Эм кылдыр хереглээрде, хандыны мынчаар кылыр: улуг омааш иштибүдүн каттар кырынче чаа хайындырган изиг сугну кудар, хааглыг савага 10 минут хайындырар, хондур тургускаш, шүүрээр. Стакан иштиниң дөрттүң бир азы чартык кезиин хүнде 2 катап ижер. Чамдыкта катты анаа хайындыргаш ижерге, күш-шыдал киирер, чемге хөөн көдүрер чаагай суксун болур.

Гөктүрклер (Көк-Түрктер, Mөңге Түрк Эл) (турк. Göktürkler)-, Турк чогaaлчы Axмет Xaлдун Терзиоглунун 2014 ч. үнген Мөңге Түрк Эл дугaйындa төөгүлүк ромaны.

Сөстээрек болза ийи-дөрт ойнакчыга сөстээр оюн болур. Оюннуң утказы – кроссворд дүрүмүн ёзугаар аразында коштунган сөстер тургузары. Сөстерни Сөстээрек ойнаар хөлге, саннарының үнези аңгы-аңгы алфавиттен үжүктерлиг фишкалар ажыглап тургузар. Ойнакчы бүрүзү эң улуг үнелиг фишкалар ажыглап база шаңналдыг көзенектер дуй салыр каттыжылгалар болгаш туруштар кылып тургаш, эң хөй түңнүг саннар чыып аарын оралдажыр ужурлуг.

4 улуг омааш ишти хээндектеп каан сигенни 2 стакан хайындырып каан изиг сугже урупкаш, 2 шак хандылаар, шүүр. Балыг экиртири болгаш ириңниг оюлганнар арыглаары-биле чуп база чиң хевирлиг ажыглаар.

Кыйгыртыышкын үргүлчү-ле болуп турбас. Ээлчеглиг үнүүшкүнде кым-бир кижиде кыйгыртыр-даа, түү-даа ыяш чок болза, ол кижи анаа-ла эңгиин-бырас ыяш-биле-даа үнүп болур. Ындыг таварылгада эгелээн ыяштан улуг ыяшты чигеш, өглеп алыр. Кымда-даа оон улуг ыяш чок апарган болза, эгелээн ыяш тиилеп, база бир өгну өглээр апаар.

Силлогизм бүрүзүнде ийи үндезин саналдардан түңнел болу бээр. Ында үндезин саналдар болгаш түңнелинге хамаарышкан тускай дурумнер бар. Оларны күүседир болза, шын силлогизм тургустунар. Оода бирээзин күүсетпейн баар болза, силлогизм шын эвес болур. Сократ дугайында чижек баштай көөрге, шын-даа ышкаш кылдыр көстүүр. Ынчалза-даа ол чижек шын эвес силлогизмнерниң бирээзи деп санаттынар. Аристотель логикада оон-даа өске ажыдыышкыннарны кылган.Ортуку чүс чылдарда логика христианстводан улуг хамаарылгалыг турган. Эртемденнер колдуунда Аристотельдиң ажылдарын шинчилеп, оларга боттарының бодалдарын немеп турганнар. Ол үеде эң-не көску логика шинчилекчилерниң аттары: Боэций, Августин, Пьер Абеляр, Дунс Скотт, Уильям Оккам болгаш оон-даа өске.19 чүс чылдың ортузунда логикада революстуг өскерлиишкиннер болу бергеннер. Ол өскерлиишкиннерниң кол утказы – логикада математиканың аргалары калбаа-биле ажыглалче киргеннер.

Хойгулар (уйгурлар) бажыңының дугайында тоожулал"" деп кыдат төөгү бижимелинде Саян-Алтайның түрк дылдыг аймактары,ооң иштинде тывалар,эрте-бурунгу түрк хаан күрүнезиниң үезинде-ле (V-VII) янзы-бүрү хөгжүм херекселдерлиг турган дээр. Ында өгбелеривистиң чамдык хөгжүм херекселдерин ылап-ла билдингир кылдыр бижээш, билдинмес ийи хөгжүм херексели бар дээн.

Хөл"" дээрге ""шөл"" дээн уткалыг сөс-түр. Шаанда тывалар ажык дески черни ""хөл"" азы ""шөл"" дээр турган. Бо таварылгада ""хөл"" деп сөстүң сугга кандыг-даа хамаарылгазы чок.