Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
ස්කන්ධ ක්‍රමාංකය A සහ පරමාණුක ක්‍රමාංකය Z  වන පරමාණුක න්‍යෂ්ටියක් (A, Z) ලෙස පහත නිරූපණය වෙයි
(A, Z) වින්‍යාසය සහිත පීතෘ න්‍යෂ්ටියක් ක්ෂය වීමෙන් සෑදෙන දුහිතෘ න්‍යෂ්ටියේ වින්‍යාසය දුහිතෘ න්‍යෂ්ටිය තීරුවේ පෙන්වා ඇත
α-ක්ෂය වීම 

අස්ථායී පරමාණුවක් α-අංශුවක් එසේත් නැතහොත් හීලියම් න්‍යෂ්ටියක් පිට කරමින් ස්ථායී අවස්ථාවකට පත් වීම α-ක්ෂය වීමයි
සාමාන්‍යයෙන් α-ක්ෂය වීම දැකිය හැකි වන්නේ ස්කන්ධ ක්‍රමාංකය 200 ට වඩා වැඩි න්‍යෂ්ටි වෙතිනි
මෙම ක්ෂය වීමේදී සෑදෙන දුහිතෘ න්‍යෂ්ටිය පීතෘ න්‍යෂ්ටියට වඩා පරමාණුක ක්‍රමාංක 2ක් ද ස්කන්ධ ක්‍රමාංක 4ක් ද අඩු වෙයි
සෑදෙන දුහිතෘ න්‍යෂ්ටියෙහි සහ α-අංශුවෙහි ස්කන්ධ එකතුව පීතෘ න්‍යෂ්ටියෙහි ස්කන්ධයට වඩා අඩු වෙයි
මෙම අඩු වන ස්කන්ධය ශක්තියට පෙරළෙන අතර α-අංශුවට සහ දුහිතෘ න්‍යෂ්ටියට මෙම ශක්තිය චාලක ශක්තිය ආකාරයෙන් ලැබේ
නමුත් දුහිතෘ න්‍යෂ්ටිය α-අංශුවට වඩා ස්කන්ධයෙන් ඉතා වැඩි නිසා ගම්‍යතා සංස්ථිති මූලධර්මයට අනුව α-අංශුව ඉමහත් වේගයකින් ඉවතට ප්‍රක්ෂේපණය වනු ඇත
α-කිරණ යනුවෙන් හඳුන්වන්නේ මෙ බඳු අංශු ය
β-ක්ෂය වීම 

β-අංශු පිට කරමින් අස්ථායී න්‍යෂ්ටි ස්ථායී වින්‍යාසයන්ට ලඟා වීම β-ක්ෂය වීම ලෙස හැඳින්වේ
මීට අමතරව β-ක්ෂය වීමකදී නියුට්‍රිනෝ අංශුවක්ද මුක්ත වෙයි
β-ක්ෂය වීමකදී පීතෘ න්‍යෂ්ටියේ ස්කන්ධ ක්‍රමාංකය වෙනස් වීමක් සිදු නොවන නමුදු, පරමාණුක ක්‍රමාංකය අංක 1 කින් අඩු හෝ වැඩි වෙයි
β-ක්ෂය වීමකදී මුක්ත වන β-අංශු, දෙවර්ගයක් පවතී
β− - ඉලෙක්ට්‍රෝනය (ඍණ ආරෝපිතය)
 β+ - පොසිට්‍රෝනය (ධන ආරෝපිතය
මෙය ඉලෙක්ට්‍රෝනයේ ප්‍රතිපදාර්ථ අංශුවයි)

ඒ අනුව β-ක්ෂය වීම් වර්ග 2ක් පවතී
β−-ක්ෂය වීම 

අස්ථායී න්‍යෂ්ටියේ ඇති නි‍යුට්‍රෝනයක් ප්‍රෝටෝනයක් බවට හැරෙමින් β−-අංශුවක් සහ ප්‍රති-නියුට්‍රිනෝවක් පිට කරයි
මෙහිදී ප්‍රෝටෝන අංකය එකකින් වැඩි වන බැවින් පරමාණුක ක්‍රමාංකය එකකින් වැඩි වේ
β+-ක්ෂය වීම 

අස්ථායී න්‍යෂ්ටියේ ඇති ප්‍රෝටෝනයක් නි‍යුට්‍රෝනයක් බවට හැරෙමින් β+-අංශුවක් සහ නියුට්‍රිනෝවක් පිට කරයි
මෙහිදී ප්‍රෝටෝන අංකය එකකින් අඩු වන බැවින් පරමාණුක ක්‍රමාංකය එකකින් අඩු වේ
γ-විකිරණය 

α-ක්ෂය වීමක් හෝ β-ක්ෂය වීමක් සිදු වීමෙන් පසු දුහිතෘ න්‍යෂ්ටිය භූමි අවස්ථාවට නොපැමීණී සැකෙබුණු අවස්ථාවක පසු වීමට ඉඩ ඇත
මෙවිට න්‍යෂ්ටිය ප්‍රති-සකොබනය වෙමින් භූමි අවස්ථාවට පත් වීමේදී ශක්තිය පිට කරයි
ශක්තිය පිට කරන්නේ ෆෝටෝනයක් ලෙස ය
මෙම ශක්තිය ඉහළ අගයකින් යුක්ත වීම නිසා එම ෆෝටෝනය අධි සංඛ්‍යාතයෙන් යුතු γ-කිරණක් වනු ඇත
විකිරණශීලීතාවය
රසායන විද්‍යාව
විද්‍යාව
භෞතික විද්‍යාව
න්‍යෂ්ටික තාක්ෂණය
හරිතාගාර ආචරණය යනු යම් ග්‍රහලොවක හෝ උපග්‍රහලොවක වායුගෝලයේ අධෝරක්ත කිරණ රඳවා තබා ගැනීම නිසා සිදුවන තාප සමතුලිතතාවයේ වෙනස් වීමයි
පෘථිවි පෘෂ්ඨයෙන් හා වායුගෝලයෙන් විමෝචනය වන අධෝරක්ත විකිරණ උරාගන්නා හරිතාගාර වායුන් වායුගෝලය උණුසුම් කිරීම සිදු කරයි
වායු ගෝලය රත් වීමේ ප්‍රථිඵලයක්  ලෙස පෘථිවිය මතු පිටට ඇතුළු සෑම දිශාවකටම අධෝරක්ත කිරණ විහිදුවයි. මෙමගින් නිපදවන තාපය පරිවර්තිගෝලයේ පවතින හරිතාගාර වායුන් විසින් රඳවා ගැනෙයි
සාමාන්‍ය හරිතාගාරයකදි සිදුවනුයේ කුටීරයක සිරිකරන ලද වාතයෙහි පවතින තාපය සංවහනය හෝ සන්නයනය මගින් හානි වීම වැළැක්වීමයි
හරිතාගාර ආචරණය ජෝසප් ෆූරියර් විසින් 1824 දී සොයාගන්නා ලද අතර පළමු සාර්ථක පරීක්ෂණය සිදු කරන ලද්දේ ජෝන් මිණ්ඩල් විසින් 1858 වසරෙහිය
මේ හා සබැඳුන පළමු ප්‍රමාණාත්මක වාර්ථාව වන්නේ 1896 දී ස්ටන්ටේ ආහිනියස් ගේ වාර්ථාවයි.

හරිතාගාර ආවරණය නොවන්නට පෘථිවිය මත සාමාන්‍ය උෂ්නත්වය - 18oC පවා වන්නට ඉඩ තිබුණි
(මෙම උෂ්ණත්වය පෘථිවියේ කෘෂ්ණ වස්තු උෂ්ණත්වයයි) නමුත් පෘථිවියේ පහල වායුගෝලයේ සිදුවන අසාමාන්‍ය උෂ්නත්ව වෙනස් වීම් වලට හේතුව වන්නේ මූලික වශයෙන්ම මිනිස් ක්‍රියාකාරකම්ය
වායුගෝලයට හරිතාගාර වායුන් මුදා හැරීම , භුමිය යොදාගන්න‍ා පිළිවෙලිහි පවතින අක්‍රමිකතා වැනි ක්‍රියාවන් නිසා සිදුවන මෙය , මානව ක්‍රියාකාරකම් නිසා සිදු වන හරිතාගාර ආචරණය, ලෙස හැඳින්වෙයි
හරිතාගාර ආචරණය පෘථිවියේ උෂ්ණත්වය සදහා බලපාන එක් සාධකයක් පමණි
ධන හෝ සෘණ උත්ප්‍රේරක  මගින් මෙහි ක්‍රියාකාරිත්වය වැඩි අඩු කිරීම සිදුකරයි
සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ ඇති අගහරු, සිකුරු සහ ටයිටන් චන්ද්‍රයා මත හරිතාගාර ආචරණය දක්නට ලැබෙයි
මුලික හැදින්වීම 

