Manidar/DEZD-Dictionary-Kirmancki huggingface dataset:
Kırmancki: çip piştene (çip pisen-, çip pişt-, çip pis-)
Türkçe: sıkısarmak
Deutsch: fest umwickeln
English: firmly wrap
Kırmancki: sınox kerdene
Türkçe: bezi tuzlu su ile nemlendirip şişen yere sarmak
Kırmancki: zür(i) kerdene (zür ken-, zür kerd-, zür ker- ), jür kerdene, zur kerdene
Türkçe: yalan söylemek
Deutsch: lügen
English: lie, tell a lie
Kırmancki: zür (jür, zur, zûr)
Türkçe: yalan
Deutsch: Lüge
English: lie
Kırmancki: züreker/e (jüreker/e, zureker/e) [e./d.]
Türkçe: yalancı
Deutsch: Lügner/in 
English: liar
Kırmancki: suhbet [Ar.]
Türkçe: sohbet
Deutsch: Konversation, chat
English: conversation, chat
Kırmancki: rarasnayene (rasnen- ra, rasna- ra, ra rasn- ) [f.]
Türkçe: yetiştirmek, büyütmek
Deutsch: aufziehen
English: raise, bring up, care for
Kırmancki: rasıkoyayene (sıkoyen- ra, sıkoya- ra, sıkoy- ) [f.]
Türkçe: sökülmek, çözülmek (dikiş)
Deutsch: aufgehen (Naht)
English: unstitched, ravel out, ripped (seam)
Kırmancki: ratenayene (tenen- ra, tena- ra, raten- ) [f.]
Türkçe: dokumak
Deutsch: weben
English: weave
Kırmancki: rabırrnayene (bırrnen- ra, bırrna- ra-, rabırrn- ) [f.]
Türkçe: ayırmak, sökmek
Deutsch: abtrennen
English: partition off, separate off
Kırmancki: raçinıtene (çinen- ra, çinıt- ra, raçin- )
Türkçe: (tığla) örmek, örgü örmek
Deutsch: häkeln
English: crochet
Kırmancki: rasanayene (sanen- ra, sana- ra, rasan- ) [f.]
Türkçe: sallanmak
Deutsch: schaukeln
English: to swing
Kırmancki: têra pişiyayene (pişin- têra, pişiya- têra, têrapişi- ) [f.]
Türkçe: sarılmak
Kırmancki: têra piştene (pisen- têra, pişt- têra, têrapis- ) [f.]
Türkçe: sarmak
Kırmancki: têro kerdene (ken- têro, kerd- têro, têroker- ) [f.]
Türkçe: karmak
Kırmancki: têrobiyayene (ben- têro, bi- têro, têrob- ) [f.]
Türkçe: karılmak
Kırmancki: cêrabiyayene (ben- cêra, bi- cêra, cêrab- ), ca ra biyayene [f.]
Türkçe: ayrılmak, ayrışmak
Kırmancki: cırabiyayene (ben- cıra, bi- cıra, cırab- ) [f.]
Türkçe: sökülmek, koparılmak
Kırmancki: werêfistene (fin- werê, fist- werê, werêfi- ) [f.]
Türkçe: karıştırmak
Kırmancki: werêkewtene (kun- werê, kewt- werê, werêkuy- ) [f.]
Türkçe: karışmak
Kırmancki: werênayene (nan- werê, na- werê, werên- ) [f.]
Türkçe: kavga etmek, tartışmak, çekişmek, dalaşmak
Deutsch: streiten, zanken, ineinander geraten, diskutieren
English: quarrel, to scold somebody, to tell somebody off, get into each other, to discuss
Kırmancki: werêardene (an- werê, ard- werê, -ar- werê) [f.]
Türkçe: anlaştırmak
Kırmancki: werêamayene (yen- werê, ama- werê, -êr- werê) [f.]
Türkçe: anlaşmak
Kırmancki: era phon kerdene
Türkçe: düz yapmak, yassıyapmak, yassıltmak
Deutsch: flach machen
English: make flat, flatten
Kırmancki: têrocınıtene (cınen- têro, cınıt- têro, têrocın- ) [f.]
Türkçe: yoğurmak, hamur yoğurmak
Deutsch: durchkneten
English: to knead thoroughly
Kırmancki: ala nata be!
Türkçe: hele beriye gel! hele bu tarafa gel!
Deutsch: komm doch herüber!
English: come over!
Kırmancki: nata de
Türkçe: beride
Kırmancki: nata bota
Türkçe: o yana, bu yana
Kırmancki: racê!
