- , ła ze stada na mìstega eroina e gràsie a Napoleon Bonaparte, dal 1803 ła ze patrona de Fransa, oltre che èsar santa de ła Ceza catòłega. Orìzenària de na fameja contadina, dopo gaver avesto na vizion mìstega ła se ga sentio ciamada a libarar ła Fransa da łe man dei inglezi inte ła Guera dei Sent'ani. La so mancansa de indrisamento miłitare no el zera un ostàcoło par ispirar i ezèrsiti fransezi demorałizai e portarli a na vitòria dopo chel'altra. Sta sèrie de dezemade miłitari łe ghea fato-sì che i inglezi i ła vedese cofà un nemigo pùblego n.1, cusita che co i ła ghea caturà arente de Compiègne i ła ghea portà a Rouen par vegner procesada par erezia e bruzada inte el fogaron a solché 19 ani. La data de ła so nàsita ła ze sconosesta, ma se sa che ła ze stada intrà el 1407 e el 1412. Se sa co pì certesa, invese, che ła zera stada copada a Rouen el 30 de majo del 1431, bruzada in pùblego e acuzada de erezia. Joana ła ze sta finalmente reabiłitada inte el 1456, traverso un proceso durà dal 7 de novenbre del 1455 al 7 de lujo del 1456, inte el cuało ghe zera i testimoni e i zùdazi che i ła gaveva condanada, i cuałi i zera vegnesti declarai erèteghi, invałidando łe acuze par Joana e declaràndoła màrtire. In fin, inte el 1909 ła ze stada beatifegada e dopo canonizada, o sia declarada santa inte el 1920 da Papa Benedito XV.