Abbasi_Halifeliği

| Bilgi | Detay |
| --- | --- |
| **Abbâsîler الْخِلَافَةُ الْعَبَّاسِيَّة ( Arapça ) el-Hilâfetü'l-ʿAbbâsiyye** | |
| 750-1517 | |
| Siyah Abbasi bayrağı | |
| 850 civarında Abbasi Halifeliğinin eyaletleri ve yerleşim yerlerini içeren bir haritası | |
| **Tür** | İmparatorluk |
| **Başkent** | Kufe (750–762) Bağdat (762-836, 892-1258) Sâmerrâ (836–892) Kahire (1261-1517) |
| **Yaygın dil(ler)** | Klasik Arapça ( merkezi yönetim ) |
| **Resmî din** | Sünni İslam |
| **Hükûmet** | Irsî hilâfet |
| **Halife** |  |
| **• 750-754** | • 750-754 Seffâh (ilk) • 1242-1258 Müstasım (Bağdat'taki son halife) • 1261-1262 Müstansır (Kahire'deki ilk halife) • 1508-1517 III. Mütevekkil (Kahire'deki son halife) |
| **• 750-754** | Seffâh (ilk) |
| **• 1242-1258** | Müstasım (Bağdat'taki son halife) |
| **• 1261-1262** | Müstansır (Kahire'deki ilk halife) |
| **• 1508-1517** | III. Mütevekkil (Kahire'deki son halife) |
| **Tarihçe** |  |
| **• Abbâsî İhtilâli** | • Abbâsî İhtilâli 750 • Samarra'da Anarşi 861-870 • Bağdat Kuşatması 1258 • Kahire'nin Osmanlılar tarafından fethi 1517 |
| **• Abbâsî İhtilâli** | 750 |
| **• Samarra'da Anarşi** | 861-870 |
| **• Bağdat Kuşatması** | 1258 |
| **• Kahire'nin Osmanlılar tarafından fethi** | 1517 |
| **Para birimi** | Dinar (altın para) Dirhem (gümüş para) Fils (bakır para) |
| Öncüller Ardıllar Emevîler Dâbûyîler Sâmânîler Saffârîler Sâcoğulları Fâtımîler Ziyârîler Büveyhîler Moğol İmparatorluğu Büveyhîler Memlûk Devleti | |
| Öncüller | |
| Emevîler Dâbûyîler | |
|  | |
|  | |
| Sâmânîler | |
| Saffârîler | |
| Sâcoğulları | |
| Fâtımîler | |
| Ziyârîler | |
| Büveyhîler | |
| Moğol İmparatorluğu | |
| Büveyhîler | |
| Memlûk Devleti | |

Hilâfet Arapça : خِلافة Ana Halifelikler Râşidî Hilâfet Emevîler Abbâsîler Osmanlı Halifeliği Paralel Halifelikler Kurtuba Hilâfeti Fâtımîler Muvahhidler Sokoto Halifeliği Şerifî Hilâfet İlgili Konular Emirlik İmamlık Halifeler listesi İslam devleti g t d Arap devletleri ve hanedanları Antik Arap Devletleri Kedar Krallığı 800 BC-300 BC Lihyan Krallığı 600 BC-100 BC Nabatî Krallığı 400 BC-106 AD Kinde Krallığı 200 BC-633 AD Osroene Krallığı 132 BC-244 AD Harakini Krallığı 127 BC-221 AD Emesa Hanedanı 64 BC-300s AD Araba Krallığı 100s-241 AD Tanukhiler 196-1100 AD Gassânîler 220-638 AD Lahmîler 300-602 AD Arap İmparatorlukları Râşidîn 632-661 Emevîler 661-750 Abbâsîler 750-1258 Fâtımîler 909-1171 Doğu Hanedanları Girit Emirliği 824-961 Dülefiler 840-897 Kaysiteler 860-964 Şirvanşahlar 861-1538 Zeydîler 864-928 Hamdânîler 890-1004 Revvâdîler 955-1071 Cerrâhîler 970-1107 Ukayliler 990-1096 Numayriler 990-1081 Mirdasoğulları 1024-1080 Münkızoğulları 1025–1157 Muzaffariler 1314-1393 Maanlar 1517-1697 Şihablar 1697-1842 El-Azm ailesi 1720-1807 Batı Hanedanları Kurtuba Emirliği 756-929 Muhallabids 771-793 İdrîsîler 788-974 Ağlebîler 800-909 Sicilya Emirliği 831-1091 Endülüs Emevî Devleti 929-1031 Kanziler 1004-1412 Tujibiler 1013-1039 Abbadiler 1023-1091 Hammudiler 1026-1057 Cevheriler 1031-1091 Hudiler 1039-1110 Sumadihiler 1041-1091 Nasriler 1230-1492 Saadiler 1554-1659 Senusiler 1837-1969 Arap Yarımadası Ziyadiler 819-1138 Yufiriler 847-997 Ukhaidhirler 865-1066 Reşidîler 897-1962 Karmatîler 899-1077 Wajihids 926-965 Mekke Şerifliği 968-1925 Süleyhiler 1047-1138 Süleymaniler 1063-1174 Uyûnîler 1076-1253 Zurayiler 1083-1174 Nabhaniler 1154-1624 Mehdiler 1159-1174 Resûlîler 1229-1454 Usfurids 1253-1320 Jarwanids 1305-1487 Kathiriler 1395-1967 Tahirids 1454-1526 Jabrids 1463-1521 Qasimids 1597-1872 Ya'arubids 1624-1742 Yukarı Yafa 1800-1967 Reşidîler 1836-1921 Qu'aitidiler 1858-1967 Beyhan Emirliği 1903-1967 İdrisiler 1906-1934 Yemen Mütevekkilî Krallığı 1918-1970 Günümüz monarşileri Alevî ( Fas ) 1631-günümüz El Kasimi ( Resü'l-Hayme ) 1727-günümüz El Kasimi ( Şârika ) 1727-günümüz Suud ( Suudi Arabistan ) 1744-günümüz El Said ( Umman ) 1749-günümüz Sabah ( Kuveyt ) 1752-günümüz Nehyan ( Abu Dabi ) 1761-günümüz El Nuaim ( Ajman ) 1810-günümüz Al Mu'alla ( Ümmü'l-Kayveyn ) 1775-günümüz El Halife ( Bahreyn ) 1783-günümüz Sani ( Katar ) 1825-günümüz Al Maktoum ( Dubai ) 1833-günümüz Al Şarki ( Füceyre ) 1833-günümüz Hâşimoğulları ( Ürdün ) 1921-günümüz g t d Abbâsîler ( Arapça : العبّاسيّون ; el-'Abbāsīyyūn), Emevî Hanedanı 'ndan sonra başa gelerek İslam Devleti 'nin yönetimini ve halifeliği beş yüzyıldan daha uzun bir süre elinde tutan Müslüman Arap hanedanı .

