Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
The Buddha Instructs the Monks of Vaisali (in "The Life of Buddha")
|-
|align=center colspan=3 style="background
"| Right pillar, Inner Face
|-
|Top panel
|align="center"|
|Enlightenment of the Buddha with Mara's army fleeing
The enlightenment (sambodhi) of the Buddha
Towards the top of the panel is the pipal tree and the throne of the Buddha, and round them a throng of worshipers, men and women, gods and animals
It is the moment after the discomfiture of Mara and his hosts
The Nagas, winged creatures, angels and archangels, each urging his comrades on, went up to the Great Being at the Bodhi tree's foot and as they came they shouted for joy that the sage had won
that the Tempter was overthrown
The deva with the giant head, riding either on the elephant or on the lion to the right of the panel, is probably meant to be Indra or Brahma
The interpretation of the three sorrowing figures standing on three sides of the throne in the foreground is problematical
In the Mahabhinishkramana scene on the East Gateway we have already seen that the artist inserted a jambu tree in the middle of the panel, to remind the spectator of the first meditation of the Bodhisattva and the path on which it led him
So, here, these three figures, which are strikingly similar to the three sorrowing Yakshas in the Mahdbhinishkramana scene and were probably executed by the same hand, may be a reminder of the Great Renunciation which led to the attainment of Buddhahood, the gateway behind being also a reminder of the gateway of Kapilavastu
|-
|Second panel
|align="center"|
|The Gods entreating Buddha to preach
The gods entreating the Buddha to preach
The Buddhist scriptures tell us that after his enlightenment the Buddha hesitated to make known the truth to the world
Then Brahma, Indra, the four Lokapalas (Regents of the Four Quarters) and the archangels of the heavens approached him and besought him to turn the Wheel of the Law
It was when the Buddha was seated beneath the banyan tree (nyagrodha) shortly after his enlightenment, that this entreaty was made, and it is a banyan tree with the throne beneath that is depicted in this relief
The four figures side by side in the foreground may be the four Lokapalas
The Buddha is Prepared to Preach the Doctrine (in "The Life of Buddha")
|-
|Bottom panel
|align="center"|
|Dvarapala guardian
"| Right pillar, Front Face
|-
|Top panel
|align="center"|
|Mahakapi Jataka
The story runs that the Bodhisattva was born as a monkey, ruler over 80,000 monkeys
They lived at a spot near the Ganges and ate of the fruit of a great mango tree
King Brahmadatta of Benares, desiring to possess the mangoes, surrounded the tree with his soldiers, in order to kill the animals, but the Bodhisattva formed a bridge over the stream with his own body and by this means enabled the whole tribe to escape into safety
Devadatta, the jealous and wicked cousin of the Buddha, was in that life one of the monkeys and, thinking it a good chance to destroy his enemy, jumped on the Bodhisattva's back and broke his heart
The king, seeing the good deed of the Bodhisattva and repenting of his own attempt to kill him, tended him with great care when he was dying and
afterwards gave him royal obsequies
Down the panel of the relief flows, from top to bottom, the river Ganges
To the left, at the top, is the great mango tree to which two monkeys are clinging, while the king of the monkeys is stretched across the river from the mango tree to the opposite bank, and over his body some monkeys have already escaped to the rocks and jungles beyond
In
the lower part of the panel, to the left, is king Brahmadatta on horseback with his soldiers, one of whom with bow and arrow is aiming upwards at the Bodhisattva
Higher up the panel the figure of the king is repeated, sitting beneath the mango tree and conversing with the dying Bodhisattva, who, according to the Jataka story, gave the king good advice on the duties of a chief
|-
|2nd panel
|align="center"|
|The Bodhisattva preaching in the Tushita Heaven
In the center of the panel is the tree and throne of the Buddha, and round about the throne a company of gods standing upon clouds in attitudes of adoration
At the top of the panel are gandharvas bringing garlands and below them, on each side of the
tree, come Indra and Brahma, riding on lion-like creatures
A conventional method is used to depict the clouds beneath the feet of the gods in the foreground and among the figures in the upper part of the panel
They have the appearance almost of rocks with flames breaking from them
|-
|3rd panel
|align="center"|
|The visit of Sakra
The Buddha, represented by his throne, beneath a flowery tree with hills and jungle around
Possibly the tree is the Rajayatana tree at Bodh Gaya, beneath which the Buddha sat shortly after his enlightenment
The figures in the foreground adoring the Buddha appear to be devas
|-
|4th panel
|align="center"|
|Heraldic lions
Three heraldic lions standing on conventionalized floral device
The turn in the upper leaves is peculiar
This method of treating foliage is peculiar to the Early School and is never found in later work
The inscription over this panel records that the pillar was a gift of Balamitra, pupil of Ayachuda (Arya-kshudra)
|}<noinclude>

 Stupa 3 Southern Gateway 
The gateway of Stupa No 3, is the last of all the Satavahana gateways that were built at Sanchi
It is located to the immediate south of Stupa No 3, is smaller than the four gateways encircling the Great Stupa
It is also slightly older, and generally dated to the 1st century CE
<noinclude>

 පසුකාලීන යුග 

12වන සියවස තෙක්ම මෙම සංකීර්ණය වෙත තවත් ස්තූප සහ වෙනත් බෞද්ධ ගොඩනැගිලි ගණනාවක්ම ඉදි විය
බටහිර ක්ෂත්‍රපයෝ
ක්‍රි
ව. 1වන සියවස්වල සාංචි ප්‍රදේශයේ සාතවාහන පාලනය පැවති බවට සාතකර්ණී නමයෙන් නිකුත් කළ වීදිශා, උජ්ජෛන් සහ ඒරාන් ප්‍රදේශවලින් හමුවූ සාතවාහන තඹ කාසි මෙන්ම, ස්තූප අංක 1 හි දකුණු තොරණෙහි වූ සාතකර්ණී සෙල්ලිපිය සාක්ෂ්‍ය සපයයි
ඉන් මඳ කලකට පසුව, මෙම ප්‍රදේශය සිතියානු බටහිර ක්ෂත්‍රපයන්ගේ, විශේෂයෙන් නාහපාන (ක්‍රි
ව. 120) රජුගේ ග්‍රහණයට නතු විය
ඉන් අනතුරුව නිසැකැවම එය පළමුවන රුද්‍රදාමන් (ක්‍රි
ව. 130-150) පාලනයට නතුවූ බව ඔහුගේ ජුනාගාධ් අභිලේඛන මඟින් පෙනී යයි
සාතවාහනයන් මඳ කලකට සිය පාලනය බලය ‍යළි ලබාගන්නට සමත් වුවද, ක්‍රි
ව. 3වන සියවසේ මැද භාගය වන විට බලය නැවතත් දෙවන රුද්‍රසේන (ක්‍රි
ව. 255-278) යටතේ බටහිර ක්ෂ්ත්‍රපයන් සතු විය
බටහිර ක්ෂ්ත්‍රපයන් 4වන සියවස තෙක් බලයේ රැඳී සිටි බව  අවට වූ කානකේර්හා අභිලේඛනය අනුව පෙනේ
එම සෙල්ලිපිය අනුව ශක ප්‍රධානී සහ "සාධාරණ  Satraps remained well into the 4th century as shown by the nearby Kanakerha inscription mentioning the construction of a well by the Saka chief and "righteous conqueror" Sridharavarman, who ruled circa 339-368 CE
Therefore, it seems that the Kushan Empire did not extend to the Sanchi area, and the few Kushan works of art found in Sanchi appear to have come from Mathura
In particular, a few Mathura statues in the name of the Kushan ruler Vasishka (247-267 CE) were found in Sanchi
Guptas
The next rulers of the area were the Guptas
Inscriptions of a victorious Chandragupta II in the year 412-423 CE can be found on the railing near the Eastern Gateway of the Great Stupa
Temple 17 is an early stand-alone temple (following the great cave temples of Indian rock-cut architecture), as it dates to the early Gupta period (probably first quarter of 5th century CE)
It may have been built for Buddhist use (which is not certain), but the type of which it represents a very early version was to become very significant in Hindu temple architecture
It consists of a flat roofed square sanctum with a portico and four pillars
The interior and three sides of the exterior are plain and undecorated but the front and the pillars are elegantly carved, giving the temple an almost ‘classical’ appearance, not unlike the 2nd century rock-cut cave temples of the Nasik Caves
The four columns are more traditional, the octagonal shafts rising from square bases to bell capitals, surmounted by large abacus blocks carved with back-to-back lions
Next to Temple 17 stands Temple 18, the framework of a mostly 7th-century apsidal chaitya-hall temple, again perhaps Buddhist or Hindu, that was rebuilt over an earlier hall
This was probably covered by a wood and thatch roof
Near the Northwern Gateway also used to stand a Vajrapani pillar
Another pillar of Padmapani used to stand, and the statue is now in the Victoria and Albert Museum, London
Lion pillar No 26 

Pillar No26 stands a little to the north of the Sunga pillar No25. It belongs to the early Gupta age
Apart from its design, it is distinguished
from the other pillars on the site by the unusual quality and colour of its stone, which is harder than that ordinarily quarried in the Udayagiri hill, and of a pale
buff hue splashed and streaked with amethyst
At Sanchi this particular variety of stone was used only in monuments of the Gupta period
This pillar was approximately 22 ft
in height and was composed of two pieces only, one comprising the circular shaft and square base, the other the bell-capital, necking, lions and crowning chakra
On the northwest side of the lowest section, which is still in situ, is a short mutilated inscription in Gupta characters recording the gift of the pillar by a viharasvamin (master of a monastery), the son of Gotaisimhabala
As was usual with pillars of the Gupta age, the square base projected above the ground level, the projection in this case being 1 ft
2 in
, and was enclosed by a small square platform
The lion capital of this pillar is a feeble imitation of the one which surmounted the pillar of Asoka, with the addition of a wheel at the summit and with certain other variations of detail
For example, the cable necking above the bell-capital, is composed of a series of strands bound together with a riband
Also, the reliefs on the circular abacus, consist of birds and lotuses of unequal sizes disposed in irregular fashion, not with the symmetrical precision of earlier Indian art
Finally, these lions, like those on the pillars of the Southern Gateway, are provided with five claws on each foot, and their modelling exhibits little regard for truth and little artistry
There has been much confusion about the dating of this pillars, since it was often presented from the beginning as a pillar of Ashoka
Marshall himself describes the pillar as early Gupta Empire in convincing terms, either from the points of view of material, technique or artistry
The Government of India Photo Division describes it in this image as "An Asoka pillar and its broken lion capital near the south gateway of the Great Stupa
The British Library Online also describes it as 3rd century BCE Mauryan, although probably pasting the original text from the 19th century
Sachim Kumar Tiwary in Monolithic Pillars of The Gupta Period, affirms a Gupta date
The Sanchi Archaeological Museum gives it a date of 600 CE, which would even put it beyond the Gupta period proper, at the time of the Later Gupta dynasty
ස්තම්භය 35 

