Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
හැමිල්කර් බාර්කාගේ පුත්‍ර මාගෝ, මාගොන් ලෙසින්ද ශබ්ද නැගෙයි, ෆනේෂියානු  MGN, "දෙවියන් විසින් එවුනු" (243 ක්‍රිපූ– 203 ක්‍රිපූ) යනු, බාර්සිඩ් පවුලේ සාමජිකයෙක් වූ අතර , හිස්පානියා, ගල්ලියා සිසල්පිනා සහ ඉතාලිය යන ප්‍රදේශ වලදී රෝමානු ජනරජයට  එරෙහිව කාර්තේජ් සේනා මෙහෙයවින් දෙවන පියුනික් යුද්ධයේදී වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉටු කලේය
මාගෝ යනු, හැමිල්කර් බාර්කාගේ තුන්වන පුත්‍රයා, හැනිබල් සහහස්ඩ්රුබල් යන්නන්ගේ සහෝදරයා සහ, සාධාරණ හස්ඩ්රුබල්ගේ මස්සිනා විය
සාධාරණ හස්ඩ්රුබල් ( 270 ක්‍රිපූ – 221 ක්‍රිපූ පමණ) යනු, කාර්තජේනියානු  හමුදා නායකයෙක් සහ දේශපාලනඥයෙක්,  හැමිල්කර් බාර්කාගේ මරණයෙන් පසුව අයිබීරියාවේ ආණ්ඩුකාරයා සහ කර්තහේනාහී ආරම්භකයා විය
ආශ්‍රිත 

ක්‍රිපූ 270 ගණන් වල උපත්
ක්‍රිපූ 221
බාර්සිඩ්වරු
නගර සමාරම්භකවරු
ස්පාඤ්ඤයේ කර්තහේනාහී ඉතිහාසය
ක්‍රිපූ 220 ගණන් වල මරණ
ශ්‍රී ලංකාවේ ඌව පළාතේ බදුල්ල දිස්ත්‍රික්කය තුල මහියංගනය පිහිටි සමන් දේවාලය මෙරට පැරණි දේවාල අතුරින් එකක් වේ
එය මහියංගනය රජ මහා විහාර භූමි පරිශ්‍රය තුල ඉදිකොට තිබේ
මහියංගනයට අධිපති සුමන සමන් දෙවියෝ වෙනුවෙන් මෙම දේවාලය නිර්මිත වන අතර, සමන් දෙවියන්ගේ සහෝදරිය (අක්කා) ලෙස සැළකෙන මහ ලොකු දේවතාවියද මෙහිදී වන්දනයට ලක්වේ
මූලාශ්‍ර

දේවාල
බදුල්ල දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක
හස්ඩ්රුබල් ජිස්කෝ හෝ ජිස්කෝගේ පුත් හස්ඩ්රුබල් (මරණය 202 ක්‍රිපූ) යනු, දෙවන පියුනික් යුද්ධය තුලදී අයිබීරියාවේදී (හිස්පානියා) සහ උතුරු අප්‍රිකාවේදී රෝමයට  එරෙහිව සටන් වැදුනු කාර්තජේනියානු ජෙනරල්වරයෙක් විය
හැනිබල්ගේ සහෝදර හස්ඩ්රුබල් බාර්කා සමග මොහු වරදවා වටහා ගත යුතු නොවේ
ක්‍රිපූ 215 වසරේ වසන්ත සමයෙහිදී ඩෙර්ටූසා සටනෙහිදී හස්ඩ්රුබල් බාර්කාගේ පරාජයට පසුව, හමුදාවක් සමග  හස්ඩ්රුබල් ජිස්කෝ අයිබීරියාවට යැවිණි
ඔහු අයිබීරියාවට ලඟාවූයේ ක්‍රිපූ  214 වසරෙහිදීය
ඔහුගේ ආගමනය හා සමගම, එහි පැවති  බාර්සිඩ් පවුලේ අපණ්ණ ආඥාපතිත්වය අවසන් විය
ක්‍රිපූ 212 වසරෙහිදී, අයිබීරියාවේ රෝමානු ආඥාපතීන් දෙදෙන වූ, පුබිලියුස් කොර්නේලියුස් ස්කීපියෝ සහ ග්නායුස් කොර්නේලියුස් ස්කීපියෝ කල්වුස් විසින් පහර දීමට තීරණය කෙරිණි
හස්ඩ්රුබල් සහ  මාගෝ බාර්කා විසින් ආඥාදායකත්වය සැපයුණු සහ, මාසිනිස්සා විසින් අණදෙන ලද නියුමිඩියානු අශ්වරෝහක හමුදාව වෙතින් සවිගන්වන ලද කාර්තජේනියානු හමුදාව හා සටනට පුබිලියුස් ස්කීපියෝ පිවිසියේය
කස්තුලෝ අසබඩ සටනකදී රෝමානු හමුදා පරාජය කෙරුණු අතර පුබිලියුස් ස්කීපියෝ මරා දැමුණි
මෙම ජයග්‍රහණය ලද විගසින්, හස්ඩ්රුබල් බාර්කාගේ හමුදාව සමගින් තම හමුදාව ඒකාබද්ධ කිරීමට හස්ඩ්රුබල් යුහුසුළු විය
ඒකාබද්ධ  කාර්තජේනියානු හමුදා විසින් ලොර්කා සමීපයේදී  ග්නායුස් ස්කීපියෝ කොටු කර ගැනුමට සමත්වූ අතර තවද ජයග්‍රහණයක් ලබන අතරතුර, ඔහුගේ සහෝදර පුබිලියුස්ගේ මරණයෙන් මාසයක් ඉකුත් වීමට පෙර,  ග්නායුස් ස්කීපියෝ මරා දැමීමට සමත් වූහ
ක්‍රිපූ 207 දී, අයිබීරියානු අර්ධද්වීපයේ දකුණු කෙළවරෙහි  ගාඩෙස් සමීපයෙහි හස්ඩ්රුබල් පසුවෙද්දී,   මාගෝ බාර්කා ඔහුට එක් විය
ක්‍රිපූ  206 දී, හස්ඩ්රුබල් විසින් අළුත් සේනාවන් බඳවා ගනිමින් ඔහුගේ යුද්ධ හමුදාව  සවිගැන්වූයේ පාබල හමුදාව 70,000 දක්වාද අශ්වාරෝහක හමුදාව  4,500 දක්වාද වැඩි කර ගනිමිනි
කෙසේවෙතත්,  පුබිලියුස් ස්කීපියෝගේ පුත්‍රයාවූ ස්කීපියෝ ආෆ්රිකානුස් විසින් ඔහු සහ මාගෝ වෙත පහර දෙන ලදුව, ඉලීපා සටනෙහිදී දරුණු ලෙස පරාජය කරනු ලැබූහ
එවිට උතුරු අප්‍රිකාව වෙත එතෙර වූ හස්ඩ්රුබල්, එහිදී  බටහිර නියුමිඩියාවේ මාසේසිලයි නම් බර්බර් ගෝත්‍රයේ රජු වූ  සයිෆැක්ස් කැමති කරවා ගත්තේ රෝමයට එරෙහිව කාර්තේජයට පක්ෂපාතී වන ලෙසටය
තම දුවණිය වූ සපනිස්බා සයිෆැක්ස් වෙත විවාහ කර දෙන බවට පොරොන්දු වෙමින් මෙම යෝජනාවට කැමැත්ත ලබා ගැනීමට හස්ඩ්රුබල් සමත් වී ඇත
ක්‍රිපූ 204 දී ස්කීපියෝ උතුරු අප්‍රිකාවට ගොඩ බැස්ස විට හස්ඩ්රුබල් සහ සයිෆැක්ස් ඔවුන්ගේ   80,000 පාබල සහ  13,000 අශ්වරෝහක බල ඇණි වලින් සමන්විතවූ ඒකාබද්ධ සේනාව යොදවමින් විරුද්ධත්වය පෑහ
ප්‍රමන්ත්‍රණයන් පවතිද්දී, ස්කීපියෝ සහ ඔහුගේ නව මිත්‍ර පාක්ෂිකයා වූ  (අනෙකුත් නියුමිඩියානු පාර්ශවයේ නායකයා වූ සයිෆැක්ස් කාර්තජේනියානුවන් වෙත පක්ෂපාතික්වය මාරු කල අවස්ථාවෙහිම උත්ප්‍රාසාත්මක ලෙසින් ඔහුගේ පක්ෂපාතිත්වය රෝමානුවන් වෙත හරවා සිටි) මාසිනිස්සා සමග කාර්තජේනියානු- නියුමිඩියානු කඳවුර වෙත රහසේ පැමිණ එයට ගිණි තැබූහ
පොලිබියුස් පරිදී  කාර්තජේනියානුවන් සහ  නියුමිඩියානුවන්  40,000 ට වඩා මිය ගියහ
කාර්තජේනියානු පාර්ශවය අත්නොහරින ලෙසට බෙහෝවිට සයිෆැක්ස් කැමති කරවා ගන්නා ලද්දේ ඔහුගේ  බිරිඳ සපනිස්බා විසින් විය යුතු වන අතරඝ ඔහු සහ හස්ඩ්රුබල් වෙත 4,000 පමණ කෙල්ටිබේරියානු බලකායක් එක්වූහ
ඔවුන් නැවත සටන් වැදුණු අතර, බැග්බ්‍රැඩ්ස් සටනෙහිදී ස්කීපියෝ සහ මාසිනිස්සා අතින් දරුණු පරාජයක් ලදහ
කාර්තේජයට යළි පැමිණි හස්ඩ්රුබල්, ක්‍රිපූ 202 දී සිය දිවි නසා ගත්තේ  කාර්තජේනියානු අසංවර පිරිසක් වෙතින් ආක්‍රමික දණ්ඩනය ලැබීමෙන් වැලකීමටය
ලිවී විසින් "හැමිල්කර්ගේ පුතුන් තිදෙනට පසු මෙම යුද්ධය බිහි කල හොඳම සහ බොහෝ ගෞරව ලද ජෙනරල්වරයා" පරිදී ඔහු විස්තර කෙරුණද, ජෙනරාල්වරයෙක් වශයෙන් ඔහු  බාර්සිඩ් සොහොයුරන්ගේ තරමෙහි නොවී‍ය
වෙනත් ජේදයකදී ලිවී විසින් ෆැබියස් මැක්සිමුස් සටහන් කල කිසිසේත් ප්‍රශංසාත්මක නොවන සටහනක් දක්වන අතර, එහිදී ඔහු හස්ඩ්රුබල් විස්තර කරන්නේ "ප්‍රධාන වශයෙන් පසුබැසීමෙහිදී අතිශය වේගයක් දක්වන ජෙනරාල්වරයෙක්" ලෙසිනි
රාජ්‍යෝපාය පිළිබඳ ඔහු තුල ආශ්චර්යමත් හැකියාවක් තිබූ අතර, දරුණු පරාජය ලැබීමෙන් පසුව, අයිබීරියාවෙහි සහ අප්‍රිකාවෙහිදී, තෙවරක් විශාල හමුදාවන් රැස් කිරීමට ඔහුට හැකි විය
පොලිබියුස් විසින් අයිබීරියාවෙහි කාර්තජේනියානුවන්ට සිටි වඩාත් ළැදි මිතුරා ලෙසින් හඳුන්වන  ඉන්ඩිබිලිස් වෙතින් හස්ඩ්රුබල් විශාල මුදලක් ලබා ගැනීමට උත්සාහ දරා ඇත
පොලිබියුස් පවසන්නේ, මුදල ගෙවීම ඉන්ඩිබිලිස් ප්‍රතික්ෂේප කල විට, ඔහුට විරුද්ධව අසත්‍ය චෝදනාවක් ගෙන හැර පෑ හස්ඩ්රුබල් විසින් ඔහුගේ දියණියන් ඇපකරුවන් ලෙසින් දීමට ඉන්ඩිබිලිස් හට බල කල බවයි.

