ಒಂಜಾನೊಂಜಿ ದಿನೊ ಪಾರ್ವತಿ ಬುಕ್ಕೊ ಪರಸಿವೆರ್ ಜೂಜು ಗೊಬ್ಬೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಸೋತಿನಕುಲು ಅಕ್ಲೆನ ಸರ್ವಸೊತ್ತುನುಲಾ ಬುಡುತ್ ಕೊರ್ದ್ ಕೈಲಾಸೊಡ್ದ್ ಬುಡ್ದು ಏರೆಗ್ಲಾ ತೋಜಂದಿನಂಚನೆ ಬದುಕೊಡುಂದು ಪಂತೊ ಕಟ್ಟಿಯೆರ್. ಅಂಚನೆ ಸಿವೆ ಸೋತೆ. ಪಂತೊದಂಚನೆ ಬೂಲೋಕೊಕು ಬತ್ತಿನ್ ಸಿವೆ ಒಂಜಿ ಕಲ್ಲಮಾಟೆಡ್ ಕಲ್ಲಾದ್ ಬೂರ್ದಿಪ್ಪುವೆ. ಇಂಚಿಡ್ ಸಿವೆ ಕಲ್ಲಾದ್ ಬೂರ್್ನ ಜಾಗೆಡ್ ಮಾಯಾಮೂರ್ತಿ ಆದ್ ಮಾಯೊ ರೂಪೊಡು ಕಾತೊಂದಿತ್ತೆ. ಇಂಚ ಬಾರಿ ಸಮಯೊ ಕರಿಂಡ್. ಸಿವೆ ಇದ್ಯಾಂದೆ ಜಗತ್ತ್್ಗೆ ಜಗತ್ತ್ ಗೋಲಾಡ್ಂಡ್. ಪಾರ್ವತಿಗ್ ಲೋಕೊಪಾಲನೆ ಮಲ್ಪುನವು ಸಾಕಾದ್ ಪೋಂಡು. ಅಯಿಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ನಾರದೆ ಸಿವನ್ ಪತ್ತೆ ಮಲ್ತ್್ದ್ ಮಾಯಾಮೂರ್ತಿನ್ ಕೆರಿಯೆ. ಅಪಗ ಎಂಕ್ ಕಾಪುನ ಮಾಯಾಮೂರ್ತಿನ್ ಬುಡ್ದ್ ಬರಾಂದಿನ ಸಿವೆ ಆಯನ ಪುನಡ್ದ್ ಡೊಲ್ಲುನು ಮಲ್ತೆ. ನಾರದೆ ಈ ಡೊಲ್ಲುನು ಬೊಟ್ಟೊಂದು ‘ದೇವಿಯೆ ಇರೆನ ದೇವೆರ್ ಬತ್ತೆರ್ ಬಲೆ’ ಪಂಡ್ದ್ ಪಾರ್ವತಿನ್ ಲೆಪ್ಪುವೆ. ಅಪಗ ಪಾರ್ವತಿಲಾ ‘ಸ್ವಾಮಿ ಎಂಕ್ಲೆನ ದೇವೆರ್ ಬತ್ತೆರ್ ಬಲೆ’ ಪಂಡ್ದ್ ಜೋಸ್ತಿ ಪೊನ್ನುಲೊಟ್ಟುಗೆ ಕುಸಿಟ್ ಕಂಡನಿಯನ್ ಎದ್ಕೊನುವಲ್. ‘ದೇವಿ ನಿಕ್ಲೆನ ದೇವೆರ್ ಬತ್ತೆರ್ ಬಲೆ, ಸ್ವಾಮಿ ನಮೊನ ದೇವೆರ್ ಬತ್ತೆರ್ ಬಲೆ’ ಇಂಚ ಡೊಲ್ಲುದ ಪದೊಕುಲು ಇನಿಲಾ ನಡತೊಂದು ಉಂಡುಂದು ನಂಬುವೆರ್.

ಚರಿತ್ರೆದ ಪ್ರಕಾರ ವಾಸ್ಕೊ ಡಿ ಗಾಮ ಇನ್ಪಿನ ಒರಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ನಾವಿಕೆ ೧೪೯೮ ಇಸವಿಡು ಇಂಡಿಯಾ ದೇಶೊನು ನಾಡೊಂದು ಬರ್ಪಿನ ಸನ್ನಿವೇಶೊಡು ಭಾರತದ ಪಡ್ಡಾಯಿ ಕರೆತ ಈ ದ್ವೀಪೊಲೆಗ್ ಬತ್ತ್ ದ್ ತಾನ್ ಬತ್ತಿನ ಗುರುತಾದ್ ಒಂಜಿ ಶಿಲುಬೆನ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಮೇರಿಯಮ್ಮನ ಪುದರುಡು ಈ ದ್ವೀಪೊಗು "" ಒ ಪಾಡ್ರಾವೊ ಡಿ ಸಾಂಟಾ ಮಾರಿಯಾ"" (O Padrão de Santa Maria) ಇಂದ್ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಪುದರು ಕೊರಿಯೆ ಇಂದ್ ತೆರಿವುಂಡು. ಈ ಪುದರು ಕ್ರಮೇಣ ಇಂಗ್ಲೀಷಿಡ್ ಸೈಂಟ್ ಮೇರಿ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ ಆದ್ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಂಡ್. ವಾಸ್ಕೊ ಡಿ ಗಾಮನ ಪುದರುದ ಒಂಜಿ ಪೇಂಟೆ ಗೋವಾ ರಾಜ್ಯೊಡು ಉಂಡು.

