LIslam , el xe na relijon monoteista nasesta a la Meca inte l VII secolo a seguito de la predegaçion de Maometo, ca i musulman i crede esar l’ultimo profeta mandà da Dio. Pa i musulmani, l’Islam el xe 'l revelo definitio, 'l xe verto a tuti e se spanpana co l’opara miçionaria de tuti i cardenti. L’Islam predegà da Maometo 'l ga domè tri artegoli de fede: Dio 'l xe uno soło Maometo 'l xe el so profeta El mister de i ultimi di Chi 'l crede in sti tri prinçipi 'l pol dirse on islamego. In arabo, Islam e Salam i ga l'istesa raixa , l’Islam el saria lora anca la relijon de l’intima paxe intra Dio e i omeni, 'l musulman l'anema ca la se sbandona a Dio conpletamente. Sto sbandon el se demonstra inte i çincue pilastri , ca tuti i boni musulman i segue. Cuel ca 'l preme no 'l xe la convinçion parsonal so la teoria teologega , ma l’asion publega . I xe i conportamenti ca i intesta l’islameghidà de na parsona. La lexe ca la regola la vida de i musulman la xe la . Domè che Dio el pol xudegar i convinçamenti interiori. I i xe i çincue doveri ca tuti i musulman i ga da metar in pratega, i xe: la , o "testimoniansa" de fede ; la , la limoxina; la , l'oraçion da faxer çincue olte a 'l di co 'l mueçin el ciama la comunidà; el , el dizun diurno inte 'l mexe de ramadan, i xe retrà i malà; el , el peregrinajo a la Meca in tel mexe de Dhū l-hijja, domè par chi 'l pol parmetarselo. Algune sete le zonta el sesto pilastro, 'l , lo sforço, che 'l vol dir conbatar i erori de fede a l’interno de l’Islam e defendarse da na violensa esterna . De frecuente "jihad" el vien traduxesto co "goera santa", ma 'l xe on erore. El musulman 'l ga da faxer el ben e conbatar el mal "co la man, co la parola, co la pena e co la spada". 'L ben e 'l mal i xe definesti da Dio inte 'l Coran, el livro sacro de l’Islam. El Ben el vol dir ubidir a Dio, 'l Mal el xe la dexubidiença. Chi 'l vol scrivar na morale difarente, baxà so 'l rajonamento, 'l sbaja. L'istes el val pa le regole alimentari. Le xe stà date da Dio, e no le se pol discutar. El cardente no 'l se fa çerte dimande, 'l stà sotometesto. Le sete pi grandi de l’Islam no le ga on clero o gerarchie parché nisun el pol far da intermediario co Dio. I imam i ciama el popolo a la preghiera, i ulama i interpreta el Corano, i mufti i da pareri giuridici, i qadi i fa da giudici secolari. Parò i val tuti i steso e nisul el xe on vero sacerdote. Tuti i pol discutar l’interpretasion del Corano, no se pol discutare solo che i principi fondamentali. Quel che ga na forsa el xe el consenso. Co che ghe consenso, se crede che quela sia la interpretasion che Dio el vol. I libri sacri de l’Islam i xe: el . I musulmani i crede che el Corano el sia la Parola de Dio data da Dio steso a Maometo par mezo de l’Arcangelo Gabriele. Maometo el xera analfabeta. Gabriele el ga srotolà el Corano e, par grazia divina, Maometo el xe stà bon de lezarlo. Dopo che lo ga memorisà, el lo ga insegnà a i so seguaci, che i lo ga scrito. No se pol canbiar nianca na parola dal testo uficiale. la i xe na serie de deti e storiele de la vita de Maometo. La Suna la se cata inte i Sei Libri de Bukhārī, de Muslim ibn al-Hajjāj, de Ibn Māja, de al-Nasa'i, de al-Tirmidhi e de Abu Dawud al-Sijistani. i libri de la Bibia, ma ne la loro version originale. I musulmani i dixe che i cristiani i ga tolto de i verseti dal Vangelo par far pasar Gesù come Fiol de Dio. I testi de altre religioni, come l’induismo e el budismo, i xe considerà de origine divina, ma masa coroti da l’omo.