Haumea el ze un pianeta nano situà oltre ła orbita de Netun. El ze sta descoverto inte i primi ani 2000 da do difarenti grupi de łavoro; int'el Il 17 de setenbre 2008 el ze sta ciamà cusì in onor de Haumea, ła dea hawaiana de el parto, sevente łe spetative de ła Union Astronòmega Internasionałe sol fato che el se revełàse un pianeta nano. Sevente łe stime nominałi el ze el terso ojetto transnetunian par grandesa, daspò Eris e Pluton, semołà łe dimensioni de ła łuna de Uran Titania. Ła masa de Haumea ła ze sirca un terso de cheła de Pluton e 1/1400 de cheła de ła Tera. Siben che ła so forma no ła sia miga stada oservada diretamente, i calcołi de ła so curva de łuze i ze coerenti co 'na forma a ełisoide de Jacobi, co el so ase mazor łongo el dopio de el minor. El ga do łune, Hiʻiaka e Namaka; int'el 2017, i astronomi i ga nunsià ła descoverta de un sistema de anełi torno a Haumea.