ဩစတြေးလီးယားအနောက်ပိုင်းပြည်နယ်သည် ဩစတြေးလီးယားတိုက်၏ သုံးပုံတစ်ပုံနီးပါးမျှရှိ၍ အကြီးဆုံးပြည်နယ်ဖြစ်သည်။ ပြည်နယ် အကျယ်အဝန်းမှာ စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၉၇၅၉၂ဝ ရှိပြီးလျှင် လူဦးရေ ၁ဝ၅၉ဝဝဝ (၁၉၇၁) နေထိုင်သည်။ ပင်လယ်ကမ်းရိုး တန်း တစ်လျှောက်ရှိ ကမ်းမြောင်ဒေသအနိမ့်ပိုင်းမှလွဲ၍ ကျန် ပြည်နယ်တစ်ခုလုံးသည် ပျမ်းမျှအမြင့်ပေ ၁၃ဝဝ ရှိသော ကုန်းပြင်မြင့်ဖြစ်သည်။ တောင်ရိုးတောင်တန်းများရှိသည်။ ပြည်နည်အလယ်ပိုင်း ကုန်းတွင်းကျသောဒေသမှာ သဲ ကန်တာရဖြစ်သည်။ မြောက်ဘက်တွင် ဂရိတ် သဲကန်တာရတည်ရှိ၍၊ တောင်ဘက်တွင် ဩစတြေးလီးယား တောင်ပိုင်းပြည်နယ်မှ အနောက်ပိုင်းပြည်နယ်အထိ ကျယ်ပြန့်သော ဂရိတ်ဝိတိုရိယ သဲကန်တာရတည်ရှိလေသည်။

၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် ပါတီကို ဖျက်သိမ်းခဲ့သည်။ ၂၀၁၃ မတ်လ ၁၃ ရက်တွင် ခွင့်ပြုမိန့် အမှတ်စဉ် (၆၃) ဖြင့် ဒီမိုကရေစီနှင့်လူ့အခွင့်အရေးပါတီ ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ပါတီဝင်အရေအတွက်မှာ တစ်သောင်းခန့် ရှိသည်။

မင်းမှုထမ်းဘဝ၌ ရှိစဉ် ဦးဘိုးလှိုင်သည် မင်း အလိုလိုက်၊ မင်း အကြိုက်မဆောင်ခဲ့ချေ။ ရာထူး စည်းစိမ်ကို မငဲ့ခဲ့။ မှန်ရာကို ပြောခဲ့၊ ရေးခဲ့၊ ပြုခဲ့သည်။ ဤတွင် မကြာခဏ ဘုရင် မျက်သည်ကို ခံခဲ့ရသည်။ သုံးကြိမ်ထက် မနည်း စည်းစိမ် နုတ်သိမ်းခြင်းခံရသည်။ အကျယ်ချုပ် ချထားခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ သီပေါမင်း လက်ထက်တွင် ဦးဘိုးလှိုင်သည် အရာကျခဲ့ပြန်သည်။ ဦးဘိုးလှိုင်သည် သက်ဦးဆံပိုင် ဘုရင်စနစ်အရ အုပ်ချုပ်မှုကို တော်လှန်လျက် ပြည်သူ့အာဏာဖြင့် အုပ်ချုပ်မှုကို ကြိုဆိုသည့် ""ရာဇဓမ္မ သင်္ဂဟကျမ်း""ကို ရေးသားပြုစုခဲ့ရာ ဘုရင်က မနှစ်သက်နိုင်အောင် ဖြစ်နေသည်။ ထိုအတော်အတွင်း ဘုရင်မင်းမြတ်သည် လွန်စွာ အသုံးအဖြုံး ကြီးသည်။ ""ဘဏ္ဍာတော်ဆိုသည်မှာ ဆင်းရဲသားတို့၏ ချွေးနှဲစာမှ ညှစ်ထုတ်ယူထားသည် ဖြစ်၍ ကျောက်ခဲသလဲကဲ့သို့ သဘောမထားသင့်ပါ"" ဟု ဆိုကာ ဘုရင့် ဘဏ္ဍာရေးအာဏာကို ကန့်သတ်ရန် ကြိုးပမ်းသည်။ ဤတွင် မိဘုရားက ""ရှင်ဘုရင် လုပ်ရတာ ငလှိုင်ပေးသရွေ့နဲ့ စားရမတဲ့လား၊ ဒီလိုဖြင့် ရှင်ဘုရင်တောင် မလုပ်ချင်ပါဘူး"" ဟူ၍ ဒေါသမာန် ပါပါဖြင့် ပြောရာ သီပေါမင်းကပါ နားယောင်လျက် ဦးဘိုးလှိုင်ကို ရာထူးမှ ချလိုက်သည်။ ဤအကြိမ်သည် နောက်ဆုံးအကြိမ် ရာထူးကျခြင်း ဖြစ်သည်။ ထပ်မံ ရာထူးခန့်အပ်ထားခြင်း မခံရတော့ပေ။ သို့ရာတွင် ဦးဘိုးလှိုင်သည် မမှုခဲ့၊ စိတ်ဓာတ်မကျခဲ့။ အေးချမ်းစွာ ခြံဥယျာဉ်အလုပ်ကို လုပ်ကိုင်လျက် မိမိ ဝါသနာပါသော ကျမ်းပြုခြင်း အလုပ်ကို လွတ်လပ်စွာ ဖိ၍ လုပ်ကိုင်ခဲ့လေသည်။

