Gellid olrhain rhywfaint o ddeunydd cyfreihtiol, fel Saith Esgobty Dyfed, i gyfnod cynnar. Gellid cymharu rhywfaint o’r defnydd cynnar hwn gyda hen gyfriethiau Iwerddon. Nodir nifer o ddylanwadau'r gyfraith Rufeinig ar gyfraith Hywel gan Watkin, ac awgryma fod ychydig o dystiolaeth o barhad o gyfnod y Rhufeiniaid yng Nghymru, yn enwedig yn Llyfr Cyfnerth. Ceir hefyd ddylanwadau Gwyddelig ac Eingl-Sacsonaidd. Yn ôl Watkin, gall fod gwereiddiau ""cyfran"" fel dull o etifeddu tir yn mynd yn ôl i Oes yr Haearn.

Fe fyddai disgrifiad moel o'r nofel yn awgrymu stori syml. Sôn mae'r gyfrol am Oswyn Morris, prifathro cyntaf Ysgol y Dyfroedd, ac am Rwth, sy'n paratoi cyfrol am hanes yr ysgol ar gyfer ei hanner canmlwyddiant. Ond fe fu raid i Oswyn Morris adael yr ysgol dan gwmwl, wedi cyfnod byr yn unig fel prifathro, ac mae yna anniddigrwydd a diffyg cyfeiriad ym mywyd Rwth. Oes yna wersi y gall Oswyn Morris eu dysgu i Rwth, a beth yw ei fwriadau wrth wneud hynny? Wrth i ni ddod i wybod mwy am fywydau'r ddau brif gymeriad fe ddaw mwy o gwestiynau nag o atebion i'r golwg.

Dynodwr rhyngwladol yr awdur ar Gofrestr Rhyngwladol Enwau Planhigion (International Plant Names Index) yw 9751-1. Fel sy'n arferol mewn botaneg, ceir byrfodd yn hytrach nag enw llawn, pan ddyfnynir neu pan sonir am y person hwn, sef Sloss..

Mae'n nodedig am y casgliad o 154 o feini hirion a geir yma o fewn tua 10 km sgwar. Dyma'r nifer mwyaf o feini hirion mewn un lle yn Ewrop ag eithio Karnag yn Llydaw. Credir eu bod yn dyddio o ddiwedd y cyfnod Neolithig a dechrau Oes yr Efydd. Nid yw'r meini, o garreg gwenithfaen, wedi eu trefnu mewn patrwm megis rhai Carnac.

Yn 1999, cyhoeddwyd albwm boblogaidd arall sef Equally Cursed and Blessed a sylfaen apêl Catatonia oedd carisma Cerys, y caneuon pop llwyddiannus a pherfformiadau byw cryf iawn. Pan ryddhawyd yr albwm nesaf yn 2001 Paper Scissors Stone trefnwyd taith yr un pryd. Ond gohiriwyd y daith gan i Cerys adael y band ar sail blinder a phoen meddwl.

Mae Gaer Fawr yn fryngaer Geltaidd sy'n perthyn i Oes yr Haearn, ac sydd wedi'i lleoli ger Merthyr Cynog, Powys, Cymru; cyfeirnod OS: SO020380.

Nid oes unrhyw lawysgrif ar gael sy’n dyddio i gyfnod Hywel ei hun, ac roedd y gyfraith yn cael ei diweddaru'n gyson. Nid yw ysgolheigion yn cytuno pa un oedd iaith wreiddiol y fersiynau ysgrifenedig o’r cyfreithiau: Cymraeg ynteu Lladin. Yn y Gymraeg yr ysgrifenwyd y cofnod Surexit yn Llyfr Sant Chad. Cofnod yw hwn o ganlyniad achos cyfreithiol yn dyddio o’r 9g. Er nad yw’n llyfr cyfraith fel y cyfryw mae’n dangos fod yr iaith Gymraeg yn cael ei defnyddio ar gyfer materion cyfriethiol yr adeg honno.

Arlunydd a gwneuthurwr printiau Cymraeg ydy Mary Lloyd Jones (ganed 1934, Pontarfynach, Ceredigion, Cymru) sy'n byw yn Aberystwyth lle mae ei stiwdio. Mae ei gweithiau'n cynnwys techneg aml-haenau sy'n adlewyrchu ei diddordeb mewn esblygiad ieithyddol gan gynnwys marciau cynnar dynol a'r wyddor ogam. Mae hi wedi arddangos ei gweithiau ledled Cymru ac yn rhyngwladol.

Gwas neidr o deulu'r Gomphidae (neu'r 'Gweision neidr tindrom') yw'r Stylurus nagoyanus. Fel llawer o weision neidr, ei gynefin yw pyllau o ddŵr, llynnoedd, nentydd neu afonydd.