Türkçe: geri dön!
Deutsch: kehre um!
English: turn back! go back! return!
Kırmancki: kardiya thuze
Türkçe: keskin bıçak
Deutsch: scharfes Messer
English: sharp knife
Kırmancki: ağwiyın [sıf.]
Türkçe: 1) zehirli (zehirli olan) 2) ısırıcı, iğneleyici, müstehzi
Deutsch: 1) giftig, bitter 2) sarkastisch
English: 1) poisonous, toxic 2) sarcastic, caustic
Kırmancki: rewayın
Türkçe: nemli
Deutsch: feucht
English: damp, moist
Kırmancki: xortêni (xortiye)
Türkçe: gençlik, delikanlılık (e)
Deutsch: die Jugend (m)
English: youth (m)
Kırmancki: secere [e.] [Far. → Orta Far.]
Türkçe: şecere, soy ağacı
Deutsch: die Ahnentafel, Stammbaum, Familienstammbaum
English: family tree, pedigree
Kırmancki: buyrıxe [d.] [din. → 1]
Türkçe: 1) buyruk, alevi dini eser 2) belirli bir davranışta bulunmaya zorlayıcısöz, buyuru, emir, ferman 3) egemenlik
Deutsch: 1) alevitisches religiöses Werk
English: 1) alevite religious work
Kırmancki: paxır (kılm: Cu) [kimya] (2)
Türkçe: bakır (Cu, Atom numarası29)
Deutsch: Kupfer (Cu)
English: copper, cuprum (Cu)
Kırmancki: zenge (jenge) [e.]
Türkçe: küf, patina, pas
Deutsch: Patina, Edelrost
English: patina, aerugo, verdigris
Kırmancki: şir (şiro tuz) (Allium sativum) [e.] [bot.]
Türkçe: sarımsak (sarmısak)
Deutsch: Knoblauch, Knofel
English: garlic
Kırmancki: şirın [sıf.]
Türkçe: sarımsaklı(sarmısaklı)
Kırmancki: mılet [e.] [Ar. → Aram./Süry.]
Türkçe: millet 1) ulus 2) insanlar, kamuoyu
Deutsch: 1) Nation 2) Leute, Publikum, alle Welt
English: 1) nation 2) people, public
Kırmancki: kınc u kol
Türkçe: pılıpırtı(eski birçok giysi ve eşya)
Deutsch: alte Sachen, alter Kram, Gerümpel, Krempel, Siebensachen, Plunder, Trödel
English: gimcracks
Kırmancki: kınc vetene
Türkçe: elbise çıkarmak, giysi çıkarmak
Kırmancki: kınc vurnayene
Türkçe: elbise değiştirmek, giyim değiştirmek
Kırmancki: kınc u kisvet
Türkçe: giyim kuşam, kılık kıyafet
Kırmancki: kınco kan-kort
Türkçe: eskimiş giysi, eski püskü giysi, alık
Kırmancki: bêwayır [sıf.]
Türkçe: sahipsiz
Deutsch: besitzerlos, herrenlos
English: ownerless, unclaimed
Kırmancki: heqê wayıriye
Türkçe: 1) mülkiyet hakkı2) ücret
Kırmancki: bera [d.]
Türkçe: gelenek, görenek
Deutsch: Brauch, Sitte
English: custom
Kırmancki: werezaye (warkeyna, werekêna) [d.] (1)
Türkçe: yeğen (kızkardeşin kızı)
Deutsch: Nichte (Tochter von der Schwester)
English: niece (daughter of the sister)
Kırmancki: Afrika [d.]
Türkçe: Afrika
Deutsch: Afrika
English: Africa
Kırmancki: Viyana [d.]
Türkçe: Viyana
Deutsch: Wien
English: Vienna
Kırmancki: Roma [d.]
Türkçe: Roma
Deutsch: Rom
English: Rome
Kırmancki: Moskova [d.]
Türkçe: Moskova
Deutsch: Moskau
English: Moscow
Kırmancki: Aravistan [e.]
Türkçe: Arabistan
Deutsch: Arabien
English: Arabia
Kırmancki: Berlin [e.]
Türkçe: Berlin
Deutsch: Berlin
English: Berlin
Kırmancki: Paris [e.]
Türkçe: Paris
Deutsch: Paris
English: Paris
Kırmancki: Peking [e.]
Türkçe: Pekin
Deutsch: Peking
English: Pekin
Kırmancki: estamolıci [ç.]
Türkçe: istanbullular
Deutsch: Istanbuler
English: Istanbulers
Kırmancki: Erzıngan [e.] [coğ.]
Türkçe: Erzincan
Deutsch: Erzincan   
English: Erzincan
Kırmancki: Erzınganici [ç.]
Türkçe: Erzincanlılar
Kırmancki: qaranful (qerefil) [e.] [Far.] [bot.]
Türkçe: karanfil
Deutsch: Nelke
English: carnation, pink, dianthus
Kırmancki: deleverge [d.] [zool.]
Türkçe: dişi kurt (d)
Deutsch: Wölfin (w)
English: wolf (f)
Kırmancki: (la) lao bê!
Türkçe: hey sen, gel!
Deutsch: He, du da, komm!
English: hey, you there, come!
Kırmancki: (la) lao bêrê!
Türkçe: hey siz, gelin!
Deutsch: He, ihr da, kommt!
English: hey, you there, come!
Kırmancki: geografya [d.] [Eski Yun.]
Türkçe: coğrafya
Deutsch: Geographie
English: geography
Kırmancki: albazanê gure
Türkçe: iş arkadaşları
Deutsch: Mitarbeiter
English: coworkers
Kırmancki: pasta [d.] [İt. → Geç Lat. → Eski Yun.]
Türkçe: 1) hamur 2) her çeşit hamur işi
Deutsch: 1) Teig 2) Teigwaren
English: 1) pasta, dough 2) pastry
Kırmancki: ma be xuyme
Türkçe: biz bizeyiz
Kırmancki: ma be xo
Türkçe: biz bize
Kırmancki: o xo xo de [e.]
Türkçe: kendi kendine
Kırmancki: a xo xode [d.]
Türkçe: kendi kendine
Kırmancki: waa xo vana
Türkçe: kendi kızkardeşi söylüyor
Kırmancki: şıma kotiê?
Türkçe: siz nerdesiniz?
Kırmancki: tawuka adıri (Erzıngan), cirtê (Mamekiye, Mazgerd), belke (Ovacık)
Türkçe: ateş küreği
Kırmancki: meydan ardene (an- meydan, ard- meydan, -ar- meydan)
Türkçe: meydana getirmek, üretmek
Kırmancki: ciyetê karardisu
Türkçe: kullanış şekilleri, kullanış biçimleri
Kırmancki: ciyetê çêşitêna karardisu
Türkçe: değişik kullanış şekilleri, değişik kullanış biçimleri
Kırmancki: amayene to
Türkçe: senin gelmen
Kırmancki: amayene ey [e.]
Türkçe: onun gelmesi
Kırmancki: amayene aye [d.]
Türkçe: onun gelmesi
Kırmancki: amayene ma
Türkçe: bizim gelmemiz
Kırmancki: amayene şıma
Türkçe: sizin gelmeniz
Kırmancki: ameyene inan
Türkçe: onların gelmesi
Kırmancki: şiyayene to
Türkçe: senin gitmen
Kırmancki: şiyayene ey [e.]
Türkçe: onun gitmesi
Kırmancki: şiyayene aye [d.]
Türkçe: onun gitmesi
Kırmancki: şiyayene ma
Türkçe: bizim gitmemiz
Kırmancki: şiyayene şıma
Türkçe: sizin gitmeniz
Kırmancki: şiyayene inan
Türkçe: onların gitmesi
Kırmancki: amayışê to
Türkçe: senin gelişin
Kırmancki: amayışê ey [e.]
Türkçe: onun gelişi
Kırmancki: amayışê aye [d.]
Türkçe: onun gelişi
Kırmancki: amayışê ma
Türkçe: bizim gelişimiz
Kırmancki: amayışê şıma
Türkçe: sizin gelişiniz
Kırmancki: amayışê inan
Türkçe: onların gelişi
Kırmancki: şiyayişê mı
Türkçe: benim gidişim
Kırmancki: şiyayişê to
Türkçe: senin gidişin
Kırmancki: şiyayişê ey [e.]
Türkçe: onun gidişi
Kırmancki: şiyayişê aye [d.]
Türkçe: onun gidişi
Kırmancki: şiyayişê şıma
Türkçe: sizin gidişiniz
Kırmancki: şiyayişê inan
Türkçe: onların gidişi
Kırmancki: ez danane (ez dan, ez don, ez danu)
Türkçe: ben veriyorum
Deutsch: ich gebe
English: I give
Kırmancki: tıdana
Türkçe: sen veriyorsun
Deutsch: du gebst
English: you give
Kırmancki: o dano [e.]
Türkçe: o veriyor (e)
Deutsch: er gibt (m)
English: he gives (m)
Kırmancki: a dana [d.]
