Богораз-тан В. Г. Кастрен — человек и учёный //Памяти М. А. Кастрена: к 75-летию дня смерти /АН СССР — Л., 1927. — С.3-35. — (Очерки по истории знаний. Вып. II)

Ибери шӓкшӓльӹ (латинлӓ Iberolacerta monticola) — лачокла шӓкшӓльӹ йишвлӓн группыш пырышы Ибери пел ошмаотышты шӹрен вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹ. Кытшы 21 см якте шоэш.

Дендробиум (латинлӓ Dendrobium ) – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Азиштӹ дӓ Австралиштӹ вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 1200 йиш тӹрлӹ дендробиум улы.

Болонихӓ (рушла деревня Болониха) Изи Йынгы ӓнгӹрӹн вургымла сирӹштӹжӹ вӓрлӓнӓ. Октябрьский якте 3 уштыш. Сола лӹм «Болона» (нарост на дереве) мыскылымы фамили доно кӹлдӓлтӹн.

Кырык мары дон алык мары лоштышы вӓш кӹл дӓ иктӹ-весӹ доно ярлымаш ӹнде тӹжем и утла шыпшылтеш. Тенге гӹнят кӹзӹт яктеӓт нӹнӹн лошты цилӓ шотыштат кӹл перегӓлт кодын. Ма ӧрӹктӓрӓ, Кырык сир гӹц алык марыш ӹлӓш ванжышывлӓ алык марынвлӓм кырык марын докы лишӹлемденӹт, тӹнӓмок Кырык сирӹштӹшӹ марынвлӓ алык мары гӹц пакыла айырлен миэнӹт: выргем вашталтын, йӹлмӹштӹштӹ тошты шамаквлӓ йӹле мондалтыныт, овуцавлӓмӓт вес семӹнь эртӓренӹт. Шамак толшеш, йӹлмӹштӹнӓ алфавитӹштӹ анжыктыдымы кок юк перегӓлт кодын, нӹнӹм условно тенге анжыктенӓ (рушлажы – гортанная смычка): кк (ӹк-кӹ – ане; ок-ку ӹштӓш – кӱш тетям лӱктӓлӓш); губной вибрант – vr (vr ӱкӓ, vr ӱки – ышкал, vr ӱӓ, vr ӱи – шӹшер). Техень кырык мары айымашвлӓм алык марынвлӓ акат пӓлеп: шукш вилмӹ кечӹ (30 март), киндӹ спас (1 август), тылым айымы кечӹ (10 август).

Степь варан (латинлӓ Varanus exanthematicus) — варан йишвлӓн группыш пырышы Африкышты (Бенин, Буркина Фасо, Камерун, Покшал Африка Республика, Чад, Конго Демократи Республика, Конго Республика, Гамби, Гана, Гвиней, Гвиней-Бисау, Кот-д’Ивуар, Либери, Мали, Мавритани, Нигер, Нигери, Сенегал, Сьерра-Леоне, Судан ‎‎дӓ Того) вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹ. Кытшы 60–76 см якте шоэш.

Вера Бояринован пӹтӓришӹ лыдышвлӓжӹ 1943-шы ин «Марий коммуна» газетеш дӓ «Родина верч» альманахеш пецӓтлӓлтӹнӹт. Шукы лыдышешӹжӹ композиторвлӓ семӹм пиштенӹт. Творчествыштыжы тӹнг вӓрӹм фольклор нӓлӹн шалген. Тенге «Окачи», «Ош йӱксӹ», «Йой ӹрвӹж дӓ ышан орави» поэма-ямаквлӓ, «Овда» повесть-ямак шачыныт. Прозымат сирен. Сек яжо шайыштмашвлӓжӹ 1971-шӹ ин «Сӹнзӓлӓн кайдымы цӓш"" лӹман пасна книгӓэш лӓктӹнӹт. Маргостеатрын сценыштыжы «Ош йӱксӹ» (1965) дӓ «Овда» (1979) пьесывлӓэш спектакльвлӓм шӹндӹмӹ. Вера Бояринован шукы произведенижӹм руш йӹлмӹш сӓрӹмӹ, икманяр лыдышыжы суасламары, мордва, венгр, финн йӹлмӹвлӓш сӓрӹмӹ ылыт.

Айдынлар (турокла Aydınlar ) — Турцин, покшал Сиирт илӹн районжы (илчежӹ). 2008-шӹ ин тӹштӹ 4.034 (пӱэргӹ: 2.133; ӹдӹрӓмӓш: 1.901) эдем ӹлен.

Парусан моллинези‎ (латинлӓ Poecilia velifera) — пециливлӓн йиш группыш пырышы Покшал Америкышты (Юкатан пел ошмаотышты) вӓшлиӓлтшӹ йӓр-йогы дӓ аквариум кол. Кытшы 15 (озыжы) дон 18 (ӓвӓжӹ) см лин кердеш.

Тейид йишвлӓ (латинлӓ Teiidae) — лачокла шӓкшӓльӹ ганьывлӓн группыш пырышы Покшал дӓ Кечӹвӓлвел Америкышты вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹвлӓ. Цилӓжӹ 230 тӹрлӹ тейид улы.