Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
මෙම මුදල් වලින් විශාල ප්‍රමාණයක් මානව හිමිකම් උල්ලංඝණය කිරීමේ කටයුතු වලට බලුඛිස්ථාන නොසන්සුන්තාවය වැනි දේශීය ගැටලු සම්බන්ධයෙන් ප්‍රයෝජනයට ගැනුනි
බුද්ධාගම සහ අනුරාධපුරය

බුද්ධාගම පැමිණීමෙන් පසු අනුරාධපුර නගරය වඩාත් ප්‍රසිද්ධ වූ අතර නව ගොඩනැගිලි යුගයක් ආරම්භ විය
කූටකන්නතිස්ස රජතුමා නගරය වටා ප්‍රථම පවුර ගොඩනැගූ බව මහාවංශයේ සඳහන් වේ
ඵය රියන් 7 ක් උස් වූ අතර ඉදිරියෙහි දිය අගලක්ද විය
මෙම ආරක්ෂක උපක්‍රම වැඩි දියුණු කරන ලද්දේ වසභ රජු විසිනි
ඔහු එම පවුර රියන් 11 සිට 18 දක්වා උස් කළේය
එම පවුරේ  දොරටුවල මුර ගෙවල්ද තැනුවේය
එහි නටබුන් අද පවා දැකිය හැක
මෙම ගොඩනැගීම් කිරීමේදී ශාස්ත්‍රකරුවන්ගෙන් සහ ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පීන්ගෙන් උපදෙස් ලබා ගන්නා ලදී
මහා ඉදිකිරීම් යුගය

විශාල ප්‍රදේශයක පැතිරුණු විහාර ආරාම සංකීර්ණයන් සහ පුරාණ ලෝකයේ උසම ගොඩනැගිලි නිර්මාණය වීමෙන් මහා ඉදි කිරීම් යුගයක් ආරම්භ විය
නගරයේ ඉදි කරන ලද ජේතවනාරාමය මුළු ලෝකයේම ගඩොලින් ඉදි කරන ලද විශාලම ගොඩනැගිල්ල වෙයි
මහා විහාරය ථෙරවාදී බුදු දහමේ ප්‍රධාන මධ්‍යස්ථානය විය
249 දී ආරම්භ කරන ලද්දේ දේවානම්පියතිස්ස රජු විසිනි
මහායානික පාර්ශවය අභයගිරිය විහාරය ආරම්භ කළහ
275 - 310) මහා විහාරය සහ අභයගිරි ආරාමයන්ට මැදි කොට ජේතවනාරාමය ගොඩ නැගුවේය
නගරයෙන් පිට යෝධ ස්තූප සමග ප්‍රධාන ආරාමයන් ඉදි කරන ලදී
මහා විහාරයට අයිති මහා ථූපය, සිරි මහා බෝධිය සහ ථූපාරාමය නගරයට දකුණෙන් විය
අභයගිරිය උතුරේ වූ අතර පුබ්බාරාමය නැගෙනහිරින් තිබුණේය
තපෝවන විහාරය වයඹ පෙදෙසෙහි වූ අතර ජේතවනාරාමය ගිණිකොන පෙදෙසෙහි ඉදි කෙරුණි
දන්ත ධාතුව නගරයට වැඩම කරන ලද්දේ කිත්සිරි මේඝ වර්ණ රජුගේ පාලන කාලයේදීය
ධම්මචක්ක නම් වූ ගොඩනැගිල්ලක දන්ත ධාතුව තැන්පත් කරන ලදී
එතැන් පටන් වාර්ෂික පෙරහැරක් මගින් දන්ත ධාතුව අභයගිරියට වැඩම කර එහිදී ප්‍රදර්ශනය කරන ලදි
පූජනීය මධ්‍යස්ථානයක් ලෙස සහ පරිපාලන මධ්‍යස්ථානයක් ලෙස නගරයේ ජනප්‍රියතාවය වැඩි විය
නගරයේ ස්ථිර පදිංචිය සඳහා විශාල පිරිසක් ඇදී ආහ
වැඩි වන ජනගහණයට සරිලන පරිද්දෙන් පහසුකම් වැඩි කරන ලදී
වසභ රජතුමා පොකුණු විශාල සංඛ්‍යාවක් තැනෙව්වේය
නගරයට ජලය සැපයීම සඳහා භූගත වාරි ක්‍රම ජාලයකින් මෙම පොකුණුවලට ද ජලය සැපයුණේය
තිස්ස සහ අභයවාපිය ද, නුවර වැවද සාදන ලදී
මල්වතු ඔය හරහා වේල්ලක් බැඳ නාච්චිදූව වැව නිර්මාණය කළේය
එහි විශාලත්වය අක්කර 4408 කි
නගරයෙහි උද්‍යානද සකස් කර තිබුණි
තිසා වැව (තිස්සවාපී) බැම්මට පහළින් වූ රන්මසු උයන එවැන්නකි
එහෙත් එය සම්පූර්ණයෙන්ම වෙන් වූයේ රාජකීයන් සඳහාය
බලධාරීන් විශේෂ අවධානයක් යොමු කළ අනෙක් කරුණු දෙක වූයේ සෞඛ්‍ය සේවාවන් සහ අධ්‍යාපනයයි
නගරය තුළ රෝහල් කීපයක් තිබුණි
හතර වැනි සියවසේ දෙවැනි උපතිස්ස රජතුමා ආබාධිතයන්ට සහ අන්ධයින්ට නිවාස සහ වාසස්ථාන සැපයුවේය
බුද්ධදාස (337-365) ඉතා ප්‍රසිද්ධ වෛද්‍යවරයෙකුද වූයේය
ඔහු සෑම ගම් දහයකටම එක් කාර්ය භාර වෛද්‍ය වරයෙකු පත් කළේය
මෙම වෛද්‍යවරුන්ගේ නඩත්තුව උදෙසා කුඹුරුවල ආදයම් වලින් දහයෙන් එකක් වෙන් කෙරිණි
ඔහු සෑම ගමකම රෝගී පුද්ගලයන් සඳහා ආරක්ෂිත ස්ථාන පිහිටෙව්වේය
සතුන් ගැන සොයා බැලීමටද වෛද්‍යවරු යෙදවුයේය
කස්සප (914-923) අනුරාධපුර දකුණු දොරටුව ආසන්නයේ රෝහලක් ආරම්භ කළේය
සෙන්පති සේන දහවැනි ශත වර්ෂයේදී උත්සව වීදිය (මන්ගල වීදිය) ආසන්නයේ රෝහලක් ඉදි කළා යයි විශ්වාස කෙ‍ෙර්
පණ්ඩුකාභය රජු නගරයේ සනීපාරක්ෂක කටයුතු සඳහා ගත් ක්‍රියා මාර්ගයේදී රෝහලක් ගොඩ නැගුවේය
එසේ විස්තර සඳහන් වීමෙන් සනීපාරක්ෂක කටයුතු පිළිබඳ ඉතිහාසය ක්‍රි
4 වැනි සියවස දක්වා දිවයන බව පෙනේ
නගරය පිරිසිදුව තබා ගැනීමේ භාර දූර කාර්ය විශාල ශ්‍රම හමුදාවකට පවරා තිබුණි
කුඹුරුවලට ජලය සැපයීම සඳහා මෙන්ම නගරයට ජලය සැපයීමට ද නගර පාලකයෝ විශාල වැව් තනවන ලදී
නුවර වැව  සහ තිසා වැව නගරය තුළ එසේ සාදන ලද ප්‍රසිද්ධ වැව් විය
මහ නගරය

ක්‍රිස්තු යුගය ආරම්භ වන කාලය වන විට අනුරාධපුර නගරය ශ්‍රී විභූතියෙන් උච්ඡස්ථානයට පත් වී තිබුණි
එය ශ්‍රේෂ්ඨත්වයෙන් නයින වේ
(Nineveh) සහ බැබිලන්වලට නොදෙවෙනි විය
විශාලත්වය ද එවැනිය
සැතපුම් 256 ක පෙදෙසක් ආවරණය වනසේ තැනූ, එක් පැත්තක් සැතපුම් 16 ක් දික් වූ පවුරු හතර එහි වාසය කළ අති විශාල පිරිස, අලංකාර සිද්ධස්ථාන හා විශාල ප්‍රමාණයක මන්දිර, මේ හැම එකක්ම මහා පරිමාණයෙන් විය
පුරාණ ලෝකයේ අති විශිෂ්ට වාරී සංකීර්ණ ක්‍රමයන් ගෙන් කිහිපයක් එහි තිබුණේය
මේවා වියලි කලාපයෙහි පිහිටියේය
පාලකයෝ වගා බිම්වලට ජලය සැපයීම සඳහා බොහෝ ප්‍රමාණයක් වැව් ඉදි කළහ
මේවායින් බොහොමයක් අද ද සුරැකිව පවතී
මෙම වැව්වලින් කිහිපයක් අදටත් ලෝකයේ සුරැකිව පවත්නා පැරණිතම ජලාශයන් යයි විශ්වාස කරනු ලැබේ
North America
උතුරු ඇමරිකාව

United States of America 
ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදය

 

