Manidar/DEZD-Dictionary-Kirmancki huggingface dataset:
Kırmancki: ma teknen(i)me nêşonime (terknen(i)me)
Türkçe: biz terk edip gitmiyoruz, biz bırakıp gitmiyoruz, biz vazgeçip gitmiyoruz, biz ayrılıp gitmiyoruz, biz çekip gitmiyoruz
Deutsch: wir gehen nicht weg
English: we don't (do not) go away, we don't (do not) leave away
Kırmancki: şıma teknenê şonê (terknenê)
Türkçe: siz terk edip gidiyorsunuz, siz bırakıp gidiyorsunuz, siz vazgeçip gidiyorsunuz, siz ayrılıp gidiyorsunuz, siz çekip gidiyorsunuz
Deutsch: sie gehen weg
English: you go away, you leave away
Kırmancki: ê (i) teknenê nêşonê (terknenê)
Türkçe: onlar terk edip gitmiyorlar, onlar bırakıp gitmiyorlar, onlar vazgeçip gitmiyorlar, onlar ayrılıp gitmiyorlar, onlar çekip gitmiyorlar
Deutsch: sie gehen nicht weg 
English: they don't (do not) go away, they don't (do not)  leave away
Kırmancki: mıvira nêşiya
Türkçe: aklımdan gitmedi
Kırmancki: mıvira nêşiyê
Türkçe: aklımdan gitmediler
Kırmancki: viri nêardene
Türkçe: hatırlatmamak
Deutsch: sich nicht erinnern
English: don't (do not) remind
Kırmancki: jû be jû mıviri derê
Türkçe: tek (yalnız) benim aklımdalar
Kırmancki: bêvicdan (bêvijdan) [sıf.]
Türkçe: vicdansız
Kırmancki: awa qılerine ra xo meşuyê
Türkçe: kirli suda kendini yıkamasınlar
Kırmancki: tınêşiya
Türkçe: sen gitmedin
Kırmancki: o nêşiyo [e.]
Türkçe: o gitmedi
Kırmancki: a nêşiya [d.]
Türkçe: o gitmedi
Kırmancki: ez tekıtane şi bi (terkıtane)
Türkçe: ben terk edip gitmiştim (gitmiş idim), ben bırakıp gitmiştim (gitmiş idim), ben ayrılıp gitmiştim (gitmiş idim), ben çekip gitmiştim (gitmiş idim)
Kırmancki: tıtekıta şi bi (terkıta)
Türkçe: sen terk edip gitmiştin (gitmiş idin), sen bırakıp gitmiştin (gitmiş idin), sen ayrılıp gitmiştin (gitmiş idin), sen çekip gitmiştin (gitmiş idin)
Kırmancki: a tekıta şi bi (a terkıta şi bi) [d.]
Türkçe: o terk edip gitmişti (gitmiş idi), o bırakıp gitmişti (gitmiş idi), o ayrılıp gitmişti (gitmiş idi), o çekip gitmişti (gitmiş idi)
Kırmancki: o tekıt şi bi (o terkıt şi bi) [e.]
Türkçe: o terk edip gitmişti (gitmiş idi), o bırakıp gitmişti (gitmiş idi), o ayrılıp gitmişti (gitmiş idi), o çekip gitmişti (gitmiş idi)
Kırmancki: ê (i) tekıtê şi bi (terkıtê)
Türkçe: onlar terk edip gitmiştiler (gitmiş idiler), onlar bırakıp gitmiştiler (gitmiş idiler), onlar ayrılıp gitmiştiler (gitmiş idiler), onlar çekip gitmiştiler (gitmiş idiler)
Kırmancki: şıma tekıtê şi bi (terkıtê)
Türkçe: siz terk edip gitmiştiniz (gitmiş idiniz), siz bırakıp gitmiştiniz (gitmiş idiniz), siz ayrılıp gitmiştiniz (gitmiş idiniz), siz çekip gitmiştiniz (gitmiş idiniz)
Kırmancki: ezo teknenane şonane (terknenane)
Türkçe: ben terk edip gitmekteyim, ben bırakıp gitmekteyim, ben vazgeçip gitmekteyim, ben ayrılıp gitmekteyim, ben çekip gitmekteyim
Kırmancki: tıya teknena şona (terknena)
Türkçe: sen terk edip gitmektesin, sen bırakıp gitmektesin, sen vazgeçip gitmektesin, sen ayrılıp gitmektesin, sen çekip gitmektesin
Kırmancki: oyo tekneno şono (oyo terkneno şono) [e.]
