La Central Intelligence Agency ła ze na ajensia de spionajo siviłe del goerno federałe dei Stati Unii de l'Amèrica, che ła ze parte de l'United States Intelligence Comunity, che ła porta vanti łe so atività par tuto el mondo. Pena che ła zera vegnesta creada, ła gaveva ła funsion de crear na strutura de stùdio e anàłize de łe informasion rełasionae a ła pułìtega estera, de sevente el roło e łe funsion łe se ga evolvesto e slargà; prima che inte el 2004, inte el ndar de ła prezidensa de George W. Bush e de sevente dei atentai de l'11 de setenbre del 2001 e de ła partensa de ła , el vegnese aprovà l el diretore de ła CIA, oltre che guidar sta ajensia, el gaveva el roło de responsàbiłe de tuti i aparai de dei Stati Unii de l'Amèrica. Dopo de ła promulgasion de ła norma citada, e se bè che el faga raporto al diretor de l'Intelligence Nasionałe, l'ajensia ła ga ciaramente cresesto łe so funsion e capasità, soratuto dopo dei atachi terorìsteghi del 2001. Par ła forsa che ła CIA ła ze rivada ver, ła ze stada definia cofà un . Inte el 2013 el el ga publegà un'indàzene zornałìstega inte ła cuała se reportava che inte l'ano fiscałe del 2011 ła CIA ła zestiva el budget pì alto intrà tute łe ajensie de intelligence statunitensi, co 14.700 milioni de Dòłari inte el 2013. Inte el contesto de sto inalsamento de łe so funsion, ła CIA ła ga cresesto el nùmaro de łe so oparasion clandestine, includeste cuełe de natura paramiłitare, mentre l ła ga spostà ła so atension da łe oparasion de antiterorismo, verso oparasion ofensive de . Se bè che el gàpia otegnesto rezultai cofà ła locałizasion e el sasìnio de Osama bin Laden , ła CIA ła se ga macià de gravi responsabiłità gavindo portà vanti programi controvertii cofà łe e doparando de łe so fonte anca traerso de ła dòpara de ła tortura, rivando a vegner criticada par viołasion de ła convension de Zinevra. In pì ła CIA ła ga fazesto vari interventi iłegałi in teritòrio estero par favorir i intaresi nasionałi statunitensi, co secuestri sełetivi, sasinando tanti personaji de rezalto cofà el ex-presidente del Burkina Faso, Thomas Sankara, e organizando pezanti inzerense inte ła pułìtega de altri stati sovrani, cofà inte el cazo de l'Oparasion Condor finmente rivar a colpi de stato.