Inte na guera mondiałe che ła ga coinvolzesto diretamente pì de 100 miłioni de Personałe miłitare da pì de 30 paezi, i prinsipałi partesipanti i ghea metesto tute łe so capasità econòmeghe, industriałi e sientìfeghe ai comandi del sforso bèłego, fuscando ła destinsion intrà resorse siviłi e miłitari. I aèrei i ga avesto un roło inportante inte el conflito, consentindo el bonbardamento stratèzego dei sentri abitai e i ùgnołi do dòpari de łe arme nucleari inte na guera finmente al dì de oncó. La seconda guera mondiałe ła ze stada de gran longa el conflito pì mortałe inte ła stòria de l'umanità e ła ga provocà dai 70 ai 85 miłioni de morti, in majoransa siviłi. Dezene de miłioni de persone łe ze morte par colpa de zenosìdio , fame, masacro e małatia. Inte l'ànbito de ła sconfizesta de łe forse de l'Ase, contro ła Zermània e el Japon che i zera stai ocupai, i zera stai istituii tribunałi par punir i crìmeni de guera perpetrai in sti teritori, el Proceso de Norinberga contro ła Zermània e procesai i ze stai anca i lìder japonezi. La seconda guera mondiałe ła ze zeneralmente considerada scumisiada el 1 de setenbre del 1939, co che ła Zermània nazista, soto Adolf Hitler, ła ghea invadesto ła Polònia. El Regno Unio e ła Fransa drioman i ghe ghea declarà guera a ła Zermània el 3 de marso. Soto el Pato Molotov-Ribentrop de l'agosto 1939, ła Zermània e l'Union Soviètega i se gaveva spartio ła Połònia e segnà łe so "sfere de influensa" traverso ła Guera d'inverno, Romania e l'Stati bàlteghi. Da ła fin del 1939 al scumìsio del 1941, inte na sèrie de canpagne e tratai, ła Zermània ła ga concuistà o ła ga controłà granda parte de l'Eoropa continentałe e ła ga formà ła Liansa de l'Ase co Itàlia e Japon . Dopo el scumìsio de łe canpagne inte el Nord Àfrica e Àfrica orientałe, e ła cascada de ła Fransa a metà del 1940, ła guera ła ga continuà prinsipalmente intrà łe potense de l'Ase eoropeo e l'Inpero britànego, co ła guera inte i Balcani, ła Bataja d'Inghiltera, el Blitz del Regno Unio e ła Bataja de l'Atlàntego. El 22 de zugno del 1941, ła Zermània ła ga guidà łe potense eoropee de l'Ase inte l'un'invazion de l'Union Soviètega, verzendo el Fronte Orientałe, el pì grando teatro de guera terestre de ła stòria e intrapołando łe potense de l'Ase, inte el particułar ła todesca, inte na guera de logoramento. El Japon, che el mirava a domenare l'Àzia e el Pasìfego, ła zera in guera co ła Repùblega de ła Cina inte el 1937 . Inte el disenbre del 1941, el Japon el ghea atacà i teritori americani e britàneghi co ofensive cuazi simultanee contro el sud-est asiàtego e el Pasìfego sentrałe, includesto un ataco a ła flota statunitense a Pearl Harbor che el ga costrenzesto i Stati Unii a declarar guera al Japon; łe potense de l'Ase eoropeo i ghea declarà guera ai Stati Unii in segno de sołidarietà. El Japon el ga concuistà in presa granda parte del Pasìfego osidentałe, ma ła so vansada ła ze stada fermada inte el 1942 dopo èsar sta dezemà inte ła ver perso ła crìtega bataja de Midway; de sevente, ła Zermània e l'Itàlia łe zera stae sconfizeste in Nord Àfrica e inte ła Stałingrado in Union Soviètega. Łe prinsipałi parałizasion espansionìsteghe inte el 1943, intrà łe cuałe provocae na sèrie de sconfizeste todesche sul fronte orientałe, l'Invazion liae de ła Sicìlia, e cheła de l'Itàlia continentałe e łe ofensive liae inte el Pasìfego, łe ghea costrinzeste a far na retirada stratèzega su tuti i fronti.