22-абилеб Апрел — григорианияб календаралда рекъон лъагIалил 112-абилеб къо (високоснияб соналъ — 113-абилеб). ЛъагIел сверизе хутIула 253 къо.

В 1818 году первое издание четырёх Евангелий параллельно на русском и церковнославянском языках вышло из печати, а в 1822 году впервые был полностью напечатан русский Новый Завет. Затем стали переводить и печатать книги Ветхого Завета. Одновременно делались переводы Священного Писания и на языки других народов Российской империи.

Циндаго файлазухъ балагьизе бегьула гIурус мацIалъул кумекалдалъун (ru:Википедия:Правила и указания) яги ингилис мацIалда (simple:Wikipedia:Policies and guidelines). Цойги мацIазул сияхI кьун буго квегIаб колонкаялда ахада.

Гьеб цIаралда тIолго магIаруллъиялда машгьурлъана Урдашил МухIаммадил вас ТIалхIат. ТIалхIат гьавуна гIага-шагарго 1884-абилеб соналъ. Гьесул эмен вукIана гIодове виччарав, жиндирго рукъалъул магIишатги гьабун чIарав, гIаммал гIадамаздаса ватIа вахъичIев чи. ТIоцебе инсуца малъана ТIалхIатида иман, ислам ва Къуръан цIализе. Хадув росдал мадрасаялде витIана. Гьелдаса хадуб, доб заманаялъул киналго мутагIилзабазул гIадаб букIана ТIалхIатилги яшав. БатIи-батIиял росабалъе хьвадун, цIи-цIиял мугIалимзаби цIехон, ракъи – къечалъухъ балагьичIого, дунялиял умуразде кIвар кьечIого, тIалаб гьабулаан лъай. Гьедин гIемерал соназ хьвадун вуго ТIалхIатги. Бищунго гIемер гьев цIалун вуго, магIарулъиялъго жиндир адаб-хIурмат гьабулев, машгьурав гIалимчи Къудукьа СагIидида цеве.

Сайталъул нухмалъулеблъун ккола — америкаялъул коммерциялъулаб гуреб организация «Викимедиа Фонд», жиндирги бугеб 39 икълимияб вакиллъи. Энциклопедиялъул цІар бачІана ингилис мацIалъул wiki - абураб рагІиялдасан (вики, технология, сайталъул кьучІлъун жиб кколеб) ва encyclopedia - рагІиялдасан (энциклопедия).

Абубакар-хIажиясул букIана бечедаб, къиматаб библиотека. Гьенир рукIана 70 квералъ хъварал асарал, гьезда гьоркьор бусурбан правоялдасан, гIараб мацIалъул грамматикаялдасан, иллагьияталдасан, мантIикъалдасан ва цогидал гIелмабаздасан асарал, 18 асар живго Абубакар-хIажияс цогидал асараздаса хъваралги. Гьесул библиотекаялда рукIана 700–800 соналъ цере хъварал къанагIатал ва некIсиял асарал. Масала, Пахрудин ар-Разил «Анвар ат-Танзил» (XIII гIасру), Абу ИсхIакъ аш-Ширазил «ШархI ат-Танбигь» ва ц.

СултІанахІме́т (тур. Sultanahmet) — Истамбулалъул европаялъул рахъалда бугеб тарихияб бутІаялда кколеб мухъ, Меседил лълъар ралъдал моцІоялда, Босфорил ралъдал къварилъиялда ва Мармар ралъадалда гьоркьоб кколеб. Мухъалъул цІар бачІана гьебго цІаралъул СултІанахІмет мадгиталдасан, туристазда гьоркьоб ХъахІилаб мажгит абун жиндир цІар араб ва гьеб мухъалъул централда жиб кколеб.

Мура́д I (гІусм. مراد اول‎ — Murâd-ı evvel, тур. Birinci Murat; 1319 яги 1326—1389) — гІусманиязул султІан, жинца бетIерлъи гьабурав 1359 соналдаса бахъун 1389 соналде щвезегIан. Мурадил заманаялъ гІусманиязул пачалихъалъул ракьал гIатIилъана Анатолиялде ва Балканалъул бащадаб чІинкІтллъиялде щвезегIан, гьединго пачалихъ цебе бачиналъул системаялда жанир лъугьана хиса-басиял. Мурад — ккола гІусманиязул тIоцевесев хIакимлъун, жинца султIанасул титул къабул гьабурав.