La ła ze sta na crize econòmega mondiałe che ła se ga verifegà intrà el 2007 e el 2013 s-ciopada inte i Stati Unii de l'Amèrica inte el 2006 de sevente a ła crize dei subprime e del marcà imobiłiare. Ła zera sta inescada dal s-ciopo de na boła imobiłiare, che ła ghea produzesto a caena na grave crize finansiària inte l'economia americana. La recesion ła ga dopo guałivamente ciapà un caràtaro globałe, spinzesta da mecanismi finansiari de contajo, e perdurante co ła spirałe recesiva che ła se ga oncor-pì agravada, in vari paezi eoropei , co ła crize del dèbito dei Stati sovrani eoropei. Intrà i prinsipałi fatori de ła crize i figura i alti presi de łe matèrie prime , na crize ałimentare mondiałe, ła menasa de na recesion in tuto el mondo e na crize creditìsia co consevente croło de fidusa dei marcai borsìsteghi. Ła vien considerada da tanti economisti cofà una de łe pèzo crize economiche de ła stòria, seconda solché a ła granda depresion de łe prime dècadi del XX secoło. A ła crize finansiària s-ciopada inte l'agosto del 2007 łe ze seguie na recesion, scumisiada inte el secondo trimestre del 2008, e na grave crize industriałe s-ciopada inte l'autuno de l'isteso ande proporsion pì grande in confronto a cheła là de ła Granda crizeco na forte contrasion de ła produsion e dei ordenativi. El 2009 el ga dopo vedesto na crize ecònomega zenerałizada, pezanti recesion e vertizenozi crołi de PIL in numarévułi paezi del mondo e in special modo inte el mondo osidentałe. Finia ła recesion inte el terso trimestre del 2009, intrà ła fine de l'isteso an e del 2010 ła se ga verificada na parsiałe recuperasion econòmega. Intrà el 2010 e el 2011 el se ga conosesto el slargamento de ła crize ai dèbiti sovrani e a łe finanse pùbleghe de tanti paezi , soratuto ai Paezi de l'eorozona, inpusibiłitai a oparar manovre sul taso de cànbio o a atuar pułìteghe de crèdito espansive e de monetizasion, che in racuanti cazi łe ga evità l'insolvensa sovrana , gràsie de l'erogasion de grandi inprésti da parte de FMI, BCE e Comision eoropea . Sti interventi, denomenai "piani de salvatajo" e dirizesti a evitar pusìbiłi , i ze stai parò concedesti a presi de pułìteghe de bałanso fortemente restritive sui conti pùbleghi co fren a consumi e produsion e ałimentasion de ła spirałe recesiva.