مرد عنکبوتی  فیلمی ابرقهرمانی محصول سال ۲۰۰۲ به کارگردانی سم ریمی است که بر پایه شخصیت مرد عنکبوتی شرکت مارول کامیکس ساخته شده‌است. این فیلم نخستین فیلم از مجموعه فیلم‌های مرد عنکبوتی در فیلم است. توبی مگوایر در نقش پیتر پارکر/مرد عنکبوتی، ویلم دفو در نقش نورمن آزبورن/گرین گابلین، کریستِن دانست در نقش معشوقهٔ پیتر پارکر، مری جین واتسون و جیمز فرانکو در نقش هری آزبورن صمیمی‌ترین دوست پیتر و پسر نورمن آزبورن است.

بعد از یک سردرگمی تقریباً ۲۵ ساله برای ساخت این فیلم، سونی پیکچرز در سال ۱۹۹۹ امتیاز ساخت و انتشار جهانی فیلم مرد عنکبوتی را خرید. پیش از استخدام ریمی در سال ۲۰۰۰، رولند امریش، تیم برتون، دیوید کلمبوس و دیوید فینچر برای کارگردانی این فیلم در نظرگرفته شده بودند. دیوید کوپ نیز برای نوشتن فیلم‌نامهٔ فیلم استخدام شد و فیلم‌نامه‌ای نوشت که اکات زرنبرگ ان را اصلاح کرد.

فیلم‌برداری مرد عنکبوتی، در شهرهای لس آنجلس و نیویورک سیتی انجام شد. مرد عنکبوتی در ۳ مهٔ ۲۰۰۲ اکران شد و نظرات مثبتی از منتقدان دریافت کرد. همچنین موفقیت چشمگیری در گیشه داشت و مجموعاً بیش از ۸۲۵ میلیون دلار، فروخت و سومین فیلم پرفروش سال ۲۰۰۲ نام گرفت.
 مرد عنکبوتی در زمان خودش، نخستین فیلمی شد که در هفته اول از مرز ۱۰۰ میلیون فروش می‌گذرد و رکورد بیشترین فروش آخر هفته را شکست و پرفروش‌ترین فیلم کمیک‌بوکی شد. در هفتاد و پنجمین مراسم اسکار، مرد عنکبوتی نامزد دریافت دو جایزه بهترین جلوه‌های ویژه و بهترین تدوین صدا شد. دو فیلم مرد عنکبوتی ۲ و مرد عنکبوتی ۳ در ادامه این فیلم منتشر شدند.

داستان 
در یک اردوی مدرسه ای، پیتر پارکر که دانش آموز سال آخر دبیرستان است، به همراه دوستش هری آزبورن و معشوقه اش مری جین واتسون به آزمایشگاه دانشگاه کلمبیا می رود. پیتر در آنجا توسط یک "ابر عنبکوت" که ژنتیک آن دستکاری شده است، گزیده می شود و باعث می شود که او پس از بازگشت به خانه نیز احساس بیماری کند.

در همین هنگام، پدر هری یعنی نورمن آزبورن، بنیانگذار و صاحب آزکورپ سعی می کند یک قرارداد مهم نظامی را تضمین کند. او با وجود هشدار های دستیارش، گاز های سمی ناپایدار برای جهش قدرت را روی خود آزمایش می کند که باعث دیوانگی او و به قتل رساندن دستیارش می شود.

