Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
සමාජීය ගැටළු
ජනාවාස ගැටළු-
මන්දපෝෂණය
ජල හා විදුලි පහසුකම් හිඟය
ජාතිවාදය හා පන්තිභේදය
සෞඛ්‍ය ගැටළු
සංස්කෘතික පරිහානිය
සමාජ පරිහානිය (අපරාධ/ මත්ද්‍රව්‍ය/ අවිආයුධ/ ළමා අපචාර)

පාරිසරික ගැටළු-
ජල දූෂණය
වායු දූෂණය
ශබ්ද දූෂණය
ගොඩබිම් දූෂණය
රථවාහන තදබදය
ඝන අපද්‍රව්‍ය

ආර්ථික ගැටළු-
දරිද්‍රතාවය
විරැකියාව
ඉඩම් මිළ ඉහළයාම
ඇති-නැති පරතරය වැඩිවීම
අධික ජීවනබර
ආදායම් ව්‍යාප්ති විෂමතාව

මූලාශ්‍ර

ලසන්ත මානවඩු,නිරෝෂා ලියනගේ,තෙවන ලොව නාගරීකරණය
මහාචාර්ය ඉන්ද්‍රලාල් ද සිල්වා, ජනගහන අධ්‍යයනය

ආශ්‍රිත ලිපි
 නාගරීකරණය
කාල්මාක්ස්ගේ සමාජ විග්‍රහයේදී ඔහු විසින් දක්වන ප්‍රථම යුගය ප්‍රාග් ඓතිහාසික සමාජය   යි
මේ   තුළ   මිනිසුන්  කණ්ඩායම්   වශයෙන්  ජීවත්   වූ   අතර, ඔවුන්ගේ  අවශ්‍යතා  සරල  ඒවා  විය
මේ   තුළ තරගකාරීත්වයක්ද   දක්නට   නොලැබුණු   අතර, ක්‍රමයෙන්   සමාජ   වර්ධනයත්  සමඟ    අවශ්‍යතා   සංකීර්ණ වීමත්, සම්පත්   සීමිත  වීමත්   සිදු   විය
එම  ක්‍රියාදාමය   දඩයම්  යුගය, එ‍ඬේර  යුගය, ගොවි  යුගය  යන  යුග තුන   ඔස්සේ  සමාජ වැඩ   පිළිබදව  අවධානය    යොමු   කිරීමෙන්  පැහැදිළි  වේ
ප්‍රාග්   ඓතිහාසික   සමාජයේ  වැඩ  යනු  කුමක් ද
වැඩ  යන්න  පිළිබඳ  දැක්වීමේදී   මිනිසුන්  ලොව  පහළ  වූ  දින‍යේ  සිට  සෑම  පුද්ගලයෙක්ම   නිරතුරුවම  යම්  යම්  වැඩ   වල  නිරත  වීමක්  දක්නට  ලැබේ
ඒ  අනුව  මානව  ඉතිහාසය  පටන්  ගැන්මේ  සිටම  වත්මනය  දක්වාම  වැඩ   පිළිබඳව  සාරාංශ  කිරීමක් කළ  නොහැක
වැඩ  යනු   සමාජමය  කාර්යයක්  මිස  පෞද්ගලික  කාර්යයක්  නොවේ
මිනිසුන්  තනි  තනි  පුද්ගලයන්  ලෙස  විවිධ  වැඩ    වල  නිරත  වුවද,  එය  සිදු  වන්නේ සමාජමය  නිෂ්පාදනමය  ජාලයක්  තුළය
ඒ   අනුව  මිනිසුන්  එදිනෙදා  වැඩ  කරන්නේ  තනි  තනිව  වුවද, එය  සිදු   වන්නේ  සමස්ථ  සමාජයේ  අවශ්‍යතාවය  මතයි
අතීතයේ  සිටම  මිනිසුන්  වැඩ  වල  නිරත වූ  අතර, අතීතයේ  නියලුණු  එම  වැඩ  සමාජ  සංවර්ධනයත්  සමඟ  සංවර්ධනය  වෙමින්   වෙනස්  වෙමින් ක්‍රමයෙන්  වර්ධනය  වීමක්  දක්නට  ලැබේ
ප්‍රාග්   ඓතිහාසික   සමාජයේ  වැඩ   පිළිබඳව  අවධානය  යොමු   කිරීමෙන් සමාජ  වැඩ  පිළිබඳ   ඓතිහාසික  දෘශ්ටිකෝණයක්  විවරණය වේ
මේ  අනුව  වැඩ  සංකල්පය   සෑම යුගයකටම   සම්බන්ධ  වන බව  පැහැදිළි වේ
සමාජ  වැඩ  පිළිබඳව  අවධානය  යොමු   කිරීමේ දී    නූතනයේ පවතින  වැඩ   අතීතයේ  පැවති  වැඩ  වලට  වඩා  වෙනස් වේ
මෙය  තේරුම්  ගැනීම  සඳහා  සමාජයේ  පැවති එක්  එක්  යුග  වල  වැඩ  සම්භන්ධ ව  තොරතුරු   සොයා   බැලීම  වැදගත් වේ
කාල්මාක්ස්ගේ   විග්‍රහයට  අනුව   ඔහු  විසින්   යුග   පහක්  දක්වා  ඇති   අතර, මේ   තුළ  ඔහු  දැක්වූ  ප්‍රථම  යුගය  වන   ප්‍රාග්  ඓතිහාසික යුගයේ  සමාජ   වැඩ  පිළිබඳව   මෙසේ    කරුණු    දැක්විය   හැකිය
ලංකාවේ  ප්‍රාග්   ඓතිහාසික   සමාජය   වර්ග   කිරීම
කාල්මාක්ස්ගේ   සමාජ  විග්‍රහයට   අනුව  ප්‍රථමයෙන්ම  ඇති  වූ   සමාජය   වන්නේ  ප්‍රාග්   ඓතිහාසික සමාජය යි
එම    සමාජය   තුළ  වැඩ  පිළිබඳව  අවධානය  යොමු  කිරීමේ  දී  මාක්ස්   දක්වන  ආකාරයට   පොදු   දේපළ   ක්‍රමයක්  මෙන් ම   මිනිසුන්  රංචු   වශයෙන්  ජීවත්  වීමක්  දැකිය  හැකි  විය
මේ  තුළ  පුද්ගලයින් අතර   පෞද්ගලික  අයිතීන්  නැත
ඒ නිසා  කිසිඳු   බෙදීමක්  දක්නට  නොමැති   අතර   කිසිඳු  තරඟකාරීත්වයක් ද දක්නට  නොලැබෙන  බව  මාක්ස්  දක්වයි. මෙය  ලෝකෙටම  විවෘත වූ  තත්වයක්  බවද   මාක්ස්  දක්වයි. මේ   සම්බන්ධ ව      ලංකාවේ  තත්වය  සළකා  බලන   විට   ප්‍රාග්  ඓතිහාසික   යුගය  ප්‍රධාන   වශයෙන්   දඩයම්  යුගය,  එ‍‍‍ඬේර   යුගය    සහ  ගොවි  යුගය  ලෙස  වර්ග  කළ  හැකිය
ප්‍රාග්   ඓතිහාසික  සමාජයේ වැඩ  වල  ස්වභාවය   පිළිබඳව   අවධානය   යොමු  කිරීමේ දී   එක්  එක්   යුගයන්  වෙන  වෙනම  සාකච්ඡා  කිරීම වැදගත් වේ
දඩයම්  යුගය	
 එ‍ඬේර  යුගය
 ගොවි  යුගය

දඩයම්  යුගය
ලංකාවේ   සමාජය   තුළ  ප්‍රථමයෙන්ම   ඇති   වූයේ   දඩයම්   යුගයයි
දඩයම්  යුගය  පිළිබඳව  සාකච්ඡා කිරීමේ දී  මිනිසුන්  සතුන්  මරා  ඔවුන්ගේ  මස්  අනුභව  කරමින්  ජීවත්  වූහ
මේ  අනුව  දඩයම්  යුගය  තුළ ප්‍රථම  වරට  ස්ත්‍රී  පුරුෂ  වශයෙන්  වැඩ  බෙදීමක්  දක්නට  ලැබුණි
ඒ  අනුව  පුරුෂ  පාර්ෂවය  දඩයමේ  යාම  සිදු  කළ  යුතු  විය
ඔවුන්ට  මසුන්  මැරීම  වැනි  කාර්යයන්  සිදු  කළ  යුතු  විය
ස්ත්‍රීන්ට  ආහාර  එකතු කිරීම, දිය  ගෙන ඒම,  ආහාර  පිසීම,  දරුවන්  රැක  බලා  ගැනීම   හා   පෝෂණය  කිරීම  ආදී  වශයෙන්  වැඩ  බෙදීමක්  දක්නට  තිබුණි
සරල  වශයෙන්  මේ  අනුව  දඩයම්  යුගය  තුළ  ප්‍රථම  වරට  වැඩ  බෙදීමක් දැකිය  හැකිය
එසේම      සම්පත්  පොදුවේ  භුක්ති  විඳි  අතර,  එදිනෙදා  වශයෙන්  අවශ්‍යතා  සපුරා ගැනීමක්  දක්නට  ලැබීමත්,   මේ  නිසාම  තරඟකාරීත්වයක්  දැකිය  නොහැකි  වීමත්, සූරාකෑමක්ද  සිදු  නොවීමක්   ලාංකීය  දඩයම්  සමාජය  තුළ  දක්නට  ලැබිණ
එ‍ඬේර  යුගය
ලංකාවේ 

  ප්‍රාග්   ඓතිහාසික   සමාජය  තුළ    මීළඟට  ඇති  වූයේ  එ‍ඬේර   යුගයයි
මේ  සමාජය  තුළ  සතුන්  මැරීමක්  දක්නට  නොලැබුණු  අතර, සතුන්ට  අවශ්‍ය   ආහාර   ලබා  දෙමින්  ඔවුන්  ආරක්ෂා  කරමින් කටයුතු  කරන  ආකාරයක්  දැකිය  හැකි  විය
ඒ  අනුව  දඬයම්  යුගය  මෙන්  නොව  එඬේර  යුගයේ දී   සතුන්  ඇති  කිරීම  මිනිසුන්  විසින්  සිදු  කළහ
මේ  තුළ  වැඩ  බෙදීමක්  දක්නට  ලැබෙන  අතර,  පුරුෂයන්  විසින්  සතුන්  ගාල්  කිරීම   සිදු  කළ  අතර, ස්ත්‍රීන්ට   දරුවන්  බලා  ගැනීම, පළතුරු  හා  එළවළු  රැ‍ගෙන  ඒම, ජලය  ගෙන  ඒම  වැනි   කාර්යයන්  අයත්  විය
මේ  අනුව  ස්ත්‍රී   පුරුෂ   වශයෙන් කාර්යයන්  විභේදනය  වීම  කෙරෙහි  ශාරීරික   වෙනස්කම්  බලපාන්නට  ඇතැයි  සිතිය  හැකිය
මෙහිදී ස්ත්‍රියට  වඩා  පුරුෂයා  කායික  ශක්තියෙන්  වැඩි  නිසා  බර  වැඩ  ඔහුට  නියම  විය
එසේම  ශ්‍රම  විභේදනය වයස  මතද  රඳා  පවතින  බව  දැක්විය  හැකිය
කුඩා  ළමුන්ට  වැඩ  කිරීමට  අපහසුය
ඇතැම්  සමාජ වල  ප්‍රධානම  වටිනාම   භාණ්ඩය  හරක්ය
නිදසුනක්  ලෙස  අප්‍රිකාව  ගත්  විට  එහි   අවුරුදු  6  සිට  11 දක්වා  සිටින  දරුවෝ  තම   දෙමව්පියන්ගේ    නිවෙස්  වල   හරක්  බලා  ගැනීම   සිදු  කරයි
ගොවි   යුගය
ප්‍රාග්   ඓතිහාසික    යුගය  තුළ  දක්නට  ලැබෙන  මීළඟ  අවධිය  ලෙස  කෘෂිකාර්මික   යුගය  දැක්විය  හැකිය
කලින්  දැක් වූ   යුග  වලට  වඩා   වර්ධනයක්    මේ  තුළ  දැකිය  හැකිවිය
කෘෂිකාර්මික  යුගය    තුළ  ගොවිතැනට මුල්  තැන  ලැබිණ
ඒ  අනුව  වැඩ  වල  ක්‍රමික  වර්ධනයක්  සිදු  වී ඇති  අතර, මේ  තුළ  වැඩ වල  විවිධත්වයක්ද   දක්නට  ලැබිණ
මේ  තුළ  ක්‍රමයෙන්   එඬේර   යුගයට  වඩා   නවීන  උපකරණ භාවිතයන්ද   දැකිය  හැකි  විය
එසේම   විවිධ  ජල  සපයන  ක්‍රම    යොදා  ගැනීමත්,  මේ  සමාජ  ක්‍රමයෙන්  විශාල  වී  නගර  පහළ  වීමත්, මේ  තුළ  දක්නට  ලැබේ
එසේම  මෙම  කෘෂිකාර්මික  සමාජයේ  ක්‍රමයෙන්  වැඩ  වල   සංවර්ධනයත්  සමඟ   අතිරික්ත  නිෂ්පාදනයක්ද  දැකිය  හැකි  විය
එසේම  මේ  තුළ  හුවමාරු    ක්‍රමය  දක්නට  ලැබෙන  අතර,  අන්තර්  ක්‍රියාවන්ද  ක්‍රමයෙන්  වර්ධනය  විය
මෙලෙස  නිෂ්පාදන  ධාරිතාව   වැඩි  වූ  විට  සමාජයේ   යම්  පිරිසකට  එම  වැඩ  අහිමි  තත්වයක්  දක්නට  ලැබේ
කෘෂි   අතිරික්ත   නිෂ්පාදනය    ඇති  වන  විට  ඒ  සඳහා  යෙදවිය  යුතු  ශ්‍රමය  ඉතිරි  වන  අතර, එහි කාර්යක්ෂමතාවය   වැඩි  වී  මිනිසුන්ට   නිකරුණේ  ගත  කිරීමට   හැකි  කාලය  දිගු විය
මෙලෙස  පවතින විවේකයත්   සමඟ   මිනිසුන්   යකඩ, ලී වැඩ,  රෙදි  වැඩ, ඖෂධ  සෙවීම  වැනි  අතුරු  කාර්යයන්  වල  නිරත  වීමට  පටන්  ගත්හ
එසේ   මිනිසුන්  විවිධ  වූ      කාර්යයන්   වල  නියලීම    තුළින්  විවිධ  දේ  නිෂ්පාදනය  කිරීමෙන්   අනතුරුව, භාණ්ඩ  හුවමාරු  කර  ගැනීමට  ක්‍රියා  කළහ
මෙලෙස  කෘෂිකාර්මික සමාජය  තුළ  මිනිසුන්  තමන්ගේ  කාර්යයන්  කඩිනමින්  නිමකරවා   වෙනත්  කාර්යයන්හි  නියලීමට  කටයුතු කිරීම  මත  එකිනෙකාගේ   ආදායම්  ප්‍රමාණය  විවිධ  වීමක්  දක්නට  ලැබෙන  අතර,   එම  හේතුවෙන් වෙනස්  වූ  සමාජ  පංති  බිහි   වීමට  පදනම  සකස් වූ   බවද   දැක්විය  හැකිය
මෙලෙස   ප්‍රාග්  ඓතිහාසික යුගයේ  සමාජ   වැඩ   පිළිබඳව    කරුණු   දැක්වීමේ දී   දඩයම්  යුගය,   එඬේර  යුගය  හා  ගොවි  යුගය යන    යුග   තුන  ඔස්සේ    කරුණු  විමසා  බැලිය  හැකි   අතර,  සමාජ  වර්ධනයත්  සමඟ   ක්‍රමයෙන්   වැඩ වල  වර්ධනයක් ද    සිදු  වී  ඇති  බව   පැහැදිලි වේ
මූලාශ්‍ර
ඊරියගම,තිස්ස
2003,කාර්මික  විප්ලවය,කොළඔ 10,මල්පියලි  ප්‍රකාශකයෝ
රත්නපාල,නන්දසේන
2007,සමාජ  විද්‍යාව  හා  මානව  විද්‍යාව,එස්  ඇන්ඩ්  එස්  ප්‍රින්ටර්ස්,ආරිය  ප්‍රකාශකයෝ
සෙනෙවිරත්න,එස්.ඩී.එච්.1992,අපරදිග  අතීතය  අදියර  1,විසිදුණු  මුද්‍රණ  ශිල්පියෝ,බොරලැස්ගමුව

