Omulimi asobola Okukozesa nnakavundira, obusa obuwolu ng’ebiriisa eri ebitooke. Wano ebiriisa bino biteekebwa mu mabanga so si ku bitooke ku bikolo kwennyini nga wano singa enkuba etonnya amazzi gakulukusa obugimu buno mu muwendo ogw'ekigero eri ekitooke. Enkuba singa etonnya osobola okukuluggusa ettaka ko n'ebigimusa wabula wano omulimi asobola okutema ensalosalo mu lusuku okutangira embeera eno.

Abantu abasinga balowooza nti okwegulumiza gaba malala naye ekituufu kiri nti kuba kulowooza nti oli waggulu w’abalala mu nkula, n’okumanya , obuyinza , amaanyi, oba obugagga. Okwegulumiza kivaamu amalala, okwemanyamanya, emputtu, n’obutagambwako naye kyokka kya njawulo ku bino. Omuntu ey’egulumiza aba alowooza nti asukkulumye ku balala mu:

(iii) Mu sessomo ly’ekibalangulo (mathematics) ekigambo “kulambulula” kyeyambisibwa okukola omulamwa gw’okulambulula namba (factorization of numbers) awamu n’okulaga namba ennambulukufu oba namba ezerambulula (composite numbers) ne namba ezitali nambulukufu oba eziterambulula (prime numbers).

Bana Uganda banange ebibala mmere ekyo manyi nti mukimanyi bulungi nyo,mbasaba mubiwe ekitibwa. Ndaba bangi abatema emiti gyafene, emiyembe,jambula emiwafu nemirala mbu bafunemu Sente ezamangu ekintu kyendaba nga okulya egi okwesubya omuwula.lwaki? Singa omuti gwo ogwafene ogumu kwegyo gyolina obalirira sente eziyinza okugula bifene byona Ebiberako olubala[sizoni] kyangu nyo okuzula nti ogulekawo ngatogutemye nogulyangako nokutundako Buli lubala[sizoni] kisinga nyo nyo dala okugusanyawo olwebyoyagala ebitono tono ne welabira ebyetago ebyabuli kiseera kale kiyite buli mwaka. Bana Uganda banange tusaana tulengere wala kulwebiseera ebirungi maso.

Buli lunaku ebirowoozo ebiyita mu bwongo bwaffe nkuyanja naye waliwo ebimu ebisigalamu olw’okuba mulengera wo abiteekako essira. Bw’oba olina gw’onyiigidde ennyo ojja kusigala nga wetisse ekinyiizo oba okunyiiga okwo mu mulengera wo. Okusigala nga wetisse okunyiiga okwo kijja kusikiriza ebikolwa nga okuboggola, okwekandula, enge, empiiga, effutwa, oba okumulumba n’omukolako obulabe. Ekiyinza okuziiyiza kino, essira kuliteeka ku bintu ebirala naddala okutendereza Katonda nga omusinza n’omutendereza, okunyumyako, okusaaga, okukola dduyiro, n’ebirala.

Kyoka ekikula ky’omuntu kya njawulo. Omuntu nsolo magulu abiri (bipedal), era ensolo etambula nga yesimbye jjaali. Abamu bagamba nti ekikula ky’omuntu nakyo kirina ebika bingi. Kino si kituufu, ekikula ky’omuntu kya kika kimu kyokka, wabula enjawulo eri mu langi ya lususu na nnimi awamu n’ebyobuwangwa ebyenjawulo. Abantu aba langi n’obuwangwa obw’enjawulo basobola okwezaalamu, ekintu ekitasoboka mu nsolo eza sipiisa endala ezirimu ebika ebyenjawulo (ebitakwatagana).

Ka tutandike n’ekikunizo kino okuva mu kalondomusengeke ow’obungi bw’abantu mu Uganda: Singa otegeezeddwa nti abakazi mu Uganda bali obukadde 18 ate ng’abasajja bali obukadde 15 . Zuula omugerageranyo gw’abakazi ku basajja mu Uganda? Ekyo tekiba kibalo kya kugerageranyo(Mathematics involving comparisons)?