Latin lingua latina El latin o łéngua latina el xe na łéngua indoeuropea che la jera parlà a Roma e in tel Lasio fin dal primo milènio a.C Nei secołi sucesivi, co l'espansion dei Romani inte el Mediteraneo el ga vù na inportanza senpre pì granda, in quanto łéngua uficiałe de l'Inpero Roman, e el ga meso raìxe in bona parte de l'Europa e de l'Africa del nord. In seguito a łe invasion dei barbari el latin l'è ndà póco par volta desmentegà, ma da de lu ga vù origine tute łe łéngue romanze . Par tuto el Medioevo el ga comunque continuà a èsar ła łéngua franca de ła cultura europea. Al dì d'ancó, el latin l'è ła łéngua uficiałe de ła Cexa Catołica, e fin al Concilio Vaticano Secondo l'è stà anca ła łéngua inte ła cuała vegnèa dita ła mésa. Xe stà inte el I sècolo a.C., co l'estension de la citadenança ai "Italici" e i canbiamenti sociai che o ghe ne xe derivai, che a Roma xe sorta la preocupazzion par la purezza de la lengua. Anca soto de la spenta de la speculazzion greca, se ga invià un processo de regolarizazzion de la lengua. Inte sit tenpi xe fiorì letarai cofà Ciceron, che ell xe stà anca omo poìtego e fiòsofo de valor o cofà Catulo e i , che i ga revoluzzionà la lengua poètega. La scritura no la jera desconossùa gnanca ai "rudi" condotieri cofà César, che el xe stà amirà par el so stil teso, e del qual resta do òpare uncora studiae e aprezzae: . I tenpi i jera ramenti maùri parché la leteraùra la sfidasse quela greca, che a l'ora la vegneva considerà insuparàbie. Inte la zenerazzion sucessiva, soto el principà de Augusto, xe fiorì i pi grandi poeti de Roma: Orazzio: inte la sàtira e la poesie lìrega, Teocrito, Virzilio, Esìodo e adiritua Omero. El perìodo clàssego de la lengua latina el xe ben conossùo: el latin, a difarença dei idiomi continuatori, el xe na lengua del tipo SOV , co cinque declinazzion e quatro coniugazzion verbai. La declinazzion dei nomi la ga sìe casi, tre direti . El ga conservà, inoltra, dal indeuropeo, el sistema a tre zèneri: maschil, femenil e nèutro. El latin el doparava na grafìa rivà da un alfabeto greco ocidental che a so volta el rivava da quelo fenicio .