Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
16 වන ශත වර්ෂයේ ජර්මන් ජාතික ඇල්ඡෙමිස්ට් ඇන්ඩෘ ලිබවියස්, ග්ලැසියර ඇසිටික් අම්ලය සසදමින් උපක්ර මශීලිව විනාකිරි නිපදවීම විස්තර කරන ලදී
විනාකිරි වල ඇති ජලය ප්ර්තිශතය ඇසිටික් අම්ලයේ ගුණ වලට අධික බලපෑමක් එල්ල කරයි
එම නිසා මෙම ශත වර්ෂයේ රසායන විද්යවයන් ග්ලැසියර ඇසිටික් සහ එම අම්ලය ද්ර්වයන් දෙකක් යැයි විශ්වාස කලෝය
ප්රං ශ රසායන විද්යියෙකු වන පියාරේ ඇඩට් විසින් ග්ලැසියර අසිටික් හා එම අම්ලය සමාන බව ඔප්පු කලේය
වර්ශ 1847 ජර්මන් ජාතික රසායන විද්යා ඥයකු වන හර්මන් කොල්බේ විසින් ප්ර්ථම වරට ඇසිටික් අම්ලය අකාබනික සංයෝගයක් සමග සම්මිශ්රාණය කරන ලදී
මෙම ප්ර්තික්රි යාව තුල කාබන් ඩයිසල්ෆයිඩ් කාබන් ටෙට්රසක්ලොරයිඩ් බවට ක්ලොරිනීකරණය වන අනුපිලිවෙළ අන්තර්ගතවේ
එය ටෙට්ර්ක්ලොරො එතීන් තාපවිඡ්ඡේදනයෙන් සහ ට්ර්යික්ලොරො ඇසිටික් අම්ලය ක්ලොරිනීකරණය වීමේ ක්රිරයාවලිය අනුගමනය කරන අතර එහි අඩංගු විද්‍යුත් විච්ඡේදකය ඇසිටික් අම්ලය දක්වා ඔක්සිහරණය වේ
වර්ශ 1910 දී, දැව ආසවනය කිරීමෙන් ලබාගන්නා පයිරොලිග්නියස් දියරයෙන් ග්ලැසියර ඇසිටික් අම්ලය ලබගන්නා ලදී
කිරිහුනු සමග ප්රීතික්රිනයා කරවීම මගින් ඇසිටික් අම්ලය වෙන් කර ගත හැක
එයින් ප්ර්තිඵලයක් ලෙස ලැබෙන කැල්සියම් ඇසිටේට් සල්ෆියුරික් අම්ලය සමග ආම්ල කිරීම මගින් නැවත ඇසිටික් අම්ලය වෙන් කරවා ගත හැක
වර්ථමානයේ, ජර්මනිය විසින් ග්ලැසියර ඇසිටික් අම්ලය ටොන් 10000 ක ප්ර්මණයක් නිෂ්පාදනය කරන අතර එයින් 30% ක ප්රලමාණයක් ඉන්ඩිගෝ වර්ණය නිපදවීම සදහා භවිතා කරයි
රසායනික ගුණ

ආම්ලිකතාව 
කබොක්සලික් අම්ලයේ ඇති හයිඩ්රතජන් කබොක්සලික් කාණ්ඩය තුලට කේන්ද්රණ ගත වී ඇත
එනම් ඇසිටික් අම්ලය අයනීකරණය මගින් අණු වෙන් කල හැක
CH3CO2H → CH3CO2- + H+
ඇසිටික් අම්ලයෙන් ප්රෝයටෝනයක් නිදහස් වීම නිසා එහි ආම්ලිකතාවයක් අතිවේ
ඇසිටික් අම්ලය ඉතාම දුර්වල මොනොප්රොෝටික අම්ලයකි
එහි ජලීය ද්රාිවණය pKa අගය 4.75 පමණ වේ
ප්රටතික්රි්යාව තුල ඇසිටේට්(CH3COO−) සමග ප්රමතිබද්ද වීම සිදුවේ
1.0 M (ගෙදරදොරේදී භාවිතා වන විනාකිරි ගැන අවධානය යොමුකිරීමේදි )ද්ර ව්යරන්හි 2.4 ක PH අගයක් පවතී
මෙය තුල ඇසිටික් ආම්ලික අණු 0.4% පමන විඝටනය වී ඇත
නිෂ්පාදනය 
කාර්මිකව ඇසිටික් අම්ලය නිෂ්පාදනයේදී සංශ්ලේෂක සහ බැක්ටීරිය පැසවීම යන ක්රිම යොදා ගනී
අද වන විට  නිෂ්පාදනයෙන් 10% ප්ර්තිශතයක් ජෛවවිද්යානත්මක මාර්ග ඔස්සේ නිපදවෙන අතර එම ප්රවතිශතය රදාපවතින්නේ විනාකිරි නිපද වීම නිසාය
ආහාර පවිත්රමතා නීතියත අනුව විනාකිරි ජෛවවිද්යාිත්මක ආරම්බයක් තිබිය යුතු වේ
රසායනික කර්මාන්තයේ මෙතනෝල් කබනීකරනය කිරීම මගින් 75% පමණ ඇසිටික් අම්ලය නිපදවයි. විස්තරය පහත දැක්වේ
අමතර විසදුම්ද භවිතා කරයි
ලෝකය පුරා පිරිසුදු ඇසිටික් අම්ලය 5 M/a(ටොන් මිලියන /ඇවුරුද්දට ) පමණ නිෂ්පාදනය කරයි ,එයිනුත් අඩක් පමණ ඇමරිකාව තුල නිෂ්පාදනය වෙයි
යුරෝපානු රටවල ආසන්න වශයෙන්  1 M/a පමණද ජපානය තුල 0.7 M/a ප්රයමණයක්ද නිපදවයි. හැම අවුරුද්දෙම 1.5 M/a පමණ ප්ර තිචක්රීවකරණය කරනු ලබයි,එමගින් ලෝක වෙළදාම තුල  6.5 M/a රදවා ගනී
පිරිසුදු ඇසිටික් අම්ලය නිෂ්පාදනය කරන ප්රයධාන නිෂ්පාදකයන් වන්නේ සිලනීස්(Celanese) සහ BP කෙමිකල්ස්(BP Chemicals) වෙයි
මිලේනියම් කෙමිකල්ස් අතුලත්ව තවත් ප්ර්ධාන නිෂ්පාදකයන් වන ස්ටෙර්ලින්ග් කෙමිකල්ස්(Sterling Chemicals), සැම්සුන්ග්(Samsung),ඊස්ට්මැන්(Eastman) සහ ස්වෙන්ස්ක් එටනොල්ක්මි(Svensk Etanolkemi ) මෙය සදහා දායක වේ
මෙතනෝල් කාබනීකරණය 
බොහෝ විට මෙතනෝල් කාබනීකරණය මගින් ඇසිටික් අම්ලය නිපදවයි. එම ක්රිනයාවලියේදී මෙතනෝල් කාබන් මොනොක්සයිඩ සමග ප්රකතික්රිවයාකර ඇසිටික් අම්ලය නිපදවයි.පහත ඇති රසායනික සමීකරණයට අනුව මෙම ක්රිනයාවලිය සිදුවේ
CH3OH + CO → CH3COOH
මෙම ක්රිCයාවලියට අතරමැදි ද්රසව්ය ක්  ලෙස අයඩෝ මෙතේන් එකතු කලවිට මෙය පියවර තුනක් මගින් සිදුවෙයි
ලෝහ සංකීර්ණ කාබනීකරණය සදහා සමන්යෙයෙන් උත්පේරක අවශ්ය  වේ
1. CH3OH + HI → CH3I + H2O
   2. CH3I + CO → CH3COI
   3. CH3COI + H2O → CH3COOH + HI
ඇසිටික් අම්ලයට  අදාළ තත්වයන් මදක් වෙනස් කිරීම මගින් ඇසිටික් ඇන්හයිඩ්රයිඩය නිපදවිය හැක
එයට හේතුව වන්නේ මෙතනොල් සහ කාබන් මොනොක්සයිඩ යනු මෙම ක්රිහයාවලියට අවශ්යි ප්ර ධාන අමුද්රතව්යම දෙකකි
ඇසිටික් අම්ලය නිෂ්පාදනයේදී මෙතනෝල් කාබනීකරණය කිරීම ඉතාම ආකර්ෂණීය ක්රදම වේදයක් වේ
1925දී ,බ්රිදටිෂ් සිලනීස්(British Celanese) සමාගමෙහි හෙන් රි ඩ්රෙaෆස්(Henry Dreyfus) විසින් පලමුවෙන්ම මෙතනෝල් කාබනීකරණය ආරම්භ කරන ලදී
කෙසේ වුවද,ප්රාnයෝගික උපකරණ නොමැතිවීම නිසා මෙම පරික්ෂනය අසර්ථක විය
මෙම පරීක්ෂණය සදහා විශාල පීඩනයක් ලබා දීමටද සිදුවිය
මෙමගින් වණිජකරණය ඉතා අපහසුවීම නිසා පරීක්ෂණය අඩාල විය
1963 දී, ජර්මානු සමගමක් වන BASF පළමුවෙන වාණිජ මෙතනෝල් කාබනීකරණ ක්රිලයාවලිය සිදුකරන ලද්දේ කොබෝල්ට් උත්පේරකය ලෙස උපයෝගී කරගනිමිනි
1968 දී, රෝඩියම් උත්පේරකය (cis−[Rh(CO)2I2]−)යොදා ගෙන මෙම ක්රිවයාවලිය කර්යක්ෂමව මෙන්ම අඩු පීඩනයකින් කල හැකි බව සොයා ගන්නා ලදී
1970 දී, ඇමරිකානු සමාගමක් වන මොන්සන්ටෝ(Monsanto ) සමාගම විසින් මෙම උත්පේරයකය යොදා ගෙන අසිටික් අම්ලය නිෂ්පාදනය කරන පළවන ශාකාව ආරම්භ කරන ලදී
1990 න් පසු BP කෙමිකල්ස්(BP Chemicals) වන රසායන ද්රaව්ය)  සමාගම කාටිව් නැමති උත්පේරකය භාවිතා කරමින් මෙය නිෂ්පාදනය කරන ලදී
කාටිව් උත්පේරකය රුතේනියුම් ලෙස ඉතා  ඉහළ කර්යක්ෂම ද්ර්ව්යදක් ලෙස ප්රසසිද්ධ විය
ඉරිඩියුම් උත්පේරකය සහිත කාටිව් ක්රිඩයාවලිය ඉතාම කාර්යක්ෂම වන අතර එය මොන්සැන්ටො(Monsanto )  ක්රිියාවලිය වෙනුවට එන ලද්දකි
මෙම ක්රි‍යාවලි දෙකම එකම නිෂ්පාදන ශාකවන්ගෙන් සිදුවන්නකි
ඇසිටැල්ඩිහයිඩ් ඔක්සිකරණය 
මොන්සැන්ටෝ(Monsanto) ක්රි යාවලිය පූර්ව වණිජකරණයත ලක්වීම නිසා ඇසිටික් අම්ල නිෂ්පාදනයට ඇසිටැල්ඩිහයිඩ ඔක්සිකරණය යොදා ගැනීමට බොහෝ දෙනා වෑයම් කලහ
මෙය  දෙවෙනුවට ඉතාම වැදගත් නිෂ්පාදන ක්රි යවලිය ලෙස ඇති අතර, නමුත් මෙතනෝල් කාබනීකරණය සමග තරගකිරිමට නොහැකිවිය
බියුටේන් හෝ සැහැල්ලු නැප්තා ඔක්සිකරණය කිරීමෙන් හෝ එතීන් සජලනය කිරීම මගින් ඇසිටැල්ඩිහයිඩ නිපද විය හැක
බියුටේන් හෝ සැහැල්ලු නැප්තා යකඩ අණු හමුවේ වාතයේ රත් කිරීමෙන් ඇසිටික් අම්ලය ලබා ගත් හැක
මෙහිදී යකඩ අණු ලෙස මැග්නීසියම්, කොබෝල්ට්, හෝ ක්‍රෝමියම්ද  පෙරොක්සයිඩ  මෙම ප්රේතික්රිඅයාවට සහභාගී වේ
2 C4H10 + 5 O2 → 4 CH3COOH + 2 H2O
මෙම ප්ර්තික්රිකයාව උෂ්ණත්වය හා පීඩනය මගින් පාලනය කරනු ලබයි
මෙහි ප්රීතික්රිායක තත්වයන් වනුයේ 150 C (302 F) සහ 55 atm
මම ප්ර තික්රිරයාවේ අතුරු ඵලයන් ලෙස බියුටෝන්, එතිල් ඇසිටේට්, ෆෝමික් අම්ලය සහ ප්රොෝපනොයික් අම්ලයන් නිපදවේ
මම අතුරු ඵලද වාණිජව ඉතාම වැදගත් වේ
ප්ර(තික්රිායක තත්ව වෙනස් වීම මගින් සෑදෙන්නාවු නිෂ්පාදිතයන් වෙනස් විය හැක
මෙම අතුරු ඵල අතරින් ඇසිටික් අම්ලය වෙන් කරවා ගැනීම සිදුකලයුතුයි
මෙවැනි ක්රිුයාවලි වලට වැය වන වියදමද අදාළ නිෂ්පාදනයන්හි මිලට එකතු වේ
බියුටේන් ඔක්සිකරණය සදහා සමාන තත්වයන් හා සමාන උත්පේරක අවශ්යි වන අතර එමගින් ඔක්සිඩයිස් ,ඇසිටැල්ඩිහයිඩ් වාතයේ ඇති ඔක්සිජන් සමග ප්ර තිකියාවෙන් ඇසිටික් අම්ලය නිෂ්පාදනය කෙරේ
2 CH3CHO + O2 → 2 CH3COOH
අලුත් උත්පේරක තත්වයන් මගින් මෙම ප්ර තික්රිHයාව 95%ක් සාර්ථක කර ගත හැක
මෙමගින් ඇතිවන ප්රතධාන ඇතුරු ඵල වන්නේ එතිල් ඇසිටේට්, ෆොර්මික් අම්ලය, ෆොමැල්ඩිහයිඩය
මේවායෙහි ඉතාම අඩු තාපාංක පවතින නිසා ඉතාම පහසුවෙන් භාගික ආසවනයෙන් වෙන්කරවා ගත හැක
එතිලීන් ඔක්සිකරණය 
එතිලීන් මගින් ඇසිටැල්ඩිහයිඩ නිෂ්පාදනය කරන්නට ඇත පසුව එය ඔක්සිකරණය කරන ලදී
1997 දී
රසායන සමාගමක්වන ෂෝවා ඩෙන්කෝ (Showa Denko) එතිලීන් ඔක්සිකරණය කිරීම සදහා ශාකවන් කිහිපයක් ඔයිටා (Oita) හා ජපානයෙහි පිහිටවිය
එමගින් වාණිජ වශයෙන් ඉතා ලාබදයී එතිලීන්, ඇසිටික් අම්ලය බවට පත් කිරීම ආරම්භ කලහ
මෙම ප්රිතික්රි යාව සදහා උත්පේරක ලෙස පැලේඩියම් ලෝහය භවිතා කරන අතර, හීටරොපොලි අම්ල (heteropoly acid) සහ ටන්ග්ස්තොසිලිසික් අම්ල (tungstosilicic acid) සහය වෙයි
එය මෙතනෝල් කාබනීකරණය සමග තරග කර ලදී
මෙය එතිලීන් වල දෙශීය මිල සමග රදපවතී
තනුක කරන ලද ඇල්කොහොල් ද්රා වණයෙන් ස්වල්පයක් ඇසිටොබැක්ටර්ට එන්නත් කර උනුසුම් ස්ථානයක තැබූවිට මාස කිහිපයක් තුල වායුව සහිත ප්රයදේශය විනාකිරි බවට පත් වේ
කාර්මිකව විනාකිරි නිෂ්පාදනයේදී මෙම ක්රතමය වැඩිදියුණු කරන අතර  බැක්ටීරියාවට ඔක්සිජන් සැපයීම පාලනය කරනු ලබයි
පළවන කාණ්ඩයේ විනාකිරි, පැසවීම මගින් නිෂ්පාදනය කරයි
බොහෝ විට වයින් නිෂ්පාදණයේදි සිදුවන වැරදීම් අනුගමනය කරයි
ඉතා ඉහළ උෂ්ණත්වල මෙම පැසවීම සිදුකරයි
ස්වභාවිකව මිදි තුල යීස්ට් මගින් ඇසිටොබැක්ටර් විනාශකිරීම සිදු කරයි
සමාන්යදයෙන් විනාකිරිවල ඉල්ලුම  ඉහළ ප්රතතිශතයක් ගනී එයට හේතුව වන්නේ අහාර පිසීමේ කටයුතු, වෛද්යය හා සනීපාරක්ෂක කටයුතු සදහා අවශ්යල වේ
එමෙන්ම ග්රීවෂ්ම කාලයේ වැඩෙන මිදි උපයෝගි කරගෙන වයින් සැදීමේ ක්රිතයවලියටද දායක වේ
මෙම ක්රි‍යාදාමය ඉතාම හිමින් සිදුකරන අතර හැම විටම සාර්ථක වීමද සිදු නොවේ
මෙම ක්රියයාදාමය  වයින් වෙළෙන්දාට තේරුම්ගත නොහැක
1823 දී ජර්මනිය විසින් පළමුවෙන්ම අත් හදා බලන ලද එක් නවීන වාණිජ ක්රිියාවලියක් වන "ෆාස්ට් මෙතර්ඩ්(fast method)" හෙවථ් "ජර්මන් මෙතර්ඩ්(German method)" හැදින්විය හැක
මෙම ක්රිරයාවලිය තුල පැසවීම යන ක්රි්යාව කුලුණක අසුරන ලද ලී කැබල්ල හෙවත් අගුරු කැබැල්ල  වැනි වේ
කුලුණ මුදුනෙන් ඇල්කොහොල් බින්දු  එකතු කරන අතර එහි යටින් සංවහනයෙන් හෝ ස්වභාවිකව පිරිසිදු වාතය ඉහලට යවයි.
මෙම ක්රිියාවලියේ වායුව සැපයීම වැඩිදියුණු කරන අතර විනාකිරි නිෂ්පාදනය සදහා මාසයක් හෝ සතියක් තබා ගනී
මේ කාලයේ, විනාකිරි නිෂ්පාදනය කරනු ලබන්නේ ගිල්ලන ලද ටැංකි තුලයි
මෙය ප්රයථමයෙන්ම 1949 දී Otto Hromatka  සහ Heinrich Ebner විසින් විස්තර කරන ලදී
මෙම ක්ර මයේදී නිතරම කැලතෙමින් තිබෙන ටැංකි තුල ඇල්කොහොල් විනාකිරි බවට පැසවෙයි
මෙහි ඔක්සිජන් සපයනු ලබන්නේ ටැංකි තුලට වායුව බුබුළනය කිරීම මගිනි
මෙම ක්රකමය තුල නවතම උපයෝගයන් භවිතා කරමින් මුලික ක්රි යදාමයෙන් පැය 24ක් අතුලත ඇසිටික් අම්ලයද 15%ක් ඇති විනාකිරිද, 20% ක් සහිත විනාකිරි පැය 60ක් තුලද නිෂ්පාදනය වේ
නිර්වායු පැසවීම 
නිර්වායු බැක්ටීරියාවල විශේෂත්වය වනුයේ ක්ලොස්ටිඩිඅම් ගණයේ සමජිකයන් කිහිපයක්ද සහිතව , එතනොල් අතරමැදියක් ලෙස භාවිතා නොකරමින් කෙලින්ම සීනි ඇසිටික් අම්ලය බවට පරිවර්තණය කිරිමේ හැකියාවයි. බැක්ටීරියා ඇසුරින් ප්ර තික්රියයකවල සිදුවන ප්ර තික්රිඇයාව මෙසේ දැක්විය හැකිය
C6H12O6 → 3 CH3COOH
මෙම නිර්වායු බැක්ටීරියා එක් කාබන් අංශුවක් පමනක් අඩංගු කොටස්වලින් ඇසිටික් අමලය නිපදවයි. උදාහරණ ලෙස මෙතනෝල්,කාබන්ඩයොක්සයිඩ් හා හයිඩ්‍රජන් මිශ්රනණයක් දැක්විය හැකිය
2 CO2 + 4 H2 → CH3COOH + 2 H2O
මෙම ක්ලොස්ට්රිනඩිඅම් සීනි බවට කෙලින්ම පරිවර්තනය කිරීමේ හැකියාව හෝ අඩු ප්රදතික්රිවයක ප්රහමානයක් යොදාගනිමින් ඇසිටික් අම්ලය නිපදවීමේ හැකියාව යනු මෙම බැක්ටීරියාවට ඇසිටික් අම්ලය කාර්යක්ෂමව නිපදවීමට එතනොල් ඇසිටොබැක්ටර් වැනි ඔක්සිඩයිසරය වඩා හැකියව ඇති බවයි. කෙසේ උවත් ක්ලොස්ට්රිඇඩියම් බැක්ටීරියා ඇසිටොබැක්ටර් වලට වඩා අඩු ආම්ලික බාවයකින් යුක්තය
තවද ඉතා අඩු අම්ලික බවකින් යුතු ක්ලොස්ට්රිැඩියම් කොටසකට ඉතා අඩු ඇසිටික් ඇසිඩ් ප්රිතිෂතයක් සහිත විනාකිරි නිපදවීමට හැකියව ඇති අතර ඇසිටොබැක්ටර් වලට 20% ක ප්රසතිෂතයක් සහිත විනාකිරි නිපදවීමෙ හැකියව ඇත
ප්ර්තිපලයක් ලෙස ඇසෙට්රො ජෙනික් බැක්ටීරියා 1940 දී හදුනගත් අතර එහි නිශ්පාදන ක්රිවයාවලිය ඉතා අඩු අවකාශයක යෙදුම් ගනනක් සදහා භාවිතා වේ
භාවිතය
ඇසිටික් අම්ලය යනු රසායනික සංයෝග නිපදවීමේදි උත්පේරකයක් ලෙස යොදගන්නා සංයොගයකි
තනි විශාලතම ඇසිටික් අම්ලයේ ප්රමයොජනය වන්නේ ඇසිටික් ඇන්හයිඩ්රෙ+ඩ් හා එස්ටර් වලට සමීප වයනයිල් ඇසිටේට මොනමර් නිපදවීමයි
විනාකිරි නිපදවීම සදහා සපේක්ශව කුඩා ඇසිටික් අම්ල ප්රයමාණයක් භාවිතා වේ
වයනයිල් ඇසිටේට මොනමරය
ප්රතධානතම ඇසිටික් අම්ල භාවිතයෙන් සිදුකරන නිශ්පාදනය වන්නේ වයනයිල් ඇසිටේට මොනමර් නිශ්පාදනයයි
ලෝක ඇසිටික් අම්ල නිශ්පාදිතයෙන් 40% ත් 45% ත් අතර ප්රටමාණයක් මේ සදහා භාවිතා වේ
ඔක්සිජන් හමුවේ එතිලීන් හා ඇසිටික් අම්ලයේ ප්රටතික්රි යාවේ ප්රාතිපලය වන්නෙ පැලේඩියම් කාටලයිට්ය
2 H3C–COOH + 2 C2H4 + O2 → 2 H3C–CO–O–CH=CH2 + 2 H2O

