FIFA Tembiesarái Yvypavẽ 1974 (Fußball-Weltmeisterschaft 1974, alemañañe'ẽme) ha'e akue pe X (10ha) vakapipopo ñembosarái hetatetãrehegua kuimba'erehegua ojapóva FIFA rehe, pe Vakapipopo Tembiesarái Yvypavẽ. Ojapova Kuarahyreike Alemañape, ára 13 jasypoteĩ guive ha 7 jasypokõi meve ary 1974 jave. Ipu'akavéva ha'eva tetã Kuarahyreike Alemaña ha ipu'akavéva hekovia ha'eva Tetãnguéra Yvýi.

Ary 1963 guive pe Aty Baath Árave Tekoha oisãmbyhy Siria omoñe'ẽvo tetã sarambi (estado de emergencia) ha ary 1970 guive tendota Siriagua ha'e ñemoñare Asad pegua. Ko'ãga, Mburuvicha Siria pegua ha'e Bashar al-Asad, Hafez al-Asad ra'y, oisãmbyhy akue Siria retã ary 1970 guive imanópe ary 2000 peve.

Ava japopyre arandu (karaiñe'ẽ: inteligencia artificial) ha'e peteĩ aporeko oipurúva heta tembikuaaty ha papapykuaa ojapo arandu imba'eteéva, ohesa'ỹijóva ha oipapáva omohenda hag̃ua marandu ha mba'e apopyme'ẽ, omba'apo hag̃ua yvypórape guarã. Omoheñói mba'e pyahu ojoguáva ava apytu'ũre oheka hag̃ua mba'e porãvéva. Opa mba'e jeikove'ỹ omba'apóva tee oguereko hína ava japopyre arandu.

Cayo Sila Godoy heñói tàva Villarrica-pe, Paraguái, 4 jasypakõi 1919 jave. Oñemomba’e guasu Mbarara mbopuhàra ramo Paraguáipe, omboguatàha umi tembiapo ohejava’ekue compositor misionero Agustín Pío Barrios (Mangoré).

Opavave nunga yvy oĩva upépe oĩ opa hag̃uáicha. Mymba ka’aguykuéra avei péicha oĩhína. Umi oikovéva tesaparápe hína ko’ã mymba: leõpytã, jaguerete, gua’a, pytã, gua’ a hovy, tukã, takua guasu, mbói jagua, jakare hovéro, ha lobope.

Ko táva ofundava’ekue España 1792-me ha oñembohéra Fuerte Borbón ha ojapuka Gobernador Joaquín Alos y Bru ome’ẽva’ekue ko tembiaporã Comandante José Antonio de Zavala y Delgadillo-pe, ikatu hag̃uáicha imbareteve upépe defensa orekóva Virreinato del Río de la Plata ojoko potávo (fuerte de Itapacú ndive) Paraguái yvýpe jeike Brasil guive, ojapóva umi bandeirantes. Ñepyrũrã oñemopu’ã tenda ko’ag̃a opytáva Brasil yvýpe Forte Porto Carrero ha Fecho dos Morros mbytépe. Ova hag̃ua hendaiterãmema pe Fuerte Borbón ojeporavo peteĩ tenda oĩhápe yvyty ndaijyvatetéiva, ha ndahasymo’ãihápe oñedefende hag̃ua peteĩ ""bahía"" joguaha orekóva ysyry Paraguái renondépe. Oñefundaramo guare oñepeipirũ umi ypykuéra mbaja mburuvichakuérape.

Ndoikuaava ko juhuhára oguahẽva peteĩháme ko ypa'ũme, hakatu oĩ heta ñemo'ã he'i juhuhára oguahẽva peteĩháme ha'eva Esteban Gómez (ary 1520), térã Simón de Alcazaba y Sotomayor ha Alonso de Camargo (ary 1540 mboyve), térã John Davis (ary 1592) ha Richard Hawkins (ary 1594). Ary 1600-pe peteĩ ygapóra Holanda pegua, herava Sebald de Weert, oguahẽ Malvinape ha omoha'anga ypa'ũ. Jasyteĩ ary 1690 pegua, John Strong Ingyaterra pegua oguahẽ ypa'ũme, ha ombohera heta tendápe.

Ko “chipa asador” réra ou ñe’ẽ “chipa” ha España ñeẽ “asador”, he’iséva yvyrarakãngue ojeipurúva oñembojyhaguã tataypýpe ko tembi’u ñahenóva ñane retã Paraguái ha tetã ambue Argentina-pe ko téra “chipa” rupive.

Tetãnguéra Yvýi (neelándañe'ẽme: Nederland) ha'e peteĩ tetã hekosãsóva Európa pegua oĩva Tavetã umi Tetãnguéra Yvýi pegua (Koninkrijk der Nederlanden neelándañe'ẽme). Oiko Európa Joaty ipype. Umi Tetãnguéra Yvýi oĩha óga guasu sãmbyhyha tavetã pegua.