Minuri/sinhala-corpus-wikipedia huggingface dataset:
භුගෝල විද්‍යාඥයෝ විවිධ වර්ගයේ ප්‍රවාහන මාධ්‍ය ඒවා යොදාගන්නා ක්‍රම අනුව භාණ්ඩ 3 කට බෙදා ඇත
ගොඩබිම, ජලය හා වාතය එම කොටස් 03 යි
මේ හැම මාධ්‍යයකටම ආවේනික වූ අවශ්‍යතා හා ලක්ෂණ ඇති අතර භාණ්ඩ ප්‍රවාහනය හා මගී ප්‍රවාහනය මාධ්‍ය අන්තර් කෘති ක්‍රමය අනුව සම්බන්ධ කිරීම නිෂ්පාදන හා බෙදාහැරීමේ ක්‍රියාවලීයේදී ප්‍රවාහන මාධ්‍ය  හා සමීප සම්බන්ධතාවයන් ඇති කිරීම වැනි නව ප්‍රවණතා දක්නට ලැබේ
එසේම මගී ප්‍රවාහනය හා භාණ්ඩ ප්‍රවාහනය බොහෝ ස්ථාන වල වෙන්කර තැබීමට උත්සුක වේ
මහාමාර්ග මඟින් ප්‍රවාහනය - ප්‍රවාහනය මාර්ග ජාලය හරහා සිදුවේ

දුම්රිය ප්‍රවාහනය - දුම්රිය මඟින් ප්‍රවාහනය,නමුත් රේල් පීලී වැටී ඇති පෙදෙස් වලට සීමාවේ
සමුද්‍රීය ප්‍රවාහනය - ජලය මඟින් ප්‍රවාහනය,මිනිසුන් හා භාණ්ඩ ප්‍රවාහනයේ අදට පවතින ඉතාමත් මන්දගාමී ක්‍රමයයි
ගුවන් ප්‍රවාහනය - වාතය මඟින් ප්‍රවාහනය වර්ථමානයේ පවතින වේගවත්ම ක්‍රමය
ප්‍රවාහන භූගෝල විද්‍යාවේ ගැටළු - දැනට පවතින මහාමාර්ග, අධිවේගී මාර්ග හා දුම්රිය පහසුකම් වල හා ප්‍රවාහනය ජනගහන වර්ධනය හා ආර්ථික ක්‍රියාකාරිත්වයේ රටා වල ඉල්ලුම සපුරා ගැනීමට ප්‍රමාණවත් නොවේ
නිවර්තන සුළි කුණාටුවක් යනු අඩුපීඩන මධ්‍යයක් සහිත ගිගිරුම් සහිත, දැඩි සුළං හා ජල ගැලීමවල් ඇති කරණ කුණාටු පද්ධතියකි
තෙත් වායුධාරා ඉහළට ගමන් කිරීමෙන් තාපය පිටවේ
ඒ හේතුවෙන් තෙත් වායූ ධාරාවේ ඇති ජලවාෂ්ප ඝනීභවණය වී නිවර්තන කුණාටු හටගනී
Noreaster යුරෝපීය සුළං කුණාටු සහ ධ්‍රැව කුණාටු වැනි උණුසුම් මාධයක් ඇති වෙනත් සුළිකුණාටු මෙන් නොව මෙම කුණාටු වර්ගය වර්ධනයට විවිධ තාප ක්‍රියාවළි උපකාරී වේ
පෘථිවියේ නිවර්තන ප්‍රදේශයෙන් හටගැනීම හා වෙරළාශ්‍රිත නිවර්තන වායු ස්කන්ධ වලින් හට ගැනීම යන හේතු දෙක පදනම් කරගෙන මෙම කුණාටු  විශේෂය හැඳින්වීමට " නිවර්තන" යන විශේෂණය  යෙදී ඇත
වාසුළි යන නම භාවිතාකරන්නේ උතුරු අර්ධ ගෝලයේදී වාමාවර්ත භ්‍රමණයකුත් දකුණු අර්ධගෝලයේදී දක්ෂිණාවර්ත භ්‍රමණයකුත් පෙන්නුම් කරන චණ්ඩ කුණාටු වලටය
මේවා හටගන්නා ස්ථානය හා එහි ශක්තිය අනුව කුණාටු හැඳින්වීමට විවිධ නම් යෙදේ
- සැඩ කුණාටු (හරිකේනී) ටයිපුන්, නිවර්තන කුණාටු, සයික්ලෝන් කුණාටු, නිවර්තන අවපීඩන
නිවර්තන කුණාටු වලට අධික බලයක් සහිත සුළං හා අධික වර්ෂාපතනයක් ඇති කළ හැකිය
එසේම උසින් වැඩි මුහුදු ‍රැළි හා හානිකර දියවැල් ද ඇති කිරීමටද හැකිය
මෙම කුණාටු විශාල උණුසුම් ජලස්කන්ධ වලින් හටගන්නා අතර ගොඩබිම දෙසට චලනය වීමේදී එහි ශක්තිය ක්‍රමයෙන් හීන වේ
එමනිසා කුණාටුවලින් වැඩි වශයෙන්අලාභ හානි සිදුවන්නේ වෙරලාශ්‍රීත ප්‍රදේශවලටය
රට අභ්‍යන්තරයට අධික සුළඟක් පමණක් ලැබී සාපේක්ව ආරක්ෂිත තත්වයක් ඇතිවිය හැක
එහෙත් අධික වර්ෂාපතනය හේතුවෙන් රට ඇතුළත ප්‍රදේශ වලට ගංවතුර තත්වය ඇතිවිය හැකිය
එසේම  කුණාටු‍වෙන් ඇතිවන උස් රළ වෙරළ තීරයෙන් 4km පමණ දුරින් පිහිටි ප්‍රදේශ වලට අධික ජල ගැලීම් ඇති කිරීමට හේතුවේ
කුණාටු මිනිසාට හානිකර අයුරින් බලපෑවද නිවර්තන කුණාටු මඟින් නියඟ තත්වය පහකෙරේ
තාපය හා ශක්තිය නිවර්තන ප්‍රදේශවලින් ඉවතට ගෙන සෞම්‍ය දේශගුණික දේශාංශ වලට රැගෙන යාම නිසා  ගෝලීය වායුගෝලීය සංචරණ ක්‍රියාවලියේදී කුණාටුවලින් වැදගත් කාර්යයක් ඉටු කෙරේ
ඒ අනුව නිවර්තන කුණාටු පෘථිවි පරිවර්තී ගෝලයේ සමතුලිතය පවත්වාගෙන යාමට උපකාරී වේ
සමහරක් නිවර්තන කුණාටු නිවර්තන ලක්ෂණ ලබා ගැනීමෙන්ද ඇතිවේ
මෙසේ හටගත් පද්ධතිය පරිවර්තී ගෝලයේ සුළං මඟින් චලනය වේ
වායුගෝලීය තත්ව සුදුසු ආකාරයෙන් දිගටම පැවතුනහොත් අවපීඩන තත්ව වර්ධනය වීමෙන් එය වාසුළි බවට පත්විය හැක
අනෙක් අන්තයෙන් සලකා බැලු විට වායූ ගෝලයේ තත්වය දුර්වල වනවිට පද්ධතිය දුර්වලවී එය විසිරීමකට ලක්වේ
නිවර්තන කලාපීය වාසුළියක නිර්මාණයට අවශ්‍ය අංග

   කෝරියෝලිස් බලවේගය අවම අගයට වඩා තිබීම අවශ්‍ය වේ
එබැවින් කෝරියෝලිස් බලවේගය 0 වශයෙන් වාර්තා වන සමකයේ සිට උතුරු දෙසට සහ දකුණු දෙසට අක්ෂාංශ අංශක 50 ක කලාපය තුළ මෙම වාසුළි ඇති නොවේ
වාසුළි උපත ලබන්නේ උතුරු සහ දකුණු අක්ෂාංශ අංශක 5 - 20 අතර කලාපය තුළය
වාසුළි නිර්මාණය සඳහා විශාල උණුසුම් සාගර ජලතල තිබීම අවශ්‍ය වන අතර ගොඩබිමට සාපේකෂව ජල තලයේ උණුසුම වැඩිවිය යුතුය
නිවර්තන වාසුළියක් නිර්මාණය වීම සඳහා සෙන්ටිග්රේට් 270 ක අවම උණුසුමක් අවශ්‍යය වේ
වාතය පිට කිරීමක් හෝ ඇතුල් කිරීමක් නොවන ස්ථායි තත්වයක් තිබීම ද අත්‍යවශ්‍ය වේ
ආර්ද්‍රතා වාතස්කන්ධ වේ
එම වාත ස්කන්ධ කිලෝමීටර් 12 ක් පමණ උසට ගමන් කළ යුතුය
එහිදී සිදුවන ඝනීකරණ ක්‍රියාවලියෙන් ඉවත් වෙන ගුප්ත තාපය වාසුළියකට රුකුළක් වන අතර වාතස්කන්ධ තව දුරටත් ඉහළ නැගීමට ඉවහල් වේ
ඝර්ෂණ බලවේගය අවම තත්වයක තිබීම අවශ්‍යය වේ
වේගවත් ලෙස හමන සුළං ධාරා තිබීම අවශ්‍ය වේ
වාසුළි නිර්මාණයට නම් පහළ වායුගෝලීය මට්ටමේ දී සුළං අභිසරණයද, ඉහළ වායුගෝලීය මට්ටමේ දී සුළං අපසරණය ද සිදුවිය යුතුය
නිවර්තන වාසුළියක ව්‍යුහය, ප්‍රමාණය සහ ක්‍රියාකාරීත්වය

නිවර්තන වාසුළියක සංසරණ ක්‍රියාවලියට තිරස් දීශාවට කේන්ද්‍රයේ සිට කිලෝමීටර් 1000 ක් දක්වාද, සිරස් දීශාවට මුහුදු මට්ටමේ සිට කිලෝමීටර් 15 ක් දක්වාද විහිදියයි
උතුරු අර්ධ ගෝලයේදී සුළං වමාවර්ථව භ්‍රමණය වන අතර දකුණු අර්ධ ගෝලයේදී දක්ෂිණාවර්ථව භ්‍රමණය වේ
හොඳින් වර්ධනය වු වාසුළියක කේන්ද්‍ර ඇස ලෙස හැඳින්වෙන අතර සාමාන්‍යයෙන් කේන්ද්‍රයේ සිට අරය කිලෝමීටර් 5 - 50 දක්වා වු වර්ග ප්‍රමාණයක පැතිර ඇත
එය වැසි රහිත වළාකුළු වලින් තොරවු පැහැදිලි කාළගුණයක් පවතින වෘත්තාකාර ප්‍රදේශයකි
ඇස තුළ 960 mb තරම් ඉතාමත් අඩු පීඩනයක් පවති
කිලෝමීටර් 15 - 18 ක් තරම් උසු වු සහ කිලෝමීටර් 10 - 15 ත් අතර පළල් වු ඝන වෘත්තාකාර වළා පවුරකින් ඇස වටවී ඇති අතර ඉතා තද වර්ෂාපතනයක් සහ දැඩි සුළං පවතින අයහපත් කාළගුණයක් යුතු ප්‍රදේශයකි
නිවර්තන වාසුළියක් ප්‍රමාණයෙන් කිලෝමීටර් 600 ක් පමණ අර්ධ විශ්කම්භයෙන් යුක්ත වන අතර බොහෝවිට සිරස් දීශාවට කිලෝමීටර් 6 ක් පමණ ඉහළ මට්ටමක් දක්වා විහිදෙයි
එවන් වාසුළියක ජනිත වන චාලක ශක්තිය තප්පරයට අර්ගස්  පමණ වන අතර මෙය දිනකට කීලෝවොට් 0.36 x 09(10) ක් පමණ වේ
නිවර්තන වාසුළි වල ක්‍රියාකාරීත්වය පිළිබඳ විවිධ අදහස් පලකර තිබේ
ඒ අතර, බෙංගාල බොක්කේ වාර්ෂිකව කුණාටු සහ අවපාත යන සංසීද්ධීන් 13ක් පමණ සිදුවන නමුත් වාසුළි ඇතිවීම විරලය
එනම් 1900 - 1980 දක්වා කාල පරිච්ඡේදය තුළ මෙම කලාපයේ උපත ලද වාසුළි සංඛ්‍යාව 25 ක් තරම් විශාල අගයක් වේ
මේ හේතුවෙන් මෙම වාසුළි ක්‍රියාකාරීත්වය ශ්‍රී ලංකාවට ද බලපෑම් ඇති කරන ලදී
නිවර්තන වාසුළියක ගමන්මග
නිවර්තව වාසුළියක් තම ජීවිත කාලය තුළ එකම ස්ථානයක රැදී නොසිට ගමනේ යෙදෙයි
උතුරු අර්ධ ගෝලයේ වර්ධනය වන නිවර්තන වාසුළියක් බටහිර හෝ වයඹ දීශාවට ගමන් කිරීමට පෙළඹවීමට හේතුව වනුයේ පෘතුවියේ භ්‍රමණයයි
මෙය දක්ෂිණා අර්ධ ගෝලයේදී බටහිරට හෝ නිරිත දිගට ගමන් කිරීම සිදුවේ
ගමනේ යෙදෙන නිවර්තන වාසුළි උතුරු අර්ධ ගෝලයේ දී වමාවර්ථව ද දකුණු අර්ධ ගෝලයේදී දක්ෂිණාවර්ථව ද ගමන් කරයි
වාසුළියක ප්‍රබලත්වය ගොඩබිමක් තුළදී ක්‍රමයෙන් හීනවන අතර නැවත විශාල ජල කඳක් වෙත ගමන් කිරීමට අවස්ථාව ලද හොත් නැවත ප්‍රබලව වර්ධනය වීම ආරම්භ වේ
සිතියම
නිවර්තන වාසුළියක ගමන්මග

නිවර්තන වාසුළියක් උපත ලබන කලාප

උතුරු සහ දකුණු අක්ෂාංශ අංශක 8ත් 15ත් අතර නිවර්තන වාසුළි උපත ලබන ප්‍රධාන කලාප 07 ක් හඳුනාගෙන ඇත
එය සිතියමෙන් පැහැදලි වේ
උතුරු පැසිෆික් සාගරයේ බටහිර කලාපය
  උතුරු පැසිෆික් සාගරයේ නැගෙනහිර කලාපය
  නිරිතදිග පැසිෆික් සාගර කලාපය
  උතුරු ඉන්දියානු සාගර කලාපය
  උතුරු අත්ලාන්තික් සාගර කලාපය
  නිරිතදිග ඉන්දියානු සාගර කලාපය
  ගිණිකොණ ඉන්දියානු සාගර කලාපය

