Kuzey Afrika tarihi

Bu madde hiçbir kaynak içermemektedir . Lütfen güvenilir kaynaklar ekleyerek madde içeriğinin geliştirilmesine yardımcı olun. Kaynaksız içerik itiraz konusu olabilir ve kaldırılabilir . Kaynak ara: "Kuzey Afrika tarihi" – haber · gazete · kitap · akademik · JSTOR ( Temmuz 2024 ) ( Bu şablonun nasıl ve ne zaman kaldırılması gerektiğini öğrenin ) Kuzey Afrika haritası Arap devletleri ve hanedanları Antik Arap Devletleri Kedar Krallığı 800 BC-300 BC Lihyan Krallığı 600 BC-100 BC Nabatî Krallığı 400 BC-106 AD Kinde Krallığı 200 BC-633 AD Osroene Krallığı 132 BC-244 AD Harakini Krallığı 127 BC-221 AD Emesa Hanedanı 64 BC-300s AD Araba Krallığı 100s-241 AD Tanukhiler 196-1100 AD Gassânîler 220-638 AD Lahmîler 300-602 AD Arap İmparatorlukları Râşidîn 632-661 Emevîler 661-750 Abbâsîler 750-1258 Fâtımîler 909-1171 Doğu Hanedanları Girit Emirliği 824-961 Dülefiler 840-897 Kaysiteler 860-964 Şirvanşahlar 861-1538 Zeydîler 864-928 Hamdânîler 890-1004 Revvâdîler 955-1071 Cerrâhîler 970-1107 Ukayliler 990-1096 Numayriler 990-1081 Mirdasoğulları 1024-1080 Münkızoğulları 1025–1157 Muzaffariler 1314-1393 Maanlar 1517-1697 Şihablar 1697-1842 El-Azm ailesi 1720-1807 Batı Hanedanları Kurtuba Emirliği 756-929 Muhallabids 771-793 İdrîsîler 788-974 Ağlebîler 800-909 Sicilya Emirliği 831-1091 Endülüs Emevî Devleti 929-1031 Kanziler 1004-1412 Tujibiler 1013-1039 Abbadiler 1023-1091 Hammudiler 1026-1057 Cevheriler 1031-1091 Hudiler 1039-1110 Sumadihiler 1041-1091 Nasriler 1230-1492 Saadiler 1554-1659 Senusiler 1837-1969 Arap Yarımadası Ziyadiler 819-1138 Yufiriler 847-997 Ukhaidhirler 865-1066 Reşidîler 897-1962 Karmatîler 899-1077 Wajihids 926-965 Mekke Şerifliği 968-1925 Süleyhiler 1047-1138 Süleymaniler 1063-1174 Uyûnîler 1076-1253 Zurayiler 1083-1174 Nabhaniler 1154-1624 Mehdiler 1159-1174 Resûlîler 1229-1454 Usfurids 1253-1320 Jarwanids 1305-1487 Kathiriler 1395-1967 Tahirids 1454-1526 Jabrids 1463-1521 Qasimids 1597-1872 Ya'arubids 1624-1742 Yukarı Yafa 1800-1967 Reşidîler 1836-1921 Qu'aitidiler 1858-1967 Beyhan Emirliği 1903-1967 İdrisiler 1906-1934 Yemen Mütevekkilî Krallığı 1918-1970 Günümüz monarşileri Alevî ( Fas ) 1631-günümüz El Kasimi ( Resü'l-Hayme ) 1727-günümüz El Kasimi ( Şârika ) 1727-günümüz Suud ( Suudi Arabistan ) 1744-günümüz El Said ( Umman ) 1749-günümüz Sabah ( Kuveyt ) 1752-günümüz Nehyan ( Abu Dabi ) 1761-günümüz El Nuaim ( Ajman ) 1810-günümüz Al Mu'alla ( Ümmü'l-Kayveyn ) 1775-günümüz El Halife ( Bahreyn ) 1783-günümüz Sani ( Katar ) 1825-günümüz Al Maktoum ( Dubai ) 1833-günümüz Al Şarki ( Füceyre ) 1833-günümüz Hâşimoğulları ( Ürdün ) 1921-günümüz g t d Kuzey Afrika tarihi ilk avcı göçebeleri gelişinden başlayıp Mısır ve Kartaca gibi antik uygarlıklara ev sahipliği yaparken daha sonraları Roma , Bizans , Arap ve Osmanlı fetihlerine uğramış Avrupa kolonileşmesi ve modern devletlerin ortaya çıkışı izlemiştir. Tarih boyunca Kuzey Afrika kıpti , arap, latin, berberi ve benzeri etnik zenginliğe sahip olarak birçok farklı kültürden medeniyetlere ev sahipliği yaptı. Amon inancı, Atenizm , kartaca dini , Hristiyanlık ve İslam gibi birçok inanç Kuzey Afrika'nın düşünce hayatını şekillendirdi.

