Месхидзе Д. И. Из истории кавказоведения: этнограф Григорий Филиппович Чурсин // Кунсткамера: Этнографические тетради. — 1993. — Вып. 2–3. — С. 396–405: портрет. — Библиогр.: с. 404–405.

Академи мыхуыры уадзы, æвзаджы ногдзинæдтæ фиксацигонд кæм æрцæуынц, ахæм документтæ. Уыдон сты, «Эсперантойы бындуртæ», зæгъгæ, уыцы документы уæлæмхасæнтæ.

Хими æвзæрын райдыдта 5000 азы размæ (æд-зонд адæймаджы дуджы). Адæймаг кæддæриддæр архайдта химион буаргъæдтимæ æмæ уымæн йæ фыццаг эксперименттæ — цæрмтæ æлдыгъ кæнын, хæринаг кæнын, арт кæнын — ис нымайæн практикон химийы райдианыл. Цадæггай практикон зонæнтæ фылдæр кодтой æмæ цивилизацийы рæзты райдианы адæймагæн йæ бон уыди иуæй-иу ахорæнтæ, эмальтæ, марг æмæ хостæ кæнын. Райдианы адæймаг пайда кодта биологон процесстæй: æнхъизын, æмбийын æмæ æндæртæй, фæлæ арт кæнын куы базыдта, уæд райдыдта пайда кæнын тайын кæныны, судзыны, æхсидыны процесстæй.

Рэймонд Дуглас «Рэй» Брэдбери (англ. Raymond Douglas ""Ray"" Bradbury; райгуырдис 1920-æм азы 22 августы, Уокеган, штат Иллинойс, АИШ — 2012-æм азы 5 июны) у зындгонд америкаг фыссæг-фантаст, «Марсы хроникæтæ» æмæ æндæр уацмысты автор.

Брытъиаты Аслæнбег райгуырдис Дзæуджыхъæуы. Йæ фыд Бушк уыдис заводы кусæг, 1942 азы фæмардис Фыдыбæстæйы Стыр хæсты. Аслæнбег бакастис астæуккаг скъолайы æмæ арæзтадон техникумы. 1958–1961 азты уыдиc Советон Æфсады. Уый фæстæ куыста заводы. 1964 азы ацыдис Узбекистанмæ æмæ дзы фæцис 27 азы бæрц. Куыста доны хæдзарады æмæ мелиорацийы министрады, бастдзинады министрады æмæ æндæр рæтты.

Цхуырбаты З.Д., Дзиццойты Ю.А. Хуссар Ирыстоны топоними. Уанеты Захары номыл Хуссар Ирыстоны зонад-иртасæн ин-т. - М.: Наукæ, 2013. I-æм том

Иероним Карл Фридрих уыдис, булкъон Отто фон Мюнхгаузены бинонты цы аст сывæллоны уыдис, уыдонæй фæндзæм. Лæппуйыл цыппар азы куы цыдис, уæд амардис йæ фыд, æмæ афтæмæй сывæллæттæ баззадысты сæ мады æвджид. 1735-æм азы 15-аздзыд Мюнхгаузен пажы чины бацыдис службæмæ Брауншвейг-Вольфенбюттелы герцог Фердинанд Альбрехт II-æммæ.

Мухадзыртæ (араб. المهاجرون‎‎ «ралидзжытæ»), зæгъгæ, ахæм номæй хуындæуы, æнæпысылмон бæстæтæй пысылмон бæстæтæм бирæйæ цы пысылмæттæ алидзы, уыдон. Алыгъды аххосæгтæ вæййынц æндæр æмæ æндæр. Арæх пысылмæттæ ацæуынц, уымæн æмæ сæ нæ фæфæнды цæрын, бæстæйы фылдæр хай æндæр диныл хæст адæм кæм сты, уым. Арæх ма алыгъд вæййы хæстон архайды фæстиуæг (цæвиттон, чырыстон паддзахад пысылмон территори куы бацахсы).

17 апрелы цæдисон æфсæдтæ бацыдысты Миланмæ. 15 маймæ Цæгат Итали асыгъдæг Францы æфсæдтæй. 6 июны цæугæдон Треббияйы былгæрон инæлар Макдональды æфсæдтæ схæцыдысты иугонд æфсадимæ. Æртæ боны фæстæ францæгтæ æмбис фесты. Уый фæстæ та инæлар Б. Жуберы æфсад ныддæрæн кодтой Суворовы æфсæдтæ. Авд мин францаг хæстоны фæмард уыцы тохы, уыдонимæ сæ командæгæнæг Жубер дæр, 4,5 мины та дзы уацары бахаудис. Уый уыдис Италийы стæрты фæстаг хæст. Уый фæстæ император Павел I бардзырд радта, цæмæй Суворовæн ахæм кад æмæ лæгтад уа, уымæй размæ æрмæст императорæн куыд уыдис.