Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
මේ රෝගය ‍වැළඳුණු විට ක්ලෝමයක් දුර්වල වීමෙන් ද්විතීයික ආසාදනය හෝ දීර්ඝ කාලයක් ප‍කිවත්නා කාලික පෙනහැල්ලේ රෝග හට ගැනීමට පුළුවන
බිළිඳුන් අතර මේ රෝගය පවත්නා විට, නිතර වලිප්පුව ඇති වීම‍ට ඉඩ තිබේ
රෝගය ආරම්භයේ දී ම නියමිත ප්‍රතිජීවකය දීමෙන් රෝගය වැඩි කල් ගත වීමට පෙර මැ‍ඩලීමට සහ ද්විතීයික ආසාදනයන් හට ගැනීම වැළැක්විය හැක
විශේෂ වැක්සීනයකින් ප්‍රතිශක්තිකරණය වීෙමන් මේ රෝගයෙන් බොහෝ දුරට ආරක්ෂාව ලබා ගත හැකි ප්‍රධාන මාර්ගය යි
මේ වැක්සීනය සාමාන්‍යයෙන් ජීවිතයේ පළමු අවුරුද්ද තුළදී වෙන වෙන මාත්‍රා තුනක් ලෙසින් දෙනු ලැබේ
තවද එය සාමාන්‍යයෙන් ඩිප්තීරියාව නොහොත් ගල පටල රෝගය සහ ‍ටෙටනස නොහොත් පිටගැස්ම සඳහා ආරක්ෂාව ලබා දෙන වැක්සීනයක් සමඟ සම්බන්ධ කරන ලද එක වැක්සීනයක් ලෙසින් දෙනු ලැබේ
කක්කල් කැස්ස බෝවුණු විට, ගෙදර හෝ රෝහලේ එවැනි රෝගී ළමයින් වෙන් කොට තැබිය යුතුයි
ත‍වද වැඩි වියට පත් ළමුන්ට වුව ද එය බෝවුණු ‍විට, පාසැල වෙත නොයැවිය යුතුයි
දිය බත් යනු පහසුවෙන් සදා ගත හැකි පෝෂ්‍ය දායක උදෑසන ආහාරයකි
පිලියෙල කිරීම
 ක්‍රමය
රාත්‍රියේ ඉතිරි වන බත් භාජනයකට දමා එයට ජලය එකතු කර පෙ‍ඟෙන්නට හරිනු ලැබේ
පසු දින උදෑසන ජල‍යේ පෙඟුන බත් අතින් මිරිකා ජලය ඉවත් කර, දිය බත් සඳහා සාදන විශේෂ පොල් කිරි මිශ්‍රණය සමග ආහාරයට ගත හැක
(බත් පෙරා ගත් වතුර බීමට ගත හැක) 
 ක්‍රමය
රාත්‍රියේ ඉතිරි වන බත් මුට්ටියේ තබා එයට බත් වැසෙන පමණට ජලය දමා වසා තබන්න
පෝෂණ ගුණය අපතේ නො යැවීමට පසු දින දිය බත් සකසා ගැනීමේදී ජලය ඉවත් නොකළ යුතුය
එම බත් ගෙන දිය බත් සඳහා සාදන විශේෂ පොල් කිරි මිශ්‍රණය එක් කර හොඳින් අනා ගන්න

පොල් කිරි මිශ්‍රණය
දිය බත් අහාරයට ගැනීම සඳහා පොල් කිරි මිශ්‍රණය සාදා ගැනීමට පොල් කිරි වලට ලියාගත් රතු ලූනු, පුළුස්සා ගත් වියළි මිරිස් හෝ/හා අමු මිරිස්, රස අනුව ලුණු සහ පදමට දෙහි ඇඹුල් එකතු කර ගන්න
බත් වර්ග - සිංහල
සාම්ප්‍රදායික සිංහල පැණි රසති කැවිලි වර්ගයකි
වැලි තලප සාදන ක්‍රමය සහ එහි ගුණ (පැරැණි කවියක්)

කැකුළු හාල් පිටියෙන්	ද   -   ව‍ටකර ඔලු ඇට මෙන් 	ද
තම්බා කඩ පිම්මෙන්	ද   -   සුරැකිව තබා යෙහෙන්

කිතුල් හකුරු පැණියෙන්	ද   -   මදක් සීනි සමගින්		ද 
සැඳිගා කකාරමින්	                ද   -   ලුණු වැටෙනා පදමින්	ද
තිවග දෙදුරු සමඟින්	        ද   -   එක එක පමණ යසින්	ද
බැද සුන්කර ගනිමින්	        ද   -   එකතුව සෑම දෙයින්

බඳුනක ලා සතොසින් 	ද   -   සමකර යස විලසින් 	   ද
එදවස පසුව ගොසින්	ද   -   ගනිමන් නැවත තොසින්

කැබලිව සැනින් කපා	ම   -   රඔකැන් සමඟ කදී	ම
ලොව සතහට සොඳ කදී	ම   -   අසනුව නැණැති සියල්

උදය - උදය සැමදා	        ම   -   වළඳා උණු පැන් බී	ම
සත සිත් පිනවා		ම   -   මියුරු දෙයකි සුවිපුල්

වැලි තලප යන නා  	ම   -   පැවැසුව පෙරැදුරු සෑ	ම
වා, පිත් සමන් කිරී	        ම   -   කදිමට වේ නිරවුල්

කතිරග කිරඟ කිදෙන් 	ද   -   කිටිතක තක්කිට කින්	ද
දෙමිකිට කිටිතක කුන්	ද   -   ජෙනෙකිට ගුදිත ගුදන්

සිංහල ‍කැවිලි
නිල් කටරොලු ශ්‍රී ලංකාවේ බහුලව දක්නට ලැබෙන නිල් පැහැති මලකි
වැලක් වශයෙන් දිවෙයි
මල්
කටරොඩු
වෙදනලාව යනු (EN=Stethoscope) ධ්වනික වෛද්‍ය උපකරණයක්වන අතර එය මිනිසුන්ගේ හෝ සත්වයන්ගේ සිරුර අභ්‍යන්තරයෙහි ඇති වන්න‍ා වූ නොයෙකුත් ශබ්දයන් ශ්‍රවණය කිරීම සදහා භාවිතා කරනු ලබයි
මෙය බොහෝ අවස්ථාවල දී හෘද ස්පන්දනයේ දී ඇති වන ශබ්ද සහ ශ්වසනයේදී ඇතිවන ශබ්ද ශ්‍රවණය කිරීම සදහා භාවිතා කරනු ලබයි
තවද එය බඩවැල්වල ඇතිවන ශබ්ද සහ ධමනි හා ශිරා තුළින් රුධිරය ගමන් කිරීමේදී ඇති වන ශබ්ද ශ්‍රවණය සදහා ද යොදා ගනී
දුලබ වශයෙන් භාවිතාවන කාර්මික වෙදනලාවක් මගින් ‍යන්ත්‍රෝපකරණවල අභ්‍යන්තරයෙහි ඇතිවන ශබ්ද ශ්‍රවණය සදහා භාවිතා කරනු ලබයි
උදාහරණ - අභ්‍යන්තර කොටස්වලින් නිකුත් කරන ශබ්දවලට සවන් දීමෙන් නිසි පරිදි ක්‍රියාත්මක නොවන එන්ජිමක් හදුනාගත හැකිය
එය විද්‍යාත්මක අවශ්‍යතාවයන් සදහා රික්තකයන් තුළ කාන්දුවීම් පරීක්ෂා කිරීම සදහා ද යොදා ගනී
වෙදනලා වර්ග

ධ්වනික වෙදනලා 

මේවා බොහෝ පුද්ගලයන් සදහා වඩාත් සුපුරුදු වන අතර පපුව මත තබන ලද වෙදනලාවෙහි කොටස මගින් හදුනාගන්නා ශබ්දය වාතය පිරුණු නල ඔස්සේ ගමන් කර අවසානයේදී ශ්‍රවණය කරන්නාගේ කණ දක්වා ගමන් කරනු ලබයි
වෙදනලාවෙහි පපුව මත තබන කොටස පැති දෙකකින් යුතු වන අතර එය විවිධ වූ ශබ්ද සංවේදනය සදහා රෝගියා මත තබනු ලබයි
එය ප්‍රාචීරයකින් සහ සීනුවක් වැනි කොටසකින් සමන්විත වේ
(Diaphragm and Bell) මෙම ප්‍රාචීරය වැනි ‍කොටස රෝගියා මත තැබුව ‍හොත් සිරුරෙන් නිකුත්වන ශබ්ද මගින් ප්‍රාචීරය කම්පනය වී ධ්වනික පීඩන තරංග නල හරහා ගමන් කොට ශ්‍රවණය කරන්නා‍ගේ කණ වෙත ලගාවේ
සීනුව වැනි කොටස රෝගියා මත තැබු	වහොත් නිකුත්වන ශබ්ද තරංග මගින් සමෙහි ඇතිවන කම්පනයන් මගින් සෘජුවම ධ්වනික පීඩන තරංග ශ්‍රවණය කරන්න‍ාගේ කණ වෙතට ගමන් කරයි
සීනුව වැනි කොටස මගින් අඩු සංඛ්‍යාත තරංග පරිවහණය කරන අතර ප්‍රාචීරය මගින් අධි සංඛ්‍යාත තරංග පරිවහණය කරනු ලබයි
මෙම පැති දෙකකින් සමන්විත වෙද නලාව සොයා ගනු ලැබුයේ 20 වන ශතවර්ෂයේ මුල් අවධිවල දී විසූ Rappaport සහ Sprague විසිනි
ධ්වනික වෙදනලාවන් මගින් ඇති කරන ලද එක් ගැටළුවක් වූයේ ඇති වූ ශබ්දවල මට්ටම අතිශය කුඩාවීමයි
මෙම අසීරු අවස්ථාවන් 1999 දී ස්ථරීභූත අඛණ්ඩ අභ්‍යන්තර කුහරයක් සහිත වෙදනලාවක් සහ 2002 දී චාලක ධ්වනික ක්‍රියාවලියක් සහිත වෙදනලාවක් නිෂ්පාදනය මගින් ජයග්‍රහණය කරන ලදී
ධ්වනික වෙදනලාවන් බහුලවම භාවිතා කෙරේ
ඉලෙක්ට්‍රොනික වෙදනලා 

ඉලෙක්ට්‍රොනික වෙදනලාවන් මගින් සිරුරෙන් නිකුත්වන ශබ්දයන් ඉලෙක්ට්‍රොනික ක්‍රමෝපායන් භාවිතා කර ගැනීම මගින් වර්ධනය කරනු ලබයි
මෙමගින් අඩු ශබ්ද මට්ටම් ද නිසි පරිදි ශ්‍රවණය කිරීමට හැකියාව ලැබී ඇත
කෙසේ නමුත් ඉලෙක්ට්‍රොනික වෙදනලාවලින් මෙලෙස ශබ්දය වර්ධනය කර ගැනීමේ ක්‍රමෝපායන් භාවිතා කර ගැනීමේදී ඇතැම් අවස්තාවල දී යම් යම් දෝෂ ඇති වූ අතර ඇතැම් ශබ්ද මට්ටම් ඉවත් කරනු ලැබීමක් සිදුකරනු ලබයි
මෙමගින් මධ්‍යම පරාසයේ ශබ්ද වර්ධනය කරන අතර උච්ච සහ අඩු සංඛ්‍යාත පරාසයන් සහිත ශබ්ද දුර්වල කිරීමක් මගින් ඉලෙක්ට්‍රොනික වෙද නලාවල සමස්ත ක්‍රියාකාරිත්වය සීමා කරනු ලබයි
මේවන විට බොහොමයක් වූ සමාගම් මගින් ඉලෙක්ට්‍රොනික වෙදනලාවන් නිෂ්පාදනය කරනු ලබන නිසා කෙටිකාලය් තුළදී ඉලෙක්ට්‍රොනික වෙදනලාවන් මගින් ධ්වනික වෙදනලාවන්වල පැවැත්මට අවදානමක් එල්ලකරනු ඇතැයි බලාපොරොත්තු වේ
ඉලෙක්ට්‍රොනික වෙදනලාවන්වල දී සිරුරෙන් නිකුත් කරන ධ්වනික ශබ්දයන් ප්‍රශස්ත මට්ටමින් ශ්‍රවණය කළ හැකි ඉලෙක්ට්‍රොනික සංඥා බවට වර්ධනය කොට සකස් කරනු ලබයි
එකම භෞතික විද්‍යාවක් මත පදනම්ව නිෂ්පාදනය කර ඇති ධ්වනික වෙදනලාවන් මෙන් නොව ඉලෙක්ට්‍රොනික වෙදනලාවන්හි පාරනායකයන් පුළුල් වශයෙන් විවිධ වේ
ශබ්ද ග්‍රහණය කර ගැනීම සදහා බාවිතා කළ හැකි සරලතම සහ අවම ඵලදායි ක්‍රමය වනුයේ පපුව මත තබන කොටසෙහි මයික්‍රෝෆෝනයක් සවිකිරීමයි
මෙම ක්‍රමෝපාය මගින් විවිධාකාර ශබ්දයන් නිසා බාදාවන් ඇතිවන අතර එය පසු කාලීනව භාවිතයෙන් ඉවත් කරන ලදී
Welch – Allyn’s Meditron නම් වෙදනලාවෙහි භාවිතා කරන ලද වෙනත් ක්‍රමයක් නම් ලෝහ දණ්ඩෙහි හිසෙහි පීඩ විද්‍යුත් ස්ඵටිකයක් තැන්පත් කිරීම සහ කදෙහි පතුළ ප්‍රාචීරය සමග ස්පර්ශ වන පරිදි පවත්වා ගැනීමයි
3M හිද ඝන රබර්වැනි ප්‍රාචීරය පිටුපස තබන ලද පීඩ විද්‍යුත් ස්ඵටිකයක් භාවිතා කරයි
ක්ලයිව් ස්මිත් විසින් ධාරිත්‍රක සංවේදකයක් සෑදීම සදහා විද්‍යුතයෙන් සන්නයනය වන අභ්‍යන්තර පෘෂ්ඨයක් සහිත ප්‍රාචීරයක් අන්තර්ගත වෙද නලාවක් භාවිතා කරයි
මෙම ප්‍රාචීරය මගින් ධ්වනික වෙදනලාවෙහි ක්‍රියාකාරිත්වයේ දී සිදුවන වායු පීඩනයෙහි වෙනස්වීම් විද්‍යුත් ක්ෂේත්‍රයක් මගින් ප්‍රතිස්ථාපනය කර ඇති අතර ධ්වනික වෙදනලාවක මෙන් ප්‍රාචීරය ශබ්ද තරංගවලට ප්‍රතිචාර දක්වයි. මෙමගින් ධ්වනික වෙදනලාවෙහි ඇතිවන ශබ්ද තරංගයන් වර්ධනය කරනු ලබයි
ඉ‍ලෙක්ට්‍රොනික වෙදනලාවෙහි ශබ්දයන් ඉලෙක්ට්‍රෝනිකව පරිවහණය කරන බැවින් එය වයර් රහිත උපකරණයක් විය හැකි අතර එය දත්ත පටිගත කරන උපකරණයක් ලෙස ද ඇති කරන ශබ්ද අඩුකරගත හැකි උපකරණයක් ලෙස ද භාවිතා කළ හැකිය
තවද ඇතිවන සංඥා වර්ධනය සහ ඒවා ශ්‍රව්‍ය හා දෘෂ්‍ය ප්‍රතිඵලයන් ලෙසට ලබාගැනීම ද සිදුකළ හැකිය
2001 වසරේදී වෙදනලාවන් නිෂ්පාදනය කරන පුද්ගලයන් විසින් හෘද හා ශ්වසන ශබ්ද ප්‍රස්තාරික නිරූපණයක් වන පරිදි සහ ඒ හා සම්බන්ධ ඇල්ගෝරිතමයක් මගින් විස්තර කළ හැකි පරිදි මෘදුකාංගයක් හදුන්වා දෙන ලදී
මෙම සියළුම ලක්ෂණයන් එම ශබ්ද පිළිබදව ශිෂ්‍යයන් හට ඉගැන්වීමේ දී උපකාරී වුණි
ශබ්ද ලඝුකරණය 

