El federałismo xe na condision de un insieme de entità autonome, ligae parò, tra łore da un pato. Deriva da el latin che xe "pato, aleansa". El significà del termine pì comune, l'è pułitega. El federałismo l'è ła dotrina che poxa e juta un proceso de union tra stati difarenti, che łe mantien in difarenti setori łe so lexi particołari, che łe ga un statuto condivixo e un goerno sentrałe comun. L'unità che se njien crear ła njien ciamada federasion, co manca la costitusion condivixa e el goerno sentrałe manca, se ciama confederasion. Łe difarenti conponenti de sto insieme, le se połe riconosarse inte na autorità che łe raprexente tute: el połe esar un monarca, un cao de stato o un asenblea xenerałe. In Itàlia e in Veneto se parla tanto de federałismo par riferirse a un desentramento inte ła jestion publega, andove se vołe darghe pì autonomia inte ła aministrasion de łe so entrae e de łe spexe.