КагІба (гӀар. الكعبة‎‎) — бусурбабазул къадру кIудияб ва аслияб баракатаб бакI, щибаб къойил паризаял какал ралаго жинде бусурбаби руссунеб, Масжидул хІарамалда жаниб бугеб рукъ. Щибав, жиндир рес бугев, чорхолъа витIарав бусурманав чиясда тIад гьабун буго, гIумруялда жаниб цо нухалъ гьеб КагІба рукъ сверун тIавап гьабизе.

Салманил 18 сон букІараб мехалъ, гьесул эмен, хан ГIабдулгIазизица, 1953 соналъул март моцІалда гьев вихьизавуна жиндирго вакиллъун ва Риядалъул амирлъун.

Эффенди Мансурович Капиев (1909—1944) — дагъистаналъул советияв прозаик, адабияталъул гІалимчи, публицист, шагІир, таржамачи, гІурус, лъарагІ ва лак мацІазда хъвадарарав.

Дагъистаналъул тарихалда ХӀоцоса Нажмудинил хӀакъалъулъ гӀадин жинда тӀасан гӀемерал гьерсал рицарав, чорокал бугьтанал лъурав чи тӀокӀав батӀияв ватизе рес гьечӀо. Дагъистаналъулги Чачаналъулги имам ХӀоцоса Нажмудин кидаго рикӀкӀунаан ва жеги рикӀкӀуневги вуго жиндирго ватӀаналда хӀукуматалъулги халкъалъулги кӀудияв тушманлъун.

1990 соналъ мугІалимасул хъулухъ тІубазе лъугьана Малайзиялъул Халкъаздагьоркьосеб Исламияб Университеталде. Гьениб рагьана политологиялъул кафедра, 1993 соналде щвезегІан жинцаго бетІерлъи гьабураб.

Узухъда, Туркиялъул магIарулал ккола батӀияб пачалихъалъул гӀадамал. Гьезул гӀемерисезда жидер тарихияб ватӀан – Дагъистан – бихьичӀо. Гьезда ватӀаналъул хIакъалъулъ лъала умумузул биценаздасан, гьезул рекӀел угьиялдалъун, берзул магӀуялдалъун. Дагъистан тун батӀияб бакӀ гьез ватӀанлъун рикӀкӀинчӀо. КъватӀисеб улкаялда гӀумру гьабун рукӀаниги магӀарулаллъун дол гьарула мацӀ цӀунун букӀиналъ, жидерго тӀабигӀаталъ, чорхолъ бугеб магӀарул рухӀалъ.

2003 соналъул 18 январалъ Турциялъул президент АхІмад Неждетил ва премьер-министр ГІабдуллагь Гюлил хІукмоялдалъун АхІмад Давудогълуе кьун букІана ГІадаталдаса борчІараб ва Ихтияразул вакиласул даража.

Жумгьурияталъул гьоркьохъеб бутIаялдасан чвахула Терек ва Сулахъ гIорал. ГIаммаб куцалда Дагъистаналдалъул ракьалда руго 6255 гIор (гьелдаса 100 кIвар бугел, 25 км цIикIкIун халалъи бугел ва 100 км цIикIкӏун лъим бакIарулеб бакӏ бугел, 185 гIиссинал ва 5900 цIикIкIун цIакъго гIиссинал), гьездаса бищун чIахIияллъун ккола Терек, Сулахъ, Самур ва Рубас гIорал. Киналго гIорал Каспий ралъдал хурхараллъун рикIкIуна, кинго гьенире чвахулел 20 гIор гурони гьечIо.

ГIаммаб куцалда малаикзабазда ракI чIезаби: Дур ракI чIезе ккола Аллагьасул малаикзаби рукIиналда нуралдаса рижарал, рацIцIадал, хириял, Аллагьасул амруялдаса лахIзаталъ таруларел, амру гьабурабщинаб жо гьабулел, Аллагь рехсон чIалгIунарел, жидер рикIкIен Аллагь гуресда лъаларел, кваналарел, гьекъоларел, кьижуларел, бихьинлъицIулъи гьечIел, зобракь цIурал, хвезеги ругел, хун хадуса тIадеги рахъинаризе ругел, Аллагьасул лагъзал гьел ругилан абун.