Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
වෙනත් ගොඩනැගිලි
ඇම්බැක්කේ දේවාලයෙහි ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය පිළිබඳව අධ්‍යනය කිරීමේදී ඉහතින් දැක්වූ ප්‍රධාන ගොඩනැගිලිවලට අමතරව වෙනත් ගොඩනැගිලි කිහිපයක් ද වෙයි
පල්ලේ දේවාලය
විහාර ගෘහය හෙවත් බුදු ගෙය
වී අටුව නොහොත් අටු මඩුව
මුළුතැන් ගෙය
අම්බලම

ඇම්බැක්කේ ලී කැටයම්
ඇම්බැක්කේ දේවාලය කලාකාමීන්ගේ අමන්දානන්දයට ළක් වී තිබෙන්නේ එහි ඇති ලී කැටයම් නිසාය
ප්‍රධාන දේවාලයේ ඇති කණු දෙතිසත්, වාහල්කඩයේ කණු දහයත් අනෙකුත් ගොඩනැගිලිවල කණු සහ ගල් ටැම් ආදිය සරසා ඇත්තේ ලක්දිව අන් කිසිදු තැනෙක දක්නට නොලැබෙන තරමේ කැටයම් වලිනි
ඇම්බැක්කේ දේවාල නැටයම් ශිල්පියා ලෙස විශ්වාස නෙරෙන්නේ "දෙල්මඩ මූලාචාරීන්ය"
කැටයම් පුවරුව
වෘෂභ කුඤ්ඡරය
කිඳුරු කින්නර කැටයම
ගජසිංහ
සැරපේඬියා
ඇත්කඳ ලිහිණියා
නයි පූට්ටුව
මකර
භේරුණ්ඩ පක්ෂියා
අශ්වාරෝහක
මල් වර්ග
වෘක්ෂලතා
ජ්‍යාමිතික රූප
මල්ලව පොරය
කිඹිසි මුහුණ
ලී කෙළි ක්‍රීඩාව
ඔළිඳ කොළම්බ
මෙම කැටයම් වල මූලික ලක්ෂණ අනුව ඒවා චිරාගත සිංහල ඌරුවට නෙලූ බවක් පෙනී යයි
ඇම්බැක්කේ දේවාල ලී කැටයම් යනු හෙළ කලා කරුවා සතු උසස් කලා කර්මාන්ත නෛපුණ්‍ය, කලා කෞෂල්‍යයත් මනාව විදහා දක්වන උත්කෘෂ්ට දේශීය කලා කෘතියකි
පින්තූර ගැලරිය

මූලාශ්‍ර

ආශ්‍රිත ග්‍රන්ථ
මුදියන්සේ නන්දසේන
ඇම්බැක්කේ වර්ණනාව සහ වෙනත් ලිපි
මද්දුමාගේ මිල්ටන්
චිත්‍ර කලා අධ්‍යනය

ආශ්‍රිත ලිපි
 ඇම්බැක්කේ ලී කැටයම්
 III වන වික්‍රමබාහු රජ

අඩවියෙන් බැහැර පිටු

  Ambekke Devale (A wooden wonder) 
 Ambekke Devale 
ඇම්බැක්කේ ත්‍රිමාන ඡායාරූප Embekke 3d photos 
 
ජනශ්‍රැතිය
දේවාල
මහනුවර දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක
හ‍ෙනකඳ බිසෝ බණ්ඩාර දේවිය
ගම්පොල රාජධානිය
ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය

ශ්‍රි ලංකාව තුළ ක්‍රියාත්මක වන උත්තරීතර සහ අවසානාත්මක අධිකරණය ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය වේ
එහි ප්‍රධානියා අගවිනිසුරුය
අගවිනිසුරු ඇතුළු අනෙකුත් විනිසුරු මඩුල්ල  නිර්දේශ කිරීම සහ පත් කිරීම ජනාධිපතිවරයා විසින් සිදු කරනු ලැබේ
18 වන සංශෝධනයට පෙර අගවිනිසුරු සහ ශේෂ්ඨාධිකරණයේ අනෙකුත් විනිශ්චයකාරවරු පත් කිරීමට ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යාවස්ථා සභාවේ අනුමැතිය අවශය විය
නමුත්  ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවට කරන ලද 18 වන සංශෝධනයෙන් ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා සභාව අහෝසි කර පාර්ලිමේන්තු සභාව පත් කරන ලදි
එනිසා වර්තමානයේ අග්‍රවිනිෂ්චයකාරවරයා සහ ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයේ අනෙකුත් විනිශ්චයකාරවරු පත් කිරීම ජනපති විසින් සිදු කිරීමේ දී පාර්ලිමේන්තු සභාවේ නිරීක්ෂණ සලකා බැලීම පමණක් සිදු කරනු ලබයි
බලතල
ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව අර්ථ නිරූපණය කිරීම                                                      
අවසානාත්මක අභියාචනා අධිකරණ බලය
ජනාධිපතිවරයා සම්බන්ධයෙන් ඇති උපදේශාත්මක අධිකරණ බලය
මූලික අයිතිවාසිකම් උල්ලංඝනයන් සම්බන්ධ නඩුකර විභාග කිරීම
ජනාධිපතිවරණ හා ජනමතවිචාරණ ඡන්ද පෙත්සම් විභාග කිරී‍මේ බලය

අභියාචනාධිකරණය
ශ්‍රි ලංකාව තුළ ක්‍රියාත්මක වන දෙවන ජ්‍යෙෂ්ඨතම උසාවියයි
මෙහි ප්‍රධානියා අභියාචනාධිකරණ සභාපතිය
උපරිම 11සහ අවම 06වශයෙන් විනිසුරු මඩුල්ල සමන්විත වේ
බලතල
අභියාචනා අධිකරණ බලය
ප්‍රතිශෝධන අධිකරණ බලය
රිට් (writ) ආඥා නිකුත් කිරීමේ බලය

 මහමැතිවරණ ඡන්ද පෙත්සම් විභාග කිරීමේ බලය 

 අධිකරණයට අපහාස කිරීම සම්බන්ධ නඩු විභාග කිරීමේ බලය

පළාත් බද මහාධිකරණය 
1988 වසරේ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවට ගෙන එන ලද 13 වන සංශෝධනය මගින් මෙය පිහිටුවන ලදි
අධිකරන බලය විමධ්‍යගත කිරීම සම්බන්ධව මෙය සාර්ථක නිදසුනකි
බලතල
පෙර අභියාචනාධිකරණය විසින් ක්‍රියාත්මක කරන ලද අභියාචනා සහ රිට් ආඥා නිකුත් කිරීමේ  බලය
ප්‍රාථමික හා මහේස්ත්‍රාත්අධිකරණයන්හි නඩු තීන්දු වලට එරෙහි අභියාචනා සහ ප්‍රතිශෝධන විභාග කිරීම

මහාධිකරණය
ශ්‍රි ලංකාව තුළ ක්‍රියාත්මක වන ඉහළම මුල් අවස්ථා අපරාධ අධිකරණය මෙය වේ
ජූරි සභාවක් ඉදිරියේ නඩු විභාග වන එකම අධිකරණයයි
අධිකරණ සේවා කොමිෂන් සභාවේ නිර්දේශය අනුව ජනාධිපති විසින් විනිසුරුවරු පත් කරනු ලබයි
බලතල
බරපතල අපරාධ නඩු විභාග කොට දඬුවම් නියම කිරීම
ජූරියක් සහිතව හෝ රහිතව ත්‍රිපුද්ගල විනිසුරු මඩුල්ලක් ඉදිරියේ (Trail at bar) නඩු විභාග කිරීම
අද්මිරාල්ති අධිකරණ බලය
ඇප නියම කිරීම් සහ හදිසි නීති රෙගුලාසි කඩකිරීම් සම්බන්ධ නඩු විභාග කිරීම

දිසා අධිකරණය
ඉහළම මුල් අවස්ථා සිවිල් අධිකරණයයි
මෙය පවුල් අධිකරණය ලෙසද හදුන්වයි.

බලතල
සියලුම සිවිල් නඩු විභාග කරයි (සිවිල්, ආදියම්, භාර  අාදී වන)
පවුල් ආරවුල් සම්බන්ධ නඩු විභාගය
දේපළ හිමිකාරිත්වය සම්බන්ධ නඩු විභාගය
බාලවයස්කරුවන් සම්බන්ධ ඉහළම භාරකරු ලෙස සැළකීම

මහේස්ත්‍රාත් අධිකරණය
මුල් අවස්ථා  අපරාධ අධිකරණ බලතල ක්‍රියාත්මක කරනු ලබයි
සිවිල් නඩු විභාග කිරීමේ බලයද ඇත
නමුත් මූලිකව "අපරාධ අධිරණයක්" ලෙස හදුන්වයි.
දණ්ඩ නීති සංග්‍රහය හා අපරාධ නඩු විධාන සංග්‍රහය අනුව මහේස්ත්‍රාත් අධිකරණය වෙත බලය ලබාදී ඇත

ප්‍රාථමික අධිකරණය
මුල් අවස්ථා සුළු අපරාධ අධිකරණ බලතල හා සුළු සිවිල් අධිකරණ බලතල ක්‍රියාත්මක කරනු ලබයි
ආරවුල් හැකිතාක් දුරට සමථයට පත් කිරීමට විනිසුරුවරයා බැඳී සිටී.

