Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
දෙව්නුවර හා උපුල්වන් දෙවියෝ

වේද ව්‍යසර මෙකුන් පුත් තේනුවරපෙරුමා හස්තිනා

හාද වී විත් දෙවුන්දර දෙවාලේ අධිපති වීමෙනා

පෑද සිත තම කොඩිය ඉරහඳ පෙරටුකර ආවා විනා

ඒ ද මානය එයින් සිව්කෝරළේ හට ඇන්නෑ හිනා

-සතර කෝරළේ ලේකම් මිටියේ කවියකි-

උපුල්වන් යනු උත්පලවර්ණ හෙවත් නිල් මානෙල් පැහැති යනුයි
ආචාර්ය සෙනරත් පරණවිතාන මහතා "උදක-පාල-වරුණ" යැයි ඒ නම නිරුක්ති කලද සියලු උපුල්වන් දේව ප්‍රථිමා සහ සිතුවම් මානෙල් මල් පැහැයෙන් තනා තිබීමත් ගම්පොළ යුගයේ මයුර සන්දේශය තුල උපුල්වන් දෙවිඳුන් "ගතිනුපුලේ" ලෙස වර්ණනා කර තිබීමෙනුත් උපුල්වන් යනු උත්පල වර්ණයෙන් යුතු දෙවියන් බවම පැහැදිලිවේ
මෙම උපුල්වන් දෙවියන් පිළිබඳ මුල්ම වරට සඳහන්වන්නේ ක්‍රි
ව3-4 සියවස තර ලියවුනු දීපවංසයේය(පරි
7 ගාථා 5-9)
"දීපදෝත්තම සර්වඥයන් වහන්සේ වනාහී පරිනිර්වාන සමයෙහි
විජය නම් ක්ශත්‍රියයෙක් ලක්දිව රජ වන බව ප්‍රකාශ කල සේක
එසේ ප්‍රකාශ කල ඉක්බිතිව ඒ ශාස්තෘන් වහන්සේ "එම්බා කෝසිය(ශක්‍රය) තොප ලංකාද්වීපය රැක ගැනීමට උත්සහ ගැනීමෙහි පමා නොවේ වැයි" දේවේශ්වර අමතා පැවසීය
සුජම්පති නාම දාර ශක්‍රයා සම්‍යක් බුදුන්ගේ වදන් අසා උපුල්වන් දේවයන් හට ලක්දිව ආරක්ෂා කිරීමට කරුණු කීයේ ය
මහත් වූ සෘද්ධි ඇත්තා වූ ඒ උපුල්වන් දෙවි පුත් තෙමේ(දේව පුත්තෝ මහිද්ධිකෝ) සක් රජ වදන් අසා පරිවාර දෙවියන් සහිතව ලක්දිව ආරක්ෂාවට එලඹ සිටියේය
"

5න සියවසේ රචිත මහාවංසයේදි මේ විස්තරය තවත් සංවර්ධනය කරමින්(පරි
7 ගාථා 5-9) උපුල්වන් දිවි‍ය පුත්‍රයා පරිබ්‍රාජක වේශයක් ගෙන ලක්දිවට ගොඩබට විජය කුමරුන් හමුවී ඔහු අත පිරිත් නූල් බැඳ පිරිත් පැන් ලබාදුන් බව සඳහන් වෙයි
ව.8-9 සියවස්වල හෝ පරණවිතාන මහතා කියන පරිදි ක්‍රි
ව11 සියවසේය
සීරිසවත්ථු නගරයෙහි විවාහ මඟුලකට රැස්වුනු යකුන් නසා දැමීමට පෙර විජය උපුලවන් දෙවිඳුන්ගේ පිහිටාරක්ශාව යැද සිටි බව එහි මෙසේ කියයි
"පළමුව උපුල්වන් හට බලි කරමාන්ත කිරීමෙන් හා ආයුධ සෙලවීම ආදි තම සියළු පිළිවෙල නොයික්මවා කොට ඒ දිව්‍ය පුත්‍රයාගේ ආනුභාවයෙන්
" (ව.-19135-පිටු
260)මේ විස්තරයෙන් පැහැදිලිවන්නේ වංසත්ථප්පකාසිනීය රචනා වූ සමයේ තිබූ උපුල්වන් දේව විශ්වාසයයි
බලි කර්මාන්ත කිරීම,ආයුධ සෙලවීම ආදි යාග රටාවක් මගින් උපුල්වන් දෙවිඳුන් පිදීමට අනුරාධපුර යුගයේ ජනයා සිදු කල බව ඉන් ඔප්පුවේ
විශේෂයෙන්ම "සියලු වත් පිළිවෙත් නොයික්මවා"(නයංච සබ්බං අවිරජ්ජෙත්වා) යන මේ පාඨය මගින් උපුල්වන් දේව වන්දනාව පිළිබඳ පිළිගත් පිළිවෙත් සම්ප්‍රදායක් ගොඩනැගී තිබූ බව හෙලිවේ
ආයුධ සෙලවීම යාග රටාවට අයත් බැවින් මෙය යුධ ජයග්‍රහණ පතා සිදුකරන පූජා විදියක් වන්නටද ඉඩ ඇත
ව660-661 අතර රුහුණේ රජකම් කල 1න දප්පුල රජ විසින් ඛදිරාලි විහාරය කරවා දෙවියන් පිදු බව මහාවංසය කියයි
මේ මහාවංස පාඨය පැහැදිලි කිරීමට තවත් මූලාශ්‍ර පසු පස යා යුතුයි
15න සියවසේ රචිත පැරකුම්බා සිරිතත්, අලුත්නුවර දේවාලය කරවීම යන ග්‍රන්ථයත්,තුඩුගල විසිදාගම බණ්ඩාරවලියත් දෙවිනුවර ප්‍රදේශයේ ජනප්‍රවාදත් අනුව දප්පුල රජ දවස මහා සමුද්‍රයේ සිට දෙවිනුවරට (ගිරිහෙළපුරට
) පාවි ආ උපුල්වන් දෙවිඳුන් අධිගෘහිත යැයි විශ්වාස කල සඳුන් කොටයකින් උපුල්වන් දේව රූපයක් කරවා දෙවිනුවර මහා දේවාලය ආරම්භ කල බව සඳහන් වෙයි
ඛදිර දේහලී වංශෝද්භූත
-යන්නත් කිහිරැලි හෙවත් මාගධි ඛදිරාලි පදයත් උපුල්වන් දෙවිඳුන්ට නිතර යෙදුනු අභිදානයෝය
මේ සියල්ල සැලකූ කල ඉහතින්ම දැක්වූ මහාවංස සටහනින් මේ කියන්නේ දෙවිනුවර දෙවොලේ ආරම්භය ලෙස දෙවියන්ගේ නමින්
කිහිරැලි/ඛදිරාලි නමින් විහාරයක් සහ දේවාලයක් ඉදිවීම බව පෙනී යයි
උපුල්වන් දෙවිඳුන් උදෙසා දෙවිනුවර ආරම්භ වූ මේ මහා දේවාලය මෙම දේව ඇදහිල්ල සමාජය තුල ව්‍යාප්ත වීමට බලපෑ ප්‍රබලතම සංසිද්ධියයි
මෙයින් කාලාන්තරයකට පසු දඹදෙණියේ අභිසෙස් ලැබූ 2න පරාක්‍රමබාහු රජු උපුල්වන් දෙවොල සම්පූර්ණ ප්‍රති සංසකරණ්යකට ලක් කොට ඇසළ පෙරහැර පැවැත්වීමට නියෝග කල බව මහාවංසය කියයි(පරි-83 ගාථා-85-89)
මේ යුගයේදීද පෙර විජය රජ මෙන් යුධ ජයග්‍රහණ පතා උපුල්වන් දෙවියන්ට පුදපූජා පැවැත්වූ බව වීරබා ආදිපාද චන්ද්‍රභානු හා කල යුධයෙන් ජයගෙන කල උපුල්වන් පූජාවෙන් පෙනේ(පරි-81 ගාථා-36-47)
බලි යාග හා පූණමඩු හා උපුල්වන් දෙවි හා බැදි ජනශ්‍රැති

බලි ශාන්තිකර්මයේ උපත ගැන  බටුගම්පළ සුනිල් ප්‍රේමලාල් මහතා දක්වන්නේ අපූරු කතාවකි
සිංහලයේ පළමු රජු ලෙසින් මහාසම්මත මනු රජුව සිංහලේ ගම් නියෝජනය කළ ගමරාලලාගේ සම්මේලනයකදී මහාසම්මතයෙන් පත්කර ගනී
එතුමාගේ බිසව වන්නේ උපුල්වන් දෙවියන්ගේ නැගනිය වූ මැණික්පාලියයි
අතිශය රූමතියක්වූ මෑ ගැන සය දෙව්ලොවේම කීර්තිය පතලව තිබින
වසවර්තියට අධිපති මාරයාද ඇය ගැන සිතක් පහළවී තිබිණ
නමුත් ඇය මහාසම්මත මනු රජුට අයත්වීම නිසා ඉරිසියාවෙන් ලෝකයට අණ සහ විණ එවූ බව කියැවේ
මේ අණවිණ වලින් ගැලවෙන්නට මගක් ඇදුරන් සොයන විට ඉසිවර දෙවියෝ නොයිදුල් සළුවක් හා පුහුලක් ඉල්ලා සිටියෝය
බලි ශාන්ති කර්මය හා පූණමඩු ශාන්තිකර්මය මෙලොවට කියාදුනි
උපුල්වන් දෙව් රද වැනුම්- මයුර සංදේශය

134. සැ දූ සඳෙව් යස සිරි11 පිරිසුදු සු දු

මු දු කුලුණු සිලිලින් සිලිලඳු බ ඳු

මි දූ ගිමන් වන් නව මේ රදූ රු දූ

ව ඳු සුරිඳු සඳ දිය12 සෙත යෙදූ උ දූ

135. සිරි ලත පැවැරු11 හැගි පුරඳර දැරැ14 මුඳුනි

සැදු තෙද දළ උදුළ සියපා15 සිය සෙයිනි

එ සුරිඳු පැළැදි රන් මිණි ගිහිණි කිරුළිනි

සෙලඳුන් සුනිල් මතැ සිහ රද රඳන16 වැනි

136. ගති නුපුලේ පැහැ ගත හිමි නළල් තෙලේ

රැඳැ17 නිමලේ රන් පට වොරඳනෙකතුසේ18

උදු සුනිලේ ගන පැහැන’වල ගන වෙලේ

කිව විදුලේ කිම දිළියෙනු ද ඇම කලේ

1.තනවන(ගු) 2.උන් 3.කරවත 4.කතුන්(ගු) 5.පැතුරුණු 6.අඹුවන්නේ(ගු) 7.නළුවන්නේ(ගු)
ලේවට රගන නෙක නළුවන්නේ (දි) 8.රූ රැය සීලස කැනතෙන වන්නේ(ගු)
සීලසයෙන් තෙත ලන්නේ(ද)9.පව්තුට 10.දුටුවන්නේ11.දිය 12.පද ලොව(ගු) 13.පවර 14.ගෙන 15.සිය පත 16.සුදුල් වර සිහ රද රැඳුණු(දි) 17.රැද 18.රදන ඇම කලේ