එක්සත් ජනපද රේගුව සහ දේශසීමා ආරක්ෂක නිලධාරින් 

එක්සත් ජනපද කොංග්රගසය විසින් ඇමෙරිකන් ඩොලර් බිලියන හතලිහක හදිසි වියදම් පනතක්ද අතිරේක ඩොලර් බිලියන 20 ක් ගුවන් සේවා කර්මාන්තය සඳහා ද අනුමත කරන ලදී
දහස් ගණනක් රහස් තොරතුරු පසු පස ලුහු බඳිමින් බොහෝ රාජ්ය්වල බොහෝ ශාඛාවන් හරහා පරික්ෂණ ආරම්භ වුනේය
අධිකරණ දෙපාර්ථමේන්තුවේ එක්සත් ජනපදය තුල සිටින පුරවැසි නොවු ඇතැම් පිරිමි සඳහා විශේෂ ලියා පදිංචි කිරීමේ ක්රයමයක් ආරම්භ කළේය
ඒ අනුව ඔවුන් ආගමන විගමන සහ රටවැසියන් ලියා පදිංචි කිරීමේ කාර්යාල වල ලියා පදිංචි වීම අවශ්යව විය
එක්සත් ජනපදය තුල නීතිය ක්රි‍යාත්මක කිරීමේ ආයතනයන්ට පරික්ෂණ බලතල වැඩි කිරීම සඳහා පනත් කීපයක් සම්මත වුනේය
මෙයින් විශේෂිත වන්නේ (USA Patriot Act) එ
දේශමාමක පනතයි
මෙම නව පනත් මගින් රජය සතුව පවතින වැදගත් සීමා වන් ඉවත් කරන බවත් ජනතා නිදහසට අයුතු බලපෑම ඇති වන බවත් ජුලි 30 දා කෙරුනු හතරවැනි සංශෝධනයේ ව්ය්වස්ථානූකූල නොවන උල්ලංඝණයන් සිදු වන බවත් කියමින් මහජන නිදහස් සංවිධාන චෝදනා නැගුහ
ACLU සංවිධානය දේශමාමක පනතේ 215 වැනි වගන්තියට එරෙහිව නීතිමය අභියෝගයන් ගොනු කළේය
ඔවුන් කීවේ මෙම පනත් මගින් පුරවැසියන්ගේ පළමු වැනි සංශෝධිත අයිතින් ද හතර වැනි සංශෝධිත අයිතීන්ද එෆ්බීඅයි ආයතනයට උල්ලංඝනය කිරීමට ඉඩ ප්රැස්ථාව ලැබෙන බවයි. එමෙන්ම ව්ය පාර සෝදිසියට පොත් සාප්පු සහ ත්රරස්තවාදි පරීක්ෂණ වල එක්රැස් කළ තොරතුරු අදාළ පුද්ගලයාට හෙළි නොකර පරිකෂා කිරීමේ අයිතිය ද එෆ්බිඅයි ආයතනයට ලැබෙන බවද කීහ
ප්රළජාවන් කීපයක් පාලන සංවිධාන එම පනත් වලට එරෙහිව ආදර්ශ විසඳුම් සම්මත කර ගත්හ
2005 ජුනි 9 දින ජනාධිපති බුෂ් කළ කතාවකින් කීවේ එ
දේශමාමක පනත උපයෝගි කර ගෙන 400 ක් පමණ සැකකරුවන් විරුද්ධව චෝදනා ගොනු කළ බවයි. එයින් භාගයකට වඩා පිරිසක් වැරදිකරුවන් කර ඇත
මේ අතර (American Civil liberation Union) 7000 ක පිරිසක් පනත අනිසි ලෙස යෙදවීම ගැන පැමිණිලි කර ඇති බව අධිකරණ දෙපර්ථමේන්තුවේ වාර්තා උපුටා දක්වමින් කීහ
ACLU සංවිධානය තව දුරටත් කීවේ බොහෝ දෙනා තමුන් පරික්ෂාවට භාජනය වෙමින් සිටින බව ‍නොදැන සිටි බවයි. ඒ මන්ද යත් කියතොත් නීතිය මගින් අවශ්ය  වූයේ පරීක්ෂණ රහසේ කළ යුතු වීමයි
DARPA නම් ආයතනය 2002 මුලදී සම්පූර්ණ තොරතුරු ලබා ගැනීමේ අවස්ථාව ඇති වැඩ සටහන් ආරම්භ කළේය
එය සැළසුම් කරන ලද්දේ ත්රnස්ත විරෝධි කටයුතු වල දී පාවිච්චි කිරීමට හැකි වීම පිණිස තොරතුරු තාක්ෂණය දියුණු කිරිම සඳහා මෙම වැඩ සටහනට බොහෝ විවේචන එල්ල වීම නිසා කොංග්රරසය විසින් මුදල් යෙදවීම නතර කරනු ලැබිනි
ආරක්ෂ‍ාව සහ යුද කටයුතු සම්බන්ධයෙන් කටයුතු කළ රජයේ බලඅධිකාරියේ බොහොමයක් නැවත ප්ර තිසංවිධානය කරන ලදී
මෙයින් වඩාත් වැදගත් වූයේ දේශයේ ආරක්ෂා කටයුතු සම්බන්ධයෙන් දේශය සුරකීමේ දේපාර්ථමේන්තුවයි. (The Department of Homeland Security) පිහිටුවිමයි
මෙය ආරක්ෂක දෙපාර්ථමේන්තුව තුළට හමුදාවන් ඒකාබද්ධ කිරීම ඇරඹීමෙන් පසු කරන ලද එ
ජනපද ෆෙඩරල් රජයේ විශාලතම ප්රaතිසංවිධානයයි
9/11 න් පසු රහසින් ස්ට්රැදටර්ජික් ඉන්ෆ්ලුවන්ස් කාර්යාලය නිර්මාණය කරන ලද්දේ ප්රතචාරක කටයුතු සම්බන්ධිකරණය සඳහා වුවත් එය අනාවරණය වීමෙන් සුලු කලකට පසුව වසා දමන ලදී
නොබොදා නියෝජිත මන්ත්රිු මණ්ඩල මණ්ඩලය 9/11කොමිෂමෙන් නිර්දේශය කරන ලද කරුණු බොහොමයක් නීතිගත කරමින් පණතක් සම්මත කළේය
පනත පාර්ලිමේන්තුව තුළ 299 – 128 ප්රොමාණයකින් සම්මත වුවත් තවමත් සෙනෙට් මන්ත්රිප මණ්ඩලය තුළ සළකා බැලෙමින් පවතී
තවමත් පනත සම්බන්ධයෙන් ප්රටතිපාදන යොදවා නැත
org/wiki/War_on_terror#North_America
1658-1796 කාලයේදී ලන්දේසීන් විසින් ග්‍රහණයට ලක්ව සිටි ලංකාව හෝ ශ්‍රී ලංකාව ට අයත් සරිය සහ ඔවුන්ගේ එම පාලනය හැඳින්වීමට මෙම පදය තුල්‍යාර්ථමය ලෙසින් භාවිතා වේ
1600 පමණ කාලයේ දී ශ්‍රී ලංකාව,  අඩ වශයෙන්  පෘතුගීසි ආක්‍රමණකාරීන් විසින් පාලනය කල අතර,  සිංහල රාජධානිය, එකිනෙක ඇණ කොටා ගනිමින් කල ගෙවූහ
පෘතුගීසිහු යුද්ධය දීනීමට අසමත් වූවද, ඔවුන්ගේ පාලනය, ඔවුන්ගේ ග්‍රහණය‍ට නතුව තිබූ සරිය තුල වූ ජනතාවට යම් පීඩාවක් ඇති කිරීමට හේතු කාරක විය
ස්පාඤ්ඤ පාලනයෙන් මිදෙනු වස්,  නිදහස සඳහා යුද්ධයක ලන්දේසීහු නිරතව සිටියහ
මෙම පසුබිම පැවැති කලෙක, සිංහල රජ (උඩරට රජු) විසින්, පෘතුගීසීන් පැරදවීමට සහාය වෙන මෙන් ලන්දේසීන්ගෙන් උපකාර පතන ලදි
අයිබේරියානුවන් ට එරෙහිව එකමුතු සටනක් දියත් කිරීමට එවක පැවැති අදිටන නිසාවෙන් ලංකාව පිලිබඳ ලන්දේසි අවධානය යොමු විය
ලන්දේසින් විසින් ශ්‍රී ලංකාව පාවා දීමට අනතුරුව, ලන්දේසීන් විසින් ශ්‍රී ලංකාවේ කොටස් ආක්‍රමණය කරන ලදි
යුද්ධයේ වියදමට හිලවු වන  පරිදි භූමියෙන් කොටසක් තම භාරයෙහි තබාගත් ඔවුහූ කෙමෙන් තම භූමිය ව්‍යාප්ත කිරීමෙහි යෙදුනහ
ලන්දේසීන් විසින් වෙරළබඩ පෙදෙසෙහි පාලනය නතු කර ගත් නමුත්, යටත්විජිතවාදී ඉංග්‍රීසි පාලකයන් පසුව ඔවුන්ගේ අනුප්‍රාප්තිකයන් වූහ
ලන්දේසින් හා ඉංග්‍රීසින් දළ වශයෙන් වසර 150 ක් පාලනය සිදු කලහ
පෘතුගීසී පසුබිම
ආසියාව බටහිරින් මුස්ලිම් වරුන්ගෙන්ද නැගෙනහිරින් මොංගෝලියන් වරුන්ගෙන්ද එල්ල වූ ආක්‍රමණවලට මුහුණ දෙමින් සිටියේය
පෘතුගීසීන් එන්නට පළමු ලංකාවේ සිංහල රජවරු කප්පම් ගෙවමින් සිටියහ
පෘතුගීසි ආක්‍රමණයෙන් නිදහස් වීමට සහ ඔවුන් විසින්  බලයෙන් අන්‍ය ආගම්වලට ජනතාව හරවා ගැනීම වැළැක්වීමේ අරමුණින් ශ්‍රී ලාංකිකයෝ ලන්දේසීන්ට පැමිණීමට ඇරයුම් කළහ
රාජසිංහ රජු සමග 1638 උඩරට වෙස්ටර් වෝල්ඩ් ගිවිසුම අත්සන් කිරීමෙන් ඔවුහු ජාතීන්ගේ නීතිය අනුගමනය කරමින් දෙපාර්ශවයේම පොදු සතුරා සමග සටනකට අවතීර්ණ වූහ
රාජසිංහ රජු ප්‍රංශයන් ලංකරගෙන ඔවුනට ත්‍රීකුණාමලය කොටුව පැවරුවේ ලන්දේසීන්ට එරෙහිව බලය තුලනය කිරීමටයි
ලන්දේසිහු දෙමළ පලාත් සියල්ලම පාලනය කල අතර බස්නාහිර පළාතේ කුරුඳු වතුවල වැඩ කිරීම සඳහා තන්ජෝර්වලින් දෙමළ වහලුන් ගෙන ආහ
ඔවුන්ට අවශ්‍ය මිනිස් ශ්‍රමය සපයා ගන්නා ලද්දේ ඉන්දියානු ජනපද වලිනි
සෙනරත් රජු ඔහුගේ රාජධානිය කොටස් කර තමාගේම පුතා වූ රාජසිංහට කඳුකරයට ඉහළ පෙදෙස් ප්‍රදේශ පහක්ද (වර්තමාන නුවර දිස්ත්‍රික්කය) රජු යන නාමයද ප්‍රධානය කළේය
ඒ වන විටත් ලංකාවේ කුරුඳු වෙළඳාම ගැන ඇස් ගසා ගෙන සිටි බතාවියාවේ නැගෙනහිර ඉන්දියා සමාගම් බලධාරීන් මෙම අවස්ථාව ප්‍රයෝජනයට ගෙන ගෝව නගර‍යේ ආරක්ෂාව සඳහා යමින් සිටි අද්මිරාල් ඇඩම් වෙසටර්වොල්ඩ් හට ආපසු එන ගමනේදී ලංකාව බලා යන ලෙසට උපදෙස් දුන්නේය
එහිදී පෘතුග්‍රීසි හා ලන්දේසි නාවික හමුදා අතර සිදුවූ සටන් ඇසින් දුටුවහ
පෘතුග්‍රීසීහු 1638 ජනවාරි 4 දින පරාජයට පත් වූහ
ලන්දේසි අභිභවනය

ලන්දේසීන් හා සිංහල පාලකයන්ගේ දෙපිටකාට්ටු උපක්‍රම

ලන්දේසි-පෘතුගීසි යුද්ධය
1580 සිට 1640දක්වා පෘතුගාලය (Portugal) පාලනය කලේ ස්පේන්හි හබ්ස්බ'ග් (Habsburg) අධිරාජ්‍යවරු විසිනි
ලන්දේසීන් විසින් පෘතුගීසි බලකොටු අත්පත් කර ගනිති 

1638 වර්ෂයේ ගිවිසුමෙන් පසු ප්රුතුග්රීසීන් මෙරටින් නෙරපා හැරීමට තවත් වසර 20ක් ගත විය
ඒ කාලයේ ප්රුතුග්රීසීන් සතුව තිබූ ත්රීකුණාමලය, මීගමුව, ගාල්ල,කළුතර,කොළඹ,මන්නාරම,යාපනය වගේ බලකොටු තමා සතු කර ගැනීමට ලන්දේසින් සමත් විය
ඒ උඩරට රජුගේ ද සහය ඇතිවය
මහනුවරදී විශ්වාසය කඩ කිරීම

ලන්දේසීන් සහ පෘතුගීසීන් 
පෘතුගීසි පාලනය හැම විටම සීමා වී තිබුණේ මුහුදු බඩ පළාත්වලට වූ අතර ඔවුන්ගේ ආගමට හරවා ගත් බොහෝ මිනිසුන් ධීවරයෝ වූහ
ඔවුන්ගේ බලයේ කොඳු නාරටිය වූයේ එම ජනතාවයි. ඉතිරි ලංකාව බෞද්ධ-හින්දු ආගම පිළිපැද්දහ
තම පාලන ප්‍රදේශ පුළුල් කර ගැනීමට අවශ්‍යව සිටි පෘතුගීසින්ගෙන් පළිගැනීම සඳහා සිංහල රජු විසින් ලන්දේසීන් ප්‍රයෝජනයට ගන්නා ලදී
ලන්දේසීන්ගේ පැමිණීම පෘතුගීසීන්ට සතුරන් දෙදෙනෙකු සමග ගණු දෙණු කිරීමක් වූයේය
අවසානයේ ලන්දේසීන් සමග ගිවිසුමකට බැඳීමට පෘතුගීසීන්ට බල කෙ‍රිණි
එහි අර්ථය වූයේ විවෘත ආර්ථිකයට එළඹීමයි
අවසානයේ පෘතුගීසීහු ලංකාව අත හැරදා ගියහ
පෘතුගාලය සමග යුද්ධ කිරීම ඔවුන්ගේ පාලකයා වූ ස්පාඤ්ඤයේ රජුට එරෙහිව කරන යුද්ධයක් විය
එක් වතාවකදී පෘතුගාලය ස්පාඤ්ඤයෙන් නිදහස ලබාගත් අවස්ථාවේදී නෙදර්ලන්තය විසින්පෘතුගාලය සමග සාමයක් ඇති කර ගත්තේය
ඉන් පසු ගෝවේදී අත්සන් කරන ලද ගිවිසුමක් මගින් ලංකාවේ අත්පත් කර ගත් ප්‍රදේශ සමගි ලීලාවෙන් බෙදූහ
සෙමෙන් සෙමෙන් ලන්දේසීහූ ලංකාවේ සහ ඉන්දුනීසියාවේ මුහුදු බඩ පෙදෙස් සහ පිටත පෙදෙස්වල පාලකයෝ බවට පත්වූ අතර පෘතුගීසීන්ට ඉතිරි වූයේ ලන්දේසීන් හා ඉංග්‍රීසීන් සමග සසඳන කළ කුඩා පෙදෙස්  විය
ලංකාවේ ලන්දේසි පාලනයේ පටලැවිලි
ලන්දේසීහු ඔවුන්ගේ ප්‍රදේශ පාලනය කිරීම හා පුළුල් කිරීම ඇරඹූහ
මෙකල වන විට,  මහනුවර රජු යුද්ධ කටයුතු සඳහා උදවු ලබා ගැනීමට වෙනත් බලවත් පාර්ශවයක් සොයමින් සිටියේය
මේ සඳහා ඔවුන් ප්‍රවේශ වූයේ ප්‍රංශය වෙතටය
අවසානයේදී නැපෝලියානු යුද්ධ කාලයේදී රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික අයුරින් ලන්දේසි පාපන ප්‍රදේශ අත්පත් කර ගත් ඉංග්‍රීසින් විසින් ලන්දේසීන් ප්‍රතිස්ථාපනය කෙරිනි
ස්වදේශීන් පාලනය කිරීමේ ක්‍රමවේදයක් ලෙසින් ලන්දේසීන් විසින් මැලේ සොල්දාදුවන්  සහ පොලිස් නිලධාරීන් කීප දෙනෙක්  ලංකාවේ පදිංචි කරවූහ
ලන්දේසින් ජනරජවාදීන් වූ අතර  ලෙස ජනරජ හෙවත් සමූහාණ්ඩු පිළිබඳ අදහස් ලංකාවට රැගෙන ආහ
ලන්දේසි ජනතාව අතර වඩාත් ජනප්‍රිය වූයේ ඔරෙන්ජ් හි කුමරුගේ පාලනයට වඩා බතාවියානු පාලනය විය
1799 දී සිදු වූ බ්‍රිතාන්‍ය-රුසියන් ආක්‍රමණයේදී මෙය විද්‍යාමාන විය
ප්‍රංශ ගැති රාජ්‍යයක් ලෙසට බතාවියන් සමූහාණ්ඩුව, බ්‍රිතාන්‍යයට එරෙහිව යුද්ධයේදී  ප්‍රංශයේ මිත්‍ර පාක්ෂිකයෙකු විය
1797 දී සිදු වූ කැම්පර්ඩවුන් සටනේදී ලන්දේසි නාවික බලඇණියක් පරාජයට පත් වීමත් සමගම බොහෝ ලන්දේසි යටත් විජිත අධිරාජ්‍යය ඔවුනට අහිමි වීමට මෙය හේතු පාදක විය
ලන්දේසීන්ගේ වෙළඳාම කඩා වැටීම ආර්ථික අර්බුද කීපයකට හේතු විය
ලන්දේසීන්ගේ ධනය පෙර තිබූ මට්ටමට ගෙන ආ හැකි වූයේ 19 සියවසේ දෙවැනි භාගය තරමේදීය
දායාදය

ලංකාවෙහි ලන්දේසි විසිරිතයන්ගේ අනාගතය

මේවාද බලන්න
යාපනය රාජධානිය
යාපනය නාග ගෝත්‍රිකයන්
චන්ද්‍රභානු
ආර්ය චක්‍රවර්ති
පෘතුගීසි ලංකාව
බ්‍රිතාන්‍ය ලංකාව
යටත්විජිත වාදය

ආශ්‍රිත

 
18වන සියවසේ  බිඳවැටීම්
18වන සියවසේ බිහිවූ රාජ්‍යයන්
ශ්‍රී ලාංකික දෙමළ ඉතිහාසය
ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිහාසය
ලන්දේසි අධිරාජ්‍යය
දකුණු ආසියාවෙහි පෙර රටවල්
එක්සත් ජනපද පරමාර්ථ සහ යුද උපක්රෙම ගැන විවේචන ත්රdස්තවාදයට එරෙහි යුද්ධය - නොනවතින අරගලයක් ලෙස

