Manidar/DEZD-Dictionary-Kirmancki huggingface dataset:
Kırmancki: ez sılam danane (dan, don, danu)
Türkçe: ben selam veriyorum
Kırmancki: tısılam dana
Türkçe: sen selam veriyorsun
Kırmancki: a sılam dana [d.]
Türkçe: o selam veriyor
Kırmancki: şıma sılam danê
Türkçe: siz selam veriyorsunuz
Kırmancki: ê (i) sılam danê
Türkçe: onlar selam veriyorlar
Kırmancki: ez sılam nêdanane (nêdan, nêdon, nêdanu)
Türkçe: ben selam vermiyorum
Kırmancki: tısılam nêdana
Türkçe: sen selam vermiyorsun
Kırmancki: o sılam nêdano [e.]
Türkçe: o selam vermiyor
Kırmancki: a sılam nêdana [d.]
Türkçe: o selam vermiyor
Kırmancki: ma sılam nêdanime
Türkçe: biz selam vermiyoruz
Kırmancki: şıma sılam nêdanê
Türkçe: siz selam vermiyorsunuz
Kırmancki: ê (i) sılam nêdanê
Türkçe: onlar selam vermiyorlar
Kırmancki: ezo sılam bıdi
Türkçe: ben selam vereceğim
Kırmancki: tıya sılam bıdê
Türkçe: sen selam vereceksin
Kırmancki: oyo sılam bıdo [e.]
Türkçe: o selam verecek
Kırmancki: awa sılam bıdo [d.]
Türkçe: o selam verecek
Kırmancki: mao sılam bıdime
Türkçe: biz selam vereceğiz
Kırmancki: şımaê sılam bıdê
Türkçe: siz selam vereceksiniz
Kırmancki: êyê (iyê, êwê) sılam bıdê
Türkçe: onlar selam verecekler
Kırmancki: ezo sılam danane
Türkçe: ben selam vermekteyim
Kırmancki: tıya sılam dana
Türkçe: sen selam vermektesin
Kırmancki: oyo sılam dano [e.]
Türkçe: o selam vermekte(dir)
Kırmancki: awa sılam dana [d.]
Türkçe: o selam vermekte(dir)
Kırmancki: mao sılam danime
Türkçe: biz selam vermekteyiz
Kırmancki: şımaê sılam danê
Türkçe: siz selam vermektesiniz
Kırmancki: êyê (iyê, êwê) sılam danê
Türkçe: onlar selam vermekte(dir)ler
Kırmancki: o sılam ruşneno [e.]
Türkçe: o selam gönderiyor
Kırmancki: o sılam nêruşneno [e.]
Türkçe: o selam göndermiyor
Kırmancki: a sılam ruşnena [d.]
Türkçe: o selam gönderiyor
Kırmancki: a sılam nêruşnena [d.]
Türkçe: o selam göndermiyor
Kırmancki: ma sılam ruşnenime
Türkçe: biz selam gönderiyoruz
Kırmancki: şıma sılam ruşnenê
Türkçe: siz selam gönderiyorsunuz
Kırmancki: ê (i) sılam ruşnenê
Türkçe: onlar selam gönderiyorlar
Kırmancki: torê sılam ruşna
Türkçe: sana selam gönderdi
Kırmancki: ma rê sılam bıruşne
Türkçe: bize selam gönder
Kırmancki: benoke i (ê) sılam bıruşnê
Türkçe: onlar selam gönderebilirler, olabilir ki onlar selam göndersinler
Kırmancki: sılamunaleykum
Türkçe: selamünaleyküm ("Allah'ın selamısizin üzerinize olsun" anlamında kullanılan bir selamlama sözü)
Deutsch: Friede sei mit euch! (Gruß)
English: Peace be with you (greeting)
Kırmancki: mırê sılam bıruşne
Türkçe: bana selam gönder
Kırmancki: sılam nêguretene
Türkçe: selam almamak
Kırmancki: sılam vatene (sılam van-, sılam vat-, sılam vac- )
Türkçe: selam söylemek
Kırmancki: awa sılam vana [d.]
Türkçe: o selam söylemektedir
Kırmancki: oyo sılam vano [e.]
Türkçe: o selam söylemektedir
Kırmancki: tıya sılam vana
Türkçe: sen selam söylemektesin
Kırmancki: mısılam va (vat)
Türkçe: ben selam söyledim
Kırmancki: to sılam va (vat)
Türkçe: sen selam söyledin
Kırmancki: ey sılam va (vat) [e.]
Türkçe: o selam söyledi
Kırmancki: aye sılam va (vat) [d.]
Türkçe: o selam söyledi
Kırmancki: ma sılam va (vat)
Türkçe: biz selam söyledik
Kırmancki: şıma sılam va (vat)
Türkçe: siz selam söylediniz
Kırmancki: ê (i) sılam va (vat)
Türkçe: onlar selam söylediler
Kırmancki: o sılam vano [e.]
Türkçe: o selam söylüyor
Kırmancki: a sılam vana [d.]
Türkçe: o selam söylüyor
Kırmancki: ma sılam vanime
Türkçe: biz selam söylüyoruz
Kırmancki: şıma sılam vanê
Türkçe: siz selam söylüyorsunuz
Kırmancki: ê (i) sılam vanê
Türkçe: onlar selam söylüyorlar
Kırmancki: ez cırê têlefon kenane (kon)
Türkçe: ben ona telefon ediyorum, ben onu arıyorum (telefonla)
Kırmancki: Huseni rê zaf sılamê mıesto
Türkçe: Hüseyin'e çok selamım var
Kırmancki: hal çêf (kêf)
Türkçe: hâl keyif, hâl durum
Kırmancki: jû çêna xo esta
Türkçe: bir kızıvar
Kırmancki: a phonc serriya [d.]
Türkçe: o beş yaşında(dır)
Kırmancki: no ki lacê tüyo?
Türkçe: buda senin oğlun mu?
Kırmancki: dey (ey) [e.]
Türkçe: onu, onun
Kırmancki: yê i (ê) mormeki
Türkçe: o adamın
Kırmancki: dae (aye) [d.]
Türkçe: onu, onun
Kırmancki: dae rê (aye rê) [d.]
Türkçe: ona
Kırmancki: dey de (ey de) [e.]
Türkçe: onda
Kırmancki: dey de non esto [e.]
Türkçe: onda ekmek var
Kırmancki: dey ra wenê [e.]
Türkçe: ondan yiyorlar
Kırmancki: dey ro bo [e.]
Türkçe: ona düşsün
Kırmancki: dey rê bo [e.]
Türkçe: ona olsun, onun için olsun
Kırmancki: dey rê vacê (vazê) [e.]
Türkçe: ona söylesinler
Kırmancki: yê i (ê) domanu
Türkçe: o çocukların
Kırmancki: yê a cênıke [d.]
Türkçe: o kadının
Kırmancki: o kıtabê mıno
Türkçe: o benim kitabım
Kırmancki: ê (i) kıtabê mınê
Türkçe: o kitaplar benim
Kırmancki: no kıtab yê mıno
Türkçe: bu kitap benimkisi
Kırmancki: ni kıtabi yê mınê
Türkçe: bu kitaplar benimkiler
Kırmancki: o mormek kamo? [e.]
Türkçe: o adam kim?
Kırmancki: namê ni mormeki çıko?
Türkçe: bu adamın adıne?
Kırmancki: a cênıke kama?
Türkçe: o kadın kim?
Kırmancki: namê na cênıke çıko?
Türkçe: bu kadının adıne?
Kırmancki: tıinu nas kena?
Türkçe: onlarıtanıyor musun?
Kırmancki: tıninu nas kena?
Türkçe: bunlarıtanıyor musun?
Kırmancki: tıi (ê) domanu nas kena?
Türkçe: o çocuklarıtanıyor musun?
Kırmancki: tıni domanu nas kena?
Türkçe: bu çocuklarıtanıyor musun?
Kırmancki: Zergule maya (d)eya [e.] (maa)
Türkçe: Zergule onun annesi
Kırmancki: Husen piyê neyo [e.]
Türkçe: Hüseyin bunun babası
Kırmancki: Zergule waa (d)awa [d.]
Türkçe: Zergule onun kızkardeşi
Kırmancki: waa Zergule nawa [d.]
Türkçe: Zergule'nin kızkardeşi bu
Kırmancki: Husen bırayê (d)inano
Türkçe: Hüseyin onların kardeşi
Kırmancki: Husen bırayê ninu niyo
Türkçe: Hüseyin bunların kardeşi değil
Kırmancki: sate des u dıya
Türkçe: saat oniki
Kırmancki: çıwaxtêna (çıwaxto, çıtawo)
Türkçe: ne zamandan beri
Deutsch: seit wann
English: since when
Kırmancki: vılıke (vilıke) [d.]
