Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
එහි දී මෙම ව්‍යාජ සමලිංගික විවාහයෙන් විවාහපත්වන ස්ත්‍රිය ඇයව විවාහ කරගත් ස්ත්‍රියෙග් සැමියා හා ලිංගික ඇසුර පවත්වා ඔහුට දාව දෙවන නාන්තාව දරුවකු බිහිකල විට එම දරුවාගේ මවු අයිතිය පළමු විවාහක කාන්තාවට හිමිවේ මේ ආකාර විවිධ ව්‍යාජ සමලිංගික විවාහ නොයෙක් ගොත්‍රික සමාජයන්හි දක්නට ලැබේ එහෙත් ඔවුන් අතර සමලිංගික ක්‍රියාකාරකම් කිසිටිට සිදු නොවේ වර්ථමාන බටහිර සමාජවල පවතින විවාහ ගොත්‍රික සමාජවල මෙන් විශේෂ වුවමනාවන් මත නොව    හුදෙක් ලිංගික වුවමනාවන් සපුරාගැනීම උදෙසාම සකස්වී ඇත පුරුෂයින් දෙදෙනකු අතර ඇතිවන විවාහ වලදී මෙන් නොව සුත්‍රීන් දෙදෙනකු අතර ඇතිවන විවාහ වලදී ඇතැමුන් දරුවන් අරන් හදාගැනීමට පෙළඹේ

ළමා විවාහ 
දරුවන් කුඩා වයෙස්දීම විවාහ කරදීම මෙම විවාහ ක්‍රමයේ දී සිදු කරයි
මෙම විවාහ බොහොවිට හින්දු හා මස්ලිම් අන්තවාදී සමාජවල සිදුවේ කුඩා දරුවන් දෙදෙනකු විවාහ කරදීම වැඩිහිටි පුරුෂයෙකුට කුඩා දැරියක් විවාහකර දීම මෙම ක්‍රමෙය්දී බොහෝවිට සිදුවේ
එක්සත් ජාතීන්ගේ මානව හිමිකම් ප්‍රඥප්තීන්ට අනුව ළමා විවාහ යනු මානව හිමිකම් කඩකිරීමකි ෂරියා නීතිය පවතින ඇතැම් ඉස්ලාමීය සමාජයන්හි වයස අවුරුදු 10 අඩු දරියන් විවාහයට සුදුසු බවට සඳහන්වේ
එයට හේතුව නබිතුමා තම තුන්වන බිරිඳ වන අයිෂා විවාහ කරගන්තේ ඇය වයස අවුරුදු 06 ව තිබියදීය
ඇතැම් දකුණු ආසියාතික රටවල පවා මුස්ළිම් විවාහ නීතිය යටතේ ළමා විවාහ නීතිගතවී පවතී
උදාහරණ ලෙස ශ්‍රී ලංකාවේ සාමාන්‍ය විවාහ නීතිය උඩරට විවාහ නීතිය හා මුස්ළිම් විවාහ නීතිය වශයෙන් විවාහය සම්බන්ධ නීති පද්ධති තුනක් ක්‍රියාත්මකවේ සාමාන්‍ය හා උඩරට විවාහ නීතිය අනුව විවාහ අපේක්ෂකයින් දෙදෙනා අනිවාර්‍යයෙන්ම වයස අවුරුදු 18 සම්පූර්ණවී තිබිය යුතුය
එහෙත් මුස්ළිම් විවාහ නීතිය අනුව විවාහවීමේ අවම වයස් සීමාව වන්නේ වයස අවුරුදු 12 සම්පූර්ණ වීමය
නමුත් ක්වාසි මණ්ඩලයේ අනුමැතිය ලබා ඇති අවස්ථාවක වයස අවුරුදු 12 අඩු උවද විවාහය සිදුකරගත හැක
හින්දු අන්තවාදී සමාජවලද මේ ආකාරෙයන් ළමා විවාහ සිදුවෙයි
මෙවන් විවාහ සදහා බිය දුප්පත්කම සමාජ පීඩනය දැරියන්ගේ ආරක්ෂාව පිළිබද ප්‍රශ්න බලපායි
අරාබි හා අකුණු ආසියාතික රටවල ළමා අපයෝජන ඉහල මටිටමක පවතී
මෙම සංස්කෘතින්තුල ස්ත්‍රියකගේ පතිවෘතාව කන්‍යාභාවය වැනි සංකල්ප දැඩිව පවතී
විවාහයට පෙර ලිංගික ඇසුර විවාහයට පෙර ගැබ් ගැනීම වැනි ක්‍රියා දැරියකගේ පවුලට දැඩි අවනම්බුවක් ගෙනදෙන කාරණාවෙයි
මෙවන් සාධකමත දෙමාපියන් දැරියක් වැඩි කලක් තම භාරයේ තබා ගන්නවාට වඩා කාට හෝ විවාහ කරදීමට පෙළඹේන බව මේ සමාජ පිළිබද පර්යේෂණ සිදුකළ මානව හා සමාජ විද්‍යාඥයන් පවසයි
මේ අනුව ගතහොත් ළමා විවාහ සදහා ඔවුන් පොළඹවනු ලබන්නේ ඔවුන්ගේ සංස්කෘතිය විසිනි
මීට අමතරව ඇතැම් රටවල මනුෂයෙකු හා තිරිසන්ගත සතකු හෝ වෘක්ෂයකට විවාහ කරදීමේ චාරිත්‍රයක්ද පවතී සාම්ප්‍රධායික ගතානුගතික අදහස් දරන ඇතැම් සමාජවල මෙය සිදුවේ ඉන්දියාව වැනි රටවල කුජ භෞම දෝෂය නම්වූ දෝෂයෙන් මිදීමට මෙම විවාහ සිදුකරන බව පැවසේ මෙම දෝෂය බලවත්ව යෙදුන විට විවාහ සහකරු හෝ සහකාරිය මියයන බව විශ්වාස කරනු ලබයි
එයින් මිදීමට තිරිසන් සතකුට හෝ ගසකට විවාහ කරදීම සිදුකරයි
මෙය තාවකාලික විවාහයකි
මෙම විවාහ ක්‍රමය යටතේ බොහෝවිව තරුණියන් විවාහ කර දෙයි සහකරු ලෙස බොහෝවිට බල්ලකු යොදා ගනී
නිදහස් ආලය 
මෙම ක්‍රමයේදී විවාහවීමක් සිදු නොවී ලිංගික සම්භන්දතා ඇතිකරගනු ලබයි
සාමාන්‍ය සම්ප්‍රධාය නම් චාරිත්‍රාණුකූලව හෝ නීතිමය ගිවිසුමක් මහින් එකට එක්වන යුවලක් හෝ පිරිසක් තම ලිංගික අවශ්‍යතාවයත් එම චාරිත්‍රාණුකූල හෝ නෛතික ගිවිසුමට යටත්ව සිදු කිරීමයි
එහෙත් මෙම ක්‍රමයේදී විවාහයට පත් නොවී ලිංගික සබදතා පවත්වයි.එහෙත් මේ සදහා නීතිමය අවසරයක් රජය විසින් අනුමතකල යුතුය
නිදහස් ආලය ඇතැම් රජයන් විසින් අනුමතකර නීතිගතකර ඇත
විශේෂයෙන් බටහිර රටවල මෙම ක්‍රමය ව්‍යාප්තව පවතී
විවාහ සහකරු තෝරාගැනීම
ඇතැම් සංස්කෘතීන් තුල තම කාලත්‍රයා තෝරාගැනීමේ අයිතිය මනාලයාට හෝ මනාලියට හිමි අතර ඇතැම් සමාජවල කලත්‍රයා තොරාදීමේ සම්පූර්ණ අයිතිය දෙමාපියන්ට හෝ ඥාතීන්ට එසේත් නැතිනම් වැඩිහිටියන්ට පමණක් අයිති කාර්‍යයකි
2003 දී ප්‍රකාශයට පත්කළ එක්සත් ජනපද වාර්ථාවකට අනුව ලෝකයේ ජනගහනයෙන් 89%ක්ම වයස අවුරුදු 49 පෙර විවාහ වන බවයි.විවාහ

