Türkiye'deki herbaryumlar listesi

Herbaryumlar , genellikle üniversitelere bağlı fakülte ve enstitüler bünyesinde kurulurlar. Botanik , ekoloji , biyocoğrafya ve iklim bilimi gibi doğa bilimlerinin bir parçası olan bölümlerde oluşturulanlar, daha çok bitkinin genetiğini araştırma, belirli bir coğrafya üzerindeki dağılış ve yayılışını inceleme ve gelecek nesiller adına koruma altına alma amacıyla kullanılırken eczacılık gibi daha çok uygulamaya dayalı bölümlerde ilaç üretim teknikleri ve aşamaları konusunda kaynaklık etmesi için yararlanılır. Türkiye'deki ilk herbaryum; Ankara Üniversitesi Fen Fakültesi bünyesinde 1933 yılında açılmıştır. Kuruculuğunu Kurt Krause ve Hikmet Birand 'ın üstlendiği bu herbaryum, ülkedeki muadilleri arasında en eskisi ve 200 bin parçalık koleksiyonuyla en çok örneğe sahip olanıdır. Bu yüzden Herbarium Turcicum (Türk Herbaryumu) olarak da anılır. [ 1 ] [ 2 ] Şeker Enstitüsü Herbaryumu, Atatürk Üniversitesi Fen Fakültesi Herbaryumu ve Ege Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Herbaryumu fiili olarak ziyarete ve bilimsel araştırmalarda kullanmaya kapalıdır. Fakat özel olarak oluşturulan internet sitesi sayesinde EÜEF bünyesindeki herbaryuma ait tüm verilere interaktif olarak erişim sağlamak mümkündür. [ 3 ] 2018 yılında açılan Altınbaş Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Herbaryumu ise bir vakıf üniversitesi tarafından kurulan ilk herbaryum olma özelliği taşımaktadır. Ayrıca; Anadolu , Ankara , Ege , Marmara , Onsekiz Mart ve Siirt Üniversiteleri ikişer herbaryuma sahipken Hacettepe , İstanbul ve Yüzüncü Yıl Üniversiteleri bünyesinde üçer adet herbaryum bulunmaktadır. 2020 yılı itibarıyla ülkenin 34 farklı ilinde, toplamda 55 adet herbaryum bulunmaktadır.

İsimlendirme ve kısaltma Bir herbaryum oluşturmak için; ciddi bir araştırma, arşivleme ve muhafaza tekniğine sahip olunması gerekir. Herbaryumlar genellikle üniversitelerin fen ve eczacılık fakülteleri bünyesinde kurulsalar da botanik bahçeleri ya da doğa tarihi müzeleri gibi kurumlar da kendi koleksiyonlarını oluşturabilirler. Fakat yapılan bilimsel çalışmaların ve tutulan kayıtların korunması kadar bunların evrensel bilim camiasıyla paylaşılması da önem arz etmektedir. Bu yüzden; kayıt altına alınan bir bitki örneğinin bilgi etiketi oluşturulur ve saklandığı herbaryumun kısaltması not edilir. Resmi herbaryumların isimleri ve kısaltmaları, 1935 yılından beri faaliyette olan Index Herbariorum adındaki uluslararası bir veri sisteminde kayıt altına alınır. Uluslararası kodlar tayin edilirken genellikle herbaryumun bulunduğu şehrin adı baz alınsa da bağlı olduğu kurumdan gelen teklifler de göz önünde bulundurulur. Herbaryum kısaltmaları daima büyük harfle yazılır, en az bir en çok sekiz harften oluşur ve sonuna nokta konmaz. [ 4 ] Bu sistem sayesinde, dünya üzerinde etkin olan bütün herbaryumlar sadece kendilerine ait olan bir tanımlayıcı koda sahip olurlar ve barındırdıkları koleksiyonlar da ortak bir bilgi havuzuna aktarılır. 1952-1974 yılları arasında Uluslararası Bitki Taksonomisi Derneği tarafından idare edilen sistem, bu yıldan beri New York Botanik Bahçesi tarafından işletilmektedir. 2020 yılı itibarıyla dünyanın çeşitli ülkelerinden 3 bin 100 kadar herbaryum ve bunların barındırdıkları toplamda 390 milyondan fazla örnek bu sistemde kayıt altına alınmıştır. [ 5 ]

