Schbaija hod bis Ofong vum 19. Jahunad ä aischenes Maß- un Gwischdssischdem kabd. Uff de neadlisch Said vum Aldperdel hodsn Schdab, wu unne un owe ä bissl rausgugge dud un domid de „Speyerer Werkschuh"" feschlesche dud. Dea isch 28,889 Zendimeda long un isch in 12 Zoll unadeeld gwesd. Dodnoch hod sisch frija mol jeda Händla rischde misse.

Ä zwädd Dailung is när fär ä gwissi Schdregg un waa wohl ärsch färs Wassa selwad zu daile un schbäda donn, im Middlalda, aach um die Wassagrafd uffzdaile. Des is donn zwischm Kuafärschd unnäm Färschdbischuf ausghannld worn. Grund dodefär waa außa de allfällisch Wassagiia aach die geologisch Schdrugdur vum Pälzawaldgebirsch: de Sondschdoi duud sich mid Wassa grad so vollaafelosse, wie doßas Wassa wirra ablaafe lossse duud, jenoodäm, wie hooch de Wassaschbijel laihd. Doodorsch is de Schdää wie än Puffa, wo än reladiev glaischmäßische Wassaschdond garandiere duud. Un dodemid is donn die Voraussedzung gäwwe fär ä wäddschafdlische Miehlebedrieb. Tuchwalgeraije, oinische Babiamiehle, Lohmiehle, Hammaschmiede, Säschemiehle, Kornmiehle, Eelmiehle un die Achaadmiehl Naischdadt (Achaadschlaifarai), insgsamd waans bis zu 31 Bedriewe - wonn ned mea - wo die Wassagrafd genuzd hän - uugreschnd die gonz Drifderai. De Schbayabach waa de Modoa fär die gonz Wäddschafd gweßd.

Während de Kris hawwe sisch die Schdaadsainahme schdarg varingad unn die Schdaadsausgaawe sinn schdarg åågschdiege. Dodorsch hot im Johr 2010 es effendlische Defizid 7,9% vum BIP bedraache unn die Gsamdvaschuldung hot sisch uff 55% ahehd. Im Johr 2011 isses Defizid uff 5,8% vum BIP gesunge, die Gsamdvaschuldung awwa waida uff 56,8% åågschiege. 2009 iss vun de EU en Vafahre gege Pole aigelaided worre wegem hohe Haushaldsdefizid. Jedzd soll ole sai Haushaldsdefizid bis 2012 uff 3% senge.

1846 hot ma uf soim Grab e Grabmonument uffgschdellt, uf demm gschriwwe schdeht: „Här det jordiska af Kraus, det himmelska lefver i hans toner“ (Do des irdische vum Kraus, des himmlische lebt in soine Teen.) 1992 is di Schwedische Kraus-Gsellschaft (Svenska Kraus-sällskapet) gegrindt worre. 2006 is en Blatz in Solna noch-em benannt worre (Kraus Torg).

1367 hen die Laininger Griesch gemachd geje die die Fäsdbischöf vun Määnz, Wombs un Schbayr un hen do aachs Kloschdä schdaak bschädichd, es is awwee widdee uffgebaad worn.

Trotz ihrer große Erfolge war se privat eher ohglicklich, drei Ehe sin gscheitert und au Kinner hot se koine kriegt. Mit 36 isch se an einer Überdosis Schlafmittel gschtorbe. Die genauere Umstände sänn bis heute ongeklärt.

In Lichdeschdää duts norre ää änzischi Bahnschdreck gewwe. Die gehd vun Buchs in de Schwaiz nooch Feldkirsch in Eestraisch mid de drai Bahnheef Schaan, Forschd Hildi unn Nendeln in Lichdeschdää. De reschdlisch effndlische Vakear werd mid Busse erleedischd.