ශ්‍රී ලංකාව අයත් වන්නේ උතුරු ඉන්දියානු සාගර කලාපයටයි
අරාබි මුහුදෙන් සහ ඛෙංගාල බොක්කෙන් වාසුළි ශ්‍රී ලංකාව හරහා හමායයි
ඛෙංගාල බොක්ක ආශ්‍රිත වාසුළි 5 - 6 වාර්ෂිකව ඇතිවේ
සිතියම මගින් පැහැදලි වේ
නිවර්තන වාසුළි හටගන්නා කලාප
මුලාශ්‍රය
Department of Meteorology, 2001 දත්ත මත සමීක්ෂක විසින් සකසන ලදි
වාසුළි පිළිබඳ නිරුක්තීන් හෙවත් ප්‍රදේශීය නාම
සමස්තයක් වශයෙන් ගත්විට නිවර්තන වාසුළි විවිධ කලාප වලට බලපායි
ඒ හේතුවෙන් විවිධ කලාපවල විවිධ නම් භාවිත කරයි
වාසුළි වල ව්‍යවහාරික නම්

මුලාශ්‍රය
1997 (ජුනි), "භූගෝල විද්‍ය තොරතුරු කලාපය", කොළඹ විශ්ව විද්‍යාලය
ජනසතු කිරීම යනු ,කර්මාන්ත සහ වත්කම් දේශීය රජයේ මහජන අයිතිය යටතට පවරා ගැනිමයි
ජනසතු කිරීම සාමාන්‍යයෙන් පෞද්ගලික වත්කම් සඳහා භාවිතා කරයි
නමුත් මහ නගර සභා වැනි රජයේ පහත් මට්ටම් වල වත්කම් අයිතියද මේ යටතට ගැනේ
ජන සතු කිරීමේ විරුද්ධාර්ථය වන්නේ පෞද්ගලීකරණය හෝ ව්ජාතීයකරණයයි
නමුත් නගරසභා කරණයද දැක්විය හැක
නැවත ජනසතු කිරීම ඇතිවන්නේ රජයට අයිති වත්කම් පෞද්ගලීකරණය කර පස්ව නැවත ජන සතු කිරීමේදීය
මෙය වෙනත් දේශපාලන පක්ෂයක් හෝ පිලක් බලයට පැමිණීමේදී සිදු වේ
නැවත ජනසතු කිරීම යනු පෞද්ගලික දේපලක් හෝ කර්මාන්තයක් රජය පවරා ගැනීමයි
බොහෝ විට ජනසතුකරණය පෞද්ගලික දේපල රජයට ගැනීම සදහා යොදාගන්නා වචනයක් වුවත් එය නගර සභාවක දේපලක් පැවරීමටත් යෙදිය හැක
ජනසතු කිරිමට විරැද්ධ පදය වන පෞද්ගලිකරණය රංයේ දේපල පෞද්ගලික ආයතනයකට හෝ නගරසභාවකට පැවරීම සදහා යොදා ගන්නා පදයකි
නැවත ජන සතු කිරීම (Rencitionalication ) යනු පෙර පුද්ගලිකරණය කල දේපලක් රජයේ භේයක් හෝ වෙනත් පක්ෂයක් පත්වි නැවත පවරා ගැනීමයි
මෙම සංසිද්ධිය Reverse Privatization ලෙසත් හදුන්වයි.

ජනසතු කිරිම ඇති උවමානවට දේශපාලනික මෙන්ම ආර්ථික හේතුන් ඇත
සමාජවාදි ජනසතු කිරීම මගින් ජනතාවට එම ආයතන වලින් උපරිම ඵලදාව ලැබෙන බවත්, ධනය බෙදියාම මගින් ජීවන තත්ත්වය වර්ධනය වන බවත් විශ්වාස කරයි
ජනසතුකල දේපල දේශපාලනික හා සමාජ පිඩනය නිසාදෝ ජනතාවගේ වුවමනාවලට වැඩි තැනක් ලබාදේ
මෙම ආයතන සමාජ සුභසාධනය උදෙසා පාඩු සහගත ක්‍රියාකාරමක් වල යෙදිය හැක
දුෂ්කර ප්‍රදේශවල ප්‍රවාහන සේවක තැපැල් සේවය එහි ජනසතුකරණය හුවා දක්වයි. සමහරක් අවස්ථාවල මෙම ආයතන ලාභ පරමාර්ථ කර නොගෙන පිහිටාධාර වැඩවල නිරත වේ
මෙම දේපල රජය සතු බැවින් එහි ණය පියවීමේ වගකීම රජයට ඇත
මෙම ආයතන කෙටී කාලීන පදනම මිස දේශිය භාණ්ඩාගාර ණය නොගනී
දේපල ජනසතු කිරිමට පෙර අයිතිකරැට වන්දියක් ගෙවා හෝ නොගවො විය හැකත වන්දි නොගෙවන්නවානම් එය බුක්තිය පැහැරගැනීමකි
ජනසතුකරණයේ රංයට ජනසතු ඇති දේපල පාලනය ලැබෙන දේපල ප්‍රතිව්‍යාප්තිර්ය යන අරැතට වඩා වෙනස් වේ
රජය දේපල පවරා ගැනීමට හේතුව එම දේපල නීතිවිරෝධිව අයක් කරගත් දේපල නිදාස විය හැක
ප්‍රංශ රජය රථවාහන නිෂ්පාදන ආයතනය පවරා ගැනීම හේතුව එහි අයිතිකරැ නැසින් සමග සහයෝගිව සිටීමයි
පෘථිවි වායුගෝලයේ පහළම මට්ටමේ පිහිටන්නේ පරිවර්තී ගෝලයයි
මුළු වායුගෝලීය ස්කන්ධයෙන් 75% ක ප්‍රමාණයකුත් ජල වාෂ්ප හා වාෂ්පශීලි ද්‍රව්‍යයන් සියල්ලක්ම වාගේත් මෙහි පිහිටයි
මධ්‍යම දේශාංශ වලදි පරිවර්තී ගෝලයේ ගැඹුර 11 km (මයිල 7) පමණ වේ
නිවර්තන ප්‍රදේශ වලදී මෙම ගැඹුර වැඩි වන අතර (20 km (මයිල 12)) ධ්‍රැවක ප්‍රදේශ වලදි මෙම ගැඹුර අඩුවේ
(වසන්ත කාලයේදි 7 km පමණද, ශීත සෘතුවේ දී නොසැලකිය හැකි ප්‍රමාණයක්ද වශයෙනි
) 

මෙහිදී පෘථිවි පෘෂ්ඨයේ ඝර්ෂණය හේතුවෙන් වායු ගමනාගමනයට බලපෑමක් අති වේ
පරිවර්තී ගෝලයේ පහළම මට්ටම ග්‍රහ මායිම් ස්ථරය ලෙස හඳුන්වන අතර මෙම ස්ථරය සාමාන්‍යයෙන් මීටර සිය ගණකට 2 km (1.2 මයිල) පමණක් විය හැකිය
භූමියේ ස්වභාවය හා දවසේ කාලය අනුව මෙය වෙනස්වේ
පරිවර්තී ගෝලය හා අපරිවර්තී ගෝලය අතර සීමාව පරිවර්තී මණ්ඩලය නම් වේ
එය උෂ්ණත්වය වෙනස්වීම‍හේතුවෙන් හටගෙන ඇත
චණ්ඩ කැළඹිලි පරිවර්තී ගෝලයේ සැකැස්ම හා හැසීරීම කෙරෙහි වැදගත් කාර්යයක් ඉෂ්ඨ කරයි
අප දෛනිකව අත්දකින කාලගුණ විපර්යාස හටගන්නේ පරිවර්තී ගෝලය තුළය
ආශ්‍රිත
 පෘථිවියෙහි වායුගෝලය
තෙත් බිමක් යනු අධික තෙතමනයකින් යුත් පස් සහිත ප්‍රදේශයකි
වගුරු බිම, හැල , ගොහුරු බිම වැනි විවිධ නම් වලින් තෙත් බිම හඳුන්වයි. භෞතික භූ විද්‍යාත්මක වශයෙන් නිර්වචනය කළහොත් තෙත්බිමක් යනු භෞතික පරිසර පද්ධති හා ජලජ පරිසර පද්ධතියේ අතරමැදි ආකාරයක් වන අතර එම පරිසර පද්ධති දෙකෙන්ම වෙනස් ලක්ෂණ සමාන වූවත් එම පද්ධති දෙකම මත රඳා පවතින ප්‍රදේශයකි
කෙටියෙන් දැක්වුවහොත් තෙත්බිමක් යනු සංක්‍රමණ කලාපයකි
තෙත්බිම වල බොහෝ විට ජෛව විවිධත්වය බහුල වන අතර ඒක දේශීක ශාක හෝ සතුන්ද බහුල වේ
ඇමරිකා එක්සත් ජනපද, එක්සත් රාජධානිය වැනි ස්ථාන ගණනාවක තෙත්බිම් සංරක්ෂණයට උත්සහ ගන්නා අතර ජෛව විවිධත්ව ක්‍රියාකාරී සැලැස්ම වල අන්තර්ගත වේ
ඇමරිකාවේ එක්සත් ජනපද හමුදාවේ ඉන්ජිනේරු බලකාය හා ඇ
ඒ.ජ
පරිසර සංරක්ෂණ ආයතනය එක්ව තෙත්බිමකට ලබාදී ඇති නිර්වචනය වන්නේ නිරන්තරයෙන් ජලයට යටවන හෝ සංතෘප්ත වන, ජලජ පසක රඳා  පැවතිය හැකි ලෙස පටක පත්‍ර වෘක්ෂලතාදියෙන් සමන්විත ප්‍රදේශයකි
වගුරුබිම්, මඩවගුරු,හැල හා ගොහුරු තෙත්බිම ගණයට අයත් වේ
පස 

තෙත්බිමක් විවිධ ජල විද්‍යාත්මක තත්වයන් යටතේ පවතින අතර සමහර අවස්ථා වලදී, ජලයෙන් සංතෘප්ත වූ පස් ද පවතී
මෙහි ප්‍රතිඵළයක් ලෙස නිදහස් ඔක්සිජන් අඩු හෝ රහිත ජලජ පසක් ඇතිවේ
එමනිසා එය ඔක්සිහරිත පරිසරයක් ලෙස හැඳින්වේ
වෘක්ෂලතා - ශාක (ආර්ද්‍ර ශාක හෝ තෙත්බිම් ශාක)  

ඔක්සිජන් රහිත පරිසරයට හැඩගැසිය නොහැකි ශාක (උස්බිම් ශාක) වලට මෙම පරිසරයේ ජීවත් විය නොහැකිය
එහි පසේ ඇති ඌන තත්ව වලට අනුවර්තනය වූ ශාක පමණක් තෙත් බිම් වල පවතී
Cattals , පන්,රළුතණ, ඇරොහෙඩ්, ඕලූ,Btueflag, හා නිශ්චල ජලය මත පාවෙන වල් පැළෑටි වර්ගද තෙත්බිම් වල වැඩෙන ශාක වර්ග වේ
රතු ටේපල්, රීදි ටේබල් එහා විල්ට් වැනි ගස් වර්ග තෙත් පරිසරයට හැඩගැසීම සඳහා මිටි කඳන් හා කයිරු මුල්ද ඇතිකරගෙන තිබේ
සයිප්‍රස් වැනි ශාක වර්ග අපවිත්‍ර මඩ පස් රඳා පැවතීමට හැකිවන පරිදි විශාලව පැතිරුනු මූල පද්ධතියක් දරයි
ඇතැම් ශාක විශේෂවල වායු හුවමාරුව සඳහා ‍පොළොවෙන් ඉහළට එසවුනු මුල් වර්ග වර්ධනය වී ඇත
සුදු දේවදාර, සුදු පයින් වැනි ගස් වර්ගද වගුරු බිම් වල  පවතී
තුරු වියනට යටින් කුඩාවට  පැතුරුණු අල්ඩර්, මින්ටර් බෙරි හා ස්වීට් ගොල් වැනි පඳුරු වර්ගද දැකිය හැකිය
කඩොලාන යනුවෙන් හඳුන්වන්නේ වෙරළාශ්‍රිත තෙත්බිම් (සමුද්‍ර හෝ මෝය පරිසරය) වල හට ගන්නා ශාක විශේෂයෙකි
ලුණු මිශ්‍රිත තෙත්බිම්වල වැඩීමට කඩොලාන ශාක අනුවර්තනය වී තිබේ
එම ශාක තෙත්බිම් ආහාරදාමයේ පදනම සපයයි
එසේම තෙත්බිම් පරිසරයේ නිෂ්පාදකයා ලෙස ක්‍රියාකරයි
කඩොලාන  සහිත තෙත්බිම් වලට සල්ෆර් එක්කිරීම් නිසා එහි ජලය වඩාත් ආම්ලික වේ
එමගින් ජලයේ කැබලි වූ ආහාර ද්‍රව්‍ය සාමාන්‍ය තත්තවයට වඩා වේගයෙන් ජෛවහායනයට(ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් නිසා විනාශයට පත්වීම) පත්වන අතර එමඟින් තෙත්බිම් පරිසර පද්ධතියේ ක්ෂුද්‍ර ජීවින්ට ‍වැඩි ආහාර ප්‍රමාණයක් ලැබේ
ජල විද්‍යාව - සාමාන්‍යයෙන් තෙත්බිමක් ජල විද්‍යත්මක ස්වරූපය වන්නේ වර්ධනය වන සමයේදී එහි පාංශු පෘෂ්ඨය සදාකාලිව හෝ කලින් කලට ජලයෙන් සම්පුර්ණයෙන්ම හෝ සංතෘප්තව පවතින ප්‍රදේශයකි
ජලය පැවතීම හෝ නොපැවතීම තෙත්බිමක් හඳුනාගැනීමට ඇත්තවශයෙන්ම හොඳම ක්‍රමය නොවේ
එයට හේතුව ජල ප්‍රමාණයන් වෙනස්වීම වර්ෂාපතන රටා, හිමි දියවීම, වියළි සෘතු, දිගු නියං සමය හා උදම් රටා මත රදා පැවතීමයි
සමහර අවස්ථාවලදී  සැලකිය යුතු ලෙස ජලමට්ටම වෙනස් වීමෙන් සමහර කාල වලදී ජලාශයක් ලෙස පවතින තෙත්බිම් අනෙක් කාල වලදී වියළි බිමක් ලෙස පැවතිය හැක
තෙත් බිමක ජලය සපයන මුලාශ්‍ර 03 ක් ඇත
ඒනම් ,

