Annelies Marie Frank, conosesta cofà Anne Frank o Ana Frank , ła zera na adołesente todesca-ebrea nasesta a Francoforte sol Men in Zermània. Ła ze conosesta par èsar stada l'autora de , un diàrio scrivesto co ła se scondeva co ła so fameja e cuatro amighi, inte el ndar de l'ocupasion todesca de Amsterdam inte ła Seconda guera mondiałe. Col vegnimento al podere de Adolf Hitler, inte el zenaro del 1933, ła fameja Frank ła se ghea trasferio da Francoforte a Amsterdam co l'intension de scanpar a łe persecusion naziste. Co l'invazion nazista dei Paezi Basi, ła persecusion contro dei ebrei ła se gaveva renforsà e ła so fameja ła se ghea scondesto, inte el lujo 1942, inte na càmara segreta condisionada, inte el retro-botega de ła inpreza , de Otto Frank, o sia so pare. Al momento de scónderse, Anne ła gaveva trèdaze ani. Dopo do ani de scondizo inte el retro, el grupo el ze sta tradio e deportà inte i canpi de consentramento nazisti. Sete mezi dopo del so aresto e pochi dì dopo de ła morte de so soreła Margot, Anne ła ze moresta de tifo inte el canpo de consentramento de Bergen-Belsen. Inte ła fin de ła guera, so pare, Otto, l'ùgnoło supèrstite del grupo, el zera tornà a Amsterdam e el ghea descuerto che el diàrio de Anne no el zera spario. Stra-convinsesto de ła inportansa del lavoro de so fioła, el ghea decidesto de publegarlo. Orizenariamente el diàrio el zera sta publegà col tìtuło . El diàrio el zera sta regałà a Anne par el so tredèzemo conplean e el conta ła so magnera de védar i avegnimenti intrà el 12 de zugno del 1942 a l'1 de agosto del 1944. El ze sta traduzesto da l'ołandezo in numarévołi łéngue e el ze devegnesto uno dei libri pì lezesti inte el mondo. Tanti film, tełefilm, òpare teatrałi e òpare in zenerałe, łe ze stae bazae su sta òpara. Descrivesta cofà l'òpara de un spìrito maduro e perspegase, ła ne ofre na particułare panoràmega vedesta da l'interno su ła vita cuotidiana durante de l'ocupasion todesca. Gràsie ai so scriti, Anne Frank ła ze devegnesta una de łe vìtime pì sèłebre de l'ołocàusto. Nasesta el 12 de zugno del 1929 a Francoforte sul Meno, in Zermània, Anne ła zera ła seconda fioła de Otto Heinrich Frank, comerciante e benestante e Edith Holländer . Ła gheva na soreła pì granda, Margot . El so nome de nàsimento el zera Annelies Marie, ma par ła so fameja e i so amighi ła zera ciamada senplegamente "Anne". So pare de łe volte ła ciamava "" . La fameja ła viveva inte na comunità smista de sitadini ebrei e no ebrei e łe tozate łe zera creseste co amighi de fede catòłega, protestante e ebràega. Ła fameja Frank ła zera Ebrea-riformista: i prategava racuante de łe tradision de ła fede ebràega, ma sensa l'oservasion del costumar rełijozo. Inte ła fameja, Edith ła zera ła pì tenta a łe pràteghe rełijoze. Otto Frank, un ex ufisałe todesco decorà inte el ndar de ła prima guera mondiałe, el vołeva continuar i so studi e el gaveva in pròpio na inportante biblioteca. I zenidori i se preocupava de desviłupare e suportar łe leture de łe so fiołe. Inte el marso del 1933 se ghea vesto łe ełesion par el rinovo del Consejo comunałe de Francoforte, avegnimento che el ga permetesto al Partio Nazista de Adolf Hitler tore el poder de ła sità. Co sta atmosfera pułìtega, se ghea vesto da suito ati e manifestasion antisemiti e i Frank i ghea scumisià ver timor par ła so seguresa se i fuse restai oncora inte ła Zermània nazista. Inte l'isteso ano, Edith e łe tozate łe zera tornae a Aquisgrana par vìvare da Flor Holländer, so mare de Edith.