El el jera un lenguajo zergałe doparà dai caregari inte'l Agordin e serte zone torno. L’atività de i caregari, atestada in zona fin dal XVI secoło, ła ga ciapà na gran inportansa verso ła fine de'l XIX secoło, co' ła crizi de l’industria minerària ła ga obligà scuazi tuta ła popołasion maschiłe a riciapar sta profesion. El jera un laoro par njente façiłe, soratuto parché i jera costreti a far na vita semi-nomade, spostàndose in tuta l’Itàłia e a l’estaro: i se catava in tute łe rejon de l'Itàłia del Nord e del Sentro fin a l’Abruso, e fin in Fransa sentromeridionałe . Ze inte sto contesto che ze nasesto el : sti artesani ga inventà on lesico particołare par poder comunicar fra de łori sensa che łe informasion e i segreti venjese capìi dai clienti. Secondo Ugo Pellis, che ga publicà na riserca so l'argomento nte'l 1929, sta parlada gavarìa orìzene Tiser, na frasion de Gozaldo, da dove che po' ła se ga difondesto a Don, a Sagron Mis e inte i paezi più "basi" ; el ultmo paeze ndove che ła ze rivà ze stà Rivamonte . Pellis nota anca come che, grasie a i spostamenti de i artezani, se podeva catare informasion so'l anca in altre łocałita de'l Agordin e anca Arson, che ze na frasion de Feltre .