قربانعلی دری نجف‌آبادی (زاده آبان ۱۳۲۴ در نجف‌آباد اصفهان)، روحانی و سیاستمدار اهل ایران است. وی در حال حاضر نماینده ولی فقیه در استان مرکزی و امام‌جمعه اراک از سال ۱۳۸۸ و پس از احمد محسنی گرکانی، عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام و نماینده استان تهران در مجلس خبرگان رهبری است.

او در دوره‌های اول، چهارم و پنجم نماینده مجلس شورای اسلامی بود. با روی کار آمدن سید محمد خاتمی در سال ۱۳۷۶ به عنوان وزیر اطلاعات منصوب شد ولی در تاریخ ۲۱ بهمن ۱۳۷۷ در پی افشای قتل‌های زنجیره‌ای استعفاء کرد. دری از مرداد ۱۳۸۳ تا شهریور ۱۳۸۸ دادستان کل کشور بود. ۱۳ آوریل ۲۰۱۱ اتحادیه اروپا وی را به دلیل نقشی که در نقض گسترده و شدید حقوق شهروندان ایرانی و مشارکت در سرکوب‌های پس از انتخابات ریاست‌جمهوری ایران (۱۳۸۸) داشته، تحریم کرد.

فعالیت سیاسی 
وی نماینده دوره مجلس اول، مجلس چهارم و مجلس پنجم شورای اسلامی، نماینده مجلس خبرگان رهبری و برای مدتی وزیر اطلاعات در دولت اول محمد خاتمی، رئیس دیوان عدالت اداری و نیز دادستان کل کشور بود. او در تاریخ ۲۱ بهمن ۱۳۷۷ بر اثر فشارهای ناشی از قتل‌های زنجیره‌ای از سمت وزارت اطلاعات استعفا کرد. از دیگر سمت‌های او امام جمعه شهرکرد با حکم سید روح‌الله خمینی، دبیر هیئت عالی گزینش کشور و عضویت در مجمع تشخیص مصلحت نظام و امامت جمعه موقت شهر ری بوده‌است. او در سال ۱۳۸۴ کتاب خاطرات خود را منتشر ساخت.

خاتمی به دلیل سپردن مسئولیت وزارتخانه حساس اطلاعات به جناح راست مورد انتقاد قرار گرفت. نجف آبادی در تاریخ ۲۱ بهمن ۱۳۷۷ در پی افشای قتل‌های زنجیره‌ای استعفاء کرده و علی یونسی جانشین وی گردید. وی در کتاب خاطرات خود مدعی است که در جریان انتخاب اولین وزیر اطلاعات پس از تأسیس این وزارتخانه نام وی پیش از محمد محمدی ری شهری مطرح بوده‌است. عبدالله نوری درجلسه دادگاه خود، وی را متهم به آگاه بودن از قتل‌ها کرد.
بر اساس پرونده قتل‌های زنجیره‌ای، از جمله قتل داریوش و پروانه فروهر، قاتلان آن‌ها در وزارت اطلاعات، آنان را طبق دستور سلسله مراتب خود کشته بودند و این گونه عملیات را در وزارت اطلاعات «عادی» می‌دانستند. همچنین در فیش حقوقی رسمی خود اضافه کاری دریافت کرده و بعداً مورد تشویق اداری قرار گرفته بودند.
قربانعلی دری نجف آبادی یک بار در هییت دولت قسم خورد که قتل‌های زنجیره‌ای کار نیروهای اطلاعاتی نیست. بار دوم پس از تأکید دستگیرشدگان عضو وزارت اطلاعات به اتهام قتل‌ها، مبنی بر این که دستور قتل‌ها را از وی گرفته بودند، با قید قسم جلاله از خود رفع اتهام کرد.

وی پس از علی فلاحیان وزارت اطلاعات را به‌عهده داشت و پس از وی علی یونسی این سمت را به‌عهده گرفت.

دری نجف‌آبادی در انتخابات سال ۱۳۹۴ مجلس خبرگان در فهرست پیشنهادی هاشمی رفسنجانی قرار داشت و از آن طریق به آن مجلس راه پیدا کرد. کاندیداهای آن فهرست مورد حمایت سید محمد خاتمی هم بودند که از آن‌ها به‌همراه افراد مورد تأیید خودش برای مجلس شورای اسلامی با عنوان «فهرست امید» یاد می‌کرد.

