Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
එකී පුද්ගලයන්ගේ තවත් පුද්ගලයකු‍ට (Peer – to- peer) මෙයින් අදහස් වන්නේ පක්ෂයක් ග්‍රාහීව පාරිභෝගික ජාල හා ප්‍රජාවන්ය
අලෙවිකරණයේ සාම්ප්‍රදායික ගැටළුවන්ය
අලෙවිකරණයෙේසාම්ප්‍රදායික ගැටළුවක් වන බාධා කාරි බවයි. වෙළද නාමයන් පාරිභෝගිකයන් වෙත ආරෝපනය කිරිම රෑපවාහිනි වෙළද දැන්වීම් වල මෙය ඉතා පැහැදිලි වේ
මෙම ''අක්‍රීය පාරිභෝගික ක්‍රියාවන් අවසාන වශයෙන් ආදේශකල හැක
මෙම සාකච්ඡා තුලදී වෙළද ලකුණු එක් කිරිම සිදු වේ
වෙළද ලකුණු
වෙළද ලකුණක වැදගත්කම
එක් සමාගමක භාණ්ඩ තවත් සමාගමකින් වෙන්කර හදුනා ගැනිම
භාණ්ඩවල ගුණාත්මක භාවය වෙළද ප්‍රචාරක කටයුතු වලදි යොදා ගැනිම
නිෂ්පාදකයන් සහ පාරිභෝගිකයන් යන දෙපක්ෂයම ආරක්ෂාකර ගැනිම
භාණ්ඩ ප්‍රදර්ශනවලදි හා වෙළද ප්‍රචාරන වලදි භාවිතා කිරිම
නව නිෂ්පාදන වෙළදපලට හදුන්වාදීමේ දී යොදා ගැනිම

වෙළද නාම
භාණ්ඩ සහ සේවා අනිත් තරගකාරී සැපයුම්කරැවන්ගෙන් වෙන්කර හදුනාගත හැකි නමක් පදයක්
නිර්මාණයක් හෝ සළකුණක් වෙනත් පදයක් වෙළදනාමයක් විය හැක
වෙළද නාමයකින් නියෝජනය කරනු ලබන්නේ යම්කිසි සමාගමක භාණ්ඩ හා සේවා පිළිබද පාරිභෝගිකයන්ගේ  පළපුරැද්දයි
භාණ්ඩ දෙකක් හෝ කිහිපයක් සම්බන්ධ වන වෙළද කටයුත්තක් සමූහ වෙළද නාම තරණය (Co – Branding) ලෙස හදුන්වයි.

මිල නියම කිරිම
භාන්ඩයක් සදහා හුවමාරැවන මුදල් ප්‍රමාණය තීරනය කිරිම මිල නියම කිරිම නම් වේ
පාරිභෝගිකයාට අදාල මුදලට අනුව භාණ්ඩයේ උපයේගීතාව සහ/හෝ පාරිභෝගිකයා භාණ්ඩයවෙනුවෙන් කැප කිරිමට කැමති ප්‍රමාණය මෙම අංශය තීරණය කරයි
අරමුණු
විකුණුම් ප්‍රමාණය වැඩි කිරිම
අදාායම වැඩි කිරිම
ලාභ ඉපයීම හෝ වැඩි කිරිම
වෙළද පල කොටස් වැඩි කිරිම හෝ පවත්වා ගැනිම
තරගකාරි බව නැති කිරිම
මහා පරිමාණ වශයෙන් නිෂ්පාදනය කිරීමෙන් වාසි අත්පත් කර ගැනිම

මිල තීරණය කිරීමේ දී බලපාන සාධක
නිෂ්පාදනය හා බෙදාහැරීමේ පියවර
දැනට ඇති ආදේශන භාණ්ඩ
සාමාන්‍ය වෙළද පුරැදු
ස්ථිර මිල
බෙදාහරින්න‍න්ගේ ප්‍රතිචාර
පාරිභෝගිකයන්ගේ ප්‍රතිචාර
ඉල්ලුමේ ස්වාභාවය
	නම්‍යතාවය
	අනම්‍යතාවය

වෙළද‍පළ ආකෘතිය
සම්පූර්ණ තරඟය
ඒකාධිකාරී තරඟය
ඒකාධිකාරී
කතිපයාධිකාරී
දර්ශනය
මිල තීරණය කිරිම් පියවර
අල්ලාගතයුතු වෙළදපළ කොටස තීරනය කිරීම
මිල තීරණය කිරිමේ ක්‍රම උපායන් සෑදීම
ඉල්ලුම තක්සේරැ කිරිම
තරගකරැවන්ගේ ප්‍රතිචාර නිර්මාණය කිරිම
පළමුවන එළිසබෙත් (7 සැප්තැම්බර 1533 – 24 මාර්තු 1603) වනාහි 17 නොවැම්බර 1558 සි‍ට ඇයගේ මරණය දක්වා එංගලන්තයෙහි ප්‍රවේණීය රැජිණ සහ අයර්ලන්තයෙහි ප්‍රවේණීය රැජිණ වූවාය
සමහරවිට කන්‍යා රාජණිය, ග්ලෝරියානා, හෝ ගුඩ් ක්වීන් බෙස් යන නම් වලින්ද හැඳින්වුනු එළිසබෙත්, ටියුඩර් රාජවංශයෙහි පස්වන සහ අවසාන රාජකීයයා වූවාය
අටවන හෙන්රි ගේ දියණිය වූ ඇය, රාජ කුමාරිකාවක ලෙසින් උපත ලැබුවද, ඇයගේ උපතින් වසර දෙකක් සහ සය මසකට අනතුරුව, ඇයගේ මව, ඈන් බෝලින්, ජීවිතක‍්ෂයට පත් කරනු ලදුව එළිසබෙත්ගේ රාජකීයත්වය අනෛතික බවට ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදි
ඈයගේ සොහොයුරා, හයවන එඩ්වඩ් විසින්, කිරුළ පිළිබඳ අයිතිය ජේන් ග්‍රේ ආර්යාව වෙත පරික්ථනය කරන ලද්දේ, ඔහුගේ සොහොයුරියන් ගේ අනුප්‍රාප්ති පිළිවෙල කැළඹුමට ලක් කරමිනි
ඔහුගේ අභිමතය අවහරණය කරනු ලදුව, 1558 දී කතෝලික පළමුවන මේරි ගේ අනුප්‍රාප්තිකයා ලෙසින් එළිසබෙත් රාජ්‍යත්වයට පත්වූ අතර, ඇයගේ පාලන සමයේදී රෙපරමාදු කැරලිකරුවන්ට සහාය දීම සම්බන්ධයෙන් සැකපිට වසරකට ආසන්න කාලයක් ඇය සිරගතව සිටියාය
ඇගේ පාලනය ‍යහ පාලනයක් විය
ඇගේ ප්‍රමුඛ ‍පෙලේ අනුශාසක‍යන් වුයේ විලියම් සිසිල් හා ‍බැරොන් බර්ග්ලිය
ඇය පළමුවෙන්ම ඉංග්‍රීසි පොතෙන්ත්‍රන්ත්‍ර පල්ලිය ස්ථාපිත කර එහි බලලත් පාලකවරිය බවට පත්වුවාය
ඇගේ ආගමික ප්‍රවේශය වත්මන් එංගලන්ත පල්ලිය තෙක්ම පරිණාමය විය
පාර්ලිමේන්තුවේ දන්වා සිටීම් නොතැකූ ඇය අවිවාහකව මුළු දිවියම ගතක බැවින්ම ඇගේ කන්‍යාභාවය පිළිබදව ගෙතුණු සාහිත්‍ය, උත්සව,කලාකෘති බිහිවිය
ඇගේ පාලනයේ ප්‍රධාන තේමාව වුයේ 'මම සියල්ල දකිමි
නමුත් කිසිවක් නොකියමි' යන්නයි
ඇගේ උපදේශකවරැන් ඉහත උපක්‍රමය කෙරෙහි සැකපළකල අතර නිතරම ඇයව දේශපාලන අර්බුදවලින් ඔවුන් බේරා ගත්හ
එළිසබෙත් රැජිණ ජාත්‍යන්තර සම්බන්ධතා ඉතා පරිස්සමෙන් පැවැත්විය
එම නිසා ම 1588 ස්පාඤ්ඤයේ ආමඩා ජයග්‍රහණයට ඇගේ නම ඉතාඉහළින් ඇදා ගන්නා ලදි
ඇගේ මරණයෙන් වසර 20 කට පසු ඇය ස්වර්ණමය යුගයේ පාලිකාව ලෙස එංගලන්ත වැසියන් පිළිගන්නා ලදි
ඇගේ පාලන සමය' එළිසබීතන් යුගය' ලෙස නම්වූ අතර ඉංග්‍රීසි කලාව , සාහිත්‍ය නාට්‍යයේ උච්චතම යුගය මෙය විය
දැවැන්ත නාට්‍යකරැවන් වූ විලියම් ෂේක්ස්පියර් ක්‍රිස්ටෝෆර් මා‍ලොච් ඇගේ යුගයේ කලාව බැබලවුහ
කෙසේ වතුද ඉතිහාසඥයින්ගේ ඇසින් ඇය ඉක්මන් කේන්තිකාරියකු ලෙසද, තීරණ ගැනීමට නොහැකි පාලිකාවක ලෙස ද හදුන්වති
ඇගේ පාලන සමයේ අවසාන භාගයේ රටේ සිදු වූ ආර්ථික හා හමුදාමය ප්‍රශ්න හේතුවෙන් බොහෝ යටත් වැසියන් ඇය කෙරේ අප්‍රසාදය පල කළහ
කෙසේ වතුදු බොහෝ ඉතිහාසඥයින් ‍ඇයව ඉතා බලගතු පාලිකාවක ලෙස සැලකූ අතර ඇගේ අවට රටවල් වල තිබූ අභ්‍යන්තර අර්බුද හමුවේ එම නායකයන්ට තම සිහසුන් අහිමි වද්දී ඇය ඇගේ ඔටුන්න රැකගත්තාය
ඇගේ එදිරිවාදියා වුයේ ස්කොට්ලන්තයේ රැජිණ වු මේරිය
එළිසබෙත් I රැජිණ ජාතික එකමුතුවක් සමග ස්ථාවරත්වයක් ඇගේ වසර 45 ක පාලන කාලය පුරා තම රටට ලබා දුන්නාය
රැජිණන්
බ්‍රිතාන්‍ය සිහසුනට හිමිකරුවෝ
යුරෝපා මහද්වීපයේ මිනිස් වාසය ඇරඹීමේ සිට අද දක්වා කාලය යුරෝපා ඉතිහාසයට අයිති කාලවකවානුවයි. හොමෝසේපියන්වරු පිළිබද තොරතුරු හමුවන්නේ ක්‍රි
35,000 දීය
මේ පිළිබදව හෝමරගේ ඉලියඩ් හි සදහන් වේ
රෝමානු ජනරජ රාජ්‍ය බිහිවනුයේ ක්‍රි
509 දීය
ක්‍රිස්තියානි ආගම එහි ආගමනය වුයේ ක්‍රි
4 වැනි ශතවර්ෂයේ දීය
ජස්ටීයන් I (527 – 565) නම් අධිරාජ්‍යයා විසින් ක්‍රිස්තියානි ආගම ඉතා ක්‍රමානුකූලව අධිරාජ්‍යයා පුරා ප්‍රචලිත කරන ලදි
මෙකල යුරෝපයේ ප්‍රධාන පංචවිධ නගර වුයේ රෝමය, කොන්ස්තන්තිනෝපලය ඇන්ටියෝක්, ජෙරුසෙලම හා ඇලෙක්සැන්ඩ්‍රියාවයි. වසංගත හමුවේ අධිරාජ්‍ය නැගෙනහිරට හා බටහිරට ගෙන යන ලදි
අදුරු යුගය තුළ බටහිර යුරෝපය හිස්විය
නැගෙනහිර යුරෝපයේ ප්‍රධානතම අධිරාජ්‍ය වුයේ බයිසැන්තීනයයි
රදල සමාජ ක්‍රමය බිදවැටුණි
කොස්තන්තිනෝපලය ක්‍රි
ව. 1453 දි බිද වැටුණු අතර නව ලෝකය 1492 දී සොයා ගන්නා ලදි
පුනරුදයත් සමග ප්‍රොතෙස්තන්ත්‍ර ක්‍රමය ඇතිවුයේ ජර්මන් ජාතික මාටින් ලුතර්ගේ ආගමනයත් සමගයි
වසර  30 ක යුද්ධය, වෙස්ට්ෆැලියාවේ ගිවිසුම හා ග්ලෝරියස් විප්ලවය තුළින් නව යුගයක එළිදැල්විණ
කාර්මික විප්ලවයත් සමඟ බ්‍රිතාන්‍ය අධිරාජ්‍ය බෙදිණි
ඇමෙරිකාවේ ඇතිවූ යටත් විජිත විප්ලවයත් සමග දේශපාලන වෙනස්කම් රැසක් යුරෝපයේ සිදුවිණි
මිනිසුන් නිදහස වෙනුවෙන් පෙළගැසුණි
ප්‍රංශ නායක නැපෝලියන් බොනපාට් විසින් යටත් කර ගන්නා ලද යුරෝපා මහද්වීපයේ සමාජ සැකිල්ල සම්පූර්ණ වෙනස් කම් වලට බඳුන් කරන ලදි
ඔහු විසින් කුඩා දේපළ හිමියන්ටද ඡන්ද අයිතිය දෙන ලදි
ඒබ්‍රහම් ඕටිලියස් විසින් පෙන්වා දුන් යුරෝපය 1595  

