Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
විද්‍යුත් ධාරාව
විද්‍යුත් ආරෝපණවල චලිතයක් විද්‍යුත් ධාරාව ලෙස හදුන්වයි. මෙහි තීව්‍රතාවය ඇම්පියර් වලින් මනිනු ලබයි
ධාරාවක් , චලනය වන ඕනෑම ආරෝපණයක් නිසා ඇති වියහැක
බොහෝ විට මෙම ආරෝපණ වන්නේ ඉලෙක්ට්‍රෝනයයි
නමුත් චලනය වන ඕනෑම ආරෝපණයක් ධාරාවක් සාදයි
අතීතයේ පැවති  සම්මුතියට අනුව ධන ධාරාවක් එහි ඇති ධන ආරෝපණ ගමන් ගන්නා දිශාවට  නැතහොත් පරිපථයේ වඩාත්ම ධන ස්ථානයේ සිට වඩා ඍණ ස්ථානයට ගමන්ගන්නා   ලෙස අර්ථ දක්වන ලදී
මෙම ආකාරයට වූ ධාරාවක් සම්මුති/සමිමත ධාරාවක් වශයෙන් හදුන්වන ලදී
ධාරාවේ සමීපම ආකාරය වන (විද්‍යුත් පරිපථයක ගලායන) ‍ඍණ ආරෝපිත ඉලෙක්ට්‍රෝන මගින් හටගන්නා ධාරාවේ දී ඉලෙක්ට්‍රෝනවල චලිතයේ දිශාවට ප්‍රතිවිරුද්ධ දිශාවට ධන දිශාව/සම්මත ධාරා දිශාව ලෙස සලකන ලදී
කෙසේ වෙතත් ඕනෑම දිශාවකට සිදුවන හෝ එකවර දෙපසටම සිදුවන ආරෝපිත අංශු ප්‍රවාහයක් නිසා ඇතිවිය හැක
මෙම තත්වයන් සරල කරගැනීමට ධන සිට සෘණ දක්වා වූ ධාරා සම්මුතිය ප්‍ර‍ධා‍න වශයෙන් භාවිතා කරයි
තවත් ආකාරයක අර්ථ දැක්වීමක් භාවිතයේදී ,( උදාහරණයක් ලෙස ' ඉලෙක්ට්‍රෝන ධාරාව ' ) පැහැදිලිව දැක්විය  යුතුය
මාධ්‍යයක් තුළින් විද්‍යුත් ධාරාව ගමන් කිරීමේ ක්‍රියාවලිය විද්‍යුත් සන්නයනය වේ
මෙහි ස්වභාවය ගමන් ගන්නා මාධ්‍යය සහ ආරෝපිත අංශු වර්ග මත වෙනස් වේ
ලෝහයක් වැනි සන්නායකයක් හරහා වූ ඉලෙක්ට්‍රෝන ප්‍රවාහය ලෙස හදුන්වන ලෝහක සන්නයනයක් , ද්‍රවයක් හරහා ගමන් කරන අයන (ආරෝපිත පරමාණු) ප්‍රවාහයක් වන  විද්‍යුත් විච්ඡේදනයක් , විද්‍යුත්ධාරාවකට උදාහරණ ලෙස දැක්විය හැක
තත්පරයට මිලිමීටරයකින් කුඩා කොටසක් වු ඉතා අඩු ප්ලාවිත ප්‍රවේගයකින් අංශු චලනය වුවද ඒ ඔස්සේ පැතිරෙන විද්‍යුත් ක්ෂේත්‍රයට ආලෝකයේ වේගයට ආසන්න වේගයකින් පැතිරිය හැක
මේ නිසා කම්බි වැනි සන්නායක මාධ්‍ය හරහා ඉතා වේගයෙන් විද්‍යුත් සංඥා යැවිය හැක
ධාරාව නිරීක්ෂණය කළ හැකි ආචරණ කිහිපයක්  ඇති කරයි
අතීත‍යේ දී ධාරාවක පැවැත්ම නිර්ණය කිරීම මෙම ආචරණ යොදාගන්නා ලදී
විද්‍යුත් විච්ඡේදනය හරහා වෝල්ටා පුංජයකින් ලබාගන්නා ධාරාවක් ආධාරයෙන් ජලය වියෝජනය කළ හැකි බව නිකෙල්සන් හා කාලිස්ල් විසින් 1800 දී සොයාගන්නා ලදී
ඔවුන්ගේ පරීක්ෂණ 1833 දී මයිකල් ෆැරඩේ විසින් විශාල ලෙස වැඩිදියුණු කරන ලදී
1840 දී ප්‍රතිරෝධකයක් තුළින් ධාරාව ගැලීමේ දී ප්‍රතිරෝධකය ස්ථානීය උණුසුම් වීඑකට ලක්වීම ජේම්ස් ප්‍රෙස්කොට් ජූල් විසින් ගණිතමය වශයෙන් අධ්‍යයනය කරන  ලදී
1820 දී හාන්ස් ක්‍රිස්ටියන් ඕස්ටඩ් විසින් දේශනයක් සකස් කිරීමේ දී කම්බියක් තුළින් වූ ධාරාවක් චුම්භක මාලිමාවක කටුව කෙරෙහි බලපෑම් ඇති කරන බව නිරීක්ෂණය කරන ලදී
මෙය ධාරාවකට සම්බන්දධ  ඉතා වැදගත්ම සොයා ගැනීමකට මඟ පෑදීය
එනම්, විද්‍යුතය හා චුම්භකතත්වය  අතර මුලික සම්බන්ධය වන විද්‍යුත් චුම්භකත්වය ඔහු විසින් සොයා ගන්නා ලදී
ඉංජිනේරු හා ගෘහස්ථ යෙදීම්වල දී සරළ ධාරාව (DC)  හා ප්‍රත්‍යාවර්ත ධාරාව (AC)  ලෙස ධාරාව වෙන්කොට සලකනු ලබයි
මෙය කාලය සමග ධාරාවේ විචලනය  මත පදනම් වේ
සරළ ධාරාව යනු බොහෝ විද්‍යුත් පරිපථ වලට අවශ්‍ය වන ආකාරයේ   පරිපථයේ ධන සිට ඍණ දක්වා විද්‍යුත් කෝෂයකින් සපයන ධාරාවක් පරිදි ඒකාකාරීව එකම දිශාවකට ගමන් කරන ධාරාවකි
සාමාන්‍ය ආකාරයට මෙම  ධාරාවද ඉලෙක්ට්‍රෝන නිසා ගමන් ගන්නේ නමි  සිදුවන්නේ ප්‍රතිවිරුද්ධ දිශාවට සිදුවන ඉලෙක්ට්‍රෝන ප්‍රවාහයක් ඊට හේතු වේ
ප්‍රත්‍යාවර්ත ධාරාවක් යනු නැවත නැවතත් දිශාව මාරු වන ධාරාවකි
බොහෝ විට මෙම  ධාරා  සෛනාකාර වේ
ප්‍රත්‍යාවර්ථ ධාරාවක කාලයත් සමග ආරෝපණයන්ගේ ශුද්ධ විස්ථාපනයන් නොමැති අතර ඒවා සන්නායකයක් තුල  ස්පන්දනය වෙමින් පවතී
ප්‍රත්‍යාවර්ත ධාරාවක් සඳහා  ධාරිතාව හා ප්‍රේරතාව වැනි සාධක බලපෑ හැක
නමුත් ඒකකාරී සරළ ධාරාවක් මගින් මේවා නිරීක්ෂනය කල  නොහැක
පළමුව ශක්තිය ලබාදීමේ දී වැනි  අනත්‍ය( ඇති ‍හෝ නැති වන)   පරිපථ අවස්ථාවන්හිදී  මෙම ලක්ෂණ බොහෝ වැදගත් වි හැක
ආශ්‍රිත 

 විද්‍යුතය

භෞතික විද්‍යාව
භෞතික විද්‍යා සංකල්ප
F බලයක් අංශුවක් මත යෙදීමෙන් එය Ds දුරක් විස්ථාපනය වූ විට බලය මගින් කළ කාර්යය බලය හා පරිස්ථාපනය වීමේ දෛශිකවල අදිශ ගුණිතය මගින් ලබා දේ
අංශුවේ ස්කන්ධය නියත නම් ද  අංශු ව මත කළ මුළු කාර්යය Wtotal නම් ද නිවුටන්ගේ දෙවන නියමය අනුව යෙදූ එක් එක් බලයන් වෙන වෙනම කරණ ලද කාර්යයන්ගේ එකතුවෙන් මුළු කාර්යය ලබා ගනී
Ek යනු චාලක ශක්තියයි
ලක්ෂීය අංශුවක් ශුන්‍ය ප්‍රවේගයේ සිට දෙන ලද ප්‍රවේගයට ත්වරණය කිරීමට කරන ලද කාර්යය ප්‍රමාණය ලෙස චාලක ශක්තිය ගණිතානුකූලව අර්ථ දැක්වේ
බොහෝ අංශු ගණනකින් සමන්විත වු වස්තු සඳහා සංයුක්ත වස්තුවේ චාලක ශක්තිය අංශූන්ගේ චාලක ශක්තිවල එකතුවයි.

සංස්ථිතික බල ලෙස හඳුන්වන විශේෂ ආකාරයේ බලයන් අදිශ ශ්‍රිතයක අනුක්‍රමනය ලෙස විස්තර කල හැකි අතර එය විභව ශක්තිය නම් වේ
එය Ep මගින් දක්වයි.

 

අංශුවක් මත ක්‍රියාකරන සම්පූර්ණ බල සංස්ථිතික නම් Ep නම් වු මුළු විභව ශක්තිය
(වස්තුවක අන්‍යෝන්‍ය ස්ථාන නැවත සකස් වීමට කල යුතු කාර්යය නම් වේ
) සෑම බලයකට අනුරූප විභව ශක්තීන්ගේ එකතුවෙන් ලබා ගනී
මෙම ප්‍රතිඵලය ශක්ති සංස්ථිතිය නම් වන අතර සම්පූර්ණ ශක්තිය 

 

මගින් ප්‍රකාශ වේ
කාලයෙන් ස්වායත්ත වේ
මෙය ඉතා බහුලව භාවිතා වන අතර අපට හමුවන බල බොහොමයක් සංස්ථිතික බල වේ
ආශ්‍රිත 

 Combustion
 Energy democracy
 Index of energy articles
 Index of wave articles
 Orders of magnitude (energy)
 Power station
 Transfer energy

සටහන්

මූලාශ්‍ර

භාහිර සබැඳි 

 
 Differences between Heat and Thermal energy () – BioCab

 
ප්‍රධාන මාතෘකා ලිපි
සොබාදහම
විශ්වය
Scalar physical quantities
භෞතික විද්‍යාව
විස්තරය
තාප ගති විද්‍යාවේ ප්‍රථම නියමය එසේත් නැත්නම් තාප ගති විද්‍යාවේ පළමු නියමය () මූලිකවම කියා සිටින්නේ තාප ගතික පද්ධතිවල ශක්තිය ගබඩා කිරීම හෝ රඳවා ගැනීම සිදු කළ හැකි අතර එම අභ්‍යන්තර ශක්තිය සංස්ථිතික වේ
තාපය යනු වැඩි උෂ්ණත්ව ප්‍රභවයකින්, පද්ධතියකට ශක්තිය එකතු වන හෝ අඩු උෂ්ණත්ව ස්ථානයකට ශක්තිය හානිවන ක්‍රියාවලියකි
ඊට අමතරව පද්ධතියක් එහි ව‍ටපිටාව මත යාන්ත්‍රික කාර්යයක් සිදු කරන විට ශක්තිය හානි විය හැක
ප්‍රතිවිරුද්ධව එහි වටපිටාව මඟින් පද්ධතිය මත කාර්යය සිදු කරන විට එය ශක්තිය ලබා ගනී
පළමු නියමය කියා සිටින්නේ මෙම ශක්තිය සංස්ථිතික බවයි. අභ්‍යන්තර ශක්තියේ වෙනස්, තාපයෙන් එකතු වන ප්‍රමාණයෙන් වටපිටාව මත කාර්යය කිරීමෙන් හානිවන ප්‍රමාණය අඩු කිරීමෙන් ලැබේ
පළමු නියමය ගණිතමය වශයෙන් මෙසේ ප්‍රකාශ කළ හැක
මෙහි dU  යනු පද්ධතියේ අභ්‍යන්තර ශක්තියේ කුඩා වැඩි වීමකි
δQ පද්ධිතියට එකතු කරන කුඩා තාප ප්‍රමාණයක් වන අතර δW යනු පද්ධතිය මඟින් කරන කුඩා කාර්යය ප්‍රමාණයයි
තාප හා කාර්යය පදවලට පෙර ඇති δ ඒවා අභ්‍යන්තර ශක්තියේ dU  වෘද්ධියට වඩා වෙනස්ව අර්ථ නිරූපණය වන ශක්ති වෘද්ධි විස්තර දැක්වීමට යොදා ගනී
තාපය හා කාර්යය ශක්තිය එකතු කරන හෝ අඩු කරන ක්‍රියාවලි වන අතර අභ්‍යන්තර ශක්තිය U පද්ධතිය හා සම්බන්ධ අපේක්ෂිත ශක්ති ආකාරයකි
එම නිසා δQ  සඳහා තාප ශක්තිය යන වදන මඟින් අදහස් කෙරෙන්නේ යම් ආකාරයක ශක්ති විශේෂයක් නොව “තාපනයේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස එකතු වූ ශක්ති ප්‍රමාණයයි” ඒ ආකාරයටම අය සඳහා කාර්යය ශක්තිය යන්නෙන් අදහස් කරන්නේ” කාර්යය කිරීමේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස හානි වූ ශක්ති ප්‍රමාණයයි” මෙම ප්‍රභේදනයේ වඩාත් වැදගත් ප්‍රතිඵලය වන්නේ තාප ගතික පද්ධතියක් දරා සිටින අභ්‍යන්තර ශක්ති ප්‍රමාණය පැහැදිලිව ප්‍රකාශ කළ හැකි වීමයි
නමුත් මෙමඟින් අයෙකුට සිසිල් වීමේ හා තාපවත් වීමේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස පද්ධති තුළට ගලා එන හා ගලා යන ශක්ති ප්‍රමාණය හෝ කාර්යය ප්‍රතිඵලය පද්ධතිය වන හෝ මඟින් කළ ද යන්න හෝ පැවසිය නොහැක
තාපගති විද්‍යාවේ පළමු නියමයේ පළමු සවිස්තර ප්‍රකාශය 1850 දී රුඩොල්ෆ් ක්ලවුසියස් විසිනි
“ශක්තිය ලෙස හඳුන්වන එහි අවකලනය ස්ථිරතාපී ක්‍රියාවලියන් තුළදී අවට පරිසරය සමඟ හුවමාරු වන කාර්යයට සමාන වන E නම් තත්ව ශ්‍රිතයක් ඇත
”