බලතල
රු. 1500 ට වඩා අඩු සිවිල් නඩු විභාග කිරීම
පළාත් පාලන ආයතන වල අනුනීති  ක්‍රියාත්මක කිරීම
66 වගන්තිය යටතේ වන නඩු විභාගය

ආශ්‍රේය
ශ්‍රී ලංකාවේ නීති විද්‍යාල ප්‍රවේශ අත්පොත

මේවාද බලන්න
 නීතිය
 ශ්‍රී ලංකාවේ නීති පද්ධතිය
 ශ්‍රී ලංකාවේ විවාහ නීතිය
 ජාත්‍යන්තර අපරාධ අධිකරණය

 රිට් ආඥා []

නීතිය
හැඳින්වීම
පෘථිවියේ  ගොඩබිම් ප්‍රදේශය ගත්කල ඵය සෙන්ටිමීටර 3 සිට මීටර 3 දක්වා පමණ ඝනකමින් යුත් පස් තට්ටුවකින් වැසී ඇත
පසේ වැදගත්කම ගත්කල පැළෑටි සහ සත්වයින්ගේ පැවත්ම රඳා පවතින්නේ මේ පස් තට්ටුව මතයි
පස පිළිබඳ අවධානය යොමුවීම කෘෂිකර්මාන්තයට යොමුවු කාලය තරම්ම පැරණිය
පස පිළිබඳ විද්‍යාත්මක අධ්‍යයනය ආරම්භ වූයේ ඉතා මෑතකදීය
ඵහිදී මූලිකත්වය ගත්තේ ඩුකුෂෙව් ප්‍රමුඛ රුසියානු විද්‍යාඥයින් පිරිසකි
මොවුන්ට අනුව පස සකස්වීමට ප්‍රධාන සාධක 5ක් ඇත
1.මූලික ද්‍රව්‍ය

2.භූ ලක්ෂණය

3.කාලගුණය

4.ජීවගෝලය

5.කාලය

ඵකී ආකාරයෙන් කෘෂිකර්මාන්තයේදී ප්‍රධානතම සාධකය බවට පත් වන පස ලෙස අප හඳුනාගන්නේ පාංශුජනක ක්‍රියාවලීන්ගේ කාලාන්තරයක් තිස්සේ සිදුවන ක්‍රියාත්මකවීම් වල ප්‍රතිඵලයක් ලෙසයි
පාංශු වර්ගීකරණය
ශ්‍රී ලංකාවේ දැනට පාංශු වර්ගීකරණයන් අතර පිළිගන්නේ 1961දී මුවර්මන් සහ පානබොක්කේ යන අය විසින් ඉදිරිපත් කරන ලද වර්ගීකරනයන්ය
ඔවුනට අනුව ශ්‍රී ලංකාවේ මහා පාංශු ගණ 14ක් දක්නට ලැබේ
ඵයින් පහත ඵ්වා වියළි කළාපයේ දක්නට  ලැබේ
1.රතු දුඹුරු සුදු කහවත්ත 1505 පිළිබඳ තොරතුරු අනාවරණය වී තිබේ 
පස

2.රතු කහ ලැටසෝල්ස් පස

3.ක්ෂාරීය නොවන දුඹුරුපස

4.ග්‍රැමුසෝල්ස්

5.අපරිණත දුඹුරු ලොම් පස

6.ක්ෂාරීය සහ ලවණ පස

7.දුර්වල ජල වහනයක් පවතින හියුමික් පස

8.දියලු පස 

9.රෙගොසෝල්ස් පස

අනෙක් කලාප 2ට සාපේක්ෂව වියළි කලාපය තුළ පාංශු වර්ග වැඩි ප්‍රමාණයක් දක්නට ලැබෙන අතර වියළි කළාපය පුරා ඵනම් මන්නාරම මුලතිවු ත්‍රිකුණාමලය, හම්බන්තොට, මොණරාගල, අනුරාධපුර,පුත්තලම,මඩකලපුව,පොතුවිල් වැනි ප්‍රදේශවල ව්‍යාප්තව ඇත
වියළි කලාපය තුළ භෝග වගාව සාරවත්ව සිදුකරයි
එහිදී කෘෂිකාර්මික යෝග්‍යතාවය පිළිබඳ සලකා බැලීමේදී සාම්ප්‍රධායික ගොවියෙකු පසක සාරවත් බව පිළිබඳව විමසා බලන්නේ භෝග නිෂ්පාදන ශක්තිය උරා බැලීමෙනි
නමුත් ඉන් ඔබ්බට ගොස් බැලීමේදී වියළි කලාපයට සුවිශේෂී වු පස්වර්ග තුළ රසායනික හා කෘෂිකාර්මික යෝගයතාවක්ද පවතින බව වටහාගත හැක
බෙහෙවින් වැදගත් වන්නාවූ එහි පස් වර්ගයන්ගේ සශ්‍රීකත්ව ගුණාංග සහ ඒවායේ භෝග උත්පාදන ශක්තිය පහත පරිද්දෙන් දැක්විය හැක
රතු දුඹුරු පස

වියළි කලාපයට ආවේණික වූ මෙම පස එහි භූමියෙන් විශාල ප්‍රදේශයක වයාප්තව ඇත
එනම්, අනුරාධපුර, පොළොන්නරුව,වව්නියාව හම්බන්තොට, මොණරාගල, හා යාබද දිස්ත්‍රික්ක වල දක්නට ලැබේ
මෙම පස,කැල්සියම් හා මැග්නීසියම් ඉතා සතුටු දායක ලෙස සපයන අතර ඒවාට ඉතා හොඳ කැටායන හුවමාරු  ධාරිතාවක්ද ඇත
නිවර්තන මට්ටමෙන් මෙම පසේ රසායනික සශ්‍රීකත්වය  ඉතා යෝග්‍ය යැයි සැලකිය හැක
මෙහි දුඹුරු වයනය හා ජල වහනයද ඉතා පුළුල් වගා පන්තියකට ගැලපේ
රතු දුඹුරු පසක භෝග උත්පාදක ශක්තිය ඉතා උසස්ය
එනම් පසේ ඉතා පුළුල් ලෙස  නිවර්තන ධාන්‍ය වර්ග, මුං ඇට, මෑ ආදිය තෙල් බීජ සහ ප්‍රධාන ආහාරයට අමතර ආහාර  සාරවත් අයුරින් වගා කළ හැක
උසස් ආර්ථික අගයකින් යුතු වගාවන් වියළි ඍතුවේදි පවා වගා කළ හැක
ක්වොට්ස් බොරළු තට්ටුව පළතුරු වැවීම සඳහා ඉතා ප්‍රයෝජනවත්ය
නයිට්‍රජන් හා පොස්පේට් පොහොර භාවිතා කොට ඵලෝත්පාදක බීජ පාලනයත් නිරවද්‍ය    අස්වැද්දීමත් පාලන පුහුණුවත් තුළින් ඉහළ නිෂ්පාදන ඉසුළුමක් ද ලබා ගත හැක
රතු දුඹුරු පස හා සම්බන්ධ කහ දුඹුරු පස හා දුර්වල ජල වහනතා දියළු පස වී වගාව සඳහා වඩාත් ඵලදායි වේ
නිවැරදි ජල සම්පාදනයක් තුළින් වාර්තා පිහිටුවාලියහැකි තරම් ඵලදාවක් මෙම පසෙලබා ගත හැක
චූර්නමය නොවන දුඹුරු පස

මෙය මධ්‍යස්ථ ගැඹුරකින් යුත් මනා ජල වහනයකින් යුතු පසකි
මඩකලපුව,අම්පාර,යන දිස්ත්‍රීක්ක වල රට අභ්‍යන්තරයට වන්නටද භූ දර්ශනයේ හොඳින් ජල වහනය වූ උස් බිම් වලද දක්නට ලැබේ
සතුටුදායක කැටායන හුවමාරු ධාරිතාවයක් සහිතය
වර්ෂා ජලයෙන් හෝ වාරිමාර්ග අනුසාරයෙන් කෙරෙන වී වගාවේදී ප්‍රධාන තැනක් ගනමනා ජල සම්පාදනයක් තුළින් සාර්ථක ප්‍රතිඵල නෙලා ගත හැක
රතු කහ ලැටසෝල්ස් පස

තදින් ජීර්නය වූ මෙන්ම ඉතා තද වර්ණයෙන් යුත් පස් මේ ගනයට අයත්ය
මේ පස ඉතා ගැඹුරුය
*මනා ජල වහනයකින් යුතුය
මෙහි විශේෂත්වයනම් ගැඹුරු B මහලකින් යුක්ත වීමයි
B මහල 75-100 cm විය හැකිය
‍C හා  B යන මහල් 2ම සමාන වයනයක් ඇත
මෙම පස් වර්ගය වර්ග කි
1600 පමණ ප්‍රදේශයක ව්‍යාප්තව ඇත
පුත්තලම සිට මුලතිව් දක්වා වෙරළබඩ පටියක මෙන්ම යාපනය අර්ධද්වීපයෙහිද මෙම පස දැකිය හැක
පොස්පරස් සහ පොටෑසියම් සැපයුම අතිශයින් කැල්සියම් සහ මැග්නීසියම් සැපයුම අතිශයින් සතුටුදායක වේ
රතු කහ ලැටසෝල්ස්  මෙන්ම උප ගනයට අයත් විශිෂ්ට භෞතික සශ්‍රීකත්වයකි
මෙම පස කුඩුවන සුළුය
රතු කහ ලැටසෝලික් දෙහි පවුලට අයත් වෘක්ෂලතා සඳහා ඉස්තරම් පසක් වේ
ආර්ථික වගාවක් වන කඡු වගාව සඳහා ඉතා යෝග්‍ය පසකි
ග්රැමුසෝල්ස්
පොටෑසියම් වැඩි ප්‍රමාණයක් ඇති අතර අතිශය සතුටුදායක කැල්සියම් සහ මැග්නීසියම් සැපයුමක් පවතී
ඵමෙන්ම බෙහෙවින් අධික කැටායන හුවමාරු ධාරිතාවක්ද තිබේ
ඵනිසා රසායනික සශ්‍රීකත්වය අතින් මෙය ඉතා යෝග්‍ය ඵකකි
ඉතා සතුටුදායක ලෙස වී වගා කළ හැකි අතර ඉන වැඩි අස්වැන්නක් ලබා ගත හැක
අපරිණත දුඹුරු ලොම් පස
මෙම පසේ කැල්සියම් හා මැග්නිසියම් සැපයුම සතුටුදායකය
මනා  කැටායන හුවමාරු ධාරිතාවක් තිබේ
ඉතා යෞවන පසක් බැවින් ඊට ඇත්තේ යෝග්‍ය රසායනික සශ්‍රීකත්වයකි
මෙහි රතු දුඹුරු පසක ආකාරයටම භෝග වගාව කළ හැක
‍රෙගොසෝල්ස් පස

ඵහි ඇති ඡීර්ණය විය හැකි ඛනිජ සමානුපාතය යෝග්‍ය සශ්‍රීකත්වයට නෑකම් කියනු ඇත
මෙම පස භෞතික සශ්‍රීකත්වය අතින් පූර්ණය
තැන්නක හෝ ඉතා සුළු නිම්නෝන්නත භූමි දර්ශනයක ඇති වැලි සහිත රෙගොසෝල්ස් පස කජු වගාවට ඉතා අනර්ඝ වේ
තවද වඩා ඵලදායි පොල් වගාව මෙම පසේ සිදු කරයි
දියලු පස