සමාජීය සාධක 
සමහර පුද්ගලයින්ට තමාට වඩා උසස් තත්වයක හෝ පහත් තත්වයක සිටින සමකරුවකු තොරාගැනීමට කැමැත්තක් දක්වයි.තවත් අයට අවශ්‍ය තමා හා සමාන සමාජීය තත්වයත් ඇති පුද්ගලයන් හා විවාහවීමටයි
බොහෝ සමාජයන්හි කාන්තාවන් වැඩි කැමැත්තක් දක්වන්නේ තමාට වඩා උසස් සමාජ මට්ටමක් ඇති පුරුෂයන් හා විවාහ වීමටයි බොහෝ සමාජයන්හි මනාලියට වඩා මනාලයා වයසින් වැඩිවිය යුතුබව පිළිගනී
අන්තර්ජන්‍යබව 
තම සහකරුවා තම සමූහයෙන්ම තෝරා ගැනීම අන්තර්ජන්‍යබවයි එනම් තම කුලය ගෝත්‍රය පන්තිය ජාතිය ගම ප්‍රදේශය ආගම සමූහය තුලින් පමණක් කාලත්‍රයා තොරා ගැනීමයි සමාන්‍ය යෙන් අන්තර්ජන්‍යබව විද්‍යානුකූලව ගතහොත් ඉතා නොගැලපෙන විවාහ ක්‍රමයකි එයට හේතුව එකම ජාන පරම්පරාවකින් පැවතඒම තුල යම් රෝගාබාධයන්ට ගොදුරු වියහැකි නිලීන ජාන ඉස්මතු වීම මගින් ජානමය ආබාධ ඇතිවේ දිරිඝ කාලයක් තිස්සේ අන්තර්ජන්‍යබව පැවතුන සමාජ සතුව බොහෝ ජානගත ආබාධ පවතිනබව විද්‍යාඥයන් තහවුරු කරගෙන ඇත එසේම ඇතැම් ගෝත්‍රික සමාජ මිහිතලයෙන් සහමුලින්ම තුරන් වීමට අන්තර්ජන්‍යබව හේතුවී ඇත ඇතැම් වසංගත තත්ව වලදී ඔවුන්ට එම රෝගකාරක වෛරස හා සටන් කිරීමට ජානමය වශයෙන් ශක්තිමත් නොවීම හේතුවී ඇත
අන්තර්ජන්‍ය බවේ ස්වරූප කිහිපයක් පවතී 
 කුල අන්තර්ජන්‍යබව
 පන්ති අන්තර්ජන්‍යබව
 ජාති අන්තර්ජන්‍යබව
 ගොත්‍රික අන්තර්ජන්‍යබව
කුල අන්තර්ජන්‍යබව පිලීබද අවධානය යොමු කිරීමේ දී විශේෂයෙන් දකුණු ආසියාතික සමාජය සංවිධානය වැදගත් වෙයි වර්ථමානයේ පවා කුල භෙදය තදින් ක්‍රියාත්මකවන ඉන්දියාව වැනි රටවල් සැලකුවහොත් අන්තර්ජන්‍යබව විවාහයේදී ප්‍රදාන වශයෙන් සොයාබලයි හැමවිටහ යුවතිපතින් දෙදෙනා සමකුලවීම අනිවාර්‍ය වෙයි එසේ නොවන විවාහ මහාසමාජ සංස්කෘතියේ පිළිගැනීමට ලක් නොවේ අතීතයේ කුල අන්තර්ජන්‍ය නොවන විවාහයක් සිදුකරගැනීමක් සිදුවුහොත් එම යුවතිපති දෙනොටම මාරක සංග්‍රහයකට නතුවීමට සිදුවිය
වර්ථමාන ඉන්දියාවේ පවා ඇතැම් ග්‍රාමීය පෙදෙස්වල සංස්කෘතියට පටහැනිව විවාහවන යුවතිපතීන්ට සිදුවන්නේ ගම්මුන් අතින් මරණයට පත්වීමටයි
මෙය ක්‍රියාත්මක වෙයි   අතීතයේ ශ්‍රී ලංකාව තුලද කුල අන්තර්ජන්‍ය විවාහ පමණක් සිදුවූ අතර වරතමානයේ ඒ තත්වය ක්‍රමයෙන් වෙනස් වෙමින් පවතී
අතීත ශ්‍රී ලංකාවේ කුල අන්තර්ජන්‍ය නොවන විවාහ සිදුකර ගැනීම මරණ දඩුවමට හෝ රොඩී රැහැට පන්නා දැමීමවැනි බරපතල දඩුවමක් ලැබිය හැකි වරදක් විය
පංති අන්තර්ජන්‍යබව බොහෝවිට ධනවාදී අර්ථකම පවතින සමාජ අතර පවතී
ධනවාදී සමාජ ස්ථර කිහිපයකට බෙදී පවතී
ඉහළ පංතිය ඉහළ මධ්‍යම පංතිය මධ්‍යම පංතිය පහළ මධ්‍යම පංතිය තුන්වන පංතිය හෙවත් දුප්පත් ජනයා අදී වශයෙන් ආදායම් විෂමතාව පදනම් කරගෙන බෙදීමක් පවතී
බොහෝවිට ඔවුන් තම පංතියෙන් පිට විවාහ සිදුකර නොගනී
මෙය පංති අන්තර්ජන්‍යබවයි.ආර්ථික ශක්‍යතාව මෙහි ඇති ප්‍රධාන සාධකයයි
ජාති අන්තර්ජන්‍යබව යනු තමා අයත් ජාතියෙන් පිට විවාහ සම්භන්ධතා ඇතිකර නොගැනීමයි
එක් රටක විවිධ ජාතීන්ට අයත් මිනිසුන් ජීවත් වුද තම ජාතියෙන් පිට විවාහ බොහෝ දුරට අල්පය
විශේෂයෙන් දකුණු ආසියාව අරාබිකරය ආදී මෙය දක්නට ලැබේ
විශේෂයෙන් ජාතීන් අතර ගැටුම් පවතින සමාජවල තම ජාතියට සතුරු ජාතියක් හා විවාහ ප්‍රතික්ෂේප කරයි
ගොත්‍රික අන්තර්ජන්‍යබව බවයනු තම ගෝතත්‍ර යෙන් පිට විවාහ සබදතා ඇතිකර නොගැනීමයි
අප්‍රිකානු සමාජ අතර ඉන්දියානු ඇමරිකානු ඕස්ට්‍රේලියානු ආදී සමාජවල වෙසෙන ගොත්‍රිකයන් තම ගොත්‍රෙයන් පිට විවාහ සිදුකර නොගනී
අන්තර්ජන්‍ය බව හේතු කොටගෙන විවිධ ප්‍රශ්න ඇතිවනබව මානව හා සමාජ විද්‍යාඥයන් පවසයි
විශේෂයෙන් ජානමය වශයෙන් පරම්පරාවෙන් පරම්පරාවට යන ඇතැම් ශාරීරික රෝග පමණක් නොව ඇතැම් මානසික රෝග පවා ජානමය සාධක මගින් ව්‍යාප්තවන බව පර්යේෂකයන් සනාථ කරයි
මවු පාර්ශවය හා පිය පාර්ශවය යන පාර්ශව දෙකේම එකම් ජානමය වශයෙන් ව්‍යප්තවන රෝගයක් තිබුනහොත් ඉදිරි පරපුරට එය උරුමවීමට ඇති සම්භාවිතාව අධිකය
දිගින් දිගටම අන්තරජන්‍ය විවාහ පමණක් සිදුවූ සමාජවල මේ ආකාරයට ජානමය වශයෙන් උරුමවන අබාධ බහුලබව විද්‍යාත්මක පර්යේෂණ මගින් සනාතවී ඇත
ඇතැම් ප්‍රාථමික සමාජයන් මිහිමතින් සදහටම තුරන්වීමට හේතුව ද ඔවුන් අතර දිගින් දිගටම ඇතිවූ අන්තර්ජන්‍ය විවාහ නිසා බව මානව විද්‍යාඥයන් විශ්වාස කරයි
අන්තර්ජන්‍ය විවාහ නිසා ඇතිවන ඉදිරි පරම්පරාවන් බොහෝවිට පරිසරයේ ඇතිවන වෙනස්වීම් වලට හැඩගැසීමට අපහසුවීමෙන් ඉක්මනින් වඳවීයයි
ව්‍යාභිචාර තසංචිය 
ව්‍යාභිචාර තහංචිය යනු සමීපතම ලේ ඥාතීන් අතර විවාහ තහනම් වීමයි ලොකයේ දක්නට ලැබෙන සෑම සංස්කෘතියකම මෙය ක්‍රියාත්මක වෙයි
මෙ පිළිබදව අධ්‍යනය කිරීමේ දී එල් එච් මොගන් දක්වන්නේ මානව සමාජයේ මූලාරම්භයෙදී මානවයා එකම පවුලේ සහොදර සහොදරියන් මෙන්ම අනෙකුත් සමීපතම ඥාතීන් අතරපවා ලිංගික සබදතා පැවතුන බවයි මෙම සබදතානිසා බිහිවූ දරුවන් නොයෙකුත් අසාමාන්‍ය ශරීර ලක්ෂණ හා අසාමාන්‍ය මානසික ලක්ෂණ පෙන්නුම් කිරීමත් සමග මෙට හේතුව සමීප ඥාතීන් අතර ඇතිවන ලිංගික සම්බන්ධතාබව ඔවුන් වටහා ගන්නට ඇත ක්‍රමයෙන් මිනිසා මෙය අපචාරී ක්‍රියාවක් ලෙස සලකා ලිංගික සංතර්පය ලැබීම ලේ ඥාතීන්ගෙන් විනිර්මුක්තව ලැබීටල පෙළඹුනි ඒ අනුව ලේ ඥාතීන් අතර ලිංගික සබදතා අපචාරී හැසිරීමක් ලෙස පිළිගන්නට ඇත
සෑම සමාජයකම පාහේ ව්‍යාභිචාරය බිදීම මහා පාපකර්මයක් ලෙ සලකනු ලබයි

ප්‍රේම සබදතා 
ප්‍රේම සම්භන්ධතා මගින් විවාහ සහකරු තෝරාගැනීම නූතන සංකීර්ණ සමාජවල බහුල වශයෙන් සිදුවේ
බොහෝවිට මෙම තත්වය සංවර්ධි රටවල බහුලය
මෙහිදී විවාහ අපේක්ෂිත තරුණිය හා තරුණයා තමා කැමති තමාට ගැලපේ යැයි සිතන සහකරු/සහකාරිය තම අභිමතය පදරිදි තෝරාගනී
සිදුකරයි
යෝජිත විවාහ 
යොජිත විවාහ ක්‍රමයේ දී විවාහ සහකරු සහකාරිය තොරාගැනීම සිදුකරන්නේ මනාල හා මනාලි පාර්ෂවයේ දෙමාපියන් ඥාතීන් හෝ භාරකරුවන් විසින්ය
මෙහිදී විවාහ අපේක්ෂිත ස්ත්‍රිය හෝ පුරුෂයාගේ අභිමතය සලකා බැලීම ඇතැම් සමාජවල ක්‍රියාත්මක වෙයි
කෙසේ වෙතත් මෙම ක්‍රමයේ දී වැඩි අවධානයට ලක්වන්නේ විවාහ අපේක්ෂිත ස්ත්‍රියගේ හෝ පුරුෂයාගේ දෙමාපියන් ගේ ඥාතීන් ගේ හෝ භාකරුවන්ගේ අභිමතයයි
බලහත්කාර විවාහ 
මෙම විවාහ ක්‍රමයේ දී විවාහ අපේක්ෂිත ස්ත්‍රියගේ හෝ පුරුෂයාගේ අභිමතයට පටහැනිව විවාහය සිදුකරයි
මෙය යොජික විවාහයට වඩා වෙනස් වන්නේ යොජිත විවාහ වලදී ස්ත්‍රී පුරුෂ දෙපාර්ශවයේ දෙමාපියන්ගේ ඥාතීන්ගේ භාකරුවන්ගේ එකගත්වයකින් විවාහ අපේක්ෂක දෙපලගේද අනුමැතියට අනුව විවාහය සිදුවීමයි
එහෙත් බලහත්කාර විවාහ වලදී බොහෝවිට මනාලියගේ හෝ මනාලියගේ ඥාතිපාර්ශවයේද එකගත්වයකින් තොරව විවාහය සිදුවේ
මෙහි එක් ක්‍රමයක් වන්නේ ස්ත්‍රිය පැරගැනීමකට ලක්කර ඇගේ කැමැත්තේන් තොරව විවාහකර ගැනීමයි
ඇතැම් සමාජවල මෙය සංස්කෘතිකාංගයක් ලෙස පවතී
පුරුෂයෙක් විසින් තමා විවාහ කරගැනීමට අපේක්ෂිත තරුණිය පැහැරගෙන ගොස් ඇගේ කන්‍යාභාවය බිද පසුව විවාකර ගැනීමේ සිරිත් ඇතැම් ප්‍රාථමික සමාජවල සාම්ප්‍රායික අංගයක් ලෙස සිදුකරයි
කෙසේ වෙතත් මෙම බලහත්කාර විවාහ නූතන සංකීර්ණ සමාජ අනුමත නොකරන අතර නීතියෙන් දඩුවම් ලැබියහැකි වරදකි
විවාහයේ ආර්ථික කාර්‍ය

