El topinanbur el xe na pianta de ła fameja de łe Asteraceae . I pecol i riva a esare alti anca 3 metri, i fiori i xe załi e i vien fora in setenbre. El topinanbur el crese selvadego specie drio ai fosi. Ła pianta ła vien da l'America e ła xe sta portà in Europa inte el 1610. Łe raixe, grose, łe se tira su d'inverno parchè łe xe bone da magnar e łe vien cuxinà in tecia, de sołito. In Germania ghin fa anca na graspa: el Rossler. Łe raixe de topinanbur łe xe un magnar sano e ipocałorico parchè el sucaro ke'ł ga drento el xe inułina, un ołigofrutoso ke non vien asorbìo dał'intestin e ke no l'alsa ła glicemia, anca se'l xe dolcificante. Cusì el va ben par i diabetici. Ł'inułina, ke vien considerà na fibra vegetal, ła stimoła anca el sviłupo dei e inte el intestin e ła fa in modo ke no se inpianta bateri patogeni, ke porta małatie. Par sta rason, ł'industria ałimentare ghe xonta inułina in çerti yogurt, łati o formaj. Sempre co sto sucaro, o mejo, ołigosacaride, pare ke se sbasa el cołesteroło e i trigliceridi inte el sangue e inveçe ke vegna asorbìo pi calcio da ła dieta. Łe raixe łe contien anca fero, calcio, sodio, vitamina A e vitamina C.