිපදවන්නන් ආභරණය මත ඉතිරි වී ඇති රුජ් ආලේපය අති ධ්වනි තරංග භාවිතයෙන් සිදුකෙරෙන පිරිසිදු කිරීම මඟින් පිරිසිදු කරයි
මුවහත් කිරීමේ දී යොදාගන්නා සංයෝගයන් තුල මෙය අඩංගු වන අතර, දැළි පිහි, පිහි වැනි මුවහත් ආයුධ මුවහත් කිරීමේ කටයුත්ත සඳහා එය යොදා ගැනේ
වර්ණක  

අයන් (iii) ඔක්සිඩ් වර්ණකයක් ලෙසද භාවිතවේ
"Pigment Brown 6", "Pigment Brown 7" සහ "Pigment Red 101" ඉන් සමහරකි
"Pigment Red 101" සහ "Pigment Brown 6" වැනි සමහරක් වර්ණක සඳහා ආහාර සහ ඖෂධ අධිකාරිය මඟින් ආහාර වර්ණක ලෙස යොදාගැනීම සඳහා අනුමැතිය ලබා දී ඇත
ටයිටේනියම් ඔක්සයිඩයන් යොදා ගන්නා සේම දන්ත සංයෝගයන්ගේ සමහර වර්ණකයන් ලෙස අයන් ඔක්සයිඩයන් යොදාගනී
ස්වීඩනයේ පවතින ෆලු රතු (Falu red) නැමැති වර්ණයේ මූලික වර්ණකයක් ලෙස හීමටයිට් සැලකේ.

චුම්භක සැටහීම  

චුම්භකත්ව අංශු ලෙස අයන්(iii) ඔක්සයිඩ් වැඩ බහුල ලෙස භාවිත වේ
හඬ පට, දත්ත ගබඩා කිරීමේ තැටි ආදී චුම්භක අංශු භාවිතයෙන් සිදුකෙරෙන දත්ත ගබඩා කිරීම් සහ පටිගත කිරීම් සඳහා යොදා ගැනේ
කෙසේ වෙතත් චුම්භකත්වය භාවිතයෙන් දත්ත ගබඩා කෙරෙන නවීන මාධ්‍ය සඳහා, ස්ථර 15ක් හෝ ඊට වඩා වැඩියෙන් යුක්ත වූ සියුම් පට තාක්ෂණය යොදා ගැනේ
ප්‍රකාශ උත්ප්‍රේරණය  

ඇල්ෆා Fe2O3 , ජල විච්ඡේදන ප්‍රතික්‍රියා සඳහා යොදාගන්නා ෆොටෝ අනෝඩයක් ලෙස වසර 25ක් පුරා අධ්‍යනය කර ඇත
මේවාත් බලන්න
Iron oxides

සටහන්

බාහිර සබැඳුම්

NIOSH Pocket Guide to Chemical Hazards

Iron compounds
Oxides

Iron oxide pigments
Common oxide glass components
Sesquioxides
කැලෑ නාගයා (Naja melanoleuca),කළු නගයා හා කළු සුදු තිත් නාගයා ලෙසද හැඳින්වේ
මොවුන් අප්‍රිකාවට විශේෂ වූ විශාලතම නාග වර්ගයක් ලෙසද සැලකේ. විශේෂයෙන් අප්‍රිකාවේ මධ්‍යම ප්‍රදේශයේ හා බටහිර ප්‍රදේශයේ මොවුන් දැක ගත හැකිය
මොවුන් මොවුන් ඉහල අනුගත වීමේ හැකියාවකින් යුක්ත වන අතර මොවුන් ඉතා වියලි කාලගුණ සහිත ප්‍රදේශවලින් සොයාගත හැකිය
කැලෑ නාගයන්ට පිහිනීමට හැකිවන අතර අර්ධජලජ සත්ව විශේෂයකි
මොවුන් ඉතා ඉක්මනින් වෙනස්වන අහර වේලක් ඇත
විශාල කෘමින්, මාළු, ගෙම්බන්, කුඩා ක්ෂීරපායින්, උරගයෝ,කටුස්සන්,ගොළුබෙල්ලන්, ඒ අතර වේ
මෙම විශාල සහ විසකුරු නාගයන් ඉතා භයානක නාග විශේෂයකි සාමාන්‍ය ලෙස මොවුන් ඉතා චංචල හා සෝදිසියෙන් සිටින සුළු සත්ව විශේෂයකි
කැලෑ නාගයා ආක්‍රමණශීලි විය හැක
එය නාගයාගේ අනතුරු ඇඟවීමේ ඉරියව්ව මගින්, එනම් ඉදිරිපස කොටස ඉදිරියට ඔසවා පටු පෙනවය විහිදවා ඉතා ශබ්දයෙන් පිබිම මගින් උපකල්පනය කල හැක
අනිකුත් අප්‍රිකානු නාගයන්ට වැඩ දෂ්ට කිරීම අඩුය
මේ එසේ සිතනු ලබන්නේ ඔවුන්ගේ චංචල ගතිය,වේගවත් සංචලනය,දෛනික ස්වභාවය නිසාය
මෙම සර්ප විශේෂයේ එක් සපා කැමක් ජිවිතයට තර්ජනයක් විය හැක
මොවුන් අප්‍රිකානු නාග විශේෂ අතර භයානකම නාග විශේෂය වේ
ලයිබීරියාවේ පුද්ගලයන් දෙදෙනෙකු මේ තත්වයට මුහුණ දී කපා වෙන කිරීමකට ලක්විය
සපා කෑමකට ලක් වූ විට පිළිකුල් ගතිය, වමනය, හා ශ්වසන අපහසුත ඇතිවේ
මෙම විශේෂයේ යැයි සැලකෙන නාගයෙක් දෂ්ට කිරිමෙන් ඝනාවේ දරුවෙක් විනාඩි 30ක් ඇතුලත මරණයට ලක් විය
කැලෑ නාගයා සපා කැමෙන් ඇතිවන රෝග ලක්ෂණ බොහෝ දුරට ඊජිප්තියනු නාගයා(Naja haje) සපා කැමෙන් ඇතිවන රෝග ලක්ෂණ වලට සමානය
නිරුක්තිය 
කැලෑ නාගයා වර්ග කෙරෙන්නේ Naja නම් සත්ව ගනයේ Elapidae නම් සත්ව ගෝත්‍රය යටතේය
මෙම සත්වය පළමුවෙන් සොයාගනු ලැබුවේ 1857 දී Edward Hallowell නම් ඇමෙරිකානු චර්ම රෝග විශේෂඥයකු විසිනි
මෙම උරග වරයට දුන් පොදු නාමය වන්නේ Naja යන්නයි
Naja හි සංස්කෘත වචනය Naga () වේ
melanoleuca විශේෂ ග්‍රීක නාමයෙහි තේරුම වුයේ සුදු සහ කළු යන්නයි melano යන වචනය ග්‍රීක භාෂාවෙන් කළු  යන අරුත දෙන අතර leuca ග්‍රීක භාෂාවෙන් සුදු යන තේරුම දෙයි
මෙමෙ උරග විශේෂය කළු නාගයින් මෙන්ම සුදු ගැටිති සහිත නාගයන් ලෙසද හදුන්වනු ලබයි
පරිණාමය හා වර්ගීකරණය 
කැලෑ නාගයා Naja කුලය අනුව Elapidae පවුලට අයත් වේ
Josephus Nicolaus Laurenti
පළමුව වර්ෂ 1768 දී කුලය අනුව විස්තර කළේය
ජාතිය අනුව Naja melanoleuca එය 1857Edward Hallowell පළමුව විස්තර විය
විවිධ කරුණු මත කුලය අනුව Naja උපකුලවලට බෙදේ එයනම්, අහර රටාව,වාසස්ථාන,දේහය වැනි කරුණුය
Naja melanoleuca යනු Boulengerina උපකුලයෙහි කොටසකි
අනිකුත් ජාති 3ක් ඇත ඒවානම් Naja annulata,Naja christyi සහ Naja multifasciata වේ
මෙම උපගණය තම නිජබිම ලෙස මධ්‍යම හා බටහිර අප්‍රිකානු වනාන්තර වලට සීමා වී ඇත
ඔවුන් ජලජ සතුන් වන අතර ජලජ ආහාර විශේෂ ආහාරයට ගනී
Boulengerina උපගනයේ ජාතින් විශේෂ දේහ විවිධත්වයක් පෙන්වයි.කෙසේ වෙතත් දිග අනුව පරාසය මැනීමේදී කැලෑ නාගයා ගේ(Naja melanoleuca) දිග මීටර් 2.7(අඩි 8.9) සිට කුහර නාගයා ගේ දිග (Naja multifasciata) මීටර් 0.8(අඩි 2.6) දක්වා විහිදේ
පහත දැක්වෙන රූපසටහනෙන් පැහැදිලි වන්නේ ජාතිය අනුව Naja වර්ගීකරණය සහ ඒ අතර සම්බන්දතාවයි.