අඹුමිල 
පිරිමියකු පිට සමූහයකින් විවාහයක් කර ගැනීමේදී ඹහු විසින් කාන්තාවගේ සමුහයට කරනු ලබන ගෙවීම අඹුමිලයි මෙම ක්‍රමය ක්‍රියාත්මකවෙන සමාජ වලට උදාහරණ ලෙස ගුසී ඔබැම්හෝ විම්බු හෝපි අම්බා නූවර් නවාජෝ ටිවි නයාකුසා සමාජ දැක්විය හැත
 නූවර් සමාජයේ අඹුමිල ලෙස මනාලයාගේ පාර්ෂවයෙන් මනාලියගේ ඥාති සමූහයා වෙත ගවයින් 40ක් ලබා දෙයි එහිදී මනාලියගේ සමීප ඥාතීන්ට වැඩි ගවයන් ප්‍රමාණයකුත් දුර ඥාතීන්ට අඩු ගවයන් ප්‍රමාණයකුත් ලැබේ මේ ආකාරයට සෝමාලි නවහෝ ටිවී ජනයා අශ්වයින් මගින් අඹුමිල ගෙවයි නිව්ගිනියාවේ සියනි පිලිපීනයේ ඉෆුගාවෝවරු ඌරන්ගෙන් අඹුමිල ගෙවයි මීට අමතරව අම්බා ගොත්‍රිකයෝ මනාලියගේ පාර්ෂවයට මනාල පාර්ෂවයේන් ස්ත්‍රියක් ලබා දෙයි මෙම ක්‍රමය ටිවීවරු අතරත් පවතින ක්‍රමයකි

අඹුමිල ක්‍රමය මගින් විවාහය යනු ස්ත්‍රියක හා පුරුෂයෙකු අතර පමණක්වූ ගණුදෙනුවක් වෙනුවට ඥාති පාර්ෂව දෙකක් අතරවන ගණුදෙනුවක් බවට පත්වේ මෙම සාමූහික ගිවිසුම මගින් විවාහය බිද වැටීම නවතී එසෙම යුවතිපති දෙදෙනාට දෙපාර්ෂවයටම අයත් සමූහයන්ගෙන් උපකාර ලැබෙයි

අඹු කමුව 
විවාහය කරගැනීමට අපේක්ෂිත තරුණයා විසින් තරුණිගේ පාර්ෂවය වෙත යම්කිසි කාලයක්තුල සේවය කර තරුණිය අපේක්ෂාවෙන් මනාලියගේ පාර්ශවය වෙත ශ්‍රමය සැපයීම අඹු කමුව නමින් හදුන්වයි මෙම ක්‍රමය අඹුමිල ක්‍රියාත්මකවන සමාජවල බොහෝදුරට සිදුවේ අඹුමිල ගෙවීමට මනාලයාට ආර්ථික ශක්තියක් නැති අවස්ථාවල මනාලිය අපේක්ෂාවෙන් මනාලියගේ පාර්ෂවය වෙත යම් නිශ්චිත කාලයක්තුල ශ්‍රමය සැපයීමෙන් අඹුමිල ගෙවීමකින් තොරව මනාලිය ලබාගත හැක උදාහරණ ලෙස නූවර් සමාජය හැදින්විය හැක

දෑවැද්ද 
විවාහවන අවස්ථාවේ මනාලියගේ පාර්ෂවයෙන් යුවතිපතීන් හට ලබාදෙන තෑග්ගක් ලෙස සැළකිය හැක මෙම ක්‍රමය මගින් යුවතිපති දෙදෙනාගේ ඉදිරි ජීවිතය යහපත් කරගැනීමට රුකුල් වන ලෙස දෙනු ලබන ප්‍රාග්ධනයකි එසේම සැමියා මියයැමකදී බිරිදට තනිව නැගීසිටීමට මෙය රැකුලක් වේ මෙම ක්‍රමය ආසියාතික හා යුරොපීය රටවල දක්නට ලැබේ මෙම ක්‍රමය තරමක් පීඩාකාරී සංස්කෘතිකාංගයක් ලෙස අතීත ලාංකික සමාජයේ හා වර්ථමනයේ පවා ඉන්දියාවේ දක්නට ලැබේ මෙමගින් දැඩිලෙස මනාලියගේ පාර්ෂවයට පීඩා ගෙන දුනි ඉන්දියාව වැනි රටවල පොරොන්දු වූ ලෙස දෑවැද්ද නොලැබුන හොත් විවාහය කඩා දැමීමට හෝ මනාලිය මරා දැමීමට පවා පෙළඹෙන අවස්ථා දැකිය හැක

නීතිය

ආගම මුස්ලීම්

මූලාශ්‍ර 
 හේමන්ත කුමාර, එන්.වී.ජී.ඒ. (2018)
සමාජවිද්‍යව
මූලික සංකල්ප න්‍යාය හා ක්‍රමවේදය, කොළඹ
විජේසූරිය ග්‍රන්ථ කේන්ද්‍රය
හේමන්ත කුමාර, එන්.වී.ජී.ඒ. (2001)
හා විවාහය
සමාජ විද්‍යාත්මක විමර්ශනයක්, කොළඹ විජේසූරිය ග්‍රන්ථ කේන්ද්‍රය 
 පීරිස්, රැල්ෆ්
සිංහල සමාජ සංවිධානය මහනුවර යුගය, මහරගම
සමන් ප්‍රකාශකයෝ
රත්නපාල, නන්දසේන
මානව විද්‍යව, වරකාපොල
ආරිය ප්‍රකාශකයෝ
බාහිර සබැදුම් 

සමාජ විද්‍යාව
මානව විද්‍යාව
බෙටි හොරු
තාරේ සමීන් පර් (, ) a 2007 Bollywood film directed by Aamir Khan, produced by Aamir Khan Productions, and initially conceived of and developed by the husband and wife team, Amole Gupte (writer and creative director) and Deepa Bhatia (concept, research, and editing)
It features music by the trio, ශංකර්-එහ්සාන්-ලෝයි, lyrics by Prasoon Joshi, CG animation by Visual Computing Labs, Tata Elxsi Ltd
, 2D animation is by Vaibhav Kumaresh’s Vaibhav studios,and title animation by Dhimant Vyas
Notes

External links 

 Official Website
 
 Taare Zameen Par at Bollywood Hungama
 Taare Zameen Par at Rediff
com

2007 films
ඉන්දියානු චිත්‍රපට
Hindi-language films
English-language South Asian films
Filmfare Best Movie Award winners
Films distributed by Disney
Dyslexia in fiction
Indian submissions for the Academy Award for Best Foreign Language Film
ස්වෛරීය රාජ්‍යයක් යනු ස්ථිර ජනතාවක්, නිශ්චිත ‍දේශසීමාවක් සහිත සහ වෙනත් ස්වෛරීය රාජ්‍යය සමග ජාත්‍යන්තර සබඳතා පවත්වාගතහැකි ආණ්ඩුවක් සහිත රජයකි
It is also normally understood to be a state which is not dependent on, or subject to any other power or state
While in abstract terms a sovereign state can exist without being recognised by other sovereign states, unrecognised states will often find it hard to exercise full treaty-making powers and engage in diplomatic relations with other sovereign states
ඉතිහාසය

වත්මන් තත්‍වය 
වර්ථමානයේ ලොවේ ස්වෛරීය රාජ්‍යය 200කට වඩා ඇති අතර ඉන් අති බහුතරය එක්සත් ජාතීන්ගේ සාමාජිකත්වය දරයි
These states form what international relations theorists call a system, where each state takes into account the behavior of other states when making their own calculations
From this point of view, states embedded in an international system face internal and external security and legitimation dilemmas
Recently the notion of an international community has been developed to refer to a group of states who have established rules, procedures, and institutions for the conduct of their relations
In this way the foundation has been laid for international law, diplomacy, formal regimes, and organizations
අර්ථ දැක්වීම් සහ ආසන්න වදන් 
ස්වෛරීය යන වදන නිතර අපභාවිතයට ලක්වේ
Lassa Oppenheim said "There exists perhaps no conception the meaning of which is more controversial than that of sovereignty
It is an indisputable fact that this conception, from the moment when it was introduced into political science until the present day, has never had a meaning which was universally agreed upon
" In the opinion of Justice Evatt of the High Court of Australia "sovereignty is neither a question of fact, nor a question of law, but a question that does not arise at all
" 

ස්වෛරීය රාජ්‍යය හැඳින්වීමට සමහරවි‍ට "රට", "ජාතිකත්වය සහ රජය වැනි වදන් යොදාගන්නා නමුදු සැබැවින්ම මේ වදන් සියල්ලටම නිශ්චිත වෙනස් අර්ථ ඇත
ජාතිකභාවය ජාතිකභාවය වදන නිතර නොයෙදෙන නමුත් එහි නාම විශේෂනය වන ජාතික යන්න සුලබව යෙදේ
එය සාමාන්‍යයෙන් යෙදෙන්නේ ස්වෛරීය රාජ්‍යයකට අදාල කරුණු වලදීය
නිදසුන් - ජාතික කොඩිය, ජාතික ගීය

 ජාතිය සමාන චාරිත්‍ර මෙන්ම  එකම මූලාරම්භයක් සහ ඉතිහාසයක් ඇතැයි විශ්වස කරන ජනතාව ජාතියක් ලෙස හැඳින්වේ
රජය refers to the set of governing and supportive institutions that have sovereignty over a definite territory and population
ස්වෛරීය රාජ්‍යයක් ලෙස පිලිගැනීම 

State recognition signifies the decision of a sovereign state to treat another entity as also being a sovereign state
Recognition can be either express or implied and is usually retroactive in its effects
It doesn't necessarily signify a desire to establish or maintain diplomatic relations
There is no definition that is binding on all the members of the community of nations on the criteria for statehood
In actual practice, the criteria are mainly political, not legal
Green cited the recognition of the unborn Polish and Czech states in World War I and explained that "recognition of statehood is a matter of discretion, it is open to any existing state to accept as a state any entity it wishes, regardless of the existence of territory or an established government
"  

In international law, however, there are several theories of when a state should be recognized as sovereign
Constitutive theory 
The constitutive theory of statehood defines a state as a person of international law if, and only if, it is recognized as sovereign by other states
This theory of recognition, was developed in the 19th century
Under it, a state was sovereign if another sovereign state recognized it as such
Because of this, new states could not immediately become part of the international community or be bound by international law, and recognized nations did not have to respect international law in their dealings with them
In 1815 at the Congress of Vienna the Final Act only recognised 39 sovereign states in the European diplomatic system, and as a result it was firmly established that in future new states would have to be recognized by other states, and that meant in practice recognition by one or more of the great powers
One of the major criticisms of this law is the confusion caused when some states recognize a new entity, but other states do not
Hersch Lauterpacht, one of the theory's main proponents, suggested that it is a state's duty to grant recognition as a possible solution
However, a state may use any criteria when judging if they should give recognition and they have no obligation to use such criteria
Many states may only recognize another state if it is to their advantage
In 1912, L
Oppenheim had the following to say on constitutive theory
International Law does not say that a State is not in existence as long as it is not recognised, but it takes no notice of it before its recognition
Through recognition only and exclusively a State becomes an International Person and a subject of International Law
Declarative theory 
By contrast, the "declarative" theory defines a state as a person in international law if it meets the following criteria
1) a defined territory
2) a permanent population
3) a government and 4) a capacity to enter into relations with other states
According to declarative theory, an entity's statehood is independent of its recognition by other states
The declarative model was most famously expressed in the 1933 Montevideo Convention
Article 3 of the Convention declares that statehood is independent of recognition by other states
In contrast, recognition is considered a requirement for statehood by the constitutive theory of statehood
A similar opinion about "the conditions on which an entity constitutes a state" is expressed by the European Economic Community Opinions of the Badinter Arbitration Committee
The Badinter Arbitration Committee found that a state was defined by having a territory, a population, and a political authority
State practice 

State practice relating the recognition states typically falls somewhere between the declaratory and constitutive approaches
International law does not require a state to recognise other states
Recognition is often withheld when a new state is seen as illegitimate or has come about in breach of international law
Almost universal non-recognition by the international community of Rhodesia and the Turkish Republic of North Cyprus are good examples of this
In the former case, recognition was widely withheld when the White minority seized power and attempted to form a state along the lines of Apartheid South Africa
A move which the United Nations Security Council described as the creation of an "illegal racist minority rgime"
In the latter case recognition was wildly withheld from a state created in Northern Cyprus on land which was illegally invaded by Turkey in 1974.

