Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
සංයුක්ත පත්‍රිකාවල පත්‍රිකා යුගළ දෙකකි
පුෂ්ප මංජරිය පත්‍රයක අක්ෂයෙන් ඇති වී වර්ධනය වේ
සාමාන්‍යයෙන් එක් පුෂ්ප මංජරියක එක් ඵලයක් ඇති වේ
ඵලය ගෝලාකාරය
බීජ ජලාබුජ ප්‍රරෝහණය පෙන්නුම් කරයි
Xylocarpus Mekongensis

කුලය-Meliaceae

මීටර් 3-6ක් පමණ උසට වැඩෙක ශාකයකි
බොහෝ දුරට Xylocarpus Granatum විශේෂයට සමානය
කඳ රළු වන අතර තද දුඹුරු පාට පොත්තක්  ඇත
අතු ප්‍රමාණය අඩු‍ය
හොඳින් වර්ධනය වූ පටි මුල් ඇත
සංයුක්ත පත්‍ර ඒකාකාරීව පිහිටා ඇත
තද දුඹුරු පාට නාරටියක් සහිත එක් පත්‍රයක පත්‍රිකා යුගළ දෙකකි
එක් පත්‍රයක් සෙන්ටි මීටර් 2-4ක් පමන පළල වන අතර සෙන්ටි මීටර් 4-6ක් පමණ දිගය
එක් පුෂ්ප මංජරියක පුෂ්ප 2-3ක් ඇත
පුෂ්පයක මනි පත්‍ර හා පුෂ්ප දළ 4 බැගින් ඇත
ඵලයේ විශ්කම්භය සෙන්ටි මීටර් 8ක් පමණ වේ
5.කොන්තාලන්(Xylocarpus Rumphii)

කුලය-Meliaceae

මීටර් 20-40ක් පමණ උසට වැඩෙන ඉතා හොදින් අතු බෙදී ඝනව පත්‍ර පිහිටා ඇති ගසකි
සාමාන්‍ය කඩොලාන ප්‍රජාවට ඈතින් වැලි සහිත පොළොවේ වඩදිය මට්ටමට ඉහළින් හට ගනී
කඳ ඉතා ශක්තිමත්ය
කඳේ බාහිර පොත්ත අළු දුඹුරු පාටය
ඇතුලත පොත්ත දුඹුරු රතු පාටය
6.බැරිය(Lumnitzera Racemosa)

කුලය-Combretaceae

මෙම ගණයේ Lumnitzera විශේෂ දෙකක් හදුනාගත හැකි අතර Lumnitzera Racemosa ලංකාවේ  සෑම කඩොලාන ප්‍රජාවකම දැකිය හැකිය
බුන්දල කඩොලාන ප්‍රජාවේ ඇති එකම කඩොලාන විශේෂය මෙය වේ
මීටර් 1-3ක් පමණ උසට වැඩෙන හොදින් අතු බෙදී ගිය ශාකයකි
පඳුරක් ලෙස දැකිය හැකි වේ
කඳ තද දුඹුරු පාටය
ඇලි පිහිටා ඇත
සදාහරිත මෙම ශාකයේ පත්‍ර කුඩාය
පුෂ්ප ද ඉතා කුඩාය
එක් ශාකයක ඵල විශාල සංඛ්‍යාවක් ඇති වේ
ජලයේ පාවී තිබෙන ඵල රාශියක් එක වරකට දැකිය හැකිය
7.රත මිල්ල(Lumnitzera Littorea)

කුලය-Combretaceae

මීටර් 10-15ක් පමණ උසට වැඩෙන ශාකයකි
කඳේ පාදස්ථය තරමක් ඉදිමී ඇත
මතුපිටින් දුවන මුල් පද්ධති වර්ධනය වී ඇත
බොහෝ විට  වඩදිය මට්ටමේ හෝ ඊට උස් බිම් වල සෑදේ
කඳ දුඹුරු පාටය
අතු වියනක් ආකාරයට සැකසී ඇත
පුෂ්ප සෙන්ටි මීටර් 1ක් පමණ වේ
පුෂ්පයේ පෙති 4ක් වන අතර රතු පැහැතිය
8.කිරල(ප්‍රධාන වශයෙන් වි‍‍ශේෂ හතරකි)

i
Sonneratia Alba

කුලය-Sonneratiaceae

මෙම විශේෂය තෙත් කලාපීය පරිසරයන් වන කළුතර කළු ගඟේ මෝය ආශ්‍රිත ශාක ප්‍රජාව, ගාල්ල දිස්ත්‍රික්කයේ මාදු ගඟ ආශ්‍රිත ශාක ප්‍රජාව තුළ වේ
සාමාන්‍ය කිරල ලෙස හඳුන්වන Sonneratia Caceolaris ශාකයට ඉතා සමීප රූපීය ලක්ෂණ පෙන්වන අතර පුෂ්ප වල වෙනස්කම් පමණක් පැහැදිලිව හඳුනාගත හැකි වේ
මෙහි පුෂ්පය කෝප්පාකාර මනියකින් යුක්ත වන අතර ඵලයේ මූලස්ථ කොටස් ‍මෙයින් ආවරණය වේ
ඵලයේ අග්‍රස්ථය රවුම්ය මෘදු දළ සහිත පුෂ්පයක් හට ගනී
Sonneratia Caseolaris

කුලය-Sonneratiaceae

ශුෂ්ක වියළි හා තෙත් කලාපීය යන දේශගණික කලාප තුනටම අයත් කඩොලාන ප්‍රජාවල පැතිර ඇති මෙම කිරල විශේෂය බහුලව ඇත්තේ තෙත් කලාපයේ කඩොලාන ප්‍රජාවලය
මීටර් 2-20ක් පමණ උස‍ට වැඩෙන ශාකයකි
සමහර ශාක වල අධික ලෙස අතු බෙදෙන අතර අතු පහළට එල්ලී වැටුණ ආකාරයෙන් ඇත
නිපත්‍ර නොමැත
පත්‍ර සම්මුකව පිහිටා තිබේ
හොඳින් වර්ධනය වූ මූල පද්ධතියක් ඇත
විශාල පුෂ්ප අතුවල පත්‍ර අතර හෝ කුඩා අතුවල අංකුර වලින් ඇති වේ
සමහර අවස්ථාවල 2-3ක් ඇති වේ
කොළ පාට මනි පත්‍ර 6-8ක් පමණ ඇත
ඵලය කොළ පාටය
මේරූ ඵලය මතුපිට දිළිසෙන සුළු ස්වභාවයක් පෙන්වයි.ඉදුණු ඵල‍ය ආහාරයට ගනු ලැබේ
Sonneratia Griffithi

කුලය-Sonneratiaceae

සීමිත ව්‍යාප්තියක් සහිත කිරක විශේෂයකි
වායුධර මුල් ශාකයේ සිට මීටර් 10ක් පමණ දුර‍ට විහිදී ගොස් ඇත
ඝන අරටුවක් සහිත කඳ තද දුඹුරු පාටය
කඳේ පහළ සිටම අතු විහිදී ගොස් ඇත
පත්‍ර තද මාංසල ගතියකින් යුක්ත වන අතර ළපටි පත්‍ර ලා කොළ පාටය
පත්‍ර ඕවලාකාරය
පුෂ්පයේ දළ නොමැති අතර,රේණු සහ කීලය සුදු පාට වර්ණයෙන් යුක්තය
ඵලය සෙන්ටි මීටර් 5-7ක් පමණ විශ්කම්භයක් ඇති පැතලි,ඕවලාකාර හැඩයක් ගනී
Sonneratia Ovata

කුලය-Sonneratiaceae

ව්‍යාප්තිය ඉතා සීමිතය
අනෙකුත් කිරල විශේෂ වලට වඩා අඩුවෙන් අතු බෙදී ඇත
කඳේ පොත්ත කොළ දුඹුරු පැහැයෙන් යුක්ත වන අතර මැරුණ පොත්ත කොටස් වශයෙන් ගැලවී යයි
අනෙකුත් කිරල විශේෂවල ළපටි අතු එල්ලා වැටෙන ස්වභාවයකින් යුක්ත වේ
නමුත් එම ලක්ෂණය මෙම කිරල විශේෂයේ දක්නට නොමැත
ඵලයේ අඩක් පමණ මනියෙන් ආවරණය වී ඇත
කීලය ඵලයට සවි වන ස්ථානයේ නෙරාගිය ආවාටයක් සේ සැකසී ඇත
9.කටු ඉකිලි(ප්‍රධාන වශයෙන් වි‍‍ශේෂ දෙකකි)

i
Acanthus Ilicifolius

කුලය-Acanthaceae

කටු සහිත පඳුරක ස්වභාවයක් ගන්නා මෙම ශාකය ශ්‍රි ලංකාවේ සෑම කඩොලාන ප්‍රදේශයකම දැකිය හැකි‍ය
විවිධාකාරයට‍ අතු බෙදී ගොස් මීටර් 2ක් පමණ උසට වර්ධනය වන අතර ක‍ඳේ පහත කොටසෙන් වායුධර මුල් ඇති වේ
පත්‍ර කටු සහිතය
පුෂ්ප මංජරියක පිහිටයි
පුෂ්පයක් සෙන්ටි මීටර් 3-4ක් පමණ දිග වන අතර පුෂ්පයේ දළ නිල් පාටය
අවුරුද්ද මුළුල්ලේම පුෂ්ප ඇත
ඵලය අසම්පූර්ණ ජලාබුජතාවය පෙන්වයි. 

ii
Acanthus Volubilis

කුලය- Acanthaceae

ව්‍යාප්තිය හලාවත  කලපුවේ පම්බල කඩොලාන ශාක ප්‍රජාවට සීමා වී ඇත
පඳුරක ස්වභාවයක් ගන්නා ශාකය මීටර් 2ක් පමණ උසට වැඩේ
ශාකයේ කඳ තද දම් පැහැයෙන් යුක්තය
අතුවල සහ කඳේ කටු ඉතා සුළු වශයෙන් ඇත
Acanthus Ilicifolius පුෂ්ප වලට වඩා කුඩාය
දළ සුදු පාට වන අතර බොහෝ විට නිපත්‍ර දැකිය නොහැක
10.කැරන් කොකු(ප්‍රධාන වශයෙන් වි‍‍ශේෂ දෙකකි)

i
Acrostichum Aureum

කුලය-Pteridaceae

කඩොලාන ප්‍රජාවේ දැකිය හැකි එකම පර්ණාංග ශාකයයි
සාමාන්‍ය පර්ණාංගවල මෙන් කඳ රෛසෝමයකි
සංයුක්ත පත්‍ර රෛසෝමයෙන් ඇති වී සෘජුව ඉහළට වැඩේ
පත්‍රිකා කුඩා වන අතර පැහැයෙන් කොළ පාටය
ළපටි පත්‍රිකා දුඹුරු පාටට හුරු කොළ පාටකි
පත්‍රයේ අග පිහිටි පත්‍රිකා යුගළ 5-6ක පමණ බීජානුධානී ඇති වේ
පත්‍රයක ඇති බීජානුධානී දුඹුරු පාටට දැකිය හැකිය
අතින් ඇල්ලූ විට බීජානුධානී ගැලවී අත‍ට එන අතර, මේවා සිහින් දුඹුරු පාට කොටස් ලෙස හඳුනාගත හැක
Acrostichum Speciosum

කුලය- Pteridaceae

ලංකාවේ වඳ වී යමින් පවතින ශාකයකි
බොහෝ විට Acrostichum Aureum වලට සමානය
වඳ පක්ෂක සහිත ක්‍රමයෙන් ඉහළට පටුවන අග්‍රයක් සහිත පත්‍ර ඇත
පත්‍රයක දිග මීටර් 1ක් පමණ වන අතර පත්‍රයේ අග උල්ය
පත්‍ර තලය ලංසාකාරය
11.තෙල(Excoecaria Agallocha)

කුලය-Euphorbiaceae

පෙත්ත ලා දුඹුරු පාටය
කඳේ පාමුල හා අනෙක් කොටස් වල ලැන්ටි සෛල දැකිය හැකිය
අතුවල වැටුණ පත්‍ර ලප පැහැදිලිව දැකිය හැකිය
කඳේ හා අතුවල මෙන්ම පත්‍රවල ද කිරි ඇත
මෙම කිරි විෂ සහිතය
අතුවල අග පත්‍ර ගොනුවක් සේ පිහිටයි
පත්‍ර සරල වන අතර තරමක් මාංශල ගතියකින් යුක්තය
පත්‍ර සාමාන්‍යයෙන් කොළ පාටය
සමහර ළපටි පත්‍ර රතට හුරු කොළ පාටය
මීටර් 2-10ක් පමණ උසට වැවෙන ශාකයකි
කඳේ පහළ සිටම අතු බෙදේ
අග්‍රස්ථ අතුවල කක්ෂියෙහි පුෂ්ප මංජරිය ඇති වේ
පුෂ්පය ඉතා කුඩාය
ඵලයේ පිටත ආවරණය කෙඳි සහිතය
මේරූ ඵලය කොටස් 3කට පිහිටන ආකාරයට විවෘත වේ
බීජය මිනි මීටර් 3ක් පමණ පළලය
කළු පාටය
12.මණ්ඩ/මඬ ගස්(ප්‍රධාන වශයෙන් වි‍‍ශේෂ තුනකි)

i
Avicennia Marina

කුලය-Avicenniaceae

බහුලව ව්‍යාප්තව ඇති විශේෂයකි
වායුධර මුල් ඇත
ශාක කඳ සුදු පාටය
මීටර් 1ක් පමණ උස කුඩා පඳුරු ලෙසටත්,මීටර් 10-15ක් පමණ උස ශාක ලෙසටත් ඒ ඒ දේශගුණික කලාප අනුව වර්ධනය වේ
පත්‍ර සම්මුකව හා ද්වීකාන්තරිකව පිහිටා ඇත
පත්‍ර ඕවලාකාර ඉලිප්සීයාකාරය
පත්‍ර අග උල්ව පිහිටයි
පත්‍ර මතුපිට ලා අඳුරු කොළ පාටක් ගන්නා අතර යට පැත්ත කහපාටක් ගනී
බූව සහිතය
Avicinnia Officinalis වල පුෂ්ප වලට වඩා කුඩා පුෂ්ප හට ගනී
පුෂ්පයේ දළ 4කි
නිපත්‍රවල Avicinnia Officinalis වල මෙන් කළු පාට දාරයක් නැත
ඵලය රවුම් අළු කොළ පාටය
Avicennia Alba

