Hıyar

| Bilgi | Detay |
| --- | --- |
| **Salatalık** | |
| Salatalık bitkisi ve meyveleri | |
| **Biyolojik sınıflandırma** | |
| Âlem: Plantae Şube: Tracheophyta Sınıf: Magnoliopsida Takım: Cucurbitales Familya: Cucurbitaceae Cins: Cucumis Tür: C. sativus | |
| Âlem: | |
| Şube: | |
| Sınıf: | |
| Takım: | |
| Familya: | |
| Cins: | |
| Tür: | |
| **İkili adlandırma** | |
| Cucumis sativus L., Sp. Pl.: 1012 (1753). Vikitür 'de Cucumis sativus ile ilgili ayrıntılı taksonomik bilgiler bulunur. Wikimedia Commons 'ta salatalık ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur | |

Salatalık veya hıyar ( Cucumis sativus ), kabakgiller (Cucurbitaceae) familyasından bir bitki türü ve meyvesine verilen ad. Ana yurdunun Kuzey Hindistan olduğu sanılan bitkinin tarımı çok eski dönemlerden beri yaygın olarak yapılmaktadır.

Etimoloji İtalyanca salata kelimesi "tuzlanmış sebze, turşu" anlamına gelmekte olup, Türkçeye de bu dilden girmiştir. İtalyanca sözcük Geç Latince aynı anlama gelen herba salata deyiminden türetilmiştir. Bu sözcük Latince "tuzlamak" anlamına gelen salare fiilinden +()t° ekiyle türetilmiştir. Salata kelimesi turşu anlamını kaybederek modern anlamına evrilmiş, ancak  "turşuluk hıyar" manasında ki salatalık formu Türkçede orijinal anlamını korumuştur. Fransızca salade ile İngilizce salad kelimeleri de nihai olarak İtalyancadan ödünçlemedir. [ 1 ] Türkçede yer alan hıyar kelimesi Farsça aynı anlama gelen خيار ( χiyār ) sözcüğünden alıntıdır. Farsça sözcük Arapça "seçme, tercih" manasındaki χiyār kelimesinden alıntı olabilir; ancak bu bağlantının kesin olmadığı belirtilmiştir. Bir Türk dilinde kelimenin ilk kaydı Codex Cumanicus 'da χear şekliyle yer almaktadır. Eski Anadolu Türkçesinde ki ilk kayıt Süheyl ü Nevbahâr adlı Farsça mesnevinin Türkçe çevirisinde görülür. [ 2 ]

Morfolojik özellikleri Çiçeklerin (hem erkek hem de dişi), yaprakların ve dairelerin olağan düzenine sahip bir salatalık dalını görebilirsiniz. Salatalık çiçeklerinin her birinin sahip olduğu yapılar da gözlenmektedir. Hıyarın, sarılgan özellikteki ince yapılı ve boğumlu gövdesi, beş köşeli ya da 3-5 loplu tüylü yaprakları ve yaprakların koltuğundan çıkan tek eşeyli sarı çiçekleri vardır. Kimi zaman dikenli, parlak yeşil renkli bir kabukla örtülü ince uzun ve silindirimsi meyvelerinin içinde çok sayıda tohum bulunur. Bu bitki her türlü iklimde yetişir fakat tundrada yetişemez. Bol su seven bu bitki kurak yerlerde yetişmez. İç anadoluda tarımı yaygındır. Gübre kullanımı ile verim artırılır. Zirai ilaç kullanılması doğa ve bitki için zararlıdır ve tavsiye edilmez.

Kullanımı Besin değeri düşük bir meyve olan hıyar genelde kahvaltıda, salatalarda ve turşularda kullanılır . Bazik özellikteki özsuyu çeşitli kozmetik ürünlerinin bileşimine girer.

Besin değerleri 100 g taze hıyarın içerdiği besin değerleri şunlardır: 15 kalori; 0,9 g protein; 3,4 g karbonhidrat; 0 kolesterol; 0,1 g yağ; 0,5 g lif; 27 mg fosfor; 25 mg kalsiyum; 1,1 mg demir; 6 mg sodyum; 160 mg potasyum; 11 mg magnezyum; 250 IU A vitamini; 0,03 mg B1 vitamini; 0,04 mg B2 vitamini; 0,2 mg B3 vitamini; 0,042 mg B6 vitamini; 67 µg folik asit ve 11 mg C vitamini.

Üretimi Ana madde: Salatalık üretimine göre ülkeler listesi Salatalık ve kornişon üretimi, 2019 Ülke (milyon ton ) Çin 70.3 Türkiye 1.9 Rusya 1.6 Ukrayna 1.0 İran 0.9 World 87.8 Kaynak: Birleşmiş Milletler 'in FAOSTAT 'ı [ 3 ] 2019 yılında dünya salatalık ve kornişon üretimi 88 milyon ton idi ve toplamın %80'i ile Çin üretimde liderdi. [ 3 ]