Akrotiri e Dekełia Teritorio militar de Akrotiri e Dhekelia Akrotiri and Dhekelia Sovereign Base Areas Akrotiri e Dekełia el ze un Teritòrio Britànego de Oltremar de ła Axia osidental. Łe xe dó enclave rento el teritorio de ła Repùblica de Cipro. Akrotiri ła xe ła baxe òvest e l'è l'area pi granda, se cata inte el sud de ła ìzoła. Dhekelia ła fórma ła baxe est, inte el canton oriental de ła ìzoła. Intranbe le ga un teritorio pian. El clima el ze tenperà mediteraneo a Akrotiri e arido stepego a Dekełia Łe Baxe Aeree Sovrane łe xe stàe mése in pie col tratato de creasion del 1960 quando che Cipro, che el xera na cołonia britànica el ga otegnù l'independensa. El Regno Unìo el vołéa tegnerse ste aree qua par garantirse l'uxo de łe baxe miłitari, e ła prexensa de na guarnizon de l'exersito britànico. L'inportansa de ste baxe qua ła vien da ła poxision stratègica de Cipro su ła pónta est del Mediteraneo, tacà al Canal de Suez e al Medioriente. In tel 1974, la Turchia la ga invadesto Cipro, metendo su la Republica de Cipro Nord, mia reconosesta internasionalmente da nisun Stato. Questo parò no ga vu efeti sul status de le baxe, e i inglesi no i xe sta mia coinvolti in tei conbatimenti. Ai greco-ciprioti che scanpava dai turchi i ga parmeso de pasar traverso la baxe de Dhekelia, e i ga dato ajuti umanitari. L'avansada dei turchi la se ga fermà co i xe rivadi al confin co la baxe, par no ris-ciar na guera coi inglesi. L'area de Ayia Napa la xe cussì restà in man dei ciprioti. Par quatro ani dopo l'independensa de Cipro inte el 1960, el goerno Britànico el ga pagà a ła Repùblica de Cipro el nołegio de łe baxe. Dopo ła guera intercomunałe del 1963-64 i ga petà łà de pagar, sostegnendo che no ghe xera mìa garansìe che i schei i vegnése doparài insieme da tute dó łe comunità. El goerno de Cipro el xe ancor drio domandar i schei par tuti i ani dal 1964 fin deso. Se càlcoła che el dèbito el vaga de vari xentenari de miłeri a pi de un miłiardo de èuri. In calche ocaxion Cipro el ga domandà de aver indrio Akrotiri e Dhekelia, łagnàndose che łe baxe łe porta via un bel toco de teritorio che podarìa vegner doprà par el progreso siviłe. In lujo del 2001, i ciprioti locali i ga montà suso na violenta protesta, rabià coi inglexi che i volea costruir dele antene radio a le baxe, come parte de un ajornamento dei posti de comunicasion militari britàneghi in xiro par el mondo. I locali i ga dito che secondo lori le antene le gavarìa meso in pericolo la vita dei rexidenti e provocà el cancro, oltre a verghe un inpato negativo su le bestie salvadeghe de la xona. El goerno britànego el nega che sia vera. El Regno Unìo no'l ga dimostrà nisuna intension de ridarghe indrìo le baxe, anca se i ga oferto 117 chilometri quadrati de tere agricole come parte del Piano Annan par Cipro, rifiutà inte el 2004 dai greco-ciprioti. Se pensa che a Agios Nicholaos ghe sia na stasion de ascolto par le rede de spionajo Echelon. Łe fa parte a tuti i efeti del teritorio britànico. Le ze stàe trategnùe inte el 1960 come baxe miłitari sóto sovranità britànica e nò come teritori cołoniałi.