Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
2003දී සුසෑන් ඉන්දියානු චිත්‍රපට නිර්මාණකරුවකු වූ අනන්ත් දුසේජාගේ Destined Hearts චිත්‍රපටයේ රංගනයේ යෙදුණා ය
මෙය සම්පූර්ණයෙන්ම රූගත කෙරුණේ ඩුබායිහි ය
මෙම චිත්‍රපටය මෙතෙක් මුදාහැර නොමැත
2005දී ඇය මුම්බායි වෙත පැමිණියා ය
බර්නර්ට් ප්‍රථම වරට ඉන්දියාවේ අවධානයට පාත්‍ර වූයේ ස්ටාර් ප්ලස් නාළිකාවේ රූපවාහිනී කතාමාලාවක් වූ කසෞතී සින්දගී කේ තුළ ‘ඩොරිස් බජාජ්’ ලෙස ඇය නිරූපණය කළ විදේශික ලේලියගේ චරිතය හේතුවෙනි
ඇය බෙංගාලි සහ මරාථි චිත්‍රපට මෙන්ම රූපවාහිනී කතාමාලා කිහිපයක් සඳහා ද දායක වී තිබේ
බර්නර්ට්, ටයිටෑන් වෙළඳ දැන්වීමක ආමිර් ඛාන් සමග පෙනී සිට ඇත
ඇය සිය සැමියා වන අඛිල් සමගින් විජේතා නම් රඟහල් සමූහයක් පවත්වාගෙන යන්නී ය
'අටිති දේවෝ භාව්' නම් කෙටි චිත්‍රපටයේ රංගනයේ යෙදමින් ඇය ජායිපූර් සංචාරක කර්මාන්තය ප්‍රවර්ධනයට දායක වූවා ය
පෞද්ගලික දිවිය
2009 පෙබරවාරි 3 දින සිවිල් අධිකරණයක දී බර්නර්ට් නළුවකු වන අඛිල් මිෂ්රා සමග විවාහ වූවා ය
2011 සැප්තැම්බර් 30 දින ඔවුහු සම්ප්‍රදායික වතාවත් අනුව නැවත වරක් විවාහ වූහ
ඇය ඔහු සමග ක්‍රම් චිත්‍රපටයේ සහ දූර්දශන් නාළිකාවේ කතාමාලාවක් වූ මේරා දිල් දෙවානා තුළ කටයුතු කොට තිබිණි
ඇය ඉන්දියානු සම්භව පුද්ගලයෝ කාඩ්පතක් (PIO කාඩ්පත) උසුලයි
මානවවාදී කටයුතු
බර්නර්ට් ඉන්දියාව මූලික කරගත් සමාජ සේවා සංවිධානයක් වන සුලබ් ඉන්ටර්නැෂනල් සමග සම්බන්ධ වූ අතර, එක්සත් ජාතීන් වෙනුවෙන් චිත්‍රපටයක් ද රූගත කොට තිබේ
චිත්‍රපට නාමාවලිය
 Love Recipe - රෝසා ලෙස
 Honeymoon Travels Pvt
- ඩිටා ලෙස
 ඉති මෘනාලිනි (බෙංගාලි) - ජූලියා කැම්ප්බෙල් ලෙස
 No Problem - සන්දුලාල්ගේ බිරිඳ ලෙස
 ෂාරුක් බෝලා "ඛූබ්සුරත් හේ තු" - ස්ටෙෆනී මයර් ලෙස
 ප්‍රණාලි
ද ට්‍රැඩිෂන් (හින්දි) - ජූඩි ලෙස
 Stop
(ඉංග්‍රීසි) - සුසෑන් ලෙස
 දුසාර්ය ජගත්ලි
ෆ්‍රොම් අනදර් වර්ල්ඩ් (මරාඨි)
 ගල්ලිත් ඝොණ්ඩාල්, දිල්ලිත් මුජ්රා (මරාඨි) - රෙබෙකො ලෙස
 මාති (ඉංග්‍රීසි/හින්දි) - හෙලන් ලෙස
 ක්‍රම් (හින්දි) - මාථුර් මහත්මිය ලෙස
 රාම්ධනු - ද රේන්බෝ (බෙංගාලි) - ජෙනිෆර්
 Destined Hearts (මුදා හැර නැත)
 තාන් තාන් ගෝපාල් (මරාඨි)

රූපවාහිනිය
 යේ රිෂ්තා ක්‍යා කෙහ්ලාතා හේ - මාර්තා ලෙස
 චක්‍රවර්තින් අශෝක සම්රාට් - හෙලේනා ලෙස
 සංවිධාන් - මාධ්‍යවේදිනියක ලෙස
 7 RCR - සෝනියා ගාන්ධි ලෙස
 ශෛතාන් අ ක්‍රිමිනල් මයින්ඩ්
 C
- රෝමා ලෙස
 ඒක් හසාරොන් මේන් මේරි බෙහ්නා හේ - ලීස් ලෙස
 සාව්ධාන් ඉන්ඩියා, ක්‍රයිම් ඇලර්ට් - ඇනී ස්කොට් ලෙස
 අස්තිත්ව.
ඒක් ප්‍රේම් කහානි - කැතරින් ලෙස
 කසෞතී සින්දගී කේ - ඩොරිස් බජාජ් ලෙස
 ජාන්සි කි රාණි - මෝර්ලන්ඩ් උත්තමාවිය ලෙස
 සංස්කාර් ලක්ෂ්මී - ජෙනිෆර් ලෙස
 ජීවන් සාති - ලිඩියා ලෙස
 කාලයේ තස්මායේ නමහා (මරාඨි) - ජෙනිෆර් ලෙස
 ධෝල්කිච්යා තලවාර් රියැලිටි වැඩසටහන - ඇය ලෙසම
 ජීතේ හේන්, ජික්සේ ලියේ (හින්දි) - පෝලිනා ලෙස
 දිල් දිවානා (හින්දි) - ජෙනිෆර් ලෙස
 JamegiJodi
com (හින්දි) - කැතරින් ලෙස
 ඒසා දේස් හේ මේරා -ලින්ඩා හැමිල්ටන් ලෙස

ආශ්‍රේයයන්

බාහිර සබැඳි
 
 
 

ජීවත්වන්නෝ
1982 උපත්
ජර්මානු නිරූපිකාවන්
ජර්මානු චිත්‍රපට නිළියන්
ජර්මානු රූපවාහිනී නිළියන්
ඉන්දියාවේ යුරෝපීය නිළියන්
බොලිවුඩයේ යුරෝපීය නිළියන්
ඉන්දියානු චිත්‍රපට තුළ යු‍රෝපීය සම්භවයක් සහිත නිළියන්
බොලිවුඩ් චිත්‍රපට තුළ යුරෝපීය සම්භවයක් සහිත නිළියන්
ඉන්දියානු චිත්‍රපට නිළියන්
ඉන්දියානු රූපවාහිනී නිළියෝ
ඉන්දියානු සෝප් ඔපෙරා නිළියෝ
හින්දි සිනමාවේ නිළියන්
මරාඨි සිනමාවේ නිළියන්
බෙංගාලි සිනමාවේ නිළියන්
මෝටු පට්ලු යනු නිකලෝදියන් සහ වසන්තම් නාළිකා ඔස්සේ විකාශය වන ඉන්දියානු සජීවීකරණ කාලානුරූප ප්‍රහසන රූපවාහිනී කතාමාලාවකි
මෙම කතාමාලාව නිෂ්පාදනය කරනු ලබන්නේ කොස්මෝස්-මායා වෙතිනි
මෙය අනුවරතනය කොට තිබෙන්නේ ලොට් පොට්හි සුප්‍රකට තීරු චිත්‍රකථාවක් තුළිනි
මෙහි විකාශය ආරම්භ වූයේ 2012 ඔක්තෝබර් 16 දින "ජෝන් බනේගා ඩොන්" යන කථාංගය සමගිනි
මෙමගින් නිරූපණය වන්නේ ෆූර්ෆූරි නගර් නම් කල්පිත නගරයේ දිවි ගෙවන මෝටු සහ පට්ලු නම් මිතුරන් දෙදෙනාගේ කථාවයි.

