Manidar/DEZD-Dictionary-Kirmancki huggingface dataset:
Kırmancki: thole (tholık) [e.]
Türkçe: kabuk
Deutsch: Rinde, Schale, Kruste
English: bark, rind, skin, crust
Kırmancki: tholıke [d.]
Türkçe: kafes
Deutsch: Käfig
English: cage
Kırmancki: tham (thom) [e.]
Türkçe: tat
Deutsch: Geschmack, Genuss, Vergnügen
English: taste, flavor, pleasure
Kırmancki: thon [e.]
Türkçe: ilik
Kırmancki: thowrayene (thowren-, thowra-, -thowr- ) [f.]
Türkçe: cesaret etmek, bir şey yapmaya kalkışmak
Deutsch: sich trauen, etwas zu tun
Kırmancki: thowrayene
Türkçe: korkmamak
Kırmancki: thujiye
Türkçe: acılık
Kırmancki: turık [e.]
Türkçe: 1) çanta, torba 2) örgülü çanta
Deutsch: 1) Tasche, Beutel 2) gestickte Tasche
English: 1) bag 2) knitted bag
Kırmancki: dara thuzıke [bot.]
Türkçe: huş ağacı
Deutsch: Birke
English: birch
Kırmancki: thüjırık [zool.]
Türkçe: kan emen bir hayvan
Kırmancki: puy (puyo kor) [e.] [zool.] (1)
Türkçe: baykuş
Deutsch: Eule, Uhu
English: owl
Kırmancki: tığ[e.] [Far. → Orta Far. → Avesta (Zend)]
Türkçe: tığ, dantel tığı
Deutsch: Nadel, Häkelnadel, ahle
English: needle, crochet needle, crochet hook
Kırmancki: tım (1)
Türkçe: daima, her zaman, her defa, hep, devamlı
Deutsch: immer, dauernd, ständig, stets, seit eh und je, ununterbrochen
English: always, constantly, all the time, forever, every time, whenever, konstant, continuous
Kırmancki: tıptıp
Türkçe: hafif vuruş
Kırmancki: tırami
Türkçe: köz, ateşin közü
Kırmancki: tırampe
Türkçe: değiş tokuş
Deutsch: (Waren)Austausch
English: exchange (or barter of goods)
Kırmancki: tırtayış
Türkçe: çalıntı
Kırmancki: tırtene (tıren-, tırt-, -tır- ) [f.]
Türkçe: çalmak, hırsızlık etmek
Deutsch: stehlen, klauen
English: steal
Kırmancki: tıxlım tıxlım
Türkçe: dolu dolu
Kırmancki: itibar (tibar, tivar) [Ar.]
Türkçe: 1) bir şeyi bir şey sayma 2) saygınlık, borç ödemede güvenilir olma durumu
Kırmancki: tici (tiji) [d.]
Türkçe: güneş ışıkları, güneş ışınları
Deutsch: Sonnenlicht, Sonnensrahlen
English: sunshine, sunbeams, sunrays, sunlights
Kırmancki: tik [sıf.]
Türkçe: dik
Deutsch: aufrecht, gerade
English: upright, erect
Kırmancki: tike
Türkçe: 1) kuşbaşıet 2) az, biraz
Kırmancki: tikmole (tırkeman) [e.] [mat. → 2] (2)
Türkçe: ok 1) yayla atılan, ucunda sivri bir demir bulunan ince ve kısa tahta çubuk 2) bir dairede kirişle yayın ortasınıbirleştiren dik doğru parçası3) yön göstermek amacıyla belli yerlere konulabilen işaret 4) at arabası, kağnıvb. araçlarda koşum hayvanlarının bağlandığı, ortadaki düz ve uzun ağaç 5) terazide dengenin sağlanıp sağlanamadığınıanlamaya yarayan ucu sivri parça
Kırmancki: tilbiyene
Türkçe: fırlamak
Kırmancki: tilık [e]
Türkçe: küçük bez parçası
Kırmancki: tiraj
Türkçe: baskısayısı
Kırmancki: tire [d.]
