Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
(1866)මරියා ලාබාලම දරුවා වන අතර ඇය උපන්නේ 1867 දීය 

මරියා කුඩා කාලයේදී ම ඇයගේ සොහොයුරිය වූ සොෆියා මිය ගිය අතර (ටයිපොයිඩ්  උණ රෝගයෙන් ) වසර දෙකකට පසු  ඇගේ මව මරණයට පත්විය
( ක්ෂය රෝගයෙන්) මෙම සිදුවීම්  හේතුවෙන්  ඇය රෝමානු කතෝලික ආගම අතහැර  අදේවවාදියෙකු බවට පත්විය
කුඩා කළ සිටම ස්ටොඩොව්ස්කාට ඉතා හොඳ මතකයක් තිබුණු අතර වැඩ කිරීමට ආශාවක් ද විය
එබැවින්  අධ්‍යාපනය හැදෑරීම සදහා ආහාර සහ නින්ද  අතහැර දැමූ පුද්ගලයෙක් ලෙස ප්‍රසිද්ධියට පත්විය
වයස අවු 16 දී  ඇයගේ වයසේ සියළුම ළමුන් අභිබවමින් ලුසියානු ලයිසියම් නැමැති ආයතනයෙන්  ඇය උපාධියක් ලබාගත් අතර  එහි මුලික අධ්‍යාපනය අවසන් කිරීම වෙනුවෙන් රන් පදක්කමක් ද හිමි කර ගත්තාය
ප්‍රථම විද්‍යාත්මක පරීක්ෂණය
කැරැකොස්කි ප්‍රෙස්ඩෙමෙසි 66, වර්සාව් පැරණි නගරය අසල විද්‍යාගාරයක දී  මරියා ස්ටොඩොව්ස්කා ඇයගේ ප්‍රථම විද්‍යාත්මක පරීක්ෂණය සිදු කරන ලදී
(1890 – 91) 

ඇය ගැහැණියක් වූ බැවින්ද  රුසියාවට එරෙහිව 1863 පෝලන්තයේ පැවැති ගැටුම් හේතුවෙන්ද ස්ටොඩොව්ස්කාට  සාමාන්‍ය විශ්ව විද්‍යාලයකට ඇතුළත් වීමට නොහැකි විය
එමෙන්ම ඇගේ පියා මුදල් වැරදි ලෙස ආයෝජනය කිරීම හේතුවෙන් ඇයට  වර්සව්හි  නීතියෙන් පරිබාහිරව පිහිට වූ පෝලන්ත විශ්ව විද්‍යාලයක ද අධ්‍යාපන කටයුතු හැදෑරීමට යන අතරතුර දී  ගුරුවරියක් ලෙසද වැඩකටයුතු සිදු කිරීමට සිදු විය
වයස අවු 18 දී   ඇය ළමුන් බලා ගන්නා  පුද්ගලයෙක් ලෙස කටයුතු කළ අතර එහි දී ඇයට අසතුටු දායක ප්‍රේම සම්බන්ධයකට මැදි වීමට  සිදුවිය
බ්‍රොනිස්ලාවා හි පැරිස් වෛද්‍ය විශ්ව විද්‍යාලයක සිටින ඇගේ වැඩිමහල් සහෝදරියට උදව් කිරීමට ඇය උපයා ගත් දේ යොදා ගත්තාය
එසේ සිදු කළේ මරියා යම් කිසි දිනයක  අධ්‍යාපනය ලබන විට ඇය උදව් කරාවි යයි ඇති බලාපොරොත්තුව මතය
විශ්ව විද්‍යාල ජීවිතය
පැරිස් විශ්ව විද්‍යාලයේදී ස්ටොඩොව්ස්කා ගණිතය, භෞතික විද්‍යාව සහ රසායන විද්‍යාව උගත්තාය
(පසු කාලයක දී එනම් 1909 දී  ඇය විශ්ව විද්‍යාලයේ ප්‍රථම කාන්තා මහාචාර්යවරිය ලෙස පත්වන විට ඇගේ නැසීගිය සැමියාගේ රැකියාව වන භෞතික විද්‍යාව ඉගැන්වීමේ අවස්ථාව ඇයට හිමිවිය
ඔහුගේ ඛේදාන්ත මරණයට පෙර මෙම තනතුර ඔහු විසින් දරන ලද්දේ  වසර දෙකහමාරක් පමණි)1893 මුල් භාගයේදී ඇගේ විශ්ව විද්‍යාලයේ ප්‍රථම ස්ථානය ඇය විසින් ලබා ගත්තාය
ඉන් වසරකට පසු  එම පැරිස් විශ්ව විද්‍යාලයෙන්ම අංක ගණිතය පිළිබද  ඉහල උපාධිය ද ඇය ලබාගත්තාය
1903 දී  හෙන්රි බෙකරල්ගේ අධීක්ෂණය යටතේ පැරිස් විශ්ව විද්‍යාලයෙන් ආචාර්ය උපාධියක් ලබා ගත් පැරීසියේ පළමු  කාන්තාව බවට පත්විය
විවාහ ජීවිතය
පැරිස් විශ්ව විද්‍යාලයේදී ඇය පියරි කියුරි හමු වූ අතර  ඇය ඔහු සමග විවාහ ගිවිස ගත්තාය
එම කාලයේ දී පියරි කියුරි භෞතික විද්‍යාව හා රසායනික විද්‍යාව පිළිබද පාසලේ ගුරුවරයෙක් වු අතර (cole Supriure de Physique et de Chimie Indrustrielles de la ville de Paris (ESPCI)  ස්ටොඩොවිස්කා පැරිස් විශ්ව විද්‍යාලයේ ශිෂ්‍යාවක් වූ අතර නොයෙකුත් ලෝහවල චුම්භක  ද්‍රව්‍ය පිළිබද අධ්‍යයනය කරමින් ඇය  විද්‍යාඥවරියක් ලෙස  තම රැකියාව ආරම්භ කළාය
චුම්භකත්වය පිළිබද ස්ලොඩොස්කාගේ සහ කියුරිගේ කැමැත්ත ඔවුන් දෙදෙනා එක් කිරීමට සමත් විය
පර්යේෂන

ක්‍රමයෙන් විකිරණශීලී ද්‍රව්‍ය පිළිබද අධ්‍යයනය ආරම්භ කළ අතර විශේෂයෙන් ම යුරේනියම් ලබාගන්නා  ලෝහය එනම් පිච් බෙලෙන්ඩ්  පිළිබද වැඩි අවධානයක් යොමු කරන ලදී
1898 වන විට   ස්ටොඩොවිස්කා කියුරි  පැමිණි නිගමනය වන්නේ පිච් බෙලෙන්ඩ් නොදන්නා  සංයෝගවලින් සමන්විත වන අතර  යුරේනියම් වලට වඩා ඒවා  විකිරණශීලී බවින් වැඩි බවයි. 1898 ජුලි මාසයේදී මාරි සහ පියරි කියුරි එකතුව පොලෝනියම් නමින් ඔවුන් හදුනාගන්නා ලද මුලද්‍රව්‍යයක් පිළිබදව ලිපියක් සකස් කරන ලදී
මෙම මුලද්‍රව්‍ය නම් කරන ලද්දේ ඇගේ උපන් පෝලන්තයට ගෞරවයක් වශයෙනි
1898 දෙසැ
26 වන දින  දෙවන මුලද්‍රව්‍යයක පිහිටීම පිළිබද ඇය දැනුම් දුන් අතර  එම මුලද්‍රව්‍ය පවතින විකිරණශීලී තාවය නිසා එය රේඩියම් ලෙස නම් කරන ලදී
රේඩියම් යන වචනය ඇය වචන දෙකක් එක් කොට සකස් කරන ලද්දකි
ඉතාම අපහසු තත්වයන්  මධ්‍යයේ  වසර කිහිපයක්ම  නොනවත්වා වැඩ කරමින්  ඔවුන් පිච් බෙලෙන්ඩ්  ටොන් ගණනාවක් සකස් කරන ලදී
එසේ සිදු කරන ලද්දේ  විකිරණශීලතා සංයෝග  ද්‍රාවණයක් සකස් කිරීමෙන්[[ ක්ලෝරයිඩ් ][[]ලුණු ]]වෙන්කිරීමෙනි
(මෙහිදී  එනම් 1902 අප්‍රේල් 20 දින විකිරණශීලී ක්ලෝරයිඩ්  සකස් කරන ලදී
)  මෙකල දී  පොලෝනියම් තවදුරටත් කොටස් වලට වෙන් කර නොතිබුණි
1903 දී  විද්‍යාව පිළිබදව රාජකීය ස්වීඩන් ආයතනයෙන් පියරි කියුරි , මාරි කියුරි සහ හෙන්රි බෙකරල් යන අයට භෞතික විද්‍යාව පිළිබද නොබෙල් ත්‍යාගය ලබා දෙන ලද්දේ  ‘මහාචාර්ය හෙන්රි බෙකරල් විසින් හදුන්වාදෙන ලද විකිරණශීලීතාවය නැමැති සංකල්පය  මත  සිදුකරන ලද සමුහ පර්යේෂණ වලට පිළිගැනීමක් ලබා දීමේ අරමුණිනි
’

