Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
ප්‍රතිෂ්ඨාව සිවිල් නීති ක්‍රමයේ දී නම් අත්‍යාවශ්‍ය අංගයක් නොවන නමුත් ගිවිසුම් වලදී ඇතිවිය හැකි වංචා වැළැක්වීම සඳහා පවතින නීති හා අනුකූලවීම අනිවාර්ය අංගයක් වේ
19 වැනි සියවසේ මහත් ප්‍රසිද්ධියක් ඉසිලූ Calill vs srnlke Ball earpary  නඩුවේ දී ගිවිසුමක් සැදුම පිළිබඳව ඉතාමත් වැදගත් තීන්දුවක් දුනි
වෛද්‍ය වෙළඳ සමාගම Senake ball company විසින් උණ රෝගය සඳහා නව ‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍ඖෂධ වර්ගයක් පිළිබඳව වෙළෙඳ දැන්වීමක් ප්‍රචාරය කරන ලදී
එම ‍‍‍‍‍ඖෂධය භාවිතයෙන් රෝගය සුව නොවුවහොත් එය මිලදී ගත් අයට පවුම් 100 ක මුදලක් ප්‍රදානය කරන බවක්ද ඉන් කියවිණ
මෙහිදී කාබොලින් සමාගමේ තර්කය වූයේ මෙම දැන්වීම වැදගත් එකක් ලෙස නොසැලකිය යුතුය යන්නයි
නමුත් අභියාචනාධිකරණ තීන්දුව වුයේ  සාධාරණ පුද්ගලයෙකුට  හැ‍ඟෙන අකාරයට සමාගම විසින් බරපතල පොරොන්දුවක් පාරිභෝගිකයන්ට දී ඇත යන්නයි
මහජනතාවට ඉන් ප්‍රතිෂ්ඨාවක් ලබා දී ඇති අතර පැහැදිලි වශයෙන් ම මෙම නිෂ්පාදනය දෝෂ සහිත නිෂ්පාදනයක් බවත් එය භාවිතාකරන්නන් ඉන් අපහසුතාවයටත් පත් වී ඇත
එම නිසා මෙය පැහැදිලි පොරොන්දුවක් බවත්  අත්වැරදීමකින් ඉදිරිපත් කරන ලද්දක් නොවේය යන්නත් අධිකරණ තීන්දුව විය
ගිවිසුමකට අදාළ කොන්දේසි  

ගිවිසුම් කොන්දේසි යනු ගිවිසුමේ කොටසක් වන ඕනෑම ප්‍රතිපාදනයක් වේ
කොන්දේසි වලින් ගිවිසුම් බන්ධන ඇති කරන අතර ඒවා බිඳීම නඩු පැවරීමකට හේතුවක් වේ
සෑම කොන්දේසියක්ම ප්‍රකාශිතව දන්වා නැති අතර සමහර කොන්දේසි  ලඝු වන අතර, ඒවා ගිවිසුමේ අරමුණු හා පරිබාහිර ඒවා ලෙස සලකනු ලැබේ
බොයිලර්ප්ලේට්(Boilerplate)
  
ටීනා එල් ස්ටැක් (Tina L stak) ගේ  ‘Negotiating and drafting courted’ හි විස්තර කෙරෙන අන්දමට  බොයිලප්ලේට්(Boilerplate) ප්‍රතිපාදන යනු නීතීඥවරුන් විසින් කොකවන් තෛලය ලෙස භාවිතා කරන ප්‍රතිපාදනයන් ය
නියම වශයෙන් මෙම ප්‍රතිපාදන පාර්ශවකරුවන් අතර සබඳතාව හා ගිවිසුම හසුරුවන්නේ කෙසේ ද යන්න විස්තර කරනු ලබයි
මේවා ද්විතීකව වැදගත් වන ප්‍රතිපාදන ලෙස සලකනු ලැබුවත්, මේවායේ නෛතික ප්‍රතිවිපාක ඉතා වැදගත්  වේ
පොදු ප්‍රතිපාදන වලට නීති හසුරවන ප්‍රතිපාදන, පැවරුම් හා අභියෝජන ප්‍රතිපාදන, ජුරි නඩු අත්හැරීමේ ප්‍රතිපාදන, දැන්වීම් ප්‍රතිපාදන මෙන්ම අනුපාතික බලපෑම් ප්‍රතිපාදන ද ඇතුලත් වේ
කොන්දේසි වර්ග කිරීම

කොන්දේසි හෝ ප්‍රතිඥාව කොන්දේසි ගිවිසුමේ මුලය හා සම්බන්ධ වන අතර ඒවා බිඳීමෙන්  ගිවිසුම අවලංගු වේ
අනෙක් පාර්ශවයට ගිවිසුමේ බැඳීම් වලින් ඉවත් වීමට ඉඩකඩ සලසාදෙයි
ප්‍රතිඥාව එතරම් වැදගත් නොවන අතර ඒවා බිඳීමෙන් ගිවිසුම අවලංගු  නොවේ
කෙසේ  නමුත් කොන්දේසි ‍හෝ  ප්‍රතිඥාවන් බිඳීම හේතුවෙන්  නිවැරදි පාර්ශවයට වන්දි ලබාගැනීමට අවස්ථාව සැලසේ
කොන්දේසි ගිවිසුමක මුලය හා සම්බන්ධ වන්නේ ද, නැද්ද යන්න විෂයානු බද්ධ කරුණකි
නිළියන් නාට්‍යමය නිෂ්පාදනයක පළමු දින රාත්‍රියේ දී රඟපෑමට එකඟවීම කො‍න්දේසියක් වෙයි
ගායකයකු විසින් සංගීත සන්දර්ශනයක පෙරපුහුණුවීම් සඳහා පළමු දින තුන තුළ සහභාගී වීමට එකඟ වීම ප්‍රතිඥාවකි
යෙදුමන් හෝ එම යෙදුමේ ස්වභාවය අනුව එය කො‍න්දේසියක් ‍හෝ  ප්‍රතිඥාවක් වන්නේද යන්න නීතිය මඟින් ප්‍රකාශ වේ
භාණ්ඩ  විකිණීමේ පනතේ 15 A වගන්තියේ නාමය, විස්තරය, තත්ත්වය හා සාම්පල (පනතේ සඳහන් පරිදි) කොන්දේසි ගණයට වැටේ
අනාමික‍ කොන්දේසි
         
Hong kong Vs Kawasaki  නඩුවේ දී විනිසුරු ඩිප්ලොක් (Diplock) සාමිවරයා විසින් අනාමික කොන්දේසි සංකල්පය ඉදිරිපත් කරන ලදී
ඒවා බිඳීම ගිවිසුමේ මුලික පරමාර්ථය ඉෂ්ට ‍නොවීම හා සම්බන්ධ ද, නැද්ද යන වග බිඳීම් ස්වභාවය මත රඳා පවතියි
මෙම කොන්දේසි බිඳීමද අන් කොන්දේසි මෙන් වන්දි ලබාගැනීමට අවස්ථාවක් සලසා දේ
එමඟින් ගිවිසුම අවලංගු  වන්නේ ද
නැත්ද  යන කාරණය තීරණය වන්නේ ගිවිසුම මඟින් නිවැරදි පාර්ශවයකට සලසා ඇති නෛතික වාසි ලැබේ ද
නොලැබේ ද
යන්න මතය
විනිසුරුවරයකුවන  මගව් (Magaw) සාමිවරයා විසින් 1970 දී නෛතික ස්ථාවරත්වය මුල්කරගෙන  කොන්දේසි හා ප්‍රතිඥා වර්ග ඉදිරිපත් කරන ලදී
Reardon Smith Line Ltd
v Hansen-Tangen

ගිවිසුමක තුන්වන පාර්ශවය  

පෙරවිතා වාදය මඟින්, ගිවිසුමක වාසි ගනුදෙනුවක් බලාත්මක කළ හැක්කේ එයට සම්බන්ධ පුද්ගලයන්ට පමණි
නමුත් පසුගිය වසර කිහිපයේදී පෙරවිතා නීතිය යම් ප්‍රමාණයකට විඛාදිත විය
එමෙන්ම තුන්වන පාර්ශ්වයේ අර්ථලාභීන්ට, ඔවුන් පක්ෂ නොවූ ගිවිසුමක් බිඳීයාමේදී, වන්දි ලබාද එමඟින් අනුමත කර ඇත
තුන්වන පාර්ශ්වයක් ගිවිසුමකට යටත්වන අවස්ථා දෙකක් ඇත
එනම් තුන්වන පාර්ශ්වය, ප්‍රභාවී පාර්ශ්වයකට ණය ගෙවීමට එකඟ වන බව සදහා කරන මානකය හා පොරොන්දු ලාභීයා විසින් (පොරොන්දු සම්පණ්‍යයට අදාලව) අර්ථලාභීන්ට අදාල අර්ථ ලාභ ලබා දෙන්නේ දැයි සොයා බැලීමයි
පාර්ශවයන් වෙත අනුමත විත්තිවච්යන් ඇත්නම් මූලික ගිවිසුම තුන්වන පාර්ශවයේ අර්ථලාභීන් වෙත දීර්ඝ කරයි
එංගලන්තය මගින් 1999 ගිවිසුම් පනත හඳුන්වා දීම මෑත කාලීනව සිදුවු ඊට උචිත උදාහරණයක් ලෙස පෙන්වා දිය හැකිය
ගිවිසුමක අවිනිශ්චිතබව, අසම්පූර්ණබව සහ විභේදනය 

නීතියේ ඇසට අනුව ගිවිසුමක් අවිනිශ්චිත හෝ අසම්පූර්ණ නම් පාර්ශවයන් හට සම්මුතියකට එලඹීමට නොහැකි වේ
එමෙන්ම එවිට පාර්ශ්වයන් අතර එකඟවීමේ සම්මුතියකට එලඹීමේ නීතියට අනුව ගිවිසුමක් ඇතිකිරිමටද නොහැකිය
අගය සහ ආරක්ෂාව වැනි මූලික වාද පදවලට එකඟවීමට නොහැකිවීම නිසා සම්පූර්ණ ගිවිසුම අසාර්ථක වීමට පුළුවන
කෙසේ වුවද උසාවිය මඟින් වෙළෙඳ ගිවිසුම් වලට බලපෑමක් ඇතිකිරීමට තැත් කරයි
මේ සඳහා උසාවිය මඟින් ගිවිසුමකට සාධාරණ විග්‍රහයක් ඉදිරිපත් කරයි
එමෙන්ම උසාවිය පිටස්තර ප්‍රමිතීන්ද සලකනු ලබයි
මේවා එම ගිවිසුම්වල සවිස්තරව සඳහන්ව ඇත
එසේ සඳහන් වී නැතිනම් අදාල විෂයෙහි සාමාන්‍යයෙන් අඩංගු වන පරිදි සිදුවේ
මෙය ඉඩමට සහ පාවිච්චි කළ භාණ්ඩවලට එකඟ නොවේ
අන්තර්වාක්‍ය විභේද්‍ය දැයි බැලීමට කරන පරීක්ෂණය "වාස්ථවික පරීක්ෂාව" නම් වේ
මෙහිදී සාධාරන පුද්ගලයෙකුට ගිවිසුමේ වලංගුතාව, අන්තර්වාක්‍ය  නොමැතිව දෘශ්‍යමානවේ දැයි පරීක්ෂා කරයි
ගිවිසුම්කර සිද්ධාන්තය  

ගිවිසුම්කර සිද්ධාන්තය ගිවිසුම් නීතියේ ප්‍රධානතම නිතිමය සිද්ධාන්තය වන අතර එමඟින් ගිවිසුම් නීතියේ නියමයන් හා සංකල්පිත සැකයන් පිළිබඳව සාකච්ඡා කරයි
මෙම ප්‍රශ්නයට  වඩාත් පිළිගත හැකි පිළිතුරු ලෙස දිය හැක්කේ, ඉන් ලැබෙන ආර්ථික වාසි හා පොරොන්දු බලාත්මක කිරීමයි
මෙම සිද්ධාන්තික විවාදයේ තවත් පැතිකඩක් වන්නේ ගිවිසුමෙහි බැඳීම්  නීතිය හා පවතින පුළුල් සබඳතාවයි. බැඳීමක් සාම්ප්‍රදායිකව ගිවිසුම් දෙකකට බෙදා වෙන්කර ඇති අතර එකක් ස්වේච්ඡාවෙන් ම වගකීම බාරගන්නා අතර එය එක් පුද්ගලයෙකු‍ට  හෝ කීපදෙනකුට සීමා වේ
සිවිල් වැරදි (fort) නීතිය මඟින් පනවනු ලැබූ අයිතිවාසිකම් වැරදිසහගත ලෙස කඩකිරීම් වලින් ආරක්ෂා කිරීම පදනම් කර ගනිමින් වන අතර එහිදී බහුතරයකට වගකිව යුතු වේ
මෑතකදී ප්‍රතිෂ්ඨාපන බැඳීම් ලෙස තුන්වන ආකාරයක බැඳීම් ආකාරයක් හඳුනා ගන්න ලැබූ අතර එය අසාධාරණ ධනාරෝපනය මත පදනම් වේ
(වග උත්තරකරු පැමිණිළිකරුගේ වියදමින්) සාමාන්‍යයෙන් ගිවිසුමක වගකීම වන්නේ ගිවිසුම මඟින්  බලාපොරොත්තු  වන කාර්යයන් හොඳින් ඉෂ්ට කිරීමට නොහැකිවීම ය
නමුත් සිවිල් වැරදිවල ක්‍රියාවෙන් (පැහැර හැරීම නොව) තත්ත්වය නරක අතට හැරීම සහ අසාධාරණ ලෙස පැමිණිළිකරුගේ මූල්‍යමය ලාභය ගැනීම හෝ ලබා නොදී සිටීම පදනම් වේ
ඒ සඳහා වගකීම වන්නේ ඒවා ප්‍රතිස්ථාපනයයි
එක්සත් ජනපද නීතියට අනුව ගිවිසුමක් යනු පාර්ශවයන්ගේ එකඟත්වයේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ඇතිවූ පූර්ණ නීතිමය බැඳීමයි
නමුත් පොරොන්දුවක් ඉටු කිරීම තුලින්  නෛතික යුතුකමක් ඇති කිරීම සඳහා අනිවාර්යයෙන්ම කල යුත්තේ කුමන ආකාරයේ ක්‍රියාවන් දැයි දක්වා නොමැත
අයිතිවාසිකම්වල පැවත්ම, වරප්‍රසාද හා පොරොන්දුවකින් පැවරූ බලය නීතිය විසින් හඳුනා ගන්නා අවස්ථා පොදු නීතියේ විස්තර කර ඇත
ගිවිසුම් ඉදිරිපත් කිරීම සහ පිළිගැනීම  

කොන්ත්‍රාත්තුවක ඉතා වැදගත් ලක්ෂණය නම් මෙම ගිවිසුම් එක් පාර්ශවයක් විසින්, පිළි ගන්නා අනෙක් පාර්ශවය උදෙසා කේවල් කිරීම පිණිස ඉදිරිපත් කෙරෙන්නකි
මෙය පාර්ශවයන් දෙකක 'අභිප්‍රායන්ගේ සමගාමීත්වය' නැතහොත් 'අදහස් එකතු වීමක්' ලෙස හැඳින්විය හැකිය
මේ සඳහා දෙපාර්ශවයම එක් අභිප්‍රායක සිටින වගට එකඟත්වය පල කරන සාක්ෂි තිබිය යුතු වීම අනිවාර්ය වේ
මෙහිදී අභිප්‍රාය ලෙස හැඳින්වෙනුයේ යමෙක් සාධාරණ නිරවද්‍ය දෘෂ්ඨිකෝණයෙන් උපස්ථිතික වශයෙන් ඉදිරිපත් කිරීමක් හෝ පිළි ගැනීමක් ප්‍රමාණවත් බවයි.