Liste Adı Örnek sayısı Kodu Bağlı olduğu kurum Bulunduğu il Açılışı [ a ] Durumu Kırıkkale Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Herbaryumu 10.000 [ 6 ] ADO Kırıkkale Üniversitesi Kırıkkale 2000 [ 6 ] Aktif Ankara Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Herbaryumu 25.000 [ 7 ] AEF Ankara Üniversitesi Ankara 1978 [ 7 ] Aktif Abant İzzet Baysal Üniversitesi Herbaryumu 14.300 [ 8 ] AIBU Abant İzzet Baysal Üniversitesi Bolu 1994 [ 8 ] Aktif Akdeniz Üniversitesi Eğitim Fakültesi Herbaryumu 2.218 [ 9 ] AKDE Akdeniz Üniversitesi Antalya 2019 [ 9 ] Aktif Akdeniz Üniversitesi Herbaryumu 5.400 [ 10 ] AKDU Akdeniz Üniversitesi Antalya 2011 [ 10 ] Aktif Aksaray Üniversitesi Herbaryumu 5.000 [ 11 ] AKSU Aksaray Üniversitesi Aksaray 2006 [ 11 ] Aktif Anadolu Üniversitesi Fen Fakültesi Herbaryumu 19.525 [ 12 ] ANES Anadolu Üniversitesi Eskişehir 1994 [ 12 ] Aktif Ankara Üniversitesi Fen Fakültesi Herbaryumu 200.000 [ 13 ] ANK Ankara Üniversitesi Ankara 1933 [ 13 ] Aktif İç Anadolu Ormancılık Araştırma Enstitüsü Herbaryumu 5.830 [ 14 ] ANKO Orman Genel Müdürlüğü Ankara 1959 [ 14 ] Aktif Artvin Çoruh Üniversitesi Herbaryumu 30.000 [ 15 ] ARTH Çoruh Üniversitesi Artvin 2013 [ 15 ] Aktif Atatürk Üniversitesi Fen Fakültesi Herbaryumu 3.000 [ 16 ] ATA Atatürk Üniversitesi Erzurum 1969 [ 16 ] Kapalı [ 17 ] Adnan Menderes Üniversitesi Botanik Bahçesi ve Herbaryum Uygulama ve Araştırma Merkezi 10.120 [ 18 ] AYDN Adnan Menderes Üniversitesi Aydın 1998 [ 18 ] Aktif Ankara İngiliz Arkeoloji Enstitüsü Herbaryumu 6.000 [ 19 ] [ 20 ] BIA Ankara İngiliz Arkeoloji Enstitüsü Ankara 1970 [ 19 ] [ 20 ] Aktif Bingöl Üniversitesi Herbaryumu 11.597 [ 21 ] BIN Bingöl Üniversitesi Bingöl 2022 [ 21 ] Aktif Uludağ Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Herbaryumu 55.000 [ 22 ] BULU Uludağ Üniversitesi Bursa 1984 [ 22 ] Aktif Çanakkale Botanik Bahçesi Herbaryumu 25.000 [ 23 ] CBB Onsekiz Mart Üniversitesi Çanakkale 2015 [ 23 ] Aktif Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Herbaryumu 5.468 [ 24 ] CNH Onsekiz Mart Üniversitesi Çanakkale 1999 [ 24 ] Bilinmiyor Çukurova Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Herbaryumu 2.000 [ 25 ] CUEF Çukurova Üniversitesi Adana 2015 [ 25 ] Aktif Çukurova Üniversitesi Doğu Akdeniz Bölgesi Herbaryumu 7.500 [ 26 ] CUFEFB Çukurova Üniversitesi Adana 1983 [ 26 ] Aktif Cumhuriyet Üniversitesi Herbaryumu 25.000 [ 27 ] CUFH Cumhuriyet Üniversitesi Sivas 1983 [ 27 ] Aktif Dicle