නොබෙල් ත්‍යාගයක් ලබා ගත් ප්‍රථම කාන්තාව කියුරි වේ
වසර අටකට පසුව එනම් 1911 දී ඇය රසායන විද්‍යාව නොබෙල් ත්‍යාගය දිනා ගත්තේ රේඩියම් වෙන්කිරීම මගින් රේඩියම්  සහ පොලෝනියම් නැමැති මුලද්‍රව්‍ය දෙක හදුන්වාදීම සහ  මෙම මුලද්‍රව්‍ය දෙකේ ස්වභාවය සහ සංයුතිය පිළිබද අධ්‍යයනය කිරීම මගින් රසායන විද්‍යාවේ දියුණුවට සිදු කරන ලද  සේවය ඇගයීමක් ලෙසයි
ඉතාම පුදුම සහගත තීරණයක් ලෙස   ස්ටොඩොවිස්කා කියුරි  රේඩියම් වෙන් කිරීමේ ක්‍රියාවලිය සදහා පේටන්ට් බලපත්‍රයක් ලබා ගැනීම ප්‍රතික්ෂේප කළ අතර එබැවින්  විද්‍යාත්මක ප්‍රජාවට මෙම ක්ෂේත්‍රය පිළිබදව  තවදුරටත් අධ්‍යයනය කිරීම සදහා  කිසිදු බාධාවක් නොවීය
ස්ටොඩොවිස්කා කියුරි  නොබෙල් ත්‍යාග දෙකක් දිනා ගැනීමට හෝ ඒවාට හිමිකම් පෑමට හැකි වූ ප්‍රථම පුද්ගලයා විය
වෙනස් වූ ක්ෂේත්‍රයන් දෙකක දී නොබෙල් ත්‍යාග ලබා ගැනීමට හැකි වූ දෙදෙනාගෙන් එක් අයෙක් ඇය වූ අතර අනෙක් පුද්ගලයා වූයේ ලීමස් පෝලිංක් (රසායන විද්‍යාව , සාමය ) නොබෙල්  ත්‍යාග දෙකක් දිනා ගැනීමට හැකි වූ එකම කාන්තාව ලෙස ඇය තවමත් ප්‍රසිද්ධව සිටින අතර වෙනස් වූ විද්‍යා ක්ෂේත්‍රයන් දෙකක් නොබෙල් ත්‍යාගය දිනාගත් එකම පුද්ගලයා ද ඇය විය
කෙසේ වුව ද විද්‍යාව පිළිබදව ප්‍රංශ ඇකඩමිය කාන්තාවන්ට එරෙහිව  ඔවුනගේ පැවති දුර්මතය ඉවත දැමීමට අකමැති වූ අතර  එහි සාමාජිකත්වය ලබා ගැනීම සදහා එක් ඡන්දයකින් ඇය පරාජයට පත්විය
ඇයගෙන් උගත් ශිෂ්‍යාවක් වන මාගරිට් පෙරී  1962 දී  එනම් පියරි කියුරි 1905 දී සාමාජිකත්වය ලබා ගැනීමෙන් වසර 50කට පසුව , ප්‍රථම කාන්තාව ලෙස මෙම ඇකඩමියට තේරී පත්විය
පියරි කියුරිගේ මරණය
1906 අප්‍රේල් 19 වන දින  පියරි කියුරි ඔහුගේ ප්‍රකාශකයාගේ කාර්යාලයෙන් නික්මෙන අතරතුර අනතුරකට මුහුණ පෑමෙන් ජීවිතක්ෂයට පත්විය
ඔහු එම කාර්යාලයට ගමන් කළේ ඔහු විසින් සපයන ලද ලිපියක  වැරදි අඩුපාඩු බැලීම සදහා වන අතර වැඩ වර්ජනයක් හේතුවෙන් එම කාර්යාලය වසා දමා ඇති බව සොයා ගන්නා ලදී
ඉතා තද වර්ෂාව මධ්‍යයේ පාරෙන් අනික් පැත්තට මාරු වන අවස්ථාවේදී අශ්වයන් විසින් පදවන ලද වාහනයක ඔහු ගැටුණු අතර එහි රෝද අතරට හිරවී ඔහුගේ හිස්කබල කුඩු පට්ටම් විය
බොහෝ වේලාවක් විකිරණශීලතාවයට නිරාවරණය වීම නිසා මීට පෙරද ඔහු දුර්වල වී සිටි බව බොහෝ දෙනා පැවසූව ද මෙම අනතුරට හේතු වන්නේ එය බවට ඔප්පු වූ සාධක නොමැත
ටික කලකට පසුව ඇය භෞතික විද්‍යාඥ පෝල් ලැන්ගවින් (තම බිරිද අතහැර ගොස් සිටි විවාහක පුද්ගලයෙක්) සමග  සබදතාවයක් ආරම්භ කළ අතර අවසානයේ දී එය ඇගේ විරුද්ධවාදී සගයන් විසින් මාධ්‍යයට ද ගෙනයන ලදී
ඇගේ විද්‍යාත්මක පර්යේෂණ නිසා ලබා ගත් ප්‍රසිද්ධිය ද අභිබවා ප්‍රංශ ජාතිකයන් විදේශිකයන් නුරුස්සන බව මතුවිය
ලැන්ගවින්ගේ මුනුපුරා වන මයිකල් ලැන්ගවින්  පසු කාලයක දී  ස්ටොඩොවිස්කා කියුරි  ගේ මිනිපිරිය වන හෙලන් ජෝලියට් නැමැත්තිය විවාහ කරගත්තේය
පළවන ලෝක යුද්ධ කාලයේ දී  ස්ටොඩොවිස්කා කියුරි  ජංගම විකිරණශීලි අංශ පවත්වාගෙන ගිය අතර එය පසු කාලයක දී ජනප්‍රිය වුයේ  Petites Curies ( කුඩා කියුරි) ලෙසයි
මෙය පවත්වා ගෙන යන ලද්දේ  තුවාල වූ සොල්දාදුවන් ට ප්‍රතිකාර කිරීමටය
රේඩියම් මගින් ලබා දෙන ලද අවර්ණ  විකිරණශීලි වායු  එනම් පසු කලෙක දී රේඩයම් ලෙස හදුන්වාගත් වායු  යොදා ගෙන සකස් කරන ලද විකිරණශීලී නල මගින් මෙම අංශවලට විදුලිය ලබා දෙන ලදී
ඇය විසින් ලබා ගන්නා ලද රේඩියම් මගින් ඇය මෙම නලවලට රේඩියම් සපයන ලදී
එමෙන්ම  යුද්ධය පටන් ගැනීමෙන් පසුව ඇයගේ සහ ඇයගේ සැමියාගේ නොබෙල් ත්‍යාග යුද්ධය වෙනුවෙන් ඇය පරිත්‍යාග කරන ලදී
පළවන ලෝක යුද්ධය අවසානයේ දී එනම්, 1921 සහ නැවත 1929 දී  ස්ටොඩොවිස්කා කියුරි  ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය තුල සංචාරයක නිරත වූ අතර එහි දී ඇය ඉතාම ජයග්‍රාහී ලෙස පිළිගෙන රේඩියම් පිළිබද පර්යේෂණවලට මුදල් එකතු කිරීම සදහා  ඇයගේ උදව් ලබාගන්නා ලදී
තම විද්‍යාත්මක කාර්යයන් සදහා සහ ඇයට ලැබෙන ප්‍රසිද්ධිය හේතුවෙන් සිදු වූ අවහිරතා ඇය අපහසුතාවයට පත් කළ ද  ඉන් ඇයට තම කාර්යයන් සදහා සම්පත් එක් රැස් කිරීමට හැකියාව ලැබුණි
ඇගේ දෙවැනි ඇමරිකානු ගමනේ දී, 1925 ඇගේ සොහොයුරිය වන බ්‍රොනිස්ලාවා   සමග  පිහිටුවා ගත් වර්සව් රේඩියම් ආයතනයට උපකරණ ලබා ගැනීමට ඇයට හැකියාව ලැබුණි
පසු කලෙක දී ස්ටොඩොවිස්කා කියුරි පැස්චර් ආයතනයෙහි මුලිකත්වය ගත් අතර පැරිස් විශ්ව  විද්‍යාලය මගින් ඇය වෙනුවෙන් සකස් කරන ලද විකිරණශීලී විද්‍යාගාරයේ ද ප්‍රධානියා බවට පත්විය
පෝලන්තයේ 20000 වන පැරණි බැංකු නෝට්ටුවේ මරියා ස්ටොඩොවිස්කා කියුරිගේ ප්‍රතිරූපය අඩංගුවේ
ප්‍රංශයේ 500 වන බැංකු නෝට්ටුවේ මාරි කියුරි සමග පසුබිමේ ඇගේ සැමියා සහ ඇය සමගම නොබෙල් ත්‍යාගය හිමිකරගත් පුද්ගලයා වන පියරි කියුරි ද වේ
මාරියා ස්ටොඩොවිස්කා කියුරිගේ විද්‍යාත්මක පර්යේෂණ (1890 – 91)  සිහි කිරීම සදහා වර්සව්හි  ක්රැකොව්ස්කි ප්‍රෙස්ඩෙමිසි නැමැති ග්‍රාමයේ ඇති විද්‍යාගාරයේ පලකයක් ඉදි කොට ඇත
ඇගේ මරණය
1934  දී සැලැන්ෂස් සැවෝයිහි ඇගේ මරණය සිදුවූයේ (ඇට මිදුලු වර්ධනය නොවීම නිසා )සියලුම රුධිර සෛලවල ඇති ඌනතාවය හේතුවෙනි
මෙය ඇත්ත වශයෙන්ම සිදුවූයේ විකිරණශීලීතාවයට බොහෝ වේලාවක් නිරවරණය වීමෙන් වන අතර විකිරණශීලී ද්‍රව්‍ය වලින් සිදුවන හානිය එකල සොයා ගෙන නොතිබුණු  නිසාවෙනි
එමෙන්ම ඇයගේ බොහෝ කාර්යයන් සිදු කරන ලද්දේ  කිසිදු ආරක්ෂිත පියවරක් අනුගමනය නොකරමින් වන අතර විකිරණශීලී සමස්ථානික රැගත් නළ ඇය විසින් නිතරම තම පොකැට්ටුවේ දමා ගෙන යාම ද තම මේසයේ ලාච්චුවක දමා තිබීමද පුරුද්දක් කරගෙන සිටියාය
එසේ සිදුකළේ මෙම මුලද්‍රව්‍ය අදුරේ දී ලබාදෙන කොළ පැහැයට හුරු නිල් පැහැති ආලෝකය නිසාය
ඇය මිහිදන් කරන ලද්දේ  සෝ  (Sceaux)හි ඇගේ සැමියා මිහිදන් කළ සුසාන භූමියේදීම ය
නමුත් වසර 60 කට පසුව එනම් 1995 දී  ඔවුන් සිදු කළ සේවයට ගෞරව කිරීමක් වශයෙන් ඔවුන් දෙදෙනාගේ භෂ්මාවශේෂ පැරීසියේ පැන්තන් නැමැති ස්ථානයට ගෙන යන ලදී
කියුරි යුවලගේ වැඩිමහල් දියණිය වන ඉරේන් ජෝලියට් කියුරි රසායන විද්‍යාව සදහා 1935 දී  නොබෙ‍ල් ත්‍යාගය දිනා ගත්තේ ඇලුමිනියම් විකිරණශීලී බවත් ඒවා ඇල්ෆා කිරණ සමග  විචර්ෂණය කිරීමෙන් නියුට්‍රෝන පිටකරන බවත් සොයා ගැනීම හේතුවෙනි
ඔවුන්ගේ බාලම දියණිය එනම් ඊවා කියුරි , කියුරි මහත්මිය පිළිබද චරිතාපදානයක් සකස් කරන ලදී
මාරි කියුරි හිමිකරගත් ත්‍යාග