කාර්ලිල් එදිරිව කාබොලික් ස්මෝක් බෝල් සමාගම නඩු තීන්දුව 'ඒක පාර්ශවීය ගිවිසුමක්' සඳහා හොද උදාහරණයකි
එනම් බැඳී සිටීමක් බලපැවැත්විය හැක්කේ එහි දක්වා ඇති කොන්දේසියක අනුයංජනය එක් පාර්ශවයක් විසින් අනුමත කළහොත් පමණකි
එක්සත් ජනපදයේ පොදු නියමය නම් "සංශාය විතාර්කික අවස්ථාවකදී ඉදිරිපත් කිරීමක් යනු, අපර්ණලාභියා හට ඔහුගේ/ඇයගේ තෝරා ගැනීම මත ප්‍රාප්‍රේක්ශව ඉදිරිපත් වූ ඉල්ලීම ඉටු කිරීමට හෝ ක්‍රියාකාරීත්වය ප්‍රවාරණය කිරීමට ලබා දුන් ආරාධනාවක් වීමයි
"

ඉදිරිපත්කිරීම සෑම විටම වාචිකව හෝ ලිඛිතව ප්‍රකාශ කිරීම අනිවාර්‍ය නොවේ
ව්‍යංගයෙන් ගිවිසුමක් යනු කොන්දේසි වචනයෙන් විස්තර නොකරන ලද එක් අවස්ථාවකි
ව්‍යංගයෙන් කොන්ත්‍රාත්තුවක පාර්ශවයන් එහි අඩංගු දෑ සදහා විශේෂයෙන්ම අධ්‍යයනය නොකර වූවද සම්මුතියකට පැමිණ සිටීමට ඉඩ ඇත
උදාහරණයක් වශයෙන් වෛද්‍ය පරීක්ෂාවක් සඳහා වෛද්‍ය වරයෙකු වෙත යන රොගියෙකු එම ලබාගත් සේවාව සඳහා වූ සාධාරණ මිලක් ගෙවීමට එකඟ වේ
යම් හෙයකින් ඔහු/ඇය එම ගෙවීම පැහැර හැරීම ගිවිසුම් කඩ කිරීමකි
ව්‍යංග ගිවිසුමක් අර්ධ ගිවිසුමක් වශයෙන්ද හැඳින්විය හැකිය
මක් නිසාද යත් එය කොන්ත්‍රාත්තුවක පාරිසිද්දියක් නොවේ
එනම් එවැනි අවස්ථාවලදි අධිකරණයට පිළියම් යෙදීමට හැකිය
උදාහරණයක් ලෙස පයිප්ප වැද්දුම්කරුවෙක් වතුර මලක් වැරදි තණකොල පිටියක සවි කළහොත්, නිවසේ හිමිකරු ඔහුගේ අසල්වාසියා නව වතුර මල් පද්ධතියක ලැබූ බව දැකීමෙන් දැන ගනී
එම දින උදයේ වැද්දුම්කරු විසින් වැරදීමකින් එය ඔහුගේ තණකොළ පිටියේ සවි කරනු දකී
නමුත් ඔහු ඒ ගැන කිසිවක් නොපවසා සිටියි, එසේම වැද්දුම්කරු බිල්පත ඔහු අතට පත් කළ විට එය ගෙවීම පැහැර හරියි
එම පුද්ගලයා ගෙවීම සඳහා බැඳී සිටීද
ඇත්ත වශයෙන්ම අධිකරණය හමුවේ ඔහු/ඇය වෑද්දුම්කරු විසින් අතපසුවීමකින් එය සවි කරන බව දැන සිටි බව ඔප්පු කළහොත් ඔහු/ඇය එම ගෙවීම සඳහහා බැඳී සිටී. එසේ ඔප්පු කළ නොහැකිනම් ඔහු ඒ සඳහා බැඳීමක් නොමැත
මෙවැනි හිමිකම් පෑමක් " සේවා ප්‍රමාණික" ලෙස හැඳින්වේ
ගිවිසුම් ප්‍රතිෂ්ඨාව පරිබාධකය 

ප්‍රතිෂ්ඨාව යනු පොදු නීතිය යටතේ ගිවිසුමක අන්තර්ගත වන එහෙත් විවාදයට බඳුන් වූ කාරණයකි
මෙහි මූලික අදහස නම් ගිවිසුමට අදාල පාර්ශවයන් විසින් කේවල් කිරීම සඳහා වටිනාකමක් ඇති යමක් ඉදිරිපත් කළ යුතු වීමයි
එම තත්ත්වය එක් පාර්ශවයකට වාසිදායක වීම හෝ හානිදායක විය හැකි ප්‍රතිෂ්ඨා රීතින් තුනක් මඟින් පාලනය වේ
ප්‍රතිෂ්ඨාව 

1.	ප්‍රතිෂ්ඨාව සරිලන ප්‍රමාණයට විය යුතු අතර ප්‍රමාණවත් වීම අත්‍යාවශ්‍ය නොවේ
පැන්සයකට කාරයක් මිලදී ගැනිම සඳහා නෛතිකව  බැඳීසිටින ගිවිසුමක් ඇතිකර ගත හැකිය
මෙහිදී ප්‍රතිෂ්ඨාව ප්‍රමාණවත් නොවීම අත්‍යාවශ්‍ය කාරණයක් නොවීම, එක් පාර්ශ්වයක ප්‍රතිෂ්ඨාවට අනෙක් පාර්ශ්වයේ ප්‍රතිෂ්ඨාව  වඩා විශාල වශයෙන් වැඩි වීම එම  ගිවිසුම අවලංගු වීමට බලපෑ හැකි හේතු වීමට ඉඩඇත
එවැනි ගිවිසුම් වංචාව, බලකිරීම හෝ අසමාන කේවල් කිරීමේ බලය හෝ මහජන ප්‍රතිපත්ති වලට පටහැනි වීම හෝ යනාදි හේතූන් නිසා අවලංගු කළ හැකිය
තවත් අවස්ථාවක දී සමපාර්ශ්වීය ගිවිසුම් පැවතිය හැකි අතර එහි දී එක් ගිවිසුමක් තවත් ගිවිසුමක් සඳහා ප්‍රතිෂ්ඨාවක් වේ
කෙසේ වෙතත් ප්‍රතිෂ්ඨාව අර්ථ විරහිත දෙයක් බවට පවතින විවේචන ඉතාමත් අල්පය
2.	ප්‍රතිෂ්ඨාව අතීත දෙයක් නොවිය යුතුය
Eastwoos Vs Kengon නඩුවේ දී තරුණියකගේ භාරකරු විසින්, ඇගේ අධ්‍යාපනය හා අනාගත දියුණුවටත්, විවාහය සඳහාත්, ණයක් ලබාගත් අතර විවාහයට පසුව ඇගේ ස්වාමිපුරුෂයා එම ණය ගෙවා දැමීමට එකඟ විය
අධිකරණ තීන්දුව වූයේ භාරකරුට එම පොරොන්දුව බලාත්මක කළ නොහැකි බවත් ඇගේ අධ්‍යාපනයට ණය ලබා ගැනීම අතීත ප්‍රතිෂ්ඨාවක් බවත් එය ඇගේ සැමියා ගෙවීමට පොරොන්දු වීමට පෙර සම්පූර්ණ වූ බවත් ය
3.	ප්‍රතිෂ්ඨාව පොරොන්දුව ලැබූ තැනැත්තාගෙන් විය යුතුය
A පුද්ගලයා විසින් C පුද්ගයාට B පුද්ගයා කළ සේවයට ගෙවීමට පොරොන්දු වීම එවැනි පොරොන්දු ලාභීන් කිහිපයන් සිටින වටයක දී ප්‍රතිෂ්ඨාව ඉන් එක් අයෙකුගෙන් පමණක් විය යුතුය
සිවිල් නීති සම්ප්‍රදායේ දී නම් පොරොන්දු හුවමාරු කර ගැනීම  හෝ ඒකමතිකව සිටීම හෝ වටිනා දේවල් හුවමාරු කරගැනීම හෝ වඩා නිවැරදි ක්‍රමයක් බව පිළිගැනේ
ඔබ ම‍ට පොතක්  දීමට පොරොන්දු වුවහොත් මම ඔබට කිසිවක් ආපසු නොදී එම ත්‍යාගය පිළිගන්නේ නම් මට ඒ පොත සඳහා නීතිමය අයිතිවාසිකමක් ඇති අතර ඔබ මට පොත ත්‍යාගයක් වශයෙන් දුන්නාය යන සිතුවිල්ලද මාහට වෙනස් කළ නොහැකිය
පොදු නීති සම්ප්‍රදායේ පූර්ව ගිවිසුම් ගණුදෙනු වලදී කුල්බා සංකල්පය (Culpa) නමින් පරිබාධකය ප්‍රභේදයක්  භාවිතයට ගැනීම මේ වනවිට ඉහළ යමින් පවතී
පරිබාධකය සාධාරණත්වය මත පදනම් වූ මතවාදයකි
එහි දී එක්පාර්ශ්වයක් අනෙක් පාර්ශ්වයට සහතික වන අතර එම පාර්ශවය  එම සහතික වීම මත රඳාපැවතීමෙන් හානිදායක අවස්ථාවන් වලදී නෛතික බැඳීම ඇති කරයි
විශ්ලේෂණයන් ගණනාවක් පරිබාධකය වෙනුවට භාවිත කළ හැකි බවට ද යෝජනා කරයි
කෙසේ වෙතත් අධිකරණ තීන්දුවලට වඩා මෙම සංකල්පය ඉවත් කිරීමේ හැකියාව  ඇත්තේ ව්‍යවස්ථාදායකයට ය
ගිවිසුමක් නිශේධනය කිරීම  

ගිවිසුමක් නිශේධ කරන ප්‍රධාන ක්‍රම 3ක් පවතී
සාවද්‍ය නිරූපණය 

සාවද්‍ය නිරූපණය යනු එකපාර්ශවයක් විසින් අනෙක් පාර්ශවය ගිවිසුමට ඈඳා ගැනීම සඳහා ඒ පිළිබඳව වැරදි අර්ථකථනයක් ලබා දී මුලා කරනු ලැබීමයි
උදාහරණයක් ලෙස යම් යම් අවස්ථාවලදී වෙළඳුන් විසින් භාන්ඩවල තත්ත්වය සහ ස්වභාවය පිළිබඳ ලබා දෙන වැරදි පොරොන්දු දැක්විය හැකිය
සාවද්‍ය නිරූපණයක් හඳුනාගත් අවස්ථාවකදී ඒ සඳහා වන්දි ලබා ගනීමට හෝ මන්ධාවදමනය කිරීමට ඉඩ ප්‍රස්ථාව ඇත
සිදුවීමක ප්‍රෝඩාව මගින් ප්‍රධාන වශයෙන් අනෙක් පාර්ශවය ගිවිසුමට බැඳීමට යන වග දැන සිටියේද යන්න පිළිබඳව සලකා බලයි
ප්‍රේරිත ප්‍රෝඩාවකදී අනෙක් පාර්ශවය ගිවිසුමට පෙළඹ වූ නිරූපණය පිළිබඳව සලකා බලයි
එය එම පාර්ශවය මගින් දැන සිටියේ නම් ගිවිසුම ප්‍රතික්ෂෙප කිරීමට තිබූ අවස්ථාවකදී ගිවිසුම අත් හල හැකිය
ගෝර්ඩන් එදිරිව දුන් සෙලිකෝ තීන්දුවට අනුව 
සාවද්‍ය නිරූපණය කියනලද හෝ කරන ලද සියල්ල මතම සිදු නොවන නමුදු එය වචනයෙන් හෝ පැවැත්ම මගින්ද සිදු කළ හැකිය
නමුත් එක් පාර්ශ්වයක් විසින් ඒ සඳහා ඔහුගේ විශේෂ දැනුමට අය කරයි නම් එය සාවද්‍ය නිරූපණයකි
අතපසුවීම 