මෙහි අධ්‍යක්ෂකවරයා සුහාස් කාදව් වන අතර, තේමා සංගීත නිර්මාපකයා සංදේශ් ෂන්දිල්‍යා ය
මෙහි නිෂ්පාදකයින් වන්නේ දීපා සාහි සහ අනිෂ් ජේ. එස්. මෙහ්තා ය
මෙහි තේමා ගීතය වන "මෝටු ඕර් පට්ලු කි ජෝඩි" ගීතය ගයනු ලබන්නේ සුඛ්වින්දර් සිං විසිනි
මෙය ඉන්දියාවේ වඩාත් ජනප්‍රිය ළමා වැඩසටහන් අතුරින් එකක් ද වේ
ශ්‍රී ලංකාව තුළ සිංහල බසින් හඬකැවූ මෙම කතාමාලාව සූටිං මාටිං යන නාමය ඔස්සේ ටීවී දෙරණ නාළිකාවෙන් විකාශය කෙරේ
කථාපුවත
මෙම කථාව ගෙතී ඇත්තේ ෆූර්ෆූරි නගර්හි ජීවත්වන මෝටු සහ පට්ලු නම් මිතුරන් දෙදෙනකු වටා ය
මෙය ප්‍රධාන වශයෙන්ම හාස්‍යෝත්පාදක සිදුවීම්වල දී සිය භූමියට දක්වන අභිරුචියත්, අවාසනාවන්ත සිදුවීම්වලින් දිවි ගලවාගන්නා ආකාරයත් ය
මෝටු සහ පට්ලු කුලුපග මිතුරෝ වෙති
සමෝසා මෝටුගේ ප්‍රියතම ආහාරයයි
මෝටු හැමවිටම නගරයේ සිටින එකම සහ හොඳම සමෝසා සාදන්නා වන චයිවාලාගෙන් සමෝසා සොරකම් කිරීමට තැත් කරයි
මේ දෙදෙනාගෙන් මෝටු නිතරම ගැටලු ඇති කරගන්නා අතර, පට්ලු විසින් හැමවිටම එය විසඳනු ලබයි
ඇතැම් අවස්ථාවල ඝසිතරාම්, චිංගම් සහ ආචාර්ය ජාත්කා ඔවුනට සහාය වේ
ඝසිතරාම් ඇතැම් අවස්ථාවල ඔවුන් දෙදෙනාව නොමග යවමින් මුළා කරන්නේ මෝටු සහ පට්ලු ආචාර්ය ජාත්කාගේ විකාර සහ අරුම පුදුම යන්ත්‍ර සහ නිපැයුම් අත්හදා බැලීමට යොමු කරමිනි
මෝටු සමෝසා ආහාරයට ගන්නා විට ඔහුට වැඩි ශක්තියක් ලැබේ
කතාමාලාවේ ප්‍රධාන එදිරිවාදියා වන්නේ "ජෝන් නම් අපරාධ නායකයා" ය
ඔහු සැමවිටම ඔහුගේ සගයන් දෙදෙනා වන නම්බර් වන් සහ නම්බර් ටූ පිරිවරා සිටියි
ජෝන් හැමවිටම තමන් සුපිරි අපරාධකරුවකු බව ඇඟවීමට උත්සාහ දරුව ද, මෝටු සහ පට්ලුගේ වීර ක්‍රියා හේතුවෙන් ඔහුගේ සැලසුම් අසාර්ථක වේ
ඔවුන් දෙදෙනා ජෝන්ගේ සැලසුම් හෙළි කරයි
චරිත
 මෝටු
තරබාරු මිනිසකු වන මෝටු කථාවේ ප්‍රධාන චරිතවලින් එකකි
ඔහු සමෝසා ආහාරයට ගැනීමට ප්‍රිය කරන අතර, ඉන් ඔහුට බලය ලැබේ
‍ඔහුගේ හොඳම මිතුරා පට්ලු ය
ඔහු නිතරම අකරතැබ්බයන්ට මැදි වන්නේ ඔහුගේම ක්‍රියාවන් හේතුවෙනි
ඔහු හැමවිටම මුදල් ඉපයීමට, විනෝද වීමට සහ සමෝසා ලබා ගැනීමට පහසුම ක්‍රම පිළිබඳ සොයා බලයි
ඇතැම් අවස්ථාවල ජයග්‍රහණයන් හමුවේ ඔහු අතිශයින් ප්‍රීතියට පත්ව ඉතා මුග්ධ ක්‍රියාවන්හි නියැළිය හැක
උදාහරණයක් වශයෙන් අතීතයේ සිට කොල්ලකරුවකු වර්තමානය වෙත රැගෙන ඒම දැක්විය හැක
ඇතැම් අවස්ථාවල තමන් සිදු කොට නොමැති දේ ගැන ඔහු පුරසාරම් පවසයි
නමුත් ඔහු අන්‍යන්ට උපකාර කිරීමට කැමති යහපත් මිනිසෙකි
ඔහු රතු පැහැ කමිසයක් සහ තද නිල් (බොහෝදුරට කළු පැහැ) කබායක් හැඳ කහ පැහැ ජිජාමාවක් සහ පාවහන් පැළඳ සිටියි
ඔහුගේ කථන විලාසය දාරා සිංගේ ආභාසය ලබා ඇත
ඔහු සමෝසා ආහාරයට ගන්නා විට චෝටා භීම්ට මෙන් ඔහුට සුපිරි ශක්තියක් හිමි වන අතර, ඉන් ඔහුට ලොව සෑම අයකුම පරාජය කළ හැකි ය
ඔහුගේ පියා විශ්වයේ පිටසක්වල ජීවීන් පිළිබඳ අධ්‍යයනය කරමින් සිටි අතරතුර, ඇක්සාර් ග්‍රහලොවින් පැමිණි පිටසක්වලයින් විසින් පැහැරගෙන ගිය බැව් විශ්වාස කෙරේ
පට්ලු
සිහින්, කෙට්ටු මිනිසකු වන මොහු ද කථාවේ ප්‍රධාන චරිතවලින් එකකි
ඔහු මුළු නගරයේම සිටින දක්ෂ පුද්ගලයකු යැයි පිළිගැනේ
මෝටු නිසා නිතරම ගැටලුවලට මුහුණ පෑමට සිදුවුව ද, එම ගැටලු නිරාකරණය කරගැනීමට ඔහු උපකාර කරයි
ඔහු හැමවිටම මෝටුට උපදෙස් දෙන්නේ සාමාන්‍ය අයුරින් ජීවත් වන ලෙසයි
නමුත් කෙසේ හෝ මෝටු ඔහුව සිය ප්‍රශ්න විසඳාගැනීමට දායක කර ගනියි
සමෝසා ආහාරයට ගැනීමට අකමැති මොහු පුවත්පත් කියවීමට ලැදි ය
ඔහුගේ සීයා බොක්සිං ශූරයකු වූ බවත්, සුවිශේෂී ශක්තියක් ලබාගැනීමට හැකි විශේෂ වට්ටෝරුවක් ඔහු සතුව පැවති බවත් විශ්වාස කෙරේ
පසුව මෝටු විසින් මෙය සොයා ගනු ලබයි
මොහු කහ කබායක්, තැඹිලි පැහැ කලිසමක් හැඳ දුඹුරු රාමුවක් සහිත උපැස් යුවළක් හා දුඹුරු පාවහන් පැළඳ සිටියි‍
ආචාර්ය ‍ජාත්කා
ආචාර්ය ජාත්කා විකාර අදහස් ඇති විද්‍යාඥයෙකි
ඔහුගේ උච්චාරණය සර්දාර් කෙනකුගේ මෙන් බැවින් ජන්ජාබි පුද්ගලයන් හා සම්බන්ධ යැයි විශ්වාස කෙරේ
ඔහුගේ නව නිපැයුම් ඉතා විශිෂ්ට සහ සාර්ථක නමුත්, ජනයාට ප්‍ර‍යෝජනවත් ඒවා නොවේ
ආචාර්ය ජාත්කා තට්ට හිසක්, කොළ කමිසයක්, දම් පැහැ ටයි පටියක් සහ නිල් පැහැ කලිසමක් හැඳ සිටියි
ඔහුගේ සීයා ෆූර්ෆූරි නගර්හි සිය නැතිවූ මුණුපුරා සොයමින් සිටින මිලියනපතියකු බැව් පෙනේ
නමුත් කපටි ජෝන් තමන් එම විද්‍යාඥ මුණුපුරා යැයි මවාපාමින් ඔහුව රවටයි
මොහු ද මෝටු වැනි අ‍යෙකි
ඝසිතරාම්
ඝසිතරාම් හට සෑම ක්ෂේත්‍රයකම වසර 20ක පමණ පළපුරුද්දක් පැවතිය ද, එම අත්දැකීම් කිසිවක් කිසිවකුට ප්‍රයෝජනවත් නොවේ‍
ඔහු පැවතෙන්නේ බටහිර බෙංගාලයේ බටහිර මිඩ්නාපෝර්හි ඝාතල්වලිනි
ආචාර්ය ජාත්කා සේම මොහුගේ ද ඊනියා "වසර 20ක පළපුරුද්ද" බොහෝ අවස්ථාවල මෝටු සහ පට්ලුට ගැටලු ඇති කරයි
මොහු ද පට්ලු වැනි අයෙකි
ඔහු තද නිල් පැහැ කමිසයක්, දම් පැහැ ධෝතියක්, තද දුඹුරු කබායක් සහ එම වර්ණයෙන්ම යුත් පාවහන් පැළඳ සිටියි
චිංගම්
මොහු පොලිස් පරීක්ෂකවරයෙනි
ඔහුගේ භාරයෙන් කිසිදු අපරාධකරුවකුට මිදී යා නොහැකි බව ඔහු විශ්වාස කරයි
කෙසේනමුත්, චිංගම් අපරාධරකරුවන් අල්ලා ගැනීමට සමත් වන්නේ මෝටු සහ පට්ලුගේ උපකාර නිසා ය
රජිනිකාන්ත් භක්තිකයකු වන මොහු දකුණු ඉන්දියානු සම්භවයක් ඇත්තෙකි
චිංගම් උද්‍යෝගීමත් නිලධාරියෙකි
කිසිදු අපරාධකරුවකුට ඔහුගෙන් බේරිය නොහැකිය යන අභිමානයෙන් ඔහු පසුවෙයි
මෙහි ඔහු සිය දෙබස් පවසා තුවක්කු පත්තු කරන සෑමවිටම ඔහුගේ හිස මත පොල් ගෙඩි පතිත වී ඔහු ද බිම ඇද වැටෙයි
කොළ පැහැ මෝටර් සයිකලයක් හෝ ඇතැම්විට පොලිස් ජීප් රථයක් පදවයි. ඇතැම්විට හේරා සහ ෆේරි නම් කොස්තාපල්වරුන් දෙදෙනකු ද ඔහුගේ සහායට සිටියි
චයිවාලා
මෝටුගේ නිවසට යාබද වෙසෙන මිනිසෙකි
මෝටු සහ පට්ලුගේ ප්‍රියතම ආහාරයන් වන පිළිවෙලින් සමෝසා සහ තේ පිළියෙල කරන ෆූර්ෆූරි නගරයේ ඇති එකම පුද්ගලයා ඔහුයි
මොහුගේ වෙළඳසැලෙන් සමෝසා සොරකම් කරන මෝටු ඔහුට මුදල් නොදෙයි
චයිවාලාගේ සමෝසා ආහාරයට ගැනීමෙන් මෝටු හට සුවිසල් ශක්තියක් ලැබේ
සමෝසා ආහාරයට ගැනීමෙන් පසු මෝටුට සුපිරි ශක්තිමත් හිමි වේ
එනමුත් ඔහු සමෝසා නොමි‍ලේ ලබාදීමට කැමති නැත
ඔහුව සහ ෆූර්ෆූරි නගරයේ වැසියන්ව මුදාගන්නා විට ඔහු නිතරම නොමිලේ සමෝසා දීමට මෝටුට පොරොන්දු වනු දැකගත හැක
ජෝන්
ජෝන් යනු කථාවේ එදිරිවාදියා‍ ලෙස කටයුතු කරන අපරාධ නායකයෙකි
ජෝන්ගේ අරමුණ වන්නේ භයානක මැර නායකයකු වීමටයි
නමුත් ඔහුගේ සෑම සැලැස්මක්ම අසාර්ථක වී කෙළවර වන්නේ පොලිස් සිරභාර‍යට පත්වීමෙන් හෝ ජනයා අතින් අවමානයට ලක්වීමෙනි
ඔහු ඇතැම්විට කෙටි ගීත ලියයි
සාමාන්‍ය සොරුන් මෙන් ඔහු චිංගම්ට බිය නොවූව ද, මෝටු සහ පට්ලුට බියක් දක්වයි. මොහු තරාබරු, කොට පුද්ගලයෙකි
මොහු තද නිල් පැහැ මල් සහිත නිල් පැහැ කමිසයක්, කහ පැහැ බැනියමක්, දුඹුරු ඉණපටියක්, නිල් පැහැ වාටියක් සහිත අඳුරු පැහැ කලිසමක් සහ දුඹුරු පාවහන් පැළඳ සිටියි
නම්බර් 1
ජෝන්ගේ සගයකු වන මොහු අඥාන පුද්ගලයෙකි
ඔහු ජෝන්ගේ කෙටි ගීතවලට ප්‍රිය කරයි
මෝටු සහ පට්ලු අල්ලා ගැනීමට නිර්මාණශීලී අදහස් මොහු සතුවුවත්, ජෝන් ඒවා නොසලකා හරින්නේ ඒවා නොවැදගත් බව පවසමිනි
නමුත් ජෝන් තමන් සතුව වඩා හොඳ සැලැස්මක් ඇති බව පවසමින් නම්බර් 1ගේ සැලැස්මම යළි පවසයි
ජෝන්ට ගරුකළ ද, මොහු නිතරම ජෝන් අතින් පීඩාවට ලක්වේ
මොහු ප්‍රංශ අල්ලි සහිත තොප්පියක්, මැජෙන්ටා ඉරි සහිත කමිසයක්, ඩෙනිම් කලිසමක් සහ කහ පැහැ කර ලේන්සුවක් පැළඳ සිටියි
නම්බර් 2
ජෝන්ගේ සහායකයකු වන මොහු කථා කරන්නේ අල්ප වශයෙනි
ඔහුගේ ඇසෙහි තද පැල්ලමක් ඇති අතර, විශාල නාසය වටා පටියක් ඇත
තද දුඹුරු හිසකෙස් සහිත මොහු මයුර නිල් පැහැ ඉරි සහිත කමිසයක්, තද නිල් පැහැ කර ලේන්සුවක් සහ දුඹුරු පැහැයට හුරු තැඹිලි කලිසමක් හැඳ සිටියි
බොක්සර්
මෝටුගේ අසල්වැසියෙකි
මොහු රතු පැහැ බොක්සිං අත්වැසුම්, සුදු පැහැ අත්නොමැති කමිසයක් සහ සිරස් කහ ඉරි සහිත රතු පැහැ කලිසමක් හැඳ සිටියි
ප්‍රකෝපකාරී මිනිසකු වන මොහු පාසලේ ගුරුවරයකු ද‍ වේ
මොහුගේ පුහුණුකරු වන්නේ ඨාකූර් මහතා ය
ඔහුට හැමවිටම අසල්වැසියන්ට උපකාර කිරීමට අවශ්‍ය වුව ද, කෝපය හේතුවෙන් ගැටලු ඇති කරගනියි
ඔහුගේ මිලාධික කාරය මෝටු විසින් විනාශ කරනු ලබයි
"බොක්සර්ගේ බබා" කථාංගයෙහි ඔහු හොඳ දෙමාපියකු නොවන බවත්, ඔහු සිය පුත්‍රයා වන සනීව රැකබලා ගැනීමට අසමත් වන බවත් පෙනී යයි
බබල්ගම්
චිංගම්ගේ පියා ය
ෆූර්ෆූරි නගර් ඇතුළු යාබද ගම්මාන ඇතුළත් කලාපයේ කොමසාරිස්වරයා මොහුයි
මෝටු සහ පට්ලු දැක විස්මයට පත්වන ඔහු ඔවුන් දෙදෙනාව හවල්දාර්වරුන් ලෙස සේවයට බඳවා ගනියි
නමුත් ඔවුන් දෙදෙනා එතරම් දක්ෂ නොවන බව වටහා ගැනීමෙන් පසු ඔහු විසින් ඔවුන් දෙදෙනාව පොලීසියෙන් නෙරපා හරිනු ලබයි
හේරා සිං
ඉන්ස්පෙක්ටර් චිංගම්ගේ හවල්දාර්වරයෙකි
ඔහු හැමවිටම චිංගම්ට පවසන්නේ, "ආප් තෝ ටොප් හෝ, හින්දුස්ථාන් කි හොප් හෝ" යනුවෙනි
ෆේරි ලාල්
මොහු හැමවිටම පවසන්නේ, "ඔබ ඉතා ශ්‍රේෂ්ඨයි සර්, නමුත් උපන්නේ මඳක් ප්‍රමාද වී සර්" යනුවෙනි
සබ්සිවාලි
මැය ෆූර්ෆූරි නගරයේම හොඳම එළවළු අලෙවි කරයි
ඇතැම් අවස්ථාවල මෝටු ඇයට ද කරදරයක් වන අතර, ඇයට ගෙවීමට ණය ද ඇත
ඇතැම් විටෙක දැඩි ලෙස කෝප වන ඇ‍ය චිංගම්ට ද පහර දෙන්නේ ඔහුගේ මෙහෙයුම්වල දී ඇගේ එළවළු විනාශ වීම නිසාවෙනි
මැය කොළ සාරියක් සහ කළු හැට්ටයක් හැඳ සිටියි
මීට අමතරව අතිරේක චරිත ලෙස නගරාධිපති සිං මහතා, ප්‍රධාන ඇමතිතුමා සහ චෝටුගේ චරිත ද දක්නට ලැබේ
පිහිටීම

මෙම කතාමාලාව සඳහා පසුබිම් වී ඇත්තේ ඉන්දියාවේ ෆුර්ෆුරි නගර් නම් ප්‍රබන්ධ නගරයයි
ෆූර්ෆූරි නගර් කුඩා සාමකාමී, දර්ශීය ඉන්දියානු නගරයක් වන අතර, ගංගාවක් සහ වෙළඳසැල් කිහිපයක්, විශාල පොළක්, බස් නැවතුම්පලක්, තනි මහල් නිවාස රැසක්, දේවාල දක්නට ලැබේ
කතාමාලාවේ කමල්පූර්, සූර්සූරි නගර් සහ මොඩර්න් සිටි නැමැති වෙනත් යාබද ගම්මාන කිහිපයක් සහ නගරයක් දක්නට ලැබේ
කුඩා ගම්මානයක් වුව ද මෙහි ගුවන් තොටුපලක් ද ඇත
මෙම ගම්මානය ඉන්දියාවේ පිහිටා ඇතැයි පැහැදිළිව සඳහන් නොවුව ද, වාහන බොහෝමයක අංක තහඩුවල මහාරාෂ්ට්‍ර ප්‍රාන්තයේ MH අක්ෂරය දැකගත හැත
එසේම මෙම නගරයේ පොලිස් නිලධාරීන්ගේ නිල ඇඳුම මහාරාෂ්ට්‍ර පොලීසියට සමාන යැයි පැවසේ
නිෂ්පාදනය

සංගීතය

සම්පූර්ණ කතාමාලාවේම දක්නට ලැ‍බෙන සියලු ගීත රචනා කරන ලද්දේ ප්‍රකට ඉන්දියානු චිත්‍රපට රචකයකු වන සංදේශ් ෂන්දිල්‍යා විසිනි
මෙහි තේමා ගීතය වන "මෝටු ඕර් පට්ලු කි ජෝඩි" ගීතය හින්දි බසින් ගයනු ලබන්නේ බොලිවුඩ් ගායක සුඛ්වින්දර් සිං විසිනි
කථාංග

 
1.Motu Patlu in wonderland
2.Motu Patlu mission moon
3.Motu Patlu Deep sea Adventure
4.Motu Patlu Kungfu kings
5.Motu Patlu aur khazaane Ki Race
6.Motu Patlu Kungfu king returns
7.Motu Patlu in Carnival Island
8.Motu Patlu 36 Ghante Race Against Time
9.Motu Patlu in Alien World
10.Motu Patlu in Double Trouble
11.Motu Patlu King of Kings (3D ලෙසින්)
12.Motu Patlu The Invisible Plane

