Eky’okulabirako ekirala kwe kuba nti oli mu kibiina omuli abawala n’abalenzi. Singa mu kibiisa mubaamu abawala 45 n’abalenzi 15 ,oyinza okugamba nti omugerageranyo gw’abalenzi ku bawala guli 15/45 oba n’okiwandiika nga 15 ku 45 oba 15:45 .

Omugerageranyo gusonjolwa nga “ekikolwa oba omweyoreko ogugerageranya namba bbiri nga gweyambisa okugabiza. Okugabiza kuno kutera kuwandiikibwa nga mukutule (fraction).Mu bikunizo bino ekiruubiriro kwe kulaga nti emigerageranyo gyoleka akakwate oba enkwanaganya ya namba emu ku namba endala.

Ekintu ekirala ekikulu ennyo ekirina okufiibwako mu nnima ey'obutonde bye bimera n'emiti ebinaakungulwamu. Kigambibwa okuba nti kya mugaso okusiga ensigo oba okusimba emiti emito egyo eginaatukana n'embeera y’obudde wamu n'ekika kyettaka. Kino kijja kukekkereza obudde nga tojja kwetaaga kuteeka nnyo birowoozo ku nkula yaabyo olw'ensonga nti obutonde nga bwo bujja kubiyamba okukula mu ngeri eyeeyagaza.

Ky’olina okusooka okumanya kwe kuba nti mu atomu, obusannyalazo (electrons) buba ne kyagi eya negatiivu ate nga busangibwa mu miyitiro gya busannyalaza (obwetoloola buli atomu. Emiyitiro gy’obusannyalazo (erectron shells) n’ebyebulungulo (orbitals) byekuusiza ku kintu kye kimu. Okutwalira awamu zino nziringana za mitendera gya (series of energy levels) okwetoloola nnyukiriyasi y'obuziba.

Yadde nga buli sengekera ya mubiri gwo yetaagisa okukukuuma nga oli mulamu , ensengekera y’obusimu(nervous system) y’esingayo okuba ey’omugaso. Amaaso go n’obwongo k=mu kaseera kano biri mu kusoma binyukuto bino era bijjukira ibubaka bunobwonna ku nsengekera. Bw’okirowoozaako , era oba weyambisa ensengekera y’emifumbi(muscular system) ekuyamba okutambuza amaaso go n’okukuumira omutwe gwo waggulu .

Olutobazi Nabajjuzi lusibuka ku kyalo Kijonjo mu ggombolola y'eBuwunga, mu disitulikiti y'eMasaka. Olutobazi luno mugga era nga guyiwa amazzi gaagwo mu mugga Katonga, ate ggwo ne guyiwa mu nnyanja Nnalubaale. Olutobazi luno lwe luvaamu amazzi agakozesebwa mu kibuga ky'eMasaka anti ekitongole ky'amazzi kyazimba essengejjero ly'amazzi kumpi n'olutobazi luno e Kijjabwemi mu Masaka. Lusangibwamu eby'obutonde era eby'obulambuzi omuli enjobe, enngonge, bbuulwe n'ebika by'ebinyonyi ebirala bingi era nga 2 November 2006 lwawandiikibwa nga olutobazi olw'omugaso mu nsi yonna. Olutobazi luno lusomboola abalambui okuva mu nsi yonna okusobola okujja okwelabira ku makula agalulimu.

Ebikola bya komagenda byaali bya mulembe okusinga ebya komenkujukujju. Komagenda alabika nga ye yasooka okuyigga n’okukunganyiriza eby’okulya era ateeberezebwa okuba nga kye kikula ky’omuntu ekyasooka okukozesa omuliro. Alabika nga yateekawo n’empuliziganya omuli okuweereza obubaka

Mu kiseera ng'ekyo, abalwadde abamu batandika okuvaamu omusaayi mu byenda ne mu lususu, ekyongera enyo emikisa gy'okufa kw'omulwadde oyo, olw'okuggwaamu omusaayi n'amazzi mu mubiri. Embeera eno etera okubeererawo mu bbanga eriri wakati wa wiiki omukaaga n'ekkuminoomukaaga, ng'obubonero bw'Ebola bumaze okweyoleka.