Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
ගැටීම නිසා අංක 250 දරණ දුම්රිය (කොළඹ දක්වා ධාවනය වූ දුම්රිය) ඇන්ජිම සම්පූර්ණයෙන් පීලි පැන උඩුයටිකුරු වී ගොස් තිබූ අතර, අංක 547 දරණ දුම්රිය (අලුත්ගම දක්වා ධාවනය වූ දුම්රිය) ඇන්ජිම පොඩි පට්ටම් වී පීලී මතම රැඳී තිබුණි
පරීක්ෂණ
1928 මාර්තු 14 දිනදී, එවක පොලිස් නඩුකාරවරයා විසින් මෙම දුම්රිය අනතුර පිළිබඳව පරීක්ෂණ ආරම්භ කරන කලත්, අනතුර සම්බන්ධයෙන් එවක ඉංග්‍රීසි රජයේ ක්‍රියාමාර්ග පිළිබඳව ජනයා සෑහීමකට පත් නොවූ බැවින්, පොලිස් නඩුකාරවරයාගේ පරික්ෂණ වාර්ථාව ජනයා සෑහිමකට පත් කිරීමට තරම් අපොහොසත් වුණි
මේ නිසා ආණ්ඩුව විසින්, දුම්රිය අනතුර විභාගය කිරීම සඳහා ධූමරථ උපදේශක මණ්ඩලයක් පත් කරනු ලැබූ අතර, එම මණ්ඩලය විසින් පොලිස් නඩුකාරවරයාගේ පරික්ෂණය අවසන් වූ පසුව සිය පරික්ෂණ ආරම්භ කිරීමට සූදානම්ව සිටින ලදී
පොලිස් නඩුකාරවරයාගේ වාර්ථාව
එවක පොලිස් නඩුකාරවරයාගේ පරීක්ෂණ වාර්ථාව අනූව, මෙම සිදුවීමට හේතුව වී තිබුනේ දුම්රිය බලධාරීන්ගේ අකාර්යක්ෂමතාවයයි
ඒ අනූව දකුණු කලුතර දුම්රිය ස්ථානාධිපතිවරයා ඇතුළු කිහිපදෙනෙකුගේ වැඩ තහනම් කිරීමට, ඉන් පියවර ගැණුනි
ධූමරථ මණ්ඩලයේ පරීක්ෂණය අවලංගු වීම
පොලිස් නඩුකාරවරයාගේ පරීක්ෂණ වාර්ථාව නිකුත් වීමේන් පසු, ධූමරථ උපදේශක මණ්ඩලය සිය පරික්ෂණ ආරම්භ කිරීමට සූදානම් වූවත්, මෙම සිදුවීම විදේශීය විශේෂඥයෙකුගේ සහය සහිතව පරික්ෂා කල යුතු බවට ඉංග්‍රීසි ආණ්ඩුව තීරණය කිරීම නිසා, උපදේශක මණ්ඩලයේ පරික්ෂණය අවලංගු විණි
විදෙස් පරීක්ෂණයක්
ඒ අනූව කටයුතු සිදු වෙමින්, මෙම අනතුර ගැන පරික්ෂණයක් සිදු කිරීම සඳහා ඉන්දියාවේ මදුරාසි ආණ්ඩුවෙන්, පරික්ෂකයෙකු (එෆ්. ආර්. එච්. ඉයුස්ටස් මහතා) ගෙන්වීමට ලංකා ආණ්ඩුව කටයුතු කරන ලදී
ඔහු සිය විභාග කටයුතු 1928 අප්‍රියෙල් 20 වැනි දිනදී ආරම්භ කල බව පැවසෙයි
වන්දි ගෙවීම්
1928 අප්‍රියෙල් 23 වනදා වන විට එවක ආණ්ඩුව අනතුරට ලක්වූවන්ට වන්දි ගෙවීම පිණිස කාරක සභාවක් පත් කල අතර, එම කාරක සභාව විසින් වන්දි ගෙවීමේ කටයුතු 1928 අප්‍රියෙල් 26 දින වන විට ආරම්භ කරන ලදී
මහජන උද්ඝෝෂණ
මෙම සිදුවීම සම්බන්ධයෙන්, ලංකා දුම්රිය මගීන්ගේ සංගමය, ලංකා මන්ත්‍රණ සභාව වෙතට දෝෂාරෝපණ එල්ල කරමින්, පොලිස් නඩුකාරවරයා සහ ඉන්දියානු පරික්ෂකයා යන දෙපාර්ශවයම විසින් ඉදිරිපත් කල පරික්ෂණ වාර්ථා ද්විත්වයම දෝෂ සහගත බවටද චෝදනා කරන ලදී
මෙවැනි අනතුරක් වලක්වා ගැනීමට අසමත් වීම හේතුවෙන්, දුම්රිය දෙපාර්තමේන්තුව වෙතටද දැඩි විවේචන එල්ල වූ අතර, මේ සිදුවීම මත 1928 අප්‍රියෙල් 28 වන දිනදී දුම්රිය මගීන්ගේ විරෝධතා රැළියක් ටවර්හෝල් ශාලාවේදී පැවැත්වුණි
මේවාද බලන්න
2011 අලව්ව දුම්රිය අනතුර
2004 ශ්‍රී ලංකා සුනාමි-දුම්රිය ව්‍යසනය

මූලාශ්‍ර
ශ්‍රී ලංකාවේ දුම්රිය ගමනාගමනය
සිරිසේන රාජපක්ෂ (2000)
සුන්දර කළුතර මාසික සඟරාව. සමරපාල රණවීර (2013)

