2. e plin mitan di. I s' batnut emey l' rowe. Cwand on tchait emey les schaesseus, i fåt waitî di n' nén atraper èn ôte sol capotene. Çoula clapéve come ene mwin al djaive emey l' vizaedje (J.M. Masset). Les årdjintenes, Ripordjetêyes di pieles, emey leus djondès foyes, Tchantént on grand magnificåte (A. Lovegnée). Pierdou emey ses tuzaedjes, Batisse fouri sbaré cwand ki l' telefone xhilta (L. Mahin). Et portant, la, pierdowe, florixhant emey ci dezert cial, emey l' ivier, mågré l' djalêye, une pitite coxhete di brouwire (A. Nicolet). Vola k' emey li plinne, dji m' sin tot disseulé (L. Remacle). F. au beau milieu de. >> emey djeu: å mitan do djeu, sins k' on vs preye. >> emey voye: djusse å mitan inte deus plaeces. F. à mi-chemin.

4. (imådjreçmint) feme k' on pout åjheymint ahessî (coûtchî avou leye) On voet bén a ses airs ki c' est ene ahesse. F. allumeuse, charmeuse, séductrice.

2. (radoucixhanmint) tchire. Ti dmorrès co lontins a ponde ? F. ""déféquer"". >> ponre pus hôt ki s' dirî: esse grandiveus ådla. On dit eto : peter pus hôt ki s’ cou pus hôt ki s’ cou. F. ""ne pas se prendre pour de la merde"".

contåbe [o.f.n.] ome (feme) di mestî responsåve di rapoirter les rzultats po çou k' est des afwaires di çanses, po ene eterprijhe, ene soce ou co ene mierdjin, sorlon les lwès do govienmint et les regues do mestî.

André Vellande fourit-st araedjî po trover li djusse mot francès po ratourner les mots walons, ey insi, diswalper les diferins sinses. Dins les spots, il esplike li prumî et l' deujhinme sinse, mins eto li cotoû d' etrevén k' on-z î dit ci spot la.

Li walon d' Beldjike a rprind kéconks di ces mots la mots vinous, dispu 1850, do francès d' Brussele. On n' les rtove nén, metans, dins l' walon del Walonreye di France.

E 2007, ""Gaston"" a stî ratourné e walon pol prumî côp, pa Yannick Bauthière, k' a atåvlé li no e walon. Loukîz a Gaston Libiestreye e walon.

| pona [o.n.] ponaedje. F. ""ponte"". >> li pona et l’ cova: tot çou k’ i rtoûne d’ ene sacwè. On dit eto : les pondants et les djondants, les ca et les ma. F. ""tous les détails, tenants et aboutissants"".

Il a cnoxhou Emile-Joseph Piret k' a stî s' mwaisse di scole a Rômedene. Mins i n' lyi a måy djåzé k' il esteut eto on scrijheu e walon (i scrijheut cåzu catchetmint).

2. toutchî et saveur çou k' on toutche. Ti sins bén k' c' est tchôd et deur. Dins mes tchåssetes, dji sinteu l' yô glissî (M. Dubois). F. sentir, percevoir.

Li Rwenea (la-minme, Rwènê; fr. Roannay), c' est ene corante aiwe ki court el Hôte Årdene, å pî do viyaedje del Gléjhe, ey egoliner divins l' Ambleve, ene miete e låvå des tcheyaedjes di Cô.

Vièrsèt [n.pl.] ancyin ptit ban del Walonreye, e F. Vierset-Barse, rebané avou 4577 Modave; limero diyalectolodjike: [H 45]; vî limero del posse: 5271

Comanster / Cmanster [n.pl.] ancyin hamtea di Bhô, en Alm. Gommelshäusen, rimetou e 1977 avou l' intité del Viye Såm; lingaedje do payis: walon (les ôtes hamteas di Bhô djåzèt lussimbordjwès). Etimolodjeye: aplacaedje tîxhon: Goma-ster (siter da Goma).