මාරි  කියුරි ලබාගත් ගෞරව සම්මාන 

වර්තමානයේදී ඉතාම ජනප්‍රිය කාන්තා විද්‍යාඥවරියක් වන මාරි කියුරි විද්‍යා ලෝකයේ බොහෝ ත්‍යාග සහ ගෞරව සම්මාන ලබා ගන්නා ලදී
1995 දී  පැරීසියේ ඉතා ප්‍රසිද්ධ පැන්තන්  නැමැති  කොතයට , තම සැමියා සමග මිහිදන් වීමට අවස්ථාව ලබා ගත් ප්‍රථම සහ එකම කාන්තාව ඇය වේ
පියරි සහ ඇගේ ගෞරවය වෙනුවෙන්  කියුරි (සංකේතය Ci ) නැමැති විකිරණශීලීතාවයේ ඒකකය හදුන්වාදෙනු ලැබු අතර පරමාණුක අංක 96 සදහන් වන මුලද්‍රව්‍ය කියුරියම් ලෙස නම් කරන ලදී
ස්ටොඩොවිස්කා කියුරි  ගේ රූපය  1980 දී පෝලන්ත බැංකු නෝට්ටුවක සදහන් වූ අතර බොහෝ මුද්දර සහ කාසි වල ද ඇගේ රූපය අඩංගු විය
ප්‍රංශ ෆ්රෑන්ක් නෝට්ටුව යූරෝ බවට පත් කිරීමට පෙර අවසාන ෆ්රෑන්ක් 500 නෝට්ටුවේ ද ඇය සමග ඇගේ සැමියාගේ  රූපය අඩංගු විය
1943 දී ඔස්කා සම්මානයට නාමයෝජනා ඉදිරිපත් වූ කියුරිගේ ජීවන කතාව පදනම් කරගත් මදාම් කියුරි (Madame Curie) නැමැති චිත්‍රපටියේ ග්‍රී ගාසන් සහ වෝලටර් පිජන් රංගනයෙන් දායක  විය
1988 යාහු ආයතනය විසින්  නිෂ්පාදනය කරන ලද තරුණ අයින්ස්ටයින් (Young Einstein) නැමැති හාස්‍ය උත්පාදක කෘතියේ මාරි කියුරි නැමැති නම එක් චරිතයකට යොදා ගෙන තිබුණි
විකිරණශීලී ලෝහ තුනක් ඇයගේ නමින් නම් කරන ලදී
කියුරයිට් (Curite) , ස්ටොලොවිස්කයිට්(Sklodowskite) සහ  කියුප්රෝ  ස්ටොලොවිස්කයට්  (Cuprosklodowskite)  