ආශ්‍රිත

ශ්‍රී ලංකාවේ දුම්රිය අනතුරු
වස්කඩුවේ ශ්‍රී සුභූති මහ නාහිමි (1835 - 1917 අප්‍රියෙල් 19) ශ්‍රී ලංකාවේ පහලවූ කීර්තිමත් බෞද්ධ භික්ෂූන්වහන්සේ නමකි
පාලි, සංස්කෘත, සිංහල සහ ඉංග්‍රීසි යන භාෂා පිළිබඳව මනා ප්‍රගුණත්වයක් හිමි කර ගෙන තුබූ උන්වහන්සේ, මෙරට කැපී පෙනුනු භාෂා පඬිවරයෙක් ලෙසද හැඳින්වෙයි
මුල් අවධිය
කළුතර තොටමුණේ වස්කඩුව නම් ග්‍රාමයෙහි ජීවත් වූ කරුණාමුනි පනිස්ද සිල්වා මහතාට සහ පුංචි හාමි මැතිණියට දාව, සොයුරන් පස්දෙනෙකුට සහ සොහොයුරියන් දෙදෙනෙකුට පසු පවුලේ බාලම දරුවා ලෙසින්, එතුමා උපත ලදහ
ග්‍රාමයෙහි වූ ගොගර්ලි පාදිලිතුමා යටතේ පාලනය වූ වැස්ලියන් පාසලෙන් සිය මුල් අධ්‍යාපනය හැදෑරූ එතුමා, කුඩා කල සිටම අධ්‍යාපන කටයුතු කෙරේ දක්ෂතා පෙන්වූ දරුවෙකු බව සඳහන් වෙයි
ඉගෙනීමට තිබූ දක්ෂතාව හේතුවෙන්, එතුමන්ගේ දෙමව්පියන් විසින් ඔහුව, වස්කඩුවේ කන්ද විහාරයේ ශ්‍රී සුමංගල නායක හිමියන්ගේ ප්‍රධන ගෝල වහන්සේ වූ කලමුල්ලේ සුමනාරාමයෙහි වැඩසිටි සරණපාල සීලක්ඛන්ධ හිමියන් වෙත භාර දෙනු ලැබූහ
සරණපාල සීලක්ඛන්ධ හිමියන් යටතේදී සිය දහම් අධ්‍යාපනය මනා ලෙස වැඩි දියුණු කර ගත් එතුමා, අවසානයේදී වස්කඩුවේ ශ්‍රී සුභූති නමින් පැවිදි දිවියට එකතු විය
පැවිදි දිවියේ මුල් සමය
ඉනික්බිතිව, වස්කඩුවේ සුභූති සාමණේරයන් වහන්සේ, පැල්මඩුල්ලේ විහාරාධිපති, ශ්‍රී පාදස්ථාන හා සබරගමු පළාත් නායක ධූරය දැරූ ශ්‍රී සුමංගල හිමියන් යටතේ තවත් සත් වසරක් සිය අධ්‍යාපන කටයුතු හදාරමින්, පාලිභාෂාව, ත්‍රිපිටක ධර්මය හා අනෙකුත් සමයාන්තර ධර්මයන්ද මැනවින් හදාරණ ලදී
උපසම්පදාව ලැබීම
සිය දිවියට විසිහතර විය සැපිරෙද්දී එනම් බුද්ධ වර්ෂ 2002 (ක්‍රි
ව. 1859) දී, බලපිටිය උදකුකුඛේප සීමා මාලකයේ රැස්වූ මහ සඟ රුවන වෙතින් සහ සිරිසද්ධම්ම වංශපාල ධීරානන්ද නායක හිමියන්ගේ උපාධ්‍යානත්වයෙන්, පාරිශුද්ධ උපසම්පදාව ලබා ගැනීමට සුභූති හිමියන්ට හැකිවිය
ධර්මය ප්‍රචාරණය
උපසම්පදාව ලැබීමෙන් අනතුරුව සුභූති හිමියන් වහන්සේ සිය දිවියේ ඊළඟ පනස්අට වසර තුල, වස්කඩුව අභිනවාරාමයේ වැඩවසමින් දෙස්විදෙස් හී පැතිරුණු ශාසනික සහ භාෂාමය සේවාවේ යෙදුණු බව සඳහන් වෙයි
ශාසනික සේවය
කොළඹ විද්‍යෝදය පිරිවෙන ආරම්භ කරන ලද, හික්කඩුවේ ශ්‍රී සුමංගල හිමියන්ගේ ධර්ම ශාස්ත්‍රීය සේවයට, වස්කඩුවේ සුභූති හිමියෝද මහත් සේ දායක වූ බව සඳහන් වේ
භාෂාමය සේවය
උපසම්පදාව ලබා පස් වසරකින්, එනම් 1864 වර්ෂයේදී සිය මුල්ම ශාස්ත්‍රීය ධර්ම ග්‍රන්ථය එළිදැක්වූ සුභූති හිමියන්, 1876 වසරේදී උන්වහන්සේ විසින් සකස් කරන ලද නාමමාලා පාලි ග්‍රන්ථය, එකල ලංකාවට සපැමිණි හත්වන එඩ්වඩ් මහ රජ වෙත ලබා දීමට කටයුතු කරන ලදී
ඉනික්බිතිව සිදුවූ සියම් රජුගේ ලංකාගමනය වෙනුවෙන්ද සුභූති හිමියන් වහන්සේ, සියම් පිරිත් පොත, සිංහල හා බුරුම හෝඩිය සමග සකස් කොට මුද්‍රණය කරවීමට පියවර ගන්නා ලදී
පසු කාලීනව ආර්. ඩී. විල්ඩර්ස් පඬිතුමා සහ ලන්ඩන් හී ඉන්දියා ඔෆිස් පුස්තකාලාධීපති ආර්. රෝසට් මහතා විසින් සිදුකල ඉල්ලීමක් පරිදි, අභිධානප්පදීපිකාවේ අන්තර්ගත සියළු වචන පද විග්‍රාහාදිය සහිතව අභිධානප්පදීපිකා සූචී අකාරාදිය (ග්‍රන්ථො) නමින් මුද්‍රණය කරවීමට, සුභූති හිමියෝ පියවර ගත්හ
එම ග්‍රන්ථය 1893 වසරේදී මෙරටට පැමිණි වික්ටෝරියා අධිරාජිණියගේ තෙවන පුතු ඩියුක් ඔෆ් කොනට් ආදිපාදයන්ට, ලබාදීමට උන්වහන්සේ ක්‍රියා කරන ලදී
ගෞරවාදරයට පාත්‍රවීම
වස්කඩුවේ ශ්‍රී සුභූති හිමියන් පිළිබඳව පැහැදුණු, සියම් රාජ්‍යයේ චූලාලංකාර රජතුමා වරක් උන්වහන්සේ වෙත අභිධර්ම පිටකයේ පද යෝජනා සහිත පොත් පෙට්ටි දෙකක් සහ වටිනා පිරිකර එවූ බව පැවසෙයි
ඊට අමතරව රජතුමා ලංකාවට පැමිණි අවස්ථාවකදී, උන්වහන්සේ වෙත කොළඹදී සියම් පිළියෙන් නිර්මාණය කල තුන් සිවුරු පූජා කල බවද සඳහන් වෙයි
සර්වඥධාතුන් වහන්සේලා
1898 දී වස්කඩුවේ රාජගුරු ශ්‍රී සුභූති නාහිමිපාණන් වහන්සේට ඉන්දියාව විසින් කපිලවස්තුපුර ශ්‍රී සර්වඥධාතුන් වහන්සේලා පිරිනැමූ බව පැවසෙයි
සද්ධම්මවංශ නිකායේ නායක ධූරය
රන්දොඹ මහා මංගල සමුදාරාමාධිපතිව වැඩ විසූ ධම්මාලංකාර නාහිමියන්ගේ අපවත් වීමෙන් අනතුරුව, පුරප්පාඩු වූ අමරපුර සද්ධම්මවංශ නිකායේ නායක ධූරය, 1893 වසරේදී වස්කඩුවේ සුභූති හිමිපාණන් වෙත පිළිගැන්වුණි
අපවත් වීම
මෙලෙස බුද්ධ ශාසනයට සහ භාෂාවට අමිල සේවයක් සිදුකල වස්කඩුවේ ශ්‍රී සුභූති හිමියන්, 1917 වසරේ අප්‍රියෙල් මස 19 වන දිනදී, වසර 82 ක් ආයු වැළඳීමෙන් අනතුරුව වස්කඩුවේ පිහිටි සිය ආරාමයේදී අපවත් විය
මූලාශ්‍ර
ජාතික වීරයෝ - ගම්පාතේ සතරසිංහ හිමි
කළුතර - ISBN 955-8818-00-3, මනෝ ප්‍රනාන්දු (2003)

ආශ්‍රිත

ශ්‍රී ලාංකික භික්ෂූහූ
1835 උපත්
භික්‍ෂූහූ
චරිත කතා
නැනෝ ද්‍රව්‍ය
එය වැඩි දියුණු කල හැකි හෝ අධ්‍යනය කල හැකි නැනෝ පරිමානයේ මිනුම් ඇති ඒකීය ගතිගුණ වලින් යුත් ද්‍රව්‍ය වලින් යුත් උප කේෂ්ත්‍රයකි
අතුරු මුහුණත සහ කලිල විද්‍යාව මගින් නැනෝතාක්ෂණයේදි භාවිතා කල හැකි විවිධ ද්‍රව්‍ය වන කාබන් නැනෝටියුම් සහ ප්ලුරලින් සහ විවිධ නැනෝ අංශු හා නැනෝ දඩු උපචදවනු ලබයි
නැනෝ පරිමාන ද්‍රව්‍ය සේවා තෝගයක් ලෙස භාවිතා කළ හැක
වර්තමානයේ බොහෝ වාණිජ යෙදිම් මෙම ලක්ෂණය ඇත
පහළ- සිට ඉහළට ප්‍රවේශය
මෙමගින් කුඩා සංරචක පිළිවෙලට සකස් කිරිමෙන් වඩා සංකීරණ සමුයක් සැදිම සොයා බලනු ලබයි
DAN නැනෝ තාක්ෂණය ප්‍ර‍යෝගිකව යොදා ගැනිමෙන් වොට්සන් ක්‍රික්ගේ හොදින් අර්ථ දැක්වු DAN ව්‍යුහය යන අනිකුත් නියුක්ලින් අම්ල ව්‍යුනයක් නිර්මාණාය කිරීම
සම්භාවය රසායනික සංස්ලේෂණ ‍ක්ෂේත්‍රයේ ප්‍රවේශයෙන් ලබා ගැනිම හොදින් අර්ථ දැක්වුනු හැඩවන් ඇති (උදා bis peptides) සැලසුම් කිරිම 
වඩාත් සාදාරණ ලෙස අණුක ස්වයං පර්ෂද, අධි අණුක රසායන විද්‍යාව පිළිබද සංකල්ප භාවිතය පිලිබද සොයා බලයි
තවද විශේෂ වශයෙන් අණුක හදුනාගැනිම මගින් තනි - අනුක සංරචක ස්වයං සිද්ධ ලෙස සකස් කිරිමේ වඩා වැදගත් ආකෘතිය සැදීම

