Бодунуң тускай техниказы биле хүрешке чаа чүүлдерни киирген. Ол болза 1991 чылда Наадым хүрежинге ийи мөге артканда, бодунуң удурланыкчызы Шогжулчаа Игорьну, чаа амгы уеде крест деп адатынып турар арганы ажыглааш шүглүп үнген. Оон база бир кончуг ынак аргазы ""часкаар"" арга. Хөрээ удурланыкчызының хөрээниң адаанче кире бергеш хүрежир. Куду базарга хоя дөңмээн орта часкаптар. Чогумна кылыр аргалары янзы-бүрү болгаш хүрештиң байдалының аайы биле кылыр турган. Буттаар, майыктаар, азар, катай хагар, колдук адаанче киргеш октаар арга(нырок), хояр, доңгайтыр шелер, буттуң иштинден балдырлаар дээш оон-даа өске көрүштүг аргаларны дидим, бүзүрелдиг болгаш удурланыкчызы манавайн турда кыла кааптар.

Базарыктары ийи борбак ийи талалыг, бир талазынга өлген кижи чыттырар өңгарлар, өске талазынга хөмдүрген улустуң Эрлик оранынга ажыглаар дериг херекселдери чыдар. Кыжын өлген улусту чүгле чазын хар эрий бээрге орнукшудар турган.

Шаанда шагда улуг-биче аймак кижилер боттары тус-тус календарьлыг тургулаан. Календарь бүрүзү анаа хоозун тыптып келбээн. Ол ук чоннуң ажыл-агыйы, амыдырал-чуртталгазы-биле тудуш холбаалыг.

Мүннү улуг дой саваларга хайындырып турган. Дой саваларның ишкири колдуунда 2-3 литр хире болур, адаа чуурга ышкаш борбак. Ындыг саваны чем хайындырарда изиг оттуң хүлүнче хөөп каар. Аяк-шынак ыяштан, хадың картындан кылдынган болур.

Аргентина (исп. Argentina), долу официалдыг хевири — Аргентин Республика (исп. República Argentina [reˈpuβlika aɾxenˈtina]) — Мурнуу Америкада чурттакчылары-биле 3 дугаар (Бразилия биле Колумбияның соонда) болгаш шөлү-биле ийи дугаар улуг күрүне (Бразилияның соонда).

Ондар А. С., Ондар С. Б. Төрээн черим, төрел чонум. Сактыышкыннар. Шүлүктер, чечен чугаалар. Кызыл: Тыва Республиканың башкылар билии бедидер институттуң редакциязы, 2007. 50 а.

Аяс Семис-оол оглу Моңгуш (апрель 2, 1973 төр.) — тыва мөге, сумо хүрешке Россияның алдарлыг спорт мастери, Сумо хүрешке делегейниң ийи дакпыр чемпиону, Делегей кубогунуң эдилекчизи, Европаның чеди дакпыр чемпиону, Россияның тос дакпыр чемпиону, самбо хүрешке Азияның чемпиону, тыва хүрешке ""Наадым"" байырлалының он чеди дакпыр чемпиону, «ТР-ниң күрүнениң Күчүтен мөгези», «ТР-ниң Күш-культуразының болгаш спортунуң алдарлыг ажылдакчызы» хүндүлүг аттарның болгаш Республика Ордениниң эдилекчизи. «Европаның тулган сумоторийи» аттыг. Моңгуш Аяс сумо хүрешке Россияда эң ат-алдарлыг баштың, а делегейде билдингир мөгелер санынче кирип турар.

Хөй сан тепкен тала утканы ол болур. Уткан тала уттурган таланы човадыр. Уттурган таладан бир кижи уткан таланың бир кижизинге тевекти өрү октап - каап бээр. Ол кижи ук тевекти каап берген болгаш өске анаа турган-даа, уттурган таланың кижилери тудуп шыдавас кылдыр ырады теп чоргузуптар. Ону човадыры дээр. Уткан таланың улузу дөгере човадыр.