Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
ඔහු විසින් අසාධාරණ යයි සලකන NAFTA සහ TPP වැනි වෙළඳ ගිවිසුම් වලට විරුද්ධත්වය ප්‍රකාශ කිරීම, NAFTA සහ එක්සත් ජනපද - චීන වෙළඳ ගිවිසුම් සාධාරණ ලෙස යලි ගිවිස ගැනීම, එක්සත් ජනපද - මෙක්සිකෝ මායිම දිගේ ප්‍රාකාරයක් ඉදිකිරීම වැනි දෑ මගින් ආගමනය බලාත්මක කිරීම, සෙබලුන්ට සත්කාර කිරීමේ ව්‍යාපාර ප්‍රතිසංස්කරණය, PPACA නමැති සෞඛ්‍ය සත්කාර සම්බන්ධ ෆෙඩරල් ආඥාපනත අහෝසි කර ඒවෙනුවට වෙනත් සෞඛ්‍ය ආඥාපනතක් ගෙන ඒම, සහ බදු කප්පාදු කිරීම් වැනි දෑ ට්‍රම්ප්ගේ දේශපාලන වේදිකාවට ඇතුළත්ය
ට්‍රම්ප් නීතිය හා සාමය පිළිබඳ ප්‍රබල යෝජකයෙක් වෙයි
විභව ත්‍රස්තවාදීන් හඳුනාගැනීමේ වඩාත් නිවැරදිව ශිල්පක්‍රමයන් ගොඩනගාගෙන ඒවා උපයෝගී කරගන්නා තුරු එක්සත් ජනපදයට එරෙහිව ත්‍රස්ත ප්‍රහාර එල්ල කිරීමේ ප්‍රත්‍යක්ෂ වූ ඉතිහාසයක් ඇති රට වලින් ආගමනය තාවකාලිකව අත්හිටුවීමට ඔහු විසින් යෝජනා කර ඇත
ISIS සංවිධානය කඩිනමින් පරාජය කිරීම අනිවාර්ය බවද ඔහු විශ්වාස කරයි
ට්‍රම්ප්ගේ ජනාධිපතිවරන ව්‍යාපාරය පුළුල් මාධ්‍ය ආවරණයකට හා අන්තර්ජාතික අවධානයකට ලක්ව ඇත
සම්මුඛ සාකච්ඡා හා මැතිවරණ රැළි වලදී ඔහු විසින් කර ඇති ප්‍රකාශ බොහෝවිට මතභේදයට තුඩුදීමට හේතු වී ඇති අතර සමහර රැළි වල විරෝධය පලකිරීම් හා කෝලාහල කිරීම් ඇති වී ඇත
ළමා අවධිය 
වර්ෂ 1946 ජූනි මස 14 වන දින නිව්යෝක් නුවර ජනාවාසයක් වන ජමෙයිකා එස්ටේට්ස්, කුවින්ස් හි ට්‍රම්ප් උපත ලැබීය
ඔහු ගෘහණියක් හා ධානපතිනියක වූ මේරි ට්‍රම්ප් (විවාහයට පෙර මක්ලවුඩ්, 1912–2000) සහ ඉඩකඩම් සංවර්ධකයෙක් වූ ෆ්‍රෙඩ් ට්‍රම්ප් (1905–1999) යන විවාහක යුවලගේ ළමුන් පස් දෙනාගෙන් සතර වැන්නාය
මේරි ස්කොට්ලන්තයේ ලුවිස් දූපතේ පිහිටා ඇති ටොන්ග් ග්‍රාමයේ උපත ලැබූවකි
වර්ෂ 1930 දී ඇයට වයස අවුරුදු 18 දී අමෙරිකාවට සංක්‍රමණය කළ  ඇය එහිදී ගෘහ සේවිකාවක් ලෙස වසර හතරකට වඩා වැඩි කාලයක් සේවය කළාය
එහිදී ෆ්‍රෙඩ්ව දැන හඳුනාගත් ඇය 1936 දී ඔහු සමග විවාහ වී කුවින්ස් හි පිහිටි ජමෙයිකා එස්ටේට්ස් හි පදිංචි වූවාය
කාලයාගේ ඇවෑමෙන් ෆ්‍රෙඩ් නගරයේ විශාලතම ඉඩකඩම් සංවර්ධකයෙක් විය
වර්ෂ 1942 මාර්තු මස 10 වන දින මේරි එක්සත් ජනපද පුරවැසිභාවය ලැබුවාය
පෞද්ගලික ජීවිතය

පවුල 
ට්‍රම්ප් හට විවාහයන් තුනකින් දරුවන් පස් දෙනෙක් ඇති අතර ඔහුට සිටින මුණුබුරන් ගණන අට දෙනෙකි
ඔහුගේ පළමු විවාහයන් දෙක දික්කසාදයෙන් කෙළවර වූ අතර එම සිදුවීම් ටැබ්ලොයිඩ් මාධ්‍ය හරහා ප්‍රසිද්ධ විය
ට්‍රම්ප් තම ප්‍රථම භාර්යාව වන ඉවානා සෙල්නීච්කෝවා නම් චෙක් ජාතික නිරූපිකාව සමග වර්ෂ 1977 අප්‍රේල් 9 වන දින නිව්යෝර්ක් නුවර මෑන්හැටන් හි පිහිටි මාර්බල් විද්‍යාලයීය පල්ලියේදී විවාහ වූ අතර එම මංගල්‍යය මෙහෙයවූයේ අමෙරිකාවෙ සුප්‍රසිද්ධ දේවගැති තැනක් වන නෝර්මන් විල්සන් පීල් විසිනි
ඔවුන්ට දරුවන් තිදෙනෙකි
පුත් ඩොනල්ඩ්, කණිටු (උපත
1977 දෙසැම්බර් 31), දියණි ඉවංකා (උපත
1981 ඔක්තෝම්බර් 30) සහ පුත් එරික් ට්‍රම්ප් (උපත
1984 ජනවාරි 6)
ඔවුහු තිදෙනම දැන් ට්‍රම්ප් සංවිධානයෙහි විධායක උපසභාපති වරුන් ලෙස කටයුතු කරන්නෝය
ඉවංකා තම දියණියක් නොවුනා නම් ඈ සමග පෙම් ඇසුරක් පැවැත්වීමට තමා කොපමණ ආශා කරන්නේද යැයි නැවත නැවතත් විහිලු කිරීම පිළිබඳ ට්‍රම්ප් විවේචනයට ලක්ව ඇත
වර්ෂ 1988 දී ඉවානා එක්සත් ජනපද පුරවැසිභාවය ලැබුවාය
ආගමික අදහස් 
ට්‍රම්ප් ප්‍රෙස්බිටේරියානු සභාවට අයත් අයෙකි
කුවින්ස් හි ජමෙයිකා ජනාවාසයේ පිහිටා ඇති පළමු ප්‍රෙස්බිටේරියානු පල්ලියට යෑම තමා ළමා කාලයේදී ආරම්භ කළ බව ඔහු විසින් පවසා ඇත
එම පල්ලියේ ඉරිදා දහම් පාසලට සහභාගී වූ ට්‍රම්ප් එහිදීම අභිවුර්දි ආලේපය ලැබුවේය
සෞඛ්‍යය 
ඔහුගේ වෛද්‍යවරයා වන හැරල්ඩ් බොර්ස්ටයින් M
විසින් සකසන ලද වෛද්‍ය වාර්තාවකට අනුව ට්‍රම්ප්ගේ රුධිර පීඩනය, අක්මාවේ හා තයිරොයිඩ් ග්‍රන්ථියේ ක්‍රියාකාරීත්වය සාමාන්‍ය පරාසය තුළ පවතින බව පෙනී ඇත
ට්‍රම්ප් පවසන ආකාරයට ඔහු විසින් කිසිදා දුම්වැටි, කංසා හා වෙනත් මත්ද්‍රව්‍ය පරිභෝජනය කර නොමැත
ඔහු මත්පැන් පානය කරන්නේ නැත
ඔහු තුළ විසබීජ වලට ඇති බියට නැඹුරුකමක් පෙන්නුම් කෙරෙන අතර අන් අය සමග අතට අතදී ආචාර කිරීමට වැඩි කැමැත්තක් ඔහු නොදක්වයි.

2020 ඔක්තෝබර් 1 දින ජනාධිපති ට්‍රම්ප් හට කොවිඩ්-19 වෛරසය ආසාදනය වී ඇති බව තහවුරු වූ අතර, ඊට පසු දින සුළු රෝග ලක්ෂණ පෙන්වීම හේතුවෙන් ඔහුව වෝල්ටර් රීඩ් හමුදා රෝහල වෙත ඇතුළත් කරන ලදී
මූලාශ්‍ර 

ඇමෙරිකන් ජනාධිපතිවරු
ඇමෙරිකානුවෝ
ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ ජනාධිපතිවරණ මැතිවරණය 2016, යනු 2016 නොවැම්බර් 8 වැනිදා, අඟහරුවාදා දින පැවැත්වූ එක්සත් ජනපදයේ 58 වැනි සිව්වාර්ෂික ජනාධිපතිවරණයයි
ශ්‍රී ලංකාව පළමු වරට ඔලිම්පික් ක්‍රීඩා උළෙලකට සහභාගී වූයේ 1948 වසරේදී ය
1976 වසරේදී හැරුණු විට, 1948 සිට මෙතෙක් පැවති සියලුම ගිම්හාන ඔලිම්පික් ක්‍රීඩා සඳහා ශ්‍රී ලංකාව සිය ක්‍රීඩක ක්‍රීඩිකාවන් සහභාගී කරවා ඇත
ශ්‍රී ලංකාව කිසිදු සීත සෘතු ඔලිම්පික් ක්‍රීඩා උළෙලකට සිය සහභාගීත්වය දක්වා නොමැත
ඔලිම්පික් ඉතිහාසය තුල ශ්‍රී ලංකාව ඔලිම්පික් පදක්කම් දෙකක් හිමිකරගෙන ඇති අතර, ඒ දෙකම මලල ක්‍රීඩා සඳහා වන රිදී පදක්කම් වේ
ශ්‍රී ලංකා ජාතික ඔලිම්පික් කමිටුව 1937 වසරේදී පිහිටවනු ලැබූ අතර, එම වසරේදීම එය ජාත්‍යන්තර ඔලිම්පික් කමිටුව විසින් පිළිගන්නා ලදී
ශ්‍රී ලංකාවේ 1972 වසර දක්වා හැඳින්වූ නාමය සිලෝන් (Ceylon) වූ බැවින් එම වසර දක්වා ශ්‍රී ලංකාවේ ඔලිම්පික් දේශීය කේතය ලෙස CEY අනුගත කර තිබුණි
1972 වසරෙන් පසු ශ්‍රී ලංකාවේ දේශීය කේතය ලෙස SRI භාවිත වේ
පදක්කම්ලාභීන්ගේ ලැයිස්තුව

ඔලිම්පික්
පරමාණු වල ශක්ති මට්ටම් පිළිබදව ඉදිරිපත් වූ ආකෘතියකි
නීල්ස් බෝර් විසින් ඉදිරිපත් කරන ලදී
බෝර් ආකෘතිය උපකල්පන තුනක් මත පදනම් වේ
හයිඩ්‍රජන් පරමාණුවේ ඉලෙක්ට්‍රෝන යම් නිශ්චිත ශක්තිවලට අනුරූප නිශ්චිත අරය වලින් යුතු කක්ෂවල පවතී
අනුදත් (permitted) කක්ෂයක පවතින ඉලෙක්ට්‍රෝනයකට නිශ්චිත ශක්තියක් ඇති අතර අනුදත් ශක්ති අවස්ථාවක පවතී
අනුදත් ශක්ති අවස්ථාවක ඇති ඉලෙක්ට්‍රෝනයක් ශක්තිය නිකුත් නො කරන බැවින් එය සර්පිලාකාර පථයක ගමන් කර න්‍යෂ්ටියට නො වැටේ
එක් අනුදත් ශක්ති අවස්ථාවක සිට වෙනත් අවස්ථාවකට සංක්‍රමණය වීමේ දී පමණක් ඉලෙක්ට්‍රෝනය විසින් ශක්ති අවශෝෂණය හෝ විමෝචනය හෝ කෙරේ
මෙම ශක්තිය අවශෝෂණය හෝ විමෝචනය හෝ කෙරෙන්නේ ෆෝටෝන (photon) වශයෙනි
අණුවක පවතින බන්ධනයක දී ඉලෙක්ට්‍රෝන තමා දෙසට ආකර්ෂණය කර ගැනීමේ හැකියාව මූලද්‍රව්‍යයෙන් මූලද්‍රව්‍යයට වෙනස් වේ
ප්‍රමාණාත්මක ව ප්‍රකාශ කළ මෙම හැකියාව මූලද්‍රව්‍යයක විද්‍යුත් ඍණතාව ලෙස හැඳින් වේ
විද්‍යුත් ඍණතාව විවිධ පරිමාණවලට අනුව ප්‍රකාශ කර ඇත
පෝලින් පරිමාණයට අනුව එක් එක් මූලද්‍රව්‍යය සඳහා නිශ්චිත විද්‍යුත් ඍණතා අගයක් ප්‍රකාශ කර ඇති මුත් යම් මූලද්‍රව්‍ය පරමාණුවක විද්‍යුත් ඍණතාව එම පරමාණුවේ පරිසරය (මුහුම්කරණය, ආරෝපණය, ඔක්සිකරණ අංකය) මත වෙනස් වේ
වායුමය මූලද්‍රව්‍ය පරමාණුවක් එක් ඉලෙක්ට්‍රෝනයක් ලබා ගෙන වායුමය ඒක සෘණ අයනයක් බවට පත් වීමේ දී සිදු වන ශක්ති විපර්යාසය ඉලෙක්ට්‍රෝන බන්ධුතාව නමින් හැඳින්වේ
බොහෝ මූලද්‍රව්‍යවල පළමු වන ඉලෙක්ට්‍රෝන බන්ධුතාව ඍණ අගයක් ගනියි
එයට හේතුව එකතු වූ ඉලෙක්ට්‍රෝනය න්‍යෂ්ටික ආරෝපණය මගින් ආකර්ෂණය කිරීම යි
දෙ වන ඉලෙක්ට්‍රෝන බන්ධුතාව සැම විටම ධන අගයක් ගනියි
එයට හේතුව දැනටමත් ඍණ ආරෝපිත අයනයකට ඍණ ආරෝපිත ඉලෙක්ට්‍රෝනයක් එකතු වී තිබීම යි
ආවර්තයක් ඔස්සේ වමේ සිට දකුණට යාමේ දී න්‍යෂ්ටික ආරෝපණය වැඩි වන අතර පරමාණුක අරය අඩු වේ
එ බැවින් අයනීකරණය ශක්තිය වැඩි වේ
එම නිසා ආවර්තයක් ඔස්සේ වමේ සිට දකුණට යාමේ දී කැටායන සෑදීමේ ප්‍රවණතාව අඩු වන අතර ඔක්සිහාරකයක් ලෙස කි්‍රයා කිරීමේ හැකියාව ද අඩු වේ
එසේ ම ආවර්තයක් ඔස්සේ වමේ සිට දකුණට යාමේ දී ඇනායන සැදීමේ හැකියාව වැඩි වන අතර ඔක්සිකාරකයක් ලෙස කි්‍රයා කිරීමේ හැකියාව ද වැඩි වේ
අණු අතර පවත්නා සියලූ ම වර්ගවලට අයත් අන්තර් අණුක අන්තර්කි‍්‍රයා පොදුවේ වැන් ඩ' වාල්ස් අන්තර්කි‍්‍රයා ලෙස හැඳින්වේ
වැන් ඩ' වාල්ස් අන්තර්කි‍්‍රයා ආකර්ශක බල හෝ විකර්ශක බල විය හැකිය
මෙම අන්තර්කි‍්‍රයා ආකාර පහකට වර්ග කළ හැකි ය
අයන - ද්විධ‍්‍රැව අන්තර්ක‍්‍රියා
ද්විධ‍්‍රැව - ද්විධ‍්‍රැව අන්තර්ක‍්‍රියා සහ හයිඩ‍්‍රජන් බන්ධන
අයන - පේ‍්‍රරිත ද්විධ‍්‍රැව අන්තර්කි‍්‍රයා
ද්විධ‍්‍රැව - පේ‍්‍රරිත ද්විධ‍්‍රැව අන්තර්ක‍්‍රියා
අපකිරණ (ලන්ඩන්) බල

අයන - ද්විධ‍්‍රැව අන්තර්ක‍්‍රියා 
යම් කැටායනකට හෝ ඇනායකට ධ‍්‍රැවීය අණුවක් ආකර්ෂණය වීමේ දී මෙම අන්තර්කි‍්‍රයා ඇති වේ
මෙම අන්තර්කි‍්‍රයාවල ප‍්‍රබලත්වය අයනවල ප‍්‍රමාණය, ආරෝපණය සහ ද්විධ‍්‍රැවයේ විශාලත්වය මත රඳා පවතී
ද්විධ‍්‍රැව - ද්විධ‍්‍රැව අන්තර්ක‍්‍රියා 
ස්ථිර ද්විධ‍්‍රැවයක් සහිත අණු අතර මෙම බන්ධන ඇති වේ
- I♭+-H♭- --- I♭+-H♭-
 H♭+-Cl♭- --- H♭+-Cl♭-

හයිඩ්‍රජන් බන්ධන 
ෆ්ලූවොරීන්/ක්ලෝරීන්/නයිට්‍රජන් වැනි එකසර ඉලෙක්ට්‍රෝන යුගලක් හෝ යුගල් කිහිපයක් හෝ සහිත විද්‍යුත් ඍණ පරමාණුවකට (X) සහසංයුජ ව බැඳුණු හයිඞ්රජන් පරමාණුවක් හා ෆ්ලූවොරීන්/ක්ලෝරීන්/නයිට්රජන් වැනි එකසර ඉලෙක්ට්‍රෝන යුගලක් හෝ යුගල් කිහිපයක් හෝ සහිත වෙනත් විද්‍යුත් ඍණ පරමාණුවක් (‍Y) අතර හට ගන්නා විශේෂ ආකාරයක ඉලෙක්ට්‍රොනික අන්තර්කි‍්‍රයාවක් හයිඩ්‍රජන් බන්ධනය ලෙස හැඳින්වේ
මෙම අන්තර්කි‍්‍රයාව පහත පරිදි දැක්විය හැකි ය
X♭--H♭+ --- Y♭-

අයන - පේ‍්‍රරිත ද්විධ‍්‍රැව අන්තර්කි‍්‍රයා 
අයනයක් වැනි ආරෝපිත අංශුවක්, ආරෝපණයක් රහිත නිර්ධ‍්‍රැවීය අණුවක් (උදා
උච්ච වායු අණුවක්) ආසන්නයේ ඇති විට පරමාණුවේ හෝ අණුවෙහි ඉලෙක්ට්‍රෝන වලාව විකෘති වේ
- ජලීය පොටෑසියම් අයඩයිඩ් වල දිය කළ I2 මගින් I3- අයන ඇති වීම
ද්විධ‍්‍රැව - පේ‍්‍රරිත ද්විධ‍්‍රැව අන්තර්කි‍්‍රයා 
මෙම වර්ගයේ අන්තර්කි‍්‍රයා ආරෝපණයක් රහිත නිර්ධ‍්‍රැවීය ප‍්‍රභේද හා ධ‍්‍රැවීය ප‍්‍රභේද අතර හට ගනී
- O2, I2, Xe වැනි නිර්ධ‍්‍රැවීය ප‍්‍රභේදවල ජලයේ දිය වීම
අපකිරණ බල (ලන්ඩන් බල හෝ ලන්ඩන් අපකිරණ බල) 
නිර්ධ‍්‍රැවීය අණු හෝ පරමාණු අතර පවත්නා අන්තර් කි‍්‍රයා අපකිරණ බල ලෙස හැඳින්වේ
ඕනෑ ම නිර්ධ‍්‍රැවීය අණුවක් එහි ඉලෙක්ට්‍රෝන වලාව ක්ෂණික විකෘතිතාවකට පත් වීමෙන් තාවකාලික ව ධ‍්‍රැවීකරණයට ලක් විය හැකි ය
එම අණුවේ ධ‍්‍රැවීයතාව හේතුවෙන් තවත් නිර්ධ‍්‍රැවීය අණුවක් තාවකාලික ව ධ‍්‍රැවීය විය හැකි ය
එ වැනි අණු අතර පවත්නා අන්තර්ක‍්‍රියා අපකිරණ බල ලෙස හැඳින්වේ
එ වැනි බල සියලූ ම අණු අතර ඇති වේ
සාමාන්‍යයෙන් සියලූ ම වර්ගවලට අයත් වැන් ඩ‘ වාල්ස් බල අතර දුබල ම ආකාරය වනුයේ අපකිරණ බලයි
කෙසේ වෙතත් ද්විධ‍්‍රැව - ද්විධ‍්‍රැව අන්තර්කි‍්‍රයා ඉක්මවා යන අපකිරණ බල පවතින අවස්ථා ද ඇත
ආශ්‍රිත

බාහිර සබැඳි 
  වැන් ඩ' වාල්ස් බල හඳුන්වාදීමේ විස්තර

රසායන විද්‍යාව
ඇරැව්වල යනු බස්නාහිර පළාතේ, කොළඹ දිස්ත්‍රික්කයේ, කැස්බෑව මැතිවරණ කොට්ථාශයට අයත් ගම්මානයකි
මෙම ගම්මානය කොළඹ නගරයේ සිට හයිලෙවල් මාර්ගය (A4) ඔස්සේ කිලෝමීටර් 20ක් පමණ දුරින් පිහිටා ඇත
ඇරැව්වල ගම
කැස්බෑව නගර සභාවේ බල ප්‍රදේශය තුල ඇරැව්වල ග්‍රාමය පිහිටා ඇත
එය කැස්බෑව ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ටාශය යටතේ ග්‍රාම නිලධාරී වසම් තුනකට බෙදා ඇත
කෘෂිකාර්මික ජීවන රටාවක් සහිත ගම්මානයක් වුවත් කොළඹ නගරයට ආසන්න ග්‍රාමයක් බැවින් එය වර්තමානයේ අර්ධ නාගරීකරණ ලක්ෂණ සහිතව සංවර්ධනය වී ඇත
නිමි ඇඳුම්, සුපිරි වෙළදසැල්, ආහාර පාන අලෙවිසල්, කර්මාන්ත ශාලා, පුද්ගලික අධ්‍යාපන ආයතන (ජාත්‍යන්තර පාසල්), ආදී පහසුකම් වර්තමානයේ වන විට එහි දක්නට ඇත
මහරගම, පන්නිපිටිය, කොට්ටාව, පිළියන්දල, බෝකුන්දර, වැනි නගර ඇරැව්වලට ආසනයෙන් පිහිටා ඇත
ඇරැව්වල පාරම්පරික පහත රට තොවිල්, යාතුකර්ම වලට ප්‍රසිද්ධය
සෞභාග්‍යය, වැස්ස, රෝග නිවාරණය, හා සශ්‍රීකත්වය පතා වාර්ෂිකව ගම්මඩුව ශාන්තිකර්මය සංවිධානය කරනු ලබයි
ඇරැව්වල නන්දිමිත්‍ර නැමති ප්‍රවීණ සුප්‍රසිද්ධ කෙටි හා නවකතා කරුවානන්ගේ ගම ලෙස ඇරැව්වල වඩාත් ප්‍රචලිතය
ග්‍රාම නිලධාරී වසම්
 ඇරැව්වල උතුර (ග්‍රාම නිලධාරී වසම 581 D)
 ඇරැව්වල නැගෙනහිර (ග්‍රාම නිලධාරී වසම 581)
 ඇරැව්වල බටහිර (ග්‍රාම නිලධාරී වසම 581A)

ඇරැව්වල මංසන්ධිය
ඇරැව්වල තුන් මං සන්ධියකි
එය මහරගම නගරය දක්වාත්, පිළියන්දල නගරය දක්වාත්, පන්නිපිටිය-මොරකැටිය හයිලෙවල් මාර්ගය දක්වාත් විහිදී යයි
බස් මාර්ග අංක 341මහරගම-පිළියන්දල , 341/2 - මහරගම-බෝකුන්දර /වෑවල, 212/341 මහරගම-මකුළුදූව, යන බස් මාර්ග ඇරැව්වල මංසන්ධිය හරහා දිවේ
ඇරැව්වල වැදගත් ස්ථාන
 ඇරැව්වල පුරාණ විහාරස්ථානය
 සිරි විජය නන්දනාරාමය (එගොඩවත්ත පන්සල)
 සිරි විජය සිරිවර්ධනාරාමය (දූවේ පන්සල)
 විද්‍යාලෝක මහා විද්‍යාලය
 ඇරැව්වල ධර්මපාල විද්‍යාලය
 ලින්ඩ්ෆීල්ඩ් ජාත්‍යන්තර පාසල
 ආර්පිකෝ ඩේලි සුපිරි වෙළඳසල
 කලර්සෝන් ආයතනය
 ඇරැව්වල මානෙල් කඩේ(අවුරුදු 100කට වඩා පරණ)

යොමු

කොළඹ දිස්ත්‍රික්කය
කැස්බෑව ප්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසය
කැස්බෑව
ශ්‍රී ලංකාවේ නගර සහ ගම්මාන
මෙය ආසියාවෙහි ස්වෛරී රාජ්‍ය සහ පරායත්ත භූමිප්‍රදේශ ලැයිස්තුවක් වෙයි
පූර්ණ වශයෙන් පිළිගත් රාජ්‍යයන්, සීමිත පිළිගැනුමකට ලක්වී ඇති රාජ්‍යයන් මෙන්ම, ආසියානු සහ ආසියානු-නොවන රාජ්‍යයන් යන දෙවගයෙහිම පරායත්ත භූමිප්‍රදේශයන්ද මෙහි අඩංගු වෙති
ස්වෛරී රාජ්‍යයන් 47ක්ද , සීමිත ජාත්‍යන්තර පිළිගැනුමකට පාත්‍රවී ඇති රාජ්‍යයන් 6 ක්ද සහ,   පරායත්ත භූමි ප්‍රදේශ සහ අනෙකුත් භූමි ප්‍රදේශ 6 ක්ද මෙහි ලැයිස්තු ගත කර ඇත
රුසියාවෙහි බොහෝ භූමිප්‍රදේශය ආසියාවෙහි පැවතුනද, එහි අගනගරය වන මොස්කව් නගරය යුරෝපයෙහි පිහිටන හෙයින් සහ එහි ජනගහණයෙන් බොහෝ කොටසක් එම මහාද්වීපයෙහි වෙසෙන හෙයින්ද එය යුරෝපයෙහි කොටසක් ලෙසින් සාමාන්‍ය වශයෙන් සැලකෙයි
ආසියාවෙහි භූගෝලීය මායිම් 
ආසියාව සහ යුරෝපය අතර මායිම් පිහිටන්නේ නැගෙනහිරින් යූරල් කඳු, යූරල් ගංගාව සහ කැප්සිකන් මුහුද වෙතින්ද, දකුණු දෙසින් කෝකසස් කඳු සහ කළු මුහුද හා එහි පිටමුවන් වන, බොස්පරස් සහ ඩාර්ඩානෙල් වෙතින්ද වෙයි
අසර්බයිජාන්, ජෝර්ජියාව, කසක්ස්තානය, රුසියාව සහ තුර්කිය යන සියළු රාජ්‍යයන්ගේ භූමිප්‍රදේශ ආසියාවෙහි සහ යුරෝපයෙහි යන දෙතැනදීම පිහිටයි
ආර්මේනියාව සයිප්‍රසය යන රාජ්‍යයන් සම්පූර්ණයෙන්ම  බටහිර ආසියාවෙහි පැවතුනද සමාජ-දේශපාලනික වශයෙන් ඒවා යුරෝපියානු රටවල් වෙති
ආසියාව සහ අප්‍රිකාව අතර මායිම වශයෙන් සාමාන්‍යයෙන් සැලකෙනුයේ  සූවස් ඇල වන බැවින්, සීනායි අර්ධද්වීපය ආසියාවෙහි පිහිටුවනු ලබන අතර, එබැවින් ආසියානු රාජ්‍යයක් වශයෙන් ඊජිප්තුව සැලකිය හැකි වෙයි
ආසියාව සහ ඕස්ට්‍රලේෂියාව (ඕෂනියාව) අතර මායිම පිළිබඳ මතභේද පවතින අතර, ජාවා සහ නව ගිනියාව අතර කිසියම් ස්ථානයක එය පිහිටුවා ඇත
ඉන්දුනීසියාව සතු භූමිප්‍රදේශයන්, ප්‍රදේශ දෙකෙහිම පිහිටන නමුදු එය ආසියානු රාජ්‍යයක් ලෙසින් සැලකෙයි
නැගෙනහිර ටිමෝරය සමහර විටෙක   ඕස්ට්‍රලේෂියාවෙහි කොටසක් ලෙසින් සැලකෙන නමුදු, එය ඉන්දුනීසියාව වෙතින් වටවී ඇති හෙයින් හා එය වරෙක ඉන්දුනීසියාවෙහි කොටසක් වශයෙන් පැවැති හෙයින් එය ආසියානු රාජ්‍යයක් ලෙසින් සැලකෙයි
යාබදව පිහිටන ඉන්දුනීසියාව නිසා සමහර විටෙක පපුවා නවගිනිය ආසියානු ලෙසින් සැලකුනද, එසේ සැලකීම දුර්ලභ වන අතර,  ඕස්ට්‍රලේෂියාවෙහි කොටසක් වශයෙන් සාමාන්‍යයෙන් සැලකෙයි
ආසියාව සහ උතුරු ඇමරිකාව අතර මායිම වශයෙන් සැලකෙන්නේ  බීරිං සමුද්‍රසන්ධිය වෙයි
අලූෂන් දිවයින් අතරින් සමහරක් ආසියානු ලෙසින් සැලකිය හැකි වෙයි
ස්වෛරී රාජ්‍යයන් 

