Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
මාධ්‍ය සදාචාරය තුළ සංස්කෘතිකමය, සදාචාරමය වශයෙන් ඇති වී තිඛෙන සෝදාපාළුව මැනවින් නිරූපණය කිරීමට රාජිත සමත් විය
2002 වසරේදී ප්‍රථම වරට වේදිකාගත වූ මේ නාට්‍ය තුළින් ලාංකීය සමාජයේ මාධ්‍ය භාවිතය තුළ සංස්කෘතික පද්ධතීන් කොතෙක් දුරට විනාශ වී ගොස් ඇතිද යන්න සෑම දෙබස් කණ්ඩයක් තුළින්ම ප්‍රතීයමාන දක්වයි. 

සමාජයක පවතින මාධ්‍ය හරහා එම සමාජය තුළ පවත්නා හර පද්ධතීන්ට කෙතරම් බලපෑමක් කළ හැකි ද යන්න මේ තුළින් තව දුරටත් පැහැදිලි වෙයි
සත්‍ය විකෘති කිරීම හා විකෘතිය සත්‍යය කිරීම තුළ සමාජය මෙහෙයවන මේ මාධ්‍ය සංස්කෘතිය සමාජයේ ජීවත්වන වීරයන් ඝාතනය කරයි
මෙම සමාජයේ සාදාතනික වීරයන් නැත
එකෙකු හෝ දෙදෙනෙකු අහම්බයකින් මෙන් සිටිය හැකි අතර මෙම මාධ්‍ය සංස්කෘතිය පසින් ඔවුන්වද ඩැහැගනියි
ඉන් අනතුරුව තම අරමුණ වෙනුනේ වීරයන් මරා රූකඩ බිහිකරවයි. මෙවැනි ගැඹුරු ආඛ්‍යාන ගණනාවකින් යුක්තව විවරණය කළ හැකි මේ වේදිකා නාට්‍ය හරහා සමාජය හා දේශපාලනය අතර පවතින සබඳතාවයන් පරිවර්තනය වීමේදී සමාජය හා නාට්‍ය නිර්මාණයත් අතර පවතින සබඳතාවය ද ප්‍රතිව්‍යුහගත වීම නිරන්තරයෙන්ම සිදුවන බව දැක්විය හැකිය
තත්කාලීන සමාජය තුළ දැකිය හැකි මේ මාධ්‍ය ආක්‍රමණය නිසා සමාජය හා එහි දේශපාලනය නිරන්තරයෙන් පරිවර්තනය වන අතර එම සමාජය තුළ බිහිවන නාට්‍යය එය සාකච්ඡාවට නැංවීම මේ වීරයා මැරිලා මැනවින් සාධනය වෙයි
"මරණ පරීක්ෂණය ඇතුළුව අනෙකුත් සියලූම මෙහෙයුම් ප්‍රශ්න කිරීම් සහ සිද්ධියට අදාළ අත් අඩංගුවට ගැනීම් සජීවිව රූපවාහිනියෙන් විකාශනය වීම සිද්ධ වෙනවා
ඒ වගේම මෙම ඝාතනයට සම්බන්ධ පිරිස්වල පවා සජීවිව දුරකතනයෙන් තමන්ගේ ආභාස පල කරන්න ඉඩ තිඛෙනවා
ඊට අමතරව ඕනෑම කෙනෙක්ට ගැන තමන්ට හිතෙන දේවල් දුරකතනයෙන් කතා කරලා කියන්නටත් අවස්ථාව තියෙනවා
ඒ විතරක් නොවෙයි
මෙම ඝාතනය පුද්ගලික කේන්තියෙන් මත කෙරුණූ කොන්ත්‍රාත් ඝාතනයක්ද නැත්තම් වෙනත් ඝාතන ගොන්නට අයත් වන්නක් ද යන්න නිවැරදිව නම්කර තෑගි දිනා ගැනීමටත් ඉඩ තිබේනව කියල මට කියන්න පුළුවන්"(දිසානායක, 2003, 64 පි) 

		
මෙවැනි දෙබස් ඛණ්ඩ හරහා මතුවන්නේ ලාංකීය සමාජයට මාධ්‍ය සංස්කෘතිය විසින් කර ඇති සදාචාරමය සංස්කෘතිමයය බුද්ධිමය විනාශය කෙතරම් ද යන ගැටලූවය
ධනපති පංතික මාධ්‍ය හිමියන් විසින් ජනමාධ්‍යකරුවා නැමැති නිර්ධන පංතියකව වැටුප් ශ්‍රමය හරහා සුරාකන අතරම පවතින තත්ත්වයට එරෙහිව යන්නට තැත් දරන පුද්ගලයන්ට සිට ගොදුරු බවට පත් කර ගැනීමේ මහත් වූ ව්‍යවසනය මේ තුළින් තව දුරටත් දැකිය හැකිය
සියල්ල නිර්ධන විචාරයට ලක් කරන "වීරයා" ද අවසානයේ අවස්ථාව එළඹි කළ සම්මතයේම ගොදුරක් බවට පත් වෙයි
මේ දේශපාලනික සත්‍යය පසුගිය වකවානුවේ ඇති වූ ජනමාධ්‍ය රැල්ල හා එහි සංස්කෘතිය හා බිඳි පවතින අතර එය නූතන සමාජයට ද එකසේ වලංගුය
විවෘත ආර්ථීක ප්‍රතිපත්ති පරිවර්තනයට එකසේ වලංගුය
විවෘත ආර්ථීක ප්‍රතිපත්ති පරිවර්තනයට ලක් වූ සමාජ ආර්ථීක දේශපාන ව්‍යූහය තුළ ජනමාධ්‍යයට ලැබුණේ බලවත් ස්ථානයකි
මාධ්‍ය ක්‍රියාකාරීත්වය විසින් තව තවත් සමාජය ආක්‍රමණය කරමින් අස්සක් මුල්ලක් නෑර වසංගත රෝගයක් මෙන් පැතිර යාම නිසා සමාජයේ පැවති පුරුෂාර්ථ හා හරපද්ධතීන්ට විශාල විනාශයකට මුහුණ දෙන්නට සිදු විය
මෙම දේශපාලනික ව්‍යුහය සමඟ තත්කාලීන සමාජය තුළ පවතින කාරණා සම්පිණ්ඩනය කරමින් බිහිවූ උසස් ගණයේ නාට්‍යයක් ලෙස ’වීරයා මැරිලා¶ හැඳින්විය හැකිය
සාරාංශය

මෙවැනි ආඛ්‍යාන භාවිත කරමින් සමාජයේ තත්කාලීන දේශපාලන ව්‍යුහය හා අනුකූල වන ආකාරයෙන් නිර්මාණය වන  නාට්‍යය හරහා දේශපාලනය හා නාට්‍ය නිර්මාණ අතර  පවතින සබදතාවය තහවුරු වෙයි ඒ අතරින් තෝරාගත් නාට්‍ය කිහිපයක්ආශ්‍රයෙන් මේ ආකාරයට දැක්විය හැක්කේ පවතින දේශපාලන සන්දර්භය නාට්‍ය නිර්මාණ සදහා අවිඥාණිකවම බලපෑම් කරනු ලබන බවය
දේශපාලනය
නාට්‍ය කලාව

ආශ්‍රිත ග්‍රන්ථ
මනෝරත්න,ජයලත්
(1994) 'අන්දරේලා',කොළඹ
එස් ගොඩගේ ප්‍රකාශන
ජයවර්ධන,ඩබ්ලියු
(1999)'අඩසියවසක දේශපාලන සටහන්' කතෘ ප්‍රකාශන
දිසානායක,රාජිත
'වීරයා මැරිලා, මට වෙඩි තියන්නැද්ද
' වි‍‍‍ජේසුරිය ග්‍රන්ථ, මුල්ලේරියාව
දිසානායක, විමල්
'නව විචාර සංකල්ප' විසිදුනු ප්‍රකාශන, බොරලැස්ගමුව
බෝගමුව, චන්ද්‍රසිරි
(සංස්) (2003)
'අභිනය 9 කලාපය'
සංස්කෘතික  දෙපාර්ත‍මේන්තුව, බත්තරමුල්ල
අඩවියෙන් බැහැර පිටු
THE NEW ASIAN DRAMA
නාමල් උයන යනු ශ්‍රී ලංකාවේ පිහිටි විශාලතම නා වනය වේ
මෙහි ඇති ඓතිහාසික වැදගත්කම, ජෛව විවිධත්වය සහ භූගෝලීය වශයෙන් කැපී පෙනෙන ලක්‍ෂණ  නිසා සුවිශේෂී වූ සංරක්‍ෂිත භූමියක් ලෙස නම් කොට ඇත
මේ නිසාම ජාතික නාමල් උයන සංචාරකයින්ගේ ආකර්ෂණීය තෝතැන්නක් වී ඇත
පිහිටීම

අනුරාධපුර දිස්ත්‍රික්කයේ ගල්කිරියාගම ප්‍රදේශයේ පිහිටි නාමල් උයනට පිවිසීම සඳහා කොළඹ අනුරාධපුර අධිවේගී මාර්ගයේ මඩාටුගම හන්දියෙන් කි
7 ඇතුළට පිහිටි  ගල්කිරියාගම ගමේ ආඬියාගල නම්  පාරේ පැමිණිය යුතුය
භෞතික ලක්‍ෂණ

ජාතික නාමල් උයනේ ‍භෞතික වශයෙන් කැපී පෙනෙන ලක්‍ෂණ දෙකකි
එනම් 

ප්‍රදේශයේ භූමි ප්‍රමාණයෙන් අක්කර 260 ක ප්‍රමාණයක් පුරා නා ගස්
වසර මිලියන 500 ක භූමියක් පුරා පැතිරුණ රෝස තිරුවානා කන්ද

රෝස තිරුවානා කන්ද කඳු වැටි 7කින් සැදුම්ලන අතර එය දකුණු ආසියාවේ විශාලතම රෝස තිරුවානා කඳු පන්තිය ද වේ
මෙහිදී සාමාන්‍ය පරිසරයේ දකින නා විශේෂයන්ට වඩා අතු ‍‍‍බෙදුණු විශාල නා කඳන් සහිත නා ගස් දැකීමට හැකි අතර නා පත්‍ර දළු අවධියේ දී රක්ත වර්ණයෙන් දිස්වන අතර පරිණත වන විට දී දිලිසෙන තද කොළ පැහැයෙන් දැකීමට හැකිවීම කැපී පෙනෙන ලක්‍ෂණයකි
මෙහිදී ශ්‍රී ලංකාවේ දැකිය හැකි අඩි 60 ක පමණ වට ප්‍රමාණයෙන් යුක්ත වූ විශාලතම නා ගස ද මෙම වනය තුළ දැක ගත හැකිය
නා වනය තුළ නා වි‍ශේෂ දෙකක් ප්‍රධාන වශයෙන්ම හඳුනා ගත හැකිය
එනම් ,

දිය නා
බටු නා    ලෙස එය නම් කෙරේ
නා උයන නා මලින් බරව සුවඳවත්ව වඩාත් ලෙස පවතිනුයේ අප්‍රියෙල් සිට ජුනි මාසය කාලය තුළය
ඓතිහාසික තොරතුරු 

මෙම නා වනයේ ඉතිහාසය දේවානම්පියතිස්ස රජු දක්වා දිව යයි
එකල නා ගස්වලින් තොරව මෙම වනය පැවති අතර වැරදි කරන්නවුන් පුනරුත්ථාපනය කරවන ස්ථානයක් ලෙස  පැවති බවට විශ්වාස කෙරේ
මේ සඳහා දියත් කරන ලද වැඩසටහන් මාලාවේ එක් පියවරක් ලෙසත් මෙම භූමියේ නා ගස් වැවීමට නියම කරන ලද බව සඳහන් වේ
(ජයසේකර,2009,පිටු
56)මෙසේ නා ගස් වැවීමට පෙළඹුණු හේතු සාධකය වනුයේ මතු බුදු වන මෛත්‍රී බුදු හාමුදුරුවන් බුදු වනුයේ නා ගසක් පෙරටු කරගෙන බවට මතයක් පවතින බැවින් උන්වහන්සේ උදෙසා සිහිපත් කිරීම් වස් මෙම නා වනය එකල රෝපණය කිරීමට පෙළඹුණු බවට මතයක් පවතී
තවද මෙම නා වෘක්‍ෂ අභය භූමිය තුළ ඓතිහාසික තොරතුරු රාශියක් සැඟවී ඇති බවට මෙහි ඇති රෝස තිරුවානා කඳු මුදුනෙන් පහළ ඇති හෙළ තුළ මිනිස් ක්‍රියාකාරකම් රාශියක් සිදුවී ඇති බවට එහි  ඇති නටඹුන් සාක්‍ෂි දරන නමුත් සාමාන්‍ය ජනතාවට ඒ දෙසට පහසුවෙන් ළඟා වීමට අපහසු බැවින් තවමත් එහි ඇති තොරතුරු අධ්‍යයනය වෙමින් පවතී
56)

