Селчук-бей (турк дыл: Сельчу́к-бей, Түркмен дыл:Seljuk beg / Сельджу́к бег Дукак) (Сaл-Чик) Араб дыл: السلاجقة As-Saljaq; Seljak, Saljuq, Seljuq) — Сельджук ибн Дукак ( Дукак оглу Селчук бей — Түрк Огуз чон сөөктүг, селджуктaр күрүнези тургукчузунуң aдaзы.

Игорь Иргитович Бадра (август 24, 1952 чылда төр.) — тыва журналист, шүлүкчү, очулдурукчу, чогаалчы. ССРЭ-ниң Журналистер эвилелиниң кежигүнү.

Тываларның өске бөлүк чоннарындан ылгалып турар онзагайы болза иви мал азырап турар бооп турар. Оон кат-мөөгү чыыр, аңныыр ажылын болгаш балык тудар ажылды база кылып турарлар. Тайга тооруу база чыып турарлар.

4. Үе көргүзер эртен, кежээ, шак, ай, чыл, хүн, дъүш деп сөстер бээриниң падежинге тургаш чет- деп кылыг сөзү-биле каттышкаш үени көргүзер. Бо таварылгада ол сөстер сан ады-биле кады чоруур: беш хонукка (шакка, айга, хүнге) чедер. Олар домакка үе байдалын көргүзүп турар.

Эрзин кожууннуң Бай-Даг сумузундан үнген Иргит (ол 1899 чылда ядыы арат өг-бүлеге төрүттүнген) бичиизинден-не байлар, дүжүметтерге хөлечиктеп, дарлаашкынның бүгү аар-бергезин, дорамчылалды көрүп эрткен. Ол боду мынча деп сактып бижээн : ""Бай-Дагга төрүттүнген мен. Базым санында ""бай-ла"", ""бай"" дээр, а ол сөстерге хамаарылгам чок - ада-ием эң ядыы улус чораан. Дөргүл-төреливис дөгерези Оруйгу чагырыкчыга (ынчагы тус чер чагыргазының даргазы) биле Далаа-Сүрүң ноянга ажылдап берип чораан. Ядыы кижиге ол үеде чаңгыс хуу-салым - кыштың соогунда, чайның изиинде, харлыг-чаъстыгда байга бараан боору онаажыр чүве. Чылдың дөрт үезинде, хоругдал адаанда дег, амыр-дыш чок иженип билир. Мен база байларга хөлечиктеп чордум. Оруйгу муң ажыг малдыг, Далаа-Сүрүңнүү оон-даа хөй. Ынчангаш бодумну, өг-бүлемни, чоок кижилеримни бодаар чайым кайда боор"".

Бистиң бурунгуларывыс сүттен янзы-бүрү чемнерни кылыр чораан. Сүттен кылган чем кончуг хоолулуг, ол курлавыр бооп чораан. Амданныг болгаш хоолулуг чемни сүттен кылып аарга, кижиниң кадыынга тергиин херек болгаш аарыг-аржыкты эмнээринге дузалаар. Чазын мал төрүптери билек, оларның төлдерин тускайлап үзер, аңгылап кажаалаар, бир черге баглаар, ол чүл дээрге саар малдың сүдүнден ак чем кылып алырының бир аргазы болур. Шай сүдү. Хой, өшкү, инек, иви, тевениң сүдүн арыг пашка хайындыргаш, шай сүттээр. Ылаңгыя хой сүдү-биле болгаш инек соңгузу-биле сүттээн шай кончуг амданныг болгаш хоюг болур. Чай шагда шай сүттээр сүттү бичии хууңга куткаш, соок суг иштинге суп каар, ол сүт иривес болур. Тос хууңга кудуп каан сүт база белен иривес. Шай сүттээр сүттү тускай хууңга кудуп алыр. Ава кижи шай сүттээр сүттүбир савага куткаш, онзагалап кадагалаар. Өгге кым-бир кижи кээрге, шай артыы чылдып ижирпес, чаа шай хайындырып чораан. Шай сүттээр сүттү хүн дүъш эрткиже дээр савазынга кадагалаар, ооң соонда таарыштыр ажыглаптар.