Türkçe: o veriyor (d)
Deutsch: sie gibt (w)
English: she gives (f)
Kırmancki: ma danime
Türkçe: biz veriyoruz
Deutsch: wir geben
English: we give
Kırmancki: şıma danê
Türkçe: siz veriyorsunuz
Deutsch: ihr gebt
English: you give
Kırmancki: inan danê (i danê, inu danê)
Türkçe: onlar veriyorlar
Deutsch: sie geben
English: they give
Kırmancki: no dano [e.]
Türkçe: bu veriyor
Kırmancki: na dana [d.]
Türkçe: bu veriyor
Kırmancki: ni danê
Türkçe: bunlar veriyorlar
Kırmancki: ezo danane (dan, don, danu) (ezo danu, ez nao danu, ezo nao danane)
Türkçe: ben vermekteyim
Kırmancki: tıya dana (tınawa dana, tıhawa dana)
Türkçe: sen vermektesin
Kırmancki: oyo dano (o nao dano, o hao dano) [e.]
Türkçe: o vermekte
Kırmancki: awa dana (a nawa dana, a hawa dana) [d.]
Türkçe: o vermekte
Kırmancki: mao danime (ma nao danime)
Türkçe: biz vermekteyiz
Kırmancki: şımaê danê (şıma naê danê, şıma haê danê)
Türkçe: siz vermektesiniz
Kırmancki: êyê (iyê, êwê) danê (i (ê) naê danê, i (ê) haê danê)
Türkçe: onlar vermekteler
Kırmancki: nuyo dano (no nao dano, no hao dano) [e.]
Türkçe: bu vermekte
Kırmancki: nawa dana (na nawa dana, na hawa dana) [d.]
Türkçe: bu vermekte
Kırmancki: niyê danê (ni naê danê, ni haê danê)
Türkçe: bunlar vermekteler
Kırmancki: ma şime doteniye
Türkçe: biz diğer (öbür) tarafa gitmiştik
Kırmancki: a peê boni dera [d.]
Türkçe: o binanın arkasında
Kırmancki: o peê boni dero [e.]
Türkçe: o binanın arkasında
Kırmancki: a peê dey dera [d.]
Türkçe: o onun arkasında
Kırmancki: a pey dera [d.]
Türkçe: o arka(sın)da
Kırmancki: o pey dero [e.]
Türkçe: o arka(sın)da
Kırmancki: alaqadaro ke şêro [e.]
Türkçe: gitmeyi düşünüyor
Kırmancki: alaqadara ke şêro [d.]
Türkçe: gitmeyi düşünüyor
Kırmancki: mıto diya
Türkçe: ben seni gördüm
Deutsch: ich habe dich gesehen
English: I have seen you
Kırmancki: to ez diyu
Türkçe: sen beni gördün
Deutsch: du hast mich gesehen
Kırmancki: ey o diyo [e.]
Türkçe: o onu gördü
Deutsch: er hat ihn gesehen
Kırmancki: ma şıma diyê [ç.]
Türkçe: biz sizi gördük
Deutsch: wir haben euch gesehen
English: we have seen you
Kırmancki: ala reyna vace
Türkçe: birdaha söyle
Kırmancki: welçeg
Türkçe: (bir) ölçü kabı, ölçek
Deutsch: (ein) Maßbehälter
English: (one) measuring cup
Kırmancki: demgê
Türkçe: asla, hiçbir zaman
Deutsch: niemals, nie
English: never, at no time
Kırmancki: hevê
Türkçe: bir parça
Deutsch: ein Stück
English: a piece of..., a bit
Kırmancki: dayi şenık
Türkçe: daha da az
Deutsch: noch weniger
English: even less
Kırmancki: bızêdne!
Türkçe: artır! çoğalt!
Kırmancki: komete
Türkçe: mozole, anıt mezar
Deutsch: Mausoleum, Grabmal
English: mausoleum, tomb, cenotaph
Kırmancki: sale [d.] [Far.] (2)
Türkçe: 1) atkı, şal, kaşkol 2) yassıtaş
Deutsch: 1) Schal, Halstuch 2) flacher Stein
English: 1) shawl, (neck) scarf, neckerchief 2) flat stone
Kırmancki: kaşkole [d.] [Fr.] (4)
Türkçe: kaşkol (boynu soğuktan korumak için kullanılan atkı, boyun atkısı)
Kırmancki: Helıka Gız(ı)kıne (Elıka Şewe (Sewe)) [mit.]
