Metin/SemanticWikipediaArticleGraph huggingface dataset:
Linguist List

Linguist List ( Türkçe : Dilbilimci Listesi), akademik dilbilim alanı için önemli bir çevrimiçi kaynaktır. Anthony Aristar tarafından 1990 başlarında Batı Avustralya Üniversitesinde kuruldu. [ 1 ] Amerika Birleşik Devletleri 'ndeki Ulusal Bilim Vakfı tarafından referans olarak kullanılmaktadır. [ 2 ] Linguist List'in, ana ve en eski özelliği, şimdi tüm dünyada binlerce aboneye sahip olan, sorguların ve özetlenmiş sonuçlarının, tartışmaların, dergi içindekiler tablosunun, tez özlerinin, bildiri çağrılarının, kitap ve konferans duyurularının, yazılım bildirimlerinin bulunduğu, önceden denetlenen elektronik posta listesidir ve diğer faydalı dil bilgisi parçaları da yayınlanır.

Tarihçe 1991 ve 2013 yılları arasında servis Anthony Aristar ve Helen Aristar-Dry tarafından yürütülmüştür. 1991'de Avustralya'dan, Texas A&M Üniversitesine taşındı ve ana düzenleme sitesi olarak Doğu Michigan Üniversitesinde kuruldu. 1994 yılına kadar 5.000'den fazla abone vardı. [ 3 ] 14 Ekim - 6 Kasım 1996 tarihleri arasında, ilk çevrimiçi konferansı olan Bağlama Teorisine adanmış ve Howard Lasnik'in açılış konuşması ile açılan Bağlamada Geometrik ve Tematik Yapı başlıklı konferansı düzenledi. [ 4 ] Linguist List 1997'de Texas A&M'den kendi sitesine taşındı. Michigan'daki Wayne Eyalet Üniversitesi, 1998'de ikinci düzenleme sitesi olarak kuruldu, ancak 2006'da tüm operasyonları yakındaki Doğu Michigan Üniversitesi'ne taşındı. 2013 yılında, Aristar-Dry ve Aristar, Doğu Michigan Üniversitesi ' nden emekli oldu ve Damir Cavar, moderatör ve operasyon müdürü oldu. 2014 yılında Malgorzata E. Cavar ikinci moderatör oldu. 2014 yılında Linguist List, Indiana Üniversitesi 'ne taşınmış ve o zamandan bu yana, kaynak operasyonlarının eş direktörleri Damir Cavar ve Malgorzata E. Cavar ile birlikte Dilbilim Bölümü'nde ağırlanmıştır. Linguist List, her baharda fon teşvik ayı boyunca destekleyici yayıncılardan, kurumlardan ve abonelerinden sağlanan bağışlarla finanse edilmektedir. Bazı Linguist List, projeleri Ulusal Bilim Vakfı tarafından finanse edildi. Son yıllarda, web'deki dil altyapısını araştırmak için bir site haline geldi ve bu işi yapmak için Ulusal Bilim Vakfı'ndan çok sayıda hibe aldı. [ 5 ] [ 6 ]

Dış bağlantılar linguistlist.org 5 Nisan 2005 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi .
Açık uçlu soru

Açık uçlu soru , "evet" veya "hayır" yanıtıyla yanıtlanamayan, seçeneksiz bir soru türüdür. Açık uçlu sorulara kişinin kendi cümleleriyle cevap vermesi gerekir. [ 1 ] Bu sorular özellikle sınavlar , iş görüşmesi ve başka alanlarda kullanılır.
Analoji

Analoji ya da andırışma ; [ 1 ] iki farklı şey arasındaki benzerlik veya benzerliklerden hareket edilerek birincisi için dile getirilenlerin diğeri için de söz konusu olduğunu ifade etmektir (çıkarım). Astronomi , antropoloji , psikoloji gibi daha çok benzetmeler yoluyla sonuca gitmek zorunda kalınan bilgi dallarında kullanılan bir problem çözme /sonuca ulaşma ve akıl yürütme yöntemidir. Ulaşılan sonuçlar, gözlem ve deneyle kanıtlanmadıkça ihtimaliyet düzeyinde kalır. Analojide benzetme ilişkinin muhakeme edilmesini gerektiren analoji türüdür. Basit bir dille açıklamak gerekirse "a:b=c:d" ifadesinde belirtilen (kuş:tüy=köpek:?) ilişkinin kurulmasını gerektirir. Yapısal teoride benzerliğin kurulması benzerliğin anlaşılmasını sağlayan kurallarla ilgilidir. Temsil edilen bilginin sözdizimi kuralları bu kurallara bağlıdır. Soyutlanmış yüklemler yerine, üst düzey ilişkilerin kullanılarak yapıldığı planlamalar tercih edilir. Pragmatik teori ise analojiyi, amacı doğrultusunda ele alır. Amaç bilinmeyenin bilinenler ile benzeştirme yoluyla anlaşılır kılınmasıdır. Pragmatik teoride ana etken bir kaynaktan hedefe doğru planlanırken bilginin amacı anlaşılır olmasıdır. Analoji farklı planlamalar gerektirebilir. Bu nedenle kaynak analogtan hedef analoga transfer edilen şeyin ne olduğu çeşitli faktörlerle belirlenir. [ 2 ] Örneğin deprem oluşumu yaydaki gerilimin boşalması ile şu şekilde anlatılır; Hedef kavramının tanıtılması (deprem) Benzer kavramın incelenmesi (ok ve yay) Hedef ve benzer kavram ile ilgili açıklayıcı tanımlamanın yapılması (toprak ve ip) Benzerliğin ayrıntısının çıkarılması (enerji) Sonucun çıkarılması (toprakta oluşan gerilim enerjisi Analoji yapılırken benzerliğin uymayan yönünün belirtilmesi gereklidir. Deprem - Ok/Yay Fay hattı - Yay Toprak - Yayın İpi Gerilim Enerjisi - Ok [ 3 ]
Antroponim

Antroponim , kişi adlarını inceleyen bilimdir. TDK sözlüğüne göre Fransızca "anthroponymie" den Türkçeye geçmiştir.
Ağız (dilbilim)

Ağız ya da alt lehçe ; aynı standart dilin birleştirdiği lehçe içinde birbirine benzeyen konuşma biçimlerinin ve bireydillerinin toplamı. Örneğin: Kütahya, Rize, Erzurum, Urfa, Nevşehir ağzı; İstanbul ağzı ölçünlü Türkçeye temel olan ağızdır. [ 1 ]
Şablon:Anadolu ağızları batı grubu

Bağlantı bakımı g t d Anadolu ağızları batı grubu 1. grup ağızlar 1.1. Afyonkarahisar , Eskişehir , Uşak , Nallıhan 1.2. Çanakkale , Balıkesir , Bursa , Bilecik 1.3. Aydın , Burdur , Denizli , Isparta , İzmir , Kütahya , Manisa , Muğla 1.4. Antalya 2. grup ağızlar 2. İzmit , Sakarya ağızları 3. grup ağızlar 3.1. Zonguldak , Devrek , Ereğli 3.2. Bartın , Çaycuma , Amasra 3.3. Bolu , Ovacık , Eskipazar , Karabük , Safranbolu , Ulus , Eflani , Kurucaşile 3.4. Kastamonu 4. grup ağızlar 4.1. Göynük , Mudurnu , Kıbrıscık , Seben 4.2. Kızılcahamam , Beypazarı , Çamlıdere , Güdül , Ayaş 4.3. Çankırı ( Ovacık , Eskipazar , Kızılırmak hariç), Çorum , İskilip , Kargı , Bayat , Osmancık , Tosya , Boyabat 5. grup ağızlar 5.1. Sinop , Alaçam 5.2. Samsun , Kavak , Çarşamba , Terme 5.3. Ordu , Giresun , Şalpazarı 6. grup ağızlar 6.1. Ladik , Havza , Amasya , Tokat , Erbaa , Niksar , Turhal , Reşadiye , Almus 6.2. Zile , Artova , Sivas , Yıldızeli , Hafik , Zara , Mesudiye 6.3. Şebinkarahisar , Alucra , Suşehri 6.4. Kangal , Divriği , Gürün , Malatya , Hekimhan , Arapgir 7. grup ağızlar 7.1. Akçadağ , Darende , Doğanşehir 7.2. Afşin , Elbistan , Göksun , Andırın , Adana , Hatay , Tarsus , Ereğli 7.3. Kahramanmaraş , Gaziantep 7.4. Adıyaman , Halfeti , Birecik , Kilis 8. grup ağızlar Ankara , Haymana , Balâ , Şereflikoçhisar , Çubuk , Kırıkkale , Keskin , Kalecik , Kızılırmak , Çorum (merkez ilçe ile güneyindeki ilçeler), Kırşehir , Nevşehir , Niğde , Kayseri , Şarkışla , Gemerek , Yozgat ağızları 9. grup ağızlar Konya (merkez ilçesinin bazı yöreleri ve Ereğli hariç), Mersin ( Tarsus hariç) ağızları
Arapça ses işaretleri

