Novempopulania o Aquitania novempopulana, anca conosua come Aquitania III, l'era na provinçia romana de l'inpero roman, creà verso ła fin del III secoło in seguito a ła riforma aministrativa de l' inperador Dioclesian che el divide in tre entità aministrative ła precedente provinçia inperial de ła Gałia Aquitania: che la conprendea ła rejon del Masicio Sentral e Berry , intorno a Burdeos, Charentes e Poitou Ła Novempopulania la confinava a nord con l' , a est con la Gałia narbonense, a sud con ła Tarraconexe e a ovest con l' Osèano Atlàntico. Dipendente da łe diocexi de łe Galie, la gavea come capitałe ła sità de Eauze. Na stełe conservà en ła łocałità de Hasparren la cełebra ła cresion de ła provinçia: In latin el so nome el vol dir i , riferendose a ła conpoxision de łe nove tribù prinsipałi aquitane che le l'abitava: I i abitava ła costa del Lapurdi a ła Chalosse, intorno a I en el Gers e ła sità de I de Bigorre en I en el Comminges, I che i ocupava Couserans I , in tel baso Armañac con ła sità de I in tel sud-est de ła Gironda o Bazadais con capitałe in I en el Paexe de Buch, i abitava ła sità de El teritorio de Novempopulania l'ospitava anca altre tribù aquitane. A seguito de l'invaxion de i popołi germanici de l'Inpero roman d'Osidente, ła Novempopulania la vien ocupà dai Vixigoti fin a quando i Franchi merovingi de Clodoveo I i le sconfige en ła Bataia de Vouillé, ocupando ła rejon. Durante i secołi VII e VIII nase łe entità del Ducato de Vasconia e del Contado de Guascogna, più tardi integrè in tel Regno de Aquitania.