137. සුර’ඹ නෙතා මින් ඇදි බිළි පෙළ වැ1 ගතා

දෙ බැම ‍ලතා2 සිරි දැකැ උලෙළ කැලුමැතා

සහස නෙතා සැවු සරි නො වත විළි සිතා

පෙනෙන ඉතා කලෙකිනි නො දිසැ ගිය අතා

138. අ න ත යු රේ රිසි යැදි යැදි සතන් කෙරේ

ඉ සු රු ත රේ දෙන බැලු මතිනි3 නොවිතරේ

ව න ත තු රේ පුරනුව නෙතට4 එක’යුරේ

ක ව ර ව රේ මේ සිරි දිසි ද ඉඳුවරේ

139. දිලි රත්5 තෝඩු යුග රිවි මඬලෙකි වෙතළ6

හිමි මුව තඹරැ ඉන් ඇම කල් සිරි දිසිළ

එත එක රිවි දුරිනි පුබුදින සිනැ දි කෙළ7

සියපත් නේ පත් ගඳ ගුණ සිය8 අසිතසළ9

140. අ ත ළ10 කුලුණු දිය පිරි උර විලැ11 වතළ

ල ක ළ දිමුතු මුතු වැළ වම් තරඟ වැළ

අ ස ළ නුර’ඹ නරඹන ලොළ නුවන් පෙළ

එ ර ළ12 ඇතුළැ පැයි පැනැ කෙළන මින් රළ12

141. යු ග බා සොඳුරු විසිතුරු සිරි සුලබාය

සු ර ‘ඹා ගෙලෙහි පළදන මන පොලඹාය

ස සොබා සිනිඳු ඉඳුවර දම් පසු බාය

නොතබා වනත හොත් අනත ද කර බාය

142. සිරි කමලේ වන්14 රඳනුයෙනි නිති නෙළේ

වත විපුලේ දෙත15 උර බිතැ බියෙනැලැළේ16

ඉති අතුලේ නම් පද’රුතනුරූ17 කළේ

හිමි අතුලේ සිරි සරි කෝ ද මේ ලේ තුළේ18

1.පෙළෙව්(ගු) බැඳි වන් නිලිපුලෙයි(දි) 2තදෙ මළ කතා 3.බැලුමකිනි (ගු) 4.වනන්තුරේ සර නුවනතට 5.රන් 6.රිවි යුග ‍මඩලෙන් වතුල(ගු) රිවි යුග මඩලෙකි වෙතළ 7.එක රිවි දුරින් යන පුබුසුන දින සියල(ගු) එක රිවි දුරිනි යන පුබුදන නෙක කමල(දි) 8.තුන්සිය සැට(ගු)නඳ නිති සිය(දි) 9.ගුණෙන සල(දි) 10.අතුල 11.උර බිතැ 12.එ දල(ගු) 13.ලකල ම්න් රැලය පැයි කෙළෙන රල වැල(දි) 14.මෙන් 15.වැණ(ගු) 16.රුතින් ඇලේ(ගු) සතත් ඇලේ(දි)බියෙන් ඇලේ17.නන් සදරුත් දැරු කලේ(ගු)18 මෙ තුන් කලේ(ගු)
143. ළ ක ල් කලුන්1 නරඹන නෙත් කැලුම් බර

සි ලි ල් වමන තුනු යටියට නැඟි පවර

සුනි ල් වසා ලිය යට වටැ රැඳි නිතොර

වි ම ල් සොඳුරු තෝ තැන්නෙකි නැබ ගැඹර

144. දිය සෙත නියුත හිමි උර බිතතුරුල්පත2

නිරතුරු උතුරුවනුතුරු කුලුණු බර’නත3

උසුලන බැවින් ලෙළ සිතු වලහින්4 සතත

ගත5 රැළි සෙයන් තුන් විලි දිසිනේ එ මත6

145. පසිඳු සිඳුරු කර සිදුරැ යි දුරැ ම තමා

සොඳුරු සිනිඳු රසුදුළ යුවළ දඟ7 තමා

උසස පෙදෙස සිහිනැ යි යනු අඩුව8 තමා

මොනර කර යැ සරි නම්9 යම්තමත් තමා

146. සිරි කත මතිනි මුත10 මලිගිය මල’යුරිනි11

පැහැ රළ පැහැරැ නැඟි තුනු යිඳු මුතු ලෙසිනි

දැඩියෙන් අසුර සෙන් යස ඇලුණා සෙයිනි

තෙවුනේ යැ සතත සරණත නිය කැන් සිරිනි

147. වි ‍ ස් මය කැරැ දුටු සඳැ නො මැ ඇරෙන ලොබා

තොස් වඩවන රූ රස සමුදුරෙයි පබා

ඇ ස් පිල් පෙළ දිටු තට නො කළ කලැ බඹා

ඇ ස් දෙකෙකින් නැරැඹියැ හැකි ද ඇති සුබා

148. සුරනිඳු කුලුණු සඳ යදි සිඳු වැන්නේ යැ

සිහි කළ සඳැ යැ ඇම සිරි පමුණන්නේ යැ

සිහි‍නෙන් දුටෙව්13 පිරිපත දුරු ලන්නේ යැ

යස තෙද සුව නුවණ14 ආ සිරි දෙන්නේ යැ

1.වරඹ(ගු() 2.බිත රතුරු පත(ගු) බිත තුරේ පත(දි) 3.වත කුළුණේ බර අනත(ගු) 4.වලඟෙහි(දි) 5.ගණ(ගු) ගන(දි) 6.දිමුත 7.දග යුගට 8.වෙසෙස (ගු) 9.කර ද සරි වත(ගු) කර ම සරි වෙය(දි) 10.මත ද්රපමුත 11.මල් සෙයිනි 12.සතක දිය සෙත මුල් වන්නේය(ගු) සෙත දෙන්නේය(දි) 13.දුට ද (ගු) 14. නැණ සැපත්
149. සිතු මණි සුරබි ළඟ

නෙ වත කිව කිවි කෙ ලෙසේ

සිතු යුරු සුර ඉසුරු හිමි1

සිරි දෙනු වනනු කුම් සේ2

150. කු ළි න් කුළැ තුඟු සුනෙර හිය ගිරි මුඳුන

මු ලි න් මුලැ නඳුනුයන කප් රුක් සදන3

තෙරි න් තෙරෙහි සුර ගඟැ සුර’ඟන රඟන4

තෙනෙන් තෙන5 ඉති කියති යස ගී නදින6

151. සෙත යදි සක් හට දෙන දිගු බිතැ ඉසිරි7

පිරි මුලු සක් වළැ පුල් සුරිඳු යස සිරි

ලෙස වෙසෙසක් කැරැ8 නත නා හටත් සරි

වත දහසක් තව ලදුවත් වනත9 බැරි

ආශ්‍රිත ලිපි
 විෂ්ණු දෙවියෝ

තිස්තුන්කෝටියක් දෙවි දේවතාවියෝ
තිස්තුන්කෝටියක් දෙවි දේවතාවියෝ අදහන සිංහල දේවාගම යනු ලක්දිව බුද්ධාගම ස්ථාපිත වීමට පෙර පැවති ආගමයි
වර්ථමානයේ සිංහල බෞද්ධයෝ බුදු දහම සමග සමගාමීව සිංහල දේවාගමද ඇදහීමදැකිය හැක
තිස්තුන්කෝටියක් දෙවි දේවතාවියෝ

ආර්ය සංකල්පයක් වන තිස්තුන්කොටියක් දෙවි වරුන්ගේ පැවැත්ම සිංහල දේවාගමෙහි ප්‍රධාන සංකල්පයකි
මෙය වෛදික ධර්මයෙහි අවශේෂ කොටස් සහ දේශීය දෙවි වරු මිශ්‍ර වීමෙන් සෑදී ඇත
දේවාධීපති ශක්‍ර (ඉන්ද්‍ර) දෙවියන් වන අතර ඉන් පසුව සතරවරම් දෙවිවරු සිටී. මහින්දාගමනයෙන් පසුව ලක්දිව රාජ්‍ය ආගම බුද්ධාගම වුවද බහුතර සිංහලයෝ බුද්ධාගම සමග සමගාමීව සිංහල දේවාගමේ පුරාණ සම්ප්‍රදායන් අනුව යමින් තවමත් තිස්තුන්කෝටියක් දෙවි දේවතාවියෝ විශ්වාස කරති
පූජා ස්ථාන
මෙම ආගමේ පුද පූජා සිදුකරන ස්ථාන දේවාල නම් වන අතර දේවාල වලට අයත් භූමි දේවාලගම් නම්වේ
තනතරු
දේවාලයක පුද පූජා සිදුකරන තැනැත්තා දේවාලේ කපුවා වන අතර දේවාලයක සහ ඊට අයත් දේපොළ පාරිපාලනය කරන නිලධාරියා බස්නායක නිලමේ වේ
සිංහල දේවාගම
සිංහල දෙවියෙක් සහ සමාන චරිත හෝ ශාරීරක ලක්‍ෂණ සහිත හින්දු ‍දෙවියෙක් සමග අතිපිහිතව හඳුනාගන්නා අවස්ථා මෙම ලිපියට විශය වේ
උපුල්වන් දෙවියෝ සහ විෂ්ණු දෙවියෝ

කතරගම දෙවියෝ සහ මුරුගන් දෙවියෝ 

හින්දු දෙවිවරු
තිස්තුන්කෝටියක් දෙවි දේවතාවියෝ
වෙස්සගිරිය, (හෝ ඉස්සරසමනාරාමය) ශ්‍රී ලංකාවේ ඉසුරුමුණි විහාරය ආසන්නයේ පිහිටා ඇති අක්කර 20ක පමණ වපසරියකින් සමන්විත ඉපැරණි බෞද්ධ නටඹුන් සහිත ප්‍රදේශයක් වේ
දෙවන පෑතිස් රජ සමයේ (ක්‍රි
පූ 250 - 210) ඇරඹි යැයි විශ්වාස කෙරෙන මෙම විහාරය කාශ්‍යප රජ සමයේදී (ක්‍රි
ව. 473 - 491) තවදුරටත් පුළුල් කොට තිබේ
මෙම ස්ථානයෙන් හමුවූ ශිලා ලේඛන අනූව, ඉස්සරසමණ, ඉස්සරසමණාරාමය, ඉසුරුමුණි බෝ රද්මහා වෙහෙර ආදී නාමයන්ගෙන් හඳුන්වනු ලැබූ ආරාමයක් අතීත අනුරාධපුර සමයේ මෙහි තිබූ බවට විශ්වාස කෙරේ
මෙහි දැකගත හැකි පළමුවන සියවසේ සිට තුන්වන සියවසට අයත් ලෙන් ලිපි වලට අනූව මෙම ස්ථානය ඉසිරමන විහර යනුවෙන් හැඳින්වේ
වර්ථමානයේ මෙම ස්ථානය මහාවංශයේ සඳහන් වන වෙස්සගිරි විහාරය වශයෙන් හඳුන්වනු ලබන මුත් එහි වූ ශිලා ලේඛනවලින් එම අදහස තහවුරු නොකරයි
වෙස්සගිරියේ ඇති සෙල්ලිපියක

, වැව්වලින් ගොවිතැන් කරන කුඹුරුවල සිහිනැටි වී මිස මුං වැපිරීම නොකළ යුතු බව සදහන් වේ
එය iv වන මහින්ද රජතුමාගේ කාලයට අයත් වේ
මූලාශ්‍ර

ආශ්‍රිත
 වෙස්සගිරියේ ඇති සෙල්ලිපි

අනුරාධපුර දිස්ත්‍රික්කයේ බෞද්ධ සිද්ධස්ථාන‎
අනුරාධපුර දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක‎
අතීතයේ මිනිසුන් විසින් කරනලද විවිධ නිර්මාණ වලින් ශේෂ වූ ද්‍රව්‍යාත්මක සාධක පුරාවස්තූන් ලෙසට හඳුන්වනු ලබයි
තවද මේවා ආදිතමයන් පිළිබඳව තොරතුරු දැන ගැනීමට වන අතර පුරාවස්තුවක් ආකාර දෙකකින් හඳුන්වා දිය හැකිය
එනම්,
 පුරාවස්තුවක් පිළිබඳ නෛතික අර්ථ නිරූපණය
පුරාවස්තුවක් පිළිබඳ භෞතික අර්ථ නිරූපණය
පුරා වස්තුවක් හඳුනා ගන්නේ කෙසේද
මිනිස් ක්‍රියාකාරකම් මුල්කරගෙන පහළ වූ යම්කිසි ද්‍රව්‍යාත්මක සාධකයක් (දෙයක්) පුරාවස්තුවක් ලෙසට භෞතික (ද්‍රව්‍යාත්මක) ව දැක්විය හැකිය
අප ආදිතමයන් වාසය කළ ගේ දොර , පරිහරණය කළ ගෘහ උපකරණ ආහාර වශයෙන් ගත් දෙයෙහි අවශේෂ (ඉතිරි කොටස්) පරිසරයෙහි පැවති ගහ, කොළ, සහ එවකට සිටි සතා සිවුපාවා ද මේ අතරට අයත්වේ
මෙසේ පැරණි මානවයා පිළිබඳව දැනගැනිමට හැකිවන සියලුම භෞතික සාක්‍ෂි පුරාවස්තු වශයෙන් සරලව හැඳින්විය හැකිය
පුරාවස්තු හඳුනාගැනිම උදෙසා පුරාවිද්‍යාඥයන් විසින් අනුගමනය කරනු ලබන ක්‍රම 04 දක්නට ලැබේ
එනම්,
				
විද්‍යාත්මක කාලනීර්ණ ක්‍රමය
කාබන් 14 තාප සංදීප්ත ක්‍රමය
කලා නිර්මාණවල ‍‍‍ශෛලිය අනුව.
 නිර්මාණයේ හැඩය අනුව.
 පුරාවස්තු වටා ඇති වස්තූන්ගේ පුරාවිද්‍යාත්මක වටිනාකම අනුව
(ඊට ආසන්න වෙනත්සාක්‍ෂි පදනම් කරගෙනය
)