Bu madde veya bölüm Hareke adlı maddeye çok benzemektedir ve bu iki maddenin tek başlık altında birleştirilmesi önerilmektedir. Birleştirme işlemi yapıldıktan sonra sayfaya { { Geçmiş birleştir } } şablonunu ekleyiniz. Arapça ses işaretleri ( Arapça : تشكيل teşkil ), Arapça öğretiminde ve Kur'an 'ın okunuşunu daha kolay kılmak için kullanılan değişik işaretlerden oluşan sistemdir. Bu sistem sadece Arap harflerini okumayı bilenlerin Arapça metinleri ve Kur'an'ı okuyabilmelerine imkân sağlar. Bu işaret sistemi sayesinde tamamı sessiz olan harflere ses verilebilmesi, sessizleştirilebilmesi, seslerin uzun okutulabilmesi veya seslerin birleştirilebilmesi sağlanır. Sistem 8. yüzyılda Halil ibni Ahmed (El Farahidi) tarafından oluşturulmuştur.

Hareke sistemi Hareke (Arapça:حركة) Arap harflerine ses veren veya harfleri birleştiren sistemdir. Hareke sisteminde 8 temel işaret vardır. Bunlar fetha (üstün), kesra (esre), damma (ötre), tenvin (iki üstün, iki esre, iki ötre), sükûn (cezm), teşdid (şedde)'dir.

Fetha Fetha (فتحة‎‎) (Türkçede üstün olarak bilinir) işareti harfin üzerine çizilen hafif eğik düz bir çizgidir. ـَ Fetha, bulunduğu harfi e ila a arasındaki bir sesle seslendirir. İnce harfler e sesine, kalın harfler ise a sesine yakın bir sesle seslendirilir.

Kesre Kesra (كسرة) (Türkçede esre olarak bilinir) işareti harfin altına çizilen hafif eğik düz bir çizgidir. ـِ Kesra, bulunduğu harfi i ile ı arasında bir sesle seslendirir. İnce harfler i sesine, kalın harfler ise ı sesine yakın bir sesle seslendirilir.

Zamme Damma (ضمة) (Türkçede ötre olarak bilinir) işareti harfin üzerine çizilen fiyonku andıra şekildir. ـُ Damma, bulunduğu harfi ü ile u arasında bir sesle seslendirir. İnce harfler ü sesine, kalın harfler ise u sesine yakın bir sesle seslendirilir.
Artdişyuvasıl ünsüz

Artdişyuvasıl ünsüzler veya post-alveolar ünsüzler , dilin diş yuvası sırtının arkasına yakın bir şekilde durarak veya ona dokunarak çıkardığı ünsüzlerdir . Mafsal yeri, sırtın kendisinde bulunan dişyuvasıl ünsüzlerden daha geridedir, ancak damak ünsüzlerinin mafsal yeri olan sert damak kadar geride değildir. Türkçedeki örnekleri: ç [t͡ʃ] , c [d͡ʒ] , ş [ʃ] , j [ʒ] , l [l] . Özellikle ıslıklılar arasında pek çok artdişyuvasıl ses türü vardır. Üç ana tür ise şunlardır: damaksıl-dişyuvasıl ( [ʃ ʒ] gibi, zayıf damaksıllar) dişyuvasıl-damaksıl ( [ɕ ʑ] gibi, güçlü dudaksıllar) ve üstdamaksıl ünsüzler ( [ʂ ʐ] gibi, damaksıl olmayanlar). Bunlardan ilk ikisi ve alt tipleri, gerçek damak ünsüzleriyle nadiren zıt olduklarından, fonolojide yaygın olarak damaksıl olarak sayılır.

Artdişyuvasıl ıslıklılar Dili içeren çoğu ses için, (örneğin, damak ünsüzleri yumuşak damakta teması içerir ve diş ünsüzleri dişleri içerir). palatalizasyon (dil gövdesinin kaldırılması) veya labializasyon (dudak yuvarlama) gibi herhangi bir ikincil artikülasyon ile. Çoğu dilsel ses için, damaksıllaşma (dil gövdesinin kaldırılması) veya dudaksıllaştırma (dudak yuvarlama) gibi herhangi bir ikincil artikülasyon ile ağzın üst kısmındaki temas noktası belirtilerek mafsal yeri yeterince tanımlanabilir (örneğin, artdamaksıl ünsüzler yumuşak damakla teması, dişsil ünsüzler diş içerir) Bununla birlikte, ıslıklılar arasında, özellikle postalveolar ıslıklılar, dilin şeklinde ve dilin kendi üzerindeki temas noktasında, ortaya çıkan seste büyük farklılıklara karşılık gelen küçük farklılıklar vardır. Örneğin, dişyvasıl sürtünmeli [s] ve artdişyuvasıl sürtünmelilere [ɕ ʃ ʂ] hem perde hem de keskinlik açısından belirgin şekilde farklılık gösterir; [s ɕ ʃ ʂ] sırası, giderek daha düşük perdeli ve daha mat (daha az "tıslayan" veya delici) seslere karşılık gelir. ( [s] en tiz ve en keskin olanıdır, bu nedenle "Sssst!" veya "Psssst!" gibi tıslama seslerinin genellikle birinin dikkatini çekmek için kullanılmasının nedeni budur). Sonuç olarak, birçok ek alt türü belirtmek gerekir. Örnekler Birkaç dil, patlamalı sürtünmeliler arasında böyle bir ayrım yapan (ancak sürtünmeliler arasında sadece iki yönlü bir ayrım var) Çin-Tibet Kuzey Qiang ve Güney Qiang ve Kuzeybatı Kafkas dilleri olan Ubıhça ve Abhazca gibi diller üç farklı artdilyuvasıl ıslıklı dil şeklini ayırt eder. Daha yaygın olan Mandarin Çincesi ve Lehçe gibi iki artdişyuvasıl ıslıklıyı birbirinden ayıran dillerdir, tipik olarak /ʂ/ /ɕ/, çünkü bunlar azami düzeyde farklıdır.
Apofoni

Bu madde, öksüz maddedir ; zira herhangi bir maddeden bu maddeye verilmiş bir bağlantı yoktur . Lütfen ilgili maddelerden bu sayfaya bağlantı vermeye çalışın. ( Nisan 2023 ) Apofoni, dilbilimde , bir kelime içinde dilbilgisi bilgisini (genellikle çekimsel) gösteren herhangi bir değişimdir.

Örnekleme Apofoni, İngilizcede aşağıdaki gibi ilgili sözcükleri üreten iç sesli harf değişimleri olarak örneklenmiştir: s i ng, s a ng, s u ng, s o ng b i nd, b ou nd bl oo d, bl ee d br oo d, br ee d d oo m, d ee m f oo d, f ee d l ie , l ay r i se, r o se, r i sen w ea ve, w o ve f oo t, f ee t g oo se, g ee se t oo th, t ee th Bu sesli harflerdeki fark, çeşitli şekillerde zaman veya görünüş(aspekt) (örneğin sing/sang/sung ), geçişlilik ( rise/raise ), sözcük türü ( sing/song) veya dilbilgisel sayı ( goose/geese ) açısından bir farklılığa işaret eder. Bu ses dönüşümlerinin dilbilgisel olarak işlev gördüğü, genellikle dilbilgisel soneklere (dış bir değişiklik) eşdeğer oldukları  görülebilir. Aşağıdakileri karşılaştırın: geniş zaman geçmiş zaman jump jump ed s i ng s a ng tekil çoğul book book s g oo se g ee se i ve a arasındaki sesli harf değişimi, sing/sang çiftinde şimdiki zaman ile geçmiş zaman arasındaki farkı gösterir. Burada geçmiş zaman, a sesli harfiyle gösterilir, tıpkı geçmiş zamanın -ed geçmiş zaman ekiyle jump fiilinde gösterildiği gibi. Aynı şekilde, books sözcüğündeki çoğul ek -s , kaz kelimesindeki ee sesli harfinin varlığıyla aynı gramer işlevine sahiptir Ünsüzler de dilbilgisel olarak kullanılan şekillerde değişebilir. Bir örnek, birbiriyle ilişkili anlamlara sahip olan ancak ünlü sonrasında gelen bir ünsüzün seslendirilmesinde farklılık gösteren fiil-isim çiftlerinin İngilizce kalıplarıdır: Fiil ötümlü İsim ötümsüz advi s e advi c e belie v e belie f brea th e (seslendirme: /briːð/) brea th (seslendirme: /brɛθ/) gi v e gi f t hou s e (seslendirme: /haʊz/) hou s e (seslendirme: /haʊs/) li v e li f e ri v e ri f t u s e (seslendirme: /juːz/) u s e (seslendirme: /juːs/) wea v e we f t wrea th e (seslendirme: /riːð/) wrea th (seslendirme: /riːθ/) Çoğu apofoni örneği, tarihsel olarak, asimilasyona neden olan ortam kaybolduğunda daha sonra gramerleşen (veya morfolojik hale getirilen) fonolojik asimilasyona bağlı değişikliklerden gelişir. İngilizce goose/geese ve breath/breathe için örnekleri için durum böyledir. Otorite kontrolü GND : 4141072-5 LCCN : sh85056348 NLI : 987007536005005171
Bâleybelen

