Vèrmònt Vermont 2010 Vèrmòntexi El Stato de ła Montaña Verde El Vèrmònt, dal 4 de marso 1791, el costituise el 14° Stato dei Stati Unii de Amèrica; el xe el 49° Stato pì popołoxo e el 45° pì estexo dei USA. El xe situà inte ła region de ła Nova Ingiltera. El Vèrmònt el confina a est col Nòvo Hènpšar, a sud col Mèsaċusìz, a ovest col Nòva Iorc, e a nord co ła provincia canadexe del Cébèc; l'è el soło Stato de ła Nova Ingiltera a no aver costa su l'Oseano Atlàntego. El só nome el riva dal franséxe e el vołe dir "Mónte Vérdo", propio cofà ła caéna de łe Mónti Vérdi che łe ło traversa. El teritorio el se estende da na altitudine minima de 29 m a na altitudine masima de 1339 m. El sistema montagnozo prinsipałe del Paéxe el xe ła caéna dei Munti Vérdi che ła se esténde in diresion nord-sud; ła sima pi alta ła xe queła del Monte Mansfield, 1339 metri. A sud òvest se cata ła Cadena Taconica, sistema montagnozo parałel ai Munti Vérdi ma co riłievi manco ełevai che pian pian i va zo verso nord òvest inte łe pianure orientałi del Lago Champlain; quel'altra àrea pianexante del Paéxe ła xe costituia da ła vałe del fiume Canèticat a est. Inte i tenpi pasài l'era abità tribù native americane , ła rejon ła xe stà esplorà inte el 1609 da Champlain e domandà da ła Fransa, ma drio ła sconfita franséxe de łe Guere Franco-Indiane l'è deventà na cołonia britànica . Par un saco de ani el Vèrmònt el xe stà controłà da łe altre cołonie arente, che łe ga catà na rexisténsa beła forte da parte dei "Green Mountain Boys" . El se ga proclamà indepandénte inte el 1777, ciapando el nome de Repùblica del Vèrmònt. Dopo ła Guera de indepandénsa, el ga tacà far parte de l'Union inte el 1791, cofà Stato quatòrdexe, o sia el primo a ndar rento inte i Stati Unii dopo łe trédexe cołonie orixinarie. El Vèrmònt el xe da tanto tenpo noto par ła só tradissionałe połìtica progresista e l'orientaménto forteménte democràtico. ła Costitusion de ła Repùblica del Vèrmònt ła xe stata ła prima costitusion nassionałe scrita del Nord Amèrica e ła prima a abołir ła sċiavitù e a istituir el sufragio universałe maschiłe. Ł'economìa, come inte el resto de ła Nova Ingiltera, ła xe baxada sora ła coltura de sereałi, ortaxi, patate e fruta, so ł'ałevamento de bovini e animałi da cortiłe e so ło sfrutamento de ła vasta area boschiva. Inoltre in Vèrmònt a se cata cave de màrmaro e de granito. Ło Stato el xe famoxo anca par ła produsion de siropo d'acero. Ntel secondario a xe sviłupà łe industrie ałimentare, tesiłe, del łegno, de ła carta e de ła cełułoxa. Par ła bełeza del paesajo atira on mucio de turisti. Atualménte el Stato del Vermont el cónta na popołasion de 602.291 persóne, de łe cuałi: El 96,0% i xe bianchi El 0,9% i xe łatini El 0,5% i xe mori El 1,1% i xe axiátisi El resto i xe de altre razze El stato del Vermont, insieme al Maine, i xe i Stati co ła parsentuałe pi alta de zente bianca de tuti i Stati Unii. Ła Capital del stato ła xe Montpiłìèr, mentre ła sità pi granda ła xe Burlington co 42.417 abitanti. Altre sità inportanti łe xe Râtland e Bèri. El stato el xe rapresentà a ła Camera dei Rapresentanti da 3 deputai. Ła pena de morte ła xe stada abołìa inte el 1964.