ຈຸດປະສົງຂອງການ “ຢ້າງ” ໃນພາສາລາວ ບໍ່ແມ່ນໃຫ້ອາຫານນັ້ນໆສຸກ ເພື່ອເອົາກິນ, ແຕ່ແມ່ນວິທີການຖະໜອມ ຫລື ຮັກສາອາຫານ ເພື່ອເກັບມ້ຽນ ໄວ້ກິນດົນນັ້ນເອງ. ການໃຊ້ຄຳ “ຢ້າງ” ໃນຊີວິດປະຈຳວັນ ຖ້າໄປເຂດແຂວງຊົນນະບົດ, ເຂົາເຈົ້າໃຊ້ຖືກຫລາຍ, ຕາມອາການ ແລະ ຄວາມໝາຍ ຂອງພາສາລາວດັ້ງເດີມ ແລະ ເຂົ້າໃຈດີວ່າຊີ້ນ ຫລື ປາທີ່ຖືກຢ້າງແລ້ວນັ້ນຈະບໍ່ ທັນສາມາດກິນທັນທີໄດ້, ຕ້ອງ ນຳໄປປຸງ ແຕ່ງອີກເທື່ອໜຶ່ງດ້ວຍ ການນໍາໄປເຮັດເອາະ, ຫລາມ, ປີ້ງ, ຈືນ…ລວມທັງວິທີທີ່ເຮັດໃຫ້ແຫ້ງ ດ້ວຍການຕາກແດດຄື ຊີ້ນ-ປາ ແຫ້ງຕ້ອງ ໄດ້ປຸງແຕ່ງອີກເທື່ອໜຶ່ງ (ຕາມຄົນລາວດັ້ງເດີມ) ກ່າວຄືບໍ່ ທັນສຸກນັ້ນເອງ.

ຕໍ່ມາເມື່ອ ເດືອນມິຖຸນາ ຄ.ສ. 1985 ໄດ້ຮັບພະບໍລົມລາຊານຸຢາດໃຫ້ອັນເຊີນພະນາມາພິໄທຂອງສົມເດັດພະນາງເຈົ້າຣຳໄພພັນນີ ເປັນນາມຂອງວິທະຍາໄລ ວ່າ ""ວິທະຍາໄລຣຳໄພພັນນີ

ແຕ່ເດີມພື້ນທີ່ເຂດດິນແດງເປັນສ່ວນໜຶ່ງຂອງຕຳບົນສາມເສນໃນແລະຕຳບົນສາມເສນນອກ ອຳເພີບາງຊື່ ຈົນກະທັ່ງໃນປີ ຄ.ສ. 1938 (ລັດຊະໄໝພະບາດສົມເດັດພະເຈົ້າຢູ່ຫົວອານັນທະມະຫິດົນ) ທາງການໄດ້ປັບປຸງເຂດການປົກຄອງໃໝ່ເພື່ອໃຫ້ເໝາະສົມກັບສະພາບພື້ນທີ່ໂດຍໃຫ້ຍຸບຮວມອຳເພີທີ່ມີຈຳນວນປະຊາກອນແລະປະລິມານງານບໍ່ຫຼາຍເຂ້ານຳກັນ ເຮັດໃຫ້ອຳເພີບາງຊື່ຖືກຍຸບລົງ ຕຳບົນສາມເສນໃນຈຶ່ງຍ້າຍມາຂຶ້ນກັບອຳເພີດຸສິດ ສ່ວນຕຳບົນສາມເສນນອກຍ້າຍໄປຂຶ້ນກັບອຳເພີບາງກະປິ ຕໍ່ມາໃນປີ ຄ.ສ. 1966 ທາງລາຊະການໄດ້ໂອນຕຳບົນສາມເສນໃນມາຂຶ້ນກັບອຳເພີພະຍາໄທທີ່ຕັ້ງຂຶ້ນໃໝ່ ສ່ວນພື້ນທີ່ທາງດ້ານຕາເວັນອອກຂອງແຂວງສາມເສນໃນເພິ່ງໄດ້ຮັບການຍົກຖານະແມ່ນ ແຂວງດິນແດງ ຂຶ້ນກັບເຂດພະຍາໄທ ຫຼັງຈາກທີ່ມີການປ່ຽນຮູບແບບການປົກຄອງນະຄອນຫຼວງແມ່ນບາງກອກໄປແລ້ວ

