Da l’autra vart sto vegnir resguardà il moviment litterar dal Sturm und Drang, il qual è vegnì purtà vers la fin dal 18avel tschientaner da blers litterats dal territori da lingua tudestga. Entant che romans da snuizi vegnan plitost attribuids a la litteratura triviala, eran las ovras dal Sturm und Drang – represchentadas tranter auter tras il roman da brevs ‹Die Leiden des jungen Werther› da Johann Wolfgang Goethe e dal drama ‹Die Räuber› da Friedrich Schiller – situadas sin in pli aut nivel litterar. Impurtantas persunalitads da la romantica tudestga tempriva, che vegn surtut situada a Jena, han furmà Schlegel, Novalis e Ludwig Tieck.

La realisaziun pratica surtut da questa davosa finamira collidava però cun ils differents interess da politica da pussanza. Metternich aspirava in’Europa Centrala sut l’egida da l’Austria che dueva furmar in cuntrapais a las duas pussanzas d’ala Frantscha e Russia. L’intent da la Russia eri percunter da gudagnar la gronda part da la Pologna; per cuntanscher sia finamira giugava il zar cun il patratg da transfurmar la Pologna en in stadi constituziunal da model. Il delegà britannic sa chattava sin la lingia da Metternich d’ina Europa conservativa e vuleva a medem temp prevegnir ad in’ulteriura extensiun da pussanza da la Russia. La Frantscha da sia vart cumbatteva las tendenzas d’unificaziun en Germania per proteger uschia si’atgna posiziun da pussanza gronda. E la Prussia vuleva rinforzar si’atgna posiziun cun acquistar la Saxonia e cuntanscher in’egemonia prussian-austriaca entaifer la Germania. A questas tendenzas s’opponivan però ils stadis tudestgs pli pitschens ed er l’Austria.

Sper Voltaire vala Rousseau ultra da quai sco in dals pli impurtants avrapista da la Revoluziun franzosa. Er l’exponent il pli activ dal domini da terrur giacubin Robespierre era in grond admiratur da las ideas da Rousseau.

24 Heures (rumantsch: ""24 uras"") è il num d'ina gasetta regiunala dal chantun Vad da la Svizra franzosa che cumpara mintga di. L'editur è Edipresse da Losanna. 24 uras ha quatter ediziuns localas, cun secziuns per las regiuns specificas dal chantun.

Pacifico Valussi (Talmassons, Udin 1813-1893) al è stât un gjeograf e un gjornalist furlan. Al à dirizût il gjornâl talian La Perseveranza fin tal 1866.

Il dretg penal dal Terz Reich n’era per gronda part betg orientà al delict, mabain al delinquent (cf. per exempel la Lescha davart ils delinquents per disa dal 1933 u l’Ordinaziun cunter las persunas nuschaivlas al pievel dal 1939). Quai signifitga ch’il chasti na vegniva betg determinà surtut tenor la grevezza dal delict, mabain tenor il privel presumtiv che smanatschava al pievel da vart dal delinquent.

Il 1765 ha Rousseau passentà dals 12 da settember fin ils 25 d’october sin l’Insla da S. Peder en il Lai da Bienna ils pli bels mais da sia vita, sco ch’el s’exprima sez. El è sa retratg en la natira, ha tschertgà sin l’insla la solitariadad, ha cumenzà a registrar las plantas ed ha scrit ina ‹Flora Petrinsularis›. A medem temp al han visità là persunalitads or da tut l’Europa. La finala al ha il cussegl da Berna bandegià.