සටහන්

ආශ්‍රිත 
 පොලිබියුස් පොත XI, ඉලීපා සටන පිළිබඳ විස්තරයක්ද සහිතව 
 පොලිබියුස් පොත XIV, හස්ඩ්රුබල්ගේ කඳවුර වෙත ස්කීපියෝගේ ප්‍රහාරය පිළිබඳ විස්තරයක්ද සහිතව

බාහිර සබැඳි 
 Livius
හස්ඩ්රුබල්, සන් ඔෆ් ජිස්කෝ 

ක්‍රිපූ 202
ක්‍රිපූ 3වන-සියවසෙහි උපත්
 කාර්තජේනියානු ජෙනරාල්වරු
දෙවන පියුනික් යුද්ධයෙහි ආඥාපතියෝ
උපන් වසර නොදනී
ක්‍රිපූ 200 ගණන් වල මරණ
සයිෆැක්ස්  යනු, ක්‍රීපූ 3වන සියවසෙහි අවසන් කාර්තුවෙහිදී බටහිර නියුමිඩියාවේ ජීවත්වූ පුරාතන නියුමිඩියානු  ගෝත්‍රයක් වූ මාසේසිලයි ගෝත්‍රයේ රජෙකු විය
ලිවීගේ අබ් ඌර්බෙ කෝන්ඩිටා (ලේඛනය  27-25 ක්‍රිපූ පමණ) තුල ඔහුගේ කථාව ලියැවී ඇත
ස්ෆැක්ස් නම් ටියුනීසියානු නගරය නම් කර ඇත්තේ සයිෆැක්ස් රජු අනුව යමින් බව කියති
ආශ්‍රිත

 නියුමිඩියාවේ රජවරු
දෙවන පියුනික් යුද්ධයේ ආඥාපතියෝ
උපන් වර්ෂය නොදන්නා අවස්ථා
ක්‍රිපූ 200 ගණන් වල මරණ
හැනෝ යනු,   කාර්තජේනියානු ජෙනරාල්වරුන් බෙහෝමයක් විසින් භාවිතා කරන ලද නමකි
මේ අය අතුරින් දෙවන පියුනික් යුද්ධය අතරතුර හැනිබල් යටතේ සේවය කල තැනැත්තේ දුර්වල ලෙසින් රාජකාරිය ඉෂ්ට කල බව ඉතිහාසඳ  ලිවීගේ අදහස වෙයි
ක්‍රිපූ 215 දී  ටි‍බේරියස් සෙම්ප්‍රෝනියස් ලොන්ගුස් විසින්   ගෲමේන්ටුම්හිදී  ඔහු පරාජය කෙරිණි,  ක්‍රිපූ 214 හිදී ග්‍රක්කූස් විසින් බෙනවෙන්ටුම්හිදී ඔහු පරාජය කෙරිණි, වසර දෙකකට පසුව, මෙවර කුයින්ටුස්  ෆුල්වියුස් ෆ්ලැක්කුස් විසින් ඔහු යළිත් බෙනවෙන්ටුම්හිදී පරාජයට පත් කෙරිණි, ඉන්පසු ක්‍රිපූ 207 දී සෙල්ටිබේරියාවේදී  මාර්කුස් සිලානුස් විසින් ඔහු සහ මාගෝ බාර්කා පරාජය කෙරුණු අතර, අවසානයේදී ක්‍රිපූ 204 දී  ස්කීපියෝ ආෆ්රිකානුස් විසින් මරා දමන ලදි
අනන්‍යතාවය
ක්‍රිපූ 218  දී හැනිබල් බාර්කා විසින් කාර්තජේනියානු හමුදා රෝන් ගංගාව තරණය කිරීමට මෙහෙයවද්දී එයට විරුද්ධ වීමට එතෙර ඉවුරෙහි රැස්වූ ගෝල්වරුන් පරාජය කල හැකි වන පරිදී,  ජංගම කාර්තජේනියානු බලකායක් සමගින් උඩුගං ස්ථානයකින් ගංගාව තරණය කොට   ගෝල් හමුදා ඛණ්ඩ වෙත පසුපසින් ප්‍රහාරයක් එල්ල කිරීම මෙහෙයවූ බොමිල්කාර්ගේ පුත්‍ර හැනෝ නම්වූ අයෙක්ද සිට ඇත
බෝට්ටු සහ පහුරු මාර්ගයෙන් ගංගාව තරණය කිරීමට හැනිබල් සූදානම්වූ අතරවාරයේදී, උඩු ගං බලා හැනෝ යවන ලද්දේ ලුහු පාබල හා අශ්වරෝහක හමුදා ඛණ්ඩයක් සමගිනි
ගංගාව තරණය කිරීමට සුදුසු ස්ථානයක් සොයාගත් හැනෝ විසින් එගොඩ වන ලද්දේ හුළං පිරවු ජලයේ පාවෙන හම් ආධාරයෙනි
ගෝල්වරුන් පසුපසින් ස්ථානයක ස්ථාපනය වූ ඔහු, දුම් සංඥා ආශ්‍රයෙන් හැනිබල් දැනුවත් කලේය
හැනිබල් එවිට ඔහුගේ බෝට්ටු දියත් කරමින් ගං ඉවුරෙහි පෙල ගැසෙමින් ගොඩබැසීම අවහිර කිරීමට ගෝල්වරුන් පොළඹවන ලදි
හැනිබල්ගේ සේනාව එගොඩ ඉවුරට ලඟාවෙත්ම ගෝල්වරුන්ගේ පසුපසින් හැනෝ විසින් එල්ල කල සතුරා ප්‍රහාරය ගෝල්වරුන් කිසිසේත් අපේක්ෂා කල එකක් නොවූ අතර  ඔවුන් සම්පූර්ණයෙන් විනාශ කර දැමීණි
බොමිල්කාර් යනු  කාර්තේජයේ ෂෝෆට්වරුන් අතරින් එක් අයෙකු වූ නිසා මෙම හැනෝ වංශවත් උපතක් ඇත්තකු විය යුතුය
මෙම හැනෝ ස්පාඤ්ඤයේ පියුනික් යුද්ධ හමුදාවන්හී සේවය කල කෘතහස්ත නිලධාරියෙක් විය
හැනෝ යනු, ක්‍රිපූ 216 දී සිදුවූ  කැනායි සටනෙහිදී කාර්තජේනියානු දකුණු පාර්ශවය තුල නියුමීඩියානු අශ්වරෝහක හමුදාව සඳහා ආඥාදායකත්වය සැපයූ ආඥාදායකයාගේ නම වෙයි
ඔහුගේ සේනා විසින් ඉතාලියානුවන්ට පක්ෂපාතී අශ්වරෝහක හමුදාව සාර්ථක ලෙස රඳවා ගන්නා ලද්දේ, හස්ඩ්රුබල් සහ ඔහුගේ බැර අශ්වාරෝහක හමුදාව විසින් ඉතාලියානුවන්ට පසුපසින් පහර දෙන තෙක්ය
විසුරුවන ලද රෝමානු අශ්වයන් ලුහුබැඳ යෑම සඳහා හැනෝ විසින් නායකත්වය සැපයිණි
මෙම හැනෝ සහ මුලදී විස්තර කල තැනැත්තේ එකම පුද්ගලයෙක් ලෙසින් හඳුනා ගැනෙන හෝ, එකම පුද්ගලයෙක් ලෙසින් අනුමාන කෙරෙන හෝ වෙයි
ස්වාධීන ආඥාපතිත්වය 
කැනායි සටනෙන් පසුව, ලුකානියා, බෲට්ටියුම්, අපූලියා සහ සම්නියුම් යන පෙදෙස් වල බොහෝ නගර, කාර්තේජය වෙත ප්‍රහරණය වීමත් සමගම, හැනිබල් විසින් ක්‍රිපූ 216 දී සේනා අනුඛන්ඩයක් සමග ලුකානියා වෙත මාගෝ බාර්කා යැවුවේ සේනා බඳවාගැනුමට සහ සුළු නගර යටත් කර ගැනුමටය
ඔහුගේ මෙහෙයුම අවසන් කල මාගෝ, ඒ බව කාර්තජේනියානු සෙනෙට් මන්ත්‍රී මණ්ඩලයට වාර්තා කොට අතිරේඛ බල ඇණි ඉල්ලීම  සඳහා කාර්තේජය බලා යාත්‍රා කල විට, මාගෝ ගේ හමුදාවේ ආඥාපතිත්වය හැනෝ වෙත පැවරිණි
හැනෝ දිගටම ක්‍රියාත්මක වෙමින් බෲට්ටියුම් හී රෝමානු-ගැති සුළු නගර යටත් කර ගති
කැම්පානියා වෙත යළි ගමනෙහි යෙදෙන විට   ටි‍බේරියස් සෙම්ප්‍රෝනියස් ලොන්ගුස් විසින් ගෲමේන්ටුම් අසබඩදී 2,000 ප්‍රමාණයක අපාතිකයන් ඇති කල පරාජය හැනෝ වෙත අත් කර දෙමින්, ක්‍රිපූ 215 මුල් භාගයෙහිදී බෲට්ටියුම් වෙත පසුබැසීමට හැනෝ හට බල කෙරිණි
ප්‍රමුඛ කාර්තජේනියානු අද්මිරාල්වරයෙක් වූ  බොමිල්කාර් විසින් නාවික ප්‍රවාහණය කරන ලද අශ්වාරෝහක හමුදා 4,000 සහ හස්තීන් 40 වෙතින් සමන්විත අතිරේඛ බල ඇණි,  ලොකරි අසබඩදී හැනෝ වෙත ලැබුණු අතර, එම වසරෙහි පසු භාගයේදී නෝලා අසබඩදී හැනිබල් හා එක් විය
ක්‍රිපූ 215 ග්‍රීෂ්ම සමයෙහිදී සිදුවූ නෝලා සඳහා තුන්වන සටනෙහිදී ඔහු යුද්ධ පෙරමුණෙහි විය
සටනට පසුව, හැනිබල් විසින් හැනෝ  බෲට්ටියුම් වෙත යැවුනේ හමුදාවක් හා සමගය
ක්‍රිපූ 215 දී ක්‍රොටෝනා අත්පත් කරගත් බෙහෙවින් බෲට්ටියානුවන් වෙතින් සමන්විත වූ හමුදාවක් හැනෝ විසින් මෙහෙයවන ලද අතර,   ලොකරි ප්‍රහරණය වීමත් සමගම,  රේජියුම් හැරුණු විට බෲට්ටියුම්හී සමස්තයම කාර්තේජයට පක්ෂපාතී විය
ආශ්‍රිත

බාහිර සබැඳි 
 ඉන්ඩෙක්ස් ඔෆ් නේම්ස්
හැනෝ 

 ක්‍රිපූ 204
කාර්තජේනියානුවෝ
දෙවන පියුනික් යුද්ධයෙහි ආඥාපතියෝ
උපන් වසර නොදනී
ක්‍රිපූ 200 ගණන් වල මරණ
මහර්බල් (වැජඹුනු කාලය ක්‍රිපූ 2වන සියවස) යනු,  දෙවන පියුනික් යුද්ධයේදී හැනිබල්ගේ අශ්වාරෝහක හමුදා සෙන්පතියා විය
රෝමයට එරෙහිව කාර්තේජ පාර්ශවයේ ජයග්‍රහණයට ඔහු බොහෝ විට තීරණාත්මක ලෙසින් වැදගත් විය
ඔහුගේ ඉතාලියානු මෙහෙයුම පුරාවටම, අශ්වාරෝහක සොල්දාදුවන් භාවිතයෙන් වාසිදායක තත්ත්වයක් පවත්වා ගෙන යෑමට  හැනිබල් සමත්වූ අතර, එබැවින්ම සැලකිය යුතු පිට වාසියක් අත්පත් කර ගැනුමට  ඔවුන් මත සහ මහර්බල් මත යෑපීමට හැනිබල්ට  සිදු විය
මහර්බල් මහත් ජනප්‍රිය වන්නේ  කැනායි සටන කෙළවරවූ විගසින් හැනිබාල්  සමග ඇතිවූ සංවාදයකදී කී ලෙසින් පැවසෙන දෙයක් සම්බන්ධයෙනි
සංවාදයෙහි අවසන් වාක්‍යය සඳහා පසිඳු ලතින් භාෂා වාක්‍යය වන්නේ
"වින්ටෙරා ස්කිස්, හන්නිබාල්
වික්ටෝරියා ඌති නෙස්කිස්
"

හමුදාමය මස්තකප්‍රාප්තීන් 
හිමිල්කෝගේ පුතු වන මහර්බල්, බොහෝවිට බර්බර් නමක් සහිත පියුනික් කාර්තජේනියානුවෙක් විය හැකි අතර, ඔහු පිළිබඳ කිසිවක් නොදන්නා මුත් ඔහුගේ බර්බර් නම නිසාද කාර්තේජයේ බහුතරයක් නියුමිඩියානුවන් (බර්බර්වරුන්) වෙතින් සමන්විත වූ හෙයින්ද ඔහු බොහෝ විට බර්බර්වරයෙක් වන්නට ඇත
සගන්ටම් (ක්‍රිපූ 219) වැටලීමේදී, ආඥාපති හැනිබල් නොසිටි බැවින්,  එසේ වැටලීමට සහභාගීවූ හමුදාවට ආඥාදායකත්වය සැපයූ ලෙසින් ඔහු පිළිබඳව මුලින්ම සඳහන් වෙයි
ලිවී ප්‍රකාර, ඔහු විසින් අතිශයින් ප්‍රාණවත් බවකින් මෙහෙයුම් සිදු කල බැවින්, හැනිබල් නොසිටීම නොදැනුනු තරම් විය
හැනිබල් ඉතාලියට පැමිණි පසුව, අශ්වාරෝහක හමුදා ඛණ්ඩයක් සමගින් (බොහෝවිට හැනිබල්ගේ ස්පාඤ්ඤ මිත්‍ර පාක්ෂිකයන්) වෙන්කෙරුණු ඔහු,  උතුරු ඉතාලියෙහි පෝ අසබඩ තැනිතලා ප්‍රදේශය විනාශ කර දැමීමට යෙදවිණි
පසිඳු පුබිලියුස් කොර්නේලියුස් ස්කීපියෝ කොන්සල්වරයා දරුණු තුවාල ලැබූ සහ ඔහුගේ පුත්‍රයා රෝමානු ඉතිහාසයේ පළමු වරට පෙනීසිටි, ටීකීනුස් (ක්‍රිපූ 218) සඳහා වූ සටනෙහිදී ඔහුගේ ආඥාපතියා සමග එක්ව සටන් කරන ලෙසින් ඔහු නැවත කැඳවිණි
ත්‍රසිමේන් විල සටන (ක්‍රිපූ 217)
 ත්‍රසිමේන්හිදී, සටනෙන් බේරීගිය රෝමානුවන් 6000 විසින් සමන්විත සේනාවක් අසබඩ ගම්මානයන් අතුරින් එකක ප්‍රබල ආරක්ෂක තත්ත්වයක පසුවූහ
මහර්බල් විසින් සුරක්ෂිතභාවය පිළිබඳව ඉදිරිපත් කෙරුණු සහතිකයක් මත, මෙම මරණයෙන් ගැලවුනු පිරිස ඔවුන්ගේ ආයුධ බිම තැබූහ
කෙසේවෙතත්, මෙම කොන්දේසි සහිත යටත්වීම අපරානුමත කිරීම හැනිබල් විසින් ප්‍රතික්ෂේප කෙරුණේ, මහර්බල් විසින් ඔහුගේ බලාධිකාරිය ඉක්මවා කටයුතු කල බවට දෝෂාරෝපණය කරමිනි
ඉතාලියානු මිත්‍ර පාක්ෂිකයන්ට අයත් සියළුම දෙන වන්දි නොමැතිව අත්හළ ඔහු, යුද්ධ සිරකරුවන් වශයෙන් රඳවා ගත්තේ රෝමානු පුරවැසියන් පමණි
මහර්බල් අශ්වාරෝහක හමුදා ආඥාපතියෙකු වුවද, සටනින් දිවි ගලවා ගෙන සිටි රෝමානුවන් වැටලීම සඳහා අයිබේරියානු සුළු භටයන් සහ පාබළ හමුදා සඳහා නායකත්වය සැපයීය
ඔහුගේ සහ-කොන්සල්වර  ෆ්ලාමිනියුස් සමග සේනා සම්බන්ධයකට පැමිණෙමින් සිටි කොන්සල්වර ග්නායුස් සර්විලියුස් ජෙමිනුස් විසින්, ගයියුස් සෙන්ටිනියුස් ප්‍රීටරවරයාගේ නායකත්වය යටතේ ඔහුගේ අශ්වාරෝහක හමුදාව කලින් එවීය
ත්‍රසිමේන් සටනෙන් පසුව, (හෙල්ල හේවායන් සහ අශ්වාරෝහකයන් අනුඛණ්ඩයකට නායකත්වය සපයන) මහර්බල් විසින් සෙන්ටිනියුස් සහ 4000 වූ ඔහුගේ අශ්වාරෝහක හමුදාව අතරමගදී සාර්ථකව අල්වා ගත්තේය
මහර්බල්ගේ සේනාව සෙන්ටිනියුස් හා ගැටුනු විට, රෝමානුවන්ගෙන් අඩක් නැසුනු අතර ඉතිරි අඩ පසු බැස්සෝය
දිවි ගලවාගත් රෝමානු අශ්වාරෝහකයන් පසුපස කඳු මුදුනක් දක්වා හඹා ගිය අතර, අත්‍යන්තයේදී ඔවුහු එහිදී යටත් වූහ
මෙම සටනෙන් පසුව, ධනවත් ෆලේරිනියානු තැනිතලා කොල්ලකෑමට නියුමීඩියානු අශ්වාරෝහක හමුදාවක් සමගින් මහර්බල් යැවුනු බවක් පෙනෙයි
කැනායි සටන (ක්‍රිපූ 216)
මෙම පසිඳු සටනෙහිදී මහර්බල්ගේ භූමිකාව පැහැදිලි නැත
ඔහු එහි සිටීම හෝ නොසිටීම අතර, රෝමානු ඉතිහාසඥයෝ බෙදී තර්ක කරන අතර, ඔවුනතරින් වඩාත් විශ්වසනීය පොලිබියුස් විසින් ඔහු එහි සිටීම කිසි ලෙසකින් දක්වන්නේ නැත
ලිවී ප්‍රකාර, කැනායි සටනෙහිදී කාර්තජේනියානු යුද්ධ හමුදාවෙහි දකුණු පාර්ශවය සඳහා ආඥාපතිත්වය සැපයූවේ මහර්බල් විසිනි
මෙයට හාත්පසින්ම විරුද්ධ අදහසක් පල කරන අපියන් පවසන්නේ, මෙම අවස්ථාවෙහිදී අමතර අශ්වාරෝහක බල ඇණිය සඳහා ආඥාපතිත්වය ඔහු වෙත පැනවුණු බවයි.  

