Lià al circul cultural èn er ils temas da conversaziun usitads (en l’Europa: l’aura, viagiar, hobis etc.) u il far cumpliments (en l’Europa: per la vestgadira, la cumparsa, il mobigliar u il da mangiar).

Schegie che Maria Madleina ei vegnida educada fetg religius ha ella in grond odi encunter la baselgia catolica dapi ch'ella ha schau sparter da siu emprem um Paolo. Quella era numnadamein encunter ch'els dus laschien sesparter e Maria Madleina ha stuiu ir tochen a Roma per pagar al Papa ina gronda summa daners per che la separaziun funcziuneschi. Perviada tut quels problems vul ella buca pli maridar en baselgia la secunda gada. Aschia numna ella paders adina ""Pfaffa"" e fa era adina legher da Remi perquei che lez leva inagada vegnir augsegner ed ha schizun empruau da converter la pucconta Maria Madleina e far “in meglier carstgaun” dad ella. En quei connex vegn Maria Madleina era cumparegliada cun la Maria Madleina dalla Bibla.

Gia il 1859 aveva l’Austria pers suenter la Guerra da Solferino la predominanza en l’Italia dal Nord. E suenter la fin da la Guerra tudestga ha ella er stuì surdar il Veneto a l’Italia ch’era s’alliada cun la Prussia.

Statuas da Dante èn avant maun sin la Piazza Dante a Napoli ed a Mantua, sin la Piazza Santa Croce a Firenza, sin la Piazza dei Signori a Verona ed en il Cortile degli Spiriti Magni da la Biblioteca Ambrosiana a Milaun. Ultra da quai exista a Trent il monument da Dante ch’è vegnì tschentà si il 1896 sco reacziun sin l’erecziun dal monument da Walter von der Vogelweide a Bulsaun (1889).

Il lungatg ei fetg sempels e da mintga di. La translatura ha scret en in stil fetg giuvenil. Il raquintader ha in lungatg pli ault che las figuras, lezzas tschontschan ualti giuvenil, tgei ch'ei fatg fetg bien dall'autura. Las construcziuns ein plitost cuortas e semplas. Els discuors sent'ins gia fetg neu dil lungatg tgei sentiments che els han. Per exempel en spital, cu Milo ei fetg vilaus. Lu tschontscha el tut auter che cura ch'el ha tema ni ei trests. Ei dat unicamein discuors direct.

Impurtants picturs u grafichers furman Ferdinand Georg Waldmüller, Gustav Klimt, Koloman Moser, Oskar Kokoschka, Egon Schiele, Alfred Kubin, Raoul Hausmann, Arnulf Rainer, Gottfried Helnwein e Franz West. Tranter ils impurtants sculpturs èn da menziunar Niclas Gerhaert van Leyden, Franz Xaver Messerschmidt, Fritz Wotruba, Alfred Hrdlicka e Bruno Gironcoli.