අතපසුවීමක් යනු පාර්ශවයක් හෝ පාර්ශව කීපයක් මගින් ලබා ගන්නා ලද වැරදි අවබෝධයකි
පොදු නීතිය මගින් ප්‍රධාන වශයෙන් වරද 3 ක් හඳුනාගෙන ඇත
ඒවා නම් ඒකපාර්ශවික වරද, අන්‍යෝන්‍ය වරද සහ පොදු වරදයි
ඒකපාර්ශවික වරදක් යනු ගිවිසුමට අදාල එක් පාර්ශවයක් පමණක් එහි විෂය පථයට අනුකූලවූ වරදක් සිදු කළ අවස්ථාවකි
මෙවැනි අවස්ථාවකදී අධිකරණය විසින් වරද සිදු කළ පාර්ශවය එය දැනුවත්ව වංචනීය අදහසින් සිදු නොකරන ලද්දක් නම් එය පිළි ගනී
අධිකරණය මගින් සාමාන්‍යයෙන් නිරවද්‍ය හේතුවක් දැක හැකි නම් එය පිළිගනී
නමුත් මෙමගින් අහිතකර ලෙස බලපැවතුණු පාර්ශවය හට ගිවිසුම අත්හළ හැකිය
පොදු වරද යනු දෙපාර්ශවයම එකම කරුණ පිළිබඳව වැරදි අවබෝධයකින් සිටීමයි
මෙය බෙල් එදිරිව ලිවර් සහෝදරයෝ සහ සමාගම තීන්දුව මගින් දක්වාලනු ලබයි
උත්තර්ජනය සඳහා අයථා බලපෑම් සිදුකිරීම 

උත්තර්ජනය යනු "පුද්ගලයෙකුට යම් කිසිවක් ඔහුගේ හෝ ඇයගේ සිතැඟිවලට හෝ තීන්දුවට හෝ එරෙහිව සිදු කිරීම සඳහා සිදු කරන හානිකර බලපෑම" ලෙස හඳුන්වා ඇත
උදාහරණයක් ලෙස් බාර්ටන් එදිරිව ආම්ස්ට්‍රෝන්ග් තීන්දුව, එනම් ආම්ස්ට්‍රෝන්ග් විසින් බාර්ටන්ට මරනීය තර්ජන එල්ල කර ගිවිසුමට අත්සන් ගැනීම
අධිකරණය විසින් අයථා බලපෑම යටතේ ගිවිසුම නිශේධ කරන ලදී
මෙහිදී වැරදි නොකළ පාර්ශවයට ගිවිසුම නිශේධ කිරීම සඳහා ඔප්පු කළ යුත්තේ අනෙක් පාර්ශවය විසින් ගිවිසුමට එළඹීමට බලපෑමක් එල්ල කළ බව හා එනිසාම ගිවිසුමට බැඳුනු බව පමණි
අයථා බලපෑම යනු යමෙකු විසින් තම තත්ත්වය නොහොත් තරාතිරම  භාවිතා කොට අනෙක් පාර්ශවයකට  බලපෑම් කිරීමයි
නමුත් නීතිය මගින්  දෙමාපිය දූදරු නීතීඥ සේවාදායක වැනි සමහරක් විශේෂ සබඳතා මත සිදු කරන එවැනි බලපැවැත්වීම් අනුමත කර ඇත
මක් නිසාදයත් මෙහිදී එක් පාර්ශවයක් විසින් අනෙකාගේ සුභසිද්ධිය උදෙසා විශේෂ අවධානමක් ගන්න බැවිනි
නමුත් මෙවැනි සාධාරණ තත්ත්වයක් සාධනය කළ නොහැකි විට අධිකරණය මගින් එවැනි ගිවිසුම් අවලංගු කරයි
එනම් ළදරුවෙකුට හෝ කුඩා ළමයෙකුට ඔවුන් සතු කේවල් කිරීමේ බලය භාවිත කළ නොහැකිය
එසේම විධායක නොවන අධ්‍යක්ෂවරුන් ඔවුන්ගේ සමාගම වෙනුවෙන් ගිවිසුම්වලට එළඹීමෙන් වලක්වයි. මක් නිසාදයත් එය ඔවුන්ගේ බලතල වලින් එපිටව පවතින්නක් බැවිනි
තවත් උදාහරණයක් නම් අබාධිතව හෝ බීමත්කම නිසා විකෘති හෝ මන්ද මානසිකභාවයෙන් පෙළෙන්නන් දැක්විය හැකිය
එවැන්නන් හා බැඳුණු ගිවිසුම් හෝ පොරොන්දු ශුන්‍ය හෝ අත්හළ හැකි වේ
නීති විරෝධී ගිවිසුම් 

යම් ගිවිසුමක් නීතිවිරෝධී ක්‍රියාවකට හෝ පොදු පිළිවෙතකට එරෙහිව පාදක වූවක් නම් එවා ශුන්‍ය ගිවිසුම් වේ
මේ සඳහා කැනේඩියානු උදාහරණයක් ඇත
එය නම් රාජකීය කැනේඩියානු බැංකුව එදිරිව නෙවිල්, කාන්තාවක් තම සැමියාගේ අත්සන අයථා ලෙස වංචනිකව යොදා බැංකුවෙන් $58000ක් වටිනා චෙක් පත් 40ක් මාරු කරගන්නා ලදී
නමුත් ඇයව අපරාධයෙන් බේරා ගැනීමට සැමියා විසින් බැංකුව මගින් නිර්මිත "එම චෙක් පත් සඳහා වූ සියලු වගකීම් සහ බැරකම් ඔහු සතුය" යනුවෙන් දැක්වෙන ලියවිල්ලකට අත්සන් තබන ලදී
නමුත් ගිවිසුම ක්‍රියාත්මක කළ නොහැකි වූ අතර අධිකරණය මගින් එය නිශේධ කරන ලදී
එක්සත් ජනපදයේ ක්‍රියාත්මක කළ නොහැකි ගිවිසුම් වන්නේ චර පුරුෂයෙකු හෝ රහස්‍ය ඒජන්තවරයෙකු ලෙස සේවයට බැඳුණු ගිවිසුම්ය
යම්හෙයකින් චරපුරුෂයා රජයට එරෙහිව වැටුප හෝ වරප්‍රසාද පිළිබඳව නඩු පවරයි නම් එය ගිවිසුමේ කොන්දේසි කඩ කිරීමකි
මෙනිසා එය මෙය පාදක කොටගෙන මෙන්ම රාජ්‍ය ආරක්ෂාව පිළිබඳ පොදු සම්මුතීන් යටතේ  බලාත්මක කළ නොහැකිය
මෙහිදී සේවකයාගේ වන්දි ලබා ගැනීමේ අයිතිය ඔහුද වරදකට යටත්වීම නිසා අහෝසි වී යයි
ගිවිසුම් කඩකිරීම් සඳහා පිළියම්  

ගිවිසුම් කඩකිරීමක් යනු එය ගිවිසුමේ සඳහන් වූ පරිදි ක්‍රියාත්මක කිරීමට අපොහොසත් වීමකි
ගිවිසුමක් කඩ වූ පසු එය අත්හැර නොදැමූ බව සලකා පිළියම් කළ හැකි ක්‍රම රැසක් පවතී
දර්ශීය වශයෙන් ගිවිසුම් කඩවීමකට යෙදිය හැකි පිළියම නම් මුදල්මය අලාභහානි ප්‍රදානය කිරීමයි
නමුත් යම් අනන්‍ය විෂයානුබද්ධ අවස්තාවක් සමග ගනුදෙනු කිරීමේදී විශේෂ කාර්‍යසාධනයක් නියෝග කළ හැකිය
බොහෝ රාජ්‍යන්ට අනුව එක්සත් රාජධානියේ කිරුළ දරන්නා හට 1948 ට පෙර ගිවිසුම් කඩ කිරීම් වෙනුවෙන් දඩුවම් කිරීම කළ නොහැකි විය
නමුත් ගිවිසුම්කරුවන් එවන් අවස්ථාවලදී ගිවිසුම්වලට එළඹීමට අදිමදි කිරීමක් කළහැකිය
එසේම අයිතිවාසිකම් පෙත්සම් යටතේ වූ වන්දි ගෙවීම්ද ස්වදේශ කටයුතු භාර ලේකම්වරයා හෝ ඇටෝනි ජෙනරාල් විසින් හෝ පිටසන් කළ යුතු විය
ක්‍රව්න් ප්‍රොසීඩිං ඇක්ට් නම් 1947 කිරුළ දරන්නාද අනෙක් ඕනෑම අයෙකු මෙන් උසාවිය ඉදිරියේ ගිවිසුම් කඩවීම් සඳහා වන්දි ගෙවීමට මග විවර කරන ලදී
අලාභහානි 
 
ප්‍රධාන වශයෙන් අලාභහානි ආකාර හතරකි
ගිවිසුම කඩවීම සිදු වූ පාර්ශවයට වන්දි ගෙවිමට සිදුවන අලාභ හානි
මෙම අලාභ හානි ප්‍රධාන වශයෙන් දෙකොටසකි, එනම් අලාභ හානි සහ ඍජු අලාභහානි වේ
මේව බොහෝ විට වංචාකරීව හැසිරුණු අවස්ථාවලදී භාවිතා වේ
අනාගතයේදී එම වරදම සිදු කරන්නන් හට එය සිදු කිරීම අධෛර්‍ය කිරීම සඳහා යොදා ගන්නා නිදර්ශනීය අලාභ හානි
වන්දි ගෙවිය යුතු අලාභහානි ප්‍රධානය කෙරෙනුයේ පාර්ශවයක් ගිවිසුම නිසිලෙස ක්‍රියාත්මක කිරීමට සමත්වී නම් ඔහු වඩා යහපත් තත්ත්වයට රැගෙන ඒම සඳහාය
මේ සඳහා ඔවුන් ගිවිසුම ක්‍රියාත්මක කළේ නම් ලැබීමට තිබූ ප්‍රතිලාභය පිළිබඳ නිෂ්චිත ඇඟයීමක සිටිම අනිවාර්‍ය වේ
තවද ගිවිසුම් කඩවීමක් සිදුවූ විට එම කඩකිරීම සිදු නොකළ පාර්ශවයට අලාභහානිය අවම කිරීමට හෝ එය ආවරණය කිරීමට අනෙක් පාර්ශවයට වගකීමක් ඇත්තේය
එසේ දූරදර්ශිතව හඳුනාගෙන අමතර අවදානමක් හෝ වියදමක් හෝ අමානුශිකත්වයක් නොමැතිව වළක්වාගත හැකිව තිබූ කඩකිරීම් සඳහා වන්දි අය කිරීමක් සිදු කළ නොහැකිය
හාර්ඩ්ලි එදිරිව බැක්සන්ඩේල් තීන්දුවෙන් පොදු සහ ආනුභාවිත අලාභහානි සංස්ථාපිත කෙරිණි
පොදු අලාභහානි යනු ගිවිසුමක් කඩවීමකදී ස්වභාවිකව උපදින අලාභහානි වේ
ආණුභාවිත අලාභහානි යනු එසේ ගිවිසුම් කඩ වීමකදී සාමාන්‍යයෙන් ඇති නොවන නමුත්, ගිවිසුමට එළඹෙන අවස්ථාවේදී දෙපාර්ශවය විසින්ම එකඟ වූ අලාභහානි වේ
උදාහරණයක් වශයෙන් යම් පුද්ගලයෙකු ව්‍යාපාරික හමුවක් සඳහා යාමට කාරයක් කුලියට ගෙන එම හමුව සඳහා යාමට පැමිණි විට කාරය නොමති වුවහොත්, පොදු අලාභහානිය වනුයේ වෙනත් කාරයක් කුලියට ගැනීම සඳහා යන වියදමයි
නමුත් දෙපාර්ශවයම කාර්ය කුලියට ගැනීමේ සැබෑ හේතුව දන සිටි නිසා ආනුභාවිත අලාභහානිය වනුයේ එම ව්‍යාපාරික අවස්ථාව මගහැරීමෙන් වන පාඩුවයි. කෙසේ නමුත් මෙම පාඩුව වළක්වාගත හැකිව තිබූ පාඩුවකි
මක්නිසාදයත් කාරය එම ස්ථානයේ නොතිබීම එම පුද්ගලයාට වෙනත් කාරයක් කුලියට නොගැනීමට අයිතියක් නොදෙන බැවිනි
ඔබ ගිවිසුමකින් බැඳී ඇති ඕනෑම අවස්ථාවක එය යමක් සම්පූර්ණ කිරීමට ඉල්ලා සිටී, සහ යමෙකු ඔබට එය ඔබගේ ව්‍යාපෘතිය ආරම්භ වීමට පෙර සම්පූර්ණ කිරීමට දන්වා සිටී නම්, මෙය පූර්වාපේක්ශිත ගිවිසුම් කඩ කිරීමක් ලෙස හැඳින්වේ
එසේම එය අනපේක්ෂිත හෝ ගෙවිය යුතු වන්දි මුදල නිෂ්චිතව ගණනය කළ නොහැකි අවස්ථා වලදී අධිකරණය විසින් හානි ඌ පාර්ශවය ගිවිසුමට එළඹීමට පෙර සිටි තත්ත්වයට පත් කිරීමට උවමනා තරම් වන්දි මුදලක් ගෙවීමට නියෝග කළ හැකිය
නිශ්චිත කාර්ය සාධනය 