මෙම පස වී වගාව සඳහා ඉතාමත් යෝග්‍ය වන අතර වෙනත් ආහාර ද්‍රව්‍ය වගාවටද යොදාගත හැක
යාපනය දිස්ත්‍රීක්කය මෙහිදී විශේෂ වේ
මේ අඩවියත් බලන්න
 ශ්‍රී ලංකාවේ පාංශු වර්ගීකරණය
ශ්‍රී ලංකාව බ්‍රිතාන්‍ය යටත් විජිතයක්ව පැවති යුගයේ සිටම සංචාරක ආකර්ෂණයට නතු වු මෙන්ම එය පදනම් කරගත් ආර්ථික සමාජයන් කිහිපයකින්ද සංයුක්ත වු රාජ්‍යයක් විය
දිනෙන් දිනම ආර්ථිකය තුළ සංචාරක කර්මාන්තයට තිබු ආර්ථිකමය වෑදගත්කම වැඩි වු අතර 1978 සිදුවූ ආර්ථික ලිහිල්කරනය ඵ් සදහා දැඩි සාධනීය බලපෑමක් ඇති කළේය
ශ්‍රී ලංකාවේ සංචාරක කර්මාන්තයේ ප්‍රධාන වර්ධනීය ලක්ෂ්‍යයක් සනිටුහන් වන්නේ මුහුද හා වෙරළ ආශ්‍රයෙනි
සිව් දෙසින්ම මුහුදෙන් වටවු කොදෙව්වක් ලෙසට පැවතීමත් රට වටා වු වෙරළ තීරයත් ඵ් සදහා බෙහෙවින් හේතු විය
ඵයිනුදු වඩාන් ආකර්ෂණීය ලෙස සංචාරක අවධානයට පාත්‍ර වනුයේ දකුණු හා නැගෙනහිර වෙරළ තීරයි
හික්කඩුව සංචාරක පුරවරය මෙයින් ලංකාවේ දකුණු වෙරළ තීරයට අයත් ලංකා සංචාරක ව්‍යපාරයේ කේන්ද්‍රස්ථානයකි
සංචාරක ව්‍යපාරය හා ඍජුව බැඳුණු ආරථිකමය පමනක් නොව සමාජීය, දේශපාලන යාන්ත්‍රනයයක් ද හික්කඩුවට හිමිවේ
හික්කඩුවේ සංචාරක ව්‍යාපාරය

හික්කඩුව සංචාරක පුරවරයේ සංචාරක කර්මාන්තය දෙයාකාරයකට ක්‍රියාත්මක වේ
ඵනම්,
වෙරළාශ්‍රිත සංචාරක කර්මාන්තය
අභ්‍යන්තරික සංචාරක කර්මාන්තය

මෙහිදී වෙරලාශ්‍රිත සංචාරක කර්මාන්තය ප්‍රධාන වශයෙන්ම විදේශීය සංචාරකයන් අරමුණු කරගනිමින් ක්‍රියාත්මක වන අතර අභ්‍යන්තරික සංචාරක කරමාන්තය දේශීය සහ විදේශීය දෙපාර්ශවයෙන්ම සංචාරකයන් කේන්ද්‍ර කර ගනිමින් ක්‍රියාත්මක වේ
මෙහිදී හික්කඩුව සංචාරක කලාපයක් ලෙස වඩාත් ආකර්ශනයට ලක් වන්නේ විදේශීය සංචාරකයින් මූලාශ්‍ර කර ගනිමිනි
සංචාරක ආකර්ශනීය ස්ථාන
හික්කඩුව ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාශය සංචාරක අවධානයට පාත්‍ර කිරීමට දැඩි ලෙස හේතුවූ ස්ථානයන් කීපයකි
මුහුදු වෙරළ සහ ස්වාභාවික ගල් මල් උයන
සීනිගම දේවාලය
තොටගමුව රජමහා විහාරය
ධිවර වරායන්
ගංඟා, ගං මෝය සහ කලපු

අම්බලන්ගොඩ සිට ගාල්ල දක්වා දිවෙන හික්කඩුව ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාශයේ කි
24 ක් පමණ වු දුරක් පුරා පැතිරුණ වෙරළක් පවති
මෙම වෙරළ තිරයට සුවිශේෂි බවක් ඵක් කරන්නේ අක්කර 251ක් පුරා මුහුදු පතුලේ පැතිරී ඇති ස්වාභාවික ගල් මල් උයනයි
දේශිය සංචාරක ගෞරවාදරයට මෙන්ම විදේශිය සංචාරක අවධානයට ද ලක් වු ඓතිහාසික වැදගත්කමකින් යුතු ස්ථානයක් ලෙස සීනිගම දේවාලය හැදින්විය හැක
දෙවොල හා බැදුණු ඇදහැලි සහ විශ්වාසයන් හේතුවෙන් පොල් ගැසීම, මිරිස් ඇඹරීම වැනි කර්තව්‍යයන් සඳහා දේශිය වශයෙන්ම විශාල පිරිසක් මේ සදහා ඇදී එති
එසේම දේවොල ආශ්‍රිත ප්‍රදේශයේ ඇති දැවැන්ත වෙරළද දෙස් විදෙස් සංචාරක ආකර්ෂණයට නොමදව ලක් වුවකි
සුනාමි ව්‍යසනයෙන් මෙම දෙවොලට උපද්‍රවයක් නොවීම ඒ කෙරේ ඇති අවදානය වඩාත් තීව්‍ර කිරිමට හේතු විය
රට අභ්‍යන්තරයේ ඇති සංචාරක ආකර්ෂණීය ස්ථාන අතුරින් හික්කඩුව ප්‍රාදේශිය ලේකම් කොට්ඨාශයේ වඩාත් ප්‍රචලිත ආගමික සිද්ධස්ථානයක් ලෙස තොටුගමුව රජමහ විහාරය හැදින්විය හැක
ඵෙතිහාසික වැදගත්කසකින් හිමි මෙම විහාරයේ ඇති දඹරන් ධාතු කරඩුව, රාජාධි රජසිංහ රජුගේ මංගල හස්තියගේ ඇත්දළ යුගල, ක්‍රි
මේ හැරුණු විට ,හික්කඩුව,දොඩන්දුව ධීවර වරායන්ද සංචාරක ආකර්ෂණයට හේතු වි ඇත
ඒ ආශ්‍රිතව කරනා ධීවර කර්මාන්තය හා බැදුණු ආවේණික ලක්ෂණ සංචාරක අවධානයට ලක් වී ඇත
එමෙන්ම  ‍ෙ
ල් වත්ත,ගං මෝයද අති සුන්දර ස්ථානයකි
සංචාරක ව්‍යාපාරය හා බැඳුණු කර්මාන්ත
ලංකාවේ අන් සංචාරක ප්‍රදේශයන්ට සාපේක්ෂව කර්මාන්තයන්ගෙන් සහ රැකියාවල බහුල හා ක්‍රමවත් භාවයක් හික්කඩුවේ දී දැක ගත හැක
2006 හික්කඩුව ග්‍රාම නිලෂාරි වාර්තාවන්ට අනුව පෞද්ගලික අංෂයේ සේවා නියුක්තිය වු 4440ක පිරිසෙන් 60%ක් පමණ සංචාරක කර්මාන්තය හා බැඳුණු රැකියාවන්හි නියැලේ
4055 ක් වු ස්වයං රැකියා ක්ෂේත්‍රයේද එයට සමාන ප්‍රතිශතයක් සංචාරක ව්‍යාපාරය ඇසුරු කර ගනිමින් සේවා නියුක්තව සිටිති
ප්‍රධාන වෂයෙන් ගත් කළ හික්කඩුවේ සංචාරක ව්‍යාපාරය හා බද්ධ වු මුලික කර්මාන්ත ප්‍රභවයන් මෙසේ දැක්විය හැක
සංචාරක හෝටල්, නිවාඩු නිකේතන, හා ආපන ෂාලා
පිහිනුම් සහ බෝට්ටු සේවා
සංචාරක ප්‍රවාහන සේවා
සංචාරක මග පෙන්වන්නම්
විසිතුරු භාණ්ඩ සහ දේශීය අත්කම් භාණ්ඩ අලෙවිය
දේශීය වෛද්‍ය ක්‍රම හා සංස්කෘතික සේවා
වෙනත්

සංචාරක හෝටල්, නිවාඩු නිකේතන, හා ආපන ශාලා
මෙහිදි හික්කඩුව ප්‍රදේශීය සියළු ආර්ථික නියැදීන් අතුරින් වඩාත් ප්‍රමුක හාමහා පරිමාණ කර්මාන්තය වන්නේ සංචාරක හෝටල් සම්බන්ධ ව්‍යාපාරයයි
ලියාපදිංචි නොවු සුළු පරිමාණයේ හොටල්, නිවාඩු නිකේතන සහ ලැගුම් හල් සියයකට ආසන්න ප්‍රමාණයක් මෙම ප්‍රදේශයේ ක්‍රියාත්මක වෙ
මෙහිදී මෙම හොටල් ව්‍යාපාරය තුළ සේවකයන් තුන්දහසකට ආසන්න ප්‍රමාණයක් සේවයේ නිරත වේ
මීට අමතරව ඇතම් හොටල, ආයුර්වේද මධ්‍යස්ථාන, ප්‍රවාහන සේවා, මග පෙන්වීමේ සේවා, පිහිනුම් හා බෝට්ටු සේවා ආදී සේවාවන් රුසක් සිදුකරනු ලබයි
පිහිනුම් සහ බෝට්ටු සේවා
හික්කඩුව මුහුදු තීරය ආශ්‍රිත සුවි‍ශේෂි ස්වාභාව ධර්මයේ දායාදයක් වන ගල්මල් උයන නැරඹීම උදෙසා සකස් කරන ලද පතුළ විනිවිද පෙනෙන විශේෂිත ‍බෝට්ටු 70කට අධික ප්‍රමාණයක් පවතින අතර පිහිනුම් සහ කිමිදුම් උපකරණ සැපයීම හා ඒ සඳහා අවශ්‍ය පුහුණුව ලබාදීම සඳහා ආයතන 12ක් පමණ හික්කඩුව ප්‍රාදේශීය කොට්ඨාශය තුළ ක්‍රියාත්මක වේ
සංචාරක ප්‍රවාහන සේවා
සංචාරකයින් ජලයේදි ප්‍රවාහනයට යොදා ගන්නා බෝට්ටු සේවා හැරුණුකොට ගොඩබිම් ප්‍රවාහනය‍ට කාර්,වෑන්,බස්,ත්‍රී රෝද රථ මෙන්ම යතුරු පැදි කුලියට ලබා දෙන ස්ථාන රැසක් මේ ප්‍රදේශයේ දැකගත හැක
සංචාරක මඟ පෙන්වන්නන්
සංචාරක මණ්ඩලයේ සමීක්ෂණයකට අනුව 2006 වසර වන විට මෙම කටයුත්තේ නියැලෙන පුද්ගලයන් සංඛ්‍යාව 430ක් පමණ වේ
විසිතුරු භාණ්ඩ හා දේශීය අත්කම් වන කැටයම් හා මූර්ති කලාවන්ද චිත්‍ර ශිල්පය ද සංචාරක කර්මාන්තයේ ප්‍රධාන තැනක් උසුලයි
මේවාද බලන්න
හික්කඩුව

