Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
සූදු කෙළීමේ ප්‍රශ්නය
සූදු කෙළීම නැමති ප්‍රශ්නය වර්ධනය වන සියදිවි නසාගැනීමේ සංකල්පය හා සමගාමී වන අතර මෙහිදී සිදුවන් සියදිවි නසාගැනීමේ උත්සාහයන් සංසන්දනය කරනු ලබන්නේ සාමාන්‍ය ජනගහනය සමග වේ
සුදුකෙලීමට ඇබ්බැහි වූ 12%-24%ත් අතර සුදුකරුවන් සියදිවි නසාගැනීමට තැත් කරයි
සුදුකරුවන්ගේ බිරින්දෑවරුන්ගේ සියදිවි නසාගැනීමේ ප්‍රතිශතය සාමාන්‍ය ජනගහනයක ප්‍රමාණයට වඩා තුන්ගුණයක් පමණ වැඩිය
සියදිවි නසාගැනීමේ අවධානම සුදුකෙලීමේ ප්‍රශ්නය නිසා වැඩිවීමට බලපාන අනෙකුත් සාධක වන්නේ මානසික රෝග, මත්පැන් හා මත්ද්‍රව්‍ය,සහ ඖෂධ අනිසි ලෙස භාවිතා කිරීමයි
සෞඛ්‍යය තත්වයන්

කායික රෝග හා සියදිවි නසාගැනීම අතර සම්බන්ධයක් පවතී
මෙහිදී බලපාන ප්‍රධාන කායික රෝග ලෙස
බොහෝ කල්පවතින වේදනාවන්(Chronic Pain), Traumatic brain injury,  පිළිකා, hemodialysis, ඒඩ්ස්,Systemic Lupus Erythematosus,හදුනාගත හැකිය
පිළිකාවක් යමෙකු තුල හදුනාගැනීම සියදිවි නසාගැනීමේ  අවධානම දෙගුණ කරයි
විෂාධය හා අධික ලෙස මත්ද්‍රව්‍යවලට ප්‍රතිකරකොට අය යම්මට්ටමකට පාලනය කලද සියදිවි නසාගැනීමේ අවධානම පහව යන්නේ නැත
කායික හෝ මානසික රෝග එකකට හෝ වැඩි ගණනකින් පෙළෙනවිට සියදිවි නසාගැනීමේ අවධානම ඉතා ඉහළය
ජපානයේ සියදිවි නසාගැනීමට ප්‍රධානතම සාධකය ලෙස සෞඛ්‍යය ගැටළු නම්කර ඇත
විෂාධිය හා සියදිවි නසාගැනීමට Insomania  සහ Sleep apnea වැනි නින්ද නොයාමේ රෝග බලපායි
සමහර අවස්ථාවලදී නින්ද නොයාමට විෂාධය නොමැති වුවද සියදිවි නසාගැනීමට ඍජුව බලපායි
අනෙකුත් බොහොමයක් සියදිවි නසාගැනීමේ සෞඛ්‍යය තත්වයන්හිදී Hypothyroidism, Alzhemer's, Brain tumors, systemic lupas erthematous වැනි mood disorders වල රෝග ලක්ෂණ දැකිය හැකි අතර සමහර ප්‍රතිකාරවල අහිතකර බලපෑමද(beta blocks and steorids) මෙහිදී බලපානු ලැබේ
මනසසාමික තත්වයන්
ජීවිතයේ අරමුණක් නොමැති වීම, ජීවිතයේ වින්දනයක් නොමැති වීම, විෂාධිය හා ජීවිතයේ අවුල් සහගතබව වැනි මනසසාමික තත්වයන් සියදිවි නසාගැනීමේ අවධානම වැඩිකරයි
ප්‍රශ්න නිරාකරණය කරගැනීමේ දුර්වලතා, යමෙකුට තිබු හැකියාවන් නැතිවී යාම හා හදිසි ආවේගය පාලනය කරගැනීමේ දුර්වලතා මෙහිදී ප්‍රධාන කාර්යක් සිදුකරනු ලැබේ
එමෙන්ම වැඩිහිටියන් තුල පවතින තමන් අනුන්ට වදයක් යන හැගීමද මේ සදහා බලපානු ලැබේ
එමෙන්ම සමීපතම පවුලේ සාමාජිකයෙකුගේ හෝ මිතුරෙකුගේ වියෝව නිසා ඇතිවන මානසික අවපීඩනය, රැකියාව නැතිවීම හෝ සමාජයීය හුදකලා වීම වැනි කරුණුද අවධානම වැඩිකරයි
කිසිදාක විවාහ නොවී දීර්ඝ කාලයක් තිස්සේ තනිකඩ ජීවිතයක් ගතකරන අයගේ ඉතා ඉහල සියදිවි නසාගැනීමේ අවධානමක් ඇත
ආගමානුකුලව ජීවත්වීම තුලින් යමෙකුගේ සියදිවි නසාගැනීමේ අවදානම අඩුකළ හැකිය බොහෝ ආගම් සියදිවි නසාගැනීමට විරුද්ධ වන නිසා මෙය ඉතා වැදගත් වෙයි
මුස්ලිම් අයගේ සියදිවි නසාගැනීමේ ප්‍රතිශතය ඉතා අඩුය,

යමෙකු තමාට සිදුවන අසාධාරනකම් හෝ හිරිහැරකම් නිසා සියදිවි නසාගැනීමට පෙළඹේ
ළමාවියෙදී ලිංගික අතවරයකට ලක් වූයේනම් අරන් හදාගත් ළමයෙකු ලෙස සැබෑ දෙමාපියන්ගෙන් වෙනව කුඩාකල සිවීම අවදානම් සාධකය
ලිංගික අතවරවලට ගොදුරුවීම සියදිවි නසාගැනීමට 20%ක් පමණ බලපානු ලැබේ
සියදිවි නසාගැනීමේ පරිණාමවාදී අර්ථදැක්වීමෙන් කියවෙන්නේ එමගින් සියලුම යෝග්‍යතාවන්ට බලපාන බවයි.සියදිවි නසාගන්නා පුද්ගලයට තවදුරටත් ළමයි සැදීමට නොහැකිනම් සහ තම වස්තුව තමන් ජීවත් වීම තුලින් තම ඥාතීන්ට අහිමිවේ නම් මෙය ක්‍රියාත්මක වේ
මෙයට විරුද්ධව මත පළකරන්නන් ප්‍රකාශ කරන්නේ නිරෝගිමත් තරුණයෙකු මෙසේ මියයාම තුලින් කිසිදු යෝග්‍යතාවක් වර්ධනය නොකරගන්නා බවයි(inclusive fitness)
වෙනත් ආදිකාලීන පරිසරයකට අනුවර්තනය වීම වර්තමාන පරිසරයට නුසුදුසු අනුවර්තනයක් වීමට හැකිය
දරිද්‍රතාවය සියදිවි නසාගැනීමේ අවධානම හා සබැදිය
අනෙක් අයට සාපේක්ෂව තමන්ගේ දුප්පත්කම වර්ධනය වේනම් එය අවධානම වැඩිකරයි
විවිධ ණය ලබාගෙන ගෙවීමට නොහැකිවීම නිසා ඉන්දියාවේ 200,000 කට වැඩි ගොවීන් ප්‍රමාණයක් සියදිවි නසාගෙන ඇත
චීනයේ ආර්ථික දුෂ්කරතා හේතුවෙන් ග්‍රාමීය ප්‍රදේශවල සියදිවිනසා ගැනීමේ ප්‍රතිශතය නාගරික ප්‍රදේශවල ප්‍රතිශතයට වඩා තුන්ගුණයක් පමණ වැඩි බව විශ්වාස කරනු ලබයි
ජනමාධ්‍ය 

සියදිවි නසාගැනීම කෙරෙහි අන්තර්ජාලය ඇතුළු ජනමාධ්‍ය විශාල භූමිකාවක් රගපානු ලැබේ
ජනමාධ්‍ය සියදිවි නසාගැනීම වාර්තාකරණ ආකාරය තුල සියදිවි නසාගැනීම උත්ප්‍රේරණය වන අවස්ථාද ඇත
ඉහල ධාරිතාවකින් යුතුව වාර්තා කිරීම, උලුප්පා පෙන්වීම, නැවත නැවත විකාශය වැනි අත්‍යන්තයෙන් වාර්තා කිරීම තුලින් සියදිවි නසාගැනීම උත්තේජනය වීමට හැකිය
සමස්තයක් ලෙස යම් සියදිව් නසාගන්නා ආකාරයක් ජනමාධ්‍ය තුලින් වාර්තා කිරීම තුලින් ජනතාව ඒ පිළිබද දැනුවත්වන බැවින් එම ආකාරයේ සියදිවි නසාගැනීම් ජනගහනයක් තුල වැඩිවිය හැකිය
මෙම සියදිවි නසාගැනීමේ නරක ආදර්ශය හෝ කොපි කිරීම Wether Effect ලෙස හදුන්වයි. මෙසේ හදුන්වන්නේ Goethe හි ප්‍රධාන පුරවැසියා සියදිවි නසාගැනීමෙන් අනතුරුවය
මෙම අවධානම තාරුණ්‍ය තුල බහුලව ඇති අතර එමන්දයත් මේවා දැකීමෙන් සියදිවි නසාගැනීමට ඔහුන් ප්‍රේම කිරීමට පුළුවන
ප්‍රවෘත්ති සපයන ජනමාධ්‍ය මේ සදහා සෘජුවම බලපෑවද විනෝදාස්වාදය සපයන ජනමාධ්‍ය ජනතාව තුල කුකුසක් ඇති කරවන බව සොයාගෙන ඇත
Weather effect හි ප්‍රතිවිරුද්ධ බලපෑම Popageno effect ලෙස හදුන්වන අතර එහිදී වඩාත් ඵලදායි සියදිවි නසාගැනීමේ විධික්‍රම කොපි කරන අතර ඒවාට ආරක්ෂාකාරී බලපෑම්ද තිබිය හැකිය
මෙම වචනය මොසාට්ගේ ඔපෙරාවේ The magic flute නැමැත්තා තම ආදරණීයයන් සියදිවි නසාගනී යන බියෙන් තම යහළුවන්ගේ උදවු ලැබෙනතුරු ජීවත් වී ඇත
ජනමාධ්‍ය වාර්තාකරණයේදී සුදුසු මාර්ගෝපදේශයන් අනුගමනය කරයි නම් සියදිවි නසා ගැනීම අඩු කරගත හැකිය
වාර්තා කිරීම යම් ජනමාධ්‍යකට වාසියක් වුවද දීර්ඝ කාලීන වශයෙන් ගත්කල එය සමාජයට අහිතකර වීමට පුළුවන
තාර්කනික

තාර්කනික සියදිවි නසාගැනීම(Rational suicide) යනු තම ජීවිතය නැතිකර ගැනීමට තාර්කික නොවේයැයි සිතුවද  එය සාධාරණය කිරීමට හේතුකාරණා ඉදිරිපත් කිරීමයි
අනුන්ගේ යහපත වෙනුවෙන් තමන්ගේ ජීවිතය නැතිකර ගැනීම පරහිතකාරී සියදිවි නසාගැනීම(altruistic suicide) ලෙස හදුන්වනු ලැබේ
උදාහරණයක් නම් තමන්ගේ ප්‍රජාවේ බාල පරම්පරාවට විශාල ප්‍රමාණයක් ආහාර ඉතිරිකර දීමට තමා සියදිවි නසාගැනීමයි
සමහර එස්කිමෝ සංස්කෘතීන්වල මෙය ගෞරවයට පාත්‍ර වන, බුද්ධිමත් හා ධෛර්යසම්පන්න ක්‍රියාවක් ලෙස සලකයි
සියදිවි නසාගැනීමේ ආක්‍රමණයක්(Suicide attack) එකක් යනු දේශපාලනික ක්‍රියාවක් වන අතර එහිදී ආක්‍රමණිකයා අනුන් කෙරෙහි ප්‍රචණ්ඩත්වය මුදාහරින අතර මෙහිදී අවසානයේ ඔහුගේ ජීවිතයද නැතිවී යයි
සමුහඝාතනයක් බලාපොරොත්තුවෙන් මරාගෙන මැරෙන බෝම්බකරුවන් සියදිවි නසා ගනියි
"කමිකසේ" මෙහෙයුම සිදුකරනු ලැබුවේ සදාචාරාත්මක බැදීමක් හෝ උසස් හෙතුප්‍රත්යක් ලෙස ඔහුන් සැලකු නිසාය
මිනීමරු සියදිවිනසා ගැනීම(murder-suicide) යනු මිනීමරුවා තම ජීවිතය එම අපරාධය කිරීමෙන් පසු නැතිකර ගැනීමයි
"බහුජන දිවිනසාගනීම"(murder suicide) බොහෝවිට සිදුකරනු ලබන්නේ එල්ලවන සමාජීය පීඩනය හමුවේ තම ස්වාධිපත්‍යය යම් නායකයෙකුට ලබාදීම සදහාය
මිනිසුන් දෙදෙනෙක් එක්ව වුවද(suicide pact) බහුජන දිවිනසාගනීමක් කල හැකිය
සමහර අවස්ථාවලදී තවදුරටත් ජීවත්වීම ඉවසාගත නොහැකි වූ අවස්ථාවලදී මිනිසුන් එයින් පලායාමේ උපක්‍රමයක් ලෙස දිවිනසාගනීම භාවිතා කරයි
නාසි කදවුරුවල සමහර වැසියන් හිතාමතාම විදුලි වැටවල් ස්පර්ශ කර සිය ජීවිත නැති කරගෙන ඇත
විධික්‍රම