Bu madde hiçbir kaynak içermemektedir . Lütfen güvenilir kaynaklar ekleyerek madde içeriğinin geliştirilmesine yardımcı olun. Kaynaksız içerik itiraz konusu olabilir ve kaldırılabilir . Kaynak ara: "Bâleybelen" – haber · gazete · kitap · akademik · JSTOR ( Temmuz 2022 ) ( Bu şablonun nasıl ve ne zaman kaldırılması gerektiğini öğrenin ) Bâleybelen ( dilsizlere dil veren ), Muhyi-i Gülşeni (1528-1604) tarafından itikadî bilgileri avamdan sakınıp sırlamak ve Osmanlı 'da ortak kültür dili yaratmak üzere 1574'te kurgulanan dünyanın en eski yapay dillerinden biri. Muhyî , Bâleybelen ile 200 eser yazdı. Öğrencileri Bâleybelen'i devam ettirmeye çalışır; ancak Muhyî 'nin ölümünün ardından bu dil de kullanılmaz olur. Günümüze bu dille yazılan eserlerden pek azı gelebilmiştir.

Dilin çözülmesi Fransız araştırmacı Rousseau [ kim? ] , Halep 'te gördüğü, tanımadığı dilde yazılmış bir kitabı önce ünlü Osmanlı tarihçisi ve o tarihte İstanbul 'da Alman ataşesi olan Joseph von Hammer-Purgstall 'e gönderir. Hammer, şifreleri çözemez ve Paris'teki Doğu Dilleri Okulu akademisyeni Sylvestre de Sacy 'den yardım ister. Sacy sekiz yıl araştırmasına rağmen bu dili kimin, niçin ve nasıl tasarladığını bulamaz. Kaybolmuş bir millete ait olabileceğini düşünür ve bu mealde bir makale kaleme alır. Bâleybelen ile ilgili ilk bilimsel araştırmaysa 1966'da İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi'nden Prof. Dr. Midhat Sertoğlu 'nun İlk Milletlerarası Dili Bir Türk İcat Etmişti başlıklı makalesidir. Bâleybelen şifrelerini ilk çözen ise beş yıllık araştırma sonucu dilbilimci Mustafa Koç olur. Mustafa Koç, Bâleybelen / İlk Yapma Dil (2006) adlı kitabıyla bulgularını yayımlar. g t d Yapay diller Bâleybelen · Çataldili · Elfçe · Enokyan · Esperanto · Idiom Neutral · İdo · İnterlingua · İnterlingue · İnterslavca · Ithkuil · Kara Lisan · Klingon dili · Kotava · Lincos · Lingua Franca Nova · Lingua Ignota · Lojban · Mari-Dari · Novial · Romániço · Toki Pona · Volapük · Xul Solar · Yerkish Otorite kontrolü LCCN : sh2009000119
Bükümlü dil

Bükümlü dil , çoklu dilbilgisel, sözdizimsel veya anlamsal özellikleri belirtmek için tek bir çekimsel morfem kullanma eğilimleriyle sondan eklemeli dillerden ayrılan bir tür sentetik dildir. Örneğin, İspanyolca comer fiili ("yemek") birinci tekil geçmiş zaman kipli comí ("Yedim") biçimine sahiptir; -í tek eki, her özellik için ayrı bir eke sahip olmak yerine, hem birinci tekil şahıs uyumunun özelliklerini hem de geçmiş zaman kipini temsil eder. Bükümlülüğün bir başka örneği Latince bonus ("iyi") kelimesidir. Biten -us eril cinsiyeti, yalın hali ve tekil sayıyı belirtir. Bu özelliklerden herhangi birinin değiştirilmesi, -us ekinin farklı bir ek ile değiştirilmesini gerektirir. Bonum biçiminde, -um bitişi eril tekil ve belirtme durumunu veya nötr tekil veya nötr  belirtme hali ve tekil durumunu veya nötr yalın hal ve tekil durumu belirtmektedir.

Çekim Çekim; çatı, dilek kipi , zaman, görünüş (aspekt), kişi, gramer cinsiyeti ve sayının bir kısmı veya tamamı hakkındaki bilgileri kodlamak için bir fiilin biçiminin değiştirilmesidir. Bükümlü bir dilde, bu bilgi parçalarından iki veya daha fazlası tek bir morfemde, tipik olarak bir son ekte aktarılabilir. Örneğin Fransızcada fiil ekleri; öznenin kişisi ve sayısına olduğu kadar çatı, zaman ve görünüşe de bağlıdır. Bu, her biri aşağıdakilerin bir kısmını veya tamamını taşıyan, fiilin tipik olarak kırk beş farklı tek kelimelik biçimine yol açar: dilek kipi (bildirme, istek, şart ve emir) zaman (geçmiş, geniş ve gelecek) görünüş (bitmişlik ve bitmemişlik) kişi (birinci, ikinci, üçüncü) sayı (tekil veya çoğul) Bu bilgi parçalarından herhangi birini diğerlerini değiştirmeden değiştirmek, farklı bir ek kullanmayı gerektirir, bu kaynaştırmanın temel özelliğidir. İngilizcede iki çekimsel kaynaşma örneği vardır. -s fiil eki, şimdiki zamanın hem üçüncü şahıs hem de ilgili öznenin tekilliği ile birleşimini, yardımcı fiil içermeyen bir fiilde kullanılan -ed fiil eki ise hem süreç bildirmeyen görünüşü hem de geçmiş zamanı ifade eder.
Çeviri normları

Bu madde önerilmeyen biçimde kaynaklandırılmıştır . Gösterilen kaynaklar kaynak gösterme şablonları kullanılarak dipnot belirtme biçemine uygun olarak düzenlenmelidir. ( Bu şablonun nasıl ve ne zaman kaldırılması gerektiğini öğrenin ) Normlar Gideon Toury tarafından geliştirilen çevirmenin süreç öncesi ve çeviri sürecinde aldığı öznel kararlardır. Çevirmenin bu konuda sınırlanamaz hakları vardır. Her çevirmenin kendine özgü normları vardır. Çevirmen, bu normlarla topluma hizmet eder ve bu normları topluma uygun olarak değiştirebilir. Bu bakımdan, çevirmenin aslında toplumsal bir rolü vardır. Sosyo-kültürel sınırlamaların üstesinden gelmek için çevirmen normları kullanır. Sonuç olarak da farklı stratejilerle, yani, farklı normlarla farklı erek metinler ortaya çıkar. Normlar, çeviri sürecinde nelerin yapıldığını, belirli bir alt dizge içerisinde neyin doğru ve neyin yanlış kabul edildiğini açıklar. Normlar, her koşulda uyulması gereken normatif kurallar değil, çevirmene yol gösteren kabul görmüş fakat dinamik değerlerdir. Çeviri işlemi iki farklı dil ve kültür dizgesine ek olarak normlardan oluşur. Çevirmen normlara karar vermeden önce kaynak metnin kaynak kültürdeki konumunu göz önünde tutmalıdır. Böylelikle de oluşacak metnin erek kültürdeki konumu da normlarla belli olur. Her norm her kültür için geçerli değildir çünkü bir norma anlam kazandıran aslında normun içinde bulunduğu dizgedir.