ප්‍රාග් ඓතිහාසික යුගය
සමාජවේදය
සමාජ විද්‍යාව
මෙරට පැරණි අවධියේ චිත්‍ර කලාව කෙරෙහි අවධානය යොමු කිරීමේ දී මූලාශ්‍ර ගත තොරතුරු වලට විශේෂ ස්ථානයක් හිමි වේ
මහාවංශයේ එන තොරතුරු අනුව ක්‍රි
තුන්වෙනි ශත වර්ෂයේ පමණ චිත්‍ර කලාවක් පිළිබඳ සඳහන් වේ
මෙය ථූපාරාමයට නැගෙනහිරින් පිහිටි  බවට විශ්වාස කරනු ලැබේ
දුටුගැමුණු රජ සමයෙහි මහාථූපයේ ධාතු ගර්භයේ බිත්තිවල බුද්ධ චරිතයේ වැදගත් අවස්ථා නිරූපිත සිතුවම් වූ බවට මහාවංශය හා ථූපවංසය කරුණු දක්වයි. මේ සිතුවම් අතර සත්සතිය, පරිනිර්වාණය, වෙස්සන්තර ජාතකය හා තුසිත දිව්‍ය ලෝකය වැනි දෑ නිරූපණය කොට ඇත
මේ අතර ලෝහ ප්‍රාසාදය සඳහා සැලසුම සපයන ලද්දේ භිකෂූන් වහන්සේ විසිනි
රහතන් වහන්සේලා, භරණි නම් දෙවි දුවකගේ මාහැඟි විමානයක් දැක එය හිඟ දෑලෙන් වස්ත්‍රයක් ඇඳගෙන රජුට ඉදිරිපත්කළ බව කියවේ
භික්ෂූන් වහන්සේ චිත්‍ර කලාවේ හුරුවක් ලද කෙනෙකු බවත් එකල චිත්‍ර වස්ත්‍ර, හෙවත් රෙදි පින්තාරු ක්‍රමය තිබූ බවත් අපට මෙයින් සිතා ගත හැකිය
මේ  අතර මහාබෝධි වංශයෙහි ද පැරණි චිත්‍ර කලාව සම්බන්ධිත කරුණු ඇතතුලත් වේ
දිවයිනට මහාබෝධිය වැඩම කරන විට සූවිසි වැදෑරුම් පිරිසක් ද ඒ සමඟම පැමිණ තිබේ
එම පිරිස අතර සිටි සිත්තර කුලයක් ගැන ද කරුණු හෙළි වී තිබේ
සිත්තරුන් යනු ඇදීම, ඇඹීම හා නෙලීම යන ශිල්පයන් ප්‍රගුණ කල අය වේ
(බෝධිවංශයේ කියවෙන චිත්‍රකාර කුල, සිත්තර කුලේහි, වැනි යෙදුම් වලින් කියවෙන්නේ ද චිත්‍ර කලාව සම්බන්ධ පිරිසක් ගැන විය හැකිය
දිවයිනේ පැරණි බිතු සිතුවම් කලාව ගැන ෆාහියන් හිමියන්ගේ දේශාටන වාර්තාවන්හි ද සඳහන් වී ඇත
එහි අභයගිරි විහාරය හා සම්බන්ධ ධාතු ප්‍රදර්ශනයේ දී මග දෙපස තබා තිබුණු ජාතක කතා චිත්‍ර පුවරු ගැන සඳහන් වේ
මීට අමතරව,(එකොළොස් වැනි ශතවර්ෂයට අයත් බෝධිවංස ගැටපදයේ සලක කලා ගාන්ධර්ව චිත්‍ර කර්මාදී  සූසැට කලායෙහි අභිලේඛන මූලාශ්‍ර සැලකීමේ දී මිලච්චිය කෝරළයේ බිල්ලවහලින් ලැබුණු බ්‍රාහ්මීය ලිපියක චිතකරදය නම් ශිල්පියෙකු ගැන කියවේ
මින් චිත්‍ර ශිල්පය දත්ත යන අර්ථය ජනිත කරවයි. එසේ රුවන්වැලි සෑ පුවරු ලිපියෙහි ද විහාර රක්ෂාවේ සිටියවුන් අතර සිත්තරුන් පිළිබඳව සඳහනක් වේ
මේ  අනුව මූලාශ්‍රමය සාධක මෙන්ම අභිලේඛන සාධක මගින් ද ඉතා පැරණි අවධියේ පටන් චිත්‍රකලාව පැවති බැව් පෙනේ
අනුරාධපුර යුගයේ චිත්‍ර කලාව සම්බන්ධයෙන් විමසීමේ දී කරඹගල, සීගිරි, හිඳගල, ගොනාගොල්ල, මිහින්තලය හා මහියංගනය යන ස්ථාන වල ශේෂ වී ඇති බිතුසිතුවම් සුවිශේෂි වේ
කරඹලෙන සිතුවම්     

අනුරාධපුරයට අයත් බිතු සිතුවම් කලාවක් මෙයින් පෙන්නුම් කෙරේ
රිදීගම ප්‍රදේශයේ කරඹලෙන පිහිටා ඇත
මේ  සිතුවම් නිර්මාණයට පෙර බදාමයක් ගසා ඒ මත සිතුවම්, රතු රේඛා ඇඳ සිතුවම් නිර්මාණය කර තිඛෙන අතර, මෙම අගනා සිතුවම් ලෙන පිළිබඳව බුද්ධඝෝෂ හිමි රචිත විසුද්ධි මාර්ගයේ ද සඳහන් කර ඇත
එය කුරුන්දක ලෙන, ලෙසින් හඳුන්වා දී ඇත
මෙහි බෝධිසත්වරු සත් නමකගේ අභිනිෂ්ක්‍රමණය සිතුවම් කොට ඇත
මේ  සිතුවම පිළිබඳ ආචාර්ය මංජු ශ්‍රි මහතාගේ අදහස වන්නේ 2 වන සියවසට කරඹගල සිතුවම් අයත් බවයි. මේ ලෙනේ ඇඳි සිතුවම් රේඛා තරමක් ඝනකමකින් යුතු වේ
කළු හා අඳුරුඅ පැහැයෙන් යුතු රේඛා දක්නට ලැබේ
වලාකුළින් තැන තැන මතු වූ අශ්ව අඩි කැබලි හා අසුන්ගේ පිට මත දැමූ පලස් සටහන් ද, බෝධිසත්ත්ව රූපයක මුහුණු කොටස් හා අප්සරාවකගේ මුහුණක් ද දක්නට ලැබේ
සිතුල්පව්ව සිතුවම් 
  
දකුණු පළාතේ පිහිටා ඇති ලංකාව පුරාම ඉතා ජනප්‍රියභාවයට පත් වූ පූජනීය ස්ථානයකි, සිතුල්පව්ව. මෙය මහාවංසයෙහි චිත්තල පබ්බත, නමින් හඳුන්වා දෙයි
මේ  විහාරය, මහා සිතුල් පව්ව, කුඩා සිතුල් පව්ව, කොරවක්ගගල ආදියේ සිතුවම් දක්නට ලැබේ
කොරවග්ගල ලෙන තුළ ඝන බදාමයක් මතු රතු රේඛාවෙන් ඇඳි නෙළුම් මල් කටින් ගත් හංස රූප පෙළක් දක්නට ලැබේ
වාහල්කඩ ලෙනෙහි කොළ, කහ, රතු වර්ණ කොටස් වන අතර දණ්ඩක් අතින් ගත්, කනේ තෝඩු පැළදි හා කරෙහි මාල බැඳි වාමන රූපයක්, මලක මිනිස් මුහුණකින් අලංකාර කුරුල්ලෙකු ගේ රුවක් ද, ඒ පකෂියා වටා ලිය වැලක් ද, අලංකාර නෙළුම් මල් මෝස්තර ද වේ
මහා ලෙන් විහාර ලෙනේ කටාරම උඩ කොටසේ බුද්ධ රූපයක කොටස්, මුව හිසක්, හංස රූප පෙළක් දක්නට ලැබේ
වාහල්කඩ ලෙනෙහි සිතුවම් කරනු ලැබූ පකෂියා පිළිබඳව බොහෝ මතවාදයක් මතු වී ඇත
මංජු ශ්‍රි මහතාගේ අදහස අනුව මෙය ආටානාටිය සූත්‍රයේ එන දණ්ඩ මානවක පක්ෂියා වේ
වෙස්සගිරි බිතු සිතුවම්
      

අනුරාධපුර යුගයේ පැරණි අවධියට අයත් සිතුවම් කලාවක් මෙහි දක්නට ලැබේ
මෙහි සිතුවම් තට්ටු දෙකක් දක්නට ලැබීම විශේෂ කරුණකි
පළමු තට්ටුවේ සිතුවම් බොහොමයක් විනාශයට පත්වී ඇත
දෙවන තට්ටුවේ සිතුවම් නිල්-කහ-කළු  වර්ණවලින් අලංකාර කොට ඇත
එහි දේව රූප කීපයක්ම දක්නට ලැබේ
නෙළුම් මලක් අතින් ගත් කාන්තාවකගේ  රූපය ද වාඩි වී සිටින දේව රූපයක් ද වේ
ඉන වට කොළ පැහැයෙන් යුත් වස්ත්ර ඇඳ තිබේ
ඇඳි දෝතියේ නරුං ඉදිරියට මනාව නෙරා ඇති ආකාරය දක්නට ලැබේ
වම් අතින් යම් දෙයක් අල්ලා ගෙන සිටින ආකාරයෙන් දකුණත ආසනයට තබා ගෙන සිටී,  (‍ප්‍රේමරත්න, 2007, 32)
      
මේ  අතරම මිනිස් රූප සමූහයක් ද, ලියවැල්, මල් පාත්තරයක් ද අඟල් 80 ක් පමණ උස දේව රූපයක් ද සිතුවම් අතර වේ
මේ අතර මිසර කලා සම්ප්රදායට යමින් ඇඳ දම්, කොළ පැහැයෙන් යුතු මානෙල් මල් සමූහයක් ද වීම සුවිශේෂී වේ
මේ සිතුවම් වල වර්ණ රටාවක් දක්නට ලැබේ
සීගිරි බිතු සිතුවම්

      
අනුරාධපුර යුගයේ හමුවන විශිෂ්ටතම ගණයේ සිතුවම් හමුවන්නේ සීගිරියෙනි
මධ්‍යම පළාතට අයත් මාතලේ දිස්ත්‍රික්කයේ ඉනාමලූව කෝරළයේ පිහිටි සීගිරිය ක්‍රි
දෙවන සියවස තරම්  පැරණි අවධියකට දිව යයි
නමුත් මෙය වඩා ජනප්‍රිය වන්නේ කාශ්‍යප රජුගේ කාලයේ දී ය
(478-496)