De facto and de jure states 
Most sovereign states are states de jure and de facto (i
they exist both in law and in reality)
However, sometimes states exist only as de jure states in that an organisation is recognised as having sovereignty over and being the legitimate government of a territory over which they have no actual control
Many continental European states maintained governments-in-exile during the Second World War which continued to enjoy diplomatic relations with the Allies, notwithstanding that their countries were under Nazi occupation
A present day example is the Sovereign Military Order of Malta, which is a United Nations observer, has bi-lateral diplomatic relations with 104 states, while having no territory and possessing only extraterritorial areas (i
embassies and consulates)
Other states may have sovereignty over a territory but lack international recognition, these are de facto states only
Somaliland is commonly considered to be such a state
For a list of entities that wish to be universally recognized as sovereign states, but do not have complete worldwide diplomatic recognition, see the list of states with limited recognition
The sovereign state in modern political thought 
The rise of the modern state system was closely related to changes in political thought, especially concerning the changing understanding of legitimate state power
Early modern defenders of absolutism such as Thomas Hobbes and Jean Bodin undermined the doctrine of the divine right of kings by arguing that the power of kings should be justified by reference to the people
Hobbes in particular went further and argued that political power should be justified with reference to the individual, not just to the people understood collectively
Both Hobbes and Bodin thought they were defending the power of kings, not advocating democracy, but their arguments about the nature of sovereignty were fiercely resisted by more traditional defenders of the power of kings, like Sir Robert Filmer in England, who thought that such defenses ultimately opened the way to more democratic claims
Some contemporary thinkers, such as Michel Foucault, have argued that political theory needs to get away from the notion of the state
"We need to cut off the king's head
In political theory that has still to be done
" By this he meant that power in the modern world is much more decentralized and uses different instruments than power in the early modern era, so that the notion of a sovereign, centralized state is increasingly out of date
ආශ්‍රිත ලිපි

වැඩිදුර කියවීම් 
 Chen, Ti-chiang
The International Law of Recognition, with Special Reference to Practice in Great Britain and the United States
London, 1951.
 Crawford, James
The Creation of States in International Law
Oxford University Press, 2005. ISBN 0-19-825402-4,  pp
15–24.
 Lauterpacht, Sir Hersch
Recognition in International Law
Cambridge, U
, 1947. 
 Raič, D
Statehood and the Law of Self-determination
Martinus Nijhoff Publishers, 2002. ISBN 978-90-411-1890-5.  p 29 (with reference to Oppenheim in International Law Vol
1 1905 p110)

External links 
 Opinions of the Badinter Arbitration Committee at the European Journal of International Law
 A Brief Primer on International Law  With cases and commentary
Nathaniel Burney, 2007.
 Official United Nations website
 Official UN website on International Law
 Official website of the International Court of Justice

References 

ජාත්‍යන්තර නීතිය
දේශපාලනය
ආණ්ඩුව යන සිංහල වචනය ස්වෛරීය රාජ්‍යයක, ෆෙඩරල් රාජ්‍යයක ප්‍රාන්තයක හෝ යටත් විජිතයක පාලනය ගෙනයන ව්‍යුහය හැඳින්වීම සඳහා යොදා ගැනේ
මෙයට ආසන්නතම බ්‍රිතාන්‍ය ඉංග්‍රීසි වදන Government වන අතර අමෙරිකානු ඉංග්‍රීසියේදී එම වදන ආණ්ඩුව යන තේරුම හැර වෙනත් පාලන ඒකක සඳහාද  සඳහාද යෙදේ
ආණ්ඩුවක ව්‍යුහය 
 විධායකය
 ව්‍යවස්ථාදායකය
 අධිකරණය

විවිධ ආණ්ඩු ක්‍රම 

අරාජික (Anarchy) - Absence, or lack of government
ව්‍යවස්ථාපිත රජාණ්ඩු (Constitutional Monarchy) - A government that has a monarch, but his/her power is strictly limited by the government
ප්‍රජාතාන්ත්‍රික ආණ්ඩු (Democracy) - Rule by a government where the people as a whole hold the power
It may be exercised by them (direct democracy), or through representatives chosen by them (representative democracy)
Despotism -  Governing by a single individual, the despot, who wields all the power and authority of the state
Other persons are subsidiary to the despot
ඒකාධිපතිවාදය - Rule by an individual who has full power over the country
See also Autocracy and Stratocracy
රජාණ්ඩු (Monarchy) - Rule by an individual who has inherited the role and expects to bequeath it to their heir
රදල ආණ්ඩු (Oligarchy) - Rule by a small group of people who share similar interests or family relations
ධනපති ආණ්ඩු (Plutocracy) - A government composed of the wealthy class
පූජක තන්ත්‍ර (Theocracy) - Rule by a religious elite
Tyranny - Governing by a single ruler, the tyrant, holding vast, if not absolute power through a state
ආශ්‍රිත ලිපි

සටහන්

මූලාශ්‍ර 

 
 
දේශපාලනවේදය
Political terminology
ප්‍රධාන මාතෘකා ලිපි
අධිකරණය හෝ අධිකරණ පද්ධතිය යනු රාජ්‍යයේ නාමයෙන් සාධාරණත්වය ඉෂ්ඨ කරන උසාවි පද්ධතියකි
මෙය ප්‍රධාන වශයෙන් ගැටුම් විසදීමේ යාන්ත්‍රනයකි
විනිශ්චයකාරවරුන්, මහේස්ත්‍රාත්වරුන් වැනි  ප්‍රධාන  චරිතවලට අමතරව සමාජ සාධාරණ ක්‍රියාවලට සහය දක්වන පුද්ගල සමූහයන් සඳහාද මෙම යෙඳුම භාවිතා කෙරේ
බලතල වෙන් කිරීමේ න්‍යාය අනුව අධිකරණයක් යනු නීතිය විවරණය කරන රාජ්‍යයේ, ශාඛාවයි. එම නිසා ව්‍යවස්ථාදායකය මගින් පැනවූ නීති මෙසේ විවරණය කෙරේ
පොඳු නීතිය බලපාන අධිකරණ ක්ෂේත්‍රවල අධිකරණ නීති පූර්ව නිගමන න්‍යාය වශයෙන් ගෙන නඩු තීන්දු මගින් නිති සකස්කිරීමට අධිකරණයට හැකිය
සවිල් නීතිය බලපාන අධිකරණ ක්ෂේත්‍රවල අධිකරණ නීති විවරණය කලත් නීති සකස් කරන්නේ නැත
සමාජවාදී නීතිය තුළ නීති විවරණය කිරීමේ බලය ව්‍යවස්ථාදායකය සතුය
ඉන්දියාව, ඇමෙරිකාව ,ප්‍රංශය සහ චීනය සැසදීමෙන් මෙම වෙනස වටහා ගත හැකිය
ඉන්දියාවේ ව්‍යවස්ථාව සංශෝධනය කරන තෙක් අවසාන තීරණය අධිකරණය සතුවිය
එහෙත් 1970 ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය තීන්දු කළේ ඉන්දීය ව්‍යවස්ථාවේ මූලික ව්‍යුහය කිරීමට පාර්ලමේන්තුවට නොහැකිබවය

  ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදයේ ෆෙඩරල් ව්‍යවස්ථාව සහ ඉන්පසුව ඇතිකල රෙගුලාසිවල අවසාන විවරණ බලය ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය සතුය
ප්‍රංශයේ පරිපාලන නීති විවරණ බලය කොන්සල් ඩී “ එටාට් අධිකරණයට ද සිවිල් හා අපරාධ නීති විවරණ බලය ” කෝට් ඔෆ් කැස්සේෆන් මතද ලබාදී ඇත
චීනයේ නීති විවරණ බලය ජාතික ජනතා කොංග්‍රසය සතුය
ආජන්ටිනාව වැනි වෙනත් රටවල පහළ අධිකරණ,අභියාචනාධිකරණ සහ ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණ සහිත මිශ්‍ර පද්ධතියක් ඇත
මේවාට ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණ අවසාන බලය සැපයේ
බයසන්තයමේ ජස්ටීනයන් අධිරාජ්‍යයේ විසින් නීතියේ ස්ථාවර භාවය ඇති කිරීම සඳහා සිවිල් නීතිය  ග්‍රන්ථයක් කොට නඩු තීන්දු පුළුස්සා දැමූ බව පැවසේ
19 වන සියවසේ ප්‍රංශය තුළද මෙවැනි අදහසක් පැවතිණි
නීතිය නිවැරදිව ලියා තිබෙන බැවින් විවරණයක් අවශ්‍ය නැති බවත් ,විවරණය අවශ්‍ය වුවහොත් නීති රචකයන්ගෙන් දැනගත හැකි බවත් විශ්වාස කෙරිනි
මෙම විශ්වාසය දැරූ නැපෝලියන් ද පවසා සිටියේ නීති විවරණ කාර්යය ඡන්දයෙන් පත්නොවූ විනිශ්චයකරුවන්හට නොව ඡන්දයෙන් පත් වූ ව්‍යවස්ථාදායකය සතුවිය යුතු බවය
එහෙත් ප්‍රංශ විප්ලවයට පෙර අදහස වූයේ රදළ පැලැන්තියේ අවශ්‍යතා ඉටුකරන පත්නොවූ පාර්ලිමේන්තුව හරහා නීති ප්‍රතිසංස්කරණය සහ රාජකීය තීන්දු ක්‍රියාවට නැන්වීමට බොහෝ කල්ගත වන බවය
එහෙත් මෙම අදහස ප්‍රායෝගික නොවීය
ප්‍රංශය ඇතුළු නැපෝලියන් යටත් කර ගත් අනෙකුත් රටවල්වලද සිවිල් නීතිය බලපාන සියළු රටවලද විනිශ්චයකාරවරු වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉටු කරීමට පටන්ගත්හ
වර්තමාන සිවිල් නීති බල ප්‍රදේශවල පොදු නීති බල ප්‍රදේශ තරමටම විනශ්චයකාරවරු නීති විවරණය කරති
කෙසේවෙතත් න්‍යායිකව  සිවිල් නීති බල ප්‍රදේශවල එම බලය සීමා සහිතව
                         