Türkçe: mitolojik figur, cadı, saçlarıdüğüm düğüm olduğu için "helıke gızkıne", "gecenin elkesi", "karanlığın elkesi", (doğum yapan kadınlara kötülük yaptığıdüşünülen hayali bir varlık: bacısıolmayan, saçıbaşıkarışık, korkunç görünüşlü, kadın bedeninde bir yaratık. Hamile olan kadınların üstüne biner, onlara sıkıntılıanlar yaşatır, bir nevi boğmaya çalışır)
Deutsch: mythologische Figur (eine imaginäre Entität, von der angenommen wird, dass sie Frauen, die gebären, schlechtes antut, eine Kreatur in einem weiblichem Körper, mit schrecklichem Aussehen und verwirrtem Haar, die keine Schwester hat. Sie reitet auf schwangeren Frauen, gibt ihnen unruhige Momente, sie versucht sie zu ersticken)
English: mythological figure (an imaginary entity believed to do bad things to women, who are giving birth, a creature in a female body, with terrible looks and tangled hair, who has no sister. She rides pregnant women, gives them restless moments, she tries to choke them)
Kırmancki: nê Grube derheqê çıko de?
Türkçe: bu grup ne hakkında?
Deutsch: worum geht es in dieser Gruppe? worüber ist diese Gruppe?
English: what is this group about?
Kırmancki: tarif [Ar.]
Türkçe: tarif
Deutsch: Beschreibung, Schilderung, Bestimmung
English: description, specification
Kırmancki: qelfe qelfe
Türkçe: grup grup
Kırmancki: tamilki
Türkçe: tamilce
Deutsch: tamilisch
English: tamil
Kırmancki: ilawebiyayê newey
Türkçe: yeni eklenenler, yakınlarda eklenenler, son eklenenler
Deutsch: neu hinzugefügt, kürzlich hinzugefügt, vor kurzem hinzugefügt
English: recently added
Kırmancki: istatistıgê grubi
Türkçe: grup istatistikleri
Deutsch: Gruppenstatistiken, Gruppeneinblicke
English: group statistics, group insights
Kırmancki: heq xêrê xo pê merdanê şıma kero
Türkçe: vefat durumunda söylenilen bir vefat sözü: Allah sizinde ölülerinize rahmet eylesin! (cenaze)
Kırmancki: program [e.] [Fr. → Eski Yun.]
Türkçe: program
Deutsch: Programm
English: program
Kırmancki: çarnayoğ/e [e./d.]
Türkçe: tercüman, çevirici, çeviren, çervirmen
Deutsch: Dolmetscher, Übersetzer 
English: translator, interpreter
Kırmancki: çarnayoği [ç.]
Türkçe: tercümanlar, çeviriciler, çevirenler, çervirmenler
Deutsch: Dolmetscher, Übersetzer
English: translators, interpreters
Kırmancki: arêkerdoğ/e [e./d.]
Türkçe: derleyici
Kırmancki: heqê kopya
Türkçe: telif hakkı
Deutsch: Urheberrecht, Copyright
English: copyright
Kırmancki: şair/e [e./d.] [Ar.]
Türkçe: şair, ozan
Deutsch: Dichter, Poet 
English: poet, poetess, writer (of poetry), bard, minstrel
Kırmancki: eslê (eslê xo Xınısa - aslen Hınıs'lıdır; eslê xo xormeka - aslen (kökeni, soy olarak) hormektir)
Türkçe: 1) aslen, aslı(köken, kök, soy yönünden) 2) memleket olarak (halk ağzından)
Kırmancki: zagon (1)
Türkçe: kültür
Deutsch: Kultur
English: culture
Kırmancki: kufıke (kufe) [d.]
Türkçe: küf
Deutsch: Schimmel
English: mold, mildew
Kırmancki: bareker/e [e./d.]
Türkçe: paylaşan, yükleyen
Kırmancki: dekorasyon [e.] [Fr. → Lat.]
Türkçe: dekorasyon
Deutsch: Dekoration
English: decoration
Kırmancki: eşq bıbo
Türkçe: 1) aşk olsun (ayıp ettin, rica ederim, lafımıolur? hiç önemli değil, canın sağolsun, gücendim) 2) dervişler arasında kullanılan bir selamlama sözü
Deutsch: 1) bravo! nicht nett! ich bitte dich! nicht der Rede wert! 2) ein Gruß, der bei den Derwischen benutzt wird
English: 1) bravo! well done! shame on you! thats too bad of you! nicely done! 2) a greeting used among dervishes
Kırmancki: almanıc (alamanıc) [e.]