ස්වෛරී රාජ්‍යයක් යනු, ජනගහණයක් මත පරමාධිපත්‍යය පතුරුවන්නාවූ සහ එය වෙනුවෙන් ජාතික අභිරුචියක් සහිත තීරණ ගන්නාවූ දේශපාලන සංගමනයකි
මොන්ටිවිඩේයෝ සම්මුතිය ප්‍රකාර, රාජ්‍යයක් වෙත, ස්ථීර ජනගහණයක්, නිශ්චිත බලප්‍රදේශයක්, රජයක් සහ, අනෙකුත් රාජ්‍යයක් හා සමගින් සබඳතාවනට එළඹීමට හැකියාවක් තිබිය යුතු වෙයි
එජා සාමාජික රාජ්‍යයන් 
මෙම ලැයිස්තුවෙහි ආසියානු රාජ්‍යයන් 47 ක් අඩංගු වෙති
ඔවුන් සැම දෙනම එක්සත් ජාතීන්ගේ සාමාජිකයෝ වෙති
පලස්තීනය නිරික්ෂක රාජ්‍යයක් වන අතර එය විසින් හිමිකම් පාන බලප්‍රදේශයෙන් බහුතරය පාලනය කිරීමට කිසි කලෙක සමත් වී නොමැත
ස්වාධින රාජ්‍යයන්

මොන්ටෙවීඩියෝ සම්මුතියෙහි උපමානයන් ප්‍රකාර රාජ්‍යයන් ස්වෛරී රාජ්‍ය ගණයට අයත් ලෙස සැලකේ.ප්‍රතිපත්තියානුකූලව එවැනි ස්වෛරී රාජ්‍යයන් පමණක් එක්සත් ජාතින්ගේ සාමාජීකත්වය ලබන අතර ආසියාවේ එවැනි ස්වෛරී රාජ්‍යයන් ගණන 48 කි

එක්සත් ජාතින්ගේ සාමාජික රාජ්‍යයන්

එක්සත් ජාතින්ගේ සාමාජික රාජ්‍යයන් 48 ක් පහතින් දක්වා ඇත
එක්සත් ජාතින්ගේ සාමාජික නොවන රාජ්‍යයන්

The six states in this list have varying levels of recognition, but are not members of the United Nations
All are defined as states by the declarative theory of statehood
ස්වාධින නොවන රාජ්‍යයන් සහ වෙනත් භූමි ප්‍රදේශ

The six entities in this list are either subject to a state they are not part of, or have a special political arrangement that was decided through an international agreement
ආශ්‍රිත ලිපි
 ආසියාව
 එක්සත් ජාතීන්ගේ සාමාජීක රාජ්‍යයන්
 ස්වෛරී රාජ්‍ය ලැයිස්තුව
 List of Asian countries by GDP
 List of predecessors of sovereign states in Asia
 List of states with limited recognition

සටහන්

මූලාශ්‍ර 

 
ආසියාව තුළ රටවල්
ආසියාව හා සබැඳි ලැයිස්තු
Lists of countries by continent
ආසියාව
Yandexයැන්ඩේක්ස් ()යනු රුසියාවේ 60% වෙළද පොළ කොටස් හිමි අන්තර්ජාල කටයුතු කරන සමාගමකි
සුප්‍රසිද්ද ගුගල් සමාගම සමග තරගකාරී ලෙස කටයුතු කරනු ලබයි යැන්ඩේක්ස් රුසියාවේ ඇති ජනප්‍රියතම සෙවුම් යන්ත්‍රය යි
අන්තර්ජාලය පදනම් කරගත් සේවාවන් කීපයක්ම ඔවුන් පවත්වාගෙන යනු ලබයි
යැන්ඩේක්ස් මේල් ඔවුන්ගේ තවත් එක් සේවාවකි
Comscore
com ට අනුව ලොව 4 වෙනි ස්ථානය හිමිවන්නේද යැන්ඩේක්ස් සෙවුම් යන්ත්‍රයටය
ඇලෙක්ස් වර්ගීකරණයට අනුව 2015 නොවැම්බර් වන විට යැන්ඩේක්ස්  yandex
ru ඇලෙක්සා 19 ලෙස ශ්‍රේණිගතව  ඇත
මුලාශ්‍රයන්
WT1190F (UDA34A3 හෝ UW8551D) යනු ප්‍රථිවියෙන් ‍යවනු ලැබූ කුඩා ප්‍රමාණයේ කෘත්‍රිම චන්ද්‍රිකාවකි
කාලයකට පෙර එය අභ්‍යවකාශයේදී අක්‍රීය වී ඇත
දැන් එම චන්ද්‍රිකාවේ කොටස් අභ්‍යවකාශයේ සුන්බුන් වශයෙන් පවතින අතර නවතම සොයාගැනීම අනුව එය ප්‍රථිවිය දෙසට කඩාවැටෙමින් පවතී
යුරෝපීය අභ්‍යවකාශ නියෝජිතායතනයේ (European Space Agency ) නීර්ණය කිරීම් වලට අනුව 2015 නොවැම්බර් 13 වන දින උදෑසන 11.48 ට පමණ ශ්‍රී ලංකාවේ දකුණු දිග මුහුදු කලාපයට කඩා වැටීමට හැකි බවට නිගමනය කර තිබුණත් එය පෘථිවි වායු ගෝලයට ඇතුළුවීමත් සමග ගිනිගෙන විනාශ වී ගියේය
මෙම අභ්‍යවකාශ සුනබුන් පළමු වරට නීඊක්ශනය කරනු ලැබුවේ 2013 පෙබරවාරි මස 18 වන දින, නුදුරු අහසේ ඇති අභ්‍යවකාශ වස්තූන් නිරීක්ශනය කිරීම සඳහා වූ කැට්ලිනා ස්කයි සර්වේ (Catalina Sky Survey) නැමැති ව‍යාපෘතියේ නිරීක්ශකයන් මගිනි
ඉන් පසුව එය සොයාගැනීමට නොහැකි වී ඇති අතර, නැවතත් 2013 නොවැම්බර් 29 වන දින එම අභ්‍යවකාශ වස්තුව නිරීක්ශණය කිරීමට හැකිවී ඇත
එදායින් පසුව නැවත එය නිරීක්ශණය කිරීමට හැකිවී තිබෙන්නේ 2015 ඔක්තෝබර් මස 03 වන දින පෙර මෙම වස්තුව නිරීක්ශණය කරන ලද කණ්ඩායමටමයි
සාමාන‍යයෙන් මෙම කණ්ඩායම තමන්ගේ නිරීක්ශණ තොරතුරු ඇමරිකාව මූලික කොටගෙන පිහිටුවා ඇති කුඩා ග්‍රහ වස්තු පිළිබඳව මධ්‍යස්තානය (Minor Planet Center) සමග බෙදාගන්නා අතර, මොවුන් සුපුරුදු ලෙසටම මෙම වස්තුව පිළිබඳව කුඩා ග්‍රහ වස්තු පිළිබඳ මධ්‍යස්තානය වෙත දැනුම් දී ඇත
තවද මෙය පිළිබඳ සමහරක් තොරතුරු කුඩා ග්‍රහ වස්තු පිළිබඳ මධ්‍යස්තානයේ හිමිකරු වන ජාත්‍යන්තර අභයවකාශ විද‍යාඥයින්ගේ සංගමය (International Astronomical Union) විසින් සුරක්ශිතව තබාගෙන ඇති බවට සමහර පාරශවයන් විශ්වාස කරති
එසේම පෙර කරනලද කක්ශීය ගණනය කිරීම් වලට අනුව එය චන්ද්‍රයාට ඇති දුර තරම් වූ දෙගුනයක් දුරකින් නියත ඉලිප්සීය කක්ශයක ගමන් කරන බවයි නිගමනය කර තිබුනේ
තවද, 2009 මැද භාගයේදී තාවකාලික චන්ද්‍රිකාවක් ලෙස UWAIS නැමැති (පෙර නම) නමකින් ප්‍රථිවිය වටා මෙය කක්ශගත කෙරුණු අතර අපේක්ෂා කරන ලද කාර්යන් මෙම චන්ද්‍රිකාව මගින් ඉටු කිරීමට නොහැකි වීම නිසා යුරෝපීය අභ‍යවකාශ නියෝජිතායතනය මෙම චන්ද්‍රිකාවේ මෙහෙයුම් කටයුතු හමාර කර තිබිණි
යුරෝපීය අභ්‍යවකාශ නියෝජිතායතනය කරන ලද බොහෝ නිරීක්ශන අනුව එය දළ වශයෙන් 2015 නොවැම්බර් මස 13 වන දින ශ්‍රී ලංකා වේලාවෙන් උදෑසන 11.48 (06
20 UTC)ට පමණ ශ්‍රී ලංකාවේ දකුණු දිග කලාපයේ, ගොඩබිමේ සිට කිලෝමීටර 65 ත් 100ත් අතර දුර මුහුදු තීරයවෙත කඩාවැටීමට හැකි බවට නිගමනය කර තිබුණි
ශ්‍රී ලංකාව රජය විසින් නොවැම්බර් 13 වන දින මෙම වස්තුව පතිත විය හැකියැයි අපේක්ෂා කෙරුණු ගාල්ල, මාතර,සහ හම්බන්තොට මුහුදු කලාපයේ ධීවර කටයුතු කිරීම තහනම් කර තිබුණු අතර එමෙන්ම ශ්‍රී ලංකා ගුවන් තොටුපල හා ගුවන් සේවා අධිකාරිය පවසන්නේ, නවීන තාක්ෂණය පිළිබඳ ආතර් සී. ක්ලාක් මධ්‍යස්ථානයේ උපදෙස් පරිදී එදිනට මෙම කලාපයේ ගුවන් යානා පියාසර කටයුතුද අත්හිටුවා තිබුණි
[2]

ආශ්‍රිත

අභ්‍යවකාශ සුන්බුන්
2013 දී සොයා ගන්නා තාරකා විද්‍යාත්මක වස්තු
රචනා චෞරත්වය Plagiarism යනු වෙන අයෙකු විසින් රචිත අදහසක්, භාෂාවක්,ලේකන ශයිල්යක් හෝ  ප්‍රකාශයක් වැරදිලෙස තමාගේම ස්වයං නිර්මාණයක් ලෙස ඉදිරිපත්කිරීමයි
මෙය අපරාදයක් නොවේ එනමුත් මෙය සදාචාර්ය විරෝදී වරදක් ලෙස සැලකේ.ethical offense
ලුසියානෝ මරෙන්සි (), යනු ඉතාලි ජාතික බිතු සිතුවම් පිළිබඳ විශේෂඥයෙකි
ආශ්‍රිත
 සීගිරිය

