Amasya_ili

| Bilgi | Detay |
| --- | --- |
| **Amasya** | |
| il | |
|  | |
| İlin Türkiye 'deki konumu | |
| Koordinatlar: 40°39′1″K 35°49′58″D ﻿ / ﻿ 40.65028°K 35.83278°D ﻿ / 40.65028; 35.83278 | |
| **Ülke** | Türkiye |
| **Bölge** | Karadeniz Bölgesi |
| **Alt idari birimler** | 7 ilçe Amasya Göynücek Gümüşhacıköy Hamamözü Merzifon Suluova Taşova |
| **İdare** | |
| **• Belediye Başkanı** | Turgay Sevindi ( CHP ) |
| **• Vali** | Önder Bakan |
| **Yüzölçümü** | |
| **• Toplam** | 5.628 km² |
| **Rakım** | 1.150 m |
| **Nüfus (2018)** | |
| **• Toplam** | 337.508 |
| **• Yoğunluk** | 60/km² |
| **Zaman dilimi** | UTC+03.00 ( TRS ) |
| **Alan kodu** | (+90) 0358 |
| **ISO 3166 kodu** | TR-05 |
| **Plaka kodu** | 05 |
| Resmî site T.C. Amasya Valiliği Amasya Belediyesi | |

Bu madde Amasya il sınırları içindeki tüm bölgeyi kapsamaktadır. Başlığın diğer anlamları için Amasya (anlam ayrımı) sayfasına gidiniz. Amasya , Türkiye 'nin Karadeniz Bölgesinde bulunan bir ildir. Merkez ilçesi Amasya 'dır. Amasya ilinin nüfusu 2020 yılında %0,68 azalarak 423.011'e düşmüştü ve bu nüfusun %74,2'si şehirde yaşamaktaydı. Güncel nüfusu 342.378'dir. [ 1 ] İlin yüzölçümü 5.628 km 2 'dir. [ 2 ] İlde km 2 'ye 60 kişi düşmektedir. (Bu sayı Suluova 'da 104'tür.) Amasya il genelinin ortalama rakımı (deniz seviyesinden yüksekliği) yaklaşık 1.150 metredir. Şehir merkezinin rakımı (deniz seviyesinden yüksekliği) ise ortalama 411,69 metredir. [ 3 ] 2018 yılına ait TÜİK verilerine göre Amasya'da merkez ilçeyle beraber toplam 7 ilçe, 8 belediye, bu belediyelerde 107 mahalle ve 372 köy vardır. Amasya'nın plaka kodu 05'tir. Amasya'nın bilinen ilk adı "Amaseia"'dır. Bu isim dünyanın ilk coğrafyacısı olarak bilenen Strabon tarafından verilmiştir. "Amaseia" amozonlardaki yaşayan halkın kraliçelerine verdikleri isimdir. Amasya, "Şehzadeler Şehri" olarak bilinir.

Tarihçe Yapılan arkeolojik araştırma ve elde edilen bulgulara göre Amasya'da ilk yerleşme MÖ 4000'lü yıllarda başlayıp Hitit , Frig , Kimmer , İskit , Lidya , Pers , Hellen , Pontus , Roma , Bizans , Danişmend , Selçuklu , İlhanlı ve Osmanlı dönemlerinde de yerleşme kesintisiz olarak devam etmiştir. Pontuslar (MÖ 333 - MÖ 26) tarafından yapılan Kral Kaya Mezarları, günümüze kadar ulaşarak kentin anıt eserleri arasına girmiştir. 700 yıl Bizans egemenliğinde kalan Amasya, Melik Ahmet Danişmend Gazi tarafından 1075 yılında fethedilerek bu kentte ilk Türk - İslam Egemenliği kurulmuştur. Osmanlı döneminde Anadolu’da Türklerin şehir hayatına geçiş yaptığı ilk yerlerden biri Amasya’dır. Bölgedeki özbeöz Türk oymaklarının burada yerleşmiş olması ve Amasya’nın korunaklı yapısı, Osmanlı şehzadelerinin yetiştirilmesi için bu bölgenin uygun görülmesine neden olmuştur. Bu sebeplerle Şehzade Çelebi Mehmet Timur nedeni ile dağılan Anadolu birliğini Amasya ve civarındaki Türkmenlerden sağladığı güçle tekrar sağlamıştır. . Şehzade Yıldırım Bayezid , Çelebi Mehmet , Şehzade Murat (II) , Şehzade Ahmet Çelebi, Şehzade Mehmet (II) , Şehzade Alâeddin, Şehzade Bayezid (II) , Şehzade Ahmet, Şehzade Murat, Şehzade Mustafa, Şehzade Bayezid ve Şehzade Murad (III) çeşitli tarihlerde Amasya'da Valilik yapmışlardır. Bu dönemde kentte birçok ilim adamı yetişip saray, çeşme, medrese, cami, türbe vb. kalıcı eserlerle, şehir bir kültür merkezi olarak tarihteki yerini almıştır. Tarihin akışı içerisinde önemli roller üstlenen Amasya, Türk Kurtuluş Savaşı sırasında yine ön plana çıkmış, Kurtuluş mücadelesinin planları bu kentte hazırlanmıştır. [ 4 ]