මෙය සායම් හා මැලියම් නිශ්පාදනයේ කොටසක් වශයෙන් භවිතාවන වයනයිල් ඇසිටේට හෝ පොලිමර් බවට බහුඅවයවීකරණය කල හැකිය
එස්ටර නිශ්පාදනය 

ඇසිටික් අම්ලයේ නිශ්පාදන ප්රසදාන වශයෙන් භාවිතා වන්නෙ සායම්,තින්ත හා අලේපන නිපදවීමටයි
මෙම එස්ටර තුළ ප්ර්ධාන වශයෙන් එතිල් ඇසිටේට් බියුටයිල් ඇසිටේට්, අයිසෝ බියුටයිල් ඇසිටේට් ප්රො ෆිල් ඇසිටේට් අන්තර්ගතවේ
මේවා ප්ර්ධාන වශයෙන් ඇසිටික් අම්ලයේ හා අනුරූපව පවතින ඇල්කොහොල අතර උත්පේරක ක්රිේයවලියේ ප්ර
ථිඵල ලෙස හටගනී
H3C-COOH + HO-R → H3C-CO-O-R + H2O, (R = භාවිතාවන ඇල්කයිල් කාණ්ඩයක් )

කෙසේ හෝ බොහෝ ඇසිටේට් එස්ටර ටිගොචෙන්කෝ ප්ර
තික්රිෙයාව භාවිතා කරමින් ඇස්ටැල්ඩිහයිඩ් නිපදවීම සිදුකරයි
තවද නයිට්රෝෙ සෙලියුලස්, ඇක්රිිලික් ලාකඩ, වාර්නිශ් හා ලී නිශ්පාදනවල පැල්ලම් ඉවත්කිරීමේ ද්රාිවණයක් ලෙස භාවිතා වේ
පලමුවෙන්ම ග්ලයිකොල් මොනො ඊතර් එතිලින් ඔක්සයිඩ් හෝ ප්රොීෆිලීන් ඔක්සයිඩ ඇල්කොහොල සමග ප්රුතික්රිුයා කරවා ඉන්පසු එය ඇසිටික් අම්ලය සමග එන්ටරිභවනයට භාජනය කරයි
මෙහි ප්ර ධාන නිශ්පාදන තුන වන්නේ එතිලීන් ග්ලයිකෝල් මොනො එතිල් ඊතර් ඇසිටේට්(EEA),   එතිලීන් ග්ලයිකෝල් මොනො එතිල් බියුටයිල් ඇසිටේට්(EBA), ප්රෝෆිලීන් ග්ලයිකෝල් මොනෝ එතිල් ඊතර් ඇසිටේට්(PMA)(පොදු භාවිතයේදී PGMEA ලෙස ප්ර්සිද්ධ අතර අර්ධ සන්නායක නිපදවීමට භවිතා වේ)
මෙම ක්රි(යාවලිය ලෝක ඇසිටික් අම්ල නිශ්පාදිතයෙන් 15% ත් 20% අතර ප්රොමානයක් භාවිතා කරයි
ඊතර් ඇසිටේට් (උදාහරනයක්  ලෙස EEA)මානව ප්රතජනණ ක්රිඅයාවලියට හනිකර තත්වයක් පෙන්නුම් කරයි
ඇසිටික් ඇන්හයිඩ්රලයිඩ 
ඇසිටික් අණු යුගලයක් ඝනීකරණය වීමෙන් ඇසිටික් ඇන්හයිඩ්රරයිඩය නිෂ්පාදනය වේ
ලෝකය පුරා නිෂ්පාදනය කරන රසායන ද්රකව්යස අතරින් ඇසිටික් ඇන්හයිඩ්රපයිඩය ප්රලධාන ස්ථානයක් ගන්නා අතර එය අසිටික් අම්ල නිෂ්පාදනයෙන් 25 % 30%ක් පමණ වේ
ප්‍රධානම නිෂ්පාදන ක්රිනයාවලිය වන්නේ ඇසිටික් අම්ලය ඝනකර කෙටීන් නිෂ්පාදනය කිරීමයි
එය ඇසිටික් අම්ලය සමග ඝන වීමෙන් ඇසිටික් ඇන්හයිඩ්රරයිඩය ගෙන දේ
CH3CO2H → CH2=C=O + H2O
    CH3CO2H + CH2=C=O → (CH3CO)2O
ඇසටලීකරණය කිරීමේ ප්ර2ධාන ද්රOව්යසයක් ලෙස ඇසිටික් ඇන්හයිඩ්ර ය භාවිතා කරයි
සෙලියුලෝස් ඇසිටේට් ප්රිධාන රසායන ඇසිටේටයක් වන අතර එය කෘථීම රෙදි සදහාද සිනමා ඡයාරූපකරනය සදහාද යොද ගනී
හෙරොයින් වැනි දේවල් නිෂ්පාදනය කිරීමෙදි ඇසිටික් ඇන්හයිඩ්රකය උත්පේරක ලෙස භාවිතා කරයි
විනාකිරි 
විනාකිරි වල 4-18% ක් පමණ ඇසිටික් අම්ලය අඩංගු වේ
විනාකිරි අහාර රසවත් කිරීමට යොදා ගන්නා රස කාරයක් ලෙස ක්රි්යා කරයි
අහාරයට ගන්නා විනාකිරි තුල 4% ත් 8% ත් අතර ඇසිටික් අම්ල ප්රකතිශතයක් පවතී
වාණිජව අහාර වල රසශෝධයන්ට මෙම ප්රිතිශතය සැලකිය යුතු වේ
ලෝකය පුරා විනාකිරි වලට යොදා ගන්නා ඇසිටික් අම්ල ප්රජතිශතය විශාල නොවේ
ද්රාකවණයක් ලෙස භාවිතය
ග්ලැසියර ඇසිටික් අම්ලය යනු ධ්රැ වීය ප්රෝරටෝනිකරණය වූ ද්රාපවණයකි
එය නිතරම ද්රා්වණයක් ලෙස භාවිතා කරන අතර එය පිරිසිදු කාබනික සංයෝගයක් ප්රශතිස්ඵටීකරණයට යොදා ගනී
ඇසිටික් අම්ලය ද්රාතවණයක් ලෙස ටෙරිපිතලික් අම්ලය(terephthalic acid-TPA)නිෂ්පාදනයේදී සහ පොලිඇතිලීන් ටෙරිපිතලේට් (polyethylene terephthalate -PET)නිෂ්පාදනයේදී අමුද්රනව්යඇක් ලෙසද භාවිතා කරයි
වර්ෂ 2006 දී, ඇසිටික් අම්ල නිෂ්පාදනයෙන් 20% ක්ම TPA  නිෂ්පාදනයට යොදා ගැනිනි
ෆ්ප්රීතඩල් ක්රාlෆ්ට් ඇල්කයිලීකරණය වැනි කබයිල්කරණය අඩංගු ප්රPතික්රි්යා සදහා ඇසිටික් අම්ලය නිතරම යොදා ගනී
උදාහරණයක් ලෙස, වාණිජව කපුරු නිෂ්පාදනය කරන ක්රි යාවලියේදී, කැම්පීන්, අයිසෝබ්රෝීනයිල් ඇසිටේට බවට ප්රකතිසංවිධානය කිරීම සදහා  ඇසිටික් අම්ලය ද්රාිවණයක් ලෙසද කබයිල්කරණ නැවත සකස් කරන නියුක්ලියොෆිලික ක්රකමයක් ලෙසද ක්රි ය කරයි
කාබන් සහිත පැලේඩියුම් භාවිතා කරමින් අනිලීන්හි ඇරිල් නයිට්රො‍ කාණ්ඩ අඩු කිරීමේ ක්රියයාවලිය අදුර ගැනීම සදහා ඇසිටික් ද්රාාවණය යොදා කරයි
විශ්ලේෂණාත්මක රසායන විද්යාේවේදී ග්ලැසියර ඇසිටික් අම්ලය යොදා ගන්නා අතර එමගින් කාබනික ඇමයිඩයේ දුර්වල ඇල්කලීන් ද්ර්ව්යාය අගය කල හැක
ග්ලැසියර ඇසිටික් අම්ලය ජලයට වඩා දුර්වල අවස්ථාවක් වේ
එම නිසා මධ්යගයේදී ඇමයිඩ ශක්තිමත් ලෙස ක්රි යා කරයි
පර්ක්ලෝරික් අම්ලය වැනි ශක්තිමත් අම්ලයක් මගින් අනුමාපනය කරමින් ග්ලැසියර ඇසිටික් අම්ලය වෙන් කරවා ගත හැක
යොදා ගන්නා අවස්ථා 