වඩා මෑතක දී ඇතැම් ඉලෙක්ට්‍රොනික වෙද නලාවල්වල හාත්පස පවතින ශබ්දයන් පෙරීමකට ලක් කළ හැකි ක්‍රමෝපායන් භාවිතා‍ වේ
3M’s Littmann 3000 සහ Thinklabs  ds32a යන වෙදනලාවල ද හාත්පස ශබ්දයන් පලවා හැරීම සදහා ඉහත කී ක්‍රමෝපායන් භාවිතා වේ
ධ්වනික වෙද නලාවල මෙලෙස හාත්පස ශබ්ද පෙරනයට ලක් කරන ක්‍රමෝපායන් අන්තර්ගත වන්නේ DRG බාහිර ශබ්ද ලඝුකරණ ආකෘති සහ Magna Fortis ධ්වනික ශබ්ද අවලංගු කිරීමේ වෙදනලා ආකෘති වලය
පටිගත කරන වෙදනලා 

ඇතැම් ඉලෙක්ට්‍රෝනික වෙදනලාවලට සෘජුවම ශ්‍රව්‍ය ප්‍රතිදානයක් ලබාදිය හැකි අතර ඒවා බාහිර පටිගත කිරීමේ උපකරණ වන ලැප්ටොප් පරිගණක හෝ MP3 පටිගත කිරීමේ යන්ත්‍ර මගින් පටිගත කළ හැකිය
මෙම සම්බන්ධතාවයම මින් පෙර පටිගත කරන ලද ශබ්දයන් හෙඩ්ෆෝන් භාවිතා කරමින් ශ්‍රවණය කිරීමෙන් ඒවා සවිස්තරාත්මකවම පරියේෂණවල දී අධ්‍යයනය කළ හැකි අතර අදාල රෝගියාගෙ‍් තත්ත්වය පිළිබදව වෙනත් රටක හෝ වෙනත් දුරින් පිහිටි රෝහලක සිටින විශේෂඥ වෛද්‍යවරයෙකුට ඒවා ශ්‍රවණය කිරීම මගින් නිර්ණයකට එළඹිය හැකිය
මෙය Telemedicine නම් වේ
කළලයන් හි ශබ්ද ශ්‍රවණය කිරීම සදහා බාවිතා කරන වෙද නලා 

මෙය ට්‍රම්පටයක් වැනි හැඩයක් සහිත ධ්වනික වෙද නලාවකි
එය ගර්භණී කාන්තාවකගේ උදරය මත තබා කළලයෙහි හෘද ශබ්ද ශ්‍රවණය කරනු ලබයි
මෙම වෙද නලාව එය සොයා ගත් ප්‍රංශ ජාතික ප්‍රසව වේදියෙකු වූ ඇඩෝල්ෆ් පිනාඩ් (1844 – 1934) ගේ නමින් පිනාඩ් වෙද නලාව හෝ පිනාඩ් ලෙස හදුන්වනු ලබයි
ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාතාන්ත්‍රිත සමාජවාදී ජනරජයෙහි ජනාධිපතිවරයා  ( ප්‍රසිඩන්ට් ඔෆ් ද ඩිමොක්ට්‍රටික් සෝෂලිස්ට් රිපබ්ලික් ඔෆ් ශ්‍රී ලංකා
“ඉලංගෙයි යෙනනායක සෙයාසලිස කුඩියරස  ජනාධිපති“) යනු ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාතාන්ත්‍රික සමාජවාදී ජනරජයේ රාජ්‍ය නායකයා සහ ආණ්ඩුවෙහි ප්‍රධානියා සහ ආරක්ෂක හමුදාවන්හි සේනාධිනායකයා වෙයි
ජනාධිපතිවරයා යනු,  ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රබල දේශපාලන තනතුරුධාරියෙකි
මෙම තනතුර නිර්මාණය කෙරුණේ වසර 1978 දීය
2022 ජූලි 20 වැනි දින රහස් ඡන්දයකින් රනිල් වික්‍රමසිංහ මහතා පාර්ලිමේන්තුව විසින් නවවැනි ජනාධිපතිවරයා ලෙස තේරී පත් විය
ඉතිහාසය

ශ්‍රී ලංකා සමාජවාදී ජනරජයේ ජනාධිපති
නිදහස ලැබෙත්ම, ලංකාවේ විධායක බලතල පැවරී තිබුණේ,   අග්‍රාණ්ඩුකාරවරයා වෙතින් නියෝජනය කෙරුණු, ලංකාවේ රජ වෙත වන අතර, මෙම බලතල අග්‍රාමාත්‍යවරයාගේ උපදේශනය පරිදී ක්‍රියාත්මක කෙරිණි
1972 ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව විසින් රජුගේ බලතල ඉවත් කොට, අග්‍රාණ්ඩුකාරවරයා වෙනුවට විධායක ජනාධිපතිවරයා යන තනතුර ආදේශනය කෙරුණි
ආශ්‍රිත ලිපි
 ශ්‍රී ලංකාවේ ජනාධිපතිවරු ලැයිස්තුව

2022
බම්බා යනු කුවේණි කුමරියගේ පියා ය
ලංකා ගවරා (CEYLON GAUR) යනු ලංකාවේ වාසය කල වඳවී ගිය ක්ෂීරපායි සත්වයෙකි
ගවරා යනු විශාල ශරීරයකින් හෙබි කාල වර්ණ සත්වයෙකි
මෙම සත්වයා හරකා බයිසන් ගවයා යැක් මීහරකා අයත් ගව පවුලේ සාමාජිකයෙකි
ඔවුන් ඉතාමත් ශක්තිමත් සත්ව විශේෂයක්ය
දැනට වාසය කරන අලියා රයිනොසිරස් හිපපොටේමස් මෙසේ විශාලව වැඩෙන සතුන්ය
මෙම සත්වයා ඊශාන දිග හා දකුණු අසියානු කලාපයේ පැතිරී සිටී. ලංකාවේ වාසය කල ගවරා ඉන්දියාවේ වාසය කල ගවරාට වඩා කුඩාවූ බව සදහන්වේ
දැරණියගල මහතාගේ හා ඇතැම් බ්‍රිතාන්‍ය ලේඛකයින්ට අනුව මේබව සනාතවේ
Scientific Classificatioබ
 රාජධානිය
සත්ව
 වංශය
පෘෂ්ඨවංශී
 Class
ක්ෂීරපායි
 Order
Artiodactyla
 Family
Bovidae
 Subfamily
Bovinae
 Genus
Bibos
 Species
sinhaleyus
 Binomial name
- Bibos sinhaleyus

ඉතිහාසය 
සිංහල භාෂාව තුල ඇති ගවරමාන,ගවර එළිය,ගවර විල,ගවර කැළේ වැනි ස්ථාන නාම මෙන්ම ගවර මාන නමින් හඳුන්වන තෘණ විශේෂයක්ද පවතී
මෙවන් වචන සිංහල භාෂාවට එක්වී ඇති ආකාරය අනුව ගවරා යන සතෙකු ශ්‍රී ලංකාව තුල ජීවත්වූවා යැයි සිතිය හැකිය
මීට අමතරව රොබට් නොක්ස් විසින් රචිත එදා හෙළදිව ග්‍රන්තයේද ගවරා නමින් හඳුන්වනු ලැබූ සතකු සිටි බව පවසයි
ඔහු සඳහන් කරන ආකාරයට ගවරා ගවයෙකුට සමාන ලක්ෂණ දරයි
කෙසේ වෙතත් ගවරා කිසි දිනෙක ඔහු නොදුටු බවත් නොක්ස් පවසයි රොබට් (නොක්ස් විසින් ලියන ලද  එදා හෙළදිව (පරිවර්තනය=ඩේවිඩ් කරුණාරත්න ) කෘතියෙහි සදන් වන්නෙ රජතුමාගේ සුරතල් සතුන්  අතර නොක්ස් විසින් මෙවන් සතෙකු දුටු බවයි.  {පරිචේදය - 10 / 103 පිටුව / තෙවන ජේදය})
ගවර නමින් සතකු සිටිනබව ගැමියන් කියනු නොක්ස් අසා ඇත
මීට අමතරව ජොන් ඩොයිලිගේ වාර්ථාවලද ගවරා පිළිබද තොරතුරු ඇතුලත්ය
ඩොයිලි ගේ වාර්ථවලට අනුව ගවරා ගවයාට සමාන පෙනුමකින් යුතු සතෙකි
වර්ණයෙන්ද ගවයාට සමානය එහෙත් ගවරාගේ අං තට්ටුව පහතට නැමී පිහිටා ඇත
මෙම සත්වයා ඉතා කලාතුරකින් පමණක් දැකගතහැකිවිය
වරෙක අල්ලාගත් ගවරෙකු මහනුවරට ගෙන ආබව ඩොයිලි අසා ඇතිබව පවසයි
කෙසේ වෙතත් මෙම ගවර ඉතා කෙටි කලකින් මියගොස් ඇත
මේජරි ෆොර්බ් විසින් රචිත ‘Eleven Years in Ceylon (1840
159)’ නම් ග්‍රන්තයේද ගවරා පිළිබද කියැවේ
නුවර එළිය හා සමනළකන්ත අතරවූ තැනිතාලා බිම් කඩ එවක ගවර එළිය නමින් හඳුන්වා ඇතිබව ඔහු පෙන්වා දෙයි
ගවරා යනු ඉතා භයන්කර සතෙකු බව මේජර් ෆොර්බ් පවසයි
ජේම්ස් එමර්සන් ටෙනනට් ගේ  Ceylon
An account of the island Physical, Historical and Topographical (1859)
නම් ග්‍රන්තයේද ගවරා ගැන තොරතුරු ඇතුලත්ය
වරක් ඔහුට මහළු සිංහල පුරුෂයෙකු ගවරා ගැන විස්ථරයක් පවසා ඇත
ගවරා හෝටන් තැන්න ප්‍රදේශයේ වාසය කරඇත
එම සත්වයා ගෝනාට හා මී හරකාට සමාන ලක්ෂණ ඇති තද දුඹුරු පැහැති සතකු බව එම මහල්ලා ටෙනනට්ට පවසා ඇත
ගවරා මධ්‍ය කඳුකරයේ ජීවත්වී ඇත
ජනප්‍රවාදයන්ට අනුව ගවරෙකු සමග සටන් කොට දිනන පුද්ගලයාට රජුගේ ආක්ෂකයා වීමට හැකියාව ලැබිණි
ගවරා ගේ යැයි සක කළහැකි අස්ථි කොටස් 1962 දී රත්නපුර ප්‍රදේශයේදී  ආචාර්‍ය  P
දැරණියගලයන්ට හමුවී ඇත
මීට අමතරව මෙවන් ගවේෂණ කිහිපයකින් ගවරා ගේ යැයි සක කළ හැකි ෆොසිල හමුවී ඇත
මිනිසුන් විසින් දඩයම් කිරීම වසංගත රෝග වැනි හේතු විසා ගවරා වඳවී යන්නට ඇතැයි සළකේ.