කුලය-Avicenniaceae

අනෙක් මණ්ඩ විශේෂ වලට වඩා අඩු ව්‍යාප්තියක් ඇත
සීනි මෝදර හා කල්පිටිය කඩොලාන ප්‍රජාවල දැකිය හැක
ශාකය මීටර් 4-10ක් පමණ උසය
අළු සුදු පාට ක‍ඳේ පාදස්ථයේ නෙරීම් පිහිටා ඇත
වායුධර මුල් තිබේ
සෙන්ටි මීටර් 2-3ක් පමණ පළල සෙන්ටි මීටර් 4-6ක් පමණ දිග ලංසාකාර පත්‍ර සම්මුකව පිහිටා ඇති අතර පත්‍ර Avicennia Officinalis විශේෂයේ පත්‍ර වලට සමාන වේ
නමුත් වර්ණයෙන් පමණක් වෙනස්ය
Avicennia Officinalis වල පත්‍රයේ යටි පැත්ත කහපාට වන අතර මෙම ශාකයේ යටි පැත්ත සුදු පාටය
මිනි මීටර් 4ක් පමණ කුඩා පුෂ්ප හට ගනී
පුෂ්ප ඈතින් පිහිටා ඇති අතර පෂ්ප මංජරිය ශුකියක්ව පිහිටයි
මෙම ලක්‍ෂණය නිසා Avicennia Marina ශාක විශේෂයෙන් වෙනස් වේ
කෝණාකාර දුඹුරු කොළ පාට ඵලය සෙන්ටි මී‍ටර් 4ක් පමණ දිගය
මේ නිසා අනෙක් මණ්ඩ විශේෂ දෙකටම වඩා වෙනස් වේ
Avicennia Officinalis

කුලය-Avicenniaceae

මීටර් 5-10ක් පමණ උසට වැඩෙන ශාකයකි
සුදු පාටට හුරු ක‍ඳෙහි පාමුල කොටසේ පිටතට නෙරා ගිය නෙරීම් සැකිය හැක
බොහෝ විට මෙම නෙරීම් වලින් කුඩා අතු වර්ධනය වේ
වායුධර මුල් විශාල ප්‍රමාණයක් වර්ධනය වී තිබේ
පත්‍ර සම්මුකව පිහිටා ඇති අතර එක් එක් යුගළය ද්වීකාන්තරිකව පිහිටයි
සෑම අත්තකම ඇති අවසාන පත්‍ර යුගළය එකට එකතු වී අග්‍රස්ථ අංකුරය ආවරණය කරයි
බීජ පැළ අවස්ථාවේ දිගටි පත්‍රයේ අග උල්ය
මෝරණ විටදී රවුම් ආකාරයට වෙනස් වේ
පත්‍ර ‍සෙන්ටි මීටර් 2-4ක් පමණ පළල් වන අතර සෙන්‍ටි මීටර් 3-8ක් පමණ දිගය
මේරූ පත්‍ර මතුපිට දිළිසෙන ස්වභාවයක් ඇත
පත්‍ර යටි පැත්ත කහපාටට හුරු කොළ පාටකි
පුෂ්ප අනෙක් මණ්ඩ විශේෂ වලට වඩා විශාලය
කහපාට මල් පෙති හතරකි
ලා කොළ පාට නිපත්‍ර පැහැදිලිව දැකිය හැක
බූව සහිත සෙන්ටි මීටර් 3ක් පමණ ඵලයේ අග උල් වූ වක් ගැසුණු හොටක් ඇත
13.ගිං පොල්(Nypa Fruticans)

කුලය-Palmae

පැහැදිලි කඳක් දැකිය නොහැකි ශාකයකි
නමුත් සෙන්ටි මීටර් 70ක් පමණ රෛසෝමයක් වැනි කඳක් ඇති අතර,මෙය බොහෝ විට ජලය තුළ ගිලී ඇත
කඳේ ඇති අග්‍රස්ථ අංකුරයෙන් සංයුක්ත පත්‍ර ඇති වේ
හැඩයෙන්පොල් අතු වලට සමානය
පත්‍රිකා පළලින් අඩුය
පත්‍රයක පත්‍රිකා 30-40ක් එක් පැත්තක පිහිටයි
සෑම පත්‍රිකාවකම  පැහැදිලි මැද නාරටියක් ඇත
පත්‍ර මූල හොදින් වර්ධනය වී ඇත
පැතලිය
පුෂ්ප මංජරිය දුඹුරු පාටය
ජල මට්ටමට මායිම්ව වර්ධනය වේ
ඵලය පැතලි ස්වභාවයක් ගන්නා අතර ඵලයේ ඇලි පිහිටා ඇත
ඵලයේ පිටත ආවරණය කෙඳි සහිත වීම නිසා ජලයේ පාවීමට හැකිය
14.හීන් කඩොල්(Aegiceras Corniculatum)

කුලය-Myrsinaceae

මීටර් 1-3ක් පමණ උසට වැඩෙන අතු විහිදී ගිය ශාකයකි
කඳේ පොත්ත අළු පාටය
මෘදුය
දිළිසෙන ගතියකින් යුක්තය
කහමෝදර, රැකව, පුත්තලම, කල්පිටිය, හලාවත කඩොලාන ප්‍රජාවන් තුළ දැකිය හැක
සෙන්ටි මීටර් 3-4ක් පමණ පළල සෙන්ටි මීටර් 4-8ක් පමණ දිග කුඩා පත්‍ර හා එම ප්‍රමාණයේම පුෂ්ප සහිතය
නිපත්‍ර දැකිය නොහැක
රළු කෙදි සහිත පත්‍ර දුර්වර්ණ කොළ පාටය
පුෂ්ප මංජරිය ඡත්‍රාකාරය
සුදු පැහැති පුෂ්ප දළ රේණු 5කින් යුක්ත වේ
ඵලයේ බීජ දෙකකි
ලා දුඹුරු පැහැති බීජය ජලාබුජ ප්‍රරෝහණය පෙන්වයි.

15.එටුන/හෝ මැදිරිය(Heritiera Littoralis)

කුල‍ය-Sterculiaceae

රැකව, කහඳමෝදර, මාඳු ගඟ සහ පුත්තලම කඩොලාන ප්‍රජාවල ව්‍යාප්තව ඇත
මීටර් 10-20ක් පමණ උසට වැඩෙන සදාහරිත ශාකයකි
ඉහළ සිට පහළ‍ට ඇලි සහිත කඳේ පොත්ත ලා දුඹුරු පාටය
සෙන්ටි මීටර් 10-20ක් පමණ දිග සරල, රළු, ඕවලාකාර පත්‍ර සර්පිලාකාරව පිහිටා ඇත
පත්‍ර මතුපිට කොළ පාටය
යටි පැත්ත අළු පාටය
පුෂ්ප ඒක ලිංගික කුඩා පුෂ්පයකි
ගැහැණු පුෂ්පය මිනි මීටර් 5ක් පමණ දිගටි වන අතර පිරිමි පුෂ්පය ඊට වඩා කුඩාය
පුෂ්ප වල කෝප්පාකාර මනිපත්‍ර ඇත
නොමේරූ ඵලය කොළ පා‍‍ටය
ඵලයේ මතුපිට සිනිදු වන අතර මේරූ පසු දුඹුරු පාට වේ
ඵලයේ පි‍‍ටත ආවරණයේ වායු සිදුරු ඇත
කෙඳි සහිතය
16.Pemphis Acidula

කුලය-Lithreceae

මීටර් 1-2ක් පමණ උසට වැඩෙන සදාහරිත ශාකයකි
පඳුරක ස්වභාවය ගනී
පොත්ත දුඹුරු පා‍‍ටය
කෙටි නාරටියක් සහිත පත්‍රය සෙන්ටි මීටර් 1ක් පමණ පළල් වන අතර සෙන්ටි මීටර් 1-2ක් පමණ දිගය
පත්‍ර අග්‍රය  උල් ‍සහිත ස්‍වභාවයක් ගනී
කීලාකාර මූල සහිත පත්‍රයේ උඩ පැත්ත තද කෙළ පා‍ට වන අතර පිට පැත්ත සුදු පාටට හුරු කෙළ පාටය
අක්ෂීයව ඇති වන පුෂ්ප තනි පුෂ්ප වශයෙන් ඇති වුවත් සමහර අවස්ථා වල පුෂ්ප 2-3ක් ඇති මංජරියක් ලෙස ඇති වේ
පුෂ්පයේ මනිපත්‍ර සෙන්ටි මීටර් 1ක් පමණ දිගටි වන අතර පුෂ්පයෙන් නොවැටී තිබේ
එම නිසා ඵලය දරණ මනිපත්‍ර දැකිය හැකිය
ඵලයේ මනිපත්‍ර කොළ පාටට හුරු රතු පාටය
කුඩා ඵලයේ බීජ රාශියක් ඇත
17.Scyphiphora Hydrophyllacea

කුලය-Rubiaceae

මීටර් 1ක් පමණ උස කුඩා ශාකයකි
පඳුරක ස්වභාවයක් ගන්නා අතර කෙළින් වර්ධනය වේ
සරල පත්‍ර ද්වීකාන්තරිකව පිහිටා ඇත
පත්‍ර තරමක් මාංසල කෙඳි සහිත ස්වභාවයක් ගනී
පත්‍රය සෙන්ටි මීටර් 2-4ක් පමණ පළල් වන අතර  සෙන්ටි මිටර් 5-8ක් පමණ දිගටිය
අග රවුම් ස්වභාවයක් ගනී
නාරටිය රතු පාටය
අන්තර් වෘත්තීය රවුම්, බූව සහිත උප පත්‍ර ඇත
ඉතා කුඩා තනි තනි පුෂ්ප ඇත
පුෂ්පය සුදු පාට වන අතර නිපත්‍ර 4ක් ඇත
සෙන්ටි මීටර් 1ක් පමණ දිග වන අතර ඵලය තුළ බීජ  4ක් පමණ ඇත
කඩොලානවල වැදගත්කම

වෙරළ ඛාදනයෙන් ආරක්ෂා කිරීම
කලපු හා ගං මෝය වල සිදුවන සෝදා පාළුව වැළැක්වීම
ගංඟා හා ඉවුරු සංරක්ෂණය
වෙඑළබඩ ප්‍රදේශවල වැලි කඳු ස්ථාපිත වීමට ඉඩ සැලැස්වීම
මසුන් හා වෙනත් ජලජ ජීවීන්ගේ ප්‍රජනනයට හා වර්ධනයට සුදුසු උපස්ථරයක් සැකසීම
ධීවර යාත්‍රා නැවැත්වීමට සුදුසු පරිසරයක් වීම
පක්ෂීන්ට හා මසුන්ට ආහාර සැපයීම හා වාසස්ථානයක් ලෙස මෙන්ම ප්‍රජනනයට සුදුසු ලෙස පරිසරය සැකසීම
කඩොලාන දැව කෘමි හානි වලට ඔරොත්තු දෙන බැවින් ඉදිකිරීම්, මාළු උගුල්, බුරුසු මිටි කර්මාන්තය, ධීවර යාත්‍රා තැනීම හා උපකරණ වල මිටි සඳහා ද භාවිතා කරයි
දැව හා දර සඳහා භාවිතා කරයි
සමහර කඩොල් ශාකවල පොතුවල ඇති ටැනින් නමැති ද්‍රව්‍යය නිසා ධීවරයින් දැල් පදම් කිරීමට හා සායම් කිරීම‍ට එම පොතු යොදා ගනී
Ceriops වැනි කඩොල් ගස්වල ඉපල් මාළු කොටුවල මාළු අතු සඳහා යොදා ගනී
ඉන්දුනීසියාව, පිලිපීනය, තායිලන්තය, මැලේසියාව, ඕස්ට්‍රේලියාව වැනි සමහර රටවල කඩොලාන ප්‍රජාවේ වැඩෙන ගිංපොල් නම් කඩොලාන ශාකය මධ්‍යසාර නිෂ්පාදනය සඳහා යොදා ගනී
මෙම ශාකයේ පත්‍ර පැඳුරු විවීමටද භාවිතා කරයි
පිංතූර ගැලරිය

මූලාශ්‍ර

විජයවර්ධන, කුසුම්සිරි
2007. ශ්‍රි ලංකාවේ තෙත් කලාපීය වනාන්තර, කොළඹ 1
පහන් ප්‍රකාශන
ෆොන්සේකා, ආර්. ඇන් සහ බාලසූරිය අයි. 1993. කඩොල් කැලේ, රාජගිරිය
උදය ප්‍රකාශකයෝ
දැකුම්කළු කඩොලාන පරිසරය
වන සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව, පත්‍රිකා අංක 17, 	සමාජ වන විද්‍යා හා වන ව්‍යාප්ති අංශය/පරිසර හා 	ස්වභාවික සම්පත් අමාත්‍යාංශය
පහළවත්ත ආරච්චි, වසන්තා
හඳුනාගනිමු කඩොලාන, මීගමුව
ජාතික ජලජ 	සම්පත් පර්යේෂණ හා සංවර්ධන 	නියෝජිතායතනය
ශ්‍රි ලංකාවේ ජෛව විවිධත්වය සංරක්ෂණය ක්‍රියාවට නැගීම සඳහා කාර්යය රාමුවක්
1999. බත්තරමුල්ල
වන සම්පත් හා පරිසර 	අමාත්‍යාංශය
අරුල් චෙල්වම්, කේ. ශ්‍රි ලංකා වන සඟරාව, වෙළුම 8, 34 කලාපය
මේ අඩවිත් බලන්න

Information Brief on  Mangroves in Sri Lanka
 A review of the floral composition and distribution of mangroves in Sri Lanka