යුරෝපා ඉතිහාසයට අයිති කාලවකවානුව වනුයේ යුරෝපපා මහද්වීපය තුළ මිනිස් වාසය ඇතිවීමේ සිට අද දක්වා ය
හො‍යෝසේපියන්වරැ පිළිබද හමුවන්නේ ක්‍රි
35,000 දීය
මේ පිළිබදව හෝමරගේ ඉලියඩ් හි සදහන් වේ
රොමානු රිපබ්ලගික් රාජ්‍ය බිහිවනුයේ ක්‍රි
ක්‍රිස්තියානි ආගම එහි ආගමනය වුයේ 4 වන වන ශතවර්ෂයේ දීය
ජස්ටීයන් I  (527 – 565) නම් අධිරාජ්‍යා විසින් ආගම  ඉතා ක්‍රමානුකූලව අධිරාජ්‍ය පුරා ප්‍රචලිත කරන ලදි
මෙහිදී ප්‍රධානතම පංචවිධ නගර වුයයේ රෝමය, කොන්ස්තන්තිනෝපලය  ඇන්ටියෝක්, ජෙරැසෙලම හා ඇලෙක්සැන්ඩ්‍රියාවයි. වසංගත හමුවේ අධිරාජ්‍ය නැගෙනහිරට හා බටහිරට ගෙන යන ලදි
අදුරැ යුගය තුල  බටහිර යුරෝපය හිස්විය
නැගෙනහිර යුරෝපයේ ප්‍රධානතම අධිරාජ්‍ය වුයේ බයිසැන්ටීන්ය
කොස්තන්ති‍නෝපලය 1453 දි බිද වැටුණු අතර නව ලෝකය 1492 දී සොයා ගන්නා ලදි
ප්‍රොතෙස්තන්ත්‍ර ක්‍රමය පුනරැදයත් සමඟ  ඇතිවුයේ ජර්මන් ජාතික මාටින් ලුතර්ගේ ආගමනයත් සමගය
වසර  30 ක යුද්ධය, වෙස්ට්ෆැලියාවේ ගිවිසුම හා ග්ලෝරියස් විප්ලවය තුලින් නව යුගයක එළිදැල්විණ
ඇමෙරිකාවේ තිබු ඔවුන්ගේ යටත් විජිත විප්ලවයත් සමග දේශපාලන වෙනස්කම් රැසක් යුරෝපයේ සිදුවිණි
ප්‍රංශ නායක නැපෝලියන් බොනපාට් විසින්  යටත් කර ගත්  යුරෝපා මහද්වීපයේ සමාජ සැකිල්ල සම්පූර්ණ වෙනස් කම් වලට බදුන් කරන ලදි
කුඩා දේපළ හිමියන්ට ඡන්ද අයිතිය දෙන ලදි
අඳුරු යුගය  

වසර 312 දී කොන්ස්තන්තීන් රෝමය යටත් කර ගැනීමෙන් පසුව, 313 දී ඔහු මිලාන් ආඥාව නිකුත් කළේය
එමගින් ඔහු ක‍්‍රිස්තියානි ආගම රෝමය තුළ ස්ථාපනය කළේය
කොන්ස්තන්තීන් රෝමයේ සිට ග‍්‍රීක බයිසැන්ටියම් නගරය වෙත ගමන් කොට එය ‘කොන්ස්තන්තිනෝපලය’ යනුවෙන් නම් කළේය
395 දී රෝමයේ රාජ්‍ය ආගම ක‍්‍රිස්තියානිය බවට පත් කළ තියඩෝසියස් වනාහී එක්සත් රෝමය පාලනය කළ අන්තිමයා විය
ඉන්පසුව රෝම අධිරාජ්‍යය කොටස් 2කට වෙන් විය
එනම්, ‘රවෙන්නා’ කේන්ද්‍ර කරගත් නැගෙනහිර රෝම අධිරාජ්‍යයයි
(මෙය පසුකාලීනව බයිසැන්ටියන් අධිරාජ්‍යය ලෙස ද හැඳින්වුණි
* බටහිර රෝම අධිරාජ්‍යය නිරන්තරයෙන්ම ජර්මානු ගෝත‍්‍රික කොල්ලකරුවන්ගේ ප‍්‍රහාරයනට ලක් වූ අතර, වසර 476දී ‘ඔඩිසර්’ ට යටත් විය
පසුව බටහිර ප‍්‍රදේශය තුළ රෝම බලය බිඳ වැටී එහි ජර්මානු රාජ්‍ය බිහිවිය
එහෙත් රෝමානු කතෝලික පල්ලියේ මඟ පෙන්වීම සහිත රෝම නගරය තවදුරටත් අධ්‍යාපනයේ කේන්ද්‍රස්ථානය ලෙස පැවති අතර, බටහිර යුරෝපය තුළ සම්භාව්‍යය රෝම චින්තනය ව්‍යාප්ත කරවීමට බලපෑවේය
ඒ අතරතුර, කොන්ස්තන්තිනෝපල්හි රෝම අධිරාජ්‍යයා වූ ජස්ටීනියන් රෝම සිවිල් නීතිය සංග‍්‍රහ ගත කළේය
(529 -534*, 6 වන සියවස පුරා නැගෙනහිර රෝම අධිරාජ්‍යය ගැටුම්වලින් ගහණව පැවතුණි
මුලින්ම පර්සියානු සැසනිඞ් අධිරාජ්‍යයා තුළ ද, ඉන්පසුව නැඟී ආ මුස්ලිම් පරපුරක (උමායද් පරපුර* ආක‍්‍රමණයන් මගින් ද ගැටුම් ඇතිවිය
වසර 650දී ඊජිප්තුව, පලස්තීන හා සිරියා ප‍්‍රදේශ මුස්ලිම්වරුන්ට යටත් විය
බටහිර යුරෝපයට තුළ ඒ අතරතුර දේශපාලන ව්‍යුහයක් පැන නැෙඟමින් පැවතුනි
රෝම බිඳ වැටීමේ මුල් අවධිය තුළ ඇති වූ බල රහිත බව තුළ, සමාන්‍ය ජනතාව හා ඔවුන් වැඩ කල ඉඩම්වල අයිතිය මත පදනම් වූ අභ්‍යන්තරික බල ධූරාවලියක් බිහි විය
ඔවුන් සිය ඉඩම් හිමියාට බදු ගෙවූ අතර, ඉඩම් හිමියා ප‍්‍රාදේශීය කුමාරවරුන් කෙරෙහි වගකිව යුතුවිය
මෙම බදු මුදල් රජයේ සහ යුද්ධවල වියදම් සඳහා යොදවන ලදී
මෙම වැඩවසම් ක‍්‍රමය තුළ නව කුමාරවරු හා රජුන් බිහි වූ අතර, ‘චාලිමේන්’ රජු ඉන් සුවිශේෂී වේ
වර්ෂ 800 දී ඔහු සිය යටත් විජිත සියල්ල නැවත අත්පත් කර ගනිමින් තුන්වන ලියෝ පාප්තුමා වෙතින් රෝමයේ අධිරාජ්‍යය ලෙස කිරුළු පැළැඳී ය
ඔහු බටහිර අධිරාජ්‍යය පුරා සිය බලය තහවුරු කර ගත්තේය
චාලිමේන් රජුගේ රාජධානිය, බටහිර රෝමය තුළ නව ජර්මානු - රෝම අධිරාජ්‍යයක්, එනම් ශුද්ධ වූ රෝමානු අධිරාජ්‍යයේ ඇරඹුම විය
ඔහුගේ බල සීමාවන්ගෙන් පිටත නව බලමුළු ඒකරාශී විය
නිදසුනක් ලෙස, ‘කිවන් රජ’වරුන් තම සීමා ළකුණු කරමින් ද, මහා මොරාවියා රාජ්‍යය වර්ධනය වෙමින් ද, ඒන්ජල්වරුන් හා සැක්සන්වරු තම දේශසීමා තර කර ගනිමින් ද සිටියහ
අති වැඩවසම් ක්‍රමය  

1097 දී ශුද්ධ වූ භූමිය තුළ පළමු කුරුස යුද්ධය ආරම්භ විය
අඳුරු යුගයේ යටපත්ව තිබූ දෑ, පල්ලියේ නව ඛේදවාචකය හමුවේ යළි නැගී ආවේය
1054 දී රෝමයේ හා කොන්ස්තන්නිනෝලයේ ක‍්‍රිස්තියානි නිකායන් දෙක අතර භේද ඇති විය
ව

''''''== පල්ලියේ බෙදීම් ==

1054 දී , X වන ලියෝ පාප්තුමා ඇන්ටියොක්, ජෙරුසලම් සහ ඇලෙක්සැන්ඩි‍්‍රයා යන නිකායන් තුනෙහි ආධිපත්‍යය ලබා ගැනීමත් සමග බටහිර හා නැගෙනහිර ක‍්‍රිස්තියානි පල්ලි අතර නිකාය භේදය ඇති විය
18 වන සියවසේ මැද භාගයේ සිට බයිසැන්තියානු අධිරාජ්‍යයේ දේශ සීමා මුස්ලිම් ආක‍්‍රමණවලට හසු විය
ඇන්ටියොක් නැවත බයිසැන්තියානු අධිරාජ්‍යය තුළට යටත් වූ නමුත්, ඇමේ වූ ආසියානු හා අප‍්‍රිකානු ප‍්‍රදේශය රෝමය විසින් අත්පත් කර ගන්නා ලදී
නැගෙනහිර  ඕතොඩොක්ස් පල්ලිය අද ප‍්‍රකාශ කරන්නේ සිව්වන ක‍්‍රිස්තියානි සභා ග‍්‍රන්ථ, රෝම හා කොන්ස්තන්තිනෝපල් බිෂොප්වරුන් සමාන බව ප‍්‍රකාශ කරන බවයි. තවදුරටත් ඔවුන් පවසන්නේ රෝම බිෂොප්වරයාට තම දියොකීසියෙන් පිටත කිසිදු බලයක් හිමි නොවන බවයි. මීට අමතරව, දේව මෙහෙය පවත්වන ආකාරය පිළිබඳ ව ද විවිධ බෙදීම් පවති
කතෝලික හා  ඕතොඩොක්ස් පල්ලි ලතින් හා ග‍්‍රීක් විභේදනයන් අනුගමනය කරයි
යුරෝපය තුළ බලය විසිරී යාමත් සමග තවත් විභේදනයන් ඇති විය
1066 දී නෝමැන්ඩි හි රජු වන විලියම් එංගලන්තය ආක‍්‍රමණය කළේය
එය එංගලන්ත ඉතිහාසයේ තීරණාත්මක අවස්ථාවක් විය
ස්කැන්ඬේනේවියානු බලපෑම අවම කරමින් නෝර්මන් පෙළපත් හඳුන්වා දීම නිසා එංගලන්තය යුරෝපා මහාද්වීපය සමග වඩාත් සමීප විය
එය යුරෝපය තුළ බලවත් රාජාණ්ඩු ක‍්‍රමයක් බිහි කරමින් අයහපත් පාලන ක‍්‍රමයක් සඳහා මඟ පෑදීය
ආගමික යුද්ධ
 
නැගෙනහිර, බටහිර ආගමික බෙදීමත් සමග මධ්‍යම යුරෝපය තුළ අලූතින් බිහි වූ රාජ්‍ය බටහිර ක‍්‍රිස්තියානිය සිය ආගම බවට පත් කර ගත්හ
(එහෙත් රාජාණ්ඩුව. ප‍්‍රභූ වැඩවසම් ක‍්‍රමය හා පල්ලිය අතර ගැටුම් හරහා මෙම ජාතික රාජ්‍ය බිහිවීම සඳහා ශතවර්ෂ ගණනාවක් ගත විය
* සම්ප‍්‍රදායික ලතින් බව වෙනුවට මෙම රාජ්‍ය ස්ව භාෂාවන් වර්ධනය කර ගත්හ
සටහන් 

|European_history - Dark_Ages
|}
{|
ප්ලේටෝ ක්‍රි
427 - ක්‍රි
347 අතර ජීවත් වූ ග්‍රීක දාර්ශනිකයෙකි
ඔහුගේ ගුරුවරයා වුයේ  සොක්‍රටීස්ය
ඇරිස්ටෝටල් ඔහුගේ ශිෂ්‍යයෙක් විය
හෙතෙම බටහිර ලෝකයේ වැඩිදුර අධ්‍යාපනයට පිහිට වූ ප්‍රථම ආයතනයේ එනම් "ද ඇකඩමි" හි පුරෝගාමියා විය
එහි දී ප්ලේටෝ තමන් අතින් ලියැවුන සිය ගුරුවරයා වූ සොක්‍රටීස්ගේ සංවාද ඉගැන්වීය
ප්ලේටෝගේ දර්ශනයේ කොටස් කිහිපයකි
ඔහු මනෝරාජ්‍යයක් ගැන කීවේය
එසේම සංකල්පවාදය ඉදිරිපත් කළේය
අමරණීයත්වයට පක්ෂපාතී තර්කයන් ගෙන ආවේය
හේ විශ්ව සම්භව ශාස්ත්‍රය ගැන කතාබහ කළේය
ඔහුගේ විකල්පනය වූයේ ඥානය නම් ප්‍රත්‍යක්ෂ්‍ය නොව අනුස්මෘතිය යැයි කියාය
ළමා කාලය

ප්ලේටෝගේ උප්පත්තිය පෙලපසීනියානු යුද්ධයේ මුල් අවදියේ සිද්ධ වූවකි
හරියට ම ඔහු ඉපදුන කාලය හා ස්ථානය ගැන තොරතුරු දැනගන්නට නැත
ඇතැන්ස් හෝ ඒජිනා හි ක්‍රි
429 සහ 423 අතර උපත ලද යැයි ඵෛතිහාසික සටහන් අධ්‍යයන කරන නූතන විද්‍යාර්ථීන් විශ්වාස කරති
ප්ලේටෝගේ පියා ඇරිස්ටන් විය
පියා පැවත ආවේ කොඩ්රස් නම් ඇතැන්ස් රජ පරම්පරාවෙන් යැයි විවාදයට තුඩු දුන් මතයක් ඇත
ප්ලේටෝගේ මව පෙරික්ටියොනෙ විය
ඇය කිවිඳෙක් හා නීතිවේදියෙකු ලෙසින් නම දැරෑ සොලොන්ගේ ඥාති පවුලක් බව කියැවේ
පෙරික්ටියොනෙගේ සහෝදරයා වූයේ චාරමිඩීස් ය
ඇය ක්‍රිටියාස්ගේ ඥාතිදුවක් වූවාය
චාර්මිඩිස් සහ ක්‍රිටියාස් යන දෙදෙනාම ප්‍රජා පීඩකයන් තිස්දෙනා අතර කැපී පෙනුනු චරිත දෙකකි
ප්ලේටෝ හැරෙන්නට ඇරිස්ටන් හා පෙරික්ටියොනෙ යුවලට තවත් දරුවන් තිදෙනෙක් වූහ
පුතුන් දෙදෙනා ඇඩෙයිමැන්ටෙස් සහ ග්ලවුකොන් වෙති
දියණිය පොටොන් නම් වූවාය
පොටොන්ගේ පුතා වූ ස්පිව්සිප්පස් ප්ලේටෝට පසුව ඔහුගේ ඇකඩමියේ මූලිකයා වූයේය
ප්ලේටෝගේ පියා ඇරිස්ටන් ප්ලේටෝ කුඩා අවදියේ මිය යන ලදැයි සැලකේ. පෙරික්ටියොනෙ එවිට විවාහ වී ඇත්තේ පිරලිම්පීස් නම් ඇයගේ මවගේ සහෝදරයා සමඟ ය
පිරලිම්පීස් පර්සියන් රාජ්‍යයට යවන ලද තනාපතිවරයෙක් ලෙසින් කිහිප වතාවක් සේවය කරන ලද්දෙක් වූ අතර ඔහු එවක දාර්ශනිකයෙක් වූ පෙරික්ලීස්ගේ මිත්‍රයෙක් ද විය
පෙරික්ලීස් ඇතැන්ස් හි ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී කල්ලියේ නායකයා විය
පිරලිම්පීස්ට ප්‍රථම විවාහයකින් අතිශය රූමත් යැයි සැලකුණු පුතෙක් සිටියේය
ඔහුගේ නම ඩේමුස් විය
පිරලිම්පීස් සහ පෙරික්ටියොනෙගේ විවාහයෙන් පසු උපදින පිරලිම්පීස්ගේ දෙවැනි පුතා ඇන්ටිෆොන් වෙයි
තුරුණු විය

