Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
මේ අනුව මාක්ස් ඉතිහාසය විග‍්‍රහ කළේ භෞතිකවාදී අර්ථකථනයිකිනි
මෙය විඥානවාදී ක‍්‍රමයට හාත්පසින්ම වෙනස් වේ
විඥානවාදී කෝණයෙන් ඉතිහාසය දෙස බැලීම යනු රජවරුන්ගේ දේශපාලනඥයන් ගේ හා රණසූරයන්ගේ ප‍්‍රතිපත්ති හා කි‍්‍රයාවන් අනුව හෝ ආගම්වල හා අදහස්වල බලපෑමෙන් ඇතිවූ ප‍්‍රතිඵල අනුව හෝ ඉතිහාසය හා ඓතිහාසික විපර්යාසයන් තේරුම් කිරීමට වෑයම් කිරීමයි
නමුත් මාක්ස්ට අනුව ඉතිහාසය වෙනස් වන්නේ නිෂ්පාදන මාදිලිවල ඇතිවන වෙනස්වීම් මතයි
ඒ අනුව ඔහු එකිනෙකට වෙනස් ඓතිහාසික යුගවල පැවති නිෂ්පාදන මාදිලි ගණනාවක් විග‍්‍රහ කළේය
මාක්ස්ට අනුව කිසියම් ඓතිහාසික යුගයක පවතින නිෂ්පාදන බලවේගද, ඒ නිෂ්පාදන බලවේග නිෂ්පාදනය සඳහා යොදාගැනීමට ඒ යුගවල සිටි සමාජ පන්තීන් විසින් ඇතිකරගන්නා ලද නිෂ්පාදන සම්බන්ධතාවයද,  එක්ව ගත් කල නිෂ්පාදන මාදිලිය නිර්මාණය වෙයි
මෙය සමාජයේ ආර්ථික ව්‍යුහය නිර්මාණය කරන සාධකයකි
මේ ආකාරයට මාක්ස්වාදයට අනුව ඓතිහාසික විපර්යාසයන් සිදු කරනු ලබන්නේ සමාජයේ ඇතිවන මූලික ආර්ථික වෙනස්වීම්, එනම් නිෂ්පාදන විධියේ ඇතිවන වෙනස්වීම් මතයි
‘‘මිනිස් ජීවිතය රැක ගැනීම සඳහා අවශ්‍ය දේ නිපදවීමත් ඊලඟට නිපදවන ලද දේ හුවමාරු කිරීමත් සියලූ සමාජ  ව්‍යුහයන් ගේ පදනම වන්නේ යැයිද, මෙතෙක් ඉතිහාසයේ දක්්නට ලැබෙන හැම සමාජ ක‍්‍රමයකම වස්තුව බෙදි යන ආකාරයත්, සමාජය පංතිවලට බෙදෙන ආකාරයත්, තීරණය වූයේ කුමක් නිපදවන්නේද
එය නිපදවන්නේ කෙසේද
හා නිපද වූ දේ හුවමාරු වන්නේ කෙසේද
යන්න අනුව යැයිද, යන සිද්ධාන්ත ඉතිහාසය පිළිබඳ භෞතිකවාදී දර්ශනයේ ආරම්භය වෙයි
මේ දර්ශන කෝණය අනුව සියලූ සමාජ විපර්යාස හා දේශපාලන විප්ලව බිහිවීමට තුඩුදුන් මූලික හේතූන් සෙවිය යුත්තේ මිනිසුන්ගේ සිත් තුළ හෝ සදාතනික සාධාරණය හා සත්‍යය පිළිබඳ ඔවුන්ගේ හැඟීම් තුළ හෝ නොව නිෂ්පාදන හා හුවමාරු විධියේ ඇති වූ වෙනස්වීම් තුළය
මේ හේතූන් සෙිවිය යුත්තේ දර්ශනයක් තුළ නොව එක් එක් යුගයේ අර්ථ ක‍්‍රමය තුළය’’
‍ෙෆ්‍රඞ්රික් එංගල්ස්
( මනෝරාජික හා විද්‍යාත්මක සමාජවාදය)එසේම ඉතිහාසය අධ්‍යයනය කිරීම සඳහා භෞතික වාදය උපයෝගී කරගත හැකි අන්දම මාක්ස් පෙන්වා දුන් අතර ඔහුට අනුව මෙම අධ්‍යයනය පටන් ගත යුත්තේ දෙවියන් හා රජුන් දෙස බලමින් ඉහළ සිට නොව ජනතාව දෙස බලමින් පහළ සිටය
ප‍්‍රථමයෙන් සමාජයේ ද්‍රව්‍යමය පදනම, එනම් මිනිසා ආහාර ඇඳුම් හා ආවරණය යන දිවි රැකුම සඳහා අවශ්‍ය දේ ලබාගන්නා අන්දම විග‍්‍රහ කළ යුතු බවත් ප‍්‍රකාශ කළේය
එංගල්ස් ප‍්‍රකාශ කර ඇති ආකාරයට ‘‘දේශපාලනය, විද්‍යාව, ආගම යනාදියෙහි නිරතවීමට කලින් මිනිසා පළමුකොටම, කෑම බීම, ඇඳුම් හා නිවහනක් සොයාගත යුතු බව සරළ සත්‍යයකි’’
මේ අනුව මිනිසාගේ අතීතය හා පැවැත්ම දෙස බැලීමේදී දෙයාකාරයක සම්බන්ධතාවයක් පැහැදිලිවම දැකගත  හැකිය
එනම් මිනිසා හා ප‍්‍රකෘතිය අතර සම්බන්ධතාවය සහ මිනිසුන් අතර වූ සම්බන්ධතාවයන්ය
මේවාට යම් යම් සාධක පදනම් වෙයි
එනම් නිෂ්පාදන බලවේග, සහ නිෂ්පාදන සම්බන්ධතාවයයි
මාක්ස් හඳුන්වාදී ඇති ආකාරයට නිෂ්පාදන බලවේග යන්නෙන් මිනිසු ශ‍්‍රමයද, නිෂ්පාදන කටයුතු සඳහා උපයෝගීකරගනු ලබන ස්වභාවික සම්පත්,භූමිය, ජලය යනාදියද, මිනිසාගේ ශිල්පීය ඥාණයද, එමගින් නිපදවා ඇති යන්ත්‍රෝපකරණ හා වාෂ්පය, විදුලි බලය වැනි බලශක්තීන්ද, මේ සියලූදේ ප‍්‍රයෝජනයට ගැනීම සඳහා අවශ්‍යවන සමාජීයීය සංවිධාන ක‍්‍රමද, අදහස් වේ
දෙවන සාධකය ලෙස නිෂ්පාදන සම්බන්ධතා හඳුන්වාදී ඇත
මාක්ස්ට අනුව මින් අදහස් කෙරෙන්නේ නිෂ්පාදනයේදී හෝ ආර්ථික කි‍්‍රයාවලියේදී මිනිසුන් උනුන් සමග අවශ්‍යයෙන්ම ඇතිකර ගනු ලබන සාමාජයීය සබඳතාවයන්ය
රඳළයන් හා ප‍්‍රවේණීදාසයන් අතර, ධනපතීන් හා කම්කරුව්න් අතර ඇති සමාජයීය සම්බන්ධතා නිදසුන් ලෙස දැකිවිය හැකිය
නෛතික වශයෙන් බලන විට මේවා නිෂ්පාදන මාධ්‍යයන්ගේ අයිතිය හෝ දේපළ සම්බන්ධතා ලෙස දැකිය හැකිය
වැඩ වසම් යුගයේ ඉඩම් අයිතිය හෝ ධනවාදී ආර්ථිකයක කර්මාන්ත ශාලාවල අයිතිය යනාදී වශයෙන් දේපළ සම්බන්ධතා පිළිබිඹු වෙයි
මේ නිෂ්පාදන සබඳතා අනුව සමාජය එකිනෙකට විරෝධී වූ අවශ්‍යතාවයන් ඇති පංතිවලට බෙදේ
මේ අනුව නිෂ්පාදන බලවේග හා නිෂ්පාදන සම්බ්නධතාවයන් එක්ව ගත් කල ඇතිවන ප‍්‍රතිඵලය නිෂ්පාදන විධිය ලෙස මාක්ස් හැඳින්විය
මේ අනුව යම් කිසි යුගයක නිෂ්පාදන මාධ්‍යයන් සහ ඒ නිෂ්පාදන මාධ්‍යයන් මිනිස් පැවැත්ම සඳහා උපයෝගී කරගැනීමට මිනිසුන් විසින් ඇතිකරගන්නා සම්බන්දකම් ගන්නා ප‍්‍රධාන ස්වරූපය නිෂ්පාදන විධිය නම් වේ
නිෂ්පාදන බලවේග හා නිෂ්පාදන සම්බන්ධතා සංවිධානය වී තිබෙන අයුරින් විවිධ නිෂ්පාදන විධි එකිනෙකින් වෙනස් වේ
පංති පදනමක් ඇති ඒ එක් නිෂ්පාදන විධියටම ආවේනික සූරාකෑමේ ක‍්‍රමයක් ද තිබේ
මේ ආකාරයට ඉතිහාසය පිළිබඳ මාක්ස්වාදී විග‍්‍රහය අනුව ඉතිහාසය නිෂ්පාදන අර්ථ ක‍්‍රමයක් මත පදනම් වූ පංති ක‍්‍රමයක විකාශනයකි
‘‘මෙතෙක් පැවති සියලූ සමාජවල ඉතිහාසය පංති අරගලයන්ගේ ඉතිහාසය වන්නේය’’
මාක්ස් - එංගල්ස්
(කොමියුනිස්ට් ප‍්‍රකාශය)මෙම සංකල්පය මත පිහිටා මානව සමාජයේ ආරම්භයේ සිට සමාජ පරිණාමය වී ඇති බව ප‍්‍රධාන අවධි හතරක් විග‍්‍රහ කරමින් මාක්ස් පෙන්වා දෙයි
ඔහු දක්වන ආකාරයට ඉතිහාසය මේ ආකාරයට ප‍්‍රගමනය වනුයේ තමන් එකිනෙකා සමග ප‍්‍රතිඝතතාවයන්ට අවතීර්ණ වන නිෂ්පාදන බලවේගයන් හා සම්බන්ධතාවයන් මගිනි
‘‘තම සංවර්ධනයෙහි නිශ්චිත අදියරයකදී සමාජයේ ද්‍රව්‍යමය නිෂ්පාදන බලවේග හෝ පවතින නිෂ්පාදන සබඳතාවයන් නොහොත් එහිම නෛතික ප‍්‍රකාශනය වන ඒවා මෙතෙක් කල් කි‍්‍රයාත්මක වූ දේපොල සබඳතාවයක් සමග ඝට්ටනයට එළඹෙති
මෙම සබඳතාවයෝ නිෂ්පාදන බලවේගයන් ගේ සංවර්ධන ප‍්‍රකාරයන්ගේ සිට ඒවායේ බාධකයන් බවට පත්වෙති
අනතුරුව එළෙඹෙන්නේ සමාජ විප්ලවයේ යුගයකි’’

එක් නිෂ්පාදන මාදිලියකින් තවත් නිෂ්පාදන මාදිලියට පාර කපන්නේ මෙකී යන්ත‍්‍රනය මගිනි
මාක්ස්ට අනුව ඉතිහාසය විකාශය වන්නේ මේ අයුරිනි
මිනිස් ඉතිහාසයේ මාක්ස් විග‍්‍රහ කළ ප‍්‍රධාන අවධි හතර

ආදි කාලීන් කොමියුනිස්ට් හෝ ගෝති‍්‍රක සමාජය

ඉඩම්, සතුන් සරළ උපකරණ හා මෙවලම් යනාදිය පොදුවේ සමාජයට අයත් නිසයල්ලන්ටම සතුවිය
පුද්ගලික දේපල හිමිකමක් මෙහි නොවීය
නිපදවූයේ සියල්ලෝම පොදුවේ බෙදාගත්හ
මේ සමාජයේ පුද්ගලික අයිතියක් නොතිබූ බැවින් පංති බෙදීමක්ද නොවීය
එහෙයින් සූරාකෑඃමක්ද නොවීය
වහල් සමාජය

කලින් සාමූහික අයිතියට යටත්ව තිබූ දේපොළ ක‍්‍රමය බිඳ වැටී පුද්ගලික දේපොළ ක‍්‍රමයක් බිහිවිය
සමහර මිනිසුන් අන් අයට අයිති වූ වහලූන් බවට පත්විය
හුදු නිෂ්පාදන මාර්ගයක් ලෙස සලකන ලද වහලූන් මෙන්ම අන් නිෂ්පාදන මාර්ගද වහල් හිමියන් සතුවිය
ගෝත‍්‍රන් අතර හටගත් යුද්ධවල ප‍්‍රතිඵලයක් වශයෙන් පරාජිතයන් වහලූන් බවට පත්වූ අතර ජයග‍්‍රාහකයන් එම වහලූන් ගෙන් අනිනිෂ්පාදන මාර්ගවලත් ස්වාමීවරුන් වී යැයි සාමාන්‍යයෙන් පිළිගැනේ
මෙය පංති භේදයේ ආරම්භය ලෙසත් එනිසාම සූරාකෑමේ පටන් ගැනීම ලෙසත් හැඳින්විය හැකිය
වැඩවසම් සමාජය

ප‍්‍රධාන නිෂ්පාදන මාර්ගය වූ ඉඩම් රජුට හෝ රජුගෙන් ලත් ප‍්‍රදානයක් වශයෙන් රදළයන්ට අයත් විය
ඉඩම් වගාකරන ලද්දේ ප‍්‍රවේණි දාසයන් විසිනි
අස්වැන්නෙන් කොටසක් ඉඩම් හිමි රදළයාට ඔවුන් විසින් දියයුතු අතර ඔහුට අන් අයුරින් නොමිලයේ සේවය කිරීමටද ඔවුන්ට සිදුවිය
වහලාමෙන්නොව ප‍්‍රවේණිදාය ශාරීරික වශයෙන් නිදහස් විය
එහෙත් සිය දිවි පෙවෙත සඳහා ඔහු ඉඩමට බැදී සිටියේය
මේ සමාජයේ ප‍්‍රධාන සූරාකෑමේ ක‍්‍රමය ප‍්‍රවේණිදාස තත්වයකි
ධනවාදී සමාජය

