In sté peréiod, al pió tremènd per la só véta, Matélda la rişghêva la só sicurèsa personêla sia a livèl fîşich pr’ al conseguèinsi ‘d un pêrt difécil che int al medioēv despès a finîven cun la môrt ed la mêdra, e per la râbia ed la râsa di Lotaringia ch’ l’ îva tôt in strîna Matélda che an n’îva mìa dê un erēd al ""Sgnōr"", cûmpit principêl, se mìa ónich cûmpit, p'r al dòni ed l'època. In znêr dal 1072 la scâpa apèina la pōl, e la tôrna a Canòsa, a cà da só mêdra.

Tot 'i aan p'r e 15 d' Agòst festa d'e zocaréin tott a'l dè. Tot 'i aan p'r e 24 ed Loi, l' a' ié a Carvièè la festa 'd Sèta Margharètta 'd Carvièè d' la quela l' an s'sa dimondi. La festa de paììs 'd Grizèna l'è par la prèmma Dmanga d' Agòst, quélla 'd Sténc p'r la terza. La fèsta d' al patròòn l'è p'r e 29 'd stémber, S. Michèèl Arcànzel. Festa e'd la zivòlla in Pién 'd Cètta p'r i premm 'd Maagg, int' e stéss siit l' otma stména ed Loi e la prèmma d' Agòst l' a'i é la fésta e'd l' Unità.

Al só arléqui în stêdi spustêdi in al 703 in 'na cēşa nōva fâta tirêr só in só unōr dal vèschev arzân Tommaso. In stêdi mési atâch a còli ed sân Venerio l'Ereméta e Cosma e Damiano

A sòm ind al peréiod delichê ed campâgna eletorêla, a Bresèl ind la Bâsa arzâna, cme sèimper, a se’s prepêra a l’ j elesiòun cun ‘na decîṣa propagânda polética, Pepòun, al séndech, a’s candîda per dvintêr deputê. Per còst l’é custrét a dêr l’eṣâm per utgnîr la licèinsa elementêra. Cun l’ajót e un quêlch sugerimèint, mìa dal tōt diṣinteresê, ed Don Camél, Pepòun a gh’la farà. Al partî al mânda a Bresèl ‘na compâgna per dêregh ‘na mân ind la propagânda eletorêla, mó Pepòun al ciâpa ‘na côta e sōl l’intervèint dal sôlit Don Camél al sêlva la situasiòun e l’ ajóta a mantgnîr la pêṣ e la serenitê ind la faméja dal Séndech. Ind al cōrs ed la campâgna eletorêla ògni môsa l’é lècita, ânca la catêda ‘d un câr armê americân che al tôrna a vèder la lûṣ grâsia a’na pasegêda ed nôt cun Don Camél e al Sgnōr séndech. Dôp un rubamèint int al pulêr ed Don Camél, un stravagânt cumési tgnû in piâsa da Pepòun, un grôs panèl cun un ritrât dal Séndech “mudifichê”, Pepòun al vîn elèt, mêl luntêr al dêv partrîr per Ròma, cun al lasêr al paèiṣ, la faméja, al fiōl céch ch’ l’ al salóta dal balcòun ed cà e al só amîgh-nemîgh ed sèimper: Don Camél. Mó Don Camél agh fà cambiêr idèja a l’al tôrna purtêr a cà in ‘na cōrsa in bicicléta tóta da vèder e da gôder.

La prémma l'è lighè al lavurîr ed B. Riemann ch'l'à pensè a un môd ed generalizèr la teorî d'la superfézzi ed Gauss in däl dimensión pió grandi ed 2. I nûv ogèt as ciamen varietè rimanänta. Da qué ai è pô nèda la geometrî differenzièl.

al léber I, cun préma 'na dèdica e bèin dû prôlogh, al cûnta in vînt capétol tóti al stôri ed la râsa di Canòsa, dal patriêrca Attone da Canòsa fîn a la môrt ed Beatrice ed Lotaringia, mêdra ed Matélda. In sté prém volóm l'autōr al fà parlêr diretamèint al Castèl ed Canòsa in préma persòuna.