Türkçe: çiçek
Deutsch: Blume
English: flower
Kırmancki: sate des u jûya
Türkçe: saat onbir
Kırmancki: sate dıya
Türkçe: saat iki
Kırmancki: şüye
Türkçe: dağsırtı
Kırmancki: çinê biyayene [f.]
Türkçe: olmamak, varolmamak, bulunmamak
Kırmancki: esti biyayene [f.]
Türkçe: varolmak, mevcut olmak
Kırmancki: kağıte kay kerdene (kağıte kay ken-, kağıte kay kerd-, kağıte kay -ker- )
Türkçe: kâğıt oynamak
Deutsch: Karten spielen
English: playing cards, to play cards
Kırmancki: kağıte [d.] [Far.]
Türkçe: kâğıt
Deutsch: Papier
English: paper
Kırmancki: o kağıte kay keno [e.]
Türkçe: o kâğıt oynuyor
Kırmancki: a kağıte kay kena [d.]
Türkçe: o kâğıt oynuyor
Kırmancki: ma kağıte kay kenime
Türkçe: biz kâğıt oynuyoruz
Kırmancki: şıma kağıte kay kenê
Türkçe: siz kâğıt oynuyorsunuz
Kırmancki: ê (i) kağıte kay kenê
Türkçe: onlar kâğıt oynuyorlar
Kırmancki: a tırki rınd qesey nêkena [d.]
Türkçe: o türkçeyi iyi konuşmuyor
Kırmancki: a büro de gurina (xebetina) [d.]
Türkçe: o büroda çalışıyor
Kırmancki: o büro de gurino (xebetino) [e.]
Türkçe: o büroda çalışıyor
Kırmancki: büro [Fr.]
Türkçe: büro, ofis
Deutsch: Büro
English: office
Kırmancki: ê (i) kıtabi de
Türkçe: o kitapta
Kırmancki: tornê apu
Türkçe: amcaların torunları
Kırmancki: tornê amıke [e.]
Türkçe: halanın torunu (erkek)
Kırmancki: çênê xalu
Türkçe: dayıların kızları
Kırmancki: ez xeylê zonu zanane
Türkçe: ben çok dil biliyorum
Kırmancki: a kıtabu wanena [d.]
Türkçe: o kitaplarıokuyor
Kırmancki: şıma şonê mektebu
Türkçe: siz okullara gidiyorsunuz
Kırmancki: no jû çüyo
Türkçe: bu bir çubuk
Kırmancki: a nia niya [d.]
Türkçe: o böyle değil
Kırmancki: tıpiyê mawa
Türkçe: sen babamızsın
Kırmancki: na masa şiawa
Türkçe: bu masa siyah
Kırmancki: a çêna mawa [d.]
Türkçe: bu bizim kızımız
Kırmancki: lawıke vatene (lawıke van-, lawıke vat-, lawıke vac-)
Türkçe: türkü söylemek
Deutsch: ein Volkslied singen
English: sing a folk song
Kırmancki: ez lawıke vanane
Türkçe: ben türkü söylüyorum
Kırmancki: tılawıke vana
Türkçe: sen türkü söylüyorsun
Kırmancki: şıma lawıke vanê
Türkçe: siz türkü söylüyorsunuz
Kırmancki: ê (i) lawıke vanê
Türkçe: onlar türkü söylüyorlar
Kırmancki: lawıke vace
Türkçe: türkü söyle
Kırmancki: lawıke mevace
Türkçe: türkü söyleme
Kırmancki: lawıke vacerê
Türkçe: türkü söyleyin
Kırmancki: lawıke vacerêne
Türkçe: türkü söyleyiniz
Kırmancki: to lawıke va (vat)
Türkçe: sen türkü söyledin
Kırmancki: şıma lawıke va (vat)
Türkçe: siz türkü söylediniz
Kırmancki: lawıka zaf weşa
Türkçe: türkü çok güzel
Kırmancki: ey lawıke va (vat) [e.]
Türkçe: o türkü söyledi
Kırmancki: mılawıke vat
Türkçe: ben türkü söyledim
Kırmancki: lawıki estê [ç.]
Türkçe: türküler var
Kırmancki: lawıka eşqe
Türkçe: aşk türküsü
Kırmancki: o lawıke vano [e.]
Türkçe: o türkü söylüyor
Kırmancki: a lawıke vana [d.]
Türkçe: o türkü söylüyor
Kırmancki: aye lawıke va (vat) [d.]