ලිවී විසින් කියා දක්වන්නේ ජයග්‍රහණයෙන් පසුව නොපමාව ඔහුගේ අශ්වාරෝහක හමුදාව සමග  රෝමය වෙත ප්‍රහාරය එල්ල කරන ලෙස මහර්බල් විසින් හැනිබල්ගෙන් ඉල්ලා සිටි බවත්, ඔහු එසේ කල හොත් දින පහක් ඇතුළත ඔහු කැපිටෝල් නම් මන්දිරය තුල රාත්‍රි භොජනය වළඳින බවට සහතික කල හැකි බවත්ය
ඔහුගේ ආඥාපතියා විසින් මෙය ප්‍රතික්ෂේප කල විට, හැනිබල් විසින් ජයග්‍රහණ අත්පත් ගැනීමට සමත් වුවද, ඒවා භාවිතා කිරීමට නොදන්නා බවට මහර්බල් විසින් ප්‍රකාශ කල බවට වාර්තා වෙයි
කෙසේවෙතත්, විලියම් ස්මිත් හා සමකාලිනයන් විසින් සැලකුවාට වඩා හැනිබල්ගේ තීරණය වඩාත් සාධාරණ බවට නූතන ඉතිහාසඥයින් තීරණය කරති
ඔවුන් ගෙන හැර දක්වන්නේ, හැනිබල්ගේ යුද්ධ හමුදාව විඩාවට පත්ව සිටි බවත්, රෝමය විසින් නව හමුදා ඛණ්ඩ පිළියෙල කර ගැනීමට අවකාශ තිබූ බවත්, රෝමය සුරක්ෂිත කිරීමට ප්‍රබල ප්‍රාකාර තිබූ බවත්, හැනිබල් සතුව වටලා පහරදීමේ යන්ත්‍ර නොතිබූ  බවත්ය
කැනායි සටනෙන් පසුව 
කසිලිනුම් සටනෙන් පසුව, මහර්බල්ට සිදුවූ දෙය නොදනියි
කැරළිගැසූ කිසියම් ගෝත්‍රයකට එරෙහිව කාර්තජේනියානුවන් විසින් මෙම නම සහිත පුද්ගලයෙක් යෙදවූ බවට ෆ්‍රොන්ටියුස්  විසින් සඳහන් කරයි
කෙසේවෙතත්, ඒ පුද්ගලයා හැනිබල්ගේ අශ්වාරෝහක හමුදා සෙන්පතියාවූ මහර්බල්ම දැයි පැහැදිලි නැත
කසිලිනුම් වැටලීම සිදු කල කාලසීමාවෙහිදී එයට මදක් පසුව හෝ ඔහු මිය යන්නට ඇත
පුස්තක නාමාවලිය

සටහන්

ආශ්‍රිත

බාහිර සබැඳි 

කාර්තජේනියානුවෝ
දෙවන පියුනික් යුද්ධයෙහි ආඥාපතියෝ
උපන් වසර නොමැත
මියගිය වසර නොමැත
ක්‍රිපූ 2වන-සියවසේ ජනයා
පුරාතන කාර්තේජ් යනු, කාර්තේජ් නම්  ෆනේෂියානු පුර-රාජ්‍යය විය
ක්‍රිපූ 7වන සහ 3වන සියවස අතරතුර කාලයේදී, එහි බල ඉම් ගෝලය, එනම් ඊනියා කාර්තජේනියානු අධිරාජ්‍යය වෙත, උතුරු අප්‍රිකාවේ  වෙරළබඩ තීරයෙන් මහත් කොටසක් මෙන්ම  වෙරළබඩ  අයිබීරියාවේ සහ බටහිර මධ්‍යධරණියේ දිවයින් වල සැලකිය යුතු කොටස්ද අයත් විය
කාර්තේජය ප්‍රතිස්ථාපනය කෙරුණේ ක්‍රිපූ 814 වසරෙහිදීය
එකල,  ටයියර් නම් ෆනේෂියානු රාජ්‍යයේ පරායත්තයක් වූ කාර්තේජය, 650 පමණ වත්ම නිදහස ලබා ගත් අතර,  බටහිර මධ්‍යධරණිය පුරා අනෙකුත් ෆනේෂියානු ජනාවාස මත පවත්වා ගත් එහි දේශපාලනමය ආධිපත්‍යය ක්‍රිපූ 3වන සියවස කෙළවර වන තුරුම පැවතිණි
නගරයෙහි ප්‍රමුඛත්වයෙහි උච්චතම අවස්ථාවෙහිදී, ප්‍රදේශය පුරා පැතිරුණු වෙළෙඳ මධ්‍යස්ථාන සමගින් ප්‍රධාන වෙළෙඳ කේන්ද්‍රයක් ලෙසින් පැවතිණි
එහි ඉතිහාසයෙන් බොහෝ කාලයක්, සිසිලියේ සිටි ග්‍රීකයන් සහ රෝමානු ජනරජය හා සමගින්, එදිරිවාදී තත්ත්වයක කාර්තේජය සිටි අතර, මේ නිසාම  පිළිවෙලින්  ග්‍රීක-පියුනික් යුද්ධ (ක්‍රිපූ 600-265 පමණදී) සහ පියුනික් යුද්ධ (ක්‍රිපූ 264-146) ලෙසින් හැඳින්වෙන සන්නද්ධ ගැටුම් මාලාවකට මුහුණ දුන්නේය
කාර්තේජය තැනුනු ප්‍රදේශයේ සිටි ආදිවාසිකයන් වූ විභව්‍ය  එදිරිවාදී  බර්බර්වරුන්, හා සමගද පලහිලව් විසඳා ගැනුමට නගරයට සිදු විය
ක්‍රිපූ 146 දී, තුන්වන සහ අවසාන පියුනික් යුද්ධයෙන් පසුව, රෝමානු සේනාවෝ කාර්තේජය විනාශ කොට ඉන්පසුව එය අධිවාසනය කලහ
අනෙකුත් ෆනේෂියානු පුර රාජ්‍යයන් සහ පූර්ව කාර්තජේනියානු පරායත්තයන් සියල්ලම පාහේ ඉන්පසුව රෝමානුවන් වෙතට පත් වූහ
ඉතිහාසය

ෆනේෂියානු ජනාවාසයන්ගේ පැතිරීම 

ඔවුන්ගේ වෙළෙඳ නෞකා සමූහ සඳහා ආරක්ෂිත වරායන් සැපයීම සඳහාද , ප්‍රදේශයේ ස්වභාවික සම්පත් සඳහා ඒකාධිකාරියක් පවත්වාගෙන යෑම සඳහා සහ පිටස්තර මැදිහත්වීම් වලින් තොරව නිදහස් වෙළෙඳාමක් පවත්වා ගෙන යෑම සඳහාත්, ෆනේෂියානුවන් විසින් මධ්‍යධරණී වෙරළ දිගට බොහෝ ජනපද නගර පිහිටවූහ
වෙළෙඳ භාණ්ඩ සඳහා ඉල්ලුමක් සපුරාලීම සඳහාද, ටයියර්, සයිඩ්න්, සහ බිබ්ලෝස් පාලනය කල අධිරාජ්‍යයන් අනුපිළිවෙල වෙත කප්පම් ගෙවීමේ අවශ්‍යතාවයෙන් මිදීමටද සහ, වාණිජ්‍ය්‍ය සඳහා සුදුසු මධ්‍යධරණියෙහි එම ප්‍රදේශය මුළුමනින් ග්‍රීක ජනපදකරණයට ලක්වේද යන බිය නිසාද, මෙම නගර පිහිටුවීමට පොළඹවන ලදහ
විශාල ස්වයං-පෝෂිත නගර,  එතෙර පිහිටුවීමට අවශ්‍ය ජනගහණය සහ ඇවැසිතාවයන් සැපයීමට ෆනේෂියානුවන් අපොහොසත් වීම නිසා, ඔවුන්ගේ බොහෝ  ජනපද නගරවල වැසියන් සිටියේ 1,000 කට අඩු ගණනක් වුවද, කාර්තේජය සහ අනෙකුත් නගර කිහිපයක් තුල විශාල ජනගහණයක් පවත්වාගෙන යෑමට ඔවුහූ සමත් වූහ
කාර්තජේනියානු පාලනය 
ටයියරියානුවන් විසින් බටහිර අප්‍රිකානු වෙරළ තීරයෙහි ජනපද තුන්සියයක් පිහිටවූ බවට ස්ට්‍රාබෝගේ ප්‍රකාශය පැහැදිලි අතිශයෝක්තියක් වුවද, ටියුනීසියාව, මොරොක්කෝව, ඇල්ජීරියාව,  අයිබීරියාව, තුලද ශුෂ්ක ලිබියානු වෙරළ තීරයෙහි  අඩු ප්‍රමාණයකටද  ජනපද පිහිටවූ බව සත්‍යයකි
ආශ්‍රිත

පුරාතන අප්‍රිකාවේ රාජ්‍යයන්
කාර්තේජය
ටියුනීසියාව තුල ක්‍රිපූ 146 වසර
අප්‍රිකාවෙහි ක්‍රිපූ 2වන-සියවසෙහි විසංස්ථාපන
ටියුනීසියාවෙහි ක්‍රිපූ 1වන-සහස්‍රෙයහි විසංස්ථාපන
රාස් අල් ගුල් (අරාබි භාෂාවෙන් "භූතයාගේ හිස " හෝ "යක්ශයාගේ හිස") යනු ඩී සී කොමික්ස් විසින් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද ඇමරිකානු චිත්‍රකතා පොත් වල එන ප්‍රබන්දාත්මක සුපිරි දුශ්ටයෙකි
මොහු සුපිරි වීර බැට් මෑන්ගේ ප්‍රදාන එදිරිවාදියා ලෙස සැලකේ.
විවර්තන ගමනයක් යනු, ප්‍රහාරකයාගේ හමුදා බලකායන් විසින් ආරක්ෂකයාගේ හමුදා බලකායන්ගේ පසුභාගය වෙත පැමිණ,   ඔවුන්ගේ ප්‍රධාන ආරක්ෂක ස්ථාන වෙතින් ආරක්ෂකයාගේ හමුදා වෙන්කොට ඔවුන් කොටුවීමක පිහිටුවීමට තර්ජනය කෙරෙන හමුදාමය උපානැණයකි
එවිට ආරක්ෂකයාගේ හමුදා විසින් එම ස්ථාන අත්හැර දැමිය යුතුය
නිදසුන්
 උල්ම් සටන
ත්‍රසිමේන් විල සටන
අර්ධද්වීප මෙහෙයුම
මුහුද දක්වා ෂර්මන්ගේ නොනැවතී ගිය ගමන (ඇමරිකානු සිවිල් යුද්ධය)