තෙත්බිම තුළට වැටෙන වර්ෂාපතනය

තෙත්බිම් තුළට සහ පිටතට සංසරණය වන භූගත ජලය

අවට පවතින දිය බෙත්ම හා ආශ්‍රති ජලාශ (විල, ගංඟා, සාගර වැනි) මගින් ගලා එන ජලය
තෙත් බිම් පවතින ස්ථානය මත ලැබෙන ජල මුලාශ්‍රය තීරණය වේ
භූ ලක්ෂණය 
 

තෙත්බිම් සාමාන්‍යයෙන් පවතින්නේ නිම්න ස්ථාන, මිටියාවත් හා පැතළි බිම් වැනි අවට පරිසරයට වඩා උසින් අඩු භූලක්ෂණ සහිත ස්ථාන වලය
තෙත්බිමට ගලා එන ජල ප්‍රමාණය හා එය රඳා පවතින කාලය අනුව තෙත්බිමේ හැඩය හා ප්‍රමාණය නීර්නය කිරීමේදී භූලක්ෂණ වැදගත් කාර්යයක් ඉටු කරයි
සටහන් 

තෙත්බිම්
මූල්‍යමය ආර්ථික විද්‍යාව යනු ආර්ථික විද්‍යාවේම ශාඛාවක් වන අතර කාලයක් පුරාවට සම්පත් බෙදා හැරීම ගැන මින් සලකා බලනු ලබයි
මූල්‍යමය ක්‍රියාකාරකම් එක් වර්ගයක මුදල් හෝ වෙළදාමේ දෙපාර්ශවයේම පෙනීසිටීමට සුදුසු මූල්‍ය ක්‍රියාකාරකම් කෙරෙහි සංකේන්ද්‍රණය වීම තුලින් මෙය අනෙකුත් ආර්ථික විද්‍යා කොටස් වලින් තවදුරටත් වෙනස් කරනු ලබයි
පුහුණු මඟින් ආමන්ත්‍රණය කරනු ලබන ප්‍රශ්ණ බොහෝවිට කාල අවිනිශ්චිත තාවය විකල්ප හා තොරතුරු යන රාමුවෙන් යුතුවේ
කාලය (Time) - අනාගත මුදල් සඳහා වර්ථමානයේ මුලද් වෙළදාම කරයි
අවිනිශ්චිතතාවය (අවධානම) - අනාගතයට මාරුවන මුදල් ප්‍රමාණය අවිනිශ්චිත වේ
විකල්ප - ගණුදෙනුවක එක් පාර්ශ්වයකට පසුකාලීනව යමක් නිසා සිදුවන මුදල් හුවමාරුවට බලපාන තීරණ ගත හැක
තොරතුරු -  අනාගත මුදල් වල අගය [Future Monetary Value (FMV)] සම්බන්ධයෙන් පවතින අවිනිශ්චිත තාවය අනාගතය පිළිබඳ පවතින දැනුම මඟින් අවමකර ගැනීම හෝ කෙසේ හෝ මඟහැරීම සිදුකල හැක
විෂය ගැටළු 
ඉහත පරිදි විෂයපථය දක්වමින් මූල්‍ය ආර්ථික විද්‍යාව, කොටස් වෙළදපොල හා සමාගම් මූල්‍යමය වැනි මූල්‍ය වෙළෙදපොලවල් හා පහත දැක්වෙන විෂය ක්ෂේත්‍රයන්හි වැඩ සමඟ ගණුදෙනු කිරීමට ආධාර වනු ඇත
අයවැය
ඉතුරුම් ‍
ආයෝජන
ණය ගැනීම්
ණය සැපයීම්
රක්ෂණය 
ඉදිරි වෙළද ගිවිසුම් 
විවිධාංගීකරණය
වත්කම් කළමණාකරණය

අනාගතය කෙලෙසකවත් නිෂ්චිතව දැන නොගැනීම හේතුවෙන් මූල්‍ය ආර්ථික විද්‍යාවේ මූලික අවධානම සම්පත් බෙදාහැරීමේ අවිනිශ්චිත තාවයේ බලපෑම කෙරෙහි යොමුකරනු ලබයි
මූල්‍යමය ආර්ථික විද්‍යාව පහත ප්‍රශ්ණ සඳහා පිළිතුරු සෙවීමට වෑයම් කරයි
මූල්‍යමය වත්කම් වල මිල ගණන් තීරණය කරන්නේ කෙසේද
(කොටස්, සුරැකුම්පත්, ව්‍යවහාර මුදල් සහ හුවමාරු භාණ්ඩ)
කොටස් නිකුත් කිරීම, ණය ගැනීම වැනි විවිධ ක්‍රම ආයතනික ක්‍රියාවලිය මූල්‍යනය කිරීමට යොදා ගැනීමෙන් සමාගමට ‍වන බලපෑම මොනවාද
ඔහු හෝ ඇයගේ අරමුණ වඩාත් හොදින් ලඟාකර ගැනීම සඳහා කුමන වත්කම් කළඹක් ආයෝජක විසින් දැරිය යුතුද
පෘථිවියේ බොහෝ විට ජල ග්‍රහලොවක් ලෙස නම් කෙරේ
මෙයට හේතුව අභ්‍යාවකාශයේ සිට බලන විට එය නිල් පැහැයෙන් පෙනීමයි
මෙම පැහැයට හේතුව පෘථිවියෙන් 70% ක් පමණ පැතිරි සාගර ජලයයි
පෘථිවියේ සාගර කබොල්ල තුනී ඝනත්වයකින් යුක්තවන අතර එහි පවතින එක් පාෂාණයක්වත් පැන්ජියාවේ වෙන්වීම් අවධිය තරම් වත් පැරණි නොවන ලාබාල අවධියක පසු වේ
ජලය, වායු වලට වඩා ඝනත්වයෙන් වැඩි නිසා කබොල්ලේ දැඩි ඝනත්වයෙන් හටගත් නිම්න වලට ජලය ගලා බසී. (සිකුරු වැනි ජලය නොමැති ග්‍රහලොවක නිම්න විශාල තල ලෙස සෑදී ඇති අතර ඒවාට ඉහළින් සානු පිහිටයි) මහද්වීපික කබොල්ලේ පවතින අඩු ඝනත්වයක් සහිත පාෂාණ වල දක්නට ලැබෙන භාෂ්මික ලෝහවල පහසුවෙන් ඛාදනය ‍වන ලවණ බහුල වන නිසා අවුරුදු බිලියන ගණනක් තිස්සේ ලවණ සාගරයේ තැන්පත්ව තිබේ
වාෂ්පීකරණයෙන් ජලය වර්ෂාව හා හිම ලෙස නැවත ගොඩබිමට ලබාදීමෙන් මෙම ලවණ  තැන්පත්වීම සිදුවේ
එමනිසා පෘථිවියේ පවතින විශාල ජල ප්‍රමාණය ලවණ හෝ ලුණු වතුර ලෙස සලකන අතර සාමාන්‍ය ලවණතාවය 35% පමණ වේ
මෙම අගය අවට ඇති ගොඩබිම් වලින් ලැබෙන ජල මාර්ග ප්‍රමාණය අනුව වෙනස් වේ
පාථිවියේ මුළු ජල ප්‍රමාණයෙන් 98% පමණ ඇත්තේ සාගර ජලයයි
නමුත් කිසිම සංවෘත විලක ගෝලීය වශයෙන් සැලකිය යුතු ජල ප්‍රමාණයක් රඳවා ගත නොහැක
ලවණීය භූගත ජලය ගෝලීය ඝන කි
100 පමණ ඇති බවට විශ්වාස කෙරෙනමුත් මෙම ජල ප්‍රමාණය ශුෂ්ක ප්‍රදේශවල ජලයේ තත්වය මැන බලන විට පමණක් සැලකිල්ලට ගනී
පෘථිවියේ ඉතිරි ජල ප්‍රමාණයට ප්‍රයෝජනයට ගත හැකි ජල මුලාශ්‍ර ගනයට වටේ
ප්‍රයෝජනයට ගත හැකි ජලය ලෙස සලකන්නේ ලවණතාවය සාගරයට වඩා 1% ක් අඩු එනම් 0.35% හෝ ඊට අඩු ජලයයි
ලවණතාවය මෙම අගය හා 1% අතර අගයක් ගන්නා ජලය ආන්තික ලෙස සලකන අතර එයට හේතුව මනුෂ්‍ය හා සත්ව අවශ්‍යතා වලින් සීමිත ප්‍රමාණයක් පමණක් මෙම ජලයෙන් ඉටුකර ගත හැකි විමයි
පෘථිවියේ ප්‍රයෝජනයට ගත හැකි ජල ප්‍රමාණයද ව්‍යාප්තව ඇත්තේ අසමානවය
මසොසෝයික හා පැලියෝජින වැනි උණුසුම් යුගවල ග්ලැසියර් දක්නට නොලැබුණු අතර සියළුම ප්‍රයෝජනයට ගත හැකි ජලය ගංගා හා ඇලදොළ වල පැවතුනි
වර්තමානයේ පෘථිවියේ ජල සංයුතිය ආසන්න වශයෙන් පහත පරිදි වේ
අයිස් වැස්ම හා ග්ලැසියර - 68.7%
	ඇන්ටාර්ක්ටික් හිම වැස්ම - 90% නැවත ඇතිවීමට අවු 9100 ගතවේ
ග්‍රීන්ලන්තය හිම  වැස්ම - 9%
	වෙනත් ග්ලැසියර - 1% නැවත ඇතිවීමට අවු 1600 ගතවේ
භූගත ජලය - 30.1% නැවත ඇතිවිමට අවු
1400 ගතවේ
භූගත ජලය - 0.3%
	පිරිසිදු විල් 87% නැවත ඇතිවිමට අවු
17 ගතවේ 
	වගුරු  බිම් 11%

මෙම ජල මුලාශ්‍ර වලින් ප්‍රයෝජනවත් වන්නේ ගංගා ජලය පමණි
බොහෝ විල් ජලය පවතින්නේ මිනිසාට ළගා විය නොහැකි ප්‍රදේශ වලය
කැනඩාවේ ග්ලැසියර විල් මේ සඳහා උදාහරණ වේ
බයිසිකල් හා Khovsgol විල් ශුෂ්ක භාවය නිසා චතුර් ග්ලැසියරකරණයෙන් ආරක්ෂා වී ඇති අතර සමාන ජල ප්‍රමාණ වලින් යුක්ත වේ
Khovsgol විල මොන්ගෝලියාවේ පානීය අවශ්‍යතාව සපුරා ගැනීමට භාවිතා වේ
‍ගංගා ජලයට වඩා වැඩි ප්‍රමාණයක් භූගත ජලය ඇති නමුත් භූගත ජලයෙන් වැඩි කොටසක් ලවණතාවයෙන් යුක්ත නිසා එය ඉහතින් සඳහන් කළ ලවණ ජල කාණ්ඩයට අයත් වේ
ශුෂ්ක ප්‍රදේශවල අවුරුදු දහස් ගණනක් තිස්සේ ප්‍රයෝජනයට නොගැණුනු භූගත ජලය පොසිල ලෙස විශාල ප්‍රමාණයක් ඇති නමුත් ඒවා ලබා ගැනීමට අපහසු වේ
ඉන්දියාව වැනි ශුෂ්ක රටවලට භූගත ජලය ඉතාම වටිනා සම්පතක් වේ
භූගත ජලය ව්‍යාප්තිය ද ගංගා ජලයට සමාන වුවත් උණුසුම් හා වියළි දේශගුණික තත්වවලදි භූගත ජලය ගබඩා කිරීම පහසුය
එයට හේතුව වේලි වලට වඩා භූගත ජල සංචිත වාෂ්පිකරණයෙන් ආවරණය වී  තිබීමයි
යේමනය වැනි රටවල වර්ෂා කාලයේදි ලැබෙන වර්ෂා ජලය එහි ප්‍රධානම ජල මුලාශ්‍රයයි
භූගත ජලය නැවත තැන්පත් වීමට ගතවන කාලය ගංගා ජලය මෙන් නිවැරදිව මැනීමට අපහසු නිසා ඉතා අඩු ජල ප්‍රමාණයක් පවතින ප්‍රදේශවල පවා භූගත ජලය භාවිතයට නොගනී
වර්තමානයේදි මුළු භූගත ජල ප්‍රමාණය නැවත තැන්පත් වීමට ගතවන කාලය එකම ප්‍රදේශයක වුවද භාවිතයට ගන්නා මුලාශ්‍ර මත වෙනස් වේ
තවද භූගත ජලය නැවත තැන්පත් වීමට වඩා වැඩි වේගයෙන් ඒවා භාවිතයට ගැනීම (Ogallala ජලධරය ) ගැටළුවක් වී ඇත
මැග්මා යමහල්

පින්තූරය - යමහල් විවරය හමා ලාවා ගලා යාම
2 පීන්තූරය - ශාන්ත හෙලේනා කන්ද, 1980 මැයි 18පිපිරිමට පසු