ප්‍රමුඛ සියදිවි නසාගැනීමේ ක්‍රම රටින් රටට වෙනස් වේ
ලෝකයේ විවිද කලාපවල පවතින ප්‍රමුඛ විධික්‍රම අතර එල්ලී මැරීම, පලිබෝධනාශක භාවිතය හා ගිනිඅවි භාවිතය හදුනාගත හැකිය
මේවා ඒවා සපයාගැනීමේ පහසුතාවය මත වෙනස්වේ
රටවල් 56ක සිදුකරනලද සමීක්ෂණයකින් හෙළිවී ඇත්තේ එල්ලී මැරීම ලෝකයේ රටවල පවතින ප්‍රධානතම දිවිනසාගැනීමේ ක්‍රමය ලෙසටය
53%ක් පුරුෂයන්ද 39%ක් ස්ත්‍රීන්ද මෙම ක්‍රමය භාවිතාකර ඇත
ලෝකයේ 30%ක් පමණ දිවිනසාගැනීම් පලිබෝධනාශක භාවිතා කිරීම තුළිනි
මෙය යුරෝපයේ 4%ක් පමණ වුවද පැසිපික් කලාපයේ 50%ක් පමණ වේ
එමෙන්ම ලතින් ඇමරිකාවේ මෙය වැඩිපුර භාවිත වෙන්නේ වැඩිපුර ජීවත්වෙන ගොවි ජනතාව නිසාය
ස්ත්‍රීන්ගෙන් 60%ක් පමණද පුරුෂයන්ගෙන් 30%ක් පමණද වැඩිපුර ඖෂද භාවිත කිරීම සියදිවි නසා ගැනීමට භාවිත කරයි
බොහොමයක් මෙම දිවිනසාගැනීම් කලින් සැලසුම් කරනලද ඒවා නොවෙන අතර බොහෝවිට සිදුවන්නේ තමන් කෙරෙහි දැඩිලෙස සැක උපදවන අවස්ථාවලදීය
මරණ ප්‍රමාණය විධික්‍රමය මත විවිධ වේ
ගිනිඅවි භාවිතය-80%-90%, ගිලීමැරීම-65%-80%, එල්ලී මැරීම-60%-85%, විෂදුම ආග්‍රහණය- 40%-60%, යමකට පැනීමෙන්-35%-60%, ගල් අගුරුවලට පුළුස්සා ගැනීමෙන්-40%-50%, පලිබෝධනාශක -6%-75%, ඖෂධ අනිසි ලෙස භාවිතය-1.5-4%
සංවර්ධිත රටවල ප්‍රධාන වශයෙන් සියදිවි නසාගැනීමට උත්සහකල විධික්‍රම ප්‍රධාන වශයෙන් සාර්ථක වූ විධික්‍රම සමග වෙනස්වේ
මක්නිසාදයත් 85%කම උත්සාහ කර ඇත්තේ අධික ලෙස ඖෂධ භාවිතයයි
යෙ 57%කම සියදිවි නසාගැනීම් සිදුවී ඇත්තේ ගිනිඅවි භාවිතයෙන් වන අතර එය පුරුෂයන් තුල ස්ත්‍රීන්ට වඩා ප්‍රචලිතය
දෙවැන්න පිරිමින් තුල එල්ලී මැරීම වන අතර ස්ත්‍රීන් තුල වස බීමයි
මෙම ආකරදෙක 40%කට පමණ වගකියනු ලැබේ
ස්විට්සර්ලන්තයේ දළවශයෙන් සෑම පුද්ගලයෙකුටම ගිනිඅවියක් ඇති අතර එනමුදු එහි වැඩිපුරම දිවිනසගැනීම සිදුවන්නේ එල්ලී මැරීම තුලිනි
යමෙකුගේ මරණයට පන තම ජීවිතය නැති කරගැනීම හොංග් කොංග් සහ සිංගප්පුරුවේ  පිළිවෙලින් 50%ක හා 80%ක ප්‍රමාණයකි
චීනයේ වසබීම ප්‍රධාන ක්‍රමය වේ
ජපානයේ තමාගේ බඩවැල් තමන්ම ඉවත් කරගැනීම හෙවත් "සෙප්පුකු" හා "හරාකිරි" තවමත් පවතී
එනමුදු ජපානයේ බහුතරව සියදිවි නසාගන්නේ එල්ලී මැරීම මගිනි
ව්‍යාධි මානසිකත්වය(Pathophysiology)

සියදිවි නසාගැනීමට හෝ විෂාධයට විශේෂ වූ ව්‍යාධි මානසිකත්වක් නොමැත
එනමුදු විශ්වාස කරන්නේ හැසිරීම්, සමාජයීය-පාර්සරික සහ මානසික සාධකවල අන්තර්ක්‍රියාවක් හේතුවෙන් මෙය හටගන්නා බවයි.
Brain-derived-neurotropic(BDNF) සාධකවල අඩුමට්ටම ඍජුවම දිවිනසාගනීමට බලපායි
එමෙන්ම එය වක්‍රාකාරව විෂාධය, post-traumatic disorder, schizophrenia, obsessive-compulsive disorder සදහා බලපායි
පශ්චාත් මරණ පරීක්ෂණවලදී තහවුරු වී ඇත්තේ BDNF වල මට්ටම hippocampus සහ prefrontal cortex හි අඩුවීම සිදූවී ඇත්තේ මානසික තත්වයන් සමග හෝ නොමැතිව බවයි.සියදිවි නසාගන්නා කාලය තුල serotonio නැමති ස්නායු සම්ප්‍රේෂකය අඩුබව විශ්වාස කරන්නේ මරණයෙන් පසුව හමු වූ වැඩිවූ 5-HT2A ප්‍රතිග්‍රාහක සාක්ෂිමතය
serotonin නිෂ්පාදනය බිදවැටීම සහ මස්තිෂ්ක සුසුම්නා තරලයේ 5-hydroxyindoleactic acid වැඩිවීම අනෙක් සාධක වේ
Direct evidence is however hard to gather
ඍජු සාක්ෂි ලබාගැනීම එතරම් පහසු නොවේ
Epigenedics හෙවත් පාරිසරික සාධකවලට ජාන ප්‍රකාශයේදී පාදක වූ DNA වෙනස් කිරීමද දිවිනසාගැනීමේ අවදානම වැඩිකිරීමට හේතුවන බව විශ්වාස කෙරේ
වැලැක්වීම

සියදිවි නසාගැනීම වලක්වාගැනීම යනු සියදිවි නසාගැනීම් වලක්වා ගැනීම සදහා ගන්නාවූ ලබන සාමුහික ක්‍රියාමාර්ගයි
සමහර විධික්‍රමවලට ලගාවීම අඩුකිරීම තුලින් මේ දේ සිදුවේ
උදාහරණයක් ලෙස ගිනිඅවි භාවිතය හා වසවිෂ භාවිතය අඩුකිරීම තුලින් මේ දේ සිදුකල හැකිය
අනෙකුත් ක්‍රියාමාර්ග වන්නේ ගල් අගුරු,පාලම් බාධක, උමං මාර්ගවලට ලගාවීම අඩුකිරීම වැනිදේය
අධිකලෙස මත්ද්‍රව්‍ය හා ඖෂධ භාවිතා කරන්නන් සහ මීට පෙර සියදිවි නසාගැනීමට උත්සාහ කල අයට ප්‍රතිකාර කිරීම වලක්වා ගැනීමට වඩාත්ම ඵලදායි වේ
මත්ද්‍රව්‍ය හා මත්පැන් සොයාගැනීම හා භාවිතා කිරීම අවම කිරීමට විදිවිධාන පැමිණවීමට සමහරු යෝජනා කරති
දුරකථන මාර්ග ඔස්සේ මාර්ගෝපදේශනය සැපයීම් තිබුනද ඒවා භාවිතා කරන්නේ සුළු පිරිසකි
එමනිසා ඒවායේ ඵලදායිතාවයක් නොමැත
පසුගිය කාලයේ සියදිවි නසාගැනීමට සිතු තරුණයන්ට cognitive behavioral therapy එයින් මිදීමට උදවු වී ඇත
එසේම ආර්ථික සංවර්ධනය තුලින් දරිද්‍රතාවය අඩුකිරීම දිවිනසාගැනීමේ ප්‍රතිශතය අඩු කිරීමට සමත්වේ
විශේෂයෙන්ම වැඩිහිටි පිරිමි අයගේ සමාජයීය සබදතා වර්ධනය කිරීමද මේ සදහා ඵලදායී වේ
ඉවත් කිරීම(Screening)

සියදිවි නසාගැනීමේ ප්‍රතිශතයෙන් සාමාන්‍ය ජනගහනය ඉවත්කිරීමේ ඵලදායිතාවය පිළිබද දත්ත පවතින්නේ සුලුවශයෙනි
මෙම උපකරණ හරහා ධනාත්මක දෙයක් පරීක්ෂා කිරීමට ඉහළ ප්‍රතිශතයක් මිනිසුන් උත්සාහ ගන්නා අතර මෙමගින් ඔහුන් දිවිනසාගැනීමේ අවදානමක් නොමැති අතර ඔහුන් උත්සාහ කරන්නේ මානසික සම්පත් උපරිම ලෙස භාවිතා කිරීමටය
ඒවා ඉහල අවදානම් සහිතව උත්සාහ කිරීම කෙසේ වුවද අනුමත කර ඇත
සියදිවි නසාගැනීම පිළිබද ඇසීම සියදිවි නසාගැනීම ඉහල දමන්නේ නැත
මානසික රෝගාබාධ

මානසික සෞඛ්‍යය ගැටළු පවතින අයට ඒ සදහා ප්‍රතිකාර කිරීම දිවිනසාගැනීමේ අවදානම අඩුකරයි
දිවිනසගැනීමට දැඩි ලෙස උවමනාවක් ඇති අය ස්වේච්චාවෙන් හෝ අනෙක් අයගේ බලපෑම් මත මානසික රෝගවලට ඇතුල්වේ
මෙහිදී යමෙකුට හානිවියහැකි ආකාර නැතිකර දමයි
සමහර රෝහල් සායන රෝගියා ලව සියදිවි නසා නොගන්නා බවට එකගතාවයක් අත්සන් කරනු ලබන්නේ එම රෝගියා රෝහලෙන් නිදහස් කිරීමට පෙරය
නමුත් මෙය සාර්ථක කමයක් නොවේ
රෝගියා අඩු අවදානම් තත්වයක පසුවේනම් බාහිර ලෙස මානසික ප්‍රතිකාර ලබාදීමට පිළියෙළ කරයි
කෙටිකාලීන ලෙස රෝහල්ගත කිරීම එතරම් ඵලදායි නොවන අතර ප්‍රජාව විසින් රෝගියා බලාගැනීම borderline personality disorder වැනි අයට වඩාත් ඵලදායි වේ
වැඩිහිටියන් තුල dialectical behavior theory හා pshchotheraphy ක්‍රම මගින් සියදිවි නසාගැනීම අඩුකර ගතහැකි බවට ප්‍රමාණාත්මක සාක්ෂි පවතී
as well as those with borderline personality disorder
නමුත් එම සාක්ෂි මරණයට පත් වූ සියදිවි නසාගැනීම් සදහා හමුවී නොමැත

විෂදනාශකවල වාසි සහ අවාසි පිළිබද මතභේදයක් පවතී
In young persons the newer antidepressants such as SSRIs appears to increased risk of suicidality from 25 per 1000 to 40 per 1000. In older persons however they might decrease the risk
වැඩිහිටියන් තුල එය දිවිනසාගැනීම් අඩුකලද තරුණයන් තුල දිවිනසාගනීම වැඩිකරනු ලබයි
bipolar disporder සහ unipolar dipression අඩුකර සාමාන්‍ය මට්ටමට ගෙන ඒමට ලිතියම් සමත් බව සොයාගෙන ඇත
වසංගත අධ්‍යයනය(Epidemiology)

දළවශයෙන් 0.5% ක සිට 1.4% දක්වා මිනිසුන් ප්‍රමාණයක් දිවිනසගනිති
ලෝකයේ 2008/2009 වර්ෂවල මිනිසුන් මරණයට පත්වීමේ මාර්ග අතුරින් 10 වැනි ස්ථානයට පත්ව ඇත්තේ සියදිවි නසාගැනීමයි
ඒ 800000 සිට මිලියන 1 දක්වා මිනිසුන් ප්‍රමාණයක් වාර්ෂිකව මියයති
සියදිවි නසාගැනීමේ වාර්ෂික මරණ අනුපාතිකය 100000 කට 11.6% කි
සියදිවි නසාගැනීමේ ප්‍රතිශතය 1960 සිට 2012 වර්ෂය වනවිට 60%කින් වර්ධනය වී ඇත
බොහෝ වශයෙන් මේ වර්ධනය දැකගත හැක්කේ දියුණු වෙමින් පවතින රටවලය
මරණයෙන් අවසන්වන සෑම සියදිවි නසාගනීමකටම 10ත් 40ත් අතර සියදිවි නසාගැනීමේ උත්සාහයන්ද පවතී
සියදිවි නසාගැනීමේ ප්‍රතිශතය රටවල් අනුව හා කාලය අනුව විවිධ වේ
2008 වසරේ ලෝකයේ සියදිවි නසාගැනීමේ මරණ ප්‍රතිශතය මෙසේය
අප්‍රිකාව 0.5%, ගිනිකොණදිග ආසියාවේ 1.9%, ඇමෙරිකාවේ 1.2% සහ යුරෝපයේ 1.4%
100000කට ප්‍රතිශතයක් ලෙස ඔස්ට්‍රේලියාවේ 8.6%, කැනඩාවේ 11.1%, චීනයේ 12.7%, ඉන්දියාවේ 23.2%, එක්සත් රාජධානියේ 7.6%, ඇ
ජ 1.4%
2009 දී  ඇ
ජ මිනිසුන් මරණයට පත්වීමේ 10වෙනි සාධකය සියදිවි නසාගැනීම වන අතර එය 36000ක් පමණ වේ 650000 ක පමණ මිනිසුන් ප්‍රමාණයක් හදිසි අවස්ථා දෙපාර්තමේන්තුව යටතේ සියදිවි නසාගැනීමට තැත් කිරීම නිසා පුනරුත්ථාපනය ලරනු ලැබේ
ලිතුවේනියාව, ජපානය හා හංගේරියාවේ ඉහලම සියදිවි නසාගැනීමේ ප්‍රතිශතයක් පවතී
සංඛ්‍යාත්මක වශයෙන් ගත්කල ඉහලම නිරපේක්ෂ අගයක් වාර්තාවන්නේ චීනයේ හා ඉන්දියාවේය
එය ලෝකයේ මුළු සියදිවි නසාගැනීම වලින් අර්ධ්යකටත් වඩා වැඩිය
චීනයේ මරණවලට හේතුවන පස්වන ප්‍රධානතම හේතුව සියදිවි නසාගැනීමයි
ලිංගභේදය