تحریم اتحادیه اروپا 
اتحادیه اروپا طی تصمیم مورخ ۲۳ فروردین ۱۳۹۰ (۱۳ آوریل ۲۰۱۱)، ۳۲ مقام ایرانی از جمله قربانعلی دری نجف‌آبادی را به دلیل نقشی که در نقض گسترده و شدید حقوق شهروندان ایرانی داشته‌اند، از ورود به کشورهای این اتحادیه محروم کرد. کلیه
دارایی‌های این مقامات نیز در اروپا توقیف خواهد شد. طبق بیانیه اتحادیه اروپا، دری نجف‌آبادی به دلیل مشارکت در سرکوب‌های پس از انتخابات ریاست‌جمهوری ایران (۱۳۸۸) مورد تحریم قرار گرفته‌است.

موارد نقض حقوق بشر 
در بیانیه اتحادیه اروپا آمده‌است: «دری نجف‌آبادی، دادستان کل کشور تا سپتامبر سال ۲۰۰۹ (وزیر اطلاعات دولت محمد خاتمی) بود. وی در مقام دادستانی کل کشور دستور برگزاری دادگاه‌های فرمایشی را پس از اعتراض‌های اولیه به نتایج انتخابات ریاست جمهوری صادر کرد. در این دادگاه متهمان از حقوق اولیه و دسترسی به وکیل محروم بودند. وی همچنین مسئول آزار و اذیت‌های رخ داده در کهریزک است.»

خانواده 
یکی از پسران مجتبی تهرانی داماد اوست و همچنین حسام الدین آشنا نیز داماد دیگر وی می‌باشد.

دیدگاه‌ها

عمامه‌پرانی 
بعد از گسترش عمامه‌پرانی به عنوان یکی از روش‌های اعتراض، دری نجف‌آبادی در خطبه‌های نماز جمعه اراک اعلام کرد که «یک زمانی رضاخان چهارتا عمامه برداشت و خیری ندید، کسانی که اکنون به روحانیت توهین می‌کنند هم خیری نمی‌بینند. مردم رفتار جاهلانه با روحانیت انجام ندهند زیرا این کارها علیه روحانیت، توهین به مقدسات است.» او مدعی شد «روحانیت بین ۱۰۰ تا ۳۰۰ هزار تومان حقوق می‌گیرند و حقوق علما و مراجع نیز ۲ میلیون تومان است».

شکستن دل انسان از شادی بعد از باخت فوتبال ایران از آمریکا 
دری نجف‌آبادی نماینده ولی‌فقیه در خطبه‌های ۱۱ آذر نمازجمعه اراک با تشکر از فوتبالیست‌های تیم ملی فوتبال ایران اعلام کرد «از اینکه بعضی‌ها نسبت به فوتبالیست‌ها بی مهری کردند و از باخت آنها مقابل آمریکا اظهار خوشحالی و شادی کردند، دل انسان شکسته می‌شود. آمریکا یک گل در زمین فوتبال به تیم جمهوری اسلامی ایران بزند مهم نیست زیرا ما تاکنون ده‌ها گل در زمین واقعی به آنها زده‌ایم»

جستارهای وابسته 
 متهمان نقض حقوق بشر در جمهوری اسلامی ایران

پانویس

پیوند به بیرون 

 وبگاه رسمی
 وب گاه دفتر نماینده ولی فقیه در استان مرکزی و امام جمعه اراک

آیت‌الله‌ها
اعضای جامعه مدرسین حوزه علمیه قم
اعضای حزب جمهوری اسلامی
اعضای شورای مرکزی حزب جمهوری اسلامی
اعضای مجمع تشخیص مصلحت نظام
افراد زنده
اهالی ری
اهالی نجف‌آباد
دادستان‌های کل کشور (ایران)
رؤسای دیوان عدالت اداری
روحانیان شیعه اهل ایران
زادگان ۱۳۲۴
زادگان ۱۹۴۵ (میلادی)
زادگان ۱۹۵۰ (میلادی)
قتل‌های زنجیره‌ای ایران
نمایندگان دوره پنجم مجلس شورای اسلامی
نمایندگان دوره چهارم مجلس شورای اسلامی
نمایندگان دوره دوم مجلس شورای اسلامی
نمایندگان مجلس خبرگان رهبری
نمایندگان ولی فقیه در استان‌ها
وزیران اطلاعات (ایران)
وزیران دولت هفتم (محمد خاتمی)