El rosmarin, dito anca sgolmarin, el xe na piantina senpreverde de ła fameja de łe . In inglexe se dixe , in todesco , in sloveno , in italian . El se trova in Eoropa, Axia e Africa, in spece sułe coste del Mediteraneo e inte i posti seki e pieni de sołe. El nome vien dal latino e . El pol esere alto dai 50 cm ai 2 metri. Łe fojete, longhe da diexe a quaranta miłimetri, łe xe strete e postà una contraria a kełaltra, coi bordi piegà in baso. Ła parte sora ła xe verde scura e rugoxa, keła soto ła xe bianca coverta da na spece de pano fin ke ła protège dał'esicasion. Ifioreti, cełesti, i se trova tuto ł'ano. El rosmarin el ga un forte profumo aromatego ke ricorda ła canfora e ł'eucalipto, ligà ał'ojo esensiałe ke'l ga drento. Ł'ojo esensiałe de rosmarin xe fato de diversi : terpineoło, borneoło, cineoło,canfora e sesquiterpeni. Par via de questo, el rosmarin xe sta ła baxe de uno dei primi profumi distiłà de ła storia, fato mis-ciando el so ojo esensiałe coł'alcol. Sta mistura ła xe sta registrà inte el 1370 e ciamà, in onore de ła regina Ełixabeta, . Anca ł'aqua de Cołonia ła ga drento ojo de rosmarin. Na volta el rosmarin xera sinboło de amore (i trovadori i ghe ofriva a ła dama ke ghe piaxeva del rosmarin; Ofelia ła ghe dà ad Amleto na corona de rosmarin come segno de ła so fedeltà. Ma el rosmarin el xera anca na pianta ke ricordava i morti. I antiki Egizi i ghe meteva in man ai morti rameti de rosmarin par kè el viajo inte el mondo de łe anime imortałi el fuse pi dolse. In Grecia ai morti i ghe meteva corone de rosmarin. El rosmarin de dopara in diversi magnari par darghe aroma a ła carne e a łe patate.