අඩි 1132 ක් උසැති සීගිරි පර්වතයේ අව් වැසි ආදියෙන් හොඳින් ආවරණය වූ තැනෙක සිතුවම් කරන ලද පර්වත පෘෂ්ඨය මත මේවා ඇඳ තිබේ
කැටපත් පවුරේ ගී කිහිපයකම සඳහන් වන ආකාරයට මේ චිත්‍ර ගැලරියෙහි චිත්‍ර 500ක් පමණ විය
එහි ඒ තරම් චිත්‍ර ප්‍රමාණයක් තිබුණේ නම් ලොව ලෝකයේ එවැනි චිත්‍ර ගැලරියක් තිබූ එකම ස්ථානය සීගිරිය යි
මේ චිත්‍ර කාශ්‍යප රජු විසින් අඳින ලද බව පරණවිතානගේ මතය යි
ඔහු එය අභයගිරියේ බුද්ධමිත්‍ර තෙරුන් විසින් ලියන ලදැයි සැලකෙන ශ්‍රමන දූත කාව්‍ය ඔස්සේ පෙන්නුම් කරයි
නමුත් හත්වන ශතවර්ෂයේ අගභාගය වන තෙක් ලියූ කවි වල චිත්‍ර සම්බන්ධව කරුණු නොදැක්වෙයි
මේ නිසා මේ චිත්‍ර සීගිරිය බැලීමට ගිය භික්ෂූන් විසින් අඳින ලද්දක් බවද පිළිගත හැකිය
එයින් දැනට ඉතිරිව ඇත්තේ චිත්‍ර 21 ක් පමණි
අටවන සියවස පමණ වන විට දේශීය මෙන්ම විදේශීය සංචාරකයන් ද සීගිරිය නැරඹීමට පැමිණ තිබේ
රතු, කොළ, කහ යන ප්‍රධාන වර්ණ තුනෙන් මෙය ඇඳ තිබේ
මේ රූප වල තනි හා යුගල වශයෙන් නිරූපිත ස්ත්‍රි රූප වලින් යුතු වේ
මේ රූපවල ඉඟටියෙන් පහළ කොටස දක්නට නොලැබේ
එය වළාකුළකින් කැඩී යන පරිදි සිතුවම් කොට ඇත
සීගිරි පද්‍යයකට අනුව වීණාවක් අතින් ගත් ළඳකගේ රුවක් ගැන කියවුණත් දැනට ඉතිරිව ඇති සිතුවම් තුළ එවැනි සිතුවමක් දක්නට නොලැබේ
සිගිරි සිතුවම්හි රතු පැහැයෙන් අඳින ලද බාහිර සටහනෙහි කහ, දුඹුරු, හා කොළ යන වර්ණ ආලේප කිරීමෙන් වර්ණ පූර්ණ කළ බව පෙනේ
මේ චිත්‍රවල වර්ණ සංකලනයේ දී නිල් පැහැය භාවිත නොකිරීම විශේෂ ලකෂණයකි
ඔවුන්ගේ අත් නිරූපණය කරන ආකාරය ඛෙහෙවින් තාත්වික වේ
පරණවිතාන මතයට අනුව නිත්ය වශයෙන්ම අනුරාගී සිහින් ඉඟ පිරිපුන් පයෝධරයන්ගෙන් යුත් උත්කෘෂ්ඨ ස්ත්‍ර රූප ලෙස මේවා දැකිය හැක
ඉහත දැක්වෙන්නේ එසේ වූ යුගල කාන්තා රූපයකි
කාන්තාවගේ ශාරීරික සුන්දරත්වය මෙසේ තාත්විකත්වය රකිමින් මනාව ව්‍යවච්ඡේද විද්‍යාව අනුව නිර්මාණය කර ඇත
මෙහිදී  පියයුරුවල විශාලත්වය හා තද බව, ඉන් ඇතිවන ආකර්ෂණය තව දුරටත් නාභිය හා උදරයේ රැලි වැනි සජීවි හැසිරීම් ද ඇඳුම් පැළඳුම් ආදිය මෙහිදී  වඩා වැදගත් වේ
මෙහි කාන්තා ආදර්ශ රූ තුනක් පෙන්නුම් කරයි
වඩා තරුණ, මැදිවියේ හා මැදිවිය පසුකළ ලෙසින් ය
ශිල්ප ක්‍රම භාවිතයේ දී, රූප භේද, ප්‍රමාණ, භාව, ලාවණ්‍යයෝජන, වර්ණිකාභංග හා සාදෘශ්‍යකරණය යන ශීල්ප ක්‍රම හයම මේ චිත්‍ර නිර්මාණයේ දී භාවිතා කර තිබේ
ගල් බිත්තියේ සිදුරු දහයියා මිශ්‍ර මැටි බදාම අතරා චිත්‍ර භූමිය ද එය මත සියුම් හුණු බදාම එලා චිත්‍ර වාහකයන් ද තනාගෙන තිබේ
චිත්‍ර ඇඳ ඇත්තේ මේ වාහකය මතය
මේ  සිතුවම් ක්‍රමය ටෙම්පරා ක්‍රමය ලෙසින් සලකනු ලබයි
සීගිරි චිත්‍රවල වස්තු විෂය පිළිබඳ මතවාද රාශියක් වේ
මේ අතුරින් පරණවිතාන, නන්දදේව වි‍ජේසේකර, ලෝහෙර්ටිස් ආදීන් එය අදහස් දක්වා ඇත
මෙහි ප්‍රසිද්ධම මතය වන්නේ පරණවිතානයන්ගේ මෙම මනුෂ්‍ය ස්ත්‍රි රූ සටහන් නොවන අතර මේඝලතා හා විජ්ජුලතාවන්ගේ රූ සටහන් බවයි. මීට අමතරව කාශ්‍යප රජුගේ රාජ සභා මණ්ඩපයේ සිටි ළඳුන් පිරිසකි, පිදුරංගල විහාරය වන්දනාවේ යන කාශ්‍යපගේ කාන්තාවන් පිරිසකි, කාශ්‍යපගේ වියෝව නිසා රාජ සභාවේ සිදු වූ වැළපීමක් නිරූපිත වන්නකි
දිව්‍ය භවනක අප්සරාවන් පිරිසකි
උත්සව වල යෙදී සිටින කාන්තා පිරිසකි
මහායාන අදහස් පිළිබිඹු කරන චිත්‍ර සටහන් රැසක් ලෙසින් විවිධ මතයන් වේ
මේ  අතුරින් ඔවුන්ගේ ඇඳුම් පැළඳුම් අනුරපුර යුගයේ ප්‍රභූ ළඳුන්ට සමාන කර ඇත
නමුත් මොවුන් දිව්‍යාප්සරාවන් බවට සැකයක් නැත
මේ අදහස ආනන්ද කුමාරස්වාමි, හෝකාට් මහාචාර්ය සේනක බණ්ඩාරනායක, මහාචාර්ය ඇල්බට් ධර්මසිරි යන මහත්වරුන් සනාථ කර ඇත
මේ සිතුවම්වල යටි කොටස වලාපටලයකින් වැසී තිබීම ඊට හොඳම නිදසුන ලෙස ඔවුහු පෙන්වා දෙති
සීගිරි  චිත්‍ර අජන්තා චිත්‍රවලට සමාන ලෙසින් මතයක් පවතී
යොදාගත් වර්ණවල හා ශිල්පක්‍රම වල තිබූ සමාන බව නිසා ඇති වූවකි
නමුත් ශෛලිය අතින් සීගිරි චිත්‍ර අජන්තා සිතුවම් හා සැස‍ඳෙන්නේ නැත
මේවා අභයගිරි කලා සම්ප්‍රදායට අයත් බව පිළිගත හැකි බවට මතයක් පවතී
අනුරාධපුර අගභාගයේ දී හමුවන සිතුවම්

මෙහිදී  මිහින්තලයේ කුඩා ස්තූපයක ධාතු ගර්භයෙන් හමුවූ සිතුවම් පිළිබඳව වඩා වැඩි අවධානය යොමු වේ
නමුත් කාලනිර්ණය සම්බන්ධයෙන් ගැටලූ මතු වී ඇති හිඳගල සිතුවම්, දිඹුලාගල පුල්ලිගොඩ සිතුවම්, ගොනාගොල්ල සිතුවම් හා මහියංගන ධාතු ගර්භ සිතුවම් පිළිබඳව ද මෙහිදී අවධානය යොමු කිරීමට අපේකෂිත ය
හිඳගල සිතුවම්
      
මෑත කාලය වන විට හිඳගලින් හමුවන්නේ ඉතා සුළු සිතුවම් කොටස් පමණි
හොඳින් ආරක්ෂා වී තිබූ කාලයේ සත්සතියේ දී හමු සිදු වූ වැදගත් සිදුවීම් පිළිබඳව සඳහන් වේ
මේ සිතුවම් සීගිරි  හා පොළොන්නරු කාලය අතරතුර අඳින ලද බවට පරණවිතාන හා ඛෙන්ජමින් රෝලන්ඩ් ගේ මතය යි
මේ සිතුවම් වල අජන්තා සිතුවම් වලට සමාන ශෛලියක් දක්නට ලැබේ
මෙහි නිරූපිත බුද්ධ රූපවල මුහුණු සලකුණු සීගිරියේ සිතුවම් වලට සමාන වෙයි
මෙතෙක් ලංකාවේ හමු වී ඇති පැරණිම බුද්ධ චිත්‍රය හිඳගලින් හමු වේ
ගොනාගොල්ල සිතුවම්

අම්පාර අසල ගල්ඔය නිම්නයේ ගොනාගොල්ලෙන් සොයාගත් සිතුවම් මීට අයත් වේ
මෙහි ගල් පර්වතයක බටහිරින් යොදන ලද බදාම තට්ටුවක් මත ඇඳ ඇති සිතුවමෙහි ස්ත්‍රියකගේ හා පුරුෂයකුගේ රූප සටහන් වේ
පිරිමි රුවෙන් බෝධිසත්ත්වයකු පෙන්නුම් කරන බවට මතයක් පවතී
ස්ත්‍රී රූපය පුරුෂ රූපයට බුහුමනින් වඳින අභිනයක් පෙන්වා සිටියි
දිඹුලාගල පුල්ලිගොඩ ලෙන

මෙහි ශේෂ වී ඇති එක් චිත්‍රයක හිසවටා යෙදුණු රැස් වළල්ලක් ද එසේ වන කණ්ඩායමක් පලසක් මත වාඩිගෙන සිටිනු පෙනේ
අඩි පහක් පමණ දිගට තිඛෙන මේ  සිතුවමෙන් දේවතාරූප පහක් දිස්වෙතැයි සිතේ
පරණවිතානයන්ගේ මතයට අනුව බුදුන්ට වැඳුම් පිදුම් කරන දෙවියන්ගේ සිතුවමක් මෙහි අර්ථය වේ
එක් රූපයක් අත මල්දමක් වේ
අන් අය දෑගිලි බැඳ සිටිති
මෙය බණ අසන විලාශයක් දක්වයි. උඩුකය හා මාල, වළලූ, වැනි පළඳනාවන් හොඳින් සැරසිලි කොට ඇත
වර්ණ යෙදීමේ දී සුදු පාට, රතු පාට හා ලා කොළ පැහැය ද යොදාගෙන ඇත
මිහින්තලයේ කුඩා ස්තූපයකින් හමුවූ බිතු සිතුවම්

මිහින්තලා භූමියේ කණ්ඨක චෛත්‍යයට වම් පසින් වූ ස්තූපයක මෙසේ සිතුවම් හමු වී ඇත
මේ සිතුවම් චෛත්‍යය ගර්භයෙහි බදාම පිරියම් කරනලද බිත්ති පෘෂ්ඨය මත ජීවමාන තරමේ කළ ඒවා වේ
මේ ශරීර වල දණහිසින් පහළ කොටස් ගැලවී වැටී ඇත
සිවුරු වල කොටස් සිතුවම් වල වන්දනාමාන කරන හා පැමිණෙන දේවරූප සමූහයක් වේ
එම ගර්භයේ බිත්ති කහ වර්ණ වන අතර නෙළුම් මල් අතින් ගත් දේව රූප හා වන්දනා කරන දේවරූප මෙහි වේ
ශරීරවල පහළ කොටස් වලාකුළින් වැසී යන සේ ඇඳ ඇත
වර්ණ ලෙසින් රතු, කළු යන වර්ණ භාවිතා කර ඇත
ඒ චිත්‍රවල රේඛා දැක්වීම සඳහා ය
චිත්‍ර වර්ණ නොකළ බව පෙනේ
මහියංගන ධාතු ගර්භයේ සිතුවම්

මහියංගන දා ගැඛෙහි ධාතු ගර්භයේ බදාම පිරියම් කරන ලද බිත්ති පෘෂ්ඨ මත මෙසේ සිතුවම් ඇඳ ඇත
මේ සිතුවම් අතර බුද්ධත්වයට පත්වීම හා විෂ්ණු රූපයක් දක්නට ලැබේ
බුද්ධත්වයට පත්වන සිතුවමේ බෝධි වෘකෂයට පිට දී රශ්මි මාලාවෙන් බුදුන් හිඳ සිටී. දෙවි බඹුන් යයි සැලකෙන පරිවාර රූප කිහිපයක් ද නිරූපණය කොට තිබේ
විෂ්ණු රුව අතින් මල් වට්ටියක් ගෙන ඇති ලෙස සිතුවම් කර ඇත
රේඛාකරණය පිළිබඳ ඇති උසස් නිර්මාණ ශක්තිය මේ සිතුවම් වලින් කැපී පෙනේ
වර්ණ යොදා ගැනීමේ දී සියුම් අඳුරු කිරීමක් දක්නට ඇති අතර රතු, කළු, කහ හා සුදු ප්‍රධාන වර්ණ ලෙසින් යොදාගෙන ඇත
අනුරාධපුර යුගයේ සිතුවම් පිළිබඳව කරුණු සැලකීමේ දී බොහෝ දුරට මේවායේ සම්මත වර්ණ කීපයක් පැවති බවත්, රේඛාමය චිත්‍ර ඇඳීම සුලභ බවත් පෙනේ
වර්ණ සඳහා නිතරම ස්වභාවික ද්‍රව්‍ය යොදාගත් බවට සාකෂිත් පවතී
පින්තූර ගැලරිය

මේවාද බලන්න
 අනුධරාපුර යුගයේ ආර්ථික රටාව

මූලාශ්‍ර

ආශ්‍රිත ග්‍රන්ථ
 මහාවංශය
 විසුද්ධි මාර්ගය
 අනුරාධපුර කලා ඉතිහාසය (කේ.බී. ‍ප්‍රේමරත්න)
 පුරාතන ශ්‍රී ලංකාවේ  චිත්‍ර කලාව (සෝමතිලක)