 ප්රජමාණික විශේෂඥයෙකු වූ ජෝර්ජ් ලැකෝෆ් මෙසේ කියයි
එහෙත් ත්ර්ස්තවාදය යනු ආවේගශීලි මානසික තත්වයකි
එමෙන්ම එය සමග සාම ගිවිසුම්ද අත්සන් කළ නොහැක”

හමුදා නායක ඩේවිඩ් පෙට්රකුස් හට සහ රාජ්යක ලේකම් කොන්ඩොලිස්සා රයිස්ට කැරළි සහ ත්රදස්ත විරෝධී කටයුතු සම්බන්ධයෙන් උපදේශකයෙකු වූ ඩේවිඩ් කිල් කුලන් පහත කරුණු අවධාරණය කරයි
“ අප අල්ඛයිඩා සහ වෙනත් සටන්කාමී ව්යා පාර, ත්ර්ස්තවාදය පාවිච්චි කරන ආකාරය අනුව හඳුනා ගත යුතුය
ත්රමස්තවාදය තුරන් කිරීම සඳහා වූ යුද්ධය නම් ලෝක ව්යාරප්ත ඉස්ලාමීය ජිහාඩ් සංවිධානයට එරෙහි වූ යුද්ධයයි
ඒවා ඔවුන්ගේ මූල ධර්මය ලෙස පාවිච්චි කරන්නේ හුදෙක් සංග්රාදම උපක්රමම නොව ත්රංස්තවාදයයි”
ෆ්රැරන්සිස් ෆුකුයාමා නම් කලින් සිටි ප්ර
සිද්ධ නව කොන්සර්වේටිව් පාක්ෂිකයා මෙවැනිම කාරණයක් පෙන්වා දෙමින් ‘ත්ර ස්තවාදය මත යුද්ධය යනු ඇමෙරිකාව අද මුහුණ පා සිටින ප්රණධානම තර්ජනයේ විකෘති අදහස් වල ප්ර්ථිපල ඇති කරන වැරදි යෙදුමකි
මේ අනුව ත්රණස්තවාදයට එරෙහි යුද්ධය යනු සබ්මැරීන් වලට එරෙහිව කරන යුද්ධයක් වැන්නක් මිස ඊට වැඩි අරුතක් ජනිත නොකරයි
‘ත්ර ස්තවාදය’ යන යෙදුම පිළිනොගත හැකි අපහැදිලි වර්ග කිරීමක් කර තිබේ
මත් ද්ර ව්ය‍ සහ අපරාධ යන කාරණය සම්බන්ධ එක්සත් ජාතීන්ගේ කාර්යාල මෙසේ නිරීක්ෂණය කරයි
“ත්ර ස්වාදය විග්රමහ කිරීම් සම්බන්ධයෙන් තිබෙන එකඟතාවයන්ගේ අඩුව අන්තර් ජාතික වශයෙන් අර්ථවත් ප්රකතික්රිඅයාවක් දැක්වීමට ප්රෙධාන බාධාවක්ව පවති
උපහාසයෙන් අදහස් දක්වන තැනැත්තන් කියන්නේ ‘එක් රටකට ත්රසස්තවාදය තවත් රටකට විමුක්ති කාමීන්ගේ සටනක්ය’ යනුවෙනි
මීට ප්රනතිවිරුද්ධව ඉරානය, ලෙබනන් සහ වැනිසියුලාව වැනි රාජ්යනයන් “ත්රාස්තවාදය” යන යෙදුම ස්ථිරවම පාවිච්චි කරන්නේ ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදය විසින් කරන ලබන ක්රි‍යාවන් හැඳින්වීම සඳහාය
තවත් විවේචන වලින් කියැවෙන්නේ ත්රසස්තවාදයට එරෙහිව යුද්ධය යනු නොනවතින අරගලයක් ය යනුවෙනි
එයට හේතුව ඕනෑම ත්රාස්තවාදි කණ්ඩායමකට ඕනෑම අවස්ථාවක ක්රිඅයාත්මක විය හැකිය
“ලෝකයේ තිබෙන සෑම ත්රසස්තවාදි තිප්පොලක්කම සොයා ගෙන පරාජය කරන තෙක් ත්රිස්තවාදයට එරෙහි යුද්ධයේ නිමාවක් නොපෙනෙන්නේ” යැයි ජනාධිපති බුෂ් කීය
2007 ජුලි මසදි බ්රිරතාන්යියේ නව අගමැති ගෝඩ්න් බ්රකවුන් එක්සත් ජනපදයට පැමිණි අවස්ථාවේ ත්රිස්තවාදයට එරෙහි යුද්ධය යනු අල් ඛයිඩාවට විරුද්ධව කරණ යුග යුග පවතින යුද්ධයකි,යනුවෙන් ප්රහකාශ කළේය
යටත් විජිත යුගයේ ලේඛනවලින්ද දේශීය ලියවිලිවලින් සහ  දේශීය පුරාවෘත්තයන් මගින්ද නැගෙනහිර දෙමළ ජනතාවගේ ඉතිහාසය පිළිබඳ තොරතුරු හෙලිදරව් වේ
ශ්‍රි ලාංකික දෙමළ ප්‍රජාව ඔවුන්ගේ ව්‍යවහාර කරන භාෂාව සහ වෙනත් සිරිත් විරිත් අනුව උතුරු, නැගෙනහිර හා බටහිර වශයෙන් උපකාණ්ඩවලට බෙදී ඇත
නැගෙනහිර දෙමළ ජනතාව නමින් හැඳින්වෙන කොටස් ත්‍රීකුණාමලය, මඩකලපුව හා අම්පාර යන දිස්ත්‍රික්කවල පදිංචිව සිටිති
මුල් ජනාවාස 
තමිල්නාඩුවේ සහ ශ්‍රි ලංකාවේ ජනතාව ඵකම සංස්කෘතියක කොටස්කාරයන් වූ බව බටහිර වෙරළේ පොම්පරිප්පුහිදී සහ නැගෙනහිර වෙරළේ කදිරවේලිහිදී කරන ලද මහා ශිලා යුගයට අයිති  සුසාන භූමි කැනීමේදි ලැබෙන තොරතුරුවලින් හෙලිවේ
මේවා ක්‍රි
පූ දෙවැනි ශත වර්ෂයේ සිට ක්‍රි
ව දෙවැනි ශත වර්ෂය දක්වා කාලයට අයත් වේ
දෙමළ ජනතාව ශ්‍රී ලංකාවේ පදිංචි වූයේ කුමන කාලයේදීදැයි නිවැරදි තොරතුරක් නොලැබෙන නමුදු දිගින් දිගටම සිදුවූ  දකුණූ ඉන්දීය ආක්‍රමණවලින් පසු (පළමු ශත වර්ෂයේ සිට 13 වෙනි ශත වර්ෂය දක්වා) ඵය සිදුවන්නට ඇත
ඵමෙන්ම දෙමළ බස කථා කරන ජනයා උතුරු සහ නැගෙනහිර මුහුදුබඩ පෙදෙස්වල පදිංචි වන්නට ඇත
13 වෙනි ශත වර්ෂයවන විට දෙමළ රජෙකුගේ පාලනයක් ද සහිතව දෙමළ හින්දු සමාජයක් යාපනය අර්ධද්විපය තුළ ඇති වූයේ  ඵ් වන විට වියළි කලාපයේ තිබූ සිංහල රාජධානිය පිරිහීමට ලක් වූ හෙයිනි
ඵකොළොස්වෙනි සහ දොලොස්වෙනි ශත වර්ෂය වන විට නැගෙනහිර පළාතේ ඉහළ පෙදෙසෙහි දෙමළ ජනාවාස ආරම්භ වුණි
ශ්‍රි ලාංකික දෙමළ වැසියන්ගේ ජනවාර්ගික බෙදීම නැගෙනහිර ත්‍රීකුණාමලය 34.3% ක්ද මඩකලපුවේ 70.8% ක්ද අනුරාධපුරයේ 18.4% ක්ද විය
නැගෙනහිර දෙමළ ජනතාව ඌර්පොඩියාර් ආශ්‍රිතව ඵය මූලස්ථානය කොට වැඩසටහන් සංවිධානයන් ගම්මට්ටමින් පවත්වාගෙන ගිය අතර කුඩි නම් ක්‍රමය මගින් අන්තර් ක්‍රියාවන් පාලනය විය
උඩරට රාජධානියේ පාලනය යටතේ නාමික වශයෙන් පත්කරනු ලැබූ වන්නිමෛ නම් ප්‍රධානීන් මගින් දේශපාලනික වශයෙන් සංවිධානය වූහ
වඩා වැදගත් සමාජ කොටසක් වූයේ මුක්කුවර්වරුය
ඔවුන්ගේ සම්භවය දකුණු ඉන්දියාවෙහිය
යනුවෙන් කෝකිල සංදේශය රචනා කරන ලද සමයේදී මොවුන් ගැන සඳහන් කිරීමේදී "මුක්කුර හටන" යනුවෙන් සඳහන් කර ඇති අතර ඵ් කාලයේදී වරින්වර ලංකාව ආක්‍රමණය කර ඇත
දෙමළ ජනතාව නැගෙනහිර ශ්‍රි ලංකාවට පැමිණීම සහ පදිංචි වීම සම්බන්ධව මට්ටක්කලප්පු මාන්මියම් හී විස්තර සඳහන් කර ඇත
දේශීය මූලාශ්‍ර
‍මට්ටකලප්පු මාන්මියම් යනු සත්‍ය වශයෙන්ම බැලු කළ මඩකලපුව දිස්ත්‍රික්කයේ මුක්කුවාවරුන්ගේ ජනාවාස පිළිබඳව ඔවුන්ගේ දෘෂ්ටිකෝණයෙන් බැලු කථාවයි. ඵයින් ස්ථාන නාම පිළිබඳව නිරුක්ති පැහැදිලි කරන අතර මුක්කුවාවරු ගැන පුරාවෘත්තවල සඳහන් තොරතුරු හා ඵෙතිහාසික කරුණු ඵකට සම්බන්ධ කර ඇත
එහි පාවිච්චි කර තිබෙන  භාෂාව ගැන පරීක්ෂා කරන විට පැහැදිලි වන්නේ ඵය කර්තෘවරුන් කීප දෙනෙකු විසින් කාලයක් තිස්සේ කරන ලද කාර්යයන්හි ඵකතුවක් ලෙසයි
මාන්මියම්වලට අනුව මුක්කුවාවරු පැමිණ ඇත්තේ පාන්ඩ්‍ය දේශයෙනි
ඵය වර්තමාන ඉන්දියාවේ තමිල්නාඩුවයි. ඔවුන් නැගෙනහිරට පැමිණීමෙන් පසු මධ්‍යගත ගම් හතක් පිහිටුවා ගත්හ
ඵසේ පිහිටුවා ගැනීමෙන් පසු ඔවුහු ධීවර කර්මාන්තයට සම්බන්ධ "තමිලර්" නම් කුලයේ අය සමග ආරවුල් ඇති කර ගත්හ
තමිලර් කුලයේ අය නැගෙනහිර මෙන්ම උතුරේද සිටිති
මුල්ම ජනාවාසය හඳුන්වන ලද්දේ "තමිලතිව්" වශයෙනි
මාන්මියම්වලට අනුව ඵතැන බලකොටුවක් තිබී ඇත
ඔවුහු වලෛ කත්තිරවු නැමැති ධීවර ජනාවාසයේද පදිංචි වී දැල් යොදා විශාල ලෙස මාළු අස්වනු ලබා ගත්හ
"වලෛ" යනු දෙමළ භාෂාවෙන් දැල යන අර්ථයයි
ඉන් පසු ධීවර කර්මාන්තය හා සම්බන්ධ අර්බුද (තිමිලර් අය සම්බන්ධයෙන්) මහත් විනාශයක් කරා ක්‍රමයෙන් වර්ධනය වූ අයුරු මාන්මියම් විස්තර කරයි
ඉන්දියාවේ සිට මඩකලපුවට පැමිණි තවත් ජනවර්ගයක් වූ පට්ටනියර්වරුන්ගේ උදව් ලබා ගෙන ඔවුහු තිමිලර්වරු පරාජය කර එලවා දැමූහ
ඵසේ එලවා දැමුයේ වෙරුගල් නැමති ප්‍රදේශයටයි
ඵම ස්ථානය මඩකලපුව හා ත්‍රිකුණාමලය අතර මායිමේ  පිහිටි ගම්මානයකි
මෙම පට්ටනියර්වරු දකුණු ඉන්දියාවෙන් වෙළඳ කටයුතු සඳහා පැමිණි මුස්ලිම් පිරිසක් යයි විශ්වාස කෙරේ
සමහර ගම්වල නම් ඵකී යුද්ධය සිහිපත් කරන ස්මාරක යයි හැඟේ
වර්තමාන මඩකලපුවට ආසන්නයේ තිබෙන "සතුරු කොන්ඩන්" නැමති ගමට තබා ඇති නමෙහි දෙමළ අර්ථය "සතුරන් මරන ලද ස්ථානය" යන්නයි
තමිලර්වරු පලවා හැරි වීරයන් ආපසු පැමිණ ඵකට හමු වූ ස්ථානය "සන්දිවෙල්ලි" නමින් හැඳින්වේ
ඵම වීරයින් ජයග්‍රහණය සැමරූ ස්ථානයත් ගිමන් හැරී ස්ථානයත් හඳුන්වන ලද්දේ"වන්දාරුමූලෙයි" නමිනි