සබැඳි පිටු

කඩොලාන පරිසර පද්ධතිය

ශ්‍රී ලංකාවේ පරිසරය
ක‍ඩොලාන
සහභාගිත්ව සංවර්ධනය

හැදින්වීම

දිළිඳුකම පිටුදැකීම සඳහා සංවර්ධන ආකෘතිය තුළ පැවති  දුර්වලතා අවම කර ගැනීෙම් අරමුණ සහිත ජනතා සහභාගිත්වය සහ පුරෝගාමිත්වය සහිත වැඩ සටහන් ක්‍රියාත්මන කිරීම සඳහා 1970 දශකයෙන් පසු ආරම්භ වූ විකල්ප සංවර්ධන ප්‍රවේශය සහභාගිත්ව සංවර්ධනය ‍වේ
මෙම සංවර්ධන ප්‍රවේශය නූතන සංවර්ධන වැඩසටහන්වල ප්‍රධාන දර්ශනය බවට පත්ව තිබේ
සාම්ප්‍රදායික සංවර්ධන ක්‍රමෝපායන් මඟින් ප්‍රජා සංවර්ධනය සඳහා වූ සේවය අවම වීම හේතුවෙන් දිළිඳුකම පිටු දැකීම සඳහා ප්‍රමුඛ සංවර්ධන ප්‍රවේශයක් ලෙස සහභාගිත්ව සංවර්ධනය සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල භාවිතා වේ
Participatory Rural Appraisal (PRA)

දිළිඳුකම යනු කුමක් ද
දිළිඳුකම

සහභාගිත්ව සංවර්ධන ප්‍ර‍‍‍වේශයේ පසුබිම
 
දශක ගණනාවක් තුළ තුන්වන ලොව රටවල ක්‍රියාත්මක වූ  සාම්ප්‍රදායික සංවර්ධන උපාය මාර්ග මඟින් ඇති වූ ග්‍රාමීය සංවර්ධනය බලාපොරොත්තු වූ ඉලක්ක සපුරා ගෙන නොමැත
සාම්ප්‍රදායික සංවර්ධන ක්‍රමවේදයේ දී රජය විසින් සැලසුම් සකස් කිරීම‍‍, ක්‍රියාත්මක කිරීම සහ ඇගයීම් සිදු කළ අතර ඉලක්ක ජනතාව සහභාගි වූයේ ප්‍රතිලාභීන් ලෙස පමණි
මෙම සංවර්ධන ක්‍රමවේදය ඌණ සංවර්ධිත රටවල දිළිඳුකම අවම කර ගැනීම සඳහා දායක නොවී ය
මේ අතරතුර 1970 දශකයේ දී ලෝක ආර්ථිකය විශ්වකරණය (Globalization) වීමේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස බොහෝ රටවල් එම ආර්ථික ක්‍රියාවලියට ගැළපෙන පරිදි තම රටවල රාජ්‍ය තන්ත්‍රයේ ව්‍යූහගත වෙනස්කම් (Structural Adjustments) සිදු කරන ලදි
මෙම ව්‍යූහගත වෙනස්කම්වල ප්‍රතිඵල වූයේ රජයේ සුබසාධන වියදම් කපා හැරීම, පෞද්ගලිකරණය යනාදී ක්‍රියාවලීන් ය
සුබසාධන වියදම් කපා හැරීම තුළින් දිළිඳුභාවය උග්‍ර  විය
එබැවින් මෙම අභියෝගය ජය ගැනීම සඳහා දිළිඳු පිරිස උදෙසා විශේෂ වැඩසටහන් ක්‍රියාත්මක කිරීමේ අවශ්‍යතාවය මතු විය
සීමිත සම්පත් වලින් වැඩි පිරිසකට ප්‍රතිලාභ සැලසීමට හැකිවන පරිදි විකල්ප සංවර්ධන ක්‍රමවේදයන් සොයා බැලීමට සංවර්ධනවේදීන් උත්සුක විය
මෙහි ප්‍රතිඵලයක්ලෙස 1970 දශකයේ සිට තුන්වන ලොව රටවල් සහභාගිත්ව සංවර්ධන ක්‍රමවේදය අනුගමනය කිරීමට පෙළඹුණි
සහභාගිත්ව සංවර්ධනය අර්ථ දැක්වීම 

සහභාගිත්ව පර්යේෂකයින් විසින් සහභාගිත්ව සංවර්ධනය අර්ථ දක්වා ඇත්තේ පහත පරිදි ය
පොන්න විග්නරාජා (Ponna  Wignaraja)
-
"සංවර්ධන සැලසුම් සකස් කිරීමේ දී ප්‍රතිලාභීන්ගේ උපරිම සහභාගිත්වය සලසන්නා වූත් සංවර්ධන ක්‍රියාවලියේ දී කේන්ද්‍රස්ථානයක් ලෙස ගම සලකන්නා වූත් අරමුණු කණ්ඩායම්වල සවිබලකරණය හා ප්‍රාදේශිය මට්ටමේ සම්පත් හා තාක්ෂණය භාවිතය යන උපාය මාර්ගස මත පදනම් වූ සංවර්ධන ක්‍රියාවලිය සහභාගිත්ව සංවර්ධනය වේ"
බෙන්ජමින් ඩගොදින් (Benjemin Dagodin)
-
"කිසියම් ව්‍යාපෘතියක් සැලසුම් කිරීම, කළමනාකරණය කිරීම යන අවස්ථාවල දී වගකීම සහ කාර්යයන් අර්ථවත් පරිදි බෙදා ගැනීම සහභාගිත්ව සංවර්ධනය වේ"
විල්ෆ්‍රඩ් කරුණාරත්න (Wilfred Karunarathne)
-
"විවිධ බලවේගයන් විසින් කාලයක් තිස්සේ යටපත් කරනු ලැබ තිබූ බෙලහීන ජනතාවගේ සැඟවුණ නිර්මාණාත්මක කුසලතාවයන් සාමූහික ප්‍රයත්නයන් මඟින් ඉස්මතු කර ගනිමින් ඔවුන්ට වාසිදායක වන අයුරින් පවත්නා තත්වයේ වෙනසක් ඇති කරමින් ඔවුන්ගේ ම කතෘත්වයෙන් බිහි වන සංවර්ධන ක්‍රියාවලිය සහභාගිත්ව සංවර්ධනය වේ"
සංවර්ධන ක්‍රියාවලියේ දී සැලසුම් කිරීම පිළිබඳ ව තීරණ ගැනීමේ අවධියේ සිට ඇගයීමේ අවධිය දක්වා වූ සියලු ම කාර්යයන්ට සංවර්ධනයේ ප්‍රතිලාභීන්ගේ ක්‍රියාකාරී සහභාගිත්වය මෙන්ම සංවර්ධනයට දායක වන්නා වූ රජය, බාහිර ආයතන සහ ආධාරක ආයතන වැනි ආයතන වලින් සංවර්ධන ක්‍රියාවලියට අවශ්‍ය වු සහාය සැපයීම සහභාගිත්ව සංවර්ධනය ලෙස සරල ව හැඳින්විය හැකි ය
සහභාගිත්ව සංවර්ධනයේ මූලික ලක්ෂණ

සහභාගිත්ව සංවර්ධන ක්‍රමවේදය සහ ධනේෂ්වර සංවර්ධන ක්‍රමවේදය අතර මූලික වෙනස්කම් කීපයකි
1. සහභාගිත්ව සංවර්ධන ක්‍රියාවලියේ මූලික ඉලක්කය වන්නේ දිළිඳු ජනතාවගේ මූලික අවශ්‍යතා සපුරා ලීම යි
ඒ අනූව වැඩසටහන් හඳුනා ගැනීම,සැලසුම් කිරීම, ක්‍රියාත්මක කිරීම සහ ප්‍රතිලාභ භුක්ති විදීමත් ඇගයීමත් මෙම ජන කොටස් විසින් සිදු කෙරේ
ධනේෂ්වර සංවර්ධන ආදර්ශයේ කේන්ද්‍රීය අවශ්‍යතාවය වන්නේ ලාභය යි
ඒ සඳහා ආර්ථිකය මෙහෙය වනු ලබන අතර මිනිස් ශ්‍රමය වෙනුවට ලාභදායී තාක්ෂණික ක්‍රම පිළිබඳ විශේෂ අවධානයක් යොමු කරයි
2. පහළ සිට ඉහළට විහිද යන සන්නිවේදන රටාවකට සහ නියෝග මාලාවක් අනූව වැඩසටහන් ක්‍රියාවට නඟනු ලබයි
(Up-Bottom planning)‍මෙහි දී  අඩු ආදායම්ලාභී ජන කොටස්වල සක්‍රීය සහභාගිත්වය මූලික ක්‍රියාමාර්ගයක් ලෙස සලකයි
ඒ අනූව අදාළ වැඩසටහන් ආරම්භයේ සි‍ට අවසානය දක්වා වූ සෑම අදියරකදී ම මෙම සහභාගිත්වය අපේක්ෂා කරයි
3.  සහභාගිත්ව සංවර්ධන ක්‍රමවේදය තුළ ප්‍රතිලාභීන්ගේ නිර්මාණාත්මක හැකියාවන්, ප්‍රජාතාන්ත්‍රීය ක්‍රියාවලීන්,දේශීය සම්පත් සහ තාක්ෂණය උප‍යෝගී කර ගනී
මෙහි දී අපේක්ෂා කරනුයේ දිළිඳු ජනතාව සවිබල ගැන්වීම යි
ධනේෂ්වර සංවර්ධන ආදර්ශය අනූව ප්‍රතිලාභීන් සහ ප්‍රතිලාභය අතර මානුෂික බැඳීමක් දක්නට නැත
ප්‍රතිලාභීන් ප්‍රතිලාභ ලබන්නන් පමණක් බවට පත් වේ
සහභාගිත්ව සංවර්ධනයේ අරමුණු 
දිළිඳු ප්‍රජාව සවිබල ගැන්වීම සඳහා වූ විකල්ප සංවර්ධන ප්‍රවේශය සහභාගිත්ව සංවර්ධන ක්‍රමවේදය වේ
මෙම ක්‍රමවේදය තුළින් බලාපොරොත්තු වන අරමුණු පහත පරිදි දක්විය හැකිය
සහභාගිත්ව සංවර්ධනය සඳහා පදනම් මූලධර්ම

ජනතා මූලික භාවය                              

සහභාගිත්ව සංවර්ධන ක්‍රියාවලිය තුළ දී ග්‍රාමීය ජනතාව ඉලක්ක නොව සංවර්ධනයේ විෂය ක්ෂේත්‍රය වේ
මෙහි මුල් අදියර වන්නේ දිළිඳු ජනතාව විසින් ඔවුන් වටා ඇති සමාජ යථාර්ථය තේරුම් ගැනීම පිණිස කරනු ලබන විමර්ශනය යි
දිළිඳුකම ඇති වීමට හේතු,ඔවුන් දිළිඳුකමේ ම රඳවා තැබීමට හේතු වන කරුණු සහ ඒ සඳහා තුඩු දුන් සමස්ත ක්‍රියාවලිය තේරුම් ගැනීමත් ඔවුන්ට වාසි දායක වන අයුරින් වෙනස් කිරීම‍ට හේතු වන ආකාරයේ සංවර්ධන වැඩසටහන් ආරම්භ කළ යුතු වේ
විමද්‍යගතකරණය

 

සංවර්ධන වැඩසටහන් සැලසුම් කරණයේ සිට අවසන් කිරීම දක්වා ක්‍රියාවලිය තුළ සිදුවන සහභාගිත්වය ප්‍රමාණාත්මකව සහ ගුණාත්මකව වැඩි දියුණු කිරීමට විමද්‍යගතකරණ ආයතන ඍජු ව සම්බන්ධ වේ
සහභාගිත්ව සංවර්ධනය ප්‍රජාතන්ත්‍රීය ක්‍රියාවලියකි
ඒ අනූව සංවර්ධනයේ සෑම අදියරකදීම මෙම ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී මූලධර්ම ක්‍රියාත්මක කළ හැකි අතර විමද්‍යගත කරණය වැනි උපාංග ඒ සඳහා ප්‍රබල ශක්තියක් සපය යි
බාහිර සභිකයන්ගේ කාර්ය

කිසියම් ප්‍රජාවක් තුළ සමාජ සජීවිකරණ ක්‍රියාවලියක් ඇරඹීමට ඒ සඳහා විශේෂිත පුහුණුවක් ලත් ක්ෂේත්‍ර ක්‍රියාකාරකයින්ගේ මැදිහත්වීමක් අවශ්‍ය වේ
සහාය අවශ්‍ය කරනු ලබන ජනතාවට තම සංවර්ධනය සැලසුම් කිරීමට උපකාරී වීම සහ බාහිර වශයෙන් සපයා ගත යුතු වන මූල්‍යමය,ද්‍රව්‍යමය සපයා ගැනීමට සහාය වීම බාහිර සභිකයින්ගේ කාර්ය වේ
මෙබඳු සහායකයින් විපර්යකාරකයින් ලෙස හැදින්වේ
මෙම නියෝජිතයන් මඟින් ඉටු වන කාර්ය පහත දැක්වේ
සංවර්ධන විඥානය ගොඩ නැඟීම
	කණ්ඩායම් සංවිධානය සහ ආයතන ලගාඩ නැඟීම
	බාහිර සම්පත් ග්‍රහණය
	කුඩා ව්‍යාපාර සංවර්ධනය

කුඩා කණ්ඩායම් ප්‍රවේශය

ග්‍රාමීය සංවර්ධන ව්‍යායාමය සාර්ථක කර ගැනීම සඳහා අනුගමනය කරන ක්‍රමවේදයක් ලෙස කුඩා කණ්ඩායම් ක්‍රමය දැක්විය හැකිය
මෙම කණ්ඩායමක සාමාජිකයන් සාමාන්‍යයෙන් 5-15 ත් අතර ප්‍රමාණයකින් සැදුම්ලත් වේ
ස්වයං සංවර්ධනාත්මක ක්‍රියාවන් ශක්තිමත් කරලීමට අවශ්‍ය සම්පත් පදනමක් ලොඩ නැගීමේ ක්‍රියාවලියේ මූලික පියවර වන්නේ සංවිධානය වූ කණ්ඩායම් ඔවුන්ගේ ම සම්පත් එක්රැස් කොට යෙදවීමට උත්සහ දැරීම යි
මෙම කණ්ඩායම් තුළ ගොඩ නැගෙන අරමුදල ජනතා ජීවිත උසස් කිරීමේ ක්‍රියාවලියේ ආරම්භක පියවර වේ
එය මූල්‍ය කළමනාකරණය, මූල්‍ය භාවිතය හා ඉතුරුම් සංස්කෘතියක් ගොඩ නැගීමට ලබා දෙන පුහුණුවකි
දිළිඳුකම පිටුදැකීම සඳහා ශ්‍රී ලංකාවේ සහභාගිත්ව සංවර්ධන ප්‍රයත්නයන්     
  