තරුණ කාලයේ ප්ලෝටෝ ඉගෙන ගන්නට දක්ෂ හා කඩිසර වූ බව සඳහන් ය
ව්‍යාකරණ, සංගීතය හා ජිම්නාස්ටික් වැනි දෑ ඉගෙන ගන්නට ඇත්තේ එවක ගෞරවයට පාත්‍ර වූ ගුරුවරුන් වෙතින් යැයි සැලකේ.  පූර්ව සොක්‍රටීස් දාර්ශනිකයෙකු ලෙසින් නම් දැරෑ හෙරක්ලයිටස්ගේ සිසුවෙක් වූ ක්‍රැටිලස් වෙතින් හෙරක්ලයිටස්ගේ දර්ශනය ප්ලේටෝ විසින් හැදෑරූ බව කියැවේ
ඇතැන්ස් නගරය පරාජයට පත්වෙද්දී ප්ලේටෝ තුරුණු වියේ සිටියෙකි
ඔහු දුටුවේ පරාජයට හේතුව ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී රාජ්‍ය ක්‍රමය කියායි
ඔහුගේ රදළ පසුබිමින් වූ ඉහළ සමාජ තත්වය ද පවුල් සබඳතා ද ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය හෙළා දකින්නට හේතු වූවා යැයි සැලකේ. එසේම ඔහු ඉතා අගය කළ ගුරුවරයා වූ සොක්‍රටීස් ද මරණයට පත් කළේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී රජයක් විසින් බැවින් ඔහු තුල ඒ ගැන ද අප්‍රසාදයක් තිබියා යැයි කිව හැකිය
සොක්‍රටීස්ගේ දර්ශනය සටහන්ගත වී ඇත්තේ ප්ලේටෝ අතින් නිසා ඒ සොක්‍රටීස්ගේ අදහස් වෙන්කර ගැනීම දුෂ්කර වූ කාර්යයකි
ප්ලේටෝගේ මනෝරාජ්‍යය

ප්ලේටෝ අතින් ලියැවෙන සංවාද කෘති අතරින් වැදගත් වූවක් සේ සැලකෙන ජනරජය කොටස් තුනකින් සමන්විතය
එහි පළමුවැන්නේ පරමාදර්ශ පොදු රාජ්‍යයක් ගොඩ නැංවීම ගැන සංවාද වෙයි
ඉන්පසුව ලෝකයේ බිහිවෙන දාර්ශනික මනෝරාජ්‍යය සංකල්පයන් හි පටන් ගැන්ම මෙය සේ සැලකේ. ප්ලේටෝ එළඹෙන එක් නිගමනයක් නම් පාලකයා දාර්ශනිකයෙකු විය යුතුය යන්නයි
එහි කාණ්ඩ දෙකක් "දාර්ශනිකයා" විග්‍රහ කරනු පිණිස ඔහු උපකාරී කර ගනියි
ඊ ළඟට ජනරජයෙහි අවධානය යොමු වෙන්නේ විවිධ ආණ්ඩු ක්‍රම හා ඒවායේ හොඳ නරක පිළිබඳ සාකච්ඡා වලිනි
යුක්තිය 
'යුක්තිය' යන වචනය අර්ථය විමසන ප්ලේටෝ යුක්ති සහගත මිනිසා යන්න විමර්ශනයට වඩා යුක්ති සහගත රාජ්‍යය විමසිල්ල වඩා සුදුසු යැයි සිතයි
ප්ලේටෝ සිය ජනරජය ආරම්භයේ දී ම එහි වැසියන් පංති තුනකට බෙදයි
පොදු ජනයා, යුද හේවායන් සහ ආරක්ෂකයන් යනු ඒ කොටස් තුන වෙති
ප්ලේටෝ දේශපාලන බලය දෙන්නේ අවසන් කොටසට පමණි
එසේම ඔහුට අනුව ඒ අවසන් කොටස සෙසු පංති දෙකට වඩා අඩුවෙන් සිටිය යුතු යැයි ද කියයි
ආරක්ෂකයන් සඳහා ඔහු යෝජනා කරන්නේ කුඩා ගෙවල් හා චාම් ආහාර, කණ්ඩායමක් ලෙසින් ජීවත්වීමයි
පෞද්ගලික දේපල හා රන් රිදී අහිමිය යනාදිය ඔවුන්ට ප්ලේටෝ නිර්දේශ කරයි
ඔවුන්ගේ කැමැත්ත තම පංතියේ සැපත නොව මුළු රාජ්‍යයේ ම යහපත බැවින් ඔවුනට ධනවත් නොවූව ද ප්‍රීතිමත් නොවීමට හේතුවක් නැතැයි ප්ලේටෝ කියයි
යුද භටයන්ට ස්පාර්ටාවේ වැනි හැදියාවක් ඔහු යෝජනා කරයි
ළාබාල දරුවන් යුද වල දී සටන් නොකළත් ඔවුන් සටන් නැරඹිය යුතු යැයි හේ කියයි
ආරක්ෂකයන් විසින් යුද හේවායන් පුහුණු කළ යුත්තේ පොදු සමාජයේ අනිසි ලෙස හැසිරෙන අයව පාලනයටයි
ඒ නිසා යුද හේවායන් ද යම් දුරකට මුදල් භාවිතයෙන් ඈත් වී, දේපල අයිතියෙන් ද අහක් වී කඳවුරක වාසයෙන් කණ්ඩායම් සැදී ආහාර ගනිමින් ජීවත් විය යුතුය
සෑම දරුවෙකුට ම අධ්‍යාපනය අනිවාර්ය කරන ප්ලේටෝ එක හා සමාන වූ අධ්‍යාපනයක් ගැහැණු පිරිමි දෙගොල්ලන්ට ම නිර්දේශ කරයි
සංගීතය, ශාරීරික අභ්‍යාසයන් හා යුද ශිල්පය ද සුදුසු යැයි කියයි
සෑම අතකින් ම ස්ත්‍රීන් හා පුරුෂයන් සම්පූර්න සමාන තත්වයක් ලැබීම හේ අනුමත කරයි
එසේම ජනරජයේ නීති සම්පාදකයා වැසියන් අතරින් ආරක්ෂකයන් හා යුද හේවායන් තෝරා ගැනීමෙන් පසුව ඔවුන් පොදු නිවාස, පොදු භෝජන හි නිරත වෙද්දී සංවාසය පිණිස ද කිසිවෙකුට තනි අයිතියක් නොලැබේ යැයි හේ කීය
සංවාසය සඳහා ඉඩ ලැබෙන්නේ පාලකයන් විසින් තීරණය කරන අන්දමට ය
අංගල විකල දරුවන්ව රහසිගතව කිසිවෙකු නොදන්නා තැනක දමන්නට ද හේ යෝජනා කළේය
මව්වරු වයස විස්ස හා හතළිහ අතරත් පියවරු වයස විසිපහ හා පනස් පහත් අතර විය යුතු බව කියූ ප්ලේටෝ ඒ වයස් වලින් බැහැරව සංවාසය තහනම් නැති නමුත් එයින් උපදින දරුවන්ට ගබ්සාව හා බාල ඝාතනය පවා නිර්දේශ කළේය
දාර්ශනික රජු හොඳ හා නරක අතර වෙනස දන්නා හෙයින් ඔහු යහපත් පාලකයෙක් වේ යැයි ප්ලේටෝ කීය
පරම රාජ්‍යයක පොදු වැසියන්ට සරල සංගීත වාදනයට ඉඩ දුන්න ද, දේශප්‍රේමි ගීත ගයන්නට ඉඩ දුන්න ද, කලාකරුවන් වැඩි කොටස රටින් පිටුවහල් කළ යුතු යැයි හේ නිර්දේශ කළේය
ඒ හේතු හතරක් නිසාය
පළමුවැන්න, කලාව යනු අනුකරණයක අනුකරණයකි
දෙවැන්න, කලාකරුවා කිසිත් නොදැන තමන් දන්නා බව හඟවන්නෙකි
තුන්වැන්න, පවිත්‍ර වූ තථ්‍යාතවය නොදකින්නට සංවේදයන් හසුරුවන කලා කෘති මිනිසාව රැවටීමකි
හතරවැන්න, කලා නිර්මාණ යනු එක්කෝ අනුරාගී වූවකි නැත්නම් ප්‍රචණ්ඩත්වයෙන් යුතු වූවකි
ඒ නිසා එයින් අරාජකත්වයට පාර හැදේ
ප්ලේටෝට අනුව හෝමර් පවා වාරණයට ලක්විය යුතුයි
=ප්ලේටෝ ගේ මනෝ රාජ්‍යය 

