Моолдуң Баян-Өльгий амайкта 88,7%, Кобду аймакта 11,5% болгаш каш муң Улаан-Баатор хоорайда чурттап чоруур казактар исламның суннит адырынга чүдүп чоруур. Ислам казактарның үндезин чүдүлгези болуп турар. Өске исламга чүдүп чоруур чоннарның саны каш чүстен ашпас болуп турар (узбектер, уйгурлар, татарлар болгаш оон-даа өске). Моолдуң соңгу-барыын талазында Увс аймакта биче-буурай 7 хире муң санныг хотоннарның эрги чүдүлгези ислам турган. Оларның төөгүзүн алырга 300 чыл бурунгаар Чөөн Түркестандан көжүрүп экелген чон болуп турар, а ол үе иштинде моол чоннар аразынга чурттааш моолчуп чүдүлгези база өскерилген. Хотоннар исламдан каш ёзулалдар арттырып алган. Амгы үеде хотоннар аразында исламчы кылдыр алдынар көрүштер көвүдеп турар.

Флавоноидтер дээрге, сугга багай эстир, медицинада эм кылдыр ажыглап турар бүдүмелдерниң каттыжыышкынын ынча дээр, латин дылда «флавум» дээрге, сарыг дээн сөс болур. Ынчангаш, ындыг сарыг өң киирер бүдүмелдерни медицинада флавоноидтер деп адап турар. Таакпыны ораап тыртар улустуң салааларының баштары флавоноидтерниң салдары биле сарыг болуп турарын улуска чижек кылдыр айтып болур.

Үениӊ аайы-биле чогаалчылар болгаш өскелерниӊ-даа чогаалдарында чаа үе-шагныӊ болуушкуннары арбыны-биле чырыттынып турар апарган. Чечен чогаалдыӊ бо турушбайдалын критик Антон Калзан эскерип чырыткан. «Прозаныӊ сан, шынар талазы-биле өзүлдези база шыырак… Прозачыларныӊ одуруу калбарган. Олар үе, социал амыдырал аайы-биле дөмейлешпес, хөй-хөй бир мөзүлеш чүүлдерни көргүзер аргалыг апарган».

Обычаи и традиции буддизма, почитаемые в семье. Религиозно-просветительское издание. Чотпун-оол оглу Чочагар. На тувинском языке. - Кызыл: ОАО ""Тываполиграф"", 2012

Аарыгдан, хорандан азы чер ээлеринден келген хай-халаптыг багай чүүлдер - бүгү-ле хилинчек-човулаңнар көңгүс арыгланып, аарыг-аржык эттине бээр.

Амгы тыва проза чогаалында Маадыр-оол Ховалыгныӊ киирип чоруур үлуг-хуузу улуг. Ооӊ проза чогаалынга бодунуӊ туружун ээлеп болур апаарын эрткен чүс чылдыӊ 90 чылдарында-ла чечен чогаал шинчилекчизи, критик Антон Калзаӊ эскерип демдеглээн. «Сөөлгү беш-алды чылда хөй прозачылар илерээн. Оларныӊ аразындан… Ш. Суваӊ, С. Хертек, М. Доржу, А. Доржу, Ч. Ирбижей, М. Ховалыг оларныӊ ат-сураа элээн калбарган» деп, А. Калзаӊ «Өзүлдениӊ демдектери» деп амгы тыва литература дугайында критиктиг шинчилекчилеринде бижээн.