Пу́тин Влади́мирил Влади́мир яги Влади́мир Пу́тин (гІур. Влади́мир Влади́мирович Пу́тин) (гьав. 7/10/1952, Ленинград) — россиялъул пачалихъияв ва сиясатияв хӀалтӀухъан; гьанже вугев Россия Федерациялъул президент. 2000 сонаса ва 2008 шодагlан вукlана кlиабилев Россиялъул президент. 1999-2000 соназда ва 2008-2012 вукlана Россия хlукуматалъул председатель. 1998 сонаса ва 1999 шодагlан вукlана Федеральный безопасность хъулухъалъул (ФСБ) директор.

Лагъасул «Ал-Вадуд» абураб цIаралъул камиллъи букIуна цоги чагIаца жиндиего гьабураб заралалъ ва гьезде ццим бахъиялъ гьезие лъикIлъи гьабиялдасаги гьел жиндасаго тIаса рищиялдасаги жив нахъчIвангутIиялдалъун. Кафурзабаца жиндирго цаги бекун гьумералдаса биги чвахизабун бугеб хIалалъ свалат-салам лъеяв Аварагас абураб гIадин: «Я дир БетIергьан Аллагь! Гьаб дир къавм битIараб нухдеги тIобитIун гьезул мунагьал чуре, гьезда хIакъикъат лъалеб гьечIо». (Бухари, Муслим) Тушбабаца жиндийго гьабураб зарал-къварилъиялъ гьев гьезие лъикIлъи бокьиялдаса нахъчIвачIо. Гьединго свалат-салам лъеяв Аварагас жиндаса Аллагь разилъаяв ГIалиасхIабасда бицана абуна: «Аллагьасде гIагарлъараздаса цеве ккезе бокьани, дудехун гьоркьоблъи къотIизабулев чигун хурхен гьабе, дуе кьечев чиясе дуца кье, дуда зулму гьабурав чиясдаса мун тIасаги лъугьа», – ян. (АхIмад)

Гьел вагIзаби гурони, тIокIаб щибниги Абубакар-хIажияс хъван букIинчIебаниги, гьев мустахIикъав вукIинаан магIарулазул хъвавулаб адабият гIуцIиялъулъ тIоцересезда гьоркьоб гIахьаллъи гьабурав гIалимчи хIисабалда кидаго магIарул халкъалда ракIалда вукIине.

СагІудиязул ГІарабиялъул цІикІкІунисеб ракьал ккун руго салул авлахъаз, ва гьениб гІумру тІамен руго батІи-батІиял тухумазул гІалхул гІарабал. Аслияб халкъин абуни гІумру тІамун руго чІахІиял шагьаразда ва гьел сверун, аслияб бакъбаккуда яги бакътІерхьудахун, ралъдал рагІалда.

1998—2002 сс. ахІун вачІарав мугІалимасул хІисабалда лекциял цІалана Турциялъул ЯргъидагІуцІарал къуватазул Академиялда ва цогидал рагъул академиязда.

Жиндирго росулъ Абубакар-хIажияс нахъа тана бусурман лъаялъул гIадатал даражаби, гьитIинаб мехалдаго гьесулъ загьирлъана лъай босиялде нахъ гIунтIиги гъираги. Жиндирго инсул нухмалъиялда гъоркь Абубакар-хIажиясе щвана байбихьул лъай – гьес цIалана Къуръан, лъазабуна гIараб грамматика ва гIараб гIелмудул цогидал рахъалги.

КIал биччаялъул закат тIалъула Рамазан моцIалъул ахирисеб къоялъ бакъ тIерхьиналдалъун. Гьеб бахъизе суннатаб буго гIидалъул как балелде цебе. ГIидалъул къоялдаса закат бахъи нахъе бахъизе хIарамаб буго.

2011 соналъул 4 декабралдаса бахъун 2013 соналъул 28 январалде щвезегІан Пачалихъияб думаялъул 6 ракІариялъул депутат «Цолъараб Россия» партиялдасан.

Бана 1930-ел соназ Хьаргаби ГЭС балезун гьен хІисабалда, цІарги букІана Хьаргаби ГЭС абун. Постановлением Народного Собрания Республики Дагестан от я 1997 соналъул 27 ноябралъ Дагъистан Жумгьурияталъул Халкъияб Собраниялъул къараралда рекъон цІар хисана ва Курми абун цІияб цІар кьуна.

В XX веке широкую известность приобрели Кумранские рукописи, обнаруженные, начиная с 1947 г., в ряде пещер Иудейской пустыни и в Масаде — самые ранние из сохранившихся текстов.