L'Ato ùgnoło eoropeo, de frecuente indegà senplegamente cofà l'Ato ùgnoło, el ze un tratà eoropeo che el reforma i tratai de Parize e de Roma. El tratà, vołesto dal Goerno de l'Itàlia, el ze sta firmà inte ła sità de Lusenburgo el 17 de febraro del 1986 da Zermània, Fransa, Belzo, Paezi Basi, Lusenburgo, Irlanda, Regno Unio, Spagna e Portogało) e inte ła sità de l'Aia el 28 de febraro de l'isteso ano da ła Danemarca, Itàlia e Gresa), tuti in chel momento menbri de ła Comunità Eoropea , e entrai in vigore el 1° de lujo del 1987. Sto ato el ga dazesto na contribusion decizionałe a ła costitusion de l'Union eoropea sìncue ani dopo. Sto tratà el ghea ponesto łe baze par na pułìtega econòmega e monetària che ła gavaria dopo portà a ła creasion de ła moneda ùgnoła. Inte ła dècada del 1980 el ghe zera un grando descontento intrà i stati menbri de ła Comunità Eoropea par via de ła mancansa de intendimento inte ła pułìtega comun de lìbaro scànbio. I lìder pułìteghi e inprenditoriałi i vołeva armonizar łe lejislasion intrà i paezi, e par sełerare tute łe prosedure ła ze stada costituia na comision par anałizar e prosédar a ła creasion de un mercà comun inte ła CE, vardando cuałe mezure łe cadaria da èsar tolte par rivar a sto fin da parte del 12 Stati menbri. Sto conceto el ga anca prezentà ufisalmente el conceto de cooparasion pułìtega eoropea, che el ze sta el precursor de ła pułìtega estera e de seguresa comun de l'Union eoropea . I seventi i ze i ponti stabiłii co l'ato: Creasion de un marcà comun, divegnesto realtà el 1° de zenaro 1993. Creasion de un sistema de cooparasion pułìtega eoropea inte i setori de ła reserca, de ła tecnołozia, de l'anbiente, de ła seguresa e de ła defeza. Mejorizar łe struture de decizion de ła Comunità eoropea, tegnendo conto del rinforsamento dei deriti del Parlamento eoropeo. El Tratà de Maastricht, tratà che el se ga avesto par consevensa de l'Ato ùgnoło, el zera sta firmà el 7 de febraro 1992 dai menbri de ła Comunità Eoropea el ze entrà in vigore el 1° de novenbre 1993. Sto tratà el ga portà a ła creasion de l'Union Eoropea che in futuro ła garia dopo sostituio ła Comunità Eoropea.