හඬ රංගනය
 සෞරව් චක්‍රබෝර්ති - මෝටු, පට්ලු, ආචාර්ය ජාත්කා, ඝසිත රාම්, චිංගම් සහ බොක්සර්
 ඕමි ෂර්මා - ජෝන්
 ආන්චල් ත්‍රිවේදි - හේරා, ෆේරි
 සංකල්ප් රස්තෝගි - චයිවාලා, නම්බර් 1
 රේණු ෂාරදා - සබ්සිවාලි
 බ්‍රයන් ඩී. කොස්තා - නම්බර් 2 (කථා වාර 1–2)
 රාජා - නම්බර් 2 (කථාවාරය 3–වර්තමානය)
 දීපක් කුමාර් (කථාවාරය 4-වර්තමානය)

වෙළඳ භාණ්ඩකරණය සහ ප්‍රවර්ධනය

මෙම රූපවාහිනී කතාමාලාවේ ආරම්භයේ සිටම එහි නිර්මාණකරුවන් වන Lotpot සඟරාව, මායා ඩිජිටල් ස්ටූඩියෝස් සහ නිකලෝදියන් ඉන්ඩියා සමාගම් කතාමාලා නිෂ්පාදනය සහ ආයෝජන පුළුල් ලෙස ප්‍රවර්ධනය කරමින් සිටියි
2014 මාර්තු මාසයේ දී, නික් ඉන්ඩියා සමාගම යෙලෝ ඩයමන්ඩ් පෙති සමග ගිවිසුමකට එළැඹියේ විවිධ මාධ්‍ය ඔස්සේ හමි නිෂ්පාදන ප්‍රවර්ධනය කිරීම පිණිසයි
2014 නොවැම්බරයේ දී, කතාමාලාවේ චරිත යොදාගෙන ‍වෙළඳ දැන්වීමක් නිර්මාණය කොට නිෂ්පාදන ප්‍රවර්ධනය සඳහා හෝර්ලික්ස් සමාගම සමග දැවැන්ත ගිවිසුමක් ඇති කරගන්නා ලදී
අන්තර්ජාතික විකාශය

Indosiar 2014–වර්තමානය
Kompas TV 2016—වර්තමානය
මාස්රංගා ටෙලිවිෂන් 2015–වර්තමානය
ටීවී දෙරණ - ශ්‍රී ලංකාව
Kabillion (ඇ
)
NTV Plus 2015-වර්තමානය

වෙනත් මාධ්‍ය

ටෙලි චිත්‍රපට

 Motu Patlu in Wonderland
- ආචාර්ය ජාත්කාගේ අත්හදා බැලීමේ ගුවන් යානය දෝෂයක් හේතුවෙන් නොදන්නා දිවයිනක් වෙතට ගොඩබස්වයි.  ඔවුන් නොයෙකුත් තර්ජනවලට මුහුණපායි
එහිදී ගෝරිල්ලන්ගේ ජනපදයකදී පිටසක්වලයන් චෝටුව පැහැර ගනී
අවසානයේ මෝටු හා පට්ලු ඔහුව බේරාගනී
Motu Patlu
Mission Moon - මෝටු පට්ලු විසින් ආර්ථික ලාභ ලබා ගැනීමේ අරමුණින් ස‍ඳෙහි වැලි රන් බවට හරවන ආත්මාර්ථකාමී මිනිසකු නතර කිරීමට ප්‍රයත්න දරති
Deep Sea Adventure - මුහුදු ගමනක යෙදෙන අතරතුර, මෝටු පට්ලුගේ නැව මුහුදුබත් වේ
එහි දී ඔවුහු දිය යට අරුම අත්දැකීමකට මුහුණ පාති
Kung-Fu Kings - කුරිරු සටන් කලා ගුරුවරයකු වන ටයිගර් චෑං ෆූර්ෆූරි නගරය වෙත පැමි‍ණ ඔවුනට බැණ වදියි
ටයිගර්ට පාඩමක් ඉගැන්වීමේ අරමුණින් මෝටු නරේෂ්‍ යටතේ පුහුණු වෙයි‍
Khazaane Ki Race - ක්‍රිස්මස් කන්දෙහි සැඟවුණු නිධානයක් සෙවීමේ අරමුණින් මෝටු පට්ලු, ජෝන් සහ චම්කු නම් පාතාල නායකයකු සමග ගැටෙයි
Kung Fu Kings Returns- නරේෂ්ගේ මුණුපුරා වන ටිම් ටිම්ව අද්භූත රාක්ෂයකු විසින් පැහැර ගැනීමෙන් පසුව, මෝටු පට්ලු අසාමාන්‍ය ලෙස ටයිගර් චෑං සමග සන්ධානයක් ඇති කරගන්නේ ඔහුව සොයා ගැනීමටයි
එහි දී ඔවුනට ආචාර්ය ස්නේක් විසින් පවත්වනු ලබන රාක්ෂයන්ගේ තරගයකට සහභාගී වීමට සිදු වේ
සැබැවින්ම ආචාර්ය ස්නේක් යනු ටිම් ටිම්ගේ පුත්‍රයා වන අතර, ඔහුගේ පර්යේෂණ හේතුවෙන් ඔහු සර්පයකු බවට පත්ව ඇත
ටිම් ටිම්ව පැහැරගෙන ඇත්තේ ඔහු විසිනි
Carnival Island
- මෝටු පට්ලු හට කාර්නිවල් දිවයිනේ සිය සියලු නිර්මාණ වනසා දමන සීයාගේ අභිරහස විසඳීමට සිදු වේ
36 Ghante Race - ගෝල්ඩන් කාර් සම්මානයේ සොරකම පිළිබඳ අභිරහස විසඳීමට මෝටු පට්ලු පැය තිස් හයක් පුරා කාලය සමග සටනක යෙදෙයි
ඔවුන්ව පැය 36 රේස් එකට පුහුණු කළ තැනැත්තාගේ කාරයේ තිබී කුසලානය හමුවේ
Motu Patlu Alien World
- මෝටු සහ පට්ලු පිටසක්වල ග්‍රහලොවක් වෙත ගමන් කරන්නේ මෝටුගේ පියාව බේරා ගැනීමටයි
එහෙත් මෝටුගේ පියා ග්‍රහලොවේ නවතියි
Motu Patlu in Double Trouble - චිංගම්ගේ විවාහයෙන් පසුව, මෝටු පට්ලු තමන්ට පෙනුමින් සමාන විද්‍යාඥයන් දෙදෙනකු සමග මාරු වෙයි
The Invisible Plane - ෆූර්ෆූරි නගර් ගුවන්තොටුපළේ ගුවන්යානා තරගයක් පැවැත්වෙන විට, අංගාරා සහ ඔහුගේ මිනිසුන් රාජ්‍යයේ සිහිනය වන අදිසි ගුවන් යානය පැහැර ගනියි
මෝටු, පට්ලු, ආචාර්ය ජාත්කා, චිංගම් සහ ඝසිතරාම් ආක්ටික් වෙත රහස් පියාසැරියක යෙදෙනේනේ එය සොයා ගැනීමටයි
දුෂ්ට අංගාරාගෙන් මිදීමට ඔවුනට යෙටීලාගේ සහාය ද ලැබේ
සිනමාහල් චිත්‍රපට
 Motu Patlu
King Of Kings

මේවාත් බලන්න 
චෝටා භීම්
නින්ජා හටෝරි
පක්ඩම් පක්ඩේ
වීර් ද රොබට් බෝයි

ආශ්‍රේයයන්

බාහිර සබැඳි
 නිල වෙබ්අඩවිය
 මෝටු පට්ලු කාටූන් 
 මෝටු පට්ලු සජීවීකෘත කතාමාලාව

සජීවීකෘත ළමා රූපවාහිනී කාලානුරූප ප්‍රහසන
ළමා සජීවීකෘත රූපවාහිනී කතාමාලා
ඉන්දියානු සජීවීකෘත රූපවාහිනී කතාමාලා
ඉන්දියානු රූපවාහිනී කාලානුරූප ප්‍රහසන
සජීවීකෘත ද්විත්ව චරිත
ප්‍රබන්ධ ඉන්දියානු ජනයා
මරියම්-උස්-සමානි (පර්සියානු
مریم الزمانی
'යුගයේ මරියා'), (1542 – 1623 මැයි 19) යනු අක්බර් අධිරාජයාගේ භාර්යාවකි
ඇගේ සැබෑ නාමය නොදනියි
නමුත් 18වන සියවසට අයත් ඇගේ වංශයේ (කාච්වාහවරුන්ගේ) පෙළපත් සටහනක ඇයව හර්ඛාන් චම්පාවතී ලෙස හඳුන්වා ඇත
මීට අමතරව ඇය හර්ඛා බායි හෝ ජෝධා බායි ලෙස ද හැඳින්වෙන්නේ යැයි සැලකේ. මෙමගින් ඇය උපතින් ජෝධ්පූර්හි කුමරියක වූ බැව් හැඟවෙනවා වන්නට ඇත
(නමුත් බොහෝ විට ඇය ඇම්බර්හි කුමරියක බැව් පැවසේ) මරියම්-උස්-සමානි යනු ඇයව සිය සැමියාගේ මාලිගයේ දී හැඳින්වීමට භාවිතා කළ පර්සියානු ගෞරව නාමයයි
මූඝල් අධිරාජ්‍යයේ දී, රාජකීය අන්තඃපුරයට ඇතුළු වූ මුස්ලිම්-නොවන වංශවත් ස්ත්‍රීන්හට ගෞරවනීය නම් ලබා දෙන ලදී
(මෙම නාමය ඇයට හිමි වූයේ ඇගේ පුත්‍රයාගේ උපතින් පසුව ය) මේ නිසා ඇගේ සැබෑ නාමය අප්‍රකටව පැවතී ඇත
චරිතාපදානය