ජාතික වැඩසටහන්

ජනසවිය වැඩසටහන
සමෘද්ධි ව්‍යාපාරය

සුළු පරිමාණ වැඩසටහන්

විපර්යකාරක වැඩසටහන
සහභාගිත්ව ග්‍රාමීය සංවර්ධන වැඩසටහන
නිවාස දශ ලක්ෂයේ වැඩසටහන
හම්බන්තොට ඒකාබද්ධ ග්‍රාමීය සංවර්ධන වැඩසටහන
මහවැලි සංවර්ධන වැඩසටහන

මූලාශ්‍ර

කරුණාරත්න,විල්ෆ්‍රඩ්
(සංස්)ප්‍රජාතනත්‍රවාදය සහ සහභාගිත්ව සංවර්ධනය
පීඩා ආයතනය
ගැමි නායකත්වය සහ බල සබඳතා ගොඩ නැඟීම කෙරෙහි විපර්යකාරක වැඩසටහනේ බලපෑම
ග්‍රාම සංවර්ධන අභ්‍යාස සහ පර්යේෂණ පුහුණු ආයතනය
දිසානායක,ප්‍රේමරත්න
ශ්‍රී ලංකාවේ ග්‍රාමීය අංශයේ ගෙවතු සංවර්ධනය පිළිබඳ සමාජ විද්‍යාත්මක අධ්‍යනයක්
පශ්චාත් උපාධි නිබන්ධනය
කොළඹ විශ්ව විද්යානලය
විජේරාම, ලයනල්
(සංස්
) (1998)
ග්‍රාම සංවර්ධනය සහ සංවර්ධනය
ග්‍රාම සංවර්ධන  අභ්‍යාස සහ පර්යේෂණ පුහුණු ආයතනය
Arunasiri, P
A Comparative Study of Paticipation Rural Development Through The Change Agent and Social Mobilization Pogramme in Mathara District in Srilanka
Asia Institute of Technology
Bankok
Emanual,De Silva
Poverty Alleviation Through Agricultural Projects
Silva, G
S Wahid, Haque and Wignaraja, P
Towards A Theory of Rural Development
Progressive publication
Layore
Wignaraja, P
Participatory Development
Learning for South Asia
Oxford university press
Tokyo

අඩවියෙන් බැහැර පිටු
http
gdrc
org/u-gov/doc-jica_gg
html

සබැඳි පිටු

දිළිඳුබව
ඓතිහාසික සිද්ධීන්ගෙන් බහුල වූ වාර්තාගත සුප්‍රකට මහා නගරයක් වූ මිගමුව කොළඹට 30km ඈතින් උතුරු දෙසෙහි පිහිටි දර්ශනීය සමුද්‍ර තීරයකින්ද, රමණිය කලපුවකින් ද යුත් අලංකාර ජනපදයකි
මෙම නගරය උත්තරාංශක හතත් නැගෙනහිර දේශාංශ අසූවත් අතර කලාපය තුළ පිහිටා ඇත
මීගමුව මහනගරසභා බලප්‍රදේශය

	
උතුරින් - මහඔය දිගේ බටපත්ඇල දක්වාත්, 
	
නැගෙනහිරින් - බටපත්ඇල, ෆාතිමා පාර, හලාවත - කොළඹ පාර, වැලිහේන පාර, මිගමුව - ගිරිඋල්ලපාර, මහහුණුපිටිය,
	
දකුණින් - දියහොඳ ඇල හා මීගමුව කලපුව දක්වාත්, 
	
බටහිරින් - මහමහුද හා කලපුව දක්වාත්, 

පැතිර ඇත
තුන්ලක්ෂයක පමණ ජනගහණයකින් යුතු ලංකාවේ සුප්‍රකට ධිවර නගරයක් ලෙසද මීගමුව සුවිශේෂ වේ
භූගෝලීය හා දේශගුණික පිහිටීම

වර්ෂාපතනය 

	
මීගමුව අයත්වන්නේ මුහුදුබඩ තැනිතලා කොටසටය
අවුරුද්දේ වැඩිම වර්ෂාපතනයක් ලබන පහතරට තෙත් කලාපයට අයත් ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කය තුළ පිහිටා ඇත
එසේම මෙම ප්‍රදේශයේ වාර්ෂික උෂ්ණත්වය 25-ක‍ 30ක‍ අතරද, වාර්ෂික වර්ෂාපතනය මිලිමීටර 2000- 2500ත් අතර ද වේ
මුහුදුබඩ ප්‍රදේශයක් වන මෙහි වාතයේ සාමාන්‍ය සාපේක්ෂ අර්දතාවය 74 ක් ලෙස වාර්තාවන අතර බලපවත්වන්නේ උෂ්ණ-තෙත් දේශගුණයකිනි
මෙම ප්‍රදේශයට වාර්ෂික වර්ෂාපතනය 
               
මැයි සිට අගෝස්තු දක්වා - නිරිත දිග මෝසම් සුළං මගින්ද, 
               
සැප්තැම්බර් සිට ඔක්තෝම්බර් දක්වා - අසෙනි වැසි මගින්ද, 
              
 ඔක්තොම්බර් සිට නොවැම්බර් දක්වා - වාසුළි මගින්ද ලැබේ
භූමිය හා පස  

	
මීගමුව වර්ගකිලෝමීටර 30.8 කින් යුතු තැනිතලා බිමකි
එය පිහිටා ඇත්තේ මුහුදු මට්ටමට වඩා පහළින් වීම විශේෂත්වයකි
එහි සරු ලොම්පස හා වැලිමැටි සහිත පස බහුලය
මෙම පස සෑදී ඇති භූකාලය වශයෙන් චාතූර්තක යුගයේ හොලොසීන අවධිය දැක්විය හැකිය
එසේම මීට වසර 6000කට ඉහතින් මෙම ප්‍රදේශයේ පස නිර්මාණය වීඇති බව භූවිද්‍යඥයන්ගේ මතයයි
ලවණ ජලය ගොඩට ගැලීම, වර්ෂා ජලය රැදීම හා තෙත් බිමක්වීම මෙහි දක්නට ලැඛෙන ස්වාභාවික පාරිසරික ලක්ෂණයන්ය
තැනිතලා බිමක් වීම හා ජල මාර්ග පිහිටා තිබීම හේතුවෙන් මෙම ප්‍රදේශය මුල්කාලයේ ජනාවාස වී ඇති බවට සාධක පවතී
සරු ලොම් හා වැලි මැටි සහිත පසක් වීමද, වාරිමාර්ග ක්‍රමද හේතුවෙන් කෘෂිකර්මාන්තයේද, තොටුපලක් වීම හා කලපුව හේතුවෙන් ධිවර කර්මාන්තයේද වර්ධනය සිදුවී ඇත
මුහුද 
මීගමුව සමුද්‍රාශ්‍රිත නගරයකි
ගොඩමුහුද,             
 ගැඹුරු මුහුද,                 
 මඩ සහිත බිම්

වලින් යුක්ත මෙම ප්‍රදේශය ගල්පර හා හිතකර සුළං තත්වය හේතුවෙන් ධිවර කර්මාන්තයට ඉතාම උචිත වී ඇත
ගොඩ මුහුද හේතුවෙන් ගොඩබිමට ආසන්නව මසුන් ගැවසීම වැඩිවී ඇති අතර මඩසහිත බිම නිසා ඉස්සන් බෝවීමද දක්නට ලැබේ
මීගමුව සෑම ආකාරයකින්ම සශ්‍රීක වූ ධිවරකර්මාන්තයට ඉතාම හිතකර වූ ප්‍රදේශයක් වන අතර 1500 ක පමණ ධිවර පවුල් සංඛ්‍යවක් දැනට ධිවර කර්මාන්තයෙහි නියැලෙයි
වෙරළ තීරය  

           
මීගමු මුහුදු තීරය සෙත්තප්පාඩුව සිට කම්මල්තොට මෝය දක්වාත් දිගින් සැතපුම් දාහතර ක් (22.5 km) පුරා පැතිරී ඇත
වෙරළ තීරය ගල්පර හා වැලි තීරයතින්ද, මුහුදු ශාකවලින්ද ගැවසී ඇත
මෙම වෙරළ තීරය ධිවර කර්මාන්තයේ විවිධ අවශ්‍යතාවයන් වූ යාත්‍රා නැවැත්වීම හා දැල්බැදීම, මාලූ වේලීම සඳහා භාවිතා කරයි
කලපුව හා කලපු මෝය

                          
මිගමු කලපුව හෙක්ටයාර 3328 ක් පුරා පැතිර පවතී
කලපු ඉවුර සෙත්තප්පාඩුව සිට කුරණ දක්වා 22km ක් පුරා පැතිර පවතී
මෙම කලපුව ආශ්‍රිතව විවිධ මසුන් වර්ග 133 ක් පමණ ගැවසෙන අතර වඩදිය හා බාදිය යන දියවැල් මාර්ග හේතුවෙන් කලපුවේ රටාව ක්‍රමවත් වේ
එසේම ගැඹුරු මුහුදේ ධිවර කර්මාන්තයට අමතරව කලපු ධිවර කර්මාන්තය මගින් 3000 ක් පමණ පිරිසකට ආදායම් මාර්ගයක්ද විවර වී ඇත
සෞන්දර්යය වර්ධනය කරන අතරම ජලජ ජීවීන්ට රැකවරණයක් හා මුහුදු යාත්‍රා සදහා තොටුපලක් ලෙසද කලපුව සුවිශේෂ මෙහෙයක් ඉටුකරයි
මීගමුව නාගරික බලප්‍රදේශය තුළ කලපු දූපත් හතක් හා දැනට ගොඩකරමින් පවතින වගුරුබිම් රාශියක්ද වේ
<p align="justify">

ගංගා සහ කෘතිමව ගොඩනගන ලද ඇලමාර්ග

මාඔය මීගමුවට උතුරින් පිහිටා ඇති අතර බටහිර කඳුබෑවුම්වලින් ඇරඹී කම්මල්තුර මෝයෙන් මුහුදට වැටේ
මාඔය මගින් මීගමු ප්‍රදේශයේ මිරිදිය ජලය රැගෙනයාම හා එම ප්‍රදේශයේ උතුරු සීමාවේ ජලය බැසයාම සිදුකරයි
මාඔයෙහි වැලි ගොඩදැමීම ද ඉවුරෙහි මැටි කැපීමද සිදුවන අතර මෙම ප්‍රදේශයේ පානීය ජලය ලබාගන්නා එකම ස්වාභාවික ජලසැපයුම් මාර්ගය වන්නේද මෙයයි
දෙපාඇල මීගමුවට අයත් බෝලවලාන, කුරණ යන ප්‍රදේශවල සිට කට්ටුව දළුපත හරහා ජලය රැගෙන යන අතර සැතපුම් 1 පමණ දිගින් යුතුවේ
එසේම මෙම ඇල මුල්කාලයේ වාරිමාර්ග ඇලක් වශයෙන්ද මෙම ප්‍රදේශයේ ජලය බැසයාම සඳහා භාවිතා කරඇත
හැමිල්ටන් ඇල භාණ්ඩ ප්‍රවාහනය කිරීම සඳහා කෘතිමව සාදන ලද්දක් වනඅතර අදවනවිට ධිවර යාත්‍රා නවතා තැබීම සදහා භාවිතා වේ
මෙය දිගින් සැතපුම් 5 ක් වන අතර කලපුවේ සිට මාඔය දක්වා පැතිර පවතී
පරිපාලන බෙදීම්
ශ්‍රී ලංකාවේ පළාත් නමයක් වන අතර ඉන් බස්නාහිර පළාතේ ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කයට මීගමුව අයත්වේ
ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කයේ ප්‍රදේශිය මහලේකම් කොට්ඨාශ 13 කි 
දිවුලපිටිය,
කටාන, 
මීගමුව, 
මිනුවන්ගොඩ,
 මීරිගම,
අත්තනගල්ල, 
ගම්පහ
ජාඇල,
වත්තල, 
මහර,
 වෑකේ, 
බියගම,
 කැළණිය 

	

<p align="justify">

මීගමුවේ ප්‍රදේශීය උපදිසාපති කොට්ඨාශ 27 කි 
72-දළුපත                           
73-ඒත්තුකාල
73ඒ-කුඩා පාඩුව,
 74-දළුවකොටුව, 
75-කට්ටුව, 
75ඒ-පළඟතුරේ, 
76-දකුණු පල්ලන්සේන, 
77-උතුරු පල්ලන්සේන, 
77ඒ-කම්මල්තුර, 
78-කොච්චිකඩේ, 
156-මුන්නක්කරය,
156ඒ-මුන්නක්කරය උතුර,
 157-බෝලවලාන,
 157ඒ-කුරණ, 
158-වැල්ලවීදිය,
 158ඒ-දකුණු වැල්ලවීදිය,
 159-පෙරියමුල්ල, 
159ඒ-මහහුණුපිටිය,
 160-උඩයාර්තෝප්පුව, 
160ඒ-තලාදූව,
161ඒ-අඟරුකාරමුල්ල, 

</gallery>
162-පිටිපන, 
162බී-දකුණු පිටිපන, 
163ඒ-තලාහේන, 
163ඒ-කැපුන්ගොඩ,
163බී-දුංගාල්පිටිය

