Tupão Guasu Sagrada Familia ojejogapopávo oguerekóta papoapy (18) óga yvate: irundy-rundy umi mbohapy jeiképe, óga, ha poteĩ óga yvate ambuéva omokarapã porãva óga ahoja apytépe —omomba'eguasu Hesu Nasaregua hag̃ua— oguereko 170 metro yvatekue, ha irundy ambuéva ojeréva chupe, omomba'eguasu umi karai Tupa ñe'ẽ maranduhára, ha peteĩ óga ahoja karapã porã omomba'eguasu Tupãsy.

Jepénte Guerra de la Triple Alianza (1864-1870), ohapejoko ñemongakuaa arte reheguáva, oikuave'ẽ escenario ideal ñemitỹrã peteĩ ilustración satírica. Umi revista “Kavichui” ha “El Centinela”, oeditáva ha oimprimi hovái, péva orepresenta mokõi techapyrã, péicha punto de vista histórico ha estético. Péicha upe impresión ojapóva ilustración rehe, ko'ãva oemplea técnica del grabado, ohechávo Gregorio Cáceres principal creador.

Jahei'ỹ (karaiñe'ẽ: paciencia) ha'e peteĩ temiandu ha peteĩ teko marangatu oipytaso peteĩ mba'e omoñeko'õva, máva jahei'ỹva opu'aka ñaña ha pochy, ipy'aporãva ha ohechakuaava.

Oĩ 33.976 óga ojeiporúva Concepción-pe, 13.768 tavaháre ha 20.208 katu okaháre. Y potable-va katu 1.094 oguereko. Peteĩ arýpe ojeporu energía 85.082 kwh.

Ñembosaraipavẽ Sochi-gua ha'e peteĩha Ñembosaraipavẽ Araro'ýpe ojejapóva Rrusia retãme. Ary 1980-pe, Ñembosaraipavẽ Arahakúpe ojejapo táva Moskúpe.

Ojekuaa avei ko ñe'ẽ [dḗmos he'iséva ""umíva táva pegua"", upévare ko ñe'ẽ ha'eva'ekue peteĩ ñe'ẽpyahu (neologismo) oúva umi mokõi ñe'ẽngue demiurgi ha geomori, karai tembiasakue kuaahára héraha Plutarco he'iakue umíva geomori ha demiurgi, umíva eupátridas ndive, umi mbohapy pehẽngue oñemboja'óva Átika (ha Atena) avano'õ (ha ku avano'õme oikove avei umi meteko, tembiguái ha kuñanguéra). Umíva eupátridas hína karaikuéra; umi demiurgi hína umíva omba'apóva mba'yru ha japepo jejapóre tujúgui; ha umi geomori ha'eva'ekue umíva omba'apóva ñemitỹre. Umi mokõi pehẽngue ombohováiva umíva karaikupera ha upéva oñembojoaju joa ha ojapojoja ku ""demos"".

Ku tekoiterape añetegua (derecho objetivo) tekorã tekombojojaha aty: opaite umi teko me'ẽ, tembiapoukapy ha tekorã, ipota'ỹme ha itapiagua, Tetã hína ojapo omombarete hag̃ua avano'õ ñemoĩ porã. Añetehápe, ku tekoiterape oheka avano'õ oikotaha tekojoja, jakupyty ha joja guýpe.

Ky’ỹindýgui ouva’ekue katu ko’ãva: Rosa Agustina Quiñónez de Ramírez, Antonia Lovera de Ramírez, Saturnina Cárdenas de Cáceres, Isabel Samaniego, Francisca Sosa, Anselma Flores, Genoveva Recalde, Epifania Lataza, Asunción Bogado ha Tomasa Recalde.

Oñemoarandu música-peitío Marciano Echauri ndive ha uperõ oreko 16 ary, armonía, Juan Carlos Moreno González ndive. Ohupyty peteĩ beca gobierno paraguayo –gui oñembokatupyry haguã Buenos Aires-pe, Argentina, upépe oñemoarandu mbarakapùpe Consuelo Mallo López ndive ikatupyrýva mbarakapúpe .

Artesanía rehegua, ojejapo bolsos ha kyha karaguatágui, ava aty Enlhet rembiapokue, Pozo Amarillo pegua, oĩva 70 km ñemby kuarahy resẽ gotyo Loma Plata-gui. Avei jahecha mba’apopy yvyra palosanto-gui ojejapopyre.