ඌවතැන්නේ සුමන හිමි

ස්පාර්ටන් වරුන් දිගු කලක්ම තමන් ගේ මූලික පරමාර්තය අතින් එනම්, අනගිභවනීය යුද වීරයන් ගේ ජාතියක් ගොඩ නැංවීම අතින්, ජය ගෙන සිටි බව පිළිගත යුතුය
තර්මොපිලේහි සටන (ක්‍රි(පූර්ව 480) යුද කටයුතු වශයෙන් පරාජයක් වුවද, ඔවුන්ගේ අභීත වීරවය පිළිබ`ද හො`දම සාක්‍ෂියකි
එම යුද්ධයෙන් පසු ස්පාර්ටන්වරු තර්මෝපිලේ යුද්ධ භූමියෙහි, "ආගන්තුකය, ලැයිඩේමෝර්නියන්වරුන් ගේ අණට කීකරුව අප මෙහි වැටී සිටින බව ඔවුනට කියව"
යන්න පමණක් කොටා සිහිවටනයක් ඉදි කළහ
දිගු කලක් මු`ඵල්ලේ ස්පාර්ටන් වරුන් තමන් ගොඩ බිම අනගිභවනීය බව ඔප්පු කර දැක් වූහ
ඔවුහු තමන් ගේ මේ ශ්‍රේෂ්ඨFවය ක්‍රි(පූර්ව 371 දී තීබන්වරුන් අතින් "ල්‍යක්ටා සටනේ" දී පරාජය වනතුරු රැක ගත්හ
ඔවුන්ගේ රණ ශ්‍රේෂ්ඨFවයේ අවසානය මෙය විය
ප්ලේටෝ ගේ මනෝ රාජ්‍යය (UTOPIA) 
ප්ලේටෝ ගේ කෘති අතරින් ඉතාමත් වැදගත් සංවාද කෘතිය වූ (REPUBLIC) සමූහාණ්ඩුව කෘතිය පෘථුල වශයෙන් කොටස් තුනකින් සමන්විත ය
එහි පළමු වැන්න පරමාදර්ශ පොදු රාජ්‍යයක් ගොඩ නැංවීම ගැන වූයේ ය
මනෝරාජ්‍යයන් (UTOPIAS) අතර පැරණිතම වූයේ එය යි
එළැඹ ඇති එක් නිගමනයක් නම් පාලකයන් දාර්ශනිකයන් විය යුතුය යන්නය
රිපබ්ලික් හෙවත් සමූහාණ්ඩුව ග්‍රන්ථයෙන් මතු පිටින් පෙනී යන පරිදි අදහස් කරනුයේ "යුක්තිය"
යන්නෙහි අර්ථදීපනය කිරීම ය
එහෙත් මුල් අවස්ථාවක දී සියල්ලක්ම ක්‍ෂුද්‍ර තත්ත්වයෙන් දැකීමට වඩා විශාල තත්ත්වයෙන් දැකීම පහසු නිසා යුක්ති සහගත පුද්ගලයෙකු කුමකින් සෑහේ ද යන්නට වඩා යුක්ති සහගත රාජ්‍යයක් සෑදෙන්නේ කුමකින් ද යන්න විමසීම වඩා වැදගත්ය
ප්‍රශස්ථතම පරිකල්පනික රාජ්‍යයෙහි ඇතුළත් විය යුතු බැවින්, ප්‍රථම කොට එබදු රාජ්‍යයක විස්තර ලක්‍ෂණ දක්වා එහි කවර පාරප්‍රාප්තියකට "යුක්තිය" යයි කිව යුත්තේ දැයි තීරණය කරනු ලැබේ
ප්‍රථම කොට ප්ලේටෝ ගේ මනෝරාජ්‍යය එහි දළ සටහන අනුව දක්වා, ඒ අතර පැන නගින කරුණු සැලකිල්ලට භාජනය කිරීම වැදගත්ය
රාජ්‍යයේ රටවැසියන් පන්ති තුනකට බෙදිය යුතුය යි නිශ්චය කරමින් ප්ලේටෝ ආරම්භ කරයි
පොදු ජනයා, යුද සොල්දාදුවන් හා දාර්ශනික පාලකයන් යනුවෙන් එසේ බෙදා දැක්වේ
දේශපාලන බලය තිබිය යුත්තේ අවසාන පන්තියට පමණි
ඔවුන් සිටිය යුත්තේ සෙසු පන්ති දෙකට වඩා බෙහෙවින් අඩු සංඛ්‍යාවකි
ප්‍රථම අවස්ථාවේ දී ඔවුන් නීති සම්පාදකයා විසින් තේරිය යුතු සේ පෙනේ ඉන් පසු සාමාන්‍යයෙන් ඔවුහු උරුමයෙන් පත් වෙති
එහෙත් අති විශේෂ අවස්ථාවල දී, අනාගත ශ්‍රේෂ්ඨFවය පෙන්වන ළමයෙකු පහත් පන්තියකින් ඉහළ නැංවීම ද සිදු වන අතර, ආරක්‍ෂකයන් ගේ දරුවන් අතුරින් අසතුටුදායක ළමයෙකු හෝ තරුණයකු පහත දමනු ලැබීම ද ඉඩ තිබේ
ප්ලේටෝ තේරුම් ගන්නා අයුරු මූලික ගැටලුව නම්, ආරක්‍ෂකයන් නීති සම්පාදකයා ගේ අභිප්‍රායන් පරිදි ක්‍රියා කරත් ද යන්න නිශ්චය කිරීම ය
මේ ස`දහා ඔහු වෙත අධ්‍යාපනික, ආර්ථික, ජීව විද්‍යාත්මක හා ආගමානුකූල විවිධ යෝජනාවන් ඇත
ආරක්‍ෂක පක්‍ෂයට හැර අනෙක් පංති වලය කෙතරම් දුරට මෙම යෝජනා, ගැලපේ දැයි හැම විට ම පැහැදිලි නැත
ඇතැම් ඒවා සේවා භටයන්ට යෙදෙන බව පැහැදිලිය
එහෙත් මූලික වශයෙන් ප්ලේටෝ අවධානය යොමු කෙළේ ආරක්‍ෂකයන් ගැන ය
ඔවුහු පුරාණ පැරගුවේ හි ඡේසුයිට්වරුන් ද, 1870 දක්වා ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදයෙහි ක්‍රිස්තියානි සභාවේ ආගමික පූජක පක්‍ෂය ද, පසුකාලීනව සමාජවාදී සෝවියට් සමූහාණ්ඩු සංගම (USSR) රාජ්‍යයෙහි කොමියුනිස්ට් පක්‍ෂය ද මෙන් වෙන් වූ පන්තියක් ද විය
මුලින් ම සලකා බැලිය යුත්තේ අධ්‍යාපනයයි
මෙය කොටස් දෙකකට බෙදා දැක්වේ
සංගීතය හා ශාරීරික අභ්‍යාසය යනුවෙනි
මේ දෙකින් එක එක ක මෙකලට වඩා පු`ඵල් අර්ථයක් ඇත
"සංගීතය" යනු කලා දේවින් (MUSES) ගේ ක්‍ෂේත්‍රයට ඇතුළත් සියල්ලමය
ශාරීරික අභ්‍යාස යනු, ශාරීරික ප්‍රාගුණ්‍ය හා නිරෝගිතාව සම්බන්ධ වූ සියල්ලය
යන්න අප සංස්කෘතිය යෑයි කියන දේ තරම් ම පළල්ය
ශාරීරික අභ්‍යාසය අප ක්‍රීඩාවන්ගෙන් ගණන් ගන්නා දේට වඩා පු`ඵල් ය
ප්ලේටෝ නාට්‍යය පිළිබ`ද පුදුමාකාර තර්කයක් ගොනු කරයි
යහපත් මිනිසා අයහපත් මිනිසා අනුකරණයට අකමැති විය යුතු යෑයි හෙතෙම කියා සිටී. බොහෝ නාට්‍යයන් හි දුෂ්ට චරිත ඇත
එබැවින් නාට්‍ය කර්තෘ ද දුෂ්ටයා ගේ චරිතය ර`ගපාන න`ඵවා ද, විවිධ අපරාධ ගැන වරද කරුවන් වූ පුද්ගලයන් ද අනුකරණය කළ යුතුය
අපරාධ කාරයන් පමණක් නොව, ස්ත්‍රීන් ද, වහලුන් ද, සාමාන්‍යයෙන් පහත් අය ද උසස් මිනිසුන් විසින් අනුකරණය නො කළ යුතුය
එබැවින් නාට්‍යවලට ඉඩ දීමට නම්, උසස් උපතක් ඇති නික්ලේශී, වීරයන් පමණක් ඒවායේ ඇතුළත් විය යුතුය
ඊළ`ගට සංගීතය පාලනය කිරීමේ දී, ලීඩියානු සංද්වනීය (harmony) ශෝකය ප්‍රකාශ කෙරෙන බැවිනුත්, අයෝනියානු සංද්වනිය ලිහිල් බැවිනුත්, තහනම් කරයි
ඩෝරියානු සංද්වනියට (ධෛර්යය නිසාත්) හා ්‍රSජියානු සංද්වනියට (මිතාචාරය නිසාත්) පමණක් ඉඩ දෙනු ලැබේ
රිද්ම වලට අවසර ලැබෙනුයේ ඉතා සරල නම් හා ධෛර්යය සම්පන්න එකමුතු වූත් ජීවිතයක් ප්‍රකාශිත වේ නම් පමණි
ශරීරය පුරුදු පුහුණු කරනුයේ ඉතා උග්‍ර ආකාරයෙනි
තමාගේ හැසිරවීම හැදෙන වැඩෙන පුද්ගලයන්ට වෛද්‍යවරුන් අවශ්‍ය නොවෙතැයි ඔහු කියා සිටී. එක්තරා වයසකට ළ`ගා වනතුරු බලා දරුවන් අන්තරායකර දේ හෝ පාපාක්‍රයා නො දැකිය යුතු යන්නත් ඔහුගේ තවත් සුවිශේෂ මතයකි
තරුණ වියට එළැඹීමට පෙර බාලයන් යුද්ධ වල දී සටන් නොකළ යුතු වුවත්, ඔවුන් යුද්ධ නැරඹිය යුතුය
අර්ථ ශාස්ත්‍රය සම්බන්ධයෙන් ප්ලේටෝ ගේ මතය මෙසේ දැක්වීමට රසල් සාමිවරයා මෙසේ පෙළඹෙයි
ආරක්‍ෂක පන්තිය ස`දහා අංග සම්පූර්ණ කොමියුනිස්ට් වාදයක් ප්ලේටෝ යෝජනා කරයි
එතරම් පැහැදිලි නැතත්, සොල්දාදුවන් උදෙසා ද එවැන්නක් හෙතෙම යෝජනා කර ඇත
ආරක්‍ෂකයන් ට තිබිය යුත්තේ කුඩා ගෙවල් හා චාම් ආහාරය
ක`දවුරක ඉන්නා කලක මෙන් කණ්ඩායම් සෑදී එක් ව ආහාර ගනිමින් ඔවුන් ජීවත් විය යුතුය
ඒකාන්තයෙන්ම අවශ්‍ය ප්‍රමාණයට වඩා පෞද්ගලික දේපළක් ඔවුනට තිබිය යුතු නොවේ
රන් හා රිදී තහනම් කරනු ලැබිය යුතුය
පෞර රාජ්‍යයේ අදහස එක පන්තියක සැපත, නොව මු`ඵ පුරයෙහි ම යහපත සැලසීම ය
ධනවත් බවත්, දිළි`දු බවත් දෙකම අනතුරුදායකය
අනුන් ගේ වැඩට අයෝග්‍ය ලෙස ඇ`ගිලි ගසන්නෙකු නොවී, හැම ම ස්වකීය වැඩ කර ගැනීම, එහි අන්තර්ගතය
වෙළෙන්දා, සහායකයා හා ආරක්‍ෂකයා තම තමාට අයත් වැඩ කොටස, අනික් පන්තිවල අයගේ වැඩට ඇ`ගිලි නො ගසා ඉටු කරන කල්හි පුරය යුක්ති සහගත ය
එක්තරා අපෞද්ගලික අතිඔලිම්පියානු නීතියක් අහංකාර පරවශ බව (HUBRIS) ගැන ද`ඩුවම් කොට ආක්‍රමණිකයා උල්ලංඝනය කිරීමට බලාපොරොත්තු වූ ශාශ්වත වූ යථා පිළිවෙත යළි පිහිටුවයි. මේ සම්පූර්ණ මුහුණුවර ම සමහර විට මුලදී නොදැනම දර්ශනයට ඇතු`ඵ විය
එය කලහය පිළිබ`ද හෙරෙක්ලීටස් හා එම්පිඩෝක්ලීස් ගේ බදු විශ්ව විද්‍යාවන් හි ද, පාමිනයිඩීස් ගේ බදු අදෛවතවාදී සිද්ධාන්තයන් හි ද එක සේ විද්‍යමානය
ස්වභාව ධර්ම නීතිය හා මානව නීතියත් පිළිබ`දව විශ්වාසයෙහි ප්‍රභවය එය ය
ප්ලේටෝ ගේ යුක්තිය පිළිබ`ද විකල්පයට ද පැහැදිලි ව ම එය මුල් විය
නීතියෙහි මේ දක්වාත් යුක්තිය
(JUSTICE) යන වචනය යොදා ඇති ආකාරයෙන්, එය දේශපාලන චින්තනයෙහි යොදා තිබෙනවාට වැඩියෙන් ප්ලේටෝ ගේ විකල්පනයට සමානයට සමානය
ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී සිද්ධාන්තයෙහි බලපෑම යටතේ අප යුක්තිය යන්න සමානවය හා සම්බන්ධ කිරීමෙහි යෙදෙතත්, ප්ලේටෝ එය යෙදුයේ එවැනි ගම්‍යාර්ථයකින් නොවන බව රසල් සාමි වරයා පෙන්වා දෙයි
"යුක්තිය" යුක්තිය පසි`දලන අධිකරණ ශාලා යෑයි අප පවසන කල්හි මෙන් "නීති"
යන්න හා මු`ඵමනින් ම වාගේ සමානාර්ථවාචී අදහසින් ගත කල ප්‍රධාන කොටම අදාළ වනුයේ, සමානFවය හා කිසිත් සම්බන්ධයක් නැති දේපළ අයිතිය ගැනය
,"REPUBLI", හි ආරම්භයෙහි "යුක්තිය" යන්නෙහි ප්‍රථම යෝජිත නිර්වචනය නම්, එය වූ කලී ණය ආපසු ගෙවීම ය යන්නයි
මෙම නිර්වචනය අසම්පූර්ණ යයි විගස ම අත්හැර දමන ලද නමුත්, අවසානයේ දී එයින් යම් යම් දේ ශේaෂ විය
ප්ලේටෝ ගේ නිර්වචනය ගැන කරුණු කීපයක් ස`දහන් කළ යුතු බව පවසන බර්ට්‍රන්ඩ් රසල් සාමිවරයා ඒවා පෙළ ගස්වනුයේ මෙසේ ය
අයුක්තියෙන් තොර ව බලතල හා වරප්‍රසාද පිළිබ`ද අසමානතා පැවතීමට ඉන් ඉඩ ලැබේ
ආරක්‍ෂකයාට සියලු බලතල ලැබේ
සමාජයේ සිටින ඉතාම ඥනවන්ත කොටස ඔවුන් බැවින් එය එසේ සිදු වේ
ප්ලේටෝ ගේ නිර්වචනය අනුව, අයුක්තිය ඇති වනුයේ ඇතැම් ආරක්‍ෂකයනට වැඩියෙන් ඥනවන්ත වූවන් සෙසු පන්තිවල සිටිය හොත් පමණි
උත්පත්තිය හා අධ්‍යාපනය යන ද්විත්ව ලාභය නිසා, බහුතර වශයෙන්, ආරක්‍ෂකයන් ගේ දූ දරුවන් අනෙකුත් අයගේ දූ දරුවන්ට වැඩියෙන් උසස් වනු ඇතැයි සිතමින් ම, ප්ලේටෝ රට වාසීන් උසස් කිරීමටත් පහතයට හෙලීමටත් ඉඩ සලසා ඇත්තේ එබැවිනි
