Séng-ìng-miêu (聖人廟), găng-chĭng Séng-miêu (聖廟), cuòng-chĭng hô̤ lō̤ Hók-ciŭ Ùng-miêu (福州文廟), sê găk Hók-ciŭ-chê Gū-làu-kṳ̆ Séng-miêu-lô gì siŏh cô̤ géng-bái Kūng-cṳ̄ gì kūng-miêu. 2006 nièng ké̤ṳk diâng có̤ Cuòng-guók Dê̤ṳng-diēng Ùng-ŭk Bō̤-hô Dăng-ôi.

Eosturmonath, qui nunc paschalis mensis interpretatur, quondam a dea illorum quae Eostre vocabatur et cui in illo festa celebrabant nomen habuit.

Chŏng-săng-kṳ̆ (倉山區) sê Hók-ciŭ-chê gì siŏh ciáh kṳ̆. Dŏng-ciŭ-dô̤ (中洲島) dó̤i-méng ô Dìng-săng (藤山, iâ hô̤ lā̤ Iĕng-dài-săng), gô-dā̤ hô̤ lā̤ „Chŏng-săng“, sê sṳ̆k Chŏng-săng-kṳ̆ guāng gì. Chŏng-săng-kṳ̆ ciā miàng-cê iâ sê téng cŭ-uái lì gì.

Bék-gá (筆架) sê siŏh cṳ̄ng niōng-tā̤ dông-ŭk. Bék-gă bŏ̤h hāi biĕng gì lâng-tàng gèng-dēng, kó̤ dièu-cūi siăh nó̤h, cūi-dōng sèng-hâu céng cūi diē, cūi-puóng sèng-hâu hiêng chók lì. Găh Hók-gióng, béh-gá sê siŏh cṳ̄ng hāi-chiĕng.

Sèng 486 nièng, Dâi-liù-sê̤ṳ guó-sié, ĭ giāng Siék-să̤-sṳ̆ (Xerxes) gié-ôi. Siék-să̤-sṳ̆ có-chói tá̤ lòng-bâ bó̤-siù. Ĭ dò̤ ngô nièng sì-găng cūng-bê. Sèng 480 nièng, Pŏ̤-sṳ̆ dông-uòng sĕk-ngô-uâng sê̤ṳ-bĭng gâe̤ng chă-bók-dŏ̤ lâng-báh dèu ciéng-sùng cūng-bê páh Hĭ-lé-nà̤, cuòi găk lĭk-sṳ̄ diē cĭng ciēu giéng. Bók-guó, Siék-să̤-sṳ̆ găk gă-tiĕng bĭng-lĭk sèng-âu mâ̤ gé siŏh ciéh ông-dà̤: Ciéng-siáng kák dòng, kuók-huăk hō̤ gì gē̤ng-kāu â̤ biéng siàng ciŏng-lài páh-ciéng sèng-âu cêng-go̤ kō̤-pá gì káung-nàng; Lêng-nguôi, duâi-dŏ̤-só Pŏ̤-sṳ̆-nè̤ng sĕng-uăk dê-huŏng liê hāi iā huông, dŭ mâ̤ siù-cūi, páh hāi-ciéng sèng-âu iā kék-kŭi.

Hannibal Hamlin (1809 nièng 4 nguŏk 27 hô̤ – 1891 nièng 7 nguŏk 4 hô̤) sê Mī-guók gì siŏh ciáh hó-cūng-tūng, 1861 nièng gáu 1865 nièng câi-êng.

Gàu â̤ buŏng có̤ 2 cṳ̄ng ciō-iéu gì duâi lôi: Gô Sié-gái gàu (Old World monkey) gâe̤ng Sĭng Sié-gái gàu (New World monkey). Sĭng Sié-gái gàu gì muōi â̤ dièng diŏh chéu-ciĕ lā̤, Gô Sié-gái gàu mò̤ nièng-ngài. Sĭng Sié-gái gàu gâe̤ng Gô Sié-gái gàu gì pé, méng, gū-chiŏng iâ săng mâ̤ siŏh-iông.

Lò̤-mā-tiĕng-cuō-gáu séng-ngiōng săng-ôi-ék-tā̤ gì dăng-ék-sìng Ià-sŭ. Gáu-ngiê ī Séng-gĭng ùi dṳ̆ng-sĭng. Tiĕng-cuō-gáu gì séng-ngiōng sĕng-uăk ī chék gióng séng-sê̤ṳ ùi dṳ̆ng-sĭng, dăng-dŏng dâ̤-ék dê̤ṳng-iéu gì sê có̤ mì-sák. Séng-mū Mā-lé-ā găk Tiĕng-cuō-gáu diē-sié ô dê̤ṳng-iéu gì dê-ôi. Tiĕng-cuō-gáu ô hŭng-hó gì lā̤-ngiè tā̤-hiê.

Chŭi-iòng Ŭng-cuòng-guăng Ciéng-ĭk ī Sṳ̆-bă-dăk sék-bâi sák-muōi, bók-guó cuòi ôi sié lŏ̤h lì Ngā-diēng páh iàng Să-lá-mī-sṳ̆ Ciéng-ĭk tì-gṳ̆ng gĭ-chṳ̄.

Sié-gī (世紀) sê siŏh ciáh sì-găng dăng-ôi, siŏh ciáh nièng-dâi sê 100 nièng. Sié-gī ék-buăng nâ găk să̤-nguòng gī-nièng (Common Era) diē-sié sāi. Chiông 2000 nièng gáu 2999 nièng hô̤ lā̤ 21 sié-gī, 1900 nièng gáu 1999 nièng hô̤ lā̤ 20 sié-gī.

1983 nièng: Guók-cié Dô-liòng-hèng Dâi-huôi dṳ̀ng-sĭng giĕ-diâng 1 mī gì dêng-ngiê: guŏng găk cĭng-kŭng dâi-dŏng diŏh 1/299792458 miēu diē-sié giàng gì gé̤ṳ-liê.

Dài-uăng Mìng-nàng-ngṳ̄ Lò̤-mā-cê Pĭng-ĭng Huŏng-áng (臺灣閩南語羅馬字拼音方案), gāng-chĭng Dài Lò̤ (臺羅) hĕ̤k-ciā Dài-lò̤ Pĭng-ĭng (臺羅拼音), sê Dṳ̆ng-huà Mìng-guók (Dài-uăng) cié-dêng gì siŏh cṳ̄ng Mìng-nàng-ngṳ̄ Dài-uăng-uâ pĭng-siā ciáng-cê-huák, diŏh 2006 nièng ciáng-sék gŭng-buó. Ciā huŏng-áng sê chăng-kō̤ Băh-uâ-cê cié-dêng gì.