Маадыр-оол Ховалыг лириктиг чечен чугааларын моон соңгаар-даа хөйнү бижиир боза, бүгү Тывага элээн билдингир, чоннуң ынак чогаалчызы апаар дээрзинге бүзүрел бар.

Даа ноян — кожууннуң чагырыкчызы, баштыңы, чижээ: Тываның сөөлгү нояны: Даа кожууннуң нояны Хүн Ноян Моңгуш Буян-Бадыргы Хайдып Үгер-Даа оглу.

Тываның национал оркестри-биле кады бүгү-росссия, делегей чергелиг конкурстарга лауреат аттарны чедип ап, Дээди шаңналдарга төлептиг болган.

1925 чылда Совет чазактың чалалгазы-биле Биче Хуралдың даргазы Моңгуш Нимажап, чазак даргазы Куулар Дондук, даштыкы херектер яамызының сайыды Соян Далаа-Сүрүң суглар Москваже аалдап четкен. Москвага тургаш Коминтерниң Чөөн чүк секретариадынга баргаш Тывада тургустунуп келген берге таварылганы сайгарып чугаалашкан.

Логика азы билиглел (бур.-грек λογική — «шын боданылга дугайында эртем», «угаадыг уран-чүүлү». λόγος — «чугаа», «сөс», «угаадыг», «бодал») — шын угаалга кылырының тускай дүрүмнер шинчилээр эртем-дир.

Икаро испан болгаш англи дылдарны тергиин билир. Орус дылга хостуг чугааланыр болгаш шаандакы грек дыл кырынга номчуп билир. База ол ышкаш, оон чогаадыкчы ажыл-чорудулгазынынын бир угланыышкыны -литература болуп турар. Икаро Вальдеррама каш номнарнын автору, соолгузун 2014 чылдын октябрьда Колумбияга парлап ундурген база Сибирьге аян-чоруктарынга тураскааткан (""Сибирь в твоих глазах"", El Peregrino Ediciones, Colección Inmigrantes 4, Bogotá).

Оруктуң Ачы-Буянныг Алыс Шыны - ол дээрге хилинчек-човулаңны соксадыр сес кезектиг Ортузунда Орук, өскээр чугаалаарга, Ачы-Буянныг Сестиң оруу-дур.

Дарыш азы Кылык (орус. Вспыльчивость, орус. Раздражительность) - кылыктаны бээри, хорадаары. Ортумак азы бичии күштүг даштыкы азы иштики ажындырыкчылар дээш чөптүг эвес байдалче кире бээри болгаш хөөннүң эмин эрте бээри.

Ампула - (лат.: ampulla - амфора деп грек сөстү бичеледир адааны; тыва: идижик) - амгы үениӊ утказы-биле алырга эмнээр азы кандыг-бир өске бүдүмелдер шыгжаар так дуглай дуӊзаалап каан шил сава.

ВАРЛАМОВ А. Н. Специфика историзма в фольклоре эвенков. АВТОРЕФЕРАТ диссертации на соискание ученой степени доктора филологических наук. Специальность 10.01.09 – фольклористика. Работа выполнена в секторе эвенкийской филологии Института гуманитарных исследований и проблем малочисленных народов Севера СО РАН, Элиста 2011 год.

Олимпий теннис маргылааларының 2 дакпыр шаңнадыкчызы (2008ч. эжештиг маргылдааның тиилекчизи, 2012ч. чаңгыстың маргылдаазының үжүүрлекчизи).

Эрги шагдан бээр тывалар тос таңдыга чүдүп, чажыын чажып база алгыш йөрээлин салып чорааннар. Тываның кайы-даа булуңунга баарга, мындыг чечен одуруглар дыңналыр: