Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
ඵ්, පවත්නා ජීවන රටාවට විකල්ප ජීවන ශෛලියක් හදුන්වා දීම තුළිනි
ආහාර පාන,ඇදුම් පැළදුම්,නිවාස ඉදිකිරිම්,ප්‍රවාහන සේවා ,සංගීතය හා දර්ශනය මොවුන්ගේ ප්‍රකාශන මාධ්‍ය වු අතර ඵය භාහිර සංස්කෘතීන්ට තම අදහස් ප්‍රකාශනයට මහඟු රැකුලක් විය
වර්තමානය වනවිට හිපි සංස්කෘතියේ බලපෑම තරැණ තරැණියන් තුළ දැකිය හැකි අතර, විශේෂයෙන්කොණ්ඩා සැලසුම් හා ඇඟලුම් විලාසිතා ක්‍ෂෙත්‍රය කැපී පෙනේ
ආරම්භය හා ව්‍යාප්තිය

1960/1970 දශකයේ ඇමරිකාවේ සැන්පැන්සිස්කෝ සහ කැලි‍‍ෆෝනියා යන නගර මුල්කොට ගෙන කුඩා කණ්ඩායමක් ලෙස  හිපි ප්‍රජාවක් බිහිවන අතර ,මෙම ප්‍රජාව තරැණ කොටස් වලින් යුක්ත විය
මොවුන් විවිධ සමාජ පසුබිම් හා විවිධ හේතුන් මත තම පවුල් හැරදා පැමීණියවුන් විය
දෙමව්පියන් හා දරැවන්ගේ අදහස් අතර ගැටීමත්,සම වයස් කණ්ඩායම් සමඟ වෙනස් මාර්ගයක යැමට ඇති ආශාවත්,මෙලෙස පැමිණිමට මුලික හේතු වුයේය
නමුත් වැඩිහිටි පිරිස් මෙම ක්‍රියාවන්අයාලයේ යැමක් ලෙස පෙන්වා දුන්නද,මෙම තරැණයන්ට අවශ්‍ය වුයේ තම සිහින,බලාපොරොත්තු,ස්වාධීන මාර්ගයක යැම තුළ ඉටුකර ගැනීමටය
පවත්නා රජයේ අඬු ලුහුඩුකම් විවේචනය කළ මොවුන්,තරැණ ව්‍යාපාරයක් ලෙස නැගී සිටීමක් මුල් යුගයේ දැක ගත හැකි වුයේය
පොදු ස්ථාන,හිපි තරැණ තරැණියන්ගේ වාසස්ථාන මෙන්ම රෑස්වීම් ශාලාද විය
විශේෂයෙන් වීදී සහ උද්‍යාන මේ සඳහා යොදා ගත්තේය
මෙම හිපි තරැණ තරැණියන් සැන්පැන්සිස්කෝහි Hight Street,Ashbury Street යන වීදී ඇසුරැ කොට ගනිමින් තම පළමු හඬ ලොවට අවදි කළහ
Hight Ashbury දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටි Golden Gate Park,Buena Vista Park නැමති උද්‍යාන මේ සඳහා යොදා ගත්තේය
Golden Gate Park උද්‍යානය දේශන සහ රෑස්වීම් කටයුතු සඳහා යොදා ගත් අතර,ඔවුන්ගේ පළමු  රෑස්වීම මෙහිදී සිදු විය
උත්සවාකාරයෙන් සිදුවු මෙම හමුව Trips Festivalනම් විය
විකට ස්වරෑපය ගත්ඇදුමින් සැරසි සිටීමත් ඵසේ ‍නොමැති නම් නිරැවතින්ද සහභාගි වීම මෙහිදී දැකගත හැකි විය
හිපි නායකයින්ගෙන් සැදුම්ලත් මෙම උත්සවය, පුරා සතියක් පුරා පැවතිණ
මෙහිදි පවත්නා ඇමරිකානු රජය මෙන්ම ලොව අනෙකුත් රටවල සිදුවන අසාධාරණ ක්‍රියා පිළිබඳව සාකච්චා  කළේය
මේ තුළින්අධිරාජ්‍ය වාදය සහ යුද්දය හේතු කොටගෙන අසාධාරණයට ලක්වන තරැණ කොටස් සඳහා දිරියක් ලැබුණි
ඵබැවින් බොහෝ තරැණ කොටස්,විශ්ව විද්‍යාල සිසුන්,හිපි ව්‍යාපාර වලට නැඹුරැ වීමේ ප්‍රවණතාවක් දක්නට ලැබුණු අතර,ඵය හිපි සංස්කෘතියේ ව්‍යාප්තියටද මඟ පෑදුණි
Hight Ashbury දිස්ත්‍රික්කයේම පිහිටි Buena Vista Park උද්‍යානය රාත්‍රි කාලය ගතකිරිම සඳහා භාවිත කෙරිණ
මෙම උත්සවය පුරා ඔවුනටම අනන්‍ය වු ක්‍රියාකාරකම් රෑසක් තිබුණි
ඵ් අතර ප්‍රථම වරට LSD නම් මත්ද්‍රව්‍ය අත්හදා බැලීම,Rock and Blues සංගීතයට සවන්දීම,නර්තනයේ යෙදීම,විරැද්ධ ලිංගිකයන් සමඟ ආදරය කිරීම ප්‍රධාන තැනක් ගත්තේය
හිපි සංස්කෘතිය තුළ තිබු මෙම සරළ බව, විනෝදකාමී බව, මෙන්ම කිසිඳු නීතී පද්ධතියකට බැදී නොතිබීමත් නිසා මෙම සංස්කෘතිය තරැණ කොටස් අතර ජනප්‍රිය විය
ඵය හිපි සංස්කෘතියේ ව්‍යාප්තියටද මඟ පෑදෙන්නක් විය
හිපි සංස්කෘතියේ දැකිය හැකි සුවිශේෂී ලක්‍ෂණ

විකල්ප ජීවන ශෛලිය
  
තරැණ කොටස් හිපි සංස්කෘතිය කරා ඇඳි යාමටත් ඵය වැළඳ ගැනීමටත් හේතු වුයේ ඵම සංස්කෘතියටම අනන්‍යවු, ප්‍රධාන සංස්කෘතියේ ජීවන රටාවෙන්  පරිභාහිර වු, විකල්ප ජීවන රටාවක් ගොඩනගාගත් නිසාය
ඵම රටාව  සුවිශේෂී  අංගයන්ගෙන් යුක්ත වු නිසාය
මෙම සුවිශේෂී  අංගයන්  සංස්කෘතික විවිධත්වය තුළින් මතු වුවක් විය
ආහාර ගැනිම,ඇඳුම් ඇදීම,ප්‍රවාහනය,සංගීතය ආදී කොටගත් ජීවිතයේ සියලු ක්‍රියාකාරකම් , තම දර්ශනය ලොවට කියා පෑමට සන්නිවේදන මාධ්‍යක් කොට ගත්තේය
වචනයෙන් නොව ක්‍රියාවෙන්ම ඔවුන් ඵ් බව පෙන්වීය
ආහාර සහ නිවාස තනා ගැනීම

ස්වභාව ධර්මය වෙත වැඩි නැඹුරැවක් දක්වා තිබීමක් (ස්වභාවිකත්වයට වැඩි නැඹුරැවක්)පෙනීයයි
නිර්මාංශ ආහාර පරිබෝජනයට වැඩි තරැණ කොටසක් යොමුවී සිටියහ
පළතුරැ වර්ග,ඵළවළු වර්ග,කිරි සහ ධාන්‍ය වර්ගද අනුභවයට  ගත්තේය
ප්‍රතිචක්‍රිකරණය කළ හැකි ස්වභාවික ද්‍රව්‍ය(කැළිකසළ,කඩදාසි, ජලය,සූර්ය තාපය)යොදා ගනිමින් බල ශක්තීන් නිපදවීමට උත්සහ ගත්තේය
නිවාස ගත් විට නිවාස තනා තිබු‍ණේ වාහනවල ඇතුලු කොටස තුළය
ඵම නිවාස විවිධ වර්ණයන්ගෙන් හැඩ ගන්වා තිබුණි
කුඩා කුස්සියක්,නිදන කාමරයක් සහ නානකාමරයකින් යුක්ත විය
ඵම නිවාස තැනින් තැනට රෑගෙන යැමට හැකි වු අතර  ඕනෑම පුද්ගලයක්ට ඇතු‍ළු වීමටත් ඉන් පිටවීමටත් නිදහස තිබුණි
ස්ථිර වාසස්ථානයන් නොවීය
විලාසිතා

ස්ත්‍රි පුරැෂ භේදයකින් තොරව විලාසිතා සිදු කළහ
විලාසිතා අතර, කොණ්ඩා සහ ඇදුම් විලාසිතා දැක ගත හැකි විය
මේවා කාලයෙන් කාලයට යම් යම් වෙනස් වීම් වලට භාජනය වු අතර,මෙම විලාසිතා තුළ  විශේෂ ලක්‍ෂණ කීපයක් දැකගත හැකි විය
ස්වභාවිකත්වයට වැඩි නැඹුරැවක් දැක්වීම
වර්ණවත් බව.
ගෝත්‍රික විලාසිතා ආභාසය
සංකේත භාවිත කිරිම
(මලක්,වෘර්තයනක්,ගංජා කොළයක්)

Cow Boy විලාසිතා
මෙම විශේෂ ලක්‍ෂණ තුළින් හිපි අනන්‍යතාවයක් ගොඩ නැගීමට උත්සහ ගත්තේය   කොළ,රතු සහ කහ පැහැය මුලික ලෙස, විලාසිතා සඳහා යොදා ගත් අතර ඵම වර්ණයන් තුළින් සංකේතමය අදහසක් ඉදිරිපත් විය
කොළ පැහැය පරිසර හිතකාමී බවටත් රතු පැහැය ප්‍රබල බවත් හැඟවිණ
විශේෂ අවස්ථා සඳහා නිරැවතින් හෝ අඬ නිරැවතින්(ගස් වල කොළ ශරීරය ආවරණය කොට)සහභාගි විය
මේ තුළින් නිදහස හැඟවිය
ගැහැණු පිරිමී දෙපාර්ශවයම ශරීර අලංකාරය සඳහා පච්ච කෙටීය
ශරීරයේ පැළඳි ආභරණ ඔවුන් විසින්ම නිර්මාණය කළ සරළ ඵ්වා විය
ඇදුම්/කොණ්ඩා  විලාසිතා(පිරිමී)
 
TShirt,Patched Jeans,Bell bottom විලාසිතා
හිස කෙස් සහ රෑවුල දිගට වැවීම-විවිධ වර්ණයෙන් යුක්ත විය
ඇදුමට මතු පිටින් Leather Vest ඵකක් භාවිත කිරිම
පාවහන් සහිත(Leather Sandals,Boots)හෝ පාවහන් රහිත වීම
හි‍ස වටා පටියක් පැළඳ සිටීම
ගෙලෙහි නුල් සහ සිප්පි කටු වලින් තැනු ආභරණ පැළඳ සිටීම
( සාමය,ආදරය,ලිංගිකත්වය සහ මත්ද්‍රව්‍ය)මින් නිරැපිත විය
අව් කණ්ණාඩි පැළඳ සිටීම
( ජනප්‍රිය විලාසිතාවක් විය
)

ගැහැණු (ඇදුම්/කොණ්ඩා)විලාසිතා

Mini or Micro Skirt and Blouse,T-Shirt,Vest,Jeans විලාසිතා
හිස කෙස් දිගට වැවීම හා හි‍ස වටා පටියක් පැළඳිම
පබලු,නුල් සහ සිප්පී කටු වලින් තැනු ආභරණ ගෙලෙහි පැළඳ සිටීම
පාවහන් සහිත(Leather Sandals,Go Go Boots)හෝ පාවහන් රහිත වීම-දෙපයේ අලංකාරය සඳහා විවිධ ආභරණ දැමීම(Ankle)
සංකේත භාවිත කිරිම
ප්‍රවාහනය

ප්‍රවාහන කටයුතු සඳහා පොදු වාහන භාවිතා විය
පෞද්ගලික වාහන භාවිතයක් නොවු අතර විශේෂයෙන් VW බස් රථ යොදා ගැණින
ඵ් සඳහා හේතු කීපයක් විය
ආර්ථික ලෙස වාසි වීම
වැඩි පිරිසක් ගෙන යාහැකි වීම
පරිසර හිතකාමී වීම
(වායු දුෂණ නොවීම)
සමුහයක් ලෙස දේශියව හා විදේශියව සංචාරය කිරිම ජීවිතයේ ඵක් අංගයක් විය
පොදු වාහන භාවිතය ඵ් සඳහා වැදගත් වුයේය
විවිධ වර්ණයන්ගෙන්මෙම බස් රථ හැඩ කළ අතරම ඵහි සාමයේ සංකේතයද යෙදවිණ
මත්ද්‍රව්‍ය භාවිතය

ජිවිතයේ වැදගත් දේවල්  02 ක් තිබුණි
ඉන් ඵකක් වුයේ මත්ද්‍රව්‍ය භාවිතයයි
සෑම අවස්ථාවකදීම සෑම මොහොතකදීම මත්ද්‍රව්‍ය භාවිතය  සඳහා පෙළඹුණු අතර මර්ජුවානා,LSD,Psilocybin,Mescaline වැදගත් තැනක් ගත්තේය
මර්ජුවානා තරැණ පිරිස් අතර නොමිලේ බෙදා දුන් අතර විලාසිතා සඳහාද භාවිත විය
මත්ද්‍රව්‍ය භාවිතය ආගමික සංකල්පයක් ලෙස යොදා ගැනීමට උත්සහ කළ ඔවුන් ඵ් සඳහා ඇමරිකානු ගෝත්‍රික සංකල්පයක් යොදා ගත්තේය
ඵ් මත්ද්‍රව්‍ය ගැනීම තුළින් දෙවියන් වහන්සේ සමඟ සම්බන්ධ වීමට හැකියාව ලැබෙන බවයි.නමුත් නියමාකාරයෙන්ම මොවුනට අවශ්‍ය වුයේ, යම් වෙනසක් සමාජය තුළ සිදු කිරීමටය
අනන්‍යතාවක් ගොඩනගා ගැනීමටය
කල්ලියක් ලෙස සිටිමින් මත්ද්‍රව්‍ය භාවිතය සිදු කළේය
මත්ද්‍රව්‍ය භාවිතය කෙතරම් ඉහළ ගියේද යත් 1969 දී කැලි‍‍ෆෝනියා රජය මත්ද්‍රව්‍ය තහනම් කිරිමට පියවර ගත්තේය
සංගීතය