බාහිර සබැදි
 ශ්‍රී ලංකාවේ සංචාරක මණ්ඩලයේ නිල වෙබ් පිටුව
සාම්ප්‍රදායික සිංහල විවාහ මංගල්‍යය අනෙක් සෑම මංගල අවස්ථාවකට ම වඩා වෙනස් හෙළ කුල සිරිතට අනුව ඉෂ්ට සිද්ධ වන්නා වූ උත්සවයකි
එහි ඉටු කරන චාරිත්‍ර අතුරින් මංගල පෝරුවට හිමි වන්නෙ සුවිශේෂි ස්ථානයකි
නැකැත් පත්‍රය

මනාලයාගේ පාර්ශවය විසින් මංගල දිනයට ප්‍රථමව මනාලියගේ පාර්ශවය වෙත මංගල දින‍යේදී සිදු කරනු ලබන සියලු චාරිත්‍ර ඇතුළත් ලියවිල්ලක් රැගෙන යනු ලබයි
ආරාධනා කිරීම

නැකැත් දීමෙන් විවාහය ගිවිස ගත් පසු උත්සවයට සතියකට දෙකකට පමණ කලින් දෙපාර්ශවයේ අය තම නෑයන්ගේ ගෙවල්වලට ගොස් මඟුල් කෑමට එන ලෙසට වැඩිහිටියෙකු ලවා ආරාධනය කෙරේ
මංගල පෝරුව

පෝරුව හා බැඳුණු පැරණි මත

පෝරුවේ උපත කවදා කොතැනක දී සිදු වීද යන්නට පැහැදිලි සාක්ෂි නොමැති හෙයින් ඒ පිළිබඳ විවිධ මත පළ වී ඇත
මහ සම්මත රජ දවස සි‍ට පෝරුව පැවත එන බවත් මහ සම්මත රජු සහා මැණික්පාල කුමරිය නොහොත් මුතුකෙලී කුමරියගේ විවාහ මංගල්‍යය සඳහා චන්දගිරි පර්වතයේ වෙසෙන විස්කම් දිව්‍යරාජෝත්තමයන් නරලොවට පැමිණ ප්‍රථම මංගල පෝරුව නිර්මාණය කළ බව සඳහන් වන අතර නෙළුම් පත්මයක ඕපපාතිකව උපන් පත්මාවති කුමරිය බරණැස් රජුට සරණ පාවා දුන් තැන් සිට පෝරුව පැවත එන බවත් පත පොතේ  සඳහන් වේ
සිද්ධාර්ථ - යශෝධරා කුමරියගේ විවාහ මංගල්‍යයේ පටන් පෝරුව පැවත එන බවට ද මතයක් පවතී
පෝරුව යුවතිපති දෙපළට සෙත් ශාන්තියක් උදා කරන තැනකි
පොළවට මඳක් ඉහළින් සකස් කරන ලද පුවරුව පෝරුව යන්නෙන් හඳුන්වන අතර මල් ලියකම්වලින් එය අලංකාර කර ඇත
පුරාණයේ නම් කිරිබත්, කැවුම්, කෙසෙල්, තැඹිලි ආදිය පෝරුව මත තැන්පත් කරන ලද බව සඳහන් වන අතර වත්කමේ හැටියට රන්, රිදි, මුතු, මැණික්, පස්ලො කාසි ඒ මත ඇතිරූ බවට ද කියැවේ
මංගල පෝරුව චාරිත්‍ර සඳහා අවශ්‍ය දව්‍ය
සුදු රෙදි යාර 3
සුදු හාල් කිලෝ 1
ලදපස් මල් පැකට් 1
පඬුරු 21
බුලත් අත් 7
පිරිත් නූල් කැබැල්ලක්
කෙන්ඩියක් හෝ සංඛයක්
පැන් වැඩිමට භාජනයක්
පොල් මල් 4
පොල් ගෙඩියක්
මැ‍ටි පහන් 4
පහන් තිර පැකට් 1
පොල් තෙල් බෝතල් 1/2
කැත්තක්

මනාලයා විසින් ගෙන ආ යුතු කළමනා
හඟල හුරැලු සඳහා බුලත්
කච්චි හේලය (මනාලියගෙ මෑණියන්ට පිදිමට)
මංගල මුදු
තැල්ල
පිළි 	(‍දෙවැනි ගමන සඳහා )

පෝරුවේ චාරිත්‍ර
ප්‍රථමයෙන් සුභ මූර්ති චාරිත්‍රයන් උදෙසා නව ජයම්පතින්  පෝරු මස්තකාරූඪ කරනු ලැබේ
1.සතර වරම් දෙවියන් උදෙසා පහන් දැල්වීම
පෝරුව සිව් කොනෙහි ධෘතරාෂ්ට, විරෑඬ, විරෑපාක්ෂ, වෛශ්‍රවණ යන සතර වරම් දිව්‍යරාජෝත්තමයන් උදෙසා පුන් කලස් මත පහන් දැල්වීම
2.ත්‍රිවිධ රත්න නමස්කාරය
ත්‍රිවිධ රත්න නමස්කාර‍යෙන් සහ සර්වදේව අවසරයෙන් පසුව හෙළ සංස්කෘතික ‍පෞඨත්වය විදහාපාමින් මංගල බෙරසක් හඬ මැද දකුණු පාදය පෙරට තබා  නව ජයම්පතින්  පෝරු මස්තකාරූඪ කරනු ලැබේ
3.දළු මුර පිදීම
බුලත් හුරැල්ලක් මත පඬුරක් තබා යුවළගේ අතට දී ත්‍රිවිධ රත්නයේ ආශිර්වාදයත් දිව්‍යරාජෝත්තමයන් වහන්සේලාගේ ආශිර්වාදයත් ලබා ගනි
බුලත් කොළ 40කින් සමන්විත වේ
4.භූම දිව්‍යරාජෝත්තමයන්ගෙන් අවසර ලබා ගැනීම
බුලත් හුරැල්ලක් යුවළගේ අතට දී දිව්‍ය රාජෝත්තමයන්ගෙන් ආශිර්වාද  ලබා ගැනීමේ ස්තෝත්‍ර ගායනා කිරීමත් සමඟ බුලත් හුරැල්ල පෝරුව මත පතිත කළ යුතු ය
5.තැල්ල හා පිළි ඇන්දවීම

6.අත් කවුතුක බැඳීම
යුවළගේ දකුණු අතේ දෙසුළැඟිලි පිරිත් නූල් කැබැල්ලකින් බන්ධන කරනු ලැබේ
7.පැන් වැඩිම
පිරිත් නූල් කැබැල්ලකින් බන්ධන කරනු ලැබු යුවළගේ දකුණු අතේ දෙසුළැඟිලි පියාණන් අතින් පැන් වැඩිම සිදු කරයි
තමන්ට අයිති වස්තුවක්අන් අයෙකුට පවරා දීමේ දී මෙසේ  පැන් වඩා භාර දුන් බව ඉතිහාසය සාක්ෂි දරයි
8.ජය මංගල ගී ගායනය
විවාපත් යුවලට ආශිර්වාද පිණිස නව යොවුන් තරුණියක් (හෝ පිරිසක්) විසින් [[ජයමංගල 
ගාථාා]] ගායනා කෙරේ
9.හඟල හුරුළු පිදීම
හත්මුතු පරම්පරාවක් සිහිපත් කිරීම උදෙසා බුලත් හුරැළු 7ක් පෝරුව මත පතිත කිරීම කරනු ලැබේ
10.බුලත් හුරැළු ගෙන නව ජයම්පතින්ට සුභ පැතීම

11.කිරිකඩ හේලය පිදීම
මේ කිරිකඩ හේලය හෙවත් කච්චි හේලය හෙවත් කච්චි කිරිකඩ මනාලියගෙ මෑණියන්ට පෝරුවේ දී පිදීම ඉතා ගෞරවනීය ලෙස ඉටු කළ චාරිත්‍රයකි
සිය මනාලියට මනාලියගෙ මෑණියන් පෙවූ කිරිවල පව් අරවා ගන්නට මනාලයා විසින් කිරිකඩ හේලය පිදු බව කියැවේ
මෙයට ඇතැම් පළාත්වල කිරිකඩ කච්චිය හෝ ගෙටදෙන සේළය යැයි ද කියති
ඇතැම් පළාතක කච්චි කිරිකඩක් සමග ගිරයක් හා හුණු කිල්ලෝටයක් ද දෙනු ලැබේ
12.දෑවැද්ද දීම
මනාලියගේ පියා විසින් මනාලයාට තෑගි දෙන ක්‍රමයක් ද තිබේ
කැත්තක්, උදැල්ලක්, රිදී හවඩියක් ද මේ තෑගි අතරට අයත් ය
13.පෝරුවෙන් බැස්සවීම

මෙම ලිපිත් බලන්න
 පොරොන්දම්
 සිංහල විවාහය
 ශ්‍රී ලංකාවේ විවාහ නීතිය

මූලාශ්‍ර

සිරිකත පුවත් පත   2006 ජනවාරි 12

චාරිත්‍ර - සිංහල
විවාහ මංගල්‍ය
"ස‍"

සමාජය යනු කුමක්ද
"සි"

සිංහල ජනයා

"ම"