ජෛව විද්‍යාව

හදුනාගැනීම සහ බාහිර ශරීර විස්තරය 

කැලෑ නාගයා අප්‍රිකාවේ දිගම නාග විශේෂයයි
ඒ වගේම නාග විශේෂ අතරින් ලෝකයේම දිගම නාග විශේශයද වේ
මාධ්‍යන්‍ය වැඩිහිටි විද්‍යුත් කැලෑ නාගයෙකුගේ දිග මීටර් 1.4 සිට 2.2(අඩි 4.6 සිට අඩි 7.2)දක්වා වර්ධනය වේ
නමුත් සමහර නාගයන් මීටර් 2.7(අඩි 8.9) දිගක් ලබාගැනේ
සමහර අවස්ථාවල කලාතුරකින් එය මීටර් 3.1(අඩි 10) දක්වා වන නාගයන් ද ඇත
ගැහැණු කැලෑ නාගයා හා පිරිමි කැලෑ නාගයා දිගෙන් වර්ධනය වන්නේ සමානවය,මෙම විශේෂය අතර ලිංගික ද්විරුපතාවක් නැත
ඔලුව සහිත කොටස විශාල වන අතර පැතලි ස්වාභයක් ගනී,එය යන්තම් බෙල්ලෙන් වෙනස් වේ
උඩ සිට එය යන්තම් ක්‍රමයෙන් සිහින් හන ප්‍රමාණයෙන් අඩුවේ ප්‍රමාණවත් ලෙස ශරීරයක් සහ සිහින් වලිගයක් ඇත
මෙම ලක්ෂණ මාද්‍යම ප්‍රමාණයේ නාගයෙකුගේ වේ
ශරීරයේ පිටුපස උඩු පැත්තේ පිහිටි කොරපොතු හා බඩ පැත්තේ පිහිටි කොරපොතු එක පත්තකදී එකතුවේ
එමෙන්ම,පිටුපස සිලින්ඩරාකාර හැඩතිවේ
කැලෑ නාගයාගේ ගර්භාශයේ ඇති ඇටවලින් දිගට ප්‍රස්හරණය කිරීමේ හැකියාවක් සහ බය උණු විට කුන්ඤ හෑඩති වියනක් ලෙස හැඩගැසේ
ඔලුව මුදුනෙහි හා ඔලුව පැත්තෙහි ඇස අතර කෝණය වෙනස් වන අතර හොම්බ වටකුරුවේ
ඇස විශාලවන අතර වටකුරු කනිනිකාවක් සහිත වේ
සමෙහි කොරපොතු සකස්වීම
අනිකුත් නගරයන් මෙන්ම කැලෑ නාගයාගේත් සම ආවරණය වී ඇත්තේ කොරපොතු වලිනි
සර්පයා මුළුමනින්ම කොරපොතුවලින් ආවරණයවී හෝ විවිධ හැඩයන්ගෙන් සහ ප්‍රමාණයෙන් යුක්ත ඝන කොරෝපොතු වලිනි
එය මුළුමනින් සර්පසමක් ලෙස හැදින්න්වේ
කොරපොතු මගින් සර්පයාගේ ශරීරය ආරක්ෂා කරන අතර එය චලනය වීමේදී උපකාරීවේ
තෙතමනය රදවා ගැනීමට මෙය උපකාරීවේ
රළු බව හා වෙස් මාරු කිරීමට වැනි මතුපිට ලක්ෂණ වෙනස් කිරීමටද මෙය බොහෝ උපකාරීවේ
කැලෑ නාගයාගේ මතුපිට කොරපොතු සිනිදු වේ එය ශක්තිමත්වේ
මෙම වර්ගයක්න්ගේ පහය ප්‍රධාන වර්ණ 3ක් අතර වෙනස්වේ
ඒවානම් සිනිදු කළු,නිකට,උගුරු ප්‍රදේශය,ඉදිරියෙන් පිහිටි නෙරා වැටෙන ප්‍රදේශ් ආලේපන පැහැය හෝ සුදු පැහැය වේ
පලල් කළු පැහැය පල්ලම් මෙන් ඇත
ඔලුවෙහි පැත්තක් සිත් ඇදගන්න සුළු කළු හෝ සුදු පැහැයෙන් ඇත
ආකර්ශනයක් ඇතිවීමට තොල් වල කළු හැදු සිරස් පටිමෙන් ඇත
දෙවන පැහැය ඇත්තේ අප්‍රිකාවේ බටහිර තැනිතලා බිම්වල දක්නට ඇත එය කළු සහ කහ පැහැයයි
කළු වලිගය සහ ඔලුව මුදුන දුබුරු පැහැ ගැන්වී ඇත
නිකට තොල් හා උගුර ප්‍රදේශ කහ පැහැය වේ
තුන් වැනි පැහැය හමුවන්නේ අප්‍රිකාවේ නැගෙනහිර වෙරල තිරයෙනි,සැම්බියාවේ සහ දකුණු කොන්ගොවෙන් හමුවේ
දුබුරු හෝ කළු දුබුර් සහිත ඉහල ප්‍රදේශයක් පවතී
පහල කොටස සුදුමාලි පාට වේ
දුම්බ්රු සැප සහිත ප්‍රදේශ් පවතී
දුබුරු පැහැ වලිගයක් සමන්විතවේ
අභිජනනය 

මොවුන් ආණ්ඩජ සත්ව විශේෂයකි
බිජු වලින් පැටව් බෝවිමයි
ගිම්හානයේදී ගැහැණු කැලෑ නාගයා 11 ත් 26 ත් අතර සිනිදු සුදු බිත්තර ප්‍රමාණයක් පිට කරයි
ඒවායින් හැම එකක්ම දල වශයෙන් මිලිමීටර් 30 සිට 60 දක්වා වේ
මෙම බිත්තර එක පොකුරකට ඇලවී ඇත
බිත්තර දමන්නේ කුහර සහිත ගස්වල හෝ වේයන්ගේ පස් ගොඩවල හෝ සිදුරු තුල හෝ ගැහැණු සතා විසින් තනාගත කැදැල්ල වේ
සංසර්ගයට පෙර දෙදෙනා නර්තනයේ වේදේ
ඔවුන් දෙදෙනා ඔලු දෙක පහලට ලංකර හෝ පොලොව දිගේ දිගාවී දැවටෙයි
මෙය සංසර්ගයට පෙර පයක පමණ කාලයක් සිදු කරයි
පිරිමි සත්වය තම ගුද මාර්ගය ගැහැණු සත්වයාගේ ශරීරයට වෙන්නට තද කරයි
අභිජනනය කාලය තුල ගැහැණු සත ආරක්ෂාව සහිත වන අතර ඉක්මනින් කිපෙන සුළුය
මෙම කාලය තුල ඇය ආක්‍රමණශීලි වේ
අඩි පාරක් ළඟ කැදැල්ල ඇත්නම් කුපිත වීමකින් තොරව උවද පහර දිය හැක
එය මරණිය ප්‍රතිපලයක් විය හැක
බිත්තර වලින් එලියට එන පැටව් නිදහස් හා ස්වාදීන වන අතර දිග සෙන්ටිමීටර් 22 සිට 25 දක්වා වේ
සමහර අවස්ථාවල එය මැනීම සෙන්ටිමීටර් 47 දක්වා සටහන් වී ඇත
ගැහැණු සත්වයා බිජු රකින කාලය දවස් 55 සිට 70 දක්වා විහිදේ
එය උෂන්ත්වය 27-30 C වේ
මෙම සර්පයින්ට් දිගු ආයු කාලයක් පවතී,නිදර්ශකයක් ලෙස අල්ලාගත් නාගයෙකු අවරුදු 25ක් ජිවත් විය
විෂ සහිත සර්පයෙක් ජිවත් වුනු දිගම කාලය ලෙස වාර්තාවේ
නිජබිම් සහ ව්‍යාප්තිය

භූගෝලීය ව්‍යාප්තිය 
කැලෑ නාගයා සොයා ගැනීමට හැකි වන්නේ විශේෂයෙන්  බටහිර හා මැද අප්‍රිකාවෙහිය
විශේෂයෙන්ම සෙනගාල,ඝනාව,ගිනියා හා දකුණු අපරදිග රටවල් වන මාලි,ලයිබීරියාවේ,බරකින ෆාසෝ,ටොගෝ,බෙනින්,ගෙබෝන්,කැමරූන්,නයිජිරියා,බටහිර අප්‍රිකානු රටවල් වන කොංගෝ,උතුරු ඇන්ගෝලා,කෙන්යා,උගන්ඩාව,රුවන්ඩාව,අපරදිග අප්‍රිකාව හා දකුණු අප්‍රිකානු රටවල මෙම සත්වය වැඩිවශයෙන් දැක ගත හැකිය
නිජබිම් 