මත්ද්‍රව්‍ය මෙන්ම සංගීතයද හිපි සංස්කෘතියේ ප්‍රධාන අංගයක් වු අතර සංගීත‍යේ  විශේෂ ලක්‍ෂණ කීපයකින් යුක්ත විය
තරැණ හැගීම්, ආකල්ප,පෞද්ගලික මත වාද සංගීතය තුළින් ඉදිරිපත් කිරිම
හිපි සංස්කෘතිය ලොවට කියා පෑමට සංගීතය වාහකයක් කොට ගැනීම
උපකරණ භාවිතය සහ කණ්ඩායම් සංගීතය
ජන  සංගීතය,අධී චිත්තවේගි සංගීතය,Acid rock,World beat,නිර්මාණයන් සඳහා යොදා ගැනීම
තමන් විසින් සිදුකළ නිර්මාණයන් හිපි සංගීතයේ දැක ගත හැකි විය
මේ නිසා ඔවුන් තමන්ගේම කතා වස්තු විෂය කර ගත්තේය
සෑම කෙනෙකුටම තමන්ගේම කතාවක් තිබුණි
මෙලෙස තම අදහස් ,සංස්කෘතිය ලොවට ප්‍රකාශ කළ පුද්ගලයින් කීප දෙනෙකු වු‍යේය
Jimi Hendrix-(Rock)
Janis Joplin-(traditional Eastern Music)
Bob Dylan(Grateful Dead And Flok Music)
  
Bob Dylan-"Rolling Stone"-තම නිවෙස සහ පවුල අතැර ආ සැටි මෙම ගීතයෙන් නිරැපණය කරයි
Jimi Hendrix-"Purple Haze"-මර්ජුවානා පිළිබඳවත්"Lucy in the Sky with Diamonds"-LSD අත්දැකීම පිළිබඳවත් නිරැපණය කරයි
දේශපාලනය

දේශපාලනය හිපි සංස්කෘතියේ පැවැත්ම වු අතර වර්ග වාදයට,ජාති වාදයට විරැද්ධ විය
සාමය මෙන්ම නීතී රීතී නොමැති සංස්කෘතියක් ඔවුනට අවශ්‍ය විය
ඇමරිකානු සමාජය තුළ සුදු ජාතිකයින් හමුවේ කළු ජාතිකයින්ට සිදුවන අසාධාරණය පෙන්වා දුන් අතර ඵ් වෙනුවෙන් හඬ අවදි කළේය
ඇමරිකානු වියට්නාම යුද්ධයේදී  ඇමරිකාව විසින් වියට්නාමය තුළ සිදුකරන සිවිල් අයිතිවාසිකම් (කන්තා සහ ළමා) කඩ කිරිම් පිළිබඳ තම විරෝදතාව පල කළ අතර ඵ් වෙනුවෙන් නැගී සිටීමට සමත් විය
වියට්නාමය පරාජය වනු දැක ආකල්පමීය රැකුලක් ලබා දුනි
ඵ් සඳහා විරෝධතා ව්‍යාපාර ගෙන ගියේය
ඊට බුද්ධිමතුන්,ශිෂ්‍යයන් සහභාගි විය
මොවුනට මෙතුළින් යමක් දිනා ගැනීමට හැකියාව ලැබුණි
ඵ් වියට්නාම යුද්දයට ඇමරිකාව මැදිහත් නොවීම හා යළි සොල්දාදුවන් ඇමරිකාවට ගෙන්වා ගැනීමටය
‍දේශපාලනික ලෙස මානව අයිතීන් කඩ කරනවානම් ලොව කොයි රටක් උවත් ඵ් සම්බන්දව කතා කළ යුතු යැයි පෙන්වා දුන්නේය
මේ නිසා ජාත්‍යාන්තර අවධානයට හිපි සංස්කෘතිය යොමු විය
ඇමරිකානු සමාජය තුළ පවතින දුෂණය,වංචාව සහ බලකාමයට ඵරෙහිව කොළොනි ගොඩනගා ගත්තේය
දර්ශනය

ඔවුනටම අනන්‍යවු දර්ශනයක් තිබුණි
සෑම ආගමක ඇති සංස්කෘතික විවිධත්වයට කැමැත්තක් දැක්වීය
බුදුන් වහන්සේ ,යේසුස් වහන්සේ,ගාන්ධී යන ආගමික නායකයින්ගේ දර්ශනයන් තුළ ඇති යම් යම් දාර්ශනික මතවාද තම දර්ශනයට යොදා ගත්තේය
යැදීම්,කන්නළවු කිරීම් ,පල්ලී වෙත යෑම් හිපි දර්ශනයේ නොතිබුණි
ස්ත්‍රි පුරැෂ සමාජ භාවය හිපි සංස්කෘතියේ දැකිය නොහැකි විය
පුරැෂයා මෙන්ම ස්ත්‍රියද ඵක හා සමාන වු අතර සමාන කර්යයන් සිදු කළේය
අසීමිත ලිංගික නිදහසක් (ද්වී ලිංගික සහ සම ලිංගික)තිබුණි
විවාහය සඳහා ප්‍රබල විරෝදයක් දැක්වු අතර විවාහය යනු ස්ත්‍රින් වහල් භාවයට පත්කරන ක්‍රමයක් ලෙස හදුන්වා දුනි
තවත් වටෙක විවාහය යනු ,සංසර්ගය සහ සන්තෘෂ්ටිය පිළිබඳ අදහසක් බැවින් දෙදෙනා කැමති නම් ඵක්ව ජීවත් වීම  හෝ වෙන්ව යා හැකි විය
ඵක් ස්ත්‍රියකට හෝ පුරැෂයෙකුට සීමා නොවී කීප දෙනෙකු ඇසුරැ කිරීමට නිදහස තිබුණද කල් යත්ම සමාජ ප්‍රශ්න වැඩි විය
තාරැණ්‍යය,වගකීම් විරහිත බව සහ විනෝදය ,හිපි සංස්කෘතිය වෙලා ගත්තද 1980 පසු යුගයේ ප්‍රබල සංස්කෘතික බිඳ වැටීමකට ලක්වනු පෙනේ
කෙසේ වුවත්, හිපි සංස්කෘතියේ බලපෑම පසු කාලීන තාරැණ්‍යය කෙරේ බලපා ඇත් බැව් ජාත්‍යාන්තර විලාසිතා ක්‍ෂෙත්‍රය දෙස බැලීමේදී පෙනී යයි
පසු කාලීනව හිපි සංස්කෘතිය  Big brother,Big man ලෙසඳ හදුන්වනු ලැබිණ
අඩවියෙන් බැහැර පිටු
Womens clothing Dresses  Fashion
Womens Love
From Hippie to New Ager
NEIL YOUNG LYRICS
කාර්මික ව්‍යසන යනු කාර්මික හා තාක්‍ෂණික හේතු නිසා ඇති විය හැකි ව්‍යසනවේ
මේවා න්‍යෂ්ටික  විකිරණ, හානිකර වායු කාන්දු විම්,පිපිරීම් හෝ ගිනිගැනිම් නිසා සිදුවිය හැකිය
මෙසේ න්‍යෂ්ටික විකිරණ විෂ වායු   පරිසරයට එක්විමෙන් විවිධ ආපදා ලෝකයේ සිදුවේ
- 1984 භෝපාල් සද්ධිය, 1986 චර්නොබිල් සිද්ධිය

ලෝකයේ කාර්මික ආපදා පිළිබඳ ඉතිහාසය 16 හා 17 වන සියවස් වල සිදුවූ කාර්මික විප්ලවය  තෙන් දිව යයි
16 හා 17 වන සියවස් වල සිදුවූ කාර්මික විප්ලවයේ පදනම වූයේ  තාක්‍ෂණික වෙනස්කම් වලට අනුව ධනවාදය වර්ධනය කිරීමයි
මේ හේතුවෙන් කාර්මික  විප්ලවත් සමඟ යුරෝපා රටවල් තරඟකාරී ලෙස නව තාක්‍ෂණික සොයාගැනීම් වලට යොමු විය
මේ තත්‍වය තුළ 1945 සිට කාර්මික ආපදා සිදුවිම ඉහළ ගොස්  ඇත
මුල්කාලිනව කාර්මික ආපදා වැඩි ප්‍රමාණයක් වාර්තා වූයේ කාර්මීකරණය වූ රටවලිනි
නමුත් වර්තමානය වන  විට මේ
තත්‍වය සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවලද  වර්ධනය වෙමින් පවතියි
20 වන ශත වර්ෂයේ සිදුවූ කාර්මික  ආපදා වලින් 36%න්ම වාර්තා වි ඇත්තේ ආසියා හා ලතින් ඇමරිකා කලාපයේ රටවලිනි
ස්වභාවික ආපදා වලට සාපේක්‍ෂව ලෝකයේ කාර්මික ආපදා සිදුවී ඇත්තේ සුළු පුමාණයකි
එසේම  ස්වභාවික ආපදා වලට සාපේක්‍ෂව කාර්මික ආපදා වලදී සිදුවන විනාශය අඩුය
කාර්මික  පිළිබඳ ඉතිහාසය සලකා  බැලීමේදී විශාලම ආපදාව වාර්තා වන්නේ 1984 භෝපාල් වලිනි
මෙහිදී 4000ක් පමණ මිය‍ගොස් ඇත
1956  කොලොම්බියාවේ පිපිරිමකින් 1118ක් මිය‍ගොස් ඇත
මීටඅමතරව ලෝකයේ තවත් විවිධ ප්‍රදේශවලින් කාර්මික ආපදා  තත්‍වයන් පිළිබඳ වාර්තා වී ඇත
කාර්මික ආපදා පිළිබඳ  සලකා බලන විට මින් පරිසරයට සිදුවන හානියද  අතිමහත්ය
එය පසුකාලීන ස්වභාවික ආපදා ඇතිවීම කෙරෙහි බලපායි
ලෝකයේ සිදුවී ඇති කාර්මික ආපදා