මූලාශ්‍ර

ඉතාලි ජාතිකයින්
මූලාශ්‍ර

අම්පාර දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක‎
ගම්සභාව යනු ශ්‍රී ලංකා ඉතිහාසයේ ආරම්භයේ සිට විසිවෙනි සියවසයේ දෙවන භාගය දක්වා, අවුරුදු 2500 කටත් අධික කාලයක් තිස්සේ ගම්බද ජනතාවගේ පරිපාලන ආර්ථික, සාමාජීය, අධිකරණ ආදී සියලු ක්ෂේත්‍ර වල අවශ්‍යතා සපුරාලූ ආයතනයකි
1833 දී සිදුකල කෝල්බෲක් ප්‍රතිසංස්කරණ මගින් ගම්සභා ක්‍රමය නොසලකා හැරියද, පසුව ඔවුන් විසින්ම ශ්‍රී ලංකාවේ මුල්බැස තිබු ගම්සභා ක්‍රමය නැවත 1848 දී ප්‍රතිස්ථාපනය කරන ලදී
1856 දී  හෙන්රි වෝර්ඩ් ආණ්ඩුකාරයා විසින් ගම්සභා ක්‍රමය පණගන්වා ඉදිරියට ගෙන ආවේය
1980 දී ගම්සභා ක්‍රමය අහෝසි කර ඒ වෙනුවට දිස්ත්‍රික් සංවර්ධන සභා  සහ ග්‍රාමෝදය මණ්ඩල ක්‍රමය ස්ථාපනය කරන ලදී
ගම්සභාවේ ආරම්භය
ගම් පාලන ක්‍රමය ක්‍රි
5 වෙනි සියවසයේදී පමණ ලංකාව ජනාවාසයන් කල ආර්යයන් විසින් හදුන්වා දුන් සංස්ථාවක් බවයි. මෙම මතය අනුව ඈත අතීතයේ සිට ඉන්දියාවේ ජනප්‍රියව පවතින පංචයත් නමැති ග්‍රාමීය ක්‍රමය ආර්යයන් විසින්  ලංකාවට හඳුන්වා දෙන ලද බවත් පසු කාලීනව දේශීය අවශ්‍යතාවයන්ට ගැලපෙන පරිදි සකස් වෙමින් ගම්සභා ක්‍රමය වර්ධනය වූ බවත් කියවේ
ශ්‍රි ලංකාවේ ක්‍රි පු 377 පමණ දී රජවූ පණ්ඩුකාභය රජු විසින් අනුරාධපුරය තම අග නගරය ලෙස තෝරාගෙන එයින් පසුව ඔහු විසින් නගර පාලනය සහ ගම් පාලනය සදහා එකිනෙකට වෙනස් වූ පළාත් පාලන ආයතනයන් පිහිටුවා ක්‍රියාත්මක කරන ලදී
පුරාණයේ ක්‍රි
ව. 1301 දී 3 වැනි පරාක්‍රමබාහු රජ සමයේදී ගම් 250000 කින් යුත් මායා රටද, ගම් 45000 කින් යුත් යුත් පිහිටි රට ද ගම් 770000 කින් යුත් රුහුණු රට ද ලක්දිව තිබුණි
ගම්සභාවේ සංයුතිය
ගම්සභාවේ සංයුතිය යනු ගමේ පවුල්වල ප්‍රධානීන්ගෙන් සැදුම්ලත් බව සැලකේ. අනුරාධපුර යුගයේ මුල් කාලයේ ගමේ කටයුතුවල ප්‍රධාන ස්ථානයක් ගත ගමික හෙවත් ගමරාල ගමේ ප්‍රභූවරයෙකු විය
ගම මට්ටමේ රජු සහ වැසියන් අතර සම්භාන්දතාවය පවත්වාගැනීම සදහා නිලදාරියෙකු(ග්‍රාම නිලදාරියෙකු)ගමික හෝ ගමරාලා එකල රාජ්‍ය නිලදාරියෙකු විය
, මේ තත්වය තුල ගම මුලාදෑනියා සහ ගම්වැසියන් අතර ඉතා කිට්ටු  සුහද සම්භන්දයක් පවත්වාගත හැකිවූ බැවින් ගමේ කටයුතු වලට රජයේ නිලදාරියෙකු සම්බන්ද වීමෙන්ද ගම්වැසියන් භුක්ති විදින ලද ස්වයං පාලන බලතලවලට කිසිදු හානියක් නොවිය
එහෙත් 10 වැනි සියවස වනවිට ගම්සභාවල කටයුතු වලට රජයේ නිලදාරියෙකු සම්භන්ධ වු බව වේවැල්කැටිය සෙල් ලිපිය සහ හෝපිටිගම සෙල් ලිපිය  නොහෝත් බදුලු ටැම් ලිපිය යන සෙල් ලිපි වලින් කියවේ
වේවැල්කැටිය සෙල් ලිපියෙහි 4-6 වගන්ති වල සදහන් පරිදි දස ගම් වලට පවරන ලද අධිකරණ බලතල ගම මුලාදෑනීන් මෙන්ම ගම් ප්‍රධානීන් සහ ගෘහ මුලිකයින්ගෙන්ද සමන්විතවූ මණ්ඩලයකින් ක්‍රියා කර ඇත
දළදාගේ සෙල්ලිපියට අනුව ගම්වැසියන් පස් දෙනෙකුගෙන් යුත් මණ්ඩලයක් ගැන කියවේ
1859 දී කිරියාට එරෙහි පූලා නඩුවේදී අස්ගිරි විහාරවාසී නායක ස්වාමින් වහන්සේ කෙනෙකු ගම්සහාවේ සංයුතිය ගැන  අධිකරණයට ඉදිරියේ මෙසේ කරුණු දක්වා ඇත කෙසේ වෙතත් ගම්සභාවේ කටයුතු පිළිබද ලිඛිත විස්තර තබාගැනීම පැරණි පුරුද්දක් නොවන බවට මෙම භික්ෂුන් වහන්සේ කර ඇති ප්‍රකාශය එතරම නිවැරදි නොවේ
අනුරාධපුර  යුගයේදී එකල රජුගේ උසාවියට  සාක්ෂි වශයෙන් ඉදිරිපත්කල ගම්සභාවල ලිඛිත වාර්තා තිබී ඇත
ගම්සභාවේ කාර්‍යභාරය
ගම්සභාව සතු ආරම්භක කාර්‍යභාරය වුයේ වාරිමාර්ග කටයුතු පරිපාලනය කිරීමය
ආර්යන් මෙරටට පැමිණීමට පෙර පවා වැවු භාවිතා කල බවට සාධක ඇත
ගැමි ජනතාව සාමුහිකව ගොවිතැන් වාරිමාර්ග කටයුතු සදහා දෙඩවීම පිණිස ගම්සභාව විසින්ම සකස් කරන ලද විදිවිධාන කඩකරන අයට විරුද්දව කටයුතු කිරීමත්, සුළු ආරවුල් බේරුම් කිරීමත් ගම්සභාව විසින් ඉටුකර ඇත
ආරම්භක අවදියේ පටන්ම ගම්සභාවට පැවරී තිබු තවත් සේවාවක් වුයේ ගමට අවශ්‍ය බැංකු සේවාවන් සපයීමයි
අනුරාධපුරයේ පශ්වාත් භාගයෙදී එනම් කි ව 6 වැනි සියවසයේ සිට ගම්සභාවේ වර්ධනය සහ කාර්‍යභාරය පිළිබද මුලාශ්‍ර කීපයක් ඇත
එනම් කි
ව.935 -938  දක්වා රජකළ 3 වෙනි උදය රජුගේ ආංඥවක් සටහන් කොට ඇති ඌව පළාතේ මයියංගනය අසල හොපිටිගම සෙල්ලිපිය  සහ කි
ව.956-972 දක්වා රජකළ 4 වෙනි මහින්ද රජුගේ වෙවැල්කැටිය පුවරු ලිපිය වේ මෙම සෙල්ලිපි වලට  අනුව රජු විසින් ගම්සභාවට අධිකරණ යුක්තිය විසදීමේ බලය පවරා ඇත
හොපිටගම සෙල් ලිපියට අනුව ගම්සභාවල පරිපාලනය කමිටු කීපයක් හරහා සිදුවූ බව කියවේ
ගමේ සාමාන්‍ය පරිපාලනය භාර 8 දෙනෙකුගෙන් යුතු කමිටුව.
 වනාන්තර සහ මුඩු ඉඩම් භාර කමිටුව.
 ගමෙන් රජුට අයවියයුතු බඩු සහ  දඩමුදල් භාර කමිටුව.
 කුඹුරු ඉඩම් භාර කමිටුව.
ගම්වැසියන්ගේ සම්භන්ධයෙන්  යුක්තිය විසදීමට පමණක් නොව ගමේ ආරක්ෂාව පිළිබද කටයුතු ගම්සභාවට පවරා තිබුනි
අල්ලාගැනීමට අපහසු පැනගිය වැරදි කරුවන් දින ගණනක් තුල අල්ලාදීමේ වගකීමද ගම්සභාවෙත පැවරී තිබුණි
එසේ එම වගකීම ඉටු කිරීමට අපොහොසත් වුවහොත් ගම්සභාව ඒ වෙනුවෙන් රජයට දඩමුදල් ගෙවිය යුතු විය
මෙමගින් ගම්වැසියන් වෙත වගකීමක්  මෙන්ම යම් බලතල ප්‍රමාණයක්ද පවරා තිබුණි
ගම්සභාවේ සාමාජිකයින් ගමේ සිදුවන අපරාධ සහ වැරදි පිළිබදව නඩු විසදු අන්දම අටදා සන්නය යේ සදහන්වී ඇත
රජුගේ උසාවි වල නඩු විසදු අකාරයටම ගම්සභාවලද දෙපක්ෂයේ ශාක්ෂි වලට ඇහුම් කන්දී 'චාරිත්‍ර ධර්ම' සහ 'පුරවාදර්ශ'සලකා බලා තීන්දු දී ඇත
උඩරට රාජධානියෙහි ගම්සභාව
උඩරට රාජධානියෙහි ක්‍රියාත්මකවූ ගම්සභා ක්‍රමය පිළිභදව ඇසින් දුටු විස්තර සපයන රොබට් නොක්ස් සහ ජෝන් ඩොයිලි ගේ විස්තර වැදගත් වේ
රොබට් නොක්ස් (1660-1679) අවුරුදු 20 කට අධික කාලයක්  උඩරට රාජ්‍යයයේ කුරුණෑගල, ගම්පොල සහ මහනුවර අවට එළිමහන් සිරකරුවකු ලෙස කාලය ගතකර ඇත
ඒ අනුව උඩරට ප්‍රදේශයන්හී ක්‍රියාත්මක වු ගම්සභා ක්‍රමය පිළිබධව ඔහුගේ කෘතියට ඇතුලත් කොට ඇත
"අසල්වැසියන් අතර නඩුහබ පිළිබද පැමිණිලි විසදීමත් යුක්තිය ඉටුකර දීමත් සදහා මෙම නිලධාරීන්ගෙන් සහ ප්‍රදේශයේ ප්‍රධානීන්ගෙන් සැදුම්ලත් අධිකරණ උසාවි වර්ගයක් තිබිණි
ඒවා ගම්සභා වශයෙන් හදුන්වනු ලැබේ
" යනුවෙන් නොක්ස් සිය කෘතියේ සටහන් කර ඇත
එම උසාවි වලින් දෙනු ලැබූ තීරණයක් පිළිගැනීමට අකමැති අයෙකුට ප්‍රදේශයේ ප්‍රධාන පාලකයාට අභියාචනයක් ඉදිරිපත් කිරීමේ අවස්ථාවද තිබු බව සදහන් කරයි
එයින්ද සෑහීමකට පත් නොවන්නේනම් අධිකාරම් වෙත හෝ රාජ්‍යයේ ඉහලම අධිකරණය වන කන්ද උඩරටට අභියාචනයක් කිරීමේද හැකියාව පැවති බව කියයි
ඩොයිල්ගේ උඩරට ආණ්ඩු ක්‍රමය පිළිබධ කෘතියේ ගම්සභාව නමැති උසාවිය ගමේ ජ්‍යෙෂ්ඨ මෙන්ම අත්දැකීම් බහුල තැනැත්තන්ගෙන් සමන්විත වු බවත් ඉඩම් ආරවුල්, ණය සොරකම් සුළු රන්ඩු, සිවිල් අපරාධ නඩු පැනනැගී අවස්තාවක අම්බලමක හෝ සෙවනැති ගසක්යට රැස්වී හැකිතරම් දුරට ප්‍රශ්නය සාමකාමීව විසදීමට ප්‍රයන්තය දැරූ බවත් දඩුවම් පැමිණවීම වෙනුවට හුදෙක්ම සමගි කරවීම මගින් ප්‍රශ්න නිරාකරණය කර ඇත
පෘතුගීසීන් සහ ලන්දේසී සමයේ ගම්සභා

ඉංග්‍රීසීන් යටතේ ගම්සභා ක්‍රමය

1833 කෝල්බෲක් කැමරන් ප්‍රතිසංස්කරණ තුල ගම්සභාව
1833 විලියම් කෝල්බෲක් සහ චාල්ස් හේ කැමරන් ප්‍රතිසංස්කරණ යෝජනා මාලාවේ වැදගත් නිර්දේශයක් වන්නේ ගම සභා ක්‍රමය අඛන්ඩව පවත්වාගෙන යායුතු ආයතනයක් බවයි. ඔවුන් විසින් යෝජනා කරන ලද්දේ ඔවුන්ගේ උසාවි ලංකාවේ සාමාන්‍ය ගැමි ජනතාව අතර පැනනගින සුළු නඩු හබ විසදීමට සුදුසු නැති බවත් ගම්සභා අභාවයට යමින් තිබු ප්‍රදේශ වල මෙන්මගම්සභා  වෙනුවට උසාවි පිහිටුවා තිබු ප්‍රදේශයන්හි ගම්සභා නැවත ප්‍රතිෂ්ඨාපනය කලයුතු බවයි.   ගම්සභා නැවත ප්‍රතිස්ථාපනය කිරීම තුලින් ලබාගත හැකි ප්‍රයෝජන තුනක් එහිදී දක්වා ඇත
රජයේ පරිපාලන වියදම අඩුකරගැනීම
දේශීය ජනතාවට හුරුපුරුදු සිරිත් විරිත් සම්ප්‍රදායන්ට අනුව ගම්වල පාලන කටයුතු කරගැනීමට ඉඩ ලැබීමෙන් ඔවුන් සතුටට පත්වීමෙන් ඉංග්‍රීසි ආණ්ඩුවට ජනතාවගේ පක්ෂපාතිත්වය ලැබීම
ගම්සභා ක්‍රියාත්මක කිරීමෙන් සුළු නඩු විසදීම පමණක් නොව පොලිස් සේවයද ගැබුරු නීති රීති නොපනවා ඉතා සරල රෙගුලාසි කීපයක් මගින් ග්‍රාම පාලනයද කරවා ගත හැකි බවත්
මේ අන්දමට කෝල්බෲක් විසි ගම්සභා ක්‍රමය කොතරම් අගය කර ප්‍රතිස්තාපනයට නිර්දේශ ඉදිරිපත් කලත් 1833 දී යටත්විජිත කාර්යාලය මගින් ක්‍රියාත්මක කරන ලද ප්‍රතිසංස්කරණ යටතේ ගම්සභාව ප්‍රතිස්ථාපනය වුයේ නැත
එකල උඩරට ගම්වල තත්වය මේජර් තෝමස් ස්කිනර් සදහන්කරන්නේ මෙලෙසය