ඉහත සූත්‍රකරණය ඉංජිනේරුවන්ගේ හා භෞතිකඥයන් විසින් වැඩි ඇල්මට ලක්වන බව අවධානයට ලක් කර ගන්න
රසානඥයන් දෙවන ආකාරය වඩාත් භාවිතා කරයි
එහිදී δw අර්ථ දක්වන්නේ පද්ධතිය මත කළ කාර්යය ලෙසය එම නිසා එහිදී ඉහත සමීකරණයේ කාර්ය පදයට ඉදිරියෙන් ධන ලකුණක් යොදනු ලැබේ
මෙම ලිපිය භාවිතා කරන්නේ ප්‍රථම අර්ථ දැක්වීමයි
ගණිතමය සූත්‍රකරණය
පළමු නියමයේ ගණිතමය ප්‍රකාශනය දෙනු ලබන්නේ මඟිනි
මෙහි dU යනු පද්ධතියේ අභ්‍යන්තර ශක්තියේ ඉතා කුඩා වැඩි වීමකි
δQ යනු පද්ධතියට එකතු කළ ඉතා කුඩා තාප ප්‍රමාණය වන අතර δw යනු පද්ධතිය මඟින් කරන ලද ඉතා කුඩා කාර්යය ප්‍රමාණයයි
ඉතා කුඩා තාපය හා කාර්යය සඳහා d වෙනුවට δ යන්න දී ඇත්තේ ගණිතමය ආකාරයේ දී ඒවා සපිරි අවකලන නොවන නිසාය
වෙනත් වචන වලින් ඒවා කිසිම පද්ධතියක තත්වයක විස්තර නොකරයි
සපිරි නොවන අවකලනයක අනුකලනය තාප ගතික පරාමිතීන්ගේ අවකාශයක් තුළින් ගත් විශේෂිත”මාර්ගයක්” මත රඳා පවතින අතර සපිරි අවකලනයක අනුකලනය ආරම්භක හා අවසාන තත්ව මත පමණක් රඳා පවතී
ආරම්භක හා අවසාන තත්ව එකම නම් සපිරි නොවන අවකලනයක අනුකලනය 0 හෝ 0 නොවිය හැකි නමුත් සපිරි අවකලනයක අනුකලනය සැමවිමට ශුන්‍ය වේ
තාපගතික පද්ධතියක් තත්ව අවකාශය තුළින් ගන්නා ලද පථයක් තාප ගතික ක්‍රියාවලියක් ලෙස හැඳින්වේ
පළමු නියමයේ ප්‍රකාශනයක් සපිරි අවකලනය ආශ්‍රයෙන්, පද්ධතිය සිදු කළ කාර්යය එහි පීඩනය වරක් එහි පරිමාවේ ඉතා කුඩා වෙනසක් ලෙස ගනිමින් ලිවිය හැක
වෙනත් ආකාරයකින් δw = PdV මෙහි P පීඩනය V  එහි පරිමාව වේ
ප්‍රතිවර්ත කළ හැකි ක්‍රියාවලියක් සඳහා පද්ධතියට එකතු කළ මුළු තාපය δQ = TdS ලෙස හැකි විය හැක
මෙහි T උෂ්ණත්වය හා S එන්ට්‍රොපිය වේ
ප්‍රතිවර්ත කළ හැකි ක්‍රියාවලියක් සඳහා ප්‍රථම නියමය මෙලෙස ප්‍රකාශ කළ හැක
පද්ධතියේ වූ අංශු ගණන නියත විට අවශ්‍ය නොවන විට හා විවිධ වර්ගවලින් යුක්ත වන විට ප්‍රථම නියමය පහත පරිදි ලිවිය හැක
මෙහි dNi  යනු පද්ධතියට එකතු කළ i වර්ගයේ අංශු (කුඩා) ගණනයි
μi  යනු  i වර්ගයේ අංශු එකතු කළ විට පද්ධතියට එකතු වන ශක්ති ප්‍රමාණයයි
මෙහි දී අංශුවේ ශක්තිය පද්ධතියේ පරිමාව හා එන්ට්‍රොපිය වෙනස් නොවන ‍පරිදි වේ
μi  යනු  i වර්ගයේ අංශුවල රසායනික විභවය ලෙස හැඳින්වේ
දැන් සපිරි අවකලනය යොදාගෙන ප්‍රතිවර්ත කළ හැකි ක්‍රියාවලි සඳහා ප්‍රකාශනය වේ
යාන්ත්‍ර විද්‍යාවෙන් වන වැදගත් අදහසක් වන්නේ අංශු මඟින් ලබා ගන්නා ශක්තිය, අංශුව මත යොදන බලයේ හා බලය යොදන අතරතුර අංශුවේ විස්ථාපනයේ ගුණිතයට සමාන වේ
දැන් තාපන වාදය නොමැතිව පළමු නියමය සලකන්න
dU = − PdV
P  පීඩනය බලයක් ලෙස සැලකිය හැකි අතර (පීඩනයට ඇත්තේ ඒකක වර්ගඵල බලයේ ඒකකයි) dV  යනු විස්ථාපනයයි
(දුර වරක් වර්ගඵලයෙහි ඒකක සමඟ) මෙම කාර්යය වදනට සම්බන්දව පීඩන වෙනස පරිමා හුවමාරුවකට අනුබල දෙන බවත් දෙකෙහි (කාර්යය) ගුණිතය ක්‍රියාවලියේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස හුවමාරු වූ ශක්ති ප්‍රමානය බවත් අපට පැවසිය හැක
එම ආකාරයෙන්ම TdS වදන දෙස බැලීම ද ප්‍රයෝජනවත් වේ
මෙම තාප වදනට සම්බන්ධව උෂ්ණත්ව වෙනසක් එන්ට්‍රොපි හුවමාරුවකට අනුබල දෙන අතර දෙකෙහි (තාපය) ගුණිතය ක්‍රියාවලියේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස හුවමාරු වූ තාප ප්‍රමාණය වේ
මෙහි දී උෂ්ණත්වය “සාධාරිත” බලයක් ලෙස හැඳින්වෙන අතර (සත්‍ය යාන්ත්‍රික බලයක් මෙන් නොව) එන්ට්‍රොපිය සාධාරිත විස්ථාපනයකි
සමානවම, පද්ධිතයක අංශු කාණ්ඩ අතර රසායනික විභවයේ වෙනසක් අංශු හුවමාරුවට අනුබල දෙන අතර අනුරූප ගුණිතය ක්‍රියාවලියේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස හුවමාරු වූ ශක්තියට සමාන ‍වේ
උදාහරණයක් ලෙස කලාප දෙකකින් සමන්විත පද්ධතියක් සලකන්න
ද්‍රව ජලය හා ජල වාෂ්ප එහි ද්‍රවයෙන් එලියට ජල අණු යවන වාෂ්පීකරණයේ සාධාරිත බලයක් ඇති අතර වාෂ්ප අණු වාෂ්පයෙන් පිටතට යවන ඝනීභවණයේ සාධාරිත බලයක් ද ඇත
මෙම බල දෙක ‍(හෝ රසායනික විභවය) සමාන වූ විට පමණක් සමතුලිතතාව ඇති වන අතර ශුද්ධ හුවමාරුව ශුන්‍යයක් වේ
සාධාරිත බල විස්ථාපන යුගලයක් සාදන තාප ගතික පරාමිතීන් දෙක “ප්‍රතිබද්ධ විචල්‍යයක්” ලෙස හැඳින්වේ
වඩාත් සුපුරුදු යුගල වන්නේ පීඩනය - පරිමාව හා උෂ්ණත්වය - එන්ට්‍රොපියයි
තාප ගතික ක්‍රියාවලි වර්ග
තාප ගතික විචල්‍යයන්ගේ අවකාශය හරහා වූ පථ නිරන්තරයෙන් නිශ්චිත තාප ගතික විචල්‍ය නියත දරා  සිටීමෙන් විශේෂ වේ
මෙම ක්‍රියාවලි යුගල බවට කාණ්ඩ ගත කිරිම ප්‍රයෝජනවත් වේ
එහි එක් එක් විචල්‍ය දරා සිටින නියතය වන්නේ ප්‍රතිබද්ධ යුග‍ලයේ එක් සාමාජිකයෙකි
පීඩන - පරිමා ප්‍රතිබද්ධ යුගල සලකනු ලබන්නේ කාර්යය කිරීමේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස යාන්ත්‍රික හෝ ගතික ශක්තිය හුවමාරු වීමත් සමඟය
සම (නියත) පීඩන ක්‍රියාවලියක් සිදු වන්නේ නියත පීඩනයේ දීය
උදාහරණයක් ලෙස සිලින්ඩරයක් තුළ වූ චලනය කළ හැකි පිස්ටනයක් දැක්විය හැක
එම නිසා සිලින්ඩරය තුළ වූ පීඩනය, එය වායු ගෝලයෙන් වෙන් කොට තිබුණත් වායු ගෝලයේ පීඩනයට වේ
වෙනත් වචනවලත් පද්ධතිය චලනය විය හැකි සීමාවකින් නියත පීඩන සංචිතයකට ගතිකව සම්බන්ධිත වේ
සම (නියත) පරිමා ක්‍රියාවලියක් යනු පරිමාව නියතව තබා ගන්නා එකකි
එමඟින් අදහස් කෙරෙන්නේ පද්ධතිය මඟින් සිදු කළ කාර්යය ශුන්‍ය වන බවයි. එනම් ද්විමාන සරල පද්ධතියක් සඳහා බාහිරව පද්ධතියට සම්ප්‍රේශණය වූ ඕනෑම තාප ශක්තියක් අභ්‍යන්තර ශක්තිය ලෙස අවශෝෂණය කර ගනී
නියත පීඩන ක්‍රියාවලියක් සමහුමිතික ක්‍රියාවලියක් ලෙස ද හඳුන්වනු ලැබේ
උදාහරණයක් ලෙස ගින්නකට දමන ලද සංවෘත වාතය පමණක් අඩංගු මින් එකක් සැලකිය හැක
බඳුන ප්‍රසාරණය නොවන අතර එකම වෙනස වන්නේ වායුව අභ්‍යන්තර ශක්තිය ලබා ගැනීමයි
උෂ්ණත්වයේ හා පීඩනයේ වැඩිවීමක් එය නිරීක්ෂණය වේ
ගණිතමය වශයෙන්, δQ = dU  පද්ධතිය දෘඩ මායිමකින්, පරිසරයෙන් ගතිකව පරිවරණය කර ඇතැයි අපට පැවසිය හැක
උෂ්ණත්ව -එන්ට්‍රොපි ප්‍රතිබද්ධ  යුගලය සලකනු ලබන්නේ තාපනයේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස තාප ශක්ති හුවමාරුවත් සමඟය
සමෝෂ්ණ ක්‍රියාවලියක් සිදු වන්නේ නියත උෂ්ණත්වයේ දීය
විශාල නියත උෂ්ණත්ව තටාකයක ගිලී ඇති පද්ධතියක් උදාහරණ ලෙස ගත හැක
පද්ධතිය මඟින් සිදු කරන ඕනෑම කාර්ය ශක්තිය තටාකයට හානි වන මුත් එහි උෂ්ණත්වය නියතයක්ව පවතිනු ඇත
වෙනත් ආකාරයකින් පද්ධතිය නියත උෂ්ණත්ව සංචිතයකට තාප සන්නායක සීමාවකින් තාපජ ලෙස ස්පර්ශව ඇත
සම එන්ට්‍රොපික ක්‍රියාවලියක් යනු නියත එන්ට්‍රොපියක දී සිදු වන ක්‍රියාවලියකි
ප්‍රතිවර්ත කළ හැකි ක්‍රියාවලියක දී මෙය ස්ථිර තාපී (පහත බලන්න) ක්‍රියාවලියකට සමාන වේ
පද්ධතියට තවමත් එහි උපරිම සමතුලිත අගයට ළඟා ‍නොවූ එන්ට්‍රොපියක් ඇත්නම් එන්ට්‍රොපියේ එම අගය පවත්වා ගැනීමට සිසිලන ක්‍රියාවලියක් අවශ්‍ය විය හැක
ස්ථිර තාපී ක්‍රියාවලියක් යනු තාපනයෙන් හෝ සිසිලනයෙන් පද්ධතියෙන් ශක්තිය එකතු හෝ ඉවත් නොවන ක්‍රියාවලියකි
ප්‍රතිවර්ත කළ හැකි ක්‍රියාවලියක් සඳහා මෙය සම එන්ට්‍රොපික ක්‍රියාවලියකට සමාන වේ
පද්ධතිය එහි වටපිටාවෙන් තාපජව පරිවරණය කර ඇති යැයි හා එහි මායිම තාප පරිවාරකයක් යැයි පැවසිය හැක
පද්ධතියට එහි උපරිම සමතුලිත අගයට ළඟා නොවූ ‍එන්ට්‍රොපියක් ඇත්නම් පද්ධතිය තාපජව පරිවරණය කර තිබුණත් එන්ට්‍රොපිය ඉහල නඟිනු ඇත
ඉහත සියල්ලක්ම නිසැකයෙන්ම උපකල්පනය කර ඇත්තේ මායිම් ද අංශු සඳහා අපාරගම්‍ය බවයි. අපට දෘඩ හා තාපජව පරිවරණය වූ සීමා දෙකම උපකල්පනය කළ හැක
නමුත් ඒවා අංශු එකකට හෝ කිහිපයකට පාරගම්‍ය වේ
ඒ අනුව (රසායනික විභවය) – (අංශු සංඛ්‍යාව) ප්‍රතිබද්ධ යුගල සඳහා ද ඒ හා සමාන සංකල්පයක් ඇත
ආශ්‍රිත
 Laws of thermodynamics
 Perpetual motion
 Microstate (statistical mechanics) – includes microscopic definitions of internal energy, heat and work
 Entropy production
 Relativistic heat conduction

