Ła penìzoła itałiana ła vive par ła prima volta soto na unità aministradiva co l'inpero roman. Ła prima organizasion ła vien conpìa da Augusto che el costituìse ùndaze unità ciamàe . No łe godeva de autonomìe połìteghe o econòmeghe, ma łe costituiva na sudivizion de ła penìzoła fin a łe Alpi, che l'inperador el gaveva pena concuistà. Łe ùndaze łe jera: Roma no ła fazeva parte de nesuna . Ła Siciłia e ła Sardenja co ła Còrsega łe formava do provinsie esterne a l'Itałia e donca łe jera soto el controło de on governador mandà da Roma. Co łe reforme de Dioclesian l'inpero el vien devizo in cuatro parti, onjuna destinada a on prefeto del pretorio. Ła sìngoła parte ła jera deviza in tre diòsezi, zestìe onjuna da on vicario. A so volta łe diòsezi łe jera devize in , co a cao on governador. Łe ùndaze łe deventa donca de ła diòsezi “italiciana”, insenbre a łe presedenti provinsie de Siciłia, Sardenja e Còrsega, Alpi Cosie e Resia. Roma ła continua a èsar considarada na realtà a parte venjendo controłada dal , soto el dereto dominio inperiałe. Costantin el fa n'altra devizion organizadiva creando do defarenti diòsezi: Itałia Suburbicaria e Itałia Anonaria. Una ła gaveva cofà sentro prensipałe Roma e ła jera formada da łe ìzołe e da ła parte meridionałe de ła penìzoła, chełaltra ła se estendeva so ła parte setentrionałe fin a tuta ła Rezia e racuanti teritori de l'Iłiria. Ła capitałe de cuesta ła jera Miłan. Provinsie de l'Italia Suburbicaria: Provinsie de l'Itałia Anonaria: Co l'inperador Teodozio I A vien creada ła diosezi de l'Iłìrego che ła se destaca da l'Itałia Anonaria, che al so interno ła prezenta donca 'ste provinsie: Daspò ła fin de l'inpero roman de osidente l'Itałia in poco tenpo ła entra a far parte del de i Ostrogoti. Co ła guera grego-gòtega l'inpero l'otien da novo i teritori che el gaveva perdùo. Inte 'sto parìodo łe devizion aministradive no łe subise canbiamenti. L'inperador bizantin Justinian el costituise ła Prefetura d'Italia deviza in do diòsezi e trèdaze provinsie. Łe ìzołe no łe entra a far parte de ła nova Prefetura. Łe provinsie de ła Prefetura: El dominio bizantin el dura par poco tenpo: i Łongobardi i desende da łe Alpi inte el ano 568 e i tołe el controło de na bona parte de l'Italia. Cueło che el resta a Costantinòpołi el vien organizà infra sincue o provinsie: Daspò A venjarà conpìa na reorganizasion creando l'Ezarcado d'Itałia, conponesto da: Ravena col so teritorio Dogado de Venesia Dogado de Nàpołi Dogado de Całabria El continuo conbàtar co i Łongobardi el càuza na forte instabiłità inte i confini. I Łongobardi, par contro, i organiza i so teritori cofà costituìo da i vari dogadi tenjùi da fegure che łe venjeva sernìe par mèriti miłitari. I dogadi łongobardi, devizi par zona, i jera: Łangobardia maior Dogado de Zènova Dogado de Ivrèa Dogado de Miłan Dogado de Parma Dogado de Pavìa Dogado de Piacensa Dogado de Persiceto Dogado de Regio Dogado de San Jiułio Dogado de Torin Dogado de Bèrgamo Dogado de Bresia Dogado de Cèneda Dogado del Friułi Dogado de Trento Dogado de Trevizo Dogado de Verona Dogado de Vicensa Łangobardia minor Dogado de Benevento Dogado de Społeto.