حرکات بسکتبال عموماً به حرکاتی می‌گویند که توسط بازیکنان بسکتبال در بازی استفاده می‌شود تا از یک مدافع عبور کنند یا به هم تیمی خود پاس بدهند و توپ را وارد سبد کنند تا دو امتیاز یا سه امتیاز ثبت کنند

انواع دریبل‌ه 
دریبل به زدن توپ به زمین به‌طور ممتد و برگشت آن به دست می‌گویند. در هنگام دریبل نمی‌توان توپ را گرفت و نمی‌توان بدون دریبل زدن بیش از یک گام برداشت.

دریبل کراس اور 
زمانی که مالک توپ موقعیت آن را با زدن یک دریبل از یک دست به دست دیگر تغیر می‌دهد. تکنیک کراس اور از اصول اولیه بسکتبال است و برای دور نگه داشتن توپ از مدافع استفاده می‌شود. بهترین کاربرد کراس اور زمانی است که مالک توپ در مقابل مدافع حریف در نزدیکی تور است.

خارج و داخل 
وقتی که یک دریبل به سمت خارج بزنیم انگار که قصد داریم به سرعت حرکت کنیم و بعد دریبل بعدی را به داخل بزنیم. این دریبل مانند کراس اور برای فریب استفاده می‌شود و می‌توانند گاه مدافع را به زمین بیندازد.

دریبل تردید 
در این دریبل با تغییر سرعت خود مدافع را فریب می‌دهیم برای مثال با دریبلی آرام به او نزدیک می‌شویم و او دفاع را شل می‌کند و بعد با یک حرکت انفجاری سرعت می‌گیریم و از او رد می‌شویم

دریبل بین پا 
برای حفاظت بیشتر از توپ می‌توانیم دریبل کراس اور را بین پا انجام دهیم یعنی یک پا را جلو می‌گذاریم و کراس اور می‌زنیم تا پا به عنوان سپر تو. ر ال به زعزغزپ نگذارد توپ لو برود. انواع سریعتر این دریبل بدون جلو گذاشتن پا هم اجرا می‌شود.

دریبل پشت کمر 
دریبل پشت کمر یا (behind the back) هم همان کراس اور است که پشت کمر زده می‌شود و از بدن به عنوان سپر توپ استفاده می‌کند.

پی وت 
دریبل چرخشی یا (spin move) وقتی اجرا می‌شود که با یک دست دریبل می‌زنیم و وقتی به مدافع رسیدیم پای مخالف دست دریبل را جلو گذاشته و به عنوان محور قرار می‌دهیم و با پای دیگر، به شکل پرگار دور آن می‌چرخیم و از مدافع رد می‌شویم. فراموش نشود که در این دریبل نباید هر دو پا حرکت کند وگرنه مرتکب تخلف تراولینگ یا رانینگ می‌شویم.

حرکات بعد از دریبل

سه گام 
بر خلاف اسمش دو گام است و نزدیک به سبد بسکتبال اجرا می‌شود و این‌طوری است که ابتدا باید دریبل را قطع کرده و توپ را در دست گرفته و دو گام به سمت سبد برداریم و بعد با یک پرش (معمولاً با یک پا) توپ را به. سمت سبد شوت می‌کنیم.

یورو استپ 
این حرکت توسط بسکتبالیست‌های اروپایی ابداع و استفاده می‌شده و به همین دلیل به (euro step) معروف شده. در این حرکت نزدیک به حلقه بعد از زدن یک دریبل توپ را در دست گرفته و یک قدم به سمت راست یا چپ و قدم بعدی را به سمت مخالف برداشته و بعد شوت می‌زنیم به سمت حلقه.

جامپ استاپ 
جامپ استاپ (jump stop) حرکتی برای توقف دریبل و حرکت است. ابتدا توپ را با دو دست می‌گیریم و همزمان با هر دو پا روی زمین می‌ایستیم و حرکت را متوقف می‌کنیم. اگر بعد جامپ استاپ شوت بزنیم در واقع جامپ شات (jump shot) انجام داده‌ایم.

فریب شوت 
فریب شوت (pump fake) به تظاهر به شوت و نزدن آن می‌گویند بعد این حرکت می‌توان پاس داد یا از جهت دیگری شوت زد.

