Ka'umsi Oromoo eessaa akka ta'e sirriitti hubachuuf qorannoon dabalataa barbaachisuyyuu, Oromoon jalqabarratti akka horsiisee-bulaatti fi/ykn gartokkeen qotee-bulaatti jiraachaa ture jedhamee amanama. Qorattoonni seenaa baayyen gosoonni Oromoo (Baale) muraasni fiixee-kibbaa Itoophiyaa har'aa keessa waggaa kumaa ol jiraacha akka turan walii galu. Qoratoonni kun Godaansi Oromoo daldalaan-dhiibbame ummata Oromoo gara bakka har'a jiraatan walakkaa fi dhihaa Itooophiyaa jaarraa 16ffaa fi 17ffaatti akka fide dubbatu. Kaartaan durii kan impaayera Aaksum/Abisiniyaa fi Adaal/Sumaalee Oromoon gara walakkaa Itoophiyaa har'aatti haaraa ta'uu agarsiisa.

Meeshaaleen termoniwuukilaarii harra hojiirra jiran hundi kan saxaxa ""marsaa-lama"" armaan olitti ibsame kanatti fayyadamuun hojjatamani. Haa ta'u malee, marsaa fiyuuzyinii dabalataa itti dabaluun ni danda'ama - marsaan inni tokko boba'aa fiyuuzyinii kan marsaa itti aanuu fi kan marsaa isa ammaarra bayyee guddaa ta'e bobeessa. Tooftaa kanaan meeshaa termooniwuukilaaraa humni isaa kan daangaa hin qabnee hojjachuun ni danda'ama; meeshaan fiishinii garuu, akka termoniwuukilaarii odoo hin taane, humni isaanii murtaa'aadha. Meeshaan niyukilaaraa inni guddaan kan dhukaafamee USSRn yoo ta'u maqaa isaas Zaar Boombaa (Tsar Bomba) jedhama. Zaar Boombaan yeroo dhukaafamu, humna yoo TNTn toonii miliyoona 50 ol ta'u dhuka'e uumu wajjin kan wal qixxaatu uume. Zaar Boombaan marsaa sadi'i qaba ture. Meeshaalen waraanaa termooniwuukilaaraa baayyeen isaanii garuu kanarra bayyee xiqqaatu, sababiinsaas misaayeliin (missile) baattamanii deemuuf guddinni isaanii fi ulfinni isaanii xiqqaachuu qaba.

Koloneel Alamuu Qixxeessaa (Bitooteessa 5, bara 1907 - Mudde 09, 2001) loltuu waraanaa fi qabsaawa mirga Oromooti. Koloneel Almuun dargaggummaa isarraa eegalee hanga gaafa boqotouutti umani Oromoon gabrummaa jalaa ba’ee abbaa biyyasaa akka ta’u murannoodhan nama hojjataa turedha.

Horri Arsadii iddoo Oromoonni Tuulamaa jaarraa dheeraa dura itti hirreeffachaa turaniidha. Arsadii maqaa namaa yoo ta’u gosa Liiban keessaa Abbaa Malkaa nama tureedha. Arsadi Abbaa Malkaa ta’uu kan danda’e balaa lubbuu isaa irrra ga’e jalaa of baraarsuu erga danda’ee booda, guyyoota saddeetif, soomana cimaa godhee, muka birbirsaa jalatti lubbuun kan mul’dhate waan ta’eefii. Birbirsi kan inni itti dhibaafatamuufis yaadannoo fi raajeeffannaa kanaaf akka ta’ee ni himamaa. Kana booda Horii Harsadii akka Malkaa irreessaatti ulfaa ta’ee Oromoota Tuulamaatiin akka kabajamu murtaa’e. Yeroo booda Oromoonni marti Hora Arsadii akka wiirtuu Irreeffannaa godhanii itti hirreeffachaa turan. Yeroo ammaa kana waggaa keessatti ala tokko Hora Arsadii irratti ni hirreefatu.

Yoo walitti madaallu, namni kaakuleeterii fudhatee qooyyaba herrega bu'uuraa kan akka lakkoofsa lama ida'uu qabduu muraasa gadi dhiibun hojjachuu danda'a. Garuu, lakkoofsa 1 hanga 1,000tti jiru walitti ida'uuf qabduu si'a 1000 gadi dhiibuu kan qabu yoo ta'u yeroo dheeras fudhata, dogoggoraaf saaxilamuunsaas baayyee guddaa dha. Karaa biraa, kompitara kana akka godhuuf, ajaja muraasaan saganteessuu dandeenya. Fakkeenyaaf: