li definixhant årtike femrin est la; eto, ci n' est nén l' minme ki l' omrin, k' est lu. Dins tot l' restant del Walonreye, c' est l' minme a l' omrin et å femmrin (li, el 1). Foû-rîles : Viyaedjes djusse a Nonne del Fåmene, do Bork ås Boursegnes.

Les efants, ki n' avént pus magnî dispu 7 ans, on fwait ene cråsse gasse avou totes les amunicions del mangonreye. C' est a ç' moumint la ki Hanscroufe a rapliké, tot peneus. Et s' taper a djno divant l' veke po dmander pardon å Bon Diu.

a môde puriveuse : on va rcweri les vîs vîs mots do lingaedje, u riprinde des mots dins les lingaedjes parints, po tchessî l' motlî k' a-st amoussî dins l' langue a pårti d' on spotchant lingaedje k' on s' endè vout fé cwite : trouk, vî novedjin, catalan hard.

L' Acoird economike et comierçå globå, AECG, pus cnoxhou dizo si sike inglès CETA, c' est èn acoird di comiece ki dinrè les rîles di vindince po les martchandeyes et les siervices inte les payis di l' Union Uropeyinne eyet l' Canada.

On calcaedje do latén, c' est on epront k' a stî fwait pa on lingaedje d' asteure å latén ki s' a mintnou e l' Urope pal voye del rilidjon. Paski l' latén a stî l' lingaedje rilidjeus di l' eglijhe catolike disk' e 1965. I s' a eto mintnou pal voye des des mots administratifs et djuridikes.

Après l' franwal, gn a on walfran ordinaire, mins avou djusse ene pårteye des mots walons, riprins dizo l' rahouca G100 del djivêye des motîs do walon.

Al fén, Mitan d' cok rescontere on ptit tchén a deus liårds avou ene cawe et on cou d' veule. I saye di monter dso, mins gn a l' cawe ki si speye.

Salut en de kost (po dire arvey), on racourtixhaedje del ratourneure flaminde ""Salut en de kost"" (sohaitaedje ås marins k' end alént el mer, d' ariver a bon poirt, et d' aveur bon vint). Pout aveur li deujhinme sinse di «disca ! et dji spere ki dji n' vos rvoerè pus».

vierlete [f.n.] instrumint d' muzike, did dinltins, come on ptit violon. Li leu s' moussa-st e bierdjî, on sårot so les rins, A s' costé, ene vierlete (P.H. Thomsin). Lavola, on-z ôt l' tchant del vierlete ki s' enûleye (J.M. Warnier). >> djouweu d' vierlete: violoneu. Leye k' åreut polou maryî on comte, on prince, pocwè a-t i falou k' ele veyaxhe voltî on pôve pitit djouweu d' vierlete ? (J.M. Warnier). >> payî les vierletes: a) payî les muzicyins ki djouwèt bal. b) payî po èn ôte k' a fwait ene biestreye. F. être le dindon de la farce. >> ariver å bal cwand les violoneus roistèt les vierletes: ariver tot al fén, k' on-z a ddja tot fwait. F. arriver comme les carabiniers d'Offenbach. Etimolodjeye: sipotchaedje di ""violonrete"" (bodje violon, cawete -rete metowe po -rece.

I s' î trove les efants do pa, les efants del mame, et possibmint, les noveas efants del cope. A môde di djhêye : «les tinnes, les minnes, les nosses».

Les doûcès consounes å coron ni s' prononcént nén adureyes : ene gade si prononcive èn gad (nén gat, come cåzu totavå l' Walonreye). Did la li no di Magadês (ma gade, hê), prononcî avou d, dabôrd k' ås Boursegnes, metans, on-z aléve prononcî ma gat, ê

Come bråmint d' plaeces del redjon, l' economeye a lontins stî tournêye viè l' saetchaedje å tcherbon; des papîscrîts do 13inme sieke endè cåzént ddja.