روز بعد، پیتر متوجه می شود که چشم هایش دیگر نزدیک بین نیست و او اکنون دارای قدرت های عنکبوت مانندی مثل طنیدن تار از مچ هایش، رفلکس های سریع، قدرت و سرعت فرا بشری و همچنین قابلیت جدیدی برای احساس خطر دارد. پیتر برای تحت تاثیر قرار دادن مری جین، سعی می کند پول لازم برای خرید یک ماشین تهیه کند. او با تندی نصیحت عمو بن که " با قدرت زیاد، مسئولیت زیاد به همراه می آید" را نادیده می گیرد و برنده یک مسابقه کشتی می شود، ولی مروج حاضر به پرداخت جایزه او نمی شود‌. یک دزد به محل کار مروج دستبرد می زند، پیتر برای تلافی کردن کار مروج، به او اجازه فرار می دهد. کمی بعد او با عمو بن در حال مرگ مواجه می شود که ماشینش نیز از او دزدیده شده است مواجه می شود. پیتر قاتل عمو بن و سارق ماشین را تعقیب می کند و در نهایت متوجه می شود که او همان دزدی است که به او اجازه فرار داده بود. دزد به طور تصادفی از  پنجره ساختمان سقوط می کند و می میرد. در این حین، یک نورمن آزبورن دیوانه به آزمایش رقیب آزکورپ یعنی شرکا ایرواسپیس حمله می کند و چندین نفر را به قتل می رساند. بعد از فارق التحصیلی، پیتر با تهیه لباسی از جنس اسپندکس و با هویت مرد عنکبوتی، نیروهایش را وقف مبارزه با بی عدالتی می کند. جیمز جونا جیمسون  ناشر روزنامه دیلی بیوگل، پیتر را به عنوان یک عکاس آزاد استخدام می کند، زیرا او تنها کسی است که می تواند از مرد عنکبوتی عکس های با کیفیتی بگیرد. بعد از پی بردن به این که اعضای هیئت مدیره آزکورپ قصد اخراج نورمن و فروش شرکت آزکورپ به ایرواسپیس را دارند، آزبورن آن ها را به قتل می رساند. جیمسون این قاتل مرموز را جن سبز مینامد. 

جن سبز به پیتر پیشنهاد می دهد که به او بپیوندد اما پیتر نمی پذیرد. آن ها در یک ساختمان در حال آتش سوزی می جنگند و در این حین ساعد پیتر زخمی می شود. زن‌عمو می، هری، مری جین، و نورمن را برای صرف شام عید شکرگذاری دعوت می کند. در جریان شام، نورمن زخم پیتر را می بیند و به هویت پنهان او پی می برد. او به طور ناگهانی میز شام را ترک می کند و با عصبانیت به هری می گوید که مری جین فقط برای ثروت خانوادگی اش به او علاقه مند است‌ اما هری این حرف را رد می کند. نورمن همچنین به او توصیه می کند که تا وقتی می تواند از مری جین بهره ببرد و سپس سریع او را رها کند. بدون اطلاع هری، همه این مکالمه را می شوند و مری جین نیز با خاطری آزرده خانه را ترک می کند. نورمن که فکر می کند بهترین راه شکست پیتر حمله به نزدیکان او است، به می حمله می کند و باعث بستری شدن او در بیمارستان می شود. در حال عیادت زن‌عمو می در بیمارستان، مری جین نزد پیتر علاقه خود را به مرد عنکبوتی که او را دو بار نجات داده است اعتراف می کند. هری که با مری جین در رابطه بود، مری جین را در حین گرفتن دست پیتر می بیند و به این نتیجه می رسد که او به پیتر علاقه مند است. هری که به شدیدا آزرده خاطر است، به پدرش می گوید که پیتر عاشق مری جین است و به این ترتیب ناخواسته بزرگترین نقطه ضعف مرد عنکبوتی را فاش می کند. نورمن مری جین و یک تله کابین پر از کودک را  در کنار پل کوئینزبورو گروگان می گیرد و پیتر را مجبور می کند که انتخاب کند کدام از یک از آن ها را نجات دهد و هر دوی آن ها را می اندازد. پیتر با سختی فراوان هم مری جین و هم تله کابین را نجات می دهد. نورمن پیتر را به یک آپارتمان متروکه پرت می کند و به شدت او را ضرب و شتم می کند، اما پیتر به زودی ورق را بر می گرداند و نورمن هویت خود را فاش می کند و به ظاهر از او التماس بخشش می کند ولی مخفیانه گلایدر را آماده می کند تا پیتر را بکشد. پیتر با بهره گیری از حس عنبکوتی جاخالی می دهد و گلایدر به جای او، نورمن را می کشد. نورمن در لحظات پیش از مرگش، از پیتر می خواد هویت او را برای هری فاش نکند. پیتر جسد نورمن را به خانه آزبورن می برد و در آنجا با هری مواجه می شود که روی او اسلحه می کشد اما پیتر فرار می کند.