The massive pillar near the North Gateway, numbered 35 in the plan, was erected during the Gupta period
Every feature, whether structural, stylistic or technical, is typical of
Gupta workmanship
Most of the shaft has been destroyed, but the stump still remains in situ, and the foundations are intact
The form, too, of the platform around its base is sufficiently clear, and the capital and statue which it is said to have supported, are both relatively well-preserved
What remains of the shaft is 9 ft
in length, 3 ft
10 in
of which, measured from the top, are circular and smooth, and the remainder, constituting the base, square and rough-dressed
In the Gupta age, it was the common practice to keep the
bases of such monolithic columns square, whereas those of the Maurya age were invariably circular
The columns of the Maurya period are distinguished by its exquisite dressing and highly polished surface
but in this case the dressing of the stone is characterized by no such lustrous finish
The Persepolitan capital and square abacus ornamented with a balustrade in relief are cut entire from a single block of stone
So, too, is the statue
which was found lying alongside the capital and which is believed to have belonged to the same pillar
This statue represents a man clad in a dhoti and adorned with bracelets, earrings, bejewelled necklace and headdress
The hair falls in curls over the shoulders and back, and beneath it at the back fall the ends of two ribbons
It is thought that the statue represents Vajrapani
The attribution to Vajrapani is indicated by the stub of a vajra thunderbold in the right hand and a halo of 24 rays
The dedication of the Vajrapani pillar is also mentioned in a 5th-century inscription
An interesting feature of the image is the halo which is pierced with twelve small holes evenly disposed around its edge
Manifestly the halo, is too small in proportion to the size of the statue, and these holes were no doubt intended for the attachment of the outer rays, which were probably fashioned out of copper gilt, the rest of the statue itself being possibly painted or gilded
This statue stood on the summit of the pillar, and is a work of the Gupta period
The statue is currently in the Sanchi Archaeological Museum and is attributed to the 5th century CE
Following the destruction of the Guptas by the Alchon Huns, and with the decline of Buddhism in India, Buddhist artistic creation at Sanchi slowed down
Temple 45 was the last Buddhist temple built during the mid to late 9th century
Another point to be noted is that at that time the monuments were enclosed within a wall
With the decline of Buddhism in India, the monuments of Sanchi went out of use and fell into a state of disrepair
In 1818, General Taylor of the Bengal Cavalry recorded a visit to Sanchi
At that time the monuments were left in a relatively good condition
Although the jungle had overgrown the complex, several of the Gateways were still standing, and Sanchi, being situated on a hill, had escaped the onslaught of the Muslim conquerors who had destroyed the nearby city of Vidisha (Bhilsa) only 5 miles away
සාංචි සහ ගන්ධාරයේ ග්‍රීක-බෞද්ධ කලාව 
Although the initial craftsmen for stone reliefs in Sanchi seem to have come from Gandhara, with the first reliefs being carved at Sanchi Stupa No
2 circa 115 BCE, the art of Sanchi thereafter developed considerably in the 1st century BCE/CE and is thought to predate the blooming of the Greco-Buddhist art of Gandhara, which went on to flourish until around the 4th century CE
The art of Sanchi is thus considered as the ancestor of the didactic forms of Buddhist art that would follow, such as the art of Gandhara
It is also, with Bharhut, the oldest
As didactic Buddhist reliefs were adopted by Gandhara, the content evolved somewhat together with the emergence of Mahayana Buddhism, a more theistic understanding of Buddhism
First, although many of the artistic themes remained the same (such as Maya's dream, The Great Departure, Mara's attacks
), many of the stories of the previous lives of the Buddha were replaced by the even more numerous stories about the Bodhisattvas of the Mahayana pantheon
Second, another important difference is the treatment of the image of the Buddha
whereas the art of Sanchi, however detailed and sophisticated, is aniconic, the art of Gandhara added illustrations of the Buddha as a man wearing Greek-style clothing to play a central role in its didactic reliefs
The Grandeur of Gandhara
The Ancient Buddhist Civilization of the Swat, Peshawar, Kabul and Indus Valleys Rafi-us Samad, Algora Publishing, 2011 p
23

The presence of Greeks at or near Sanchi at the time is known (Indo-Greek ambassador Heliodorus at Vidisha circa 100 BCE, the Greek-like foreigners illustrated at Sanchi worshiping the Great Stupa, or the Greek "Yavana" devotees who had dedicatory inscriptions made at Sanchi), but more precise details about exchanges or possible routes of transmission are elusive
යුරෝපීයයන් විසින් යළි සොයාගැනීම 

General Henry Taylor (1784–1876) who was a British officer in the Third Maratha War of 1817–1819, was the first known Western historian to document in 1818 (in English) the existence of Sanchi Stupa
The site was in a total state of abandon
The Great Stupa was clumsily breached by Sir Herbert Maddock in 1822, although he was not able to reach the center, and he then abandoned
Alexander Cunningham and Frederick Charles Maisey made the first formal survey and excavations at Sanchi and the surrounding stupas of the region in 1851. Amateur archaeologists and treasure hunters ravaged the site until 1881, when proper restoration work was initiated
Between 1912 and 1919 the structures were restored to their present condition under the supervision of Sir John Marshall
19th Century Europeans were very much interested in the Stupa which was originally built by Ashoka
French sought the permission of Shahjehan Begum to take away the eastern gateway which was quite well preserved, to a museum in France
English, who had established themselves in India, majorly as a political force, were interested too in carrying it to England for a museum
They were satisfied with plaster-cast copies which were carefully prepared and the original remained at the site, part of Bhopal state
The rule of Bhopal, Shahjehan Begum and her successor Sultan Jehan Begum, provided money for the preservation of the ancient site
John Marshall, Director-General of the Archaeological Survey of India from 1902 to 1928, acknowledged her contribution by dedicating his important volumes on Sanchi to Sultan Jehan
She had funded the museum that was built there
As one of the earliest and most important Buddhist architectural and cultural pieces, it has drastically transformed the understanding of early India with respect to Buddhism
It is now a marvellous example of the carefully preserved archaeological site by the Archeological Survey of India
The place of Sanchi Stupa in Indian history and culture can be gauged from the fact that Reserve Bank of India introduced new 200 Indian Rupees notes with Sanchi Stupa in 2017. 

Since Sanchi remained mostly intact however, only few artefacts of Sanchi can be found in Western Museum
for example, the Gupta statue of Padmapani is at the Victoria and Albert Museum in London, and one of the Yashinis can be seen at the British Museum
Today, around fifty monuments remain on the hill of Sanchi, including three main stupas and several temples
The monuments have been listed among other famous monuments in the UNESCO World Heritage Sites since 1989.

The reliefs of Sanchi, especially those depicting Indian cities, have been important in trying to imagine what ancient Indian cities look like
Many modern simulations are based on the urban illustrations of Sanchi
චේතියගිරි විහාරය සහ ධාතූන් වහන්සේලා 

මේසී සහ කනිංහැම් විසින් සොයාගත් බෞද්ධ භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ අස්ථි අවශේෂ සහ ධාතු කරඬු බෙදා සිහිවටන ලෙස එංගලන්තය වෙත රැගෙන යන ලදී
මේසීගේ පවුල විසින් මෙම වස්තූන් වික්ටෝරියා සහ ඇල්බට් කෞතුකාගාරය වෙත අලෙවි කළ අතර, ඒවා එහි දිගු කාලයක් පැවතිණි
මහාබෝධි සංගමයේ මූලිකත්වයෙන් එංගලන්තය, ශ්‍රී ලංකාව සහ ඉන්දියාවේ විසූ බෞද්ධයෝ ඒවා නැවත භාරදෙන මෙන් ඉල්ලා සිටියහ
ඒ අනුව සාරිපුත්ත සග මොග්ගල්ලාන රහතුන් වහන්සේලාගේ ධාතූන් කිහිපයක් 1947දී ශ්‍රී ලංකාව වෙත ලබාදෙන ලද අතර, ඒවා මහජන ප්‍රදර්ශනයට විවෘත විය
ශ්‍රී ලංකාව තුළ අති විශාල ජනකායකගේ වන්දනාවට එම ධාතූන් පාත්‍ර විය
කෙසේනමුත් පසුව ඒවා ඉන්දියාව වෙත රැගෙන ගිය අතර, 1952දී මෙම ධාතූන් තැන්පත් කිරීමට "චේතියගිරි විහාරය" නමින් නව විහාරයක් තනවන ලදී
ජාතිකවාදී දෘෂ්ටිකෝණයෙන් බැලීමේ දී, මෙමඟින් ඉන්දියාව තුළ බෞද්ධ සම්ප්‍රදාය නිල වශයෙන් නැවත ස්ථාපිත කිරීම සනිටුහන් කරයි
ඇතැම් ධාතූන් බුරුමය විසින් ලබාගන්නා ලදී
අභිලේඛන 

සාංචියේ, විශේෂයෙන්ම ස්තූප අංක 1, හි බ්‍රාහ්මී අභිලේඛන විශාල සංඛ්‍යාවක් හමුවේ
ඉන් බොහෝමයක් ප්‍රදානයන් පිළිබඳ සඳහන් කුඩා සෙල්ලිපි වුවද, එහි විශාල ඓතිහාසික වැදගත්කමක් පවතියි
1837දී ජේම්ස් ප්‍රින්සෙප් විසින් එහි බොහෝ අභිලේඛන බ්‍රාහ්මී අක්ෂර ද්විත්වයකින් අවසන් වන බව හඳුනා ගත්තේ ය
එම අක්ෂර ද්විත්වය "දානං" (දානය) යැයි ප්‍රින්සෙප් සලකා ඇත
මෙය බ්‍රාහ්මී අක්ෂර කියවා තේරුම් ගැනීමට මඟපෑදී ය
The Search for India's Lost Emperor, Charles Allen, Little, Brown Book Group Limited, 2012

දානයන් පිළිබඳ වාර්තා විශ්ලේෂණය කිරීමේ දී ඉන් බොහෝ දායකයන් ප්‍රදේශයේම වැසියන් (නගර පිළිබඳ සඳහන් නොමැති) බැව් පෙනේ
ඉන් සමහරෙක් උජ්ජයින්, වීදිශා, කුරාර, නදීනගර්, මහිසති, කුර්ඝාර, භෝගවදන් සහ කංදගීගාම් වැනි ප්‍රදේශවලින් වෙති
සාංචියෙන් යවන (ඉන්දු-ග්‍රීක) දායකයන් පිළිබඳ අභිලේඛන තුනක් හමුවී ඇති අතර, ඉන් වඩාත්ම පැහැදිළි අභිලේඛනයෙහි "සෙටපථියස යෝනස දානං" ("සෙටපථ හි යෝනයන්ගේ දානය") ලෙස සඳහන් වේ
සෙටපථ නගරය මෙතෙක් හඳුනාගෙන නැත
මේවාත් බලන්න 
 භාරුත්
 සාරිපුත්‍ර සහ මහාමොග්ගල්ලාන රහතුන්ගේ ධාතූන්
 බෙග්‍රාම් ඇත්දළ කැටයම්
 දීක්ෂභූමි