මැග්මා ගිනිකදු වර්ගීකරණය සදහා යොදාගන්නා ප්‍රකටම ක්‍රමය වන්නේ ඒවායේ පිපිරqම් සංඛ්‍යාව අනුව වර්ග කිරීමයි
නිරතුරැව පිපිරීමට ලක්වන ගිනිකදු සක්‍රිය ලෙසත් ඉතිහාසයේදි පිරිරීම් වලට ලක්වු නමුත් වර්තමානයේ නිහඩ ගිනිකදු උදාසීන ලෙසත්, ඉතිහාසයේ පිපිරීම් වලට ලක් නොවු ගිනිකදු අක්‍රිය ගිනිකදු ලෙසත් නම් කෙරේ
නමුත් මේ ප්‍රසිද්ධ වර්ගිකරණයත
විශේෂයෙන්ම අක්‍රීය තත්තය, විද්‍යවාඡයින්ට ප්‍රමාණවත් නොවේ
එවුන් කර්නනේ ගිනි ක්නේ නිර්මාණය පිපිරැම් ක්‍රියාවලිය හා එයින් හටගන්නා හඩ අනුව ගිනිකදු විශේෂඥයින් අතර සක්‍රිය ගිනි කන්දකට නිශ්චිත පැහැදිලි කිරීමත් පිළිබද ඒකමතික භාවයක් වැත ගිනිකද්ක ආයු කාලය මාස කීපයක් සිට අවුරැදු මිලියන ගණනක් දක්වා විවිධාකාර වේ
ඒමනිසා එවැනි වර්ධිකරණයන් මිනිසාගේ ආයු කාලය සහර විට ශිෂ්ඨාවන්ක පැවැත්මද සලකා බලන විට තේරැමක් රහිත ‍ෙව්
උහාරණයක් ලෙස‍ෙ ාබහෝ ගිනිකදු පසුගිය අවුරැදු දහස් ගණනක් තුළ පිපිරැම් ඇතිකළද වරතමානයේ එවැනි ලක්ෂණ නොපෙන්වයි. හවැනි ගිනිකදු ආයු කාලය අතින් කැලකු විට ඒවා සක්‍රිය ගිනිකදු ගණයට වැටේ
මනුෂ්‍ය ජීවිත කාලයක් හා සසදන විට ඒවා අක්‍රිය හෝ උදාසීන ලෙස සැලකිය හැක
විද්‍යාඥයින්ට අනුව වර්තමානයේදී පිපිරීහ් වලට ලක්ෂණ හෝ අසාමාන්‍ය භූමිකම්පාථ සැලකියයුතු ලෙස දුම්පිටවිම වැනි ක්‍රියාකාරි ලක්ෂණ පෙන්වයි නම් ගිනිකන්දත් සක්‍රිය ගණයට ලැබේ
බොහෝ විද්‍යාචයෝ ඈත අතීතයේ පිපිරීමට ලක්වු ගිනිකදු සක්‍රිය  ගණයේ ලා සලකති හෙිදි සැලකිය යුතු වැදගත් කරැණක් ව්නනේ ලේඛණ ගත ඉතිහාස තොරතරැ ප්‍රමාණය ප්‍රදේශයෙන් ප්‍රදේශයට වෙනස් විමයි
මධ්‍යධරණී ප්‍රදේශයේ අවු 3000 තේ වඩා වැඩි ලේඛනගත ඉතිහාසවයට හිමිකම් කියන මුත් ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය වයෂ පැසිෆික් කාලපායේ අවුරැදු 300 ක්, හවායි දුප්ත් වල අවුරැදු 200 කටත් වැඩි ප්‍රමාණයකුත් තොරතරැ පවතී
ස්ටිකෝනියන් ගෝලීය ගිනිකදු වැඩසටහන අනුව සක්‍රිය ගිනිකන්ද නම් එය පසුගිය අවුරැදු 10 000 කාලය තුළ පිපිරිම් වලට ලක්විය යුතුය
උදාසින ගිනිකදු යනු ඉහතින් දැක්වු ආාරයට වර්තමානයේ සක්‍රිය නොවනමුත් නැවත පිපිරමකට හෝ නැවත චචප ස්වබාවට පත්විය හැකි ඒවාය
මෙහිදී විද්‍යාඡයින් සක්‍රිය  ලෙස සලකන ගිනිකදු බොහොමයක් සාමාන්‍ය ජනයා හෝ මධ්‍ය මගින් උදාසීන ලෙස හැදින්වීම මගින් යම් ව්‍යාකූල තත්තවයක් හටගනී
අක්‍රිය ගිනිකන්දක් යනු ලාවා සැපයුමක් නොමැති නිසා නැවත පිරපිරීමට ලක් නොවන ඒවාය
අක්‍රිට ගිනිකදු වලට උදාහරණය ලෙස ඇ
ජනපදයට අයත් හවායි දුපත් වල බොහොමයක් ගිනි කදු හා පැරකුටින් දැක්විය හැක
ගිනිකන්දක් සැබැවින්ම අක්‍රිය දැඩි තිරණය කිරීම අපහසුය අධියමහල් විවර වලට පිපිරීම් සදහා ගතවන කාලය සමහර විට අවුරැදු මිලියන ගණනක් නිසා අවුරැදු දස දහස් ගණනක් නිසා පිපිරමට ලක් නොවු මෙවැනි ගිනිකදු අක්‍රිය ලෙස නොව උදාසීන ලෙස සැලකීම යෝග්‍ය වේ
උදාහරණ ලෙස යෙලොස්ටොන් ජාතික වන උදා්‍යානයේ පිහිටි සොලෝසටොන් ගිනිකන්දඅවුරැදු මිලියන 2 ක් පමණ පැරණි වන අතර එය දරැණු පිපරැමක් අවු 640,000 කාලය තුළ නොපෙන්වුවද අවු
10 000 කට පමණ පෙර ජල තාපන පිපිරිම්ද අවයු 70,000 පමණ පෙර ලාවා ගලායාම වාරත් විය
මෙම කරැණු නිසා විද්‍යාඡයො යෙලෝස්ටෝන් ගිනිකන්ද අක්‍රිය ලෙස නොසලකති එය අවට නිතරතරැව සිදුවන භූකම්පන කහා ක්‍රයිකාරී භූ තාපන පද්ධති (යෙලෝසටෝන් ජාතික උද්‍යාන පුරාම පවිතන භඋතාපන ක්‍රියාකාරිත්වය) සහ වේගවත් පොළෙවනේ ඉහළට එසවීම හේතුවෙන් විද්‍යාඡයෝ යොලෝසටෝන් සක්‍රිය ගිනිකන්දක් ලෙස සලකති
නාගරික භූගෝල විද්‍යාව යනු නාගරික ප්‍රදේශ පිළිබඳව කෙරෙන අධ්‍යයනයයි
එනම් වැඩි ගොඩනැගිලි සංඛ්‍යාවක් හා යටිතල ව්‍යුහයක් ඇති ප්‍රදේශ පිළිබඳ අධ්‍යයනය
ආර්ථික ක්‍රියාවලිය ද්වීතික ‍හෝ තෘතීක ආකාරයෙන් වැඩි වශයෙන් පවතින්නේ මෙම ප්‍රදේශ වලය
තවද මෙම ප්‍රදේශ වල ජන ඝනත්වයද වැඩි අගයක් ගනී
මෙය වඩාත් පුළුල් වූ මනුෂ්‍ය භූගෝලීය අධ්‍යයනයෙන්ම කොටස් ලෙස හැඳින්විය හැක
නමුත් බොහෝ විට මෙහි මානව විද්‍යාව හා සමාජ විද්‍යාව යන විෂයන්ට අදාල පොදු කරුණුද අඩංගුවේ
නාගරික භූගෝල විද්‍යාව මඟින් සාධක අවකාශයේ සම්බන්ධවන ආකාරය, එමඟින් සිදුවන සේවා හා ඒවායේ අන්තර් සම්බන්ධතා පිළිබඳ අවබෝධ කර ගැනීමට උත්සහ කරයි
නාගරික භූ විද්‍යාඥයෝ මනුෂ්‍ය වාසවල සංවර්ධනය අධ්‍යනය කෙරෙහිද අවධානය යොමු කරයි
එමනිසා නගර විශාල කිරීම හා සංවර්ධනය සැලසුම් කිරීම මෙම විෂයට අයත් වේ
ඉන්පසු එමඟින් සිදුවන වෙනස්විම් මිනිසා හා පරිසර මත බලපෑ අන්දමද අධ්‍යයනය කරයි
නාගරික අධ්‍යයනයන්, නාගරික භූගෝල විද්‍යාව වෙනස් වන්නේ එය නගරයක් වෙත රටවල්, මහද්වීප අවකාශය මූලික කරගෙන අවධානය යොමු කරයි
උදාහරණයක් ලෙස නාගරික අධ්‍යයන මඟින් එක් නගරයක් (නිව් යෝරක්) වැනි මූල්‍ය ප්‍රදේශය අධ්‍යයනය කරන අතර නාගරික භූගෝල විද්‍යාව මඟින් නගර කිහිපයක (නිර්යෝර්ක්, ලන්ඩන්, ටෝකියෝ වැනි) මුල්‍ය තත්ත්වය අධ්‍යයනය කරමින් ඒවා එකිනෙක සමඟ සම්බන්දතාවයක් පවතීද,‍‍නොපවතීද යන්න අධ්‍යයනය කරයි
නාගරික සැලසුම්කරණය  

වෙළඳපොළ සඳහා සුදුසු ප්‍රදේශය නීර්ණය දේපළ ඉඩම් සංවර්ධන අපරාධ රටා අධ්‍යනය හා ප්‍රවර්ධනය අධ්‍යයනය එවැනි වෘත්තීන් වේ

අධ්‍යයනය කරන අංශ 

නාගරික භූගෝල විද්‍යාව අධ්‍යයනයේදී අත්‍යවශයෙන්ම ආකාර 02 ක් පවතී
නගර වල අවකාශීය පැතිරීම සම්බන්ධ ගැටළු අධ්‍යයනය හා එම නගර අවකාශය හා බැඳීමට උපකාරී වන සංකීර්ණ චලන රටා ගමන් මාර්ග හා බැඳීම අධ්‍යයනය මෙම නගර පද්ධතිය කෙරෙහි අවධානය යොමු කරයි
වෙන ආකාරයක නගර කිහිපයක් අතර ඇතිවන අන්තර් සම්බන්ධතා හා වෘත්තීන් වල රටා හා අත්‍යවශ්‍යයෙන්ම එම නගර වල අභ්‍යන්තර සැලැස්ම අධ්‍යයනයයි
මෙහිදී අධ්‍යයනය කරනු ලබන්නේ නගර පද්ධතියක් ලෙස සැලකීමෙනි
කෙටියෙන් දැක්වුවොහත් ඉහත සඳහන් ආකාර දෙකම සම්බන්ධ කරගත්, නගරයේ පද්ධතියක් ලෙසත්, නගරය නගර පද්ධතියේ කොටසක් ලෙසත් අධ්‍යයනය නාගරික භූගේල විද්‍යාව ලෙස හැඳින්විය හැක
පිහිටීම හා තත්වය 

නගරයක පිහිටීම යන්නෙන් අර්ථ දක්වන්නේ නගරයේ පස,ජලසම්පාදනය හා පහසුකම් හෝ මෙම ජනාවාස පිහිටින ස්ථාන වලට සාපේක්ෂව නගරය ස්ථාපිත ස්ථානයයි
නාගරයක තත්වය ලෙස හඳුන්වන්නේ නගරය අවට පිහිටි පරිසරයයි
මෙයට අවට පිහිටි වෙනත් ජනාවාස,ගංගා,කදුවැටි හා සන්නිවේදන යන කරුණු ඇතුළත් වේ
නගරයත්,පිහිටන ස්ථානයන් සාමාන්‍යයෙන් තෝරාගන්නේ වැදගත් හේතු පදනම් කරගෙනයි
පිහිටි ස්ථානය අනුව ලැබෙන ප්‍රතිලාභ පහත පරිදි වේ
නගරයක් පිහිටන ස්ථානය අනුව ලැබෙන ප්‍රතිලාභ පහත පරිදි වේ
තෙත් බිම් - ජලය නාගරික ප්‍රදේශයකට‍නිරතුරුවම අත්‍යවශ්‍ය දෙයක් වන අතර ජලය ප්‍රවාහනයද අපහසු වේ
මෙම හේතුව නිසා බොහෝ නගර ගංඟාවන් ආශ්‍රිතව පිහිටා ඇත
වියළි බිම් - වියළි භූමියකින් , තෙත් භූමියක් ඇතිවන ගංගා පිටාර ගැළීම් හා වගුරු බිම් වලින් ආරක්ෂාව සැලසේ
ගොඩනැගිලි අමුද්‍රව්‍ය ලබාගැනීමට ඇති පහසුව - ගල් දැව හා මැටි වැනි ගොඩනැගිලි ඉදි කිරීමට අත්‍යවශ්‍ය ද්‍රව්‍ය බොහෝ දුර සිට ප්‍රවාහනය අපහසු වේ
උපායමය ආරක්ෂිත ස්ථානයක් වීම - ඉතිහාසයේදී බොහෝ නගර ගොඩනැගී තිබුණේ උස් බිම් මතය
මේවාට හේතුව  ප්‍රහාර එල්ල කිරීමට ඇති අපහසුව හා අවට පරිසරය පිළිබඳ පහසුවෙන් නිරීක්ෂණයට ඇති හැකියාවයි. ගංඟාවන්,අගල් වශයෙන් ප්‍රයෝජනයට ගැණිනි
ඉන්ධන සැපයුම - බොහෝ නගර පළමුව ඇතිවූයේ පිළිස්සීමට හා ඉවුම් පිහුම් සඳහා අවශ්‍ය දැව ලබාගත හැකි වනාන්තර අසලය
වර්තමානයේ බොහෝ නගර ගල් අගුරු තෙල් හා වායු පතල් ආශ්‍රිතව පිහිටා ඇත
ආහාර සැපයුම - නගර ආශ්‍රිතව සත්ව පාලනයට හා වගා කටයුතු වලට සුදුසු බිම් පිහිටා තිබිය යුතුය
ප්‍රවාහනය මාර්ග වැටී ඇති ස්ථාන හා පාලම් - නගරයක් හරහා ගංඟා, මාර්ග හෝ දුම්රිය මාර්ග තිබීම ගමනාගමනයට හා වෙළඳාම සඳහා ප්‍රයෝජනවත් වේ
පාලම් ඉදිකිරීමට ගංඟාවක ඇති නොගැඹුරු ස්ථානයද ප්‍රයෝජනත් වේ
ආවාරණය හා බෑවුම - සුළං හැමීමෙන් ආරක්ෂාව සැළසෙන හා හිරුඑළිය උපරිමව ලැබෙන කඳු බෑවුමක නගරය ඉදිකිරීම යෝග්‍ය වේ
නගර පද්ධතිය 

