Архивӹштӹ пыргед шӹнзен, Цикмӓ (Козьмодемьянск) уездӹштӹшӹ корнывлӓ гишӓн теве техень материалым момы (ЦГА РМЭ ф.3, оп. 1, д.54). Пӓлдӹртӹмӹлӓ, нӹнӹм перви тракт маныныт. Ынгылдарымашым пуэнӓ: ""Тракт - улучшенная грунтовая дорога, соединяющая важные населенные пункты; имела станции (постоялые дворы и верстовые столбы). По тракту шли регулярные перевозки пассажиров, грузов и почты (почтовые тракты с почтовыми станциями)"". Уезд мычкы губерня статусан техень трактвлӓ эртенӹт: Москва почтовый, Москва-Вичӹ (Вятка) торговый дӓ Йӓдӹрнӓ. Ти корны-трактвлӓ гишӓн ынгылдарымашым пуде ак ли. Москва почтовый тракт эче вес семӹньжӹ Кого Азан корны, Сибирь тракт лӹмвлӓм намалын, марлажы тӹдӹм эче Кӹтьӹригорны маныныт. Лачокшым гӹнь, Кӹтьӹригорны Йыл тӹр мычкы эртен: Шурдӹнг – Ямангаш – Похросола – Цикмӓ, варажы Юркинӓ слобода гӹц алык тӹр мычкы кеен. Но ти корны гишӓн эче шукыжымок ана пӓлӹ. Шамак толшеш, Омыклидӹштӹ постоялый двор лин, тӹдӹ ти корны доно кӹлдӓлтӹн ылын вӓл? Вара Сумкашкы пырен ӓль Лап Ямангаш гӹц тӧрӧк Похросолаш эртен. Кыштырак ылын почтовый станци? Кырык сир гӹц Йӱрнӹш кышецӹнрӓк почтым Йыл гач ваштенӹт? Вет тӹдӹ Шурдӹнг уездӹш пырен. Теве Похросола гӹц Цикмӓш телӹм тӧрӧк Йыл мычкы каштыныт.

Гейве (турокла Geyve ) — Турцин, кечӹвӓл Сакарья илӹн районжы (илчежӹ). 2008-шӹ ин тӹштӹ 46.629 (пӱэргӹ: 23.230; ӹдӹрӓмӓш: 23.399) эдем ӹлен.

Вуйхалажы - Петрозаводск, карелла: Петроской . 1703-шы ин негӹцӹм пиштӹмӹ. Мурманск, Архангельск, Вологда, Ленинград областьвлӓ дӓ Суомидоно пӹсмӓнвлӓжӹм кыча. Карелиштӹ финн-угр халыквлӓ: финнвлӓ, карелвлӓ, вепсвлӓ ӹлӓт.

Форт-Юкон (англла Fort Yukon ; гвичинлӓ Gwichyaa Zheh ) — Америкын ушымы штатвлӓшты йыд-ирвел Аляска штатын гвичин (Gwich’yaa Gwich’in) халыкын халажы. Халан территорижӹ: 19.2 км². 2007-шӹ ин тӹштӹ 533 эдем ӹлен.

Гергер (турокла Gerger ) — Турцин, Ирвел Адыяман илӹн районжы (илчежӹ). 2008-шӹ ин тӹштӹ 25,769 (пӱэргӹ: 12,509; ӹдӹрӓмӓш: 13,260) эдем ӹлен.

Тырын ӹлäш лимӹ, демократи, гражданвлäн дä эдемвлäн прававлäштӹ гишäн ядмашвлäм анзыкы лыкмы, тӹ сäндäлӹквлä, кыдывлä нӹнӹм шотышкы ак нäлеп, кыце наказымы лин кердӹт, пäлдӹртӹмӹ. ЕУ сäндäлӹквлä лоштыш пӹсмäн контрольым ликвидируйымы. Эмигрант дä беженецвлäн ядмашвлäм униfицируйымы. Пäшä вäрвлäм кӹчäлмäштӹ иквäреш пäшäм тӹнгäлмӹ. Экологи ядмашым анзыкы дä пиш керäлеш лыкмы. Гражданвлäлäн ЕУ-н ярыктымы документвлäжӹ доно пäлӹмӹ лиäш прававлäм пумы. Парламентлäн Генеральный секретарьын лӹмжӹм пингӹдемдäш äль тӹдӹм яралеш лыкташ правам пумы.

Токсабрамис (латинлӓ Toxabramis) — карпвлӓн йиш группыш пырышы кечӹвӓл-ирвел Азиштӹ шӹрен вӓшлиӓлтшӹ аквариум кол. Цилӓжӹ 7 йиш тӹрлӹ токсабрамис улы.

Каляиӓш хир йӓнвлӓ логӹц сек изиэш шотлалтеш. Кужырак, вӹцкӹжрӓк кӓпшӹ дӓ каваштыжы доно шимпачым (шим лыйым) ашӹндарӹктӓ. Пачыжы ик цӹреӓн дӓ мычашыштыжы шим тамга уке.