මහ බැංකුකරණය

මහින්ද රාජපක්ෂ
මාධ්‍යවිකි යනු විකිමාධ්‍ය පදනම විසින් සංවර්ධනය කරනු ලබන ජාලය මත පදනම් වූ ජනප්‍රිය හා නිදහස් විකි මෘදුකාංග වැඩසටහනකි
විකිපීඩියා, විකිෂනරි සහ විකිපුවත් ඇතුළු ව්‍යපෘති රැසක් ධාවනය කිරීම සඳහා එය භාවිතා කරනු ලබයි
ලෝකය වටේම තිබෙන අනෙකුත් බොහෝ විකියන්ද ඔවුන්ගේ වෙබ් අඩවි ජව ගැන්වීම සඳහා මෙය භාවිතා කරයි
එය PHP ක්‍රමලේඛන බසින් රචනා කොට ඇති අතර බැකෙන්ඩ් දත්ත ගබඩාව භාවිතා කරයි
පරිගනකයේ පරිනාමය
පොඩ්කාස්ට් එකක් යනු syndication feeds භාවිතයෙන් අන්තර් ජාලය ඔස්සේ බෙදා හැරෙන ඩිජිටල් මාධ්‍ය ගොනු කිහිපයක එකතුවකි
මේවා ජංගම මාධ්‍ය ධාවක (media player) සහ පරිගනක භාවිතයෙන් ඇසීමට හෝ බැලීමට පිලිවන
පොඩ්කාස්ට් යන වචනය එහි ඇති අන්තර්ගතය සඳහා මෙන්ම එය සන්නිවේදනය කරන මාධ්‍ය හැඳින්වීම සඳහාද භාවිතා කල හැක
මෙම ක්‍රමය මුලින්ම භාවිතා කර ඇත්තේ Apple සමාගමේ iPod මාදිලියේ ජංගම මාධ්‍ය ධාවක හරහාය
"iPod" සහ "broadcast" යන වචන දෙක සන්ධි වීමෙන් මෙම වචනය තැනී ඇත්තේ එහෙයිනි
එම ක්‍රමයේදී මාධ්‍ය ගොනු පරිගනකයට බාගත කල සැනින් ස්වයංක්‍රීයව ජංගම මාධ්‍ය ධාවකයට පිටපත් කෙරේ
පොඩ්කාස්ට් වෙබ් අඩවි වල ඇති මාධ්‍ය අන්තර්ගතයන් කෙලින්ම බාගත කිරීමට හෝ එසැනින් ඇසීමට (Streaming) සැලැස්වූවද එහි ඇති විශේෂත්වය නම් ඒ සඳහා syndicate, subscribe වැනි ක්‍රම හෝ නව අන්තර්ගතයන් එක් වූ විට ස්වයංක්‍රීයව බාගත වීමට සැලැස්වීම වැනි පහසුකම් ය
ටාට්‍රසින් (Tartrazine) (හෙවත් E102 හෙවත් FD&C Yellow 5) යනු කෘතිම ලෙමන් කහ පැහැති azo වර්ණකයකි
ආහාර වර්ණකයක් ලෙස බහුලව භාවිතා කෙරේ
මෙය නිපදවන්නේ ගල් අඟුරු වලිනි
It is water soluble and has a max absorbance in an aqueous solution at 427±2  nm
තවමත් බොහෝ රටවල කාතිම කෑම වර්ග සඳහා මෙය යොදන්නේ ඉතාමත් අඩු මිල වර්ණකයක් බැවිනි
- obviously used for yellow, but can also be used with E133 Brilliant Blue FCF (FD&C Blue 1) or E142 Green S to produce various green shades
ටාට්‍රසින්  වෙනුවට භාවිතා කලහැකි සෞඛ්‍යට හානිකර නොවන වර්ණක නම්
ඇනාටෝ(annatto),
මෝල්ට් (malt) වර්ණය,
බීටාකැරොටීන් (betacarotene)
(see Sensitivities & Intolerance, below)
Products containing tartrazine

ආහාර 
ධනවත් රටවල් ටාට්‍රසින් භාවිතයට සීමා පනවමා ඇතත් ලංකාවේ තවමත් සීමා රහිතව බහුලව භාවිතා කරයි
නිදසුන් කිහිපයක්
බිස්කට්, cotton candy, කාබනීකෘත බීම, ටිපි ටිප්, flavored chips යෝගට්, cereals (corn flakes, muesli, etc
), cake mixes, pastries, custard powder, soups (particularly instant or "cube" soups), sauces, some rices (like paella, risotto, etc
), kool-aid,Gatorade, ice cream, ice lollies, candy, chewing gum, marzipan, ජෑම්, jelly, gelatins, marmalade, mustard, horseradish, noodles, pickles and other pickled products, certain brands of fruit squash, fruit cordial, chips, tim tams, and many convenience foods together with glycerin, lemon and honey products
මූලාශ්‍ර

බාහිර සබැඳි 
 Color Additives Information  (Food and Drug Administration)
 FDA Docket to delist Yellow #5 (Food and Drug Administration)
 MSDS for Tartrazine  (MSDS)

 Electrochemical Studies on a Pharmaceutical Azo Dye
Tartrazine (American Chemical Society)
 Some more details, other common names

ආහාර වර්ණක
පෝෂණය
කේජු යනු  කිරි-පදනම් කොට සාදනු ලබන විභින්න  ආහාර නිෂ්පාදන මාලාවක් සඳහා භාවිතා කරනු ලබන වර්ගීය නමකි
විවිධ පරාසයක පවතින රසයන්ගෙන්, වියුමන්ගෙන් හා ආකාරයන්ගෙන් කේජු නිෂ්පාදනය කෙරෙයි
චීස් හෙවත් කේජු එළකිරි එළුකිරි බැටළු කිරි හෝ වෙනත් ක්ෂීරපායී සතකුගෙන් දොවාගත් කිරි ඇසුරෙන් සාදාගනු ලබන ආහාරයකි
මෙම කිරි ජීවානුහරණය කිරීමෙන් පසු ඒතුල බැක්ටීරියාවක් වැඩෙන්නට සලස්වයි. එමගින් නිපදවන එන්සයිම මගින් කිරි කැටිගැසීමකට ලක්වේ
" බැක්ටීරියා ක්‍රියාකාරීත්වය නිසා පදම්වන කිරිවලට රසකාරක එක්කරයි
ලෝකය පුරා විවිධ වර්ගයේ චීස් වර්ග සියයකට අධික ප්‍රමාණයක් පවතී
විවිධ ක්ෂීරපායි සතුන්ගේ කිරියොදාගෙන නිපදවූ  විවිධ වර්ණ හා රසයන්ගෙන් යත් කේජු ලොවපුරා දක්නට ඇත
කේජු හෙත් චීස් විවිධ රසයන්ගෙන් යුක්තවීම සදහා කිරිලපාගත් ක්ෂීරපායි සත්වයා හා උගේ ආහාර රටාවද බලපානු ලබයි
චීස් හෙවත් කේජු බොහෝවිට සුදු කහ සහ රතු වර්ණයෙන් දක්නට ලැබෙයි
ඇතැම් චීස් මිදවීම සදහා උපකාරකයක් ලෙස ඇතැම් අම්ල වර්ග යොදනු ලබයි
උදාහරණ ලෙස විනාකිරි දෙහි යුෂ දැක්විය හැක
කිරි මිදීමෙදී කිරිවල පවතින සීනි සාන්ද්‍රණය මත බැකිටීරියා ක්‍රියාත්මකවීම නිසා ලැක්ටික් අම්ලය නිපදවේ
බැක්ටීරියා ලැක්ටික් අම්ලය මත ක්‍රියාකිරීමේ දී විවිධ එන්සයිමයන් නිපදවේ
ඇතැම් විට කාර්මික නිෂ්පාදන වලදී ඇතැම් විය බාහිරින් එන්සයිම යෙදීම සිදුකරයි
කෙසේ වෙතත් වානිජ නිෂ්පාදන වලදී එසේ බාහිඑ එන්සයිම එකතු නොකර සිදුකරන නිෂ්පාදනද පවතී
චීස් හෙවත් කේජු යනු පහසුවෙන් ප්‍රවාහනය කිරීමට හැකි ආහාරයකි
කල්තබා ගැනීමේ හැකියාව අතින්ද ඉහලය
මේදය ප්‍රෝටීන් කැල්සියම් හා පොස්පරස් බහුල පෝෂ්‍ය දායක ආහාරයකි
නිරුක්තිය 

කේජු සදහා ඉංග්‍රීසි බසින් භාවිත කරන චීස් යන වචනය ලතික් භාෂාවේ caseus,  යන වචනයෙන් බදී ආවකි
නුතන ඉංග්‍රීසි භාෂාවේ භාවිතවන cheese යන වචනය මධ්‍යතන ඉංග්‍රීසි භාෂාවේදී chese හා පැරණි ඉංග්‍රීසි හාෂාවේදී  cīese හාr cēse ලෙස භාවිත විය
වෙනත් බටහිර යුරෝපා භාෂාවලද ලතික් භාෂාවෙන් තත්බව වූ වචන කේජු හැදින්වීමට භාවිත කරයි
සිංහල භාෂාවේ භාවිතවන කේජු යන වචනය නිරුක්තිය ලබන්නේ මෙසේය ලතික් භාෂාවේ caseus යන වචනය ස්පාඥ්ඥ භාෂාවේ queso යන වචනයෙන් තත්බව වූවකි,පෘතුගීසි භාෂාවේ queijo,යන වචනය මැලේ භාෂාවේ කේ්ජු යන වචනයෙන් බිදී ආවකි රෝමන් බසින් caş ලෙසද ඉතාලි භාෂාවෙන් cacio
ලෙසද කේජු හදුන්වයි.මේ අනුව සිංහල භාෂාවේ කේජු යන වචනය මැලේ භාෂාවේ කේජු යන වචනය යේ තත්සම වීමක් ලෙස සැළකියහැක

ඉතිහාසය

ආරම්භය 

කේජු වල ආරම්භය අවිනිශ්චිතය
අතීතයේ දී පටන් යුරෝපය,මධ්‍යම ආසියාව මැදපෙරදිග යන ප්‍රදේශයන්හි කේජු භාවිතකර ඇත
රෝම අධිරාජ්‍ය යුගයේ දීද කේජු ආහාරයට ගෙන ඇත
දකුණු ආසියාතික රටවලද කේජු ආහාරයට ගෙන ඇතිබව එම රටවල පවතින ජනකතා ඇසුරින් තහවුරුකරගත හැක
දැනට සොයාගෙන ඇති තොරතුරු අනුව මුලින්ම කේජු නිෂ්පාදනය කර ඇත්තේ ක්‍රිස්තු පූර්ව 8000 පමණ වෙතැයි සැළකේ.බැටළුවන් මුලින්ම ගෘහස්ථකරණයට ලක්ව ඇත්තේ ක්‍රිස්තු පූර්ව 3000 දී පමණය
මැදපෙරදිග හා මධ්‍යම ආසියාවේ විසූ ජනයා මුලින්ම කේජු නිපදවා ඇතිබව සැළකේ.