මෙම ස්ථානයේ වර්තමාන නැගෙනහිර විශ්ව විද්‍යාලය පිහිටුවා ඇත
තිමිලර්වරුන්ගේ ආපසු පැමිණීම වැළැක්වීමට මුස්ලිම්වරු උදව් කළ ස්ථානය හා මුක්කුවර්වරුන් පදිංචි ස්ථානය හඳුන්වන ලද්දේ "එරාවුර්" නමිනි
මෙම නම සෑදී ඇත්තේ එරාදු (ආපසු ගමන වැළැක්වීම) සහ ඌර් (ගම හෝ ස්ථානය) යන වචන ඵක් වීමෙනි
මෙම එරාවුර් ගම අද මුස්ලිම් බහුතරයක් වෙසෙන මඩකලපුව දිස්ත්‍රික්කයේ ගමකි
තවත් සමාජ කණ්ඩායමක් වූ වෙල්ලාලවරුන් නැගෙනහිර පදිංචියට පැමිණීම පිළිබඳව ඔවුන්ගේම කුලයට ආවේනික වූ පරම්පරාගත කථා තිබේ
වෙල්ලාලයන් කියන්නේ ඔවුන් පැවත එන්නේ ලංකාව ආක්‍රමණය කළ මාඝගේ (1215 - 1236) සෙබලුන්ගෙන් බවයි. කුතුහලය දනවන කාරණයක් වන්නේ යාල්පානම් වෛපව මාලෙයි කතුවරයා සහ වෙනත් උගතුන් කියන අන්දමට යාපනය රාජධානිය ආරම්භ වීමට හේතු භූත වී ඇත්තේද ඔහුය යන්නයි
මාඝ යනු වර්තමාන ඉන්දියවේ ඔරිස්සා ප්‍රාන්තයෙන් පැමිණි ආක්‍රමණිකයෙකි
ඔහුගේ හමුදාවට භටයින් බඳවා ගෙන ඇත්තේ දකුණු ඉන්දියාවෙනි
ශ්‍රී ලංකා සාහිත්‍ය කෘතිවල මාඝගේ ආක්‍රමණය ගැන විස්තර කර තිබෙන්නේ 'වියළි කලාපීය ශාස්ත්‍රීය සිංහල ශිෂ්ටාචාරයක් ඇති නොවීමට ප්‍රධාන හේතුව වන්නට ඇත්තේ මාඝගේ ආක්‍රමණයයි' යනුවෙනි
ශ්‍රී ලාංකික දෙමළ ජනතාවගේ ඉතිහාසය
දෙමළ විසිරිතය
ව. 1803-1805 දක්වා පැවතිණි
මහනුවරට ආසන්න ප්‍රදේශද, උඩරට රාජධානියේ බොහෝ ප්‍රදේශ කඳු සහිතය
ඝණ කැලෑවෙන් යුක්ත විය
එමෙන්ම මැලේරියාව බහුල ප්‍රදේශයකි
මහනුවරට යන මාර්ගය ඉතා හොඳින් ආරක්ෂාව සපයා තිබුණු අතර මාර්ග විස්තර රහසිගතව පැවැතියේය
පළමු උඩරට යුද්ධය කඩිනම් වූයේ ශ්‍රී වික්‍රම රජුගේ අමාත්‍යවරයෙකුගේ කුමන්ත්‍රණ හේතුවෙනි
එකී අමාත්‍යවරයා බ්‍රිතාන්‍යයන් වෙතට පලාගොස් උඩරට රාජ්‍ය තුළ තිබෙන වංගු සහිත කඳුවල කපොලු අතරින් ගොස් අගනුවරට පිවිසෙන ආකාරය පෙන්වා දීමට පොරොන්දු වූයේය
මේ බව ආරංචි වී කෝපයට පත් රජතුමා එම අමාත්‍යවරයාගේ පවුල ඝාතනය කළේය
‍බ්‍රිතාන්‍යයන් වෙන වෙනම මාර්ග දෙකකින් ඔවුන්ගේ හමුදාව උඩරට බලා පිටත් කර යැවූහ
එකක් මේජර් ජෙනරාල් හේ මැක්ඩොවල් (Hay Macdowell) යට‍ෙත් කොළඹින් ද, අනෙක කර්නල් බාර්බුට් (Barbut) යටතේ ත්‍රිකුණාමලයෙන් ද වශයෙනි
මෙම හමුදාවලට මැලේ 1 වෙනි ලංකා රෙජිමේන්තුව, සිංහල දෙවැනි ලංකා රෙජිමේන්තුව, මිශ්‍ර සිංහල මැලේ තුන්වෙනි රෙජිමේන්තුව ඇතුළත් විය
මහනුවර හමුදා‍වේ මැලේ ජාතික (මුස්ලිම්) කුමාරයෙකු වූ සංගුං‍ග්ලෝ යටතේ එක් සහාය හමුදාවක්  තිබුණේය
මෙය විශේෂිත කාරණාවක් විය
එයින් පෙන්ණුම් කළේ උඩරට හමුදාව විවිධ ජන වර්ගයන්ගෙන් ද යුක්ත වූ බවයි.  දරුණු සටනකින් පසු 1803 පෙබරවාරි මසදී සෙංකඩගලට ඇතුළු වූ බ්‍රිතාන්‍ය හමුදාවට එය පාලුවට තිබෙන බැව් පෙනී ගියේය
ඔව්හු ඉතා ඉක්මණින් බලකොටුවක් පිහිටුවා මුත්තුසාමි නම් රූකඩ රජෙකුට ඔටුණු පැළැන්දූහ
අනතුරුව ඔව්හු ඉතිරි පෙදෙස් යටත් කර  ගැනීම සඳහා ඉදිරියට ගියහ
බ්‍රිතාන්‍යයන් මුලදී ජයග්‍රහණය ලැබුව ද ඉන්පසු පසු බැසීම් කීපයකට මුහුණ දීමට ඔවුනට සිදු විය
බ්‍රිතාන්‍යයන්ට උඩරටට ඒමට මාර්ගය පෙන්වා දුන් ඇමතිට, රජු ලබා තිබුණු මහජන අප්‍රසාදය මහත් ලොකු රුකුලක් විය
උඩරට හමුදා ගරිල්ලා සටන් ක්‍රමවල පිහිට පැතූහ
(මෙම ගරිල්ලා සටන් ක්‍රම ඔවුහු ලන්දේසීන්ට හා පෘතුග්‍රීසීන්ට ද එරෙහිව කළින් පාවිච්චි කර තිබුණේය
) එහෙත් ඉංග්‍රීසීන් පලවා හැරීම දුෂ්කර විය
නගරය ආරක්ෂා කිරීමට නවතා තිබූ හමුදා භට පිරිස් ලෙඩරෝගවලට ගොදුරු වූහ
සමහර විට විශාලතම ප්‍රශ්නය වූයේ ස්වදේශීය කුළී හේවායින් පලාගොස් උඩරට හමුදාවට එක්වීමයි
මෙයට මැලේ සම්භවයක් තිබුණු විලියම් ඔ'ඩීන් නම් සෙබලෙකු ද එක් විය
ඔහු අවුරුදු ගණනාවකට පසු ඕස්ට්‍රේලියාවට පිටුවහල් කරන ලද්දේය
එසේ කරනු ලැබූ පළමු ශ්‍රී ලාංකිකයා ඔහු  විය
උඩරට හමුදා මාර්තුවේදී ප්‍රතිප්‍රහාර එල්ලකොට නැවත සෙංකඩගල අත්පත් කර ගත්හ
බාර්බුට් සිරභාරයට ගෙන මරණ දඬුවම දුන්නේය
නග‍රයේ නවත්වා සිටි බ්‍රිතාන්‍ය භට පිරිස එක් අයෙකු හැර සහමුලින් විනාශ කරන ලදහ
මෙම කතන්දරය කීමට ඉතිරි වූයේ 19 වෙනි පාබල හමුදාවේ කෝප්රල් ජෝර්ජ් බ්‍රැන්ස්ලි පමණි
(වෙනත් මූලාශ්‍රවල කියවෙන්නේ ඉතිරි වූ පිරිස් සිව්දෙනෙකු ලෙසයි
) මේ අතර, පසුබසිමින් සිටි බ්‍රිතාන්‍ය හමුදාව උතුරා පිටාර ගලමින් තිබූ මහවැලි ගං ඉවුරේදී පරාජයට පත් කරන ලදී
පණ බේරාගත්තේ සිව් දෙනෙකු පමණි
බ්‍රිතාන්‍යයන් මෙසේ පසුබෑමට ලක්වුවද ඔවුන් අල්ලා ගෙන සි‍ටි (පහතරට)  පෙදෙස්වල ඔව්හු බලවත් වූහ
වසර අවසානයේ කෙරුණු උඩරට හමුදාවේ ප්‍රතිප්‍රහාරවලින් එය ඔප්පු විය
කලින් සටනේදී අල්ලාගත් රාත්තල් හයේ කාලතුවක්කු ස්වල්ප ප්‍රමාණයකින් සන්නද්ධව උඩරට හමුදා කඳුකර ගිරි දුර්ග පසු කරමින් හංවැල්ල දක්වා ඉදිරියට ආහ
අති විශිෂ්ට බ්‍රිතාන්‍ය වෙඩි බලය ඉදිරියේ සම්පූර්ණයෙන් පැරදී පලායාමට උඩරට හමුදාවට සිදුවිය
ශ්‍රී වික්‍රම රාජසිංහ රජුට කඳුකරය දක්වා පසුබැසීමට එම ප්‍රහාරයන් ප්‍රබල විය
උඩරට හමුදා එන බව අසා බ්‍රිතාන්‍යයන් සතු පෙදෙස්වල ඇතිවූ කැරැල්ලක් ද මැඩ පවත්වන ලදී
ආණ්ඩුකාර ෆෙඩ්රික් නෝර්ත්(1798-1805) උඩරට දේශ සීමාව කෙරේ තම බලපෑම් පවත්වාගෙන ගියේ බොහෝ වරක් ප්‍රහාර එල්ල කරමිණි
ඔහු 1804 කපිතාන් ආතර් ජොන්සන් යටතේ සෙංකඩගල දෙසට හමුදාවක් යැව්වේය
පසුගිය වසර දෙසීයක් තිස්සේ සිදු වූ අයුරින්ම උඩරට හමුදාව විසින් තවත් වරක් බ්‍රිතාන්‍ය හමුදාව පරාජයට පත්කරන ලදී
ඒ උඩරැටියන් තමන්ගේ ගෙදර ලෙස හැඳින්වූ උඩරට  පෙදෙ‍සේ දීය
1805 දී පෙර ජයග්‍රහණයෙන් ධෛර්යය ලැබූ ඔව්හු මායිම් නගරයක් වූ කටුවන අල්ලා ගත්හ
මෙම ජයග්‍රහණය සහ 1803 දී මහවැලිය අසලදී ලද ජයග්‍රහණය  ද උඩරට අන්තිම සාර්ථක අර්ථවත් ජයග්‍රහණයන් විය
පළමු උඩරට යුද්ධය අවසාන වීමෙන් පසු නිල වශයෙන් ඒ බවට ගිවිසුම් අත්සන් නොකෙරුණ ද ජෙනරාල් ‍තෝමස් මේට්ලන්ඩ් ලංකාවේ ආණ්ඩුකාරයා ලෙස 1805 දී පත් කිරීම සාමාන්‍යයෙන් විවෘත සටන්වල ප්‍රථම පියවරෙහි අවසානය ලෙස පිළිගනු ලැබිණ
org/wiki/Kandian_Wars#The_First_Kandyan_War
2C_1803-1805
සීගිරිය නගරයේ භූමි අලංකරණය එහි ඉතාම වැදගත් අංගයන්ගෙන් එකක් ලෙස සලකණු ලැබේ
එහි තිබෙන උද්‍යාන, ස්වභාවික පිහිටීම උපයෝගී කර ගෙන නිර්මාණය කරන ලද ලෝකයේ පැරණිතම භූමි අලංකරණවලින් යුත් උද්‍යානවලින් එකකි
වෙන වෙනම තිබෙන නමුත් එකට එක් කළ හැඩයන් තුනක් එහි තිබේ
ඒවා නම් ජලය, ලෙන් සහ වටකුරු ලොකු කුඩා ගල් පර්වතවලින් යුත් උද්‍යානයන්ය
මෙහි බටහිර සීමාවේ දක්නට ලැබෙන ජල උද්‍යාන ඉතා අලංකාර සැලසුම්වලින් යුක්තය
කිරිගරුඬ පුවරු හරහා ගලා යන දියපහරවල් සමග විවිධාකාර ගැඹුරින් යුත් පොකුණු ද ජල උද්‍යානයෙහි තිබේ
පොලව යට පිහිටි ජල පීඩන ක්‍රමයකින් වතුර මල්වලට ජලය සැපයුන අතර ඒවා අද ද ක්‍රියාත්මක වේ
අනෙකුත් ජල උද්‍යානවලට මණ්ඩපයන් සම්බන්ධ කර තිබුණු අතර ඒවා ඇතුළත සිසිල් කිරීම සඳහා සැකසුන දිය පහරවල්වලින් යුක්ත විය
වටකුරු ගල් පර්වත ඇතුළත් කොට නිර්මාණය කර තිබුණු උද්‍යාන ජල උද්‍යානවලට වඩා වෙනස් සැලසුම් සංකල්පයක් තිබුණි
මෙම උද්‍යානවල මණ්ඩප එක් කොට පටු පාරවල් ද යොදා තිබුණි
කැටපත් පවුර

