Hint-Avrupa_dilleri

| Bilgi | Detay |
| --- | --- |
| **Hint-Avrupa** | |
| **Coğrafi dağılım** | 16. yüzyıldan önce, Avrupa ve Güney, Orta ve Güneybatı Asya ; bugün dünya çapında. |
| **Sınıflandırma** | Başlı başına bir dil ailesi |
| **Alt bölümler** | Anadolu dilleri † Arnavutça Baltık dilleri Cermen dilleri Daçça † Ermenice Elimiyaca † Frigce † Helenik diller Hint-Aryan dilleri İran dilleri İlirce † İtalik diller ( Latin dilleri ) Kelt dilleri Liburnca † Liguryaca † Lusitanca † Mesapça † Payonca † Slav dilleri |
| **ISO 639-2 / 5** | ine |
| Hint-Avrupa dillerinin Avrasya üzerindeki dağılımı: Arnavutça Ermenice Baltık dilleri Slav dilleri Kelt dilleri Germen dilleri Yunanca İran dilleri Hint-Aryan dilleri Nuristan dilleri İtalik diller ( Latin dilleri ) Hint-Avrupa olmayan diller | |

Hint-Avrupa dil ailesi , yüzlerce dil ve lehçe içeren dünyanın en büyük dil ailesi . Dünyada 3,2 milyarı aşkın kişinin anadili bu aileye ait bir dil olup, bu değer dünya nüfusunun %46'sına tekabül etmektedir. [ 1 ] Avrupa 'nın en büyük dilleri, Güney ve Batı Asya dilleri, Kuzey ve Güney Amerika ve Okyanusya 'da en çok konuşulan diller Hint-Avrupa dilleridir. Ethnologue 'a göre yaşayan 445 Hint-Avrupa dili bulunmaktadır ve bu dillerin üçte ikisinden fazlası (313) Hint-İran koluna bağlıdır. [ 2 ] Dilbilimciler, Hint-Avrupa dillerinin Proto Hint-Avrupalılar tarafından konuşulmuş Proto Hint-Avrupa dili olarak adlandırılan bir dilden geldiğini öne sürmektedir. En çok destek gören Kurgan hipotezine göre dilin anavatanı Avrasya 'nın Karadeniz-Hazar stepleri bölgesidir ve buradan dünyanın büyük bir kısmına yayılmıştır. [ 3 ] Hint-Avrupa dillerinin bilinen ilk yazılı örnekleri Bronz Çağı sırasında üretilmiş ve Anadolu dilleri olan Hititçe ve Luvice ile Helen dili Miken Grekçesi kullanılarak yazılmış metinlerde kaydedilmiştir. En eski Hint-Avrupa kayıtları, Hint-Avrupalı olmayan Sami Asurluların Kültepe 'de ürettiği metinlerde yer alan izole Hititçe kelime ve isimlerde tasdik edilmiştir. [ 4 ] Günümüzde, dünyada toplam konuşan sayısına göre en çok konuşulan 20 dilden 11'i Hint-Avrupa dil ailesine aittir. Bu diller sırasıyla İngilizce , Hintçe ( Hindustânî ), İspanyolca , Fransızca , Bengalce , Rusça , Portekizce , Urdu (Hindustânî), Almanca , Marathi ve Batı Pencapçası 'dır. [ 5 ]

Etimoloji Hint-Avrupa dilleri konuşanların çoğunlukta olduğu ülkeler Resmi statü ile birlikte Hint-Avrupa dilinin azınlık dili olduğu ülkeler Resmi dilleri içinde hiç Hint-Avrupa dili olmamasına rağmen önemli bir azınlığın bir Hint-Avrupa dili konuştuğu ülkeler Thomas Young 1813'te dil ailesinin Batı Avrupa'dan Kuzeydoğu Hindistan'a uzanan coğrafi büyüklüğü nedeniyle "Hint-Avrupa" terimini Hint + Avrupa'dan türetmiştir.