ඉහළට සිට පහළ ප්‍රවේගය මෙමගින් විශාල දේ භාවිතා කිරිමෙන් කුඩා උපාංග සොයා ගනු ලබයි
මයික්‍රො ප්‍රොසෙසරය තැනීමට උරුමකරගත් සම්ප්‍රදායික අවස්ථා සිලිකන් ක්‍රම නොහොත් තාක්ෂනයේ අර්ථ දැක්විමට අනුව 100 nm වඩා අඩු ලක්ෂණ සහිත ද්‍රව්‍ය යොදනු ලබයි
යෝධ චුම්බක ප්‍රතිරෝධයේ පදනම් වු මෙම විස්තරයට ගැලපෙන hard drivers දැනටමත් වෙළද පොලෙහි දක්නට ඇත
මෙහිදි පරමාණු "ස්ථර තැන්පත් විම" (ALD) ශිල්පි ක්‍රමය යොදා ගනු ලැබේ
පිටර් ගෘන්බර්ග් සහ ඇල්බර්ට් පර්ථි යෝධ චුම්බක ප්‍රතිරෝධින්ට සොයා ගැනීම සදහා ස්පින්ට්‍රොනික්ස් ‍ක්ෂේත්‍රයට කරන ලද දායකත්වය වෙනුවෙන් 2007 දී භෞතික විද්‍යාව පිළිබද නොබෙල් ත්‍යාගය දිනා ගැනිමට සමත් විය
ඝන අවස්ථා ශිල්පිය නැනෝ ඉලෙක්ට්‍රෝ යාන්ත්‍රික පද්ධතිය ( NEMS)  නැමැති උපාංග සැදීමට යොදා ගත හැක
තවද ඒවා ක්ෂුද්‍ර ඉලේක්ට්‍රෝ ‍යාන්ත්‍රික පද්ධති හෝ MEMS ට සම්බන්ධතාවයක් දක්වයි. 

පරමාණුක බල අන්වික්ෂයේ කුඩා නැනෝ පරිමාණයක් ලෙස යොදා ගත හැක
මෙහිදි තෝරාගත් මතුපිටක් මත රදායනික ද්‍රව්‍ය තැන්පත් කිරිම සිදුවන අතර එම ක්‍රියාවලිය ඩිප්නේ නැනෝලික්‍රෝපි ලෙස හදුන්වයි. මෙය නැනෝග්‍රැපි හි උ‍ප ක්ෂේත්‍රයන් වේ
ශ්‍රීතමය ප්‍රවේශය

මෙහිදි සංඝයක සම්බන්ධ කර ඇති ආකාරය සැලකිල්ලට නොගෙන කිසියම් ක්‍රියාවක් කල හැකි සංඝටන වැඩි දියුණු කිරීම සොයා පලනු ලැබේ
අනුන ඉලේක්ට්‍රෝනික විද්‍යාව මගින් භාවිතයට ගත හැකි ‍ඉලෙක්ට්‍රෝනික ලක්ෂණ ඇති අණු සංවර්ධනය කිරිම සොයා බලනු ලැබේ
මේවා නැනෝ ඉලෙක්ට්‍රෝනික උපාංග වල අනුක සංරචක ලෙස භාවිතා කල හැක උදාහරණයක් ලෙස රොටැක්ස් එන් කෘතිම රසායනික ක්‍රම කෘතිම අණුක මෝටර් හැදිමට භාවිතා කල හැකි
මෙය බොහෝ විට නැනෝ තාක්ෂණයේ විශාල පින්තුරයක් වන අතර මෙමගින් නව නිමැයුම් සත්‍ය ලෙස ඇති කිරිමේ තොරතුරු වෙනුවට වැඩි අවධානයක් එහි සමාජිය සම්බන්දය වෙත යොමු කරනු ලැබේ
අණුක නැනෝ තාක්ෂණය  යෝජිත ප්‍රවේශයන් වන අතර විවිධ ආකාරයෙන් හොදින් පාලනය කරන ලද ඒකීය අනු වලින් සමන්විත වේ
අනිකුත් උප ක්ෂේත්‍ර වලට වඩා න්‍යායාත්මක වන අතර දැනට පවතින හැකියාව වඩා ඇතින් සිටියි
නැනෝරොබෝ විද්‍යාව මේවා ස්වයං ප්‍රමාණවත් වන අතර නැනෝ පරිමාණයෙන් සමහර ක්‍රියාවන් සිදුකරනු ලබයි
වෛද්‍ය විද්‍යාවේ නැනෝරොබෝ විද්‍යාවේ යොදා ගැනිමේ බලාපොරොත්තුව ඇත
නමුත් උපාංගවල ඇති සමහර බාදාවන් වේ
එසේ වුවත් අනාගත වානිජ නව ද්‍රව්‍ය සහ ක්‍රමවේදය හදුන්වාදි නව නැනෝ නිෂ්පාදන ඒකක සදහා පේටන්ට් බලය දී ඇත
නැනෝරොබෝ විද්‍යාව සදහා ඒකාබද්ධ නැනෝජිව ඉලෙක්ට්‍රෝන සංකල්ප භාවිතා කිරිම එහි ප්‍රගතිශිලි සංවර්ධනයට උපකාර වේ
කෘතිම පරමාණු වන පදනම් වු සැලසුම් වු සැලසුම් කල පදාර්ථය මගින් පහසුවෙන් ඝන අභ්‍යන්තර ලෙස පාලනය කල හැකි ද්‍රව්‍ය සැලසුම් කිරිමට සොයා ගනු ලබයි
වර්තමානයේදී නැනෝ තාක්ෂණය සම්බන්ධ පර්යේෂකයින් කොපමණ සිටියිද
ඇමරිකානු ජාතික විද්‍යා පදනමේ තක්සේරුව අනුව ඉදිරි වසර 15 ක කාලය තුල ලොව පුරා නැනෝ තාක්ෂණික කර්මාන්ත සඳහා මිලියන 2ක පමණ ශ්‍රම බලකායක් අවශ්‍යවේ
විද්‍යාවේ අනෙකුත් ක්ෂේත්‍රවල මෙන්ම නැනේ තාක්ෂණය සඳහාද මුලික වශයෙන් පාදක කොට ගෙන ඇත්තේ ස්වභාවධර්මයේ පවතින ක්‍රියාවලින්ය
අපි ඉහතදී සාකච්ඡා කරන ලද පරිදි, ස්වභාව ධර්මයේ පවතින නැනේ තාක්ෂණික යෙදවුම් වලට සාපේක්ෂව මිනිසා විසින් නිර්මාණය කරන ලද නිපැයුමි තවමත් පවතින්නේ ප්‍රාථමික අවධියකයි
ස්වභාවධර්මය තුළ පවතින පද්ධති වල ශක්ති කාර්යක්ෂමතාවය අතිශයින් ඉහලය
එසේම ඒවායේ අතුරුඵල ඇතිවීම අවම වන අතර අවශ්‍යතාවය අනුව නිශ්චිත ඉලක්ක ගත නිශ්පාදනය පමණක් ලබා දෙයි
නැනෝ සංකල්පය අවබෝධ කර ගැනීම තුළින් අනාගතයේ දිනක අපට ස්වභාවධර්මයේ පවතින විශ්මිත නිමැවුම් වලින් බිඳක් හෝ නිර්මණය කර එදිනෙදා භාවිතයට ගත හැකි පරිදි සකස් කර ගත හැකි වනු ඇත
නැනෝ තාක්ෂණය සම්බන්ධ උනන්දුව වැඩිවීමත් සමග අසීමිත ලෙස නව නිපැයුම් බිහිවිය හැකි බවත්,  අනාගතයේදී එය ලෝකයේ හා විද්‍යාවේ දියුණුවට බෙහෙවින් බලපානු ඇති බවත් උපකල්පනය කළ හැකිය
බාහිර සබැඳි 

නැනෝ තාක්‍ෂණය
විද්‍යාව
භෞතික විද්‍යාව
රසායන විද්‍යාව
කෑගල්ලේ හෙට්ටිමුල්ලේදී 6 අප්‍රේල් 1952 උපන් එඩ්වඩ් ජයකොඩි, ශ්‍රී ලාංකික සංගීතඥයෙකි
එමෙන්ම සංගීත අධ්‍යක්ශකවරයෙකුද වේ
සිංහල චිත්‍රපට, ටෙලි නාට්‍ය සඳහා ගීත විශාල ප්‍රමාණයක් නිර්මාණය කොට ඇත
ජීවිතය හා වෘත්තිය