ආශ්‍රිත

යුද්ධ හැසිරවීම්  උපානැණ
කාර්තේජ් නගරය යනු,   ටියුනීසියාවේ නගරයක් වන අතර,  වරෙක පුරාතන කාර්තජේනියානු ශිෂ්ටාචාරයෙහි කේන්ද්‍රස්ථානය විය
ඔල්ඩොවාන් යනු, ඔල්ඩුවාන් ලෙසින්ද ශබ්ද නැගෙන, ප්‍රාග් ඉතිහාසයේ ආදිතම  ශිලා මෙවලම් තැනීමේ පුරාවිද්‍යාත්මක ප්‍රයත්නය සඳහා යෙදෙන පුරා විද්‍යාත්මක පදයකි
වසර මිලියන 2.6 ගණනකට පෙර සිට වසර මිලියන 1.7 ගණනකට පෙර දක්වා කාලසීමාවෙහිදී, පහළ පුරාශිලා යුගයෙහිදී, අප්‍රිකාවේ, දකුණු ආසියාවේ, මැද පෙරදිග සහ යුරෝපයේ බොහෝ ප්‍රදේශවල පුරාතන හොමිනිනිවරුන් විසින් ඔල්ඩොවාන් මෙවලම් භාවිතා කරන ලදි
මෙම තාක්ෂණික ප්‍රයත්නයට පසුකාලීනව පැවතියේ වඩාත් විදග්ධ  ඇකිලියානු ප්‍රයත්නයයි
1930 ගණන් වලදී පළමු ඔල්ඩොවාන් ශිලාවන් පුරාවිද්‍යාඥ ලුවිස් ලිකී විසින් සොයාගත් ප්‍රදේශය වන  ටැන්සානියාවේ ඔල්ඩුවයි දුර්ගමාර්ගය අනුසාරයෙන් "ඔල්ඩොවාන්" යන පදය භාවිතයට රැගෙන ඇත
කෙසේවෙතත්, කැටගල් මෙවලම් ප්‍රයත්නයන් (ඔල්ඩොවාන් ඇතුළුව) නම්කිරීමට "ආදර්ශය 1" මෙවලම් යන පදයද, දෙපත් ලෙසින් සැකසුනු මෙවලම් (ඇකිලියානු අත්පොරව ඇතුළුව) නම්කිරීමට "ආදර්ශය 2" මෙවලම් යන පදයද,  සැකසුනු-ධරය මෙවලම් නම්කිරීමට "ආදර්ශය 3" මෙවලම් යන පදයද ආදි වශයෙන් භාවිතා කිරීමට  සමහරක් සමකාලීන පුරාවිද්‍යාඥයින් සහ පුරා මානව විද්‍යාඥයින් රුචියක් දක්වති
ඔල්ඩොවාන් මෙවලම් වර්ගීකරණය තවමත් අවුල්සහගත තත්ත්වයක පවතියි
ඔල්ඩොවාන් එකලස්කිරීම් වර්ගීකරණ ක්‍රමවේදයක් නිර්මාණය කල  මුල් තැනැත්තා වූ මේරි ලිකී විසින් ඇයගේ ක්‍රමවේදය නිර්මාණය කර ගත්තේ  නිර්දිෂ්ට භාවිතය පදනම් කර ගෙනය
පොරෝ, සූරන සහ, කොටනයන් (මෝල්) යන දේ මෙම ක්‍රමවේදයට අයත් වූහ
1952 වසරෙහිදී ඔහුගේ පියා තලාල් රජ  කිරුළ අත්හැරීමෙන් පසුව ඔහුගේ මරණය දක්වා ජෝර්දානයේ රජ ලෙසින් කිරුළ දැරුවේ හුසේන් බින් තලාල් (,
14 නොවැම්බර් 1935 – 7 පෙබරවාරි 1999) විය
"ගූගල් ටෙක්ස්ට්-ටු-ස්පීච්" යනු ගූගල් සමාගම විසින් සංවර්ධනය කළ තිර කියවනයකි
එය  ඇන්ඩ්‍රොයිඩ් මෙහෙයුම් පද්ධතිය සඳහා යෙදවුමකි
එයට තිරය මත ඇති දෑ කියවිය හැක
එයට කැන්ටොනීස් (හොංකොං), චීන (චීනය), ලන්දේසි, ඉංග්‍රීසි (ඉන්දියාව), ඉංග්‍රීසි (එක්සත් රාජධානිය), ඉංග්‍රීසි (එක්සත් ජනපදය), ප්‍රංශ, ජර්මානු, හින්දි, ඉන්දුනීසියානු, ඉතාලි, ජපන්, කොරියානු, පෝලන්ත, පෘතුගීසි (බ්‍රසීල), රුසියානු, ස්පාඤ්ඤ (ස්පාඤ්ඤය), ස්පාඤ්ඤ (එක්සත් ජනපදය), තායි (තායිලන්තය), තුර්කි (තුර්කිය) යන භාෂා ලියවිය හැක
ගූගල් ප්ලේ බුක්, ගූගල් ට්‍රාන්ස්ලේට් හා ගූගල් ටොක් බැක් වැනි ප්‍රවේශතා පදනම් මෘදුකාංග වල මෙය භාවිතා වේ
තෙවන පාර්ශව, වෙනත් භාෂා වලටද ඊට අදාළ ශබ්ද ස්ථාපනයෙන් මෙය භාවිතා කළ හැක
මූලාශ්‍ර

මෘදුකාංග
ඇන්ඩ්‍රොයිඩ් (මෙහෙයුම් පද්ධතිය)
මැඩම් ටුසූ හොලිවුඩ් යනු හොලිවුඩ්, කැලිෆෝනියා පිහිටි ඉටි කෞතුකාගාරයකි
මේවාද බලන්න 
 මැඩම් ටුසූ ලන්ඩනය
 මැඩම් ටුසූ හොංකොං
 මැඩම් ටුසූ
 රොක් සර්කස්
කාර්යබද්ධ බඩුතොග කාණ්ඩය හෝ FGB ලෙසින්ද හැඳින්වෙන, සර්යා (
රතු අහස දිළියුම, අවුරෝරා, හිරු උදාව), යනු  ජාත්‍යන්තර අභ්‍යවකාශ මධ්‍යස්ථානයෙහි පළමුවෙන් අභ්‍යාවකාශ ගත කෙරුණු මොඩියුලයයි
එකලස් කිරීමේ මුල් අවදියෙහිදී ජාත්‍යන්තර අභ්‍යාවකාශ මධ්‍යස්ථානය සඳහා විදුලි බලය, ගබඩා පහසුකම්, ප්‍රචාලනය සහ මාර්ගෝපදේශනය සපයන ලද්දේ FGB විසිනි
වඩාත් විශේෂිත ක්‍රියාකාරිත්වයන් සහිත අනෙකුත් මොඩියුල අභ්‍යාවකාශගත කිරීම සහ කක්ෂයෙහි  එකලස් කිරීම හා සමගින්, මොඩියුලයේ අභ්‍යන්තරික පීඩනය කෙරුණු කොටසෙහි සහ බාහිරව සවිකර ඇති ඉන්ධන ටැංකි තුලද ලබඩා කර තැබීම් සඳහා සර්යා දැන් ප්‍රාථමික වශයෙන් භාවිතා වෙයි
සර්යා යනු,  රුසියානු සැලූට් වැඩසටහන් සඳහා සැලසුම් කෙරුණු  TKS අභ්‍යාවකාශ යානයෙන් ව්‍යුත්පන්න වූවකි
හිරු උදාව යන අර්ථය දෙන සර්යා යන නම,  FGB වෙත දෙන ලද්දේ, ජාත්‍යන්තර අභ්‍යාවකාශ සහයෝගීතාවයෙහි නව පිටුවක් එය විසින් උදා කල නිසාය
එය රුසියානු සමාගමක් විසින් තැනුනු නමුදු, එහි හිමිකරු වූයේ එක්සත් ජනපදය වෙයි
කොන්ටිකි යනු සංවේදක ජාල සඳහා භාවිතා කරන නිදහස් විවෘත මෙහෙයුම් පද්ධතියකි
කොන්ටිකි මෙහෙයුම් පද්ධතිය වීථි පහන්, ශබ්ද අධීක්‍ෂණ පද්ධති, විකිරණ නිරීක්‍ෂණ පද්ධති, අනතුරු ඇගවීමේ සංඥා සඳහා භාවිතා කර ඇත
ඇඩම් ඩන්ක්ලස් (Adam Dunkels)  2002 වසරෙදී කොන්ටිකි නිර්මාණය් කරන ලද අතර Texas Instruments, Atmel, Cisco, ENEA, ETH Zurich, Redwire, RWTH Aachen University, Oxford University, SAP, Sensinode, Swedish Institute of Computer Science, ST Microelectronics, Zolertia, ඇතුලු බොහො දෙනෙක් එහි වැඩි දියුණුවට දායක වී ඇත
කොන්ටිකි නාමය Thor Heyerdahl ගෙ Kon-Tiki පහුර හා සබැදී ඇත
සම්පූර්ණ අන්තර් ජාල සමුති ස්තරයන් සහිත බහු කාර්ය මෙහෙයුම් පද්ධතියක් වුවත් කොන්ටිකි සදහා අවශ්‍ය වන්නෙ කිලෝ බයිට 10ක සසම්භාවී-ප්‍රවේශ මතකය (RAM )  සහ කිලෝ බයිට 30ක කියවීමට පමනක් හැකි මතකය (ROM) පමනි
චිත්රක පරිශීලක අතුරුමුහුණත (Graphical User Interface) සහිත පද්ධතිය සදහා අවශ්‍ය වන්නෙ කිලෝ බයිට 30 පමණ වූ  RAM මතකය පමනි
දෘඩාංග
කොන්ටිකි නිර්මාණය කර ඇත්තෙ ඉතා සීමිත වූ මතකය (memory), සැකසීමේ බලය, ජාල ධාරිතාව, සහ බලය (power) සහිත දෘඩාංග මත ධාවනය වීමට හැකි අයුරිනි
සාමාන්‍ය කොන්ටිකි පද්ධතියක කිලො බයිට ගනනක මතකයක් ඇති අතර එය මිලි වොට් ගනනක විදුලි බලය භාවිතා කරයි
එසෙම එවැනි ප්ද්ධතියක සැකසීමේ වෙගය මෙගා හර්ට්ස් මගින් දැක්විය හැකි අතර තත්පරයකට කිලො බිට් ගනනක වෙගයකින් සන්නිවෙදනය කරයි
කොන්ටිකි භාවිතා කරන මෙවැනි පද්ධති අතර කාවැද්දූ  පද්ධති සහ බිට් 8 ක පරිගණ්ක ද ඇත
ජාල 
කොන්ටිකි මගින් තුන් අයුරකින් ජාල නිමවිය හැක
IPv4 ජාල සදහා වන uIP TCP/IP ඇසිරුම භාවිතා කිරීම එක් ක්‍රමයකි
uIPv6 ඇසිරුම හාවිතයෙන් IPv6 ජාල තැනිය හැක
අඩු බලැති රැහැන් රහිත ජාල සදහාම වු සැහැල්ලු සම්මුති එකතුවක් වු රයිම් (Rime) ඇසිරුම භවිතා කිරිම තුන්වන ක්‍රමයයි
IPv6 ඇසුරුම කොන්ටිකි සදහා ලබා දෙන ලද්දෙ Cisco සමාගම වන අතර එම වකවානුව වන විට IPv6 සදහා සුදානම් බවට සහතිකලත් (IPv6 Ready) කුඩාම IPv6 ඇසිරුම විය
The IPv6 ඇසුරුම තුල  RPL යනුවෙන් දක්වන දුබල IPv6 ජාල සදහා වන මංහැසුරුම් සම්මුතිය ද,    6LoWPAN ශීර්ෂ හැකිලුම් ක්‍රමයද,   IEEE 802.15.4 සබැඳි සදහා අනුවර්තන ස්ථරයක් ද ඇතුළත් වෙ
IPv4 හො IPv6 ඇසිරුම් යොදා ගැනීමේ බරපැන වැඩි වන අවස්ථාවලදී රයිම් ඇසිරුම විකල්පයක් ලෙස භාවිතා කල හැක
එය අඩු බලයක් සහිත රැහැන් රහිත ජාල තුල සන්නිවෙදනය සදහා පහසුකම් සපයයි
රයිම් හී ඇතී පෙරනිමි සන්නිවෙදන පහසුකම් අතර එක් අදියරකින් එක් ග්‍රාහකයකු වෙත විකාශනය ද (single-hop unicast), එක් අදියරකින් සියලු මංසල් වෙත විකාශනය ද (single-hop broadcast), අදියර කිහිපයකින් එක් ග්‍රාහකයකු වෙත විකාශනය ද (multi-hop unicast), ජාලය සිසාරා ගලා යන ලෙස විකාශනය ද (network flooding), මංසල් නම් නොකර එම මංසල් වෙතින් දත්ත එක් තැනකට එකතු කිරිම ද (address-free data collection) ඇත
මෙම පහසුකම් තනි තනි ව හො එකිනෙක හා එකතු කර නිම්වූ සංකීර්ණ සම්මුති ලෙස හො භාවිතා කල හැක
අඩු බලයක් අවශ්‍ය ක්‍රියාකාරිත්වය 
කොන්ටිකි යොදාගන්නා බොහො පද්ධති බල ගැන්වෙන්නෙ ඉතා සිමිත වූ බල සැපයුම්වලිනි
බැටරි බලයෙන් ක්‍රියාකරන රැහැන් රහිත සංවේදක වසර ගනනාවක් පුද්ගල මැදිහත්වීමකින් තොරව සේවාව ලබා දිය යුතුය
මෙවැනි සංවේදකයන්හී බැටරි මාරු කිරීම හො නැවත ආරොපනය කිරීම ඉතා අපහසු කටයුත්තකි
මෙම ප්‍රශ්නයට පිළිතුරක් ලෙස බල ශක්තිය අඩුවෙන් සහ අරපරිස්සමින් යොදා ගැනිමට යාන්ත්‍රණයක් කොන්ටිකි තුල ඇත
ගුවන් විදුලි පද්ධතිය භාවිතා කරන බලය අවම කිරීමට යොදා ගන්නා යාන්ත්‍රණය ContikiMAC නම් වෙ
ContikiMAC භාවිතා කිරීමෙන් අඩු බලයක් වැයකොට පනිවුඩ හුවමාරු කර ගැනීමෙ හැකියාව මංසල්වලට ලැබෙ
අනුරූපනය 
කොන්ටිකි පද්ධතිය තුල ජාල අනුරූපනය කිරීමට Cooja නම්වූ වැඩසටහනක් ඇත
Cooja යොදාගනිමින් කොන්ටිකි මංසල්වලින් යුතු වූ ජාලයක් පරිගණකයක් තුල අනුරූපනය කල හැක
මෙහිදී සිදුවන්නෙ සත්‍ය ලෝකයෙ පවතින හො පැවතිය හැකි ජාලයක අනුරුවක් මෘදුකාංග උපකාරයෙන් පරිගණකයක් තුල නිමවීමයි
Cooja තුල වර්ග තුනක මංසල් අනුරූපනය කල හැක
එක් වර්ගයක් මංසල් දෘඩාංග සම්පූර්නයෙන්ම අනුකරණය කරයි ( emulated nodes)
දෙවන වර්ගය වන්නෙ අනුරූපනය ධාවනය වන පරිගණකය සදහාම කොන්ටිකි ක්‍රම ලේඛනය සම්පාදනය කිරීමයි
එවැනි මංසල් Cooja nodes ලෙස හැදින්වෙ
මංසලෙ ක්‍රියාකාරිත්වය ජාවා පංතියක් (Java Class) මගින් නැවත ගොඩනැගීම (Java nodes) තුන්වන ක්‍රමයයි
Cooja අනුරූපනයක් තුල මෙම තුන් වර්ගයම පැවතිය හැක
කොන්ටිකි නොවන මංසල් ද අනුකරණය කිරීමෙ ක්‍රමය තුලින් අනුරූපනයක තිබිය හැක
කොන්ටිකි 2.6 තුල TI MSP430 සහ Atmel AVR  ක්‍ෂුද්‍රපාලක සදහා අනුකරණ ඇත
වැඩසටහන් සම්පාදනය කිරීමෙ ආකෘතිය 
ඉතා අඩු මතකයක් සහිත පද්ධති තුල කාර්යක්ෂමව ධාවනය වීම සදහා කොන්ටිකි protothreads යොදාගන්නා වැඩසටහන් සම්පාදනය කිරීමෙ ආකෘතියක් භාවිතා කරයි
එකිනෙකින් ස්වායත්තව සහ සමගාමීව ධාවනය කිරීම සදහා තෝරා ගතහැකි ක්‍රියාවලි (පොට) කොන්ටිකි තුල දක්වන්නෙ protothread මගිනි
බහුපොට හා සිද්ධි ධාවිත ආකාරය මුහුන් වූ  ආකාරයකට අඩු මතකයක් යොදාගෙන කාර්යක්ෂම ලෙස ක්‍රමලේඛණය කිරිමට සහය protothread ලබා දෙයි
බාහිර හෝ අභ්‍යන්තර සිද්ධි සඳහා ප්‍රතිචාරයක් ලෙස මෙභෙයුම් පද්ධතිය ක්‍රියාවලියකට අදාල protothread පොට ක්‍රියාත්මක කරයි
අභ්‍යන්තර සිද්ධි සඳහා උදාහරන ලෙස මුහුර්තකයක් ක්‍රියා  කිරීම සහ වෙනත් ක්‍රියා වලියකින් පනිවුඩයක් ලැබීම දැක්විය හැක
බාහිර සිද්ධි සඳහා උදාහරන ලෙස සංවේදක ක්‍රියා  කිරීම සහ අසලක ඇති මංසලකින් පනිවුඩයක් ලැබීම දැක්විය හැක
Protothread කිහිපයක් එකිනෙක හා සහයෝගීව වරින් වර ස්වේච්ඡාවෙන් මෙහෙයුම් පද්ධතියට පාලනය බාර දෙමින් වැඩ කරයි
කොන්ටිකි ක්‍රියාවලියක් යම් සිද්ධියක් බලාපොරොත්තු වන්නෙනම් ඒ සඳහා විශෙෂ Protothread පොටක් අරඹා එම සිද්ධිය වන තුරු මෙහෙයුම් පද්ධතියට පාලනය බාර දෙයි
විශේෂාංග