Türkçe: oklava
Deutsch: Teigrolle
English: rolling pin
Kırmancki: tiremare
Türkçe: okyılanı
Kırmancki: tirınce (tirıce)
Türkçe: eve giren güneş ışığı
Kırmancki: tomatêse (Solanum lycopersicum) [d.] [bot.] [Fr. → İsp. → Nahuatl (Aztek)] (1)
Türkçe: domates
Deutsch: Tomate
English: tomato
Kırmancki: thembur (thombır, tembur) [e.] [din. → 2, themburê cemê heqiqeti] [Far./Ar.]
Türkçe: 1) tambur, yay veya mızrapla çalınan, uzun saplı, telli çalgı2) dua sırasında thembur çalınır, kutsal sayılır
Sılo Qız (Keman ustası, halk ozanıve şair): "tamburun yeri çok ağır ve kutsaldır".
Deutsch: 1) Langhalslaute (Musikinstrument) 2) während des Gebets wird das Musikinstrument thembur gespielt, es gilt als heilig 
English: 1) a stringed instrument (musical) 2) during the prayer the musical instrument thembur is played, it is considered sacred
Kırmancki: tomofile [Fr. → Eski Yun./Lat.]
Türkçe: otomobil, 1. kendinden hareket eden, 2. motorlu nakil aracı
Deutsch: Automobil
English: automobile
Kırmancki: ton [Fr.]
Türkçe: ton 1) bir metreküp hacminde ve + 4 °C'deki arısuyun ağırlığı2) bin kilogramlık ağırlık birimi 3) insan veya çalgısesinin yükseklik, alçaklık derecesi (müzik) 4) konuşmada sesin duygularıbelirtecek biçimde çıkması5) bir rengin koyuluk veya açıklık derecesi 6) Ses titreşimlerinin birbirine göre yükseklik alçaklık durumu, ötüm, titrem (dil bilgisi)
Deutsch: Tonne, Ton, Intonation, Farbton, Nuance
Kırmancki: topır
Türkçe: ağaçtan bir dövme kazması
Kırmancki: topır kerdene
Türkçe: buğdayıkabuğundan ayırmak için dövmek
Kırmancki: toq akerdene
Türkçe: el sıkışmak
Kırmancki: torre [d.] [Far.]
Türkçe: ağ
Deutsch: Netz
English: web
Kırmancki: tore
Türkçe: anane
Kırmancki: tore tore
Türkçe: çeşitli, değişik, farklı, ayrımlı
Deutsch: unterschiedlichste 
English: highly diverse, most diverse, most different
Kırmancki: torge [d.]
Türkçe: dolu (yağış biçimi, iri taneli dolu)
Deutsch: Hagel
English: hail
Kırmancki: torgıle
Türkçe: küçük taneli kar
Kırmancki: torzên (torcên, torjên) [e.]
Türkçe: balta
Deutsch: Axt, Beil
English: axe, ax, hatchet
Kırmancki: towli
Türkçe: etli?butlu
Kırmancki: toxım [e.] [Far.] [bot.]
Türkçe: tohum
Deutsch: Samen
English: seed
Kırmancki: doxtor/e (toxtor/e) [e./d.] [Fr. → Lat.]
Türkçe: doktor
Deutsch: Doktor/in, Arzt/in, Mediziner/in
English: doctor
Kırmancki: tozıke
Türkçe: kuru ve toz kar
Kırmancki: tumalığ
Türkçe: kadının iç donu
Kırmancki: tunêdi
Türkçe: görmemiş, görgüsüz
Kırmancki: ture
Türkçe: çalı
Kırmancki: tuske [zool.]
Türkçe: genç keçi, çepiç (bir yaşında keçi yavrusu)
Kırmancki: tüye [d.] [bot.]
Türkçe: dut
Deutsch: Maulbeere
English: mulberry
Kırmancki: uca de (aca de, haca de)
Türkçe: orada, o yerde
Deutsch: dort
English: there
Kırmancki: Usar [e.]
Türkçe: 1) ilkbahar 2) bir erkek ismi
Deutsch: 1) Frühling 2) Jungenname
English: 1) spring 2) boy name
Kırmancki: huşk biyene
Türkçe: kurumak
Kırmancki: huşk kerdene
Türkçe: kuru yapmak (kurutmak), sert yapmak
Kırmancki: ustıne [d.]
Türkçe: direk
Deutsch: Pfahl, Pfosten, Zeltstange, Mast
English: pole, post, tent pole, mast
Kırmancki: uşire [d.]