 ආශ්‍රේයයන් 

 ග්‍රන්ථාවලිය 
 Dehejia, Vidya
Collective and Popular Bases of Early Buddhist Patronage
Sacred Monuments, 100 BC-AD 250. In B
Stoler Miller (ed
) The Powers of Art
Dehejia, Vidya
Phaidon
Harle, J
, The Art and Architecture of the Indian Subcontinent, 2nd edn
1994, Yale University Press Pelican History of Art,  
Marshall, Sir John, A Guide to Sanchi, 1918, Indian Government, Calcutta 
Michell, George (1988), The Hindu Temple
An Introduction to its Meaning and Forms, 1977, University of Chicago Press, 
Michell, George (1990), The Penguin Guide to the Monuments of India, Volume 1
Buddhist, Jain, Hindu, 1990, Penguin Books, 
 Mitra, Debala
Buddhist Monuments
Sahitya Samsad
Rowland, Benjamin, The Art and Architecture of India
Buddhist, Hindu, Jain'', 1967 (3rd edn
), Pelican History of Art, Penguin,   
Life in Sanchi sculpture by A
L Srivastava( Book )

බාහිර සබැඳි 

 
 Source Documents and Texts in South Asian Studies 
 Sanchi
org
 Sanchi Stupa — The World Heritage Site
 "Sanchi (Madhya Pradesh)", Jacques-Edouard Berger Foundation, World Art Treasures 
 Google Street View tour of Sanchi

Villages in Raisen district
Tourist attractions in Raisen district
World Heritage Sites in India
මෞර්ය අධිරාජ්‍යය
Indian architectural history
බෞද්ධ කලාව
ඉන්දියාවේ ස්තූප
Buddha statues in India
Buddhist sites in Madhya Pradesh
World Heritage Sites in Madhya Pradesh
මෞර්ය කලාව
ඉන්දියාවේ බෞද්ධ වන්දනා ස්ථාන
බෞද්ධ ධාතූන්
ඉන්දියාවේ බුද්ධාගම
දාගැබ්
යවය''ා

සිංහල රචනා
පොදු වශයෙන්  සංස්කෘතික විප්ලවය ලෙසින් හැඳින්වෙන,  මහා  නිර්ධන පංති සංස්කෘතික විප්ලවය යනු, 1966 සිට 1976 දක්වා, චීන මහජන සමූහාණ්ඩුවෙහි සිදුවූ සමාජ-දේශපාලන ව්‍යාපාරයකි
ලෝක ම්ට්ටමේ තරඟයක් වූ මිහිකත රූ රැජිණ උළෙල නියෝජනය කිරීම සඳහා එක් එක් වසර වලදී සුදුසුකම් ලබන ශ්‍රී ලාංකික යුවතිය ශ්‍රී ලංකා මිහිකත රූ රැජිණ ලෙස හඳුන්වයි.

ටීවී දෙරණ නාලිකාව විසින් පවත්වන දෙරණ වීට් මිස් ශ්‍රී ලංකා ෆොර් මිස් එර්ත් රූ රැජිණ තරඟයෙන් ජයග්‍රහණය කරන රූමතිය, එම වසරේ පවත්වන මිහිකත රූ රැජිණ තරඟයේදී ශ්‍රී ලංකාව නියෝජනය කරයි
මිහිකත රූ රැජිණ තරඟයට අමතරව දෙරණ වීට් මිස් ශ්‍රී ලංකා ෆොර් මිස් එර්ත් තරඟය, මිස් ග්ලෝබ් ඉන්ටර්නැෂනල්
ටොප් මොඩ්ල් ඔෆ් දි වර්ල්ඩ්, මිස් ඉන්ටර්කොන්ටිනෙන්ටල් පැජන්ට් සහ ලෝක සංචාරක රූ රැජිණ (Miss Tourism World) යන තරඟ සඳහාද, සිය නියෝජනය තහවුරු කරයි
ජයග්‍රාහිකාවන්

මේවාද බලන්න
ශ්‍රී ලංකා විශ්ව රූ රැජිණ
ශ්‍රී ලංකා ලෝක රූ රැජිණ

ආශ්‍රිත

බාහිර සබැඳි
 නිල වෙබ් අඩවිය
 පැජන්ට්පොලිස්

රූප සෞන්දර්යය හෝ කඩවසම් බව හෝ තේරීමේ ශ්‍රී ලංකා තරඟ
ගලහිටියාව මධ්‍ය  විද්‍යාලය, ශ්‍රී ලංකාවේ ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කයේ, ගණේමුල්ල නගරයේ පිහිටා ඇති මධ්‍ය විද්‍යාලයකි
ඉතිහාසය
1944 වසරේ මැයි මසදී ආරම්භ කරනු ලැබූ ගලහිටියාව මධ්‍ය විද්‍යාලය, එකල අධ්‍යාපන අමාත්‍යවරයාව සිටි ආචාර්ය
සී.ඩබ්.ඩබ්. කන්නන්ගර මහතා විසින් ක්‍රියාවට නංවන ලද නිදහස් අධ්‍යාපන ක්‍රමය යටතේ පිහිටුවනු ලැබූ මුල්ම මධ්‍ය  විද්‍යාල 54 අතුරින් එකක් ද වෙයි
ආශ්‍රිත

බාහිර සබැඳි
 
GCC ආදි සිසුන්ගේ නිල වෙබ්අඩවිය 

ශ්‍රී ලංකාවේ අධ්‍යාපන ආයතන
මධ්‍ය මහා විද්‍යාල
ශ්‍රී ලංකාවේ පාසල්
යසෝදරා දේවි බාලිකා මහා විද්‍යාලය, ශ්‍රී ලංකාවේ ගම්පහ නගරය තුල පිහිටා තිබෙන ජනප්‍රිය බාලිකා පාසලකි
ආශ්‍රිත

බාහිර සබැඳි

ශ්‍රී ලංකාවේ අධ්‍යාපන ආයතන
ශ්‍රී ලංකාවේ පාසල්
කාව්‍ය යනු ඉංගිරිසියෙන් poems යන අර්ථය දෙන ලේඛන විශේෂය හඳුන්වයි. එසේ නමුත් ඉපැරණි සංස්කෘත අර්ථයන්ට අනුව කාව්‍ය යන්න යටකී කවිය හෙවත් පද්‍ය යන වර්තමාන තේරුම ඉක්මවා යයි
මන්ද යත්, පද්‍ය කාව්‍ය, ගද්‍ය කාව්‍ය, ද්‍රෘෂ්‍ය කාව්‍ය, චම්පු කාව්‍ය වැනි සියලු කලාංගයන් හැඳින්වීම සඳහා කාව්‍ය යන්න එකල භාවිත වූ හෙයිනි
ඒ අනුව වර්තමාන අර්ථයේ කවියත්, ගද්‍ය සාහිත්‍යත්, නාට්‍යත්, ගද්‍ය පද්‍ය දෙකොටසෙහිම සම්මිශ්‍රණයක් සේ ගැනෙන චම්පු කාව්‍යත් එකල පොදුවේ කාව්‍ය ලෙස හැඳින්වූ බව ප්‍රත්‍යක්ෂ වේ
එසේ නමුත් මෙහිදී අප කාව්‍ය ලෙස සලකා බලන්නේ කවිය යනුවෙන් නූතන අර්ථයෙන් ගැනෙන poems යන්නෙහි සිංහල සූචිතයයි
ආරම්භක අවධියේ සිට කාව්‍ය යන්න තුළින් හැඟවුම් කරනු ලැබූවේ තාලයකට ගැයිය හැකි, නිශ්චිත විරිතක් නිශ්චිත මාත්‍රා ප්‍රමාණයක් හා නිශ්චිත යතියක් සහිත නිර්මාණයි
එවන්නකට උදාහරණයක් ලෙස පහත සඳහන් සිංහල ජන කවිය ගෙන බලමු
මැද වත්තේ සෙල්ලම් පාරකි    යන්ට
මල් පිපිලා සුවඳේ බැරුවා      ඉන්ට
නෙලාගන්න බෑ අත රිදෙනව    අපට
සාදු සාදු මල් පිපියන් සොඳ     රුවට

සමුද්‍ර ඝෝෂ විරිත නම් සුප්‍රකට විරිතට අනුව ලියා ඇති පහත සඳහන් සැළලිහිණි සංදේශ කාව්‍යය ද ගෙන බලන්න
මනහර නා මෙනවියනිඳ ළවැලි       පිට
ගෙන මිණි වෙණ තත් නියගින් මැද   රුවට
කන එව කියන බුදු ගුණ ගී මියුරු   කොට
සැනහෙව කැළණි ගඟ බඩ මද කලක්  සිට

එසේ නමුත් පසුකාලීන යුගය වනවිට කාව්‍යෙයහි අර්ථය නිශ්චිත තනුවක් සහිත ගැයිය හැකි නිර්මාණය යන්නෙන් වෙනස්වී පුළුල් අර්ථයකින් භාවිත විය
මන්ද යත් නිසදැස් කවිය 
යනුවෙන් කාව්‍යමය උපශානරයක් නිර්මාණය වීම නිසාය
නිසදැස් කවිය බටහිර කවිය තුළ නිෂ්පන්න වූවාය යන්න සාමාන්‍ය පිළිගැනීම වුවත් ඉපැරණි චීන කවි හා ජපන් හයිකු කවි වැනි
ලෝතයේ සෙසු ප්‍රදේශයන්ට අයත් කාව්‍යන් තුළද නිදහස් කවියට සමාන ලක්ෂණ නිරෑපණය වන බව ඇතැම් උගත්හු පවසති
ප්‍රවීන ශ්‍රීලාංකීය කිවිවර ලාල් හෑගොඩ මහතාගේ පහත කවිය
ගෙන බලන්න
නෙත් කැලුම් ගටා
සඳුන් අරටුව දැල්වූයෙ නුඹයි