Çeşitleri Mutlak Normlar: Bu normlar toplumsaldır ve bir kültürdeki genel olarak tüm çevirmenler tarafından kullanılır. (Ör: Dilbilgisi Kuralları) Kişiye Özgü Normlar: Bu normlar özneldir. Çevirmenin isteği doğrultusunda kullanılırlar. Öncül Normlar: Bu normlarla kaynak kültür ile erek kültür arasında seçim yapılır. Çevirmenin en başta karar vermesi gereken normlardır. Buna göre, eğer bir çeviri kaynak kültüre yakın ise yeterli çeviri ; erek kültüre yakın ise kabul edilebilir çeviri olur. Süreç Öncesi Çeviri Normları: Çevirmenin çeviri işlemine başlamadan önce karar vermesi gereken normlardır. Bu normlar iki unsurla ilgilidir. Çeviri Politikası: Belirli bir zamandan, dilden ve kültürden çevrilecek olan kaynak metin seçilir. Çevirinin Doğrudanlığı: Kaynak bir dilden, erek bir dile çevrilen metnin, erek dilden başka bir dile çevrilmesidir. Ör: Tanzimat Dönemi 'nde Shakespeare 'in eserlerinin Fransızcadan Türkçeye çevrilmesi. Çeviri Süreci Normları: Bu normlar metin ve dille ilgili sınırlandırıcı normlardır. 2'ye ayrılır. Matrix Normlar: Metinde yapılacak atlama, ekleme, yer değiştirme gibi değişiklerle metnin nasıl oluşturulacağına karar verilir. Metinsel Dilsel Normlar: Metni oluştururken seçilecek dilsel ve metinsel malzemelere karar verir. Modaya Uygun Normlar Modası Geçmiş Normlar İlerici Normlar Metiniçi Normlar Metindışı Normlar
Biçimbirim

Biçimbirim , biçim birimi veya morfem , dildeki anlam ayırıcı özelliğe sahip en küçük dilsel birimdir. Çekim ve türetim biçimbirimleri olarak ikiye ayrılır. [ 1 ]
Açığa yakın merkez ünlü

| Bilgi | Detay |
| --- | --- |
| **Açığa yakın merkez ünlü** | |
| [ɐ] | |
| **Ses örneği** | |
| noicon | |

Bu madde hiçbir kaynak içermemektedir . Lütfen güvenilir kaynaklar ekleyerek madde içeriğinin geliştirilmesine yardımcı olun. Kaynaksız içerik itiraz konusu olabilir ve kaldırılabilir . Kaynak ara: "Açığa yakın merkez ünlü" – haber · gazete · kitap · akademik · JSTOR ( Şubat 2024 ) ( Bu şablonun nasıl ve ne zaman kaldırılması gerektiğini öğrenin ) Ünlüler Ayrıca bakınız: Uluslararası Fonetik Alfabe , Ünsüzler Ön (İnce) Öne yakın Merkez Arkaya yakın Arka (Kalın) Kapalı (Dar) i • y ɨ • ʉ ɯ • u ɪ • ʏ ʊ e • ø ɘ • ɵ ɤ • o ə ɛ • œ ɜ • ɞ ʌ • ɔ æ ɐ a • ɶ ɑ • ɒ Kapalıya yakın Yarı kapalı Orta Yarı açık Açığa yakın Açık (Geniş) Bölümler arasında bazı bölümlerde iki adet ünlü vardır. Bu ikili grupta sağdaki ünlü yuvarlaktır, soldaki ise düzdür. Ayrıca uzun ünlüler Uluslararası Fonetik Alfabe sembolü [ː] ile belirtlir. Açığa yakın merkez ünlü sesi bazı konuşulan dillerde kullanılan bir ünlü sestir . IPA 'da bu ses [ɐ] olarak gösterilir. Dilbilim ile ilgili bu madde taslak seviyesindedir. Madde içeriğini genişleterek Vikipedi ' ye katkı sağlayabilirsiniz.
Açığa yakın ön düz ünlü

| Bilgi | Detay |
| --- | --- |
| **Açığa yakın ön düz ünlü** | |
| [æ] | |
| **Ses örneği** | |
| noicon | |

Bu madde hiçbir kaynak içermemektedir . Lütfen güvenilir kaynaklar ekleyerek madde içeriğinin geliştirilmesine yardımcı olun. Kaynaksız içerik itiraz konusu olabilir ve kaldırılabilir . Kaynak ara: "Açığa yakın ön düz ünlü" – haber · gazete · kitap · akademik · JSTOR ( Şubat 2024 ) ( Bu şablonun nasıl ve ne zaman kaldırılması gerektiğini öğrenin ) Ünlüler Ayrıca bakınız: Uluslararası Fonetik Alfabe , Ünsüzler Ön (İnce) Öne yakın Merkez Arkaya yakın Arka (Kalın) Kapalı (Dar) i • y ɨ • ʉ ɯ • u ɪ • ʏ ʊ e • ø ɘ • ɵ ɤ • o ə ɛ • œ ɜ • ɞ ʌ • ɔ æ ɐ a • ɶ ɑ • ɒ Kapalıya yakın Yarı kapalı Orta Yarı açık Açığa yakın Açık (Geniş) Bölümler arasında bazı bölümlerde iki adet ünlü vardır. Bu ikili grupta sağdaki ünlü yuvarlaktır, soldaki ise düzdür. Ayrıca uzun ünlüler Uluslararası Fonetik Alfabe sembolü [ː] ile belirtlir. Açığa yakın ön düz ünlü sesi bazı konuşulan dillerde kullanılan bir ünlü sestir . IPA 'da bu ses [æ] olarak gösterilir. Dilbilim ile ilgili bu madde taslak seviyesindedir. Madde içeriğini genişleterek Vikipedi ' ye katkı sağlayabilirsiniz.
Açık arka düz ünlü

| Bilgi | Detay |
| --- | --- |
| **Açık arka düz ünlü** | |
| [ɑ] | |
| **Ses örneği** | |
| noicon | |

Bu madde hiçbir kaynak içermemektedir . Lütfen güvenilir kaynaklar ekleyerek madde içeriğinin geliştirilmesine yardımcı olun. Kaynaksız içerik itiraz konusu olabilir ve kaldırılabilir . Kaynak ara: "Açık arka düz ünlü" – haber · gazete · kitap · akademik · JSTOR ( Şubat 2024 ) ( Bu şablonun nasıl ve ne zaman kaldırılması gerektiğini öğrenin ) Ünlüler Ayrıca bakınız: Uluslararası Fonetik Alfabe , Ünsüzler Ön (İnce) Öne yakın Merkez Arkaya yakın Arka (Kalın) Kapalı (Dar) i • y ɨ • ʉ ɯ • u ɪ • ʏ ʊ e • ø ɘ • ɵ ɤ • o ə ɛ • œ ɜ • ɞ ʌ • ɔ æ ɐ a • ɶ ɑ • ɒ Kapalıya yakın Yarı kapalı Orta Yarı açık Açığa yakın Açık (Geniş) Bölümler arasında bazı bölümlerde iki adet ünlü vardır. Bu ikili grupta sağdaki ünlü yuvarlaktır, soldaki ise düzdür. Ayrıca uzun ünlüler Uluslararası Fonetik Alfabe sembolü [ː] ile belirtlir. Açık arka düz ünlü sesi bazı konuşulan dillerde kullanılan bir ünlü sestir . IPA 'da bu ses [ɑ] olarak gösterilir. Dilbilim ile ilgili bu madde taslak seviyesindedir. Madde içeriğini genişleterek Vikipedi ' ye katkı sağlayabilirsiniz.
Açık arka yuvarlak ünlü

| Bilgi | Detay |
| --- | --- |
| **Açık arka yuvarlak ünlü** | |
| [ɒ] | |
| **Ses örneği** | |
| noicon | |

