I Tratai de ła Union Eoropea i ze i testi costitusionałi de baze de ła Union Eoropea . In sti tratai i vien stabiłii i obietivi de ła Union e łe vien delineae łe difarenti institusion destinae a asòlvare a sti obietivi. El Tratà che l'istutuise ła Comunità econòmega eoropea e el Tratà so l'Union Eoropea , i costituise unitariamente ła baze legałe de l'UE. Sti cuà i ze partanto conosesti cofà "tratai fondativi" o "tratai istitutivi"; sti do tratai i ze stai modifegai vàrie volte da ła so aprovasion, par via de "tratai emendativi", instrumento doparà par ła modìfega dei suscrivesti tratai. De sevente de łe modìfeghe fate dal tratà de Lisbona, l'atuałe despozision de l'ordenamento zurìdego de l'Union ła prevede el "Tratà su l'Union eoropea" e el "Tratà sul funsionamento de l'Union eoropea" . Par cuanto che sìpia zeneralmente pusìbiłe rentrasar un caràtaro de major tecnisità e spesifisità inte el TFUE, i tratai, inte el so art. 1, i prevede che tuti i gàpia el isteso e conpagno vałore zurìdego, condividesto anca co i protocołi a lori ligai, costituendo el vèrteze zeràrchego de l'ordinamento de l'Union eoropea.