මරියම්-උස්-සමානි උපත ලැබූයේ රාජ්පුත් කුමරියක ලෙස ය
ඇතැම් මූලාශ්‍ර අනුව, ඇය ඇම්බර්හි (ජායිපූර්) රාජා බිහාරි මාල්ගේ (හෙවත් බිහාරි මාල්) දියණියයි
ඇතැම් ඉතිහාසඥයින් අනුමාන කරන්නේ ඇය ජෝධ්පූර්හි කුමරියක වූ බවත්, එම නිසා ඇය "ජෝධා බායි" ලෙස හැඳින්වෙන්නට ඇති බවයි. 1562දී ඇගේ පියා වූ රාජා බිහාරි මාල් විසින් ඇයව අක්බර් අධිරාජයාට විවාහ කරදෙන ලදී
සම්භර්හි පැවති මෙම විවාහය දේශපාලන එකක් වූ අතර, එය ඇගේ පියා වූ බිහාරි මාල් ඔහුගේ අධිරාජ ප්‍රධානියා වූ මූඝල් අධිරාජ අක්බර්ට දැක්වූ පූර්ණ යටත්භාවයේ සංකේතයක් විය
මෙම විවාහය වැදගත් එකක් වන්නේ, රාජ්පුත් රජ කෙනකු සිය දියණියව මුස්ලිම් අධිරාජයකුට විවාහ කරදුන් ප්‍රථම අවස්ථාව මෙය වන නිසායි
නූතන ඉතිහාසඥයන් විසින් පුළුල් ලෙස ඇයව සලකන්නේ අක්බර්ගේ සහ මූඝල්වරුන්ගේ ආගමික සහනශීලී ප්‍රතිපත්තියට හොඳම නිදසුනක් ලෙසයි
ඇය අක්බර්ගේ ජීවත් වූ වැඩිමහල්ම පුත්‍රයා මෙන්ම අනුප්‍රාප්තිකයා ද වූ ජහාන්ගීර්ගේ මෑණියන් වූවා ය
නම
අක්බර්ගේ භාර්යාව, එනම් ජහාන්ගීර්ගේ මෑණියන්ව "ජෝධා බායි" ලෙස හැඳින්වූ බවට ජනප්‍රිය මතයක් ඇත
මූඝල් වංශකථාවල ඇගේ නම ලෙස මරියම්-උස්-සමානි යන්න දැක්වේ
ජහාන්ගීර්ගේ ස්වයංචරිතාපදානය වූ තුස්ක්-ඉ-ජහාන්ගීරි තුළ ජෝධා බායි, හර්ඛා බායි හෝ හීර් කුන්වාරි යන්න සඳහන් නොවේ
එහි ඇයව හඳුන්වා ඇත්තේ මරියම්-උස්-සමානි යන නාමයෙනි
අක්බර්නාම (අක්බර්ගේ මෙහෙයවීම යටතේ ලියැවුණු අක්බර්ගේ චරිතාපදානය) හෝ මෙම යුගයට අයත් කිසිදු ඓතිහාසික මූලාශ්‍රයක ඇයව ජෝධා බායි ලෙස හඳුන්වා නැත
අලිගාර් මුස්ලිම් විශ්වවිද්‍යාලයේ ඉතිහාසඥ මහාචාර්ය ෂිරින් මූස්වි අනුව අක්බර්ගේ භාර්යාව "ජෝධා බායි" ලෙසින් පළමුව හඳුන්වා ඇත්තේ 18වන සහ 19වන සියවස්වල ඓතිහාසික ලේඛන තුළ ය
පැට්නාහි ඛුඩා බක්ෂ් ප්‍රාචීන මහජන පුස්තකාලයේ ඉතිහාසඥ ඉම්ටියාස් අහමද් අනුව ජෝධා බායි පිළිබඳ පළමු වරට සඳහන් වන්නේ ලුතිනන් කර්නල් ජේම්ස් ටොඩ්ගේ Annals and Antiquities of Rajasthan නම් ග්‍රන්ථයේ ය
"අක්බර්නාම ග්‍රන්ථයේ අක්බර් අමේර්හි රාජ්පුත් කුමරියක සමග විවාහ වූ බවට වාර්තාවක් ඇතත්, ඇ‍ගේ නාමය ජෝධා නොවේ," යනුවෙන් පවසන්නේ පැට්නාවේ ඛුඩා බක්ස්ෂ් ප්‍රාචීන මහජන පුස්තකාලයේ අධ්‍යක්ෂ ඉම්ටියාස් අහමද් ය
එහි ඇය මරියම් සමානි (යුගයේ මරියා) ලෙස හඳුන්වා ඇත
මෙය පදවියක් වන අතර, නාමයක් නොවේ
ඉන් වැඩිදුරටත් පැවසෙන්නේ මරියම් සමානි යනු පසුව ජහාන්ගීර් අධිරාජයා බවට පත් සලීම් කුමරුට උපත දුන් ආර්යාව හැඳින්වූ පදවියක් බවයි. නමුත් ජෝධා යන නාමය කිසිදු ස්ථානයක හමු නොවේ
අලහබාද් මධ්‍යම විශ්වවිද්‍යාලයේ මහාචාර්ය ඉතිහාසඥ එන්. ආර්. ෆාරුකි පවසන්නේ ජෝධා බායි යනු අක්බර්ගේ රැජිනගේ නාමය නොවන බවත්, එය ජහාන්ගීර්ගේ භාර්යාව වූ තාජ් බිබි බිල්කිස් මකානි නම් ජෝධ්පූර්හි කුමරියගේ නාමය බවයි. ඇගේ සැබෑ නාමය ජගත් ගෝසයින් නම් විය
පවුල
හීර් කුන්වාරි උපත ලැබූයේ රාජ්පුත් කුමරියක (රාජ්කුමාරී) ලෙස ය
ඇය අමේර්හි (වර්තමාන ජායිපූර්) රාජා බිහාරි මාල්ගේ වැඩිමහල්ම දියණිය වූවා ය
එසේම ඇය අමේර්හි රාජා පෘථිවි සිංගේ මිණිපිරියයි
රාජ්කුමාරී හීර් කුන්වාරි අමේර්හි රාජා භග්වාන් දාස්ගේ සොයුරිය ද වූ අතර, අමේර්හි රාජා Iවන මාන් සිං‍ගේ නැන්දණිය ද විය
මාන් සිං පසුව අක්බර්ගේ රාජසභාවේ නවරත්නයන්ගෙන් අයකු විය
පසුව, මේ දෙදෙනාටම අක්බර්ගේ මාලිගයේ ඉහළ පදවි පිරිනැමිණි
විවාහය
විවාහයට පසුබිම සැලකූ විට අක්බර් ආ‍ජ්මේර් (මොයිනුද්දීන් චිෂ්ටිගේ සොහොන්ගැබේ පූජා කටයුතු සඳහා) බලා පිටත්ව යන විට අක්බර් වෙත පැමිණි බිහාරි මාල් පැවසූයේ ඔහුගේ මස්සිනා වන ෂරීෆ්-උද්-දීන් මිර්සා (මෙවාත්හි මූඝල් හකීම්) තමන්ට හිංසා කරන බවයි. මෙය ෂරීෆ්-උද්-දීන් සහ බිහාරි මාල්ගේ වැඩිමහල් පුත්‍රයා වූ සුජා අතර ඇති වූ අරගලයක ප්‍රතිඵලයක් විය
පේෂ්කාෂ් ලෙස ගෙවීමට සුළු මුදලක් අතැතිව සිටි බිහාරි මාල් සිය පුත්‍රයා සහ සිය බෑණාවරුන් දෙදෙනා ඔහුගේ ඇපයට පත්කළේ ය
නමුත් ඉන් සෑහීමකට පත් නොවූ ෂරීෆ්-උද්-දීන්ට ඔවුන්ව මරාදැමීමට අවශ්‍ය විය
අක්බර් බිහාර් මාල්හට යෝජනා කළේ තමන් වෙත පෞද්ගලිකව යටත් වන ලෙසයි
එසේම සම්පූර්ණ යටත්භාවයේ සංකේතයක් ලෙස ඔහුගේ දියණිය විවාහ කරදිය යුතු බව ද පැවසිණි
මෙම සිදුවීමෙන් පසුව, අක්බර් සිය මස්සිනා වූ ෂරීෆ්-උද්-දීන්ට රාජාගේ කටයුතුවලට මැදිහත් නොවන ලෙස පැවසී ය
දේශපාලන විවාහයක් වූ‍ මෙම විවාහය 1562 පෙබරවාරි 6 දින පැවැත්විණි
මේ වනවිට අක්බර් ආජ්මේර් (මොයිනුද්දීන් චිෂ්ටිගේ සොහොන්ගැබට පූජා පැවැත්වීමෙන් පසු) සිට අග්‍රා වෙත යමින් සිටි අතර, මෙම විවාහය රාජස්ථානයේ සම්භර්හි රාජකීය හමුදා කඳවුරේ දී පැවැත්විණි
මෙය මනාලියගේ උපන් ප්‍රදේශය වන ඇම්බර් (සැතපුම් 80ක් එපිටින් වූ) වල පැවැත්නොවුණේ මෙම විවාහය සමානයන් අතර සිදුනොවූවක් බවත්, බිහාරි මාල්ගේ පවුලේ සමාජ තත්ත්වය තරමක් පහත් බවත් සංකේතවත් කරමිනි
ඇම්බර් කුමරියක විවාහ කරගැනීම තුළින් ඇගේ පවුලේ සේවය රාජ්‍ය සමය පුරාම ඔහුට හමුවූ අතර, අක්බර් සිය සමස්ත ජනයාගේම, එනම් හින්දු සහ මුස්ලිම්වරුන්ගේ බාද්ෂා හෙවත් ෂහේන්ෂාවරයා බවට එය දෘශ්‍යමාන සාක්ෂියක් ද විය
අක්බර් රාජ්පුත් කුමරියන් ගණනාවක්ම විවාහ කරගත්තේ ය
මෙමගින් රාජාවරුන්ට අධිරාජයාගේ පවුල සමග සම්බන්ධතා ගොඩනගා ගත හැකි වූ අතර, අක්බර් විසින් එවැනි විවාහ රාජ්පුත්වරුන්ට ගෞරවයක් ලෙස සලකන ලදී
කෙසේනමුත්, අක්බර්ගේ රාජ්පුත් බිසෝවරුන් (මරියම්-උස්-සමානි ද ඇතුළුව) මූඝල් රාජ සභාව තුළ කිසිදු වැදගත් දේශපාලනික කාර්යභාරයක් ඉටුනොකළ බැව් පෙනේ
1569 වර්ෂය ආරම්භයේ දී, සිය ප්‍රථම හින්දු බිසවට දරුවකු ලැබෙන්නට සිටින බව අක්බර්ට සැල විය
සික්රිහි ජීවත් වූ ෂෙයික් සලීම් චිස්ති නම් ශුද්ධ වූ පුද්ගලයාට පොරොන්දු වූ පුත්‍රයින් තිදෙනාගෙන් පළමුවැන්නා ඔහුයි
ඇගේ ගර්භනී අවධියේ දී බලාපොරොත්තු වන හීර් කෙනකු සික්රිහි ෂෙයික්ගේ නවාතැන වෙත පිටත් කර හරින ලදී
1569 අගෝස්තු 30 දින, පුත්‍රයා උපත ලද අතර ඔහුව සලීම් ලෙස නම්කෙරිණි
හින්දු ආගමේම රැඳී සිටිය ද, හීර් කුන්වාරි හට ජහාන්ගීර්ගේ උපතින් පසු මරියම්-උස්-සමානි ("යුගයේ මරියා") යන ගෞරව නාමය පිරිනමන ලදී
1585 පෙබරවාරි 13 දින, ඇගේ ලේලිය, එනම් ඇගේ සොයුරා වූ භග්වාන් දාස්ගේ දියණිය වූ මන්භාවතී බායි හෙවත් මන්මතී බායි සලීම් කුමරු සමග විවාහ විය
මන්මතී බායි පසුව ඛුස්රාවු මීර්සා කුමරුන්ට උපත ලබා දුන් අතර, ජහාන්ගීර් විසින් ඇයට ෂා බෙගම් පදවිය පිරිනමන ලදී
ආගම

අක්බර් සිය කිසිදු හින්දු බිසවක් ඉස්ලාම් ආගමට හරවා ගත්තේ නැත
ඒ වෙනුවට ඔහු සිය අන්තඃපුරයේ හින්දු නිවැසියනට මාලිගය තුළ ඔවුන්ගේ වතාවත් ඉටු කරදීමට අවසර දුන් අතර, ඇතැම් අවස්ථාවල ඔහු ද එයට සහභාගී විය
පවුලේ අභිවර්ධනය

ඇම්බර්හි රාජාවරුන් (ඉතා කුඩා රාජධානියකින් පැමිණි) මූඝල්වරුන් සමග පැවැත්වූ සමීප සම්බන්ධතාවය හේතුවෙන් ධනය සහ බලය අතින් වර්ධනය විය
මන්සබ්දාර්වරුන්ගේ අබු’ල්-ෆාස්ල් ලැයිස්තුවෙහි සඳහන් රාජ්පුත්වරුන් විසි හත්දෙනාගෙන් දහතුනක්ම ඇම්බර් වංශයට අයත් විය
ඉන් ඇතැම් අය අධිරාජකීය කුමාරවරුන්ගේ තරම් උසස් පදවි හෙබවූහ
නිදසුනක් ලෙස, රාජා භග්වාන් දාස් එකල ලබාදිය හැකි ඉහළම පදවිය වූ 5000කගේ සෙන්පතියා බවට පත් වූ අතර, අමීර්-උල්-උමාරා (ප්‍රධාන වංශාධිපති) යන සාඩම්බර නාමය ද ඉසිලී ය‍
ඔහුගේ පුත්‍රයා වූ Iවන මාන් සිං එයටත් වඩා ඉහළ තනතුරක් වූ සෙබලුන් 7000කගේ සෙන්පති බවට පත් විය
තමන්ට යටත්වන්නන්ට ත්‍යාග ලබා දීම සහ විරුද්ධ වන්නන්ව නිර්දය ලෙස පීඩනයට ලක් කිරීම ලෙස අක්බර් රාජ්පුත්වරුන් කෙරෙහි දැක්වූ ද්විත්ව ප්‍රතිපත්තිය හේතුවෙන් නොබෝ කලකින්ම මුළු රාජස්ථානයම ඔහුගේ පාලනයට නතු විය
නමුත් කඳුකර ප්‍රදේශවල සැඟවී සිටි මහාරාණා ප්‍රතාප් ඔහුට යටත් නොවිණි
රන්තම්බෝර් යටත් වූ කාලය අවට, කලින්ජාරය ද මූඝල්වරුන්ට යටත් විය
මාස තුනක් ඇතුළත ජෝධ්පූර්, බිකනේර් සහ ජයිසාල‍්මේර් ද යටත් වූ අතර, ජෝධ්පූර් සහ ජයිසාල්මේර් රාජකීය පවුල්වල කුමරියන් මූඝල් අන්තඃපුරයට ඇතුළත් කරගැනිණි
ජහාන්ගීර්ගේ රාජ්‍ය සමය
උරුමකරුවකුට උපත ලබාදීමෙන් පසු, අක්බර්ගේ රාජකීය ගෘහයෙහි ඇයට කිසියම් ස්ථානයක් හිමි වන්නට ඇති නමුත්, ඇයට ගෞරවය හිමි වූයේ ජහාන්ගීර්ගේ රාජ්‍ය සමයේ (අධිරාජයාගේ මව ලෙස) ය
1605දී ජහාන්ගීර් අක්බර්ගේ අනුප්‍රාප්තිකයා ලෙස මූඝල් අධිරාජ ධුරයට පත් විය
ජහාන්ගීර් රාජ්‍ය සමයේ, මූඝල් රාජ මාලිගයේ විසූ ප්‍රමුඛම ව්‍යාපාරිකාව ඇය වූවා ය
වාර්තාගත වෙනත් කිසිදු වංශවත් ස්ත්‍රියක මව් රැජින මෙන් නිර්භීත ව්‍යවසායිකාවක නොවූ බැව් පෙනේ
මරියම්-උස්-සමානි සතුව ඉස්ලාමික ශුද්ධ නගරය වූ මක්කම වෙත බැතිමතුව් ප්‍රවාහනය කළ නැව් පැවතිණි
1613දී ඇගේ නෞකාවක් වූ රහීමී සහ එහි වූ බැතිමතුන් 600-700 පමණ සමග භාණ්ඩ පෘතුගීසි මුහුදු කොල්ලකරුවන්ගේ ග්‍රහණයට නතු විය
රතු මුහුදේ යාත්‍රා කළ විශාලතම ඉන්දියානු නැව වූ රහීමී යුරෝපීයයන් අතර ප්‍රචගිතව පැවතියේ "මහා වන්දනා නෞකාවක්" ලෙසයි
පෘතුගීසීන් නිල වශයෙන් නෞකාව සහ එහි මගීන් නැවත ලබාදීම ප්‍රතික්ෂේප කළ අවස්ථාවේ මූඝල් රාජ මාලිගයේ ප්‍රතිචාරය දරුණු විය
මෙම දැඩි ප්‍රතිචාරයට හේතු වූයේ නෞකාවේ හිමිකාරිණිය මෙන්ම අනුග්‍රාහිකාව අන් කිසිවකු නොවන වත්මන් අධිරාජයාගේ මෑණියන් වීමයි
මරියම්-උස්-සමානි‍ගේ පුත් ඉන්දියානු අධිරාජ ජහාන්ගීර් ඩැමන් නම් පෘතුගීසි නගරය අල්ලා ගැනීමට නියෝග කළේ ය
මෙම සිදුවීම පසුකාලීන ඉන්දියානු උපමහාද්වීපයේ යටත්විජිතකරණයට හේතු වූ ධන අරගලයකට නිදසුනක් ලෙස සැලකේ.