ලෝකයේ විශාලතම "එක් ටැම් සෙල්ලිපිය" ද මෙම නාමල් උයනේදී දැකිය හැකිය
වෙහෙර විහාර

නාමල් උයනෙහි විවිධ වෙහෙර විහාර ද රාශියක් දැක ගත හැකිය
ඒ අතරින්

සඳකඩ පහණ
නාමල් සෑය
රෝස තිරුවානා ගල්වලින් ඉදි කර ඇති බෝධිඝරය
පිළිම ගෙය   
ආවාස ගෙය
ගල් කණු භාවිත කරමින් තනා ඇති සීමා මාලකය
පට්ඨානඝරය
ගල් පහණ
ආසනඝරය
බොරදම් යෙදූ කළු ගලින් නිර්මාණය කරන ලද සක්මන් මළුව
පබ්බත විහාරය        ආදී ස්ථාන වැදගත් වේ
දේවානම්පියතිස්ස රජු දවසේ සිට තුන්වන හා හතරවන දප්පුල රජවරුන් හා හතරවන කාශ්‍යප රජු රාජ්‍ය පාලන කාලයන් තුළ මෙම ස්ථානයේ විහාරයක් හා භාවනා මධ්‍යස්ථානයක් තිබූ බවට සාක්‍ෂි තිබේ
මහ ඉදිගොල්ලෑව, ඉබ්බන් කොටුව වැව, රණව වැව, දිග් අන්නෑව හා කලා වැව ආශ්‍රිතව පිහිටි නාමල් උයන එවක‍ට සරුසාර ගොවි බිමක් ලෙස පැවත ති‍බේ
නාමල් උයන අභ්‍යන්තරයේ ඇති කඳු පද්ධතියේ විවිධ ස්ථානවලින් කුඩා දිය පහරවල් ගලා එන සුවිශේෂී ස්ථානයක් දැක ගත හැකිය
මෙහි එක් ස්ථානයක තිරුවානා කඳු පද්ධතිය අභ්‍යන්තරයෙන් ඇද හැලෙන කුඩා දිය ඇලි 3ක් හඳුනාගෙන ඇති අතර මේවා නාමල් උයන මැදින් ගලා යන අතර 
ආයුර්වේදීය ඖෂධ ගුණයෙන් හා ලවණ ඝනත්වයෙන් ඉහළ අගයක් ගනියි
තවද මෙම උයනේ එක් ස්ථානයකින් ගලා එන දිය ඇල්ලක් පොළවට පතිත‍ව එම ස්ථානයේදීම ඇති ගලින් නිමවන ලද පියන් ස්ථරය වටා කැලතී භ්‍රමණය වෙමින් පොළොවට කිඳා බසිනු දැකිය හැකිය
වර්ෂාවකදී 
වුවද ජලය එතනින් පිටාර ගැලීමක් නොමැතිව පොළොවට කිඳා බැසීම සුවිශේෂී සිදුවීමකි
මෙම ස්වාභාවය අනුව එම ස්ථානයෙන් පෙර දවස ගම්මානයට අවශ්‍ය වන්නා වූ ජලය බෙදා හැරීම සඳහා වාරි පද්ධතියක් භූ ගර්භය අභ්‍යන්තරයේ ඉදි කර ඇත්තේ දැයි අනුමාන කරයි
වර්තමානයේ රෝස තිරුවානා කඳු වැටියේ පැහැය අවපැහැ  ගැන් වී ඇත්තේ නිරන්තර පා ස්පර්ශයන්ට යොමු ‍වීමත් මතුපිට ඇති තිරුවානා පාෂාණය ඉක්මනින් ජීර්ණයට ලක්වීමත් දැඩිසූර්යතාපයට හා ජලයට නිරාවරණය වීමත් නිසාය
කඳු වැටියේ මතුපිට ස්ථරය කෙසේ වුවත් අඩි 1.5 - 2 ක් ගැඹුරින් ස්ථරය දම් පැහැයෙන් යුක්ත බවට සොයා ගෙන ඇත
රෝස තිරුවානා කඳු වැටිය ලුණු කන්දක් ලෙස පියවි ඇසට පෙනෙන බැවින් ආදි ගම්වාසීන් මෙයට " ලුණුගල් දෙබල " යැයි ව්‍යවහාර කර ඇති බ‍ව ජනප්‍රවාදයේ සඳහන් වේ
මෙම නාමල් උයන වෙතට පැමිණෙන ප්‍රධාන මාර්ගයේ ගම් සභා හන්දියේ ඇති සෙල්ලිපිය තුළ ලොය පුදුම හතෙන් එකක් වූ ටජ්මහල සෑදීම සඳහා අවශ්‍ය වන්නා වූ රෝස තිරුවානා සාජ්හන් කුම‍රා රැගෙන 
77ගිය බවට සටහන් වී ඇති බවට පුරා විද්‍යාත්මක මූලාශ්‍රවල සඳහන් වේ
(මුතුතන්ත්‍රි,2007,පි
21)

ජෛව විවිධත්වය

පුරා විද්‍යාත්මක වැදගත්කමින් අනූන නාමල් උයන සුන්දර ශාක හා සත්ව පාරාදීසයක් ද වේ
මෙහි ඇති ජෛව විවිධත්වය සලකා බැලූ විට

ඝර්ම කලාපීය ශාක විශේෂ 108 ක් 
පැළෑටි 82 ක්
විවිධ ක්‍ෂීරපායි සතුන් (රිලවුන්, අලින්, දිවියන්, මුවන්
)
විෂකුරු සර්පයින්
සමනළ විශේෂ 
ඖෂධීය ශාක (අගිල්, අක්කපාන, කොහොඹ, නාගවල්ලි , නව ‍හන්දි , හිරැස්ස
) හඳුනා ගත හැකිය
වටිනා ශාක විශේෂ  පවතින බැවින් නිරන්තර දැව ජාවාරම්කරුවන්ගේ ද ‍තෝතැන්නක් වී ඇත
දර්ශනීයව වැවී තිබෙන ලතා මණ්ඩප ද නාමල් උයනේදී දැක ගත හැකිය
සාරාංශය

මනස්කාන්ත භූමියක් වන ජාතික නාමල් උයන යනු හුදෙක් අමිල වටිනාකමකින් යුත් ලෝක ප්‍රජාවගේ නිරීක්‍ෂණයට ලක්විය යුතු භූමියක් වන බැවින් පරිසර හිතකාමි පුරවැසියන් වශයෙන් නාමල් උයනේ සිරි නැරඹීමේදී පොලිතින්, ප්ලාස්ටික් ඉවත හෙලීමෙන් වැලකීම, සතුන් හා ශාකවලට හානි නොකිරීම අප සැමගේ යුතුකමක් වනු ඇත
ආශ්‍රිත ග්‍රන්ථ

1 එම්.ජයසේකර,සොබා පරිසර ප්‍රකාශන (2009)"ලොවට අමිලයක් වූ ජාතික නාමල් උයන",පරිසර සහ ස්වභාවික අමාත්‍යාංශය,බත්තරමුල්ල
(පි
55-59)

2 මුතුතන්ත්‍රි,ඒ.(2007)"ජාතික නාමල් උයනේ ඓතිහාසික වටිනාකම",මිහිමඬල,2007 ජූලි-අගෝස්තු (පි
21)

සබැඳි පිටු
ජාතික සංකේත - ශ්‍රී ලංකා

අඩවියෙන් බැහැර පිටු
Best Sri lankan Images 
තිරිවානා උයන අවපැහැවීම කාලගුණ විපර්යාස නිසා සිදුවන්නක්
of Namal Uyana awarded title

පිංතූර ගැලරිය
ටෝනාඩෝ කුණාටුවක් () යනු විශාල කුණාටු වලාකුලක පහල මායිමේ සිට භූමිය දෙසට ගිලා බසින, එමෙන්ම වේගයෙන් කැරකෙන සුළං සහිත, ඇඹරෙන පුනීලයක් බඳු සුළං ප්‍රවාහයකි
ටෝනාඩෝව මධ්‍යයෙහි ඇත්‍‍‍තේ අඩු පීඩන සලාවකි
මෙම සලාව මගින් අවට වාතය වේගයෙන් ඒ දෙසට ඇද ගනී
වේගයෙන් භ්‍රමනය වෙමින් පැයට කි
මී 400-500 ත් අතර වේගයකින් හමායන මේ සුළං වලට නිවාස මුළුමනින්ම ගලවා දැමීමටත්, විශාල ට්‍රක් රථ,දුම්රිය පෙට්ටි වැනි දෑ ඉහලට ඔසවා විසි කිරීමටත් විශාල වෘක්ෂයන් උදුරා විනාශ කර දැමීමටත් හැකිය
ටෝනාඩෝ යුරෝපයේ , ආසියාවේ, ඕස්ට්‍රේලියාවේ බොහෝ ප්‍රදේශ වල බහුලව හා ප්‍රචණ්ඩව ක්‍රියාත්මක වන්නේ ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයෙහිය
ටෝනාඩෝ නිර්මාණය වනුයේ කොතැනද
කවර වේලාවකද
යන්න නිවැරදිව පුරෝකතනය කිරීමට තවමත් විද්‍යාඥයින්ට හැකියාවක් නොමැත
එහෙත් මෙතෙක් කර ඇති අධ්‍යන වලින් පැහැදිලි වනුයේ ඒවා ශීත වාතස්කන්ධයට යටින් පිහිටි උණුසුම් වාතය විසින් ඉහල නැගීමට දරන පහර දීම තුලින් නිර්මාණය වන බවයි.එකිනෙකට ප්‍රතිවිරුද්ධ ගුණාංග සහිත වාතස්කන්ධ හමුවීම කැළඹුම් සහිත කුණාටු වලාකුළු නිර්මාණයට අවශ්‍ය සුළිමය සුළං තත්වයක් බිහි කරයි
මේ සුළිමය ස්වභාවය තීව්‍රවෙත්ම,සලාව වලාකුලේ පත්ලෙන් මතුවී පොළව හා ගැටීම සිදුවනුයේ ටෝනාඩෝවක පරිද්දෙනි
සරළ ටෝනාඩෝවක් පුනීලයක හැඩය ගනී
එහෙත් එය සුන්බුන් රැස්කර ගන්නා තෙක් අහසේ තිබේදැයි දෘෂ්‍යමාන නොවේ
ටෝනාඩෝවට ඝණ අඳුරු පැහැය එක්වනුයේ එලෙස එකතු වන සුන්බුන් මගිනි
ටෝනාඩෝවක විනාශය රුඳෙනුයේ එහි සුළගේ වේගය හෝ විශ්කම්භය මත පමනක් නොවේ
එය බල පවත්වන කාලය හා එය ගැටෙන භූමියේ ස්වභාවය අනුවද වේ
ටෝනාඩෝ තීව්‍රතාවය මැනීම

	
ටෝනාඩෝ කුණාටු වල තීව්‍රතාවය මැනීම සඳහා Fujita පරිමාණය යොදා ගැනේ
( F-පරිමාණය ) යොදා ගැනේ
පරිමාණය සුළං වේගය අනුව F 0 සිටF 5 දක්වා වෙනස් වන සුළුය
F0යනු පැයට කි
මී 64 -116 අතර වේ
F 5යනු සුළං වේගය පැයට කි
මී 419 - 512 අතර වේ
ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ ටෝනාඩෝ

	
1950 -1999 අතර කාල පරිච්ඡේදයේදී එක්සත් ජනපදය විසින් ටෝනාඩෝ කුණාටු 40,522ක් වාර්තා කොට තිබේ
එම ප්‍රමාණයේ සාමාන්‍ය වසරක‍ට කුණාටු 810 කි
මේවා අතුරින් දළ වශයෙන් සියයට 43ක් වනාහි F2 (පැයට කි
මී 181 -253 වේගය ) හා F3 (පැයට කි
මී 254 -332 වේගය ) පරිමානයට අයත් ඒවාය
1916 සහ 2000 අතර කාලයේදී එක්සත් ජනපදයේ පුද්ගලයින් 12,766ක් ටෝනාඩෝ බලපෑමෙන් මිය ගියේය
එක්සත් ජනපදයට බලපෑ ප්‍රබල ටෝනාඩෝ

Tri-State ටෝනාඩෝව - එක්සත් ජනපදය 1925

	
1925 මාර්තු 18 වැනි දින ඉතාමත් වේගයෙන් චලනය වන ටෝනාඩෝවක් විසින් ඇමරිකානු ප්‍රාන්ත 3 ක් වන මිසුරි ,ඉලිනොයිස් සහ ඉන්දියානාවල 689 ක් ජීවිතක්ෂයට පත් කොට 1980 කට තුවාල සිදු කරන ලදී
ටෝනාටඩෝව ඇනාපොලිස් හරහා යන විට එහි මාර්ගය තරමක් පුළුල් සහිත වූ අතර එමගින් ප්‍රාන්තයට තරමක් හානි සිදු විය
ටෝනාඩෝව වටා අහස අඳුරු පැහැයකින් යුක්ත විය
අවසන් අවස්ථාව එළඹෙන තෙක් ටෝනාඩෝවේ පුනීල ලක්ෂණ දක්නට නොලැබිණ
ජැරල් ටෝනාඩෝව - එක්සත් ජනපදය 1997

	
1997  මැයි 27 දින ජැරල් වලින් උතුරට වන්නට දරුණු අකුණු කුණාටු වර්ධනය වීමට පටන් ගත්තේය
ටෝනාඩෝව වැකෝ ආසන්නයේදී භූමිය හා ගැටී නිවාස කිහිපයක් විනාශ වී තිබිණ
මීට ටික වේලාවකට පසුව තවත් ටෝනාඩෝවක් භූමිය හා ගැටීමෙන් මැරිනාහි මුහුදු යාත්‍රා 50 ක් විනාශ විය
ටෝනාඩෝ විපත් අවම කර  ගැනීම

විනාශකාරී ටෝනාඩෝ කුණාටු වලින් සිදුවන විශාල විනාශය හා හානි අවම කර ගැනීම සඳහා ඒවා කල් තියා හඳුනා ගෙන ජනතාවට අනතුරු හැඟවීමේ උපක්‍රම දියුණු කරනු සඳහා එක්සත් ජනපද රජය(USA)විසින් ටෝනාඩෝ වලට භාජනය වන බොහෝ ප්‍රදේශයන්හි කාලයක සිට විශාල උත්සාහයක් දරමින් සිටී.1977 සිට කාලගුණ විද්‍යාඥයින් ලබා ඇති සාර්ථකත්වය නම් ටෝනාඩෝ වලාකුල තුලින් සලාව මතුව ඒමට විනාඩි 25 කට කලින් Droppler Radar  මගින් එය හඳුනා ගැනීමට හැකියාව තිබීමයි
මෙය අනතුරුහැඟවීම් තරමක් කල්තියා ප්‍රකාශ කිරීමටත්, අනතුරට මුහුණ දෙන ජනතාව‍ට තම නිවෙස් ගම්බිම් අත්හැර ආරක්ෂිත ස්ථාන කරා යාමටත් තරමක් ඉඩකඩ සලසයි
ආශ්‍රිත ග්‍රන්ථ 

