K'usillu (kastilla aru: Mono), junt'una jakiri sallqa uywa, janchipaxa t'awarani, amparapa kayupa phisqa luk'anani, luk'ananakapampi katusirinaka, alinakana achupa manq'iri, quqanakana sarnaqiri. K'usillunakaxa Puno junt'u suyuna utji.

Rómulo Ernesto Betancourt Bello (* Guatire, 1908 mara 22 uru Anata phaxsin yuritayna - New York, 1981 mara 28 uru Llamp'u phaxsin yuriwi) Winïxwila j'acha marka piriudysta & anakithiri. Winïxwila Prisidinti.

Turaya jisk'a t'aqa suyu; (kastilla arupi: Distrito de Toraya) nisqaqa huk Jisk'a t'aqa suyu Ay maru jisk'a suyupi, Apurimaq jach'a suyupi, Piruw jach'a markapi.

Nuevo Progreso jisk'a t'aqa suyuxa (kastilla aru: Distrito de Nuevo Progreso). Piruwna mä jisk'a t'aqa suyuwa, San Martín jach'a suyu, Tukachi jisk'a suyu.

Malwas jisk'a t'aqa suyu; (kastilla arupi: Distrito de Malvas) nisqaqa huk Jisk'a t'aqa suyu Warmiy jisk'a suyupi, Ankashu jach'a suyupi, Piruw jach'a markapi.

Q'illu Unu jisk'a t'aqa suyux (kastilla aruna Distrito de Quelloúno) Perú markana mä jisk'a t'aqa suyuwa, Kumbinsyun jisk'a suyuna, Qusqu jach'a suyuna.

Limapampa jisk'a t'aqa suyuxa (kastilla aru: Distrito de Limabamba). Piruwna mä jisk'a t'aqa suyuwa, Amarujawira jach'a suyu, Rodríguez de Mendoza jisk'a suyu.

Phicchitantax mä jisk'a jamach'iwa (Zool. mf. Cientifico suti: Zonotrichia capensis, tama: frngillidae). Aka jamach'ix pata markanakan ukjamarak jach'a markanakans utjaraki. Sutipax aymar arut juti ""tanka tanka"".

JUK´A ARUNAK (Resumen) Aka, qamawisanx wali atipasiñanakan qamsnax sapur kamaw jankiw nayrst´away kunanakasa. Ukalaykutaw wawanakarus mayipxix isq´atpachanakat yatiqañpawa, kunatix aka, wawanakarux sum wakichayañawa ukataw kawkins sumaw sarani, khitirux atipaskakispawa, kawkirus puriskakispawa. Yariyañ nayraqatasti, sañ muniw mä tama lurawinaka, kunatix akampix lursnaw apsusnaw walj musallanak janchisata, amuyunakasata, amuy marakachirinakat wawanakanxa, jayriyañtuqit waljakinak luraskakiñaw chiqanchañataki.

Yuyapichis jisk'a t'aqa suyuxa (kastilla aru: Distrito de Yuyapichis). Piruwna mä jisk'a t'aqa suyuwa, Wanuku jach'a suyu, Puerto Inka jisk'a suyu.

Nicolás Guillén suti (Camagüey, 1902 mara 10 uru Huillka kuti phaxsin yuritayna - La Habana, 1989 mara 17 uru Huillka kuti phaxsin yuriwi) Kuba jacha marka qillqiri.

Uka marat nayraqatarux waljan bolivian irpirinakaw maratjam maratjan jiltarakitayna. Ukampirus p’iqinchirinakax Estados Unidos jach’a markat jutir misioneronakätaynawa. Uka pachanakanx juk’amp yaqha phaxsi tantachäwinakaw utt’asirakitayna, ukhamätapat 1969 maran Emma Canaday misioneraw Encargada General sutimp Iglesiarux nayrar irpxarutayna.

Alessandro Vigiani (Università di Siena, Italia), Storia e attualità dell'ayllu nel contesto boliviano, ""Achab. Rivista di Antropologia"", n. 12, febbraio 2008, pp. 2-12