පෘථිවියට ශක්තිය සම්ප්‍රේෂණය වන ප්‍රධාන ආකාරය වනුයේ සුර්යාලෝකයයි
නමුත් වායුගෝලය පාරදෘශ්‍ය බැවින් මෙම ආලෝක ශක්තියෙන් සැලකිය යුතු ප්‍රමාණයක් අවශෝෂණය කර ගැනීමකින් තොරව පරාවර්තනය වෙයි
නමුත් සුර්යයාගෙන් ලැබෙන තාපයෙන් 50% පමණ ප්‍රතිශතයක් අවශෝෂණය කරගැනීමට පෘථිවිය සමත්ය
මෙනිසා සිදුවන උෂ්ණත්වයේ ඉහලයාම මගින් පෘථිවි පෘෂ්ඨය හා වායු ගෝලය මගින් අධෝරක්ත කලාපයේ පිහිටි කිරණ විමෝචනය කරයි
මෙම කිරණ අවශෝෂණය කරගන්නා හරිතාගාර වායුන් ඒවා තාපය ලෙස මුදාහරියි
මේ හේතුව නිසා පෘථිවි පාෂ්ඨය හා පහල වායුගෝලය උණුසුම් වන අතර පෘථිවිය මත ජීවය පැවතීමට මෙය සාධකයක් වේ
පෘථිවිය ජිවීන්ගේ වාසයට සුදුසු ග්‍රහලෝකයකි
ඊට හේතුව වෙනත් දේට අමතරව පෘථිවි පෘෂ්ඨය මතුපිට සහ ඊට ආසන්නව ජීවය පවත්වා‍ ‍ගෙන යාම සඳහා සුදුසු උෂ්ණත්වයක් පවත්වා ගැනිමට හැකි වායුගෝලයක් තිබිමයි
මේ සඳහා බලපා ඇත්තේ ස්වභාවික හරිතාගාර ආචරණය නමින් විස්තර කෙරෙන ක්‍රියාවලියයි
කාබන්ඩයොක්සයිඩ් (CO2) ,මී‍තේන්(CH4), ක්ලෝරෝ ‍ෆ්ලෝරෝ කාබන්, නයිට්‍රස් ඔක්සයිඩ් (N2O) සහ ජල වාෂ්ප ප්‍රධාන හරිතාගාර වායු වශයෙන් හැඳින්වේ
මෙම වායු පෘථිවියේ වායුගෝලයේ පහළ මට්ටම්වල සුළු ප්‍රමාණවලින් ස්වභාවිකව පවති
සුර්යයාගේ සිට පෘථිවි පෘෂ්ඨය කරා පැමිණ නැවතත් ආකාශයට පිට කරනු ලබන තාප ප්‍රමාණයෙන් කොටසක් වායුගෝලය තුළ රඳවා ගැනිමෙන් පෘථිවියේ උෂ්ණත්වය පාලනය කිරීම හරිතාගාර වායු මඟින් සිදු කරයි
මෙයට හරිතාගාර ආචරණය යයි කියනු ලැබේ
මෙයින් අදහස් කරන්නේ ජීවීන්ගේ පැවැත්ම සඳහා හරිතාගාර වායු වැඳගත් කාර්යයන් ඉටු කරන බවයි. එහෙත් පසු ගිය දශකවලදි වායුගෝලයේ ඇති හරිතාගාර වායුවල සාන්ද්‍රණය වැඩි වි ඇති බව සොයා ගෙන ඇත
ඉන්ධන පිළිස්සීම, වන විනාශය වැනි මිනිස් ක්‍රියාකාරකම් නිසා මෙම වායුවල සාන්ද්‍රණය වැඩි වි ඇති බවට දේශගුණ වෙනස්වීම් හා සම්බන්ධ පර්යේෂණ කටයුතුවල යෙදෙන විද්‍යාඥයින්ගේ මතයයි
මෙසේ අස්වභාවිකව හරිතාගාර වායුවල සාන්ද්‍රණය ඉහළ යාම වැඩි කරන ලද හරිතාගාර ආචරණය යනුවෙන් හැඳින්වේ
ඒ අනුව හරිතාගාර ආචරණය ස්වභාවික ක්‍රියාවලියකි
වැඩි කරන ලද හරිතාගාර ආචරණය අස්වභාවික ක්‍රියාවලියක්‍ වේ
මෙසේ හරිතාගාර වායුවල සාන්ද්‍රණය තව තවත් වැඩි විමට ඉඩ හැරියහොත් පෘථිවියේ සාමාන්‍ය උෂ්ණත්වය පසුගිය දශක කිහිපය තුළ පැවැති උෂ්ණත්වයේ වැඩි විමට වඩා වැඩි ‍වේගයකින් ඉහළ යනු ඇත
විද්‍යාත්මක තොරතුරු අනුව 20 වන ශත වර්ෂය තුළදි සාමාන්‍ය ගෝලීය උෂ්ණත්වය 0.3C - 0.6C ප්‍රමාණයනකින් වර්ධනය වී ඇති බව හෙළි වී ඇත
දේශගුණය වෙනස්වීම් පිළිබඳ අන්තර් ජාතික අනුකමිටුව 1995 නොවැම්බර් මස මැඩ්රිඩ් නුවරදි සම්මත කර ගන්නා ලද දේශගුණ වෙනස්විම් පිළිබඳ අලුත්ම විද්‍යාත්මක ඇගයීම් වාර්තාවට අනුව වර්ෂ 1990ට සාපේකෂ වර්ෂ 2100 දී මුළු පෘථිවි ගෝලයේ සාමාන්‍ය උෂ්ණත්වය සෙල්සියස් අංශක 2-3.5 දක්වා ප්‍රමාණයකින් ඉහළ යා හැකියයි
සඳහන් කරයි
වර්ෂ 2030 වනවිට කාර්මික යුගයට පෙර තිබු සාමාන්‍ය උෂ්ණ්ත්වයට වඩා අංශක දෙකකින් සාමාන්‍ය ලෝක උෂ්ණත්වය වැඩි වනු ඇතැයි ‍බොහෝ විද්‍යඥයෝ අනාවැකි පළකර සිටිති
අංශක ස්වල්පයකින් වුවද ගෝලීයව සාමාන්‍ය උෂ්ණත්වය වර්ධනය වීම ගොඩබිම හා සාගර යන දෙකේම දිගු කාලීන බලපෑම ඇති කිරිමට හේතු වේ
මුහුදු මට්ට්ම ඉහළ යාම භූමි පරිබෝග රටාව වෙනස්වීම,ඕසෝන් තලය වියැකීම අන්තගාමී දේශගුණයක ලක්ෂණ ඇතිවීම මේ නිසා සිදු විය හැක
හරිතාගාර යනුවෙන් හඳුන්වන්නේ "වීදුරු වහළක් සහිත ආවරණ වු ප්‍රදේශයක් (කුටියක්) වන අතර ඵ්වා තුළ ඉහළ පරිසර උෂ්ණත්වයක් අවශ්‍ය වන ශාක වවනු ලැබේ
වීදුරු වහළ මඟින් තාපය ඇතුළු පැත්තට ගලා යන නමුත් ඉන් කොටසක් ආපසු පිටතට විකිරණ වීම වළක්වයි. මේ නිසා වීදුරුවලින් සකස් කළ ගොඩනැඟිල්ලක් තුළ කෘතිම වශයෙන් උෂ්ණත්වයක් වැඩිවේ
ඒ අනුව හරිතාගාරයක් පිටතට වඩා ඇතුළත උෂ්ණත්වයක් තබා ගැනීමට සකස් කරන ලද කෘතිම ගොඩනැඟිල්ලකි
මෙවැනි වීදුරුවලින් සැකසු ගෙවල් ලෝකයේ උෂ්ණත්වය අඩු ශීත රටවල වැඩි උෂ්ණත්වයක් අවශ්‍ය ඇතැම් ‍‍බෝග වගා කිරිමට කෘතිමව උෂ්ණත්වය වැඩි කර ගැනීමේ අරමුණින් සකස් කර ගෙන ඇත
වායුගෝලයේද ඇතැම් විට ගිම්හලක් පරිදි ක්‍රියාත්මක වෙයි
සුර්ය විකිරණය වායුගෝලය මතට වැටී එය පෘථිවි තලය දක්වා පැමිණ එයින් කොටසක් අවශෝෂණය කරන අතර කොටසක් පරාවර්තනය කරයි
නමුත් වායුගෝලයේ ඉහළ වළා වැස්මක් නිර්මාණය වුවහොත් පෘථිවි තලයට අවශෝෂණය වු කෙටි තරංග පරිදි පිටකිරිමට එමඟින් බාධා ඇතිවේ
පිටතට විකිරණය වී නොයන තාප ශක්තිය වායුගෝලය තුළම පවතින බැවින් එය "ගිම්හලක්" පරිදි ක්‍රියාත්මක වෙයි
අවුරුදු මිලියනයක් පමණ වු ඉතිහාසය තුළ පුර්ව මානව ක්‍රියා නිසා පෘථිවි වායුගෝලයේ සංයුතිය වෙනස් නොවු බැවින් මෙලෙස වායුගෝලය අතීතයේ සිට ස්වභාවික ගිම්හලක් ලෙස ක්‍රියාත්මක විය
නමුත් මෑත කාලයේ පෘථිවියෙහි කෘතිමව හඳුන්වා දෙන ලද ගිම්හල් ඵලය ඇති කිරිමට ප්‍රධාන වශයෙන් දායක වන්නේ කාබන්ඩයොක්සයිඩ්ය
ඒ හැරුන විට ක්ලෝරෝ ෆ්ලෝරෝ කාබන් ,මීතේන්,හා ඕසෝන් වැනි වෙනත් වායු වර්ග ද ගිම්හල් ඵලය ඇතිකිරිමේ ක්‍රියාවලියට දායක වන අතර ක්‍රියාකාරිත්වය නිසා වර්තමානයේ එම දායකත්වය වැඩිවෙමින් පවතින බව අනාවරණය වී ඇත
මෙම ගිම්හල් වායු වර්ග මගින් උරා ගනු ලබන අධෝරක්ත කිරණ(දිගු තරංග) නිසා වැඩි වැඩියෙන් වායුගෝලය තාපවත් වේ
එමෙන්ම ඒ මගින් වැඩි ජලවාෂ්ප ප්‍රමාණයක් වායුගෝලයේ ඇති වී වැඩියෙන් වලාකුළු නිර්මාණය වීමක් සිදුවේ
මෙහි ප්‍රතිඵලයක් පරිදි වායුගෝලය තුළ තාපය එක් රැස් වීමක් නැතහොත් "ගිම්හල් ඵලයක්" හ‍ට ගැනීමක් සිදු වේ
මෙම ගිම්හල් ඵලය කෙටි කාලීන මෙන්ම දිගු කාලීන දේශගුණ විපර්යාසය කෙරෙහි බලපානු ලැබේ
ගිම්හල් ඵලයෙහි ඉතාම කෙටිකාලීන ප්‍රතිඵලය වන්නේ යම් ප්‍රදේශයකට ලැබෙන වැසි ප්‍රමාණය වැඩි වීම වේ
උෂ්ණත්වය ඉහළ යන විට ජල වාෂ්ප ප්‍රමාණය ද ඉහළ යන නිසා වාෂ්පීකරණ ද වැඩි වී වළා වියන පැතිරී වර්ෂාව ලැබේ
නමුත් වායුගෝලයේ පවතින සාමාන්‍ය සංසරණයෙහි සංකීර්ණ හැසිරීම සහ විවිධ ප්‍රාදේශීය සාධක හේතු කර ගෙන වැඩි වන වර්ෂාව සෑම ප්‍රදේශයකටම එක හා සමානව නොලැබිය හැක
මේ නිසා ඇතැම් ශුෂ්ක ප්‍රදේශ හෝ වියළි ප්‍රදේශ තව තවත් වියලීම හා කාන්තරීකරණයට ලක්වීමක් සිදුවිය හැකි වේ
ගිම්හල් ඵලයෙහි දිගුකාලීන ප්‍රතිඵලය වන්නේ පෘථිවිය ක්‍රමයෙන් සිසිල් වීම බව අනාවරණය

සවිස්තර දිගහැරුම	

පෘථිවියට ශක්තිය ලැබෙනුයේ සුර්ය විකිරණය මගිනි
මින් බොහො‍්මයක් ලැබෙනුයේ දෘශ්‍ය ආලෝකය ලෙස හෝ අධෝරක්තකලාපය‍ට ආසන්නව පිහිටි කිරණ මගින්වේ
සුර්යාගේ සිට ලැබෙන මුළු ශක්ති ප්‍රමානයෙන් 30% පමණ පරාවර්ථනය වන අතර අවශෝෂණය කරගන්නා 70% ක පමණ ප්‍රමාණය භූමිය , වායු ගෝලය හා සාගර උණුසුම් කිරීම පිණිස යෙදවේ
පෘථිව් උෂ්ණත්වයේ අසාමාන්‍ය උච්චාවචනයක් ඇති නොවන පරිදි ස්ථායි අගයක් පවත්වා ගැනීම සදහා සූර්ය විකිරණයෙන් උරාගන්නා ශක්තිය මනා සමතුලිතතාවයකින් යුතුව අධෝරක්ත තරංග පරාසයෙන් වායුගෝලයට මුදාහැරීම සිදුකෙරෙයි
උෂ්ණත්වය වැඩිවීමත් සමගම නිකුත්වන අධෝරක්ත කිරණවල තීව්‍රතාවද වැඩිවන හෙයින් අවශෝෂණය කරගත් සුර්ය ශක්තිය සමතුලිත කිරීමට, පිටවු අධෝරක්ත කිරණ ප්‍රමාණය මගින් උෂ්ණත්වය තීරණය වන බව සිතිය හැකිය
දෘශ්‍ය ආලෝකය මගින් පෘථීවි පෘෂ්ඨය උණුසුම් කරන අතරම වායුගෝලය උණුසුම් කිරීම සදහා එයින් සපයන සෘජු දායකත්වය අඩුය
වායු ගෝලය උණූසුම් කිරීමට වැඩි දායකත්වයක් දරන්නේ ඉහල වායු ගෝලයෙන් විමෝචනය වන අධෝරක්ත විකිරණයි
පෘථිවි පෘෂ්ඨයෙන් විමෝචනය වන අධෝරක්ත ‍ෙෆාටෝන හරිතාගාර වායුන් හා වළාකුළු මගින් උරාගැනීම සිදුකරයි
සංවහනය හා ජලවාෂ්ප වල වාෂ්පීභවනය හා සංඝනීභවනය නොසලකා හැර විකිරණයෙන් පමණක් හරිතාගාර ආචරණය වන්නේ යැයි සලකා පැහැදිලි කිරීම පහසුය
අධෝරක්ත කිරණ විමෝචනය උඩුකුරුව මෙන්ම යටිකුරුවද සිදුවේ
උඩුකුරුව විමෝචනය වන අධෝරක්ත කිරණ මගින් යටිකුරුව විමෝචනය වන අධෝරක්ත කිරණ කදම්භය මෙන්ම අවශෝෂණය කරගත් සූර්ය ශක්ති කදම්භයද සමතුලිත කල යුතුවේ
මේ නිසා මෙයට අනුරූප වන අයුරින් උඩුකුරු අධෝරක්ත කිරණ කදම්භයක් නිපදවා ගැනීමට හැකිවන තුරු පෘථිවි පෘෂ්ඨය රත්වීම සිදුවේ
තවත් පැහැදිලි කිරීමක් මෙසේ දැක්විය හැකිය
අධෝරක්ත කිරණ සදහා වන පාරාන්ධභාවය වායුගෝලයේ උසමත රදා පවතී
මෙවිට වායු ගෝලයට අධෝරක්ත ‍ෙෆාටෝන මුක්ත වන්නේ ඉහළ වායු ගෝලයෙනි
අධෝරක්ත විකිරණය උෂ්ණත්වයේ ශ්‍රිතයක් බැවින් වායු ගෝලීය උෂ්ණත්වය විමෝචනය වු ‍ෙෆාටෝන සහ අවශෝෂිත සූර්ය ශක්තිය සමතුලිත කරන බව සැලකිය හැකිය
නමුත් පෘථීවි පෘෂ්ඨයේ සිට කි
මි 10-15 දක්වා 6.5C/km ක උන්නතාංශයක් පවතී
ඉහල අව‍කාශයේ උෂ්ණත්වය නියත අගයක පවති යැයි උපකල්පනය කර 6.5C/km බැගින් එකතුකරගෙන යාමෙන් මතුපිට උෂ්ණත්වය ගණනය කල හැකිය
මේ අනුව වායු ගෝලයේ පාරන්ධ බව වැඩිවන විට මතුපිට උෂ්ණත්වයද වැඩිවන බව සිතිය හැකිය
හරිතාගාර වායුන් 

අණු හා විකිරණය අතර පවතින සම්බන්ධතානවය ක්වොන්ටම් යාන්ත්‍ර විද්‍යාව මගින් පහදා දෙයි
අණුක කම්පන වලදී ඒවායෙන් විමෝචනය වන ශක්තීන්ට අනුරෑප සංඛ්‍යාත වලින් යුත් විකිරණ විමෝචනය සිදුවේ
(ඉලෙක්ට්‍රෝන උත්තේජිත අවස්ථාවට පත්වී නැවත භෞමික අවස්ථාවට පත්වීමට අනුරූපව අධෝරක්ත කිරණ මුක්තවීමක් සිදු නොවේ
ඒ මන්ද යත් එයට අවශ්‍ය ශක්ති ප්‍රමාණය එහිදි නිපද නොවෙන බැවිනි
)