Türkçe: 1) değnek, asa 2) çubuk (uzun ağızlık) 3) esnek agaç filizi (kısa, bir metrelik)
Kırmancki: va [e.] [Far. → Orta Far. vād → Eski İr. vāta]
Türkçe: 1) rüzgar 2) dedi, dedim
Deutsch: 1) Wind
English: 1) wind
Kırmancki: vacim ke
Türkçe: diyelimki
Kırmancki: vad [e.] [Ar.]
Türkçe: adak, vaat (bir işi yerine getirmek için verilen söz)
Deutsch: Versprechen
English: promise
Kırmancki: vad bo ke!
Türkçe: 1) göreceksin! 2) yemin ederim ki!
Kırmancki: vad kerdene
Türkçe: ahdetmek
Kırmancki: vaye [d.]
Türkçe: su yolu, su kanalıark (içinden su akıtmak için toprak kazılarak yapılan açık oluk, arık, dren, karık)
Kırmancki: vayê şami (vayê sami)
Türkçe: akşam rüzgarı
Deutsch: Abendwind
English: evening wind
Kırmancki: varaqa
Türkçe: baraka
Kırmancki: varil
Türkçe: fıçı
Kırmancki: vasıta [Ar.]
Türkçe: vasıta 1) araç 2) aracı3) aracılık 4) taşıt
Deutsch: 1) Mittel 2) Mittler/in 3) Vermittlung 4) Transportmittel, Fahrzeug, Verkehrsmittel
English: 1) means 2) intermediary, go-between, agent 3) agency 4) (road) vehicle, means of transport transportation
Kırmancki: vaştüriye (vaştiriye)
Türkçe: orak
Deutsch: Sichel, Erntezeit
English: sickle, reap(ing) hook, harvesttime
Kırmancki: vaz dayene [f.] (vaz dan, vaz da-, vaz d- ), voz dayene
Türkçe: koşmak, kaçmak
Deutsch: rennen, weglaufen
English: run
Kırmancki: veciay amay
Türkçe: çıkıp geldiler
Kırmancki: velasıl
Türkçe: kısacası
Kırmancki: velvele
Türkçe: gürültü
Kırmancki: veng (cı) dayene
Türkçe: çağırmak
Kırmancki: ver guretene
Türkçe: döl tutmak
Kırmancki: ver sanayene
Türkçe: bir şeyi dayanak yapmak
Kırmancki: ver vırade
Türkçe: her yer
Kırmancki: vera cışiyayene
Türkçe: 1) karşılamak 2) birinin yerine gitmek
Kırmancki: vera ma
Türkçe: bize karşı
Kırmancki: vera sodıri
Türkçe: karşı(sabaha~)
Kırmancki: verde [sıf.]
Türkçe: evvel
Deutsch: zuvor
English: before
Kırmancki: verde ra nat
Türkçe: evvelden bu yana, evvelden beri
Kırmancki: vêrdime ra
Türkçe: geçiyorduk
Kırmancki: vêre [e.] [anat.] (1)
Türkçe: 1) işkembe 2) karın, göbek
Deutsch: 1) Pansen, erster Magen, Wanst, Innereien 2) Bauch
English: 1) tripe, paunch, rumen 2) belly, abdomen, stomach, tummy
Kırmancki: vêreyê dekerdene
Türkçe: karnınıdoldurmak
Kırmancki: vorek/e (verek/e) [e./d.] [zool.]
Türkçe: kuzu
Deutsch: Lamm
English: lamb
Kırmancki: verêmiyene
Türkçe: karşıgelmek, bozuşmak
Kırmancki: verêşani (verêsani)
Türkçe: akşam üstü
Kırmancki: verg [e.] [zool.]
Türkçe: kurt
Deutsch: Wolf
English: wolf
Kırmancki: verınd
Türkçe: geniş
Kırmancki: veroc (veraroci, veraroji)
Türkçe: güneşe karşı, güneşe doğru olan yön
Kırmancki: veroc (veraroc, veraroz, veraroj, veroz, veroj, verêroz) (cenup) [e.]
Türkçe: güney, güngören (güneş alan yer)
Deutsch: Süden, südlich
English: south
Kırmancki: ver-vırade
Türkçe: düzlük?yamaç
Kırmancki: vêşan (veyşan, vesan) [sıf.]