Tarihçe Muhammed 'in ölümünden (632) sonra, İslam dünyasını Hulefâ-yi Râşidîn denilen dört halife ve ardından da Emevîler (661-750) yönetti. Muâviye 'nin ölümünün ardından hakkı olmamasına rağmen oğlu Yezîd hilafeti ele geçirdi. Yezîd'in hilafette hakkı yoktu çünkü babası Muâviye zamanında Hasan ile bir anlaşma yapılmış ve bu anlaşmada hilafetin saltanata dönüştürülmemesi kararlaştırılmıştı. Aynı zamanda sahabe olan babası Muâviye, oğlunun anlaşmayı bozmamasını vasiyet etmişti. Ancak, Yezîd anlaşmaya uymayarak babası ölünce hilafeti ele geçirdi ve böylece hilafet saltanata dönüşmüş oldu. [ 1 ] Emevîler'in iktidarı Muhammed'in amcası Abbas bin Abdülmuttalib 'in soyundan gelen Abbâsîlerin, Emevî yönetimine karşı Abbâsî İhtilâli adı verilen ayaklanma ile 750'de halifeliği ve iktidarı ele geçirmesiyle son buldu. Bu tarihten itibaren Abbâsîler 1258'e kadar İslam dünyasının büyük bölümüne egemen oldular. [ 2 ] [ 3 ] [ 4 ] [ 5 ] [ 6 ] [ 7 ] İlk Abbâsî halifesi Ebu'l-Abbas Seffâh (750-754) idi. 754'te kardeşi Mansûr (754-775) onun yerine geçti. Bu iki halife döneminde orduda Türk ve İran kökenliler önemli görevler üstlendiler. [ 8 ] Mansur, 762'de başkenti Şam 'dan Bağdat 'a taşıdı. Mansur'dan sonra sıra ile Mehdî (775-785) ve Hâdî (785-786) halife oldular. Abbâsî Devleti Mansur'un torunu Harun Reşid (786-809) döneminde en geniş sınırlarına ulaştı. [ 8 ] Harun Reşid, Binbir Gece Masalları 'na konu olan görkemli saltanatını Bermekîler 'e borçluydu. Bu aileden Yahya Bermekî ve iki oğlu, vezir olarak Abbâsî Devleti'ni 17 yıl boyunca fiilen yönettiler. Harun Reşid'in oğulları Emîn (809-813), Memûn (813-833) ve Mutasım (833-842) babalarının politikalarını sürdürdüler. [ 8 ] Annesi Harun Reşid'in Türk asıllı bir cariyesinden olan Mutasım Türklerden özel bir askerî güç kurmuş [ 9 ] ve Türkleri yönetimde önemli görevlere getirmiştir. Daha sonra bu askerî gücün Bağdat 'taki varlığı bazı huzursuzluklara neden olduğundan Samarra adıyla yeni bir kent kurdurarak devlet merkezini oraya taşıdı. 838 yılında Mutasım Bizans 'ın Anadolu topraklarına bir sefer düzenlemiş ve ordusunun bir kolu Bizans imparatoru Theofilos ve ordusunu Dazimon Muharebesi adı verilen bir çarpışmada büyük bir yenilgiye uğratmış, Bizans'ın ikinci büyük kenti Amorium 'u kuşatıp eline geçirmiş ve Abbâsî orduları İznik kentinin yakınlarına kadar ilerlemiştir. [ 10 ] Yerine geçen oğlu Vâsik (842-847) döneminde Türk emirleri askerî işlerin yanı sıra yönetimde daha etkili oldular. [ 8 ] Vâsık'ın ölümünden sonra Abbâsî Devleti parçalanma sürecine girdi. Zaman içerisinde Abbâsî toprakları üzerinde Büveyhîler , Tâhirîler , Samânîler , Şirvânîler , Saffârîler , Hamdânîler , Mervânîler , Mirdâsîler , Ukâyliler , Zengîler , Karahanlılar , Tolunoğulları , İhşîdîler , İdrîsîler , Murâbıtlar , Muvahhidler , Hafsîler , Ağlebîler , Fâtımîler ve Karmatîler gibi bağımsız devlet ve beylikler kuruldu. İran 'da hüküm süren Büveyhîler , 945'te Bağdat'a egemen oldular. Bundan sonra Abbâsî halifeleri Büveyhîler'in izniyle başta kalabildiler. Halife Kâim 'in (1031-1075) çağrısı üzerine Büyük Selçuklu Devleti hükümdarı Tuğrul , 1031 yılında Büveyhîler'i Bağdat'tan çıkardı ve Abbâsîlere yeniden saygınlık kazandırdı. (Bkz. Bağdat Seferi ) Harun Reşid'in Şarlman 'ın elçilerini kabul etmesi 9. yüzyılda Abbâsî topraklarında de facto bağımsız ülkeler Abbâsîler Dönemi'nden bir Kur'an sayfası. Sayfada Hac suresinden bazı ayetler bulunmaktadır. Abbâsîler bu tarihten sonra hiçbir zaman eski askerî güçlerine ulaşamadılar ve Müstazhir dönemindeki Haçlı Seferleri 'ne karşı başarılı olamadılar. Büyük Selçuklu Devleti'nin parçalanmasıyla birlikte Abbâsîler yeniden eski güçlerini yitirdiler. Cengiz Han 'ın torunu Hülâgû 'nun yönetimindeki İlhanlılar 1258'de