Nei it ferdwinen fan it linyskip yn it midden fan de 19e iuw wikselen in protte skipstypen inoar ôf. Troch de útfining fan de skipsskroef ein jierren ’30 naam de tapassing fan stoomoandriuwing in hege flecht. Fan 1875 ôf boude men stoomskippen wêrmei de ein fan de seilperioade ynlieden waard. Hout waard ferfongen troch izer. Nije ûntwikkelingen op artillerygebiet, mei gâns ferbettering fan berik, kaliber en trefsekerheid, makke pânsering needsaaklik.

Hurdspytsje (Nederlânsk: Overspitting) is in feart dy't eartiids fan it Tolhûs op De Jouwer fia Westermar nei de Bantsterskâns yn de Hearresleat by de Fok op It Hearrenfean rûn. It kaam by de Bantsterskâns op It Hearrenfean út rûn ek by Nijehaske, Aldehaske en Haskerhoarne lâns. De namme komt fan it graven fan it farwetter en it Hurd soe fan de hurde grûn komme kinne. Oer it wetter waard foar turfferfier brûkt.

Kening Burebista (82 - 44 v.Chr.) stift it Dasyske Ryk (Roemeenje), hy ferieniget de Daasjes yn Walachije en makket de Keltyske stammen fan Bohemen en Moraavje skatplichtich.

Ut ûnfrede mei de ynfloed fan de oerheid op de Nederlânsk Herfoarme Tsjerke, it floreenstelsel en de frijsinnige wyn dy't troch de tsjerke waaide ûnstie der ûnder oanfiering fan dûmny De Cock út Ulrum in skuorring yn de tsjerke. Ek yn Oerterp ûntstie op 4 maart 1860 in lytse ôfskieden gemeente, dy't de Trije Formulieren fan Ienichheid út 1619 wer fan tapassing ferklearre en ynearsten tsjerkten yn in skuorre oan de Feart, dêr't de ôfskieding mear oanhing krige as yn it doarp. Yn 1861 kaam dêr it earste tsjerkje foar yn it plak en letter waard der in pastory byboud.

Dêrby moat oantekene wurde dat se noch wol in beskate begelieding fan 'e âlderfûgel(s) nedich hawwe, mar folle minder as nêstbliuwers. By einfûgels en oare goeseftigen en by steltrinners moatte de (nêstflechtsjende) piken benammen waarmholden en bewekke wurde. Se bliuwe deunby mem en sykje beskerming ûnder har wjukken as dat nedich is. By guon hineftigen, lykas de fazant, liedt de mem har piken nei it fretten ta en lit dat harren sjen. By hjerringsliners en strânljippen wurde de piken, hoewol't se frijwol daliks it nêst ferlitte, dêrnei dochs noch in skoftke troch de âlden fuorre. Der bestiet gjin absolute grins tusken nêstbliuwers en nêstflechters, mar in breed oergongsgebiet. Fûgelsoarten út dat tuskengebiet wurde semy-nêstflechters neamd. Dêrfan komme de piken mei in dûnslaach en iepen eagen út it aai, mar bliuwe dêrnei dochs noch in skoftke yn it nêst, dêr't se troch de âlden fuorre wurde. Foarbylden fan sokke semy-nêstflechters binne seefûgels en guon raleftigen, lykas de merkel en it reidhintsje.

Ofsjoen fan wat beskriuwings dien troch besykjende skippen ûntbrekt der ynformaasje oer wat der allegear krekt foarfallen hat op it eilân, sawol foar de komst fan de Jeropeanen as yn it tiidrek tusken harren besiken. Sa beskriuwt James Cook by syn besyk yn 1774 dat in protte stienen bylden omsmiten wienen, wylst dat by it besyk fan Roggeveen noch net it gefal wie. Wêrom't soks barde is net bekend.