ඉංග්‍රීසින් යටතේ ගම්සභාව නැවත ප්‍රතිස්ථාපනය කිරීම
ඉංග්‍රීසීන් විසින් 1833 දී හදුන්වාදෙන ලද අධිකරණ ප්‍රතිසංස්කරණ සහ අනිවාර්ය සේවා රාජකාරී  ක්‍රමය අවලංගු කිරීම හේතුවෙන් ගම්බද ප්‍රදේශ වල ක්‍රියාත්මක වෙමින් පැවතී සමස්ථ දේශපාලන,සමාජ ආර්ථික රටාවන් දෙදරා යන්නට විය
ටොරින්ටන් ආණ්ඩුකාරවරයා විසින් යටත් විජිත ලේකම් වරයා වු ග්‍රේ සාමිවරයාවෙත යැවූ විස්තරයක මෙසේ සදහන්වේ 
ගම්සභා පරිහානියට පත්වීමෙන් උද්ගතවී තිබු ව්‍යාකුල තත්වයට පිළියම් යෙදීම සදහා ගම්වලට ස්වාපාලන තත්වයක් ලැබෙන පරිදි පැරණි සිරිත් විරිත් සම්ප්‍රදායන් මත පදනම් වු ග්‍රාමීය ආයතනයක් පිහිටුවීමේ අවශ්‍යතාවය සදහා ස්ථීර ක්‍රියාමාර්ගයක් මුලින්ම අනුගමනය කලේ ශ්‍රීමත් හෙන්රි වෝඩ්  (1855-1860) ආණ්ඩුකාරවරයා විසිනි
1856 දී ඔහු විසින් පැරණි ගම්සභාවට සමාන ආයතනයක් යලි පිහිටුවීම සදහා වු පනතක් ඉදිරිපත් කරන ලදී
එය 1856 අංක 9 දරණ වාරිමාර්ග පිළිබද පනත වශයෙන් හදුන්වනු ලැබේ
ගම්සභාවට සමානවූ මෙම පනතේ පුර්විකාවෙන් එම පනත පැනවීමට තුඩු දුන් හේතු දක්වා ඇත
නිදහස ලැබීමෙන් පසු ගම්සභා ක්‍රමයේ විකාශනය සහ අභාවය

ගම්සභා ක්‍රමයේ අභාවය

මුලාශ්‍ර

ශ්‍රී ලංකාව
ස්වාල්බාඩ් (ඉංග්‍රීසි
නෝර්වේජියානු උච්චාරණය
[ˈsʋɑ(ː)lbɑːɾ]
එහි ලන්දේසි නාමය වන ස්පිට්ස්බර්ජන් යන නමින් මුලින් හඳුන්වන ලදී) යනු නෝර්වේ රාජ්‍යයට අයත්, ආක්ටික් මුහුදේ ඇති දූපත් සමූහයකි
එය යුරෝපා මහාද්වීපයේ ප්‍රධාන භූමියට උතුරින්, නෝර්වේ භුමිය සහ උත්තර ධ්‍රැවය අතරමැද ප්‍රදේශය තුල පිහිටා ඇත
මෙම දූපත් සමූහයට අයත් දූපත්, උතුරු අක්ෂාංශ  74 සිට 81 දක්වාත්, නැගෙනහිර දේශාංශ 10 සිට 35 දක්වාත් වන ප්‍රදේශය තුල පිහිටයි
ඒවායෙන් විශාලතම දූපත ස්පිට්ස්බර්ජන් වන අතර, නෝඩවුට්ලැන්ඩට් සහ එජෝයා දූපත් පිලිවෙලින් ඊළඟ විශාලතම දූපත් වේ
පරිපාලනමය වශයෙන් මෙම දූපත් සමූහය නෝර්වේ රාජ්‍යයේ කිසිදු පළාතක්, දිස්ත්‍රික්කයක් හෝ එවැනි පරිපාලනමය ඒකකයකට අයත් නොවේ
එබැවින් එය පාලනය කරනු ලබන්නේ නෝර්වේ රජය විසින් පත්කරනු ලබන ආණ්ඩුකාරවරයෙකු විසිනි
2002 වසරේ සිට ස්වාල්බාඩ්හි ප්‍රධාන ජනාවාසය සහ අගනුවර වන ලෝන්ගියර්බෙන්හි ඡන්දයෙන් පත්කරනු ලබන දේශීය රජයක් ඇති අතර, එය නෝර්වේ ප්‍රධාන භූමියේ ඇති නගරසභා වලට තරමක් සමාන වේ
ස්වාල්බාඩ්හි ඇති අනෙකුත් ජනාවාස අතර රුසියානු පතල් කැණීමේ ප්‍රජාවක් ජීවත් වන බැරන්ට්ස්බර්ග්, පර්යේෂණ මධ්‍යස්ථානයක් පිහිටා ඇති නි-ඇලසන්ඩ් සහ තවත් දුරස්ථව පිහිටි පතලක් වන ස්වියාගෘවා ප්‍රධාන වේ
ස්වාල්බාඩ් යනු ලෝකයේ වඩාත්ම උතුරින් පිහිටි, ස්ථීර සිවිල් ජනගහනයක් ඇති මිනිස් ජනාවාසය වේ
තවදුරටත් උතුරින් පිහිටා ඇති ජනාවාස තිබුනද, ඒවා ස්ථීර ජනගහනයක් නොමැති, පර්යේෂකයන්ගෙන් සැදුම්ලත් ප්‍රජාවන් වේ
ඇලර්ට්, නුනාවුට්—වඩාත්ම උතුරින් පිහිටි වසර පුරා ක්‍රියාත්මක ප්‍රජාව.

මෙම දූපත් පළමුවරට භාවිත කරනු ලැබූයේ තල්මසුන් දඩයම් කිරීම සඳහා වේ
ඒ 17වන සහ 18වන ශතවර්ෂයන් හි දී වන අතර, පසුව එය අත්හැරදමන ලදී
20වන සියවස ආරම්භයේදී ගල්අඟුරු කැණීම ඇරඹුන අතර ස්ථීර ජනාවාසද ආරම්භ විය
1920 දී ඇතිකරන ලද ස්වාල්බාඩ් ගිවිසුම මගින් දූපත්හි ස්වෛරී අයිතිය නෝර්වේ රාජ්‍යට හිමිවුණ අතර, 1925 දී ඇතිකරන ලද ස්වාල්බාඩ් පනත මගින් ස්වාල්බාඩ් භූමිය සම්පූර්ණයෙන්ම නෝර්වේ රාජධානියේ කොටසක් බවට පත් කරන ලදී
එමෙන්ම, නෝර්වේ රාජ්‍යය විසින් ස්වාල්බාඩ් දූපත්, නිදහස් ආර්ථික කලාපයක් සහ යුධ සේනාංක වලින් තොර කලාපයක් බවට පත් කරන ලදී
ස්වාල්බාඩ් හි දැනට ඇති කැණීම් සමාගම් වනුයේ නොර්වේහි Store Norske සහ රුසියාවේ Arktikugol පමණි
පර්යේෂණ සහ සංචාරක කර්මාන්තය ස්වාල්බාඩ් හි ප්‍රධාන සැපයුම් කර්මාන්ත බවට පත්ව තිබේ
ස්වාල්බාඩ් විශ්වවිද්‍යාල මධ්‍යස්ථානය (UNIS) සහ ස්වාල්බාඩ් ගෝලීය බීජ සුරක්ෂිතාගාරය එහිදී වැදගත් කර්තව්‍යයක් ඉටු කරයි
ස්වාල්බාඩ් හි ජනාවාස සම්බන්ධ කරමින් මාර්ග තනා නොමැත
එමනිසා හිම මත ධාවනය වන විශේෂ වාහන, ගුවන්යානා සහ බෝට්ටු සේවා මගින් අන්තර්-ජනාවාස ප්‍රවාහන කටයුතු සිදුකෙරේ
ස්වාල්බාඩ් වෙතට ඇතුල් වන ප්‍රධාන ද්වාරය වන්නේ ස්වාල්බාඩ් ගුවන්තොටුපලයි
ස්වාල්බාඩ් දූපත් සමූහය ආක්ටික් කාලගුණයක් සාමාන්‍යයෙන් පෙන්නුම් කරන නමුත්, එකම අක්ෂාංශයේ පිහිටි අනෙකුත් ප්‍රදේශ වලට වඩා සැලකියයුතු ලෙස වැඩි උෂ්ණත්වයක් පවතී
මෙහි ඇති ශාක ප්‍රජාව විසින් ධ්‍රැව රාත්‍රිය නිසා ඇතිවන පාඩුව, දීර්ඝ කාලයක් පවතින මධ්‍යම රාත්‍රී සූර්යයාගෙන් හානිපූරණය කරගනී
ස්වාල්බාඩ් යනු මුහුදු පක්ෂි විශේෂ රැසකගේ මෙන්ම, හිම වලසුන්, පිනිමුවන්, ආක්ටික් නරි සහ මුහුදු ක්ෂීරපායීන් රැසකගේ අභිජනන භූමියද වේ
මෙම දූපත් සමූහය තුල ජාතික වනඋද්‍යාන හතක් සහ ස්වභාවික රක්ෂිත 23ක් ඇති අතර, එමගින් සමස්ත භූමියෙන් තුනෙන් දෙකක් ආවරණය කරන්නේ තවමත් නොඉඳුල් සහ නැවුම් ස්වාභාවික පරිසරය ආරක්ෂා කරමිනි
දූපත් සමූහයෙන් 60%ක් ආවරණය වී අත්තේ ග්ලැසියර වලින් වන අතර දූපත් සමූහය පුරා කඳු සහ කඳු අතර ඇති පටු බෑවුම් (fjord) දැකිය හැක
ස්වාල්බාඩ් සහ ජැන් මයේන් පොදුවේ ISO 3166-1 ඇල්ෆා-2 කේත ක්‍රමය අනුව "SJ" දේශීය කේතයට අනුගත කර ඇත
මෙම ප්‍රදේශ දෙකම නෝර්වේ රාජ්‍යය විසින් පාලනය කරනු ලබයි
ඒවා එකිනෙකට නාවික සැතපුම් 500ක් (සැතපුම් 600ක් හෝ කිලෝමීටර 950ක්) දුරින් පිහිටා ඇති අතර ඒවායෙහි එකිනෙකට වෙනස් පරිපාලනමය ව්‍යුහයන් පවතී
භූගෝලීය පිහිටීම
ගාල්ල දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක
යම් වර්ගයක අණු, වෙනත් වර්ගයක අණු අන්තර්ගත වූ අවකාශයක් පුරා ව්‍යාප්ත වීම විසරණය ලෙස හැඳින්වේ
උදාහරණයක් ලෙස ගන්ධයකින් යුත් ද්‍රව්‍යයක් කාමරයක තැබූ විට එම ගන්ධය කාමරය පුරා ඒකාකාර ව ව්‍යාප්ත වන තෙක් විසරණය වීම සිදු වේ
විසරණය වීමේ ශීඝ‍්‍රතාව - ඝන < ද්‍රව < වායු ලෙස වැඩිවේ
විපර්යාසයක් කෙරෙහි එන්තැල්පි විපර්යාසයේ (∆H) සහ එන්ට්‍රොපියේ (∆S) මගින් වන සමස්ත බලපෑම ∆G නම් ගිබ්ස් ශක්ති වෙනස මගින් ලබා දෙයි
නියත උෂ්ණත්වයේ (T) දී මේවා අතර සම්බන්ධතාව පහත ආකාරය වෙයි
∆G = ∆H - T∆S

නියත උෂ්ණත්වයේ දී හා පීඩනයේ දී,
ස්වයංසිද්ධ ව සිදු වන ප‍්‍රතික‍්‍රියාවක් සඳහා ∆G < 0
ස්වයංසිද්ධ ව සිදු නො වන ප‍්‍රතික‍්‍රියාවක් සඳහා ∆G > 0
සමතුලිත ප‍්‍රතික‍්‍රියාවක් සඳහා ∆G = 0

නියත එන්ට්‍රොපි පද්ධතියක (∆S = 0) ස්වයංසිද්ධතාව ∆H මගින් තීරණය වන අතර,
නියත එන්තැල්පිය යටතේ (∆H = 0) සිදු වන විපර්යාසයක ස්වයංසිද්ධතාව ∆S මගින් තීරණය වේ
CO යන රසායනික සූත‍්‍රයෙන් මෙම වායුව හඳුන්වනු ලැබේ
කාබන් මොනොක්සයිඩ් වායුව කාබන් අඩංගු ද්‍රව්‍ය ඔක්සිජන්වල හෝ වාතයේ හෝ අසම්පූර්ණ දහනයෙන් සෑදෙන වායුවකි
කාබන් මොනොක්සයිඩ් වායුව පැහැයක් හෝ රසයක් නොමැති විෂ වායුවකි
භූමි වායුවෙහිද ගිනිකඳු වලින් පිටවන වායුවේද ස්වභාවිකව මෙම වායුව පිහිටා තිබේ
මෙයත් බලන්න 
කාබන් මොනොක්සයිඩ් විෂ වීම

රසායන ද්‍රව්‍ය
එකම අණුක සූත‍්‍රය ඇති නමුත් පරමාණුවල සැකැස්ම එකිනෙකට වෙනස් සංයෝග පැවැතීමේ සංසිද්ධිය සමාවයවිකතාව ලෙස හැඳින්වේ
සංයෝගයක සමාවයවික එකිනෙකට වෙනස් භෞතික හා රසායනික ගුණ පෙන්විය හැකි ය
කාබනික සංයෝගවල සමාවයවිකතාව පහත ආකාරයට වර්ග කළ හැකි යි
ව්‍යුහ සමාවයවිකතාව 
එක ම අණුක සූත‍්‍රය ඇති එහෙත් එකිනෙකට වෙනස් ව්‍යුහ සූත‍්‍ර (බන්ධනවල අවකාශයේ දිශානත වීම නො සලකා හැර) ඇති සංයෝග පැවතීමේ සංසිද්ධිය යි
ව්‍යුහ සමාවයවිකතාව තවදුරටත්, 
දාම සමාවයවිකතාව
ස්ථාන (පිහිටුම්) සමාවයවිකතාව
ක‍්‍රියාකාරී කාණ්ඩ සමාවයවිකතාව ලෙස වර්ග කෙරේ
දාම සමාවයවිකතාව 
එක ම සදෘශ ශ්‍රේණියට අයත්, එක ම අණුක සූත‍්‍රය සඳහා කාබන් දාමයේ ස්වරූපය වෙනස් වීමෙන් දාම සමාවයවික ලැබේ
ස්ථාන සමාවයවිකතාව 
එක ම අණුක සූත‍්‍රය, එක ම ක‍්‍රියාකාරී කාණ්ඩය/ආදේශිත කාණ්ඩය සහ එක ම කාබන් සැකිල්ල පැවතිය ද ක‍්‍රියාකාරී කාණ්ඩය/ආදේශිත කාණ්ඩය සම්බන්ධ ව ඇති කාබන් පරමාණුව හෝ ක‍්‍රියාකාරී ස්ථානයේ පිහිටීම හෝ වෙනස් වීමෙන් ස්ථාන සමාවයවික ලැබේ
ක‍්‍රියාකාරී කාණ්ඩ සමාවයවිකතාව 
එක ම අණුක සූත‍්‍රය සඳහා වෙනස් ක‍්‍රියාකාරී කාණ්ඩ ඇති ව්‍යුහ පැවතීම ක‍්‍රියාකාරී කාණ්ඩ සමාවයවිකතාව ලෙස හඳුන්වයි.