සටහන්

මූලාශ්

Equations of physics
1
තාප සන්නයනය හෝ තාපගති සන්නයනය යනු යම් පද්ධතියක් හරහා වැඩි උෂ්ණත්ව ප්‍රදේශයක සිට අඩු උෂ්ණත්ව ප්‍රදේශයකට උෂ්ණත්ව වෙනසක් යාමනය කිරීම සදහා සිදුවන ස්වයං තාප ශක්ති හුවමාරුවීමකි
පදාර්ථයේ ඔබමොබ චලනය වන අංශූන් මගින් එම පදාර්ථයේ ව්‍යුහය රදා පවත්නා කූලෝම් බල මගින් තාප ශක්තිය ප්‍රසාරණය වේ
එනිසා තාප ශක්තිය අංශූන්ගේ භෞතික බැදීම්වලින් ගමන් කරන බව පැවසිය හැක
තාපය , විකිරණය හා සංවහනය මගින් ද ප්‍රසාරණය විය හැක
බොහෝ විට යම් අවස්ථාවක දී මෙම ක්‍රමවලින් එකකට වඩා වැඩි ගණනක් ඔස්සේ මෙම ක්‍රියාවලිය සිදු වේ
ෆූරියර් නියමය 

ෆූරියර් නියමයට අනුව, තාප සන්නයන නියමය යනු යම් ද්‍රව්‍යයක් තුළින් තාපය ගැලීමේ කාල සීඝ්‍රතාව එහි උෂ්ණත්වයේ අනුක්‍රමණයේ සෘණ අගයට ද , වර්ගඵලය ප්‍රලම්භව ද හා තාපය ගලා යාමේ අනුක්‍රමණයට ද අනුලෝමව සමානුපාතික වන බවයි. මෙම ප්‍රමේයය ආකාර දෙකකින් දැක්විය හැක
අනුකළ ක්‍රමය ලෙස යම් වස්තුවක් මතට හෝ ඉන් පිටතට සිදුවන සියලු තාප ප්‍රමාණය සැලකීම හෝ අවකල ක්‍රමය ලෙස ශක්ති ශ්‍රාවයන් හෝ ශක්ති ප්‍රවාහනයන් පිළිබද අධ්‍යයනය ලෙස දැක්විය හැක
අවකල ආකාරය 

ෆූරියර් නියමයේ අවකල සමීකරණයේ මූලික රාශිය යනු තාප ශ්‍රාවයයි
මෙය අත්‍යණුක මතුපිටක් හරහා ඒකක කාලයකට සිදුවන තාප ගැලීම වශයෙන් හැදින්‍විය හැක
හි විශාලත්වය ඒකක කාලය දී ශක්තිය මගින් ද දිශාව තාපය ගලායන මතුපිටට ප්‍රලම්භව ද ලබා දේ
දෛශික සමීකරණය   

 

  - ස්ථානීය තාප ශ්‍රාවය  (Wm-2)
 	- ද්‍රව්‍යයේ තාප සන්නායකතාවය (wm-1k-1)
  - උෂ්ණත්ව අනුක්‍රමණය

යම් ද්‍රව්‍යයක තාප සන්නායකතාය උෂ්ණත්වය මත රදා පවතී
නමුත් විශාල උෂ්ණ්තව පරසාවල ද සමහර ද්‍රව්‍යයවල තාප සන්නායතාවය කුඩා විය හැක
අතාන්‍ය විට දී අසම සාර්වදිශ ද්‍රව්‍යයවල තාප සන්නායකත්වය එහි දිශාව මත බලපායි
අනුකල ආකාරය 

ද්‍රව්‍යයේ පෘෂ්ඨය ඔස්සේ ඉහත අවකල සමීකරණය අනුකලනය කිරීමෙන් ෆූරියර් නියමයේ අනුකල ආකාරය ලබා ගත හැක
මුළු පෘෂ්ඨ වර්ගඵලය

 

 - ඒකක කාලයකදී තාප සන්නයනය

 - තාප සන්නයනය වන පෘෂ්ඨ වර්ගඵලය

ඉහත අවකල සමීකරණය සරල රේඛීය අවස්ථාවකට අනුකලනය කිරීමෙන් අප පරිවර්තනය කරන ලද පැතිකඩ සහිත යම් වස්තුවක එක සමාන දෙකෙලවරක් ඔස්සේ ඒකාකාරී උෂ්ණත්වයක් පවතින විට එම වස්තුවෙහි විවෘත දෙකෙළවර ඔසසේ තාප ප්‍රවාහ සීඝ්‍රතාව

 

තාප සමීකරණවල ව්‍යුත්පන්නවල පාදම මෙම නියමය මත රදා පවතී
R අගය යනු තාප ප්‍රතිරෝධකයේ ජනකයයි
මෙය සන්නයනයේ පරස්පරය වේ
ඕම් නීතිය යනු ෆූරියර් නියමයේ විද්‍යුත් ප්‍රතිසම ආකාරයයි
සන්නයනය 

 
where U is the conductance, in W/(m2 K)
ෆූරියර් නියමය වශයෙන් ද දැක්විය හැක
U	යනු සන්නයනය නම් 
 

සන්නයනයේ පරස්පරය යනු ප්‍රතිරෝධකයයි (R)
සිසිල් හා රත් ප්‍රදේශ අතර විවිධ සංවාහක ස්ථර පවතින විට එහි A හා Q  අගයන් නියත නිසා මෙම ප්‍රතිරෝධ එකතු කළ හැක
බහු ස්ථර කොටස්වලදී එහි ප්‍රතිරෝධකත්වය ස්ථර වශයෙන් සලකා එකතු කළ යුතුය
බහු ස්ථර කොටස්වලදී පහත සමීකරණය භාවිතා කරයි
බාධකයක් හරහා තරලයක් තුළින් තවත් තරලයකට තාපය හානි වීමේ දී සමහර විට දී බාධකය අසළම නිසලව පවතින සිහින් තරල පටලය සැලකීම වැදගත් වේ
මෙම සිහින් තරල පටලය ප්‍රමාණයය කිරීමට අපහසුය
මෙහි ලක්ෂණ ආකූලතාව හා දුස්ස්‍රාවීතාවෙහි සංකීර්ණ අවස්ථා මත රදා පවතී
නමුත් අධි සන්නයන බාධක පවතින විට මෙම අගය සමහර විට සැලකිය හැක
ඝඨනා ගුණ දැක්වීම 

විත්ති ගුණ ඇසුරින් දැක්වූ ‍ඉහත සමීකරණය ඝඨනා ගුණ ඇසුරින් දැක්විය හැක
එනිසා විද්‍යුත් ප්‍රතිරෝධකත්වය සදහා  හා සන්නායකත්වය  සදහා  (ඕම් නීතිය ආකාරයට) සන්නායකත්වය සමීකරණය සදහා දුරෙන් ස්වායත්ත වූ මාන සහිත රාශියක් සෑදිය යුතුය
විද්‍යුත් සමීකරණවලින් 

ρ - ප්‍රතිරෝධකත්වය , x = දිග හා A යනු හරස්කඩ වර්ගඵලය හා k යනු සන්නායකත්වය වන විට   ලෙස ව්‍යුත්පන්න වේ
එමෙන් (තාප සන්නායකත්වය) 

 

ෆූරියර් නියමය පහත පරිදි ද දැක්විය හැක
ඕම් නීතියට ප්‍රතිසම වන අයුරින්  හෝ  වේ
සන්නයනයේ පරස්පරය ප්‍රතිරෝධකත්වයයි
ඕම් නීතියට ප්‍රතිසම විට  

ශ්‍රේණිගත සන්නයනයවල ‍ෛඑක්‍ය මේ සදහාත් වලංගුය
org/wiki/Heat_conduction
1854 අර්ථ දැක්වීම

ඔහුගේ 1854 චරිතාපදානයේ දී ක්ලවුසියස් පළමුව අභ්‍යන්තර කාර්යය බාහිර කාර්යය යන සංකල්පය ගොඩ නඟන ලදී
තරලයක හෝ වායුවක ක්‍රියාත්මක වන ප්‍රදේශය මත ක්‍රියා කරන මෙය අපේක්ෂිත පරිදි ක්‍රියාත්මක වනුයේ පිස්ටනයක් ක්‍රියාත්මක කිරීමය
“ඔහු විසින් අභ්‍යන්තර කාර්යය හා බාහිර කාර්යය හඳුන්වා දුන්නේ පිළිවෙලින් “ වස්තුවෙහි වූ පරමාණු එකිනෙක මත බලය යොදවන දෙය” හා “වස්තුව නිරාවරණය වී ඇති බාහිර බල ජැටිවලින් මතුවන දේ” පරිදිය
ඉන්පසුව ඔහු විසින් Q බෙදිය හැකි තාප වර්ග සාකච්ඡා කළේය
1.	සත්‍ය වශයෙන්ම වස්තුව තුළ වූ තාපය ඉහල නැංවීමට යෙදෙන තාපය

2.	අභ්‍යන්තර කාර්යය නිපදවීමට යෙදවෙන තාපය

3.	බාහිර කාර්යය නිපදවීමට යෙදවෙන තාපය

මෙම තර්කය මත ගොඩ නැගෙමින් හා ප්‍රථම මූලික ප්‍රමේයය ගණිතමය ඉදිරිපත් කිරීම අනුගමනය කරමින් ක්ලවුසියස් විසින් එන්ට්‍රොපියේ ප්‍රථම ගණිතමය සූත්‍රකරණය ඉදිරිපත් කරන ලදී
කෙසේ නමුත් ඒ දිනවල ඔහුගේ සිද්ධාන්තවල දියුණු වීම් එය හඳුන්වන ලද්දේ “තුල්‍යතා අගය ලෙසය
එමනිසා එය වඩාත් සම්බන්ධ ලෙස යනුයේ එක කාලය තුළ වර්ධනය වෙමින් පැවති තාපයේ යාන්ත්‍රික තුල්‍යතාවයටය
ඔහු කියා සිටියේ,

තාපයේ යාන්ත්‍රික සිද්ධාන්තයේ දෙවන මූලික ප්‍රමේයය මෙලෙස පැහැදිලිව ප්‍රකාශ කළ හැක
පරිවර්තන දෙකක්, වෙනත් ස්ථිර වෙනස් වීම් අවශ්‍ය නැතිව අන්‍යෝන්‍ය වශයෙන් එකිනෙක ප්‍රතිස්ථාපනය විය හැකි නම් ඒවා තුල්‍ය යයි කියනු ලැබේ
එවිට උෂ්ණත්වයේ දී කාර්යයෙන් Q  තාප ප්‍රමානයක් උත්පාදනය වීම සඳහා පහත තුල්‍ය අගය පවතී,

 

Q තාප ප්‍රමාණය T1 උෂ්ණත්වයේ සිට T2 උෂ්ණත්වය සංක්‍රමණය වීම සඳහා පහත තුල්‍ය අගය පවතී
මෙහි T යනු පරිවර්තනය සිදුවන ක්‍රියාවලියේ ස්වභාවයෙන් ස්වාධීන උෂ්ණත්වයේ ශ්‍රිතයකි
මෙය එන්ට්‍රොපිය ප්‍රථම ගණිතමය සුත්‍රකරණය විය
කෙසේ නමුත් මෙම අවස්ථාවේදීත් අපි දැනට එය දන්නා පරිදි එන්ට්‍රොපිය ලෙස ක්ලවුසියස් විසින් නම් කොට නොතිබිනි
එම නම පැමිණෙන්නට ඇත්තේ ඉදිරි වසර කිහිපය තුළය
නූතන ව්‍යවහාරයේ දී අප මෙම තුල්‍යතා අරය එන්ට්‍රොපිය ලෙස ඒකක අතර S මඟින් සංකේතවත් කරනු ලැබේ
එම නිසා , අපට Q තාප ප්‍රමාණයක් T1 උෂ්ණත්වයේ සිට T2  උෂ්ණත්වයට තරලයක ක්‍රියාත්මක සමූහය හරහා (තාප එන්ජිම බලන්න) සංක්‍රමණය වීම සඳහා එන්ට්‍රොපිය ΔS ඉහත විස්තර කිරීම යෙදා ගෙන ගණනය කළ හැක
සාදි කාර්නෝට්ගේ තාප එන්ජිමෙහි රූප සටහන 1824 අපි යන පැවතීම කළ හොත්

එවිට පරිවර්තනය සඳහා එන්ට්‍රොපි වෙනස හෝ “තුල්‍යතා අගය” 

ආරම්භක
අවසාන
	 

එය     ට සමාන වේ
Q ඉවතට ගැනීමෙන්, ක්ලවුසියස් විසින් ව්‍යුත්පන්න කළ පරිදි පහත ආකාරය ලැබේ
1856 අර්ථ දැක්වීම

1856 දී ක්ලවුසියස් ඔහු විසින් තාපයේ යාන්ත්‍රික සිද්ධාන්තවල දෙවන නියමය යැයි ඔහු විසින් හඳුන්වන ලද දෙක පහත ආකාරයෙන් ඉදිරිපත් කරන ලදී
මෙහි N යනු චක්‍රීය ක්‍රියාවලියක ඇතුළත් සියලු හානපූරිත නොවු පරිවර්තනවල තුල්‍යතා අගයයි
මෙම තුල්‍යතා අගය එන්ට්‍රොපියේ පුරෝගාමී ස‍ූත්‍රකරණයකි
1862 අර්ථ දැක්වීම

