Ła sistemàtega ła ze na rama de łe siense biołòzeghe che ła se dòpara par clasifegar i èsari viventi e de identifegàrghene łe rełasion. Atualmente se dòpara un sistema nadurałe inte el cuało i organismi zenetegamente pì renti i ze clasifegai insieme e el nome de łe spece i vien dati so ła baze de łe rełasion fiłozenèteghe. Ghe ze anca dei sistemi artefesałi andove racuanti caràtari i ze tolti cofà baze par ła clasifegasion . Łe prinsipałi faze de ła riserca sistemàtega łe ze: i) descrìvar in detajo łe spece ii) nomenarle in manjiera ùnzoła par mezo de un binòmio latin sevendo i regołaminti de ła nomenclatura iii) reunir spece co caratarìsteghe comuni drento de entità zeràrcheghe predefinie: zènaro, fameja, órdene, clase, divizion, regno. Tałi grupi i ze ciamai e ła rama de ła sistemàtega che ła laora inte el dar sti nomi ła ze ła tasonomia. Tentativi de clasifegasion i ghe ze stai fin da l'anteghità ma ze col de Linneo che ła sistemàtega ła ciapa na forma sientìfega. In sto testo Linneo el ghea descrivesto co un nome sientìfego tute łe spece viventi che se conoseva in chełi ani, dàndoghe a cadauna de ste cuà un dópio nome . El rivo de un mètodo de clasifegasion el juta l'ordenamento dei ojeti de istòria nadurałe. Inte i ani dopo se inpegnarà a ła sistemàtega anca altri studiozi cofà Michel Ananson. Inte ła faze pre-darwiniana anca Jean-Baptiste de Lamarck el darà el so juto a ła sistemàtega introduzendo l'idea de evołusion . N'altra inportante contribusion, post-darwiniana, ła ze stada cheła de Willi Hennig co l'introdusion de ła distinsion intrà Plesiomorfia e Apomorfia. Inte el 20° sècoło, Willi Hennig el ghea butà łe baze de ła clasifegasion filozenètega desviłupando el paradigma cladista. I progresi inte ła zenètega i ga portà a na revizion de ła clasifegasion de racuanti taxa inte l'albero filozenètego dei viventi. i mètodi sistèmeghi e funsionałi a ła biodifarenti tà i tende a tore inportansa, ma ła sistematega ła resta fondamentale par l'inventàrio e ła vałutasion de l'evolusion dei viventi. La nomenclatura binomenałe ła ze stada inventada dal grando botànego e mèdego de Bazilea Gaspard Bauhin , ma ze stà Linneo a farla devegner règoła de nomenclatura. El nome intiero de na spece vivente o fòsiłe, ła se conpone de inmanco 4 ełeminti: spece autor, ano. El nome del zènaro el va scrivesto senpre co ła létara de prinsìpio maiùscoła e cheło de ła spece co ła létara de prinsìpio menùscoła , e tuti e do i ze scrivesti in corsivo. zènaro e spece i ze in łéngua latina; e i połe èsar anca tèrmani moderni, ma senpre inte ła forma latinizada e in caràtari latini, anca co i se cata in publegasion de studiozi de paezi inte i cuałi vien doparà altri alfabeti, sìnbołi o ideogrmmi. Sto regołamento el ze indispensàbiłe par dar al nome sientìfego un caràtaro unzoło d universale. El nome de l'autor el va scrivesto dopo de ła vìrgoła che ła sègue el binòmio, mentre l'ano dopo de ła vìrgoła che sègue el nome de l'autor. L'ano e l'autor i se rifarise a ła publegasion inte ła cuała par ła prima volta ze sta descrivesto chel determenà organismo. El nome de l'autore el va scrivesto a létare maiùscołe e in botànega el połe èsar scursà co se parla de autori che i ga i laori conosesti da tuti . Tal-volta el nome de l'autore el ze intrà parénteze; signifega che l'autor che el ghea inscrivesto chel'organismo inte un zènaro difarente e che, dopo, n'altro autor lo ga segnà inte el zènaro inte el cuało deso el fa parte.