1901 çулта Елена Николай Рериха качча тухать. Çавăнтанпа вĕсем пурнăçра та, ăс-хакăл пултарулăх çулĕ çинче те яланах пĕрле пулнă. Елена упăшкин культурăри тата халăх хушшинчи мĕпур пуçарăвĕсен ĕçтешĕ пулса тăрать. 1920-мĕш çулта Николайпа Елена Рерихсем АПШра Нью-Йорк штатĕнче саккунпа килĕшÿллĕн шута илнĕ Агни Йога коммерцилле мар вĕрентӳ организацине пуçарса яраççĕ. 1924-1928-мĕш çулсенче Елена упăшкипе пĕрле трансгималай паттăрла экспедициине хутшăнать. Рерихсен çемйи Гималайри Кулу айлăмĕнче вырнаçсан Гималай Наука тĕпчев институчĕ уçăлать; йĕркелекенĕ, Елена Рерих, унăн хисеплĕ президенчĕ пулать. Индире пурăннă çулсем Еленăшăн чи тухăçлă ĕçленĕ çулсем пулса тăраççĕ. Кунта Агни Йога кĕнеке ярăмĕн пысăк пайне çырнă, çав ярăмри 14 тома пичетлесе кăларнă. Кĕнекесен хуплашкисем çинче автор ячĕ çук, мĕншĕн тесен Елена Ивановна халăхăн пархатарлă ăс-хакăлĕ уйрăм çын харпăрлăхĕ пулма пултараймасть тесе шухăшланă.Вăл хăйне мĕнпурĕ те виçĕ кĕнеке авторĕ анчах тесе шухăшланă. Вĕсем тĕрлĕрен псевдонимсемпе пичетленсе тухнă: «Буддизм никĕсĕсем» (1927), «Тухăç криптограммисем» (1929), «Хисепе тивĕçлĕ Сергий Радонежский ялавĕ» (1934). Унсăр пуçне вăл Европăри, Азири тата Америкăри чылай çынпа çыру çӳретнĕ. Çырусен икĕ томĕ (Елена Рерих çырăвĕсем) 1940 çулта Ригăра пичетленсе тухнă. Елена çавăн пекех куçарусемпе те ĕçленĕ. Вăл «А. П. Синетт патне Махатмăсем янă çырусем» (Чаша Востока) кĕнекери сыпăксене тата Елена Блаватскаян «Тайная доктрина» кĕнекисен икĕ томне вырăсла куçарнă.

1927 çулта Арча кантонĕ çумне пăрахăçланă Лайăш кантонĕн территори пайне хушнă. Çав çултах Арча кантонĕн территори пайĕнче уйрăм Хусан районне йĕркеленĕ. 1930 çулта Арча кантонне, Тутар АССР шутĕнчи ытти кантонесене пекех, пĕтĕмпех пĕтернĕ. Унăн территорине районсен пайланă.

Алексей Васильев вăтам шкулта чăваш чĕлхин фонетикипе морфологине вĕрентмелли вĕрентӳ кĕнекисен авторĕсенчен пĕри. Ку кĕнеке 12 кăларăмпа пичетленсе тухнă.

13 изотоп пурри паллă. 223Ra, 224Ra, 226Ra, 228Ra изотопсем çутçанталăкра тĕл пулаççĕ, радиохастар кил-йышсене кĕреççĕ. Ыттисене искуствăлла майпа тума пулать:

Раççей патшалăх шыв реестрĕн хыпарĕпе [[Баренц тинĕсĕн бассейнĕнчи юханшывсем Печора юханшывĕн бассейнĕн тухăç чикинчен Мăн Ою юханшывĕн бассейнĕн тухăç чикиччен]]не кĕрет. Юханшывăн кĕçĕн бассейнĕ — бассейн çук, Юханшыв бассейнĕ — Баренц тинĕсне кĕрекен Печорăпа Обь юханшывсем хушшинчи бассейн.

Жукопа — Раççей территоринчи юханшыв. Тĕвер облаçĕ территорипе юхать. Юханшыв Атăл юханшыва юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 96 км, бассейн лаптăкĕ 1340 км2.

Флай ((акăл. Fly River) — Папуа — Çĕнĕ Гвиней территоринчи юханшыв. Юханшыв Папуа кӳлмекне юхса кĕрет. Юханшыв тăршшĕ 1120 км, бассейн лаптăкĕ 76000 км2. Вăринчен 800 км вырнаçнă хулаччен Киунга карапсем çӳреççĕ.

1917 çулчен Етĕрне уесĕн Чăваш Сурăм вулăсĕнче шутланнă. 1927 çулхи юпа уйăхĕн 1-мĕшĕ хыççăн Элĕк районĕнче. 1965 çулхи пуш уйăхĕн 14-мĕшĕ хыççăн хальхи вăхăтчен Элĕк районне кĕрет.

Карасор — Казахстан территоринчи кӳлĕ. 14 рек. Наи> крупные: Талды, Карасу, Есенаман, Барак, Кемер юханшыв юхса кĕрет, юхса тухать. Кӳлĕ лаптăкĕ 154 км².