1862 දී ක්ලවුසියස් ඔහු විසින් “පරිවර්තනවල තුල්‍ය අගයන් සම්බන්ධ ප්‍රමේයය” ලෙස හැඳින්වූ හෝ දැනට තාප ගති විද්‍යාවේ දෙවන නියමය ලෙස හඳුන්වන දෙය පහත පරිදි ප්‍රකාශ කිරීය
චක්‍රීය ක්‍රියාවලියක් සිදුවන සියලු පරිවර්තනවල වීජීය එකතුව ධන පමණක් වේ
ඉතා කලාතුරකින් කිසිවක් නොවිය හැකිය
ප්‍රමාණාත්මක ලෙස ක්ලවුසියස් විසින් මෙම ප්‍රමේයය සඳහා ගණිතමය සිද්ධාන්තය පහත පරිදි ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී
යම් වස්තුවකින් එහි සිදුවන වෙනස්වීම් වලදී ඕනෑම සංචිතයකට දෙන ලද තාප ප්‍රමාණය Q ලෙස ගනිමු
මෙහිදී සංචිතයකින් අවශෝෂණය කරගන්නා ලද තාපය සෘණ සෙ සැලකේ. තවද තාපය දෙන අවස්ථාවේ දී වස්තුවේ නිරපේක්ෂ උෂ්ණත්වය T ලෙස ගනිමු
එවිට 

	 

යන සමීකරණය සියලු ප්‍රතිවර්ථ චක්‍රීය ක්‍රියාවලිවලට සත්‍ය විය යුතුය
තවද 

	 

යන සම්බන්ධය සියලු චක්‍රීය ක්‍රියාවලි මඟින් තෘප්ත විය යුතුය
මෙය දෙවන නියමයේ මුල් කාලීන ඇතිවීමක් වන අතර එන්ට්‍රොපිය පිළිබඳ සංකල්පයේ මුල් ආකාරවලින් එකකි
1865 අර්ථ දැක්වීම

1865 දී ක්ලවුසියස් විසින් අප්‍රතිවර්ත තාප හානිය හෝ පෙර “තුල්‍යතා අගය” ලෙස හැඳින්වූ දෙයට නමක් දෙන ලදී
මම පරිවර්තනය (trope)  යන ග්‍රීක වදන් යොදා ගනිමින් S යන රාශිය පද්ධතියේ එන්ට්‍රොපිය ලෙස නම් කරමි
මවිසින් ඉතාමත් ඕනෑකමින් එන්ට්‍රොපිය යන වදන තෝරා ගන්නේ ශක්තිය යන වචනයට හැකිතාක සමීප වන අයුරිනි
භෞතිකව ඉතා ළඟින් සම්බන්ධ වන මෙම දෙකෙහි නම් ලෙස මෙම වචන යොදා ගැනීමෙන් ඒවායේ නම්වල ඇතිවන සමාන බව සුදුසු සේ පෙනේ
ක්ලවුසියස් විසින් එන්ට්‍රොපිය නිරූපණය කිරීමට S සංකේතය යොදා ගත්තේ ඇයිදැයි පැහැදිලි නොවන නමුත් ක්ලවුසියස් විසින් එය තෝරා S කාර්නොට් ට ගරු කිරීමක් වශයෙන් බවට තර්ක කළ හැක
ක්ලවුසියස් කාර්නොට් ගේ 1824 ලිපිය සඳහා වසම් 15කට වඩා වැඩි කාර්යයන් හා පර්යේෂණ කැප කරන ලදී
ඔහුගේ 1850 මුල් ලිපියේ පළමු පිටුවෙන් "On the Motive Power of Heat, and on the Laws which can be Deduced from it for the Theory of Heat"

ක්ලවුසියස් විසින් කාර්නොට්, තාපය පිළබඳ සිද්ධාන්තවල වඩාත් වැදගත් පර්යේෂකයා ලෙස හඳුන්වා දෙයි
පසු කාලීන දියුණු වීම්

1876 දී ‍භෞතිකඥ විලර්ඩ් ගිබ්ස්, ක්ලවුසියස් හා හර්මොන් වොන් හෙල්ම් හෝල්ට්ස් වැනි අයගේ කාර්යයන් මත ගොඩ නැගෙමින් තාප ගතික පද්ධතියක ඉතිරි ශක්තිය ΔG පද්ධතියේ මුළු ශක්ති වෙනස් ΔH ගෙන ආකෘති හානිය TΔS අඩු කිරීමෙන් ගණිතමය ගණනය කළ හැකිය දර්ශනය පිහිටුවීය
මෙම සංකල්පය පසුව ජේම්ස් ක්ලාර්ක් මැක්ස්වෙල් (1871)  හා මැක්ස් ප්ලාන්ක් විසින් තවදුරටත් දියුණු කරන ලදී
එන්ට්‍රොපිය තාප ගතිකව උෂ්ණත්වයට ප්‍රතිබද්ධ යැයි පැවසෙනු ලැබේ
එ‍න්ට්‍රොපිය හා කාර්යය කිරීමට සහභාගී නොවන පද්ධතියේ අභ්‍යන්තර ශක්තිය අතර වැදගත් සම්බන්ධතාවක් තිබේ
පද්ධතිය විසින් ΔE ශක්තිය මුදා හරින හා එහි එන්ට්‍රොපිය ΔS කින් පහත වැටෙන ඕනෑම ක්‍රියාවලියක දී අඩුම තරමින් TR ΔS තාප ප්‍රමාණයක් වත් භාවිතා නොකළ තාපය ලෙස අවට පරිසරයට මුදා හැරේ
(TR යනු පද්ධතියේ බාහිර වටපි‍ටාවේ උෂ්ණත්වයයි
මෙය පද්ධතියේ පවතින උෂ්ණත්වයට සමාන නොවිය හැක
තාප ගති විද්‍යාව ප්‍රතිබද්ධ විචල්‍ය
පීඩනය
පරිමාව
(ආතතිය)	(විතතිය)
උෂ්ණත්වය
එන්ට්‍රොපිය
රසායනික විභවය
අංශු සංඛ්‍යාව.
සමාලෝචනය 

කෘෂ්ණ වස්තුවක් මගින් විමෝචනය වන ශක්ති ප්‍රමාණය සංඛ්‍යාතය මත රඳා පවතින බවට වු නිරීක්ෂණය සඳහා සමීකරණයක් ව්‍යුයුත්පන්න කරනු වස් 1900 වසරේදී ජර්මානු භෞතික විද්‍යාඥ මැක්ස් ප්ලාන්ක් විසින් ශක්තිය ක්වොන්‍ටනීකරණය වී ඇතැයි යන මතය ඉදිරිපත් කරන ලදී
1905 දී ආලෝකය , වඩාත් නිවැරදිව කියතොත් සියළු විද්‍යුත් චුම්භක තරංග අවකාශය තුල ස්ථානගතවු ලක්ෂීය ශක්තිය ක්වොන්ටා පරිමිත සංඛ්‍යාවකට වෙන්කල හැකි යැයි යන මතයේ පිහිටමින් අයින්ස්ටයින් ප්‍රකාශ විද්‍යුත් ආවරණය පැහැදිලි කරන ලදී
1905 වසරේ මාර්තු මාසයේදී අයින්ස්ටයින් ඉදිරිපත් කල ක්වොන්ටම් නිබන්ධනයේ හැඳින් වීම කල “ආලෝක විමෝචනය පරිණාමනය පිළිබඳ අත්දැකීම් ඇසුරින් විනිශ්චය කරන කල” අයින්ස්ටයින් පල කල මතයන්ගේ පරිවර්තනයක් පහත දැක්වේ
මෙහිදි සලකනු ලබන උපකල්පනයන්ට අනුව ලක්ෂ්‍යයකින් ආරම්භව ආලෝක කදම්භයක් විසිරීයන විට එහි ශක්තිය ක්‍රමක් ක්‍රමයෙන් වැඩිවන අවකාශයක් ඔස්සේ සන්තනිකව පැතිර යෑම සිදු නොවේ
නමුත් ඒ වෙනුවට  ආලෝක කදම්භය අවකාශයේ අඩංගු ස්ථානීය ලක්ෂීය ශක්ති ක්වොන්ටා වලින් යුක්ත වන අතර ඒවා බෙදීමකින් තොරව අවකාශය හරහා චලනය වන අතර ඒවා අවශෝෂනය හෝ ජනනය වන්නේ ඒකක වශයෙනි
මෙම ප්‍රකාශය 20 වැනි සියවස තුලදී භෞතික  විද්‍යාඥයකු විසින් ලියන ලද වඩාත් විප්ලවකාරී වාක්‍ය ඛණ්ඩය ලෙස හැඳින්වේ
මෙහිදක්වා ඇත් ශක්ති ක්වොන්ටා පසුකාලීනව පෝ‍ටෝන ‍ෙලස නම් කෙරුණු අතර මෙම පදය 1926 වසරේ දී ගිල්බට් N ලෙවිස් විසින් හඳුන්වා දෙන ලද්දකි
එක්එක් පෝටෝනයන් තුල ක්වොන්ටා ආකාරයෙන් ශක්තිය අඩංගු විය යුතු බවට පලවු මෙම අදහස ඉතා වැදගත් සන්ධිස්ථානයක් වුයේ ඒ සමගම තරංග ආකාරයෙන් කෘෂ්ණ වස්තු විකිරණය පැහැදිලි කල විට එමගින් අපරිමිත ශක්තියක් විකිරණය වීමට හැකියාව ඉවත්වීම හේතුවෙනි
1913 වසරේදී බෝර් විසින් පලකල “On the constitution of Atoms and Molecules” නම් නිබන්ධනය තුල ඔහු හයිඩ්‍රජන් පරමානුවේ වර්ණාවලි රේඛා ක්වොන්ටනීකරණය භාවිත‍ෙයන් පැහැදිලි කරන ලදී
මෙම සිද්ධාන්ත සාර්ථක ඒවා වූ නමුත් හුදු සංසිද්ධි ආශ්‍රිත ඒවා පමණක් වීය
මෙම කාලය වන විට 1912 වසරේ හෙන්රි පොයින් කෙයාර් විසින් සිය ‘sur la theorie des guanta’ නම් නිබන්ධනය ඔස්සේ ප්ලාන්ක් වාදය පිළිබඳව කල කරුණු සලකා බැලීම හැරුණු කල ක්වොන්ටිනීකරණය සඳහා වෙනත් ශක්තිමත් සධාරණීකරනයක් නොවීය
මේ දක්වා සඳහන් කල කරුණු එක්ව ගත්කල ඒවා පැරණි ක්වොන්ටම් වාදය ලෙස හැඳින්වේ
ක්වොන්ටම් භෞතික විද්‍යාව යන යෙදුම මුල්වරට භාවිතා වුයේ 1931 වසරේදී ජෙන්ස්ටන් විසින් පලකල ‘Plank’s Universe in light of Modern Physics’ නම් ග්‍රන්ථයේ වේ
1924වසරේදී ප්‍රංශ භෞතික විද්‍යාඥ ලුයිස්ඩි බ්‍රෝග්ලි විසින් පදාර්ථ වලට තරංගමය ගුණාගද පෙන්විය හැකි බව ප්‍රකාශ කෙරෙන පදාර්ථ -තරංග වාදය ඉදිරිපත් කරන ලදී
මෙම වාදය තනි තනි අංශ සඳහා යෙදිය හැකි ආකාරයේ එකක් වන අතර විශේෂ සාපේක්ෂතාවාදයේ ව්‍යුත්පන්නයක් වේ
ඩි බ්‍රෝග්ලි ගේ මෙම පිවිසුම මත පදනම්ව 1925 වසරේදී නුතන ක්වොන්ටම් යන්ත්‍ර විද්‍යාව ආරම්භ විය
මෙසේ නුතන ක්වොන්ටම් යාන්ත්‍ර විද්‍යාවේ ඇරඹුම සඳහා ජර්මන් භෞතික විද්‍යාඥයකු වු වර්නර් හයිසන්බර්ග් සහ මැක්ස් බෝන් විසින් ගොඩනංවන ලද න්‍යය යාන්ත්‍ර විද්‍යාවත්, ඔස්ට්‍රියානු  භෞතික විද්‍යාඥ අර්වින් ශ්‍රෝඩින්ගර් විසින් හඳුන්වාදුන් තරංග යාන්ත්‍ර විද්‍යාව සහ ඩි බ්‍රෝග්ලි වාදයේ සාධාරණීකෘත අවස්ථාවක් සඳහා වන සන්නිකර්ෂණයක් වු සාපේක්ෂතාවාදි නොවන ශ්‍රෝඩින්ගර් සමීකරණයක් දැඩිලෙස ඉවහල් විය
පසු කාලිනව මෙම පිවිසුම් ක්‍රම යුගල එකිනෙකට තුල්‍ය වන බව ශ්‍රෝඩින්ගර් විසින් පෙන්වා දෙන ලදී
හයිසන්බඹර්ගේ සිය අවින්ශ්ච්තතාවාදය 1927 වසරේදී ගොඩනංවන ලද අතර ඊට සමකාලීනව කෝපන්හේගත් අර්ථ දැක්විමද නිර්මාණය වෙමින් පැවතුණි 1927 වසරේදී පමණ පෝල් ඩිරැක් යාන්ත්‍ර විද්‍යාව සහ විශේෂ සාපේක්ෂතාවාදය එක් කිරිමේ ක්‍රියාවලියට ආරම්භයක් සපයමින්  ඉලෙක්ට්‍රෝනය සඳහා ඩිරැක් සමීකරණය යෝජනා කලේය
ඩිරැක් සමීකරණය මගින් ශ්‍රෝඩින්ගර්ට ලබාගත නොහැකි වු ඉලෙක්ට්‍රෝනයේ තරංග ශ්‍රතයේ සාපේක්ෂවාදී පැහැදිලි කිරීම ලබාගත හැකි විය
එමගින් ඉලෙක්ට්‍රෝන ප්‍රමාණට පිළිබඳව අනාවැකි පලවු අතර සිය සමීකරණ ඇසුරෙන් පොසිට්‍රෝනවය් පැවැත්ම පිළිබඳ අනාවැකියක් පලකිරීමටද සිරැක් සමත් විය
තවද 1930 වසරේ සිරැක් විසින් පලකල සුප්‍රසිද්ධ ශ්‍රාසත්‍රීය අත් පොතෙහි විස්තර වන පරිදි ඉතා වැදගත් බ්‍රා-කෙට් අංකනය ඇතුලත් කාරක වාදයේ භාවිතයේ නියමුවා වශයෙන්ද ඔහු ක්‍රියාකලේය
මීට සමකාලීන බහුශ්‍රැත හංගේරියානු ජාතික ජෝන් වොන් නියුමන් හිල්බට් අවකාශයන්හි රේඛීය කාක වාදය වශයෙන් ක්වොන්ටම් වාදය සඳහා ශක්තිමත් ගණිතමය පදනමක් නිර්මාණය කලේය
මෙය 1932 වසරේ නිකුත් වු ඔහුගේ ප්‍රසිද්ධ ශාස්ත්‍රීය අත්පොතෙහි විස්කර කර ඇත
ආරම්භක අවධියේ සිදුවු බොහෝ සොයාගැනීම් මෙන්ම මේවාද තවදුරටත් බහුලව භාවිතා වේ
1927 වසරේදී සහසංයුජ බන්ධන හා හයිඩ්‍රජන් අණු පිළිබඳ අධ්‍යනයක් ප්‍රකාශයට පත් කල වෝල්ටර්, හිට්ලර්, ෆ්රිස්ට්, ලන්ඩන් යන භෞතික විද්‍යාඥයන් ක්වොන්ටම් රසායනවිද්‍යාවේ පෙරගමන්කරුවෝ වෙති
පසුකාලීනව cal Tech ආයතනයේ සෛද්ධාන්තික රසායන විද්‍යා ,ඇමරිකානු ජාතික ලයිනස් හෝලිං සහ ජෝන් සී ස්ලෝටර් ආදී විශාල පර්යේෂකයන් පිරිසක දායකත්වය ඔස්සේ ක්වොන්ටම් රසායන විද්‍යාව අණුක කක්ෂික වාදය සහ සංයුජතාවාදය ආදී විවිධ සිද්ධාන්ත වලින් යුත් ක්ෂේත්‍රයක් බවට වැඩිදියුණු විය
1927 පටන් තනි තනි අංශු වෙනුවට ක්ෂේත්‍ර සඳහා ක්වොන්ටම් යාන්ත්‍ර විද්‍යාව යෙදිමට විවිධ උත්සාහයන් දියත් වු අතර එහි ප්‍රතිථලයක් ලෙස ක්වොන්ටම් ක්ෂේත්‍රවාද ලෙස හැඳින්වෙන වාදයක් නිර්මාණය විය
මෙම ක්ෂේත්‍රයට ආරම්භක දායකත්වය දැක්වුවන් අතරට P
ඩිරැක් , w
පෝලි , v
වීස්කෝෆ් සහ P
ජෝර්ඩ්න් යන අය අයත් වේ
මෙම පර්යේෂණ ක්ෂේත්‍රයේ ඵලයක් ලෙස ආර්.පි
හේමන්, එෆ්. ඩයිසන්, ජේ.ෂින්ගර් සහ එස්.එස්. තොමෝන්ගා යන අයගේ දායකත්වයෙන් යුතුව 1940 දී පමණ ක්වොන්ටම් විද්‍යුත් ගති විද්‍යාව බිහිවිය
මෙය ඉ‍ලෙක්ට්‍රෝන පෙ‍ාසිට්‍රෝන සහ විද්‍යුත් චුම්භක ක්ෂේත්‍ර පිළිබඳ කොන්ටම් වාදය වු අතර පසු කාලීන කොන්ටම් ක්ෂේත්‍රවාද සඳහා මෙය ආදර්ශයක් ලෙස සැලකිනි
1960 දී පමණ කොන්ටම් වර්ණගති විද්‍යාවාදයේ නිර්මාණය ආරම්භ විය
වර්තමානයේ අපි භාවිතා කරන ආකාරය දක්වා මෙම වාදය 1975 දී පොලිට්සර් ග්‍රොස් සහ විල්ෂේක් යන අය විසින් දියුණු කරන ලදී
ජේ. ෂින්ගර්ගේ ආරම්භක සොයා ගැනීම් මත පදනම් හින්ස් ගොල්ජඩ් ස්ට්‍රෝන් ගැලැෂෝ වින්බර්න් සහ සලාම් යන අය විසින් දුර්වල න්‍යෂ්ඨික බලය සහ ක්වෝන්ටම් ගති විද්‍යාව තනි විද්‍යුත් දුර්වල බලයක් බවට ඡේදනය කල හැකි බව තනි තනිව පෙන්වා දීමට සමත් වූහ
පදනම් පර්යේෂණ 
	තෝමස් යං (Thomas young), ගේ  (Double- Slit experiment)අලෙක්සේගේ තරංගමය ස්වභාවය පහදා දීම (c 1805)
	හෙන්රි බෙකරල් (Henri Becquerel)  ගේ  විකිරණශීලීතාවය සොයා ගැනිම
	ජේ ජේ තොම්සන් (J
Thomson) ගේ කැතෝඩ නල පරික්ෂණ මගින් ඉලෙක්ට්රෝණ සහ එහි සෘන ආරෝපිත බව සොයා ගැනිම (1897)
	1850 සිට 1900 අතර කාලයේ සිදු කල කෘෂිරා වස්තු විකිරණය පිළිබද අධ්යයනය මෙය ක්ටොන්ටම් විද්යාවේ සංකල්ප වලින් තොරව පැහැදිලි කල නොහැක
අයින්ස්ටයින්ගේ ප්‍රකාශ  විද්යුත් ආවරණය සොය ගැනිම (1905) (මෙයට නොබෙල් ත්යාගය මේ විය) මෙහිදි ආලෝකය ෆෝටොන් හෙවත් අංශු ලෙස පවතින  බව පැහැදිලි විය
රොබර්ට් මිලිකන් (Robert Millikan)  ගේ තෙල් බිංදු පරික්ෂණ මගින් විද්යුත් ආරෝපන ක්වොන්ටා  හෙවත් ශක්ති පුර්ණ ඒකක  ලෙස පවතින  බව සොයා ගැනිම (1909)
	අර්නස්ට් රදර්ෆර්ඩ් (Ernest Rutherford) ගේ රන්පත් පරීක්ෂණය මගින්  පරමාණුවේ Pudding  ආකෘතිය විරෝධනය කිරිම, මෙමගින් පරමාණුවේ ස්කන්ධ හා ධනාත්මක ආරෝපනටය ඒකකාරිව ව්යාප්ත වි ඇති බව පෙන්වා දීම
ඔටෝ ස්ටර්න් (Otto Stern) සහ  වොල්තර් ජෙරාක් (Walther Gerralch) ගේ  Stern - Gerloach පරික්ෂණ යෙන් අංශුවක ක්ටොන්ටම් ස්වභාවය පැහැදිලි කිරිම (1920)
	ක්ලින්ටන් ඩේවිඩ්සන්(Clintion Davidsson) සහ ලෙස්ටර් ගර්මර් (Lester Germer) ඉලෙක්ට්රෝන විවරන  පරික්ෂණ මගින් ඉලෙක්ට්රෝන වේ තරංගමය ස්වභාවය පහදා දිම (1927)
	ක්ලයිඩ්  එල්  කොවන් සහ ෆ්‍රෙඩ්රික් රීන්ස්  (Clyd
Cowan සහ Frederick Reines) විසින් පරමාණුවක නියුට්‍රෝන පැවැත්ම නියුට්රිනෝ පරික්ෂණ මගින් තහවුරැ කිරීම (1955)
	ක්ලවුස් ජොන්සන්  (Claus Jonnson) ගේ ඉලෙක්ට්රෝන පිළිබද  Double Slit පරික්ෂණ (1961)
	1880 දී ක්ලවුස් පොන් ක්ලිට්සින්  ( Klaus Von Klitzing ) ගේ ක්වොන්ටම්  සිදුරැ අචරණය  සොයා ගැනිම
මෙය සිදුරැ ආචරණයේ ක්වොන්ටම් ආකාරය වන අතර මෙමගින් විද්යුත් ප්රතිරෝධන පිලිබදව නව අර්ථකතනයක් දෙන ලදි
එමෙන්ම මෙමගින් සියුම් ව්යුහ නියතයට ඉතා සියුම් නිදහස් අර්ථ කථනයක් දෙන ලදි
Alain aspect ක්වොන්ටම් පැටලීම  පර්යේෂණාත්මකව සත්යාපනය කිරීම (1982)

