• Okulowooza nga yebuuza ku ky’alowozaako • Okwekebejja ekintu • Okwekenneenya • Okwefumiitiriza • Okulambika ebirowoozo (ensonga) • Okulambulula ebirowoozo (ensonga) • N’okusengeka ebirowoozo oba ensonga ezo (logic). Okusengeka ensonga kwe kusengeka ebirowoozo nga obikwataganya bulungi mu ngeri etegeerekeka ate nga ejjayo obukakafu.

Kizito yalangibwa paapa Benedicto XV mu lubu lw'abeesiimi mu mwaka gwa 1920. Yalangibwa paapa Paulo VI mu lubu lw'abatuukirivu nga 18 Gwakkumi 1964 mu eKlezia enkulu eya Petero omutume e Roma mu kitiibwa ekingi wakati mu lukiiko lw'eKlezia yenna olwokubiri olwa Vatikano olwali lugenda mu maaso e Roma mu biseera ebyo.

Mu butuufu oluvannyuma kyakakasibwa nti mu atomu mulimu ekibalo ekidda waggulu okuyita mu mitendera emigereke buli oli lw’ava ku ndagakintu emu okudda ku ndala.Ekibalo kino kisibuka mu kyagi eya nyukiriyasi esangibwa mu makkati ga atomu.

Empalirizo z’ekitambuzo zifa ku kukwatagana kwa bintu (contact). Empalirizo ennya ez’obutonde: essikirizo. Empalirizo za magineeti, empalirizo ez’amaanyi n’empalirizo ennafu zo si za kitambuzo kubanga zo tezibaamu kukwatagana kwa bintu butereevu. Empalirizo ezitambuza emotoka oba ennyonyi mu bbanga zonna mparirizo za kitambuzo kubanga wano waliwo ebitundu eby’enjawulo okukwatagana.

Emisinde era oyinza okukiyita embiro. Tunnyonnyola embiro ekintu kwe kiddukira nga “emisinde” gyakyo. Bwe tuba tusobola okupima disitansi (obuwanvo) ekintu kwe kitambula mu kiseera ekigere, tumanya emisinde gyakyo giba kiromiita emu buli ssaawa era kino kiwandiikibwa nga km1 bs (Kisomwa kiromiita emu buli ssaawa).

Okuva 1892 omusajja Dmitri Ivanovsky bwe yawandiika ng’annyonnyola ku kawuka akaali kakosa ekirime kya taaba okutuuka mu 1898, Martinus Beijerinck we yazuulira akawuka ka vayiraasi akayitibwa mosaic virus, ebika bya vayiraasi nga 5,000 bizze bivumbulwa ne binnyonnyolwa. Obuwuka bwa vayiraasi busangibwa kumpi mu buli mbeera ebaamu obuluma ku nsi (ecosystem).

Kalonda"" ky'ekigambo ky'Oluganda ekisinga okujjayo amakulu agali mu mulamwa gw'olungereza ""data"". Kalonda bw'amala okusengekebwa okumujjamu obubaka ,afuuka ""kalonda omusengeke"" oba ""kalondomusengeke""(Statistics).Gino gy'emiramwa egyekuusiza ku kalonda(data):

Kubanga zaabbu mugumu nnyo okukola, mu bwengula mulimu zaabbu mutono ddala okusinga bwe guli ne atomu eziwewuka nga k-mazzi, kaboni oba sirikoni. Olw’okuba zaabbu alabika bulungi, atwalibwa okuba nga wa muwendo nnyo.

Enkula ez’emipimo oba ziyite enkula ez’ekibalo (mathematical shapes) nazo era zongera okwanjulirwa omwana ku myaka jino awamu n’ekibalo ky’okuzuula perimita, obugazi ne volima.

(vi) Nga omulwadde wo ali mu kujanjabibwa omukugu, kyolina okukola kwe kulaba ng’omulaga nti w’oli ku lulwe era omuyamba era atwalibwa okuba nga wa mugaso alina okufiibwako. Kino okikola okuyita mu :

Ekyalo, akabuga, ekibuga nabyo bisobola okuba n’amakulu ge gamu n’entababuvobwawamu olwokuba bikwata ku bubondo bw’abantu ababeera awamu mu ngeri y’okutabagana era nga batera okuba wansi w’amateeka n’ebiragiro ebya wamu yadde nga bakintabuli oba nga bava mu buwangwa bwa njawulo.