Bu madde hiçbir kaynak içermemektedir . Lütfen güvenilir kaynaklar ekleyerek madde içeriğinin geliştirilmesine yardımcı olun. Kaynaksız içerik itiraz konusu olabilir ve kaldırılabilir . Kaynak ara: "Açık arka yuvarlak ünlü" – haber · gazete · kitap · akademik · JSTOR ( Şubat 2024 ) ( Bu şablonun nasıl ve ne zaman kaldırılması gerektiğini öğrenin ) Ünlüler Ayrıca bakınız: Uluslararası Fonetik Alfabe , Ünsüzler Ön (İnce) Öne yakın Merkez Arkaya yakın Arka (Kalın) Kapalı (Dar) i • y ɨ • ʉ ɯ • u ɪ • ʏ ʊ e • ø ɘ • ɵ ɤ • o ə ɛ • œ ɜ • ɞ ʌ • ɔ æ ɐ a • ɶ ɑ • ɒ Kapalıya yakın Yarı kapalı Orta Yarı açık Açığa yakın Açık (Geniş) Bölümler arasında bazı bölümlerde iki adet ünlü vardır. Bu ikili grupta sağdaki ünlü yuvarlaktır, soldaki ise düzdür. Ayrıca uzun ünlüler Uluslararası Fonetik Alfabe sembolü [ː] ile belirtlir. Açık arka yuvarlak ünlü sesi bazı konuşulan dillerde kullanılan bir ünlü sestir . IPA 'da bu ses [ɒ] olarak gösterilir. Dilbilim ile ilgili bu madde taslak seviyesindedir. Madde içeriğini genişleterek Vikipedi ' ye katkı sağlayabilirsiniz.
Açık ön düz ünlü

| Bilgi | Detay |
| --- | --- |
| **Açık ön düz ünlü** | |
| [a] | |
| **Ses örneği** | |
| noicon | |

Bu madde hiçbir kaynak içermemektedir . Lütfen güvenilir kaynaklar ekleyerek madde içeriğinin geliştirilmesine yardımcı olun. Kaynaksız içerik itiraz konusu olabilir ve kaldırılabilir . Kaynak ara: "Açık ön düz ünlü" – haber · gazete · kitap · akademik · JSTOR ( Şubat 2024 ) ( Bu şablonun nasıl ve ne zaman kaldırılması gerektiğini öğrenin ) Ünlüler Ayrıca bakınız: Uluslararası Fonetik Alfabe , Ünsüzler Ön (İnce) Öne yakın Merkez Arkaya yakın Arka (Kalın) Kapalı (Dar) i • y ɨ • ʉ ɯ • u ɪ • ʏ ʊ e • ø ɘ • ɵ ɤ • o ə ɛ • œ ɜ • ɞ ʌ • ɔ æ ɐ a • ɶ ɑ • ɒ Kapalıya yakın Yarı kapalı Orta Yarı açık Açığa yakın Açık (Geniş) Bölümler arasında bazı bölümlerde iki adet ünlü vardır. Bu ikili grupta sağdaki ünlü yuvarlaktır, soldaki ise düzdür. Ayrıca uzun ünlüler Uluslararası Fonetik Alfabe sembolü [ː] ile belirtlir. Açık ön düz ünlü sesi bazı konuşulan dillerde kullanılan bir ünlü sestir . IPA 'da bu ses [a] olarak gösterilir. Dilbilim ile ilgili bu madde taslak seviyesindedir. Madde içeriğini genişleterek Vikipedi ' ye katkı sağlayabilirsiniz.
Açıklama

Bu madde hiçbir kaynak içermemektedir . Lütfen güvenilir kaynaklar ekleyerek madde içeriğinin geliştirilmesine yardımcı olun. Kaynaksız içerik itiraz konusu olabilir ve kaldırılabilir . Kaynak ara: "Açıklama" – haber · gazete · kitap · akademik · JSTOR ( Şubat 2024 ) ( Bu şablonun nasıl ve ne zaman kaldırılması gerektiğini öğrenin ) Açıklama , bir terim , kavram ya da başka dilsel olgunun daha iyi anlaşılması için yapılan ek bilgidir. Söz konusu bilgi, açıklanacak sözcükten daha uzun olur. Açıklama ile, ilgili durumun kanıtı şu şekilde doğrulanabilir: Bir sözlükteki tanım, ilgili sözcük yerine kullanılabilirse, bu bir açıklamadır. Yani aynı bağlam içinde hem sözcük hem de tanım kullanılırsa ve anlamsal açıdan bir sorun oluşturmuyorsa bu bir açıklamadır. Dilbilim ile ilgili bu madde taslak seviyesindedir. Madde içeriğini genişleterek Vikipedi ' ye katkı sağlayabilirsiniz. Otorite kontrolü GND : 4015293-5 LCCN : sh85046453 NLI : 987007562813705171
Açık ön yuvarlak ünlü

| Bilgi | Detay |
| --- | --- |
| **Açık ön yuvarlak ünlü** | |
| [ɶ] | |
| **Ses örneği** | |
| noicon | |

Bu madde hiçbir kaynak içermemektedir . Lütfen güvenilir kaynaklar ekleyerek madde içeriğinin geliştirilmesine yardımcı olun. Kaynaksız içerik itiraz konusu olabilir ve kaldırılabilir . Kaynak ara: "Açık ön yuvarlak ünlü" – haber · gazete · kitap · akademik · JSTOR ( Şubat 2024 ) ( Bu şablonun nasıl ve ne zaman kaldırılması gerektiğini öğrenin ) Ünlüler Ayrıca bakınız: Uluslararası Fonetik Alfabe , Ünsüzler Ön (İnce) Öne yakın Merkez Arkaya yakın Arka (Kalın) Kapalı (Dar) i • y ɨ • ʉ ɯ • u ɪ • ʏ ʊ e • ø ɘ • ɵ ɤ • o ə ɛ • œ ɜ • ɞ ʌ • ɔ æ ɐ a • ɶ ɑ • ɒ Kapalıya yakın Yarı kapalı Orta Yarı açık Açığa yakın Açık (Geniş) Bölümler arasında bazı bölümlerde iki adet ünlü vardır. Bu ikili grupta sağdaki ünlü yuvarlaktır, soldaki ise düzdür. Ayrıca uzun ünlüler Uluslararası Fonetik Alfabe sembolü [ː] ile belirtlir. Açık ön yuvarlak ünlü sesi bazı konuşulan dillerde kullanılan bir ünlü sestir . IPA 'da bu ses [ɶ] olarak gösterilir. Dilbilim ile ilgili bu madde taslak seviyesindedir. Madde içeriğini genişleterek Vikipedi ' ye katkı sağlayabilirsiniz.
Akıcılık

Akıcılık , sözcük ve cümlelerin dile takılmadan kolayca okunabilmesi için, anlatılmak istenen düşüncenin rahatlıkla anlaşılır şekilde ifade edilmesidir. Akıcılık, içerikten çok bir üslûp özelliğidir. Âheng-i selâset. Akıcılık, konuşma dili patolojisinde , hızlı konuşurken seslerin, hecelerin, kelimelerin ve cümlelerin birleştiği akış anlamına gelir; akıcılık bozukluğu kavramı ise, dağınıklık ve kekemelik için kolektif bir terim olarak kullanılmıştır. Düzyazıda akıcılığın şartları vardır: Bir sansür veya düşünce özgürlüğünü kısıtlayıcı bir yasaya müstenit olarak düşünceler açıkça yazılamazsa, bu, yazıdaki kapalılıktan anlaşılır. Yazıdaki tutuk ifadeler, zor okunurluk, anlamların belirsizliği akıcılığa aykırıdır. Kelimelerin yerli yerine oturması, cümlelerin birbiri ardına gelişindeki nizamın aksamadan sürmesi gerekir. Uzun cümlelerin başı ile sonu arasında uyumsuzluk olmamalıdır. Akıcı üslup kolaycı ve basit anlamına gelmez.
Analitik dil

Analitik dil , cümlelerdeki kelimeler arasındaki ilişkileri, çekimleri kullanmak yerine, öncelikle yardımcı kelimeler ve kelime sırası yoluyla aktaran bir dildir . Örneğin, İngilizcede "The cat chases the ball" (Kedi topu kovalar) ifadesi, kedinin topa analitik olarak kelime sırası yoluyla etki ettiği gerçeğini aktarır. Bu, kelime ilişkilerini iletmek için büyük ölçüde çekimlere dayanan sentetik dillerle karşılaştırılabilir. Çoğu dil tamamen analitik değildir, ancak çoğu öncelikle analitik sözdizimine dayanmaktadır. Dilbilim ile ilgili bu madde taslak seviyesindedir. Madde içeriğini genişleterek Vikipedi ' ye katkı sağlayabilirsiniz. Otorite kontrolü GND : 4142355-0
Anlam (dilbilim)