යුරෝපානු රටවල සියදිවි නසාගැනීමෙන් මරණයට පත්වන පුරුෂයන් ගණන ස්ත්‍රීන්ට වඩා තුන්ගුණයේ සිට සිවුගුණය අතර වේ
එනමුදු ස්ත්‍රීන් සියදිවි නසාගැනීමට උත්සාහ ගන්නා වාර ගණන පුරුෂයන්ට වඩා සිවුගුණයක් වැඩිය
එනම් තම ජීවිතය නැතිකර ගැනීමට පුරුෂයන් වඩාත් මාරක ක්‍රම භාවිතා කරයි
වයස අවුරුදු 65ට වඩා වැඩි පුරුෂයන් ස්ත්‍රීන්ට වඩා 10 ගුණයකින් සියදිවි නසාගනියි
ලෝකයේ වැඩිම ස්ත්‍රී සියදිවි නසාගැනීම වාර්තා වන්නේ චීනයෙන් වන අතර ස්ත්‍රීන්ගේ සියදිවි නසාගැනීමේ ප්‍රතිශතය පුරුෂයන්ගේ ප්‍රතිශතය ඉක්මවා යන එකම රටද වේ
(අනුපාතය 1
0.9)
නමුත් නැගෙනහිර මද්‍යධරනී රටවල ස්ත්‍රී පුරුෂ සියදිවි නසාගැනීමේ ප්‍රතිශතය වාර්තාවන්නේ දකුණු කොරියාවෙන් වන අතර එය 100000 කට 22කි
එමෙන්ම දකුණු හා නැගෙනහිර ආසියාවේ බටහිර පැසිපික් කලාපයේ ඉහල ප්‍රතිශතයක් පවතී
වයස

බොහෝ රටවල මැදිවයසේ අයගේ සහ වැඩිහිටි අයගේ සියදිවි නසාගැනීමේ ප්‍රතිශතය වැඩිය
or elderly
වයස අවුරුදු 15-29 අතර සිටින ජනගහණය වැඩිවීම හේතුවෙන් නිරපේක්ෂ අගය එම වයස් ප්‍රාන්තරයේ වැඩිය
වයස අවුරුදු 80 ට වැඩි සුදු ජාතික පුද්ගලයන් හා තරුණයන්ගේ සියදිවි නසාගැනීමේ ප්‍උත්සාහයන් බහුලය
එය වැඩිහිටියන්ගේ දෙවැනි ප්‍රධානතම මරණීය සාධකය වන්නේ   රිය අනතුරු පළමු ස්ථානයට පත් කරමින්ය
දියුණු රටවල තරුණ පුරුෂයන්ගේ මරණවලට 30%ක් වගකියනු ලබන්නේ සියදිවි නසාගැනීම වේ
නමුත් දියුණු වෙමින් පවතින රටවල තත්වය මෙසේ වුවද සමස්ථයක් ලෙස ගත්කල එම රටවල මරණවලින් වැඩි ප්‍රතිශතය ගන්නේ වෙනත් සාධකය
දකුණු ආසියානු රටවල ලෝකයේ වෙනත් ප්‍රදේශවලට සාපේක්ෂව තරුණියන්ගේ සියදිවි නසාගැනීමේ ප්‍රතිශතය වැඩිහිටි කාන්තාවන්ගේ ප්‍රතිශතයට වඩා වැඩිය
ඉතිහාසය

අතීත ග්‍රීක ඇතන්ස් වැසියන් විසින් රජයේ අනුමැතියකින් තොරව සියදිවි නසාගන්නා පුද්ගලයන්ට අවසන් ගෞරව නොදැක්වූ අතර ඔහුන්ට උසස් භුමිදානයක් හිමිනොවේ
එසේ මැරුණු පුද්ගලයන් ළගපාත නගරයක මිහිදන් කරන අතර සිහිවටන ඵලක, සොහොන් වැනිදේ ඔහුන්ට නිර්මාණය නොකරන ලදී
In Ancient Greece and Rome suicide was deemed to be an acceptable method to deal with military defeat
අතීතයේ ග්‍රීසිය හා රෝමය යුද්ධ පරාජ හමුවේ සියදිවි නසාගැනීම පිළිගත් දෙයක් විය
අතීත රෝමයේ මේ සදහා ඉඩ ලැබුනද පසුව ආර්ථික වියදම් නිසා මෙය අපරාධයක් බවට පත්කරන ලදී
1670 දී 14වන ලුවිස් රජතුමා නිකුත් කරන ලද අපරාධ ආඥපනත මගින් සියදිවි නසාගැනීමට දඩුවම් වැඩිකරන ලදී
මෙහිදී මැරුණු පුද්ගලයන් සිරුර වීදිවලට ගෙනවිත් මුහුණ යටට සිටිනසේ පාරදිගේ ඇදගෙනයාම හා සිරුර එල්ලා කුණු,මඩ වැනි දේවලින් ගැසීම සිදුකරන ලදී
ඉතිහාසයේ ක්‍රිස්තියානි පල්ලිවල අයගෙන් සියදිවි නසාගැනීමට තැත්කළ අය ආගම් සභාවෙන් ඉවත්කරන ලද අතර ඔහුන්ගේ සිරුරු පාරිශුද්ධතත්වයට පත්කරන ලද සොහොන් බිම් වලට එළියෙන් මිහිදන් කරන ලදී
19වන සියවසේදී එක්සත් රාජධානියේ සියදිවි නසාගැනීමට වෙර දැරීම හා මිනිස් ඝාතනයට තැත්කිරීම සමාන වරදවල් ලෙස සලකූ අතර එල්ලා මැරීම දඩුවම් ලෙස ලබාදෙන ලදී
පසුව 19 වැනි සියවසේදී යුරෝපීය නීතිය මෙය පාපයක් නිසා සිදුවන්නක් හෝ සිහිවිකල් බව නිසා සිදුවන්නක් ලෙස සලකා ලිහිල් කරන ලදී
සමාජය හා සංස්කෘතිය

නීති පැමිණවීම

අතීතයේ එනම් 1800 ගණන් දක්වා බටහිර යුරෝපීය රටවල සියදිවි නසාගැනීම අපරාධයක් ලෙස සැලකුවද වර්තමානයේ අපරාධයක් ලෙස නොසලකයි
it however was in most Western European countries from the Middle Ages until at least the 1800s
නමුත් ඉස්ලාමීය රටවල මෙය අපරාධයක් ලෙස සලකනු ලැබේ
ඔස්ට්‍රේලියාවේ සියදිවි නසාගැනීම අපරාධයක් නොවේ
එනමුදු සියදිවි නසාගැනීමට උපදෙස් දීම, උල්පන්දම් දීම හා උදවු කිරීම අපරාධයකි
එමෙන්ම ඕනෑම පුද්ගලයෙකුට තවත් සියදිවි නසාගැනීම වලක්වා ගැනීමට එම නීතිය භාවිතා කල හැකිය
ඔස්ට්‍රේලියාවේ උතුරු ප්‍රදේශයේ 1996-1997 වසරවල සියදිවි නසාගැනීම් වලට සහයෝගය දෙන විශේෂඥයෝද සිට ඇත
The Northern Territory of Australia briefly had legal physician-assisted suicide from 1996 to 1997.

යුරෝපයේ කිසිදු රටක් සියදිවි නසාගැනීම හෝ සියදිවි නසාගැනීමට තැත් කිරීම වරදක් ලෙස සලකනු නොලැබේ
1961 දී එංගලන්තය හා වේල්සයද 1193 දී අයර්ලන්තයේද සියදිවි නසාගැනීම පනත මගින් සියදිවි නසාගැනීම අපරාධයක් නොවන බවට පත්කර ඇත
'පෙළඹීම' යන වචනය නීතිවිරෝධී ලෙස සලකන අතර එම නිසා බොහෝ එම වචනය භාවිතා නොකරයි
ඉන්දියාවේ සියදිවි නසාගැනීම නීත්‍යනුකුල නොවන අතර මරණයෙන් පසුව ඔහුගේ පවුලේ අයට නීතිමය ගැටලුවලට මුහුණ පෑමට සිදුවේ
ජර්මනියේ සක්‍රිය අනායාස මරණය නීතිවිරෝධී වන අතර එවැනි අයෙකු අධි චෝදනාවලට ලක්විය හැකිය
හදිසි අවස්ථාවකදී උදවු ලබාදීමට අසමත් වීම නිසා ස්විට්සර්ලන්තයේ මෑතකදී සියදිවි නසාගැනීම්වලට සහය දැක්වීම නීතිගතකර ඇති අතර ඒ ඌන මානසික රෝගවලින් පෙළෙන අය සදහා පමණි
Lausanne හි ඉහළ උසාවි මගින් 2006 වර්ෂය පුද්ගලයෙක් දීර්ග කාලයක් පවතින මානසික රෝගයකින් මිදීම සදහා සියදිවි නසාගැනීමට අවසර ලබාදී ඇත
ජ මෙය නීතිගතකර නොමැති වුවද සියදිවි නසාගැනීමට උත්සාහ කරන අයට දඩුවම් පැමිණවේ
වෛද්‍ය නිර්දේශවලට අනුව සියදිවි නසාගැනීම ඔරිජින්
හා වොෂින්ටන් ප්‍රාන්තවල නීත්‍යනුකුල වේ

ආගමික දැක්ම

කතෝලික බොහෝ නිකායවල සියදිවි නසාගැනීම පවකි
මාධ්‍ය කාලීන යුගයේ දාර්ශනිකයෙකු වූ ඔගස්ටින් සහ තෝමස් විසින් රචිත ග්‍රන්ථ මේ සදහා බලපෑමද එල්ල කර ඇත
නමුත් බ්යිසන්ටිව් කතෝලික ධර්මය හා code of justinian ට අනුව සියදිවි නසාගැනීම පවක් නොවේ
කතෝලික භාෂිතය තුළ මෙම වාදය පවතින්නේ දෙවියන්ට නියම වූ " Thou shalt not kill" සහ ජීවිතය යනු දෙවියන් වහන්සේ විසින් ලබාදෙන ලද උතුම් ත්යගෞඅක් වන බැවින් එය විනාශකර ගත නොයුතු බවත් යන මතයන්ය
එමෙන්ම ස්වභාවධර්මය සියදිවි නසාගැනීමට විරුද්ධ බව ඔහුන් විශ්වාස කරති
එය දෙවියන් වහන්සේගේ සැලැස්මට බාධාවක් බව විශ්වාස කරති
එසේ වුවද මානසික රෝග සහ වේදනාවිදීමට ඇති බයනිසා යමෙකු සියදිවි නසාගැනීමේ අවදානම අඩුකරන බව විශ්වාස සොයාගෙන ඇත
මීට විරුද්ධව මත පළකරන්නන් ප්‍රකාශ කරන්නේ 6 වෙනි දේව නියමය වඩා නිරවද්‍ය ලෙස " Thou shalt not murder " ලෙස පරිවර්තනය වියයුතු බවයි. එනම් තමාට මෙය අදාළ නොවන අතර දෙවියන් වහන්සේ විසින් මිනිසුන්ට නිදහස් වරමක් ලබාදී ඇත
එනම් ලෙඩරෝග සුවකරන තරම් සියදිවි නසාගැනීම දේවනීතිය උල්ලංගණය නොකරන අතර එමනිසා දෙවියන් වහන්සේගේ අනුගාමිකයන් බයිබලයේ සදහන් සියදිවි නසාගැනීම් වලදී දරුණු දඩුවම් පැමිණවීම් වාර්තා වී නොමැත