(දත්ත හා තොරතුරු අංශය ජනාවබෝධ කේන්ද්‍රය - 1994 අප්‍රේල්) 
</p>
මීට අමතරව මිගමුව ප්‍රදේශීය ලේකම් කොට්ඨාශය ග්‍රාමනිලධාරී වසම් 39 කට ඛෙදා ඇත
රජකාලයේ ඛෙදීම් අනුව මීගමුව මායා රටටද, පෘතුග්‍රීසි හා ලන්දේසි පාලන සමයේදී සත් කෝරළයටද, බ්‍රිතාන්‍ය කිරීටයට යටත් වීමෙන් පසු උඩරට හා පහතරට වශයෙන් වෙන් කළ ඛෙදීම් අනුව පහතරටටද අයත් විය
පැරණි ඛෙදීම් අනුව ගම්පහ දිසාව
 අලූත් කුරු කෝරළය,
දකුණු හාපිටිගම් කෝරළය, 
උතුරු හාපිටිගම් කෝරළය
සියනෑ කෝරළය

ලෙස කෝරළ සතර කින් සමන්විත වූ අතර මෙයින් මීගමුව අයත්වන්නේ අලූත්කුරු කෝරළයට වේ
අලූත්කුරු කෝරළයද 
දාසිය පත්තුව, 
රාගම් පත්තුව,
 දූනගහ පත්තුව
 
ලෙස කොටස් තුනකට ඛෙදී තිබූ බව පැරණි පරිපාලන වාර්තාවන්හි සඳහන් වී ඇත
1829 දී සර්
විලියම් කෝල්බෘෘක් උඩරට හා පහතරට යළි ඒකාබද්ධ කොට එකම පාලනයක් යටතට පත්කර පළාත් පහකට උතුරු, දකුණු, නැගෙනහිර, බස්නාහිර, මධ්‍යම වශයෙන් වෙන්කරන ලදි
මින් බස්නාහිර පළාතට අයත්වූ මීගමුව මූලාරම්භයේ සිට කොළඹ දිස්ත්‍රික්කයේ කොටසක් වී තිබූ අතර එය ගම්පහ නමින් වෙනම පරිපාලන දිස්ත්‍රික්කයක කොටසක් බවට පත්වූයේ 1978 දී නව දිස්ත්‍රික්ක ඛෙදා වෙන්කිරීමේදීය
1815 මහනුවර රාජධානිය බිඳවැටීමත් සමග ලක්දිව සම්පූර්ණයෙන්ම බි්‍රතාන්‍ය පාලනයට යටත් වූ අතර එමගින් ප්‍රථම වරට පළාත් සභා ක්‍රමයක් 1978 වර්ෂයේදී හඳුන්වාදෙනු ලැබීය
ප්‍රදේශීය මණ්ඩලය යනුවෙන් හැඳින්වූ මෙම සභාව 1978 ජනවාරි මස 04 වැන දින ප්‍රථම වරට මීගමුවේදී පිහිටුවන ලදි
මෙයින් වසර 44 කට පසු මීගමුව 1922 ජනවාරි 01 වන දින දිස්ත්‍රික් සභාවක් බවට පත්විය
1979 වර්ෂයේදී මීගමුව බලප්‍රදේශය සම්පූර්ණයෙන්ම මහ කොළඹ ආර්ථීක කොමිසම යටතට පත්කරන ලද අතර 1940 ජනවාරි මස 13 වන දින මීගමුව නගරසභාවක් බවටත් 1950 දී මහනගර සභාවක් බවටත් පත්විය
මීගමු මහනගරසභා නිල ලාංඡනය

	
1937 වර්ෂයේදී එවකට මීගමුව නගර සභාවෙහි නාගරික ලේකම් අර්ල් ද අල්විස් මහතා නගර සභාවට නිල ලාංඡනයක් අවශ්‍ය යැයි යෝජනා කරන ලදුව සභාවේ අනුමැතිය ඇතිව ඒ සදහා තරඟයක් සංවිධානය කරන ලදි
මෙම තරගයට ඉදිරිපත්ව පළමු ස්ථානය දිනාගත් ප්‍රසිද්ධ චිත්‍රශීල්පී ගොඩමාන්න මහතා විසින් ඉදිරිපත් කරන ලද ලාංඡනයද, දෙවන ස්ථානය ලත් එවකට පේරදෙණිය උද්හිද විද්‍යායතනයේ චිත්‍රශීල්පී ජෝර්ජ් අර්ල්ස් මහතා විසින් ඉදිරිපත් කරන ලද ලාංඡනයෙහි වූ සුලූ කොටසක්ද එකතුකොට නගරසභාවේ උපදෙස් පරිදි අද දක්වා භාවිතා වන මීගමු නගරසභා ලාංඡනය නිර්මාණය කරන ලදි
1950 දී මිගමුව මහනගර සභාවක් බවට පත්වූ පසුවද මෙම ලාංඡනයේURBAN COUNCIL යන්න MUNICIPAL COUNCIL යනුවෙන් වෙනස්කොට භාවිතයට ගන්නා ලදි
මෙම ලාංඡනයේ ඉහළින්ම දැක්වේන්නේ සාමය, සමගිය, එකමුතුව යන්නයි
මෙය යොදා ඇත්තේ මීගමුව නගරය තුළ සිංහල, දෙමළ, මුස්ලිම්, බර්ගර් ඇතුළු විවිධ ජාතීන් මෙන්ම, බෞද්ධ, කතෝලික, හින්දු, ඉස්ලාම් වැනි විවිධ ආගම්වලට අයත් ජන කොටස් ද සමගියෙන් ජීවත්වන බැව් ඒත්තු ගැන්වීම සඳහාය
මුල් කාලයේ මෙය Unity,Peace and concord ලෙස ඉංග්‍රීසියෙන් තිබී ඇත
ඉන් අනතුරුව ලාංඡනයේ උඩකොටසේ නැගී එන හිරු දැක්වේ
මෙයින් විදේශ ආධිපත්‍යයෙන් මිදෙමින් පැවති අවධියක නගරසභා ක්‍රමය ඇතිකිරීමෙන් ස්වයංපාලන අයිතිය කෙමෙන් ජනතාවට ලැබීමෙන් ඉදිරියෙහි ඇති නිදහසේ අරුණාලෝකය සංකේතවත් කරයි
මින් පසුව දැක්වෙන චිත්‍ර පහෙන් මීගමුව හා සම්බන්ධ ඓතිහාසික, ආර්ථීක හා සාමාජීය වැදගත් කරුණු සම්පිණ්ඩනය කොට දැක්වේ
මෙහි වම්පස උඩ කෙළවරේ දැක්වෙන චිත්‍රයෙන්මීගමුවේ ප්‍රකට ලන්දේසි බලකොටුව හා හෝරාස්ථම්භය දැක්වේ
මෙය ශ්‍රිලංකාවේ මුහුදු බඩ පෙදෙස් විදේශ ආධිපත්‍යයට හසුව තිබූ අවධියේ ඉතා වැදගත් හා ප්‍රසිද්ධ බලකොටුවක්ව පැවතුණි
ගලින් බැඳ උස් වූ ප්‍රකාරයකින් වටවී තිඛෙන මෙම බලකොටුව පෘතුග්‍රීසීන් විසින් ඉදිකරන ලද අතර ලන්දේසීන් විසින් පෘතුග්‍රීසීන්ගෙන් බලය පැහැරගැනීමෙන් පසුව ප්‍රාකාර, අට්ටාල ආදිය තනා වඩාත් ශක්ති සම්පන්න කරවූවකි
මෙම ඓතිහාසික බලකොටුව අද දක්වාම මීගමු පුරවරයෙහි දක්නට ලැඛෙන අතර මේ හේතුවෙන් මීගමුව ලොව බොහෝ ප්‍රකට විය
මෙම ලාංඡනයේ වම්පස දෙවන රූපයෙන් මීමැස්සෙකු දැක්වෙයි
මෙම නගරයට මීගමුව යන නාමය ව්‍යවහාරයට පමිණි ආකාරය හා සම්බන්ධ ඓතිහාසික පුරාවෘත්තයක් මෙම චිත්‍රයෙන් සංකේතවත් කෙරේ
එනම් ථූපවංශයේද, ජනශ්‍රැතියේද, රාජාවලියේද සඳහන් වන විහාරමහාදේවියගේ දොලඳුක සංසිඳවීමට ගෙන ආ මීවද පිළිබඳ කතාවයි. 

		
දකුණුපස උඩ කෙළවරෙහි දැක්වෙන්නේ මසුන් මරන්නන් සහිත වෙරළාසන්නයෙහි වූ ඔරුවක චිත්‍රයකි
මෙය ගැඹුරු මුහුදේ නොව වෙරළාසන්න මුහුදේ මසුන් මැරීමට උපයෝගී කරගත් මීගමුවට ආවේණික සාම්ප්‍රදායික ධිවර කර්මාන්තයට අදාළ රුවල් යොදා යාත්‍රා කරවූ විශේෂ ධිවර ඔරු වර්ගයකි
මෙම චිත්‍රයෙන් මීගමුවේ ප්‍රධාන කර්මාන්තය හා එහි නිවැසියන්ගේ ප්‍රධාන ජීවනෝපාය වූ ධිවර කර්මාන්තය සංකේතවත් කෙරේ
[[ගොනුව
මීගමුව.jpg|200px|left]
			
දකුණු පස දෙවන චිත්‍රයෙන් දැක්වෙන්නේ
කකුළුවෙකි
මීගමු කලපුව කකුළුවන් හා ඉස්සන් සදහා ඉතා ප්‍රකටය
විදේශ සංචාරකයින් අතර මෙම දෙවර්ගය ඉතා ජනප්‍රිය බැවින් ලොව පුරා මීගමු ඉස්සන් හා කකුළුවන් ප්‍රසිද්ධ වී ඇත
මෙම ලාංඡනයේ පහතින්ම දැක්වේන්නේ
කුරුඳු අත්තක් සහිත චිත්‍රයකි
ලොව භාණ්ඩ හුවමාරු විනිමය ක්‍රමයක් පැවති යුගයේ සිටම ඉතා රසවත් කුරුඳු විදේශිකයින් ලබාගන්නා ලද්දේ මීගමුවෙන් බව ඓතිහාසික පොතපතේ, වාර්තාවන්හි මෙන්ම ජනප්‍රවාදයේද එයි
ඒ බැව් ලන්දේසි ජාතික ෆන්රී ආණ්ඩුකාරවරයා ලියූ ලියවිල්ලකින්ද මැට්සූකර් නම් පුද්ගලයා දක්වන තොරතුරු වලින්ද නොර්ත් ආණ්ඩුකාරවරයා කුරුදු වැවීමට මරදාන හා මීගමුවේ කදිරාන නම් ප්‍රදේශය තෝරාගැනීමෙන් ද තවදුරටත් සනාථ වේ
එසේම මෙම ප්‍රදේශයේ කර්මාන්තයක් ලෙස කුරුඳු වගාව අතීතයේ සිටම කෙරී ඇත
ජනශ්‍රැතිය හා සබැඳි මීගමුව