در تشییع جنازه پدرش، هری قسم می خورد که از مرد عنکبوتی، کسی که به اشتباه او را مقصر مرگ پدرش می داند، انتقام بگیرد. مری جین اعتراف می کند که عاشق پیتر است ولی پیتر برای محافظت از او در مقابل دشمنان خود، احساس واقعیش را از او پنهان می کند و به او می گوید که آن ها فقط می توانند دوست باشند. در حین ترک کردن مری جین، پیتر نصیحت عمویش را به خاطر می آورد و مسئولیت های مرد عنکبوتی بودن را می پذیرد.

بازیگران

تولید

توسعه 
تیم برتون، دیوید کلمبوس، دیوید فینچر، و تونی اسکات به عنوان نامزدهای کارگردانی فیلم در نظر گرفته شده بودند. فینچر قصد نداشت داستان اصلی را به تصویر بکشد، او علاقه داشت فیلم را بر اساس داستان شب مرگ گوئن استیسی بسازد، اما استودیو مخالفت کرد. بنابراین سم ریمی به عنوان کارگردان فیلم انتخاب شد، او که در دوران جوانی طرفدار کمیک‌های مرد عنکبوتی بود با شوق فراوان کارگردانی این فیلم را پذیرفت.

قبل از اینکه ریمی به عنوان کارگردان فیلم انتخاب شود، جیمز کامرون یک فیلمنامه برای مرد عنکبوتی نوشته بود، در آن مرد شنی و الکترو هماوردهای فیلم بودند.

اما پس از اینکه مشخص شد کامرون کارگردان این فیلم نخواهد بود، فیلمنامه دیگری توسط دیوید کپ نگاشته شد که در آن گرین گابلین هماورد اصلی و دکتر اختاپوس هماورد دوم بود. ولی ریمی احساس کرد تمرکز بیشتر بر روی رابطه بین نورمن آزبورن و پیتر پارکر جذابتر است، بنابراین دکتر اکتاویوس را از فیلم حذف کرد. در ماه ژوئن، اسکات رزنبرگ برای بازنویسی فیلمنامه دیوید کپ استخدام شد. در این بازنویسی روزنبرگ دکتر اختاپوس را حذف کرد و چندین ایده جدید به فیلمنامه اضافه کرد.

فیلم‌برداری 
با بازیگران مرد عنکبوتی، فیلمبرداری قرار بود نوامبر ۲۰۰۰ در شهر نیویورک آغاز شود، و فیلم یک سال بعد برای اکران آماده شود، اما فیلم‌برداری به تعویق افتاد تا فیلم در ۳ مه ۲۰۰۲ اکران شود. فیلمبرداری رسماً از ۸ ژانویه ۲۰۰۱ در کالیفرنیا آغاز شد. پس از حملات تروریستی ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱، سکانس‌های خاصی دوباره فیلم‌برداری شد و تصاویر مشخصی از برج‌های دوقلو به صورت دیجیتالی از این فیلم پاک شدند.

در لس‌آنجلس مکان‌ها شامل موزه تاریخ برای آزمایشگاه دانشگاه کلمبیا (پارکر در آنجا توسط عنکبوت آلوده به رادیواکتیو گزیده شده و به قدرت‌های فوق بشری دست پیدا می‌کند)، ساختمان برق (دفتر روزنامه بیوگل) و عمارت گریستون (برای فضای داخلی خانه نورمن آزبورن) مورد استفاده قرار گرفتند.

در ماه آوریل، ۴ تا از لباس‌های اسپایدرمن دزدیده شدند و سونی پاداش ۲۵٬۰۰۰$ برای بازگشت آن‌ها تعیین کرد. آن‌ها پس از ۱۸ ماه پیدا شدند و یکی از محافظان امنیتی سابق استودیو و یکی از هم‌دستان وی دستگیر شدند.

تولید به مدت دو هفته به نیویورک منتقل شد و مکانهایی مانند پل کوئینزبورو، کتابخانه یادبود دانشگاه کلمبیا و کتابخانه عمومی نیویورک و یک باغ پشت بام در مرکز راکفلر را در اختیار گرفت. خدمه به لس آنجلس بازگشتند و در ماه ژوئن تولید و فیلم‌برداری به پایان رسید. ساختمان Flatiron نیز برای دیلی بیوگل مورد استفاده قرار گرفت.

طرح 

قبل از اینکه ظاهر اصلی در فیلم مورد استفاده قرار گرفته شود، طرح اصلی ایجاد شده برای گرین گابلین یک ماسک انیمیشنونیک بود که توسط Amalgamated Dynamics ایجاد شد. این طرح نسبت به محصول نهایی به کمیک‌ها بسیار وفادارتر بود و اجازه می‌داد تا طیف کاملی از احساسات توسط ماسک لباس بیان شود. درنهایت این ماسک قبل از اینکه بازیگر نقش گرین گابلین را بازی کند کنار گذاشته شد و در عوض یک کلاه‌خود برای فیلم تولید شد.

جیمز آچسون، یکی از طراحان لباس مرد عنکبوتی، ایده داشتن یک نماد قرمز روی یک لباس مشکی را مطرح کرد. یکی دیگر، که در نهایت به محصول نهایی منتهی شد، یک آرم بزرگ روی سینه و نوارهای قرمز رنگ که از پهلوهای پاها پایین می‌آمد نشان داده شده‌است. در زیر ماسک اسپایدرمن یک پوسته سخت طراحی شده تا شکل سر بهتر به نظر برسد و هنگام نگه داشتن لباس، ماسک را محکم نگه دارد. توری که لباس را برجسته کرده بود، توسط کامپیوتر قطع شد. لنزهای چشم ماسک نیز به گونه‌ای طراحی شده‌اند که آینه‌ای باشند.

جلوه‌های بصری 
جان دایکسترا سرپرست جلوه‌های تصویری برای تهیه جلوه‌های ویژه این فیلم در ماه مه ۲۰۰۰ استخدام شد. وی ریمی را متقاعد کرد که بسیاری از مانع‌ها را که توسط رایانه تولید می‌شود، بسازد، زیرا این امر از نظر جسمی غیرممکن بود. ریمی در فیلم‌های قبلی‌اش از جلوه‌های ویژه سنتی بیشتر استفاده کرده بود، در مورد استفاده از کامپیوتر در حین تولید چیزهای زیادی آموخته بود. ریمی سخت تلاش کرد تا تمام سکانس‌های چرخش مرد عنکبوتی را که از ساختمان‌ها در نظر گرفته شده بود، «باله در آسمان» باشد. پیچیدگی چنین سکانس‌هایی به معنای افزایش بودجه از ۷۰ میلیون دلار در ابتدا برنامه‌ریزی شده به حدود ۱۰۰ میلیون دلار بود. به دلیل طرح‌های رنگی شخصیت اصلی عکس‌برداری نیز پیچیده‌تر شد.

دنباله‌ها 
در ژانویه سال ۲۰۰۳، سونی فاش کرد که دنباله فیلم مرد عنکبوتی در حال توسعه است و توسط سم ریمی ساخته و کارگردانی خواهد شد. در ۱۵ مارس ۲۰۰۳، در یک تریلر فاش شد که فیلم مرد عنکبوتی ۲ در ۳۰ ژوئن ۲۰۰۴ اکران می‌شود. مرد عنکبوتی ۳، دنباله دوم مرد عنکبوتی و قسمت آخر آن است؛ که به کارگردانی ریمی، در تاریخ ۴ مه ۲۰۰۷ منتشر شد.

بازی ویدئویی 
بازی ویدئویی مبتنی بر فیلم با همین نام منتشر شده‌است. این بازی توسط تری‌آرک (فقط برای کنسول‌های خانگی) ساخته شده و توسط اکتیویژن منتشر شده‌است و در سال ۲۰۰۲ برای گیم بوی ادونس، گیم‌کیوب، ماکروسافت ویندوز، پلی‌استیشن ۲، و ایکس باکس منتشر شد. این بازی دارای صحنه‌ها و شرورهای زیادی است که در فیلم حضور نداشتند. دو سال بعد بازی مرد عنکبوتی ۲ به منظور تبلیغ فیلم دوم منتشر شد. در سال ۲۰۰۷ نیز برای تبلیغ و ترویج انتشار سومین فیلم، بازی مرد عنکبوتی ۳ منتشر شد. توبی مگوایر و ویلم دافو نیز تنها بازیگرانی از فیلم بودند که در این بازی به جای نقش‌هایشان صداگزاری را بر عهده گرفتند.

نقد و بررسی‌های این بازی مثبت بود. تا ژوئیه ۲۰۰۶، نسخه پلی‌استیشن ۲ مرد عنکبوتی نیز ۲٫۱ میلیون فروخته و ۷۴ میلیون دلار در ایالات متحده درآمد داشته‌است. نسل بعدی آن را به عنوان پانزدهمین بازی پرفروش راه‌اندازی شده برای پلی استیشن ۲، اکس‌باکس یا گیم‌کیوب بین ژانویه ۲۰۰۰ و ژوئیه ۲۰۰۶ در آن کشور قرار داد. فروش ترکیبی از بازی‌های کنسول مرد عنکبوتی که در دهه ۲۰۰۰ منتشر شد تا ژوئیه ۲۰۰۶ به ۶ میلیون دستگاه در ایالات متحده رسید.

جستارهای وابسته 
 مرد عنکبوتی
 مرد عنکبوتی در فیلم
 دنیای مرد عنکبوتی سونی
 فهرست فیلم‌های بر پایه مارول کامیکس
 مرد عنکبوتی (مجموعه فیلم سم ریمی)

منابع

پیوند به بیرون 
 
 
 
 
 
 

آثار موسیقی دنی الفمن
فیلم‌نامه‌های دیوید کپ
فیلم‌ها به کارگردانی سم ریمی
فیلم‌های ۲۰۰۲ (میلادی)
فیلم‌های آمریکایی مرتبط با سن بلوغ
فیلم‌های ابرقهرمانی دهه ۲۰۰۰ (میلادی)
فیلم‌های ابرقهرمانی نوجوانانه
فیلم‌های ابرقهرمانی
فیلم‌های اکشن دلهره‌آور دهه ۲۰۰۰ (میلادی)
فیلم‌های اکشن دهه ۲۰۰۰ (میلادی)
فیلم‌های اکشن علمی تخیلی ۲۰۰۲ (میلادی)
فیلم‌های اکشن مهیج آمریکایی
فیلم‌های اکشن
فیلم‌های ایالات متحده آمریکا
فیلم‌های دارای شبیه‌سازی رایانه‌ای
فیلم‌های فیلمبرداری شده در نیویورک‌سیتی
فیلم‌های فیلم‌برداری‌شده در لس آنجلس
فیلم‌های مرتبط با سن بلوغ دهه ۲۰۰۰ (میلادی)
فیلم‌های مرد عنکبوتی
فیلم‌های مورد اقتباس در بازی‌های ویدئویی
فیلم‌های واقع‌شده در ۲۰۰۲ (میلادی)
فیلم‌های واقع‌شده در نیویورک سیتی
میم‌های اینترنت معرفی‌شده در ۲۰۰۲ (میلادی)
میم‌های اینترنت