ඉඩම්, කම්හල් හා අනෙකුත් නිෂ්පාදන මාර්ගවල එකම අයිතිකරුවා ධනපතියා වෙයි
පෙර පැවති නිෂ්පාදන විධිය ටයතේ ඉඩමට සම්බන්ද වී සිටි දාසයින් හා සුළු නිෂ්පාදකයින් කිසිදු දේපළකට හිමිකමක් නැති කම්කරුවන් බවට පත්විය
ඔවුහු සිය දිවිපෙවෙත සඳහා සිය ශ‍්‍රම ශක්තිය ධනපතීන්ට විකුණන වැටුප් ශ‍්‍රමිකයන් වෙති
ඔවුන්ගේ ශ‍්‍රමය සූරාකෑමේ ක‍්‍රම ඉතාම සියුම් හා දරුණු වෙයි
මෙම ධනවාදී සමාජයේ වූ ප්‍රධාන පංති දෙක වූ කලී ධනේෂ්වර පංතිය හා නිර්ධන පංතියයි
ධනේෂ්වර පංතිය සිය වර්ධනයේදී අවධි ගණනාවක් පසුකරගෙන යන අතර මෙම අවධි ධනවාදී සමාජයේ ආර්ථික සංවර්ධනයේ අවධිවලට අනුරූප වෙයි
පසු විග්‍රහය 
මාක්ස් මෙම සංකල්පය විග‍්‍රහ කරනුයේ බටහිර යුරෝපයේ සමාජය තුළ සිදු වී ඇති ඓතිහාසික විකාශනය පාදක කොට ගනිමින්ය
නමුත් ඔහු පසු කාලයකදී ලෝකයේ වෙනත් කොටස්වල මිනිස් ඉතිහාසය පරීක්ෂා කිරීමේ පසු තම ඉතිහාසය පිළිබඳ විග‍්‍රහය විශ්ව සාධාරණ නොවන බව දැනගත්තේය
ආසියාවේ මිනිස් ඉතිහාසය වර්ධනය දෙස අවධානය යොමු කිරීමෙන් එය තහවුරු කරගනුු ලැබීය
ආසියාවේ බොහෝ රටවල වැඩවසම් ලක්ෂන නොවූ බවත්, ඉඩම් සම්බන්ධයෙන් පෞද්ගලික අයිතියක් නොවූ බවත් සියලූ ඉඩම් අවසානයේ රජුට හෝ රජයට අයත් වූ අතර ජනයා ඒවා පොදුවේ පරිහණය කරනු ලැබීය
සමාජය කුඩා ගම්මාන ලෙස සැදී තිබූ අතර කෘෂිකර්මාන්තය හා ගෘහ කර්මාන්තයෙන් ස්වයං පෝෂිත විය
රාජතන්ත‍්‍රය ඒ සඳහා මැදිහත් වී කටයුතු කළේය
මෙම රටවල ජනයා එක්තරා ප‍්‍රමාණයකට ස්වාධීනතාවයන් භුක්ති විඳි අතර නිපද වූ අතිරික්තය රජුගේ හෝ රාජ්‍ය තන්ත‍්‍රයේ පැවැත්මට ගියෝය
මාක්ස්ට අනුව මෙම ක‍්‍රමයේ සූරාකෑම පැවතියේ මේ අයුරිනි
මේ ආකාරයට මාක්ස් සමාජ ඉතිහාසය පිළිබඳ සංකල්පය පැහැදිලි කරනු ලැබීය
සමසමාජවාදය
ක්ෂුද්‍ර සැකසුම් ඒකකය යනු වර්තමාන ලෝකයේ බොහෝ සංකීර්ණ ඉලෙක්ට්‍රොනික් උපකරණ වල භවිතා කරන විදුලියෙන් ක්‍රියා කරන ඉතා කුඩා ප්‍රමාණයට සකස් කරන ලද(Micro) සංඛ්‍යාංක(Digital) විදුලි පරිපථයකි
(Micro Chip) මෙම පරිපථවලට දී ඇති උපදෙස් පෙලක අනුව ක්‍රියා කළ හැකි බැවින් විවිධ කටයුතු සඳහා විශාල වශයෙන් භාවිතා කරයි
උපදෙස් පෙළ විවිධ අයුරින් වෙනස් කිරීමෙන් විවිධ කටයුතු ක්ෂුද්‍ර සැකසුම් ඒකකය ලවා කරවාගත හැක
එක් එක් ක්ෂුද්‍ර සැකසුම් ඒකක සඳහා එකිනෙකට වෙනස් උපදෙස් පෙලක් භාවිතා කිරීම ඒවා භාවිතා කරන්න් හට අපහසුතා ඇති කරයි
එයට හේතුව ඒ එක් එක් ක්ෂුද්‍ර සැකසුම් ඒකක සඳහා වන උපදෙස් වෙන වෙනම ඉගෙන ගතයුතු වීමයි
එම අපහසුතාව වැලැක්වීමට සියළුම ක්ෂුද්‍ර සැකසුම් ඒකක සඳහා පොදු උපදෙස් ක්‍රමයක් සකසා ඇත
එම උපදෙස් ක්‍රමය භාවිතා කොට ක්ෂුද්‍ර සැකසුම් ඒකක ක්‍රමලේඛනය කිරීම (Program) කළහැක
වර්තමාන පරම්පරාවේ පළමු ක්ෂුද්‍ර සැකසුම් ඒකක වන්නේ Intell 8088 අංකය දරණ පරිපතයයි
මෙහි එන උපදෙස් පෙළ පදනම් කරගනිමින් ක්‍රමයෙන් දියනු කළ ක්ෂුද්‍ර සැකසුම් ඒකක දැනට පවතින ඉන්ටල් කොඩ් කෝර් ප්‍රොසසරය (Intel quad core Processor) දක්වා දියුණු කර ඇත
එම ගමන් මග තුළ පහත දැක්වෙන සාමාජිකයන් ඒ ඒ කාල වලදී සිට ඇත
Intel 8088
 Intel 80286
 Intel 80386
 Intel 80486
 Intel 80486 DX
 Intel 80486 DX2
 Intel 80586 (Intel Pentium)
 Intel Pentium II
 Intel Pentium III
 Intel Pentium IV
 Intel Pentium IV Hyperthreading 
 Intel Pentium IV Dual Core
 Intel Pentium IV Core2 Duo
 Intel Pentium Quad Core

ක්ෂුද්‍ර සැකසුම් ඒකක ක්‍රමයෙන් දියුනු කිරීමත් සමග එටය පරිහරණය කළ හැකි මතක ප්‍රමාණය, එය ක්‍රමලේඛනය කිරීමට භාවිතා කරන උපදෙස් ගනන, එයට එක් වරකට හැසිරවියහැකි දත්තයක පළළ (Bit Depth of Data) එය දත්ත හසුරුවන වේගය ආදිය විශාල වශයෙන් දියුනු විය
8088 ක්ෂුද්‍ර සැකසුම් ඒකකට තත්පරයකට උපදෙස් 8000ක් පමණ ක්‍රියාත්මක කළ හැක
Intel Quad Core ක්ෂුද්‍ර සැකසුම් ඒකකය තත්පරයකට උපදෙස් 8,000,000,000 ක් පමණ ක්‍රියාත්මක කළ හැක
ඒ අනුව ක්ෂුද්‍ර සැකසුම් ඒකකය එදා සිට අද දක්වා දියුනු වී ඇති ප්‍රමාණය පිළිබඳ ඔබට අවබෝධයක් ලැබෙනු ඇත
පරිගණක වර්ග
බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ශ‍්‍රාවකයන් වන භික්‍ෂූන් වහන්සේ අතීතයේ සිටම තම ජීවිතය පොදු ජනයාගේ යහපත වෙනුවෙන් කැප කළ පිරිසක් වූහ
තම පෞද්ගලික ජීවිතයේ අවශ්‍යතාවන්ට වඩා සමාජ සේවයට මුල් තැන දෙමින් කටයුතු කිරීම, උන්වහන්සේ සතු වගකීමක් විය
‘බොහෝ දෙනාගේ හිතසුව පිණිස චාරිකාවේ හැසිරෙන්න’ යන බුද්ධ අවවාදය පිළිගත් භික්‍ෂූන් වහන්සේට, ආරක්‍ෂා කිරීමට ධනයක් නොවී ය
වාසය කිරීමට ස්ථිර ආවාසයක් නොවී ය
ගිහි ජීවිතය හා සම්බන්ධ වගකීම් වලින් නිදහස් වූ උන්වහන්සේට පොදුජන යහපත වෙනුවෙන් කැපවීමට කිසි බාධාවක් නොවී ය
ගිහියාට බරක් නොවෙමින්, ඔහු දෙන සිවුපසය ලබාගනිමින් ජීවත් වූ භික්‍ෂූන් වහන්සේ මහණදම් පුරමින් තමාගේ විමුක්තිය සළසාගත් අතර, ගිහියාගේ ආධ්‍යාත්මික දියුණුව ඇතිකිරීමට ද කටයුතු කළහ
මෙසේ පැවිද්දා, ගිහියාගේ සිවුපසයෙන් යැපුණු අතර, ඔහුගේ ජීවිතය සාර්ථක කරගැනීම සඳහා අවවාද අනුශාසනා කිරීම තම යුතුකම සේ සළකා කටයුතු කළ හෙයින්, දෙපිරිස අතර සමීප සම්බන්ධයක් ඇති විය
බුදුරජාණන් වහන්සේගේ කාලයෙන් පසුව ගිහි සමාජය වෙනුවෙන් භික්‍ෂුව ඉටු කළ සේවය තවදුරටත් පුළුල් විය
වෙදකම් කිරීම, ඡ්‍යොතිෂ කටයුතු කරදීම, සෙත් ශාන්ති කරදීම ආදී කටයුතු නිසා, භික්‍ෂුව වෙත ගිහි ජනයාගේ පැමිණීම වෙනදාට වඩා වැඩි විය
අධ්‍යාපන මධ්‍යස්ථානයක් වශයෙන් ද පන්සල කටයුතු කළ නිසා, ලාංකික සමජයේ මෙම ගිහි පැවිදි බැඳීම තවත් දැඩි විය
වර්තමානයේ වූවද ගිහි ජනයාගේ ආධ්‍යාත්මික ගුණධර්ම දියුණු කර ගැනීමට මෙන්ම ලෞකික ජීවිතයේ සාර්ථකත්වය ඇති කර ගැනීමට, භික්‍ෂු සමාජයේ ඇසුර අවශ්‍ය වෙයි
ගිහියාගේ සහ පැවිද්දාගේ මෙම සියලු අරමුණු, පරමාර්ථ නිසි අයුරින් ඉටුකර ගත හැකි වන්නේ, ඔවුනොවුන් අතර මනා සම්බන්ධතාවක් පැවතුණුහොත් පමණි
බෞද්ධ සමාජයේ ගිහි පැවිදි සියලු දෙනාගේම ප‍්‍රධානම අරමුණ වන්නේ සසර දුකින් මිඳීමය
නමුත් ඊට පළමුව මෙලොව ජීවිතය සාර්ථක කර ගැනීමට ගිහියා උත්සාහ කළ යුතු ය
ඒ සඳහා ඔහුට අවශ්‍ය ධර්මානුකූල මඟ පෙන්වීම ලබාදීම, පැවිද්දාගේ යුතුකම වෙයි
පැවිද්දා විසින් ලබා දිය යුතු මෙම මඟ පෙන්වීම කුමක්දැයි, බුදුරජාණන් වහන්සේ පෙන්වා දුන් අයුරු, සිඟාලෝවාද සූත‍්‍රයෙහි දැක්වෙයි
ඒ අනුව ගිහි ජනයා වෙනුවෙන් අනුකම්පාවෙන් යුතුව පැවිද්දකු විසින් ඉටු කරනු ලබන, ඉටු කළ යුතු, සේවා මෙසේ ය
01. පවෙන් වැළැක්වීම

