Fa mongwe a ka akanya ka makgobokgobo jaaka ditshika tsa setshidi se setona, ka jalo pelo ya sone e botona jwa selekanyo sa lekgolokgolo, makgolo a mabedi le masome a matlhano a dikhilomethara go ya mafelong a kwa godimo a Angola. Selekanyo se se a oketsega mme ga nngwefela mo ngwageng fa lefatshe la Angola le nelwa ke pula gararo ee fetang ee nang mo Botswana jaaka go ntse, ee romelang metsi aa mantsi mo Aferika ee reng morago e tshololele metsi a yone mo makgobokgobong a Okavango. Se se kaiwa e le morwalela mme eseng jaaka kwa mafatsheng a sele kwa morwalela o nang le ditshenyo tse di sa siamang, mo Okavango morwalela o nna o amogelwa.

Tlokweng ke toropo e e gaufi le toropokgolo ya Botswana, Gaborone, mo kgaolong ya borwa-botlhaba. E ka tsewa e le bontlha bongwe jwa Gaborone. Tlokweng o ka kwa ntlheng e nngwe ya noka,gape o mo tseleng e e yang kwa molelwaneng wa Aferika Borwa, molelwane o dikhilomethara tse di lesome le botlhano kwa botlhaba. Mo palong batho ya 2001 batho ba ne ba le dikete tse masome a mabedi le bongwe, lekgolo le masome a mararo le boraro.

Kgosi ya motse o tshwentswe thata ke ditiragalo tse di tletseng mo motseng wa Dukwi tse mo go tsone batho bangwe ba gwebang ka dithoto tsa dithuso tsa bopelotlhomodi. Rre Tlwaelang fa a buisa moletlo o o neng o rulagantswe ke ba twantsho ya matlhoko a leruo ba kampa ya Dukwi ba ba neng ba abela batlhoki le dikhutsana dikobo di le masome a mararo.E rile a ntsha lefoko la kgalemo, Kgosi Tlwaelang a re ""E setse e le selo modiro gore batho ba motse oo le e e mabapi ya tengnyana teng ya Malelejwe"", Tshwaane le Njutshaa ba gwebe ka dithuso tsa bopelotlhomogi jaaka dijo tsa dikhutsana.

Toporo e e na le marekelo a le mantsi, mme batho ba ba nnang mafelong a a bapileng ba tla go reka mo. Kekana Gardens, Kanana, Marokolong, Madela Village, Makapanstaad, Tladistad, ke mafelo a a mabapi le Hammanskraal.

Difofane tsa sesolel sa Aferika Borwa di ne tsa tlisiwa go thusa mo phudusong ya banni ka difofane mo kgweding ya Ferikgong a tlhola lesome le botlhano. Mo posolotsong tona yo otlisang tirisanyo mmogo mo pusong ebong Sicelo Shiceka, o ne a tlhalosa gore batho ba ba fudusitsweng kwa malapeng a bone ba seka ba boela teng go fitlhelela ba fiwa teta ke baitsanape.

Mo nyalong monna le mosadi ga e tlhole e le dilo tse pedi, mme ke selo se le sengwe fela. Ba emela motho a le mongwe yo o nang le ditokololo tse pedi tse dikgolo, ebong ""tlhogo"" le ""pelp"". Monna ke ""tlhogo"", mosadi ke ""pelo"". O itse sentle gore se se phelang ga se kgone go phela kwa ntle ga tlhogo, le eseng kwa ntle ga pelo. Le gona ga se phele ka ditlhogo tse pedi, le eseng dipelo tse pedi. Go tshwanetse ga naa le tlhogo e le nngwe le pelo e le nngwe.

Bontsi jwa batho ba Lesotho ke Basotho, mme palonyana e potlana ke ya batswakwa ebong merafhe ya letso la se-chaina le makgowa gotswa Yuropa. Merafhe e fitlhelwang mo Lesotho e akaretsa Bakuena, Batloung, Baphuthi, Bafokeng, Bataung, Batsoeneng, Matebele le ba bangwe.

Puo e buiwang thata mo kgaolong ya Bokone-botlhaba keKalanga,e seng Tswana e leng puo tletseng lefatshe ka bophara la Botswana. Morafe Bakalanga o nyalana thata le Shona, puo ya mangmang ka kwa Zimbabwe.