El derito penałe el ze cueła rama che ła fa parte del derito pùblego che ła prevede l'erogasion de sansion penałi a chichesia che el faga asion che l'ordenamento zurìdego el reconosa cofà reato. La leje penałe ła ze solché ła leje ordenària emanada dal parlamento e tuti chełi altri ati che i ga forsa de leje . Calsìase fonte normativa de rango inferiore, cofà i regołamenti, i ze vàłidi solché par integrar el contegnuo de ła leje penałe portando nove specifegasion tècneghe . Sta cuà ła ze vàłida solché par l'avegner, o sia dal momento de l'entrada in vigoria de ła leje in dopo, e no se połe castigar un fato suceso prima de ła entrada in vigore de ła leje, de consevensa ła leje penałe no ła ga caràtare retroativo.