El faxioło xe na pianta de ła famegia de łe leguminoxe orixinàl de ła Amèrica sentral. El xe stà inportà, indrìoman a ła descoverta de ła Amèrica, in Eoropa indove esisteva sol che faxołi de speçie apartenenti al xenere Vigna, de orìxene subsahariana. I faxiołi del xenere Phaseolus se ga sparpagnà in qualsiassi liogo strabalsando el grupo del mondo antigo, mostrandose pì façiłi da coltivàr e più reditisi . El faxoło vien coltivà pa'łe seménse, rancuràe fresche o séchi, opùr par l'intièro legùmo da magnàre fresco . Ła speçie a ciclo vegetativo pì łongo, ne łe region tenparàe xe semenàe in primavera, quełe a ciclo più curto in istà. Inte el caxo dei faxiołi che se ranpega xe necesaria ła metùa de sostègni. Prinçipali speçie da seménse : Blason de Biella Blu della Valsassina Borlotto Lingua di Fuoco e Borlotto Lingua di Fuoco Nano Borlotto Suprema dwarf Borlotto di Vigevano Nano Cannellin Scaramanzin negrèè Cannellino o Lingot Fejuolo pacificus el drammoso cotenna Corona di Spagna Giallorino della Garfagnana Meraviglia di Venezia black Fesciela lamon negrucc fagiolos de Biella Castagnaio fejuolo marron's Sossai Extra Large Stregonta e Stregonta Nano Superbo Migliorato Elegante fagiolo Fagiolo maggiolino Fagiolo patrone Prinçipałi speçie "mangiatutto" : Anellino Giallo e Verde Beurre de Rocquencourt Bobis a Grano Bianco e Bobis a Grano Nero Cornetto Largo Giallo e Cornetto Largo Verde Nano Burro mangiatutto Nerina mangiatutto Paguro fagiolato mangiatutto Prelude dwarf mangiatutto Slenderette mangiatutto Superpresto mangiatutto Trionfo Violetto mangiatutto Wade mangiatutto Łe seménse dei faxiołi crùi e i fruti garbi xe de frecuente cauxa de invełenàe inte i putèłi, poichè i faxiołi vien reconosesti da staltri cofà ałimento. Soło co na łonga cotùra vien desfàda ła proteina vełenóxa . Ła fasina xe prexente anca ne ła soja. Faxioło bianco de Pigna Faxioło de Lamon de ła Vałàda Bełunexe IGP Faxiło de Saługia Prodoto agroałimentar tradisionałe Faxioło de Sarconi IGP Faxioło de Sorana IGP Faxioło Scalda Prodoto agroałimentare tradisionałe Fasóla posenàta de Posina Prodoto agroałimentare tradisionałe Borloto nano de Levada Prodoto agroałimentare tradisionałe Faxołeto "Meraviglia di Venezia" Prodoto agroałimentare tradisionałe Faxioło de Carìa Faxioło de Negruccio de Bieła Faxioło de Atina Faxioło Tondino de Villaricca Faxioło de Controne Prodoto Agroałimentare Tradisionałe Faxioło zolfino I funghi che smagia el faxioło xe: l'antracnosi , ła ruxine del faxioło , ła peronospora del faxioło e el marsùme carbonioxo . Intra i inseti nocivi ghe xe i miridi e , ła pirałide de łe leguminoxe e ła mosca grixa de łe siménse .