Khalıkê xo zi sırf Şafi biyo, ey ra dıme ey mezhebê xo vırno, vêrdo Şiiêni. O taw Anatoliye de Elewiy zaf biyê. Şa İsmaili zi raya des u dı imaman , Eli, felsefe u itıqadê inan gırewtê, Elewiy antê hetê xo. O taw Osmanıci zi dewletê da quwetıne biya. Selim I ordiyê xo gırewto, ameyo Çaldıran. Uca (ita) de ceng kerdo. Şah İsmail ceng kerdo vıni. Enê herbi ra veri zi, dıma zi Yawuzi Elewiyan rê zaf eziyet kerdo. Mufti ra fetwa vıraşto, fermanê Elewiyan veto.

Kıtabey Bisutuni (Bisutun, Behistun), dewranê İmperatoriya Hexamenışiyan de hetê hıkumdar Darius-I ra serra İ.V. 543ıne de sûka Persêpolis de be zıwanê Farskiyê Khani ameyo pardağkerdene. Nê kıtabey de, tarixê şaranê İranıcan sero xeylê zanayış u malumat esto. Nuşteyanê nê kıtabey de seba welatê Zazayanê nıkay Zazana vaciyeno.

Bedewi (zıwanê Erebki de: بَدَوِي ) namê şario ke zımeyê Afrika de cayanê zey Cezayir, Libya u Marok de weşiya xo rameno. No şar pêro dormeyê Çolê Sehra de cıwiyeno u şarê Erebi ra nezdiyo. Taê cayan de nê şari rê أعراب yanê romanizasyonê cı Aarab, zıwanê ma de zi beno halê xeylê Erebi zi vaciyeno. Şarê Bedevi, zey şarê Erebi deve cıresyanışi ra şınasiyeno, deveyê inan namdaro. Muzik, kultur, dans u ê biniê inan cıwiyayışê çoli ra tepeya vıraziyayê. Şarê Bedevi de cıwamêrd u cêniy kıncê xo pêro wucıdê xo danê u serê xo padenê. Amardışan ra gore ewro dınya ser de vist milyon ra zêde Bedeviy estê.

İmam-ı Ğazali, heta ki amri yi qediyo şew o rôc nûşto, o qede yo ‘Alimo. Ehend zaf kitabi yi esti ki sarê ruec 18 pel kueni. İmam-ı Ğazali kitabi xu Mewduât-ul Ulum dı nûşto, vato; “mı 1000 ziyedêr kitabi nûşti”, Şeyh Ebu İshaq Şirâzi Kitabi xu ’Hazâin dı numê 400 kitabun yı nûşto. Fırıngistanıcun (Awrupayıcun) séri Eserun İmam Ğazali zaf vinderti u zaf xebitiyê. İnun ra “Maurice” kitabi xue “Essai de chronologie des oeuvres de al-Ghazali” dı numê 404 kitabun İmam-ı Ğazali duno. Mûsteşriko meşhur Brockelmann’ı zi kıtabi xue“Geschichte Der Arabischen Litteratur’ı dı numê 75 hebi kitabun İmam-i Ğazali duno. Serrê 1959’ı dı çahar hebi Pilun Ustadun (Pilun Profesorun) Almanun ra, kitabi İmam-ı Ğazali wendi u zer kowti dini islum u kitabi İmam-i Ğazali çarnê Almanki o peyni dı biyi bısılmuni. Ba’di mergi İmam-ı Ğazali, feleketê Moğolun dı, moğolun zaf kitabxunê vêşnê, o mehel in kutubxunun dı zafi kitabi İmam Ğazali zi pa vêşê. In semed ra heta êyr’ çend kitabi İmam-i Ğazali esti ço nêşkeno vac’, ilmi zi itya dı tepya mendo, ilm zi nêşkeno cewab ına pers bıdo.

Keşiş, kamci papazo ke weşiya xo manastır miyan de rameno u nêzeweciyeno, cı rê vaciyeno. Keşiş rocvetışê dûri ra heta rocvetışê miyani zafêrê dinan de esto. Keşiş xo dano din, heyatê dınya ra dûri maneno u teyna dua u ibadet keno.

(Fransızki : o, e dans l'o or o, e collés/liés) no herfi yewbiyayışê herfanê o u eyo. Yêni wendışê eno herfi zey oeyo. No herf tayn kılmanê Fransızki de esto. Mısal sœur; ""waye"" , sœur; ""kar kerdene"". No herf eyni zeman de zıwanê Yunanki u Latin de zi esto.