 ධනපාල ඒ.එච්(2008) ස්වභාවික විපත් ,තරංජි ප්‍රින්ට්ස්

අඩවියෙන් බැහැර පිටු

Tornado
Tornadoes 
Tornado
How Tornadoes Work

කුණාටු

පින්තූර ගැලරිය
ටෝනාඩෝ වලාවන් කිහිපයක්

ටෝනාඩෝ විපත් කිහිපයක්

ආශ්‍රිත ලිපි 

 Cultural significance of tornadoes
 Cyclone
 Derecho
 List of tornadoes and tornado outbreaks
List of F5 and EF5 tornadoes
List of F4 and EF4 tornadoes
List of F4 and EF4 tornadoes (2020–present)
 List of tropical cyclone-spawned tornadoes
 List of tornadoes with confirmed satellite tornadoes
 Secondary flow
 Skipping tornado
 Space tornado
 Tornado preparedness
 Tornadoes of 
 Tropical cyclone
 Hypercane
 Typhoon
 Whirlwind

මූලාශ්‍ර

භාහිර සබැඳි 

 NOAA Storm Events Database 1950–present
 European Severe Weather Database
 Tornado Detection and Warnings
 Electronic Journal of Severe Storms Meteorology
 NOAA Tornado Preparedness Guide
 Tornado History Project – Maps and statistics from 1950 to present
 "What we know and don’t know about tornado formation", Physics Today, September 2014
 U
Billion-dollar Weather and Climate Disasters

 
Weather hazards
Severe weather and convection
Types of cyclone
Wind
Storm
Spanish words and phrases
ස්වාභාවික ව්‍යසන
Articles containing video clips
Hazards of outdoor recreation
පෘථිවිය මත වෙසෙන සියලු ජිවිනුත් එම ජිවින් සමග අන්තර් ක්‍රියා කරන අජිවි පරිසරයත් එක්ව තැනෙන අති විශාල ක්‍රියාකාරි ඒකකය ජෛව ගෝලය () ලෙස අර්ථ දැක්විය හැකිය
පෘතුවියේ සිටින සියලුම ජීවිනුත් ඒ ජිවින් සමග අන්තර් ක්‍රියා කරන අජිවි පරිසරයත් එක්ව තැනෙන අතිවිශාල ක්‍රියාකාරි ඒකකය ජෛව ගෝලය වේ
පෘථිවියේ ජීවින් සිටින කලාපය ජෛව ගෝලය වේ
මුළු පෘථිවියටම ඇත්තේ තනි ජෛව ගෝලයක් වන අතර සියලුම පරිසර පද්ධතින් ඒ තුළ ක්‍රියාත්මක වේ
සියලුම බියෝම හා පරිසර පද්ධති ඒවා තුළ ඇත
භෞම පද්ධතිය තුළ පිහිටි ඉතාම වැදගත් උප පද්ධතියක් ලෙස ජෛව ගෝලය හැඳින්විය හැකිය
එහි සංයුක්ත වි ඇති මුල ද්‍රව්‍යවන්නේ හයිඩ්‍රජන්, කාබන්, ඔක්සිජන් හා නයිට්‍රජන්ය
ජෛව ගෝලයේ සිරස් ව්‍යාප්තිය
                                 
සමාන්‍යයෙන් මුහුදු මට්ටමේ සිට මීටර 9000ක් පමණ උස් වු කදු මුදුන් දක්වාත් මීටර 11000ක් පමණ ගැඹුරැ අගාධ දක්වාත් කුමන හෝ
විශේෂයකට අයිත්වන ජීවින් සිටිමට හැකිය
එහෙත් ජීවය බහුලව ව්‍යාප්ත වන්නේ ඊට වඩා සීමා වු ප්‍රදේශයකය
එය මුහුදු මටටමේ සිට මීටර 6000ක් පමණ උස්ප්‍රදේශ දක්වා විහිදෙන අතර ඕනැම තැනක පොළව මට්ටමේ සිට නම් උසම ශාකයේ උසම අත්ත්වායි
භුමිය(විශේෂයෙන්ම පස)පිළිබදව සලකන විට ශාකයක මුල් විහිදෙන මිටර 200ක් දක්වා ගැඹුරට සාගර ජිවින් බහුල වේ
ජෛව ගෝලයේ සංවිධාන මට්ටම් හා අනුපිළිවෙල
                                       
පෘතුවියේ ජිවත් වන සියලුම ශාක,සතුන් හා ක්ෂද්‍ර ජිවින් ජෛව ගෝලයේ සජිවි සංරචක වේ
මෙහි අජිවි පරිසරයට වායුව,ඡලය,පාංශු ස්ථර අයිති වේ
පිටතින් ජෛව ගෝලයට ලැබෙනුයේ සුර්යාගෙන් ලැබෙන ආලෝක ශක්තිය පමණයි
ජෛව ගෝලයේ සංවිධාන මට්ටම් හා අනුපිළිවෙල ශ්‍රේණි කිහිපයකින් හදුනාගත හැකිය
01.ජිවියා/ඒකෛක ජීවියා
02.ප්‍රඡාව
03.පරිසර පද්ධති
04.බියෝම
05.ජෛව ගෝලය

ජීවියා/ඒකෛක ජී‍වියා
           
ඕනෑම තැනක ජිවත් වන ඕනෑම විශේෂයකට අයත් තනි  ජිවියෙකු ඒ‍කෛක ජිවියෙකු ලෙස හැදින්වේ
නිදසුනක් වශයෙන් අප දකින අලියකුද,callus lafayetti විශේෂයට අයත් වළි කුකුළාද,සිංහරාඡයේදි අප දකින හොර ශාකයද ඒකෛක ජිවින් වේ
මිහිපිට දියුණුම සත්වයා වන මිනිසාද ඒකෛක ජිවියෙකි
ඒකෛක ජිවියෙකුගේ සිරුරක කොටස් ‍වලද අනුපිළිවෙලක් හදුනාගත හැකි වේ
උප පරමාණුවක කොටස් - පරමාණුව - අණුව - ඉන්ද්‍රියිකාව - සෛලය - පටකය - ඉන්ද්‍රිය පද්ධතිය - ජීවියා -  ගයනය - ප්‍රඡාව 
පරිසර පද්ධතිය - ජෛව ගෝලය

ප්‍රඡාව
              
සංවිධාන මට්ටම් ශ්‍රේණියේ ගහනයට ඉහළින් ඇති මට්ටම ප්‍රඡාවයි. ප්‍රඡාවක් ලෙස අර්ථ දක්වන්නේ එක්තරා ප්‍රදේශයක නිශ්චිත කාලයකදි ජිවත් වන පැහැදිලි ‍ජෛව විද්‍යාත්මක ක්‍රියාවලි මගින් එකිනෙකා සමග අන්තර් ක්‍රියා පවත්වන ගහන සමුහයකි
වර්තමානෙය් ලෝකයේ විවිධ පරිසර පද්ධතිවල සිටින සත්ත්ව ගහනයන් වඳ වී යමින් සිටියි
ශිෂ්ටාචාර යුගවලදි සතුන්ට වැදූම් පිදූම් කරමින් අදහන ලද නමුත් දැනට ලෝකයේ සත්ත්ව වීශේෂ 4000ක් පමණවඳ වී යාමේ තර්ජනයට මුහුණ පා ඇත
වීශේෂයේන් ජනගහනයේ වර්ධනය, මිනිස් අවශ්‍යතා පුලුල් වීම,කාර්මික දියුනුව හා තරඟකාරි ආර්ර්‍ථික රටාව මේ සඳහා බලපා ඇත
මිට අමතරව ව්‍යාපාරික අමුදව්‍ය ලබා ගැනිම සඳහා සතුන් දඩයම ඒනම් සතුන් මරා ඔවුනගේ සම්, නිය,අං,මස්,වෙළදාම ආහාර සඳහා සතුන දඩයම ,පර්යේෂණ සඳහා යොදා ගැනිම,පරිසර දුෂණය ,වනාන්තර ඒළි කිරීම නිසා සතුන්ගේ වාසාස්ථාන අහිමි වීම, ලෝකයේ විවිධ ප්‍රදේශවල සිදුවන යුද්ද හා සිවිල අරගල සතුන් වඳ වී යාමට හේතු වේ
යුද්දවලදී භාවිතා කරන රසායනික අවි,රොකට්, බිම් බෝම්බ යනාදිය නිසා සතුන් අනතුරට පත් වේ
පරිසර පද්ධති

පරිසර පද්ධතියක් යනු ,‍
අන්තර් සබදතා සහිත ජිවි හා අජිවි සංරචකයන්ගෙන් යුතු පහසුවේන් වෙන් කොට හදුනා ගත හැකි ක්‍රියාකාරි ගතික පද්ධතියකි
පරිසර පද්ධතියක් තුලින් ශක්ති ගලනයද ද්‍රව්‍ය චක්‍රිකරණයද සිදුවිය යුතු අතර එය ස්ථායි ස්වයං රක්ෂිත සමතුලිත එකකි
වනාන්තර පරිසර පද්ධතියකි
පොකුණක් පරිසර පද්ධතියකි
කොරල් පර  පරිසර පද්ධතියකි
සංවිධාන මට්ටම් ශ්‍රේණියේ ප්‍රඡාවට පසුව එන මට්ටම පරිසර පද්ධතියයි
යම් ප්‍රදේශයක ඉන්නා සියලුම ජීවින්ද ඒ ජිවන් සමග අන්තර් ක්‍රියා දක්වන එම ප්‍රදේශගත අජීවි පරිසරයද ඇතුළත් ක්‍රියාකාරි ඒකකය පරිසර පද්ධතියක් ලෙස අර්ථ දැක්විය හැකිය
ශ්‍රී ලංකාවේ පරිසර පද්ධති
ශ්‍රී ලංකාව ලෝකයේ අධිකම ‍‍ජෛව විවිධත්වයක් පවතින රටවල් 8 අතරින් එකකි
මේහි අධික වු පරිසර පද්ධති විවිධත්වයක්ද එබැවින් ඒවායේ වාසස්ථාන විවිධත්වයද අධිකය
එනිසාම විවිධත්වයද අධිකය
ශ්‍රී ලංකාව පරිසර පද්ධති පහත දැක්වේන පරිදි සමානකම් බේදා දැක්විය හැකිය
වනාන්තර

o නිවර්තන තේත් සදාහරිත වනාන්තර/ පහතරට තේත් වනාන්තර
o නිවර්තන තේත් අර්ධ සදාහරිත වනාන්තර
o නිවර්තන වියලි මිශ්‍ර සදාහරිත වනාන්තර
o නිවර්තන කටු කැළෑ
o ගංගා ආශ්‍රිත වනාන්තර
o නිවර්තන පහල කදුකර වනාන්තර
ශ්‍රී පාද අඩ‍විය
o නිවර්තන ඉහල කදුකර වනාන්තර
ශ්‍රී පාද අඩ‍විය , නුවර එලිය , හග්ගල

තෘණ බිම්
o සවානා ( දමන තෘණ බිම් , තලාව තෘණ බිම් )
o තේත් පතන තෘණ බිම් (තේත් කදුකර  තෘණ බිම් )
o වියලි පතන තෘණ බිම් ( වියලි කදුකර  තෘණ බිම් )

වෙරළ සහ සාගර

o කඩොලාන
o ලවණ වගුරු හෝ ලවණ හැල්
o වැලි වැටි සහ වෙරළ
o මඩ වගුරු
o මුහුදු තෘණ බිම්
කල්පිටිය වෙරළ ආශ්‍රිතව
o කොරල් පර

අභ්‍යන්තර තේත් බිම්
                                  

o පිටාර තැනි හා විල්ලු -( පත්ලේ වු මඩ සමගම ගංගා ජලය පිටාර ගලා දෙපස  වු තැනි බිමේ රැදිමේන් පිටාර තැන්න සෑදේයි
එම පිටාරයන් දෙපස  වු අවපාත වල රැදිමේන් සෑදේන තේත් බිම් විල්ලු නම් වේ
)
o දිය පහර සහ ගංගා  
o පොකුණු
o වගුරු වනාන්තර

විශේෂ විවිධත්වය
 
පරිසර පද්ධති වලින් ස්වායක්තව මුළු ලෝකයේම සිටින ජීවින් සැලකුව විට ඔවුන්ගේ විවිධත්වය අධ්‍යයනය කිරිම සදහා සුදුසු වන්නේ එක් එක් විශේෂයන්හි විවිධත්වය අධ්‍යයනය කිරිමයි
ජීවී විශේෂයක්
අන්තරාභිජනනයේන් සරු ජනිතයන් ලබා දේන ජිවීන් එකම විශේෂයකට අයත් ජිවීන් ලෙස හදුන්වනු ලබයි
නමුත් මෙම නිර්ණායකයට අනුව එකම විශේෂයකට අයත් ජිවීන් හදුනා ගැනීම ප්‍රායෝගිකව අසීරු නිසාද ඇතම් ජිවීන් ලිංගික ප්‍රජනනය සිදු නොකරන නිසාද මෙය එනම නිර්ණායක ලෙස නොගනි
මේ නිසා ජිවීන් එකම විශේෂයකට අයත් ජිවීන් කණ්ඩායමක් ලෙස සලකනුයේ,
 බොහො ලක්ෂණ වලින් එකිනේකා සමාන වීම
කැපි පෙනෙන එක් ලක්ෂණයකින් හෝ වෙනත් විශේෂ වල ජිවීන්ගේන් වෙනස් වීම
ස්වාභාවික තත්ව යටතේ අහඹු ලෙස අන්තරාභිජනනයේ යෙදි සරැ ජනිතයන් ලබා දිම
වෙනත් විශේෂයක ජිවීන් සමග අන්තරාභිජන ප්‍රවනතාවක් නැති වීම
යන ඒවායින් වැඩි කොටසක් සිදු කරන එයට අයිත් වන ජීවින්ය
බියොම

සමාන අංග ලක්‍ෂණ සහිත පරිසර පද්ධති සමුහයක් බියෝමයක් ලෙස හදුන්වයි.ගොඩබිම්වල ප්‍රධාන බියෝම 12ක් හදුනාගෙන ඇත
බියෝම
ලෙස වර්ග කෙරෙන්නේ ස්වාභාවික වෘක්‍ෂලතා වර්ගයි
බියෝම
- ලෝකයේ පුළුල් භූමි ප්‍රදේශයක  ව්‍යාප්තව පවතින සමාන ලාක්ෂණික පේනුමකින් යුතු සාධක මත පාලනය වන ජීවි සමුහයන් රැසක එකතුවයි.
උදාහරණ
නිවර්තන තේත් සදාහරිත වනාන්තර බියෝමය ලෝකයේ භෞමික බියෝමයන්ද ජලජ බියෝමයන්ද වෙන් වෙන්ව සලකයි
ජෛව ගෝලය සෑදි ඇත්තේ මෙම සියළු  ‍ බියෝමයන්ගේ එකතුවේනි
එනම් සියළුම පද්ධතිවල එකතුවේනි
ගහනයක විශාලත්වය
	
සංවිධාන මට්ටම් ශ්‍රෙ‍්ණියේ ජිවියාට ඉහළින්ම ඇති සංවිධාන මට්ටම ගහනයයි
යම් ප්‍රදේශයක් තුළ ජිවත් වන එකම විශේෂයකට අයත් එකිනෙකා සමග අන්තර් ක්‍රියා දක්වන ජීවින් සමුහයක් ගහනයක් ලෙස හැදින්වේ
නිදසුනක් වශයෙන් 2002 වර්ෂයේදි යාල අභය භූමිය තුළ සිටි අලි ඇතුන් සමුහය දැක්විය හැකියි
එම වර්ෂයේ අප්‍රේල් මාසයේදි සංහරාඡයේ වළි කුකුළන්ද නිදසුනක් වෙ
ඕනෑම ගහනයකට විශාලත්වයක් ඇත
එනම් ගහනයකට නිශ්චිත සංඛ්‍යාවක් සිටිය යුතු වේ
එම සංඛ්‍යාව තීරණය වනුයේ එම ගහනයේ උපත් ශ්‍රිඝතාව,මරණ ශ්‍රිඝතාව,සංක්‍රමණ සහ නිශ්ක්‍රමණ අනුවයි.