අනුරාධපුර යුගය
දේශීය  දියර කිරි
කිරි ධාන්‍ය වලට පමණක් දෙවැනි වන ආහාරයකි
එහත් ධාන්‍ය හා වෙනත් ආහාර ද්‍රව්‍ය  වලට නොමැති විශේෂිත වු ලක්ෂණ කිරිවලට පමණක් හිමිවී ඇත
එනම් කිරි ස්වභාව ධර්මයා විසින්ම සකසන ලද ආහාරයක් වීමයි
කිරිවල අපට අවශ්‍ය සියලූම පෝෂණයන් නියමිත ප්‍රමාණයෙන් ති‍බෙනවා
පමණක් නොව ඒවා පහසුවෙන් ශරීරගත වී ජීර්ණ කරගැනීමේ හැකියාවෙන්ද යුක්තය
කිරිවලින් ඉතා ජනප්‍රය වෙනත් නිෂ්පාදනයන් රාශියක්ම සාදාගත හැක
එය සෑම රටකම සිටින විවිධ ජාතීන් පරිභෝජනය කරනු ලබන පොදු ආහාරයක් වී ඇත
වෙනත් බොහෝ ආහාරද්‍රව්‍ය වලට තිඛෙන තහංචි කිසිවක් කිරිවලට නැත
ලෝකයේ පරිභෝජනය කරන කිරි වැඩි ප්‍රමාණයක් ගනු ලබන්නේ වමාරා කන සතුන් “වන ගව, මී ගව,එළු, බැටළු ගව හා ඔටුවන්ගෙන් ය”
මෙම වමාරා කන සතුන්ට අද්භූතජනක කෑම දිරවීමේ පද්ධතියක් ඇත
එමගින් උන් කෑමට ගන්නා රළු සත්ව ආහාර නිරායාසයෙන් කිරි බවට පත්කරන බැවින් අඩු සම්පත් ප්‍රමාණයක් ඇතිව කටයුතු කරන ගම්බද ගොවියාට පවා කිරි නිෂ්පාදනයට පහසුවෙන් හවුල් වියහැක
පසුගිය දශක කිහිපය තුළ කිරි හා මස් පරිබෝජනයත් ඒ සඳහා ඉල්ලූමත් සීඝ්‍රයෙන් වර්ධනය වී ඇත
මෙම තත්වය දියුණු වෙමින් පවතින රටවලටම විශේෂිත වන අතර එය පශු සම්පත් විප්ලවය ලෙස හඳුන්වන මට්ටමට වර්ධනය වී ඇත
අගනා ශක්ති, විටමින,ප්‍රෝටීන්, මේද, කාබෝහයිඩ්රේට් හා ඛණිජ  ප්‍රභවයන් සහිත කිරි පෝෂ්‍ය අදායක ආහාරයකි
වඩාත් පුළුල් ලෙස පරිභෝජනය වන කිරි වර්ගය එළකිරි ය
ප්‍රයෝජනයට ගනු ලබන  අනෙකුත් කිරි වර්ග නම් මී කිරි සහ එළු කිරි ය
පරිභෝජනයට පෙර කිරි පැස්චරීකරණය, ජීවානුහරණය හෝ අති උච්ච තාප පිරියම වැනි යම් ආකාරයක තාපමය ක්රිකයාවලියකට භාජනය කළ යුතුය
මෙය මෙසේ සිදු කළ යුත්තේ කිරි පරිබෝජනයට පෙර එහි විය හැකි යම් ක්ෂුයද්ර  ඓන්ද්‍රකයන් විනාශවන බවට සහ එය කල් තබාගත හැකි ගුණාංගයන්ගෙන් දියුණුවන බවට වගබලා ගැනීම උදෙසා ය
කිරි හා කිරි ආශ්‍රීත නිෂ්පාදන මවගේ කිරි ඉතාම යෝග්‍ය  වන වයසින් 12ස් මසකට අඩු ළමුන් සඳහා හැරෙන්නට සෑම වයස් කාණ්ඩයක් සඳයාම සුදුසු සුවදායක භෝජනයක වැදගත් කොටසක් වේ
අප දිනකට යටත් පිරිසෙයින් කිරි නිෂ්පාදන වේල් 1-2 ක්  (වේලක 200මිලි
ලීටර ) පරිබෝජනය කළ යුතු බව ශ්‍රී ලංකාව සඳහා ආහාරමය පදනම් සහිතව පරිබෝජනය සම්බන්ධ මඟපෙන්නීම් වලට අනුව නිර්දේශිතය
දෛනික පරිබෝජනයේදී පෝෂක ලබා ගැනීම කෙරෙහි ඊට ඇතුළත් කිරි හෝ කිරි නිෂ්පාදන ප්රබධාන වශයෙන් දායකවන අතර ඒවා සමතුලිත පරිභෝජනයක් සඳහා අවශ්‍ය  මූලික ආහාර ගණ අතරෙහි වේ
පෝෂණාත්මක දෘෂ්ටිකෝණයෙන් කිරි වැඩි වශයෙන්ම එහි  ප්‍රෝටීන හා කැල්සියම් අන්තර්ගත වීම මත වැදගත් ආහාරයක් වේ
බොහෝ විට කිරි සීනි යනුවෙන් හඳුන්වනු ලබන ලැක්ටෝස් කිරිවල මූලික වශයෙන් පවතී
ගව වර්ගයේ සතුන්ගේ කිරිවල ලැක්ටෝස් මට්ටම 5% ක් පමණ වේ
මෙය සාපේක්ෂක වශයෙන් ඉහළ සාන්ද්ර්ණයක් වේ
කිරි,අයිස් ක්රීිම් හා පැසවා ගැනීමක් නොමැති කිරි වලින් සාදාගනු ලබන වෙනත් නිෂ්පාදනවල ලැක්ටෝස් සාපේක්ෂ  වශයෙන් විශාල ප්‍රමාණයන්ගෙන් ඇත
පැසවා ඇති චීස්වල මෙය සාමාන්ය යෙන් නොමැත
යෝගට් සහ කොටේජ් හෝ ක්‍රීම් චීස් වැනි නොවියළි චීස් වර්ගවල ඉතා කුඩා ප්‍රමාණයන්ගෙන් මෙය තිබිය හැක
සියවස් ගණනාවක් තිස්සේ කිරි නොයෙකුත් ක්ෂීයරපායී වර්ගයන්ගෙන් ලබා ගනිමින් විවිධ ප්‍රයෝජන සඳහා යොදාගනිමින් පැවතී තිබේ
විශාල සංඛ්‍යාවක කිරි නිෂ්පාදන ඇති වීමට මෙය තුඩු දී තිබේ
විවිධ අයුරේ කිරි පිටි වර්ග හැරෙන්නට බටර්, චීස්, ක්‍රීම් සහ යෝගට් මේ අතර වේ
කිරිවල ඉහළ මට්ටමක ජල අන්තර්ගතය සහ ඉතා පහළ මට්ටමක චය අගය හේතු කොටගෙන කිරි ක්ෂුද්‍ර ජීවීන්ගෙන් නරක්වීමේ අවකාශය තිබේ
ලෝකයේ කිරි නිෂ්පාදනයේ ස්වභාවය
ලෝකයේ දැනට ඇති කිරි නිෂ්පාදනය වර්ෂයකට මෙට්රි ක් ටොන් මිලියන 600 ක් පමණ වේ
මෙයින් වැඩි ප්රිමාණයක් නිපදවනු ලබනනේ යුරෝපයේ හා උතුරු ඇමරිකාවේ ය
කිරි නිෂ්පාදනය වැඩිම තනි රට ඉන්දියාව යි
එය මෙටි්රවක් ටොන් 80% කි
දෙවෙනි තැන ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයට හිමිවන අතර ඊළග ස්ථානය ප්රංහශය, එක්සත් රාජධානිය හා ජර්මනිය වැනි රටවලට හිමි වේ
මෙම රටවල කිරි නිෂ්පාදනය කරනු ලබන්නේ එම රටවල පරිබෝජනය පිණිසයි
අපනයනය සඳහා කිරි නිපදවනු ලබන්නේ නවසීලන්තය, ඕස්ට්රිිලියාව වැනි රටවල් කිහිපයක පමණි
මේ නිසා ලෝකයේ මුළු කිරි නිෂ්පාදනයන් ජාත්යයන්තර වෙළඳාමට ඉදිරිපත් වන්නේ 5%ක පමණ ප්රුමාණයකි
ශ්රීය ලංකාව ඇතුළු රටවල් විශාල සංඛ්යා වක රට තුළ කිරි නිෂ්පාදනය එම රටවල ඉල්ලූම සැපයීමට ප්රාමාණවත් නැත
එම නිසා මෙම රටවලට කිරි ආනයනය කිරීමට සිදුව ඇත
රටවල කාණ්ඩය               	  වෙඩරු	                      කේජු	   	         යොදය රහිත කරිපිටි         	පූර්ණ යොදය සහිත කිරිපිටි

සංවර්ධිත රටවල	                     707.77(62.20)     99.08 (8.28)          43016(37.80)                         1097.12(91.72)
	
		
සංවර්ධනය වෙමින් 
පවතින රටවල	                     869.79(59.62)     57.49 (3’63)         589.18 (40.38)                    124.76(96.37)

	
 	
	

	
 (සම්පූර්ණ ගෝලීය ආනයනයට අදාළ ප්‍රතිශත අගයන් වරහන් තුළ දක්වා ඇත
)
මූලාශ්‍රය-ආ
සහ සං
සදහා සංවිධානය	(ශ්‍රේණි, 2008)

කිරි නිෂ්පාදිතයන් සඳහා ඉහළ යන ඉල්ලූම සපුරාලීමේදී ශ්රීා ලංකාව වඩ වඩාත් ලෝක කිරි වෙළඳපොළ 
මත යැපෙමින් සිටින තත්වයකට පත්ව ඇත
ආහාර හා කෘෂිකර්මාන්ත සංවිධානයට අනුව ආනයනයන් මත 
පදනම් වූ ඒක ශීර්ෂ දෛනික කිරි හා කිරි නිෂ්පාදිත සැපයුම් 1990 වර්ෂයේ ග්රෑෂම් 32.67 සිට 2005 වර්ෂයේ 
දී ග්රෑාම් 81 දක්වා වැඩි වී ඇත
මේ අනුව මෙම කාලය තුළ ආනයන මත රඳා පැවැත්ම 45% සිට 77% දක්වා
 වැඩි වී ඇත’
මෙහි ප්රකතිඵලයක් ලෙස ලෝක කිරි වෙළඳපොළේ උච්ඡාවචනයන් ශ්රීා ලංකාවට දැඩිව 
බලපා ඇත
වර්තමානයේ ලෝක කිරි වෙළඳ පොළේ පෙර නොවු විරූ විපර්යාසයන් නිරීක්ෂවණයට ලක් වී
 ඇත
විශේෂයෙන් ලෝක කිරි නිෂ්පාදිත මිල ගණන් 2002 සිට 2007 දක්වා හතර ගුණයකින් වැඩි වී ඇති 
අතර බොහෝ විද්වතුන් අපේක්ෂාි කරන පරිදි කිරි නිෂ්පාදිත මිල ගණන් අඛණ්ඩව ඉහළ යනු ඇත
ලෝක කිරි වෙළඳපොළ ඇතැම් සුවිෂේශී ලක්ෂිණයන්ගෙන් සමන්විත  වේ
ලෝකයේ ප්රෝධාන කිරි
 නිෂ්පාදන රටවල් පහ එනම් යුරෝපා සංගමය, එක්සත් රාජධානිය, ඕස්ට්රේදලියාව, නවසීලන්තය සහ
 ආජන්ට්නාව ලෝක කිරි නිෂ්පාදනයෙන් 40%කට පමණක් හිමිකම් කියන නමුදු ලෝක අපනයනයන්ගෙන්
 80% කට වැඩි ප්රධමාණයකට දායක වෙයි
එම නිසා ජාත්යංන්තර කිරි වෙළඳාමේ ප්රාධාන අපනයනකරුවන් 
එනම් නවසිලන්තය, ඕස්ට්රේනලියාව හා යුරෝපා සංගමය අවශ්යකයෙන්ම විශාලතම නිෂ්පාදකයන් නොවේ
උදාහරණයක් ලෙස නවසීලන්තය සාපේක්ෂුව කුඩා පරිමාණයේ නිෂ්පාදකයෙකු වන නමුදු ප්රයධාන අපනයනකරුවෙක'
2004-2006 කාලය තුළ සංවර්ධිත හා සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල කිරි නිෂ්පාදනයේ වාර්ෂික වර්ධන වේගය
 පිළිවෙළින් 0.3% ්හා 4.0% විය
2003 වර්ෂයේදී සංවර්ධිත රටවල හා සංවර්ධනය වෙමින් පැවති 
රටවල ඒක පුද්ගල කිරි නිෂ්පාදන පරිභෝජනය පිළිවෙලින් 204.42 හා 49.29 විය
සංවර්ධනය වෙමින් 
පවත්නා බොහෝ රටවල පසුගිය දශකයේ ඇතිවු වේගවත් ආර්ථික සංවර්ධනය මගින් කිරි නිෂ්පාදිතයන් 
වැනි ඉහළ අගයක් ගන්නා ආහාර සම්බන්ධයෙන් විශාල ඉල්ලූමක් ජනිත කරනු ලැබ ඇත
1990-2005 
අතර කාලය තුළ ඉන්දියාව, බ්රරසීලය, නයිජීරියාව හා චීනය යන රටවල කිරි හා කිරි නිෂ්පාදිත ඒක පුද්ගල 
පරිභෝජනය පිළිවෙළින් 20% හා 300% ප්රදමාණයන්ගෙන් ඉහළ ගොස් ඇත
ජාත්යාන්තර වෙළඳාම හා 
සම්බන්ධ ප්රරධාන කිරි නිෂ්පාදිතයන්ට බටර්, චීස් යොදය රහිත කිරිපිටි හා සම්පූර්ණ යොදය සහිත කිරිපිටි 
ඇතුළත් වේ
කිරි වෙළඳපොළෙහි සැපයුමෙන් සුළු ප්රොමාණයක් වන යොදය රහිත කිරිපිටි හා සම්පූර්ණ
 යොදය සහිත කිරිපිටි ප්රසධාන වශයෙන් සංවර්ධනය වෙමින් පවත්නා රටවලට අලෙවි කෙරේ
ප්රමධාන කිරි නිෂ්පාදිත අපනයනකරුවන් වනුයේ යුරෝපා සංගමය, නවසිලන්තය හා ඕස්ට්රේිලියාවයි. 
2007 වසරේ ලෝක කිරි අලෙවියේ ප්රකමුඛයා වූයේ යුරෝපා සංගමයයි
ආසියානු වෙළඳපොළට කේජු සහ 
වියළි නිෂ්පාදිත සපයන ප්රලධාන සැපයුම්කරුවන් වනුයේ ඕස්ට්රේ ලියාවේ හා නවසීලන්තයේ අඩු පිරිවැයක් යටතේ කිරි නිපදවන්නන්ය
ලෝකයේ කිරි නිෂ්පාදිතයන්ගේ විවිධ ස්වරූපයන් 

