تیم ملی بسکتبال با ویلچر مردان ایران نماینده بسکتبال با ویلچر کشور ایران در مسابقات بین‌المللی است که زیر نظر فدراسیون ورزش‌های جانبازان و معلولین فعالیت می‌کند.

اولین بازی ملی 

بسکتبال با ویلچر فرمی از بسکتبال برای معلولان می‌باشد. تاریخچه این ورزش به بین دهه‌های ۱۹۴۰ تا ۱۹۶۰ بر می‌گردد که پس از جنگ جهانی دوم معلولان آمریکایی این بازی را انجام می‌دادند پس از آن به مرور زمان این ورزش در سراسر جهان شناخته شد از سال ۱۹۷۳ جام جهانی بسکتبال با ویلچر برگزار شد.

مسابقات این رشته به صورت تیمی در دو بخش بانوان و آقایان برگزار می‌شود، این رشته از سال ۱۳۵۲ شمسی مطابق با ۱۹۷۳ میلادی در داخل سازمان ISMGF بوده و از سال ۱۳۷۲ شمسی مطابق با  ۱۹۹۳ میلادی تحت پوشش فدراسیون جهانی IWBF قرار گرفته و به فعالیت خود ادامه داده است.

آغاز فعالیت این رشته در ایران به سال ۱۳۵۹ بر می‌گردد و اولین دور مسابقات قهرمانی کشوری این رشته نیز در همین سال برگزار گردید و در سال ۱۳۶۰ یعنی در سال ۱۹۸۱ میلادی اولین برنامه برون مرزی با اعزام تیم ملی کشورمان به مسابقات بین‌المللی یوگسلاوی صورت گرفت.

طی سال های ۱۹۸۱ تا ۲۰۰۰ به دلیل حضور فعال اسراییل در مسابقات جهانی و پارالمپیک و کم بودن کشورهای فعال در این رشته و احتمال برخورد با هم، در رقابتهای جهانی و المپیک شرکت نکرد.

رقابتهای جام فجر و چند رقابت بین المللی و رقابتهای مقدماتی المپیک در سال ۱۹۹۶ و ۲۰۰۰ و ۲۰۰۴ کل فعالیت های ایران تا سال ۲۰۰۴ بود. بعد از تشکیل منطقه آسیا-اقیانوسیه در سال ۲۰۰۵ فعالیت ایران بیشتر شد. در اولین حضور در سال ۲۰۰۵ با بردن تایوان در رده بندی برنز گرفت.

تورنومنت‌ها

قهرمانی جهان

پارالمپیک

بازی‌های پارآسیایی

فسپیک 
اولین طلای این رشته در نهم آذر ۱۳۸۵ به دست اومد. البته قبل از اون مسابقات بین‌المللی جام فجر چندین سال برگزار می‌شد و معمولا ایران اول می‌شد و بیشتر رقیبان تیمهای غرب آسیا بودند.

به گزارش خبرنگار اعزامی مهر از مالزی، در آخرین روز از مسابقات بسکتبال با ویلچر نهمین دوره بازیهای فسپیک تیم بسکتبال با ویلچر کشورمان طی دیداری قدرتمندانه با نتیجه ۷۷ بر ۵۸ مقابل استرالیا به برتری رسید. این نخستین عنوان قهرمانی تیم بسکتبال با ویلچر ایران درتاریخ این رشته به حساب می‌آید. تیم کشورمان در این دیدار با ترکیب غلامزاد، دقاقله، طرفی، احمدی و غریب لو با ترکیب اصلی به میدان رفت.

کشورهای غرب آسیا تنها در دوره آخر بازی‌های فسپیک (که مخصوص شرق دور و اقیانوسیه بود) مجاز به شرکت شدند و این اولین و آخرین حضور بود چون مسابقات منحل شد و به جای آن بازیهای آسیایی جایگزین شد.

قهرمانی آسیا 

نایب قهرمانی ۲۰۲۲ میزبانی تایلند (مسابقات قهرمانی آسیا و اقیانوسیه و کسب سهیمه جهانی)

تا سال ۲۰۰۴ میلادی به علت کمبود تیمهای فعال در سطح جهان، ایران در منطقه غرب آسیا و آفریقا بود. تیم آفریقای جنوبی تیم خوب این منطقه بود. بعد از پارالمپیک ۲۰۰۴ فدراسیون جهانی اقدام به تشکیل دو منطقه آسیا-اقیانوسیه و آفریقا می‌گیرد و مناطق آسیا-پاسفیک که شامل شرق آسیا و اقیانوسیه بود و منطقه غرب آسیا و آفریقا منحل می‌شود. اولین دوره رقابت منطقه آسیا سال ۲۰۰۵ به میزبانی مالزی در بخش مردان در دو رده سنی جوانان و بزرگسالان برگزار شد و ایران سوم شد. در سال ۲۰۰۷ اطلاعاتی در دست نیست و احتمالا ایران شرکت نکرد. در سال ۲۰۰۹ تا ۲۰۱۱ ایران محروم بود. از ۲۰۱۳ تا ۲۰۲۲ ایران پنج دوره در قهرمانی آسیا شرکت کرده و صاحب ۵ مدال شده‌است.

محرومیت 
در بازی‌های پارالمپیک تابستانی ۲۰۰۸ ایران به دلیل تغیر برنامه بازی‌ها (جهت بازی نکردن با اسراییل) به جهت اعتراض در مقابل آمریکا در مرحله یک چهارم نهایی حاضر نشد. پس از این بازی‌ها کمیته بین‌المللی پارالمپیک پنج سال محرومیت از حضور در تمامی مسابقات بسکتبال با ویلچر در سطح جهان را برای ایران تا تاریخ اول ژانویه ۲۰۱۴ در نظر گرفت. غفور کارگری که بعدها رییس کمیته پارالمپیک ایران هم شد و در آن زمان در کاروان اعزامی مسئولیت داشت این اقدام را با فرافکنی توجیه کرد. در اوایل سال ۲۰۱۳ کمیته بین‌المللی پارالمپیک با یازده ماه تخفیف، پایان محرومیت بسکتبال با ویلچر ایران را اعلام نمود.

پانویس

منابع 
 

بسکتبال در ایران
تیم ملی بسکتبال ایران
تیم‌های ملی ایران
تیم‌های ملی بسکتبال