ژو دونی  (تقویم چینی: ۱۰۱۷–۱۰۷۳) کیهان‌شناس، فیلسوف و نویسنده چینی در دوران سلسله سونگ بود. او کیهان‌شناسی نئوکنفوسیوسی آن روز را مفهوم‌سازی کرد و رابطه بین رفتار انسان و نیروهای جهانی را توضیح داد. او تأکید می‌کند که انسان‌ها می‌توانند به چی (انرژی حیاتی) خود تسلط پیدا کنند تا با طبیعت مطابقت داشته باشند. او تأثیر عمده‌ای بر چو هسی که معمار نئوکنفوسیوسیسم بود، داشت. ژو دونی عمدتاً به تایجی (قطبیت عالی)، ووجی (پتانسیل بی حد و حصر)، یین و یانگ و وو شینگ توجه داشت. او همچنین در تائوئیسم به‌عنوان اولین فیلسوفی که مفهوم تایجیتو یا «نماد یین یانگ» را رایج کرد، مورد احترام و اعتبار است.

زندگی 
ژو در سال ۱۰۱۷، در شهرستان ینگ‌دائو، بخش دائوژو، در یونگژو امروزی، جنوب هونان متولد شد. ژو که در خانواده‌ای محقق و سرشناس بزرگ شد، نام خود را در سال ۱۰۶۳ تغییر داد تا از وابستگی به شخصیت امپراتور یینگ زونگ اجتناب کند.

پدرش وقتی ژو چهارده ساله بود، درگذشت و عمویش ژنگ ژیانگ از او نگهداری کرد. او در اولین پست دولتی خود به کمک عمویش مشغول به‌کار شد. اگر چه در حرفه خدمات ملکی بسیار فعال بود، اما هرگز به مقام بالایی نرسید، و مدرک «دانشمند جینشی» (بالاترین مدرک در امتحان امپراتوری در چین بود) را دریافت نکرد. برخی از سمت‌هایی که او داشت عبارت بودند از: ثبات ناحیه (۱۰۴۰)، قاضی در مناطق مختلف (۱۰۴۶–۱۰۵۴)، سرپرست کارکنان بخش‌داری، استاد اداره آموزش و پرورش و معاون بخش‌دار (۱۰۶۱–۱۰۶۴). او یک سال قبل از مرگ، از آخرین سمت خود استعفا داد. او در سال ۱۰۷۳، در نزدیکی کوه لو در استان جیانگشی درگذشت. به خاطر نامی که در دوران بازنشستگی خود برگزید و به جریان لیان نزدیک خانه‌اش احترام گذاشت، پس از مرگ او را ژو لیانشی می‌نامیدند، چنگ‌یی به او لقب «همکار ذن فقیر» را داده بود و پس از مرگش، در سال ۱۲۰۰، او را به‌عنوان «اشراف‌زاده یوان» (Yuangong) در سال ۱۲۰۰. مورد تجلیل قرار دادند.

نوادگان 
فرزندان ژو دونی لقب «ووجینگ بوشی» را داشتند ().

آثار

تایجی تو شو 

تایجی تو شو، توضیح نمودار غایی عالی، یا نمودار توضیح عالی نهایی، در سال ۱۱۷۵، توسط ژو شی و لو زوکیان، در رأس مجموعه‌های نئوکنفوسیوس قرار گرفت. او اخلاق و مفاهیم کنفوسیوس را از کتاب یی‌چینگ، با طبیعت‌گرایی دائوئیستی آمیخت. او متافیزیکی را بر اساس این ایده توسعه داد که «در غایت یکی است و یکی، غایت است». این اولین متن چینی قرن یازدهمی بود که بر جدایی‌ناپذیری متافیزیک یا کیهان‌شناسی و اخلاق استدلال می‌کرد، و همچنین اولین متن چینی بود که مفهوم تایجیتو یا "نماد یین یانگ " را بررسی کرد.

این اثر شامل نظریه او در مورد خلقت است که می‌توان آن را در عبارت زیر، از بخش اول آن خلاصه کرد:

ژو دونی فرض می‌کند که انسان‌ها همه این ویژگی‌ها و نیروها را در تعالی خود دریافت می‌کنند، از این رو، باهوش‌ترین موجودات هستند. او همچنین معتقد بود که این پنج عامل مستقیماً با پنج اصل اخلاقی رن (انسانیت)، یی (عدالت)، لی (شایستگی)، ژی (خرد) و شین (وفاداری) مطابقت دارند.

تانگ شو 
تانگ شو (کتاب فراگیر در کتاب تغییرات)، تفسیری دوباره از آموزه‌های کنفوسیوس بود. این کتاب، اساس اخلاق در نئوکنفوسیوسیسم بود. در این اثر آمده‌است که انسان حکیم برتری است که بر اساس اصول شایستگی، انسانیت، درستی، خرد، وفاداری، آرامش و اخلاص عمل می‌کند، و اخلاص اساس فطرت اخلاقی است. می‌توان از آن برای تمایز بین خیر و شر، و به کمال رساندن خود استفاده کرد.

مدرسه 
ژو دونی دو شاگرد داشت، که سهم عمده‌ای در آیین کنفوسیوس داشتند: برادرزاده‌هایش چنگ یی و چنگ هائو. برادران چنگ در جوانی فقط برای مدت کوتاهی زیر نظر ژو دونی تحصیل کردند. آن‌ها اقدام به تأسیس مدرسه چنگ ژو کردند، که برای بیش از ۷۰۰ سال بر فلسفه چینی تسلط داشت. ژو دونی به‌عنوان پدر مؤسس این مدرسه شناخته می‌شود، اگر چه هیچ اشاره‌ای در نوشته‌های برادران چنگ به مشارکت‌های او وجود ندارد.

جستارهای وابسته 
گلدان با شعری از ژو دونی

منابع

پانویس

یادداشت 

 Adler, Joseph A. "Zhou Dunyi: The Metaphysics and Practice of Sagehood". In Wm. Theodore de Bary and Irene Bloom, eds. , Sources of Chinese Tradition, 2nd ed. , vol. 1 (NY: Columbia University Press, 1999), ch. 20.
 Arrington, R. (1999). A Companion to the Philosophers. Massachusetts, Blackwell Publishers Ltd.
 Berthrong, J (1998). Transformations of the Confucian Way. Boulder, Westview Press.
 Chan, Wing-tsit (1986). Neo-Confucian Terms Explained. New York, Columbia University Press.
 Chen, Keming and Weng, Jindun "Zhou Dunyi". Encyclopedia of China (Philosophy Edition), 1st ed.
 Gedalecia, D (1974). "Excursion Into Substance and Function." Philosophy East and West. vol. 4, 443–451.
 Yao Xinzhong (2003). Encyclopedia of Confucianism, 1st ed. London, RoutledgeCurzon.
 "Zhou Dunyi." Encyclopædia Britannica. 2008. Encyclopædia Britannica Online. 17 Oct. 2008  Britannica Academic

پیوند به بیرون 
مقاله ژو دونی در دانشنامه اینترنتی فلسفه

اهالی یونگژو
درگذشتگان ۱۰۷۳ (میلادی)
زادگان ۱۰۱۷ (میلادی)
فلسفه چینی کلاسیک
فلسفه چینی
فیلسوفان اهل هونان
کنفوسیانیست‌های اهل چین
کنفوسیوس
مقاله‌های حاوی متن به زبان چینی سنتی
مقاله‌های حاوی متن به زبان چینی
نویسندگان اهل هونان