ත‍්‍රිමාන සමාවයවිකතාව 
ත‍්‍රිමාන අවකාශයේ බන්ධනවල දිශානත වීම මත පමණක් එකිනෙකින් වෙනස් ව්‍යුහ සහිත සංයෝග පැවතීම (එනම් ඒවාට එක ම අණුක සූත‍්‍ර හා ව්‍යුහ සූත‍්‍ර ඇත
) ති‍්‍රමාන සමාවයවිකතාව නම් වේ
ති‍්‍රමාන ව්‍යුහය එකිනෙකහි දර්පණ ප‍්‍රතිබිම්බ වන ති‍්‍රමාන සමාවයවික යුගලක් එකිනෙකෙහි ප‍්‍රතිරූප අවයව සමාවයවික නම් වේ
ති‍්‍රමාන ව්‍යුහ එකිනෙකෙහි දර්පණ ප‍්‍රතිබිම්බ නො වන ති‍්‍රමාන සමාවයවික යුගල් එකිනෙකෙහි පාරත්‍රිරමාන සමාවයවික වේ
එලෙස ත‍්‍රිමාන සමාවයවිකතාව ප්‍රධාන කොටස් දෙකකි
ප‍්‍රතිරූප අවයව සමාවයවික
පාරත්‍රිරමාන සමාවයවික

පාරත්‍රිරමාන සමාවයවිකතාව 
ජ්‍යාමිතික සමාවයවිකතාව පාරත්‍රිරමාන සමාවයවිකතාව පෙන්නුම් කරන එක් අවස්ථාවකි
C=C ද්විත්ව බන්ධනයක දී σ බන්ධනයට අමතර ව π පවතින බන්ධනය නිසා එම කාබන් පරමාණුවලට σ බන්ධනය වටා නිදහසේ භ‍්‍රමණ වීමට නො හැකි ය
මේ හේතුව නිසා අඩංගු පරමාණු එක ම ආකාරයට බන්ධනය වී ඇති නමුත් ඒවායේ ත‍්‍රිමානයේ පිහිටීම හේතු කොට ගෙන වෙනස් වින්‍යාස පැවැතිය හැකි ය
කාබන් - කාබන් බන්ධන අක්‍ෂය වටා භ‍්‍රමණය කිරීමෙන් එකක් අනෙක බවට පත් නො වන ව්‍යුහ ජ්‍යාමිතික සමාවයවික ලෙස හඳුන්වනු ලැබේ
ජ්‍යාමිතික සමාවයවික පැවැතීම සඳහා ද්විත්ව බන්ධනය දෙපස එක් එක් කාබන් පරමාණු මතට සම්බන්ධිත කාණ්ඩ යුගල සමාන නො විය යුතු ය
ද්විත්ව බන්ධනයක දෙපස පිහිටි කාබන් පරමාණු මතට බැඳුණු කාණ්ඩ දෙකක් ජ්‍යාමිතික සම්බන්ධතාව දැක්වීමට cis හා trans යන වචන භාවිත වේ
අණුවෙහි තලයට අභිලම්බ ව ද්විත්ව බන්ධනයේ කාබන් - කාබන් අක්ෂය ඔස්සේ පවතින තලයට සාපේක්ෂ ව කාණ්ඩ දෙක එක ම පසින් පිහිටයි නම්, එ කී සම්බන්ධතාව cis වශයෙන් හැඳින්වේ
කාණ්ඩ දෙක තලයේ දෙ පසින් පිහිටයි නම් සම්බන්ධතාව trans වේ
බාහිර සබැඳි 

කාබනික රසායනය
කාබනික සංයෝග
නිල වශයෙන් පවුල් පාලන ප්‍රතිපත්තිය ලෙසින් හැඳින්වෙන, එක්-දරු ප්‍රතිපත්තිය,  යනු,  1980 සිට 2015 දක්වා බලපැවැත්වුනු  චීනයේ ජනගහන පාලන ප්‍රතිපත්තිය වෙයි
බොහෝ ව්‍යතිරේකයන් සහ චීනයේ වාර්ගික සුළුතරයන් නිදහස් කිරීම හැරුණු විට, මෙම ප්‍රතිපත්තිය විසින් නියමාකාරයෙන් අවසර දෙනු ලබන්නේ  "එක්-දරු" යන පදයෙන් අදහස් වන ප්‍රමාණයයි
2007 වසරෙහිදී,  චීනයේ ජනගහනයෙන් 36% ක්  දැඩි එක්-දරු සීමාකිරීමට යටත් වූහ
මීට අමතර 53% ක්  සඳහා දෙවන දරුවෙකු වෙනුවෙන් අවසර ලැබුනේ පළමු දරුවා ගැහැණු දරුවෙකු නම් පමණි
පළාත් තලයෙහි මෙම ප්‍රතිපත්තිය ක්‍රියාත්මක කෙරෙනුයේ, පවුලේ ආදායම සහ අනෙකුත් කරුණු පදනම් කරගෙන පැවරෙන දඩ  පැනවීමක් භාවිතයෙනි
මේ පිළිබඳ දැනුවත් කිරීමට සහ ලියාපදිංචිය සිදු කිරීමට සහ පිරික්සුම් සිදු කිරීමට, රජයෙහි සෑම තලයකම, "ජනගහණ සහ පවුල් පාලන කොමිසම්"  පිහිටුවා ඇත
මෙම ප්‍රතිපත්තිය හඳුන්වාදෙනු ලැබුණේ  1978 වසරෙහිදී වන අතර 1980, සැප්තැම්බර් 18 දිනදී නීතිගත/ක්‍රියාත්මක කෙරුණේ  චීනයේ සාමාජීය, ආර්ථික සහ   පාරිසරික ගැටළු නිවාරණය කිරීමටය
හුදු ප්‍රතිපත්තිය නිසාම, ඉහත දුෂ්කරතා කෙතරම් ප්‍රමාණයකට නිවාරණය  වූයේද යන්න පිළිබඳ ජනවකාස විද්‍යාඥයින් අතර කුකුසක් පවතියි
පිවු පර්යේෂණ මධ්‍යස්ථානය විසින් 2008 වසරෙහිදී සිදු කල සමීක්ෂණයකට පරිදී, චීන ජනගහණයෙන් 76% කි විසින් මෙම ප්‍රතිපත්තියට සහය පල කරයි
කෙසේවෙතත්, ප්‍රතිපත්තිය ක්‍රියාත්මක කිරීමේදී ඇති වන මානව හිමිකම් අපයෙදුම් මෙන්ම නිෂේධක සමාජීය  ප්‍රතිවිපාක ආදී  බොහෝ හේතු නිසා, චීනයෙන් පිටතදී මෙය මතභේදකාරී වෙයි
චීන කොමියුනිස්ට් පක්ෂය විසින් නිකුත් තල ප්‍රකාශයක් උපුටා දක්වමින් ෂිං හුවා විසින් 2015 ඔක්තොම්බර් 29 දිනදී  වාර්තා කෙරුනේ පවතින නීතිය දෙ-දරු ප්‍රතිපත්තියක් වෙත වෙනස් කර ඇති බවයි.

ආශ්‍රිත

තවදුරටත් කියවීම්

බාහිර සබැඳි 

 ෆැමිලි ප්ලෑනිං ඉන් චයිනා
 

 
මානව අධි-ජනගහනය
ජනගහන පරිසර විද්‍යාව
ලෝක ජනගහනය
ජන විකාස විද්‍යාව
1978 හඳුන්වාදීම්
හැලොවීන් උත්සවේ නොදත් කතාව
 හැලොවීන් උත්සවය බයිබලයට එකඟද
ශ්‍රී ලංකාවේ  දකුණු පළාතේ ගාල්ල දිස්ත්‍රික්කය තුල වේරගොඩ පිහිටි සීනිගම දේවාලය (ශ්‍රී දෙවොල් දේවාලය) මෙරට ඓතිහාසික වැදගත්කමකින් යුතු දේවාලයක් ලෙස හැඳින්වේ
කොළඹ-මාතර මහා මාර්ගයේ හික්කඩුවට ආසන්න, මුහුදු වෙරලේ සිට කුඩා දුරකින් පිහිටි දූපතක මෙම දේවාලය ඉදිකොට තිබේ
ධීවරයින් හා ඔවුන්ගේ බෝට්ටු ආදිය රැකදෙන්නේ යැයි විශ්වාසයේ පවතින, දෙවොල් දෙවි වෙනුවෙන් මෙම දේවාලය ඉදිකාට ඇත
මූලාශ්‍ර

දේවාල
ගාල්ල දිස්ත්‍රික්කයේ පුරාවිද්‍යා ආරක්‍ෂිත ස්මාරක
දෙ-දරු ප්‍රතිපත්තිය යනු, එක් පවුලකට දරුවන් දෙදෙනෙකු පමණක් වන පරිදී රජයක් විසින් පැනවුනු සීමාවක් හෝ පළමු දරුවන් දෙදෙනා හට පමණක් රජයේ සහනාධාර ගෙවීමේ ක්‍රමයකි
පෙරදී වියට්නාමයෙහි භාවිතා වුනු මෙය දැනට චීනයෙහි ක්‍රියාත්මක වෙයි
චීනය 
1970 ගණන් වලදී, දරුවන් දෙදෙනෙකු ලබනු ලෙසින් චීන පුරවැසියන් උනන්දු කෙරිණි
සවුදි අරාබියාවෙහි ත්‍රස්තවාදය ප්‍රධාන වශයෙන් ආරෝපණය කෙරෙනුයේ ඉස්ලාමීය අන්තවාදීන් වෙතය
ඔවුන්ගේ ඉලක්ක අතර  විදේශීය පුරවැසියන්—ප්‍රධාන වශයෙන් ඔවුන්ගේ  තෙල්-ආශ්‍රිත ආර්ථිකයන් සම්බන්ධිත බටහිර වැසියන් —මෙන්ම සවුදි අරාබියානු පුරවැසියන් සහ ආරක්ෂක හමුදාවන්ද වෙති
1995 තරම් ඈතදී පවා බටහිර-විරෝධී ප්‍රහාර එල්ල වී තිබුණි
වෙනත් රටවල, නිදසුනක් ලෙසින් සිරියාවෙහි,  සිදුවන ත්‍රස්තවාදය සඳහා මූල්‍ය ආධාර සපයන බවට සවුදි ආරාබියාව කෙරෙහිම චෝදනා එල්ල වී තිබේ
රුසියාවේ ඉතිහාසය ආරම්භ වන්නේ නැගෙනහිර ස්ලාව් ජාතිකයන්ගේ ඉතිහාසයෙනි
විශේෂයෙන්ම රුසියානු ඉතිහාසයේ සම්ප්‍රදායික ආරම්භක දිනය වන්නේ 862 දී උතුරේ රුස් රාජ්‍යය පිහිටුවීමයි
එය වරංගියානුවන් විසින් පාලනය කරන ලදී
ස්ලාවික් සහ ෆිනික් ජාතිකයන් සමඟ ස්කැන්ඩිනේවියාවෙන් පැමිණි සංක්‍රමණිකයන්ගෙන් සැදුම් ලත් පළමු ප්‍රධාන නගර වූයේ ස්ටරයා ලාගොදා සහ නොව්ගොරොඩ් වෙති
882 දී නොව්ගොරොඩ්හි ඔලෙග් කුමරු කියෙව් අල්ලා ගත් අතර එමඟින් නැගෙනහිර ස්ලාව් ජාතිකයන්ගේ උතුරු සහ දකුණු භූමි ප්‍රදේශ එක් අධිකාරියක් යටතේ ඒකාබද්ධ කළේය
988 දී රාජ්‍යය බයිසැන්තියානු අධිරාජ්‍යයෙන් ක්‍රිස්තියානි ධර්මය ලබා ගත් අතර, ඊළඟ සහස්‍රය සඳහා රුසියානු සංස්කෘතිය නිර්වචනය කළ බයිසැන්තියානු සහ ස්ලාවික් සංස්කෘතීන්ගේ සංශ්ලේෂණය ද එම කාල වකවානුවේ දී ආරම්භ විය
1237-1240 මොන්ගෝලියානු ආක්‍රමණ හේතුවෙන් ජනගහනයෙන් සැලකිය යුතු සංඛ්‍යාවක් මිය යාමත්, බොහෝ රුසියානු රාජ්‍යයන්ට මොංගල්වරුන්ගේ අධිපතිත්වය පිළිගැනීමට බල කිරීමත් සමඟ කීවන් රුස් අවසානයේ රාජ්‍යයක් ලෙස බිඳී ගියේය

