Шим йӱксӹ (латинлӓ Cygnus atratus) — лыды йишвлӓн йыхыш пырышы Австралиштӹ вӓшлиӓлтшӹ когорак йӱксӹ. Йӱксӹн кӱкшӹцшӹ 110–142 см, шылдыр шӓрӓлтӹмӹжӹ 1.6–2 м, нелӹцшӹ 3.7–9 кг якте шоэш.

Филиппинвлӓ (тагалогла Republika ng Pilipinas, англла Republic of the Philippines) — кечӹвӓл-ирвел Азиштӹш кугижӓнӹш. 2015-шӹ ин тӹштӹ 101 514 100 эдем ӹлен. Кугижӓнӹшӹн территорижӹ 300 000 км². Кугижӓнӹшӹн вуйхалажы дӓ сек кого халажы: Манила.

Ihmisen anatomia tunnettiin jo 1600 eaa., josta on viitteitä egyptiläisten papyruskirjoituksista. 1600 eaa. tunnettiin jo sydän, maksa, perna, munuaiset, kohtu ja virtsarakko.

1920 ин 20–24 июль. Мары коммуниствлӓн пӹтӓришӹ Всероссийский конференци эртен, кышты Мары автономный областьым ӹштӓш тӹнгӓлмӹ гишӓн шая кеен.

Ош шӹргӓн выльдырцан кӓдӹ (латинлӓ Zentrygon albifacies) — кӓдӹ йишвлӓн йыхыш пырышы кечӹвӓл-ирвел Мексика (Сан-Луис-Потоси) гӹц йыд-вадывел Никарагуа якте вӓшлиӓлтшӹ кӓдӹ.

Замбези (англла Zambezi) — кечӹвӓл Африкышты йогы. Кужыцшы 2,574 km км. уштыш. Йыл вӹлнӹ техень сӓндӓлӹквлӓ вӓрлӓнӓт: Ангола, Мозамбик, Замби дӓ Зимбабве.

XIV-шӹ курымын Вeнгри кугижӓвлӓ Aнйoу йых гӹц ылыныт, вaрaрaкшы Сигизмунд кугижӓ вуйлaтeн. Ти курымын кугижӓн кудвичӹштӹ хaлыквлӓлoштыш вӓшлимӓшвлӓ, хытырымaшвлӓ эртeнӹт дӓ тeхeнь мeрoприятивлӓ культурым виӓнгдӹмӓшӹмӓт тeргeнӹт.

Махмудие (турокла Mahmudiye ) — Турцин, покшал Эскишехир илӹн районжы (илчежӹ). 2008-шӹ ин тӹштӹ 9.202 (пӱэргӹ: 4.575; ӹдӹрӓмӓш: 4.627) эдем ӹлен.

Нгатпанг (палаула ? ; англла Ngatpang ) — Палаун вадывел Бабелдаоб ошмаотышты штатшы. Штатын территорижӹ: 47 км². 2005-шӹ ин тӹштӹ 464 эдем ӹлен. Штатын вуйхалажы: Нгереклмадел.

Тукуман амазон (латинлӓ Amazona tucumana) — лачокла попугайвлӓ йиш группыш пырышы Аргентина дӓ Боливииштӹ вӓшлиӓлтшӹ амазон попугай. Кытшы 31 см якте шоэш. Ӓвӓ амазонвлӓ, озывлӓ гӹц изирӓк ылыт.

Шим тупан сиргек (латинлӓ Oenanthe lugens) — Muscicapidae йишвлӓн группыш пырышы Йыдпел Африкышты дӓ Покшал Ирвелӹштӹ вӓшлиӓлтшӹ сиргек. Кытшы 14,5 см, шылдыр шӓрӓлтӹмӹжӹ 26–27,5 см, нелӹцшӹ 19–25 г якте шоэш.

Линкольн (англла Lincoln ) — Америкын ушымы штатвлӓн Небраска штатын вуйхалажы дӓ сек кого 2-шы халажы. Халан территорижӹ: 195.2 км². 2010-шы ин тӹштӹ 258,379 (метропол: 302,157 ) эдем ӹлен.

Уэльсвлӓ — Уэльс ( Кого Британиштӹ) ӹлӹшӹ кельт халык, ӹшкӹмӹштӹм нӹнӹ ""кимрвлӓ"" маныт. Ти халык лӹм доно Англиштӹ Камбри область лӹмжӹм намалеш. Уэльсвлӓн шотышты 16 миллион якте шоэш, кыдывлӓ логӹц кым миллионжы Уэльсӹштӹ ӹлӓ.

Шлемӓн игуана йишвлӓ (латинлӓ Corytophanidae) — игуана ганьывлӓн группыш пырышы Мексика гӹц Эквадор якте Йыдпел, Покшал дӓ Кечӹвӓлвел Америкышты вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 9 тӹрлӹ шлемӓн игуана улы.

Уэльс (англла Wales ; инюпиакла Kiŋigin ) — Америкын ушымы штатвлӓшты вадывел Аляска штатын эскимо инюпиак халыкын халажы. Халан территорижӹ: 7.3 км². 2007-шӹ ин тӹштӹ 153 эдем ӹлен.

Иван Михайлович Кедров (1844 – кышты дӓ кынм колен, пӓлӹ агыл). Пӹтӓриш мары букварьын авторжы. XIX-шӹ курымын алыкнам соты корышкы лыкташ цацышывла логӹц иктӹжӹ.

Пазарьери (турокла Pazaryeri ) — Турцин, вадывел Биледжик илӹн районжы (илчежӹ). 2008-шӹ ин тӹштӹ 11.722 (пӱэргӹ: 5.821; ӹдӹрӓмӓш: 5.901) эдем ӹлен.