මෙම සත්වයාගේ වාස භුමිය වන්නේ විශේෂයෙන්ම කඳුකර උස් වනාන්තර වේ
මෙම සත්වයා ඕනෑම පරිසරයකට ලේසියෙන් අනුවර්තනය වන සත්වයෙකි
මෙම සත්වයා රඳා පවතින්නේ අප්‍රිකානු උරග විශේෂ පැවත එන ආකාරයටය
මෙම නාගයා පැවත එන්නේ දකුණු අප්‍රිකානු පෙදෙසින් වන අතර  සැවන හා තණබිම් වන අතරම ශේෂ උණු කඳු සහිත රටවලද දැක ගර්හ හැකිය
එමෙන්ම මෙම නාගයා නිවර්තන හා උප නිවර්තන ප්‍රදේශ එනම්  මැද අප්‍රිකාව තුලද වාසය කරනු ලැබේ
බටහිර අප්‍රිකාවේ කඩොලාන පවතින ප්‍රදේශ වලද මෙම සත්වය සුලබව දැක ගැනීමට හැකියාව ඇත
මෙම නාගයන් සමූහ වශයෙන් බටහිර අප්‍රිකාවේ  සැවන හා තණබිම් ප්‍රදේශ වලද(ජලය සහිත ප්‍රදේශ වල) ජිවත් වෙඉ
එමෙන්ම ශාක වැඩි වශයෙන් දක්නට ලැබෙන ප්‍රදේශ වලද  විහේෂයෙන් අක්ෂාංශ 14 ට වැඩි ප්‍රතිකුල ගඟ සහිත ප්‍රදේශ වලද දැක ගත හැකිය
මෙම උරග විශේෂය වැඩි වශයෙන් ප්‍රිය කරන්නේ නිම්න භුමි ජලාශ්‍රිත තෙහ භුමි වල හා වෙරළබඩ කලාප වලය
මෙම සත්වය ඕනෑම පරිසර තත්වයන් සදහා පහසුවෙන් අනුවර්තනය වන අතර  මෙම සත්වය වියලි  කලාප වලට වුවද අනුවර්තනය වීමට සුදානමින් සිටි
බටහිර කෙන්යාවේ විශාල තෘන ප්‍රදේශයකදී මෙම සත්වය වාසය කරනු දැක ගැනීමට ලැබී ඇත
මෙම නාගය උගන්ඩාවේ වැඩි වශයෙන් දැක ගැනීමට හැකි වන්නේ ජලාශ  අසන්නයේදීය
දුඹුරු වර්ණක සහිත ප්‍රදේශ වල මෙන්ම උස වනාන්තර හා තෙත් තැන භුමි තුලද මෙම සත්වය සුලබව දැක ගත හැකිය(සිම්බාබ්වේ)
මෙම සත්වයාගේ ගුප්ත ක්‍රියාකලාපය ,ගුල තුල විසීමට ඇති ලැදිකම හා ප්‍රචණ්ඩකාරී හැසීරීම තවත් ලක්ෂණ කිහිපයකි
මෙම සත්වය පලතුරු වගාවන් ආශ්‍රිතව මෙන්ම රූස්ස ගස් වල මුදුනේද වාසය කරනු ලැබේ
එමෙන්ම උස සහිත ප්‍රදේශ වල  එනම් මුහුදු මට්ටමේ සිට වනාන්තර කඳු  වලට මීටර් 2800 ක් උස් ප්‍රදේශ වලද මෙම සත්වය තවදුරටත් දැක ගත හැකි වේ
හැසිරීම සහ ආහාර

හැසිරීම  

කැලෑ නාගයා ඉතා කඩිසර දහවල් කාලයේ වෙසෙන හොඳින් නැගිමට හැකි සත්ව විශේෂයකි
එය Naja
වර්ගයේ වැඩිම ජලජ සත්ව විශේෂයයි
ඌ පොලවේ සිටින වේගවත් හා ඉතා හොඳ නගින්නෙකි,මීටර් 10(අඩි 33) ට වඩා උස ගස් වලට නැගීමට හැකියවක් ඇත
ඌ ඉතාමත් ඉක්මනින් සංචලනය වන අතර නිතරම සෝදිසියෙන් සිටි
ඌට හොඳින් පිහිනා යාමට හැකි අතර ජලයේ පිහිනීමට වැඩි කැමැත්තක් දක්වයි.සමහර ප්‍රදේශ වල ඌගේ ප්‍රධාන ආහාරය මළුන් වන අතර මොහු අර්ධ-ජලජ ජීවියෙක් ලෙස හැදින්විය හැක
කෙසේ උවත් දහවල් කාලයේ වැඩිවශයෙන් ක්‍රියාශීලි වන්නේ නිසල පරිසරයකය
රාත්‍රී කාලයේ ක්‍රියාශීලි වන්නේ මොහු නගරබද ප්‍රදේශයක සිටින විටය
කැලෑ නාගයා ක්‍රියාශීලි නැති විටදී කුහර තුලට,පඳුරු වලට, බෙන වලට, මුල් අතර,හා කඳු කුහර තුල සැඟව සිටි
ඒ තර පාවිච්චි නොකරනලද වේයන්ගේ පස්ගුහාවන්ද වේ
සමහර ස්ථානවල,ගංගා ඉව්රු වල, ඉදිරියට නෙරුණු මුල් ජාල හා කුරුළු කුඩු තුලද සැඟවේ
නගරබද ප්‍රදේශ වලදී අත්හරින ලඳ ගොඩනැගිලි හා කුට්ටි අතර සිටි
කලබල අවස්ථාවන් හිදී තම පටු පෙනය ඉහලට සිටිනසේ නැගී සිටි මේ නිසා දිගු දුර වේගවත් පහරක් එල්ල කිරීමට හැකියාව ඇත
මෙලෙස පහර දෙන්නේ
ඌට කරදරයක් හෝ හිරිහැරයක් කළහොත් හෝ මුලුගැන්වී සිටින අවස්ථා වලදීය
ඉදිරියට ඈදී කෙසේ හෝ දෂ්ට කිරීමට පෙලබෙයි
මොහු නාගයන් අතුරින් ශක්තිමත් සහ අවදානයෙන් සිටින නාගයෙකි
කැලෑ නාගයා ඉතා දරුණු සතෙක් ලෙස සමහර විශ්වාස කරයි
අල්ලගන්න ගොදුරට කෙසේ හෝ මිදීමට ඉඩ නොදී රදවගනී
මොහුගේ වර්ගයේ අය විෂ පිටටත විදීම සිදු නොකරයි
ආහාර 
කැලෑ නාගයා විශාල පරාසයක ගොදුරු අහාරයට ගනී
මත්සයින්,අනිකුත් සර්පයන්,කටුස්සන්,හා කුරුළු බිත්තර සහ අනිකුත් කුඩා සතුන් ඒ අතර වේ
සමහර,බටහිර අප්‍රිකාවේ ප්‍රදේශ වල සිටින කැලෑ නාගයන් ඔවුන් කුඩා කෘමින් හහ ක්ෂීරපායි සතුන් අහාරයට ගනී
අනිකුත් සර්පයින් මොහුගේ ගොදුරු වලට ලන්නොවේ
විෂ 
නාගයාගේ විෂ ක්‍රියාකාරී වන්නේ ඌ සැප කෑමෙන් පසුවය
එය උග්‍ර විෂ සහිතවේ
murine intraperitoneal හි අගය 0.324 mgkg එක සපා කෑමකදී නිපදවන මාද්‍යන්‍යා විෂ ප්‍රමාණය 571mg සහ උපරිම පිටකලහැකි විෂ ප්‍රමාණය 1102mg වේ
සපා කැමකදි,එය උග්‍ර අවස්ථාවකදී මරණය මිනිත්තු 30 ත්120ථ ත් අතර කාලයක් තුල ඉතාම ඉක්මනින් සිදුවිය හැක
සපා කැමකින් පසුව මතුවන රෝග ලක්ෂණ සහ ලකුණු,පාතය,කම්මැලිකම, අවයව අංශ බාගය,ඈසීමේ දෝෂ, කතා කිරීමේ අපහසුත,කරකැවිල්ල,කම්පණය,  අඩු රුධිර පීඩනය, බදරිදීම්,උණ,සුදුමලිවිම සහ ශ්වසන රෝග අපහසුතා ද ඒ අතර ඇතුලත් වේ
කැලෑ නාගයා අප්‍රිකානු නාගයන් අතරින් ඉතා ස්වල්ප වශයෙන් දෂ්ට කරන සර්පයෙකි
බොහෝදුරට එය ඔවුන්ගේ වාසස්ථාන වලදී වේ
රෝග ලක්ෂණ විද්‍යාවේ අදහස බොහෝ දුරට එය ඊජිප්තියනු නාගයා(Naja haje) සමානවේ
මෙම වර්ගයන් අතර සායනික අත්දැකීම් ඉතා දුරස්තවේ
ඇතැම් වරතගත දෂ්ට කිරීම් ලේකන ගතකොට ඇත
උග්‍ර විෂ සහිත බව නිසා ශ්වසන අපහසුත වලින් මරණයට ලක් වී ඇතිබව් වාර්තාවේ
නමුත් දෂ්ට කිරීමන් පසු ඉක්මනින් ප්‍රතිවිෂ ලබා දුනහොත් සුවවීමේ අවස්ථා ඇත එවැනි අවස්ථා වාර්තාවී ඈත
නමුත් කලතුරුකින් ඉබේම සුවවන අවස්ථාද ඇත
ප්‍රතිවිෂ ලබාදීම අතපසු උවහොත් රෝගියාගේ අවදානම වැඩිවන් අතර ඉක්මනින්ම මරණයට හෝ රෝගාතුර බව වැඩිවීමට හේතුවේ
සර්පයා මුලුගැන්වී හෝ උගේ ඉරියව් වෙනස් උවහොත් ඌ ඉක්මනින් පහරදීමට පෙළබේ
එවිට වැඩි විෂ ප්‍රමාණයක් ඇතුළු වීම සිදුවේ එවිට මාරාන්තික වේ
බෙහෙත් නොකර මරණයට පත්වුන් ගැන වරතගත නොවුනත් එය ගොඩක් ඉහලාවේ
කැලෑ නාගයා විෂ විදීමක් හෝ පිට කිරීමක් සිදු නොකරයි
සත්ව විද්‍යාවේ මොවුන්ගේ ජාතිය අනිකුත් ජාතින් අතුරින් බුද්දිමත් වේ
යොමුව