ກ່ອນ​ເຂົ້າ​ຖ້ຳ​ແຫ່ງ​ນີ້ ຜູ້​ພາ​ໄປ ເພິ່ນ​ບອກ​ວ່າ: ຕ້ອງ​ໃຊ້​ໄຟ​ເຍືອງທາງ ເພາະ​ມັນ​ເປັນ​ຖ້ຳ​ມືດ​ມີຫລາຍ​ທາງ​ຍ່າງ​ເຂົ້າ​ໄປ​ໃນ​ຕ້ອງຍ່າງ​ໄປ​ເປັນ​ຫມູ່​ຄະ­ນະ, ຖ້າ​ຫາກຍ່າງ​ໄປ​ຄົນ​ດຽວ​ອາດ​ຈະ​ຫລົງທາງ​ໄດ້, ຢູ່​ທາງ​ໃນ​ຖ້ຳ​ມີ​ເຫວເລິກ​ທີ່​ອັນ­ຕະ­ລາຍ ເຊິ່ງ​ຕ້ອງ​ມີ​ຜູ້ສຳ​ນານ​ທາງ​ເທົ່າ​ນັ້ນ​ພາ​ໄປ ເພື່ອຄວາມ​ປອດ​ໄພ​ຂອງ​ນັກ​ທ່ອງທ່ຽວ, ພາຍ​ໃນ​ຖ້ຳ​ອາ­ກາດ​ເຢັນ, ພື້ນ​ຮາບ​ພຽງ​ດີ, ບາງ​ບ່ອນ​ເປັນຫີນ​ງອກ​ຕັ້ງ​ຢູ່​ສູງ​ຊັນ​ຂຶ້ນ​ໄປ​ດັ່ງຮູບ​ທາດ ຢູ່​ເພ­ດານ​ດ້ານ​ເທິງ​ເປັນຫີນ​ຍ້ອຍ​ໂຕ່ງ​ໂຕ່ຍ​ລົງ​ມາ ເຊິ່ງຄົນ​ທ້ອງ­ຖິ່ນ​ນີ້​ເອີ້ນ​ວ່າ: ນົມ​ຜາ, ທີ່​ຜາ​ຜະ­ຫນັງ​ຖ້ຳ​ກໍ່​ມີ​ຫີນ​ຍ້ອຍ​ລົງ ມາ​ເກາະ​ຢູ່​ຕາມ​ຜາ​ຜະ­ຫນັງ​ຖ້ຳມີ​ຫລາຍ​ຮູບ​ຫລາຍ​ສີ​ເຫັນ​ແລ້ວ ສຸດ​ທີ່​ອອນ­ຊອນ​ເຫລືອ​ທີ່​ຈະ​ພັນລະ​ນາ​ໃນ​ຄວາມ​ງາມ​ຂອງ​ທຳ ມະ​ຊາດ​ສ້າງ​ໄວ້, ທັງ​ເປັນ​ບ່ອນ ນອນ​ຂອງ​ຈຳ­ພວກ​ເຈຍ ແລະ ນົກ​ອື່ນໆ​ອີກ ຫລາຍ​ຊະ­ນິດ​ພວກເຮົາ​ໃຊ້​ເວ­ລາ​ປະ­ມານ 30 ນາ­ທີ ທ່ຽວ​ຊົມ​ຄວາມ​ງາມ​ຢູ່​ພາຍ​ໃນຖ້ຳ​ທີ່​ທຳ​ມະ​ຊາດ​ສ້າງ​ໄວ້​ຢ່າງປາ­ນີດ ຈົບ­ງາມ​ມີ​ສີ­ສັນ​ຮູບ​ລັກສະ​ນະ​ຕ່າງໆ​ຫລາກ​ຫລາຍ​ເມື່ອໄດ້​ເຫັນ​ຮູ້­ສຶກ​ວ່າ​ເຫມືອນ​ມີ​ສິ່ງມະ­ຫັດ­ສະ­ຈັນ​ທີ່​ຖືກ​ສ້າງ​ຂຶ້ນ​ໃນຖ້ຳ​ແຫ່ງ​ນີ້.

ບໍ່ນ້ຳຮ້ອນ ຕັ້ງຢູ່ພາກຕາເວັນອອກຂອງເມືອງຄຳ ຫ່າງຈາກຕົວເມືອງໂພນສະຫວັນປະມານ 70KM ໄປຕາມທາງເລກ7 ແລ້ວແຍກເຂັົ້າໄປປະມານ 4-5KM ບໍ່ຮ້ອນມີຄວາມຮ້ອນອຸນຫະພູມສູງ ສາມາດເຕົ້າໄຂ່ໃຫ້ສຸກໄດ້ ແຕ່ລະປີມີນັກທ່ອງທ່ຽວທັງພາຍໃນແຂວງ, ຕ່າງແຂວງ ໄປທ່ຽວ ແລະໄປອາບນ້ຳບໍ່ຂາດ ໂດຍສະເພາະ ຍາມງານບຸນຕ່າງໆເຊັ່ນ ບຸນປີໃຫມ່ລາວ ແລະອື່ນໆ ເພາະເຊື່ອກັນວ່າເມື່ອໄດ້ອາບນ້ຳຮ້ອນບໍ່ດັ່ງກ່າວແລ້ວ ສາມາດເຮັດໃຫ້ຄົນທີ່ເປັນໂລກຜີວໜັງ ຢ່າງເຊັ່ນ ເປັນຕຸ່ມຕາມຜີວໜັງໃຫ້ຫາຍດີໄດ້ວ່າຊັ້ນ.

ປ່າ​ສະ­ຫງວນ​ແຫ່ງ​ຊາດພູ​ຫີນ​ປູນ (ຄຳເຄົ້າ: ປ່າສງວນແຫ່ງຊາຕພູຫີນປູນ) ຕັ້ງ​ຢູ່​ແຂວງ​ຄຳ​ມ່ວນ ພາກ​ກາງ­ຂອງ​ລາວ​ເປັນ​ດິນແດນ​ທີ່​ອຸ­ດົມ­ສົມ­ບູນ​ໄປ​ດ້ວຍ​ທຳມະ​ຊາດ ແລະ ຊີ­ວະ​ນາໆພັນ ມີຫີນ​ປູນ​ທີ່​ເປັນ​ຈອມ​ຊໍ່​ຊອນ​ສະຫລັບ​ຊັບ­ຊ້ອນ​ກັນ ແລະ ມີ​ຮ່ອມ​ພູທີ່​ລຶກ​ລັບ ຫ່າງ​ໄກ​ຈາກ​ໂລກ​ພາຍ ນອກບັນ­ດາ​ຖ້ຳ ແລະ ສາຍ​ນ້ຳລຳ​ທານ​ທີ່​ເກີດ​ຂຶ້ນ​ແບບ​ມະ​ຫັດສະ​ຈັນ ພ້ອມ​ທັງ​ນ້ຳ​ອອກ​ບໍ່​ຕ່າງໆນຳ​ອີກ.