එක්සත් ජනපදයේදී ගිවිසුමක් කඩවීම නිසා වන්දි ලැබීමට හෝ නිශ්චිත කාර්ය සාධනය ලබා ගැනීමට හානි වූ පාර්ශවය විසින් සිවිල් නඩුවක් පැවරිය යුතු වේ
යම් හෙයකින් ගිවිසුමෙහි සමථකරණ වගන්තියක්/ඡේදයක් ඇතුළත්ව තිබේ නම් පීඩාවට පත් වූ පාර්ශවය ගිවිසුමේ එකඟ ඌ වගන්ති ප්‍රකාරව සමථකරන වන්දියක් ඉදිරිපත් කළයුතු වේ
බොහෝ ගිවිසුවලට එළඹීමෙන් පසුව ඇතිවන ආරවුල් අධිකරණයට යාම වෙනුවට සමථකරණයෙන් විසඳිය යුතු බවට දක්වා ඇත
සුරකුම්පත් තැරව්කරුවන් සහ වෙළෙන්දන්ට එරෙහිව ගනුදෙනුකරුවන්ගෙන් එල්ලවන වන්දි අය කරගැනීම් බොහෝවිට හෝ සම්පූර්ණයෙන්ම පාහේ සමථකරණයෙන් විසඳෙනු ලැබේ
මක්නිසාදයත් ඔවුන්ගේ NASD හෝ NYSE වැනි ස්ව-යාමක ආයතන සමග ඇති සාමාජිකත්ව වගන්ති හා කොන්දේසි වලට අනුව එම තැරව්කාර ගිවිසුම්වල සමතකරණ වගන්ති තිබීම අනිවාර්‍ය වේ
එසේම සමහර වන්දි අය කිරීම් ඒවායේ සාමන්‍ය පොදු පිළිගැනීම ඉක්මවා යන විට (උදාහරන ලෙස එක් පාර්ශවයක් නීති විරෝධී ක්‍රියාවක යෙදීම හේතුවෙන් ඇති වන අලාභහානි වලදී) සමතකරණ වගන්ති ඇතුළත් කළ නොහැකිය
සාමන්‍ය අධිකරණ තීන්දුවක් ආකාරයෙන්ම බලපවත්වනු ලබන බවයි. කෙසේ නමුදු වංචාවකට අදාළ නොමැතිනම් සමතකරණ තීන්දුවෙන් නිදහස් කරනු ලැබේ
එංගලන්තයේ සහ වේල්සයේ, ගිවිසුමක් කඩකිරීම වැළැක්වීමට වන්දියක් බලපැවැත්විය හැකිය
එසේ නැතහොත් හදිසි අවස්ථාවකදී අතුරු තහනම් නියෝගයක් මගින් බලපැවැත්විය හැකිය
පීඩාවට පත් වූ පාර්ශවය ගිවිසුම කඩවීම සහ එහි අනිටු ඵලවිපාක සැලකිල්ලට ගෙන එවැනි කඩවීමකදී මූල්‍යමය වශයෙන් මිළ කළ නොහැකි නම් එය වැළැක්වීම සඳහා තහනම් නියෝගයකට අයදුම් කළ හැකිය
සමුද්‍ර පුරාවිද්‍යාවෙන් කෙරෙන්නේ මුහුදු, විල් හා ගංගා සමඟ බැඳුනු මනුෂ්‍ය ක්‍රියාකාරකම් සොයායෑමයි
එහිදී එම ක්‍රියා හෙළිකර ගැනෙන්නේ නැව්, වෙරළාශ්‍රිත නිවාස, භාණ්ඩ, මනුෂ්‍ය අවශේෂ හා මුහුදයට වුනු භූමි අධ්‍යයනය මඟිනි
සමුද්‍ර පුරාවිද්‍යාවේ විශේෂත්වය වන්නේ අතීත ක්‍රියා ජලයෙන් යටවුනු අවශේෂ අධ්‍යයනය මඟින් හෙළිදරව් කිරීමයි
නැව් ගොඩනැංවීම හා එහි භාවිතය අධ්‍යයනයන් කරන නාවික පුරාවිද්‍යාව, සමුද්‍ර පුරාවිද්‍යාවේ අංගයකි
සමුද්‍ර පුරාවිද්‍යා ප්‍රදේශ වන්නේ නැව් ගිලිණු ස්ථාන හා භූකම්පන වලින් විනාශයට පත්වු ස්ථාන වැනි ප්‍රදේශයන්ය
සාගරයේ හෝ වෙනත් දියයට පවතින පුරාවිද්‍යාත්මක වස්තූන් ගොඩබිම පවතින වස්තූන් වලට වඩා වෙනස් තත්ත්ව වල පවතී
නමුත් ගොඩබිම් පුරාවිද්‍යාවේදී මුල් භාණ්ඩයෙන් අවශේෂ වු කොටසක ඉතා කුඩා කැබැල්ලක් අධ්‍යයනය සඳහා යොදා ගනී
සමුද්‍ර පුරාවිද්‍යාවේ විශේෂත්වය වන්නේ කෙතරම් පුරාවස්තු විනාශව පැවතුනද මුළුමනින්ම පවතින වස්තූන්ද හමුවීමයි
සමහර පුරාවිද්‍යා සංගම් සමුද්‍ර පුරාවිද්‍යාව වෙනස් විෂය කේෂ්‍ත්‍රයක් ලෙස සලකයි
එනම් ඒ සඳහා දිය යට පුරාවිද්‍යාව පිළිබඳ විශේෂිත දැනුමක් අවශ්‍ය වීමයි
අනෙක් අය නාවික කටයුතු, ආර්ථික හා සමාජීය වශයෙන් ගොඩබිමට සම්බන්ධ නිසා එය වැදගත් මෙන්ම ගොඩබිම් පුරාවිද්‍යාව හා සම්බන්ධ විෂයක් බව අවධාරණය කරති
සටහන් 

|Maritime_archaeology
|-
{|
“මැගිනොට් පෙළ” යන නාමයෙන් හැඟෙන්නේ ඉතා පටු රේඛීය ආරක්ෂාව සැලසීමේ මාර්ගයකි
නමුත් මෙම තීරය සෙ
මි 20-25 අතර දුර ප්‍රමාණයක් අතර ගැඹුර වෙනස්වෙමින් පැවතුන සැලකිය යුතු තරම් ගැඹුරු එකකි
මෙය ආරක්ෂාව තර කරන ලද, ආරක්ෂක මුරපොල, සන්නිවේදන මධ්‍යස්ථාන, සෙබල ආවරණ ස්ථාන, බාධක, කාලතුවක්කු , මැෂින් තුවක්කු, ප්‍රති යුධ ටැංකි තුවක්කු ස්ථානගත කරන ලද තැන්, සැපයුම් ස්ථාන, යටිතල පහසුකම්, නිරීක්ෂණ ස්ථාන වැනි හමුදා‍මය ස්ථානයන් ඇතුලත් වු සංකීර්ණ ව්‍යුහයකි
මෙම විවිධ ඒකක “මුලික ප්‍රතිරෝධී තීරයක්” බලගැන්වු අතර එය දැඩිව ආයුධ සන්නද්ධ කරන ලද “ඔවුරේජයන්”ගෙන් සැදුම් ලද, දල වශයෙන් ඒවා බලකොටු හෝ ප්‍රධාන ආරක්ෂක ක්‍රියාමාර්ග ලෙස පරිවර්තනය කර හැක
ඉදිරියෙන් පටන්ගෙන පිටුපසට යන ලෙස මෙම තීරුව මෙසේ සමන්විත විය
මායිම් මුර පොල තීරුව (1) 

මෙය නිරීක්ෂණ පොලවල් ලෙස සකස් කෙරුණු ‍ කොන්ක්‍රිට් නිවාස හා ප්‍රබල නිවාස වලින් සමන්විත විය
ඒවා මායිමේ සිට මීටර කිපයක් ඇතුලතට වන්නට බොහෝ විට ප්‍රමාණාත්මක නොවන සාමාන්‍ය නිවාස ලෙස ආවරණය කර සකස් කොට තිබිණ
තවද අනපේක්ෂිත ප්‍රහාරයක දී වහා දැනුම් දීමට හා සුදානම් කරගත් පුපුරණ ද්‍රව්‍ය මඟින් සතුරු යුධ ටැංකි පමා කිරීමට මෙම නිවාස වල සෙබළුන් ‍රඳවා තැබිණ
මුරපොල හා සහාය මුරපොල තීරුව (2) 
 
මායිමට 5 km (2.5-3 සැතපුම්) පසුපසින් පිහිටි ප්‍රති යුධ ටැංකි කොන්ක්‍රීට් නිවාස මඟින් සන්නාහ සන්නද්ධ ප්‍රහාරයන්ට ප්‍රතිරෝධය දක්වා පමා කිරීම මඟින් “C
ඔවුරේජ” වල භටයින්ට තම ප්‍රහාර ස්ථාන වල සුදානමින් සිටීමට අවශ්‍ය කාලය ලබා දිම අපේක්ෂා කරන ලදී
මෙම මුරපොලවල් ප්‍රධාන තීරුව තුල ඇති වැදගත් මාර්ග ආරක්ෂා කරන ලදී
ප්‍රධාන තීරුව (3) 

මෙම තීරුව මායිමට කි
මිටර් 2 ක් පමණ (අඩි 6-7) පොලව තුළට කාවැද්දු, 0.7-1.4 මීටර (අඩි 2-4) දක්වා උස වෙනස්වන ලෙස පේලි 6 කට සිටවු ලෝහ කණු, මෙම තීරුවට ප්‍රථමව තිබු අතර එවා ප්‍රති යුද්ධ ටැංකි සාධක ලෙස කටයුතු කරන ලදී
මෙම ප්‍රති යුධ ටැංකි සාධක ප්‍රධාන සංකීර්ණ වල ඉදිරියෙන් කිලෝමීටර සිය ගණනක් හරහා පැතිරුණ අතර ඒවා නොතිබුණේ ඉතා ඝන කැළෑ, ගංගා හා වෙනත් පසු කිරීමට නොහැකි භූමි වල පමණි
මෙම ප්‍රති යුධ ටැංකි සාධක සංකීර්ණයට පසු ඒ සමඟම ප්‍රධාන වශයෙන් ඉතා ඝන කටු කම්බි වලින් සමන්විත 'ප්‍රති පුද්ගල සාධක ' ක්‍රමවේදයක් විය
'ප්‍රති යුධටැංකි මාර්ග සාධක' මඟින් අවශ්‍ය විට දී යුධ ටැංකි සාධක හරහා වු මාර්ග අවහිර කල හැකි විය
පාබල හමුදා කෙස්මේටයන් (4) 

මෙම බංකර ද්විත්ව මැෂින් තුවක්කු වලින් සමන්විත විය
මේවා එකල (එක් දිශාවකට යොමු වු එක් පහර දෙන කාමරයකින් සමන්විත වු) හෝ ද්විත්ව (ප්‍රතිවිරුද්ධ දිශා 2කට යොමු වු පහරදෙන කාමර 2 කින් සමන්විත වු) හෝ ද්විත්ව (ප්‍රතිවිරුද්ධ දිශා 2 කට යොමු වු පහර දෙන කාමර 2 කින් සමන්විත වු) ඒවා විය
ඒවා නම් ප්‍රහාර එල්ල කරන තට්ටුව හා සහාය/ යටිතල පහසුකම් තට්ටුව වු අතර එය මඟින් භටයින්ට විවේකය හා නින්ද හා සේවා (විදුලි උත්පාදක ඒකක, රැස් කර තබන ලද ජලය, ඉන්ධන, ආහාර, වාතාශ්‍රය ලබා ගැනීමේ උපකරණ) ලබා ගත හැකිවිය
මෙම කේස්මේටයන්හි (සාමාන්‍යයෙන් සීනුවක හැඩය ඇති තොප්පිය හෝ හිස වැස්ම)”ක්ලෝච්” 1 ක් හෝ 2 ක් මුදුනේ තිබිණ
මෙම ක්ලෝච් සමහර විට මැෂින් තුවක්කු ස්ථානගත කිරීමට හෝ නිරීක්ෂණ පාරිදර්ශක සවිකිරීමට යොදා ගන්නා ලදී
කුඩා ඔවුරේජයන් (5) 

මෙම කුඩා බලකොටු පාබල හමුදා බංකර පෙළ ශක්තිමක් කළේය
සැපයුම් මධ්‍යස්ථාන, ගිලන් හල්, කෑම ශාලා, විද්‍යුත් උත්පාදක යන්ත්‍ර, බැරැක්ක වැනි යටිබිම්ගත පහසුකම් මධ්‍යස්ථාන සම්බන්ධ වු භූගත ලිං සංකීර්ණයකින් සම්බන්ධ වු පාබල හමුදා බංකර කිහිපයකින් මෙම කුඩා ඔවුරේජ සමන්විත විය
මේවායේ කාර්ය මණ්ඩලය මිනිසුන් 100-200 කින් සමන්විත විය
ඔවුරේජ (6) 

මැගිනො‍ට් තීරුවේ හමුවු වැදගත්ම බලකොටු මේවා වු අතර එයට හේතුව මේවායේ ශක්තිමත් කාලතුවක්කු රඳවා තිබීමයි
ඉදිරි බංකර සංකීර්ණ හෝ ප්‍රහාරාත්මක ඒකක අඩුම තරමේ 6 කින් හෝ දොරටු 2 කින් සමන්විත විය
බංකර සංකීර්ණ අතරේ ප්‍රවාහනය සඳහා පටු විද්‍යුත් රේල් පීලි සහිත  භූගත උමං මාර්ග වලින්  අන්තර් සම්බන්ධතා තිබුණි
ආහාර, අමතර කොටස් ගබඩා, ජල ගබඩා, මුළුතැන් ගෙවල්, බැරැක්ක හා ආහාර ශාලා, වාතාශ්‍රය සපයන ඒකක හා උත්පාදක යන්ත්‍ර වලින් සමන්විත විදුලි බලාගාර වැනි අත්‍යවශ්‍ය යටිතල පහසුකම් වලින් මෙම ප්‍රහාරාත්මක ඒකක සමන්විත විය
මේවායේ කාර්ය මණ්ඩලය 500-1000 පමණ විය
නිරීක්ෂක කුළුනු/මධ්‍යස්ථාන (7) 

අවට ප‍්‍රදේශයට මනා දර්ශනයක් ඇතිවන ලෙස කඳුගැට මත පිහිටා තිබිණ
ප්‍රධාන සතුරු ඒකක වල ස්ථානයත්, ඉදිරිගමනත් ගැන වාර්තා කිරීමත්, කාලතුවක්කු ප්‍රහාර බලකොටු වලින් එල්ල කරන කාලතුවක්කු ප්‍රහාර යොමු කිරීමත්, වැරදි ප්‍රහාර ඉලක්ක වෙත යොමු කිරීමත්, නිවැරදි කිරීමත්,සතුරා සොයා ගැනීමත්, මෙම මධ්‍යස්ථානවල කාර්යභාරය විය
රැහැන් රහිත සම්ප්‍රේෂක හා ක්ෂේත්‍ර දුරකථන මඟින් අනික් බලකොටු සමඟ සම්බන්ධ වු අධි නිරවද්‍ය දෘෂ්ටි උපකරණ වලින් සමන්විත වු සන්නාහ සම්පන්න අටලු වලින් සමන්විත වු විශාල බලගැන්වු භූගත කොන්ක්‍රිට් බංකර වලින් මේවා නිමවී තිබිණ
F ලෙස ප්‍රංශ භාෂාවෙන් හැඳින්වු)

දුරකථන ජාලය (8) 