මුල් අවධිය
දොන් රැපියල් ජයකොඩි සහ වික්ටෝරියා ජයකොඩි ජයකොඩි ආරච්චිගේ දොන් එඩ්වඩ් තිමොති ජයකොඩි ලෙස කෑගල්ල හෙට්ටිමුල්ලේදී උපත ලබා ඇති එඩ්වඩ් ජයකොඩිගේ මාපියන් වන්නේ දොන් රැපියල් ජයකොඩි සහ වික්ටෝරියා ජයකොඩි ය
මොවුන් කතෝලික භක්තිකයින්ය
ප්‍රාථමික අධ්‍යාපනය බණ්ඩාරනායක ප්‍රාථමික විද්‍යාලයෙන්ද, පසුව කෑගල්ල ශාන්ත මරියා මහා විද්‍යාලයෙන්ද ලබා ඇති එඩ්වඩ් ජයකොඩි බණ්ඩාරනායක විද්‍යාලයේදී සංගීතය ඉගෙන ගනිමින් පල්ලියේ ගීතිකා කණ්ඩායමද නියෝජනය කර තිබෙනවා
ශාන්ත මරියා මහා විද්‍යාලයෙදී ඔහුගේ සංගීත ගුරුවරයා වී ඇත්තේ එච්.සමරපාල ගුරු මහතාය
1980 වකවානුවේ එඩ්වඩ් ජයකොඩි කොළඹ නාලන්දා විද්‍යාලයයේ සංගීත ගුරුවරයෙක් වශයෙන් සේවය කර ඇත
සිංහලයෝ
1952 උපත්
කොළඹ නාලන්දා විද්‍යාලයයීය, පීඨය
ශ්‍රී ලාංකික සංගීතඥයෝ
ජීවමාන ජනයා
වත 17 වන සියවසේදී රාජකීය යටත්විජිත ලෙසින් හැඳින්වුනු කිරීට යටත්විජිත යනු බ්‍රිතාන්‍ය අධිරාජ්‍යයට අයත්ව තිබූ යටත්විජිත වර්ගයකි
කිරීට යටත්විජිත ලැයිස්තුව

A territory belonging by settlement, conquest or annexation to the British Crown or to an independent Commonwealth country
මූලාශ්‍ර

කිරීට යටත්විජිත
බ්‍රිතාන්‍ය අධිරාජ්‍යය සමන්විත වූයේ එක්සත් රාජධානිය සහ එහි පූර්වගාමී රාජ්‍යයන් විසින් පාලනය කරන ලද හෝ පරිපාලනය කරන ලද ආධිපත්‍යය, යටත් විජිත, ආරක්‍ෂක ප්‍රදේශ, ජනවරම සහ අනෙකුත් ප්‍රදේශවලින් ය
එය ආරම්භ වූයේ 16 වන සියවසේ අගභාගයේ සහ 17 වන සියවසේ මුල් භාගයේ එංගලන්තය විසින් පිහිටුවන ලද විදේශීය දේපළ සහ වෙළඳ ස්ථාන සමඟිනි
19 වන සහ 20 වන සියවසේ මුල් භාගයේ එහි උච්චතම අවස්ථාව වන විට, එය ඉතිහාසයේ විශාලතම අධිරාජ්‍යය වූ අතර, සියවසකට වැඩි කාලයක් පුරා, ප්‍රමුඛතම ගෝලීය බලවතා විය
1913 වන විට, බ්‍රිතාන්‍ය අධිරාජ්‍යය, එවකට ලෝක ජනගහනයෙන් සියයට 23ක් වූ මිනිසුන් මිලියන 412කට වඩා පාලනය කළ අතර, 1920 වන විට, එය පෘථිවියේ මුළු භූමි ප්‍රමාණයෙන් සියයට 24ක් කි
එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස එහි ව්‍යවස්ථාමය, නෛතික, භාෂාමය සහ සංස්කෘතික උරුමය පුලුල්ව පැතිර ඇත
එහි බලයේ උච්චතම අවස්ථාවෙහිදී, එය විස්තර කරනු ලැබුවේ "සූර්‍යයා කිසිදා නොබැසෙන අධිරාජ්‍යය" ලෙසිනි, මන්ද සූර්යයා සෑම විටම අවම වශයෙන් එහි එක් ප්‍රදේශයකටවත් බබළයි
ආශ්‍රිත 

 List of British Empire-related topics
 Historiography of the British Empire
 Demographics of the British Empire
 Economy of the British Empire
 Territorial evolution of the British Empire
 History of the foreign relations of the United Kingdom
 Historical flags of the British Empire and the overseas territories
 List of countries that gained independence from the United Kingdom

සටහන්

මූලාශ්‍ර

භාහිර සබැඳි 

 එකතුව
"බ්‍රිතාන්‍ය අධිරාජ්‍යය", University of Michigan Museum of Art වෙතින් 

 

Former empires
Imperialism
Victorian era
1583 establishments in the British Empire
States and territories established in 1583
States and territories disestablished in 1997
Overseas empires
History of the United Kingdom
Former countries in Ireland
Historical transcontinental empires
අන්තර්ජාල ආරක්‍ෂාව පරිගණක ආරක්ෂාවේ කොටසක් ලෙසද  විශේෂයෙන්ම අන්තර්ජාලයේ කොටසක් ලෙසද දක්විය හැකිය
එහි අරමුණ වන්නේ අන්තර්ජාල හැරහා සිදුවන ආක්‍රමණ වලට විරුද්දව අවශ්‍ය නීති රීති හා ක්‍රියාමාර්ග පිහිටුවීමයි
අන්තර්ජාලය බලාත් ප්‍රවේශය,තතුබෑම වැනි වංචා නිසා තොරතුරු හුවමාරු කරගැනීමේ අවිශ්වාස දායක මාධ්‍යක් වී ඇත
මෙනිසා ගුප්ත ඛේතනය යොදාගනිමින් දත්ත හුවමාරු කරගැනීම සඳහා විවිධ විධික්‍රම යොදාගෙන ඇත
ආරක්‍ෂණ මාදිලි

ජාලක ස්ථරයේ (Network layer) ආරක්‍ෂාව

සම්ප්රේෂණ පාලන ප්‍රොටෝකෝලය (TCP) සහ අන්තර්ජාල ප්‍රොටෝකෝලය ගුප්ත ඛේතන ක්‍රම මගින් හා ප්‍රොටෝකෝලන් මගින් ආරක්‍ෂා කළ හැකිය
මෙම ප්‍රොටෝකෝල අතර ආරක්‍ෂිත කෙවෙනි ස්තරය ( SSL) (SSL), ජාල ගමනාගමනය සඳහා Transport Layer Security (TLS), විද්‍යුත් තැපෑල සඳහා  Pretty Good Privacy (PGP) දැක්විය හැකිය
මූලාශ්‍ර