තව ද, දේශපාලකයෙකු තමා ගේ සමාර්ථය තමා ගේ ම නැතහොත් තම පන්තියේ, පක්‍ෂයේ හෝ ඇදහීම් හෝ යහපතට වැඩියෙන්, පොදු යහපත පිණිස යොදතැයි යන්න කිසිසේත් නිශ්චය කළ නොහැක
"යුක්තිය" පිළිබ`ද ප්ලේටෝ ගේ නිර්වචනය සම්ප්‍රදායික සැලැස්ම උඩ සංවිධානය කරන ලද්දා වූ, නැතහොත් තමා ගේ රාජ්‍යය පිළිබ`දව, සමස්ථ වශයෙන් කිසිsයම් ආචාර ධර්ම පරමාදර්ශයක් සාක්‍ෂාත් කර ගැනීම පිණිස සංවිධානය කරන ලද්දා වූ රාජ්‍යයක පැවැත්ම කල්පනාවට නංවයි. යුක්තිය නම් සෑම කෙනෙකු ම තමාට අත් කාර්යය ඉටු කිරීම යෑයි ප්ලේටෝ පවසන ලදී
මිනිසා ගේ කාර්යය කුමක්ද යන්න නිර්ණය කිරීමේ දී, ආණ්ඩු වේ පරමාර්ථය අත්‍යාවශ්‍යය
පාලකයන් සැම ම දාර්ශනිකයන් විය යුතු නමුත්, නව නීති ආදියට ඉඩ නැත
දාර්ශනිකයකු වූ කලී සෑම කල්හි දී ම ප්ලේටෝ අවබෝධ කර ගෙන ඔහු හා එක`ග වන පුද්ගලයකු විය යුත්තේ ය
නූතන මනෝ රාජ්‍යයන් (UTOPIAS) මෙන් නොව ප්ලේටෝ ගේ සමූහාණ්ඩුව ඇතැම් විට ඇත්ත වශයෙන් ම පිහිටු වීමට අදහස් කරන ලද්දකි
ස්වභාවයෙන් අපට පෙනී යනු ඇති පරිදි, එය එතරම් අරුම පුදුම වූවක් හෝ කළ නොහැක්කක් හෝ නොවේ
කිසිසේත්ම ක්‍රියාත්මක කළ නොහැකි අප සිතනු ඇති ඒවා ද ඇතුළත් එහි විධි විධාන රාශියක් ස්පාර්ටාවේ සැබැවින්ම සාධනය කර ගන්නා ලදී
පෛතගෝරස් විසින් දාර්ශනිකයන් ගේ පාලනය පිහිටු වීමට යත්න දරණ ලදී
ප්ලේටෝ සිසිලියට හා දකුණු ඉතාලියට පැමිණෙන විට පෛතගෝරියානු "ආර්කයිටාස්" තාරාස් හි (නූතන තරන්කෝ) දේශපාලන වශයෙන් බලසම්පන්නව සිටියේය
පෞර රාජ්‍යයන් තමන් ගේ නීති සම්පාදනය අරභයා විශාරද පණ්ඩිතයෙකු යොදා ගැනීම සාමාන්‍ය සිරිතක්ව පැවැත්තේ ය
"සෝලන්" විසින් ඇතැන්ස් පෞර රාජ්‍යය වෙනුවෙන් ද, "ප්‍රොටගෝරස්" විසින් තුරී රාජ්‍යය වෙනුවෙන් ද, නීති සම්පාදනය කර ලදී
ඒ කාලයේ දී යටත් විජිත තම මව් රාජ්‍යයන් ගේ පාලනයෙන් මු`ඵමනින්ම මිදී තිබුණේය
එබැවින් ප්ලේටෝනිකයන් කණ්ඩායමකට ස්පාඤ්ඤ වෙරළේ හෝ (GULA) ගෝල් වෙරළේ ජනරජය පිහිටු වීම පහසුවෙන්ම කළ හැකිව තිබූ කාර්යයකි
අවාසනාවකට මෙන්, ප්ලේටෝ ට අහම්බෙන් "සයිරක්‍යqස්" කරා යැමට සිදු විය
එය කර්තේ සමග දරුණු යුද වල යෙදී සිටි ශ්‍රේෂ්ඨ වෙළෝද පුරයක් විය
එබ`දු වාතාවරණයක කිසිම දාර්ශනිකයකු විසින් වැඩි යමක් ඉටු කර ගත හැකි නොවේ
ඊළ`ග පරම්පරාවේ දී මැසිඩෝනියාවේ නැගීම නිසා කුඩා රාජ්‍යය සියල්ල ම යල් පැනපු තත්ත්වයට වැටුණේය
එසේම ක්‍ෂුද්‍ර වශයෙන් කරන සෑම දේශපාලන පර්යේෂණයක ම නිෂ්ඵලතාව ද ප්‍රත්‍යක්‍ෂ විය
සංකල්පවාදය 
ප්ලේටෝ ගේ සමූහාණ්ඩුව (REPUBLIC) කෘතියේ පස් වැනි කාණ්ඩයේ අග කොටසේ සිට හත් වැනි කාණ්ඩයේ අවසානය දක්වා වූ මධ්‍ය භාගය මූලික වශයෙන් කැප කොට ඇත්තේ දේශපාලන විද්‍යාවෙන් පරිභාහිර වූ හුදු දර්ශනය පිළිබ`ද ගැනය
දාර්ශනිකයන් රජුන් වනතුරු නැතහොත් මේ ලෝකයේ රජුන් හා කුමාරවරුන් තුළ දර්ශනයේ ජීවය හා බලය ඇති වන තුරු ද, දේශපාලන විශිෂ්ටFවය හා ප්‍රඥව එක් අයෙකු තුළ දක්නා ලැබෙන තුරුද මින් එක ස්වභාවයක් පරිවර්ජනය කිරීමෙන් අනික අනුගමනය කරන වඩා පොදු ස්වභාවයේ වූවත් බලයෙන් ම පසෙකට තල්ලු කරනු ලබන තුරු ද, පුරයන්ට (පෞර රාජ්‍යයන්ට) මෙම විපත්තීන් ගෙන් විවේකයක් අත් නොවනු ඇත
මා සිතන පරිදි මානව වර්ගයාට ද එබදු විවේකයක් අත් නොවනු ඇත
එවිට පමණක් මේ අපේ රාජ්‍යයට ජීවත් වීමේ හැකියාව ඇති වී දිවා සූර්යාලෝකය දැකීමට පිළිවන් වනු ඇත
මෙය, සත්‍ය නම් දාර්ශනිකයකු නිර්මාණ කරන්නේ කුමකින් ද, යන්න හා "දර්ශනය" යන්නෙන් කුමක් අදහස් වේද යන්න තීරණය කිරීම වැදගත්ය
මින් පැන නගින සාකච්ඡාව REPUBLIC හි ප්‍රකට කොටසය
ඇතැම් විට ඉතා වැදගත් වූයේ ද එය යි
එහි කොටස් වල අති විශේෂ සාහිත්‍යමය සෞන්දර්යයක් ඇත්තේය
ප්ලේටෝ ගේ දර්ශනය රඳා පවතින්නේ තථ්‍යතාව හා ප්‍රතිහාසය (APPEARANCE) අතර ඇති වෙනස මතය ය
මෙය ප්‍රථම කොට ඉදිරිපත් කෙළේ පාමිනයිඩීස් ය
ප්ලේටෝ ගේ සංකල්ප සිද්ධාන්තය සාරාංශ වශයෙන් පහත දැක්වෙන ඡේද වලින් පැහැදිලි වේ
අපේ ප්‍රශ්නය නම්
දාර්ශනිකයෙක් යනු කවරේද
ප්‍රථම පිළිතුරු නිරුක්තිය අනුව වේ
දාර්ශනිකයෙක් නම්, ප්‍රඥවට ඇල්ම කරන්නෙකි
එහෙත් මෙය විපරම්කාරී මිනිසෙකු ඥානයට ඇල්ම කරන්නෙකි යන්න හා අනන්‍ය නොවේ
අශෝභන කුතුහලය මගින් දාර්ශනිකයකු ඇති නොවේ
එබැවින් නිර්වචනය මෙසේ සංශෝධනය කර ඇත
දාර්ශනිකයා නම් "සත්‍යයේ දෘෂ්ටියට"
ඇල්ම කරන්නෙකි යනුවෙනි
ප්ලේටෝ ගේ සිද්ධාන්තයෙහි ඔහුගේ පූර්වගතයෙන් සම්බන්ධ නැති ඉතා වැදගත් කරුණක් වේ
එනම් "සංකල්ප"
නොහොත් ආකෘති (ප්‍රඥප්ති) වාදය යි
මෙම සිද්ධාන්තය අර්ධ වශයෙන් තර්කානුසාරී හා අඩ වශයෙන් අධ්‍යාත්මික ද වේ
තර්කානුසාරී පක්‍ෂය සාමාන්‍ය වචනයන් හි වචනවල අර්ථය සම්බන්ධයෙන් සළකා බලයි
REPUBLIC, හි අවසාන කාණ්ඩයෙහි සිත්තරුන් හෙළා දැකීමක් අරභයා ප්‍රස්තාවතාවක් වශයෙන් සංකල්ප හෙවත් ආකෘතියෙහි පැහැදිලි විදහා දැක්වීමක් විද්‍යාමානය
පුද්ගලයන් සංඛ්‍යාවකට එක පොදු නමක් ඇති කල්හි පොදු -සංකල්පයක්
හෙවත් "ආකෘතියක්" ද ඔවුනට ඇතැයි ප්ලේටෝ මෙහි දී පැහැදිලි කර දක්වයි. නිදසුනක් වශයෙන් බොහෝ ඇඳන් තිබෙන නමුත්, ඇඳන් පිළිබඳ සංකල්ප හෙවත් ආකෘති ඇත්තේ එකකි
කැඩපතකින් දිස්වෙන ඇඳක් ප්‍රතිබිම්බය "තථ්‍ය" නොව හුදෙක් සමාන වූවක් වනුයේ යම්සේද, එසේ ම විවිධ විශේෂ ඇඳවල් අතථ්‍යය
රිපබ්ලික් (republic) හි හය වැනි හා හත් වැනි කාණ්ඩයන් හි ප්ලේටෝ ප්‍රශ්න දෙකක් ගැන සිත යොමා ඇත
පළමුවැන්න, දර්ශනය නම් කුමක්ද යන්නයි
දෙවැන්න, සුදුසු ප්‍රකෘති මානසික ස්වභාව සහිත තරුණ පුරුෂයෙකු ට හෝ ස්ත්‍රියකට දාර්ශනිකයකු බවට පත් වන පරිදි උගැන්විය හැක්කේ කෙසේද යන්නයි
ප්ලේටෝ දර්ශනය සැලකූයේ එක් ආකාරයක දෘෂ්ටියක් වශයෙනි
එනම් සත්‍යයේ දෘෂ්ටිය
වශයෙනි
එය වූ කලී ප්‍රඥවට ඇති ප්‍රේමය යි
ප්ලේටෝ REPUBLIC කෘතිය ලියන කල්හි තමා සම්පූර්ණයෙන් ම විශ්වාසය කළ දෘෂ්ටියේ ස්වභාව අන්‍යයනට වටහා දීම උදෙසා දෘෂ්ටාන්තයක් එනම්, ගුහාවේ දෘෂ්ටාන්තයේ ආධාරය අවශ්‍ය විය
එහෙත්, ඔහු එයට බසිනුයේ, සංකල්ප ලෝකයේ අවශ්‍යතාව දැකීමට පාඨකයන් යොමු කරවීමේ පරමාර්ථයෙන් කරන ලද විවිධ ප්‍රාරම්භ සාකච්ඡා වලින් පසුව ය
ප්‍රථම කොට බුද්ධිය පිළිබඳ වූ ලෝකය ඉන්ද්‍රීය ප්‍රතිබද්ධ ලෝකයෙන් වෙනස් කෙරේ
ඉක්බිති බුද්ධිය හා ඉන්ද්‍රීය සංජානනය එක එකක් දෙවදෑරුම් කොට බෙදනු ලැබේ
ප්ලේටෝ ගේ දර්ශනයෙහි, යහපතට ඇත්තේ විශේෂ තත්ත්වයකි
විද්‍යාව හා සත්‍යය යහපත බඳුය
එහෙත්, වඩා උසස් තැනක් යහපතට අයත් යැයි ඔහු කියයි
යහපත සාරය නොවේ
ගුණය හා බලය අතින් එය අතිශයින්ම සාරය ඉක්මවා සිටී. අපෝහකය, පරම යහපතේ සංජානයෙන් බුද්ධි විෂයක ලෝකයේ කෙළවර කරා ම`ග පෙන්වයි. ගණිත විද්‍යාඥයාගේ උපන්‍යාසය බැහැර කිරීමට අපෝහකයට පිළිවන් වූයේ යහපත මගිනි
ප්ලේටෝ ගේ සංකල්ප සිද්ධාන්තයෙහි පැහැදිලි ලෙසම දෝෂ කිහිපයක් අන්තර්ගත ය
එහෙත් මේ කෙසේ වෙතත් දර්ශනයේ ඉතා වැදගත් ඉදිරි ගමනක් ඉන් ප්‍රකාශ වේ
එය එසේ වනුයේ විවිධ ආකෘතිවලින් අද දක්වා ම නොනැසී පවත්නා සාමාන්‍යයන් පිළිබඳ ගැටලුව අවධාරණයෙන් පවසන ප්‍රථම සිද්ධාන්තය එය බැවිනි
ප්ලේටෝ ගේ අමරණීයවාදය 
Sඩෝ (PHEADO) ගේ නමින් හ`දුන්වනු ලබන සංවාදය, කිහිප ආකාරයකින් සිත් ගන්නා සුළුය
එහි අභිප්‍රාය වශයෙන් ඇත්තේ සොක්‍රටීස් ගේ ජීවිතයෙහි අවසාන මොහොත විස්තර කිරීමය
එ නම්, හෙම්ලොක් විෂ බඳුන පානයට මොහොතකට පෙර හා පසුව ඔහු ගේ සිහිය නැති වී ගිය මොහොත දක්වා ඔහු කළ කථාව ය
උපරිම ප්‍රමාණයට යහපත් හා ප්‍රඥාවන්ත වූ ද, මරණ බිය බිඳකුදු නැත්තා වූ ද, මිනිසකු පිළිබ`ද ප්ලේටෝ ගේ පරමාදර්ශය මෙයින් ඉදිරිපත් කෙරෙයි
ප්ලේටෝ ඉදිරිපත් කරන පරිදි මරණාභිමුඛ වූ සොක්‍රටීස්, අතීත වර්තමාන කාලදේවයෙහි ම ආචාර ධර්මානුකූලව වැදගත් ය
ක්‍රිස්තුස් වහන්සේ දුක්ඛ ප්‍රාප්තිය (පාස්කුව) හා කුරුසයේ තබා ඇණ ගැසීම පිළිබ`ද සුභාරංචි විස්තරය කිතුණුවන්ට යම් සේ වී ද, PHEADO කෘතිය මිථ්‍ය දේවතාවුන් අදහන්නන්ට හා නිදහස් මතධාරී දාර්ශනිකයන්ට ද එබඳු විය යි බර්ට්‍රන්ඩ් රසල් සාමිවරයා සිය කෘතිය මගින් පෙන්වා දෙයි
එහෙත් සොක්‍රටීස් ගේ අවසාන මොහොතේ දී ඔහු තුළ වූ අකර්මන්‍ය භාවය, අමරණීය භාවය පිළිබ`ද ඔහු ගේ විශ්වාසය හා බැ`දී පවතී
ප්‍රතිපත්ති මත ජීවිතය පරිත්‍යාග කළ තැනැත්තෙකු ගේ මරණය පමණක් නොව, පසු කාලයේ දී ක්‍රිස්තියානි ඉගැන්වීම් බවට පත් වූ බොහෝ මත ද විස්තර කිරීම නිසා ඡ්‍යAEDධ වැදගත් ය
සාන්ත පාවු`ඵ තුමාගේ හා පියවරුන් ගේ දේව ධර්මය වැඩි වශයෙන් කෙළින්ම හෝ වක්‍ර ලෙසින් ඉන් ව්‍යqත්පන්නය
ප්ලේටෝ ගැන නො සලකා දැමුවහොත් එය තේරුම් ගත නොහැකිය
අවසන් කාලය