Yönetim Ayrıca bakınız: Amasya'nın ilçeleri İllerde protokolde ilk sırada yer alan vali, merkezi yönetimi temsil eder ve cumhurbaşkanı tarafından atanır. Büyükşehir dışındaki illerde yerel yönetim, şehirler düzeyindedir. Belediye başkanı, belediye sınırları içinde kalan seçmenin oy çokluğu ile seçilir. Aynı seçmen, ilçe belediye meclisi için oy kullanarak ilçelerin belediye meclislerini; ildeki bütün seçmenler ise il genel meclisi için oy kullanarak il genel meclisini oluşturur. İl genel meclisi ve belediye meclisi üyelikleri için yapılan seçimlerde, onda birlik baraj uygulamalı nispi temsil sistemi, belediye başkanlığı seçiminde ise çoğunluk sistemi uygulanır İl genel meclisi ve belediye meclisi üye sayıları ilçe nüfusuna göre, kontenjandan kalan sayıların partilere dağılımı ise D'Hondt Sistemine göre belirlenir (Kanun:2972-Madde:23) İl Genel Meclisi , İl Özel İdaresinin karar organıdır, başkanını üyeleri arasından gizli oyla seçer. Ayrıca, İl Genel Meclisi kendi içinden gizli oyla bir yıl görev yapacak 5 kişilik il encümenini seçer. [ 5 ] [ 6 ] Merkezi yönetim, vali ve il müdürlerinden oluşur. İl Özel İdaresi (İl Genel Meclisi ve İl Encümeni) seçilmişlerden oluşur, ancak vali başkanlığında görev yapar. Yerel yönetim ise belediye başkanları ve belediye meclislerinden oluşur. Amasya Valisi, 1971 Şarköy doğumlu Önder BAKAN'dır. Eylül 2024/321 sayılı kararla, Göç İdaresi Başkan Yardımcısı iken atanmıştır. [ 7 ] Amasya Belediye Başkanı, 1983 Ladik doğumlu Turgay SEVİNDİ ( CHP ), 31 Mart 2024 yerel seçimlerinde %42,92 oy oranıyla seçilmiştir. [ 8 ] 2019 Türkiye yerel seçimleri sonuçlarına göre Amasya İl Genel Meclisi üye sayısı, 11 AK Parti, 5 MHP ve 5 CHP'den olmak üzere 21'dir. Amasya Belediye meclisi ise 10 AK Parti , 17 MHP ve 4 CHP'den olmak üzere 31 üyeden oluşur. [ 9 ] 2023 Türkiye genel seçimleri sonucuna göre Amasya'nın Türkiye Büyük Millet Meclisindeki üyelerinin siyasi partilere göre dağılımı: 2 AK Parti ve 1 CHP. [ 10 ]

