Kialkiulos (frah Latn calculus, litarali ""sumaal stuon yuuz fi kount"") a di matimatikal todi a chienj, ina di siem wie ou jaamechri a di todi a shiep ah aljibra a di todi a aparieshan ah deh aplikieshan fi salv ikwiejan. Iab tuu mieja branch, difrenshal kialkiulos (kansoernin riet a chienj ah sluop a koerv), ah intigral kialkiulos (kansoernin akiumilieshan a kuantiti ah di ieria handa ah bitwiin koerv); demaya tuu branch rilietid tu wananeda bai di fondamental tiyorem a kialkiulos. Buot branch mek yuus a di fondamental nuoshan a kanvoerjens a infinet siikuens ah infinet siiriz tu wel-difain limit. Jinarali, madan kialkiulos kansida fi eh-divelop ina di 17t senchri ba Aizak Nyuutn (Isaac Newton) ah Gatfriid Laibnits (Gottfried Leibniz). Tide, kialkiulos ab waidpred yuus ina sayans, injinierin ah ikanamix ah kiah salv nof prablem wa elimenchri aljibra aluon kyaah du.

Di Muun a di hOert onggl poermanent nachral satilait. A wan a di laajis nachral satilait ina do Suola Sistim, ah di laajis outa di planiteri satilaitdem relitiv tu di saiz a di planit we ihaabit (fii praimri). A di sekan-densis satilait outa demde uufa densiti nuo (afta Juupita satilait Io).

Kantinent a wan a di iip a lanmas pah Oert. Deh jinarali aidentifai bai kanvenshan muo dan bai eni schrik kraitiiria, wid op tu sebm riijan kamanli rigyaad az kantinent. Demya a (frah bigis tu likllis): Iesha, Afrika, Naat Amoerka, Sout Amoerka, Antaatika, Yuurop, ah Aschrielia.

Di Praim Minista get faamal apaint tu di afis bai di Gobna-Jinaral a Jumieka, uu riprizent Kwiin Ilizibet II, di Kwiin a Jumieka (fi Jumieka Ed a Stiet).

Injin ar muoto a mashiin dizain fi kanvoert wan faam a enaji tu mikianikal enaji. Iit injin, ingkluudn intoernal komboshan injin ah extoernal komboshan injin (laka stiim injin), bon fyuil fi kriet iit, we den kriet fuos. Ilekchrik muoto kanvoert ilekchrikal enaji tu mikianikal muoshan; nyuumatik muoto yuuz kompres ier ah adawandem—laka klakwok muoto ina wain-op taiz—yuuz ilastik enaji. Ina bayalajikal sistim, malekiula muoto, laka mayuosin ina mosl, yuuz kimikal enaji fi kriet fuos ah ivenchali muoshan.

Hihn kanchribyuushan no onggl mek a griet impak pahn mathimatix, bot pahn langwij tu. Di wod aljibra diraiv frahn al-jabr, wan a di tuu aparieshan yuuz fi salv kwajratik ikwiejan, az ihn diskraib ina ihn buk. Di wod dem algorizam ahn algoridim stem frahn Algoritmi, di Latnaizieshan a hihn niem. Hihn niem tu a di arijin a di Panish wod guarismo ahn a di Puotyugiis wod algarismo, we buot miin dijit.

Skeptisizim a jinarali heni kuestianin atityuud tuwadz animpirikal nalij ar opinian/biliif stiet az fak, ar dout rigyaadn kliem we tek fi grantid elswe. Skeptisizim noftaim separiet in kiatigari, rilietid tu maraliti (rait ar rang), rilijan (rilijos dout), ar di niecha a nalij (""no nalij no de biyan ou tingz apier."")