Türkçe: aç
Deutsch: hungrig
English: hungry
Kırmancki: vêşan biyene (vêsan biyene)
Türkçe: acıkmak, aç olmak
Kırmancki: vêşan mendayene (vêsan mendayene)
Türkçe: aç kalmak
Kırmancki: vaştene (vazen-, vaşt-, -vaz- ), vêştene, voştene, vostene, vaz dayene [f.]
Türkçe: koşmak, kaçmak
Deutsch: rennen, weglaufen
English: run
Kırmancki: veyser
Türkçe: ileri, ileriye
Kırmancki: veyve [e.]
Türkçe: 1) düğün 2) kardeş eşi
Deutsch: 1) Hochzeit 2) Frau des Bruders
English: 1) wedding 2) brother wife
Kırmancki: vıla biyene
Türkçe: dağılmak
Kırmancki: vıla kerdene
Türkçe: 1) dağıtmak, yaymak 2) bölüşmek
Kırmancki: vıleçewt
Türkçe: boynu bükük
Kırmancki: velık (vılık) [e.] [anat.] [zool.]
Türkçe: böbrek
Deutsch: Niere
English: kidney
Kırmancki: vıleşiyayene (vıleşin-, vıleşiya-, -vıleşi- ) [f.]
Türkçe: erimek
Kırmancki: vırandiya xo guretene
Türkçe: kucağına almak
Kırmancki: vıraştene (vırazen-, vıraşt-, vıraz- ) [f.]
Türkçe: yapmak, kurmak, oluşturmak
Deutsch: erstellen, machen, bauen
English: create, to build, generate
Kırmancki: vıraştene dayene
Türkçe: başkalarına yaptırtmak
Kırmancki: vırqoşi
Türkçe: eğik, eğilme
Kırmancki: vırtıs
Türkçe: kusuntu, bulantı
Kırmancki: vısnayene (vısnen-, vısna-, -vısn- ), cavısnayene, cêvısnayene [f.]
Türkçe: koparmak
Kırmancki: vışiyayene (vışin-, vışiya-, -vışi- ) [f.]
Türkçe: kopmak
Kırmancki: vızêr şandi (sandi)
Türkçe: geçen gece
Kırmancki: vızêri (vıjêri)
Türkçe: dün
Deutsch: Gestern
English: yesterday
Kırmancki: vızık/e (mêşa şiaye, mêşa siyaye, mêsa siyaye) [e./d.] [zool.]
Türkçe: sinek
Deutsch: Fliege
English: fly
Kırmancki: viya [sıf.]
Türkçe: dul
Deutsch: Witwe(r)
English: widow(er)
Kırmancki: vialmuriye (Mespilus germanica) [bot.]
Türkçe: muşmula 1) gülgillerden, dikenli küçük bir ağaç 2) bu ağacın olgunlaşıp yumuşadıktan sonra yenilebilen, yuvarlak, mayhoş, buruk ve beş çekirdekli meyvesi; döngel, beşbıyık
Deutsch: Mispel
English: medlar
Kırmancki: vico
Türkçe: bir karış
Kırmancki: vicoye
Türkçe: bir karışlık
Kırmancki: viçê
Türkçe: az
Kırmancki: viçê raver
Türkçe: demin, daha biraz önce, az önce, hemen şimdi
Deutsch: eben, soeben, vorhin, gerade, eben erst, gerade eben
English: just now
Kırmancki: viçina
Türkçe: biraz daha, az daha
Kırmancki: viçkek
Türkçe: azıcık
Kırmancki: viçkek (viçê) (1) [sıf.]
Türkçe: birazcık
Deutsch: eine Weile, ein Weilchen, ein Stück, ein (kleines) bisschen, ein wenig
English: a little while, (just) a (little) bit
Kırmancki: vind
Türkçe: kayıp
Kırmancki: vênıtene (vênen-, bıvên- ), vinayene [d.] (1)
Türkçe: 1) görmek 2) bulmak
Deutsch: 1) sehen 2) finden
English: 1) see 2) find
Kırmancki: virr amayene
Türkçe: anımsamak , hatırlamak
Kırmancki: virr de
Türkçe: hatırda
Kırmancki: vistewre [e]
Türkçe: kayınpeder
Kırmancki: vare (vore, vewre) [d.]