Üniversitesi Herbaryumu 4.804 [ 28 ] DUF Dicle Üniversitesi Diyarbakır 1974 [ 28 ] Aktif Düzce Üniversitesi Orman Fakültesi Herbaryumu 10000 [ 29 ] DUOF Düzce Üniversitesi Düzce 2009 [ 29 ] Aktif Dumlupınar Üniversitesi Herbaryumu 11.000 [ 30 ] DUP Dumlupınar Üniversitesi Kütahya 1992 [ 30 ] Aktif Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Herbaryumu 13.628 [ 31 ] EBYU Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Erzincan 2006 [ 31 ] Aktif Trakya Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Herbaryumu 5.790 [ 32 ] EDTU Trakya Üniversitesi Edirne 1983 [ 33 ] Aktif Ege Üniversitesi Fen Fakültesi Herbaryumu 35.000 [ 34 ] EGE Ege Üniversitesi İzmir 1964 [ 34 ] Aktif Erciyes Üniversitesi Herbaryumu 7.308 [ 35 ] [ 36 ] ERCH Erciyes Üniversitesi Kayseri 1996 [ 35 ] [ 36 ] Aktif Şeker Enstitüsü Herbaryumu 725 [ 37 ] ESK Ankara Şeker Fabrikası Ankara 1956 [ 37 ] Kapalı [ 38 ] Anadolu Üniversitesi Herbaryumu 13.983 [ 39 ] ESSE Anadolu Üniversitesi Eskişehir 1979 [ 39 ] Aktif Fırat Üniversitesi Fen Fakültesi Herbaryumu 6.750 [ 40 ] FUH Fırat Üniversitesi Elazığ 1987 [ 41 ] Aktif Gazi Üniversitesi Herbaryumu 30.929 [ 42 ] GAZI Gazi Üniversitesi Ankara 1985 [ 42 ] Aktif Gaziosmanpaşa Üniversitesi Herbaryumu 8.300 [ 43 ] GOPU Gaziosmanpaşa Üniversitesi Tokat Bilinmiyor Aktif Gül Herbaryumu 25.000 [ 44 ] GUL Süleyman Demirel Üniversitesi Isparta 2009 [ 44 ] Aktif Harran Üniversitesi Herbaryumu 7.000 [ 45 ] HARRAN Harran Üniversitesi Şanlıurfa 2017 [ 45 ] Aktif Hacettepe Üniversitesi Biyolojik Çeşitlilik Araştırma ve Uygulama Merkezi Herbaryumu 5.000 [ 46 ] HBH Hacettepe Üniversitesi BIOM Ankara 2008 [ 47 ] Aktif Altınbaş Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Herbaryumu 500 [ 48 ] HERA Altınbaş Üniversitesi İstanbul 2018 [ 48 ] Aktif Hacettepe Üniversitesi Herbaryumu 42.000 [ 49 ] HUB Hacettepe Üniversitesi Ankara 1977 [ 49 ] Aktif Hacettepe Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Herbaryumu 6.000 [ 50 ] HUEF Hacettepe Üniversitesi Ankara 1975 [ 50 ] Aktif İnönü Üniversitesi Herbaryumu 8.000 [ 51 ] INU İnönü Üniversitesi Malatya 2008 [ 52 ] Aktif İstanbul Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Herbaryumu 90.000 [ 53 ] ISTE İstanbul Üniversitesi İstanbul 1956 [ 53 ] Aktif İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi Herbaryumu 40.000 [ 54 ] ISTF İstanbul Üniversitesi İstanbul 1956 [ 54 ] Aktif İstanbul Üniversitesi Orman Fakültesi Herbaryumu 41.500 [ 55 ] ISTO İstanbul Üniversitesi İstanbul 1956 [ 55 ] Aktif Aegean Agricultural Research Institute Herbaryumu 21.500 [ 56 ] IZ Ege Tarımsal Araştırmalar Enstitüsü İzmir 1964 [ 56 ] Aktif Ege Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Herbaryumu 6.051 [ 57 ] IZEF Ege Üniversitesi İzmir 1990 [ 58 ] Kapalı [ 59 ] [ b ] Kahramanmaraş Sütçü İmam Herbaryumu 2.500 [ 61 ] KASOF Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Kahramanmaraş 2011 [ 