Reference
http
org/wiki/History_of_quantum_mechanics
විද්‍යා‍වේ ඉතිහාසය

zh
物理学史#量子理论
භෞතික විද්‍යාව
මෙය ක'චොෆ් පළමු නියමය , ක'චොෆ්ගේ තුඩු නියමය , ක'චොෆ‍්ගේ සන්ධි නියමය (හෝ පුඩු නියමය) හා ක'චොෆ්ගේ පළමු නීතිය ලෙසද හදුන්වයි.

විද්‍යුත් ආරෝපණ සංස්ථිති මුලධර්මයෙන් අදහස්  කරනුයේ,

කාලයත් සමඟ ධාරා ඝනත්වය වෙනස් නොවනා විද්‍යුත් පරිපථයක ඕනෑම ලක්ෂ්‍යයක් වෙත ගලනා ධාරාවන්හි  ඓක්‍ය ඉන් පිටට ගලනා ධාරාවන්ගේ ඓක්‍යයට සමාන වේ
මෙම මූලධර්මයට සමාකාරයක් ලෙස,

එකට හමුවී පසුව වෙන්වූ ගංගා කිහිපයකට බෙදෙනා ගංගා දෙකක් සලකමු
මෙම  මූලධර්මයෙන් ප්‍රකාශ වනුයේ ගංගාවේ උඩින් ගලා ආ ජල ප්‍රමාණයට සමාන ජල ප්‍රමාණයක් , පසුව බෙදුන ගංගා වලින් ගංගාවේ පහළින් ගලා යන බවයි.

කාලයත් සමග ධාරා ඝනත්වය වෙනස් වීම මඟින් අදහස් වනුයේ සමස්ත ධන හෝ ඍණ ආරෝපණය වැඩි වීමයි
ස්ථිති විද්‍යුත් බලවල ශක්තිය නිසා සැලකිය යුතු ප්‍රමාණයකට මෙය සිදුවිය නොහැක
ආරෝපණ හටගැනීම නිසා ප්‍රතිස්පන්ද බල මගින් ආරෝපණ උදාසීන කරයි
කෙසේ වෙතත් ධාරිත්‍රකයක් තුළ ආරෝපණ හටගැනීමක් සිදුවිය හැක
සාමාන්‍යයෙන් මෙහිදී ආරෝපණය පුළුල් සමාන්තර තහඩු පුරා විසිරේ
පරිපථයේ භෞතික බිඳීමක් මගින් ධන හා ඍණ ආරෝපණ වර්ධනය නතර වන අතර තහඩු මතැති ආරෝපණ එකට එක්වී උදාසීන වේ
මෙම අවස්ථාවේදී ධාරිත්‍රකයේ එක් තහඩුවක් තුළට ගලා යන ධාරාවන්ගේ  එකතුව ශුන්‍ය නොවන අතර එය ආරෝපණ වර්ධනය වීමේ සීඝ්‍රතාවයට සමාන වේ
කෙසේ හෝ විස්ථාපන ධාරාව   dD/dt   ඇතුළත් කරගත් විට නැවතත් ක'චොෆ් නියමය එසේම පවතී
(මෙය අවශ්‍ය වන්නේ යමෙකුට ධාරිත්‍රකය තුළ ධාරා නියමය යෙදීමට අවශ්‍ය නම් පමණි
කෙසේ හෝ පරිපථ විෂ්ලේෂණයේදී ධාරිත්‍රකය එකම ඒකකයක් ලෙස සලකනු ලබයි
ඒ මෙහිදී ශුද්ධ ආරෝපණය සෑම විටම ශුන්‍ය බැව් සාමාන්‍ය ධාරා නියමයට අනුකූල බැවිනි)

වඩාත් තාක්ෂණිකව , ක'චොෆ්ගේ ධාරා නියමය , ඇම්පියර්ගේ නියමයහි අපසාරීතාව සමගින් මැක්ස්වෙල්ගේ නිවැරදි කිරීමත් ගවුස් නියමය එකට සංයුක්ත කිරීමෙන් ලබාගත හැක, එහි ඵලය
 
සරළව ගතහොත් මෙය ආරෝපණය සංස්ථිතික සමීකරණයයි
(අනුකල ස්වරූපයෙන් සංවෘත පෘෂ්ඨයකින් ඉවතට ගලනා ධාරාව වැසුණු පරිමාව තුළ ආරෝපණ ක්ෂය වීමේ සීඝ්‍රතාවයට සමාන බව මින් කියැවේ
) ක'චොෆ්ගේ ධාරා නියමය ධාරාවේ අපසාරීතාව ශුන්‍යයි යන ප්‍රකාශනයට සමානුරූපීය කාල අවිචලතාව P සදහා සත්‍ය වේ, හෝ විස්ථාපන ධාරාව J සමග අඩංගු වේ නම් සෑම විටම සත්‍ය වන නියමයකි
ක'චොෆ්ගේ ධාරා නියමයේ න්‍යාස් ස්වරූපය  ,  SPICE  වැනි පරිපථ බොහෝ සමාකරණ මෘදුකාංග සදහා පදනමයි
ක(ර්)චොෆ්ගේ වෝල්ටීයතා නියමය (KVL)
ක(ර්)චොෆ්ගේ වෝල්ටීයතා නියමය (KVL)

පුඩුවක් වටා සියළු වෝල්ටීයතාවල ඓක්‍ය ශුන්‍යයට සමාන වේ
මෙම නියමය ක(ර්)චොෆ්ගේ දෙවන නියමය , ක(ර්)චොෆ්ගේ පුඩු (හෝ මෙෂ්)නියමය සහ ක(ර්)චොෆ්ගේ දෙවන නීතිය ලෙස ද හදුන්වයි.