මෙලෙස නීර්ණය (තීරණය) කරන ලද ද්‍රව්‍යන් පුරාවස්තූන් ලෙසට හඳුනාගනී
ඒ අනුව පැරණි දාගැබ් , ශිලා ලෙඛව , පෙති පිළිම, වැව් අමුණු වැනි මහා පරිමාණ නිර්මාණවල හා කර්මාන්තවල සිට කුඩා වළං කැබලිත් දක්වා වු සියලු වස්තූන් පුරාවස්තූන් පුරාවස්තූන් වේ
නමුත් පුරාවස්තු සඳහා පවතින නිතිමය තත්වය රටින් රටට වෙනස් වේ
ඉන්දියාවේ වසර 100 ට වඩා පැරණි ද්‍රව්‍යන් වුනත් යුරෝප‍යේ 
වසර 50ට වඩා පැරණි ද්‍රව්‍යන් ද පුරාවස්තු ලෙසට ඔවුන් සළකයි
පුරාවස්තු
ශ්‍රී ලංකාවේ පුරාවස්තු සංරක්‍ෂණය කිරීමත් ඒ පිළිබඳ ජනතාවට අවබෝධයක් ලබා දීමට පැවරී තිබෙන ආණ්ඩුවේ දෙපාර්තමේන්තුව පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුවයි. වර්ෂ 1940 අංක 09 දරණ පුරාවිද්‍යා ආඥාපනතින් දමම දෙපාර්තමේන්තුව නීතිගතකර ඇත
නමුත් වර්ෂ 1990 වන විට පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව පිහිටුවා වසර 100 පිරීම නිමිත්තෙන් පුරාවිද්‍යා කොමසාරිස් යන ධුරය පුරාවිද්‍යා අධයක්‍ෂක ජනරාල් යනුවෙන් වෙනස් කරන ලදී
ඒ අනුව පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තු‍වේ ප්‍රධානියා හඳුන්වන්නේ පුරාවිද්‍යා අධ්‍යන්‍ෂක ජනරාල් වශයෙනි
පුරා විද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුවේ ප්‍රධානීන්
ආරම්භයේදී සිටම මේවනතෙක්  බොහෝ කොමසාරිස්වරු හා අධ්‍යක්‍ෂක ජනරාල්වරුන් නිල බලය දරන ලදී
පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුවේ වර්තමාන ප්‍රධානීයා ඇතුළුව මුල් ප්‍රධානීන්ගේ නම් ලැයිස්තුව පහත දැක්වේ
මේවාද බලන්න
 ශ්‍රී ලංකාවේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක ලැයිස්තුව‎

මූලාශ්‍ර

ආණ්ඩුවේ දෙපාර්තමේන්තු, ශ්‍රී ලංකා
දෛනික අවශ්‍යතා සඳහා පානීය තත්‍වයේ ජලය මහ ජනයා වෙත ලබාදීම "ජල සම්පාදනය" නම්වේ
ආශ්‍රිත ලිපි
 වාරි කර්මාන්තය
සෞර ග්‍රහ මණ්ඩලයෙහි නිර්මාණය ඇරඹුනේ වසර 4.6 බිලියන ගණනකට පෙරදී සිදුවූ  යෝධ අණුක වලාකුළක කුඩා කොටසක ගුරුත්වාකර්ෂණ හැකිළුම හා සමගය
බිඳ වැටුණු ස්කන්ධයෙන් බොහෝ ප්‍රමාණයක් කේන්ද්‍රයෙහි එකතු වී එය වෙතින් සූර්යයා නිර්මාණය වූ අතර,  ඉතිරිය පැතිලි වී සැදුණු ප්‍රාක්ග්‍රහ තැටිය වෙතින්  ග්‍රහ ලෝක, චන්ද්‍රයෝ, ක්ෂුද්‍ර ග්‍රහයෝ සහ, අනෙකුත් කුඩා සෞර ග්‍රහ මණ්ඩල වස්තූන් නිර්මාණය වූහ
නිහාරිකා උපකල්පිතය ලෙසින් හැඳින්වෙන, මහත් පිළිගැනීමකට පාත්‍රව තිබූ මෙම ආකෘතිය, 18වන සියවසෙහිදී  මුලින්ම විකාසය කලේ ඉම්මානුවෙල් ස්වියඩන්බෝර්, ඉමැනුවෙල් කාන්ට් සහ, පියර්-සිමොන් ලප්ලාස් විසිනි
එහි පසුකාලින විකාසය විසින්,  තාරකා විද්‍යාව, භෞතික විද්‍යාව, භූ විද්‍යාව සහ, ග්‍රහ ලෝක විද්‍යාව යන්නද ඇතුලත් විද්‍යාත්මක ශික්ෂාවන් විවිධාංගක් එකිනෙක සම්මිශ්‍රණය කරන ලදි
1950 ගණන් වලදී අභ්‍යාවකාශ යුගය උදා වීම සමගම හා 1990 ගණන් වලදී බහිෂ්-සෞර ග්‍රහ ලෝක සොයා ගැනීම හා සමගම, මෙම ආකෘතිය අභියෝගයට ලක් වීම සහ නව නිරීක්ෂණයන්ට සරිලන ලෙසින් ප්‍රසාදනය කිරීමට ලක් වීමද සිදු විය
එහි මුල් නිර්මාණයෙන් පසුව, සෞර ග්‍රහ මණ්ඩලය බෙහෙවින්  පරිණාමයට ලක් වී ඇත
ඒවායේ පීතෘක ග්‍රහ ලෝක වටා කරකැවෙන වායු සහ ධූලි තැටි වෙතින් බොහෝ චන්ද්‍රයන් නිර්මාණය වූ අතර, අනෙකුත් චන්ද්‍රයන් ස්වාධීනව නිර්මාණය වීමෙන් පසුව ඒවායේ පීතෘක ග්‍රහ ලෝක විසින් අත්පත් කරගෙන ඇත
පෘථිවියෙහි චන්ද්‍රයා වැනි තවත් සමහර ඒවා, යෝධ ගැටුම් වෙතින් නිර්මාණය වී ඇත
වස්තූන් අතර ගැටුම් වර්තමානය දක්වාම නිරන්තරයෙන් සිදුවී ඇති අතර, සෞර ග්‍රහ මණ්ඩලයෙහි පරිණාමයට හේතු පාදක වී ඇත
ගුරුත්වාකර්ෂණ අන්තර්ක්‍රියාවන් නිසා ග්‍රහ ලෝකයන්ගේ පිහිටුම් ස්ථානයන්ගේ වෙනස් කම් සිදුවී ඇත
සෞර ග්‍රහ මණ්ඩලයෙහි ආදිතම පරිණාමය සඳහා මෙම  ග්‍රහ ලෝක සංචරණය ඉවහල් වූයේ යැයි දැන් සිතනු ලැබේ
දළ වශයෙන්  වසර බිලියන 5 ක් ගත වෙත්ම, සූර්යයා සිසිල් වී එහි වත්මන් විෂ්කම්භය මෙන් කිහිප ගුණයක් වන තුරු පිටතට ප්‍රසාරණය වීමෙන් පසුව (රතු යෝධයෙකු බවට පත් වෙමින්),  ශ්වෙත වාමනයෙක් ලෙසින් හැඳින්වෙන තාරීය අවශිෂ්ටයක් ඉතිරි කරමින් ග්‍රහ නිහාරිකාවක් බවට   එහි බාහිර ස්ථර  පත් කරයි
ඈත අනාගතයෙහිදී, එය පසු කර යන්නාවූ තාරකාවන්ගේ ගුරුත්වාකර්ෂණය  විසින් සූර්යයාගේ ග්‍රහ ලෝක කට්ටලය කෙමෙන් අඩු කර දමනු ඇත
සමහරක් ග්‍රහ ලෝක විනාශ වනු ඇති අතර, අනෙක්වා  අන්තස්තාරීය අවකාශය වෙතට නෙරපා හැරෙනු ඇත
අත්‍යන්තයෙහිදී, වසර බිලියන දස ගණනක කාල සීමාවකදී, පෙරදී එය වටා පරිභ්‍රමණය වූ වස්තූන්ගෙන් කිසිවක් සූර්යයා සතුව ඉතිරි වනු නොමැත
ඉතිහාසය

අප දන්නා පැරණිතම ලියවිලි වල පටන්,  ලෝකයේ සම්භවය සහ ඉරණම පිළිබඳ අදහස් දක්නට ලැබේ
කෙසේවෙතත්, එම කාලසීමාවෙහි සමස්තය පුරාවටම පාහේ, "සෞර ග්‍රහ මණ්ඩලයක" පැවැත්ම පිළිබඳ එවන් මතිමතාන්තර දක්නට නොලැබෙන්නේ, අප දැනට වටහාගෙන ඇති ආකාරයේ සෞර ග්‍රහ මණ්ඩලයක් පැවති බවට එකල සාමාන්‍යයෙන් නොසිතූ නිසාය
සෞර ග්‍රහ මණ්ඩලයෙහි නිර්මාණය සහ පරිණාමය පිළිබඳ සිද්ධාන්තයක් දෙසට තැබූ පළමු පියවර ලෙසින් දැක්විය හැක්කේ, පද්ධතියේ කේන්ද්‍රයෙහි සූර්යයා තබමින්   පෘථිවිය එය වටා පරිභ්‍රමණය  වන බවට සැලකුනු සූර්ය කේන්ද්‍රවාදය සාමාන්‍ය ලෙසින් පිළිගැනීමයි
සහස්‍රයක් පුරාවටම මෙම සංකල්පිතය ජන සමාජය තුල ගැබ් ගෙන පැවතියද (සැමොස් හී ඇරිස්ටාකස් විසින් ක්‍රිපූ 250 තරම් අතීතයෙහිදී පවා මෙය යෝජනා කර තිබුණි), එයට පුළුල්  පිළිගැනීමට ලක්වූයේ 17වන සියවසෙහි අග භාගය වන විට පමණි
"සෞර ග්‍රහ මණ්ඩලය " යන පදය භාවිතා වූ බවට පළමු වාර්තාව හමුවන්නේ වසර 1704 දීය
සෞර ග්‍රහ මණ්ඩලයෙහි නිර්මාණය පිළිබඳ වර්තමාන සම්මත සිද්ධාන්තය වන නිහාරිකා උපකල්පිතය, 18 වන සියවසෙහිදී ඉම්මානුවෙල් ස්වියඩන්බෝර්, ඉමැනුවෙල් කාන්ට් සහ, පියර්-සිමොන් ලප්ලාස්  විසින් සූත්‍රායනය කිරීමෙන් පසුව ප්‍රසාදයට ලක්ව ඉන්පසු අභියෝගයට ලක් විය
උපකල්පිතයෙහි වඩාත්ම සැලකිය යුතු විවේචනය වූයේ, අනෙකුත් ග්‍රහ ලෝක සමග සංසන්දනය කරන කල සූර්යයාගේ කෝණික ගම්‍යතාවය සාපේක්ෂ වශයෙන් මඳ බව පැහැදිලි කිරීමට එහි පෙනෙන්නට තිබූ නොහැකියාව වෙයි
කෙසේවෙතත්, 1980 ගණන් වල මුල් අවදියෙහි සිට නවක තාරකා පිළිබඳ අධ්‍යයනය විසින්, නිහාරිකා උපකල්පිතය විසින් පුරෝකථනය කල ආකාරයටම ධූලි සහ වායු වලින් සැදුම් ලත් සිසිල් තැටි වලින් ඒවා වටවී ඇති බව දක්වන ලද අතර, එම නිසාම මෙම උපකල්පිතය යළි-පිළිගැනුමට එය හේතු කාරක විය
සූර්යයාගේ පරිණාමය සිදු වන්නේ කෙලෙසද යන්න තේරුම් ගැනීමට නම් එහි බල ප්‍රභවය තේරුම් ගැනීම අවශ්‍ය වෙයි
ආතර් ස්ටැන්ලි එඩිංටන් විසින්,  ඇල්බට් අයින්ස්ටයින්ගේ  සාපේක්ෂතා වාදය තහවුරු කිරීම ඔස්සේ, ඔහු තේරුම් ගත්තේ සූර්යයාගේ ශක්තිය නිකුත් වන්නේ එහි ගර්භයෙහි සිදු වන්නාවූ  න්‍යෂ්ටික විලයන ප්‍රතික්‍රියාවන් වෙතින් බවයි.  1935 වසරෙහිදී, මෙයින් ඔබ්බට තර්ක කල එඩිංටන් පැවසුවේ අනෙකුත් මූලද්‍රව්‍යයන් පවා තාරකා තුල ජනිත විය හැකි බවයි.

නෙබියුලා අවස්ථාව
සෞරග්‍රහ මණ්ඩලය නිර්මාණය වී ඇතැයි සැලකෙන නිහාරිකා කල්පිතයට අනුව වසර බිලියන 4.6කට පෙර සුවිසල් වායු - ධූලි වළාකුලක් ගුරුත්වාකර්ෂණ බිඳ වැටීමකට ලක් වීමෙන් සෞරග්‍රහ මණ්ඩලය ඇති වූ බවයි.