ගිමන්හල්, නිරීක්ෂණ මධ්‍යස්ථාන, කාලතුවක්කු හා පාබල සේනාංක බලකොටු ඇතුළු මැගිනොට් තීරුවේ වු සියළු බලකොටු මෙම පද්ධතිය මඟින් සම්බන්ධ කෙරිණි
බලකොටු පෙළට සමාන්තරව දුරකථන රැහැන් 2 ක් තිබු අතර එමඟින් එක් රැහැනක් කැපීගියහොත් අවශ්‍ය කාර්යය දිගටම කර ගෙන යාමේ පහසුව සැලසිණි
අවතැන් වු සොල්දාදුවන්ට ජාලයට සම්බන්ධ වීමට ස්ථාන මෙම රැහැන් වල තිබිණ
අතිරේක පාබල හමුදා මධ්‍යස්ථාන (9) 
 
ප්‍රාථමික ප්‍රතිරෝධී පෙළට මීටර 500-1000 (සැතපුම් 3-6) අතර දුරකදී මේවා පිහිටා තිබිණ
පාබල සේනාංකයන්ට (පුද්ගලයින් 200- 2500) භාවිතා කල හැකි ලෙස සකස් කල ‍භූගත කොන්ක්‍රිට් බංකර වු අතර මොවුන්ට ප්‍රහාරයන්ට ඔරොත්තු දීමට හැකි වන පරිදි උණුසුම් කිරීමේ ක්‍රම, මුළුතැන් ගෙවල්, ජල සැපයුම්, වාතාශ්‍රය සැපයීමේ ක්‍රම හා විද්‍යුත් උත්පාදක යන්ත්‍ර අයත් විය
ප්‍රති ප්‍රහාර එල්ල කිරීමේදී අදාල ප්‍රදේශයේ මුලස්ථානය ලෙස මේවා ‍භාවිතා‍ කෙරිණි
ජල ගැටුම් ප්‍රදේශ (10) 
 
සතුරු ප්‍රහාරයකට අතිරේක සාධකයක් වන ලෙස අවශ්‍යතාවට අනුව ජලයෙන් පිරවිය හැකි ස්වභාවික ද්‍රෝණි හා ගංගා විය
ආරක්ෂක නිවාස (11) 
 
සාමාකාමී ‍කාලයකදී වන හදිසි ප්‍රහාරයකදී හැකි කෙටිම කාලයකින් ‘ඔවුරේජ් කාර්ය මණ්ඩලයට’ තම ප්‍රහාරාත්මක මුලස්ථානයට ලඟා වීමට හැකි වන ලෙස ප්‍රධාන බලකොටු අසලම මේවා ඉදිකරන ලදී
සැපයුම් මධ්‍යස්ථාන (12)

අවි ගබඩා (13)

සෙ
මි 60 (අඟල් 24) පටු රේල් මාර්ග පද්ධතිය (14) 

කි
මි 50 ක් (සැතපුම් 35 ) පමණ ඈතින් පිහිටි ගබඩාවල සිට ප්‍රධාන පටු රේල් මාර්ග ජාලයක් ඉදිකරන ලදී
“ගැසොලින්” වලින් බල ගැන්වු සන්නාහ දුම්රිය එන්ජින් මඟින් සැපයුම් දුම්රියන් මෙම පටු රේල් මාර්ග ඔස්සේ ප්‍රවාහනය කරන ලදී
(1914 - 1918 දී සන්නාහ සන්නද්ධ වාෂ් ප එන්ජිමක් සහිත පද්ධතියක් නිපදවන ලදී)

අධිවෝල්ටීය සම්ප්‍රේෂක රැහැන් (15) 
 
මුලින් පොළවට ඉහලින් තිබු අතර පසුව භූගත කරන ලද මෙම රැහැන් සාමාන්‍ය විදුලි සැපයුමට සම්බන්ධ වු අතර ප්‍රධාන බලකොටු සෑම එකකටම පාහේ විදුලිය සපයන ලදී
විශාල රේල් මාර්ග කාලතුවක්කු (16) 
 
උවමනාවෙන්ම කි
‍මි 10-12 ඉලක්ක දුරකට සීමා කරන ලද මේවා දුම්රිය එන්ජින් මඟින් කලින් සැලසුම් කරන ලද ස්ථාන වලට ප්‍රවාහනය කරන ලදී
තවද මෙමඟින් බලකොටු ‍වල සවි කර තිබු කාලතුවක්කු වලට සහාය දෙන ලදී
සටහන් 

{|

|Maginot line Organization
|-
{|
ආයුධ රහිත සටහන් පුහුණුව  
සත්‍ය වශයෙන්ම යුද්ධයකදී මල්ලව පොර යොදා ගැනීම සම්බන්ධව වඩාත්ම සවිස්තරාත්මක විස්තරය ක්‍රි
ව 6 වන සියවසේ සිදුවූ රෝමානූ (නැගෙනහිර රෝමානූ - බයිසත්තියන්) පර්සියානූ යුද්ධය සම්බන්ධව ලේඛන ගත කල ‘ප්‍රොකෝපියස්’ මගින් හමුවේ
පහත දැක්වෙන්නේ රෝමානූ මල්ලව පොර ගුරුවරයෙකු හා වෘත්තිය ‍පර්සියානූ සොල්දාදුවන් දෙදෙනකු අතර ඇති වු ද්වන්ධ සටන් දෙකක් ගැන සුවිශේෂී වූ විස්තරයකි (ප්‍රේකෝපියන්, යුද්ධ‍යන්හි ඉතිහාසය I
XII 29)
     
    
"නමුත් අසාධාරණයට අසු මෙහෙය වූ තරුණ පර්සියානූවෙක්, රෝමානූ හමුදාවේ සියල්ලන්ටම අභියෝග කරමින් තමා සමඟ සටන් කිරීමට කැමති ඕනෑම කෙනෙකුට අඬගැසීය
බෞසෙක්ගේ උපස්ථායකු වූ, සොල්දාදුවෙකුගේ හෝ කිසිදිනෙක යුධ කලාව ප්‍රගුණ නොකළ තැනැත්තකු වූ, එනමුදු බයි‍සත්තිය‍මේ එක්තරා මල්ලව පොර පාසලක තරුණයන් පුහුණු කරන්නනෙකු වූ අන්ද්‍රියාස් නම් තැනැත්තෙක් හැර මුළු හමුදාවෙන්ම වෙන කිසිවෙකු මෙම තර්ජනයට මුහුණ දීමට අකමැති විය
මෙහිදී ඔහුගේ උපන් ස්ථානය බයිසන්තියම බවත් ඔහු බෞසෙක් හට ස්නානයේදී උපස්ථාන කල බවත් පැහැදිළි විය
ස්වකීය කැමැත්තෙන්ම ‍ බෞසෙක් හෝ වෙන කිසිවෙකුගේ අණකිරීමකින් තොරව ගොස් පර්සියානූවා සමඟ තනිව සටන් කිරීමට ධෛර්ය තිබුණේ මොහුට පමණි
බාබේරියානුවා තම පහර කෙසේ එල්ල කල යුතුදැයි සිතමින් සිටින විට අල්ලාගන්නා ලදුව අන්ද්‍රියාස් විසින් හෙල්‍ලයෙන් පපුවේ දකුණු පසට පහර දෙන ලදී
මේසා විශාල කායශක්තියෙන් හෙබි මිනිසෙකු විසින් එල්ල කරන ලද පහරක් දරා ගත නොහැකි වු පර්සියානූවා අසු පිටින් බිමට ඇද වැටිණි
මෙහිදී අන්ද්‍රියාස් විසින් කුඩා පිහියකින් ඔහු උඩුකුරුව වැතිර සිටියදිත් බිලි පූජාවකදි පුදන සතෙකු මෙන් මරණ ලද අතර මෙහිදී නගර ප්‍රාකාරයෙන් හා රෝමානූ හමුදාවෙන් විශාල ජයඝෝෂාවක් නැගිණි
නමුත් පර්සියානූවන්ට අත් වූ ප්‍රතිඵලය ගැන දැඩි ලෙස කුපිත වූ තවත් අශ්වාරෝහකයෙක් ඉදිරියට එවන ලද අතර ඔහු ශරීර ප්‍රමාණයෙන් විශාල වු අතර  හිස සිටම අළු පැහැගැන්වී තිබීම මගින් තරුණයෙක් නොවු බව ද පෙණින
මෙම අශ්වාරෝහකයා ද ප්‍රතිවිරුද්ධ හමුදාව වෙත අසු මෙහෙයවා අසුට තලන ලද කසය වේගයෙන් ලෙලවමින්,  රෝමානූවන්  අතරින් තමා හා සටන් කිරීමට කැමති කෙනෙකුට අඬ ගැසීය
කිසිවෙකුත් ඔහුට විරුද්ධව ඉදිරිපත් නොවූ විට සර්මෝජින්ස් විසින් එසේ නොකරණ ලෙසට අණකරනු ලැබීය
නමුත් අන්ද්‍රියාස් කිසි‍වෙකුගේ අවධානයට ලක් නොවී ඉදිරියට ගියේය
මෙහිදී දෙදෙනාම උමතුවෙන් මෙන් හෙල්ල දරාගෙන එකිනෙකා වෙත වේගයෙන් අසුන් පැන්නු අතර මෙහිදී ඔවුන්ගේ හෙල්ල දැඩි බලයකින් මෙන් වෙනතට යොමු වු අතර එය හිස ගැටුණු අසුන් දෙදෙනා ද බිම වැටී අශ්වාරෝහකයන් දෙදෙනා ද බිම හෙලීය
එකිනෙකාට ළගින් ඇද වැටුනු මිනිසුන් දෙදෙනාම ඉතා ඉක්මනින් නැවත නැගිටීමට උත්සුක වූ අතර පර්සියානූවාට සිය‍දේහ ප්‍රමාණය නිසා මෙය අපහසු කාර්යයක් විය
නමුදු, අන්ද්‍රියාස් මෙය බලා පොරොත්තුවෙන් සිට (ඔහුගේ මල්ලව පොර පාසල මෙම වාසිය ඔහුට ලබා දී තිබුණේය) පර්සියානූවා එක් දණකින් නැගී සිටිනවාත් සමඟම පහර දුන් අතර ඔහු නැවත බිම වැටුණු විගස ඔහුව මරා හෙලීය
මෙහිදී පෙර තරම්ම හෝ පෙරටත් වඩා විශාල ජයඝෝෂාවක් නගර ප්‍රාකාරයෙන් හා රෝමානූ හමුදාවෙන් නැගී සිටියේය
මෙහිදී පර්සියානූවන් සමූහය විසිරුවා අමෝඩියොස් වෙත පසුබැසි රෝමානූවන් දොරටු විවෘත කර නගරය තුළට ගියේය
මක් නිසාද යත් ඒවනවිට අදුරු වැටී තිබුණු බැවින් මෙලෙස හමුදාවන් දෙකම ‍රැය පහන් කලේය
’’ හමුදා පුහුණුවේදී මල්ලව පොර මගින් අත්කර ගැනීමට බලාපොරෝත්තු වන ප්‍රධාන අරමුණු වන්නේ,             
	සමබරතාවයේ විශිෂ්ඨ දියුණුවය
මෙය සතුරාගේ සමබරතාව නැති කිරීමට උත්සාහ කරන අතරම තමාගේ සමබරතාව ‍රැක ගැනීමට උත්සාහ කිරීම මගින් දියුණු කර ගනී
යුද්ධයේදී බිම ඇද වැටීම කෙනෙකුව ඉතා ඉක්මනින් ආයුධ වලින් කෙරෙන පරහදීමකට ලක්ව තුවාල වීමේ අවදානම ඉහල නංවයි. එම නිසා හොද සමබරතාවයක් පවත්වා ගැනීම සෙබළුන්ට අනිවාර්ය වේ
ග්‍රහණයේ ශක්තිමත්භාවය හා හස්ත කෞශල්‍යය ආයුධ හා සටන් භාණ්ඩ භාවිතයට වැදගත් වේ
ඒකාග්‍ර හා බලසම්පන්න තල්ලු කිරීමේ බලය සටනේ දී සතුරා වෙත ආයුධ වලින් දමා ගැසීම හෝ ඇනීම සිදු කර යුතුවේ
බිම ඇද වැටුනහොත් ඉතා ඉක්මනින් නැවත නැගිට සිටිමේ හැකියාව මෙය සටන් බිමේදි දිවි රැක ගැනීමට ඉතා වැදගත්ය
ශක්තිය, දරා ගැනිමේ හැකියාවයි සිදුවන වර්ධනය

	තුවාල ලත් සගයන් ඔසවාගෙන යාමට හෝ සිරකරුවන් පාලනය කිරීමට අවශ්‍ය ශාරිරික පුහුණුව

	කලහකාරීත්වය ඇති කිරීම හා ප්‍රතික්‍රියා දැක්වීමේ වේග‍යහි වැඩි දියුණුව

	මිතුරු සබඳතා හා වි‍නෝදකාමීත්වය දියුණු කිරීම
හමුදා සාමාජිකයින් නොයෙකුත් එක්සත් ජනපද ජාතික මල්ලව පොර ශූරතා දිනාගෙන ඇති අතර හමුදා සටහන් සාජන්ට් ‘ඩ්‍රෙමියල් බයරස්’ හෙවිරවයිට් බර පන්තියෙන් 2002 දී ග්‍රීක රෝමානූ ලෝක ශුරතාව දිනාගත්තේය
මෙම මල්ලව පොර කොතරම් තරඟකාරී ද යත්, එක් එක් බර පංතියේ පිරිමි ගැහැණු ජයග්‍රහකයින් අනිවාර්යයයෙන් එක්සත් ජනපද මල්ලව පොර පරිසාදන තරඟ වලට සුදුසුකම් ලබයි
සටහන් 