පියරි සහ මාරි කියුරි විශ්ව විද්‍යාලය එනම් ප්‍රංශයේ පවතින විශාලතම විද්‍යා තාක්ෂණ සහ වෛද්‍ය විද්‍යාලය , පැරිසීයේ විශ්ව විද්‍යාලයෙන් පසුව බිහි වූ ආයතනයකි
ඇය මෙම ආයතනයේ ඉගැන්වීම් කටයුතු කළ අතර ඇයගේ සහ සැමියාගේ නම මෙම ආයතනයට යොදා ගන්නා ලද්දේ ඔවුනට කරන ගෞරවයක් වශයෙනි
ඔවුන් විසින් රේඩියම් හදුන්වාදෙන ලද විද්‍යාගාරයට මෙම විශ්ව විද්‍යාලය නිවසක් බදුය
ඇයගේ නමින් නම් කරන ලද තවත් ආයතනයක් නම් විද්‍යාව තාක්ෂණය පිළිබද විශේෂයෙන්ම අධ්‍යාපන කටයුතු කෙරෙන නිව්යෝර්ක් නගරයේ මාරි කියුරි යන ආයතනයයි
(Marie Curie M
158 )  එමෙන්ම  කියුරි උසස් අධ්‍යාපන ආයතනය (Curie Metropolitan high school) පිහිටා ඇත්තේ චිකාගෝ හි ඊසාන දිගිනි
එහිදී  තාක්ෂණය නාට්‍ය හා රංග කලාව සහ වෙනත් විෂයන් ඉගැන්වීම් කරනු ලබයි
2007 වර්ෂයේ දී පැරීසියේ පියරි කියුරි උමං දුම්රිය ස්ථානය නැවත වරක් පියරි සහ මාරි කියුරි දුම්රිය ස්ථානය ලෙස නම් කරන ලදී
ජෝසප් සී
මසුර් විසින් සකස් කරන ලද මාරි ස්ටොලොවිස්කා කියුරි මුද්‍රාව විශ්ව විද්‍යාලයේ පෝලන්ත දේශන ශාලාවේ දී දැකගැනීමේ හැකියාව ඇත
ඇයට ගෞරවයක් වශයෙන්  KLM McDonnell Douglas MD –11 නැමැති නම් වෙනස් කරන ලදී
සටහන 

මාරි කියුරි 1867 නොවැම්බර් 07 -  1934 ජූලි 04 මාරි ස්ටොලොඩොවස්කා කියුරි හෙවත් මාරි ස්කෝලොඩොස්කා කියුරි පෝලන් යන ජාතියෙන් ශික්ෂණය ලද භෞතික විද්‍යාඥවරියක් සහ රසායන විද්‍යාඥවරියක් විය
ඇය විකිරණශීලිතාව පිළිබද අංශයේ පුරෝගාමියා වු අතර, දෙවරක් නොබෙල් සම්මානයෙන් පිදුම් ලද ඇය මෙම කාලයේ වෙනස් විද්‍යා අංශ දෙකකින් නොබෙල් ත්‍යාගය දෙවරක් දිනා ගත් එකම තැනැත්තිය වුවාය
එමෙන්ම පැරිස් විශ්වවිද්‍යාලයේ ප්‍රථම කථිකාචාර්යය වරිය වුයේ ද ඇයය
ඇය උපත ලැබුවේ රුසියානු අධිරාජ්‍යයේ පෝලන්ත කොංග්‍රසයේ පිහිටා ඇති වර්සාවෝ හිදි වන අතර ඇයගේ පවුලේ පිරිස ඇයට වයස අවුරුදු 24 ක් වන තුරු එහි වාසය කළාය
1891 දී ඇය සිය වැඩිමහල් සොහොයුරිය අනුගමනය කරමින් ඉගෙනීම් කටයුතු සදහා පැරීසියට ගිය අතර එහිදි ඇය ඇයගේ උසස් උපාධිය ලබාගත්තාය
ඇය පැරීසියේ හා වර්සාවොහි කියුරි ආයතන පිහිටුවනු ලැබීය
ඇය අයිරින් ජුලියම් කියුරි යන තෙවන නොබෙල් ත්‍යාගලාභි තැනැත්තියගේ පුතු වන පියරේ කියුරි සමග විවාහ විය
ඔහු ඇය හා සමකාලීනව නොබෙල් ත්‍යාගයෙන් පිදුම් ලද්දියක වුවාය
දේශා ප්‍රේමී ඇය ප්‍රංශයේ කාර්යක්ෂමව සිටින අතරතුර ඇය කිසිදිනෙකවත් ඇයගේ ජාතිය වන පොලිෂ් අනන්‍යතාව නැති කරගත්තේ නැත
කියුරි ඇය ගවේෂණය කළ (1898) පළමු වන නව රසායනික මූලද්‍රව්‍ය පොලෝනියම් ලෙස තමා උපන් රට වෙනුවෙන් නම් කළ අතර 1932 දී ඇය රේඩියම් ආයතනයක් (දැන් එය ස්කොලොඩෙවෙස්කා - කියුරි ආයතනය) තම උපන් ගම වන වර්සාවෝහි පිහිටු වනු ලැබුවාය
එය ඇයගේ වෛද්‍ය ශිෂ්‍ය සහෝදරිය වන ඇය සේම පැරිසියේ අධ්‍යාපනය ලබා තිබුණු බ්රොනිස්ලා වේ නැමැත්තියගේ ප්‍රධානත්වය යටතේ පවත්වාගෙන යනු ලැබුවාය
මූලාශ්‍ර

බාහිර සබැඳි 

Out of the Shadows- භෞතික විද්‍යාඥවරිය
 Pierre Curie and Marie Sklodowska
සියවසක මිනිස් දැනුමට 
 The official web page of Maria Curie Skłodowska University in Lublin, Poland  in English
Detailed Biography at Science in Poland website
with quotes, photographs, links etc
European Marie Curie Fellowships
 Marie Curie Fellowship Association 
 Marie Curie Cancer Care, UK
 Marie Sklodowska Curie
Her Life as a Media Compendium  
 Marie and Pierre Curie and the Discovery of Polonium and Radium Chronology from nobelprize
org
 Annotated bibliography of Marie Curie from the Alsos Digital Library 
 Obituary, New York Times, 5 July 1934 Mme
Curie Is Dead
Martyr to Science
 Some places and memories related to Marie Curie
 Marie Curie on the 500 French Franc and 20000 old Polish zloty banknotes
– Animated biography of Marie Curie on DVD from an animated series of world and American history – Animated Hero Classics distributed by Nest Learning
– Live Action portrayal of Marie Curie on DVD from the Inventors Series produced by Devine Entertainment
– Portrayal of Marie Curie in a television mini series produced by the BBC
 1903 Nobel Prize in Physics and 1911 Nobel Prize in Chemistry – Nobel committee page
presentation speech, her award lecture etc
"Marie Curie and the Study of Radioactivity"  at American Institute of Physics website
(Site also has a short version for kids entitled "Her story in brief
)