ප්ලේටෝව වහල් සේවයට විකිණී බව ද කියැවේ
ඇතැන්ස් හා යුද වැදි නගරයක් වූ සෙරීන් හි දී මරණය හමුවේ සිටිය දී ප්ලේටෝ අගය කළ අයෙක් ඔහුව මිල දී නිදහස් කර හැරි බව ද කියැවේ
ප්ලේටෝගේ මරණය විවිධාකාරයෙන් සටහන් ගත වී ඇත
එක සටහනකට අනුව ඔහු සිය නිදි යහනේ මිය ගිය අතර ඔහු අසලින් තරුණ ත්‍රේසියන් කෙල්ලක් බටනලාවක් වැයූ බව කියැවේ
තවත් කතාවක කියැවෙන්නේ ඔහු විවාහ මංගල සාදයක දී මිය ගිය බවයි. එහෙත් ටර්ටූලියන්ට අනුව ප්ලේටෝ තම නිදි යහනේ මිය ගියේය
අධෝසටහන්

මූලාශ්‍ර
 බටහිර දර්ශන ඉතිහාසය, බට්‍රන්ඩ් රසල්, අධ්‍යාපන ප්‍රකාශන දෙපාර්තමේන්තුව, 1970
 A History of Western Philosophy, Fredrick Copleston, New York
Doubleday, 1985
 Great Dialogues of Plato, translated by W
Rouse and edited by E
Warmington and P
Rouse, New York
New American Library, 1956
 The Republic of Plato, translated by Allen Bloom, New York
Basic Books, 1968

දාර්ශනිකයෝ
ග්‍රීසිය
පුනරුදය () යන්නෙහි නැවත ඉපදීම යන අරුත ඇතතේය
මෙය පළමුව ඉතාලියෙන් ඇරඹි බටහිර යුරෝපය පුරා පැතිරිණි
මෙය පළමුව සංස්කෘතික ප්‍රවාහයක් ලෙස  14 වන ශතවර්ෂයේ දී ඇරඹිණි
මෙය පසුව සමාජ තලයේ වෙනස්කම් රැසක් ඇති කරන ලදි
'පුනරුද මිනිසුන්' යන නාමය ලියනා‍‍ඩෝ ඩාවින්චි හා මයිකල් ආන්ජලෝ යන කලාකරුවන් විසින් පට  බැඳිනි
සංස්කෘතික පුනර්ජීවයේ කැපී පෙනෙන මං සලකුණු ලෙස නැවතත් දාර්ශනික මුලාශ්‍ර ‍ඉගෙනීමට යෑම චිත්‍ර කලාව, අධ්‍යාපන පුනරැදය දැක්විය හැකිය
පසුව මෙය කලාකාමී පුනරුදයක සිට බුද්ධිමය පුනරුදයකට තාක්ෂණික විප්ලවයකට කෘෂිකර්මාන්තයේ දැවැන්ත පෙර උයනට හේතු විය
බොහෝ මිනිසුන් තම ඉඩම් හැර නග‍රයේ පදිංචි වුහ
පුනරුදයේ උච්චතම අවස්ථාව උදාවුයේ 15 වන ශතවර්ෂයේ සිදු වූ සංසිද්ධියත් සමග ය
එනම් ඔටෝමාන් තුර්කිවරුන් විසින් කොන්ස්තන්තිනෝපලය බිඳ දැමීම හා විශ්වවිද්‍යාලය වසා දැමීම නිසා දහස් ගණන් ග්‍රීක  උගතුන් ඉතාලියට පලා ගියෝය
ඔවුන් ඒ සමග ම  විශාල වශයෙන් ග්‍රීක රෝම සාහිත්‍ය නීති පොත් ඉතාලියට ගෙන ගියහ
මධ්‍යකාලීන චින්තනයට හා ක්‍රියාමාර්ගයන්ට දැඩි පහරක් පුනරුදය හේතුවෙන් එල්ල විණි
ඒ සමගම නව යුගය උදාවිණි
සමස්තාවලෝකනය 
පුනරුදය යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ මුල් නූතන අවධියේ යුරෝපියානු ශාස්ත්‍රීය ජීවිතය කෙරෙහි අතිමහත් බලපෑමක් එල්ල කළ සංස්කෘතික ව්‍යාපාරයකි
ඉතාලියේ ඇරඹී 16වන සියවස වනවිට යුරෝපයේ සෙසු ප්‍රදේශ කරා ව්‍යාප්ත වුණු එහි ආභාෂය සාහිත්‍ය, දර්ශනය, කලාව, සංගීතය, දේශපාලනය, විද්‍යාව, ආගම සහ ඥාණ ගවේෂණයේ අනෙකුත් අංශයන් කෙරෙහි ද දක්නට ලැබුණි
පුනරුද සමයේ විද්‍යාර්ථීහු මානවවාදී ක්‍රමවේදය අධ්‍යයනය පිණිස වහල් කරගත් අතර කලාව තුළින් යථාර්ථවාදී දැක්මක් සහ මිනිස් හැඟීම් පිළිබඳ ගවේෂණයක් අපේක්ෂා කළහ
කොන්ස්තන්තිනෝපලයේ බිඳවැටීම විසින් ග්‍රීක විද්‍යාර්ථීන් විශාල පිරිසක් අපරදිග කලාපයේ අප්‍රකට ව තිබූ මාහැඟි අත්පිටපත් ද සමග වෙනත් රටවලට සංක්‍රමණය වූ අතරතුර පොගියෝ බ්රැසියොලිනි වැනි පුනරුද සමයේ මානවවාදීන් යුරෝපයේ ආශ්‍රම පුස්තකාලයන්හි පෞරාණික ලතින් සාහිත්‍යයික, ඓතිහාසික සහ ආගමික රචනාවන් පිළිබඳ ව අධ්‍යයනය කළහ
සාහිථ්‍යමය සහ ඓතිහාසික ලේඛන සම්බන්ධයෙන් පුනරුද ශාස්ත්‍රඥයන්ගේ වූ නැඹුරුව
ස්වභාවික විද්‍යාව, දර්ශනය, සහ ගණිතය පිළිබඳ ව වූ ග්‍රීක සහ අරාබි කෘති දෙසට සිය අධ්‍යයනය යොමුකළ මධ්‍යකාලීන ශාස්ත්‍රඥයන්ගෙන් ඔවුන් ව දැඩි ලෙස වෙනස්වීමට බලපෑවේ ය
නව ප්ලැතෝනික පුනර්ජීවනයේ දී  පුනරුද මානවවාදීන් ක්‍රිස්තියානිත්වය ප්‍රතික්ශේප නොකළ අතර ඉඳුරා ම ඊට පටහැනි ලෙස පුනරුදයේ උත්කෘෂ්ඨ කෘතීන් බොහොමයක් ම ඒ වෙනුවෙන් කැපවුණු සේම පල්ලිය ද බොහෝ පුනරුද කලාකෘතීන්ට අනුග්‍රහ දැක්වීය
එහෙත් සංස්කෘතික ජීවිතයේ බොහෝ අංශවල මෙන් ආගම කරා ද බුද්ධිමතුන් යොමු වූ ආකාරයේ සියුම් පෙරැළියක් දක්නට ලැබුණි
එමෙන් ම ග්‍රීක නව තෙස්තමේන්තුව ඇතුළු බොහෝ ග්‍රීක ක්‍රිස්තියානි කෘතීන් බයිසැන්තියමෙන් පෙරළා බටහිර යුරෝපයට රැගෙන ආ අතර පුරාතන අවධියෙන් පසු ප්‍රථම වරට අපරදිග විද්‍යාර්ථින්ට මුණගැසුණි
ග්‍රීක ක්‍රිස්තියානි කෘතීන් සමග ඇතිකරගත් මෙම නව සබඳතාවයත් වෙසෙසින් ම ලොරෙන්සෝ වල්ලා සහ ඉරාස්මස් යන මානවවාදීන් විසින් සැපයූ නව තෙස්තමේන්තුවේ ග්‍රීක මුල් කෘතිය වෙත වූ යළික නැඹුරුවත් ප්‍රොතෙස්තන්ත ප්‍රතිසංවිධානය සඳහා මග සැලසීමට උපකාරී විය
නිකොලෝ පිසානෝගේ මූර්තීන් තුළත් මැසසියෝ විසින් මෙහෙයවන ලද පර්යාලෝකය සහ එළිය-අඳුර වඩාත් ස්වාභාවික ව දැක්වීමේ ක්‍රම ගවේෂණය කරමින් මානව ස්වරූපය වඩාත් යථාර්ථවාදී ව නිරූපණයට උත්සහ දැරූ ෆ්ලොරන්ටියානු සිත්තරුන් තුළත් සම්භාව්‍යත්වය කෙරෙහි මුල් ම කලාත්මක යොමුව ආදර්ශනය වී තිබුණි
දේශපාලන දාර්ශනිකයන්
වඩාත් ප්‍රචලිත නිදසුනක් වශයෙන් නිකොලායි මැකියාවේලි වැන්නන් දේශපාලනයේ සැබෑ ස්වභාවය එළිදක්වමින් ඒ තාර්කික ව අවබෝධ කිරීමට උත්සහ කළහ
තාර්කිකත්වයට එරෙහි චෝදනාවන් ඛණ්ඩනය කරමින් දර්ශනය, ස්වාභාවික චින්තනය, ලබ්ධිය සහ ඉන්ද්‍රජාලිකත්වය යන මාතෘකාවන් පිළිබඳ රචනා එකතුවක් වූ ජියොවානි පිකෝ ඩෙලා මිරැන්ඩොලාගේ ඩි හොමිනිස් ඩිග්නිටේට් ඉතාලියානු පුනරුද මානවවාදයට කළ විශිෂ්ඨ සම්මාදමක් විය
සම්භාව්‍ය ග්‍රීක සහ ලතින් භාෂාධ්‍යයනයට සීමා නොවුණු පුනරුද යුගයේ ගත්කතුවරුන්  පොදුජන ව්‍යවහාරයන් භාවිතයට ද යොමු වුණි
මුද්‍රණය සමග මේ අත්වැල් බැඳගැනීම විසින් ග්‍රන්ථ වෙසෙසින් ම බයිබලය බහුජනතාවට සමීප කෙරුණි
පූර්ණ වශයෙන් පුනරුදය යනු පුරාණ මතීන් යළි කැඳවීමෙන් මෙන් ම නව චින්තාවන් ද තුළින් ඓහිකත්වය සහ ලෞකිකත්වය හඳුනාගැනීමට සහ වැඩිදියුණු කිරීමට බුද්ධිමතුන් විසින් ගත් ප්‍රයාමයක් වශයෙන් දැකිය හැකි ය
ආශ්‍රිත ලිපි 

 Index of Renaissance articles
 Outline of the Renaissance
 List of Renaissance figures
 List of Renaissance structures
 Roman Renaissance
 Venetian Renaissance

මූලාශ්‍ර

සවිස්තරාත්මක සටහන්

උපහරණ

භාහිර සබැඳි 

 "The Renaissance" In Our Time, BBC Radio 4 discussion with Francis Ames-Lewis, Peter Burke and Evelyn Welch (June 8, 2000)
Renaissance Style Guide
 
 Renaissance Philosophy entry in the Internet Encyclopedia of Philosophy

Interactive resources
 Florence
3D Panoramas of Florentine Renaissance Sites(English/Italian)
 Interactive Glossary of Terms Relating to the Renaissance
 Multimedia Exploration of the Renaissance 
 RSS News Feed
Get an entry from Leonardo's Journal delivered each day
 Virtual Journey to Renaissance Florence
 Exhibits Collection – Renaissance
Lectures and galleries
 Leonardo da Vinci, Gallery of Paintings and Drawings
 The Bagatti Valsecchi Museum
 Renaissance in the "History of Art" 
 The Society for Renaissance Studies
 Inquiring Eye
European Renaissance Art

පුනරුදය
14th century in Europe
15th century in Europe
16th century in Europe
17th century in Europe
Christendom
Early modern period
Historical eras
History of Europe by period
Medieval philosophy
බටහිර සංස්කෘතිය
යුරෝපා ඉතිහාසය
ඉතිහාසය-මැසිඩෝනියානු මුල් ඉතිහාසය

ප්‍රථම මැසිඩෝනියානු රාජ්‍ය ඇතිවුයේ ක්‍රි
7-8 ශතවර්ෂ අතර ආගීඩ් (Argead) පාලනය සමයේ  ය
ප්‍රථම රජු වුයේ පර්ඩිකාස් (I) ය
මෙම අධිරාජ්‍ය ඉතා සරැ තැන්නක, ගංගා
(හාලියාක්මොන් හා ඇසියස්) වලට මැදිව පිහිටයි
උතුරින් ඔලිම්පස් කන්ද විය
ඇලෙක්සැන්ඩර් (I) අධිරාය‍ාගේ සමයේ දී අධිරාජ්‍ය පියාරේ, බෝටියා හා ඉයොඩයිටා දක්වා පුළුල් විය
ඇලෙක්සැන්ඩර් (I) අධිරාජ්‍යයා විසින් රාජ්‍ය නිදහස් කරගන්නා ලදි
493 – 450)

මැසිඩොන් 
ක්‍රි
පූ 431 දී පොලෝපොනීයන් යුද්ධය සමයේ දී

එක්සත් මැසිඩෝනියන් රාජ්‍යන් ඇතිකරනු ලැබුවේ ඇමින්ටස් III රජු (393 – 370 ක්‍රි
පූ) සමයේ ය
මෙම රජුගේ පුතුවන් 3 දෙනාගෙන් පළමු දෙදෙනා ඇලෙක්සැන්ඩර් III හා පර්ඩිකාස් III සුළු කාලයේ රාජ්‍ය පාලනය කළ අතර තුන්වන පුතු වන කිලිප් II ගේ රාජ්‍ය පාලන සමයේ දී මැසිඩෝනියාව ග්‍රීසිය අක්‍රමණය කළේය
ෆිලිප් II මැසිඩෝනියානු රජ

මැසිඩෝනියාව පේයේනියන්ස්
ක්‍රැඩියන්ස් හා ඉලිරියන්ස් දක්වා මෙම සමයේ පැතිරිනි
මිනිස් දේහය තුළ තිබෙන හිතකර ලක්ෂණ පාලනය කරගැනීම මානව ජාන ඉංජිනේරු විද්‍යාවයි.නූතන ජෛව තාක්ෂණයට අනුව ජීවින්ගේ හෝමෝන වෙනස් කිරීමේ හැකියාව තිබේ
මිනිසුන්ගේ ජාන කිටුවේ කිසියම් ප්‍රතිසංවිධානය කිරීමක්(මිනිස් කළලවල ) එනම් පිළිසැකසුමක් සිදුකර එම ජානවලට අදාළ හිතකර ලක්ෂණ ඉපදීමෙන් පසු දරවන් තුළ ඇතිකිරීමට  සිදුකරනු ලබන ජානමය පාලනය යනුවෙන්ද මානව ජාන ඉංජිනේර විද්‍යාව හැදින්වීමට පුලුවන
බැක්ටීරියා හා වෙනත් රෝග කාරකයින්ට පහසුවෙන් ගොදුරු වන දරුවන්  මෙම විශේෂ ජාන පිළිසැකසුම් පර්යේෂණවලට ලක්කර ඇත
පළමු වරට මෙම ජාන ප්‍රතිකාර අත්හදා බැලීම් වර්ෂ 1990දී ආරම්භ කළ අතර, එම අත්හදා බැලීම් 2006 වර්ෂය දක්වාම පර්යේෂණ මට්ටමේ පැවතිණ
මානව ජාන ඉංජිනේරු විද්‍යාවට අදාළ අනෙකුත් සියලු ක්ෂේත තවමත් පවතින්නේ සිද්ධාන්ත මට්ටමේය
නැතහොත්  ප්‍රබන්ධ වලට පමණක් සීමා වී ඇත
ප්‍රතිසංයෝජිත DNA තාක්ෂණය යටතේ සිදුකෙරෙන්නේ ඒ ඒ ජාන වලට අදාළ ආවේණික ලක්ෂණ පිළිබදව හා විවිධ මානව රෝගී තත්ත්වයන් පිළිබදව අධ්‍යයනය කිරීමයි
ජාන පිළිසැකසුම් පර්යේෂණ වලදී  ප්‍රදර්ශක ලෙස බහුලව යොදාගනුයේ මීයන් හා ‍අනෙකුත් සතුන් ය
කෙසේ නමුත් පර්යේෂණ සඳහා මිනිසුන් යොදා ගැනීමඉතාමත් විරල සිදුවීමකි
සමහර අවස්ථාවලදී  කිසියම් ජීවි විශේෂයකට අයත් ජාන ඉවත්කර කිසියම් වෙනස්වීම් වලට භාජනය කර වෙනත් ජිවියෙකුට ප්‍රතිස්ථාපනය කිරීම ජාන ඉංජිනේරු විද්‍යාව ලෙසද සැලකේ.

