Ła Basa Navara l'è un teritorio storico del Paexe Basco francexe. La forma parte del departemento de i Pirenei Atlantici, insieme con łe antiche viscontee de Lapurdi, Zuberoa e Bearn. L'è uno dei tri teritori storici francexi che forma parte del teritorio tradisionalmente denominà Euskal Herria, in acordo con quanto aferma l'Euskaltzaindia . I comuni che le conpone i forma parte de i cantoni de Bidache , Hasparren , Iholdy, La Bastide-Clairence , Saint-Étienne-de-Baïgorry, Saint-Jean-Pied-de-Port e Saint-Palais , tuti in tel distreto de Baiona. Ła Basa Navara l'è n'insieme de vałi in tei contraforti dei Pirenei. L'è dełimità a est da ła provinçia de Zuberoa, a sud da ła Spagna e a nord-ovest da ła provinçia del Lapurdi. L'è costituia da sinque vałi inte i Pirenei baschi: a ovest, ła vałe de Bidarray a sud, ła vałe de Baigorry, che ła se prolunga inte ła vałe de Aldudes a sud, ła vałe del Nive la forma el o dominà da Saint-Jean-Pied-de-Port a est se cata el o intorno a Saint-Palais tra łe do se cata ła vałe de l'Arberoue, formà da ła vałe del Joyeuse . Ła vałe de Aldudes, intorno a ła sità de Saint-Étienne-de-Baïgorry in tel sud de ła Basa Navara, ła preserva tante vece tradisioni, con caxe de arenaria roxa e gare de 'forsa basca', i xughi de forsa. El vin AOC Irouléguy l'è prodoto a Aldudes. El fiume Nive el nase in Basa Navara e el score longo ła provinçia e Baiona, ndoe el se unise a l'Adour. Drio a ła stesa Saint-Jean-Pied-de-Port, el Nive l'entra inte ła vałe de Ossès, con tante bełe vece caxe con architravi intaiè in tei paexi de Ossès, Irisarry e Bidarray. Na riserva inte ła vałe par el pottoka, el pony selvadego basco dei Pirenei, la conserva sta rara rasa. A nord de Saint-Jean-Pied-de-Port ghè ła rejon de Mixe intorno a ła sità de Saint-Palais, na ex capitałe navarexe. Nonostante ła vicinansa a Bearn, l'influensa basca e łe tradision i'è forti. Poco a sud de Saint-Palais, łe tri prinsipałi rote par Santiago de Conpostela sul Camin de Santiago łe se incrociava in tel paexeto de Ostabat, portando tanta prosperità e comercio inte l'area durante el Medioevo. El Camin de Santiago el se dirigea a sud da Saint-Jean-Pied-de-Port verso el paso montano sora Roncixvałe. I pełegrini i viaiava atraverso ła rejon de Cixe de ła Basa Navara par rivar in Navara. In ste cołine ondułè se fa comunemente formaio de pegora , incluxo el formaio Ossau-Iraty. Paexi come Estérençuby e Lecumberry i'è popołari par l'agriturixmo e łe foresta de fagi de Iraty sul confin spagnoło l'è nota par łe so viste e ła storia. Dolmen e altri monumenti neołitici i adorna el paesajo, incluxo ła Tour d'Urculu a 1.149 metri, na piataforma circołare de enormi blochi de piere veci de 2000 ani. Sta provinçia la riceve el nome de Basa Navara soło che in epoca moderna par influensa del francexe , cosita come altre provinçe de ła Francia . In tel Medioevo e fin al secoło XI el teritorio el ga fato probabilmente parte del Ducato de Vasconia. Inte ła metà del secoło XI l'è consegnà al regno dei Navara. Sta mixura no la vien mia acetà dai baroni łocałi, che i continua ła ribełion fin quando in tel 1191 Ricardo Cuor de Leon el le consegna de novo al regno de Navara. La ghe ne forma parte fin al 1530 denominándose Merindad de Ultrapuertos o Tierra de Ultrapuertos a cauxa de ła so ubicasion geografica in tel versante nord dei Pirenei, a l'altro łato del porto de Roncixvałe.