මූලාශ්‍ර 
1.	http
com/geo/india-lanka
htm

2.	Ceylon
An Account of the Island Physical, Historical, and Topographical by James Emerson Tennent (pg 152) - http
//books
lk/books
id=VeeAO6fuGQ8C&pg=PA151&lpg=PA151&dq=ceylon+gaur&source=bl&ots=M4PPpjF5z_&sig=a9OHx08ZiQY6F_MRA_I5HK29Ahs&hl=en&ei=P7z6S-SwC4O5rAe-hbGwCg&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=2&ved=0CBoQ6AEwAQ#v=onepage&q&f=false

3.	http
rootsweb
com/lkawgw/muskrat
html

4.	http
org/wiki/Gaur

5.	http
id=GkI2-5QNps4C&pg=PA125&lpg=PA125&dq=ceylon+gaur&source=bl&ots=LrZU6Col0k&sig=iES0jr7hxzzqaJHjO7UNm7_5eU4&hl=en&ei=A9P6S7D-MIzCrAeHz9HPCg&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=7&ved=0CCoQ6AEwBg#v=onepage&q=ceylon%20gaur&f=false
(Catalogue of Mammalia in the Indian Museum, Calcutta by William Lutley Sclater)
6.	http
id=9Ad2AicQn_0C&pg=PA49&lpg=PA49&dq=ceylon+gaur&source=bl&ots=reLEtJiuWS&sig=Y3CJVZ_9vMUr6QonZ_GYl83xXtU&hl=en&ei=VdX6S8XkNY7HrAft7q3dCg&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=4&ved=0CCMQ6AEwAzgK#v=onepage&q=ceylon%20gaur&f=false
(Sketches of the natural history of Ceylon with narratives and anecdotes
by Sir James Emerson Tennent)
7.	http
pdn
lk/cjsbs/text/text31.7.pdf  
(A MOLAR TOOTH OF HEXAPROTODON (HIPPOPOTAMIDAE) FROM UPPER PLEISTOCENE DEPOSITS OF THE CENTRAL PROVINCE OF SRI LANKA
- SR Weerawardhena, AP Russell, R Ratnayaka - pdn
lk)
8.	http
//repository
kulib
kyoto-u
jp/dspace/bitstream/2433/110021/1/SANSAI4_1.pdf
මේස‍ පන්දු යනු ක්‍රීඩකයින් දෙදෙනෙකු හෝ හතරදෙනෙකු සැහැල්ලු පන්දුවකට ඉදිරියට සහ පසුපසට එකිනෙකා වෙත පැඩලයන් මඟින් පහර දීමයි
ක්‍රීඩාව සිදු කරන්නේ දැලකින් දෙකට බෙදු ද ‍ෙම්‍සයක් මතදීය
ක්‍රීඩකයන් තමන් දෙසට එන පන්දුව එක් වතාවක් පමණක් තම පැත්තේ වැද්දවීමෙන් අනතුරුව අනිත් පැත්තට යොමු කල යුතුය
පන්දුව විරුද්ධවාදියාගේ පැත්තේ නොගැටුනහොත් හෝ විරුද්ධවාදියා පන්දුව අවසාන ඉර පසුකිරීමට ප්‍රථම පහර නොදුනහොත් එය මල පන්දුවක් ලෙස හැදින් ‍ෙව්‍
ක්‍රීඩාව ඉතා ඉක්මනින් සහ ඉක්මන් ප්‍රතික්‍රියාකාරී විය යුතුය
දක්ෂ ක්‍රීඩකයෙකු හට දඟර කවා පන්දුව යැවිය හැකිය
එලෙස යැවී‍ෙමන් විරුද්ධ පැත්තේ සිටින ක්‍රීඩකයාට පන්දුව එන ආකාරය සහ එයට පහරදෙන ආකාරය කල්‍‍‍‍ෙව්ලා ඇතිව සැලසුම්‍කර ආත්ම විශ්වාසයකින් යුතුව පන්දුවට පහරදී‍ම්‍ හැකියාව වලක්වයි.
	
මෙම ක්‍රීඩාව 1880 දී එංගලන්තයේදී ආරම්‍භ කරන ලද්දේ රාත්‍රී ආහාරයට පසු ඉහල පෙලේ වික්ටෝරියානුවන් විනෝදය සඳහා කරන ලද ක්‍රීඩාවක් ලෙසිනි
එහිදී දැලක් ලෙස පොත් පේලියක් ද රවුම්‍කර ගත් ෂැම්‍පේන් මූඩියක් හෝ ගැට ගසා ගත් නූල් බෝලයක් ලෙසද , සිගරට්‍පෙට්‍ටියක පියනක් පැඩලය ලෙසද භාවිතා කරන ලදී
නූතන ක්‍රීඩාවක් ලෙස ‍මේස පන්දු යුරෝපයේ ඇ‍ෙමරිකා‍ෙව් සහ ජපානයේ විකසනයට පත්ව ඇත
මෙම ක්‍රීඩාව පාලනය කරනු ලබන්නේ 1926 දී පිහිටුවා ගන්නා ලද අන්තර්ජාතික ‍ෙම්‍ස පන්දු ස‍ම්මේලනය මගිනි
(ITTF)

ක්‍රීඩා
මුල් කාලීන ජනපදවල දුර්වලතා
දැන් එක්සත් ජනපදය නම් ප්‍රදේශයේ ස්පාඤ්ඤය විසින් ජනපද කිහිපයක් ආරම්භ කරන ලදී
ඇමෙරිකාවේ බිහිවුණු පළමු ඉංග්‍රිසි දරුවා වූ වර්ජිනියා ඩෙයා බිහිවී ඇත්තේ ඉහත කී රොනොක් ජනපදයෙහිය - ඇගේ ඉරණම ද අප්‍රකටය

ස්පාඤ්ඤ ජනපද

ෆ්ලොරිඩාව 

ස්පාඤ්ඤ ෆ්ලොරිඩාවෙහි කුඩා ජනාවාස කීපයක් පිහි‍ෙටවු නමුත් ඒවායින් බොහොමයක් ඉතා ඉක්මණින්ම අතහැර දමනු ලැබිනි
බ්‍රිතාන්‍ය ජනපද
කාරණා කීපයක් මුල් කරගෙන 17 වෙනි සියවස ආරම්භයේදී එංගලන්තය ඔවුන්ගේ ප්‍රථම (සාර්ථක) උත්සාහය ආරම්භ කළේය
චෙසපීක් බොක්ක ප්‍රදේශය
 
පළමුවැනි ජේම්ස් විසින් ලන්ඩන් සහ ප්ලිමත් සමාගම් වලට 1606 දී දුන් පවරාදීම්
ජේම්ස්ටවුන්

චෙසපීක් බොක්කේ කුඩා ගඟක් අසළ 1607 දී පිහිටුවන ලද පළමු සාර්ථක ජනපදය ‍"ජේම්ස්ටවුන්" වෙයි
පහළ දකුණ 

දකුණු ප්‍රදේශ ජනපද තුළට චෙසපීක් කලාපයේ වගා ජනපද වර්ජිනියා, මේරිලන්ඩ්, සහ (සමහර වර්ග කිරීම් මගින් ඩෙලවෙයාර් ද) සහ පසුව උතුරු සහ දකුණු කැරොලිනා සහ ජෝර්ජියාව වශයෙන් බෙදුණු පහළ දකුණු ප්‍රදේශ ද ඇතුළත් විය
කැරොලිනා ජනපදය 

වර්ජිනියාවේ දකුණේ ඉංග්‍රිසි ජනපද ඇති කිරීමේ පළමු ප්‍රයත්නය වූයේ කැරොලිනා පළාතයි
බ්‍රිතාන්‍ය කොළණිවල ඒකාබද්ධ වීම
පොදු ආරක්ෂාවක්

ජනපද වාසීන්ට බ්‍රිතාන්‍ය පුරවැසියන් ලෙස ඔවුන්ගේ හවුල් අනන්‍යතාවය මතක් කර දුන් එක් අවස්ථාවක් වූයේ 1740 - 48 කාලයේ යුරෝපයේ ඇතිවූ ඕස්ට්‍රියානු අනුප්‍රාප්තික යුද්ධයයි
යටත් විජිත නීති සම්පාදක මණ්ඩලය මගින් සහ දෙවැනි ජෝර්ජ් රජු විසින් සැලසුම ප්‍රතික්ෂේප කල අවස්ථාවේදි පැහැදිලි වූ කරුණක් වූයේ උතුරු ඇමෙරිකාවේ ජනපද ඒකාබද්ධ වීමක් කරා ගමන් කරමින් සිටින බවයි. 

ප්‍රංශ සහ ඉන්දියානු සටන්

 
ඉන්දියන් යුද්ධ කාලයේ - ජොර්ජ් වොෂින්ටන් 
"හත් අවුරදු යුද්ධය" යනුවෙන් හැඳින්වුනු මහා යුරෝපීය යුද්ධයේ ඇමෙරිකානු ව්‍යාප්තිය ප්‍රංශ සහ ඉන්දියානු යුද්ධය විය
බ්‍රිතාන්‍ය අධිරාජ්‍යයට බැඳීම

ජනපද එකිනෙකට බොහෝ වෙනස් වූවද ඒවා එතෙක් නමට පමණක් සීමා නොවූ බ්‍රිතාන්‍ය අධිරාජ්‍යයේ කොටසක් විය
යටත්විජිතවාදී දිවි පැවැත්ම

නව එංගලන්තය 
නව එංගලන්තය ජනාවාස කිරීමේදි ප්‍යුරිටන්වරු ගොවියන්ගේ සහ ඔවුන්ගේ පවුල් වලින් සැදුම් ලත් ස්වයං පාලන ආගමික සංවිධාන නිර්මාණය කළහ
ඉහළ පෙලේ දේශපාලනඥයින් පිරිමි පදිංචි කරුවන්ට හෝ ඉඩම් හිමියන්ට ඉඩම් දුන්හ
ඔව්හු පසුව ඒවා ඔවුනොවුන් අතර බෙදා ගත්හ
විශාල ඉඩම් කොටස් සමාජයේ ඉහළ පැළැන්තියේ අයට දුන් නමුත් සෑම සුදු මිනිසෙකුටම තම පවුලේ අවශ්‍යතාවය පිරිමැසීමට සෑහෙන ඉඩම් තිබුනි
එමෙන්ම තවත් වැදගත් කරුණක් වූයේ සෑම සුදු මිනිසෙකුටම නාගරික සභාවේදි කථා කිරීමේ අයිතිය තිබීමයි
නාගරික සභාව බදු අය කළේය
පාරවල් තැනුවේය
නගරයේ කටයුතු කර ගෙන යාමට නිලධාරින් තෝරා ගත්තේය
ප්‍යූරිටන්වරු විසින් ආරම්භ කරන ලද පෙර කී දේවස්ථානයට නව එංගලන්තයේ සියලු නිවැසියන් සම්බන්ධ නොවූහ
එයට හේතුව දෙවියන් වහන්සේ විසින් පාපයෙන් ගලවා ගැනීම සඳහා තෝරා ගන්නේ විශේෂිත මනුෂ්‍යයින් සුලු පිරිසක් පමණක්ය යන ප්‍යුරිටන් විශ්වාසයයි
ඒ වෙනුවට දේවස්ථානයේ සාමාජිකයන් ඉදිරියේ කැමැත්තෙන් පරික්ෂාවක් පිණිස ඉදිරිපත් වන අයට එහි සාමාජිකත්වය සිමා විය
ඔවුන් හඳුන්වන ලද්දේ ‘තෝරා ගනු ලැබු’ නැතහොත් ‘සාන්තුවරු’ වශයෙනි
එමෙන්ම මෙම පිරිස නව එංගලන්ත ජනපදයේ ජනගහණයෙන් 40% කට අඩු පිරිසක් විය
ගොවිපල ජීවිත
නව එංගලන්තයේ වැඩි දෙනෙකු ගොවියෝ වූහ
දිගු කාලීන ආර්ථික වර්ධනය 

බොහෝ නව එංගලන්ත දෙමාපියන් ඔවුන්ගේ පුතුන්ට ඔවුන්ගේම ගොවිපලවල් ආරම්භ කිරීමට උදව් කළහ
සංස්කෘතිය හා අධ්‍යාපනය 