බාහිර සබැදි 
 National Institute of Standards and Technology (NIST
gov) - Information Technology portal with links to computer- and cyber security
  National Institute of Standards and Technology (NIST
gov) -Computer Security Resource Center -Guidelines on Electronic Mail Security, version 2
The Internet Engineering Task Force
org - UK organization -IP Authentication Header 1998
The Internet Engineering Task Force
org - UK organization -Encapsulating Security Payload
 Wireless Safety
org - Up to date info on security threats, news stories, and step by step tutorials
 PwdHash Stanford University - Firefox & IE browser extensions that transparently convert a user's password into a domain-specific password
net  - by JC Montejo & Goio Miranda (free security programs), est 2007.
 Internet and Data Security Guide UK anonymous membership site
 Cybertelecom
org Security - surveying federal Internet security work
 DSL Reports
com- Broadband Reports, FAQs and forums on Internet security, est 1999
ප්‍රත්‍යක්ෂයක් හෝ, උපග්‍රහණයක් හෝ යනු, තර්කාංගයක් හෝ තර්කනයෙහි ඇරඹුම් ලක්ෂ්‍යයක් හෝ වෙයි
සම්භාව්‍ය ලෙසින් සංකල්පිත ආකාරයට, ප්‍රත්‍යක්ෂයක් යන්න  තෙරම්  ස්ඵුට තර්කාංගයක්දැයි කිවහොත් මතභේදයකින් තොරව සත්‍යය බැවි පිළිගැනෙයි
ගණිතයෙහිදී  ප්‍රමේයයක් ලෙසින් සැලකෙන්නේ,  අනෙකුත් ප්‍රමේයයන්  වැනි පෙරදී සත්‍යය බවට පිහිටැවූ පුකාශනයන් මත සහ ප්‍රත්‍යක්ෂයන් වැනි සාමාන්‍යයෙන් පිළිගැනෙන ප්‍රකාශනයන්  මත පදනම්ව සාධනය කෙරුණු ප්‍රකාශනයකි
ගණිතමය ප්‍රමේයයන්
ඥාන විභාගයේදී (ඥාන විමාංසාවෙහිදී), ස්වයං-ප්‍රත්‍යක්ෂය ප්‍රස්තූතයක් යනු,  සාධනයෙන් තොරව සහ එහි අර්ථය පමණක් වටහා ගැනීමෙන් සත්‍යය බවට තේරුම්ගත්තකි
ඕනෑම ප්‍රස්තූතයක් ස්වයං-ප්‍රත්‍යක්ෂය යන්න, සමහරක් ඥාන විභාග වේදීන් ප්‍රතික්ෂේප කරති
අනෙකුත් බොහෝ අය විසින්, යමෙකු සවිඥානක යන බවට විශ්වාසය,   ස්වයං-ප්‍රත්‍යක්ෂයෙහි නිදසුනක් ලෙසින් දැක්වෙයි
කෙසේවෙතත්, අන් යමෙකු සවිඥානක බවට යමෙකුගේ විශ්වාසය  ඥාන විභාග ප්‍රකාර ස්වයං-ප්‍රත්‍යක්ෂ නොවේ
පහත දැක්වෙන ප්‍රස්තූතය  ස්වයං-ප්‍රත්‍යක්ෂ බවට සැලකෙයි
'' පරිමේය සමස්තයක්, එහි ඕනෑම කොටසකට වඩා සමාන හෝ විශාල හෝ වෙයි
විදුලිබල මනුවක් හෝ  විද්‍යුත් ශක්ති මනුවක් හෝ යනු, වාසස්ථානයක්, ව්‍යාපාරයක් හෝ, විදුලිමය ලෙසින් බලාත්මක කෙරුණු උපකරණයක් හෝ වෙතින් පරිභෝජනය කෙරෙන  විද්‍යුත් ශක්තිය මැනීම සඳහා වන උපකරණයකි
විදුලිබල මනු සාමාන්‍යයෙන් ක්‍රමාංකනය කෙරෙනුයේ අයපතෙහි භාවිතා වන ඒකක අනුසාරයෙන් වන අතර, වඩාත් පොදු භාවිතය කිලෝවොට් පැය [kWh] වෙයි
ශක්තිය අර්ථදැක්වෙනුයේ කාර්යය භාවිතයෙන් වන බැවින්, ශක්තිය සඳහා එස්අයි ඒකකය වනුයේ,  තාපයේ යාන්ත්‍ර සමකය පිළිබඳ ඔහුගේ පර්යේෂණ වෙනුවෙන් ජේම්ස් ප්‍රෙස්කොට් ජූල්  හට ගරු කරනු වස් නම් කෙරුණු ජූල් (J) නමැති, කාර්යය සඳහා වන ඒකකයම වෙයි
වඩාත් මූලධර්මාත්මක ආකාරයෙන් සැලකූ කල,  එස්අයි මූලික ඒකක ප්‍රකාර,  1 ජූලයක් සමාන වන්නේ,  1 නිවුටන-මීටරයකට වෙයි
සාංචි ස්තූපය ඉන්දියාවේ මධ්‍ය ප්‍රදේශ් ප්‍රාන්තයේ රායිසේන් දිස්ත්‍රික්කයේ සාංචි නගරයේ පිහිටා ඇත
එය මධ්‍ය ප්‍රදේශ් හි අගනුවර වන භෝපාල් සිට කිලෝමීටර 46ක් (සැතපුම් 29) ඊසානදිගට වන්නට පිහිටා තිබේ
සාංචියේ මහා ස්තූපය ඉන්දියාවේ පැරණිතම පාෂාණමය ඉදිකිරීමක් වන අතර, එය ඉන්දියානු ගෘහනිර්මාණ ශිල්පයේ වැදගත් ස්මාරකයක් වේ
මෙහි මුල් නිර්මාණය ක්‍රි
3වන සියවසේ අශෝක අධිරාජයාගේ මූලිකත්වයෙන් සිදු විය
එහි ගර්භය සරල අර්ධ ගෝලාකාර ගඩොළු ව්‍යූහයක් වූ අතර, එහි බුදුන් වහන්සේගේ ධාතූන් තැන්පත් කොට තිබිණි
It was crowned by the chhatri, a parasol-like structure symbolising high rank, which was intended to honour and shelter the relics
The original construction work of this stupa was overseen by Ashoka, whose wife Devi was the daughter of a merchant of nearby Vidisha
Sanchi was also her birthplace as well as the venue of her and Ashoka's wedding
In the 1st century BCE, four elaborately carved toranas (ornamental gateways) and a balustrade encircling the entire structure were added
The Sanchi Stupa built during Mauryan period was made of bricks
The composite flourished until the 11th century
Sanchi is the center of a region with a number of stupas, all within a few miles of Sanchi, including Satdhara (9 km to the W of Sanchi, 40 stupas, the Relics of Sariputra and Mahamoggallana, now enshrined in the new Vihara, were unearthed there), Bhojpur (also called Morel Khurd, a fortified hilltop with 60 stupas) and Andher (respectively 11 km and 17 km SE of Sanchi), as well as Sonari (10 km SW of Sanchi)
Further south, about 100 km away, is Saru Maru
Bharhut is 300 km to the northeast
Sanchi Stupa is depicted on the reverse side of the Indian currency note of Rs 200 to signify its importance to Indian cultural heritage
හැඳින්වීම

වර්තමානයේ සාංචියේ දක්නට ලැබෙන ස්මාරක මෞර්ය අධිරාජ්‍ය යුගයේ (ක්‍රි
3වන සියවස) සිට අඛණ්ඩව ගුප්ත අධිරාජ්‍ය යුගය (ක්‍රි
ව. 5වන සියවස) දක්වාත්, සහ අවසානයේ ක්‍රි
ව. 12වන සියවස අවට දී නිර්මාණය වූ බෞද්ධ ස්මාරක සමූහයකි
මෙය බොහෝවිට ඉන්දියාවේ වඩාත්ම හොඳින් සංරක්ෂණය වී ඇති බෞද්ධ ස්මාරක සමූහය විය හැක
මෙහි ඇති පැරණිතම සහ විශාලතම ස්මාරකය වන මහා ස්තූපය හෙවත් ස්‍තූප අංක 1 මුලින්ම මෞර්ය ‍යුගයේ ඉදිවූ අතර, එය අසල අශෝක ස්තම්භයක් ද පිහිටුවා තිබිණි
පසුකාලීන සියවස්වල දී, විශේෂයෙන්ම ශුංග සහ සාතවාහනයන්ගේ කාලසීමාවේ දී මහා ස්තූපය විශාල කොට තනවා අලංකාර තොරණ සහ වේදිකා ද එක් කරන ලදී
එසේම මෙය ආසන්නයේ කුඩා ස්තූප, විශේෂයෙන් ස්‍තූප අං
2, සහ ස්තූප අං
3. ඉදිකරන ලදී 

ඉන් අනතුරුව, ගුප්ත අධිරාජ්‍ය යුගය තෙක්ම එයට විවිධ අංග එක් කෙරිණි
මේ අනුව, සමස්තයක් වශයෙන් ගත්කළ සාංචිය පුරාතන ඉන්දියානු ගෘහනිර්මාණ ශිල්පයේ සහ ඉන්දියානු බෞද්ධ ගෘහනිර්මාණ ශිල්පයේ විකාසනය පෙන්වන කැඩපතක් බඳු ය
මෙමඟින් මුල්කාලීන බුද්ධාගම, එහි ආදිතම කලා සම්ප්‍රදායයන් සහ ඉන්දීය උපමහාද්වීපයේ බුද්ධාගමේ පරිහානිය තෙක් කාලසීමාව නිරූපණය කරයි
මෞර්ය යුගය (ක්‍රි
3වන සියවස)

සාංචියේ "මහා ස්තූපය" මෙහි ඇති පැරණිතම ව්‍යූහය වන අතර, එය මුලින් නිර්මාණය කරන ලද්දේ ක්‍රි
3වන සියවසේ මෞර්ය අධිරාජ අශෝක විසිනි
මෙහි මධ්‍යය බුදුන් වහන්සේගේ ධාතු නිධන් කොට තැනූ අර්ධ ගෝලාකාර  ගඩොල් නිමැවුමකින් සමන්විත විය
එහි පාදම වටා උස්වූ පේසාවක් පිහිටි අතර, ගර්භය මත ගරාදි වැටක් සහ උසස් බව හැඟවීම උදෙසා ඡත්‍රයක් ද සවිකොට තිබිණ
මෙහි මුල් ස්‍තූපය වර්තමාන ස්තූපයේ විෂ්කම්භයෙන් අඩක් පමණ වූ අතර, ශුංගයන් විසින් එය විශාල කොට ඇත
වර්තමානයේ පාෂාණයෙන් ආවරණය කිට තිබුණ ද, අතීතයේ එය ගඩොල්වලින් ආවරණය කොට තිබිණි
According to one version of the Mahavamsa, the Buddhist chronicle of Sri Lanka, Ashoka was closely connected to the region of Sanchi
When he was heir-apparent and was journeying as Viceroy to Ujjain, he is said to have halted at Vidisha (10 kilometers from Sanchi), and there married the daughter of a local banker
She was called Devi and later gave Ashoka two sons, Ujjeniya and Mahendra, and a daughter Sanghamitta
After Ashoka's accession, Mahendra headed a Buddhist mission, sent probably under the auspices of the Emperor, to Sri Lanka, and that before setting out to the island he visited his mother at Chetiyagiri near Vidisa, thought to be Sanchi
He was lodged there in a sumptuous vihara or monastery, which she herself is said to have had erected
අශෝක ස්තම්භය 

A pillar of finely polished sandstone, one of the Pillars of Ashoka, was also erected on the side of the main Torana gateway
The bottom part of the pillar still stands
The upper parts of the pillar are at the nearby Sanchi Archaeological Museum
The capital consists in four lions, which probably supported a Wheel of Law, as also suggested by later illustrations among the Sanchi reliefs
The pillar has an Ashokan inscription (Schism Edict) and an inscription in the ornamental Sankha Lipi from the Gupta period
The Ashokan inscription is engraved in early Brahmi characters
It is unfortunately much damaged, but the commands it contains appear to be the same as those recorded in the Sarnath and Kausambi edicts, which together form the three known instances of Ashoka's "Schism Edict"
It relates to the penalties for schism in the Buddhist sangha
The pillar, when intact, was about 42 feet in height and consisted of round and slightly tapering monolithic shaft, with bell-shaped capital surmounted by an abacus and a crowning ornament of four lions, set back to back, the whole finely finished and polished to a remarkable luster from top to bottom
The abacus is adorned with four flame palmette designs separated one from the other by pairs of geese, symbolical perhaps of the flock of the Buddha's disciples
The lions from the summit, though now quite disfigured, still testify to the skills of the sculptors
The sandstone out of which the pillar is carved came from the quarries of Chunar several hundred miles away, implying that the builders were able to transport a block of stone over forty feet in length and weighing almost as many tons over such a distance
They probably used water transport, using rafts during the rainy season up until the Ganges, Jumna and Betwa rivers
Temple 40

Another structure which has been dated, at least partially, to the 3rd century BCE, is the so-called Temple 40, one of the first instances of free-standing temples in India
Temple 40 has remains of three different periods, the earliest period dating to the Maurya age, which probably makes it contemporary to the creation of the Great Stupa
An inscription even suggests it might have been established by Bindusara, the father of Ashoka
The original 3rd century BCE temple was built on a high rectangular stone platform, 26.52143.35 metres, with two flights of stairs to the east and the west
It was an apsidal hall, probably made of timber
It was burnt down sometime in the 2nd century BCE
Later, the platform was enlarged to 41.7627.74 metres and re-used to erect a pillared hall with fifty columns (510) of which stumps remain
Some of these pillars have inscriptions of the 2nd century BCE
In the 7th or 8th century a small shrine was established in one corner of the platform, re-using some of the pillars and putting them in their present position
ශුංග යුගය (ක්‍රි
2වන සියවස)
On the basis of Ashokavadana, it is presumed that the stupa may have been vandalized at one point sometime in the 2nd century BCE, an event some have related to the rise of the Shunga emperor Pushyamitra Shunga who overtook the Mauryan Empire as an army general
It has been suggested that Pushyamitra may have destroyed the original stupa, and his son Agnimitra rebuilt it
The original brick stupa was covered with stone during the Shunga period
Given the rather decentralized and fragmentary nature of the Shunga state, with many cities actually issuing their own coinage, as well as the relative dislike of the Shungas for Buddhism, some authors argue that the constructions of that period in Sanchi cannot really be called "Shunga"
They were not the result of royal sponsorship, in contrast with what happened during the Mauryas, and most of the dedications at Sanchi were private or collective, rather than the result of royal patronage
The style of the Shunga period decorations at Sanchi bear a close similarity to those of Bharhut, as well as the peripheral balustrades at the Mahabodhi Temple in Bodh Gaya
Great Stupa (No 1) 

During the later rule of the Shunga, the stupa was expanded with stone slabs to almost twice its original size
The dome was flattened near the top and crowned by three superimposed parasols within a square railing
With its many tiers it was a symbol of the dharma, the Wheel of the Law
The dome was set on a high circular drum meant for circumambulation, which could be accessed via a double staircase
A second stone pathway at ground level was enclosed by a stone balustrade
The railings around Stupa 1 do not have artistic reliefs
These are only slabs, with some dedicatory inscriptions
These elements are dated to circa 150 BCE, or 175–125 BCE
Although the railings are made up of stone, they are copied from a wooden prototype, and as John Marshall has observed the joints between the coping stones have been cut at a slant, as wood is naturally cut, and not vertically as stone should be cut
Besides the short records of the donors written on the railings in Brahmi script, there are two later inscriptions on the railings added during the time of the Gupta Period
Some reliefs are visible on the stairway balustrade, but they are probably slightly later than those at Stupa No2, and are dated to 125–100 BCE
Some authors consider that these reliefs, rather crude and without obvious Buddhist connotations, are the oldest reliefs of all Sanchi, slightly older even than the reliefs of Sanchi Stupa No
2.

Stupa No
the first Buddhist reliefs 

The stupas which seem to have been commissioned during the rule of the Shungas are the Second and then the Third stupas (but not the highly decorated gateways, which are from the following Satavahana period, as known from inscriptions), following the ground balustrade and stone casing of the Great Stupa (Stupa No 1)
The reliefs are dated to circa 115 BCE for the medallions, and 80 BCE for the pillar carvings, slightly before the reliefs of Bharhut for the earliest, with some reworks down to the 1st century CE
Stupa No
2 was established later than the Great Stupa, but it is probably displaying the earliest architectural ornaments
For the first time, clearly Buddhist themes are represented, particularly the four events in the life of the Buddha that are
the Nativity, the Enlightenment, the First Sermon and the Decease
The decorations of Stupa No
2 have been called "the oldest extensive stupa decoration in existence", and this Stupa is considered as the birthplace of Jataka illustrations
The reliefs at Stupa No
2 bear mason marks in Kharoshthi, as opposed to the local Brahmi script
This seems to imply that foreign workers from the north-west (from the region of Gandhara, where Kharoshthi was the current script) were responsible for the motifs and figures that can be found on the railings of the stupa
Foreigners from Gandhara are otherwise known to have visited the region around the same time
in 115 BCE, the embassy of Heliodorus from Indo-Greek king Antialkidas to the court of the Sungas king Bhagabhadra in nearby Vidisha is recorded, in which Heliodorus established the Heliodorus pillar in a dedication to Vāsudeva
This would indicate that relations had improved at that time, and that people traveled between the two realms
3 

Stupa No
3 was built during the time of the Shungas, who also built the railing around it as well as the staircase
The Relics of Sariputra and Mahamoggallana, the disciples of the Buddha are said to have been placed in Stupa No
3, and relics boxes were excavated tending to confirm this
The reliefs on the railings are said to be slightly later than those of Stupa No
2.

The single torana gateway oriented to the south is not Shunga, and was built later under the Satavahanas, probably circa 50 BCE
Sunga Pillar 

Pillar 25 at Sanchi is also attributed to the Sungas, in the 2nd–1st century BCE, and is considered as similar in design to the Heliodorus pillar, locally called Kham Baba pillar, dedicated by Heliodorus, the ambassador to the Indo-Greek king Antialkidas, in nearby Vidisha circa 100 BCE
That it belongs to about the period of the Sunga, is clear alike from its design and from the character of the surface dressing
The height of the pillar, including the capital, is 15 ft, its diameter at the base 1 ft
4 in
Up to a height of 4 ft
6 in
the shaft is octagonal
above that, sixteen-sided
In the octagonal portion all the facets are flat, but in the upper section the alternate facets are fluted, the eight other sides being produced by a concave chamfering of the arrises of the octagon
This method of finishing off the arris at the point of transition between the two sections are features characteristic of the second and first centuries BCE
The west side of the shaft is split off, but the tenon at the top, to which the capital was mortised, is still preserved
The capital is of the usual bell-shaped Persepolitan type, with lotus leaves falling over the shoulder of the bell
Above this is a circular cable necking, then a second circular necking relieved by a bead and lozenge pattern, and, finally, a deep square abacus adorned with a railing in relief
The crowning feature, probably a lion, has disappeared
සාතවාහන යුගය (ක්‍රි
1වන සියවස – ක්‍රි
ව. 1වන සියවස)