ඕනෑම සංවෘත පර්පථයක් වඩා එක් දිශාවක් ඔස්සේ විද්‍යුත් විභව අන්තරයන්හි  ඓක්‍ය ශුන්‍ය විය යුතුය
‘විද්‍යුත් පරිපථයක් හරහා විවිධ විභව බැස්මයන්හි වීජීය එකතුව පරිපථය තුළ ක්‍රියා කරන විද්‍යුත් ගාමක බලයට සමාන වේ
’ ලෙසද නියමය ප්‍රකාශ කළ හැක
මෙම ප්‍රකාශය පරිපථයේ සෑම ලක්ෂ්‍යයකටම ඒකඵල විභවයක් නියම කළ හැකිය, යන ප්‍රකාශයට සමානුරූපය
(සංස්ථිතික දෛශික ක්ෂේත්‍රය , අදිශ විභවයේ අනුක්‍රමණය ලෙස දැක්විය හැකි ආකාරයටම) 

(ශක්ති සංස්ථිති‍මූලධර්මයේ ප්‍රතඵලයක් ලෙස මෙය පෙන්වා දිය හැකිය
නැති නම් , පරිපථයක් වටා වෘත්තාකාරය ගලායන ධාරාවක් සහිත නිත්‍ය චාලන යන්ත්‍රයක් නිපදවීමට හැකියාවක් ලැබෙනු ඇත
)

විද්‍යුත් විභවය , විද්‍යුත් ක්ෂේත්‍රයක් මත රේඛීය අනුකලය ලෙස අර්ථ දැක්වීම සලකමින් ක(ර්)චොෆ්ගේ වෝල්ටීයතා නියමය පහත පරිදි ප්‍රකාශ කළ හැක
සංවෘත C  පුඩුව වඩා විද්‍යුත් ක්ෂේත්‍රයෙහි රේඛීය අනුකලය ශුන්‍ය බව මින් ස්ථාපිත කරයි
හෝ ,

	 	(පුඩුවක් වටා)

මෙය ෆැරඩේගේ ප්‍රේරණ නියමයෙහිම විශේෂ අවස්ථාවක් පැහැදිලි කිරීමකි
එනම් සංවෘත පුඩුව හා උච්චාවචන චුම්භක ක්ෂේත්‍රයක් සම්බන්ධ නොවන විටය
විචලනයවන චුම්භක ක්ෂේත්‍රයක් පවතින විටදී විද්‍යුත් ක්ෂේත්‍රය සංස්ථිතික නොවන නිසා ශුද්ධ අදිශ විභවයක් අර්ථකථනය කළ නොහැකි අතර පරිපථය වටා විද්‍යුත් ක්ෂේත්‍රයේ රේඛීය අනුකලය ශුන්‍ය නොවේ
ඒ ශක්තිය චුම්භක ක්ෂේත්‍රයෙන් ධාරාවට හුවමාරුවන බැවිනි
(හෝ අනෙක් අතට) ක(ර්)චොෆ්ගේ වෝල්ටීයතා නියමය ප්‍රේරක අඩංගු පරිපථ සදහා ප්‍රබල විභව බැස්මක් සදහා හෝ විද්‍යුත් ගාමක බලයක් සදහා ස්ථිර කිරීම පරිපථයේ සෑම ප්‍රේරණයක්ම සම්බන්ධව  පවතී
එය විද්‍යුත් ක්ෂේත්‍රයේ රේඛීය අනුකලය ෆැරවේගේ ප්‍රේරණ නියමය   මගින් ශුන්‍යයට සමාන නොවන ප්‍රමාණයම වේ
org/wiki/Kirchhoff%27s_circuit_laws

භෞතික විද්‍යාව
අයිසැක් නිවුටන් සර්වත්‍ර ගුරුත්වාකර්ෂණ නියමය යනු ස්කන්ධයන් සහිත වස්තු දෙකක් අතර ඇති ගුරුත්වාකර්ෂණ ආකර්ෂණය විස්තර කරන භෞතික  නියමයයි
එය ආදි සම්භාව්‍ය යාන්ත්‍ර විද්‍යාවේ කොටසක් වන අතර 1678 දී ප්‍රකාශනයට පත් කළ නිව්ටන්ගේ කාර්යයක් වන  Philosophiae Naturalis Principia Mathematica හි පළමුවෙන් සූත්‍රකෘත කර ඇත
නවීන භාෂාවෙන් එය පහත පරිදි  ප්‍රකාශ කළ හැක
සෑම ලක්ෂීය ස්කන්ධයක්ම මගින්ම අනෙක්  සෑම ලක්ෂීය ස්කන්ධයක්, ලක්ෂ්‍යය දෙකම යා කරන රේඛාව දිගේ යොමු වූ බලයකින් ආකර්ෂණය කරයි
මෙම බලය ස්කන්ධ‍දෙකෙහි ‍ගුණිතයට සමානුපාතික වන අතර ස්කන්ධ දෙකෙහි දුරෙහි වර්ගයට ප්‍රතිලෝමව සමානුපාතික වේ
මෙහි ,

SI  ඒකක වලින් , F  නිවුටන් (N)  වලින් ද , m1  හා m2  කිලෝ ග්‍රෑම් වලින් ද , r  මීටර (m)  වලින් ද මිනුම් කරන අතර  G  නියතය ආසන්න වශයෙන් 6.67 x 10-11  Nm2kg-2  ට සමාන වේ
1798 දී බ්‍රිතාන්‍ය ජාතික විද්‍යාඥ හෙන්රි කැවෙන්ඩිශ්  (Henry Cavendish)  සිදු කළ කැවෙන්ඩිශ් පරීක්ෂණවල ප්‍රතිඵල වලින් ප්‍රථමයෙන්ම G  නියතය සදහා වු නිවැරදි අගය නිර්ණය කර ඇත
(නමුත් කැ‍ෙවන්ඩිශ් ඔහු විසින්ම G  අගය සදහා සංඛ්‍යාත්මක අගයක් ගණනය නොකරන ලදී) තවද මෙම පරීක්ෂණය විද්‍යාගාරයක් තුළ දී ස්කන්ධ දෙකක් අතර ගුරුත්වාකර්ෂණය පිළිබද නිවුටන්ගේ නියමය ගැන සිදු කළ පළමු පරීක්ෂණය ද වේ
එය සිදු කරනු ලැ‍බුවේ නිවුටන්ගේ Principia  ප්‍රකාශනය වී වසර 111ක  හා නිවුටන්ගේ මරණයෙන් වසර 71කට පසුවය
එනිසා   G  හි සංඛ්‍යාත්මක අගය නිවුටන්ගේ එකදු  ගණනය කිරිමක් සදහා යොදාගත නොහැකි විය
ඒ වෙනුවට ඔහු කළ හැකි වූයේ  එක් බලයකට සාපේක්ෂව අනෙක් බලය ගණනය කිරීමයි
නිවුටන්ගේ ගුරුත්වාකර්ෂණ නියතය ආරෝපිත වස්තු දෙකක් අතර වු විද්‍යුත් බලයේ විශාලත්වය ගණනය කිරීමට භාවිතා කරන විද්‍යුත් බල පිළිබඳ වූ කූලෝම් නියමයට අනුරූප වේ
‍නියම දෙකම ප්‍රතිලෝම - වර්ග නියමය පිළිපදී
එනම් බලය වස්තු දෙක අතර දුරෙහි වර්ගයට ප්‍රතිලෝමව සමානුපාතික වේ
කූලෝම් නියමයේදී ස්කන්ධ දෙකෙහි ගුණිතය වෙනුවට ආරෝපණ දෙකෙහි ගුණිතය ද, ගුරුත්වාකර්ෂණ නියතය වෙනුවට   ස්ථිති විද්‍යුත් නියතය ද යොදා ගනී
නිවුටන්ගේ නියම අයින්ස්ටයින්ගේ සාමාන්‍ය සාපේක්ෂතාවාදය පිළිබඳ නියම මඟින් අවලංගු වන මුත් ගුරුත්වජ ආචරණ පිළිබඳ අනර්ඝ ආසන්න කිරීමක් ලෙස දිගටම භාවිතා කරයි
සාපේක්ෂතාවාදය අවශ්‍ය වනුයේ අතිශය නිරවද්‍යතාවයක් අවශ්‍යය වන විට හෝ අති විශාල වස්තූන් සදහා ගුරුත්වාකර්ෂණය ගණනය කරන විට පමණි
නිවුටන්ගේ ගුරුත්වාකර්ෂණ වාදයේ ඇති ගැටළු
බොහෝ ප්‍රායෝගික යෙදුම් සඳහා ගුරුත්වය පිළිබඳ නිව්ටන්ගේ පැහැදිලි කිරීම ප්‍රමාණවත් තරම් නිරවද්‍ය වන අතර එබැවින් එය බහුලව භාවිතා වේ
φ යනු ගුරුත්වාකර්ෂණ විභවය ද, v අධ්‍යයනය කරනු ලබන වස්තූනගේ ප්‍රවේගය ද c  යනු ආලෝකයේ වේගය ද වන විට φ/c2  සහ (v/c)2  යන මාන රහිත අගයයන් 1ට වඩා බොහෝ කුඩා වන කල්හි නිව්ටන් ගුරුත්වාකර්ෂණ වාදයෙන් සිදුවන අපගමන කුඩා ඒවා වේ
උදාහරණයක් ලෙස සූර්ය පෘථිවි පද්ධතිය නිව්ටෝනියානු ගුරුත්වාකර්ෂණ වාදය මඟින් නිරවද්‍යව විස්තර කළ හැක්කේ,
                    
 

ඉහත පදවලට අනුරූප අගයයන් ඉතා කුඩා වන හෙයිනි, මෙහි r කක්ෂය යනු සූර්යයා වඩා පෘථිවි කක්ෂයේ අරය වේ
යම් හෙයකින් ඉහත මාන රහිත පරාමිතීන් 2කින් එකක් හෝ විශාල වන කල්හි පද්ධතිය විස්තර කිරීම සඳහා සාමාන්‍ය සාපේක්ෂතාවාදය යොදා ගත යුතු වේ
අඩු ගුරුත්ව විභවයක් සහ අඩු ප්‍රවේගයක් සහිත තත්ව යටතේ දී සාමාන්‍ය සාපේක්ෂතාවාදය යෙදූ විට ලැබෙන ඵලය නිව්ටෝනියානු ගුරුත්වාකර්ෂණ නියමය සාමාන්‍ය සාපේක්ෂතාවාදයේ පහල ගුරුත්ව සීමාව ලෙස හැඳින්වේ
සෛද්ධාන්තික ගැටළු 

මේ දක්වා ගුරුත්ව සම්ප්‍රේෂකය හඳුනාගැනීමට නොහැකි වී ඇත
ගුරුත්වාකර්ෂණ බලය ලෙස සහ අනෙකුත් මූලික බල අතර පවතින සම්බන්ධතාවය හඳුනාගැනීමට භෞතික විද්‍යාඥයන් දරන උත්සාහයයන් සඳහා මේ වන තෙක් නිසි පිළිතුරක් ලැබී නොමැති නමුත් පසුගිය වසර 50 ඇතුළත මේ ක්ෂේත්‍රයේ විශාල ඉදිරි ගමනක් සිදු වී තිබේ
(සමස්ථය පිළිබඳ වාදය - Theory of everything  සහ සම්මත ආදර්ශය - Standard Model බලන්න) ගුරුත්ව ක්‍රියාකාරීත්වය පැහැදිලි කිරීම සඳහා යොදා ගැනීමට සිදු වන දුරස්ථ ක්‍රියාව යන යෙදුම ප්‍රමාණවත් පැහැදිලි කිරීමක් නොවන බව නිව්ටන්ගේ පවා මතය විය
(“නිව්ටන්හට සිය මතය පිළිබඳ ගැටළු” නමින්   පහත දක්වා ඇති කොටස බලන්න) නිව්ටන්වාදය සත්‍ය වීම සඳහා ගුරුත්වය ක්ෂණිකව ප්‍රචාරණය විය යුතුය
එනම් ප්‍රචාරණය සඳහා කාලයක් ගත නොවිය යුතුය
සාමාන්‍ය සාපේක්ෂතාවාදයට පෙර අවකාශය හා කාලය පිළිබඳ වූ මතයන්ට අනුව ගුරුත්වය ප්‍රචාරණය වීමට කාලයක් ගත වී නම් එය අස්ථායී කක්ෂ ඇති වීමට හේතුවක් විය
නිරීක්ෂණ සමඟ එකඟ නොවීම

නිව්ටන්ට සිය මතය පිළිබඳ වූ ගැටළු 

සිය ශ්‍රේෂ්ට නිර්මාණ්‍ය තුළ දී ගුරුත්වාකර්ෂණ නියමය ගොඩනැඟීමට නිව්ටන් සමත් වූ නමුත් එහිදී සිය සමීකරණ මඟින් කියැවුණු “දුරස්ථ ක්‍රියාව පිළිබඳ” සංකල්පය ඔහුට කිසිසේත් සතුටු දායක එකක් නොවීය
ඔහු කිසිවිටකත් එවැනි ක්‍රියාකාරීත්වයකට හේතු වූ ශක්ති මූලය පිළිබඳ අදහසක් පළ නොකලේය
අනෙක් සියළු අවස්ථා සඳහා විවිධ වස්තූන් මත ක්‍රියා කරන බල හටගත් ආකාරය චලිත සංසිද්ධීන් ඇසුරින් විග්‍රහ කිරීමට නිව්ටන් සමත් වූ නමුත් ‍ගුරුත්ව බලයට හේතුවන චලිතය පරීක්ෂණාත්මකව හඳුනාගැනීමට ඔහු අසමත් විය
එපමණක් නොව, ගුරුත්ව බලයෙහි මූලය පිළිබඳ කල්පිතයක් ඉදිරිපත් කිරීම පවා ඔහු ප්‍රතික්ෂේප කළේය
එසේ කිරීමට හේතුව ලෙස ඔහු දැක්වූයේ කල්පිතයක් ඉදිරිපත් කිරීම තර්කානුකූල විද්‍යාවට පටහැනි වීමක්ය යන්නයි
එසේම දාර්ශනිකයින් ඒ දක්වා ස්වභාවය ගැන කර තිබූ සොයා ගැනීම නිරර්ථක බවත් ස්වභාවයේ සියළු සංසිද්ධීන්ට මූලික වන ඒ වන තෙක් හඳුනාගෙන නොමැති මූලයන් පවතින බවට විශ්වාස කිරීමට බොහෝ හේතු ඇති බවත්, ගුරුත්වාරකර්ෂණයෙහි මූලය ද එවැන්ක් බවත් ඔහු සංවේගයෙන් ප්‍රකාශ කර ඇත
ඔහු ප්‍රකාශ කළ මූලික සංසිද්ධීන් වර්තමානයේ පවා අධ්‍යයනයට ලක් කෙරෙන අතර බොහෝ කල්පිත පැවතිය ද මේ වන තෙක් නිශ්චිත විසඳුමක් සොය‍ාගෙන නොමැත
පහත දැක්වෙන්නේ නිව්ටන‍්ගේ  “Principia”  හි 1713 පළ කළ දෙවන මුද්‍රණයේ “General Scholium” කොටසින් උපුටාගත් කොටසක පරිවර්තනයකි
"මේ වන තෙක් සංසිද්ධීන් ඇසුරින් ගුරත්වයෙහි මෙම ගුණයන්ගේ මූලය සොයා ගැනීමට මම අසමත් විය
මම ඒ සඳහා කල්පිතයක් ද ඉදිරිපත් නොකරමි
ගුරුත්වය තාත්වික වීමත් එය මා විසින් ඉදිරිපයත් කර නියමයන්ට අනුව හැසිරීමත් සියළු අභ්‍යාවකාශ වස්තූන්ගේ චලිතයන්ට එය හේතුවීමත් ප්‍රමාණවත් වේ
එකිනෙකා වෙනත් කිසිම දෙයක ආධාරයෙන් තොරව රික්තය හරහා දුරස්ථ ක්‍රියාකාරීත්වයක් පෙන්වීම කෙ‍තරම් අසාමාන්‍ය වේ ද යත් දාර්ශනික කරුණු වටහාගත් ක්‍රියාකාරී මනසක් සහිත කිසිවෙකුට එය පැහැදිලි කළ හැකි වේ යැයි මම නොසිතමි”