 පූර්ණ කිරි
 අඩු මේද සහ යොදය ඉවත් කළ කිරි
 පිටි කිරි
 මෝල්ටඩ් කිරි පිටි
 රස කැවූ කිරි
 යෝගට්
 කේජු
 මුදවන ලද මී කිරි
 චීස්
 ගිතෙල
 මෝරු

ශ්‍රී ලංකාවේ කිරි නිෂ්පාදනයේ සාම්ප්රිදායක පසුබිම
අතීත කාලයේ සිට මුදවන ලද කිරි සහ වෙනත් කිරි නිපැයුම් සඳහා කිරි නිෂ්පාදනය සම්බන්ධයෙන් රුහුණ කීර්තියක් උසුලනු ලැබීය
කෙසේ වෙතත් දශක දෙක තුනක කාල පරාසය තුළ දකුණේ එළ හා මී ගව ගොවීන් කෙරේ මහත් අහිතකර බලපෑම් ඇති කරමින් දකුණු ශ්රීඑලංකාවේ කිරි නිෂ්පාදනය නොයෙකුත් හේතූන් නිසා පරිහානියට පත්වෙමින් පවතී
රටේ ගොවි ආර්ථිකයට ඉමහත් ලෙස දායක වන මිලියන හතරක් පමණ වන සුළු පරිමාණයේ ගොවීන් මත දකුණේ කිරි නිෂ්පාදනය රඳා පවතී
හම්බන්තොට දිස්ත්රි ක්කයේ සිදුකරන ලද සමීක්ෂවණයකින් හෙලිවූයේ සතුන් ඇති කිරීමේ යෙදී සිටින පවුල් අතරින් 76% ක් සතුව එළ ගවයන් ද 33% සතුව මී ගවයන්ද ඇත
එළ ගව පට්ටි අතරින් 90% ක පමණ එක් පට්ටියක සතුන් දහයකට අඩු ප්රීමාණයක් ඇති අතර 46% ක පමණ එක් පට්ටියක සතුන් පස්දෙනෙකුට වඩා අඩුවෙන් සිටී.
    
දකුණු පළාතේ එළ හා මී ගවයන් ඉතා අඩු පහසුකම් යටතේ ඇති කරනු ලැබේ
දේශීය සතුන්ගෙන් ලැඛෙන කිරි ප්රවමාණය ඉතා අඩු වීම හේතුවෙන් පියස්සක්ලකි්රි මඩුවක් සහ සෙසු අත්යෙවශ්ය් පහසුකම් සහිත ගව මඩු දැක ගැනීම ඉතා දුෂ්කරය
අඩු පහසුකම් ඇති නිදැල්ලේ තණ කැවීමේ ක්ර මයට දේශීය සතුන් හැඩගැසී ඇති බැවින් අසල පිහිටි ලඳු කැලෑ, වනපෙත් සහ පුරන් බිම් තුළ සතුන් තණ කවමින් නිතරම පිරිවැය හා දුක්ගැහැට අවම කරගැනීමට ගොවීහු වෙර දරති
සාම්ප්ර්දායක කිරි කර්මාන්තයට අදාලව තණ කැවීමේ ක්රීම කිහිපයක් ඇත
වනපෙත් තුළ තණ කැවීම
 ගම පදනම්ව තණ කැවීම
 වනපෙත් හා ගම පදනම්ව තණකැවීම
 වන පෙත් තුළ තණ කැවීම

විශාල එළ හා මී ගව පට්ටි හිමි ගොවීහු ජනාවාසයන්ගෙන් දූරස්ථව පිහිටි රක්ෂිදත වන භූමි තුළ සතුන් ඇති කරති
ස්වභාවික තෘණ භූමි තුළ සතුන් තණ කවන අතර උදෑසන කරි දෙනුන්ගෙන් දොවාගන්නා කිරි ගවගාල් වෙත පැමිණෙන කිරි එකතු කරන්නන්ට ගොවීන් විසින් අලෙවි කරනු ලබයි
ස්වභාවික වන රක්ෂිුතයන් පිහිටා ඇති හම්බන්තොට දිස්ත්රිික්කයේ උඩවලව, සූරිය වැව සහ කිරි ඉබ්බන් ආර වැනි ප්රපදේශයන්හි මෙම ක්රහමය පොදුවේ භාවිතා වේ
උඩවලව හා බුන්දල වන රක්ෂි තයන්හි විශාල එළ හා මී ගව පට්ටි තණ බුදිනු දැක ගත හැකිය
ගම පදනම්ව තණ කැවීම
කුඩා හා මධ්ය ම පරිමාණයේ එළ හා මී ගව පට්ටි ඇති ගොවීහු තම සතුන් තණ කැවීම පිණිස වන රක්ෂිැතයන් වෙත ගෙන නොයති
ගම තුළ පිහිටි මාර්ග දෙපස සහ ලඳූ කැලෑ හා පුරන් බිම් තුළ දිවා කාලයේ තණ කැවීමෙන් අනතුරුව රාත්රී  කාලයේ සතුන් ගාල්කර තැබීමට තම නිවෙස් ආසන්නයේ ඉදිකළ ගව ගාල් මොවුන් සතුය
වනපෙත් හා ගම පදනම්ව තණ කැවීම
මධ්යතම හා විශාල ප්රණමාණයේ ගව පට්ටි හිමි ගොවීහු මෙම ක්ර මය භාවිතා කරති
කුඹුරු පුරන්ව ඇති කාලයට වී අවිශිෂ්ටයන් සහිත කුඹුරුවල සතුන් මුදාහරින අතර වගා කන්නය තුළ තණ කෑම සඳහා සතුන් අසල පිහිටි වන රක්ෂිතතයන් කරා ගෙන යති
හම්බන්තොට දිස්ත්රිඳක්කයේ සූරියවැව සහ කිරි ඉබ්බන්ආරප්ර්දේශයේ විවිධ පෝෂණ ක්රබමයන්හි ව්යාරප්තිය
පෝෂණ ක්‍රමය        	          එළ ගව පට්ටි ප්‍රතිශතය	          මී ගව පට්ටි ප්‍රතිශතය
වනය පදනම් කරගත්
0.0%                                         21.2%
ගම පදනම් කරගත්
82.8%	                                  21.2%
වනය හා ගම පදනම් කරගත්
17.2%	                                  51.6%

මූලාශ්‍රය-රුහුණු විශ්වවිද්යාිලයේ ක්ෂේත්‍ර සමීක්ෂණ 
එළ ගව පට්ටි ගම මත පදනම්ව තිබිම සමග සසදා බැලීමේදී  වනය පදනම් කරගෙන තණ කැවිමේ ක්රමමය මූලික වශයෙන් මී ගව පට්ටි සම්බන්ධයෙන් භාවිතාවන බව.

පශ්චාත් යටත් විජිත අවධිය තුළ ශ්රී  ලංකාවේ කිරි හා කිරි ආශ්‍රිත නිෂ්පාදන පරිභෝජනය
ර්‍ශ්‍රි ලංකාව තුළ ඇති කිරි නිෂ්පාදනය මෙරට ඉල්ලුම සැපයීමට ප්රණමාණවත් නො‍වේ
2007 වර්ෂයේ ශ්‍රී ලංකාවේ කිරි පරිභෝජනය මෙට්රිවක් ටොන් 612000ක් ලෙස ඇස්තමේන්තු කර ඇත
එය එක් පුද්ගලයෙකුට කිලෝ ග්රෑල
32 කි
2007 වර්ෂයේ ශ්‍රී ලංකාව පරිභෝජනය කරන ලද කිරි වලින් නිපදවන ලද්දේ මෙට්රිණක් ටොන් 202000ක් පමණි
ඉතිරි මෙට්රික් ටොන් 410000ක් ආනයනය කීරීමට සිදූවිය
ශ්‍රී  ලංකාවේ නිපදවනූ ලබන කිරි වලින් 56% ක්ම සැකසූම් කරුවන් විසින් එකතු කර ආනයනය කරන ලද කිරි සමඟ වෙළඳපොළට ඉදිරිපත් කරනු ලබයි
ඉතිරි 44% ක්වූ මෙට්රික් ටොන් 88000ක් කිරි නිපදවන්නන් ස්වකීය පරිභෝජනය සඳහාත් අසල්වැසියන්ට අලෙවිකිරීම සඳහාත් යොදාගෙන ඇත
ශ්‍රී ලංකා‍වේ පරිභෝජනය කරන කිරි වලින් 67% ක් හා වෙළඳපොළට ඉදිරිපත් කරන කිරි හා කිරි නිෂ්පාදන වලින් ආසන්න වශයෙන් 80% ක්ම සමන්විත වන්නේ ආනයනය කරන ලද කිරි වලිනි
දැනට මෙරට නිෂ්පාදනය කරන්නේ කිරි අවශ්‍යතාවෙන් 20% ක් පමණි
2015 වන විට මෙය 50% ක් දක්වා වැඩි කර ගැනිමට අරමුණු කරගෙන ඇති නමුත් එය ළගා කර ගත නොහැකි බව පොදූ මතයයි
ශ්‍රී ලංකාෙවි කිරි නිෂ්පාදනය සමිපූර්ණයෙන්ම සිදූවන්නේ මිශ්ර  කුඩා ගොවිපොළ වලය
මෙයින් සමහරක් ගෙවතු වශයෙන් සැලකිය හැක
1981 ජන හා සංඛ්යාළලේඛන දෙපාර්තෙමින්තුව විසින් කරනලද සංගණනයට අනුව රටතුළ ඇති 1791500 ක් වූ කුඩා ගොවිබිම් වලින් 22% ක්ම එළගවයින් හෝ මී  ගවයින් හෝ එම දෙවර්ගයම හෝ ඇතිකර ඇත
ගොවිබිම් වලින් වැඩිප්රටමාණයක් මිශ්රි ගොවිබිම් ය
කිරි ගවයින් පමණක් ඇති කළ ගොවිබිම් තිබුණේ ස්වල්පයකි
1980 දී වසරකට පුද්ගලයෙකු සදහා 1.59% ක් වූ ඒකපුද්ගල කිරි පරිභෝජනය 2006 දී 3.63% ක් දක්වා වැඩිවුණි
එම වැඩි වූ නිෂ්පාදනය සැපයීමට දේශීය කිරි ගොවියාට නොහැකි විය
මෙම කිරි අවශ්ය තාවයෙන් 25%ක් රටතුළ නිපදවන අතර ඉතිරි 75% පරිභෝජන අවශ්යඅතාව සපුරාලීම සදහා කිරිපිටි ආනයනය කරයි’ඒ සදහා රුපියල් මිලියන 11ක් වැය වේ
2005-2006 වසරේ රෙටි මුළු කිරි නිෂ්පාදනය ලීටර් මිලියන 193 ක් හා 196.5 ක් විය
මෙම ප්රේමාණය එළකිරි වලින් මිලියන 162 සහ හා 164.9 ක් හා මීගව කිරි වලින් ලීටර් මිලියන 31 සහ 31.65ක් වේ
කිරි පානය කිරිම හා මුදවා ගැනීමට අමතරව සැකසිය හැකි කිරි නිෂ්පාදන රැසකි
ඊට බටර්ල චීස්ල ක්රීිම්ල යෝගටිල කිරමල වෙඩරුල ගිතෙල්ල පැණිරස කළ සම්පූර්ණ යොදය සහිත උකුකිරි වාෂ්පීකෘත කළ කිරිල සකසන ලද චීස්ල චීස් තැවරුම හා අයිස්ක්රීඋම් වේ
පරිභෝජනයට ගන්නා ප්‍රධාන කිරි ආහාරය කිරි පිටි වීම නිසා කිරි වල වැදගත්කම වර්තමානයේ අඩුවෙන්මින් පවතී
කිරි පිටිමිල වැඩිවීම නිසා එයට ප්‍රතිචාරයක් වශයෙන් නැවුම් කිරි වෙත යොමුවී ඇත්තේ නාගරික පරිසරයේ පාරිභෝගිකයන්ගෙන් කුඩා ප්‍රතිශතයකි
අගනා ශක්ති ප්‍රෝටීන හා මේද කාබෝහයිට්රේඩ් විටමින් හා ඛනිජ ප්‍රභවයන් සහිත කිරි පෝෂ්‍යදායී ආහාරයකි
වඩාත් පුළුල් ලෙස පරිභෝජනය වන්නේ එළකිරිය
නොයෙකුත් සමාජ ආර්ථික ප්රිජාවිද්යාුත්මක සංස්කෘතික හා ආගමික සාධක හේතුකොටගෙන ශ්‍රී ලංකාවේ ඒකපුද්ගල කිරි පරිභෝජනය වෙනස් වෙයි
කිරි හා කිරි නිෂ්පාදනයන්හි ස්වාභාවික තත්වය කෙරෙහි නිසි සැලකිල්ලක් ඇතිව නව තාක්ෂණික ශිල්ප ක්රනමයන්ඇතිකරමින් දේශීය  කිරි නිෂ්පාදනයන්හි තිරසාර සංවර්ධනයක් ඇතිකරගැනීම වැදගත් ය
ආනයනයට වාර්ෂිකව රුපියල් බිලියන 18 ක් වැය වේ
දේශීය වශයෙන් නිෂ්පාදිත කිරි පරිභෝජනය කිරිම
පිටිවල සිට නැවුමිකිරි පරිභෝජනය කිරිම
කිරිිපිටි වල සිට නැවුමි දියරකිරි දක්වා හා වෙනත් වටිනාකමි එක්කළ නිෂ්පාදිත ලෙස කිරි නිෂ්පාදනය විවිධාංගීකරණය කිරිම යනාදී විවිධ මානයන් ඔස්සේ කිරි පරිභෝජනය කිරිම සදහා යොමුවිමට අපේ ආකල්පයන් වෙනස්කර ගනිම්න් දේශීය කිරි කර්මාන්තය සංවර්ධනය කළ යුතුය
මේ නිසා කිරි පරිභෝජනයට අප ආකල්ප වෙනස් කරමින් දේශීය  කිරි කර්මාන්තය සංවර්ධනය කිරිම අවශ්‍යය වේ
ශ්‍රී ලංකාවේ කිරි නිෂ්පාදනය පිළිබඳ ආර්ථික විශ්ලේෂණයක් 
ශ්‍රී ලංකාව ඇතුළු රටවල් විශාල සංඛ්යාාවක රටතුළ ඇති කිරි නිෂ්පාදනය එම රටවල ඉල්ලුම සැපයීමට ප්රේමාණවත් නොවේ
එම නිසා එම රටවලට කිරි හා කිරි ආශ්රිදත නිෂ්පාදන ආනයනය කිරීමට සිදූව ඇත
සංවර්ධිත රටවල වාර්ෂික ඒකපුද්ගල කිරි පරිභෝජනය අතිශයින් අධිකය
නමුත් සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල  ඒකපුද්ගල කිරි පරිභෝජනය දළ වශයෙන් කිලෝ ග්රෑම
40 කි
යුරෝපය තුළ හා යුරෝපීයයන් සංක්‍රමණය වූ උතුරු ඇමෙරිකාව ඔස්ට්රේ
ලියාව හා දකුණූ ආසියාව වැනි රටවලත් කිරි ඉතා ජනප්රි ය ආහාරයකි
මස් පරිභෝජනය අධිකව කරන නැගෙනහිර ආසියානු රටවල කිරි පරිභෝජනය අඩු නමුත් දැනට එම රටවල කිරි සඳහා ඇති ඉල්ලුම වැඩිවෙමින් පවතී
2007 වර්ෂයේ ශ්රී  ලංකාවේ කිරි පරිභෝජනය මෙට්රිාක් ටොන් 612000ක් ලෙස ඇස්තමේන්තු කර ඇත
එය ඒක පුද්ගලයෙකුට කිලෝ ගෑ
ඉන්දියෙවි ඒකපුද්ගල කිරි පරිභෝජනය දළ වශයෙන් කිලෝ ග්රෑට
72කි
නේපාලයේ කිලෝ
ග්රෑි
40කි
පකිස්ථානයේ කිලෝග්රෑය
180කි
ඇමෙරිකාඑක්සත් ජනපදයේ කිලෝ ග්රෑු
234කි
මේ අනුව ශ්‍රී ලංකාව ලෝකයේ අඩුවෙන්ම කිරි පරිභෝජනය කරන රටක් බව පෙන්නුම් කරයි
එය සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල  ඒකපුද්ගල කිරි පරිභෝජනය වන කිලෝ ගෑ
40ටත් වඩා අඩුයි
2007 වර්ෂයේ ශ්රීන ලංකාව පරිභෝජනය කරන ලද කිරි වලින් නිපදවන ලද්දේ මෙට්රි ක් ටොන් 202000ක් පමණි
ඉතිරි මෙට්රිනක් ටොන් 410000ක් ආනයනය කීරීමට සිදූවිය
ශ්රීො ලංකවේ නිපදවනූ ලබන කිරි වලින් 56% ක්ම සැකසූම් කරුවන් විසින් එකතු කර ආනයනය කරන ලද කිරි සමඟ වෙළඳපොළට ඉදිරිපත් කරනු ලබයි
ඉතිරි 44%ක්වූ මෙටි්රතක් ටොන් 88000ක් කිරි නිපදවන්නන් ස්වකීය පරිභෝජනය සඳහාත් අසල්වැසියන්ට අලෙවිකිරීම සඳහාත් යොදාගෙන ඇත
ශ්‍රී ලංකාවේ පරිභෝජනය කරන කිරි වලින් 67% ක් හා වෙළඳපොළට ඉදිරිපත් කරන කිරි හා කිරි නිෂ්පාදන වලින් ආසන්න වශයෙන් 80%ක්ම සමන්විත වන්නේ ආනයනය කරන ලද කිරි වලිනි
වගුව 01