ප්‍රාථමික අධ්‍යාපනය නව එංගලන්තය පුරාම ව්‍යාප්තව තිබුණි
මුල් කලීන ප්‍යුරිටන් පදිංචිකරුවෝ බයිබලය ඉගෙනිම අත්‍යවශ්‍ය බව විශ්වාස කළහ
එබැවින් කුඩා කාලයේදීම ළමයින් කියැවීම පිණිස උගන්වන ලදී
සෑම නගරයක්ම ප්‍රාථමික පාසලක් සඳහා ගෙවිය යුතු බව දන්වා තිබුණි
මෙම නීතිය නිසා එංගලන්තයේ බොහෝ ළමයි යම් ආකාරයක විධිමත් අධ්‍යාපනයක් ලත් අය වූහ
සියයට 10 ක ප්‍රමාණයක් ද්වීතියක පාසැල් අධ්‍යයනය ලැබීමේ වරප්‍රසාද ලත් අතර විශාල නගර වල භාෂා පාසැල් සඳහා අරමුදල් ලබා ගත්හ
බොහෝ පිරිමි ළමයි ඔවුන්ගේ පියවරුන්ගෙන් පුහුණුව ලබා ගත් අතර ශිල්පීය දැනුම ලබා ගත්තේ ශිල්පීන් යටතේ ආධුනිකයන් ලෙසින් පුහුණු වීමෙනි
ගැහැණු ළමයි සුලු පිරිසක් විධිමත් පාසැල් වලට ගියහ
ඉතිරි බොහෝ අය නිවසේදීම කිසියම් අධ්‍යාපනයක් ලදහ
එසේ නැතහොත් ස්ත්‍රීන් විසින් නිවෙස්වලම උගන්වන (Dame school නමින් හැඳින්වෙන) පාසැල් වලින් කියවීමේ හා ලිවීමේ මූලික හැකියාව ලබා ගත්හ
1750 වන විට නව එංගලන්තයේ සියයට අනූවක් පමණ ගැහැණූ සහ සියයට සීයක්ම වාගේ පිරිමින් ද කියවීමේ හා ලිවීමේ හැකියාව ලබා සිටියහ
නව එංගලන්තයේ බොහෝ දේවස්ථාන දේවගැතිවරුන් පුහුණු කිරීමේ විද්‍යාල පිහිටුවන ලදී
මේ අතර ප්‍යුරිටන්වරු උසස් අධ්‍යනය ලැබීම සඳහා උසස් අධ්‍යයන ආයතන ආරම්භ කළහ
1636 දී ආරම්භ කළ හාවර්ඩ් අධ්‍යයන ආයතනය 1701 දී ආරම්භ කරන ලද සේල් කොලිජිය ද එවැනි ආයතන විය
පසුව බැප්ටිස්ට් සභාවේ අය 1764 දී බ්‍රවුන් විශ්ව විද්‍යාල අසල රොඩ් අයිලන්ඩ් කොලෙජ් නම් විද්‍යාපීඨය ද තවත් සභාවක දේව ගැතිතුමෙකු 1769 දී ධාර්ට්මත් විද්‍යාපීඨය ද ආරම්භ කළේය
උසස් අධ්‍යනයට හිමිකම් ඇත්තේ ධනවතුන්ට පමණයි කියන්නට මෙන් එම අධ්‍යාපන ආයතනට ස්ත්‍රී පක්ෂය නොමැතිව පිරිමි අය කීප දෙනෙක් පමණක් ඇතුළත් වූහ
නව එංගලන්තය අගනා ශාස්ත්‍රීය කෘතින් බොහෝමයක් නිර්මාණයන් කළේය
සත්‍ය වශයෙන් කියතොත් අනිකුත් ජනපද සියල්ලේම එකතුවට වඩා වැඩි නිර්මාණ ප්‍රමාණයක් නව එංගලන්තයේ නිර්මාණය විය
මෙම කෘතිවලින් බොහොමයක් ඉතිහාස කථා, ආගමික දේශන, පෞද්ගලික සටහන් ආදිය විය
ඒවා ලියන ලද්දේ දේවගැතිවරුන් විසින් හෝ ආගමික විශ්වාසයන්ගෙන් උද්‍යෝගීමත් වූ අය විසිනි
බොස්ටන් දේවගැතිවරයෙකු වූ කොට්න් මාතර් "මැග්නේලියා ක්‍රිස්ටි ඇමෙරිකා" නම් (ඇමෙරිකාවෙහි ක්‍රිස්තුස් වහන්සේගේ මහා ක්‍රියාවන්) කෘතිය පළ කළේය
ඒ අතර ජොනතන් එඩ්වර්ඩ් 1754 දී (A careful and strict Enquiry Into) නම් දාර්ශනික කෘතිය ලිවේය
එමෙන්ම සංගීතයද ආගමික තේමාවලින් යුක්ත විය
ඒ මන්ද යත් නව එංගලන්තයේ දැඩි ආගමික විශ්වාසයන් විසින් ආගමික නැඹුරුවක් නොමැති හෝ ලෞකිකත්වයට නැඹුරු වූ කලා කෘති තහනම් කරන ලද බැවිනි
මෙයට නාට්‍යයද ඇතුලත් විය
ආගම
ක්‍රිස්තියානි ආගම් චාරිත්‍ර, වාරිත්‍ර, විධික්‍රම යනාදිය භාවිතා කිරීමේ නිදහස සොයා සමහර සංක්‍රමණිකයන් මුල් යුගයේ අමෙරිකාවට පැමිණියාහ
ජීවන ක්‍රම 

මධ්‍ය කොළණිවල (ජනපද) ගොඩනැගිලිවල ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය එහි ජනතාවගේ විවිධත්වය පිළිබඳ පිළිබිඹුවක් විය
ගොවිපලවල්
කෘෂිකාර්මික ක්ෂේත්‍රයේ ජනවාර්ගික වශයෙන් විවිධ වෙනස් කම් තිබුණි
දකුණු ජනපද
දකුණු ජනපද වල ප්‍රධාන වශයෙන්ම ඉහළින් සිටියේ දකුණු කැරොලිනා, වර්ජිනියා සහ මෙරිලන්ඩ් ජනපද වල වහලුන් හිමි ධනවත් වැවිලිකරුවන්ය
වැවිලි 
	
1720 දශකයේ බොහෝ දුෂ්කරතා විඳිමින් ඇතැම් විට අහාර හිඟයෙන් පෙළෙමින් ආරම්භ කරන ලද වතු වගාවේ දෙවැනි පරම්පරාව ජෝර්ජියන් පන්නයට විශාල මන්දිර තැනීම ආරම්භ කළහ
org/wiki/Colonial_America

ඇමරිකානු ඉතිහාසය
ගුහා සිතුවම් නිර්මාණය යනු ගුහා බිත්ති වල හා සිවිලිම් වල ප්‍රාග් ඓතිහාසික යුගයන් වලදී කළ සිතුවම් නිර්මාණයන් යුරෝපයේ පැරණිම සිතුවම් නිර්මාණයන් වසර 32000 ක් පැරණිය
මේවායේ අරමුණ නොදනියි
ඇතැම් විට අරමුණක් නොමැති වන්නටද ඉඩ ඇත
සාක්ෂි මගින් පැවසෙන පරිදි සජීවි ප්‍රදේශ වල කළ සැරසිලි ගණයට මේවා අයත් නොවෙයි
ඒ ඒවා හමුවු ගුහා වල ජනාවාස පිළිබද සලකුණු හමු නොවු බැවිනි
පහසුවෙන් ළඟා‍නොවිය හැකි ගුහා ප්‍රදේශ වල මේවා පවතින බැවින් ඇතැම් න්‍යායන්ට අනුව තොරතුරු සම්ප්‍රේෂණ ක්‍රමයක් ලෙස ද තවත් න්‍යායන්ට අනුව ආගමික හෝ උත්සව අරමුණක් සදහා ද මේවා භාවිත කරන්නට ඇත
අප්‍රිකාව

දකුණු අප්‍රිකාවේ උක්තාලම්බා ඩ්‍රැකන්ස්බර්ග් වසර 3000 ක් පමණ පැරණි යැයි සැලකේ. එසේ වුවද එහි ජිවත් වු සාන් ජන කොටස් දැනට වසර 8000 කට පමණ පෙර චිත්‍ර ඇඳ තිබේ
මිනිසුන්ගේ හා සත්වයන්ගේ රූපවලින් යුත් එම චිත්‍රවලින් ආගමික ඇඳහිලි නිරූපණය  කරන බව විශ්වාස කරයි
පුරා විද්‍යා කැණිම් කණ්ඩායමක් විසින් මෑතක දී සෝමාලියාවෙහි හාගේසාවලින් පිටත පිහිටි ලාස් ගා 1 ලෙන් සිතුවම් සොයා ගන්නා ලදි
මෙම සිතුවම් වලින් පැරණි වාසස්ථාන හා ගවයන් වන්දනාමාන කරමින් ආගමික උත්සව පවත්වන ආකාරය නිරූපණය වේ
නැමීබියාවේ ඇපලෝ 11 ලෙන් වලින් හමුවූ චිත්‍ර ඉපැරණි ලෙන් සිතුවම් වලට අයත්ය
230000 – 250000 කාලයේදී ඒවා මේවා නිර්මාණය කර ඇතැයි සැලකේ. ලෙන් සිතුවම් අග්නි දිග ඇල්ජීරියාවේ මැසිලි එන් ආජර් කඳුවලද, අකකුස්, මෙස්සක් සෙට්ටෆෙට් හා ලිබියාවේ හා අයර් කඳු, නයිජිර්, ටිබෙස්ටි හා ඩැඩි වැනි සහරා ප්‍රදේශ වලද හමු වි ඇත
ඕස්ට්‍රේලියාව 

ඕස්ට්‍රේලියාවේ කැකඩු ජාතික උද්‍යානයෙන් ද පැරණි ලෙන් සිතුවම් හමු වී තිබේ
එම උද්‍යානයේ රතු හිරියල් පැහැ සිතුවම් විශාල ප්‍රමාණයක් ඇත
රතු  හිරියල් කාබනික අමුද්‍රව්‍යයක් නොවේ
එම නිසා මෙම සිතුවම්වල කාබන් දිනැයුම පරීක්ෂා කිරීම අපහසුය
චිත්‍රයේ අන්තර්ගතය අනුව සමහරවිට එහි කාලසීමාව නිර්ණය කළ හැක
අග්නිදිග ආසියාව 
ගල්ලෙන් සිතුවම්, ඉන්දියාව, තායිලන්තය, මැ‍ලේසියාව හා ඉන්දුනීසියාව ආදී රටවලද දැකිය හැකිය
තායිලන්තයේ ගල්ලෙන් හා බෑවුම් පිහිටා ඇත්තේ තායිලන්ත - බුරුම දේශ සීමාව ඔස්සේ මධ්‍යම තායිලන්තයේ පෙචබුන්  කඳුවැටියේ හා මීකොං ගංගාවට මුහුණ ලා නැකෝන් ඒවොන් ප්‍රාන්තයේය
එම ස්ථාන සියල්ලකම ලෙන් සිතුවම්  විශාල ප්‍රමාණයක් දැකිය හැක
මැලේසියාවේ පැරණිම සිතුවම් ඇත්තේ පෙරක්හි ගුවා කම්බුන් හීය
ඒවා වසර 2000  පමණ පැරණිය
නිආන් ලෙන් වල ඇති සිතුවම් වසර 1200 ක් පමණ පැරණිය
ඉන්දුනිසියාවේ සුලාවෙයි දූපත් වල මැරොස් හි ඇති ලෙන් එහි ඇති අත් සලකුණු සඳහා ප්‍රසිද්ධය
කලිමන්ක්න් ප්‍රදේශයේ අසංකුලිරන් හීද මෙවැනි අත් සලකුණු දැකිය හැකිය
යුරෝපය 

'වාසි‍ලීනෝ සැන් ද සයුමෝලං’, මැග්ල‍ඩේනියන් කලාව තුළදී හමුවීමේ දී, 1079 දී අල්මයිරා ගුහාවේ 'කැන්ටබ්‍රියා' බිතුසිතුවම්, ස්පාඤ්ඤයේ හි දී සසඳා බැලීමේ දී ඉතා සුක්ෂම ලෙස වංචාවක් සිදු කර ඇති බව පෙනී යයි
වර්තමානයේදී නැවත තක්සේරු කිරීමේදී හා වැඩිදියුණු  කිරීමේදී එම නිර්මාණය, ඔවුන්ගේ බලතල හා දර්ශන ප්‍රධාන උපකරණ භාවිතා කරන මිනිසුන්ට වඩා ඔවුන්ගේ කලාත්මකභාවය ඉහළ පුරාශිලා වල දක්නට ලැබේ
ගුහාවල ඇති බිතුසිතුවම් එම සංස්කෘතියේ සහ එම යුගයේ වැදගත්කම පෙන්වයි. 

