ناصر تکمیل همایون ( – ) جامعه‌شناس و تاریخ‌نگار ایرانی و استاد پژوهشکده تاریخ پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی بود.

تحصیلات 
او بین سال‌های ۱۳۳۳ تا ۱۳۳۷ دوره کارشناسی فلسفه و علوم تربیتی و کارشناسی ارشد علوم اجتماعی را در دانشگاه تهران گذراند و دوره دکترای تاریخ و دکترای جامعه‌شناسی را به ترتیب در سال‌های ۱۳۵۱ و ۱۳۵۶ در دانشگاه پاریس به پایان برد.

فعالیت‌های سیاسی 
تکمیل همایون از اعضای سازمان جوانان جبهه ملی ایران در سال ۱۳۳۹ بود. او همچنین از اعضای حزب ملت ایران و دوستان و همراهان داریوش فروهر محسوب می‌شد و تا پیش از دستگیر شدن در سال ۱۳۶۰ در این حزب فعالیت داشت.

تکمیل همایون در انتخابات اولین دوره مجلس شورای اسلامی از قزوین به عنوان نامزد حزب ملت ایران شرکت کرد ولی موفق به ورود به مجلس نشد.

دستگیری و زندان 
ابوالحسن بنی‌صدر پس از عزل از ریاست جمهوری مدتی را در خانه او به‌سر برد (بنا بر ادعای ابولحسن بنی‌صدر در گفتگوی با حسین دهباشی در برنامه خشت خام، وی در خانه لقایی از دوستان فروهر پنهان شده‌است) که باعث دستگیری و زندانی شدن تکمیل همایون شد. البته خود تکمیل همایون مسئله استقرار بنی‌صدر در خانه‌اش را تکذیب می‌کند. اگرچه اذعان می‌کند که به اختفای وی کمک کرده‌است. پس از خروج ابوالحسن بنی‌صدر از ایران، تکمیل همایون به اتهام اختفای او در خانه‌اش توسط دادگاه انقلاب ابتدا به اعدام محکوم شد. اما رئیس وقت دادگاه انقلاب محمد محمدی گیلانی با توجه به توصیه‌های صورت گرفته، با تخفیف در حکم او را به حبس ابد محکوم کرد که این حبس پس از طی دو سال زندان در پی عفو رهبری به ۱۰ سال زندان تبدیل شده و دو سال بعد شورای عالی قضایی باقی مانده حکم زندان او را تعلیق کرد و در سال ۱۳۶۴ تکمیل همایون از زندان آزاد شد.

کتاب‌شناسی 
 تاریخ ایران در یک نگاه، ناصر تکمیل همایون، ناشر: دفتر پژوهش‌های فرهنگی، ۱۳۹۰
 آموزش و پرورش در ایران، ناصر تکمیل همایون، ناشر: دفتر پژوهش‌های فرهنگی، ۱۳۸۵
 تهران، ناصر تکمیل همایون، ناشر: دفتر پژوهش‌های فرهنگی، ۱۳۸۵
 دانشگاه گندی‌شاپور، ناصر تکمیل همایون، ناشر: دفتر پژوهش‌های فرهنگی، ۱۳۸۴
 سلطانیه، ناصر تکمیل همایون، ناشر: دفتر پژوهش‌های فرهنگی، ۱۳۸۷
 تاریخ اجتماعی و فرهنگی تهران: از آغاز تا دارالخلافه ناصری، ناصر تکمیل همایون، ناشر: دفتر پژوهش‌های فرهنگی، ۱۳۸۵
 مسائل و چشم‌اندازهای فرهنگ (مجموعه مقالات)، گروه مؤلفان، ناشر: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، ۱۳۸۶
 گستره فرهنگی و مرزهای تاریخی ایران زمین، ناصر تکمیل همایون، ناشر: دفتر پژوهش‌های فرهنگی، ۱۳۸۱
 خوارزم، منصور کیایی، ناصر تکمیل همایون، ناشر: دفتر پژوهش‌های فرهنگی، ۱۳۸۳
 خلیج فارس، ناصر تکمیل همایون، ناشر: دفتر پژوهش‌های فرهنگی، ۱۳۸۳
 انقلاب مشروطیت، پیمان متین، ناصر تکمیل همایون، ناشر: امیرکبیر - ۱۳۸۳
 سرگذشت دریای مازندران، ناصر تکمیل همایون، ناشر: دفتر پژوهش‌های فرهنگی، ۱۳۸۱
 مشروطه‌خواهی ایرانیان (مجموعه مقالات)، ناصر تکمیل همایون (به اهتمام)، ناشر: باز، ۱۳۸۴
 دشتی به وسعت تاریخ: نگاهی جامع به نظرآباد، حسین عسگری، ناصر تکمیل همایون (مقدمه)، یوسف مجیدزاده (مقدمه)، ناشر: شهید سعید محبی، ۱۳۸۷
 جاده ابریشم، ناصر تکمیل همایون، ناشر: دفتر پژوهش‌های فرهنگی
 آبسکون یا جزیره آشوراده، ناصر تکمیل همایون، ناشر: دفتر پژوهش‌های فرهنگی، ۱۳۸۱
 مرزهای ایران در دوره معاصر، ناصر تکمیل همایون، ناشر: دفتر پژوهش‌های فرهنگی، ۱۳۸۱
 تاریخ اجتماعی و فرهنگی، تهران: دارالخلافه ناصری، ناصر تکمیل همایون، ناشر: دفتر پژوهش‌های فرهنگی، ۱۳۸۱

جشن‌نامه 
جشن‌نامهٔ دوجلدی همایون‌نامه، مجموعه‌ای از یادداشت‌ها و مقالات است که جمعی از شاگردان، دوستان و همکاران ناصر تکمیل همایون به مناسبت مراسم نکوداشت وی نگاشته بودند. این مجموعه در ۱۵۰۰ صفحه و به قلم بیش از یکصد و پنجاه نفر به کوشش بهرنگ ذوالفقاری گرد آمده‌است.

منابع

پیوند به بیرون 
 مقالات تکمیل همایون (دانلود)

استادان پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی
اعضای جبهه ملی ایران
اعضای حزب ملت ایران
اهالی قزوین
ایران‌شناسان اهل ایران
ایران‌شناسان
پژوهشگران فرهنگ
تاریخ‌نگاران اهل ایران
جامعه‌شناسان اهل ایران
جامعه‌شناسان اهل قزوین
دانش‌آموختگان ایرانی دانشگاه سوربن
دانش‌آموختگان دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران
دانش‌آموختگان دانشگاه پاریس
دانش‌آموختگان دانشگاه سوربن
درگذشتگان ۱۴۰۱
درگذشتگان ۲۰۲۲ (میلادی)
زادگان ۱۳۱۵
زادگان ۱۹۳۶ (میلادی)
زندانیان اهل ایران
فعالان اجتماعی اهل ایران