Huák-dìng sīng-puáng giék-sók lāu. Mò̤ nè̤ng nêng chók Pŏ̤-să̤-ā gâe̤ng Nà̤-lé-să. Ôi lāu gāng-siâ cī ciáh ""huák-lŭk báuk-sê̤ṳ"", Bă-să-nà̤-ó̤ giók-é sáe̤ng ĭ siŏh iông lā̤-ŭk có̤ gé-niêng. Pŏ̤-să̤-ā ngâing dĭh Bă-să-nà̤-ó̤ gì chiū-cī, Bă-să-nà̤-ó̤ sĭk-câi mò̤ bâing-huák, cêu dák-éng lāu. Ciā chiū-cī sê Bă-să-nà̤-ó̤ gâe̤ng Pŏ̤-să̤-ā gì diâng-cìng-ŭk, Bă-să-nà̤-ó̤ báik-cèng có-chói gōng, gáu sī dŭ mò̤ táung lâi ciā chiū-cī. Dīng Bă-să-nà̤-ó̤ gâe̤ng Gáh-lá-să̤-ā-nò̤ diōng gáu Pŏ̤-să̤-ā gì chió, ciáh báik-diòng cĭng-sióng. Cī buô cáuk-pīng ī huăng-lŏk gì ké-hŭng sák-muōi.

Gēng Cĭng-dṳ̆ng sê dâ̤ 2 dâi Cêng-nàng-uòng Gēng Gié-mâiu gì giāng, 1649 nièng ĭ nòng-bâ sī lō̤ ī-hâiu hŭng uòng. 1673 nièng, găk Hók-ciŭ kī-bĭng huāng-káung Muāng-chĭng. Dài-uăng Dŭng-nìng-guók gì Dâng Gĭng iâ puái bĭng lì Hók-gióng ciĕ-uông, bók-guó ĭ gâe̤ng Dâng Gĭng có̤ siŏng-ciăng kó̤, Dâng Gĭng puái bĭng ciŏng Ciòng-ciŭ gâe̤ng Ciŏng-ciŭ ciéng kó̤. Muāng-chĭng gì bĭng téng Ciék-gŏng páh gáu Hók-gióng, ĭ mò̤-niĕ-ài dàu-hòng, ké̤ṳk Muāng-chĭng niăh kó̤ Báe̤k-gĭng. 1681 nièng, Kŏng-hĭ bìng-dêng Săng-huăng cĭ lâung ī-hâiu, ciŏng ĭ lìng-dì tài sī, gó̤-lòng chió nè̤ng dŭ ké̤ṳk Muāng-chĭng tài ták.

Ciá (漈), iâ hô̤ lō̤ ciá-tàu (漈頭) hĕ̤k-chiā bŭk-buó (瀑布), sê ò̤ hĕ̤k-ciā kă̤ gĭng-guó ò̤-sùng duâng-méng gì sèng-âu dĭk-dĭk-sék téng gà̤-dēng dâung giâ lì gì cūi-làu. Mìng-dĕ̤ng dê-kṳ̆ ô cêng sâ̤ sāi ciá có̤ miàng-cê gì dê-miàng, chiông Īng-tái gì Băh-ciá-gău (百漈沟), Bìng-nàng gì Ciá-tàu-chŏng (漈頭村), Ciŭ-nìng gì Gāu-lṳ̀ng-ciá (九龍漈) gâe̤ng Gèng-ciá-tàu (高漈頭), dēng-dēng.

«È̤ng-làu-máe̤ng»(紅樓夢) sê Dṳ̆ng-guók Muāng-chĭng sèng-âu gì siŏh buô Ciŏng-huòi-tā̤ (章回體) siēu-siók(小說). Cī bô cṳ̆ bô hô̤ lā̤ «Siŏh-tàu-gé»(石頭記), gó̤-lòng buô cṳ̆ ô 120 huòi, cáuk-ciā(作者) gì miàng-cê hô̤ lā̤ Cò̤ Siók-kè̤ṳng(曹雪芹), dáng-sê hiêng-câi iā sâ̤ ciŏng-gă(專家) huái-ngì(懷疑) có̤i-muōi 40 huòi gì cáuk-ciā ng-sê ĭ.

遘2012年為止，元素週期表包含其118萆經過証實其化學元素，臺中有114萆受遘國際純粹與應用化學聯合會（IUPAC）承認固加起名。臺中98萆元素存在敆自然𡅏：84萆是原生核素，另外有14萆元素囇出現敆原生元素其衰變鏈裡。趁鎄遘鎶其所有元素即然伓是敆宇宙𡅏自然產生，但是因為經過人工合成，現在已經全部乞IUPAC承認。趁Uut遘Uuo其元素敆實驗室中乞合成，現在根據其原子序系統性其起名。所有鎄（原子序99）以後其元素都未經過敆宏觀尺度下底其觀察。遘2012年為止，人類固𡅏未成功合成原子序118以後其任何蜀萆元素。

Séng séng-chuăng: Diŏh séng séng-chuăng sê ôi gé-niêng Ciō gì bê déng sêu sī, cà̤ liāng Ciō gì nṳ̆k, Ciō gì háik, gâe̤ng Ciō lièng-hăk, ciáh â̤ dáik īng-sĕng, găh sié-gái muak nih â̤ hó uăk gì lā̤-ngì. Séng-chuăng diŏh sèu-sèu có̤, diŏh sāi siŏh léng muôi gĭng huák háiu gì biāng gâe̤ng buò-dò̤-ciū lì có̤.