පිහිටීම

ඉතා හොඳින් දන්නා ගුහා 
	ලස්තෝස්, ප්‍රංශය
	ලා මාර්ඩි, ලූසැක්  - ලේස් මැටේම්ස් ආසන්නයේ ප්‍රංශය
	මාර්වුම් ගුහාව, වැලෝන්, පොන්ට් ඩී ආක්, ආසන්නයේ ප්‍රංශයේ
	ඇල්ටමීරා, සැන්මිලීනා ඩෙල් මාර් හා කැන්ට්‍රබ්‍රිටා ආසන්නයේ ස්පාඤ්ඤයේ
	කොස්කර් ගුහාවේ පිවිසුම මුහුදු මට්ටමට වඩා අඩු මර්සිලිස් වලට ආසන්නයේ  ප්‍රංශයේ 
	ෆොන් ඩී ගැටු ඩොග්ඩොන් ප්‍රංශ නිම්නය, ගල්වල ඇඳි බිතිසිතුවම් හඳ බෑවුම් ලෙස ඉදිරිපත් කරයි
ඛාදනය නිසා ඒවා නාස්ති වී ඇත
වඩාත් ප්‍රචලිත උදාහරණයක් ලෙස 'අන්ටුවන්සලිටි' , පින්ලන්තයේ 'සමී' ප්‍රදේශය ආසන්නයේ පිහිටයි
ගුහා සිතුවම්
කුරුම්බැට්ටි මැෂිම යනු පහසුවෙන් සාදාගත හැකි ශ්‍රී ලංකාවේ ගැමි  ළමුන් අතර ජනප්‍රිය පරිසර හිතකාමී සෙල්ලම් බඩුවකි
සාදන අයුරු
ඉරටු කැබලි කිහිපයක් සහ කුරුම්බැට්ටියක් භාවිතා කරමින් මෙම කුරුම්බට්ටි මැෂිම සාදාගත හැකිය
කුරුම්බැට්ටි මැෂිම සාදා ගැනීම පහත ඡායාරූපය උපයෝගී කරගන්න
ප්‍රථමයෙන් ම සිරස් ඉරටු කැබලි දෙක සවිකර ගන්න
දෙවනුව වක්‍රාකාර ඉරටු කැබැල්ල සවි කරගන්න
අවසානයේ දී තිරස් ඉරටු කැබලි දෙක රඳවා ගන්න
ක්‍රීඩා කිරීම
සාදා ගත් කුරුම්බැට්ටි මැෂිමේ තිරස් ඉරටු කැබලි දෙකේ දෙකෙලවරින් අල්ලා මැද කොටස කැරකැවීමෙන් මෙය ක්‍රියාත්මක කල හැක
එවිට එයින් මිහිරි හඬක් ජනනය වෙයි
හරස් ඉරටු 2 අතරට ශාක පත්‍රයක් තබා ක්‍රියාත්මක කිරීමෙන් , යමක් මැසුවා සේ පෙනෙන සිදුරු රාශියක් සැදේ
සෙල්ලම්
සෙල්ලම් බඩු
ඔබට අවශ්‍ය ලිපිය තෝරාගන්න
 බම්බා රජ - විජයාවතරණයට පෙර අවසාන රජ
 ශ්‍රී වීර පරාක්‍රම නරේන්ද්‍රසිංහ රජු - අවසාන සිංහල රජ
 ශ්‍රී වික්‍රම රාජසිංහ රජ - සිංහලේ අවසාන රජ
 හයවන ජෝර්ජ් රජ - ලංකා යටත් විජිතය පාලනය කල එක්සත් රාජධාණියේ අවසාන රජ
 දෙවන එලිසබෙත් රැජින - ලංකා රාජධාණියේ අවසාන රජ
චාණක්‍ය චන්ද්‍රගුප්තව හා ඔහුගේ හමුදාව දිරිමත් කලේය
මගධයේ සිහසුන ලබාගැන්මටයි
ඔහුගේ බුද්ධි ජාලය මෙහෙයවීමෙන් චන්ද්‍රගුප්ත, මගධයේ හා අනෙක් ප්‍රදේශවල  බොහෝ තරුණයන් මෙසේ රැස් කිරිමට සමත් විය
මිනිසුන් බොහෝ දෙනා සිත්තැවුලෙන් සිටියේ ධන රජුගේ නීති වලටය
මෙම මිනිසුන් සැදුම් ලද්දේ ‍හිටපු ජනරාල් තක්ෂිලා හි හිටපු සේනාධිපති චාණක්‍යගේ අනෙක් සිසුන් කාකයේ පෝරස් රජුගේ නියෝජිතයන් ඔහු‍ගේ පුත් මලේන්දු හා තුඩා රාජ්‍ය වල නීති සම්පාදකයාගෙනි
පාඨලිපුත්‍ර ආක්‍රමණයට සුදානම් වෙමින් මෞර්යය රහසේම සැලසුම් කලේය
බල ඇණියට නියෝග ලැබීමත් සමග මගධ හමුදා නගරයෙන් එළියට ඇද දමා ඔවුන් මෞර්යයගේ හමුදා බල ඇණි දෙකකට මැදි කිරිම සැලසුම විය
මේ සියල්ල අතර මෞර්යය ජෙනරාල් නන්දා ගේ ජෙනරාල් ට අල්ලස් දුන්නේය
ඔහු රාජධානියේ සිවිල් යුද්ධයක් ඇති කලේය
ඒ අතර සිහසුනද හිමිකරුවාට  දිමට සැලසුම් සකස් විනි
මාතෘකාවට අවස්ථානුකුල ජයග්‍රහණය කිරිමට හැකිවිය
මුලිකව නන්දා ඉල්ලා අස් වුයේ චන්ද්‍රගුප්ත ට බලය පවරමිනි
ඉල්ලා අස්වූ නන්දා ඉන් පසුව දක්නට නොලැබිනි
රාක්ෂස මානසපක්ෂයේ පිලිගත්තේය
රක්ෂසා චන්ද්‍ර ගුප්තයේ ප්‍රධාන උපදේශක ලෙසතත් චාණක්‍යඋසස් නිලයකට පත් කිරිමත් සිදු විය
බීජිං නගරයේ පහත සදහන් ප්‍රදේශ වලින් සමහරක් ප්‍රතිසංස්කරණය කර ඇති අතර අදටත් සංචාරකයින් නිතරම පැමිණෙන ප්‍රදේශ වේ
බැඩලින් හෙවත් ජුවොන්ගුවාන් හි උතුරු කපොල්ල - චීන මහා ප්‍රාකාරය චීන ජාතිකයන්  මේ භූමිය   රැක ගැනීමට යොදා ගන්නාලද කාලයේ දී  චීනයේ අගනුවර වන බීජිං නගරය ආරක්ෂා කරගැනිමට මෙම ප්‍රදේශයේ රැකවලුන් විශාල සංඛ්‍යාවක් ‍රදවා ඇත
කදුවලින් ලබාගත් ගල් ගඩොල් වලින් ඉදිකර   ඇත
මෙම කොටස උස 7.8m  (අඩි 25.6) ක් වනඅතර පළල 5 m (අඩි 16.4) ක් වේ
ජුවෝන් ගුවාන් හි බටහිර කපොල්ල මෙම බලකොටුව මහා ප්‍රාකාරයේ බටහිර මායිමේ පිහිටා ඇත
ෂැන්හරි ගුවාන් කපොල්ල මෙම බලකොටුව මහා ප්‍රාකාරයේ නැගෙනහිර මායිමේ පිහිටා ඇත
චීන මහා ප්‍රාකාරයේ වඩාත් ම ආකර්ශනීය කොටසක් වන්නේ එය තියුණු බෑවුම් ඔස්සේ දිවෙන කොටසයි
එය  11km   (සැ
7) ක් දිග පළල 5 m  සිට  8 m  (අඩි 16 – 26) අතර පාරසයක  විහිදෙන උසකින් යුතුපාදම   6 m  (අඩි 19.7)  පළල වුද ක්‍රමයෙන් ඉහලට යන විට පළල අඩු වි එය ඉහළට කොටසේ දී   5 m  (අඩිි 16.4) ක් පළල ද වන ලසෙ ඉදිරිකර ඇත
වැන්ජින්‍ලෝ යනු අඩි 980 m (අඩි 3125) උස, ජින්ෂාන්ලින් හි නිරීක්ෂණ කුළුණු 67 ක් එකකි
එය මුහුදු සිට 980 m  (අඩි 3125) උස වේ
ගිණිකොණ දිග ජින්ධාන්ලින්  හෙවත් රියුටියැක්යු මහා ප්‍රාකාරය මෙය උස් පර්වත කූට සහිත කදු මුදුන් ඔස්සේ 2.25 km  (සැ
1.3) ක් පමණදුරින් ගිනිකොණ දිග සිට ඊසාන  දක්වා විහිදේ එය ජු‍වාන් ගුවන් ‍කපොල්ල සමග බටහිර දිශාවෙන් ද, ගුබෙයිකු සමග නැගෙනහිර දිශාවෙන් ද සම්බන්ධ වේ
ලියාවේ ටියැන් ලින්ග් 25 km  පමණ බටහිර දිශාවට වන්නට මහා ප්‍රාකාරයෙන් වෙන්ම පවතින අතර එහි උස තට්ටු 2 -3 ක් පමණි
ලින්බියැන් හි වාර්තා වලට  අනුව මෙම කොටස අනෙක් ප්‍රාකාර කොටස් වලට වඩා උසින් අඩු අතර එය රිදි පැහැයෙන් දිස් වී ඇත
පුරාවිද්‍යාඥයන්ගේ මතය වන්නේ  එය රිදි පැහැයෙන් දිස් වීමට හේතුව එය ඉදිරිකිරිම යොදාගන ඇති පාෂාණ ඉහළ ලෝහ ප්‍රතිශතයක් අඩංගු 'ශාන් සි ' හි පතල් වලින් වන බවයි. නමුත් දිගු කාලීන ක්ෂය වී යාම  නිසා වර්තමානයේ එම රීදී පැහැය දිස්වන්නේ ඉතා ‍මදවශයෙනි
තවත් එක් ආකර්ශණිය ප්‍රදේශයක් වන චීන මහා ප්‍රාකාරයේ ප්‍රථම කපොල්ල ෂැන්හයිගුවාන් යන කදුගැට‍ය ම ඉදිරිකර ඇතත මෙය චීන මහා ප්‍රාකාරය දිවෙන ප්‍රථම කන්ද වේ තවද මෙය චීන මහා ප්‍රාකාරයේ නැගෙනහිර කොටසේ පිහිටා ඇත
එහි ජියා ශාන්ද ජියනෙක්තු ද මෙය පාලමක් ලෙස ඉදිරිකර ඇත
පිහිටා ඇත
වර්ෂ 1752 දී ඒවා රාජධානිය බිද වැටීමත් සමගම ශිවිබෝහි නව පාලන පරපුරක් හන්තාවඩ්ඩිගේ බලයට එරෙහිව නැගී සිටියේය
මීලග වසර 70 පුරාම මැනවින් මිලිටරීකරණය (සන්නද්ධ) වූ කොන්බවුන්ග් පාලනය බයින්නවුන්ගේ අධිරාජ්‍යට පමණක් විශාලත්වයෙන් දෙවැනි බුරැම අධිරාජ්‍යයක් සෑදිමට යත්න දරමින් සිටියේයත වර්ෂ 1758 දී ඇල්වුන්ග්භයා රජුගේ කොන්බවුන්ගේ හමුදා මුලු බුරැමයම එක්සත් කරමින් මොන් ලෙඩ් හන්තාවඩ්ඩිගේ පාලනය  නැවත ඇති නොවන්නට සහ ඔහුව ඔහුට අත දුන් යුරෝපීයන් වෙත එනම් ප්‍රංශයේ කාන්ලයින් හා ඉංග්‍රීසි ජාතික  නෙග්රෙයිස් වෙත පලවා හැරිමට කටයුතු කරමින් සිටියහ
වර්ෂ 1759 සිට 1776 දක්වා බුරැමට හා සියම නොකඩවා යුද්ධයේ යෙදී සිටියහ
වර්ෂ 1767 දී සින්බයුෂින් ආයුත්තය ආක්‍රමණය කල අතර 1765 හා 1770 අතර සමයේ දී චීන ආක්‍රමණයන්ට සාර්ථකව මුහුණ දුන්නේය
බුරැම ජාතිකයන් හා චීන ජාතිකයන් අතර තිබු එදිරිවාදිකම් ප්‍රයෝජන ගත් සියම් ජාතිකයන් ඔවුන් අහිමි වු බල ප්‍රදේශ  නැවත ලබාගැනිමට - 1776 දී ලැන් හා ආක්‍රමණය කිරිමට දශක දෙකක කාලයේ බුරැම 1987 දක්වාත්, 1792 දී, 1793 දී, 1804 දී, 1808 දී හා 1852 සිට 1854 දක්වාත් එකිනෙකාට එරෙහිව යුධ වැදි අතර ඒ සියල්ල රටවල් දෙක කිනමින් ටොස්සොරිම් හා ලන් හා නගර හුවමාරැ කරගන්නාලදි
ප්‍රබල චීනය ඊසාන දිගින් හා ශක්තිමත් සියම ගිණිකොණ දෙසින් බලපෑම් කරද්දි බොදවිපබා රාජධානිය බටහිර දෙසට ව්‍යාප්ත කරන ලදි
වර්ෂ 1784 දි ඔහු අරාකන් නගරය ආක්‍රමණය කල අතර ඉන්පසු 1813 දී මණාපුර් නගරය ඔහුගේ රාජ්‍යයට ඇදා ගන්නා ලද අතර වර්ෂ 1817, හා 1819 අතර කාලයේ දී ඇසෑමය අත්පත් කරගන්නා ලදි
ඉන්පසු බ්‍රිතාන්‍ය ඉන්දු දේශ සීමාවෙ දක්වා ගමන් කරන ලදි
බෝදවිපයා තම යුවරජු වන  භාග්‍යාදව් 1819 දී මණිපුර් වෙතත් 1821 දී සිට 1822 දක්වා ඇයැම් වෙතත් බ්‍රිතාන්‍ය හැකි විප්ලවකරැවන් යටත් කර ගැනීමට පිටත් කරන ලදි
විප්ලවවාදින් බ්‍රිතාන්‍ය ප්‍රදේශවල සිට බුරැම සීමාව දක්වාත් බුරැම ජාතිකයන් බ්‍රිතාන්‍ය ඉන්දු දේශ සීමාව වෙතත් ගමන් කිරිම නිසා පළමු ඉංග්‍රීසි - බුරැම යුද්ධය ආරම්භ විය
(1824 - 1826) 

බ්‍රිතාන්‍යයට නතු වූඉන්දියාව තුල පැවති දීර්ඝකාලීන මෙන්ම වියදම් අයිතම යුද්ධය බ්‍රිතාන්‍යයන්ට ජය අත්කර දෙමින්  නිමා විය
බුරැමය සතුවු බොදවූණ විසින් නතු කරගත් නගර (අරකන්, මනිපුර් හා ඇයැම්) සහ ටෙනාස්සෙරිම් ඔවුන්ට අහිමි විය
පවුම් මිලියන පමණ යුද වන්දියක් ගෙවීම නිසා බුරැමය වසර ගණනාවක්  තිස්සේ පීඩනයට පත්විය
වර්ෂ 1852 දී ඇති වු දෙවන බුරැම ඉංග්‍රීසි යුද්ධයේ දී බ්‍රිතාන්‍ය තනිව හා පහසුවෙන් පේගු ප්‍රාන්තය යටත් කරගන්නා ලදි
යුද්ධයෙන් පසු මින්ඩොන් රජු බුරැමයේ තත්වය හා ආර්ථිකය නවීකරණය කිරිමට  උත්සාහ දරණ ලද අතර 1875 දි කිරන්නි ප්‍රාන්තය  අතහැරීම ඇතුඵව  බ්‍රිතාන්‍ය අත පෙවීම් වැලැක්වීමට වෙලද හා ප්‍රාදේශිය ප්‍රතිපත්ති සකසන ලදි
කෙසේ වෙතත් ප්‍රංශ ඉන්දු, චීන ජාතිකයන්ගෙන් ඇතිවන අනතුරැ වටහාගත් බ්‍රිතාන්‍ය  තුන්වන ඉංග්‍රීසි - බුරැම යුද්ධයේ දී බුරැමයේ ඉතුරැ කොටස තම අධිරාජ්‍යට ඇදැගැනිමට සමත් වු අතර  අවසන් බුරැම රජු වු තිබෝ ෆා ඔහුගේ පවුල ඉන්දියාවට නෙරපීමට කටයුතු කරන ලදි
තායිලන්ත ‍ඉතිහාසය (1768 – 1932)