The Satavahana Empire under Satakarni II conquered eastern Malwa from the Shungas
This gave the Satavahanas access to the Buddhist site of Sanchi, in which they are credited with the building of the decorated gateways around the original Mauryan Empire and Sunga stupas
From the 1st century BCE, the highly decorated gateways were built
The balustrade and the gateways were also colored
Later gateways/toranas are generally dated to the 1st century CE
The Siri-Satakani inscription in the Brahmi script records the gift of one of the top architraves of the Southern Gateway by the artisans of the Satavahana king Satakarni II
There are some uncertainties about the date and the identity of the Satakarni in question, as a king Satakarni is mentioned in the Hathigumpha inscription which is sometimes dated to the 2nd century BCE
Also, several Satavahana kings used the name "Satakarni", which complicates the matter
Usual dates given for the gateways range from 50 BCE to the 1st century CE, and the builder of the earliest gateways is generally considered to be Satakarni II, who ruled in 50-25 BCE
Another early Satavahana monument is known, Cave No
19 of king Kanha (100-70 BCE) at the Nasik Caves, which is much less developed artistically than the Sanchi toranas
මාධ්‍ය සහ කැටයම් ශිල්ප ක්‍රම 

Although made of stone, the torana gateways were carved and constructed in the manner of wood and the gateways were covered with narrative sculptures
It has also been suggested that the stone reliefs were made by ivory carvers from nearby Vidisha, and an inscription on the Southern Gateway of the Great Stupa ("The Worship of the Bodhisattva's hair") was dedicated by the Guild of Ivory Carvers of Vidisha
The inscription reads
"Vedisakehi damtakārehi rupakammam katam" meaning "The ivory-workers from Vidisha have done the carving"
Some of the Begram ivories or the "Pompeii Lakshmi" give an indication of the kind of ivory works that could have influenced the carvings at Sanchi
The reliefs show scenes from the life of the Buddha integrated with everyday events that would be familiar to the onlookers and so make it easier for them to understand the Buddhist creed as relevant to their lives
At Sanchi and most other stupas the local population donated money for the embellishment of the stupa to attain spiritual merit
There was no direct royal patronage
Devotees, both men and women, who donated money towards a sculpture would often choose their favourite scene from the life of the Buddha and then have their names inscribed on it
This accounts for the random repetition of particular episodes on the stupa (Dehejia 1992)
On these stone carvings the Buddha was never depicted as a human figure, due to aniconism in Buddhism
Instead the artists chose to represent him by certain attributes, such as the horse on which he left his father's home, his footprints, or a canopy under the bodhi tree at the point of his enlightenment
The human body was thought to be too confining for the Buddha
evolution of the load-bearing pillar capital 

Similarities have been found in the designs of the capitals of various areas of northern India from the time of Ashoka to the time of the Satavahanas at Sanchi
particularly between the Pataliputra capital at the Mauryan Empire capital of Pataliputra (3rd century BCE), the pillar capitals at the Sunga Empire Buddhist complex of Bharhut (2nd century BCE), and the pillar capitals of the Satavahanas at Sanchi (1st centuries BCE/CE)
The earliest known example in India, the Pataliputra capital (3rd century BCE) is decorated with rows of repeating rosettes, ovolos and bead and reel mouldings, wave-like scrolls and side volutes with central rosettes, around a prominent central flame palmette, which is the main motif
These are quite similar to Classical Greek designs, and the capital has been described as quasi-Ionic
Greek influence, as well as Persian Achaemenid influence have been suggested
The Sarnath capital is a pillar capital discovered in the archaeological excavations at the ancient Buddhist site of Sarnath
The pillar displays Ionic volutes and palmettes
It has been variously dated from the 3rd century BCE during the Mauryan Empire period, to the 1st century BCE, during the Sunga Empire period
One of the faces shows a galopping horse carrying a rider, while the other face shows an elephant and its mahaut
The pillar capital in Bharhut, dated to the 2nd century BCE during the Sunga Empire period, also incorporates many of these characteristics, with a central anta capital with many rosettes, beads-and-reels, as well as a central palmette design
Importantly, recumbent animals (lions, symbols of Buddhism) were added, in the style of the Pillars of Ashoka
The Sanchi pillar capital is keeping the general design, seen at Bharhut a century earlier, of recumbent lions grouped around a central square-section post, with the central design of a flame palmette, which started with the Pataliputra capital
However the design of the central post is now simpler, with the flame palmette taking all the available room
Elephants were later used to adorn the pillar capitals (still with the central palmette design), and lastly, Yakshas (here the palmette design disappears)
Main themes of the reliefs

ජාතක කථා 

විවිධ ජාතක කථා නිරූපණය කොට ඇත
මෙමඟින් බුදුන් වහන්සේ බෝධිසත්ත්වයකුව සිට පෙර ආත්ම භවයන් නිරූපණය වේ
මෙහි හමුවන ජාතක කථා අතර සාම සාතකය, වෙස්සන්තර ජාතකය සහ මහාකපි ජාතකය කිහිපයකි
Miracles 
Numerous miracles made by the Buddha are recorded
Among them
The miracle of the Buddha walking on water
The miracle of fire and wood

Temptation of the Buddha 
Numerous scene refer to the temptation of the Buddha, when he was confronted with the seductive daughters of Mara and with his army of demons
Having resisted the temptations of Mara, the Buddha finds enlightenment
Other similar scenes on the same subject
Temptation of the Buddha with Mara's army fleeing
Enlightenment of the Buddha with Mara's army fleeing
War over the Buddha's Relics 

The southern gate of Stupa No1, thought to be oldest and main entrance to the stupa, has several depictions of the story of the Buddha's relics, starting with the War over the Relics
After the death of the Buddha, the Mallas of Kushinagar wanted to keep his ashes, but the other kingdoms also wanting their part went to war and besieged the city of Kushinagar
Finally, an agreement was reached, and the Buddha's cremation relics were divided among 8 royal families and his disciples
This famous view shows warfare techniques at the time of the Satavahanas, as well as a view of the city of Kushinagar of the Mallas, which has been relied on for the understanding of ancient Indian cities
Other narrative panels related to the War over the Buddha's Relics at Sanchi are
"The King of the Mallas bringing the relics of the Buddha to Kushinagara", right after the death of the Buddha, before the War itself
In this relief, the king is seen seated on an elephant, holding the relics on his head
"The siege of Kushinagara by the seven kings", another relief on the same subject
Removal of the relics by Ashoka 
According to Buddhist legend, a few centuries later, the relics would be removed from the eight guardian kingdoms by King Ashoka, and enshrined into 84,000 stupas
Ashoka obtained the ashes from seven of the guardian kingdoms, but failed to take the ashes from the Nagas at Ramagrama who were too powerful, and were able to keep them
This scene is depicted in one of the transversal portions of the southern gateway of Stupa No1 at Sanchi
Ashoka is shown on the right in his charriot and his army, the stupa with the relics is in the center, and the Naga kings with their serpent hoods at the extreme left under the trees
Building of the Bodh Gaya temple by Ashoka 

Ashoka went to Bodh Gaya to visit the Bodhi Tree under which the Buddha had his enlightenment, as described his Major Rock Edict No
8. However Ashoka was profoundly grieved when he discovered that the sacred pipal tree was not properly being taken care of and dying out due to the neglect of Queen Tiṣyarakṣitā
As a consequence, Ashoka endeavoured to take care of the Bodhi Tree, and built a temple around it
This temple became the center of Bodh Gaya
A sculpture at Sanchi, southern gateway of Stupa No1, shows Ashoka in grief being supported by his two Queens
Then the relief above shows the Bodhi Tree prospering inside its new temple
Numerous other sculptures at Sanchi show scenes of devotion towards the Bodhi Tree, and the Bodhi Tree inside its temple at Bodh Gaya
Other versions of the relief depicting the temple for the Bodhi Tree are visible at Sanchi, such as the Temple for the Bodhi Tree (Eastern Gateway)
Foreign devotees 

