Taê ilmkarê rocawani Zerduştiye zey dinê dê dulalisti terif kenê. Eyê ke nê dini rê bawer kenê, fıkr kenê ke beden merdene ra tepeya beno cınde, veciyeno hızurê Ahura Mazday u uca şaniyeno persan ver. No din teqriben 3.500 serran ra aver hetê Zerduşti ra İran de awan biyo. Mabeynê serrane 600 İ. r. A. u 650i dinê İmparatoriya Med u Persio resmi biyo. İslam u Xristiyaniye ra aver Zerduştiye zey dinê şaranê İraniyanê verêni u yew qısmê Ermeniyan zaniyena. Texmin beno ke ewro amarê inanê ke dınya de Zerduştiye rê bawer kenê deva devê 250.000i dero.

Oyo ke Zazaki zey xeylê zıwananê İrankiyanê binan erey nusiyao, zemanê veri (guno verên) ra wesiqey u kıtabey çıniyê, ma be temamiye nêşenime rıçıkê (koka) Zazaki sero çiyo aşkera vacime ya ki Zazaki coğrafyay zıwananê İrankiyan de aver koti qısey biyo, qıseykerdoğê zıwani senên ca u cange ra geyraê. Sayiya taê qıyasanê tarixiyan ra zıwanzani[1] vanê ke, elaqay zıwanê Partan be Zazaki hetê tarixi ra zehf nezdiya, labelê tam zey yewbini (pê) niyê. Zazakiyo ke wextê Partan de (Milad ra aver seserra 3yıne heta Milad ra tepeya seserra 3yıne) qısey biyo, Partki zehf nezdi biyo, labelê yew zıwan nêbiyê; her çıqas ke ê wexti ra zıwanê İrankiy gorey ewroy tenêna yewbini ra nezdi biyê. Sinorê imparatoriya Partan’ê rocawani (ğerbi) be coğrafyay Zazayan ra kewnê tê (zey pêyê).

Koyo Berz’i bı nuştedê xo yê Tesirê Zıwani ya xelata Nubıhar a hiremina 1994 an gırota. (Nubıharı pêserokêda menganeya u Estamol dı vıjêna).

Honshū (Japonki: 本州, ""Adeyo serên"") tewr adeyo Japono gırdo, hetê nıfusi ra ê yewıno. Honshū pê Tsugaru verocê Hokkaidōy, pê Deryay Setoy zımey Shikoku u pê Kannomi zımey rocvetışê Kyūshū dı ca gêno. Dınya sero hetê herre ra dınya sero ê hewtıno, adey İndonezya Cawa ra tepeya zi tewr adeyo gırdo kı merdıman ey sero cıwiyeno.

Na lista alımanê mısılmanana. Seserra 8ıne ra dest pêkerd, alımê ke lızgeyanê zanışiye be zey astronomiye, fizik, kimya, matematik, biyolociye, mıhendisiye, cêolociye, tarix, tıb, coğrafya, felsefe, sosyolociye û zn. sero guriyayış de ca gırewto.

Unat, Yavuz, “Time in The Sky of Istanbul, Taqî al Dîn al-Râsid’s Observatory”, Art and Culture Magazine, Time in Art, Winter 2004/Issue 11, pp. 86–103

İmam Ğazali: “Bacê mi ğeyal kerd, mı va; Homa Teâlâ, ay merdımi ard mı ver. Waxtı ki ez ameya Tus, hiri Serr’ mı cehd/ğeyret kerd o zaf xebıtiyawa, Çı ki mı Curcan ra tê ardı, mı pyorê yın ezber kerd (ez fek ra musaya). Ez ume biya o hâl ki, ayın rahar mı bırrna bı, newe ra raşt mı b’umên u rahar mı bıbırrnên u kağıdun u dersun mı, mıra bıgırotên, yo zırar yı nêrasên mı.”

Cengê Nili, qandê hakimiyetê ronayo. No lec Fransa u İngıltere miyan de biyo. Miyanê amiralê ingılızi Horatio Nelson u amiralê fransızi François-Paul Brueys D'Aigalliers de serra 1798ıne de no lec biyo.

İskoçya yew dewleta, feqat gıredayiya Britanya Gırda. Cayê xo zımey Britanya Gırde dero. Nıfusê cı 5,094,800o. İskoçya de İngılızki, İskoçki, u Galiki zıwanê resmiyê.