Polxeła xe un comun de 3962 àneme inte ła provincia de Rovigo. Ghe zera sicuro un paéxe inte ła xona co ghe zera i romani; defati i ga catà dei cupi che i adoparava pałe tómbe. Xe fasiłe che ghe fuse de ła xente anca co ghe zera i etruschi parché i xe stà łori a bonifegar par primi el Połexine, co che i ga scavàe łe prime Fose Filistine. Co tuta ła fadiga che i etruschi e i romani i ga fato par tirar fora de ła tera dai pałùi, co che ghe xe stà ła Róta de ła Cuca intel 589 ła tera del Połexine e de ła basa veronéxa ła se ga canbià de nóvo inte un pałùo. Ła tera del comun de Polxeła ła ga scuminsià a vegner fora da nóvo da łe magagne de l'ałuvion secołar de l'Àdexe intel X sècolo o intornovìa. Par tuto qûel tenpo ła tera ła zera stà drìo far sù i połexini ; 'sti połexini i zera de łe ixołéte che łe vegnéva fora par caxo dai palùi e i ghe tirava sù de łe caxete, parò ste ixołete no łe tegnéva łongo par via che el Po, el Canal Bianco e l'Àdexe i seitava vegner fora dai arxeni. Co che i ga sestà ben i fiumi in qûełi tempi là, i ga anca łimità i połexini, cusì che ga podùo nàser el primo sentrin fiso, indove che deso pì o manco ghe xe la frasion de Racan che a qûełi tempi là i ła ciamava Orcano. Tien nota che a qûełi tempi là el braso prinsipal del Po el zera pì a sud e'l pasava par Ferara. Senpre in qûełi tempi là i ga dà un corso pì o manco fiso a ła Fosa che po' ła sarìa stà asè inportante pa' el sentro de Polxeła int'i secołi . Ła Fosa ła zera inportante: se cata scrito int'i primi documénti che se podeva ndar su par ła corente e se podeva pasar co łe nave dal Po al Canal Bianco e po' da łà se podeva ndar fin intel Àdexe par altre canałete. Ła tera a man drita de ła Fosa i el ga ciamà Lavigia o Litigia, mentre che ła tera a man sanca i el ga ciamà Policella o Pelosella. Se cata scrito che ghe zera na parocia de Santa Maria de Litiga inte ła tera de ła Litigia, che la zera nata insiem co ła parocia de Santa Margherita de Orcano. Co che se ga róto i arxeni a Figaroło intel 1152 el braso prinsipal del Po el se zera movésto pì o manco indove che deso ghe xe el Poaso, un fià pì a nor del braso prinsipal de incò; Racan el zera propio lì e'l ne ga vùo un gran spinton a crésar. Int'i secołi XIII e XIV Racan xe stà na Podesteria del ducà Estense ; Racan ła xe stà cusì inportante che ła Ceza romànica tirà su intel X sècoło e che incò ła xe dedicà a ła Natività de Maria Santisima ła xe stà inpinìa de òpere d'arte bełe asè. In 'sti ani qûi i xe stà tirà su de nóvo i sentrin de Litiga e Policella, senpre un de qûi e un de łà da ła Fosa. El Po intel XV sècoło el xe ndà de nóvo fora dai arxeni un paro de volte e'l braso prinsipal el xe vegnù catarse un fià pì a sud, indove che el xe anca incò; Racan el ga scuminsià ndar zó e tuti pian pianeto i se ga movesto sułe rive nóve del fiume, indove che i dó borghéti che i se catava un de qûi e un de łà da ła Fosa i se ga unìo int'un paexeło che i ło ga ciamà Polxeła. El sentro de Polxeła xe nasésto e se ga spanìo propi su l'arxene, che no'l jera mìa grando cofà incò parò che el jera pì baso; i se gavéa inxegnà de tirar sù dei mureiti che i ghe podeva ficar drento dei tramexi de łegno e dei sachi de sabia, cusì che el Po no'l ndava mìa zó par ła piaza co che ghe jera łe pieine. Sti mureti i ga tegnù łe pieine del Po par paréci sècołi, fin che i xe stà butà zó intel 1957.