Some of the friezes of Sanchi also show devotees in Greek attire, wearing kilted tunics and some of them a Greek piloi hat
They are also sometimes described as Sakas, although the historical period seems too early for their presence in Central India, and the two pointed hats seem too short to be Scythian
The official notice at Sanchi describes "Foreigners worshiping Stupa"
The men are depicted with short curly hair, often held together with a headband of the type commonly seen on Greek coins
The clothing too is Greek, complete with tunics, capes and sandals, typical of the Greek travelling costume
The musical instruments are also quite characteristic, such as the "thoroughly Greek" double flute called aulos
Also visible are carnyx-like horns
The actual participation of Yavanas/Yonas (Greek donors) to the construction of Sanchi is known from three inscriptions made by self-declared Yavana donors
The clearest of these reads "Setapathiyasa Yonasa danam" ("Gift of the Yona of Setapatha"), Setapatha being an uncertain city, possibly a location near Nasik, a place where other dedications by Yavanas are known, in cave No
17 of the Nasik Caves complex, and on the pillars of the Karla Caves not far away
A second similar inscription on a pillar reads
"[Sv]etapathasa (Yona
)sa danam", with probably the same meaning, ("Gift of the Yona of Setapatha")
The third inscription, on two adjacent pavement slabs reads "Cuda yo[vana]kasa bo silayo" ("Two slabs of Cuda, the Yonaka")
Around 113 BCE, Heliodorus, an ambassador of the Indo-Greek ruler Antialcidas, is known to have dedicated a pillar, the Heliodorus pillar, around 5 miles from Sanchi, in the village of Vidisha
Another rather similar foreigner is also depicted in Bharhut, the Bharhut Yavana (circa 100 BCE),  also wearing a tunic and a royal headband in the manner of a Greek king, and displaying a Buddhist triratna on his sword
Another one can be seen in the region of Odisha, in the Udayagiri and Khandagiri Caves
Aniconism 

In all these scenes, the Buddha is never represented, being absent altogether even from scenes of his life where he is playing a central role
in the Miracle of the Buddha walking on the river Nairanjana he is just represented by his path on the water
in the Procession of king Suddhodana from Kapilavastu, he walks in the air at the end of the procession, but his presence is only suggested by people turning their heads upward toward the symbol of his path
In one of the reliefs of the Miracle at Kapilavastu, King Suddhodana is seen praying as his son the Buddha rises in the air
The Buddha praised is praised by celestial beings, but only his path is visible in the form of a slab hanging in middle air, called a chankrama or "promenade"
Otherwise, the presence of the Buddha is symbolized by an empty throne, as in the scene of Bimbisara with his royal cortege issuing from the city of Rajagriha to visit the Buddha
Similar scenes would later appear in the Greco-Buddhist art of Gandhara, but this time with representations of the Buddha
John Marshall detailed every panel in his seminal work "A Guide to Sanchi"
This anoconism is relation to the image of the Buddha could be in conformity with an ancient Buddhist prohibition against showing the Buddha himself in human form, known from the Sarvastivada vinaya (rules of the early Buddhist school of the Sarvastivada)
""Since it is not permitted to make an image of the Buddha's body, I pray that the Buddha will grant that I can make an image of the attendant Bodhisattva
Is that acceptable
" The Buddha answered
"You may make an image of the Bodhisattava""
The Gateways or Toranas 
The gateways depict various scenes of the life of the Buddha, as well as events after his death, in particular the War of the Relics and the efforts of emperor Ashoka to spread the Buddhist faith
Stupa 1 Southern Gateway 
The Southern Gateway of Stupa No1 is thought to be oldest and main entrance to the stupa
The narrative friezes of this gateway put great emphasis on the relics of the Buddha, and on the role of Ashoka in spreading the Buddhist faith
This gateway is one of the two which were reconstructed by Major Cole in 1882–83. The whole of the right jamb and half of the left are new and blank, as well as the west end of the lowest architrave, the east end of the middle architrave, and the six vertical uprights between the architraves
<noinclude>

Stupa 1 Northern Gateway 
The Northern Gateway is the best preserved of all the gateways, and was the second to be erected
The numerous panels relate various events of the life of the Buddha
Only one atypical panel (Right pillar, Inner face/ Top panel) shows Foreigners making a dedication at the Southern Gateway of Stupa No 1.

<noinclude>

Stupa 1 Eastern Gateway 
The Eastern Gateway describes historical events during the life of the Buddha, as well as several miracles performed by the Buddha
It was the third gateway to be erected
<noinclude>

Stupa 1 Western Gateway 
The Western Gateway of Stupa 1 is the last of the four gateway of the Great Stupa to have been built
{| class="wikitable" style="margin
"  align="center"  colspan="3" cellpadding="3" style="font-size
"
|-
|state =  align=center colspan=3 style="background
"| Western Gateway("Great Stupa" No1, Sanchi, 1st century BCE/CE
)
|-
|colspan=2 align="center"style="font-size
"|
|The Western Gateway of Stupa 1. The Western Gateway of Stupa 1 is one of the four richly carved gateways or toranas, surrounding Stupa 1, the "Great Stupa"
It is the last of the four gateway to have been constructed
Like the other gateways, the Western Gateway is composed of two square pillars surmounted by capitals, which in their turn support a superstructure of three architraves with volute ends
|-
|align=center colspan=3 style="background
"| Architraves
|-
|align=center|
Front architraves
|align=center|
Rear architraves
||The architraves are all almost intact, but there are almost no remains of "in the round" decorations around or on top of the lintels
Only remains a fragment of capital with a base composed of lions, at the center top of the torana
|-
|colspan=2 align="center"|
Rear top architrave
|King of the Mallas bringing the relics of the Buddha to Kushinagara
After the death of the Buddha his relics were taken possession of by the Mallas of Kushinagara, whose chief is here depicted riding on an elephant and bearing the relics into the town of Kusinagara on his own head
The tree behind the throne in front of the city gate appears to be a Shala tree ( shorea robusta ), and to refer to the fact that Buddha's parinirvana took place in a grove of those trees
The two groups of figures carrying banners and offerings, which occupy the ends of this architrave, are probably connected with the central scene, serving to indicate the rejoicing of the Mallas over the possession of the relics
|-
|colspan=2 align="center"|
Rear middle architrave
|
Siege of Kushinagara by the seven kings
This is another portrayal of "The war of the relics" (see Southern Gateway architrave)
Here the seven rival claimants, distinguished by their seven royal umbrellas, are advancing with their armies to the city of Kushinagara, the siege of which has not yet begun
The seated royal figure at the left end of
the architrave may represent the chief of the Mallas within the city
The princely figures in the corresponding relief at the right end appear to be repetitions of some of the rival claimants
|-
|colspan=2 align="center"|
Rear bottom architrave
|Temptation of the Buddha with Mara's army fleeing
This scene extends over the three sections of the architrave, In the center is the temple of Bodh Gaya with the pipal tree and the throne of the Buddha within
to the right, the armies of Mara fleeing discomfited from the Buddha
to the left, the devas celebrating the victory of the Buddha over the Evil One and exalting his glorious achievements
The temple at Bodh Gaya, which enclosed the Bodhi tree, was built two centuries later by Emperor Ashoka
Its portrayal in this scene, therefore, is an anachronism
"| Pillar capitals
|-
|
Left
|
Right
|The pillar capitals consist in groups of four Yakshas (tectonic deities) supporting the architraves
"| Pillars
|-
|align=center colspan=3 style="background
"| Left pillar, Front face
|-
|style="width
"|Unique panel
|align="center"|
|Paradise of Indra
Probably the "Paradise of Indra" (nandana) with the river Mandakini in the foreground
This can be related to the scenes on the North Gateway and on the small gateway of the Third Stupa
"| Left pillar, Inner face
|-
|Top panel
|align="center"|
|Syama Jataka Syama, the Buddha in a previous life, was the only son of a blind hermit and his wife, whom he supports with devotion
One day, Syama goes to draw water at the river and is shot with an arrow by the King of Benares, who is out hunting
Owing to the king's penitence and his parents' sorrow Indra intervenes and allows Syama to be healed and his parents' sight to be restored
At the right hand top corner of the panel arc the two hermitages with the father and mother seated in front of them
Below them their son Syama is coming to draw water from the stream
Then, to the left, we see the figure of the King thrice repeated, first shooting the lad in the water, then with bow in hand, then standing penitent with bow and arrow discarded
and in the left top corner are the father, mother and son restored to health, and by their side the god Indra and the king
The Buddha in a previous life was thus given as an example of filial piety
|-
|2nd panel
|align="center"|
|Enlightenment of the Buddha with the Nagas rejoincing
The scene depicts the enlightenment (sambodhi ) of the Buddha
In the center is the throne of the Buddha beneath the pipal tree, which is being garlanded by angels (gandharvas)
round about are the Nagas and Nagis celebrating the victory of the Buddha over Mara
Siddhartha Becomes the Buddha (in "The Life of Buddha")
|-
|Bottom panel
|align="center"|
|
Miraculous crossing of the Ganges by the Buddha when he left Rajagriha to visit Vaisali (partial remain)
Only the upper part of this panel remains, but it appears to depict the miraculous crossing of the Ganges by the Buddha when he left Rajagriha to visit Vaisali
The lower part of the panel appears to have been cut away, when the gateway was restored by Col
The panel is shown complete in Maisey's illustration in Sanchi and its remains  (Plaque XXI)<ref name="Maisey">Maisey, Sanchi and its remains", Plaque XXI</ref>
See also