Türkçe: almanyalı(e)
Deutsch: Deutscher (m)
English: german (m)
Kırmancki: almanıce (alamanıce) [d.]
Türkçe: almanyalı(d)
Deutsch: Deutsche (w)
English: german (f)
Kırmancki: almanıci (alamanıci) [ç.]
Türkçe: almanlar
Deutsch: Deutsche
English: germans
Kırmancki: lekaş
Türkçe: terlik
Deutsch: Hausschuh
English: slipper
Kırmancki: şirê mergu [bot.]
Türkçe: çayır sarımsağı(sarımsak)
Deutsch: Wiesenknoblauch
English: meadow garlic
Kırmancki: werde pê (ey werde pê - o dersini aldı)
Türkçe: ders almak
Kırmancki: modul (modıl)
Türkçe: öküzlere çift sürerken dürtülen ucu çivili çubuk
Kırmancki: teni ke werd wenê
Türkçe: yemek yiyen insanlar/kişiler
Deutsch: Leute (Menschen), die essen
English: people eating
Kırmancki: verê tewr khani
Türkçe: önce en eskiler
Kırmancki: dıxaskane (dıxaskene)
Türkçe: yeni doğum yapmış kadın, lohusa (doğum sonrası)
Kırmancki: Verbascum gımgımense [bot.]
Türkçe: Muş’un Varto ilçesinde yeni bir bitki türü (sığırkuyruğu cinsi)
Kırmancki: gındır şi
Türkçe: alt üst olup yuvarlanmak
Kırmancki: gılor beno (gıleri, gırr, gındır, gındolıke, gırıke, gırgır) [e.]
Türkçe: yuvarlanıyor, yuvarlanarak alt üst olmak
Kırmancki: gındıke
Türkçe: yumak (top)
Deutsch: Knäuel
English: ball of wooll
Kırmancki: xışt bi
Türkçe: kaymış
Kırmancki: xışt keno
Türkçe: kayıyor
Kırmancki: gılor biyo (gıleri, gırr, gındır) [e.]
Türkçe: yuvarlanmış
Kırmancki: gılor kenê (gıleri, gırr, gındır, gındolıke, gırıke, gırgır)
Türkçe: yuvarlıyorlar
Kırmancki: xo gılor keno (gıleri, gır, gındır) [e.]
Türkçe: kendini yuvarlamak
Kırmancki: gılor bena (gıleri, gırr, gındır, gındolıke, gırıke, gırgır) [d.]
Türkçe: yuvarlanıyor, yuvarlanarak alt üst olmak
Kırmancki: xo gılor kena (gıleri, gır, gındır) [d.]
Türkçe: kendini yuvarlamak
Kırmancki: gına pıro
Türkçe: içine düştü, çöktü
Kırmancki: wela xo gul u nur bo
Türkçe: külleri gül ve nur olsun (vefat sözü, cenaze)
Kırmancki: gojiya şiaye
Türkçe: kara haber, ölüm haberi
Kırmancki: fitıke [d.] (3)
Türkçe: dudak ile çalınan ıslık
Deutsch: Pfiff, Pfeifen
English: whistle
Kırmancki: fıleşkere [bot.]
Türkçe: bir çeşit ağaç türü
Kırmancki: mızğeliya
Türkçe: tam parlak görünmeyen
Kırmancki: teberik (teverik) [e.] [din.] [Ar.]
Türkçe: Teberrük. Bir inanç ritüeli. Tapınak, kutsal olan yerlerden alınan herhangi bir cisime, örneğin bir küçük taş, bir küçük ağaç parçası, kutsanmış yiyecek gibi şeylere denir. Bunun yanında ermiş olarak bilinen kişilerin verdiği veya bunların mezarlarından da (ziyaretlerinden) alınır. Aldıktan sonra kendisinden ayırmaz, bedeninde taşır, veya teberik eve getirilince bir lokma pişirilir ve dağıtılır, o teberik bir bezden dikilmiş torbaya konur, evde yüksek bir yere asılır. Her perşembe bunun önünde mum yakılır, dua edilir. Sorunlarıçözmek için teberik üzerine yemin etme, iki insanın karşılıklıteberik yiyip aşklarına bağlıkalacaklarına yemin edip sözleşme veya kavgalıolanlar büyükleri tarafından kutsal ziyaretlerin içine getirilip teberik yedirilip bunlarıbarıştırma rituelleride var. Uğur getireceğine inanılır.
Mecaz olarak: Başkasına çok az verilen şey.