		
මීගමුව ඈත අතීතයේ සිටම ආගමික මධ්‍යස්ථානයක්, ප්‍රධාන සිද්ධස්ථානයක්ව තිබූ බව එහි යටගියාවෙන් පෙනෙයි
එම යටගියාව දැනට දක්නට ලැඛෙන තොරතුරු අනුව රාවණා යුගය දක්වා දිවයයි
රාවණා යුගයේදී මීගමුව යැයි නමක් නොවීය අද මීගමුව එම යුගයේදී හඳුන්වනු ලද්දේ නීගුම්බිල යන නමිනි
ද්‍රවිඩ බසින් නීර්කොළොම්බු ලෙස ඒ නම අදද භාවිතා වෙයි භැට්පඉද ලෙස ඉංග්‍රිසියට නම සැකසුනේද ඒ ආකාරයෙන්මය
නිගුම්බිල යන්න ජලාශය යන අරුත දෙය
රාවණා යුගයේ බලබිලි පුදන මිනිස් ජිවිත බිලි දී පුද පූජා කළ එකම සිද්ධස්ථානය මෙම නිගුම්බිලයේ වූ බවටත් එය කමලා නම් දෙව්දුවට කැපකළ දේවාලයක් වූ බවටත් ජනශ්‍රැතියේ සඳහන්ය එම බිලි දෙන පූජා වස්තුව ශූද්ධ වූ ජලයෙන් සොදා පවිත්‍ර කොට පිදීම සිරිත වූ අතර එසේ පවිත්‍ර කිරීම සඳහා භාවිතා කළ ශූද්ධ වූ ජලාශය කාමච්ඕඩය නම් විය
කාමච්චි නම් කමලා දෙව්දුවයි. ඕඩය නම් ජල තටාකයයි
එහෙයින් එය කාමච්ඕඩය හෙවත් ශූද්ධ වූ ජලාශය නම් විය
එම ජලාශය වර්තමානයේ දක්නට නොවූ වද එයට සම්බන්ධ වූ මුළු පෙදෙසම කාමච්චෝඩය නමින් වර්තමානයේ මිගමුව ඉරිදා පොළ පවත්වන සමුද්‍රාසන්න ප්‍රදේශයට ව්‍යවහාර කරනු ලැබේ
රාවනා රජු රාක්ෂස ගෝත්‍රිකයෙක් වූ බැවින් ඔහුට අයත් රාජධානියේ ප්‍රධාන බිලිපූජා මධ්‍යස්ථානය වූ නිගුම්බිලය ගැන රජු ඛෙහෙවින් සැළකිලිමත් වූ හෙයින් අතීතයේ නිගුම්බිලය ප්‍රධාන රාක්ෂස මධ්‍යස්ථානයක්ව පැවත අත
රාවණා ඉන්දියාවෙන් සීතා කුමරිය පැහැරගෙන සඟවා තබන ලදි
ඒ පිළිබදව සෙවීමට පැමිණි රාමා හා ඔහුගේ සොයුරු ලක්ෂ්මණ අල්ලාගෙන රාවණාගේ ඉන්ද්‍රජිත් නම් සෙනෙවියා විසින් නිගුම්බිලයේ බිලිපූජා සදහා සුදුසු කෙම්මුර දිනයක් එනතෙක් බැඳතබන ලදි
කෙම්මුර දිනයේ ඔවුන් බිලිදීමට ශද්ධ වූ ජලාශයෙන් සේදීමට යන අතර හනුමා ගෙම්ඛෙකු වී පැමිණ එම ජලාශයට පැන ශද්ධවූ ජලය අශූද්ධ කළහෙයින් රාමා හා ලක්ෂ්මණ නිදහස් වූ බවද ජනශ්‍රැතියේ සදහන්ය
රාවණාගේ අභාවයෙන් හා රාම සීතා එක්වීමෙන් පසු නිගුම්බිලය ක්‍රමයෙන් ජනප්‍රියත්වයෙන් ගිලිහී ඇත
නම සෑදුනු හැටි  			
මීගමුවට එම නම සෑදී ඇති ආකාරය පිළිබදවද මත කිහිපයක් පවතී ක්‍රිස්තුපූර්ව දෙවන සියවස පමණ කාලයේදී ලංකාවේ මාගම ජනපදය පාලනය කළ කාවන්තිස්ස රජුගේ බිසවට දුටුගැමුණු කුමරු පිළිසිඳ ගැනීමේදී හටගත් දොළ සංසිඳවනුවස් සොයා ගත් සියක් රියන් මී වදය තිබූතැන හෙයින් මී ගොමුව යන නම නිපන් බවත් පසුව මිගමුව වූ බවත් ප්‍රකට මතයයි
එසේ පිළිගන්නේ මි වදය බැද තිබුනේ ගොල් මුහුදු වෙරළේ මුනින් අතට නැවූ මාලූ නැවකැයි පැරණි සිංහල සාහිත්‍ය ග්‍රන්ථයක් වූ ථූපවංශයෙහි එන සදහන අනුවය
එය රාජාවලියද අනුමතකොට තිබේ
එහෙත් වර්තමාන ඉතිහාසඥයන්ගේ මතය වන්නේ කාවන්තිස්ස කාලයේ මීගමුවේ ධීවර කර්මාන්තයක් නොවූ බවත් ගොල් මුහුද ලෙස ථූපවංශයේ සඳහන් වන්නේ මාගම් වෙරළ බවත්ය
එකල මීගමු වෙරළ අරාබි මුහුදු වෙරළ නමින් හැඳින්වී ඇතිබව ඔවුන් සඳහන් කරයි
එබැවින්ජනප්‍රිය වුවද ඉතිහාසයට අනුව මීගමු මීවද කතාව ප්‍රලාපයක් හෙවත් බොරුවකි
මී ගොමුව යන වහර එබැවින්ජනප්‍රිය වුවද ඉතිහාසයට අනුව මීගමු මීවද කතාව ප්‍රලාපයක් හෙවත් බොරුවකි
මී ගොමුව යන වහර නිපැයුනේ මී ගස් කැලය යන අරුත  මී ගොමුව යන දෙවදන එක්වීමෙනි  යන්න තවත් මතයකි
අතීතයේදී ශ්‍රී ලංකා‍වෙ ග්‍රාම නාම බොහෝවිට සැකසුනේගස් මහා වෘක්ෂ කැලෑ ආශ්‍රයෙනි
තම්මැන්නාව රඹුක්කන හික්කඩුව බේරුවල පොල්ගහවෙල ආදී නම් මීට නිදසුන්ය
එසේ හෙයින් මීගස් කැලය යන අරුතින් මීගොමුව යන නම නිපන් බවද පිළිගත හැකිය
ඓතිහාසික සාධක අනුව කාවන්තිස්ස රජ පවුල හා මීගමුව අතර සබැඳියාවක් තිබු බව තහවුරු වේ
එහිදී මුල් තැන ලැබෙන්නේ මීගමුවේ බෝලවලාන නම් ප්‍රදේශයේ පිහිටි කුරණ ග්‍රාමයටය
කුරණ යන්නෙහි අරුත මහ අලි කැලය යන්නයි
එහි තිබූ කඩොල් කැලය අද විනාශ වී ගොස් ඇතත් දුටුගැමුණු රජුගේ මංගල හස්තියා වූ කඩොල් ඇතු හමුවූයේ මෙම කඩොල් කැලයෙන් බව ථූපවංශයෙහි සඳහන් වේ
එහි දැක්වෙනනේ හිමාලයේ සද්දන්ත විලෙන් සම්භවය වූ එක් ඇලි ඇතින්නක් තමාගේ ඇලි ඇත් පැටවකු  කඩොල් වනතීරයේ දමා පලාගිය බවත් ඒ දුටු මීගමු කලපුවේ බිලීබාන බිලී වැද්දකු කාවන්තිස්සරජුට දැන්වූ බවත් රජු ඇත් පැටවා පෙරහැර පවත්වා භාරගෙන කඩොල් ඇතා යැයි නම්කළ බවත්ය
එබැවින් ජනශ්‍රැතියට අනුව එකල මීගමුව අලි ඇතුන්ගෙන් ගහන මහ කැලයක් වී තිබූ බැව් පැහැදිලි වේ
ආශ්‍රිත ග්‍රන්ථ
 රාජාවලිය
 ථුපවංශය
 එදිරිසිංහ පද්මා, අතීත ලංකා, 1989
 ඩී. පී පොන්නම්පෙරුම, විදේශීන් දුටු පුරාණ ලංකාව, 1961
 දේවප්‍රිය සිරිසේන, ගම්පහ දීසාව, 2000

‍මේ පිටු බලන්න
 මීගමුව
 Negombo
ශ්‍රී ලංකාවේ නගර සහ ගම්මාන
2001 සැප්තැම්බර් 11න් පසු ලෝකයේ විවිධ රටවල සරණාගතයින් පිළිබඳ ප්‍රතිපත්ති වෙනස් වීම

හැඳින්වීම

2001 සැප්තැම්බර් 11 වන දින ඇමෙරිකාවේ ලෝක වෙළද මධ්‍යස්ථානයට හා පෙංටගනයට එල්ල වූ අල්ඛයිඩා ත්‍රස්ත්‍ර ප්‍රහාරය ලෝක දේශපාලනය නව දිශානතියක් කරා යොමුකළ සිදුවීමක් විය
මෙම සිදුවීමෙහි ඍජු ප්‍රතිඵලයක් වූ‍යේ සරණාගතයන් පිළිබඳ ප්‍රතිපත්ති සැකසීමේ යාණ්ත්‍රණයන් හි ක්ෂණික වෙනසක් ලෝකය පුරා ව්‍යාප්ත වීමයි
එයම ප්‍රධාන වශයෙන් සංක්‍රමණික මෙන්ම දේශපාලන රැකවරණ යන ක්ෂේත්‍ර තුළද එම වෙනස අන්තර්ගත විය
ජාත්‍යන්තර ත්‍රස්ත්‍ර වාදය සමග ඍජුව සම්බන්ධ වන කරුණක් ලෙස සරණාගත හා සංක්‍රමණික ප්‍රතිපත්ති වල පවතින දුර්වළතා වන්හි බළපෑම ප්‍රබල බව විද්වතුන්ගේ මතයයි
‍මෙහිදී මූලිකව සරණාගතයා යනු කවරෙක්ද යන්න වටහාගත යුතුය
ඒ අනුව 1957 Refugee Convention එකට අනුව 

"වර්ගය, ජාතිය,ආගම හෝ එක් සුවිශේෂී සමාජ කණ්ඩායමක සාමාජිකත්වය හෝ දේශපාලන මතය වැනි හේතු කරණකොට ගෙන ඕනෑම තැනැත්තෙකුට වධහිංසා කරයි යන සාධාරණ බිය නිසා, ඔහුතගේ ජාතිය වසනා රටින් පිට සිටින හා එම රටේ ආරක්ෂාව ළබා ගැනීමට අකමැති  ඕනෑම පුද්ගලයෙකු මෙන්ම පුරවැසිභාවය නොමැති නිසා ඔහුගේ සාමාන්‍ය වාසස්ථානයෙන් පිටවී යාමට සිදුවී ඇති නැවත සිය රටට යාමට අකමැති හෝ නොහැකි අය සරණාගතයන් වේ
"

2001 ත්‍රස්ත්‍ර ප්‍රහාරයත් සමග ලෝකයේ රටවල් ආරක්ෂාව සම්භන්ධයෙන් අස්ථාවර තත්වයකට පත්ව තිබේ
මේ සමග ඇමෙරිකාව ඇතුලු බටහිර රටවල් රාජ්‍යයේ මෙන්ම ජනතාවගේ ආරක්ෂාව කෙරෙහි ඇති විය හැකි අවදානම දුරුකිරීමට සරණාගත හා සංක්‍රමණ ප්‍රතිපත්ති තියුණු වෙනසකට ලක් කරන ලදි
මන්ද යත් සරණාගතයන් හා ත්‍රස්ත්‍රවාදය අතර දැඩි සබදතාවයක් පවතින බවට බොහෝ සධක පවතින බැවිණි
එනම් සරණාගතයන් ලෙසින් ත්‍රස්ත්‍රවාදීන්ද පැමිණෙන බැවිණි
විශේෂයෙන්ම මුස්ලිම් රටවලින් පැමිණෙන සරණාගතයන් කෙරෙහි දැඩි අවධානයක් යොමු කරමින් ඇමෙරිකාව ඇතුලු රටවල් සරණාගතයන් හා සංක්‍රමණිකයන් සීමා කිරීමට කටයුතු යොදා තිබේ
ඇමෙරිකාව

ඇමෙරිකානු ජනාධිපති හා කොංග්‍රසය එක්වී 70000ක සරණාගත ඉල්ලීම් සදහා ඉඩ ප්‍රස්ථා ලබාදී තිබුනද,තම ආරක්ෂක නීති තත්වයන් යටතේ 2002දී ඉල්ලුම් කල හැකිවූයේ27508කට පමණි
එසේම කැත්ලීන් නිව්ලන්ඩ් දක්වන පරිදි මෙහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස පසුගිය වසර දෙක තුළදී 85000ක් පමණ සරණාගත පිරිසකට සිය අවදානමෙන් මිදී ඇමෙරික්ව තුළ නව ජීවිතයක් ඇරඹීමට තිබු අවස්ථාව ගිලිහී ගිය බවයි.මේ අනුව සරණාගත අයිතීන් ලෙස ලෝකය පිළිගත් සංකල්ප හා ප්‍රතිපත්ති ත්‍රස්ත්‍රවාදය නිසා ගිලිහී ගොස් ඇති බවයි. නැත්නම් කප්පාදුවට ලක්ව ඇති බවයි.මෙ‍ම අර්බුදකාරීත්නයට ප්‍රධාන හේතුව වී ඇත්තේ ලෝකයේ රටවල් ජාතික ආරක්ෂාවට ප්‍රමුකත්වය දීමත් සමගය
ඇමෙරිකානු රාජ්‍ය ලේකම් කොලීන් පවෙල් දක්වන ආකාරයට USAහි පැවැත්මට මෙන්ම USA හා ජාත්‍යන්තරය අතර සබදතාවය පවත්වා ගැනීමේදී ප්‍රමුකත්වය දිය යුතු මූලෝපායන් 5ක් දක්වා ඇත
එයින් පළමු වැන්න වන්නේඇමෙරිකානු ජනතාව, ඔවුන්ගේ නිදහස හා ඔවුන්ගේ ජීවන ක්‍රමය ආරක්ෂා කිරීමයි
අනෙක් සියළු ප්‍රතිපත්ති ගොඩනැගෙනුයේ මෙම කරුණු මුල් කොයට ගෙනයි
මේ අනුව ඇමෙරිකාව උත්සහ කරන්නේ ලෝකයේ ප්‍රශ්ණ විසදීමට වඩා තම රාජ්‍යයට හා ජනතාවට ඇති අභියෝග නිරාකරණම කර ගැනීමටය
ඒ අනුව සරණාගතයන් කෙරෙහි ඇමෙරිකාවේ පෙර පැවති පුතිපත්තිය දැඩි වෙනසකට ලක් කොට තිබේ
නෙදර්ලන්තය 

මෙම රට තුළද 2001 ත්‍රස්ත්‍ර ප්‍රහාරයත් සමග සරණාගත ප්‍රතිපත්ති වෙනස් විය
මුස්ලිම් සංක්‍රමණිකයෙකු ඕලන්ද සමාජයට පිළිගැනීමට පෙර එම සමාජය හා එහි වටිනාකම් ගැනඔහුගේ දැනුම හා ආකල්පය පරීක්ෂාවට ලක්කරනු ලැබේ
එසේම අගමැතිවරයා විසින් යම්යම් ප්‍රසිද්ධ ස්ථාන වලදී කුර්තාව පැළද සිටීමේ නීතියක්ද පණවා ඇත
මේ හරහා මුස්ලිම් ජනයාට තම සංස්කෘකික අනන්‍යතාවය පවත්වා ගෙනයාම පවා සීමා කොට තිබේ
මුස්ලිම්වරු කෙරෙහි සංස්කෘතික බාධක පණවා ඇත්තේ ත්‍රස්ත්‍රවාදය කෙරෙහි මුස්ලිම් මූළධර්මවාදී සබදතා ඇති බවට සාධක පවතින බැවිණි

ප්‍රංශය

ප්‍රංශය තුළ සරණාගතයන් හා සංක්‍රමණිකයන් පිළිබද ප්‍රතිපත්ති වෙනස් වූයේ තම වටිනාකම් ආරක්ෂා කිරීම යන තේමාව යටතේය
සරණාගතයන්ට ආරක්ෂාව සැපයීමට වඩා ඔවුන් 2001න් පසු යොමු වූයේ ඔවුන්ව සිය නිජභූමි වෙතට යැවීමට උනන්දු කරවීමටයි
2007 අගභාගය වන විට වීති විරෝධී සංක්‍රමණිකයන් 25000ක් රටින් පිට කිරීමට ජනාධිපති නිකොලයි සාර්කෝසිගේ අරමුණ වී ඇත
ස්වේච්ඡාවෙන් සිය රටට යන්නන් සඳහා මුදල් ගෙවීමටද අදහස් කෙරිණි
ඒ අනුව ප්‍රංශ සරණාගත ප්‍රතිපත්තියද සරණාගතයන් කෙරෙහි නිශේධනීය අයුරින් වෙනස් වී තිබේ
ජර්මනිය

ජර්මනිය තුළ ද 2001න් පසු ත්‍රස්ත්‍රවාදය සම්භන්ධයෙන් විශාල පණත් ප්‍රමාණයක් බිහිකොට ඇති අතර එය සරණාගතයන් සම්බන්ධයෙන් දැඩ් බළපෑමක් එල්ල කොට තිබේ
2001 වර්ෂයේ සම්මත කොටගත් Second Security Package-Prevention of Terrorism යන්න වැදගත් වේ
ජර්මන් සරණාගත ප්‍රත්පත්තිය වඩා හොදින් අවබෝධ කරගත හැක්කේ New Immigration Act පණතට ගෙන ආ  Aliens Act යන සංශෝධනය මගිනි
ඒ හරහා තුන්වන ලෝකයේ රටවල පුස්ගලයන් පිළිබදව දැඩි වාරණයක් එල්ල කොට තිබේ
ප්‍රචණ්ඩත්වය පිළිබද සැක කිරීමක් පවා ජර්මානු රාජ්‍යට ඇතුළු වීම තහනම් වීසට ප්‍රමාණවත් විය
පැහැදිළිව මෙමගින් සරණාගතයන් කෙරෙහි අනර්ථයක් ගෙන දී තිබේ
මෙයට අමතරව Asylum Procedure Act එකට ගෙන ආ සංශෝධනය මගින් සරණාගතයෙකු ලෙස හදුනාගත් විදේශිකයෙකුගේ ඇඟිළි සළකුණු හා පෞද්ගළික දත්ත වසර 10ක් පවත්වා ගෙන යනු ළබයි
ඒ අනුව සරණාගතයින් නිරන්තරව පීඩාවට ලක්ව තිබේ
මෙයට හේතු වශයෙන් ජර්මනිය දක්වන්නේ ත්‍රස්ත්‍ර ක්‍රියා, සංවිධානාත්මක අපරාධ හාඔත්තුකරැවන් පැමිණීම වැළැක්වීම සදහාමෙම ප්‍රතිපත්ති ගෙනයන බවයි.