Türkçe: o terk edip gitmekte(dir), o bırakıp gitmekte(dir), o vazgeçip gitmekte(dir), o ayrılıp gitmekte(dir), o çekip gitmekte(dir)
Kırmancki: awa teknena şona (awa terknena şona) [d.]
Türkçe: o terk edip gitmekte(dir), o bırakıp gitmekte(dir), o vazgeçip gitmekte(dir), o ayrılıp gitmekte(dir), o çekip gitmekte(dir)
Kırmancki: mao teknen(i)me şonime (terknen(i)me)
Türkçe: biz terk edip gitmekteyiz, biz bırakıp gitmekteyiz, biz vazgeçip gitmekteyiz, biz ayrılıp gitmekteyiz, biz çekip gitmekteyiz
Kırmancki: şımaê teknenê şonê (terknenê)
Türkçe: siz terk edip gitmektesiniz, siz bırakıp gitmektesiniz, siz vazgeçip gitmektesiniz, siz ayrılıp gitmektesiniz, siz çekip gitmektesiniz
Kırmancki: êyê (iyê, êwê) teknenê şonê (terknenê)
Türkçe: onlar terk edip gitmekte(dir)ler, onlar bırakıp gitmekte(dir)ler, onlar vazgeçip gitmekte(dir)ler, onlar ayrılıp gitmekte(dir)ler, onlar çekip gitmekte(dir)ler
Kırmancki: şıma teknenê (terknenê)
Türkçe: siz terk ediyorsunuz, siz bırakıyorsunuz, siz vazgeçiyorsunuz, siz ayrılıyorsunuz
Deutsch: ihr verlasst, ihr überlasst, ihr verzichtet
Kırmancki: a teknena (terknena) [d.]
Türkçe: o terk ediyor, o bırakıyor, o vazgeçiyor, o ayrılıyor
Deutsch: sie verlässt, sie überlässt, sie verzichtet
Kırmancki: o tekneno (terkneno) [e.]
Türkçe: o terk ediyor, o bırakıyor, o vazgeçiyor, o ayrılıyor
Deutsch: er verlässt, er überlässt, er verzichtet
Kırmancki: ez teknenane (terknenane)
Türkçe: ben terk ediyorum, ben bırakıyorum, ben vazgeçiyorum, ben ayrılıyorum
Kırmancki: ê (i) teknenê (terknenê)
Türkçe: onlar terk ediyorlar, onlar bırakıyorlar, onlar vazgeçiyorlar, onlar ayrılıyorlar
Deutsch: sie verlassen, sie überlassen, sie verzichten
Kırmancki: ma teknen(i)me (terknen(i)me)
Türkçe: biz terk ediyoruz, biz bırakıyoruz, biz vazgeçiyoruz, biz ayrılıyoruz
Deutsch: wir verlassen, wir überlassen, wir verzichten
Kırmancki: tıteknena (terknena)
Türkçe: sen terk ediyorsun, sen bırakıyorsun, sen vazgeçiyorsun, sen ayrılıyorsun
Kırmancki: ez teknenane yenane (terknenane) (yen, yon, ên)
Türkçe: ben terk edip geliyorum, ben bırakıp geliyorum, ben vazgeçip geliyorum, ben ayrılıp geliyorum
Kırmancki: tıteknena yena (terknena)
Türkçe: sen terk edip geliyorsun, sen bırakıp geliyorsun, sen vazgeçip geliyorksun, sen ayrılıp geliyorsun
Kırmancki: o tekneno yeno (o terkneno yeno) [e.]
Türkçe: o terk edip geliyor, o bırakıp geliyor, o vazgeçip geliyor, o ayrılıp geliyor
Kırmancki: a teknena yena (a terknena yena) [d.]
Türkçe: o terk edip geliyor, o bırakıp geliyor, o vazgeçip geliyor, o ayrılıp geliyor
Kırmancki: ma teknen(i)me yenime (terknen(i)me)
Türkçe: biz terk edip geliyoruz, biz bırakıp geliyoruz, biz vazgeçip geliyoruz, biz ayrılıp geliyoruz
Kırmancki: şıma teknenê yenê (terknenê)
Türkçe: siz terk edip geliyorsunuz, siz bırakıp geliyorsunuz, siz vazgeçip geliyorsunuz, siz ayrılıp geliyorsunuz
Kırmancki: ê (i) teknenê yenê (terknenê)
Türkçe: onlar terk edip geliyorlar, onlar bırakıp geliyorlar, onlar vazgeçip geliyorlar, onlar ayrılıp geliyorlar
Kırmancki: meyvedar [sıf.] [Far.]