ශක්ති මට්ටම් පළල , විකිරණ අවශෝෂණය සැලකීමේදි වැදගත් සාධකයක් වේ
පෘථිවියේ ශක්ති මට්ටම් පළල තීරණය කිරීමට වායුගෝලීය පීඩන විහිදුම සෘජුවම බලපායි
අණු දෙකක් එකි‍ෙනක ගැටීමේදි අධෝරක්ත කිරණ අවශෝෂණය වීම සිදුවේ
නමුත් හුදකලා අණුවක් හා ගැටීමෙන් ශක්තිය අවශෝෂණය කිරීමේ අවස්ථා විරළය
විකිරණ හා සම්බන්ධ මිණුම් ලබා ගැනීමට සෛද්ධාන්තික ගණනය කිරීම් වලට වඩා  සූක්ෂම වර්ණාවලීක්ෂ මිනුම් භාවිතා කරයි
පෘථිවි වායු ගෝලයෙන් බහුතරය සමන්විත වන්නේ ඔක්සිජන්(O2), නයිට්‍රජන් (N2) , ආගන් (Ar) වලිනි
මෙම වායුන් අධෝරක්ත විකිරණයට සැලකිය යුතු දායකත්වයක් නොදක්වයි. මෙම අණුවල පවතින සමමිතික ස්වභාවය නිසා  අණුක කම්පන වලදී  ධ්‍රැවියව ආරෝපණය වීමක් සිදුනොවේ
මේ නිසා මෙම වායුන්ට අධොර්ක්ත කිරණ විමෝචනය කිරීම හෝ අවශෝෂණය කිරීම සිදුකල නොහැකිය
නමුත් ජලවාෂ්ප, කාබන්ඩයොක්සයිඩ්, ඕසෝන් (O3)  යන වායුන් ධ්‍රැවිය ආරෝපණ වලට ලක්වන බැවින් අධෝරක්ත කිරණ අවශෝෂණය හා විමෝචනයට සහභාගි වේ
කාබන් ඩයොක්සයිඩ් යනු රේඛීය අණුවකි
නමුක් කම්පනය නිසා සහ අණු අතර ගැටුම් නිසා මෙහි ධ්‍රැවිය ආරෝපණයක් ප්‍රේරණය වේ
මේ නිසා කාබන් ඩයොක්සයිඩ් අණු  වලට අධෝරක්ත කිරණ විමෝචනය හා අවශෝෂණය කිරීමේ හැකියාව ලැබී ඇත
අණු සංඝට්ඨනය වීමේදි අවශෝෂණය කරගත් මෙම ශක්තිය තාපය ලෙස අවට වායුන්ට පිට කරයි
තවද මෙම අණුක ගැටුම් මගින් කාබන් ඩයොක්සයිඩ් උත්තේජිත අවස්ථාවට පත්වේ
කාමර උෂ්ණත්වයේදි පවා කාබන් ඩයොක්සයිඩ් වලින් 5% ක් පවතින්නේ උත්තේජිත අවස්ථාවේය
කාබන් ඩයොක්සයිඩ් අණුවලට කම්පනය විය හැකි තවත් ආකාර දෙකකි
ඒ සමාකාර සහ විෂමාකාර ලෙසය
නමුත් මෙම අවස්ථා දෙකහිදීම අධෝරක්ත කිරණ පිටවීමක් සිදුනොවේ
ජල අණු කෝණික හැඩයෙන් යුක්ත වේ
මෙහි පවතින ස්ථිර ද්වි ධ්‍රැව ආරෝපිත තත්වය හේතුවෙන් විකිරණ විමෝචකයක් හා අවශෝෂකයක් ලෙස ක්‍රියාකරයි
වළාකුළු, මීතේන් වායුව, නයිට්‍රස් ඔක්සයිඩ් , ක්ලෝරො ෆ්ලෝරො කාබන් වැනි වායුන්ද අධෝරක්ත අවශෝෂක ලෙස ක්‍රියා කරයි
ඉහත වගුවට අනුව හරිතාගාර ආචරණය සදහා ජලවාෂ්ප මගින් 36% ක දායකත්වයක්ද කාබන් ඩයොක්සයිඩ් මගින් 9% ක දායකත්වයක්ද දක්වන බව පෙනී යයි
නමුත් මෙම සංඝටක දෙකම ඉවත් කර ගන්න‍ා ප්‍රතිඵලය 45% නොව ඊට වැඩි අගයකි
තවද මෙම ගණනය කිරීම් වලදී වායු ඝණත්වය සහ අනෙකුත් සාධක නියතව පවතින බවට උපකල්පනය කරන ලදී
ධන ප්‍රතිපෝෂක විනාශක ඵල හා අන්ත ලක්ෂය 

ගෝලීය උණුසුම වැඩි වීමෙන් කඩා වැටීමේ ලක්ෂණය යනු  මිනිසාගේ ක්‍රියාකාරකම් හේතුවෙන් පරිසරයේ සිදුවන්න‍ා වු විපර්යාසයන් නැවත යථාතත්වයකට පත්කල නොහැකි අවස්ථාවකට  පත්වීමයි
සමහර දේශගුණ විද්‍යාඥයන් මෙම අවස්ථාව 2007දී පමන උදාවන බවට ඉගි පලකල අතර නාසා ආයතනයේ ප්‍රධාන දේශගුණ විද්‍යාඥයන් වන ජේම්ස් හැන්සන් වැන්නවුන් එම අවස්ථාවම දැනටමත් ලෝකය පත්ව ඇති බව විශ්වාස කරයි
යම් දෙයක් චක්‍රාකාරව සිදුවන විට උද‍ාහරණයක් ලෙස වායුගෝලයේ හරිතාගාර වායුන්ගේ ඝනත්වය වැඩිවන විට එය උෂ්ණත්වය කෙරෙහි බලපායි
මෙවැනි චක්‍රාකාර ක්‍රියා සෑම විටම උත්ප්‍රේරක බලපෑම සිදුවේ
හරිතාගාර වායු වැඩිවීම උෂ්ණත්වය වැඩි කරයි නම් එය ධන උත්ප්‍රේරකයක් ලෙසද අනෙත් දිශාවට සිදුවේ නම් සෘණ උත්ප්‍රේරකයක් ලෙසද නම් කෙරේ
උත්ප්‍රේරකය, තවත් හරිතාගාර වායුවක වැඩිවීමක් වියහැකි අතර තවත් විටෙක ධ්‍රැවාසන්න ග්ලැසියර් දියවීම නිසා පෘථිවියෙන් පිටවන විකිරණවල අඩුවීමක්ද සිදුවිය හැක
ධන උත්ප්‍රේරක, උත්ප්‍රේරක විෂ ඇති නොකරයි
ස්ටීවන්- බෝල්ස්මාන් නියමයට අනුව පෘථිවියේ විකිරණශීලිතාවය පෘථිවියේ උෂ්ණත්වයේ හතරවැනි බලයට සමානුපාතික වේ
හරිතාගාර වායු වල වැඩි වීමෙන් පෘථිවියේ උෂ්ණත්වය වැඩි වන අතර මෙය තවත් හරිතාගාර වායුවක් වන ජල වාෂ්ප ප්‍රමාණය වායු ගෝලය තුල වැඩි කිරීමට හේතුවයි. 

මෙම වැඩි වන ජල වාෂ්ප හරිතාගාර වායුවක් වන අතර එය ගෝලීය උෂ්ණත්වය තවත් වැඩි කරයි
මෙය ධන ධන ප්‍රතික්‍රියකයකි
මෙය විනාශක ඵලයක් ඇති කරන්නේ නම් (Run a way effect) එය බොහෝ කලකට පෙර සිදුවිය යුතුය
ධන ප්‍රතික්‍රියක ඵල සාමාන්‍ය සිදු වන සිදුවීම් වන අතර විනාශක ඵල අහඹු සිදුවීම් වේ
දෙවන චක්‍රයේ ඇති වන ඵලය පළමු චක්‍රයෙන් ඇති වන ඵලයට වඩා විශාල නම් එවැනි සිදු වීම් නොනවත්වාම පවත්වා ගත හැකිය
මෙය සිදුවන අවස්ථාවලදී ප්‍රතික්‍රියාව අවසන් වන්නේ විශාල උෂ්නත්ව වැඩිවීමකින් පසුවය
මෙම තත්වය විනාශක ඵලයක් ලෙස හැඳින්විය හැකිය
මෙම ප්‍රතික්‍රියා විරුද්ධ අතට හැරී ලොව නැවතත් “හිම යුගයට”  (Ice Age) ගෙන යනු ඇත
මෙවැනි ප්‍රතික්‍රියා කිසියම් මොහොතක හෝ නැවතිය යුතු වන්නේ උෂ්ණත්වය අනන්තව වැඩි විය නොහැකි නිසාය
මෙවැනි නැවැත්වීමේ ක්‍රම ලෙස හරිතාගාර වායු සැපයීම අඩුකිරීමට හෝ වායු හෝ අයිස් ප්‍රමාණයන් ඉතාම අඩුකිරීම හෝ අපරිමිතව වැඩි කිරීම සිදුකල හැක
“ක්ලැත් රේට් ගන් “ සංකල්පයට අනුව පරිසරයේ අස්ථාවර ජලජ කාබනික අංශු පවතී නම් ඒවායෙන් මුදා හැරෙන මීතේන් වායුව නිසා හරිතිගාර ආචරණය සිදුවිය හැකිය
වසර මිලියන 251.7 කට පමණ පෙර සත්වයන් මහාපරිමාණයෙන් වදවීමට හේතුව මෙවැනි විනාශක ඵලයක් යැයි අනුමාන කෙරේ
සයිබීරියානු මුඩුබිම් වලින් මහා පරිමාණයෙන් මීතේන් වායුව මුදාහැරීම නිසා මෙය සිදුවන්නට ඇතැයි සැලකේ. ‍ මීතේන් වායුව කාබන්ඩයොක්සයිඩ් වායුව මෙන්  21 ගුණයක ප්‍රබල හරිතාගාර වායුවකි
සිකුරු ග්‍රහයා තුල ජලවාෂ්ප හා කාබන්ඩයොක්සයිඩ් සම්බන්ධව ඇතිවු විනාශකාරි ක්‍රියාවට හේතුව එය සුර්යයාට ආසන්නව පිහිටීමයි
අද සිකුරු මත ඇත්තේ ඉතා ස්වල්ප ජලවාෂ්ප ප්‍රමාණයකි
ජීවය පැවතීමට සරිලන උෂ්ණත්වයක් සිකුරු මත කලකට පෙර පැවතියද  තද හිරැ එළිය නිසා ඉහල යන ජලවාෂ්ප පාරජම්බුල කිරණ මගින් හයිඩ්‍රජන් සහ ඔක්සිජන් බවට විඝටනය වන තරම් අධික උෂ්ණත්වයක් දැන් පවතී
මේ නිසා ජලවාෂ්ප අඩුවී කාබන්ඩයොක්සයිඩ් වලින් සැදුනු වායු ගෝලයක් සිකුරු මත දක්නට ලැබේ
තවද  මෙහි කාබන්ඩයොක්සයිඩ් චක්‍රිකරනයේ දුර්වලතාද එමටය
පෘථිවියේදි ගිනිකදු වලින් පිටවන වායුන් යලි ආවර්ථියව පොළවට උරාගන්නා මුත් සිකුරු මත මෙය සිදු නොවේ
මිනිස් ක්‍රියාකාරකම් නිසා සිදුවන හරිතාගාර ආචරණය 

ෆොසිල ඉන්ධන දහනය, වනාන්තර එළිපෙහෙලි කිරීම, සිමෙන්ති නිෂ්පාදනය වැනි කර්මාන්ත නිසා වායු ගෝලයේ කාබන්ඩයොක්සයිඩ් ප්‍රමාණයෙහි වැඩිවීමක් දක්නට ලැබේ
“මොනා‍ ලෝවා” නිරීක්ෂණාගාරය දක්වන අන්දමට 1960දී මිලියනය කට කොටස් 303ක් ව පැවති කාබන්ඩයොක්සයිඩ් ප්‍රමාණය 2005 වන විට මිලියනයකට කොටස් 375 දක්වා වැඩිවී ඇත
කාබන්ඩයොක්සයිඩ් හරිතාගාර වායුවක් බැවින් එය පෘථිවියේ උෂ්ණත්වය ඉහළ දැමීසට හේතුසාධක වේ
Inter Governmental Panel On Climate Change වාර්ථාවට අනුව විසිවන සියවසේ මැදභාගයේ සිට ගෝලීය උෂ්ණත්වය වැඩිවීමට හේතුව මිනිස් ක්‍රියාකාරකම් වේ
උත්තර ධ්‍රැවය ආසන්නයේ සිදුකරන ලද හිම ඝර්භ පරීක්ෂණයෙන් ලැබුනු දත්ත වලට අනුව කාර්මික විප්ලවයට පෙර වසර 800,000ක කාලයක් පුරාවට කාබන්ඩයොක්සයිඩ් ප්‍රමාණය වැඩිවී ඇත්තේ මිලියනයකට කොටස් 160 සිට 270 දක්වා පමණී
දේශගුණික විපර්යාස වලට මෙම කාබන්ඩයොක්සයිඩ් වැඩිවීම සෘජුවම බලපාන බව කාළගුණ විද්‍යාඥයෝ ප්‍රකාශකර සිටිති
සැබෑ හරිතාගාර 

හරිතාගාර ආචරණයේදි හා හරිතාගාරයකදි යන දෙකේදීම තාපය රදවා ගැනීම සිදුවේ
නමුත් මේවා තාපය රදවා ගන්න‍ා ආකාර වෙනස්වේ
එනම් හරිතාගාර ආචරණයේදි අධෝරක්ත විකිරණය මගින් තාපය රදවා ගන්නා අතර හරිතාගාරයකදී සංවහනය අවහිර කිරීම මගින් තාපය රදවා ගැනීම සිදුකරයි
හරිතාගාරයක් නිර්මාණය කරනුයේ වීදුරු හෝ ප්ලාස්ටික් වැනි පාරදෘශ්‍ය ද්‍රව්‍ය වලිනි
එය තුලට වැටෙන  හිරු එළිය නිසා එහි භූමිය රත්වී එයට ඉහළින් වු වායු ස්ථරය රත්වේ
කුටීරය තුල සිරවීම නිසා සංවහනය මගින් ඉහල ගොස් සිසිල්වීම අවහිර වේ
මේ නිසා හරිතාගාරය තුල වායුවේ උෂ්ණත්වය ඉහළ අගයක් ගනී
හරිතාගාර ආචරණය වැඩිදුරටත්

හරිතාගාර ආචරණය පළමු ලෙස අනාවරණය කරගන්නා ලද්දේ 1824 ජෝසෆ් ෆොරියර් විසිනි
ඒ පිළිබඳව පළමු ලෙස විමර්ශනය කෙරුනේ 1896 දී ස්වාන්ටේ ආර්හේනියස් විසිනි
මෙය අධෝරක්ත කිරණ විහිදුවීමෙන් වාතය ඒවා අවශෝෂණය කිරීම හේතු කොට ගෙන පෘතුවිය මතුපිට හා පහල වායුගෝලීය වායූන් රත් වීමෙන් සිදුවන ක්‍රියාවලියයි
හරිතාගාර ආචරණයේ පැවැත්ම මත භේදයට ලක්ව නැත
ස්වභාවිකව සිදුවන මෙම ක්‍රියාවලිය නිසා ඇතිවන උෂ්ණත්වය 33C(54F) පමණ වේ
මෙය සිදුවන්නේ හුමාලය මඟින් 36% - 70% පමණ (මෙහිඳී වළාකුළු සළකා නොමැත ), කාබන්ඩයොක්සයිඩ් (CO2) මඟින් 25% පමණ, මීතේන් මඟින් 4% - 9% පමණ සහ ඔසෝන් මඟින් 3% - 7% පමණ වේ
නමුත් ප්‍රශ්නය වන්නේ විවිධ වූ මිනිස් ක්‍රියකාරකම් නිසා මෙම හරිතාගාර වායු සාන්ද්‍රණය සැලකිය යුතු ලෙස ඉහල යාමයි
කාර්මික විප්ලවයේ පටන් විවිධ වූ මිනිස් ක්‍රියාකරකම් නිසා වායුගෝලයේ මෙම වායු සාන්ද්‍රණය ඉහල යාමට පටන් ගෙන ඇත්තේ කාබන්ඩයොක්සයිඩ්, මීතේන්, ට්‍රොෆොස්ෆෙරිකොසෝන්, CFC, නයිට්‍රස් ඔක්සයිඩ් වැනි වායුන් පිටවීම වැඩි වූ නිසායි
මීතේන් කාබන්ඩයොක්සයිඩ් වලට වඩා වැඩිපුර හරිතාගාර ආචරණය සිදුකරන වායුවක් වුවද එහි සාන්ද්‍රණය ඉතා කුඩා හෙයින් ඉන් හරිතාගාර ආචරණයට වන බලපෑම කාබන්ඩයොක්සයිඩ් වලින් වන බලපෑමෙන් 1/4 ක් පමණ වේ
ස්වභාවිකව පිටවෙන වෙනත් වායූන් ද හරිතාගාර ආචරණය සුළු වශයෙන් සිදුකරයි
නයිස්ට්‍රස් ඔක්සයිඩ් මින් එකකි
නයිස්ට්‍රස් ඔක්සයිඩ් සාන්ද්‍රණය කෘෂිකර්මාන්තය වැනි මිනිස් ක්‍රියාකාරකම් නිසා වැඩි වෙමින් පවතී
18 වන ශතවර්ෂයේ මැද ගණන් වල ආරම්භ වූ කාර්මික විප්ලවය නිසා වායුගෝලයේ මේ කාබන්ඩයොක්සයිඩ් හා මීතේන් සාන්ද්‍රණ 31% න් හ 141% න් වැඩි වී ඇත
මේ අගයන් පසුගිය වර්ෂ 650,000 සැළකූ විට ඉතා විශාල වැඩි වීම් වේ
වක්‍ර මාර්ග වලින් ලත් භූ විද්‍යා සාක්ෂි අනුව විශ්වාස කෙරෙන්නේ මෙවන් වූ අගයන් පැවතුනේ වසර මිලියන 20 ට පමන පෙර බවයි. වැඩිව ඇති කාබන්ඩයොක්සයිඩ් වලින් 3/4 ක් පමන පසුගිය වසර 20 තුල නිපදවී ඇත්තේ ඉන්ධන දහනය මඟිනි
ඉතිරිය වන නාශනය නිසා වැඩිවී ඇත
ග්රාෆ්

වායුගෝලීය කාබන්ඩයොක්සයිඩ් සාන්ද්‍රණයන්ගේ වැඩිවීම

මාසිකව ලබාගන්නා කාබන්ඩයොක්සයිඩ් මිනුම් මඟින් වාර්ශිකව වෙන කුඩා ඍතුමය දෝලනයන් පෙන්වනු ලැබේ
සෑම වසරකම උත්තර අර්ධගෝලයේ වසන්තය පසුවීම සහ ඉන්පසුව ඇතිවන ශාක කාබන්ඩයොක්සයිඩ් ප්‍රමාණය අඩුකිරීම හේතු කොටගෙන එය දීර්ඝ වීම සිදුවේ
වර්තමානයේ වායුගෝලීය කාබන්ඩයොක්සයිඩ් සාන්ද්‍රණය පරිමාව අනුව මිලියනයකට කොටස් 385 පමන වේ
අනාගතයේ කාබන්ඩයොක්සයිඩ් සාන්ද්‍රණය ඉන්ධන දහනය හා වන නාශනය නිසා වැඩි වන බව තහවුරු වී ඇත
මෙම කාබන්ඩයොක්සයිඩ් නැග්ම ආර්ථික, සමාජීය, තාක්ෂණික, ස්වඹ්හවික සංවර්ධනය මත රඳා පවතින නමුත් ෆොසිල වල සීමා සහිත බව නිසා අවම විය හැක
වසර 2100 වන විට කාබන්ඩයොක්සයිඩ් වල වැඩි වීමේ පරාසයක් ලෙස මිලියනයකට කොටස් 541 සිට 970 දක්වා ලෙස ඉදිරිපත් වී ඇත
මේ මට්ටමට ලඟා වීමට ෆොසිල දහනය, ගල් අඟුරු තාර හෝ මීතේන් භවිතයම ප්‍රමාණවත් වේ
නාසා ආයතනයේ කෙරුනු පරීක්ෂාවකට අනුව කාලගුණ විද්‍ළ්‍යාඥ ජේම්ස් හැන්සන් පවසන්නේ මෙසේ වැඩිවුනු කාබන්ඩයොක්සයිඩ් නිසා වායුගෝලීය උෂ්ණත්වය පසුගිය වසර 100 තුල සෙල්සියස් අංශක 0.75 කින් පමණ වැඩි වී ඇති බවයි.

තවද බලන්න 
ඕ‍සෝන් වියන 
මිහිතල‍යේ උණුසුම
පෘථිවිය උණුසුම් වීම 
ආක්ටික් කලාප‍යේ උණූසුම
ප්‍රති-හරිතාගාර ආචරණ සංසිද්ධිය 
දේශගුණික විපර්යාසය 
දේශගුණික බලපෑම 
පෘථිවි ශක්ති සංචිතය 
පෘථිවි විකිරණ සමතුලිතය 
අදුරු ලොවට 
ගෝලිය උණුසුම

සටහන්

යොමුව 
අර්ත් රේඩියේෂන් බජට්, http
//marine
rutgers
edu/mrs/education/class/yuri/erb
html 
ෆ්ලීගල් ආර්. ජී සහ බසින්ගර්  An introduction to atmospheric physics දෙවන වෙළුම 1980 IPCC ශක්‍යතා වාර්ථා http
ipcc
ch
ඈන් හෙල්ඩර්සන්-සෙලර්ස් සහ මැක් ගෆී  A climate modelling primer (quote
the effect of the atmosphere in re-readiating longwave radiation back to the surface of the Earth
It has nothing to do with glasshouses, which trap warm air at the surface)
ක්ලේහිල් ජේ.ටී සහ ට්‍රැන්බර්ත් "Earth's annual mean global energy budget,"අමරිකානු කාළගුණ විද්‍යා සංගමය 78(2) 197-208

පරිසරවේදය
ධරණීයතාව
වායුගෝලීය විකිරණය  
දේශගුණික වෙනස්වීම් උත්ප්‍රේරක හා හේතු 
දේශගුණික බලපෑම්
වායුගෝලය
චාලක ශක්තිය යනු යම් වස්තුවක් තම5 චලිතය හේතු කොට ගෙන සතු කර ගන්නා ශක්තියයි
යම් වස්තුවක් නිශ්චලතාවයේ සිට එම වස්තුව පවතින ප්‍රවේගය දක්වා ත්වරණය කිරීමේදී සිදු කැරෙන කාර්යය ලෙස චාලක ශක්තිය අර්ථ දැක්වේ
එබඳු ත්වරණයකදී ලැබෙන මෙම චාලක ශක්තිය වස්තුවේ වේගය වෙනස් නොවන තාක් කල් නොවෙනස් ව පවතී
වස්තුව පවතින ප්‍රවේගයේ සිට නිශ්චලතාවයට පත් කිරීමට සමාන ප්‍රමාණයක කාර්යයක් කළ යුතු වේ
යම් වස්තුවක වේගය ද, එනයින් එහි චාලක ශක්තිය ද වස්තුව පවතින අවස්ථිතික රාමුවට සාපේක්ෂ වේ
‍සුදුසු අවස්ථිතික රාමුවක් තෝරා ගැනීමෙන් ඍණ නොවන ඕනෑම අගයක චාලක ශක්තියක් යම් වස්තුවකට ඇති බව පෙන්‍විය හැක
උදාහරණයක් ලෙස, යම් නිරීක්ෂක‍යෙකු පසු කර යන වාහනයකට එම නිරීක්ෂකයාගේ දෘෂ්ටි කෝණය අනුව ශූන්‍ය නොවන චාලක ශක්තියක් ඇත
නමුත් වාහනය තුල සිටින (නොහොත් වාහනයේ ප්‍රවේගයෙන් ම ගමන් කරන) නිරීක්ෂකයෙකුට අනුව වාහනයේ චාලක ශක්තිය ශූන්‍ය වේ
සම්භාව්‍ය යාන්ත්‍ර විද්‍යාවේ දී, භ්‍රමණය නොවන m ස්කන්ධයක් සහ v වේගයක් ඇති වස්තුවක චාලක ශක්තිය mv2/2 ලෙස ගණනය කැරේ
එහෙත් විශේෂ සාපේක්ෂතාවාදය අනුව මෙය ආලෝකයේ වේගයට වඩා ඉතා කුඩා වේගයන් ඇති වස්තූන් සඳහා හොඳ ආසන්න අගයක් පමණි
ඉලෙක්ට්‍රෝනය ඍණ විද්‍යුත් ආරෝපණයක් ඇති උප පරමාණුක අංශුවකි
ඊට දන්නා සංඝටක හෝ ව්‍යුහයක් නොමැති  බැවින් මූලික අංශුවක් ලෙස සැලකේ. ඉලෙක්ට්‍රෝනයක ස්කන්ධය ප්‍රෝටෝනයක ස්කන්ධයෙන් ආසන්න ලෙස 1/1836කි
ඉලෙක්ට්‍රෝනය ෆර්මියෝන සහ ලෙප්ටෝන ගණ වලට වැටෙන අතර එහි ප්‍රති-අංශුව පොසිට්‍රෝනයයි
විද්‍යුත් ආරෝපණය විරුද්ධ ලකුණ (එනම් ධන) වීම හැරුණු කොට පොසිට්‍රෝනය සහ ඉලෙක්ට්‍රෝනය සර්වසම වේ
වෙනත් පදාර්ථ මෙන්ම ඉලෙක්ට්‍රෝනය ද අංශු සහ තරංග දෙකටම අයත් වන ක්වොන්ටම් යාන්ත්‍රික ලක්ෂණ දරයි
එබැවින් ඊට වෙනත් අංශු සමඟ ගැටීමට මෙන් ම ආලෝකය මෙන් විවර්තනය වීමට ද හැකි ය
තව දුරටත් නොබෙදිය හැකි ප්‍රමාණයක විද්‍යුත් ආරෝපණයක් (එනම්, මූලික ආරෝපණය) පිළිබඳ අදහස ක්‍රි
ව. 1838 දී බ්‍රිතාන්‍ය ජාතික දාර්ශනිකයකු වූ රිචර්ඩ් ලේමිං විසින් ඉදිරිපත් කරන ලද්දේ පරමාණු වල රසායනික ලක්ෂණ පැහැදිලි කිරීම සඳහා ය
ඉලෙක්ට්‍රෝනය යන වදන එම විද්‍යුත් ආරෝපණ වෙත දෙන ලද්දේ ක්‍රි
ව. 1894 දී අයිරිෂ් ජාතික භෞතික විද්‍යාඥයෙකු වූ ජෝජ් ජොන්ස්ටන් ස්ටෝනි විසිනි
ඉලෙක්ටෝනය අංශුවක් ලෙස හඳුනා ගන්නා ලද්දේ 1897 දී බ්‍රිතාන්‍ය ජාතික පර්යේෂකයන් වූ ජේ. ජේ. තොම්සන් සහ පිරිස විසින් කරන ලද තෙල් බිංදු පරීක්ෂණය ආධාරයෙනි
විද්‍යුතය, චුම්භකත්වය, සහ තාප සන්නායකතාවය යන භෞතික සංසිද්ධි වලදී ඉලෙක්ට්‍රෝනය අත්‍යාවශ්‍ය කාර්ය භාරයක් ඉටු කරයි
නිරීක්ෂකයෙකුට සාපේක්ෂව චලිතයෙක යෙදෙන ඉලෙක්ට්‍රෝනයක් චුම්භක ‍ක්ෂේත්‍රයක් ඇති කරනු ලබයි
එසේම එබඳු ඉලෙක්ට්‍රෝනයක් බාහිර චුම්භක ක්ෂේත්‍ර මඟින් විවර්තනයට ලක් කෙරෙනු ඇත
ඉලෙක්ට්‍රෝනයක් ත්වරණය/මන්දනය කළ විට එය ෆෝටෝන අවශෝෂණය/මුක්ත කිරීම මඟින් ශක්තිය පිට කරයි
ප්‍රෝටෝන සහ නියුට්‍රෝන වලින් සෑදුනු පරමාණුක න්‍යෂ්ටිය වටා කාක්ෂික වලට පිවිසෙමින් ඉලෙක්ට්‍රෝනය පරමාණු තනයි
කෙසේ වුව ද පරමාණුවක මුලු ස්කන්ධයට ඉලෙක්ට්‍රෝනයේ දායකත්වට 006% ටත් වඩා අඩු අගයක පවතිනු ඇත
ප්‍රෝටෝන සහ ඉලෙක්ට්‍රෝන අතර ඇති වන කූලෝම් ආකර්ෂණ බල නිසා ඉලෙක්ට්‍රෝන පරමාණු සමඟ බන්ධනය වෙයි
ඉලෙක්ට්‍රෝන පරමාණු දෙකක් හෝ කීපයක් අතර හුවමාරුවෙන් හෝ හවුලේ බෙදා ගැනීමෙන් පරමාණු අතර රසායනික බන්ධන තැනෙයි
සමහර න්‍යායයන්ට අනුව විශ්වයෙහි පවතින බොහෝ ඉලෙක්ට්‍රෝන නිර්මාණය වූයේ මහා පිපිරුම අවස්ථාවේදී ය
එහෙත් ඉලෙක්ට්‍රෝන බීටා ක්ෂය වීම්, සහ කොස්මික් කිරණ මඟින් සිදු වන න්‍යෂ්ටික ප්‍රතික්‍රියා මඟින් ද සෑදේ
පොසිට්‍රෝන සමඟ ගැටීමෙන් ඉලෙක්ට්‍රෝන විනාශ වී යා හැකි අතර තාරීය න්‍යෂ්ටිජනනයෙහි දී උරා ගනු ලැබීමට ද පුළුවන
මූලාශ්‍ර 

රසායන විද්‍යාව
විද්‍යාව
විද්‍යා‍වේ ඉතිහාසය
භෞතික විද්‍යාව
බීටා අංශු (β-අංශු) යනු ඉලෙක්ට්‍රෝන සහ පොසිට්‍රෝන පොදුවේ හඳුන්වන නාමයයි
රසායන විද්‍යාව
භෞතික විද්‍යාව
විද්‍යාව
බීටා අංශු ඉලෙක්ට්‍රෝනවලට සමානය
ප්‍රෝටෝන 2ක් සහ නියුට්‍රෝන 2ක් එකට බැඳීමෙන් සෑදෙන අංශුව ඇල්ෆා අංශුව (α-අංශුව)කි
මෙය හීලියම් න්‍යෂ්ටියකට සර්වසම වේ
රසායන විද්‍යාව
විද්‍යාව
භෞතික විද්‍යාව 

ඇල්ෆා කිරණවලට ඉහළ අයනීකාරක බලයක් ඇත
ඇල්ෆා කිරණ ධන ආරෝපණයකින් යුක්තය
ඇල්ෆා කිරණ ආලෝකයේ ප්‍රවේගයට වඩා ඉතා අඩු ප්‍රවේගයකින් ගමන් කරයි
එමෙන්ම ඇල්ෆා කිරණ වල විනිවිද යාමේ හැකියාව ගැමා හා බීටා කිරන වලට සාපේක්ෂව අඩු වේ
මෙමෙ ඇල්ෆා අංශු ඉලෙක්ට්‍රොන අත් පත් කර ගනිමින් හීලියම් අණු සාදයි
අන්තර්ජාතික ක්‍රිකට් වංශකතාවේ නව පරිච්චේදයක ඇරඹුමක් ලෙස පන්දුවාර 20-20 ක්‍රිකට් තරඟ සඳහා ලෝක කුසලාන තරඟාවලිය වර්ෂ 2007 දී දකුණු අප්‍රිකාවේදී පළමුවරට පවත්වන ලදී
ලෝ වටා විසිරී සිටින ක්‍රිකට් ලෝලීන් හට නවමු අත්දැකීමක් ලබාදෙමින් මෙම තරඟාවලිය 2007 සැප්තැම්බර් 11 සිට 24 දින දක්වා දකුණු අප්‍රිකානු ක්‍රීඩාංගන 3ක පැවැත්විය
මෙම තරඟාවලිය සඳහා ටෙස්ට් වරම් ලද කණ්ඩායම් 10ත් එක්දින ජාත්‍යන්තර වරම් ලද කෙන්යාව සහ ස්කොට්ලන්තය සමඟ කණ්ඩායම් 12ක් කාණ්ඩ 4ක් යටතේ පළමුව තරඟ කරන ලදී
පළමුවන 20-20 ක්‍රිකට් ලෝක කුසලානය දිනා ගැනීමට ඉන්දියාව සහ පාකිස්තානය අවසාන මහා තරඟයේදී ගැටුනු නමුදු තියුණු තරඟයකින් පසු ඉන්දියාව ජයග්‍රහණය කරන ලදී
තරඟ නීති හා කොන්දේසි 
සෑම තරඟයක් සඳහාම ජයග්‍රාහී කණ්ඩායමට ලකුණු 2ක් පිරිනැමෙන අතර තරඟයේ විසඳුමක් නොමැතිනම් කණ්ඩායම් 2 සඳහා ලකුණු 1 බැඟින් පිරිනමනු ලැබුණි
පරාජිත කණ්ඩායම සඳහා ලකුණු පිරිනොනැමින
නමුත් යම් තරඟයක් ලකුණු සමවීමෙන් අවසන් වුවහොත් ඒ සඳහා බෝල්-අවුට් ක්‍රමය මඟින් ජයග්‍රාහකයා තෝරාගනු ලැබූ අතර මෙම තරඟාවලියේ ඉන්දියාව හා පාකිස්තානය අතර පැවති මූලික වටයේ තරඟයේ තීරණය මේ ආකාරයෙන් ලබාදෙන ලදී
පළමු වටයේ සහ සුපිරි 8 වටය සඳහා කණ්ඩායම් ශ්‍රේණිගතකිරීම සඳහා පහත දැක්වෙන ආකාරයේ නිර්ණායකයන් භාවිතා කරන ලදී
1. එම කාණ්ඩයේ වැඩිම ලකුණු ලබාගත් කණ්ඩායම්
2. ලකුණු සම නම්, අදාල කාණ්ඩයේ වැඩිම ජයග්‍රහනයන් ලබාගත් කණ්ඩායම්
3. ජයග්‍රහනයන් සම නම්, අදාල කාණ්ඩයේ ශුද්ධ ලකුණු ලබාගැනීමේ වේගය මත
4. ශුද්ධ ලකුණු ලබාගැනීමේ වේගය සම නම්, අවම පන්දුයැවීමේ වේගය මත
5. එහි ප්‍රතිඵලය සම නම්, එම කණ්ඩායම් දෙක අතර තරඟයේ ජයග්‍රහනය කළ කණ්ඩායම අනුව.

සුදුසුකම් ලැබීම 
ටෙස්ට් කණ්ඩායම් 10 ට අමතරව 2007 WCL පළමු කොටසේ පළමු හා දෙවන ස්ථානයට පත්වීමෙන් කෙන්යාව සහ ස්කොට්ලන්තය ලෝක විස්සයි20 සඳහා සුදුසුකම් ලැබීය
ක්‍රීඩාංගණ 
සියලුම තරඟ පහත ක්‍රීඩාංගණ තුනේදී පැවැත්විණි
කාණ්ඩය 

A කාණ්ඩය
 
 
 

B කාණ්ඩය
 
 
 

C කාණ්ඩය
 
 
 

D කාණ්ඩය

සංචිත

කාණ්ඩ අදියර 
සහභාගි වූ කණ්ඩායම් 12 කණ්ඩායම් තුන බැගින් වූ කාණ්ඩ හතරකට බෙදා ඇත
2007 මාර්තු 1 වන දිනට විස්සයි20 කණ්ඩායම් ශ්‍රේණිගත කිරීම් මත පදනම්ව කාණ්ඩ තීරණය කරන ලදී
සෑම කාණ්ඩයකින්ම පළමු කණ්ඩායම් දෙක තරඟාවලියේ දෙවන අදියර දක්වා ගියේය
ඒ කාණ්ඩය

බී කාණ්ඩය

සී කාණ්ඩය

ඩී කාණ්ඩය

සුපර් 8 තරඟ වටය 
මෙම තරඟාවලියේ සුපර් 8 ආකෘතිය නිර්මාණය කර ඇත්තේ තරඟාවලිය ආරම්භයේදීම එක් එක් කාණ්ඩයෙන් ඉහලම ශ්‍රේණි 2 ට කලින් තීරණය කළ පරිදිය
කණ්ඩායම සුපිරි අට කාණ්ඩයේ E හෝ F කාණ්ඩයට සුදුසුකම් ලබන්නේද යන්න තීරණය කිරීමේදී කණ්ඩායමේ සැබෑ දක්‍ෂතා කිසිදු කාර්යභාරයක් ඉටු කළේ නැත
උදාහරණයක් ලෙස, C කාණ්ඩයේ දී, ශ්‍රී ලංකාව නවසීලන්තයට වඩා වැඩි ලකුණු සංඛ්‍යාවක් ලබා අවසන් වුවද, සුපිරි අට කාණ්ඩයට තේරීමේදී නවසීලන්තය කාණ්ඩයේ පළමු ස්ථානය (C1) රඳවා ගත් අතර, ශ්‍රී ලංකාව කාණ්ඩයේ දෙවැනි ස්ථානය (C2) රඳවා ගත්තේය
පළමු ශ්‍රේණිගත කණ්ඩායම් දෙකට වඩා තුන්වන ශ්‍රේණිගත කණ්ඩායමක් සුදුසුකම් ලැබුවහොත්, එය ඉවත් කරන ලද කණ්ඩායමේ ශ්‍රේණිගත කිරීම ලබා ගත්තේය
මෙය සිදු වූයේ A කාණ්ඩයේ පමණි, එහිදී බංග්ලාදේශය (මුල් ශ්‍රේණිගත කිරීම A3) බටහිර ඉන්දීය කොදෙව් (මුල් ශ්‍රේණිගත කිරීම A2) ඉදිරියෙන් සුදුසුකම් ලැබූ අතර එම නිසා F කාණ්ඩයේ A2 ස්ථානයට පත්විය
එම කණ්ඩායම් අට කණ්ඩායම් හතර බැගින් වූ කාණ්ඩ දෙකකට බෙදා තිබුණි
සෑම කාණ්ඩයකින්ම පෙරමුණ ගත් කණ්ඩායම් දෙක අවසන් පූර්ව වටයට සුදුසුකම් ලබා ගත්හ
ඊ කාණ්ඩය

එෆ් කාණ්ඩය

පිළිමළුන් පිටුදැකීමේ අදියර

අවසන් පූර්ව වටය

අවසාන තරගය

සංඛ්‍යාලේඛන 
තරගාවලියේ වැඩිම ලකුණු ලාභියා වූයේ මැතිව් හේඩ්න් ලකුණු 265ක් රැස් කළ අතර වැඩිම කඩුලු ලාභියා වූ උමාර් ගුල් කඩුලු 13ක් දවා ගනිමින්
එක් එක් කාණ්ඩයේ ඉහළම පහ වන්නේ
වැඩිම ලකුණු

වැඩිම කඩුළු

විනිසුරුවන් 
ICC විනිසුරුවන්ගේ එලයිට් පැනලයෙන් විනිසුරුවන් සහ ICC තරග තීරක එලයිට් පැනලයෙන් තරග තීරකයන් තෝරා ගන්නා ලදී
මාධ්‍ය ආවරණය 
2007 ICC ලෝක කුසලාන විස්සයි20 තරගාවලිය මාධ්‍ය ආවරණය පහත පරිදි විය
රූපවාහිනී ජාල 

 අප්‍රිකාව — Supersport (සජීවී)
 ඕස්ට්‍රේලියාව — Fox Sports (සජීවී)
 ඕස්ට්‍රේලියාව — Nine Network
 බංග්ලාදේශය — Bangladesh Television(දෙවන කාණ්ඩයේ බංග්ලාදේශ තරගය පමණි) (සජීවී)
 කැනඩාව — Asian Television Network (සජීවී)
 කැරිබියන් – Caribbean Media Corporation (සජීවී)
 ඉන්දියාව — ESPN (සජීවී) – ඉංග්‍රීසි
 ඉන්දියාව — STAR Cricket (සජීවී) – හින්දි
 ජැමෙයිකාව – Television Jamaica (සජීවී)
 මැද පෙරදිග  – Ten Sports (සජීවී)
 නවසීලන්තය — SKY Network Television (සජීවී)
 පකිස්ථානය — GEO Super (සජීවී)
 පකිස්ථානය – Pakistan Television Corporation (සජීවී)
 ශ්‍රී ලංකාව — Sirasa Network (සජීවී)
 එක්සත් රාජධානිය — Sky Sports (සජීවී)
 එක්සත් ජනපදය — DirecTV CricketTicket (සජීවී)

ගුවන්විදුලි ජාල 

 අප්‍රිකාව – All Jazz Radio
 ඕස්ට්‍රේලියාව – Australian live radio
 බංග්ලාදේශය – DhakaFM
 කැනඩාව – CBC radio one
 කැරිබියන් – Radio airplay
 ඉන්දියාව – All India Radio
 ජැමෙයිකාව – Radio Jamaica Limited
 මැද පෙරදිග – Top Fm radio
 නවසීලන්තය – Radio pacific
 පකිස්ථානය – Radio Pakistan
 ශ්‍රී ලංකාව – Radio Sri Lanka, Sinhala Radio Service
 එක්සත් රාජධානිය – BBC Radio 5 Live
 එක්සත් ජනපදය – WHTZ-FM – Z-100

යොමු කිරීම් 

ශ්‍රී ලංකාව තුළ ක්‍රිකට්
ක්‍රිකට්
ප්‍රෝටෝනය (), ධන 1ක මූලික ආරෝපණයක් ඇති උප පරමාණුක අංශුවකි
පරමාණුක න්‍යෂ්ටියක් තුළ ප්‍රෝටෝන එකක් හෝ වැඩි ගණනක් ඇත
ප්‍රෝටෝනයේ ස්කන්ධය  වේ
ප්‍රෝටෝනය සොයාගනු ලැබුවේ අර්නස්ට් රදෆර්ඩ් විසිනි
ප්‍රෝටෝනය ස්ථායී අංශුවකි
සමහර විරල මාදිලියේ විකිරණශීලී ක්ෂය වීම් වලදී නිදහස් ප්‍රෝටෝන මුක්ත වේ
මෙම නිදහස් ප්‍රෝටෝන වහා ඉලෙක්ට්‍රෝනයක් සමඟ සබැඳී හයිඩ්‍රජන් පරමාණුවක් සාදයි
පදාර්ථයේ ප්ලාස්මා අවස්ථාවේදී සහ රික්තයක ගමන් කරන අන්තරීක්ෂ කිරණ ලෙස ද නිදහස් ප්‍රෝටෝන පැවැතිය හැකි ය
ප්‍රෝටෝනය සෑදී ඇත්තේ මූලික අංශු 3ක් එක් වීමෙනි
උඩු-අත් ක්වාක් අංශු (up quark) 2ක් සහ යටි-අත් ක්වාක් අංශුවක් (down quark)
එහි විෂ්කම්භය ආසන්න වශයෙන් 16-17fm පමණ වේ
මූලාශ්‍ර 

රසායන විද්‍යාව
විද්‍යාව
විද්‍යා‍වේ ඉතිහාසය
තනි ප්‍රෝටෝනයක පවතින විද්‍යුත් ආරෝපණය, නැත හොත් තනි ඉලෙක්ට්‍රෝනයක පවතින විද්‍යුත් ආරෝපණයේ නිරපේක්ෂ අගය මූලික ආරෝපණය ලෙස හැඳින්වේ
මෙය මූලික භෞතීය නියතයකි
ඉලෙක්ට්‍රෝනයේ විද්‍යුත් ආරෝපණය සමඟ වරදවා වටහා ගැනීම වැලැක්වීමට මූලික ධන ආරෝපණය යනුවෙන් ද මෙය හඳුන්වනු ලැබේ
මෙම අගය ආසන්න වශයෙන්  වේ
මූලාශ්‍ර 

es
Carga elctrica#Carga elctrica elemental
නියුට්‍රෝනය යනු විද්‍යුත් ආරෝපණයක් නැත්තා වූ ද, ප්‍රෝටෝනයට වඩා ස්කන්ධයෙන් මඳක් වැඩි වූ ද උප පරමාණුක අංශුවකි
නියුට්‍රෝනයක ස්කන්ධය  වේ
හයිඩ්‍රජන් හැර සියලුම මූලද්‍රව්‍ය වල පරමාණුක න්‍යෂ්ටියෙහි නියුට්‍රෝන ඇත
න්‍යෂ්ටියක ඇති නියුට්‍රෝන ප්‍රමාණය නියුට්‍රෝන අංකය ලෙස හඳුන්වනු ලැබේ
නියුට්‍රෝන අංකය මූලද්‍රව්‍යයක සමස්ථානික එකිනෙකින් වෙන් කර හඳුනා ගැනීමට භාවිතා වේ
න්‍යෂ්ටිය තුළ ඇති නියුට්‍රෝන ස්ථායී ලෙස පැවැතිය ද නිදහස් නියුට්‍රෝන ස්ථායී නොවේ
නිදහස් නියුට්‍රෝන ක මධ්‍යන්‍ය ආයු කාලයක් සහිතව බීටා ක්ෂය වීමට ලක් වේ
න්‍යෂ්ටික විලයනයේදී මෙන්ම න්‍යෂ්ටික විඛණ්ඩනයේදී ද නිදහස් නියුට්‍රෝන ජනිත වේ
ව. 1932 දී නියුට්‍රෝනය සොයා ගැනීමෙන් පසුව, ක්‍රි
ව. 1933 දී එය න්‍යෂ්ටික දාම ප්‍රතික්‍රියාවක් ඇති කිරීමට භාවිතා කළ හැකි බව පෙන්වා දෙනු ලැබිණි
ව. 1938 දී න්‍යෂ්ටික විඛණ්ඩනය සොයා ගනු ‍ලැබූ විට, එමඟින් න්‍යෂ්ටික දාම ප්‍රතික්‍රියාවක් ඇති කිරීමට අවශ්‍ය නියුට්‍රෝන ජනනය කළ හැකි බව පෙනී ගියේ ය
මේ කරුණ ක්‍ර
ව. 1939 දී සනාථ කරන ලද අතර මෙම සොයා ගැනීම න්‍යෂ්ටික අවි තැනීමටත්, පසුව න්‍යෂ්ටික විදුලි බලාගාර තැනීමටත් භාවිතා කෙරිණි
මූලාශ්‍ර 

රසායන විද්‍යාව
විද්‍යාව
විද්‍යා‍වේ ඉතිහාසය
න්‍යෂ්ටික තාක්ෂණය
පොසිට්‍රෝනය හෙවත් ප්‍රති-ඉලෙක්ට්‍රෝනය යනු  ඉලෙක්ට්‍රෝනයේ ප්‍රතිපදාර්ථය හෝ ප්‍රතිඅංශුව වෙයි
විද්‍යුත් ආරෝපණය හැර අන් සියලු විධි වලින් පොසිට්‍රෝනය ඉලෙක්ට්‍රෝනයට සර්වසම වේ
පොසිට්‍රෝනයේ ආරෝපණය ප්‍රමාණාත්මකව ඉලෙක්ට්‍රෝනයේ ආරෝපණයට සමාන වුව ද ලකුණින් ප්‍රතිවිරුද්ධ වේ
අඩු ශක්තියක් සහිත පොසිට්‍රෝනයක් සහ ඉලෙක්ට්‍රෝනයක් ගැටීමේදී ගැමා කිරණ ෆෝටෝන 2ක් නිකුත් කරමින් ඒවා විනාශ වී යයි
β+-ක්ෂය වීම් වලදී සහ ප්‍රමාණවත් ශක්තියක් ඇති ගැමා කිරණයක් මඟින් සිදු වන ද්විත්ව ජනනයකින් පොසිට්‍රෝන ජනනය කළ හැකි ය
රසායන විද්‍යාව
විද්‍යාව
විද්‍යා‍වේ ඉතිහාසය
2009 අයිසීසී ලෝක විස්සයි20 යනු ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් කවුන්සිලය (ICC) විසින් සංවිධානය කරන ලද ජාත්‍යන්තර විස්සයි20 ක්‍රිකට් තරඟාවලියකි, එය 2009 ජුනි මාසයේදී එංගලන්තයේ පැවැත්විණි
එය 2007 සැප්තැම්බර් මාසයේදී දකුණු අප්‍රිකාවේ පැවති සමාරම්භක උත්සවයෙන් පසුව දෙවන ICC ලෝක විස්සයි20 තරඟාවලිය විය
පෙර පරිදිම, තරඟාවලියට පිරිමි කණ්ඩායම් 12 ක් ඇතුළත් විය - ටෙස්ට් ක්‍රීඩා කරන රටවල් දහයෙන් නවයක් සහ සුදුසුකම් ලැබීමේ තරඟාවලියක් හරහා ඔවුන්ගේ ස්ථාන ලබා ගත් ආශ්‍රිත රටවල් තුනක්
ලන්ඩනයේ ලෝඩ්ස් සහ ඕවල් සහ නොටින්හැම් හි ට්‍රෙන්ට් බ්‍රිජ් යන ක්‍රීඩාංගණ තුනකදී තරඟ පැවැත්විණි
මෙම තරගාවලිය කාන්තා තරගාවලියට සමගාමීව සංවිධානය කර තිබූ අතර පිරිමි අවසන් පූර්ව වටයට සහ අවසන් පූර්ව වටයට පෙර කාන්තා ඉසව්වෙන් අවසන් පූර්ව වටයේ සහ අවසන් මහා තරගයක් පැවැත්විය
අවසන් මහා තරගය ජුනි 21 ඉරිදා ලෝඩ්ස්හිදී පැවැත්වුණු අතර පිරිමි අවසන් මහා තරගයේදී පාකිස්තානය කඩුලු 8 කින් ශ්‍රී ලංකාව පරාජය කරන ලද අතර කාන්තා අවසන් මහා තරගයේදී එංගලන්තය කඩුලු 6 කින් නවසීලන්තය පරාජය කරන ලදී
පසුබිම 
2006 ජූනි මාසයේදී ඩේලි ටෙලිග්‍රාෆ් වාර්තා කළේ, ලෝඩ්ස් සහ ඕවල් වලදී තරඟාවලිය පැවැත්වීම සඳහා Marylebone Cricket Club සහ Surrey CCC ඒකාබද්ධ ලංසුවක් ඉදිරිපත් කර ඇති බවයි.

2007 දෙසැම්බරයේදී, ICC විසින් කාන්තා ලෝක විස්සයි20 තරඟාවලියක් පිරිමි ඉසව්වට සමගාමීව ක්‍රියාත්මක කිරීම සඳහා තාවකාලිකව අනුමත කරන ලදී, එය ICC හි මූල්‍ය හා වාණිජ කටයුතු කමිටුවේ අනුමැතියට යටත්ව, 2009 එංගලන්තයේ තරඟාවලිය සඳහා ක්‍රියාත්මක වනු ඇත
2008 ජනවාරි මස මුලදී, බ්‍රිතාන්‍ය රජය සිම්බාබ්වේ පිලට 2009 වසරේ එංගලන්ත සංචාරය තහනම් කර ඇති බැවින් තරගාවලිය වෙනත් ස්ථානයක පැවැත්විය හැකි බවට අනුමාන කිරීම් මතුවිය
කෙසේ වෙතත්, එම තරගාවලිය අනිවාර්යයෙන්ම රට තුළ පැවැත්වෙන බව පසුව තහවුරු විය
2008 අප්‍රේල් මාසයේදී, තුන්වන ස්ථානය නොටින්හැම් හි ට්‍රෙන්ට් බ්‍රිජ් ලෙස තහවුරු කරන ලදී
ආසන 17,500 කින් සමන්විත ක්‍රීඩාංගනය කලින් පැවති අනෙකුත් තරඟ අතර අර්ධ අවසන් පූර්ව තරඟයක් පැවැත්වීමට තෝරා ගන්නා ලදී
ලෝඩ්ස් සහ ඕවල් ක්‍රීඩාංගනය තවත් තහවුරු කළ ක්‍රීඩාංගන දෙක වන අතර ආරම්භක තරගය සහ අවසන් තරගය ලෝඩ්ස් හිදී පැවැත්වේ
ඕල්ඩ් ට්‍රැෆර්ඩ් ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාංගනය තුන්වන ස්ථානය සඳහා ලංසු තැබූ නමුත් ට්‍රෙන්ට් බ්‍රිජ් ලන්ඩන් ක්‍රීඩාංගන දෙකට සමීප වීම සඳහා තෝරා ගන්නා ලදී
සුදුසුකම් 
2009 ඉසව්වට දින නවයක ඉසව්වකට කණ්ඩායම් අටක් පමණක් සම්බන්ධ විය හැකි බව මුල් වාර්තා යෝජනා කළද, ටෙස්ට් ක්‍රීඩා කරන රටවල් සහ සුදුසුකම් ලබන ආශ්‍රිත රටවල් දෙකකින් සමන්විත සම්පූර්ණ කණ්ඩායම් දොළහකින් සමන්විත තරඟාවලිය ස්ථිර කරන ලදී
කෙසේ වෙතත්, 2008 ජූලි මාසයේදී, රොබට් මුගාබේ සම්බන්ධ දේශපාලන කාරණා සම්බන්ධයෙන් දකුණු අප්‍රිකාවේ සහ එංගලන්තයේ පීඩනය යටතේ සිම්බාබ්වේ, ඔවුන්ගේම කැමැත්තෙන් තරඟාවලියෙන් ඉවත් වූ අතර, ආශ්‍රිත ජාතියකට අමතර ඉඩක් නිර්මාණය විය
කෙන්යාව, ස්කොට්ලන්තය, අයර්ලන්තය, නෙදර්ලන්තය, කැනඩාව සහ බර්මියුඩා අතර 2008 අගෝස්තු 2-4 දක්වා බෙල්ෆාස්ට් හි පැවති ICC ලෝක විස්සයි20 සුදුසුකම් ලැබීමේ අවසන් තරඟකරුවන් විසින් සුදුසුකම් ලබා ගන්නා ලදී
අයර්ලන්තය සහ නෙදර්ලන්තය අවසන් මහා තරගයට පැමිණ සම්පූර්ණයෙන් සුදුසුකම් ලැබූ අතර ස්කොට්ලන්තය කෙන්යාව පරාජය කරමින් තුන්වැනි ස්ථානය දිනා ගැනීමට සමත් විය
ක්‍රීඩාංගණ 
පහත සඳහන් ක්‍රීඩාංගණ තුනේදී තරග පැවැත්විණි
නීති රීති 
කාණ්ඩ අදියරේදී සහ සුපිරි අටේදී කණ්ඩායම්වලට පහත පරිදි ලකුණු ප්‍රදානය කෙරේ
සම තත්ත්වයකදී (එනම් කණ්ඩායම් දෙකම ඔවුන්ගේ ඉනිම අවසානයේ එකම ලකුණු සංඛ්‍යාවක් ලබා ගනී), සුපිරි ඕවරයකින් ජයග්‍රාහකයා තීරණය කරයි
මෙය තරඟාවලියේ සෑම අදියරකටම අදාළ වේ
සෑම කණ්ඩායමක් තුළම (කාණ්ඩ අදියර සහ සුපිරි අට අදියර දෙකම), පහත සඳහන් නිර්ණායක මත පදනම්ව කණ්ඩායම් එකිනෙකාට එරෙහිව ශ්‍රේණිගත කරනු ලැබේ
වැඩිම ප්‍රසාද ලකුණු
 සමාන නම්, වැඩි ජයග්‍රහණ සංඛ්‍යාවක්
 තවමත් සමාන නම්, ඉහළ ශුද්ධ ලකුණු වේගය
 තවමත් සමාන නම්, අඩු පන්දු යැවීමේ පහර අනුපාතය (bowling strike rate)
 තවමත් සමාන නම්, එකිනෙකා හා තරගයේ ප්‍රතිඵලය
කණ්ඩායම් 
2007 ICC ලෝක විස්සයි20 තරඟාවලියේ අවසන් ස්ථාන සැකැස්ම සහ සුදුසුකම් ලැබූ සාර්ථක ආශ්‍රිත රටවල් මත පදනම්ව 2007 ඔක්තෝබර් 31 දින කණ්ඩායම් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී
ආරම්භක කණ්ඩායම් හතරේ ආකෘතිය 2007 තරඟාවලියේ භාවිතා කළ ආකාරයටම වේ
වරහන් තුළ කණ්ඩායම් ස්ථානය
ඒ කාණ්ඩය
  (1)
  (8)
  (9)

බී කාණ්ඩය
  (2)
  (7)
  (10)

සී කාණ්ඩය
  (3)
  (6)
  (11)

ඩී කාණ්ඩය
  (4)
  (5)
  (12)

සංචිත

පුහුණු තරග

කාණ්ඩ අධියර

ඒ කාණ්ඩය

බී කාණ්ඩය

සී කාණ්ඩය

ඩී කාණ්ඩය

සුපිරි 8 
සුපිරි 8 කාණ්ඩ දෙකකින් සමන්විත විය
E කාණ්ඩය සහ F කාණ්ඩය
E කාණ්ඩය A1, B2, C1, D2 සහ F කාණ්ඩය A2, B1, C2, D1 යන කණ්ඩායම් වලින් සමන්විත වූ අතර පසුගිය වි20ජා ලෝක කුසලානය අනුව ශ්‍රේණිගත ස්ථාන නම් කල අතර ශ්‍රේණිගත නොවන කණ්ඩායමක් ශ්‍රේණිගත කණ්ඩායමක් පරදා කාණ්ඩයේ ඉහලට පැමිණිය හොත් එම කණ්ඩායමට ඉවත්ව ගිය කණ්ඩායමේ ශ්‍රේණිය උරුම වේ
ඊ කාණ්ඩය

එෆ් කාණ්ඩය

පිළිමළුන් පිටුදැකීමේ අදියර

අවසන් පූර්ව තරග

අවසාන තරගය 

ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාවේ නිවහන වන ලන්ඩන් නුවර ලෝඩ්ස් ක්‍රීඩාංගණයේ පැවැති අවසන් මහා තරගයේ කාසියේ වාසිය දිනූ ශ්‍රී ලංකාව පන්දුවට පහරදීමට තීරණය කළේය
පළමු ඕවරය යැවූයේ මොහොමඩ් අමීර් විසිනි
පළමු පන්දු හතරෙන් ලකුණු ලබා ගැනීමට අපොහොසත් වීමෙන් පසුව ඩිල්ෂාන් ඔහුගේ ස්කූප් පහර වෙත ගොස් එය වැරදුන අතර, එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ෂෝට් ෆයින් ලෙග්හිදී උඩ පන්දුවක් විය
ඉන් ඉක්බිතිව, අබ්දුල් රසාක්ගේ පන්දුවකට ජෙහාන් මුබාරක් එල්ල කල පහරක් පිත්තේ එජ් වූ අතර එය ගුවනේ ඉහළට ගොස් ෂාසායිබ් හසන් අතට උඩ පන්දුවක් දෙමින් ශ්‍රී ලංකාව ලකුණු 2කට කඩුලු 2ක් ලෙසින් දැක්විය
පන්දු 10කදී ලකුණු 17ක් ලබා ගනිමින් ශ්‍රී ලංකා ඉනිම ස්ථාවර කිරීමට සනත් ජයසූරිය සමත් වූ නමුත් ගුඩ් ලෙන්ත් පන්දුවක් නැවත කඩුල්ල වෙත යැම නිසා ජයසූරිය ඉක්මනින්ම දැවී ගියේය
මිස්බා උල් හක් අතට පහරක් එල්ල කළ මහේල ජයවර්ධන ශ්‍රී ලංකාව ලකුණු 32/4 ක් ලෙස දක්වමින් දැවී ගියේය
සංගක්කාර සමග එක්වූ චාමර සිල්වා තවත් ලකුණු එකතු කළ අතර, පසුව උමාර් ගුල්ගේ පන්දුවකට පුල් පහරක් එල්ල කරමින් සයීඩ් අජ්මාල් හට උඩ පන්දුවක් ලබා දී දැවී ගියේය
ෂාහිඩ් අෆ්රිඩි වැඩි කල් නොගොස් ඉසුරු උදානගේ කඩුල්ල දවා ගත්තේ ගූග්ලි පන්දුවක් එල්ල කරමින් එය දකුණත් පිතිකරුවා වෙත පාවී ගියේ කඩුල්ලේ වැදීමෙනි
මෙයින් පසු ඇන්ජලෝ මැතිව්ස් පැමිණි අතර ඔහු සංගක්කාර සමඟින් ලකුණු 70/6 සිට 138/6 දක්වා ලකුණු පුවරුව ගෙන ගිය අතර, මොහොමඩ් අමීර් යැවූ අවසන් ඕවරයෙන් ලකුණු 17ක් ලබා ගත්තේය
ශ්‍රී ලංකාව නියමිත ඕවර 20 අවසානයේ කඩුලු 6ක් දැවී ලකුණු 138ක් ලබා සිටියේය
ආරම්භක පිතිකරුවන් වන කම්රාන් අක්මාල් සහ ෂාසායිබ් හසන් පළමු කඩුල්ලට ලකුණු 48ක් එක් කිරීමත් සමඟ පාකිස්තාන ඉනිම හොඳින් ආරම්භ වූ අතර සනත් ජයසූරියගේ පළමු පන්දුවට කුමාර සංගක්කාරගේ ස්ටම්ප් කිරීමක් හමුවේ කම්රන් අක්මාල් දැවී ගියේය
පාකිස්තානය ඕවර 18.4කදී එම ඉලක්කය සපුරා ගත් අතර, ජයග්‍රාහී ලකුණ ලබා ගත් ෂහීඩ් අෆ්රිඩි තරගයේ වීරයා සම්මානය දිනා ගත්තේය
සාමාන්‍ය 63.40ක් ලෙසින් ලකුණු 317ක් රැස් කළ තිලකරත්න ඩිල්ෂාන් තරගාවලියේ වීරයා ලෙස නම් කෙරිණි
එංගලන්තයේ සිටින පකිස්ථානු ප්‍රජාවන්ගේ රසික රසිකාවියන් විසින් ප්‍රීති ඝෝෂා නගන ලද පකිස්ථානයේ ජයග්‍රහණය, ඉම්රාන් ඛාන්ගේ 1992 ලෝක කුසලානය ජයග්‍රහණය කිරීමෙන් පසු එහි පළමු ලෝක ශූරතාව සනිටුහන් කළේය
තරග නිළධාරීන් 
විස්සයි20 ලෝක කුසලාන තරඟාවලියේ කණ්ඩායම් අදියර සඳහා තරඟ තීරක සහ විනිසුරු පත්කිරීම් ICC විසින් ප්‍රකාශයට පත් කර තිබේ
විනිසුරු 
අයිසීසී එලයිට් පැනල් සාමාජිකයන් වන මාර්ක් බෙන්සන්
 බිලී බෝඩන්
 අලීම් ඩාර් ස්ටීව් ඩේවිස්
 අශෝක ද සිල්වා
 බිලී ඩොක්ට්‍රෝව් ඉයන් ගෝල්ඩ්
 ඩැරල් හාපර්
 ටෝනි හිල් රූඩි කෝර්ට්සන්
 අසාද් රවුෆ්
 සයිමන් ටෝෆල්

සහ නයිජල් ලෝන්ග් මාරයිස් ඉරැස්මස් අමිෂ් සහෙබා රොඩ් ටකර්

තරග තීරක 
තරගාවලිය පුරා තරග තීරකවරුන්ගේ වගකීම පහත තිදෙනා අතර බෙදී යනු ඇත
රන්ජන් මඩුගල්ල ක්‍රිස් බ්‍රෝඩ් ඇලන් හර්ස්ට්

යොමු කිරීම් 

ශ්‍රී ලංකාව තුළ ක්‍රිකට්
ක්‍රිකට්
අම්පාර මැතිවරණ බලප්‍රදේශය මාර්තු 1960 සහ පෙබරවාරි 1989 අතරතුර  ශ්‍රී ලංකාවෙහි  මැතිවරණ බලප්‍රදේශ අතුරින් එකක් විය
මෙම මැතිවරණ බලප්‍රදේශය නම් ලද්දේ  නැගෙනහිර පළාතේ  අම්පාර දිස්ත්‍රික්කයේ,  අම්පාර නගරය අනුව යමිනි
එවිට පැවැති බොහෝ දුරට  ඒක-මන්ත්‍රී මැතිවරණ බලප්‍රදේශ වූ බලප්‍රදේශ 160 වෙනුවට බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ බලප්‍රදේශ 22 ක් ඇති කරන ලදි
සමානුපාතික නියෝජනය යටතේ පැවැත්වුනු පළමු මැතිවරණය වන 1989 මහා මැතිවරණයේදී  අම්පාර මැතිවරණ බලප්‍රදේශය වෙනුවට  අම්පාර බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ බලප්‍රදේශය  ආදේශ කරනු ලදුවත් බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ බලප්‍රදේශය තුල ඡන්ද බලප්‍රදේශයක් ලෙස අම්පාර දිගටම පවතියි

1960 (මාර්තු) පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය
19 මාර්තු 1960 දිනදී පැවැත්වුනු  සතරවන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ බලප්‍රදේශය සඳහා ප්‍රතිඵල
1960 (ජූලි) පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය
20 ජූලි 1960 දිනදී පැවැත්වුනු  පස්වන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ බලප්‍රදේශය සඳහා ප්‍රතිඵල
1965 පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය
22 මාර්තු 1965  දිනදී පැවැත්වුනු  හයවන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ බලප්‍රදේශය සඳහා ප්‍රතිඵල
1970 පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය
27 මැයි 1970 දිනදී පැවැත්වුනු  සත්වන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ බලප්‍රදේශය සඳහා ප්‍රතිඵල
1977 පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය
21 ජූලි 1977 දිනදී පැවැත්වුනු  අටවන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ බලප්‍රදේශය සඳහා ප්‍රතිඵල
ආශ්‍රිත

ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණි මැතිවරණ බලප්‍රදේශ
 අම්පාර දිස්ත්‍රික්කය
මඩකලපුව මැතිවරණ බලප්‍රදේශය අගෝස්තු 1947 සහ පෙබරවාරි 1989 අතරතුර  ශ්‍රී ලංකාවෙහි  මැතිවරණ බලප්‍රදේශ අතුරින් එකක් විය
මෙම මැතිවරණ බලප්‍රදේශය නම් ලද්දේ  නැගෙනහිර පළාතේ  මඩකලපුව දිස්ත්‍රික්කයේ,  මඩකලපුව නගරය අනුව යමිනි
මාර්තු 1960 සහ පෙබරවාරි 1989 අතරතුර කාලයේදී මෙම මැතිවරණ බලප්‍රදේශය ද්වී-මන්ත්‍රී ඡන්ද බලප්‍රදේශයක්ව පැවතිණි
සමානුපාතික නියෝජනය යටතේ පැවැත්වුණු පළමු මැතිවරණය වන 1989 මහා මැතිවරණයේදී  යාපනය මැතිවරණ බලප්‍රදේශය වෙනුවට  මඩකලපුව බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ බලප්‍රදේශය  ආදේශ කරනු ලදුවත් බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ බලප්‍රදේශය තුළ ඡන්ද බලප්‍රදේශයක් ලෙස මඩකලපුව දිගටම පවතියි
1947 පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය
23 අගෝස්තු 1947 සිට 20 සැප්තැම්බර් 1947 දක්වා කාලය අතරතුරදී පැවැත්වුණු  පළමුවන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ බලප්‍රදේශය සඳහා ප්‍රතිඵල
1952 පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය
24 මැයි1952 සහ 30 මැයි1952 දක්වා කාලය අතරතුර පැවැත්වුණු  දෙවන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ බලප්‍රදේශය සඳහා ප්‍රතිඵල
1956 පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය
5 අප්‍රේල් 1956 සහ 10 අප්‍රේල් 1956දක්වා කාලය අතරතුරදී පැවැත්වුණු  තෙවන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ බලප්‍රදේශය සඳහා ප්‍රතිඵල
1960 (මාර්තු) පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය
19 මාර්තු 1960 දිනදී පැවැත්වුණු  සතරවන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ බලප්‍රදේශය සඳහා ප්‍රතිඵල
1960 (ජූලි) පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය
20 ජූලි 1960 දිනදී පැවැත්වුණු  පස්වන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ බලප්‍රදේශය සඳහා ප්‍රතිඵල
1965 පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය
22 මාර්තු 1965  දිනදී පැවැත්වුණු  හයවන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ බලප්‍රදේශය සඳහා ප්‍රතිඵල
1970 පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය
27 මැයි 1970 දිනදී පැවැත්වුණු  සත්වන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ බලප්‍රදේශය සඳහා ප්‍රතිඵල
1977 පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය
21 ජූලි 1977 දිනදී පැවැත්වුණු  අටවන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ බලප්‍රදේශය සඳහා ප්‍රතිඵල
ආශ්‍රිත

ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණි මැතිවරණ බලප්‍රදේශ
මඩකලපුව දිස්ත්‍රික්කය
කල්කුඩා මැතිවරණ බලප්‍රදේශය  අගෝස්තු 1947 සහ පෙබරවාරි 1989 අතරතුර  ශ්‍රී ලංකාවෙහි  මැතිවරණ බලප්‍රදේශ අතුරින් එකක් විය
මෙම මැතිවරණ බලප්‍රදේශය නම් ලද්දේ  නැගෙනහිර පළාතේ  මඩකලපුව දිස්ත්‍රික්කයේ,  කල්කුඩා නගරය අනුව යමිනි
සමානුපාතික නියෝජනය යටතේ පැවැත්වුණු පළමු මැතිවරණය වන 1989 මහා මැතිවරණයේදී  කල්කුඩා මැතිවරණ බලප්‍රදේශය වෙනුවට  මඩකලපුව බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ බලප්‍රදේශය  ආදේශ කරනු ලදුවත් බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ බලප්‍රදේශය තුළ ඡන්ද බලප්‍රදේශයක් ලෙස කල්කුඩා දිගටම පවතියි
1952 පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය
24 මැයි1952 සහ 30 මැයි1952 දක්වා කාලය අතරතුරදී පැවැත්වුණු  දෙවන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ බලප්‍රදේශය සඳහා ප්‍රතිඵල
කල්මුනෙයි මැතිවරණ බලප්‍රදේශය  අගෝස්තු 1947 සහ පෙබරවාරි 1989 අතරතුර  ශ්‍රී ලංකාවෙහි  මැතිවරණ බලප්‍රදේශ අතුරින් එකක් විය
මෙම මැතිවරණ බලප්‍රදේශය නම් ලද්දේ  නැගෙනහිර පළාතේ  අම්පාර දිස්ත්‍රික්කයේ,  කල්මුනෙයි නගරය අනුව යමිනි
සමානුපාතික නියෝජනය යටතේ පැවැත්වුණු පළමු මැතිවරණය වන 1989 මහා මැතිවරණයේදී  කල්මුනෙයි මැතිවරණ බලප්‍රදේශය වෙනුවට  අම්පාර බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ බලප්‍රදේශය  ආදේශ කරනු ලදුවත් බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ බලප්‍රදේශය තුළ ඡන්ද බලප්‍රදේශයක් ලෙස කල්මුනෙයි දිගටම පවතියි
ආශ්‍රිත

ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණි මැතිවරණ බලප්‍රදේශ
අම්පාර දිස්ත්‍රික්කය
මුත්තූර් මැතිවරණ බලප්‍රදේශය  අගෝස්තු 1947 සහ පෙබරවාරි 1989 අතරතුර  ශ්‍රී ලංකාවෙහි  මැතිවරණ බලප්‍රදේශ අතුරින් එකක් විය
මෙම මැතිවරණ බලප්‍රදේශය නම් ලද්දේ  නැගෙනහිර පළාතේ  ත්‍රිකුණාමලය දිස්ත්‍රික්කයේ,  මුත්තූර් නගරය අනුව යමිනි
මාර්තු 1960 සහ ජූලි 1977 අතරතුර මෙම බලප්‍රදේශය ද්වි-මන්ත්‍රි ආසනයක් විය
සමානුපාතික නියෝජනය යටතේ පැවැත්වුණු පළමු මැතිවරණය වන 1989 මහා මැතිවරණයේදී  මුත්තූර් මැතිවරණ බලප්‍රදේශය වෙනුවට  ත්‍රිකුණාමලය බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ බලප්‍රදේශය  ආදේශ කරනු ලදුවත් බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ බලප්‍රදේශය තුළ ඡන්ද බලප්‍රදේශයක් ලෙස මුත්තූර් දිගටම පවතියි
ආශ්‍රිත

ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණි මැතිවරණ බලප්‍රදේශ
ත්‍රිකුණාමලය දිස්ත්‍රික්කය
නින්තවූර් මැතිවරණ බලප්‍රදේශය  මාර්තු 1960 සහ පෙබරවාරි 1989 අතරතුර  ශ්‍රී ලංකාවෙහි  මැතිවරණ බලප්‍රදේශ අතුරින් එකක් විය
ජූලි 1977 දී මෙම බලප්‍රදේශය සමන්තුරෙයි මැතිවරණ බලප්‍රදේශය ලෙසින් නම් වෙනස් කෙරිණි
මෙම මැතිවරණ බලප්‍රදේශය නම් ලද්දේ  නැගෙනහිර පළාතේ  අම්පාර දිස්ත්‍රික්කයේ,  නින්තවූර් සහ සමන්තුරෙයි නගර අනුව යමිනි
සමානුපාතික නියෝජනය යටතේ පැවැත්වුණු පළමු මැතිවරණය වන 1989 මහා මැතිවරණයේදී  සමන්තුරෙයි මැතිවරණ බලප්‍රදේශය වෙනුවට  අම්පාර බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ බලප්‍රදේශය  ආදේශ කරනු ලදුවත් බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ බලප්‍රදේශය තුළ ඡන්ද බලප්‍රදේශයක් ලෙස සමන්තුරෙයි දිගටම පවතියි
පදිරුප්පු මැතිවරණ බලප්‍රදේශය  අගෝස්තු 1947 සහ පෙබරවාරි 1989 අතරතුර  ශ්‍රී ලංකාවෙහි  මැතිවරණ බලප්‍රදේශ අතුරින් එකක් විය
මෙම මැතිවරණ බලප්‍රදේශය නම් ලද්දේ  නැගෙනහිර පළාතේ  මඩකලපුව දිස්ත්‍රික්කයේ,  පදිරුප්පු නගරය අනුව යමිනි
සමානුපාතික නියෝජනය යටතේ පැවැත්වුණු පළමු මැතිවරණය වන 1989 මහා මැතිවරණයේදී  පදිරුප්පු මැතිවරණ බලප්‍රදේශය වෙනුවට  මඩකලපුව බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ බලප්‍රදේශය  ආදේශ කරනු ලදුවත් බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ බලප්‍රදේශය තුළ ඡන්ද බලප්‍රදේශයක් ලෙස පදිරුප්පු දිගටම පවතියි
පොතුවිල් මැතිවරණ බලප්‍රදේශය  අගෝස්තු 1947 සහ පෙබරවාරි 1989 අතරතුර  ශ්‍රී ලංකාවෙහි  මැතිවරණ බලප්‍රදේශ අතුරින් එකක් විය
මෙම මැතිවරණ බලප්‍රදේශය නම් ලද්දේ  නැගෙනහිර පළාතේ  අම්පාර දිස්ත්‍රික්කයේ,  පොතුවිල් නගරය අනුව යමිනි
ජූලි 1977 සහ පෙබරවාරි 1989 අතරතුර මෙම බලප්‍රදේශය ද්වී-මන්ත්‍රී ආසනයක් විය
සමානුපාතික නියෝජනය යටතේ පැවැත්වුණු පළමු මැතිවරණය වන 1989 මහා මැතිවරණයේදී  පොතුවිල් මැතිවරණ බලප්‍රදේශය වෙනුවට  අම්පාර බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ බලප්‍රදේශය  ආදේශ කරනු ලදුවත් බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ බලප්‍රදේශය තුළ ඡන්ද බලප්‍රදේශයක් ලෙස පොතුවිල් දිගටම පවතියි
සේරුවිල මැතිවරණ බලප්‍රදේශය  ජූලි 1977 සහ පෙබරවාරි 1989 අතරතුර  ශ්‍රී ලංකාවෙහි  මැතිවරණ බලප්‍රදේශ අතුරින් එකක් විය
මෙම මැතිවරණ බලප්‍රදේශය නම් ලද්දේ  නැනෙහිර පළාතේ  ත්‍රිකුණාමලය දිස්ත්‍රික්කයේ,  සේරුවිල නගරය අනුව යමිනි
සමානුපාතික නියෝජනය යටතේ පැවැත්වුණු පළමු මැතිවරණය වන 1989 මහා මැතිවරණයේදී  සේරුවිල මැතිවරණ බලප්‍රදේශය වෙනුවට  ත්‍රිකුණාමලය බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ බලප්‍රදේශය  ආදේශ කරනු ලදුවත් බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ බලප්‍රදේශය තුළ ඡන්ද බලප්‍රදේශයක් ලෙස සේරුවිල දිගටම පවතියි
ත්‍රිකුණාමලය මැතිවරණ බලප්‍රදේශය  අගෝස්තු 1947 සහ පෙබරවාරි 1989 අතරතුර  ශ්‍රී ලංකාවෙහි  මැතිවරණ බලප්‍රදේශ අතුරින් එකක් විය
මෙම මැතිවරණ බලප්‍රදේශය නම් ලද්දේ නැගෙනහිර පළාතේ  ත්‍රිකුණාමලය දිස්ත්‍රික්කයේ,  ත්‍රිකුණාමලය නගරය අනුව යමිනි
සමානුපාතික නියෝජනය යටතේ පැවැත්වුනු පළමු මැතිවරණය වන 1989 මහා මැතිවරණයේදී  ත්‍රිකුණාමලය මැතිවරණ බලප්‍රදේශය වෙනුවට  ත්‍රිකුණාමලය බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ බලප්‍රදේශය  ආදේශ කරනු ලදුවත් බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ බලප්‍රදේශය තුළ ඡන්ද බලප්‍රදේශයක් ලෙස ත්‍රිකුණාමලය දිගටම පවතියි
1947 පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය
23 අගෝස්තු 1947 සිට 20 සැප්තැම්බර් 1947 දක්වා කාලය අතරතුරදී පැවැත්වුනු  පළමුවන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ බලප්‍රදේශය සඳහා ප්‍රතිඵල
1952 පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය
24 මැයි1952 සහ 30 මැයි1952 දක්වා කාලය අතරතුරදී පැවැත්වුනු  දෙවන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ බලප්‍රදේශය සඳහා ප්‍රතිඵල
1956 පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය
5 අප්‍රේල් 1956 සහ 10 අප්‍රේල් 1956දක්වා කාලය අතරතුරදී පැවැත්වුනු  තෙවන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ බලප්‍රදේශය සඳහා ප්‍රතිඵල
1960 (මාර්තු) පාර්ලිමේන්තු මහා මැතිවරණය
19 මාර්තු 1960 දිනදී පැවැත්වුනු  සතරවන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණයෙහි මෙම මැතිවරණ බලප්‍රදේශය සඳහා ප්‍රතිඵල
කෝට්ටේ මැතිවරණ බලප්‍රදේශය අගෝස්තු 1947 සහ පෙබරවාරි 1989 අතරතුර  ශ්‍රී ලංකාවෙහි  මැතිවරණ බලප්‍රදේශ අතුරින් එකක් විය
මෙම මැතිවරණ බලප්‍රදේශය නම් ලද්දේ  බස්නාහිර පළාතේ  කොළඹ දිස්ත්‍රික්කයේ,  කෝට්ටේ නගරය අනුව යමිනි
සමානුපාතික නියෝජනය යටතේ පැවැත්වුණු පළමු මැතිවරණය වන 1989 මහා මැතිවරණයේදී  කෝට්ටේ මැතිවරණ බලප්‍රදේශය වෙනුවට  කොළඹ බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ බලප්‍රදේශය  ආදේශ කරනු ලදුවත් බහු-මන්ත්‍රී මැතිවරණ බලප්‍රදේශය තුළ ඡන්ද බලප්‍රදේශයක් ලෙස කෝට්ටේ දිගටම පවතියි
ආශ්‍රිත

ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණි මැතිවරණ බලප්‍රදේශ
කොළඹ දිස්ත්‍රික්කය
ආකිමිඩීස් නියමය මගින් උත්ප්ලාවකතාව සහ තරල විස්ථාපනය අතර සම්බන්ධය ඉදිරිපත් කරනු ලබයි
සයිරකස් හි ආකිමීඩිස් විසින් මෙම මූලධර්මය ‍අනාවරණය කර ගැනීමෙන් අනතුරු ව මෙම නියමය මෙ නමින් හඳුන්වන්නට විය
මූලධර්මය

ඉපිලෙන වස්තු පිළිබඳ ව ආකිමිඩීස් ගේ නිබන්ධනයේ පස් වන නියමයෙන් කියැවෙන පරිදි
ඕනෑම ඉපිලෙන වස්තුවක් තම බරට සමාන තරල පරිමාවක් විස්ථාපනය කරයි
-සයිරකස් හි ආකිමීඩිස්

තවදුරට ත්, සාධාරණ අවස්ථාවන් සඳහා, ද්‍රව තුළ මෙන් ම වායු තුළ ද (එනම්, තරල තුළ), ඉපිලෙන සහ ගිලී ඇති වස්තූන් සඳහා, බල ඇසුරින් ආකිමිඩීස් නියමය ඉදිරිපත් කෙරෙනුයේ
තරලයක් තුළ පූර්ණ ව හෝ අර්ධ වශයෙන් ගිලී ඇති වස්තුවක් මත ක්‍රියා කරන උත්ප්ලාවකතා බලය, වස්තුව මගින් විස්ථාපිත තරල පරිමාවේ බරට සමාන වේ
-සයිරකස් හි ආකිමීඩිස්

සංක්ෂිප්ත ව
උත්ප්ලාවකතාව = විස්ථාපිත තරලයේ බර

ශෝධන

ආකිමිඩීස් නියමය යෙදීමේ දී වස්තුව මත ක්‍රියා කරන කේෂික ක්‍රියාව, එනම්, පෘෂ්ඨික ආතතිය නොසලකා හරියි
සමීකරණ

විස්ථාපිත තරලයේ බර විස්ථාපිත තරල පරිමාවට අනුලෝම ව සමානුපාතික වේ
(තරලය සමජාතීය වන්නේ නම්)
තවදුරට ත් සරළ ව, මෙම නියමය මගින් ප්‍රකාශ වන්නේ, වස්තුවක් මත උත්ප්ලාවකතා බලය, වස්තුව මගින් විස්ථාපිත තරල පරිමාවේ බරට, නො එසේ නම්, තරලයේ ඝනත්වයේ ත්, වස්තුවේ ගිලී ඇති පරිමාවේ ත්, ගුරුත්වාකර්ශන නියතයේ ත් ගුණිතයට සමාන වන බව යි
ඒ අනුව, සමාන ස්කන්ධ ඇති සම්පූර්ණයෙන් ම ගිලුණු වස්තූන් දෙකක් අතුරින්, වඩා වැඩි පරිමාවක් ඇති වස්තුව මත උත්ප්ලාවකතා බලය ඉහළ වේ
නිව්ටන් 10 ක බරින් යුතු පාශානයක් තන්තුවකින් එල්ලා ගුරුත්වාකර්ශන බලය ක්‍රියාත්මක වන රික්තයක් තුළ තබා ඇතැයි සිතන්න
පාශානය ජලය තුළ ගිලෙන පරිදි පහත් කළ විට නිව්ටන් 3 ක බරින් යුතු ජල ප්‍රමාණයක් විස්ථාපනය වූයේ යැයි සිතන්න
එවිට තන්තුවෙහි ආතතිය
10 − 3 = නිව්ටන් 7. ජලය තුළ ගිලී ඇති වස්තුවක දෘශ්‍ය බර උත්ප්ලාවකතාව නිසා අඩු වේ
ආකිමිඩීස් නියමය පහත පරිදි සූත්‍ර ගත කළ හැකි යැයි උපකල්පනය කිරීමෙන්,

මෙය තවදුරට ත්, සැකසීමෙන්,

මෙමගින් පහත සමීකරණය ලබා දේ
තරලයක ඝනත්වයට සාපේක්ෂ ව වස්තුව සැදි ද්‍රව්‍යයේ ඝනත්වය කිසිඳු පරිමාමිතියකින් තොර ව සොයා ගැනීමට මෙම ක්‍රමය භාවිත කළ හැක
(ද්‍රවස්ථිතික මැනීම්වල දී යොදා ගන්නා ඩාසිමීටරයෙහි මැනීම් සිද්ධාන්තය පැහැදිලි කිරීමේ දී මෙම සමීකරණය භාවිතා කරයි
)

උදාහරණ
ජලයට ලී කැබැල්ලක් දැමූ විට උත්ප්ලාවකතාව නිසා එය ජලය මත පාවීම සිදු වේ