Türkçe: kar
Deutsch: Schnee
English: snow
Kırmancki: vare varayene (vore varayene, vewre varayene)
Türkçe: kar yağmak
Kırmancki: vasn (vosn, voşn, vaşn, vesn, veşn) [e.] [zool.]
Türkçe: koç
Deutsch: Widder
English: aries
Kırmancki: vasn amayene (vosn amayene) [zool.]
Türkçe: çiftleşme (koyunun~dönemi)
Kırmancki: vaz (voz) [e.]
Türkçe: koşu 1) koşma 2) koşarak yapılan yarış 2) at yarışı
Kırmancki: vozd (vezd) [e.]
Türkçe: içyağı(geviş getiren hayvanların karın boşluğunda iç organlarınısaran kalın yağ, şahım)
Deutsch: Talg
English: suet, dripping, tallow, sebum
Kırmancki: vurendi [zool.]
Türkçe: hayvanlarda mantar türü deri hastalığı
Kırmancki: vurinti [tıbbi]
Türkçe: ani felç, ani ölüm, çarpılma, kriz
Kırmancki: waye (wake) [d.] [Far. →Orta Far. wxār → Eski İr. xvahar]
Türkçe: kız kardeş, abla, bacı
Deutsch: Schwester
English: sister
Kırmancki: wanayene
Türkçe: okumak
Deutsch: lesen
English: to read
Kırmancki: ware [e.]
Türkçe: 1) otlak, çayır, yayla 2) çayır/yaylada ev
Deutsch: 1) Weide, Alm 2) Haus auf der Weide
English: 1) pasture, meadow 2) home on the pasture
Kırmancki: qırayış
Türkçe: bağırtı
Kırmancki: waştene (wazen-, waşt-, -waz-) [f.] [Part. wxaštan]
Türkçe: istemek
Deutsch: wollen, möchten, verlangen, bitten um, wünschen
English: want
Kırmancki: waşti/ye [e./d.]
Türkçe: 1) sevgili 2) nişanlı, sözlü
Deutsch: 1) Geliebte/r 2) Verlobte/r 
English: 1) beloved 2) fiance, engaged
Kırmancki: wax! (wax wax!)
Türkçe: vah! vah vah! eyvah!
Deutsch: ach!, so ein Jammer! (Weh, Kummer, Jammer) 
English: woe!
Kırmancki: waxt
Türkçe: çağ
Kırmancki: waxto ke
Türkçe: ne zaman ki..
Kırmancki: wayır/e [e./d.] [mit. → 2]
Türkçe: 1) sahip 2) tanrısal, ilahi, mistik bir güç (koruyan, esirgeyen, rızkınıveren ve alan), inanca göre herşeyin wayırı(sahib) adıverilen bir tanrısıvardır, hiçbir şey sahipsiz olmadığına göre deniz, derya, çay, su kaynağı, köprü, göl ve geçitin de bir sahibi vardır
Deutsch: 1) Besitzer, Herr (m) 2) göttliche, mystische Kraft
English: 1) owner, proprietor (m) 2) divine mystical power
Kırmancki: weçin
Türkçe: meclis
Kırmancki: weçinıtene (çinen- we, çinıt- we, weçin- ) [f.] (1)
Türkçe: seçmek, ayıklamak, elemek
Deutsch: wählen, auswählen, aussuchen
English: choose, select, pick out, sort out
Kırmancki: weçinitene
Türkçe: iğne ile örgü yapmak
Kırmancki: wedariyayene (darin- we, dariya- we, wedari- ) [f.]
(o lewe mıra dariya we şi - o yanımdan kalkıp gitti)
Türkçe: 1) kalkmak 2) saklanmak, gizlenmek 3) gömülmek
Deutsch: 1) aufstehen, sich erheben, emporheben 2) sich verstecken, sich hüten 3) beerdigt werden
English: 1) get up, rise, lift up 2) hide (conceal oneself) 3) be buried
Kırmancki: wekerdene (ma adır kenime we - biz ateş yakıyoruz)
Türkçe: 1) ateş yakmak 2) kazarak açmak 3) gevşetmek
Deutsch: 1) (Feuer) anmachen/legen 2) aufgraben 3) auflockern
English: 1) light the fire 2) dig up 3) shake (plump) up
Kırmancki: wele [d.]
