تا ئێستا لە تورکیادا هەشت کۆنگرەی جیهانی و دەیان کۆڕ و سیمیناری ناوخۆیی لەسەر ژیان و بیری مامۆستا نوورسی گیراوە. هەروەک لە چەندین شوێنی تری جیهاندا چەشنی ( میسر و مەغریب و جەزائیر و ئەردەن و مالیزیا و ئوسترالیا و ئەندۆنیسیا و یەمەن و چاد و ئەڵمانیا و بۆسنیا و ھەرزەگۆڤینا و فلیپین و شوێنانی تریش ) کۆنگرەی جیهانی و کۆڕ و سیمیناری زانستیی لە ئاستە ئەکادیمیەکاندا لەسەر پێشکەش کراوە. جگە لەو دەیان لێکۆڵینەوە و باس و کتێبانەی کە بە زمانە جیاجیاکان بۆ ئەم مەبەستە نووسراون و جگە لەو نامە زانکۆیی و ئەکادیمیانەش کە بۆ وەرگرتنی بڕوانامەی باڵا (ماستەر و دکتۆرا) لە جەندەها زانکۆی ناوخۆ و جیهاندا ( هەر لە مالیزیاوە تا دەگاتە فەڕەنسا ) لەسەر ژیانی ""مامۆستا نوورسی"" خۆی و لەسەر پەیامەکانی نووسراون و ئامادە کراون.

ئەو شوێنەوارانەی کە تاکو ئێستا ماون کە لە شێوەی دەست کردن لە چاخ و سەردەمە جیاوازەکاندا دروست کراون وەک ئاسکی کفری و ئاشتۆکان و( تلیشان )و (دوانزە ئیمام) و (سەرقەڵا) و (گردەگۆزینە) و چەندان شوێنی تر لە ناوچەی کفری . لە نزیک شاری کفری ژمارەیەک کەلاوەی شوێنەواری فراوان ھەیە وەک ( قەرە ئۆغڵان ) کە پاشماوەی خانووەکان لە بەرد و گەچ و نەخش و نیگاری گەچ کاری دەبینرێت وە بە دووری (٥)کم لە باکوری کفریەوە گردێکی شوێنەوار ھەیە کە پێی دەگوترێت قەڵای کچان( قز قلعەسی ). شارەکە لای خۆرھەڵاتیەوە ، لە ژێر ئەو زۆرگانەدا کە لەرۆخی چەمەکە بوون ( دیوی لای خۆرئاوایان ھەڵوەریبوو)گردێکی بەرز و تەخت و زۆریان ھەیە، کە شێوەی چوارگۆشەی ھەبوو دیوی ناوەوەیان کوت و مت لەو رەنگە رەشە ئەچوو کەلە (سلوقیە و بابل ) دۆزرابوونەوە.

گۆڕەپانەکانی زانست پۆلەکانی فرەوان ناسراو و بە شێوەی بەربڵاو دانپێنراوی شارەزایی لە زانستدان کە ھەر کامەیان کۆمەڵە زاراوەکانی تایبەتیی خۆیان ھەیە. ھەر گۆڕەپانێک یان ھەر لقێک لە زانست لەلایەن ژمارەیەک گۆڤاری زانستییەوە نوێنەرایەتی دەکرێت کە ئەنجامی کۆڵینەوەکان لەو لقە یان ئەو گۆڕەپانە بڵاودەکەنەوە.

لە شیعری ئینگلیزیدا شێکسپیر هەندێ لە شانۆنامەکانی بە پێی شیعری مورسەل نووسیوە، هەروەها جۆن میلتۆن بەهەشتی ونی بەو ستایلە نووسیوە. هەر لە ئەدەبی عەرەبیدا چەشنە شیعرێک هەبوو پێی دەوترا (الشعر المنثور) واتە شیعری پەخشانئامێز یان شیعری پەخشاندار، ئەم فۆرمە لە شیعر لە لای ئەو شاعیرانە سەری هەڵدا کە کاریگەریی شاعیرە هاوچەخەکانی خۆرئاوایان لەسەر بوو، لە سەرەتادا ئەمین ڕەیحانی و جوبران خەلیل جوبران بەو فۆرمە دەیاننووسی. ئەم جۆرە شیعرە جۆرە هۆنینەوەیەکی جیاواز بوو و پشتی بە کێش و سەروای تەقلیدی نەدەبەست، چونکە لایەنگەرانی ئەم جۆرە شیعرە پێیان وابوو کێشی شیعری، بیری شیعرەکە دەکوژێت، سەرواش شاعیر ناچار دەکات بە دوای وشەدا بگەڕێت و هەندێجار وشەی ناشیعری و ناچیزەی تێبئاخنێت، ئەمانە خەیاڵی شاعیر لاواز داکەن.

بە فەرمانی مەلیکی ژمارە أ/٦٥ لە ڕێکەوتی ١٣/٤/١٤٣٢ی کۆچی دەستەی نیشتمانی بۆ ڕێگری لەگەندەڵی دامەزرا، ڕاستەوخۆ کارەکانی لەژێر چاودێری مەلیکی وڵات دەبێت و سەرۆکی دەستەکەش مامۆستا محمد عەبدوڵڵا شەریفە

رمسکی-کۆرساکۆڤ لەگەل میلی بالاکیرەڤ و رەخنەگر ڤلادیمیر ستاسۆڤدا ھاوبەش بون لە پێکھێنانی ئەو کۆمەلەیە کە کاریان بۆ مۆزیکی نەتەوەیی روسیا دەکرد، کە ھەندێک لەو مۆزیکانە لە شێوەی مۆزیکی فۆلکلۆری روسییەوە وەرگیراون. پاشان دەبێتە مامۆستای ھارمۆنی لە کۆنسەرڤاتواری ست. پەتەرسبورگدا لە سالی ١٨٧١.