සිනමා ඡයාරූපකරන අවස්ථාවේදී තනුක ඇසිටික් අම්ලය යොදා ගනී එමෙන්ම ජල කරාම වල මෙන්ම කෙතලවල ඇති හිරිගල් තට්ටුව ඉවත් කිරීම සදහාද යොදා ගනී
රෝග විනිශ්චය කරන රසායනාගාර තුල රතු රුධිරය විච්ඡේදනය කර පරීක්ෂා කිරීමට තනුක ඇසිටික් අම්ලය යොද ගනී
මෙම ක්ර්මය අන්වීක්ෂයෙන් නිරීක්ෂනයට ප්ර්ථමව සිදු කෙරේ
මෙය ජෙලිෆිෂ් විසින් පහරදීම නිසා වූ තුවාලයක මතුපිට තැවරීම මගින් එම තුවාලවු සෛල වල ඇති විෂ අඩු කරන අතර මෙමගින් තුවාල ලැබූ තැනැත්තාගේ ජීවිතය මරණින් බේරා ගැනීමට හැකි වන අතර  විශාල ශෛල කර්මයක් කිරීම වලකයි
මෙහිදී ඇසිටික් අම්ලය පිටතින් සහාය වන වේගවත් ප්රාතිකාරකයක් ලෙස ක්රිැයා කරයි
ඇසිටික් අම්ලය පශු පාලනයේදී යොදා ගන්නා අතර එය ඉසීම මගින් දිලීර හා බැක්ටීරියා වල වර්ධනය අඩාල වේ
ශරීරයේ අතිවන ගැටයන් ඉවත් කිරීම සදහා ග්ලැසියර ඇසිටික් අම්ලය භාවිතා කරයි
ඇසිටික් අම්ලයෙන් කාබනික හෝ අකාබනික ලවණ නිෂ්පාදනය වේ
සෝඩියම් ඇසිටේට්, රෙදිපිළි කර්මාන්ත වල හා අහාර සංරක්ෂණය සදහා යොදා ගනී
කොපර්(II)ඇසිටේට්, වර්ණක හා දිලීරනාශක ලෙස යොද ගනී
ඇලුමිනියම් ඇසිටේට හෝ අයන්(II)ඇසිටේට්, වර්ණක ලෙස භාවිතා කරයි
පැලේඩියම්(II)ඇසිටේට්, කාබනික ප්ර්තික්රිගයා සදහා උත්පේරකයක් ලෙස ක්රිටයා කරයි
සිල්වර් ඇසිටේට්,පළිබෝධනාශක ලෙස ක්රි්යා කරයි
ඇසිටික් අම්ල ආදේශක ලෙස භවිතා කිරීමෙදී
මොනෝක්රො මැටික් අම්ලය (MCA), ඩයික්රොණමැටික් අම්ලය සහ ට්රකයික්රොාමැටික් අම්ලය
ඉන්ඩිගෝ වරණකය නිෂ්පාදනයේදී (MCA) යොදා ගනී
බ්රෝවමොඇසිටික් අම්ලය, එතිල් බ්රෝයමොඇසිටේට නම් වු ප්රිතිකාරය නිෂපදනය සදහා එස්ටරීකරණය කල යුතු වේ
ට්රරයිෆ්ලෝරොඇසිටික් අම්ලය, කාබනික සංශ්ලේෂණ වලදී මෙය ප්රරතිකාරකයක් වේ
ලෝකය පුරා ඇති ඇසිටික් අම්ල ප්රකමාණයෙන් 5-10% ක් අතර ප්රමමණයක් වෙනත් අවස්ථාවන්ට යොදා ගනී
(TPA වැනි අවස්ථාවන්ට)
TPA වැනි සංයෝග වැඩිපුර නිෂ්පාදනයක් බලාපොරොත්තු විය නොහැක
එමෙන්ම ඇසිටික් අම්ලය කායික රෝග චිකිත්සාව සදහා යොදා ගනී
සුරක්ෂිතභාවය 
ඇසිටික් අම්ලය සමට, ඇසට මෙන්ම අපගේ සමහරක් අවයව වලටද හානි පැමිණේ
එමනිසා ඇසිටික් අම්ල පරිහරණය ඉතාම අවධානයෙන් කල යුතු වේ
එමගින් සම පිළිස්සීම, ස්ථිරවම ඇහට හානි වීම සහ සෙම කිපීම වැනි හානි විය හැක
මෙම අම්ලයට නිරාවරණයෙන් පැය කිහිපයක් ඇතුලත පිළිස්සීම් හා බිබිලි  ඇතිවිම් විය හැක
සංයෝග ඇල්ලිමේදී හා මිශ්රැණය කිරීමේදී රබර් අත් මේස් පැලදීමෙන් හානි වළක්වා ගත නොහැක
මේ සදහා විශේෂයෙන් ප්ර තිරෝධනය කරන ලද අත්මේස් යොදා ගත යුතුයි
මෙම අත්මේස් නයිට්රහයිල් රබර් වලින් නිපදවා ඇත
ඇසිටික් අම්ලය සාන්ද්රශණ ගිනිගන්නා සුලු වන අතර එය විද්යිගාර පරිහරණයේදී අවධානය යොමු කල යුතු වේ
ඇසිටික් අම්ලය පරිමණ්ඩනය කිරීමේදී එහි උෂ්ණත්වය 39 C (102 F ) වඩා වැඩි උවහොත් එම මිශ්රවණය පුපුරන සුලු ද්රමව්යතක් විය හැක
(පුපුරන සීමාව
5.4–16%)
ඇසිටික් අම්ලයෙන් සිදුවන හානි එහි සාන්ද්රරනය මත රදා පවතී
පහත වගුවේ ඇසිටික් අම්ල ද්රාිවණයේ EU වර්ගීකරණය දක්වා ඇත
25% ක් පිරිසිදු ඇසිටික් අම්ල ද්රාඇවණ පරිහරණයේදී ආවරණයක් ලබා ගත යුතු වන අතර එයින් තියුනු හුමාලයක් පිට වේ
විනාකිරි යනු තනුක ඇසිටික් අම්ලයේ එක් අවස්ථාවක් වන අතර එය හානි කර නොවේ
ඇසිටික් අම්ල ද්රාරවණ අධිග්රිහණය කිරීමෙන් මිනිස් හා සත්ව ජීවිත වලට පවා හානි විය හැක
එමගින් අහාර ජීර්ණ පද්ධතියෙ අභ්යින්තර හානි මෙන්ම රුධිරයෙහි මාරක වෙනස් වීම්ද ඇති විය හැක
ක්රෝනමික් අම්ලය, එතිලීන් ග්ලියිකෝල්, නයිට්රිසක් අම්ලය, පර්ක්ලෝරික් අම්ලය, පර්මැග්නටේස්, පෙරොක්සයිඩ හා හයිඩ්රෝක්සයිල සමග ඇසිටික් අම්ලය නොගැළපීම නිස ඉහත අම්ල වලින් වෙන් කර තබා ගැනේ
මේවා බලන්න 

 විනාකිරි 
 ඇසිටයිල් කාණ්ඩය, CH3-CO– කාණ්ඩය
 වයින් තුල ඇති අම්ල
ආර්ථික ව්ද්‍යාවේදී, නිෂ්පාදන හැකියා මායිම් වක්‍රය යනු, නිෂ්චිත වු සම්පත් ප්‍රමාණයක්  යොදා ගනිමින් නිපදවනු ලබන භාණ්ඩ වර්ග දෙකක අනුපාතය දක්වමින් අදිණු ලබන ප්‍රස්තාරික නිරූපනයකි
නිෂ්පාදන හැකියා මායිම් වකරයේන් එක් භාණ්ඩයක නිෂ්පාදන මට්ටම අනුව අනෙක් භාණ්ඩයේ නිෂ්පාදනය දැක ගත හැකිය
එමෙන්ම එක් භාණ්ඩයක නිෂ්පාදන කාර්යක්ෂමතාවය උපරිම වෙන විටදී අනෙක් භාණ්ඩයේ නිෂ්පාදන ප්‍රමාණය පෙන්වයි. මෙහිදි  කාල සීමාවක් සහ නිෂ්පාදන තාක්ෂණය නිෂ්චිත වන අතර මෙමගින් භාණ්ඩ වර්ග හෝ සේවාවන් දෙකක් සැසදිය හැකිය
නිෂ්පාදන හැකියා මායිම් වක්‍රය සාමාන්‍යයෙන් මූලයට අවතල ස්වරූපයක් ගන්නා නමුත් එය මූලයට උත්තල හෝ සරල රේඛ්ය විය හැකි අතර එය තීරණය වනුයේ නිෂ්පාදන සාධක මතය
සම්පත් හිඟකම(උදා
සෑම ආර්ථිකයක්ම මුහුණ දෙනු ලබන මූලික ආර්ථික ගටළු )ආවස්ථික පිරිවැය,නිෂ්පාදන කාර්යක්ෂමතාව,සම්පත් වෙන්කිරීමේ කාර්යක්ෂමතාව සහ ආර්ථිකයේ ප්‍රමාණය වැනි ආර්ථික සංකල්ප නිරූපනය කිරිමට නිෂ්පාදන හැකියා මායිම් වක්‍රය යොදා ගත හැකිය
ඊට අමතරව භෞතික ප්‍රාග්ධනය,ශ්‍රමය වැනි නිෂ්පාදක යෙදවුම් වල වර්ධනයක් සහ තාක්ෂණික දියුණුවක් හේතුවෙන ලබාගන්නා නිමවුම් ප්‍රමාණය වර්ධනය හේතුවෙන් නි
හැ
මා
වක්‍රය පිටතට විතැන් විමක් මගින් දක්වයි. එවැනි විතැන් වීමකදී ආර්ථිකය පෙර සිටම පූර්ණ නිමවුම් මට්ටමක ( නි
මා වක්‍රය මත ) සිට, නිෂ්චිත කාල සීමාවක් තුලදි භාණ්ඩ වර්ග දෙකෙහි නිමවුම කැප කිරීමකින් තොරව වැඩි වීමක් සිදුවේ
අනෙක් අතට ශ්‍රම බලකායේ අඩුවීමක්,අමුද්‍රව්‍ය වල ක්ෂය විමක් හෝ ස්වභාවික ව්‍යසනයක් හේතුවෙන් භෞතික ප්‍රාග්ධනය අඩුවිමක් නි
වක්‍රය ඇතුලට විතැන් වීමකින් පෙන්වයි. නමුත් ආර්ථිකය තම නිෂ්පාදන කටයුතු නි
ම වක්‍රයට පහළින් පටන් ගන්නේ නම් (ශ්‍රමයේ සහ ප්‍රාග්ධනයේ ඌන උපයෝජනයක්) එම සංයෝජනයන් අතරින් ආර්ථිකය වැඩි කැමැත්තක්/මුල්තැනක් ලබා දෙනුයේ ප්‍රාග්ධන භාණ්ඩ වැඩි වශයෙන් නිෂ්පාදනය කොට අඩු පාරිබෝජන භාණ්ඩ ප්‍රමාණයක් නිපදවිමටද නැතිනම් එය අනෙක් අතටද යන්න දක්වයි.