යුදෙව් ආගම ජීවිතයේ අමිල බව අගය කරන අතර සියදිවි නසාගැනීම දෙවියන්ගේ පාරිශුද්ධත්වය පිළිනොගන්නා බවක් ලෙස සැලකේ. නමුත් අත්‍යන්ත අවස්ථාවලදී එනම් වෙනත් කිසිදු විකල්පයක් නොමැති අවස්ථාවලදී තමාගේ ජීවිතය නැතිකර ගැනීම හෝ ආගම පාවාදීම සිදුවේ
යුදෙව්වන් තනි තනිව හෝ සමුහ වශයෙන් දිවිනසා ගැනීම සිදුකරගෙන ඇති අතර ඔහුන් සදහා උග්‍ර සිහිකැදවීමක් යුදෙව් දේවමෙහෙයන් තුලදී " when the knife at the throat " ලෙස සිදු කරනු ලැබේ
එම මරණයට පත් වූ පිරිස පාපයෙන් මුදවාගැනීම මෙහි අරමුණ වේ
මෙම ක්‍රියාවන්ට යුදෙව් අධිකාරීන්ගේ මිශ්‍ර ප්‍රතිචාර පවතින අතර යම් පිරිසක් වීර ජීවිත පරිත්‍යාග වලට උදාහරණ ලෙස මෙය හදුන්වයි. අනෙක් පිරිස ප්‍රකාශ කරන්නේ වීරත්වය බලාපොරොත්තුවෙන් තම ජීවිතය නැතිකර ගැනීම වරදක් බවය
ඉස්ලාම් ආගමේ සියදිවි නසාගැනීම තහනම්ය
හින්දු ආගමේ සියදිවි නසාගැනීම වෙනත් මනුෂ්‍ය ඝාතනයක් කරන තරම් පවකට සමාන වේ
හින්දු ධර්ම ග්‍රන්ථවල සදහන් වන්නේ සියදිවි නසාගන්නා  පුද්ගලයා අධ්‍යාත්මික ලෝකයේ කොටසක් වන අතර එම පුද්ගලයා සාමාන්‍ය විදියට එනම් දිවිනසගැනීමෙන් තොරව මරණයට පත්වෙනතුරු ලෝකයේ සැරිසරමින් පවතින බවය
However, Hinduism accept a man's right to end one's life through the non-violent practice of fasting to death, termed Prayopavesa
නමුත් හින්දු ආගමේ "ප්‍රයෝපවේස " නැමති අවිහින්සාවාදී ලෙස එනම් උපවාස කිරීම තුලින් තම ජීවිත නැතිකර ගැනීමට ඇති අයිතිය අනුමත කරනු ලැබේ
නමුත් මෙය ජීවිතයේ අරමුණක්,වගකීමක් නොමැති අයට තහනම්ය
යුදෙව් ආගමේදී මෙවැනිම දෙයක් "සන්ත්‍රා සතී " ලෙස පවතින අතර හින්දු ආගමේ වැන්දඹුවන් සදහා සති පුජා වැනි දේද පවතී
දර්ශනය

සියදිවි නසාගැනීමේ දර්ශනය තුළ විවිධ ගැටළු පවතී
එනම් සියදිව් නසාගැනීම නියම වන කරුණු මොනවාදැයි සියදිවි නසාගැනීම හෝ නොගැනීම සහේතුක තෙරෙමක්ද යන වග සහ සියදිවි නසාගැනීමේ සදාචාරාත්මක අයිතිය යන ඒවාය සියදිවි නසාගැනීමේ සදාචාරාත්මක දැනුම වන්නේද නොවන්නේද යන විවාදයේදී එයට දැඩි විරුද්ධවදීන් පවසන්නේ එය සදාචාරාත්මක නොවන බව පවසන්නේ පක්ෂපාති සියදිවි නසාගැනීමේ සංකල්පය පරම අතිපූජ්‍ය නීතිය සැමට පවතින අතර එනමුදු සංඥානික  හා යුක්ති සහගත ලෙස සංවේගයට තමාගේ ජීවිතය නැතිකර ගෙනීමේ තීරණය ගත හැකි බවයි.සියදිවි නසාගැනීමේ විරුද්දව කතෝලික දාර්ශනිකයන් වන්නේ Augusting of Hippo  සහ Thomas Aqunas,Immanuel Kand සහ John Stuall Mill
Mills අවධානය යොමු කරන්නේ නිදහසෙ සහ ස්වාධීනත්වයේ වැදගත්කම කෙරෙහි වන අතර ඔහු පුද්ගල අනාගතයේ ස්වාධීනත්වයේ තීරණ ගැනීම ප්‍රතික්‍ෂේප කරති Immanuel Kant and, arguably, John Stuart Mill – Mill's focus on the importance of liberty and autonomy meant that he rejected choices which would prevent a person from making future autonomous decisions
සියදිවි නසාගැනීම පිලිබදව අනෙක් අදහසනම් එය නීත්‍යනුකුල පුද්ගල තේරීමක් බවයි.සුව කල නොහෙකි රෝග අවස්ථාවලදී මානසික රෝග,වර්ධනය නොවන වැඩිහිටියන් වෙනි තත්වයන් හිදී තමන් තීරණය පිළිබද විදවීම බලකිරීම නොකළ යුතු බව අදහසයි
ඔවුන් පවසන්නේ පුද්ගල ස්වාධීනනත්ව එම තීරණ ගැනීමේ අයිතිය පවතිය යුතු බවයි.ඔවුන් සියදිවි නසාගැනීමේ සදාචාරාත්මක නොවන විශ්වාසය බැහැර කරන අතර එය එම පුද්ගල වේදනාවේ අවසාන නවාතැන්පොල විය යුතුය යන මතයෙ ඔවුන් සිටිති
පුද්ගල වේදනාවෙන් පෙළේද නැද්ද යන්න ස්වාධීන තීරණය බල නොපායි,මෙම පක්ෂපාති වන්නේ ස්කොට්ලන්තය අනුභූතවාදී වන David Hume සහ ඇමෙරිකා ජෛයවීය ආචාර්ය වන Jacob Appel ය
and American bioethicist Jacob Appel
සියදිවි නසාගැනීමේ පක්ෂපාතීත්වය

බොහෝ සංස්කෘතීන් තුල හා උපසංස්කෘතීන් තුල සියදිවි නසාගැනීමේ පක්ෂපාතීත්වය ගොඩනැගී ඇත
දෙවන ලෝක යුධ සමයේ ජපාන හමුදා කමිස්කේ ප්‍රහාර සදහා උනන්දු කරවූ අතර මුළු ජපාන ප්‍රජාවම ඒ නිසා හැදින්වුයේ සියදිවි නසාගැනීම ඉවසන්නන් ලෙසය
(see Suicide in Japan)
10%-20% අතර අන්තර්ජාලයේ සියදිවි නසාගැනීම සෙවීම තුල අන්තර්ජාලයේ සියදිවි නසාගැනීමේ උත්ප්‍රේරකයක් ලෙස ක්‍රියා කරයි
වෙබ්සයිට තමන්ගේ සීමාව ඉක්මවා කටයුතු කරයි යන මතයේද පවතී
සමහර මිනිසුන් තමන්ගේ මිතුරන් හා එක්ව හෝ chat rooms හා message boards වලදී හමුවූ මිනිසුන් එක්ව දිවිනසාගැනීමේ ගිවිසුම් හෝ කතිකාවන් ගොඩ නගයි
එනමුදු අන්තර්ජාල තුල හුදෙකලා වූ මිනිසුන්ට සමාජ කොට්ඨාශගොඩනැගීම තුලින් සියදිවි නසාගැනීම වැලැක්වීමට දායක වේ
The Internet however may also help prevent suicide by providing a social group for those who are isolated
භූගෝලීය ස්ථාන

  ඒවා අතර සැන්ෆ්‍රැන්සිස්කොහි Golden Gate Bridge, ජපානයේ Aokgaha වනාන්තරය,  එංගලන්තයේ Beachy Head  සහ ටොරොන්ටෝහි Bloor Street Viaduct ප්‍රමුඛ වේ
සමහර භූගෝලීය ස්ථාන සියදිවි නසාගැනීම ඉහල මට්ටමින් පවතින ස්ථාන බවට පත්ව ඇත
2010 වනවිට 1937 දී තැනු Golden Gate පාලමෙන් මිනිසුන් 1300ක් පමණ සියදිවි නසාගෙන ඇති අතර බාධක ගොඩනගා ඇත්තේ වලක්වා ගැනීමටය
මෙයට අමතරව ටොරොන්ටෝහි ලුමිනස් වේල්ල,   සහ පැරීසියේ අයිෆල් කුලුනේ බාධක සහ නිවුයෝක්හි empire state ගොඩනැගිල්ල වේ
එය ඵලදායී වී ඇත
අනෙකුත් විශේෂ 

සියදිවි නසාගැනීම ස්වකැමැත්තෙන් සිදුවන දෙයක් වන අතර එය මිනිසුන් නොවන සතුන් තුලද දැකියහැකි වේ
salmonella ජීවීන් බැක්ටීරියා සමග තරග කිරීමට ප්‍රතිශක්තීකරණ පද්ධතියේ ප්‍රතිචාරයක් ලෙස සියදිවි නසාගැනීමේ හැසිරීම් දක්වයි.  එමෙන්ම Forelius posilly නැමති බ්‍රසීලියානු කුබීන් තුල සියදිවි නසාගැනීම ඇති බව සොයාගෙන ඇත
Pea aphids රැජිණකට මකුණන් විසින් තර්ජන ඇති වූ විට පුපුරවාගෙන සියදිවි නසගනියි
සාමාන්‍යයෙන් termites විශේෂ සදහා පුපුරවාගැනීමේ හමුදාවක් ඇත්තේ ඔහුන් සතුරන්ගෙන් ආවරණය කරමින්ය
Some species of termites have soldiers that explode, covering their enemies with sticky goo
එසේම බල්ලා, අශ්වයා, ඩොල්පින් සියදිවි නසාගන්නා බව සොයාගෙන ඇත
එනමුදු ප්‍රමාණාත්මක සාක්ෂි නොපවතී
සතුන් තුල පවතින සියදිවි නසාගැනීම් පිළිබද විද්‍යාත්මක අධ්‍යනයක් කර නොමැත
There has been little scientific study of animal suicide
සැලකියයුතු අවස්ථා

සමුල දිවිනසගැනීමක් 1978 දී "Jonestown" cult suicide,හි වාර්තා වූ අතර එයින් මිනිසුන් 918ක් ඇමෙරිකාවේ Peoples Temple මියගොස් ඇත
Jim Jones නැමැත්තා විසින් මෙය මෙහෙයවා ඇත්තේ මිදී රසැති සයනයිඩ් පානය කිරීමෙනි
10000 කට වැඩි ජපන් වැසියන් පිරිසක් 1944 Battle of Saipan හිදී "Suicide Cliff" සහ "Banzai Cliff" වලින් පන මියගොස් ඇත
1981 දී හංගේරියා උද්ඝෝෂණවලදී මිනිසුන් 10ක් මරණයට පත්ව ඇත
එය මෙහෙයවා ඇත්තේ Bobby Sands විසිනි
මරණයට හේතුව ලෙස දක්වා ඇත්තේ බලෙන් කරවනලද ආහාර නොගැනීමේ උපවාස බවයි.  දෙවන ලෝක යුද්ධ සමයේදී හිට්ලර් මගින් තර්ජන එල්ලවී ඇති අතර එල්ලී මැරී සියදිවි නසා නොගතහොත් ඔහුගේ පවුලෙන් පලිගන්නා බවයි. Erwin Rommel during World War II was found to have foreknowledge of the July 20 Plot on Hitler's life and was threatened with public trial, execution, and reprisals on his family unless he took his own life
සටහන්

අමතර කියවීම්

බාහිර සැබැදුම්

 

