In łenguìstega stòrica e fonètica, ła metafonexi o metafonìa l'è el canbio vocàłico rento na paroła che el vien provocà da na vocal finałe su łe vocałi che ghe xe in mezo. De sòłito ła vocal finałe che produxe metafonexi l'è -i , in calche łéngua come l'islandexe ghe xe anca na metafonexi prodóta da -u finałe. La metafonexi l'è ben conosùa in todesco: par exenpio da ła vecia fórma - gh'è vegnù fora el moderno - . Pi raramente ła se cata anca in inglexe: par exenpio da - gh'è vegnù fora l'ingléxe moderno - e el todesco - . In vèneto ła metafonexi ła vien doparà: soratuto in vèneto sentrałe: - , - , - , - , - , - ; calche volta inte el vèneto setentrional quando che ghe xe -i finałe: - , - , - , - ; inte i nùmari - , - difondesti anca in veronexe, ma nò in venesian, belumat e trevixan: - , - ; inte el pronome - che el vien doprà anca in vèneto setentrional.