බාහිර යොමුව 
 Immediate First Aid for bites by Forest cobra (Naja melanoleuca)
 Clinical Toxinology Resource
 Forest cobra (N
melanoleuca) 

Elapidae
Elapidae by common name
Naja
Reptiles of Africa
Snakes
Snakes of Africa
"ඔබගේ ළමා කාලයේ සිහිනය සැබවින්ම ළඟා කර ගැනීම"("අවසන් දේශනය" ලෙස ද හඳුන්වනු ලබයි )යනු Carnegie Mellon විශ්ව විද්‍යාලයේ පරිගණක විද්‍යා අංශයේ මහාචාර්ය රැන්ඩි පොෂ්ක් විසින් 2008 සැප්තැම්බර් 18 වන දින අති විශාල මාධ්‍ය ආවරණයක් සමඟ පැවැත්වූ දේශනයකි
එමෙන්ම මෙය Jeffrey Zaslow විසින් රචිත "අවසන් දේශනය" නමින්  New York Times හා  Wall Street Journal සමඟ සහයෝගෙන් පල කරන ලද ඉතා සාර්ථක ලෙස අලෙවි වූ පොතටද මුලාශ්‍රය විය
පවුෂ් 2006 සැප්තැම්බර් මාසයේදී පිළිකාවට ගොදුරු වී ඇති බව සොයා ගන්න ලදී
ඔහු සැත්කමකින් පසුව යම් තස්රමක් සුවය ලැබුවද 2007 අගෝස්තු මාසයේදී පිළිකාව නැවත මතුවී ඇති බව සොයා ගන්න ලදී
වෛද්‍යවරුන් ඔහුට මාස 6 ක පමණ කාලයක් ජීවත් විය හැකි බව පැවසීය
දේශනය අතරතුරදී පවුෂ් සිනහවෙන්ද, සරදමින්ද, පරිගණක විද්‍යාවේ ඇතුලාන්තය පිළිබඳවද, කණ්ඩායමක් ලෙස වැඩ කිරීම පිළිබඳවද පවසමින් ඉතාමත් ක්‍රියාශීලි ලෙස දේශනය ඉදිරිපත් කළේය
ඔහු "අවසන් දේශනය" පසුව "Journeys" ලෙස නැවත නම්කිරීමේ ඇති ව්‍යංගය පිළිබඳවද අදහස් ප්‍රකාශ කළේය
පවුෂ් දේශනය අවසන් කල පසු ඔහුගේ මිතුරු Steve Seabolt පවුෂ්ට උපහාරයක් ලෙස Electronic Arts ආයතනය විසින් කාන්තාවන් සඳහා පරිගණක විද්‍යාව හැදෑරීමට ශිෂ්‍යතාවක් ආරම්භ කරන බව පැවසීය
මහාචාර්ය පවුෂ්ගේ "අවසස්න් දේශනය" ඇමෙරිකානු මෙන්ම විදෙස් මාධ්‍ය වලද විශේෂ අවධානයක් දිනා ගන්න ලදී
මෙය අන්තර්ජාලයේ ඉතාමත් ඉක්මනනින් ප්‍රසිද්ධත්වයට පත්විය
එයට You Tube, Google මෙන්ම Facebook වැනි සමාජ වෙබ් අඩවි ජාලද හේතු විය
පසුව 2008 අප්‍රියෙල් 09 දින ABC මාධ්‍ය ජලය විසින් පවුෂ්ගේ දේශනය පිලිබඳ වැඩසටහනක් ඔහුගේ මරණය සිදුවූ 2008 ජූලි 25 දින පසුව විකාශය කළේය
පසුබිම