2. කුසළ කර්මයන්හි යෙදවීම

3. සෙත් පැතීම

4. නොදන්නා දෙය ඉගැන්වීම

5. දැන සිටින දෙය පුහුණු කරවීම

6. සුගතියට මග කියා දීම

ගිහියාට පස්පව්, දස අකුසල් ආදියෙහි අනිසි විපාක පෙන්වා දෙමින්, ඔහු දන් දීම, සිල් රැකීම, භාවනා කිරීම, ආදී පුණ්‍ය කටයුතු වල යොදවනු ලබන්නේ භික්‍ෂූන් වහන්සේ ය
එසේම උපතේ පටන් මරණය දක්වාම ජීවිතයේ විවිධ අවස්ථාවන්හිදී තම දායකයන්ට සෙත් පැතීම උන්වහන්සේගේ සිරිතකි
දරුවකු මවුකුසින් බිහිවීමට ආසන්න වන විට සෙත් පිරිත් කියවා ගන්නා අතර, පසුව නම් තැබීම, ඉඳුල් කට ගෑම, කන් විදීම, අකුරු කියවීම, විවාහය, නව නිවෙසකට ගෙවැදීම, රැකියා සඳහා පිටත්වීම, නව ව්‍යාපාර ආරම්භ කිරීම, ආදී බොහෝ වැදගත් අවස්ථාවන්හිදී ආගමික චාරිත‍්‍ර වලට මුල්තැන දෙමින් ඒවා සිදුකිරීම, වර්තමානයේ වූවද දැකගත හැකි ය
එසේම මෙම අවස්ථාවන්හිදී භික්‍ෂූන් වහන්සේගේ ආශිර්වාදය ලබාගැනීම බොහෝ සෙයින්ම සිදු වෙයි
උන්වහන්සේ ද එවැනි අවස්ථාවන්වලදී දායකයන්ට සෙත් පැතීම තම යුතුකම සේ සලකති
ඈත අතීතයේ සිටම ගිහි ජනයාට ලෝකය, ජීවිතය පිළිබඳ
මන්ම හොඳ නරක පිළිබඳද කියාදෙනු ලැබුයේ, පැවිදි උතුමන් විසිනි
එසේම ලාංකික සමාජයේ නූතන බටහිර අධ්‍යාපන ක‍්‍රමය ආරම්භ වීමට පෙර අධ්‍යාපනික මධ්‍යස්ථානය වූයේ ද පන්සලයි
ගුරුවරයාගේ කාර්යය ද භික්‍ෂූන් වහන්සේගෙන් ඉටු වූ නිසා උන්වහන්සේට ලැබුණු සමාජ ගෞරවය තව තවත් වැඩි විය
මෙලොව ජීවිතය සාර්ථක කර ගැනීමේ මාර්ගය මෙන්ම පරලොව ජීවිතය සාර්ථක කර ගැනීමේ මාර්ගය ද ගිහියාට කියාදීම පැවිද්දාගේ වගකීම වෙයි
නරක, තිරිසන්, පෙ‍්‍ර්ත ආදී දුගතිවලින් මිදී, දිව්‍ය මානුෂික සැප සම්පත් ලබා ගැනීමේ මාර්ගය පෙන්වා දෙනුයේ ද භික්‍ෂූන් වහන්සේ විසිනි
අනුරංග
දේවදත්ත බෞද්ධ භික්ෂුවකි
එමෙන්ම ගෞතම බුදුන්ගේ මස්සිනාය
දේවදත්ත විසින් සංඝයා වහන්සේලා භේද කළ බවට වාර්තා තිබේ
මෙම සංඝ භේදය සාර්ථක නොවීය
මන්ද යත් දේවදත්තගේ අනුගාමිකයන් සියලු දෙනා නැවත බුදුන් වහන්සේ වෙත ආපසු පැමිණි බැවිනි
මෙයින් පසු දේවදත්තටද එසේ කිරීමට අවශ්‍ය විය
දේවදත්ත ගැන විස්තර කිරීමේදී නිතරම සඳහන් කරන කරුණක් වන්නේ ඔහු බුදුන් වහන්සේගේ ශ්‍රේෂ්ඨත්වයට හා ඥාණවන්ත භාවයට ඊර්ෂ්‍යා කළ පුද්ගලයෙකු ලෙසිනි
එමෙන්ම ආගමික ශාස්තෲවරයෙකු වීමේ අවශ්‍යතාවයද ඔහුට තිබුණේය
පිරිසිදු ධාර්මික ජීවිතයක් ගෙන යමින් බෞද්ධ භික්ෂුවක වීමට ඔහුට මුලින් තිබුණු ආශාව ඇත්තෙන්ම නිර්මල අදහසක් විය
එහෙත් කිසියම් අද්භූත බලවේගයකින් ඔහුගේ සිතිවිලි දූෂණය විය
ආනන්තරික කර්මය
(බරපතල වැරැද්ද) 

දේවදත්ත බුදුන් වහන්සේ මැරවීමට කීප අවස්ථාවකදී උත්සාහ කළ බව සටහන් වී තිබේ
එම අවස්ථා නම්
සූත්‍ර පිටකයට අනුව බුදුන් වහන්සේ මැරවීමට කිහිප වතාවක් උත්සාහ කිරීමෙන් අනතුරුව දේවදත්ත සංඝ ප්‍රජාව භේද කොට ඔහුගේම නිකායක් පිහිටුවා ගත්තේය
(සංඝ භේදය ද ආනන්තරිය කර්මවලින් එකකි
) ඔහු විසින් නිර්මාණය කළ නව නිකායෙහි නායකයා වීමට උත්සාහ දරමින් ඔහු සංඝයා වහන්සේ උදෙසා අමතර එහෙත් දැඩි ශික්ෂා පහක් පැනවූයේය
මෙම ශික්ෂාවන්ට බුදුන් වහන්සේ අවසර නොදෙන බව ඔහු දැන සිටියේය
එම ශික්ෂා ඉදිරිපත් කිරීමත් බුදුන් වහන්සේ ඒවාට අවසර නොදීමත් ගැන දේවදත්ත තර්ක කළේය
දේවදත්ත කියා සිටියේ ඔහුට මෙම ශික්ෂාවන් පිළිපැදීමට හැකි බවත් එයින් ඔහු නිර්මල සුපිරිසිදු භික්ෂුවක් වන බවත්ය
එම ශික්ෂාවලින් එකක් වූයේ බෞද්ධ භික්ෂුවක විසින් එළවළු පමණක් ආහාරයට ගත යුතුය යන්නයි
එක් සූත්‍රයක බිම්බිසාර රජු මරවා සිහසුනට පත් වීමට අජාතසත්තු කුමරු පොලඹවා ගත්තේ යයි දේවදත්ත ගැන කීමේදී සඳහන් වේ
අජාතසත්තු එම උපදෙස් පිළිගත්තේය
මෙම ක්‍රියාව (තම පියා ඝාතනය තවත් ආනන්තරික කර්මයන්ගෙන් එකකි) හේතුවෙන් පසු කලෙක බුදුන්ගෙන් බණ ඇසීමෙන් පසුව වුවද ඔහුට නිවන් අවබෝධකර ගැනීමට නොහැකි විය
දේවද්ත ගැන බෞද්ධ සාහිත්‍යයෙහි සඳහන් වන්නේ ආනන්තරික කර්මවලින් තුනක් කළ එකම පුද්ගලයා වශයෙනි
මරණය
පොළව විවර වී දේවදත්ත අවීචි නරකාදිය වෙත ගෙන යාම
සංඝ භේදය කිරීමෙන් පසු තමන් කෙරේ තිබූ ජනප්‍රියතාවය සහ ගෞරවය අහිමි වීම නිසා නැවතත්  බුදුන් වහන්සේ ඒ වන විට වැඩ සිටි ආරාමයට දේවදත්ත එන ගමනේදී ඔහු විසින් කරන ලද කර්ම ඵල දී පොළව විවර වී ඔහු අවීචි මහ නරකාදියට ඇද වැටුණේය
තවත් විස්තරවලින් කියැවෙන්නේ දේවදත්තගේ අවසාන කාලයේදී ඔහු විසින් කරන ලද මහත් අකුසල හේතුවෙන් මහත් සේ පසු තැවිලි වී බුදුන් වහන්සේ කරා නැවත පැමිණ තෙරුවන් සරණ ගිය බවත් ඉන් ටික කලකට පසු කාල ක්‍රියා කළ බවත්ය
ඔහු විසින්  කරන ලද බරපතල අකුශල කර්ම නිසා අවුරුදු ලක්ෂ ගණනක් ඔහුට අවීචි මහා නරකාදියෙහි දුක් විඳින්නට සිදු වේ
එහෙත් ඔහු මෙම අකුශල කර්ම කරන්නට ‍පෙර කළ එක්තරා කුසල කර්මයක් හේතුවෙන් පච්චේක (බුදු) වරයෙකු වශයෙන් දෙව්ලොවකට ප්‍රවිෂ්ට වන බවද කියා ඇත
දේවදත්ත මහායාන ඉගැන්වීම් තුළ 

මහායාන සම්ප්‍රදායෙහි පද්ම සූත්‍රයෙහි දේවදත්ත පවා නියම කාලයේදී නිවන් අව‍බෝධ කර ගත් බවත් මෛත්‍රී සහගත පුද්ගලයෙකු වූ බවත් බුදුන් වහන්සේ ප්‍රකාශ කළ බව සඳහන් වේ
මෙම ප්‍රකාශයෙන් ඇඟවෙන්නේ සෑහෙන කාලයක් ලැබුනහොත් ඔනෑම නරක පුද්ගයෛකුට ඔහු විසින් කරන ලද පාපකර්ම සැලකිල්ලට නොගෙන බුද්ධත්වයට පත් වීමට අවස්ථාව තිබෙන බවයි.
මහායාන බුදුසමයේ ප්‍රභවය උදෙසා වූ මූලික පියවර ආරම්භ වන්නේ ක්‍රි
ව. 1 වන සියවසේදී ය
ඉන්දියාවේ කණිෂ්ක රාජ්‍ය යුගය වශයෙන් සැලකෙන මෙම අවධියේ දී කාශ්මීරයේ ජාලන්දර නම් වූ ස්ථානයේ දී කණිෂ්ක රජුගේ රාජ්‍ය අනුග්‍රහය සහිතව පාර්ශ්ව සහ අශ්වඝෝෂ යන තෙරුන්වහන්සේ ගේ ප්‍රධානත්වයෙන් පවත්වන ලද සිවුවන ධර්ම සංගායනාවේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ස්ථිර ලෙසම මහායාන බුදු සමයේ විකාශනය ආරම්භ විය
එහෙත් පොත පතෙහි සඳහන් වන ආකාරයට මෙහි මුල්ම ආරම්භකයින් වශයෙන් සැලකෙන්නේ දෙවැනි සංගායනාවෙන් පසුව ප්‍රතිසංස්කරණවාදී මත පිළිගත් වජ්ජිපුත්‍රක භික්‍ෂූන්ගෙන් ආරම්භ වූ මහාසාංගික නිකායිකයන් ය
ඔවුන් නිසා කණිෂ්ක රාජ්‍ය යුගය වන විට මහායාන බුදු සමය තරමක් දුරට විකාශනය වී තිබිණි
කෙසේ නමුත් “මහායාන” වැනි නව ආගමික සම්ප්‍රදායයක් බිහි වීමෙහි ලා බලපෑ හේතු සාධක මොනවාද යන්න විමසා බැලීම යුතු ය
1. අභ්‍යන්තර හේතු සාධක
2. බාහිර හේතු සාධක

වශයෙන් ඒ පිළිබඳ වෙන වෙනම කරුණු ගෙන සාකච්ඡා කිරීම මෙහිදී වැදගත් වේ
මහායාන බුදුසමයේ ආරම්භය සඳහා බලපෑ සාධක අතර අභ්‍යන්තර හේතු සාධක වලට වැදගත් තැනක් හිමි වෙයි
මහායානය නම් වූ නව ආගමික සම්ප්‍රදාය ක්‍රි
ව. 1 වන සියවසේ දී පමණ ආරම්භ වූවා යැයි විශ්වාස කළ ද ඒ සඳහා වූ හේතු සාධක ජීවමාන බුදුන් වහන්සේගේ කාලය දක්වා ඈත අතීතයකට හිමිකම් කියයි
මහායාන බුදු සමයේ මූල බීජ බුදුන් වහන්සේ ජීවමාන සමයේ දී ම ශාසනය තුළ වැඩෙමින් පැවැති බව, ධර්මය හා විනය තුළ සඳහන් වන කරුණු තුළින් සනාථ වෙයි
චුල්ල වග්ග පාලිය පාරාජිකා පාලිය වැනි විනය පිටකයට අයත් ග්‍රන්ථ වල සඳහන් වන දේවදත්ත තෙරුන්ගේ ක්‍රියා කලාපය, ඝෝසිතාරාමයේ ධර්මධර විනයධර භික්‍ෂූන්ගේ ක්‍රියා කලාපය, සුනක්ඛත්ත, ඛොරක්ඛත්තිය, බහුභාණ්ඩික තිස්ස, ඛෝකාලික, ඡබ්භග්ගිය, සත්ථාරසවග්ගිය වැනි භික්‍ෂූන් වහන්සේ ගේ ක්‍රියා කලාප, මඟින් බුද්ධ කාලයේ සිටම විනය පිළිබඳ දැක් වූ නව ආකල්ප වටහා ගත හැකි ය
එමෙන්ම මුල් බුදු සමයේ බුද්ධ චරිතය හා ධර්මය සම්බන්ධ වූ ඇතැම් කරුණු ද, මහායානයේ ප්‍රභවයට, හේතු සාධක වී ඇත
මහායාන බුදුසමයේ මූලික සංකල්පයක් ලෙස ‘බුද්ධ’ සංකල්පය හැඳින්විය හැකි ය
එය මනඞකල්පිත වූ බුදුවරයකු පිළිබඳ ඉගැන්වීමකි
නමුත් ථෙරවාද බෞද්ධ සාහිත්‍යය තුළ එසේ නිර්මාණය කරන ලද බුද්ධ සංකල්පයක් නැත
ථෙරවාද බුදුදහම තුළ ඇත්තේ, ඓතිහාසික උත්තරීතර මනුෂ්‍ය ශාස්තෘවරයෙකු පිළිබඳ විශ්වාසයක් පමණකි
බුදුන් වහන්සේට දේවත්වයක් ආරෝපණය කිරීමට හේතු වී ඇත්තේ, මුල් ථෙරවාදී නිකාය ග්‍රන්ථයන්හි බුදුන් වහන්සේ හඳුන්වා දීමට යොදාගත් වචන සාවද්‍ය ලෙස අර්ථ විවරණය කොට ගැනීමයි
මුල් පෙළ පොත් වල බුදුන් වහන්සේ හඳුන්වා ඇති ‘අනුත්තර’, ‘අසදිස’, ‘අප්පටිම’ වැනි අභිධාන මෙසේ සාවද්‍ය ලෙස අර්ථ විවරණය කළ වචන ලෙස, පෙන්වා දිය හැකි ය
මුල් පෙළ පොත් වල බුදුන් වහන්සේ මෙවැනි වචන යොදා හඳුන්වා දෙන්නට උත්සාහ ගෙන ඇත්තේ, උන්වහන්සේ දෙවි මිනිසුන් සහිත ලෝකයේ කිසිවකුටත් සමාන කළ නොහැකි නිසා ය
මුල් බුදු සමයේ සඳහන් වන එක්තරා අවස්ථාවක්, මේ සඳහා උදාහරණ ලෙස දැක්විය හැකි ය
එනම් උපක ආජීවකයා හට බුදුන් වහන්සේ හමු වූ අවස්ථාවේ දී උපක බුදුන් වහන්සේ කවුරුන්දැයි ප්‍රශ්න කරයි
එහිදී බුදුන් වහන්සේ තමන් වහන්සේ හඳුන්වා දෙන්නේ,

 “න මෙ ආවරියො අත්ථි
 සදිසො මෙ න විජ්ජති
 සදේවකස්මිං ලෝකස්මිං
 නත්ථි මෙ පටිපුග්ගලො”
 
