Engelli

Engellilik Teori ve modeller Engellilik çalışmaları Ableism / Disablism Tıbbi modeli Toplumsal model Eğitim Bütünleştirme Kaynaştırma (eğitim) Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı (BEP) Özel gereksinimler Özel eğitim kurumları Özel eğitim Öğrenme güçlüğü Terapi Fiziksel Mesleki Konuşma Toplumsal etkileri Engelli hakları hareketi Türkiye'de engelli hakları Enklüzyon Normalleşme İnsanların öncelikli dili Aşağılayıcı terimler Kişisel asistan Lisanssız yardımcı personel ( ADL'ler ) Ortez ve diş telleri Protez Yardımcı teknoloji Destekli yaşam Hareket yardımı Fiziksel erişilebilirlik Evrensel tasarım Web erişilebilirliği Sosyoekonomik yardım Sosyal Güvenlik Engellilik Sigortası Ek Güvenlik Geliri Çalışma Bileti Engellilik yaşama yardımı Engelli öğrenci ödeneği Engelli Kişiler Demiryolu Kartı Özgürlük Geçişi Garanti Edilen Gelir Ağır Engelliler için Gruplar Kuruluşlar Ulusal Telekomünikasyon Enstitüsü Engelli Araştırmaları Derneği Engelliler Uluslararası (DPI) Ziyaret edilebilirlik WeThe15 Engelli sporları Özel Olimpiyatlar Paralimpik Oyunları İşitme Engelliler Olimpiyat Oyunları Invictus Oyunları Kültür Sanatta engellilik Engelli sanatı Medyada engellilik g t d Makale serilerinden Ayrımcılık Temel türleri Ableizm · Boyculuk · Cinselcilik · Cinsiyetçilik · Dilcilik · Din ayrımcılığı · Gencilik · Görünüş ayrımcılığı · Heteroseksizm · Irkçılık · Kast · Mentalizm · Renkçilik · Rütbecilik · Sınıfçılık · Ölçü ayrımcılığı · Siyasî baskı · Türcülük · Kilo ayrımcılığı · Yaş ayrımcılığı · Zenofobi Sosyal Yetişkincilik · Anti-Akşınlık · Anti-entelektüalizm · Anti-evsizlik · Antisemitizm · Odizm · Bifobi · Çocukculuk · Cüzzam stigması · Çocuk korkusu · Efebifobi · Elitizm · Erkek düşmanlığı · Gerontofobi · Heterofobi · Heteronormativite · Heteroseksizm · Homofobi · Kadın düşmanlığı · Lezbofobi · Nepotizm · Önemsiz kişilik · Tersine ayrımcılık · Transfobi · Üstünlükçülük ( Siyah üstünlükçülüğü · Beyaz üstünlükçülüğü ) · Yandaşçılık Kültürlere yönelik Almanlar · Amerikalılar · Avrupalılar · Araplar · Arnavutlar · Britanyalılar · Çingeneler · Çinliler · Endonezyalılar · Ermeniler · Estonyalılar · Finler · Fransızlar · Haitililer · Hindistanlılar · İbolar · İngilizler · İranlılar · İrlandalılar · İskoçlar · İspanyollar · İsrailliler · İtalyanlar · Japonlar · Kanadalılar · Katalanlar · Koreliler · Kürtler · Macarlar · Malezyalılar · Mançular · Meksikalılar · Peştun · Polonyalılar · Portekizler · Québecliler · Romanyalılar · Ruslar · Sırplar · Sovyetler · Şilililer · Türkler · Ukraynalılar · Yahudiler Dinlere yönelik Ateizm · Bahailik · Hıristiyanlık · Hinduizm · İslam · Katolisizm · Mormonluk · Neopaganizm · Protestanlık · Şiiler · Yahudilik · Yehova'nın Şahitleri · Yeni dinî hareketler Manifestolar Cadı avı · Cinskırım · Cinsiyet tercihli kürtaj · Dinî savaş · Dinî terörizm · Dinsel zulüm · Ekonomik · Elemecilik · Erkekmerkezcilik · Et yememe etiği · Etnik çatışma · Etnik temizlik · Etnosentrizm · Hakaret · Hayvanlara uygulanan şiddet · Homofobik şiddet ("gay bashing") · Irk savaşı · Kadına yönelik şiddet · Erkeğe yönelik şiddet · Kadınmerkezcilik · Kan iftirası · Kızıl Tehlike · Kölelik · Kültürel soykırım · LGBT'lere yönelik şiddet · Linç · Nefret söylemi · Nefret suçu · Pogrom · Soykırım ( örnekleri ) · Slut-shaming · Yetişkin merkezcilik · Zevce satışı · Zorbalık · Zulüm Politikalar Apartheid · Cinsiyet rolü · Cinsiyetler arası ücret farkı · Devlet ateizmi · Devlet dini · Etnokrasi · Gerontokrasi · " Ghetto benches " · Jim Crow yasaları · Limpieza de sangre · McCarthycilik · Numerus clausus · Nürnberg Yasaları · Oğlancılık yasaları · " Redlining " · Seçilme yaşı · Stratejik taksimat · Toplama kampı · Irklararası evlilik karşıtı yasalar Anti-ayrımcılık Ayrımcılık karşıtı yasa · Cinsiyet eşitliği · Çok kültürlülük · " Desegregasyon " · " Emansipasyon " · Entegrasyon · Feminizm · Fırsat eşitliği · Hayvan hakları · Hoşgörü · İnsan hakları · Maskülizm · Pozitif ayrımcılık · Self determinasyon · Sivil haklar · Toplumsal bütünleşme · Ülkelerine göre LGBT hakları · Veganlık · Vejetaryenlik · Yerli hakları Uluslararası hukuk Apartheid suçu · Eğitimde Ayrımcılığa Karşı Sözleşme · Engellilerin Hakları Hakkında Sözleşme · Her Türlü Irk Ayrımcılığının Ortadan Kaldırılmasına İlişkin Uluslararası Sözleşme · Kadınlara Yönelik Her Türlü Ayrımcılığın Önlenmesi Uluslararası Sözleşmesi · Eşit Ücret Sözleşmesi İlgili konular Afrosentrizm · Antroposantrizm · Dogmatizm · Çeşitlilik · Engellilik · Eşcinsel evlilik · Kültürel asimilasyon · Kayıp beyaz kadın sendromu · Öjenik · Önyargı · Polis şiddeti · Politik doğruculuk · " Racialism " · Siyaseten doğruluk · Sosyal dışlanma · Stereotip · Toplumsal engellilik modeli · Yanlılık g t d Yeni erişim simgesi. Sanatçı Sara Hendren ve felsefe profesörü Brain Glenney tarafından 2011 yılında tasarlanan yeni erişim simgesi önceliği durağan bir sandalye yerine, hayatın her alanında aktif, kararlı, dinamik bireye veriyor. Engellilik sembolleri; asansör, otopark, lavabo gibi çeşitli tesis ve kolaylıklarda engellilere tahsis edilmiş bölgeleri belirtmede yaygın olarak kullanılır. Engelli , yaralanma ya da fiziksel veya zihinsel bir rahatsızlık nedeniyle bazı hareketleri, duyuları veya işlevleri kısıtlanan kişidir. [ 1 ] [ 2 ] Engeller doğuştan gelebilir veya sonradan geçirilen hastalıklar sonucu ortaya çıkabilir. Dünya Sağlık Örgütü 'nün İşlevsellik, Yetiyitimi ve Sağlığın Uluslararası Sınıflandırması 'na göre engelli olma hâli için yeti yitimi terimi kullanılır. Engelliler; vücudun duyusal, işlevsel, zihinsel ve ruhsal farklılıkları öne sürülerek; toplumsal veya yönetimsel tutum ve tercihler sonucu, yaşamın birçok alanında kısıtlama ve engellerle karşılaşabilirler. Birçok toplumlarda en yaygın ayrımcılık türlerinden biridir. Engellilik farklı topluluklarda farklı anlamlara gelebilecek tartışmalı bir mefhumdur. [ 3 ] Bu kavram Medikal Model 'e göre tıp gibi alanlar tarafından düzeltilme ya da iyileştirme gerekliliği görülen fiziksel ya da zihinsel nitelikler; ve Sosyal Model 'e göre engellilere karşı önyargıılı tutumları olan ( ableist [ en ] ) toplumun dayattığı kısıtlamalar anlamına gelir. Bireyin günlük hayatını idame ettirme kabiliyetine dair fikir veren Fizyolojik Fonksiyonel Kapasite ( PFC ) engel ile yaşamını sürdüren bireylerin etiketlenmeye maruz kalmamalarına yönelik önemli bir ölçüm mekanizmasıdır.

