Ergani

| Bilgi | Detay |
| --- | --- |
| **Ergani** | |
| İlçe | |
|  | |
| Türkiye 'de yeri | |
| İlçe sınırları haritası | |
| **Ülke** | Türkiye |
| **İl** | Diyarbakır |
| **Coğrafi bölge** | Güneydoğu Anadolu Bölgesi |
| **İdare** | |
| **• Kaymakam** | Kadir Ulusoy |
| **• Belediye başkanı** | Şiyar Güldiken ( DEM Parti ) |
| **Yüzölçümü** | |
| **• Toplam** | 1474 km² |
| **Rakım** | 950 m |
| **Nüfus (2018)** | |
| **• Toplam** | 130.105 |
| **• Kır** | - |
| **• Şehir** | - |
| **Zaman dilimi** | UTC+03.00 ( TSİ ) |
| **Posta kodu** | 21950 |
| **İl alan kodu** | 0412 |
| **İl plaka kodu** | 21 |
| Resmî site http://www.ergani.bel.tr | |

Ergani ya da eski adıyla Osmaniye , Diyarbakır ilinin bir ilçesidir. Dicle 'nin sağ kıyısına 10 km uzaklıkta ve halk arasında Zülküf Dağı, Zülküf ( Zülkifl ) Peygamber Dağı, Makam Dağı olarak isimlendirilen 1537 metre yüksekliğindeki Zülküf Dağı'nın güney eteğine kurulmuş olup Diyarbakır 'ın önemli ilçelerinden biridir. Ergani, nüfus bakımından Diyarbakır ilinin en kalabalık dördüncü ilçesidir. İlçe merkezine bağlı, 86 köy bulunmaktadır.

Tarihçe Osmanlı devrinde Ergani'ye verilen Osmaniye adı Adana'nın eski ilçesi bugünkü Osmaniye ili ile karıştırıldığı için sonradan Ergani olarak değiştirilmiştir. Ergani çok eski bir şehir olup, kuruluş tarihi belli değildir. İlçeye 8 km uzaklıkta bulunan Hilar Şehri harabelerinde yapılan (Çayönü) kazıda, bugünkü bilgilere göre Anadolu'nun en eski köy yerleşimi ortaya çıkmıştır. Çayönü tepesinde ortaya çıkan MÖ 7000 yılına varan kalıntılara dayanarak Ergani'nin 9000 yıllık tarihi olduğu söylenebilir. Osmanlı devrinde uzun zaman Sancak beyliği (il merkezi) yapan Ergani, 20 Nisan 1924 tarih ve 491 sayılı kanunla sancak beyliği sona ermiş Diyarbakır iline bağlı ilçe statüsünü almıştır. [ 1 ] 19. yüzyıl ortalarında Ergani sancağının merkezi, Bakır maden işletilmesi dolayısıyla önem kazanan Maden Kasabasına taşındı. 19. yüzyılda bir mutasarrıf, 3 kaymakam ve 11 müdür tarafından yönetildi. İlçe çok eski yerleşim yeri olup Doğu Anadolu ( Elazığ ) kültürü ile yoğrulmuştur. Ancak bugüne kadar bir kulenin yıkıntıları gelebilmiştir. Ergani kalesi, Ergani yakınında Kolat Dağı yamacında bulunur. Bugün bir yıkıntı halindedir. Kalenin kimin tarafından yapıldığına dair bir kayda rastlanmamıştır. Kale Evliya Çelebi 'nin Seyahatname 'sinde ayrıntılı olarak ele alınmıştır. Osmanlı dönemi yapıları olarak 19. yüzyıl sonunda Ergani'de Belediye Konağı dışında 3 cami, 10 mescit, 3 Ermeni kilisesi, 1 Protestan kilisesi, 3 han, 3 hamam ve 30 çeşme bulunmaktaydı. Bu yapılardan hükûmet konağı 1891 yılında inşa edilmiştir. Eski hükûmet konağı restore edilerek turizme kazandırılmıştır.

Coğrafya İlçenin yüzölçümü 1489 kilometrekaredir. Ergani ilçesi idari olarak Güneydoğu Anadolu Bölgesi 'nde bulunur, ama coğrafi olarak bir kısmı Doğu Anadolu Bölgesi 'nde yer almaktadır. Kuzeyinde Elazığ iline bağlı Maden ilçesi, doğusunda Diyarbakır ili ve Diyarbakır'a bağlı Dicle ilçesi, güneyinde Urfa 'ya bağlı Siverek ilçesi, batısında Diyarbakır'a bağlı Çermik ve Çüngüş ilçeleriyle sınır komşusudur. Denizden yüksekliği 955 metredir. Belli başlı akar suları Dicle Nehri ve Boğaz çayıdır.