පුරාතන ග්‍රීසිය හා රෝමය

පශ්චාත්-සම්භාව්‍ය යුරෝපය

නූතන යුගය

නිශ්පාදන ක්‍රියාවලිය

මුදවීම

මුදවාපු කිරි සැකසුම

වියැයීම

චීස් වර්ග

ප්‍රවර්ගීකරණයට බලපාන සාධක

සුලභ ප්‍රභේද ලැයිස්තුවක්

නැවුම්,මෝරු හා විහිදා මුදවාපු චීස් වර්ග

ස්වභාවය අනුව වර්ගකිරීම

අඩංගු දෑ අනුව වර්ගකිරීම

ආහාරට ගැනීම හා පිසීම

සෞඛ්‍ය

මතභේදය

නිදිමත

ලැක්ටෝස්

පැස්ටරීකරණය

ජගත් නිෂ්පාදනය හා පරිභෝජනය

සංස්කෘතික ආකල්ප 
 
ලෝකයේ බොහෝ ප්‍රදේශයන්හී, ඉතා වැදගත් පෝෂ්‍යපදාර්ථ මූලාශ්‍රයක් ලෙසින් කේජු භාවිතා කරන අතරතුර, අනෙකුත් ප්‍රදේශයන්හී පුළුල් ලෙසින් එය  පරිභෝජනය වුවද, පෝෂ්‍යදායී නිෂ්පාදිතයක් ලෙසින් එහි භාවිතය ලෝකව්‍යාප්ත නොවෙයි
නැගෙනහිර ආසියානු ආහාර වර්ගයන්හී, කේජු හමුවන්නේ කලාතුරකින් වන්නේ,  කිරිපට්ටි නිෂ්පාදිත දිරවීමට බාධා පමුණුවන  ප්‍රවේණිගත ලක්ෂණයන් ලෝකයේ මෙම ප්‍රදේශයන්හී සංසන්දනාත්මකව බහුල ලෙස දක්නට ලැබෙන බැවින් වන අතර, එම නිසා එවැනි ආහාර මෙහි විරලය
භාෂාව

මේවාත් බලන්න 
 List of cheeses
 Soy cheese

සටහන් හා සමුද්දේශ 
 
Notes

References

බාහිර බැඳි 

  University of Guelph Food Science Cheese Site
 Cheese Making Illustrated  — The science behind homemade cheese
com — includes an extensive database of different types of cheese
Cheese Guide & Terminology — Different classifications of cheese with notes on varieties
බිදුණු තල්රුක කෘතිය 1988-89 වකවානුවේදී පල කරන ලද්දකි
ඒ වනවිට ඔඩුදුවමින් තිබුණු ජනවාර්ගික ගැටළුව හා ලාංකික සමාජ අර්බුධය කෙරෙහි ගැඹුරු විවරණයක් කල මෙම කෘතිය රචනා කරනු ලැබූවේ මානව හිමිකම් සඳහා වූ විශ්වවිද්‍යාලීය ආචාර්්‍යයවරුන්ගේ සන්ධානයෙහි (යාපනය) සමාජිකයන් සිව් දෙනෙකු(ආචාර්්‍යය රාජන් හූල්, දයා සෝමසුන්දරම්, කේ. ශීධරන්, රාජනී තීරණාගම) විසිනි
{br}
ඔබට අවශ්‍ය ලිපිය තෝරාගන්න

 ශ්‍රී ලංකාව
 ලංකා රාජධානිය
 ලංකා යටත්විජිතය - එක්සත් රාජධානිය
 ලංකා යටත්විජිතය - නෙදර්ලන්තය (සෙයිලාන්)
 ලංකා ලෙස සමහරුන් වරදවා භාවිතාකරන ලංකාපුර
සමන් යන්න ජනප්‍රිය නමක් වන අතර සුමන සමන් දෙවියෝ සතර වරම් දෙවියන්ගෙන් එක් අයෙක් වන දෙවිකෙනෙකි
කැලණියට වැඩමකල බුදුන් වහන්සේ සමන් දේවියන්ගේ ආරාධනය අනුව තම වම් සිරිපා සලකුන මෙහි තැබු බව පිළිගැනෙයි
බුද්ධත්වයෙන් අටවැනි වර්ෂයේ දී ,බුදුන්වහන්සේ ලංකාවට තෙවන වරට වැඩම කලේ කැළණියේ නා රජු ගේ ආරාධනයක් අනුවය
එම ගමනේදී සුමන සමන් දෙවියන්ගේ ආරාධනයෙන් සමනොළ ගිර සිරිපද සළකුණ පිහිටුවන්නට ඇතැයි ‍බෞද්ධයෝ විශ්වාස කරති
සබරගමුවෙහි රත්නපුර පිහිටි සමන් දේවාලය වසරක් පාසා පෙරහැර පවත්වන දේවාලයක් වන අතර 1236 දි දඹදෙණිය රාජධාණියේ රජකල පණ්ඩිත පරාක්‍රමබාහු රජුගේ ඇමතියෙකු මගින් කරවන ලද්දකි
මේවාද බලන්න
 පරුමක ශුමන
 මහ ලොකු දේවතාවිය
 මහියංගනය සමන් දේවාලය