සෑම වසරකම නව අවුරුදු උත්සවයේ දී සෑම වංශවතකු විසින්ම "සිය ශක්ති ප්‍රමාණයෙන්" ඇයට ආභරණ ත්‍යාග කරන ලදී
මූඝල් රාජ මාලිගයේ කාන්තාවන් අතලොස්සකට පමණක් හිමි වූ ජහාන්ගීර්ගේ නාමයෙන් නිල ලේඛන නිකුත් කිරීමේ අයිතිය මරියම්-උස්-සමානිට ද හිමි විය
සාමාන්‍යයෙන් මෙම වරප්‍රසාදය අධිරාජයාට පමණක් සීමා වූවකි
මෙවැනි නියෝග නිකුත් කිරීමේ අයිතිය හමීදා බානු බෙගම්, නූර් ජෙහාන්, මුම්ටාස් මහාල්, නදීරා බානු, ජහනාරා බෙගම් වැනි අන්තඃපුරයේ උසස්ම කාන්තාවන්ට පමණක් සීමා විය
වංශවත් උපතක් සහිත ස්ත්‍රීන්ගේ මෙහෙයවීම යටතේ මූඝල් අධිරාජ්‍යයේ ගෘහනිර්මාණ ඉදිවීම සුලබ සිදුවීමක් විය
මේ නිසා මරියම්-උස්-සමානි ද උද්‍යාන, ළිං, මස්ජිද ඉදිකිරීම් සහ පිටිසර ප්‍රදේශවල වෙනත් සංවර්ධන කටයුතු මෙහෙයවීම සිදුකළා ය
මෙම අනුග්‍රහයන් සහ පරිත්‍යාග තුළින් ජහාන්ගීර් සිය මෑණියන් වූ මරියම්-උස්-සමානිට දැක්වූ ආදරය සහ ගෞරවය පැහැදිළි වේ
ජහාන්ගීර්ගේ සෞර තුලායනය, ජගත් සිංගේ දියණිය සමග ජහාන්ගීර් විවාහය, සහ ෂෙහ්සාදා පාර්විස් සමග සුල්තාන් මුරාද් මීර්සාගේ දියණියගේ විවාහය ඇතුළු වැදගත් රාජකීය උත්සව ගණනාවක් මරියම්-උස්-සමානිගේ ගෘහයෙහි පැවැත්විණි
මරණය

1623දී මරියම් උස්-සමානි මරණයට පත් විය
භූගතව පිහිටි ඇගේ සොහොන වෙත දිවෙන පියගැට පෙළක් ඇත
1623-27 අතර කාලයේ නිර්මිත ඇගේ සොහොන්ගැබ තන්ත්පූර් මාවතේ ජ්‍යෝති නගර්හි පිහිටා ඇත
ඇගේ පුත්‍රයාගේ මෙහෙයවීම යටතේ ඉදිකළ මරියම්ගේ සොහොන්ගැබ පිහිටියේ මහා අක්බර්ගේ සොහොන්ගැබට කිලෝමීටරයක් පමණ නුදුරිනි
මරියම් සමානි බෙගම් සහීබා මස්ජිදය ඉදිකරන ලද්දේ ඇගේ පුත්‍රයා වූ නූරුද්දීන් සලීම් ජහාන්ගීර් විසින් ඇයට ගෞරවයක් ලෙස ය
මෙය වර්තමාන පාකිස්ථානයේ ලාහෝර් ප්‍රාකාර නගරය තුළ පිහිටා ඇත
ජනප්‍රිය සංස්කෘතිය තුළ

 මරියම් උස්-සමානි සම්බන්ධයෙන් භාවිතා වන වැරදි යෙදුමක් වන ජෝධා බායි යන්න සම්මානිත ජනප්‍රවාදගත ඉන්දියානු චිත්‍රපටයක් වන මූඝල්-ඉ-අසාම් (1960) චිත්‍රපටයේ ප්‍රධාන චරිතයක් ලෙස භාවිතා වී ඇත
කේ. අසිෆ් විසින් අධ්‍යක්ෂණය කළ මෙහි ඇගේ චරිතය නිරූපණය කරන ලද්දේ දුර්ගා ඛෝටේ විසිනි
අශුතෝෂ් ගෝවාරිකර්ගේ ඉන්දියානු වීරකථා චිත්‍රපටයක් වන ජෝධා අක්බර්හි (2008) ජෝධා බායි ප්‍රධාන චරිතයකි
මෙහි ජෝධාගේ චරිතය නිරූපණය කළේ අයිෂ්වර්යා රායි විසිනි
ඒක්තා කපූර්ගේ ඓතිහාසික නාට්‍යයක් වන ජෝධා අක්බර් (2013) තුළ ද ජෝධා බායි දක්නට ලැබේ
මෙහි ඇගේ චරිතය නිරූපණය කරන ලද්දේ පරිධි ෂර්මා විසිනි
ආශ්‍රේයයන්

1542 උපත්
1623 මරණ
ඉන්දියානු කාන්තා රාජකීයයන්
මූඝල් වංශවතුන්
මූඝල් අධිරාජ්‍යයේ කාන්තාවන්
ජායිපූර් දිස්ත්‍රික්කයේ ජනයා
අක්බර්
16වන සියවසේ ඉන්දියානු කාන්තාවන්
17වන සියවසේ ඉන්දියානු කාන්තාවන්
රාණි මංගම්මාල් (මරණය 1705) යනු වර්තමාන ඉන්දියාවේ මදුරෛ ප්‍රදේශයේ පිහිටා තිබූ මදුරෛ නායක් රාජධානියේ ක්‍රි
ව. 1689-1704 දක්වා සිය මුණුපුරා වෙනුවෙන් රාජ්‍ය පාලනය මෙහෙයවූ රාජ්‍යාධිකාරී රැජිනකි
ජනාදරයට පත් පරිපාලකයකු වූ ඇය වර්තමානයේ පවා සිහිපත් කෙරෙන්නේ ඇය විසින් ඉදිකළ මාවත් හා වීදි, දේවාල, වැව් සහ වර්තමානයේ පවා භාවිතයේ පවතින මහජන ගොඩනැගිලි හේතුවෙනි
එසේම ඇය ඇගේ විශිෂ්ට රාජ්‍යතාන්ත්‍රික සහ දේශපාලන ඥානය නිසාත්, සාර්ථක යුධ ආක්‍රමණ නිසාත් ප්‍රචලිත ය
ඇගේ සමයේ මදුරෛ රාජධානියේ අගනුවර වූයේ තිරුචි ය
පසුබිම
මංගම්මාල් යනු මදුරෛ පාලක චොක්කනාථ නායක්ගේ (1659–1682) සෙන්පතියකු වූ තූපකුල ලිංගම නායාකගේ දියණියයි
ඇය චොක්කනාථ සමග විවාහ වූයේ මුල්කාලයේ දී වුවත්, ඇයට අගබිසව වීමට අවස්ථාව හිමි වූයේ ඔහු තන්ජාවූර් පාලක විජයරාඝව නායකගේ දියණිය සමග විවාහ වීමට දැරූ උත්සාහය අසාර්ථක වීමෙන් පසුවයි. 1682දී චොක්කනාථ මියයාමෙන් පසුව ඇය සිහසුන හිමි කරගත්තා ය
රාජ්‍යාධිකාරීත්වය
චොක්කනාථගෙන් පසු මංගම්මාල්ගේ පුත්‍රයා වූ පහළොස් හැවිරිදි රංගක්‍රිෂ්ණ මුතු වීරප්පා නායක් (1682-1689) සිහසුනට පත් විය
රාජධානියට අහිමිව තිබූ අවස්ථා යළි ලබා ගැනීමට උත්සාහ කළ ඔහු, ධෛර්යවන්ත ලෙස ඖරංෂේබ්ව නොසලකා හැරියේ ය
නමුත් 1689දී රංගක්‍රිෂ්ණා මියගිය අතර, මේ වනවිට ඔහුගේ රැජින ද ගැබිනියකව සිටියා ය
ඔහුගේ රැජින විජය රංග චොක්කනාථ නම් පුත්‍රයකු බිහි කිරීමෙන් පසුව සති පූජාව සිදුකොට සිය දිවි හානි කරගත්තේ සිය නැන්දණිය වූ මංගම්මාල්ගේ  දැඩි විරෝධය මධ්‍යයේ ය
මේ නිසා මංගම්මාල් හට සිය බිළිඳු මුණුපුරු විජය රංග චොක්කනාථ වෙනුවෙන් අනුරාජයා ලෙස කටයුතු කිරීමට සිදු විය
1689දී අභිෂේක කරන විට විජය රංග චොක්කනාථගේ වයස මාස තුනක් වූ අතර, 1705 තෙක් ඇගේ පාලනය පැවතිණි
මෙකල ඇයට දලාවෝයි (ආණ්ඩුකාර ජනරාල්) නරසප්පයියා විසින් මෙහෙයවූ දක්ෂ පරිපාලන මණ්ඩලයක සහාය හිමි විය‍
යුධ ආක්‍රමණ
මංගම්මාල් සිය පූර්වප්‍රාප්තිකයන් තරම් යුධ කටයුතුවල නියැළුණේ නැත
නමුත් ඇය යාබද රාජධානි සමග වූ අරගල අත්හැරියේ නැත
මදුරෛ රාජධානියට සෑම දෙසින්ම සතුරන් විය
මේ අතර මරාඨවරුන්, මයිසෝර් හමුදාව, මූඝල් හමුදාව සමග ඩෙකෑන් සුල්තාන්වරුන්ගේ සහ තන්ජාවූර් රාජධානියේ නිරන්තර අරගලවලට මුහුණපෑමට සිදු විය
දකුණින් ට්‍රැවන්කෝරයේ රාජා විසින් පඬුරු කප්පම් ගෙවීම පැහැර හැර තිබූ අතර, රාම්නාඩ්හි පාලක කීලවන් සේතුපති සිය නිදහස උදෙසා කැරැලි ඇති කරන්නට පටන්ගෙන තිබිණි
කිසිදු බාහිර උපකාරයකින් තොරව මංගම්මාල්ට මෙම රාජ්‍ය කටයුතුවලට මුහුණදීමට සිදු විය
ඇගේ දේශපාලනික ඥානය, රාජ්‍යතාන්ත්‍රික උපයායන්, පරිපාලන දක්ෂතාව සහ අනතුරු හමුවේ බිය නොවීමේ ගුණය හේතුවෙන් මදුරෛහි නැතිවූ ගෞරවය යළි ගොඩනැගීමට ඇය හැකි විය
මෙලෙසින් තිරුමලෛ නායක් සමයේ පැවති පිළිගැනීමට එයට නැවත උදා විය
මූඝල් හමුදාව
මංගම්මාල්ගේ රාජ්‍ය සමයේ මූඝල් අධිරාජ ඖරංෂේබ් ඩෙකෑනයේ අධිපතියා ද විය
ඇගේ රාජ්‍ය සමයේ ප්‍රථම වරට මදුරෛ දිල්ලියේ මූඝල් අධිරාජ්‍යය සමග ඍජුව ගැටුම් ඇති කරගත්තේ ය
මූඝල් අධිරාජ ඖරංෂේබ් ජින්ජීහි මරාඨ බලකොටුවට පහරදීමට පත්කළ සෙන්පතියා වූ සුල්ෆිකාර් ඛාන්, 1693දී ත්‍රිචිනොපොලි සහ තන්ජාවූර් යන ප්‍රදේශවලින් පඬුරු කප්පම් ලබාගත්තේ ය
නමුත් ඔහු ඉන් වසර පහක් ගත වනතුරුත් ජින්ජි අල්ලා ගැනීමට සමත් වූයේ නැත
මංගම්මාල්ට මුහුණ පෑමට සිදුවූ ප්‍රථම ගැටලුව නම්, මූඝල්වරුන්ගෙන් එල්ල වූ තර්ජනයයි
තන්ජාවූර් යටත් කරගෙන ජින්ජී බලකොටුව අල්ලාගැනීමට ඖරංෂේබ් සේනාවක් යැවී ය
මෙම බලකොටුව ඇගේ සැමියාගේ රාජ්‍ය සමයේ මරාඨවරුන් යටතට පත්ව තිබිණි
1697දී, ඖරංෂේබ්ගේ සෙන්පති සුල්ෆිකාර් අලි ඛාන් ජින්ජි වටලෑමට සම්බන්ධ විය
මෙහි දී, ශිවාජිගේ පුත් රාජාරාම් තන්ජාවූර් සහ මදුරෛවලට පහර දීමේ සූදානමින් පසු විය
සාර්ථක ආවර්ජනයකින් පසු මංගම්මාල් පඬුරු කප්පම් ප්‍රදානය කළ අතර, පසුව සුල්ෆිකාර් අලිගේ සහාය ඇතිව අතීතයේ තන්ජාවූර් වෙත අයත්ව තිබූ ඇතැම් ප්‍රදේශ යළි රාජ්‍යය වෙත ලබාගැනීමට ඇයට හැකි විය
මංගම්මාල්හට තිරුචිරපල්ලියේ ආක්‍රමණයකට ද මුහුණදීමට සිදු විය
මයිසෝරයේ චික්ක දේව රාය විසින් සිය සුප්‍රකට දාලවෝයි කුමාරයියා මෙම ආක්‍රමණයට පිටත් කළ මුත්, මයිසෝරය වෙත එල්ල වූ මරාඨ ආක්‍රමණය නිසා ඔහුව නැවත කැඳවීමට සිදු විය
වේනද් ආක්‍රමණය
1697දී, මංගම්මාල් වේනද් වෙත ආක්‍රමණයක් දියත් කළේ එහි පාලක රවී වර්මා හට දඬුවම් කිරීමටයි
වාර්ෂික පඬුරු කප්පම් රැස් කිරීමට මදුරෛ සිට වේනද් වෙත යවන ලද සේනාවට ඔහු විසින් පහර දී තිබිණි
එම රාජ්‍යයේ පාලකයා මදුරෛ වෙත වාර්ෂික පඬුරු කප්පම් ලබාදීම වසර කිහිපයක සිට ප්‍රමාද කරමින් සිටියේ ය
මේ නිසා හිග මුදල් ලබාගැනීමට සේනාවක් පිටත් කර හැරිණි
මෙම සේනාවට වධහිංසා පමුණුවන ලද හෙයින්, ඊළඟ වර්ෂයේ දී දණ්ඩනීය ආක්‍රමණයක් සංවිධානය කෙරිණි
දැඩි සටනකට පසු වේනද් යටත් වූ අතර, දැවැන්ත ධනයක් මුදරෛ වෙත රැගෙන එන ලදී
මින් කොටසක් වූ කාලතුවක්කු තිරුචිරපල්ලි සහ මදුරෛහි ප්‍රාකාර මත සවිකෙරිණි
තන්ජෝරය සමග යුද්ධ
මංගම්මාල් සිය රාජ්‍ය සමය තුළ මංගම්මාල් තන්ජාවූර්ගේ මරාඨ රජ ෂාජි සමග නිරන්තර ගැටලු ඇති කරගත්තා ය
එයට පසු වර්ෂයේ දාලවෝයි නරසප්පයියා යටතේ මදුරෛ සේනා අගනුවර අසල දී තන්ජෝර් මරාඨවරුන් පරාජය කළහ
ඔවුන් වහා අගනුවරට ඇතුළු වූ විට, අධෛර්යයට පත් තන්ජෝරයේ ෂාජි රජු ආක්‍රමණික හමුදාවට දැවැන්ත අල්ලස් මුදලක් ලබා දී ආක්‍රමණය නිමා කළේ ය
මෙහි දී ඔහුගේ භාණ්ඩාගාරයෙන් දැවැන්ත මුදලක් වැය විය
මයිසෝරය සමග යුද්ධය