Nüfus Yıl Toplam Şehir Kır 1927 [ 2 ] 18.835 2.995 15.840 1935 [ 3 ] 23.847 3.253 20.594 1940 [ 4 ] 23.315 4.444 18.871 1945 [ 5 ] 23.457 4.300 19.157 1950 [ 6 ] 27.246 5.647 21.599 1955 [ 7 ] 30.429 6.341 24.088 1960 [ 8 ] 36.758 8.553 28.205 1965 [ 9 ] 41.562 10.528 31.034 1970 [ 10 ] 50.766 18.544 32.222 1975 [ 11 ] 56.995 21.936 35.059 1980 [ 12 ] 59.359 24.218 35.141 1985 [ 13 ] 72.511 33.209 39.302 1990 [ 14 ] 78.603 37.365 41.238 2000 [ 15 ] 87.467 47.333 40.134 2007 [ 16 ] 109.678 61.973 47.705 2008 [ 17 ] 111.921 62.287 49.634 2009 [ 18 ] 112.867 63.065 49.802 2010 [ 19 ] 113.958 64.608 49.350 2011 [ 20 ] 116.624 67.273 49.351 2012 [ 21 ] 119.167 69.868 49.299 2013 [ 22 ] 121.072 121.072 veri yok 2014 [ 23 ] 123.474 123.474 veri yok 2015 [ 24 ] 125.290 125.290 veri yok 2016 [ 24 ] 126.824 126.824 veri yok 2017 [ 24 ] 128.642 128.642 veri yok 2018 [ 24 ] 130.105 130.105 veri yok 2019 [ 24 ] 132.463 132.463 veri yok 2020 [ 24 ] 134.497 134.497 veri yok Not: Büyükşehir yasası nedeniyle köyler mahalle statüsüne geçtiğinden 2013'ten itibaren kır nüfusu tabloda yer almamıştır.

Altyapı bilgileri Ulaşım Diyarbakır- Elazığ kara yolunun 58. kilometresinde yer alan ilçe merkezi 39 50 doğu boylam ve 37 32 kuzey enlemindedir. Haydarpaşa -Kurtalan demiryolu ilçenin güneyinden, Diyarbakır-Elâzığ kara yolu ise, ilçenin merkezinden geçer. Eğitim İlçede (Köy okulları da kapsayarak) 107 İlköğretim Okulu, üçü Anadolu Lisesi, biri Anadolu Fen Lisesi olmak üzere 12 lise, 7 Özel Eğitim Kurumu, 3 Özel Okul ve Dicle Üniversitesine bağlı Meslek Yüksek Okulu bulunmaktadır. Çayönü kalıntıları Tarihi Çayönü kalıntıları, Ergani ilçesinin Hîlar Mahallesi yakınlarında Hilar Mağarları 'nın bulunduğu yerdedir. 1964'ten beri sürdürülen kazı çalışmaları ışığında bölgenin, geçmişi MÖ 9. bin yıla kadar giden, Anadolu ve Mezopotamya'nın en eski yerleşim yerlerinden biri olduğu anlaşılmıştır. Buradaki buluntuların MÖ 7500 ile 6250 yılları arasına ait olduğu ve yörenin ilk insanlarca kullanıldığını ortaya koymakla beraber Çay önü MÖ 2000 yılına kadar Taş devri ve Tunç devrini içeren üç kültür evresi yaşamıştır. Çayönü, yakın doğunun en geniş açılmış ve korunmuş Neolitik yerleşmesi olarak ün yapmıştır. Çayönü'nün en bilinen yapısı Skull building ' dir (kafatası binası). Ergani ilçesi tarih boyunca birçok isim almıştır. Bunlardan bazıları Akanya, Erkenin, Erkanikana, Yanari, Zülkerneyn, Arsenia, Urhana ve Aşot'tur. Çok eski bir yerleşim yeri olan, Ergani'nin adı Ermeni eserlerinde Argını, Arxenî, çivi yazılı kaynaklarda Arsinia, Peutinger Tabletlerinde Arsenia diye de geçmektedir.