Bağdat'ı yakıp yıktılar , Halife Mustasım 'ı ve yakaladıkları diğer hanedan üyelerini öldürdüler. Böylece 508 yıllık Abbâsî Devleti son buldu. İlhanlı hükümdarı Hülâgû Han , Bağdat'ta içlerinde on binlerce yazma kitap olan kütüphaneleri yakıp yıktırmıştır. Geri kalan kitapları da Dicle Nehri 'ne attırmıştır. Eserlerin mürekkebi suya karışmış ve Dicle Nehri günlerce bulanık akmıştır. Halife Zâhir 'in oğlu Ahmed Mısır 'a kaçtı ve orada Memlûk Sultanı Baybars ’ın koruması altında Müstansır adıyla halife ilan edildi (1261). Mısır Abbâsî halifeliği, siyasal ve askeri yetkiden yoksun, yalnız dinsel otoritesi olan bir kurumdu. Osmanlı padişahı Yavuz Sultan Selim 1517'de Mısır topraklarına girerek , halifenin yetkileri ile Kutsal Emanetler 'i devraldı ve Memlûkler 'in himayesindeki Abbâsî Halifeliği'ne son verdi. Abbâsîler'de devlet örgütlenmesi, " Divan " adı verilen ve değişik alanlarda görevler üstlenen resmi kurullara dayanıyordu. Maliyesinin ana gelir kaynağı ise toprak vergisiydi. Halktan toplanan zekâtta önemli bir gelir kaynağıydı. Vergi gelirlerinin büyük bölümü orduya ve bayındırlık işlerine ayrılırdı. Halife Ömer döneminde kurulan divanı geliştirdiler. Divanı, devlet yönetiminde en etkili kurum haline getirdiler. Devlet ve memleket sorunları, önce Divanda görüşülerek Divanın önerdiği çözümleri uygularlardı. Abbâsîler'in Türklerle olan ilişkileri 847-861 yılları arasında Abbâsî halifeliği yapan Mütevekkil Alellah kendisinden önceki kardeşi Vâsik 'in kimseyi veliaht göstermeden vefatından sonra Abbâsî ordusundaki Türk komutanların da desteğiyle devlet adamları tarafından halife seçilen [ 11 ] [ 12 ] [ 13 ] Mütevekkil 'in halife olmasında annesinin Şucağ adlı Harezmli Türk asıllı bir cariye olmasının da etkisi olmuştur. [ 11 ] [ 14 ] [ 15 ] [ 16 ] [ 17 ] Mütevekkil her ne kadar Türk komutanlarının desteği ile halife olabilmişse de Türklerin kendisi ve devlet yönetimi üzerindeki baskılarından rahatsızlık duymaktaydı. Mütevekkil halifelik yaptığı dönem boyunca devletin idare mekanizmasını ele geçirmiş olan Türk komutanların devlet üzerindeki etkisini yıkmak ve kendi otoritesini sağlamak için mücadele etmiştir. [ 11 ] Mütevekkil, devlet yönetimindeki Türk nüfuzunu yok etmek için ilk olarak kendisinden sonra yönetimdeki en güçlü kişi olan Türk komutanların lideri olan ordu komutanı İnak et-Türkî 'yi diğer Türk komutanları kullanarak öldürtmüştür. [ 18 ] [ 19 ] Mütevekkil, Türkler için kurulmuş olan Sâmerrâ şehrinde iktidar mücadelesini kazanamayacağını biliyordu ve bu sebepten dolayı da başkenti Arap milliyetçiliğinin daha yoğun olduğu Şam 'a taşımak istemiş ama başarısız olmuştur. [ 11 ] [ 20 ] Mütevekkil 'in devlet yönetimindeki Türk nüfuzunu kırmak için ordudaki Türk gücünü dengelemek amacıyla Berberi , Arap ve Ermeni gibi milletlerden askerî birlikler kurmuştur. Ancak Halife Mütevekkil'in bu girişimi, devlet bünyesinde birbirine rakip iki ordunun oluşması sebebiyle devletin bütünlüğünü tehdit eder bir hale gelmiştir. [ 11 ] Mütevekkil, Türk komutanların devlet üzerindeki baskı ve etkisini bozma çabaları öldürülmesine sebep olmuştur. Türk komutanlar, Mütevekkil 'in oğlu ile işbirliği yapıp 11 Aralık 861 (4 Şevval 247) tarihinde hilafet sarayını basarak Mütevekkil'i öldürmüşlerdir. [ 21 ] Bu eylem İslam tarihinde özel koruma birlikleri tarafından halifeye karşı işlenen ilk cinayettir. Bu durum Abbâsî devletinde Türklerin iktidarı tamamen ele geçirdiklerini göstermektedir. Halife Mütevekkil'in Türklerden oluşan özel birliklerce öldürülmesiyle Abbâsî Devleti gerileme dönemine girmiştir. Bu dönemde Türk komutanların adeta kuklaları haline gelen Abbâsî halifeleri, Türklerin iradesi yönünde hareket edecekler, aksi takdirde makamlarından hatta hayatlarından olacaklardır.