යනුවෙනි
තමන් වහන්සේට ආචාර්ය වරයකු නැති බවත්, තමන් වහන්සේ ලොව කිසි සත්වයෙකුට (දෙවි, බඹුන්, මිනිසුන්,සහිත ලෝකයේ) සමාන කළ නොහැකි බවත් පෙන්වා දෙති
තවත් එක් අවස්ථාවකදී බුදුන් වහන්සේ ට හමුවන ද්‍රෝණ බමුණා, බුදුන් වහන්සේගෙන් ප්‍රශ්න කරන්නේ ඔබ දෙවියෙක් ද
බ්‍රහ්මයෙක් ද
යක්‍ෂයෙක්ද
ගාන්ධර්වයෙක්ද
නැතහොත් මනුෂ්‍යයෙක් ද
ආදී ලෙසිනි
එහිදි ද බුදුන් වහන්සේ තමන් වහන්සේ හඳුන්වා දෙන්නේ තමන් ඒ කිසිවකුටත් සමාන කළ නොහැකි බවත්, තමන් වහන්සේ හැඳින්වීමට ඇති සුදුසුම වචනය ‘බුද්ධ’ යන්න බවත් ය
මෙසේ බුදුන් වහන්සේ තමන් ආශ්චර්යවත් පුද්ගලයකු ලෙස හුවා දැක්වූයේ අනෙක් මිනිසුන්ට නැති ශාරීරික අංගෝපාංග හා ක්‍රියාකාරකම් තමන්ට ඇති නිසා නොව, චිත්ත පාරිශුද්ධියෙන් උන්වහන්සේ සියලු සත්වයන්ට වඩා ඉහළින් සිටි නිසා ය
ඒ නිසාම උන්වහන්සේ මිනිසුන් අතර උත්තරීතර මිනිසා වූහ
නමුත් පසුකාලීන මහායානික ආචාර්යවරුන් දේශනා උපයෝගී කරගෙන බුදුන් වහන්සේ ජාති, ජරා, ව්‍යාධි, මරණයන්ට ලක් නොවන විවිධ අවතාරයන්ගෙන්
පනී සිටින සදාකාලික ද උතුමෙකු ලෙසින් හඳුන්වා දී ඇත
මහායානිකයන් අතර පවත්නා ඇතැම් දාර්ශනික සංකල්ප ද ප්‍රභව වී ඇත්තේ මුල් බුදු සමයෙහි එන ඇතැම් ඉගැන්වීම් තුළිනි
මහායාන බුදු දහමෙහි ඉතා ජනපි‍්‍රය අංගයක් වන ත්‍රිකාය සංකල්පයට අයත් ධර්මකාය සංකල්පය මෙසේ වර්ධනය වූ දාර්ශනික සංකල්පයකි
ධර්ම කාය යනු බුදුන් වහන්සේ මූර්තිමත් කරන්නා වූ එක් අවස්ථාවකි
මෙවැනි සංකල්පයක් නිර්මාණය වීම උදෙසා බලපෑ මුල් බුද්ධ දේශනාවක් ‘චක්ඛලී යමෙක් ධර්මය දකී නම් හේ මා දකී මා දකී නම් හේ ධර්මය දකී’ යන්න ය
මෙම ප්‍රකාශයද පසුකාලීන මහායාන ආචාර්යවරුන් විසින් ධර්මයට පුද්ගලත්වයක් ආරෝපණය කිරීමට හේතු සාධක වන්නට ඇත
ඒ අනුව පැහැදිලි වන්නේ මහායානිකයන්ගේ ධර්මකාය සංකල්පය මුල් බුදු සමයේ ඇතැම් ධර්ම දේශනා පාඨ තුළින් නිර්මාණය කරගත් දාර්ශනික සංකල්පයක් බවය
එමෙන්ම 11 වන සංගායනාවෙන් පසුව බිහි වූ මාධ්‍යමික, යෝගාවාර, වෛභාෂික හා සෞත්‍රාන්ත්‍රික යන නිකායිකයින් ගේ ශූන්‍යතාවාදය විඥප්තිමාත්‍රතා සිද්ධිවාදය, සර්වං අස්තිවාදය හා බාහ්‍යාර්ථ අනුමෙය වාදය යන මහායාන හා අර්ධ මහායාන දර්ශනවාද ද මුල් ථෙරවාද බුදු දහමේ එන ඇතැම් ධර්ම කරුණු ඇසුරින් ගොඩ නැඟුණු දාර්ශනික සංකල්ප බව පෙනේ
“ය ඞ ප්‍රතිත්‍ය සමුත්පාදං
 ශුන්‍යතාං තාං ප්‍රචක්ෂ්මහේ
 සා ප්‍රඥප්තිරුපාදාය
 ප්‍රතිපද්සෛව මධ්‍යමා”

යන මාධ්‍යමික කාරිකෝක්තියෙන් පෙන්වා දෙන්නේ ස්වකීය ශූන්‍යතාවාද දර්ශනයට, බුදුන් වහන්සේ දේශනා කරන ලද “ප්‍රතිත්‍ය සමුත්පාද ධර්මය” පදනම් වී ඇති බවකි
හේතුවක් තිබෙන තුරු ඵලයක් ඇති නම්, ඵලය ඇතිවෘමට හේතුවක් ඇත්නම්, තනිකරම හේතුවක් හෝ ඵලයක් ගැන කතා කළ නොහැකි බව ආචාර්ය නාගජ්ජුනයන් සිය ශූන්‍යතා වාදය තුළින් පෙන්වා දී ඇත
එමෙන්ම තම ශූන්‍යතා දර්ශනය කිසිසේත් මුල් බුදු සමයට පරිබාහිර වූවක් නොවන බව, නාගර්ජුනයින් වැඩි දුරටත් සඳහන් කොට ඇත
1. ඉමස්මිං සති ඉදං හොති

2. ඉමස්ස උප්පාදා ඉදං උප්පජ්ජති

3.ඉමස්මිං අසති ඉදං න හොති

4. ඉමස්ස නිරෝධා ඉදං නිරුජ්ජති
යමක උපත හා විපත සම්බන්ධයෙන් මුල් බුදුසමයේ දක්වා ඇති මෙම චතුර්විධ න්‍යාය හා ශූන්‍යතාවාදී දර්ශනය තුලනය කර බැලීමෙන් පැහැදිලි වන්නේ, මෙය මුල් බුදු දහමින් කිසිසේත්ම පරිබාහිර ඉගැන්වීමක් නොවන බව ය
ශූන්‍යතාවාදී දර්ශනයට අනුව

1. අස්ති - ඇත

2. නාස්ති – නැත

3. අස්ති නාස්ති – ඇත නැත
4. නේවාස්ති නාස්ති – ඇත්තේත් නැත
නැත්තේත් නැත
යනුවෙන් එක හෝ අන්තයකට බැස ගැනීම, දෘෂ්ටි ග්‍රහණයක් බවත්, එම දෘෂ්ටිග්‍රහණය සත්‍යාවබෝධයේ දී සම්පූර්ණයෙන්ම බැහැර කළ යුතු බවත්,

 “ශුන්‍යතා සර්වදෘෂ්ටිනාං
 ප්‍රෝක්තා නිහ්ශරණං පිනෛඞ
 යෙෂාං තු ශුන්‍යතා දෘෂ්ටිඞ
 තාන් අසාධ්‍යාන් බහාෂිරෙඞ
 
යනුවෙන් මාධ්‍යමිකයන් පෙන්වා දී ඇත
මෙය මුල් බුදු දහමේ දේශනාවලට පරිබාහිර නොවූවක් බව, පැහැදිලි කැරෙන බුද්ධ දේශනාවක්, සංයුක්ත නිකායෙහි සඳහන් වෙයි
එනම්,

“සබ්බං අත්ඵිති බො කවිවායන අයං එකො අන්තෝ සබ්බං නත්ඵිති ඛො කවිවායන අයං දුතියො අන්තො එතො උභෝ අන්තෙ අනුපගම්ම මජජෙන තථාගතො ධම්මං දෙසෙති” යන්නයි
එමෙන්ම චුල්ල සඤ්ඤත සූත්‍රය, මහ සුඤ්ඤත සූත්‍රය, සුත්ත නිපාතයේ මොඝරාජ සූත්‍රයේ සඳහන් වන ශුන්‍යතා ප්‍රතිසංයුත්ත දේශනාද මාධ්‍යමිකයින් ගේ ශුන්‍යතාවාදය මුල් බුද්ධ දේශනා පදනම් කර ගනිමින් ගොඩ නැගී ඇති බවට නිදසුන් වේ
යෝගාචාර නිකායිකයන්ගේ විඥානවාද හා සෞත්‍රාන්තික නිකායිකයන්ගේ බාහ්‍යාර්ථ අනුමෙය වාදය හෙවත් ක්‍ෂණභංග සිද්ධාන්තයට පදනම් වී ඇත්තේ ද මුල් බුදු දහමේ විඥානය හා අනිත්‍යතාව සම්බන්ධව ඉදිරිපත් කොට ඇති බුද්ධ දේශනාම බව පාලි නිකාය ග්‍රන්ථ විමර්ශනය කිරීමෙන් පැහැදිලි වේ
“මහායානය” නම් වූ අභිනව ආගමික සම්ප්‍රදායේ වර්ධනය උදෙසා බුද්ධ කාලයේ සිටම මේ අයුරින් මූල බීජ රෝපණය වී කෙමෙන් කෙමෙන් කාලයත් සමග එය වර්ධනය වන ආකාරයක් දැක ගත හැකි ය
විශේෂයෙන් බුද්ධ කාලයේ සිටම ධර්මය විවරණය කිරීමේ අයිතියක් භික්‍ෂූන්ට ලැබී තිබීම මහායාන ධර්මයේ ප්‍රභවයට විශාල රුකුලක් විය
“තථාගථප්ප වේදිථො ධම්මො විවඨො විචොරවති නො පටිවින්නෝ” (ම
විමංසක සූත්‍රය)