සමිපූර්ණ යොදය සහිත කිරිපිටි වල ජාත්යයන්තර මිල ගණන් ටොන්
2000 -2007 දක්වා
වර්ෂය	         ජනවාරි	          ජුනි -ජූලි

2000	             1625	           1900
2001	             2075	           1637
2002	             1637	           1238
2003	             1637	           1772
2004	             1825	            2100
2005	             2225	            2250
2006	             2175             2100
2007	             2850	           4650

මූලාශ්‍රය -කෟෂිකාර්ම්ක අලෙවි සේවය එක්සත් ජනපදයේ කෟෂිකර්ම දෙපාර්තමේන්තුව

2007 වර්ෂයේ ආනයනය කරන ලද කිරි වල වටිනාකම රුපියල් බිලියන 19 කි
මේ අනුව පැහැදිළි වන්නේ අප විසින් කරනු ලබන අවම කිරි පරිභෝජනය සඳහාත් අපට කිරි ආනයනය කිරීමට සිදූවි ඇති බවයි. පසුගිය දශකය තුළ කිරි හා කිරි නිෂ්පාදන සඳහා රටතුළ 5%ක පමණ ප්රබමාණයකින් වාර්ෂිකව ඉල්ලුම වැඩිවී ඇති නමුත් නිෂ්පාදනය වැඩිවීමේ ෙවිගය 1.5% ක් විය
විදේශීය උපදේශක ආයතනයක් වන භ්රෑපධ ආයතනය විසින් 2007 වර්ෂයේ නිකුත් කරඇති වාර්තාවකින් පෙන්නුම් කරන පරිදි මෙම තත්වය වෙනස් කිරීමට අප අපොහොසත් වූවොත් 2015 වනවිට මෙරටට කිරි හා කිරි නිෂ්පාදන ආනයනය කිරීමට රුපියල් බිලියන 30 ක් පමණ වියදමක් දැරීමට සිදූවිය හැක

ශ්රීම ලංකාවේ කිරි එකතු කිරීම හා කිරි සැකසුම් කිරිම සම්බන්ධව රාජ්ය් ප්රීතිපත්තියක් විධිමත්ව ක්රිියාත්මක කිරීම දැකිය නොහැක
කිරි ගොවියෝ සිය නිෂ්පාදනයන් සෘජුවම නිවාස වලට විකුණති
එමෙන්ම අසල්වැසි කඩවලටත් යෝගටි මුදවපු කිරි හා රසකැවිලි නිෂ්පාදනය කරන සුළු ව්යාාපාරිකයන්ටත් මෙම කිරි සෘජුවම සපයනු ලබන්නේ කිරි ගොවියන් විසිනි
මෙම අසංවිධානාත්මක කිරි වෙළදාම මුළු දේශීය කිරි නිෂ්පාදනයෙන් 45% කි
දෛනිකව ඉතිරි වන ලීටර් 300000 ක් පමණ ප්රීමාණය මධ්ය  පරිමාණයේ හා මහා පරිමාණයේ සැකසුම් කරුවන් විසින් රටපුරා ඇති එකතු කිරීමේ මධ්යමස්ථාන හා ශීතකරණ මධ්ය ස්ථාන මගින් එකතු කරනු ලැබේ
කිරි ආහාර ආනයනය කරන්නන් විසින් මූලික වශයෙන් සම්පූර්ණ යොදය සහිත කිරි හා කිරි නිෂ්පාදන ආනයනය කර විකුණනු ලබයි
වැඩි දෙනකු කිරි පිටි ආනයනය කරනු ලබන්නේ තොග වශයෙනි
පසුව ශ්රීය ලංකාවේ දී එම තොග නැවත ඇසුරුම් කොට විකුණනු ලැබේ
මෙරට කිරි පරිභෝගිකයන්ට කිරි නිෂ්පාදන ලබාගතහැකි ක්ර ම කීපයකි
එනම් අසල්වැසි කිරි ගොවියන් හා කිරි නිෂ්පාදන සමාගම්ය
මෙම සමාගම් කිරි පිටි හා බටර් වැනි ද්රසව්යන නිපදවීමට දේශිය කිරි මෙන්ම ආනයනික කිරි ද උපයෝගී කරගනී
දැනට ශ්රී  ලංකාවේ නිපදවනුයේ කිරි අවශ්ය තාවයෙන් 20% කි
2015 වන විට මෙය 50% දක්වා වැඩිකර ගැනීමට අරමුණු කරගෙන ඇති නමුත් එය ළගා කරගත නොහැකි බව පොදූ මතයයි
නමුත් කිරි නිෂ්පාදනය වැඩිකර ගැනීමට නව ඉලක්ක ගොඩනගාගෙන ඇත
මෙමගින් දෛනිකව එකතු කරන කිරි ප්රිමාණය ලීටර් 300000 සිට 650000 දක්වා වැඩි කර ගැනීමට අපේක්ෂා කරයි
එමගින් ඒක පුද්ගල කිරි පරිභෝජනය වැඩි කර ගැනීමට වඩා ආනයන කිරි ප්රීමාණ අඩු කර ගැනීමට කටයුතු කරයි
1970 ගණන්වල මැද භාගයේදී ශ්රී‍ ලංකාවට විවෘත ආර්ථික ප්රරතිපත්තිය හදූන්වා දිමට පෙර කිරි ආහාර ආනයනය කරන ලද්දේ ඉතා මඳ වශවෙනි
නමුත් 1970 ගණන්වල ආර්ථිකය විවෘත කිරීමත් සමඟ මෙම තත්වය වෙනස් විය
සම්පූර්ණ යොදය සහිත හා රහිත කිරිපිටි ප්රමධාන කොට වූ කිරි වර්ග ආනයනය කිරීමට බහුජාතික සමාගම් ඇතුළුව නව ව්යාිපාරිකයන් කිහිප  දෙනෙකුම ඉදිරිපත් විය
මෙම නිර්භාධිත කිරි ආනයනය නිසා දේශිය කිරි වෙළදපොළ සංයුතිය ඉක්මනින් වෙනස්විය
63%ක් වූ දේශිය කිරි නිෂ්පාදනය24% ක් දක්වා අඩු වූ අතර ආනයන කිරි වෙළඳපොළ කිරි අවශ්යදතාව සැපයීමේ ප්ර්බල සාධකය බවට පත්ව ඇත
මේ අන්දමින් කිරි පිටි අලෙවිය අතිශයින් ලාභදායී ව්යා‍පාරයක් බවට පත්විය
කිරි පිටි ඇසුරුමි කරුවන් විසින් තමතමන්ගේ කිරිපිටි ප්රදචාරණය කිරීමට පටන්ගන්නා ලදී
දරුවන් සදහා කිරි වීදූරුවක් දීමත් වැඩිහිටියන් කිරි තේ පානයට යොමුවීමත් සාමාන්යද පවුලක දෛනික පුරුද්දක් බවට පත් විය
මේ නිසා ශ්රීය ලාංකිකයන්ට කිරි වැදගත් පරිභෝජන භාණ්ඩයක් බවට පත්විය
වගුව 02
 
1970 - 2007 දක්වා  ශ්‍රී ලාංකාවේ කිරි නිෂ්පාදනය සහ ආනයනය
වර්ෂය	නිෂ්පාදනය	කිරිපිටි ආනයනය  (ටොන්)
1970	     -	                    12576
1979	     -	                    23433
1990	     -	                    29116
1998	177.09	            53610
1999	179.88	            54051
2000	181.4                 56814
2001	183.02	            52125
2002	183.20	            61929
2003	186.80	            62929
2004	190.29	           54018
2005	192.74	           52789
2006	196.62	           68101
2007	202.00	           61663