Abbâsî Sanatı Samara Ulu Camii minaresi. İslam dininin sanata getirdiği en büyük yenilik cami mimarisidir. İslam'da her sınıf halkın ayrım gözetilmeden ön saflarda namaz kılabilmesi safların geniş tutulması isteğini uyandırmış ve bu nedenle de kiliselerin aksine camilerde enine mekân tercih edilmiştir. Bu planlama gibi, mihrap , minber , minare türünden mimari ögeler de İslam'ın gelişmesine paralel olarak zamanla ihtiyaçtan doğmuşlardır. Abbâsîler'den önceki İslam şehirciliği konusundaki bilgilerimiz çok kısıtlıdır. Bu konuda bilinen ilk örnek, 762-765 yıllarında Abbâsî halifesi Mansur'un kurdurduğu Bağdat şehridir. Kaynaklardan edinilen bilgilere göre ilk Bağdat kenti daire planlıydı ve iç içe iki sur duvarı dıştan bir hendekle çevrelenmişti. Kentin dört kapısına bulundukları yöndeki komşu kentlerin adı verilmişti. Haç planlı saray ve yanındaki cami kent merkezinde yer alıyordu. [ 22 ] [ 23 ] 766 yılında yapılan Bağdat Ulu Cami kerpiç duvarlı, ahşap sütunlu ve düz damlı basit bir yapıydı. Halife Harun Reşid , 808'de yapıyı planını değiştirmeden tuğla duvarlı olarak yeniden yaptırmıştır. Bağdat 892'de Abbâsîlerin başkenti olunca, artan nüfus nedeniyle camiye aynı planda ikinci bir bölüm eklenmiştir. Ancak, Bağdat kentinin bu dönem yapılarından günümüze, ilk camiye ilişkin basit bir mihraptan başka hiçbir şey gelmemiştir. Samarra , Dicle kıyısında Bağdat'ın yakınındadır. Bağdat'ın dairesel ve düzenli planı burada yerini araziye uydurulmuş, uzun bir plana bırakmıştır. [ 23 ] Dicle kıvrımlarına paralel olarak uzanan kentin büyük bölümü kazılarla ortaya çıkarılmıştır. Buluntular, Abbâsî cami, saray, türbe ve ev mimarisi ile zengin süsleme sanatı hakkında bilgi vermektedir. Samarra, 836 yılında Halife Mutasım tarafından Abbâsî hizmetindeki Türk birlikleri için “ordugâh kenti” olarak kurdurulmuştur. [ 24 ] Samarra Ulu Cami , öteki adıyla Mütevekkiliye Cami, İslam dünyasının en büyük cami yapılarından biridir. [ 24 ] 150.000 kişi burada bir arada namaz kılabiliyordu. Basit mimarisi, ilk İslam cami planının anıtsal ölçüler içinde tekrarından ibarettir. Yapımında tuğla ve kerpiç kullanılan caminin ilginç bir minaresi vardır. Kare tabana oturan dev boyutlu bu anıtsal minareye geniş bir rampa ile çıkılır. Bu minare formu, yine Samarra ’da Ebu Dulaf Cami ’sinde ve Kahire 'deki Tolunoğlu Ahmet Cami'sinde de kullanılmıştır. Samarra’nın ikinci büyük camisi olan Ebu Dulaf Cami, 860 yılında yapılmıştır. [ 25 ] Kalıntılar daha gelişmiş bir mimarinin varlığını ortaya koymaktadır. Harem bölümü, kemerli duvarlarla birbirinden ayrılan neflerden oluşmuş ve üzeri düz bir çatıyla örtülmüştü. Samarra’nın saray ve evlerinde kullanılan çeşitli süsleme arasında mermer tozu ve alçı karışımıyla yapılan “ıtuk” kabartmalar önemli bir yer tutar. Bu kabartmalarda iki değişik teknik kullanılmıştır: Dik kesim ve eğri kesim. Dik kesimde motifler yaş sıva üzerine dikine olarak oyulmakta, böylece ışık-gölge kesin çizgilerle birbirinden ayrılarak güçlü bir kontrast etkisi sağlanmaktadır. Eğik kesimde ise daha yumuşak bir plastik etki söz konusudur. Eğik kesim, Türklerin İslam sanatına belki de ilk katkısıdır. [ kaynak belirtilmeli ] Bu teknik daha önceleri Orta Asya sanatında Türkler tarafından kullanılmıştır. Dik kesimde daha natüralist, eğik kesimde ise daha stilize bir üslup görülür.