දර්ශකය

කාර්යක්ෂමතාව 
මූලික ලිපි
නිෂ්පාදන කාර්යක්ෂමතාව සහ සම්පත් වෙන්කිරීමේ කාර්යක්ෂමතාව

නි
ම වක්‍රය මගින් දෙන ලද කාලපරිච්චේදයකදි භණ්ඩ වර්ග දෙකෙන්ම නිපදවිය හැකි සංයෝජනයන් නිරූපන කරයි
බොහෝ විට නි
මා වක්‍රය දකුණේ සිට ඉහලට ගමන් කරයි
ආර්ථිකයක එක් භණ්ඩයක නිෂ්පාදනය වැඩි කිරීමට අනෙක් භාණ්ඩයේ නිෂ්පාදනය කැප කිරීමට සිදුවේ
මෙහිදී වැඩිපුර තුවක්කු නිෂ්පාදනය සදහා බටර් නිෂ්පාදනය කැප කිරීමට සිදුවේ
වක්‍රය මගින් දෙන ලද භාණ්ඩයක නිෂ්පාදනය වැඩිකිරීමට අනෙක් භාණ්ඩයෙන් කොපමණ ප්‍රමාණයක් කැපකිරීමට සිදුවේද යන්න නිරූපනකරයි
භාණ්ඩ දෙකක් පමණක් නිපදවණු ලබන ආර්ථිකයක් යන්න උපකල්පනය කරනුයේ ප්‍රස්තාරයක් මගින් භාණ්ඩ වර්ග කිපයක් දැක්විය නොහැකි නිසා වෙනි
නිදසුනක් ලෙස,යම් කාලපරිච්චේදයක් තුලදී ආර්ථිකයේ නිෂ්පාදන සාධක වල සැපයිමේ වෙනසක් නැතැයි උපකල්පනය කල විටදී, බටර් වැඩි වශයෙන් නිෂ්පාදනය කිරිම සදහා තුවක්කු නිෂ්පාදනය කැප කිරිමට සිදුවේ
එහෙත් නිෂ්පාදනය කර්යක්ෂම නම්, එම ආර්ථිකයට නි
මා මත භණ්ඩ දෙකෙහි නිමවුම් සංයෝජන ලක්ෂ්‍යයක් තෝරා ගත හැකිය
B,තුවක්කු නිපදවීමට වැඩි කැමැත්තක් ද, C බටර් අවශ්‍යතාව වැඩි නම් ද, D බටර් සහ තුවක්කු වල සමාන ස්ංයෝජනයක් අවශ්‍ය අවස්ථාව වේ
මා වක්‍රය මත ලක්ෂ්‍ය මගින් උපරිම නිෂ්පාදන කාර්යකෂමතාවත්,වක්‍රය ඇතුලත පිහිටි ලක්ෂ්‍යය මගින් (A) නිෂ්පාදනය වන නමුත් අකාර්යකෂමතාවත්, වක්‍රයට පිටින් පිහිටි ලක්ෂ්‍යය මගින් (x) පවත්නා සම්පත් මගින් නිපදවිය නොහැකි බවත් දක්වයි.

ආවස්ථික පිරිවැය 
මූලික ලිපි
ආවස්ථික පිරිවැය

නිෂ්පාදන සම්පත් වල වැඩි වීමක් නොමැතිව, එක් භණ්ඩයක නිෂ්පාදනය ඉහල දැමීමට අනෙක් භාණ්ඩයේ නිෂ්පාදනය පහළ දැමීමට සිදුවේ
මන්දයත් පළමු භාණ්ඩය වැඩි වශයෙන් නිෂ්පාදනය සදහා දෙවන භාණ්ඩයේ සම්පත් පළමු භාණ්ඩය වෙත හුවමාරු කිරිමට සිදුවීමයි
දෙවන භාණ්ඩයෙන් කැප කරණු ලබන ඒකක ප්‍රමාණය ආවස්ථික පිරිවැය වේ
(මන්දයත්  පළමු භාණ්ඩය වැඩි කිරිමෙදි දෙවන භාණ්ඩයේ නිෂ්පාදන අවස්තාව අහිමි වන බැවින්
) ආවස්ථික පිරිවැය මනිනු ලබනුයේ පළමු භාණ්ඩයේ එකකයක් වැඩිපුර නිෂ්පාදනය සදහා කැප කරණු ලබන දෙවන භාණ්ඩයේ ඒකක ප්‍රමාණය ලෙසය
මා වක්‍රයේ හැඩය සහ ආවස්ථික පිරිවැය අතර ඍජු සම්බන්දයක් පවති
මා වක්‍රය සරල රේඛිය  නම්, ආවස්ථික පිරිවැය ස්ථාවර වේ
එ නමුත් ආරම්භක සහ අවසාන ලක්ෂය මත ආවස්ථික පිරිවැය වෙනස් වීම සාමාන්‍යයෙන් තීරණය වේ
දකුණු පස ප්‍රස්තාර සටහනට අනුව බටර් පැකට් 10ක් වැඩිපුර නිපදවීමේ ආවස්ථික පිරිවැය තුවක්කු 5කි
( A ලක්ෂ්‍යයේ සිට B ලක්ෂ්‍යය දක්වා සංචලනය ) C  ලක්ෂ්‍යයේදී ආර්ථිකය බටර් නිෂ්පාදනයේ උපරිමයට ආසන්නව සිටින අතර තවත් බටර් පැකට් 10ක් වැඩිපුර නිපදවීමේදී තුවක්කු 50ක් කැප කිරීමට සිදුවේ
( C ලක්ෂ්‍යයේ සිට D ලක්ෂ්‍යය දක්වා සංචලනය )ආවස්ථික පිරිවැය අනුපාතය මගීන් ආන්තික අනුරූපිතා හුවමාරු අනුපාතය තිරණයවේ
ආන්තික අනුරූපිතා අනුපාතය

දෙන ලද ලක්ෂ්‍යයකදී නි
මා වක්‍රයේ බෑවුම ආන්තික අනුරූපිතා අනුපාතය (Marginal rate of transformation) ලෙස හදුන්වයි.කිසියම් භාණ්ඩයක නිෂ්පාදන ප්‍රමාණය තවත් භාණ්ඩයක නිෂ්පාදන ප්‍රමාණය දක්වා වෙනස් කල හැකි අනුපාතය වක්‍රයේ බැවුමෙන් අර්ථ දැක්වේ
එය යම්කිසි භාණ්ඩයක ආවස්ථික පිරිවැය ලෙස හදුන්වයි. එනම්‍ Y ඇසුරෙන් X හි ආවස්ථික පිරිවැයයි
එමගින් X භාණ්ඩයේ එක් එකකයක් වෙනුවෙන් Y භාණ්ඩයේන් කැපකල යුතු එකක ප්‍රමාණය මනිණු ලැබේ
මා වක්‍රය සාමාන්‍යයෙන් අදිනු ලබන්නේ මූලයට අවතල ලෙසය
එයට හේතුව වැඩිවන නිමවුම් ප්‍රමාණයට අනුරූපව වැඩිවන ආවස්ථික පිරිවැය නිරූපනය කිරිමටය
එ අනුව නි
මා වක්‍රයේ ඉහල සිමාවේ සිට පහළ දකුණු සීමාව දක්වා ගමන් කිරීමේදි ආන්තික අනුරූපිතා අනුපාතය සැබෑ ප්‍රමාණයෙන් වැඩිවේ
ආන්තික අනුරූපිතා අනුපාතය  භාණ්ඩ වර්ග දෙකෙන් එකක් මගින් දක්වයි.තුවක්කු වල ආන්තික ආවස්ථික පිරිවැය බටර් මගින්ද, බටර් වල ආන්තික ආවස්ථික පිරිවැය තුවක්කු මගින්ද දක්වයි. නිදසුනක් ලෙස රූප සටහනට අනුව BB ලක්ෂයේ බෑවුම 2 ක් නම්,අමතර එක් බටර් පැකට් එකක් නිපදවීමට තුවක්කු 2 ක් කැපකිරිමට සිදුවේ
AA අවස්ථාවේදී තුවක්කු නිපදවීමේ ආන්තික ආවස්ථික පිරිවැය බටර් 0.25 ක් නම්, වැඩිපුර එක් තුවක්කුවක් නිපදවීම සදහා බටර් පැකට් 4 ක් කැපකිරිමට සිදුවේ
හැඩය
උදාහරණයේ දක්වා  ඇති නි
මා වක්‍රය (වැඩෙන ආවස්ථික පිරිවැයක් සහිත , මූලයට අවතල ස්වරූපය) බොහෝ විට පොදු  නි
මා වක්‍රය වේ
එමගින්  භාන්ඩ දෙකෙහි නිෂ්පාදන සාධක වල සහ තාක්ෂණයේ වෙනස පෙන්වයි. මෙහිදි ආර්ථිකය එක් භාණ්ඩයක් නිෂ්පදනය කෙරෙහි වැඩි විශේෂයක් දැක්විම තුල (B ලක්ෂ්‍යයේ සිට D ලක්ෂ්‍යය දක්වා) එම භාණ්ඩය නිෂ්පාදනය කිරිමේ ආවස්ථික පිරිවැය ඉහල ගොස් පවති
මන්දයත් අප විසින් අඩු කාර්යක්ෂමතාවකින් ම භාණ්ඩය නිපදවිම සදහා බොහෝ සම්පත් යොදා ගෙන ඇති බැවිනි
බටර් නිෂ්පාදනය වැඩි කිරිමත් සමග තුවක්කු නිමවුම් අංශයේ සේවකයන් මෙම අංශයට මාරුවිය හැකිය
ආරම්භයේදි අවම සුදුසුකම් සහිත තුවක්කු නිමවුම් සේවකයින් බටර් නිෂ්පාදනය සදහා මාරුවිමෙදී වැඩිපුර බටර් නිෂ්පාදනයේ ආවස්ථික පිරිවැයට සුළු බලපැමක් ඇති කරයි
තුවක්කු නිමවුම් අංශයට සිදුවන හානිය අවම වේ
නමුත් වැඩි වශයෙන් විශේෂිකරණය වු තුවක්කු නිෂ්පාදන සේවකයින් බටර් නිෂ්පාදනය සදහා මාරුවිමෙන් බටර් එකකයක් නිපදවිමේ පිරිවැය ඉහල යයි
ආවස්ථික පිරිවැය ස්ථාවර නම්, සරල රේඛිය නි
මා වක්‍රයක් ලැබේ
මෙහිදි සම්පත් විශේෂිකරණය වි නොමැති අතර භාණ්ඩ වර්ග දෙක අතර අමතර පිරිවැයකින් තොරව සම්පත් ආදේශ කර ගත හැකිය
භාණ්ඩ සදහා සමාන සම්පත් අවශ්‍ය විටදී ( නිදසුනක් ලෙස පාන් සහ පේස්ට්‍රි ) සරල රේඛිය නි
එම නිසා  ආවස්ථික පිරිවැය සැමවිටම ස්ථාවර වේ
ආර්ථිකයේ ප්‍රමාණය අනුව, ක්‍රමයෙන් භාණ්ඩ නිෂ්පාදනය සමග ආවස්ථික පිරිවැය පහළ යෑමෙන් ඇතුල් දෙසට යොමුවූ නි
මා වක්‍රයක් පැවතිය හැකිය
ක්‍රමයෙන් භාණ්ඩ නිෂ්පාදනය කිරීමේදි විශේෂිකරණය වීම මෙම ආවස්ථික පිරිවැයට හේතුවේ
(මහා පරිමාණ නිෂ්පාදන හෝ ශ්‍රම විශේෂිකරණය)

ගැලරිය

ස්ථානය
 
නි
මා වක්‍රයේ ස්ථානය තිරණය වන ප්‍රධාන නිර්ණායක දෙක වනුයේ සලකා බලනු ලබන අවස්ථාවේදි පවත්නා තාක්ෂණය හා නිෂ්පාදනයට යොදාගනු ලබන නිෂ්පාදන සාධක වල ප්‍රමණයයි
දිගුකාලීනව තාක්ෂණික දියුණුවක් හේතුවෙන් හෝ නිෂ්පාදන සාධක වල ඉහල යෑමක් හේතුවෙන් ආර්ථිකයේ භාණ්ඩ වර්ග දෙකම නිෂ්පාදනය කිරීමේ ධාරිතවය ඉහල යයි
ආර්ථික වර්ධනයක් සිදුවේ
මෙම වරධනය නි
මා වක්‍රය දකුණට විතැන් විමෙන් පෙන්වයි. අනෙක් අතට ස්වභාවික, යුධමය හෝ පාරිසරික ව්‍යසනයක් හේතුවෙන්  නි
මා වක්‍රය දකුණට විතැන් වේ
ඊට අනුරූපව ආර්ථිකයේ නිෂ්පාදනය පහල යයි
ප්‍රාග්ධන ආයෝජන ( අනාගත නිෂ්පාදනය හැකියව වැඩි කිරිමට) හා වත්මන් පාරිබෝජන භාණ්ඩ නිෂ්පාදනය නි
මා වක්‍රයෙන් නිරූපනය කරයි නම්, මෙම වසරේ ඉහල ආයෝජන හේතුවෙන් ඉදිරි වසරේදී නි
මා වක්‍රය පිටතට විතැන්වීම නිරූපනය කර හැකිය
තවද එක් භාණ්ඩයක පමණක් සිදුවන තාක්ෂණික දියුණුවක් දැක්විය හැකිය
නිදසුනක් ලෙස තුවක්කු නිෂ්පදන අංශයේ තාක්ෂණික දියුණුවකදී එම අක්ෂයෙන් පමණක් නි
මා වක්‍රය පිටතට විතැන්වේ
එසේම එක් භාණ්ඩයක් වැඩිපුර ප්‍රාග්ධනය භාවිතා කරයි නම් සහ අනෙක් සාධක වර්ධනය වේගවත් නම්, ප්‍රාග්ධන භාන්ඩ වර්ධන හැකියාව බලවත්වේ

වෙනත් භාවිතයන්
සුක්ෂම ආර්ථික විද්‍යාවේදි, භාණ්ඩ දෙකක් පමණක් නිපදවනු ලබන ආර්ටථිකයක තනි පුද්ගලයන් සදහා විවෘතව පවතින අවස්ථා පෙනවයි. නිර්වචනයන්ට අනුව නි
මා වක්‍රය මත පිහිටි ලක්ෂ්‍යය පුර්ණ නිෂ්පාදන කාර්යක්ෂ්මතාවකින් යුත් නමුත් වෙළදපල ඉල්ලුම් ස්වභාවය අනුව ඇතැම් විට අනෙක් අයට වඩා වැඩි ලාභ ලැබේ
භාණ්ඩ දෙකෙහි නිමවුම් සංයෝජයන්හී සමතුලිතය මගින් ආයතනයට වැඩි ලාභ ලබාගත හැකිය
සුක්ෂම ආර්ථික විද්‍යා දෘෂ්ට් කෝණයට අනුව, දෙන ලද කාල පරිච්චේදයකදි භාණ්ඩ දෙකම නිපදවිමට පවතින අවස්ථා නි
මා වක්‍රය මගීන් දක්වයි. කෙසේ වෙතත් සම්පත් වෙන්කිරිමේ කාර්යක්ෂමතාවක් නොමැතිවද ආර්ථිකයට භාණ්ඩ නිපදවිමේ කාර්යක්ෂමතාව ලගා කරගත හැකිය
වෙළදපල බිද වැටිම්(අපූර්ණ තරගය වැනි) සහ ඇතැම් ආයතනික තිරණ (රාජ්‍ය හා වෙළද) වැරදි භාණ්ඩ සංයෝග නිපදවීමට හේතුවේ
ආශ්‍රිත ලිපි 
 Productive efficiency
 Pareto efficiency
 Allocative efficiency

සටහන්

මූලාශ්‍ර 

Production economics
Economics curves
Management cybernetics
ගුප්ත කේතකරණයේ (cryptography) එන ඉතාම ප්‍රසිද්ධ හා පහසුම ක්‍රමයක් ලෙස සීසර් කේතාංකය හෙවත් සීසර්ගේ කේතාංකය හැඳින්විය හැක
උදාහරණයක් ලෙස, ප්‍රතිස්ථාපනය ඉදිරියේ ඇති  තුන්වන අකුර මගින් නම් සිදුවන්නේ A අකුර Dමගින් ද B අකුර E මගින් ද ප්‍රතිස්ථාපනය වේ
ජුලියස් සීසර්, ඔහුගේ සේනාධිපතිවරු සමඟ සන්නිවේදනය කිරීම සඳහා මෙම ක්‍රමය යොදා ගෙන ඇති නිසා එම නමින් හඳුන්වනු ලැබේ
සීසර්-කේතාංකයේ භාවිතා වන ක්‍රමය ඉතාම පහසුවෙන් බිඳ දැමිය හැකි නිසා, වර්තමානයේ මෙමගින් ලබාදෙන සන්නිවේදන සුරක්ෂිත බාවය ඉතා අල්පය
නමුත් මෙහි ඇති පියවර විජනර-කේතාංකය වැනි වෙනත් සංකීර්ණ ක්‍රමවල අන්තර්ගතකර ඇත
වර්තමානයේ ROT13 පද්ධතියේ ඇතුලත් කර තිබේ
උදාහරණ

අක්ෂර මාලාවන් දෙකක් පෙළට ගන්නවා අකුරු පරිවර්තනය වන ආකාරය පැහැදිලි කිරිය හැක
සාමාන්‍ය අක්ෂර මාලාව නියමිත ස්ථාන ගණනකින් වම් හෝ දකුණු පසට ඇති අකුරක් ප්‍රතිස්ථාපනය කිරීමෙන් කේතාංක අක්ෂර මාලාව සාදා ගත හැක
සරල පාඨය
ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ
 කේතනය
DEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZABC

සාමාන්‍ය අකුරු පෙළේ ඇති සෑම අකුරක්ම අදාළ අක්ෂරය මගින් ප්‍රතිස්ථාපනය කිරීමෙන් කේතාංක පෙළ සෑදිය හැක
කේතාංකය කියවා තේරුම් ගැනීම මෙහි විරුද්ධ ක්‍රියාවයි.

 කේතාංක අක්ෂර පෙළ
WKH TXLFN EURZQ IRA MXPSV RYHU WKH ODCB GRJ
 සරල අක්ෂර පෙළ
the quick brown fox jumps over the lazy dog

මාපාංක ගණිතය භාවිතයෙන් ද කේතාංකනය කිරිය හැක
පළමුව අක්ෂර, ඉලක්කම් මගින් ප්‍රතිස්ථාපනය වේ (A = 0, B = 1,
, Z = 25)
x අක්ෂරය n මගින් ප්‍රතිස්ථාපනය වී කේතාංකනය වන අයුරු පහත පෙන්වා ඇත
ප්‍රතිකේතනය වන අයුරු,

 

(ඉහත පිළිතුර 0.
25 යන පරාසය තුළ පිහිටයි
x+n හෝ x-n එම පරාසයේ නොපවතී නම් එයට 26 ක් එකතු හෝ අඩු කිරිය යුතුයි
මෙම මාපාංකය සෙවීම සඳහා විවිධ අර්ථ දැක්වීම් ඇත
)

ඉහත දැක්වූ ප්‍රතිස්ථාපන ක්‍රමය සම්පූර්ණ පණිවුඩය පුරාම එලෙසම පවතී
එම නිසා සීසර් කේතාංකනය ඒකීය අක්ෂර මාලා ආදේෂනය ලෙස හඳුන්වයි. බහු අක්ෂර මාලා ආදේෂනය මෙහි විරුද්ධ ක්‍රියාපටිපාටිය වේ
ඉතිහාසය සහ භාවිතය

සීසර් කේතාංකය යන නාමය ලැබී ඇත්තේ ජුලියස් සීසර්ට ගෞරවයක් වශයෙනි
ඔහු විසින් මෙය ප්‍රතිස්ථාපනය ස්ථාන තුනක් මගින් සිදුකර යුධ හමුදා බට පිරිස් වලට පණිවුඩ යැවීම සඳහා භාවිතා කරන ලදි
ප්‍රථම වාර්තාගත කේතාංක ක්‍රමය මෙය වූවත් මීට පෙර ද වෙනත් ආදේශන කේතාංක ක්‍රම භාවිතා කර ඇත
ඔහුගේ බෑනා ඕගස්ටස්ද මෙම ක්‍රමය දකුණු පැත්තට එක් ප්‍රතිස්ථාපනයක් යොදගෙන භාවිතා කර ඇත (අක්ෂර මාලාවේ ආරම්භයට නොපැමිණේ )
කේතාංකනය කිරීමේදී A වෙනුවට B, B වෙනුවට C ලෙසටද X වෙනුවට AA ද යොදා ගැනේ
එම දිනවල සීසර් කේතාංකය කොතරම් දුරට බලවත්ව තිබුනාදැයි පැවසීමට අපහසු වූවත් සීසර්ගේ බොහෝ එදිරිකාරයන් අකුරු නොදත් අය නිසත්, සමහරුන් එම පණිවුඩය වෙනත් නුපුරුදු බසකින් ලියා ඇති බවට අනුමාන කළ නිසත්  සෑහෙන දුරට සුරක්ෂිතව තිබූ බවට සිතිය හැක
කිසිම වාර්තාවක මෙම සරල ප්‍රතිස්ථාපන කේතාංකන ක්‍රමයට විසඳුමක් සඳහන් නොවේ
දැනට හමු වී ඇති පුරාණතම වාර්තාව වන්නේ නව වන සිවසේ අල්-කින්ඩි නම් අරාබි ජාතිකකු විසින් සංඛ්‍යාත විශ්ලේෂණය සොයා ගැනීමේදී ඉදිරිපත් කර වාර්තාවයි.

මෙසූසාහි පිටුපස, දේවතාවන්ගේ නම් කේතාංකනය කිරීම සඳහා එක් ප්‍රතිස්ථාපනයක් සහිත සීසර් කේතාංකය භාවිතා කර ඇත
ජූස් පුද්ගලයින්ට මෙසූසා තබා ගැනීමට අවසර නොතිබූ කාලයේ සිට පැවත ආ දෙයක් ලෙසට මෙය සැලකිය හැක
19 වන සියවසේ සරල කේතාංක ක්‍රම ආශ්‍රයෙන් පණිවුඩ හුවමාරු කිරීම සඳහා පුවත්පත් වල පුද්ගලික දැන්වීම් කොටස යොදා ගෙන ඇත
කාන් (1967) ද ටයිම්ස්  සඟරාවේ පෙම්වතුන් සන්නිවේදනය කරනවිට මෙම කේතාංක ක්‍රමය යොදාගන්නා බවට නිදර්ශන දක්වා ඇත
1915 කාල වකවානුවේදී රුසියානු යුධබටයින්ට පුහුණු කිරීමට අපහසු ඉතා සංකීර්ණ කේතාංක ක්‍රම සඳහා විකල්පයක් ලෙසට යොදා ගෙන තිබේ
ජර්මානු හා ඔස්ට්‍රේලියානු වන්ට මෙය කියවා තේරුම් ගැනීම අසීරු කටයුත්තක් විය
වර්තමානයේ කුඩා ළමුන්ගේ කෙළිබඩු වල රහස් විකේතන වළලුවල සීසර් කේතාංකය දැක ගැනීමට පුළුවන
ROT13 ඇල්ගොරිදමේ ( වචන කියවා තේරුම් ගැනීමට නොහැකිවන ආකාරයට පත් කිරීම
බොහෝ විට Usenet වල භාවිතා වේ
බරපතළ ලෙස කේතාංක ක්‍රමයක් මෙන් යොදා නොගනී
) ප්‍රතිස්ථාපන 13කින් සිදුවන සීසර් කේතාංකය යොදාගෙන තිබේ
සීසර් ක්‍රමයම විවිධ අකුරු සඳහා විවිධ ප්‍රතිස්ථාපන අගයන් යෙදූ විට විජනර කේතාංකය ලෙස හඳුන්වයි. එම අගය පුනරාවර්තන මූලික පදය මගින් සොයා ගනී
අහඹු ලෙස තෝරා ගන්නා එම වචනය නැවත භාවිතයට නොගැනේ
එමෙන්ම එය මුල් පණිවුඩය තරම්ම විශාල එකක් වූ විට කිසිවෙකුට සොයා ගැනීමට ද බිඳ දැමීමට ද නොහැකි වේ
ප්‍රායෝගිකව අවශ්‍ය කොන්දේසි සම්පූර්ණ කිරීමට නොහැකි තරම් අපහසුය
පණිවුඩයට වඩා කුඩා මූලික පදයක් ගත් විට එහි චක්‍රීය රටාව දියුණු සංඛ්‍යාත විශ්ලේෂණය මගින් සොයා ගත හැකි වේ
2006 අප්‍රේල් මාසයේ මාෆියා නායක ' බර්නාඩෝ ප්‍රොවෙන්සානො ' අල්ලා ගැනීමට හැකි වූයේ ඔහුගේ සීසර් කේතාංකය මගින් ලියා තිබූ පණිවුඩ බිඳ දැමීමට හැකි වූ නිසයි ( A වෙනුවට 4, B වෙනුවට 5 ආකාරයෙන් )
2011 වසරේදී රජීබ් කරීම් එක්සත් රාජ්‍ය්යෙදී ත්‍රස්තවාද අපරාධ සඳහා වරදකරු බවට පත් විය
වරද වූයේ බංගලාදේශයේ ඉස්ලාමික ක්‍රියාකාරීන් පිරිසක් සමඟ බ්‍රිතාන්‍ය්ය ගුවන් තොටුපළ පුපුරා විනාශ කිරීමට හා එහි තොරතුරු තාක්ෂණ ජාලය කඩාකප්පල් කිරීමට සාකච්ඡා කිරීමය
ඔවුන්ට මීට වඩා දියුණු කේතාංක ක්‍රම භාවිතා කළ හැකි වූවත් ඒවායේ ආරක්ෂාව අඩුයි සිතා ඔවුන් ඔවුන්ගේ ක්‍රමයම යොදා ගෙන ඇත
කේතාංකය බිඳදැමීම