Türkçe: meyvedar, meyve ile yapılmış, içinde meyve bulunan, meyvesi olan, meyve veren, yemişli
Deutsch: fruchtig, mit Obst 
English: fruity, with fruit
Kırmancki: dên bıde
Türkçe: borç ver
Kırmancki: dên bıke!
Türkçe: borç et!
Kırmancki: dên guretene (dên cên-, dên guret-, dên -cêr-, dên bıcê! )
Türkçe: borç almak
Kırmancki: dênê bın kotene
Türkçe: borç altına girmek
Kırmancki: dêndar kerdene (dêndar ken- , dêndar kerd-, dêndar -ker-, dêndar bıke! dêndar bıkerê! dêndar bıkerêne!)
Türkçe: borçlu etmek, borçlandırmak
Kırmancki: o dên (deyn) dano [e.]
Türkçe: o borç veriyor
Kırmancki: o dên (deyn) nêdano [e.]
Türkçe: o borç vermiyor
Kırmancki: a dên dana [d.]
Türkçe: o borç veriyor
Kırmancki: a dên nêdana [d.]
Türkçe: o borç vermiyor
Kırmancki: ez dên danane (dan, don, danu)
Türkçe: ben borç veriyorum
Kırmancki: ez dên nêdanane (nêdan, nêdon, nêdanu)
Türkçe: ben borç vermiyorum
Kırmancki: ezo dên danane
Türkçe: ben borç vermekteyim
Kırmancki: tıdên dana
Türkçe: sen borç veriyorsun
Kırmancki: tıdên nêdana
Türkçe: sen borç vermiyorsun
Kırmancki: tıya dên dana
Türkçe: sen borç vermektesin
Kırmancki: awa dên dana [d.]
Türkçe: o borç vermekte(dir)
Kırmancki: oyo dên dano [e.]
Türkçe: o borç vermekte(dir)
Kırmancki: ma dên danime
Türkçe: biz borç veriyoruz
Kırmancki: ma dên nêdanime
Türkçe: biz borç vermiyoruz
Kırmancki: şıma dên danê
Türkçe: siz borç veriyorsunuz
Kırmancki: şıma dên nêdanê
Türkçe: siz borç vermiyorsunuz
Kırmancki: ê (i) dên danê
Türkçe: siz borç veriyorsunuz
Kırmancki: ê (i) dên nêdanê
Türkçe: siz borç vermiyorsunuz
Kırmancki: êyê (iyê, êwê) dên danê
Türkçe: onlar borç vermekte(dir)ler
Kırmancki: dên bıkerê!
Türkçe: borç edin!
Kırmancki: dên bıkerêne!
Türkçe: borç ediniz!
Kırmancki: dên bıcê
Türkçe: borç al
Kırmancki: dêndarêni (dêndariye)
Türkçe: borçluluk, borçlu olma durumu
Kırmancki: dênê (deynê) ... gıroto xo ser
Türkçe: ... borcunu üzerime aldım, ... borcunu üstlendim
Kırmancki: cıkewtene dênê (deynê)
Türkçe: borca girmek
Kırmancki: zonkılidi pêraê (piarê)
Türkçe: anahtarlar birarada (birlikte) dizili
Deutsch: die Schlüssel sind aneinandergereiht
Kırmancki: pêrabestene (mızıncire beste pêra - ben zinciri birleştirdim)
Türkçe: birleştirmek, bir araya getirmek, yan yana dizmek
Deutsch: fügen, zusammensetzen, einanderreihen
English: put (or fit) (something) together, to add something to something, fit together, set (or arrange) (something) in a row (or side by side), string something together
Kırmancki: Afrodite [d.] [Eski Yun. Ἀφροδίτη] [mit. Yunan]
Türkçe: Afrodit, yunan mitolojisinde aşk ve güzellik tanrıçası. Roma mitolojisindeki karşılığıVenüs, Etrüsk mitolojisindeki ismi Turan'dır.
