Obwongo bw’omuntu bulina ensengekera ya waggulu etusobozesa okulowooza, okutambula, okusenserwa (to feer), okulaba, okuwulira, okuwunyiriza n’okulega. Obwongo bwe bufuga omubiri gwonna kuba bufuna obubaka (information), ne bwekenneenya obubaka obwo, bwe butaputa okutegeeza mulengera wo (your mind) okukumanyisa kye butapuse, ate era ne butereka obubaka obwo bwennyini okukusobozesa okujjukira (memery) nga wayiseewo ekiseera.

Obulwadde buno busobola okujjanjabibwa nga omuntu aloongoosebwa ""Shunt system"". Singa omuntu afuna obubonero buno obw'omujjirano ate n'atafuna bujjanjabi, kiyinza okumuviirako okufa. Omwana omu oba babiri ku ku 1000 abazaalibwa bababa n’obulwadde buno. Wabula, obulwadde buno businga nnyo mu nsi ezikyakula.

Singa omuntu omukulu owa kirogulaamu 80 n’akaana akato aka kirogulaamu 25 batuula ku lusuubo(balance) buli omu ku nkomerero, ku mpuyi eza kikontana obuwanvu bwe bumu okuva mu makkati , ki ekibeerawo?

Obuziba bwa Salufa buzito okusinga obwa sirikooni naye buwewufu okusinga obwa kkalwe. Buli kaziba ka salufa kalina obukontanyo 16 ne nampawengwa 16. Okufaanana sirikooni ne kkalwe, obuziba bwa Salufa bwonna bukolebwa munda mwa njuba ezikaddiwa era nga zikozesezza amafuta gaazo naye nga tezinnafuuka semufu (supernovas).

Ate bw’olowooza ku kubuuka mu bbanga ng’ekinyonyi era ekifaananyi kino mulengera ky’akuba mu bwongo bwo. Singa kino oba okiremezzaako ebirowoozo, ojja kutandika okuyiiya ebiwawaatiro bisobole okukusobozesa okubuuka; eyo y’ensibuko ya tekinologia oba ngeri gy’oyinza okutondekawo ekintu mulengera wo ky’ataddeko essira.

(vi) Singa omuntu wo asalawo nti yetaaga obuyambi bwo , laba nga oli mwetegefu okubumuweerawo kyokka mukubirize okufuna obuyambi obw’ekikugu oba oli awo n’eddagala.

Obubonero obulala kuliko akamwa okukala(nga temuli malusu), okuzimba mu bwenyi oba okuzimba amatu, n'ekirala kwe kulumizibwa ng'omulwadde ayogera.

• akabonero : He • namba y'akaziba : 2 • Kiva mu kya lugereeki hêlios (enjuba); Helios mu kigereeso ky’abagereeki kitegeeza lubaale w’enjuba.

Mu mbeera ey’obutonde omuto aba ayagala okukola buli ky’ayagala ne bwe kiba kiyingirira edembe ly’abalala , awatali kukubwa ku mukono era okugezaako okumukugira okukola buli ky’ayagala nga bw’akyagadde ne w’akyagalidde kye kimu ku bintu ebisooka okumujja mu mbeera n’okumutuusa ku kwennyika singa omuzadde, omusomesa , oba omukuza aba si mutendeke mu ngeri ya kukuzaamu mwana okumujja mu mbeera gy’azaalibwamu ey’obutonde. Naye era okumuboggolera ,okumuswaza n’okumulaga obusungu wakati wakati mu kumujjamu embeera ez’obuto era kiyinza okwongera obwongezi okumujja mu mbeera ez’obuntu.

Emigerageranyo gyeyongera okukozesebwa mu sessomo ly’ekibalo bul olukedde era girina ebintu bingi gye bigonza mu kubalangula ebikunizo n’obukunizo bw’ekibalo. Wano njagala okukutuusa ku kutegeera engeri y’okwang’anga ebikunizo ebirimu emigerageranyo.

• Kiva mu kya lulattini aurum (zaabu). Mu kigereeso ky’abalooma, Aurora yali lubaali w’obudde obuwungeera (dawn)—nga olubaale lultunul nga kkala ya zaabu.