Midd 9300 Seeje iwwer eem heggdar is Pole eens vun de seejeraischsde Länna uff de Weld. De greeschde See is de Śniardwy (Spirdingsee) midd 114 km² Fläsch.

Die beschd Voabaischung sin uff de ää Said Ufkläärung un aach gejesaidische Besuche un fraindschafdlische Kondagde un uf de onnan Said Assimilazion un Indegrazion un außadäm uf alle Saide vameade Bildung un die Beuadailung vu jedem Mänsch ausschließlisch noo soim Wisse un Kenne un Vahalde, ned noo Relischion, Abschdammung, Aussehn, Kläädung: je primidiva än Mensch is, desdo gewaldberaida isa, desdo ängschdlicha isa, desdowenischa konna sich ardiguliere un desdo wenischa konna argumändiere. Je schdärga die Fraindschafd zwische Mense is, desdo wenischa konn sisch zwische se dränge.

Iwwer die viele scheene un seldene Dierscher un Blimmlscher un aach iwwer die Naduudengmälr kennener in de Aadiggele Naduurbaarg Pälzer Wald un Biosphäärereeserwaad Pälzer Wald noolese.

1834 wolln Birscha s'Aldperdel abraisse, s'ded „weder in architektonischer noch in anderer Hinsicht einen besonderen Wert“ hawe un ded baufelisch soi.

Ää vunde Folsche vun däm ""Gaischt vun Cluny"" waan die Friedensbemühunge: Friede waa Goddessach un dodemid hailisch un uubedingt inzuhalde - s wär es ärschd mol gewesd, daß des fär ä längari Zaid ghalde häd, hods awwe nadierlisch ned. Awwee mer hods doch wenschns väsuchd un hod aach wärglisch die Bludrach un die Fehde un all dän Schmonzes ä glää bißje oidämme gekännd, wail de Hainrisch III doch arg dehinna hea waa.

Ä Krääsfraii Schdadt, aa kraisfraii Schdadt isch ä kommunali sogenoandi „Gebiedskerwaschafd“. In Bade-Wirddebersch heesd des a Schdadtkrais un in Bayan hot ma frija a kraisuumidlbari Schdadt g'sachd. Ä kraisfraii Schdadt hot die Uffgawe vun änere Gemoinde, des heesd änere Schtadt oda äm Margd un vunäm Loandkrais un dodemid a schdaadlichi Vawaldungsuffgawe.

Vun großer Bedeidung is in Hambach de Woibau. Di Lage traare di Nåme Feier, Kaiserschduhl, Käjschbersch, Rämerbrunne un Schloßbersch. In de Berge wachse viel Keschde, vun denne jo aa de Keschdebersch mid em Hambacha Schloß, de Keschdeburg, soin Nome hot. Uf sellem Bersch beschdeht 80 Brozend vum Wald aus Keschdebääm. Im milde Klima gedeihe awwer aa Mandle, Feige un Zidrusfrischde gud. Hambach is en schdaadlisch åerkannder Erholungsord.

Di vum Arschidekt Friedrich Pützer im Jugendschdil endworfene efangelische Guschdaf-Adolf-Kärsch is 1906-07 erbaut worre. In de Johre 1995/96 hot ma se auße un 2001 inne widderhergerischt.

Lombade unn Vänne (beide Grais Bergschdroß in Hesse), Heddese, Ilvese, Edinge-Neggarhause, Haidlbääg, Plonkschdadt, Schwetzinge, Brihl (all mid Ausnahm vun de graisfraie Schdadt Haidlbääg im Rhoi-Negga-Grais) in Bade-Werddebääg sowie Altrip, Ludwichshafe, Frongedahl und Bowerum-Roxem (alle mid Ausnahm vun de greisfraie Schdädt Ludwichshafe und Fronkedahl im Rhoi-Palz-Grais) in de Palz.

Schbäda, anno 1122, hende Pabschd Calixt II. unde Kaisa Hainrisch V. im Wormsa Konkordad vaoibad, doß när die Kärsch die Bischef oisedze därf, awwe när in Õõwesehaid vum Keenisch, där wu donn die Regalie zu iwwagäwwe hod. Des waa donn nadierlischs End vun därre Raischskärsch.