මෙම වළාව ආලෝක වර්ෂ කිහිපයක් විශාල විය යුතු අතර තාරකා ගණනකට ජීවය ලබා දි තිබිය යුතුය
පැරණි උල්කා අධ්‍යයනයේ දී අති විශාල පිපිරෙන තරුවක මධ්‍යයේ පමණක් නිර්මාණය හැකි මූලද්‍රව්‍ය පිළිබඳ ඉඟි හමුවී ඇත
එයින් සූර්යයා තාරකා පොකුරක් තුළ නිර්මාණය වූ බව හඟවන අතර එම ප්‍රදේශය අසල සුපර්නෝවා පිපිරීම් කිහිපයක් ද සිදු වී ඇත
මෙම සුපර්නෝවා මඟින් ඇතිවන කම්පන තරංගය අසල ඇති නිහාරිකාවේ අධි ඝනත්ව කලාප ඇති කර ගුරුත්වජ බලවලට අභ්‍යන්තර වායු පීඩනය මැඩ පැවැත්වීමට ඉඩ සලස්වා බිඳ වැටීම සිදු කරවයි. එලෙස සූර්යයා නිර්මාණය වූ බව සැලකේ.

දැනට සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ වැඩිපුර ඇති සමස්ථානික එලෙසින්ම පූර්වයේ සූර්ය ග්‍රහ මණ්ඩලය තැනීමට දායක වූ නිහාරිකාවේද තිබෙන්නට ඇතැයි සැලකේ. ඒවා නම්,

පූර්ව සූර්ය නිහාරිකාව
සෞරග්‍රහ මණ්ඩලය බවට පත්වීටම තිබූ ප්‍රදේශය හැඳින්‍වූයේ පූර්ව සූර්ය නිහාරිකාව ලෙසය
මුලදී මෙය අංශු ඉතා ඇතින් ඈතින් පිහිටා ඇති වළාවක් වන අතර වසර මිලියන ගණනක් ඇවෑමෙන් අංශු එකිනෙක කැටි වූ (ළං ව ඇසිරුණු) ධූලි-වායු වළාවක් ලෙස පෙනෙන්නට විය
මුලදී මෙම ධූලි වලාවට ඉතා කුඩා කෝණික ගම්‍යතාවක් තිබුණි යැයි විශ්වාස කෙරේ
ගුරුත්වය හේතුවෙන්  නිහාරිකාව බිඳ වැටීමත් (සංකෝචනය) සමඟ, කෝණික ගම්‍යතා සංස්ථිතිය තුලින් පැහැදිලි කෙරෙන පරිදි එය වේගයෙන් භ්‍රමණය වන්නට විය
මෙවිට නිහාරිකාව ආසන්න වශයෙන් ගෝලයක හැඩයට පත් වූ අතර, (මේ සඳහා අවුරුදු 10,000 - 1,000,000ත් අතර කාලයක් ගතවී ඇත
මෙය පූර්ව ග්‍රහලෝක තැටිය (proto planetary disk) ලෙස හැඳින්වේ
පූර්ව පූර්යයා

නිහාරිකාව තුළ සංඝනීකරණය වීමත් සමඟම එය තුළ වූ පරමාණු වැඩිවන සංඛ්‍යතයකින් ගැටීමට පටන් ගැණුනි
ගුරුත්වය, වායු පීඩනය, චුම්භක ක්ෂේත්‍රය හා භ්‍රමණය නිහාරිකාව මත ක්‍රියාකර එය භ්‍රමණය වන දල වශයෙන් පරිධිය 200AU වන  මධ්‍යයේ උණුසුම්, ඝනත්වයෙන් ඉහළ පූර්ව තරුවකින් (proto sun) යුත් ප්‍රාථමික ග්‍රහ තැටියක් බවට පත් විය
වයසින් අඩු, පරිණාමයේ මෙම අවස්ථාවේ දී හිරුට සාමාන යැයි විශ්වාස කෙරෙන පූර්ව විලයන සූර්ය ස්කන්ධ තාරකා, (T ටෝරි තාරකා) පිළිබඳ අධ්‍යයනයන් පෙන්වන්නේ එම තාරකා නිතරම පූර්ව ග්‍රහ පදාර්ථවලින් යුත් තැටි සමඟ ඇති බවයි. මෙම තැටි නක්‍ෂත්‍ර ඒකක සිය ගණනක් දක්වා විස්තීරණය වන අතර එළඹෙන උපරිම උෂ්ණත්වය කෙල්වින් දහසක් පමණ වේ
ප්‍රධාන අනුක්‍රමයට පිවිසීම
වසර මිලියන 50 ක් තුළ, බිඳ වැටෙන නිහාරිකාවෙහි කේන්ද්‍රයේ ඇති හයිඩ්‍රජන්හි ඝනත්වය හා පීඩනය ප්‍රාථමික සූර්යයාට තාප න්‍යෂ්ටික විලයන ආරම්භ කිරීමට ප්‍රමාණවත් තරම් ප්‍රමාණයකට වැඩි වෙයි
) ද්‍රවස්ථිතික තුල්‍යතාව (hydrostatic equilibrium) ලැබෙන තෙක් උෂ්ණත්වය, ප්‍රතික්‍රියා සීඝ්‍රතාව, පීඩනය හා ඝනත්වය ඉහල නගී
මෙවිට තාප ශක්තිය (විකිරණ පීඩනය - radiation pressure) ගුරුත්වජ ආකර්ෂණයට එරෙහිව ක්‍රියාකිරීමට ද පටන් ගනී
දැනුදු අප සූර්යයා ප්‍රධාන අනුක්‍රමයේ තරුවක් වන අතර තවත් වසර බිලියන 5-6ක් පමණ ප්‍රධාන අනුක්‍රමයේ පවතිනු ඇත

ග්‍රහලෝක නිර්මාණය

ඉතිරිව පවතින වායු වලාකුළු හා දූවිලි (පූර්ව ග්‍රහ තැටිය) මඟින් විවිධ ග්‍රහලෝක නිර්මාණය විය
ඒවා වැඩීම (accretion) මඟින් නිර්මාණය වූ බවට විශ්වාස කෙරේ
ඉන්පසු මේවා සෘජු ගැටීම් හරහා පරිධිය මීටර් එකක් හා දහයක් අතර අගයක් ගන්නා තැටියක් බවට පත්වේ
ඉන්පසු තව තවත් ගැටී ප්‍රමාණයෙන් 5km පමණ වන විශාල වස්තු (ප්ලැනටෙසිමල්ස්) බවට පත්වේ
ඉන්පසු තව තවත් ගැටීම් තුළින් දළ වශයෙන් වසරකට 15cm බැඟින් ඊළඟ වසර මිලියන ගණන පුරාවට විශාල වීම සිදුවේ
ඇතුලු සෞරග්‍රහ මණ්ඩලය ජලය හා මීතේන් වැනි වාෂ්පශීලී අණුවලට සංඝනීකරණය විය නොහැකි තරම් උණුසුම් නිසා එහි නිර්මාණය වන ප්ලැනටෙසිමල්ස් සාපේක්ෂව කුඩා වන අතර (තැටියේ ස්කන්ධයෙන් 0.6% ක් පමණ) සිලිකේට හා ලෝහ වැනි ඉහල ද්‍රවාංක සහිත සංයෝගවලින් විශාල ලෙස සමන්විත වේ
මෙම දෘඩ වස්තු කාලයක් සමඟම භෞමික ග්‍රහලෝක බවට පත්වේ
යුරේනස් හා නෙප්චූන් අඩු පදාර්ථ ප්‍රමාණයක් අල්වා ගත් අතර අයිස් දැවැන්තයන් ලෙස හඳුන්වයි. එයට හේතුව ඔවුන්ගේ හර වැඩි වශයෙන් අයිස්වලින් (හයිඩ්‍රජන් සංයෝග) නිර්මාණය වී ඇතැයි විශ්වාස කිරීමය
අලුත් සූර්යයා ශක්ති නිපදවීම ආරම්භ කළ විට සූර්ය සුළං (solar wind) ප්‍රාථමික ග්‍රහ තැටියේ වායු හා දූවිලි තාරකාන්තර විශ්වයට පා කර හරින අතර ග්‍රහලෝකවල වර්ධනය නිමා කරයි
සූර්යයාගේ මියයාම

වර්තමානයේ අපි දන්නා පරිදි හිරු ප්‍රධාන අනුක්‍රමණයෙන් ඉවත් වනතෙක් සෞරග්‍රහ මණ්ඩලය පවතිනු ඇත
එම නිසා එය තවත් වේගයෙන් දහනය සිදු කරයි
මෙහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස සෑම වසර බිලියන 1.1 ටම දළව 10% කින් හිරුගේ දීප්තිය වැඩිවේ
මෙතැන් සිට වසර බිලියන 7.6 ගතවු කළ, හයිඩ්‍රජන් විලයනය අඩු ඝනත්ව උඩ වියන්වල සිදුවීමට තරම් සූර්ය හරය උණුසුම් වනු ඇත
මෙය හිරු දැන් පවතින පරිධිය මෙන් 260 වාරයක් පමණ දක්වා විශාල වීමට හේතු වේ
හිරු රතු දැවැන්තයා බවට පත් වන්නේ එලෙසය
මෙම අවස්ථාවේ දී එහි විශාලම ලෙස වැඩි වූ පෘෂ්ටික වර්ගඵලය නිසා සූර්යයා සීතල වීමට පටන් ගනී
ක්‍රම ක්‍රමයෙන් හිරුගේ බාහිර ස්ථර සුදු පැහැති කුඩා වස්තුවක් ඉතිරි කරමින් නැතිවී යනු ඇත
ටී ටවුරි () යනු,  වෘෂභ  තාරකා පංතියෙහි පිහිටි විචල්‍ය තාරකාවක් වන අතර, ටී ටවුරි තාරකාවන්හී මූලාදර්ශය වෙයි
ජෝන් රසල් හයින්ඩ් විසින් 1852 ඔක්තොම්බර් මාසයේදී එය සොයා ගන්නා ලදි
පෘථිවියෙහි සිට බලන කල, ε ටවුරි වෙතින් එතරම් ඈතින් නොවන ලෙසින් හයඩීස් පොතුර අතරතුර ටී ටවුරි දිස් වන නමුත්, එම පොකුරට වඩා  එය ඇත්තෙන්ම ආලෝක වර්ෂ 420 පසු පසින් පිහිටන අතර ඒවා සමගින් නිර්මාණය වීද නොමැත
සෑම ටී ටවුරි තාරකා මෙන්ම, එය ඉතා ලාබාල වන අතර, වසර මිලියනයක පමණක් වයසක් සහිත වෙයි
පෘථිවියෙහි සිට  ආලෝක වර්ෂ 460 ක් දුරින් එය පිහිටන අතර, එහි දෘශ්‍ය විශාලත්වය 9.3 සිට 14 දක්වා විචලනය වන්නේ පුරෝකථනය කල නොහැකි ලෙසිනි
තොලුවිල පුරාවිද්‍යා රක්ෂිතය (නිවත්තනචේතිය හෝ රාමකැලේ) ශ්‍රී ලංකාවේ අනුරාධපුර පිහිටි පෞරාණික නටඹුන් සහිත පුරාවිද්‍යා භූමියක් වේ
එය නිවත්තකචේතිය විද්‍යාලය ආසන්නයේ අනුරාධපුර දුම්රියපලට නැගෙනහිරින් පිහිටා තිබේ
ශ්‍රී ලංකා පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව විසින් මෙම ස්ථානය හෙළිපෙහෙළි කරනු ලැබූ සමයේ භාවිතා වූ තොලුවිල නාමය වර්ථමානයේද මෙම ස්ථානය හැඳින්වීමට භාවිතා කලද මෙහි පැරණි නාමය අවිනිශ්චිත වේ
3 වන සියවසේ මිහිදු හිමියන් චේතිය පබ්බතයේ සිට මහා විහාරයට වැඩම කරන අතරතුර විවේක ලබාගත් ස්ථානයක් වශයෙන් මෙය හැඳින්වේ
දැකගත හැකි ඉදිකිරීම් ක්‍රි
ව. 7-9 සියවස් වලට අයත් වන අතර මෙම සංකීර්ණය, පබ්බත විහාර සංකීර්ණයක් ලෙස හඳුනාගෙන ඇත
දිය අගලකින් වටකොට ඇති මෙහි ඉදිකිරීම්, පබ්බත විහාර වලට සුවිශේෂී පොදු වාස්තු විද්‍යාත්මක සැළසුමකට අනූව නිර්මාණය කොට තිබේ
ආරාම සංකීර්ණය
විශාල භූමි ප්‍රදේශයක පැතිරී ඇති මෙම පබ්බතාරාමයේ ගොඩනැගිලි දකුණෙහි සිට උතුරු දිශාව දක්වා පැතිර පවතී
මින් උතුරු කෙළවර උස්වූ මළුවක් මත ඉදිකරනු ලැබූ ස්තූයක් දැකගත හැකිවන අතර දකුණු මළුව මත ප්‍රථිමා ගෘහයක නටඹුන් දැකගත හැකිවේ
එහි තිබී සොයාගනු ලැබූ තොලුවිල ප්‍රථිමාව වශයෙන් ප්‍රචලිත බුද්ධ ප්‍රථිමාව වර්ථමානයේ කොළඹ ජාතික කෞතුකාගාරයේ ඇතුල් වන ශාලාවේ තැම්පත් කොට තිබේ
මේවාද බලන්න
තොළුවිල බුද්ධ ප්‍රතිමාව