ක්‍රි
ව. 1824 දී  ඉන්දු චීන දේශි සීමා

අවුරැදු හාරසියයක පාලනයකින් අනතුරැව ක්‍රි
ව. 1767 දි 'ආයුම්තයි' අධිරාජ්‍යයේ අගනුවර ගිනි බත් කරමින් බුරැම බල ඇණිය විසින් තායිලන්ත ආක්‍රමණය කර රට දෙකඩ කරන ලදි
ඉන ්අනතුරැව මක්සින් සේනාධිපතිවරයා තායි අධිරාජ්‍යය යළි එක්සේසත් කර ක්‍රි
ව. 1769 දී එහි අධිරාජ්‍යයා ලෙස  තමා නම් කරන ලදි
ඉන් පසු කොන්බුරි නගරය ඔහු තම නව පාලන තන්ත්‍රය ලෙස නම් කරන ලදි
කෙසේ හෝ ‍ටක්සින් අධිරාජ්‍යයා මානසික වියවුල්තාවයකින් පෙළෙන්නෙකු ලෙස චෝදනා ලැබ ධුරයෙන් පහ කරන ලදි
අනතුරැව සිරභාරයට පත් වූ ඔහු මරණයට පමුණුවන ලදි
තායි රාජ්‍යයේ රජකමකට ආශා කළ චක්රි සේනාධිපතිවරයා තමා බලාපොරොත්තු සඵල කර ගනිමින් ක්‍රි
ව. 1782 දී පළමු රාම ලෙස රාජ්‍යත්වට පත් වුයේ චක්රි වංශයේ බලයට පත් වූ පළමු වංශිකයා ලෙස ඉතිහාසයට  එක්වෙමිනි
ටක්සීන්ගේ අගනුවර වු තොන්බුරි නගරය හරහා දිවෙන  චාඕ ෆ්රයා නදිය අසබඩ පිහිටි බැංකොක් නගරය ඔහු තම අගනුවර ලෙස තෝරාග්නනා ලදි
එකල සියම් දේශය නම්න් හැදින්වූ බුරැමට ආක්‍රමණය කිරිමට ඔහුට හැකිවුණි
එමගින් බුරැමය විසින් පමුණුවා තිබු ජිවන වෘත්තීන්ගෙන් නිදහස් වීමට ලන්නා බවටත් හැකි විය
එවකට නව වංශිකයෙක් වු චක්රි රජු චක්රී රාජ වංශයේ පාලකයින් අතරින් ගෞරවයකට පාත්‍ර වූ රජ කෙනෙක් ලෙස හැදින්විය හැකිය
තමන්ගේ අසල්වැසි රටක් වු බුරැම දේශය ක්‍රිව.ව. 1826 දී යුරෝපීය ජාතිකයන්ගේ යටත්විජිතයක් බවට පත් වුවායින්පසුව    රාජ රජුගේන් පැවත ආ උරැමක්කාරයන් ද ඔවුන්ගෙන් එල්ල විය හැකි ජර්ජන සදහා වැඩි සැලකිල්ලක් දක්වන ලදි
1826 දී බටහිර රාජධානියත් සමග තායිලන්තය ප්‍රථම හවුල් ගිවිසුම ඇති කර ගන්නා ලදි
එක්සත් රාජධානිය සමග ඇති වූ එම ගිවිසුම මිත්‍රත්වය හා වාණිජ ගිවිසුම නම් විය
ඉන්පසු 1939 වන තෙක් සියමය ලෙස හැදින්වූ තායිලන්තය සමග 1833 දී එක්සත් ජනපදය රාජත්‍රාන්තික හුවමාරැ සිදු කරන ලදි
නැවතත් එම ගිවිසුම් 1945 දී හා 1949 දී ක්‍රියාත්මක වුණි
කෙසේ වෙතත් 1804 – 1868 කාලය තුල පාලනය කල මොන්කුට් රජු හා ඔහුගේ පුත් චුලා‍ලොන්කොන් රජු හා දෙපිලගේ රාජ්‍ය කාලය තුල තායිලන්තය විසින් බටහිර පාලකයින් සමග වෙළද සන්ධානයක් පිහිටුවන ලදි
එම සන්ධානගත වීම තායිලන්ත රජයට තායි අධිපත්‍යය තුල රාජ්‍යතාන්ත්‍රික වශයෙන් ප්‍රතිසංස්කරණය කිරිමට ඉඩ අවස්ථාව උදාවුණි
මෙමගින් යුරෝපා ජාතිකයින් තම රාජ්‍යය තුල ජනපද පිහිටු වීම වැලැක්වූ දකුණු හා අග්නිදිග ආසියාවේ එකම  රට බවට පත් වීමට සියමයට හැකි වුණි
සියම් දේශයේ වර්තමාන නම තුළින් ද ඉහත සිදු වූ විශේෂ සිදුවීම කැපී පෙන්වයි.  'ප්‍රැකොට් තායි' නැතහොත් 'තායිලන්තය' නිර්මාණය වි ඇත්තේ 'ප්‍රැකොට්' නමින් හැදින්වූ ජාතිය හා 'තායි' යනුවෙන්  හැදින්වූ නිදහස යන තේරැම් ආරොපණය වීමෙනි
1909 දී සියමය හා බ්‍රිතාන්‍ය මලයාව අතර නව දේශසීමාව තිරණය කරමින් ඉංග්‍රිසීන් සියම් ගිවිසුම ඇතිවුණු
මෙම ගිවිසුම මගින් මලයා සුල්තාන්වරැන් වන 'පට්ටනි' හා 'කෙඩා' යටතේ පැවති පට්ටනි යාලා නාරතිවත් හා සටුන් යන ප්‍රදේශවල බලය තායිලන්තයට පැවරැණි
ප්‍රංශය සමග ඇති වූ අඛණ්ඩ සන්ධානගත විම හේතුවෙන් තායිලන්තයේ තුල ලාඕසය හා කාම්බෝජය අතර අති වූ වරත්මාන දේශ සීමාව තීරණය වුණි
පෝෂක ප්‍රදේශයක් යනු වැස්සෙන් සහ හිම දියවීමෙන් හෝ අයිස් පරිවාහයක් මගින් ලැබෙන ජලය පහළට ගලා ගොස් ගංගාවක්, විලක්, ජලාශයක්, පුනීල මෝයක්, තෙත්බිමක්, මුහුදක් හෝසාගරයක් වැනි ජල ස්කන්ධයක් වෙතට එක් වන භූමි ප්‍රදේශයකි
ජලය රැගෙන යන ඇළ සහ ගංගාවන් මෙන්ම මෙම දිය මං වෙත ජලය සපයන භූමි තලයන්ද මෙම පෝෂක ප්‍රදේශයන්ට අයත් වන අතර, මෙම එක් එක් ප්‍රදේශ අනුයාත ප්‍රදේශයන්ගෙන් වෙන් වන්නේ ජලවහන බෙත්මක් මගිනි
ජල ධාරා ප්‍රදේශය ප්‍රනීලයක් වැනිය
ජල ධාරාවට අයත් සියලු ප්‍රදේශ වල ජලය එක්රැස් කර ජල මාර්ගයකට බැස්ස වීම සෑම ජල ධාරාවකම භූමි ප්‍රදේශ අතර යාබද ජල ධාරා වලින් උස් වූ  වැටියකින් වෙන් කෙරේ
එය ජලය ‍‍බෙදීම යනුවෙන් හැදින්වේ
එම සංකල්පයට විස්තර ‍කිරිමට යොදා ගත හැකි වෙනත් වචන වන්නේ වැහි වතුර එක්කාසු කරන ප්‍රදේශයයි
කාර්මික අවබෝධයෙන් නම් දිය බස්නා ව එක් ජල බැස යාමේ ප්‍රදේශයක් වෙනත් ජල බැසයාමේ ප්‍රදේශයක් වෙන් කිරිමයි
කෙසේ වුවද එක්සත් ජනපදයේ හා කැනඩාවේ මෙම වචන බොහෝ විට යොදා ගන්නේ ජල ධාරාව හෝ ජලය එක්කරන ප්‍රදේශයට මයි
දිය බස්සා වෙනත් දියබස්සා වලට ගලා යයි
ලොකු ඒවා කුඩා ඒවා වලට ඇදී හෝ උප දියබස්නා වලට ජලය ගලා යයි
දිය බස්නා එක් නොකොට සම්බන්ධ කිරිම තේරැම් ගැනිමට ජෙමෝෆෝලොජජි තේරැම් ගැනීමට අවශ්‍ය
වෙළදපල සහ ශ්‍රමිකයන්ගේ කාය්‍යශූරත්වය හදුනා ගැනිම ශ්‍රමික ආර්ථිකය හැදෑරීම තුලින් සිදුවේ
සේව්‍ය සේවක අනෝන්‍යය ක්‍රියාකාරීත්වය තුලින් ශ්‍රමික වෙළද පොල ක්‍රියා කරයි
ශ්‍රමික ආර්ථිකය ශ්‍රමය සපයන  සේවකයන් හා ශ්‍රමය ලබා ගන්නා සේව්‍යයන් තුලින් වේතන රටාව රැකියා සහ ආදායම සළකා බලයි
රැකියා වියුක්තිය පොදු ජනතාවට සෘජුව දැඩිව බලපාන ප්‍රශ්නයක් බැවින් මෙය ඉතා වැදගත් විෂයන් වේ
නූතන රාජ්‍යයන් හි අරමුණු වන්නේ පූර්ණ රැකියා නියුක්තිය ‍හෝ අඩු රැකියා වියුක්තියක් පවත්වා ගැනීමය
මෙවැනිම නිතර හැදෑරිමට ලක්වන විෂයන් වනුයේ මුල්‍ය වෙළදපල සහ නිෂ්පාදන වෙළද පලය
ශ්‍රමික වෙළදපල විශ්ලේෂණය කිරිමේ ක්‍රම 2

ශ්‍රමික ආර්ථිකයේ දෙපැත්තක්  දකින්නට පුළුවන
සුළු පරිමාණ ‍හෝ මහ පරිමාණ ආර්ථික තාක්ෂණයක් යොදා ගැනිම ශ්‍රමික ආර්ථිකය ලෙස හැඳින්විය හැක
සුළු පරිමාණ ආර්ථික තාක්ෂණය පිළිබදව  හදාරන්නන් ,තනි පුද්ගලයන් හෝ පුද්ගලික ආයතනයක්, ශ්‍රමික වෙළෙඳපොළ, මුල්‍ය වෙළෙඳපොළ ,විදේශිය වෙ‍ළෙඳපොළ පිළිබඳව හදාරනු ලැබේ
ඒ තුළින් දල ජාතික නිෂ්පාදනයේ ක්‍රියාකාරිත්වය නිගමනය කරනු ලැබේ අවදානම් කළමනාකරණය සහ ඇගයීම
ලිඛිත ඉතිහාසය 
අංග වැසියන් ගැන මුලින්ම පැහැදිලි ව සදහන් වන්නේ ආතර්ව වේදයේ (V
22.14) හිදී   මගධ වරුන්, ගාන්ධාර වරුන් සහ මුජාවාත වරුන් හා සමග වන අතර, පෙනෙන ආකාරයට ඔවුන් සියල්ල නීච ලෙසින් ගර්භා කොට සැලකූවන් වූහ
මහා ග්‍රන්ථ අනුව අංග වැසියන්ගේ, කාලිංග වැසියන්ගේ, වංග වැසියන්ගේ, පුන්ද්‍ර වැසියන්ගේ (හෝ පුන්ද්‍ර රාජධානිය - සමහරක් කොටස් වර්තමානයේ නැගෙනහිර බිහාරයේ, බටහිර බෙංගාලයේ සහ බංග්ලාදේශයේ අයත් වෙති), විදර්භ වැසියන්ගේ, සහ වින්ධ්‍යා-වාසීන්ගේ ජනපද පිහිටා තිබුනේ  පූර්ව-දක්ෂිණ කොට්ඨාශයෙහිය
අංග රාජධානියෙහි මුල් රජවරුන් කිහිප දෙනෙකු පිළිබඳවද මහා ග්‍රන්ථ දක්වා සිටියි
මහාගෝවින්ද සුත්තන්ත හි අංග රාජධානියෙහි ධතරත්ත රජ ගැන සඳහන් කරයි
ජෛන ග්‍රන්ථ අතර ධාධිවාහන සඳහන් වන්නේ අංග රාජධානියේ පාලකයා ලෙසිනි
මහා ග්‍රන්ථ සහ හරිවංශය ඔහු දක්වන්නේ රාජධානියේ  අපිනාමික ස්ථාපකයා වන  අංග ගේ ප්‍රත්‍රයා සහ අනන්තර අනුප්‍රාප්තිකයා ලෙසිනි
ජෛන ජනශ්‍රැතිය ප්‍රකාර ඔහු ජීවත්වූයේ ක්‍රිස්තු යුගයට පෙර හයවන සියවසෙහි මුල් භාගයෙහිදීය
ජෛන ප්‍රජනනයේ අංගා වරැන් හා වංගා වරැන් ආර්යය මනුෂ්‍යයන්ගේ මුල්ම කණ්ඩයමට වර්ග කරයි
මහා භාරකයට අනුව අංගා පිහිටා තිබුණෙත් දළ වශයෙන් බගාපු, බිහාරයේ මොන්ගිර් සහ බෙන්ගාලයේ ඇතැම් ප්‍ර‍දේශ වලය
චම්පා නදිය මගධ වල බටහිර මායිමත් අංගා වල නැගෙනහිර මායිමත් වෙන්කරන ලදි
අංගා වල උතුරැ මායිම වුයේ ද ගංගා නදියයි
කලින් මාලිනි ලෙස හදුන්වන ලද එහි අගනගරය වූ චම්පා චම්පා නදිය හා  ගංගා නදිය හමුවන ස්ථානයට නුදුරින් ගංගා නදියේ දකුණු ඉවුරේ පිහිටා තිබුණි
එය ආදි කාලීන ඉන්දියාවේ තිබූ ශක්තිමත් ම හා ප්‍රධාන නගර 6 න් එකක් විය
එය වෙළද වා වානිජ කටයුතු සදහා ප්‍රධාන මධ්‍යස්ථානයක් වු අතර එහි වෙළන්දන් ඈත පිහිටි ස්වර්ණභූමියට යාත්‍රා කරන ලදි
බිම්බිසාර රාජ්‍යය යටතේ අංග, මගධ රාජ්‍යයේ කොටසක් විය
චේදි (සංස්කෘත
चेदी) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ දළ වශයෙන් වර්තමාන මධ්‍ය ප්‍රදේශ් හි බුන්දෙල්ඛාන්ද් කොට්ඨාසයේ සිට යමුනා ගංගාවේ දකුණු ප්‍රදේශය තෙක් කේන් ගංගාව දිගේ පැතිර තිබූ පුරාතන ඉන්දියානු මහාජනපදයකි
මෙහි අගනගරය සංස්කෘත භාෂාවෙන් සුක්තිමතී ලෙසත් පාලියෙන් සොත්ථිවතී-නගර ලෙසත් හඳුන්වා ඇත
පාලි බසින් වූ බෞද්ධ සූත්‍ර අනුව මෙය සොළොස් මහාජනපදවලින් එකක් ලෙස සැලකිණ
මේවාත් බලන්න 
භාරත ඛණ්ඩ

ආශ්‍රේයයන්

Kisari Mohan Ganguli, The Mahabharata of Krishna-Dwaipayana Vyasa Translated into English Prose, 1883-1896.

