El el ze el sistema sociałe e econòmego bazà so ła . Drio cheło che dize ła major parte de łe fonti, el tèrmano el derivaria dal tèrmano de ła łéngua latina medioevałe , che ła signifega el . La definision del s-ciavismo no ła ze ùgnoła, dato che ghe ze vàrie forme de sénplego desfrutamento, cofà par ezénpio ła servitù de ła gleba medioevale, e ła s-ciavitù vera e pròpia. Storegamente el propietàrio de un s-ciavo el gaveva derito de vita e de morte su de eło e so ła so fameja, e el podeva desfrutàrghene el lavoro sensa darghe un conpenso se no cheło de seguràrghene ła soravivensa. Un s-ciavo el podea nàsere inte sta condision, se fioło de altri s-ciavi, o sanò el podea pèrdar ła lìbartà in determenae situasion, intrà łe pì difondeste de łe cuałe łe zera ła catura in guera o ła s-ciavitù par dèbiti, par el cuało un debitore, se no el zera bon de ritornar el pròpio creditore, el devegneva eło isteso na so propietà. Anca se prezente za anteriormente el ze co ła nàsita de łe prime sità-stato che el s-ciavismo el devien fondamentałe e el se istitusionałiza raprezentando un ben cumulàbiłe. La s-ciavitù ła resta un costumar inte ła granda parte de łe siviltà antighe, e ła zera regołada da łe leji e dai costumari cofà calsiasi altra pràtega econòmega. Intrà łe siviltà antighe, cheła romana ła ga raprezentà ła parte pì alta de łe società s-ciaviste, inte łe cuałe el lavoro dei s-ciavi el zera na conponente de baze de l'economia: par i Romani uno dei pì inportanti botini de łe guere de concuista l'era l'acuizision de novi s-ciavi. Anca l'antiga Gresa ła bazava granda parte de ła so economia so i s-ciavi, tanto ze che a Atene par longhi perìodi ghe zera pì s-ciavi che òmani libari. Per i greghi ła s-ciavitù ła zera na istitusion de "serito naturałe"; par i Romani, invese, l'omo no el zera s-ciavo par natura, ma ło podea devegner se ła leje pozitiva lo gavese decidesro. Per sta motivasion el s-ciavo roman el podeva vegner libarà e ciapare ła citadinansa romana. La granda portada del fenòmano econòmego-sociałe el èsplega come che sia sta pusìbiłe, inte l'antighità, cultivar par darghe da magnar a łe sità e costruir ardii caolaori architetòneghi che, no-ostante łe so sénpleghe tecnołozie dispunìbiłi in cheła època, uncó łe ne maraveja par bełesa, dimension e cura dei detaji Inte ła Eoropa medioevale el Cristianèzemo, rifazéndose in parte anca ai pensatori stòeghi de l'età antiga, el ghea contribuio a s-ciarir l'inportansa che ła s-ciavitù ła ghea inte ła società e ne l'economia. Par cuanto el fuse reconosesto el roło indispensàbiłe de ła s-ciavitù in cuei canpi, na nova cosiensa morałe e rełijioza ła inpedia che se doparase s-ciavi batezai a ła fede cristiana, o che i vegnese reduzesti in s-ciavitù nemiga che, al momento de ła catura, za i fea parte de tale fede Almanco fin a l'Età dei Comuni ła s-ciavitù ła ghea na granda inportansa, inieme co ła servitù de ła gleba, che ła costituia ła prinsipałe istitusion de lavoro forsà de l'età medioevałe aplicada ai contadini privai de ła libartà che diferentemente dei s-ciavi de l'età clàsega parò no i zera considarai "beni" ma "sojeti" co racuanti deriti. Anca i conventi, ezénpio in Inghiltera, i doparava el lavoro dei s-ciavi. Se tratava parò de soravivense del sistema antigo, a cual ła Ceza zeneralmente ła se oponeva.