ජාන ඉංජිනේරු විද්‍යාව දෙයාකාර වේ,

දෛහික (Soymatic) ප්‍රතිසංවිධානය 

මෙහිදී දෛහික සෛලවලට වෙනත් ජාන එකතු කෙරෙන අතර ඩිම්බ හා ශුක්‍රාණු මාතෘ සෛල වලට(ජන්මාණු සෛලවලට) ජාන එකතු නොකරයි
උදාහරණයක් ලෙස පුද්ගලයෙකුට කිසියම් ජාන විකෘතියක් නිසා හටගත් රෝගී තත්ත්වයක් ඇත්නම් එම ආසාධිත සෛල වලට  නිරෝගී ජානවල ප්‍රතිබද්ධයක් සිදුකර  එම රෝගි තත්ත්වය මගහරවා ගැනේ
මෙම ක්‍රමයේ විශේෂ ලක්ෂණයක් වන්නේ ජාන ප්‍රතිබද්ධ කර ලබාදෙන ලක්ෂණ  ප්‍රවේණිගත නොවීමයි
උදාහරණ ලෙස අළුත් ජාන නව පරම්පරාවට දායක නොවේ
ජන්මානු රේඛීය ප්‍රතිසංවිධාන ඉංජිනේරු විද්‍යාව 

මෙම ක්‍රමයේ දී ජාන පිළිසැකසුම  ඩිම්බ සෛල වල හෝ ශුක්‍රාණු මාතෘ සෛලවල හෝ කළලයේ මුලික අවධියේ දී සිදු කරයි
මෙම ජාන ප්‍රතිසංවිධාන ක්‍රමය මගින් ජීවින් තුළ ඇතිකෙරෙන ලක්ෂණ  ප්‍රවේණිගතවේ
එනම් ජානවල වෙනසක් සිදුකළ ළමයින්ගේ මෙන්ම ඉදිරි පරම්පරාවල ප්‍රතිජනිතයන්ගේ ද මෙම අලුත් ලක්ෂණ දැකිය හැකිය
මෙම ලක්ෂණ ආවේණියට  දායක වන නිසා එය ප්‍රත්‍යවර්ත නොවන මානව වෙනස්වීමක් වන පරිණාමයට හේතු පාදක වේ
යකඩ යනු රසායනික මුලද්‍රව්‍යයකි
එය Fe (ලතින් භාෂාවෙත් එය ෆෙරම් යනුවෙන් ද) යන සංකේතයෙන් නිරූපනය කරයි
එහි පරමාණුක ක්‍රමාංකය 26 වේ
යකඩ 8 වන කාණ්ඩයේ හා 4 වැනි ආවර්තයට අයත් මුලද්‍රව්‍යයකි
යකඩ මෘදු රිදී වර්ණයක් දරයි
මුලද්‍රව්‍යවකි
එය චුම්භක ගුණ දරන මූලද්‍රව්‍ය වලින් එකකි
යකඩ හා නිකල් යනු තාරකා නෂ්ටි ජනකයේ දී ඇති වූ අවසාන මුලද්‍රව්‍යයි
එබැවින් ඒවා බරින් වැඩිම මුලද්‍රව්‍යවේ
යකඩ ජනනයට තාරකාවක රක්ත වර්ණයෙන් යුක්ත පිපිරීමක් අවශ්‍ය නොවේ
එබැවින් යකඩ හා නිකල් ඉතාමත් සුලබ මුලද්‍රව්‍යයන්ය
එය පෘථිවියේ අභ්‍යන්තර කුහරයේ(පෘථිවි හරයේ) අන්තර්ගතය
එදිනෙදා භාවිතා කරන කාන්දම් වල පොදු ප්‍රභවයක් වන්නේ යකඩ හා මාත්තු යකඩ

රසායන විද්‍යාව
යකඩ
මූලද්‍රව්‍යය
ලේසර් යනු විද්්‍යුත් දෘෂ්‍ය ඒකකයක් වන අතර එමගින් කෘත්‍රීමව ආලෝක කිරන නිකුත් කරයි
ලේසර්  (LASER) යනු වචන කිහිපයක මුල් අකුරැ ඵල එකතුවක් වන අතර එය ආලෝකය (Light) වැඩිකරමින්  (Amplification) උත්තේජිත  (Stimulated) පිටකරන ( Emission) විකිරණ (Radiation) යනුවෙන් අර්ථ නිරෑපනය වේ
සාමාන්‍යයෙන් ලේසර් කිරණ පටු අඩුවෙන් දිශාගත වන දෘෂ්‍ය වර්ණවලියේ තනි වර්ණයෙන්  යුක්ත නියත තරං ආයාමයකින් යුක්ත කිරණ විශේෂයකි
මේ ආකාරයට ලේසර් ආලෝකය සාමාන්‍ය ආලෝක ප්‍රභවයකින් වෙනස් වන්නේ එහි විශාල තරංග ආයාම වලින් යුක්ත රක්ත වූ ආලෝක බල්බයක් ආලෝකය විශාල ප්‍රදේශයක පතුරැවන නිසාය
පලමුවන ලේසර් කිරන වල භාවිතය ප්‍රදර්ශනය කෙ‍රැනේ 1960 මැයි මාසයේ නියෝචර් මෙයිමන් විසින් ප්‍රාග්ස් පර්යේෂණ විද්‍යාගාරයේ දීය
වර්තමානයේ  ලේසර් කිරණ විශාල ලෙස මුදල් ඉපයීමේ කර්මාන්තයක් ලෙස ප්‍රචලිතය
ලේසර් වල ඉතාම ප්‍රචලිත ව්‍යාප්තියක් වන්නේ එය දෘෂ්‍ය සංචිත ඒකක (Optical Storase devices)   සදහා භාවිතා කිරීමයි
එනම් කුඩා තැටි (Compact disc) හා  DVD  යන්ත්‍රවල මතුපිට තැටි ස්කෑන් කිරීමට ලේසර් කිරණ උපකාරී වේ
අනෙකුත් සාමාන්‍ය යෙදුම් වනුයේ ලේසර් කිසියම් භාණ්ඩ හදුනා ගැනීමට යොදන සංකේත කියවී‍මටද, ලේසර් මුද්‍රණ යන්ත්‍ර සදහා සහ ලේසර් ‍පොයින්ටර් සදහා භාවිතා වේ
කර්මාන්ත වලදී ලේසර් කිරණ වානේ හා අනෙකුත් යකඩ වලින් විවිධ හාඩයෙන් යුක්ත එනම් පරිඝනක අකුරැ කැවීමට භාවිතා කරයි
ලේසර් විද්‍යාවේ විවිධ වූ පොදු ක්ෂේත්‍ර එනම් වර්ණාවලීක්ෂ (මෙහි නියත තරංග ආයාමයන් හෝ කෙටි කිරණ කාල පරාසයකින් යුක්ත ) සදහා භාවිතා කරයි
තවද  ලේසර් හමුදාවේ දී පරාසය නිර්ණය කිරීමට  ද නිශ්චිත ඉලක්ක හදුනා ගැනීමට ද සහ ආයුධ ගෙනයෑමේ දී ආලෝකවත් වීම සදහා  භාවිතා කරයි
ලේසර් වෛද්‍ය විද්‍යාවේ දී අභ්‍යන්තර ශල්‍යකර්ම වලදී හා භාහිර ක්‍රියාකාරකම් වලදී යොදා ගැනේ
ද්‍රව්‍යමය විද්‍යාව /ද්‍රව්‍යමය ඉංජිනේරු විද්‍යාව 

ද්‍රව්‍යමය විද්‍යාව හෝ ද්‍රව්‍යමය ඉංජිනේරු ශිල්පයට පදාර්ථවල ගුණ හා විද්‍යාවේ හා ඉංජිනේරු ශිල්පයේ විවිධ අංශවලදී ඒවායේ යෙදීම් ආදිය සඳහා ඇතුළත් වේ
තවද මෙය අසාර්ථක වූ උපකරණ හා භාණ්ඩ පිළිබද අධ්‍යයනය කරන අධිකරණ ඉංජිනේරු ශිල්පය හා අධිකරණ ද්‍රව්‍යමය ඉංජිනේරු ශිල්පයෙහි වැදගත් අංශයක් වෙයි
ඉතිහාසය  

දී ඇති යුගයක දී තෝරාගත් ද්‍රව්‍යය එම යුගය නිර්වචනය කරන සාධකය විය
ද්‍රව්‍ය තේරුම් ගැනීමේ විශාල සොයා ගැනීමක් වූයේ 19 වැනි සියවස අග භාගයේ දී විලර්ඩ් ගිඕස් විසින් විවිධ කලාපවල , පරමාණුක ව්‍යුහය හා සම්බන්ධ තාප ගතික ගුණ ද්‍රව්‍යයේ භෞතික ගුණවලට ද සම්බන්ධකමක් ඇති බව පෙන්වා දීමයි
1960 ට පෙර (සමහරක් අවස්ථාවල දී දශක කිහිපයකට පසු) බොහෝමයක් ද්‍රව්‍යය විද්‍යාව පිළිබඳ දෙපාර්තමේන්තු ලෝහ විද්‍යා දෙපාර්තමේන්තු ලෙස නම් කරන ලදී
එය සිදු වූයේ 19 හා 20 වැනි සියවසේ මුල් භාගයේ වූ ලෝහ පිළිබඳ අවධානය නිසාය
විද්‍යාව 

රසායන විද්‍යාව
ඉංජිනේරු විද්‍යාව
න්‍යෂ්ටික ඉජිනේරු විද්‍යාව

න්‍යෂ්ටික ඉජිනේරු විද්‍යාවේ දී පරමානුවේ න්‍යෂ්ටික බිදහෙලීමක් සිදුකරන යෙදුම් හො අනෙකුත් උප පරමානු භෞතික පාදක වන න්‍යෂ්ටික භෞතික මුලධර්ම හැදෑරේ
න්‍යෂ්ටික විබන්ධන පද්ධති වල ආකර්ෂණය හා පවත්වා ගැනීමට විශේෂයෙන් ම න්‍යෂ්ටික
න්‍යෂ්ටික ප්‍රතික්‍රියාකාරක න්‍යෂ්ටික  ජව යන්ත්‍රෝපකර හා න්‍යෂ්ටික විඛත්ඩනය, ද්‍යෛ හා අනෙකුත් යෙදීම් වන  විකිරණය, න්‍යෂ්ටික ආරක්ෂාව, තාප/තාපානති ප්‍රවාහනය, න්‍යෂ්ටික ඉන්ධන හා අනෙකුත් සම්බන්ධ තාක්ෂණ, න්‍යෂ්ටික ගුණය, විකිරණ අපද්‍රව්‍ය වල හෝ විකිරණ වල පාරිසරික බලපෑම ඇතුලත් වේ
න්‍යෂ්ටික ශක්තිය න්‍යෂ්ටික තාක්ෂණයේ නිර්මාණයකි
පාලනයක් සහිතව සිදු කෙරෙන  න්‍යෂ්ටික ප්‍රතික්‍රියා මඟින් පරමාණුක න්‍යෂ්ටියේ ඇති ශක්තිය ප්‍රයෝජනවත් අයුරින් ප්‍රයෝජනයට ගැනේ
මෙහිදි න්‍යෂ්ටික ශක්තිය ලබා ගන්නා පොදු ක්‍රමය වන්නේ න්‍යෂ්ටික විඛණ්ඩනයයි
අනෙකුත් ක්‍රම ලෙස න්‍යෂ්ටික සංයෝජනය හා විකිරණ ක්ෂයවීම සැලකිය හැකිය
වර්තමානයේ න්‍යෂ්ටික ශක්තිය ප්‍රයෝජනයට ගෙන (අධික තාප ශක්තිය ) විදුලිය ජනනය කෙරේ
එහිදී උපදවන තාපයෙන් ජලය වාෂ්ප වීමට සලස්වා එමඟින් යාන්ත්‍රික ක්ෂමතාවක් ඇතිවී විදුලිය නිපදවේ
වත්මන් ලෝකයේ විද්‍යුත්  ජනනයෙන් 15% වඩා වැඩි ප්‍රමාණයක් ජනනය කෙරෙන්නේ න්‍යෂ්ටික බලයෙනි
මේ වනවිට න්‍යෂ්ටික බල සහිත නිෂ්පාදනයක් වන විකිරණ සමස්ථානික රොකට් ද නිපදවා ඇත
අපවිත්‍ර ජලය පිරිසිදු කිරිම යනු බැහැර කරන ජලයේ එනම් ගේදොර පාවිච්චියේ හා ගලායන ජලයේ ඇති අපද්‍රව්‍ය ඉවත් කිරීමේ ක්‍රියාවලියයි
එයට  භෞතික, රසායනික හා ජෛව විද්‍යාත්මක ක්‍රියාවලි උපයෝගි කර ගන්නා අතර මෙහි දී භෞතික රසායනික හා ජෛව විද්‍යාත්මක අපද්‍රව්‍ය ඉවත් කරයි
මෙහි මුලික අරමුණ වන්නේ අපද්‍රව්‍ය සහිත ගලායන ජලයේ ඇති ඝනමය අපද්‍රව්‍ය ඉවත් කර එය නැවත පාවිච්චියට ගැනිම හෝ පරිසරයට මුදා හැරීමයි
මෙම ද්‍රව්‍ය නිතරම විෂ කාබනික හා අකාබනික සංයෝග වලින් අපවිත්‍රවී ඇත
අපවිත්‍ර දෑ නිපදවන්නන් අතර නිවෙස්, ආයතන, ආරෝග්‍යශාලා හා වාණිජහා කාර්මික ආයතන මුලික වේ
මෙම අපවිත්‍ර ජලය ඒවා නිපදවන ස්ථාන වලදී (වැසිකිලි ටැන්කි, ජෛව පෙරහන් හෝ වායුමය ප්‍රතිකාර ක්‍රියාවලි) හෝ ජලනල  පද්ධිතීයක් මගින් වෙනත් ස්ථාන වලට ප්‍රවාහනය කර ජල ප්‍රතිකාර කරන ස්ථාන වලදී පිරිසිදු කිරිම අපවිත්‍ර දෑ එකතු කිරිම හා ප්‍රතිකාර කිරිම දේශිය, ප්‍රාන්ත හා එක්සත් රීති හා සම්මුති අනුව සිදුකල යුතුයි
අපවිත්‍ර පිරිසිදු කිරිම ප්‍රාථමික, ද්විතීයික හා තෘතියික ලෙස ප්‍රධාන අදියර 3 කින් සමන්විතයි
අනතුරැව ජලයේ දියවූ ද්‍රව්‍ය ඝනද්‍රව්‍ය බවට ජලකාමී ක්ෂුද්‍ර ජීවින් බවට පත් කරයි
අනතුරැව එම ජෛවමය ඝන අපද්‍රව්‍ය අක්‍රිය කිරිම හා ඩවත දැමීම හෝ නැවත ප්‍රයෝජනය ගැනීම සිදුකරයි
පසුව කලපු හා ක්ෂුද්‍ර පෙරහන් භාවිතයෙන් රසායනික හා භෞතික ලෙස ප්‍රතිකාර කල ජලය ප්‍රයෝජනයට ගනී
එලෙස ප්‍රතිකාර කල ජලය කෙලින්ම දියපාරවල්, ගංගා කලපු හෝ වගුරැ බිම් වලට මුදා හැරීම හෝ ඒවා  නැවත වාරිමාර්‍ග කටයුතු වලට  හෝ උද්‍යාන හා ක්‍රීඩා පිටි වලට හරිත බවන වැඩ සටහන් සදහා යොදා ගනී
එලෙස ප්‍රමාණවත් ලෙස ජලය පිරිසිදු වුයේ නම් එය භූගත ජලය නැවත ස්ථාපනය කිරිමට ද භාවිතා කරයි
ද්වීමාන කලාප සටහන්