Anlam , sözcüğün anlattığı düşünce . Sözcükler birden fazla anlama gelebilir. Bu durumda anlamlardan biri "öz anlam", diğeri " yan anlam ", bir başkası " mecaz anlam"dır. Sözcükler zamanla yeni anlamlar alarak zenginleşebilir ya da anlamlarını kaybedebilirler. Anlamlarını kaybetmelerine anlam daralması ; yeni anlamlar kazanmasına anlam genişlemesi denir. Kelimelerin anlamlarını ve değişimlerini izleyen alana anlambilim denir. Kelimeler gerçek ve mecaz anlamlıdır. Bazı kelimeler tarih içinde gerçek anlamını bırakır ve argolaşır: Hıyar'ın badem anlamını yitirerek ilk akla gelen anlamının kazma, kaba olması gibi. Bazı kelimeler çok anlamlıdır: Gül, dil gibi. Bazı kelimeler ise geniş anlamlarından önce dar anlamını ifade ederler: "salatalık"ın "hıyar" anlamını edinmesi gibi. Bazıları anlam kaymasına uğrar: "kafa göz yarmak" gibi. Anlam oyunu, bir kelimenin bütün anlamlarını bir cümlede ifade etmektir: "Adın Gül amma gülemedin ömründe" gibi. Anlam genişlemesi veya yayılması kavramı, bir kelimenin tarih içinde dar anlamından geniş anlamına evrilmesidir: Çamlıca (tepeden gazoza). Anlamdaş kelimeler, anlamları yakın kelimelerdir. Anlamı aynı denilen eşanlamlı kelimeler her zaman tam olarak aynı manada olmaz, aralarında yine bir nüans vardır. Eşanlamlı diye kastedilen çoğunlukla eski/yeni kelimelerdeki aynılıktır: deprem-zelzele, uçak-tayyare, yıl-sene. Türkçede anlamı kuvvetlendirme başlığında, ikilemelerde eşanlamlılık ve tekrarlama ile yapılır: hatır gönül, takım taklavat gibi. Özel dillerden argonun ana dille paralel anlamları vardır. Ayrıca grup dili jargonlarıyla da ana dil kesişebilir. Aynı kelime, değişik meslek dillerinde ve bilim dallarında aynı başlıkta farklı anlamlara sahiptir. Bazen özel isimlerin genelleşerek bir tür adına veya sıfata dönüştüğü görülebilir. [ 1 ] Buna örnek olarak bazı markaların aynı kategorideki başka marka ürünleri ifade ederken kullanılması verilebilir. Ayrıca eski edebiyatta satrancı bulan kişi olarak bahsedilen Leclâc adlı şahsın [ 2 ] ismi leylaç şeklinde "kumar oynama konusunda isim yapmış; üçkâğıtçı" ve Gazneli Mahmud 'un yalakası olarak bilinen Telhek'in adı da "soytarı; dalkavuk" gibi anlamlarda kullanılmaktadır. [ kaynak belirtilmeli ]
Anadil

Bu madde dilbilimsel bir kavram hakkındadır. Lisan anlamı için Anadili sayfasına bakınız. Dilbilimde anadil veya proto dil , genellikle varsayımsal veya yeniden yapılandırılmış (rekonstrükte edilmiş) ve genellikle yazılı olarak tespit edilmemiş bir dildir. Bu dillerden zaman için farklı diller türeyebilir. 
Tarihsel dilbilimin ağaç modelinde yer alan bir proto dil, soy ağacı metaforunda ana dil olarak adlandırılabilir. Bir diğer tanımla kendisinden başka dil veya lehçelerin türediği dil. [ 1 ] Başka bir ifadeyle ses yapısı, mânâsı ve şekli bakımından birbirinden az ya da çok farklılaşmış olan dil veya lehçelerin kök bakımından birleştikleri ortak diller bu kavram altında toplanır. Örneğin Ön Hint-Avrupa dili , Ana Altayca , Ana Moğolca , Ana Türkçe , Latince gibi diller, anadillerdendir. [ 2 ] [ 3 ] Latince, Yunanca Farsça, Rusça, Hintçe gibi diller Ön Hint-Avrupa dilinden türemiştir fakat Ön Hint Avrupa dili yazı ile yazılmış bir dil değildir. Fransızca, Portekizce, İspanyolca ve İtalyanca da Latinceden türemiştir ve bu sebeple Latince de bir anadildir, fakat diğer birçok anadilin aksine Latince geniş bir yazılı külliyat bırakmış bir anadildir. Proto dil, mevcut veriler birleştirilerek 'yeniden yapılandırılmış' (rekonstrükte edilmiş) bir dildir. [ 4 ] Proto- ön eki "ilk, en eski, daha önce olan" anlamlarına gelir. [ 5 ] Proto dil, belirli bir dönemdeki konuşma dili ile birebir aynı olmayabilir. [ 4 ] Belirli hipotezlere dayanarak oluşturulmuş bir model olup bir dilin sonraki dönemlerdeki varyasyonları arasındaki farklılıkların daha iyi anlaşılması için formüller sunar. [ 4 ] Tüm insan dillerinin atası olan bir ön insan dilinin var olup olmadığı konusunda tartışmalar devam etmektedir. Yazıyla kayda geçirilmemiş bir proto-dilin sistematik rekonstrüksiyonunu sunan ilk kişi August Schleicher'di. Schleicher 1861'de Proto-Hint-Avrupa dili için bir rekonstrüksiyon yapmıştır.
Anlık oluşum

Anlık oluşum , bir dilde henüz sözlüğe girmemiş, yeni üretilmiş sözcüktür. [ 1 ]
Anlam kayması

Bu madde hiçbir kaynak içermemektedir . Lütfen güvenilir kaynaklar ekleyerek madde içeriğinin geliştirilmesine yardımcı olun. Kaynaksız içerik itiraz konusu olabilir ve kaldırılabilir . Kaynak ara: "Anlam kayması" – haber · gazete · kitap · akademik · JSTOR ( Aralık 2023 ) ( Bu şablonun nasıl ve ne zaman kaldırılması gerektiğini öğrenin ) Anlam kayması , zaman kayması veya kip kayması , Türkçede kullanılan haber ve dilek kiplerinin yanlış şekilde, yanlış anlamı veya işi anlatacak biçimde kullanılmasıdır. Bir cümlede kullanılan zaman kelimesi ile zaman eki birbirine uygunluk göstermiyorsa, bu durumda anlam kayması olur. Cümlede ifade edilen durum ile dilek eki uygun olmuyorsa, bu durumda da anlam kayması meydana gelir. Örneğin : Yarın Ankara'ya gidiyorum. (gideceğim) Halam yangın çıkınca beni kundağa sarıp dışarı fırlıyor. (fırlamış) Fatih, İstanbul'u fetheder. (fethetti) Çocuğu bulmak için çok uğraşır; ama bulamaz. (uğraştı, bulamadı) Bunu alır, anneme verirsin. (al, ver) Söylediklerimi hemen yapacaksın. (yap) Annem yarın teyzeme gidiyor. (gidecek) g t d Türkçe dilbilgisi Fonetik Sesler ünlü • ünsüz Ses uyumları büyük ünlü uyumu • küçük ünlü uyumu Ses olayları hece kaynaşması • kaynaştırma ünsüzü • koruyucu ünsüz • pekiştirme • ses türemesi • ulama • ünlü düşmesi • ünsüz düşmesi • ünsüz benzeşmesi • ünsüz sertleşmesi • ünsüz yumuşaması • ünlü daralması • göçüşme • ünsüz değişmesi Kök ve ekler Yapım ekleri isimden isim yapan ekler • isimden fiil yapan ekler • fiilden fiil yapan ekler • fiilden isim yapan ekler Çekim ekleri haber (bildirme) kip ekleri • dilek kip ekleri • ek-fiiller • hâl (durum) ekleri • çoğul ekleri • eşitlik eki • vasıta eki • bildirme eki • ilgi ekleri • ilgi zamiri • iyelik ekleri • koşaç • olumsuzluk eki • şahıs ekleri • soru eki Kelime bilgisi Kelime türleri isim soylu isim (ad) • sıfat (ön ad) • zarf (belirteç) • zamir (adıl) • bağlaç • edat (ilgeç) • ünlem fiil soylu fiil (eylem) • fiilimsi (eylemsi) [ isim-fiil (mastar) • sıfat-fiil (ortaç) • zarf-fiil (ulaç)] Anlamına göre kelimeler temel • yan • gerçek • mecaz • deyim • terim • eşanlamlı • eşsesli • karşıtanlamlı Yapısına göre kelimeler basit • türemiş • birleşik tamlamalar isim tamlaması • sıfat tamlaması • Tamlayanı düşmüş tamlamalar Cümle bilgisi Cümlenin ögeleri Ana ögeler özne • yüklem Yardımcı ögeler ( tümleçler ) nesne ( belirtili nesne • belirtisiz nesne ) • dolaylı tümleç • zarf tümleci Anlamına göre cümleler olumlu • olumsuz • soru • ünlem • emir • gereklilik • istek • dilek • şart Yapısına göre cümleler basit • birleşik • bağlı • sıralı Ögelerinin dizilişine göre cümleler kurallı (düz) • devrik • eksiltili • parantez Yüklemin cinsine göre cümleler isim cümlesi • fiil cümlesi Anlatım Anlatım bozuklukları bağlaşıklık sorunları • bağdaşıklık sorunları Dilbilim ile ilgili bu madde taslak seviyesindedir. Madde içeriğini genişleterek Vikipedi ' ye katkı sağlayabilirsiniz.
Adbilim