13වන සියවසට පසුව, මොස්කව්, සංස්කෘතික කේන්ද්‍රස්ථානයක් බවට පත් විය
18වන සියවස වන විට,   පෝලන්ත–ලිතුවේනියානු පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලයෙහි සිට නැගෙනහිර දෙසට ශාන්තිකර සාගරය දක්වා විහිදුනු,  අතිවිශාල රුසියානු අධිරාජ්‍යය බවට, රුසියාවේ සාර් රාජධානිය පත් විය
බටහිර දෙසට එහි ව්‍යාප්තිය තුලදී, යුරෝපයෙහි අනෙකුත් කොටස වෙතින් එය හුදෙකලාව සිටි අයුරු පිළිබඳ  දැනුවත්වීම තීව්‍ර කර ගැනුමට රුසියාව සමත්වූ අතර, එහි ව්‍යාප්තියෙහි මුල් අදියර තුලදී එය පැවතුනු හුදෙකලා තත්ත්වය බිඳ දැමීමට හේතු විය
මෙම නිරාවරණය නිසා ඇතිවූ පිඩනයට, 19වන සියවසෙහි අනුයාත රාජ්‍යයන් මුහුණදුන්නේ, උදාසීන ප්‍රතිසංස්කරණ සහ මැඩ පැවැත්වීම් වල සංකලනයක් තුලිනි
රුසියානු දාසත්වය  1861 වසරෙහිදී අහෝසි කරන ලද මුත්,  එහි අහෝසියෙහිදී  ගැමියන්ට අවාසිදායක භාෂිතයන් භාවිතා කිරීම නිසා,  විප්ලවවාදයට තල්ලුවීම වර්ධනය කිරීමට ඉවහල් විය
දාසත්වය අහෝසිකිරීම සහ 1914 වසරෙහිදී පළමුවන ලෝක යුද්ධය ඇරමීම අතරතුර කාලයේදී ඇතිවූ,   ස්ටොලිපන් ප්‍රතිසංස්කරණයන්,  1906 ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව සහ, රාජ්‍ය ඩූමා විසින්,  රුසියාවෙහි ආර්ථිකය සහ දේශපාලනය  විවෘත කොට එහි සීමා ලිහිල් කිරීමට ප්‍රයත්නයක් දැරුවද, ඒකාධිපති පාලනය අත්හැර ඔවුන්ගේ බලය බෙදා ගැනුමට සාර්වරුන් කැමැති නොවූහ
ආර්ථික බිඳවැටුම, යුද්ධ-විඩාව සහ, ඒකාධිපති රාජ්‍ය ක්‍රමය වෙත අකමැත්ත යන්නෙහි සංකලනයක් වෙතින්, 1917 වසරෙහි ඇතිවූ  රුසියානු විප්ලවය පූරනය වූ අතර,  ලිබරල්වාදීන් සහ මධ්‍යස්ථ මතවාදී  සමාජවාදීන්  පළමුව බලයට ගෙන ආ නමුදු, ඔවුන්ගේ ප්‍රතිපත්ති අසාර්ථ වීමත් හා සමගම,  ඔක්තොම්බර් 25 දිනදී කොමියුනිස්ට් බොල්ෂෙවික්වරුන් විසින් බලය ඩැහැගැනුම වෙත මග පෑදිණි
1922 සහ  1991 අතරතුරදී, රුසියාවෙහි ඉතිහාසය ලෙසින් දැක්වෙන්නේ  සෝවියට් රුසියාවෙහි ඉතිහාසය වන අතර,   බ්‍රෙස්ට්-ලිටෙව්ස්කි සම්මුතියට පෙර, සඵල වශයෙන්,  මතවාදය මත පදනම් වූ සහ දළ වශයෙන් රුසියානු අධිරාජ්‍යය හා සඹිපවර්තී වූ රාජ්‍යයක් විය
කෙසේවෙතත්, සමාජවාදය නැංවීම සඳහා භාවිතා වූ පිවිසුම,  1920 ගණන් වලදී මිහ්‍ර ආර්ථිකය සහ ප්‍රකීර්ණක සමාජය සහ සංස්කෘතියෙහි සිට ජෝසප් ස්ටාලින් යුගයෙහි ආඥාදායක ආර්ථිකය සහ අවරෝධනයන් දක්වාද  1980 ගණන් වල "නිශ්චලන යුගය" දක්වාද, සෝවියට් ඉතිහාසයෙහි විවිධ යුගයන්හිදී විවිධ ආකාරයන් ගත් බව පෙනෙයි
එහි මුල් වසර කිහිපයේ සිට, එනම් 1918 මාර්තු මාසයෙහි සිට, බොල්ෂේවික්වරු ඔවුන් හැඳින්වුනු  පදය වන කොමියුනිස්ට්වරුන්ගේ තනි-පක්ෂ පාලනයක් යටතේ සෝවියට් සංගමයෙහි රජය පැවැතියේය
කෙසේවෙතත්, 1980 ගණන් වල මැද භාගය වන විට, ආර්ථික සහ දේශපාලනික ව්‍යුහයන්හී සුර්වලභාවය උග්‍ර වීම හා සමගම, මිකායෙල් ගොර්බචොෆ් විසින් බලවත් ප්‍රතිසංස්කරණ ඇති කිරීම ඇරඹු අතර එය විසින් සෝවියට් සංගමයෙහි බිඳවැටීම හේතු විය
රුසියානු ෆෙඩරේෂනයෙහි  ඉතිහාසය  නිල වශයෙන් ඇරඹෙනුයේ 1992 වසරෙහි ජනවාරි මාසයෙනි
ජාත්‍යන්තර කරළියෙහිදී, සෝවියට් රුසියාවෙහි නෛතික අනුප්‍රාප්තිකයා වූයේ රුසියානු ෆෙඩරේෂනයයි
කෙසේවෙතත්, නව පශ්චාත්-සෝවියට් දේශපාලන සහ ආර්ථික ක්‍රමයක් ගොඩනැගීමට දැරූ එහි උත්සාහයන් වෙත එල්ලවූ තදබල අභියෝගයන්ට මුහුණදීමෙන් අනතුරුව,  රුසියාව වෙත තිබූ සුපිරි බලවත් තත්ත්වය එයින් ගිලිහී ගියේය
සමාජවාදී  මධ්‍යගත සැලසුම් ක්‍රමය සහ සෝවියට් යුගයෙහි රාජ්‍ය ස්වාමිත්වය ඉවත දමමින්, රුසියාව උත්සාහ කලේ වෙළෙඳපොළ ධනවාදය මත පදනම්වූ ආර්ථිකයක් නැංවීම වුවද, බොහෝ විට ලද ප්‍රතිඵල වේදනාකාරී විය
නව සහස්‍රෙයහි පටන්, එහි ප්‍රමුඛ නායකයා වූයේ ව්ලැඩීමිර් පූටින් විය
අද දිනයෙහි පවා, රුසියාවෙහි දේශපාලනික සංස්කෘතිය සහ සාමාජීය ව්‍යුහය, එහි සාර්වාදී සහ සෝවියට් යුගයෙහි බොහෝ අඛණ්ඩතාවයන්හී සලකුණු පෙන්නුම් කරයි
ප්‍රාග්-ඉතිහාසය

 

2006 වසරෙහිදී,  උතුරු කෝකසයෙහි ඩගෙස්තාන් අකුෂා ප්‍රදේශයෙහිදී 1.5-මිලියන -වසර ගණනක්-පැරැණි ඔල්ඩවාන් ෆ්ලින්ට් මෙවලම් සොයාගනු ලැබුවේ, ඉතා පැරණි කාලයක පටන් රුසියාවෙහි ආදි මානවයන් පදිංචිව සිටි බවට ප්‍රදර්ශනය කරමිනි
ව්‍යුහවිද්‍යාත්මක වශයෙන් නූතන මානවයින් ජීවත්වූ බවට යුරෝපයේ ඕනෑම තැනකින් ලද පැරණිතම සාක්ෂි 2007 වසරෙහිදී හමුවූයේ රුසියාවේ ඩොන් ගංගාව අසබඩ කොස්ටෙක්නි පුරාවිද්‍යාත්මක අඩවියෙහි ගැඹුර මට්ටම් වලින් වන අතර, ඒවා කාල නිර්ණය වූයේ අවම වශයෙන් වසර 40,000 හෝ පැරණි බවයි. ආක්ටික් රුසියාව වෙත මානවයින් ලඟාවී ඇත්තේ වසර 40,000 කට පෙරය
මුල් කාලීන ඉතිහාසය

මුල් කාලීන නැගෙනහිර ස්ලාව්වරුන්
නූතන රුසියානුවන්ගේ සමහර මුතුන් මිත්තන් වූයේ ස්ලාවික් ගෝත්‍රිකයන් වන අතර, ඔවුන්ගේ මුල් නිවහන ප්‍රිපෙට් වගුරු බිම්වල වනගත ප්‍රදේශ බව සමහර විද්වතුන් විසින් සලකනු ලැබේ
මුල් පෙරදිග ස්ලාව් ජාතිකයන් ක්‍රමක්‍රමයෙන් බටහිර රුසියාව වෙත මාර්ග දෙකකින් සංක්‍රමණය විය
එකක් කියෙව් සිට වර්තමාන සුස්ඩාල් සහ මුරොම් දෙසටත් අනෙක පොලොට්ස්ක් සිට නොව්ගොරොඩ් සහ රොස්තොව් දෙසටත් විය
7වන සියවසේ සිට, බටහිර රුසියාවේ ජනගහණයෙන් වැඩි ප්‍රමාණයක් නැගෙනහිර ස්ලාව් ජාතිකයන් වූ අතර, මෙරියා, මුරෝමියන්, සහ මෙෂ්චෙරා වැනි ස්වදේශික ෆිනික් ගෝත්‍ර සෙමින් නමුත් සාමකාමීව ජනපද පිහිට වූහ
කීවන් රුස්'
ස්කැන්ඩිනේවියානු නෝර්ස්මන්වරු, බටහිර යුරෝපයේ වයිකින්ග්වරුන් සහ නැගෙනහිර යුරෝපයේ වරන්ගියන්වරු ලෙස හඳුන්වනු ලබන අතර, ඔවුන් උතුරු යුරෝපය පුරා මුහුදු කොල්ලකෑම් සහ වෙළඳාම ඒකාබද්ධ කළහ
9 වන සියවසේ මැද භාගයේදී, ඔවුන් නැගෙනහිර බෝල්ටික් ප්‍රදේශයේ සිට කළු මුහුද සහ කැස්පියන් මුහුද දක්වා ජල මාර්ග ඔස්සේ ගමන් කිරීමට පටන් ගත්හ
පැරණිතම රුසියානු පුරාවෘත අනුව, ඔහුගේ අනුප්‍රාප්තිකයින් දකුණට ගොස් ඔවුන්ගේ අධිකාරය කලින් Khazars විසින් ආධිපත්‍යය දැරූ කියෙව් වෙත ව්‍යාප්ත කිරීමට පෙර, 860 දී පමණ, රූරික් නම් වූ වරන්ගියානු ජාතිකයෙක්, නොවොගොරොඩ් හි පාලකයා (knyaz) පත්කර ගන්නා ලදී
ඔලෙග්, රූරික්ගේ පුත් ඊගෝර් සහ ඊගෝර්ගේ පුත් ස්වියාටොස්ලාව් පසුව සියලුම ප්‍රාදේශීය නැගෙනහිර ස්ලාවික් ගෝත්‍ර කීවන් පාලනයට යටත් කර, කසාර් කගනේට් විනාශ කර බයිසැන්තියම් සහ පර්සියාවට හමුදා ගවේෂණ කිහිපයක් දියත් කළහ
මේ අනුව, පළමු නැඟෙනහිර ස්ලාවික් රාජ්‍යය වන රුස්, 9 වැනි සියවසේ දී ද්නිපර් ගංගා නිම්නය දිගේ බිහි විය
කීවන් රුස් රාජ්‍යය අවසානයේ බිඳී ගියේ එය සාමූහිකව පාලනය කළ රාජකීය පවුලේ සාමාජිකයන් අතර ඇති වූ ගැටුමක් හේතුවෙනි
ඊසාන දෙසින් ව්ලැඩිමීර්-සුස්ඩාල්, උතුරේ නොව්ගොරොද් සහ නිරිතදිගින් හැලිච්-වොල්හිනියාට වාසිදායක වන පරිදි කියෙව්හි ආධිපත්‍යය හීන විය
13 වන සියවසේ දී මොංගල් ගෝල්ඩන් හෝඩ් විසින් යටත් කර ගැනීම අවසාන පහර විය
කියෙව් විනාශ විය
Halych-Volhynia අවසානයේ පෝලන්ත-ලිතුවේනියානු පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලයට ඈඳා ගනු ලැබිණි
මොන්ගෝලියානු ආධිපත්‍යය දරන ව්ලැඩිමීර්-සුස්ඩාල් සහ ස්වාධීන නොව්ගොරොද් ජනරජය, කියෙව්හි ආසන්න ප්‍රදේශ දෙකක්, නූතන රුසියානු ජාතිය සඳහා පදනම ස්ථාපිත කරනු ලැබිණි
මොංගෝලියානු ආක්‍රමණය
ආක්‍රමණික මොංගෝලියානුවන් රුසියාවේ ඛණ්ඩනය වේගවත් කළේය
1223 දී, අසමගි වූ දක්ෂිණ කුමාරවරු කල්කා නදියේදී මොංගෝලියානු වැටලීම් කණ්ඩායමකට මුහුණ දුන් අතර ඔවුන් දැඩි ලෙස පරාජයට පත් වූහ
1237-1238 දී මොන්ගෝලියානුවන් ව්ලැඩිමීර් නගරය (4 පෙබරවාරි 1238) සහ ඊසානදිග රුසියාවේ අනෙකුත් ප්‍රධාන නගර ගිනිබත් කළ අතර, රුසියානුවන් සයිට් ගඟ අසලින් පරාජය කර, පසුව බටහිරට පෝලන්තයට සහ හංගේරියාවට ගියහ
ඒ වන විට ඔවුන් රුසියානු රාජ්‍යයන් බොහොමයක් යටත් කරගෙන තිබුණි
නොව්ගොරොඩ් ජනරජය පමණක් යටත්වීමෙන් බේරී හන්සියාටික් ලීගයේ කක්ෂයේ සමෘද්ධිමත් විය
කීවන් රුස් හි භූමි ප්‍රදේශවලට මොන්ගෝලියානු ආක්‍රමණයේ බලපෑම අසමාන විය
දියුණු නගර සංස්කෘතිය සම්පූර්ණයෙන්ම පාහේ විනාශ විය
කියෙව් සහ ව්ලැඩිමීර් වැනි පැරණි මධ්‍යස්ථාන මුල් ප්‍රහාරයේ විනාශයෙන් කිසිදා යථා තත්ත්වයට පත් නොවූ හෙයින්, මොස්කව්හි නව නගර, ට්වර් සහ නිශ්නි නොව්ගොරොඩ් මොංගල් ආධිපත්‍යයට නතු වූ රුසියාව තුළ බලය සඳහා තරඟ කිරීමට පටන් ගත්හ
1380 දී රුසියානු හමුදාවක් කුලිකෝවෝහිදී ගෝල්ඩන් හෝඩ් පරාජය කළද, රුසියානු කුමාරවරුන්ගේ කප්පම් ඉල්ලීම් හේතුකොටගෙන රුසියානු ජනාවාස ප්‍රදේශවල මොංගල් ආධිපත්‍යය 1480 පමණ වන තෙක් පැවතුනි
මොංගෝලියානුවන්, යුධ උපක්‍රම සහ ප්‍රවාහනය වැනි ක්ෂේත්‍රවලදී රුසියානුවන්ට ඔවුන්ගේ බලපෑම මුදා හළහ
මොන්ගෝලියානු ආක්‍රමණය යටතේ රුසියාව සිය තැපැල් මාර්ග ජාලය, සංගණනය, රාජ්‍ය මූල්‍ය පද්ධතිය සහ හමුදා සංවිධානය ද වර්ධනය කළේය
ඒ අතරම, නොව්ගොරොද් කුමරු ඇලෙක්සැන්ඩර් නෙව්ස්කි රුසියාවට එරෙහි උතුරු කුරුස යුද්ධ බටහිරින් පලවා හැරීමට සමත් විය
එසේ තිබියදීත්, මහා කුමාරයා බවට පත් වූ ඇලෙක්සැන්ඩර් ගෝල්ඩන් හෝඩ්හි බලයට එරෙහි වීමට ශක්තියක් නොමැති හෙයින් එහි යටත්කරුවෙකු ලෙස ප්‍රකාශ කළේය
මොස්කව් කුමාර පෙළපත (1283–1547)