මූලාශ්‍ර

අනුරාධපුර දිස්ත්‍රික්කයේ බෞද්ධ සිද්ධස්ථාන‎
අනුරාධපුර දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක
උපතින් අඹන්වෙල රාළ නම්වූ රයික්ලොෆ් සෙංගඩගල යුගයේ සිංහලේ දිසාව තනතුරු දැරූවෙකි
දිසාව ලෙස
ඌව වෙල්ලස්ස, පානම හා මඩකලපුව දිසාව

ආශ්‍රිත ලිපි
 දෙවන රාජසිංහ රජ
Iවන විමලධර්මසූරිය රජ ගේ සහ දෝන කැතරිනා හෙවත් කුසුමා දේවීයගේ දෙවන දියණිය සාම දේවී හෙවත් අන්තානා අදසින් කුමරියයි
පසුව සෙනරත් රජගේ නිල අගමෙහෙසිය විය
පේරාදෙනිය රාජකීය උද්භිද උයනේ මෙම ශාකය ඉතා හො‍දින් රෝපණය කර ඇත
එහි සදහන් ආකාරයට තාල වර්ගයට අයත් විශේෂ 200 කට වැඩි ප්‍රමාණයක් අතරින් විශේෂිතම වු මේ ශාඛය ඉතාමත් දුර්ලභ වදවී යෑමේ තර්ජනයට ලක්වූ ශාඛයකි
සීෂෙල්ස් දූපත්වලට පමණක් සීමා වී ඇති මෙම ගස එරට නීතිය මගින් ආරන්ෂා කර ඇත
මෙය මාල දිවයින් පොල් ලෙස හදුන්වන්නේ මුහුදේ පාවී විත් එරට වෙරලේ තිබී හමුවූ නිසයි
ව. 1500 දී පමණ ඉන්දියන් සාගරයේ පාවෙමින් තිබියදී දෙබිඩි පොල් බීජ සොයා ගත් නමුත් එම ශාඛය ප්‍රථම වරට සොයා ගන්නා ලද්දේ ක්‍රි
ව. 1743 දී සීෂෙල්ස් දූපත් වලදීය
මෙහි ස්ත්‍රී හා පුරැෂ ශාඛ වෙන වෙනම දක්නට ඇති අතර ස්ත්‍රී ශාඛවල හටගන්නා ඵල වල ඇති බීජ ශාඛ ලෝකයේ විශාලතම හා බරින් වැඩිම බීජයද වේ
ගෙඩියක සාමාන්‍ය බර කිලෝග්‍රෑම් 10 සිට 20 දක්වා වන අතර මේරීමට වසර 5 සිට 8 දක්වා කාලයක්ද බීජ පැලවීමට වසර 1 සිට 2 දක්වා කාලයක් ගතවේ
මෙම බීජ දෙබිඩි නිවුන් දරැවන් දෙදෙනෙකු ලෙස එකට ඈදුනු පොල් ගෙඩි දෙකක හැඩය ගනී
මෙහි ලපටි මදය සීෂෙල්ස් වැසියන් ආහාරයට ගන්නා අතර ඔසුවක් වශයෙන් චීනයට අපනයනප කෙරේ
මෙම දුර්ලභ ශාඛය පේරාදෙණිය උද්භිද උයනේ රෝපණය කර ඇත්තේ ක්‍රි
ව. 1850 දීය
(පේරාදෙණිය උද්භිද උයනේ ඇති විස්තර වලින් උපුටා ගැනුනි)
වංසත්ථප්පකාසිනී යනු  දීපවංශය ලෙසම මහාවංශ කෘතිය සම්පාදනය කරගනීමෙලා මුලාශ්‍ර කරගත් කෘතියක් බව කියවේ
ඒ බව මහාවංස ටීකාවවෙහි  දැක්වෙයි
Methods of shaping[edit]

A man shapes pottery as it turns on a wheel
(Cappadocia, Turkey)
Pottery can be shaped by a range of methods that include
Hand-building
This is the earliest forming method
Wares can be constructed by hand from coils of clay, combining flat slabs of clay, or pinching solid balls of clay or some combination of these
Parts of hand-built vessels are often joined together with the aid of slip, an aqueous suspension of clay body and water
A clay body can be decorated before or after firing
Prior to some shaping processes, clay must be prepared such as tablewares although some studio potters find hand-building more conducive to create one-of-a-kind works of art
PotteryShaping
ogg
A potter shapes a piece of pottery on an electric-powered potter's wheel

Classic potter's kick wheel in Erfurt, Germany
The potter's wheel
In a process called "throwing" (coming from the Old English word thrawan which means to twist or turn,[13]) a ball of clay is placed in the centre of a turntable, called the wheel-head, which the potter rotates with a stick, with foot power or with a variable-speed electric motor
During the process of throwing, the wheel rotates while the solid ball of soft clay is pressed, squeezed and pulled gently upwards and outwards into a hollow shape
The first step of pressing the rough ball of clay downward and inward into perfect rotational symmetry is called centring the clay—a most important skill to master before the next steps
opening (making a centred hollow into the solid ball of clay), flooring (making the flat or rounded bottom inside the pot), throwing or pulling (drawing up and shaping the walls to an even thickness), and trimming or turning (removing excess clay to refine the shape or to create a foot)
Considerable skill and experience are required to throw pots of an acceptable standard and, while the ware may have high artistic merit, the reproducibility of the method is poor
[14] Because of its inherent limitations, throwing can only be used to create wares with radial symmetry on a vertical axis
These can then be altered by impressing, bulging, carving, fluting, and incising
In addition to the potter's hands these techniques can use tools, including paddles, anvils & ribs, and those specifically for cutting or piercing such as knives, fluting tools and wires
Thrown pieces can be further modified by the attachment of handles, lids, feet and spouts
Granulate pressing
As the name suggests, this is the operation of shaping pottery by pressing clay in a semi-dry and granulated condition in a mould
The clay is pressed into the mould by a porous die through which water is pumped at high pressure
The granulated clay is prepared by spray-drying to produce a fine and free-flowing material having a moisture content of between about 5 and 6 per cent
Granulate pressing, also known as dust pressing, is widely used in the manufacture of ceramic tiles and, increasingly, of plates
This is a shape-forming process adapted for the tableware industry from the method long established for the forming of thermoplastic and some metal components
[15] It has been called Porcelain Injection Moulding, or PIM
[16] Suited to the mass production of complex-shaped articles, one significant advantage of the technique is that it allows the production of a cup, including the handle, in a single process, and thereby eliminates the handle-fixing operation and produces a stronger bond between cup and handle
[17] The feed to the mould die is a mix of approximately 50 to 60 percent unfired body in powder form, together with 40 to 50 percent organic additives composed of binders, lubricants and plasticisers
[16] The technique is not as widely used as other shaping methods
[18]
Jiggering and jolleying
These operations are carried out on the potter's wheel and allow the time taken to bring wares to a standardized form to be reduced
Jiggering is the operation of bringing a shaped tool into contact with the plastic clay of a piece under construction, the piece itself being set on a rotating plaster mould on the wheel
The jigger tool shapes one face while the mould shapes the other
Jiggering is used only in the production of flat wares, such as plates, but a similar operation, jolleying, is used in the production of hollow-wares such as cups
Jiggering and jolleying have been used in the production of pottery since at least the 18th century
In large-scale factory production, jiggering and jolleying are usually automated, which allows the operations to be carried out by semi-skilled labour
Shaping on a potter's kick wheel
Gülşehir, Turkey
Roller-head machine
This machine is for shaping wares on a rotating mould, as in jiggering and jolleying, but with a rotary shaping tool replacing the fixed profile
The rotary shaping tool is a shallow cone having the same diameter as the ware being formed and shaped to the desired form of the back of the article being made
Wares may in this way be shaped, using relatively unskilled labour, in one operation at a rate of about twelve pieces per minute, though this varies with the size of the articles being produced
Developed in the UK just after World War II by the company Service Engineers, roller-heads were quickly adopted by manufacturers around the world
they remain the dominant method for producing flatware
[19]
Pressure casting
Specially developed polymeric materials allow a mould to be subject to application external pressures of up to 4.0 MPa–so much higher than slip casting in plaster moulds where the capillary forces correspond to a pressure of around 0.1 - 0.2 MPa
The high pressure leads to much faster casting rates and, hence, faster production cycles
Furthermore, the application of high pressure air through the polymeric moulds upon demoulding the cast means a new casting cycle can be started immediately in the same mould, unlike plaster moulds which require lengthy drying times
The polymeric materials have much greater durability than plaster and, therefore, it is possible to achieve shaped products with better dimensional tolerances and much longer mould life
Pressure casting was developed in the 1970s for the production of sanitaryware although, more recently, it has been applied to tableware
[20][21][22][23]
RAM pressing
This is used to shape ware by pressing a bat of prepared clay body into a required shape between two porous moulding plates
After pressing, compressed air is blown through the porous mould plates to release the shaped wares
Slipcasting
This ideally suited to the making of wares that cannot be formed by other methods of shaping
A slip, made by mixing clay body with water, is poured into a highly absorbent plaster mould
Water from the slip is absorbed into the mould leaving a layer of clay body covering its internal surfaces and taking its internal shape
Excess slip is poured out of the mould, which is then split open and the moulded object removed
Slipcasting is widely used in the production of sanitary wares and is also used for making smaller articles, such as intricately detailed figurines
රාජතරංගිණී යනු කාශ්මීරය සහ රජවරුන් අලලා සංස්කෘත බසින් ලියවුනු  වංශකතාවකි
ව. 12 වැනි සියවසයේදී මෙය ලියවී ඇත
මෙම කෘතියේ කර්තෘ "කල්හානා"( Kalhana ,कल्हण) නම් බ්‍රාහ්මණයෙකි
ලංකා වංශකතාවන් සමග සන්සන්දනය 
මුල් ලංකා වංශ කථාව වන දීපවංශය  හතරවැනි -පස්ව්නි සියවසයේදී ලියවී ඇති අතර  මහාවංශය  ලියවී ඇත්තේ ක්‍රි
ව. පස්වෙනි සියවසයේදීය
රාජතරංගිණිය ලියවෙන්නේ ඊටපසු අවධියකදීයක් වන 12 වැනි සියවසයේදීය
චන්ද්‍රරත්න මානවසිංහ යනු ශ්‍රී ලාංකික කවියෙකු හා රචකයෙකු වේ
1913 උපත්
1964 මරණ
ලිව් ඇන්ඩ් මැඩී යනු ඉට'ස අ ලෞග්හ් ප්‍රොඩක්ෂන් දක්වා ප්‍රභූත කරන ලද දිස්නෙය් චන්නෙල් ඇමරිකානු තත්ත්වය ප්රහසන රූපවාහිනි මාලාවකි
හෙළටුවා යනු  මිහිදු හිමියන් බුද්ධ ධර්මය සිහලයට පරිවර්තනය කර සිංහළ භාෂාවෙන් ලියන ලද අට්ඨකථා ය
බුද්ධගෝෂ හිමියන් මෙය සීහලඅට්ඨකථා ලෙසද හදුන්වා තිබේ
අට්ඨකථා
කිම් සූ-හ්‍යුන් (
1988 පෙබරවාරි 16) යනු දකුණු කොරියානු රංගන ශිල්පියෙකි
ඔහු විසින් රංගනයෙන් දායක වූ රූපවාහිනී කථාමාලා අතර ඩ්‍රීම් හයි, මූන් එම්බ්‍රසිං ද සන්, මයි ලව් ෆ්‍රොම් ද ස්ටාර් ද ප්‍රඩියුසර්ස්, හා සිනමාපට අතර ද තීව්ස්, සීක්‍රට්ලි, ග්‍රේට්ලි ආදිය වේ
ඉට්ස් ඔකෙයි නොට් ටු බි ඔකෙයි,හොටෙල් ඩෙල් ලුනා ආදියෙහිද මොහු රංගනයෙන් දායක විය
මූලාශ්‍ර

