Un sistema de votasion o sistema ełetorałe 'l xe l'insieme de le regołe co cui se vota par n'elesion o pà un referendum. Vien cussita precixà come xe che xe fata ła scheda ełetorałe, quante xe e come che xe fate łe circoscrision, cossa e come se poe votare e come xe che vien fora el rixultato de ła votasion . Difarenti sistemi de votasion i voe difarenti . Co alcuni sistemi, sóra tuto coi proporsionałi, ghe xe ła posibiłità de dare el a una o pì persone del partio che te ghè votà. Co alcuni se poe anca votare o anca . De sołito, tra i scopi de na ełesion ghe xe queło de 'vere n'òrgano lejislativo che gàpia łe careghe spartìe tra partii difarenti, cussita che sia raprexentàe łe idee e i intaressi de tuti quanti. Sta roba ła se poe 'vere dando tute łe careghe a liveło nasionałe e spartendosełe faxendo un conto ugnoło o dividendo i ełetori in varie a seconda de ndoe che i abita: ogni circoscrision ła poe dare soło che na carega o pì de una . I tipi de sistemi de votasion se poe inisialmente dividare tra e . Par 'vere n'equilibrio tra rapresentatività e goernabiłità se ricore de frecuente a sistemi o a sistemi . I i xe quei ndoe che ła persentuałe de careghe pà ogni partio ła xe grosomodo conpagna a quea dei voti ciapài. Par spartirse łe careghe in modo proporsionałe tra i partii ghe xe dó fiłosofie de pensiero: ghe xe el metodo del divixore e ghe xe el metodo dei resti pì grandi. Col primo, e in particołare qua prexentemo el , se dà na carega drio chealtra al partio che faxendo "voti ciapài / " el ga el rixultato pì grando. Col secondo, e in particołare qua prexentemo el , ogni partio se tóe tante careghe quante ghe ne vien fora vardando la parte intiera de "careghe in tuto * voti ciàpai / voti bóni par tuti i partii", łe careghe restae vóde łe va ai partii co ła parte dopo ła virgoła pì granda. El problema del sistema proporsionałe puro xe che a xe agra che un partio da soło el riesa ciapare na fracada de voti che ghe dia pì de metà de łe careghe, dasàndoghe goernare fasilmente. Se rende cussita de frecuente necesari acordi tra partii difarenti, a volte anca co partii che no i jera ne ła coalision ufisiałe prima del voto. Par provar a jutare ła goernabiłità se ricore de frecuente a . I pì doparài i xe: métare no : se un partio no'l ciapa almanco na persentuałe de voti bóni no'l se toe gnanca na carega ; fare , indipendenti l'una da chealtra, co poche careghe ciascuna: cussita, drento ogni circoscrision, ghe xe no sbaramento naturałe beo alto ; dare un al partio o a ła coalision che i ciapa pì voti. El premio el poe èsare un nùmaro fiso de careghe o èsare mobiłe, in modo da garantire che chi che vinse el gàpia pì de metà de łe careghe e el posa goernare sensa fare acordi dopo le votasion .</div> I sistemi majoritari i xe quei ndoe che łe circoscrision łe xe tute quante cołegi uninominałi. De sołito, par quanto posibiłe, se serca de fare cołegi che i sia grosomodo tuti grandi conpagni. Co l, ogni cołegio el dà na carega al candidà che ciapa anche soło un voto pì de chealtri, no inporta se quei che no lo ga votà i xe pì de quei che lo ga votà. L'uninominałe seco el xe doparà, a exenpio, inte el Regno Unìo par el elesion de ła Càmara dei comuni. Co l', ła carega ła va al candidà che el ga ciapà pì voti al primo turno soło se i jera almanco el 50%+1 dei voti bóni. Se no ghe xe stà candidài che i ga ciapà sta persentuałe, se fa un secondo turno .