ලෝකයේ ස්වාභාවික වෘක්‍ෂලතා වර්ග

01	නිවර්තන වර්ෂා වනාන්තර

02	නිවර්තන පතනශිල වනාන්තර

03	නිවර්තන කටු  පදුරු සහිත වනාන්තර

04	නිවර්තන තෘණ භූමි

05	කාන්තාර සහ කටු පදුරු

06	මධ්‍යධරණි වනාන්තර

07	සෞම්‍ය කලාපික තෘණ භූමි

08	සෞම්‍ය කලාපික වනාන්තර

09	කේතුධර වනානාතර

10	තුන්ද්‍රා

11	කදුකර ප්‍රදේශ

12	ධ්‍රැවීය අයිස් වැස්ම

	
මේවාට අමතරව ඡලඡ ජීවි කලාප 04 ක් හදුනාගත හැකිය
01 	 කොරල්පර

කොරල්පර වලට මිනිස් ක්‍රියාකාරකම් විශාල තර්ජනයක් එල්ල කරයි
නිදසුන් වශයෙන් මසුන් සහ අනෙකුත් ස්වාභාවික සම්පත් සඳහා ගෝලීය වළඳපොළක් ඇති වීමත් කොරල්පර ආශ්‍රිත සම්පත් සඳහා ඇති ඉල්ලුම සැපයීමේදී ඊට අදාළ ප්‍රභවයන් විනාශ වී යාමක් දැක්විය හැකිය
02	 ගංගා මෝයවල්

03	 මහාද්විප තටාක

04	 ගැඹුරු සාගර

ආශ්‍රිත 

 Climate system
 Cryosphere
 Thomas Gold
 Circumstellar habitable zone
 Homeostasis
 Life-support system
 Man and the Biosphere Programme
 Montreal Biosphere
 Noosphere
 Rare biosphere
 Shadow biosphere
 Simple biosphere model
 Soil biomantle
 Wardian case
 Winogradsky column

මූලාශ්‍ර

ආශ්‍රිත ග්‍රන්ථ නාමාවලිය
 කුමාරගමගේ ලෙනාඩ්,පරිසර පද්ධති,බොරලැස්ගමුව,සි
ආර්.සි මුද්‍රණාලය,2000
 විජේසිංහ ඉවෝන්,ශ්‍රි ලංකාවේ දේශගුණික වෘක්‍ෂලතා සහ කෟත්‍රිම වනාන්තර,නුගේගොඩ,දීපානි මුද්‍රණාලය,1984
 හෙට්ටි ආරච්චි ඡනක,දේශගුණ විද්‍යාව සහ ස්වාභාවික වෘක්‍ෂලතා,වැල්ලම්පිටිය,චතු මුද්‍රණාලය,2000

භාහිර සබැඳි 

 Encyclopedia of Earth හි ජෛව ගෝලය පිළිබඳ ලිපිය 
 GLOBIO
info, an ongoing programme to map the past, current and future impacts of human activities on the biosphere
 Paul Crutzen Interview, freeview video of Paul Crutzen Nobel Laureate for his work on decomposition of ozone talking to Harry Kroto Nobel Laureate by the Vega Science Trust
ජෛව ගෝලයේ සිතියම 

 
ජීව විද්‍යාව
Oceanography
Superorganisms
Biological systems
ප්‍රධාන බුද්ධ ප‍්‍රතිමා වර්ග 
ප‍්‍රධාන ලෙස කොටස් තුනකි

හිටි පිළිම
ප‍්‍රධාන ලෙස කොටස් තුනකි
බුදුරජාණන් වහන්සේගේ මහා කරුණාව හා නුවණ වැනි දේ පිළිබිඹු කරයි
සම භංග

කිසිම දිශාවකට නොනැමී, ශරීරය ඍජුව තබා සිටී.

උදා
-   
       *අවුකන
       *මාළිගාවිල
       *තිස්සමහාරාමය 
       *මාගම සඳගිරි සෑය
       *යටාල⁣ දළදා වෙහෙර පිළිම
       *රැවන්වැලිසෑය සතර බුදු රූ
       *වල්ලිපුරම්
       *කුඹුක්ගැටේ ලෝකඩ
       *කුරුණෑගල ලෝකඩ
       *මැදවච්චිය ලෝකඩ
       *වෙහෙරගල රන් ආලේපිත

ආභංග ක‍්‍රමය
ඉණෙන් එක් පැත්තකට නැමී ඇත 

උදා
- 
රැස්වෙහෙර පිළිමය

ත‍්‍රි භංග ක‍්‍රමය
  

දණහිස, ඉන, බෙල්ල, යන ස්ථාන තුනෙන් නැමීීඇත 

උදා
-
පොළොන්නරුව තිවංක පිළිමගේ පිළිමය

හිදි පිළිම

වාඩිවී සිටින ඉරියව්ව නොහොත් සමාධි ගත වී සිටින ඉරියව්ව මෙයට අයත් වේ
- තොළුවිල බුද්ධ ප්‍රතිමාව

සැතපෙන පිළිමය

සැතපෙන ඉරියව්වෙන් සිටිනා පිළිම මෙයට අදාළ වේ
- පොලොන්නරුව ගල් විහාර පිළිමය
බුදු පිළිමයේ මුද්‍රා

මුද්‍රා වලින් සිදුවන්නේ යම්කිසි අදහසක් ලබා දීමයි
මේ එවැනි මුද්‍රා කිහිපයකි
අභය මුද්‍රාව

මෙම මුද්‍රාව හිටි පිළිම වල දැකීමට හැකිය
මෙහි ඉරියව්ව ලෙස දකුණු අත්ල බැතිමතා දෙසට විවෘතව තිබීම දැකිය 
හැකිය මෙයින් අදහස් කෙරෙනුයේ සියලූ දෙනා හට බුදුන් වහන්සේගේ ආරක්ෂාව පිහිට ලැබෙන බවය

උදා
- අවුකන බුදු පිළිමය රුස්වෙහෙර බුදු පිළිමය

විතරක මුද්‍රාව

ලංකාවේ බුදු පිළිම වල බොහෝසේ දක්නට ඇත
විතර්ක මුද්‍රාව, කටක මුද්‍රාව, ව්‍යාඛ්‍යාත මුද්‍රාව, ඥාන මුද්‍රාව, 	
සන්දර්ශන මුද්‍රාව, හැවින් මුද්‍රාව යන නම් වලින් ද හැදින්වේ
මෙහි ඉරියව්ව ලෙස අත්ල පසු පස පදෙසට ප‍්‍රමාණ 	
වන පරිදි දකුණු අත උඩට නමා දබර ඇගිල්ල මා පටගිල්ල උඩට කවයක් ඇතිවන ආකාරයෙන් තබා සිටීම මෙහි 	
ලක්ෂණ වේ
මෙයින් කිසියම් ධර්ම ගැටලූවක් විසදන ආකාරය කියවේ
- පත් කුලිය පිළිමය

ධර්ම චක‍්‍ර මුද්‍රාව
 

මෙය බෙහෙවින් ජනප‍්‍රිය මුද්‍රාවකි
මෙහි ඉරියව්ව ලෙස දකුණු අත්ල පිටතට හරවා පපුවේ මට්ටමට තබා ගෙන එහි දබර 
ඇගිල්ලේ හා මාපටගිල්ලේ තුඩු දෙක කවයක් සෑදෙන සේ එකට තබා ඇතුලට හැරවුණු වම් අතේ ඇගිල්ලක් ස්පර්ශ කරන 
අයුරින් තබා සිටීම මෙහි ක‍්‍රමයයි
මෙයින් අර්ථ ගැන්වෙන්නේ බුදුන් වහන්සේ ප‍්‍රථම ධර්ම දේශනය පැවැත්වූ අයුරුයි
- රංගිරි දබුළු පිළිමය

ධ්‍යාන මුද්‍රාව
 

ලාංකික බුදු පිළිමවල බහුලව හමුවන මුද්‍රාවකි
මෙය හිදි පිළිම වල පමණක් දක්නට ලැබේ
මෙහි ඉරියව් ලෙස වීරාසන හෝ 
පද්මාසන ශෛලියෙන් හිද උඩ අතට විවෘත කළ වම් අත්ල උඩ දකුණු අත්ල පිහිටා සිටීම ධාන්‍ය මුද්‍රාව වශයෙන් හැදින්වේ
මෙයින් අධ්‍යාමික ලක්ෂණ පෙන්වයි. ශාන්ත බව සන්සුන් ඉදුරන් ඇති බව හා දමනය කොටගත් අධ්‍යාත්මික ලක්ෂණ 
පිළිඹිබු වේ
- අනුරාධපුර සමාධි බුද්ධ ප‍්‍රතිමාව, තොළුවිල බුද්ධ ප‍්‍රතිමාව.

භූමි ස්පර්ශ මුද්‍රාව
100px|left|thumb|

මෙය ලාංකික බුදු පිළිම වල දැකීමට නොහැකිය
භාරතීය පිළිම කලාවේ දක්නට ලැබේ
මෙහි ඉරියව්ව ලෙස දකුණු අත දකුණු 
දණහිස උඩින් අත්ල ඇතුලට සිටින ආකාරයෙන් සියලූ ඇගිලි දිගහැර පහතට යොමුව තිබීම දැකිය හැකිය
ඉන් 
අර්ථගැන්වෙන්නේ මාර පරාඡය කොට බුද්ධත්වය ලබනා විට මාර සේනාව හමුවේ සියලූ දෙනා ඉවත්ව ගියද ඉතිරිව සිටි 
මිහිකතට කෘතගුණ සැලකීම මෙයින් අදහස්වේ
- බොරෝ බුදුර් - ඉන්දුනීසියාව

වරද මුද්‍රාව

 
ලාංකීය බුදු පිළිම තුළින් සාක්ෂි හමු නොවේ
මෙහි ඉරියව් ලෙස දකුණු අත පහත් කොට ඉදිරියට දිගහැර අත්ල උඩු අතට 
හරවා ඇගිලි දිග හැර තිබීම මෙහි ලක්ෂණය වේ
කිසියම් වරයක් ඉල්ලීම මෙයින් අදහස් වේ
- සාරානාත් කෞතුකාගාරයේ තබා ඇති සාරානාත් බුද්ධ ප‍්‍රතිමාව.
අජන්තා ගල්ලෙන් පිළිම
නේපාලයේ සවයම් භූතාන්ති ප‍්‍රතිමාව

පරදුක්ඛදුක්ඛිත මුද්‍රාව   

දෑත් පපුව මත තිබෙන මෙම මුද්‍රාව එතරම් සුලභ නොවේ
මහා කරුණා මුද්‍රාව යනුද මෙයට නමකි
පොලොන්නරු යුගයේ ගල් විහාරයෙන් ද ,තිස්සමහාරාමයේ යටාල චෛත්‍ය අසලින් ද මෙම මුද්‍රාව සහිත සෙල් පිළිම හමුවී ඇත
පොළොන්නරු යුගයේ ගල්විහාරයේ පර දුක්ඛ දුක්ඛිත මුද්‍රාපිත බුද්ධ ප්‍රතිමා වහන්සේගෙන් පසුව එම මුද්‍රාවෙන්  නිර්මිත ලක්දිව දෙවෙනියට උසම බුද්ධ ප්‍රතිමා වහන්සේ වර්තමානයේ දක්ෂිණ ලංකාවේ ගාලු දිස්ත්‍රික්කයේ ඇල්පිටිය පුරවරයේ සිට කහදූව මාර්ගයේ කිලෝමීටර 4 1/2 ගිය තැන පිටුවල මංසන්ධියේ අභිමුඛව ඇති පිටුවල පුරාණ විහාරස්ථානයේ   දැකගත හැකිය
2020 වර්ෂයේදී අඩි 15 ක් උසැති තනි කළු ගලින් නිර්මිත  පරදුක්ඛ දුක්ඛිත මුද්‍රා නිරූපිත බුද්ධ ප්‍රතිමා වහන්සේ නිරාවරණ පුණ්‍ය මහෝත්සවය සිදු කරන ලදී
මහනුවර සිරිමල්වත්ත ශ්‍රී බෝධිගල පුරාණ විහාරස්ථානයේ සමාධි පිළිම වහන්සේගේ දහරමන්ඩිය ඇතුලත නිර්මාණය කරන ස්වර්ණාලේපිත ශ්‍රී සම්බුද්ධ සුගන්ධ කුටියේ  කටක මුද්‍රාව භූමි ස්පර්ශ මුද්‍රාව අභය මුද්‍රාව නඛසිකා මුද්‍රාව ධම්ම චක්‍ර මුද්‍රාව ලෝකවිදු මුද්‍රාව ආශිර්වාද මුද්‍රාව විතර්ක මුද්‍රාව භේසජ්ජ මුද්‍රාව පරදුක්ඛ දුක්ඛිත මුද්‍රාව සහිත පිළිම වහන්සේ නිර්මාණය කර ඇත 2021.05.14 දින විවෘත කර ඇත