Deutsch: Aphrodite, in der griechischen Mythologie die Göttin der Liebe, der Schönheit und der sinnlichen Begierde und eine der kanonischen zwölf olympischen Gottheiten. Sie wurde insbesondere als Schutzherrin der Sexualität und Fortpflanzung verehrt, die sowohl den Fortbestand der Natur als auch die Kontinuität der menschlichen Gemeinschaften gewährleistete. Ihr Pendant in der römischen Mythologie ist Venus.
English: Aphrodite, is an ancient Greek goddess associated with love, beauty, pleasure, passion and procreation. She was syncretized with the Roman goddess Venus.
Kırmancki: Venus [d.] [astron.] [Lat.] [mit. Roma]
Türkçe: 1) Venüs, Roma mitolojisinde aşkın ve güzelliğin koruyucusu olan tanrıça. Yunan mitolojisindeki dengi Afrodit(e)'dir. 2) güneş sisteminde gezegen
Deutsch: 1) Venus, die römische Göttin der Liebe, des erotischen Verlangens und der Schönheit. Das ihr beigeordnete Tier ist der Delphin, da dieser in der Antike als Symbol für Liebe und Philanthropie galt. In in der griechischen Mythologie ist sie die Pendantin zu Aphrodite. 2) Planet des Sonnensystems
English: 1) Venus, is a Roman goddess, whose functions encompassed love, beauty, desire, sex, fertility, prosperity and victory. 2) planet in the solar system
Kırmancki: Eros [e.] [Eski Yun.] [mit. Yunan]
Türkçe: 1) Eros, yunan mitolojisinde aşk, seks ve şehvet tanrısı. Afrodite ve Ares'in çocuğudur. 2) ruh bilimi: ruhsal çözümleme açısından cinsel eğilimler ve bundan doğan isteklerin tümü
Deutsch: 1) Eros, in der griechischen Mythologie der Gott der begehrlichen Liebe. Eros ist der Sohn von  Aphrodite und Ares. Ihm entspricht in der römischen Mythologie Amor 2) Philosophie: Form starken Begehrens oder Verlangens
English: 1) Eros, Greek mythology, is the Greek god of love and sex. Eros is the son of Aphrodite and Ares. 2) Philosophy: form of strong desire
Kırmancki: Amor [e.] [mit. Roma]
Türkçe: Amor, aşk tanrısı, bazen Cupido olarak da adlandırılır, Roma mitolojisinde aşkın tanrısıve kişileştirilmesidir (daha doğrusu: aşık olmanın). Amor Venüs ve Mars'ın oğludur. Amor'un yunan mitolojisindeki analogu Eros'tur.
Deutsch: Amor, oft auch Cupido genannt, ist in der römischen Mythologie der Gott und die Personifikation der Liebe (genauer: des Sichverliebens). Amor der Sohn der Venus und des Mars. Amors griechisches Analogon ist Eros. 
English: Amor, often also called Cupido, is the god and personification of love (more precisely: of falling in love) in Roman mythology. Amor is the son of Venus and Mars. Amor's Greek analog is Eros.
Kırmancki: Kawa (Kaweh, Kāveh, Kave Ahenger, pers. كاوه آهنگر, kü. Kawayê Hesinker) [mit. İran, Kürt]
Türkçe: Demirci Kawa. İran mitolojisinde acımasız yabancıhükümdar Zahhāk'a isyan eden mitolojik kahramanın öyküsü. Hikâye, Fars şair Firdevsi'nin en önemli eseri olan Şahname'de yer alır. Hikâye, Kürt mitolojisinde de yer alır. Kawa, Persler, Kürtler ve diğer İran halklarıarasında büyük saygıgörüyor.
Deutsch: Kaveh der Schmied ist eine Gestalt aus der iranischen Mythologie. Er symbolisiert den Kampf gegen die Tyrannei und gegen Unterdrückung durch fremde Invasoren. Kaveh soll der Sage nach einen Aufstand der Iraner gegen den grausamen Fürsten Zah&#257;k angeführt haben. Die Geschichte des Aufstandes wurde im 10. Jahrhundert in dem Epos Sch&#257;hn&#257;me vom persischen Dichter Firdausi niedergeschrieben. Kaveh benutzte seine Schmiedeschürze als Flagge des Aufstandes. Kaveh ist auch eine Gestalt aus der kurdischen Mythologie. Kaveh genießt unter Persern, Kurden und anderen iranischen Völkern großes Ansehen.
