La pruvîncia l’è traversêda p'r al lêregh da la Via Emélia, fâta da i rumân, che a's gh’é més ed fiânch int al XX sècol l' Avtostrêda dal Sōl e, préma incòra, la lénia feroviâria Milân - Bològna. A gh’în ânca presèinti al léni lochêli dal Ferovéi Arzâni. P'r al lòngh, da mezanôt a mezdé, la pruvîncia l’é traversêda da la Strêda Statêla dal Pâs dal Cerêto(SS 63)

Quand al môr Gian Galeazzo Visconti (dal 1402), Franchino II Rusca ai tänta d'instaurèr a Còm 'na signurî persunèla. Pô la tâca un'êpoca ed devastaziån e 'd amazamént, fin al 1416, quand Còm la s cunsègna a Filippo Maria Visconti.

Di stódi fât da pôch àn dê pió valōr a sté poēta, prèma stimê pôch. Se int l'insèm la Vita Mathildis la dà al pió grôs intèresi cme documèint stôrich, a và cunsiderê ch' l' é un scrét fât per ludêr i mêrit dal personâg, e ch' al têş tót còl ch' a prîva dispiaşèir a Matélda.

Al tèimp ed la secònda guèra mundiêla al paèiş l'é stê tirê dèinter int al muvimèint ed la Reşistèinsa dôp l'armistési ed l ' 8 setèmber 1943, i cumbatimèint pió dûr a s'în visû préma ed l'atraversamèint ed la Lènia Gôtica da pêrt d' j Ânglo-Americân.

Al fabrichêt l'é adèsa fât sōl da 'na tòr êlta e sfûşlêda da la fatûra carateréstica dal Quatersèint, fâta cun dal prêdi squadrêdi ch' êren l'usadûra dal mûri, ch ' êren bèle in ruvîna ind al 1491.

Dōlsi rîvi 's mûden a trât rât e scarughê a fân un paeṣâg dimòndi particulêr e descumpâgn. Int i pûnt pió êlti 's vèden i sègn d' j antîgh giasêr ed l'ûltma època giasèinta. La pió grôsa pêrta dal teritôri l'è quacêda da bôsch, ind la pêrta pió bâsa: quêrsi, carpèin e castâgn e ind la pêrta pió êlta: faṣ e pîn biânch secolêr dal pôst. D'ed là dal lémit d' j êlber a se ṣvilópen fōrmi d'êlber ed séma, piâni e prê. L'è rèch ed fiôr e bèsti ed gèner pió rêr (gèli salvâdegh, orchidèi, ginsiâni – caveriôl, cêrev, muflòun, marmôti, rés, lōv e âquili).

Al nòm itagliàn ""Cibeno Pile"" al vin pròpria dal dialèt carpśàn: un tèimp a gh' era dō pilàster davànt a 'l óss 'd intrèda 'd un vèć mulèin. Sti dū pilàster chè i parìven dō péli 'd semèint, e infàti la vélla l'à ciapê al nòm da chè. In veritê sti dō péli chè i éren dū cuntenidōr p'r al furmèint e p'r al furmintòun. Adèsa i i àn tirê zò, e anch al mulèin.

Ed sòlit l'è 'd culó zal sbiadê, mo al varia da zal impiê a quèsi bianch. Pió o meno, al butér sèinsa tratamèint al vin fóra bianch d'invéren e zal d'istê, per via ch'i dan da magnèr di lavór advérs al vach a secànda dla stagiòun.

Al Municépi al vîn inavgurê al 23 otòber 1889, préma l'êra, dal 1860, in soquânt lochêl ed la canônica. Prugetê da l'architèt Giuseppe Aimi ed Curèz in stîl dal '700 al gh'à 'na piânta a fōrma ed T. Ôt mdajòun che figûren i fundadōr dal Cmûn: don Giovanni Battista Branchetti, Luigi Brunetti, Luigi Carbonieri, Fortunato Galantini, Luigi Nicolini, Sante Santachiara, Tomaso Terrachini, Frumenzio Bernini în j elemèint decoratîv ed la dubadûra in tèra côta urdnê dal Séndech Pier Giacinto Terrachini al fiōl ed Bruto.