I Carpasi i xe na cadena de monti inte l' Eoropa çentro-orientałe. El nome vien scrito par ła prima volta da Tolomeo, inte el secondo secoło dopo Cristo. In Ongaria, inte i secołi 13° e 14°, i Carpasi i vien ciamà o o anca . El nome el pol derivare da ła tribù dei , dei barbari che i viveva fin al 381 sul versante est dei monti, rente el confin col'Inpero Romano d'Oriente. Podaria anca esarghe na derivasion da ła raixe indoeoropea , da dove che riva anca l'albanese . Ła cadena ła xe longa pi de 1500 kiłometri e łarga dai 12 ai 500, fata come un imenso arco conveso verso est. Sta cadena ła scominsia sul Danubio, intrà l'Austria e ła Slovachia visin a Bratislava, andove che el fiume ła divide da łe ultime diramasion de łe Alpi . I Carpasi i finise a ła Porta de fero a in Romania. Sto ponto el xe senpre sul Danubio, ma tanto pi in xo, andove che el fiume divide łi Carpasi dai Monti Balcani. Ła superficie coverta da sti monti ła xe de 190 000 kiłometri quadri, l'altesa no riva tanto pi de 2500 metri. No ghe xe giaxàri, ma ghe xe imense foreste: i Carpasi romeni xe el pi grando teritorio boscoso d'Eoropa e i ga pi de un terso dei grandi predatori del continente . Ghe xe diverse sudivixion dei Carpasi. Questa xe ła pi senplice. Carpasi Ocidentałi: i coverse n'area che ła va dal'Austria de nord-est, a ła Moravia orientałe, a ła Slovachia, a ła Połonia meridonałe, al'Ongaria del nord. El monte pi alto xe el , 2655 metri, inte el grupo dei Tatra: el xe anca ła sima pi alta de tuti i Carpasi. Dopo ła łinea che pasa par łe cità de scominsia i Carpasi Orientałi. Carpasi Orientałi: i se divide in in senso streto e . Carpasi Orientałi: i ciapa drento teritori de ła Slovachia orientałe, de ła Połonia, ma soratuto del'Ucraina e de ła Romania. e el monte pi alto el xe el , 2060 metri, el monte pi alto del'Ucraina. Dopo el , in Romania, i taca i Carpasi Meridionałi. Carpasi Meridionałi. Deso ła cadena de monti ła punta decisa verso ovest. El monte pi alto xe el , 2544 metri. Ghe xe diversi grupi: I Paesi traversà da sta cadena de monti i xe: Republica Ceca, Slovachia, Połonia, Ongaria, Ucraina, Romania. Par desora, anca l'Austria e ła Serbia łe ga de łe diramasion del grupo principałe.