විවිධ් පද්ධතිවලට සුදුසු සේ යලි සැකසීම් (Ports) 

කොන්ටිකි  මෙහෙයුම් පද්ධතිය පහත සඳහන් පද්ධති සඳහා සකස්කොට හෝ සකස්කෙරෙමින් හෝ පවති
Atmel – ARM, AVR
NXP Semiconductors – LPC1768, LPC2103, MC13224
 Microchip – dsPIC, PIC32 (PIC32MX795F512L)
Texas Instruments – MSP430, CC2430, CC2538, CC2630, CC2650
STMicroelectronics – STM32 W

Computers
 Apple – II series
Atari – 8-bit, ST, Portfolio
Casio –
Pocket Viewer
 Commodore – PET, VIC-20, 64, 128
Tangerine Computer Systems –
Oric
NEC – PC-6001
 Sharp – Wizard
Intel, AMD, VIA, many others –
x86-based
Unix-like systems, atop
GTK+, or more directly using an
X Window System

Game consoles
 Atari – Jaguar
Game Park –
Nintendo –
Game Boy,
Game Boy Advance, Entertainment System (NES)
 NEC –
TurboGrafx-16 Entertainment SuperSystem (PC Engine)

සටහන්

මූලාශ්‍ර
රැහැන් රහිත ආවස්ථික ජාලයක් (wireless ad hoc network) යනු විමද්‍යගත රැහැන් රහිත ජාල වර්ගයකි
එය ආවස්ථික ජාලයක් යයි හදුන්වන්නට හේතුව වන්නේ එවැනි ජාලයක් සාදන විට ඊට පෙර පැවති කිසිදු යටිතල පහසුකමක් උපයෝගී කර නොගැනීමයි
උදාහරණයක් ලෙස රැහැන් රහිත ජාලවල සාමන්‍යයෙන් උපයෝගී වෙන මං සොයන්නන් (routers) හෝ ප්‍රවේශ ස්ථාන (access points) මෙහිදී උපයෝගී නොවේ
ඒ වෙනුවට ජාලයෙහි තිබෙන සෑම මංසලක්ම (node) දත්ත අදාළ මාර්ගයන්හි යොමු කිරීමට නැතහොත් මං සෙවීමට (routing) සහභාගී වේ
එම නිසා දත්ත ගමන් ගන්නා මාර්ගයන් තීරණය වනුයේ ඒ ඒ අවස්ථාවට අනුව හා ජාලයේ පවතින වාතාවරණයන් අනුව එක් එක් මංසල විසින් ගන්නා තීරණ අනුවය
සාම්ප්‍රදායික ජාලවල දත්ත විසුරුවන ක්‍රමවලට අමතරව රැහැන් රහිත තාවකාලික ජාල විසින් දත්ත පිටාර යවන (flooding) ක්‍රමය ද භාවිතා කරයි
රැහැන් රහිත ජංගම ආවස්ථික ජාලවල මංසල් වලට නිදහසේ එහා මෙහා ගමන් කරමින් ස්වයංක්‍රියව ජාල වින්‍යාසය සකස් කරගැනීමට (self-configuring) හැකියාව තිබේ
මේවාගේ ජාල අනෙකුත් පරිගණක ජාලමෙන් සංකීර්ණ ඒවා නොවන්නේ අවශ්‍ය යටිතල පහසුකම් සකස් කරගැනීමට සහ පවත්වාගෙන යාමට වෙහෙසක් නොදරා ඕනැම මොහොතක ඕනැම මංසලකට එවැනි ජාලයකට සම්බන්ද වීමටත් ඉවත් වීමටත් නිදහස තිබීමයි
හැදින්වීම 
රැහැන් රහිත ආවස්ථික ජාල IBSS නැත්නම් Independent Basic Service Set ලෙසද හදුන්වයි. මෙහිදී සිදුවන්නේ ඒවගේ ජාලයක මංසල් අතර සම්බන්දතා රැහැන් රහිතව සිදුකිරීමයි
මෙවැනි ජාල ආවස්ථික ඒවා යයි කියන්නේ සෑම මංසලක්ම තමතමන්ගේ කැමැත්ත පරිදි දත්ත එහා මෙහා යැවීමට අවස්තානුකූලව ඉදිරිපත් වීම නිසාය
මෙම ක්‍රියාකාරීත්වය සාම්ප්‍රදායික ජාල වලට වඩා වෙනස් වන්නෙ ඒවායේ වෙනමම මංසල් වර්ගයක් දත්ත එහා මෙහා යැවීමේ කාර්යය සදහාම වෙන්කර තිබීමයි
උදාහරනයක් ලෙස මං සොයන්නන්, ස්විච්ච, හබ් (hubs) හා ජාල ආරක්ශන පද්ධති (firewalls) සාම්ප්‍රදායික ජාලවල තිබුනද රැහැන් රහිත තාවකාලික ජාලවල නැත
අවම සූදානමකින් සකස් කරගැනීමටත් ඉක්මනින්ම ක්‍රියාත්මක තත්වයට පත්කරගැනීමට හැකි වීමත් නිසා මෙවැනි රැහැන් රහිත ආවස්ථික ජාල හදිසි අවස්තා වලදී පාවිච්චි කිරීමට සුදුසු ඒවා ලෙස සැලකේ. උදාහරන ලෙස ස්වභාවික සහ මිනිසුන් විසින් ඇති කරන ලද විපත් හා යුද ගැටුම් වලදී ඇතිවන සන්නිවේදන අවශ්යතා සැලකිය හැකිය
ඉතිහාසය
පැරණිතම රැහැන් රහිත ආවස්ථික ජාල හදුන්වනු ලැබූයේ පැකට් රේඩියෝ (packet radio) ජාල යනුවෙන් වන අතර ඒවා සදහා අනුග්‍රහය ලබාදීම Defense Advanced Research Projects Agency (DARPA) ආයතනය විසින් 1970 දශකයේ සිට කරගෙන ගියේය
මේ සදහා අවශ්‍ය මූලික සැලසුම් සකස් කිරිම්, පර්යේශණ කිරීම් සහ නිර්මාණය කිරීම් කරනු ලැබූයේ Bolt, Beranek and Newman Technologies (BBN) සහ SRI International වැනි ආයතන විසින්ය
Robert Kahn, Jerry Burchfiel සහ Ray Tomlinson
වැනි පර්යේශකයින් මේ සදහා මූලිකත්වය ගෙන එවකට කටයුතු කලේය
ආධුනික රේඩියො ශිල්පීන් (Ham radio community) විසින්ද එවැනි අත්හදා බැලීම් සිදු කරන ලදී
මෙහි ඇති ආකර්ශනීයම කාරණය වනුයේ මෙම පැරණි පැකට් රේඩියෝ (packet radio) ජාලවල ස්වභාවය පසුකාලීනව ගොඩනැගූ අන්තර් ජාලයේ ඇතැම් ක්‍රියාකාරිත්වයන් හා සමානකම් තිබීමය
DARPA මගින් සිදු කරනු ලැබූ පර්යේශන වල ඊලග ප්‍රතිපලය ලෙස Survivable Radio Network (SURAN) නැමැති ව්‍යාපෘතිය 1980 ගනන් වලදී සිදුකරනු ලැබීය
මෙහි තුන්වන රැල්ල ලෙස අධ්‍යන මට්ටමේ පර්යේශන සහ සංවර්ධන කටයුතු ආරම්භ වූයේ 1990 දශකයේ මැද භාගයේදී භාවිතයට පැමිනි ඉතා මිලෙන් අඩු 802.11 ප්‍රොටොකෝලය (protocol) භාවිතා කරන උපකරන සහිත පරිගනක නිසාය
කෙසේ වෙතත් දැනට භාවිතා කෙරෙන රැහැන් රහිත ආවස්ථික ජාල බොහොමයක් හමුදාමය අවශ්‍යතා සදහා නිර්මාණය කරනු ලැබූ ඒවාය
යෙදවුම්
රැහැන් රහිත ආවස්ථික ජාලවල තිබෙන විමද්යගත ස්වභාවය ඉතා සුවිශේශි යෙදවුම් සදහා ඒවා පාවිච්චි කිරීමට සුදුසු ඒවා බවට පත්කර තිබේ
විශේශයෙන්ම කිසියම් මංසලක් කෙරෙහි විස්වාසය තබා එයට පමනක් කිසියම් කාර්යයක වගකීම පැවරිය නොහැකි ආකාරයේ වාතාවරනයකදී රැහැන් රහිත ආවස්ථික ජාල භාවිතයට ගැනීම ඉතාමත්ම සුදුසු වේ
කෙසේ වෙතත් සෛධාන්තිකව සහ ප්‍රායොගිකව මෙවැනි ජාල වල විමද්යගත ස්වභාවයට සීමා ඇති බව පෙන්වා දී තිබේ
අවම සූදානමකින් සකස් කරගැනීමටත් ඉක්මනින්ම ක්‍රියාත්මක තත්වයට පත්කරගැනීමට හැකි වීමත් නිසා මෙවැනි රැහැන් රහිත ආවස්ථික ජාල හදිසි අවස්තා වලදී පාවිච්චි කිරීමට සුදුසු ඒවා ලෙස සැලකේ. උදාහරන ලෙස ස්වභාවික විපත් හා යුද ගැටුම් වලදී ඇතිවන සන්නිවේදන අවශ්යතා සැලකිය හැකිය
ගතික සහ අනුකූල (dynamic and adaptive) දත්ත එහා මෙහා යවන උපක්‍රම තිබීම මෙසේ ඉතා කෙටි කාලයකින් රැහැන් රහිත ආවස්ථික ජාල ගොඩ නැගීමට හැකි වීමට ඉවහල් වී තිබේ
රැහැන් රහිත ආවස්ථික ජාල තව දුරටත් පහත පරිදි ඒවායේ යෙදවුම් අනූව වර්ගීකරනය කරන්නට පුලුවන
රැහැන් රහිත ජංගම ආවස්ථික ජාල
රැහැන් රහිත ජංගම තාවකාලික ජාල (MANETs) යනු යටිතල පහසුකමක් නොමැතිව ස්වයං වින්‍යාසය සකස් කරගන්නා එහා මෙහා යා හැකි උපකරන සම්බන්දවී සැකසුනු රැහැන් රහිත ජාල වේ
වාහන අතර සැකසූ ආවස්ථික ජාල
වාහන අතර සැකසූ තාවකාලික ජාල (Vehicular ad hoc networks (VANETs)) භාවිතා කරන්නේ මහ මග ගමන් ගන්නා වාහන සහ මාර්ගයන් අසල සවිකර ඇති උපකරන අතර සිදුකරන සන්නිවේදන කටයුතු සදහාය
බුද්ධිමත් වාහන අතර සැකසූ ආවස්ථික ජාල (Intelligent Vehicular ad hoc networks (InVANETs) යනු එහිම තවත් වර්ගයක් වන අතර එහිදී කෘතීම බුද්ධිය භාවිතා කරමින් වාහන අතර ඇතිවිය හැකි අනතුරු වලක්වා ගැනීමට මෙම සන්නිවේදනයන් උපයෝගී කරගනී
ස්මාර්ට් දුරකතන අතර සැකසූ ආවස්ථික ජාල
ස්මාර්ට් දුරකතනවල දැනටත් පවතින දෘඪාංග (Bluetooth සහ Wi-Fi) උපයෝගී කරගෙන ඒවා අතර කෙලින්ම සන්නිවේදන ජාල සැකසීම SPANs වලදී සිදුවේ
එහිදී ජංගම දුරකතන ජාල (cellular networks), රැහැන් රහිත ප්‍රවෙශ ස්ථාන (wireless access points) හෝ සාම්ප්‍රදායික ජාල යටිතල පහසුකම් භාවිතා නොකෙරේ
අන්තර් ජාලය පදනම් කරගත් ජංගම ආවස්ථික ජාල
iMANETs යනු ද ආවස්ථික ජාල විශේශයක් වන අතර එහිදී ජංගම මංසල් සහ ස්ථාවර අන්තර්ජාල වාහල් (fixed Internet-gateway) අතර සන්නිවේදනය සිදුකෙරේ
එවැනි එක් ජාල නිශ්පාදනයක් වන්නේ Persistent System සමාගම විසින් ඉදිරිපත් කල CloudRelay තාක්ශනයයි
හමුදාමය සහ උපක්‍රමික යෙදවුම් සදහා වු MANETs
මේවා හමුදා කන්ඩායම් විසින් ආරක්ශක කටයුතු වලදී සන්නිවේදනය කිරීම සදහා උපයෝගී කරගනී
වාසි සහ අවාසි