පීඩන උෂ්ණත්ව සටහන 

ඉතාම සරලම පීඩන - උෂ්ණත්ව ප්‍රස්තාර ලෙස ජලයේ පීඩන උෂ්ණත්ව සටහන සැලකිමට පුලුවන
මෙහි අක්ෂ දෙක ලෙස පීඩනය හා උෂ්ණත්වය සැලකිය හැකිය
ඒ අනුව  මෙම කලාප රූප සටහනෙන් පීඩනය හා උෂ්ණත්වය යන කලාප  දෙකක් නිරූපණය ‍කෙ‍රෙන අතර කලාපයේ සමතුලිතතාවය රේඛිය වේ
එයින් ඝන, ද්‍රව, වායු යන අවස්ථා තුනක් නිරූපණය කරයි
දර්ශිය කලාප සටහනක තිත් ඉරි සහිත රේඛාවෙන් ජලයේ අසාමාන්‍ය හැසිරීම නිර්ණය කෙරේ
කොළ පාට රේඛාවෙන් ද්‍රව මිදෙන ලක්ෂය ද, ‍නිල් පාට කලාපයෙන් ද්‍රව වාෂ්ප බවට පත්වන ලක්ෂය ද පෙන්නුම් කරයි
කලාප සටහනේ  සලකුණු කර තිබෙන ඇතැම් ලක්ෂවලින් නිදහස් ශක්තියක් නිරූපනය කරයි
විවෘත ස්ථාන එනම් නිදහස් ශක්තිය, විශ්ලේෂිත ස්ථානවල‍ට අනුයුක්ත වේ
කලාප, රේඛාවලින් වෙන්වෙන අතර කලාප සංක්‍රමණය වන අවස්ථා එනම් කලාප මායිම් විශ්ලේෂණය කළ නොහැකිය
මෙම කලාපය ඉහල සූක්ෂම  ද්‍රව (Super Critical fluid) කලාප ලෙස සලකයි
ජලයේ මෙම සූක්ෂම ලක්ෂය ඇතිවන්නේ උෂ්ණත්වය කෙල්වින්(k) 647 වන විටදි (සෙල්සියස් අංශක 374 0C හෝ ෆැරන්හයිට් අංශක 705 0 F ) සහ පීඩනය මෙගා පැස්කල් ( MPa ) 22.064 වන විටදිය
ද්‍රව - වායු පවතින සූක්ෂම ලක්ෂයේ දී ඉහත නිර්වචන වලට විවිධාකාර අර්ථකථන ඇති බව එළිදරව් වේ
ද්‍රව කලාපයේ සිට වාෂ්ප කලාපය දක්වා ගමන් කිරීමේ දී එනම් සූක්ෂම ලක්ෂයේ සිට දකුණට යාමේ දී සාමාන්‍යයෙන් මායිම් ඡේදනය වන අතර, එසේ මායිම් ඡේදනය නොවන මාර්‍ග වුවද තිබිය හැකිය
එබැවින් ද්‍රව හා වායු යන  කලාප එකට මිශ්‍රවී පැවතිය හැකිය
කෙසේ නමුත් ඝන - ද්‍රව කලාප සමාන සමමිතික කාණ්ඩයකට අයත් නම් එම ඝන - ද්‍රව කලාප මායිමේ අවසානය සූක්ෂම ලක්ෂයෙන් කෙළවර වේ
කලාප සටහනේ  ඝන - ද්‍රව මායිමේ බොහෝ ද්‍රව්‍යවල ධනමය (+) බෑවුමක් පවතී
මෙයට හේතුව වන්නේ ඝන කලාපයේ ද්‍රව කලාපයට වඩා ඉහල සාන්ද්‍රණයක් තිබීමයි
එම නිසා ද්‍රව කලාපයට ඒමට වැඩි පීඩනයක් අවශ්‍ය වේ
කලාප සටහනේ සමහර කොටස් වල එනම් ඝන - ද්‍රව කලාප මායිමේ සෘණමය (-) බෑවුමක් ද පවති
මෙමඟින් නිරූපනය වන්නේ ජලයේ ඝන තත්ත්වයේදී  එනම් අයිස්වල පවතින ඝනත්වය, එහි ද්‍රව අවස්ථාව වන ජලයේ ඝනත්වයට වඩා අඩු ‍බවයි. ඒ අනුව මෙමඟින් ද්‍රව්‍ය වල අසාමාන්‍ය භෞතික ගුණද  නිරූපණය වෙයි
ව්‍යුහාත්මක ඉංජිනේරු විද්‍යාව යනු ඉංජිනේරු ක්ෂේත්‍රයේ ව්‍යුහමය පද්ධති නිර්මාණය හා පවතින ව්‍යුහමය පද්ධතිවල පැවැත්ම සම්බන්ධ ක්‍රියාකාරකම් වලට උපකාරී වන විද්‍යාවයි. අනෙකුත් ආදේශික ක්ෂේත්‍ර ලෙස භෞතික වස්තූන් හා පද්ධති, කාර්මික යෙදීම් හා ශක්ති ගබඩා කරනය හා විසුරුවා හරින ව්‍යුහමය නිර්මාණද මෙයට ඇතුලත්ය
ව්‍යුහාත්මක ඉංජිනේරු විද්‍යාව, සිවිල් ඉංජිනේරු විද්‍යාවේ විශේෂ ක්ෂේත්‍රයක් ලෙස සැලකිය හැකි නමුත් ව්‍යුහාත්මක ඉංජිනේරු විද්‍යාවටම ආවේණික ක්‍රමවේදයක් ද පවතී
ව්‍යුහාත්මක ඉංජිනේරුවෙකු ප්‍රධාන වශයෙන් ගොඩනැගිලි හා ගොඩනැගිලි නොවන ව්‍යුහ නිර්මාණය කරන අතර උපකරණ වල ව්‍යුහාත්මක නිර්මාණයන් ටද දායක වන අතර එම නිර්මාණ වල ආරක්ෂාව හා නිරවද්‍යතාවය ගැන ඇතිවන බලපෑම් ද සලකා බලනු ලැබේ
මිනිසුන්ගේ විශාල නිර්මාණ වන ගෘහභාණ්ඩ වල සිට වෛද්‍ය උපකරණ විවිධ වර්ගයේ වාහන ව්‍යුහාත්මක ඉංජිනේරුවෙකුගේ විශේෂ නිපැයුම් ලෙස සැලකිය හැක
ව්‍යුහාත්මක ඉංජිනේරුවන් විශේෂයෙන් ම නිර්මාණයේ ආරක්ෂාකාරි බව පිළිබද සැලකිලිමත් විය යුතු අතර ආරක්ෂාව පිළිබද අනාවැකි ( ව්‍යුහයේ අනතුරු ඇගවීමකින් තොරව බිද නොවැටිය යුතුයි) ක්‍රියාකාරී උපමාන හෝ සේවාවන් පිළිබදව සැලකිය යුතුය
ව්‍යුහාත්මක ඉංජිනේරුවන් නිර්මාණාත්මක නිපැයුම් කාර්යක්ෂමව මුදල් පාවිච්චිය හා ද්‍රව්‍ය වල උසස් බව ආදිය ගැන වගකීමක් දැරිය යුතුයි
ව්‍යුහාත්මක ඉංජිනේරු 

ඉංජිනේරු නිර්මාණවලට හා ඒවායේ විශ්ලේෂණයට වගකිව යුතු වන්නේ ව්‍යුහාත්මක ඉංජිනේරුවන්ය
කණිෂ්ඨ මට්ටමේ සැලසුම් ඉංජිනේරුවන් තනි ව්‍යුහමය ගොඩනැගිලිවල ව්‍යුහයන් වන තලාද, කුළුණු හා බිම් නිර්මාණ වලට දායක විය යුතුය
පළපුරුදු ඉංජිනේරුවන් ව්‍යුහමය නිර්මාණයන්ට හා සම්පූර්ණ පද්ධතියේම නිර්මාණයට වගකිව යුතු වේ
එනම් ගොඩනැගිල්ලක සිරස්ව හා පාර්ශ්වීකව ඇතිවන බලයන් හා ඒවාට ප්‍රතිරෝධයක් ඇති වන ආකාරය පිළිබදවත් එමඟින් ඇද නොවැටෙන ආකාරයෙන් ගොඩනැගිල්ල ඉදිකිරීම පිළිබදවත් සැලසුම් ශිල්පියාට හොද අව‍බෝධයක් තිබිය යුතුයි
ව්‍යුහාත්මක ඉංජිනේරුවන් හට නිරතුරුවම කිසියම් ක්ෂේත්‍රයක් පිළිබඳ අධ්‍යනයේ නියැළීමට සිදුවේ
එබැවින් පාලම්, ගොඩනැගිලි, කර්මාන්ත ශාලා ව්‍යුහ හෝ රථ වාහන හෝ ගුවන් යානා පිළිබඳ විශේෂඥ දැනුමක් තිබිය යුතුයි
ව්‍යුහාත්මක ඉංජිනේරු විද්‍යාවේ ආරම්භය මිනිසුන්ගේ මුලික සැලසුම් ගොඩනැඟීම් සිදුවන අවධියේ පටන් ඇතිවූවකි
19 වන සියවසේ සිදුවූ ශීඝ්‍ර කාර්මිකරණයත් සමඟ වාස්තු විද්‍යාව වෘත්තියක් වශයෙන් ඉදිරියට පැමිණි අතර, එය ඉංජිනේරු වෘත්තියේ විශේෂ සන්ධිස්ථානයකි
එතෙක් වාස්තු නිර්මාණ ශිල්පයා ප්‍රධාන ගොඩනැගුම්කරු ලෙස එම කාර්ය දෙකම සිදුකරන ලදී
ව්‍යුහාත්මක සිද්ධාන්ත පිළිබදව තේරුම් ගැනීමත් සමඟම 19 වන හා 20 වන ශතවර්ෂයේ සැලසුමි ඉංජිනේරුවන් වෘත්තියයක් වශයෙන් නිවැරදිව හඳුනා ගෙන තිබුණි
වර්තමාන‍යේ ව්‍යුහාත්මක ඉංජිනේරු‍‍වෙකුගේ කාර්යභාරය ලෙස ස්ථතික හා ගතික හාරණය සම්බන්ධයෙන් හා විවිධ ව්‍යුහයන්ගේ ප්‍රතිරෝධී බවේ උපයෝගීතාවය ගැන අවබෝධයක් තිබීම අත්‍යවශ්‍යයි
වර්තමාන සැලසුම්වල සංකීර්ණත්වය, උසස් නිර්මාණශිලීත්වය සහ බාහිර බලපෑම්වලට ප්‍රතිරෝධී තිබිය යුතුය
ව්‍යුහාත්මක ඉංජිනේරුවකුට සාමාන්‍යයෙන් අවුරුදු 3, 4 ‍‍හෝ 5 ක කාල සීමාවක් සහිත උපාධියක් තිබිය යුතුයි
අනතුරුව අවුරුදු 3 ක වෘත්තියමය පුහුණුවක් පලපුරුදු ඉංජිනේරුවකුට තිබිය යුතුයි
ව්‍යුහාත්මක ඉංජිනේරුවන් විවිධ සාමාජිකයන්ගෙන් හා ලෝ‍කයේ විධිමත් ආයතන වලින් බලය ලත් ඉංජිනේරුවන් විය යුතුය
(උදාහරණ ලෙස එංගලන්තයේ ව්‍යුහාත්මක ඉංජිනේරු ආයතනය සැලකිය හැකිය