බුද්ධ ප‍්‍රතිමාවේ ආසන

මෙයින් අදහස් වන්නේ බුදු පිළිමයේ දෙපා තබා තිබෙන ආකාරයයි
පද්මාසන

  
පද්මාසනයක් ආකාරයට ඉදගැනීම මෙයින් අදහස් වේ
මෙහි ඉරියව් ලෙස දනහිස් නමා පතුල් උඩු අතට හැරුනු 	
පරිදි දකුණු පාදය වම් කලවයට උඩින් ද වම් පාදය දකුණු කලවයට උඩින් ද සිටින ආකාරයෙන් හිදීම 	පද්මාසනයයි
- 	මධුරා පුරා විද්‍යා කෞතුකාගාරයේ අභය මුද්‍රා බුදු පිළිමය
බරණැස කෞතුකාගාරයේ ධර්ම චක‍්‍ර මුද්‍රාව
ටිබෙටය බුරුමය තායි සියම් පිළිම වල දක්නට ඇත
වීරාසන

වම් පාදය දකුණු පාදය යටින් හා දකුණු වම් පාදය උඩින් සිටින අයුරින් තබා හිද ගැනීම වීරාසනයයි
- පොලොන්නරුව ගල් විහාර හිදි පිළිමය
භද්‍රාසන

තරමක් උසට තනන ලද විශේෂ ආසනයක් මත හිද කලවා දෙපසට විහිදුවා ආසනයෙන් පහතට වැටෙන පා දෙක පීඨයක මත 
සිටිනා අයුරින් දැක්වෙන්නේ භද්‍රාසනයයි
- අජන්තා චෛත්‍ය ගෘහයේ දක්නට ඇති ප‍්‍රතිමාව.
බොම්බායේ ප‍්‍රින්ස් ඔෆ් වේල්ස් කෞතුකාගාරය
අම්බලන්තොට රිදියගම විහාරය
වඡ්‍රාසනය

දනහිස නවා දෙපතුල් උඩු අතට දෙකලවා මත තබා ඒ මත දෙපතුල් තබා සිටීම වජ්‍රාසනයයි
- ටිබෙට්, චීන හා ජපන්  බුදු පිළිම
සිවුර පොරවන ආකාරය

ඒකාංශ

වම් උරහිසට වඩා දකුණු උරහිස විවෘතව සිවුර පෙරවීම ඒකාංශ ක‍්‍රමය වේ
ලාංකීය බුදු පිළිමයන්හි බහුලව ඡනප‍්‍රිය ක‍්‍රමයකි
මෙය භාරතයේ  එතරම් දැකීමට නොහැකිය
- අනුරාධපුර සමාධි ප‍්‍රතිමාව, අවුකන බුද්ධ ප‍්‍රතිමාව.

උභයාංග ක‍්‍රමය
 

දෙවුරම වැසෙනසේ සිවුර පෙරවීම මෙයට අයත් වේ
උෂ්ණීශය

බුදුන් වහන්සේගේ ශීර්ෂය මැද කෙස්වැටියක් ලෙස දක්වා තිබෙන කොටස උෂ්ණීෂයයි
මෙය බුදුන් වහන්සේගේ මහා පුරුෂ 
ලක්ෂණ ඉස්මතුකොට දැක්වීමකි

උදා
- ගන්ධාරා,  මධුරා

සිරස්පත
 

බුදුන් වහන්සේගේ හිස් මුදුනෙහි ගිනි දැල්ලක් හෝ කේතුවක් දැක්වීම සිරස් පත වේ
මෙයින් හිස් මුදුනෙන් බුද්ධ රශ්මිය 
විහිදෙන අයුරු කියාපායි
- අවුකන බුද්ධ ප‍්‍රතිමාව

උර්ණ රෝමය

බුදුන් වහන්සේගේ දෙබැම ලඟ තිබෙන ලක්ෂණයකි
එය ඌර්ණව දකුණට කරකැවුණු දීර්ඝ වූ මෘදු මොලොක් රෝමයකි
මෙය මහා පුරුෂ ලක්ෂණ වලින් එකකි
- බෝරෝ බුදුන්ගේ බුද්ධ ප‍්‍රතිමාව - ඉන්දුනීසියාව

හිසකෙස් දැක්වීම
බුදුන් වහන්සේගේ හිසකෙස් හැමවිටම කරකැවී තිබෙන්නේ අක් බඹරු ලෙසය
එකිනෙකට ඇලී ඇත
ප‍්‍රභා මණ්ඩලය

බුදුන් වහන්සේගේ ශීර්ෂය වටා තිබෙන වෘත්තාකාර රුස් වලල්ලකි
බුදුන් වහන්සේගේ ඇති මානුෂීය බලය දැක්වීමට ගත් 
උත්සාහයකි
අනුරාධපුර මුල් යුගයේ පිළිම වල දක්නට නොමැත
නුවර යුගයේ දී අතිශයින් ඡනප‍්‍රිය වේ
පද්ම පීඨය

පිපිනු නෙලූම් මලක ස්වරූපය ගත් ආසන වල බුද්ධ ප‍්‍රතිමාව නිර්මාණය කිරීම පද්ම පීඨය ලෙස හැදින්වේ
සබැදි පිටු
ශ්‍රී ලංකා‍වේ බුදු පිළිම
ලෝකඩ බුදු පිළිම සෑදීම
අවුකන බුදු පිළිමය
ශ්‍රී ලංකාවේ ඉපැරණි කලා ශිල්ප
සමාධි බුදු පිළිමය
පොළොන්නරු යුගයේ බුද්ධ ප්‍රතිමා

කියවීම සදහා ‍පොත්
බුදු පිළිමය මුද්‍ර සහ ආසන-‍ බෙල්ලන විමල රතන හිමි*
ලක්දිව බුදු පිළිමය- කඹුරුපි‍ටියේ වනරතන නාහිමි
ප්‍රතිමා ප්‍රමාණ මූලධර්ම- චන්ද්‍ර වික්‍රමගමගේ
බුදු පිළිම- චාල්ස් ගොඩකුඹුර*

බුදු පිළිම
මුද්‍රණ ක්‍රම

උත්තල මුද්‍රණ ශිල්පය  -LETTERPRESS
	මෙය පැරණිම හා ආරම්භක මුද්‍රණ ක්‍රමයක් ලෙස සලකන අතර වර්තමානයේද ඉතා ප්‍රබල ලෙස පවතින මුද්‍රණ ක්‍රමයකි
මෙහි සිද්ධාන්තය නම් උඩට මතු කරන ලද අක්ෂර හෝ සලකුණු (මේවා ඊයම්,ලී,ප්ලාස්ටික් යන කුමන හෝ මාධ්‍යයක් භාවිතා කර තනා ගත්තක් විය හැකිය)
මත තීන්ත තවරා අවශ්‍ය කරන මුද්‍රණ මාධ්‍යය මත තද කිරීමෙන් මුද්‍රණ පිටපත් ලබා ගත හැකිය
මුද්‍රණ ක්‍රමයේ විවිධ අවස්ථා
මෙය ලෙටර් ප්‍රෙස් ක්‍රමයේ මුලීක අවස්ථාවයි.මෙහිදී වරකට එක පිටපත බැගින් ලබා ගත හැකි අතර උසස් මුද්‍රණ තත්වයක් පැවති‍යද කාර්යක්‍ෂමතාව අඩුය
මෙය ලෙටර්ප්‍රෙස් ක්‍රමයේම වර්ධක අවස්ථාවක් වන අතර මෙහිදී මුද්‍රණ මාධ්‍යය (කඩදාසි ආදිය) සමතල තලයක වෙනුවට භ්‍රමනය වන සිලින්ඩරයකට සවිව ඇත
මෙය මුල් අවස්ථාවට සාපේක්‍ෂව කාර්යක්‍ෂම වන අතර මෙහිදී වරකට ලබාගත හැක්කේ එක් පිටපතක් බැගිනි
මෙහිදී පෙර අවස්ථා වලදී මෙන් උත්තල අකුරු රැදවු රාමුවක් වෙනුවට උත්තල අකුරු රැදවු සිලින්ඩරයක් යොදා ගනී
මේ අකුරු සදහා ඊයම් වැනි ලෝහ ද්‍රව්‍ය භාවිතා කරයි
මුද්‍රණ මාධ්‍ය(කඩදාසි වැනි දේ) රෝලක් ලෙස හාවිතා කරමින් යාන්ත්‍රිකව ඵකවර පිටපත් විශාල සංඛ්‍යාවක් ලබා ගත හැකි කාර්යක්‍ෂම ක්‍රමයකි
මේ සදහා තෙල් ගතියෙන් යුතු ඝන තීන්ත වර්ග හාවිතා කරයි
මෙහිදී පෙර පරිදිම උත්තල අකුරු රැද වු සිලින්ඩරයක් භාවිතා කරන අතර මෙහි වෙනස ඵ් සදහා ප්ලාස්ටික් වැනි සැහැල්ලු ද්‍රව්‍ය යොදා ගැනීමේ හැකියාවය
මෙම ක්‍රමයේදී දියාරු ගතිය වැඩි තීන්ත භාවිතා කරන අතර ඉතා කාර්යක්‍ෂම හා යාන්ත්‍රිකව විශාල පිටපත් ලබාගත හැකි ලෙටර් ප්‍රෙස් ක්‍රමයේ මුලික අවස්ථාවකි
ඉහත දැක්වු සියළු අවස්ථා වලදී අකුරු හෝ රූප ඇමුණු රාමුව හෝ සිලින්ඩර වලදී අදාළ අකුරු හෝ රූප නොපිට පෙරලූ ස්වභාවයෙන් හෙවත් පාර්ශවික අපවර්තනයෙන් යුතුව යොදාගනී
අවතල මුද්‍රණ ක්‍රම‍ය(ROTOGRAVURE PRESS)

මෙහිදී පෙර විස්තර කළ උත්තල හෝ සමතල ක්‍රම‍ය මෙන් නොව මුද්‍රණය වියයුතු ප්‍රදේශවල ඉතා සියුම් සිදුරු (මේවා විනිවිද නොයයි) රාශියක් ඇති කරනු ලැබේ
මෙය සකස් කිරීමට විශාල වියදමක් දැරීමට සිදුවීම මෙහි ඇති අවාසියයි
එසේ සකස් කරගත් මුද්‍රණ තලය සිලින්ඩරයක සවි කරනු ලබන අතර එය භ්‍රමණය වීමේදී තීන්ත මාධ්‍යයක් කරා ගමන් කරයි
එහිදී සිදුරු තුළ තීන්ත රැදෙන අතර Doctorblade නැමති තලයෙන් අමතර ප්‍රදේශවල පිස දමනු ලබයි
එසේ සූදානම් කළ සිලින්ඩරය හරහා මුද්‍රණ මාධ්‍යය හෙවත් කඩදාසි ආදිය ගමන් කරනු ලැබීමෙන් මුද්‍රණය සිදුවේ
මෙම ක්‍රමයෙන් අති විශාල පිටපත් ප්‍රමාණයක් ලබා ගැනීමට අවශ්‍ය විට සාර්ථකව භාවිතා කරනු ලබන ක්‍රමයකි
මෙම අවස්ථාවේදීද මුද්‍රණ රාමුව තුළ අක්ෂර පාර්ශවික අපවර්තනයෙන් යුතුව පහත පරිදි පවතී
සමතල මුද්‍රණ ක්‍රමය(Offset litho press)
තෙල් හා ජලය එකිනෙක මිශ්‍ර නොවේ යන පදනම මත මෙම ක්‍රමය ගොඩානැගී ඇති අතර තෙල් හා ජලයට ප්‍රතිවිරුද්ධ ප්‍රතිචාරයන් දක්වන ද්‍රව්‍යයක් මගින් සින්කෝ ඇලුමීනියම් තහඩුවකට ලබා ගන්නා නෙගිටිව් හෝ පොසිටිව් සේයා පටලයක් මුද්‍රණ රාමුව ලෙස භාවිතා කිරීම මෙහි තාක්ෂණයයි
මෙහිදී අදාල මුද්‍රණ පිටපත් තීන්ත තැවරීම හා නොතැවරීම වියයුතු කලාප ඉහත කී සේයා පටලයේ අන්තර්ගත ද්‍රව්‍යයේ ජලය හා තෙල්වල ඇති ප්‍රතිවිරුද්‍ධ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස තීරණය වේ
මෙම මුද්‍රණ ක්‍රමයේ විවිධ අවස්ථා

Litho press
මෙම ක්‍රමයේදි ලබාගත් පාර්ශවික අපවර්තනයෙන් යුත් සේයා පටලය ලබාලත් අතර එය ඉහළින් ඇති plate සිලින්ඩරයේ දවටනු ලබන අතර එයට මුලින් ජලය තැවරේ
එහිදී ජලයට සංවේදී කොටස්වල ජලය තැවරෙන අතර ඊළග අවස්ථාවේදී ජලය නොතැවරුණු හෙවත් තෙල් වලට සංවේදී කොටස් වල තීන්ත තැවරේ
මෙසේ සූදානම් වූ සිලින්ඩරයේ මුද්‍රණ මාධ්‍යය (කඩදාසි ආදිය) ගමන් කරන සිලින්ඩරයට තදවීමෙන් මුද්‍රණය සිදුවේ
Offset Litho press
මෙහිත් සාමාන්‍ය ක්‍රියාකාරිත්වය පෙර සේම වන අතර ප්‍රධාන වෙනස මූලික සේයා පටලය තුළ මුද්‍රණය නොවිය යුතු දෑ පාර්ශවික අපවර්ථනයෙන් සිදු නොවීමයි
මෙහිදී ඒ වෙනුවට ප්‍රතිවිරුද්ධ දිශාවකට භ්‍රමණය වන තවත් සිලින්ඩරයක් යොදා ගනී
ඉහත අවස්ථා දෙකම දැනට බහුල ලෙස භාවිතා වන අතර කාර්යක්‍ෂම හා වැඩි පිටපත් ප්‍රමාණයක් ලබා ගත හැකි ක්‍රම වේ
සිදුරු මුද්‍රණ ක්‍රමය (Screen Printing)
 