ලෝකයේ කාර්මික ආපදා පිළිබඳ  සලකා බලද්දී වැඩිවශ‍යෙන්ම වාර්තා වී ඇත්තේ විෂවායු හෝ විකිරණ, පිපිරීම් නිසා සිදුවූ ආපදා ය
මෙම වායු අතර හයිඩ්‍රජන් සල්‍ෆයිඩ් (HS), අධික(Co)විමෝචනය, මෙතිල් අයිසො සයනේට් (MIC)මාරක වායුව, සල්ෆර් ඩයොක්සයිඩ් (SO) වැනි වායු  අධික ලෙස කාන්දු වීම මෙතෙක් ලෝකයේ සිදුවි ඇති දරුණු   කාර්මික ආපදා වලට හේතු වි ඇත
මිට සාපේක්‍ෂව පිපිරීම් හා විකිරණ කාන්දු විම් වාර්තා වන්නේ අඩුවෙනි
මෑත කාලීනව ලෝකයේ සිදුවූ දරැණුම කාර්මික ආපදාව වන්නේ 1984 ඉන්දියාවේ සිදුවූ භෝපාල්  සිද්ධියයි
නමුත් තාර්මික ආපදා පිළිබඳ ඊට ඉහතදි සැලකිය යුතු සිද්ධීන් වාර්තා වි තිබේ
1930 මියුස් නිම්නයේ සිදුවූ මාරක වායු  පිටවීමක් නිසා එහි ඇතිවූ ආපදා තත්‍වය ලෝකයේ කාර්මික ආපදා පිළිබඳ ඉතිහාසයේ වැදගත් සිදුවීමකි
‍මෙය සිදුවි ඇත්තේ 1930 දෙසැම්බර් 01දා බෙල්ජියමේ මියුස් නිම්න‍යේය
මේ නිම්නය පුරා පැතිරුණු ධාරා ඌෂ්මක සහිත වානේ කම්හල්,ඊයම්  කම්හල්,විදුරු කම්හල් හා සල්‍ෆියුරික් අම්ල නිපදවන කම්හල් ආදිය නිසා මේ ප්‍රදේශය විශාල ලෙස කාර්මීකරණය වී තිබිණි
දෙසැම්බර් 01දා සිට සතියක් පුරා නිම්නයේ පැවති තාප ප්‍රතිලෝම ස්ථරය නිසා එම කාර්මික මධ්‍යස්ථාන වලින් පිටවූ විශාල සාන්ද්‍රණ ප්‍රමාණයක් මියුස් නිම්නය පුරා පැතිරි ගියේය
සතියක් පුරා නිම්නයේ පැවති මෙම තාප ප්‍රතිලෝම ස්ථරය නිසා ගවයින්දමිනිසුන්ද 60කට අධික  ප්‍රමාණයක් මිය ගියේය
මෙම මරණ වලට හේතු වූ ප්‍රදධනතම වායුව සල්ෆර් ඩයොක්සයිඩ් බව සොයා ගෙන තිබේ
1950 වසරේ මෙක්සිකෝ නගරයෙන්ද කාර්මික ආපදා තත්‍වයක් වාර්තා වි තිබේ
මෙම තත්‍වයට හේතුවී ඇත්තේ කර්මාන්තශාලාවකින් අධික ලෙස හයිඩ්‍රජන් සල්ෆයිඩ් විමෝචනය වීමයි
මෙම ආපදා තත්‍වය වාර්තා වී ඇත්තේ 1950 නොවැහම්බර් 23,24 දිනවලය
මෙහිදී හයිඩ්‍රජන් සල්ෆයිඩ් විමෝචනය වි ඇත්තේ ස්වභාවික වායුව උපයෝගී කරගෙන හයිඩ්‍රජන් සල්ෆයිඩ් නිෂ්පාදනය කරන කර්මාන්තශාලා වලිනි
මෙම වයුව දින දෙකක් අවට නිවාස තුළට වෑස්සිම නිසා සෑමවයස් ඛාණ්ඩයකම ජනයා මීට ගොදුරු විය
මේ අවස්ථාවේදී අදාල ප්‍රදේශයේ ජනයා සිදුවීම වනවිට නින්දේ සිටි නිසා තත්‍වය තවතවත් දරුණු වී ඇත
මෙසේ අධික ලෙස  විමෝචනයවූ හයිඩ්‍රජන් සල්ෆයිඩ්  නිසා හ්වසන උද්දීපනය සමඟස්නායු පද්ධතිය අක්‍රිය වී මිනිසුන් 320ක් පමණ ආරෝග්‍ය ශාලාවලට ඇතුළත් කළ අතර තවත් 22ක් මරුමුවට පත් වී ඇත
එසේම 1952 ලන්ඩන්හි ඇතිවූ කාර්මික ආපදාකින් විශාල ජිවිත හානි ප්‍රමාණයක් සිදුවිය
1952 දෙසැම්බර් 05 සිට 09 දක්වා ලන්ඩන් නුවර සුදුපැහැති ධූමිකාවකින් වැසී ගොස්  උෂ්ණත්‍ව ප්‍රතිලෝමනයක් ඇති විය
ගෙවල් උණුසුම් කිරිමට හා විදුලිය නිෂ්පාදනයට ගල් අගුරු බහුල ලෙස භාවිතා වීමෙන් මුදා හැරුණු අංශූන් හා සල්ෆර් ඩයොක්සයිඩ් නිසා එය කළු ධූමිකාවක් බවට පත් විය
1952න් පසු මෙවැනි තත්‍වයන් හයවරකට වැඩි සංඛයාවක් ඇති වි තිබේ
1953 නිව්යෝක් නගරයද මෙවැනි වායු දූෂක සිදුවිම් රැසකට  මුහුණ දි ඇති අතර 1966 හටගත් ස්මොග් පටලය මගින් 168 දෙනෙක් මියගොස් ඇත
මෙහිදි මෙම මරන වලට හේතු වූ ප්‍රධාන වායුව සල්ෆර් ඩයොක්සයිඩ්ය
මෑත කාලීනව ලෝකයේ සිදුවූ දරුණුම කාර්මික ආපදාව වන භෝපාල් සිද්ධිය වාර්තා වුයේ 1984 දෙසැම්බර් 03දාය
යුනිවස් කාබයිඩ් කර්මාන්ත ශාලාවේ ගබඩා තටාක තුනකින් මෙතිල් අයිසො සයනේට් යන මාරක වායුව කාන්දු වීම මේ තත්‍වයට හේතු විය
මෙතිල් අයිසො සයනේට් යනු කාබනේට් වර්ගයේ කෘමිනාශක නිෂ්පාදනයේදි භාවිතා කරන අතරමැදි ද්‍රව්‍යයකි
මෙම සිදුවිම වන විට තවදුරටත් භාවිතා කිරීමට මෙතිල් අයිසො සයනේට් වායුව තටාක වල ගබඩා කර තිබිණි
මේ අවස්තාවේදී  4000ට අධික ප්‍රමාණයක් මියගොස් ඇති අතර 3000ට අධික ප්‍රමාණයක් තදබල ලෙස රෝගාතූර වි ඇත
මෙතිල් අයිසො සයනේට් ආශ්වාස කිරීම නිසා ඇස්වල දැවිල්ලක් හටගන්නා අතර පෙනහළු වලින් ඔන්සිජන් බැහැර විමෙන් හුස්ම සිරවී මරණය සිදුවේ
මෑත කාලීනව සිදුවූ තවත් කාර්මික ආපදාවක් නම් 1986 චර්නොබිල්හි ඇති වූ කාර්මික ආපදාවයි. මෙය සිදු වූයේ 1986 අප්‍රේල් 29 දාය
මෙය දැනට යුක්රේනයට අයත් පෙර පැවති සෝවියට් සංගමයේ චර්නොබිල්හි ස්ථානගත කරන ලද  න‍‍්‍යෂ්ටික ඉන්ධන මධ්‍යස්ථානයේ ඇතිවූ  ආපදා  තත්‍වයකි
මෙම අනතුර සිදු වුයේ 
ප්‍රතිකාරකය ද්‍රවායනයව වීමෙනි
සිසිලන පද්ධතියේ ඇනහිටිමක් සිදුවිමෙන් විකිරනශීලී  න‍‍්‍යෂ්ටික ඉන්ධන ද්‍රවාංකය තෙක් අධිකව රත් වීමෙන් ද්‍රවායනය සිදු විය හැකිය
උණු වූ විකිරනශීලී  න‍‍්‍යෂ්ටික ස්කන්ධය ප්‍රතිකාරකය  පතුලේ ද්‍රව වූ විට එහි පතුල හරහා තාපය හා විකිරණ ‍පොළවට කාන්දු වීමේ අවදානමක් ඇතිවී භූගත  ජල මට්ටමද අපවිත්‍ර කරයි
ඉන්ධන කූරු  ආවරණය කළ ද්‍රව්‍ය මිණිරන් වීම  ආපදා  තත්‍වය උග්‍ර වීමට තවතවත් හේතු විය
මෙම  හදිසි ආපදාවෙන් මහජනයාට ක්‍ෂණික හෝ උග්‍ර බලපෑමක් ඇති නොවුණි
නමුත් දිගුකාලීනව දරුණු ප්‍රතිඵල ඇති විය හැකිය
මෙම ආපදාව නිසා ඒ අවට කලාපයෙන් ඉවත් කරනු ලැබූ 135000ක් ජනතාව මින් දරුණු ප්‍රතිවිපාක ලැබීය
මෙම ප්‍රදේශයේ තවත් වසර 70ක කා‍ලයක් පුරා විකිරණයේ ප්‍රතිවිපාක පවතිනු ඇතැයි විශේෂඥයින් පවසයි
මීට අමතරව තවත් කාර්මික ආපදාව ලෝකයේ සිදුවි ඇති අතර ඉහත සිදුවිම් ඉන් කිහිපයකි
කාර්මික ලෝකයේ සංවර්ධනයත් සමඟ කාර්මික ආපදාව වර්ධනය වෙමින් පවතියි
කාර්මික ආපදා මගින් ඇති කරන බලපෑම්

මානවයාට ඇති කරන බලපෑම්
                                  
කාර්මීකරණ ක්‍රියාවලියත් සමඟ ලෝකය පුරා කර්මාන්තශාලා ව්‍යාප්ත විය
එසේම මෙම කර්මාන්තශාලා වලින් පරිසරයට විවිධ වායූ වර්ග නිකුත් වීමද ඊට සමාන්තරව වර්ධන‍ය විය
මේ කර්මාන්තශාලා වලින් නිකුත් කළ බොහෝ වායුන් විෂ සහිත වූ අතර ජීවීන්ට අහිතකර විය
මෙම වායුන් අධික ලෙස විමෝචන‍ය වීමෙන් ඇති වූ  කාර්මික ආපදා තත්‍වයන් විශාල වශයෙන් ජීවිත හානි සිදුවීමට හේතු විය
ඇතැම් කාර්මික ආපදා වලදී සිදුවූ ජීවිත හානි ප්‍රමාණය දහස් ගණන් විය
ඊට අමතරව තවත් විවිධ රෝගාබාධ තත්‍වයන්ට ලක් වන පිරිස අති මහත්ය
මෙසේ ඇතිවන රෝගාබාධ තත්‍වයන්අතර උග්‍ර ශ්වසන ආබාධ,පෙනහළු ක්‍රියාකාරීත්‍වය 
හීන විම,පෙනහළු පිළිකා,දෘෂ්‍යාබාධ,ශක්තිය හීන වීම ප්‍රධාන වේ
න‍‍්‍යෂ්ටික විකිරණ හා විෂ වායුන්අධික ලෙස විමෝචන‍ය වීමෙන් ඊට ගොදුරැ වන පුද්ගලයින් තුල විවිධ ජානමය ආබාධ හට ගනී
කාර්මික ආපදා නිසා ඇතිවන බලපෑම් වලින් වඩාත්ම භයානක තත්‍වයන්ට මුහුන පෑමට සිදුවන්නේ ගර්භණී මවුවරුන්ට හා කුඩා දරුවන්ටය
එහිදී කාන්තාවන්ගේ ප්‍රජනන පද්ධතියේ  වෙනස්විම් හා ආබාධ ඇති වීම, අංගවිකල දරු උපත් සිදුවීම යනාදී ඉතා අයහපත් ප්‍රතිඵල ඇතිවේ
කාර්මික ආපදා හේතුකොටගෙන මර්ත්‍යතාව ඉහළ යාම පැහැදිලිව දැක ගත හැකිය
එසේම විවිධ රෝගාබාධ හේතුවෙන් හා මර්ත්‍යතාව ඉහළ යාම හේතුවෙන් සඵලතාවය ඉහළ යාම ද සිදුවිය හැකිය
මෙය රටක ජනසංඛ්‍යාව වෙනස් වීම කෙරෙහි සෘජුවම බලපාන අතර එහි අතුරු ප්‍රතිඵලයක් ලෙස මේ තත්‍වය රටක ආර්ථික,සමාජ සුභසාධනයන් කෙරෙහි ද බලපෑම්  ඇති කරයි
පරිසරයට  ඇති කරන බලපෑම්
                                  
කාර්මික ආපදාවන් සිදුවිම තුළින් විවිධ අංශ කෙරෙහි අහිතකර බලපැම් ඇතිවේ
ඒ අතර පරිසරයට  ඇති කරන බලපෑම විශාලය
කාර්මික ආපදාවන් හේතුවෙන් පරිසරය කෙරෙහි අහිතකර අන්දමින් බලපානු ලබන තත්‍වයන් කිහිපයක් හඳුනා ගත හැකිය
කාර්මීකරණය හේතුවෙන් පිටවන විෂවායු  නිසා ඇතිවන  පාරිසරික ගැටලු අතර
අම්ල වැසි ඇති වීම
'මිහිමඬල උණුසුම් විම
හරිතාගාර ආචරණය   ප්‍රධාන තැනක් ගනී
01)අම්ල වැසි ඇති වීම
                                               
කර්මාන්ත ශාලා වලින් පිටවන කාබන්ඩයොක්සයිඩ් වායුව දිය වීම නිසා වර්ෂා ජලය ස්වභාවිකවම ආම්ලික වේ
ඒ අනුව  වර්ෂා ජලයේ pH අගය සාමාන්‍යය ප්‍රමාණයට වඩා පහළ ගොස්  අම්ල මිශ්‍රිත ජලය වර්ෂාව ලෙස පතිත වීම අම්ල වැසි වශයෙන් හඳුන්වයි.මේ මඟින් පරිසරයට  ඇති කරන බලපෑම් විවිධ වේ
වෘක්‍ෂලතා වනාන්තර විනාශ වීම
ආම්ලික  වර්ෂා ජලය ජලාශ වලට එක්වීමෙන් ජලජ ජීවීන් විනාශ වීම
හුණුගල් වැනි පාෂාණ දිය වීම
 ලෝහමය ඉදිකිරීම්, ප්‍රතිමා, නටඹුන් වැනි දෑ විනාශ වීම
පසේ  ආම්ලික ස්වභාවය ඉහළ යෑමෙන් ශාකවල ඛනිජ අවශෝෂණය කෙරෙහි බලපෑම් ඇති වීම

02)හරිතාගාර ආචරණය 
                 
වායුගෝලයේ ඉතා සුළු වශයෙන් පවතින විරල වායු ලෙස  හඳුන්වන  කාබන්ඩයොක්සයිඩ්  මීතේන්, කාබන් මොනොක්සයිඩ්, නයිට්‍රඩන් ඔක්සයිඩ් මෙන්‍ම ක්ලෝරො ෆ්ලෝරො කාබන් වැනි වායු පරිසර පද්ධතියට දැඩි  බලපෑම් ඇති කරයි
මෙම විරල වායු හරිතාගාර  වායු ලෙස හඳුන්වයි.කර්මාන්ත ශාලා වලින් පිටවන වායු තුළ මෙම හරිතාගාර වායු අඩංගුය
මේ හේතුවෙන් හරිතාගාර  වායු මට්ටම ඉහළ ගොස්  පහළ වායුගෝලය තුළ දිගු තාප විකිරන සිරවීම වැඩිවීමට 
බලපායි
03)මිහිමඬල උණුසුම් විම
                            
කාර්මීකරණ ක්‍රියාවලියේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස මිහිමඬල උණුසුම් විම හේතුකොටගෙන විවිධාකාර පාරිසරික අර්බුද ගණනාවක් උද්ගත වී තිබේ
ඒ අතර 
කාලගුණික හ දේශගුණික විචල්‍ය
ශාක හා සත්‍ව ව්‍යාප්තිය වෙනස් වීම
අයිස් කඳු දිය විම
මුහුදු ජල මට්ටම ඉහළ යාම
සාගරික ආම්ලික මට්ටම වෙනස් වීම
කොරල්පර විරංජන        

ආදිය ප්‍රධාන වේ
කාර්මික  ආපදා කලමනාකරණය
                      
කාර්මික ආපදා  කාර්මික විප්ලවයෙන් පසුව මුල් කාලයේදි කාර්මීකරණයට ලක්වූ යුරෝපා රටවලට පමණක් සීමා වූ ප්‍රශ්නයක් වුවත් වර්තමානය වන ව්ට එය ලෝක ව්‍යාප්ත ප්‍රශ්නයක් තෙක් පුළුල් වී තිබේ
මීට බලපාන හේතු සාධක සංකීර්ණ හා බහුවිධ නිසා ඉන්මිදීමට භාවිතා කරන උපක්‍රම ද සරල තනි තනිමැදිහත් වීම් ඉක්මවා යා යුතුය
කාර්මික ආපදා වලින් සිදුවන හානි වළක්වා ගැනීමට හෝ අවම කිරීමට  කාර්මික ආපදා කලමනාකරණය ඉතා වැදගත් වේ
මේ සඳහා ගත හැකි ක්‍රියාමාර්ග අතර වැදගත් කිහිපයකි
එනම්,

