L'Ospeałe el xe un istitusion par l'asistensa sanitaria in xenere costituia da un grupo de edifisi co un personal spesiałixà chel fa cure e medicaménti par tratar xente colpisa da małani gravi. Ai giórni de ancuo i ospeałi i xe de sòłito tirai su e mantegnui da governi, asociasion par schei o miga par schei, conpagnie par sigurar ła sałude, o de carità, anca grasie a donasion. Durante ła storia, parò, i ospeałi i gera spéso organixai e gestidi da órdeni rełigióxi o personagi o cavi generóxi. A ła stésa maniera, i ospeałi de ancuo i xe direti e dotai da xente de profesion come dotori, chirughi, e infermieri, méntre inte ła storia, st'òpwra qua ła gera più fata da móneghi o vołontari. I primi ospeałi i xe nasui drénto ténpli, in Egito, Mexopotamia e Oriénte. Sta roba ła xe da atribuir al fato che spéso i pasiénti i se fidava ai dei par eser guarìi, anca se drénto ai ténpli no ghe gera miga un'organixasion da ospeal e ła medexina ła se fondava su pensieri chei gaveva baxe de rełigion, o anca magia. Ipocrate de Coo el xe stà el primo a darghe qualcosa de sientìfego a ła medexina: łu el pensava che bexognava che eła, come siénsa, ła gavése baxe de oservasion e spiegasion łòxica. Inte i ténpi antighi speso, parò, ła medexina ła xe 'ndada vanti a èser cołigada a ła rełigion. El xe anca grasie a sta roba che inte el consegio de Nicea i ga stabiłì che ła Ceza ła fuse de giuto ai pòari e ai małai: intrà i Cristiani, sto pensièr de far da sustégno el gera xà prexente, basta véder ła paràboła del bon samaritan. A ła fin tuto el ga contribuio a crear łe organixasion ospeałiere monàsteghe, baxe par i ospeałi moderni I dati cuà soto metesti i segna el nùmaro de posti leto inte i ospeałi, in referensa a l'ano 2011, stabilia da ła CIA World Factbook e devulgada inte el xenaro del 2012.