XIII asyrda Demirgazyk we Orta Italiýada şahsy azatlygyñ goragynyñ hasabyna şäherlerde işçileriñ sany artdy. Ýöne Messadriýa ýaly ýerlerde maýda daýhan hojalyklaryñ kärende ýerleri berilipdir, ýeri alanda ýany bilen zähmet guralyny, işçi güýjinem, tohum alypdyr. Daýhan ýeri ylalaşyk möhleti dolýança taşlap gidip bilmändir. Kärendeçi öz zähmeti bilen birlikde öz baýlygynyda goýupdyr. Iri ýer eýýeçilikden kommunalara geçiş döwründe dini ýereslere garşy daýhanyñ näradar-gy güýçdi. XII-XIII asyrlarda onlarça ýeretik sektalar peýda boldy. 1260 ýylda Paom okrugyndaSagarelli esaslandyryrdy. Ýöne ony çalt jezalandyrdylar. Soñra onuñ ýerine Demirgazyk Italiýadan bolan Dolçino geçipdir. Ol papany, kordinallary, dindarlary ýok etmegi ündäpdirler. Gozgalañçylar köp üstünliklerem gazanypdyrlar. Emma hökümiýet olara garşy haçly ýörişi gurapdyr. Ilki onuñ aýaly Margaritany görüñ öñünde öldüripdirler. Daýhan hereketlerine gatnaşyjylar soña baka hakyky talaplary öñe sürüpdirler: salgytlary ýok etmek ýa-da azaltmagy talap edipdirler. XIV asyrda iri gozgalañlaryñ biri tükinleriñ gozgalañydy (1382-1387) Gozgalañçylar köşkleri otlapdyrlar, sinýorlary öldüripdirler. Bu gozgalañ iri ýer eýýeleri tarapyndan ýatyrylypdyr. XV asyrda 1450-nji ýylda Kalabride daýhan gozgalañy boldy. Daýhanlar salgytlary ýatyrmagy talap etdiler. Gozgalañ bütin Kalabriýany öz içine aldy. 20 müñ daýhan gatnaşdy. 1378-nji ýylda Florensiýada çompileriñ gozgolañy boldy. Mediçiniñ gözgolañy şäher iri ýer eýýelerine Pariziñ Florensiýanyñ işçiler syýasy hukugy gazanmaga çagyrdylar. “Lana” köşgüni ýakdylar, respublikada ýokary häkimiýetdäki wezipeleri ele almagy talap etdiler. Olar odalaryñ tarapdarydy. Täze jenaplar döredi. Ondan başga maýda hünärmentlerden hem 3 adam girdi. 3 täze ussahana döredi. Ýöne gozgokçylar ýeñsede bu uzaga çekmedi. Italiýadaky beýleki hakynatutma işçileriñ hereketi ýaly prolitariata çenli bolan proletariatyñ bişmekligini guramaçylygynyñ pesdigini görkezdi Ģompileriñ hereketi ýeñilse-de syýasy hereketi ele almak ugrunda göreşiñ mümkindigini görkezdi.

Nemes rysorlary Şwesiýa, Norwegiýa we Daniýa bilen soýuz baglanyşyp, şol wagtky ruslaryň agyr ýagdaýyndan peýdalandylar. Mongollar bilen deň wagtda Demirgazyk-Günbatar Rus haçly ýörişi guradylar.

Tak­my­nan, 1789-njy ýyl­da şot­land in­že­ne­ri we oý­lap ta­py­jy­sy Jeýms Uatt “at güý­ji” adal­ga­sy­ny gi­ri­zip­dir. Ol özü­niň bug ma­şy­ny­nyň de­re­gi­ni nä­çe atyň işi­niň tut­ma­ga ukyp­ly­dy­gy­ny gör­kez­mek is­läp­dir. Hu­su­san hem, Uat­tyň il­kin­ji ma­şyn­la­ry­nyň bi­ri­ni suw na­so­sy­ny he­re­ke­te ge­tir­ýän aty­nyň de­re­gi­ni tu­tar ýa­ly haýsydyr bir pi­wo gaý­na­dy­jynyň sa­tyn alan­dy­gy tas­syk­lan­ýar.

Nil (arap. النيل‎‎‎ an-nīl, iňl. Nile, müsür. iteru ýa-da Ḥ'pī, kopt. p(h)iaro) — Afrikada bir derýa, dünýäde iň uly iki derýanyň biri. ""Nil"" sözi derýanyň ""Neýlos"" (Νείλος) diýen grekçe adyndan gelip çykýar. Grekler bu derýa ""Egiptos"" (Αίγυπτος) diýip hem at beripdirler.