චරිත කතා

පෝලන්ත විද්‍යාඥයෝ
ප්‍රංශ විද්‍යාඥයෝ
විද්‍යාඥයෝ
භෞතික විද්‍යාඥයෝ
1867 උපත්
1934 මරණ
මුල්ම මධ්‍යතන යුගයේදී (ක්‍රි
ව 400 – 1450) සාමභාව්‍ය සාහිත්‍ය පිළිබඳව ඇති දැනුමෙහි අඩු වීමක් දක්නට තිබුණි
මෙම කාලසීමාව තුළදී යුරෝපයෙහි මුල් යුග වල ඉතිහාසය පිළිබඳව දැනුම සහ වාර්ථා‍ එක්රැස් කර තබාගත් ස්ථානය වුයේ රෝමානු කතෝලික පල්ලිය තාපසවරුන්, පැවිද්දන් සහ පුජකවරුන් විසින් මෙම ඓතිහාසික කාලසීමාව මුල්ම නූතන චරිතාප්‍රදාන ලිවීම සඳහා භාවිතා කරන ලදී
මේ සඳහා ඔවුන් වස්තු බීජ කරගනු ලද්දේ පල්ලි වල පියවරුන්, ආගම වෙනුවෙන් කැපවූවන් පාප්වහන්සේ සහ අනෙකුත් ශාන්තු වරයන්ය
ඔවුන්ගේ මෙම කෘති පොදු ජනතාවගේ මහත් ප්‍රබෝධයට හේතු වු අතර ක්‍රිස්තියානි ධර්මය පිළිබඳ සංවාදයට මාතෘකාවක් වුණි
ශාන්තුවරයාගේ චරිතාප්‍රදානය බලන්න
මෙම කාලසීමාවේදි රචිත ඉහතින් සඳහන් කරන ලද ආකෘතියට සමාන නොවු චරිතාප්‍රදානයක් වනුයේ චාලිමේන් ගේ චරිතය අලලා ඔහුගේ අමාත්‍යයෙකු වු අයින්හාඩ් විසින් කල කෘතියකි
මධ්‍යතන යුගයෙහි අගභාගය වන විට චරිතාපදාන ක්‍රිස්තියානි පල්ලි ආශ්‍රිතව රචනා වීම අවම වු අතර රජවරුන්, නයිට්වරුන් සහ කෲර පාලකයන් අරඹයා චරිතා ප්‍රධාන රචනාවීම ආරම්භ වුණි
මෙලෙස රචිත අතිශය ජනප්‍රිය චරිතාපදානයක් වනුයේ සර් තෝමස් මැලරි‍විසින් රචිත “Le Morte d’ Arthur” නම් කෘතියයි
මෙය ආතර් රජුගේ ජීවින වෘතාන්තය සහ ඔහුගේ රවුම් මේසයෙහි නයිට්වරුන් පිළිබඳව රචනා වූවකි
මැලරිගෙන් පසුව පුනරුදය සමයේදී ඇති වු මානව වාදය පිළිබඳව වු අවධාරණයත් සමග චිත්‍ර ශිල්පීන් සහ කවියන් වැනි ලෞකික මාතෘකාවන් මත පදනම් ව  ස්වභාෂාවෙන් චරිතාපදාන රචනා කිරීම ආරම්භ වුණි
ජොර්ජියෝ වසාරි ගේ Lives of the Artists (1550) නම් කෘතිය ලෞකික ජීවිත හා පදනම්ව රචනා කරන ලද චරිතාපදාන අතරින් ප්‍රමුඛ ස්ථානයක් ගනී
වසාරි විසින් ඔහුගේ ක්ෂේත්‍රයෙහි කිර්තිමත් පුද්ගලයින් නිර්මාණය කල අතර ඒවා ඉතාමත් ඉහළින් අලෙවි වු කෘතින් විය
මෙලෙස ඇති වු තවත් වර්ධනයන් දෙකක් සලකා බැලිය යුතුය
එනම් 15 වන ශත වර්ෂයේදී මුද්‍රණාගාර වල වර්ධනය වීමත් සාක්ෂරතාවයෙහි වු වර්ධනයත්ය
ඉංගිසි භාෂාවෙන් සිදු කරන ලද චරිතාපදාන වල ආරම්භය සිදු වුයේ 8 වන හෙන්රි රජුගේ රාජ්‍ය කාලයේදීය
ජෝන් ෆෝක්ස්ගේ Acts and Monuments (1563) වඩාත් හොඳින් ප්‍රසිද්ධව ඇත්තේ Foxe’s Book of Martyrs ලෙසය
මෙය චරිතාපදාන වල මුල්ම ශබ්ද කෝෂය වු අතර එය පොදු ජන ජිවිතය පිලිබඳව අවධානය යොමු කල තෝමස් ෆුලර්ගේ The History of the Worthies of England (1662) නම් කෘතියට පසුව ඇති විණි
org/wiki/Biography#Middle_Ages_and_Renaissance
නීල් ඇල්ඩෙන් ආම්ස්ට්‍රෝන් (1930 අගොස්තු 05 - 2012 අගෝස්තු 25) යනු හිටපු ඇමරිකානු ගඟනගාමියෙකු, පර්යේෂණ ගුවන් නියමුවකු, විශ්ව විද්‍යාල මහාචාර්යවරයෙකු සහ ඇමෙරිකානු එක්සත් ජනපද නාවික ගුවන් නියමුවකු ද වෙයි
ඔහු සඳ මත පා තැබු ප්‍රථම පුද්ගලයාය
ඔහුගේ ප්‍රථම අභ්‍යවකාශ ගමන සිදු කරනු ලැබුයේ 1966 දී ජෙමිනි 8 යානයෙන් වන අතර ඔහු එහි අණදෙන නියමුවා විය
මෙම මෙහෙයුමේ දී ගුවන් නියමු ඩේවිඩ් ස්කොට් සමග එකතුව ඔහු විසින් මුල්ම පිරිස් බලයක් ඇතිව අභ්‍යවකාශ යානා දෙකක් තටාක ගත කරන ලදී
ආම්ස්ට්‍රෝන්ගේ දෙවන සහ අවසාන අභ්‍යවකාශ ගමන සිදු කරන ලද්දේ 1969 ජුලි 20 වන දා ය
ඒ ප්‍රථම වරට සඳ මත පා තැබීමේ මෙහෙයුමත් සමගය
ඔහු මෙම මෙහෙයුමෙහි ඇපලෝ 11 යානයෙහි අණදෙන නිළධාරියා විය
මෙකී සුප්‍රසිද්ධ මානව වර්ගයාගේ ඉදිරි ගමනට තැබු යෝධ පියවරත් සමගින් ආම්ස්ට්‍රෝන් සහ එඩ්වින් ඕල්ඩ්‍රින් මුල්ම වරට චන්ද්‍රයාගේ පෘෂ්ඨය මතට පා තබා පැය 2  ක කාලයක් මුළුල්ලේ සඳ ගවේෂණය කළහ
ඔවුන් මෙලෙස ගවේෂණය සිදු කරන අවස්ථාවන්හි දි ඔවුනට සහය දක්වමින් මයිකල් කොලින්ස් චන්ද්‍ර පෘෂ්ඨයට ඉහළින් කක්ෂගත විය
ආම්ස්ට්‍රෝන් හට Congressional Space Medal of Honor නම් සම්මානය මේ සඳහා හිමි වුණි
ගඟනගාමියෙකු වීමට ප්‍රථම ආම්ස්ට්‍රෝන් එක්සත් ජනපද නාවික හමුදාවෙහි සේවය කළ අතර කොරියානු යුධ සමයේදී ක්‍රියාකාරී සමාජිකයෙකු විය
මෙකී යුධ සමයෙන් පසු ඔහු අධිවේගී ගුවන් මධ්‍යස්ථානයක් වන National Advisory Committee for Aeronautics (NACA) හි පර්යේෂණ ගුවන් නියමුවකු ලෙස සේවය කළ අතර එහි දී ඔහු විවිධ වර්ගයේ ගුවන් යානා වලින් ගුවන් ගමන් 900 කටත් වඩා සිදු කර තිබුණි
මෙම මධ්‍යස්ථානය දැනට හඳුන්වනු ලබන්නේ Dryden Flight Research Center නමිනි
පර්යේෂණ ගුවන් නියමුවකු ලෙස ඔහු F – 100 Super Sabre A සහ C ගුවන් යානයෙහි, F – 101 Voodoo සහ Lockheed F – 104 A Starfighter යන යානා වල සේවය කර ඇත
මීට අමතරව Bell X – 1B, Bell X – 5, North American X – 15, F – 105 Thunderchief, F – 106 Delta Dart, B – 47 Stratojet, KC – 135 Stratotanker සහ Paresecv යන යානාවල ද පියාසර කර ඇත
ඔහු Purdue සරසවියෙන් උපාධි ලැබුවෙකි
පුද්ගලික ජීවිතය 
1930 අගෝස්තු 5 වැනිදා, ඔහියෝ ප්‍රාන්තයෙහි වැපකොනේටා නගරයේ දී වයෝලා ලුවීස් ට සහ ස්ටීවන් කෙනෙග් ට දාව ආම්ස්ට්‍රෝන් උපත ලැබීය
ඔහුට ජූන් නම් බාල සොහොයුරියක් ද ඩීන් නම් බාල සහෝදරයෙකු ද විය
ඔහුගේ පියා ඔහියෝ ප්‍රාන්ත රාජ්‍යයේ විගණකයෙකු විය
එම නිසා ඊළග වසර 14 තුළ ඔහුගේ පවුල ට ප්‍රාන්තය පුරා නගර 16 කට පදිංචිය මාරු කිරීමට සිදුවිය
ආම්ස්ට්‍රෝන්ට ගුවන් යානා ගැන උනන්දුව ඇති වූයේ වයස අවුරුදු දෙකේදී පමණ ය
එකල ඔහුගේ පියා ඔහුව ක්ලීව්ලන්ඩ් හි තිබූ ගුවන් තරඟ නැරඹීමට රැගෙන ගොස් ඇත
වයස පහේදී හෝ හයේදී ඔහුට පළමු ගුවන් ගමන් අත්දැකීම ලැබුණි
1944 දී ඔහුගේ පවුල අවසාන වරට නැවතත් වැපකොනේටා නගරයට පැමිණියහ
එහිදී ආම්ස්ට්‍රෝන්ග් බ්ලූම් උසස් පාඨශාලාවට ඇතුල් විය
ඔහු වැපකොනේටා ගුවන්තොටේදී ගුවන් යානා නියමු පුහුණුවක් ලැබීය
තම 16 වැනි උපන්දිනය දා ශිෂ්‍ය ගුවන් සහතිකයක් ලබාගත් ඔහු අගෝස්තු මාසයේදි සිය ප්‍රථම ගුවන් ගමන තනිවම සිදු කළේය
ඒ රියදුරු බලපත්‍රයවත් ලබා ගැනීමට පෙරයි
ආම්ස්ට්‍රෝන්ග් ක්‍රියාකාරි බාලදක්ෂයෙකු වූ අතර ඇමරිකානු බාලදක්ෂ වැඩසටහනේ ඉහළම තනතුර වූ 'Eagle Scout' තනතුර ලබාගත්තේය
ආම්ස්ට්‍රෝන් හට බාලදක්ෂ ව්‍යාපාරය විසින් Distinguished Eagle Scout සම්මානය සහ Silver Buffalo සම්මානය ප්‍රදානය කෙරුනි
1969 ජුලි 18 වැනිදා චන්ද්‍රයා වෙත පියාසැරිය කරන අතරතුර ආම්ස්ට්‍රෝන් ඉඩාහෝ ප්‍රාන්තයේ පැවති ජාතික බාලදක්ෂ ජම්බෝරියට සහභාගි වූ බාලදක්ෂයන් හට සිය ශුභාශිංසන යැවීය
ආම්ස්ට්‍රෝන් චන්ද්‍රයා වෙත ගෙන ගොස් නැවත රැගෙන ආ පෞද්ගලික අයිතම කිහිපය අතර ලෝක බාලදක්ෂ ලාංඡනයක් ද විය
1947 දී, වයස 17 ක් වූ ආම්ස්ට්‍රෝන් පර්ඩූ විශ්වවිද්‍යාලයේදී ගගනයාත්‍රා ඉංජිනේරු විද්‍යාව හැදෑරුවේය
නාවික හමුදා සේවය 