ලෝකය සීඝ්‍රයෙන් නාගරීකරණය වෙමින් පවතී
1850 පෙර ලෝකයේ කිසිම රටක් කැපී පෙනෙන ලෙස නාගරීකරණය වී නොතිබුනි
නමුත් එම ශතවර්ෂය අවසානයේ මහා බ්‍රිතාන්‍ය පමණක් එම තත්වයට ළඟා වී තිබුණි
නාගරීකරණය යනු සමාජයක් ග්‍රාමීය තත්වයේ සිට කැපී පෙනෙන ලෙස නාගරික තත්වයට ළඟා වීමේ ක්‍රියාවලියයි
නගර සංඛ්‍යාව, ප්‍රමාණය හා එහි වැදගත්කම යන සාධක තුළින් ඇතිවන පරිසරයේ වෙනස්කම් වලින් නාගරීකරණය හඳුනාගත හැක
තවද නාගරීකරණ ක්‍රියාවලිය ආර්ථික ජනපදකරණය හා තදින් බැඳී පවතී
නාගරීකරණය යනු නගර සංඛ්‍යාවේ වර්ධනය පමණක් නොවේ
එහි ආර්ථික, සමාජීය හා දේශපාලන චින්තනයේ සංකීර්ණ වෙනසකි
නගරයේ වර්ධනයත් සමඟ විස්තෘත නගර වැනි නව සංකල්ප හා විග්‍රහයන් සංගණනය කාර්යය සඳහා හඳුන්වා දී ඇත
දේශපාලනික මිනුමක් වන නගර සංකල්පයට වඩා ජනගහනය පිළිබඳ පැහැදිලි අදහසක් ලබාදෙන්නේ පහත සංකල්ප මතය
එනම් අවම ජන සංඛ්‍යාව හා ජනඝනත්වයද, ගොඩනංවල ලද ප්‍රාදේශිය ස්වභාවයද පදනම් කරගත් නාගරික ප්‍රදේශ සංකල්පයද යන කාරනා මතය
නාගරික ජන සංඛ්‍යාවද හා එහාමේහා ගමන් කිරීමේ රටාව මත පදනම් වු අගනගර ප්‍රදේශ සංකල්පයද, සාපේක්ෂව අඩු නාගරික ජන සංඛ්‍යාවක් වසන, හොඳ ප්‍රවාහන පහසුකම් සහිත වඩාත් පුළුල් ආර්ථික, සමාජීය හා විනෝදාත්මක අවස්ථා ඇති ප්‍රදේශයක් ලෙස නාගරික ප්‍රදේශය අර්ථ දැක්විය හැක
එය වැඩි අවධානය ලක් වු සංකල්පයකි
සෑම නාගරික ප්‍රදේශයක්ම පවතින්නේ ජනගහනය අවම වශයෙන් 200,000 - 300,000 පමණ වු ප්‍රධාන නගරයක් කෙන්ද්‍ර කොටගෙනය
එමෙන්ම එම නගරයේ බලපෑම යම්තාක් දුරට යටත්ව පවතින පිටත සීමාව ආකාර 2 කින් දැක්විය හැක
{|
|(1) නගරය තුළට හා පිටතට සංක්‍රමණය වීම සඳහා මිනිසුන් ගත කිරීමට බලාපොරොත්තු වන උපරිම කාලය හෝ දුර 
|-
|(2) බහුතරයක් සතිය මැදදී හෝ සති අන්තයේදී විනෝදාත්මක කටයුතු සඳහා චාරිකා කිරීමට බලාපොරොත්තු වන දුර හෝ කාලය
|-
{|
මෙවැනි නාගරික ප්‍රදේශ වලින් බොහෝමයක්  දෙනා සන්නිවේදනය හරහා අන්න්‍යෝන්‍ය වශයෙන් සම්බන්ධ වේ
නගර වලට තනිව පැවතීමට නොහැක
ප්‍රවාහනය හා සන්නිවේදනයේ සංවර්ධනය නගර වර්ධනයේ පෙර අවශ්‍යතාවයක් හෝ මාධ්‍යයක් ලෙස සැලකේ. නගරයේ අතිරික්ත නිෂ්පාදන පළමුවෙන්ම අවට ප්‍රදේශ සමඟ සම්බන්ධතාවයක් ඇති කර ගනී
ජනාවාස බටහිරට පැතිරීමත් සමඟ ශ්‍රමය විභජනය නිසා භූගෝලීයව නිෂ්පාදනවල විශේෂීකරණය සිදුවු ආකාරයට, ඉන්පසු නිෂ්පාදන අවට නගර හා සම්බන්ධවේ
අතිරික්තය එක් තැනක රැස්වීම නිසා සම්බන්ධතා අත්‍යවශ්‍ය වන අතර භාණ්ඩ, සේවා, අමුද්‍රව්‍ය, පුද්ගලයන්, මුදල්, ණය, ආයෝජන හා සන්නිවේදන යන කරුණු අඩංගු ජාලයේ පුරුක් බවට නගර පත්විය
හුවමාරු, චලන, ගනුදෙනු එහිදී පොදුවේ සිදුවෙයි
මේවා අවකාශීය සබඳතා ලෙස හඳුන්වන අතර නගර පද්ධතියේ මුල්‍ය මෙයයි
නගර අභ්‍යන්තරයේ සැකැස්ම හැඩගන්වන ආකාරයටම මෙම සම්බන්ධතා නගර පද්ධතියේ ආකෘතිය හැඩගැස්වීමේදී ඉතා වැදගත් කාර්යයන් ඉටු කරයි
නගර පද්ධතියේ කාර්යයන් වලින් 4 ක් ඉතා වැදගත් වේ
පළමුව වෙළඳ පොල ආර්ථික මිල පාලනය කිරීමේ ක්‍රියාවලීය හා බැඳී ඇති අන්දමට මෙම සම්බන්ධතා අවකාශීයව සබඳතා ඇතිකර ගැනීමේ ක්‍රියාව ඉටුවේ
දෙවනුව නගර පද්ධතිය තුළ කාර්යය විශේෂීකරණයේදී විභජනයක් ඇති කිරීමට සම්බන්ධතා අවස්ථාව සලසා දෙයි
තුන්වන හා ඉතාම වැදගත් සම්බන්ධතාවය වනුයේ අවකාශීය සැකැස්මේ මාධ්‍යයයි
අවසාන වශයෙන් නගර පද්ධතිය තුළ ඇතිවන සබඳතා වෙනස් කිරීම හා නැවත සකස් කිරීම සඳහා මෙම අන්න්‍යෝන්‍ය සම්බන්ධතා ඉතා වැදගත් වේ
නව සොයාගැනීම් වල ව්‍යාප්තිය නාගරික ධුරාවලියේ ක්‍රියාකාරිත්වය පිළිබඳ හොඳ නිදසුනකි
‍නව සොයාගැනීම් හා නව්‍යකරණය වැඩිපුර හටගැනීමට ඉඩ ඇත්තේ විශාල නගරවල වන අතර, ඒවා නගර ධුරාවලියේ පහත මට්ටම් වල ඇති නගර වලට පැතිරීම හා ව්‍යාප්තිය සිදුවේ
සමහර නගර වර්ධනය වීම හා වැදගත්කම වැඩිවීමත් සමඟ ඒවා ධුරාවලියේ ඉහලටම ගමන් කරන අතර, ප්‍රධාන අගනුවර කේන්ද්‍රව එහි ඉහළින්ම පවතින අතර, නගර, ගම්මාන හා කුඩාගම්මාන පහළ මට්ටමේ පිහිටයි
ස්කන්ධ චලන වර්ග 

ප්‍රාවරණ පාෂාණ හෝ පාෂාණ සම්පූර්ණයෙන්ම යටි අතට සංචරණය වන ක්‍රමය අනුව ස්කන්ධ චලනය වර්ග කෙරේ
රූරායාම 

පල්මක් රූරායාම දීර්ඝකාලීන ක්‍රියාවළියකි
පස් හෝ පාෂාණ විවිධ දිශා වලට කාලයක් ඔස්සේ සිදුකරන කුඩා චලන වලට හේතුව වන්නේ පල්ලමේ යටි අතට ඇති ගුරුත්වාකර්ෂණ බලයයි
පල්ලමේ ආනතිය තියුණු රූරා යාමේ වේගයද වැඩිවේ
පොළොව තුළ පවතින පස් ශක්තිමත් භාවයෙන් අඩු නිසා බොහෝ විට මෙමඟින් නායයාම් ඇතිවේ
ජලය හා හිරුඑළිය මදිකම නිසා ගස් මිය යන අතර මෙය තෙත් කළාපයේ විරල සිදුවීමකි
හිම මීදිම හෝ දිය වීම උණුසුම් හා සිසිල් උෂ්ණත්ව වැනි කරුණු මඟින් පස් පෘෂ්ඨයෙන් ඉහළට හා පහළට චලනය වීමෙන් බැවුමේ පතුළ වෙත පස ගමන් කරයි
මෙය පියවී ඇසට නොපෙනෙන වේග‍යකින් සිදුවේ
මෙය බොහෝ විට සිදුවන්නේ නිවර්තන කළාප වලය
නායයාම් 
 

පැහැදිලිව අර්ථ දැක්වුණු කළාපයක් හෝ තලයක් මතින් සිදුවන ස්කන්ධ චලනයත් නායයාමත් නම්වේ
පාෂාණ නායයම්, ලිස්සායාම් හා මෙම වර්ගයට අයත් වේ
මෙය ස්කන්ධ පරිහාණියේ සුලභ වර්ගීකරණයයි
ගලාබැසීම 

පස හා ප්‍රාවරණ පාෂාණ ද්‍රව හැසිරීමත් පෙන්නුම් කරන විට එහි චලනය ගලා බැස්මක් නම් වේ
හිම ධාවය, මඩ ගලායාම් සුන්බුන් ගලායාම, බිම් ගලායාම්, පාංශු ඛාදනය,සුන්බුන් ගැලීම හා Sturtstom  මෙම වර්ගයට අයත් වේ
ජලය, වාතය හා අයිස් බොහෝ විට ද්‍රව ආකාරයේ චලනය දක්වන ද්‍රව්‍ය වේ
ඇද වැටීම 

ගල් කැබලි විවර්තනයෙන් බෑවුමකින් ඇදවැටීම

පතිතවීම 

ගල් පහතට වැටීම වැනි ප්‍රාවරණ පාෂාණ බෑවුමක් දිගේ පහතට කඩා වැටීමකි
මෙය ගලාබැසීමක් ලෙස සැළකීමට තරම් දුස්ස්‍රාවිතාවයකින් හෝ පරිමාවක් සහිත නොවේ
සිරස් ඉරි තැලීම් සහිත ගල් පවතින ස්ථානවල මෙම තත්තවය බහුලව දක්නට ලැබේ
නිටින් හැරි යන ජලය හා රැළි නිසා පතිත වීම් හටගනී මෙය සාමාන්‍යයෙන් ඇති වන්නේ ප්‍රපාත වැනි තද බෑවුම සහිත ස්ථාන වලය
භූමිකම්පාථ වර්ෂාව, ශාක මුල් මඟින් පැලීම් හා අයිස් මඟින් ගල් බුරුල් වීම සිදුවේ
හැවකැට නමින් හදුන්වන ආකෘතිය ඇතිවීමට හේතුවන්නේ මෙසේ පවතින වන ගල් එම ස්ථානය පාමුළ එකතු වීමෙනි
ස්කන්ධ හානි සඳහා ප්‍රේරක 

 
ප්‍රවාහරණ පාෂාණ හෝ පස් කඳු බෑවුමක රඳා පැවතීම නැතිවන්නේ ගුරුත්වාකර්ෂණ බලය එහි ඝර්ෂණ බලය ඉක්මවා යා නොහැකි තෙක් පමණි
මෙම ඝර්ෂණ බලය අඩු කිරීමට උපකාරී වන සාධක වන්නේ භූ චලන 
ආකෘතියේ ඉහළ බර වැඩිවීම

පරස් තෙතමනය ඉහළයාම 

පස මූලාධාරය හා බැඳී පවත්වන මුල් අඩුවීම
කැණිම් හා පංශු ඛාදනයෙන් බෑවුම යටින් හැරීම තුෂර මඟින් ඛාදනය බයෝටර්බේෂන්

සටහන් 

{|

|-
|මෙම ලිපිය ඉංග්‍රීසි විකිපීඩීයාව ආශ්‍රයෙන් සිංහල භාෂාවට පරිවර්තනය කරන ලද්දකි
|-

|Mass wasting Types of mass movement
|-
{|
ආර්ථිකයේ මතුවන ප්‍රශ්ණ විශ්ලේෂණය හෝ ආර්ථික න්‍යාය නිරූපනයට ගණිතමය ක්‍රම භාවිතයට ගණිතමය ආර්ථිකය යොමුවී ඇත
සරල බව, පැහැදිලිකම අතර ඇති මූලික සබඳතා ව්‍යුත්පන්න කිරීමට හා ස්ථාපිත කිරීමට මින් ඉඩදී ඇත
උදාහරණයක් ලෙස Paul Samuelson ගේ ආර්ථික අධ්‍යයනයේ පදනම පෙන්විය හැක
එහි විවිධ විෂය ‍ක්ෂේත්‍රයන් හරහා යන පොදු ගණිතමය ව්‍යුහාත්මකයන් හඳුනා ගනී
බොහෝ නවීන ආර්ථික විද්‍යාවන් මඟින් ජ්‍යාමිතික පදයන් හෝ මූලික ගණිතමය සටහන් කිරීම්, ඉදිරිපත් කිරීම් කලහැක
ගණිතමය ආර්ථික විද්‍යාවන් කෙසේවුවත් සාම්ප්‍රදායිකව වීජ ගණිතමය න්‍යායයන් හා ගණනය කිරීම් භාවිතා කරයි
මේවා විද්‍යාවන් සඳහා පමණක් නොව සමකාලීන ආර්ථික විද්‍යාවන් සඳහා අවශ්‍ය වේ
ආර්ථික විද්‍යා න්‍යායන් ඇතුලත් ජර්නලය ආර්ථිකමිතිය ආර්ථිකයේ, ගණිතමය ආර්ථික විද්‍යාවන් කෙරෙහි යොමු වූ මූලික ජර්නලයන් වේ
විවිධ වූ ආර්ථිකයේ න්‍යාත්මක මාතෘකා සංස්කාරකයන්ට අනුව එක් එක් විශේෂඥ නොවූ ජර්නල වල පරීක්ෂා කිරීම් සිදු කරනු ලබයි
ඉන් බොහෝ ලිපි ගණිතමය නිරූපණයක් සහිත න්‍යායන් යොදා ඇත
ගණිතමය ආර්ථික විද්‍යාවන් විවිධ වූ චර්යා ආකෘතියක් සඳහා ක්‍රම වේදයන් සපයයි
අනාගත වෙළඳපලවල් වල අලෙවිවන වෙළඳ ද්‍රව්‍යයන් මිල කිරීම්, (Divorce law) වෙන්ව යන නීතින් වෙනස්වීම සඳහා ප්‍රතිචාර දැක්වීම් අන්තර්ජාතික කාලගුණික ගිවිසුම් එහි අන්තර්ගත‍ වේ
ගණිතය ආර්ථික විද්‍යාවන් හට වඩාත් අර්ථාන්විත බවක් ස්ථාපිත කරයි
සංකීර්ණ විෂයන් හා පුළුල් පෙලගැන්වීම් ගැන ගණිතමය ප්‍රමේයන් නොවිධිමත් ලෙස ප්‍රකාශ කල නොහැක
තවදුරටත් ගණිතමය භාෂාව විද්‍යාත්මක භාෂාවක් ලෙස ආර්ථික විද්‍යාඥයන්ට පැහැදිලි, විශේෂිත, ධනවාදී හිමිකමක් සඳහා ඉඩදේ
ගණිතමය ආර්ථිකය 

