د افغانستان د ژباړې او څېړنې مرکز خپلې چارې په دوه ډوله پر مخ وړي، لومړى هغه کارکونکي دي چې يواځې په مرکز کې کار کوي او د مرکز چارې پر مخ وړي. دا کارکونکي د مرکز عمومي مشر، د مرکز اجرايوي مشر، د انگليسي ژبې د ژباړې د څانگې مسول، د عربي ژبې د ژباړې د څانگې مسول، د متن اوډونکي او اېډېټران، د وېب پاڼې مسلکي کارکونکي، راپورټران، ليكوالان او تخنيکي کارکونکي دي. بله ډله هغه ليكوالان او ژباړنان دي چې دوى په مرکز کې د نيم مهاله يا پارټ ټايم په توگه کار کوي، دوى ژباړې او څېړنې په خپل ټاکلي وخت کې له مرکز سره شريکوي، او د مرکز له پياوړي ملاتړ څخه برخمن دي. په ټول هېواد کې غړي او همکار ملگري چې دوى د بېلابيلو موضوعاتو په اړه د ژباړې او څېړنې مرکز ته معلومات را استوي او د مرکز لخوا هم خلکو ته د بېلابيلو شونتياوو له لارې رسول کېږي. د ژباړې او څېړنې مرکز، له عربي ژبې څخه دوه ټول مهاله يا فول ټايم ژباړنان لري او در ى کسان هم د نيم مهالي سيستم له مخې کار کوي. د انگليسي ژبې په برخه کې درى ټول مهاله او پنځه نيم مهاله غړي لري. د څېړنې په برخه کې يو ليکوال ټول مهاله او لس کسان هم په مرکز او ولايتونو کې د نيم مهاله يا غړيتوب له لارې له مرکز سره کار کوي. د ژباړې او څېړنې مرکز اداري، تخنيکي او د ويب پاڼو او خپرنيو په برخه کې هم پوره کارکونکي لري چې چارې يې په منظم ډول له وړاندې د جوړ شوي مهالوېش او موخو سره سمې پرمخ روانې دي.

پوهنتون (په انگرېزي: University) د لوړو زده کړو او څېړنو يو داسې انستيتوت دی چې د بېلابېلو پوهو او علومو د څانگو اکادميک بريليکونه د پوهنتون زده کوونکو ته ورکوي. پوهنتون داسې يو ځای دی چې د فارغېدو او د فارغېدو پورته زده کوونکو ته زده کړې ورکوي. د پوهنتون څانگو ته پوهنځي وايي.

دالکحل اوشرابواستعمال دمیلادڅخه مخکي (۲۰۰۰-۶۰۰۰) کلونوپوری رسیږي، په هغه وخت کي شراب یواځی جنګیالیو استعمالول اودائې دانګورو، ورجو، ګنی اونورومېووڅخه لاسته راوړل، اوهغه سیمه چې دلومړی ځل لپاره دشرابواستعمال پکښې دودشودځینومؤرخینوپه اندهندوستان اوچین دی خو ځینی بیاپه دې آنددی چې دلومړی ځل لپاره شراب په لرغونی مصرکي دودشول دوی دااستدلال کوئ چې کله په مصرکي دتوحیدټغرټول شو اوشرک وده وکړه نوهغه چاچې به دخدایی دعوه کړې وه هغه به داوربشو شراب دخپل ځان لپاره جوړول اودابه ئې اړین ګڼل؛چې دیو تر۱۷ ډوله څخه زیات شراب به ئې جوړول، چې ورو وروبیادشرابوخوړل په هره خوښۍ کي دوداورواج شول. په لرغونی بابل کي دشرابواستعمال په (۲۷۰۰) ترمیلاده مخکي وو، په لرغونی یونان کي (۲۰۰۰) ترمیلاده مخکي وو، په ایران چې کومې دشرابومرتبانې پیداشوی دي دهغوموده (۵۰۰-۵۴۰۰) ترمیلاده مخکي ښودل شوېده؛په چین کي چې کومې مرتبانې موندل شویدي دهغونېټه (۷۰۰۰) ترمیلاده مخکي اټکل شوېده؛ ځینی بیاپه دې آنددی چې شراب دلومړي ځل لپاره په جورجیاکي (۸۰۰۰) کاله مخکي پیداشوی وه، اوشواهدئې شته چې وروسته بیاپه لرغونی یونان، مصر، بابل اوپه تدریجي ډول سره په ټوله نړۍ کي خپاره شول. دځینوڅېړنکوپه آندشراب دلومړی ځل لپاره (۸۰۰۰) کاله مخکي په جورجیا کي، (۷۰۰۰) کاله مخکي په ایران کي او(۶۰۰۰) کاله مخکي په ارمنیستان کي جوړشویدي.