Türkçe: o türkü söyledi
Kırmancki: ma lawıke vanime
Türkçe: biz türkü söylüyoruz
Kırmancki: ezo lawıke vanane
Türkçe: ben türkü söylemekteyim
Kırmancki: tıya lawıke vana
Türkçe: sen türkü söylemektesin
Kırmancki: oyo lawıke vano [e.]
Türkçe: o türkü söylemekte(dir)
Kırmancki: awa lawıke vana [d.]
Türkçe: o türkü söylemekte(dir)
Kırmancki: qelema mıkuya?
Türkçe: benim kalemin nerede?
Kırmancki: a endi domane niya [d.]
Türkçe: o artık çocuk değil
Kırmancki: o xeylê lawıku zaneno [e.]
Türkçe: o bir çok türküler biliyor
Kırmancki: a lawıku zaf hes kena [d.] [ç.]
Türkçe: o türküleri çok seviyor
Kırmancki: o lawıku nêvano [e.]
Türkçe: o türküler söylemiyor
Kırmancki: a lawıka wazena [d.]
Türkçe: o türkü istiyor
Kırmancki: na lawıke, lawıka mıniya
Türkçe: bu türkü benim türküm değil
Kırmancki: malıma domanu [d.]
Türkçe: çocukların öğretmeni
Kırmancki: malıma domananê ma [d.]
Türkçe: bizim çocuklarımızın öğretmeni
Kırmancki: malımê domanu [e.]
Türkçe: çocukların öğretmeni
Kırmancki: malımê domananê ma [e.]
Türkçe: bizim çocuklarımızın öğretmeni
Kırmancki: na malıma domanana [d.]
Türkçe: bu çocukların öğretmeni
Kırmancki: ni malımê domananê
Türkçe: bunlar çocukların öğretmenleri
Kırmancki: na malıma domananê mawa
Türkçe: bu bizim çocuklarımızın öğretmenidir
Kırmancki: ni malımê domananê maê
Türkçe: bunlar bizim çocuklarımızın öğretmenleri
Kırmancki: şirê Desımi (şirê Munzuri, şirê Puluri, şirê koy) (Allium Tuncelianum, Allium Dersimianum) [bot.]
Türkçe: Dersim sarımsağı(Munzur veya Ovacık sarımsağı, yabani sarımsak, dağsarımsağı). 1980’li yıllarda keşfedilen, 1500-2000 metre yükseklikte kendiliğinden yetişen dağsarımsağı. Munzur Dağları’nda yetişen ender bitki türlerinden biri.
Deutsch: Allium tuncelianum (Allium Dersimianum, Wilder Knoblauch, Dersim Knoblauch, Munzur oder Ovacık Knoblauch) ist eine wilde Knoblauchart, die im Munzur-Tal in Dersim in der Osttürkei endemisch ist. 
English: Allium Tuncelianum (Allium Dersimianum), Tunceli garlic (Dersim garlic, Munzur or Ovacık garlic)
Kırmancki: Pulur [e.] [coğ.]
Türkçe: Ovacık, Dersim iline bağlı, Dersim'in en büyük ilçesidir. Nufusu alevi inancına bağlı, Kırmancki konuşan toplumdur. Kuzeyinde Erzincan, doğusunda Pülümür ve merkez ilçe, güneyinde Hozat, batısında Erzincan ili ve Çemişgezek ilçesiyle çevrilidir. 1879'a kadar Çemişgezek bölgesine bağlı"Nihaye-i Ovacık" adında bir bölgeydi. Tanzimat döneminde yapılan idari düzenleme sonucu, 1879 yılında Hozat merkez olmak üzere Dersim vilayeti kurulunca buraya bağlanan Ovacık, 1886 yılında Mamuret'ül Aziz (Elazığ) vilayetine bağlandı. 1908 yılında ilçe teşkilatıYeşilyazı(Zeranik) bucağımerkezinde teşkilatlandı.
Kırmancki: Moro Sur [din.]
Türkçe: kızıl yılan, ziyaretgâh, Harige Köyü
Kırmancki: Ewliya (çê) Morê Şiay [din.] [mit.]
Türkçe: kara yılan evliyası
Kırmancki: Kêmerê Şahê Moru
Türkçe: Şahmaran ziyareti, Dersim, ziyaretgâh, kayalarıöperek niyaz edilir
Kırmancki: Moro Kor [mit.]
Türkçe: kör yılan (halk inancında yanında elmas taşıolduğuna inanılır)
Kırmancki: Şahê Moru (Sahê Moru) [d.] [mit.]
