Al raggn ed Zvân al dsmitè dal 1506 quand al Pèpa Giólli II arivé col só esêrcit a Bulåggna e al purté vî totta l'èrt ch'ai êra int'al só palâz. Da alåura fén a la fén dal 1700 Bulåggna l'è stè såtta al Stèd d'la Cîsa e al guêren ai êra al cardinale legato mandè da Råmma insamm a un Senèt ch'al elezêva ogni dû mîs un gonfaloniere (gióddiz), con dî èter ôt cònsul pió vîc'. La prosperitè d'la zitè l'andè avänti, anch se al mèl naigher d'la fén dal 1500 la purté la popolaziån da 72.000 a 59.000 abitànt e quand ai è stè un'ètra vôlta dal 1630 i arivénn a 47,000. Dåpp i êren carsó fén a 60,000-65,000. Dal 1564 i tirénn só al Zigànt e al Palâz dî Banch atais a l'Archiginèsi, indovv ai êra l'Universitè vècia. Al Pèpa al fé tirèr só di mondi ed cîs e dî palâz religiûs, pió ch'in totti äli ètri zitè d'Itâglia. I artèsst ed st'êpoca i fundénn la Scôla bulgnaisa ch'l avêva stra i èter Annibale Carracci, al Minghén, al Guerzén e dî èter cgnossó in totta Euròpa.

Dôpa ch'j în rivêdi, al gînti cēlti ed l'Êlta Itâlia j în stêdi in guèra cûn i Român d'in quând in quând per squêṣi dû sècol. Al chêṣ pió famòus l'é stê còl dal ""sacco di Roma"" (la saczêda ed Ròma) int al 390 préma ed Crést, quând i Gâl Senòun ed Brenno j ân ciapê tóta la sitê e masê i senadōr (Livio V, 35-55). Un sècol dôpa i Senòun e gh'ân dê sòta ed nōv, int la têrsa guèra sannitica còuntra i Român, in leânsa cûn j Ómber, i Sanît e j Etrósch, e j ân finî per pêrder incòra int al 295 préma ed Crést. Int al 225, l'armêda ed na lēga di Gâl, cumprèiṣ i Bôi e j Insûber, la vîn a batâlia cûn l'eṣêrcit di Român, mó la i ciâpa a Talamòun (Polibio, Storie, II, 27). I Român e vân alōra al cuntratâch, e vînsen j Insûber es e ciâpen Mĕdaŏlānum (Milân) int al 222; in sègvit e tîren só la colônia ed Plăcentĭa (Piaṣèinsa) int la zôna di Bôi, e còla ed Crĕmōna Cremôna int al tèri di Insûber.

Al 14 ed setànber dal 1791 i dgénn dèr só a la zitè d'Avignon in Fränza parché al Napoleån la vlé indrî. Dal 1798 i franzîs i ocupénn la zitè ed Råmma e al pèpa, Pio VI, al fó fât parsunîr e purtè in Fränza, indóvv ch'al muré l'àn dåpp.

Quand Filip l'è dvintè duca 'd Pärma anca Du Tillot al gh'è andè drè, dal 1749. A Pärma l'è dvintè primma Intendent 'd la Ca Ducäla, pò ministor 'd l'economia, e dal 1759 primm ministor. Dal 1754 al duca al gh'à dè al titol äd Marchez 'd Flén.

Don Camél munsgnōr... mó mìa trôp (Don Camillo monsignore... ma non troppo in italiân) l’é al quêrt félm ed la stòria ed Don Camél e Pepòun, dirèt da Carmine Gallone int al 1961, trât dai racûnt ed Giovanni Guareschi. Al duvîva èser la pêrta finêla ed la stôria (cm' as vèd ânca da i dû prutagonésta: a gh' àn i cavî grîş e în invcî) mó invēce l'à 'vû un grôs sucès al butghîn (bèin 1.105.024.406 frânch) acsé a s'é decîş ed girêr 'n' êtra pêrt.