Evrim Ana maddeler: Proto Hint-Avrupa dili ve Hint-Avrupalı göçleri Proto Hint-Avrupa dili, tüm Hint-Avrupa dillerinin ortak atası olduğu öne sürülen bir dildir. Proto Hint-Avrupalılarca konuşulduğu varsayılan dile ait herhangi bir yazılı kaynak bulunmadığından ötürü, dil hakkında ortaya konmuş bilgiler tarihsel dilbilim ve rekonstrüksiyon yöntemleri kullanılarak bu dil ailesi içinde yer alan dillerin karşılaştırılması ile ortaya çıkarılan özelliklere dayanmaktadır. Tarihsel açıdan pek çok hipotez, HA halklarının kökenlerini, yayılmasını ve farklılaşmasını açıklamak için geliştirilmiştir. Bu varsayımlardan en çok kabul göreni Kurgan hipotezi olmaktadır. Kurgan hipotezine göre dilin asıl konuşurlarının Doğu Avrupa'nın Karadeniz-Hazar bozkırlarında yaşadığı varsayılır. Bu teoride proto dil özellikle Yamnaya kültürü ve bu kültür ile ilgili kurganlar ile ilişkilendirilmektedir. [ 6 ] :305-7 [ 7 ] Bunun yanı sıra Ermeni ve Anadolu hipotezleri daha az destek görmekle birlikte Kurgan hipotezine karşı desteklenen diğer teorileri oluşturmaktadır. Ön Hint-Avrupalıların göçlerle birbirinden ayrılması, Hint-Avrupa dillerinin çeşitlenmesine neden olmuştur. Bu ayrılma ses evrimlerine neden olmuş ve Proto Cermence (tüm Cermen dillerinin atası) ve Proto Anadolu dilleri (tüm Anadolu dillerinin atası) gibi dillere evrilmiştir. Bu proto diller ise zamanla daha da farklılaşmış, günümüzdeki modern dilleri oluşturmuştur. Kurgan hipotezine göre Hint-Avrupa dillerinin olası dağılımı HA dilleri MÖ 3500 HA dilleri MÖ 2500 HA dilleri MÖ 1500 HA dilleri MS 500