English: Kaveh the Blacksmith, is a figure in Iranian mythology who leads a popular uprising against a ruthless foreign ruler, Zah&#257;k. His story is narrated in the Shahnameh, the national epic of Iran (Persia), by the 10th-century Persian poet Ferdowsi. Kaveh is also a figure from Kurdish mythology. Kaveh enjoys great esteem among Persians, Kurds and other Iranian peoples.
Kırmancki: itiqatê Dêsımi (yitiqatê Dêsımi, yitiqatê Kırmanciye) [din.]
Türkçe: Dersim itikatı, Dersim inancı
Deutsch: Der Glaube Dersims oder Kırmanciye, Dersim's Glaubensbekenntnis 
English: Dersim's or Kırmanciye's creed, the faith of Dersim or Kırmanciye
Kırmancki: itiqatê biyayene [din.]
Türkçe: itikatıolmak, inancıolmak, itikatlıolmak, inançlıolmak
Kırmancki: itiqatın [sıf.] [din.]
Türkçe: itikatlı, inançlı
Kırmancki: itiqatêni (itiqatiye) (yitiqatêni, yitiqatiye) [din.]
Türkçe: itikatlılık, itikatlıolma durumu
Kırmancki: bêitiqatêni (bêitiqatiye) (bêyitiqatêni, bêyitiqatiye) [din.]
Türkçe: itikatsızlık, itikatsız olma durumu, inançsızlık
Kırmancki: itibar kerdene
Türkçe: itibar etmek, saygınlık etmek, güvenmek
Kırmancki: itibar biyayene
Türkçe: itibar olmak, güveni olmak
Kırmancki: itibarın
Türkçe: itibarlı, güvenli
Kırmancki: itibar biyene
Türkçe: güvenilmek
Kırmancki: itimatın [sıf.]
Türkçe: itimatlı, güvenilir
Kırmancki: bêitimat [sıf.]
Türkçe: itimatsız, başkalarına güveni olmayan, güvensiz, güven vermeyen
Kırmancki: itimat kerdene
Türkçe: itimat etmek (veya beslemek), güvenmek
Kırmancki: bêitimatêni (bêitimatiye)
Türkçe: itimatsızlık, güvensizlik
Kırmancki: itimatname (khan) [Ar./Far.]
Türkçe: itimat mektubu, güven mektubu (eskimiş)
Kırmancki: itimat dayene
Türkçe: itimat vermek, güven vermek
Kırmancki: Ewladê heq (Ewladê rae) [din.]
Türkçe: hakkın çocukları, hakikatın çocukları, yolun çocukları, yol evlatları, yol uşakları
Deutsch: Kinder der Wahrheit (Kinder des Weges) 
English: Children of the Truth (Children of the Way)
Kırmancki: Sey Qaji (1860-1936) [e.] [tar.]
Türkçe: Sey Qaji (Seyit Gazi), 1860-1936 yıllarıarasında yaşamış olan bir halk şairi, halk ozanı. Dersim inancının, dilinin, kültürünün, siyasi kültürünün büyük bir temsilcisi, önemli bir sözlü kültür aktarıcısı. Gözlerinden kör idi. Kılamlarını, beyitlerini ve manilerini Zonê Ma/Kırmancki dilinde icra etmiştir.
Sey Qaji’nin doğduğu yer olan Civrak Köyü’ne bağlıGemikê mezrasında kendisi için bir anıt mezarı(türbe) yapıldı.
Sait Bakşi, Civraklıhalk ozanı: "Sey Qaji, Saheyder ve Weliye İmame Uşeni Dersimin en önemli üç ozanı. Sey Qaji aynızamanda bir yol önderi ve piridir."
Deutsch: Sey Qaji, ein Volksdichter
English: Sey Qaji, a folk poet
Kırmancki: thembura Piri [din.]
Türkçe: pirin tamburu
Deutsch: Das Tembur des Geistlichen
Kırmancki: gulbang (gulvang, gulvank, gulveng) [Far.] [din.]
Türkçe: gülbank, hep bir ağızdan ve makamla yapılan dua veya ant, topluca söylenen dua veya ilahi
Deutsch: kollektives Gebet oder religiöses Gesang, Fürbitte
English: collective prayer or chant, intercessory prayer
Kırmancki: gulbangê (gulvangê) semah (samah, sama) [din.]