Türkçe: Şahmaran (Şahmeran), Farsça şâh (şah) ve mârân (yılanlar) sözcüğünden, yılanların şahı, yılan gövdeli kadın. Anadolu, Iran, Irak, Kürt, DEZD mitolojisinden akıllıve iyicil olarak tanımlanan, bellerinden aşağısıyılan, üstü ise insan şeklindeki Maran adıverilen, doğaüstü yaratıkların başında bulunan, hiç yaşlanmayan, ölünce ruhunun kızına geçtiğine inanılan varlık. Şahmaran'la tanışan ilk insanın ismi bazıkaynaklarda Belkıya, Camısan, Camşab, Camasb, Cemşid olarak geçiyor.
Deutsch: Şahmaran ist eine mythische Figur in Anatolien (Türken, Kurden, DEZD), dem Iran und dem Irak. Sie gilt als Göttin der Weisheit und Beschützerin von Geheimnissen. Der Name besteht aus den Bestandteilen aus dem persischen Şah („König“) und Mar (auf persisch „Schlange“) und bedeutet König(in) der Schlangen. Şahmaran wird oft als ein Wesen, halb weise Frau, halb Schlange, dargestellt. Wenn Şahmaran stirbt, geht ihr Geist auf ihre Tochter über. Der erste Mensch, dem sie begegnet, ist ein junger Mann namens Camısan, Camşab, Camasb oder Cemşid.
English: Shahmaran, is a mythical creature, half woman and half snake, found with different variations in the folklore of Iran, Anatolia, Iraq, Kurds and of the DEZD's.
Kırmancki: DEZD [tar.]
Türkçe: DEZD Dimili, Elewi, Zaza, Dersimli baş harflerinin kısaltmasıdır ve topluluğun bölgesel, dilsel ve dini karmaşıklığıve çeşitliliğinin, bütünsel bir kimlik belirleyicisi olarak ayrılmaz ve çoğulcu bir şekilde birbirine bağlıolduğu çok boyutlu bir yapıyıtanımlar.
Akronim, topluluğun çeşitli yönlerini tek bir çatıaltında (dört sütun) birleştirerek, kolektif öz algının dört temel yönünü ifade eder.
Ayrıca aynıdili konuşan tüm toplumu tarif etmek veya tanımlamak için bir gereksinimdir.
Deutsch: DEZD. Abkürzung aus den Anfangsbuchstaben von Dimili, Elewi, Zaza, Dersimi, sie beschreibt eine mehrdimensionale Struktur, wo regionale, sprachliche und religiöse Komplexität und Diversität der Gemeinschaft als ganzheitliches Identitätsmerkmal untrennbar miteinander pluralistisch verknüpft werden.<br>Das Akronym vereint die verschiedenen Facetten der Gemeinschaft unter einem Dach (4 Säulen), der die vier zentralen Aspekte der kollektiven Selbstwahrnehmung zum Ausdruck bringt.<br>Die Bezeichnung ist auch  erforderlich, um die gesamte Bevölkerung, die die selbe Sprache sprechen,  zu beschreiben bzw. zu definieren.  
English: DEZD is an acronym for Dimili, Elewi, Zaza, and Dersimi, it describes a multidimensional structure where regional, linguistic, and religious complexity and diversity within the community are inextricably and pluralistically intertwined as a holistic characteristic of identity.<br>  The acronym unites the various facets of the community under one umbrella (four pillars), expressing the four central aspects of its collective self-perception.<br>The term is also required to describe or define the entire population that speaks the same language.
Kırmancki: vılıka çeqerê koy (Adonis cyllenea varyete paryadrica) [bot.]
Türkçe: sarıdağgülü (kan damlası(kırmızıtürü), horoz gülü), endemik. Kan damlasıbitki cinsinin 9 türü, 2 alt türü bulunmaktadır. Bu 9 türün 2'si sarı, 7'si kırmızıçiçeklidir. Kırmızıçiçekli olanlara halk arasında 'kan damlası' denilmektedir. "Adonis cylenea" türü ise sarıçiçekli olanlardandır, varyetesi olan 'adonis cyllenea varyete paryadrica' da sarıçiçeklidir.
Kırmancki: Sarık Şüan [mit.]
Türkçe: hayvan tanrısı(hayvanlarıkoruyan iyilik tanrısı), mitolojik figur
Deutsch: Tiergott, der Tieren gutes antut, mythologische Figur
English: animal god who does good to animals, mythological figure
Kırmancki: Memık Gavan [mit.]
