Nova Iorc New York 01-01-2013 novaiorchexi Nova York o Nova York ła xe ła pì granda sità dei Stati Unii, co oto mijoni de abitanti . Ła se cata intel stado de New York, del quae parò no xe mia ła cavedal . Ła xe un dei sentri economisi e finansiari pì inportanti de ła Amèrica e del mondo. Da 1945, ła xe anca sede de łe Nasion Unìe. Da 1898, ła xe spartìa in sinque quartieri, ciamà : the Bronx , Brooklyn , Manhattan , Queens e Staten Island . Ła data de fondasion ła xe el 1614, quando dei coloni olandesi i ga meso su un insediamento par el comerso de łe pełi, ciamà . Inte el 1664 ła xe sta ciapà dai inglexi, che i ga canbià nome in New York da ła sità inglexe de York. Ła xe diventada ła cavedal dei Stati Unii da zenaro del 1785 fin a disenbre del 1790. In 1754, Columbia University xe fondà 'ndo che el łibretista Lorenzo Da Ponte insegnéa tałian inte el novesento. Da 1934 a 1945, New York gaveva come sindaco Fiorello Henry La Guardia, nato da una mare triestina de nome Irene Coen Luzzato. Tra i monumenti piasé famosi ghe xe ła Statua de ła Łibartà, el ponte de Brooklyn, el Chrysler Building, ła catedral de San Patrisio, l'Empire State Building, che na olta jera el grataseo pì alto del mondo e el World Trade Center, butà zo dai teroristi islamisi coi atentati de l'11 setenbre 2001 e deso in fase de ricostrusion.