Irlanda Repùblega del Irlanda Poblacht na hÉireann Republic of Ireland Ła Irlanda , ufisialmente Republica del Irlanda, ła xe on stado ingaxià inte na republega, che ła ciapa rento 26 de łe 32 contee del ixoa del Irlanda inte el Eoropa nord-osidental. Ła confina a nordest co ła Irlanda del Nord, ke fa parte del Regno Unido. "" , el riciama al nome de na divinità anticamente ciamada , na dea mitołòxega ceh ła ga jutà i gaèłisi inte ła conquista de l'ìzoła irlandéxe. el xe na fórma nominativa del sostantivo in gaèłico, sendo ła fórma dativa e cheła xenitiva . "" el xe ła contrasion de e del xermanego , "tera". Intranbi i nomi łi nase par defignir ła intiera ìzoła de Irlanda, e soło che resentemente łi vien utiłixai par el stato. In vèneto xeneralménte el stato el vien ciamà senpliseménte Irlanda, a parte quando che se parla anca de l'ìzoła in xenare o de l'Irlanda del Nord, onde che ła xe ciamada Éire o col nome par estéxo par no xenerar inconprension de vario xenare. Ła Costitusion irlandéxe, del 1937, ła aférma che el "nome" del stato el xe in irlandéxe, e po' in ingléxe. El , del 1949, el aférma che ła "descrision" oficial del stato ła xe in irlandéxe e in ingléxe, par distìnguar el stato da l'ìzoła intiera e enfatixar ła fórma republicana oltre che ła total indipandénsa. Ła nasion ła ga anca altri nomi e soranomi in ingléxe cofà , e . Seben che tante olte sìe doparà el nome estéxo, che el xe l'ùnego tra l'altro asetà dal Regno Unìo, par tratai e inisiative internasionałi, el vien uxà el sénplise nome "Irlanda". Spéso inte el Regno Unìo el vien ciamà anca . Da el 2007 el stato el xe ciamà co tute e do łe łéngue costitusionałi, irlandéxe e ingléxe, co i contraségni Ła repùblega ła ocupa ła banda sudosidental de ł'ìzoła d'Irlanda. Durante ł'era glaciałe, ł'ìzoła de Irlanda ła xera tacà ała Gran Bretagna e questa al continente eoropeo. El monte pi alto el se ciama Monte . El fiume pi łongo el xe el . Par un çerto tenpo, xera posìbiłe vegner a pie da ł'Eoropa fin in Irlanda; difati ghe xe trace, inte el periodo Mesołitico, 8000 ani prima de Cristo, de ła presensa de omeni rivà dal continente. Mejari de ani pi vanti, 'nteł'era del Fero, xe rivà i celti, intrà ł'otavo e el primo secoło vanti Cristo, e i xe diventà ła definitiva popołaxion de ł'Irlanda. I Romani no xe mai sbarcà su ł'ìzoła, ma i ła conoseva col nome de . Inte el 5° secoło dopo Cristo, anca grasie a San Patrisio , xe rivà el Cristianesimo. Inte el alto Medioevo, visto ke ł'ìzoła ła xera al riparo de łe invasion barbariche, ghe xe sta na grande fioridura culturałe cristiana in raquanti monasteri sparsi inte i diversi regni celtici, co produxion de manoscriti , bigiù e altri atrezi. Ma soratuto xe partii dał'Irlanda un saco de misionari ke in pràtega i ga riportà indrio el Cristianesimo in Eoropa, dove ke ghe gera devastaxion e guere continue. Dal nono secoło, parò, taca a rivare ondà de vichinghi, ke brusa monasteri, Ceze e case, ma ke anca i se inpianta pian pian su ł'ìzoła, mis-ciandose coi celti e fondando sità come Dublin, Cork, Limerick, Waterford. Inte el 1171 i inglesi, col re normano Enrico secondo, i invade ł'Irlanda. Scuminsia secołi de guere intrà i celti e i inglesi, ke vol comandare. Ała fine, inte el 1603, i inglesi i vinse na volta par tute. Col fato ke intanto ł'Inghiltera ła gera diventà protestante, mentre ke i irlandesi i gerà restà catołici , i inglesi, ała fin del 17° secoło, i ga portà in Ulster coloni protestanti da ła Scozia e dał'Inghiltera.