ආපදා කලමනාකරණ මධ්‍යස්ථාන පිහිටුවීම
කාර්මික ආපදා කලමනාකරණ සැලැස්ම  ක්‍රියාත්මක කිරීමට සාමාජික රටවල් පෙළඹවීම
කාර්මික ආපදා පිළිබඳ අධ්‍යයනය, පුහුණුව හා පරීක්‍ෂණ දියුණු කිරීම
ශිල්පීය ක්‍රම භාවිතා කරමින් කාර්මික ආපදා කලමනාකරණය කි
කාර්මික ආපදා කලමනාකරණ සැලැස්ම ප්‍රායෝගික හා ඉහළ ප්‍රමිතියකින් යුතුව ක්‍රියාත්මක කිරීම හා ඒ සඳහා ප්‍රජාවේ දායකත්‍වය උපරිමයෙන් ලබා ගැනීම
                        
ඉන්දියාවේ සිදුවූ  භෝපාල් සිද්ධියෙන්  පසු  "තිරසාර කාර්මික සංවර්ධනය" යන                                                                             තේමාවකින්                                                                                                                                                                                                                                                                                    
යුතු සැලැස්මක් ක්‍රියාත්මක කිරීමට 2007දී ආපදා කලමනාකරණ ව්‍යාපෘතිය යටතේ හදුන්වා දෙන ලදී
මෙමආපදා කලමනාකරණ ව්‍යාපෘතිය යටතේ හදුන්වා දෙන ලද වැඩසටහන් ජාතික ආපදා කලමනාකරණ මාර්ගෝපදේශයන් සමඟ ඒකාබද්ධ වී ඇත
කාර්මික ආපදා වැළැක්වීමට පවතින පුහුණු ආයතන ශක්තිමත් කිරිමට මෙන්ම හදිසි  ආපදා අවස්ථාවන්හි ක්‍රි‍යාත්මක වීමට සැලසුම් කිරීම, ආරක්‍ෂා වීම, නිර්ණය කිරීම හා  හදිසි  ආපදා අවස්ථාවනහි දැනුවත් කිරීම අදිය සඳහා පුහුණු ආයතන පිහිටුවීමටද මෙහිදි අවධානය යොමු විය
නිගමනය
      
ලෝකයේ කාර්මික ආපදා පිළිබද අවදානය යොමුකිරිමේදී එහි ආරම්භය බොහෝදුරට සිදුවී ඇත්තේ කාර්මීකරණ‍යත් සමඟය
කාර්මීකරණ‍යත් සමඟ විවිධ  කාර්මික තාක්‍ෂණික හේතු මත න‍‍්‍යෂ්ටික විකිරණ විෂ වායු කාන්දු විම් පිපිරීම් හා ගිනිගැනිම් හේතුකොටගෙන ලෝකයේ කාර්මික ආපදා ඇතිවී තිබේ
මෙම ආපදාවන්ට  බොහෝ දුරට හේතු වි ඇත්තේ හයිඩ්‍රජන් සල්‍ෆයිඩ්, අධික කාබන්ඩ‍යොක්සයිඩ්  විමෝචනය, මෙතිල් අයිසො සයනේට් මාරක වායුව, සල්ෆර් ඩයොක්සයිඩ්  වැනි වායු  අධික ලෙස කාන්දු වීම යි
ලෝකයේ කාර්මික ආපදා ඇතිවිම කෙරෙහි බොහෝදුරට හේතු වි ඇත්තේ ධනවාදී ආර්ථිකය තුළ රැඳී සිටීමට මිනිසා දුර දිට නොබලා ගනු ලබන අදූරදර්ශී තීරණයි
කෙසේ වුවද කාර්මික සංවර්ධනයත් සමග වර්ධනය වන කාර්මික ආපදා හේතුකොට ගෙන මානවයාට මෙන්ම පරිසරයටද ඇතිවන ආපදා පාලනය කිරීමට විධිවිධාන ගත යුතුය
එසේම එය රාජ්‍ය මටිටමින් මෙන්ම ආයතන මටිටමින්ද සිදු වි‍ය යුත්තකි
මූලාශ්‍ර
  
අතුකෝරල දයාරෝහණ,"පරිසරය රැක ගත හැකි මඟ",1998,ශික්‍ෂා මන්දිර ප්‍රකාශන,බොරැල්ල,කොළඔ 08.
ධනපාල ඒ.එච්.,"මිහිමඬල උණුසුම් වීම හා දේශගුණික වෙනස්වීම",2008,සරසවි ප්‍රකාශකයෝ,නුගේගොඩ
අධ්‍යාපන ප්‍රකාශන දෙපාර්තමේන්තුව,"පාරිසරික භූගෝල විද්‍යාව",1996,විජය මුද්‍රණාලය,මීගමුව.
අධ්‍යාපන ප්‍රකාශන දෙපාර්තමේන්තුව,"විද්‍යාව",2007,කරුණාරත්න සහ පුත්‍රයෝ,හෝමාගම
අඩවියෙන් බැහැර පිටු
Chronology of Industrial Disasters
Industrial Disasters of the Twentieth Century
Improving community responses to industrial disasters 

කාර්මික ව්‍යසන
පැරණි ශ්‍රී ලංකාවේ කලා ප්‍රබෝධය සම්බන්ධයෙන් මහනුවර සම්ප්‍රදායයේ සිතුවම් සුවිශේෂි වෙයි
මහින්ද සෝමතිලකගේ අදහසට අනුව පැරණි ශ්‍රී ලංකාවෙහි චිත්‍ර කලාවේ අවධිකරණය යුග පහකට ඛෙදේ
ඉන් පළමු වැන්න ක්‍රී
පූ දෙවන සියවසට අයත් සිතුවම් ලෙසින් ද,දෙවැන්න ක්‍රී
ව පස්වන සියවසේ සිට එකොළොස් වැනි සියවස දක්වා කාලයෙහි සීගිරිය,හිඳගල,දිඹුලාගල,මිහින්තලය,මහියංගනය ආදි ස්ථානයන් හි සිතුවම් ද තෙවැන්න ලෙස ක්‍රි
ව දොළොස්වන සියවස අවට කාලයේ තිවංක පිළිමගෙය,ගල්විහාරය,දිඹුලාගල මරාවිදියෙහි සිතුවම් ද සිව්වැන්න ලෙසින් ක්‍රී
ව දහතුන හා දාහත සියවස අතර කාලයේ ගඩලාදෙණි විහාර ශිඛරයේ ඇති සිතුවම්ද පස්වැන්න දහඅට හා දහනව වැනි සියවස් කාලය අතර මහනුවර සම්ප්‍රදායයට අයත් සිතුවම්   ලෙසින් මේ අදියරයන් දක්වා තිබේ
මෙලෙස හදුන්වනු ලබන අවධිකරණය දේශපාලනික අවධිකරණයක් ලෙසින් හැඳින්විය නොහැකි බවත් එය කලාවෙහි ශෛලීන් හි ඇති වූ වෙනස්කම් හෝ ආවේණික ලක්ෂණ මත පදනම්ව ගොඩනගන ලද්දකි
එසේ වූවත් සම්ප්‍රදායන් අතර පොදු සාම්‍යකරණයක් දෘශ්‍යමාන වන අවස්ථාවන් ද විරල නොවේ
තිවංක පිළිමගෙයි සිතුවම් හා දහඅට,දහනවවන සියවස් වල මහනුවර සම්ප්‍රාදායයේ සිතුවම් අතර ඇත්තේ ඛෙහෙවින් සමාන ශෛලියකි
බිත්ති පෘෂ්ඨය තීර කිහිපයකට ඛෙදා ඒ මත අඛණ්ඩ කථන ක්‍රමය යොදා ගනිමින් පොදු ආකෘතියක් ලෙසින් සැලකිය හැකි ක්‍රමයක් මත මෙම සිතුවම් ඇඳ තිඛෙනු දැකිය හැකි වේ
ඒ අනුව දොළොස් වන සියවසට අයත් පොළොන්නරු සමයෙහි බලපෑම ක්‍රි
ව 13 වන හා 17 වන සියවස අතර කාලයටත් එකී බලපෑම පැහැදිළිවම මහනුවර සම්ප්‍රදායයේ චිත්‍ර කලාවන්ටත් බලපා ඇති බව කිවයුතුය
මෙසේ පූර්ව අවදීන් හි චිත්‍රකලා සම්ප්‍රදායයන් සමඟ සාම්‍යයක් පැවතියද මහනුවර සම්ප්‍රදායය ඊටම ආවේණික වූ ලක්ෂණයන්ගෙන් ද බැහැර නොවේ
එසේම පොළොන්නරු, දඹදෙනි හා අනෙකුත් තදාසන්න රාජ්‍ය සමයන්හි සිතුවම් හි ලක්ෂණයන් ඉක්මවා යනු ලැබූ දැඩි ශෛලිගත ස්වාභාවයක් මහනුවර සම්ප්‍රදායය තුළින් ඉස්මතු වී පෙනෙයි
මහනුවර හා තදාසන්න ප්‍රදේශ කේන් කොට ගෙන ඇරඹි සිතුවම් කලාව තවදුරටත් කෙසේ ව්‍යාප්ත වූයේ ද යන්නත් එසේ ව්‍යාප්ත වීම උදෙසා බලපෑ දේශපාලනික හා ආගමික පිටුබලය කෙතරම් ද යන්න තවදුරටත් සලකා බැලිය යුතු වේ
මහනුවර රාජධානිය සාමාන්‍ය ව්‍යවහාරයෙන් ඉතිහාසයේ අඳූරු යුගය ලෙස හදුන්වනු ලබයි
මහනුවර රාජධානියෙහි මුල් කාලීන පාලකයන් වූ සේනාසම්මත වික්‍රමබාහු (ක්‍රි
ව 1459 - 1511),ජයවීර (ක්‍රි
ව 1511 - 1551), කරළියැද්දේ බණ්ඩාර (ක්‍රි
ව 1551 - 1581), පළමුවැනි රාජසිංහ (ක්‍රි
ව 1581 - 1591)හා දෙවන රාජසිංහ (ක්‍රි
ව 1629 - 1687)ආදී රජවරුන්ගේ පාලන කාලය තුළ උඩරට රාජධානිය අභ්‍යන්තර අවුල් වියවුලට හා විදේශ ආක්‍රමණයන්ගේ තර්ජනයට පත් දේශපාලනික වශයෙන් අස්ථාවර කාල වකවානුවක් විය
මේ කාලය තුළ ආගමික හා සංස්කෘතික ප්‍රබෝධයක් ඇති වුණි නම් එය ඉතා සීමාසහිත ආකාරයෙන්ය
උඩරට රාජධානිය මුල් අවධියෙහි දේශපාලනික වශයෙන් අස්ථාවර වූ බැවින් කලාව හා විනෝදාස්වාදය යන්න අත්පත් කර ගැනීමට අසීරු අංගයක් බවට පත් විය
ඉනික්බිති රාජ්‍යත්වයට පැමිණි නායක්කාරවරුනටද මෙකී තත්ත්වය මෙලෙස බලපානු ලැබූවද ඔවුන් ජනයාගේත්,සංඝයාගේත් නොමද සහය ලබාගැනිමේ අරමුණින් සිය විජාතික භාවය වසා ගැනීමේ උපක්‍රමයක් ලෙසින් වියවුලේ සිට වුවද කලාවන් සඳහා අනුග්‍රහය දක්වන්නට විය
කෝට්ටේ රාජධානිය බිඳ වැටීමෙන් අනතුරුව මහනුවර නිතැතින් ම බෞද්ධාගම ආරක්ෂා කරනු ලැබූ ස්ථානය විය
එහි රජු බෞද්ධාගමේ ප්‍රධාන ආරක්ෂකයා බවට පත් විය
මෙම සම්ප්‍රදායය තවදුරටත් ස්ථාපිත කරනු වස් නායක්කාර් වංශික රජවරු ද උඩරට රජ කළ බෞද්ධ පාලකයින් මෙන් ක්‍රියා කරන්නට වූහ
එවැනි වෑයමක ප්‍රශංසනීය මෙහෙයක් කීර්ති ශ්‍රී රාජසිංහ රජුගේ කාලයේදී මහනුවර රාජධානිය ලැබූ පුනර්ජීවනයෙන් පෙනී යයි
වැලිවිට සංඝරාජ හිමියන්ගේ අනුශාසනයත් කීර්ති ශ්‍රී රජුන්ගේ අග්‍රදායකත්වයක් එක් වීම සමඟ මහනුවර රාජධානිය පුරා බෞද්ධාගමික පුනර්ජීවනයක් සේම සංස්කෘතික පුනර්ජීවනයක් ද ඇති විය
මල්වතු විහාරය,ගංඟාරාමය,දෙගල්දොරුව වැනි විහාරාරාම අලූතින් නිර්මාණය වීමත් රිදී විහාරය,මැදවෙල,සූරියගොඩ හා දළදා මාලිගාව ආදිය ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීම මේ අවධියේ කලාත්මක ක්ෂේ්ත්‍රයේ ඇති වූ වැදගත් සිදුවීම් ලෙස සැලකිය හැකිය
ගෘහ නිර්මාණාක්මක අංශයේ නිමවුම කෙරෙහි පමණක් නොව බිතුසිතුවම් කලාවටද කීර්ති ශ්‍රී රජුගෙන් ලැබුණු විශිෂ්ට අනුග්‍රහය නිසා උඩරට රාජධානි සමයට අයත් බිතුසිතුවම් වලින් වැඩි ප්‍රමාණයක් නිර්මාණය කරන ලද්දේත් එම සිතුවම් කලාවේ උච්චතම අවස්ථාව උදාවූයේත් මෙකල දී බව පෙනේ
එකී පුනර්ජීවනය උඩරට රාජධානියෙන් බැහැර ප්‍රදේශයන්හි සිතුවම් කලාවටද බලපෑමක් සිදු කරන ලදී
පහතරට සිතුවම් ඔස්සේ තවදුරටත් එය විමසා බැලීමට මෙහිදී අපේක්ෂිතය
මහනුවර සම්ප්‍රදායයේ සිතුවම් තුළින් කුළු ගැන්වෙන තේමාවන් 