කේතාංක පෙළ පමණක් ඇති අවස්ථාවේ වූවත්, මෙම සීසර් කේතාංකය බිඳ දැමීම පහසු වේ
මෙය ආකාර දෙකකින් විය හැක
හරියාකාරයෙන්ම සීසර් රීතිය යොදා ඇති බව නොදැන, නමුත් කිසියම් ආකරයේ සරල ප්‍රතිස්ථාපන කේතාංක ක්‍රමයක් යොදා ඇති බව දැන හෝ අනුමාන කර පද්ධතියට පහර දීම
සීසර් කේතාංකය භාවිතා කර ඇති බව දන්නා වූවත් එහි ප්‍රතිස්ථාපන අගය නොදැන පත්ධතියට පහර දීම
පළමු අවස්ථාවේදී, සංඛ්‍යාත විශ්ලේෂණය හෝ රටා වචන වැනි ප්‍රතිස්ථාපන කේතාංකයක යොදා ගන්නා සාමාන්‍ය සරල ක්‍රමයක් භාවිතයෙන් බිඳ දැමිය හැක
බොහෝ විට පහර දෙන්නා විසින් මෙහි ඇති සවිධිතාව බව ඉක්මණින් හඳුනා ගෙන, එහි සීසර් කේතාංකය යොදා ඇති බවට අනුමාන කරයි
දෙවන අවස්ථාවේදී බිඳ දැමීම ඉහත අවස්ථාවට වඩා පහසු වේ
බෘට් ෆෝස් පහර දීමක් මගින් විය හැකි සීමා සහිත ප්‍රතිස්ථාපන අවස්ථා(ඉංග්‍රිසි හෝඩියේ 26 යි ) හඳුනා ගත හැක
විය හැකි අවස්ථා සියල්ලටම කේතාංකයේ කුඩා කොටසක් වගු ගත කිරීමෙන් ද මෙය කළ හැක
එම ක්‍රමය සාමාන්‍ය කොටස සම්පූර්ණ කිරීම ලෙස හැඳින්වේ
මෙහි දක්වා ඇති කේතාංක පෙළේ කොටසේ "EXXEGOEXSRGI"
සාමාන්‍ය අක්ෂර පෙළ (ක්ෂණිකව ප්‍රතිස්ථාපන හතරක් මගින්) හඳුනාගත හැකි වේ
කේතාංක පෙළේ සෑම අකුරක් යටින්, එම අකුරින් පටන් ගන්නා ලෙසට මුළු අක්ෂර මාලාවම ආපසු අතට ලිවීමෙන් ද මෙය සිදු කර ගත හැකි වේ
පෙර කියූ පරිදි අක්ෂර මාලාව ආපසු අතට ලියූ තීරු භාවිතාකර මෙම ක්‍රමය ඉක්මන් කර ගත හැකි වේ
කේතාංකයේ පිළිවෙලට එම තීරු තැබූ විට, පණිවුඩය වෙනත් පෙළක දැකගත හැකි වේ
අක්ෂරවල සංඛ්‍යාත ව්‍යාප්තිය ගැලපීම තවත් බ්රෘට් ෆෝස් ප්‍රවේශයක් ලෙස හඳුනා ගත හැක
සාමාන්‍ය පුද්ගලයෙකුට ඉතා පහසුවෙන් කේතාංකයේ අක්ෂරවල සංඛ්‍යාත වගුගත කිරීමෙන් සහ සාමාන්‍ය අක්ෂර පෙළේ එම අකුරුවල අපේක්ෂිත ව්‍යාප්තිය දන්නේ නම් වගුවේ සුවිශේෂ ලක්ෂණවල වෙනස් වීම් අධ්‍යයනයෙන් ද ප්‍රතිස්ථාපන අගය සොයාගත හැකි වේ
මෙය සංඛ්‍යාත විශ්ලේෂණය ලෙස හැඳින්වේ
උදාහරණයක් ලෙස ඉංග්‍රීසි භාෂාවේ E, T (ඉතා බහුල ) සහ Q, Z(ඉතා අඩුවෙන්ම ) ව්‍යාප්තිය එකිනෙකට වෙනස් වේ
කොතරම් දුරට අපෙක්ෂිත ව්‍යාප්තිය සහ සැබෑ ව්‍යාප්තිය ගැලපෙනවා දැයි සෙවීමෙන් පරිඝනකයකට වූවද මෙය සිදුකර හැක
උදාහරණයක් ලෙස 'කයි වර්ග ව්‍යාප්තියක්' මේ සඳහා යොදාගත හැක
ස්වභාවික භාෂාවේ හුදු පෙළේ විය හැකි සෑම අවස්ථාවකටම වාගේ ඇත්තේ පිළිගත හැකි එක විකේතන ක්‍රමයයි
නමුත් අතිශයින් කුඩා හුදු පෙළ සඳහා ක්‍රම බොහෝ ගණනක් ඇත
උදාහරණයක් වශයෙන් MPQY කේතාංක පෙළ "aden" හෝ "know"(සාමාන්‍ය අක්ෂර පෙළ ඉංග්‍රීසි ලෙස උපකල්පනය කිරීමෙන් ) ලෙසටද "ALIIP" "dolls" හෝ "wheel" ලෙසටද "AFCCP" "jolly" හෝ "cheer" ලෙසටද පැහැදිලිව තේරුම්ගත හැකිවේ
විවිධ කේතාංක හෝ විකේතන ක්‍රම භාවිතායෙන් අමතර ආරක්ෂාවක් සැලසිය නොහැකි වේ
එයට හේතුවනම් ප්‍රතිස්ථාපනය A අගයකින් ඉන්පසුව B අගයකින් ලැබෙන පිළිතුර A + B ප්‍රතිස්ථාපනයට සමාන වීමය
කේතාංකය විවිධ අගයන් මගින් ලබාගත් විට එම අගයන් සමූහව කණ්ඩායම් සාදයි
සටහන

ග්‍රන්ථ නාමාවලිය
 David Kahn, The Codebreakers — The Story of Secret Writing, 1967. ISBN 0-684-83130-9.
 F
Bauer, Decrypted Secrets, 2nd edition, 2000, Springer
ISBN 3-540-66871-3.
  Chris Savarese and Brian Hart, The Caesar Cipher, 1999

බාහිර සම්බන්ධක
 
 The Caesar Shift  discussed on The Beginner's Guide to Cryptography 
 A simple approach to crack a Caesar cipher

Julius Caesar
Classical ciphers
Group theory
ගණිතය
කොරල් යනු  නයිඩේරියා වංශයෙහි ඇන්තසෝවා වර්ගයට අයත්  සහ  සර්වසම තනිතනි "බුහුබාවන්" බොහෝමයක්  සංයුක්ත ගණ වාස ලෙසින් දර්ශීය වශයෙන් ජීවත් වන සාමුද්‍රික සත්ත්වයෙකි
නිවර්තන කලාපීය සාගර වල ජීවත් වන මොවුන් කැල්සියම් කාබනේට් ඝන සැකිල්ලට වෑස්සීම කොරල් පර වල නිර්මණයට වැදගත් වේ
කොරල් වල ශිර්ෂය යනු සිය ගණනක් වූ ලිංගිකව වෙන වෙනම හදුන ගත හැකි බහුපාවන් වේ
මොවුන් සියලු දෙනාම පන නැති සතුන් වන අතර  සාමාන්‍යයෙන් ප්‍රමානයෙන් විශ්කම්භය මිලිමීටර් කිහිපයක් ද දිග සෙන්ටිමීටර් කිහිපයක් ද වේ
එහි මැද ග්‍රාහිකවන් රශියක් මුඛයක් ලෙස විවෘතව පවතී
අභ්‍යන්තර ඝන පටලය මගින් මුල අසලට අපද්‍රව්‍ය මුදාහරි
අභ්‍යන්තර ඝන පටලය මගින් මුල අසලට අපද්‍රව්‍ය මුදාහරී
එසේ කිරීමෙන්, මෙම කොරල් විසින් පරම්පරා ගනකට පසු ඝන සැකිල්ලක් සෑදීම මෙම විශේෂයේ ලක්ෂණයක් වේ
මෙම එකිනෙකට වෙන්වු බහුපාවන් අලිංගිකව ප්‍රචාරනය වේ
තවද කොරල් ලිංගික ප්‍රචාරනය බිත්තර දැමීම මඟින් සිදුකරන අතර, මෙය එකම විට වරක් හෝ කිහිප විටක් පසළොස්වක දින ආශ්‍රිත සිදුවේ
කෙසේ වුවත් මෙම කොරල් වලට තම ග්‍රාහික වල ඇති බූව පාවිච්චි කිරීමෙන් කුඩා මසුන් සහ අල්ගී අල්ලා ගනී
තවද මොවුන් තම ශක්ති හා පෝෂණ අවශ්‍යතාවයෙන් වැඩිකොටසක් කොරල් වල බාහිර ස්ථරයේ ඇති සූක්සන්තිලීයා හෙවත් ඒක සෛලික අල්ගී මගින් ලබා ගනී
සමන්‍යයෙන් මෙම කොරල් වර්ධනය වන්නේ මීටර් 60 (අඩි 200) ට වඩා ගැඹුරින් අඩු ජලයේ වන අතර හිරු එලිය සහ පිරිසිදු ජලය ද අවශ්‍ය වේ
කොරල් ජීවියා කොරල් පරයේ භෞතික ව්‍යුහය සඳහා විශාල දායකත්වයක් සපයන අතර නිවර්තන හා උපනිවර්තන කලාපීය ජලයේ වර්ධනය වේ
එවැනි විශාල කොරල් පරයක් වන ග්‍රේටේ බැරියර් පරය, ඕස්ට්‍රේලියාවේ ක්වීන්ස්ලන්ඩ් මුහුදු ආශිතව පවති
අනෙක් කොරල් වලට අල්ගී වල අවශ්‍යතාවයක් නොමැති කම නිසා ගැඹුරු ජලයේ පවා ජීවත් වියහැක, තවද මෙම වර්ගය සීතල ජලයේ මීටර් 3000(අඩි 9800) ගැඹුරේ පවා සුරක්ෂිතව වාසය කරයි
උදාහරණයක් වශයෙන් ස්කොට්ලන්තයේ ඊසනදිග කේප් වර්ත් පිහිටි ඩ්‍රොවින් මෞන්ඩ් දැක්විය හැක
තවද එක්සත් ජනපදයේ වොශින්ටන් ප්‍රන්තයේ,ඇලස්කවේ ඇලූටියන් දිවයිනේ සහ ශ්‍රී ලංකාවේ හික්කඩුව අසන්නයේ කොරල් දැක ගත හැක
වර්ගීකරණය  
කොරල් උපගණ දෙකකට බෙදිය හැක, එය ග්‍රාහිකා ගනන මත හෝ සමමිතික රේඛා ගනන මත, කොරල් වල පිටත ආවරනයේ රටාවට අදාලව සහ මයික්‍රොකොන්ඩියමේ ජාන අධ්‍යනය මත පදනම් වේ
ග්‍රාහිකා අටක් අති උන් ඔක්ටොකොරොලිය හෝ ඇල්කියොනොරියා ලෙස නම් කරන අතර, එයට මෘදු කොරල්, මුහුදු ෆැන්ස් සහ පෙන්ස් අයත් වන අතර අටකට වැඩි හයේ ගුණාකාර වල උන්ට හෙක්සාකොරොලියා හෝ සොරන්තාරිය ලෙස නම් කරයි
මෙම කාණ්ඩයට කොරල් පර නිර්මණය කරන කොරල්, මුහුදු ඇනිමොනස් සහ සොඅන්තිඩ්ස් ශාක ද අයත් වේ
ව්‍යුහය

18 වන ශාත වර්ෂය වන තෙක්ම මිනිසුන් විශ්වාස කරනු ලැබුවේ කොරල් යනු ශාක විශේෂයක් ලෙසය
නමුත් විලියම් හෙර්ස්චෙල් සත්ව සෛල පටල අන්වීක්ෂය මගින් නිරීක්ෂණය කිරීමත් සමඟ මෙය  වෙනස් විය
කොරල් වල හිස එක් ජීවියෙකු ලෙස පෙනුනද සැබැවින්ම ඔවුන් බහුපදිකයන් සමූහයක් වන අතර බහු සෛලීය ජීවීන් වේ
මෙම බහුපදිකයන් විශ්කම්භය මිලිමීටර කිහිපයක් වන අතර, පිටත අපිචජදයන්(න්න්න්න්) ද ඇතුලත මෙසොග්ලිය ලෙස හදුන් වන ජෙලි වැනි ස්ථර වලින් සෑදී පවතී
මධ්‍ය මුඛය ආසනයේ පවතින ග්‍රාහික වල අරීය සමමිතිකත්වයක් තිබේ
සීලෙන්ටරවන් ආහර ගනී මට සහ ජීර්ණය වූ ආහර වල අපද්‍රව්‍ය පිට කිරීම සඳහා එකම විවරයක් භාවිතා කරයි
පෝෂක

කොරල් තම පෝෂණ අවශ්‍යතාව සපයා ගැනීම සඳහා ක්ෂුද්‍ර ප්ලවාංග වල සිට කුඩා මසුන් දක්වා ඇති කුඩා ජීවීන්ගෙන් සපුරා ගනී
මෙම බහුපාවන් ග්‍රාහික භාවිතාකර තම ගොදුර නිශ්චල කිරීම හෝ මරා දැමීම සඳහා හෙමොටොසයින් යොදා ගනී
පසුව එම ගොදුර ග්‍රාහිකා මගින් ආමාශය වෙත යොමු කරයි
ඉන් පසුව අමාශ මුඛය විවර වන්නේ ජීර්ණය නොවූ අපද්‍රව්‍ය පිට කිරීම සඳහා සහ ඊලඟ දඩයම සඳහා පමණි
මෙහිදී ගොදුරු වෙත නිකුත් කරනු ලබන විෂ මිනිසුන්ට හනි කිරිමට තරම් ප්‍රභල නැත
නමුත් ෆයර් කොරල් වල එය එසේ නොවේ
ප්‍රජනනය

කොරල් වලට තම ප්‍රජනනය, ලිංගිකව හා අලිංගිකව සිදු කර ගත හැකි අතර එය "ගොනොකොරොස්ටික්"(අලිංගික ) සහ "හෙර්මැහොරොඩික්" ලෙස හැදින්වේ
තවද මෙම ප්‍රචාරණය මගින් කොරල් වලට නව ප්‍රදේශ අත්පත් කර ගත හැක
ලිංගික ප්‍රජනනය

අලිංගික ප්‍රජනනය

කණ්ඩනය

කොරල් පර

වර්ග

සාජිද්‍ර කොරල්

විකාසන ඉතිහාසය

තර්ජන

කොරල් පාරිසරික විපර්යස වලට ඉතා සංවේදී වන අතර විද්‍යඥයන් පවසන පරිදි දැනට පවතින කොරල් පර වලින් 50% පමන 2030 වනවිට විනාශ විය හැකි බවයි. මෙම තත්වය මග හරවා ගැනීම සඳහා ලෝකයේ බොහෝ රටවල් පරිසරික නීති පනවා තිබේ
තවද සැල්වීනියා හා ඇල්ගී මඟින් ද කොරල් වලට හනි පැමිනිය හැක
කැරබියන් සහ නිවර්තන සගර වල ජීවත් වන පොදු සැල්වීනියා හා ඇල්ගී වලින් ආසන්නව 40-70% ප්‍රමානයක් පරිවෘත්තීයේ දී ජලයේ දියවන ලිපිඩ නිකුත් කිරීමෙන්, කොරල් පිළිස්සීමට හා විනශ වීමට හේතුවේ
මීට අමතරව කොරල් ජීවත් වන පරිසර්යේ සමන්‍ය උෂ්ණත්වය අංශක දෙකකට වඩා වෙනස් වුවහොත් හා ජලයේ ලවණතාවය පහල ගියහොත් ද මෙම ජීවීන් විනශ විය හැක
මිනිසට ඇති වැදගත් කම

ස්වර්ණාභරණ කර්මන්තයේ දී

ඉදිකිරීම් කටයුතු වලදී

දේශගුණික පරීක්ෂණ වලදී

ඇක්වාකල්චර්

මේවාත් බලන්න

 Bamboo coral
 Coral dermatitis
 Coral Triangle
 Organ pipe coral
 Sea Turtle Association of Japan, Kuroshima Research Station