සමාජ විද්‍යාව
බැරැක් ඔබාමා "Hope" පෝස්ටරය යනු බැරැක් ඔබාමාගේ පින්තූරයක් යොදා ගනිමින් ශෙපර්ඩ් ෆේරි  නම් කලාකරුවා විසින් නිර්මාණය කරන ලද පෝස්ටරයකි
තද රතු,  ලා දුඹුරු හා (හුණු පැහැ සහ අඳුරු) නිල් යන වර්ණ උපයෝගී කරගෙන ස්ටෙන්සිලයක අධාරයෙන් නිර්මාණය කළ බැරැක් ඔබාමාගේ ඡායාරූපයක් සහිත මෙහි පහළින් "progress", "hope" හෝ "change" යන වචන (තවත් ප්‍රතිනිර්මාණයන්හි වෙනත් වචන) යොදා ඇත
මෙය මුද්‍රණය කළ විගස ෆේරි විසින් පෝස්ටර් 350ක් පමණ අලෙවි කළේය
ආරම්භයේදී තනිව වුවත් ඔබාමාගේ, නිළ ඡන්ද ව්‍යාපාරයත් සමග 2008 ඡන්ද සමය තුළ ඩිජිටල් මෙන්ම වෙනත් මාධ්‍ය හරහාද එය අධික ලෙස බෙදා හැරුණි
මෙම පින්තූරය ඔබාමාගේ ජනාධිපතිවරණ පණිවිඩයේ විශේෂිත වූ සංකේතයක් බවට පත් විය
විවිධ වෙනස්කම් සහ අනුකරණයන්  සහිතව ලොව පුරා ව්‍යාප්ත වූ මෙම පින්තූරය පිළිබඳ අධිකාරික බලයක් ඔබාමාගේ ජනාධිපතිවරණ ව්‍යාපාරය විසින් ලබා ගත්තේය
මෙය ජිම් ෆිට්ස්පැට්‍රික්ගේ චේ ගුවේරා පෝස්ටරය මෙන් ඉතා ඉක්මණින් සම්භාවනාවට පාත්‍ර වූ බවත් ඉදිරි වසරේදී ටී-ෂර්ට්, කෝපි කෝප්ප හා ළමයින්ගේ නිදන කාමර වල බිත්ති අලංකරණයට නිසැකවම යොදාගන්නා බවත් ප්‍රකාශ කිරීමට තරම් ද ගාර්ඩියන් පුවත්පතේ ලෝරා බාර්ටන් පෙළඹවීය
2009 ජනවාරියේදී ඔබාමාගේ ජනාධිපතිවරණ ජයග්‍රහණයත් සමග ෆේරි විසින් නිර්මිත මිශ්‍ර මාධ්‍යයික, ස්ටෙන්සලීකරණය කරන ලද ඔබාමාගේ රුව සහිත පින්තූරය ස්මිත්සෝනියන් ආයතනය විසින් එහි  ජාතික පිළිරූ ගැලරිය වෙත ලබා ගත්තේය
එය ඇසෝසියේටඩ් ප්‍රෙස්හි හිටපු නොබැඳි ඡායාරූප ශිල්පී මැනී ගාර්ෂියා විසින් 2006 අප්‍රේල් මාසයේදී ගන්නා ලද්දකි
ඇසෝසියේටඩ් ප්‍රෙස්හි හිමිකම් පිලිබඳ ප්‍රකාශනයට ප්‍රතිචාරයක් ලෙස හානිපූරණයක් වශයෙන් ෆේරිට විරුද්ධව දඩ ගසන ලද්දේ ඔහුගේ පෝස්ටරය පැහැදිලිවම මුල් ඡායාරූපයේ භාවිතයක් නිසාය
මෙම පාර්ශවයන් 2011 ජනවාරි මස උසාවියේදී මෙය විසඳගත් අතර එහි තොරතුරු රහසිගතව තබාගන්නා ලදී
ෆේරි 2012 පෙබරවාරි 14 වන දින නිව් යෝර්ක් ෆෙඩරල් උසාවිය ඉදිරියේදී , ඇසෝසියේටඩ් ප්‍රෙස් ආයතනය සමග කළ නීතිමය සටනේදී ලියකියවිලි විනාශ කිරීම හා වංචනික ලෙස සකස් කිරීම පිළිබඳව වරද පිළිගත්තේය
2009 වසරේදී ෆේරි විසින් පුවත් සේවයට එරෙහිව නඩු පවරන ලද්දේ, ඔහු මෙම සුප්‍රකට පෝස්ටරයට පාදක කරගත්තේ තමන්ගේ ඡායාරූපයක් බව එම ආයතනය ප්‍රකාශ කළ නිසාය
ෆේරි විසින් ප්‍රකාශ කර සිටියේ තමා විසින් පෝස්ටරය සඳහා යොදාගත්තේ වෙනත් ඡායාරූපයක් බවයි. නමුත්, නඩුවට මූලාශ්‍ර වූ ලියකියවිලි විනාශ කිරීම හා වෙනත් ඒවා සැකසීම තුළින් තම වරද සැඟවීමට උත්සාහ කිරීමෙන් නීතිය හෑල්ලුවට ලක් කිරීම පිළිබඳව වරද ඔහු පිළිගත්තේය
සැප්තැම්බර් මාසයේදී වසර දෙකක පරිවාස කාලයකට, පැය 300 ක සමාජ සේවයකට හා ඩොලර් 25 000 ක දඩයකට ඔහු යටත් කරන ලදී
සංකල්පය හා සැලසුම් නිර්මාණය
රජය සහ ජෝර්ජ් ඩබ්. බුෂ් පිළිබඳව තීරණාත්මක දේශපාලනික වීදි චිත්‍ර ඇඳ තිබූ ශෙපර්ඩ් ෆේරි 2007  ඔක්තෝබර් මස අවසානයේදී, නැගී එන ඔබාමා ව්‍යාපාරය පිළිබඳව අන්තර්ජාතික නීති ලේඛක යෝසි සර්ජන්ට් හා සාකච්ඡා කළේය
ඔබාමා හට සහය පිණිස චිත්‍ර කිහිපයක් නිර්මාණය කරන ලෙස සර්ජන්ට් ඔහුට යෝජනා කළේය
ෆේරි හට ඔබාමා පෝස්ටරයක් නිර්මාණය කිරීමට අවසර ගනු පිණිස සර්ජන්ට් ඔබාමා ව්‍යාපාරය හමු වීය
ශ්‍රේෂ්ඨ අඟහරුවාදා දිනට සති කිහිපයකට පෙර ඒ සඳහා අවසරය ලැබුණි
තමා විසින් ඔබාමාගේ ඡායාරූපය සහිත නිර්මාණයක් කිරීමට තීරණය කළේ, කථිකයෙකු වශයෙන් ඔබාමා තුළ තිබූ බලය හා අවංකභාවය, ඔහුගේ රූපය හා මනා සම්බන්ධයක් ඇති කරන බවට තමාට ඇති වූ හැඟීම නිසා බව ෆේරි ප්‍රකාශ කර තිබුණි
ගූගල් පින්තූර සෙවීම (නොබැඳි ඡායාරූප ශිල්පී මැනී ගාර්ෂියා විසින් 2006 අප්‍රේල් මාසයේදී ඇසෝසියේටඩ් ප්‍රෙස් වෙනුවෙන් ගත් ඡායාරූපක් බව අවසානයේදී අනාවරණය විය) හරහා ඔබාමාගේ ඡායාරූපයක් සොයාගත් ෆේරි පෝස්ටරයේ මුල් පිටපත එක් දිනක් තුළදී නිර්මාණය කළේය
මුල් පිටපතෙහි "" යන වචනය යොදා තිබූ අතර ෆේරිගේ අත්සන  සලකුණ—අන්ද්‍රේ ද ජයන්ට් හැස් අ පොසේ නම් වීදි චිත්‍ර ව්‍යාපාරය හා සම්බන්ධිත සංකේතයක්—ඔබාමාගේ සන්රයිස් ලාංඡනය හා සම්බන්ධ කොට යෙදීය
මුල් පිටපතේ යෙදූ වචනයේ කරදරාකාරී අරුත් ගැන්වීම පිළිබඳව ඔබාමා ව්‍යාපාරයෙන් නැගී ආ අකමැත්ත හේතුවෙන් ෆේරි විසින් "" යනුවෙන් තිබූ සටන් පාඨය "" ලෙස වෙනස් කර මුද්‍රණය කළේය
මෙහි සැලසුම් නිර්මාණකරු වූ ස්ටීවන් හෙලර්ට අනුව, මෙම පෝස්ටරය තුළින් ජීවිත අරගලය ඉතා අපූර්ව ලෙස මූර්තිමත් කෙරන අතර එහි නව්‍ය බව හා අනන්‍යතාවය හේතුවෙන් පුළුල් ලෙස පැසසුමට ලක් වෙයි
එමෙන්ම, පැරණි සාම්ප්‍රදායික සමකාලීන චිත්‍ර ශිල්පීන් විසින් කළ නිර්මාණයන්ගේ අපූර්වත්වය දේශපාලන අපේක්ෂකයන්ගේ පෝස්ටර් නිර්මාණය තුළින් දැක ගත හැක්කේ යොදාගන්නා වර්ණයන් හා ශෛලිය නිසා පමණක් නොව, ලබා දෙන පණිවිඩය තුළින්ද සීමාවන් බිඳ දමන නිසාය
වඩාත්ම අපූර්වත්වයෙන් යුතු තම ඓතිහාසික නිර්මාණය වන්නේ ජෝන් එෆ්. කෙනඩි, මදක් ඉහළට දෑස් යොමා ඈත බලා සිටින ලෙස නිර්මාණය කළ චිත්‍රය බවත් ඩොලර් පහේ මුදල් නෝට්ටුව මත නිර්මාණය කර ඇති ලින්කන්ගේ රූපයද එවැනිම හැඟීමක් දනවන බවත් ෆේරි විසින්ම ප්‍රකාශ කර තිබුණි
2008 ජනපතිවරණ සමය තුළ බෙදා හැරීම
සැලසුම නිර්මාණය කර අවසන් වූ විගස ස්ක්‍රීන් පින්ටින් තාක්ෂණය යොදා ගනිමින් එය මුද්‍රණය කිරීම ආරම්භ කළ ෆේරි, එය සර්ජන්ට් හට පෙන්වීය
ආරම්භයේදී ඔහු පිටපත් 350 ක් අලෙවි කළ අතර පිටපත් 350 කට වැඩි ප්‍රමාණයක් ප්‍රසිද්ධියේ පළ කළේය
එම ආරම්භයත් සමග ජනපතිවරණ ව්‍යාපාරය පුරාවට ෆේරි එය අලෙවි කරමින් වැඩි වශයෙන් ලාභ ඉපදවීය
පළමු මුද්‍රණයෙන් අනතුරුව ඔහු තවත් පිටපත් 4000 ක් පමණ මුද්‍රණය කළ අතර ඒවා ශ්‍රේෂ්ඨ අඟහරුවාදා  දිනට පෙර පැවැත්වූ ඔබාමා රැළි වලදී බෙදා හැරුණි
එමෙන්ම, මුද්‍රණ හැකියාව සහිත  පිටපතක් ඔහු තම වෙබ් අඩවියෙහි පළ කළේය
2008 ඔක්තෝබර් මාසයේ දිනක පැවති සම්මුඛ සාකච්ඡාවකදී ෆේරි පැවසූ ආකාරයට, මෙම පින්තූරය සමාජ වෙබ් අඩවි සහ කට කතා හරහා වයිරසයක් මෙන් ඉතා වේගයෙන් විසිරී පැතිරී ගියේය
ආරම්භක පෝස්ටර් 700 ට පසුව ඔබාමා ව්‍යාපාරය සර්ජන්ට් හරහා දන්වා සිටියේ බලාපොරොත්තුව නම් තේමාව ප්‍රචාරණය කිරීමට අවශ්‍ය බවය
ෆේරි විසින් අලෙවි කළ බොහෝ පෝස්ටර් වල පසු කාලීනව "" යන වදන වෙනුවට යොදා තිබුණේ "" යන්නත් පසුව, "" යන්නත්ය
පසුව බිහිවූ පිටපත් වල  සලකුණද දක්නට නොලැබුණි
2008 ඔක්තෝබර් වන විට වෙනත් පුද්ගලයින් විසින් මුද්‍රණය කළ පිටපත් වලට අමතරව, පෝස්ටරයේ මුද්‍රිත පිටපත් 300,000 කට (මෙයින් 2,000 කටත් අඩු ප්‍රමාණයක් අලෙවි කර ඉතුරු ප්‍රමාණය ප්‍රදර්ශනය කර හෝ වෙනත් අයට ලබා දී තිබුණි) හා ස්ටිකර් 1000,000 කටත්, ෆේරිගේ වෙබ් අඩවිය හරහා එම පින්තූරය සහිතව අලෙවි කෙරුණු වස්ත්‍ර හා භාණ්ඩ විශාල ප්‍රමාණයකටත් ෆේරි සහ සර්ජන්ට්  හිමිකම් කියූහ
ඔවුන් දෙදනාට අනුව, මෙම පින්තූරය අලෙවි කොට උපදවා ගත් මුදල් ෆේරිගේම ලාභය පිණිස යෙදවීමට වඩා ඔබාමා ජනපතිවරණ ව්‍යාපාරයට සහය දක්වනු පිණිස තවත් පෝස්ටර් හා වෙළඳ භාණ්ඩ නිෂ්පාදනය කිරීමට යොදවා තිබේ
අනුකරණයන් හා උපහාසානුකරණයන්
ව්‍යාපාරයේ දියුණුවත් සමග ෆේරිගේ නිර්මාණයේ අනුකරණ හා උපහාසනුකරණයන් රැසක් දැක ගත හැකි විය
එක් ඔබාමා විරෝධී ප්‍රතිනිර්මාණයක "" යන වදන වෙනුවට "" යන්න යොදා තිබූ අතර ඔබාමාගේ ප්‍රතිපාක්ෂිකයින් වූ සාරා පලින් හා ජෝන් මැකේන්ගේ රුව යොදා "" යන වදන සහිතව බිහි වූ උපහාසනුකරණයන් උදාහරණයක් ලෙස දැක්විය හැක
පේස්ට් සඟරාව මගින් 2009 ජනවාරි මාසයේදී මෙම පෝස්ටරයට අදාලව තම ප්‍රතිනිර්මාණයන් කිරීමට මිනිසුන්ට ඉඩ ලබා දෙන ආකාරයේ වෙබ් අඩවියක් නිර්මාණය කළේය
ඉන් පළමු සති දෙක ඇතුළත නිර්මාණ පිටපත් 70,000 ක් මෙම වෙබ් අඩවිය තුළ පළ කොට තිබුණි
මෑඩ්  සඟරාව විසින් ඇල්ෆ්‍රඩ් ඊ.නියුමන් ජනපති අපේක්ෂක ලෙස යොදා ගනිමින් "" පෝස්ටරයේ උපහාසාත්මක අනුකරණයක් සිදු කළේය
පොස්ටරයෙහි ඇල්ෆ්‍රඩ්ගේ රුව යොදා තිබුණ අතර "" යන වදන වෙනුවට "" යන්න යොදා තිබුණි
චිකාගෝහි ගඩාෆි විරෝධීන් 2011 ලිබියන් සිවිල් යුද්ධය සමග එක්සත්ව එම පෝස්ටරයේ රුව වෙනස් කරන ලදී
මීට සමාන ආකාරයේ නිර්මාණයන් කිහිපයක් තමන් විසින්ම කිරීමට ෆේරි පෙළඹුණි
වෙනත් ඡායාරූපයන් දෙකක් යොදා ගනිමින් ඔබාමා ව්‍යාපාරය වෙනුවෙන් නිර්මාණයන් දෙකක් කළ අතර ටයිම් සඟරාව නිකුත් කළ වසරේ මිනිසාහි කවරයට යොදාගනු පිණිස තවත් නිර්මාණයක් කළේය
එමෙන්ම ස්ටෙෆන් කොල්බර්ට්ගේ ඡායාරූපය යොදා මේ ආකාරයේම නිර්මාණයක් කළ අතර එය ද කොල්බර්ට් රිපෝර්ට් නම් වූ කොල්බර්ට්ගේ රූපවාහිනී වැඩසටහනට ගරු කිරීමක් වශයෙන් එන්ටර්ටේයින්මන්ට් වීක්ලි සඟරාව මගින් පළ කෙරුණි
දැඩි ලෙස විවාදයට තුඩු දුන් ඔබාමා “කවටයා” පින්තූරය නිර්මාණය කළ ෆිරස් අල්කතීබ් ශිෂ්‍යයා සඳහන් කරන්නේ තමා විශාලම අභාෂය ලැබුවේ ෆේරිගෙන් බවයි. ෆේරි විසින් කළ ඔබාමාගේ උත්කර්ෂවත් නිරූපණයෙහි නිවැරදි කිරීමක් ලෙස ඔහු තමා විසින් කළ “කවටයා” නිර්මාණය පිළිබඳව විස්තර කළේය
චිත්‍රයක් ලෙස එය  ශ්‍රේෂ්ඨ  නිර්මාණයක් බවත් ඉතා ඉක්මණින් සැබෑම අගයක් ලබා ගන්නා බවත් පවසමින් මෙම නිර්මාණය ඔසවා තැබුවාක් මෙන්ම එහි දේශපාලනික අන්තර්ඝතය හා තමා එකඟ නොවන බව පවසමින් ෆේරි එම නිර්මාණය විවේචනය කළේය
'"කන්සර්වටිව් සටයර්" වෙබ් අඩවියෙහි "ද පීපල්’ස් ක්‍යුබ්" නම් කණ්ඩායම් බ්ලොගය විසින් රූෂ් ලිම්බෝගේ ඡායාරූපය සමග “Chaos” යන වදනද ("Operation Chaos"), අයන් රෑන්ඩ්ගේ ඡායාරූපය සමග “Shrugged” යන වදනද (“Atlas Shrugged”හි මෙන්), ගෘෂෝ මාර්ක්ස්ගේ ඡායාරූපය සමග “Marxism” යන වදනද යොදමින් නිර්මාණයන් කළේය
ඇමරිකාවේ පැරණිම LGBT ප්‍රකාශනය වන ද ඇඩ්වොකේට් සඟරාවෙහි 2009 සැප්තැම්බර් කලාපයෙහි කවරයට යොදා තිබුණේ ෆේරිගේ නිර්මාණයේ පින්තූරයට සමාන පින්තූරයකි
නිල් සහ රතු වර්ණ වෙනුවට රෝස සහ දම් පැහැයන් යොදා තිබූ අතර " යන ප්‍රධාන වැකිය වෙනුවට "" යන්න යොදා තිබුණි
සඟරාවේ ප්‍රධාන සංස්කාරක වූ ජෝන් බැරට් පැවසූයේ මෙම කවරය තුළින් LGBT සංගමයෙහි සිටින ඇතැම් ඩිමොක්‍රටික් පාක්ෂිකයන්ගේ අපේක්ෂා භංගත්වය සංකේතවත් වන බවයි.

