Ampül

Başlığın diğer anlamları için Ampul (anlam ayrımı) sayfasına bakınız. Klasik tip akkor telli ampul Ampul ( Fransızca : (une) ampoule ), elektrik akımıyla temas ettiğinde akkor durumuna gelerek ışık yayan, içinde argon gazı bulunan, armut biçimli cam şişedir. Ampulün içinde çok ince biçimde tasarlanmış filaman adı verilen, genelde tungsten metalinden yapılmış, iki ince destek çubuğu ile tutulmakta olan bir tel bulunur. Bu telden geçen elektrik akımı bu teli aşırı derecede ısıtır (yaklaşık 3000 °C) ve sonuç olarak tel ışık yaymaya başlar. Ampul, Humphry Davy tarafından icat edilmiştir, fakat Edison tarafından geliştirilerek günümüzdeki çalışma prensibini benimsemiştir.

Kökenbilim Ampul kelimesi Türkçeye ; Fransızcadan ampoule (şişecik, tüp, ampul), Fransızcaya da Latinceden ampulla , ampora (testi) ve Latinceye de Grekçeden αμφορεύς (okunuşu: amphoreús) şeklinde geçmiştir. [ 1 ]

Tarih Thomas Edison, icadının çalışma şeklini 1879'da Menlo Park'ta bu ampul ile gösterdi. [ 2 ] Ampul ile ilgili birçok çalışma yapılmıştır. Ampulün mucidi ise Humphry Davy 'dir. [ 3 ] [ 4 ] [ 5 ] [ 6 ] Fakat ampullerin ömürleri çok kısa olmuştur. İngiliz Joseph Wilson Swan ve Amerikalı Thomas Alva Edison, şaşırtıcı bir şekilde aynı yıllarda daha uzun ömürlü ampulü bulmuşlardır. Daha sonra Edison, 1880 yılında daha uzun süre dayanabilen ampulü yapmıştır. [ 4 ] [ 5 ]

Filaman Ampulde ısınmayı sağlayan parçadır. Bu ısınma sayesinde elektronlar diotlar arasındaki hızlanma sağlanarak sinyallerin yükseltilmesi sağlanır. Filaman tungsten adı verilen metalden yapılır. [ 7 ]

Ampul çeşitleri Günümüzde evlerde ve iş yerlerinde yaygın şekilde kullanılan ampuller şu teknolojilerden yararlanmaktadır: Akkor (Incandescent light) Floresan Işık ( F luorescent L ight, FL) Işık yayan diyot ( L ight- e mitting D iode, LED) Bu üç yaygın teknoloji dışında tarihsel olarak kullanılmış veya günümüzde daha özel kullanım alanlarında tercih edilen veya henüz geliştirilmekte olan şu teknolojiler mevcuttur: H igh- i ntensity D ischarge (HID) Gas Discharge Electric Arc Yanma (Combustion) S olid- s tate L ightning, SSL (Aynı zamanda LED'in dahil olduğu grup) Elektroluminesans Kemiluminesans Radyoluminesans

Ampul araştırmalarının önemi Birçok ülke aydınlatma teknikleri üzerine ciddi araştırmalar sürdürüyor. Bunun temel nedeni aydınlatma için kullanılan enerjinin ve dolayısıyla harcamaların ciddi rakamlara ulaşması. 2006 yılı verilerine göre ABD , harcadığı enerjinin %7.5'ini aydınlatmaya kullandı. [ 8 ] [ 9 ] Aynı yıl ABD, Dünya enerji tüketiminin yaklaşık %21'ini sahiplendi. Dolayısıyla ABD aydınlatması aslında tek başına 2006 Dünya enerji tüketiminin yaklaşık %1.6'sını oluşturdu.

Lamba türleri Elektrik ışığı Kompakt floresan ampul Halojen lamba Nernst lambası LED lamba İnfraruj Led Güneş lambası Sis lambası Gündüz farı Ksenon ark lambası Yüksek yoğunluklu deşarj lambası Metal halide lamba Geri vites lambası Gece lambası Gaz lambası Floresan lamba Kerosen lambası Sokak lambası 3 yollu lamba Açı lambası Ark lambası Aroma lambası Arco lamba Balon ışığı Banker lambası Bardik lamba Betty lambası Karbon lambası Kapak lambası Karbür lamba Noel ışıkları Elektron uyarımlı lüminesans Lüminesans FEL lambası Excimer lambası Gaz deşarj lambası Kızılötesi lamba Lav lambası Maden lambası Cami lambası Nachiarkoil lambası Neon lambası Plazma lambası Motor arıza lambası Trafik lambası Şabat lambası Sinyal lambası Antiseptik lamba Dokunmaya duyarlı lamba UV-B lambaları Buğday lambası Fener Kandil Avize Aplik