Ła xonta o zonta ła xe na de łe quatro operasion fondamentałi del'aritmètega. Ła signìfega asociare un serto nùmaro de ełeminti na sołusion scoverta xontando al primo tuti i vałuri dei nùmari chei fa parte del'operasion. Seguéndo ła scrita: se dixe che el tèrmine el vegna fora da ła xonta dei vałuri de e . El ségno chel particołarixa ła xonta el se ciama pì o più. L'operasion ła pol èser łeta «», « pì uguałe », o, co i adéndi i xe du, « pì , ». Ła sóa operasion inversa ła xe ła sotra. St'operasion qua ła xe interna al'insieme dei nùmari naturałi e ła xe sénpre posìbiłe. El zero el xe l'ełemento neutro. Propietà comutativa: se te canbi l'órdene dei adéndi, el rexultà no'l canbia. Propietà asociativa: se te scanbi du adéndi co ła só suma, el rexultà no'l canbia.