රාණි මංගම්මාල් මූඝල් අධිරාජ්‍යය සමග ඇගේ ප්‍රතිපත්තිය සමථයකට පත් කරලීමට කටයුතු කරන විට, මයිසෝරයේ චික්ක දේව රාය සිංය රාධානිය පුළුල් කිරීමේ වයාපාරයක නියැළෙමින් සිටියේ ය
ඔහු 1690 සහ 1694 වර්ෂවල මදුරෛ රාජධානිය අසල සේලම් සහ කොයිම්බතෝර් වෙත සිය රාජ්‍යය ව්‍යාප්ත කළේ ය
1695දී මදුරෛහි එකල අගනුවර වූ තිරුචිරපල්ලි ද මයිසෝර් හමුදා විසින් ආක්‍රමණය කළ නමුත්, ඔවුන් පරාජය කොට නැවත දිනා ගැනීමට ඇයට හැකි විය
තන්ජාවූර් සහ යුද්ධයෙන් සහ නිදහසින් මඳ කලකට පසු, 1700දී මෙම රාජ්‍ය දෙක සන්ධානයක් ඇති කරගෙන චික්ක දේව රායට එරෙහිව සටන් වැදුණේ ය
මින් චික්ක‍ දේව රාය විසින් කාවේරි ගංගාව හරස් කොට අනිකට් (දෙමළ බසින් "වේල්ල" යන අරුත ඇත) ඉදිකොට තන්ජාවූර් සහ මදුරෛ රාජධානියේ උතුරු පෙදෙස්වල ජල සැපයුම වළක්වා තිබිණි
එම වර්ෂයේම ගංගාව වියළී යන්නට ආසන්න විය
නියඟයක් සහ සාගත තත්ත්වයක් ඇති වේ යැයි අපේක්ෂා කළ මදුරෛ සහ තන්ජාවූර් හමුදා ඒකාබද්ධව මයිසෝරයට ප්‍රහාර එල්ල කිරීමට සූදානම් වූහ
නමුත් එම කාලය වන විට, මහ වැසි ඇද වැටී මෙම වේල්ල කැඩී ගියේ ය
මෙම වේල්ල පිහිටා තිබුණේ වර්තමාන කන්නම්බඩි වේල්ල පිහිටි භූමියේ ය
රාම්නාද් පළාතේ නිදහස
මංගම්මාල් ලද දැවැන්තම පරාජය වූයේ රඝුනාථ සේතුපතිට එරෙහි ඇගේ අක්‍රමණයයි
එසේම එය 1702 වර්ෂයේ ඇගේ අවසන් මහා ආක්‍රමණය ද වේ
ඇගේ මුල් කාලයේ තන්ජාවූර්හි සහාය සේතුපතිට හිමිවීම හේතුවෙන් මෙම යුද්ධය ඇති විය
මෙම යුද්ධය අවසන් වූයේ මදුරෛවලට පරාජයක් අත්කර දෙමිනි
මෙහි දී මදුරෛහි සුප්‍රකට දාලවෝයි නරසප්පයියා මියගියේ ය
මෙය රාණි මංගම්මාල් සහ ඇගේ සාර්ථක යුධ ආක්‍රමණ සඳහා දැවැන්ත පහරක් විය
සිවිල් පරිපාලනය
මංගම්මාල් කාර්යශූර සහ ජනප්‍රිය රාජ්‍ය පාලිකාවක වූ අතර, ඇය පිළිබඳ මතකය වර්තමානයේ පවා දිස්ත්‍රික්කයේ ගම්බද පෙදෙස්වල රැඳී පවතී
සිවිල් පරිපාලනය, වෙළඳාම සහ කර්මාන්ත කෙරෙහි ඇය ක්‍රියාකාරීව කටයුතු කළ අතර, වාරිමාර්ග සහ සන්නිවේදනය කෙරෙහි ද විශේෂ අවධානයක් යොමුකළා ය
මහජන සේවාවන්
බොහෝ වාරිමාර්ග ඇලවල් ප්‍රතිසංස්කරණය කෙරිණි
නව මාවත් ඉදිවූ අතර, මාවත් දෙපස ශාක රෝපණය කරන ලදී
කොමොරින් තුඩුවේ සිට දිවෙන මහා මාර්ගය මංගම්මාල් යුගයේ ඉදිවූවක් වන අතර, එය මංගම්මාල් සලෛ යනුවෙන් හැඳින්විණි
ඇය බොහෝ මහජන සුබසාධන කටයුතු සිදුකළ අතර, මේ අතුරින් බැතිමතුන් සහ චෞල්ට්‍රි ඉදිකිරීම වැදගත් වේ
මින් මදුරෛහි දුම්රියපළ අසල ඇති මංගම්මාල් චතරම් අනුස්මරණීය ස්මාරකයකි
ජනප්‍රිය මතය වන්නේ මදුරෛ හා තිරුනෙල්වේලි ඇතුළු තමිල් නාඩුවේ කුඩා නගරවල පැරණි අනර්ඝ මාර්ග සියල්ලම ඇය විසින් නිර්මාණය කළ බවයි.
 
මදුරෛහි ඇයගේ සැබෑ පෞද්ගලික මාලිගය (තමුක්කම් හෙවත් ග්‍රීෂ්ම මාලිගය) තුළ වර්තමානයේ මහත්මා ගාන්ධි කෞතුකාගාරය ස්ථාපනය කොට ඇත
මෙය කිහිප වරක් නවීකරණයට ලක් විය
මෙම මාලිගය තුළ තමුක්කු මෛදානම් (පිට්ටනි) ඇත් පොර වැනි රාජකීය විනෝද ක්‍රීඩා සිදු කිරීමට තරම් විශාල විය
මීට අමතරව ඇය සංචාරකයින්ට සහ පදිකයින්ගේ පහසුවට රුක් රෝපණය, තානායම් සහ ජල සැපයුම් ඉදි කිරීම වැනි කටයුතු සිදුකළා ය
1701දී ඇය මහජන දාන ශාලාවකට විශාල පරිත්‍යාගයක් සිදුකළා ය
ආගමික කටයුතු
මංගම්මාල් හින්දු භක්තික කාන්තාවක වුව ද, සෙසු ආගම් කෙරෙහි සහනශීලී ප්‍රතිපත්තියක් අනුගමනය කළා ය
දේවාල මෙන්මමස්ජිද සඳහා ද ත්‍යාග ප්‍රදානය කළ ඇය, ක්‍රිස්තියානි මිෂනාරිවරුන් සහ ලබ්ධිකයන් සමග මිත්‍රශීලීව කටයුතු කළා ය
1701දී, ඇය විසින් තිරුචිරපල්ලිහි ගම්මානයක් දර්ගා වෙත ප්‍රදානය කරන ලදී
ක්‍රිස්තියානි මිෂනාරිවරුනට මෙකල විශාල නිදහසක් හිමිවූ බැවින් ඔවුහු සිය කටයුතු ගෙන ගියහ
මංගම්මාල් මදුරෛ මීනාක්ෂිඅම්මන් දේවාලය වෙත වටිනා ආභරණ, පල්ලැක්කි පූජා කළා ය
එසේම මීට සමාන ප්‍රදානයන් රාජධානියේ සෙසු දේවාලවලට ද සිදු කොට ඇත
උත්සව සහ විනෝද ක්‍රියා
මංගම්මාල් රැජින විසින් මීනාක්ෂි දේවාලයේ සුප්‍රකට ඌංජල් (ඔංචිල්ලා) උත්සවය දෙමළ අනි මාසයේ පැවැත්විය යුතු බවට ආඥාවක් පැනවූවා ය
එහි ඌංජල් මණ්ඩපයේ ඇගේ සමකාලීන ප්‍රතිමාවක් ද දැකගත හැක
සියලු සැමරුම්වල දී, රාජකීය සෙංකෝලය මීනාක්ෂි දෙවඟන ඉදිරියේ තැන්පත් කොට අනතුරුව, දිනයක් පුරාවට සිංහාසනය මත තබන ලදී
මීනාක්ෂි අම්මන් දේවාලයේ ඇති සිතුවමක දේවාලයේ පූජකවරයා විසින් රැජිනට රාජකීය සෙංකෝලය භාරදෙන අයුරු නිරූපිත ය
හින්දු රජවරුන් සිය රාජධානි පාලනය කළේ දෙවියන්ගේ ‍සේවකයන් ලෙස පෙනී සිටිමින් වීම මෙයට හේතුවයි. භූමිය පාලනය කෙරුණේ රාජ්‍ය‍යේ ප්‍රධාන දේවතාවාගේ නාමයෙනි
මරණය
මංගම්මාල්ගේ මරණය (ක්‍රි
ව. 1705 අවට) අභිරහස්ව පවතියි
මංගම්මාල්ගේ මුණුපුරා වූ විංය රංග චොක්කනාථ නායක් 1704-1705 පමණ විට නිසි වයසට එළඹ සිටියේ ය
නමුත් තමිල් නාඩු ජනයා අතර තිරුමලෛ නායක් ඇතුළු සෙසු සියලුම නායක් රජවරුන්ටත් වඩා ඇය වඩාත් අනුස්මරණීය වී ඇත්තේ ඇය විසින් සිය රාජධානියේ සිදුකළ පරිපාලනමය කටයුතු හේතුවෙනි
රාජධානියක් පාලනයට කාන්තාවන් යෝග්‍ය නොවේය යනුවෙන් විශ්වාසයක් පැවතිය ද, එම මතය අභිබවමින් මංගම්මාල් තමිල් නාඩුවේ දක්ෂ සහ බලවත් රාජ්‍ය පාලිකාවක ලෙස ඉතිහාසයේ සනිටුහන් වී ඇත
ග්‍රන්ථාවලිය 
 Rao, Velcheru Narayana, and David Shulman, Sanjay Subrahmanyam
SAMP early 20th-century Indian books project item 10819.

ආශ්‍රේයයන්

බාහිර සබැඳි

 
 මදුරෛ 
 මීනාක්ෂි දේවාලය 
 Madurai
com - රාණි මංගම්මාල් 
 ද හින්දු
ත්‍රිචිහි රාණි මංගම්මාල්ගේ දර්බාර් මාලිගය 
 මදුරෛහි තමුක්කම් මාලිගය, වර්තමාන ගාන්ධි අනුස්මරණ කෞතුකාගාරය 

ඉන්දියානු කාන්තා රාජකීයයන්
17වන සිය‍වසේ රාජ්‍ය පාලිකාවන්
රාජ්‍ය කරන රැජිනියන්
1706 මරණ
තෙලිඟු ජනයා
ඉන්දියාවේ රාජ්‍යාධිකාරීන්
මදුරෛ නායක් රාජවංශය
1689 උපත්
18වන සියවසේ රාජ්‍ය පාලිකාවන්
17වන සියවසේ ඉන්දියානු කාන්තාවන්
18වන සියවසේ ඉන්දියානු කාන්තාවන්
හමීදා බානු බෙගම් (ක්‍රි
ව. 1527 පමණ – 1604 අගෝස්තු 29, පර්සියානු
حمیدہ بانو بیگم
පරිවර්ත
Ḥamīda Banū Begum) යනු දෙවන මූඝල් අධිරාජයා වූ හුමායුන්ගේ භාර්යාවක වන අතර, ඇය තෙවන මූඝල් අධිරාජයා වූ අක්බර්ගේ මෑණියන් වූවා ය
ඇයව ඇගේ පුත්‍රයා වූ අක්බර් විසින් පිරිනමන ලද මරියම් මකානි යන ගෞරව නාමයෙන් ද හැඳින්වේ
පවුල

හමීදා බානු බෙගම් උපත ලැබූයේ 1527 පමණ පර්සියානු ෂියා මුස්ලිම්වරයකු වූ ෂයික් අලි අක්බර් ජාමිට දාව ය
ඔහු පළමු මූඝල් අධිරාජයා වූ බාබුර්ගේ බාලම පුත් හින්දල් මීර්සාගේ ගුරුවරයකු විය
අලි අක්බර් ජාමි, මියන් බාබා දෝස්ත් ලෙස ද ප්‍රකට ය
ඔහු අහමද් ජාමි සින්දා-ෆිල්ගේ පෙළපතෙන් පැවතෙන්නෙකි
හමීදා බානුගේ මව වූ මහා අෆ්‍රෝස් බෙගම්, අලි අක්ඉර් ජාමි සමග විවාහ වූයේ සින්ධ්හි පාට් ප්‍රදේශයේ දී ය
ඇගේ පෙළපත අනුව, හමීදා භක්තිමත් මුස්ලිම්වරියක වූ බැව් පෙනේ
හුමායුන් මුණගැසීම
ඇයට හුමායුන් මුණගැසෙන විට, ඇගේ වයස අවුරුදු දාහතරකි
ඇය මීර්සා හින්දල්ගේ නිවසට ආගිය තැනැත්තියක වූ අතර, අල්වාර්හි ඔහුගේ මව, දිල්දාර් බෙගම් (බාබුර්ගේ බිසවක සහ හුමායුන්ගේ සුළු මව) පැවැත්වූ භෝජන සංග්‍රහයකට ඇය පැමිණියා ය
දිල්ලියේ ඇෆ්ගන් පාලනය නැවත ස්ථාපිත කිරීමට ෂේර් ෂා සූරිගේ හමුදා අපේක්ෂාවෙන් සිටි අවධියේ දිල්ලියෙන් පිටව යාම හේතුවෙන්, හුමායුන් මේ වනවිට පිටුවහල් කොට තිබිණි
හුමායුන් සමග හමීදා බානු බෙගම්ගේ විවාහය සිදු කිරීමට සාකච්ඡා පවත්වන විට හමීදා මෙන්ම හින්දල් ද මෙම විවාහය දැඩිව අප්‍රසාදය පලකළහ
මෙයට හේතුව ඔවුන් දෙදෙනා සම්බන්ධව සිටි බැවින් විය හැක
හමීදා හින්දල් සමග ප්‍රේමයෙන් බැඳී සිටි බැව් පෙනේ
නමුත් මේ බවට ඇති සාක්ෂි මතභේදාත්මක ය
සිය ග්‍රන්ථය වන හුමායුන්-නාම තුළ හින්දල්ගේ සොයුරිය සහ හමීදාගේ සමීප මිතුරියක වූ ගුල්බදාන් බෙගම් දක්වා ඇත්තේ එම දිනවල හමීදා සිය සොයුරාගේ මාලිගයේ මෙන්ම, සිය මෑණියන් වූ දිල්දාර් බෙගම්ගේ මාලිගයේ ද නිතර දක්නට ලැබුණු තැනැත්තියක බවයි.

ආරම්භයේ දී, හමීදා අධිරාජයා මුණගැසීමට ප්‍රතික්ෂේප කළත් දින හතළිහක් හඹා යාමෙන් පසුව සහ දිල්දාර් බෙගම්ගේ බල කිරීම මත ඇය ඔහු සමග විවාහ වීමට කැමති විය
ඇය මුලින් දැක්වූ අප්‍රසාදය හුමායුන්නාම තුළ මෙසේ දක්වා ඇත
විවාහය
විවාහය පැවැත්වුණේ පුහුණු නක්ෂත්‍රකරුවකු වූ අධිරාජයා විසින්ම සිය තරික්සුව ආධාරයෙන් නිර්ණය කළ දිනයක ය
මෙය 1541 සැප්තැම්බර් මස සඳුදා දිනක දහවලේ දී (ජුමාදා අල්-අව්වාල් 948 AH) පාටර් (පාට්, ඩාඩු දිස්ත්‍රික්කය, සින්ධ්) හි දී පැවැත්විණි
මෙලෙසින් ඇය ඔහුගේ කනිෂ්ඨ බිසවක බවට පත්වූවා ය
මෙකල අධිරාජයාගේ පළමු බිසව මෙන්ම අගබිසව ද වූයේ බෙගා බෙගම් (පසුව හාජි බෙගම් ලෙස හැඳින්විණි) ය
මෙම විවාහය හුමායුන් හට "දේශපාලනික වශයෙන් වාසිදායක" වූයේ ඔහුට යුධ සමයේ දී සතුරු ෂියා කණ්ඩායම්වල ද සහාය හිමි වූ නිසායි
වර්ෂ දෙකක පසු, කාන්තාරය ඔස්සේ දුෂ්කර ගමනකින් පසු, 1542 අගෝස්තු 22 ඇය සහ හුමායුන් අධිරාජයා හින්දු සෝධා රාජ්පුත්වරයකු වූ රාණා ප්‍රසාද් විසින් පාලනය කළ උමේර්කොට් වෙත ළඟා වූහ
රාණා ඔවුනට රැකවරණ සැලසී ය
මාස දෙකකට පසු, 1542 ඔක්තෝබර් 15 (රාජාබ් සිව්වන දිනය, 949 AH) දින උදෑසන ඇය අනාගත අධිරාජයා වූ අක්බර්ට උපත ලබාදුන්නා ය
ලාහෝරයේ දී ස්වප්නයකින් හුමායුන්ට ඇසුණු නාමයක් වූ ජලාල්-උද්-දීන් මොහම්මද් අක්බර් යන නාමය ඔහුට තබන ලදී
පසුකාලීන වර්ෂවල ඇය සිය සැමියා සමග දුෂ්කර චාරිකා ගණනාවකට සහභාගී වූවා ය
අනුයාත දෙසැම්බ‍රයේ ආරම්භයේ දී, ඇය සිය බිළිඳා සමග ජූන්හි කඳවුරක් වෙත පැමිණියේ දින දහයක් හෝ දොළහක් පුරා සංචාරය කිරීමෙන් පසුවයි. අනතුරුව 1543දී, ඇය සින්ධ් වෙත නැවත වරක් දුෂ්කර චාරිකාවක නියැළුණා ය
මෙහි අරමුණ කන්දහාර් වෙත ළඟා වීම වුවත්, හුමායුන්හට ෂාල්-මස්තාන් සිට ක්ෂණිකව පලායාමට සිදුවූයේ, ‘කාන්තාරයක් සහ ජලය රහිත භූමියක් ඔස්සේයි
’ සිය කුඩා පුතු රඳවා ගිය ඇය, සිය සැමියා සමග පර්සියාව බලා පිටත් විය
මෙහි දී ඔවුහු ඇගේ මුතුන්මිත්තකු වූ අහමද්-ඉ ජාමිගේ සහ ෂියා දේවස්ථාන නැරඹූ අතර, සෆාවිද් රාජවංශයේ සම්භවය සිදු වූ ඉරානයේ අර්දාබිල් ද දැක බලාගත්හ
1544දී හේරාත්වලට සැතපුම් 93ක් දකුණින් වූ සබ්සවාර් කඳවුරේ දී, ඇය දියණියක බිහිකළා ය
අනතුරුව ඇය ඉරානයේ ෂාවරයා වූ Iවන තාහ්මස්ප් විසින් හුමායුන්ට ලබාදුන් සේනාවත් සමග පර්සියාවේ සිට යළි පැමිණියා ය
කන්දහාර්හි දී ඇයට දිල්දාර් බෙගම් හා ඇගේ පුත් මීර්සා හින්දල් මුණගැසිණි
මෙලෙසින් 1545 නොවැම්බර් 15 (රාමදාන් 10වන, 952 AH) තෙක් ඇය ඇගේ පුත් අක්බාර් දුටුවේ නැත
කාන්තාවන් සමූහයක් අතුරින් ලාබාල අක්බර් සිය මෑණියන් හඳුනාගත් අයුරු අක්බර්ගේ චරිතාපදානය වූ අක්බර්නාම තුල මැනවින් නිරූපණය කොට ඇත
1548දී, ඇය සහ අක්බර් හුමායුන් සමග කාබුල් වෙත පිටත්ව ගියහ
අක්බර්ගේ රාජ්‍ය සමය
1545 මැයි මස ෂේර් ෂා සූරි මියගියේ ය
ඉන් අනතුරුව ඔහුගේ පුත්‍රයා සහ අනුප්‍රාප්තිකයා වූ ඉස්ලාම් ෂා 1554දී මියගියේ ය
මෙලෙසින් සූරි රාජවංශයේ පාලනය කැබලි වී යන්නට විය
1554 නොවැම්බරයේ දී, හුමායුන් ඉන්දියාව බලා පිටත්ව ගිය විට, ඇය කාබුල්හි රැඳී සිටියා ය
1555දී ඔහු දිල්ලියේ පාලනය ලබාගත්ත ද, නැවත පැමිණ වර්ෂයක් ඇතුළත දිල්ලියේ පුරානා ක්විලාහි ඔහුගේ පුස්තකාලයේ පියගැට පෙළෙන් ඇදවැටී ඔහු මරණයට පත් විය
එවිට ඔහුගේ වයස අවුරුදු 47කි
අනතුරුව ඔහුගේ දහතුන් හැවිරිදි පුත් අක්බර් උරුමකරු ලෙස සිහසුනට පත් විය
අක්බර් පසුකාලීනව ‍මූඝල් අධිරාජ්‍යයේ ශ්‍රේෂ්‍ඨතම පාලකයන්ගෙන් අයකු බවට පත් විය
කාබුල් සිට හමීදා බානු අක්බර් වෙත පැමිණියේ ක්‍රි
ව. 1557දී අක්බර්ගේ දෙවන රාජ්‍ය වර්ෂයේ දී ය
එතැන්සිට ඇය ඔහු සමග රැඳීසිටියා ය
ඇය විවිධ අවස්ථාවල දේශපාලන කටයුතු සඳහා ද මැදිහත් වූවා ය
උදාහරණයක් ලෙස 1560දී අක්බර් නිසි වයසට පත්වූ පසු මූඝල් අමාත්‍ය බයිරම් ඛාන් ධුරයෙන් පහ කිරීමට ද ඇය දායක වූවා ය
මරණය සහ ප්‍රතිඵලය

1604 අගෝස්තු 29 (19වන ෂාරියාර්, 1013 AH) අග්‍රාහි දී ඇය මරණයට පත්වීමෙන් පසු ඇගේ දේහය හුමායුන්ගේ සොහොන්ගැබේ භූමදානය කෙරිණි
මෙසේ ඇය මියගියේ ඇගේ පුත්‍රයා වූ අක්බර්ගේ මරණයට වසරකට පෙර වන අතර, ඇගේ සැමියාගේ මරණයෙන් අර්ධ සියවසකට පමණ ‍පසු ය
ඇගේ ජීවිත කාලය තුළ ඇය බෙහෙවින් ඇගේ පුත්‍රයා වූ අක්බර්ගේ ගෞරවාදරයට පාත්‍ර වූ බැව් ඉංග්‍රීසි සංචාරකයකු වන තෝමස් කොර්යාට් වාර්තා කොට ඇත
ලාහෝර් සහ අග්‍රා වෙත ඇය කළ සංචාරයක දී වරක් අක්බර් ඇගේ දෝලාව ඔහු විසින්ම ඔසවාගෙන ගඟක් තරණය කළ බැව් වාර්තා වේ
පසුව අනාගත අධිරාජ ජහාන්ගීර් බවට පත් සලීම් කුමරු සිය පියා වූ අක්බර්ට එරෙහිව කැරැල්ලක් ඇති කරන විට, ඇය සිය මුණුපුරාගේ ගැටලුව සමථයකට පත් කරන්නට උත්සාහ දැරුවේ සලීම් විසින් කුමන්ත්‍රණය කොට අක්බර්ගේ ප්‍රියතම අමාත්‍යවරයකු වූ අබු’ල්-ෆාසල් පවා මරාදමා තිබියදීයි
අක්බර් සිය හිස සහ නිකට අවස්ථා දෙකක දී පමණක් මුඩු කළේ ය
එක් අවස්ථාවක් නම් ඔහුගේ හදාගත් මව වූ ජිජි අංගාගේ මරණයයි
අනෙක් අවස්ථාව ඔහුගේ මෑණියන්ගේ මරණයයි
ඇයට මරණාපරව මරියම්-මකානි යන නාමය ප්‍රදායන කෙරිණි
මරිය මව්තුමියගේ නාමය හා සම්බන්ධ මෙවන් නාමයක් අක්බර් ඇයට පුදකළේ ඇය, 'අහිංසකත්වයේ ප්‍රතිමූර්තියක්' බඳු යැයි සැලකූ හෙයිනි
ඇගේ දිවිය පිළිබඳ තොරතුරු හුමායුන්ගේ සොයුරිය වූ ගුල්බාදන් බෙගම් විසින් රචිත හුමායුන් නාම ග්‍රන්ථයෙන් මෙන්ම, ඇගේ පුත් අක්බර් සමයේ ලියැවුණු අක්බර්නාම සහ අයින්-ඉ-අක්බාරි ග්‍රන්ථවලින් හමුවේ
ජනප්‍රිය සංස්කෘතිය තුළ
 මෙහ්බූබ් ඛාන් විසින් අධ්‍යක්ෂණය කළ හින්දි වීරකථා චිත්‍රපටයක් වන හුමායුන් (1945) තුළ ඇගේ චරිතය නිරූපණය කළේ නිළි නාර්ගීස් විසිනි
අශුතෝෂ් ගෝවාරිකර් විසින් අධ්‍යක්ෂණය කළ 2008 ඉන්දියානු වීරකථා චිත්‍රපටයක් වන ජෝධා අක්බර් තුළ හමීදා බානුගේ චරිතය නිරූපණය කරන ලද්දේ පූනම් සිංහා විසිනි
2013 ජූනි 18 දින සී ටීවී නාළිකාව විසින් ආරම්භ කළ ජෝධා අක්බර් රූපවාහිනී කතාමාලාව තුළ හමීදා බානු බෙගම්ගේ චරිතය නිරූපණය කරන ලද්දේ ඡායා ෆඩ්කාර් විසිනි
වැඩිදුර කියවීමට
 Humayun-Nama
The History of Humayun by Gulbadan Begum, Tr
by Annette S
Beveridge (1902)
New Delhi, Goodword, 2001. ISBN 81-87570-99-7.E-book at Packard Institute Excerpts at Columbia Univ
ආශ්‍රේයයන්

බාහිර සබැඳි

 හුමායුන් නාම, පරිච්ඡේදය 9
හමීදා-බානු බෙගම් සහ හුමායුන්ගේ විවාහය

මූඝල් වංශවතුන්
1527 උපත්
1604 මරණ
ඉන්දියානු කාන්තා රාජකීයයන්
මව් රැජිනියන්
මූඝල් අධිරාජ්‍යයේ කාන්තාවන්
ඉන්දියානු වල්ලභ රැජිනියන්
අක්බර්
ටිමූරීය රාජවංශය
ඉන්දියානු අධිරාජිනියන්
16වන සියවසේ ඉන්දියානු කාන්තාවන්
17වන සියවසේ ඉන්දියානු කාන්තාවන්
රුඛයියා සුල්තාන් බෙගම් (පර්සියානු
رقیه سلطان بیگم) (1542 – 1626 ජනවාරි 19) යනු 1557 සිට 1605 දක්වා ධුරය හෙබවූ මූඝල් අධිරාජ්‍යයේ වල්ලභ අධිරාජිනියකි‍
ඇය තෙවන මූඝල් අධිරාජ අක්බර්ගේ පළමු බිසව වූ අතර, අගබිසව ද විය
වැඩිම කාලයක් සේවය කළ මූඝල් අධිරාජිනිය වූ ඇය එම ධුරය වසර පනහකට ආසන්න කාලයක් හොබවා ඇත
රුඛයියා ඇගේ සැමියාගේ ලේ ඥාති සොයුරියක විය
ඇය උපතින් මූඝල් කුමරියක ද විය
ඇගේ පියා වූ හින්දල් මීර්සා අක්බර්ගේ පියා වූ හුමායුන්ගේ බාලම සොයුරා විය
ඇයට වයස අවුරුදු නවයක් වන විට ඇගේ පියාගේ අභාවය සිදුවූ අතර, ඉන් මඳ කලකට පසු ඇයව අක්බර්හට සරණ පාවා දෙන ලදී
මුළු දිවිය පුරාම මේ යුවල ඉතා සමීපව දිවි ගෙවූව ද, ඇයට දරුවන් සිටියේ නැත
පසුකාලීනව, රුඛයියා අක්බර්ගේ ප්‍රියතම මුණුපුරා වූ ඛුරාම්ව (අනාගත අධිරාජ ෂා ජහාන්) දරුකමට හදාවඩා ගත්තා ය
අක්බර්ගේ අගබිසව වශයෙන් රුඛයියාට මාලිගයේ විශාල බලයක් හිමි වූ අතර, ඇය ඇගේ සැමියා සහ සුළු පුත්‍රයා වූ ජහාන්ගීර් අතර සමාදානය ඇතිකිරීමට වැදගත් කාර්යාභාරයක් ඉටුකළා ය
1600 දශකයේ මුල් කාලයේ පිය-පුතු දෙපළ අතර සම්බන්ධතා අප්‍රසන්න තත්ත්වයට පැමිණි විට, එය නිරාකරණය කරමින් ක්‍රමිකව ජහාන්ගීර්ගේ අනුප්‍රාප්තියට මඟපෑදූයේ ද ඇයයි
ඇය ඇගේ හදාගත් පුත්‍රයා වූ ෂා ජහාන් සහෝදර ඝාතන අරගලයක් තුළින් සිහසුනට පත්වීමට වසරකට පෙර මියගියා ය
පවුල සහ පෙළපත