1949 ජනවාරි 26 දා ආම්ස්ට්‍රෝන්ව නාවික හමුදා සේවයට කැඳවන ලදී
වෛද්‍ය පරීක්ෂනවලින් පසු 1949 පෙබරවාරි 24 දා මිඩ්ෂිප්මන් තනතුරට පත්විය
1949 සැප්තැම්බර් 9 වැනිදා ඔහු පියාසැරි පුහුණුව සඳහා වූ T-6 ටෙක්සන් ගුවන් යානයක් තනිවම පියාසර කළේය
1950 මාර්තු 2 වැනිදා ඔහු ගුවන් යානා ගෙනයනා නෞකාවක් වූ USS Cabot මතට ගුවන්‍ යානයක් ගොඩබෑවේය
1950 අගෝස්තු 16 වැනිදා නාවුක හමුදාව ඔහුට දන්වා සිටියේ ඔහු නාවික ගුවන්නියමුවෙක් ලෙස සම්පූර්ණ සුදුසුකම් ලබා ඇති බවයි.

1950 නොවැම්බර් 27 වැනිදා ආම්ස්ට්‍රෝන්ග්ව VF-51 නම් ජෙට් කණ්ඩායමේ නියමුවෙක් ලෙස පත් කරන ලදී
එහි ලාබාලතම නිළධාරියා වූ ඔහු 1951 ජනවාරි 5 වැනිදා පළමු වතාවට ජෙට් ගුවන් යානයක් පියාසර කළේය
ඒ ග්‍රමන් F9F පැන්තර් යානයකි
1951 ජුනි 5 වැනිදා ආම්ස්ට්‍රෝන්ග්ව Ensign තනතුරට උසස් කරන ලද අතර ඊට දින දෙකකට පසුව ඔහු පළමුවරට ජෙට් යානයක් ගුවන්යානා වාහක නෞකාවක් මතට ගොඩබෑවේය
ඒ USS Essex මතටයි
1951 ජුනි 28 වැනිදා, Essex කොරියාව බලා යාත්‍රා කිරීම ඇරඹූ අතර VF-51 එහි පොළොවේ ඉලක්ක වලට පහර දෙන (ground-attack) ගුවන්යානය ලෙස ක්‍රියා කළේය
1951 අගෝස්තු 29 දා ආම්ස්ට්‍රෝන් පළමු වරට කොරියානු යුද්ධයට සහභාගී වූයේ ය
ඒ සොන්ග්ජින් හි ගුවන් ඡායාරූප ලබාගැනීමේ මෙහෙයුමකදීය
ඉන් දින පහකට පසු ඔහු සන්නද්ධ විහිදුම් මෙහෙයුමක් සඳහා සහභාගි විය
ඒ මාජොන්-නි නම් ගම්මානයට දකුණින් ඇති ප්‍රමුඛ ප්‍රවාහන සහ ගබඩා පහසුකම් ඇති ප්‍රදේශයක් මතිනුයි
ආම්ස්ට්‍රෝන්ග්ට අනුව ඔහු පොළොවට බෝම්බ හෙලීම සඳහා පහළ උන්නතාංශයක පැ
560 ක පමණ වේගයකින් පියාසර කරමින් සිට ඇති අතර කඳු අතර උගුලක් ලෙස ඇද තිබූ කේබලයක ඔහුගේ යානය ගැටී ඇත
පොළොවට මීටර් 150 ක් පමණ උසින් ගමන් ගද්දී සිදුවූ මෙම අනතුරින් යානයේ එක් තටුවක අඩි 6ක ප්‍රමාණයක් විනාශ විය
එම ප්‍රදේශය තුලදී බරපතළ ලෙස ගුවන්යානා-මර්ධන-අවි වලින් වෙඩි ප්‍රහාර එල්ල වුවද ඒවා ආර්ම්ස්ට්‍රෝන්ගේ යානයේ නොවැදුනි
නමුත් USS Essex නෞකාවේ අණ දෙන නිළදාරියාට මුලින් ලැබුණු වාර්තාවේ සඳහන් වූයේ ආම්ස්ට්‍රොන්ගේ F9F පැන්තර් යානය ගුවන්යානා-නාශක අවි වලින් එල්ල වූ ප්‍රහාර වලට හසුවූ බවටයි
යානයට දරුණු ලෙස හානි වුවද එය නැවත සතුරු කලාපයෙන් පිටතට ගෙන ඒමට ආම්ස්ට්‍රෝන්ග් සමත්විය
පාර්ශවික සමබරතාවය පාලනය කිරීම සඳහා තිබූ ගුවන් යානා තටු විනාශ වී තිබූ නිසා යානය නැවත ආරක්ෂිතව ගොඩබසීමට නොහැකි විය
ආම්ස්ට්‍රෝන්ට තිබූ එකම බලාපොරොත්තුව වූයේ යානයෙන් පිටතට පැනීමේ ක්‍රියාවලියයි (ejection)
එමගින් ආසනයත් සමගම නියමුවාව යානයෙන් වෙන් කෙරෙන අතර ආසනයේ ඇති පැරෂූටයක් මගින් ඔහුව ආරක්ෂිතව පොළොවට පතිත කළ හැක
ආම්ස්ට්‍රෝන් ඉලක්ක කළේ මුහුද මතදි යානයෙන් ඉවත් වී ජලයට පතිත වී, ඉන් පසු ගලවාගැනීමේ හෙලිකොප්ටර යානයක් පැමිණෙන තෙක් බලා සිටීමටයි
නමුත් සුළඟට අසුවූ පැරැෂූටය නැවත ගොඩබිම් පෙදෙසට ගසා ගෙන ගියේය
ගොඩබිමට පතිත වූ ඔහුව මිතුරෙකු විසින් ජීප් රථයකින් රැගෙන යන ලදි
ඔහුගේ ගුවන්යානය වූ F9F BuNo 125122 හි සුන්බුන් සොයාගත නොහැකි විය
ආම්ස්ට්‍රෝන් කොරියාවේදී පැය 121 ක ගුවන් කාලයක් තුල මෙහෙයුම් 78 කට සහභාගි විය
කොරියානු යුද්ධයේදී මියගිය එක්සත් ජනපද නාවික හමුදා භටයින් 492 න් 27 දෙනෙක් USS Essex හි සේවය කළ අය විය
මෙහෙයුම් 20 ක් සඳහා ආම්ස්ට්‍රෝන්ග් හට Air Medal නොහොත් ගුවන් පදක්කම ද, තවත් මෙහෙයුම් 40 ක් සඳහා Gold Star දෙකක්ද, Korean Service Medal, Engagement Star, National Defense Service Medal සහ United Nations Korea Medal ද හිමි විය
