Kay crup kaqqa riqsichikuq kayrayku: tos “perruna”, estridor, disfonía (voz kaqpi pantay), chaymanta sasacha respirarpaq mayqinchus ch’isipi aswan sinchiman tukun. Kay ""perruna"" ch’ujuqa aswanta rich’akuq kay foca waqllana waqayninman utaq kaylobo marino kaqman. Hark’ayqa aswan sinchi kanqa kay ansaqillayrayku utaq kay llantokaqrayku, chaymanta, sichus wawa samakusaptin uyarikuy atikun chay, ñiy munan kay vías respiratorias sinchita k’uykuchaykukun. Hark’ayqa pisillanman kay crup kaq aswan sinchiyaptin.

◄ | 19 ñiqin pachakwata | 20 ñiqin pachakwata | 21 ñiqin pachakwata ◄ | 1940 watakuna | 1950 watakuna | 1960 watakuna | 1970 watakuna | 1980 watakuna | 1990 watakuna | 2000 watakuna | ►◄◄ | ◄ | 1969 | 1970 | 1971 | 1972 | 1973 | 1974 | 1975 | 1976 | 1977 | ► | ►►

Fulgencio Batista y Zaldívar sutiyuq runaqa (* 16 ñiqin qhulla puquy killapi 1901 watapi paqarisqa Banes llaqtapi - 6 ñiqin chakra yapuy killapi 1973 watapi wañusqa Marbella llaqtapi ) huk Kuba mama llaqtap Awqaq pusaq, pulitiku runam, Kubap umalliqninmi kachkan.

Wirnaryu Rahaylu Alwaris (Bernardo Rafael Álvarez, Kastilla simipi) sutiyuq runaqa huk piruwki qillaqmi. Icha sutin: Wirna Llapha Aalwaris( kuyaypa)

Umu nisqaqa Tawantinsuyu pachapi Tawantinsuyu iñiymanta yachaqkunas karqan, dyus kaykunawan - Pachamamawan, wak'akunawan, urqup apunkunawan rimanakuq. Inkakunap qhapaq umunqa hatun willaq umu nisqas karqan.

Juana Inés de Asbaje y Ramírez de Santillana , icha Sor Juana Inés de la Cruz, OCD sutiyuq warmiqa (* 12 ñiqin ayamarq'a killapi 1651 watapi paqarisqa San Miguel Nepantía llaqtapi - † 17 ñiqin ayriway killapi 1695 watapi wañusqa Mishiku llaqtapi) huk Ispaña mama llaqtap kathuliku qillqaq karqan.

Chimpulla icha Chimpuya (kastilla qillqaypi: Chimboya / Chimbolla) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, Antikunapi, huk urqum, Raya wallapi, Qusqu suyupi, K'anas pruwinsyapi, Layu distritupi, Punu suyupipas, Melgar pruwinsyapi, Santa Rosa distritupi. Pikchunqa mama quchamanta 5.489 mitrum aswan hanaq.

Atin kantun (kastilla simipi: Cantón Aten) nisqaqa Buliwya mamallaqtapi huk kantunmi , Chuqiyapu suyupi, Franz Tamayo pruwinsyapi, Apulu munisipyupi. Uma llaqtanqa Atin llaqtam.

San Pablo pruwinsya (kastilla simipi: Provincia de San Pablo ) nisqaqa Piruw mama llaqtap Kashamarka suyupi huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa San Pablo llaqtam.

Mawlli nisqaqa (kastilla simipi: río Maule, mapudungun simi Mawle ""paraysapa"") Chili mama llaqtapi huk mayum, Mawlli suyupim. 15 ñiqin pachakwatap qallarisqanpi Tawantinsuyup urin saywansi karqan, Mapuchikunawan.

Trinchira pukara (kastilla simipi: Fortaleza de Trinchera) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk mawk'a llaqtam, Punu suyupi, Sandia pruwinsyapi, Patampuku distritupi.

Hapu Punta (Japu Punta) nisqaqa Antikunapi, Piruwpi, Willkanuta wallapi, Yayamari qutupi, rit'i urqum, Qusqu suyupi, Qanchi pruwinsyapi, Pitumarka distritupi, Qispiqanchi pruwinsyapipas, Markapata distritupi, Siwinaquchañiq. Pikchunqa mama quchamanta 5.850 mitrum aswan hanaq.