Türkçe: kül
Deutsch: Asche
English: ash
Kırmancki: welle be tore
Türkçe: ne yazıkki
Kırmancki: wendek (wendeg) [e.] (2)
Türkçe: okul
Deutsch: Schule
English: school
Kırmancki: wendene dayene
Türkçe: okutmak
Deutsch: lesen lassen
English: let read
Kırmancki: wenden
Türkçe: okuma
Deutsch: lesen
English: reading
Kırmancki: weqayış
Türkçe: bağırtı
Kırmancki: werdene (wen-, werd-, bur- ) [f.] [Part. wxardan]
Türkçe: yemek yemek
Deutsch: essen
English: eat
Kırmancki: were kerdene
Türkçe: karıştırmak, kurcalamak
Kırmancki: werêkotene (kon- werê, kot- werê, werêkoy- ) [f.] [tıbbi]
Türkçe: mide bulantısı
Deutsch: Übelkeit
English: nausea, queasiness
Kırmancki: wereamayene
Türkçe: anlaşmak
Kırmancki: wereerciyene
Türkçe: oynamak
Kırmancki: werenayene
Türkçe: gözlerini kapatmak
Kırmancki: werenayene
Türkçe: münakaşa etmek
Kırmancki: werte [e.]
Türkçe: ara, orta
Deutsch: Mitte
English: middle, center
Kırmancki: werte kotene
Türkçe: araya girmek, ortaya girmek
Kırmancki: weşête
Türkçe: öğüt, nasihat
Kırmancki: weynıcağe
Türkçe: atın tırnaklarınıkesen alet
Kırmancki: xas [sıf.] [Ar.]
Türkçe: 1) has, katışıksız, en iyi cinsten, saf 2) özgü
Kırmancki: xafıl qeda
Türkçe: ani bir bela
Kırmancki: xafılde (2)
Türkçe: aniden, ansızın, birden
Deutsch: plötzlich
English: suddenly
Kırmancki: xağ[e.] [anat.]
Türkçe: eklem, mafsal
Deutsch: Gelenk
English: joint, articulation
Kırmancki: xal [e.]
Türkçe: dayı
Deutsch: Onkel
English: uncle
Kırmancki: xalcêniye
Türkçe: dayıeşi
Kırmancki: xalete, halete
Türkçe: armağan
Kırmancki: xali [e.] [Far. → Aram./Süry. → Eski Yun.]
Türkçe: halı
Deutsch: Teppich
English: carpet, rug
Kırmancki: xam [sıf.] [Far.]
Türkçe: 1) ham, işlenmemiş (madde), olgunlaşmamış (meyve) 2) yabancı
Deutsch: 1) roh, unreif (Obst) 2) fremd 
English: 1) crude, unripe (fruit) 2) strange
Kırmancki: xame
Türkçe: karın tam donmamış hali
Kırmancki: Xane [d.] [Far. → Orta Far.]
Türkçe: 1) hane, ev, konut, konak, yer 2) bir kız ismi 3) yay kolu ile kabza arasındaki bölüm
Deutsch: 1) Hauswesen 2) Mädchen name
English: 1) house 2) girl name
Kırmancki: xanedan [e.] [Far.]
Türkçe: hanedan
Deutsch: Dynastie
English: dynasty
Kırmancki: Xanıme [d.] [Far.]
Türkçe: 1) hanım, eş, karı2) bir kız ismi
Deutsch: 1) Dame, Partner 2) Mädchenname
English: 1) lady, spouse 2) girl name
Kırmancki: xanımefendiye
Türkçe: hanıefendi
Kırmancki: xapange
Türkçe: ev içinde alta inmek için açılan alan
Kırmancki: xape [e.]
Türkçe: 1) yular 2) bir çeşit düğüm 3) keçi kılından yapılmış urgan
Kırmancki: xape kerdene
Türkçe: düğüm atmak
Kırmancki: xapıtene (xapnen-, xapıt-, -xapn- ) [f.]
Türkçe: kandırmak
Deutsch: hereinlegen, täuschen
English: deceive
Kırmancki: xarige [d.] [tıbbi]
Türkçe: grip
Deutsch: Grippe
English: flu, influenza
Kırmancki: xasagın
Türkçe: hastalıklı, müzmin
Kırmancki: xeşênayene (xeşênen-, xeşêna-, -xeşên- ) , xesênayene, xasanayene [tıbbi] [zool./vet.] [f.]