අයින්ස්ටයින්ගේ විසඳුම 

වස්තූන් අතර ක්‍රියාකරන බලයක් ලෙස නොවන අවකාශ කාලයේ සිදුවන වක්‍රවීමක් නිසා ගුරුත්ව බලපෑම් ඇතිවන බව පැවසෙන අයින්ස්ටයින්ගේ සාපේක්ෂතාවාදයේ ඉදිරිපත් වීමත් සමඟ මෙම මතවාද බැහැර විය
අයින්ස්ටයින් වාදයට අනුව ස්කන්ධ ඒවාට සමීපයේ අවකාශ කාලය වක්‍ර කරවන අතර අනෙකුත් අංශු මෙම අවකාශ කාලයේ ජ්‍යාමිතිය මඟින් නිර්ණය වන පථවල ගමන් කරති
මේ සමඟම පවතින සියළු නිරීක්ෂණයන් හා එකඟ වන ආකාරයට ආලෝකයේ සහ ස්කන්ධවල චලිතයන් විස්තර කිරීමට ඉඩ සැලසුණි
Lex III
Actioni contrariam semper et qualem esse reactionem
sive corporum duorumactiones in se mutuo semper esse quales et in partes contrarias dirigi
(සියලු බල ඇති වන්නේ යුගල වශයෙන් වන අතර මෙම බල දෙක විශාලත්වයෙන් සමාන හා දිශාවෙන් ප්‍රතිවිරුද්ධ වේ)

පොදුවේ චලිතය පිළිබඳ මෙම නියමය ‘සෑම බලයකටම සමාන ප්‍රතිවිරුද්ධ බලයක් පවතී’ නිව්ටන්ගේ තෙවන නියමය ලෙස ප්‍රකාශ කරයි
හිම මත ලිස්සන අයෙක් මත පවතින අන්යෝන්ය බල විශාලත්වයෙන් සමාන අතර දිශාවෙන් ප්‍රතිවිරුද්ධ වේ
වඩාත් සෘජු පරිවර්තනය 

III  වන නියමය
සෑම ක්‍රියාවකටම සමාන ප්‍රතිවිරුද්ධ ප්‍රතික්‍රියාවක් පවතී හෝ වස්තු දෙක එකිනෙක මත ඇති කරනා අන්යෝන්‍ය ක්‍රියා සෑම විටම සමාන අතර ප්‍රත්යනික කොටස් ලෙසට පවතී
යමක් තවෙකක් අදිනු ලබන හෝ තල්ලු කරන ප්‍රමාණයෙන්ම එය අනෙක මගින් ඇදීම හෝ තල්ලු කිරීම සිදුවේ
ඔබ ගලක් ඇඟිල්ලකින් තද කරන විට ගල මගින් ඔබේ ඇගිල්ලද තද වීමකට ලක්වේ
අශ්වයෙක් කඔයකින් ගැට ගැසූ ගලක් අදින විට , අශ්වයා ද (මා කියනා ආකාරයට) ඊට සමානව ගල වෙත ඇදෙනු ඇත
ඇදෙනා කඹය සැහැල්ලු හෝ නොනැමී සිටීමට සමාන වෑයමක් දරයි
ඒ අනුව අශ්වයා ගල දෙසට ගල අශ්වයා දෙසට ඇදෙනා පරිදිම ඇදෙනු ඇත
එහෙයින් එකක් අනෙක වෙත ඉදිරියට යන ප්‍රමාණයටම අනෙක ඉදිරියට යාම කෙරෙහි බාධා පමුණුවයි. වස්තුවක් තවෙකක් මත ගැටුණහොත් හා අනෙකේ චලනය එහි බලයෙන් වෙනස් කරයි නම්, ප්‍රත්යනික කොටස දෙසට සමානව තම චලනය ද වෙනස් වීමකට බදුන් වනු ඇත
(අන්යෝන්ය තෙරපුම සමාන බැවින්)  මෙම ක්‍රියා මගින් සිදුවන වෙනස්වීම් සමාන වේ
එය සිදු වනුයේ ප්‍රවේශවලින් නොව වස්තූන්වල චලනයන්ගෙනි
එය වන්නේ වෙනත්  කිසිම අවහිරතා මගින් වස්තූන්ට බාධා නොකරන්නේ නම්ය, චලිතයන් සමානව වෙනස් වන විට විරුද්ධ දිශාවනට සිදුවන ප්‍රවේග වෙනස් වීම් වස්තූන්වලට ප්‍රතිලෝමව සමානුපාතික වේ
ඊළග පරිව්ඡේදයේදී සනාථ කර පෙන්වන්නට නියමිත පරිදි මෙම නියමය ආකර්ශනයන්හිදී ද යෙදේ
ඉහත සඳහන්  චලනය , ගම්යතාවය සඳහා නිව්ටන් භාවිතා කළ වචනයයි
චලනය හා ප්‍රවේගය අතර වෙනස පිළිබඳ ඔහුගේ සැළකිලිමත් බව මින් හඟවයි.

තෙවන නියමය සියළු බල අන්තර් ක්‍රියා බව අදහස් කරයි
ඒක දිශා බල ලෙස කිසිවක් නැත
A  විසින් B  මත බලයක් යොදන්නේ නම් ඒ සමගම B ද A මත ඊට සමාන බලයක් යොදයි
පෙන්වා ඇති සටහනේ ආකාරයට හිම මත ලිස්සන පුද්ගලයා මත ක්‍රියා කරන අන්යෝන්‍ය බලයන් විශලත්වයෙන් සමාන අතර දිශාවෙන් ප්‍රතිවිරුද්ධ වේ
බල සමාන වූ පමණින් ත්වරණ සමාන නොවේ
නිව්ටන්ගේ දෙවන නියමයට අනුව ස්කන්ධයෙන් අඩු ලිස්සන්නාට වැඩි ත්වරණයක් ලැබෙනු ඇත
වෙනස් වස්තු මත ක්රියා කරන ක්රියා හා ප්‍රතික්‍රියා යුගල එකිනෙක අවලංගු නොවන බව වටහා ගැනීම වැදගත් වේ
නිවුටන්ගේ තෙවන නියමයේ වන බල දෙකම එකම වර්ගයේ වේ
නිදසුනක් ලෙස ත්වරණය වන කාරයක ටයරය මත පාර ඇති කරනුය් ඝර්ෂණ බලයකි
එපරිදිම ටයරය විසින් පාර මත පසුපසට ඝර්ෂණ බලයක් නිව්ටන්ගේ තෙවන නියමය ප්‍රකාශ කරන පරිදි ඇති කරයි
ගම්යතා සංස්ථිති නියමය  ව්යුත්පන්න කිරීම නිව්ටන් ඔහුගේ තෙවන නියමය භාවිතා කළේය
කෙසේ වෙතත් වඩා ගැඹුරු දෘෂ්ටි කෝණයකින් බැලූ විට ගම්යතා සංස්ථිතිය වඩාත් මූලික සංකල්පයක් (ගැලීලියානු අවිචලතාවේ නොඑද(ර්)ගේ ප්රමේයෙන් ව්යුත්පන්න කළ ) වන අතර නිව්ටන්ගේ තෙවන නියමය අසාර්ථක යැයි පෙනෙන්නට තියෙන අවස්ථාවල දී පවා ස්ථිරව පවතී
නිදසුනක් ලෙස බල ක්ෂේත්ර වගේම ගම්යතාව සහිත අංශු සම්බන්ධව හා ක්වොන්ටම් යාන්ත්ර විද්යාව ද දැක්විය හැක
විද්‍යුත් ජාලයක් සදහා නෝ(ර්)ටන්ගේ නියමයෙන් ප්‍රකාශ කරනුයේ අග්‍ර දෙකක් සහිත ඕනෑම වෝල්ටීයතා ප්‍රභව , ධාරා ප්‍රභව හා  ප්‍රතිරෝධ සමූහයක් , R  ප්‍රතිරෝධයක් සමග සමාන්තරගත I පරිපූර්ණ ධාරා ප්‍රභවයකට විද්‍යුත් ලෙස සමතුල්‍ය බවයි. ඒක සංඛ්‍යාත ප්‍රත්‍යාවර්ථ ධාරා පද්ධති සදහා ද, ප්‍රතිරෝධ පමණක් නොව සාධාරණ සම්බාධනය ද සලකා නියමය යොදාගත හැකිය
නෝ(ර්)ටන් සමකය , දෙන ලද සංඛ්‍යාතයක දී රේඛීය ප්‍රභව හා සම්භාධන ජාලයක නිරූපණය කිරීමට යොදාගනියි
පරිපථය , පරිපූර්ණ ධාරා ප්‍රභවයකින් හා පරිපූර්ණ සම්බාධනයකින් (හෝ අප්‍රතික්‍රියා පරිපථ සදහා ප්‍රතිරෝධයකින් )  සමන්විත වේ
නෝ(ර්)ටන්ගේ නියමය , කෙවෙනීන්ගේ නියමයේම විස්තීරණයක් වන අතර 1926 දී වෙන වෙනම පුද්ගලයින් දෙදෙනෙක්
Hause –Siemens  හි පර්යේෂක හැන්ස් ෆර්ඩිනෑන්ඩ් මේයර් (1895 -1986)  හා Bell Labs හි ඉංජිනේරු එඩ්වඩ් ලොව්රි නෝ(ර්)ටන් (1898 -1983)  හදුන්වා දෙන ලදී
මාතෘකාව පිළිබදව ප්‍රකාශනයට පත් කළේ මේ දෙදෙනාගෙන් මේයර් පමණි, නමුත් නෝ(ර්)ටන් තම සොයා ගැනීම Bell Labs හි අභ්‍යන්තර තාක්ෂණික වාර්තා හරහා දක්වන ලදී
වොල්ටීයතා ප්‍රභව, ධාරා ප්‍රභව හා ප්‍රතිරෝධ පමණක් අඩංගු කෘෂ්ණ පෙට්ටියක් නෝ(ර්)ටන් සමක පරිපථයකට පරිවර්තනය කළ හැක
නෝ(ර්)ටන් සමක පරිපථයක ගණනය කිරීම්

සමක පරිපථය ගණනය කිරීමට
RNO  ප්‍රතිරෝධයකට සමාන්තරගතව INO ධාරා ප්‍රභවයක් යෙදීමෙන් සමක පරිපථය ලැබේ
දෙවන පියවර ද මේ ආකාරයෙන්ම පහදා ගත හැක
නෝ(ර්)ටන් සම්භාධනය නිශ්චය කරගැනීමට වඩා සාධාරණ ක්‍රමයක් ලෙස පරිපථයේ ප්‍රතිදාන අග්‍ර ඇම්පියර් එකක ධාරා ප්‍රභවයක් සම්බන්ධ කර එහි අග්‍ර අතර වෝල්ටීයතාව ගණනය කිරීම සිදු කළ හැක
මෙම වෝල්ටීයතාව , පරිපථයේ සම්බාධනයට සමාන වේ
රඳා පවත්නා ප්‍රභව සහිත පරිපථ සදහා මෙම ක්‍රමය යොදා ගත යුතුමය
මෙම ක්‍රමය පහත සටහනේ දක්වා නොමැත
තෙවෙනින් සමකය පරිවර්තනය කිරීම 

තෙවෙනින් සමක පරිපථයට පරිවර්තනය කිරීම සදහා පහත සමීකරණ යොදා ගත හැක
නෝ(ර්)ටන් සමක පරිපථය සදහා උදාහරණයක්

 

නිදසුනේ සමස්ත ධාරාව  Itotal  

ධාරාව බෙදීයාමේ නියමය මගින් භාරය හරහා ධාරාව
 

 

පරිපථය දෙස නැවත බැලීමෙන් සමක ප්‍රතිරෝධය

එම නිසා මෙහිදී සමක පරිපථය 2kW ප්‍රතිරෝධයකට සමාන්තරගත 3.75mA ධාරා ප්‍රභයවයකි
org/wiki/Norton%27s_theorem
(ohm’s law)

V  වෝල්ටීයතා සැපයුමක් හා සම්බන්ධ කළ R  ප්‍රතිරෝධයක් තුළින් I  විද්‍යුත් ධාරාවක් ගලායන විට , මෙම රාශීන් තුන ඕම් නියමයට අනුකූල වේ
V = IR

ඕම් නියමය විද්‍යුත් පරිපථ සඳහා යෙදෙන අතර එහි සඳහන් වන්නේ සන්නායක ලක්ෂ්‍ය දෙකක් අතර ගලා යන ධාරාව එම ලක්ෂ්‍ය දෙක හරහා වූ විභව වෙනසට ( විභව බැස්ම හෝ විභවය ) අනුලෝමය සමානුපාතික වන අතර ඒවා අතර ප්‍රතිරෝධයට ප්‍රතිලෝමව සමානුපාතික වන බවයි.