(කැටපත් පවුර සහ බිතු සිතුවම් කරා යන දඟර පඩි පෙළ)

නිර්මාණය කළ මුල් අවධියේදී කැටපත් පවුර මනාව ඔප් නංවා තිබුණි
එය අද්දරින් ගමන් කරද්දී රජුට තම පිළිබිඹුව කැටපත් පවුරෙන් දැක ගත හැකි විය
කිසියම් පිඟන් මැටි වර්ගයක් යොදා ගෙන තනා ඇති මෙම පවුරෙහි සීගිරිය නැරඹීමට පැමිණි අය ලියූ කුරුටු ගී දක්නට ලැබේ
මෙම ගී හොඳින් සංරක්ෂණයවී ඇති අතර 8 වැනි සියවසේ සිට ඉදිරියට ලියැවී තිබෙන පද්‍යයන් එහි තිබේ
සෑම තරාතිරමකම ජනයා මෙම කැටපත් පවුරේ ආදරය, ව්‍යාජෝක්තිය සහ විවිධ අත්දැකීම් ගැන ගී ලියූහ
දැනට ඒ මත ගී ලිවීම තහනම් කර ඇත
ක්රිි
පූ 6 වන සියවසෙහි ශ්රීද ලාංකිකයින් විසින් බෞද්ධාගමේ පෝෂණය ලැබූ විශිෂ්ට වාරි ශිෂ්ටාචාරයක්ද පිරමීඩ වැනි අති විශාල වූ ස්ථූප ගොඩ නැගීමද  වර්ධනය කර ගෙන තිබුණි
ඵයට දහවෙනි සියවසෙහි දකුණු ඉන්දීය ආක්රූමණයන් හා දහසයවෙනි සියවසෙහි යුරෝපීය ආක්රදමණයන්ට මුහුණ දීමට ද සිදු විය
ඵෙතිහාසික විස්තර සෙල්ලිපිවල ද (හෙළ අටුවා) සහ රාමායනය වැනි ඉන්දීය වංශකතාවල ද සඳහන් ‍වේ
දීපවංශය චූලවංශය සහ ඵහි බුරුම පිටපත්වල මෙන්ම සමකාලීන ඉන්දියානු වාර්තා ද සමග ගත් කළ ප්රවධාන ලිඛිත ඵෙතිහාසික ලේඛනය මහාවංශයයි
ශ්රි  ලංකාව යනුවෙන් වර්තමානයෙහි හැඳින්වෙන දිවයින මුල්කාලයේදී හැඳින්වූයේ "සිංහලේ" නැතහොත් "හෙළදිව" යනුවෙනි
දෙමළ බසට ඵය ඊලම් විය
"පඩ්ඩිනප්පලෙයි" නම් අවුරුදු දෙදාහක් පමණ පැරණි දෙමළ කාව්යියෙහි මෙම දිවයින හඳුන්වා ඇත්තේ "ඊලම්" යනුවෙනි
"හෙළ"යන්න "ඊලම්"යන්නෙහි දූෂිත යෙදීමක් විය හැක
පරම්පරාගත කථා මුල් කර ගත් තොරතුරුවලට අනුව හෙළ වැසියන් නාග,යක්ෂ සහ වෙනත් ජන කොටස්වලින් යුක්ත විය
ක්රිත
පූ 5 වෙනි සියවසේදී ඉන්දු-ආර්යයන් ඉන්දියාවේ සිට ශ්රිව ලංකාවට පැමිණ හෙළ ජන කොටස් සමග මිශ්රත වූහ
පසුව බුද්ධාගම ලංකාවට පැමිණි අතර සිංහල සංස්කෘතිය දියුණු විමට ඵය රුකුලක්  විය
සිංහල ජන ගහනයෙන් 70% කට වැඩි පිරිසක් බෞද්ධයෝ වෙති
දිවයිනෙහි දෙමළ හින්දු ජනවර්ගය ද සිටිති
දෙමළ ජනයා බොහෝ දෙනා පැවත ඵන්නේ ඉන්දියාවේ තමිල්නාඩුවේ සිට පැමිණි පිරිසගෙන් විය හැක
ඵහෙත් මෙම ආගමනය සිංහලයන්ගේ මුතුන් මිත්තන් දිවයිනට පැමිණීමට පෙර හෝ පසුව සිදුවූයේදැයි කිවනොහැක
16 වෙනි සියවසේ යුරෝපීය ආක්රෝමණයට සියවස් ගණනාවකට පෙර සිට දෙමළ ජනයාගේ දෙමළ රාජ්යමයක් දිවයිනේ උතුරු නැගෙනහිර සහ බටහිර මුහුදු බඩ පෙදෙස්වල ව්යාෙප්ත වී තිබුණි
ජනගහන දර්ශකයේ කුඩා කොටසක් නිර්මාණය කළ  හින්දු ජනගහනය සම්පූර්ණයෙන්ම වාගේ දෙමළ අය වූහ
සිංහල,දෙමළ,මුස්ලිම්,මැලේ,බර්ගර්,ජා,වැදි සහ තවත් සියගණනක් වූ දිවයිනේ වැසියන් හා සංස්කෘතික කණ්ඩායම් අතරේ දිගුකාලීනව පැවතගෙන ආ සම්බන්ධයක් තිබුනේය
මෙය ඵකී විවිධ ජාතීන් අතරේ සහයෝගීතාවය සුරක්ෂිත කළ අතර  

http
org/wiki/History_of_Sri_Lanka#Overview
1848 දි දිවයින නිදහස් කර ගැනීම සඳහා ක්‍රියා මාර්ගයක් ආරම්භ විය
එයට නායකත්වය දුන්නේ ගොංගාලේගොඩ බණ්ඩා, පුරන් අප්පු, දිනෙස්, සහ ඩිංගි රාළ වැනි අයයි
මාතලේ ප්‍රදේශයේ ගම් ප්‍රධානීන් සහ ජනතාව ඊට සහය දැක්වූහ
මෙම පිරිස පහතරටට සම්බන්ධකමක් තිබුණු කම්කරුවෝ වූහ
එමෙන්ම ඔවුනට නායකත්වය දුන් උඩරට ජනතාවට  වඩා පෘථුල දැක්මක් ඇති අය වූහ
ගොංගාලේගොඩ බණ්ඩා

වංශපුරන දේවගේ සින්චියා ප්‍රනාන්දුගේ පුතා වූ ගොංගාලේගොඩ බණ්ඩා 1848 කැරැල්ලේ නායකයා විය
එමෙන්ම සිහසුනට උරුමකමක්ද ඔහුට තිබුණි
ඔහු පොලිසියේ සේවය කළේය
ඔහු උඩරට මාර්ගයේ ප්‍රවාහන කටයුතු හා සම්බන්ධව සිට උඩුනුවර ගොංගාලේගොඩ පදිංචි විය
එහිදි ඔහු උඩරට ජනතාව අතර ජනප්‍රිය විය
1848 කැරැල්ල ආරම්භ වීමට ආසන්නයේ ඔහු දළදා මාළිගාව අසල සිටියේය
1848 ජුලි 6 දින ගොංගාලේගොඩ බණ්ඩා නුවර කච්චේරිය ඉදිරිපිට අසාධාරණ බදු පැනවීම්වලට එරෙහිව විරෝධතා ව්‍යාපාරයක් මෙහෙය වුයේය
වීර පුරන් අප්පු

හැන්නදිගේ ෆ්‍රැන්සිස්කු ප්‍රනාන්දු නොහොත් වීර පුරන් අප්පු යනු ශ්‍රි ලංකා ඉතිහාසයේ කැපී පෙනෙන චරිතයන් අතරින් එක් අයෙකි
ඔහු 1812 වසරේ වෙරළ බඩ නගරයක් වූ මොරටුවේදි ජන්ම ලාභය ලැබීය
අවුරුදු 13 දි ඔහු මොරටුව අතහැර රත්නපුරයට ගොස් එහි සිටි පළමු සිංහල නිතිඥයෙකු වූ ඔහුගේ මාමා සමග නැවතුනේය
ඉන් පසු ඌවට ගොස් 1847 දි ඔහුට මුණ ගැසුණු බණ්ඩාර මැණිකේ නම් කාන්තාව සමග විවාහ වුයේය
ඇය නුවර ගුන්නෑපාන ආරච්චි නම් අයගේ දියණිය වුවාය
org/wiki/Matale_Rebellion#Leaders
ගොඩනැගිලි ද්‍රව්‍ය

ගොඩනැගිලි ඉදිකරන්නෝ ගල්, ගඩොල් දැව ආදි විවිධාකාර දෑ උපයෝගී කර ගත්හ
ඉදිරියට නෙරා ඇති කවාකාර ගඩොල් ආරුක්කු, කවාකාර පියැසි, සහ ගෝලාකාර ශිඛර යනාදිය ද ගොඩනංවන ලදි
ගොඩනැගිලිවල ආධාරක බිත්ති වශයෙන් පර්වතවල මුහුණත යොදාගන්නා ලදී
සීගිරියේ කැටපත් පවුර දරා සිටින වේදිකාව ද ගඩොලින් කරන ලද පියගැට පෙල ද පිහිටා තිබෙන්නේ ප්‍රපාතාකාර ගල් පර්වතයෙහිය
6 වැනි ශත වර්ෂයේදී පමණ ගොඩනැගිලි නිර්මාණකරුවෝ හුණුගල්වලින් නයිස් නම් කලු ගල් වර්ගය වෙත මාරු වූහ
පොළොන්නරුවේ වටදාගෙයිහි බිත්ති ගල්වලින් නිර්මාණය කරන ලදී
ඒවා ඉහල මහළ දක්වා උස් විය
ඉහල මාලය කරා යොමු වුණු ගල් පඩි පේලියක පහලම පඩිය පොළොන්නරුවේ පරාක්‍රමබාහු රජ මාළිගයේ ඇති නටබුන්වල අදත් දැකිය හැක
පස් වෙනි ශත වර්ෂයේ ආරණ්‍යවල විසූ භික්ෂුන් වහන්සේලා පාවිච්චි කළ අතු සෙවිලි කල මඩුව ද ඉතා නිවැරදිව සැලසුම් කරන ලද ඒවා විය
දැව

පුරාණ ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පයේදී පාවිච්චි කර ඇත්තේ ගල් පමණක් නොවන බව සටහන් කර ගැනීම වැදගත්ය
දැනට දක්නට තිබෙන ගල් නිමැවුම්වල නටබුන්වලින් යමක් නිශ්චය කිරීම නිරවද්‍ය නොවේ
ඒවා මැටි හෝ කපලාරු බිත්ති සහිතව මූලික වශයෙන් දැවවලින් කරන ලද ගොඩනැගිලිය
3 වැනි සියවසේ සිටම ඉතා අලංකාරව නිර්මාණය කළ දැව ගොඩනැගිලි තිබුණේය
සීගිරියෙහි කොටස් කීපයකින් යුත් වහලක් සමග දැවයෙන් සහ ගඩොල් යොදා නිර්මාණය කල අලංකාර වාහල්කඩක් තිබුණේය
අද ද දක්නට ලැබෙන අති විශාල උළුවහු කණුවලින් මේ බව සනාථ වේ
බර දරා සිටීම සඳහා දැව යොදා ගෙන තිබුණි
සැකිළි සඳහා ගසක කඳ සම්පූර්ණයෙන්ම යොදා ගෙන ඇත
පු 4 වැනි සියවසේදි ඉදිකරන ලද අනුරාධපුර නැගෙනහිර වාහල්කඩ නිර්මාණය කිරීමට යොදා ගෙන තිබුණේ සම්පූර්ණ දැව කඳන්ය
පොළොන්නරුවේ සහ පඬුවස්නුවර මාළිගාවල තිබෙන ගඩොල් බිත්තිවල සිරස් විවරයන් තුල, ඉහල මාලයේ සහ වහලේ බර දරා සිටීමට යොදාගෙන තිබෙන දැව කණු තනි ගසකින් නිර්මාණය කර ගත් දැව කණු වෙයි
මංජු ශ්‍රි ශිල්පය නැමති ග්‍රන්ථයේ දැව කැපීම සහ පදම් කිරීම පිළිබඳව තොරතුරු ඇතුලත් වේ
හොඳින් වැඩුනු ගස් තෝරා ගෙන නව සඳ කාලයේදි ඒවා කපනු ලබයි
එසේ කරන්නේ ඵ් කාලයේදි ගසෙහි ක‍ඳේ සීනි ප්‍රමාණය අඩු බැවිනි
එසේ වූ විට ගසේ කඳට හානි කරන කෘමින් ඒම වැළකේ.
 
ශෛලමය නටබුන්වල ඉතිරි වී තිබෙන සළකුණුවලින් පෙනෙන්නේ ඉතා විශිෂ්ඨ වඩු තාක්ෂණයක් යොදාගෙන තිබුණු බවයි. වඩු වැඩ සඳහා යොදාගෙන තිබුණේ පොරව, වෑය, සහ නියන වැනි සාමාන්‍ය ආයුධයි
වඩු කර්මාන්තයේදී භාවිතයට ගන්නා ශිල්පීය ක්‍රම දෙකක් සද්ධර්මරත්නාවලියේ විස්තරවේ
දැව නරක් නොවීම සඳහා තෙල් ගැල්වූ අතර ඇද ඇරීම සඳහා රත් කර ඇත
org/wiki/Architecture_of_ancient_Sri_Lanka#Landscaping
පාලි භාෂාවෙන් ලියැවුණු වීර කාව්ය ය

වැදගත් ඓතිහාසික මූලාශ්රුයක් වීම හැරුණු විට එය පාලි භාෂාවෙන් ලියැවුණු වීර කාව්යායකි
කදිම ගීතවත් භාෂාවකින් ලියැවුණු  මතක තබා ගත හැකි කථා, එනම් යුද්ධ, ආක්ර මණ රජ පවුලේ කුමණ්ත්රයන, මහා ථූප සහ ජලාශ ගොඩනැංවීම පිළිබඳ කථා, කාලීන බෞද්ධ ලෝකයේ අවධානය දිනා ගත්තේය
පරාක්රදමබාහු රජතුමාගේ ඉංජිනේරු ක්ර ම එකල ලෝකයේ තිබුණු මහා වාරි ව්යාකපාර විය
පුරාණ කාලයේ ලියැවුණු අනෙකුත් ලේඛණ මෙන් නොව එය සාමාන්ය  ජන ජීවිතයේ බොහෝ පාර්ශවයන් ගැන සාකච්ඡා කර ඇත
(පරිච්ඡේද xxii – xxviii බලන්න) මෙපරිදි මහාවංශය සේද මාවත දිගේ බොහෝ බෞද්ධ රටවල්වලට ගෙන යන ලදී
එහි ප්රටථිපලයක් වශයෙන් එකල පාලි කාව්ය්ය පිළිබඳ ලෝකයේ ප්ර ධාන මධ්යඑස්ථානය බවට සමහර විට ලංකාව පත් වන්නට ඇත
දේශපාලනික වැදගත් සිදුවීම්

