Беш дугаарында: ие кижи төрээн төлүн амыр-тайбың удудар дээш,ыыт-шимээн үндүрбейн,дыңзыг кылаштавайн,соокта доңуп,өл-шыкка өдерин болдурбайн келген буяны – энерелдиг улуг хайырлал.

Чылдан чылче чогаалчыныӊ мергежили бедип келгенин чогаал сайгарыкчылары эскербейн барбаан. «Прозачыныӊ мергежили доктаамал бедип кел чыдарын ооӊ чаа үнген «Улуг от» деп чыында номундан эскердим» деп, ооӊ дугайында Сандан Сандю демдеглээн.

Икаро Вальдеррама Oртиз, Колумбиянын Анд в Согамосо эдээнге 1984 чылда торуттунгеш, чажындан тура мурнуу американ индейлернин шаандакы чанчылдарын сининирип алган. (Universidad de los Andes, Bogotá, 2006 Колумбий университединин «Шаандакы Грециянын Философиязы» деп мергежилдин дооскан. Ону университетке башкылаар кылдыр чалаан, ынчалза-даа иштики хоонунге чагырткаш, аян-чоруктап эгелээн. Икаро бодунун аян-чоруктарында ундезин чернин чоннарынын чанчылдарын коруп база оларны камныы-биле чыып турар. Баштай Мурнуу Американын чоннары турган, ам шагда-ла беш дугаар чыл Икаро Вальдеррама [[Россия иштинде аян-чоруктап турар. Ол Сибирьнин черлери: Тыва, Алтай, Башкирия, Хакасия болгаш чоннарын аажок сонуургап турар болгаш анаа эргим болуп турар. Аян-чоруктарынын уезинде Икаро хогжумнун элээн хой мастерлери-биле таныжып алган, ангы-ангы чоннарнын хогжум херекселдеринге ойнап ооренип алган, ынчалза-даа кол бодунун херпекселин Ун деп санап турар.

Чойган араажынга гастриттиг, сыңый, хан базыышкыны, бүүректер, өкпе, баар, думчук, ижин-хырын, ангина, карак, баш, чүрек, нерви дээн аарыгларлыг кижилер колдады кирип турар. Оон аңгыда аныяксыдар аржаан база бар.

Аныяанда Сергей Оолакаевич Россияның янзы-бүрү хоорайларын кезип, Тывадан бир дугаар бүгү делегейниң салым-чаяанныгларының аразынга тыва хөөмей-сыгытты бараалгадып көргүскен.

Үш-Белдир – Тываның иштинде азоттуг изиг сугларның эң улуг курлавыры-дыр. Аңаа даянган курорту совет үеде ""Соңгу аржаан"" деп база адап турган.

Будданың суртаалдап турганы чүдүлге-сүзүглелдиг кыйгырыының чүрээнде Ыдыктыгларның Дөрт Ачылыг Чаагай Шыннары туруп турар. Оларда мынчап бижээн: