Certamèint, però, Queriêgh al gh’êra préma de stè chêrta bulêda, che bèle la pêrla ed costrusiòn impurtânti cme un castèl. L’é probâbil che la fundasiòun ed Queriêgh cme cèinter abitê a s’arfâga adiritûra a l’època rumâna e a la costrusiòun ed la via Emélia, ânca se per sfortûna an n’é mìa pusébil pruvêr sté fât. Còl ch’ l’ é sicûr l’é che al nòm al deṣvîn dal latèin curvus ager, in relasiòun al teritôri ed culèina in dōve l’é. Dal j êtri spiegasiòun, mēno credèbili, a dîṣen che al nòm al pōl deṣvgnîr dal latèin curviacum, opór da la parôla cuprum in relasiòun al culôr ed la tèra apûnt culôr râm.

La stasiòun, pûnt centrêl de sté prugèt ch' al guêrda avânti ind al tèimp, l'é caraterişêda da un prugèt industriêl ch' al guêrda al futûr e ch' l' arcôrda al muvimèint dal vēli: tót al prugèt l'é difâti cgnusû cun al nòm, mia uficêl, ed Le vele di Calatrava.

Donca as pänsa a l'etè dal fèr c'me a un epoca cronologica d'un stèdi d'evoluziån, mo såura tott d'un livèl d'cultûra ch'l'à influenzè l'omen. Al ziviltè ch'a l cgnussén l'etè dal fèr én stè: i Achei int'la Grécia antîga, i Celti, la cultûra d'Hallstatt e d'La Tène, i Villanuvien (Italia de centro-nord)

Al róss l é una längua slèva ed maténna d la famajja däl länguv indo-européi. I la bacâjen in 167 e sblîsga miglión ed cristiàn. Ed quisst, 147 miglión äli én in Róssia. L é la längua ufizièl d la Federaziån róssa es l'à anc un statût spezièl al'ONU, e anc in däli ètri urganizaziån internazionèl. La se dscårr in róss in Ucraina, Róssia bianca, Muldâvia, Kazahstan, Kirghizistan, Tadjikistan, Turkmenistan, Uzbekistan, Armêgna, Azerbaidjan, Georgia e in di èter sît dal månnd.

La stòria d'la matemâtica la nass coi babilunîs e i grîg cåun dî parsunagg' cme Euclîd, Archimêd e Pitàgora. Dåpp al Mediuêv, as svilóppa l'introduziån dî nómmer areb, grâzia a Fibonacci, dal 1200.

Publio Virgilio Marone (Andes, 15 'd Utóbar dal 70 a.C. – Brindisi, 15 Setèmber dal 19 a.C.) 'l è stâ un puéta latèin. L'é stè al piò grand poéta d'la langua latèin. L'è l autåur d'la Eneide, un chèplavåur ch'al dscårr dal viaz d'Enea da Troia.

Dal 1967 fîn al 1985 al sît ed Luceria l'é stê tgnû d'ôc per evitêr che la gînta l'andésa a savuṣêr int i câmp per catêr di êter rèst, sibèin che pôch a la vôlta la zôna ed costrusiòun dal cà la sìa stêda ṣlarghêda. Int al 1981-82 la Sovrintendèinsa Archeològica l'à fât dal j êtri prōvi ed schêv, mó l'è sōl int al 1995-96, cun al sustègn dal cmûn ed Canòsa e l'impurtânt ajót ed la societê ""Amîgh ed Luceria"", che al sît l'é stê esplurê a la grânda per capîr la dispoṣisiòun dal strêdi e dal cà, e vèder s'e'gh sré prû dêr valòur in na quêlch manēra. Na pêrta di schêv l'é ânca stêda lasêda squacêda in permanèinsa per fêr vèder quèl a i viṣitadòur. Mó ind j ân ch'j în gnû dôpa a'n s'é pió fât gnînt, e al schêv squacê l'é andê in sêlda; al cà j în gnû incòra pió ṣvèin e i cuntadèin ch'e lavòuren i câmp e al végni e sêgviten a catêr dal munèidi e di scôs rumân int l'arêr, e i lêder a rubêr zò tót, un brót fât ch'l'à dê véta a pió d'un reclâm, ânca in Senêt.