විහිදෙන්නෙ හෙමින්
ඒ සුවඳ බිඳයි

සිරවෙන්න රිසිසේ
ඒ සුවඳ කුටියේ
මුදවන්න ඒ
ශ්වේත සළුව රහසේ

නිසදැස් කාව්‍යය සඳහා බැලූ බැල්මට පෙනෙන ජනප්‍රිය විරිතක් නැති බව සැබවි
එසේ නමුත් ඒ සඳහාද ඊටම ආවේනික රිද්මයක් තිබේ
යතියක් තිබේ
ශබ්ද මාධූර්යයක් තිබේ
සිංහල නිසදැස් කවියේ ආරම්භකයා ලෙස සැලකෙන ජී.බී.සේනානායක මහතා මෙම මුල් නිර්මාණයන් පළ කළ පලිගැනීම (1946) නම් පොතෙහි මෙසේ පවසන්නේ එහෙයින්ය
මේ පොකෙහි පද්‍යාවලීන්ගේ විලාසයෙන් එන නිර්මාණ මා සලකන්නේ ගද්‍යටත් පද්‍යටත් අතර ඇති නිබන්ධන විශේෂයක් හැටියටය
ඒවා කියවිය යුත්තේ ගද්‍ය කියවන ආකාරයටය
එසේ නමුත් පද සංඝටනාවේදී ශබ්ධ මාධූර්යය පිළිබඳ දක්වන සැලකිල්ල ගද්‍ය කියවීමේදී ඒ අරබයා දක්වන සැලකිල්ලට වඩා වැඩි විය යුතු ය
ජී.බී.සේනානායක මහතාගේම අලුත ගෙනා මනමාලි නම් කවිය ගෙන ඔහු පවසන කතාව තේරුම්ගැනීමට උත්සාහ කරමු
හිස නමා ගති ඈ
සිහින් රතැඟිලි පටලවා ගති,
සතියකට පෙර ගෙනා වර
විළිබර ය මගෙ රන්වන් මනාලිය
දැල් තිර අස්සෙන්
පෙනෙයි ඈ
ඔබ යනු මොබ එනු
පට පිළී ගෙන අබරණ පෙට්ටි ගෙන
ඇසෙයි නොපෙනෙන විටත්
සාලයෙන් කාමරයට
කාමරෙන් සාලයට
යන පා හඬ
මා වෙත එතත් ඈ
වුවමනාවන් කිසිත් නැතිවද,
නොරැඳෙයි, පලායෙයි
ගෑ විලවුනෙහි,
නැත,රන්වන් සමෙහි
සුවඳ නොව‍
හෙළන සුස්මෙහි සුවඳ ය ඒ
ඈ බඳ සුවඳ
දැනෙන්නෙ මට විතරද
පෙනෙයි ඈ
ඇසෙයි
දැනෙයි
මට ගේ හැම තැන
ඒ අනුව නූතන අර්ථයට අනුව කවිය යනු තනුවකට කියවිය හැකි හෝ වේවා කියවිය නොහැකි හෝ වේවා සුවිශේෂ සාහිත්‍යමය ලඝුලේඛන ක්‍රමයක් ලෙස සැලකිය හැකිය
-පී.එන්.බී විජේකෝන්

කාව්‍ය
මීරිගම යනු ශ්‍රී ලංකාවේ බස්නාහිර පළාතේ ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කය තුල පිහිටා තිබෙන නගරයකි
එය කොළඹ සිට කිලෝමීටර 57 ක හා, මීගමුව සිට කිලෝමීටර 34 ක දුරින් පිහිටා තිබේ
ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රථම අග්‍රාමාත්‍යවරයා වූ ඩී.එස්. සේනානායක මහතාගේ උපන්බිම වන්නේද මීරිගමයි
මීට අමතරව සිංහ රෙජිමේන්තු හමුදා පුහුණු කඳවුර සහ ශ්‍රී ලංකා ගුවන් හමුදාවට අයත්, ප්‍රධාන රේඩාර්පළ පිහිටුවා තිබෙන්නේද මීරිගම තුල වෙයි
මීරිගම ධාවන පථය
මීරිගම ඉදිකොට තිබෙන, සුපිරි ධාවන පථය (Super Race Track), මෝටර්සයිකල් හා කාර් ධාවන තරඟ පැවැත්වීම සඳහා භාවිතා කරනු ලැබේ
කිලෝමීටර 1.4 ක් දිග හා මීටර් 30 ක් පළල මීරිගම ධාවන පථය, අක්කර 11 ක පමණ විහිදුණු භූමි ප්‍රමාණයක ඉදිකොට තිබෙයි
සංචාරක ආකර්ෂණ
බෝතලේ වෙල මැද අම්බලම - මෙරට දැකගත හැකි ඉපැරණි අම්බලම් අතුරින් එකකි
එය මීරිගම බෝතලේ ග්‍රාමයෙහි පිහිටා තිබෙයි
බෝතලේ වලව්ව - ඩී.එස්.සේනානායක මහතා විසූ වලව්ව.

ප්‍රදේශයේ පිහිටි පාසල්
 ඩඩ්ලි සේනානායක ආදර්ශ මහා විද්‍යාලය
ශ්‍රි විිිිිිිිිිිිිිිිිිිිිිිිිිිිමලවංශ කණිෂ්ඨ විද්‍යාලය
 ඩී.එස්.සේනානායක මධ්‍ය මහා විද්‍යාලය
බණ්ඩාරනායක විද්‍යාලය, මීරිගම
කන්දගමුව මහා විද්‍යාලය
හේනේපොල කණිෂ්ඨ විද්‍යාලය
බෝතලේ කණිෂ්ඨ විද්‍යාලය
කීනදෙනිය මහා විද්‍යාලය
තවලම්පිටිය මහ විද්‍යාලය
වෙබ් පිටු 

 මීරිගම

සමාජ මාධ්‍ය කණ්ඩායම 

 මීරිගම | MIRIGAMA
 මීරිගම අපි

ආශ්‍රිත

බාහිර සබැඳි

ගම්පහ පරිපාලන දිස්ත්‍රික්කය
ශ්‍රී ලංකාවේ බස්නාහිර පළාතේ ජනාකීර්ණ ප්‍රදේශ
ශ්‍රී ලංකාවේ නගර සහ ගම්මාන
පූජා ගෞතමී උමාශංකර්, බොහෝවිට දන්නා පූජා යනු ඉන්දු-ශ්‍රී ලාංකික සම්භවයක් සහිත නිළියකි, ඇය දෙමළ, සහ සිංහල,තෙලිගු, මලයාලම් සහ අමටුර් සිනමාවේ ජනප්‍රිය නිළියකි
ඇය වඩාත් ජනප්‍රියත්වයට පත් වූයේ , බාලා'ගේ නාන් කඩවුල් චිත්‍රපටයෙනි
එහි දී  පූජා ඉදිරිපත් කළ දෑස් අඳ සිඟන්නියකගේ චරිතය සඳහා දක්ෂිණ ෆිල්ම්ෆෙයා සම්මාන සහ තමිල්නාඩු ප්‍රාන්ත සිනමා සම්මාන ලැබීය
ඇය සිංහල සිනමාවෙහි සාර්ථක නිළියක් වූයේ අංජලීකා (2006), ආසයි මං පියාඹන්න (2007), සුවඳ දැණුනා ජීවිතේ (2010) සහ කුස පබා (2012), චිත්‍රපට රඟපෑමෙනි
මුල් අවදිය
පූජා සන්ධ්‍යා නම් ශ්‍රී ලාංකික සිංහල කාන්තාවකට හා ඉන්දියානු කන්නඩිග බ්‍රාහ්මින් වන ශ්‍රින්ගරි හි චික්මගලූර් දිස්ත්‍රික්කයේ, කර්ණාටක ප්‍රාන්තයේ එච්.ආර්. උමාශංකර් නම් ව්‍යාපාරිකයෙකු හට දාව, ජුනි 25 දින ශ්‍රී ලංකාවේදී පූජා උපත ලැබුවාය
ශ්‍රී ලංකාව තුලදී සිය පෙරපාසල් අධ්‍යාපනය හමාර කල පූජා, පසුව ඉන්දියාව වෙත සංක්‍රමණය වූවාය
එහිදී අඩ්ලූර් හී Poornapragnya වෙතිනුත්, පසුව මයිසෝර් (Mysore) හී නිර්මලා කන්‍යාරාමය වෙතිනුත් ඇය සිය අධ්‍යාපන කටයුතු හැදෑරුවාය
ඉක්බිති බැංගලෝරයේ බෝල්ඩ්වින්ස් බාලිකා උසස් පාසලෙන්ද සිය අධ්‍යයන කටයුතු සම්පූර්ණ කර ගත් පූජා, බැංගලෝරයේ මවුන්ට් කාමල් විද්‍යාලයෙන් B
Com උපාධියක් සහ MBA පශ්චාත් උපාධියක් හිමි කර ගත්තාය
හින්දුස්ථාන් යුනිලීවර්හී කළමනාකරුවෙකු වූ පූජාගේ පියා, සිනමා ක්ෂේත්‍රය කෙරෙහි රුචිකත්වයක් නොදක්වන්නෙක් වූවත්, පූජා ඊට සම්බන්ධ වූ බව පැවසෙයි
කන්නඩ, සිංහල, දෙමළ සහ ඉංග්‍රීසි යන භාෂා හැසිරවීමේ හැකියාවද පූජා සතු බව සඳහන් වෙයි
පෞද්ගලික ජීවිතය
පූජා ශ්‍රී ලාංකික නිරූපන ශිල්පියෙකු වූ දීපක් ශන්මුගනාදන් සමඟින් 2014 දී විවාහය ගිවිස ගැනීය
වෘත්තීය දිවිය
පූජා හඳුන්වා දෙනු ලැබූයේ ඇයගේ මිතුරෙකු වූ කැමරාකරණ ශිල්පී පසුව අධ්‍යක්ෂකවරයෙකු වූ ජීවා, විසිනි
පුංචි තිරයේ
කලෙයිඥර් ටීවී, හා සන් ටීවී හී ජනප්‍රිය රියැලිටි නර්ථන වැඩසටහනක් වූ ආටම් පාටම් කොන්ඩාටම් (Aatam Paatam Kondatam) හා ටීවී දෙරණ "සිටි සිටි ඔෆ් ඩාන්ස්" හි විනිශ්චයකාරවරියක ලෙසද පූජා කටයුතු කර තිබෙයි
රංගනයන්

ටෙලිනාට්‍යය

මූලාශ්‍ර

බාහිර සැබැඳි

 
 Official Facebook Page of Pooja Umashankar

1981 උපත්
සම්භාව්‍ය සමාජවාදයට වඩා වෙනස්, අප්‍රිකානු සමාජවාදය යනු  "සාම්ප්‍රදායික" අප්‍රිකානු ක්‍රමයක් භාවිතයෙන් ආර්ථික සම්පත් හවුලේ භුක්ති විදීම පිළිබඳ දිට්ඨියකි
1950 ගණන් සහ 1960 ගණන් වල බොහෝ අප්‍රිකානු දේශපාලනඥයෝ, අප්‍රිකානු සමාජවාදය වෙත ලැදියාව ප්‍රසිද්ධියේ ප්‍රකාශ කර සිටියද, මෙම පදය පිළිබඳ අර්ථ දැක්වීම සහ අර්ථ නිරූපණය බෙහෙවින් විවිධ ස්වරූපයන් ගති
මෙය එසේ වූයේ, අප්‍රිකානු සමාජවාදය තනි චින්තකයෙකු වෙතින් පැන නැගුණක් නොවන නිසාය
අප්‍රිකානු සමාජවාදයේ අර්ථ දැක්වීමේ එක් නිදසුනක්, 1962 දී ඝානා විශ්වවිද්‍යාලයේ ඩි ග්‍රෆට් ජොන්සන් විසින් ප්‍රකාශ කර සිටියේ පහත උපමා වාක්‍යය ඇසුරෙන් වචනයෙන් කැටි කොට දක්වමිණි
එය අප්‍රිකානු විතත-පවුල් ක්‍රමය තවද පැහැදිලි ලෙසින් විස්තර කර දැක්වීමකි
මෙයද බලන්න
තුන්වන ලෝක වාදය
සර්ව-අප්‍රිකානු වාදය
අරාබි සමාජවාදය
මෙලනීසියානු සමාජවාදය
උබුන්ටු
උජමා
හරාම්බි
තුන්වන ජාත්‍යන්තර සිද්ධාන්තය