ගැලරිය

Further images
Coral reefs and commons
Coral

මූලාශ්‍ර
ජානමය කේත හෙවත් ප්‍රවේණික කේත) ( genetic code ) යනු ජීවී සෛල මගින් ප්‍රවේණික ද්‍රව්‍යවල (ඩී.එන්.ඒ හෝ mRNA අනුපිළිවෙල)  අඩංගු ප්‍රවේණික තොරතුරු, ප්‍රෝටීන (ඇමයිනො අම්ල අනුපිළිවෙල) බවට පත් කිරීමේ නීතී මාලාවකි
ප්‍රෝටීන සංස්ලේශණ දී ඊළඟට එකතු වන්නේ කුමන ඇමයිනො අම්ලයදැයි නිශ්චිතව දක්වන කෝඩෝන නමැති නියුක්ලියෝටයිඩ තුනේ අනුපිළිවෙලවල්, මෙම කේතය මගින් නිර්ණය කෙරෙයි
අවස්ථා කිහිපයක දී හැරෙන්නට, නියුක්ලික් අම්ලයක ඇති නියුක්ලියෝටයිඩ තුනේ කෝඩෝනයක් එක් නිශ්චිත ඇමයිනො අම්ලයක් නිරූපණය කරයි
ඇතැම් විචල්‍ය කේත විකාශනය වී පැවතුන ද, ජාන වල අති බහුතරය කේතනය වී ඇත්තේ මෙම කේතයෙන්ම (ආර්.එන්.ඒ කෝඩෝන වගුව බලන්න) වන නිසා මෙම සුවිශේෂී කේතය සම්මත ප්‍රවේණි කේතය හෝ සරළව, ප්‍රවේණි කේතය ලෙස ව්‍යවහාර කෙරෙයි
උදාහරණ ලෙස, මිනිස් මයිටකොන්ඩ්‍රියාවල ප්‍රෝටීන සංස්ලේශණය සම්මත ප්‍රවේණි කේතයෙන් වෙනස් ප්‍රවේණි කේතයක් මගින් තීරණය වෙයි
සියළුම ප්‍රවේණික තොරතුරු ගබඩා වන්නේ ප්‍රවේණි කේතය ඇසුරින් නොවේ
සියළුම ජීවීන්ගේ ඩී.එන්.ඒ තුළ යාමක අනුපිළිවෙලවල්, ජාන අතර කොටස්, ක්‍රොමසෝමික ව්‍යුහමය කලාප සහ වෙනත් කේතනය නොකරන ඩී.එන්.ඒ (වැඩිපුරම රූපානුදර්ශය සඳහා දායක වන) අඩංගු වේ
මෙකී අංග කෙරේ බලපැවැත්වෙන්නේ ප්‍රවේණි කේතය යටතේ ඇති කෝඩෝන-ඇමයිනෝ අම්ල බව‍ට පෙරළීමේ ක්‍රියාවලියෙන් වෙනස් වූ  නීති සමුදායකි
සොයාගැනීම 

ජේම්ස් වොට්සන් සහ ෆ්‍රැන්සිස් ක්‍රීක් ඩී.එන්.ඒ වල ව්‍යුහය සොයා ගැනීමෙන් පසුව මොරිස් විල්කින්ස් සහ රොසලින් ‍ෆ්‍රෑන්ක්ලින්ගේ පරීක්ෂණ සාක්ෂි උපයෝගී කර ගනිමින් ප්‍රෝටීන වල කේතයෙහි ස්වභාවය අවබෝධ කර ගැනීමට සංකීර්ණ උත්සාහයන් ආරම්භ විය
ජීවී සෛල මගින් ප්‍රෝටීන සංකේතනයට යොදා ගත් සම්මත ඇමයිනෝ අම්ල 20 කේතනයට අකුරු 3ක කේතයක් අවශ්‍ය බව ජෝජ් ගැමොව් ප්‍රකාශ කරන ලදී
එකිනෙකට වෙනස් නියුක්ලියෝටයිඩ 4කින් නිරූපණය කළ හැකි නියුක්ලියෝටයිඩ 2කේ උපරිම ඇමයිනෝ ‍අම්ල සංඛ්‍යාව 42 හෝ 16කි
නියුක්ලියෝටයිඩ 3කින් කේතනය කළ හැකි උපරිම ඇමයිනෝ ‍අම්ල සංඛ්‍යාව 43 හෝ 64කි
කෝ‍ඩෝනයක් ඩී.එන්.ඒ භෂ්ම 3කින් සමන්විත වන බව පළමුව ප්‍රකට කෙරුණේ ක්‍රීක් - බ්‍රෙනර් පර්යේෂණ මගිනි
කෝඩෝන පිළිබඳ පළමු පැහැදිළි කිරීම 1961දී මාර්ෂල් නිරෙන්බර්ග් හා හයින්රිච් ජේ. මැතෙයි විසින්‍ සෞඛ්‍ය පිළිබඳ ජාතික ආයතනයේ දී සිදු කරන ලදී
ඔවුහු පොලියුරැසිල් ආර්.එන්.ඒ අනුපිළිවෙළක් (උදා
) පරිවර්තනය කිරීමට නිදහස් සෛල පද්ධතියක් යොදා ගත්හ
මෙහිදී ඔවුන් සංස්ලේෂණය කළ පොලිපෙප්ටයිඩ දාමයේ අඩංගු වූයේ ෆෙනිලැලනීන් ඇමයිනෝ අම්ලය පමණක් බව නිරීක්ෂණය කරන ලදී
එමගින් ඔවුහු කෝඩෝනය ෆෙනිලැලනීන් ඇමයිනෝ අම්ලය සංකේතනය කරන බැව් තීරණය කරන ලදී
මේ ක්‍රමය අනුව යමින් සෙවරෝ ඔකාඕ පර්යේෂණාගාරයේ පර්යේෂණ එළිදැක්වූයේ පොලි-ඇඩිනීන් ආර්.එන්.ඒ අනුපිළිවෙල (උදා
) පොලි-ලයිසීන් පොලිපෙප්ටයිඩය සංකේත කරන බවත්, පොලි-සයිටොසීන් ආර්.එන්.ඒ අනුපිළිවෙල (උදා
) පොලි-ප්‍රෝලීන් පොලිපෙප්ටයිඩය සංකේත කරන බවටත්ය
එමනිසා AAA කෝඩෝනය ලයිසීන් ඇමයිනෝ අම්ලයත්, CCC කෝඩෝනය ප්‍රෝලීන් ඇමයිනෝ අම්ලයත් විශේෂණය කරයි
විවිධ සහබහුඅවයවික මගින් ඉතිරි කෝඩෝනද හඳුනා ගන්නා ලදී
හාර් ගෝබයින්ඩ් කොරානා විසින් ප්‍රවේණි කේතයේ ඉතිරිය හඳුනා ගන්නා ලදී
නොබෝ කලකට පසුව රොබට් ‍ඩබ්. හොලි විසින් ආර්.එන්.ඒ ප්‍රෝටීන බවට පරිවර්තනය කරන ක්‍රියාවලියට දායක‍වන අනුවර්තිත අනුව වන හුවමාරුක RNA හි ව්‍යුහය තීරණය කරන ලදී
මෙය RNA සංස්ලේෂණයේ එන්සයිම විද්‍යාව පිළිබඳ කළ පර්යේෂණ වෙනුවෙන් 1959 දී නොබෙල් ත්‍යාගය හිමි කරගත් සෙවෙරෝ ඔකාඕගේ අධ්‍යයන මත පදනම් විය
මෙම සොයාගැනීම ඉදිරියට ගෙන යමින් නිරෙන්බර්ග් සහ පිලිප් ලෙඩර් ප්‍රවේණි කේතයේ ත්‍රිත්ව ස්වභාවය එළිදැක්වූ අතර සම්මත ප්‍රවේණි කේතයේ කෝ‍ඩෝන විකේතනය කිරීමට මඟ පාදන ලදී
මෙම පර්යේෂණ වලදී mRNA වල විවිධ සංයෝජන සෛලයක ආර්.එන්.ඒ ප්‍රෝටීන බවට පරිවර්තනය කරන ඉන්ද්‍රයිකාව වන රයිබසෝම අඩංගු පෙරනයක් තුළින් ගමන් කරන ලදී
මෙහිදී විශිෂ්ට ත්‍රිත්ව මගින් විශේෂිත tRNA රයිබසෝම මත බන්ධනය දිරිගන්වන ලදී
1968 දී කොරානා, හොලි සහ නිරෙන්බර්ග් වෛද්‍ය විද්‍යාව හා කායික විද්‍යාව සඳහා වූ නොබෙල් ත්‍යාගයෙන් ද පිදුම් ලැබීය
වැදගත් ලක්ෂණ

අනුපිළිවෙල කියවීමේ රාමු
පරිවර්තනය ආරම්භ වූ මූලික නියුක්ලියෝ‍ටයිඩයේ සිට කෝඩෝනයක් අර්ථ දක්වනු ලැබේ
උදාහරණ ලෙස GGGAAACCC රැහැන සළකමු
පළමු ස්ථානයේ සිට කයවූ විට එහි GGG, AAA සහ CCC කෝඩෝන අඩංගු වේ
දෙවන ස්ථානයේ සිට කියවූ විට GGA සහ AAC කෝඩෝන අඩංගු වේ
තෙවැනි ස්ථානයේ සිට කියවූ වි‍ට GAA සහ ACC ආදී ‍වශයෙන් ගත හැකිය
මේ අනුව සෑම අනුපිළිවෙලක්ම කියවීමේ රාමු 3කින් (පටන් ගන්නා ස්ථානය අනුව) කියවිය හැකිය
ඒ එක එකක් එකිනෙකට වෙනස් වූ ඇමයිනෝ අම්ල නිපදවයි. (දී ඇති උදාහරණයේ දී නම් අනුපිළිවෙලින් Gly-Lys-Pro, Gly-Asn හෝ Glu-Thr)
ඩී.එන්.ඒ ද්විත්ව රැහැනක නම් මෙවැනි කියවීමේ රාමු 6ක් තිබිය හැකිය
ඒ එක් රැහැනක අනුලෝමව 3ක් හා අනෙක් රැහැනේ ප්‍රතිලෝමව 3ක් වශයෙනි
ප්‍රෝටීන අනුපිළිවෙලක පරිවර්තනය කෙරෙන නියම රාමුව ආරම්භක කෝඩෝනයක් (සාමාන්‍යයෙන් අනුපිළිවෙලක පළමු AUG කෝඩෝන) මගින් අර්ථ දැක්වෙයි
ආරම්භක / නැවතුම්(අන්ත) කෝඩෝන 
දාම ආරම්භක කෝඩෝනයකින් පරිවර්තනය ආරම්භ වෙයි
නැවතුම් කෝඩෝන මෙන් නොව මෙම ක්‍රියාවලිය ආරම්භ කිරීමට කෝඩෝන පමණක් තනිව තිබීම ප්‍රමාණවත් නොවෙයි
ආසන්න අනුපිළිවෙල (E
coli හි Shine-Dalgarno අනුපිළිවෙල වැනි) හා ආරම්භක සාධක පැවතීම ද වැදගත් වෙයි
මෙතියොනීන් ලෙස හෝ බැක්ටීරියා වලදී නම් ෆෝමයිල්මෙතියොනීන් ලෙස ව්‍යවහාර කෙරෙන වඩාත් සුලභතම ආරම්භක කෝඩෝනයයි
විකල්ප ආරම්භක කෝඩෝන වන හා පිළිවෙලින් වැලීන් හා ලියුසීන් නිරූපණය කරන නමුත් ඒවා ආරම්භක‍ කෝඩෝන ලෙස ක්‍රියාකරන විට මෙතියොනීන් හෝ ෆෝමයිල්මෙතියොනීන් බවට පරිවර්තනය වෙයි
නැවතුම් කෝඩෝන වන UAG ඇම්බර්(amber) ලෙස ද, UGA ඕපල්(opal) ලෙස ද, UAA ඕක්‍රේ(ochre) ලෙස ද නම් කෙරෙයි
රිචර්ඩ් එප්ස්ටීන් හා චාර්ල්ස් ස්ටෙයින්බර්ග් පර්යේෂකයන් දෙදෙනා විසින් “ඇම්බර්” නම තබන ලද්දේ, ජර්මානු භාෂාවෙන් සිය වාසගම “ඇම්බර්” වූ ඔවුන්ගේ මිත්‍ර හැරිස් බර්න්ස්ටීන්ට පසුවය
අනෙක් නැවතුම් කෝඩෝන ඕක්‍රේ සහ ඕපල් ලෙස නම් කොට ඇත්තේ “වර්ණ නාම තේමාව” පවත්වාගෙන යාමටය
නැවතුම් කෝඩෝන “අන්ත කෝඩෝන” හා “නිරර්ථක කෝඩෝන” ලෙස ද ව්‍යවහාර වේ
මෙම අන්ත කෝඩෝන වලට අනුපූරක ප්‍රතිකෝඩෝනයක් දරන සහජාත අණු නොමැති නිසා මේවා සෑදීගෙන එන පොලිපෙප්ටයිඩය රයිබසෝමයෙන් නිදහස් කිරීමට / ගිලිහීමට සංඥාවක් නිකුත් කරයි
මේ නිසා නිදහ‍ස් කිරීමේ සාධකයක් ඒ වෙනුවට රයිබසෝමය මත බැ‍‍‍‍ඳෙයි
විකෘති වල බලපෑම 