මූලාශ්ර්ය- 1996-2007 ජනගහන  සහ සංඛ්යාක ලේඛන දෙපාර්තමේන්තුෙවි කෟෂිකාර්ම සංඛ්යා  ලේඛන සහ රේගු දෙපාර්තමේන්තුවේ 1970-2007 වෙළද සංඛ්යාර ලේඛනය
ඉහත වගුවට අනුව වෙළදාම විනිමය පාලනය නිර්බාධ කිරිමත් සමග කිරිපිටි ආනයනය වාර්ෂිකව 5% කින් වැඩිවී ඇත
එහෙත් ජාතික කිරි නිෂ්පාදනය පසුගිය කාලය තුළ 1% කින් වැඩිවී ඇත
මෙම පසුගිය දත්තයන් පදනම් කරගෙන කරඇති ඉල්ලුම් පුරෝකථන අනුව කිරි නිෂ්පාදනය සඳහා ඇති ඉල්ලුම් හා දේශිය වශයෙන් නිපදවන දියර කිරි ප්රිමාණයත් අතර දැඩි පරතරයක් ඇත
මෙය අඩුකර ගත නොහැකි වුවහොත් ඉදිරි වර්ෂ 3-5 අතර කාලය තුළ කිරි ආනයනයට විශාල විදේශ විනිමය ප්රතමාණයක් අවශ්ය  වේ
1982 සංගණනයට අනුව රටතුළ සිටි එළගවයින් ලක්ෂ 1350000 සහ මී ගවයින් ලක්ෂ 555000 ක ප්රිමාණය 2002 සංගණනය වනවිට පිළිවෙළින් ලක්ෂ 12 හා ලක්ෂ 3 දක්වා අඩුවෙමින් පවතී
ගවයින්ගේ සංඛ්යාරව අඩුවීම බරපතල ගැටළුවක් නොවේ
ගැටළුව වන්නේ වැඩිදියුණු කළ ගවයින් හිඟවීම හා ඵලදායීතාවය අඩුවීමයි
1978 ආර්ථිකය නිදහස් කරන විට ශ්රීඩ ලංකාව රුපියල් මිලියන 319ක කිරිපිටි ආනයනය කරමින් තිබුණි
ආර්ථිකය වර්ධනයත් සමඟ කිරිපිටි ආනයනය ඉහළ ගොස් ඇත
2007 වන විට ආනයන වියදමින් 14% ක් කිරිපිටි ආනයනය සඳහායි
2007 ඔක්තෝම්බර් වන විට කිරිපිටි ටොන් එකක මිල ඇ
5300ක් ඉහළ මිලකට නැගි ඇත
නමුත් 2008 ජනවාරි වල එය ඇ
4800 සිට 4400 දක්වා පහත වැටුණි
ඊට බටර්ල චීස් ලක්රී ම්ල යෝගටිල කිරමල වෙඩරුල ගිතෙල්ල පැණිරස කළ සම්පූර්ණ යොදය සහිත උකුකිරිල වාෂ්පීකෘත කළ කිරිල සකසන ලද චීස්ල චීස් තැවරුම හා අයිස්ක්රීඋම් වේ
මෙරට සත්ව පාලන අංශය ද
1. 20%කට දායකවන අතර රටේ කිරි ඉල්ලුම විශාල වශයෙන් ආනයනය මත යැපේ
ශ්රී  ලංකාව තුළ කිරි ගොවීන් මිලියන 400000 ක් ඇත
තවද මිලියන 2.45%කගේ ජීවන වෘත්තිය මෙය වේ
ශ්රීත ලංකාව කිරි නිෂ්පාදනය ආශ්රී්තව විවිධ ගැටළු වලට මුහුණ දේ ඊට කිරි එකතු කිරිම හා කිරි සැකසුමි කිරීම පිළිබද ගැටළුව. කිරි ගොවියන් ප්ර මාණවත් නොවීම හා සතුන් ප්රකමාණවත් නොවීම අධික පිරිවැය ආහාර පිළිබද ගැටළුව.මහා පරිමාණ වශයෙන් ව්යා්ප්ත නොවීම කිරි නිෂ්පාදන කර්මාන්ත වර්ධනය නොවීම පශුවෛද්යණ ගැටළුව ආදිය දැක්විය හැක
මෙම ගැටළු විසදාගැනීමට ගෙන ඇති ක්රීීයාමාර්ගයන් අතර සැපයුම් වැඩිකර ගැනීෙමි ප්රනතිපත්ති ගත හැක
එහිදි කිරි නිෂ්පාදනය වැඩිදියුණු කිරීම සදහා   කිරි නිෂ්පාදන ආයතන ශක්තිමත් කළ යුතුය
එහදී කෘතිම ජනන ක්රරම භාවිතය අභිජනන මධ්යතස්ථාන ඇතිකිරීම ගොවින්ගේ තාක්ෂණික දැනුම වර්ධනය කිරිම පශු වෛද්යව මධ්ය‍ස්ථාන ඇතිකිරිම වැනි ක්රීකයාමාර්ග ගත හැක’ මේ වනවිට පශු වෛද්යව මධ්යධස්ථාන 111 ක් දිවයින තුළ ස්ථාපිත වි ඇත
තවද කිරි නිෂ්පාදනය වැඩිදියුණු කිරීම සදහා රාජ්යි මූල්ය් ප්රසතිපත්තිය යටතේ ණය වැඩසටහන් ක්රීනයාවට නංවයි.මෙයට අමතරව අමුකිරි මිල ප්රපතිපත්තිය කිරි නිෂ්පාදන තරගකාරීව පවත්වාගෙන යාම නිෂ්පාදන අලෙවිය සඳහා නව ක්රමමෙවිද භාවිතය වැනි දෑ මගින් අනාගත නැවුම් කිරි පරිභෝජනය දේශිය වශයෙන් සපුරාගත හැක
සාරාංශය හා නිගමනය
රටේ කෘෂිකාර්මික නිෂ්පාදනයේ හා ගැමි සංස්කෘතියේ පූර්ණ සංරචකයන් ලෙස කිරි  ආශ්රීනත නිෂ්පාදනයන් සදහා ශතවර්ෂ ගණනාවක් පුරා එළගව හා මී ගවයින් ඇතිකිරීම සිදු කෙරේ’ අතීතයේ උඩරට සමාජයේ සෑම නිවසකම එළගවයින් කිහිපදෙනෙකු ඇතිකිරීම දැකගත හැකි වුණි
ආනයනය හා පරිභෝජනය කෙරේ අහිතකර බලපෑම් ඇති විය හැකි ආකාරයෙන් මෑත කාලීනව කිරි මිල ඉහළ යාම දේශීය පාරිභෝගිකයින් කිරි පිටි සදහා වැඩි කැමැත්තක් දැක්වීම රටපුරා අලෙවි දුෂ්කරතා හේතුවෙන් කුඩා පරිමාණ නිෂ්පාදකයින් නිපදවන කිරි පාරිභෝගිකයින් කරා ගෙනගොස් විකිණිමට නොහැකිනිසා දේශීය  කිරි කර්මාන්තය සංවර්ධනය කිරිම අවශ්යමය වේ
එසේම වර්තමානය වන විට ලෝක කිරි නිෂ්පාදනය ඉහළ යමින් පවතී
එහෙයින් කිරි සදහා ඉහළ යන ඉල්ලුම සපුරාලීමේදී ශ්රීඉ ලංකාව වඩවඩාත් ලෝක වෙළදපොළ මත යැපෙමින් සිටී. මේ තත්වය නිසා ලෝක කිරි වෙළදපොළෙහි මෑත කාලීන වෙනස්කම් හේතුවෙන් මෙරට කිරි වෙළදපොළට යම් ආකාරයක බලපෑමක් ඇති වේ
පසුගිය දශක කීපයක කාලය තුළ කිරි හා මස් සදහා විශේෂයෙන් දියුණු රටවල ඉල්ලුම ඉහළය
මෙම ඉල්ලුම සැපයීමට නිෂ්පාදනය වැඩි කළ යුතුය
මෙරට කිරි පරිභෝජනය දියුණු වෙමින් පවතින රටවල සාමාන්යටටත් වඩා අඩුය
පසුගිය දශක හතරක කාලය තුළ රජය විසින් කිරි නිෂ්පාදනය වැඩිකිරිම සදහා සඅලකිය යුතු ආයෝජනයක් කරඇති නමුත් කිරි නිෂ්පාදනය වැඩිකර ගත හැකිවූයේ ඉතා මද වශයෙනි
දැනට කිරි නිෂ්පාදනය කරනු ලබන කුඩා ගොවිපොළ ක්ර මයෙන් හා ගෙවතු වගාවෙන් මෙරටට අවශ්ය  කිරි නිපදවිය නොහැක
ඒ සදහා නව ක්රආම භාවිතා කළ යුතුය
රජය කිරි ගොවිපොළ සදහා ඉඩම් වෙන් කළ යුතුය
නිෂ්පාදන හා සේවා සැපයීම යන අංශ දෙක වෙනුවෙන් පෞද්ගලික අංශය සම්බන්ධ කරගත යතුය
ඉන්දියාව නේපාලය හා පකිස්ථානය කරන්නාක් මෙන් කිරි නිෂ්පාදනය සදහා මී ගවයින් යොදාගත යුතුය
කිරිපටිටි පාලනයට අදාළව පවතින නොයෙක් ක්රනම (උදාහරණ ලෙස නිදැල්ලේ තණ කැවීමේ ක්රයමය වැනි)  බාධාවන් හේතුවෙන් මෙරට කිරිපටිටි පාලනය අසාර්ථක වී ඇත
උසස් කළමණාකරණ පිළිවෙළවල් අනුගමනය කරන ලද්දේ වුවද ඌන සඵලතාවක් ඇති සතුන් ආර්ථිකමය ඵලදාවක් ලබා නොදේ
මේ අනුව කිරි කර්මාන්තයේ සංවර්ධනය සදහා එළගව හා මී ගවයන්ගේ ජාන විභව්ය තාවන් වර්ධනය කිරිම ර්ණේමායිමි බිම් හා භාවිතයට නොගෙන ඇති බිම් තෘණ වගාව සදහා යොදාගැනීම,කිරි නිමවුම හා අලෙවි යාන්ත්රනණ කළමණාකරණ දියුණූ කිරිම වැනි සූක්ෂම කළමණානරණ පුරුදූ වෙත ගොවීන් යොමුකිරිම සහ සෙෘඛ්යා රක්ෂිත හා ගුණාත්මක බවින් යුත් කිරි නිෂ්පාදනයන් සදහා ගොවින්ගේ දැනුම දැයුණු කිරිම අත්යතවශ්යත වේ
වර්තමානය වන විට කිරිපිටි ඇතුළු සියලු ආහාර වල මිල ගණන් ජාත්යයන්තර වෙළදපොළෙහි අධික ලෙස ඉහළ යාමෙන් දේශිය කිරි සදහා තරගකාරී ඉල්ලුමක් ඇති විය
මෙය දේශිය කිරි නිෂ්පාදනය වැඩි කිරිමට අනගි අවස්ථාවකි
මේ නිසා කිරි ගොවියන් මෙන්ම පෞද්ගලික කිරි සකසන අංශය ද නව ආයෝජන ඇති කරමින් කිරි නිෂ්පාදනය වැඩි කළ යුතුය
ආශ්‍රිත ග්‍රන්ථ නාමාවලිය 

 ආර්ථික විමසුමල වෙළුම 34, 2008 අගෝස්තු සැප්තැම්බර්ල මහජන බැංකුව.
 ඒ.බණ්ඩාරණායක (1970) ගව කර්මාන්තය සහ ආශ්රීැත ගැටළු සදහා ජාතික වැඩසටහන් කෘෂීකර්ම හා අහාර අමාත්යංිශයේ සහයෝගයෙන් පේරාදෙණිය විශ්වවිද්යාෂලයේ සත්වපාලන දෙපාර්තමේන්තුව මගින් සංවිධානය කළ ලංකාවේ ගව කර්මාන්තය සංවර්ධනය පිළිබද සම්මන්ත්රරණ වාර්තාවෙ සටහන්
19-27
 වී.බුවනේන්ද්රනන්
සහ පී. මහාදේවන්, (1975) ලංකාවේ  කිරි නිෂ්පාදනය සදහා දෙමුහුන් අභිජනනය ලෝක සත්ව සගරාව. (ආ
හා
කෘ
ෂ
)15. 7-13
 දාස් ගුප්තා (1975) කිරි සතුන් ලෙස මී ගව අභිජනනය සත්ව නිෂ්පාදන හා සෞඛ්යා සගරාව, 93-97
 ශ්රී‍ ලංකා මහ බැංකු වර්තාව. (2007) ශ්රී  ලංකා සමාජ ආර්ථික දත්ත, ශ්රී1 ලංකා මහ බැංකුව, කොළ,’
 ඒ්’එස්’ බී’රාජගුරු”(1997) වර්තමාන තත්වයන් හා කිරි කර්මාන්තයේ අනාගත සංවර්ධනය ආර්ථික විමසුම (ඉංග්රිවසි සංස්කරණය) වෙළුම22” මහජන බැංකුව ශ්‍රීලංකා මහ බැංකුව” කොළඔ 19-21.
 ආර්.උල්විස්හේවා
1997) රුහුණේ කිරිපටිටි පාලනය ආර්ථික විමසුම (ඉංග්‍රිසි සංස්කරණය) වෙළුම 22/6/12. මහජන බැංකුව. ශ්‍රී ලංකාව.
 ඹ්
එස්.පී. යාලහල (1997) ශ්රීර ලංකාෙවි කිරි අලෙවිකරණයේ වර්තමාන තත්වය, ආර්ථික විමසුම (ඉංග්‍රිසි සංස්කරණය) වෙළුම22/6, මහජන බැංකුව, ශ්‍රි ලංකාව, 32-35
 ආර්.රණසිංහ හා ටි
සෙල්වරජ් (1986) කිරිපටිටි සංවර්ධනය ව්යා6පෘතිය 11 ශ්රීත ලංකාෙවි සත්ව අභිජනනය පිළිබදව කිරි සංවර්ධන පදනම මගින් සංවිධානය කොට ජූලි 14-17 දක්වා පැවැත්වූ වැඩමුළුවට ඉදිරිපත් කළ සංක්ෂිප්ත පත්රී්කාව.
හැදින්වීම
ආර්යයන් ඉන්දියාවේ සිට මුලින්ම මෙහි පැමිණ ජනාවාස පිහිටුවා ගත් කාලයේදී එරට සාමාජයෙහි පැවතියේ කෘෂිකාර්මික,සත්ව පාලනය,වෙළදාම, හා විවිධ කර්මාන්ත මත පදනම් වූ ආර්ථික රටාවකි
ඔවුන් මෙරට පදිංචි වීමෙන් අනතුරුව තම මව් රටේ එකළ පැවති ආර්ථික රටාව ම මෙහි දී ද පවත්වා ගෙන යන්නට ඇත
එකළ ආර්ථික රටාව පිළිඔඳ ව ලැබෙන සාධක වලින් ද මේ බව පැහැදිළි වේ
කෘෂිකර්මය