Türkçe: semah ritüeli için dua
Deutsch: Gebet zum Semah-Ritual
English: prayer for the Semah ritual
Kırmancki: gulbangê (gulvangê) sifri [din.]
Türkçe: yemek için dua
Deutsch: Gebet zum Mahl
English: prayer to the meal
Kırmancki: gulbangê (gulvangê) qırbani (qurbani) [din.]
Türkçe: kurban etmek için dua
Deutsch: Gebet zum Tieropfer
English: prayer for animal sacrifice
Kırmancki: gulbangê (gulvangê) niyazi (niyaji) [din.]
Türkçe: oruç için dua
Deutsch: Gebet zum Fasten
English: prayer for fasting
Kırmancki: gulbangê (gulvangê) veyvi [din.]
Türkçe: düğün töreni için dua
Deutsch: Gebet zur Trauung
English: prayer for the wedding ceremony
Kırmancki: gulbangê (gulvangê) rayi [din.]
Türkçe: seyahat için dua
Deutsch: Gebet zur Reise
English: prayer for travel
Kırmancki: gulbangê (gulvangê) hewni [din.]
Türkçe: yatmak için dua
Deutsch: Gebet zum Schlaf
English: prayer to sleep
Kırmancki: gulbangê (gulvangê) Xızırê Thuzike [din.]
Türkçe: Hızır için dua
Deutsch: Gebet zum heiligen Khidr
English: prayer to Saint Khidr
Kırmancki: gulbangê (gulvangê) civata heqiye [din.]
Türkçe: ayin (ibadet) için dua
Deutsch: Gebet zum Gottesdienst
English: prayer for divine service (or worship)
Kırmancki: çerağ [Far.]
Türkçe: çırağ, mum, kandil, lamba vb. ışık veren araç
Kırmancki: isan-i kamil [din.] [Far. انسان کامل]
Türkçe: insan-i kâmil, kâmil insan, olgun insan
Deutsch: vollkommener Mensch 
English: the mature human, perfect human being
Kırmancki: kamil [sıf.] [Ar.]
Türkçe: kâmil, yetkin, erişkin, eksiksiz, ağırbaşlı, mükemmel, olgun
Kırmancki: çar çêver, çewres meqem [din.]
Türkçe: dört kapıkırk makam (aleviliğin temel öğretisi, genel kuralların bütünü, Allah'a giden yolda geçirilmesi gereken aşamaların bütünü), dört kapı: Şeriat, Tarikat, Marifet ve Hakikat
Deutsch: Vier Tore und vierzig Pforten (alevitische Lehre). Die vier Tore sind: Şeriat, Tarikat, Marifet und Hakikat.
English: four gates and 40 levels (basic doctrine of Alevism), the four gates are: Şeriat, Tarikat, Marifet and Hakikat
Kırmancki: çıralıx [din.]
Türkçe: 1) ışık hakkı2) bağış, gülbank sonrasıduayıverene hane reisinin cebine koymak için gönülden kopma ve çıralık (hakullah) denilen bir miktar para veya hediye vermesi.
Deutsch: 1) Recht des Lichts 2) Spende, Geschenk
English: 1) right of light 2) donation, gift
Kırmancki: loqmê heqi [din.]
Türkçe: hak lokması
Deutsch: gesegnetes Mahl Gottes
English: blessed meal of God
Kırmancki: kewra/e (kirwa, kerwa) [e./d.] [Kü. → Süry.]
Türkçe: kirve, çocuğu sünnet ettiren ve yaşam boyu sahip çıkan kişi
Deutsch: die Person, die das Kind beschneiden läßt und lebenslang beschützt, Patenonkel/-tante
English: the person who had the child circumcised and protected for life
Kırmancki: kewraêne (kewraniye) kerdene
Türkçe: kirvelik etmek, kirve görevini yüklenmek
Deutsch: Patenschaft, soziale Institution
Kırmancki: kewrayê ma
Türkçe: bizim kirvemiz
Kırmancki: kewrayê ey [e.]
Türkçe: onun kirvesi
Kırmancki: talıv [Ar.] [din. → 3]
Türkçe: 1) talip, isteyen, istekli, talep eden, dileyen, aday 2) genellikle evlenmek isteyen ve bu isteğini evleneceği kimseye bildiren erkek 3) marifet ve hakikat yoluna giden talip (öğrenci)
Kırmancki: marifet [din. → 1] [Ar.]
