Bibliyografya

Bibliyografya Bibliyografya terimi, köken olarak Yunanca "kitap" anlamına gelen bibliyon ile "yazmak" anlamındaki graphein kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir. Bu kavram, geçmişte Türkçeye “esame-i kütüb” ve daha sonra “kitabiyyat” olarak çevrilmiştir. Bibliyografya, kitapların tanımlanması ve betimlenmesiyle ilgilenen bir alandır. Bu alanın temel amacı, mevcut eserler hakkında bilgi sunmak ve onların değerine dair ipuçları vermektir. Bibliyografyalar, yayımlanmış eserlerin sistematik listelerini içerir; ancak bu eserlerin hangi kütüphanelerde ya da koleksiyonlarda bulunduğuna dair bilgi vermez. Daha çok, kitaplara dair bilgiye ulaşmada bir başvuru kaynağı işlevi görür ve okuyucular ile bilgi kaynakları arasında bir köprü görevi üstlenir. (Kılıçarslan ve Altuğ, 2016, s. 338). Bibliyografinin temel olarak incelediği şey nedir? Genel olarak, bilginin aktarımında kullanılan maddi araçlardır. Çünkü bilgi soyut bir şey olduğundan, bir yazar gibi "gönderici" tarafından fiziksel bir işaret sistemine dönüştürülmeli, ardından bir "alıcıya" yani okuyucuya ulaştırılmalı ve burada yeniden çözümlenmelidir. Bibliyografi işte bu maddi işaret sistemlerini inceler. Bu nedenle, bibliyografinin farklı alanlarının bu maddi sistemlerle ve birbirleriyle olan ilişkilerini anlamak için  işaretler bilimi gibi alanların temel kavramlarından faydalanmak oldukça anlamlıdır. (Atkinson, 1980, s. 60). Bibliyografya tarihçesi Bibliyografiler, farklı şekillerde veya biçimlerde uzun yıllardır hazırlanmıştır: "Bibliyografinin babası olarak bilinen Conrad Gesner, 1545'te Bibliotheca Universalis'ini yayımlamıştır" 1800'lerin sonlarına ve 1900'lerin başlarına doğru, üç İngiliz akademisyen bibliyografileri incelemeye başlamış ve bunlar arasındaki farkları tanımlamaya çalışmışlardır. Bu kişiler, Sir Walter Wilson Greg (1975–1959), Alfred William Pollard (1859–1944) ve Ronald B. McKerrow (1872–1940) idi (Roberson, 2001, s. 5). En az 50 yıldır varlık gösteren ve dergiler yayımlayan üç bibliyografik dernek bulunmaktadır. Bunlar, The Library dergisini yayımlayan Londra Bibliyografya Derneği; Studies in Bibliography dergisini yayımlayan Virginia Üniversitesi Bibliyografya Derneği; ve Papers of the Bibliographical Society of America dergisini yayımlayan Amerika Bibliyografya Derneği'dir. (Roberson, 2001, s. 8). Bibliyografya çeşitleri Analitik bibliyografi, kitapları somut nesneler olarak inceleyerek, üretim sürecinin fiziksel yönlerine dair detayları ortaya çıkarmaya çalışır. Genel olarak, bu alandaki bibliyografik çalışmalar, farklı dönemlerdeki baskı yöntemlerini derinlemesine inceleyerek üretim sürecine dair temel ilkeleri keşfetmeye yönelir. Daha özel olarak ise, analitik bibliyografi, baskı sürecinin belirli bir kitabın fiziksel özellikleri üzerindeki etkilerini incelemek amacıyla bu genel bilgiyi kullanır; bu kitap, bir baskının parçası olarak ele alınır ve o baskının farklı kopyalarının (baskılar, nüshalar veya haller) etkileri analiz edilir. Burada kullanılan kanıtlar, dolaylı ve fizikseldir. (Bowers, t.y., s. 498). Betimleyici bibliyografi, nihayetinde kültürel belgelerin metinlerini belirleme görevini üstlenen metin eleştirmenlerine yönelik olarak tasarlanmıştır. Belgelere doğrudan inceleme yapması gereken ve en doğru formların ayrılması ile tanımlanması gereken tüm akademisyenler için de faydalıdır. Ayrıca, metnin farklı formlarının yayımlandığı tarihi incelemek isteyenler, yayıncılık tarihi alanındaki araştırmacılar ve bu belgelerin tüm çeşitlerini edinmeyi amaçlayan koleksiyoncular ve kütüphaneciler için de büyük önem taşır. (Bowers, t.y., s. 499). Bibliyografyanın Amaçları Bazı durumlarda, bibliyografik denetim büyük önem taşır. Akademik dünyada, yeni bilgilerin üretilmesi sürecinde, o konu hakkında daha önce neler yazıldığı ya da hangi belgelerin bulunduğunun bilinmesi gerektiği genel bir anlayıştır. Tarih boyunca, tüm yayınların ya da bilgilerin sistemli bir şekilde düzenlenmesi ve bu sayede gerekli belgelere ulaşılabilmesi yönünde idealist bir hedef var olmuştur. (Hjørland, 2024, s. 703). Bibliyografya [ 1 ] == Kaynakça == ↑ Otorite kontrolü BNE : XX525674 BNF : cb133183242 (data) GND : 4006432-3 LCCN : sh85013838 LNB : 000049780 NDL : 00572290 NKC : ph118867 NLI : 987007284606305171