Dilbilim dizisinin bir parçası Anahatlar Tarihçe Dizin Genel dilbilim Anlambilim Biçimbilim Edimbilim Tarihsel dilbilim Sesbilim Sözdizim Sözdizim-anlambilim arakesiti Sözlükbilim Tipoloji Uygulamalı dilbilim Adli Antropolojik Aradilbilim Belgeleme Çevirmenlik ve yorumculuk Derlemdilbilim Determinizm Edinim Dil felsefesi Dilbilim tarihi Etnometodoloji Filoloji Hesaplamalı İletişim etnografisi Konuşma çözümlemesi Matematiksel Mesafe Metindilbilim Psikodilbilim Ses bilgisi Ses çözümlemesi Sinirdilbilim Söylem çözümlemesi Toplumdilbilim Uygulamalı Yazı sistemleri Teorik çerçeveler Biçimci Bağımsal Dağılımcılık Dil cebiri Öbekyapısal Üretici İşlevsel Bilişsel Dilbilgiselleşme Dizgeci işlevsel Etkileşimsel İşlevsel söylem Kullanıma dayalı Kuruluş Prag Okulu Yapısalcılık Konular Betimlemecilik Bileşimsellik Dil teorisi Dilbilim antropolojisi Dilbilim felsefesi Dilin kökeni Etimoloji Göstergesellik İkinci dil edinimi İnternet dilbilimi Kuralcılık LGBTQ dilbilimi Muhafazakâr ve yenilikçi dil Ortografi Sözdizimin özerkliği Terimtanım Terminoloji g t d Adbilim veya onomasiyoloji ( Yunanca : ὀνομάζω; onomāzο : adlandırmak), gösterilenden ya da kavramdan hareketle anlatımı, gösterilenin bağlandığı gösterenleri inceleyen sözcük ve anlambilimsel araştırma. [ 1 ] Kavramı karşılayan işaretler olan adları araştırmaya dayanır. Adbilim, kavrambilimin yaklaşımına karşıt bir yoldan anlam olgularını ele alır. Örneğin "zorluk" kavramı, Türkçede sıkıntı, engel, sorun, güçlük ile belirtilir.
Afarca

Afar halkının yaşadığı yaklaşık bölge Afarca (afar af) Cibuti , Etiyopya ve Eritre 'de konuşulan dillerden biridir. Bu üç ülkede toplam 2.6 milyon kişi tarafından konuşulmaktadır. Afar dili hiçbir ülkenin resmi dili değildir, ancak Etiyopya 'nın Afar bölgesinde idari ve eğitim dili statüsüne sahiptir. Dil ile ilgili bu madde taslak seviyesindedir. Madde içeriğini genişleterek Vikipedi ' ye katkı sağlayabilirsiniz. Otorite kontrolü BNF : cb11957382k (data) LCCN : sh85001491 NLI : 987007293838305171 SUDOC : 027559297
Afrika kökenli ölü diller listesi

Bu madde hiçbir kaynak içermemektedir . Lütfen güvenilir kaynaklar ekleyerek madde içeriğinin geliştirilmesine yardımcı olun. Kaynaksız içerik itiraz konusu olabilir ve kaldırılabilir . Kaynak ara: "Afrika kökenli ölü diller listesi" – haber · gazete · kitap · akademik · JSTOR ( Şubat 2024 ) ( Bu şablonun nasıl ve ne zaman kaldırılması gerektiğini öğrenin ) Afrika kökenli ölü diller listesi aşağıdadır:

Angola Kwadi

Çad Horo Muskum

Demokratik Kongo Cumhuriyeti Ngbee

Eritre Geez

Etiyopya Gafat Geez ( bkz. yukarıda Eritre ) Weyto

Gine Baga Kaloum Baga Sobané

Fildişi Sahili (Côte d'Ivoire) Esuma Qwedziona

Güney Afrika Cumhuriyeti ǀXam diliǀǀXamca ǀXegwi diliǀǀXegwice Seroaca

Kamerun Duli Gey Nagumi Yeni

Kenya Elmolo Kore

Mısır Coptic Eski Mısır Dili Eski Nubice

Nijerya Ajawa Auyokawa Basa-Gumna Gamo-Ningi Kpati Kubi Mawa Teshenawa

Sudan Baygo Berti Birked Eski Nubice Gule Homa Mittu Togoyo Torona

Tanzanya Kw'adza

Tunus Lingua franca Sened Vandalca

Uganda Nyang'i Singa Dil ile ilgili bu madde taslak seviyesindedir. Madde içeriğini genişleterek Vikipedi ' ye katkı sağlayabilirsiniz.
Ağulca

| Bilgi | Detay |
| --- | --- |
| **Ağulca** | |
| агъул чӀал / ağul ç'al | |
| **Ana dili olanlar** | Rusya , Azerbaycan |
| **Bölge** | Güneydoğu Dağıstan |
| **Etnisite** | Ağullar |
| **Konuşan sayısı** | 29.300 (2010) [ 1 ] |
| **Dil ailesi** | Kuzeydoğu Kafkas Lezgi Samur Ağulca |
| **Yazı sistemi** | Kiril |
| **Resmî durumu** | |
| **Resmî dil** | Dağıstan ( Rusya ) |
| **Dil kodları** | |
| **ISO 639-3** | agx |
| **ELP** | Aghul |

Ağulca (агъул чӀал, ağul ç'al ), Dağıstan 'ın güneyinde ve Azerbaycan 'da konuşulan bir Kuzeydoğu Kafkas dilidir . 2010 yılı itibarı ile 29,300 kişi tarafından konuşulmaktadır. Ağulca, Kiril alfabesi ile yazılmaktadır.
Akitanca

| Bilgi | Detay |
| --- | --- |
| **Akitanca** | |
| **Ana dili olanlar** | Fransa |
| **Bölge** | Akitanya |
| **Etnisite** | Akitanlar |
| **Dil ailesi** | Bask dilinin eski bir formu |
| **Dil kodları** | |
| **ISO 639-3** | xaq |

Akitanca , Fransa devletinde bağlı Akitanya bölgesinde tarafından konuşulmuş ölü bir dildir.
Albanca

7. yüzyıla ait Albanca bir yazıt. Albanca , eski Udi dili ya da Ağvan dili olarak da bilinir, Kuzeydoğu Kafkas dillerinden biri. [ 1 ] Bugün ölü diller arasında yer alır. Albanca, bugünkü Azerbaycan ile Dağıstan ’ın güneyinde yayılan Alban devletinin resmi diliydi . Kendine özgü bir alfabeyle yazılıyordu. Bugün az sayıda insanın konuştuğu Udi dilinin Albanca’dan geldiği sanılır. Albanca bir yazıt günümüze ulaşmıştır. Albanca'nın kendi dilinde nasıl adlandırıldığı bilinmemektedir.
Aleyküm selâm