මෙම ක්‍රමයේදි ගණිතය භාවිතයෙන් ආර්ථික සංකල්ප දැක්විම හෝ ආර්ථිකයේ මතුවන ගැටලු විශ්ලේෂණය සිදුකරයි
අර්ථ දක්වන්නන් සුත්‍රකමනයට අනුබල දෙන අතර සංකල්පයේ ඇති ප්‍රධාන ඒකක නිනිරුක්තිය පිළිබඳව පැහැදිලිව, සරලව හා පොදුව අර්ථ දක්වයි උදා Foundations of Economics Analysis (1947) ලියු Paal semuselson  මෙම පුළුල් විෂයේ පොදු ගණිතමය සංකල්පය හදුනාගත්තේය
බොහෝ වත්මන් ආර්ථිකයන් භුගෝලික පද හා සරල ගණිතමය ප්‍රස්තා වලින් දැක්විය හැකිය
මෙහිදි ආර්ථික විශ්ලේෂණයට, කලනය අනුකෘත විජ ගණිතය () සම්ප්‍රදායික ලෙස යොදා ගනී
මේවා විධිමත් ආර්ථික හැදැරිම් වන අතර ගණිතමය හා සමකාලීන ආර්ථික ක්‍රමයන් සියල්ල පොදු පුර්වාගම වේ
Journel of Economic throes හා Econometric  යන පොත් ගණිතමය ආර්ථිකයේ ප්‍රධාන ග්‍රන්ථ වේ
ආර්ථිකයේ වෙන්වු මාතෘකා වලට ගණිතමය නියොජනයක් මෙම කල්පිතයෙන් ලැබේ

මන්ධ්‍යධවනය ප්‍රතිලාභ ප්‍රස්ථාරය

ගණිතමය ආර්ථිකයේ, විවිධාකාරවු සාමාන්‍ය පරිසරයේ සිදුවිම් (ජාත්‍යන්තර වෙනස්විම් අනාගත වෙළෙඳපොල ඒකකයන්හි මිල කිරිම් ආදි) සිද්ධින්ට ක්‍රමෝපායක් සලස්වයි. ගණිතමය ආර්ථිකයේ පරික්ෂා කළ හැකි යෝජනා සංකිර්ණ ගැටලු සඳහා ඉදිරිපත් කළ හැකි අතර, අවිධිමත් මෙම ගැටලු ඉදිරිපත් කළ නොහැකිය
එසේම ගණිතයට භෂවෙන් ආර්ථික විශේෂඥයින්ට ගණිතය නොමැතිව විසදිමට නොහැකි කලහකාරි හා මතභේදාත්මක ගැටලු පිළිබඳව පැහැදිලි නියත ධනාත්මක මතයක් ඉදිරිපත් කිරිමට හැකියාව ලැබේයි
ඉංජිනේරු විද්‍යාව යනු ලෝකයේ අවශ්‍යතාව අනුව විවිධ තාක්ෂණික උපකරණ, පද්ධති හෝ කි‍්‍රයාවලි නිර්මාණය කිරීමේ සහ නිපදවීමේ අධ්‍යයනමය කේෂත‍්‍රය සහ වෘත්තිමය කේෂ්ත‍්‍රයයි
ඇමරිකානු ඉංජිනේරු කවුන්සිලය විසින් මේ සඳහා අර්ථ දැක්වීම් ඉදිර්පත් කොට ඇත
තවද ඉංජිනේරු විද්‍යාව යනු, අපේක්ෂිත අරමුණු ඉටුකර ගැනීම ඉවහල්වන අමුද්‍රව්‍ය, ව්‍යවුහයන්, යන්ත්‍ර, උපාංග, පද්ධති හා ක්‍රියාවලි නිර්මාණය කිරීම හා ක්‍රියාත්මක කිරීම සඳහා විද්‍යාත්මක දැනුම යොදා ගැනීම හා ස්වාභාවික නීතීන් හා භෞතික සම්පත් යොදා ගැනීමේ වෘත්තියයි
වෘත්තිය සංවර්ධනය සඳහා ඇමෙරිකානු ඉංජිනේරු කවුන්සිලය (ECPD) ඉංජිනේරු විද්‍යාව පහත ලෙස නිර්වචනය කර ඇත
“ව්‍යුහයන්, යන්ත්‍ර, උපකරණ, නිෂ්පාදන ක්‍රියාවලි, නිර්මාණය හා සංවර්ධනය සඳහා තනිව හෝ සංයෝගීව යොදා ගන්නා විද්‍යාත්මක මූලධර්ම වල පෙළ ගැස්ම නැතහොත් ඒවායේ සැලැස්ම පිළිබඳ දැනුවත්බවින්  යුතුව එවැන්නක් සකස් කිරීම හා ක්‍රියාත්මක කිරීම නැතහොත් විශේෂිත මෙහෙයුම් තත්වයන් යටතේ මෙහෙයුම් පිරිවැය, ජීවිත හා දේපල අපේක්ෂාව සඳහා එවැන්නක් හැසීරීම පුරෝකථනය කිරීමයි”

ඉංජිනේරු විද්‍යාව හදාරා එය ක‍්‍රියාවට නගන වෘත්තිමය පුද්ගලයා ඉංජිනේරුවරයෙකු ලෙස හදුන්වනු ලබයි
විවිධ කේෂත‍්‍රයන්හි තම කුසලතා පෙන්වන ඉංජිනේරුවරුන් ඇති අතර ඔවුන් විසින් කේෂත‍්‍රයට ආදාල වූ විවිධ ප‍්‍රධාන, උප ප‍්‍රධාන ආචාර ධර්ම අනුව තම සේවය සැලසීම සඳහා බැදී ඇත

ඉංජිනේරුකරණයේ විවිධ අංශයන් විවිධ තාක්ෂණික ක්ෂේත්‍රයන්ට අදාළව විශාල පරාසයක් පුරා පැතිරී ඇත
ඉංජිනේරු විද්‍යාවේ ඉතිහාසය 

ඉංජිනේරු විද්‍යාව මානවයා බිහිවු දා පටන් ආරම්භ වු විෂය ක්ෂේත‍්‍රයකි
කප්පිය, ලීවර, රෝදය, ආදී සොයා ගැනීම් ඉංජිනේරු විද්‍යාවේ මූලාරම්භය ලෙස සැලකේ.
මුල් වකවානු වලදී ඉංජිනේරුවා යන පදය භාවිත වී ඇත්තේ එන්ජින් කි‍්‍රයා කරවන්නා, යුධමය එන්ජින් නිපදවන්නා යන අර්ථයෙනි
එන්ජිම යන පදය ලතින් භාෂාවේ ”ඉංජේනියම්” යන පදයෙන් ව්‍යුත්පන්න වූවකි
පසු කාලිනව යුධමය කටයුතු වලින් බැහැර වු ඉංජිනේරු විද්‍යාවන් බිහිවු අතර ගොඩනැගිලි, පාලම්, මහාමාර්ග තැනීමේ කටයුතු එයට අයිති විය
මෙය සිවිල් ඉංජිනේරු විද්‍යාව ලෙස හැඳින්විණ
ඊජිප්තුවේ පිරමිඩ, චීනයේ චීනමහා ප‍්‍රාකාරය, බාබිලෝන්හි එල්ලෙන උයන ආදී පැරණි නිර්මාණ සිවිල් ඉංජිනේරුවරුන් සහ යුධමය ඉංජිනේරුවන් අතින් බිහිවු අපුරු නිර්මාණයන්ය
මුල් කාලයේ සිවිල් ඉංජිනේරුවා හැඳින්වුයේ ‘‘ඉලෙක්ටි‍්‍රසිටි ’’ යන පදයේනි
ලොව පළමු වාෂ්ප එන්ජීම 1698 දී නිපදවුයේ යාන්ති‍්‍රක ඉංජිනේරුවකු වු තෝමස් සේවරි විසිනි
කාර්මික විප්ලවය ආරම්භ වුයේ මෙම නිර්මාණය හරහාය
19 වන ශතවර්ෂයේ අගභගයේදී ජේමිස් මැක්ස්වෙල් සහ හෙන්රිච් හර්ට්ස් විසින් කරනු ලැබු විවිධ පර්යේෂණ කටයුතු ආශ‍්‍රයෙන් ඉලෙක්ට්‍රොනික ඉංජිනේරු විද්‍යාව බිහිවිය
රික්තක නලය සහ ට‍්‍රාන්සිස්ටරයේ සොයා ගැනීම නිසාද පසුකලෙක ඉලෙක්ට්‍රොනික ඉංජිනේරුවා නව මඟකට යොමු විය
තෝමස් සේවරි සහ ජේම්ස් වොට්ගේ සොයා ගැනීම නවීන යාන්තී‍්‍රක ඉංජිනේරු විද්‍යාවේ මුලාරම්භයයි
19 වන ශතවර්ෂයේදී රසායන ඉංජීනේරු විද්‍යාව ආරම්භ විය
ඒ කාර්මික විප්ලවයත් සමඟය
ගුවන් යානා තාක්‍ෂණය පිළිබඳ ඉංජිනේරු විද්‍යාව මේ අතර වෙනම ක්ෂේත‍්‍රයකි
ගුවන් යානා නිපදවීම, සැලසුම් කිරීම එම ක්ෂේත‍්‍රයට අයත් වේ
විලර්ඞ් ගිබ්ස් විසිනි 1863 දී ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ පළමු ඉංජිනේරු විද්‍යාව පිළිබඳ ආචාර්ය උපාධිය ලබාගත්තේ ය
1990 දී පරීගණක තාක්‍ෂණයේ දියූණූවත් සමඟ පළමු පිරික්සුම් එන්ජිම සොයාගත්තේ පරිගණක ඉංජිනේරුවරයකු වන ඇලන් එම්ටේෆ් විසිනි
ඉංජිනේරු විද්‍යාවේ සමාජමය සම්බන්ධය 

බොහෝ ඉංජිනේරු ව්‍යාපෘති සිදු කරනු ලබන්නේ යම් රටක රජය, පෞද්ගලික ව්‍යාපාර, සමාගම් හෝ ආයෝජකයන් හා ඒකාබද්ධවය
එනමුත් එම සෑම ව්‍යාපෘතියක්ම එය ප‍්‍රයෝජනයට ගන්නා හෝ නොගන්නා සෑම අයකුගේම ජීවිතයට වක‍්‍රාකාරව හෝ බලපෑම් ඇති කරනු ලබයි
ඉංජිනේරුමය සැලසුම් කිරීම් යනු ඉතා බලවත් පාරිසරික වෙනස්කම්, සමාජීය, ආර්ථිකමය වෙනස්කම් ඇති කළ හැකි විෂය ක්ෂේත‍්‍රයකි
මේ නිසා මෙම කි‍්‍රයා පටිපාටිය විවිධ ආචාර ධර්ම වලට අනුව සිදු කෙරෙනු ලැබෙයි
එනමුත් ඉංජිනේරු ආචාරධර්ම පද්ධතියන් මැනවින් ගොඩනැගුණු ක්ෂේත‍්‍රයක් නොවන අතර එම නිසා විවිධ කි‍්‍රයාකාරකම් හමුවේ සමාජයට විවිධ බලපෑම් ඇතිකරනු ලබයි
න්‍යෂ්ටික අවි, මේ සඳහා උදාහරණ වේ
ඉංජිනේරුවිද්‍යාව රටක හෝ සමාජමය පද්ධතියක සංවර්ධනය කෙරෙහි ඝෘජු බලපෑමක් ඇති කරන අතර, ඉංජිනේරු විද්‍යාව එතරම් සංවර්ධනය නොවු රටවල සංවර්ධන මට්මටද අවම තලයක පවතී
ඉංජිනේරු විද්‍යාවේ දී පරිගණක භාවිතය

නවීන විද්‍යාත්මක හා තාක්ෂණික කටයුතු සදහා  පරිගණක හ පරිගණක මෘදුකාංග බෙහෙවින් වැදගත් වේ
ඉතා බහුලව භෘවිතා කරන CAD (Computer - aided design) මෘදුකාංගය ඉංජිනේරුවන් හට ත්‍රිමාණ ආකෘතීන් හා ද්විමාන රූප නිර්මාණය කිරිමට ද තම නිර්මාණයන් හි දළ නිරූපණය  සඳහා  උපකාරී වේ
ඉංජිනේරු විද්‍යාවේ ක්‍රමවේදය

ඉංජිනේරුවන් ප්‍රශ්නවලට විසඳුම් සෙවීමට හෝ පවතින දෙයක් වැඩි දියුණු කිරීමට භෞතික විද්‍යාව හා ගණිතය උපයෝගී කර ගනී
සාමාන්‍යයෙන් තාක්ෂණික අතින් සාර්ථක නිර්මාණයක් කිරීම පමණක් නොසෑහේ, එය ඉදිරි අවශ්‍යතාවයන් සඳහා ද ගැලපිය යුතුය
මෙම සීමාවන් අතරට, භාවිතයට ඇති සම්පත්, භෞතික, සංකල්පමය හා තාක්ෂණික සීමාවන් , අනාගත සංශෝධනයන්ට ඇති නැඹුරුව,වියදම් ,ආරක්ෂාව ,ඉල්ලුම, ඵලදායීතාව සහ වැඩදායීතාව වැනි සාධක ඇතුළත් වේ
ගැටලුවලට විසඳුම් සෙවීම

