Yükseltgen_madde

Bu madde hiçbir kaynak içermemektedir . Lütfen güvenilir kaynaklar ekleyerek madde içeriğinin geliştirilmesine yardımcı olun. Kaynaksız içerik itiraz konusu olabilir ve kaldırılabilir . Kaynak ara: "Yükseltgen madde" – haber · gazete · kitap · akademik · JSTOR ( Aralık 2022 ) ( Bu şablonun nasıl ve ne zaman kaldırılması gerektiğini öğrenin ) Yükseltgen maddeler için Avrupa Birliği kimyasal tehlike sembolü Yükseltgen maddeler için tehlikeli madde etiketi Yükseltgen madde (diğer bir adla oksitleyici madde , oksitleyen veya oksidan ) bir yükseltgenme-indirgenme (redoks) reaksiyonunda başka bir türden bir elektron alan element ya da bileşiktir. Yükseltgen maddelerin elektron kazandıklarından dolayı indirgendikleri söylenebilir. Yükseltgen madde elektron alırken kendisi de indirgenir. Ancak, kimyasal tepkimeye katılan maddenin de elektronları oksitleyici madde tarafından alındığından dolayı yükseltgenmiş olur. Oksijen çeşitli yükseltgen maddelerin arasında ilk (ve isim babası ) örnektir.

Genel açıklama Yükseltgen madde başka bir türden elektron aldığından dolayı kendisi indirgenir . İndirgen madde başka bir türe elektron verdiğinden dolayı, kendisi yükseltgenir . Bir moleküldeki bütün atomlar bir yükseltgenme sayısı na atanabilir. Bir yükseltgen alt katmanı etkilediğinde bu sayı değişir. Reaksiyona giren maddenin yükseltgenme basamağı değiştiğinde, redoks reaksiyonları meydana gelir.

Yükseltgenme örneği Demirin yükseltgenmesiyle demir(III) oksit (pas) oluşumu; 4Fe + 3O 2 → 2Fe 2 O 3 Yukarıdaki denklemde, demir (Fe) reaksiyondan önce 0 reaksiyondan sonra ise +3 yükseltgenme sayısına sahiptir. Oksijen (O) ise yükseltgenme sayısı reaksiyondan önce 0 iken reaksiyondan sonra −2'ye inmiştir. Bu değişiklikler aynı anda oluşan iki (dengeli) " yarı reaksiyon " olarak görülebilir: Yükseltgenme yarı reaksiyonu: 4Fe → 4Fe 3+ + 12e − İndirgenme yarı reaksiyonu: 3O 2 + 12e − → 6O 2− Demir'in (Fe)’in yükseltgenme sayısı arttığından dolayı yükseltgenmiş ve elektronlarını oksijen (O)’e verdiği için de indirgen madde olmuştur. Oksijen (O)’in yükseltgenme sayısı azaldığından dolayı indirgenmiş ve elektronlarını demir (Fe)’den aldığı için de yükseltgen madde olmuştur.

Genel yükseltgen maddeler Oksijen (O 2 ) Ozon (O 3 ) Hidrojen peroksit (H 2 O 2 ) ve diğer inorganik peroksitler Flor (F 2 ), klor (Cl 2 ) ve diğer halojenler Nitrik asit (HNO 3 ) ve nitrat bileşikleri Metil etil keton peroksit (C 4 H 8 O) Sülfürik asit (H 2 SO 4 ) Peroksidisülfürik asit (H 2 S 2 O 8 ) Peroksimonosülfürik asit (H 2 SO 5 ) Klorit , klorat , perklorat ve diğer benzer halojen bileşikler Hipoklorit ve diğer hipo bileşikleri, çamaşır suyu (NaClO) içerir Kromik, dikromik asit ve krom trioksit , piridinyum klorokromat (PCC) ve kromat veya dikromat bileşikleri gibi altı değerlilikli krom bileşikleri Potasyum permanganat gibi permanganat bileşikleri Sodyum perborat Nitröz oksit (N 2 O) Gümüş oksit (Ag 2 O) Osmiyum tetraoksit (OsO 4 ) Karabarutta yükseltgen madde olan potasyum nitrat (KNO 3 ) Tollens ayıracı 2,2'-Dipiridildisülfür (DPS)

Genel yükseltgen maddeler ve ürünleri Madde ürün(ler) O 2 oksijen Değişik, içerikli oksitler H 2 O ve CO 2 O 3 ozon Değişik, içerikli ketonlar, aldehitler ve H 2 O; bkz. ozonoliz F 2 flor F − Cl 2 klor Cl − Br 2 brom Br − I 2 iyot I − , I 3 − ClO − hipoklorit Cl − , H 2 O ClO 3 − klorat Cl − , H 2 O HNO 3 nitrik asit NO azot monoksit NO 2 azot dioksit Altı değerlikli krom CrO 3 krom trioksit CrO 4 2− kromat Cr 2 O 7 2− dikromat Cr 3+ , H 2 O MnO 4 − permanganat MnO 4 2− manganat Mn 2+ (asidik) veya MnO 2 (bazik) H 2 O 2 , diğer peroksitler Değişik, içerikli oksitler ve H 2 O