Santa Maria Navarexe Santa Maria Navarrese 2001 Santa Maria Navarrese l'è ła frasion sul mar del comun de Baunei, provincia de l'Noro, in Sardégna. Insieme co ła frasion pi picenina Tancau che ła xe sóto el comun de Lotzorai łe fa praticamente un paexoto soło, famóxo come posto turìstico. Ła se cata groso modo a 8,8 km da Baunei e a 4,2 km da Lotzorai. Da Santa Maria se véde ben el porto de Arbatax dove che riva łe grose nave da Gènova o Roma. Sul mar davanti Santa Maria ghe xe un grupo de ixołoti conosui in itałian col nome de Isolotto d'Ogliastra e in sardo come . Santa Maria ła ga anca un porto picenin doparà, pi che sia, durante l'istà par barche e barcuni turìstici che i va e i vien par łe pi conosue de ła Sardegna come Cala Goloritzè, Cala Luna, Is pùligi de nie e Cala Sisine. Drio ła tradision, el nome de Santa Maria Navarrese el vien da na principesa de Navara che inte el 1052, durante un viajo in mar l'era stà ciapà da na tenpesta e ła s'avéa fermà su ła costa sarda; come ringrasiaménto l'avéa fato tirar sù na Céxa. In piaza a Santa Maria gh'è efetivamente na Ceza del XI sècoło, modificà inte i ani '50. A Santa Maria ghe xe anca na tóre come tante altre sparse łóngo łe coste de ła Sardegna, dita Tóre Saracéna: l'è stà tirà sù intrà el 1600-1700 sóra un posto de guardia del 1500 che el faxea parte del sistema de guardia méso in pie dai Re de Spagna che in qûel ténpo i governava ła Sardegna. Ła Ceza fata inte el XI sècoło ła ga tut'intorno dei olivari miłenari spontànei e rente ghe xe anca un vecio póso. Łe descoverte archeołògiche fate intorno Santa Maria łe próva l'existensa de popołasion za dal perìodo nuràgico ma in realtà, par sècołi ghe ga vivesto ben póche faméje. Dal 1960 ga tacà trasferirse zente, prima turisticamente e po in modo fiso, soratuto da Baunei e deso Santa Maria l'è un paexoto abità tuto l'ano siben che d'istà el turismo el tire sù ła popołasion. L'economia l'è łigà pi che sia al turismo estivo traverso càmping, hotel e apartaminti dài in afito.