දේශපාලන තොරතුරු අඩංගු ලේඛනයක් ලෙස වර්තමාන ශ්රී  ලංකාවේද මහාවංශයට විශේෂ ස්ථානයක් හිමි වේ
බ්රිුතාන්ය  ඉතිහාසඥයෙකු වූ ජෝන් රසල් 1930 දී මහාවංශයට පහර දීමේ ක්රිවයාවලියක් ගැන විස්තර කළේය
විශේෂයෙන් එසේ සඳහන් කර ඇත්තේ දෙමළ ජාතිවාදී ව්යා පාරය ගැනයි
මහාවංශය සිංහල බෞද්ධ ඉතිහාසය අඩංගු ලේඛනයක් වීම නිසාම සිංහල ජාතීවාදීන්ට මෙන්ම දෙමළ ජාතිවාදීන්ට ද එය පෙනුණේ අග්රඅගණ්යේයේ සිංහල වීර කාව්ය යක් පරිද්දෙනි
1930 දී දෙමළ ජාතිකාභිමානයෙන් යුතු ජී.ජී.පොන්නම්බලම් එයට පහර දුන්ණේය
ඔහු ප්රාකාශ කර සිටියේ විජය, කාශ්යළප, පරාක්රනමබාහු ආදී බොහෝ රජවරු දෙමළ ජාතිකයන් වූ බවයි. 1939 දී ජි
ජි
පොන්නම්බලම් විසින් නාවලපිටියේදී සිංහල ජනතාවට සහ මහාවංශයට පහර එල්ල කරමින් කළ උද්වේගකාරී දේශනය පළමු සිංහල-දෙමළ කැරලි කෝළාහලවලට වස්තු බීජය විය
මෙම කැරලි කෝළාහලවලට නාවලපිටිය, පස්සර, මස්කෙළිය සහ යාපනය ද ගොදුරු විය
මෙම කැරැල්ල ද බ්රිහතාන්ය් යටත් විජිත පාලකයන් විසින් ඉතා ඉක්මණට මැඩ පවත්වන ලදී
බොහෝ ලේඛකයෝ මහාවංශයේ සදාචාරය ගැන ප්ර ශ්න කරති
දුටුගැමුණු රජු එළාර සහ ඔහුගේ හමුදාව ඝාතනය කිරීම සම්බන්ධයෙන් දුක් වී යයි මහාවංශයේ එන විස්තර ගැන සැකයෙන් බලති
ආක්රයමණිකයන් ඝාතනය කිරීම "පව්කාරයින් සහ වන සතුන් මැරීම " හා සමාන යයි මහාවංශය කියයි
එසේ කියා රජුගේ දුක සහ සන්තාපය සමනය කර තිබේ
සමහර විවේචකයන් මෙය සලකා ඇත්තේ ආචාර ධර්ම විද්යාදවේ වැරැද්දක් ලෙසිණි
බුදු දහමේ පාපී ක්රිමයාවන්ගේ ප්ර ථිපලවල අනුපිළිවෙලක් පෙන්වා දී ඇත
එයට අනුව රහතන් වහන්සේ නමක් මැරීම සාමාන්යී පුද්ගලයෙකු ඝාතනයට වඩා පාපී ක්රිඅයාවකි
බෞද්ධාගම අදහන්නෝ ප්ර කාශ කරන්නේ කූඹීයෙකු මැරීමට වඩා අලියෙකු මැරීමෙන් පව වැඩි වන බවයි. මේ ආකාරයේ සිතිවිලි හින්දු මනු නීතියේ ද තිබේ
එහිදී බ්රාවහ්මණයෙකුට හිරිහැර කිරීමත්, චණ්ඩාලයෙකුට එසේ කිරීමත් අතර ප්රීථිපලයේ විශාල පරතරයක් ඇත
එසේම බිලි පූජා සඳහා සතුන් මැරීම හින්දු චාරිත්රීවලට එකඟය
ඒ අනුව මහාවංශය බෞද්ධ ආචාර ධර්මවලට සාධාරණය ඉටු කර ඇත
දුටු ගැමුණු රජු ඔහුගේ ක්රි‍යාවන් ගැන දුක් විය
අශෝක අධිරාජයා ද බිහිසුණු යුද්ධවලින් පසු යුධ විරෝධියෙකු  වූ බව  පෙන්වා දීම අනුව දුටුගැමුණු ද  එසේ කිරීම අවශ්යච විය
මහාවංශය වෙනුවෙන් කරුණු ඉදිරිපත් කිරීමට ඉදිරිපත් වූ කැපී පෙණුනු ඉතිහාසඥයෙකු නම් කාර්තිගේසු ඉන්ද්රුපාලයි
මහාවංශය සිංහල බෞද්ධ දේශානූරාගී කරුණු අඩංගු කෘතියකැයි යන ජනප්රිුය මතය වැරදියයි ඔහු තර්ක කළේය
එසේම මහාවංශය ලේඛකයා ඔහුගේ ඉදිරිපත් කිරීමේදී පුදුමාකාර ලෙස සාධාරණ වී ඇති බවද කියයි
කෙසේ වෙතත් ශ්රීේ ලාංකික දේශපාලඥයින් ඔවුන්ගේ පටු අරමුණු සඳහා එය තවදුරටත් හොඳ අතට හෝ නරක අතට පාවිච්චි කරනවා ඇත
org/wiki/Mahawamsa#The_Greatest_Epic_Poem_
28Kaavya
29_written_in_Pali
අවුරුදු 34000 කට පෙර දිවයි‍නේ මානව ජනාවාස විය
ඵම මානව වර්ගය බලංගොඩ මානවයා ලෙසින් හැඳින්වෙන්නේ ඔවුන්ගේ ඇට සැකිලි හා වෙනත් දේ බලංගොඩ ප්රවදේශයෙන් හමු වූ බැවිනි
ඔවුන් ගල් ගුහාවල ජීවත්වූ මෙසොලිතික් (පාෂාණ යුගයේ ඵක්තරා අවස්ථාවකි) යුගයට අයත් දඩයමින් ජීවිකාව ගෙන ගිය පිරිසක් බව සොයා ගෙන ඇත
මොවුන් දිවයිනෙහි ආදිතම වැසියන් බව බටදොඹ ලෙන පාහියන් වැනි ප්රරසිද්ධ ලෙන් කිපයක් ආශ්රී තව ලැබුණු ඔවුන් පරිහරණය කළ උපකරණවලින් සනාථ වෙයි
මධ්යක කඳුකරයේ පිහිටි හොර්ටන් තැන්න නිර්මාණය වූයේ බලංගොඩ මනවයා විසින් දඩයම් සෙවීම සඳහා ඵහි තිබූ ගස් කොලන් ගිනි තැබිමෙනැයි විශ්වාසයක් පවතී
ඵමෙන්ම ඵම ප්රීදේශයේ තිබී හමු වූ ක්රිහ
15000 ක කාලයේ යැයි අනුමාන කරන බාර්ලි සහ ඕට් වැනි ධාන්ය් වර්ග හමුවීමෙන් පෙනී යන්නේ බලංගොඩ මානවයා කෘෂි කර්මාන්තයේද නියැලුනු බවයි.

වාරණ රාජ මහා විහාරය සහ කලටුවාව ප්රනදේශයේ මැතකදී කරන ලද කැනීම්වලින් අවුරුදු 8000 කට පෙර ජීවත්වූ මෙසොලිතික් ශිලා යුගයේ මානවයා විසින් පරිහරණය කරන ලද සෙ
මි 4 ක් පමණ වූ ඉතා කුඩා ශිලා මෙවලම්ද මැටි භාජන ද, පුළුස්සන ලද දැව වල අඟුරු ද, මළ මිනී භූම දානය කිරීම සඳහා යොදා ගත් මැටි භාජන ද සොයා ගෙන ඇත
ශ්රීි ලංකා‍වේ දේශිය ශාකයක් වූ කුරුඳු ක්රිද
1500 දී පමණ ඊජිප්තුවෙදී පාවිච්චියට ගෙන තිබීමෙන් පෙනී යන්නේ දෙරට අතර ඵ් වන විට වෙළඳ සම්බන්ධයක් තිබුණු බවයි. 

අනුරාධපුර ප්රීදේශයේදී ක්රිර
900 ට කලින් වූ විශාල ජනාවාස සහ ගල් යුගයේ සංස්කෘතික ලක්ෂණ සොයාගෙන තිබේ
ඵ් කාළය වන විට ඵම ජනාවාස වූ ප්ර දේශ හෙක්ටයාර් 15 ක ප්රෂදේශයකට සීමා වුවත් ඵය ශත වර්ෂ කිපයක් තුළදී නගරයක තත්වය දක්වා හෙක්ටයාර් 50 ක් පමණ පුළුල් විය
මේ හා සමාන භුමියක් සීගිරියේ අලිගල ප්රනදේශයේ ද සොයාගෙන ඇත
වන්නිල ඇත්තෝ නොහොත් වැද්දන් යනුවෙන් හඳුන්වන දඩයම ජීවිකාව කරගත් තවමත් උතුරු නැගෙනහිර ප්රනදේශවල ජීවත්වන ජනතාව ඵක්කෝ අනිවාර්යෙන්ම දෙමළ හෝ නැතිනම් ද්රපවිඩ සම්භවයක් ඇති ජන කොටසකි
ක්රින
2 සහ 4 වැනි සියවස් අතර රචනා කරන ලදැයි සැලකෙන රාමායන නම් වීර කාව්යහයෙහි ලංකාව ගැන විස්තර වන්නේ ඵය කුවේර නම් ධනයට අධිපති දෙවියා වෙනුවෙන් විශ්වකර්මයා විසින් නිර්මාණය කරන ලද්දක් ලෙසිනි
කුවේර පරදවා රාවණා විසින් අනියමින් සිහසුනට පත් විය
රාම කුමරු සුග්රිනව (වානර හමුදාවේ රජු) සහ ඇමති වූ හනුමන් සමග මන්නාරම හරහා පැමිණ ලංකාවේ රජු වූ රාවණා විසින් පැහැර ගෙන ඵනු ලැබූ ඔහුගේ බිරිඳ සීතාවන් බේරා ගත් බව රාමායනයේ විස්තර කර ඇත
පුරාණ වංශකතාවක් වූ මහා වංශයේ සහ දීපවංශයේ විස්තර කර ඇති පරිදි ආර්යයන් ලංකාවට ඵ්මට පළමුව යක්ෂ සහ නාග නම් ගෝත්ර්වල ජනයා ලංකාවේ ජීවත්වී ඇත
සමහර විට මෙම නම් ඵ් වන විට ලංකාවේ ජිවත්වූ ආදී ජනතාව හැඳින්වූ නම් විය හැක
ඉතා පැරණි අක්ෂරවලට උදාහරණයක් වූ බ්රාවහ්මී අක්ෂර හා බ්රාීහ්මීය නොවන අක්ෂරවලින් යුත් මැටි භාණ්ඩ අනුරාධපුරයෙන් සොයාගෙන ඇත
org/wiki/History_of_Sri_Lanka#Prehistory
අරමුණ

යුනයිටඩ් එයාර් ලයින්ස් 93 ගුවන් යානය කඩා වැටුනු ස්ථානය
9/11 කොමිෂමෙන් හෙළි වූ, අරමුණට අදාළ කරුණු බොහොමයක් අනෙකුත් විශේෂඥයින් විසින්ද තහවුරු කරන ලදි
“ඇෆ්ඝනිස්ථානයේ සෝවියට් මැදිහත්වීම, පර්සියානු කලාපයට එක්සත් ජනපද හමුදා ඇතුලු වීම, ඇතුලු විදේශ ප්‍රතිපත්ති තීරණ සහ සෝවියට් වරුනට එරෙහිව දකුණේ අංශයක් ලෙස ඊශ්‍රායෙලය ශක්තිමත් කිරීම යනාදී කරුණු අල්ඛයිඩා අරමුණු වලට දායකත්වය සැපයූ බව ත්රඅස්ත ක්රිඊයා විරෝධී විශේෂඥයෙකු වූ රිචර්ඩ් ඒ. ක්ලාර්ක් පැහැදිළි කළේය
“බින් ලාඩන්  යනු ඔහුට අවශ්ය් දේ සහ එය ලබා ගන්නේ කෙසේද යන කරුණු ගැන ඉතා පැහැදිළි අවබෝධයක් තිබෙන පුද්ගලයෙකි
මෙම උපක්ර ම දේශපාලන ක්රිකයා මාර්ගයකට වඩා බොහෝ දුරස්ථ එකක් විය හැකිය
එහෙත් ඔහුගේ න්යාඋය පත්රලය පැහැදිළිවම දේශපාලනික කරුණකි” යනුවෙන් ඔහු කීවේය
A variety of scholarship has also focused on Bin Laden’s overall strategy as a motive for the attacks
උදාහරණයක් වශයෙන් පීටර් බර්ජන් ඒ සම්බන්ධයෙන් මෙසේ තම තර්ක ඉදිරිපත් කරයි
“මෙම ප්රfහාරය එක්සත් ජනපදයේ යුද බලය, සංස්කෘතික ආධිපත්ය ය, මැද පෙරදිග කලාපය තුළ පැතිරවීමට කරන ලද එක්තරා සැලසුමක කොටසකි
එයින් මුස්ලිම් නොවන රාජ්ය යකින් ඇතිවන අයහපත මුස්ලිම්වරුනට පෙනෙන්නට සලස්වා, පැරණි මතධාරී මධ්ය්ස්ථ ඉස්ලාමීය රාජ්යඇයක් කලාපය තුල බිහි කිරීම එයින් බලාපොරොත්තු විය”
ප්රනහාරයන් සම්බන්ධයෙන් ප්ර්තිචාර දැක්වීමට බින් ලාඩන් උපයෝගී කර ගත් ‘spectacular’  යන ගුප්ත යෙදුම මයිකල් ස්කොට් ඩොරන් තවදුරටත් අවධාදාරණයකරමින් කියා සිටියේ මැද පෙරදිග කලාපය තුළ ඉතා දරුණු ප්ර්තික්රිදයාවක් ඇතිකිරීමට ඔහු (බින් ලාඩන්) උත්සාහ දරමින් සිටින බවයි. එමෙන්ම මැද පෙරදිග කලාපය තුළ එක්සත් ජනපද මැදිහත් වීම් වැඩි කිරීමට මුස්ලිම් පුරවැසියන් ඔවුනට හැකි තාක් දුරට ප්රඑචණ්ඩකාරී ලෙස හැසිරීම සහතික කිරීමද ඔහුගේ අභිප්රාීය විය
ප්රගථිඵලය