පරීක්ෂන නියමු 

පර්ඩූ සරසවියෙන් ඉවත් වීමෙන් පසු ආම්ස්ට්‍රෝන් පර්‍යේෂක පරීක්ෂණ ගුවන් නියමුවෙකු ලෙස සේවය කළේය
ඔහු එඩ්වර්ඩ්ස් ගුවන්හමුදා මූලස්ථානයේ ඇති අධිවේගී ගුවන් මධ්‍යස්ථානයක් වන National Advisory Committee for Aeronautics (NACA) හි රැකියාවක් සඳහා ඉල්ලුම් කෙරුවේය
නමුත් එහි ඇබෑර්තුවක් නොතිබූ නිසා ඔහුගේ අයදුම්පත ක්ලීව්ලන්ඩ් හි ඇති ලුවිස් ගුවන් ප්‍රචාලන විද්‍යාගාරයට හරවා යවන ලදී
1955 මාර්තු 1 වැනිදා ආම්ස්ට්‍රෝන් එහිදී පළමු වරට පරීක්ෂණාත්මක ගුවන් ගමනක් සිදු කළේය
ඔහු ක්ලීව්ලන්ඩ් හි සේවය කළේ සුලු කාලයක් පමණි
1955 ජුලි 11 දින ඔහු NACA අධිවේගී ගුවන් මධ්‍යස්ථානයේ සේවයට වාර්ථා කරන ලදි
අභ්‍යාවකාශගාමී වෘත්තිය 
1958 ජුනි මාසයේ ආම්ස්ට්‍රෝන්ව එක්සත් ජනපද ගුවන් හමුදාවේ Man In Space Soonest වැඩසටහනට තෝරගත් නමුත් උසස් පර්යේෂණ ව්‍යාපෘති ඒජන්සිය එම වැඩසටහනට ප්‍රතිපාදන සැපයීම නවත්වන ලදී
ඒ වෙනුවට පසුව ඉදිරිපත්වුනේ නාසා ආයතනයේ මර්කරි ව්‍යාපෘතියයි
නමුත් එහි අභ්‍යාවකාශගාමියෙකු ලෙස ඉදිරිපත් වීමට හැකිවූයේ හමුදා පරීක්ෂන නියමවුනට පමණක් වූ අතර ආම්ස්ට්‍රෝන් සිවිල් පරීක්ෂන නියමුවෙක් වූ නිසා එයට සහභාගි විය නොහැකි විය
1960 නොවැම්බර් මස ඔහුව X-20 ඩයින-සෝර් නම් හමුදා ගුවන් යානයට නියමු උපදේශකයෙකු ලෙස තෝරාගන්නා ලදි
ඉන් වසර දෙකකට පසු 1962 මාර්තු 15 දා, ආම්ස්ට්‍රෝන් X-20 නම් ගුවන් යානය සඳහා තෝරාගත් නියමු-ඉංජිනේරුවන් හත්දෙනා අතරට ඇතුළත් විය
1962 අප්‍රේල් මස නාසා ආයතනය නිවේදනය කළේ ජෙමිනි ව්‍යාපෘතිය සඳහා දෙවන ගගනගාමීන් කණ්ඩායමක් බඳවා ගන්නා බවත් මෙවර සිවිල් පරීක්ෂන නියමුවන්ට ද ඉල්ලුම් කළ හැකි බවයි.  1962 මැයි මස සියැටල් වර්ල්ඩ්'ස් ෆෙයාර් වෙත ගිය ආම්ස්ට්‍රෝන් එහි තිබූ අභ්‍යාවකාශ ගවේශනය ගැන වූ සමුළුවකට සහභාගි විය
සියැටල් සිට නැවත පැමිණි ඔහු අභ්‍යවකාශගාමියෙකු වීමට ඉල්ලුම් කළේය
ඔහුගේ ඉල්ලුම් පත්‍රය එහි ළඟාවුනේ ඉල්ලුම් පත් යැවිය හැකි අවසාන දිනය වූ 1962 ජුනි 1 වැනිදාට සතියකටත් පසුවයි. කෙසේ නමුත් එඩ්වර්ඩ්ස් හමුදා මූලස්ථානයේ ආම්ස්ට්‍රෝන් සමග සේවය කළ ඩික් ඩේ නම් ගුවන් විඩම්බක විශේෂඥයා හට ඔහුගේ ඉල්ලුම් පත්‍රය හමුවී ඇති අතර ඔහු කිසිවෙකුට නොදැනෙන ලෙස එය ඉල්ලුම් පත්‍ර ගොඩට දමා ඇත
ජුනි මස අවසානයේ බෲක්ස් ගුවන් හමුදා කඳවුරේදි ආම්ස්ට්‍රෝන් වෛද්‍ය පරීක්ෂනයකට ලක් වූවේය
මෙම පරීක්ෂනය වේදනාකාරි සහ තේරුමක් නැති එකක් බවට අයදුම්කරුවන් විස්තර කර ඇත
නාසා හි පියාසැරි කාර්ය මණ්ඩල මෙහෙයුම් අධ්‍යක්ෂක, ඩිකී ස්ලේටන්, 1962 සැප්තැම්බර් 13 ආම්ස්ට්‍රෝන් අමතා ඔහු නාසා අභ්‍යවකාශගාමී බලකායට එකතු වීමට කැමැතිදයි විමසීය
පැකිළීමකින් තොරව ඔහු එයට කැමති විය
දින තුනක් යනතෙක් එම තෝරාගැනීම් රහසිගතව පැවතුනද එම වර්ෂයේ මුල සිටම මාධ්‍ය වාර්තා කලේ ආම්ස්ට්‍රෝන් "පළමු සිවිල් අභ්‍යාවකාශගාමියා" ලෙස තෝරාගනු ඇති බවයි. මෙම කණ්ඩායමට තෝරාගෙන තිබුණේ සිවිල් නියමුවන් දෙදෙනෙකු පමණි
ඒ ආම්ස්ට්‍රෝන් සහ එලියට් සී ඒ දෙදෙනායි
1962 සැප්තැම්බර් 17 තිබූ මාධ්‍ය හමුවකදී නාසා ආයතනය ව්සින් දෙවැනි ගගනගාමීන් කණ්ඩායම ප්‍රසිද්ධියට පත් කරන ලදී
මර්කරි 7 ගගනගාමී කණ්ඩායමට වඩා මොවුන් වයසින් බාල සහ අධ්‍යයන සුදුසුකම් වලින් ඉහළ විය
මයිකල් කොලින්ස් පැවසුවේ අභ්‍යවකාශගාමී බලකායේ සිටි වැඩිම පළපුරුද්දක් තිබූ පරීක්ෂණ නියමුවා ආම්ස්ට්‍රෝන් බවයි.