Türkçe: 1) marifet kapısı, bilgi kapısı, şeriat ve tarikat kapılarından başarıyla geçmiş olanların kapısı, dört kapıkırk makamın üçüncü kapısı, hakkıkendi özünde bulmak, bu aşamadaki insana derviş denir 2) ustalık, hüner, uzmanlık 3) uygun olmayan, hoşa gitmeyen, can sıkıcıiş veya davranış 4) bilim, bilgi 5) aracı, ikinci el
Deutsch: 1) Tor des Erkenntnisses, das dritte Tor der alevitischen "vier Tore und 40 Pforten" Lehre, unter anderem Erkenntnis des Nächsten, Personen in diesem Stadium werden als Derwisch bezeichnet
English: 1) gate of Knowledge, the third gate of the Alevi doctrine "four gates and 40 levels", among other things, knowledge of one's next, persons at this stage are referred to as dervishes
Kırmancki: raa heqiqet [din.]
Türkçe: hakikat yolu
Kırmancki: tariqat [e.] [din.] [Ar.]
Türkçe: tarikat kapısı, dört kapıkırk makamın ikinci kapısı, ikrar verip bir "yola girme" kapısı, kendine özgü kuralları, ilkeleri ve törenleri bulunan inanç yolunu öğrenme
Deutsch: Tarikattor, das zweite Tor der alevitischen "vier Tore und 40 Pforten" Lehre, Kenntnis der einzelnen Rechte und Ansprüche
English: tarikatgate, the second gate of the Alevi doctrine "four gates and 40 levels", knowledge of the individual rights and claims
Kırmancki: şeriat [din.] [Ar.]
Türkçe: şeriat kapısı, dört kapıkırk makamın ilk kapısı, temel bilgilerin öğrenilmesi ve uygunlanması
Deutsch: Scharia (hier alevitische Auslegung: das erste Tor der alevitischen "vier Tore und 40 Pforten" Lehre, Lernen und Annahme der Gesetze und Pflichten der Gemeinschaft)
English: Sharia (here Alevi interpretation: the first gate of the alevi doctrine "four gates and 40 levels", learning and accepting the laws and duties of the community)
Kırmancki: rocê (rozê) des u dıimamu (yimamu) [din.]
Türkçe: 12 imam orucu
Deutsch: Trauerfasten zu den 12 Imamen
English: fasting out of grief to the 12 imams
Kırmancki: rocê (rozê) anafatma [din.]
Türkçe: anafatma orucu
Kırmancki: Zarife Xanım [d.] [tar.]
Türkçe: Zarife Hanım, şair ve savaşçıAlişer Bey’in karısı. Koçgiri (Hasenan aşireti) İmranlı, Azgêr köyünde dünyaya gelir.
Koçgiri Hareketi’nin yenilgisinin ardından Alişer ile birlikte kaldığıFeri Palaxine'deki mağarada, Sey Rıza’nın yeğenlerinden Zeynel Xıdê yê Murti ve yanındaki bir grup arkadaşı(Efendiye Wankê, Misto torne surê, Celoy use) tarafından 09.07.1937 tarihinde öldürülür.
Deutsch: Ehefrau des Dichters und Kämpfers Alişer
English: wife of the poet and fighter Alişer
Kırmancki: hardo Bav u Kalan
Türkçe: ataların toprakları
Kırmancki: welatê Kırmanciye
Türkçe: Kırmancların yurdu, vatanı
Kırmancki: Elewi [coğ.] [tar.] [din. → 2]
Türkçe: 1) Çeşitli kimlik tanımlarından biri, Zonê Ma/Kırmancki konuşan Varto ve Hınıs alevilerin kimlik tanımı ve yerleşim yerleri 2) Alevi
Deutsch: 1) Siedlungsgebiet und Identitätsdefinition der Aleviten aus Varto und Hınıs, die Zonê Ma/Kırmancki sprechen 2) Elewi im religiösen Sinne von “Alevi”
English: 1) Settlement area and Identitydefinition of the Alevis from Varto and Hınıs who speak Zonê Ma/Kırmancki 2) Elewi in the religious sense of “Alevi”
Kırmancki: Asparê Astorê Qıri (Spila) [din.] [mit.]
Türkçe: Bozat’ın süvarisi (Hızır)
Kırmancki: meymanê dewrêş Sılemani [din.]
Türkçe: derviş Süleyman’ın konuğu
Kırmancki: Xızıro khal [din.]
