Nizèria Republica Federale de la Nizèria Federal Republic of Nigeria La Nizèria xe no Stato federale de l’Afrika Ocidentale. La konfina ko el Benin a est, el Nizer a nord, el Ciad a nordest, el Kamerun a est; la xe bagnada dal Golfo de Guinea; a sudest de le so koste se kata la Guinea Ekuatorial. El nord el xe pianegiante, al centro se kata koline e base montagne. El sud xe katarerisà da la kosta e dal delta del Fiume Nizer. El nord el xe arido. On terzo del paexe el xe kuerto da foreste. I primi abitanti de la Nizèria xe stà vari grupi de pigmei. Da i primi sekoli de la nostra era, grupi sudanici xe rivà dal nord, segui pi tardi da grupi bantu. Dal X secolo d.K. l’impero di Kanem-Bornu ga kontrolà la Nizèria del nord par 600 ani, e i kontrolaa el komercio ko le popolasion berbere del nord Africa. Dal XVIII secolo, i stati hausa de le popolasion fulani ga tolto el kontrol de kuasi tuta la Nizèria. I regni di Ife e di Benin gavea el kontrolo de aree ke ankò xe parte de la Nizèria. I eoropei ga fondà vari porti su la kosta par la trata de i sciavi e el komercio de oro e avorio. Inte el 1901, la Nizèria l’è pasà soto kontrolo inglexe, prima kome protetorato e dal 1914 kome kolonia. L’indipendenza xe rivà inte el 1960. Inte el 1966, na serie de kolpi de stato ga dato el poder a i militari. El grupo igbo proclamò l’indipendenza del Biafra inte el 1967 kausando na guera civile ke la durò fin al 1970. I militari ga tegnù el poder fin al 1999 dopo ke el general Sani Abacha xe morto de overdose de viagra mentre se entrateneva co de le modele indiane . Ko le elesion demokràteghe del 1999, Olusegun Obasanjo xe stà eleto presidente de la Nizeria. El l’è stà rikonfermà inte el 2003. Obasanjo ga tentà de kambiar la kostitusion par presentarse na terza olta, ma no ghe reusì. Dal 2005, el Movimento par l’Emancipasion del Delta del Nizer ga fato ataki a stasion petrolifere e sekuestrà teknici stranieri. El MEND vol pi giustisia ne la ripartision de i skei ke vien dal petrolio. La region del Delta xe kuela ke produse de pi, ma xe anka la pi poareta del paexe. El 21 avril 2007, Umaru Yar'Adua ga vinto le elesioni, ke xe stà kontestà da tuti. La Nizèria xe na Republika Federale de 36 stati pi el Territorio della Kavedal Federale di Abuja. Tuti i stati elege on Governator ke el nomina el Konsilio Esekutivo e un Parlamento de l'asemblea unikamerale. I stati e teritori i xe: La kavedal federale xe Abuja. Ko 135 milioni de abitanti, la Nizèria xe el paexe pi popoloso de l’Afrika. In Nizèria ghe xe 250 grupi etnici. I majori xe i igbo, i yoruba, i efik e i ijaw. Kristiani 48% , musulmani 46%, religioni tradisionali 12%. No ghe na lingua lokale komune, e la gente parla la lingua etnika local, pi l’inglexe. El paexe gavaria grandi posibilità de svilupo agro-industriale, ma i governi militari no i ga mai lavorà par lo svilupo. L’agrikoltura, a rimane de susistenza. La Nizèria xe no Stato riko de petrolio. Le entrate del petrolio no xe stà utilizà par lo svilupo de l’agrikoltura. Ken Saro-Wiwa uno dei intełetuałi pì signifikativi de l'Africa postkołoniałe.