Etifeddodd Owain y rhan fwyaf o'r deyrnas ar farwolaeth Gruffudd yn 1137, ond gyda Cadwaladr yn dal Meirionnydd a Cheredigion. Yn 1143 lladdodd gwŷr Cadwaladr Anarawd ap Gruffudd, tywysog Deheubarth, trwy frad. Roedd amheuaeth gref fod hyn ar orchymyn Cadwaladr. Ymatebodd Owain trwy yrru ei fab Hywel ab Owain Gwynedd i gymeryd tiroedd Cadwaladr yng Ngheredigion oddi arno. Ffôdd Cadwaladr i Iwerddon lle cyflogodd lynges gan Lychlynwyr Dulyn. Glaniodd yn Abermenai yn 1144 i geisio gorfodi Owain i dychwelyd ei diroedd. Ymddengys i Gadwaladr adael y Daniaid a dod i gytundeb a'i frawd. Yn 1147 gyrrwyd Cadwaladr o'i diroedd ym Meirionnydd gan Hywel ab Owain Gwynedd a'i frawd Cynan. Wedi cweryl arall rhwng Cadwaladr ac Owain, alltudiwyd Cadwaladr i Loegr.

Mae'r Sefydliad yn hyrwyddo cydweithio rhwng amgueddfeydd, archifau, casgliadau clyweledol a llyfrgelloedd er mwyn i ddefnyddwyr gael mynediad integredig er mwyn eu cynnwys drwy Europeana a gwasanaethau eraill.

Israniad o amser daearegol sy’n llai nag eon ond yn fwy na chyfnod yw gorgyfnod (Saesneg: era). Mae'n rhanu'r 'eon' yn israniadau llai. Yr hyn sy'n hollti amser yn grwpiau llai, yn aml iawn ym myd y daearegwr, yw digwyddiadau yn ymwneud a cherrig y Ddaear, newid hinsawdd, rhywogaethau'n cael eu difodi neu impact catastroffig gwibfeini wrth daro'r Ddaear.

Astudiaeth yn canolbwyntio ar bedwar awdur: Thomas Hardy, Richard Jefferies, John Cowper Powys ac Edward Thomas, a'u dehongliad o leoedd a thirluniau yn ne a de-orllewin Lloegr.

Aderyn a rhywogaeth o adar yw Tsicadî mynydd (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: tsicadîod mynydd) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Parus gambelli; yr enw Saesneg arno yw Mountain chickadee. Mae'n perthyn i deulu'r Titw (Lladin: Paridae) sydd yn urdd y Passeriformes.

Ym 1898 penodwyd Williams yn Asiant Adran Orllewinol Ffederasiwn y Glowyr. Trwy'r penodiad daeth yn swyddog undeb cyflogedig dros weithwyr ym mhyllau Cwm Tawe, Cwm Nedd, Cwm Garw, Llanelli, Resolfen ac Abergwynfi.

Llyfrgell Frenhinol Alexandria neu Lyfrgell Hynafol Alexandria yn Alexandria, yr Aifft, oedd un o lyfrgelloedd mwyaf ei maint a mwyaf arwyddocaol yr hen fyd. Roedd wedi'i hadeiladu i'r Awenau, naw duwies y celfyddydau. Ffynnodd o dan nawdd y frenhinlin Ptolemaidd a daeth yn brif ganolfan i ddysgeidiaeth o'i hadeiladu yn y 3g CC hyd nes i'r Rhufeiniaid goncro'r Aifft yn 30CC. Yn ogystal â'i chasgliadau o weithiau, roedd ganddi ddarlithfeydd, ystafelloedd cyfarfod a gerddi. Roedd y Llyfrgell yn rhan o sefydliad ymchwil mwy o'r enw Musaeum Alexandria, ble astudiodd nifer o feddylwyr enwocaf yr hen fyd.

Tref weinyddol Swydd Amwythig ydy'r Amwythig. Llwyth y Cornovii oedd yma am ganrifoedd ond fe'u trechwyd tua 650 O.C. gan y goresgynwyr Sacsonaidd. Ceir gwreiddiau dyfnion yn y cysylltiad rhwng Cymru a Swydd Amwythig.

Yn ôl Cerian Arianrhod, Maestref ddychmygol yng Nghaerdydd yw'r Dyfroedd, a dyma ganolbwynt y nofel, mewn gwirionedd. Mae'n stori sy'n edrych i'r gorffennol ac i'r dyfodol, gan roi cipolwg i ni ar hanes yr ardal a ffawd rhai o'i thrigolion. Lle llwm yw'r Dyfroedd mewn sawl ystyr, lle nad yw gobeithion wastad yn cael eu gwireddu.