A la fén dal XVIII sècol a l'è trè só al Sentierù. Int'al 1796 i suldè rivoluzionèr franzîs i äntren a Bêrgum e i strôlghen la Repóbblica Bergamâsca che la finéss col trattato di Campoformio dal 1797. Int'al Cungrès ad Vièna Bêrgum la finéss såtta l'Austria cme tota la Lunbardî e al Vènet.

Acsé, al 24 agòst 1522, a s'é scatenê 'na furiōşa guèra fr' al dō bândi pasêda a la stôria cun al nòm ed ""guèra di muntanêr"", cun i frignanèiş capitanê da Virgilio da Castagneto, fradèl dal capuriòun môrt, decîş a vendichêr la môrt dal fradèl. La batâlia l'é finîda al 5 ed lój 1523 quând Domenico l'é stê préma frî in batâlia dal sío ed Cato e, mèinter l'ēra drē a turnêr a Carpnèida, masê da dû di só aversâri che curîven a dêr 'na mân a i Castagneto: Tebaldo Sessi e Antonio Pacchioni. As cûnta che al prém al l'âbia infilsê e al secònd al gh'à stachê la tèsta e 'na mân, mési pó in mòstra a Spilambêrt, cun la mîra de spavintêr i lazaròun.

Par di mondi ed zänt al têrmin fundamentalîsum al sré druvè a däl teorî econòmichi (tipicamänt neoliberésstichi) par che al marchè l'aré da èser l'ónnic inspiradåur ed vètta socièl.

Al debót int al cinéma l’é stê int al 1931, quând l’à 'vû un rōl céch int al félm Le Blanc et le noir, in dōve “Raimu” l’ēra al prutagonésta principêl. Ind al ‘stès ân Jean Renoir al gh’à fât fêr un rōl pió impurtânt in On purge bébé, trât da un lavōr ed Georges Feydeau. Sèimper int al 1931, l’é stê prutagonésta int al félm ed Bernard Deschamps Le Rosier de Madame Husson, in dōve al recitêva ‘na pêrt che in carēra a gh’avréven zibî dèspes, còl 'd un zuvnôt ingènev, che, in sté chêş, al perdîva la verginitê in ‘na cà ed piaṣèir.