Se dixe che ła paroła euskara la vegna dal antico verbo basco *enautsi che significava dir e che se conserva in certe forme de ła coniugassión del atual verbo esan (dir) utiłixè in Bizkaia come dinosta (el me le dixe). El verbo *enautsi più el sufiso (-k)ara (forma de) i darea vita a ła paroła *enauskara (forma de dir, forma de parlar) che in seguito, col pasar dei secołi, la se sarea evolua foneticamente en ła atuałe forma standard euskara e in te łe forme sora mensionè.

El doxe Pietro II Orseolo, dopo ver condoto na guera contro i pirati ilirici, el riçeve la sotomision de tute le sità dalmate dal Carnaro fin a le Boche de Cataro. L'inperador bizantin Basilio II el riconose anca lu la sovranità venexiana su la Dalmazia e el gà al doxe el titolo de Dux Veneticorum et Dalmaticorum.

El Lago de Tùnixi (in arabo البحيرة, El Bahira) el xe na łaguna naturałe, situada tra ła cavedałe de ła Tunixia e el Golfo de Tùnixi (Mar Mediterraneo). El łago coerxe 37 km², ła so profondità ła xe estremamente poca. Sto anbiente el xe el porto naturałe de Tùnixi.

Respeto a Piasa de łe Erbe, Piasa de ła Fruta ła ga un marcà pi variegà, in quanto no ghe se vénde sóło che fruta e verdura, ma anca vestidi e robe de altro gènare. In utuno ghe vegne vendue anca łe róste, cote sul moménto, méntre visin al'Epifania ghe xé bancarełe de dulsi.

Campana a distesa: se usa sta espresión par indicar la canpana quando ke la sgorla atorno 'an ase squasi baricéntrico e la fà an suono da no scambiarlo con al mezzo slancio o con lo slancio alto, ke i à an asse de rotažione rispettivamente sempre p' distante dal baricentro.

Ła penìxoła ła xé divixa da ła laguna traverso el canal Pordełio che, verso ovest, el se derama in altri dó canałi, el Portoseco e'l Sacagnana; se pol navegar su tuti sti tre. El Pordełio el finise visin al Siłe al qual el xé cołgà traverso el canal Cason; ła confluénsa de sto qua 'ntel fiume ła xé regołada da na diga. Ła fin de ła penìxoła ła se ciama Punta Sabioni.

Al Ou al é an personajo de le lejende belumate. Al é an osel grant e svelto, che al ulula ""Uoooooooouuuuuuuuuhhhhhh"", co i oci color de 'l fogo. Par che gnissuni i lo epje mai vist de persona, e che no 'l epje mai agredì omi, ma che al mete paura solche a sentirlo subjar.

El Po intel XV sècoło el xe ndà de nóvo fora dai arxeni un paro de volte e'l braso prinsipal el xe vegnù catarse un fià pì a sud, indove che'l xe anca incò; Racan el gà scuminsià ndar zó e tuti pian pianeto i se gà movesto sułe rive nóve del fiume, indove che i dó borghéti che i se catava un de qûi e un de łà da ła Fosa i se gà unìo int'un paexeło che i ło gà ciamà Polxeła. El sentro de Polxeła xe nasésto e se gà spanìo propi su l'arxene, che no'l jera mìa grando cofà incò parò che'l jera pì baso; i se gavéa inxegnà de tirar sù dei mureiti che i ghe podeva ficar drento dei tramexi de łegno e dei sachi de sabia, cusì che'l Po no'l ndava mìa zó par ła piaza co che ghe jera łe pieine. Sti mureti i gà tegnù łe pieine del Po par paréci sècołi, fin che i xe stà butà zó intel 1957.