Tolmìn xe un comùn sloven de 12 198 abitanti che se trova soe rive de l'Ixonso. Xona de insediamenti preistóreghi , ła xe stà dópo abitada da xenti iłìreghe e dai Romani. I reverti catài deso i xe tegnui drento in vari muxei in Italia, in Austria e in Slovenia. Nodo stradal del medioevo intrà el Friul e ła Carnioła el gà intrà a far parte dei domini de ła Serenìsima inte el 1420. Inte el 1514, come el resto de łe tere gorisiane, el xe pasà soto i Asburgo che i ło gà dà ai Coronini. Inte el 1713 el xe stà sede de na rivolta contadina represa inte el sàngue. Ghe xe na pìcena persentual de abitanti chei parla itałian. En localedà Sototolmin ghe xe i sentieri batui, dei vèci leti de dó fiumi co ła col sorastanto e ła beła . Interesanti anca łe Ceze de Volsana , dedicà a San Leonardo , e quełe a Santa Lusia d'Ixonso , dedicada a Santa Lusia e San Mauro .