ඉන්දු-ආර්ය ජනයා

බාහිර සබැඳි

යාදව රාජධානි
උතුරැ දිග පාකිස්ථාන‍යේ  හා නැගෙනහිර ඇෆගනිස්ථානයේ පිහිටා තිබු පෞරාණික රාජධානිය ගාන්ධාරය නම් විය
ගාන්ධාර රාජධානිය ප්‍රධාන වශයෙන් පැතිරී තිබුනේ පෙෂාවර් නිම්නය
පෝටෝහාර් සානුව සහ කාබුල් නදිය කේන්ද්‍රගත කරගෙනය
එහි ප්‍රධාන නගරයට ‍වුයේ පුරැෂ පුරය හෙවත් පුරැෂයන්ගේ නගරයයි
(නූතන පෙෂාවර් නගරය) තවත් කළෙක තක්ෂිලාව ප්‍රධාන නගරය විය
ගාන්ධාර රාජධානිය ක්‍රිස්තු පූර්ව පළමු සහශ්‍රයේ මුල් භාගයේ සිට ක්‍රිස්තු වර්ෂ එකොළොස් වන සියවස දක්වා අඛණ්ඩව පැවැතුණි
ක්‍රිස්තු වර්ෂ පළමු සියවසේ සිට පස්වන සියවස දක්වා වු කාලය තුළ ගාන්ධාර රාජ්‍යය එහි උපරිමයට ලගා විය
ඒ සදහා දායක වූ ප්‍රධාන පාලකයන් වුයේ බෞද්ධ නරපතියෙකු වූ කුෂාන්ය
දසවන හා අකොලොස්වන ශතවර්ෂයේ හි එහි පාලනය මුස්ලිම් භක්තික අිරාජයන් අතට පත්වීමට ප්‍රථම එහි පාලනය හින්දු භක්තිකයන් වු ෂහි වරැන් අත විය
ෂහි ධන පදය ඉතිහාස කතෘ, අල්, බිරැනි විසින් හින්දු පාලකයන් හැදින්වීමට යොදා ගන්නා ලදි
ෆස්නි හි මහමුද් එහි පාලනය ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1021 දී අත්පත් කරගත් පසු ගාන්ධාර යන නාමය භාවිතයෙන් ඉවත් විය
මෝග් යුගයේ දී එම ප්‍රදේශය ලාහෝර් සි හෝ කාබුල් සිට පාලනය කෙරිනි
එම කාලයෙේදී ගාන්ධාර ප්‍රදේශය කාබුල් ප්‍රාන්තයේ කොටසක් විය
සටහන්

මූලාශ්‍ර 
 Beal, Samuel
1884. Si-Yu-Ki
Buddhist Records of the Western World, by Hiuen Tsiang
2 vols
by Samuel Beal
Reprint
Oriental Books Reprint Corporation
1969.
 Beal, Samuel
1911. The Life of Hiuen-Tsiang by the Shaman Hwui Li, with an Introduction containing an account of the Works of I-Tsing
1911. Reprint
Munshiram Manoharlal, New Delhi
1973.
 Bellew, H
Kashmir and Kashgar
London, 1875. Reprint
Sang-e-Meel Publications 1999 ISBN 969350738X
 Caroe, Sir Olaf,  The Pathans, Oxford University Press, Karachi, 1958.
 Herodotous, The Histories, Translated by Aubrey De Selincourt, Penguin Books, 1954.
 Hill, John E
2003. "Annotated Translation of the Chapter on the Western Regions according to the Hou Hanshu"
Hussain, J
An Illustrated History of Pakistan, Oxford University Press, Karachi, 1983.
 Legge, James
and ed
1886. A Record of Buddhistic Kingdoms
being an account by the Chinese monk Fâ-hsien of his travels in India and Ceylon (A
399–414) in search of the Buddhist Books of Discipline
Dover Publications, New York
1965.
 Shaw, Isobel
Pakistan Handbook, The Guidebook Co
, Hong Kong, 1989
 Watters, Thomas
1904–5. On Yuan Chwang's Travels in India (A
629–645)
Mushiram Manoharlal Publishers, New Delhi
1973.

බාහිර සබැදි

 Livius
Gandara 
Photographs and in-situ description of the famous Ghandharan 'fasting Buddha' from Lahore Museum's collection 
 The Buddhist Manuscript project
 University of Washington's Gandharan manuscript
 Coins of Gandhara janapada

ගාන්ධාර
ඇෆ්ගන්ස්ථාන්
මහාජනපද
කමේය ජනයා () යනු,  කාම්බෝජයට දේශජ අග්නිදිග ආසියානු  වාර්ගික කණ්ඩායමක් වන අතර, රටෙහි 15.2 මිලියන  මුළු ජනගහනයෙන්  90% ක් ඔවුන් වෙතින් සමන්විත වෙයි
ඔවුහූ  කමේය භාෂාව කතා කරන අතර, නැගෙනහිර සහ මධ්‍යම ඉන්දියාව සහ බංග්ලාදේශය පුරා, අග්නිදිග ආසියාවේ, දකුණු චීනයේ සහ ඉන්දියානු සාගරයෙහි බොහෝ දිවයින්  වල හමුවන වඩාත් විශාල  ඕස්ට්‍රෝආසියාතික භාෂා පවුලෙහි කොටසකි
කමේය ජනයාගෙන් බහුතරයත් විසින්, ථේරවාද බුද්ධාගමෙහි, හින්දුආගමෙහි, සර්වජීවාදයෙහි සහ මළවුන් ඇදහීමෙහි කොටස් වල අතිශයින් සංකලනික අනුවාදයක් වන කමේය මාදිළියේ බුද්ධාගම අදහති
කමේය ජනයාගෙන් සැලකිය යුතු ජනගහණයක්,  තායිලන්තයෙහි යාබද ප්‍රදේශයන්හීද (උතුරුදිග කමේය ජනයා) අසබඩ පිහිටි වියට්නාමයෙහි (කමේය ක්‍රොම්) මීකොං ඩෙල්ටා ප්‍රදේශයෙහිද  ජීවත්වන අතර, ප්‍රධාන වශයෙන්   ප්‍රංශයෙහි, එක්සත් ජනපදයෙහි සහ ඕස්ට්‍රේලියාවෙහි ජීවත්වන කාම්බෝජ විසිරිතයෙහි කමේය ජනයා මිලියනයකට වඩා අඩංගු වෙති
ව්‍යාප්තිය

කාම්බෝජය 
ලෝකයේ කමේය ජනයාගෙන් බහුතරය ජීවත් වන්නේ කාම්බෝජයෙහි වන අතර එහි ජනගහණයෙන් 90% ක් කමේය ජනයාගෙන් සමන්විත වෙති
තායිලන්තය සහ වියට්නාමය 
තායිලන්තයට සහ වියට්නාමයට දේශජ සැලකිය යුතු තරම් කමේය ජනගහණද පවතියි
තායිලන්තයෙහි මිලියනයකට වැඩි කමේය ජනයා ප්‍රමාණයක් ඇති අතර, ඔවුහූ ප්‍රධාන වශයෙන් තායිලන්තයෙහි සොරින් (සොරෙන්),  බුරීරැම් (බුරෙයි රොම්) සහ සීසකේට් (ශ්‍රී සකේට්) යන පළාත් වල වෙසෙති
වියට්නාමයෙහි වෙසෙන කමේය ජනයා ( කමේය ක්‍රොම් ලෙසින් හැඳින්වෙන) ප්‍රමාණය පිළිබඳ ඇස්තමේන්තු විචල්‍ය ස්වභාවයක් දරන අතර, රජයේ දත්ත විසින් දැක්වෙන 1.1 මිලියන ප්‍රමාණයෙහි සිට කමේය ක්‍රොම් ෆෙඩරේෂණය විසින් හුවා දක්වන මිලියන හත අතර විචලනය වෙයි
බටහිර ජාතීන් 
කාම්බෝජ සිවිල් යුද්ධය හේතුවෙන්, කමේය ජනයා දහස් ගණනක් වර්තමානයෙහි එක්සත් ජනපදය, කැනඩාව, ඕස්ට්‍රේලියාව සහ ප්‍රංශය යන රටවල වෙසෙති
ඉතිහාසය

කම්බූජා රාජධානියෙහි ජනප්‍රවාදගත සමාරම්භකයෝ වන්නේ  කම්බු ස්වයංභුව බ්‍රාහ්මණයා සහ සෝමා හෝ මෙරා නමැති නාග කුමරිය වෙති
ඔවුන්ගේ විවාහය නිසා කමේය යන නම බිඳී පැමිණි බව පැවසෙයි
කමේය ජනයා විසින් ඔවුන්ගේ රාජධානිය නම් කලේ කම්බූජා ලෙසින් වන අතර එය  යකඩ යුගයෙහි ඉන්දියාවෙහි ක්ෂත්‍රිය කාම්බෝජාවරුන් අනුව යමිනි
කම්බූජා ගෝත්‍රය ඉරානියානු ජන කොටසක් බවට නූතන ප්‍රාඥයින් විසින් සලකනු ලැබුවද, පර්යේෂණ වල වර්තමාන අවදියෙහිදී කම්බූජා ගෝත්‍රය සහ කම්බූජා රාජධානිය අතර බැඳිය පිළිබඳ අපැහැදිලි බවක් ඇත
කාම්බෝජය සංස්ථාපනය වනුයේ පුරාතන ඉන්දියානු බ්‍රාහ්මණ පූජකයෙක් විසින්  ඔහුගේ සිහිනයේදී කාම්බෝජයේ යම් ප්‍රදේශක් වෙත දිශාගතව දුටු ඊතලයක් පසු පස ගොස් නාග කුමරියක් වන සෝමා කුමරිය විවාහ වීම සමගය
දායාදයක් වශයෙන්, සෝමා කුමරියගේ පියා විසින් සාගරයන්ගේ ජලය පානය කල අතර ජලය තුල ගිලී තිබූ භූමිය මතුවී කාම්බෝජය බවට පත්වූ අතර, පූජකයා හා කුමරිය වෙතින් පැවතෙන්නන් කමේය ජනයා බවට පත්වූහ
පැරණිතම කමේය වට්, හෝ දේවාල, සැමවිටම කඳුමුදුන් මත සැදුනේ ඇයි ද යන්න හා වර්තමානයෙහි ශුද්ධවූ ස්ථාන ලෙසින් කඳු  වන්දමාන ලබන්නේ ඇයිද යන්නද මෙම මිථ්‍යාකතාව විසින් පැහැදිලි කෙරෙයි
අග්නිදිග ආසියාව වෙත පැමිණීම 
ප්‍රදේශයෙහි පැරණිතම වාර්ගික කණ්ඩායම් අතුරින් එකක් වන කමේය ජනයා, අග්නිදිග ආසියාව වෙත සංක්‍රමණය වන්නේ, පූර්වජ ලෙසින් ඔවුන්ට ඈතින් සබැඳි වන්නාවූ මොං ජනයා තවදුරටත් බටහිර වන්නට පදිංචිවූ කාල සීමාවෙහිදීමය
සංස්කෘත සහ පාලි ග්‍රන්ථවල සදහන්පිරිදි කාම්බෝජවරැ යකඩ යුගයේ ී ඉන්දියාවේ විසු ක්ෂත්‍රියගෝතිකයෝය
කාම්බෝජය මුලින්ම සදහන් එන්නේ එමිස පුන්වන ජලය
ගෝත්‍රිකයින් හෝ රාජධානියක් ලෙස කාම්බෝජවරැ (Vamsa Brahaman)   පිළිබදව මහා භාරතයෙමි වේදාංග සාහිත්‍යයෙහි සදහන් වේ
කාම්බෝජ රාජධානි පිහිටා තිබුනේ වයඹ දිග ‍ඉන්දියාවේ  මධ්‍යම ආසියාවේය
සමහර උගත්තු පවසන පරිදි පැරණි කාම්බෝජවරැ ඉන්දු ආර්යයන් කොටසකි
ඇතැම්හු කාම්බෝජවරැන් ඉන්දු ආරයයන් ලෙස හදුන්වති
තනත් සමහරැ කීත් (keith)  සද මැක්‍ඩොනල්ඩ්  (Mac Donald) ගේ ලේඛන අනුව ඉන්දීය සහ ඉරාන ජාතිකයන් සේ හදුන්වති
කෙසේ වෙතත් දැන් බොහෝ උගත්හු කාම්බෝජවරැ ඉරාන ජාතිකයන් ලෙස සලකති
උගත්තු කාම්බෝජවරන්  ගැන හෝ  ඉන්දීය රාජකීය ගෝත්‍රයක් සේ සලකයි
මාතුරා සිංහ අගනුවරේහි 'මහා කාස්මිපුර රාජවුලය' සහ අශෝක රජතුමාගේ නිපදවීම් මත මෙය වඩාත් සහතික වන්නේය
ඉන්දු නිම්න ශිෂ්ඨාචාරය සහ ඉන්දියානු ප්‍රාග් - තුජනා යුගය තුළ කාම්බෝජය ගුජරාත් ප්‍රදේශ‍යටත් ඉන්දියාවටත්, ශ්‍රී ලංකාවටත් පසුව දෙවෙනි සහ පස්වන ශතවර්ෂ වලදි බෙංගාලය සහ කාම්‍බෝජයට සංක්‍රමණය විය
දහවස ශතවර්ෂය තුළ දී ඔවුන්ගේ පැවතෙන්නේ මධ්‍යම ඉන්දියාවේ සහ උතුරැ බටහිර බෙංගාලයේ තම ප්‍රතිපත්ති ස්ථානගත කරන ලදි
කාම්බෝජ ගෝත්‍රය උසස් පංජානි ගෝත්‍රිකයන්ගේනුත් සියනා - පෝස්  ගෝත්‍රිකයන් ඇෆ්ගනිස්ථාන් නුරිස්ටන් පළාත් ජනයාගෙනුත් පැවතෙන්නේ බව විශ්වාස කරන ලදි
ආශ්‍රිත
 බෙන්ජමින් වෝකර්, අංග්කොර් එම්පයර්
අ හිස්ට්‍රි ඔෆ් ද මේය ඔෆ් කැම්බෝඩියා, සිග්නට් මුද්‍රණාලය, කල්කටා, 1995.