Nüfus Güncel Nüfus Değerleri(TÜİK 6 Şubat 2025 verileri [ 11 ] ) Amasya ilinin nüfusu 342.378'dir. Bu nüfusun %76,22'si şehirde yaşamaktadır (2024 sonu). İlin yüzölçümü 5.628 km 2 'dir. İlde km 2 'ye 61 kişi düşmektedir. (Yoğunluk en çok Suluova'da 103'tür.) İlde yıllık nüfus artış oranı %0,84'tür. Nüfus artış oranının en yüksek ve en düşük olduğu ilçeler Göynücek (-%4,09) ve Hamamözü (%10,89)'dür. 06 Şubat 2025 TÜİK verilerine göre merkez ilçeyle beraber 7 ilçe, 8 belediye, bu belediyelerde 107 mahalle ve 372 köy vardır. 2024 yılı sonunda Amasya ili ve ilçelerinin yerleşim yeri ve nüfusla ilgili sayısal bilgileri [ 12 ] İlçe Nüfus 2023 Nüfus 2024 Nüfus Artışı % Fark Belediye Sayısı Mahalle Sayısı Köy Sayısı Köy Nüfusu Şehir nüfusu Şehirde oturan % Alanı km 2 [ 13 ] km 2 'ye düşen kişi Göynücek 10.363 10.787 424 4,09 1 3 38 5.409 5.378 49,86 591 18 Gümüşhacıköy 22.121 22.663 542 2,45 1 12 44 7.262 15.401 67,96 629 36 Hamamözü 4.003 3.567 -436 -10,89 1 4 17 1.991 1.576 44,18 204 17 Merkez 148.908 151.058 2.150 1,44 2 40 100 27.411 123.647 81,85 1889 80 Merzifon 76.266 76.854 588 0,77 1 20 70 12.682 64.172 83,50 888 87 Suluova 46.986 47.101 115 0,24 1 21 40 7.484 39.617 84,11 456 103 Taşova 30.882 30.348 -534 -1,73 1 7 63 19.175 11.173 36,82 971 31 Amasya 339.529 342.378 2.849 0,84 8 107 372 81.414 260.964 76,22 5628 61 İlin yıllara göre nüfusları Amasya il nüfus bilgileri Yıl Toplam Sıra Fark Şehir - Kır 1927 [ 14 ] 114.884 51 %26 30.297 84.587 %74 1935 [ 15 ] 128.113 53 %12 %25 32.023 96.090 %75 1940 [ 16 ] 136.029 54 %6 %25 33.935 102.094 %75 1945 [ 17 ] 147.870 53 %9 %25 36.764 111.106 %75 1950 [ 18 ] 163.669 53 %11 %23 37.868 125.801 %77 1955 [ 19 ] 227.044 48 %39 %22 49.321 177.723 %78 1960 [ 20 ] 257.281 45 %13 %27 70.646 186.635 %73 1965 [ 21 ] 285.729 45 %11 %29 83.016 202.713 %71 1970 [ 22 ] 307.025 47 %7 %32 97.088 209.937 %68 1975 [ 23 ] 322.806 49 %5 %36 115.480 207.326 %64 1980 [ 24 ] 341.287 51 %6 %38 128.077 213.210 %62 1985 [ 25 ] 358.289 51 %5 %41 148.614 209.675 %59 1990 [ 26 ] 357.191 49 %0 %46 162.544 194.647 %54 2000 [ 27 ] 365.231 53 %2 %54 196.621 168.610 %46 2007 [ 28 ] 328.674 54 %10 %61 201.331 127.343 %39 2008 [ 29 ] 323.675 56 %2 %62 201.575 122.100 %38 2009 [ 30 ] 324.268 56 %0 %63 205.310 118.958 %37 2010 [ 31 ] 334.786 54 %3 %66 219.541 115.245 %34 2011 [ 32 ] 323.079 56 %3 %65 210.947 112.132 %35 2012 [ 33 ] 322.283 57 %0 %66 211.474 110.809 %34 2013 [ 34 ] 321.977 57 %0 %67 215.997 105.980 %33 2014 [ 35 ] 321.913 57 %0 %69 221.404 100.509 %31 2015 [ 36 ] 322.167 57 %0 %70 226.432 95.735 %30 2016 [ 36 ] 326.351 57 %1 %71 232.041 94.310 %29 2017 [ 36 ] 329.888 57 %1 %72 237.142 92.746 %28 2018 [ 36 ] 337.508 57 %2 %71 239.660 97.848 %29 2019 [ 36 ] 337.800 57 %0 %73 245.778 92.022 %27 2020 [ 36 ] 335.494 57 %1 %73 245.236 90.258 %27 2021 [ 36 ] 335.331 57 %0 %74 247.980 87.351 %26 2022 [ 36 ] 338.267 57 %1

Konum Konum Bilgileri İlçe Kuruluş Yılı [ 37 ] Önceden bağlı olduğu ilçe Alanı km² [ 37 ] Rakım mt. Merkeze Uzaklık km [ 38 ] Ulaşan Yollar [ 38 ] Amasya Merkez 1.889 400 / D.100 -18 Göynücek 1954 Merkez 591 522 46 D.180 -04=> 05.51 => 05.52 Gümüşhacıköy Cumh.önce 629 822 68 / D.100 -17=> 05.79 Hamamözü 1990 Gümüşhacıköy 204 691 90 Gümüşhacıköy=> 05.79 Merzifon Cumh.önce 888 746 46 / D.100 -17, / D.795 -03 Suluova 1957 Merkez 456 542 26 / D.100 -18=> 05.80 Taşova 1944 Erbaa 971 240 48 / D.100 -19 AMASYA Cumh.önce 5.628

Spor Ana madde: Amasya'da spor 2021-2022 sezonunda Amasyaspor FK BAL (bölgesel amatör lig) 5. Gruptan çıkmış ve play off turundan galip çıkarak 3. Lige yükselmiştir. Yıllar sonra gelen bu yükseliş şehirde günlerce kutlanmıştır.
Voleybol Bayanlar 2. Ligi'nde Şehzadeler Voleybol, play-off maçlarına katılmıştır. Hentbol Erkekler 1.Ligi'nde 1957 Suluova Spor, 8.olmuştur. Basket EBBL , hentbol kadın 2.liglerinde birer takımı vardır. Yeni Amasyaspor , Ziraat Türkiye Kupası 3. turunda Konyaspor 'a elenmiştir. En önemli spor tesisleri, 7.810 kişilik 12 Haziran Stadı ve 2.500 kişilik Yeni Amasya Spor Salonu'dur.

Turistik Yerler Amasya Yalıboyu Evleri Amasya Kalesi Kral Kaya Mezarları Amasya Arkeoloji ve Mumya Müzesi Sofular Cami ve Dar-ül Hadis'i