El xe on secoło del I miłenio v.C., che el xe tacà inte el an 300 v.C. e el xe finì inte el ano 201 v.C Sto secoło el fa parte de l'antighidà clasega. I Vèneti i abita tut el Vèneto dal Łago de Garda fin a l'Istria, i xe on popoło 'vansà e struturà. I xe boni e avansai inte el agricoltura, inte el artexanà, inte ła costrusion de armi e altre robe che i trafega co altri popoi, anca grasie a ła navegasion; i ga na łéngua co na scritura, de łe łexi, e tante sità e sentri pì o manco grandi e tanto altro. Inte el 283 v.C. i Veneti e i romani i taca raporti de ałeansa. Torno al 280 v.C. el vien costruì el Faro de Łesandria. Fra el 264 e el 241 v.C. ghe xe ła prima guera punega. Co ła vinsita dei romani Cartaxene ła perde ła Siçija, ła Sardenja e ła Corsega. Fra el 218 e el 202 v.C. ghe xe ła segonda guera punega. Co ła vitoria romana inte ła bataja de Zama ła Republega romana vinse ła guera co Cartaxene, ca ła perde ła penixoła iberega. Inte el 215 v.C. taca ła costrusion de ła gran muraja sinexa. Da el 214 al 205 v.C. ghe xe a prima guera masedona intrà ła Republega romana e el Renjo de Masedonia. Amilcar Barca, miłitar cartaxenexe . Archimede, matemadego, fixego, inxenier, inventor e astronomo grego . Epicur, fiłoxofo grego . Eratostene, matemadego, astronomo y giografo grego . Euclide, matemadego e xeometra grego . Plauto, comediografo roman . Ła vien fata łista de łe sete maraveje del mondo antigo. I vien scriti i ełementi de Euclide. In Sina ła vien inventà ła prima busoła. III secolo a.C.