Tarih Öncesi Bilinen en eski insan yerleşimleri Kuzey Afrika'da MÖ 260.000 yıllarında başladı. Önceleri Sahra’daki iklim bugünkünden çok farklıydı. Daha sonraları Mezoloiktik dönemde Capsian kültürü yaşandı. Sahra çölleştikten sonra insanlar Nil nehrinin çevresine göç etti. MÖ 3000 yıllardan beri Kuzey Afrika'da berberi varlığı söz konusuydu.

Antik Çağ Mısır piramitleri Roma İmparatorluğu haritası Kuzey Afrika antik çağlardan beri çok fazla medeniyete ev sahipliği yapmıştır. Kuzey Afrika'nın genelinde Antik çağda berberilerin elinde olmuştur. Akdeniz kıyıları Yunan ve Fenike kolonileştirilmesine uğradı. Mısır toprakları Aşağı ve Yukarı diye ayrık olan Mısır 3100'lü yıllarda firavun Menes ve Narmer tarafından birleştirildi. Daha sonraları Mısır Eski Krallık dönemini yaşadı. Eski Krallık döneminden sonra siyasal karışlıklığın yaşandığı Orta Krallık Dönemi gerçekleşti. Firavun Ahmosis tarafından Yeni Krallık dönemi başladı. Yeni Krallık döneminde Mısır altın çağını yaşadı. Yeni Krallık döneminde Mısır, Orta doğuda emperyalist bir politika izledi. Ayrıca Yeni Krallık döneminde Akhenaton tarafından dini reform gerçekleştirildi. Sudan’da ise Kuş krallığı hüküm sürdü. Kuş krallığı Mısır'ı işgal etti. Daha sonraları Mısır, Asur , Babil , Ahameniş devleti ve Makedonya işgaline uğradı. Makedonya işgalinin ardından Ptoleimos hanedanlığı tarafından yönetilen Mısır, VII. Kleopatra’nın intiharının ardından Roma eyaleti oldu. Tunus'ta ise bir Fenike kolonisi olan Kartaca şehri daha sonraları Libya, Tunus, Cezayir, Fas, Malta, İtalya ve İspanya'ya sahip olup daha sonraları Pön savaşları ile yıkılararak Roma kontrolüne girmiştir. Roma Kuzey Afrika'ya hakim olmuştur İmparatorluk ikiye bölününce Kuzey Afrika Batı Roma ve Bizans arasında paylaştırılmıştır. Batı Roma'nın elindeki Afrika toprakları  Vandal işgaline uğramış ve İmparatorluk çöktükten sonra İlk çağ sona ermiştir. Ayrıca Roma'nın hakimiyeti döneminde Kuzey Afrika'da Hristiyanlık yayıldı.

Orta Çağ Bizans’ın en geniş sınırları Eyyubiler Bizans, Vandal krallığını yıkarak Kuzey Afrika'daki hakimiyetini genişletti. Daha sonraları 7. yüzyılda Güneybatı Asya'da, Arap Yarımadası'nda Muhammed tarafından İslam kuruldu. Muhammed'in ölümünden sonra Dört Halife dönemi yaşandı ve bu dönemde İslam, Kuzey Afrika'da yayıldı. Emevi ve Abbasi hanedanlıkları Kuzey Afrika'da hakimiyet kurdular. Arap hakimiyeti sürecinde Kuzey Afrika'da Araplaşma süreci gerçekleşti. Abbasi hanedanlığı Kuzey Afrika'dan çekildikten sonra Müslüman Arap ve Berberi krallıklar kuruldu. Daha sonraları Fatımi hanedanlığı Kuzey Afrika'da hakimiyetini sağladı. Kuzey Afrika, Haçlı Seferlerine de sahne oldu. Haçlı seferlerine karşı savaşan Kürt devleti Eyyubiler ile Türk ve Çerkez devleti Memlükler Mısır'da kuruldu.