බුද්ධ වචනය විවෘතව විමසීමට විවේචනය කිරීමට භික්‍ෂූන්ට මුල සිටම ඉඩ කඩ ලබා දී තිබිණි
ඒ නිසාම ඇතැම් භික්‍ෂූන් මෙම අවසරය අයථා ලෙස ප්‍රයෝජනයට ගත්හ
මජ්ඣිම නිකායේ අලගද්දුපම සූත්‍රයෙහි අරිට්ඨ නම් භික්‍ෂුව කම්සැප විඳීම භික්‍ෂූන්ට අන්තරාය නොවන බවත් හේතුව කම්සැප විඳින ගිහියන්ද රහත් ඵලයට පත්වන බව දැක්වීම මේ සඳහා එක් උදාහරණයකි
මෙසේ බුද්ධ කාලයේ සිටම මහායානයේ උදාව සඳහා වූ මූල බීජ රෝපණය වෙද්දී එම බීජයන් දළුලා වැඩෙන්නට අවශ්‍ය බාහිර සාධක රාශියක් ද මූලාශ්‍ර ග්‍රන්ථ අධ්‍යයනය තුළින් දැකගත හැකි ය
සම්බුද්ධ පරිනිර්වාණයන් වසර සියයක් පමණ යනතුරු කිසි භේද භින්නතාවයකට මුහුණ නොදුන් බුදු සසුන 11 වන ධර්ම සංගායනාවෙන් පසුව නිකායාන්තර වශයෙන් බෙදී වෙන් වන්නට විය
මේ ආකාරයට භික්‍ෂූන් වහන්සේ භේද භින්න වී නිකාය වශයෙන් වෙන් වන්නට සියවසක කාලයක් පුරා පැවතුණා වූ සමාජ, දේශපාලන, ආර්ථික, ආගමික දාර්ශනික ආදී වූ නොයෙක් අංශවල විපර්යාස බලපාන්නට ඇතැයි සිතිය හැකි ය
විවිධ අධිරාජ්‍යයන් ගේ දේශපාලන ආගමනයත් ක්‍රම ක්‍රමයෙන් සංවර්ධනය වූ ආර්ථික රටාවත් ඔස්සේ නව නගර බිහි වීම, අධි සුඛෝපභෝගී ජීවන රටා ඇතිවීමත්, මෙසේ ඇති වූ භෞතික සංවර්ධනය හේතුවෙන් මිනිසුන් තුළ පැවැති විසමාචාර ගති බහුලවීමත් හේතුකොට ගෙන බුදු සමය වැනි නිස්සරණාද්‍යාශයෙන් අනුගමනය කළ යුතු ධර්මයක් කෙරෙහි ජනතාවගේ අවධානය අඩු විය
කාලාන්තරයක් මුළුල්ලේ භාරතීය ජනතාවගේ සිත් සතන් තුළ මුල් බැසගෙන තිබූ බාහිර බලවේගයක පිහිට හා ආරක්‍ෂාව පිළිබඳ ආකල්ප මේ වන විට යළිත් හිස ඔසවමින් තිබුණු අතර බුදු සමයෙහි එබඳු ප්‍රවේශයක් දැක ගත නොහැකි විය
ඒ නිසාම භාරතීය ජන සමාජය තුළ ඉතා කුඩා ඒකකයක් වූ බෞද්ධ සමාජයට එය තව දුරටත් පවත්වාගෙන යාමේ අපහසුවක් ඇති විය
විශේෂයෙන්ම අශෝක අධිරාජයාගෙන් පසුව බුදු සමයේ සංවර්ධනය උදෙසා අනුග්‍රහ දැක් වූ රජෙකු බිහි නොවීමත්, බුදු දහම අභිබවා හින්දු දහම නැගී සිටීමට ප්‍රබල හේතුවක් විය
මෙම අභියෝග වලට මුහුණ දී බුදු දහම තව දුරටත් රැක ගැනීමට නම් සම්ප්‍රදාය තුළ නවීකරණය වීමේ අවශතාවය පැන පැඟුණි
එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස “මහා සාංඝීක” නම් වූ නව නිකායක් වෙනම සංවිධානය විය
ක්‍ෂණික රාජ්‍ය යුගය වන විට මෙම නව නිකාය තව දුරටත් වර්ධනය වී තිබුණි
ඔවුන්ගේ මූල ධර්ම ඇතුළත් මුල්ම මූලාශ්‍රය වශයෙන් හඳුනාගෙන ඇත්තේ මහ සාංඝිකයන්ගේ මහාවස්තු අපදාන නම් ග්‍රන්ථයයි
එයට අනුව බුද්ධ සංකල්පය, බෝධි සත්ව සංකල්පය, පාරමිතා සංකල්පය, දශභූමි සංකල්පය, ත්‍රිකාය සංකල්පය, බුද්ධ ක්‍ෂේත්‍ර සංකල්පය, හා ථෙරවාද අර්හත් සංකල්පය පහත් කොට සැලකීම යන මහායාන ඉගැන්වීම් රාශියක් දැක ගත හැකි ය
මහායාන බුදුසමයේ ප්‍රභවය උදෙසා බලපෑ බාහිර සාධක අතරට ජාත්‍යන්තර වශයෙන් සිදු වූ දේශපාලන බලපෑම් ද ඇතුළත් කළ හැකි ය
ඒ අනුව මහා ඇලෙක්සැන්ඩර් රජුගෙන් පසුව ගී‍්‍රසිය, බැක්ට්‍රියාව, පර්සියාව වැනි රටවල් වයඹ දිග ඉන්දියාව ආක්‍රමණය කිරීම ද ඒ වන විටත් භාරතය තුළ පැවැති බෞද්ධාගමික සංකල්ප වෙනස් වීමට හේතුවක් විය
විශේෂයෙන් පර්සියන් වරුන් අතර පැවතුණා වූ සූර්ය දේවතා ඇදහිල්ල පසුකාලයේ දී මහායාන, බෞද්ධයන් අතර අමිතාභ බුද්ධ සංකල්පය පහළ වීමට
හ්තුවක් වී ඇත
එකල ගී‍්‍රක්වරුන් අතර පැතිර පැවැති දේවතා රූප නිර්මාණය කිරීමේ සංකල්පය ඇතිවීමට ඉවහල් වූවා විය හැකි ය
විශේෂයෙන් ගී‍්‍රක් වරුන් විසින් නිර්මාණය කරන ලද ඇපලෝ දෙවියන් ගේ රූපය බෞද්ධයන් විසින් අනුකරණය කොට බුද්ධ ප්‍රතිමාව නිර්මාණය කරන්නට ඇත
බ්‍රාහ්මණ වංශිකයන් සසුන්ගත වීමද පසුකාලයේ දී මහායාන ධර්මය ප්‍රභවයට හේතුවක් වූ බව පෙනේ
බ්‍රාහ්මණ වංශිකයන් පැවිදි වූවද ඔවුන් විසින් පාරම්පරිකව පිළිගනිමින් පැවැති විවිධ ආගමික, සාමාජික මතිමතාන්තර වලින් ගැලවීමට හැකි වී නොමැත
පිළින්දවච්ඡ, යමේලු හා තේලුක චූල මාලුක්‍යපුත්ත වැනි (බ්‍රාහ්මණ වංශික) තෙරුන් වහන්සේගේ ක්‍රියා කලාප තුළින් ඒ බව පැහැදිලි වේ
බුදුරජාණන් වහන්සේ ජීවමානව වැඩ සිටි බැවින් ඔවුන් ගේ මිථ්‍යා සංකල්පවලට ඉඩ නොලැබුණද සම්බුද්ධ පරිනිර්වාණයෙන් පසුව ඔවුන්ට සිය මත ප්‍රකාශයට පත්කිරීමටත් ඒවා පිළිපැදීමටත් බාධාවක් නොවී ය
පසු කාලයේ දී මහායාන බුදු සමයේ වර්ධනය උදෙසා ක්‍රියා කළ අශ්ව, ඝෝෂ, නාගර්ජුන, අසංග, වසුබන්ධු වැනි මහායාන ආචාර්ය වරුන් ද බ්‍රාහ්මණ වංශිකයන් වීම මෙහිලා සඳහන් කළ යුතුමය
විශේෂයෙන් ක්‍රි
ව. 1 වන සියවසෙන් පසුව බුදු සමය දේශ දේශාන්තරයන්හි ව්‍යාප්ත වීමද මහායාන බුදු සමයේ උදාවට බලපෑ බාහිර බලපෑමක් ලෙස පෙන්වා දිය හැකි ය
චීනය, ජපානය, ටිබේටය හා කොරියාව මධ්‍ය ආසියාව වැනි රටවලට බුදු දහම පැතිර යත්ම ඒ ඒ රටවල පැවතුණා වූ ආගමික ඉගැන්වීම් හා පුද පූජා සමග එකට සංකලනය වී ජන හදවත් තුළ තැන්පත් විය
ජන සමාජ ක්‍රමයෙන් භෞතික සංවර්ධනය කරා එළඹෙත්ම භික්‍ෂූන් අතර ද ප්‍රතිපත්තිය අභිබවා පර්යාප්තිය නැගී සිටින්නට විය
මෙහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස නාගර්ජුන තෙරුන් මාධ්‍යමික දර්ශනයත්, අසංග හා වසුබන්ධු තෙරවරුන් විඤ්ඤාණවාදී දර්ශනයත්, කුමාර ලබ්ද තෙරුන් බහ්‍යාර්ථ අනුමෙයවාදී දර්ශනයත් ගොඩ නැගූහ
ආරණ්‍යගත ජීවිතයකට වඩා භික්‍ෂුව සමාජගත ජීවිතය පි‍්‍රය කිරීමද පසුකාලීනව විවිධ මහායාන ඉගැන්වීම් බිහි වීමට හේතුවක් විය
කලින් කලට මිනිසුන් තුළ ඇතිවන්නා වූ විවිධ අවශ්‍යතා සපුරාලීමට භික්‍ෂූන් වහන්සේ ඉදිරිපත් වීම නිසා තාන්ත්‍රික සිද්ධාන්ත ගරුකර ගත් පන්ත්‍රයාන මන්ත්‍රයාන වැනි විවිධ මහායානික ශාඛා බිහි විය
මහායාන බුදු සමයේ ඇති විශේෂිත ලක්‍ෂණයක් වන්නේ මුල් බුද්ධ දේශනා නොයක් ආකාරයෙන් විමර්ශනයට ලක් කොට නව තාක්‍ෂණික සංකල්ප ඉදිරිපත් කිරීමයි
සම්බුද්ධ පරිනිර්වාණයෙන් පසුව සසුන තුළ පිළිගත හැකි නායකත්වයක් නොතිබීම මෙයට ප්‍රධාන හේතුව විය
බුදුන් වහන්සේ වැඩ සිටි අවධියේ දී භික්‍ෂූන් වහන්සේට ධර්මය හා විනය සම්බන්ධව යම් කිසි ගැටලුවක් මතුවුවහොත් එය බුදුන් වහන්සේ වෙත ඉදිරිපත් කොට විසඳා ගත හැකි විය
නමුත් උන්වහන්සේ ගේ පරිනිර්වාණයෙන් පසුව භික්‍ෂූන් වහන්සේ සිය ධර්මය හා විනය සම්බන්ධ ගැටලු ස්වප්‍රත්‍යක්‍ෂතා ධර්මය අනුව විවිධ විභින්න ආකාරයෙන් විග්‍රහ කොට විසඳා ගත්හ
මේ නිසාම විවිධ බෞද්ධ දර්ශන වාද බිහිවන්නට විය
සම්බුද්ධ පරිනිර්වාණයෙන් පසුව සසුන තුළ නායකත්වයක් නොතිබීම මහායාන බුදුසමයේ ප්‍රභවයට සුවිශේෂී හේතුවක් වන ආකාරය මෙයින් පැහැදිලි වේ
භාරතීය ජන සමාජය තුළ පාරම්පරිකව පැවැත එන්නා වූ හින්දු දේව සංකල්පයද මහායාන බුදු සමයේ උදාවට ප්‍රබලව බලපෑම් කළේ ය
මහායාන බුදු සිරිතේ විවිද අවස්ථා පිලිබඳ සළකා බලන විට පැහැදිලි වන්නේ ඒ සඳහා හින්දු දේව වාදය ප්‍රබලව බලපෑම් කොට ඇති බවකි
අශ්වඝෝෂ හිමියන් බුද්ධ චරිත මහා කාව්‍යයේ සිදුහත් උපත නිරූපණය කර ඇති ආකාරය මේ සඳහා නිදසුන් ලෙස දැක්විය හැකි ය
එහි උන්වහන්සේ බුදු සිරිත දේව චරිතය ඉක්මවා යන අයුරින් නිරූපණය කොට ඇත
බුදුන් වහන්සේ දේවාති දේව, ශක්‍රාති ශක්‍ර මාරාති මාර හා බ්‍රහ්මාති බ්‍රහ්ම යන විශේෂිත පද වලින් හඳුන්වා තිබීමෙන් එය පැහැදිලි වේ
මහායානිකයන් බුදුන්වහන්සේ ගැලවුම් කරුවෙකු බවට පත් කොට බෝධිසත්ව සංකල්පය නිර්මාණය කොට ඇත්තේ ද මෙම හින්දු දේව සංකල්පයේ බලපෑමෙන් බව පෙනේ
මහායාන ත්‍රිකාය සංකල්පයෙහි එහ නිර්මාණ කාය පිළිබඳ අදහස ද ඔවුන් තුළ ඇතිවන්නේ හින්දු දේව සංකල්පයේ ආභාෂයෙන් බව කිව යුතු ය
ගෝතම හිමි 

මහායාන
බුදු දහම සහ බුද්ධාගම
ශ්‍රී ලංකා ගුවන් හමුදාව, ශ්‍රී ලංකාවේ ත්‍රිවිධ හමුදාවන්ගෙන් එකකි
ගුවන් හමුදාවක් ලංකාවේ මුලින්ම ස්ථාපිත කරන ලද්දේ රාජකීය ලංකා ගුවන් හමුදාව නමින් 1951 මාර්තු 1 වනදාය
ශ්‍රි ලංකාව ජනරජයක් බවට පත්වීමෙන් අනතුරුව ශ්‍රි ලංකා ගුවන් හමුදාව ‍ලෙස පාර්ලිමේන්තු ව්‍යවස්ථානවේ ව්‍යවස්ථා ගත විය
රාජකීය ලංකා ගුවන් හමුදාවේ ප්‍රථම ගුවන් හමුදාපති බවට පත්වූයේ, ගුවන් කොමදෝරු ජී. සී. බේලේඩන් මහතාය
ශ්‍රි ලංකා ගුවන් හමුදාවේ ප්‍රථම ගුවන් හමුදාපති බවට පත්වූයේ, එයාර් මාෂල් ජී. එම්. මෙන්ඩිස් ය
ආරම්භයේ සිට අද දක්වා ගුවන්හමුදාව තුළින් ලංකාවේ ආරක්ෂක කටයුතු වෙනුවෙන් ඉතා විශාල මෙහෙයක් ඉටු කෙරිණි
විශේෂයෙන් ශ්‍රි ලංකා යුධ හමුදාව සහ ශ්‍රි ලංකා නාවික හමුදා මෙහෙයුම් උදෙසා ගුවන්හමුදාවෙන් අති විශාල මෙහෙයක් ඉටු කෙරේ
ඉතිහාසය

මහා බ්‍රිතාන්‍යය රාජකීය ගුවන් හමුදාව
1914 දී පළමුවන ලෝක සංග්‍රාමය හේතුකොට ගෙන ලොව රටවල් ගණනාවක් එකිනෙකට විරුද්ධව යුද වදින ලදී
එලෙසම සංග්‍රාමයට සක්‍රීයවම දායක වීමට මහා බ්‍රිතාන්‍යයට සිදුවූ අතර, තමන් සතුව සවිමත් ගුවන් හමුදාවක් නොතීබීම හේතුවෙන් විවිධ අපහසුතා විඳීමට සහ පසුබෑම් වලට ලක්වීමට සිදුවිය
මෙම අඩුව මනා ලෙස තේරුම් ගත් මහා බ්‍රිතාන්‍යය 1948-04-01 දින ස්වාධීන හමුදාවක් ලෙස රාජකීය ගුවන් හමුදාව (Royal Air Force) පිහිටුවන ලදී
ශ්‍රී ලංකාව වසර 450 කට අධික කාලයක් පෘතුගීසීන් ලන්දේසීන් හා ඉංග්‍රීසීන්ගේ යටත් විජිතයක් ලෙස පැවතුනි
බ්‍රිතාන්‍යයන් හෙවත් ඉංග්‍රීසීන් යටතේ ලංකාව පාලනය වන සමයේ දෙවන මහා ලෝක යුද්ධය ආරම්භ විය
1939 දී දෙවන මහා ලෝක යුද්ධය ඇතිවන විට සතුරු බෝම්බ ප්‍රහාර හමුවේ ලංකාව ආරක්ෂා කිරිම බ්‍රිතාන්‍ය අවශ්‍යතාවක් විය
ලංකාව උපායමාර්ගිකව වැදගත් ස්ථානයක පිහිටා තිබීම එයට හේතුව යි
මේ අවශ්‍යතාව මනා ලෙස තේරුම් ගත් එංගලන්ත මහ රජු විසින් ජෙෂ්ට් ඩේකන් නැමැති නිළධාරියාගේ ප්‍රධානත්වයෙන් බ්‍රිතාන්‍ය ලංකාවේද රාජකීය ගුවන් හමුදා කඳවුරු පිහිටුවන ලදී
මොවුන් මුල දී කොළඹ, කටුනායක, චීන වරාය, මන්නාරම, කොග්ගල, මින්නේරිය සහ සීගිරිය යන ස්ථානවල තම ගුවන් කටයුතු ආරම්භ කළ අතර පසු කලෙක චීන වරාය හා කටුනායක යන ස්ථානවල ස්ථිර ගුවන් කඳවුරු පිහිටුවන ලදී
රාජකීය ලංකා ගුවන් හමුදාව
1948 දී ලද නිදහසෙන් පසුව ශ්‍රි ලංකාවට ස්වදේශීය ආරක්ෂක හමුදාවක් ලෙස ගුවන් හමුදාවක් ස්ථාපිත කිරීමේ අවශ්‍යතාව විශාල ලෙස දැනුනි
මේ අතර මෙය අවබෝධකරගත් එවක සිටි පාලකයින් එතෙක් පැවැති ආරක්ෂක හමුදාව, ලංකා යුධ හමුදාව, රාජකීය ලංකා හමුදාව ලෙස 1949 දී පනත් අංක 41 මගින් පාර්ලිමේන්තුවේ නීතිගත කරන ලදී, එහෙත් රාජකීය ලංකා ගුවන් හමුදාව ආරම්භ වූ දිනය ලෙස සැලකෙන්නේ, 1951 මාර්තු පළමුවනදාය
පියාසර පාඨමාලාව හා වර්තමානයේ භාවිතා වන ගුවන් යානා 
රාජකීය ලංකා ගුවන්හමුදාවේ මූලික පුහුණු පියාසර කටයුතු රාජකීය ගුවන් හමුදාව මගින් සිදුකරන ලදී
පසුකලෙක මෙම පුහුණූ කටයුතු කටුනායක ගුවන් හමුදා කඳවුරේ දී සිදුකරන ලදී
මේ සඳහා මුලදී චීප්මන්ක් (chipmunk) ගුවන් යානා යොදාගන්නා ලදී
රාජකීය ලංකා ගුවන් හමුදාවේ ඇතිවූ දියුණුවත් සමග පහත ඇති ගුවන් යානා පියාසර කටයුතු සඳහා යොදාගන්නා ලදී
අවුරුදු 50 ක කාලයක් තුළ සීඝ්‍ර දියුණුවක් ලද රාජකීය ලංකා ගුවන් හමුදාව හා පසු කලෙක එම තත්වයට පත්වූ ශ්‍රි ලංකා ගුවන් හමුදාව වර්තමානයේ භාවිතා කරන ගුවන්යානා හා හෙලිකොප්ටර් යොදාගෙන ඇත
එම වර්තමානයේ භාවිතා වන ගුවන්යානා හා හෙලිකොප්ටර් පහත දැක්වේ
1951 වසරේ මුල්භාගයේ දී රාජකීය ගුවන් හමුදාවේ ප්‍රථම උසස් නිලධාරීන් හා ආධුනික නිලධාරී පිරිස කොමිෂන් නිලධාරීන් බවට පත්කරන ලද අතර ඔවුන්ගේ පුහුණුවීම් කටයුතු සඳහා මහා බ්‍රිතාන්‍යයට පිටත්කර හරින ලදී
1952 වසරේ දී ප්‍රථම පියාසර ආධුනික නිලධාරීන් පුහුණු කරන ලදී
මෙලෙස පුහුණු කරන ලද නිලධාරීන් 1953 අගෝස්තු 01 දින එවකට සිටි අග්‍රාමාත්‍ය ජෝන් කොතලාවලගේ ප්‍රධානත්වයෙන් පැවැති උත්සවයේ දී තම දක්ෂතා එළි දක්වන ලදී
ප්‍රථම නිලධාරී කණ්ඩායමේ මූලික යුධ පුහුණු කටයුතු රාජකීය ලංකා ගුවන් හමුදා කඳවුරේ දී සිදුකරන ලදී
ගුවන් හමුදාවේ ආරම්භයේ සිට සිටි හමුදාපතිවරු 