සිත්තරකු සතු සිතුවම්කරණ කුසලතාවයේ ප්‍රබල අවිය තේමා භාවිතයයි
තමා ඇඳීමට අරමුණු කොට ගන්නේ කුමක් ද එය ප්‍රේක්ෂකයා වෙත කෙසේ බලපාන්නේ ද යන්න සිත්තරා විසින් විමසා බලනු ලබන්නේ තේමාව පදනම් කොට ගනිමින්ය
තේමාවක් යොදා ගනිමින් සිතුවම්කරණයෙහි යෙදීම තුළ කිසියම් නිශ්චිත දිශාවක් ඔස්සේ සිත්තරා ගමන් කරනු ලබයි
එය කිසියම් අනුභූතියක් මත ගොඩ නැගුණක් බවට පත් වේ
තේමා භාවිතය සමඟ සිත්තරා යම් ලෙසින් සිය නිදහස් හස්තය සීමා කිරීමකට ලක්කරනු ලැබුව ද ඒ ඔස්සේ තේමාවට අදාල විනය පවත්වා ගැනීමත් උචිතෝන්නතියත් හුරුකර ගනී
මෙකී හේතු නිසාම සිත්තරෙකු තේමාවක් මත සිතුවම් ඇඳීම විශේෂයෙන් පුරුදු පුහුණු කළ යුතු අංගයක් බවට පත්වේ
එබැවින් තේමාව අධ්‍යයනය කර බැලීම සිතුවම් නැවත නැවත කිවයා බැලීමේ කාර්යයේ දී වඩා වැදගත් අංගයක් බවට පත් වේ
මේ මග යමින් මහනුවර සම්ප්‍රදායයේ සිතුවම් ඇඳීම තුළ සිත්තරා කුමන තේමාවන් යොදා ගන්නේ ද ඒ සඳහා කුමන හේතු බලපානු ලැබුවේ ද යන්න විමසා බැලීමක් සිදු කළ යුතුව ඇත
දහ අට වැනි හා දහ නව වැනි සියවස් දෙක අතර කාලය තුළ සිතුවමට ලක් වූ අනුභූතීන් බෞද්ධ තේමාවන් මත පිහිටා අඳිනු ලැබුවක් බව කීම සාවද්‍ය නොවනු ඇත
මහනුවර සම්ප්‍රදායයේ සිතුවම් කලාව පිළිබඳව දීර්ඝ පර්යේෂණයක නියැලීමෙන් අනතුරුව සෝමතිලකයන් මේ යුගයේ සිතුවම් හි තේමාවන් ප්‍රධාන කරුණු පහක් ඔස්සේ පෙළ ගස්වයි. 

බුදුන්වහන්සේගේ පූර්ව ආත්ම භවයන් විස්තර කෙරෙතැයි සලකන ජාතක කතා,සුවිසි විවරණ හා දස පාරමිතා ඇතුලත් සිතුවම්
බුද්ධ චරිතයේ වැදගත් අවස්ථා මාර පරාජය,සත් සතිය,නාළාගිරි දමනය,බුද්ධ චරිතය සම්බන්ධයෙන් පටාචාරා,මච්චරිය කෝසිය කථාව, සෝරේ‍ය කථාව,මහා කස්පින ජාතකය,නන්දියවත,තෙරසරණ ආදී විශේෂ අවස්ථා
අටමස්ථාන,සොළොස්මස්ථාන ඊට සම්බන්ධ රාජකීය පෙැළැන්ති දායකයින්,විහාර අනුග්‍රහකයින්,සුප්‍රකට තෙරවරු,ශ්‍රක්‍ර,උපුල්වන්,සමන් හා නාථ දෙවිවරු.
නව ග්‍රහ මණ්ඩලය,රාශි චක්‍රය,නැකැත් විසිහත,විසිඅට අපාය පිළිබඳ විශ්වාස නිරූපිත විත්‍ර
අලංකාරික මල් ලියවැල් රටා 

ඇතැම් තැන්හි ඉහත සියලූම තේමාවන් සහිත සිතුවම් වන අතර සමහර තැන් හි එක් තේමාවක් හෝ කිහිපයක් උදෙසා සිතුවම් නිර්මාණය වී තිබේ
ඉහත තේමා පහ පමණ පදනම් කොට ගෙන මහනුවර යුගයේ සිතුවම් පවතින බව මෙයින් කිසි විටෙකත් ධ්වනිත නොවේ
මෙලෙස තේමා වෙන් කොට ගැනීම තුළින් අපේක්ෂිත අරමුණ වන්නේ තව දුරටත් සමීප ලෙසින් සිතුවම් ඇසුරු කිරීමයි
මෙලෙස සිත්තරා සිය සිතුවම්කරණය උදෙසා තේමාවන් තෝරා ගන්නේ නම් එය කුමන හේතුවක් මත සිදු වීද යන්න විමසිය යුතුය
තව දුරටත් එය සම්ප්‍රදායය අනුව යෑමක් ද එසේ නැත්නම් තමාට රිසි තේමාවක් තෝරාගන්නේ ද නොඑසේනම් සිත්තරා සඳහා අනුග්‍රහකයාගේ ඕනෑ එපාකම් බලපැවැත්ම මත තේමා තෝරා ගන්නේ ද යන්න මින් සැලකීමට ලක් කරුණු ලබයි
මහනුවර යුගයේ සිතුවම් ඉන්පෙර යුගයේ සිතුවම් හා ඉන් පසු යුගයේ සිතුවම් සමඟ සැසඳීමේ දී එහි වන වස්තු විෂයෙ හි කිසියම් ස්වාධීන වූත් අනන්‍ය වූත් ලක්ෂණ දරණ බැව් පෙනේ
එකී සාම්‍යයක් ගොඩනඟා ගැනීමට හේතු වන්නට ඇත්තේ පෙර සඳහන් කරනු ලැබූ මහා සම්ප්‍රදායයෙන් හා සම්භාව්‍ය සිතුවම්කරණ වරපටින් මිදී චූල සම්ප්‍රදායයක රැදී සිය අභිලාෂ ඉටුකර ගැනීමට තිබූ ශක්‍යතාවය මතය
සම්භාව්‍ය සම්ප්‍රදායය මත නොසිට ස්වාධීන මඟක යමින් ඔවුන් තෝරා ගනු ලැබූ තේමාවන් එකළ සමාජය තුළ කිසියම් ලෙසින් සම්භාවිත වූ සංකල්පයන් සංකේතවත් කරනු ලබයි
එබැවින් සිත්තරුන් සිතුවම් සඳහා තේමාවන් තෝරා ගැනීමේ දී පැවති සමාජ ක්‍රමයට අනුකූල වන පරිදි සිය තෝරා ගැනීම් සිදු කළ බව පෙනේ
එවැනි සමාජ සංකේත උකහා ගැනීමට සිත්තරා ගත් වෑයම තුළ ජාතක කථා කෙරෙහි ඇත්තේ වඩා වැඩි නැඹුරුතාවයකි
මෙය අනුරාධපුර යුගයේ පටන් පැවත එන ක්‍රමයක් ලෙස විකාශනය වුව ද එහි උත්කෘෂ්ට අවධියට පත් වීමේ භාග්‍යය මහනුවර යුගය විසින් සාකල්යයෙන්ම අත්කර ගනී
සිතුවම්කරණය තුළ සිත්තරා පන්සිය පනහක් වූ සමස්ත ජාතක කථා තුළින් තෝරා ගන්නා ලද කථා තේමාවන් පමණක් සිතුවමට නැග ඇති බැව් පෙනේ
පොදුවේ ගත් කළ මේ යුගයේ සිතුවම් අතර දැක්වෙන ජාතක කථා ලෙස 

වෙස්සන්තර,දහම්සොඩ,දේවධර්ම,මණිචෝර,කට්ඨාහරී,තේලපත්ත,සාම,කුස,වම්පෙය්‍ය,මහා කප්පිකන,චුල්ලධම්පාල,සස,විදුර,මච්චරිය කෝසීය,කස්සප පදමානවක,මහා පදුම,උරග,සුතසෝම,සත්තුභත්ත,විසයිහ,සිව්,චුල්ලධනුද්දර,ශීලව,ඛන්තිවාද,ඡජද්දන්ත,මහා ජනක ආදී ජාතක කථා දැක්විය හැකිය
මහනුවර යුගයේ සිත්තරාගේ තෝරා ගැනීම ගත් විට ඉන් පෙර විසූ සිත්තරුන් භාවිත කළ කථා වස්තූන් වෙනුවට වෙනත් කථා වස්තු නිතර භාවිතා කර ඇති බැව් පෙනේ
එසේ තෝරා ගැනීම කළ හැකිතාක් දුරට ජනවිඥානය තුළ බලපෑමක් ඇති කිරීමට සමත් වෙස්සන්තර,චුල්ලධම්මපාල,සස,දේවධර්ම, ඛන්තිවාදී, තේලපත්ත, සාම, මණිචෝර,සුතසෝම  ආදී කථා පොදු වශයෙන් යොදා ගෙන ඇත
බෝධිසත්වයන් වහන්සේගේ දසපාරමිතා බලය වඩා උසස් ලෙසින් කියා පෑමට හැකි වන අයුරින් මෙම කථා ගොඩනැගී තිබීම මෙසේ නිතර භාවිතය සඳහා තෝරා ගැනීමට හේතු වූ බැව් පෙනේ
එසේම කථාවක් ලෙසින් විස්තරාත්මකව වර්ණනාකළ හැකි පරිදි සිද්ධින්ගෙන් යුතු කථා විශේෂයක් තෝරා ගැනීම උදෙසා මෙකල සිත්තරුන් සිය අවධානය ඉහත ජාතක කථා තෝරා ගන්නට ඇත
ජාතක කතාවන් තුළ පමණක් සිර නොවී බුදුන් හා සම්බන්ධ වෙනත් අනුභූතීන් ද ඇඳීම මේ යුගය තුළ දක්නට ලැබේ
ඒ අනුව මාර පරාජය ලාංකේය සිතුවම් ඉතිහාසයේ සම්භාව්‍යයට ප්‍රතිපක්ෂ චූල සම්ප්‍රදායය යන ප්‍රවාදයන් දෙකෙහිම සම්භාවිත තේමාවකි
මාරපරාජය සිතුවම් කරණය ද මහනුවර යුගය තුළ කිසියම් ආවේණිකත්වයක් පෙන්නුම් කරන තරමට සාමාන්‍යකරණය වීම සුවිශේෂි වෙයි
එය හුදෙක් මාර පරාජය නැමැති ඓතිහාසික ගොඩනැගීමක දෘශ්‍ය රූපක පෙළක් පමණක් නොව කිසියම් ආගමික දේශපාලනික අර්ථයක් ගැබ්වී ඇත්තක් බවට සිදු කෙරෙන විමසුම ඉදිරි පරිච්ඡේදය තුළින් ඉදිරිපත් කෙරෙනු ඇත
මහනුවර සම්ප්‍රදායේ සිතුවම් හි ලක්ෂණ