1988 උපත්
සීක වෛරසය (ZIKV) යනු,  ඒ. ඉජිප්ටායි වැනි දිවාකාලයේදී-සක්‍රීය ඒඊඩීස් මදුරුවන් විසින්  පතුරුවනු ලබන ෆ්ලේවිවිරිඩායි  වෛරස  කුලයට සහ ෆ්ලේවිවෛරස් ගණයට අයත් සාමාජිකයෙකි
1947 වසරෙහිදී වෛරසය පළමුව හඳුනාගත්  උගන්ඩාවෙහි, සීක වනාන්තරය අනුව යමින් එය නම් කර ඇත
විශුද්ධිමාර්ගය යනු  ලක්දිව මහාවිහාරික භික්ෂු සංගයාගෙන්  අටුවා ග්‍රන්ථ  පාලිය පරිවර්තනය කර ලබාගැනීමට පැමිණි බුද්ධගෝෂ හිමියන්ට ඒ සදහා ධර්ම ඥාණය සහ භාෂා ඥාණය ප්‍රමාණවත් අන්දමින් එතුමන් සතුව  සතුවී ඇත්ද යන සැකය හේතු කොටගෙන බුද්ධගෝෂ හිමියන්ගේ පණ්ඩිතය විභාග කරනුවස් මහමෙව්නාවේ විසු මහාවිහාරික ආචාර්යවරු විසින් බුද්ධගෝෂ හිමි යන් ලවා කරවාගත් පරීක්ෂණ ග්‍රන්ථයයි
මහාවිහාරික ආචාර්යවරුන් විසින් එහිදී උන්වහන්සේට මාතෘකා වශයෙන්  "අන්තෝ ජටා බහී ජටා- ජටාය ජටිතා පාජා" යන බුද්ධ දේශනය ලබාදුන් බවද සදහන්ය
අන්තර්ගතය
"අන්තෝ ජටා බහී ජටා- ජටාය ජටිතා පාජා"
සද්ධාතිස්ස රජුගේ අවෑමෙන් ඔහුගේ දෙවැනි පුත් වු  තුලුන හෙවත් ථුල්ලත්ථනඅමාත්යන්ගේද සංඝයාගේද සම්මතයෙන් රාජ්‍යත්වයට පත්විය
එහෙත් එක් මාසයකට පමණ පසු ඔහුගේ සහෝදරයෙක් වු ලජ්ජිතිස්ස හෙවත් ලදෑතිස් නමැති වැඩිමහල් සොහොයුරා විසින් ථුල්ලත්ථන රජු මරාදමන ලද්දේය
බ්‍රිතාන්‍ය ගැරිසන් සුසාන භූමිය (මහනුවර ගැරිසන් සොහොන) ශ්‍රී ලංකාවේ මහනුවර පිහිටි, ලංකාවේදී මරණයට පත්වූ බ්‍රිතාන්‍ය ජාතිකයින් උදෙසා තනනු ලැබූ සුසාන භූමියක් වේ
බ්‍රිතාන්‍යයන් විසින් මහනුවර අත්පත්කරගනු ලැබූ වහාම වර්ෂ 1817දී මෙය පිහිටුවනු ලැබුණි
පසුව මහනගර සීමාව තුල භූමදාන කටයුතු සිදුකිරීම තහනම් කිරීමත් සමග වර්ෂ 1873දී සුසාන භූමිය වසා දැමුණි
වර්මානයේ මෙම සුසාන භූමියෙහි සොහොන් 195 ක් දැකගත හැකිවේ
මූලාශ්‍ර

මහනුවර දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක
ක්ෂුද්‍රකපාල ව්‍යාධියපැ
ඇලිස් ඉන් වොන්ඩර්ලන්ඩ් (ඉංග්‍රීසි
Alice in Wonderland) යනු වෝල්ට් ඩිස්නි විසින් නිෂ්පාදනය කරනු ලැබූ, 1951 දී නිකුත් වූ ඇමරිකානු සජීවීකරණ චිත්‍රපටයකි
යොමු

1951 සජීවිකරණ චිත්‍රපට
1950s ඇමරිකානු සජීවිකරණ
1950s මනඃකල්පිත චිත්‍රපට
ඇමරිකානු සජීවිකරණ චිත්‍රපට
ඇමරිකානු ළමා මනඃකල්පිත චිත්‍රපට
ප්‍රතිචක්‍රීයකරණය () යනු අපද්‍රව්‍ය නැවත භාවිතා කළ හැකි ද්‍රව්‍ය බවට පත්කිරීමයි
ප්‍රතිචක්‍රීයකරණය කිරීමට 3R සංකල්පය යොදා ගැනීමටහැකිය
ප්‍රතිචක්‍රීකරණය යනු අපද්‍රව්‍ය නව ද්‍රව්‍ය හා වස්තු බවට පරිවර්තනය කිරීමේ ක්‍රියාවලියයි
ද්‍රව්‍යයක ප්‍රතිචක්‍රීකරණය කිරීමේ හැකියාව රඳා පවතින්නේ එහි කන්‍යා හෝ මුල් තත්වයේ තිබූ ගුණාංග නැවත ලබා ගැනීමට ඇති හැකියාව මතය
[1]  එය "සාම්ප්‍රදායික" අපද්‍රව්‍ය බැහැර කිරීම සඳහා විකල්පයක් වන අතර එමඟින් ද්‍රව්‍ය ඉතිරි කර හරිතාගාර වායු විමෝචනය අඩු කිරීමට උපකාරී වේ
ප්‍රතිචක්‍රීකරණය කිරීමෙන් ප්‍රයෝජනවත් විය හැකි ද්‍රව්‍ය නාස්තිය වළක්වා ගත හැකි අතර නැවුම් අමුද්‍රව්‍ය පරිභෝජනය අඩු කළ හැකිය
ප්‍රතිචක්‍රීකරණය යනු නවීන අපද්‍රව්‍ය අවම කිරීමේ ප්‍රධාන අංගයක් වන අතර එය “අඩු කිරීම, නැවත භාවිතා කිරීම සහ ප්‍රතිචක්‍රීකරණය කිරීම” අපද්‍රව්‍ය ධූරාවලියේ තුන්වන අංගය වේ
[2] [3]  මේ අනුව, ප්‍රතිචක්‍රීකරණය මගින් පාරිසරික තිරසාරභාවය අරමුණු කරගනු ලබන්නේ අමුද්‍රව්‍ය යෙදවුම් ආදේශ කිරීමෙන් සහ අපද්‍රව්‍ය ප්‍රතිදානය ආර්ථික පද්ධතියෙන් ඉවතට හරවා යැවීමෙනි
ප්‍රතිචක්‍රීකරණයට අදාළ සමහර ISO ප්‍රමිතීන් ඇත, එනම් ප්ලාස්ටික් අපද්‍රව්‍ය සඳහා ISO 15270
2008 සහ ප්‍රතිචක්‍රීකරණ භාවිතයේ පාරිසරික කළමනාකරණ පාලනය සඳහා ISO 14001
2015.