 {| class="wikitable"
 |-
නම
නිලයේ සිටි කාලය

 |-
 | ගුවන් කොමදෝරු ජී. සී. බ්ලේඩන්
 | 1950-1958	

 |-
 | එයාර් වයිස් මාර්ෂල් ජේ. එල්. බාකර්
 | 1958-1961
 
 |-
 |එයාර් වයිස් මාර්ෂල් ඊ. ආර්. අමරසේකර
 | 1961-1970

 |-
 |  එයාර් වයිස් මාර්ෂල් ජී. එම්. මෙන්ඩිස්
 |  1970-1976

 |-
 | එයාර් වයිස් මාර්ෂල් බී. එච්. එස්. ගුණතිලක	
 | 1976-1981

 |-
 | එයාර් වයිස් මාර්ෂල් සී. සී. පෙරේරා
 | 1981-1985

 |-
 |එයාර් වයිස් මාර්ෂල් ඒ. ඩබ්. ප්‍රනාන්දු
 |1985-1990
 
 |-
 |  එයාර් වයිස් මාර්ෂල් එම්. ජේ. එස්. ගුනවර්ධන
 |1990-1994

 |-
 |එයාර් වයිස් මාර්ෂල් ඩී. එම්. රණසිංහ
 | 1994-1998

 |-
 |එයාර් මාර්ෂල් ජයලත් වීරක්කොඩි
 |1998-2002

 |-
 |එයාර් මාර්ෂල් ඩොනල්ඩ් පෙරේරා
 |2002-2006

 |-
 |මාර්ෂල් ඔෆ් ද එයාර් ෆෝස් රොෂාන් ගුණතිලක
 | 2006-2011

 |-
 |එයාර් මාර්ෂල් හර්ෂ දුමින්ද අබේවික්‍රම
 | 2011-2012

|-
 |එයාර් චීෆ් මාර්ෂල් ගගන් බුලත්සිංහල
 |2012-2016

|-
 |එයාර් චීෆ් මාර්ෂල් කපිල ජයම්පති
 |2016-2019
 
|-
|එයාර් චීෆ් මාර්ෂල් සුමංගල ඩයස්
|2019-2020

|-
|එයාර් මාර්ෂල් සුදර්ශන පතිරණ
|2020 සිට

ශ්‍රි ලංකා ගුවන් හමුදාවේ වර්තමාන කඳවුරු හා ඒකක

ශ්‍රී ලංකා ගුවන් හමුදා ව්‍යුහය

 විධායක මාන්ඩලික නිලධාරී - එයාර් වයිස් මාර්ෂල ඩී.එල්.එස් ඩයස් RSP and Bar, MSc (Def Strat Stu), ndc, psc

 උප විධායක මාණ්ඩලික නිළධාරී - එයාර් වයිස් මාර්ෂල් ඒ.එම් ද සොයිසා ndc, psc, ctf-ndu(USA), MSc(Def-Ind), MSc(NSW-Pak)

 ගුවන් මෙහෙයුම් අධ්‍යක්ෂක - එයාර් වයිස් මාර්ෂල් එස් කේ පතිරණ RWP and Bar, RSP and three Bars, USP, MSc (MOA), MSc (Def Stu) in Mgt, M Phil, ndc, psc, qfi, MIM(SL)

 මෙහෙයුම් භූමි අධ්‍යක්ෂක - එයාර් වයිස් මාර්ෂල් කේ.එෆ්.ආර් ප්‍රනාන්දු RSP, USP, MDS, psc, ctf-ndu

 ගුවන්යානා ඉංජිනේරු අධ්‍යක්ෂ - එයාර් වයිස් මාර්ෂල් එල් එච් ඒ සිල්වා USP,MAIAA, AMRAeCS, EDBA, PGDiplE, DipQM, psc,z

 සාමාන්‍ය ඉංජිනේරු අධ්‍යක්ෂක - එයාර් කොමඩෝර් එම්.ඩී රත්නායක MSc (Def Stu) in Mgt, MDS, psc

 විද්‍යුත් හා විදුලි සංදේශ අධ්‍යක්ෂක - එයාර් වයිස් මාර්ෂල් ජේ පී වනිගතුංග USP, BSc, MSc(Def Stu) in Mgt, psc

 සැපයුම් අධ්‍යක්ෂක - එයාර් වයිස් මාර්ෂල් එච්.එම්.එස්.කේ.බී කොටකදෙනිය WWV, RWP, RSP, USP, MSc (Def Strat Stu), psc, fndu

 පාලන අධ්‍යක්ෂ - එයාර් වයිස් මාර්ෂල් සී පී වැලිකල USP 

 සිවිල් ඉංජිනේරු අධ්‍යක්ෂක - ගුවන් කොමදෝරු එම් ආර් කේ සමරසිංහ, B
(Def Stu) 

 සෞඛ්‍ය සේවා අධ්‍යක්ෂක - එයාර් කොමඩෝර් එල් ආර් ජයවීර MBBS (SL), Dip Av Med (USA), MSc (D & SS), psc

 පුහුණු අධ්‍යක්ෂක - එයාර් වයිස් මාර්ෂල් ඒ එම් ද සොයිසා ndc, psc, ctf-ndu(USA), MSc(Def-Ind), MSc(NSW-Pak)

 සුභසාධක අධ්‍යක්ෂක - එයාර් වයිස් මාර්ෂල් එච් එම් එස් කේ බී කොටකදෙනිය WWV, RWP, RSP, USP, MSc(Def Strat Stu), psc, fndu

ගුවන් නිලයන්

ගුවන් නිලයන් හදුනාගැනීම

පහළ ගුවන් නිලයන් (අධිකාරී නොලත් නිලයන්) 
 ගුවන් භට (Aircraftsman)
 නායක ගුවන්භට (Leading Air Craftsman),					
 කෝප්‍රල් (Corporal),
 සාජන්ට් (Sergeant),
 බලපන්ති සැරයන් (Flight Sergeant),
 බලලත් නිලධාරි (Warrant Officer),
 ප්‍රධාන බලලත් නිලධාරි (Master Warrant Officer)
ඉහළ ගුවන් නිලයන් (අධිකාරී ලත් නිලයන්) 

 නියමු නිලධාරි (Pilot Officer),
 පියාසර නිළධාරි (Flying Officer),
 බලපන්ති ලුතිනන් (Flight Lieutenant),
 බලඝන නායක (Squadron Leader),
 පක්ෂාංග අණ ෙදණ නිළධාරි (Wing Commander),
 සමූහ කපිතාන් (Group Captain),
 ගුවන් කොමදෝරු (Air Commodore),
 එයාර් වයිස් මාර්ෂල් (Air Vice Marshal),
 එයාර් මාර්ෂල් (Air Marshal),
 එයාර් චීෆ් මාර්ෂල් (Air Chief Marshal)
ගුවන් නිලයන් අතර සම්බන්ධය 
ආරක්ෂාව හා සම්බන්ධ සියලු කටයුතුවල දී නිලයන් අතර සම්බන්ධය ඉතා වැදගත් වේ
ඒ අතර අරමුණු කිහිපයක් ද වේ
වගකීම සුපරික්ෂාකාරීව බෙදා ගැනීම, ඉහළ නිලයන්ට වගකීමට බැදී සිටීම, පොදු පරමාර්ථ ඉටුකරගැනීමට උදව්වීම යනාදිය වේ
නිලයන් අතර මෙසේ සම්බන්ධයක් ඇතිකිරීම මඟින් බලාපොරොත්තු වනුයේ, වගකීම් හා යුතුකම්වලින් පරිපූර්ණ වූ ආරක්ෂක සේනාංකයකි
ගුවන් හමුදා භටයකු සතු වගකීම 
ගුවන් භටයකු යනු ශ්‍රි ලංකාවේ ගුවන් හමුදාවේ ඉදිරි කාර්යන් සාර්ථක කරගැනිමට බඳවාගන්නා ලද පුද්ගලයෙකි
මොහු ශ්‍රි ලංකා නිතියට අනුව බඳවා ගන්නා ලද පුද්ගලයෙකු වේ
සියලුම විනය හා ගුවන් හමුදාවේ ඉදිරි අනාගතය සාර්ථකව ගෙනයාමට මූලික විනය පුහුණුව ලත් පුද්ගලයෙකු ලෙස ගුවන් හමුදා භටයෙකු යනු ඉතා සුවි‍‍‍ශේෂී පුද්ගලයෙකි
මේ අනුව ගුවන් හමුදා භටයෙකු ලෙස තමා ලබා සිටින වෘත්තීමය දැනුම තුළින් තම සේවා ස්ථානයේ ඉදිරි පැවැත්මට කටයුතු කරන පුද්ගලයෙක් ගුවන් භටයකු වේ
ගුවන් භටයකු සෑම මොහොතකම පවතින රජයට රාජ පාක්ෂික විය යුතුය
පැය 24 පුරා දිවයිනේ ඕනෑම ප්‍රදේශයක සේවය කිරීමට බැඳී සිටීම, රට දැය උදෙසා විනය ගරුකව සේවය කිරීම, උසස් නිළයන්ට ගරු කිරීම ,ගුවන් හමුදාවේ රහස්‍ය තොරතුරු රැකගැනීම, සාමාන්‍ය ගුවන් හමුදා නීතියට හා සිවිල් නීතියට ගරු කිරීම, යන වගකීම් ගුවන් හමුදා භටයකු සතු වගකීම් වේ
ගුවන් හමුදා නීතිය 
කිසියම් රාජ්‍යයක හෝ සංවිධානයක බලයේ සිටින පුද්ගලයෙකු හෝ පිරිසක් විසින් නියම කරනු ලබන කාර්‍යයන් "නීතිය" ලෙස හදුන්වයි. යුධ නාවික හෝ ගුවන් හමුදාවන් වෙනම සේවාවක් ලෙස පිහිට වූ පසු එම සේවාවල විනය නිසි අයුරින් පවත්වාගෙන යාමට 1948 අංක 01 දරණ ගුවන් හමුදා ආඥා පනත සම්මත කරන ලදී
ගුවන් හමුදා නීතියට අනුව ගුවන් හමුදා භටයකු සාමාන්‍ය නීතියට ද අනිවාර්යයෙන් යටත් වේ
ගුවන් හමුදා නීතිය සාමාන්‍ය නීතිය ද රටේ ස්ථාවර නිති පද්ධතියේ ‍කොටසකි
රටේ සාමාන්‍ය අපරාධ නීතිය මෙන් ම ගුවන් හමුදා නීතිය ද සාක්ෂි මත පදනම් වූවකි
ගුවන් හමුදා නීතියක් තිබීමේ අරමණු කිහිපයකි
එනම් අධිකාරියක් මගින් දැඩිවිනයක් පවත්වාගෙන, යාම ගුවන් හමුදාවේ නීතිගරුකබව රැක ගැනීම, නීතියට පටහැනි අපරාධ සඳහා ගුවන් හමුදාව මඟින් දඬුවම් ලබාදීම යනාදිය වේ
ගුවන් හමුදා අධිකරණ වර්ග දෙකකි
පරීක්ෂණ අධිකරණ
පුනරීක්ෂණ අධිකරණ

නඩු විභාග වර්ග
ගුවන් හමුදා නීතියේ 40 වන වගන්තියට යටතේ නඩු විභාග ගුවන් හමුදාපතිතුමාට යවයි. අනදෙණ නිළධාරී විසින් පත්කරන ලද නිළධාරියෙකු විසින් ඉහත කාර්යයට පෙර පරීක්ෂණ සිදුකරයි
ගුවන් හමුදා නීතියට අනුව අයත් නොවන වැරදි සම්බන්ධව ක්‍රියාකිරීම (සිවිල් වැරදි) යුද හමුදා නීතියේ 123-i වගන්තිය යටතේ සිදුකරයි
මිනී මැරුම් ,ස්ත්‍රි දූෂන