Türkçe: kısırlaştırmak, hadım etmek, sterilize etmek, kastrasyon
Deutsch: Kastration, Sterilisation
English: castrate, sterilize
Kırmancki: xatır waştene
Türkçe: hatır istemek
Kırmancki: xatırat
Türkçe: hatırat, anıyazısı, tutanak
Deutsch: Denkschrift, Memoire 
English: memoir
Kırmancki: xatune [d.] [Soğd.]
Türkçe: hatun (bayan)
Deutsch: Dame, Frau
English: lady
Kırmancki: xav
Türkçe: 1) gevşek yapılı, dayanıksız (ipte-iplikte) 2) ham
Kırmancki: xavliye [d.]
Türkçe: havlu
Deutsch: Handtuch
English: towel
Kırmancki: xayin [sıf.]
Türkçe: hain, ihanet eden
Deutsch: Verräter, Taugenichts
English: traitor, betrayer
Kırmancki: xayinêni (xayiniye, xayinine) [d.]
Türkçe: 1) hainlik, ihanetlik 2) kötülük
Deutsch: 1) Verrat, Hinterlistigkeit, Hinterhältigkeit 2) Gemeinheit, Bosheit 
English: 1) disclosure, divulgence, betrayal, deceitfulness, cunning, craftiness, insidiousness, maliciousness 2) meanness, baseness, maliciousness, wickedness
Kırmancki: xebera şiaye
Türkçe: kara haber
Kırmancki: xeberdar [sıf.] [Ar./Far.]
Türkçe: haberdar, haberi olan, haberli, bilgili
Deutsch: informiert 
English: informed
Kırmancki: xecel (xezel) [e.]
Türkçe: eğlence, meşgul, oyalanma
Kırmancki: xêğ[sıf.]
Türkçe: deli, aptal, çılgın
Deutsch: verrückt, irre, wahnsinnig
English: crazy, mad, insane, lunatic, mentally deranged, insane, lunatic
Kırmancki: xêğbiyayene
Türkçe: deli olmak, delirmek
Kırmancki: xêğêni (xêğiye)
Türkçe: delilik
Deutsch: Verrücktheit
English: madness, lunacy, craziness
Kırmancki: xêğkerdene
Türkçe: deli etmek, delirtmek
Kırmancki: xelesiyayiye (xeleşiyayiye)
Türkçe: kurtuluş
Deutsch: Befreiung, Rettung
Kırmancki: xelesiyayene (xelesin-, xelesiya-, -xelesi- ), xeleşiyayene, raxelesiyayene [f.] (1)
Türkçe: 1) kurtulmak 2) bitmek
Deutsch: 1) erlöst werden, loswerden, befreit werden, davonkommen, gerettet werden 2) zu Ende gehen, enden
English: 1) get rid of, get away, be freed, be redeemed 2) to come (or draw) to an end (or a close), to run out
Kırmancki: xelq
Türkçe: halk
Kırmancki: xençere
Türkçe: hançer
Kırmancki: xendek
Türkçe: hendek
Kırmancki: xenekiyayene (xenekin-, xenekiya-, -xeneki- ) [f.]
Türkçe: boğulmak
Deutsch: ersticken, ertrinken
English: drowning, smother, stifle, suffocate
Kırmancki: xeneknayene (xeneknen-, xenekna-, -xenekn- ) [f.]
Türkçe: boğmak
Deutsch: erwürgen
English: strangle
Kırmancki: xêyr (xêr) [e.] [sıf. → 2] [Ar.]
Türkçe: hayır, 1) iyilik, karşılık beklenmeden yapılan yardım 2) iyi, hayırlı, yararlıolan
Deutsch: Wohltätigkeit, Nächstenliebe
English: charity
Kırmancki: tıxêr ama!
Türkçe: hoş geldin!
Deutsch: (herzlich) willkommen! 
English: welcome!
Kırmancki: xêr amê!
Türkçe: hoş gelmişler!
Kırmancki: xerc [e.] [Ar.]