Yeni Çağ Yavuz Sultan Selim Memlük Devleti Yavuz Sultan Selim tarafından fethedilerek Osmanlı sınırları içine katıldı bu sayede halifelik Osmanlı Devleti'ne geçti. Osmanlı daha sonraları Kuzey Afrika'da daha fazla genişledi. Yeni Çağ'da Fas'ta, Fas Devleti ve Sudan'da Funj Devleti varlık gösterdi.

Yakın Çağ 19. yüzyılda başlayan Napolyon Savaşları Kuzey Afrika'yı da vurdu ve Napolyon Mısır'a saldırdı ama Napolyon, Cezzar Ahmet Paşa'ya yenildi. Mısır'da Mehmet Ali paşa kendini Mısır valisi ilan ederek Orta Doğunun bir kısmı ve Sudan'ı ele geçirerek Kavalalı hanedanlığını başlattı. Daha sonraki dönemlerde Mısır'da Süveyş kanalı açıldı ve belli bir süre sonra bölge Birleşik Krallık sömürgesine girdi. Cezayir ve Tunus Fransız sömürgesine. Trablusgarp İtalyan ve Fas İspanyol sömürgesine girdi. I. Dünya Savaşı 'nda Almanya ve Osmanlı Devleti, Mısır'ı almak için Kanal Cephesi'ni açtılar ama başarısız oldular. Almanya ve İtalya Kuzey Afrika'da hakimiyet sağlamak için Kuzey Afrika cephesini açtılar ayrıca Almanya Fransa'yı işgal etti için Fransa'nın Kuzey Afrika kolonilerinde hakimiyet sağladı. Kuzey Afrika cephesinde Mihverler yenildi. Daha sonraları Kuzey Afrika devletleri bağımsız oldular. Cezayir tarihi Prehistorik Aterian Kültürü ( M.Ö. 80.000) Iberomaurusian Kültürü (M.Ö. 20.000) Capsian culture (M.Ö. 10.000) Rock art in Oran , Djelfa , Tassili ve Ahaggar Roknia Madghacen Jedars ilgili: Archeology of Algeria Antik Çağ Fenikeliler Antik Kartaca Numidya (M.Ö. 202–46) Pön Savaşları (M.Ö. 264–146) Jugurthine Savaşı (M.Ö. 111–106) Roma Mauretania ve Afrika (M.Ö. 146– M.S. 590) Vandal Krallığı (435–534) Mauro-Roma Krallığı (477–578) Aurès Krallığı (484–703) Altava Krallığı (578–708) Afrika idaresi (534–585) Afrika Eksarhlığı (585–698) Erken Dönem Afrika Kilisesi Partenia Fossatum Africae Gemellae Orta Çağ Arap fethi (647–709) Emevîler (703–744) Benî İfran (742–1066) Muhallabids (771–793) Rüstemîler (776–909) İdrîsîler (789–828) Ağlebîler (800–909) Fâtımîler (909–1171) Maghrawas (970–1068) Zîrîler (973–1152) Hammadids (1014–1152) Murâbıtlar (1040–1147) Murâbıtlar (1121–1269) Merînîler (1215–1465) Hafsîler (1229–1574) Abdülvâdîler (1235–1556) Modern zamanlar Osmanlı döneminde Cezayir (16-19. yüzyıl) Cezayir-i Garp Eyaleti Osmanlı valileri Ait Abbas Emirliği Kuku Emirliği Berberi korsanlar Berberî Köle Ticareti Birinci Berberi Savaşı İkinci Berberi Savaşı Fransız Cezayiri (19-20. yüzyıl) French conquest French governors Resistance Pacification Abdülkadir el-Cezairî Fatma N'Soumer Mokrani Revolt Cheikh Bouamama Nationalism RCUA FLN GPRA Cezayir Bağımsızlık Savaşı 1958 putsch 1961 putsch Évian Accords Independence referendum Pied-Noir Harkis Oujda Group Çağdaş dönem 1960–80'ler Arap milliyetçiliği 1965 putsch Berber Spring 1988 Riots 1990'lar Cezayir İç Savaşı ( Timeline ) FIS GIA List of massacres High Council of State Civil Concord 2000'ler-günümüz Peace Charter Mağrip el-Kaidesi Arap Baharı COVID-19 pandemisi İlgili maddeler Outline of Algeria Military history of Algeria ( List of