İslam dizisinin bir parçası İnançlar Tevhit (Allah'ın tekliği) Peygamberler Kutsal kitaplar Melekler Kader Ahiret Kıyamet İbadetler Şehadet Namaz Oruç Zekât Hac Kurban Tefekkür Metinler ve Hukuk Kur'an Sünnet Hadis Şeriat Fıkıh Kelâm Tarih Zaman çizelgesi Muhammed Ehl-i beyt Sahabe Dört Halife Halifelik İmamet Dâvah İslam'ın yayılışı Mezhepler Sünnilik Şiilik İbadilik Tasavvuf Kur'ancılık Ahmediye Kültür ve Toplum Eğitim Kültürel Müslümanlar Hayvanlar Sanat Takvim Çocuk Demografi Bayramlar Camiler Kurban Felsefe Siyaset Bilim Kadın LGBT Ayrıca bakınız İslamcılık İslamofobi İslam ve diğer dinler g t d Aleyküm selâm veya Ve aleyküm Selâm ( Arapça : وَعَلَيْكُمُ ٱلسَّلَامُ), Müslümanlar tarafından sıkça kullanılan ve "Allah'ın selamı üzerinize olsun" anlamına gelen selamlaşmadır. Kutsal bir selamlaşma olan bu terim, genellikle Selamünaleyküm kelimesine karşılık olarak müslümanlar tarafından onun kadar kutsal bir selamlaşma terimi olması için kullanılır. [ 1 ] [ 2 ] Bu kelime İslam görgü kuralında müslümanlar tarafından kabul edilmektedir. Ayrıca Türkçede ikinci anlam olarak "Sizin üzerinize de selâm, esenlik ve güven olsun" içermektedir. [ 3 ]

Telaffuz Aleyküm Selâm Türkçe olarak genelde [a.lay.ku.mː‿s.se.laː.m] veya [a.lay.ku.mː‿s.sa.laː.m] olarak telafuz edilmektedir.
Alfabetik

Alfabetik Alfabetik , alfabe sırasına göre dizilmiş, abecesel demek olup bir sıralama usulüdür. Genellikle indekslerde , dizinlerde, ansiklopedilerde kullanılır. Ayrıca şuralarda da yaygındır: Katalog , bibliyografya , sözlük , kütüphane fişleri ve bazı arama motorları .
Algeroca

2012 yılında arkaik Katalancanın konuşulduğu Alghero (Sardunya) mahallelerinin haritası Algeroca , Sardinya bölgesinde konuşulan bir dildir. Katalanca 'nın bir lehçesidir. Lehçe ismini konuşulduğu yer olan Alghero şehrinden alır. Yaklaşık 40,000 kişi tarafından konuşulur. Dil ile ilgili bu madde taslak seviyesindedir. Madde içeriğini genişleterek Vikipedi ' ye katkı sağlayabilirsiniz.
Alutorca

| Bilgi | Detay |
| --- | --- |
| **Alutorca** | |
| **Ana dili olanlar** | Rusya |
| **Bölge** | Kamçatka |
| **Etnisite** | Alutorlar |
| **Konuşan sayısı** | 25 (2010) [ 1 ] |
| **Dil ailesi** | Çukçi-Kamçatka Çukçi Alutorca |
| **Dil kodları** | |
| **ISO 639-3** | alr |
| **ELP** | Alutor |

Alutorca , Rusya 'nın Kamçatka Yarımadası 'nda konuşulan bir Çukçi-Kamçatka dilidir .
Alman İşaret Dili

| Bilgi | Detay |
| --- | --- |
| **Alman İşaret Dili** | |
| **Ana dili olanlar** | Almanya |
| **Konuşan sayısı** | 8.000.000 ( tarih bulunamıyor ) [ 1 ] |
| **Dil ailesi** | Bilinmiyor Alman İşaret Dili |
| **Dil kodları** | |
| **ISO 639-2** | sgn |
| **ISO 639-3** | gsg |

Alman İşaret Dili [ 2 ] veya DGS ( Deutsche Gebärdensprache ) Almanya 'nın tamamı ve Belçika 'nın Almanca konuşulan bölgelerindeki sağır topluluklarının kullandığı bir işaret dilidir .
Amerikan İşaret Dili

| Bilgi | Detay |
| --- | --- |
| **Amerikan İşaret Dili** | |
| **Ana dili olanlar** | Amerika Birleşik Devletleri |
| **Bölge** | Kuzey Amerika , Batı Afrika , Orta Afrika , Güneydoğu Asya |
| **Konuşan sayısı** | 2.000.000 (1972) [ 1 ] |
| **Dil ailesi** | Fransız işaret dili Amerikan İşaret Dili |
| **Dil kodları** | |
| **ISO 639-2** | ase |
| **ISO 639-3** | ase |
| ASL veya türevlerinin ulusal işaret dili olduğu bölgeler ASL'nin diğer bir işaret dili yanında önemli dil olduğu bölgeler | |

Amerikan İşaret Dili [ 2 ] veya ASL ( American Sign Language ), Amerika Birleşik Devletleri ve Kanada 'daki sağır topluluklarının kullandığı doğal bir işaret dilidir . [ 3 ] Lehçeleri ve ASL'den türemiş kreollar ile birlikte Batı Afrika ve Güneydoğu Asya 'daki topluluklarca da kullanılmaktadır. Fransızca işaret dilinin bir kreolü olduğu düşünülen ASL, Amerika Birleşik Devletleri 'nın batısındaki Connecticut 'ta yer alan American School for the Deaf adlı sağırlar okulunda dil ilişkisi sonucunda gelişmiştir. [ 4 ] ASL dilbilgisi İngilizce ile ilişkili değildir ve çeşitli eyaletlerdeki eğitim kurumları tarafından yabancı dil olarak kabul edilir. [ 5 ] 1960'ların Sivil Haklar Hareketi'nin desteğiyle William Stokoe , sağır eğitiminde işaret dilinin kullanımı olan manualizmi savundu. [ 6 ] [ 7 ]
Ana Slavca

| Bilgi | Detay |
| --- | --- |
| **Ana Slavca** | |
| **Dil ailesi** | Proto Hint-Avrupa dili Ana Baltık-Slav dili Ana Slavca |
| **Dil kodları** | |
| **ISO 639-3** | – |

Ana Slavca ile Ön Slavca veya Proto-Slavca , tüm Slav dillerinin onaylanmamış, yeniden yapılandırılmış proto-dilidir. Slav konuşmasını yaklaşık MÖ 2. binyıldan temsil eder.
Andi dilleri

Avar ve Andi dilleri yeşil ile gösterilmiştir. Andi dilleri , Kuzeydoğu Kafkas dilleri öbeğine bağlı dil topluluğu. Bu grup içerisinde Avar ve Tsez dilleriyle birlikte Avar-Andi dilleri (veya Avar-Andi-Dido dilleri) grubunu oluşturur. [ 1 ] Andice , Ahvahça , Karataca , Botlihçe , Godoberice , Çamalalca , Bagvalalca ve Tindice Andi grubuna mensup dillerdir.
Amharca

| Bilgi | Detay |
| --- | --- |
| **Amharca** | |
| Habeşçe | |
| አማርኛ (Amarəñña) | |
| **Ana dili olanlar** | Etiyopya |
| **Konuşan sayısı** | 25.000.000 ( tarih gerekli ) |
| **Dil ailesi** | Sami dil ailesi Etiyo-Sami dilleri Amharca |
| **Yazı sistemi** | Ge'ez |
| **Dil kodları** | |
| **ISO 639-1** | am |
| **ISO 639-2** | ama |
| **ISO 639-3** | amar |

Amharca (አማርኛ, amarəñña , [amarɨɲɲa] ), Sami dil ailesinin Etiyo-Sami dilleri grubuna ait olan bir dil . Kuzey ve orta Etiyopya 'ya özgün olan Amharaların dili olup anadili olarak yaklaşık 15.000.000 kişi tarafından konuşulur. Toplam 25.000.000 konuşanı vardır. Amharca, Arapçadan sonra dünyanın en çok konuşulan ikinci Sami dilidir. Ge'ez alfabesinden türetilen Amhar alfabesi ile yazılır. Etiyopya 'nın millî resmî dilidir ; ayrıca Etiyopya'nın federal yapısını oluşturan birçok bölgede resmî statüye sahiptir. Etiyopya'nın dışında Eritre 'de yaşayan yerli Amharalar ve Mısır , İsrail ve İsveç gibi ülkelerde yaşayan Amhara diasporası tarafından konuşulur.

Dış bağlantılar Amharca Vikipedi 21 Mayıs 2008 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi . (Amharca) Ethnologue 'da Amharca 9 Aralık 2010 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi . (İngilizce) Etiyopya ile ilgili bu madde taslak seviyesindedir. Madde içeriğini genişleterek Vikipedi ' ye katkı sağlayabilirsiniz. Dil ile ilgili bu madde taslak seviyesindedir. Madde içeriğini genişleterek Vikipedi ' ye katkı sağlayabilirsiniz. Otorite kontrolü BNF : cb119439346 (data) GND : 4001701-1 LCCN : sh85004449 NDL : 00560240 NKC : ph507313 NLI : 987007294067105171 SUDOC : 027386155