Tanımlama Türkçe 'de yeti yitimini tanımlamak için sakat , çürük , özürlü ve malul gibi çok çeşitli sözcükler kullanılır. Bunların bir kısmı engelli toplumu tarafından incitici bulunsa da zaman zaman resmî yayınlarda dahi yer alır. Örneğin askere elverişli olmama durumunu belirtmekte kullanılan çürük sözcüğüne çeşitli askerî belgelerde rastlanır. [ kaynak belirtilmeli ] Türkiye'de özürlü ve sakat sözcüklerinin resmî kullanımı bir yasa ile iptal edilmiştir. [ 4 ] 1990 yılı Engelli Amerikalılar Yasası'nın amaçları doğrultusunda, ABD Eşit İstihdam Fırsatı Komisyonu düzenlemeleri bir koşullar listesi sağlar. Liste bunlardan oluşur: tekerlekli sandalye , engelli rampası , engelli yürüteç , koltuk değneği kullanıcıları, kör ve duyma kaybı , zekâ geriliği , suskun , sarsıntı sonrası sendromu , travma , kontüzyon ve ampütasyon yaşayanlar, protez takanlar, otizm , kanser , serebral palsi , diyabet , epilepsi , felç , inme , HIV/AIDS , multipl skleroz , kas distrofisi , ruhsal bozukluk , majör depresif bozukluk , bipolar bozukluk , travma sonrası stres bozukluğu , obsesif kompulsif bozukluk , şizofreni hastaları engelli sayılır.