Tarihsel: 1938 Dersim Hareketinden sonra sağkalanlar Orta Anadolu’ya sürgün edilirken, bir daha geri gelmeme, birbirini görmeme korkusuyla yanlarına teberik (bir avuç toprak) almışlardır.
Kırmancki: awe teberiku (awe teveriku) [din.]
Türkçe: bir inanç ritüeli (teberik suyu: ziyaretlerden, tapınaklardan, evliyalardan su getirilir, aylarca kendi evinde yudum yudum dağıtılır, hastalara dağıtılır)
Kırmancki: bende (bande) [Far.]
Türkçe: köle
Deutsch: Sklave
English: slave
Kırmancki: def [Ar./Far. → Aram./Süry. → Akat. → Sumer.]
Türkçe: erbane (süryani, arap, kürt, ermeni ve fars kültürlerinde kullanılan bir enstrüman)
Kırmancki: lolıke (Solanum lycopersicum) [d.] [bot.] (3)
Türkçe: domates
Deutsch: Tomate
English: tomato
Kırmancki: herme (harme, erme) [e.] [anat.] (2)
Türkçe: üst kol
Deutsch: Oberarm
English: upper arm
Kırmancki: çipıke [d.] [anat.]
Türkçe: ayak bileği
Deutsch: Knöchel
English: ankle
Kırmancki: rü (ri) [e.]
Türkçe: yüz
Deutsch: Gesicht
English: face
Kırmancki: weza [sıf.] (2)
Türkçe: yağsız
Deutsch: mager (fettarm, fettfrei)
English: lean, fatless
Kırmancki: zar [sıf.] (1)
Türkçe: yağsız, zayıf
Deutsch: mager (fettarm, fettfrei), schlank
English: lean, fatless, slim
Kırmancki: qelew
Türkçe: şişman, besili, göbekli, cüsseli
Deutsch: beleibt, wohlgenährt, korpulent
English: portly, well-fed, corpulent
Kırmancki: gırane [e.] (1)
Türkçe: yaka
Deutsch: Kragen
English: collar
Kırmancki: phınd [sıf.]
Türkçe: şişman
Deutsch: dick, fettleibig
English: thick, fat
Kırmancki: gırıkın [sıf.] (1)
Türkçe: kıvırcık, bukleli
Deutsch: lockig
English: curly
Kırmancki: porçakılın [sıf.] (2)
Türkçe: kıvırcık, bukleli
Deutsch: lockig
English: curly
Kırmancki: bıjang [anat.] (1)
Türkçe: gözkapağı
Deutsch: Augenlid, Augendeckel
English: eyelid
Kırmancki: navrane [d.]
Türkçe: bacak arası
Kırmancki: çeyneki (keyneki)
Türkçe: bekaret
Deutsch: Jungfräulichkeit, Jungfernschaft
English: virginity
Kırmancki: fırnike (gula pırnıke) [anat.]
Türkçe: burun deliği
Deutsch: Nasenloch
English: nostril
Kırmancki: anemi [Fr. → Eski Yun.]
Türkçe: anemi
Deutsch: Anämie
English: anemia
Kırmancki: kemgoniye (bêgoniye) [tıbbi]
Türkçe: kansızlık, anemi
Deutsch: Blutarmut, Anämie
English: low blood, anemia
Kırmancki: enfeksiyon [e.] [Fr. → Lat.]
Türkçe: enfeksiyon
Deutsch: Infektion
English: infection
Kırmancki: epilepsi [tıbbi] [Fr. → Lat. → Eski Yun.]
Türkçe: epilepsi
Deutsch: Epilepsie
English: epilepsy
Kırmancki: psikoloci [Fr. → Yeni Lat.]
Türkçe: psikoloji, ruh bilimi
Deutsch: Psychologie, Seelenkunde
English: psychology
Kırmancki: psikiyatri [Yun.]
Türkçe: psikiyatri
Deutsch: Psychiatrie
English: psychiatry
Kırmancki: virus [e.] [tıbbi] [Fr./İng. → Lat.]
Türkçe: virüs
Deutsch: Virus
English: virus
Kırmancki: bakteri [Fr. → Yeni Lat. → Eski Yun.]
Türkçe: bakteri
Deutsch: Bakterie
English: bacterium
Kırmancki: rama heqi şêro ro cı! (heq rama xo cıkero!)
Türkçe: hakkın kutsal yağmuru üzerine yağsın! allah rahmet eylesin! (vefat sözü, cenaze)
Kırmancki: royê xo raperro, rındiye ser şêro!