පෙර දේශන
පවුෂ් ගේ පෙර වෘත්තීයමය ක්ෂේත්‍රයේ ඔහු 1997-1998 කාල වකවානුවේදී වර්ජීනියා විශ්ව විද්‍යාලයේ ඉංජිනේරු හා ව්‍යවහාරික විද්‍යා පීඨයේ පරිගණක විද්‍යා අධ්‍යයන අංශයේ සහකාර මහාචාර්යවරයෙකු ලෙස සේවය කල අතර The Walt Disney සමාගමේ පරිකල්පකයෙකු ලෙස හා විද්‍යුත් ප්‍රතිරූපන කලා ක්ෂේත්‍රයේ ද සේවය කළේය
වර්ජීනියා විශ්ව විද්‍යාලයේදී ඔහු සිදු කළ “තාක්ෂනය මිනිසාට වඩාත් හිතෛෂී ලෙස භාවිතා කිරීම” යන දේශනය නිසා ඔහු ප්‍රසිද්ධියට පත් වී සිටියේය
මෙහිදී ඔහු තම අදහස් ඉදිරිපත් කිරීමට VCR නම් ක්‍රමලේඛනය කීරීමට අපහසු උපාංගයක් යොදා ගෙන පහුව එය මිටියකින් ගස විනාශ කළේය
එසේම 1998 දී හා 2007 වර්ෂයේදී වර්ජීනියා විශ්ව විද්‍යාලයේ දී ඔහු කළ කාල කළමනාකරණය පිලිබඳ දේශනය ද බොහෝ දෙන අතර ප්‍රකට විය
“ඔබගේ ළමා කාලයේ සිහිනය සැබවින්ම ළඟා කර ගැනීම” නම් දේශනය Carnegie Mellon විසින් පැවැත්වූ කොටස් 9කින් සමන්විත "Journeys" නම් දේශනා මාලාවේ පළමු දේශනය විය
එහිදී Raj Reddy, Jay Apt හා විශ්ව විද්‍යාල ප්‍රධානී Jared Cohon ද ඔවුන්ගේ දායකත්වය සැපයීය
මෙම දේශන මාලාව විශ්ව විද්‍යාලයේ සේවක මණ්ඩලය ඉලක්ක කොට ගෙන සිදු කළ අතර එහිදී ඔවුන්ගේ වෘත්තීයමය ගමන හා ඔවුන්ට මුහුණපෑමට සිදුවන අභියෝග සේම ගන්න තීරණ පිළිබඳවද සාකච්ඡා කෙරිණි
මාරාන්තික පිළිකාව  
පවුෂ් ගේ දේශනය සිදුකරන වකවානුවේදී අග්න්‍යාශයේ පිළිකාවකින් පීඩා වින්දේය
එක්තරා සම්මුඛ සාකච්චාවකදී ඔහු කියා සිටියේ එම අවධියේදී  ඔහුට තමාගේ අධික ස්ථූලභාවයක් දැනුන අතර වෛද්‍යවරු පිත්තාශයේ ගල් සඳහා CT Scan පරීක්ෂාවක් සිදු කල විට තමාගේ අග්න්‍යාශයේ පිළිකා සෛල ඇති බව සොයා ගත් බවයි. එවිට ඔහුගේ අග්න්‍යාශයේ හා ග්‍රහණියේ පිළිකා සෛල මර්දන ශල්‍යකර්මයක් සිදු කළ නමුත් පසුව එය අසාර්ථක වූ බව පැහැදිලි විය
ඉන් පසු  වෛද්‍යවරු ඔහුගේ පිත්තාශය, කුඩා අන්ත්‍රයේ කොටස් කිහිපයක්,  අග්න්‍යාශයේ 1/3 ක් හා අමාශයේ කොටස් කිහිපයක් ඉවත් කළ අතර, පසුව ඔහුව විකිරණ ප්‍රතිකර්මයක් සඳහා සුදානම් කෙරිණි
වෛද්‍යවරුන්ගේ විශ්වාසය වුයේ එමගින් ඔහුට තවත් වසර 5ක් පමණ ජීවත් වීමට 45% ක පමණ අවස්ථාවක් ඇති බවයි. විකිරණ ප්‍රතිකර්මය 2006 නොවැම්බර් මස ආරම්භ කළ අතර 2007 මැයි මාසයේදී නිම විය
එවිට පවුෂ් ට තමා යම් කිසි සෞඛ්‍ය මට්ටමක සිටින බව දැනුණි
ජූලි හා අගෝස්තු මාස වලදී Johns Hopkins විශ්ව විද්‍යාලයේ දී සිදු කල පරීක්ෂණ වලින් ඔප්පු වුයේ පවුෂ් සම්පුර්ණයෙන්ම සුව වී ඇති බවයි. නමුත් එම වසරේම අගෝස්තු අවසානයේ පවුෂ් තම වෙබ් අඩවියේ පල කර සිටියේ තම පිළිකාව නැවත මතු වී ඇත යන්නයි
එසේම ඔහුගේ අක්මාවේ පිළිකා ගෙඩි 10ක් පමණ ඇති බවත් ප්ලිහාව ද ක්‍රම ක්‍රමයෙන් පිළිකාවට ගොදුරු වන බවත් ඔහු සැල කර සිටියේය
වෛද්‍යවරුන් ප්‍රකාශ කලේ මෙය ඔවුන් දුටු වඩාත්ම ආක්‍රමණකාරී පුනරාවර්තනයන්ගෙන් එකක් බවයි. එසේම පවුෂ් හට තවත් මාස 3-6 අතර කාලයක් පමණක් යහපත් සෞඛ්‍ය තත්ත්වයකින් ජීවත් විය හැකි බව වෛද්‍යවරු නිගමනය කළහ
පවුෂ් තම දේශනය සඳහා “අවසන් දේශනය” හි මුල් නිර්මාණය පදනම් කර ගත් අතර එහි ප්‍රධාන අදහස වූ “යමෙකුකට තම දැනුම ලෝකයා සමග බෙදා හදා ගැනීමට ඇත්තේ එකම එක අවසථාවක් පමණක් නම් ඔහු ප්‍රකාශ කරන්නේ ද ඔහුට අවශ්‍ය වන්නේ ද එය තම උරුමය කර ගැනීමටයි” යන්න යොදා ගත්තේය
Carnegie Mellon ගේ “අවසන් දේශනය” නමින් ඔහුගේ දේශනා මාලාව පැවත් වුව ද පසුව එය "Journeys" ලෙස නැවත නම් කොට, තම වෘත්තීමය අත්දැකීම් සමාජය සමග බෙදා හද ගත්තේය
පවුෂ් හට තම දේශනය සිදු කීරීමට තිබුනේ ඔහු අගන්‍යාශ පිළිකාවෙන් සුව වූ අවධියේ වුව ද, ඒ ආසන්න කාලයේ ම ඔහුට තම ජීවිතයේ අවසාන කාලය එය බව දන ගන්නට ලැබිණි
එසේම ඒ කාලය වන විට ඔහුට කල සියලු ප්‍රතිකාරද  අසාර්ථක වී තිබිණි
මේ නිසා පවුෂ් තම දේශනය නැවතවා දැමීමට සිතුව ද, තම බිරිඳගේ අදහස් විමසු පසු ඔහු තීරණය කලේ ලෝකයා සමග තම සිතුවිලි බෙදා ගැනීමට තිබු අවසන් අවස්ථාව ඇත නොහරිමටයි
පවුෂ් එය සංසන්දනය කලේ “The Natural” හි අවසාන ජවනිකාව වන Roy Hobbs(ප්‍රධාන චරිතය) තමාගේ ආබාධය සහ වයස අභිබවා ජයග්‍රාහී ලකුණ ලබා ගැනීම යන්නටය
කථනයේ අනුප්‍රාණය 
පවුෂ් ගේ අග්න්‍යාශයේ පිළිකාවෙන් සුව වීමට පෙර ඔහු සත්‍ය වශයෙන්ම සිතා සිටියේ ඔහුගේ දේශනයට “අවසන් දේශනය” හි මුල් නිර්මාණයේ දේශන විලාසය යොදාගැනීමට වුවත්, එවිට තම පිළිකාව එයට බලපෑමක් ඇති කරාවි යන්න ඔහු දන සිටියේ නැත
පොෂ්ට තම දේශනයට යොදා ගත හැකි මාතෘකාවක් ගැන සිතා ගැනීමට නොහැකි විය
දේශනයේ සංවිධායක කණ්ඩායම දිගින් දිගටම ඔහුට මේ පිළිබඳව දැනුම් දෙන්නට විය
අවසානයේ අගෝස්තු මස ඔවුන් පවුෂ් ට දැනුම් දුන්නේ, ඔවුන්ට දේශනය පිළිබඳව පෝස්ටරයක් නිර්මාණය කීරීමට අවශ්‍ය නිසා වහාම එහි මාතෘකාව ඔවුන්ට දැනුම් දෙන ලෙසයි
එම සතියේම, තම පිළිකාව උත්සන්න වී ඇති බව පවුෂ් දැනගත් අතර තම දේශනය නැවත්වීමට ඔහු අදහස් කළේය
දේශනය පවත්වනවා ද නැතිනම් තම දිවියේ අවසන් දින කිහිපය තම පවුලේ ය සමග ගත කරනවා ද යන සිතුවිලි අතර දෝලනය වෙමින් ඔහු කාලය ගත කළේය
ඔහු මේ පිළිබඳව තම බිරිඳ Jai සමඟ සාකච්ඡා කල විට ඇයගේ අදහස වුයේ පවුෂ් තම අවසන් කාලය ඔවුන්ගේ දරු තිදෙනා සමඟ ගත කළ යුතු බවයි.නමුත් විරුද්ධ මතයක් දැරූ පවුෂ් ගේ අදහස වුයේ තමාගේ මරණයෙන් පසු දරුවන්ට ඔවුන්ගේ පියාගේ මතක සටහනක් ලෙස මෙම දේශනය ශේෂ වියයුතු බවයි.

කථනය  
“ඔබගේ ළමා කාලයේ සිහිනය සැබවින්ම ළඟා කර ගැනීම” දේශනය 2007.09.18 දින Carnegie Mellon විශ්ව විද්‍යාලයේ Macconey ශාලාවේදී එළි දැක්වුණි
450 කට වැඩි පිරිසක් වූ විශ්ව විද්‍යාල සිසුන්, සේවක මණ්ඩලය හා පවුෂ් ගේ හිත මිතුරන් එයට සහභාගි වූ විට ශාලාව අතුරු සිදුරු නැතිව පිරී ගියේය
පවුෂ් මේ පිළිබඳව පසුව කළ සම්මුඛ සාකච්ඡාවකදී මෙසේ කියා සිටියේය
“ප්‍රේක්ෂකයන් අති විශාල පිරිසක් තමා දෙස බලමින්, සවන් දෙමින්, සිනාසෙමින් හා අත්පොලසන් දෙමින් සිටින විට , මගේ දරුවන් හට ප්‍රත්‍යක්ෂ වන්නේ විශාල පිරිසක් මා විශ්වාස කරන බව හා මා මෙලෙස ජීවත්විමට මට කළ හැකි උපරිමය කරන බවයී”
දේශනය පිලිබඳ පාලම් හැඳින්වීම කරන ලද්දේ  Carnegie Mellon විශ්ව විද්‍යාලයේ උප ප්‍රධානි Indira Nair විසිනි
පුර්වෝක්ත දේශන මාලාව වන Journeys පිළිබඳව Nair පළමුවෙන්ම පැහැදිලි කළේය
එහිදී Carnegie Mellon විශ්ව විද්‍යාලයේ මහාචාර්යවරු අට දෙනෙකු තම වෘත්තීමය හා පෞද්ගලික අත්දැකීම් බෙදා හද ගත් බව ප්‍රකාශ කළේය
ඉන් පසු පවුෂ් ව හඳුන්වා දෙනු ලැබුවේ ඔහුගේ සමකාලිනයෙකු මෙන්ම ලංගම මිතුරෙකු වූ, එසේම “Worldwide Publishing & Marketing” හි Electronic Art අංශයේ උප සභාපති Steve Seabolt විසිනි
Seabolt තම කතාව ආරම්භ කලේ Electronic Art වලට සරදමක් හා ඔහු හා පවුෂ් අතර වූ සරදම් කිහිපයක් ගැනද සඳහන් කරමිනි
ඔහුගේ හැඳින්වීමේ දෙවන කොටසෙහි ඔහු පවුෂ් ගේ අධ්‍යාපනික ජයග්‍රහණ පිළිබඳව සහ වෘත්තීමය සුදුසුකම් ගැන කතා කළේය
Seabolt ඔහුගේ කතාව අවසන් කලේ ඔෂ් ගේ ගතිගුණ ගැන මෙසේ සඳහන් කරමිනි
“මේ ලෝකයා යහපත් තැනක් කීරීමට රැන්ඩි ගේ කැපවීම, ඔහුව හමුවූ ඕනෑම කෙනෙකුට ස්වයංසිද්ධ වන කාරණයකි
” එහෙම පවුෂ් ගේ කෞශල්‍යය හා නිපුණත්වය අනෙකාට බලපෑ ඇති අයුරු, විශේෂයෙන්ම පවුෂ් ගේ බිරිඳට හා දරුවන්ට එය බලපෑ අකාරය පිළිබඳව ඔහු පැහැදිලි කළේය
ඉන්පසු Seabolt, පවුෂ් හට තම දේශනය් ආරම්භ කරන ලෙස ආරාධනය කළේ ඉමහත් ආදරයෙනි
පවුෂ් වේදිකාවට ගොඩ වන විට, ඔහු එම විශාල අත්පොලසන් නාදය නැවත්වීමට හා ප්‍රේක්ෂකයන් ට හිඳ ගන්න ලෙස පැවසු අතර දේශනය මෙසේ ආරම්භ කළේය
“මා හට මෙය ලබා ගන්න දෙන්න
” ඊට ප්‍රතිචාර ලෙස ප්‍රේක්ෂකගාරයෙන් ඔහුට ලැබුනේ “ඔබ එසේ කළා” යනුවෙනි
ඉන් පසු පවුෂ් මෙසේ පැවසීය
“මෙය අපුර්ව අවස්ථාවක් ලෙස මට දැනෙයි
ඉන්දිරා ඔබට නොපැවසු එකම කරුණ නම් මෙම දේශනය “අවසන් දේශනය ” ලෙස නම් කර තිබීම පිළිබඳවයි. ඔබ මිය යාමට පෙර ඔබට ඇත්තේ එක අවසාන දේශනයක් පමණක් නම්, එය කුමක් විය යුතුද යන්න ගැන මම බොහො සෙයින් කල්පනා කෙළෙමි
අවසානයේ මම නියමිත ස්ථානය සොයා ගත් විට, ඔවුන් එය නැවත නම් කරන ලදී
”

ඔහුගේ දේශනයේ පළමු කොටස ආරම්භ කීරීමට පෙර, ඔහු තම පිළිකාව ගැන, තමාට ජීවත් වීමට ඇති සුළු කාලය ගැන සඳහන් කළ අතර, වරෙක එයද සරදමක් ලෙස ගනිමින් ඔහු කියා සිටියේ මෙය ඔහුගේ ජීවිතයේ හොඳම කාලය බවයි. තව ද ඔහුගේ දේශනයට අදාළ නොවුවද, ඔහු තම පවුල, දරුවන්, ආගම, අධ්‍යාත්මය හා ඔහුගේ අග්‍රස්ථ පිළිකාව පිළිබඳවද කතා කළේය
පවුෂ්ගේ ළමා කාලයේ සිහින 
පවුෂ් ඔහුගේ දේශනයේ පළමු කොටස ආරම්භ කලේ ඔහුගේ ළමා විය සිහින හා ඔහු ඒවා සැබෑ කීරීමට සටන් කල ආකාරය විස්තර කරමිනි
පළමුව තමාගේ ළමා විය ගැන සඳහන් කල ඔහු 1690 කාල වකවානුවේදී තම පවුලේ තොරතුරුද හෙළි කළේය
ඉතාමත් සුන්දර ළමා කාලයක් තමාට තිබු  බව පැවසු ඔහු ඉන්පසු සඳහන් කලේ තම පවුලේ ඡායාරූප බලන විට, තමා සිනා සෙමින් සිටින එකදු ඡායාරූපයක්වත් ඔහුට නොලැබුන බවයි. ඒවායින් සමහරක් ඔහු එහිදී ප්‍රක්ෂේපණ යන්ත්‍රයක් අධාරයෙන් පෙන්වූ අතර, ඔහු සිහින දකිමින් සිටින ඡායාරූපයක්ද එහි විය
1969 වසරේදී  සඳ මතට ගිය ඇපලෝ II යානය පිළිබඳව තමා උනන්දු වූ අයුරු ඔහු පැහැදිලි කළේය
ඉන් පසු ඔහුගේ ළමා වියේ සිහින රැසක් ඔහු ඉදිරිපත් කළේය
ඒවා මෙසේ විය
ගුරුත්වය ශූන්‍ය වන ස්ථානයක සිටීම, ජාතික පාපන්දු කණ්ඩායමට ක්‍රීඩා කිරීම, විශ්වකෝෂයට ලිපි සැපයීම, Captain Kirk හමු වීම හා ඔහු මෙන් වීම, සතුටු උයනකදී පුරවපු සතුන් දින ගැනීම සහ Disney සමාගමේ පරිකල්පකයෙකු වීමයි
පළමුවෙන්ම පවුෂ් තමා ශූන්‍ය ගුරුත්වයේ සිටීමට දුටු සිහිනය පැහැදිලි කළේය
කුඩා කාලයේ මෙයට ඔහු පෙලඹවුයේ  ඇපලෝ II යානය බව ඔහු පැවසීය
ඔහු පරිගණක විද්‍යා මහාචාර්යවරයෙකු ලෙස පත් වූ පසු NASA ආයතනය මගින් විශ්ව විද්‍යාල සිසුන් හට NASA හි Vomit Comet නම් යානයේ අභ්‍යවකාශයට යාමට අවස්ථාවක් ලැබෙන බව ඔහු දැනගත්තේය
එහිදී පරාවලික වක්‍ර යොදාගෙන බර රහිත බවක් උද්දීපනය කරන බව ඔහු දන ගත්තේය
මීළඟට පොෂ් Star Wars නම් කථා මාලාවේ Captain Kirk නම් චරිතය වීමේ සිහිනය පිළිබඳව සටහන පෙන්වමින් පැහැදිලි කලේ එය ඔහුට ඉටු කර ගත නොහැකි වූ සිහිනයක් ලෙසය
ඔහු පසුව තම අරමුණ Captain Kirk චරිතය රඟපෑ  William Shatner ව හමුවීමට ලෙස වෙනස් කළේය
එම නළුවා Star Wars විද්යතම පැතිකඩ පිළිබඳව පැහැදිලි කර ගැනීමට පැමිණි අතර එමගින් ඔහුගේ ඒ සිහිනය ඉටු විය
පවුෂ් තම දේශනය් අවසන් කලේ Disney සමාගමේ පරිකල්පකයෙකු ලෙස එකතු වීම හා තමන්ගේ ළමුන් සමග සැණකෙළියකදී පුරවපු සතුන් දින ගැනීමටද ඔහුට හරි වූ බව සඳහන් කරමිනි
අනෙකුන්ගේ සිහින සැබෑ කරවීම

තමුන්ගේ ළමා කාලයේ සිහින පිළිබඳව පැවසීමෙන් පසුව ඔහු තම දේශනයේ දෙවන කොටසට පිවිසිය
එය අනෙකුන්ගේ සිහින සැබෑ කරවීම ලෙස හඳුන්වා තිබිණි
මහාචාර්යවරයෙකු බවට පත්වීම මෙම අරමුණ ඉටුකර ගැනීමට ඉතාමත් උදව්වක් වූ බව පවුෂ් පැවසීය
ඉන්පසුව පවුෂ් ප්‍රේක්ෂකයන්ට තම අනෙකුන්ගේ සිහින සැබෑ කරවීම පිළිබඳව තේරුම් ගත්තේ කෙසේද යන්න Virginiඅ විශ්ව විද්‍යාලයේ ඔහුගේ සිසුවෙකු වූ Tommy Burnett ගේ කතාව ආධාරයෙන් පැහැදිලි කළේය
මෙය පවුෂ්ට Carnegie Mellon විශ්ව විද්‍යාලයේ අතත්‍ය තත්‍යතාව පිළිබඳව පන්තියක් ආරම්භ කීරීමට හේතු විය
මෙමගින් ඔහුට අනිත් අයටද තමාගේ සිහින සබැ කර ගැනීමට හැකි බව පෙන්වීමට සමත් විය
සියලු සිසුන් තමන්ගේ පැවරුම අවසාන කල පසු ඔවුන්ට තමන්ගේ ස්වාහැකියව පිළිබඳව තෙරු ගැනීමට හැකි වූ අතර පවුෂ් ඒවා ඉටු කර ගැනීම සඳහා ද කුඩා උපදෙස් කීපයක් ලබා දුනි
නිමාව

පවුෂ් තම දේශනය අවසන් කල පසු Steve Seabolt පවුෂ්ට උපහාරයක් ලෙස Electronic Arts ආයතනය විසින් කාන්තාවන් සඳහා පරිගණක විද්‍යාව හැදෑරීමට ශිෂ්‍යතාවක් ආරම්භ කරන බව පැවසීය
ඉන්පසුව විශ්ව විද්‍යාලයේ සභාපති Jared Cohon විසින් පවුෂ්ගේ දායකත්වය "අද්විතීය හා ඉස්තරම්" ලෙස ප්‍රකාශ කළේය
විශ්ව විද්යලගේ පවුශ්ව සිහි කරවීම සඳහා මගී පාලමක්ද වීවෘතා කරන බවද තව දුරටත් ඔහු පැවසීය
අවසානයේදී එම විශ්ව විද්‍යාලයේම මහාචාර්යවරයෙකු වූ  Andries van Dam පවුෂ්ගේ නායකත්වය හා ධෛර්යය පිළිබඳව ඉතා සංවේදී දේශනයක් කරමින් එය අවසන් කෙළ්ය
කථනයට පසු මාධ්‍ය ආවරණය

