Par straji de setenbre o masacri de setenbre se intende l'ezecusion somària de pì de miłe detegnesti inte łe gałere de Parize, suponesti partezani del re, che łe se ga consumà intrà el 2 e el 6 de setenbre del 1792. Łe straji, de fato, łe zera stae ła produsion de ła viołenta reasion de ła popołasion de ła capitałe franseze a łe notìsie che łe rivava dal fronte sul dezastrozo andamento de ła guera contro de ła Prùsia e sul tentativo de insuresion de ła Vandea. El difonderse del pànego e ła psicozi del conploto controrevołusionàrio, i ghea spenzesto ła foła a asaltar łe prezon de Parize : dopo de un somàrio proceso sełebrà da un tribunałe del pòpoło presiedesto da Stanislas-Marie Maillard I zera stai copai cuazi ła metà dei detegnesti, mentre che łe autorità łe vardava l'avegnimento in magnera pasiva. Sirca i tre cuarti dei pì de miłe cascai i zera creminałi comuni: numarévułi i zera anca i preti . Intrà łe vìteme ecełenti Maria Tereza Luiza de Savoja-Carignan, prinsipesa de Lamballe, i véscovi Jean-Marie du Lau d'Alleman, Pierre-Louis e François-Joseph de La Rochefoucauld e l'abate Ambroise-Augustin Chevreux. I zirondini i ghea credesto colpévołi de gaver istigà ła foła. I i gnen considerai ła prima manifestasion spontànea del Terore zacobin.