 ප්‍රතිචක්‍රීකරණය කළ හැකි ද්‍රව්‍යවලට වීදුරු, කඩදාසි, කාඩ්බෝඩ්, ලෝහ, ප්ලාස්ටික්, ටයර්, රෙදිපිළි, බැටරි සහ ඉලෙක්ට්‍රොනික උපකරණ ඇතුළත් වේ
ආහාර හා ගෙවතු අපද්‍රව්‍ය වැනි ජෛව හායනයට ලක්විය හැකි අපද්‍රව්‍ය කොම්පෝස්ට් කිරීම හෝ වෙනත් ලෙස භාවිතා කිරීම ද ප්‍රතිචක්‍රීකරණය කිරීමේ ක්‍රමයකි
[5]  ප්‍රතිචක්‍රීකරණය කළ යුතු ද්‍රව්‍ය ගෘහස්ථ ප්‍රතිචක්‍රීකරණ මධ්‍යස්ථානයකට භාර දෙනු ලැබේ
නැතහොත් කුණු කසළ බඳුන්වලින් ලබාගෙන ඒවා වර්ග කර, පිරිසිදු කර නව නිෂ්පාදන නිපදවීමට නියම කර ඇති නව ද්‍රව්‍යවලට නැවත සකස් කරනු ලැබේ
දැඩි අර්ථයෙන් ගත් කල, ද්‍රව්‍යයක් ප්‍රතිචක්‍රීකරණය කිරීමෙන් එකම ද්‍රව්‍යයේ නැවුම් සැපයුමක් ලැබෙනු ඇත example නිදසුනක් ලෙස, භාවිතා කරන ලද කාර්යාල කඩදාසි නව කාර්යාල කඩදාසි බවට හෝ පොලියුරේටීන් පෙන නව පොලියුරේටීන් බවට පරිවර්තනය කරනු ඇත
නිෂ්පාදනයේ සංශුද්ධතාවය නැති කර නොගෙන නැවත නැවතත්, දින නියමයක් නොමැතිව කෑන් බවට පත්විය හැකි ලෝහ කෑන් වැනි ඇතැම් ද්‍රව්‍ය ප්‍රතිචක්‍රීකරණය කිරීමේදී මෙය සිදු වේ
[6]  කෙසේ වෙතත්, මෙය බොහෝ විට දුෂ්කර හෝ මිල අධිකය (අමුද්‍රව්‍ය හෝ වෙනත් ප්‍රභවයන්ගෙන් එකම නිෂ්පාදනයක් නිෂ්පාදනය කිරීම හා සසඳන විට), එබැවින් බොහෝ නිෂ්පාදන හෝ ද්‍රව්‍ය “ප්‍රතිචක්‍රීකරණය” කිරීම වෙනුවට විවිධ ද්‍රව්‍ය නිපදවීමේදී (උදාහරණයක් ලෙස කඩදාසි පුවරුව) නැවත භාවිතා කිරීම ඇතුළත් වේ
ප්‍රතිචක්‍රීකරණය කිරීමේ තවත් ආකාරයක් නම්, යම් යම් ද්‍රව්‍යයන් ඒවායේ අභ්‍යන්තර වටිනාකම නිසා (කාර් බැටරි වලින් ඊයම්, හෝ මුද්‍රිත පරිපථ පුවරුවලින් රත්‍රන් වැනි) හෝ ඒවායේ අන්තරායකර ස්වභාවය නිසා (උදා
රසදිය ඉවත් කිරීම සහ නැවත භාවිතා කිරීම)  උෂ්ණත්වමාන සහ උෂ්ණත්වමාන වලින්)
ප්‍රතිචක්‍රීයකරණය
සාම්ප්‍රදායික කොරියානු වෛද්‍යය ශාස්ත්‍රය  (හන්ගුල්
한의학, හන්ජා
韓醫學)යනුවෙන් අදහස් වනුයේ කොරියාව තුළ සංවර්ධනය වී භාවිත වන සාම්ප්‍රදායික වෛද්‍යය ශාස්ත්‍රය යි
සාම්ප්‍රදායික කොරියානු වෛද්‍යය ශාස්ත්‍රය කොරියාව තුළ මෙන්ම ඉන් පිටත කොරියානු ප්‍රජාවන් අතරද බෙහෙවින් ජනප්‍රියය
මෙම වෛද්‍ය ශාස්ත්‍රය තුළ ශරීරයේ කෘත්‍යමය යාන්ත්‍රණයට වඩා ප්‍රත්‍යක්ෂ අන්තර්ක්‍රියාකාරීත්වයන් කෙරෙහි වැඩි අවධානයක් යොමු කරයි
ඉතිහාසය  
කොරියානු වෛද්‍යය සම්ප්‍රදායන්ගේ ආරම්භය ඉපැරණි සහ ප්‍රාග් ඓතිහාසික යුගයෙන් සනිටුහන් වන අතර එය ක්‍රි
3000 ලෙස සැලකයි
මන්දයත් උතුරු හැම්යොං(Hamgyong) (වර්තමාන උතුරු කොරියාවට අයත්) ප්‍රදේශයෙන් හමුවී ඇති පුරාණ ගල් සහ අස්ථි ඉදිකටු අයත් වන්නේද එම යුගයට නිසාය
ගොජොසෙයොං(Gojoseon) හෙවත් කොරියාවේ ආරම්භය පිළිබඳ පුරාවෘත්තයේ මිනිස් උපතක් පතා කොහොඹ (Artemisia කුලයට අයත්) හා සුදුළූණු ආහාරයට ගත් කොටියෙකු හා වලසෙකු පිළිබඳ කතාන්තරයක් වේ
'සම්ගක් යුසා'('Samguk Yusa') ගේ කාලයේ පමණ ලියන ලදැයි සැලකෙන ජෙවන්ග් උන්ගි (Jewang Ungi '(제왕운기)') හි ද කොහොඹ සහ සුදුළූණු, 'කෑමට ගත හැකි ඔසු' ලෙස හඳුන්වා දී ඇත
මන්ත්‍ර ජපකිරීම් හා යාතිකා මගින් රෝග සුවකිරීම් ප්‍රබලව පැවති අවධියේදී පවා කොරියාව තුළ රෝග සුවකිරීමට ඖෂධීය පැළෑටි භාවිත වූ බව මින් පැහැදිලි වේ
එමෙන්ම කොහොඹ සහ සුදුළූණු පුරාණ චීන ශාකසාර ඖෂධයන් අතර දක්නට නොමැති වීම සාම්ප්‍රදායික කොරියානු වෛද්‍යය ශාස්ත්‍රය ඔවුන්ටම අනන්‍ය ක්‍රම ඔස්සේ දියුණුවූ බව හෝ වෙනත් සංස්කෘතින්ගේ ආභාෂය ලබා ඇති  බව පෙන්නුම් කරයි
‍කොරියානු ත්‍රී රාජධානි කාල පරිච්ඡේදය (The period  three kingdoms) තුළ කොරියානු වෛද්‍යය ශාස්ත්‍රය පුරාණ චීන වෛද්‍ය වැනි වෙනත් සාම්ප්‍රදායික වෛද්‍යය ශාස්ත්‍රයන්ගේ ආභාෂය ලැබීය
චීන වෛද්‍යයේ ආභාෂයත් සමග ගොඉයෝ (Goryeo) රාජ වංශයේ දී, දේශීය ඖෂධ පැළෑටි පිළිබඳ වඩාත් තීව්‍ර පරීක්ෂණ පැවැත්වුණු අතර, එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස දේශීය ඖෂධ පැළෑටි පිළිබඳ බොහෝ පොත් ප්‍රකාශයට විය
වත්මන් වෛදය න්‍යායන්ට පදනම් ව ඇත්තේ සොං රාජවංශයේ (Song) සහ යුවාන් රාජවංශයේ (Yuan) පාලන සමයන් තුළ භාවිත වූ ඔසුය
තවත් බොහෝ බෙහෙත් වට්ටෝරු ‘ස්වදේශීය අමුද්‍රව්‍ය භාවිතයෙන් ප්‍රථමාධාර ඖෂධ'(First Aid Prescriptions Using Native Ingredients) හා 1245 දී ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද  "Hyangyak Gugeupbang" (향약 구급방) වැනි ඒකාබද්ධ සිල්ලාUnified Silla යුගයට අයත් වෛද්‍ය ලේඛන මත පදනම් ව ඇත
කොරියානු ඉතිහාසයේ හමුවන විවිධ යුග අතර වෛද්‍ය ක්ෂේත්‍රය වඩා සමෘද්ධිමත් වූ සමයක් ලෙස ජොස්‍යෙන් රාජවංශයේJoseon පාලන සමය හැඳින්විය හැක
කිම් යෙ-මං Kim Ye-mong (金禮蒙, 김예몽) සහ අනෙකුත් කොරියානු නිල වෛද්‍යවරුන් විසින් 1443 සිට 1445 දක්වා කාල පරාසය තුළ ලියන ලද  "ඖෂධයෝගය පිළිබඳ පිළිබඳ වර්ගීකෘත එකතුව"(“the Classified Collection of Medical Prescriptions”,醫 方 類 聚, 의방 유취) නම් පොත ද කොරියානු වෛද්‍ය ලේඛන ඉතිහාසය තුළ වැදගත් ග්‍රන්ථයක් වේ
පහළොස් වන සියවසට පෙර පුරාණ චීනයේ එකසිය පණස් දෙකක් වූ වෛද්‍ය කර්මාන්ත වල පනස් දහසකට වැඩි බෙහෙත් වට්ටෝරුද චෝයි චොන්ග්-ජන් (Choi Chong-jun,崔宗峻, 최종준) විසින් 1226 දී ලියන ලද කොරියානු ග්‍රන්ථයක් වන “රාජකීය වෛද්‍යවරුන්ගේ ඖෂධ නියමයන් හි සංක්ෂිප්තය” (“the Concise Prescriptions of Royal Doctors”,御醫撮要方, 어의촬요방) හි සඳහන් බෙහෙත් වට්ටෝරුද එහි අඩංගු වේ
මෙම "ඖෂධයෝගය පිළිබඳ පිළිබඳ වර්ගීකෘත එකතුව" (“the Classified Collection of Medical Prescriptions”,醫 方 類 聚, 의방 유취) ට වඩාත් වැඩි පර්යේෂණ වටිනාකමක් හිමිවනුයේ, බොහෝ කාලයක් තිස්සේ අස්ථානගතව ඇති ඉපැරණි චීන වෛද්‍ය පොත්වල අන්තර්ගතයන් එහි අඩංගු බැවිනි
හ්යෝ ජුන්(Heo Jun),සාම් (Saam) හා ලී ජෙ-මා(Lee Je-ma) යනු ජොස්‍යෙන් රාජවංශයේJoseon (1392-1910) සිට සාම්ප්‍රදායික කොරියානු වෛද්‍ය ශාස්ත්‍රයේ දියුණුවට මහෝපකාරී වූ ප්‍රධාන වෛද්‍යවරු තිදෙනාය
ඔවුන් අතරින් පළමුවැන්නා වූ හ්යෝ ජුන්(Heo Jun) විසින්  Dongeui Bogam  (동의보감) ලියන ලද්දේ 1952 ජපන් ආක්‍රමණ (හිදෙයොෂි ආක්‍රමණ) වලින් පසුවය
මෙම ග්‍රන්ථයේ සමකාලීන කොරියානු මෙන්ම චීන ඔසුද ඇතුළත් වූ අතර එය චීන,ජපන් හා වියට්නාම වෛද්‍ය විද්‍යාවන්ට ද වැදගත් කෘතියක් විය
මීළඟ පිළිගත් පුද්ගලයා වන සාම් (Saam), 16 වන සියවසේ පමණ ජීවත් වන්නට ඇතැයි විශ්වාස කරන පූජක-වෛද්‍යවරයෙකි
එතුමාගේ සැබෑ නම, උපත වැනි කරුණු පිළිබඳ පැහැදිලි දත්ත හමු නොවුවද, ප්‍රසිද්ධ භික්ෂුවක් වූ සම්යැං හිමි (monk Samyang) යටතේ අධ්‍යාපනය ලබා ඇත
පංච ධාතු න්‍යාය (five element theory) භාවිතයට ගන්නා කටු චිකිත්සක සම්ප්‍රදායක් වර්ධනය කරන ලද්දේ ඔහු විසිනි
සාසං දර්ශවාදය (Sasang typology  사상의학)  යනු සාම්ප්‍රදායික කොරියානු වෛද්‍ය හා සම්බන්ධ ඊලඟ ප්‍රධාන බලපෑමයි
ලී ජෙ-මා(Lee Je-ma) විසින් කොන්ෆියුසියස්වාදයේ බලපෑම හා සායනික අත්දැකීම් ඔස්සේ සිදුකළ විධිමත් නිගමනයන් ඔහු විසින් රචිත "පෙරදිග වෛද්‍ය විද්‍යාව තුළ ජීව ආරක්ෂණයේ වැදගත්කම" (The Principal of Life Preservation in Oriental Medicine",東 醫 壽 世 保 元, 동의 수세 보원) යන ග්‍රන්ථයෙහි අඩංගු වේ
එක් එක් පුද්ගලයා අනුව වෙනස් වන විවිධ ව්‍යධිකායකර්ම (pathophysiology) හේතුවෙන් එකම රෝගය සුවකිරීමට විවිධ රෝගීන්ට විවිධ ඔසු ආලේප අවශ්‍ය බව ඔහු දැන සිට ඇත
රෝග හා ඔසු සඳහා දක්වන විවිධ ප්‍රතිචාර මත පදනම් වූ රෝගීන්ගේ තනි තනි වෙනස්කම් සාසං දර්ශවාදය (Sasang typology  사상의학) තුළ කේන්ද්‍ර වී ඇත
නිසි රෝග විනිශ්චයෙන් හඳුනාගන්නා රෝග මූලයට පිළියම් කිරීමෙන් රෝගය සුව කළ යුතුය
පළමුව එක් එක් රෝගියාගේ ව්‍යධිකායකර්ම (pathophysiology) හෝ අභ්‍යන්තර ඉන්ද්‍රිය නිශ්චය කිරීම මෙම රෝග විනිශ්චය ක්‍රමයේ යතුර ලෙස සලකයි
සාම්ප්‍රදායික කොරියානු වෛද්‍යය ශාස්ත්‍රයට වැඩිම සේවයක් සිදුකළ තෙවන ඓතිහාසික වෛද්‍යවරයා වන, ලී ජෙ-මා(Lee Je-ma) විසින් දහ නව වන සියවසේ මුල භාගයේදී සාසං දර්ශවාදය Sasang typology (사상의학) ලියන ලදි
ලී විසින් පුද්ගල පෞරුෂත්වය ප්‍රමුඛ චිත්තවේග මත පදනම්ව මිනිසුන් ප්‍රධාන වර්ග හතරකට වර්ගීකරණය කෙරුණු අතර එක් එක් වර්ගය සඳහා වෙනම ප්‍රතිකාර ක්‍රම දියුණු කළේය
එම වර්ග හතර නම් Tae-Yang ( 태양, ) හෙවත් "greater yang", So-Yang (소양, ) හෙවත් "lesser yang", Tae-Eum (태음, ) හෙවත් "greater yin", සහSo-Eum (소음, ) හෙවත් "lesser yin" ය
ජොස්‍යෙන් රාජවංශයේJoseon අග භාගයේදී ඉන්ද්‍රියානුභූතිවාදය (positivism) වඩාත් ප්‍රචලිත විය
රෝග අධ්‍යයනය හා ප්‍රතිකාර ක්‍රම සංවර්ධනය සඳහා පදනම ලෙස සායනික සාක්ෂි වඩාත් බහුල ලෙස භාවිතා කරන ලදී
දේශපාලනයෙන් ඉවත්වුණු විද්වතුන්, රෝග ප්‍රතිකර්ම කෙරෙහි කැපවීමේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස නව සම්ප්‍රදායික වෛද්‍ය පාසල් ස්ථාපිත කරන ලදී
පොදු ජනතාව සඳහා ඖෂධ පිළිබඳ සරල පොත් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී
වත්මන් භාවිත
මෑත කාලීනව එක්සත් ජනපදය වෙත පැමිණෙන කොරියානු සංක්‍රමණිකයන් සංඛ්‍යාව වැඩි වීමත් සමග, මෙම සාම්ප්‍රදායික සුවකිරීමේ ක්‍රමවේද හා ඒවා කොරියානු ප්‍රජාව විසින් භාවිතා කරන ආකාරය අවබෝධ කරගැනීම නූතන වෛද්‍ය ශාස්ත්‍රය තුළ වැදගත් අංගයක් විය
අධ්‍යයන මගින් පෙන්වා දෙන පරිදි ක්සත් ජනපදය තුල ජීවත් කොරියානු සංක්‍රමණිකයන්ගෙන් අඩකට වැඩි පිරිස අවම වශයෙන් දිනකට යම් වේලාවක් තුළ හෝ බටහිර ක්‍රමෝපායන්ට සමගාමීව සාම්ප්‍රදායික සුවකිරීමේ චාරිත්‍ර ප්‍රගුණ කරයි
බටහිර ආචාරවිධි වල ආභාෂයත් සමග නව සංක්‍රමණිකයන් අතරින් සාම්ප්‍රදායික ක්‍රමවේද ක්‍රමයෙන් අභාවයට යනු ඇතැයි අනුමාන කෙරුණද, දෙවන හා තුන්වන සංක්‍රමණික පරම්පරා අතරද සාම්ප්‍රදායික ක්‍රමවේද භාවිතය නොනැසී පවතින බවට සාධක ඇත
බොහෝ කොරියානු සංක්‍රමණිකයන් දරන සමාන අදහස නම් හුදෙක් ඇමරිකානු වෛද්‍යවරුන් තම රෝගීන්ට ප්‍රතිකාර කරන ආකාරය මිනිස් සිරුරේ ආධ්‍යාත්මික පදනමෙන් දුරස්ථ හා විසන්ධි බවයි.
පර්යේෂණාත්මක සංඛ්‍යාලේඛණ විග්‍රහයකට අනුව බටහිර ප්‍රතිකර්මයන්ට වඩා සාම්ප්‍රදායික ප්‍රතිකර්ම තුළින් රෝගියාගේ මානසික තත්ත්වය වඩාත් සන්සුන් කරන අතර එමගින් භාවාත්මක සුබ සිද්ධිය වැඩි දියුණු වන බව සොයාගෙන ඇත
වැඩිහිටි සාත්තු සේවා පිළිබඳ විශේෂ දැනුමැති ‍වෛද්‍ය පහසුකම් සපයන්නන් විසින් තම කොරියානු රෝගීන් අතර පමණක් නොව කොකේසියානු ඇමරිකානුවන් අතර පවා සාම්ප්‍රදායික කොරියානු වෛද්‍යක්‍රම භාවිතයේ ඇති සාර්ථකත්වය වාර්තා කර තිබේ
පොදු ප්‍රතිකර්ම

