El termine dogma doprà zeneralmente par indicar on prinsipio fondamentałe de na rełijon, o na convinsion formułà da fiłosofi e postà a ła base de ła so dotrina, da considerare e credere par vero, cuindi no sojeto a discusion da chi se considera on so sostenitore o fedełe. El termine el pol esere apłicà in tel senso łargo a regołe diferenti da cuełe rełijose. Ła paroła ła vien dal greco δόγμα, ; che ła vien dal verbo δοκέω, del grego antigo. Ła paroła δόγμα, ła gà tri significai: 1 opinio, parere; 2 pensiero, dotrina fiłosofega; dotrina rełijoza; 3 decizion, zudisio , decreto. Ł'espresion δόγμα ποιεῖσθαι, vol dire: dełiberare, pubłegare on decreto. Ła xe sta chi ł'espresion che bisogna riferse cuando se parła de "dogma de Ceza". Se trata de on pronunsiamento de'l Papa o de on Conciłio in union col Papa, par stabiłir incisivamente na verità de fede, serte volte ojeto de precedenti discusion. 1 Unità e Trinità de Dio in Tre parsone Divine ; 2 Jezù ze ła seconda Parsona Divina, incarnà, morto e resorto ; 3 Maria ze Mare de Dio parchè Mare de Jezù che ze Dio ; 4 Jexù Cristo xe vero Dio e vero omo ; 5 Nascita Verxinałe ; 6 Ezistensa del Purgatorio, Inferno e Paradizo ; 7 Transustansiasion ; 8 Imacołada Concesion de Maria ; 9 Infałibiłità papałe, quando parła inte materie de fede e costumi 10 Asunsion de Maria in anema e corpo .