තිස්තුන්කෝටියක් දෙවි දේවතාවියෝ
ජාවා යන්න,
  ජාවා පරිගණක ක්‍රමලේඛන බසට  ද
 ඉන්දුනීසියාවේ ජාවා දූපතට ද
යෙදේ
යනු  කර්ක ශාස්ත්‍රය-පදනම් කොටගෙන සංඛ්‍යා ස්ථානගත කිරීමේ ප්‍රහේලිකාවකි
මෙහි පරමාර්ථය වනුයේ  99 ජාලකයක්, එක් එක් සිරස් පේළිය, එක් එක් තිරස් පේළිය හා  එක් එක් 33 කොටු නවය (කොටස හෝ පෙදෙස ලෙසද හැඳින්වේ)තුල අංක 1 සිට 9 දක්වා එක් වරක් පමණක් අඩංගු වන පරිදි සම්පූර්ණ කිරීමය
ප්‍රහේලිකාව සකස්කොට ඉදිරිපත් කරන්නා විසින් භාගික වශයෙන් සම්පූර්ණ ජාලකයක් සපයනු ලැබේ
විසඳා හමාර කරන ලද සූදකු ප්‍රහේලිකා ලතින් කොටු ගණයට අයත් වන මුත්, එක් එක් කොටස් හෝ ප්‍රදේශ වල අන්තර්ගතය පිළිබඳ පැනවුනු අමතර සංරෝධනයන් හේතුවෙන් ලතින් කොටු වලින් වෙනස් වේ
ලියොනාඩ් ඉයුලර් මෙම ප්‍රහේලිකාවේ නිර්මාතෘ ලෙස සාවද්‍ය ලෙස උපුටා දැක්වෙනුයේ ලතින් කොටු සම්බන්ධයෙන් ඔහු විසින් සිදුකරන ලද  ගණනයන්, විශ්ලේෂණ හා පර්යේෂණ හේතුවෙනි
නූතන ප්‍රහේලිකාව, ඇමරිකානු වාස්තුවිද්‍යාඥ හොවාඩ් ගාන්ස් වෙතින් 1979 දී නිමැවී ඩෙල් සඟරා හි "අංක පෙදෙස" යන නම යටතේ ප්‍රකාශයට පත් විය
මෙය 1986 දී  ජපානයේ ජනප්‍රිය භාවයට පත් වූයේ,   නිකෝලි විසින් ප්‍රකාශයට පත්කරනු ලැබ, තනි අංකය යන අරුත් දනවන සූදකු යන නම ආරූඨ කිරීමෙන් අනතුරුවය
එය 2005 දී ජාත්‍යන්තර ජනමෝදකයක් බවට පත් විය
හැඳින්වීම 
සූදකු (数独) යන නාමය "සූජි වා දකුෂින් නි කගිරු" යනුවෙන් උච්චාරණය වන හා "සංඛ්‍යා හුදකලා විය යුතුයි", හෝ "සංඛ්‍යා එක් වරක් පමණක් භාවිත විය යුතුයි" යනුවෙන් අරුත් දනවන  "数字は独身に限る" යන්නට කෙටි පදයයි
මෙම නාමය ප්‍රහේලිකාවේ  ප්‍රකාශක ජපානයේසීමාසහිත නිකෝලි සමාගමේ වෙළෙඳ ලකුණක් වේ
ජපන් බසින්, මෙම වචනය උච්චාරණය වනුයේ  ලෙසය
ඉංග්‍රීසියෙන්, එය සාමාන්‍යයෙන් උච්චාරණය වනුයේ  යනුවෙනි
අනෙකුත් ජපන් ප්‍රකාශකයන් මෙම ප්‍රහේලිකාව හඳුන්වනුයේ, මුල් එ
නාමය වන  අංක පෙදෙස යනුවෙන් හෝ, කෙටියෙන් "නන්පුරේ"(ナンプレ) ලෙසිනි
සමහරක් ප්‍රකාශකයන් නාමය වහරන්නේ "සූ දොකු" ලෙසය
සූදකු ප්‍රහේලිකාවේ සංඛ්‍යාංක භාවික වනුයේ හුදෙක් පහසුව සඳහා වේ
සංඛ්‍යාංක අතර අංකගණිතමය බන්ධුතාවයන් අනාදාල වේ
අකුරු, හැඩ, හෝ වර්ණ වැනි කුමන හෝ ප්‍රභින්න සංකේත කට්ටලයක් මේ සඳහා සුදුසු වේ
සත්‍යවශයෙන්ම, ඊඑස්පීඑන්  විසින් ප්‍රකාශිත සූදකු ප්‍රහේලිකාවන්හි 1 සිට 9 දක්වා සංඛ්‍යා වෙනුවට බේස්බෝල් පිටියක ස්ථාන ආදේශ කර තිබූ අතර, විස් සඟරාව විසින්, රූපවාහිනී කථා මාලාවේ පළමු ප්‍රමුඛ නළුවන් නව දෙනා සංඛ්‍යාංක නවය වෙනුවට යොදා ගනිමින්,  ක්‍රීඩාවේ ඩොක්ට හූ ප්‍රවාචනයක් ප්‍රකාශයට පත් කොට තිබුණි
ප්‍රහේලිකාවේ උත්පාදකයා වන ඩෙල් සඟරා විසින්, 1979 දී වූ පළමු ප්‍රකාශයේ සිට එහි සඟරාවන්හි අංක පෙදෙස සඳහා සංඛ්‍යාංක භාවිත කිරීම පුරුද්දක් කොට ගෙන තිබුණි
මූලෝපායයන් 
ප්‍රහේලිකාවක් විසඳීමෙහි මූලෝපායය, ක්‍රියාවලින් ත්‍රිත්වයක සංකලනයක් ලෙස සැලකේ
පරිලෝකනය, ලකුණු කිරීම, හා විශ්ලේෂණයThe approach to analysis may vary according to the concepts and the representations on which it is based
පරිලෝකනය 
පරිලෝකනය කරනු ලබන්නේ විසඳුම ආරම්භයෙහිදී හා අතරතුරදීය
විශ්ලේෂණයන් අතරතුරදී පරිලෝකනයන් සිදුකල යුත්තේ එක් වරක් පමණි
පරිලෝකනය ශිල්පක්‍රම දෙකකින් සමන්විත වේ
හරස්-කඩරේඛනය
මෙය තිරස් පේලි පරිලෝකනය කරමින් හා නොගැලපෙන කොටු බැහැර කිරීමේ ක්‍රියාවලියක් තුලින් යම් පෙදෙසක හෝ කොටසක කුමන පේලියක්  කිසියම් අංකයක් අඩංගු වීමට සුදුසුද යන්න සොයා බැලීමය
මෙම ක්‍රියාවලිය සිරස් පේළි සඳහාද පුනරාවර්තනය කරනු ලැබේ
1– 9 දක්වා අංක සියල්ල විමසීමට ලක් කරමින්, මෙම ක්‍රියාවලිය ක්‍රමානුකූලව සිදු කිරීම ඉතා වැදගති
අන්තර්ගත වී නොමැති අංක හඳුනාගැනීම සඳහා, ප්‍රදේශයන්හි, තිරස් පේළි, හා සිරස් පේළි වලදී 1–9 ගැන බැලීම
සොයාගත් අවසාන අංකය පදනම් කොට ගෙන මෙම ගැන බැලීම සිදු කිරීම, ගවේෂණය වේගවත් කිරීමට ඉවහල් විය හැක
විශේෂයෙන්, දුෂ්කර ප්‍රහේලිකාවන්හීදී, සිහි තබා ගත යුතු කරුණක් වනුයේ, යම් කොටුවක් සඳහා නියමිත අංකය නිශ්චය කිරීමේ හොඳම ක්‍රමය වනුයේ, පසුපසට ගැන බැලීම —එනම්, වියනොහැකි අගයයන් සොයාගැනීමට කොටුවක පෙදෙසල තිරස් පේළිය, හා සිරස් පේළිය පරිලෝකනය කොට, ඉතිරි වන්නේ කුමක් දැයි විමසා බැලීමයි
මෙම ආකාරයට සිදු කිරීමෙන්, කොටුවක් සඳහා විකල්පය එක් ප්‍රවේශනයක් දක්වා ලඝු කර ගැනීමෙන් සූදකු ක්‍රීඩාව වචනයේ පරිසමාප්ත අර්ථයෙන්ම සිදුකල හැක
Advanced solvers look for "contingencies" while scanning, narrowing a numeral's location within a row, column, or region to two or three cells
When those cells lie within the same row and region, they can be used for elimination during cross-hatching and counting
Puzzles solved by scanning alone without requiring the detection of contingencies are classified as "easy"
more difficult puzzles are not readily solved by basic scanning alone
Marking up 
Scanning stops when no further numerals can be discovered, making it necessary to engage in logical analysis
One method to guide the analysis is to mark candidate numerals in the blank cells
Subscript notation 
In subscript notation, the candidate numerals are written in subscript in the cells
Because puzzles printed in a newspaper are too small to accommodate more than a few subscript digits of normal handwriting, solvers may create a larger copy of the puzzle
Using two colours, or mixing pencil and pen marks can be helpful
Dot notation 
The dot notation uses a pattern of dots in each square, where the dot position indicates a number from 1 to 9. The dot notation can be used on the original puzzle
Dexterity is required in placing the dots, since misplaced dots or inadvertent marks lead to confusion and may not be easily erased
Another technique is to mark the numerals that a cell cannot be
The cell starts empty and as more constraints become known, it slowly fills until only one mark is missing
Assuming no mistakes are made and the marks can be overwritten with the value of a cell, there is no longer a need for any erasures
විශ්ලේශණය 
The two main approaches to analysis are "candidate elimination" and "what-if"
Candidate elimination 
In "candidate elimination", progress  is made by successively eliminating candidate numerals to leave one choice for a given cell
After each answer is found, another scan may be performed—usually checking to see the effect on contingencies
In general, if entering a numeral prevents completion of other empty cells, then the numeral can be eliminated as a candidate
One method of candidate elimination works by identifying "matched cell groups"
For instance, if precisely two cells within a scope (a particular row, column, or region) contain the same two candidate numerals (p,q), or if precisely three cells within a scope contain the same three candidate numerals (p,q,r), these cells are said to be matched
The placement of those candidate numerals anywhere else within the same scope would make a solution impossible, allowing the numbers to be eliminated as candidates from those other cells
What-if 
In the "what-if" approach (also called "guess-and-check", "bifurcation", "backtracking" and "Ariadne's thread"), a cell with two candidate numerals is selected, and a guess is made
The results are followed until a duplication is found or a cell is left without a candidate, in which case the alternative must have been the solution
For each cell's candidate, the question is posed
'will entering a particular numeral prevent completion of the other placements of that numeral
' If 'yes', then that candidate can be eliminated
If the "what-if" exercises show that either candidate is possible, then another pair should be tried
Alternatively, if the "what-if" exercises for both candidates imply an identical result, then that result is known
The what-if approach requires a pencil and eraser or a good layout memory
There are three kind of conflicts, which can appear during puzzle solving
basic conflicts - there are only N-1 different candidates in N cell in the area
fish conflicts - when eliminating number from N rows/columns, it will disappear also from N+1 columns/rows
unique conflicts - this pattern means multiple solutions, all numbers in the pattern exist exactly two times in every area, row and column
If there is only one candidate in the cell, any virtual candidate can be added
Encountering any of those would indicate that the puzzle is not uniquely solvable
Encountering any of them as a consequence of "what-if" indicates that an untried alternative is correct
Computer solutions 
There are three general approaches taken in the creation of serious Sudoku-solving programs
human solving methods, rapid-style methods, and pure brute-force algorithms
Human-style solvers will typically operate by maintaining a mark-up matrix, and search for contingencies, matched cells, and other elements that a human solver can use to determine and exclude cell values
Many rapid-style solvers employ backtracking searches, with various pruning techniques in order to help reduce the size of the search tree
The term rapid-style may be misleading
Most human-style solvers run considerably faster than a rapid-style solver, although the latter takes less time to write and is more easily adapted to larger grids
A purely brute-force algorithm is very simple and finds a solution to a puzzle essentially by "counting" upward until a string of eighty-one digits is constructed which satisfies the row, column, and box constraints of the puzzle
Rapid solvers are preferred for trial-and-error puzzle-creation algorithms, which allow for testing large numbers of partial problems for validity in a short time
human-style solvers can be employed by hand-crafting puzzlesmiths for their ability to rate the difficulty of a created puzzle and show the actual solving process their target audience can be expected to follow
Although typical Sudoku puzzles (with 99 grid and 33 regions) can be solved quickly by computer,
the generalization to larger grids is known to be NP-complete
Various optimization methods
have been proposed for large grids
Details of computer solutions may be found on the page on the Algorithmics of Sudoku
Difficulty ratings 

The difficulty of a puzzle is based on the relevance and the positioning of the given numbers rather than their quantity
Surprisingly, the number of givens often does not reflect a puzzle's difficulty
Computer solvers can estimate the difficulty for a human to find the solution based on the complexity of the solving techniques required
Some online versions offer several difficulty levels
Most publications sort their Sudoku puzzles into four or five rating levels, although the cut-off points and the names of the levels vary widely
Typically, the levels are "easy", "intermediate", and "hard"
Extremely difficult puzzles are known as "diabolical" or "evil"
An easy puzzle can be solved using only scanning
an intermediate puzzle may take markup to solve
a hard puzzle will usually take analysis
Another approach is to rely on the experience of a group of human test solvers
Puzzles can be published with a median solving time rather than an algorithmically defined difficulty level
Difficulty is a very complex topic, subject to much debate on the Sudoku forums, because it may depend on the concepts and visual representations one is ready to use
Construction 
Building a Sudoku puzzle can be performed by predetermining the locations of the givens and assigning them values only as needed to make deductive progress
This technique gives the constructor greater control over the flow of puzzle solving, leading the solver along the same path the compiler used in building the puzzle
Great caution is required, however, as failing to recognize where a number can be logically deduced at any point in construction—regardless of how tortuous that logic may be—can result in an unsolvable puzzle when defining a future given contradicts what has already been built
Building a Sudoku with symmetrical givens is a simple matter of placing the undefined givens in a symmetrical pattern to begin with
Nikoli Sudoku are hand-constructed, with the author being credited
the givens are always found in a symmetrical pattern
Dell Number Place Challenger (see Variants below) puzzles also list authors
The Sudoku puzzles printed in most UK newspapers are apparently computer-generated but employ symmetrical givens
The Guardian famously claimed that because they were hand-constructed, their puzzles would contain "imperceptible witticisms" that would be very unlikely in computer-generated Sudoku
විවිධ වර්ග 

Although the 99 grid with 33 regions is by far the most common, variations abound
Sample puzzles can be 44 grids with 22 regions
55 grids with pentomino regions have been published under the name Logi-5
the World Puzzle Championship has featured a 66 grid with 23 regions and a 77 grid with six heptomino regions and a disjoint region
Larger grids are also possible
The Times offers a 1212-grid Dodeka sudoku with 12 regions of 43 squares
Dell regularly publishes 1616 Number Place Challenger puzzles (the 1616 variant often uses 1 through G rather than the 0 through F used in hexadecimal)
Nikoli offers 2525 Sudoku the Giant behemoths
Another common variant is to add restrictions on the placement of numbers beyond the usual row, column, and region requirements
Often the restriction takes the form of an extra "dimension"
the most common is to require the numbers in the main diagonals of the grid also to be unique
The aforementioned Number Place Challenger puzzles are all of this variant, as are the Sudoku X puzzles in the Daily Mail, which use 66 grids
A variant named "Mini Sudoku" appears in the American newspaper USA Today, which is played on a 6x6 grid with 3x2 regions
The object is the same as standard Sudoku, but the puzzle only uses the numbers 1 through 6.