61 ] Aktif Karadeniz Teknik Üniversitesi Herbaryumu 23.240 [ 62 ] KATO Karadeniz Teknik Üniversitesi Trabzon 1973 [ 62 ] Aktif Selçuk Üniversitesi Fen Fakültesi Herbaryumu 24.000 [ 63 ] KNYA Selçuk Üniversitesi Konya 1975 [ 64 ] Aktif Marmara Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Herbaryumu 16.575 [ 65 ] MARE Marmara Üniversitesi İstanbul 1985 [ 65 ] Aktif Mersin Üniversitesi Herbaryumu 7.810 [ 66 ] MERA Mersin Üniversitesi Mersin 1996 [ 66 ] Aktif Bitki Sağlığı Kliniği Uygulama ve Araştırma Merkezi Herbaryumu 250 [ 67 ] MKUBK Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi Hatay 2020 [ 67 ] Aktif Marmara Üniversitesi Herbaryumu 19.984 [ 68 ] MUFE Marmara Üniversitesi İstanbul 1984 [ 68 ] Aktif Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi Herbaryumu 6.000 [ 69 ] NAKU Namık Kemal Üniversitesi Tekirdağ 2012 [ 69 ] Aktif Nezahat Gökyiğit Botanik Bahçesi Herbaryumu 8.500 [ 70 ] NGBB Ali Nihat Gökyiğit Vakfı İstanbul 2010 [ 70 ] Aktif Ondokuz Mayıs Üniversitesi Herbaryumu 7.500 [ 71 ] OMUB Ondokuz Mayıs Üniversitesi Samsun 1985 [ 71 ] Aktif Pamukkale Üniversitesi Herbaryumu 5.000 [ 72 ] PAMUH Pamukkale Üniversitesi Denizli 2008 [ 72 ] Aktif Sakarya Üniversitesi Herbaryumu 11.200 [ 73 ] SAKU Sakarya Üniversitesi Sakarya 2007 [ 73 ] Aktif Siirt Üniversitesi Herbaryumu 2.000 [ 74 ] SIIRT Siirt Üniversitesi Siirt 2015 [ 74 ] Aktif Siirt Üniversitesi Flora ve Fauna Merkezi Herbaryumu 2.000 [ 75 ] SUFAF Siirt Üniversitesi Siirt 2015 [ 75 ] Aktif Türkiye Milli Botanik Bahçesi Herbaryumu 1.350 [ 76 ] TC TC Tarım ve Orman Bakanlığı Ankara 2020 [ 76 ] Aktif Gaziantep Üniversitesi Herbaryumu 1 [ 77 ] TRGFGA Gaziantep Üniversitesi Gaziantep 2022 [ 77 ] Aktif Zeytincilik Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü Herbaryumu 1 [ 78 ] TRZYNT TC Tarım ve Orman Bakanlığı İzmir 2022 [ 78 ] Aktif Yüzüncü Yıl Üniversitesi Herbaryumu 23.500 [ 79 ] VANF Yüzüncü Yıl Üniversitesi Van 1982 [ 79 ] Aktif Van Gölü Havzası Sanal Herbaryumu 22.996 [ 80 ] VHLV Yüzüncü Yıl Üniversitesi Van 1982 [ 81 ] Aktif Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Herbaryumu 1.200 [ 82 ] VPH Yüzüncü Yıl Üniversitesi Van 2015 [ 82 ] Aktif Bülent Ecevit Üniversitesi Bryofit Herbaryumu 10.500 [ 83 ] ZNG Bülent Ecevit Üniversitesi Zonguldak 2009 [ 83 ] Aktif

Notlar ↑ "Açılışı" sütununda belirtilen yıllar, ilgili herbaryumun uluslararası herbaryum kodunu aldığı yıl baz alınarak belirtilmiştir. Söz konusu tarih herbaryumun fiili veya resmi olarak kurulduğu yılı değil, uluslararası arenada bilimsel olarak tescillendiği yılı göstermektedir. ↑ IZEF kodlu Ege Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Herbaryumu fiili olarak kapatılmasına karşın, herbaryumun sahip olduğu tüm örnekler internete yüklendiği için varlığını interaktif olarak devam ettirmektedir. Bu bağlamda "IZEF", Türkiye'nin ilk sanal herbaryumu olarak tarihe geçmiştir. [ 3 ] [ 60 ]

Harita