තීන්ත විනිවිද යෑමෙන් මුද්‍රණය කීරීම මෙහි සිද්ධාන්තය වන අතර මේ සඳහා විශේෂයෙන් සකස් කරන ලද සිල්ක් රෙදි වර්ගයක් භාවිතා කරන අතර මුද්‍රණය නොවිය යුතු ස්ථාන වි‍ශේෂිත රසායනික වර්ගයක් මගින් ආවරණය කරනු ලබයි
මෙහිදී සකස් කරගත් සිල්ක් රෙදි වර්ගය රාමුවකට තදින් සවි කරගනු ලබන අතර ඊට යටින් මුද්‍රණ මාධ්‍යය (කඩදාසි ආදිය) තබා රාමුව මතට තීන්ත තවරා විනිවිද යැවීම මගින් මුද්‍රණය කරගනී
මෙය ඉතා සරල මුද්‍රණ ක්‍රමයක් වන අතර වර්තමානයේද මුද්‍රණයේ පවතී
මුද්‍රණයේ හෙට දවස

මුද්‍රණයේ ඉතිහාසය ඈත අතීතයේට දිව යන්නකි
මුද්‍රණය අතීයේ සිට විවිධ මංපෙත් පසු කරමින් අද දවස වන විට පරිගණක තාක්ෂණයත් සමග එකට එක්ව මුද්‍රණ ක්ෂේත්‍රයේ අධිවේගී දියුණුවකට පා නගා ඇත
නූතන පරිගණනක තාක්ෂණය තුළින් ස්වයංක්‍රීයව අධිවේගී ලෙස මුද්‍රණ යන්ත්‍ර ක්‍රියාත්මකව පවතී
එක් වරකට පිටපත් කෝටි ගණනක් ලබා ගත හැකි අන්දමට අද මෙම තාක්‍ෂණය දියුණුව පවතී
ලෝකයේ මුද්‍රණ ක්ෂේත්‍රයේ අද තත්වය ඉතා දියුණු මට්ටමක පවතී
එහෙත් ශ්‍රී ලංකාව වැනි රටවල මේ අධිවේගී තාක්ෂණය ඔරොත්තු නොදෙන අන්දමට පත්ව ඇත්තේ නූතන තාක්ෂණයේ දියුණුව අප වැනි රටවල අත පෙවිය නොහැකි මට්ටමක තිබීමය
මිළ අධික මුද්‍රණ යන්ත්‍ර අප රටට ගෙන ඒම රටේ ආර්ථිකය කෙරේද බලපායි
තවත් හේතුවක් නම් ශ්‍රමිකයන් නවීන දේ ඉගෙනීමට ඇති අකමැත්තයි
අද ලෝකය තුළ මුද්‍රණය පිළිබඳ විමසා බැලීම තුළින් එහි අනාගතය කෙබදු වේද යන්න සිතීම පවා අපහසුය
දැනට ලෝකයේ විවිධ රටවල මුද්‍රණ ක්ෂේත්‍රය විශාල ප්‍රාග්ධන සූක්‍ෂම ව්‍යාපාර බවට පත්ව ඇත
එවන් මුද්‍රණ කර්මාන්ත තුළ මිනිස් ශ්‍රමය යොදන කටයුතු සඳහා රොබෝ තාක්ෂණය භාවිතා කරයි
රොබෝවරු මගින් අද විවිධ මුද්‍රණ යන්ත්‍ර ක්‍රියා කරවයි.
	මුද්‍රණයේ හෙට දවස පිළිබඳ බැලීමේදී අද තාක්ෂණය මෙතරම් අධිවේගී නම් අනාගතයේදී මීට වඩා සූක්‍ෂම ලෙස කටයුතු කරගත හැකි වනු නියතය
අනාගතයේදී මුද්‍රණ යන්ත්‍ර‍ය පරිගණක වැඩසටහනක් තුළින් කිසිම මිනිස් ශ්‍රමයක් නොමැතිව සිදුවේ යැයි සිතිය හැක
අද තාක්‍ෂණය දෙස විමසා බලන විට ඉහත කීවාටත් වඩා විශාල දියුණුවක් මේ ක්ෂේත්‍රය තුළින් දැකිය හැකිය
සබැදි පිටු
ශ්‍රි ලංකා‍‍‍වේ මුද්‍රණ කර්මාන්ත‍ය

ආශ්‍රිත ග්‍රන්ථ
පිළිස‍‍දර සගරාව.රජයේ මුද්‍රණාලය
ශ්‍රී ලාංකීය මුද්‍රණ ඉතිහාසය
රජයේ මුද්‍රණාලය
බුද්ධඝෝෂ හිමි බු
ව. 10 වන සියවසේ (ක්‍රි
ව. 5 වන සියවසේ) විසූ පඬිවර භික්‍ෂුවකි
භාරත බෞද්ධ සාහිත්‍යයේ ග්‍රන්ථ කර්‍තෘවරුන් අතර බොහෝ විචාරකයන්ට ලක්වූ කීර්තිදරයෙකි
ලක්දිව ගතකිරීම
බුද්ධඝෝෂ හිමියන් මහානාම රජ දවසේ (ක්‍රි
ව.407-429) ලංකාවට පැමිණී බව අනුමාන හැකි වූ නමුත් පාලි සාහිත්‍යය කෘතියේ බුද්දත්ත හිමියන් පවසන්නේ මෙසේය
"සිරිනිවාස නම් රජුගේ  රාජ්‍යෝද‍යෙන් 20වැනි වර්ෂයෙහි විශුද්ධි මාර්ගය ලියන්නට පටන්ගෙන 21 වෙනි වර්ෂයේදී නිමකළ බවයි.  බුද්ධඝෝෂ හිමියන්ගේ විනය අටුවා‍වෙහි මේ බව සඳහන් වන බව බුද්ධදත්ත හිමියන් පවසයි
මහාචාර්ය මලලසේකර මහතා පවසන්නේ සිරිනිවාස සිරිකුණ්ඩ නම මහානාම රජුටම භාවිතා කර ඇති බවය
මේ අනුව බුද්ධඝෝෂ හිමි ලංකාවට වැඩම කළ කාල සීමාව සැක සහිත වූ නමුත් ක්‍රි
ව.5 වැනි සියවසේ ලංකාවේ වාසය කළ බවට සාක්‍ෂි ඇත
බුද්ධඝෝෂ හිමි විසින් රචිත / පාලි බසට පරිවර්ථනය කල ග්‍රන්ථ

මේ හිමියන් ත්‍රිපිටකයට අටුවා ග්‍රන්ථ විශාල සංඛ්‍යාවක් රචනා කර ඇත
බුද්ධඝෝෂ හිමියන් මෙවැනි අටුවා රැසක් කෙලෙස ලීවාද යන්න පිළිබඳ පුදුම සහගත දෙයක් ලෙස කරුණු දක්වා ඇත
බුද්ධඝෝෂ හිමියන්ට රාජ්‍ය අනුග්‍රහය නොඅඩුව ලැබුන බවට සාක්‍ෂි මහාවංශයේ ඇත
ඉහත සඳහන් කෘති ලිවීමට පෙ‍ර බුද්ධඝෝෂ හිමියන් ලංකාවට පැමිණි අවධියේම ලි‍යන ලද කෘතිය වන්නේ විශුද්ධිමාර්ගයයි එයද අටුවා ස්වරූපයෙන් රචනා කර ඇත
ඉහත කෘති අතරින් ඇතැම් කෘතිවල කතෘ පිළිබඳ ගැටලු පැවතුන ද බොහෝදෙනාගේ පිළිගැනීම බුද්ධඝෝෂ හිමියන් මේ සියලු කෘති රචනා කළ බවය
බුද්ධඝෝෂ හිමියන් මුලින්ම සම්පාදනය කරන ලද විශුද්ධිමාර්ගය අනුරාධපුර විහාරවාසී ආචාර්ය සංඝපාල තෙරුන්ගේ ආරධනාවෙන් ලියා ඇත
අටුවා පාලි භාෂාවට පරිවර්ථනය කිරීමට පෙර බුද්ධඝෝෂ හිමියන්ගේ දැණුම පරික්‍ෂා කිරීමට මේ කෘතිය ලිවීමට පැවරූ බව සඳහන් වේ
මේ සඳහා 
"සීලෙ පතිට්ඨාය නරො සපඤ්ඤො" යන ගථාව ප්‍රස්තුතය වශයෙන් තබාගෙන මේ කෘතිය රචනා කර ඇත
සමන්තපාසාදිකා විනයට්ඨකථාව

විනය පිටකය සඳහා කරන ලඳ අටුවාව සමන්තපාසාදිකාව නම් වේ
සිරිනිවාස නම් රජුගේ විසිවෙනි රාජ්‍ය වර්ෂයේදී බුද්ධසිරි නම් තෙරැන් වහනසේගේ ආරාධනයෙන් මේ කෘතිය රචනා කර ඇත
මෙහි නිදාන කථාවේ බුද්ධ ශාසනයේ සංක්‍ෂිප්ත ඉතිහාසය සඳහන් සඳහන් වේ
ධර්ම සංගායනා තුන සිදු වූ ආකාරය, ලක්දිවට බුදු දහම ගෙනා සැටි අනුරාධපුර මහා විහාරය පිහිට වූ සැටි, ලාංකික භික්‍ෂු සංඛ්‍යාව අධික වීම සමඟ මිහිඳු හිමියන් ලාංකීය භික්‍ෂූන් හා ධර්ම සංගායනයක් පැවැත්වීම ආදී තොරතුරු එහි සඳහන්ය
සුමංගලවිලාසිනී අට්ඨකථාව

මෙය දීඝ නිකා‍යට කරන ලඳ අට්ඨකථාවයි. සුමංගල පිරිවෙ‍නේ වාසය කළ දාඨානාග මහ තෙරුන්ගේ ආධනාවෙන් කරන ලදි
"සුමංගල පිරිවෙනේ නම මුල්කොට "සුමංගලවිලාසිනී" යැයි නම තැබුවා සේ පෙනේ"

පපඤ්චසූදනී අට්ඨකථාව 
මජ්ඣිම නිකායට කරණ ලඳ අටුවාව පපඤ්චසූදනී යයි
මෙම කෘතිය ලිවීමට ආරධනා කරන්නේ බුද්ධඝෝෂ හිමියන් දඹදිව වැඩ වසන සමයේ මයුර රූප පටුනෙහි එක්තැනක විසූ බුද්ධමිත්ත නම් තෙරුන් වන්‍හසේය
සාරත්‍ථප්පකාසිනී අට්ඨකථාව 
	
සංයුත්ත නිකායට ලියන ලඳ අටුවාව සාරත්‍ථප්පකාසිනිය වන අතර ජොතිපාල නම් තෙරුන්ගේ ආරාධනාවෙන් මෙය ලියාඇත
මෙහි බණවර හැත්තෑ අටක් ඇත
මෙහි තෙරුන් වහන්සේලාගේ චරිත කථා සහ කොසොල් රජු අල්ලස් ගත් සැටි මෙහි අවසානයේ සඳහන් වේ
මනෝරථපූරනී අට්ඨකථාව

අංගුත්තර නිකායට ලියන ලඳ අටුවාවට ජෝතිපාල හිමියන්ගේ සහ ජීවක උපාසකයාගේ ආරාධනය ලැබී ඇත
මෙහි බණවර 84 කි
පරමත්‍ථජෝතිකා අට්ඨකථාව
	
මෙය ප්‍රමාණයෙන් ඉතා කුඩා අටුවා ග්‍රන්ථයකි
මෙය ඛුද්දක නිකායට අයත් ඛුද්දකපාඨ ග්‍රන්ථයට සම්පාදනය කර ඇත
ඇතැම් පිරිස් මෙය බුද්ධඝෝෂ හිමියන්ගේ කෘතියක් නොවන බව කියයි
ධම්මපදට්ඨකථාව

ධම්මපදයට ලියන ලඳ අට්ඨකථාව ධම්මපදට්ඨකථාවයි. මෙහි අඩංඟු ගාථා 423 ට කථා වස්තු දෙසිය අනූනවයක් රචනා කොට ඇත
ධම්මපදය බෞද්ධයනගේ හස්තසාර ග්‍රන්ථයයි
ජාතකට්ඨකථාව

බුද්ධමිත්ත තෙරුන් විසින් සහ මහිංසාසක නිකායෙහි බුද්ධදේව තෙරුන්ගේ ආරාධනාවෙන් මෙම කෘතිය ලියා ඇත
පන්සිය පනස් ජතකකථා හා එහි ගාථාවන් ඇතුලත් කරමින් ලියන ලඳ මෙය විශාම අටුවා ග්‍රන්ථයයි
කංකාවිතරණී අට්ඨකථාව

ප්‍රාතිමෝක්‍ෂය හෙවත් භික්‍ෂූන් වහන්සේලා සඳහා පණවා ඇති විනය ශික්‍ෂාපද විග්‍රහ කරමින් ලියන ලඳ කෘතිය කංකාවිතරණී අට්ඨකථාවය
මෙය සෝණ නැමති තෙර කෙනෙකුගේ ආරාධනාවෙන් ලියා ඇත
අත්‍ථසාලිනී අට්ඨකථාව

ධම්මසංගනී ප්‍රකරණයට ලයන ලඳ අටුවාව අත්‍ථසාලිනියයි
මහාචාර්ය බාපන් මහතා‍ මෙය බුද්ධ‍ඝෝෂ හිමියන්ගේ කෘතියක් නොවන බව කියයි
මෙය බණවර විසිතුනකින් සමන්විතය
සම්මෝහවි‍නෝදනී අට්ඨකථාව

විභංගප්‍රකරණය සඳහා ලියන ලඳ අටුවාව සම්මොහවිනෝදනියයි මෙහි බණවර හතළස් එකක් ඇත
පඤ්චප්‍රකරන අට්ඨකථා

