I bateri i xe organismi picenini unisełułari, procarioti, de dimension de sòłito del'órdene de póchi micròmetri, ma łe pol desferensiarse anca da 0,2 µm, a ocio, dei micoplasmi fin a 30 µm de qualche spirocheta. Drio el sistema tasònomego proposto da Robert Whittaker inte el 1969, insieme a quee ciamade "àłeghe azure" o "cianoficee" łe costituise el regno de łe monere. La più resente clasifegasion proposta da Carl Woese ła vol tre domini: Bacteria, Archaea e Eukarya . I procarioti i se destingue in dó grupi prinsipałi: , i vive de frecuente in situasion de tenperadura e pH davèro inospitałe, ma i ga caraterìsteghe sìmiłi ai eucarioti , i contien ła magior parte dei altri bateri; qualche grupo inportante: i micoplasmi, łe rickettsie, i attinomiceti, łe spirochete, i pseudomonadi, e i azotofisadori. Fra de łóri i se destingue par forma i: Bastonsełi: a bastonsin; i se divide in Clostridi e Basiłi Cochi: a sfera; se i se dispon a copia i vien ciamai diplocochi, a cadéna i se ciama streptocochi, a graspo i se ciama stafilocochi, a forma de cubo i se ciama sarcine Vibrioni: a vìrgoła Spiriłi: a spiral Spirochete: co parece curve N'altra inportante sudivixion ła xe quea che mete conpagni quei bateri che i crese bén a serte tenperadure. Ghe xe tre clase: bateri criòfiłi o psicròfiłi bateri mexòfiłi bateri termòfiłi N'ùltema clasifegasion ła se baxa su ła so rełasion verso n'altro organismo: , bateri che i xe prexenti de sòłito su ła superfisie de un serto tesùo, sénsa cauxar małatia e/o i pol svolxer funsion che łe pol eser ùtiłi al'òrgano steso. , bateri che co i ghe xe, ghe xe anca na patołogia e infesion. , i no xe sénpre cauxa de małatia, el sta inte ła persona e inte ła so quantità. , ogni volta i xe cauxa de małani.