මහනුවර සම්ප්‍රදායය අගය කරනු ලැබූ සිත්තරා විසින් සිතුවම් ඇදීමේ දී යොදා ගත් විධි ක්‍රමයන් එකී සිතුවම් තුළින් පෙන්නුම් කරනු ලබන්නාවූ ලක්ෂණයන් විමසා බැලීම මෙමගින් අපේක්ෂිතය
සිතුවම් ඇඳීමට යොදා ගන්නා බිත්ති පෘෂ්ඨයෙහි ඉඩ කඩ දිගැති පුස්කොල පත් ඉරු මෙන් හරස් අතට ඛෙදා ගත් තීරයන් කිහිපයක් සකසා ගැනීමෙන් පසුව ඒවා තුළ සිතුවම් ඇඳීම සිදුකරන ලදී
විහාර බිත්ති කුඩා තිර වලට ඛෙදා වෙන් කොට ගත් පසු චිත්‍ර ශිල්පීන් එම පනේල වලදී ඔවුන් ඉදිරිපත් කරන ලද කථා පුවත සිතුවමට නගන ලදී
එහිදී බිත්තියේ වම් පසේ සිට දකුණු පස දක්වා සිතුවම් ඇඳි අතර අවසානයේ නතර කළ තැක සිට යළි පහළ පේලියේ දී වම්පසින් නැවත සිතුවම ඇදීම පටන් ගෙන කථාව අඛණ්ඩව ගලා යාමට ඉඩ සලස්වා දී තිබේ
කථාව දිගටම බැලීමට අවස්ථාව දීමේ මෙම අඛණ්ඩ කථන සම්ප්‍රදාය එක් අතකින් රූප රාමු පෙළක විලාසය බිත්ති පෘෂ්ඨය පුරාසිතුවම් ගත වී තිබූ අතර එය ප්‍රේක්ෂකයාගේ සිතට කා වැදෙන හා අවබෝධ කොට ගැනීමට හැකි වන පරිද්දෙන් සිතුවම් ගතව පැවතුණි
ජනේල අතර සෙන්ටිමීටර 2,3 පමණ තීර තබා තිබූ අතර මේවා ඊට ඉහළින් පිහිටි පුළුල් පනේලයේ ඇඳ දක්වුනු චිත්‍ර වලින් පිළිබිඹු වන අවස්ථා පිළිබඳව අතිශය කෙටි හැඳින්වීමක් කිරීමට යොදා ගනී
මෙය ප්‍රමාණවත් නොවූ තැන සිතුවමේ පසෙක ඉඩඇති කොටසක් කොටු කර ගැනීමෙන් එකී සංක්ෂිප්ත විස්තරය දැක්වීම ද සිදු කරනු දැකිය හැකි වේ
මෙසේ පාඨ යෙදීමෙන් කුමන කථාවක කුමන අවස්ථාවක් නිරූපනය වන්නේ ද යන ප්‍රේක්ෂකයාට නිවැරදිව අවබෝධ කර ගැනීමට පහසු මගක් විය
ජාතක කථා තීරුවක් වශයෙන් ඇන්ද ද ගොඩනැගිල්ලේ හැඩය අනුව ද සිතුවම් ඇඳ තිබේ
මාරස්සන,මැදවෙල,සූරියගොඩ විහාරයන් හි බිත්ති පෘෂ්ඨයේ කිහිප පොළක බිත්තිය සම්පූර්ණයෙන් තීරු වලට නොඛෙදා බිත්තිය කොටසක් ලෙසින් ඛෙදා ඒවා පසුව තීර වශයෙන් ඛෙදා ගෙන ඇත
මෙම සිතුවම් එකම රේඛාවක් පාදම කොටගෙන නිර්මාණය විය
එනම් එම පොදු රේඛාව චිත්‍ර පනේලයේ පහළින්ම පිහිටුවා තැබූ රේඛා සටහන විය
මෙසේ පාදක රේඛාව මත පිහිටුවා සිතුවම් ඇඳීම නිසා කුඩා ළමුන්ගේ චිත්‍ර හෝ නූතන කාටූන් චිත්‍ර ශිල්පීන්ගේ විග්‍රහයන්ට සමානත්වයක්  දක්වන බව සෝමතිලකගේ මතයයි
පොදු පාදම් රේඛාවක් මත පිහිටුවා සිතුවම් ඇඳීම නිසා සිතුවම රිසිසේ පසුතලය පුරා ම විහිදී යන ස්වාභාවයක් දක්නට නොලැඛෙන අතර පසුබිමේ ඉහළ කොටස බොහෝදුරට මේ නිසා හිස්ව පෙනේ
මහනුවර සම්ප්‍රදායයේ චිත්‍ර කලාව තුළ විශේෂ ලක්ෂණයක් වන අධික රත් පැහැයට හේතුව මෙම පොදු පාදම් රේඛාව බැව් තව දුරටත් සෝමතිලක විසින් දක්වා සිටියි
මේ සම්ප්‍රදායයේ සිතුවම් බුද්ධිගෝචර සිතුවම් ලෙස නොව අක්ෂිගෝචර සිතුවම්ය
සිතුවමක් තුළින් ස්වාභාවිකරණය පෙන්නුම් කරන්නාවූ වර්ණනා ශ්‍යමොඡ්්වල හා ක්‍ෂයවෘද්ධි ආදී විධි මෙහිදී ඉදිරිපත් නොවේ
එසේ වූවද මහනුවර යුගයේ සිතුවම් හුදු අක්ෂිගෝචර ප්‍රලාපයන් ලෙස බැහැර කරලිය නොහේ
ශිල්පියා ප්‍රධාන වශයෙන් සිය සිතුවම් කරණයේ රේඛා කර්මය හා වර්ණ පූර්ණය යොදා ගෙන ඇත
එකී විධි නියම දෙකෙන් මේ යුගයේ සිතුවම පරිපූර්ණය
ලක්දූසිංහ දක්වා සිටින්නේ රේඛා සංකලනයෙන් ඇති වන රටාවන් එකිනෙකට වෙන්ව පෙනෙන ලෙස කෙරෙන පැතලි වර්ණාලේපයන් නිසා විචිත්ත්‍රිය චමත්කාරයෙන් යුතු ප්‍රාණවත් සිතුවමක් බිහි වේ  යන්නයි
සිතුවම්කරණයේ දී රූප භාවිතය තුළ පැත්තකින් පෙනෙන ලෙස මානව රූප ඇඳ තිබේ
පටු නළල් තල තරමක් දිගටි හා එකම හැඩති කන්, මත්ස්‍යාකාර රවුම් ඇස්,ඝනතොල,් ඍජු නාස්,රැලි තුනක් යෙදු ග්‍රීව,පැහැදිලි දැක් වූ නිකට,ඇවරියාකාර අතැගිලි හා ස්ථූල ශරීර හැඩ  සම්ප්‍රදායානුකූලව දක්වා තිබේ
උඩුකය ඉදිරිපස පෙනෙන අයුරින් ඇඳ ඇති රූපයක දෙපා පෙන්වන්නේ පැත්තකට සිටින ලෙසින්ය
රූප වල ඝනබවක් හෝ වටකුරුබවක් පෙන්නුම් නොකෙරේ
මෙසේ පැතලි ස්වාභාවයක් ගන්නා සිතුවම්හි ගැඹුරුබවක් නොපෙනෙන බැවින් ඒවා ද්විමාන රූප විශේෂයක් ලෙසින්ද දැක්විය හැකි වේ
මේ සිතුවම් හි කැපී පෙනෙන අංගය වන්නේ සියුම් රේඛාකරණයයි
කන්, නාස්, ඇස් හා ශරීරයේ අනෙකුත් අංග සිතුවමින් ඉස්මතු වී පෙනෙන්නේ බලවත් වූත් දුෂ්කරවූත් රේඛාකර්මය නිසාය
ලක්දූසිංහ දක්වන්නේ මේ සම්ප්‍රදායයේ රේඛා කර්මය දුර්වල වන හැම විටම චිත්‍රය අප්‍රමාණවත් රසසුන් නිර්මාණයක් බවට  පත්වන බවයි. මෙලෙසින් රසසුන් නිර්මාණයක් බවට පත්වන්නට ඇත්තේ පසුතලයේ ඇති අධික රත් පැහැ භාවයටත් රූපයන් හි දිස්වන පැතලි ස්වාභාවයත් රේඛාකර්මය දුර්වල වෙත්ම වඩා තීවූ ලෙසින් දිස්වන නිසා විය හැකිය
සිතුවම් ඇඳීමේ දී ප්‍රමාණ සමීක්ෂණය පිළිබඳව එතරම් සැලකිලිමත් වී නොමැතිබැව් පෙනේ
මානව රූපයක උස මහත ගත් විට ඒවා සාමාන්‍ය පුද්ගල ස්වාභාවයට සමාන නොවේ
සිතුවම් වල මානව රූප,ගස් හා ගොඩනැගිලි ඉක්මවා විශාල ලෙස නැගී සිටියි
ගහකොළ වූවද සාමාන්‍ය ලෝකයේ දී දක්නට ලැඛෙන්නක් නොව ඒවා සිතුවම් සඳහාම නිර්මාණය කරන ලද්දකි
මහනුවර යුගයේ සිතුවම් හි ශෛලියේ පොදු බවක් දක්නට ලැබුන ද ප්‍රාදේශීය වශයෙන් යම් යම් වෙනස්කම් දක්නට ලැබේ
එකී වෙනස්කම් ඇතැම් විට ප්‍රාදේශිය සිතුවම්කරුවන්ගේ අභිරුචීන් මත හෝ ප්‍රාදේශිය වශයෙන් පවතින්නට ඇති යයි සලකන යම් යම් රීතීන් මත ගොඩනැගෙන්නට ඇත
එසේම රාජකීය අනුග්‍රහය ලබමින් ශිල්පාචාරීයවරු අතින් සිතුවම්කරන ලද දෙගල්දොරුව, ගංඟාරාම, දළදාමාළිගාව, රිදී විහාරය හා දඹුල්ල ආදී විහාරාමයන් හි සිතුවම් කිසියම් සම්මතයක පිහිටා ඇඳ තිඛෙනු දක්නට ලැබේ
සේනක බණ්ඩාරණායක ගේ මතයට අනුව මහනුවර යුගයේ සිතුවම් ශෛලීන් ත්‍රිත්වයක් ලෙසින් දැක්විය හැකි වේ
පරිපූර්ණ ලක්ෂණ වලින් හෙබි මහනුවර ශෛලිය මධ්‍යම මහනුවර ශෛලීය ලෙසද මෙහදුන්වයි.මහනුවර,මාතලේ,නුවරඑඵළිය,බදුල්ල,කුරුණෑගල ප්‍රදේශයන් හි පැවතුණි
ඊට තදාසන්න දිස්ත්‍රික්ක වල පැතිරුන ශෛලිය අනුරාධපුර,මැදවච්චිය,පොළොන්නරුව,අම්පාර,මොනරාගල,රත්නපුර හා පුත්තලම යන ප්‍රදේශයන් හි පැවතුනි
මෙම සිතුවම් තුළ මහනුවර මධ්‍යම ශෛලියේ අංග ලක්ෂණම දක්නට ලැබේ
කේන්ද්‍රස්ථානයෙන් දුරස්ථ ප්‍රදේශ වල අඩු පහසුකමින් යුතු ශිල්පීන් විසින් කරන ලද සිතුවම්ය
මේවා ප්‍රධාන ශෛලියට අයත් සිතුවම් වලට මදක් පසුව කරන ලද ඒවා වීමට ඇති සම්භාවිතාව ඉහළ අගයකි
මෙහි සත්‍යතාව තව දුරටත් මහනුවර ප්‍රදේශය අවට විහාරයන් හි සිතුවම් පිළිබඳව කාල නිර්ණයන් ඔස්සේ විමසීමට ලක් කළ හැකිය
එහි දී පළමු වර අඳිනා ලද සිතුවම් කොතරම් දුරට මේ කාලය වන විට ඉතිරිව පවතින්නේ ද යන්න ගැටලූවකි
බණ්ඩාරනායකයන් ගේ මතයට අනුව ප්‍රාදේශිය සිතුවම් හි පසුතලය සකස් කිරීම හා රූප ඇඳීම දුර්වල වේ
සායම් තත්ත්වය ද බාල සායම් විශේෂයන්ය
සායම් මිශ්‍රකිරීමට මහනුවර අවට සිත්තරුන් යොදා ගත් මැලියම් වර්ග භාවිත නොකළ බව පෙනේ
වර්ණ භාවිතය ද දුර්වල වන අතර ලා නිල් හා දුඹුරු වර්ණ යොදා ගැනීම ද දක්නට ඇත
රේඛා කර්මය අතින් ද මෙම සිතුවම් පරිපූර්ණත්වයක් නොදරයි
ප්‍රාදේශිය ශෛලීන් බොහෝ දුරට ප්‍රධාන ශෛලින් අනුගමනය කිරීමට දරන ලද උත්සහයක් බව අනුමානය කිරීමට ද ඉහත තොරතුරු යම් ඉගියක් ලබා දෙයි
තෙවැනි අංගය ලෙසින් දකුණු පලාතේ සිතුවම් පදනම් කොට ගොඩනැගුනු ශෛලිය දැකිය හැකිය
බස්නාහිර මුහදුබඩ ප්‍රදේශ චක්‍රය,ගම්පහ,කළුතර,ගාල්ල ආදී ප්‍රදේශයන් හි ව්‍යාප්තව පැවතුණි
මෙලෙසින් සමස්ත අර්ථයෙන් මහනුවර යුගයේ සිතුවම් ඇඳීමේ ක්‍රම ශිල්පයන් පිළිබඳව කරුණු සාකච්ඡා කළ හැකි වේ
මෙහිදි තව දුරටත් සිතුවම් ඇඳීමේ ශිල්පක්‍රමය පිළිබඳව සැලකීමේ දී ඩෙව් සිය අදහස් මෙසේ දක්වා ඇත
මේ සිතුවම් හි ඒකාකාර මුහුණු ඍජු පාර්ශව ගත මිනිස් රූප පාර්ශව ගතව දක්වා ඇති පාර ගැඹුරු ප්‍රකාශන ඉරියව් නොදැක්වීම, සීගිරි චිත්‍රවල පවා දැක් වූ ත්‍රීමාණ ලක්ඹණ මේ චිත්‍ර වල නොදැක් වීම, ගැමුරු ප්‍රකාශන ඉරියව් නොමැති වීම කළුවන් රාමුවක පැතලි වර්ණා ලේපයෙන් වර්ණ දැක්වීම ආදිය වේ
එයින් පහත චිත්‍ර ශෛලිය දක්වා ඇත
දියුණු විය යුතු පසුකාලීන චිත්‍ර යුගයක් ලෙස මෙම චිත්‍ර අගය කිරීමට බාධාවක් පවතී
එසේම මෙහි කලාව ඛෙහෙවින් නොදියුණුය
දුරදර්ශක පිළිබඳව නොදන්නා සිත්තරුන් භූමි දර්ශනය ඇඳීමට ප්‍රයත්න දරන්නේ කලාතුරකිනි
තනි රූප පවා සාර්ථක ලෙස නොකරයි
අඳූර එළිය දැක්වීමට වර්ණ යෙදීමට නොදන්නා හෙයින් ඔවුන්ගේ එකම පරමාර්ථය අති රූපනයයි
මහනුවර යුගයේ සිතුවම් කෙරෙහි සිරී ගුණසිංහ තුලනාත්මක අධ්‍යයනයක යෙදෙමින් මෙලෙස සිය අදහස් ප්‍රකාශ කර සිටියි
මෙම සිතුවම් හි රූප මාන ප්‍රමාණයන් අසමාන බවකින් යුක්ත වේ
බුද්ධිය නොවෙහෙසා රස වින්දනයට තුඩු දෙන්නක් බැවින් මෙම සිතුවම් නූගත් ගැමි සිත්තරකු විසින් අඳින ලද ජන සිතුවම් ලෙස සැලකිය හැකිය
නමුත් ශිල්පියා ප්‍රගුන කළ රේඛා කර්මය හා වර්න පූර්ණයේ උසස් භාවය නිසාම අනුරාධපුර පොළොන්නරු සිතුවම් තුළ පල නොවන සෙයක් මේ සිතුවම් තුළ පවතී
චිත්‍රයේ තාත්ත්වික බව වෙනුවට යෝග්‍ය රටාවක් පමණක් පෙනේ
එය ඇස පිනවන රටාවක් පමණි
මහනුවර සම්ප්‍රදායයේ සිතුවම් පිළිබඳව නන්දදේව විජේසේකර දක්වන අදහස් වන්නේ 