انواع پاس

پاس زمینی 
پاس زمینی (bounce pass) نوعی پاس است که در آن توپ را در مقابل یار به زمین زده و توپ را در اختیار او قرار می‌دهیم. این پاس به راحتی می‌تواند منجر به امتیاز شود چون گرفتن آن برای مدافع سخت است.

پاس سینه به سینه 
در این پاس یک پای خود را جلو می‌گذاریم و با دو دست توپ به سمت سینه یار پرتاپ می‌کنیم.

پاس بالای سر 
در پاس بالای سر (overhead pass) توپ را مثل فوتبال با هر دو دست از بالای سر پرتاب می‌کنیم و معمولاً در ضد حمله بسیار مؤثر است و می‌تواند با دریافت سریع حتی بدون دریبل زدن منجر به امتیاز شود.

پاس ضربه‌ای 
در پاس ضربه‌ای (touch pass) بلافاصله بعد لو رفتن توپ یکی از بازیکنان می‌توان با زدن ضربه‌ای توپ را به سمت یار هدایت کرد. این پاس سریعترین پاس بسکتبال است.

پاس بیسبالی 
این پاس برای فرستادن توپ به فاصلهٔ دور مثلاً از یک سمت به سمت دیگر زمین استفاده می‌شود و مثل پرتاب بیسبال است و با یک دست است و برای ضد حمله مناسب می‌باشد.

پاس کور 
پاس کور(blind pass) به پاسی می‌گویند که بدون نگاه کردن فرستاده می‌شود. در این پاس ارسال‌کننده به یک جهت نگاه می‌کند و به جهتی دیگر پاس می‌دهد. تا مدافع را فریب بدهد. ریسک لو رفتن این پاس بالاست.

پاس پشت کمر 
این پاس از پشت کمر است و می‌توان آن را به صورت زمینی یا مستقیم فرستاد.

حرکات دو نفره

پیک اند رول 
این حرکت (pick & roll) میان تیم‌های ان بی ای بسیار محبوب است در این حرکت توپ در دست یکی از افراد یک تیم است و دریبل می‌زند و یار او به سمت مدافع می‌رود و در مقابل او دیواری (اسکرین) با بدنش درست می‌کند و در این فرصت یار او از مدافع رد می‌شود. این دیوار یا اسکرین باید حتماً ثابت باشد و اگر حرکت کند می‌تواند منجر به خطای اسکرین غیرمجاز (illegal screen foul) منجر شود.

الیوپ 
حرکت الیوپ (alley-oop) یکی از حرکات سخت بسکتبال است و نیاز به دو بازیکن دارد. در این حرکت ابتدا یک یار توپ رابه سمت سبد و بلند پرتاب می‌کند و یار نزدیک سبد با پرشی بلند آن را با دست می‌گیرد و قبل رسیدن پاهایش به زمین آن را وارد سبد می‌کند. در این حرکت می‌توان توپ را به صورت اسلم دانک یا به صورت شوت معمولی وارد سبد کند.
در اتحادیه ملی بسکتبال افرادی مثل بلیک گریفین از تیم لس آنجلس کلیپرز و دوایت هاوارد از تیم اتلانتا هاکس و تعدادی دیگر از بازیکنان این لیگ برای الیوپ‌های خود مشهورند.

حرکات پُست 
حرکات پست (post move) به حرکاتی گفته می‌شود که معمولاً توسط بازیکنان پست (پست ۴ و ۵) و بازیکنان بلند قد تر با قدرت بدنی بیشتر انجام می‌شود چون این حرکات فیزیکی و قدرتی هستند. این حرکات معمولاً نزدیک به حلقه و در محوطه رنگی (painted area) انجام می‌شود.

بدن گذاشتن 
بدن گذاشتن و هل دادن در پست (backing down) به حرکتی گفته می‌شود که طی آن مهاجم پشت خود را به مدافع می‌کند و او را با فشار به عقب هل می‌دهد. فشار وارده نباید ناگهانی باشد و حالت ضربه داشته باشد چون احتمال دارد موجب خطا شود و به دفاع خطای شارژ می‌دهد.
از این حرکت استفاده می‌شود تا بازیکن برای شوت و حرکت خود فضا ایجاد کند و بهتر است در محوطه رنگی و در فاصلهٔ نزدیک و تقریباً ۱٫۵متری سبد(restricted area) انجام شود چون اگر از این فاصله دورتر باشد موجب خطای شارژ می‌شود.

