Vedanta degen tu'sinik vedanın' tamam bolıwı degendi an'latadı. Ol materiallıq ku'shlerdin' birden-bir reallıq penen o'z-ara baylanısının' o'nimli du'nya boladı degen rejeni du'nyanın' absolyutlıq ruwxıy ma'nisin tu'sinik, bunnan ha'mme na'rselerdi keltirip shıg'aradı.

İnfuzoriyalar tipine 8000 nan aslam tu'r kiredi. Olar ten'izde, dushshı suwlarda, ızg'ar topıraqta jasawg'a iykemlesiw menen birge, geyparaları omırtqasız ha'm omırtqalı organizmlerde de parazitlik etedi.

Al Biybi Ma'ryam"" qıssasında Ma'ryam degen hayaldan atamız İysanın' tuwılıwı, Allatalanın' og'an ""İnjil"" kitabın ina'm etiwi, onda sonday ka'ramatlardın' payda bolıp ko'zsizlerge ko'z, mayıplarg'a ayaq-qol ina'm etiw qu'diretinin' bolg'anlıg'ı haqqında aytıladı.

Оraza — islаm dininın' bеs sha'rtinen u'shinshisi bоlıp sanaladı. Ramazan аyındа oraza tutıw —musılmаnlаrdın' pаrzı bоlıp esaplanadı. Rаmаzаn оrazası хijrаtdın' ekinshi jıllındа pаrız qılıng'аn. Rаmаzаn аyı musılmаnlаr ushın en' tazadan pa'kleniw аyı esaplanadı. Islаm dininde usı аydа tuwılg'аnlar, du'nya ju'zin nurg'а bo'lewge layıq boladı dep esaplanadı. Qurаnı-Kаrim dа tap sol аydа payda bolg'an. Mın' аydаn keletug'ın bоlg'an Qаdır tu'n kеshеsi dа sol аydın' ishindе qаmtılg'аn. Ishki du'nya buzıw jаmаn tu'siniklerden, sırtqı qıymıl-hа'rаkеtlеrdеn tаzаlаnıw, оraza, Rаmаzаn аyında a'melge asadı. ""Оraza"" dеgеn so'zdin', so'zlik mа'nisi - ""qаndаyda bir na'rsеdеn awlаq bоlıw, bir na'rsеdеn tıyılıw"". Оrazanın' shа'rayattаg'ı mа'nisi - millеtlli аdаmlаrdın' jaqsı niyet bеnеn tаn' аtqаnnаn bаslаp, ku'n bаtqаng'а shekem оrazanı buzıwshı na'rsеlеrdеn, tаqlаp аytqаndа, jep-ishiwden jаn'а nа'pis qumаrlarınаn tıyılıw. Dеmеk, оrazanın' pаrzı - jеp-ishiw jаn'а na'pis ba'lesinen tıyılıw, saqlanıw.

Qala birinshi ret 1936-jılı anıqlanıp, 1952-1957-jıllarda tolıq arxeologiyalıq jaqtan qazıp izertlendi. İlimiy izertlewler da'wirinde estelikten tabılg'an tabılmalar menen toplang'an mag'lıwmatlar arasında qalanın' atı jo'ninde birde derek ushıraspag'an. Sonın' ushın da jergilikli xalıq ta'repinen qoyılg'an Qoyqırılg'an qala atı menen u'lkemizde belgili bolıp qoymay, du'nya iliminde de solayınsha kirgizilgen. Qalanı qazıp izertlew na'tiyjesinde ko'plegen ko'rnekli ko'rkem-o'ner shıg'armaları, sonın' ishinde A'miwda'ryanın' to'mengi jag'alawındag'ı en' a'yyemgi freska (sabawg'a salıng'an sırlı su'wret), mayda skulptura, patsha mo'rleri menen olardın' tan'baları, qarıw-jaraqlar, gu'lal, tas ıdıslar, qola, temir, qımbat bahalı taslardan islengen bezeniw buyımları tabıldı. Olardın' arasında alımlardı ayrıqsha tan' qaldırg'an tabılmalardın' birine ku'nnin' biyikligin o'lshewge arnalg'an mu'yeshlik a'sbap — astrolobiyanın' tabılıwı menen astronomiyalıq a'sbaptı ornatıw ushın tırnaqtın' ashılıwı boldı. Estelikten tabılg'an maymıl statuetkası, Rim ma'deniyatına tiyisli shiyshe ıdıslar, Egipet fastaları Qoyqırılg'an qalanın' Hindistan, Egipet, Jer orta ten'iz qalaları menen baylanısların ko'rsetedi.

Jazıwshı Sh.Seytovtın' ""Ig'bal soqpaqları"" romanı 1975-jılı baspadan shıqqan edi. Ol qaraqalpaq prozasında da'slepki liro-psixologiyalıq roman sıpatında a'debiyatshı ilimpazlar ta'repinen unamlı bahalandı.