Paul Newman, , el ze stà un ator, rezista, produtor sinematogràfego, fiłàntropo e piłòta automobiłìstego statunitense. Inte ła so łonga cariera Newman ga vinsesto tri Oscar, sète Golden Globe e un Emmy Award, oltra a risevar na steła so l'Hollywood Walk of Fame e nantri reconosimenti. Insenbre a Ennio Morricone, Henry Fonda, Spike Lee e Laurence Olivier, el ga el singołar primato de ver risevesto prima l'Oscar a ła cariera e drìoman cofà vinsidor intrà i candidati . Crésesto a Shaker Heights, visin a Cleveland , so fio de Arthur , propretario de un gran negosio de artìgołi sportivi sportivi e Theresa Garth, emigrante zlovaca, Paul Newman se ga rołà, 'pena dopo ła High School, inte ła U.S. Navy Air Corps, l'aviasion de ła Marina, sperando de deventar pilota, ma el daltonismo da'l cuało el jera afeto ghe ło ga inpedìo; durante ła segonda guera mondiałe el ga prestà servisio inte'l Osèano Pasìfego meridionałe come marconista e mitrajer inte łe scuadrije de siłuranti /bonbardieri Avenger . el 6 de agosto 1945, propio mentre che'l jera in voło ad alta cuota a suparzo 300 km a sud-ovest de Hiroshima, el ga vedesto, łonta so l'orizonte, el łuzor del fongo atòmego, espariensa de ła cuała no'l amava par njente parlar, ma che probabilmente ghe ze restà inprimesta. Inte ła repreza econòmega del dopoguera, el s'à ocupà de ła zestion de ła dita del pare; inte'l 1949 el ga spozà Jacqueline E. Witte, da ła cuała el ga avesto tre fiòłi : Scott Allan , Susan Kendall e Stephanie . Dopo ver frecuentà par manco de un ano ła scòła d'arte dramàtega de ła Yale University, el se gavea iscrivesto a l'Actors Studio de New York e el ga ezordìo inte'l 1953 in teatro a Broadway in Picnic, òpara drìoman rendesta famoza dall'omonimo film direto inte'l 1956 da Joshua Logan. El 1954 ga senjà el so ezordio sinematogràfego inte Il calice d'argento, ma ła so intarpretasion no ga rancurà grande łode. El The New Yorker, ad ezenpio, ga scrivesto de łù: "El recita ła so parte co l'infogamento emotivo de un autista de autobus che anuncia łe fermade łocałi". . Paul Newman gaveva conprà na pàjina de un cotidian nasionałe par chiedar scuza par ła so intarpretasion. Do ani pì tardi ze stà mejo acoliesta ła so intarpretasion del puziłe Rocky Graziano in Lassù qualcuno mi ama , che ło ga inponesto a l'atension de critica e pùblego. El 29 de zenaro 1958, a Las Vegas, el ga spozà in segonde nose l'atora Joanne Woodward, co ła cuała el ze restà fin a ła morte; insenbre i ga avesto tre fiołe : Elinor "Nell" Teresa , Melissa "Lissy" Stewart , e Claire "Clea" Olivia . L'isteso ano so mujer ła ga tenjesto el premio Oscar come mejo atora par el so ròło in La donna dai tre volti e ła ga recità co'l marìo in Missili in giardino e La lunga estate calda; i gavarìa intarpretà uncora insenbre i film Dalla terrazza , Paris Blues , Il mio amore con Samantha , Indianapolis, pista infernale , Un uomo oggi , Detective Harper: acqua alla gola , sequel de Detective's Story, Mr. & Mrs. Bridge e ła miniserie tełeviziva Empire Falls - Le cascate del cuore , mentre Newman ga dirizesto po' ła mujer da rejista inte i film La prima volta di Jennifer , Gli effetti dei raggi gamma sui fiori di Matilda , Harry & Son , Lo zoo di vetro e Prima dell'ombra , adatamento tełevizivo del testo teatrałe The Shadow Box de Michael Cristofer.