wars involving Algeria ) Postal history of Algeria ( List of people on stamps of Algeria ) History of North Africa g t d Mısır tarihi dizisinin bir parçası Tarih öncesi Mısır MÖ Hanedan öncesi 6000-3000 Antik Mısır MÖ Erken Hanedan Dönemi 3100-2686 Eski Krallık 2686-2181 Birinci Ara Dönem 2181-2055 Orta Krallık 2055-1650 İkinci Ara Dönem 1650-1550 Yeni Krallık 1550-1069 Üçüncü Ara Dönem 1069-664 Geç Dönem 664-332 Greko-Romen Mısır Argead Hanedanı MÖ 332-310 Ptolemaios Hanedanı MÖ 310-30 Roma ve Bizans Mısırı MÖ 30-MS 641 Sasani Mısırı 621-629 Orta Çağ MS Râşidîn Mısırı 641-661 Emevî Mısırı 661-750 Abbâsî Mısırı 750-935 Tolunî Mısırı 868-905 İhşîdî Mısırı 935-969 Fâtımî Mısırı 969-1171 Eyyûbî Mısırı 1171-1250 Memlûk Mısırı 1250-1517 Yeni Çağ Osmanlı Mısırı 1517-1867 Fransız istilası 1798-1801 Kavalalılar Mısırı 1805-1882 Mısır Hidivliği 1867-1914 Çağdaş Mısır Britanya istilası 1882-1922 Mısır Sultanlığı 1914-1922 Mısır Krallığı 1922-1953 Cumhuriyet 1953-günümüz g t d Libya tarihi Antik Çağlar Vandallar Orta Çağ Fizan Sultanlığı Zirid Krallığı Sicilya Krallığı Muvahhid Devleti Trablusgarp Sultanlığı Hospitalier Şövalyeleri Osmanlı Egemenliği Trablusgarp Eyaleti Trablusgarp Vilayeti İtalyan Egemenliği ve Sonrası Trablusgarp Protektorası Trablusgarp Cumhuriyeti Trablusgarp Kolonisi İtalyan Sirenaykası İtalyan Libyası Britanya Libyası Sirenayka Emirliği Libya Krallığı Libya Arap Cumhuriyeti Libya Arap Halk Sosyalist Cemahiriyesi Libya İç Savaşı Libya Devleti İkinci Libya İç Savaşı g t d Tunus tarihi Antik Çağlar Kartaca 12th C.-146 BC Roma ( Eyalet ) (MÖ 146-MS 435) Vandal (435-534) Bizans (534-698) Praetoria idaresi 534-590 Eksarh 590-698 Erken İslam Emevîler (698-750) Abbâsîler (750-800) Ağlebîler (800-909) Fâtımî Devleti (909-973) Orta Çağ Ziriler (973-1148) Norman (1148-1160) Muvahhidler (1160-1229) Hafsiler (1229-1574) Erken Modern Tunus Eyaleti Tunus Beyliği Modern Tunus Fransız Protektorası (1881-1956) Tunus Krallığı (1956-1957) Tunus Cumhuriyeti Habib Burgiba yönetimi (1957-1987) Zeynel Abidin yönetimi (1987-2011) Yasemin Devrimi (2011) g t d g t d Afrika ülkeleri Egemen devletler Angola Benin Botsvana Burkina Faso Burundi Cezayir Cibuti Çad Ekvator Ginesi Eritre Esvatini Etiyopya Fas Fildişi Sahili Gabon Gambiya Gana Gine Gine-Bissau Güney Afrika Cumhuriyeti Güney Sudan Kamerun Kenya Komorlar Kongo Cumhuriyeti Kongo Demokratik Cumhuriyeti Lesotho Liberya Libya Madagaskar Malavi Mali Mauritius Mısır Moritanya Mozambik Namibya Nijer Nijerya Orta Afrika Cumhuriyeti Ruanda São Tomé ve Príncipe Senegal Seyşeller Sierra Leone Somali Sudan Tanzanya Togo Tunus Uganda Yeşil Burun Adaları Zambiya Zimbabve Sınırlı tanınan devletler Puntland Sahra Demokratik Arap Cumhuriyeti Somaliland Bağımlı topraklar Ascension Adası Chafarinas Adaları Hint Okyanusu'ndaki Dağınık Adalar Kanarya Adaları Madeira Mayotte Melilla Pantelleria Peñón de Alhucemas Peñón de Vélez Perejil Adası Réunion Saint Helena Septe Sokotra Tristan da Cunha Otorite kontrolü LCCN : sh85001638 NLI : 987007292801805171