Abbâsîler'de devlet örgütlenmesi Dönemin altınları Abbâsîler'de devletin başı halife tarafından oluşturulmuş bir yönetim örgütü söz konusudur. Abbâsîler ve bazı Müslüman devletlerde devlet memurluğu iki kademe şeklinde olmuştur. Bu kademelerden ilki herhangi bir nitelik ve yeterlilik koşulu koşulmadan kişisel yönetim, uyum ve denetime dayanmıştır. Bu tarzdaki memurlara "Erbab-ı Seyf" yani kılıç sahipleri denmekteydi. Diğer bir memurluk kademesinde ise bunun tam tersi bir durum söz konusudur. Niteliğe göre atanan memurlara ise "Erbab-ı Kalem" yani kalem sahipleri denmiştir. Bu gruba Osmanlı İmparatorluğu 'nda İlmiye sınıfı denmiştir. [ 26 ] Merkez örgütü Abbâsî devletinin merkez örgütü divanlar ve divanları oluşturan diğer yönetim birimlerden oluşmuştur. Divanlar Divan sözcüğü Farsça kökenlidir fakat daha sonraları Arapçada kullanılan bir sözcük haline gelmiştir. Abbâsî devletinde divanlar en yüksek icra kurulu sayılmıştır. Zamanla yönetim örgütünün diğer bölümlerine de divan adı verilmiştir. Abbâsîler divana "Divan-üs Saltanat" ve "Divan-ül Adl" adını vermişlerdir. Vezirler, Kadil-Kutadlar ve benzeri yüksek memurlar divan kurumunun birer üyeleridir. Halifeler divan toplantılarına bazen katılır bazen de istedikleri özel bir yerden yapılan toplantıyı izlerdi. Divan-ı Saltanat 'ın görevlerini dört başlık altında toplamak olanaklıdır. Birincisi: orduya ilişkin kişilerin alacağı ücretleri belirleyerek tahsis etmek. İkincisi: devlete ilişkin vergi ve diğer hakların tahsili; haraç , cizye ve madenler gibi. Üçüncüsü: devlet memurlarının atanması ve azli. Dördüncüsü ise: Beytü'l-mal 'a yani hazineye giren ve çıkan malların denetimi. Divanda bu dört ana başlık altında müzakereler yapılıp kararlar alınmıştır. En yüksek icra kurulu olan divanın yanında yönetim  özelliği bulunan diğer divanlar da vardır. Bunlar; Divan-ı İnşa : Devletin önemli ve resmi olan yazışmalarını kaleme alan bir yönetimsel bir organ olup Abbâsî halifesinin emrinde çalışır. Divan-ül Ceyş ya da Divan-ü Cünd : Askeri işlerle uğraşan olan yapı. Abbasi devletinde yaşayanların ne zaman asker olacaklarını belirleyerek diğer tahsilatlarla da ilgilenir. Divan-ül Berid : Posta ve haberleşme işleriyle ilgilenirdi. Başında "Sahib'ül Berid" denen bir memur bulunmaktaydı. [ 27 ] Vezirler Vezirlere bakanlıklar da denir ve günümüzdeki başbakanlık makamına eş değerdir. Vezir sözcüğü yardımcı, sığınak ve yük yüklenen gibi anlamlara gelmektedir. Vezirlik makamı ilk olarak Abbâsîler'de oluşturulmuştur. Abbâsî vezirleri halifeden sonra ülke içerisindeki en yetkili kişidir ve divanın (icranın) başıdır. Vezirlik makamı da tıpkı memurluk gibi iki kısıma ayrılmıştır. Birincisi; "Vezaret-i Tefyiz"dir. Bu mevkideki vezirler halifenin tayin veya azlettiği memurlar hakkında karar alması söz konusu olmamıştır fakat halifeye ait çoğu yetkiyi kullanmıştır. Bu vezirler halife adına devleti yönettikleri için yetkileri oldukça geniş ve etkindir. Bu vezirlere Osmanlı İmparatorluğu 'nda Vezir-i Azam denmiştir. İkinci vezirlik unvanı ise "Vezaret-i Tenfiz"dir. Bu makamdaki vezirler bağımsız yetkiye sahip olmamışlardır. Halife ile halk arasında köprü rolü üstlendiğine ilişkin görüşler vardır. Bu tarzdaki vezirlere Osmanlı İmparatorluğu'na " Kubbealtı Vezir "i denmektedir. Vezirlik makamı iki başlı bir yapı göstermesine karşın en yüksek mertebeli memurluk makamı olmuştur. İki vezirlik arasındaki farklar yalnızca yetki farklılığı ile sınırlı değildir. Atama ve diğer adaylıklarda da mevki farkı öne çıkmaktadır. Halk arasından Müslüman olmayanlar birincil vezirliğe tayin edilmemiştir ancak ikincil vezirliğe Müslüman olmayan kişiler de tayin edilmiştir. [ 28 ] Diğer memurluklar Vezirlerden sonra haciplik (hicabet) makamı gelmektedir. "Sahib'üs Sitare" veya "Perdedâr" denen hacib, Abbâsî halifesinin özel kalem müdürüdür. Halifeye bağlıdır ve nüfuz alanı geniştir. İslam peygamberi Muhammed 'in soyundan gelenlere (seyyidler) ilişkin sorunlara bakanlara ise "Nakib'ül Eşraf" denir ve bu kişiler devlet yönetiminde önemli bir yere sahip olmuşlardır. Nazır-ul Ceyş denen kişiler ise ordunun başındaki kumandanlardır. Muhtesip 'ler, yani belediye başkanları da diğer memurluk görevleridir. [ 