Nngwe ya ditsala tsa me e ne ya ntaletsa go etela batsadi ba gagwe ka lona letsatsi leo la bomadimabe. E ne e le ka maabanyane. Mo tseleng a sale a ntse a nja ditshego a re, ga ke monna wa sepe, gonne ga ke ise ke itse kgarejwana. Yare re fitlha fa go bone, bagolo ba gagwe ba bo ba se yo, fa e se kgarejwana nngwe mo tlung. Ra simolola go tsaya dikgang, mme a re fa bojalwa, re a nwa. Yare ke re tha, ka fitlhela tsala ya me e se teng, ka iphetlhela ke na le kgarejwana eo fela. A ntaletsa, mme yare ke gana, a simolola go nja ka ditshego, a dirisa mafoko a a sepha a puo ya rona; o bile a mpitsa ""sephimola-dijana"", a raya gore ke legatlapa, ebile ke boruthwanyane. Ga ke itse gore, a wena, o le motho-mosweu, o ka itse gore go sotlwa ka mokgwa o o ntseng jalo go raya eng mo go rona Ma_Afrika. Go bidiwa motho yo o se nang thata ya bonna ke sekgopi se segolo mo go rona. Fa nkabo ke se ka ka mo supetsa thata ya me, a kabo a ntshentse leina mo gotlhe. Go bua nnete, tota ke ne ke se na lorato lope mo kgarejwanneng eo. Tota-tota mo botenyeng jwa me ke ne ke mo ila; fela go ne go se na ka mokgwa o mongwe. Poifo ya go tlaa sotlwa e ne e feta dipoifo tsotlhe.

Marekisetso a lefatshe la Botswana a tletse ka mefuta ya dijo e e farologanyeng. Bontsi jwa tsone ke tse di lemilweng mono gae ka go nosediwa fa tse dingwe e le tse di rekilweng mo mafatsheng a a mabapi. Bontsi jwa nama ya kgomo bo tswa mo lefatsheng la Botswana. Nama ya nku,ya konyana,ya koko le mefuta e mengwe ya nama e teng mo lefatsheng leno e le mentsi. Nama ya kgomo ke yone e e tlwaelesegileng e latelelwa ke ya podi. Ditlhapi tsa matamo le tsone ke ngwe ya dijo tsa lefatshe leno.

Motse yo o simologile e le wa morafe wa baphaleng (Tlou and Campbell 1997; A.M. Chebanne and K.C. Monaka 2008), ba e riling morago ba fitlelwa ke bangwato ba bane ba le ka fa tlase ga taolo ya ga kgosi sekgoma wa ntlha (Sekgoma I) ka dingwaga tsa bo 1850. Go ya ka beng ba motse kgosi ya baphaleng e tsere bangwato gotswa ko Mosu ko baneng ba tshwengwa le go tlhaselwa kgapetsa bogolo jang ke Morafe wa Batebele. motse yo fa o leng teng gone go tlhophilwe ka gone go le motlhofo go itshireletsa kgatlhanong le morafe wa Matebele Go bo e ne e le motse wa bokopanelo jwa papadisanyo go tsweng borwa gape le botlhaba o ne o tsewa o le botlhokwa ke bautolodi (ba akaretsa David Livingstone) gape le barekisi mo borwa-bgare jwa Aferika. Lefelo la barongwa la London Missionary Society (le eteletse pele ka lobaka le leleele ka lefelo la Hermannsburg Lutheran Missionary Society) le le simolodisitsweng ka ngwaga wa 1862. Ka ngwaga wa 1875, Kgosi Sekgoma o ne a gokgodisetswa ke morwae wa tumelo ya sekeresete (moragonyan ya nna Khama wa boraro. Ka ngwaga wa 1885 (ka nako ya kitsiso ya British protectorate of Bechuanaland) Shoshong o ne a nale banni ba le 20,000 go ya kwa go 30,000, go akaretswa ba kwa ga mmamosadinyana ba le masome a mabedi.

Leeto ke lone le fang bokete ba mmele thuso, le bereka ka go tsamaya le bopegile go dira motsamao bonolo. Tshikinyego kgotsa tsamao e ya leoto e simologa mo nokeng go ya ko tlase.