Alt gruplar Makale serilerinden Hint-Avrupa Diller Hint-Avrupa dilleri listesi Tarihi Arnavut Ermeni Baltık-Slav Baltık Slav Kelt Cermen Helen Yunan Hint-İran Hint-Aryan İrani İtalik Latin Ölü Anadolu Tohar Paleo-Balkan Daçya İlirya Liburni Messapi Misya Paeonya Frig Trak Rekonstrükte edilmiş Proto-Hint-Avrupa dili Kuramsal Ermeni-Frig Daço-Trakya Greko-Ermeni Greko-Aryan Greko-Frig Hint-Hitit İtalo-Kelt Trakya-İlirya Filoloji Hitit yazıtları Luvi hiyeroglifleri Linear B Rigveda Avesta Homeros Behistun Latince yazıtbilimi Runik Ogham Gotik İncili Eski İrlandaca yazıtlar Kökenler Anavatan Proto-Hint-Avrupalılar Toplum Din Ana akım Kurgan hipotezi Hint-Avrupalı göçleri Avrasyalı göçebeler Alternatif Anadolu hipotezi Ermeni hipotezi Yerli Aryanlar Arkeoloji Bakır Çağı Pontus stepleri Atın evcilleştirilmesi Kurgan Kurgan kültürü Bozkır kültürleri Bug–Dinyester Sredny Stog Dinyeper–Donets Samara Hvalınsk Yamnaya Mikhaylovka kültürü Novotitorovka kültürü Kafkasya Maykop Doğu Asya Afanasiyevo Doğu Avrupa Usatovo Cernavodă Cucuteni Kuzey Avrupa Corded ware Baden Orta Dinyeper Bronz Çağı Pontus stepleri Savaş arabası Yamnaya Katakomb Poltavka Srubna Kuzey/Doğu stepleri Abashevo kültürü Andronovo Sintaşta Avrupa Globular Amphora Corded ware Beaker Unetice Trzciniec İskandinav Tunç Çağı Terramare Tumulus Urnfield Lusatian Güney Asya BMAG Yaz Gandhara mezar Demir Çağı Step Chernoles Avrupa Trakya-Kimmeryalılar Hallstatt Jastorf Kafkas Colchian Hint Painted Grey Ware Northern Black Polished Ware Halklar ve toplumlar Bronz Çağı Anadolu halkları ( Hititler ) Ermeniler Miken Yunanları Hint-İranlılar Demir Çağı Hint-Aryanlar Hint-Aryanlar İrani İrani halklar İskitler Farslar Medler Partlar Doğu Asya Usun Yüeçiler Avrupa Keltler Galyalılar Keltiberyalılar Ada Keltleri Kimmerler Helen halkları İtalikler Cermenler Paleo-Balkanlar / Anadolu Traklar Daçlar İlirler Frigler Orta Çağ Doğu Asya Toharlar Avrupa Baltlar Slavlar Arnavutlar Norse halkı / Orta Çağ İskandinavları Hint-Aryan Antik Hindistan İrani Antik İran Din ve mitoloji Rekontrükte edilmiş Proto-Hint-Avrupa mitolojisi Proto-Hint-İran dini Antik İran dinleri Tarihi Hitit mitolojisi Hint Vedism Hinduizm Budizm Jainizm Sihizm İrani Pers Zerdüştlük Kürt Yezidilik Yarsanizm İskit Oset mitolojisi Diğer Ermeni Avrupa Paleo-Balkan Yunan Romen Kelt İrlanda İskoç Breton Galler Kernevek Cermen Anglosakson Kıtasal Norse Balt Leton Litvan Slav Arnavut Ayinler Ateş kurbanları At kurban etme Sati Kış gündönümü / Yule g t d Arnavutça Arnavutluk'ta ve Kosova'da [ 2 ] konuşulur. Anadolu dilleri Hitit , Lidya , Likya , Milya , Karya , Side , Pisidya , Kalaşma , Luvi , Pala dilleri gibi Anadolu 'da antik dönemde konuşulmuş dilleri içerip Hint-Avrupa dillerinin en eski ve en erken soyu tükenmiş koludur. Frigya dili de aynı dönemde Anadolu 'da konuşulmakta olup başka bir Hint-Avrupa dilidir. [ 8 ] [ 9 ] [ 10 ] Baltık-Slav dilleri Baltık dilleri Litvanca , Letonca , Latgalyaca , Samogitçe Slav dilleri Dünyada 250 milyon kişi tarafından konuşulur. Doğu Slav dilleri Rusça , Ukraynaca , Belarusça , Podlakyaca , Batı Polesiyece Batı Slav dilleri Çekçe , Slovakça , Lehçe , Sorbca Güney Slav dilleri Bulgarca , Makedonca , Slovence , Sırpça , Hırvatça , Boşnakça Cermen dilleri Batı Cermen dilleri İngilizce dünyada 410 milyon kişi tarafından anadil olarak konuşulur ve 53 ülkede resmi dildir. Almanca (95 milyon kişi anadili olarak konuşur), Felemenkçe (23 milyon kişi), Yidiş (3 milyon kişi), Afrikaans (16 milyon kişi) Kuzey Cermen dilleri İskandinav dilleri olarak da bilinen bu diller toplam 22 milyon kişi tarafından konuşulur. İskandinav dilleri İsveççe , Danca , Norveççe , İzlandaca 'dır. Ermenice Ermenistan 'da ve Rusya , ABD ve Fransa başta olmak üzere dünyada yaşayan Ermeni azınlıklar tarafından (yaklaşık 5 milyon kişi) konuşulur. Hint-Avrupa dil ailesi Hint-İran dilleri İrani diller İran , Orta Asya ve Kafkasya 'da 150 milyondan fazla kişi tarafından konuşulur. [ 11 ] Bu grup Doğu ve Batı İrani diller olmak üzere iki alt gruba ayrılır. Batı grubuna ait diller: Farsça , Kürtçe , Tacikçe , Zazaca , Talışça , Tatça , Simnanca , Sengserce , Gilekçe , Mâzenderanca , ,Goranice , Soranice Doğu grubuna ait diller: Osetçe , Peştuca , Peraçça , Yağnupça [ 12 ] , Pamir dilleri Hint-Aryan dilleri Hintçe (333 milyon kişi), Urduca (104 milyon kişi), Sanskritçe , Pali dili , Romanca , Bengalce , Pencapça , Nepali . Nuristani diller İtalik diller Latino-Faliskan dilleri Latince , Umbriyaca , Oskanca , Faliskçe . Latin dilleri Dünyada 600 milyon kişi tarafından konuşulur. Başlıca Romen dilleri Fransızca , İspanyolca , İtalyanca , Portekizce , Rumence , Katalanca , Oksitanca , Korsikaca , Sarduca ve Arpitanca 'dır Kelt dilleri Dünyada 1,5 milyon kişi tarafından konuşulur. Başlıca Kelt dilleri Bretonca , Galce , İrlandaca , İskoç dili , Kernevekçe , Manksça Tohar dilleri Toharca veya Tohar dilleri, Hint-Avrupa dil ailesinin soyu tükenmiş bir dalıdır. Dil, Tarım Havzası'nın (günümüz Sincan, Çin) kuzeyindeki vaha kentlerinde ve Lop Çölü'nde bulunmuş MS 6. yüzyıldan 8. yüzyıla kadar uzanan el yazmalarıyla bilinmektedir. Yunanca Yunanistan çevresinde 15 milyon kişi tarafından konuşulur.