Ned pó jogo abiturje w lěśe 1942, kótaruž jo z wuznamjenjenim wobstał, su Preußlera do wójarskeje słužby w drugej swětowej wójnje zwołali. Jo wójowanje na pódzajtšnem fronśe pśetrał, je pak w lěśe 1944 ako 21-lětny oficěr do sowjetskeje wójnskeje popajźi pśišeł. Pśichodne pěś lět jo pśebył w rozdźělnych lěgwach za popajźone w Tatarskej republice, mjaz drugimi w Jelabuze. Jo śerpjeł na tyfusu, malariji a flakatej zymicy a jo až na 40 kilogramow wórynjeł.

Epika (z grichiskego επική (ποίησις) ""k eposu słušajuce basnjenje"") jo pódla dramatiki a lyriki jadna z tśoch družynow literatury a wopśimjejo wulicujucu literaturu we weršowej abo prozowej formje.

Jan Bjedrich Fryco jo se w Gołkojcach ako syn faraja naroźił. Wót 1752 až do 1757 won we Wjerbnje pśi pjatkarju žywy był. Nejpjerwjej až do 1761 won jo był wuknik na gymnaziumje w Chóśebuzu a potom w Lubinje. W lětach 1766–1769 won jo studěrował teologiju w měsće Halle. Tam wón jo źěłał teke ako informator (wucabnik) we Franckowej syrotowni. Po studiumje wón chojźił slědk do Łužyce (01.03.1768). We Wětošowje wón źěłał až do 1773 ako rektor a archidiakon. 1773–1778 won jo był faraŕ w Korjenju a wot 1778 až do 1808 w Gołkojcach. W 1791 wón jo skóńcył pśełožk Starego Testamenta do serbskeje rěcy, ale toś ten pśełožk akle 5 lět pózdźej, w lěśe 1796 jo mogał wótśišćany byś.

W republice kněžy tropiska klima z krotkim dešćowym casom w pódpołnocnym źělu kraja a dłujkim w pódpołdnjowym źělu. Nejwuše městno Burundija jo góra Ngaoui (1.420 m) blisko kameruńskeje granicy.

Kompleksne měchowe płody mjaz drugim pśi wjele de:Magnolienähnlichen, pśi górkacowych rostlinach (Delphinium, hsb:Europska kubołnička atd.), jańskich rožach a rakowych zelach wustupuju.

Kwiśo wót maja až do junija. Běłe, pěślicbne kwiśonki dośěgnu rozměr mjaz 4 a 5 (6) cm a stoje pó jadnom nakóńcne na krotkich pšuśikach. Keluškowe łopjeńka su linealne-lancetojte, dłujke a wuske a dośěgnu dłujkosć wót 15 mm, pśi comž až do zdrjałosći płodow wóstanu. Wobalka jo dwójna. Kronowe łopjeńka su kulojte.

Mack jo jadnolětna, pśilěgawje abo wótstojece kósmata rostlina, kótaraž dośěgnjo wusokosć wót 70 cm (30-90 cm) a šyrokosć wót 30 cm. Ceła rostlina wopśimjejo běłu mlocnu mězgu.

Cera, kótaraž wótpowědujo dlininowej minuśe, jo na ekwatorje teke 1,852 km, pómjeńšujo se wšak do pola z kosinusom geografiskeje šyriny až na nul. Wóna jo pótakem wót šyriny wótwisna. W Europje lažy cera mjazy 1,0 km a 1,5 km (glědaj teke wótšyrjenje).

Woidke jo studěrował wót 1982 do 1987 na Barlinskej Humboldtowej uniwersiśe rolnikarstwo a skótnu produkciju a jo diplomowy agrarny inženjer. Wón jo ewangelski, wóženjony, nan jadneje źowki a bydli w Glinsku.

Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005.

Twardopackate płody licy we głownym k sadowych družynow (wěcej mjenjej słodke płody), togodla zwucone pomjenjowanje twardopackaty sad, lěcrownož teke płody, kótaryž ni typiski k sadoju lice (na pś. kokosowy wórjech), k rostlinam z twardopackatymi płodami słuša.