Бабыщгъуабжэм ущыпэщӀохуэ Еуропэм, Азиэм, Америкэм. ФӀыуэ елъагъу тафэ, псы хуэмхэр, псыхъуэшхуэхэр, къамылылъэ хыкъумхэр, псыпцӀалъэхэр, губгъуэхэр, мэз лъапэхэр. Мэлъэтэжхэр. Къауъказым щӀымахуэми губгъуэ псынэхэм уащыхуэзэ. Зэ къишыгъуэр шыри 9-11-щ. Шырхэр псынщӀэу хохъуэ, мэзитӀ ныбжьым лъатэн яублэ.

Гидрографиэр къуажэм къыщыгъэлъэгъуащ ЯтIэкъуэ псымкIэ. Абы нэмыщI къуажэм километритIкIэ нэхъ ишхъэрэу щылъщ къэрал псом щыцIэрыIуэ Тэмбыкъан псыхъурейр. Ишхъэрэ-къуэкIыпIэмкIэ ЯтIэкъуэ псыхъурей цIыкIухэр къуажэм къыпэщылъхэщ.

1990 гъэм РССЗ-м и экономикэр дунем и еӀтуанэт (АШЗ-м яуж) дунем и 1/5 лъэжьыгъэр къыдигъэкӀт. Советхэм я экономикэр плану щытт. РССЗ-м и тхыдэмкӀэ «илъэситху» пшъыкӀутӀ иӀэуэ щыта - джылэ лэжьыгъэ илъэситхукӀэ къэӀэтыным и план.

Латиныбзэр оскыбзэмрэ умбрыбзэмрэ яхэту италий лъэныкъуэм хэтхэт индэеуропэбзэ унагъуэм. Пэсырей Урымыр зэфlэувэн, къэру къыштэн щыхъум лэтиныбзэм адрей италий бзэхэм яшъхьарыуву кlидзэри хом-хому lанатlашъхьар къишта ишъхърэ Еуропэм.

КӀэщӀкъытеуэ (урыс.: Кашхатау) — Урысейм хэт Къэбэрдей-Балъкъэрым и Шэрэдж къедзыгъуэм и хьэблэ нэхъыщхьэщ. Жылу дэсыр мин 5-м щӀогъу (2013 гъэмкӀэ).

Раби́й Iус-са́ни (хьэр-бз. ربيع الثاني — рабий етIуанэ) ерэ Рабиий Iул-ахир (хьэр-бз. ربيع الآخر — рабий кIэух) — муслъым махуэгъэпсыи и еплIанэ мазэ.

Азгъей Автоном Республикэ Ипшъэ Осетиэмрэ Хъырцейм и ӀэнатӀэм кӀэтхэкъым, къэлъытэгъу Хъырцейм зэришъымкӀэ (АШЗ-м и президентым и администрациэм, Еуропэм и комиссиэми) Урысейм окупациэ ишъауэ.

Зи ныбжыр илъэсиплӀым нэса, е щӀигъуахэм я теплъэр: тхыцӀэр гъуабжэ-къащхъуэщ, кӀащхьэр хужьщ, кусэ гъуэбжафэхэр, е щхъуэхэр хэсу. Жьэгъумрэ бгъащхьэмрэ хужь-щхъуафэщ, дамэкӀэ къабзий пхъашэхэр фӀыцӀэщ, абым ящхьэкӀэ щыӀэхэр дыжьыныфэ-щхъуэщ, дамэ щӀагъхэм кусэ фӀыцӀэхэр зэпрокӀ. Ныбэ щӀагъым, джабэхэм хужь ӀэпапӀэ гъуафэхэр хэлъщ.

Ӏэгур дунейпсом стандарту къашта кӀыхьэгъщ, шыхэм я лъэгагъэр зэрапшымкӀэ, зы «Ӏэгур» зэрыхъур см 10,2 иэ дуйм 4-м, шым и лъэгагъыр щӀым щыщӀэдзауэ жалым нэгъунэ. Къэралхэм я нэхъыбэм шыхэм я лъэгагъыр япшыным папщӀэ сантиметырхэр къагъэсэбэпын щӀадзащ, ауэ, «Ӏэгур» иджыри куэдым къагъэщхьэпэщ пшэным папщӀэ, шы цӀыкӀуу хъуахэмрэ понихэмрэ зи лъэгагъыр «Ӏэгуипщым» фӀэмыкӀхэр дуймхэмкӀэ е сантиметырхэмкӀэ япшэ. Дуймищ быщӀ хъуну я зэхуакум дэтхэр ""пщӀанэ инагъ"" хуэду макӀуэ, абым папщӀэ, ятхмэ, шым и инагъыр 14,1 - къикӀыр - Ӏэгу 14-рэ дуйм 1-рэ.

Цыми хуэдэу кусэ тхыпхъэр фэми тетщ, къапщтэмэ абыхуэдэу, хьэщомыщым и цыр щамэ, цы фӀыцэ здытетам деж фэри фӀыцэу щытыну, гъуэжьым — гъуэжь, цы къытекӀэжьынури тетам хуэдэ къабзу, тхыпхъэр зэримыхъуэкӀыу.

УащыпэщӀохуэ къырылъэ щӀыпӀэхэм, псом хуэмыдэу зи Ӏуфэхэр мывэ нэпкъ задэу щыт псы ежэххэм, е къуэладжэ жьауэхэм. Щопсэу Къаукъазым, Ипщэ Къазэхъстэным, КъухьэпӀэ Еуропэм и ипщэ бгылъэхэм, Ищхъэрэ-КъухьэпӀэ Африкэм. Мэлъэтэж.

Къуапэр Перу и ишхъэрэ-къухьэпIэ лъэныкъуэмкIэ щылъщ. Iуфэр Щэху хышхуэм елъэс. Езы къуапэр къэхъуащ Iуфэм лъахъшэу Iуша Iуащхьэ деж. Къуапэм нэхъ ипшэкIэ маяк щытщ. Маякым и щхьэм удэкIуей мэхъу къуапэм деж иIэ хылъэм уеплъын щхьа.