Certoza de Vedana La certoza de Vedana ła ze ponesta in località Maziere, inte el comun de Sospiroło, sol posto andove ghe zera situà l'antigo ospìsio de San Marco de Vedana derivante da l'Alto Medioevo. Al prinsìpio del Baso Medioevo ła pare certa l'ezistensa de un ospìsio inte ła località de Vedana, de cual ła zera propietaria el Capìtoło dei Canòneghi de Bełun. El atesta na boła papałe de l'otobre del 1155, col cuało papa Adriano IV el mete soto ła so protesion i canòneghi de Bełun e łi declara in perpètuo propietari de l'ospìsio de Agre e de ła ceza. Inte el corso del XIII secolo łe dificoltà econòmeghe e łe réndite senpre pì scarse łe sujerise che łe struture asistensiali łe vègnee zestionae in altra magnera. Inte el 1455 el Capìtoło de ła Catedrałe de Bełun el ghea scrivesto al Superiore Zenerale dei Certozini e l'Órdene el ghea acetà ła proposta de insediarse a Vedana e inte el 1457 ła zera stada de fati stipulada ła véndita de l'Ospìsio de Vedana de propietà del Capìtolo ai pari certozini de ła Règola de San Brunon, co l'òbligo de sevitar prategare l'asistensa ai pełegrini. L'antigo ospìsio el speciava probabiłmente ła concesion d'inpianto de l'antiga caza rurale bełuneza e el derivava dal 1145-1150, e el zera sta costruio cofà ospeałe par i pełegrini. Zera nomenà retore de ła nova certoza el mònago certozin Antonio Arloti. Inte el 1458 zera ndai in chel posto i comisari inviai dal capìtoło zenerale: pare Filipo da Milan prior de ła certoza de Pàdoa e pare Gulielmo retor de ła certoza de Venèsia, al fin de ciaparse łe donasion e inpartir łe diretive fondamentali a l'edìfegasion. L'ospìsio, co łe relative propietà. Inte el 1460 i zera stai concedesti anca i ospisi menori de Candaten e Agre, co i respetivi fondi; tuti sti beni i zera stai incorporai ufisalmente inte el 1467 da l'Órdene Certozin. El visin San Gotardo, co ła so ceza, racuanto probabilmente ła ghea da ver ła funsion de abitasion provizòria dei mònaghi inte el perìodo de costrusion. El primo edifegà a vegner fato inte el posto de ła nova certoza ła ze sta ła ceza, termenada inte el 1471. Na confradèrneda làega, asistia da un sacerdote ła rezeva l'ospìsio soto ła dipendensa dei canòneghi, che i ghe mandava de tanto in tanto vìzite de controło. Nei dezeni seventi l'òpara de costrusion ła zera sevitada: inte una de łe colone del clostro ghe zera ponesta ła data del 1521, ma presedentemente i zera za stai costruii racuanti edifegai senobìteghi cofà che el refetòrio, el capìtolo, łe capełe de San Juzepe e Santa Madałena. Un documento del capìtolo zenerale del 1542 el dize al priore de ła nesesità de sgrandir el nùmero de łe cełe par i mònaghi del coro da sie a oto, ma łe dificoltà finansiarie no łe ghea consentio na ràpida concluzion dei lavori e solo ła zenerosità dei benefatori ła ghea permetesto pian pian de finir l'òpara. El véscovo de Càorle Benedeto De Benedeti, delegà da cheło de Bełun Alvize Lołin, inte el 1619 el ga consacrà ła ceza, fin a chel momento solché benedita. Inte el febraro del 1695 el ze s-ciopà un inséndio che ga portà forti dani ai fabregai e el ga desfà anca documenti inportanti cofà i protocołi notariłi, donasion, titułi, relasion de donasion; da cuel momento, dopo un difìsiłe restàuro dei locali, no ghe ze pì stai signifegativi intervegnimenti de costrusion, ma ghe ze stai lavori de decorasion pitòrega de ła ceza e dei anbienti.