ඉන්දීය වාද්‍ය භාණ්ඩ අතර ඉතාමත් කන්කලු නාද උපදවන වාද්‍ය භාණ්ඩයක් ලෙස සැලකේ. ඉන්දීය වයලීනය නමින්ද වි්‍යවහාර වෙයි. කටහඬට වඩාත් සමීප වන අයුරින් වාදනය කළ හැකිවන මෙය ඉන්දීය ශාස්ත්‍රීය සංගීතයේද භාවිත කරයි. මෙහි ප්‍රධාන තත් තුනකි. ඇතැම් සාරංගී සඳහා අනුනත් 15-20 පමණ ඇත. මෙහි දිග අඩි 2ක් පමණ වෙයි. මෙය වාදනය කරනු ලබන්නේ අවම වශයෙනි.

බස්නාහිර පලාතට අයත් ගම්පහ දිස්ත්‍රක්කයේ තිබ්බොටුගොඩ ඉතාමත් දැකුම්ලළු සුන්දර ගම්මානයක් විය. තිබ්බොටුගොඩ,ගණේමුල්ල ගණේමුල්ල නගරයට සැතපුම් භාගයක් පමණ ඉතා ආසන්නයේ පිහිටි එකම ගම් දනව්වක් ලෙස හොරගොල්ල හා තිබ්බොටුගොඩ යන ගම්මානයන් දෙක හැදින්විය හැකිය.වර්ථමානයේ එම ගම්මානයන් දෙක වටා පිහිටි අනෙකුත් ගම්මානයන් වන්නේ පන්සලවත්ත,විලේගොඩ,පත්තිනිපිටිය සහ කුඩාබොල්ලත යන ගම්මානයන්ය. මෙම රමණිය ගම්මානයන් දෙක රමණිය කදු කිහිපයක් පිහිටා ඇති අතර ඒ සමගාමිව ගැමි ජිවිතයට නෑකම් කියන සරැසාර කෙත් යායකින් සමන්විත වන අතර කෙත් යාය මැදින් ගලා බස්නා උරැවල් ඔය කාගේත් නෙතට එක්කරනුයේ දැකුම්කලු මනහර දර්ශණයකි. ගැමි ජනයාගේ ප්‍රධානම ජිවනෝපාය කුඹුරැ ගෙවිතැන විය. මෙම ගම්මානයන්හි අතීතය හාරා අවුස්සාන්නාවු ඔනෑම අයෙකු හට දක්නට ලැබෙන්නේ පළමුවන රාජසිංහ රජ සමයේ දිවයින ආක්‍රමණය කොට සිටින ලද පෘතුග්‍රීසින් පලවා හැරීම සදහා යුධ සේනා මෙහෙයවද්දී මෙම පලාත් භාරව ඩිංගිරි නම් රජ කුමාරයෙක් මේ පදේශය භාරව ක්‍රීයාකර ඇති බවත්,සතුරන් හා සටන් කිරිම පිනිස ආරක්ෂිත ස්ථානයක් වශයෙන් මෙහි පිහිටි කදු ගැටයක් භාවිතා කළ බවට මුඛ පරම්පාරානුගත වංශ කථාවල පැවසේ.එසේ නම් නිරානුමානව රජ පවුලට අයත් කුමාරවරැ නිළමෙවරැ මෙන්ම රාජකීය පනිවුඩකරැවන් සහ රට ආරක්ෂාකිමට සහය වු රණවිරැවන් මෙම ගම් පියස් හරහා කොතෙකුත් ගමන් කොට ඇත්ද යන්න අප හට සිතාගත හැක.

පොකුණ ගොඩනැංවූ සමය පිළිබඳ තොරතුරු අපහැදිලි වේ. පොදු පිළිගැනීම අනූව මෙම පොකුණ 15වන සියවසේ යාපනය රාජ්‍ය විචාල පරරාජශේකරම් සමයේ කරවන ලදැයි විශ්වාස කෙරේ.

ඒ අනුව අභිචාර යනු යම් අධිස්වාභාවික බලවේගයක් වන අතර විශේෂයෙන්ම එය රෝග නිවාරණ ක‍්‍රමයකි. මේ අකාරයට හඳුනා ගන්නා අභිචාර කොටස් දෙකකට බෙදිය හැක. එනම්,

ඒ උපාසක තෙමේ කාශ්‍යප බුදුරජාණන් වහන්සේගේ කාලයේදී බරණැස් නුවර අසූ කෙළක් ධනය ඇති සිටු ගෙදරක උපන්නේය. ඔහුගේ බිරියද එවැනිම ගෙදරක උපන්නේය. සුදුසු කල් පැමිණි කල්හි ඒ සිටු දියණිය ඒ සිටු පුත්‍රයාට සරණ පාවා දෙන ලදී. එකල්හි එතෙක් කල් ඇයට විපාක නොදුන් පසේ බුදුන්ගේ පාත්‍රයට මඩ දැමීමේ පාපය විපාක දෙන්නට විය. සිය සැමියාගේ ගෙදරට ගිය කල්හි ඇගේ ශරීරයෙන් වැසිකිළියක මෙන් දුඟද හමන්නට විය. මේ ගඳ කොහින් එන්නේදැයි විමසන සිටු පුත්‍රයා හට එය අලුත ගෙනා මනාලියගෙන් පැමිණෙන්නේ යැයි දැන සිටු දුවණිය නැවත හරවා යැවීය.

දේවාලය රාජකීය ඇතුල් නගරය හා දළදා මළුව අතර පිහිටා ඇත. මෙහි ගර්භ කොටස තුල දැකගත හැකි ශෙෙලමය ශිව ලිංගය ප්‍රධානතම පූජා වස්තුව වේ. මෙම දේවාලයේ ගොඩනැගිලි සැරසිලි අතර අන් කිසිම තැනක හමු නොවන තියුණු දත් විහිදා සිටින කැරකුණු අන් සහිත සත්ව රූපයක් දක්නට ඇත. කළුගල් මාද්‍ය කොට ගෙන ඉදිකොට ඇති මෙම ගොඩනැගිල්ල හින්දු ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය පිලිබදව තොරතුරු හෙළි කරයි. මෙම නිර්මාණය චෝළ වාස්තු විද්‍යාවට අනුව ඔවුන්ගේ උවමනාවට ඉදිකර නිමවා ඇත. හොදින්ම ආරක්ෂා වී ඇති පැරණිතම ශිව දේවාල ගොඩනැගිල්ල ලෙස මෙය හැදින්විය හැක. මෙය රන්කොත් වෙර දෙසට වැටී ඇති මාර්ගයේ මැණික් වෙහෙරට ආසන්නයේ පිහිට ඇත.