СагІудиязул ГІарабиялъул пачалихъияб гІуцІи чІезабула Ханлъиялъул Аслияб къануналъ, СагІудиязул ГІарабиялъул хІукмуялъул аслияб низам абун жинда цІар бугеб, ва жибги къабул гьабураб 1992 соналда. Гьелда рекъон СагІидиязул ГІарабия ккола тІубараб ханлъилъун, жиб цебе бачунеб тІоцевесев хан ГІабдулгІазизил лъималаз ва лъималазул лъималаз. Къануналъул кьучІое босун буго исламиял хІукмаби.

ТІоцере кьурал баяназда рекъон, кьвагьи гьабун буго мадугьалихъ бугеб Сириялдаса лъутун вачІарасул хІисабалда вачІарав рагъухъанас. АскІосан туристазул къокъа унеб гІужалда, гьес трамваял чІолеб бакІалда хІалтІизе биччан буго жинцаго хІадурараб кьвагьулеб жо. Гьеб пиша гьабураб хІинкъикьолев ГІШИПалъулгун бухьен букІиналда щаклъи буго.

Газалал ялъуни Рутулал , ай гьанже гIурус мацIалъ асар гьабун цо-цояз рутулалин абулеб миллат. Аваразулгун кидаго лъикIал бухьенал рукIарана газалазул. Газалаз аслияб къагIидаялъ гIумру гьабулеб буго Дагъистан жумхIурияталъул Газал (Рутул) районалда. Гьенир гьезул къадар бащдалдаса цIикIун (60%), ай 11 азарго чи вуго. Жеги Ахтиб районалда цо Хинав абураб росуги буго. Азарбижаналъул Нуха (Шеки) районалда анцIгогIанасеб росулъги тIиритIун руго. Къадар Нуха районалда газалазул 12-13 азаргоялде бахунин чIван-къотIун абизе кIола. НекIо аваразул КахIиб районалда газалазул жеги цо росу (Хирсаб) буго.

ГІидалъул как балеб замана байбихьула, бакъ баккаралдаса 30 минут араб мехалда. Гьеб ккола зухІадул какил заман. ГІидалъул какил заман лъугІула къалъул какил заман щварабго.

Россиялъул Федерациялъулаб гІуцІи — Россиялъул пачалихъ гІуцІун бугеб куц. Федерациялъулаб гІуцІи халкъалда цебе тІатинабуна XX гІасруялъул байбихьуда. Россиялда пачалихъалъул бутІаялде абула Россия Федерациялъул субъект - абун яги къокъго Федерациялъул субъект - абун. Конституциялда рекъон, жиб къабул гьабураб 1993 соналъ, Россиялъул Федерация данде гьабун буго жодор хІукъукъал ращадал икълимаздасан.Федерациялдаса кватІире иналъул изну букIин цебелъунго гьечIо.

Жакъа заманаялъ халкъаздагьоркьоб тIобитIараб «отель» абураб рагIи бачIун буго франсиялъул hôtel рагIиялдасан. Гьоркьохъел гIасрабазда гьедин абулеб букIун буго шагьаралда бугеб рукъалде, гьоркьо-гьоркьоб жинда жанир машгьурал гIадамаз чIей гьабулеб, жодорго дуниял сверизе унел сапарзда ругеб мехалъ.