මොස්කව්හි නැගීම

ඇලෙක්සැන්ඩර් නෙව්ස්කිගේ බාල පුත් ඩැනිල් ඇලෙක්සැන්ඩ්‍රොවිච් මොස්කව්හි ප්‍රධාන රාජ්‍යය (ඉංග්‍රීසියෙන් මස්කොවි ලෙස හැඳින්වේ) ආරම්භ කළේය, එය ප්‍රථමයෙන් ටාටාර්වරුන් සමඟ සහයෝගයෙන් කටයුතු කර අවසානයේ ඔවුන් රුසියාවෙන් නෙරපා හරින ලදී
රුසියාවේ මධ්‍යම ගංගා පද්ධතියේ මනාව පිහිටා ඇති, ආරක්ෂිත වනාන්තර සහ වගුරු බිම් වලින් වට වූ මොස්කව් මුලදී ව්ලැඩිමීර්හි යටත් විජිතයක් වූ නමුත් වැඩි කල් නොගොස් එය එහි මව් රාජ්‍යය වෙතට නතු කර ගත්තේය
මොස්කව්හි නැඟී සිටීමට ප්‍රධාන සාධකයක් වූයේ එහි පාලකයන් මොංගල් අධිපතීන් සමඟ සහයෝගයෙන් කටයුතු කිරීමත්, මොංගල් අධිපතීන් ඔවුන්ට මොස්කව්හි ග්‍රෑන්ඩ් ප්‍රින්ස් යන පදවි නාමය ලබා දීමත් වන  අතර රුසියානු පුරවරයන්ගෙන් ටාටාර් කප්පම් එකතු කිරීමේ නියෝජිතයන් බවට පත් කළහ
එය රුසියානු ඕතඩොක්ස් පල්ලියේ කේන්ද්‍රස්ථානය බවට පත් වූ විට පුරවරයේ කීර්තිය තවත් වැඩි විය
එහි ප්‍රධානියා වන මෙට්‍රොපොලිටන් 1299 දී කියෙව් සිට ව්ලැඩිමීර් වෙත පලා ගිය අතර වසර කිහිපයකට පසු මොස්කව්හි කීව් මෙට්‍රොපොලිටන් යන මුල් නාමය යටතේ පල්ලියේ ස්ථිර මූලස්ථානය පිහිටුවන ලදී
14 වන ශතවර්ෂයේ මැද භාගය වන විට, මොංගෝලියානුවන්ගේ බලය අඩුවෙමින් පැවති අතර, මොංගල් වියගහට විවෘතව විරුද්ධ වීමට මහා කුමාරවරුන්ට හැකි විය
1380 දී,  ඩොන් ගඟේ කුලිකොවෝ සටනේදී, මොංගල්වරු පරාජයට පත් වූ අතර, මෙම දුෂ්කර ජයග්‍රහණය රුසියාවේ ටාටාර් පාලනය අවසන් නොකළද, එය මහා කුමරු දිමිත්‍රි ඩොන්ස්කෝයි වෙත විශාල කීර්තියක් ගෙන දුන්නේය
රුසියාවේ මොස්කව්හි නායකත්වය දැන් ස්ථිරව පිහිටියා වූ අතර 14 වන සියවසේ මැද භාගය වන විට එහි භූමිය, මිලදී ගැනීම, යුද්ධ සහ විවාහ හරහා විශාල වශයෙන් පුළුල් විය
III වන ඉවාන්/III වන අයිවන්

15 වන ශතවර්ෂයේදී, මොස්කව්හි මහා කුමාරවරු ඔවුන්ගේ ජනගහනය සහ ධනය වැඩි කිරීම සඳහා රුසියානු භූමිය අඛණ්ඩව ඒකාබද්ධ කළහ
මෙම ක්‍රියාවලියේ වඩාත්ම සාර්ථක වූයේ රුසියානු ජාතික රාජ්‍යයක් සඳහා අඩිතාලම දැමූ III වන ඉවාන් ය
ඉවාන් ඔහුගේ බලගතු වයඹදිග ප්‍රතිවාදියා වූ ලිතුවේනියාවේ මහා ආදිපාදවරයා සමඟ තරඟ කළේ ඉහළ ද්නිපර් සහ ඕකා ගංගා ද්‍රෝණිවල අර්ධ ස්වාධීන ඉහළ ප්‍රාදේශීය රාජධානි පාලනය කිරීම සඳහා ය
අයිවන් III යටතේ, රුසියාවේ පළමු මධ්‍යම රජයේ ආයතන නිර්මාණය කරන ලදී
ඒවා ප්‍රිකාස් නමින් හැඳින්විණි
11 වන සියවසේ සිට පළමු නීති මාලාව වන සම්මත කරන ලදී
රුසියාව විසින් බයිසැන්තියම් බලයේ අඛණ්ඩතාවයේ සංකේතයක් ලෙස ද්විත්ව හිස සහිත රාජාලියා රුසියාවේ ලාංඡනය ලෙස සම්මත කරන ලදී
මේ ආකාරයෙන්, අභ්‍යන්තර ඒකාබද්ධ කිරීම රාජ්‍යයේ බාහිර ව්‍යාප්තිය සමඟ සිදු විය
16 වන ශතවර්ෂය වන විට මොස්කව්හි පාලකයන් මුළු රුසියානු භූමියම ඔවුන්ගේ සාමූහික දේපළ ලෙස සැලකූහ
විවිධ අර්ධ-ස්වාධීන කුමාරවරු තවමත් නිශ්චිත භූමි ප්‍රදේශවලට හිමිකම් කියූ නමුත්, III වන අයිවන් විසින් මොස්කව්හි මහා කුමාරයා සහ ඔහුගේ පරම්පරාව මිලිටරි, අධිකරණ සහ විදේශ කටයුතු පාලනය කරන ප්‍රශ්න නොකළ පාලකයන් ලෙස පිළිගැනීමට අඩු කුමාරවරුන්ට බල කළේය
ක්‍රමක්‍රමයෙන් රුසියානු පාලකයා බලවත්, අත්තනෝමතික පාලකයෙකු, සාර්වරයෙකු ලෙස මතු විය
"සාර්" ලෙස නිල වශයෙන් ඔටුන්න හිමි පළමු රුසියානු පාලකයා වූයේ අයිවන් IV ය
අයිවන් III, ඔහුගේ ප්‍රාන්තයේ භූමි ප්‍රදේශය තුන් ගුණයකින් වැඩි කර, රුසියාවේ ගෝල්ඩන් හෝඩ්ගේ ආධිපත්‍යය අවසන් කළේය
මොස්කව් ක්‍රෙම්ලිනය ප්‍රතිසංස්කරණය කර රුසියානු රාජ්‍යයේ අත්තිවාරම් දැමීය
චරිතාපදාන රචක ෆෙනෙල් ඔහුගේ පාලන සමය "මිලිටරිමය වශයෙන් තේජාන්විත හා ආර්ථික වශයෙන් යහපත්" බව නිගමනය කරන අතර, විශේෂයෙන්ම ඔහුගේ භෞමික ඈඳාගැනීම් සහ ප්‍රාදේශීය පාලකයින් කෙරෙහි ඔහුගේ මධ්‍යගත පාලනය පෙන්වා දෙයි
කෙසේ වෙතත්, අයිවන් III පිළිබඳ ප්‍රමුඛ බ්‍රිතාන්‍ය විශේෂඥ ෆෙනෙල් තර්ක කරන්නේ ඔහුගේ පාලන සමය "සංස්කෘතික අවපාතයේ සහ අධ්‍යාත්මික වඳභාවයේ" කාල පරිච්ඡේදයක් බවයි. රුසියානු දේශය තුළ නිදහස තුරන් කරන ලදී
ඔහුගේ දැඩි කතෝලික විරෝධය නිසා අයිවන් රුසියාව සහ බටහිර අතර තිරය පහත හෙළන ලදී
භෞමික දියුණුව සඳහා ඔහු තම රටට බටහිර ඉගෙනීමේ සහ ශිෂ්ටාචාරයේ ඵල අහිමි කළේය
රුසියාවේ සාර් රාජ්‍යය (1547–1721)

IV වන ඉවාන් (බිහිසුණු ඉවාන්)

"අයිවන් ද ටෙරිබල්" ලෙස හැඳින්වෙන අයිවන් IV (1547-1584) ගේ පාලන සමයේදී සාර්ගේ අත්තනෝමතික බලතලවල වර්ධනය උච්චතම ස්ථානයකට ළඟා විය
ඔහු වංශාධිපතියන් අනුකම්පා විරහිතව තම කැමැත්තට යටත් කරමින්, බොහෝ අයව පිටුවහල් කිරීම හෝ සුළු ප්‍රකෝප කිරීම මත ඝාතනය කිරීම නිසා, ඔහු පෙර නොවූ විරූ මට්ටමකට රාජාණ්ඩුවේ තත්ත්වය ශක්තිමත් කළේය
කෙසේ වෙතත්, අයිවන් බොහෝ විට දැකිය හැක්කේ රුසියාව ප්‍රතිසංස්කරණය කළ දූරදර්ශී රාජ්‍ය තාන්ත්‍රිකයෙකු ලෙසය
ඔහු නව නීති සංග්‍රහයක් (1550 සුඩෙබ්නික්) ප්‍රකාශයට පත් කිරීමත් සමග, පළමු රුසියානු වැඩවසම් නියෝජිත ආයතනය (සෙම්ස්කි සෝබෝර්) පිහිටුවමින් පූජකයන්ගේ බලපෑම මැඩපැවැත්වීම, සහ ග්‍රාමීය ප්‍රදේශවල දේශීය ස්වයං කළමනාකරණය හඳුන්වා දෙන ලදී
සාර් රුසියාවේ පළමු නිත්‍ය හමුදාව ද නිර්මාණය කළේය - එය ස්ට්‍රෙල්ට්සි යනුවෙන් හැඳින්විණි
අර්බුධ සමය
අයිවන්ගේ දරුවන් නොමැති පුත් ෆෙඩෝර්ගේ මරණයෙන් පසුව සිවිල් යුද්ධ සහ විදේශ මැදිහත්වීම් සහිත අර්බුධ සමය (Time of troubles) ලෙස හැඳින්වෙන කාල පරිච්ඡේදය (1606-13) උදා විය
අධික ශීතල ගිම්හාන (1601-1603) කාල භවභෝග විනාශ කර දැමීය
එය 1601-1603 රුසියානු සාගතයට තුඩු දුන් අතර සමාජ අසංවිධානාත්මකභාවය වැඩි කළේය
බොරිස් ගොඩුනොව් (Борис Годунов) ගේ පාලන සමය අවුල් සහගත ලෙස අවසන් වූ අතර, සිවිල් යුද්ධ සමඟ පැමිණි විදේශ ආක්‍රමණ, බොහෝ නගර විනාශ කිරීමට තුඩු දුන් අතර ග්‍රාමීය ප්‍රදේශ ජනශුන්‍ය වී ගියේය
අභ්‍යන්තර ව්‍යාකූලත්වයෙන් කම්පා වූ රට පෝලන්ත-ලිතුවේනියානු පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලයේ මැදිහත්වීම් රැල්ලකටද නතු විය
රුසියාව "අර්බුධ සමය"යෙන් සහ දුර්වල හෝ දූෂිත සාර් පාලනයෙන් බේරුණේ රජයේ මධ්‍යම නිලධරයේ ශක්තිය නිසාය
පාලකයාගේ නීත්‍යානුකූලභාවය හෝ සිංහාසනය පාලනය කරන කණ්ඩායම නොසලකා රජයේ නිලධාරීන් දිගටම සේවය කළහ
කෙසේ වෙතත්, අර්බුධ සමය නිසා රුසෝ-පෝලන්ත යුද්ධයේදී පෝලන්ත-ලිතුවේනියානු පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලයට මෙන්ම ඉන්ග්‍රියන් යුද්ධයේදී ස්වීඩන් අධිරාජ්‍යයටද රුසියාවේ බොහෝ භූමි ප්‍රදේශ අහිමි වී ගියේය
රොමානොව්වරුන්ගේ පත්වීම සහ මුල් කාලීන පාලනය
1613 පෙබරවාරියේදී, මොස්කව් සිට පෝලන්ත ජාතිකයන් නෙරපා හැරීමෙන් පසුව, නගර 50 ක නියෝජිතයන්ගෙන් සහ සමහර ගොවීන්ගෙන් පවා සමන්විත ජාතික සභාවක් විසින්, කුලදෙටු ෆිලරෙට්ගේ තරුණ පුත් මයිකල් රොමානොව්ව සිංහාසනයට පත් කරන ලදී
රොමානොව් රාජවංශය 1917 දක්වා රුසියාව පාලනය කළේය
නව රාජාණ්ඩුවේ ක්ෂණික කාර්යය වූයේ සාමය යළි පිහිටුවීමයි
මොස්කව්හි වාසනාවකට මෙන්, එහි ප්‍රධාන සතුරන් වන පෝලන්ත-ලිතුවේනියානු පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලය සහ ස්වීඩනය එකිනෙකා සමඟ දරුණු ගැටුමක නිරත වූ අතර, එමඟින් රුසියාවට 1617 දී ස්වීඩනය සමඟ සාමය ඇති කර ගැනීමටත් පෝලන්ත-ලිතුවේනියානු පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලය සමඟ 1619 දී ගිවිසුමක් අත්සන් කිරීමටත් අවස්ථාව ලැබුණි