Türkçe: hayvan tanrısı(hayvanlara kötülük yapar), mitolojik figur
Deutsch: Tiergott, der Tieren böses antut, mythologische Figur
English: animal god who does evil to animals, mythological figure
Kırmancki: Astoro Kimet [din.]
Türkçe: Duzgın'ın atı, doruat
Kırmancki: aspar (aspor) [sıf. → 2, or.: sporê aspari]
Türkçe: 1) ata binmiş kimse, binici, süvari 2) atlı, atıolan (ör.: atlıaraba, atlıspor)
Deutsch: 1) Reiter 2) beritten (Beispiel: Pferdewagen, Reitsport)
English: 1) rider, horseman, jockey 2) mounted
Kırmancki: Heliyo Çhal (Heliyo Duzgıni) [mit.]
Türkçe: Kutsanan bir kartal, dokunulmaz, yiğitliğin ve kahramanlığın simgesi. Ìnanışa göre Duzgı, Heliyo Çhal donunda gökyüzünde kanat çırpmaktadır.
Kırmancki: Heliyê Sultan Duzgıni [din.] [mit.]
Türkçe: Duzgın’ın Kartalı
Kırmancki: Eskêrê Evdıl Mursay [din.] [mit.]
Türkçe: Evdıl Mursa’nın Askerleri, kötülük yapan melekler
Kırmancki: Bava Duzgı (Şah Haydar, Duzgın Bava) [e.] [din.] [mit.]
Türkçe: 1) Duzgın Bava (türkçe: Düzgün Baba), Kureyş’in oğlu Duzgın, doğruluğun ve dürüstlüğün koruyucusu, aynızamanda anlaşmazlıklarıçözümleyip bir nevi "iç barışı" sağlayan mitolojik karakter.
2) Nazımiye'de Kıl köyü yakınında bir dağ. Duzgın Bava’nın mekân tutup sır olduğu dağ. İnanışa göre Kemerê Duzgıni (Duzgıkayası), Bımbarek (Mübarek) ya da Kemerê Bımbareki (Mübarek kaya) olarak adlandırılan bu dağın zirvesinde kaybolmuş. Bir dizi ritüelin yerine getirildiği bir ziyaretgâh. Yüksek dağın eteğinde cemevi kurulmuş. Kayalığın dibindeki yere Kirve (Kewra) denir, burada kurban kesilir. Patika yoldan yukarıya doğru gidildikçe kayalığın arasında bir geçiş kapısıbulunur, buna Çêverê Duzgın Bavay denir. Dileklerin gerçekleşmesi için burada renkli bezler taşlara bağlanır yada küçük taşlar konulur, ziyaret yeri öpülür, çıra yada mum yakılır, dua edilir, az miktarda para bırakılır. Misafirler evlerine teberrük götürür. Düz ve dik bir kayalık üzerinde oyulmuş yer Duzgın Bava’nın kol izi olarak belirtilir, burada da kurban kesilebilir. Kayalığın en yüksek tepesinde Duzgın Bava’nın türbesi (mezarı) bulunur, mum yakılır, dua edilir.
Kırmancki: Kemerê Duzgıni (Bımbarek, Kemerê Bımbareki) [mit.]
Türkçe: Duzgın kayalığı, inanışa göre Duzgın Baba bu dağın zirvesinde kaybolmuş
Kırmancki: Bonê Xızıri [din.]
Türkçe: Hızır Evi, kutsal mekân
Kırmancki: Hêniyê Xızıri [din.]
Türkçe: Xızır Çeşmesi, ziyaretgâh
Kırmancki: Kemerê Xızıri [din.]
Türkçe: Xızır Kayası, ziyaretgâh
Kırmancki: Golê Xızıri [din.]
Türkçe: Xızır Gölü, ziyaretgâh
Kırmancki: Nişangê Xızıri [din.]
Türkçe: Xızır Nişangâhı, kutsal mekân
Kırmancki: Xızır, tımelemê derd u gemuna! [din.]
Türkçe: Hızır, sen dert ve gamların melhemisin!
Kırmancki: Ya Xızır, serê derya u dengızu! [din.]
Türkçe: bir çağrı(Hızır burada reisdir, önce yer tufan-gök duman iken, "Denizler, deryalar üzerindeki Hızır'ın" eliyle yer-gök yaratılır)
Kırmancki: Ya Xızır, serê kelek u gemiu! [din.]
Türkçe: bir çağrı(Hızır burada bir rehber ve adeta bir tanrırolündedir)
Kırmancki: Pırdê Xızıri [din.]
Türkçe: Hızır Köprüsü
Kırmancki: Gavanê Xızıri [din.]
