Zeldovich Yakov Borisovich (1914.8. 3, Minsk — 1987) — rus nazariyotchifizigi, akad. (1958). Sobiq Ittifoq FA ga qarashli Kimyo fizikasi intida (1931—64), Amaliy matematika intida (1964 y. dan) ishlagan. Fizikaviy kimyo, yonish, detonatsiya va zarba toʻlqinlarining zamonaviy nazariyasi yaratuvchilaridan biri. Yadro fizikasi, elementar zarralar fizikasi, astrofizika, hozirgi zamon relyativistik kosmologiyasiga oid asarlar muallifi. 1939 y. da uranning boʻlinishidagi zanjir reaksiyasini birinchi boʻlib hisoblab chiqdi (Yu. B. Hariton bilan hamkorlikda).

Shaffoflik moddaning oʻzidan yorugʻlikni oʻtkaza olish xossasidir. Yorugʻlikni toʻliq, yutmay oʻtkazuvchi modda mutlaq shaffof deyiladi. Kundalik hayotda ""shaffof"" atamasi ostida faqat koʻrinuvchi yorugʻlikni oʻtkazuvchi modda nazarda tutiladi; biroq umuman olib qaralganda, boshqa yorugʻlik toʻlqinlarini yutmay oʻtkazuvchi modda ham shaffofdir (masalan, koʻrinuvchi yorugʻlikni oʻtkazmaydigan qalin mato rentgen toʻlqinlarini oʻtkazadi, demak u rentgen nurlariga nisbatan shaffofdir).

Yakkabogʻdaryo (Irgʻayli, Saritoʻqay, Qizildaryo) — Qashqadaryo havzasidagi sersuv daryolardan biri. Tanxozdaryoning chap irmogʻi. Uzunligi 99 km. Havzasining mayd. 1180 km2, shu jumladan, suv toʻplash maydoni 755 km2. Hisor tizmasining gʻarbiy yon bagʻridagi muzlikdan 3949 m balandlikda boshlanadi. Yuqori oqimida Irgʻayli, keyinroq Saritoʻqay, Qizildaryo nomlari bilan maʼlum. Yakkabogʻ qishlogʻidan oʻtgach, Yakkabogʻdaryo deb ataladi. Daryoning yuqori oqimida unga buloqlardan boshlangan koʻp sonli jilgʻalar quyiladi. Asosiy irmoqlari: oʻngdan — Qarankoʻlsoy, chapdan — Tirna. Daryoning suvi bu qismida sugorishga sarflanadi. Asosan, qor va muzliklar suvidan toʻyinadi. Oʻrtacha koʻp yillik suv sarfi Tatar qishlogʻi yonida (boshlanishidan 50 km masofada) 6,11 m3/sek. Oʻrtacha yillik suv sarfi 12,6 m3/sek. dan (koʻp suvli yilda) 2,15 m3/sek. gacha (kam suvli yilda) oʻzgaradi. Toʻlinsuv davri mart — avgust oyida. Eng koʻp sutkalik suv sarfi may — iyunda (koʻp suvli yilda 72,1 m3/sek., kam suvli yilda 17 m3/sek.) kuzatiladi. Daryoning eng kam suv sarfi dekabr — mart oylarida boʻladi.

Vegetatsiya davomida suv berish muddatlari oʻstirilayotgan ekinlarning biologik xususiyatlari, obhavo sharoitlari, sugʻoriladigan yerlarning tuproqgrunt va gidrogeologik xususiyatlariga bogʻliq. Toʻgʻri tashkil etilgan Sr. sugʻoriladigan yerlarda ekinlardan yuqori va barqaror hosil olishni, yer va suvdan samarali foydalanishni taʼminlaydi. Sr. suv berish usuli va tartibini hisobga olib belgilanadi.