රුඛයියා සුල්තාන් බෙගම් උපත ලැබූයේ ටිමූරීය රාජවංශයේ මූඝල් කුමරියක ලෙස ය
ඇය පළමු මූඝල් අධිරාජයා වූ බාබර්ට දාව ඔහුගේ බිසවක වූ දිල්දාර් බෙගම්ට උපන් බාලම පුත්‍රයා වන හින්දල් මීර්සා කුමරුන්ගේ එකම දියණියයි
රුඛයියාගේ මව වූ සුල්තානම් බෙගම් යනු මුහම්මද් මුසා ඛ්වාජාගේ දියණියයි
සුල්තානම් බෙගම්, බාබර් අධිරාජයාගේ සොයුරිය වූ ඛාන්සාදා බෙගම්ගේ සැමියා වන මාහ්දි ඛ්වාජාගේ නැගණිය ද වූවා ය
රුඛයියාගේ වැඩමහල්ම පීතෘපාර්ශ්වීය මාමණ්ඩිය වූයේ දෙවන මූඝල් අධිරාජයා වූ හුමායුන් (එමෙන්ම ඇගේ සැමියාගේ පියා) ය
ඇගේ වඩාත් වැදගත්ම පීතෘ පාර්ශ්වීය නැන්දණිය වූයේ හුමායුන්-නාම ("හුමායුන්ගේ ග්‍රන්ථය") ගන්ථයේ කතුවරිය වන ගුල්බාදන් බෙගම් ය
පිය පාර්ශ්වයෙන් බාබර් අධිරාජයාගේ මිණිපිරියක වූ රුඛයියා ඇගේ සැමියා වූ අක්බර් සේම මිරාන් ෂාහි ජන්මයක් සහිත තැනැත්තියකි
ඇය උසස්ම මධ්‍ය ආසියානු වංශවත් පෙළපතකින් පැවතෙන්නියකි
ටිමූර් හෙවත් මහා ටැමර්ලේන්ගේ ඥාතියකු වන්නේ ඔහුගේ පුත් මිරාන් ෂාගේ පාර්හ්වයෙන් වන අතර, ‍ජෙංඝිස් ඛාන්ගේ ඥාතියකු වන්නේ ඔහුගේ පුත් චගතයි ඛාන්ගේ ාපර්ශ්වයෙනි
අක්බර්ට සමාන ජන්මයකින් සහ තත්ත්වයකින් යුත් අක්බර්ගේ එකම භර්යාව ද රුඛයියා වේ
අක්බර් සමග විවාහය

1551 නොවැම්බර් 20 දින, හුමායුන් වෙනුවෙන් සිය අර්ධ-සොයුරකු වූ කම්රාන් මීර්සා‍ගේ හමුදාවන්ට එරෙහිව සටන් වැදුණු හින්දල් මීර්සා යුද්ධයක දී මරණයට පත් විය
සිය ලාබාල සොයුරා මියගිය බව අසා හුමායුන් දැඩි සංවේගයට පත් විය
නමුත් ඔහුගේ අමීර්වරුන් ඔහුව සැනසූයේ ඔහුගේ සොයුරා අධිරාජයා වෙනුවෙන් සේවය ඉටුකොට දිවි පිදූ‍ බව පවසමිනි
සිය සොහොයුරා කෙරෙහි වූ සෙනෙහස නිසා, හුමායුන් හින්දල්ගේ නව හැවිරිදි දියණිය වූ රුඛයියා සිය පුත්‍රයා වූ අක්බර්ට විවාහ ගිවිස ගන්වා දුන්නේ ය
ඔවුන්ගේ විවාහ ගිවිස ගැනීම ඇෆ්ගනිස්ථානයේ කාබුල්හි දී පැවැත්විණි
මෙය සිදුවූයේ ඝස්නි පළාතේ ප්‍රතිරාජයා ලෙස අක්බර් පළමු පත්වීම ලැබීමෙන් මඳ කාලයකට පසුවයි. විවාහ ගිවිස ගැනීමෙන් පසුව, හුමායුන් මෙම රාජකීය යුවලට හින්දල්ගේ සහ ඝස්නියේ සියලු ධනය සහ සේනාව ප්‍රදානය කරන ලදී
1556 හුමායුන්ගේ මරණින් පසුව ඇති වූ දේශපාලන අවිනිශ්චිතභාවය හේතුවෙන්, රුඛයියා සහ රාජකීය පවුලේ සෙසු සාමාජිකාවෝ කාබුල්හි නැවතී සිටියෝ ය
1557දී, රුඛයියා ඉන්දියාව වෙත පැමිණ පන්ජාබයේ දී අක්බර් හා එක් විය
මෙය සිදුවූයේ සිකන්දර් ෂා පරාජය කොට මූඝල්වරුනට යටත් වීමෙන් මඳ කලකට පසුවයි. ඇය සමග ඇගේ නැන්දම්මා වූ හමීදා බානු බෙගම්, ඇගේ නැන්දණිය වූ ගුල්බදාන් බෙගම් සහ රාජකීය පවුලේ සාමාජිකාවෝ රැසක් පැමිණියහ
රුඛයියා සහ අක්බර්ගේ විවාහය චාරිත්‍රානුකූලව පන්ජාබයේ ජලන්ධාර් අසල දී පැවැත්විණි
මේ වනවිට ඔවුන් දෙදෙනාම 14වන වියේ පසුවූහ
එම අවස්ථාවේම ඇගේ 18 වියැති නෑනණ්ඩිය වූ සලීමා සුල්තාන් බෙගම් සහ අක්බර්ගේ වියපත් රාජ්‍යාධිකාරී බයිරම් ඛාන් අතර විවාහය ද සිදු විය
පන්ජාබයේ මාස සතරක් පමණ විවේක ගැනීමෙන් පසුව, රාජකීය යුවළ දිල්ලිය වෙත පැමිණියහ
අධිරාජිනිය

1556දී සිය සැමියාගේ සිංහාසනාරූඪයෙන් පසුව මූඝල් අධිරාජ්‍යයේ අධිරැජිනිය බවට පත්වන විට රුඛයියාගේ වයස අවුරුදු දාහතරකි
විවාහ වුව ද ඇයට දරුවන් නොවී ය
නමුත් ඇය අක්බර්ගේ ප්‍රියතම මුණුපුරා වූ ඛුරාම් කුමරු (අනාගත අධිරාජ ෂා ජහාන්) හදාවඩා ගැනීමේ ප්‍රධාන වගකීම ඇයට භාර විය
ඛුරාම් කුමරුන්ව හදාවඩා ගැනීම හේතුවෙන් අධිරාජකීය අන්තඃපුරය තුළ රුඛයියාගේ තත්ත්වය ඉහළ ගියේ ය
ඛුරාම්ගේ උපතට මඳ කලකට දෛවඥයකු විසින් රුඛයියා සුල්තාන් බෙගම්ට අනාවැකියක් ලෙස පවසා තිබුණේ මෙම උපදින්නට සිටින දරුවා අධිරාජ පදවිය සඳහා නියම වී සිටින බව ය
එම නිසා, 1592දී ඛුරාම් උපත ලද විට, උපත ලබා දින සයකට පසු අක්බර් අධිරාජයා විසින් එම කුමරුන්ව ඔහුගේ සැබෑ මව වූ ජගත් ගෝසයිනි වෙතින් රුඛයියා වෙත හදාවඩා ගැනීමට භාර කළ යුතු බවට නියෝග කළේ ය
මෙලෙසින් මූඝල් අධිරාජයකු හදාවඩා ගැනීමට සිය භාර්යාව තුළ වූ ආශාව ඉටු කරලීමට අක්බර්ට හැකි විය
රුඛයියා ඛුරාම්ගේ අධ්‍යාපන කටයුතු ද අධීක්ෂණය කළ අතර, ඇයට අනුව ඇගේ සැමියා මෙන් නොව හොඳින් අධයාපනය ලද්දේ ය
මේ දෙදෙනා අතර ඉතා සමීප සම්බන්ධතාව්ක පැවතිණි
මෙය ඛුරාම් සහ අක්බර් අතර සම්බන්ධයට සමාන විය
ජහාන්ගීර්ගේ වචනවලින් පැවසුවහොත් "හැමවිටම ඔහුව [කුරාම්] මා [ජහාන්ගීර්] හට නිර්දේශ කළ අතර, නිතරම මට පැවසූයේ ඔහු සහ ම‍ගේ අනෙක් දරුවන් සැසඳිය නොහැකි බවයි. ඔහු [අක්බර්] ඔහුව සිය සැබෑ දරුවකු ලෙසම සැලකූයේ ය
" ජහාන්ගීර් සිය මතක සටහන් තුළ සඳහන් කොට ඇත්තේ රුඛයියා සිය පුත්‍රයා වන ඛුරාම්ට සෙනෙහස දැක්වූයේ, "ඔහු ඇගේම [පුතු] වූවා මෙන් දහස් ගුණයකින් වැඩි සෙනෙහසකින් බවයි]
" ඛුරාම් 14වන වියට පත්වන තෙක්ම ඇය සමග රැඳීසිටියේ ය
1605 අක්බර්ගේ මරණින් පසු කුමරුන්ට නැවත සිය පියාගේ නිවහන වෙත පැමිණීමට අවසර හිමිවූ අතර, මේ නිසා කුමරුන්ට සිය සැබෑ මෑණියන් සමීපයෙහි කාලය ගත කිරීමට අවස්ථාව හිමි විය
පසුව, රුඛයියා ඛුරාම්ගේ පළමු දරුවා වූ පර්හේස් බානු බෙගම් දියණියව ද හදාවඩා ගත්තා ය
එම දියණිය ඛුරාම් කුමරුට දාව ඔහුගේ පළමු බිසව වූ කන්දහාරී බෙගම් නම් සෆාවිද් කුමරියට උපන් දියණියයි
ඇය සිය සැමියාට දාව දරුවන් නොදැරුව ද, හැමවිටම ඇයට සිය සැමියාගේ ගෞරවාදරය හිමි විය
1557 සිය විවාහයේ සිටම 1605 අක්බර්ගේ මරණය තෙක්ම ඇය ඔහුගේ එකම අගබිසව ලෙස කටයුතු කිරීමෙන් මේ බව පැහැදිළි වේ
මේ අනුව, රුඛයියා සිය සැමියාගේ රාජ්‍ය සමයේ මෙන්ම ඔහුගේ අනුප්‍රාප්තිකයාගේ (ජහාන්ගීර්) රාජ්‍ය සමයේ ද රාජකීය අන්තඃපුරයේ කනිෂ්ඨතම සාමාජිකාව වූවා ය
මෙය බොහෝ දුරට ඇගේ උසස් පෙළපත නිසා සිදුවන්නට ඇත
ඇය මීර්සා මින්දල්ගේ දියණිය වීම හේතුවෙන් මූඝල් කුමරියක වූවා මෙන්ම, අක්බර්ගේ ප්‍රථම සහ අගබිසව ද විය
අධිරාජිනිය රාජමාලිග දේශපාලනයට ක්‍රියාකාරීව දායක වූ අතර, අක්බර් කෙරෙහි සැලකිය යුතු බලපෑමක් සිදු කිරීමට ඇය සමත් වූවා ය
1600 දශකයේ මුල් කාලයේ අක්බර් සහ සලීම් (ජහාන්ගීර්) පිය-පුතු දෙපළ අතර සම්බන්ධතා දුර්වල තත්ත්වයට පත්වූ අවස්ථාවේ ඔවුන් දෙදෙනා සමාදාන කිරීමට ඇය (සහ ඇගේ නෑනා මෙන්ම සහ-බිසවක වූ සලීමා සුල්තාන් බෙගම්) තීරණාත්මක කාර්යභාරයක් ඉටුකළා ය
මෙය ක්‍රමිකව ජහාන්ගීර්ට මූඝල් සිහසුනට පත්වීමට අනුබලයක් විය
1601දී, සලීම් අක්බර්ට එරෙහිව කැරැල්ලක් දියත් කළේ අලහබාද්හි ස්වාධීන රාජසභාවක් පිහිටුවීමෙන් සහ සිය පියා ජීවත්ව සිටියදීම "සලීම් ෂා" යන අධිරාජකීය පදවි නාමය ආරූඪ කරගැනීමෙනි
එසේම ඔහු අක්බර්ගේ විශ්වාසවන්ත උපදේශකයා මෙන්ම සමීප මිතුරකු ද වූ අබු’ල් ෆාස්ල්ව ඝාතනය කළේ ය
මෙම දරුණු සිදුවීම අක්බර්ව දැඩි ලෙස කෝපයට පත්කළ අතර, සලීම් එරෙහිව පෙත්සම් ඉදිරිපත් කිරීමට කිසිවකු පසුබට වූයේ නැත
අවසානයේ, රුඛයියා සුල්තාන් බෙගම් සහ සලීමා සුල්තාන් බෙගම් එක්ව ඔහුට සමාව ලබාදෙන මෙන් ආයාචනා කළහ
ඔවුන්ගේ ඉල්ලීමට සවන්දුන් අක්බර් සලීම්ට අධිරාජයා ඉදිරියේ පෙනී සිටින මෙන් නියෝග කළේ ය