Ierusalim ju'da' eski qala. Ol u'sh din ushin ju'da a'hmiyetli: Iudaizm, Xristian dini ha'm Islam dini. Bibliada jaziliwinsha Izraildin' ekinshi patshasi Dawit Patsha bul qalani butparastlardan tartip alg'an ha'm o'z sarayin salg'an. Dawittin' uli Solomon Patsha Ierusalimde Xram qurdi. Keyinirek Iudanin' bas qalasi bolip turg'an waqitta, Ierusalim Vavilon patshasi Nebuchadnezzar II ta'repinen qiyratildi. Dawit Patsha sarayi ha'm Solomon Xrami o'rtep jiberildi ha'm evreyler Vavilong'a alip ketildi. Jetpis jildan keyin Persiya Patshasi Kir evreylerge Ierusalimge qaytiwina ha'm Xramdi qayta quriwg'a ruxsat beredi.

A'yyemgi Greklerdin' Olimpiada oyınlar da'stu'rine ha'r qıylı aralıqlarg'a juwırıw, disk ılaqtırıw, nayza ılaqtırıw kirgizildi. B.e.sh. 490 jılı marafon aralıg'ına juwırıw payda boldı. Marafon aralıg'ına juwırıwdın' payda bolıwı, Marafon qalashasının' qasında b.e.sh. 490 jılı Afinalılar Persidler menen urısta jen'iske erisip, a'sker bası bir a'skerdi Afinag'a juwırıp barıp jen'iske eriskenligimizdi jetkeresen' dep tayınlaydı. Bul a'sker Marafon-Afina aralıg'ın juwırıp o'tip Afinag'a jetip kelip ""Biz jen'iske eristik"" dep o'lip qaladı. A'yyemgi Grek a'skerinin' hu'rmetine Marafon-Afina aralıg'ın o'lshep bul aralıqqa juwırıw boyınsha birinshi Olimpiada oyınlarında jarıs o'tkeriledi. Bul aralıq 40-kilometr dep belgilenedi. 1920 jıldan baslap Marafon aralıg'ı 42 km 195 m dep qabıllandı.

Sovet birligı bo'lingenen son' olar o'zinin' birinshı oyının 1992-jıl 17-iyunda Tajikistang'a qarsi o'tkizgen. O'zbekistan Milliy futbol komandası 1994-jilgi Aziya Oyinlari jen'impazi bolg'an. 2011-jili Aziya Kuboginda yarim finalga jetip barg'an.

Reaktiv dvigatel — (a'detde, janılg'ı janıwınan payda bolatug'ın gazеyimon birikpeler) ag'ımı esabına reaktiv ku'sh (tartıw ku'shi) payda qılatug'ın dvigatel. Reaktiv dvigatelde tu'rli tu'rli energiya (issıllıq, yadro, quyash ha'm elektr energiyası, ximiyalıq energiya)nın' mexanik energiyag'a aylanıwı esabına is birikpeleri ag'ımının' kinetik energiyası payda boladı, bunnan tısqarı, is birikpeleri dvigatelden atılıp shıqqanda teskeri ku'sh payda bolıp, dvigateldi iyteredi. Sonın' ushın R.d.di qıyın dizim dep aytıw mu'mkin. Bul dizim birlemshi (dastlepki) energiya siltemesi (Mas, quyash energiyası), is birikpeleri ha'm energiyanı bir tu'rden ekkinshi tu'rge aylantırıwshı qurılma (yag'nıy R.d.din' o'zi) nen ibarat boladı.

thumb|Оrayliq Аziya Оrayliq Аziya – Аziyanin' ortasinda jaylasqan aymaq. Оnin' batisi ha'm Arqa-batisindа MDX ma'mleketlerі (Qazaqstan, Qirg'izistan, O'zbekistan, Ta'jikistan, ha'm Tu'rkmenistan), arqasinda Моngoliya, Qitaydin' Arqa-batis bo'legi jaylasqаn. Qubla-batisi menen qublasinda Аwg'anistan, Pakistan, Hindistannin' arqa bo'legі, shig'isinda Qıtay jaylasqan.

Organizmler biologiyanın' u'yrenetug'ın en' tiykarg'ı tarawı. organizmler tu'rlı toparlarg'a ha'm kategoriyalarg'a bo'lingen, bul bolsa, olardın' klassifikasiyasın biologik ta'repten a'melge asiradı.