Türkçe: aksakallıHızır
Kırmancki: Xızırê gavanu [din.]
Türkçe: güçlükleri aşan Hızır
Kırmancki: Asparê Tayê Qıri [din.] [mit.]
Türkçe: Boztay’ın süvarisi (Hızır)
Kırmancki: Asparê Serê Qosani [din.] [mit.]
Türkçe: Koşan dağının atlısı(Hızır)
Kırmancki: Asparê Bağıra Sıpiye [din.] [mit.]
Türkçe: Bağır dağının atlısı(Hızır)
Kırmancki: Asparê Gedıgu (Asparê Serê Gedıgi) [din.] [mit.]
Türkçe: Engellerin atlısı(engelleri aşan atlı) (Hızır)
Kırmancki: sporê aspari
Türkçe: atlıspor, at üzerinde yapılan bütün sporların genel adı
Kırmancki: meymanê Khal Ferati [din.]
Türkçe: Khal Ferat’ın misafiri (konuğu)
Kırmancki: xeylasê xeylasu (xelasê xelasu, xeylaşê xeylaşu) [din.]
Türkçe: kurtarıcılar kurtarıcısı(Hızır)
Kırmancki: xeberdarê xeberdaru
Türkçe: haberdarlar haberdarlısı, haberliler haberlisi
Kırmancki: heqê homete [din.]
Türkçe: dünya alemin hakkı
Kırmancki: Cenabiheq [din.] [Ar.]
Türkçe: Cenabıhak, Allah, Tanrı
Deutsch: der Herrgott, Schöpfer
English: the lord, god, creator
Kırmancki: hezreti Xızır [din.]
Türkçe: hazreti Hızır
Kırmancki: meymanê meymanu
Türkçe: misafirler misafiri, konuklar konuğu
Kırmancki: seisê qıri [din.]
Türkçe: bozat’ın seyisi
Kırmancki: seisê gılê seri [din.]
Türkçe: doruğun seyisi
Kırmancki: seis/e [e./d.] [Ar. → Aram./Süry. → Akat. → Sanskr.]
Türkçe: seyis (at bakıcısı)
Deutsch: Pferde-, Reit-, Stallknecht/in, Groom
English: groom, stableman/woman
Kırmancki: Asparê Gola Keske (Gımgım) [din.] [mit.]
Türkçe: Gola Keske’nin atlısı(Hızır) (Varto)
Kırmancki: gola Keske (gola Xamırpêti) (Gımgım) [din.]
Türkçe: kutsal yer, bu gölde Hızır ve Bozat görünüldüğüne inanılır (Varto)
Kırmancki: meymanê Mezela Sıpiye (meymanê Khal Oli) [din.]
Türkçe: Mezela Sıpiye’nin konuğu (Khal Oli’nin mezarının konuğu) (Mezela Sıpiye: Khal Oli’nin mezarı, Kırdım (Qırdım) yöresinde kutsal bir yer, Hızır’ın yeri)
Kırmancki: Esketê Çeli [din.] [mit.]
Türkçe: Kayalıkta bir mağara, Duzgın Baba'nın mağarası, Duzgın Baba’nın ibadet için inzivaya çekildiği bir mekân, ziyaretgâh
Kırmancki: esket [e.] (1)
Türkçe: mağara
Deutsch: Höhle
English: cave
Kırmancki: Koê Buyere
Türkçe: Buyer Ana Dağı
Kırmancki: Hewsê Qhurêşi (Qhurêsi) [din.] [mit.]
Türkçe: Kureyş'in yatırı
Kırmancki: Heliyê Qurêyşi (Qurêysi) [din.] [mit.]
Türkçe: Kureyş'in kartalı
Kırmancki: Vergê Qurêyşi (Qurêysi) [din.] [mit.]
Türkçe: Kureyş'in kurdu
Kırmancki: Huriyê Qurêyşi (Qurêysi) (weriya Qurêyşi) [din.] [mit.]
Türkçe: Kureyş'in hurisi
Kırmancki: xortê Qurêyşi (Qurêysi) (masumê Qurêşi) [din.]
Türkçe: Kureyş'in genci (Kureyş'in masumu)
Kırmancki: nazdarê Qurêyşi (Qurêysi) [din.]
Türkçe: Kureyş'in nazlısı
Kırmancki: cemê qelx(l)eru [din.]
Türkçe: kırklar cemi