Fiil soylu sözcük

Bu madde, Vikipedi biçem el kitabına uygun değildir . Maddeyi, Vikipedi standartlarına uygun biçimde düzenleyerek Vikipedi'ye katkıda bulunabilirsiniz. Gerekli düzenleme yapılmadan bu şablon kaldırılmamalıdır. ( Mart 2024 ) Fiil soylu kelime ; fiil kökünden oluşturulmuş, cümlede bir iş veya oluş bildiren sözcük . Türkçedeki fiil soylu sözcükler, fiiller ve fiilimsilerdir . Fiilimsiler kendi içinde üçe ayrılır: İsim-fiil (mastar), Sıfat-fiil (ortaç), Zarf-fiil (ulaç). Dün gece birkaç saat televizyon izledim . (fiil) Sana bir şey sormak istiyorum. (fiil) Sana bir şey sormak istiyorum. (isim-fiil) Şu masayı kullanmamızın bir mahsuru var mı? (isim-fiil) Bahçede oynayan çocuklar benim sınıf arkadaşlarım. (sıfat-fiil) Gelecek sene Dubai'ye gideceğim. (sıfat-fiil) Gelecek sene Dubai'ye gideceğim . (fiil) Yarış köpekleri uçarcasına koşuyorlardı. (zarf-fiil) Yarış köpekleri uçarcasına koşuyorlardı . (fiil) Fiil cümlelerinin yüklemi her zaman bir fiildir: Yarın kütüphaneye gideceğim . (fiil cümlesi. "Gitmek" fiili ile oluşturulmuş yüklem.) İsim cümlelerinin yüklemi ise çoğunlukla isim soylu olmakla birlikte fiilimsi de olabilir. Ancak hiçbir zaman fiil olmaz: Bugün hava ne kadar güzel. (isim cümlesi. "Güzel" sözcüğü isim soylu.) Başarılı olmanın ilk şartı çok çalışmaktır. (isim cümlesi. "Çalışmak" sözcüğü isim-fiildir yani [fiil soylu]dur, ancak cümlede fiil yoktur.)

Fiil köklü isimler Fiilimsilerin cümlede isim soylu sözcükler gibi (isim, sıfat, zarf vs. olarak) kullanımı bu sözcüklerin "geçici" bir özelliğidir. Eğer bu durum "kalıcı" hale gelirse, yani fiil soylu sözcük kalıcı olarak adlaşırsa fiil soyluluk özelliğini kaybeder. Bu durum sözcüğün sonuna -mek mastar eki getirilerek test edilebilir. Mastar eki getirildiğinde sözcüğün anlamı değişiyorsa bu sözcük artık fiil soylu değildir. Fiil soyluluk ile fiil köklülük aynı anlama gelmez. Örneğin yiyecek anlamındaki "dolma" sözcüğü dolmak fiilinden gelmesine rağmen -ma yapım eki ile bir isme dönüşmüştür ve fiil kökünden gelmesine rağmen fiil soylu bir kelime değildir: Bu dolmalar çok lezzetli olmuş ( isim . Dolmak fiili ile dolma aynı anlamda değildir.) Bardağının tamamen dolmasını istemiyorsan kahve makinesindeki şu düğmeye basmalısın. (isim-fiil. fiil soylu zira sözcük "dolmak" anlamında kullanılmış.) g t d Türkçe dilbilgisi Fonetik Sesler ünlü • ünsüz Ses uyumları büyük ünlü uyumu • küçük ünlü uyumu Ses olayları hece kaynaşması • kaynaştırma ünsüzü • koruyucu ünsüz • pekiştirme • ses türemesi • ulama • ünlü düşmesi • ünsüz düşmesi • ünsüz benzeşmesi • ünsüz sertleşmesi • ünsüz yumuşaması • ünlü daralması • göçüşme • ünsüz değişmesi Kök ve ekler Yapım ekleri isimden isim yapan ekler • isimden fiil yapan ekler • fiilden fiil yapan ekler • fiilden isim yapan ekler Çekim ekleri haber (bildirme) kip ekleri • dilek kip ekleri • ek-fiiller • hâl (durum) ekleri • çoğul ekleri • eşitlik eki • vasıta eki • bildirme eki • ilgi ekleri • ilgi zamiri • iyelik ekleri • koşaç • olumsuzluk eki • şahıs ekleri • soru eki Kelime bilgisi Kelime türleri isim soylu isim (ad) • sıfat (ön ad) • zarf (belirteç) • zamir (adıl) • bağlaç • edat (ilgeç) • ünlem fiil soylu fiil (eylem) • fiilimsi (eylemsi) [ isim-fiil (mastar) • sıfat-fiil (ortaç) • zarf-fiil (ulaç)] Anlamına göre kelimeler temel • yan • gerçek • mecaz • deyim • terim • eşanlamlı • eşsesli • karşıtanlamlı Yapısına göre kelimeler basit • türemiş • birleşik tamlamalar isim tamlaması • sıfat tamlaması • Tamlayanı düşmüş tamlamalar Cümle bilgisi Cümlenin ögeleri Ana ögeler özne • yüklem Yardımcı ögeler ( tümleçler ) nesne ( belirtili nesne • belirtisiz nesne ) • dolaylı tümleç • zarf tümleci Anlamına göre cümleler olumlu • olumsuz • soru • ünlem • emir • gereklilik • istek • dilek • şart Yapısına göre cümleler basit • birleşik • bağlı • sıralı Ögelerinin dizilişine göre cümleler kurallı (düz) • devrik • eksiltili • parantez Yüklemin cinsine göre cümleler isim cümlesi • fiil cümlesi Anlatım Anlatım bozuklukları bağlaşıklık sorunları • bağdaşıklık sorunları Dilbilgisi ile ilgili bu madde taslak seviyesindedir. Madde içeriğini genişleterek Vikipedi ' ye katkı sağlayabilirsiniz.