	ජනාධිපති බුෂ්ට ලෝක වෙළඳ මධ්යරස්ථානයට පහර දීම ගැන පවසන අවස්ථාව.
ලංකාවේ දේශීය රාජ්‍ය පාලනයේ කේන්ද්‍රස්ථානය දකුණ‍ට ගෙන යාම ආරම්භ වූයේ මෙම යුගයේදීය
මාඝ ගේ සමයේ, පුලත්තිනගරයෙහි නායක හිමි රජරට අති පූජනීය වස්තුවක් වූ බුදුන්ගේ පාත්‍රා ධාතුව හා දන්ත ධාතුව රැගෙන ගොස් ආරක්ෂිත ස්ථානයක් වූ කොත්තුවල කඳු වැටියේ වළ දැමුවේය
මෙය එසේ කළ පළමු අවස්ථාව නොවේ
එහෙත් එය අවසාන අවස්ථාව වූයේ ඉන් පසු ඒ දෙකම නැවත උතුරට නොගිය හෙයිණි
ආක්‍රමණිකයින්හට ප්‍රතිරෝධය දැක්වීම සඳහා, ශ්‍රී ලංකාව අභ්‍යන්තරයේ, ළඟා වීමට අපහසු නගර හා බලකොටු ගොඩ නැගීමේ අවශ්‍යතාවයක් ඇති විය
සේනාපති  සුභ විසින් යාපහුවේ ගොඩ නගන ලද බලකොටුව මේවායින් එකකි
තවත් එකක් නම් 'ගංගාද්‍රෝණි' නම් බල කොටුවයි. සංඛ නම් සෙන්පතියා විසින් කරවන ලද මෙය මාඝ ගේ අගනුවරට සැතපුම් 15 ක් (යොදුන් 2 ක්) මෙපිටින් වූයේය
මෙම ස්ථානවලදී නොයෙක් ප්‍රභූවරුන් සුප්‍රසිද්ධ මාඝ ගේ හමුදාව ගැන දැක්වූයේ තණ පතකට දක්වන තරමේ අඩු සැළකිල්ලකි
බියකින් තොරව දිස්ත්‍රික්කය ද,  භික්ෂු ශාසනය ද ආරක්ෂා විය
අවසානයේ මෙම විරෝධතාවයන්වල නායකයා ලෙස නැගී සිටියේ තුන්වෙනි විජයබාහුය
වංශකථාවල ඔහු හැඳින්වෙන්නේ රජරට රජ කළ සිරිසඟබෝ රජුගෙන් පැවත එන්නෙකු ලෙසයි
(සිරිසඟබෝ රාජ්‍ය කාලය 242 - 244 නැතහොත් 251 - 253 ලෙස ගැනේ
) මෙසේ වන්නට ඇත්තේ විවාහ සබඳතා නිසා විය හැක
ඔහු මාඝ ගේ සේනාවන් මග හරිමින් වන දුර්ගවල වැඩි කාලයක් ජීවත් වූ බව පෙනෙන්නට තිබේ
ඔහු 1220 වර්ෂයේදී පමණ මායා රටෙන් (දක්ඛිණදේශයෙන්) කාලිංග සහ දෙමළ හමුදා පලවා හැර ජම්බුදෝණිය (දඹදෙණිය) තම අගනුවර කර ගත්තේය
විජයබාහුගේ ප්‍රධාන කාර්යයක් වූයේ බුදුන්ගේ පාත්‍රා ධාතුව සහ දන්ත ධාතුව නැවත සොයා ගෙන ඔහුගේ පාලන ප්‍රදේශය තුළ ප්‍රදර්ශනය කිරීමෙන් පසු අලුතෙන් ගොඩනගන ලද විහාරයක තැන්පත් කිරීමයි
විජයබාහුගේ රාජ්‍ය කාලයෙන් බොහෝ කොටසක් වෙන් වූයේ ඒ වන විට විනාශ වී තිබුණු මායා රටේ සිංහලයින්ගේ බෞද්ධාගමික ස්ථානවල යටිතල පහසුකම් සකස් කිරීමයි
ඔහු විසින් නැවතත් හඳුන්වා දෙන ලද බෞද්ධ චාරිත්‍ර වාරිත්‍ර වර්තමාන කාලය දක්වා පවතී
වරින් වර කාලිංග පාලන ප්‍රදේශවලට කඩා වැදුණු නමුදු ආක්‍රමණිකයන් පලවා හැරීමට හැකි වූයේ විජයබාහුගේ පුත් දෙවැනි පරාක්‍රමබාහු කාලයේ (1234 - 1267) සංවිධානයවී කළ උත්සාහයන්හි  ප්‍රථිඵලයක් ලෙසයි
චූලවංශය විස්තර කරන්නේ ඔහු බලයට පත් වූ ඉක්මනින්ම වාගේ "ඔහුගේ රාජකීය බලයෙන් සහ ශක්තියෙන් ලංකාවේ සතුරන් යටත් කිරීම ආරම්භ කළේය" යනුවෙනි
මෙම අවස්ථාව වන විට එක්කෝ මාඝ මිය ගොසිණි
නැතහොත් බලයෙන් පහකොට තිබුණූ වගක් පෙනී යන්නේ කාලිංගයන් සහ පරාක්‍රමබාහු අතර කෙරුණු සටන්වලදී මාඝ ගේ සහභාගීත්වයක් පිළිබඳ කරුණු කිසිවක් වංශ කථාවල සඳහන් නොවන බැවිණි
ඒ වෙනුවට දෙමළ රජවරු දෙදෙනෙකුගේ නම් සඳහන්වේ
ඒ ජයබාහු සහ මහින්දයි
ඔවුන්  පොළොන්නරුවේ ආරක්ෂක උපක්‍රම තර කරමින් සිටි බව කියැවේ
මේ දෙදෙනාම දඹදෙණියේ නැවත බලවත් වෙමින් සිටි සේනා විසින් පරාජය කරනු ලැබූහ
ඉන් පසු ඓතිහාසික වාර්තාවල මාඝ ගැන විස්තර සඳහන් නොවේ
ඔහුගේ ඉරණම අභිරහසක්ව පවතී
1815 දී ඇති වූ යුද්ධයට කෙළින්ම තුඩු දුන් සිදුවීම් පෙළ ආරම්භ වූයේ ඇහැළේපොලට සිදු වූ නින්දාව සමගිණි
ඇහැළේපොල පිළිමතලාවේගේ බෑනා මෙන්ම පළමු අගමැති ලෙස පත් වූ තැනැත්තාය
1810 දී ශ්‍රී වික්‍රම රාජසිංහ රාජ්‍ය ප්‍රාප්තියට පත් වූ දා පටන් ඇහැළේපොළ ඔහුට එරෙහිව කුමන්ත්‍රණ කීපයක් කළේය
ඒ වන විට රජතුමා බොහෝ සෙයින් ජනතාවගේ අප්‍රසාදයට පත් වී සිටියේය
1814 දී ඇහැළේපොළගේ ක්‍රියාකාරකම් හෙළි වූ අතර ඔහු බ්‍රිතාන්‍යයන් වෙතට පලා ගියේය
කෝපයෙන් වියරු වූ රජතුමා ඇහැළේපොළ පවුලේ සාමාජිකයින් විවිධ දරුණු ක්‍රම යොදා මරණයට පත් කළ්ය
මෙම ඝාතණ නිසා මහනුවර ජනතාව අතිශයින් කම්පාවට පත් වී රජුට එරෙහිව කැරළි ගැසූහ
රජු මාළිගය අතහැර හඟුරන්කෙත බල‍කොටුවට පලා ගියේය
මේ අතර ජෝන් ඩොයිලි ආණ්ඩුකාර බ්‍රවුන්රිග්ට උපදෙස් දෙමින් සිටියේය
ඔහු කියා සිටියේ ශ්‍රී වික්‍රම රාජසිංහ රජු බලයෙන් පහ කිරීමට බ්‍රිතාන්‍යයන් කිසියම් උත්සාහයක් ගන්නේ නම් උඩරට රදළවරුන් උදව් කිරීමට සූදානමින් සිටින බවයි. උඩරට හමුදාව ඇහැළේපොල අල්ලා ගැනීමේ බලාපොරොත්තුවෙන් උඩරට - බ්‍රිතාන්‍ය දේශ සීමාව තරණය කොට ගොස් සීතාවක බ්‍රිතාන්‍ය මුර පොළට පහර දුන්හ
මෙම සිද්ධිය බ්‍රවුන්රිග්ට උඩරටට ඔහුගේ හමුදාවක් යැවීමට සෑහෙන කුපිත කිරීමක් වූයේය
තත්වය වඩාත් නරක අතට හැරුණේ ශ්‍රී වික්‍රම රාජසිංහ රජු විසින් උඩරටට පැමිණි බ්‍රිතාන්‍ය වෙළඳ පිරිසකගේ අත් පා සිඳිනු ලැබීම හේතුවෙනි
මෙය සිදු වූයේ හඟුරන්කෙතදී ය
බ්‍රිතාන්‍ය හමුදා සුළු විරෝධතා කීපයකට මුහුණ දෙමින් 1815 පෙබරවාරි 10 වෙනි දින සෙංකඩගලට ඇතුළු වූහ
ජෝන් ඩොයිලි ද මීට එක් වී සිටියේය
"ප්‍රධානීන්ගේ ආරාධනාවෙන් සහ ජනතාව විසින් ඉතා ගෞරවයෙන් පිළිගනු ලැබ රාජකීය හමුදාව මහනුවරට ඇතුළු වූහ
දෙවියන් ඔවුන්ගේ උත්සාහයට ආශීර්වාද කර ඇත්තේ සම්පූර්ණ ජයග්‍රහණය ලබාදීමෙනි
අභ්‍යන්තර පළාත්වල පාලකයා ඔවුන් අතට පත් වී ඇත
රජය බ්‍රිතාන්‍ය රජුගේ නියෝජිතයින්ට මනාපයක් කර ගැනීමට ඉඩ දී ඇත
" යනුවෙන් බ්‍රවුන්රිග් ආණ්ඩුකාරයා නාවුක හමුදා පාලක මණ්ඩලයට දන්වා සිටියේය
ටික දිනකට පසු ශ්‍රී වික්‍රම රාජසිංහ රජු සැඟවී සිටි ස්ථානය හෙළිදරව් විය
බලයෙන් පහ කෙරුණු රජු ඔහුගේ අන්ත
පුර ස්ත්‍රීන් සමග ඉන්දියාවේ වෙල්ලෝර් වෙත පිටුවහල් කරනු ලැබීය
අවුරුදු 17 කට පසු එහිදී ඔහු මළේය
ඔහුගේ පුතා, ඊළඟ රාජ්‍ය උරුමය ලැබිය යුතු පුද්ගලයා, දරුවෙකු නොමැතිව 1842 දී මරණයට පත් විය
බ්‍රිතාන්‍යයන් සෙංකඩගලට පැමිණීමෙන් පසු සිදු වූ වැදගත් සිද්ධිය නම් උඩරට ගිවිසුම අත්සන් කිරීමයි
එය 1815 මාර්තු මාසයේදී ජෝන් ඩොයිලි සහ උඩරට රදළවරු අතර සාකච්ඡාවලින් පසු එකඟ වූ ඉඳූරාම උඩරට යා කර ගැනීමේ ගිවිසුම විය
එම ගිවිසුමේ අඩංගු ප්‍රධාන කරුණු වූයේ
1. 	ශ්‍රී වික්‍රම රාජසිංහ නම් මලබාර් රජුට උඩරට සිහසුනට තිබෙන සියලු අයිතිවාසිකම් අහිමි වීම
2. 	රජු යුද්ධයෙන් පරාජය වී සිහසුනෙන් පහ කර ඇති බැවින් ඔහුගේ රජ පෙළපතට උරුමය අවලංගු කොට ශූන්‍ය කරන ලදී
3. 	ඔහුගේ සියලුම පිරිමි නෑදැයින් රටින් පිටුවහල් කළ යුතුය
4. 	බ්‍රිතාන්‍ය අධිරාජ්‍යයට අයත් ස්වරාජ්‍යයක් ලෙස පාලනය යටත් විජිත ආණ්ඩුකාරවරුන් විසින් ගෙන යා යුතුය
මෙහිදී අධිකාරම්වරු, දිසාවේ, මොහොට්ටාල, කෝරළේ, විදානේ සහ අනෙකුත් පහළ නිලධාරීන්ගේ බලතල හා ප්‍රසාද ඔවුනට එසේම තිබිය යුතුය
5. 	බුද්ධාගම නොකෙළෙසිය යුතුය
එහි අයිතිය පවත්වාගත යුතු මෙන්ම ආරක්ෂා කළ යුතුය
6. 	ශාරීරිකවද බන්ධන පැනවීම සහ අංග ඡේදන නොකළ යුතුය
7. 	මරණ දඬුවම පැමිණ වීම නියම කළ හැක්කේ ආණ්ඩුකාරයාට පමණි
අනෙකුත් ප්‍රධාන දඬුවම් රජයේ නියෝජිතයෙකු ඉදිරිපිටදී පමණක් විය  යුතුය
8. 	සියලු සිවිල් සහ අපරාධ නඩු විමසීම උඩරැටියන් සම්බන්ධයෙන් දැනට පවත්නා නියමයන් 	යටතේ සිදු විය යුතුය
අවශ්‍යතැන්වලදී අවශ්‍ය විටෙක ඊට මැදිහත් වීමේ බලය ආණ්ඩුව වෙත තිබිය යුතුය
9. 	උඩරට නොවන අනෙකුත් අය සඳහා බ්‍රිතාන්‍ය නීතිය බලපැවැත්විය යුතුය
10. 	තුන් කෝරළයේ සහ හතර කෝරළයේ සහ සබරගමුව යාකර ගැනීමේ ප්‍රකාශය අවලංගු වේ
11. 	එංගලන්තයේ රජු සහ දිවයිනේ අභ්‍යන්තර ආයතනවල පැවැත්ම සඳහා බදු සහ ආදායම් එකතු කළ යුතුය
12. 	වෙළඳාම් සහ වාණිජ කටයුතුවලට පහසුකම් සැපයීම  කළ හැක්කේ රජයට පමණි
ගිවිසුම අත්සන් තබන ලද අය නම් ආණ්ඩුකාර බ්‍රවුන්රිග්, ඇහැළේපොල සහ දිසාවේවරු වන මොල්ලිගොඩ, වැඩිමහල් පිළිමතලාවේ, බාල පිළිමතලාවේ, මොණරවිල, බාල මොල්ලිගොඩ, දුල්ලෑව, රත්වත්තේ, මිල්ලෑව, ගල්ගම සහ ගලේගොඩ යන අයයි
අත්සන් සඳහා සාක්ෂීන් වූයේ ඩොයිලි, සහ ඔහුගේ පෞද්ගලික ලේකම් ජේම්ස් සදර්ලන්ඩ් යන දෙදෙනාය
ජෝන් ඩොයිලි පසුව ප්‍රදේශයේ නේවාසික ආණ්ඩුකාරයා විය
ගිවිසුම කීප ආකාරයකින් වැදගත් විය
ස්වේච්ඡාවෙන් පාලන බලය බ්‍රිතාන්‍යයට පවරා දුන් ආකාරයක් පෙන්ණුම් කළේය
පසු කලෙක සිදු වූ සිදුවීම්වලින් ඒත්තු ගියේ තමන් එක නරක පාලකයෙක් ඉවත් කර තවත් නරක පාලකයෙක් පත් කර ගත්තා නොවේද යනුවෙනි
ඇහැළේපොල සිතා සිටියේ නව නායකයා විය යුත්තේ බ්‍රිතාන්‍යයන් නොව තමා බවයි.

