Летринопс (латинлӓ Lethrinops) — цихлидвлӓн йиш группыш пырышы ирвел Африкышты (Ньяса) шӹрен вӓшлиӓлтшӹ йӓр дӓ аквариум кол. Цилӓжӹ 24 тӹрлӹ летринопс улы.

Маврикий тӹрлӹмӹ фельзума (латинлӓ Phelsuma ornata) — геккон йишвлӓн группыш пырышы Маврикий ошмаотывлӓштӹ (Île Ronde, Île aux Aigrettes дӓ Coin de Mire) эндемик вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹ. Кытшы 12 см якте шоэш.

Шемдинли (турокла Şemdinli ) — Турцин, кечӹвӓл-ирвел Хаккяри илӹн районжы (илчежӹ). 2008-шӹ ин тӹштӹ 52.779 (пӱэргӹ: 27.683; ӹдӹрӓмӓш: 25.096) эдем ӹлен.

Кeйзaр Икшӹ Oттoн яжoн oргaнизуйымы фeoдaльный дӓ виӓнгшӹ тeхникӓн aрмижӹ вeнгрвлӓн aнзыкылa кeмӹштӹм шaгaлтeн кeрдӹн. Вeнгрвлӓн мыктeшкӹ aрмиштӹ пӹсӹ ылын, нo худaн вooружaялтшы, сeдӹндoнaт тӹдӹ 995-шӹ ин Aусбург лӹвӓлнӹ шин шӓлӓтӹмӹ лин. Тидӹ пaштeк вeнгр йыхвлӓн лужaвуйвлӓштӹ хaлыклaнышты кыцe ӹлeн лӓктӓш лиэш, шaнaш тӹнгӓлӹнӹт. Нӹнӹ сeмӹнь Дунaй дoн Тисa йoгывлӓн тeрритoривлӓэш ӹлӓш кoдaш гӹньӹ, тӹнӓм тиштӹш культурывлӓмӓт, фeoдaльный ушeмкымдeм oргaнизaцимӓт шoтыш нӓлмӹлӓ дӓ у сeмӹнь ӹлӓш тымeньмӹлӓ — тидӹм нӹнӹ ынгылeнӹт. Сeдӹндoнaт мадьярвлӓн Роднӓ лужавуйышты Гeзa (Géza) (949 -1-шӹ февраль 997-шӹ и) дӓ тӹдӹн Валгыды Иштвaн (István) эргӹжӹ хырeстӓлтӹт дӓ X-шы курымын вeнгр хaлыкaт хӹрeстӹмӹ лин. Тиштӹ ик мoмeнтӹм пӓлдӹртӹдe aк ли, нӹнӹ Рим (кaтoлицизм) ыдылмы oвуцaм aйырeнӹт, a Кoнстaнтинoпoльын прaвoслaвим aгыл. Тидӹ гӹц пaснa тӹ жeпӹн Вeнгриштӹ чaстный кидӹштӹ пaйдaм кычылтмылaнaт нeгӹцӹм пиштӹмӹ. Тeнгe Вeнгрин кугижӓнӹш шaчын.

Акантолабрус (латинлӓ Acantholabrus palloni) — тӹрвӓн колвлӓн йиш группыш пырышы Атланти океанышты шӹрен вӓшлиӓлтшӹ тангыж дӓ аквариум кол. Цилӓжӓт ик йиш акантолабрус веле улы.

Буру косир лори (латинлӓ Charmosyna toxopei) — изи попугайвлӓн йыхыш пырышы Индонезиштӹ Буру ошмаотышты эндемик вӓшлиӓлтшӹ лори попугай. Кытшы 16 см якте шоэш.

Алангышуды (латинлӓ Pulsatilla) — недӹшуды йыхыш пырышы 5-40 см кыташ шукиӓш кушкыш. Вурдыжы, ӹлӹштӓшвлӓжӹ дӓ пеледӹш тӹрвӹвлӓжӹ мижӓн ылыт. Пеледӹшвлӓжӹ щукы цӹреӓн лин кердеш. Апрель-майын пеледеш.

Норфолк кӹцкӹ кӓдӹ (латинлӓ Hemiphaga novaeseelandiae spadicea †) — кӓдӹ йишвлӓн йыхыш пырышы Австралин Норфолк ошмаотыштӹ эндемик вӓшлиӓлтшӹ кӹцкӹ кӓдӹ.

Мендерес (турокла Menderes ) — Турцин, кечӹвӓл Измир илӹн районжы (илчежӹ). 2008-шӹ ин тӹштӹ 68.029 (пӱэргӹ: 34.520; ӹдӹрӓмӓш: 33.509) эдем ӹлен.

Пӹтӓришӹ гӓнӓ сола гишӓн 1795-шӹ ин сирӹмӹ ылын. Сола халык первишен мӱлӓндӹ пӓшӓм ӹштен, вольыкым урден. Солашты олма садвлӓ, чельниквлӓ ылыныт. 1909-шӹ ин ломбы, пӹзӹлмӹ укшвлӓ гӹц стӧлвлӓм, пӧкенвлӓм дӓ молы хӓдӹрӹмӓт 5 кудывичӹштӹ ӹштенӹт. 1922-шы ин солашты ӓпшӓткуды ылын. 1931-шӹ ин «Радио» колхозым ӹштӹмӹ. Кого Вырсышты Санук гӹц 27 эдем кредӓлӹн, луатшӹмӹтӹнжӹ коленӹт, лун токышты пӧртӹлӹнӹт. Нӹнӹ логӹц гв. старшина Филимон Архипович Южаков, рядовойвлӓ Зоя Михайловна Васютина, Лаврентий Григорьевич Поликарпов дӓ молат.

Якшар вуян попугай амадина (латинлӓ Erythrura psittacea) — Estrildidae йиш группыш пырышы йыдпел У Каледоништӹ вӓшлиӓлтшӹ попугай амадина мырышы кек. Кытшы 12 см якте лин кердеш.