Гьадин хъван буго Къудукьа Мусалав абун нилъее машгьурлъарав, магӀарул бергьарав гӀалимчияс жиндирго цӀар. ГьитӀинго инсуда цеве росулъ гӀелмуялъул аслабиги цӀалун, Мусалав ана Ругъжаве, жиндирго вукӀинесев вакьад Абубакарида цеве цӀализе. Гьелдаса хадуб кьучӀаб лъай щвана Мусаласе доб заманаялъ Дагъистаналдаго лъикӀаллъун рикӀкӀарал Сугъралъ ГӀали Ризал ва ГӀободаса ШагӀбан-Къадил мадрасабазда цӀалиялъ. Гьесул цӀалиялде бугеб гъираги, пагьмуялъул бегӀерлъиги ва исламалде бугеб рокьиги жигарчилъиги бихьун, мугӀалимзабазги цӀикӀкӀун кӀвар кьуна гьесул гӀалимчи вахъинавиялде. Гьениб гьес аслияб къагӀидаялъ цӀалана Къуръаналъул гӀелму, тафсир, хӀадис гӀелму, гӀараб мацӀ, фикъгьи ва мантӀикъ (логика). Гьеб цӀали камил гьабиялъул ва тӀадеги лъай тӀалаб гьабиялъул мурадалда Мусалав ана Мисриялде, ХӀижазалде, Йеменалде. Цо-цо мухӀканлъичӀел баяназда рекъон гьев щун вуго: Хъирим, Гъазан, Азарбижан, Иран, Хорасан, Гьоркьохъеб Азия, Турция гӀадал исламиял хӀукуматазде мугӀалимзаби ралагьун. ГӀагараб бакъбаккул хӀукуматазда гьес гъваридго лъазабуна фикъгьи, хӀисаб гӀелму ва философия. Ахирги гьесда рагӀула Йеменалда вугин СалихӀ абун бергьарав гӀалим. Гьенивеги ун Мусалас СалихӀида цебе анкьго соналъ гӀелму цӀалана. Цо-цо баяназда рекъон, доб мехалъ Турциялъул султӀанас Мусалав Мисриялда тана. Гьениб гӀезегӀан соналги ран руго гьес. 1697 абилеб соналъ жиндирго мугӀалим СалихӀ хведал Мусалав Дагъистаналде тӀад вуссуна. Гьелде щвезегӀанги кӀигониги нухалъ вачӀун вукӀун вуго гьев ватӀаналде. Жакъаги нилъее нахъе хутӀарал хъвай-хъвагӀаяз ва кагътаз баян гьабулеб буго гьев кӀиясулго цоцазде букӀараб адабалъул ва рокьиялъул.

Мухъалъул марказ ЦIуриялдасан 13 км рикӀкӀад буго. Росу буго МахІачхъалаялдаса 193 км жанубгун-бакътІерхьул рахъалдехун, 1850 метр борхалъиялда.

Азарбижан хIукуматалъул ракьул 86 азарго кв км буго. ГIадамазул къадар хIукуматалъул хъулухъчагIаз бихьизабухъе буго 8 миллионгун бащдаб, амма унгояб къадар лъалел гIадамаз (гIалимзабаз) бицухъе 4-гун бащдалде гурони бахулеб гьечIин абула. Гьезда гьоркьоса аваразул бутIа 3% бахизе дагьаб хутIун буго. Къадарин абуни кидаго ЦIоралдаго чIаразул 130 азаргоялда бахула, къватIисел хIукуматазда гIумру гьабулелги рикIкIани 180-190 азарго ккола. Цинги Азарбижаналда гIумру гьабулел миллатазда гъоркь руго: азарбижанал, куралал, гIурусал, цIамгIалал, талишал, аварал.

СагІуд ибн ГІабдул ГІазиз Ал СагІуд (гӀар. سعود بن عبد العزيز آل سعود‏‎‎, 15 январь 1902 — 23 февраль 1969) — СагІудиязул ГІарабиялъул хан 1953—1964 сс.