	ආදී අනුරාධපුර යුගයේ පැවති සමෘද්ධිය සමාජභාවය පොළොන්නරුව සිතුවම් තුළින් දනැග එයි
නමුත් එය අනුරාධපුරයේ සිතුවම් මෙන් නිර්මලත්වයෙන් හෝ විපුල බවෙන් යුක්ත නොවේ
යුගයන්ට අදාළ වන්නා වූ විපරිනාමයන් හි ලක්ෂණ මේ අවධිය තුළින් පෙන්නුම් කරන අතර සිංහල සිත්තම් කලාවේ විකාශනයෙහි අවසාන අවස්ථාව පොළොන්නරුවේ සිතුවම්ය
ශෛලගත කිරීම මෙන්ම පරිහානිය ද ජනප්‍රිය සම්ප්‍රදාය සමඟ එක්ව සාහිත්‍ය සම්ප්‍රදාය ද මෙහි දැකිය හැකි වේ
එය සභ්‍යත්වයක් එහි දියුණුව අතින් කූටප්‍රාප්ත  වීමෙන් ඇති වන අවසාන ඵලය වන පරිහානියේ පූර්ව ලක්ෂණ පෙන්වා දේ
ඉන්පසු සම්භාව්‍ය සම්ප්‍රදායය යටපත්ව සිතුවම් කලාව සාමාන්‍ය ජනයා අතට පත් වේ
එය කලාවක් ලෙසින් ගත් විට පිරිහුණු තත්ත්වයකට වැටීමකි
එතැන් සිට සාමාන්‍ය ජනයා එය සම්පූර්ණයෙන් බාරගෙන සියවස් ගනනක් තිස්සේ නොනැසිය නොදී පවත්වා ගනී
මේ අදහසට අනුව සිංහල සිතුවම් කලාවේ විකාශනයෙහි අවසන් වීම පොළොන්නරු යුගය තුළ සටහන් වෙයි
එතැන්සිට ආරම්භවන්නේ ජන කලාවක ආරක් ගන්නා ලද සිතුවම් කලාවකි
සාමාන්‍ය ජනයා අත කලාව සැරිසැරීම යනු කලාවේ අගය අඩුවීමකි
එසේ නමුත් ජනයා අතර පැවති මාධ්‍යක් ලෙස පෙර නොවිරූ බලපෑමක් ඇති කිරීමට තත් යුගයේ සිතුවම් කලාවට හැකි වූ බව පෙනේ
ලක්දුසිංහ දක්වා සිටින්නේ ද මහනුවර චිත්‍ර සිගිරියේ හෝ පොළොන්නරුවේ තිවංකපිළිමගෙයි ගර්භයේ චිත්‍රමෙන් සම්භාවය නිර්මාණ ලෙසින් නොසැලකිය යුතු බවයි. මහනුවර චිත්‍ර උසස් චිත්‍ර ශිල්පීන්ගේ කෘති නොවන අතර ඒවා ගැමි සිත්තරුන්ගේ සිතුවම්  ලෙසින් ඔහු දක්වා සිටියි
කුමාරස්වාමිගේ අදහස් ද උක්ත අදහස් හා සමව පිහිටවා ගත හැකිය
එනම් මහනුවර යුගයේ කලාව දියුනු කලාවක් නොවන බව  කුමාරස්වාමිගේ අදහසයි
කලාකරුවෙකු තුළ පවතින උසස් දාර්ශනික සිතුවිලි මේ යුගයේ සිතුවම් තුළ දක්නට නොලැබේ
බොහෝ දුරට ඒවා හුදු අලංකරණය මත පදනම් වීමත් ඊට හේතුවිය
මෙය බොහෝ දුරට අක්ෂි ගෝචර වර්ණ මාලාවක් මත පදනම් කොට ගෙන මහනුවර යුගයේ සිතුවම් ඇඳ තිබීම නිසා ඇති වූ අදහසක් විය හැකිය
එසේ වූ පමණින් මේ යුගයේ සිතුවම් කලාව නොදියුණු ජනතාවකගේ කලාභාවිතයක් ලෙසින් සැලකීම සාධාරණ නොවනු ඇත
සම්ප්‍රදායය යොදා ගැනීමත්, සිතුවම්කරණ ශිල්පක්‍රමයන් අනුවත් මහනුවර යුගයේ සිතුවම් අනුරාධපුර යුගයේ සිතුවම් අභිබවායන්නක් ලෙසින් කිව නොහැකිය
එසේ නමුත් සමකාලීන ජීවන ක්‍රමය සිතුවමට මුසු කිරීමෙහි ලා මහනුවර යුගයේ සිතුවම් නොදියුණු ලෙසින් සලකා තවදුරටත් බැහැර කළ නොහැක
මහා සම්ප්‍රදායයකින් බිහිවන නිර්මාණ සදාතනික වු වද චූල සම්ප්‍රදායේ නිර්මාණයන් කාලීන අගයක් දරයි
යම් කිසි සමාජ ආර්ථීක ක්‍රමයක් යටතේ බිහිවන චූල සම්ප්‍රදායයේ නිර්මාණයන් හි අර්ථය හා කලාත්මක අගය එකී සමාජයේ පැවැත්ම අස්ථාවර වෙත්ම බිඳ වැටී යයි
එසේ වූවද චූල සම්ප්‍රදායයේ නිර්මාණයන් එදි නෙදා ජීවිතය සමග සංයුක්තව පවතී
සමකාලීන සමාජය ප්‍රතිබිම්භනය කරවන කැඩපතක් මෙන් චුල සම්ප්‍රදායය සියල්ල අභිබවමින් නැගී සිටියි
ශිල්පීය කුසලතාවයෙන් ප්‍රතිභානයක් නොලද ද මහනුවර යුගයේ සිත්තරා අර්ථසම්පාදනයෙහි ලා සිතුවම ආශ්‍රය කොට පෙර නොවිරූ යමක් ප්‍රකාශ කිරීමෙහි ශක්‍යතාව ඇත්තෙකි
එකී සිත්තරන්ගෙන් පිරි මහනුවර යුගයේ සිත්තර සමාජය සිතුවම ඇසුරු කොට ගනිමින් සමාජ සංශෝධනයට නිරුක්ති සැපයීමට ගනු ලැබූ උත්සහය මින් පෙන්නුම් කරයි
අාශ්‍රිත ග්‍රන්ථ
කුමාරස්වාමි,අානන්ද
මධ්‍යකාලීන සිංහල කලා,ෙකාළඔ
කෞතුකාගාර ෙදපාර්තෙෙමීන්තුව,1962.
සෝමතිලක,මහින්ද
මහනුවර සම්ප්‍රදායයේ ෙබෞද්ධ බිතු සිතුවම් කලාව,ෙකාළඔ
ෙගාඩෙග් සහ සමාගම,2001.

සබැදි පිටු
මහනුවර යුගයේ සිතුවම් කලාව
මහනුවර යුගයේ පහතරට සිතුවම්
මහනුවර යුගයේ සිතුවම් ශිල්පය
ලාංකීය සිත්තර සමාජය
නාගරීකරණය පිළිබඳ අධ්‍යයනය කිරීමේදී ඉතා වැදගත් රටක් වශයෙන් ඉන්දියාව හැඳින්විය හැකිය
දකුණු ආසියාවෙහි ප‍්‍රබලතම රටක් වශයෙන් සැළකෙන ඉන්දියාවෙහි නාගරීකරණය පිළිබඳ සුවිශේෂී වූ ලක්ෂණ කිහිපයක් හඳුනාගත හැකිය
1961 දී ඉන්දියාවේ ආණ්ඩුක‍්‍රම ව්‍යවස්ථාව අනුව නාගරීකරණයෙහි නිශ්චිත පරිපාලනය ප‍්‍රදේශ සීමා දක්වා ඇත
එමෙන්ම එරට නගර ව්‍යවස්ථානුකූල නගර සහ සංගණන නගර ලෙස කොටස් 02 කට වර්ගීකරණය කර ඇති අතර මෙම නගර වර්ග දෙක පදනම් කරගනිමින් ඒ ඒ නගර අනුව වෙනස් වූ මිණුම් දඬු පවතී
ඒ කෙසේ වෙතත් ඉන්දියාවේ නගර තීරණය කිරීමේදී ජන සංඛ්‍යාවේ ප‍්‍රමාණය ජන ඝනත්වය, කෘෂිකාර්මික නොවන අංශයේ රැුකියා නියුක්තිකයන්ගේ ප‍්‍රතිශතය අනුව වර්ගීකරණය කරනු ලබයි
වසර 2001 දී පවත්වන ලද සංගණනයට අනුව නගර වර්ග 02 කට බෙදා දක්වා ඇත
එය ව්‍යවස්ථානුකූල නගර සහ සංගණන නගර නම් වන අතර මෙම නගර සභා පවතින සෑම ප‍්‍රදේශයක්ම නාගරීකරණයට අයත් වේ
මෙම නගර රාජ්‍ය නීතිය මත තීරණය වේ
සංගණන නගරවලට පවරන ලද නීතියට අනුව පළමු දායක මට්ටමේ පවත්වාගෙන යන නගර 5000 ක අවම ජනගහනයක් සිටිය යුතුය
තව ද ජන ඝනත්වය වර්ග කිලෝමීටරයකට 400 ක් සිටීම ද අනිවාර්ය වේ
Bhagat පවසන ආකාරයට ඉන්දියාවේ මිණුම් දඬුවල පවතින පරස්පර විරෝධීභාවය නාගරීකරණයේ ගුණාත්මකභාවය තේරුම් ගැනීම සඳහා බලපානු ලබයි
ඉන්දියාවෙහි නාගරීකරණය කාලයෙන් කාලයට වෙනස් වන අතර 1961 දී පැවැත්වූ සංගණනයෙන් නාගරික ප‍්‍රදේශ නිර්වචනය කිරීමේ මිණුම් දඬු ඉන්පසු පැවැත්වූ සංගණන වලදී වෙනස් විය
වසර 2001 දී පවත්වන ලද සංගණනයට අනුව නාගරික ප‍්‍රදේශ ප‍්‍රකාශ කිරීමේදී 75% ක් පුරුෂයින් කෘෂිකාර්මික නොවන රැකියාවල නිරතවීම අපේක්ෂා කරනු ලැබීය
මෙම කරුණු එකතුවීමෙන් නගර මට්ටම වෙනස් වීම නාගරික සීමා නිරන්තරයෙන් වෙනස්වීම හා ඒ හා අදාළ තොරතුරු වල නිරවද්‍ය බව දුර්වල වීමට හේතු වී ඇත
ඉන්දියාවේ නාගරීකරණයෙහි ප‍්‍රමාණය හා වර්ධන ප‍්‍රවණතා

වර්තමානයේ මිලියන 1095 කට ඉතා ආසන්න ප‍්‍රමාණයක් වෙසෙන ඉන්දියානුවන් රට පුරා නගර 3700 ක පමණ ව්‍යාප්තව පවතී
ඉන්දියාවේ නාගරික ජනසංඛ්‍යාව චීනයට පසු ලොව විශාලතම ජනගහනය වේ
ඒ අනුව ඉන්දියාව පුරා ව්‍යාප්තව ඇති මිලියන නගර හා එහි වෙසෙන ජන සංඛ්‍යාව පිළිබඳව අවධානය යොමු කිරීම වැදගත් වේ
ඉහත දත්ත අනුව පැහැදිලි වනුයේ ඉන්දියාවේ මිලියන නගර අතරින් ජන සංඛ්‍යාව අධිකම නගරය බවට බොම්බාය, කල්කටා, දිල්ලි යන නගර පිළිවෙලින් අයත් වන බවය
මෙහිදී දක්නට ලැබෙන කැපීපෙනෙන සුළු ලක්ෂණය වනුයේ 1951 වර්ෂයේදී බොම්බායෙහි මිලියන 2.79 ක් වූ ජනගහනය 2001 වන විට මිලියන 16 ඉක්මවා ඇත
1971-1991 අතර කාලපරිච්ඡේදය තුළ බොම්බායෙහි ඉතා සීඝ‍්‍ර ජන සංඛ්‍යා වර්ධනයක් දැකගත හැකි වෙයි
එය මිලියන 5.97-12.57 දක්වා වූ සීඝ‍්‍ර වර්ධනයකි
විශේෂයෙන්ම මේ සඳහා සංක‍්‍රමණය යන සාධකය වැඩි වශයෙන් හේතු වී ඇත
රැුකියාව, අධ්‍යාපනය, යටිතල පහසුකම්, සෞඛ්‍යය වැනි අවශ්‍යතා සපුරා ගැනීම සඳහා ග‍්‍රාමීය ජනයා විශාල වශයෙන් නගර කරා සංක‍්‍රමණය වීම මෙම අවධිය තුළ සිදුවිය
ඉහළ ජීවන තත්වයක් ලබාගැනීම සඳහා කුමන හෝ රැකියාවක් අපේක්ෂාවෙන් ජනයා මේ අනුව නගර තුළට ඒකරාශී විය
මෙය බොම්බාය කල්කටාව හා දිල්ලි යන නගරවල ජනසංඛ්‍යාව ඉහළ යාමට බෙහෙවින්ම හේතු සාධක විය
සමස්තයක් වශයෙන් නාගරික ජන සංඛ්‍යාවට සෑම නගරයකම 1951 වර්ෂයේ සිට වර්ධනයක් දක්නට ලැබෙන අතර ඒ අතරින් 1951-2001 දක්වා ජන සංඛ්‍යාව අවම වශයෙන් තුන් ගුණයකට වඩා වැඩිවී ඇති බව පැහැදිලි වේ
ඉන්දියාවේ ප‍්‍රජා විද්‍යාත්මක දත්ත කිහිපයක්

	

ඉන්දියාව තුළ සිදුවන නාගරීකරණ ක‍්‍රියාවලිය හේතුවෙන් එම රටේ නාගරික ජන සංඛ්‍යා ප‍්‍රතිශතයේ වර්ධනය ඉහළ මට්ටමකින් සිදුවීම විශේෂ ලක්‍ෂණයකි
1995 වර්ෂයේ 24.3% ව පැවති නාගරීකරණ මට්ටම 2010 වන විට 33% දක්වා ඉහළ ගොස් ඇත
මුළු ජන සංඛ්‍යා වර්ධන වේගය 1990 දී 2.05% සිට ක‍්‍රමයෙන් අඩුවී 2010 වන විට 1.44 දක්වා අඩුවී ඇත
එසේම නාගරික ජන සංඛ්‍යා වර්ධන වේගය 1990 දී 3.02% 2010 වන විට 2.83 දක්වා අඩුවී ඇත
ග‍්‍රාමීය ජන සංඛ්‍යා වර්ධන වේගය 1990 දී 1.73% දක්වා ක‍්‍රමයෙන් අඩුවී 2010 වන විට 0.53 දක්වා අඩුවී ඇත
ඒ අනුව පැහැදිලි වනුයේ ඉන්දියාව තුළ නාගරීකරණය ක‍්‍රමයෙන් වර්ධනය වන බවත් ග‍්‍රාමීය ජනසංඛ්‍යාවට වඩා නාගරික ජන සංඛ්‍යාව වර්ධනය වීම වේගයෙන් සිදුවීම තුළ නාගරීකරණය පුළුල් වන බවත්ය
ප‍්‍රක්ෂේපිත අගයන්ට අනුව ඉන්දියාවේ නාගරික ජනගහන වර්ධන වේගය 2025 වසර වන විට කැපී පෙනෙන සුළු අඩුවීමක් පෙන්වනු ලබයි
නාගරීකරණය කෙරෙහි බලපා ඇති සාධක