වාසි
 මිල අධික යටිතල පහසුකම් අවශ්ය නැත
බලපත්‍ර අවශය නොවන රේඩියෝ සංක්‍යාත භාවිතා කරයි
ඉක්මනින් දත්ත එක් තැනක සිට අව්ට තිබෙන අනෙක් අය වෙත බෙදා දීමට හැකිය
අවාසි
 ජාලයේ සැකැස්ම ඉක්මනින් වෙනස් වීමට ලක් වීම්
ජාලයේ මංසල් වේගයෙන් එහා මෙහා ගමන් කිරීම
ජාලයේ ක්‍රියාකාරීත්වය සම්බන්දයෙන් පාලන කටයුතු කලහැකි එක් මංසලක් හෝ උපකරනයක් නොතිබීම (no central entities)
සම්මත ඇතිරුම
මෙම ජාල වල ඇති ජංගම මංසල් නිසා තිබෙන ප්‍රධානතම අවාසිය වන්නේ ඒවා වේගයෙන් ගමන් කිරීම නිසා ඒවා අතර ඇති රැහැන් රහිත සම්බන්දතාවය නිතර නිතර විසන්ධි වීමය
මීට අමතරව රැහැන් රහිත නාලිකාවල කලාප පළල අඩු වීම සහ මංසල් වල බැටරි වල ආයු කාලය අඩු වීම ගැටලුය
මේ හේතූන් නිසා රැහැන් රහිත ජංගම ආවස්ථික ජාල සැලසුම් කිරීම ඉතා අභියෝගාත්මක කාර්යයකි
මෙවැනි ජාල සදහා හරස් ස්ථර (cross-layer) ආකාරයට සම්මත ඇතිරුම (protocol stack) සකස් කිරීම විශේෂ ක්‍රමයක් වන අතර එය සාම්ප්‍රදායික උපක්‍රමය වන එක ස්ථරයක් එක් කාර්‍යයක් පමනක් කිරීමෙන් වෙනස් වේ
මීට අමතරව රේඩියෝ සම්ප්‍රේශකයේ බලය අවශ්‍ය පරිදි වෙනස් කිරීමෙන් මංසල් වලට ඒවායේ භොතික ස්ථරයේ (physical layer) වඩාත් දුරකට දත්ත සම්ප්‍රෙශනය කිරීමට ඇති හැකියාව අඩු හෝ වැඩි කරගත හැකිය
ඊට හේතුව වන්නේ රේඩියෝ තරංග සම්ප්‍රේශනය වන දුර සම්ප්‍රේශකයේ බලයට අනුලෝමව සමානුපාතික වීමයි
මෙසේ රේඩියෝ තරංග සම්ප්‍රේශනය වන දුර පිලිබද භොතික ස්ථරයේ තොරතුරු ඊට ඉහලින් ඇති ජාල ස්ථරයේ (network layer) මං සෙවීමේ තීරණ ගැනීමේ කාර්යයට උපකාර කර ගැනීමෙන් දත්ත යැවීමට වඩාත්ම සුදුසු මාර්ග සොයාගැනීමට එයට හැකියාව ලැබේ
මේ ආකාරයට හරස් ස්ථර ආකාරයට සම්මත ඇතිරුම් සකස් කිරීමෙන් එක් එක් ස්ථර අතර තොරතුරු හුවමාරු කරගැනීම සිදුවේ
මං සෙවීම

ඉතා සක්‍රීය මං සෙවීම
මෙම වර්ගයේ සම්මත විසින් නිතර නිතරම එක් එක් මංසලේ සිට දත්ත ලබන්නන් පිලිබදව සහ ඔවුන් කරා ලගා විය හැකි මාර්ග පිලිබදව තොරතුරු ජාලය පුරා විසිරුවා හරිමින් අලුත්ම තොරතුරු ලැයිස්තුවක් පවත්වාගෙන යාම සිදුකරයි
කෙසේ වෙතත් මෙවනි මං සොයන සම්මත ඇල්ගොරිතම (algorithms) වල පහත පරිදි අවාසිද තිබේ
පවත්වාගෙන යායුතු තොරතුරු ප්‍රමානය විශාල වීම
ජාලයේ ක්ශනිකව සිදුවන වෙනස්වීම් සහ බිඳවැටීම් ගැන ඉක්මන් ප්‍රතිචාර දැක්වීමට නොහැකි වීම
"Optimized Link State Routing Protocol" OLSR

දූර දෛශික මං සෙවීම 
සාමාන්‍ය ජාලයක මෙන්ම මෙහිදීද සියලුම මංසල් විසින් මාර්ග පිලිබඳ තොරතුරු වගුවක සටහන් කර පවත්වාගෙන යනු ලැබේ
දූර දෛශික මං සෙවීමේ සම්මත මගින් සිදු කරනු ලබන්නේ විවිධ මාර්ග වලට තිබෙන දුර සහ දිශාව ගණනය කර මෙම වගුවට ඇතුලත් කිරිමයි
දිශාව ලෙස මෙහිදී සලකනු ලබන්නේ ඊලගට ඇති මංසලේ ලිපිනය සහ එයට සම්බන්දවී පවතින මුහුණත කුමක්ද යන්නයි
දුර ලෙස මෙහිදී සලකනු ලබන්නේ යම් මංසලක් වෙත ලඟාවීම  සඳහා මෙම මංසලට දැරීමට සිදුවන පිරිවැයයි
මංසල් දෙකක් අතර අවම පිරිවැය සහිත මාර්ගය අවම දුර සහිත මාර්ගය ලෙස සැලකේ. මෙම පිරිවැය ගණනය කිරිම සඳහා විවිධ මිනුම් භාවිතා කරයි
RIP සම්මතය පිරිවැය ලෙස සලකනු ලබන්නේ මංසල් දෙකක් අතර දත්ත පැකට්ටු යවන විට කී දෙනෙකු අතර දත්ත පැකට්ටුව පනිනවාද යන්නයි
එසේම IGRP සම්මතයේදී එවැනි මාර්ගයක දත්ත පැකට්ටු යැවීමට ගතවන කාලය සහ කොපමණ දත්ත ප්‍රමාණක් යැවිය හැකිද යන්න වැනි කරුණු මිනුම් ලෙස භාවිතා කරයි
ප්‍රතික්‍රියාකාරී මං සෙවීම 
මෙවැනි සම්මත මාර්ගයක් සොයනු ලබන්නේ භාවිතා කරන්නා හට අවශ්යතාවයක් හටගතහොත් හෝ ජාලයේ දත්ත යැවීමට අවශ්යතාවයක් හටගතහොත් පමණි
එහිදී මුලු ජාලය පුරාම පැතිරී යන පරිදි මාර්ග විමසුම් පැකට්ටුවක් යැවීමයි
මෙම මං සෙවීමේ සම්මතයේ ඇති ප්‍රධාන අවාසි වන්නේ
මං සෙවීමට ගතවන ඉතා අධික කාලය
මාර්ග විමසුම් පැකට්ටු විශාල ප්‍රමානයක් ‍යැවීම නිසා මාර්ග වල තදබදයක් හට ගැනීම
කෙසේ වෙතත් මංසල් කන්ඩායම් ලෙස ඒකරාශි කිරීම මගින් මෙම මාර්ග විමසුම් පැකට්ටු විශාල ප්‍රමානයක් ‍යැවීම නිසා මාර්ග වල තදබදයක් හට ගැනීම අවම කරගත හැකිය
විවිද මන්සල් මගින් මාර්ග පිළිබඳ තොරතුරු නිරන්තරයෙන් හුවමාරු කරගන්නා නිසා එක් මංසලක් විසින් මං සෙවීමට ගත කරන කාලය නොගිනිය හැකිය
Ad hoc On-Demand Distance Vector Routing (AODV)

දත්ත සියල්ලන්ටම යැවීමේ මං සෙවීම 
මෙය ඉතාම සරල මං සෙවීමේ ක්‍රමයකි
ලැබෙන හැම පැකට්ටුවක්ම එය ලබාදුන් මංසලට හැර අනික් සියලුම මංසල් වලට යැවීම මෙහිදී සිදුකෙරේ
ජාල දෙකක් යාවන ස්ථාන වල සහ යුස්නෙට් වැනි පද්ධති වලත් දත්ත ගොනු එකිනෙකා අතර හුවමාරු කරගන්නා පද්ධති වලත් එමෙන්ම අනෙකුත් මං සෙවීමේ සම්මත තුලත් මෙම ක්‍රමය භාවිතා වේ
OSPF, සහ DVMRP මීට හොද උදාහරණ වේ
මේවාද බලන්න 
802.11

මූලාශ්‍ර
Ambient backscatter දැනට පවතින ගුවන්විදුලි සංක්යාත සංඥා, ගුවන්විදුලි, රුපවාහිනී සහ විද්‍යුත් දුරකථන ක්‍රම වැනි, වියලි කෝෂ හෝ විදුලිබල පද්ධතියට සම්බන්දතාවක් නොමැතිව දත්ත සම්ප්‍රේෂණය කිරීමට යොදාගන්නවා
එවැනි උපකරණයක් උපයෝගී කරගන්නවා antenna ක් ඉසිලුමකට දැනට පවතින සංඥා සහ එය බවට පරිවර්තනය කරනවා දහයේ සිට සියය දක්වා microwatts පමණ විදුලිය
එය යොදාගන්නවා එම බලය වෙනස්කිරීමට සහ පරාවර්තනය කරන සංඥාව සමග කේතාංකනය කරනලද දත්ත වලට
ඇන්ටෙනා අනෙක් උපකරණ, 
පිළිවෙළට, එම සංඥාව අනාවරණය සහ අනුකුලවන ලෙස ප්‍රතිචාර දක්වන්න පුළුවන්
ආරම්බක ක්‍රියාත්මක කිරීම පුළුවන් සන්නිවේදනය කරන්න අඩි කිහිපයක් දුර උඩින්, පවා සමග සන්නිවේදනය කරන්න කුළුණු දක්වා  දුර
සන්නිවේදනය කරන ප්‍රමාණය were 1k bits per second අතර උපකරණ පිහිටි  හැර ඇතුලත සහ  හැර පිටත, ප්‍රමාණවත් පාලනය කිරීමට කෙටි පණිවුඩ හෝ වෙනත් සුලු දත්ත කුලක
පරිපථ ප්‍රමාණයන් වියහැකි ඉතා කුඩා 1 sq
මේ ක්‍රියා පටිපාටිය ඉඩහරිනවා ජංගම සහ අනෙකුත් උපාංග සන්නිවේදන කරන්න නොමැතිව 
හරවා තිබේ
එසේම එය ඉඩදෙනවා බලශක්තිය නොමැති සංවේදක සන්නිවේදන කිරීමට, ඔවුනට ඉඩහරිමින් තබාගැනීමට ස්ථානයන් භාහිර බලයක් විය නොහැකි පහසුවෙන් සපයාදුන්
මේවාද කියවන්න 
 Internet of things