{|

|Military education and training Hand-to-Hand Combat Training
|-
{|

හමුදා අධ්‍යාපන හා පුහුණුව
මෙවැනි යානාවක මුලික කාර්යභාරය වන්නේ  යුධ නැවක් ලෙස ක්‍රියා කරමින් මුහුදේ  අහස් යානාංගනයක් ලෙස ක්‍රියා කිරීමය
මෙමඟින් නාවුක හමුදාවකට හමුදා අංගනයක නොසිට සිය ගුවන් බලය ක්‍රියාත්මක කිරීමට අවස්ථාව සැලසේ
මෙවැනි සුපිරි නෞකා නිපදවු‍යේ නැවක සිට බැලුන ගුවන් ගත කරමින් යුධ බිමේ ඔත්තු බැලූ ප්‍රාථමික  යානාවල සිටය
දැනට මේ නැව් න්‍යෂ්ටික බලයෙන් ක්‍රියා කරන කැරකැවෙන අවර පෙති සහිත යානා විසිතිස් ගණනක් දැරිය හැකි සුවිසල් යානාය
19 වැනි හා 20 වැනි සියවසේදී මුලින්ම ඔත්තු බැලීම සඳහා නියමුවන් සහිත බැලුන ගුවන් ගත කෙරිණ
1903 දී යානයක් ගුවන් ගත කළ අතර 1910 ඇමරිකා එක්සත් ජනපද නෞකාවක් වූ  Cruiser  ප්‍රථම ගුවන් යානය  ගුවන් ගත කළේය
මෙසේ මුහුදු ගුවන් යානා ගුවන් ගත කිරීම් සිදුවූ අතර බ්‍රිතාන්‍යයේ  සිය HMS Engadine   නෞකාවද  එයින් එක් යානයකි
ප්‍රථම වරට සමතලා  මතුපිට සහිත විශාල නැව්  නිපදවීම්ද ආරම්භ විය
1920 වන විට මෙවැනි නෞකා නිෂ්පාදනය වේගවත් වූ අතර බ්‍රිතාන්‍යයේ HMS Hermes Hosho සහ ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ Lexington  නෞකාවද ඒ අතරට එක්විය
II වැනි ලෝක යුද්ධයේ දී විවිධ වර්‍ගවල ගුවන් යානා රඳවන යානා භාවිතා කළේය
ඇමරිකා එක්සත් ජනපදෙයේ පරිවාර යානාවක් වන Barnes නෞකාවද නිදවුයේ  II වැනි ලෝක යුධ සමයේ ය
මෙම බොහොමයක් නෞකා ගුවන් යානාංග ලෙස නිපදවුවද තවත් සමහරෙක් නිපදවුයේ පැවති වෙළඳ නෞකා වෙනස් කරමින් ය
ඒවා ද්විත්ව කාර්ය ‍යානා ලෙස වැඩි දියුණු කරන ලදී
ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයට අයත් Independence නෞකාව සැහැල්ලු ගුවන්යානා ගෙන යන නෞකාවකට වඩා යුධමය කටයුතු වෙනුවෙන්ම නිපදවූ පරිවාර ගණයේ යානාවක් විය
මෙම යානා යුධමය කටයුතු සඳහාම නිපදවූ නිසා වැඩි වේගයකින් යුතු නෞකාවක් විය
යුධමය හදිසි  තත්ත්වය උදෙසා පරිවර්තනය කරන ලද සමහර නෞකා වලට කැටපෝල්ට් ක්‍රමයෙන් ගුවන් යානා රඳවා ගත නොහැකි වන්නේ ඒවා වෙළඳ නැව් පරිවර්තනය කරමින් නිපදවා ඇති නිසාය
මේවාට උදාහරණ ලෙස බ්‍රිතාන්‍ය එස්.එස් Michael E නෞකාව හැඳින්විය හැකිය
මෙම නෞකා හදිසි අවස්ථාවලදී යොදා ගත හැකි වෙළඳ නෞකා විය
(MACs)  බ්‍රිතාන්‍යයට අයත් MV Empire Mac Alpine නෞකාව මෙවැනි එක් යානාවක් විය
එය ධාන්‍ය ගෙනයාමට යොදා ගත් නෞකාවකි
රාජකීය ජපන් හමුදාව විසින් සිය බිඳවැටුණු මුහුදු බලය තර කර ගැනිම සඳහා  මෙවැනි නෞකා නිපදවීම සිදු කරන ලදී
1943 දී මෙවැනි යානා 2 ක්  නිපදවා ඇති අතර එය battle of midway සදහා යොදාගෙන ඇත
මෙම වෙනස සිදුකර ඇත්තේ නැවේ උඩ කොටස ඉවත්කර ගුවන් යානා  නැවැත්වීමට අවශ්‍ය කැටපෝලට් ඇමුණුමක්  මෙම යානාවලට ඇතුලත්  කර යානාංගනයක් ලෙස සකස් කිරීමෙනි
බර යානයක් වූ ජපානයේ  Mogami නෞකාවද මෙවැනිම වෙනස්කමකින් නිපදවා ඇත
මෙම වෙළඳ නැව් යුධ නැව් බවට පත්කිරීම එතරම් සාර්ථක කාර්යයක් වුයේ නැත
ප්‍රංශ  Surcouf හා  ජපාන 1 - 400 යන නෞකා ප්‍රහාරක ගුවන් යානා ගෙන යන සබ්මැරීන නෞකා ය
මේවාට Aichi M6A Seiran ගුවන් යානා ත්‍රිත්වයක් රැගෙන යා හැකිය
මේවා එතරම් සාර්ථක නොවු යුධ යානා වූ අතර 1920 ගණන්වල දී නි කෙරිණි
නැව් පංතියේ ප්‍රමුඛයා ලෙස නාවික හමුදා විසින්මෙවැනි යානා හඳුන්වන  ලබන්නේ අතර පෙරදී මේ තැන ලැබී තිබුනේ යුධ නැවටය
කෙසේ වුවද යුද්ධයේදී ගුවන් බලය පිළිබඳ අදහස් මුලින්ම කරළියට ආවේ  II වැනි ලෝක යුධ සමයේ දීය
මේ නිසා යුධ ගුවන් යානාවල හැකියාවෙ,කාර්යක්ෂමභාවය හා දුර පිළිබඳව සිතන්නට පෙළඹී ඇත
ටොන් 75000 ක් බර Super carrier නෞකාව මෙම සියලු නෞකාවල අග රැජින ලෙස දැක්විය හැකිය
මෙවැනි බොහෝමයක් නැව් න්‍යෂ්ටික බලයෙන් ක්‍රියා කරන අතර යාත්‍රා කරන්නේ මව්බිමෙන් සැතපුම් දහස් ගණනක් ඈතක සිටය
ඇමරිකානු එක්සත් ජනපද  Tarawa හා බ්‍රිතාන්‍ය HMS Ocean යන නෞකාද පහර දෙන යානා රැගෙන යන ඒවාය
ඒවායේ විශාල ගණනක් හෙලිකොප්ටර් රැගෙන යා හැකිය
මෙම ද්විත්ව හැකියා ඇති යානාවලට  කමාන්ඩෝ යානා රැගෙන යාමේ  (V STOL යානා ) හැකියාව ද ඇත
මෙම නැව්වලට වෙඩිබලයක්  නොමැති වීම නිසා මෙවැනි යානා සතුරන්ට ඉලක්ක විය හැකිය
අනෙක් නැව්වලින්, ගුවන් යානා සබ්මැරීන හෝ මිසයිල හෝ සතුරු ආක්‍රමණ ඇතුලත්වේ
ප්‍රධාන ගණයේ යුධ නැව් වලට අමතරව මෙම නැව් සදහාද 20 වන සියවසේ විශාල ලෙස මුදල් වැයකරමින්  විශාල ගුවන් යානා ගෙන යාහැකි ලෙස නිපදවා ඇත
ඇමරිකානු එක්සත් ජනපදයේ හමුදාව සතු  Nimitz නෞකාව  II වැනිලෝක යුධ සම‍‍යේ තිබූ Enterprise  හා සැසදීමේ දී සිව් ගුණයක විශාලය
පසුගිය වසර කීපය තුළ නිපද වූ යුධ ගුවන් යානාවල ප්‍රමාණය ක්‍රමයෙන් විශාල වුවද ඒවායේ තත්ත්වය,ගෙන යන ගුන් යානා වල  ප්‍රමාණය  විශාල නොවීය
ප්‍රහාරක ගුවන් යානා රැදවුම් නෞකා 

ඇමරිකා එක්සත් ජනපද ජෝන් එෆ්. කෙනඩි, ‍ජෝන් ස්ටෙනිස්, ප්‍රංශයට අයත් චාල්ස් ඩිගෝල්, බ්‍රිතාන්‍ය HMS  ඕෂන් යන නෞකා සහ පරිවාර යානා සමූහය 2002 සිට සක්‍රීය සේවයට යොදවා ඇත
යුධ අවස්ථාවකදී මෙම නැව් සමූහය එකිනෙකට ආසන්නව යාත්‍රා කරයි
නාවික හමුදාව සතු අති විශාලම නෞකා වන්නේ ප්‍රහාරක ගුවන් යානා රැඳවුම් නෞකාවන්ය
Nimitz රැඳවුම් නෞකාව බලගන්වන්නේ න්‍යෂ්ටික ප්‍රතික්‍රියාකාරක 2 කින් හා වාෂ්ප ටර්බයින 2 කිනි
මෙම නෞකාව අඩි 1092 (මීටර් 333) ක දිගින් යුක්ත වන අතර වටිනාකම පවුම් බිලියන 4.5 කි
ලොව වැඩිම ප්‍රහාරයක ගුවන් යානා රැඳවිය හැකි නෞකා සතුවන රාජ්‍යය නම් ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයයි
ලොව සුපිරි එවැනි යානා සහිත එකම රටද ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය වන්නේය
ඇමරිකාව තවත් එවැනි යානා 02 ක හිමිකරුවෙක් වීමට ආසන්න සිටින අතර ඉන් එකක් අධි සුපිරි යානයක් ද වන්නේය
මෙවැනි යානා එක්සත් ජනපදය ආරක්ෂාව අතින් ලොව සුපිරි බලවතා බව පෙන්වන කදිම සාක්ෂි වේ
දැන් ප්‍රංශය සතුවද චාල්ස් ඩී ගෝල් ‍යානා රඳවන නෞකාව (R - 91) ක් ඇත
ඇමරිකාව හැරණු කළ එවැනි සුපිරි යානයක් සතු ලොව එකම රට බවට ගෞරවය හිමිවන්නේ ප්‍රංශයටය
ලොව රටවල් 9ක මෙවැනි ප්‍රහාරක ගුවන් යානා රඳවන නෞකා 21 ක් සක්‍රීයව යාත්‍රාවේ යොදවා ඇත
එම රටවල් නම් එක්සත් ජනපදය, බ්‍රිතාන්‍ය,ප්‍රංශය,රුසියාව,ඉන්දියාව, ඉතාලිය, ස්පාඤ්ඤය, බ්‍රසීලය හා තායිලන්තය යන රටවල්ය
මීට අමතරව රුසියානු නිෂ්පාදනයක් වන චීනයේ Varyag නෞකාවද සක්‍රීය තත්ත්වයේ පවතී
නමුත් නාවික විශ්ලේෂකයන්ට අනුව චීනය මෙම යානය භාවිතා කරන්නේ අනාගත නෞකා තටාකයේ ප්‍රවර්ධනයට විනා යුධ කටයුතු සඳහා නොවේ
එක්සත් ජනපදය, බ්‍රසීලය, උතුරු කොරියාව, බ්‍රිතාන්‍ය, කැනඩාව, චීනය,ඉන්දියාව ජපානය,ඔස්ට්‍රේලියාව,චිලී දේශය,සිංගප්පුරුව හා ප්‍රංශයද බහු කාර්ය හෙලිකොප්ටර් යානා ප්‍රවාහනය කල හැකි නෞකා භාවිතා කරයි
මෙම ගුවන් යානා රඳවන සුපිරි නෞකා යාත්‍රා කරන්නේ පරිවාර නෞකා සමූහයක්ද කැටුවය
ඒ ආරක්ෂාව සඳහා මෙන්ම අනෙකුත් ප්‍රායෝගික අවශ්‍යතාද නිසාය
මෙවැනි නෞකා ‍පොකුරක් හදුන්වන්නේ සංග්‍රාම නෞකා සමුච්චය ලෙසයි
21 වන සියවසේ මුල් භාගයේද මෙම නෞකා වල ගුවන් යානා  1250 ක් තරම් ගෙනයාමේ හැකියාව පැවතිණ
ඇමරිකානු යුධ නෞකා වලට ගුවන් යානා 1000 ම ගෙන යාමේ හැකියාව ඇත
බ්‍රිතාන්‍ය හා ප්‍රංශය‍මෙම හැකියාව ඇත
බ්‍රිතාන්‍ය හා ප්‍රංශයටද මෙම හැකියාව වර්ධනය කර ගැනීමේ උත්සාහයක යෙදී සිටී. නමුත් දැනට මෙම හැකියාවේ සුපිරි බලවතා ඇමරිකාවයි.

ගුවන් පථ සහිත නෞකා 
 

මුහුද මැද තනා ඇති ගුවන් පථ ලෙස මෙම යුධ නෞකා හැඳින්විය හැකිය
ගුවන් ගත කිරීම් නැවේ ඉදිරි පස කොටසේ ඇති ගුවන් පථයේදීත් පතිත කිරීම් නැවේ පසුපස ඇති ගුවන් පථ වලිනුත් සිදු කරයි
ගුවන් යානා ගුවන් ගත කිරීමේ වේගය පාලනය කර ගැනීම සඳහා නෞකාව පැයට කිලෝමීටර 60 ක වේගයක් රඳවා ගත යුතුය
මෙමඟින් නෞකාවට සාපේක්ෂව යානාව දැරිය යුතු වේග පාලනයක් සිදු කරයි
සමහර නෞකා  වාෂ්ප බලයෙන් ක්‍රියා කරන කැටපෝල ඇමුණුමක් මඟින් ගුවන් යානයේ එන්ජිම් වලට  අවශ්‍ය වේගය ලබා දීමේ සහායක කාර්යක නියලී සිටී.