සටහන්

අප්‍රිකාවේ දේශපාලනය
සමාජවාදය
අප්‍රිකානු සහ කළු ජාතිකවාදය
අප්‍රිකාවේ සමාජවාදය
සුමානය හෙවත් සතිය යනු කාලය මැනීමේ ඒකකයකි
දවස ට වඩා දීර්ඝ වන අතර මාසය ට වඩා කෙටිය
සාමාන්‍යයෙන් වැඩකරන දවස් (සතියේ දවස්) සහ විවේක දවස් (සති අන්ත දවස්) තීරනය වන්නේ සුමාන පාදක චක්‍රයකිනි
වර්තමානයේ බොහෝ සමාජයන් භාවිතා කරන්නේ දවස් 7ක සුමාන සම්මතයකි
දවස් හතේ සුමාන

යුදෙවු ක්‍රිස්තියානි දිනදසුන් වල සුමානය
යුදෙවු-ක්‍රිස්තියානි සම්ප්‍රදායේ වත්මන් සහ අතීත සියළු දින දසුන්වල සුමානයට දවස් 7කි
සඳුදා
 අඟහරුවාදා
 බදාදා
 බ්‍රහස්පතින්දා
 සිකුරාදා
 සෙනසුරාදා
 ඉරිදා
දවස මධ්‍යම රාත්‍රිෙයන්  ඇරඹී  මධ්‍යම රාත්‍රිෙයන් අවසන් වන බැවින් සුමානයද නිතැතින්ම  මධ්‍යම රාත්‍රියකින්  ඇරඹී  මධ්‍යම රාත්‍රියකින්  අවසන්වේ
සිංහල දින දසුනේ සුමානය

සිංහල දින දසුන් ක්‍රමය අනුව  සුමානයට දවස් 7කි
සඳුදා

කුජදා

බුධදා

ගුරුදා

කිවිදා

ශනිදා

රිවිදා

හිරු උදාව සමග දවස ඇරඹී පසුදුනට හිරු උදාව සමග අවසන් වන බැවින් සුමානයද නිතැතින්ම  හිරු උදාවක් සමග දවස ඇරඹී හිරු උදාවකින් අවසන්වේ
වෙනත් දින ගනන් වල සුමාන

දවස් තුනේ සුමාන

දවස් හතරේ සුමාන

දවස් පහේ සුමාන

දවස් හයේ සුමාන

දවස් අටේ සුමාන

දවස් නමයේ සුමාන

දවස් දහයේ සුමාන

දවස් දහතුනේ සුමාන

සුමානයේ දිනගණ විචල්‍ය වන දින දසුන්

සුමාන
කාලය මැනීමේ ඒකක
උජමා යනු,  1961දී බ්‍රිතාන්‍යය වෙතින් එය නිදහස දිනා ගැනුමෙන් පසුව ටැන්සානියාවේ ක්‍රියාත්මක වූ  ජූලියස් නියරේරෙගේ සමාජ සහ ආර්ථික  සංවර්ධන ප්‍රතිපත්ති සඳහා පදනම සැපයූ සංකල්පයයි
අප්‍රිකානු-ඇමරිකානු ක්වාන්සා උත්සවයෙහි මූලධර්ම හතෙන් එකක් ලෙසින්ද එය භාවිතා වීමට පටන්ගෙන ඇත
"එකමුතුව", "ඒකතාව", "එක් විතත පවුලක් ලෙසින් ඔබගේ රටවැසියන් හා සමග එකමුතුවීම " යන අර්ථ එයට ඇත
ඉතිහාසය 
1967දී, ජනාධිපති නියරේරෙ විසින්,   අරූෂා ප්‍රකාශනය නම්වූ, ඔහුගේ සංවර්ධන සැලසුම් පිටපත ප්‍රකාශයට පත් කළ අතර, එය තුලින් නියරේරෙ විසින්  අප්‍රිකානු සංවර්ධන ආකෘතියක අවශ්‍යතාවය  පෙන්වා දෙමින්,  අප්‍රිකානු සමාජවාදයට අඩිතාලම දැමිණි
ආශ්‍රිත ලිපි
 ඒබ්‍රහමීය ආගම්
යුදෙවු-ක්‍රිස්තියානි
බටහිර ආසිය‍ානු සම්භවයක් සහිත ඒකදේවවාදී විශ්වාසයන් පොදුවේ  ඒබ්‍රහමීය ආගම් ලෙස හැඳින්වේ
ඒබ්‍රහමීය ආගම්
ශ්‍රී ලංකාවේ වයඹ පළාතේ කුරුණෑගල නගර මධ්‍යයෙහි පිහිටුවා තිබෙන කුරූණෑගල ඔරලෝසු කණුව එරට ඇති පැරණිතම ඔරලෝසු කණු අතුරින් එකක් වේ
ඔරලෝසු කණුවෙහි ආකෘතිය
සම්පූර්ණයෙන් වාගේ සිමෙන්ති හා කළු ගලින් නිර්මාණය කොට තිබෙන මෙම ඔරලෝසු කණුවහි මූලික හැඩය චතුරස්‍රාකාර ස්වරූපයක් ගෙන තිබෙයි
එහි පහළ, සිව් දිශා වෙතට ඉදිකරන ලද දොරටු හතරක් වන අතර, ඉන් තුනකම ඔරලෝසු කණුව පිහිටුවීමේ අභිප්‍රාය හා ලෝක යුද්ධයෙන් මියගිය භටයින්ගේ නම් දැක්වෙන සටහන් දැක්වීමට යොදා ගෙන තිබෙයි
කුණුවෙහි ඉහලින් සිව් දිශාවන්හී 1922 වර්ෂය සටහන් කොට තිබෙයි
ඔරලෝසු කණුවහි ඇතුළත, එහි ඉහළට නැඟීම වෙනුවෙන් ඉදිකරන ලද පඩිපෙළක් වන අතර, ඉන් පඩි 4ක් කොන්ක්‍රීට් වලින්ද, ඉතිරි පඩි 29ක් ලී වලින්ද සාදා ඇත
යුධ ස්මාරකයක් වශයෙන්
ක්‍රි
ව. 1914-1918 I වන ලෝක යුද්ධයේදී එක්සත් රාජධානිය වෙනුවෙන් සටන්වැද මියගිය වයඹ පළාතේ භටයින් සහ ඉංග්‍රීසි ජාතික භටයින් 07 දෙනෙකු සිහිකිරීම වෙනුවෙන් ඉදිකරන ලද්දකි
ඔරලෝසු කණුවෙහි ඉංග්‍රීසි, සිංහල හා දෙමළ භාෂා ත්‍රිත්වයෙන්ම සටහන් කොට තිබෙන වගන්තිය, ඒ බැව් සනාථ කරයි
(පහත දක්වා ඇති)

ක්‍රි
ව. 1914 - 1918 මහ යුද්ධයේදී අධිරාජ්‍ය උදෙසා වයඹ පළාත වෙනුවෙන් ගොස් ජීවිත දානය කළ වීර පුරුෂයන් සිහිවීම පිණිසයි
පළමු ලෝක යුද්ධයේදී මියගිය භටයින් 11 දෙනෙකුගේ (ලාංකිකයින් තිදෙනෙකු ඇතුළු) නම් සඳහන් වන සටහනක් සහ දෙවන ලෝක යුද්ධයේදී මියගිය ඉංග්‍රීසි ජාතික භටයින් 07 දෙනෙකුගේ නම් දැක්වෙන සටහනක්ද මෙහි පවතී
කුරූණෑගල ඔරලෝසු කණුව, කොළඹ නගරයේ ඉදිකොට තිබෙන යුද ස්මාරකයටත් වඩා පැරණි ස්මාරකයක් ලෙස හැඳින්වෙයි
එසේම යුධ ස්මාරකයක සිංහල හා දෙමළ භාෂා ද්විත්වයෙන්ම පාඨ දැක්වෙන එකම අවස්ථාව ලෙසද මෙය සඳහන් වෙයි
(නමුත් කොළඹ යුද ස්මාරකයේ සිංහල හා දෙමළ වචන දෙකක් ඇති බව සඳහන්ය)
ආශ්‍රිත