29 ] Taşra örgütü Abbâsîler'de taşra örgütlerinin başında valiler görev yapmıştır. Gereksinim duyulması durumunda kumandanların , kadıların ya da belediye başkanlarının da bu görevi yürüttüğü bilinmektedir. Abbâsî devleti egemenliği altındaki yerleri eyalet sistemi ile yönetmiş, valilere de sosyal ve siyasi denetim görevini yüklemiştir. Abbâsîler'de eyaletlerdeki emirlik makamı ise üç şeklide ele alınmaktadır. Birincisi: genel imarettir ve tayin olduğu yerde halifeyi tam yetkiyle temsil ederler. Bu valiler bulundukları bölgede bağımsız hükümdar gibi görev yapmışlardır. İkincisi: özel imarettir ve bu makamdaki valiler yalnızca yönetimsel işlevlere sahiptirler. Kadıların tayin edilmesi ve halktan alınan vergi tahsil etme yetkileri olmamıştır. Üçüncüsü ise: cihat imaretidir, yani ordu kumandanı olarak değişik bölgelere tayin edilen valilere verilen addır. [ 30 ]

Askeri Al-Akhdar kalesi Hindistan kralının çok sayıda askeri var, ancak onlara düzenli asker olarak para ödenmiyor; bunun yerine, onları kral ve ülke için savaşmaya çağırır ve onlar kendi pahasına ve krala hiçbir bedel ödemeden savaşa giderler. Buna karşılık Çinliler , Arapların yaptığı gibi birliklerine düzenli maaş veriyor. [ 31 ] - Ebu Zeyd el-Hasan el-Sirafi Bağdat 'ta Arap asıllı olan ya da olduğunu söyleyen birçok Abbasi askeri lideri vardı. Bununla birlikte, safların çoğunun İran kökenli olduğu, büyük çoğunluğunun Batı İran veya Azerbaycan 'dan değil, Horasan ve Maveraünnehir 'den olduğu açıktır. [ 32 ] Abbâsîler' iktidara getiren Horasanlı askerlerin çoğu Arap'tı. [ 32 ] Horasan'daki Müslümanların daimi ordusu ezici çoğunlukla Arap'tı. Abbâsîler'in birim organizasyonu, taraftarlar arasında etnik ve ırksal eşitlik hedefiyle tasarlandı. Ebu Müslim, İpek Yolu boyunca subayları işe aldığında, onları aşiret veya etnik-ulusal bağlılıklarına göre değil, şu anki ikamet yerlerine göre kaydettirdi. [ 33 ] Abbasiler döneminde, İran halkları orduda ve bürokraside eskiye kıyasla daha iyi temsil edildi. Abbâsî ordusu, Horasan Abna al-dawle piyadeleri ve Abbâsî kaynak hibeleriyle kendi adamlarını toplayan ve konuşlandıran kendi yarı özerk komutanları (kaid) tarafından yönetilen Horasaniye ağır süvarileri üzerine odaklandı. el-Mu'tasım, Sâmânîler 'den Türk köle askerlerini özel bir orduya alma uygulamasına başladı ve bu da onun Halifeliğin dizginlerini ele geçirmesine izin verdi. Ömer tarafından oluşturulan eski cund sistemini kaldırdı ve asıl Arap askeri soyundan gelenlerin maaşlarını Türk köle askerlerine aktardı. Türk askerleri, çocukluktan ata binmek için eğitilmiş yetenekli atlı okçular olarak bilindikleri için savaş tarzını değiştirdiler. Bu ordu artık uzak sınır bölgelerindeki etnik gruplardan oluşuyordu ve toplumun geri kalanından tamamen ayrıydı. Bazıları Arapçayı doğru düzgün konuşamıyordu. Bu, " Samarra'da Anarşi " ile başlayan Halifeliğin gerilemesine yol açtı. Abbâsîler hiçbir zaman önemli bir düzenli orduya sahip olmamalarına rağmen, halife, gerektiğinde topçulardan kısa sürede önemli sayıda asker toplayabilirdi. Ayrıca sabit ücret alan düzenli birlik grupları ve bir özel kuvvetler birimi de vardı. Her an, herhangi bir huzursuzluğu bastırmak için Bizans sınırı, Bağdat , Medine , Şam , Rey ve diğer jeostratejik konumlar boyunca 125.000 Müslüman asker toplanabilir. [ 34 ] Abbâsî ordusu, mancınıklar , mangoneller , koçbaşılar , merdivenler, kıskaçlar ve kancalar gibi bir dizi kuşatma makinesi topladı. Tüm bu silahlar askeri mühendisler tarafından işletiliyordu. Bununla birlikte, birincil kuşatma silahı Batı Orta Çağ zamanlarında kullanılan mancınık ile karşılaştırılabilir bir kuşatma silahı türü olan mangonel idi. 7. yüzyıldan itibaren, büyük ölçüde burulma topçularının yerini aldı. Harun Reşid'in zamanında, Abbâsî ordusu ateş bombaları kullanıyordu. Abbâsî'ler sahra hastanelerinden ve develerin çektiği ambulanslardan da yararlandılar. [ 34 ]