අද මෙන්ම අනුරාධපුර යුගයේ දී ද සිංහලයන්ගේ ආර්ථික රටාවේ මුල්ම ස්ථානය හිමිවූ බව පෙනෙන්නේ කෘෂිකර්මාන්තයට බව පෙනෙන්නේ කෘෂිකර්මාන්තයටය
ඉහත පරිච්ඡෙදයක දී ඇති පරිදී අනුරාධ,උරුවේලවිජිත ආදී නම්වලින් මෙරට ආදීම ජනාවාස පිහිටුවා ගන්නාලද්දේ මල්වතු ඔය, කලා ඔය,දැදුරැ ඔය,වළවේ ගඟ,කිරිඳි ඔය,ආදී වු ගංඟා ආශ්‍රිත ව ය
මුලින් ම මෙරටට පැමිණි ආර්ය කණ්ඩායමේ නායකයා ලෙස සැලකෙන විජය කුමරුගේ ඇමතියෙකු බවකියන අනුරාධ නම් කුමරු මල් වතු ඔය අසබඩ තමා නමින් ජනපදයක් පිහිටුවා ගැනීමෙන් අනතුරුව  එහි වැවක් ද ඉදි කර වූ බව වංස කථාවේ දැක්වේ
මුලින්ම මෙරටට පැමිණ පදිංචි වූ  ආර්යයන් විසින් ගංඟා අසබඩ තමන්ගේ ජනාවාස පිහිටුවා ගනු ලැබීමෙන් අනතුරුව එම ජනපදවල වැව් ඉදිකරවනු ලැබීමෙන් පැහැදිළි වන්නේ ආරම්භයේ සිටම කෘෂිකර්මාන්තය සිංහල වර්ගයාගේ ආර්ථික රටාවේ ප්‍රධානතම අංගය වූ බවයි.විජය රජුගේ ඇවෑමෙන් මඳ කලකට පසු මෙරට රජ වූ පණ්ඩුවාසුදේව කුමරුගේ පුත්‍රයෙකු වූ ගිරිකණ්ඩ සිව නම් කුමාරයා ඔහුගේ පාලනය යටතේ පැවති ගිරිකණ්ඩ නම් ප්‍රදේශයේ පිහිටා තිබු සියක් කිරියක් පමණ   වූ කුඹුරු යායක ගොයම් කැප්ප වූ බව කියන පුවතක් වංස කථාවේ දැක්වේ
ආර්යයන් මෙහි පදිංචි වී නොබෝ කලකින් ම මෙරට කෘෂිකර්මාන්තය අතින් මහත් දියුණුවක් ලබා තුබූ බව මෙයින් හෙළි වේ
කෘෂිකර්මික කටයුතු වලදී එකල ප්‍රධාන තැන ලැබුනේ වී ගොවිතැනට ය
වී වගාවට මුල තැන ලැබුණේ අද මෙන්ම එදාත් සිංහලයාගේ ප්‍රධාන ආහාරය බත වූ බැවිනි
අනුරාධපුර යුගයේ ජනතාවගේ ප්‍රධාන ආහාරය වු බව මහාවංසයේ සඳහන්වේ
ඒ අනූව විජය කුමරු හා පිරිස මෙහි පැමිණි මුල්  දිනයේ දී අනුභව කළේ කුවේණිය විසින් සපයන ලද සහලින් පිස ගත් බත්ය
ඉහතින් සදහන් කළ ගිරිකණ්ඩ සිව කුමරැ‍ගේ දියණියක වූ පාලි  කුමරිය සියක් කිරියක ගොයම් කප්පවමින් සිටි තම පියාට හා සෙසු අයට ආහාර පිණිස රැගෙන ගියේ බත්ය
ඵකළ විශාල වශයෙන් ගොයම් කරවූ බව සඳහන් වීමෙන් පෙනී යන්නේ බත එකලද සිංහලයාගේ ප්‍රධාන ආහාරය වූ බවය
බතට සහල් ලබා ගැනීම සඳහා එකල ගොවියන් වසරකට කන්න දෙකක් හෝ තුනක් වී වගා කළ බව පෙනේ
අවුරැද්දකට කන්න දෙකක් වී වගා කිරීම සාමාන්‍ය සිරිත වූ අතර ඇතැම් අවුරුදු වල කන්න තුනක්ම වී වගා කළ බවට සාක්ෂි ලැබේ
මේඝවර්ණ රජුගේ (303-331)  කාලයට අයත් තෝනිගල පර්වත ලිපියෙහි එකල වගා කළ පිට දඩ හස මෘද හස හා අකල හස නම් වූ ශිෂ්‍ය වාර තුනක් ගැන සඳහන් වේ දැනට මහ කන්නය හා යල් කන්නය නමින් හදුන්වන ප්‍රධාන කන්න දෙක පිළිවෙළින් පිට දඩ හස අකල හස යනුවෙන් ඒ දෙන්නය අතරතුර වපුරන ලද තුන්වන කන්නය මදේ හස හෙවත් මදහස යනුවෙන් මෙම සෙල් ලිපියෙහි හදුන්වා ඇති බව ආචාර්ය පරණවිතාන මහතා අදහස් කරයි
එහෙත් අවුරුද්දකට කන්න තුනක් ගොවිතැන් කිරීම ශ්‍රි ලංකාවේ සෑම ප්‍රදේශයකම සාමාන්‍ය සිරිත වූ බවක් නොපෙනේ
මුළු අවුරුද්ද පුරාම වැව් වලින් ජලය ලබා ගත හැකිව තිබූ මඩ ඉඩම් ඇතැම් විට අවුරුද්දකට කන්න තුනක් වගා කරනු ලැබ ඇතත් වැසි දියෙන් වගා කළ කුඹුරු එසේ වගා කොට ඇති බව පෙනෙන්නේ කන්න දෙකකදී පමණි
කන්න තුනක්ම වගා කරණු ලැබූ අවුරැදු වලදී ඒ හැම කන්නයකම මහ වී හෝ හැල් වී වැනි ප්‍රධාන ධාන්‍ය වර්ගයක් ඒවායේ වගා කරනු ලැබූ  බවක් නොපෙනේ
කන්න තුනක් ගැන කියවෙන ඉහත සඳහන් කළ තෝනිගල පර්වත ලිපියෙහිම උදු හා මුං (බයිලි) වැනිහේන් වගා කෙරෙන ධාන්‍ය ගැන සඳහන් වී තිබීම මෙයට සාධකය අවුරැද්දකට කන්න දෙකක් හෝ තුනක් වගා කිරීමේදී එකල ගොවීන්ට අවුරැද්ද පුරාම පාහේ ඒ හා සම්බංධ විවිධ කාර්යන්හි නිරත වන්නට සිදු වේ
කණු මල් උදුරා අතු කටු මැටි කැට ආදිය ඉවත් කොට ඒවා ගිනි තබාකුඹුරැ සකස් කර ගැනීම සී සෑම වැපිරීම පැල් රැකීම ගොයම් ධාන්‍ය අටු කොටුවල තැම්පත් කිරීම ආදී වූ වී ගොවිතැන හා සම්බන්ධ විවිධ කටයුතු පිළිඹඳ ක්‍රි ව තුන්වන සියවසට අයත් සේ සැලකෙන සීහලවත්ථූපකරණයෙහි එන කථා වස්තු කීපයක සඳහන් වේ ආර්යයන් ඉන්දියාවේ ගොවිතැන් කටයුතු සඳහා භාවිත කළ බව සඳහන් කැති උදලු නගුල් හා දෑකැති ආදී උපකරණ අනුරාධපුර යුගයේ ගොවියන් විසින් ද භාවිතා කරනු ලැබ ඇති බව  මෙතෙක්  සොයාගෙන ඇති අපේ පැරණිම සාහිත්‍ය කෘති දෙක ලෙස සැලකෙන සීහලවත්ථූපකරණයෙහි හා දීපවංසයෙහි සඳහන් වේ
එකල මඩ ඉඩම්වල මෙන්ම ගොඩ ඉඩම්වල වී වගා කොට ඇත මඩ බිම් හෙවත් කුඹුරු වශයෙන් එකල තෝරා ගනු ලැබ ඇත්තේ ගංඟා විල්හා වැටි ජලාශ ඇසුරෙහි පිහිටා තිබූ බිම් හා වාරිමාර්ග මගින් පහසුවෙන් ජලය ලබා ගැනීමට හැකිව තිබූ නිම්න බිම්ය
ගොඩ ඉඩම් හෙවත් හේන් සකස් කොට ගෙන ඇත්තේ වාරිමාර්ග පහසුකම් නැති හෝ අඩු නැති හෝ මුඩු බිම්වලය
ගොඩ ඉඩම් ප්‍රධාන වශයෙන් වගා කරන ලද්දේ වැසි දියෙනි
එහෙත් එකල මඩ ගොයමට නොදෙවනි තැනක් ගොඩ ගොයමටද ලැබී තිබූ බව අනුරාධපුර යුගයට අයත් මූලාශ්‍ර වලින් හෙළි වේ
මඩ බිම් වගාකොට නිපදවා ගනු ලබන වී වලට සමානම වූ නැතහොත්  ඊටත් වඩා උසස් යැයි සැලකුණු ශාලි  හෙවත් ඇල් වී නමින් හැදින්වුණු වී වර්ගයක් ගොඩ ඉඩම්වල  වගා කිරීමට හැකි වීම මෙයට හේතු වූ බව පෙනේ
දුටුගැමුණු රජතුමාගේ ක්‍රි පූ 161-137  පූත්‍රයා වූ සාලිය රාජ කුමාරයා පිළිඹඳව  සීහලවත්ථූපකරණයෙහිහා මහාවංස ටීකාවෙහි සඳහන් වී ඇති ොරතුරු වලට අනුව පෙනී යනනේ අනුරාධපුර යුගයේ මුල් භාගයේදී දිවයිනේ සෑම  ප්‍රදේශයකම පාහේ ඇල් වී හෙවත් හැල් වී වගාකොට තිබූ  බවයි
සාලිය කුමරු උපන් දින සිට දොළොස් වසක් ඉක්ම යන  තුරු ශ්‍රි ලංකාවේ සෑම ප්‍රදේශයකම පාහේ සි වසින්නාක් මෙන්  ඇල් වී ලැබුණු හෙයින් ඔහුට සාලිය යන නම ලැබුණු බව  සීහලවත්ථූපකරණයෙහි සඳහන් වේ
සාලිය කුමරුගේ පින් බලයෙන් රටේ සියලුමධාන්‍ය කෝෂ්ඨාගාර එකල හැල් වී වලින් පිරී තිබූ බව මහාවංසටීකාවෙහි සඳහන් වේ
හැල් වී  වගා කොට තිබූ බිම් එකල කෙත් හෙවත් හැල් සේණ (හැල් හේන්)යනුවෙනි
ගොඩ ඉඩම් වල හැල් වී වලට අමතරව උදු, මුං,උළු හාල් ආදී වූ වෙනත් බෝග වර්ගද  ලබු ,කැකිරි,බටු, ආදී වූ වෙනත් බෝග වර්ගද වගා කොට ඇත
අනුරාධපුර යුගයේ මුල් භාගයේදී හේන් වගා කොට හැල් වී සහ උදු,මුං,මෑ,ආදී වූ ධාන්‍ය දහසකටත් අධික ප්‍රමාණයක් ලබාගත් බව කියන ගොවියන් කීපදෙනෙකු පිළිඹඳව සීහලවත්ථූපකරණයෙහි සහ සහස්ස වත්ථූපකරණයෙහි සඳහන් වී ඇත
කාවන්තිස්ස රජු දවස රුහුණේ ගිරිජනපදයේ නිටොල්පිටියනම් ගමද විසූ එක් පවුලක සොහොයුරියන් පස් දෙනෙකු එකතුව මහ වනයක් හෙළි කර, කණු මුල් උදුරා උදු වැපිරීම සඳහා  හේනක් සකස් කොට ගත් බව  මහහාවංසයෙහි සඳහන් වේ
මේ කථා වස්තුවලින් හෙළි වන්නේ අනුරාධපුර යුගයේ ප්‍රථම භාගයේදී හේන් ගොවිතැන් ක්‍රමය දිවයින පුරාම සාර්ථකව පවත්වාගෙන  ගොස් ඇති බවය
අනුරාධපුර යුගයේ දෙවන භාගයේදී මේ වගා ක්‍රමය මෙරට  පැවති බව දහවන සියවසට අයත් සෙල් ලිපියක සඳහන් වේ
එම බෝග වගාව "සේණ"යනුවෙන් හදුන්වා ඇත
එකල බහුල වශයෙන් වගා  කෙරුණු මඩ වී හා හැල් වී වලට අමතරව තවත් ප්‍රධාන ධාන්‍ය වර්ග පහක් වගා කොට ඇති බව අනුරාධපුර යුගයට අයත් පතපොතින් හෙළි වේ
සුමංගල විලාසිනියෙහි මේ ධාන්‍ය පස් වර්ගය හදුන්වා දී ඇත්තේ ගොධුම ,යව,කංගු,වරක හා කුද්‍රැසක යනුවෙනි
සිඛවලඳ විනිසෙහි දැක්වෙන පරිදී එම ධාන්‍ය පස් වර්ගය වූයේ ගොධූම(තිරිගු)යව (බාර්ලි) තණ හාල්, වරා හා හමුය
අනුරාධපුර යුගයේදී කෘෂිකර්මය සඳහා යොඳා ගනු ලැබූ මඩ ඉඩම් හා ගොවි ඉඩම් මුලදී හදුන්වනු ලැබුවේ කෙත් වතු  යනුවෙනි
ධාන්‍ය වපුරනු ලැබ කුඹුරු හා හේන් ආදිය" කෙත්"යනුවෙන් ද කොස් ,පොල්, අඹ,ආදී වූ ගස් වවන ලද ඉඩම් " වතු"යනුවෙන්ද හදුන්වන ලද්දේ විය
එහෙත් පසුව "කෙත් හා වත්"යන වචන දෙක සන්දි වීමෙන් නිපන් කෙත්වත් හෙවත් කෙත්වතු යන වචනය ,වැපුරූ කුඹුරු හෝ ඉඩම් සඳහා භාවත කරනු ලැබ ඇති අතර කොස්, පොල් ආදී ඉඩම්  සඳහා භාවිතා කරනු ලැබ ඇත්තේ අරුබි,අරම්,උයන් වන බිම් හෝ වතු යන වචනයයි
මාහානි කොට ඇත්තේ "කෙත්ත" යනු  හැල් කෙතය
වී කෙතය ,මුං කෙතය,වත්ථු කෙතය,තිරිගු කෙතය,තල කෙතය,වත්ථු නම් ගෙවතුය,කොටු වතුය,අරම්වතු හා වෙහෙර වතුය යනුවෙනි
ඉඩම් වගාව

මුලදී රජය සතුව පැවති ඉඩම් විශාල ප්‍රමාණයෙන් අනුරාධපුර යුගයේ අවසාන කාලය වන විට විහාරාරාම,ආරෝග්‍ය ශාලා ආදී පුණ්‍යයතනවලට හා රජයේ නිලධාරින් ආදී වූ ප්‍රභූ පන්තියට අයත්ව තිබූ බව සෙල් ලිපි වලින් හා වංසකතා වලින් හෙළි වේ