ඉංජිනේරුවන් ඔවුන්ගේ විද්‍යාව, ගණිතය සහ මනා පලපුරුද්ද භාවිතා කරමින් ගැටලුවලට විසඳුම් සොයයි
ගැලපෙන ගණිතමය ආකෘතියක් නිර්මාණය කිරීම මඟින් ඉංජිනේරුවන්ට එය අධ්‍යයනය කිරීමට පහසු කරන අතර ගැලපෙන විසඳුම් පරීක්ෂා කිරීමද කළ හැකිය
බොහෝ විට තෝරා ගැනීම් කිහිපයක් තිබෙන අතර ඉංජිනේරුවන් එම නිර්මාණවල යෝග්‍යතාව පරීක්ෂා කර අවශ්‍යතාවයට වඩාත්ම උචිත විසඳුම තෝරාගත යුතුය
ගනරිච් අල්තුරෙල් (Genrich Altshuller), පේටන්ට් බලපත්‍ර විශාල සංඛ්‍යාවක් අධ්‍යයනය කිරීමෙන් පසුව, පහළ මට්ටමේ ඉංජිනේරු නිර්මාණ සඳහා සම්මුතියකට එලඹීමේ හැකියාව මූලික වන බවත් ඉහළ මට්ටමේදී වඩාත්ම උචිත නිර්මාණය වන්නේ ප්‍රධානතම ගැටලුව ඇති කරන සාධකය ඉවත් කිරීම බවත් ප්‍රකාශ කරන ලදී
ඔවුන් මේ සඳහා මූලාකෘති, සුළු පරිමාණයේ ආකෘති, අත්හදා බැලීම්, ආතතිය පිළිබඳ පරීක්ෂණ, විනාශවීම හා නොවීම පිළිබඳ පරීක්ෂණ භාවිතා කරයි
මෙවැනි පරීක්ෂණ මඟින් නිෂ්පාදනය කොතරම් දුරට අපේක්ෂිත පරිදි ක්‍රියාකරන්නේද යන්න නිගමනය කළ හැකිය
ඉංජිනේරුවන් හොඳ වෘත්තිකයන් වශයෙන් තම නිෂ්පාදනයන් නියමිත පරිදි ක්‍රියා කරනවාද යන්න පිළිබඳ ඇති වගකීම ඉතා බරපතල ලෙස සලකන අතර මහ ජනතාවට හිතාමතාම හානියක් වන අයුරින් ක්‍රියා නොකරයි
අනපේක්ෂිත හානි අවම කර ගැනීමට ඔවුන්ගේ නිර්මාණවල ආරක්ෂාකාරීබව පිළිබඳ විශේෂ කොටස් ඇතුලත් වේ
කෙසේ වුවද බොහෝවිට ආරක්ෂාකාරීබව ඉහළ යන විට නිර්මාණයේ කාර්යක්ෂමතාව පහල බසී.

ඉංජිනේරු විද්‍යාව
භෞතික විද්‍යාව
ගණිතය
ඡායාරෑපකරණය අභයන්තරය 

සේයා පඨලය හෝ රෑප සංවේදකය මත පතනය වන ආලෝකය පාලනය කිරීම සදහා ඡයාරෑප කාචයක සිදුරැ නැතුම යොදාගත හැක
සිදුරේ ප්‍රමාණයේ සහ ෂටරය වේගයෙන් සුසංයෝගයෙන් තිරය ආලෝකයට විවෘත ව පවතින ප්‍රමාණය පාලනය කෙරේ
වේගවත් ෂටර යේග වලින් ප්‍රමාණවයත් තරම් ආලෝකය ලබා ගැනෑම සදහා විශාල සිදුරැ පුමාණ අවශ්‍ය වන්නා සේම මන්දගාමි ෂටර වේග වලින් වැඩිපුර විවෘත වීම වැළැක්වීම සදාහා කුඩා විදුරැ පුවාහරන අවශ්‍ය වේ
පින්තූරය

සාමාන්‍යයෙන් සිදුරැ නැවතුම ලෙස පඨලයක් බාවිතා වේ
මෙය බොහෝ සසෙයින් මිනිස් ඇසට සමාන වන අතර එමගින් කාචයේ සඵල විශ්කම්භ පාලනය කෙරේ
සිදුරේ ප්‍රමාණය කුඩා කිරීමෙන් ක්ෂේත්‍රයේ ගැඹුරැ වැඩිවේ
මෙමගින් නාභිගත කරන වස්තුව නාභිය තලයට සාපේක්ෂව පිහිටීම තීරණය කල හැකිය
මේ අනුව සිදුර කුඩා වන තරමට නාභිය තලයේ සිට වස්තුවට ඇති දුර වැඩිවේ
කාචයේ සිදුර සාමාන්‍යයෙන් F -අංකය මගින් හදුන්වනු ලැබේ
මෙය නාභිය දුර හා සඵල පිදුරැ විශ්කම්භය අතර අනුපාතය වේ
සාමාන්‍ය කාචයකට F - නැවතම් කිහිපයක් ඇත
කුඩා අංකයෙන් විශාල සිදුරක් පිළිබිඹු කරයි
ඡයාරෑපකරණයේදි 
'' එක් F- නැවතුම" යනු F - අංකයේ වෙනස්වීමනේ   භාගයකි
පිදුරැ ප්‍රමුඛතාවය යනු අර්ධ ස්වයංක්‍රීය කැමරවාක ඡයාරෑගත කිරිමට යොදා ගන්නා ප්‍රකාරයයි
මෙමිග්න ඡයාරෑප ශිල්පියාට අවශ්‍ය සිදුරැ වෙනස්කම් සිදු කිරීමට ඉඩදෙන අතර සුදුසු ෂටර වේගය කැමරාව මගින් තීරණය කරයි
ඡායාරෑපකරණය අභ්‍යන්තරය 

රෑපයක් 

නාභිය දුර ඡයාරූපකරණයේ සංයුතියට බලපාන අයුරු නාභිය දුර වෙනස් කරමින් ප්‍රධාන වස්තුවේ සිට කැමරාවට ඇති දුර වනෙස් කිරමෙන් ප්‍රධාන වස්තුවක එම ප්‍රමාණයේම තබාගෙන අනෙක් වස්තුවේ විවිධ ප්‍රමාණය ලබාගත හැක
ඡයාරූප කාචයක් අනනතයට යාමු කළ විට එහි පසුපස නිශ්පන්ද ලක්ෂ්‍යය නාභීය තෂ්යේදී සේයා පඨලයන් වෙනස් වේ
කැමරාවෙන් ඉතා ඇත පිහිටන වස්තු තියුණු ප්‍රතිබිම්බ කිරය මත සාදයි
ඇතැම් විට ඡයාරෑප ශිල්පීන් ප්‍රතිබිම්බ තලප නාභීය තලප ලෙසද හදුන්වයි. වස්තුව අන්තයේ ඇතිවට මේවා සමපාත වේත නමුත් කුඩා වස්තු දුරවල් සදහා නාභිය තලය ස්ථායි වේ
දුර ඇති වස්තුවක ප්‍රතිබිම්බයේ විශාලනය කාචයේ නාභීයු දර මගින් තීරණය කෙරේ
කාචයේ නාභිය දුර  , ඉදිරිපස නිශ්පන්ධ ලක්ෂ්‍යයේ සිට වස්තුවට දුර  , පසුපස නිශ්පන්ද ලක්ෂ්‍යයේ සිට ප්‍රතිබ්මබයට දුර  ද නම් ,
 

 අඩුවන විට  ද වැඩි විය යුතුයත උදාහරණයක් ලෙස නාභිදුර 50mm වු සාමාන්‍ය 35mm කැමරාවක් සලකමු අන්තයේ අති වස්තුවක් නාභිගත කිරීම සදහා පසුපස නිශ්පන්ධ ලක්ෂ්‍ය   = 50mm ස්ථානගත කල යුතුය
නමුත් එක මීටරයක් අැතින් ඇති වස්තුවක් නාභිගත කිරීම සදහා කාචය 2.6 mm ක් ප්‍රතිබිම්භ තලයෙන් ඉවතට ගෙන යායුතු වේ
මේ අනුව   = 52.6mm නාභිය දුර සාමාන්‍යයෙන් මිලිමීටර් වලින් සටහන් කරන අතර ඇතැම් පැරණි කැමරා වල වමය සෙන්ටිමිටර් හෝ අගල් වලින්ද දක්නට ලැබේ
කැමරාව හසුකරගත හැකි පරාසය නාභිය දුරත් සේයා පඨලයේ ප්‍රමාණයත් අතර අනුපාතය මත රදා පවතී
කාචයේ දුර සේයා පඨලයේ හෝ සංවේදකයේ විකර්ශනයේ සදිගට සාමානනම් එය සාමාන්‍ය කාචයක් ලෙස හදුන්වනු ලැබේ
මෙවැනි කාදයක දැකිය හැකි කෝණය 530 ක් පමණ වන අතර මෙවැනි කාචයක නාභිය දුර 50mm පමණ වේ
මීට වඩා දිගු නාභි දුරක් ඇති කාදච ටෙලිෆෝටෝ කාච ලෙස හැදින්වෙන අතර මේවායේ නාභි දුර 85 mm පමණ වේ

35 mm සව්මනයේ ප්‍රසිද්ධ හේතුකොට ගෙන සමාන්‍යයෙන් කැමරා කාච පද්ධතියක වාභිය දුර 35 mm අවක නාභිය දුරට සාපේෂ්ව ප්‍රකාශ කරනු ලබයි
35 mmසමක නාභිය දුර භාවිතය සංඛ්‍යාංක කැමරාවටද පොදු කරැ

ඡායාරූපකරණය
භාවිතය 

රෑපයක් 

විශාලක කාච ඒවායේ දිගම නාභි දුර හා කෙටිම නාභිදුර අතර අනුපාතයෙන් විස්තර කරනු ලැබේ
උදාහරණයක් ලෙස නාභි දුර පරාසයය  100mm සිට 400 mm දක්වා වන කාච  4
1 ලෙස හෝ "4x" විශාලනයක් ලෙස හැදින් විය හැක
විශාල නාභිදුරවල් ඇති කාච සුපිරි විශාලයක හෝ අති විශාලක ලෙස හැදින්වේ
මේවා සාමාන්‍යයෙන් "4x" සිට "10x" පරාසයේ වන අතර "14 x" වා විය හැක
වෘත්තිය රූපවාහිනි කැමරාවක මෙය '100x' තරම් විශාල විය හැක
මෙම ඡයාරෑප විශාල කාච පටු පරාසයක් ඇති ටෙලිෆෝටෝ කාච නොවේ
සමහර විශාලක කාච ටෙලි ෆොටෝ කාච වන අතර ඇතැම්වා පුළුල් පරාස කාච වේ
ඇතැම් සංඛ්‍යා කැමරා හසුකතර ගත් රෑපයේ කොටසක් තෝරාගෙන එය විශාලප කර දක්වනු ලැබේ
මෙය සංඛ්‍යාව විශාලනය ලෙස හැදින්වේන අතර මෙමගින් ඡයාරෑපයේ තත්තවය බාල වේ
බොහෝ සංඛ්‍යාව කැමරාව ප්‍රකාශ විශාලනය වන සංඛ්‍යාවෙ විශාලනය යනු දෙකම අන්තර් කොට ඇත
Cannon powershot a 7201 Sද මෙවැන්නකි
මෙහි '6x' ප්‍රකාශ විශාලනයක් ඇති "4x" අතර සංඛ්‍යාංඛ විශාලනයක් ඇත
මේ අනුව සම්පුර්ණ විශාලනය "24x"වේ
කැමරාවේ කාචයේ සදහන් කර ඇති 34.8/5.8 යන්නෙන් ප්‍රකාශ විශාලනය ගණනය කල හැක
මෙහි ඡයාරෑපකරණය භාවිතයට අමතරව විශාලන කාච විචල්‍ය නාභිය දුරකින් යුකන්ත දුරේක්ෂයක් ලෙසද භාවිතා කල හැකත මෙය ලේසර් කිරණ කදම්බයක ප්‍රමාණයක් වෙන් කිරිමටද යොදා ගත හැක
විශාල මෝය හෝ සමුදුර ජලය ජලජ පරිසර පද්ධතියේ කොටස් වේ
ජලජ පරිසර පද්ධතියක කොටස් මෝය කට සහ වෙරළබඩ ජලාශ වේ
ජලජ පරිසර පද්ධතියක් යනු ජලාශයක පිහිටි පරිසර පද්ධතියකි
එකිනෙක අතර සහ සම්බන්ධයෙන් යුත් ජීවීන් වර්ග සහ ඔවුන්ගේ පරිසර ජලජ පරිසර පද්ධතියක්  තුළ හමුවේ
සමුද්‍ර පරිසර පද්ධති සහ මිරිදිය පරිසර පද්ධති වශයෙන් ප්‍රධාන පරිසර පද්ධති දෙකක් ඇත
වර් ග

සාමුද්ය

කරදිය පරිසර පද්ධතිය පෘථිවි භූමියෙන් 71% වඩා ගෙන ඇති අතර ආසන්න වශයෙන් පෘථිවියේ ජල සම්පතෙන් 97% රඳා ගෙන සිටී.මෙම පද්ධති ලෝකයේ දළ ප්‍රාථමික නිෂ්පාදිතයෙන් 32% උත්පාදනය කරයි
කරදිය පද්ධති මිරිදිය ජලජ පද්ධති වලින් වෙනස් වන්නේ ඒවායේ විවිධ සංයෝග ද්‍රාවණ වී ඇති නිසාය
විශේෂයෙන්ම ලවණ වර්ග කරදියේ ද්‍රාව්‍යව ඇත
මුහුදු ජලයේ දිය වී ඇති ද්‍රව්‍ය වලින් 85%ම සෝඩ්යම් හා ක්ලෝරීන්ය
මුහුදු ජලයේ ලවණතාව ජල කොටස් දහසකට 35 කි
(35 ppt)
නමුත් මෙම ලවණතාව විවිධ කරදිය පද්ධති වලදී වෙනස් වේ
කරදිය පරිසර පද්ධතිය පහත කොටස් වලට බෙදිය හැක
සාගරික (මහද්වීපික තැටිය වසා සිටින සාගරයේ නොගැඹුරු කොටස)
ගැඹුරු (පතුල හෝ ගැඹුරුම ජලය ), නිතල (පතුලේම වූ උපස්තරය) , අන්තර්-උදම් (වඩදිය හා බාදිය අතර පිහිටන ප්‍රදේශය) වූ පුනිල මෝය , ලවණ වගුරු බිම,කොරල් පර සහ ජලතාපී විවර (රසායනිකව සංස්ලෝපිත සල්ෆර් බැක්ටීරියා මගින් ආහාර මූල්‍ය සපයයි
)