න්‍යායිකව ප්‍රංශයේ විනිශ්චයකාරවරු නීතිය සකස්නොකරන අතර ව්‍යවස්ථාදායකයේ අභිලාෂය විවරණය කිරීම පමණක් සිදුකරයි
නීති විවරණ කාර්යය සිවිල් නීති බල ප්‍රදේශවල වඩා සාම්ප්‍රධායික අරුතකින් සැළකේ. නීතිය කසියම් කරුණක් සම්බන්ධයෙන් බල නොපාන විට විනිශ්චයකරුවන් නොව නීති විශාරදයන් නීති ප්‍රතිසංස්කරණ අවශ්‍යයතා පෙන්වා දෙයි
සමාජවාදී නීතිය තුළ සිවිල් නීතිය භාවිතයට ගැනෙන මුත් සමාජවාදය තුළින් ගොඩනැගුණු අදහසක්ද යොදාගැනේ
එනම් නීති විවරණය දේශපාලන කාර්යයක් වන අතර ඒවා සමාජවාදයේ අරමුණු සඳහා යොදා ගත යුතු බැවින් දේශපාලන නොවන ආයතනයක් නීති විවරණය නොකල යුතු බවය

ආශ්‍රිත ලිපි
 උසාවිය

නීතිය
උසාවිය (court) යනු  නීතියට අනුගතව  to adjudicate legal disputes and dispense civil, criminal, or administrative justice සිදුකරීමට නෛතික බලයසහිත  රජයේ  [[ආයතනය]යි
In common law and civil law states, courts are the central means for dispute resolution, and it is generally understood that all persons have an ability to bring their claims before a court
Similarly, those accused of a crime have the right to present their defense before a court
Court facilities range from a simple farmhouse for a village court in a rural community to huge buildings housing dozens of courtrooms in large cities
A court is a kind of deliberative assembly with special powers, called its jurisdiction, or jus dicere, to decide certain kinds of questions or petitions put to it
According to William Blackstone's Commentaries on the Laws of England, a court is constituted by a minimum of three parties, namely, the actor, reus, and judex, though, often, courts consist of additional attorneys, bailiffs, reporters, and perhaps a jury
The term "court" is often used to refer to the president of the court, also known as the "judge" or the "bench", or the panel of such officials
For example, in the United States, and other common law jurisdictions, the term "court" (in the case of U
federal courts) by law is used to describe the judge himself or herself
In the United States, the legal authority of a court to take action is based on three pillars of power over the parties to the litigation
(1) Personal jurisdiction
(2) Subject matter jurisdiction
and (3) Venue
Jurisdiction 

Jurisdiction, meaning "to speak the law," is the power of a court over a person or a claim
In the United States, a court must have both personal jurisdiction and subject matter jurisdiction
Each state establishes a court system for the territory under its control
This system allocates work to courts or authorized individuals by granting both civil and criminal jurisdiction (in the United States, this is termed subject-matter jurisdiction)
The grant of power to each category of court or individual may stem from a provision of a written constitution or from an enabling statute
In English law, jurisdiction may be inherent, deriving from the common law origin of the particular court
Trial and appellate courts 

Courts may be classified as trial courts (sometimes termed "courts of first instance") and appellate courts
Some trial courts may function with a judge and a jury
juries make findings of fact under the direction of the judge who reaches conclusions of law (called a jury trial) and, in combination, this represents the judgment of the court
In other trial courts, decisions of both fact and law are made by judges (called a bench trial)
Juries are less common in court systems outside the Anglo-American common law tradition
Civil law courts and common law courts 
The two major models for courts are the civil law courts and the common law courts
Civil law courts are based upon the judicial system in France, while the common law courts are based on the judicial system in Britain
In most civil law jurisdictions, courts function under an inquisitorial system
In the common law system, most courts follow the adversarial system
Procedural law governs the rules by which
courts operate
civil procedure for private disputes (for example)
and criminal procedure for violation of the criminal law
See also

General 
 Sanctions (law)
 International judicial institution
 International Criminal Court
 List of people who have acted as their own attorney
 Court security

Types and organization of courts 
 Appellate court
 Constitutional Court
 Court of Faculties
 Court-martial
 Courts of England and Wales
 Ecclesiastical court
 Equity court
 Family court
 High Court of Justiciary
 Revolutionary Tribunal (French Revolution)
 Scots Law
 Scottish Court Service
 ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය
 Trial court

Notes

බාහිර සබැඳි 

 US federal courts
 Courtprep , Information about the Canadian justice process, features an interactive courtroom and witness tips
උසාවි
නීතිය
විවිධ තේරුම් වෙනුවෙන්අවිනිශ්චිතව භාවිතාවන යෙදුමකි
1) මනෝ සෞඛ්‍යය උපදේශක
2) විශේෂඥ උපදේශක
3) පුරෝහිත / ජනාධිපති උපදේශක
මානසික සෞඛ්‍යයේ මානසික ප්‍රතිකර්මවලදී උපදේශනයේ එන උපදේශකයෙක් යනු උදව් අවශ්‍ය පුද්ගලයන්ගේ අවශ්‍යතා සඳහා උපකාර කරන වෘත්තීමය හා බලයලත් පුද්ගලයෙකි
පුනරුත්ථාපන උපදේශනය - තුවාල ලැබූ සේවකයන්ට හා දුර්වලතා සහිත පුද්ගලයන්ට තම රැකියාව පවත්වා ගැනීමට / ලබා ගැනීමට  උදව් කිරීම
විවාහ සහ පවුල් උපදේශනය - පවුල සහ එහි අන්තර්ගත එක එක පුද්ගලයින් වටහා ගැනීම සහ පවුල් සංස්ථාවේ අර්බුද සඳහා උපදේශනය

පාසල් උපදේශනය - ක්‍රමානුකූල පාසල් අධ්‍යාපනයකට උපදේශනය 

මානසික සෞඛ්‍ය උපදේශනය - මානසික ප්‍රතිකර්ම පුද්ගල වශයෙන් හා කණ්ඩායම් ලෙස මට්ටමේ පුද්ගලයන් මොහු පවුල් සහ වෘත්තීමය ප්‍රතිකර්මයන් සඳහා පුහුණුව ලබා ඇත
මානසික සෞඛ්‍යය
A consultant (from the Latin consultare means "to discuss" from which we also derive words such as consul and counsel) is a professional who provides advice in a particular area of expertise such as management, accountancy, the environment, entertainment, technology, law (tax law, in particular), human resources, marketing, වෛද්‍ය විද්‍යාව, finance, economics, public affairs, communication, engineering, sound system design, graphic design, or waste management
A consultant is usually an expert or a professional in a specific field and has a wide knowledge of the subject matter
A consultant usually works for a consultancy firm or is self-employed, and engages with multiple and changing clients
Thus, clients have access to deeper levels of expertise than would be feasible for them to retain in-house, and to purchase only as much service from the outside consultant as desired
It is generally accepted good corporate governance to hire consultants as a check to the Principal-Agent problem
'Consultant' is also the term used to denote the most senior medical position in the United Kingdom, ඕස්ට්‍රේලියාව and Ireland (e
, a consultant surgeon)
''

Ways in which consultants work
Often a consultant provides expertise to clients who require a particular type of knowledge or service for a specific period of time, thus providing an economy to the client
In other situations, companies implementing a major project may need additional experienced staff to assist with increased work during that period
Consulting has come under some criticism because of staff augmentation and the high amount of jargon consultants use, also known as consultantese
Sometimes a consultant is not an independent agent but is a partner or an employee of a consultancy, that is a company that provides consultants to clients on a larger scale or in multiple, though usually related, skill areas
Strategy consultants are common in upper management in many industries
There are also independent consultants who act as interim executives with decision-making power under corporate policies or statutes
They may sit on specially constituted boards or committees
See also

Management consulting
Tax advisor
Information technology consulting
Foreclosure consultant
Human resource consulting
Public consultation
Umbrella company
Certified Management Consultant
Political consulting
Consultant (medicine)
Independent contractor
Contingent workforce
IRS Reclassification
Permatemp

Biotechnology consulting
Consultant pharmacist
Creative consultant
Educational consultant
Elevator consultant
Employment consultant
Knowledge management consultant
Lactation consultant
Legal nurse consultant
Loss control consultant
Magic consultant
Media consultant
Process consultant
Professional and Technical Consultants Association
Statistical consultant
Theatre consultant

Consulting
Business and financial operations occupations
මූලාශ්‍ර

සෞඛ්‍ය සේවාවේ රැකියා
සාත්තු-සේවය
වින්නඹුව (ගෞරවාර්භය
වින්නඹු මාතාව) යනු
දුම්කොළ (Nicotiana) ශාක වල කොළ වලින් සකස්කරන කෘෂිකාර්මික නිෂ්පාදන යක් ලෙස පදම්කළ දුම්කොළ දැක්විය හැක
එය, පරිභෝජනය කළ හැක
කාබනික පළිබෝධනාශක ලෙස භාවිතා කරන අතර ඖෂධක් ලෙසද භාවිතා වේ
දුම්කොළ වල නිජ භූමිය දකුණු ඇමරිකාවයි.පසුව ඇමරිකාවට යුරෝපීයයන් පැමිණීම සමග මෙය ලොවපුරා වඩාත් ප්‍රචලිතවිය
වැඩි වඍයෙන්ම දුම්කොළ භාවිත කෙරෙන්නේ මත්ද්‍රව්‍යයක් ලෙසය
දුම්වැටි හා වෙනත් මත්ද්‍රව්‍ය නිපදවීමට හා දකුණු ආසියාතික රටවල බුලත්විට සමගද දුම්කොළ භාවිතා කරයි
දම්කොළ භාවිතය රෝග රැසකට හේතුවේ
හෘදයාබාධ,පෙනහළු අශ්‍රිත ආබාධ,අක්මා රෝග ලිංගික අප්‍රාණිකත්වය,මුඛය,උගුර,පෙනහළු හා වෙනත් බොහෝ පිළිකා රෝග රැසකටම දුම්කොළ භාවිතය හේතුවේ
ලොව බිහිසුනුම නිහඩ ඝාතකයා වන්නේ දුම්කොළය
නිරුක්තිය 
සිංහල බසින් දුම්කොළ යන්න දුම් පානය සදහා යොදාගන්නා කොළ යන අරුත දෙයි
ඉංග්‍රීසි බසින් යෙදෙන Tobacco යන වචනය ස්පාඤ්ඤ හා පෘතුගීසි බසෙහි දුම්කොළ සදහා යෙදෙන tabaco වදනින් බිඳී ආවකි
ඉතිහාසය