කථාවත්‍ථු, පුග්ගලපඤ්ඤත්ති, ධාතුකථා, යමක, හා පට්ඨාන  යන ප්‍රකරන ග්‍රන්ථ පහටම ලියන ලඳ අටුවාව පංචපකරණ අට්ඨකථාවය
මෙලෙස අටුවාචාර්ය බුද්ධඝෝෂ හිමියන් ඉහත දැක්වූ අටුවා පරිවර්තනය කරමින තමන්ගේ අදහසක් ප්‍රකාශ කරනවා නම් "අයං පන මෙ අත්තනොමති" යනුවෙන් යොදා තමඅදහස ප්‍රකාශ කර ඇත
බුද්ධඝෝෂ හිමියන් අටුවා කරණයේදී ලක්දිව තමා වැඩි ස්ථාන රාජ්‍ය පාලනය පිළිබඳව ද අදහස් ඇතුලත්කර ඇත
විදේශිකයෙකු වූ බුද්ධඝෝෂ හිමියන් ලංකාවට පැමිණ තමා ලබා සිටි ත්‍රිවේද දැණුම, ත්‍රිපිටක දැණුම උපයෝගී කරගෙන ත්‍රිපිටකයෙන් අඩකටත් වැඩිය අටුවා රචනා කර ඇත
බුද්ධඝෝෂ හිමියන් සියලු පඬිවරුන් අගය කරන ශ්‍රේෂ්ඨ පඬිවරයා බවට පත් වූයේ මේ නිසාය
අන්තික සටහන්
කලුපහන, ඩි
ජේ, ‍බෞද්ධ දර්ශන ඉතිහාසය, පියසිරි ප්‍රින්ටින් සිස්ටම්, නුගේගොඩ, 2003, පිටුව 213.
ගුණසේකර, පද්මා, දෙදහස් පන්සිය වසරක බොදු සමය, සුනෙර, නුගේගොඩ, 2000,ලිටුව 213.
ඌණපූර්ණ සහිතො මහාවං‍සො, ඒ.පි
බුද්ධදත්ත සංස්කරණ, කොළඹ, ගුණසේන සහ සමාගම, 1959, පිටුව 221
ඌණපූර්ණ සහිතො මහාවං‍සො, ඒ.පි
බුද්ධදත්ත සංස්කරණ, කොළඹ, ගුණසේන සහ සමාගම, 1959, පිටුව 222
ශ්‍රී බුද්ධදත්ත, පොල්වත්තේ, පාලි සාහිත්‍යය, රත්න පොත් ප්‍රකාශකයෝ, මරදාන පාර ‍කොළඹ 10, 2002, පිටුව 145-146
ශ්‍රී බුද්ධදත්ත, පොල්වත්තේ, පාලි සාහිත්‍යය, රත්න පොත් ප්‍රකාශකයෝ, මරදාන පාර ‍කොළඹ 10, 2002, පිටුව146
ශ්‍රී බුද්ධදත්ත, පොල්වත්තේ, ථෙරවාදී බෞද්ධාචාර්යෝ, කොළඹ, 1960, පිටුව 18.
ශ්‍රී බුද්ධදත්ත, පොල්වත්තේ, පාලි සාහිත්‍යය, රත්න පොත් ප්‍රකාශකයෝ, මරදාන පාර ‍කොළඹ 10, පිටුව 165.

මෙයද බලන්න
 Buddhaghosa

ආශ්‍රිත ලිපි
 විසුද්ධිමග්ග
 අශ්වඝෝෂ හිමි

චරිත කතා
භික්‍ෂූහූ
අටුවාචාර්යයෝ
ග්ජ්ව්ව්ක්

හැඳින්විම
ශාක විවිධත්වය  යනු - ශාක වල පවතින වෙනස්කම්  වෙයි
මෙම විවිධත්වය  අනුව  ශාක ප්‍රධාන කාණ්ඩ 05 කට  දැක්විය හැකිය
ඇල්ගි
 බිර්‍යෝපිට
 ෆර්න්ස්
 විවෘත බිජ වගාව
 අවෘත බිජ වගාව

මෙවැනි ශාක විවිධත්වයක් දැකිය හැකි කලාපයක්  ලෙස තෙත් කලාපය හඳුනාගත හැකිය
තෙත් කලාපයේ වෘක්‍ෂලතා විවිධත්වය අධික විම විවිධ අංශයන්ගෙන් වැදගත් ‍වෙයි
ඓතිහාසක		
 පාරිසරික		  	
 ආර්ථිකම
 සාමජිය වශයෙනි
ශ්‍රී ලංකා‍වෙ   තෙත් කලාපයේ ශාක විවිධත්වය
වර්ග කිලෝමීටර් 65610ක වපසරියකින් යුත් ශ්‍රි ලංකාවේ දේශගුණික කලාප තුනකට බෙදා වෙන් කර ඇති අතර ඉන් 23% ප්‍රමාණයක් තෙත් කලාපය වශයෙන් බෙද වෙන් කර ඇත
නිවර්තන වර්ෂා වනාන්තර පද්ධතිය තෙත් කලාපයට ව්‍යාප්තව ඇත
එමෙත්ම නිවර්තන කඳුකර වනාන්තර යන දෙකොටසම ව්‍යාප්ත වේ
නිවර්තන වර්ෂා වනාන්තර කිහිපයකි
සිංහරාඡ
කන්නෙලියදෙදියගල
නාකියදෙනිය  සංකිර්ණය
බමරෝටුව
නිවර්තන කඳුකර වනාන්තර සඳහා  අයත් වන්නේ 
පිදුරුතලාගල
සමනල කඳුවැටිය
කිකිළියාමාන
ශ්‍රි ලංකාවේ නිරිතදිග ප්‍රදේශ,පහතරට,  මැදරට තෙත් කලාපයේ උත්කර් ප්‍රජාව නිවර්තන වර්ෂා වනාන්තර ලෙස සැලකිය හැකිය
මෙම වනාන්තර ක්‍ෂෙත්‍රය මුළු බිම් ප්‍රමාණයෙන් 8%ක් (100,000ha)පමණි
වාතයේ අර්ද්‍රතාව අධිකය
පස සාමන්‍යයෙන් ආම්ලික වන අතර පෝෂ්‍ය පදාර්ථම වලින් හීනය
අධික ශාක සංයුතියකින් යුක්තවන මෙකි ශාක වීශේෂ ස්තර 04කට බෙදා දැක්විය හැකිය
නේරු ශාක
වියන් ස්තරය
උපවියන් ස්තරය
යටි විවන් ස්තරය හා බිමි ස්තරය
01.නේරු ශාක
40m- 45m උසකින් යුත් ශාක මෙම ගණයට අයත් වේ
දුන්,හොර,බු හොර ,දොරණ 	ආදිය උදාහරණ ලෙස හඳුන්වයි.මෙයට අමතරව කිරිහැඹිලිය ,කටබොඩ,කැකුණ ආදිය ඇත
02.වියන් ස්තරය
මෙහි ශාක 30m-45m දක්වා උසකට වැඩෙයි
මෙම ශාක වල තුරුමුදුන් ඉතා ළඟින් විසිරි තිබේ
බටුනා ,ඇටඹ, බෙරලිය,යකහළු,කීනීයාදුන්, බටුකීන,කුරුම්බදටිය,දියණ,අරිද්ද,ලියන්,වැල්දෙල්,මිහිරිය ආදි වශයෙන් ශාක විශේෂ බෝමයක් ඇත
03.උපවියන් ස්තරය
වියන් ස්තරයට පහලින් පිහිටි ස්තරයයි
සාමන්‍යයෙන් 15m-30m පමණ දක්වා උසකට වර්ධනය වේ
ශාක වන්නේ කිතුල්,කටදොඹ,බදුල්ල,තිත්ත,වෙරළු ආදිය වේ
04.යටි වියන් ස්තරය හා බිම් ස්තරය
උපවියන් ස්තරයට පහළිත්ඇති ඉඩකඩේ උපරිම ප්‍රයෝජන ගෙන මඩෝල්,අතුකැටිය,කලුකෑර ,බට,‍හොරකහ
තාපස,බුලත් ආදී ශාක ව්‍යාප්තව ඇත
උස 5m-15m වෙයි
මෙම ශාක ස්තර 04ට අමතරව වෙනත් ශාක විශේෂ රැසක් හමුවේ
ආරෝහක
වේවැල්,කම්බෝටුවැල්,වෙනිවැල්

අපිශාක
උඩවැඩියා,බේදුරු,කුඩා හැඩය,,ඒකිඩ් වර්ග,

පිලිළ
පරපෝශිත ශාක විශේෂයකි
මෙකි ශාක විශේෂ අධික ලෙසින් සිංහරාජ තුළ ව්‍යාප්තවවී ඇත
සංහරාජ වනාන්තරය තුල

ශාක කුල43ක්

ශාක ගණ 119ක් ද

ශාක වීශේෂ 211ක්ද දැකගත හැකිය
නිවර්තන කඳුකර වනාන්තර පද්ධතිය වර්ෂා වනාන්තර ගණයටම අයත් දේශගුණය පවතියි
නිරිතදිගින් කඳුරටට යනවිට උස  වැඩිවෙමින් වාක්ෂලතා ආදියෙහි වෙනස්කම් මතුව ඇත
ඉතා උස් ගස් කඳුකර වනාන්තර වල දක්නට නොමත
ප්‍රමුක විශේෂ 10m-15m දක්වා උසය
ඵ් අනුව ඵම ශාක කුරු ස්වභාවයක් ගනි
වල්සනු,මිහිරිය,ගස් පර්ණංගණයන්,කඳුකර බට සහ ලසිකන දැකගත හැක

වෘක්ෂලතා විවිධත්වයට බලපාන සාධක
		සාමාන්‍යයෙන් ශාක වර්ධනයට විවිධ වු සාධක බලපායි
ඵ්වානම්
උෂ්ණත්වය,වර්ෂාපතනය,ආර්ද්‍රතාවය,සුළං, පස,හිරිඵළිය,භූ විෂමතාවය,ජලවහනය, ආදිය ප්‍රධාන වේ
විවිධ වු ප්‍රදේශයන්ට අනුව දේශගුණික හා පාරිසරික සාධක මත විවිධ ශාක පද්ධති නිර්මාණය වෙ
උදාහරණ-
තෙත් කලාපයේ විශාල උසකින් යුක්ත ගස් වර්ධනය වන අතර වියලි හෝ ශුෂ්ක කලාප වල තෘණ බිම් පමණක් ව්‍යාප්තව ඇත
තෘණ ශාකයට අවශ්‍ය ජල ප්‍රමාණය තෙත් කලාපිය ශාකයකට ප්‍රමාණවත් නොවේ
ශාකයන් වර්ධනය වීම සඳහා සෙල්සියස් අංශක 6 වඩා උෂ්ණත්වයක් පැවතිය යුතුය
ඵසේම භූවිෂමතාවය,ජල වහනය,පාංශූ ක්‍රියාකාරිත්වය  ද මෙලසින්ම බලපානු ලබයි
ඵ් කේසේද යන්න තතු විමසා බැලිය හැකිය
දේශගුණික සාධක
		වෘක්ෂලතා විවිධත්වය අධික වීමට දේශගුණික සාධක බලපායි
උෂ්ණත්වය ,වර්ෂාපතනය,සුළඟ, පීඩනය,අර්ද්‍රතාවය,හිරුඵළිය ආදිය වු සාධක ශාක විවිධත්වයේදී බලපෑම් කරයි
විශේෂයෙන් උෂ්ණත්වය හා වර්ෂාපතනය වැදගත් වේ
ශ්‍රි ලංකාව දුපතක් වු බැවින් අධික උෂ්ණත්වයකින් යුක්ත නොවු රටකි
සාමන්‍යයෙන් වාර්ෂික උෂ්ණත්වය සෙල්සියස් අංශක 26.8-28 දක්වා පරතරයක පිහිටනු ලබයි
නමුත් මෙය කලාපීය වශයෙන් වෙනස් විය හැකිය
උදාහරණයක් ලෙස සිංහරාජ වනය තුළ සාමන්‍යයෙක් වාර්ෂික උෂ්ණත්වය සෙල්සියස් අංශක 18-27අතර අගයක් ගනී
අවම මාසික උෂ්ණත්වය වැඩිම තෙත් කාළගුණිකයක් ඇති කාලය තුළ වාර්තා වෙයි
උපරිම මාසික උෂ්ණත්වය වඩාත්ම වියළි කාලයේදී පෙන්නුම් කෙරේ
නෙසේ නමුදු වාර්තා වන උෂ්ණත්ය රටාවන් දිගු කාලින අධික වර්ෂා කාලයේදී හා වැසි නොලැබෙන කාලවලදි දැඩි වෙනස් වීම් වලට භාජනය වන බව දක්නට ලැබේ
උෂ්ණත්වය අධික වීම හේතු කොටගෙන සිදුවන උත්ස්වේදන ක්‍රියාවලිය පාලනය කිරීමට 	ඉහලම ස්තරයේ ශාක කුඩා ශාක පත්‍රවලට අනුවර්තනය වීමක් දැකගත හැකිය
වියන් ස්තරයේ ශාක පත්‍ර පුළුල් ලෙස වර්ධනය වන්නේ හිරුඵළිය ලබාගැනිමේ	මුලික අරමුණ ඇතිවය
ඵනම් උෂ්ණත්වය	වියන් ස්තරවලට හොඳින් ලැබේ
ඵහිදි ශාක වියන් ලෙස පවතින්නේද ඵ් නිසාවෙනි
තවද යම්බිමි ස්තරවල දක්නට ලැබෙන පඳුරු ශාක හා අපිශාක ගස්මත වර්ධනය වෙමින් ඉහලට ගමන් කරනුයේ 	ආලෝකය,උෂ්ණත්වය,පහළ වියන් ස්තරවලට අඩුවෙන්ලැබෙන නිසාවෙනි
මෙහිදි වරණිය ලෙස විවිධ ලක‍්‍ෂණයන්ගෙන් යුක්තව ශාක වර්ධනය වේ
මෙලෙසින්ම ශාක විවිධත්වයට බලපාන තවත්  සාධකයක් ලෙස වර්ෂාපතනය හඳුන්වාදිය හැකිය
වර්ෂාපතනය සාමාන‍්‍යයෙන් සෑම ප්‍රදේශයකටම 1250mm ක් පමණ ලැබේ
ඵහෙත් තෙත් කලාපය තුළදි ඵම අගය හාත්පසින්ම වෙනස් වේ
නිරිතදිග හා කඳුකර ප්‍රදේශයන්ට 2000mm වැනි ඉහළ වර්ෂාපතනයක් ලැබිය හැකි අතර ඵය 4000mm-5000mm දක්වා වෙනස් විය හැකිය
උදාහරණය ලෙස සිංහරාජ වනයේ 3000mm-6000mmඅතර වර්ෂාපතනයක් පවතී
ඵය ප්‍රධාන වශයෙන් මැයි-සැප්තැම්බර් දක්වා නිරිතදිග මෝසම් වැසිත් දෙසැම්බර් සිට පෙබරවාරි දක්වා ඊසානදිග මෝසම් වැසිත් ලැබේ
මේ අතර තුර අන්තර්මෝසම් ක්‍රියාත්මක වේ
සිංහරාජයට වියළි කාළගුණයක් නොමැති තරම්ය
අඩුම වර්ෂාපතනයක් ලැබෙන පෙබරවාරි මාසයේ පවා 189mm පමණ වර්ෂාපතනයක් ලැබේ
වසරක් පූරාවටම සෑම මෝසම්  ක්‍රියාකාරිත්වයකින්ම වර්ෂාපතනය ලබන මෙම කලාපය තුළ ශාක විවිධත්වය ඉතා ඉහල වේ
ශ්‍රි ලංකාවේ සාමාන්‍ය අර්ද්‍රතා මට්ටම 70%,90%,95%  අතර අගයක් ගනී
මෙම අගය වියළි කලාප වල 5% කින් අඩුවන අතර 0-60% දක්වා අතර අගයක් ගනී
ඵ් අනුව තෙත් කලාපය තුළ අධික අර්ද්‍රතා මට්ටමක් පවතී
මන්ද නිරිතදිගින් හමා ඵන අස්තාවර වූත් අධික තෙතමනයක් සහිත වූත් සුළඟ සහ සාමන්‍යයෙන් වාෂ්පීකරණයෙන් වනාන්තරය තුළම ගබඩා වූ අර්ද්‍රතාවයයි
ඵ්ඵ් අර්ද්‍රත මට්ට්ම් වලට අනුව ශාක වර්ධනය වී විශේෂ වී ඇත
ලයිකන වැනි ශාක වැඩි තෙතමනයක් වු පමණට ව්‍යාප්ත වේ
මෙසේ පැමිණෙන සුළං හේතුවෙන් අනෙක් කලාප වලට වඩා උත්ස්වේදන ක්‍රියාවෙලිය තුලිතව පවත්වාගෙන යයි
ශාක විවිධත්වයට ඵය බලපානු ඇත
භූ විෂමතාවය
		තෙත් කලාපයේ සිංහරාජ වකාක්තරය තුළ දැඩි උස් නඳුකර ස්වභාවයක් දක්නට නොමැත
රක්වාන කඳු පන්තියේ බෑවුම් සහ නිස්න ඔස්සේ පැතිරී තිබෙන නිසා මෙහි කඳු මුදුන් 09ක් පමණ හඳුනාගත හැකිය
මෙම කඳු මුදුන් ආශ්‍රිතව පවතින ශාක පහත් ප්‍රදේශ වල පවතින ශාකවලට වඩා විශේෂ ස්වභාවයක් ගනී
නමුත් සිංහරාජය වැනි වනාන්තරවල හොඳික් ශාක වර්ධනය වීමක් සිදු වේ
ඵහි පවතින ශාක සන්තතිය ඵ්වා පැතිරි ඇති භූ විෂමතාවය අනුව ප්‍රධාන ආකර 03කට බෙදා දැක්විය හැකිය
පහළ බෑවුම් සහ නිම්නයන්(150m-600mm අතර පිහිටි ප්‍ර‍දේශ)
මධ්‍ය බෑවුම්	               (600mm-1000mmඅතර පිහිටි ප්‍රදේශ)
ඉහළ බෑවුම් හා වැඩි         (1000mm ඉහළ)
පහළ බෑවුම් සහ නිම්නයන් සිංහරාජයේ පිටත සීමා ආශ්‍රිතව විහිදී ඇති අතර මෙම ප්‍රදේශවල හමුවන ප්‍රමුක ශාක වනුයේ හොර සහ බූ හොරය
මේවා ඉතා පැහැදිලිව වර්ධනය වෙමින් වියන් ස්තරයන් ඉහළට නේරු ශාක සාදයි
නමුත් මෙම ප්‍රදේශ බෝ විට කැකිල්ල වැනි ද්විතික පඳුරු මඟින් වැසී ඇති අතර ජලමාර්ග ඉවුරු හා සමහර නිම්නයන්හි මෙවැනි ශාක ප්‍රජාවන් ඇති ස්ථාන වේ
වනාන්තර වැඩි ප්‍රමාණයක් මධ්‍ය ප්‍රදේශ වල පැතීරී ඇති අතර බටු නා, දිය නා කුලයට අයත් විශේෂ ද දුන් ගණයට අයත් විශේෂ කිහිපයක් ද මේ ප්‍රදේශ වල ඇත
තව ද උච්චත්වය අනුව වර්ෂාපතනයේ සහ උෂ්ණත්වයේ වෙනස්කම් කේ ප්‍රදේශ වල වේ
පස සහ ඡල වහනය
		සිංහරාඡයේ වැඩි වශයෙන් දක්නට ලැබෙන පස රතු කහ පොඩිසොලික් කාණ්ඩයට අයත් වේ
ඡලය ආශ්‍රිත ප්‍රදේශ වල  ඇලුවියල් පස දක්නට හැකිය
පාංශු ජීවින්ගේ ජීර්ණ ක්‍රියාවෙලිය හේතුවෙන් නිකුත් වන පෝෂක නැවත ඵම සීඝ්‍රතාවයෙන්ම ශාක මඏින් උරා ගැනිම සිදු කරයි
තව ද මව් පාෂණය දිරාපත් විමෙන් දපසට පෝෂක කොටස් ලැබේ
ඵ්වා ශාක වර්ධනයට ඉවහල් කර ගනී
ඵ් අනුව විවිධ ශාක වර්ධනයක්වීමක් සිදුවේ
ශ්‍රි ලංකාවේ ගංගා මණ්ඩලයෙන් වැඩිම ගංගවන් පිරිසක් ගලා බසනුයේ තෙත් කලාපයේ නිරිත දිග ප්‍රදේශයන්ට වේ
ජල වහනය හොඳින් සිදුවන පසක් අන්තර්ගත නිසාවෙන් වර්ෂාපතනයට අමතරව ශාක විවිධත්වයට ද බලපායි
මෙම ප්‍රදේශයේ ජලාකාර ගංගා අතුගංගා සිංහරාජය පූරාම විහිදි යාම නිසා ශාක වර්ධනයට අවශ්‍ය අනෙකුත් සාධක පෝෂණය කරයි
තව ද ගංගා හා අතුගංගා ආශ්‍රිතව ශාක,පඳුරු කොටස් ද ,ඉන් ඈත් වන්නට විශාල ගස් ද දැකිය හැකිය
ඵය ශාක විවිධත්වයයි
සිංහරාජයේ දක්නට ලැබෙන ගංගා හා අතුගංගා කිහිපයකි
නාපල දොල
ගංගඟ
කූඩාව ගඟ
කළු ගඟ
මහා දොළ

වෘක්ෂලතා විවිධත්වය අධික වීම වැදගත්කම
		විවිධ වූ සාධක යහාතු කොටගෙන විවිධත්වයට පත් වූ ශාක අපට තෙත් කලාපය තුළ ප්‍රධාන වශයෙන් දැකගත හැකිය
ඵම ශාක විවිධත්වයේ වැදගත්කම බෝහෝය
ඵ් අනුව ප්‍රධාන අංශ 04ක් යටතො මූලික වශයෙන්මේ පිළිබඳව හැදැරිය හැකිය
ඵ් අනුව නිවර්තන වර්ෂා හා කඳුකර වනාන්තර වල වැදගත්කම ජාතික වශයෙන්ම මෙන්ම ජාත්‍යන්තරව ද ප්‍රකටව පවතී
ඵෙතිහාසික වැදගත්කම
		වෘක්ෂලතා විවිධත්වයෙන් යුතු ප්‍රදේශයක් ඵෙතිහාසික වශයෙන් ඇති වටිනාකම කියා නිම කල නොහැකිය
ඵ් අනුව ශ්‍රි ලංකාවේ නිරිතදිග පහතරට තෙත් කලාපයේ පිහිටි සෙිබිදහමේ අපූර්වතම හා අතිවිශිෂ්ටතම නිර්මාණයක් සේම අද්විතිය වටිනාමක් සහිත නිවර්තන සදාහරිත වැසි වනාන්තරයක් ලෙස සිංහරාජය සැලකිය හැකිය
සපුෂ්ප ශාක වල ආරම්භය සිදු වූ ප්‍රාග් ඵෙතිහාසික යුගයේ දී ඵනම් වසර 15කට පමණ පෙර යුගයේ දී මෙරට ගොන්ච්වාන බිම් හා ඵක්ව පැවති යුගයේ දීසංහරාජය සම්භවය වී ඇතැයි සැළකේ. පරිණාමයේ  මුල් අවධියේ දී සිට නොඉඳුල් ප්‍රාථමික වනාන්තර ලෙසින් සිංහරාජය පරිණාමය වී ඇත
ශ්‍රි ලංකාවේ පිහිටි වනාන්තර විශාල සංඛ්‍යාවකින් සංහරාජයට හිමිවන අද්වතීය ස්ථානය ඵහි ඵෙතිහාසික වටිනාකමක් සහිතව මුසු වේ
ඵසේම මණ පරම්පරාගත ජනප්‍රවා ද තුලින් ඵහි ඵෙතිහාසිකත්වය තවත් තීව්‍ර කරයි
ඵසේම සංහරාජවනය තුළ පවතින ඵ්කදේශිය ශාක හේතුවෙන් ද ඵෙතිහාසික වැදගත්කමක් දරයි
පාරිසරික වැදගත්කම
		වෘක්ෂලතා විවිධත්වය අධික වීම ප්‍රධාන වශයෙන් පාර්රිසරිකව වැදගත් වේ
ඵහි දී ප්‍රධාන වශයෙන් ජෛව විවිධත්වයට සෘජුවම ශාක විවිධත්වය බලපෑම් කරයි
වෘක්ෂලතා අධික වීම නිසා ඵ් ඵ් පරිසරයට අදාල ජීවියා ඵහි වාසය කරයි
ඵයට අනුවර්තනය වේ
පෘෂ්ධ්වංශි විශේෂ 259

ක්‍ෂිරපායි 40

උරඟ  45

පක්‍ධි 147

යනුවෙන් ජිවි විශේෂ අධික වේ
ඵසේම මේ අතර ඵ්කදේශිය සත්වයන් ද සිටියි
මේ නිසා පරිසරික බවින් තවත් වැදගත් වේ
තෙත් කලාපය තුළ පවතින ශාක විවිධත්වය හේතු කොට ගෙන ජල විද්‍යාත්මක වාසි රැසක් ගෙනදෙයි
නිතරම පවතින වර්ෂාව හේතුවෙන් පස ජලයෙන් සංතෘප්ත තත්ත්වයට පත් වී ජලවහන මණ්ඩල නිර්මාණය වේ
මේ නිසා දොළවල් ඇලි නිර්මාණය වේ
ඵ නිසා ස්වභාව සෞන්දාර්ය වැඩිය
දොළවල් ලෙස
පිටකුලේ ගඟ
කූඩම ගඟකළුකන්දාව ඇල		ආදිය වැදගත් වේ
නෙළුව ඇල්ල,ලංකාගම කැකුණ ඇල්ල ආදිය ඇලි ලෙස නිර්මාණය වේ
වියන් ස්තරය නිසා පාංශූ ඛාදනය පාලනය කරයි
ඵ් නිසා පස සරු පසක් වේ
ඵසේම නිතරම පවතින අර්ද්‍රතාවය හේතුවෙන් සිසිල් වූ වනයක සුවය විඳගත හැකිය
කාබන් සවීකරණය ද සිදුකරනු ලබයි
ජාන සංරක්ෂණය දමෙම වෘක්ෂලතා විවිධත්වය මඟික් ගෙන වටිනා සම්පතකි
නිවර්තන වැසි වනාන්තර වල හෙක්ටයාර් 1කට ටොන් 05ක් පමණ සිදු වේ
මෙලෙසින් පාරිසරික වශයෙන් වැදගත් වේ
ආරථිකමය වැදගත්කම
		කතත් කලාපයේ වෘක්ෂලතා විවිධත්වය ආර්ථිකමය වශයෙන් ඉතා වැදගත් වේ
ස්වාභාවික සම්පත+මානව සම්පත----ආර්ථික සම්පත යන ක්‍රියාවෙලිය මුල් කොට ගන්නා කල ඵහි ආර්ථික වටිනාකම කියා නිමකල නොහැකිය
දැව කර්මාන්තය
සංචාරක කර්මාන්තය
ඖෂධ ලබා ගැනීම		ආදියෙන් ආර්ථිකය වැදගත් වේ
ලංකාවේ වර්ෂා වනාන්තර වල තිබෙන සදාහරිත වනාන්තරවල තිබෙන ඇතැම් සදාහරිත වෘක්‍ෂ වරණිය ලෙස යොසා ගනිමින් දැව කර්මාන්තයේ නියැලේ
තුනීලැලී කර්මාන්තයට-
ටිනියා දුන්,කැකුණ
මලබොඩ
දුම්රි සිල්පර සෑදිමට-
හොර
ගොඩනැගිලි කර්මාන්තයට-
ගොඩ පර
ආළුවෝලියන්
මිල්ල
අල්මාරි සැදිමට-
නැදුන්
ඉන්ධන දැව-
හැඩවක
මෙලෙසින් ආර්ථිකමය අතින් නිවර්තන වනාන්තර ඉතා වැදගත් වේ
ඖෂධ තුළදි ද වැදගත් වන ශාක විශේෂ කිහිපයකි
දේශිය ආයුර්වේද කුමයේ දීඅරළු
බුළු,නෙල්ලි,කොහොභ,පැවට්ට,ගම්මඩු,වල් වරකා ආදිය පිළිකා මර්ධනය සඳහා යොදා ගෙන ඇත
තද බදුල්ල,කිරි මාවර, සුදු ඉද්ද,ගිරිතිල්ල,ගොඩපර තවත් ආර්ථිකමය වශයෙන් වැදගත් වේ