ශාකසාර ඔසු 
Herbalism යනු ආහාර, වෛද්‍ය හා සෞඛ්‍ය කරුණු සඳහා ශාක ද්‍රව්‍යය භාවිතය පිළිබඳ අධ්‍යනය හා පුහුණුව ලැබීම වේ
එම ශාක ද්‍රව්‍යය මල්, ශාක, පඳුරු, ගස්, පාසි, පාසි, මීවන, ඇල්ගී, මුහුදු පැලෑටි හෝ දිලීර විය හැක
ශාක සම්පූර්ණ වශයෙන් හෝ කොටස් වශයෙන් භාවිතා කරයි
එක් එක් සංස්කෘතිය හෝ වෛද්‍ය ක්‍රමය තුළ විවිධ වර්ගයේ ඖෂධ වෘත්තිකයින් වේ
වෘත්තීය හා ගෘහස්ථ ඔසු වවන්නන්(ඇතැම්විට විකිණීමට), ශාක රැස්කරන්නන් හා ඖෂධ සම්පාදකයන් ලෙස ඔවුන් වර්ග කළ හැක
නැවුම්, වියළාගත්,පූර්ණ හෝ කැබලි වශයෙන් ආදී ලෙස විවිධ ආකාර වලින් මෙම ශාකමය ඔසු පැවතිය හැක
ශාකද්‍රව්‍ය යම් දියරයක පොඟවා ගැනීමෙන් තැම්බුම්සාරද (infusions), නිශ්චිත වේලාවක් තුළ මඳගින්නේ තම්බාගැනීමෙන් කසාය වර්ගද සකසනු ලබයි
මල්, කොළ හා කුඩුකළ ශාකද්‍රව්‍ය අඩංගු තැම්බුම්සාර (infusions) සඳහා chamomile සහ මිංචි නිදසුන් වේ
පලතුරු,ඇට, පොතු හා මුල් අඩංගු කසාය වර්ග සඳහා උදාහරණ ලෙස රෝස ඵල, කුරුඳු පොතු හා වැල්මී මුල් හැඳින්විය හැක
නැවුම් හා වියළි ශාකසාර මධ්‍යසාර තුළ බහාලන විට බෙහෙත් වතුර හා මිශ්‍ර කිරීමද විනාකිරි තුළ බහාලන විට කුඩාවට කැබලි කිරීමද සිදුවේ
ඒවා එළවළු ග්ලිසරීන් වැනි පැණි(සිරප්-syrup) වලද, මී පැණිවලද බහා තැබීමෙන් පරිරක්ෂණය කරනු ලබයි
මධ්‍යසාර අවම, ප්‍රණීත රසයන්ගෙන් යුත් ඔසු කුඩා දරුවන්ට සුදුසුය
ලොසින්ජර, පල්ප හා ප්‍රාවරයන්(capsules) ට  සමාන bulk, පෙති හා troches වල කුඩුකළ හා ශීත කළ ශාකසාර අඩංගු වේ
එසේම ආලේපන වර්ග, බෙහෙත් ඔරු, තෙල් වර්ග,විලවුන්,ජෙල් වර්ග( gels), ආසූත ජලය, සේදුම් වර්ග, පාප්ප වර්ග (poultices),සම්පීඩක,දුම්කුඩු,හුමාලය, නාසයෙන් උරන දුම්, ආමෝද වර්ග (aromatics) හා වාෂ්පශීලී තෙල් වර්ගද සාම්ප්‍රදායික කොරියානු වෛද්‍ය ශාස්ත්‍රය තුළ භාවිත වේ
යම් රෝගයක් සුව වීම කෙරෙහි රෝගියාගේ මානසිකත්වයේ බලපෑම පිළිබඳ හොඳින් දන්නා බොහෝ ඔසු වෙදුන් ඉතා සූක්ෂම ලෙස රෝගියාගේ බුද්ධිමය,භාවාත්මක,කායික හා ආධ්‍යාත්මික අවධානය තම සුව කිරීමේ කාර්යය සඳහා භාවිත කරයි
මෙම සෑම ක්‍රමයක්ම එක් එක් ප්‍රදේශයේ ඖෂධ චාරිත්‍ර අනුව විවිධ වේ
සොබාදහම අත්‍යවශ්‍යයෙන්ම ආරක්ෂාකාරී නොවේ
එබැවින් ඖෂධ ඒවායේ ස්වභාවය මත ශ්‍රේණිගත කිරීමේදී, ඖෂධ මාත්‍රා තීරණය කිරීමේදී,සිදුවියහැකි අතුරු ආබාධ වටහාගැනීමේදී වෙනත් ඔසු සමග සිදුවිය හැකි අන්තර්ක්‍රියා පිළිබඳ විශේෂ අවධානයක් යොමු කළ යුතුය
ආහාර  හා තේ සඳහා භාවිත කරන ඖෂධීය හතු වර්ග ශාකසාර ඔසු සඳහා මනා නිදසුනකි
ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතියේ ක්‍රියාකාරීත්වය විධිමත් කිරීමේ හැකියාවක් හතු සතුව ඇති බව සායනික, සත්ත්ව හා සෛලීය සමීක්ෂණයන් ගෙන් හෙළිවී ඇත
සොං-ගෙං(Song-gen) ලෙස හඳුන්වන Phellinus inteus කොරියානු වෛද්‍ය තුළ භාවිත වන වැදගත් හතු වර්ගයකි
කටු චිකිත්සාව
කටු චිකිත්සාක ඉඳිකටු යනු ලේ ඉවත් කිරීමේ හා නියත පීඩනයන්ට ලක් කිරීම මගින් මිනිසුන් හා සතුන්ගේ ශරීර මත නිශ්චිත ස්ථාන උත්තේජනය කිරීමේ ක්‍රමවේදය මගින් රෝග සුව කිරීම සඳහා භාවිතා කරන වෛද්‍ය මෙවලමක් වේ
කටු චිකිත්සාව මගින් "Qi" ලෙස හඳුන්වන ජීව ශක්ති ප්‍රවාහය, මධ්‍ය රේඛා ලෙස හඳුන්වන මාර්ග ඔස්සේ ගලා යාම  ඉහල නංවයි.
moxibustion ලෙස හඳුන්වන ඉතා කුඩා ඉඳිකටු මගින් තාපය ඇතුළු කිරීමේ හා ඉවත් කිරීමේ ක්‍රමවේද සංකලනයක් හරහා පීඩන ලක්ෂ්‍ය උත්තේජනය කළ හැක
ලේසර්, සම්බාහන හා විද්‍යුත් උපක්‍රම භාවිතයෙන්ද පීඩන ලක්ෂ්‍ය උත්තේජනය කළ හැක
(Pizzorno 243)

Moxibustion
Moxibustion යනු කෝටුවක් හෝ දැවෙන mugwort එකක කේතුවක් මගින් ශරීරය තාපවත් කරන ශිල්ප ක්‍රමයකි
මෙම මෙවලම සම නොදැවෙන පරිදි බලපෑම එල්ල වූ ප්‍රදේශය පුරා තැන්පත් කරයි
රුධිරය(Kim) උත්තේජනය හා ශක්තිමත් කිරීම සඳහා මෙම කේතුව හෝ කෝටුව පීඩන ලක්ෂ්‍ය මත තැබිය හැකිය
සගන්ධ තෙල් යොදා කරන ප්‍රතිකර්ම
සගන්ධ ප්‍රතිකාර යනු අත්‍යවශ්‍ය ශාක තෙල් භාවිතා කරමින් ශාරීරික ආබාධ සුව කරනා ක්‍රමවේදයක් වේ
(Micozzi S
Marc, Chambers Dictionary 1988)
එළවළු තෙල් යොදා කෙරෙන මෙම සම්බාහන සඳහා මුල්, පොතු, දඬු , මල් හෝ දළු, භාවිත වේ
මෙම තෙල් වර්ග ආශ්වාස කිරීම, වෙළුම් සඳහා භාවිතා කිරීම, සුවඳ විලවුන් හා මිශ්‍ර කිරීම හෝ ගුද මාර්ගය, යෝනි මාර්ගය, හෝ මුඛය මගින් ශරීර අභ්‍යන්තරයට ඇතුළු කිරීම කළ හැක(Hoffman 207–212)
භාවනාව
භාවනාව යනු ශරීරය හා මනස සංවර හා ඉහිල් කිරීමේ අරමුණින් සිදුකරන ස්වයං අභ්‍යාසයකි
එමගින් සිත සන්සුන් කිරීම,වේදනාව අඩු කිරීම මෙන්ම අවරුධිර පීඩනය හා කාංසාවද අවම කෙරෙයි
නිශ්චිත කාලය පරිමාවක් තුළ තනි වචනයක් හෝ සිතුවිල්ලක් පිළිබඳ සිත එකඟ කර ගැනීම මෙහිදී සිදුවේ
එසේම සමහරු ආශ්වාසය, නාද, මන්ත්‍ර වැනි භෞතික අත්දැකීම් මත අවධානය පවත්වා ගන්නා අතර, මෙම සෑම උත්සහයක් තුළම වනුයේ මනස ශාන්ත කර ගැනීමේ පොදු පරමාර්ථයකි
(රොජර්ස් 293)

අධ්‍යාපනය

කොරියානු වෛද්‍ය පිළිබඳ උපාධි පාසල
ජපන් ආක්‍රමණය හේතුවෙන් වසර සියයකට පමණ පෙර ප්‍රථම නූතන අධ්‍යාපන පහසුකම් සහිත ඩොං-ජේ වෛද්‍ය විද්‍යාලය(Dong-Je medical school)  වසා දැමුණු පසු ශක්තිමත් පදනමක් මත සිය ජාතික සම්පත ස්ථාපිත කිරීමේ අරමුණින් දකුණු කොරියානු ආණ්ඩුව විසින් සාම්ප්‍රදායික කොරියානු වෛද්‍ය ඉගැන්වෙන ජාතික පාසලක් ආරම්භ කිරීමට තීරණය කර ඇත
2008 දී, පුසාන් ජාතික විශ්ව විද්යාලය (Pusan National University)  තුළ උපාධි සිසුන් 50 දෙනෙකු සමග කොරියානු වෛද්‍ය පාසලක් ස්ථාපිත කළ අතර එය පසුව යංග්සං ‍වෛද්‍ය විද්‍යාලය(Yangsan medical campus) වෙත ගෙන යන ලදි
නව අනුබද්ධ කොරියානු වෛද්‍ය රෝහල හා සායනික අධ්‍යයන සඳහා වන පර්යේෂණ මධ්‍යස්ථානය වත්මනෙහි ඉදිවෙමින් පවතියි
සාමාන්‍ය පෞද්ගලික සාම්ප්‍රදායික වෛද්‍ය පාසල්(වසර 6) හා සසඳන විට මෙය විශේෂ උපාධි පාසලක්(වසර 8) වේ
මේවාද බලන්න

වැඩිදුර විස්තර

Kang, Gun-Il
“A Korean Skeptic’s Report
New Ager-Occupied Territory
” The Committee for Skeptical Inquiry 10.1 (March 2000)
22 February 2008 <http
//csicop
org/sb/2000-03/korea
html >
Kim, Miyong, et al
"The Use of Traditional and Western Medicine among Korean American Elderly
” Journal of Community Health 27.2 April 2002
109-120.
Kim, Yong-Suk, et al
“Korean Oriental Medicine in Stroke Care
” Complementary Health Practice Review 10.2 (April 2005)
25 February 2008 <http
//chp
com/cgi/content/abstract/10/2/105>
“The Practice of Korean Medicine
An Overview of Clinical Trials in Acupuncture
” Oxford Journals 2.3 (3 August 2005)
//ecam
oxfordjournals
org/cgi/reprint/2/3/325 >
Micozzi, Marc S
, and Lisa Meserole
“Herbal Medicine
” Fundamentals of Complementary and Integrative Medicine
Marc S
Micozzi and C
Everett Koop
Saunders El Sevier, 2000.
Pizzorno, Joseph E
and Pamela Snider “Naturopathic Medicine
Saunders El Sevier, 2000.
Rodgers, Denise
“Mind-Body Modalities
Saunders El Sevier, 2000.
Yoon, Sung Chan, et al