නාගරීකරණය සාධක 4 ක් හේතුකොටගෙන සිදුවිය හැකිය
01.	අභ්‍යන්තර වශයෙන් සිදුවන ග‍්‍රාමීය නාගරික සංක‍්‍රමණය

02.	ස්වභාවික වර්ධනය

03.	ජාත්‍යන්තර නාගරික සංක‍්‍රමණය

04.	ග‍්‍රාමීය ප‍්‍රදේශ නාගරික ප‍්‍රදේශ ලෙස නැවත වර්ගීකරණය කිරීම

ඉන්දියාවේ නාගරීකරණය තුළ හඳුනාගත හැකි ලක්‍ෂණ
	අසමතුලිත ආර්ථික පදනමක් හා කාර්මීකරණයක් නොමැතිව නාගරීකරණය වර්ධනය වී පැවතීම
	ශක්තිමත් ආර්ථික පදනමක් හා කාර්මීකරණයක් නොමැතිව නාගරීකරණය වර්ධනය වීම
සීඝ‍්‍ර නාගරීකරණය හේතුවෙන් විශාල ලෙස පැල්පත් නිවාස වර්ධනය වීම
නාගරීකරණය සඳහා නගරයට ඈඳා ගැනීම නොව ගමින් නගරයට තල්ලූවීම
ග‍්‍රාමීය ප‍්‍රදේශවල සිට නගරවලට සංක‍්‍රමණය වීම හේතුවෙන් ගුණාත්මක බවින් තොර නගර රාශියක් බිහිවීම
නාගරීකරණයෙහි ප‍්‍රතිවිපාක
	සෞඛ්‍ය ගැටලූ
	ජනාවාස ගැටලූ
	මන්දපෝෂණය
	ජල විදුලි පහසුකම්වල හිඟය
	සමාජ පරිහානිය
	සමාජ අසමානකම්

පාරිසරික ගැටලූ
	ජල දූෂණය
	වායු දූෂණය
	ශබ්ද දූෂණය
	ගොඩබිම් දූෂණය
	රථවාහන තදබදය
	ඝන අපද්‍රව්‍ය

ආර්ථික ගැටලූ
	දරිද්‍රතාවය
	විරැකියාව
	ඉඩම් මිල ඉහළයාම
	ඇති නැති පරතරය වැඩිවීම
	ආදායම් විෂමතාවය

නාගරීකරණය සම්බන්ධයෙන් ඉන්දියානු රජය ගෙන ඇති ක‍්‍රියාමාර්ග
නාගරීකරණය ඉහළයාම යන ප‍්‍රශ්නය පිළිබඳව ඉන්දියානු රජය අවධානය යොමු කර ඇති අතර නාගරික ප‍්‍රදේශවල ජීවන තත්ත්වය ඉහළ නැංවීම සඳහා ව්‍යාපෘති සැකසීම කෙරෙහි ද මෙය බලපා ඇත
මධ්‍යම රජයේ කාර්යභාරය වනුයේ ප‍්‍රතිපත්ති ක‍්‍රියාත්මක කිරීම, නිවැරදි ක‍්‍රියාමාර්ග පෙන්වා දීම, අරමුදල් බෙදාහැරීම, නිවාස සංකීර්ණ සඳහා අනුග‍්‍රහය දැක්වීමය
ජාත්‍යන්තර හා දේශීය ආයතන සමඟ සම්බන්ධතා පවත්වාගෙන යාම, තාක්ෂණික දැනුම වැඩිදියුණු කිරීම සහ වැඩිවන නාගරීකරණ සීමා කිරීමට අදහස් ක‍්‍රියාත්මක කිරීම ආදිය ද මධ්‍යම රජයට පැවරී ඇති කාර්යභාරයන් වේ
වර්තමානයේ මධ්‍යම රජය ගෙන ඇති පුළුල් ක‍්‍රියාමාර්ග වශයෙන්

1)	කුඩා හා මධ්‍යම ප‍්‍රමාණයේ නගර සංවර්ධනය 

2)	අධි නගරවල අන්‍යොන්‍ය සම්බන්ධතාවය වර්ධනය කිරීම

3)	අගමැතිතුමා විසින් හොඳම නාගරික සැලැස්ම හා නිර්මාණය සඳහා සම්මාන පිරිනැමීම
4)	සෞඛ්‍ය සම්බන්ධ නාගරික වැඩසටහන්
   i
තමිල්නාන්ඩු ප‍්‍රාන්තයේ නාගරික සංවර්ධන ව්‍යාපෘතිය 
   ii
බටහිර බෙංගාලයේ නාගරික සංවර්ධන ව්‍යාපෘතිය
   iii
කර්ණාටක ප‍්‍රාන්තයේ නාගරික සංවර්ධනය සහ නාගරික යටිතල පහසුකම් වර්ධනය කිරීමේ ව්‍යාපෘතිය
   iv
කර්ණාටක ප‍්‍රාන්තයේ යටිතල පහසුකම් සංවර්ධනය කිරීමේ ව්‍යාපෘති
5)	රාජස්ථාන් ප‍්‍රාන්තයේ නාගරික යටිතල පහසුකම් සංවර්ධනය කිරීමේ ව්‍යාපෘතිය
6)	නාගරික හා පාරිසරික කළමනාකරණය සහ නාගරික සංවර්ධනය සඳහා ණය සැපයීම්
පින්තූර ගැලරිය

මූලාශ්‍ර
 ද සිල්වා ඉන්ද්‍රලාල්(2004)ජනගහන අධ්‍යයනය(ශ්‍රී ලංකාව ඇසුරින්)දීපානි ප්‍රකාශන
 ලියනගේ නිරෝෂා,මානවඩු ලයන්ත(2008)තෙවන ලොව නාගරීකරණය,විජේසූරිය ග්‍රන්ථ කේන්ද්‍රය

සබැඳි පිටු
නාගරීකරණය
බංගලිදේශය තුල නාගරීකරණය

නාගරීකරණය
ඉන්දියාව
ගම් වැව්

 අඹන්පොළ වැව
 කටුපොත වැව
The IIFA Star Debut Award is an award category of the annual Awards of the International Indian Film Academy
The winners are listed below
සිනමාව
ඉන්දියාව
[[ඉන්දියානු සිනමාව
ඇලඩින් චිත්‍රපටයේ ප්‍රධාන නිළියයි
මිස් ශ්‍රී ලංකා ලෙස ද තේරී පත්වී ඇත
ජැක්ලින් ෆර්නැන්ඩස් ( උපත 1985 අගෝස්තු 11 )   2006  වසරේ ශ්‍රී ලංකා විශ්ව රූ රැජින බවට පත් වූවාය
වෘත්තීයව ඇය නිරෑපිකාවකි
බොහෝ දෙනෙක් ඇයව හඳුනා ගත්තේ ඇගේ  බොලිවුඩ් ආගමනය නිසායි
ශ්‍රී ලාංකික පියෙකුට හා මැලේසියානු ජාතික මවකට දාව ඇය කොළඹ දී උපත ලැබුවාය
නමුත් ඇය හැදී වැඩෙන්නේ  බහරේන් තුලයි
2009 දී ඉන්දියානු චිත්‍රපටයක් වූ ඇලඩින් හා 2010 තිරගත වූ ජානේ කහාන් සේ ආයා හේ චිත්‍රපට වල ඇය රංගනයේ යෙදුනාය
එම චිත්‍රපට දෙකම සාමාන්‍ය ජනප්‍රියත්වයකට පමණක් ලක් විය
නමුත් 2011 දී මර්ඩර් 2 චිත්‍රපටයේ ඇය ඉදිරිපත් කල විශිෂ්ඨ රංගනය නිසා, බොලිවුඩය තුල ඇය විශේෂ කතා බහකට ලක් වූවාය
ඉන්පසුව 2012 දී තිරගත වූ හවුස් ෆුල් 2 චිත්‍රපටයේ සහ 2013 දී තිරගත වූ රේස් 2 චිත්‍රපටයේද ප්‍රධාන නිලිය ලෙස රඟ පාමින් ඇය බොලිවුඩ් සිනමාවේ අනෙකුත් සමකාලීන නිලියන් සමග කරට කර සිටිය හැකි ඉඩ ප්‍රස්ථාවක් තනා ගත්තාය
මීට අමතරව සමාජ ක්‍රියාකාරිනියක ලෙසත් සන්නාම තානාපතිනියක් ලෙසත් ඇය ක්‍රියා කරයි
මුල් අවධිය

1985 ්ගෝස්තු 11 උපන් ජැක්ලින්, මැලේසියානු මවකගේ හා ශ්‍රී ලාංකික බර්ගර් පියෙකුගේ   දියණිය වූවාය
වයස අවුරැදු 3ක් වන විට ඇය සිය පවුල සමග බහරේනයට සංක්‍රමණය වූවාය
පසුව සිය අධ්‍යාපන කටයුතු හැදෑරීමට ඔස්ට්‍රේලියාව වෙත පැමිණි ඇය එ්වා හමාර කොට පසුව නැවතත් ශ්‍රී ලංකාවට පැමිණ නිරූපිකාවක් හා රූපවාහිනී විශේෂාංග ඉදිරිපත් කරන්නියක් ලෙස කටයුතු කලාය
වෘත්තීය ගමන

2006-10
සිනමාවට පිවිසීම 

2006 මාර්තුවේ, ඇය ශ්‍රී ලංකා විශ්ව රූ රැජින කිරුළ දිනා ගත්තාය
එම වසරේම ලොස් අැන්ජලිස් හි පැවැති විශ්ව රූ රැජින තරඟයේද ඇය ශ්‍රී ලංකාව නියෝජනය කලාය
පසුව 2007 වසරේදී භාතිය හා සන්තුෂ් ගේ සංගීත විඩියෝවක් සඳහාද ඇය පෙනී සිටියාය
එතැන් පටන් ඇයට ඉන්දියාවට ගොස් නිරූපණය සම්බන්ධව හැදෑරීමට අවස්ථා හිමි වූ අතර එහිදී ඉන්දියානු බොලිවුඩ් සිනමාවටද එකතු වීමට ඇයට හැකිවිය
ශ්‍රී ලංකාවේ විකාශය වූ "ලංකා බිස්නස් රිපෝට්" නම් ව්‍යාපාරික වැඩසටහන මෙහෙයවීමටද දායක වූ ඇය "ඩේලි මිරර්" පුවත්පතටද සිය ලිපි එක්කලාය
ජැක්ලින් ගේ පලමු බොලිවුඩ් චිත්‍රපටය වූවේ 2009 තිර ගත වූ ඇලඩින් චිත්‍රපටයයි
එහි ප්‍රධාන පිරිමි චරිතයට රිතේෂ් දේශ්මුක් පණ පොවන ලදී
ඇය එහි ඩිස්නි කුමාරිකාවක් වූ ජැස්මින් යන චරිතයක් නිරූපණය කලාය
ඇලඩින් චිත්‍රපටයේ රංගනය වෙනුවෙන් ඇයට විවිධාකාර ප්‍රතිචාර හිමිවිය
එන්ඩීටීවී රූපවාහිනිය සමග එක්වූ අනුපම චොප්රා ජැක්ලින් ඇලඩින් හි කෝඩුකාර තරුණියක් බව කියා සිටියේය
නමුත් ඊට විරුද්ධ අදහස් පල කල පිරිස් පවසා සිටියේ ජැක්ලින් සිය උත්සහය තුලින් ඇගේ බලාපොරොත්තු ඉටු කර ගනු ඇති බවයි."  2010 දී ජැක්ලින්, රිතේෂ් දෙශ්මුක් සමග ජානේ කහාන් සේ ආයා හේ චිත්‍රපටයේ පෙනී සිටියාය
ඒ වෙනුවෙන්ද ඇයට විවිධ ප්‍රතිචාර හිමි විය
2010 දී තිරගත වූ සජිඩ් ඛාන්ගේ  හවුස් ෆුල් චිත්‍රපටයේද ගීතයක් වෙනුවෙන් ද ජැක්ලින් සිය දායකත්වය ලබා දුන්නාය
2011 සිට වර්ථමානය දක්වා
2011 දී ජැක්ලින් , මහේෂ් බට් ගේ මර්ඩර් 2 චිත්‍රපටයේ පෙනී සිටියාය
එහි ප්‍රධාන නළුවා වූ ඉම්රාන් හෂ්මි සමග ඇය කල සරාගී රංගනය බොහෝ දෙනා අතර පැසසුමට ලක් විය
බොලිවුඩ් සිනමාව තුල ජැක්ලින්ගේ ගමන් මග තවත් පැහැදිලි කරමින් මර්ඩර් 2 චිත්‍රපටය බ්‍ලොක් බස්ටර් තත්වයද ඉක්මවා ආදායම් ලැබීය
මර්ඩර් 2 පිළිබඳව අදහස් දැක්වූ බොහෝ දෙනා ජැක්ලින්ගේ රංගන විලාශය අගය කරමින් කතා කිරීමට අමතක නොකලහ
"  මර්ඩර් 2 නිකුත් වීමෙන් පසුව, එය ලැබූ සාර්ථකත්වය නිසා තවත් දැවැන්ත චිත්‍රපට සඳහා එක් වන ලෙස ජැක්ලින් හට ආරාධනා ලැබිණ
නමුත් විවිධ හේතු නිසා ඇය චරිත කීපයක් ප්‍රතික්ෂේප කරන ලදී