En il temp modern è la rescuverta da Dante stada sut l’ensaina da l’interess romantic per il temp medieval. Medemamain è si’ovra vegnida duvrada per concepir ina nova schientscha politica e culturala durant il temp dal risorgimento (en rom da la furmaziun da la naziun taliana). Dante è vegnì utilisà e per part instrumentalisà da circuls conservativs e reacziunars, catolics e protestants, esoterics ed anticlericals, quai ch’ha agiuntà a si’ovra baininqual defurmaziun.

La Val d’Alvra vegn percurrida dal flum cun il medem num. Il flum ha sia funtauna damanaivel dal Pass da l’Alvra. Paucs meters sut la funtauna sa chatta il Lai da Palpuogna ch’è enconuschent per sia natira alpina intacta. En ses viadi aval percurra l’Alvra ils vitgs da Bravuogn e Filisur. Questas duas vischnancas tutgan tar la Val d’Alvra Dadens. Radund in kilometer dador Filisur s’unescha l’Alvra cun la Landwasser ch’è en quest lieu bler pli pussanta che l’Alvra sezza. La Landwasser deriva da Tavau e curra tras la chavorgia da Tain fin Filisur. La chavorgia da Tain furma il cunfin tranter la regiun da Tavau ed il Surmeir. Sut Ferrera, pauc avant che la Landwasser sbucca en l’Alvra, sa chatta il viaduct da la Landwasser. Quest viaduct è bain il monument il pli enconuschent sin l’entira rait da la Viafier retica. Al lieu nua che l’Alvra e la Landwasser conflueschan cumenza la Val d’Alvra Dadora. Suenter cuntinuescha l’Alvra ses viadi vers Casti. A Casti, che furma il center politic dal Surmeir, sbucca la Gelgia en l’Alvra.

La proxima coaliziun cunter la Frantscha han la Gronda Britannia e l’Austria furmà il 1809. Entant che la Frantscha era londervi d’abatter la sullevaziun spagnola, ha l’Austria cumenzà la guerra ils 9 d’avrigl 1809. La finamira era da terminar la predominanza napoleonica en l’Europa. L’Austria vuleva avair chapì sia guerra sco acziun da liberaziun tenor l’exempel spagnol; ella speculava sin in moviment dal pievel che dueva sfurzar la Frantscha da sa retrair da la Germania. Il champ da battaglia principal furmava la Germania dal Sid. A medem temp han gì lieu offensivas cunter il Reginavel talian ed il Ducadi da Warschau; ulteriuras acziuns militaras èn succedidas en la Dalmatia sco er en la Franconia e Saxonia. L’insurrecziun dal pievel principala ha gì lieu da la primavaira fin l’atun 1809 en il Tirol ed era drizzada cunter l’occupaziun bavarais-franzosa. Sullevaziuns pli pitschnas e cun damain influenza han er gì lieu en la Germania dal Nord.

Cun excepziun dal Surses cun sia chapitala Savognin n’ha la Val d’Alvra nagina chapitala per propi. Il motiv è ch’il Surses furma politicamain in circul cun la chapitala Savognin, entant che la Val d’Alvra è partida en trais circuls, numnadamain Bravuogn, Belfort ed Alvaschagn.