Unagan tunuu Ałeutin L'Ałeutin l'è na łèngoa de ła famea eschimo-ałeutina. L'è parlà su łe ìzołe Ałeutine, Pribilof e del Comandante. In tel 2002 ghèra çirca 500 parlanti ałeutin a l'interno de un grupo etnico de 2700 persone. L'ałeutin l'è da soło co łe łéngue eschimexi in tel grupo eschimo-ałeutin. I prinçipałi grupi de diałeti i'è l'ałeutin oriental, l'atkan e l'attuan. Drento el se cata i diałeti de l'ìzoła de Unalaska, Belkofski, Akutan, Pribilof, Kashega e Nikolski. El diałeto pribilof el vanta atualmente più parlanti de ogni altro diałeto ałeutin. El l'include i diałeti de łe ìzołe Atka e Bering. L', deso estinguesto, l'ero un diałeto distinto che mostrava influense sia de l'ałeutin oriental che de l'atkan. Tuti i diałeti i mostra n'influensa łesicałe ruso; anca l'ałeutin de l'ìzoła de Copper el ga adotà tante dexinense inflesionałi ruse. Ła majoransa de łe parołe ałeutine i'è sostantivi e verbi. I conceti che in veneto i'è espresi par mexo de ajetivi e averbi i'è espresi in ałeutin con verbi o sufisi derivè. Difati, l'ałeutin, cosita come łe altre łéngue che apartien a ła famea eschimo-ałeutina, l'è na łéngua aglutinante e połisintetica. Tutavia, ghè tante difarense tipołogiche tra łe ramificasion eschimexe e ałeutina: in particołar, l'ałeutin el ga perso l'ergatività, carateristica tipica del grupo łinguistico originario comun. El primo contato co ła łéngua ałeutina l'è stà in tel 1741, quando durante na spedision guidà da Vitus Bering vien catà su i nomi dei posti e de ła gente che i incontra. El primo material che apare in ałeutin l'è na łista de parołe in tel diałeto de Unalaska redata da James King in tel 1778, che l'apartegnea a na spedision de James Cook. In tel projeto de Caterina II de Rusia de reałixar un disionario conparativo de tute łe łéngue parlè in tel so inpero, ła incarica de catar fora informasion łinguistiche sora l'ałeutin. Durante na spedision del 1791, durà un ano, Carl Heinrich Merck e Michael Rohbeck i conpiła xvariè łiste de parołe. Tra l'1804 e l'1805 Nikolai Petrovich Rezanov, plenipotensiario del xar, el fa na racolta de altre parołe. Johann Christoph Adelung e Johann Severin Vater ne ła so opara del 1806-1817 i include l'ałeutin tra łe łéngue catałoghè. L'è soło in tel 1819 che un łinguista profesionista, el danexe Rasmus Rask, el studia l'ałeutin, faxendo na racolta de parołe trata da do parlanti un diałeto ałeutin orientałe che vivea a San Pietroburgo. In tel 1824, riva l'omo che avarea dà inpulso a l'ałeutin come łéngua łeteraria. Ioann Veniaminov, un prete ortodoso che l'sarea in seguito diventà santo, na olta rivà a Unalaska el se mete a studiar l'ałeutin del posto. El crea n'ortografia par sta łéngua , el traduxe alcune opere rełijoxe e in tel 1846 el publica na gramàtega de l'ałeutin oriental. , prete de Atka, de łéngua mare ałeutina nonché uno dei do cołaboratori de Veniaminov, el scrive un disionario del diałeto de Atka. In tel resto del XIX secoło se continua a crear łiste de parołe in tei difarenti diałeti de ła łéngua. Tra l'1909 e l'1910, l'etnołogo el reałixa un łaoro che coinvolge łe comunità ałeutine de Unalaska, Atka, Attu e Nikolski. Grasie a l'juto de do parlanti unalaska, el riese a registrar storie, folkore e miti ałeutini, sia scriti che in formato audio. In tei ani '30 l'è el primo ałeutin a scrivar un rexoconto łeterario su un naufragio e el scrive un diario in ałeutin.