I , no i ze da confóndar co l'Ołinpìade: st'ùltema ła denòmena el laso de tenpo de cuatro ani che i intercore intrà un'edision dei Zughi ołìnpeghi e ła sevente. Par sta motivasion, anca i se Zughi del 1916, 1940 e 1944 no i ze stai desputai, el se ga continuà a contar łe Ołinpìade, cusita-ché i Zughi de i ze stai ła edision trentadù. El nome Zughi ołìnpeghi el ze sta decidesto par recordar i Zughi ołìnpeghi antighi che i vegnea inbastii inte l'Antiga Gresa inte ła sità de Ołìnpia, inte i cuałi i se batìai mejo atleti greghi. El baron Pierre de Coubertin inte el finałe del XIX secoło el ga avesto l'idea de inbastir dei Zughi simiłari a cuełi de l'antiga Gresa. Le prime Ołinpìade de l'era moderna łe zera stae portà vanti a Atene inte el 1896. Partindo dal 1924, i zera stai istituii anca dei Zughi ołìnpeghi spesìfeghi par spor invernałi. Par de pì łe ghe ze anca łe Parałinpìade, conpetision intrà persone dezàbiłi. Partindo dal 1994 l'edision invernałe no se ga pì inte l'isteso ano de l'edision de l'istà, ma sfazada de du ani. La bandiera ołìnpega, uno dei sìnbołi pì reconosesti inte el mondo, ła figura sìncue anełi interlasai in canpo bianco, che i ze sìnboło dei sìncue continenti. I cołori decidesti i conparise inte łe bandiere de tute łe nasion, de consevensa ła so conbinasion ła ze sinbołiza tuti i Paezi, mentre l'interlaso dei anełi el raprezenta l'universałità del spìrito ołìnpego. Le regołamentasion e łe lìnee guida par l'organizasion dei Zughi ołìnpeghi, conprendesto cofà che el ga da èsar el sinboło de łe Ołinpìade, cofà che łe ga da èsar ła bandiera e el bomò, i ze contegnesti inte ła Carta Ołìnpega, un documento ufisałe fato da 6 capìtułi e 61 paràgrafi, che el èsplega i vałori del Movimento ołìnpego e cofà che i se sèłebra, i se organiza e i se aministra i Zughi ołìnpeghi. I primi Zughi ołìnpeghi i se ghea portà vanti inte el 776 v.C. a Ołìnpia, in Gresa. Inte el scumìsio ła zera na manifestasion locałe e ła vegnea fata solché na antiga gara de corsa. De sevente i se ghea zontà altri sport e i Zughi i zera rivai a gaver drento anca ła corsa, puzilà, lota e pentathlon. Da cuel momento in dopo, i Zughi i zera devegnesti pian pianeto senpre pì inportanti in tuta ła Gresa antiga, rivando a l'àpeze inte el VI secoło v.C. e inte el V secoło v.C. Le Ołinpìade łe gaveva anca un'inportansa rełijoza, parché łe vegnea fate in onore de Zeus, na stàtua che ła ghe zera a Ołìnpa. El nùmaro de gare el zera cresesto a venti, e łe sełebrasion łe se estendea in pì dì. I vinsidori de łe gare i zera amirai e imortałizai. I Zughi i vegnea inbastii ogni cuatro ani e el perìodo de ła sełebrasion el zera devegnesto denomenà cofà Ołinpìade. Par tuta ła durada dei Zughi łe vegneva fermae łe guere in tuta ła Gresa: sta cuà ła zera ciamada trègua ołìnpega. I Greghi i doparava łe Ołinpìade anca cofà magnera par contar i ani. Anca oncó łe vien fate ogni 4 ani. La partesipasion ła zera reservada a greghi lìbari che i podese vantar fameja de sàngue grego s-ceto. La nesesità de dedicar tanto tenpo a ałenamenti vari fazeva-sì che solché chełi de łe clase pì alte i podese tore in considerasion l'idea de partesipar. I vegnea escludesti da ła partesipasion i s-ciavi, i bàrbari , i sasini, i sacrìłeghi e łe fémane. I Zughi i ghea perdesto guałivamente ła inportansa co l'erlevar del podere Roman in Gresa. I ghea tacà vegner fora problemi ligai a ła corusion inte l'interior de łe conpetision sportive, cusita cofà problemi ligai a ła seguresa de łe manifestasion.