, el xe sta un xenéral, omo pułitego e figura storèga de grande riłevanza. Nonché prinzipal responsàbile de la destrusion del Stato Veneto, co la invasion del la Republica Serenissima. Generałe durante ła Rivołusion fransese, el ga governà ła Fransa dal 1799: el xe sta Primo Consołe dal novenbre 1799 fin al majo 1804 e Inperador dei Fransesi, col nome de Napoleon I, dal diçenbre 1804 a l'apriłe 1814 e de novo dal 20 de marso al 22 de zugno 1815. El xe sta anche President de ła Republica Tałiana dal 1802 fin al 1805 e Re de Itàlia dal 1805 al 1814, 'Mediator' de ła Republica Elvetica dal 1803 al 1813 e 'Protetor' de ła Confederasion del Reno dal 1806 fin al 1813. Grassie a na serie de bełe canpagne miłitari, el xe rivà a conquistar na grand parte de ł'Eoropa continentałe, esportando i idełi de ła Rivołusion fransese promovendo anca on serto rinovamento sociałe. Co łe canpagne miłitari el xe rivà a controłar altri Stati come ła Spagna, el Regno de Napołi, Vestfalia e Olanda. El so dominio el xe finìo a causa de ła disastroxa canpagna de Rusia ; sconfito dai Aleati eoropei inte el Otobre 1813, Napoleon el ga abdicà inte el apriłe 1814 e mandà in bando inte ł'Ixoła d'Elba. A causa de ła dełuxion del popoło fransese par ła nova situasion połitega, inte el marso del 1815 a se crea ła condision par lasar el bando de l'Ixoła d'Elba par tornar in Fransa. El sbarca a Antibes e el torna a Parigi "sensa sparar on sol colpo" dove el resta al poter par Sento dì), fin quando el perde l'ultima bataja a Waterloo scontrandose co ła Setima Coałission, el 18 de zugno del 1815. I o ultimi ani de vita Napoleon łi pasa in bando inte ł'Ixoła de Sant'Ełena, inte el Oceano Atlantico, soto el control dei inglexi. Dopo ła so caduta definitivaq, el Congreso de Viena el ga ristabiłio i veci Stati eoropei che a ghe gera sta prima de łe conquiste fransesi, co qualche ecession, come par ła Serenissima Republica de Venessia, la Republica de Genova e la Republica de Raguxa. Napoleon el xe sta el primo cao de governo de ła dinastia dei Bonaparte. El ga spoxà Joséphine de Beauharnais intel 1796, e in seconde nozze, ła Arciduchesa Maria Luisa d'Austria, el 11 de Febraro 1810. I so eredi i xe sta l'unioco fioło łegitimo, Napoleon Luigi conosesto come el re de Roma , e do fiołi ilegitimi: Carlo, Conte Leone 1806 - 1881 e Alessandro Giuseppe Colonna, Conte Walewski , ministro dei esteri de Napoleon III.