Another variant is the combination of Sudoku with Kakuro on a 9 x 9 grid, called Cross Sums Sudoku, in which clues are given in terms of cross sums
The clues can also be given by cryptic alphametics in which each letter represents a single digit from 0 to 9. An excellent example is  NUMBER+NUMBER=KAKURO which has a unique solution 186925+186925=373850. Another example is SUDOKU=IS*FUNNY whose solution is 426972=34*12558. 

Killer Sudoku combines elements of Sudoku with Kakuro - usually no initial numbers are given, but the 9*9 grid is divided into regions, each with a number that the sum of all numbers in the region must add up to, with no repeated numerals
These must be filled in while obeying the standard rules of Sudoku
Many newspapers include the popular Hypersudoku such as The Age
The layout is identical to a normal Sudoku, but with additional interior areas defined in which the numbers 1 to 9 must appear
The solving algorithm is slightly different from the normal Sudoku puzzles because of the leverage on the overlapping squares
This overlap gives you more information to logically reduce the possibilities in the remaining squares
The approach to playing is still similar to sudoku but with possibly more emphasis on scanning the squares and overlap rather than columns and rows
Puzzles constructed from multiple Sudoku grids are common
Five 99 grids which overlap at the corner regions in the shape of a quincunx is known in Japan as Gattai 5 (five merged) Sudoku
In The Times, The Age and The Sydney Morning Herald this form of puzzle is known as Samurai SuDoku
The Baltimore Sun publishes a puzzle of this variant (titled High Five) in their sunday edition
Puzzles with twenty or more overlapping grids can be found in some Japanese publications
Often, no givens are to be found in overlapping regions
Sequential grids, as opposed to overlapping, are also published, with values in specific locations in grids needing to be transferred to others
Alphabetical variations have emerged
there is no functional difference in the puzzle unless the letters spell something
Some variants, such as in the TV Guide, include a word reading along a main diagonal, row, or column once solved
determining the word in advance can be viewed as a solving aid
A more loose variant on the sudoku concept is seen in Squaro, wherein circles at the vertices of a grid are filled in to meet the requirements of numbers in that grid in a combination of sudoku and minesweeper
A tabletop version of Sudoku can be played with a standard 81-card Set deck (see Set game)
A three-dimensional Sudoku puzzle was invented by Dion Church and published in the Daily Telegraph in May 2005. There is a Sudoku version of the Rubik's Cube named Sudokube
The 2005 U
Puzzle Championship included a variant called Digital Number Place
rather than givens, most cells contain a partial given—a segment of a number, with the numbers drawn as if part of a seven-segment display
This version has also appeared in GAMES magazine
සූදකු තුල ගණිතය 

A completed Sudoku grid is a special type of Latin square with the additional property of no repeated values in any partition of the 99 block into contiguous 33 blocks
The relationship between the two theories is now completely known, after Denis Berthier has proven in his recent book, "The Hidden Logic of Sudoku", that a first order formula that does not mention blocks (also called boxes or regions) is valid for Sudoku if and only if it is valid for Latin Squares (this property is trivially true for the axioms and it can be extended to any formula)
The first known calculation of the number of classic 99 Sudoku solution grids was posted on a USENET newsgroup rec
puzzles in September of 2003 and is 6,670,903,752,021,072,936,960
This is roughly 0.00012% the number of 99 Latin squares
A detailed calculation of this figure was provided by Bertram Felgenhauer and Frazer Jarvis in 2005. Various other grid sizes have also been enumerated—see the main article for details
The number of essentially different solutions, when symmetries such as rotation, reflection and relabelling are taken into account, was shown by Ed Russell and Frazer Jarvis to be just 5,472,730,538
The maximum number of givens provided while still not rendering a unique solution is four short of a full grid
if two instances of two numbers each are missing and the cells they are to occupy form the corners of an orthogonal rectangle, and exactly two of these cells are within one region, there are two ways the numbers can be assigned
Since this applies to Latin squares in general, most variants of Sudoku have the same maximum
The inverse problem—the fewest givens that render a solution unique—is unsolved, although the lowest number yet found for the standard variation without a symmetry constraint is 17, a number of which have been found by Japanese puzzle enthusiasts, and 18 with the givens in rotationally symmetric cells
Over 47,000 examples of Sudokus with 17 givens resulting in a unique solution are known
History 
   

Number puzzles first appeared in newspapers in the late 19th century, when French puzzle setters began experimenting with removing numbers from magic squares
Le Siècle, a Paris-based daily, published a partially completed 99 magic square with 33 sub-squares in 1892.  It was not a Sudoku because it contained double-digit numbers and required arithmetic rather than logic to solve, but it shared key characteristics
each row, column and sub-square added up to the same number
Within three years Le Siècle's rival, La France, refined the puzzle so that it was almost a modern Sudoku
It simplified the 99 magic square puzzle so that each row and column contained only the numbers 1–9, but did not mark the sub-squares
Although they are unmarked, each 33 sub-square does indeed comprise the numbers 1–9. However, the puzzle cannot be considered the first Sudoku because, under modern rules, it has two solutions
The puzzle setter ensured a unique solution by requiring 1–9 to appear in both diagonals
These weekly puzzles were a feature of newspaper titles including L'Echo de Paris for about a decade but disappeared about the time of the First World War
According to Will Shortz, the modern Sudoku was most likely designed anonymously by Howard Garns, a 74-year-old retired architect and freelance puzzle constructor from Indiana, and first published in 1979 by Dell Magazines as Number Place (the earliest known examples of modern Sudoku)
Garns's name was always present on the list of contributors in issues of Dell Pencil Puzzles and Word Games that included Number Place, and was always absent from issues that did not
He died in 1989 before getting a chance to see his creation as a worldwide phenomenon
It is unclear if Garns was familiar with any of the French newspapers listed above
The puzzle was introduced in Japan by Nikoli in the paper Monthly Nikolist in April 1984 as , which can be translated as "the digits must be single" or "the digits are limited to one occurrence
" At a later date, the name was abbreviated to Sudoku by , taking only the first kanji of compound words to form a shorter version
In 1986, Nikoli introduced two innovations
the number of givens was restricted to no more than 32, and puzzles became "symmetrical" (meaning the givens were distributed in rotationally symmetric cells)
<ref name=Nikoli> It is now published in mainstream Japanese periodicals, such as the Asahi Shimbun
Popularity in the media 

In 1997, retired Hong Kong judge Wayne Gould, 59, a New Zealander, saw a partly completed puzzle in a Japanese bookshop
Over six years he developed a computer program to produce puzzles quickly
Knowing that British newspapers have a long history of publishing crosswords and other puzzles, he promoted Sudoku to The Times in Britain, which launched it on 12 November 2004 (calling it Su Doku)
The rapid rise of Sudoku in Britain from relative obscurity to a front-page feature in national newspapers attracted commentary in the media and parody (such as when The Guardian'''s G2 section advertised itself as the first newspaper supplement with a Sudoku grid on every page)
Recognizing the different psychological appeals of easy and difficult puzzles, The Times introduced both side by side on 20 June 2005. From July 2005, Channel 4 included a daily Sudoku game in their Teletext service
On 2 August, the BBC's programme guide Radio Times featured a weekly Super Sudoku
Even the Greeks owe the publication of their first Sudoku magazine to British influence
It was at Heathrow airport in the summer of 2005 that a Greek computer magazine publisher first laid eyes on a British Sudoku magazine and - realizing the opportunity - proceeded to purchase the necessary software and quickly launch the first local Sudoku magazine that became an instant success
In the United States, the first newspaper to publish a Sudoku puzzle by Wayne Gould was The Conway Daily Sun (New Hampshire), in 2004.
 
   
    
The world's first live TV Sudoku show, Sudoku Live, was a puzzle contest first broadcast on 1 July 2005 on Sky One
It was presented by Carol Vorderman
Nine teams of nine players (with one celebrity in each team) representing geographical regions competed to solve a puzzle
Each player had a hand-held device for entering numbers corresponding to answers for four cells
Phil Kollin of Winchelsea, England was the series grand prize winner taking home over £23,000 over a series of games
The audience at home was in a separate interactive competition, which was won by Hannah Withey of Cheshire
Later in 2005, the BBC launched SUDO-Q, a game show that combines Sudoku with general knowledge
However, it uses only 4x4 and 6x6 puzzles
Sudoku software is now also very popular on PCs, websites, and mobile phones
It comes with many distributions of Linux
It has also been released on portable video game handhelds such as the Nintendo DS, PlayStation Portable, the Game Boy Advance, and even on several iPod models
One of the most popular video games featuring Sudoku is Brain Age
Train Your Brain in Minutes a Day
Critically and commercially well received, it generated particular praise for its Sudoku implementation  and sold more than 8 million copies worldwide
Due to its popularity, Nintendo made a second Brain Age game titled Brain Age2, which has over 100 new sudoku puzzles and other activities
තරඟ 
 පලමු ලෝක සුදෝකු ශුරතාවය ඉතාලියේ Luccaහිදි 2006 මාර්තු මස 10 දින 12 දින තෙක් පැවැත්වින
ජයාග්‍රාහිකාව වුයේ Czech ජනරජයේ Jana Tylova
තරගයට විවිධ වර්ගයේ සුදොකු ප්‍රෙහෙලිකාවන් ඇතුලත්ව තිබිනි