ගුවන් හමුදා නීතිය තුළ මූලිකවම අඩංගු වන්නේ ගුවන් හමුදා භටයෙකු විසින් අනුගමනය කළ යුතු නිසි ක්‍රියාමාර්ගයන් අනුගමනය නොකළ විට පැනවිය හැකි දඬුවම් ක්‍රම ආදිය වේ
ශ්‍රීලංකා ගුවන් හමුදා විශේෂ බළකායන්
===================================

1.ශ්‍රීලංකා ගුවන් හමුදා විශේෂ ගුවන් මෙහෙයුම් බලකාය-වි
බ
Sri Lanka Air Force Special Air Borne Force-(SABF)
==================================================

විශේෂ ගුවන් මෙහෙයුමි බලකාය යනු කුමක්ද
=====================================

1990 දී ආරම්භ කරන ලදි
ගුවන් හමුදාව තුළ පිහිටවූ පළමු විශේෂ බලකායයි(මීට පෙර 80 දශකයේ මුල් කාර්තුවේ කුඩා කමාන්ඩෝ අනුකණ්ඩයක් ගුවන් හමුදාව තුළ පිහිටවූ නමුත් එය එහි පුරෝගාමීන්ගේ සමු ගැනීමත් සමගම ටික කලෙකින්ම ඉබේටම අක්‍රීය තත්ත්වයට පත් වුණි
එනිසා එය බලකායක් ලෙස වර්ග නොකෙරේ)
1990 දී පිහිටවූ නමුත් අනෙකුත් හමුදාවන්හී හා පොලීසියේ විශේෂ බලකායන් තරම් කරළියට ආවේ හෝ ප්‍රශිද්ධ වූයේ නැත
2003 දී පිහිටවූ රෙජිමේන්තු විශේෂ බලකාය පිළිබදව ප්‍රසිද්ධියක් ලැබුණු නමුත් මෙම බලකාය ප්‍රසිද්ධ වූයේ නැත
කොටින්ම ගුවන් හමුදාව තුළ පවා මම බලකාය පිළිබදව ප්‍රචාරය වූයේ නැත
විශේෂ ගුවන් මෙහෙයුමි පුහුණුව.
=========================
 
විශේෂ ගුවන් මෙහෙයුමි පාඨමාලාව ගොඩබිම,ගුවන සහ දියඹේ ඇති  ඕනෑම ක‍්‍රියාන්විතයකට මුහුණ දිය හැකි අයුරින් දීර්ඝ කාලීන අති දුෂ්කර පුහුණුව 

දේශීය විදේශීය  ප‍්‍රභූූවරුන්ගේ ආරක්‍ෂාව සඳහා විශේෂ පුහුණුවක් ලබා ඇත
මූලික පුහුණුවෙන් පසුව වැඩිදුර පුහුණුව වෙනත් හමුදාවන් හී විශේෂ බලකායන්ගෙන් හා විදේශයන්ගෙන් ලබා දේ
කාර්යය භාරය
=============

මූලිකම කාර්යය වන්නේ ගුවන් හමුදාවේ ඉහළම නිලයන්ට ප්‍රභූ ආරක්ෂාව සැපැයීමයි
ගුවන් හමුදාවේ ජ්යෙෂ්ඨ නිලධාරීන්ට ආරක්ෂාව සැපයිම
ගුවන් යානයක් සතුරැ ග්‍රහණයනට පත්වුවහොත් ක්ෂනිකව නැවත මුදා ගැනිම
ගුවන් යනා හෝ ගුවන් නියමුවන්/භටයන් සතුරැ ග්‍රහණයනට පත්වුවහොත් ක්ෂනිකව නැවත ඔවුන්ව මුදවාගැනීමේ මෙහෙයුම් ක්‍රියාත්මක කිරිම
ප්‍රාණ ඇපකරුවන් මුදා ගැනීම හෙවත් ප්‍රති පැහැර ගැනීම්
වෙනත් හමුදාවන්හී විශේෂ බලකායන් සමග තෝරාගත් විශේෂ මෙහෙයුම් වලට සම්බන්ධ වීම
2.ශ්‍රීලංකා ගුවන් හමුදා රෙජිමේන්තු විශේෂ බලකාය-රෙ
Regiment Special Force-RSF
==============================================

රෙජිමේන්තු විශේෂ බලකාය යනු කුමක්ද
====================================

ශ්‍රීලංකා ගුවන් හමුදා රෙජිමේන්තුවේ කොටසක් වන අතර ගුවන් හමුදාවෙ විශේෂ ක්‍රියාන්විත ඒකකය වේ
මෙය 2003 ජූලි 7 වන දින ගුවන් හමුදා කඳවුරැ ආරක්ෂා කිරිමෙ හා මුදවාගැනීමේ බලඝණය ලෙස ස්ථාපිත කරන ලද අතර මෙම ගුවන් හමුදා ඒකකය පිහිටුවිමට මුලිකම හේතුව වුයේ කොටි සංවිධානය විසින් 2001දි බණ්ඩාරනායක ගුවන් තොටුපොළ වෙත එල්ලකරන ලද දරැණු ප්‍රහාරයයි
එ්කකයේ පුධාන කර්තව්යයන් සහ කාර්යභාරය
ගුවන් කඳවුරක් සතුරැ ග්‍රහණයනට පත්වුවහොත් ක්ෂනිකව නැවත මුදා ගැනිම
සතුරැ ප්‍රහාරයකදි ක්ෂනික විහිදුම් බලකායක් ලෙස යොමු කරනු ලබන ඔනෑම ස්ථානයකට ආරක්ෂාව ලබා දීමට ක්රියා කිරිම
සතුරැ හෝ මිතුරැ ප්‍රදේශයන් වෙත කඩා වැටුනු ගුවන් යනා හෝ ගුවන් නියමුවන්/භටයන් මුදවාගැනීමේ මෙහෙයුම් ක්‍රියාත්මක කිරිම
ජාතික ආපදා හෝ හදිසි තත්වයකදි සිවිල් බලධාරීන්ට සහාය වීම
අඩවියෙන් බැහැර පිටු 
 Sri Lanka Air Force ශ්‍රී ලංකා ගුවන් හමුදා නිල වෙබ් අඩවිය

ශ්‍රී ලංකා ගුවන් හමුදාව
පුරාතන මිසරය (පුරාතන ඊජිප්තුව) යනු නයිල් ග‍ඟෙහි අග කොටස අවට කේන්ද්‍රගත ව පැවති, හා දැනට නූතන ඊජිප්තු රාජ්‍යය ලෙසින් පවතින, ඊසාන දිග අප්‍රිකාවෙහි, පුරාතන ශිෂ්ඨාචාරයකි
මිසර සංස්කෘතිය

කලාව 

වසර 3500 ක් පුරාවට මිසර කලා ශිල්පීන් සිය නිර්මාණ සඳහා යම් සම්ප්‍රදායක් මුල්කරගත් බව සඳහන් වේ
සැබවින්ම එම සම්ප්‍රදාය හා බැදුනු නෑ නීතිරීති පද්ධතියක් තිබිණි
නිර්මාණ සඳහා යොදාගන්නා රේඛා, හැඩතල හා වර්ණ අඛණ්ඩව විදේශීය බලපෑම් හෝ අන් කිසියම් හේතුවක් නිසාවත් නොවෙනස්ව පවත්වාගෙන ගොස් ඇත
මෙම නෑ නීතිරීති පද්ධතිය නිසාම එකල ඊජිප්තු කලා නිර්මාණ බොහෝ විට ආගමික හෝ දේශපාලනික අරමුණු උදෙසාම බිහිවී ඇත
පුරාණ ඊජිප්තු කලා ශිල්පීන් පිළිම ඇඹීමට පාෂාණ මෙන්ම දැව ද යොදා ගන්නා ලදි
ඔවුන් සතුව පැවතුනාවූ ඛනිජ ද්‍රව්‍යයන්ගේ වර්ණ සාදාගෙන ඇත
තවද ඊජිප්තු කලා ඉතිහාසය දෙස බලන කල ඔවුන් එකල සිය මිය ගිය ඥාතීන් උදෙසා නිර්මාණය කල සොහොන්කොත් වැදගත් තැනක් ගනී
දැවයෙන් හා මැටියෙන් නිමැවුනු මෙම සොහොන් කොත්වල ඔවුන් සිය එදිනෙදා ජීවිතය ගත කරන ආකාරය පෙන්වා ඇත
මින් ඔවුන් මියගිය වුන්ගේ මරණින් පසු ලෝකය ආරක්ෂා කිරීම අරමුණු කරගෙන ඇත
එකල මිසරයේ කලාව සඳහා වූ දේශපාලනික බලපෑම අමර්නා (Aප්රබ්) යුගයේ බිහිවූ නිර්මාණවල මැනවින් ප්‍රදර්ශනය වේ
කෙසේ වෙතත්, මෙම යුගයෙන් පසු බිහිවූ නිර්මාණවල නැවතත් මුල් සම්ප්‍රදායන් වල තිබූ ගති ලක්ෂණ පිළිඹිබු වේ
මෙයද බලන්න

පුරාතන මිසරය
African civilizations
Ancient history
ශිෂ්ටාචාර
Former empires of Africa
පුරාණ අප්‍රිකාවේ රාජ්‍ය
ආශ්‍රිත,බාහිර ආශ්‍රිත හා වෙනත් යොමු සහ මූලාශ්‍ර ඉදිරිපත් කර නැවත සංස්කරණය කරන්න

රත්නසාර විද්‍යාලය 

ශ්‍රී ලංකාවේ ගාල්ල දිස්ත්‍රික්කයේ බද්දේගම ප්‍රදේශයේ සන්දරවල නගරය තුල පිහිටා ඇති ප්‍රදේශයේ ප්‍රමුඛ පෙලේ පාසලකි
සිසු දරු දැරියන් 1000 ක් පමණ අධ්‍යාපනය ලබන රත්නසාර විද්‍යාලයේ 1 වසර සිට 13 වසර දක්වා පන්ති පැවැත්වේ
ස (උ
පෙළ) කලා හා වානිජ්‍ය යන අංශ දෙක පමණක් ඇත
වගාවක හෝ ගෙවිතැනක අදාල බෝගයට බාධා සිදුවන හෝ මූල්‍යමය පාඩු සිදුකෙරෙන වල් පැලැටි හෙවත් පලිබෝධ ශාක ලෙස සැලකේ.

ශ්‍රී ලංකාවේ වී ගොවිතැනේ වල් පැලෑටි

ගොයම් පැළයට අමතරව කුඹුරෙහි දක්නට ලැඛෙන ඕනෑම පැළෑටියක් වල් පැළෑටියක් ලෙස හඳුන්වනු ලැබේ
වල් පැළ පාලනය සිදු කිරීම පිළිබඳ සැලකිලිමත් විය යුත්තේ වී වගාව ආරම්භක අවස්ථාවේ සිටමය
එබැවින් වගා ආරම්භයට පෙර සිටම සාර්ථක වල් පැළ පාලනයක් සිදු කර ගැනීමට නම්  කුඹුරෙහි ඇති විවිධ වල් වර්ග කුමන ප්‍රමාණයකින් තිබේද යන්න පිළිබඳ මනා අවබෝධයක් තිබිය යුතුය
වී වගාවේ බලපෑම් ඇති කරන වල් පැළෑටි ද ප්‍රධාන කාණ්ඩ 03 ක් හඳුනා ගත හැක
එනම් , 

තෘණ වර්ගයේ වල් පැළෑටි 
පන් වර්ගයේ වල් පැළෑටි
පළල් පත්‍ර වර්ගයේ වල් පැළෑටි

දිය සියඹලා

විද්‍යාත්මක නාමය	
කුලය

ලක්ෂණ
	වාර්ෂික ඇතැම් විට බහුවාර්ෂික  පළල් පත්‍ර ගණයෙහි ගැනෙන පඳුරක ආකාරයට බොහෝ සෙයින් අතු බෙදී වැ‍ඩෙන පැළයක් ලෙස මෙය හඳුනාගත හැක
මෙහි කඳ බොහෝ දුරට සිලින්ඩරාකාර හැඩයකින් යුතුවේ
මෙහි පත්‍ර ආයත හැඩයෙන් යුතුවන අතර පත්‍ර සෙ
3-10 දිගින් යුතු වේ
මෙම පත්‍රිකා යුගල් ලෙස පිහිටයි
මහ ගිරාපලා

විද්‍යාත්මක නාමය Commelina diffusa
කුලයCommelinaceae

ලක්ෂණ
	මෙය බිම දිගේ පැතිරී වැඩෙන වාර්ෂික සහ බහුවාර්ෂික ‍යන දෙකොටසම අයත් මාංෂල පළල් පත්‍ර ශාකයකි
මෙහි පුෂ්ප මංජරිය නිල් පැහැති පුෂ්ප හට ගනී
මෙහි ප්‍රවාරණය සිදුවන්නේ කදේ ගැට වලින් හට ගන්නා මුල් සහ බීජ මගිනි
ජල මාර්ග අසල ජලය එකතුවි පවතින කුඹුරුවල නියරවල් වල දක්නට ලැබේ
වෙල් කරාඹු

විද්‍යාත්මක නාමය Ludwigia octovalvis
කුලය

ලක්ෂණ
	මෙය සෘජුව පඳුරක් ලෙස වැඩෙන වාර්ෂික ජලජ පළල් පත්‍ර ශාකයකි
මෙය සෙ
10-30 පමණ උසට බොහෝ විට දම් පැහැයකට හුරු අධික ලෙස අතු‍ බෙදෙමින් කාෂ්ටීයව වැඩෙන කඳකින් යුතුය
පත්‍ර සරළ සහ හැඩය ලාන්සාකාර වේ
මෙහි පුෂ්ප මංජරිය කහ පැහැතිය
මෙහි ප්‍රවාරණය සිදුවන්නේ බීජ මඟිනි
මේවා ජලය සහිත කුඹුරුවල බහුලව දක්නට ඇත
වල් පැළැටි මඟින් ගොයමට සිදුවන හානියේ ස්වරුපය හඳුනා ‍ගැනීම

