Cun al partîr dal dio e Pianēta pió d'ed fōra, Satûren, relatîv al giōren ed sâbet, as dēv andêr vêrs l'intêren dal sistēma solêr as sêlta dû pianēt (Giôve e Mêrt). As rîva acsé al Sōl (giōren ch' l'é pó ste ocupê da la dumènica di Cristiân]].

Ma al fiö a rispondì a só pädar: ""Tól, l’è tanta n ch’a ’v sèrav e ch’a fagh tüt a vòstar möd e ’n m’hii mäi dat gnan un cravöt tant ch’a podiss gódal coi mé compàgn,

I Gâl j în un perécol l'óltma vôlta pr'i Român quând e s'arvòlten in dal mèinter ed la secònda guèra tra i Cartaginèiṣ e Ròma es e fân leânsa cûn al generêl dl'armêda nemîga, Anébal. Dôp ch'la guèra la finés, a Zâma int al 202 préma ed Crést, i Român e pèinsen bèin ed dêrgh un tâj cûn sta stôria di Gâl, es e mânden al cônsol Marco Emilio Lepido a sistemêr la facènda e a tirêr dèinter in Itâlia i teritôri d'ed là dal'j Apenèin (préma l'Itâlia, pri Rôman, la finîva al Rubicòun). Int al 187 préma ed Crést al Lèpido al mèt sòta ânca i Légor Friniât, in na guèra mnêda préma int al teritôri arzân aṣvèin al mòunt \latino{Ballista} (che fôrsi l'é lighê al nòm ""Valestra"" ed Carpnèida) e dôpa in Garfagnâna (Livio XXXIX, 2).

Al servési viazadōr l'é fât da Trenitâlia (controlêda dal gróp Ferovèi dal Stêt) insém a la lénia Milân-Bulògna mèinter insém [Ferovéi Arzâni| a còli ch'e gh' armâgn]] al servési l'é fât da Ferovéi ed l'Emélia-Rumâgna.

Al fiómm l'è di mondi inpurtànt par l'economî lunbèrda. In Svézzra i al drôven pr'al centrèl idroelètric, mänter che in Itâglia i al drôven par tirèr l'aqua int'la Bâsa Padèna cme al Navéll Grand ch'al partéss dal Tizén. L'anbiänt naturèl dal fiómm l'è, al cuntrèri ed squèsi tott i fiómm itagliàn, tgnó bän: al tragétt itagliàn l'à dè vètta a dû pèrch naturèl regiunèl (Pèrch naturèl d'la vâl dal Tizén, quall lunbèrd e quall piemuntais) cun una superfézzi generèl ed pió ed 97.000 ha, la pió granda d'Euròpa.

Santvâri ed la Beâta Vêrgin ed la Fusèta a’s câta in fònd a cōrs Cavòur. Fât ind al 1654 só disègn ed l’ architèt Gian Battista Negri, l’é a crōṣ grêca cun còpla, cuplèin e trî altêr. Drêda a l’altêr magiôr a gh’é ‘na pitûra a frèsch che dîṣen la sia ed Lelio Orsi, purtrôp ruvinê int l‘ otsèint.

1965 - A mêrs al tôrna a Cuba e al s' vèd per l'ûltma vôlta in póblich. Al 1 avîl, in 'na lètra a Castro, al dà al dimisiòun da ògni cârica e da sitadèin cubân. Al mèiṣ dôp al và segretamèint in Congo per ajutêr militarmèint i rivulusionâri ind la crîṣi dal Congo. Al gh'ermâgn fîn a novèmber quând, etertânt de sfrûṣ, al tôrna incòra a Cuba. Insèm a un gróp ed fedêl, tra quî Tania, e al prepêra un piân ed guèra per purtêr la rivulusiòun in Bolévia.

Ind al 1859 a vîn avêrt la lénia Bològna-Piaṣèinsa. Còst l’ à favurî divêrsi idèj in pruvîncia ed Mòdna, pruvîncia ed Rèz e in pruvîncia ed Pèrma girédi vérs la costrusiòun ed léni 'd colegamèint.

Al comunitê di frê, acsé cme còli di canônich, ēren sôliti recitêr al j ōri tót insèm, in côro int la cēşa o int la sêla dal riuniòun di cunvèint e dal cēşi. Per còst al léber dal j ōri l'ēra ónich, e spieghê splendidamèint cun dal figûri.