සාම්ප්‍රධායික භාවිතයන් 
ක්‍රිස්තු පූර්ව 1400-1000 අතර කාලයතුල මෙක්සිකානුවන් දුම්කොළ වගාකර ඇත
බොහෝ ඇමරිකානු ස්වදේශිකයන්ද අතීතයේ සිට දුම්කොළ භාවිතකර ඇත
ඇමරිකානු ස්වදේශික ආදිවාසී ජනයා දුම්කොළ භාවිතය අශ්‍රිත විවිධ චාරිත්‍ර වාරිත්‍ර අනුමගමනය කරති
ප්‍රචාරණය 
යුරෝපීයයන් ඇමරිකාවට සංක්‍රමණයවීමත් සමග ඔවුන් දුම්කොළ යුරෝපයට රැගෙන ගියහ
යුරෝපයේදී මෙයට ඉතා විශාල වෙළඳපල වටිනාකමක් ලැබිණ
දහසය වන සියවසයේ දුම්කොළ වගාව යුරෝපයතුල ප්‍රචලිතවිය
දුම්කොළ වලින් නිෂ්පාදිත දුම්වැටි එකළ යුරෝපයේ ජනප්‍රිය විය
විශේෂයෙන් දුම් පයිප්ප ඒතරවිය
දුම්වැටි වලට අමතරව දුම්කොළ සෑපීම,දුම්කොළ දුම නාසයට ඉරීම වැනි භාවිතයන්ද ඒ අතරවිය
දහනමවන ශත වර්ෂයේදී ජේම්ස් බොන්සැක් විසින් දුම්වැටි නිෂ්පාදන යන්ත්‍රයක් නිෂ්පාදනය කළහ
බටහිර යටත් විජිතකරණය හරහා ලෝකයේ බොහෝ රටවලට දුම්කොළ භාවිතය ව්‍යාප්තවිය
ශ්‍රී ලංකාව වැනි දකුණු ආසියාතික රටවලටද දුම්කොළ බටහිර ජාතීන්ගෙන් ලැබින
ඔවුන් භාවිතකල බුලත්විට වලට දුම්කොළ යොදා ගැනීම  ක්‍රමයෙන් සිදුවිය
සමකාලීන යුගය 
විසිවන සියවසයේදී විද්‍යාත්මක පර්යේෂණ මගින් දුම්කොළ ශරීරයට අහිතකර මත්ද්‍රව්‍යයක් ලෙස සොයා ගැනුනණි
එසේම දුම්කොළ යනු ප්‍රබල පිළිකා කාරකයක් ලෙසද හඳුනාගනු ලැබීය
එමෙන්ම විවිධ රෝග රැසකටම හේතුවන භයානක මත්ද්‍රව්‍යයක් බව තවදුරටත් ඔප්පුවිය
නිකොටින් නම් ප්‍රබල පිළිකාකාරක හා සෞඛයට හානිකර රසායනය දුම්කොල තුල අඩංගුය
මේ සොයාගැනීම් නිසා සෞඛ්‍ය අංශ මෙන්ම රාජයන් විසින්ද දුම්කොළ භාවිතය අවම කිරීමට උස්සාහ ගත්හ
ලෝකයේ ඉතා ඉහළ ආදායම් ලබමින් වැජඹුන දුම්කොළ සමාගම් ක්‍රමයෙන් පාඩු ලැබීය
විවිධ රාජ්‍යයන් විසින් දුම්කොළ නිෂ්පාදන මත ඉහළ බහු පැනවීමට ක්‍රියා කළහ
ජීව විද්‍යාව 
දුම්කොළ ශාකය තුල ප්‍රධාන වශයෙන් නිකොටින් නම් විෂ රසායනය අඩංගුය
කෙසේ වෙතත් දුම්කොළ අයත් සොලනේසියේ කුලයට පවුලට අයන් අනෙකුත් ශාකවල අඩංගු ට්‍රොපේන් ඇල්කොලොයිඩ් වැනි උග්‍ර විෂ ඇති රසායනය අඩංගු නැත
දුම්කොළ ශාකයේ අඩංගු නිකොටින් නිසා ශාකභක්ෂක කෘබීන්ගෙන් මෙම ශාකයට ඇතිවන හානිය අඩුය
නිෂ්පාදනය 
දුම්කොළ වගාව අනෙකුත් කෘෂිකර්මික වගාවන් හා සමානය
දුම්කොළ බීජ සාරවත් පස් සහිත බදුන්වල හෝ පත්තිවල දමා නිසි පරිදි ජලය හා හිරු එළිය ලැබෙන්නට සළස්වයි.මෙම දුම්කොළ පැළෑටි සෙන්ටිමීටර් 20 පමණ අසින් වැඩෙන විට ඒ සදහා සකස්කල විශෙෂ වාගාබිම්තුලට ගෙනවිත් වගා කරයි
වාගාබිම්තුල ස්ථීරව පිහිටුවීම සිදු කරන්නේ වැසි සමය එළඹීමත් සමගයි
දුම්කොළ වාර්ෂික බෝගයක් බැවින් වසරක් පාසා වගාකරනු ලබයි
පරිහෝජනය

බලපෑම්

ආර්ථිකය

මූලාශ්‍ර
ථේරවාද (Pāli
थेरवाद theravāda (cf Sanskrit
स्थविरवाद sthaviravāda)
වචනානුසාරයෙන් ගත් කළ, "තෙරණුවන්ගේ ඉගැන්වීම්" හෝ "පැරැන්නන්ගේ ඉගැන්වීම්", හෙවත් ආදීතම බෞද්ධ සම්ප්‍රදාය වෙයි
එහි ආරම්භය ඉන්දියාවේ ය
එය සාපේක්ෂකව තිතිරකුවාදීය
සාමාන්‍යයෙන් වඩා සමීප වෙන්නේ පැරණිතම බුදුදහමට ය
ශත වර්ෂ ගණනාවක් යනතුරු එය ශ්‍රී ලංකාවේ අතිප්‍රමුඛ වූ ආගම විය (ජනගහණයෙන් 70% ක් පමණ අදහන්නකි)
) ගිණිකොන දිග ආසියාවේ කාම්බෝජය, ලාඕස්, බුරුමය, තායිලන්තය වැනි රටවල ද බහුල වශයෙන් අදහන ආගමකි
එය නිරිත දිග ආසියානු රටවල සමහර පැති වල, එනම් චීනයේ ශාන් සහ තාලි යන ජන වාර්ගික කොටස් අදහන ආගමකි
වියට්නාමයේ කේමර් අය ද, බංගලාදේශයේ බරුවා, චක්මා සහ මග් යනාදීන් ද, මැලේසියාවේ සහ ඉන්දුනීසියාවේ අය ද අදහන අතර මෑතක දී සිංගප්පූරුවේ සහ බටහිර රටවල ද ජනප්‍රියත්වයක් ඇතිවෙමින් පවතින්නකි
අද ලෝකයේ ථේරවාද බෞද්ධාගමිකයන් මිලියන සියයකට වඩා ලොව පුරා ඇතැයි සැලකේ. පසුගිය දශකයන්හි දී ථේරවාද දහම බටහිර රටවල මෙන්ම එය බිහි වූ ඉන්දියාවේ ද නැවත පුනර්ජීවයක් ලබා ඇතැයි කියැවේ
අනුගාමිකයෝ

ථේරවාද බුද්ධාගම විවිධ රටවල් හා ලොව පුරා ජනතාව විසින් අනුගමනය කරයි
දකුණු ආසියාවේ
නේපාලය ( ජනගහනයෙන් 10% )
ශ්‍රී ලංකා ( ජනගහනයෙන් 70% )
බංග්ලාදේශය ( ජනගහනයෙන් 0.7% )
ඉන්දියාව ( ජනගහනයෙන් 0.7% )
අග්නි දිග ආසියාවේ
කාම්බෝජය ( ජනගහනයෙන් 95% )
ලාඕසය  ( ජනගහනයෙන් 67% )
මියැන්ම‍ාරය ( ජනගහනයෙන් 89% )
තායිලන්තය ( ජනගහනයෙන් 90% , ජනගහනයෙන් 94% පුහුණු වන ආගම )
වියට්නාමය ( ඛ්මෙර් ක්‍රෝම්)
වෙනත් ප්‍රදේශ ආසියාවේ
චීනය (ප්‍රධාන වශයෙන් ශාන් සහ තයි ජනවාර්ගික කණ්ඩායම්)
මැලේෂියාව ( මැලේෂියන් සියාමෙස‍ෙ)
ඉන්දුනිශියාව 
සිංගප්පුරුව

