Weşanxaneyê Vateyî eba ke goreyê qaîdeyanê GXV kitaban biweşano ronîyayo. Nê weşanxaneyî ra bi kirmanckî gelek kitabî vejîyay. Weşanxaneyê Roşna zî kitabanê xo de standardîzasyonê GXV esas gêna. Teberê Vateyî (bê Vateyî), kovara edebî û hunerî Şewçila zî standardanê GXV esas gêna. Na kovare, serra 2011î ra nat dest bi weşanî kerda û ke hetanî nika diwês humarê ci weşanîyayê.

Resmiyet de bacaro ke 203 km² gırdo, çigitê mıntıqanê metrolopanê Amerikay Veroci teşkil keno, be Gran Buenos Aires, 13 milyoni nıfusa xo ra.

Engıştaneyo Gırd ya zi Engıştaneyo Yewın yew engıştaneyo ke romanê J. R. R. Tolkien de ca gêno. Engıştaneyo Gırd hem The Lord of the Rings u Hobbit de u hem zi nuşteyanê J. R. R. Tolkieniyê binan de engıştaneyo de tewr quwetıno u tewr gırdo. Serê engıştaney de yew nuşte esto u no nuşte teyna adır de aseno.

Eyni zeman de alemê İslami her serre seba ferzê Heci hurêndi-ardene rê na wext de şonê Mekka. Roca roşani de nemacê eydi/roşani beno u xudbey roşani waniyeno. Teqwimo Hıcri teqwimê aşmano (aşme ra gore hesabiyeno) coka Teqwimo Miladi (roc ra gore hesabiyeno) des u yew, des u dı roci kılmo. Coka Roşanê Qurbani her serre des u yew ya zi des u dı roci rew yeno mıbarekkerdış. Her hirıs u hirê serri de roca roşani kewna eyni tarixi.

Varıti Amnani kıtabo Ahmet Hamdi Tanpınariyo dıyıno. Raver Varlık Yayınları (Çapxaney Varlıki) sera 1955i dı ın kıtab İstanbul dı çap kerd. ""Varıti amnani"" yew zi estanıka verina kıtab dı ca gêna. Estanıki bini ""Teslim"", ""Acıbademdeki Köşk"", ""Rüyalar"", ""Adem’le Havva"", ""Bir Tren Yolculuğu"" u ""Yaz Gecesi"" zi kıtab miyan dı ca gêni. Estanıki kı Varıti Amnani dı ca gêni, merdışi nuştekari ra pey kom kerdi u dıma çap kerdi.

1906ıne de wezifa diyena Oskar Manni ke zıwananê İrankiyan sero analizo zıwanşınaski vırazo, nê zıwanan miyan de Zazaki ra ki kışta Sêwreg u Çewligi (Kor) ra notan gêno u heta ê wext melumato tewr hera [hira] dano arê (be tercumey Almanki 91 peli, 5 feki [şiwey]). Mergê (merdena) O. Manni ra tepeya İranolog Karl Hadanki fekan sero analizê grameri vırazeno u hetê ra ki zıwananê binan de şaneno têver, 1932 de keno kıtab, veceno. Heta o taw Zazaki, diyalektê de zıwanê Kurdki ameyne diyene, labelê O. Manni be K. Hadanki ra eke zıwanê İrankiy zey Zazaki, Kırdaski, Farski, Osetki şanay têver, analiz kerd, reşti no netice ke zıwananê İrankiyan miyan de Zazaki zıwanê do xosero u lehcey Kurdki niyo. Hem ki, Zazaki hetê bunyay (yapı) zıwani ra tewr tipik zıwanê İrankiyê rocawanê zımeyo. Ao, nao, Zazaki hewna [hıma] ki İranolociye (ilmê zıwanan u kulturanê İrankiyan) u ilmê zıwanan de Zazaki zıwanê do xoser amariyeno (hesebiyeno).

Humanizmo sekuler de merdum cıwiyayışê xo de din planê peyi ra erzeno, bınê efektê dini de nêmaneno, dogma, doktrin u ideolociyê dini sero pers keno. Humanizmo sekuler miyan de tolerans yani weşvênayış esto u merduman miyan de cırakerdış ca nêgeno. Na ri ra ke, humizm yew şari rê aid niyo u mılkê pêro merdumano, heme merduman rê akerdeyo.