Greta Tintin Eleonora Ernman Thunberg ła ze na ativista svedeza par el sviłupo sostegnìbiłe e contra el incuinamento e el canbio climàtego globałe. Ła ze conosesta par łe so manifestasion fate guałivamente davanti al Riksdag de Stocolma, in Svèsia, col slogan . Greta Thunberg ła ze fioła de ła cantante d'òpara Malena Ernman e de l'atore Svante Thunberg. Co ła ghea 13 ani ghe ze sta diagnostegà ła sìndrome de Asperger. Anca par ła so notorietà, tanta atension ła ghe ze sta data ai sintomi da eła manifestai e ligati a sta sìndrome: disturbo osesivo-conpulsivo, mutismo sełetivo e il disturbo da deficit de atension/iperatività. Tanto de frecuente ste informasion łe vien doparae par screditarla o dar contro a łe so idee anbientałiste. Eła ła ga dopo declarà so ła so condision. Greta Thunberg ła ga organizà tuti i dì del meze de agosto del 2018 na protesta sentàndose fora del parlamento svedezo, co un carteło che recitava "" . La so decizion ła naseva da łe ondae de całor anòmałe e dei insendi s-copiai in Svèsia e ła dimandava al goerno svedeze de sbasar łe emision de anidride carbònega in baze a l'Acordo de Parize El 7 setenbre, poco prima de łe elesion, ła ghea anunsà che ła saria ndada vanti manifestar ogni vènare fin co che ła Svèsia no ła se fuse inlineada co l'acordo de Parize. El so slogan el ga caturà l'atension de tuto el mondo, ispirando i scołari de łe scole dei vari stati a sioparare par el clima. Ispirai da Greta Thunberg, grandi siòpari scołàsteghi i se ga tegnesto inte el novenbre 2018. In Austràlia in miliaia de scołari de Brisbane, Melbourne e altre sità, sevendo l'ezénpio de Greta Thunberg, i ghea manifestà el vènare, ignorando ła dimanda del Primo Ministro Scott Morison, el cuało el gaveva declarà in Parlamento de vołer "pì aprendimento inte łe scołe e manco ativismo". In disenbre i siòpari scołareschi i ze sevitai in almanco 270 sità, de paezi cofà che Austràlia, Austria, Belzo, Itàlia, Cànada, Paezi Basi, Zermània, Finlàndia, Danemarca, Japon, Svìsara,, Regno Unio e i Stati Unii. El 15 de marso 2019 inte un mùcio de sità inte el mondo ghe ze stada na manifestasion pasìfega che ła ga coinvolzesto pì de un milion de zóvani che i ga marsà par protestar contra a l'indifarensa dei goerni so ła crize climàtega. Intrà ste New York, Borseła, Sydney, Barsełona, Berlin, Parize, Mosca, Miłan e tante altre sità.