ජනප්‍රිය සංස්කෘතිය තුළද මෙම පෝස්ටරය අනුකරණය කර තිබෙනු පෙනෙයි
Futuramaහි Proposition Infinity කතාංගයේදී “DESPAIR” යන පාඨය යොදා නිර්මිත ජනපති රිචර්ඩ් නික්සන්ගේ පෝස්ටරයක් දැක ගත හැක
2010 වසරේ තිරගත වූ මෙගාමයින්ඩ් චිත්‍රපටයේදී මෙගාමයින්ඩ්ගේ මුහුණ හා “NO YOU CAN’T” යන වැකිය යෙදීම මගින් ඔබාමාගේ ඡන්ද ව්‍යාපාරයේ සටන් පාඨය වූ “Yes we can” යන්න උපහාසයට ලක් කර තිබෙයි
ඩිස්නි ආයතනයට අයත් ෆීනීස් ඇන්ඩ් ෆර්බ් සජීවීකරණ රූපවාහිනී කතා මාලාවේ "නර්ඩ්ස් ඔෆ් අ ෆාදර්" සහ "ශී’ස් ද මේයර්" නම්  කතාංගයන්හිදී කැන්ඩේස්ගේ මුහුණ යොදා ගනිමින් ඔබාමා පෝස්ටරය උපහාසයට ලක් කරයි
සමාජ පෙරළිය උදෙසා යන ගමන වෙනුවෙන් ෆේරිගේ අනුවර්තනය

සමාජ පෙරළියක් උදෙසා යන ගමන පිළිබඳව සංවේදී වූ ශෙපර්ඩ් ෆේරි විසින් 2011 නොවැම්බර් මාසයේදී ඔහුගේ “Hope” පෝස්ටරයේ අනුවාදයක් බිහි කළේය
නව පෝස්ටරය නිර්මාණයේදී ඔබාමාගේ මුහුණ වෙනුවට ගයි ෆෝව්ක්ස් වෙස් මුහුණ යොදා තිබූ අතර “Hope” යන තනි වදන වෙනුවට “Mister President, we HOPE you’re on our side” යන පණිවුඩය ඇතුළත් කර තිබුණි
මෙහි “Hope” යන්න විශාල අකුරින්ද ඉතුරු කොටස් කුඩා අකුරින්ද යොදා තිබූ අතර දකුණුපස තිබූ ඔබාමා ව්‍යාපාරයේ ලාංඡනය වෙනුවට එයට සමාන ආකාරයේ  ලාංඡනයක් “We are the 99%” යන අන්තර්ලේඛනය සහිතව නිර්මාණය කර තිබෙයි
ස්මිත්සෝනියන් ආයතනය විසින් හිමිකම ලබා ගැනීම
2009 ජනවාරි 7 වන දින ස්මිත්සෝනියන් ආයතනයට අයත් ජාතික පිළිරූ ගැලරිය විසින් නිවේදනය කර සිටියේ ෆේරි විසින් "" යන වදන සහිතව අතින් නිම කළ කොලාජ් (කඩදාසි කොළයක් මත ස්ටෙන්සිල හා දිය සායම් වලින් කළ) නිර්මාණයේ හිමිකම ඔවුන් ලබාගත් බවත් 2009 ජනවාරි 10 වන දින ඔබාමා සේවාව භාර ගැනීමට පෙර ඉතා ඉක්මණින් එය ප්‍රදර්ශනය කරන බවත්ය
චිත්‍ර එකතු කරන්නන් වූ හෙදර් සහ ටෝනි පෙදස්තා විසින් මෙහි බලය ලබා තිබූ අතර (ඔබාමා සංක්‍රාන්තියේ මුලසුන දැරූ ඔහුගේ සහෝදර ටෝනි පෙදස්තා) පසුව එය පරිත්‍යාග කරන ලදී
සාමාන්‍යයෙන් ජාතික පිළිරූ ගැලරිය විසින් නිළ ඡායාරූප එකතු කරගනු ලබන්නේ ජනාධිපතිවරුන් තම සේවා කාලය අවසන් කර යන අවස්ථාවේදී බැවින්, ජනපති තම සේවාව භාර ගැනීමටත් පෙර ලබාගත් මෙම හිමිකම විශේෂිත වේ
මූලාශ්‍රය හා ප්‍රකාශන අයිතිය පිලිබඳ ගැටළු

ඔබාමා විසින් ජනපතිවරණයේ ජය ලබන තුරු, ෆේරිගේ පෝස්ටරයට පාදක වූ මූලාශ්‍රය කුමක්දැයි ප්‍රකට නොවීය
අන්තර්ජාතික රොයිටර් පුවත් සේවයේ ඡායාරූප ශිල්පී ජිම් යුං විසින් 2007 ජනවාරි මාසයේදී ගත්, මීට සමාන ආකාරයේ ඡායාරූපයක් බවට වැරදි ආරෝපණයක් කිරීමෙන් පසුව, ඇසෝසියේටඩ් ප්‍රෙස් ආයතනයේ නොබැඳි ඡායාරූප ශිල්පී මැනී ගාර්ෂියා විසින් ගත් ඡායාරූපයක් මෙම පෝස්ටරයට මූලාශ්‍ර කරගෙන ඇති බව ඡායාරූප ශිල්පියෙකු හා බ්ලොග්කරුවෙකු වූ ටොම් ග්රැලිෂ් විසින් 2009 ජනවාරි මාසයේදී සොයා ගත්තේය
ඒ අනුව 2006 දී කැන්සාස්හි අපේක්ෂක සෑම් බ්‍රවුන්බ්ලැක් සමග පැවති මාධ්‍ය හමුවේදී නළු ජෝර්ජ් ක්ලූනි විසින් ඩාෆූර් යුද්ධය පිළිබඳව අවධානය වැඩි කරමින් සිටින අවස්ථාවේදී මෙම ඡායාරූපය ගෙන තිබේ
2009 පෙබරවාරි 4 වන දින අස්සෝසියේටඩ් ප්‍රෙස් ප්‍රකාශ කර සිටියේ පෝස්ටරයට යොදා ගත් ඡායාරූපය තම ආයතනයට අයත් බවත් ඊට අවශ්‍ය අවසරය තමා සතු බවත්ය
සාමකාමී විසඳුමකට ළඟ වනු පිණිස තමන් ෆේරිගේ නීතිඥයා සමග සාකච්ඡා කරමින් සිටින බව ඇසෝසියේටඩ් ප්‍රෙස් ආයතනය මාධ්‍ය සාකච්ඡාවක් මගින් නිවේදනය කර සිටියේය
ෆේරි වෙනුවෙන් පෙනී සිටියේ, ස්ටැන්ෆර්ඩ් විශ්ව විද්‍යාලයට අයත් ෆෙයාර් යූස් ව්‍යාපෘතිය භාර විධායක අධිකාරී ඇන්තනී ෆැල්සන් ය
ශෙපර්ඩ් මෙහි කළ ක්‍රියාව කිරීමට ඔහුට සාධාරණ අයිතියක් ඇති බවට ෆැල්සෝන් කළ ප්‍රකාශය මාධ්‍ය සාකච්ඡාවේදී උපුටා දැක්විණි
ෆේරි දිගින් දිගටම තමා එම ඡායාරූපය නිවැරදිව යොදාගත් බවට ප්‍රකාශිත තීන්දුවක් ලබා ගැනීමට ඇසෝසියේටඩ් ප්‍රෙස් ආයතනයට එරෙහිව නඩු මාර්ගයට පිවිසුණි
තමා පෝස්ටරයට මූලාශ්‍ර කරගත්තේ ඇසෝසියේටඩ් ප්‍රෙස්  ආයතනයට අයත් ඡායාරූපයක් බවත්, සිද්ධිය පිළිබඳ තොරතුරු සැඟවීමට එහි සාක්ෂි වෙනස් කිරීම හා විනාශ කිරීම සිදු කළ බවත් 2009 ඔක්තෝබර් මස 16 වන දිනදී ෆේරි පිළිගත්තේය
පැරණි දෘඩ තැටියක තිබී තමා මෙම ලියකියවිලි සොයාගත් බවට ෆේරිගේ එක් සේවකයෙක් ඔහුට දන්වා සිටීමේ ප්‍රතිපලයක් ලෙස මෙය සිදු විය
වරද සැඟවීමට තමා කළ උත්සාහය මෙම ලියකියවිලි හේතුවෙන් විනාශ වී යනු ඇති බව අවබෝධ කරගත් ෆේරි, තම නීතිඥයා හමුවී සියල්ල හෙළි කිරීමට තීරණය කළේය
ඇසෝසියේටඩ් ප්‍රෙස් ගිවිසුමට අනුව තමා කතෘ අයිතිය අත් නොහැරි බව ඡායාරූප ශිල්පී මැනී ගාර්ෂියා තරයේ පැවසුවේය
මෙම ඡායාරූපය පිළිබඳව සහ තමා කළ කාර්යය ෆේරි විසින් කලාත්මකව හා ශක්තිමත් ලෙස කර තිබීම පිළිබඳව තමා බොහෝ සෙයින් ආඩම්බර වන බව පැවසූ නමුත් මිනිසුන් හැකියාව තිබු පමණින් අන්තර්ජාලය හරහා දේවල් ලබා ගැනීම පිලිබඳ සමාව නොදුන්නේය
තමා ගාර්ෂියාගේ මුල් ඡායාරූපයේ කිසිඳු ආරක්‍ෂිත ප්‍රකාශනයක් උපුටා ගෙන නොමැති බව පවසමින් තම ක්‍රියාව තුළින් අනිසි හිමි කර ගැනීමක් සිදුවී නොමැති බව ෆේරි තරයේ කියා සිටියේය
එමෙන්ම ඔහු පවසා සිටියේ තම ක්‍රියාව හිමිකම් පිලිබඳ කොන්දේසි වලට යටත්ව කළ ක්‍රියාවක් ලෙස සැළකිය යුතු බවයි. විනිශ්චයේදී මෙම තර්කයන් දෙක පිළිබඳවම අදහස් දැක්වීමට ඇසෝසියේටඩ් ප්‍රෙස් ආයතනයට සිදු විය
ඇසෝසියේටඩ් ප්‍රෙස් ආයතනය ජයග්‍රහණය කළ යුතු බවට කරුණු දක්වා විනිශ්චකරු නඩුව විසඳුවේය
2011 ජනවාරි මස උසාවියේදී ෆේරි සහ ඇසෝසියේටඩ් ප්‍රෙස් ආයතනය විසඳුමකට එළඹුණි
ඒ අනුව ඔවුන් ෆේරි සමග එක්ව කටයුතු කිරීමටත් Hope පෝස්ටරය සමග ඉදිරියට යාමට හා එම පින්තූරය සහිත පෝස්ටර් සහ වෙළඳ භාණ්ඩ සැකසීමේ අයිතිය බෙදා ගැනීමටත් ඔවුන් එකඟ වූ බව මෙන්ම තම ආයතනයට අයත් ඡායාරූප පදනම් කොට ගෙන නිර්මාණය කෙරෙන පින්තූර මාලාවකට ෆේරි දායක වනු ඇති බවත් ඇසෝසියේටඩ් ප්‍රෙස් ආයතනය පුවත්පත් නිවේදනයකින් දන්වා සිටියේය
එමෙන්ම, මූල්‍යමය කොන්දේසි පිලිබඳ ගිවිසුමකට දෙපක්ෂය එකඟ වූ අතර ඒ පිලිබඳ තොරතුරු රහසිගතව තබාගන්නා ලදී
කුමන හෝ ආකාරයක සිර දඬුවමවක් රහිතව ලබා දෙන දඬුවමවක් මගින්, මෙවැනි අපරාධ කරන පුද්ගලයින්ට අයහපත් පණිවුඩයක් ලබා දෙන බව පවසමින් ෆෙඩරල් චෝදක තැන විසින් ෆේරි හට සිර දඬුවමවක් සහ ඩොලර් මිලියන 3.2 ක දඩයක් ලබා දෙන ලෙස ඉල්ලා සිටියේය
ආශ්‍රිත