Abbâsî soyundan geldiğini iddia eden hanedanlar Abbâsîler'in düşüşünden yüzyıllar sonra, birkaç hanedan, "Müslüman toplumlarda kişinin ahlaki veya maddi amaçlarını soyağacı kimlik bilgileriyle desteklemenin en yaygın yolu." Muhammed ya da Abbâsî'ler gibi Hâşimi akrabası ile olan bu tür süreklilik iddiaları, bir aday hanedan için “içsel bir kitleye hizmet etme” (ya da başka bir deyişle, ülkede meşruiyet kazanma) niyetiyle “siyasi uygulanabilirlik” duygusunu besler. [ 35 ] Vaday Sultanlığı , Pakistan 'daki Khairpur ve Bahavalpur eyaletleri ve Bastak Hanlığı'nın yanı sıra günümüz Sudan 'ının bazı kısımlarını yöneten de Abbasi soyundan geldiğini iddia etti. [ 36 ] [ 37 ] [ 38 ] Abbâsî hanedanları arasında ortak bir mecaz, onların 1258'deki Moğol istilasıyla "dağıtılan" Bağdat'ın Abbasi prenslerinin soyundan gelmeleridir. [ 39 ] Hayatta kalan bu prensler, Moğollar tarafından kontrol edilmeyen güvenli bir sığınak için Bağdat'tan ayrılacak, yeni toplumlarına asimile olacak ve onların soyundan gelenler, yüzyıllar sonra Abbasi "kimlik bilgileri" ile kendi hanedanlarını kurmak için büyüyeceklerdi. [ 40 ] [ 41 ] Bu, Bağdat'ın düştüğü yıl olan 1258'de ve şehrin yağmalanmasının ardından, Abbâsî hanedan ailesinin hayatta kalan birkaç üyesinin, en büyüğü tarafından yönetilen, hayatta kalan birkaç üyesinin olduğunu anlatan Bastak Hanlığı'nın köken mitiyle vurgulanır. aralarında Muhammed oğlu Ahmed oğlu Hamza oğlu II. İsmail, Khonj köyünde Güney İran'a ve daha sonra MS 17. yüzyılda hanlıklarının kurulduğu Bastak'a göç etti. Bu arada, Vaday Sultanlığı, babası Abdullah'ın Moğol istilası üzerine Bağdat'tan Hicaz'a kaçan bir Abbasi prensi olan Salih ibn Abdullah ibn Abbas adlı bir adamın soyundan geldiğini iddia ederek benzer bir köken hikâyesi anlattı. Büyüyüp "güçlü bir hukukçu" ve "çok dindar bir adam" olacak olan Salih adında bir oğlu vardı. Mekke'de hacca giden Müslüman ulema onunla karşılaştı ve bilgisinden etkilenerek onu Sennar'a dönmeye davet etti. Nüfusun İslam'dan saptığını görünce, Wadai'deki Ebu Sinun dağını buluncaya kadar "daha ileri gitti" ve yerel halkı İslam'a dönüştürdü ve onlara kurallarını öğretti, ardından onu sultan yaptılar., böylece Wadai İmparatorluğu'nun temellerini atıyor. [ 42 ]

Bağdad Abbâsî Hâlifeleri listeleri Ana madde: Abbasi Halifeleri soyağacı ve listeleri Abbasi Halifeleri ecdadı # Adı Adı + Lakâbı Künyesi Babası 0 Hâşim bin Abdümenâf Hâşim bin Abdümenâf Hâşimoğulları Abdümenâf bin Kusay 1 Abdülmuttalib bin Haşim Abdülmuttalib bin Haşim ( Muhammed ve Ali 'nin dedesi) - Hâşim bin Abdümenâf 2 Abbas bin Abdülmuttalib Abbâs ( Muhammed ve Ali 'nin amcası) - Abdülmuttalib bin Haşim 3 Abdullah bin Abbas Abdullah bin Abbas ( Muhammed ve Ali 'nin kuzeni) - Abbas bin Abdülmuttalib 4 Ali bin Abdullah bin Abbas Ali bin Abdullah bin Abbas (Abbâsîler Halifeliği 'nin adını aldığı Abbâs 'ın torunu) - Abdullâh bin Abbâs 5 "İmâm" Muhammed Muhammed "İmâm" bin Alî bin Abdullah bin Abbas - Ali bin Abdullah bin Abbas 6 "İmâm" İbrahim ' [ 43 ] İbrahim "İmâm" bin Alî bin Abdullâh bin Abbas - Ali bin Abdullah bin Abbas Bağdad Abbâsîleri nesli Sıra Dönem Adı Tam Adı Künyesi Babası 1 750-754 Abdullâh Seffâh Ebû’l-Abbâs Seffâh Abdullâh bin Muhammed el-Imam Ebû'l-'Abbâs Muhammed İmâm 2 754-775 Abdullâh Mansûr Ebû Câfer Mansûr 'Abdullâh bin Muhammed el-İmâm Ebû Câfer Muhammed İmâm 3 775-785 Muhammed Mehdî Ebû Abdullâh Mehdî Muhammed bin Abdullâh Mansûr Ebû Abdullâh Mansûr 4 785-786 Mûsâ Hâdi Ebû Muhammed Hâdî Mûsâ bin Muhammed Mehdî Ebû Muhammed Mehdî 5 786-809 Hârûn Reşîd Reşîd" Hârûn bin Muhammed Mehdî bin Abdullah Mansûr - Mehdî 6 809-813 Muhammed Emîn Ebû Abdullâh Emîn Muhammed bin Harun Reşid Ebû Abdullâh Harun Reşd 7 813-833 Abdullâh Memûn Ebû’l-Abbâs Memûn Abdullâh bin Harun Reşid Ebû'l-Abbâs Harun Reşid 8 833-842 Abbâs Mutasım Ebû İshâk Mutasım Abbâs bin Harun Reşid Ebû İshâk Harun Reşid 9 842-847 Hârûn Vâsik Ebû Câfer Vâsik Hârûn bin Muhammed Mutasım Ebû Câfer Mutasım 10 847-861 Câfer Mütevekkil Mütevekkil Câfer bin Muhammed Mutasım bin Harun Reşîd - Mutasım 11 861-862 Muhammed Müntasır Ebû Câfer Müntasır Muhammed bin Câfer Mütevekkil Ebû Câfer Mütevekkil - - Muhammed bin Mutasım Muhammed bin Mutasım bin Harun Reşid - Mutasım 12 862-866 Ahmed Müstaîn Ebû’l-Abbâs Müstaîn Ahmed bin Muhammed bin Abbâs Mutasım Ebû'l-Abbâs Muhammed bin Mutasım 13 866-869 Muhammed Mutez Ebû Abdullâh Mutez Muhammed bin Câfer Mütevekkil Ebû Abdullâh Mütevekkil 14 869-870 Muhammed Muhtedî Ebû İshâk Muhtedî Muhammed