Türkçe: harç, harcama, masraf, gider
Deutsch: Ausgabe, Aufwand, Verausgabung
English: spending, expenditure
Kırmancki: xerc kerdene (1)
Türkçe: harcamak
Deutsch: ausgeben
English: spend
Kırmancki: xerclığ
Türkçe: harçlık
Kırmancki: xêre jübinu kerdene
Türkçe: iyi geçinmek
Kırmancki: xêrê ser
Türkçe: inşallah
Deutsch: hoffentlich
English: hopefully, god willing
Kırmancki: xerepiyay
Türkçe: bozulmuş, kokmuş
Kırmancki: xerepiye
Türkçe: bozulmuş, kokuşmuş
Kırmancki: xêyrêser
Türkçe: hayırlısıyla
Kırmancki: xêrine
Türkçe: iyilik
Kırmancki: xêyrweşiye
Türkçe: hayırlısı
Kırmancki: xetil
Türkçe: duvar arasında kullanılan ağaç bağlantılar
Kırmancki: xetu kay kerdene
Türkçe: kağıt oynamak
Kırmancki: xeyme
Türkçe: keçi kılından yapılmış çadır, kara çadır
Kırmancki: xıl biyayene (xıl ben-, xıl b-), xıl biyene
Türkçe: atılmak, fırlamak, üzerine atlamak
Deutsch: einstürmen, sich draufstürzen
Kırmancki: xılar kerdene
Türkçe: gelişigüzel kesilmiş et
Kırmancki: xılık [e.]
Türkçe: çömlek, küçük küp (dibi dar toprak kap), güveç, bakraç (küçük boy)
Kırmancki: xılke
Türkçe: karın
Kırmancki: xılt
Türkçe: karışık ve kalitesiz tahıl
Kırmancki: xınami
Türkçe: kayın
Kırmancki: xıngar
Türkçe: düzensiz hayvan kesimi
Kırmancki: xınzır [e.] [zool. → 1] [Aram./Süry. → Akat.]
Türkçe: 1) domuz 2) yaramaz, haylaz 3) katıyürekli, kötü düşünen, gaddar 4) kurnaz, içten pazarlıklıolan 5) şaka yollu söylenen bir söz
Kırmancki: xırs [Ar.]
Türkçe: hırs 1) bir şeyi elde etmek için duyulan, önüne geçilmez derecede kuvvetli istek, aşırıtutku 2) öfke
Kırmancki: xırab (xırav) [sıf.]
Türkçe: 1) kötü 2) günah
Deutsch: 1) schlecht, böse 2) sündhaft
English: 1) bad, poor, evil 2) sinful
Kırmancki: xırabın (xıravın) [sıf.]
Türkçe: kötü, adi
Deutsch: böse, schlecht, übel
English: bad
Kırmancki: xırabınêni (xırabıniye)
Türkçe: kötülük, adilik
Deutsch: Bosheit, Gemeinheit
English: maliciousness, spitefulness, meanness, wickedness
Kırmancki: xırdavat
Türkçe: hırdavat
Kırmancki: xırıstiyan [Yun. → Lat.]
Türkçe: hrıstiyan
Deutsch: Christ 
English: christian
Kırmancki: xırka [Ar.]
Türkçe: hırka 1) ceket biçiminde, önden açık, kollu üst giysisi 2) Dervişlerin giydikleri üst giysisi (eskimiş)
Deutsch: 1) Strickjacke, Joppe 2) weites Gewand (von Derwischen)
English: 1) cardigan, casual jacket 2) loose robe (of dervishes)
Kırmancki: xırmaçık
Türkçe: harman sırasında oradakilere verilen bağış, ürün
Kırmancki: xırt [sıf.] (1)
Türkçe: becerikli, cesur , yiğit
Deutsch: stabil, mutig
Kırmancki: xırt
Türkçe: kendinde
Kırmancki: xısım
Türkçe: hısım, soyca ya da evlilik sonucu aralarında bağbulunanlardan her biri, yakın akraba
Deutsch: Verwandte(r), Angehörige(r)
English: relative
Kırmancki: xıyanetiye
Türkçe: ihanet
Kırmancki: ğızar [e.] [Far. χarās]
Türkçe: hızar, büyük bıçkı, keski, büyük testere
Deutsch: Sägewerkzeug
English: big saw, saw instrument, whipsaw