دوای ماوەک دێت بۆ شاری بەدلیس و کەسایەتی دەگۆڕێت و وە ھەروەھا دەبێتە جێی سەرنجی ""عمر پاشا""ی والی بەدلیس و ژوورێکی دەداتێ بۆ بەردەوام بوونی لە خوێندن. بە پێی ئەو زانیاریانەی کە لە ""پەیامەکانی نوور""ەوە وەرگیراوە ""سەعید نوورسی"" بۆ ماوەی دوو ساڵ لێرە درێژە بە خوێندنەکانی دەدات و پاشان لەلایەن والی شاری وانەوە دەعوەت دەکرێت و ئەویش دەچێت و لە وانیش بۆ ماوەی دە ساڵ لەو ژوورەی کە والی وان بۆی دابین کردبوو درێژەی بە خوێندنە زانستیەکانی دەدات. لە دوای ماوەیەک کە ""حەسەن پاشا""ی والی وان دەستی لە کار کێشایەوە ، ""تاھیر پاشا"" بوو بە والی تازەی وان و پەیوەندی لەگەڵ ""سەعید نوورسی"" دا زۆر باش بوو ، وە لەو ژوورەی کە دەرسی تیایدا دەخوێند بەردەوام بوو . وە ھەروەھا قوتابخانەیەکیشی ھەبوو کە دەرسی بە تەلەبەکانی دەخوێند.

لە ١٩٩٥، مەسک و برا بچووکەکەی، کیمباڵ، Zip2 یان دامەزراند، کە کۆمپانیایەکی نەرمەکاڵای وێب بوو، بەو ٢٨,٠٠٠ دۆلارە ئەمریکییەی کە لە باوکیان (ئیڕۆڵ مەسک) بۆیان جێمابوو. هەرچەندە مەسک دەیەویست ببێتە بەڕێوبەری گشتی Zip2 بەڵام بۆڕدی بەڕێوەبردن نەیاندەهێشت. لە ١٩٩٩، کۆمپانیای کۆمپاک Zip2 ی بە ٣٠٧ ملیۆن دۆلاری ئەمەریکی بەکاش و ٣٤ ملیۆن دۆلاری بشکەکانی کڕییەوە. مەسک %٧ یان ٢٢ ملیۆن دۆلاری ئەمەریکی بەرکەوت لەو مامەڵەیەدا.

لەساڵی ١٩٢٤ کە لە هەمان ساڵ مەلا لەدایک بوبوو هێزەکانی ئنگلیز گووندی ئەلکێ دەسووتێنن لەگەڵ کتێبخانەکەی باوەگەورەی شێخ تەها ، وە بەمەش بنەماڵەی شاعیر کۆچیان کرد بۆ قەزای چەلێ کە یەکێکە لە قەزاکانی کوردستانی باکوور لەم قەزایە بنامەڵەی مەلا سێ ساڵی مانەوە دواتر گەڕانەوە گووندی ئەلکێ و لەوێ مەلا تەها دەچێتە بەرخوێندن تا پۆلی شەشی سەرەتایی دەخوێنێت ، دوای نووسینێ چەند هۆنراوەیەک مەلا ئەنوەری مایی بۆتە هاندەری سەرەکی بۆنووسینی شیعر .

لە ساڵی ١٣٦٥ەوە تا دوایی تەمەنی، بە ماوەی ١٦ ساڵ، بەرهەمی موتاڵا و ئەزموونەکانی خستە چوارچێوەی پەڕتووکێکی مێژوویی بە زمانی فارسی، بە ناوی ""مهاباد بر قلەی تاریخ""، کە دەستنووسێکی باییدار و خۆشخەتە و لە هاتنی میرسێوەدینی موکری(ساڵی ٨٧٧ی مانگی) ڕا هەتا ساڵی ١٣٧٠ی هەتاوی گرتووەتەخۆ و باسی ٥١٩ ساڵ مێژووی موکریان بە گشتی و مەهاباد بە تایبەتی دەکا.

ساڵی ١٩٥٣ ئەفسەرێکی دەریایی تورکی خەریتەکانی (پیری ڕیس) نارد بۆ ئەمەریکا بۆ ئەندازیار (M.I. Walters ) لە نووسینگەی ھایدرۆگرافی ئەویش داوای یارمەتی لە (Arlington H. Mallery) کرد تا یارمەتی بدات چونکە شارەزای کار کردنە لەو نەخشە کۆنانەدا ھەستان نەخشەکەیان ھەموو خستە سەر تۆپێکی وەک زەوی تا لە وردی نەخشەکە دڵنیا ببنەوە سەرەنجام گەیشتنە ئەو باوەڕەی بە ڕێگەی تەکنەلۆجیا و فڕۆکە لەو سەردەمە دێرینانە کاری ڕووپێوی (aerial surveying) ئەنجامداوە ھەروەھا تەکنیکی زانستی بیرکاری زۆر ورد بەکارھاتووە وەک ڕێگەی سێگۆشەکاری لەسەر گۆ (trigonometry spheroid) لەکاتێکدا لە سەدەی ١٨ ئەم زانستە پەرەی سەندووە بۆیە قورسە باوەڕ کردن !

ئامانجە ڕاگەیێنراوەکانی ڕێکخراوەکە خۆی دەگرێتەوە لە نەھێشتن و قەڵاچۆکردنی تیرۆر و توندوتیژی و لەناوبردنی ھەموو جۆرە بزووتنەوەیەکی جیاخوازی و ھەروەھا ڕێگری کردن لە بازرگانی ماددە ھۆشبەرەکان و چەک، بەڵام زۆربەی چاودێرە سیاسیەکان وەکو ھاوپەیمانیەکی سەربازی سەیری دەکەن کە ئامانجی ڕکابەرایەتی کردنی ناتۆیە.

ھاوڕێی سەندیباد و عەلی بابا یە، لە بنەڕەتدا ئەویش چیرۆکێکی تایبەتی ھەیە بەناوی (عەڵائەددین و قۆری جادویی) بەڵام لکێندرایە بەچیرۆکەکەی سەندیباد بەھەندێک گوڕانکاری ،مام عەڵائەددین وەک کەسێکی لەخواترس و پەیوەست بە ئایین نیشان دراوە.