බාහිර සබැඳි
Obama - original version from Fairey's website, obeygiant
හිම වලසා (Ursus maritimus) වනාහි වලස් පවුලට අයත් උත්තර ධ්‍රැවය ආශ්‍රීතව වාසය කරන සත්ව විශේෂයකි
හිම වලසා ලෝකයේ විශාලතම වලස් විශේෂය වන අතර, ගොඩබිම වාසය කරන විශාලතම මාංශ භාක්ෂකයන්ද වේ
වැඩුණු පිරිමි වලසෙකු බරින් 350–700 කිලෝග්‍රෑම් (රාත්තල් 770–1,500) පමණද, වැඩුණු වලහින්නියක එම බරින් බාගයක් පමණද වේ
හිම වලසා හා දුඹුරු වලසා අතර ඉතා සමීප සම්බධතාවයක් පවතියද, හිම වලසුන් සීත දේශගුණයට සරිලන පරිදි පරිණාමය වී ඇත
ඔවුන්ගේ දේහයන් සීත දේශගුණය දරාගැනීමට, හිම මත ඇවිදීමට, පිහිනීමට හා සීල් මත්ස්‍යයින් දඩයම් කිරීමට අනුවර්තනය වී ඇත
හිම වලසුන් ගොඩබිමේ උපත ලැබුවත්, ඔවුන් ජලයේ වාසය කිරීමට ප්‍රිය කරති
ඔවුන්ගේ විද්‍යාත්මක නාමයේ අර්ථය වන්නේද ‘මුහුදුබඩ වලසා’ යන්නයි
හිම වලසුන්ට සීල් මත්ස්‍යයින් දඩයම් කල හැක්කේ මුහුදු ජලය මිදුන කාල වලදී පමණි
අනෙක් කාල වලදී ඔවුන් ජිවත් වන්නේ ශරීරයේ මේද තැන්පතු වලිනි
ස්වභාවික සම්පත් සංරක්ෂණය පිලිබඳ ජාත්‍යන්තර සංගමය (IUCN) මගින් හිම වලසුන් ‘අන්තරායට ලක්විය හැකි’ ගණයට වර්ගීකරණය කර ඇත
දැනට හිමවලසුන්ගේ උපසංගහන 19 ක් අතරින් 8 ක ගහනය හීනවෙමින් පවතී
මීට ප්‍රධාන හේතුව වී ඇත්තේ පසුගිය දශකය තුල හිම වලසුන් මහා පරිමානයෙන් දඩයම් කිරීමයි
මේ පිලිබදව ජාත්‍යන්තර අවධානය යොමුවීමත් සමග හිම වලසුන් සංගහනය සංරක්ෂණය උදෙසා නොයෙකුත් පාලනවිධි හා කොටාවන් ක්‍රියාත්මකවීමෙන් අද වන විට හිම වලසුන් සංගහනය ආරක්ෂා කිරීමට හැකිවී ඇත
වසර දහස් ගණනක් තිස්සේ හිම වලසුන් ස්වදේශීය ආක්ටික් ජනතාවගේ ජිවිතවල භෞතික, අධ්‍යාත්මික හා සංස්කෘතික සලකුණක් බවට පත්වී ඇත
නම් තැබීම 
ප්‍රථම වරට හිම වලසුන් ස්පෂ්ට සත්ව විශේෂයක් ලෙස හදුනාගත්තේ කොන්ස්ටන්ටයින් ජෝන් ෆිප්ස් (Constantine John Phipps) විසින් 1774 වර්ෂයේදීය
ඔහු විසින් හිම වලසුන් Ursus maritimus (ලතින් භාෂාවෙන් “මුහුදුබඩ වලසා”) යන විද්‍යාත්මක නාමයෙන් හදුන්වනු ලැබි ය
පෙරාතුව හිම වලසුන් Thalarctos  නම් සත්ව ගණයක් ලෙස හැදුන්වූ අතර පසුව එය නිෂ්ප්‍රභා කෙරුණි
හිම වලසා හා දුඹුරු වලසා අතර ඉතා සමීප සම්බධතාවය පිලිබදව සාක්ෂි සොයාගැනීමෙන් අනතුරුව, හිම වලසුන් සත්ව 'ගණයක්' නොවනබවත්, දුඹුරු වලසා පරිණාමික අපසරණයෙන් ඇතිවූ ස්පෂ්ට සත්ව 'විශේෂයක්' බවත් සොයාගන්නා ලදී
වර්ගීකරණය හා පරිණාමය  
Ursidae වලස් පවුල අනෙකුත් මන්ෂබක්ෂකයන්ගෙන් වසර මිලියන 38 කට පමණ පෙර වෙන්වී ගොස් ඇත
Ursinae උපකුලය වසර මිලියන 4.2 කට පමණ පෙර ආරම්භ වී ඇත
ලෝකයේ දැනට හදුනාගෙන ඇති පැරණිතම හිම වලස් ෆොසිලය වසර 130,000-110,000 ක් පමණ පැරණි උඩු හනුවකි
මෙය 2004 වර්ෂයේදී Prince Charles Foreland නම් දුපතෙන් හමුවිය
මෙම ෆොසිලය මගින් හදුනාගත් සාධක අනුව හිම වලසුන්ගේ චාර්වක දත් මීට අවුරුදු දසදහසකට හෝ විසිදහසකට පමණ පෙර දුඹුරු දත් වලින් අපසරණය වූ බවට සාක්ෂි ඇත
හිම වලසුන් Pleistocene යුගයේ ග්ලාසියරණ අවස්ථාවේ දුඹුරු වලසුන්ගෙන් පරිනාමිකව අපසරණය වූ බවට දැනට පිළිගනී
DNA පරීක්ෂණවලින් හමුවන සාක්ෂි මීට වඩා සංකීර්ණ වේ
හිම වලසුන්ගේ මයිටකොන්ඩ්‍රිය DNA (mtDNA) දුඹුරු වලසුන්ගෙන් Ursus arctos, විභේදනය වුයේ මීට වසර 150,000 කට පමණ පසුවය
එමෙන්ම සමහර දුඹුරු වලසුන්ගේ mtDNA, අනෙක් දුඹුරු වලසුන්ට වඩා හිම වලසුන්ට කිට්ටු සම්බන්ධතාවක් දක්වති
මේ නිසා සමහර සංකල්පවලට අනුව හිම වලසුන් ස්පෂ්ට සත්ව විශේෂයක් ලෙස හදුන්වනු නොලබති
අයර්ලන්තයේ වෙසෙන දුඹුරු වලසුන්ගේ mtDNA හිම වලසුන්ට ඉතා සමාන වේ
හිම වලසුන්ගේ න්‍යෂ්ඨික ජෙනෝමය දුඹුරු වලසුන් හා සංසන්දනයේදී වෙනස් රටාවන් පෙන්නුම් කරති
මොවුන් ජානමය වශයෙන් වෙනස් ජීවින් විශේෂ 2ක් බවට විභේදනය වී ඇත්තේ වසර 603,000 ට පමණ පෙරදී ය
නුතන පර්යේෂණවලදී හිම වලසුන්ගේ, දුඹුරු වලසුන්ගේ හා කළු වලසුන්ගේ සම්පුර්ණ ජෙනෝමය පරික්ෂා කරන ලදී(අතීතයේදී සිදු කරනු ලැබූ මයිටකොන්ඩ්‍රිය හා පාර්ශ්වික ජෙනොම පරික්ෂා පමණි)
එහිදී හිම වලසුන් මීට වසර මිලියන 4-5 ට පමණ පෙර දුඹුරු වලසුන්ගෙන් පරිණාමය වූ බවට හදුනාගෙන ඇත
හිම වලසුන් හා දුඹුරු වලසුන් අතර අන්තර් අභිජනනයෙන් පැටවුන් බිහි කල හැක
ග්‍රීෂ්ම ඍතුවේදී හිම වලසුන් ගොඩබිම ප්‍රදේශයටද, දුඹුරු වලසුන් උතුරු දෙසටද සංක්‍රමණය වන අවස්ථාවලදී මොවුන් සංසර්ගයේ යෙදෙති
බොහෝ දුඹුරු වලසුන් හට 2% පමණ හිම වලසුන්ගේ ජාන ඇති නමුත් ඇලෙක්සැන්ඩර් කොදෙව් දුපත් ආශ්‍රිතව වාසය කරන දුඹුරු වලසුන් සංගහනයෙන් හිම වලස් ජාන 5% ත් 10% ත් අතර ප්‍රමාණයක් දක්නට ලැබේ
මින් පෙන්නුම් කරන්නේ එම ප්‍රදේශවල දුඹුරු වලසුන් හා හිම වලසුන් අතර අන්තර් අභිජනනයන් බහුලව සිදුවන බවය
මෙම අන්තර් අභිජනන මගින් සරු දෙමුහුම් වලසුන් බිහි වේ
නවතම සාක්ෂි යෝජනා කරන්නේ හිම වලසුන්ගේ හා දුඹුරු වලසුන්ගේ අතර ජානමය සමානභාවයට හේතුව ඔවුන් දිගු කාලයක් තිස්සේ අන්තර් අභිජනනය කිරීමය
එනමුදු මෙම විශේෂයන් ජිවත් වන පරිසරය, රූපකාය, පරිවෘත්තීය ක්‍රියාවලි, සමාජ චර්යා, භෝජන රටා හා අනෙකුත් රුපනුදර්ශිය ලක්ෂණ එකිනෙකාගෙන් වෙනස් වන නිසා ඔවුන් ජීවින් විශේෂ 2ක් ලෙස වර්ගීකරණය කරනු ලබති
හිම වලසුන් ප්‍රථමවරට ලේඛනගත කිරීමේදී උපවිශේෂ 2ක් හදුනාගනු ලැබිණි
1774 වර්ෂයේදී කොන්ස්ටන්ටයින් ජෝන් ෆිප්ස් (Constantine John Phipps) විසින් Ursus maritimus maritimus එක් උපවිශේෂයක් ද, පීටර් සයිමන් පැලස් (Peter Simon Pallas) විසින් 1776 වර්ෂයේදී Ursus maritimus marinus නම් උපවිෂේශයක්ද හදුනා ගන්නා ලදී
නමුත් පසු කාලයක මෙම උපවිශේෂයන් නිෂ්ප්‍රභා විණි
අද වනවිට එක් හිම වලස් උපවිශේෂයක් පිලිබදව පමණක් සාක්ෂි ලැබී ඇත
Ursus arctos විශේෂයෙන් පැවතෙන Ursus  maritimus tyrannus නම් උපවිශේෂය Pleistocene යුගයේදී වදවී ගියහ
මෙම උපවිශේෂය දැනට වෙසෙන හිම වලසුන්ට වඩා සැලකිය යුතු ලෙස විශාලත්වයෙන් වැඩි වේ
සංගහනය හා ව්‍යාප්තිය 

හිම වලසුන් ආක්ටික් වෘත්තය හා ඒ ආශ්‍රීත භුමි කලාපවල ව්‍යාප්තව ඇත
උත්තර ධ්‍රැවයයේ ජනශුන්‍යබාවය හේතුකොට ගෙන හිම වලසුන්ට තම ජන්මභුමි රදවාගැනීමට හැකියාව ලැබී ඇත
කටුක දේශගුණය නිසා හිමවලසුන්ගේ ජන්ම භුමි පරික්ෂා කිරීම අපහසු කටයුත්තකි
මේ නිසා හිමවලසුන්ගේ සංගහනය නිසැක වශයෙන් ඇස්තමේන්තු කිරීම අපහසු වේ
ජීව විද්‍යාඥයන් අනුමාන කරන අන්දමින් දැනට ලොව වටා හිම වලසුන් 20000-25000 පමණ ජීවත් වේ
හිම වලසුන්ගේ උපසංගහන 19 ක් දැනට හදුනාගෙන ඇත
මෙම උපසංගහන අතර අන්තර් අභිජනනයෙන් පැටවුන් බිහිකල හැක
හිම වලසුන්ගේ සංගහනයෙන් 70% ක් උතුරු ඇමරිකාවේ වාසය කරන අතර ඊට උපසංගහන 13 ක් අයත් වේ
බ්යුෆෝර්ට් මුහුදේ සිට දකුණු දිශාවට හඩ්සන් බොක්ක දක්වාද, නැගෙනහිර දිශාවට ග්‍රීන්ලන්තයේ බැෆ්ෆින් බොක්ක දක්වාද, උතුරු ඇමරිකාවේ හිම වලසුන් ව්‍යාප්තවී ඇත
ආසියානු-යුරෝපිය ප්‍රදේශයේ ග්‍රීන්ලන්තය, බරෙන්ට්ස් මුහුද, කාරා මුහුද, ලප්ටෙව් මුහුද හා චුක්චි මුහුද ලෙස උපසංගහන 5 ක් දැනට හදුනාගෙන ඇත
සීමිත දත්ත නිසා මෙම උපසංගහන පිලිබදව වැඩිදුර විස්තර තවමත් සොයාගෙන නොමැත
හිම වලසුන්ගේ නිජබිම් ප්‍රධාන වශයෙන් ඩෙන්මාර්කය, නොර්වේ, රුසියාව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය හා කැනඩාව නම් රටවල් පහක් පුර ව්‍යාප්ත වී ඇත
මෙම රටවල් පහ අන්තර්ජාතික හිම වලසුන් සංරක්ෂණය කිරීමේ සම්මුතියට අත්සන් තබා ඇත
මෙම සම්මුතිය හරහා ඔවුන් හිම වලසුන් පිලිබදව පර්යේෂණ හා සංරක්ෂණ කටයුතු වලට අන්‍යෝන්‍ය සහයෝගිතාව පලකර ඇත
හිම වලසුන් නිරීක්ෂණය සදහා 1980 දශකයේ මැද භාගයේ සිට නවීන මිල අධික උපක්‍රම භාවිතවේ
හෙලිකොප්ටර් යානා මගින් හා හිම වලසුන්ගේ වාසභුමි නිරීක්ෂණය කිරීම හා හිම වලසුන්ගේ කනේ ඉලෙක්ට්‍රොනික හදුනාගැනීමේ සම්බන්ධකයක් සවිකිරීම මෑත කාලයේදී හිම වලසුන් නිරීක්ෂණයට යොදාගන්න ප්‍රචලිත ක්‍රම වේ
මෑතක සිට සාගින්නෙන් පෙලෙන හිම වලසුන් ජනාවාස අසලට සංක්‍රමණය වී ඇත
මෙම කරුණ නිසා ‘හිම වලසුන්ගේ ගහනය වැඩි වී ඇතැයි’ විශ්වාස කිරීම නිවැරදි නොවේ
ඔවුන් මෑත කාලයේ වැඩිපුර ජනාවාස අසල දක්නට ලැබෙන්නේ ඔවුන්ගේ ගහනය වැඩිවීමක් නිසා නොව, ඔවුන්ට ප්‍රමාණවත් ආහාර නොමැති නිසාවෙනි
2009 වර්ෂයේදී හිම වලස් උපසංගහන 19න්, 8 ක ගහනය ක්‍රමයෙන් අඩු වෙමින්ද, 3 ක ගහනය ස්ථාවර මට්ටමකද, 1 ක ගහනය ක්‍රමයෙන් වැඩි වෙමින්ද පවතින අතර, උපසංගහන 7 ක් පිලිබදව ප්‍රමාණවත් දත්ත වාර්තාවී නොමැත
වාසභූමිය  