ခရီးသွားရဟန်းများ ဆွမ်းရှာနေရပါက အဖော်များပြတ်ကျန် နေပါလိမ့်မယ်။ သွားချင်တဲ့ကျောင်းကိုလည်း အချိန်အခါမဲ့မှ ရောက်သွားပါလိမ့်မယ်။ တပည့်တော်လှူတဲ့ဆွမ်းကို ဘုဉ်းပေးရပါက အဲဒီဒုက္ခမှ ကင်းဝေးပါမယ်။ ဒါကြောင့် အသက်ထက်ဆုံး ခရီးသွားသံဃာအား ဆွမ်းလှူဒါန်းလိုပါတယ်ဘုရား။

ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးအတွင်းတွင် မြန်မာနိုင်ငံ ပညာ့တံခွန်အသင်း၏ ဌာနခွဲကို ကွမ်းခြံကုန်းမြို့၌ ဖွင့်လှစ်ထားခဲ့သည်။ ကွမ်းခြံကုန်းမြို့ရှိ မြန်မာနိုင်ငံ ပညာ့တံခွန်အသင်း၏ ဌာနခွဲသည် ၁၉၄၄ ခုနှစ် နှစ်ဦးပိုင်းတွင် စာဆိုဦးပုညကို ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် အထိမ်းအမှတ် အခမ်းအနားတစ်ရပ်ကို ကျင်းပနိုင်ခဲ့သည့်ပြင် မြန်မာနိုင်ငံအရပ်ရပ်တွင်လည်း ဦးပုညနေ့ အထိမ်းအမှတ်ပွဲများ ကျင်းပရန် လှုံ့ဆော်ခဲ့လေသည်။

အစ်ကိုဖြစ်သူ မြန်မာညွန့်ဆရာတင်နှင့် အလားတူ ဂီတတွင် ဝါသနာထုံသည်။ အပျော်တမ်းတေးသီချင်းများကို ရေးရာမှ လေဘာတီမမြရင်၏ “တစ်နာရီထဲချစ်ပါရစေ” သီချင်းမှာ ယခုတိုင်နာမည်ကြီးသည်။

ဤအကြောင်းခြင်းရာများသည် ကျမ်းကြီးကျမ်းခိုင်တို့တွင် မလာရှိချေ။ ရှေးစကားအဖြစ် အဆင့်ဆင့်မှတ်သား ပြောဆိုခြင်းသာ ဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် သံဒိဋ္ဌသင်္ကြန်ကျမ်း၊ စကားပြင်သစ်၊ သင်္ကြန်လက်ရိုးနောက်ဆက်တွဲ စသည်တို့၌ ကဝါလမိုင်း တွက်ချက်နည်းဟူ၍ တွက်နည်းတစ်မျိုး တွေ့နိုင်သည်။