කරදිය පරිසර පද්ධතියක හමුවන ජීවී පන්තිවලට දුඹුරු ඇල්ගී, ඩයිනෝනැල්ගේටිඩ ,කොරල් ,ශීර්ෂ පාදිකයන් ,ශලනචර්මිය සහ මෝරුන් ඇතුළත් වේ
කරදිය පරිසර පද්ධතියෙන් අල්ලා ගන්නා මත්ස්‍යයින් සත්ව ජනගහණයෙන් ලබා ගන්නා විශාලතම වාණිජ ආහාරය වේ
කරදිය පරිසර පද්ධතියට මුහුණපාන ගැටළු වන්නේ දරා ගත නොහැකි කරදිය සම්පත් උපයෝජනය,ජල දූෂණ‍ය සහ වෙරළබඩ ප්‍රදේශවල ඉඳිකරන ගොඩනැගිලි වේ
මිරිදිය
මිරිදිය පරිසර පද්ධති පෘතුවියෙහි සම්පුර්ණ වර්ග ඵලයෙන් 0.8% ක ප්‍රමාණයක් ආවරණය කරන අතර එය පෘතුවියෙහි සියළුම ජල ප්‍රමාණයෙන් 0.009% ක්වේ
ඒවා මගින් ආසන්න වශයෙන් 3% ක් වු ශුද්ධ ප්‍රාථමික නිෂ්පාදනයක් සැප‍යේ
මෙම මිරිදිය පරිසර පද්ධති වල ලොව පුරා මෙතෙක් හඳුනාගෙන ඇති මත්ස්‍ය විශේෂ වලින් 41% ක් ජීවත් වේ
මිරිදිය පරිසර පද්ධති වල ප්‍රධාන වර්ග තුනක් ඇත
Lentic හෙවත් සෙමින් බැසයන ජලය අන්තර්ගත ජල එක්රැස්වීම් පොකුණු සහ කුඩා ජලාශයි
Lotic වේගයෙන් බැසයන ජලය සහිත ඇල මාර්ග සහ ගංඟාවන්
	Wetlands වගුරු බිම් හෙවත් යම්කිසි කාලයකදී ජලයට යටවෙන ජලයෙන් සංතෘප්ත පසක් සහිත ප්‍රදේශයක්

විල් ආශ්‍රිත පරිසර පද්ධති කලාප ක‍ීපයකට බෙදා දැක්විය හැකිය
ඒවා , (විවෘත අක්වෙරළ ආශ්‍රිත ජලය) ගැඹුරු, සමුද්‍රාශ්‍රිත (වෙරළාසන්න නොගැඹුරු ජලය) සහ ගංඟා ඉවුරු බද (යම්කිසි ජලකදක් මගින් මායිම් වන බිම් ප්‍රදේශයක්) යනුවෙනි
විල් වල වඩාත් වැදගත් උප වර්ගිකරණයන් දෙකක් වනුයේ පොකුණු සහ ජලාශයන්ය
පොකුණු යනු කුඩා විල් වන අතර ඒවා තෙත් බිම් ආශ්‍රිතව පිහිටා ඇත
බොහෝ විල් සහ ඒවායෙහි පිහිටා ඇති කලපු ක්‍රමක්‍රමයෙන් පෝෂක සංඝටක වලින් අණූන බවට පත් වන අතර සුපෝෂණය නම් ක්‍රියාවලියක් මගින් කා‍බනික අවල්ම්භනයන්ගෙන් පිරි පවති
මෙම විල් වල ජලාධාරක ප්‍රදේශ වල සිදුවන මානව ක්‍රියාකාරකම් හේතුවෙන් මෙකි සුපෝෂණය නම් ක්‍රියා වලිය සීඝ්‍ර වී ඇත
ගංඟා ශ්‍රිත පරිසර පද්ධති වල ප්‍රධාන කලාපයන් තීරණය වී ඇත්තේ ගං පත්ලෙහි අනුක්‍රමණයන්හෝ ගංඟා ජල ධාරාවේ වේගය අනුවය
වඩාත් වේගයෙන් චලනය වන කැළඹිලි සහිත ජලයෙහි ද්‍රාව්‍ය ඔක්සිජන් ඉතා විශාල ප්‍රමාණයක් අන්තර් ගත වන අතර එමගින් වඩාත් සෙමින් බැසයන ජලයට වඩා ඉහළ ජෛව විවිධත්වයක් ලබාදේ
මෙම වෙනස්කම් දෙක මත පදනම්ව ගංඟාවන් ඉහළ බිම් සහ පහළ බිම් ගංඟාවන් ලෙසට වර්ගිකරණයකට ලක්කර ඇත
ගංඟාශ්‍රිත වනාන්තර වල ප්‍රධාන ආහාර ප්‍රභවය වී ඇත්තේ ගංගා වල ඉවුරුබද ප්‍රදේශ වලින් උපදින ද්‍රව්‍යයන් වේ
නමුත් වඩාත් පළල් ගංඟාවන් සහ උඩුවියන් ස්ථරයක් නොමැති වනාන්තර ආසන්න ගංඟාවන්ට ආහාර ප්‍රභවය සපයන්නේ ඇල්ගි වලිනි
ප්‍රතිස්‍රෝතගාමි මත්ස්‍යයින් ද පෝෂණය සදහා වඩාත් වැදගත් ප්‍රභවයකි
ගංඟාවන් සඳහා බලපවත්නා පාරිසරික තර්ජනයන් වනුයේ ජල හිඟය, වේලි ඉදිකිරීම රසායනික දුෂණය සහ හඳුන්වාදෙන හානිකර ජිවි විශේෂයි
තෙත් බිම් වඩාත් ප්‍රමුඛව සෑදි ඇත්තේ ඒවායෙහි සංතෘප්ත පසට අනුවර්තනය වී ඇති සනාල ශාකයන්ගෙනි
තෙත් බිම් යනු වඩාත් ඉහල නිශ්පාදනයක් ඇති ස්වාභාවික පරිසර පද්ධතියක් වන අතර එසේ වන්නේ ඒවා ජලයට සහ පසට වඩාත් සමීප වශයෙන් පිහිටා ඇති බැවිනි
ඒවා‍යෙහි මෙකි නිෂ්පාදනශීලිතාවය නිසාම මෙම තෙත් බිම් බොහෝ අවස්ථා වලදී අගල් සහ වේලි ඉදිකිරීම මගින් කෘෂිකාර්මික අවශ්‍යතාවයන් සදහා වියලි බිම් බවට පරිවර්තනය කර ඇත
ඒවායෙහි විල් වලට සහ ගංඟාවන්ට සමීපව පිහිටා ඇති නිසා ඒවා බොහෝ අවස්ථාවන්හිදි මානව වාසස්ථානය සඳහා සංවර්ධනය වී ඇත
පොකුණු

මෙය විශේෂ වර්ගයක මිරිදිය පරිසර පද්ධතියක් වන අතර ඒවා එම ප්‍රදේශයෙහි සියළුම ජීවි හට මුලික පෝෂක ප්‍රභවය සපයන ස්වයං පෝෂි ඇල්ගි වලින් නිර්මාණය වී ඇත
පොකුණු පරිසර පද්ධතියක විශාලතම විලෝපිකයා වනුයේ මත්ස්‍යයින් වන අතර ඒ අතර කුඩා කෘමීන් සහ ක්ෂුද්‍ර ජිවින් පවති
මීට අමතරව එහි ජීවින් සමුහයක් සිටින අතර ඔවුන් කුඩා බැක්ටිරියාවන්ගේ සිට දිය නයින්, කුරුමිණියන්, ජලාශ්‍රිත මකුණන් සහ ඉබ්බන් වැනි විශාල ජීවින් ද සිටිති
මේවාත් බලන්න
 ජලාශ්‍රිත ව්‍යුහයන් නාමාවලිය
 ජල චක්‍රය

පරිසර පද්ධති
ජලය
35 mmසමක නාභිය දුර භාවිතය සංඛ්‍යාංක කැමරාවටද පොදු කරැණකි
කාච  නිර්මාණය 

පින්තූරය 

විශාලතම කාච සදහා සුදුසු නිර්මාණයක් ඇත
ඉතාම සංකීර්ණ පද්ධතියේ උස අතට තනි කාච 30 ක් පමණ අන්තර්ගත වන අතර එහා වෙනම කල හැකි කොටමනක්ද එකට වවා ඇත
නමුත් බොහේ ඒවායෙන් මුලික නිර්මාණය දක්නට ලැබේ
සාමාන්‍යයෙන් මේවා ස්ථායි තති කාච ගණනායකින් යුක්තය,හො කාචයේ අක්ෂය දිගේ චලනය විය හැකි අයුරින් නිර්මාණය කර ඇත
විශාලනයෙහි වෙනස් වීමට අනුරෑපව තියුණු ප්‍රතිබිම්බයක් තිරය මත ලබා ගැනීම සදහා නාභිය කළයද චලනය වීමට සැලැස්වීම අවශ්‍ය වේ
පින්තූරය

මෙම ප්‍රකාශ අනුපුරක විශාලක කාච පද්ධතියක් සමාන නාභිදුරක් ඇති උත්තල කාච 2 ක් අන්තර්ගත වන අතර එම කාච දෙකෙහි ම්‍යයේ උත්තල කාචයේ නාභිදුරෙන් අඩක් වන අවහල කාචයක් ඇත
කාචය ස්ථායි වන අතර  හා  කාච වලට අක්ෂය ඔස්සේ එහා මෙහා විය හැක
යාන්ත්‍රික උපක්‍රම මගින් මෙම එහා මෙහා විම සිදු කරනු ලබයි
කාචයේ ඉදිරියේ සිට පසුපසට චලනය වන විට  ාචය පරාවලයක ඉදිරියට හා පසුපසට චලනය වේ
මෙසේ කාච පද්ධතියේ සම්පුයුක්ත නාභි දුර වෙනස් කිරිමෙන් සම්ප්‍රයුත්ක කෝණික විශාලනය වෙනස් වේ
රෑපයේ දක්වා ඇති අවස්ථා තුනේදීම කාචය සමාන්තර ආ‍ලෝක කදම්බයක් නිපදවයි. සහ නාභිය තළයේ පිහිටී වෙනස් නොකරයි
පින්තූරය

විශාලන කාච නිර්මානයේදී සැලකිලිමත් විය යුතු එක් වැදගත් කරැනක් නම් කාචය ක්‍රියාකාරන පර්‍යය තුළ සිදුවන ප්‍රකාහ දෝෂයයි ස්ථායි කාචද වලට සාපේක්ෂව විශාලන කාච වල මෙය අසීරැ කාර්යයකි
නුතන ප්‍රකාශ නිර්මාණ තාක්ෂණය, විචල්‍ය නාඵිදුරවල් සහ සිදුරැ ප්‍රාහන වලට ඉතා හොදා ප්‍රකාශ දෝෂ නිැවරදි කිරීමේ ක්‍රම සහිතව විශාලන කාච නිපදවි‍ේ සමත් වී ඇත
සිකමාකරණයේදි සහ විඩියො භාවිතයේදි නාබිදුර වෙනස් වන විටද ප්‍රතිබිම්භයද නාභිගත විම වැදගත් වේ
කර්මාන්ත ව්‍යුහය

මිල තීරණය කිරීමේදී ප්‍රේක්ෂක ප්‍රමාණය, කොතොක් කල් ඡයාරූපය භාවිතාය ගැනේද, එයා භාවිතා වන රට වැනි කරැණු සැලකිල්ලට ගැනේ
අයිතිය සැලකිල්ලට ගෙන ඇති රූප සදහා සෑම භාවිතයකදීම බලපත්‍රයක් ලබා ගැනීමට අවශ්‍ය වේ
නවීකරත්වය නොමිලේ ලබාගත හැකි රෑප එක් වරක් බලපත්‍රයක් ලබා ගැනිමෙන් කැමති වාරගනනක් භාවිතා කල හැක
සේවාදායකයාට අවශ්‍ය වුවහොත් අනෙකුත් පාරිභෝගියන්ට එම රූපය භාවිතා කිරිම වැලැක්වීම සදාහා කිසියම් කාල පරාසයකට හිමිකම් ලබාගත හැක
නමුත් හිමිකාරිත්වය නොමිලේ ලැබෙන රෑප සදහා මෙම විශේෂ වරප්‍රසාද ඉල්ලිය නොහැක
ඇතැම් ඡයාරූප තොගපිටු වල ප්‍රචාරක කටයුතු සදහා කුඩා ප්‍රමාණයේ රූප භාවිතා කෙරේ
එවිට මිලදි ගැනිම අවශ්‍ය පුද්ගලයාට එහි විශාල ප්‍රවනයේ රෑපයක් මිලදී ගත හැක
වෘත්තීය තොග ඡයාරෑප ශීල්පීන්, කලින් එකග වු කොමිස් ප්‍රතිශතයක් අනුව කාර්යංශ එකක් හෝ වැනි ගනනක් සමග කොන්ත්‍රාත්තුවක් අත්සන් කොට තමාගේ පිංතූර ප්‍රදර්ශනය කරයි
පළවෙනි තොග ඡායාරප කාර්යාංශය 1920 දී එච්. ආව්ස්රට්‍රෝංගේ රොබට් විසින් පිහිවුන ලදි
එය අද රොබස්ටොක් ලෙස හැදින්වේ
වසර ගණනාවක් මුළුල්ලේ ම තොග ඡායාරූපකරණය සෑදී තිබුනේ ව්‍යාපාරික සගරා සදහා ගන්නා ඡයාරූප විලිනි
1980 වන විට තොග ඡායාරූප මදහා ලබා දීමට ඡයාරූප ශිලපීන් විසින් රැගන්කරන ලදී
ප්‍රචාරකයන් සදහා අවශ්‍ය රෑප කලින් තිසීම සහ එම අවශ්‍යතාවය ඡායාරූප ශිල්පීනට දැනුම් දීම සද"හා කාර්යාශය වඩාත් සංකීර්ණ විය
එබැවින් ඡායාරූප ශිල්පීන් දෙයක් සෙසද බැලිය යුතු ඇස පිළිබද සැලකිලිමත් විය