Türkçe: Hızır Geçidi
Kırmancki: Mekanê Xızıri [din.]
Türkçe: Hızır Mekânı
Kırmancki: Bonê Tosniye (Mekanê Xızıri) [din.]
Türkçe: Pülümür, Tasni köyündeki Hızır Mekânı
Kırmancki: Çımê Xızıri [din.]
Türkçe: Hızır Gözesi
Kırmancki: Ya Xızır! [din.]
Türkçe: Ya Hızır! (dara düşünce, imdata çağrılan Hızır)
Deutsch: Eile herbei Hızır!
Kırmancki: gulıke (heluge) (Asphodelus) [bot.]
Türkçe: çiriş otu (sarızambak, dağpırasası, yabani pırasa, gülik, güllük, kirkiş otu, kirgiç, çiviş)
Deutsch: Affodill
English: asphodel
Kırmancki: Sırrê Xızıri [din.]
Türkçe: Hızır’ın Sırrı, gizliliği ifşa etmemek için iki kişi arasında verilen söz ve içilen yemin
Kırmancki: Xeylas (Xeylaş, Xelas) [din.]
Türkçe: 1) Hızır-İlyas, kutsal gün, karaların piri Hızır’la denizlerin piri İlyas’ın buluştuklarıgün adına da icra edilen bir rituel, Hızır Cemi yapılır, su başına gidilir, bu sudan içilir, evdeki eşya ve mala serpilir.
Hızır orucunun üçüncü ve son günü olan Xeylas günü Xızır lokmasıpişirilir ve komşulara dağıtılır, Hızır kurbanıkesilir ve dağıtılır. Xeylas günü genç kızlar ve erkekler evlilik kısmetleri için niyet ederler. Xeylas günü mezarlıklar ziyaret edilir. 2) kurtarıcı
Kırmancki: Roca Xeylase (Xeylaşe) [din.]
Türkçe: kutlanan Heylas günü, Xızır günü
Kırmancki: Asma Xeylase (Asma Xeylaşe)
Türkçe: kutlanan Heylas ayı, Hızır ayı
Kırmancki: Rocê Xeylasi (Rocê Xeylaşi, Rozê Xeylaşi,) [ç.]
Türkçe: Heylas günleri, Hızır günleri
Kırmancki: o tekneno şono (o terkneno şono) [e.]
Türkçe: o terk edip gidiyor, o bırakıp gidiyor, o vazgeçip gidiyor, o ayrılıp gidiyor, o çekip gidiyor
Deutsch: er geht weg 
English: he goes away, he leaves away
Kırmancki: tışona
Türkçe: sen gidiyorsun
Kırmancki: o şono [e.]
Türkçe: o gidiyor
Kırmancki: a şona [d.]
Türkçe: o gidiyor
Kırmancki: ma şonime
Türkçe: biz gidiyoruz
Kırmancki: şıma şonê
Türkçe: siz gidiyorsunuz
Kırmancki: ê (i) şonê
Türkçe: onlar gidiyorlar
Kırmancki: a teknena şona (a terknena şona) [d.]
Türkçe: o terk edip gidiyor, o bırakıp gidiyor, o vazgeçip gidiyor, o ayrılıp gidiyor, o çekip gidiyor
Deutsch: sie geht weg
English: she goes away, she leaves away
Kırmancki: ê (i) teknenê şonê (terknenê)
Türkçe: onlar terk edip gidiyorlar, onlar bırakıp gidiyorlar, onlar vazgeçip gidiyorlar, onlar ayrılıp gidiyorlar, onlar çekip gidiyorlar
Deutsch: sie gehen weg
English: they go away, they leave away
Kırmancki: şıma teknenê nêşonê (terknenê)
Türkçe: siz terk edip gitmiyorsunuz, siz bırakıp gitmiyorsunuz, siz vazgeçip gitmiyorsunuz, siz ayrılıp gitmiyorsunuz, siz çekip gitmiyorsunuz
Deutsch: ihr geht nicht weg 
English: you don't (do not) go away, you don't (do not) leave away
Kırmancki: şıma cênê teknenê şonê (terknenê)
Türkçe: siz alıp terk edip gidiyorsunuz, siz alıp bırakıp gidiyorsunuz, siz alıp vazgeçip gidiyorsunuz, siz alıp ayrılıp gidiyorsunuz, siz alıp çekip gidiyorsunuz
Kırmancki: şıma cênê şonê
Türkçe: siz alıp gidiyorsunuz
Kırmancki: pela veri
Türkçe: öndeki sayfa
Kırmancki: tewız [e.] [Ar.]