කථනයට පසු ABC ජාලයේ  World News with Charles Gibson වැඩසටහට විසින් පවුෂ් "සතියේ පුද්ගලයා" ලෙස නම් කල අතර මුළු මහත් මාධ්‍ය ලෝකයේම අවධානය පවුෂ් වෙත යොමු විය
2007 ඔක්තෝම්බර් 06 වන දින පවුෂ්  Pittsburgh Steelers නම් පාපන්දු කණ්ඩායමේ පුහුණු සැසියකටද එක්වෙමින් ඔහුගේ තවත් සිහිනයක් සැබෑ කර ගත්තේය
Star Wars චිත්‍රපටයේ අධ්‍යක්ෂ  J
Abrams විසින් ඔහුට චිත්‍රපටයේ චරිතයක් නිරුපණය කිරීමටද ආරාධනා කළේය
පවුෂ් මෙම ආරාධනය පිළිගෙන කැලිෆෝනියා හා ලොස් ඇන්ජලිස් නගර වලදී රූගත කිරීම් වලට සහභාගි විය
රචකයෙකු හා මාධ්‍යවේදියෙකු වන Christopher Hitchens පවුෂ්ගේ දේශනය විවේචනය කළේය
ග්‍රන්ථය

Disney ආයතනයට අයත් ප්‍රකාශකයෙකු වන Hyperion පවුෂ්ගේ "අවසන් දේශනය" නම් ග්‍රන්ථය පිටපත් මිලියන 6.7 මුද්‍රණය කොට එහි සම අයිතිකරුවෙකු වන Wall Street Journal හි වාර්තාකරුවෙකු වන  Jeffrey Zaslow සමග බෙදා හැරීය
මෙම ග්‍රන්ථය මගින් "අවසන් දේශනය" පිළිබඳවත් ඒ සඳහා හේතු වූ කාරණා පිළිබඳවත් පැහැදිලි කරනු ලැබුණි
මෙය ඉතාමත් ජනප්‍රිය වූ අතර ඉතා විශාල කාලයක්  New York Times bestseller list හි ප්‍රථම ස්ථානයේ පැවතිය
ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදය ජනාධිපතිවරයාගේ නිල නිවස සහ ප්‍රධාන සේවාස්ථානය වන ධවල මන්දිරය පිහිටා ඇත්තේ වොෂින්ටන් නුවර 1600,පෙන්සිල්වේනියා විදියේ හීය
එය එක්සත් ජනපද ජනපති ජෝහ්න් ඇඩම්ස් ගේ සිට සියලුම එක්සත් ජනපද ජනපතිවරුන්ගේ නිල නිවස බවට පත්ව ඇති අතර ජනපතිගේ සහ ඉහල නිලධාරීන්ගේ ක්‍රියාවන් සඳහා ලේඛකයන් විසින් මෙටෝනියම් යන පදය භාවිතා කරනු ලබයි
ධවල මන්දිරය අයර්ලන්ත ජාතික ජේම්ස් හෝබන් විසින් වර්ෂ 1792 සහ 1800 අතර කාලයේදී සුදු පැහැති වැලිගල් විශේෂයක් යොදා ගනිමින් නව සම්ප්‍රදායික මෝස්තරයකට අනුව නිර්මාණය කරන ලදී
වර්ෂ 1800දී ඇමෙරිකානු එක්සත් ජනපදයේ තෙවැනි ජනාධිපති වන තෝමස් ජෙෆසන් මෙහි පදිංචිය සඳහා පැමිණි පසු එවකට සිටි වස්තු විද්‍යාඥයෙකු වූ බෙන්ජමින් හෙන්රි ලැට්රෝබ් සමග එක්ව ධවල මන්දිරයේ පිටතින් කණු පෙළක් ඉස්තාලය සහ ගබඩාගාරය සැඟවීමේ අරමුණෙන් ඉදිකරන ලදී
වර්ෂ 1814දී, 1812 යුද සමයේදී බ්‍රිතාන්‍ය හමුදාවන් විසින් වොෂින්ටනය ගිනි තබන විට මෙම මන්ධිරයටද ගිනි තබමින් එහි  බාහිරය සහ අභ්‍යන්තරය විනාශ කරන ලදී
ප්‍රතිසංස්කරණය ඉතාමත් කඩිනමින් ආරම්භ වූ අතර ජනපති ජේම්ස් මොන්රෝ වර්ෂ 1817 ඔක්තෝම්බර් මස අඩක් නිමකල විධායක නිල නිවසට මාරු වුවේය
ඉදිකිරිම් වර්ෂ 1824දී දකුණු පෝටිකොවත් 1829දී උතුරු පෝටිකොවත් එකතු කරමින් අඛණ්ඩව සිදු කළේය
විධායක මැදුර තුල වූ ජනාකීර්ණ  තත්වය නිසා වර්ෂ 1901දී ජනපති තියඩෝර් රූසේවෙල්ට් සියලුම කාර්යාල කාර්යාලයන් අලුතෙන් ඉදිකළ බටහිර කොටසෙහි ස්ථාපනය කරන ලදී
වසර 08කට පසුව ජනාධිපති විලියම් හොවර්ඩ් ටාෆ්ට් විසින් බටහිර කොටස විශාල කර ඕවලාකාර කාර්යාලය නිර්මාණය කරන ලදී
වර්ෂ 1927දී තෙවන මහල් අට්ටාලය පවතින දිගු මඩු පියසි කව්ලුව සහිත නෙත්ති වහල විශාල කරමින් ජනාධිපති වාසස්ථානය බවට පත්කරන ලදී
අලුතින් ඉදිකරන ලද නැගෙනහිර කොටස ප්‍රියසම්භාෂණ අංගයන් සඳහා පිළිගැනීමේ ශාලාවක් වශයෙන් භාවිතා කරනු ලැබූ අතර ජනාධිපති ජෙෆර්සන් විසින් අලුතින් ඉදිකරනු ලැබූ කොටස් සම්බන්ධ කරන ලදී
වර්ෂ 1946දී නැගෙනහිර කොටසේ වෙනස් කිරීම් අවසන් කරනු ලැබුවේ අමතර කාර්යාල අවකාශයක්ද ඉදිකිරීමෙනි
වර්ෂ 1948දී ධවල මන්දිරයේ බර දරන බාහිර බිත්ති සහ අභ්‍යන්තර ලී බාල්ක විනාශ 
වී ඇති බවට සොයා ගන්නා ලදී
ජනාධිපති හැරී එස්. ට්‍රුමන්ගේ සමයේ අභ්‍යන්තර කාමර සියල්ල සම්පුර්ණයෙන් ගලවා ඉවත් කර බිත්ති ඇතුලතින් බර දරන වානේ සැකිලි අලුතින් නිමවන ලදී
එම වැඩ
අවසන් වූ පසු ඇතුලත කාමරද අලුතින් ඉදි කරන ලදී
වර්තමානයේ ධවල මන්ධිර සංකිර්ණය විධායක නිවාසයකින්,බටහිර සහ නැගෙනහිර කොටසකින්,කලින් රාජ්‍ය දෙපාර්තමේන්තුව ලෙස පැවති ජනාධිපතිගේ සහ අගමැතිගේ කාර්ය මණ්ඩලයේ කාර්යාල 
පිහිටා ඇති එයිසෙන්හවර් විධායක කාර්යාල ගොඩනැගිල්ලෙන් සහ ආගන්තුකයන් සඳහා ඇති බ්ලෙයාර් නිවසෙන් සමන්විත වේ
ඉතිහාසය

1789-1800

ජනාධිපති ජෝජ් වොෂින්ටන්ගේ නිලකාලය වර්ෂ 1789 අප්‍රේල් මස ආරම්භ වීමත් සමග නිව්යෝක් නගරයේ පිහිටි විධායක මන්ධිර 2ක් ඔහුගේ වාසස්ථාන කර ගන්න ලදී
ඒ 3 චෙරි වීදියේ පිහිටි සැමුඑල් ඔස්ගූඩ් නිවාසය(1789 අප්‍රේල් මස සිට 1790 පෙබරවාරි දක්වා) සහ 39-41 බ්‍රෝඩ්වේ හි පිහිටි ඇලෙක්ස්සැන්ඩර් මැකොම්බ් නිවසයි(1790 පෙබරවාරි සිට අගෝස්තු දක්වා)
ඔහුගේ නිල නිවාසය වන  රාජ්‍ය නිවාසයේ ඉදිකිරීම් කටයුතු වර්ෂ 1790 මැයි මස නිව්යෝක් නගරයේ ආරම්භ වුවත් ඔහු එහි කිසිදිනක පදිංචි වුයේ නැත
වර්ෂ 1790 දෙසැම්බර් මස ෆිලඩේල්ෆියා නගරය ඇමෙරිකානු එක්සත් ජනපදයේ අගනගරය බවට පත් විය
වොෂින්ටන් ඩී.සී හී ඉදිකිරීම් කටයුතු හේතුවෙන් වසර 10ක කාලයක් සඳහා ඇමෙරිකානු එක්සත් ජනපදයේ අගනුවර වශයෙන් ෆිලඩේල්ෆියා නගරය වර්ෂ 1790 ජුලි මස වාසස්ථාන පනත මගින් තාවකාලිකව නම් කරන ලදී
එවකට 190 ඉහල විදියේ පිහිටි රොබට් මොරිස් ගේ නිවාසය ජනාධිපති ජෝජ් වොෂින්ටන්ගේ පදිංචිය සඳහා කුලියට ගන්නා ලදි
ෆිලඩෙල්ෆියාවා ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදයේ නිත්‍ය අගනුවර බවට පත්කිරීමේ නිරර්ථක උත්සාහයක කොටසක් වශයෙන් ඉතා විශාල ජනාධිපති මන්ධිරයක් පෙන්සිල්වේනියාවේ ඉදිකළත් ජනාධිපති වොෂින්ටන් එහි වාසය කිරීම ප්‍රතික්‍ෂේප කරන ලදී
වර්ෂ 1797 මාර්තු සිට 1800 නොවැම්බර් දක්වා ජනාධිපති ජෝන් ඇඩම්ස් විසින්ද මාර්කට් විදියේ පිහිටි මන්ධිරයේ වාසය කරන ලදී
වර්ෂ 1800 නොවැම්බර් මස ජනාධිපති ඇඩම්ස් ධවල මන්ධිරයේ පළමු වාසස්ථානකරු බවට පත් විය
හෝටලයක් බවට පත්වුණු ෆිලඩෙල්ෆියාවේ ජනාධිපති නිවාසය වර්ෂ 1832දි කඩා දැමුණු අතර මෙතෙක් පාවිච්චි නොකළ ජනාධිපති මන්ධිරය පෙන්සිල්වේනියා විශ්ව
විද්‍යාලය විය
වාස්තු විද්‍යාත්මක තරඟය

