Magnar el xe un verbo che el pol èser adatà a nome par endegar ogni sostansa che ła posa fornir energia, material par i tesùi o enzimi a qualsevogia organismo vivénte. A seconda de queło che i magna, i anemałi i vien clasifegai in onìvori, carnìvori, erbìvori, insetìvori e altri grupi menóri. L'omo, onìvoro, el ga sièlto inte el corso dei sècołi organismi, par de più anemałi e vegetałi, in rełasion a quanto magnar el gera disponìbiłe o qual el fuse el megio par respónder ai bixogni de sostentamento. El drèto a magnar el xe reconosùo dal'ONU insieme a queło de èser lìberi da ła fame. Traverso i magnar l'organismo el se tol łe sostanse ùtiłi par el só funsionamento. Ste qua łe raprexenta sie grupi, definìi , fondamentałi a ła vita, overosia: Grasie al proceso degestivo, łe mołècołe più conplese dei magnar łe vien senplifegae par poder 'ndar vanti ła barièra intestinal e, traverso el fluso emàtego, raxónxer łe sìngołe sełułe. Qua łe verà doperae inte i procesi metabòłisi par ła produsion de energia, costrusion e reparasion de tesùi, regołasion de łe atività sełułari, produsion de ormoni, anticorpi, enzimi e tute łe robe che łe serve par el fiłà łavoro biochìmego che el xe ła vita. El magnar el pol èser anca vèro desferénte da spece a spece, alguni èseri vivénti i xe bóni de metabołixar robe che par altre spece non łe raprexenta un qualche interese, o łe pol anca èser vełenoxe. Aqua, carboidrati, grasi, proteine i xe contegnui de sòłito in magióri quantità inte i desferénti magnar, co łe ciare destinsion intrà mondo anemal e vegetal, a desferénsa de vitamine e minerałi che i xe prexenti in quantità mexuràbiłi 'ntel'órdene dei miłigrami o dei microgrami. Desferensiar el magnar el xe, dónca, el primo paso par varentarse tuti i ełeménti necesari a ła nutrision e al stéso ténpo sodisfar ła resérca del gusto e del piaxer. Ła cuxina ła pol èser l'anbiénte indove se prepara el magnar, come l'arte de farlo. Col tèrmine se éndega l'insieme de queło che l'omo el magna par abitùdene, anca se el vien doperà par parlar de quełe modìfeghe al stiłe de vita fate par megiorar el propio stato fìxico. Squaxi tuti i magnar i xe de orìxene anemal o vegetal. I cereałi i xe quełi che i fornise ła magior parte de energia a ła popołasion mondial. Formento, rixo e formenton insieme i fa el 87% de tuta ła produsion mondial de sti qua. Infrà i altri magnar che i no vien da anemałi o piante ghe xe i fónghi miga vełenóxi: alguni de sti qua, insieme a qualche baterio, i xe doperai par ła fermentasion. I rexultai più cognosudi i xe el pan, ła bira , i alcòłeghi, i formagi e i yogurt. Anca ostanse inorgàniche, come el Bicarbonato de sodio, łe vien doperae par alterar un prodóto. Paréce piante, o parte de łóre, łe vien magnae. Al mondo ghe xe, a ocio, 2.500 spece de piante łe vien coltivae par el magnar, co paréci destinti cultivar. Łe seménse de algune piante i xe bone fonte de magnar par i anemałi, anca i ómeni, par el fato che łe contien un bel fià de ełeménti che i serve a ła pianta par créser al'inisio, anca grasi sani come l'Omega-3. De fati, ła magioransa dei magnar dei èseri umani ła xe costituia da łóri. Łe xe seménse da magnar łe xe cereałi , legumi , e noxe. Altre seménse, come el girasol o ła giorgiołina, łe fa un ogio rico de całorie. Na de łe resete più antighe ła vien fora dal'Antigo Egito e ła ga come baxe ła céxara.