Türkçe: taviz, ödün, bedel ödeme
Deutsch: Zugeständnis
English:  concession
Kırmancki: şirğet [e.]
Türkçe: vergi
Deutsch: Steuer
English: tax
Kırmancki: tıteknena şona (terknena)
Türkçe: sen terk edip gidiyorsun, sen bırakıp gidiyorsun, sen vazgeçip gidiyorsun, sen ayrılıp gidiyorsun, sen çekip gidiyorsun
Deutsch: du gehst weg 
English: you go away, you leave away
Kırmancki: a tekıta şiye (a terkıta şiye) [d.]
Türkçe: o terk edip gitti, o bırakıp gitti, o vazgeçip gitti, o ayrılıp gitti, o çekip gitti
Kırmancki: o tekıt şi (o terkıt şi) [e.]
Türkçe: o terk edip gitti, o bırakıp gitti, o vazgeçip gitti, o ayrılıp gitti, o çekip gitti
Kırmancki: şıma tekıtê şiyê (terkıtê)
Türkçe: siz terk edip gittiniz, siz bırakıp gittiniz, siz vazgeçip gittiniz, siz ayrılıp gittiniz, siz çekip gittiniz
Kırmancki: ê (i) tekıtê şiyê (terkıtê)
Türkçe: onlar terk edip gittiler, onlar bırakıp gittiler, onlar vazgeçip gittiler, onlar ayrılıp gittiler, onlar çekip gittiler
Kırmancki: tıtekıta şiya (terkıta)
Türkçe: sen terk edip gittin, sen bırakıp gittin, sen vazgeçip gittin, sen ayrılıp gittin, sen çekip gittin
Kırmancki: şıma tekıtê (terkıtê)
Türkçe: siz terk ettiniz, siz bıraktınız, siz vazgeçtiniz, siz ayrıldınız
Kırmancki: tıtekıta (terkıta)
Türkçe: sen terk ettin, sen bıraktın, sen vazgeçtin, sen ayrıldın
Kırmancki: ê (i) tekıtê (terkıtê)
Türkçe: onlar terk ettiler, onlar bıraktılar, onlar vazgeçtiler, onlar ayrıldılar
Kırmancki: ma tekıtme şime (terkıtme)
Türkçe: biz terk edip gittik, biz bırakıp gittik, biz vazgeçip gittik, biz ayrılıp gittik, biz çekip gittik
Kırmancki: ez tekıtane şiyane (terkıtane)
Türkçe: ben terk edip gittim, ben bırakıp gittim, ben vazgeçip gittim, ben ayrılıp gittim, ben çekip gittim
Kırmancki: ma teknen(i)me şonime (terknen(i)me)
Türkçe: biz terk edip gidiyoruz, biz bırakıp gidiyoruz, biz vazgeçip gidiyoruz, biz ayrılıp gidiyoruz, biz çekip gidiyoruz
Deutsch: wir gehen weg
English: we go away, we leave away
Kırmancki: ez teknenane şonane (terknenane)
Türkçe: ben terk edip gidiyorum, ben bırakıp gidiyorum, ben vazgeçip gidiyorum, ben ayrılıp gidiyorum, ben çekip gidiyorum
Deutsch: ich gehe weg
English: I go away, I leave away
Kırmancki: bıterkne!
Türkçe: terk et! bırak! vazgeç! ayrıl! çek!
Kırmancki: tıteknena nêşona (terknena)
Türkçe: sen terk edip gitmiyorsun, sen bırakıp gitmiyorsun, sen vazgeçip gitmiyorsun, sen ayrılıp gitmiyorsun, sen çekip gitmiyorsun
Deutsch: du gehst nicht weg 
English: you don't go away, you don't leave away
Kırmancki: o tekneno nêşono (o terkneno nêşono) [e.]
Türkçe: o terk edip gitmiyor, o bırakıp gitmiyor, o vazgeçip gitmiyor, o ayrılıp gitmiyor, o çekip gitmiyor
Deutsch: er geht nicht weg
English: he doesn't (does not) go away, he doesn't (does not) leave away
Kırmancki: a teknena nêşona (a terknena nêşona) [d.]
Türkçe: o terk edip gitmiyor, o bırakıp gitmiyor, o vazgeçip gitmiyor, o ayrılıp gitmiyor, o çekip gitmiyor
Deutsch: sie geht nicht weg
English: she doesn't (does not) go away, she doesn't (does not) leave away