ඔරලෝසු කණු - ශ්‍රී ලංකා
ශ්‍රී ලංකාවේ යුද්ධ ස්මාරක
ශ්‍රී ලංකාවේ දකුණු පළාතේ ගාලු කොටුව කොටු බැම්මෙහි පිහිටුවා තිබෙන ගාලු කොටුව ඔරලෝසු කණුව මෙරට ඉදිකොට තිබෙන පැරණිතම ඔරලෝසු කණු අතුරින් එකක් වේ
බැලූ බැල්මට ලන්දේසීන් විසින් ඉදිකරන ලද ගාලු කොටු බැම්මත්, ඔරලෝසු කණුවත් එකම කාලයකදී සිදුකල නිර්මාණයන් ලෙස දෘෂ්‍යමාන වූවත්, ගාලු කොටුව ඔරලෝසු කණුව පසුකාලීනව ඊට එකතු කරන ලද, දේශීය සිංහල ධනපතියකුගේ ධන පරිත්‍යාගයක් යටතේ ඉදි වූවකි
ඉතිහාසය
19 වන සියවසේ අවසන් සමය තුල, මෙරට ගාලු දිසාවේ ජනතාවට සේවය කරමින් ඉමහත් ජනතා ප්‍රසාදයක් දිනාසිටි, ඉංග්‍රීසි ජාතික වෛද්‍යවරයෙක් වූ පීටර් ඩැනියෙල් ඇන්ටනීස් මහතා සිය සේවා කාලය නිමාකරමින් සමුගැනීමට සූදානම් වූ අවස්ථාවේදී, ඔහුගේ සේවය අගයා යම් දෙයක් සිදු කල යුතු යැයි එකල ගාල්ලේ ජන ප්‍රධානීහූ සාකච්ඡා සිදු කළහ
එහිදී පැමිණි යෝජනාවකට අනූව, පීටර් ඩැනියෙල් මහතාගේ සේවය අගයා ඔරලෝසු කණුවක් ඉදිකිරීම සුදුසු යැයි තීරණය විණි
මෙවැනි ඔරලෝසු කණුවක් ඉදිකිරීම සඳහා ශ්‍රී ලංකා රුපියල් තුන්දහස් පන්සියයක් පමණ වියදම් වෙතැයි ඇස්ථමේන්තු කල අතර, එම මුදල් ප්‍රමාණය ගාලු නාගරික ජනතාවගෙන් අයකර ගැනීමට මුලදී තීරණය විණි
නමුත් එසේ සිදු කිරීම සුදුසු නොවන බව පවසමින් වාසල මහ මුදලි කළුහත් සැම්සන් ද ආබ්‍රේව් විජය ගුණරත්න රාජපක්‍ෂ මහතා, එම මුදල් ප්‍රමාණය තමා විසින් දැරීමට සූදානම් බව දන්වා සිටින ලදී
ඒ අනූව වැඩ කටයුතු සිද්ධ වෙමින්, ගාලු කොටුවේ ඉදිවූ මෙම ඔරලෝසු කණුව 1883 වසරේදී වෛද්‍ය පීටර් ඩැනියෙල් ඇන්ටනීස් මහතා අතින් විවෘත කෙරුණි
මෙල්බර්න් නගර මධ්‍යය (සමහරවිට "මධ්‍යම නගරය", සහ ව්‍යවහාර භාෂාවෙන් සරල ලෙසින්  "නගරය" ලෙසින් හැඳින්වෙන) යනු, ඕස්ට්‍රේලියාවේ වික්ටෝරියා ප්‍රාන්තයේ, මෙල්බර්න්හී ප්‍රදේශයකි
අරාබි සමාජවාදය (, අල්-ඉසිටිරකීයා අල්-අරාබියා) යනු,  සර්ව-අරාබිවාදයේ සහ  සමාජවාදයේ සංරසීකරණය මත පදනම්වූ දේශපාලන මතවාදයකි
බාත්වාදයෙහි සහ අරාබි බාත් පක්ෂයෙහි ප්‍රධාන ආදිකර්තෘ, මිසිල් අෆ්ලක් විසින්, "අරාබි සමාජවාදය" යන පදය නිමැවුයේ, ජාත්‍යන්තර සමාජවාදී ව්‍යාපාරය වෙතින් ඔහුගේ සමාජවාදී මතවාද අනුවාදය වෙන් කොට හඳින්වීමටය
ශ්‍රී ලංකාවේ ජාතික වීරයෙකු වන දොන් පිලිප් රූපසිංහ ගුණවර්ධන (11 ජනවාර 1901 – 26 මාර්තු 1972) විසින් ශ්‍රී ලංකාවට ට්‍රොට්ස්කිවාදය හඳුන්වා දුන් අතර, 'සමාජවාදයේ පියා' ලෙසින් සහ 'බොරළුගොඩ සිංහයා' ලෙසින් හැඳින්වෙයි
ලංකා සමසමාජ පක්ශයේ නයකයෙකි
ලංකා රාජ්‍ය මන්ත්‍රණ සභාවේ සහ ලංකා පාර්ලිමේන්තුවේ මන්ත්‍රීවරයෙකු වන ඔහු 1956 සිට 1959 දක්වා S
බණ්ඩාරනායක යටතේ කෘෂිකර්ම හා ආහාර අමාත්‍යවරයා ලෙසද, ඩඩ්ලි සේනානායක මහතා යටතේ 1965 සිට 1970 දක්වා ජාතික ආණ්ඩුවේ කර්මාන්ත හා ධීවර අමාත්‍යවරයා ලෙසද කටයුතු කළේය
1901 උපත්
1972 මරණ
චරිත කතා
අලුත්ගම යනු ශ්‍රී ලංකාවේ බස්නාහිර පළාත තුල කළුතර දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටා තිබෙන නගරයකි
බස්නාහිර පළාතේ දකුණු මායිම වන බෙන්තර ගඟ මුහුදට වැටෙන්නේ අලුත්ගම නගරය ආසන්නයෙනි
කොළඹ නගරයේ සිට ගාලු පාරේ කි
61 ක් පැමිණි විට අලුත්ගම නගරයට පිවිසිය හැක
ආශ්‍රිත

බාහිර සබැඳි

ශ්‍රී ලංකාවේ නගර සහ ගම්මාන
ශ්‍රී ලංකාවේ බස්නාහිර පළාතේ ජනාකීර්ණ ප්‍රදේශ
ආශ්‍රිත ලිපි
 රස්තෆාරි ව්‍යාපාරය

අධිරජවරු
දෙවිවරු
ඔබට අවැසි ලිපිය තෝරාගන්න
 රස්තෆාරි ව්‍යාපාරය
 රස් තෆාරි මැකොනන් හෙවත් හෙයිලේ සෙල්ලාසි
කුජ දින එසේත් නැත්නම් කුජදා යනු සූර්ය දවසකි
සඳුදා සහ බුධදා අතර දවස වේ
කුජදා  හිරු උදාවේ ඇරඹෙන මෙම දවස බුදදා  හිරු උදාව සමග අවසන වේ
රාහු කාලය 
මෙදින රාහුකාලය ඔරලෝසු වේලාවෙන් 3
00 සිට 4
30 දක්වා වේ
මෙම වේලාව දිවා රාත්‍රී දෙකටම අදාල වේ
ආශ්‍රිත ලිපි 
 අඟහරුවාදා
 රාහු කාලය

මූලාශ්‍ර 

සූර්ය දවස්
පැය යනු කාලය මැනීමේ ඒකකයකි
ඔරලෝසු පැය

මධ්‍යන්‍ය සූර්ය දවසකින් 1/24 හෝරාවක් () හෙවත් ඔරලෝසු පැයක්වේ
මෙහි h සංකේතය වෙි
ඔරලෝසු පැයකට මිනිත්තු වලින් නම් 60ක්ද තප්පර වලින් නම් 3 600ක්ද ඇත
බැබිලෝනියානු පැය

උදයාදී පැය

සූර්ය දවසකින් 1/60 සිංහල පැය හෙවත් උදයාදී පැයක් පැයක්වේ
සිංහල පැයකට විනාඩි වලින් නම් 24ක්ද තප්පර වලින් නම් 1 440ක්ද ඇත
ජුලියානු දවස් ක්‍රමයේ පැය
සමාජවාදය කරා යෑමේ බුරුම ක්‍රමය (
සමාජවාදය කරා යෑමේ බුරුම මග ලෙසින්ද හැඳින්වෙයි) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ, නේ වින් සහ හමුදාව විසින් නායකත්වය සැපයුනු  1962 රාජ්‍ය විරෝධි කුමන්ත්‍රණය විසින්  යූ නූ බලයෙන් නෙරපීමෙන් පසුව, 1962 සිට 1988 දක්වා බුරුමයේ සමාජවාදී රජයේ මතවාදයයි
වඩාත් විශේෂිතව පවසතොත්, සමාජවාදය කරා යෑමේ බුරුම ක්‍රමය යනු, බුරුමය තුල විදේශ ආභාෂය අවම කරවන  සහ හමුදාවේ භූමිකාව ඉහළ නංවන  ආර්ථික සංවර්ධන සැලැස්මක පිටපතක් ලෙසින් විප්ලවීය මණ්ඩලය විසින්, කුමන්ත්‍රණයෙන් මද කලකට පසුව  1962 අප්‍රේල් මස ලියන ලද ආර්ථික නිබන්ධයකි
සමාජවාදය කරා යෑමේ බුරුම ක්‍රමය විද්වතුන් විසින් විස්තර කෙරුණේ, ආසියාවේ වරෙක මහත් සෞභාග්‍යයෙන් වැජඹුනු රටක් ලොව දූගීතම රටක් බවට පෙරළු, විදේශභීතික, මිථ්‍යා විශ්වාසී සහ  "දුක්ඛිත ආසමර්ථයක්" ලෙසිනි
කෙසේවෙතත්, රටෙහි අභ්‍යන්තර ස්ථාවරත්වය ඉහළ නැංවීමටද, අනෙකුත් අග්නිදිග ජාතීන් වෙත බලපෑම් ඇතිකල සීතල යුද්ධ අරගලයන්හී, රටක් වශයෙන්  බුරුමය පැටලවීම වැලක්වීමට මෙය මෙහෙවර ඉටු කලා විය හැක
ආශ්‍රිත

දේශපාලන විද්‍යාව
ජාතික සාමය සහ නීතිය රැකිමේ මණ්ඩලය (
) හෝ NPOMC (คสช
) යනු, යුද්ධ හමුදාව විසින් තායිලන්තයේ බලය අත්පත් කරගත්   2014 තායි රාජ්‍ය විරෝධි කුමන්ත්‍රණයට පසුව වර්තමානයේ තායිලන්තය  පාලනය කරන  ජුන්ටාව වෙයි
ශ්‍රී ලංකාවේ ඌව පළාතේ බදුල්ල නගර මධ්‍යයෙහි පිහිටුවා තිබෙන බදුල්ල ඔරලෝසු කණුව මෙරට යටත් විජිත සමයේ ඉදිකරන ලද පැරණිතම ඔරලෝසු කණු අතුරින් එකක් වේ
එය රජ වීදිය, බස් නැවතුම්පළ ආසන්නයට වන්නට ඉදිකොට තිබෙයි
ඔරලෝසු කණුවෙහි ආකෘතිය
ඔරලෝසු කණුවහි මූලික හැඩය චතුරස්‍රාකාර ස්වරූපයක් ගන්නා අතර, එහි වහලය යටත් විජිත සමයේ වාස්තු විද්‍යාත්මක ශෛලිය සිහි ගන්වයි. ඔරලෝසු කණුව ක්‍රි
ව. 1932 දී ඉදිකරන ලද්දක් බැව් එහි දැක්වෙන පුවරුවක සටහන් කොට තිබෙයි
ආශ්‍රිත