Sosyal boyut 2008 Paralimpik Yaz Oyunları 'nda Güney Afrika - İran maçı Engellilerin en büyük problemlerinden biri, sosyal çevrenin bireye yaklaşma biçimidir. Hafif engelli durumda olanlar kendi özel ihtiyaçlarını (yemek, tuvalet vs.) karşılayabilirler. Ağır engelliler ise özel veya yaşamsal ihtiyaçlarını ancak bir başkasının yardımıyla karşılayabilirler.

Çeşitleri Genel hatlarıyla ele alınırsa 3 ana türde engellilik durumu söz konusudur. Vücudun bütünselliği anlamındaki bir engelin dolaylı olarak birçok farklı ve değişik şekillerde bireye engeller oluşturduğu görünmektedir. Görünmez engellilik hemen belirgin değildir, tipik olarak kronik hastalıklar ve günlük yaşamın normal aktivitelerini önemli ölçüde bozan durumlardır. İstihdam ayrımcılığı , akıl hastalığı teşhisi konan kişiler arasındaki yüksek işsizlik oranında önemli bir rol oynadığı bildirilmektedir. Fizyolojik engel Kişi, doğuştan veya sonradan geçirdiği hastalık veya kaza nedeniyle vücut içerisinde yer alan hayati organların fonksiyon yetersizliği nedeniyle oluşan durumunda kişi fizyolojik olarak engelli olmaktadır. Mobilite bozuklukları, solunum bozuklukları, organ yetmezlikleri bunun örnekleridir. Zihinsel - nörolojik kontrol problemi Doğuştan veya sonra işitme veya görme engelli veya daha geniş kapsamda beyin ile ilgili algılama ve algıladığını doğru yorumlayamama durumları, algısal engellilik sınıfına girer. Bunların arasında öğrenme bozuklukları, dikkat yetersizlikleri/eksiklikleri, görme bozuklukları ( körlük ), işitme bozuklukları  ( sağırlık ), psikiyatrik bozuklukları (duygusal algı bozuklukları, sosyal bozukluklar; algılananları yorumlayamama sorunları, yanlış dürtülenme vb.) sayılabilir. Fiziksel engel Teknik olarak vücut yaşam fonksiyonlarını fazla etkilemeyen el ayak gibi uzuv kaybı veya uzuv felçi gibi durumlarda fiziki hareket özgürlüğünün kısıtlandığı durumların genel olarak adlandırılmış engel kategorisidir. Örneğin, yürüme engellilik, ortopedik engellilik vs.

Engelli statüsü sınıflandırması Dünya Sağlık Örgütü , hastalık ve sakatlığın sonuçlarını sınıflandırmak için 2001 yılında İşlevsellik, Sakatlık ve Sağlığın Uluslararası Sınıflandırması ( International Classification of Functioning, Disability and Health ) ile bu konuda standart bir dil oluşturup sağlık sorunlarını hem bireysel hem toplumsal düzeyde sınıflandırmaya başlamıştır. ( ICF Türkçe çevirisi .) İş kazaları sonucu sakatlanan kişilerin sakatlanma dereceleri Sağlık Raporu (işgücü kaybı oran cetveli) ile belirlenir.