Цӓрӓгеквлӓн сек изижӹн (Craseonycteris thonglongyai) кытышты 29–34 мм, шылдыр шӓрӓлтӹмӹжӹ 15 см, нелӹцӹштӹ 2–2.6 г; сек когожын (Acerodon jubatus) кытышты 29 см, шылдыр шӓрӓлтӹмӹжӹ 1.5–1.7 м, нелӹцӹштӹ 0.7–1.2 кг.

Тьопай (рушла Тепаево) — Изи Шӹндӹр ӓнгыр тӹрӹштӹш карем лишнӹ вӓрлӓнӓ. Пашкуды солажы — Шӹндӹрйӓл. Аказа лужавуйын мулӓндӹшкӹжӹ пырен. Докуменвлӓштӹ пӹтӓриш гӓнӓ 1859-шӹ ин анжыкталтеш. Тӹнӓм 74 эдем тӹштӹ ӹлен. 2001-шӹ ин 47 эдем ӹлен. Виловат якте ? уштыш.

Хетэри (латинлӓ Hetaeria ) — Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Африкышты, Азиштӹ дӓ Австралиштӹ вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 30 йиш тӹрлӹ Хетэри улы.

Ахмет Недждет Сезер (турокла Ahmet Necdet Sezer, 13-шы сентябрь 1941-шӹ и, Афьонкарахисар, Турци) — турок кугижӓнӹш вуйлатышы дӓ политик, Турцин 10-шы Прeзидeнтжӹ, кыдым 16-шӹ майын 2000-шӹ ин айырымы.

Япони шуран капшангы (латинлӓ Allomyrina dichotoma) — Scarabaeidae йыхыш пырышы Азиштӹ (Ирвел Китай, Корей, Япони, Филиппинвлӓ) вӓшлиӓлтшӹ кого капшангы. Озыжы 82 мм, ӓвӓжӹ 39–47 мм якте шот.

Калулуши (англла Kalulushi District ) — Замбин Коппербелт провинцин районжы. 2000-шӹ ин тӹштӹ 75 806 эдем ӹлен. Районын вуйхалажы: Калулуши.

Кашакын поэзиштӹжӹ экспрессионизмӹн, футуризмӹн дӓ дадаизмӹн кишӓвлӓ кайыт. Кыды лыдышыштыжы Витман дон Аполлинерӹн инфлуэнсӹм цаклаш лиэш. Поэт метрикӹм, ритмӹм, рифмӹм ӧрдӹжеш коден, лыдышвлӓжӹм сирӓ. Тенге гӹнят, нӹнӹ куштылгынок лыдалтыт. Лыдыш шамаквлӓ, шамаквлӓн группы дӓ образвлӓ гӹц погымы пӓшӓ ылеш- тидӹм Кашакын поэзиштӹ раскыдын ужына. Импрессионизм дон йугенд стильӹм анжалаш гӹнь, тӹштӹ махань-шон декоративне атрибутым ужына, Кашакын лыдышвлӓштӹжӹ пӓлдӹртӹмӹ атрибутвлӓм весӹ доно вашталташ нелӹ, кынамжы акат ли вӓк. Тенге сирен, Кашакын лыдышвлӓжӹ утла проставлӓ ылыт, манын ана керд. Ти проста ылмашты тамахань айон шӱлӹшӹжӹ шижӓлтеш. Йуж-кыды универсаливлӓн ынгылымаш: ""кырык"", ""капка"", ""хала"", ""кӹцкӹ"", ""пӓшӓзӹ"", ""ӓнгӹр"", ""пӧрт"" поэтӹн лыдышвлӓштӹжӹ библиштӹш тематикӹм вӓк ӓшӹндӓрӹктӓт.

Фалэнопсис (латинлӓ Phalaenopsis) – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Азиштӹ дӓ Океаништӹ вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 60 йиш тӹрлӹ фалэнопсис улы.

Мимагониатес (латинлӓ Mimagoniates) — харацинвлӓн йиш группыш пырышы Покшал дӓ Кечӹвӓлвел Америкышты вӓшлиӓлтшӹ йӓр-йогы дӓ аквариум кол. Цилӓжӹ 7 тӹрлӹ мимагониатес улы. Кытшы 6.1 см лин кердеш.

Изумруд варан (латинлӓ Varanus prasinus) — варан йишвлӓн группыш пырышы У Гвиней ошмаотышты (Индонези дӓ Папуа-У Гвиней) вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹ. Кытшы 75–100 см якте шоэш.

Станхопей (латинлӓ Stanhopea) – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Кечӹвӓлвел дӓ Покшал Америкышты вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 55 йиш тӹрлӹ станхопей улы.

Санук (рушла Сануково) Кого Йынгын шалахай притокшы Когоӓнгӹр сага вӓрлӓнӓ. Йоласал гӹц 6 уштыш. Сола лӹм тишкӹ пӹтӓришӹ ӹлӓш толшы мары лӹм («Санук») гӹц лин. XVIII-XIX курымвлӓн сола тенгеок «Садуков», «Цануков», «Санюков» лӹмвлӓ дон пӓлӹмӹ ылын.

Манус ошмаоты (англла Manus Island) — Папуа-У Гвинейиштӹ Адмиралти ошмаотывлӓн гӹц иктӹжӹ. Кымдецшӹ 1940,2 км². 2000-шы ин тӹштӹ 32 713 эдем ӹлен.