ඔරලෝසු කණු - ශ්‍රී ලංකා
බදුල්ල
ශ්‍රී ලංකාවේ බස්නාහිර පළාතේ කොළඹ ඉදිකොට තිබෙන ඛාන් ඔරලෝසු කණුව, ඉන්දියාවේ බොම්බෙයි (Bombay) හී ඛාන් පවුල විසින් මෙරට ඉදිකරන ලද ඔරලෝසු කණුවක් වේ
එය පිට කොටුව වෙළඳපළ පිවිසුම ආසන්නයට වන්නට ඉදිකොට තිබෙයි
ඉතිහාසය
ඛාන් ඔරලෝසු කණුව 20 වන සියවසේ මුල් සමයේදී, ෆ්‍රම්ජී භිඛාජි ඛාන් (Framjee Bhikhajee Khan) පවුල විසින් ඉදි කරනු ලැබුවකි
ඔරලෝසු කණුවෙහි දක්වා තිබෙන සටහනකින් ඒ බැව් තහවුරු කරයි
This clock tower and fountain was erected to the memory of Framjee Bhikhajee Khan by his sons Bhikhajee and Munchershaw Framjee Khan as a token of affectionate gratitude and dedicated through the Municipal Council to the citizens of Colombo on the fourth day of January 1923, the 45th anniversary of his death
ෆ්‍රම්ජී භිඛාජි ඛාන් පියාණන් වෙත ආදරණීය කෘතගුණ දැක්වීමේ සංඛේතයක් වශයෙන්, මෙම ඔරලෝසු කණුව හා දිය උල්පත (ජල මල), ඔහුගේ පුතුන් විසින්, මහ නගර සභාව හරහා කොලඹ පුරවැසියන් වෙනුවෙන්, 1923 වසරේ ජනවාරි මස සිව් වන දින, එනම් ඔහුගේ මරණයට වසර 45 ක් සැපිරෙන කල, ඉදිකොට නිම කරන ලදී
ඔරලෝසු කණුව සමග සක්‍රීය ජල මලක්ද ඉදිකෙරුණත්, එය තව දුරටත් ක්‍රියාත්මකව නොමැති බව සඳහන් වෙයි
ඔරලෝසු කණුවෙහි ආකෘතිය
දල වශයෙන් සිව් මහල් ගොඩනැගිල්ලක උසකින් යුත් මෙම ඔරලෝසු කණුව, පිට කොටුව වෙළඳපළ පිවිසුම ආසන්න වටරවුමෙහි ඉදිකොට ඇත
කණ්ඩලම වැව ශ්‍රී ලංකාවේ දඹුල්ල ප්‍රදේශයේ කණ්ඩලම ගම්මානයේ පිහිටා ඇති පුරාණ වැවකි
එය උස මීටර 21 (අඩි 69) ක් හා පළල මීටර 1600 (අඩි 5200) ක් පමණ වන වේල්ලකින් සමන්විත වෙයි
ජලාශයෙන් එක්රැස් කර ගන්නා ජලය, කලාපයෙහි ජල සම්පාදන කටයුතු වෙනුවෙන් භාවිතා කරනු ලැබෙයි
ජලාශයෙහි උපරිම දිග කිලෝ මීටර 4.8 ක් සහ උපරිම පළල කිලෝ මීටර 2.3 පමණ වන අතර, වර්ග කිලෝමීටර 102 ක පමණ ප්‍රදේශයක එය පැතිර පවතියි
ජලාශයෙහි සමස්ථ ජල ධාරිතාවය ඝන මීටර 33300000ක් පමණ වෙයි
ජලාශය අවට වූ සුන්දර වටපිටාව හා වසර පුරාම ජලය රැඳී තිබීම හේතුවෙන්, කණ්ඩලම ජලාශය වත්මන් ශ්‍රී ලංකාවේ ජනප්‍රිය සංචාරක කලාපයක් ලෙස හඳුනාගෙන තිබෙයි
නම
දඹුල්ල රජමහා විහාරයේ සැතපෙන බුදු පිලිමයේ කණ් සඟලට පිදූ භූමියක ඉදිකල නිසා කණ්ඩලම නම ලැබී ඇති
අතීතය

ඉදිකිරීම
ඉදිකිරීම පිලිබඳ විස්තර ඉතිහාසයේ සඳහන් ‍නොවේ
ලම්බකර්ණ රජ පෙළපතට අයත් රජෙකුගේ කාලයේදී සිදුකල ඉදිකිරීමක් සේ සැලකේ.

විනාශ කිරීම
කාලිංග මාඝ නම් ආක්‍රමණිකයා විසින් විනාශකල රජරට වැවු අතරට කණ්ඩලම වැවද අයත් විය
ප්‍රතිසංස්කරණය
ක්‍රි
ව. 1951 සහ 1957 කාලය තුල ප්‍රතිසංස්කරණය සිදුකරන ලදී
එහිදී පහත කටයුතු සිදුකෙරිනි
වැවු බැම්ම ප්‍රත්සංස්කරණය සහ දිගින් වැඩිකිරීම
 වැව විනාශව පැවති කාලය තුල වැවු තාවුල්ලේ පදිංචිව සිටි ජනතාව වැවෙන් පෝෂණය වන කොටසේ පදිංචි කරවීම

වැවේ තාවල්ලේ හෝටලයක් ඉදිකිරීම

ආශ්‍රිත ලිපි
 දඹුල්ල රජමහා විහාරය
 වැව
 හෙරිටන්ස් කණ්ඩලම
 ශ්‍රී ලංකාවේ ජල වේලි

මූලාශ්‍ර

බාහිර සබැඳි

 