انواع شوت

لی آپ 
لی آپ(lay up) به پرتاب توپ به سمت حلقه برای کسب دو امتیاز می‌گویند. نحوه انجام لی آپ اینگونه است که توپ را بالا برده و با یک دست آن را به سمت سبد پرتاب کرده و وارد سبد می‌کنیم. لی آپ‌ها معمولاً منجر به. کسب امتیاز می‌شوند مسئلهٔ اصلی رسیدن به نزدیک سبد و بلاک نشدن است.

لی آپ معکوس 
لی آپ معکوس(reverse lay upیا lay back) به وارد کردن توپ به سبد از خلاف جهتی حرکت از آن آغاز شده می‌گویند. مثلًا حرکت به سمت چپ و شوت زدن به سمت راست بعد از عبور از سبد.

فینگر رول 
فینگر رول (finger roll) شوتی است که معمولاً بعد سه گام انجام می‌شود و در این حرکت دست خود را زیر توپ قرار می‌دهیم و آن را به سمت جلو و بالا می‌بریم و بعد با انگشتان خود توپ را به سمت سبد هل می‌دهیم. مایکل جردن در زمان بازی خود از این حرکت بسیار استفاده می‌کرد.

دبل کلاچ 
دبل کلاچ(double clutch) به تغییر موقعیت توپ هنگام پرش برای شوت زدن می‌گویند. برای مثال توپ در دست چپ بازیکن است و وقتی که می‌پرد توپ را در هوا دور کمر خود می‌چرخاند و با دست راست شوت می‌زند یا توپ را از بین پایش رد می‌کند و اسلم دانک می‌زند.

تخته حلقه 
تخته حلقه (bank shot) به حالتی می‌گویند که توپ را به تخته می‌زنیم و از آنجا توپ وارد سبد می‌شود. از این روش در شوت‌های کوتاه استفاده می‌شود و در شوتهای نزدیک خط اوت یا سه امتیازی کاربرد ندارد.

هوک 
شوت هوک (hook shot) شوتی تأثیرگذار است ولی اجرای آن هم به نسبت سخت است. شوت هوک با یک دست از بالای سر پرتاب می‌شود. این شوت زمانی اجرای می‌شود که مدافع دستانش را بالا برده باشد و از حلقه محافظت کرده باشد یا اینکه احتمال بلاک شدن توپ توسط او وجود داشته باشد در این حالت ما بدن خود را بین توپ و مدافع قرار داده و دست خود را زیر توپ گذاشته و با یک دست توپ را از بالای سر پرتاب می‌کنیم.

فِید اِوِی 
فید اوی (fade away) به نوعی از شوت گفته می‌شود که بازیکن قبل از شوت پرشی مایل به عقب انجام می‌دهد و وقتی که هنوز پایش به زمین نرسیده توپ را رها می‌کند استفاده این حرکت برای زمانی است که مدافع بسیار به شوتزن نزدیک است و می‌تواند شوت او را بلاک کند و با این حرکت شوتزن دست و بدن خود را مایل به عقب دور از دست رس دفاع قرار می‌دهد.

سایر حرکات

جب استپ 
جب استپ(jab step) به حرکتی می‌گویند که در آن بازیکن پای چپ (برای بازیکنان راست دست) خود را جلو می‌گذارد و توپ را می‌گیرد و در سمت چپ پایین می‌آورد و از چپ به راست می‌کشد تا ضعف دفاعی بازیکن دفاعی را کشف کند و او را فریب دهد.

اسلم دانک 
اسلم دانک(slam dunk) یکی از حرکات سخت بسکتبال است که اجرای آن قدرت بدنی و پرش عمودی بالایی نیاز دارد. اسلم دانک به انداختن توپ در سبد از بالای سبد می‌گویند. بازیکنی که اسلم دانک می‌زند باید بتواند حداقل کمی بیشتر از ارتفاع حلقه بسکتبال بپرد.

مطالعه بیشتر 
 

واژگان بسکتبال