ඩී.එන්.ඒ ප්‍රතිවලිත වීමේ ක්‍රියාවලියේ දෙවන රැහැන බහුඅවයවීකරණය ‍වීමේ දී ඇතැම් දෝෂ ඇති විය හැකිය
මෙ‍ම දෝෂ විකෘති නම් වන අතර මේවා ජානයක ප්‍රෝටීන සංකේතවත් කරන අනුපිළිවෙලෙහි දී සිදු වුවහොත්, ජීවියෙකුගේ රූපානුදර්ශය කෙරෙහි වැඩිපුර බලපෑම් කළ හැක
ඩී.එන්.ඒ පොලිමරේස්හි ඇති නැවත පිරික්සීමේ හැකියාව නිසා දෝෂ සිදුවීමේ ප්‍රවණතාවය භෂ්ම මිලියන 10-100කට එකක් වන තරමේ ඉතා අඩු අගයක් ගනියි
සම සංවේදී විකෘති හා අසම සංවේදී විකෘති ලක්ෂ්‍ය විකෘති (ජාන විකෘති) වලට උදාහරණ වන අතර මේවා පිළිවෙලින් දෑකැති සෛල රක්තහීනතාවය හා තැලසීමියා වැනි ප්‍රවේණික රෝග වලට හේතු කාරක වේ
සායනිකව වැදගත් වන සම සංවේදී විකෘති, කේතනය කරන ඇමයිනෝ අම්ලයේ ගුණ (භාෂ්මික, ආම්ලික, ධ්‍රැවීය හෝ නිර්ධ්‍රැවීය යන ඒවා අතර පරාසයක) වෙනස් කරයි
එහෙත් අසම සංවේදී විකෘති වල ප්‍රතිඵල‍ය වන්නේ නැවතුම් කෝඩෝනයකි
බහුගුණ නොවූ නියුක්ලියෝටයිඩ තුනේ භෂ්මයන්හි, නිවේශය (අළුතෙන් භෂ්මයක් එකතු වීම) හෝ ලෝපය මගින් කියවීමේ රාමු අනුපිළිවෙලට බාධා කරන විකෘති, රාමු විතැන් කිරීමේ විකෘති නම් වේ
මෙම විකෘති, මුල් පිටපතෙන් සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් පරිවර්තනයක් ප්‍රතිඵල ලෙස ගෙන දෙන අතර ප්‍රෝටීනයක් නිර්මාණය වීම නවත්වන නැවතුම් කෝඩෝනයක් කියවීමට සැලැස්වීමේ හැකියාව පවතී
මෙම විකෘති වලට, ප්‍රතිඵල ලෙස ගෙන දෙන ප්‍රෝටීනයෙහි ක්‍රියාකාරීත්වය අඩාල කළ හැකි නිසා vivo හි ප්‍රෝටීන සංකේත කිරීමේ අනුපිළිවෙලෙහි දැකිය හැක්කේ සුළු වශයෙනි
මෙවැනි විකෘති ප්‍රවේණිගත වීම අඩු වීමට එක් හේතුවක් වන්නේ, පරිවර්තනය වන ප්‍රෝටීනය ජීවියා මුහුණ දෙන නිශ්චිත බලපෑම් යටතේ වර්ධනය වීමට අත්‍යවශ්‍ය නම්, එවැනි කෘත්‍යමය ප්‍රෝ‍ටීනයක නොපැවතීම ජීවියා බිහිවීමට පළමුවම මාරක විය හැකි වීමයි
රාමු විතැන් කිරීමේ විකෘති, Tay-Sachs ‍‍රෝගය වැනි දරුණු ප්‍රවේණික රෝග ප්‍රතිඵල ලෙස ගෙන දිය හැකිය
ප්‍රෝටීන අනුපිළිවෙල වෙනස්කරන බොහෝ විකෘති හානිදායක හෝ උදාසීන වනමුත් ඇතැම්වා ජීවියා කෙරේ ධනාත්මක ප්‍රතිඵල ද ගෙන දෙයි
මෙ‍ම විකෘති ජීවියා විශේෂිත පාරිසරික ආතති වලට වල් දර්ශ ජීවීන්ට වඩා සාර්ථකව මුහුණ දීමට හෝ වඩා ඉක්මණින් ප්‍රජනනයට හැකියාව ලබා දිය හැක
මෙම කාරණා වලදී විකෘති ස්වභාවික වරණය මගින් ගහනයක බහුල වීමට නැඹුරු විය හැක
සිය ප්‍රවේණික ද්‍රව්‍ය ලෙස RNA අඩංගුවන ‍වයිරස වල ඉතා අධික විකෘති සිදු‍වීමේ ශිඝ්‍රතාවයක් පවතියි
මෙය එම ජීවීන්ට වාසියක් විය හැකි අතර මේ හේතුවෙන් ‍වයිරස නිරන්තරයෙන් හා ශීඝ්‍රව පරිණාමය වනු ඇත
එයම මිනිස් ප්‍රතිශක්තීකරණ පද්ධතියේ ආරක්ෂක ප්‍රතිචාර මගහැර යාමට වයිරස වලට හැකියාව ලබා දී ඇත
අලිංගිකව ප්‍රජනනය සිදුවන ජීවීන්ගේ (උදා
coli) විශාල ගහන වල විවිධ වාසි සහිත විකෘති ඇති විය හැක
මෙම සංසිද්ධිය ක්ලෝනීය නිරෝධනය නම් වන අතර එය විකෘති අතර තරගයක් ඇති කරයි
පිරිහුම් 

පිරිහුම් යනු ප්‍රවේණි‍ කේතයේ අතිරික්තතාව යි
ප්‍රවේණි කේතයේ අතිරික්තතාවයක් පැවතුණ ද ව්‍යාකූලත්වයක් නොපවතියි
(මෙ‍ම පූර්ණ සහසම්බන්ධය සඳහා ඉහත කෝඩෝන වගුව බලන්න)
නිදසුනක් ලෙස GAA හා GAG යන කෝඩෝන දෙකම ග්ලුටැමික් අම්ලය නිරූපණය කළද ඉන් එකකුදු වෙනත් ඇමයිනෝ අම්ලයක් කේතනය නොකරයි
එක් ඇමයිනෝ අම්ලයක් සංකේතවත් කරන කෝඩෝන වල පිහිටුම් තුනෙන් ඕනෑම එකක් වෙනස් ව පැවතීමේ හැකියාව පවතියි
උදාහරණ ලෙස ග්ලුටැමික් අම්ලය GAA හා GAG කෝඩෝන මගින් ද (තෙවැනි පිහිටුම් වෙනස් ය) , ලියුසීන් ඇමයිනෝ අම්ලය UUA, UUG, CUU, CUC, CUA, CUG කෝඩෝන මගින් ද (පළමු හා තෙවන පිහිටුම් එකිනෙකට වෙනස් ය) , සෙරීන් ඇමයිනෝ අම්ලය UCA, UCG, UCC, UCU, AGU, AGC මගින් ද (පළමු, දෙවන හා තෙවන පිහිටුම් තුනේදීම එකිනෙකට වෙනස් ය)  විශේෂණය වීම දැක්විය හැකිය
කෝඩෝනයක පිහිටුමක් චතුර්විධ පිරිහුම් පොළක් වන්නේ ‍එහි පිහිටුම් තුනෙන් නිශ්චිත පිහිටුමක ඕනෑම නියුක්ලියෝටයිඩයක් ඇති විට එකම ඇමයිනෝ අම්ලයක් විශේෂණය කරන විටදීය
නිදර්ශනයක් ලෙස ග්ලයිසීන් කෝඩෝනවල (GGA, GGG, GGC, GGG) තුන් වන පිහිටුම චතුර්විධ පිරිහුම් පොළකි
මන්ද එම පිහිටුමෙහි සෑම නියුක්ලියෝටයිඩ ආදේශයක්ම සම ප්‍රතිඵල ගෙන දෙන බැවිනි
එනම් ඇමයිනෝ අම්ලය වෙනස් නොකරයි
තෙවන පිහිටුම පමණක් සමහර කෝඩෝන වල දී මෙලෙස චතුර්විධ පිරිහුම් වේ
නියුක්ලියෝටයිඩ වර්ග හතරෙන් දෙකක් පමණක් කෝඩෝනයක එක් පිහිටුමක දී වෙනස් වුව ද එකම ඇමයිනෝ අම්ලය ගෙන දෙයි නම් එම පිහිටුම උභය පිරිහුම් පොළක් ලෙස සැළකෙයි
ග්ලුටැමික් අම්ල කෝඩෝනවල (GAA, GAG) තුන්වැනි පිහිටුම මේ සඳහා නිදසුන් සපයයි
මෙසේ සම ප්‍රතිඵල ගෙන දෙන නියුක්ලියෝටයිඩ දෙක සෑම විටම පියුරීන (A/G) දෙකක් හෝ පිරිමිඩීන (C/U) දෙකකි
එනම් උභය පිරිහුම් පොළකදී පියුරීන වෙනුවට පිරිමිඩීන හෝ පිරිමිඩීන වෙනුවට පියුරීන ආදේශ වුවහොත් අදාළ කෝඩෝන වෙනස් ඇමයිනෝ අම්ල විශේෂණය කරයි
කෝඩෝනයක පිහිටුමක සිදුවන ඕනෑම විකෘතියක් ප්‍රතිඵල ලෙස ‍එකිනෙකට වෙනස් ඇමයිනෝ අම්ල ගෙන දෙන්නේ නම් අදාළ කෝඩෝනයේ එම පිහිටුම පිරිහුම් නොවූ පොළක් ලෙස කියවේ
කෝ‍ඩෝනයක යම් පිහිටුමක තිබිය හැකි නියුක්ලියෝටයිඩ හතරෙන් තුනක්ම වෙනස් වුවුත් සංකේත කරන ඇමයිනෝ අම්ලය කෙරේ බලපෑමක් සිදු නොකරන ත්‍රිවිධ පිරිහුම් පොළ ඇත්තේ එකකි
වෙනස් වීම සිදු වූයේ ඉතිරි නියුක්ලියෝටයිඩය මගින් නම් සෑම විටම ඇමයිනෝ අම්ල ආදේශනයක් ප්‍රතිඵල ලෙස ගෙන දෙයි
අයිසොලියුසීන් කෝඩෝනවල තෙවන පිහිටුම සැළකූ විට AUU, AUC, AUA යන සියල්ල අයිසොලියුසීන් සංකේතවත් කළ ද AUG මෙතියොනීන් සංකේතවත් කරයි
පරිගණනයේ දී බොහෝ විට මෙම පිහිටුම උභය පිරිහුම් පොළක් ලෙස සළකනු ලැබේ
වෙනස් කෝඩෝන 6ක් මගින් සංකේතවත් වන ඇමයිනෝ අම්ල 3කි
ඒවානම් සෙරීන්, ලියුසීන් හා ආර්ජිනීන් ය
තනි කෝඩෝනයකින් පමණක් විශේෂණය වන ඇමයිනෝ‍ අම්ල වන්නේ මෙතියොනීන් (AUG) හා ට්‍රිප්ටොෆෑන් (UGG) යන අම්ල පමණි
සම ප්‍රතිඵල ගෙන දෙන වෙනස් විකෘති පැවතීමට හේතුව ප්‍රවේණි කේතයේ ඇති පිරිහුම් ය
සංකේතවත් කළ හැකි ඇමයිනෝ අම්ල ගණනට වඩා කෝඩෝන පැවතීම හේතුවෙන් පිරිහුම් ඇතිවෙයි
කෝඩෝනයක‍ට භෂ්ම දෙකක් පමණක් තිබුණෙනම් සංකේත කළ හැක්කේ ඇමයිනෝ අම්ල 16ක් (42=16) පමණි
ඇමයිනෝ අම්ල 20 හා නැවතුම් කෝඩෝනය සඳහා අවම වශයෙන් කේත 21ක් වත් අවශ්‍ය වන නිසා කෝඩෝනයකට ගත‍ හැකි මීළඟට වැඩිම භෂ්ම සංඛ්‍යාව 3කි
එය කෝඩෝන 64ක් (43=64) ගෙන දෙන බැවින් අනිවාර්යයෙන්ම පිරිහුම් පැවතිය යුතු ය
ප්‍රවේණි කේතයෙහි මෙම ගුණය ලක්ෂ්‍ය විකෘති මගින් ඇතිවිය හැකි දෝෂ දරාගැනීමේ හැකි‍යාව වැඩි කරයි
උදාහරණ ලෙස චතුර්විධ පිරිහුම් කෝඩෝන වලට තෙවැනි පිහිටුමෙහි සිදුවන ඕනෑම විකෘතියක් දරාගත හැකිය
නමුත් බොහෝ ජීවීන් තුළ කෝඩෝන භාවිතයේ ඇති නැඹුරුවීම් මේ හැකියාව ප්‍රගුණනය සීමා කරයි
උභය පිරිහුම් කෝඩෝන වලට තෙවන පිහිටුමේ සිදු‍ විය හැකි විකෘති 3න් 1ක් දරාගත හැකිය
මන්ද විකෘති අතුරින් පියුරීනයක් වෙනුවට පියුරීනයක්ම ආදේශ වීම හෝ පිරිමිඩීනයක් වෙනුවට පිරිමිඩීනයක්ම ආදේශ වීම, පියුරීනයක් වෙනුවට පිරිමිඩීනයක් ආදේශ වීම හෝ පිරිමිඩීනයක් වෙනුවට පියුරීනයක් ආදේශ වීමට වඩා වැඩිපුර සිදුවන බැවිනි
පියුරීන හා පිරිමිඩීන වල මෙ‍ම හැසිරීම උභය පිරිහුම් පොළක දී දෝෂ දරා ගැනීමේ හැකියාව තවදුරටත් වැඩි කරයි
මෙම අතිරික්තතාවයේ ප්‍රායෝගික‍ ප්‍රතිඵලයක් වන්නේ ප්‍රවේණි කේතයේ ඇතැම් දෝෂ, නිහඬ විකෘතියකට හෝ ප්‍රෝටීන කෙරේ බල නොපාන දෝෂයකට පමණක් සීමා වීමයි
ජලකාමීත්වය හෝ ජලභීතිකත්වය පවත්වාගෙන යන්නේ ඇමයිනෝ අම්ල සමානව ආදේශනය මගිනි
NUN (N=ඕනෑම නියුක්ලියෝටයිඩයක්) කෝඩෝනය ජලභීතික ප්‍රෝටීන කේතනය කිරීමට ඉවහල් වේ
NCN ආකාරයේ ඇමයිනෝ අම්ල ප්‍රමාණයෙන් කුඩා මධ්‍යම හයිඩ්‍රොපති අගයක් ගනියි
NAN සංකේතවත් කරන්නේ සාමාන්‍ය ප්‍රමාණයේ ජලකාමී ඇමයිනෝ අම්ලයි
මෙම නැඹුරුතාවයන් මෙම කෝඩෝන වලට සම්බන්ධ ඇමයිනෝ ඇකිල් සින්තටේස් නිසා ලද ප්‍රතිඵල විය හැක
මෙම අතිරික්තතාව තිබියදීත් ඒක-ලක්ෂ්‍ය විකෘති වලට තවමත් ක්‍රියාකාරීත්වය අඩාල වූ ප්‍රෝටීන ඇති කළ හැකිය
නිදසුනක් ලෙස විකෘත හිමොග්ලොබීන් ජාන දෑකැති සෛල රක්තහීනතාවය ඇතිකිරීම දැක්විය හැකිය
විකෘත හිමොග්ලොබීන් අණුවේ ජලකාමී ග්ලුටමේට්, ජලභීතික වැලීන් වලින් ආදේශ වී ඇත
එනම් GAA හෝ GAG, GUA හෝ GUG බවට පත්ව ඇත
මෙම ආදේශනය -ග්ලෝබියුලීන්හි ද්‍රාව්‍යතාවය අඩු කරයි
මේ නිසා හිමොග්ලොබීන් වැලීන් කාණ්ඩ අතර ජලභීතික අන්තර්ක්‍රියා නිසා බැඳුණු රේඛීය බහුඅවයවික සාදමින් රක්තාණු වල විරූපතාවයක් ඇති කරයි
සාමාන්‍යයෙන් දෑකැති සෛල රක්තහීනතාවයට හේතු වන්නේ de novo ආකාරයේ විකෘති නොවේ