රදළවරු සහ ආගමික නායකයන් බුද්ධා‍ගමේ ආරක්ෂාව සම්බන්ධයෙන් වූ ගිවිසුමේ 5 වැනි වගන්තිය සම්බන්ධයෙන් දැඩි අදහසක් දැරූහ
1815 වසරේ අග භාගයේ මල්වතු අස්ගිරි මහ නා හිමිවරු ආණ්ඩුකාර බ්‍රවුන්රිග් හමු වී බුද්ධාගම සහ පැවැත්ම සම්බන්ධයෙන් පොරොන්දුවක් ලබා ගත්හ
අන්‍යාගමට හැරවීම සහ මිෂනාරී පාසැල් ඒ නිසා තහනම් කෙරිණි
org/wiki/Kandian_Wars#The_Second_Kandyan_War_
26_the_Kandyan_Convention
2C_1815
මානවම්ම (684-718) සිහසුන අත්පත් කර ගත්තේ පල්ලවවරුන්ගේ උදව්වෙනි
මානවම්ම හඳුන්වා දුන් පල්ලව අනුග්‍රහය ශත වර්ෂ තුනක් කල් පැවතුනේය
9 වෙනි ශත වර්ෂය වන විට දකුණු ඉන්දියාවේ පාණ්ඩ්‍යයන්වරු නැගී සිටීමත් සමග අනුරාධපුරය පිරිහීමකට ලක් විය
කෙසේ වෙතත් සිංහලයන් තවත් පාණ්ඩ්‍යයන්ට සතුරු කුමාරයෙකුගේ උදව්වෙන් පාණ්ඩ්‍ය දේශය ආක්‍රමණය කොට මදුරෙයි නගරය කොල්ල කෑහ
පස්වෙනි මහින්ද (982-1029) අනුරාධපුරයේ රජ කළ අන්තිම සිංහල රජු විය
1007 දි ඔහු රුහුණට පලා ගිය නමුත් සොලීන් විසින් ඔහු අත් අඩංගුවට ගෙන සිර කළේය
ඔහු ඉන්දියාවේදීම මිය ගියේය
චෝල අධිරාජ්‍ය 
1 වෙනි මහා රාජ රාජ චෝලන්ද ඔහුගේ පුතා වු 1වෙනි රාජෙන්ද්‍ර චෝලන්ද සිංහල රජවරු සහ ලංකාව පුරා වෙනත් රාජධානිවල සිට අනෙකුත් උප රජවරුන්ද පරදවා මුළු ලංකාවම දෙමළ රාජ්‍යයක් යටතට පත් කළේය
පස්වෙනි මහින්ද රජුද ඔහුගේ පවුල ද අත්අඩංගුවට ගෙන චෝල නාඩු වෙත යවන ලදහ
ඉන්පසු ගතවුනු අවුරුදු 140 ක කාලය දිවයින පාලනය කරන ලද්දේ දමිළයන් විසිනි
පොළොන්නරුව පාලනය 
1 වැනි විජයබාහු (1055-1110) නැවත මුළු දිවයිනේම බලය අල්ලා ගෙන පොළොන්නරුව අග නගරය ලෙස තෝරා ගත්තේය
විජයබාහු රජු කාලිංග (ඔරිස්සා) දේශයේ රාජකීය පවුලක කුමාරිකාවක් දෙවෙනි බිසව ලෙස සරණ පාවා ගත් අතර වික්‍රමබාහු නම් පුතෙක්ද, රත්නවල්ලි නම් දියණියක් ද ලැබුවේය
ඔහුගේ සොහොයුරිය වු මිත්තා පාණ්ඩ්‍ය කුමරෙකුට සරණ පාවා දුන් අතර පුතුන් තිදෙනකු ලැබුවාය
පළමුවැන්නා මානාභරණ විය
ඔහු රත්නවල්ලි සරණ කර ගත්තේය
ඔවුන් දෙපලගේ පුතා වුයේ 1 වැනි පරක්‍රමබාහු (1153-1186) රජුය
විජයබාහු රජුගේ මුණුබුරා මෙන්ම  සිංහල, පාණ්ඩ්‍ය, කාලිංග උරුමයක් ඇති මානාභරණගේ සහ විජයබාහුගේ  දියණිය වූ රත්නවල්ලි යන දෙපලගේ පුතා වූ පරාක්‍රමබාහු බලසම්පන්න රජෙකු විය
ඔහුගේ ඉංජිනේරුමය හැකියාව නාවික බලය, කලා ශිල්ප, සංස්කෘතික කටයුතු  පිළිබඳ සටහන් විශාල සංඛ්‍යාවක් වු ලේඛනවල සහ කයිට්ස්හි තිබෙන දෙමළ ලියවිල්ලක පවා තිබේ
ධර්මකිර්ති විසින් චූලවංශය ලියන ලද්දේ පරාක්‍රමබාහු යුගය දක්වා තොරතුරු අඩංගු කිරිම සඳහා මහාවංශය දිගු කිරීමක් වශයෙනි
අනුරාධපුර යුගයෙන් පසු ඇති වූ ඉතා වටිනා මහා යුගයක් ලෙස පරාක්‍රමබාහු යුගය සැළකෙයි
org/wiki/History_of_Sri_Lanka#Lambakanna
ලෝක වෙළඳ මධ්යiස්ථානයේ කඩා වැටීම

 

දකුණු කුළුණ කඩා වැටීමෙන් පසුව පහළ මැන් හැටන් ප්රeදේශය

ෆෙඩරල් තාක්ෂණික ගොඩනැගිල්ල හා ද්විත්ව කුළුණු කඩා වැටීම් හා අදාල ගිනි ආරක්ෂක පරීක්ෂණය හා WTC 7 අදාල ගිනි ආරක්ෂක පරීක්ෂණය මෙහෙයවනු ලැබුවේ එක්සත් ජනපද වාණිජ දෙපාර්තමේන්තුව හා ගුණාත්මක භාවය හා තාක්ෂණය පිළිබඳ ජාතික ආයතනයයි
(NIST) මෙම පරීක්ෂණයේ අරමුණ වූයේ ගොඩනැගිලි කඩා වැටීමට හේතුව,මරණ හා තුවාල කරුවන්ගේ සංඛ්යානව , ලෝක වෙළඳ මධ්යිස්ථානය සැලසුම් කිරීමේදී හා කළමනාකරණයේදී අඩංගු වූ ක්රියයාපටිපාටීන් පිළිබඳ සෙවීමයි
වාර්තා හුවා දක්වන පරිදි ද්විත්ව කුළුණුවල වානේ ආකෘතීන්හි ගිනි ප්රබතිරෝධී බව ගුවන්යානාවල ක්ෂණික ඝට්ටනය නිසා ඇති වූ අතර එසේ නොමැති වූයේ නම් කුළුණු ඍජුව පවතිනු ඇති බවයි. ප්රතධාන පරීක්ෂණයේ අධ්යූක්ෂකවරයාවන ජීන් කෝලි විසින් විචාරය කළ පරිදි “කුළුණු පුදුමාකාර ලෙස නිවැරදිව ක්රිරයා කළේය
ගොඩනැගිලි කඩා වැටීමට හේතුව වූයේ ත්රදස්තවාදීන් ගුවන්යානා නොව ඉන් අනතුරුව ඇති වූ ගින්නයි
එයින් පසුව ද කුළුණුවලින් තුනෙන් දෙකක් ඍජුව පවතින ආකාරය ඔප්පු විය”
ගින්න මගින් මහල්වලට ආධාරවන බැමි දුර්වල කළ අතර ඒ බැමි කඩා වැටීමට හේතු වේ
කඩාවැටෙන මහල් පිටත වානේ රාමු ඉදිරියට නැවෙන ලක්ෂ කරා යොමු කළේය
හර රාමූන්ටු හානිවීමෙන් පසුව ආධාරක බාහිර රාමුවලට ගොඩනැගිල්ල දරා සිටිය නොහැකි වූ අතර එය කඩා වැටීමට හේතු විය
මීට අමතරව කුළුණුවල සෝපානයන් බලපෑම් ඇති වූ ප්රිදේශවල ජනතාවට ඉක්මණින් ඉවත්වීමට උචිත පරිදි සවිගන්වා නොමැති බව වාර්තා විය
NIST ප්රවකාශ කළ පරිදි WTC 7 කඩා වැටීම පිළිබඳ අවසාන වාර්තාව වෙනමම වාර්තාවක් ලෙස නිකුත්වනු ඇත
මෙය Purdue විශ්ව විද්යාකලය මගින් කළ ස්වාධීන අධ්යතයනයන් මගින් තහවුරු කෙරිණි
org/wiki/9/11#Collapse_of_the_World_Trade_Center
ලංකාවේ ප්රවධාන ජාතීන් දෙක වන සිංහල හා දෙමළ ජනවර්ග දෙක අතර මූලික වශයෙන් නොසන්සුන් තාවයක් හටගත්තේ ඵම ජාතීන් දෙකම නියෝජනයවන පරිද්දෙන් දෙමළ ජාතිකයකු වූ පොන්නම්බලම් අරුනාචලම් ජාතික ව්ය වස්ථාදායක කවුන්සිලයට පත් කිරිමෙනි
බ්රිනතාන්යම ආණ්ඩුකාරයා වූ විලියම් මැනිං "ජනවාර්ගික නියෝජනයක්" සඳහා ක්රිමයාකාරීව ධෛර්ය දුන්නේය
ඵ් අනුව සිංහල හා දෙමළ ජනයා අතර බලය දෝලනය වූ කොළඹ ආසනය නිර්මාණය විය
ඉන් අනතුරුව ඩොනමෝර් කොමිසම දැඩි ලෙස ජනවාර්ගික නියෝජනය ප්රමතික්ෂේප කළේය
ඵ් වෙනුවට පොදු ඡන්දය දීමේ ක්රනමයක් යෝජනා කළේය
මෙම ක්ර මයට දෙමළ ජනයා ඵකහෙලා විරුද්ධ වූහ
දෙමළ ජන සංයුතිය අනුව පාර්ලිමේන්තුවේ ඔවුන්ගේ බලය අඩු වන බව ඔවුනට අවබෝධ විය
කොළඹ පදිංචිව සිටිමින් යාපනයේ සහ නැගෙනහිර පාලනය කළ උසස් පැලැන්තියේ ඉඩම් හිමි දෙමළ ප්රසජාවද මෙම ක්රගමයෙන් ඔවුන්ගේ බලය ඵම ප්ර දේශවල අඩු වන බව වැටහින
හිට්ලර්,මුසෝලිනී සහ ෆ්රුන්කෝ ආදීන්ගේ නැගී සිටීමත් සමග ජාතිවාදී දේශපාලන කැරැල්ලක් 1930 ගණන් වලදී යුරෝපයේ ආරම්භ වෙමින් තිබුණු බව බ්රි තාන්යෙ ඉතිහාසඥයෙකු වූ ජේන් රසල් තහවුරු කළේය
1935 දි ජී.ජී. පොන්නම්බලම් "ලාංකික" යන සංකල්පය ප්ර0තික්ෂේප කළේය
ඵ් වෙනුවට තමන් අභිමානවත් "ද්රබවිඩයෙකු" බව ප්රෙකාශ කළා පමණක් නොව මහාවංශයට පහර දෙමින් ප්රෂසිද්ධ රැස්වීම්වලදී ඵ් බව දිගටම කි‍වේය
නාවලපිටියේදී ඔහු විසින් පවත්වන ලද දේශනය ප්ර්ථම සිංහල දෙමළ කෝලහලයකට හේතුවුනු අතර යාපනය මැතිවරණ කොට්ඨාශයේ ඔහුට වැඩි දේශපාලන වාසියක්ද අත් විය
දේශපාලනික වශයෙන් අති දක්ෂිණාංශිකයෙකු මෙන්ම දීප්තිමත් කතෝලික නිතිඥයකු වූ පොන්නම්බලම්ගේ අදහස වූයේ සිංහල හෝ දෙමළ වේවා ඡන්දය දිය යුත්තේ ඵක්තරා පන්තියකට  පමණක් බවයි. ඵවකට දෙමළ ප්රේජාවගේ නායකයකු වූ පොන්නම්බලම් සෝල්බරි කොමිෂමට යෝජනා කළේ සිංහල දෙමළ දෙපාර්ශවයටම නිදහස් ලංකාව තුළ සමාන ආසන සංඛ්යාජවක් හිමි විය යුතු බවයි. රටේ ඵක් පුරවැසියෙකුට ඵක ඡන්දයක් පමණක් හිමි වන මැතිවරණ ක්ර මයක් ඇති කිරීමට බලාපොරොත්තුව සිටි කොමිෂමට ඔහුගේ මෙම අදහස ඉතා පුදුමයට කරුණක් විය
බ්රිබතාන්යටයන් විසින් සම්ප්රාදායික දෙමළ ප්රගදේශවල සිංහල ජනයා පදිංචි කරවන්නැයි කියූ පොන්නම්බලම්ගේ ප්රවකාශය ද කොමිසම ප්රගතික්ෂේප කළා පමණක් නොව දෙමළ ජනයා විශාල වශයෙන් දකුණට සංක්ර මණය වන බව ද පෙන්වා දුන්නේය
කෙසේ වෙතත් 1948 නිදහස ලැබීමෙන් පසු ජී.ජී.පොන්නම්බලම් සහ ඔහුගේ දෙමළ කොංග්රෙසයේ මධ්යකස්ථ මතධාරීන් බටහිරට නැඹුරු අදහස් ඇති ඵක්සත් ජාතික පක්ෂය සමග ඵක් විය
තමිල් අරසු කච්චි නොහොත් ද්රිවිඩ ඵක්සත් පෙරමුණ (ඉංග්රී සියෙන් ෆෙඩරල්) පිහිටුවා ගනිමින් S
චෙල්වනායගම් දෙමළ දේශපාලන කොටස් දිනා ගැනීම සඳහා කටයුතු කළේය
org/wiki/Origins_of_the_Sri_Lankan_civil_war#Independence_and_the_new_constitution
සෞඛ්ය/ ගැටලු

 

ගිණි නිවන භටයෙකු ‘නිව්යෝර්ක් සිටි’ හි සුන් බුන් හා දුම් වලා මැද හුදකලාව.

කුලුණු දෙක කඩා වැටීමෙන් පතිත වුනු ටොන් දහසක් පමණ සුන්බුන් වල පිළිකා කාරකයන්ද ඇතුළත් 2500 ක් පමණ විෂ සහිත ද්ර්ව්ය  ඇතුලත් විය