මෙම සම්බන්ධතාවය නිරූපණය  කරන ගණිතමය සමීකරණය වනුයේ 

V= IR

මෙහි I  යනු ඇම්පියර්වලින් ධාරාව ද V  යනු වෝල්ට් වලින් ලක්ෂ්‍ය දෙක අතර විභව වෙනස ද R  යනු ඕම් වලින් මනිනු ලබන ‘ප්‍රතිරෝධය’ යැයි හැදින්වෙන පරිපථ පරාමිතයක් ද වේ
විභව වෙනසට විභව බැස්ම යැයි ද කියනු ලබන අතර සමහර විට එය V  වෙනුවට V , E  or emf (විද්‍යුත් ගාමක බලය) මගින් දක්වයි.

1827  දී විවිධාකාර දිගින් යුත්  කම්බි අඩංගු සරල විදුලි පරිපථ හරහා වූ ධාරාව හා යෙදු වෝල්ටීයතාවයෙහි මිනුම් විස්තර කරනු ලබන ග්‍රන්ථයක් පළ කරනු ලැබු ජියොග් ඕම් නැමැති භෞතික විද්ය්‍යාඥයා සිහි කිරීම පිණිස මෙම නියමය ඕම් නියමය ලෙස නම් කෙරිණි
ඉහත වූ සමීකරණයට වඩා සංකීර්ණ සමීකරණයක් ඔහු විසින් තම පරීක්ෂණ ප්‍රතිඵල පැහැදිලි කිරීම සදහා ඉදිරිපත් කරන ලදී
ඉහත  සමීකරණය ඕම් නියමයේ නූතන ආකාරයයි
බොහෝ ප්‍රතිරෝධ උපාංග වල (ප්‍රතිරෝධක) ප්‍රතිරෝධය , ධාරාව හා වෝල්ටීයතා අගයන්හි විශාල පරාසයක් තුළ නියතව පවතී
ප්‍රතිරෝධකයක් මෙම පරාසය තුළ භාවිතා කරන විට එම ප්‍රතිරෝධකය ඕමික උපාංගයක් (ඕමික ප්‍රතිරෝධයක්) ලෙස හදුන්වයි. මන්දයත්  ප්‍රතිරෝධය සදහා තනි අගය මුළු පරාසයක් තුළම උපාංගයක් ප්‍රතිරෝධී හැසිරීම විස්තර කිරීමට සෑහෙන හෙයිනි
උපාංගයට ඉහළ වෝල්ටීයතාවයන් ලබා දෙන විට ඉහළ ධාරා එය තුළින් ගලා යන විට එම උපාංගය තවදුරටත් ඕමික නොවේ මන්දයත් එවැනි විද්ය්‍යුත් ආතතික තත්ව යටතේ එහි ප්‍රතිරෝධයකට වඩා වෙනස් වන බැවිනි
( බොහෝ විට එය මුල් අගයට වඩා වැඩිවේ ) (පහත සදහන් උෂ්ණත්වයේ බලපෑම් බලන්න)  

ඕම් නියමයේ ඉහත ආකරය , විදුලි පරිපථවල පරිපථ උපාංගවල වෝල්ටීයතාවය, ධාරාව හා ප්‍රතිරෝධය කිනම් ආකාරයට එකිනෙක සම්බන්ධ වී ඇත්දැයි මහේක්ෂ මට්ටමින් විස්තර කිරීම සදහා විදුලි / විද්යුත් ඉංජිනේරු ක්ෂේත්රවල දී අතිශයින් ප්‍රයෝජනවත් වේ
ද්‍රව්‍යයක විද්‍යුත් ගුණාංග අණ්වීක්ෂීය මට්ටමේ සිට අධ්‍යනය කරන භෞතික විද්යාඥයින් විසින් ඕම් නියමයට සමීප සම්බන්ධතාවයක් දක්වන පොදු දෛශික සමීකරණයක් භාවිතා කරයි
එහි  I , V සහ R  යන ඕම් නියමයේ අදිශ විචල්‍යතා වලට සමීප සබඳතාවයක් ඇති විචලනයක් පවතී
නමුත් ඒවා සන්නායකයක් තුළ පවතින අගයන්ගේ ශ්‍රිත වේ
භෞතික විද්‍යාව හා තාප සන්නායකතාවයට වූ සම්බන්ධතාවය යන පහත සඳහන් අංශය බලන්න
ඕම්ගේ නියමය උෂ්ණත්වයේ බලපෑම

සන්නායකයක උෂ්ණත්වය වැඩිවන විට ඉලෙක්ට්‍රෝන හා අයන අතර සංඝට්ටනය ඉහළ යයි
එහෙයින් යම් ද්‍රව්‍යයක් තුළින් විද්‍යුතය ගමන් කිරීමෙන් (හෝ වෙනත් තාප උත්පාදන ක්‍රියාවලියකින්) එය රත්වීම හේතුවෙන් එහි ප්‍රතිරෝධය සාමාන්‍යයෙන් ඉහළ යයි
මින් බැහැර වනුයේ අර්ධ සන්නායකයි
උෂ්ණත්වය මත රඳා පැවතීම ද්‍රව්‍යයක ඕමික නොවන තත්වයක් නොවන බව කීම වැදගත් වනුයේ දෙන ලද උෂ්ණත්වයක දී, ප්‍රතිරෝධය (R) ධාරාව (I) හෝ වෝල්ටීයතාවය (V) සමග වෙනස් නොවන බැවිණි
(V/I = නියතයකි
)

නිසග අර්ධ සන්නායක ප්‍රතිවිරුද්ධ උෂ්ණත්වය හැසිරීමක් ප්‍රදර්ශනය කරයි
එනම් උෂ්ණත්වය ඉහළයාමත් සමග වඩා හොඳ සන්නායකයක් බවට පත්වේ
මෙය සිදුවන්නේ තාප ශක්තිය හේතුවෙන් ඉලෙක්ට්‍රො‍්න සන්නායකතා ශක්ති කලාපයට විසිවීම හේතුවෙනි
එහිදී ඒවාට නිදහසේ ගලා යෑමට හැකි අතර එසේ ගලායන අතර තුර සෙමින් නිදහසේ ගලා යා හැකි සංයුජතා කලාපයේ කුහර පසෙකින් ඇති කරයි
බාහිර අර්ධ සන්නායක සඳහා වඩා සංකිර්ණ වූ උෂ්ණත්ව හැසිරීමක් ඇත
පළමුව දායකයන් (හෝ ප්‍රතිග්‍රහකයින්)  හැරයමින් ඉලෙක්ට්‍රෝන (හෝ කුහර) ක්‍රමයෙන් අඩුවන ප්‍රතිරෝධයක් අඩුවේ
ඊට පසුව අර්ධ සන්නායකය සාමාන්‍ය පරිදි ක්‍රියාකරන කිසිදු විශේෂත්වයක් නොමැති අවස්ථාවක් එළඹේ
එහිදී දායකයින්ගේ (හෝ ප්‍රතිග්‍රාහකයින්ගේ) සියලුම ඉලෙක්ට්‍රෝන (හෝ කුහර) අහිමිව පවතින මුත් ශක්ති පරතරයෙන් ඉහළට පනිනා ඉලෙක්ට්‍රෝන ප්‍රමාණය එකී දායකයින්ගේ (හෝ ප්‍රතිග්‍රාහකයින්) ඉලෙක්ට්‍රෝන (හෝ කුහර) ප්‍රමාණයට සාපෙක්ෂව නොගිනිය හැකිය
තවදුරටත් උෂ්ණත්වය ඉහළ නැගීමේ දී ඇතිවන ශක්ති පරතරයන් පනිනා වාහක ප්‍රමාණය වැඩි වී ප්‍රභල තත්වයකට පැමිණේ
එවිට එම ද්‍රව්‍ය නිසග අර්ධ සන්නායකයක් ලෙස හැසිරේ
විසරණ පරාවර්තනය
 

ආලෝකය රළු හෝ ගැටිති පෘෂ්ඨයක ගැටුණු විට අන්තර් මුහුණතේ අන්වීක්ෂීය අක්‍රමිකතා නිසා සියලු දිශාවන්ට පෙළාපනී
එසේම ප්‍රතිබිම්භයක් නොසාදයි
මෙය විසරණ පරාවර්තනයයි
පරාවර්තනයේ නිවැරදි ස්වරූපය මුහුණතේ ව්‍යුහය මත රඳා පවතී
විසරණ පරාවර්තනයට බහුල ආකරයක් , ලැම්බර්ටියානු පරාවර්තනය, එනම් සෑම දිශාවකින්ම සමාන දීප්තතාව ( දීප්තිමිතියේ) හෝ විකිරණය (විකිරණමිතිය) ලැම්බට් කොසින්ටග් නියමයෙන් අර්ථ දක්වයි.

ප්‍රතිගාමක පරාවර්තනය

 

සමහර මුහුණත් ප්‍රතිගාමක පරාවර්තනයක් පෙන්වයි. මෙම මුහුණත්වල ව්‍යුහය ආලෝකය එය පැමිණි දිශාවෙන්ම නැවත ගමන් කරවයි. සරළ ප්‍රතිගාමක පරාවර්තකයක් සාමාන්‍ය කණ්ණාඩි 3ක් එකක් අනෙක සමග අන්‍යෝන්‍ය වශයෙන් ලම්භකව තැබීමෙන් තනා ගත හැක
(කෝණික පරාවර්තකය) ප්‍රතිබිම්භය තනි කණ්ණාඩියක් සාදන එකට ප්‍රතිලෝමව සාදයි
මුහුණතක් මදක් ප්‍රතිගාමක පරාවර්ථිත ලෙස නිමැවීමට සියුම් වර්තන ගෝලයක් ඒ මත තැන්පත් කිරීමෙන් හෝ කුඩා පිරමීඩ වැනි ආකෘති නිර්මාණයෙන් කළ හැක
අවස්ථා දෙකෙහිම , ආලෝකයට එය උපද වූ ස්ථානයට නැවත පරාවර්තනය වීමට අභ්‍යන්තර පරාවර්තනය සලස්වයි. මෙය මොටර්රථ බලපත් තහඩු ආලෝකය එය පැමිණි දිශාවටම බොහෝ විට පරිවර්තනය කිරීමට හා රථවාහන සංඥා සදහා භාවිතා වේ
මෙම යෙදීමේදී ආලෝකය පසුව ඉදිරියෙන් එන කාරයක ඉදිරිපස ප්‍රධාන පහන් වෙත රියැදුරුගේ ඇස් වෙතට එල්ල වන නිසා පරිපූර්ණ ප්‍රතිගාමක පරාවර්තනයක් අපේක්ෂා නොකෙරේ
සංකීර්ණ සංයුග්ම පරාවර්තනය 

ආලෝකය රේඛීය නොවන ප්‍රකාශ ක්‍රියාවලියකදී  එය පැමිණි දිශාවටම නැවත නිවැරදිව පැමිණේ
මෙවැනි වර්ගයේ පර‍ාවර්තන‍යක දී ආලෝකයේ දිශාව පමණක් නොව සැබෑ තරංග පෙරමු‍ණද ප්‍රතිවර්තනය වේ
සංයුග්ම පරාවර්තනයකින් කදම්භයක් පරාවර්තනය කර පිළිබිඹුව දෙවනුව අප්‍රේරණ දෘෂ්ටියක් තුළින් යැවීමෙන් කදම්භයේ අප්‍රේරණයන් ඉවත් කළ හැක
නියුට්‍රෝන පරාවර්තනය 

බෙරලියම් වැනි නියුට්‍රෝන පරාවර්තනය කරන ද්‍රව්‍ය න්‍යෂ්ටික ප්‍රතික්‍රියාකාරකවල  හා න්‍යෂ්ටික ආයුධවල භාවිතා වේ
භෞතික හා ජෛව විද්‍යාවල , ද්‍රව්‍යයක් තුළ පරමාණුවකින් නියුට්‍රෝන පරාවර්තනය කිරීම එහි අභ්‍යන්තර ව්‍යුහය අනුමාන කිරීමට භාවිතා කරයි
ශබ්ද පරාවර්තනය 

පැතලි මුහුණතක් මත අන්වායාම ශබ්ද තරංගයක් ගැටුණු විට , ශබ්දය තරංග ආයාමය හා සසඳද්දී පරාවර්තක මුහුණතේ විශාලත්වය විශාල බව සපයමින් පහැදිලි ආකාරයකින් පරාවර්තනය වේ
ශ්‍රව්‍ය  ශබ්දයට විශාල පුළුල් සංඛ්‍යාත පරාසයක් (20 සිට 17000 Hz පමණ තෙක්) පවතින බව සලකන්න
ප්‍රතිඵලයක් ලෙස මුහුණතේ ව්‍යුහය හා ස්වභාවය අනුව, පරාවර්තනයේ සමස්ත ස්වභාවය වෙනස් වේ
උදාහරණයක් ලෙස , සවිවර ද්‍රව්‍යය යම් ශක්ති ප්‍රමාණයක් උරා ගනී , දැඩි ද්‍රව්‍ය (දැඩි බව තරංග ආයාමයට සාපේක්ෂය) මගින් සිදු කරනුයේ සමාචාරී ලෙස කිරණ පරාවර්තනයට වඩා ශක්තිය ප්‍රකිරණය කිරීමයි
මෙය ගෘහ නිර්මාණ ධ්වනි විද්‍යාවේ පෙරමු‍ණ ගනී
බාහිර ශබ්ද ලිහිල් කිරීමේ සිද්ධාන්තයේ සියුම් ශබ්ද ප්‍රමාණයක් විරුද්ධ දිශාවට පරාවර්තනය නිසා පරාවර්තන මුහුණතේ ප්‍රමාණය ශබ්ද බාධක සංකල්පයෙන් මදක් ඉවත් වේ
භූ කම්පන පිළිබඳ වූ පරාවර්තනය  

භූ කම්පන තරංග භූකම්පා හෝ වෙනත් ප්‍රභව (පිපිරීමක් වැනි) මගින් ඇති කරන අතර පෘථිවි ස්ථර තුළ පරාවර්තනය විය හැක
භූමි කම්පා මගින් නිපදවන තරංගවල ගැඹුරු පරාවර්තන අධ්‍යයනයෙන් භූ කම්පන විද්‍යාඥයින්ට පෘථිවියේ ස්ථරීය ව්‍යුහය නිර්ණය කිරීමට ඉඩ සලසා ඇත