Ła vałuta ła xe na unità de scanbio che ła gà el scopo de rendar piesè faciłe el trasferimento de beni e servisi. De sołito ła asume forma de moneda. Normalmente na vałuta ła vien emesa da na nasion o un grupo de nasion par lo più tramite ła propria banca çentral in regime de monopolio. In çerti Stati ghe xe più de un istituto de emision. El steso nome el pol èser doparà par più de na moneda , opure ła stesa valuta ła pol vegner doparà da tante nasioni , o oncora na nasion ła pol dichiarar a ła valuta de un altro paexe. Ogni valuta tipicamente ła gà i so multipli e sotomultipli, de sołito i centeximi. In vèneto a se dixe Schei parchè squaxi doxento ani fa i striaci i gavea introduesto dee monede intel che se ciamava Scheidemunze. In todesco scheidemuenze a vol dir monedete, 4 franchi. Da : spartir, divìdar e : moneda. I vèneti i ga tolto el nome striaco e i pronunsiava sol che ła prima parte de sta paroła. I schei i xe stà introdoti daspò de ła fin del Stato vèneto, 1797, e donca i ga sostituìo el , el sixin, el soldo e ła . Se uxa dir anca Franchi al posto de , sta denominasion la se deve a n'altra moneda introdota par i striaci, ndo che ghe gera stanpà co n'abreviasion el nome de l'inperador striaco de l'epoca, tal Cecco Bepe, o sia . Da qua el nome franchi, plural.