bin Hârûn Vâsik Ebû İshâk Vâsik 15 870-892 Ahmed Mutemid Ebû’l-'Abbâs Mutemid ʿAhmed bin Câfer Mütevekkil Ebû'l-Abbâs Mütevekkil - - Tâha Muvaffak bin Mûtevekkil Tâha Muvaffak bin Cafer Mûtevekkil bin Abbas Mutasım - Mütevekkil 16 892-902 Ahmed Mutazıd Ebû’l-'Abbâs Mutazıd Ahmed bin Tâha Muvaffak bin Câfer Mütevekkil Ebû'l-Abbâs Tâha Muvaffak 17 902-908 Alî Müktefî Ebû Ahmed Müktefî Alî bin Ahmed Mutemid Ebû Ahmed Mutemid 18 908-932 Câfer Muktedir Ebû’l-Fadıl Muktedir Câfer bin ʿAhmed Mutemid Ebû'l-Fadıl Mutemid 19 929, 932-934 Muhammed Kahir Ebû’l-Mansûr Kahir Muhammed bin ʿAhmed Mutemid Ebû'l-Mansûr Mutemid 20 934–940 Muhammed Râzî Ebû’l-'Abbâs Râzî Muhammed bin Câfer Muktedir Ebû'l-'Abbâs Muktedir 21 940–944 İbrâhîm Müttaki Ebû Ishâk Müttaki İbrâhîm bin Câfer Muktedir Ebû Ishâk Muktedir 22 944–946 Abdullâh Müstekfî Ebû’l-Kâsım Müstekfî Abdullâh bin Alî Müktefî Ebû'l-Kâsım Müktefî 23 946–974 Fadıl Mutî Ebû’l-Kâsım Mutî Fadıl bin Câfer Muktedir Ebû'l-Kâsım Muktedir 24 974 – 991 Abdülkerîm Tâi Ebû Bekir Tâi 'Abdülkerîm bin Fadıl Mutî Ebû Bekir Mutî - - İshâk bin Muktedir İshâk bin Câfer Muktedir bin Ahmed Mûtedîd - Muktedir 25 991–1031 Ahmed Kâdir Ebû’l-Abbâs Kâdir Ahmed bin İshâk bin Câfer Muktedir Ebû'l-Abbâs İshâk bin Muktedir bin Mûtedîd 26 1031–1075 Abdullah Kaim Ebû Câfer Kaim Abdullâh bin Ahmed Kâdir Ebû Câfer Kâdir - - Muhammed Zâhîre bin Kaim Muhammed Zâhîre bin Abdulâh Kâim bin Ahmed bin İshâk Kâdir - Kaim 27 1075–1094 Abdullâh Muktedî Ebû’l-Kâsım Muktedî 'Abdullâh bin Muhammed Zâhîre bin Abdullâh Kaim Ebû'l-Kâsım Muhammed bin Zâhîre bin Abdullah Kaim 28 1094–1118 Ahmed Müstazhir Ebû’l-Abbâs Müstazhir Ahmed bin Abdulâh Muktedî Ebû'l-Abbâs Muktedî 29 1118–1135 Fadıl Müsterşid Ebû’l-Mansûr Müsterşid Fadıl bin Ahmed Müstazhir Ebû'l-Mansûr Müstazhir 30 1135–1136 Mansûr Râşid Ebû Câfer Râşid Mansûr bin Fadıl Müsterşid Ebû Câfer Müsterşid 31 1136–1160 Muhammed Muktefî Ebû 'Abdullah Muktefî Muhammed bin Ahmed Müstazhir Ebû Abdullah Müstazhir 32 1160–1170 Yûsuf Müstencid Ebû’l-Muzaffer Müstencid Yûsuf bin Muhammed Muktefî Ebû'l-Muzaffer Muktefî 33 1170–1180 Hasan Müstazî Ebû Muhammed Müstazî Hasan bin Yûsuf Müstencid Ebû Muhammed Müstencid 34 1180–1225 Ahmed Nâsır Ebû’l-Abbâs Nâsır ʿAhmed bin Hasan Müstazî Ebû'l-Abbâs Müstazî 35 1225–1226 Muhammed Zâhir Ebû’n-Nâsır Zâhir Muhammed bin Ahmed Nâsır Ebû'n-Nâsır Nâsır 36 1226–1242 Mansûr Müstansır Ebû Câfer Müstansır Mansûr bin Muhammed Zâhir Ebû Câfer Zâhir 37 1242–1258 Abdullâh Müstasım Bilâh Ebû Ahmed "Müstasım Billâh" Abdullâh bin Mansûr Müstansır Ebû Ahmed Müstansır Abbasi Halifeleri soyağacı Kureyş Hâşim bin Abdümenâf Hâşimoğulları ʿAbdülmuttalib bin Haşim ʿAbdullâh Abbâs bin Abdülmuttalib Ebu Talib Hamza Ez-Zûbeyr Muhammed ʿAbdullâh bin Abbâs Ali 'Alî bin Abdullâh Muhammed İmâm İbrahim İmâm [ 43 ] Mûsa bin Alî bin Abdullâh ABBÂSÎLER HÂLİFELİĞİ Abdullâh Seffâh 1. (750-754) Abdullâh Mansûr 2. (754-775) İsâ bin Mûsa bin 'Alî bin Abdullâh Muhammed Mehdî 3. (775-785) Mûsâ Hâdî 4. (785-786) 'Harun Reşid 5. (786-809) Muhammed Emîn 6. (809-813) Abdullâh Memûn 7. (813-833) 'Abbâs Mutasım 8. (833-842) Hârûn Vâsik 9. (842-847) Câfer Mütevekkil 10. (847-861) Muhammed bin Mutasım Ahmed Müstaîn 12. (862-866) Muhammed Muhtedî 14. (869-870) Muhammed Müntasır 11. (861-862) Muhammed Mutez 13. (866-869) Ahmed Mutemid 15. (870-892) Ahmed Mutazıd 16. (892-902) Tâha el-Muvaffak bin Câfer Mütevekkil Alî Müktefî" 17. (902-908) Câfer Muktedir 18. (908-932) Muhammed Kahir 19. (929)(932-934) Abdullâh Müstekfî 22. (944 – 946) Muhammed Râzî 20. (934–940) İbrâhîm Müttaki 21. (940–944) Fadıl Mutî 23. (946–974) İshâk bin Câfer Muktedir bin Ahmed Mûtedîd Abdülkerîm Tâi 24. (974–991) Ahmed Kâdir 25. (991–1031) Abdullâh Kaim 26. (1031–1075) Muhammed Zâhîre bin  Abdullah Kaim Abdullâh Muktedî 27. (1075–1094) Ahmed Müstazhir 28. (1094–1118) Fadıl Müsterşid 29. (1118–1135) Muhammed Muktefî 31. (1136–1160) Mansûr Râşid 30. (1135–1136) Yûsuf Müstencid 32. ( 1160–1170) Hasan Müstazî 33. (1170–1180) Ahmed Nâsır 34. (1180–1225) Muhammed Zâhir 35. (1225–1226) Mansûr Müstansır 36. (1226–1242) 'Abdullâh Müstasım Billâh" 37. (1242–1258) Kahire Abbasileri Memlûk Devleti ' nin himayesi