Türkçe: ..... (vefat sözü, cenaze)
Kırmancki: nüki
Türkçe: 1) nohut 2) sivilce
Kırmancki: wereştiye [d.]
Türkçe: oynak
Kırmancki: wereşte [e.]
Türkçe: oynak
Kırmancki: kureşti, kurieşti (1)
Türkçe: nefsi ince, pis boğaz, herseyde gözü olan
Kırmancki: çılek (2)
Türkçe: nefsi ince, pis boğaz, herseyde gözü olan
Kırmancki: nefstenık (3)
Türkçe: nefsi ince, pis boğaz, herseyde gözü olan
Kırmancki: maynêr (aktiv) [e.]
Türkçe: lezbiyen, eşcinsel kadın, erkeksi dişil
Deutsch: Lesbe (m)
English: lesbian (m)
Kırmancki: pincê u puste
Türkçe: aykırıve sıradışı, aşırıcinsel eğilimleri olan biri
Kırmancki: mezele kenê sıpe
Türkçe: vefat durumunda kişinin ölümünün üzerinden bir yıl geçince, mezara kazma vururlar, toprak olan mezarınıyenilerler, yani mezarı"beyaz" ederler. Buda koçbaşıolur, yada başka kayalardan yapılıp üstüne tarih konulur (son dönemlerde mermerden yapılmaya başlandı)
Kırmancki: hardo Dewrêş (Dewrês) [din.]
Türkçe: 1) dervişler Diyarı2) zonê ma/kırmancki konuşulan coğrafyaya „kutsallık“ addetme, "atalarının yurdu"
Kırmancki: maynêre (passiv) [d.]
Türkçe: lezbiyen, eşcinsel kadın, dişilsi dişil
Deutsch: Lesbe (w)
English: lesbian (f)
Kırmancki: o maynêriyo [e.]
Türkçe: o eşcinseldir (kadın, aktiv)
Kırmancki: a maynêriya [d.]
Türkçe: o eşcinseldir (kadın, passiv)
Kırmancki: hemcınsgar/e [e./d.] [Far.]
Türkçe: eşcinsel
Deutsch: homosexuell 
English: homosexual
Kırmancki: çeştêna (çêşitêna, keştêna)
Türkçe: daha bir çeşit, farklı, çeşitli, değişik
Deutsch: unterschiedlich, verschieden
English: different, distinct, dissimilar
Kırmancki: dundule
Türkçe: Dundule tepesi. Dêsim merkezin üstünde yükselen bir Tepe. Ön cephede tepeye tırmanmak, yürümek çok zordur. Tepeye arkadan dolanarak çıkılır.
Kırmancki: paga khalik
Türkçe: dedenin evi
Kırmancki: Khale Memiş
Türkçe: Lertik (Ovacık) bölgesinin halk şairi
Kırmancki: Ana Buyere (Gola Buyer) [d.] [din.]
Türkçe: Bir ziyaret mekânı, ana evliya, dişil evliya. Kutsal Buyer dağıve gölü.
Kırmancki: Khalmeme Sır [tar.]
Türkçe: Khalmem, Dêsim'li bir aşiret reisidir ve sır olduğuna inanıldığıiçin kendisine “Khalmeme Sır” denilmiş.
Kırmancki: Khalmem [e.] [tar.]
Türkçe: Dersim'li bir aşiret reisi. Rivayete göre Khalmem henüz çocukken Şıh Hasan’ın yanına çoban olur. Büyüyünce Şıh Hasan’ın kızıSure ile evlenir.
Bugünkü adıGünlüce olan köy, Khalmem kerametleri sonucu sır olup Khalmem adınıalır. Bu isim, Khalmem’in “sır olmasından” sonra, onun anısına köye verilmiş.
Kırmancki: Desim Bese Gawo Şexse Lese Gawo
Türkçe: Eski bir deyim. "Dêsim öküzün alnı(ysa) Şıh Hasan bedenidir"
Kırmancki: Şıhsanu (Şexsenu)
Türkçe: Şıh Hasan'lı(Şeyh Hasan'lı)
Kırmancki: Gola Dêsım
Türkçe: Dêsım (Dersim) havzası
Kırmancki: Gola Çetu (Jiyara Gola Çetu, Gola Xızıri) [din.]
Türkçe: Alevi inancına göre doğal kutsal bir ziyaret mekanı, Hızır'ın Gölü olarak da bilinir, ibadet yeri. "İki suyun birleştiği yer" anlamında, Dêsım'de Munzur ve Pülümür çaylarının birleştiği noktada. Perşembeyi cumaya bağlayan her gece burada ibadet edilir.