හිම වලසුන් මුහුදු ක්ෂීරපායි විශේෂයකි
ඔවුන්ගේ සුපුරුදු වාසභූමීන් ආක්ටික්හී අයිස් මිදුණු මහද්වීපික තටාක හා කුඩා දුපත් සමුහයන් වේ
මෙම ප්‍රදේශ “ආක්ටික්  ජෛව වළල්ල” නමින් හැදින්වෙන අතර මෙහි ජෛව ක්‍රියාකාරිත්වය ආක්ටික්හී අනෙකුත් ප්‍රදේශ හා සැසදීමේදී ඉතා ඉහල අගයක් ගනී
හිම වලසුන් බොහෝවිට හැසිරෙන්නේ අයිස් තට්ටු, මුහුදු ජලය හා ගැටෙන ස්ථානවලය
එයට හේතුව මෙම ස්ථානවල හිම වලසුන්ගේ ප්‍රියතම ආහාරය වන සීල් මත්ස්‍යයින් බහුලව ගැවසිමයි
හඩ්සන් බොක්ක හා ජේම්ස් බොක්ක ආශ්‍රීතව අයිස් කුට්ටි ග්‍රීෂ්ම ඍතුවේදී සම්පුර්ණයෙන් දියවී යයි
මේ නිසා මෙම කාලයේදී හිම වලසුන් ගොඩබිම දෙසට සංක්‍රමණය වේ
ජීව විද්‍යාව හා චර්යාව

භෞතික ලක්ෂණ 
හිම වලසා ලෝකයේ විශාලතම භෞමික මාංශ භක්ෂකයා වන අතර, සයිබිරියානු ව්‍යාඝ්‍රයාට වඩා දෙගුණයකින් විශාල වේ
වැඩුණු පිරිමි වලසකු සාමාන්‍යයෙන් බරින් කිලෝග්‍රෑම් 350 - 700 (රාත්තල් 770 – 1500) හා දිගින් මීටර 2.4 – 3 (අඩි 8 – 10) ක් පමණද වේ
වැඩුණු වැලහින්නියක් බරින්  කිලෝග්‍රෑම් 150 – 250 (රාත්තල් 330 - 550) හා දිගින් මීටර 1.8 – 2.4  (අඩි 6 – 8) පමණද වේ
ගර්භනී වැලහින්නියක් බරින් කිලෝග්‍රෑම් 500 (රාත්තල් 1100) පමණ වේ
එමෙන්ම වැඩුණු හිම වලසෙකු උසින් සෙන්ටිමීටර 122 – 160 (අගල් 48 – 63) පමණ වේ
දුඹුරු වලහා සමග සැසදීමේදී හිම වලහාට දිගටි සිරුරක්, දිගටි හිස්කබලක් හා දිගටි නාසයක්ද ඇත
හිම වලසුන්ගේ පාද විශාල වන අතර මෙය හිම හා තුනී අයිස් තට්ටු මත ඇවිදීමට හා පිහිනීමේදී ඉදිරියට තල්ලු කිරීමටද උපකාරී වේ
ඔවුන්ගේ පාද කුඩා ගැටිති වලින් සම්න්විත වේ
මෙම ගැටිති මගින් හිම මත ඝර්ෂනය වැඩිකිරීම හේතුවෙන් ඇවිදීමට පහසු වේ
හිම වලසුන්ගේ කෙටි හා ශක්තිමත් නිය ගොදුරු අල්ලාගැනිමට උපකාරී වේ
ඔවුන්ගේ යටි අතට වක්වූ නිය අයිස් හැරීමට උපකාරී වේ
හිම වලසුන්ට දත් 42 ක් පිහිටයි
ඔවුන්ගේ රදනක දත් විශාල හා මුවහත් වන අතර එමගින් ඔවුන්ගේ මාංශ භක්ෂකතාව මැනවින් පිළිබිඹුවේ
හිම වලසුන්ගේ උඩු ඇන්දේ දන්ත සුත්‍රය 3.1.4.2 වන අතර පහත ඇන්දේ දන්ත සුත්‍රය 3.1.4.3 ක් වේ
හිම වලසුන්ට ඝන මේද තට්ටුවක්, සමක් හා ලෝම ස්තරයක් ඇත
මේවා ශරීරයේ තාප හානිය අවම කර ශරීරය උණුසුම් කිරීමට උපකාරී වේ
හිම වලසුන්ගේ ශරීර උෂ්ණත්වය සෙල්සියස් අංශක 10 (ෆැරන්හයිට් අංශක 50)ක් අභිබවා ගියහොත් ශරීරය අධික ලෙස රත් වේ
මොවුන්ගේ ශරීර උෂ්ණත්වය කෙතරම් කුඩාද යත්, අධෝරක්ත ඦායාරුපවලට ඔවුන්ගේ ශරීර උණුසුම හසුවන්නේ නැත
හිම වලසුන්ගේ ඝන ලෝම ස්තරය සුදු පාටට හුරු වේ
මැයි සිට අගෝස්තු මාසය දක්වා ඔවුන්ගේ ලොම් සැලීම සිදුවේ
අනෙකුත් ආක්ටික් ක්ෂීරපායින් මෙන් හිම වලසාගේ ග්‍රීෂ්ම ඍතුවේදී ලෝම වේශාන්තරණය උදෙසා තද පැහැයට හැරීමක් සිදුනොවේ
හිම වලසුන්ගේ සුදු පැහැති ලොම් වැස්ම කාලයත් සමග කහ පැහැයට හැරේ
කූඩුගත කර සිටින හිම වලසුන්ගේ ලෝම සමහර අවස්ථා වලදී ලා කොළ පැහැයට හැරේ
මීට හේතුව ඇල්ගී විශේෂයක් ලෝම අතර වැඩීමයි
පිරිමි වලසුන්ගේ ඉදිරිපස ගාත් වල ලෝම දිගට වැඩෙන අතර, මෙය වැලහින්නියන් ආකර්ෂණයට උපකාරී වේ
හිම වලසුන්ට ගද සුවද හදුනාගැනීමේ තීව්‍ර හැකියාවක් ඇත
ඔවුන්ට කිලෝ මීටර 1.6 ක් දුරින් ඇති හෝ මීටරයක් ගැඹුරින් පිහිටි සීල් මතස්‍යයින් හදුනාගත හැක
ඔවුන්ට මිනිසාට සමාන ශ්‍රවණ සංවේදනයක් ඇති අතර, හොදින් දුර පෙනීමේ හැකියාවක්ද ඇත
හිම වලසුන් ඇති දක්ෂ පිහිනුම් කරුවන් වන අතර ගොඩබිම සිට කිලෝමීටර 300 (මීටර 200)ක් පමණ දුර ආක්ටික් මුහුදේ පිහිනමින් සිටින හිම වලසුන් සොයාගැනීමට ලැබී ඇත
හිම වලසුන්ගේ ශරීරයේ තැන්පත් වී ඇති මේද තට්ටුව උත්ප්ලාවකතාවයක් ලබාදෙමින් පිහිනීමට උපකාරී වේ
හිම වලසුන්ට පැයට කිලෝමීටර 10 (පැයට හැතැප්ම 6) ක වේගයෙන් පිහිනිමටද, පැයට කිලෝමීටර 5.6 (පැයට හැතැප්ම 3.5) ක වේගයෙන් ඇවිදිමටද, පැයට කිලෝමීටර 40 (පැයට හැතැප්ම 25) ක වේගයෙන් දිවිමටද හැකියාවක් ඇත
දඩයම් කිරීම හා ආහාර පරිභෝජනය  

හිම වලසා යනු වලස් පවුලට අයත් අතිශයින්ම මාංශ භක්ෂක සාමාජිකයාය
ඔවුන්ගේ ප්‍රියතම ආහාරය සීල් මතස්‍යයින්ය
සීල් මතස්‍යයින් හුස්ම ගැනීමට හෝ අයිස් මත විවේක ගැනීමට ගොඩබිමට පැමිණීමේදී හිම වලසුන්ගේ ගොදුරු බවට පත්වේ
හිම වලසුන් වැඩිපුරම දඩයම් කරන්නේ අයිස් තට්ටු ජලය හා මුසුවන කෙලවරවල් වලය
හිම වලසුන් විශිෂ්ට ගන්ධ සංවේදනය මගින් සීල් මතස්‍යයින් සිටින ස්ථාන හදුනාගත හැක
ඔවුන් නිසොල්මන්ව ගොදුර ලං වනතුරු ජල තටාක අසල බලාසිටිති
සීල් මතස්‍යයින් හුස්ම ගැනීමට ජාල පෘෂ්ටය අසලට පැමිණීමේදී ඔවුන්ගේ ප්‍රශ්වාස වාතය හිම වලසාට හදුනාගත හැක
එවිට හිම වලසුන් ඔවුන්ගේ ඉදිරිගාත් ජාල තටාකයට දමා සීල් මතස්‍යයින් ගොඩබිමට ඇද දමති
ඉන්පසුව ඔවුන්ගේ ශක්තිමත් දත් මගින් සීල් මතස්‍යයින් හිස සපා කුඩු කර මරා දමති
මීට අමතරව ගොඩබිම විවේක ගන්නා සීල් මතස්‍යයින් ලුහුබදිමෙන්ද,  සීල් මතස්‍යය කැදලි වලට කඩා පැනිමෙන්ද සීල් මතස්‍යයින් ගොදුරු කරගැනීමට හිම වලසාට හැකිය
වැඩුණු වලසුන් කැමට ප්‍රිය කරන්නේ සීල් මතස්‍යයින්ගේ කැලරි පිරි මාංශ හා මේද තැන්පතු ය
නමුත් කුඩා වලසුන් ප්‍රෝටීන් අනුන රතු පැහැති මාංශ කැමට ප්‍රිය කරති
මීට අමතරව හිම වලසුන් කුරුළු පැටවුන් හා කුරුළු බිත්තරද ආහාරයට ගනිති
මවගෙන් වෙන්වූ යොවුන් හිම වලසුන් හට තනිව දඩයම් කිරීම ඉතා පහසු කටයුත්තක් නොවේ
මේ නිසා ඔවුන්ට අනිකුත් හිම වලසුන් කා දමා අත්හැර දැමු මළකුණු වල කොටස් ආහාරයට ගැනීමට සිදුවේ
එසේම යොවුන් හිම වලසුන් දඩයම් කිරීමට සාර්ථක වුවද, සමහර අවස්ථාවලදී වැඩුණු හිම වලසුන්ගෙන් දඩයම බේරා ගැනීමට අසමත් වේ
එවිට ඔවුන්ට සිදු වන්නේ වැඩුණු වලසුන්ගෙන් ආහාර ගෙන හමාර වනතුරු බලාසිටිමටය
ආහාර ගැනීමෙන් පසු හිම වලසුන් හිම හෝ ජලය උපයෝගයෙන් තම ශරීරය පිරිසිදු කරගනිති
හිම වලසුන් ඉතා දක්ෂ මෙන්ම ශක්තිමත් විලෝපිකයන් වෙති
හිම වලසකුට තම දේහ ස්කන්ධය මෙන් දෙගුණයක් බරින් යුතු මුහුදු ඇතෙකු දඩයම් කලහැක
එසේම මුහුදු ඇතාට සමාන ස්කන්ධයෙන් යුතු බෙලුගා තල්මසුන් දඩයම් කිරීමටද හිම වලසුන්ට හැකියාව ඇත
නමුත් ඔවුන්ගේ සිරුරු ඉතා ඉක්මණින් රත්වන නිසා හිම වලසුන්ට වැඩිදුර දිවීමේ හැකියාවක් නොමැත
ගැබිණි වලහින්නියන් හැරෙන්නට අනෙකුත් වලසුන් අවුරුද්ද පුරාම ක්‍රියාශීලි වෙති
කළු වලසුන් (black bear) හා දුඹුරු වලසුන් (brown bear)මෙන් නොව, හිම වලසුන් හට කෑම නොමැතිව මාස කිහිපයක් වුවද සිටිය හැක