ථේරවාදය මෑත බාගයේ ජනප්‍රිය වී තිබෙනවා  බටහිර ලෝකයේ
ඉතිහාසය

සම්ප්‍රදායේ ආරම්භය

ථේරවාද සම්ප්‍රදාය විභජ්ජවග්ග නොහොත් විභජ්ජවාද නොහොත් 'විශ්ලේෂණයේ ධර්මය' ලෙසින් ද පැවත එන්නයි
ස්ථවිරවාද නොහොත් 'ථෙරනුවන්ගේ ඉගැන්වීම්' තව දුරටත් පවත්වා ගෙන යන දහමකි
ඉන්දියාවේ ධර්මාශෝක රජු සමයේ, එනම් ක්‍රි
250 පමණ දී තුන්වැනි ධර්ම සංගායනාව කාලයේ දී පටන් ගත් සම්ප්‍රදායක් ලෙසින් සැලකේ. විභජ්ජවාදීන් තමන් දුටුවේ ස්ථවිරවාදීන්ගේ සත්‍යලබ්ධික අදහස් පවත්වා ගෙන යන අය ලෙසයි
තුන්වැනි ධර්ම සංගායනාවේ දී ඔවුන්ව ස්ථිවිර ලෙසත්, ථෙර ලෙසත්, 'ගුරු පරම්පරාවේ වැඩිහිටියන්' ලෙසත් හඳුන්වන ලදි
විභජ්ජවාදීන්ගේ අදහස් පැරණි ස්ථවිර අදහස් හා සමාන කම් තිබුණත් ඒවා සම්පූර්ණයෙන් ම සමාන නොවුණි
තුන්වැනි ධර්ම සංගායනාවෙන් පසු ඔවුන් පදිංචි වී ස්ථාන එකිනෙකා වෙතින් ඈත් වූ නිසා විභජ්ජවාදීන් කණ්ඩායම් හතරකට පරිනාමය වූහ
මහීසාසක (Mahīśāsaka), කාශ්‍යපිය (Kāśyapīya), ධර්මගුප්තක සහ තාම්‍රරපර්නිය (Tāmraparnīya)
ථේරවාද පැවත එන්නේ තාම්‍රරපර්නිය නොහොත් "ලංකාවේ පෙළපතෙනි
" සමහර පැරණි බෞද්ධ සම්ප්‍රදායන්ට අනුව ථේරවාද එන්නේ කෙළින් ම විභජ්ජාවාදීන් වෙතිනි
තාම්‍රරපන්නිය යන නාමය ලංකාවේ පෙළපතට ලැබෙන්නේ ඉන්දියාවේ දී ය
එහෙත් විභජ්ජවාදීන්ගේ ආගමික මූලාශ්‍ර වල එහි දී ධර්මයේ වෙනස්කම් සිද්ධ වූවා යැයි සඳහනක් නැත
නමින් පෙන්වන්නේ භූගෝලීය සාධකයක් පමණි
තම්බපණ්නී තාම්‍රරපන්නි යනු ලංකාවට වැටී තිබුණ නම් වෙති
තම මූලාරම්භය ගැන කියන ථේරවාදීන් කියනුයේ තමනට එම ඉගැන්වීම් ලැබුනේ තුන්වැනි ධර්ම සංගායනාවෙන් බවයි. එහි දී කියැවෙන්නේ ඒවා විභජ්ජවාදය ලෙස හැඳින්වුනු බවයි.  7 වැනි සියවසේ දී ක්ෂුවාන්සැන්ග් (Xuanzang) සහ යි යින්ග් නොහොත් අයි චින්ග් නම් චීන වන්දනාකරුවන් ද ශ්‍රී ලංකාවේ මේ බෞද්ධ සම්ප්‍රදාය ගැන සඳහන් කරන්නේ ස්ථවිර (Sthavira) යනුවෙනි
පැරණි ඉන්දියාවේ සංස්කෘත භාෂාව පරිහරණය කළ එම සම්ප්‍රදායන් ඔවුන් ස්ථවිර (Sthaviras)යැයි කියන ලදහ
එහෙත් පාලි සිය භාෂාව ලෙස පරිහරණය කරන ලද්දවුන් ඔවුනට 'ථෙර'  (Theras) යැයි කියන ලදි
සංස්කෘත බසින් එන 'ස්ථවිර' (Sthaviras) සහ පාලි බසින් එන 'ථෙර' (Theras) දෙකම වචනානුසාරයෙන් දැක්වෙන්නේ 'වැඩිහිටියන්' (The Elders) ලෙසටයි
මේ සම්ප්‍රදාය ථෙරවාද යන තමන් හඳුන්වා ගැනීම සඳහා අඩුම වශයෙන් හතරවැනි සියවස සිට පමණ දී ලිඛිත භාවිතයට ගෙන ඇත
එය මුලින් ම ලිඛිතව සඳහන් වන්නේ දීපවංශයේ (Dipavamsa) ය
ඉන්දියාවේ පසු කාලීන ථේරවාද බුදුදහම ගැන දැනගන්නට වැඩි තොරතුරක් නැත
මූලාරම්භ වූ රටේ එය නැති වී ගිය දින ගැන කිසිම සඳහනක් සොයා ගන්නට ද නැත
ලංකාවට ථේරවාද සම්ප්‍රදාය පැමිණි කාලයේ ම එය බුරුමය වෙත ද ගිය බවත් යම් සහක්‍රියාවක් ක්‍රමයෙන් වර්ධනය වී ගිය හැටිත් දැකගන්නට ලැබේ
උදාහරණයක් වශයෙන්, 10 වැනි සියවස අවසන දී, ලංකාව තුල යුද්ධ වලින් බුද්ධාගම නැති වී ගිය කල, බුරුමයෙන් ආ තෙරණුවන් කණ්ඩායමක් විසින් එය යළි ස්ථාපිත කරන ලදැයි කියැවේ
බුරුමය හා ශ්‍රී ලංකාව එකිනෙකා අතර වූ බුද්ධාගම ප්‍රමාණවත් ලෙසකින් නැවත ස්ථාපිත කරගන්නා ලදි
11 වැනි සියවසේ දී ඉන්දියාවේ බුද්ධාගම නැති වී ගිය කල මේ රටවල් දෙකේ බුද්ධාගමට වාසස්ථානයක් තහවුරු වී තිබුණි
අනතුරුව ක්‍රමයෙන් තායිලන්තය, ලාඕස් සහ කාම්බෝජය යන රටවල් වලට ද ථේරවාද බුද්ධාගම පැතිර යන ලදි
ශ්‍රී ලංකාවේ සහ ගිණිකොන දිග ආසියාවේ රාජකීය පෙළපත් විසින් බුද්ධාගම සමඟ අත්වැල් බැඳ ගෙන තිබුණි
ඒ රටවල සත්‍යලබ්ධිකත්වය බලයෙන් ක්‍රියාත්මක කරන ලද නිසා ථේරවාද සාම්ප්‍රදායික ලෙසින් පවත්වාගන්නට හේතු වූවා යැයි ද සැලකේ. මෙය ඉන්දියාවේ බුද්ධාගමේ ඉතිහාසය පුරා ඒ රට අනිකුත් රටවල් හා පවත්වන සබඳතාවයන් සමඟින් වෙනස් ලෙසකින් පෙනෙන්නට තිබෙන්නකි
නූතන වර්ධනය

පහත සඳහන් නූතන ප්‍රවණතා හඳුනාගෙන ඇත
නූතනවාදය
නූතන ලෝකයට එහි අදහස් අනුචිත කරන උත්සාහය
 පරිසර ආරක්ෂා උත්සාහය
 අනෙකුත් බෞද්ධ සම්ප්‍රාදයන් සමඟ කලවම් වන්නට උත්සාහය
 කාන්තා අයිතීන් ගැන කතාබහ
 ප්‍රතිසංශෝධන
මීට කළින් වූ වඩා පිරිසිදු බුද්ධාගමක් යළි ස්ථාපිතයට උත්සාහය
මුල් බුද්ධාගම ගැන බටහිර විද්‍යාර්ථීන්ගේ මත එකතු කරගැනීමේ උත්සාහය (මෑත කාලයේ දී "බටහිර විද්‍යාර්ථීන්ගේ අර්ථ කථනයට අනුව සැකසුන බුද්ධාගම" යන්න ශ්‍රී ලංකාවේ සහ තායිලන්තයේ පවතින නිල බුද්ධාගම වෙයි
)
 අවසාන නිෂ්ටාව
ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගය නම් වූ ඉගැන්වීමට වැඩියෙන් බර වී අනිත් මූලාංගීය ඉගැන්වීම් වලට වැඩි තැනක් නොදීම
 පශ්චාත්සම්ප්‍රදායීකරණය
මීට අයිති දෑ අතර වන්නේ,
 පූජා විධි ක්‍රමයන් නැවත පණ ගැන්වීම
 පුරාකථාවන්ට බරවීම
 අන්තර්ඥානය සඳහා භාවනා කිරීම්
 සමාජ ක්‍රියාශීලීත්වය
 ආගමික බැතිමත් බව වර්ධනය
 බෞද්ධ ජාතිකත්වය නංවාලීම
 වනගත ස්වාමීන්වහන්සේලා නැවත පිහිටුවා ලීම
 සමථ භාවනා නැවත පණ ගැන්වීම

