Esika Tshombe azali na Espania, akangaki maboko te, a activaki ba contactes na ye na milieux ya politique na ya Affaires na poto mpe na milieux politique ya Kongó oyo ezalaki na pouvoir, na opposition mpe na rébellion. Yango wana ayaki komonana neti mutu oyo akokaki ko réunir consensus au tour de lui mpo na ko diriger gouvernement ya transition ya Kongó tangu Cyrille Adoula ako démissionner effectivement. Na mukolo ya 26 yúni 1964, Adoula abengisaki ye na capitale, Léopoldville mpo asolola na ye na ndenge alingi kotikela ye ebonga.

Epai ya koko Moloki azalakí na basi 12 mpé a botaki bana ebele na bakoko ebele: Mungbende, Moloki, Nkumu, Etungola, Mumbey, Mokwami pe na basusu...

Lingála liye lilobami o Kinsásá litosaka mpenzá mambí ma lokóta la lingála tɛ́. Lyangó litósaka mpé mambí ma boyíke maye masili kolakisama o likólo lya lokásá luye tɛ́. O Kinsásá bato bakobóngola o boyíke ɛngɛ́bɛ́nɛ́ na bangó mɔ̌kɔ́ mpɔ̂ 'te Lingála liyekolami na kelási tɛ́. Eye ekosála 'te bato babóngola nkómbó ínsɔ na boyíke na bobakisaka ba atâ sɔ́kí nkómbó êná etali bato tɛ́.<br\>

Monzɔ́tɔ Mársi motóngamaka na mabelé ma likɛ́lɛ. Mabelé ya yangó ezalí motáné mpɔ̂ na makosa (likɛ́lɛ liye ligugákí). Mársi elekí Mabelé (Mokili) na malíli mpɔ̂ na ezalí o mosíká ya Mói.

Alassane Ouattara (abótámí o mokɔlɔ mwa yambo, sánzá ya yambo, mobú mwa 1942) azalí moí-politíki wa Kotdivuar (Côte d'Ivoire). Azaláká moyángeli wa yambo wa Kotdivuar bandá sánzá ya zómi na mɔ̌kɔ́, mobú mwa 1990 tíí sánzá ya zómi na míbalé mobú mwa 1993. Azalí prezidá ya lisangá lya politíki liye libêngámí Rassemblement des républicains na lifalansé.

Vicicongo ebimisaki likanisi lya Messageries Automobiles du Congo (MAC) mpo na ko utiliser ba routes. Ekomaki na 450 mituka oyo ebandaki kotambola dix millions de km na mbula.

Kozala mpe na bokebi na makambo ma mokili, mingi mpenza koluka koyeba ntina ya bokeseni mpe bozangi bosembo o bokaboli nkita na kati ya mokili. wana nde kosala mosala mwa profeta o bosangeli Nsango Elamu;

Bembe ezalí ekólo ya Kongó-Kinsásá, o etúká ya Sud-Kivu (Kivu ya Sidi), mpé ya Tanzania. Babembe bavándaka pɛnɛ o bingúmbá Fizi o Kongó mpé Kigoma o Tanzania.

Bilembo-nkita tǒ almwali (armoiries o lifalansé) bizalí bilembo bya lokúmu bya esé, bya ekólo, bya engumba tǒ bya mbóka mɔ̌kɔ́. Bizalí elembo ya yangó lokóla bɛndɛ́lɛ. Batíyaka bilembo-nkita o bilamba bya basodá, o nkásá ya Letá, o ndáko ya Letá, b.n.b.

Ba lazariste congolais babale bazali missionnaire na Algeria mpe na Kamerun. Mosusu asengeli kokenda bo Directeur ya Séminaire interne na Kamerun. Lazariste polonais moko wa province ya Congo azali kosala mosala na Beljika. Ba Lazariste basusu banei bauti o province ya Kɔ́ngɔ bazali sika kosala o ekolo Sína (1 hollandais) mpe na Haiti (2 polonais), mpe na Gresi (1 polonais).

Kilogálame tǒ kilogramɛ ezalí gálame nkóto (1 000 g), ezalí na elembo kg. Ntángo esúsu babêngí kiló yangó, kasi libandeli « kilo- » elimbolí 1 000. Kilogálame ezalí lomeko ya libóndó o SI.