ජෙමිනි වැඩසටහන

ජෙමිනි 5 

1965 පෙබරවාරි 8 වැනිදා, ආම්ස්ට්‍රෝන් සහ එලියට් සී ජෙමිනි 5 මෙහෙයුමේ උපස්ථ කණ්ඩායම ලෙස පත් කරන ලදී
(උපස්ථ කණ්ඩායම යනු මෙහෙයුමේ ප්‍රධාන කණ්ඩායමට යම් කිසි හේතුවක් නිසා මෙහෙයුමට සහභාගී වීමට නොහැකි වුවහොත් ඒ වෙනුවට සහභාගී වන කණ්ඩායම ය
) ඔවුන්ගේ කාර්‍ය වූයේ මෙහෙයුමේ ප්‍රධාන කන්ඩායම වූ ගෝඩන් කූපර් සහ පීට් කොන්රාඩ් ට සහය වීමයි
මෙහෙයුමේ මූලික අරමුණු වූයේ අභ්‍යාවකාශයේදී යානා දෙකක් මුනගැහෙන ආකාරය පුහුණු වීම සහ දින 7ක පමණ අභ්‍යාවකාශ ගමනකට අවශ්‍ය ක්‍රියා පටිපාටි සහ උපකරණ පිළිබඳ අවබෝධයක් ලබාගැනීමටයි
චන්ද්‍රයා වෙත යන ගමනක් සඳහා ඒවා අත්‍යාවශ්‍ය විය
අගෝස්තු 21 වැනිදා ප්‍රධාන කන්ඩායම සමග මෙහෙයුම දියත් විය
ආම්ස්ට්‍රෝන් සහ සී කෙනඩි තුඩුවේ සිට සාර්ථක දියත් කිරීම නැරඹූහ
යානා හමුව වැළැක්වීමට හේතුවූ ඉන්ධන කෝෂවල කුඩා ගැටලුවක් හැරෙන්නට මෙහෙයුම යම්තාක් දුරට සාර්ථකව නිමවිය
ජෙමිනි 8 

ජෙමිනි 8 මෙහෙයුම සඳහා නියම කෙරුණු කණ්ඩායම 1965 සැප්තැම්බර් 20 වැනිදා නිවේදනය කරන ලදී
ඒ අනුව ඩේවිඩ් ස්කොට් ප්‍රධාන නියමුවා ලෙසත් ආම්ස්ට්‍රෝන් අණ දෙන නිළදාරියා ලෙසත් පත් කරන ලදී
මීට අමතරව පීට් කොන්රාඩ් සහ රිචඩ් ගෝඩන් උපස්ථ කණ්ඩායම ලෙස පත් කරන ලදී
ආම්ස්ට්‍රෝන් ගේ ප්‍රථම අභ්‍යාවකාශ ගමන වන ජෙමිනි 8 විය
එමගින් ඔහු අභ්‍යාවකාශයට ගිය පළමු එක්සත් ජනපද සිවිල් වැසියා බවට පත් විය
(සෝවියට් සංගමයේ ගගනගාමී වැලන්ටිනා තෙරෙශ්කෝවා 1963 ජුනි 16 වැනිදා අභ්‍යාවකාශයට ගිය පළමු සිවිල් වැසියා බවට පත් විය
))

ජෙමිනි 8, 1966 මාර්තු 16 වැනිදා දියත් විය
එතෙක් සිදු වූ සංකීර්ණම මෙහෙයුමක් වූ මෙහිදී වෙනත් (නියමුවන් රහිත) යානයක් සමග හමුවී එයට සම්බන්ධ වීමත්, ඩේවිඩ් ස්කොට් විසින් දෙවැනි ඇමරිකානු අභ්‍යාවකාශ ඇවිදීම සිදු කිරීමත් ප්‍රධාන ඉලක්ක විය
මෙහෙයුම සැලසුම් කරන ලද්දේ පැය 75 ක් (එනම් පරිභ්‍රමණ 55 ක්) තුල සිදු කිරීමට යි
අභ්‍යාවකාශයේදී සම්බන්ධ වීමට සඳහා යොදාගන්නා ඇජීනා නම් නියමු-රහිත යානය නැගෙනහිර සම්මත වේලාවෙන් 10
00 ට දියත් කරන ලද අතර 11
02 ට ආම්ස්ට්‍රෝන් රැගත් ටටිටන් II රොකට්ටුව දියත් විය
ඔවුන් විසින් ඉතිහාසයේ ප්‍රථම වරට අභ්‍යාවකාශයේදී යානා දෙකක් තටාකගත කරන ලදී
කණ්ඩායමට පොළොව සමග තිබූ රේඩියෝ සමබන්ධය කඩින් කඩ විසන්ධි වීමට හේතුව වූයේ පොළොවේ ප්‍රමාණවත් තරම් පණිවුඩ ලබාගැනීමේ මධ්‍යස්ථාන නොතිබූ නිසයි
මෙසේ සම්බන්ධය විසන්ධි වී තිබූ අවස්ථාවක එක් වරම ඇජීනා යානය භ්‍රමණය වීමකට ලක් විය