යටත්විජිතවාදීන් විසින් කරන ලද වෙනස්කම් නිසා ද බෞද්ධ පුනර්ජීවයක් ඊට එරෙහි ව පැන නැඟී ඇත
බටහිර යටත්විජිතවාදීන් සහ ක්‍රිස්තියානි මිෂනාරීවරුන් උවමනාවෙන් ම යම් ආකාරයක වූ ක්‍රිස්තියානි පල්ලි හැදියාවක් ලංකාවේ සහ ගිණිකොන දිග ආසියාවේ රටවල බෞද්ධ ස්වාමීන්වහන්සේලාට නියම කරන ලදි
එනම් පන්සලට සීමා වූ ධර්ම බෙදා දෙන කටයුතු සහ ඒකීය පුද්ගලයාට නිවන් මඟ කියාදෙන කටයුතු වලට ස්වාමීන්වහන්සේලා සීමා කර තැබීමයි
බ්‍රිතාන්‍ය යටත්විජිත පාලනයට පෙර, බුරුමයේ සහ ශ්‍රී ලංකාවේ යන රටවල් දෙකේ ම මහණුන් ගිහි ජනතාවගේ දරුවන්ට අධ්‍යාපනය ලබා දීමේ වගකීමෙන් යුතු වූහ
ඔවුනට විශාල සාහිත්‍ය නිර්මාණ පිරිනමන්නට සමත් වූහ
බ්‍රිතාන්‍යයන් විසින් පාලනය අල්ලා ගැනීමෙන් පසුව බෞද්ධ පංසල් තීව්‍රර පරිපාලනයකට මුහුණ දුනි
ඔවුන්ගේ මුදල් වියදම් කරන්නට අනුමැතිය ලැබුනේ ආගමික කටයුතු සඳහා පමණි
අධ්‍යාපන පද්ධතියේ පාලනය ක්‍රිස්තියානි ආගමික නායකයන්ට ලැබිණ
ඔවුන්ගේ වේතන රජයෙන් නඩත්තු කළ මිෂනාරී වැඩ වලට යෙදවුණි
විදේශීය පාලනය යටතේ, විශේෂයෙන්ම බ්‍රිතාන්‍යය පාලන යටතේ දී සංඝ සමාජය තුල ජෛවයෙන් අඩපණ තත්වයක් බිහිවිය
වල්පොල රාහුල තෙරණුවන්ට අනුව, එතෙක් අධ්‍යාපනය, සමාජ කටයුතු හා සුබසාධනය සඳහා බෞද්ධ ආගමික නායකයන්ට තිබි සමාජ තත්වය ඉවත් කර එය ක්‍රිස්තියානි මිෂනාරින් වෙත පවරන ලදි
එයින් ඇති වූයේ සමාජයේ ආයතන වල ඉහළ තනතුරු දැරූ අය වෙත බලපෑම් කරන්නට මෙතෙක් බෞද්ධ ආගමික නායකයන්ට තිබි අවස්ථාව ස්ථිර කාලීනව ඉවත් වීමයි
පශ්චාත් යටත්විජිත සමයේ බොහෝ බෞද්ධ තෙරණුවන් මේ සුසමාදර්ශය වෙනස් කරන්නට කැප වූහ
සමාජයේ බුද්ධාගමට හිමි ව තිබි තැන යළි ස්ථාපිත කරන්නට ශ්‍රී ලංකාවේ හා බුරුමයේ උත්සාහයන් වර්ධනය විය
ශ්‍රී ලංකාවේ ථේරවාදීන් තම සම්ප්‍රදායට නව ජීවයක් ලබාගනු පිණිස බටහිර සංස්කෘතිය වෙත නෙත් යොමු කළහ
ක්‍රිස්තියානි මිෂනාරිවරු විසින් ස්වදේශී වූ සංස්කෘතියකට තර්ජනය කරන ලදි
ඊට ප්‍රතිචාරයක් වශයෙන්, ථේරවාදීන් විසින් ථේරවාදය පතුරුවා හරින්නට කටයුතු කළහ
ඔවුන්ට සහාය දෙන්නට ආවේ පරමවිඥානාර්ථවාදීන්ය
ඔවුන් පැරණි ඥානය ගැන සොයා බැලූ අයයි
එය වෙනත් මූලාශ්‍ර වලින් මෙන් ම පාලි සුත්ත පිටකයේ සහ බුද්ධාගම තුලින් සොයා ගත හැකි යැයි සිතූ අයයි
ඇමෙරිකන් කර්නල්වරයෙකු වූ ද, පරමවිඥානාර්ථවාදීන්ගේ සංගමයේ සම නිර්මාතෘවරයෙක් සහ පළමු සභාපති තනතුර ද දැරූ සර් හෙන්රි ඕල්කොට් සහ හෙලේනා බ්ලැවැට්ස්කි දෙදෙනා 1880 මැයි 25 වැනි දා බුද්ධාගම ආගම කරගත් ප්‍රථම ඇමෙරිකානු යුරෝපීය බෞද්ධයන් සේ මහජනතාවට දැනුම් දීමක් කළහ
ඔවුන් දෙදෙනා ගාල්ලේ වැලිවත්තේ වූ විජයානන්ද විහාරයේ දී පන්සිල් පද පහ රැගෙන ඇත්තේ 1880 මැයි 19 වැනිදා ය
පරමවිඥානාර්ථවාදීන්ගේ මූලිකත්වයෙන් ලංකාවේ බෞද්ධ පාසැල් ගණනාවක් ඉදි කරන ලදි
කොළඹ ආනන්ද විද්‍යාලය, නුවර ධර්මරාජ විද්‍යාලය, ගාල්ලේ මහින්ද විද්‍යාලය සහ කුරුණෑගල මලියදේව විද්‍යාලය ඒවා ලෙස සැලකේ. 1885 දී බෞද්ධ කොඩිය නිර්මාණය කරන්න උපදෙස්කරුවෙක් ලෙසින් ද ඕල්කොට් කටයුතු කරන ලදි
එය පසු කාලයේ දී ලෝක බෞද්ධ සංවිධාන විසින් බෞද්ධ සම්ප්‍රදායික ධජයක් ලෙසින් පිළිගන්නා ලදි
ඔවුන් හා එක් වූ මුල් ථේරවාදියෙක් ලෙස සැලකෙන්නේ අනගාරික ධර්මපාලය
විපස්සනා භාවනා ක්‍රම යළි ස්ථාපනය කරන්නට අනගාරික ධර්මපාල උත්සාහයක් ගත්තේය
ඒ සඳහා පාලි ත්‍රිපිටකයෙන් හා විසුද්ධි මග්ගයෙන් ක්‍රමවේදයක් සොයා ගියේය
මැද පංතියේ අය සොයා ගිය ධර්මපාල ඔවුන් වෙනුවෙන් ආගමික චාරිත්‍ර වාරිත්‍ර සඳහා අවස්ථාවක් සහ ආගමික අනන්‍යතාවයක් ලබා ගන්නට වෙහෙස විය
එය බ්‍රිතාන්‍ය අධිරාජ්‍යයට විරෝධය දක්වනු සඳහා ද පාවිච්චියට ගැනිණ
පරමවිඥානාර්ථවාදීන්ගේ උත්සාහයේ ප්‍රතිඵලයක් හැටියට රටේ ආගමික හැදියාව වෙනසකට භාජනය වී මෙතෙක් පැවිද්දන් පමණක් නියැළුනු භවානා ක්‍රමවේදයන් ගිහියන් ද භාවිතා කරන්නට අවසර ලද්දහ
පාලි ත්‍රිපිටකයේ පරිවර්තනය හා ප්‍රකාශනයත් සමඟ ඉතිහාසයේ ප්‍රථම වරට පාලි ත්‍රිපිටකය ගිහි සමාජය අතට පත්විය
එය බටහිරට පමණක් නොව නැගෙනහිර සමාජයට ද ලැබුණු ප්‍රථම වතාව එයයි
පරමවිඥානාර්ථවාදී සංගමයෙන් ථේරවාද බුද්ධාගමේ ජනප්‍රියත්වයට ආධාර ලැබිණ
එය 20 වැනි සියවසේ ආරම්භය දක්වා පැවතිණ
1970 ගණන් වල දී නැවත පිබිදීමක් ඇති විණ
එයින් බටහිර වැසියන් තවත් පිරිසක් සත්‍යය සොයා පාලි සූත්‍ර පිටකය මුද්‍රණයටත්, පසුකාලීනව එය අන්තර්ජාලයට එකතු කරන්නටත් දායක වූහ
දර්ශනය ගැන දළ විශ්ලේෂණය
පාලි භාෂාවෙන් කියැවෙන වචනයකින් හැදෙන විභජ්ජවාදය නම් වූ සංකල්පය ථේරවාද දර්ශනයෙන් ප්‍රරෝහනය කරන්නකි
වචනානුසාරයෙන් එහි අර්ථය වන්නේ විභජනය නොහොත් විශ්ලේෂණය ඉගැන්වීම (Teaching of Analysis) යනුවෙනි
මේ ධර්මයට අනුව අන්තර්දෘශ්ටියක් ඇතිවිය යුත්තේ එය සොයා යන්නාගේ අත්දැකීම්, විවේචනාත්මක ගවේෂණය සහ විචාරය පෙරදැරිව ය
එය අන්ධ භක්තියෙන් උත්පාදනය වන්නක් නොවේ
කෙසේ නමුදු, ථේරවාද සම්ප්‍රදායේ ලියකියැවිලි වල පිළිපැදිය යුතු ක්‍රමවේදයකට වැදගත් තැනක් ලැබෙයි
ඒ ක්‍රමවේදය නම් ප්‍රඥාවන්තයන්ගේ උපදෙස් වල දී සහ ඒවා ගැන තමන්ගේ අත්දැකීම් වල අගැයුම් වලින් යන දෙකෙන් ම විභාග කොට පමණක් යම් පිළිවෙතක නියැළෙනවා ද නැද්ද යන්න තෝරාගත යුතු විනිශ්චය තමන් සතු බවයි. 

ථේරවාද ධර්මයේ කියැවෙන පරිදි සියළු මිනිසුන්ගේ දුකට හේතුව තණ්හාවයි. ක්‍රෝධය, ව්‍යාපාදය, පිළිකුල, කෑදරකම, ඊර්ෂ්‍යාව, උඩඟුකම, ද්වේෂය, බිය, කාමාස්වාදය, ප්‍රගස්තය, ලාලසාව, නොරිස්සුම්කම, වික්ෂේපය, පළිගැනීම, විෂාදය, සාංකාව, සිරුරට ඇල්ම යනාදීන් මේ තණ්හාව උපදවන ක්ලේෂයන් සේ සැලකෙයි
රළු, මධ්‍යම හෝ සියුම් යන මට්ටම් වලින් ක්ලේෂයන් ඇති විය හැකියි
මෙය නිතර ඇතිවන ප්‍රපංචයකි
තාවකාලිකව පවතින්නකි
අනතුරුව අතුරුදහන් වන්නකි
ක්ලේෂයන් යනු තමනට පමණක් නොව අනුන්ට ද අහිතකර බව ථේරවාදීන් විශ්වාස කරති
මිනිසෙක් විසින් කරන තිරිසන් වැඩ යැයි සැලකෙන සියල්ල සිද්ධ වෙන්නේ ක්ලේශයන් පෙරමුණු කරගත් නිසා යැයි සැලකේ. 

අවිජ්ජා නොහොත් අවිද්‍යාව නිසා මේ ක්ලේශයන් තුලින් හැදියාවන් උපදිනවා යැයි ථේරවාදීන් විශ්වාස කරති
ධර්මාවබෝධයක් නැති මනස් තුල මේ තත්වය උපදී
ක්ලේෂයන්ගේ ග්‍රහණයට හසු වී ඉන්නේ ධර්මාවබෝධයෙන් තොර අයයි
ධර්මාවබෝධය නොමැති පිරිස් විසින් සත්‍යය ගැන වැටහීමක් නැති නිසා ක්ලේශයන් අල්ලා ගෙන සිටිති
එහෙත් යථාර්ථය නම් මේ මානසික ක්ලේෂයන් වනාහී මනසේ හටගත්, මනසේ බලපෑම් වලට යටත් වී සිටිමින්, ධර්මාවබෝධයෙන් තොර වූ හෙයින් දුක හා ආතතිය පිළිගෙන ඇති අයහපත් මානසික තත්වයක් පමණි
එසේම ථේරවාදීන් විශ්වාස කරන්නේ ධර්මාවබෝධයෙන් තොර වූවන් තම සිරුර තමාගේය යැයි අල්ලා ගෙන ඊට ගැති වී සිටිනා බවයි. නමුත් යථාර්ථය දකින කල සිරුර නම් මහාභූත නොහොත් මූලික පදාර්ථ හතරකින් (පොළව, වතුර, ගින්න සහ වායුව) නිමැවුනු අනිත්‍ය ප්‍රංපචයකි
මරණයෙන් පසුව සිරුර වියෝජනය වී විසිරී යයි
මනසට සත්‍ය ස්වභාවය සහ යථාර්ථය දැකිය නොහැකි සේ වළක්වා ඇත්තේ මානසික ක්ලේශයන් වල බලපෑම් වලිනි
පුහුණුවක් නොලබන මනස මේ ක්ලේෂයන් තව තවත් වර්ධනය කරයි
ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගය කියා දෙන්නේ ක්ලේෂයන් දුර්වල කර සහමුලින් නැති කරන මාර්ගයයි
ධර්මාවබෝධයකින් තොර වූවන් සිය සංවේදන දොරටු හයෙන් (ඇස්, කන්, නාස, දිව, ස්පර්ශය, මනස) ලෝකය අත්දකිනවා යැයි ථේරවාදීන් විශ්වාස කරති
ක්ලේෂයන් වෙතින් අඳුරු වූ මනසින් ඒවා තමන් කැමති පරිදි උපුටා ගෙන, අවබෝධ කරගෙන, නිගමනයන්ට එළඹෙති
මෙවැනි තත්වයක දී අවබෝධයන් හා නිගමනයන් ඇති කරගන්නේ සත්‍යය තත්වය යැයි තමන් විසින් ගොඩනඟා ගන්නා වූ මෝහය තුලින්