මූලාශ්‍ර

භාහිර ඇමිණුම් 
 
 Retrieved 2013-08-15. 
 Ambient Backscatter
Wireless Communication Out of Thin Air
 Turbocharging Ambient Backscatter Communication
 Ambient Backscatter
පරිගණක විද්‍යාවේදී,  Stack යනුවෙන් හැදින්වෙන්නේ   වියුක්ත දත්ත වර්ගයකි (abstract data type)
එය සරල අවයව වල එකතුවක් ලෙස ක්‍රියා කරයි
එහි මූලික ක්‍රියාදාම දෙකකි
Push ක්‍රියාදාමය ( අවයවයක් Stack එකකට එකතු කිරීමට) Pop ක්‍රියාදාමය ( අවසානයටම  Stack එකට එකතු කල එහෙත් මින් පෙර ඉවත් කර නොමැති අවයවය ඉවත් කිරීමට)
Stack හී අවයව ඉවත් වන පිළිවෙල සැලකීමේදී  එය අන්වර්ථ නාමයකින්ද හැදින්වෙයි , LIFO  (Last In, First Out)
අවසානයටම එකතු වන අවයවය ප්‍රථමයෙන්ම ඉවත් වන නිසාවෙන්
ඊට අමතරව ,  peek ක්‍රියාදාමය මගින් Stack හී ඉහලින්ම රැදී තිබෙන අවයවය Stack හී වෙනසක් නොවෙන පරිදි පරිශීලනය කල හැක
"Stack" යන නාමය සෑදී ඇත්තේ "එක මත එක සකස්වූ" යන්න පැහැදිලි වෙන අයුරිනි
එහිදී Stack සැකසුමේ ඉහලින්ම ඇති යමක් ගැනීම පහසු වන අතර, එහෙත් Stack හි පහලින් ඇති යමක් ගැනීමට නම් ප්‍රථමයෙන් එයට ඉහලින් ඇති අවයව ඉවත් කල යුතු වෙයි
Stack  යනු රේඛීය දත්ත ව්‍යුහයකි (linear data structure), Stack හී පවතින push සහ pop ක්‍රියාදාම Stack දත්ත ව්‍යුහයේ එක් අන්තයකින් පමණක් සිදුවෙයි, එම අන්තය Stack හී ඉහල අන්තය ලෙස හැදින්වෙයි( Top of the stack)
එම සැකැස්ම නිසා මෙම දත්ත ව්‍යුහය එහි ඉහලින්ම ඇති අවයවයට පිහිටුම් දක්වනයක් (pointer) ඇති  singly linked list එකක් ලෙස ගොඩනැගිය හැක
Stack දත්ත ව්‍යුහය සීමා සහිත ධාරිතාවක් යුතුව ගොඩනැගිය හැක
යම් Stack වියුහයක් එහි ධාරිතාවය පරිපුර්ණ නම් එයට තව අවයවයක් එකතු කිරීමට අවශ්‍යය හිස් ඉඩක් නොමැති නම් එම Stack ව්‍යුහය පිටාර ගලා යන තත්වයේ (overflow state) පවතිය් යයි සැලකිය හැක
See also

References
තායිවානය පිළිබඳව කරුණෙහිදී චීන සමූහාණ්ඩුව හා සමගින් වූ නිල තානාපති සම්බන්ධකම් අතහැර මචීස පිළිගැනීමට ක්‍රියාකල පළමු රටවල් අතරින් එකක් බවට  පකිස්තානය පත් වීම නිසා 1950 වසරෙහිදී චීන–පකිස්තාන සබඳතා ඇරඹිනි.
සංසරණ backscatter දැනට පවතින ගුවන්විදුලි සංක්යාත සංඥා, ගුවන්විදුලි, රුපවාහිනී සහ විද්‍යුත් දුරකථන ක්‍රම වැනි, වියලි කෝෂ හෝ විදුලිබල පද්ධතියට සම්බන්දතාවක් නොමැතිව දත්ත සම්ප්‍රේෂණය කිරීමට යොදාගන්නවා
එවෙනි උපකරණයක් උපයෝගී කරගන්නවා ඇන්ටනාවක් ඉසිලුමකට දැනට පවතින සංඥා සහ එය බවට පරිවර්තනය කරනවා දහයේ සිට සියය දක්වා microwatts පමණ විදුලිය
එය යොදාගන්නවා එම බලය වෙනස්කිරීමට සහ පරාවර්තනය කරන සංඥාව සමග කේතාංකනය කරනලද දත්ත වලට
ඇන්ටෙනා අනෙක් උපකරණ, පිළිවෙළට, එම සංඥාව අනාවරණය සහ අනුකුලවන ලෙස ප්‍රතිචාර දක්වන්න පුළුවන්
මුලික ක්‍රියාත්මක කිරීමෙදී පුළුවන් සන්නිවේදන අඩි කිහිපයක් දුර,  සන්නිවේදන කිළුනකින් වුවද 10.5 kilometres (6.5 mi)  දක්වා දුර
සන්නිවේදන වේගය 1k bits per second උපකරණ අතර පිහිටි
45 metres (1 ft 6 in) වෙනම ඇතුලත සහ
75 metres (2 ft 6 in) වෙනම පිටත, ප්‍රමාණවත් හැසිරවීමට කෙටි පණිවුඩ හෝ වෙනත් කුඩා දත්ත කට්ටල
පරිපථ ප්‍රමාණයන් වියහැකි කුඩාම ප්‍රමාණයේ 1 sq
මේ ක්‍රියාමාර්ගය ඉඩහරිනවා ජංගම සහ අනෙකුත් උපාංග සන්නිවේදනය ක්‍රියාත්මක කර නොතබා
එසේම එය වියහැකි ඉඩහරිනවා  ජවරහිත සංවේදක සන්නිවේදනයට, ඔවුනට ඉඩහරිමින් තැබිය ස්ථාන තුල බාහිර බලය විය නොහැකි පහසුවෙන් සපයා
මේවාද බලන්න 
 Internet of things

මූලාශ්‍ර

බාහිර ඇමිණුම් 
 Video on YouTube
 "Wireless devices go battery-free with new communication technique | UW Today"
Retrieved 2013-08-15. 
 Ambient Backscatter
kristu purwa (B
C)meanes the whole time before the birth of christ
and 161 b
c meanes 161 years before the birth of of christ
ද ග්‍රේට් ගට්ස්බි යනු 1925 දී ඇමරිකානු ලේඛක එෆ් ස්කොට් ෆිට්ස්ගරල්ඩ් විසින් ,1922 ග්‍රීස්ම සමයේ සව්භාග්‍යමත් ලෝන්ග් අයිලන්ඩ් හී ඇති මනඃකල්පිත නගරයක් වන වෙස්ට් එග් හී වෙසෙන චරිත කීපයක් වට ගෙතුනු නව කතාවකි
මෙය මුලික වශයෙන් සුරූපී ඩේසි බුකනන් හා පෙමින් බැඳෙන තරුණ ධන කුවෙරයෙක් වන ජේ ගට්ස්බි පිලිබඳ කතා කරයි
මෙය  එෆ් ස්කොට් ෆිට්ස්ගරල්ඩ් විසින් රචිත ඉහලම කෘතිය ලෙසද සැලකේ. ද ග්‍රේට් ගට්ස්බි සමාජ පරිහානිය හා කැළඹීම, මරමාදර්ශ බව, වෙනස්වීමට ඇති අකමැත්ත නිරුපනය කරයි
මෙය ඇමරිකාවේ ජෑස් සමය නිරුපනය කරන අතර එය ඇමරිකානු සිහිනය යන්නෙහි ඇති අවධානාත්මක බව කියා පායි
මෙම කෘතිය ලිවීමට මුලික වුයේ ෆිට්ස්ගරල්ඩ් ලෝන්ග් අයිලන්ඩ් හී උතුරු වෙරළෙහි වූ ප්‍රිය සාදා වලට සහභාගී වීමෙන් ලත් අත්දැකීමය
මම කෘතිය 1923 දී පමණ ලිවීමට සැලසුම් කරන ලද අතර ඔහුගේ වචන වලින්ම කිවහොත් "අලුත්, අසාමාන්‍ය, සරල හා අලංකාර කෘතියක් කිරීම ඔහුගේ අභිප්‍රාය විය
මෙම කෘතිය ලිවීම ඉතා හෙමින් සිදු වුන අතර 1924 දී ෆ්‍රෙන්ච් රෙවෙරා වලට පැමිණීමෙන් පසු මෙහි පළමු කෙටුම්පත නිම කරන ලදී
මැක්ස්වෙල් පර්කින්ස් නම් වූ ඔහුගේ කතෘ වරයාට අනුව මෙම නව කතාව බොහෝ අපිළිවෙල වූ නිසා මෙය ඊලග ශීත සාමයට පෙර වෙනස් කරන ලෙස  ඉල්ලීමක් කරන ලදී
ෆිට්ස්ගරල්ඩ් මෙම නව කතාවේ  නම පිලිබඳ නිතරම දෙගිඩියාවකින් පසු වුන අතර මේ සඳහා විවිද නම් යෝජනා කරන ලදී
ඒ අතර ට්‍රිමල්චිඔ මෙන්ම අවසාන ලෙස "අන්ඩර් ද රෙඩ්, වයිට් ඇන්ඩ් බ්ලු" ලෙසද යෝජනා කරන ලදී
1925 අප්‍රේල් මසදී "ස්ක්රිබ්නර් නම් ප්‍රකාශකය විසින් පල කරන ලද අතර ,  මිශ්‍ර විවේචන ලද මෙම කෘතිය ඇලවිය ඉතා අල්ප විය
පළමු වසරේ ඇලවිය පිටපත් 20000 සීමා වුනි
1940 දී  ෆිට්ස්ගරල්ඩ් මිය ගිය අතර ඔහු විශ්වාස කලේ ඔහුගේ කෘතිය අසාර්ථක වූ එකක් බවයි. කෙසේවුවත් දෙවන ලෝක යුධ සමයේ මෙම කෘතිය නැවත ජනප්‍රිය උන අතර එය ඇමරිකානුඋසස් පාසල් වල විෂය නිර්දේශයට, වේදිකා නාට්‍ය හා එම දශකයේ බිහිවූ චිත්‍රපට වලට පසුබිම සපයන්නක් විය
වර්තමානයේ මෙය වටිනා සාහිත්‍ය කෘතියක් ලෙස පිළිගන්න අතර ඇමරිකාවේ ඉහලම නව කතාව ලෙසද හඳුන්වයි. 1998 දී ඇමරිකානු කතෘ මණ්ඩලය මෙම කෘතිය 20 වන ශත වර්ෂයේ හොඳම ඇමරිකානු නව කතාව ලෙසද එම කාල පරිච්චේදයේ දෙවනුවට හොඳම ඉංග්‍රීසි කෘතිය ලෙසද හඳුන්වන ලදී
Notes

References 

නවකතා
2016 දකුණු ආසියානු ක්‍රීඩා උළෙල,(12 වන දකුණු ආසියානු ක්‍රීඩා උළෙල), එම වසරේ පෙබරවාරි 5 වන දින සිට පෙබරවාරි 16 දින දක්වා ඉන්දියාවේ ගුවහටි හීදී පැවැත්විණි
සත්කාරකත්වය
12 වන දකුණු ආසියානු ක්‍රීඩා උළෙල 2012 වර්ෂයේදී කත්මණ්ඩුහී පැවැත්වීමට මුලදී තීරණය වී තිබුණු නමුත් එය 2013 වසරේදී නව දිල්ලියේදී පැවැත්වීමට කල් දැමුණි
කෙසේවූවද මේ සමයේ ඉන්දීය ඔලිම්පික් සම්මේලනය අත්හිටුවා දැමීම නිසා නැවත් වතාවක් ක්‍රීඩා උළෙල 2015 වර්ෂයේ අගභාගය දක්වා කල් දැමුණි
ක්‍රීඩා උළෙලට සූදානම් වීම පිණිස තරගකරුවන් හට ප්‍රමාණවත් කාලප්‍රමානයක් 2015 වර්ෂයේ දෙසැම්බර් මාසය වන විට නොවේ යැයි තීරණය වීම නිසා පසුව ක්‍රීඩා උළෙල 2016 පෙබරවාරි මසට යෙදෙන පරිදි දින යොදන ලදී
සහභාගී වූ රටවල්

වරහන් තුල දක්වා ඇත්තේ එක් එක් රාජ්‍යයන් නියෝජනය කරමින් සහභාගී වූ ක්‍රීඩක ක්‍රීඩිකාවන් සංඛ්‍යාව වේ
(254)
 (409)
 (87)
 (519)
 මාල දිවයින (184)
 (398)
 (337)
 (484)

පදක්කම් සටහන
2016 පෙබරවාරි 16 දින වන විට පදක්කම් සටහන මෙහි දක්වා තිබේ
''