ශ්‍රී ලංකාවේ ජලාශ
මාතලේ දිස්ත්‍රික්කය
වැව්
කණ්ඩලම යනු ශ්‍රී ලංකාවේ මධ්‍යම පළාතේ පිහිටා තිබෙන ගම්මානයකි
සංචාරක ආකර්ෂණ
කණ්ඩලම වැව - කණ්ඩලමෙහි පිහිටා ඇති පුරාණ වැවක් වේ
එය උස මීටර 21 (අඩි 69) ක් හා පළල මීටර 1600 (අඩි 5200) ක් පමණ වන වේල්ලකින් සමන්විතය
ජලාශයෙන් එක්රැස් කර ගන්නා ජලය, කලාපයෙහි ජල සම්පාදන කටයුතු වෙනුවෙන් භාවිතා කරනු ලබයි
කණ්ඩලම හෝටලය - ප්‍රසිද්ධ තරු 5හේ හෝටලයක් වන කණ්ඩලම හෝටලය, වැව් තාවුල්ලෙහි ඉදිකොට තිබේ
කළුදිය පොකුණ පුරාවිද්‍යා භූමිය - කණ්ඩලමෙහි පිහිටි එෙතිහාසික පුරාවිද්‍යා භූමියකි
බාහිර සබැඳි
ශ්‍රී ලංකා ජනලේඛන හා සංඛ්‍යාලේඛන දෙපාර්තමේන්තුව
අලිෆුෂි (දිවෙහි
އަލިފުށި) යනු, රා අතොළුවෙහි පිහිටි එක් ජනාවාසී දිවයිනකි
මෙම දිවයින කීර්තිමත් වන්නේ වඩු කාර්මිකයන් සහ බෝට්ටු තනන්නන් සඳහාය
ශ්‍රී ලංකාවේ බස්නාහිර පළාතේ ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කයට අයත් සියනෑ කෝරළයේ මහර ප්‍රා
කොට්ඨාසයට අයත් ඌරුවල් පේරුවෙහි පිහිටා තිබෙන ප්‍රාග් ඓතිහාසික පුදබිමකි මෙම  පිළිකුත්තුව රජ මහා විහාරය
මෙම විහාරය මෙරට ලෙන් විහාර සම්ප‍්‍රදාය තුල ඉතා වැදගත් කමක් උසුලන, ඓතිහාසික බෞද්ධ පුදබිමක් වෙයි
අඩි 400-450ක් පමණ උස කඳුගැටයක් පුරා අක්කර 250ක් තරම් භූමි භාගයක පැතිරී තිබෙන මෙම විහාරයට අයත් භූමියෙන්, අක්කර 52ක පමණ ප්‍රමාණයක් රජමහා විහාරය සතුවද , ඉතිරි භූමි ප්‍රමාණයේ ඇති ස්මාරක පමණක්ද විහාරයට අයත්ව පවතියි
මෙරට වැඩිම ලෙන් සංඛාවක් සහිත විහාරස්ථාන අතරට අයත් තවත් විහාරස්ථානයක් ලෙසටද, බස්නාහිර පලාතේ පිහිටි වැඩිම ලෙන් සහිත රජමහා විහාරය ලෙසටද, මෙම භූමිය හැඳින්වෙයි
කොළඹ නුවර මහා මාර්ගයෙහි මිරිස්වත්ත හන්දියෙන්, වතුරුගම මාර්ගයේ  කිලෝ මීටර 4ක් පමණ දුරින් වූ, පිළිකුත්තුව හන්දියෙන්  වමට හැරී කිලෝ මීටර 1ක් පමණ ගමන් කල විට පිළිකුත්තුව රජ මහා විහාරය වෙත ලඟාවිය හැක
ගම්පහ - කිරිඳිවැල බස් මාර්ගයේ යක්කල හන්දියේ කිලෝ මීටර් තුනක් පමණ ගිය විටද, මෙම විහාරයට ලඟාවිය හැක
විහාරස්ථානයට උතුරින් යොන්ගම්මුල්ල ග්‍රාමය හා වාරණ විහාරය සහිත කඳු වැටියත්, දකුණින් වලගම්බා රජමහා විහාරයත්, නැගෙනහිරින් මාලිගාතැන්න ඓතිහාසික පුදබිමත් පිහිටා ඇත
මිනිසා ගල්ලෙන් සිය වාසස්ථාන කොට ජිවත් වුයේ කුමන කාලයක සිටද එවැනි ප්‍රාග් බෞද්ධ යුගයකින් මෙම ස්ථානය ආරම්භ වු බවට සදහන් කල හැකිය
මෙම පුදබිම  මුල් කාලීන ආදී මානව ජනාවාසයක්ව පැවති බවට කරන ලද කැණිම් සාධක සපයයි
මහින්දාගමනයෙන් පසුව සිදු වු දියුණුවත් සමගම එතෙක් පැවති ගල්ගුහා වැස්සෙන් ආරක්ෂා වීමට හැකි පරිදි කටාරම් කොටවා සඟරුවනට පිදු බව ‍සෙල් ලිපි සාක්කි පෙන්වයි. එම කාලය දේවානම් පියතිස්ස රජ දවස බව පුරාවිද්‍යාඥයන්ගේ මතය වෙයි
නාම නිරුක්තිය
ක්‍රි
පූ 1 සියවසේදි මේ භුමිය හා අවට වන පියස් තුල වලගම්බා රජු සැගවි සිට සේනාව එකරාශි කොට නැවතත් අනුරපුර රාජධානියේ රජවු බවට ජනප්‍රවාදවල සදහන් වෙයි
සැගවි සිටි රාජකීයන්ගේ රාජාභරණ සැඟවු නිසා පිළිකුත්තුව නාමය ව්‍යවහාර වු බවට එක මතයකුත් සැගවි සිටි රාජකීයන්ට ඇදුම් පිළි සැපයු ගම පිළිකුත්තුව වුවායැයිද තවත් මතයකි
ඉතිහාසය
පිළිකුත්තුව රජමහා විහාරය සහිත භූමියෙහි ඉතිහාසය ක්‍රිස්තු පූර්ව 3වන සියවස පමණ තෙක් අතීතයට දිවෙන බව පැවසෙයි
ක්‍රිස්තු පූර්ව තුන්වෙනි සියවසේ දී මේ වන අරණ බෞද්ධ භික්ෂූන්ට භාවනානුයෝගීව සිටීමට සුදුසු වන පරිදි වැඩි දියුණු කොට තිබූ බව පැරණි පුරාවිද්‍යා ලේඛනවල සඳහන් වේ
ක්‍රිස්තු පූර්ව 3 වන හා ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1 සියවසට පමණ අයත් ලෙන් ලිපි 4 එයට නිදසුන් දක්වයි. 1 වන ලෙන් ලිපියෙන් කියවෙන්නේ අශ්වාරෝහක ප්‍රධානියාගේ සොහොයුරු අගිබුති විසින් මෙම පුදබිම සඟ සතු කරවා පූජා කෙරු බවයි. පිළිකුත්තුව විහාරස්ථානයෙහි ගල්ලෙන් 99 ක් පමණ තිබෙන අතර එයින් කිහිපයක් කටාරම් රහිත ලෙන් ලෙසටද කටාරම් කෙටු ලෙන් රාශියක් ලෙසටද දැකිය හැකිය
ඉන් කටාරම් රහිත ලෙන් තුල ප‍්‍රාග් ඓතිහාසික යුගයට අයත් මානවයා වාසය කරන්නට ඇති බව ඉතිහාසඥයෝ ප‍්‍රකාශ කරති
මෙම විහාරස්ථානය දේවානම්පියතිස්ස රජ සමයේ ආරණ්‍යයක් ලෙස පැවැති බවත්, එසේම වළගම්බා රජුට ආරක්ෂාව සැලසූ ස්ථානයක් බවත් පැවසෙයි
අනුරාධපුර යුගයේදී භික්ෂූන් වහන්සේලා මෙහි පැවැති ලෙන් කුටි තුල, භාවනායෝගිව වැඩ සිටි බවටද සාධක පවතියි
මේවන විට කර ඇති කැණිම් තුලින් හමුවු සාධක මතද මෙම පුදබිමේ ඓතිහාසික බව කියාපායි
ඉපැරණි පොශිල, රක්ත වර්ණ වලං කැබලි, පබළු වර්ග, ගල් ආයුධ හා පොළොන්නරු දඹදෙණි යුගවලට අයත් කාසි වර්ගද ඒ අතරින් ප්‍රධාන වෙයි
අද පවතින තත්ත්වයට විහාරය සංවර්ධනය වි ඇත්තේ මහනුවර යුගයේදි හා ඊට පසු කාලයේදීය
විහාරය
පිළිකුත්තුව රජ මහා විහාරයේ ප‍්‍රධානතම ගොඩනැගිල්ල ලෙස ලෙන් විහාරය හඳුනා ගැනේ
මෙහි සැතපෙන පිළිමයක්, හිටි පිළිමයක් සහ සමාධි පිළිමයක්ද, නුවර යුගයට අයත් සිතුවම් රැසක්ද පවතියි
විහාරයේ වූ නා පෙණ හැඩැති ගල් ලෙන යට ඉදි කොට තිබෙන ස්තූපය, නුවර යුගයට අයත් වෙයි
ඊට ඉදිරිපසින් බෝධීන් වහන්සේලා දෙනමක් රෝපිත අතර, ඉන් එකක් ‘කුමර බෝධිය’ ලෙසත්, අනෙක ‘කුමරි බෝධිය’ ලෙසත් හැඳින්වේ
පිළිකුත්තුව රජමහා විහාර කන්දෙහි ආවේණිකවු නාමයන්ගෙන් සුසැදි ගල්තලාවන්ද රාශියක් වන අතර එයින් බැළුම්ගල යන ස්ථානය අතීතයේ ඔත්තු බැලු ස්ථානයක් ලෙසට පුරාවිද්‍යාඥයන් නම්කරයි
තවද දිග්ගල, තොප්පිගල, පිලිහුඩුවාගල, ගල පිටගල  ආදිය ප්‍රධාන තැනක් ගනියි
නුවර යුගයට අයත් ලෙන් ආවාසත් ඕලන්ද කාලයට අයත් ලෙන් ආවාසයත් ඉංග්‍රීසි කාලයට අයත් සංඝාවාසයත් යන ආවාස ගෘහයන් 3ක්ද මෙම පුදබිම තුල දක්නට ලැබෙන්නේද ඒ ඒ කාලවල වාස්තු විද්‍යාත්මක ලක්ෂණ මනාව පෙන්නුම් කරමිනි
මන්දිරය
ඉපැරණි කටාරම් කොටන ලද ගල්ලෙනක් තුල මහනුවර යුගයේදි පිළිකුත්තුවේ බුදුමැදුර, ලෙන් විහාර සම්ප්‍රදායට අනුව කරවා ඇත
මෙම බුදුමැදුර ඇතුලත හා පිටත වශයෙන් මාල දෙකකින් යුක්ත වන අතර ඇතුලත මාලයේ ප්‍රතිමා හා චිත්‍ර මහනුවර යුගයට අයත්ය
සැතපෙන පිළිමය, හිටි පිළිමය හා සමාධි පිළිමයද දේව ප්‍රතිමා ලෙසට විෂ්ණු හා නාථ දෙවිවරුන්වද අඹා ඇත්තේ මැටියෙනි
බිත්ති මත නුවර චිත්‍ර සම්ප්‍රදාය මානා කොට දක්වමින් රහතන් වහන්සේලාව අපුර්වත්වයකින් සිත්තම් කර ඇති අතර වහලය සේ තිබෙන කළුගල මත වියනක් සේ දහසක් සියපත්ද සිත්තම් කරවා ඇත
බුදුමැදුරක් තුල භික්ෂූනින් වහන්සේලා නිරුපිත ලංකාවේ ඇති එකම බුදුමැදුර පිළිකුත්තුවේ පිහිටි ලෙන් විහාරයේ ඇති රහත් නොරහත් භික්ෂූනි සිත්තම්ය
අතීතයේ පටන්ම විහාර මන්දිරය තුල කාන්තාවන්ව කිසිම අයුරකින් සිත්තම් නොකිරිනි
එහෙත් පිළිකුත්තුවේදි එම ක්‍රමය වෙනස් වු බවට ලෙන් විහාරය තුල සිත්තම් කර ඇති භික්ෂූනි සිත්තම් සාක්ෂි දරන බව පුරාවිද්‍යාඥයන්ගේ මතයයි
බුදුමැදුරේ පිටත මාලය තුල ඇති ච්ත්‍ර සම්ප්‍රදායන්ද පිළිකුත්තුවටම ආවේණික වු බව විද්වත් මතයයි
ද්වාර පාලක රූප ලෙසට මෙහි සිත්තම් කර ඇත්තේ පෘතුග්‍රීසි සෙබළු දෙදෙනකි
එම සිත්තම්ද දුර්ලභ ගණයේ සිතුවම් ලෙසට දැක්වෙන්නේ බෞද්ධ පුදබිමක එවැනි ආකාරයේ සිතුවම් දක්නට නොමැති හෙයිනි
පිටත මාලයේ බිත්ති මත ජාතක කතා ගනනාවක් සිත්තමට නගා ඇත
එම සිත්තම්ද සුවිශේෂී චිත්‍ර කලාවක් ලෙසට පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව නම් කරයි
නිරුපිත ජාතක කතා සියල්ලම සිත්තම් කර ඇත්තේ ලන්දේසි ආභාෂයෙනි
ජාතක කතාවල සිටිනා සියල්ලන්ම ඕලන්ද ජාතිකයන් ලෙසට චිත්‍රයට නගා ඇත
තවත් සමහරෙක් එ චිත්‍ර කලාව පහතරට චිත්‍ර සම්ප්‍රදාය යැයිද හදුන්වනු ලබයි
එවැනි චිත්‍ර කලාවක් දක්නට ලැබෙන්නේ මෙම පුදබිම තුල පමණක් විමද තවත් විශේෂිතය
පිළිකුත්තුවේ ලෙන් විහාරයේ ඕලන්ද ආභාෂයෙන් සිත්තම් කර ඇති ජාතක කතා තුලින් සමකාලීන ලක්දිව පැවතුණු දේශපාලනික, සාමාජික, ආගමික ස්තරයන් පිලිබඳව මනාව පෙන්නුම් කරන වග චිත්‍ර විශ්ලේෂකයන්ගේ මතයක්ද වෙයි
පිටත මාලයේ වහලය මත ලග්න 12 ද සිත්තමට නගා ඇත
එම සිත්තම්ද සිත් ඇද බැද ගන්නා අයුරින් මනා කොට අලංකාරව සිත්තම් කර ඇත්තේ චිත්‍රවල අගය තවත් තිව්‍ර වන අන්දමයි
යුට්ව්ද්ඩ්ෆ්ග්ග්ෆ්‍ය්ය්ග්‍ය්ග්
ඓතිහාසික බෝධින් වහන්සේලා දෙනමක්ද පුදබිම තුල දක්නට ලැබෙයි
එම බෝධින් වහන්සේලා දෙනම ගැන පවතින මතයන්ද ගනනාවකි
කුමර කුමරි යන නාමයන්ගෙන් එම ඇසතු වෘක්ෂයන්ව එදා පටන්ම හදුන්වා ඇත
දරුපල අපේක්ෂාවෙන් පුද පූජා බාර හාර සිදු කරන්නවුන් අතර පිළිකුත්තුවේ ඇසතු වෘක්ෂයන් දෙනම සුප්‍රසිද්ධ වන්නේ ඓතිහාසිකත්වය හා අනුහසින් සපිරුණු නිසාමය
සෙල්ලිපි
ප්‍රධාන සෙල්ලිපි 4
 1 වන සෙල්ලිපිය , ක්‍රි
පු 3-1 කාලයට අයත් පු
බ්‍රා
අක්ෂර වලින් ලියුවකි - අනිකටස බතුනො අගිබුතිනො දානෙ අගත අනගත චතුදිස සගස
 2 වන සෙල්ලිපිය , ක්‍රි
අක්ෂර වලින් ලියුවකි - මනොරමෙ
 3 වන සෙල්ලිපිය , ක්‍රි
අක්ෂර වලින් ලියුවකි - දඛිණි ලෙනෙ
 4 වන සෙල්ලිපිය , ක්‍රි
අක්ෂර වලින් ලියුවකි - පරුමක පුරණ පුත දතශච බත මිතශච ලෙණෙ
රජමහා විහාරය , පිළිකුත්තුව  , අතුරුවැල්ලේ ධම්මානන්ද හිමි

විහාරයේ ඉපැරණි කෞතුක වස්තූන්
හික්කඩුවේ ශ්‍රී සුමංගල හිමියන් විසින් පරිහරණය කළ දෝලාවක් මෙම විහාරයේදී දැකගත හැකිවේ
සුමංගල හිමියන් විසින් වරක් ධර්ම දේශනයක් සඳහා මෙහි දෝලාවෙන් වැඩම කර ඇති අතර සවස් කාලයේදි මහා වැස්සක් නිසා දෝලාවෙන් ගමන යාම අපහසු නිසාත් පිළිකුත්තුව පුදබිමේ තිබුනු තිරික්කලයෙන් වැඩියහ
එම දෝලාව මේ විහාරයේ අදටද දක්නට ඇත
එය අද වනවිට ප්‍රතිසංස්කරණය කරවා ඇත
ශ්‍රී ලංකාවේ දක්නට ලැබෙන ලීයෙන් කරවා ඇති දෙවන දැවමුවා පාලමද දක්නට ලැබෙන්නේ පිළිකුත්තුව රජමහා විහාරයේදීය