පිඑර්රේ(පීටර්)චාර්ල්ස් එල්'ඵන්ෆන්ට්' විසින් සැලසුම් කල ජනාධිපති නිවස අලුතින් ඉදිකරන ලද ෆෙඩේරල් නගරයෙහි ප්‍රධාන අංගයක් විය
ධවල මන්දිරයේ ගෘහ නිර්මාණකරු තෝරා ගැනීම සඳහා වූ මෝස්තර නිර්මාණ තරගයට යෝජනා නවයක් ලැබුණු අතර තෝමස් ජෙෆ්ෆෙර්සෝන් විසින් නිර්ණාමිකව භාර දුන් යෝජනාවද ඒ අතර විය
වර්ෂ 1971 මැයි මස ජනාධිපති වොෂින්ග්ටන්ගේ දක්ෂිණ චාරිකාවේදී  ඔහු චාර්ල්ස්ටන්,දකුණු කැරොලිනා හි සංචාරය කල අතර එහිදී තවමත් ඉදිකිරීම් අවසන්ව නොමැති අයර්ලන්ත ජාතික ජේම්ස් හෝබාන් විසින් නිර්මාණය කරන ලද චාර්ල්ස්ටන් කවුන්ට් උසාවිය නිරීක්ෂණය කළේය
ඔහු හොබන් ව හමුවීමට ඉතා කැමති වු අතර ඊලග වසරේදී, ඔහු හොබාන්ව ෆිලඩෙල්ෆියාවට 1972දී කැඳවා මුණගැසුණේය
වර්ෂ 1972 ජූලි 16 වන දින, ජනාධිපති ගෘහ නිර්මාණ ශිල්ප තරඟයේ විනිශ්චය ලබා දීම සඳහා ෆෙඩරල් කොමසාරිස්වරුන් මුණගැසුනේය
ඔහුගේ සමලෝචනය ඉතාමත් කෙටි වූ අතර ඔහු ඉතා ඉක්මනින් හොබන්ගේ ඉදිරිපත් කිරීම තෝරාගන්නා ලදී
1972 ජූලි 16 වන දින, ජනපති වස්තු නිර්මාණ ශිල්ප තරඟයේ විනිශ්චය ලබා දීම සඳහා ෆෙදෙරල්හි කොමසාරිස්වරුන් හමු වුනේය
ඔහුගේ සමලොචනය් ඉතාමත් කෙටි වූ අතර ඔහු ඉතා ඉක්මනින් හොබන්ගේ  ඉදිරිපත් කිරීම තෝරාගන්නා ලදී
ජනාධිපති වොෂින්ටන් හොබන්ගේ මුල් ඉදිරිපත් කිරීමෙන් සංතෘප්ත වුයේ නැත
මන්දයත්, එය ප්‍රමාණයෙන් කුඩා වීමත්,එහි සැරසිලි මද වීමත්,එය සිහිවීම පිණිස ප්‍රමාණවත් නොවීමත් හේතුවෙනි
ඔහුගේ අනුමැතිය මත මෙම මන්ධිරය තට්ටු තුනක සිට දෙකක් දක්වා අඩුකල අතර ප්‍රවේශ මාර්ග නවයේ සිට එකොළහක් දක්වා පුළුල් කරන ලදී
හොබන්ගේ තරඟ චිත්‍ර නැසී ගියේය
නිර්මාණයේ බලපෑම්

මෙම ගොඩනැගිල්ලෙහි රෝමානු  නිර්මාණ ශිල්පී විට්‍රුවියස් හෝ ඇන්ඩ්රියා පැලඩියෝ ශෛලීන්වල ඍජුව හෝ වක්‍රව සම්බන්ද වන සම්භාවනීය ප්‍රභවයන් හඳුනාගත හැක
පැලඩියෝ බටහිර වාස්තු විද්‍යා ශිල්පය මත සැලකිය යුතු බලපෑමක් ඇති කල රෙනෛස්සෝන් හි ඉතාලි ජාතික වාස්තු නිර්මාණ ශිල්පියෙකි
පසු කාලයේදී ඔයිරියැක්ටස් ආසනය(අයර්ලන්ත පාර්ලිමේන්තුව)වූ  අයර්ලන්ත ජනරජයේ ඩබ්ලින් හි ලෙනිස්ටර් නිවසේ ඉහල මහල් වල ආභාෂය හොබන් විසින් නිර්මාණය කරන ලද ගොඩනැගිල්ලේ දක්නට ඇත
සමස්ත බිම් සැලසුම සඳහා ජෝර්ජියානු යුගයේ අයර්ලන්ත නිවාස කිහිපයක් අනුප්‍රාණ ප්‍රභව ලෙස යෝජනා කර ඇත
මෙම බලපෑම් ලේඛනගත කර නැති නමුත් ඒවා නිල ධවල මන්ධිර මාර්ග විස්තරයේ හා ධවල මන්දිර ඓතිහාසික සංගම් ප්‍රකාශනයේ උපුටා ගැනීම් වේ
හොබෝන් විසින් නිර්මාණය කරනු ලැබූ දකුණු පෝටිකොව සහ මතුරින් සැලට් විසින් නිර්මාණය කල  ප්‍රංශයේ ඩොඩොග්නෙ කලාපයේ ලා බචේලෙරි නව සම්ප්‍රදායික ගැමි නිවසක් වන චැටෙව්‍ ඩ් රස්ටිග්නැක් අතර සම්බන්දයක් ඇති බවට 1962 දී ප්‍රකාශිත ප්‍රථම නිල ධවල මන්ධිර මාර්ග විස්තරය යෝජනා කරයි
1789 ට පෙර ආරම්භ කරන ලද ප්‍රංශ නිවසේ ඉදිකිරීම් ප්‍රංශ විප්ලවය හේතුවෙන් අවුරුදු විස්සක් තිස්සේ බාධාවන්ට ලක්වූ අතර එය අවසාන වශයෙන් 1812-1817 කාලයේදී ගොඩනගනු ලැබීය
හොබෝන් ප්‍රංශයට ගමන් නොකළ නිසා නිවාස දෙක අතර වූ සෛද්ධාන්තික සම්බන්ධය විවේචනයට ලක්විය
ගොඩනැංවීම

වර්ෂ 1792 ඔක්තෝබර් මස 13 වන දින මුල් ගල තැබීමත් සමග ධවල මන්දිරයේ ගොඩනැංවීම විධිමත් උත්සවයකින් තොරව ආරම්භ විය
ප්‍රධාන මන්ධිරයේ සහ එහි අත්තිවාරමේ වැඩ වහලුන් සහ නිදහස් අප්‍රිකානු-ඇමෙරිකානු කම්කරුවන් සහ යුරෝපීය සේවකයන් විසින් සිදු කරන ලදී
අනෙකුත් වැඩ බොහොමයක් එ වන විට ඇමෙරිකානු පුරුවසිභාවයවත් ලබා නොසිටි සංක්‍රමණිකයන් විසින් සිදු කරන ලදී
හොබාන් විසින් බඳවා ගන්නා ලද ස්කොට්ලන්ත සංක්‍රමණිකයන් විසින් වැලිගල් බිත්ති ඉදිකරන ලදී
ධවල මන්ධිරයේ ප්‍රථම අදියරේ ඉදිකිරීම් සඳහා අවුරුදු 8කට වඩා වැඩි කාලයක් ගතවූ අතර ඒ සඳහා ඇමෙරිකානු ඩොලර් 232,371.83 (වර්තමාන වටිනාකම ඇමෙරිකානු ඩොලර් $3,229,057) ගතවී ඇත
ඒ වන විට වැඩ අවසන් නොවූවත් ධවල මන්ධිරය  වර්ෂ 1800 නොවැම්බර් මස පළමු දින පදිංචිය සඳහා විවෘත විය