Tóta la rôba catêda int i schêv dal Schenoni ch'la's présa purtêr via (lucêrni ed tèra côta, pcòun ed vêṣ bèin lavurê ed vēder culurê, cêvi, ciôld ed diferèint metâl, fébi, anê e gulâni) l'é tgnûda adèsa da cât int al Muṣéo Nasionêl dal j Antichitê ed Pêrma. Un descòurs a pêrt al vōl fât pr'al munèidi, ch'j în stêdi catêdi in grân quantitê e despès sâni, ed tót i gèner e grandèsi, ed brónz e ânca d'argînt, e cun di arvêrs interesânt perché mia comûn. Al perèiod ed produsiòun al và da l'etê republicâna a còla dal têrd impêr (quêrt sècol), e l'ûltma l'é dl'imperadōr Aurelio Valerio Valente (316-317 d.C.).

Fâta l’unitê d’Itâlia, Rubēra l’à més via la só carateréstica militêra trând zó al mûri che circundêven al bōregh, mèinter al Fôrt ind al 1873 al pâsa dal Stêt ai privê arnunsiând al só rōl ed perṣòun da paûra pr’ al tremèndi cundisiòun ed véta che gnîva tgnû chi gh’è stêva. A chi tèimp l’é i rubierèiṣ al ciamêven «Sâs» prôperia perché dirochê e bandunê. Ind al 1922, per drisêr la via Emélia, é stê butê zò la pêrta centrêla; al rêst a gh’è stê fât d’j-apartamèint. La stòria modêrna ed Rubēra la cumbîna cun la spînta che tót al comprensôri industriêl ‘d la zôna l’à avû. La zôna comunêl l’é tóta in pianûra e còst l’à permés al sparpagnamèint masés sia dal coltivasiòun agriécoli che ‘d l’ attivitê industriêla ed vâri genér. Al recupêr fât da pôch ed dimòndi palâs stòrich dal cèinter l’à fât turnêr in pusès di rubierèis i pôst ed grând nômina de stòria sitadèina.

La séma dal mûnt l'é ins*m al cunfîn tra Emélia e la Tuscâna, tra i cmûn ed Culâgna, (pruvîncia ed Rèz), e Fivsân , Mâsa-Carêra, in Lunigiâna. Al mûnt a 's câta int la pêrta a mezdé dal Pâs dal Cerēto.

Al ungherais (nàmm natîv magyar, IPA:[mɒɟɒr]) l'è 'na léngua appartenèine al grópp ugre d'al râm d'al léngui ugrofinnich d'la faméja d'al léngui urali. L'è léngua uffizièla in Ungherî; l'è inólter parlê e ampiamèint in pèrti d'la Rumanî e d'la Slovachî.

Quand su pàdar al l'ha vést végnar inàns pian pian, d'avzìn a la sés dal curtìl, cui òcc bas, al s'è mès a tuvàr, da la cuntentésa; al gh'è curs incùntra e l'ha bazà ins la frunt, ins i guànsi e ins la bùca.

Purtôp dimòndi stâbil, cunvèint, cêṣi ecc. în stê guastê, mó an n’é mìa difécil catêr ind al vèci strêdi cun i pôrdegh bâs e silensiōṣ i sègn ed l'antîga dignitê. La Rôca la gh’à incòra, ind al mûri, ind di turiòun angolêr cun camèin ed rònda e piombarôli, strutûri medioevêli e rinascimentêli. Ed rêra belèsa l’é ‘na colesiòun ed vêṣ per farmacéia in cerâmica, rèst ed l'antîga farmacéia di Geṣvît. Sèimper ind l’antîga Rôca a’s pōl vèder ‘na sêla dedichêda a Augusto Daolio, ûn di fundadôr del gróp muṣichêl ""I Nomadi"" môrt int al 1992. Dèinter in sté sêla, druvêda sōl per conferèinsi e incûnter, a’s pōl vèder soquânt quêder e disègn ‘d Augusto che în stê dê in depôṣit da l'Asociasiòun ""Augusto per la Vita"". Adèsa ind la Rôca a gh’é j ufési dal cmûn, al sêli dal muséo cèvich e ‘ dla civiltê cuntadèina e ânca un bèin teâter, fât cme ‘na miniadûra dal Teâter Municipêl ed Rèz