Ła ' xe ła festa patronałe de Venesia che vien çełebràda el 25 de apriłe, par recordàr San Marco Vangełìsta. Durante el regno de ła Serenissima, vegniva organizàda na prusisión da piasa San Marco. In sta manifestasion, parteçipava łe autorità mazormente influenti, sia çiviłi che lerigióse , de ła republica. A San Marco zera dedicà anca el 31 xenèr, recordo de ła traslasion a Venesia de łe rełìchie, e el 25 zugno, data del renvegnimento, inte el 1094, del logo inte el cuało zera stàe ocultàe. A Venesia, inte el dì de ła festa de San Marco, ghe xe l'uxànsa da parte dei omeni de ofrìrghe a łe done de famegia, in particołàr novise e mugeri, un bòcoło de roxa. Sta uxansa, se dise, nassa da na legénda: ai tenpi del Doge Maurizio Galbaio, na bionda donxeła de nome , so fia del tribùn realtino Angelo Partecipazio , se gaveva inamoràda fisa de Tancredi, un trovator purasè vałoroxo e beło. El sentimento dei do xoveni no zera laudà dal pare, che no gavarave permeso un tàl matrimonio. Partanto Maria, dimandando a Tancredi de andàr a combatèr contra i arabi in Spagna co l'armàda de Carlo Magno se ga coverto in gloria : cussì fando, el pare no se gavarìa oposto altro al so amór. Tancredi zera partio e ła fama de łe so gesta de gloria se ga presto diramàda in xiro par el mondo. Un dì, parò, a Venesia zera rivài alguni cavalièri Franchi guidài dal famoxo Orlando; i çercava Maria par anunciarghe ła morte del so pròde trovador. El zera cascà a Roncisvałe che sanguenava sora un roxer, ma prima de spiràr el gavea rancurà un fior e gaveva pregà Orlando de vołerlo menàr da ła so moròxa amàda. Ła pùta gavea ciapà ła rosa incołorìa oncora del sàngue del so Tancredi restando seràda inte el so dołor. El dì drìo, che ricoreva ła festa de San Marco, xe stàda trovàda morta col fior insanguenà su'l cuor. Da quèła volta el bòcoło de roxa, sinboło de l'amor che xe drìo verxerse a ła vita e al sol, vien ofèrto a łe done inte el dì de San Marco. Lina Urban Padoan, , Venezia: Centro internazionale della grafica, 1988. consecrati al ser.mo prencipe & all'eccell.mo Collegio Veneto da Fratelli dell'Esercitio Apostolico, Venetia: appresso Andrea Poletti, 1681. Stefano Santorini, , Venetia: appresso Gio. Maria Rossi, 1698. Francesco Basaldella, , Venezia, 2001. Giustina Renier Michiel, , a cura di Alessandro Renier, s.l.: par conto del'autore, stampa 2009. Francesco Cherubin, , Venezia: Tipografia Mutuo Soccorso intrà Compositori, 1895. Giorgio Fedalto, , Venezia: 1963. , Venezia: Antonio Bettanin, 1782.