නමුත් සාම්ප්‍රදායික නෞකාවල ඇති කොක්කක් ගුවන් පථයේ ඇති කම්බි වල දැවටීමට සැලැස්වීමෙන් යානය කෙටි දුරකින් පතිත කිරීමට (landing) හැකි වේ
හෙලිකොප්ටර් සහ VISTOL  (සිරස්/ කෙටි දුර ගුවන් ගත කරන යානා) ඒවායේ ඇති පාවීමේ හැකියාව ප්‍ර‍යෝජනයට ගෙන යානය ගොඩ බෑම සඳහා උපකාරී කර ගනී

සාම්ප්‍රදායික යානා ( ඇමුණුම් කොක්කත් සහිත ) LSO (ගුවන්යානා ගොඩබෑමට උදව් වන නිලධාරියෙකුගේ සහය ලබා ගනී
එමඟින් ලබාගන්නා දත්ත මඟින් නියමුවා යානය ගොඩ බෑම සිදු කරයි
විශේෂයෙන් ගුවන් පථ හදුන්වාදීමට පෙර එනම් 1950 ගණන් වලට පෙර ඉහත නිළධාරියා LSO යොදා ගත්තේ වර්ණ කරන ලද පුවරුය
1950 පසු දර්පණ මඟින් ගුවන් පථයේ ඈත දර්ශන මඟින් ගොඩ බෑමේ ක්‍රියාවලිය කාර්යක්ෂම කරන ලදී
කෙසේ වුවද LSO නිළධාරියා රේඩියෝ ඇමතුම් මඟින් අවශ්‍ය උපදෙස් ලබා දීමේ ක්‍රියාවලිය තවමත් සිදුවේ
මෙම ප්‍රහාරක යානා ගෙන යන නෞකා වල ඇති ගුවන් පථ ලොව අනාරක්ෂිතම ගුවන් පථ වේ
ඇමරිකානු නෞකාවල නැවියන් වර්ණ කබා පැළදීමෙන් තම සේවා අනන්‍යතාව පවත්වාගෙන යයි
සුදු කබා හැදි නැවියන් ආරක්ෂාව පිළිබඳ වගකීම් දරයි
රතු කබා හදින්නන් ආයුධ භාරව ක්‍රියා කරයි
දම් කබා කරුවන්ගේ කාර්යය වන්නේ Q ජෙට්යානාවල ඉන්ධන අංශයයි
කහ කබා කරුවන් නැව හසුරුවන්නන් ලෙස ක්‍රියා කරයි
උදාරහණයක් ලෙස විදින්නා (Shooler) හෙවත් නියමුවා අදින්නේ කහ කබායකි
Handler - නැමිති නාවිකයාද අදින්නේ කහ කබායක් වන අතර ගුවන් පථයේ මැද ඇති කුඩා ඉඩ කොටසේ සිට ගුවන් යානා ගොඩ බැස්සවීමෙත්, ගුවන් ගත කිරීමේත් සහාය ලබා දේ
air boss නමැත්තාද කහ කබායක් ඇද සිටියි
ඔහු මෙහෙයුම් අට්ටා‍ලයේ මෙහෙයුම් විනිසුරු ලෙස කටයුතු කරයි
ඉතා සංක්ෂිප්තව පවසතොත් මෙම සුපිරි නෞකා ගුවන් ගත කිරීම්, ‍ගොඩ බෑම් දිස් වන්නේ සියුම්ව අධ්‍යයනය කරන ලද බැලේ සංදර්ශනයක් ලෙසය
නැවේ කපිතාන් හෝ රිය අද්මිරාල්වරු වර්ණ කබා නොපළදති
කපිතාන් හා සහාය ‍නාවිකයනුත් ඔවුන්ගේ කාර්ය ඉටු කරන්නේ මෙහෙයුම් වේදිකාවට පහලින් ඇති වේදිකාවක සිටය
නෞකාවේ නැවත‍ගොඩබැසීමේ පථ වරායෙන් පිටත නැවේ දිගු අතට වන්නට පිහිටුවීම ආරම්භ කළේ 1950 ගණන් වලට පසුවය
මෙම කොටසේ මූලික කාර්යභාරය වන්නේ ගුවන් පථයේ ඇති කම්බි වල නොදැවටුන යානාව නැවත ගුවන් ගතවීමෙදී නැවේ නවතා ඇති ගුවන් යානාවල ගැටීම වැළැක්වීමය
මේ මඟින් ගුවන් යානා ගුවන් ගතවීම හා බැස්සවීම එකවර කිරීමේ අවස්ථාව සැලසී ඇත
ගුවන් යානා ගෙන යන සුපිරි නෞකාවේ මෙහෙයුම් වේදිකාව හා අනෙක් වේදිකාව ඇත්තේ දිවයින (island) නම් වු ඉතා කුඩා ඉඩකය
අනතුරක දී සාමාන්‍යයෙන් නැවියන් නැව වම් අත පැත්තට හැරවීමේ සංසිද්ධිය මුල් කරගෙන මෙ මෙහෙයුම් වේදිකාව ස්ථාන ගත කර ඇත්තේ නැවේ වම් පැත්තට වන්නටය
සුපිරි නෞකාවල මෙම 'දිවයින' (island) ඉතා සුවිශේෂ වන අතර මෙම අංශයෙන් තොර නැව් ඇත්තේ ඉතා අල්පයකි
බ්‍රිතාන්‍යයේ නාවික හමුදාව මඟින් (fight deck) Ski Jump ramp  හිම තරණ බෑවුම් අටලුවක් වැනි උපාගංයක් නිෂ්පාදනය කර ඇති අතර ඇමරිකානු යානාවල මෙය යොදා ගැනීමට නොහැක්කේ ඒවා බර හා විශාල නිසාය
එමෙන්ම E2 Hawkeye  සහ F/A -18E/F Super Hornet  වැනි යානා බර හා විශාල මෙන්ම ගුවන් යානා පථයේ වැඩි දුරක් යාමේ අවශ්‍යතාවක් එම යානාවලට ඇත
සටහන් 

{|

{|

|Aircraft carrier
|-
{|
කාල තුවක්කු යනු යුද අවස්ථාවන්හි ඉතා වැදගත් කාර්යයක් ඉටුකරන අවියකි
මෙම ප්‍රහාර ක්‍රමය ආරම්භ වුයේ පළමු වැනි ලෝක යුද්ධයත් සමඟය
තුවක්ක්‍ර 25 ක් එකතුව පහර දෙන සමුහයකට රෙජිමේන්තුවක් හෝ බ්‍රිගේඩයක් යනුවෙන් හඳුන්වනු ලබයි
අනියම් ඉලක්ක වෙත පවා තුවක්කු බලය පාවිච්චි කිරීමට තාක්ෂණය වැඩි දියුණු කර ඇත
යුද අගල් ක්‍රමයක් යුධ තාක්ෂණයට එක්වීම ද මේ සමඟ සිදුවිය
කාල තුවක්කු බල ඇණිවල වර්ධනය  

මෙම යුධ ක්‍රමෝපායන් ප්‍රථමයෙන් ඉංග්‍රිසින් විසින් 1915 ද නිවි චැපල් යුද්ධයේ දී භාවිතා කරනු ලැබ ඇත
නොකඩවා සතුරා වෙත වෙඩි වරුසා එල්ල කිරීමේ තාක්ෂණය මඟින් විවිධ යුධ කලාප වලට වෙඩි වරුසා එල්ල කරමින් සතුරු හමුදා පීරමින් සතුරා වැනසීමේ ක්‍රමෝපායන් ද දියත් කරයි
විවිධ වෙඩි ප්‍රහාරක බල ඇණි පාබල හමුදා සමඟ පෙරට ගමන් කිරීම සාමාන්‍ය සිරිත විය
එනම් පාබල හමුදා සමඟ මෙම තුවක්කු බල ඇණි සමෝධානය නොවු විට ප්‍රායෝග ගැටලු මතු වු නිසාය
පළමු ලෝක යුද්ධය අවසානයේදී මෙම වෙඩි බල මුළුවල කාර්යභාරය සංකිර්ණභාවයට පත් වු අතර යුධ පිටියේ ඔබ මොබ යමින් අඩපණ වු සතුරු බල මුළු එක් ‍රැස්වීම පාලනය කර ඇත
නිෂ්චිත ක්‍රමවේදයකට අනුව මේවා සියල්ල පාලනය කරමින් කාර්යක්ෂමතාවය වැඩි කර ඇත
‍ලෝක යුද්ධයෙන් පසුව සන්නිවේදනයේ දියුණුවක් සමඟ මුලින් මතු වු ප්‍රායෝගික ගැටලු නිරාකරණය කර ඇත
බ්‍රිතාන්‍ය මෙම තුවක්කු බල ඇණි වල කාර්යක්ෂමතාවය සන්නිවේදන පහසුකම් මඟින් ඉහළ නංවාගෙන ඇත
බිම දුවන (බරාජ) කලාතුවක්කුවල විකාශනය 

කාලතුවක්කු නිෂ්පාදනය වුයේ පළමු ලෝක යුද්ධ සමයේදීය
1915 වර්ෂය වන තුරුම ප්‍රහාර දියත් කලේ විවෘත ප්‍රදේශයන්හි ඇති දෘශ්‍ය ඉලක්ක වෙතයි
ඔවුන් හුරුවි සිටි විශාලම ඉලක්ක වුයේ අවි 25 ක් පමණ සහිත හමුදා රේජිමේන්තු හා හමුදා සේනාංකයි
අඟල් යොදා ගෙන කර සටන් වලදි වක්‍ර ප්‍රහාර දියත් කිරිමේ අවශ්‍යතාවක් මතු විය
මේ සඳහා නිරීක්ෂකයන් නවීන කලාතුවක්කු වෙඩිතැබීමේ සැලසුම් සහ ගිනි අවි සඳහා  වු විද්‍යාත්මක විසදුම් යොදා ගැනින
මේ තුවක්කු සවිකිරිමට සංකිර්ණ ගණනයන් අවශ්‍ය විය
සෑම අවියක්ම අනෙකුත් අවි සමඟ සමායෝජනයේ පැවතිනි
බරාජ් පැවතියේ රේඛාවක පිහිටන ආකාරයටයි
"බරාජ' යන යෙදුම මුලින්ම ඉංග්‍රිසියෙන් යෙදුනේ 1915 නෙයුව් චැපැල් හි සටනේදීය
"ඇවිනි බරාජ" එනම් එහා මෙහා ගෙන යා හැකි බරාජ කාලතුවක්කු අවි කුඩා වර්ධකයන්ගෙන් එසවිනි
එමනිසා ඒවා සෙමින් ඉදිරියට ගමන් කලහ
නමුත් පාබල හමුදාව සමඟම ගමන් කිරිමට හැකිවිය
ආරම්භයේදි "ඇවිදින බරාජ" වල එසවීම් පෙර නිර්මාණ කර තිබිනි
මෙමඟින් විවිධ  දුක්ෂරතා වලට මුහුණ දීමට හමුදාවට සිදුවිය
I වන ලෝක යුද්ධ‍ය අවසානයේ දී බරාජ සංකිර්ණ ලෙස එහා මෙහා යාමට හැකිවන පරිදි සකස් කෙරෙනි
නමුත් මෙය කාල සටහනක් මඟින් පාලනය කරති
දෙවන ලෝක යුද්ධය ආරම්භයේදී තාක්ෂණය හා සන්නිවේදනය දියුණු වූ නිසා බරාජ එසවීමට උපදෙස් දීමට පාබල හමුදාවටම හෝ ඉදිරි නිරික්ෂකයන්ට හැකිවිය
බ්‍රිතාන්‍යයන් විසින් නිෂ්පාදිත "වේගවත් බරාජය" සම්මත බරාජය ලෙස පිළිගත් අතර මෙය රේඩියෝ තරංග මඟින් හසුරවිය හැක
‍මේ සඳහා  ඉහල අවි සැලසුම් අවශ්‍ය නොවිනි
පළමු ලෝක යුද්ධ සංග්‍රාමයේ කාලතුවක්කු ප්‍රහාර 

පළමු වතාවට කාලතුවක්කු ප්‍රහාර ආරම්භ වුයේ Loos සටනේදී ය
මෙහිදි පාබල හමුදාවක් ක්‍රියා කළේ නැත
Somme සටනේ දී ප්‍රථම විශාල කාලතුවක්කු දිස් වු අතර, මෙහිදි පාබල හමුදාව ද එයට සහය දැක්විය
පහළොස්වන (xv)  බල ඇණියේ කාලතුවක්කු පෙර සකසා තිබුණේ විනාඩියකට යාර 50 ක් උසට එසවීමටය
අවාසනාවකට එම කාලතුවක්කු පාබල හමුදාව ආරක්ෂා කිරීමට අසමත් විය
එසේ වූයේ පාබල හමුදාව හමුදා දෙකකට මැදි වු අර්බුදකාරී බිමක් තරණය කිරීමට යාමේදීය
තවද Somme  පෙරමුණේදී පාබල හමුදාවට කාලතුවක්කු සමඟ පියවර තැබීමට අපහසු විය
1916 සැප්තැම්බර් සිට පාබල හමුදා ප්‍රහාර  වලදි භාවිතා වු උපායශීලි මෙහෙයුම වුයේ බිම ඇදෙනා කාලතුවක්කුය
එම උපක්‍රමය ප්‍රංශ හමුදාව විසින් උපයෝගී කරගත් අතර 1916 නොවැම්බර් මස verdun හි Vaux බලකොටුව ප්‍රංශය නැවත ජයග්‍රහණය කිරීමට මෙය උපකාරි විය
Somme සටනේ අවසාන භාගය වන විට බ්‍රිතාන්‍ය හමුදාවන් විසින් කාලතුවක්කු අසල සිටිමේ ආනිසංස දැන ගත්හ
BEF Aerial නිරීක්ෂකයෙකුගේ වාර්තාවක  PERFECT WALL OF FIRE සංකල්පයටප්‍රශංශනීය තොරතුරු ඇතුලත් වි තිබිණ
එහිදි බ්‍රිතාන්‍ය හමුදාවේ 50 වන කණ්ඩයේ පාබල හමුදාවට කාලතුවක්කු  වලට  යාර 50 ක් සිට කටයුතු කිරීමෙන්, ‍ගමක් අවම විරෝධ හමුවේ  අත්පත් කර ගැනීමට හැකිවිය
මෙවැනි යුධ අත්දැකීම් තුළින් පිළිබිඹු වන්නේ, විශාල තුවාලකරුවන් ප්‍රමාණයක් බෝම්බ වරුසාවන් ගැන ‍සෝදිසි නොවීමෙන් තුවාල ලබනවාට වඩා සුළු තුවාලකරුවන් ප්‍රමාණයක් තමන්ගේ කාලතුවක්කු වලින් ඉදහිට තුවාල ලැබිම උචිත බවයි.