සටහන්

කාම්බෝජය
පංචාල (, ) යනු උතුරු ඉන්දියාවේ පුරාතන ප්‍රදේශයක් වන අතර, ගංගා සහ යමුනා නදිය අවට භූගෝලීය ප්‍රදේශය, විශේෂයෙන්ම උතුරු ගංගා නදී තැන්න, මෙයට අයත් වූයේ යැයි සැලකෙයි
මෙයට වර්තමානයෙහි අයත් වන්නේ  උත්තරකන්ද් සහ  උත්තර්  ප්‍රදේශ් යන ප්‍රාන්ත වෙති
පුරාතන අවධියෙහිදී, එනම් ක්‍රිපූයු 6වන සියවස පමණ කාලයේදී,  එය,   මහජනපද සොළොසකින් (දහසයකින්)  එකක් වූ පංචාල  නම්වූ රාජ්‍ය සන්ධානයකට නිජ බිම විය
භූගෝලීය බිම් ප්‍රමාණය
කුරු රාජ්‍යයන්ට නැගෙනහිරින්, ඉහළ හිමාලය ප්‍රදේශය සහ ගංගා නදිය අතර ප්‍රදේශය පුරා පංචාල පැතිර පැවතිණි
වර්තමාන  බුඩාවුන්, ෆාරුක්කබාද් සහ  උත්තර් ප්‍රදේශ්හී යාබද දිස්ත්‍රික්ක දළ වශයෙන් මෙයට අදාළ වෙති
මෙම රාජ්‍යය උත්තර-පංචාලය සහ දක්ෂිණ-පංචාලය ලෙසින් බෙදා තිබුණි
උතුරු පංචාලයේ අගනුවර වූයේ වර්තමාන බරෙයිලි දිස්ත්‍රික්කයේ එයොන්ලා ටෙසිල්හී රාම්නගර් ගම්මානය අසල, අහිචාත්‍රා (අධිචාත්‍රා සහ චාත්‍රවතී ලෙසින්ද හැඳින්වේ) වූ අතර දකුණු පංචාලයේ අගනුවර  ෆාරුක්කබාද් දිස්ත්‍රික්කයේ  කම්පිල්යා හෝ  කම්පිල් විය
කන්‍යාකුබ්ජ හෝ කන්නාඋජ් නමැති ප්‍රසිද්ධ නගරය පංචාල රාජධානියේ පිහිටියේය
මෞර්ය සමයේ වාස්තු විද්‍යාත්මක ශේෂයන් ඇත්තේ කිහිපයකි
10 උස කුළුණු 80 කින් යුතු ටැම් මතු මහල් ගොඩනැගිල්ලක නටඹුන් දැකිය හැකි කුම්හ්රාර් එම අතළොස්ස අතරින් එක් ප්‍රදේශය කි
පට්නා දුමිරිය ස්ථානයට කි
5 ක් නුදුරින් වු එය මෞර්ය අධිරාජ්‍යය යටතේ පාලනය වුවකි
මෙම ශෛලිය පර්සියානු ආකිමේනිඩ් වාස්තු විද්‍යාව සිහිගන්වයි.

බරබාර් ලෙන්වල තැණුනු ගුහා මෞර්ය වාස්තු විද්‍යාවට තවත් උදාහරණයකි
ලෝමාස සෘෂි ගැහාවේ සකස් කළ ඉදිරිපස මෙහිලා විශේෂ ස්ථානයක් ගනියි
එය බෞද්ධ නිකායක් වූ ආජිවිකා උදෙසා මෞර්යයන් විසින් ජුජා කරන ලද්දකි
මෞර්ය වාස්තු විද්‍යාව සදහා වඩා ප්‍රචලිතම උදාහරණය වන විශිෂ්ට ලෙස නිමවන ලද ‍‍අශෝකාස්ථම්භ මුළු උප මහද්වීපය පුරා 40 කට වඩා ව්‍යාප්තව පවතියි
බින්දුසාර () යනු ඉන්දියාවේ දෙවන මෞර්ය අධිරාජයායි
ඔහු මෙම රාජවංශයේ ආදිකර්තෘ චන්ද්‍රගුප්තගේ හා ඔහුගේ දෙවන රැජින වූ දූර්දහරාගේ පුතු වූ අතර, සුප්‍රකට පාලක අශෝකයන්ගේ පියායි
තම  රාජධානිය එක ලෙස පවත්වාගෙන යාම ඔහුගේ විශේෂත්වයි.
ක්සියෝන්ග්කු යනු මොංගෝලියානු සම්භවයේ පාලක පංතිය සහ ස්ථිර පදිංචියක් මොංගෝලියානු ගෝත්රයන්ගේ සංවිධානයයි
ක්සියෝන්ග්නු ජනවාර්ගික මාධ්යයේ හදුනාගැනීමේ දී වෙනස් කල්පිතමය විෂයන් වෙයි
මක් නිසාද යත් ඔවුන්ට පටබැදි නම් සහ පුද්ගලික නම් චීන මූලාශ්‍රවල ආරක්ෂණය කර ඇති නිසාය
විද්වතුන් ගේ යෝජනා වල මොන්ගෝලියානු සහ තුර්කි අන්තර්ගත වෙයි
ක්සියෝන්ග්නු නාමය හන්ස් නාමයට නෑකම් ඇති නමුත් මේ සදහා සාක්ෂි හදුනාගෙන නැත
තුන්වන ශතවර්ෂයේ චීන මුලාශ්රවල චෝදු චාන්දු (ක්රිස්තු පූර්ව 209 අධිපති වූ) අධිරාජ්යයා යටතේ නූතන මොංගෝලියා මායිම් වලට ඔබ්මට වාර්තා කර ඇත
ක්රිස්තු පූර්ව දෙවන ශතවර්ෂයේ චී පෙර අධිරාජ්යයා වූ යුසිසි පරාඩයට පත් කොට විස්ථාපනය කර උත්තර චීනයේ ස්ටෝප්ස්හි අතිප්රමුඛ බලයකට පත්විය
ඔවුන් දකුණු සයිබීරියාව,  බටහිර මැන්චුරියාව සහ නූතන චීන පලාත් වන අන්තර් මොංගෝලියාව , ගත්සු  සහ ක්සිජියැන්ග් ගැන  උද්යෝගී විය
මෙම ස්ථිර පදිංචියක් නැති මිනිසුන්ට කඩාකප්පල් කාරී ලෙස සැලකුහ
ක්වින් ඩයිනැස්ටි මෙම ආක්රමණයන්ගෙන් චිනය බේරා ගැනිම මහා ප්රාකාරයක් අඩ වශයෙන් ගොඩ නැගීම ආරම්භ කලේය
ඔවුන්ගේ ජිවන මධ්යස්ථානය සහ අගනගරය මොං ගෝලියාව ආශ්රිත විය
නූතනයේ ඔවුන්ව තුර්කි මිනිසුන් ගේ මුතුන්මිත්තන් ලෙස හදුන්වයි.
ප්‍රාග් දේශපාලණික උපදේශක ගේ හෝ පරපුරෙන් පැවතෙන නොයිසි විසින් රීතියට ඔබ්‍බෙන් පුදනු ලැබූ කවින් නගරය ෆ්‍රෑන්යු රාජ පරම්පරා‍වේ අටවැනි රජු ලෙස රජවූ සියෝ ගේ සොන්ග් රජුගේ නීතියට අනුව ගමපවු මෙම ප්‍රදේශ කුවින් ලෙස පවතියා
පූ 897 දී පොන්ය්යු අධිපති යටතේ යටත්වූ මෙම ප්‍රදේශ අසුන් බෝ කිරිමට හා වර්ධනය කිරිම අරමුණු කරගැනිමින් බෙදා දුන්නා
ෆොයිසි පරම්පරාවේ කුකේ සියන්ගේ පිජ ගෝ සිග් දහතුන්වෙනි රජු ලෙස කිරැලු පැලිදයේය
සිංග්ගේ පුත් ගුකේ සින්ග් කපාගක්ක් ලෙස ලැබුණු කුවින් පලාත පූර්ව දිශාසි මුඛව යුධ ගවේශනයේ ප්‍රධානියා ලෙස නීත්‍යානුකූලව පිහිටුවා ගත්තා

සමීපතම ගෝත්‍ර තියුණ ුලෙස ආක්‍රමණය කිරිමක නිරත නොවී ක්‍රි
672 දි මධ්‍යම චීනයේ යුධමය ගවේශය පළමු වතාවට කුවින් ප්‍රදේශයේ ආරම්බ කලා
කෙසේ වෙතත් කිපු හතරවන ශතවර්ෂයේ සමීපතම යේතු මා පවත්වා හෝ පරාජය කර ජය ගැනීම මගින් පියවර වශයෙන් කුවින් විපාස්ස මාදය බිදුනා
ප්‍රධාන විශේෂාංගය
කුවික් රාජවංශය කඩා වැටීමේ ඉතිහාසය

කුවික් රාජ වංශයට බලවත් හානියකට හේතු වුණා උනත් ඔවුන් ට පුළුවන් උණා බොහෝ ජාතීන් ගේ වනගත කාරල මැඩපවත්වන්නට
ඔවුන්ගේ පිරිස් බලයා හා සැපයුම් හීනවුණා අවසානයේ ඔවුන් ජුලු සටන් බිමේ දි තිරණාත්මක ලෙස පරාජය උණා
පාවාදීමට මුලික වු සහ පණ පිටින් කුවික් සෙබලුන් 200000 සෑමදානය කිරිමෙක් මුලික වු කුවික මෝඩලෙස උත්සාහ කලා
සෑන්ග් හැක් ඝාතනයේ වගකීම ගන්න  සමස්ථයක් ලෙස කුවික්ලාට 300000 වැඩි මිනිසුන් අහිමි වුනා
එතෙකුදු ශා බලවත් පරාජය බාර ගත්තේ නැහැ
එතෙක් ඔහු සිතුවේ කුවින් ලාට බොහෝ අමතර සෙබඵන් ඇති බවයි. අවසානයේ සාහසික රාජ්‍ය ගැත්තන් කියුවා කුව්න් ගා නිවරදියි කියලා එම හදිසි‍යේ ඔහු උත්සාහ කලේ ස්හෝ යොම් හිරකරගැනීමට හා ඔහුගේ වගකීම් රදවාගැනීමට
කොහොම උණත් ශා හේ බලාපොරොත්තු උණා කුවින් ශා චෝදනාව භාරගනී කියලා
ඒ නිසා ‍ගොවිගෝ ප්‍රධානියා පාවාදෙන ලෙස රාජකීය සොල්දාදුවන්ට බලපෑම් කලා
කොටුවී පලා යාමට නොහැකි වූ කලින් සතපරාජපගැත්තන් කණගාටුවෙන් ප්‍රතිචාර දැක්වුවා ඔහුට සපත කියන්නේ කවුරැන්ද කියා කුවින් ඊයා කලින්ම තීරණය කර ඇතිබව.

කුවින් රාජ වංශය කඩා වැටිමට වසර 15 පසුව පටන් එහි ප්‍රතිෂ්ඨාපන ඇරඹුනා
පු 207 දීය 'කුවින් රාජවංශයේ ' රජු ලෙස පසුන් ගේ පුත් සිං ගිං ශිර්ෂය යොදා ගත්තා සිංගිං කෙටිකලකින් සුහෝජ මරා දමා වසකරට පසුව ලියු බාතෝ පවරා ගත්තා
සික් අධිරාජ්‍යය පිහිටා තිබුණේ ඉන්දියානු උප මහද්වීපයේ (වර්තමාන  ඉන්දියානු - පකිස්තාන) වයඹ කොටසේය
ඒ වර්ෂ 1799 ත් 1849 ත් අතර කාලයේ ය
එහි ප්‍රධාන වශයෙන් පන්ජාබ් ආගම මඟින් පාලනය වූ කොටසක් වන්නේ පන්ජාබ් මිස්ලස් අවංහලායන් ය
රංජිත් සිං 1801 අප්‍රේල් 12 වැනි දින ඔටුනු පැළදීය
ගුරු නානක් දෙවිගෙන් පැවතෙන සහිබ් සිං බෙඩී විසින් රාජාභිශේකය සිදු කරන ලදී
ගුජ්රත්වල විසු ඔහු 1799 දී ගුජ්රාටය බෙදා වෙන් කළේය
1802 දී ඔහු එම ධනය ලාහෝරයට  හා අමිර්ස්සාර් මාරු කළේය
රංජිත් සිං  කෙටි කාලයක් තුළ තනි සික් මිස්ලස්හි හොදින් බලය වර්ධනය කර ගත්තේය
අවසානයේ පන්ජාබයේ මහාරාජා බවටද පත් වුණි
පිටරටින් පැමිණෙන ආක්‍රමණ වලට එරෙහිව  අහමඩ් ෂා හා තමාර්ෂා විසින් දියත් කළ ශක්තිමත් සාමූහික හමුදාවක් එහි තිබුණේය
අමිර්ස්සාර් නගරයේ කිහිපවිටක් ම  යුධ ගැටුම් පැවතිණි
තවමත් සික් ඉතිහාසයේ 'වික්‍රමාන්විත ශතවර්ෂයක් ' ලෙස එය සිහිකරනු ලබයි