බ්‍රිතාන්‍යය

ජර්මනියට සමාන තත්වයක් බ්‍රිතාන්‍යය තුළ සරණාගතයන් සම්බන්ධයෙන් දැකිය හැක
සරණාගතයන්ට රැකවරණය දීම අවම මටිටමක පවත්වා ගෙන යාමටත්,සරණාගතයන් හා සංක්‍රමණ සීමා කිරීමටත් බ්‍රිතාන්‍යය 2002දී Nationality Immigration and Asylum Act සම්මත කොට තිබේ
එසේම ත්‍රස්ත්‍ර වරෝධී  අපරාධ හා ආරක්ෂාව පිළිබද පණතේ සරණාගත හා සංක්‍රමණිකයන්ගේ තත්වය පිළිබද තව දුරටත් සදහන් වේ
එහි 21 වැනි වගන්තියට අනුව රජ්‍යය ලේකම්වරයාට යම් පුද්ගලයෙකු ජාත්‍යන්තර ත්‍රස්ත්‍රවාදියෙකු ලෙස සැක කරන්නෙකු ලෙස හදුන්වා ඔහුට එරෙහිව ජාතික ආරක්ෂාව වෙනුවෙන් ක්‍රියාකළ හැක
මේ අනුව 2001ට පෙර තිබූ සරණාගත ප්‍රතිපත්තියට හාත්පසින්ම වෙනස් ප්‍රතිපත්තියක් 2001න් පසු ඇතිවී තිබේ
කැනඩාව

කැනඩාව තුළ සරණාගතයන් ප්‍රබල ලෙස ඍජුව හෝ වක්‍රව ත්‍රස්ත්‍රවාදය සමග සම්බන්ධ වී ඇත
එම නිසා සැප්තැම්බර් 11 ප්‍රහාරයත් සමග විශාල ලෙස කැනඩාවට පැමිණෙන  සරණාගතයන් හා සංක්‍රමණිකයන් පිළිබද නීතිරීති හා ප්‍රතිපත්ති වෙනස් කොට ඇත
වෙනත් රටවලින් පැමිණෙන්නන් පිළිබදව දැඩි සුපරීක්ෂාකාරී පිළිවෙතක් අනුගමනය කරන ළදි
කැනඩාවේ මතය වන්නේ සංක්‍රමණිකයන් හෝ සංක්‍රමණය වූ දේශයන්හි ඉපදුනු ඔවුන්ගේ දරුවෙකු පවා ත්‍රස්ත්‍ර ක්‍රියාවල යෙදිය හැකි බවයි. අලුතින් රටට එන අය පමණක් නොව  පැමිණ සිටින අය ගැන පවා සැකයෙන් කටයුතු කරයි
1986 එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය මගින්, ලෝක සරණාගත ප්‍රශ්ණයට විසදුම් සෙවීමට ගත් උත්සාහය නිසා කැනඩාව නැන්සන් සම්මානයෙන් පුදනු ලැබ තිබේ
2001න් පසු මෙම තත්වය වෙනස් වී තිබේ
ස්විස්ටර්ලන්තය

2001න් පසු  ස්විස්ටර්ලන්තයේ සරණාගත ප්‍රතිපත්තිය උඩු යටිකුරු වී තිබේ
UNHCR දක්වන ආකාරයට 1951 සරණාගතයන් පිළිගත හැකි ආගමන හෝ අනන්‍යතා පත්‍රයකින් තොරව සිය රටින් පැනයාමට සිදුවන සරණාගතයන් වුවද පිළිගතයුතු බව දක්වා ඇතත්, 2002න් පසු එවන් පුද්ගලයන්ට ස්විස්ටර්ලන්තයට ඇතුළුවීම තහනම් කොට තිබේ
එසේ ඇතුළුවීම ජාත්‍යන්තර නීතිය උල්ලංඝණය කිරීමක් ලෙස මොවුන් දකී
එසේම සරණාගතයින් තම රටට ඇතුල් වීම අවම කිරීමට(SVP) පක්ෂය ප්‍රකාශ කළේ සරණාගතයන් අපරාධකරුවන් හා මත්ද්‍රව්‍ය අලෙවි කරන්න් ළෙසයි
මෙයින් සරණාගතයන් කෙරෙහි ස්විස්ටර්ලන්තයේ තත්ත්වය හදුනාගත හැක
සමාලෝචනය

මේ අනුව ලෝකයේ විවිධ රටවල සරණාගත ගැටළුව ප්‍රබල ප්‍රශ්ණයක් බවට පත්ව තිබේ
මන්දයත් සරණාගතයන් හා ත්‍රස්ත්‍රවාදය අතර අනිවාර්යය සබඳතාවයක් ඇති බවත් එම තත්ත්වයෙන් තම රටවලට වියහැකි තර්ජනය වළක්වා ගැනීමට  හා තම රටවල සුරක්ෂිත බව තහවරු කිරීමට සරණාගත හා සංක්‍රමණ ප්‍රතිපත්ති දැඩි වෙනසකට ලක් කොට තිබේ
2001 ත්‍රස්ත්‍ර ප්‍රහාරයත් සමග ලෝකයේ සුපිරි බලවතා ලෙස හදුන්වන ඇමෙරිකාව සරණාගත  ප්‍රතිපත්ති තියුණු සංශෝධනයකට ලක් කොට තිබේ
මේ සමගම ලෝකය පුරා මුස්ලිම් ජනතාව කෙරහි විශාල බියක් හා සැකයක් පැතිර තිබේ
මන්ද යත් බින් ලාඩන් ප්‍රමුඛ අල්ඛයිඩා සංවිධානය මෙම ප්‍රහාරය පිටුපස සිටීමයි
1957 Refugee Convention එක හරහා හදුන්වා දී ඇති  Non refulement හා Burdan Sharing යන ප්‍රතිපත්තිවල ද විශාල පරිවර්තනයක් වී තිබේ
වර්තමාන ජාත්‍යන්තර ක්‍රමය සරණාගතයන් සම්බන්ධයෙන් නිශේධනීය ආකාරයට ක්‍රියාත්මක වීම නිසා සරණාගතයා කබලෙන් ළිපට වැටී ඇත
සරණාගතයන් ලෝකය තුළ අනුකම්පාවට හා සහනාධාර ලැබිය යුතු පිරිසක් බවට පවතින ආකල්පයට යම් හානියක් වී තිබේ
මේ අනුව තම රටතුළ ජීවිතයට ඇති තර්ජන හේතු කොටගෙන බොහෝවිට තම දේපොල, ඉඩකඩමි සියල්ල අතහැර දේශසීමා තරණය කරන සරණාගතයින්ට වෙනත් රටක ආරක්ෂාව හා අනුග්‍රහය ලබා ගැනීම ඉතා බරපතළ ප්‍රශ්ණයක් බවට පත්ව තිබේ
මේ අඩවිත් බලන්න
සැප්තැම්බර් 11 ප්‍රහාරය
 කාශ්මීර අර්බුදය
 කොරියන් යුද්ධය

මූලාශ්‍ර
 Refugee-Wikipedia
 Encyclopedia
 Citizenship and Immigration Canada
 Kairoscanada
 lead government department for immigration and passports
 Refugees, Asylum Seekers, Migrants, and Internally Displaced Persons

දේශපාලනය
යුද්ධය
සමාජවේදය
පුරාතන ශ්‍රී ලංකාවේ වාරිමාර්ග කටයුතු, ක්‍රි
300 පමණ සිට පණ්ඩුකාභය රජුගේ පාලන සමයේදී සහ තවත් වසර දහස් ගණනක් අඛණ්ඩව සංවර්ධනය වෙමින් පැවති, පැරණි ලෝකයේ වඩාත් සංකීර්ණ වාරි පද්ධතියකි
පොළව යටින් ඇළ මාර්ග ඉදිකිරීමට අමතරව ජලය ගබඩා කිරීම සඳහා සම්පූර්ණයෙන්ම කෘත්‍රිම ජලාශ පළමුව ඉදිකළේ සිංහලයන්ය
පුරාණ වාරි කර්මාන්තය 

පණ්ඩුකාභය රජතුමා අනුරාධගාමයෙහි අගනගරයට අවශ්‍ය ජල පහසුකම් ඇතිකරනු වස් ජය වාපි, අභයවාපි සහ ගාමිණි වාපි නමින් වැව් තුනක් ද නිර්මාණය කල බව සදහන්වේ
ඔහු විසින් සාදන ලද අඩි 3900 ක් දිගැති වේල්ලකින් වටවි ඇති අභයවාපී වැව අක්කර අඩි 1900ක ක ජල කඳක් රදවා තැබිය හැක
තිසා වැවෙන්ද මේ වැවට ජලය ලැබේ
ප්‍රාග් බෞද්ධ සමයේදි වාරි කර්මාන්තය මත සකස්වු ශිෂ්ටාචාරය අංග සම්පුර්ණත්වයට පත්වන්නේ (ක්‍රි
3 වන සියවසේදි) රජ කල දේවානම්පියතිස්ස රජුගේ රාජ්‍ය කාලයේදීය
{ක්‍රි
3 වන සියවසේදි} දේවානම් පියතිස්ස රජතුමා විසින් තනන ලද තිසා වැව 1889 දි ප්‍රතිසංස්කරණය කොට තිබේ
තිසා වැවේ දැනට දක්නට ලැඛෙන වේල්ලේ දිග සැතපුම් 1 3/4 කි
වැව පිරුණු විට අක්කර අඩි [2900 ක ජලය රදාපවති
අක්කර 2000 ක පමණ ප්‍රමාණයක වී වගාව සඳහා මේ වැවෙන් ජලය ඛෙදා හරියි
අනුරාධපුර නගරයේ පිහිටා ඇති ප්‍රධාන වැවක් වනුයේ නුවර වැවයි. මෙහි නිර්මාණයද ක්‍රි
යුගය දක්වා දිවේ
මෙය පළමුවන ගජබාහු රජුගේ (ක්‍රි
ව. 1114-1136) කාලයේදි තනවන ලදැයි සැලකේ. මේ වැව නකරවඩි, පත්තපාසානවාපී නමින්ද හඳුන්වනු ලැබේ
3 වන සියවසේදි මහා නාග උප රාජ වරයෙක් කරච්ච නම් (වලස් වැව) කුඩා වැවක් තැනවීම ගැන මහා වංශයේ සඳහන් වේ
දුටු ගැමුණු රජුගේ යෝධයෙක් වශයෙන් සැලකෙන ලභිය වසභ වැව් තැනිම ගැන ප්‍රසිද්ධියක් ඉසිලූ කෙනෙකි
වාරි ශිෂ්ටාචාරය පිළිබඳව ඛෙහෙවින් වැදගත් යුගය වශයෙන් දැක්විය හැක්කේ ක්‍රි
2 වන සියවසේදි රජ කල දුටු ගැමුණු රජුගේ අවධියයි
3 වන සියවසේ සිට දිවයින පුරා පැතිරි පිහිටා ඇති ලෙන්වල කටාරම් යටින් කොටා ඇති බ්‍රාග්මී ලිපිවල වැව් ගැනත් ඇල මාර්ග ගැනත් සදහන් වීමෙන් මේ බව පැහැදිලි වේ
වැව් තැනිම ගැන ප්‍රවීනත්වයක් දැරූ පුද්ගලයෙක් ගැන දඹුල්ලෙන් හමුවු ලිපියකින් අනාවරණය වේ
පරණවිතාන සදහන් කරන අන්දමට එහි සදහන් වන ධනුද්ධර සුමනගේ සොහොයුරු අණනිකතිස නම් තැනැත්තා වාරිමාර්ග ඉංජිනේරුවෙක් වශයෙන් සදහන් කොට තිබේ
2 වන සියවසට අයත් යැයි සැලකෙන සෙල්ලිපි දෙකක වාරිමාර්ග ගැන සදහන්වේ
ඉන් පළමු වැන්න දුටුගැමුණු රජුගේ කාලයට (ක්‍රි
161-137) අයත් යැයි සැලකෙන පුත්තලම් දිස්ත්‍රික්කයේ නෝනිගලින් හමුවු ලිපියකි
එහි පරමානන්ද විහාරයට පුජාකල වැවක් ගැන දැක්වේ
දෙවැන්න ත්‍රිකුණාමලය දිස්ත්‍රික්කයේ නාච්චේරිමලෙයි නම් ස්ථානයකින් හමුවු ලිපියක අඩගමිය නම් ස්ථානයෙහි පිහිටි වාරිමාර්ගයක් ගැන සදහන්වේ
සද්ධාතිස්ස රජතුමා (ක්‍රි
137-119) වැව් 12ක් ඉදිකල බව පුජාවලියේ සදහන් වන අතර රාජාවලිය වැව් 18ක් තනවන ලද බව දැක්වේ
පදී වැව (පදවිය වැව) සද්ධාතිස්ස රජු විසින් කරවන ලදැයි පූජාවලිය පෙන්වයි.

