અંગ્રેજી રાજ્યકાલ (1843 સે 1947 ઈ.) મેં સિંધી મેં કાવ્ય તો બહુત લિખા ગયા હૈ, કિંતુ ઉસકા સ્તર ઊઁચા નહીં હૈ૤ સિંધી જનતા સે ઉસકા સંબંધ વિચ્છિન્ન સા હો ગયા હૈ ઔર વહ ઉર્દૂ ફારસી કલ્પનાઓં, આખ્યાનોં, ભાવોં, વિધાઓં, રૂપોં ઔર ઉપમાનોં કો સિંધી વેશ મેં લાને મેં પ્રવૃત્ત હો ગયા૤ કાવ્ય મેં સ્વચ્છંદતા તો હૈ ઔર વિષયોં કી વિવિધતા ભી, કિંતુ મૌલિકતા બહુત કમ હૈ૤ ઇસ પર પશ્ચિમી પ્રભાવ ભી પડ઼ા હૈ૤ ઇધર જો સિંધી મેં કાવ્ય રચના દેશ કે બઁટવારે કે બાદ ભારત મેં હુઈ હૈ ઉસ પર હિંદી ઔર બંગલા કા પ્રભાવ ભી સ્પષ્ટ હૈ૤ પુરાને ઢંગ કી કવિતા કરને વાલોં મેં સૂફી કવિ કાદર બખ્શ બેદિલ (1814-1873 ઈ.) ને કિસ્સે ઔર કાફી, બાઈ, બૈત ઔર સુર આદિ મુક્તક લિખે, ઔર હમલ ફકીર લગારી (1815-1879 ઈ.) ને સિરાઇકી ઔર વિચોલી મેં પ્રેમમાર્ગી કાવ્ય કી રચના કી૤ લગારી કા હીર રાઁઝે કા કિસ્સા બહુત પ્રસિદ્ધ હૈ૤ યે પંજાબ કે રહને વાલે થે, ખૈરપુર મેં આકર બસ ગએ થે૤ ઇન્હોંને દોહે ભી લિખે૤ શાહ લતીફ કે બાદ ઇનકા સ્થાન નિશ્ચિત કિયા જાતા હૈ૤ સૈયદ મહમૂદ શાહ કી કાફિયાઁ છંદોં ઔર આદર્શોં કો અપનાયા ઔર સિંધી મેં લૈલા મજનૂઁ, યૂસુફ જુલૈખા, શીરીં ફરહાદ કી કથાએઁ લિખીં૤ નૂર મોહમ્મદ ઔર મોહમ્મદ હાશિમ ને ""હિજો"" (નિંદાત્મક કવિતાએઁ) લિખીં ઔર કલીચ બેગ ઔર અબદુલ હુસૈન ને કસીદે (પ્રશસ્તિયાઁ) લિખે૤ કલીચ બેગ (મૃત્યુ 1929) ને ઉમરખય્યામ કા અનુવાદ સિંધી પદ્ય મેં કિયા૤ નવાબ મીર હસન અલી ખાઁ (1824-1909) ને ફિરદૌસી કે ""શાહનામા"" કી નકલ પર ""શાહનામા સિંધ"" કી રચના કી૤ ઉન્હોંને ગજલેં, સલામ ઔર કસીદે ભી લિખે૤ ઇનકે અતિરિક્ત સાંગી, ખાકી (લીલારામ સિંહ), બેકસ (બેદિલ કે પુત્ર), જીવત સિંહ ઔર મુરાદ કે નામ ઉલ્લેખનીય હૈં૤ પશ્ચિમી સાહિત્ય સે પ્રભાવિત હોકર લિખને વાલોં મેં ડેવનદાસ, દયારામ, ગિડૂમલ, નારાયણ શ્યામ, મંઘારામ મલકાણી તથા ટી.એલ. વસવાણી ઉલ્લેખનીય હૈં૤ મૌલિક ઢંગ સે કવિતા કરને વાલોં મેં કુછ નામ ગિનાએ જા સકતે હૈં૤ શમ્મુદ્દીન બુલબુલ કા સિંધી કાવ્ય મેં વહીં સ્થાન હૈ જો ઉર્દૂ મેં અકબર ઇલાહાબાદી કા૤ નઈ સભ્યતા પર ઇનકે વ્યંગ્ય ભી સુધારાત્મક વૃત્તિ સે લિખે ગએ હૈં૤ ઇન્હોંને ગજલેં ભી લિખીં૤ કરુણ રસ ગુલામ શાહ કી કવિતા મેં ભરા પડ઼ા હૈ૤ ઇન્હેં ""આઁસુઓં કા બાદશાહ"" કહા જાતા હૈ૤ હૈદરબખ્શ જતોઈ કી કવિતા મેં દેશભક્તિ ઓતપ્રોત હૈ૤ સિંધુ નદી કે પ્રતિ ઉનકી કવિતા બહુત પ્રસિદ્ધ હુઈ હૈ૤ લેખરાજ અજીલ પ્રકૃતિ કે ચિત્રકાર હૈં૤ માસ્ટર કિશનચંદ બેબસ (મૃત્યુ 1947) અત્યંત સ્વાભાવિક ભાષા મેં લિખતે રહે હૈં૤ ઉનકે દો કવિતા સંગ્રહ-શીરીં શીર ઔર ગંગાજૂઁ લહરૂ-પ્રકાશિત હૈં૤ ઇનકે શિષ્યોં મેં હરિ દિલગીર (""કોડ"" કે લેખક), હૂઁદરાજ દુખાયલ (""સંગીત, પૂલ"" કે કવિ), રામ પંજવાણી તથા ગોવિંદ ભટિયા આજ પ્રગતિશીલ કવિયોં મેં ગિને જાતે હૈં૤ જીવિત કવિયોં મેં સબસે અધિક પ્રસિદ્ધ શેખ અય્યાજ હૈં જિનકે ગીત ""બાગી"" નામ કે સંગ્રહ મેં પ્રકાશિત હુએ હૈં૤

મણિપુરી નૃત્ય સાથે સંગીત માટે એક તાલવાદ્ય પંગ, એક ગાયક, નાનકડી મંજીરા એક તારવાદ્ય પેના અને એક વાયુવાદ્ય વાંસળી હોય છે. તાલ વાદ્ય હંમેશા પુરષ કલાકાર વગાડે છે. પંગ કલાકારને પ્રથમ પંગ વગાડતા શીખવાડીને તેમને નૃત્ય ની તાલિમ અપાય છે. આવા નૃત્ય જેમાં નર્તક પંગ વહગાડે છે તેને પંગ ચોલમ કહે છે. મણિપુરી નૃત્યમાં ગવાતા ગીત મોટે ભાગે જયદેવ, વિદ્યાપતિ, ચંડીદાસ, ગોવિંદદાસ કે જ્ઞાનદાસ દ્વારા રચિત પ્રાચીન કવિતાઓ હોય છે જે સંસ્કૃત, મૈથિલી, વ્રજ કે અન્ય ભાષામાં હોઈ શકે છે.