බිම් සකස් කරන අවස්ථාවේ‍දි ඇතිවන අපහසුතාව නිසා අධික වියදමක් දැරීමට සිදුවීම
කුඹුරට යොදන පොහොර,ජලය,ලැබෙන ආලෝකය වැඩි තරඟකාරීත්වයකින්  වල් පැල ලබාගැනීම නිසාත් ගොයම් ගසේ වර්ධනය බාල වීම
වී වගාවට හානිකරන කෘමීන්,දිලීර,රෝග කාරකයන් සහ නෙමටෙඩාවන්ට ධාරක ශාකයක් ලෙස ක්‍රියා කිරීමෙන් අස්වැන්නට සිදුවන හානිය වඩාත් වැඩි කිරිම
කුඹුරේ වැඩෙන වල් පැළ වල බීජ සහ වර්ධක කොටස් ජලය මඟින් අවට ඇතා ඇල,දොල සහ ගංගාවලට එකතු වී වාරි මාර්ගවලට අවහිර වීම
වී අස්වැන්නට හානි කරන මීයන් බෝවීමට හොඳ පරිසරයක් ලබා දිම
වල් පැළෑටි බීජ සමඟ මිශ්‍ර වීම නිසා වීවල ගුණාත්මක අගය අඩු වීම
ඉහත කරුණු සියල්ලම හේතු කොට ගෙන අස්වැන්න සහ එහි ගුණිත්මක අහ ආර්ථික අගය අඩු විම
බටදැල්ල

විද්‍යාත්මක නම
Isachne globoa okuunta
කුලය
Gramineae
ලක්ෂණ
මෙය බහු වාර්ෂික තෘණ ශාකයකි
මෙයට බිම දිගේ පැතිර වැඩන ධාවක කඳක් සහිතයි
මේවා බීජ සහ ධාවක කොටස් මගින් ප්‍රචාරණය වේ
ජලය හොඳින් බැස නොයන අධික මඩ සහිත කුඹුරුවල මේවා දැකිය හැක
කුඩමැට්ට (Finge rush)

විද්‍යාත්මක නම
Scripus Supinus L
Nar
කුලය
Cyperaceae
ලක්ෂණ
මෙය වාර්ෂික පන් ශාකයකි
ඍජුව සෙ
10-30 ක් උසට වැඩෙන ශාකයකි
කඳ සිලින්ඩාරාකාරය
මෙහි පත්‍ර සියල්ලම පාදස්ථායෙන් පටන් ගනි
මෙිවා බීජ මගින් ප්‍රචාරණය වේ
කුඹුරු ආශ්‍රිතව ඉතා බහුලව වැඩේ
මෙම වල් පැලැටිය වී අස්වැන්න අඩු වීම අධික ලෙස බලපායි
මෙය වියළි සහ තෙත් කලාපවල දක්නට ඇත
කලාදුරු (Purple nutsedge)

විද්‍යාත්මක නම
Cyperus rotundus L
බහු වාර්ෂික පන් ශාකයකි
15-20 පමණ උසට වැඩේ
කඳ ඍජුය
අතු බෙදී නොමැත
කඳ ත්‍රිකෝණාකාර හැඩයක් ගනී
මෙහි පත්‍ර තද කොළ පැහැයක් ඇති රේඛීය පත්‍ර වේ
ප්‍රධාන වශයෙන් මේවා ආකන්ධ මගින් ප්‍රචාරණය සිදු කරයි
බීජ මගින් ද කලාතුරකින් ප්‍රචාරණය සිදු වේ
ගොඩබිම සහ ජල කුඹරැවල බහුලව දක්නට ලැබේ
තුණැස්ස (Umbrella Sedge)

විද්‍යාත්මක නම
Cyperus iria Linn
කුලය
පඳුරක් ලෙස වැඩෙන මෙම වල් පැළැටිය තන්තුමය, රතු පැහැයට හුරු මුල පද්ධතියක් ඇත
මෙහි කඳ පැහැදිලි පැතිලි ත්‍රිකෝණාකාර හැඩයක් ගනී
බීජ මගින් ප්‍රචාරණය සිදු වේ
මඩ සහිත කුඹුරුවල බහුලව දක්නට ලැබේ
මොටිලු (Small Flower Umbrella Plant)

විද්‍යාත්මක නම
Cyperus difformis Linn
කුලය
1 - 4 ක් පමණ මෙහි කඳ මහත්වන අතර මෘදුය
බීජ මගින් ප්‍රචිරණය සිදු වේ
මඩ කුඹුරුවල බහුලව දක්නට ලැබේ
පළල් පත්‍ර වර්ගයේ වල් පැලැටි හඳුනා ගැනීම

දිය හබරල (Monochoria Pickerel weed )

විද්‍යාත්මක නම
Monochoria vaginalis
කුලය
Pontederiaceae
ලක්ෂණ
මෙය මාංශල, අර්ධ ජලජ, පළල් පත්‍ර සහිත ඒක බීජ පත්‍ර වාර්ෂික හෝ ඇතැම් විට බහුවාර්ෂික ශාකයකි
කඳ ඍජුය, සිනිඳුය
ඇතඅම්විට රෛමසෝමය සහිතය
මෙහි ඇත්තේ කෙටි මාංශලමය කඳකි
එමෙන්ම වෘත්තයේ පාදස්ථ කොටස පුෂ්ප මංජරිය ශාකයකි
මෙය නිල් පැහැති පුෂ්ප දරයි
මෙහි ප්‍රචාරණය සිදු වන්නේ බීජ මගිනි
තවද ඇල දොල, ‍ගංගා ආශ්‍රිත නිශ්චල ජලයේ සහ මඩ අධික කුඹුරුවල දක්නට ලැබේ
දිය ගෝවා (Yellow water lettuce)

විද්‍යාත්මක නම
Limnocharis flava busheanau
කුලය
Limnocharieacae
ලක්ෂණ
වාර්ෂික / බහුවාර්ෂික ජලජ පළල් පත්‍ර ශාකයකි
රෛමසෝමය සහිතය
ධාවක කඳෙන් මුල් ඇති වී අළුත් පැළ ඇත
මෙම වල් පැළැටිය මීටර් 0.5 - 1 පමණ උසට වැඩේ
මෙහි පත්‍ර පළල්, අණ්ඩාකාර, තරංගී නාරටි වින්‍යසයක් සහ දිග ත්‍රිකෝණාකාර වෘත්තයක් සහිතයි
එමෙන්ම පාදස්ථයේ පත්‍ර කොපු ඇත
මෙහි ප්‍රචරණය සිදු වන්නේ ධාවක කඳෙන් සහ බීජ මගිනි
තවද තෙත පර්සරයක් ඇති කුඹුරුවල, නොගැඹරු ඇල දොළ, වගුරු බිම් ආශ්‍රිත දැකිය හැක
ශ්‍රී ලංකාවේ  පොල් වගාවේ වල් පැලෑටි
වී වගාවේ දී ගොයම් පැළයට අමතරව කුඹුරෙහි දක්නට ලැඛෙන ඕනෑම පැළෑටියක් වල් පැළෑටියක් ලෙස හඳුන්වනු ලැබේ
එනම් , 

 තෘණ වර්ගයේ වල් පැළෑටි 
 පන් වර්ගයේ වල් පැළෑටි
 පළල් පත්‍ර වර්ගයේ වල් පැළෑටි

ශ්‍රී ලංකාවේ වී ගොවිතැන

ශ්‍රී ලංකාවේ වගාකර තිඛෙන බිම් ප්‍රමාණයෙන් වැඩි කොටසක ඇත්තේ වී ය
එය අප රට ප්‍රධාන ආහාර භෝගයද වේ ජලාශ්‍රිත තැනිතලා බිමි හා දියළු පසක් ද පැළ වැඩෙන කාලයේ අඟල් 60ක පමණ වාර්ෂික වාර්ෂික වර්ෂාපතනයක් ද කරල් පැසෙන කාලයේ පැරන්හයිට් 80ක සාමාන්‍ය උෂ්ණත්වයක් ද තිබිම වී වගාවට අවශ්‍ය ප්‍රධාන භූගෝලීය සාධක ෙවි
මෙයින් ද වී පැළයේ වැඩිමට අවශ්‍ය ප්‍රධාන සාධකය වන්නේ හොදින් පැතුරුණු වර්ෂාපතනයයි
වර්ෂාපතනය අඩු ඇතැමි ප්‍රදේශයන්හි වී වගාව සඳහා නෙයෙක් ජල සම්පාදන ක්‍රම උපයෝගි කරගෙන ඇත්තේ මේ නිසාම වේ
වී වගාවට අවශ්‍ය ඉහත කී භූගෝලිය සාධකයන් අඩු වැඩි වී පැවතුන ද මෙරට ප්‍රධාන ආහාරමය භෝගය වන බැවින් අප රට සෑම දිස්ත්‍රික්කයකම වාගේ වී වගාව පැතිරී ඇත
මෙයින්ද වැඩිම අක්කර ප්‍රමාණයක් වී වගාවට යෙදවී ඇත්තේ කුරුණැගල, පොළොන්නරුව, හම්බන්තොට හා මාතර දිස්ත්‍රික්කයන්හිය
නුවර එළිය හා මෙණරාගල දිස්ත්‍රික්කයන්හි වී වගාවට යොදවා ඇති බිම් ප්‍රමාණය මෙයට වඩා ඛෙහෙවින් අඩුය
දේශගුණය අනුව සළකා බලන කල ලංකාෙවි වී වගාව යෝග්‍ය ප්‍රධාන ප්‍රදේශය වියළි කලාපයයි
වර්ෂාපතනය මඳකම මෙහි වී වගාව කෙරෙහි බලපා ඇති ප්‍රධාන බාදකයන් වේ
මෙහි මහ කන්නයේ වී වාගව කෙරෙන්නේ ඊසාන දිග මෝසම් සුළගින් ලැඛෙන වැසි ජලයෙනි
යල කන්නයේ වී වගාව වැවි හාඇල මාර්ගවලින් සපයන ජලයේ ආධාරයෙන් කරගෙන යයි
මේ නිසා මෙම කන්නයේ වී වගාවෙන් එතරම් අධික අස්වැන්නක් ලබාගැනිමට වියළි කලාපයේ ගොවියාට නුපුළුවන් වේ
එහෙත් මෑතක සිට මෙයට පිළියම් වශයෙන් රජය විසින් ලංකාෙවි වියැළි කලාපය පුරා පිහිටි පැරණි වැවි හා වාරි මාර්ග ප්‍රතිසංස්කරණය කොට නව වාරිමාර්ග ව්‍යාපාර රාශියක් ම ආරම්භ කර ඇත
වරින්වර ඇතිවන ගංවතුර, කෘමි රෝග හා කෘමි වසංගත යනාදිය තෙත් කලාපයේ වී ගොවිතැන කෙරෙහි බලපා ඇති ප්‍රධාන බාධකය වේ
එහෙත් අවුරුද්ද මුළුල්ලේ අධික වර්ෂාපතනයක් ලැඛෙන හෙයින් මෙහි ඉහත කී කන්න දෙකම වැඩ කරන්නේ වැසි ජලයෙනි
කෙසේ වුවද දේශගුණික අයෝග්‍යතාවන් නිසා මෙහි වී ගොවිතැනින් ලැඛෙන අස්වැන්න වියළි කලාපයේ වී අස්වැන්නට වඩා සාපේක්ෂ වශයෙන් අඩුව ඇත
ශ්‍රී ලංකාවේ පහත රට තෙත් කලාපය හා වියළි කලාපය හැරුණු විට මහත් පරිශ්‍රමයක් යොදා වී වගාව කරගෙන යනු ලබන අනෙක් ප්‍රදේශය නම් මෙරට කදු රටයි
මෙහි වී වගාව කරගෙන යනුයේ කදු බෑවුම් කපා සාදාගන්නා ලද හෙල්මලූ නැතහෙත් පඩි පෙළක ආකාරයේ ලියදිවලය
ජල හිගය පිළිබඳව කිසිදු ප්‍රශ්නයක් ඇතිනොවන මෙහි වී වගාෙවි සාර්ථකත්වය කරා වර්ෂා ජලය හා උල්පත් ජලය මහත්පිටුවහලක්ව පවති
මේ සමග ශ්‍රී ලංකාවේ වී වගාකරන ප්‍රදේශ දැක්වෙන සිතියමක් දක්වා ඇත
ගංගා පිටාර තැනි හා වැවි ආශ්‍රීත ප්‍රදේශ වී ගොවි තැන සඳහා වැඩියෙන් යොදා ගෙන ඇති බව ඉන් පැහැදිලි වේ
එයට හේතුව අවුරුදුපතා ගංගා පිටාර ගැලීමෙන් පස සාරවත් වීමත් ජල පහසුව සැලසීමත්ය
තෘණ වර්ගයේ වල් පැළෑටි

අශ්ව වලිග
 (Red  sprangletop)

විද්‍යාත්මක නම
Leptochloa  chinensis
කුලය
Gramineae

ලක්‍ෂණ      - 
                  මෙය වාර්ෂික පඳුරු සහිත තෘණ ශාකයකි
30-100 උසට ශක්තිමත් පඳුරක් ලෙස වැඩෙන ජලජ හෝ අර්ධ ජලජ ශාකයකි
ශාකනය වන පාදයෙන් සිහින් දිග කඳන් හට ගනී
මෙහි මි
0.8 ක් පමණ දිග ඉලිප්සාකාර හැඩයෙන් යුතු ධාන්‍යයකි
මේවා බීජ මඟින් ප්‍රචාරණය වේ
මෙම වල් පැළෑටිය තෙත් කලාපයේ කුඹුරුවල බහුලව දැකිය හැක
ඇටවරා / ඇටෝරා
 (Torpedo  grass) 

විද්‍යාත්මක නම
(  Panicum  repens  linn
කුලය
Gramineae

ලක්‍ෂණ      - 
                                    මෙය බහු වාර්ෂික තෘණ ශාකයකි
මෙහි පත්‍ර තලය සුළු වශයෙන් කෙඳි ඇති අතර පාදස්ථයේ සිනිඳු ශල්ක පත්‍ර ඇත
භූගත කඳන් ලෙස පවතින රයිසෝම මඟින් මේවා ප්‍රචාරණය වේ
මෙම වල් පැළෑටි ජල හිඟ කුඹුරුවල බහුලව දැකිය හැක