වසභ රජතුමා විසින් වැව් 11ක් තනවන ලදැයි වංශ කතාවල සදහන් වන අතර වෙනත් කෘති වල වැව් 12ක් තනවන ලදැයි කියෙ‍වේ
වැව් වලට අමතරව ඇල මාර්ග 12ක් තනා තිඛෙන බව පවසතත් ඉන් නම් කොට ඇත්තේ ඇළහැර යෝධ ඇල පමණි
පළමු වන ජෙට්ඨතිස්ස රජු ( ක්‍රි
ව. 266-276) විසින් හෙළුග්ගමු, මහටඹු, දෙමැටැ, පිසත්තා, වඩුගමු හා බමුණුගමු වැව් හය කරවන ලදි
මහසෙන් රජතුමා (ක්‍රි
ව. 274-304) විශාල පරිමාණයේ වැව් තැනිමේ පුරෝගාමියා වශයෙන් සැලකිය හැකිය
ඔහු විසින් තනවන ලදැයි දැක්වෙන වැව් 16ක් ගැනද මහ විශාල ඇළ මාර්ගයක් ගැනද මහාවංශයේ සඳහන්වේ
ශ්‍රී ලංකාවේ වාරි කර්මාන්තයේ නව යුගයක් උදා කෙරෙන වාරි ව්‍යාපාරයක් වශයෙන් ඇළහැර-මින්නේරිය, කවුඩුල්ල වාරි ව්‍යාපෘතිය හැදින්විය හැක
මහසෙන් රජු මෙන්ම ධාතුසේන රජුද කලා වැව නමින් තැනු විශාල වැව නිසා වාරිමාර්ග ඉතිහාසයේ අද්විතීය ස්ථානයක් ලබා ගෙන ඇත
කලා වැව වැව් දෙකක් සම්බන්ද කොට නිර්මාණය කල විශාල වැව් සංකීර්ණයකි
මෙය කලා වැවත් බළලූ වැවත් එකට සම්බන්ධ කොට තනන ලද බව පුජාවලියේ සදහන්වේ
කලා වැවේ සිට අනුරාධපුරයේ තිසා වැව දක්වා ජලය ගෙනගිය සැතපුම් 54ක් දිගැති ජය ගඟ නැමැති මහා විශාල ඇළ මාර්ගය තනවන්නට ඇත්තේද මේ යුගයේදිම යැයි සිතාගත හැකිය
දෙවන මුගලන් රජු (ක්‍රි
ව. 531-551) මල්වතු ඔය හරහා වානක් බැඳ ජලය ලබා ගෙන පත්තපාෂාණ වාපි, ධන වාපි හා ගරිතර වාපි යනුවෙන් වැව් තුනක් නිර්මාණය කළ බව මහා වංශයේ සඳහන්වේ
පත්තපාෂාණ වාපිය ශිලා ලේඛන මගින් අනුරාධපුරයට සැතපුම් 7ක් නිරිත දිගින් පිහිටි නාච්චිදූව වැව වශයෙන් හඳුනාගෙන ඇත
මෙහි වේල්ල සැතපුමකට මදක් වැඩි ප්‍රමාණයක් දික්වූ අතර උස අඩි 35කි
අක්කර 4408ක භූමි භාගයක පැතිර ඇති වැවේ ජල ධාරිතාව අක්කර අඩි 45148ක් වන අතර අක්කර 4200ක  වපසරියකට ජල පහසුකම් ලබා දෙයි
ව. 6වන සියවසේ විසු පළමු වන අග්ගබෝධී රජතුමා (ක්‍රි
ව. 571-604) වාරි කර්මාන්තයට තවත් උසස් සේවාවක් කළ නරපතියෙකි
මහා වංශය සදහන් කරන අන්දමට මෙතුමා දක්ෂිණ දේශයෙහි සිරිමඩ්ඪමාතක වාපි වැවද, කුරුන්ද වාපි, මහින්දම වාපි යන වැව් හා මණිමේඛලා අමුණ තැනවු බව සඳහන්වේ
මේ හැර පුජාවලියට හා රාජාවලියට අනුව කුරුඳු වැව යනුවෙන් වැවක්ද තනවා ඇත
දෙවෙනි අග්ගබෝධි රජතුමා (ක්‍රි
ව. 604-614) විසින් තනවන ලද වැව් වල නාමලේඛනයක් මහා වංශයේ සහ පුජාවලියේ දැක්වේ
ගංඟානම, වලාහස්ස, තිරිතම යන වැව් වල නම් මහා වංශයේ සඳහන් වන අතර පුජාවලියේ ගංඟාතලා, සිරවලස් කැටිය, ගිරිතලා, හෝවටු, නෙරළු, මාටොම්බු, එඩේරගල, කළුන්තරු, මහවිදලූ, කැන්ගමු, මා දෑත හා කලමි යනුවෙන් වැව් 12ක් සඳහන්වේ
පළමුවන විජයබාහු රජතුමා විසින් අලූතෙන් තනවන ලද්දේ එක වැවක් පමනි
එනම් ඌව පළාතේ ගිනිකොන දිගින් පිහිටි දැනට ජරාපත්වී තිඛෙන බුදුගුණ වැවයි.

මහා පරාක්‍රමබාහු රජතුමා (ක්‍රි
ව. 1153-1186) මෙතුමා විසින් කරවන ලද ඓශ්චර්යමත් වාරිමාර්ග සංකීර්ණය වුයේ පරාක්‍රම සමුද්‍රයයි
මේ වාරිමාර්ග සංකීර්ණය තනනු ලැබුවේ කර ගඟ හරහා අමුණක් බැද ආකාස ගංඟා නම් ඇළ මාර්ගය ඔස්සේ ජලය ඒකරාශි කරවීමටයි
පරාක්‍රම සමුද්‍රය නිර්මාණයවී තිඛෙන්නේ තෝපා වැව, දුඹුටු වැව හා එරමුදු වැව යන වැව් තුනත් පරාක්‍රම සමුද්‍රයත් එකට යාකිරිමෙනි
වැව් බැම්මේ දිග 12.38 ක් වන අතර වැව් කණ්ඩියේ උපරිම උස 9.45 කි
ජලාශය වැසි ඇති බිම් ප්‍රමාණය හෙක්ටයාර් 2539.50 කි
ජල ධාරිතාව වැව පිරිගිය විට අක්කර අඩි 109000 වන අතර වගාකල හැකි බිම් ප්‍රමාණය අක්කර 19632 කි
චූල වංශයට අනුව පරාක්‍රම සමුද්‍රයට සොරොව් 7ක්ද ඇල මාර්ගයන් 11ක්ද තිබු බව දැක්වේ
පළමුවන මහාපරාක්‍රමබාහු රජු පොළොන්නරුවේ රජ වීමෙන් අනතුරුව අලූතින් තනවන ලද හෝ ප්‍රකෘතිමත් කරන ලද විශාල වැව් 163 ක්ද කුඩා වැව් 2375 ක්ද අමුණු 165 ක්ද ඇළ මාර්ග 3910 ක්ද ඉදි කර, බිසෝ කොටු 341 ක්ද කැඩි බිඳි ගිය ඇළෙවිලි 1753 ක්ද කකරවන ලදි
අලූතෙන් තනවන ලද ඇළමාර්ග 29 ක් ගැන චූල වංශයේ සඳහන් වුවත් පුජාවලියේ අචිරවති නම් ඇළමාර්ගය ගැන පමණක් සඳහන් වේ
වාරි ජල කළමනාකරණය සම්බන්ධ නිර්වචන
ලෝකයේ ඉතාම පැරණි ශාස්ත්‍රයක් ලෙස ජල සම්පාදනය හැදින්විය හැකිය
එය ක්‍රමයෙන් නවීන විද්‍යාවක් ලෙස දියුණු වී ඇත
නුතනයේදි ජල කළමනාකරණය යන්න විවිධ ආකාරයෙන් අර්ථකතනය කර ඇත
එම අර්ථකතන වලින් කිහිපයක් පහත දැක්වේ
ඉංජිනේරු විද්‍යාවේදි
"ජල කළමනාකරණය යනු ජලය නිකුත් කිරිම,ගබඩා කිරිම හා නිර්මිත වාරි මාර්ග ඔස්සේ ජලය ඛෙදා හැරිමයි
"

මිනින්දෝරු විද්‍යාත්මක අධ්‍යන වලදි
"ජලය ගලා යාමට අවශ්‍ය බිම් ප්‍රමාණය සංඛ්‍යාත්මක ලෙස තක්සේරු කර මතුපිට ජලය ගලා යාමට සැලසුම් නිර්මාණය කිරිම"
කෘෂිකාර්මික විද්‍යාවේදි
'අතීතයේ පවති ගම් වැව් කිහිපයක් ඇළ මාර්ග ඔස්සේ සම්බන්ද කිරීම වැව් ප්‍රපතනය නොහොත් එල්ලංගාව නමින් හදින්වේ
මෙහි ප්‍රදාන අරමුන වී ඇත්තේ ජල සං‍රක්ෂණයයි
දෙවැන්න වනුයේ එල්ලංගාව සදහා යොදා ගත් ඇළ මාර්ග දෙපස තෙතමනය රදවා ඇල මාර්ග දෙපසද කෘශිකර්මාන්තය ආරම්භ කිරීමයි
"පැළැටි වර්ධනයට අවශ්‍ය තෙතමනය ලබා දීම ජල කළමනාකරණයයි"
ආචාර්ය රොබට් චෙම්බර්ස් විසින් ජල කළමනාකරණය යන්න අර්ථ දක්වා ඇත්තේ "ජලය ඛෙදා හැරිම සහ ආරම්භක ස්ථානයේ සිට කෙත් ඇලවල් දක්වා ගැටිමකින් තොරව ජලය සපයාදීම"
අයි.වී. විජේසිංහ විසින් හම්බන්තොට දිස්ත්‍රික්කයේ ජල කළමනාකරණ කටයුතු යනුවෙන් පලකරන ලද පර්යේෂණ වාර්ථාවේ සදහන් පරිදි ජල කළමනාකරණය යනු "ජලය නිසි අයුරින් ප්‍රයෝජනයට ගෙන අපතේ නොයවා උපරිම බිම් ප්‍රමාණයක් වගා කිරීම සදහා ප්‍රයෝජන ගැනිමට කටයුතු සැලැස්ස වීම"
"වාරි ජල කළමනාකරණය යනු අධික ජල භාවිතය හා ජල වහනයේදි සිදුවන අධික ජල නාස්තිය වලකා ජල ඒකකයකින් උපරිම අස්වැන්නක් ලැබිය හැකි පරිදි අරපරෙස්සම ප්‍රධාන කොට ගත් ක්‍රමානුකූල ජල භාවිතයයි"
(ආර්ථීක විමසුම 1994 ජනවාරි/පෙබරවාරි)

ලංකාවේ ඓතිහාසික වාරි තාක්ෂණය හා ජල කළමනාකරණය

ශ්‍රී ලංකා‍වේ වාරි ඉතිහාසය ක්‍රි
6 වෙනි සියවස තරම් ඈතට දිවයයි
6 වෙනි සියවසේදි උතුරු ඉන්දියාවෙන් පැමිණි ආර්ය ජන කොටස් ලංකා‍‍වෙ ජනාවාසකරණය කළ බව මහා වංශ තොරතුරු වලින් අනාවරණය‍‍වේ
විජය රජ සමඟ පැමිණි පිරිස් විසින් දිවයිනේ ගංඟා ඇසුරු කරගෙන ග්‍රාමයන් නිර්මාණය කරන ලදි
මේ ආකාරයට ශ්‍රී ලංකාවේ ජලය ඇසුරු කරගෙන ජලාශ්‍රිත ශිෂ්ටාචාරය ගොඩ නැගීම ආරම්භ විය
ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිහාසය පුළුල් වශයෙන් පුරාතන, මධ්‍යතන හා නූතන වශයෙන් යුග තුනක් ලෙස ඉතිහාසඥයින් විසින් හදුන්වා දී ඇත
ලාංකික ඉතිහාසයේ ශ්‍රේෂ්ඨතම යුගය ලෙස හඳුන්වන්නේ ක්‍රි
2 වන සියවසේ සිට ක්‍රි
ව. 13 වන සියවස දක්වා වු මධ්‍යතන යුගයේ වාරිකාර්මික සමාජයක් ලෙස සමාජ විද්‍යාඥයින් හඳුන්වාදි ඇත
(ගෙවි ජන සේවා දෙපාර්තෙමින්තු වාර්තා 1985) වාරි කර්මාන්තය මූලික කරගෙන උතුරු හා නැගෙනහිර කලාපවල ජනාවාස බිහිකිරිම සිංහල ශිෂ්ටාචාරය හා සංස්කෘතිය ඒ මත දියුණුවීමක් දක්නට ලැඛෙන්නේ මේ යුගයේදීය
ශ්‍රී ලංකාවේ වියළි කලාපය ලෙස නිර්වචනය කළ හැක්කේ වර්ග සැතපුම් 19000 ක ප්‍රමාණය විහිදුවන වාර්ෂික වර්ෂාපතනය  අඟල් 50-75 දක්වා වූ උන්නතාංශය මුහුදු මට්ටෙමි සිට අඩි 1000 දක්වා වු ප්‍රදේශය යි
වියළි කලාපයේ ප්‍රමාණවත් වර්ෂාපතනයක් නොවු නිසා පුරාණ සිංහල ජනතාවට ස්ථාවර කෘෂිකර්මාන්තයක් කිරිමට නොහැකි විය
ස්වාභාවිකව ජලය සැපයිමට නිසි කාලයට අපහසු නිසා අහස් දිය එකතු කර ගැනිමට වියළි කලාපය පුරාම වැව් පද්ධති නිර්මාණය කර ඇත
එදා රජරට හා රුහුණු රට පුරා පැතිර පැවතියේ හුදෙක් හුදකලා වැව් සමුහයක් නොවේ