ප්‍රථමයෙන් බ්‍රිතාන්‍ය කාලතුවක්කු සමන්විත වූයේ උණ්ඩ කැබලි වලිනි
පසුව සම ප්‍රමාණයේ හීලියම් ද යොදා ගැනිණි
සම‍හර අවස්ථාවලදි smoke කොපුද යොදා ගැනිණි
මෙවැනි වර්ගයේ ඇඳි යන කාලතුවක්කු විනාඩියත්, විනාඩි 6ත් අතර කාලයේදී යාර 100 ක් ගමන් කළේය
එම උණ්ඩයේ වේගයට වම් ප්‍රදේශය මෙන්ම එහි තත්වය ද බලපැවේය
විනාඩි 6 ක කාලයක් ඇතුලත මෙම දුර ගමන් කිරීම මන්දගාමි ලෙස සැලකිණි
1917 වසරේ Arros සටන් සමයේ මෙම බිම ඇදීයන කාලතුවක්කු ඉතා විශාල හා සංකිර්ණ ඒවා විය
එහි වෙඩි තැබීමට  රේඛා 5 ක් හෝ 6 ක් තිබිණි
එය පාබල හමුදාවට ඉදිරියෙන් යාර 200 ක ගැඹුරක් ආවරණය කළේය
සතුරා මිත්‍ර චේතනාවෙන් රැවටීමට හා ඔවුන්ගේ ස්ථානය ආනාවරණය කිරීමට වාණිජ කාලතුවක්කු ප්‍රහාර යොදා ගැනිණි
කැනඩා Nimy වැටිය ජයග්‍රහණය කිරීමට බිම ඇදෙන කාලතුවක්කු ප්‍රහාර බොහෝ සේ උදව් විය
Col george Bruchmuller නැගෙනහිර යුධ පෙරමුණෙහි දී  බිම ඇදෙන ද්වන්ධ කාලතුවක්කු ප්‍රහාර ආරම්භ කළේය
එහි පළමු පෙළ සැකසි තිබුණේ වායුමය පිටසැකැස්මකිනි
ඔහුගේ අදහස් 1918 වසරේ ජර්මානු වසන්ත සමයේ ආක්‍රමණ වලදි භාවිතා කෙරිණි
බටහිර ජාතීන් අතර විශාල කාලතුවක්කු ප්‍රහාර භාවිතය පළමු ‍ලෝක යුධ සංග්‍රාමය සමඟ අවසන් වුයේ ඒ පිළිබඳ යම් කරුණක් ඔප්පුවීමෙන් පසුවය
එනම් ඉස්තරම් ප්‍රතිඵල ලබා ගත හැකි වනුයේ සතුරාට භෞතික හෝ ශාරීරික විනාශ එල්ල කිරීමට වඩා  සතුරාගේ බල නැති කිරීමෙන් බවයි. තවද සතුරාගේ බල නැති කිරීමට බිම දුවන  කාලතුවක්කු මඟින් කෙටි ප්‍රහාර එල්ල කිරීම, බෝම්බ හෙලීමට වඩා උචිත බව සොයාගැනිණි
1918 වසරේ සැප්තැම්බර්හිදී Hindenburg  මාර්ගය වෙන් කිරීමෙන් පසු විවෘත රණකාමය  පටන් ගැනීමේදී බ්‍රිතාන්‍යයන් එම දුවන කාලතුවක්කු වලින් එල්ල කල ප්‍රහාර අවම කළේය
වැඩිපුර‍ ආරෝහක(lifts) ඒකාග්‍රතාව යොදා ගැණිනි
යුධ ටැංකි මඟින් ප්‍රහාර එල්ල කිරීමේදි විශාල කාලතුවක්කු හමුදාවක් අවශ්‍ය ‍නොවේ
1917 වසරේ Cambrai සටනේ ඉදිරි ආක්‍රමණයන්හිදී එක් කාලතුවක්කු ප්‍රහාරයක හෝ  භාවිතා නොකරන ලදි
නවීන වෙඩි තැබීමේ පාලන ක්‍රම භාවිතා කළ පාබල හමුදාව, කාලතුවක්කු ප්‍රහාර වල සහාය ඍජුව ලබා ගැනීම අඩු කළහ
හඳුනාගත් සතුරු ස්ථාන ඉලක්ක කිරීමේදී  එම සහාය හමුදාව විසින් යොදා ගැනීමට අවම කෙරිණි
එහෙත් කාලතුවක්කු මඟින් නොනවත්තා වෙඩි තැබීම තවදුරටත් සිදුකෙරිණි
1918 අ‍ගෝස්තු 31 ප්‍රහාරයේදී ඇමරිකානු 32 වන හමුදාංශයේ පෙරමුණ ගත්තේ පදික කාලතුවක්කුය
දෙවැනි ලෝක යුද්ධ සංග්‍රාමයේ කාලතුවක්කු ප්‍රහාර 

බටහිර, දෙවන ලෝක යුධ සමයේ සන්නද්ධ හමුදාවන්හි පෙරමුණ ප්‍රහාර වල කාලතුවක්කු පිහිටුවීමට අවශ්‍ය තරමට තුවක්කු නොතිබුණි
මෙම කාලතුවක්කු භාවිතයෙන් නොකඩවා ප්‍රහාර එල්ල කිරීමට භාවිතා වුයේ සුළු ප්‍රමාණයකි
උදාහරණයක් වශයෙන් El Alamein සටන  ආරම්භයේදී මෙම කාලතුවක්කු ප්‍රහාර Montogomerys සැලසුම්කරුවන් විසින් භාවිතා කිරීමට කල්පනා කර ඇත
නමුත් එය ඉවත දමා ඇත්තේ සැක සහිත ඉලක්ක වල වාසි තකාය
යාර 12,000 ක් පමණ දිග ඇති යුධ පෙරමුණකට කාලතුවක්කු 456 ක් නොසෑහේ
නමුදු බිම දිගේ යන හා පෙරළමින් යන කාලතුවක්කු සමහර ප්‍රදේශ වලදී භාවිතා කළ හැකිය
Almein සටනේ අවසන් භාගයේදී එම උපක්‍රමය භාවිතා විය
1942 වසරේ නොවැම්බර් 1 හා 2 පැවති  operation surchoge හි නවසීලන්ත 2 වන කාණ්ඩයේ ප්‍රහාරයට පෙරමුණ දුන්නේ බිම දිවෙන කාලතුවක්කුය
එහිදී යාර 4000 ක පෙරමුණකට තුවක්කු 192 ක් භාවිතා කෙරිණි
වෙඩි තැබීම් මඟවල් 3 කින් සමන්විත විය
යුධ පෙරමුණේදී යාර 20 කට රාත්තල් (pounder) 25 කාලතුවක්කු එක බැගින් ද, සාමාන්‍ය රෙජිමේන්තුවකට කාලතුවක්කු දෙක බැගින් ද සහායට දී තිබුණි
කාලතුවක්කු ප්‍රහාර උපාය මාර්ග ලෝක යුද්ධයන්හිදී පරිණාමය විය
බ්‍රිතාන්‍ය  Larkhill කාලතුවක්කු  පිළිබඳ ශාස්ත්‍ර පාසල සීඝ්‍ර කාලතුවක්කු ප්‍රහාර පාලනය හා සමායෝජනය පිළිබඳ වැදගත් ශිල්පිය ක්‍රම දියුණු කළ ආයතනයක් විය
මෙහි බලපෑම පළමුව පිළිබිඹු වුයේ බටහිර කාන්තාර යුධ ව්‍යාපාරයේය
පළමු ලෝක යුද්ධ සංග්‍රාමයේ තුවක්කුවල පිහිටීම නිශ්චිතවම ලකුණු කිරීම අත්‍යාවශ්‍ය විය
නමුදු බ්‍රිතාන්‍යයන් තමන්ගේ තුවක්කු සියල්ල එක් නිර්දේශිත ස්ථානයකට යොමු කරන ලදී
මෙමඟින් සෑම කාලතුවක්කුවක්ම අදාල පරාසය තුළ ප්‍රහාරක සැලසුමකට, සෑම අවශ්‍ය විනාඩියකදීම සම්බන්ධ වීමට හැකිවිය
Tunisia ප්‍රහාරවලදී තුවක්කු වැඩි ප්‍රමාණයක් තිබු අතර, ප්‍රතිවිරුද්ධ ආරක්ෂකයන් බටහිර කාන්තාරවලට වඩා ඒකාග්‍රතාවයකින් යුතුව කටයුතු කළහ
Wadi Akrait හි 1943 අප්‍රේල් ප්‍රහාරයේ බ්‍රිතාන්‍ය කාලතුවක්කු ප්‍රහාර සැළැස්මට කාලතුවක්කු 8 ක් කලාප 3 ක තිබුණේ 50 වන හා 51 වන කාණ්ඩ පෙරමුණෙහිය
අඳුරෙහි ආරම්භක මඟ හඳුනාගැනීමට එක් ස්ථාවර කාලතුවක්කුවක් තැබු අතර, එමඟින් පාබල හමුදාවට නිවැරදි එල්ලයට පැමිණීමට හැකිවිය
ප්‍රහාරවලදී පාබල හමුදාව මත පමණක් විශ්වාසය තැබුවේ ඉතා කලාතුරකිනි
Wadi Akrait හිදි පෙර සැකසු ඉලක්ක වලට තිබු ඒකාග්‍රතාවය අඩු කරන ලද්දේ ප්‍රහාර ගමන් මඟේ නිරික්ෂකයන් විසිනි
7000 කට‍ අධික මෝටාර් හා තුවක්කු ස්ටාල්හාඩ්හි ප්‍රතිප්‍රහාර වලට භාවිතා විය
තවද ඉතුරු කාලයේ යුද්ධය රැදී තිබුනේ විශාල බෝම්බ හෙලීමේ උපක්‍රමය මතය
නමුදු ඉතාලියේ ප්‍රහාරයේදීද මෙම ක්‍රමය භාවිතා කෙරිණි
1944 මැයි 23 වන දින  ප්‍රහාරයේදීද, තුවක්කු 810 ක්, කැනේඩියානු 1 වන කාණ්ඩය සඳහා රැස්කර තිබිණි
එයින් තුවක්කු 300 ක් ප්‍රහාර එල්ල කළේ පළමු මාර්ගයේ යාර 3200 ක පුළුල් බාධකයක සිටය
ප්‍රහාරය ඇරඹියේ පාබල හමුදාව අයින් වීමට විනාඩි 3 කට පෙරය
කාලතුවක්කු ප්‍රහාරය ප්‍රථම පරමාර්ථයට ළඟාවීමෙන් පසු පැයකට නැවතීමට නියමිත විය
පසුව යාර 100 ක් විනාඩි 3 ක් ඇතුලත ගමන් කොට අනෙකුත් පරමාර්ථ කරා යෑමටද නියමිත විය
නමුදු මෙම කාලය කඩාකප්පල් වුයේ ප්‍රතිවාදීන්ගේ බරපතල විරෝධය හා කාලතුවක්කු ප්‍රහාර මධ්‍යයේය
මෙම යුධ මෙහෙයුම පසුව ‍දෝෂාරෝපණයට ලක්වුයේ යුධ පෙරමුණ පිළිබඳව පටු ලෙස සැලකීම නිසාය
1945 දී Senio ප්‍රහාරයේදී සතුරා ව්‍යාකූල කිරීමට හා සතුරාට ප්‍රහාර දෙන බවට ඒත්තු ගන්වා ඔවුන්ව ආවරණය තුළින් පිටතට ගෙන්වා ගැනීමට ව්‍යාජ  කාලතුවක්කු යොදා ගැනිණි
හතුරා එයට රැවටී එළියට ආවිට ගිනි කාලතුවක්කු ප්‍රහාර හෝ ගුවන් ප්‍රහාර මඟින් සතුරා විනාශ කළේය
Monte sole හිදී ඇ‍මරිකානු කාලතුවක්කු ප්‍රහාරයක් මඟින් උණ්ඩ 75,000 ක් එල්ල කළේ පැය භාගයක් ඇතුළතය
මෙම දකුණු අප්‍රිකානුවන් ආක්‍රමණය කළ අවස්ථාව ඇමරිකානු හමුදාවේ බරපතලම කාලතුවක්කු ප්‍රහාරය ලෙස සැලකේ.  Normandy  හිදි  බිම යන කාලතුවක්කු මඟින් කැනේඩියානු හා ස්කොට්ලන්ත ප්‍රහාර ජයගනු ලැබිණ
මෙය Epsom යුධ මෙ‍හෙයුමට අදාල විය
Veritable යුධ මෙහෙයුම් ආරම්භයට බරපතල තුවක්කු ප්‍රහාරක 1050 ක් එකතු කළේ බැරල 850 ක  pepper pot කාලතුවක්කු මඟිනි
මෙහි භාවිතා වු අනෙක් අවි ආයුධ වුයේ මොටාරා, කුඩා කාලතුවක්කු, ටැංකි, යුධ ටැංකි නාශක තුවක්කු, ගගන යාත්‍රා නාශක තුවක්කු හා ආකාස වෙඩිලිය
බ්‍රිතාන්‍ය XXX සේනාංක කාලතුවක්කු ප්‍රහාර ඇරඹියේ 09.20 ට ය, වේගය පසු පැයේදී වැඩි කළ අතර තුවක්කු 500 ක් යාර 500ක් ගැඹුරින් ප්‍රහාර එල්ල කළේය
කාලතුවක්කුවල දුම් කාච තිබුණේ කාලතුවක්කු පිටුපස සිට ප්‍රහාරයන් දැක ගැනීමටය
10.30 සිට කාලතුවක්කු අධි පිපිරුම් ඇති කරමින් ඉදිරියට ඇදිනි
විනාඩි 12 ක් ඇතුලත යාර 300 ක් ආවරණය කළ අතර, කහ දුම් කාච මඟින් කාලතුවක්කු ප්‍රහාර පාබල හමුදාවට සංඥා දැක්වීය
තවද කාලතුවක්කු සෑම ආරක්ෂක රේඛාවකම පැය භාගයක් නවතා තැබිණි