ಉಂದು ಪ್ರೊ. ಕು.ಶಿ ಹರಿದಾಸ ಭಟ್ಮೆರೆನ ನೆಂಪು ಸಂಚಿ. ನೆತ್ತ ಸಂಪಾದಕೆರ್ ದೇ ಜವರೇ ಗೌಡ. 1989 ಪ್ರಕಟ ಆಯಿ ಬೂಕುಡು 335ತ ಪುಟೊಕ್ಕುಲು ಇತ್ತ್ದ್- ಅಗುಲು ಮೊಗುಲು ತೂಯಿಲೆಕ್ಕ, ಕು.ಶಿ ಸಾಹಿತ್ಯದ ನಿಲೆ ಬಿಲೆ, ಸಾಧನೆ, ಸಿದ್ದಿ, ಈ ಮೂಜಿ ವಿಭಾಗೊಡು ಅರೆನ ಬೊಕ್ಕ ಅರೆನ ಸಾಹಿತ್ಯದ ವಿಚಾರ ಇತ್ತ್ಂಡ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆ, ಉಡುಪಿದ ರಂಗಕಲೆ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರದ ವಿಚಾರ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಸುಮಾರ್ 35 ಲೇಖಕೆರೆ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಲೇಖನೊಳು ಉಂಡು.

1990ಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ತುಳುಟು ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆ, ಪ್ರವಾಸ ಸಾಹಿತ್ಯ, ವ್ಯಕ್ತಿ ಚರಿತ್ರೆ ಬೂಕುಲು ಬರೊಂದುಂಡು. ತುಳುತ ಸುರೂತ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆ ಎಂ. ಜಾನಕಿ ಬ್ಯಹ್ಮಾವರೆರೆನ ‘ತಿರ್ಗಾಟದ ತಿರ್ಲ್’1996ಡ್ ಬತ್ತ್ಂಮಡ್. ಡಿ. ಸುವಾಸಿನಿ ಹೆಗ್ಡೆರೆನ ‘ದೇಸಾಂತ್ರೊಡು’ 1998ಡ್, ಬಿ. ಎ. ಪ್ರಭಾಕರ ರೈಯೆರೆನ ‘ನೇಪಾಲ, ಅಮೇರಿಕಾ ಪ್ರವಾಸ’ 2005ಡ್ ಬತ್ತ್ಂುಡ್. ಸುಮಾರ್ 19 ಸಂಕೀರ್ಣ ಗದ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯೊದ ಬೂಕುಲು ಪ್ರಕಟಾತ್ಂ ಡ್. ತುಳು ಹಾಸ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯೊದ 9 ಬೂಕುಲು ಬತ್ತ್ಂಕಡ್.

ಬಿಸಲೆ ಪಂಡ ಕಜಿಪು ಮಲ್ಪುನ ಬಾಜನ. ಅವು ಅಪ್ಪಟೆ ಆದ್ ಅಗೇಲು ಇಪ್ಪುಂಡು. ನೆಸಲೆ ಪಂಡ ಕುತ್ತ ಆದ್ ಎತ್ತರೊ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಕುಡ್ಲಡ್ದ್ ಉಡುಪಿದಂಚಿ ಪೋಂಡ ಬಿಸಲೆ ಪದೊ ತಿಕುಂಡು. ಕುಡ್ಲಡ್ದ್ ಪುತ್ತೂರು ಸುಳ್ಯೊದಂಚಿ ಪೋಂಡ ನೆಸಲೆ ಪದೊ ತಿಕುಂಡು. ಉಂದು ರಡ್ಡ್‌ಲ ಮಣ್ಣ್‌ದ ಬಾಜನ. ಇಂದೆತ ಉಪಯೋಗ ಅಡಿಗೆದ ಕೋಣೆಗ್ ಮಾತ್ರೊ. ಕನ್ನಡೊಡು ಮಡಿಕೆ ಮನ್ಪೆರ್. ಮಣ್ಣ್ದಡ್ ತಯಾರಿ ಮಲ್ಪುನ ಈ ಬಾಜನೊಗು ಬಿಸಲೆ ಪನ್ಪೆರ್. ಕೋರಿ(ಕೋಳಿ) ಕಜಿಪು ಅಥವ ಮೀನ್ಡ ಸಾರ್ ಬಿಸಲೆಡೆ ಮಲ್ಥೆನ್ದ ಬಾರಿ ರುಚಿ ಆಪುನ್ಡು. ಕುಡ್ಲದ ಜನಕುಲೆಗ್ ಮೀನ್ ಸಾರ್ ಬೊಕ್ಕ ಕೋರಿ ರೊಟ್ಟಿ ಪನ್ದ ಬಾರಿ ಇಸ್ಟ.