Ti potosintesis ket isu ti proseso nga us-usaren dagiti mula ken dagiti dadduma pay a autotropiko nga organismo tapno pagbaliwenda ti enerhia ti lawag , kadawyan a manipud iti Init, iti kimiko nga enerhia a mabalin a mausar a pangsungrod kadagiti tignay ti organismo. Dagiti karbohidrato, a kas dagiti asukars, ket masintesado manipud ti karbon dioksido ken danum (isu a gapuana ti nagan a potosintesis, manipud ti Griego φώτο- [poto-], ""lawag,"" ken σύνθεσις [sintesis], ""pagtitiponen"") iti las-ud ti proseso. Ti oksiheno ketmaibbatan pay, a kaaduan kadaitoy a kas rugit a produkto. Kaaduan kadagiti mula,kaaduan kadagiti algas, ken cyanobakteria ket agaramid ti proseso iti potosintesis, ken tinawtawagn dagitoy kadagiti potoautotropo. Ti potosintesis ket mangtalinaay ti atmosperiko a kaadu ti oksiheno ken kaaduan a mangipaay kadagiti enerhia a kammasapulan para iti amin a biag iti Daga, malaksid para kadagiti kuimioautotropo, a gumun-od ti enehia babaen kadagiti oksidatibo a reaksion ti kimiko.

Ti Panawen ti Bronse ket isu ti paset ti panawen a nailaslasin babaen ti panagusar ti gambang ken dagiti alloy ti bronse ken ti proto a panagsurat, ken dagiti dadduma pay a langa iti urbano a sibilisasion.

Panagaramid ti landok – Ti panangisukat ti coke para iti unging ket kaaduan a nagipababab ti ngina ti sungrod kadagiti nadumaduma akita ti panagpataud ti landok. Ti panagusar ti coke ket nangpalubos pay kadagiti daddadakkel a pugon, a nagbanagan kadagiti ekonomia ti gantingan. Ti panagpuyot a silindro ti napundision alandok ket immuna idi a nausar idi 1760. Kanungpalan daytoy a napasayaat babaen ti pannakapartuat daytoy nga agtignay iti mamindua, a nangpalubos kadagiti nangatngato a temperatura ti pugon. Ti proseso ti panaglugnak ket nangpataud ti estriktural a grado ti landok iti ab-ababa a ngina ngem dagiti dati a proseso. Ti agtultulatid a molino ket mamin sangapulo ket lima a naparpardas idi ngem ti panagmartilio ti napanday a landok. Ti napudot a pugso (1829) ket kaaduan a nangpaadu ti panaginut ti sungrod iti panagpataud ti landok kadagiti simmaruno a dekada.

Ti pannakaigiddiat ti nagbaetan ti Amianan nga Aprika ken ti kaaduan ti Sub-Sahara nga Aprika ket historikal ken ekolohiko a nangruna gapu ti epektibo a napartuat a bangen babaen ti Desierto ti Sahara para iti kaaduan iti moderno a pakasaritaan. Manipud idi 3500 BCE, kalpasan ti kellaat a panagbalin a desierto ti Sahara gapu ti nagin-inut a panagbalbaliw ti panagtayyek ti Daga, daytoy a bangen ket kultural a nangisina ti Amianan manipud ti amin a paset ti kontinente. Idi dagiti aglaylayag a sibilisasion dagiti Penisio, Griego, Romano, Muslim ken dadduma pay ket nangipalaka ti komunikasion ken ti panagakar iti ballasiw ti Baybay Mediteraneo, dagiti kultura ti Amianan nga Aprika ket nagbalinda nga asasideg a naisilpo iti Akin-abagatan a laud nga Asia ken ti Europa ngem ti Sub-Sahara nga Aprika. Adu pay ti impluensia ti Islam iti lugar, ken ti Amianan nga Aprika ket nangruna a paset ti Islamiko a lubong.