මූලාශ්‍ර

දකුණු ආසියානු ක්‍රීඩා උළෙල
කෙමි වලයක් යනු, ඌර්ධ්විත ශිශ්න පටකය වෙතින් රුධිරය පෙරලා ගලා යෑම මන්දගාමී කිරීම  ප්‍රාථමික වශයෙන් භාවිතා කිරීම තුලින්, ශිශ්නයෙහි උදර්ජනය වැඩිපුර කාලයක් තබා ගැනීම සිදු වන පරිදී, සාමාන්‍ය ලෙසින්  ශිශ්නයක පාදමෙහි පිහිටන පරිදී එය වටා පලඳින මුදුවක් වැන්නකි
ශිශ්නය වටා පමණක් හෝ ශිශ්නය සහ වෘෂණ කෝෂය වටා හෝ වෘෂණ කෝෂය වටා පමණක් හෝ කෙමි වලය පැළඳිය හැකි අතර, එය වෘෂණ කෝෂය වටා පමණක් පළඳින විටදී සාමාන්‍ය ලෙසින්  වෘෂණ විලංගුවක් ලෙසින් හැඳින්වෙයි
හම්, රබර් හෝ සිලිකොන් වැනි විවිධ වර්ගවල ද්‍රව්‍ය වෙතින් මෙම වලය තැනීම බහුල ලෙසින් සිදුවිය හැකි වන අතර, එහි ප්‍රධාන සංරචකය ලෙසින් හෝ නිමාවෙහි කොටසක් ලෙසින් හෝ නයිලෝන් සහ ලෝහ භාවිතා වීම සිදු නොවිය හැක්කක් නොවේ
මළ ජීවින් පොළොව අභ්‍යන්තරයෙහි වැළලුනු පසු ඔවුන් නිර්වායු වියෝජනය වැනි ස්වභාවික ක්‍රියාවලීන්ට භාජනය වීමෙන්  ෆොසිල ඉන්ධන නමැති ඉන්ධනතැනී ඇත
ලිංගික කාර්ය කොට්ටයක් යනු, ලිංගික සංසර්ගය ඉවැඩි  කිරීම සඳහා භාවිතා වන, විශේෂිත ලෙසින් සැලසුම් කෙරුණු සහ සාමාන්‍ය වශයෙන් දැඩි කොට්ටයකි
කෙසේවෙතත්, විශේෂ කොට්ටයක් වෙනුවට, සාමාන්‍ය කොට්ටයක් භාවිතා කල හැකිය
ස්ථාවර වාරුවක් සහ සුමුදුබවක් යන තර්පණයන් දෙකම සමබරව සැපයීම සඳහා, සමහරක් ලිංගික කාර්ය කොට්ට විසින් ඉහළ-ඝණත්ව යුරිතේන් මධ්‍යයක් භාවිතා කෙරෙයි
සුලබ කොට්ට හැඩ වලට අමතරව, කූඤ්ඤ-හැඩැති, හැඩපෝරු-හැඩැති, ප්‍රිස්ම-හැඩැති ආදි වශයෙන් විවිධ හැඩැති කොට්ට සැපයෙන්නේ විවිධ ලිංගික පිහිටුවන් සඳහා යෝග්‍ය වන පරිදී වන අතර, මෙම සමහරක් ලිංගික පිහිටුවන් සඳහා මෙවැනි කොට්ට නොමැතිව ලිංගික කාර්යය සිදුකිරීමට නොහැකි වනු හෝ එය කිරීමට දුෂ්කර වනු හෝ ඇත
එක් සහකරුවෙකුට පසු පස භාගයෙහි වේදනාවක් ඇති විටෙක, වාරුව සැපයීම සඳහා මෙවැනි කොට්ටයක්  භාවිතා කල හැකිය
මිෂනරි පිහිටුව ඇරඹීමට පෙර ස්ත්‍රීයගේ තට්ටම් හෝ උකුළු ප්‍රදේශය හෝ යටින් කොට්ටය පිහිටුවීම, ලිංගික කාර්ය කොට්ටයක අති බහුල  භාවිතයක් ලෙසින් දැක්විය හැකිය
යෝනිය වෙත ශිශ්නය එල්ල කිරීම මෙයින් පහසු කෙරෙන අතර විනිවිදුම් ගැඹුර වැඩි කරවයි.  විශේෂිත වශයෙන් ලිංගික කාර්යය සඳහා සැලසුම් කෙරුණු පළමු සවාධිකාරී කොට්ටය ලෙසින් 2001 වසරෙහිදී ලුවී ෆ්‍රීඩ්මන් සහ ඩොන් කොවෙන් විසින් සොයාගත් ලිබරේටර් ෂේප්ස් දැක්විය හැකිය

ආශ්‍රිත

ලිංගික කාර්ය  කෙළි උපකරණ
කොට්ට
නෛනතිව් නාගපූෂණී අම්මාන් කෝවිල (දෙමළ
நயினாதீவு நாகபூசணி அம்மன் கோயில், තේරුම
නෛනවතිව් - නාගදීපය
නාගපූෂණී - නාගයන් ආභරණ ලෙස පැළඳ සිටින දේවිය)  යනු ශ්‍රී ලංකාවේ උතුරු පළාතේ නාගදීප දිවයිනෙහි පිහිටි හින්දු සිද්ධස්ථානයක් වේ
කෙසේ නමුදු වර්ථමානයේ කෝවිලෙහි දැකගත හැකි ඉදිකිරීම්, මෑත කාලීනව සිදුකල ඒවා වේ
මෙය නාගපූෂනි හෝ භුවනේශ්වරී ලෙස හඳුන්වන මහාදේවියගේ ස්වරූපය සහ මෙහි නයිනාර් ලෙස නම් කර ඇති ඇගේ ස්වාමියා වන ශිව වෙනුවෙන් කැප කර ඇත
9 වන සියවසේ හින්දු දාර්ශනිකයෙකු වූ ආදි ශංකරාචාර්ය විසින් තම ශක්ති පීත ස්තෝත්‍රය තුළ ප්‍රමුඛතම ශක්ති පීඨ 64 න් එකක් ලෙස එය හඳුනා ගැනීම සහ බ්‍රහ්මාණ්ඩ පුරාණයේ සඳහන් කිරීම නිසා මෙම දේවස්ථානය කීර්තියට පත්ව ඇත
මෙහි පාර්වතී දේවියගේ පෙර ජන්මය වන සතීගේ සළඹ පවතින බවට විශ්වාස කෙරේ
කෝවිල සංකීර්ණයේ අඩි 20-25 අතර උසකින් යුත් ගෝපුර හතරක් (දොරටු කුළුණු) ඇත, උසම එක වන්නේ නැගෙනහිර රාජ රාජ ගෝපුරය අඩි 108 ක් උසින් ඉහළට ය
මෙම කෝවීල දෙමළ ජනතාව සඳහා සැලකිය යුතු සංකේතයක් වන අතර, මණිමේකලායි සහ කුණ්ඩලකේසි වැනි දෙමළ සාහිත්‍යයේ පුරාතනයේ සිටම සඳහන් කර ඇත
1620 දී පෘතුගීසීන් විසින් පෞරාණික ව්‍යුහය විනාශ කිරීමෙන් පසු වර්තමාන ව්‍යුහය 1720 සිට 1790 දක්වා කාලය තුළ ඉදිකරන ලද්දකි
දෙමළ මාසය වන ආනි (ජූනි/ජූලි) තුළ සමරනු ලබන වාර්ෂික දින 16 මහෝස්තවම් (තිරුවිසා) උත්සවය - වන්දනාකරුවන් 100,000 කට අධික සංඛ්‍යාවක් ආකර්ෂණය කරයි
අලුතින් ප්‍රතිසංස්කරණය කරන ලද මෙම විහාරස්ථානයේ මූර්ති 10,000 ක් පමණ ඇතැයි ගණන් බලා ඇත
පුරාවෘත්තය 
ගෞතම මුනිවරයාගේ ශාපයෙන් මිදීම පතා ඉන්ද්‍ර දෙවියන් විසින් නාගපූෂණී අම්මන් කෝවිල ආරම්භ කරන ලදැයි විශ්වාස කෙරේ
ඉන්ද්‍ර, මුනිවරයාගේ වේශයෙන් ගෞතමගේ භාර්යාව වූ අහල්‍යාව වසඟ කළේය
සෘෂිවරයා ඉන්ද්‍රගේ සිරුරේ යෝනි සලකුණු දහසක් ඇති වන ලෙස ශාප කළේය
නින්දාවට මුහුණ දීමට නොහැකි වූ ඔහු නාගදීපයට පිටුවහල් විය
එහිදී ඔහු බුවනේශ්වරී දෙවඟනගේ මූලස්ථාන මූර්තිය නිර්මාණය කර, අභිෂේක කර වන්දනාමාන කළේ, ඔහුගේ පව්වලට සමාව අයැදීමට බව විශ්වාස කෙරේ
සතුටු වූ දේවිය ඔහුගේ සිරුරේ සලකුණු ඇස් බවට පරිවර්තනය කළාය
ඉන්පසු ඇය "ඉන්ද්‍රාක්ෂි" යන නම ගත්තාය
තවත් පුරාවෘත්තයක සඳහන් වන්නේ, ශතවර්ෂ ගණනාවකට පසු, භුවනේශ්වරී වන්දනාව සඳහා නාගයෙක් (නාග) නෙළුම් මලක් කටේ තබාගෙන අසල පිහිටි පුලියන්තිව් දූපතේ සිට නනෛනතිව් දෙසට මුහුද හරහා පිහිනමින් සිටි බවයි. රාජාලියෙකු නාගයා දැක ඌට පහර දී මරා දැමීමට උත්සාහ කළේය
නෛනතිව් වෙරළේ සිට කිලෝමීටර් භාගයක් පමණ දුරින් මුහුදේ ගලක් වටා නාගයා තුවාල වූ අතර (දෙමළ භාෂාවෙන් හඳුන්වනු ලබන්නේ
පාම්භු සූත්‍රිය කල් "සර්පයා තුවාල වූ පර්වතය") රාජාලියා ඊට මදක් දුරින් වෙනත් පර්වතයක් මත සිටගෙන සිටියේය
(ගරුඩන් කල් "රාජාලියාගේ පර්වතය") චෝල රාජ්‍යයේ වෙළෙන්දෙකු වූ භුවනේශ්වරීගේ බැතිමතෙක් පුරාණ නාග අධිරාජ්‍ය සමඟ වෙළඳාම් කිරීම සඳහා පෝක් සමුද්‍ර සන්ධිය හරහා යාත්‍රා කරමින් සිටියදී රාජාලියා සහ නාගයා පර්වත මත සිටිනු දුටුවේය
ඔහු රාජාලියාගෙන් බැගෑපත්ව ඉල්ලා සිටියේ නාගයාට හානියක් නොවන පරිදි ඌට යාමට ඉඩ දෙන ලෙසයි
රාජාලියා නෛනතිව් දූපතේ භුවනේශ්වරී දේවිය වෙනුවෙන් අලංකාර දේවාලයක් ඉදිකරන ලෙසත්, නාගපූෂනී අම්මාන්ගේ ස්වරූපයෙන් ඇයගේ නමස්කාරය ප්‍රචාරය කළ යුතු බවටත් රාජාලියා එක් කොන්දේසියකට එකඟ විය
ඔහු එකඟ වී ඒ අනුව අලංකාර දේවස්ථානයක් ඉදි කළේය
ශක්ති පීත 
සතී ශිව දෙවියන් සමඟ විවාහ වූයේ ඔහුගේ පියා වන දක්‍ෂගේ අකමැත්තෙනි
දක්ෂ මහා යාගයක් (පූජාවක්) සංවිධානය කළේය, කෙසේ වෙතත් සති සහ ශිව හට ආරාධනා කළේ නැත
ශිවගේ අකමැත්තෙන් වුවද, සති අනාරාධිතව දක්ෂගේ යාගයට ගියේය
දක්ෂ ශිව දෙවියන්ට අපහාස කළ අතර නින්දා අපහාස දරාගත නොහැකි වූ සති අග්නි හෝමයෙන් සිය දිවි නසා ගත්තාය
ශිව කෝපයට පත් වූ අතර, යාගය පැවති ස්ථානයේ විනාශයක් සිදු කළ දරුණු ස්වරූපයන් දෙකක් වන විරභද්‍ර සහ භද්‍රකාලි නිර්මාණය කළේය
කෝපයට පත් ශිව සතිගේ පිළිස්සුණු ශරීරය ඔහුගේ උරහිස් මත තබාගෙන බියකරු හා විස්මය දනවන තාණ්ඩව නර්තනය ඉදිරිපත් කළේය
මෙම නර්තනය අතරතුර, ඇගේ සිරුර කැඩී ගොස් කෑලි පොළොවේ විවිධ ස්ථානවල වැටී ඇත
තවත් අනුවාදයකට අනුව, ශිව සතිගේ සිරුර ඔහුගේ උරහිස මත තබා ශෝකයෙන් උමතු වී ලෝකය පුරා දිව ගියේය
විෂ්ණු, ඔහුගේ සුදර්ශන චක්‍රය භාවිතා කර සතිගේ මෘත දේහය කපා දැමූ අතර, ඉන් පසුව ශිව ඔහුගේ සමබරතාවය නැවත ලබා ගත්තේය
එම අනුවාද දෙකෙහිම සඳහන් වන්නේ සතිගේ සිරුර කැබලි 64කට කැබලි වී විවිධ ස්ථානවල පොළොව මත පතිත වූ බවයි. ශක්ති පිත නමින් හැඳින්වෙන මෙම පූජනීය ස්ථාන 64 දෙවඟනගේ විවිධ ස්වරූපවලින් යුත් දේවාල ඇති අතර දේවිය ප්‍රමුඛ ලෙස වන්දනාවට පාත්‍ර වන ශක්ත නිකායේ ප්‍රධාන මධ්‍යස්ථාන බවට පත්ව ඇත
නයිනතිව් නාගපූෂනී අම්මාන් කෝවිල සතිගේ සිලම්බු (සළඹ) වැටී ඇති බව විශ්වාස කෙරේ
අතීතයේ සිටම ශක්ති වන්දනාවේදී සළඹට ඉමහත් වැදගත්කමක් ලබා දී ඇත
මේවාද බලන්න
නාගදීප සෙල් ලිපිය

මූලාශ්‍ර 

නාගදීපය
යාපනය දිස්ත්‍රික්කයේ හින්දු සිද්ධස්ථාන
ටොමොග්‍රෆි යනු, පැතිර තිබෙන්නාවු තරංග මගින් ස්ථර වශයෙන් හෝ ස්ථර කිරිමෙන්, රූපයක් නිර්මාණය කර ගැනීම ය
මෙම ක්‍රම වේදය භාවිත වෙන අ(අං)ශ
  නම් රේඩියෝ තරංග තාක්ෂණය, පුරාවිද්යාව, ජීව විද්යාව, තාරකා විද්යාව ඇතුලු විද්යා විශයන්හි ය