L'è 'na cgnusûda stasiòun per siêr ch' la fònda la prôpria richèsa insém al turîṣem dal dō stagiòun: in istê e in avtón, sté cèinter l'è dimòndi frequentê perché réch ed prudòt dal sòt bôsch: fónz, bèc, lampòun e frâvli. Ospidalèt l'è stê fèdev ed Matélda ed Canòsa. Al nòm al deṣvîn da 'n uspési fât fêr per dêr da magnêr a i pelegrèin stóf e spêrs che gnîven zò dal Pâs Pradarèina vêrs al paèiṣ, urientê da i bôt ed 'na campâna. A 's dîṣ ch' la sia stêda la 'stèsa cuntèsa Matélda a vrèir la fundasiòun ed l'uspési. Incō a 'd arcurdêr al pasê a gh'în armêṣi sōl soquânti prēdi sculpîdi, tra còsti 'na cêva 'd un purtêl dal XVII sècol. Al taramôt dal 1920 l'à difâti butê zò tóta la frasiòun.

Dimòndi ginta in dal Web e sovratótt su Youtube i mètten di video ed Pingu in-dóvv agh è cambièda la vós. Piotòst famós l'è al canèl di Me&Te, in-dóvv agh én dimòndi vìdeo ed Pingu ch'al ciacàra dialètt mudnés.

La so ""area urbana"" (i dinturan cun i cumoin tac a la citä) la 'riva a avigh tra i 350.000 e i 500.000 abitant, a seconda d' la manera da msürä

A chi tèimp là, dôp di fât acsé diṣastrōṣ, l'ēra pió fâcil per j abitânt scampê ed spustêres int al ṣvinânsi che arfêr tōt. L'é cêra che ânca al j ativitê conômichi j în stêdi mési sòt sōver e che i trâfich ed comêrc prubabilmèint a s'în fât sèimper pió cêr tânt da mandêr in ribâs tóta la zôna. Dôp l'abandòun Luceria la srà stêda saczêda pió ed 'na vôlta, un lavōr nurmêl in chi tèimp là, pr'al ricóper di presiōṣ materiêl da fabricasiòun da turnêr a druvêr da na quêlch êtra pêrta (al sît l'é stê ciamê al predêr fîn al XVIII sècol). Acsé la sitê l'é scumparîda e cun al pasêr dal tèimp ânca la gînta la s'é ṣmindghêda ed la só eṣistèinsa.

Al nōv e-stâbil, dôp pôch ân, l'é stê tirê zò da i bumbardamèint ed la Secònda Guèra Mundiêla e cambiê cun còl ch' a gh'é adès prugetê da l'architèt Roberdto Narducci

Al fabrichêt l'é fât da trí côrp: côrp centrêl l'é fât da 'na fîla ed clòuni fât da ôt clòuni quacêdi ed mêlmer e tra ògni clòuna a gh'é na grôsa invedriêda ch' la dà lûş a i spâsi intêren, i dû fabrichêt a i lê a se şvilópen a la stèsa manēra rispèt al côrp centrêl e în vistî ed quadrē.

Dal 1256, Bulåggna la publiché la Lazz dal Paradîs ch'l abulé la servitó feudèl e la liberé i sêruv coi sôld d'la cmónna. Int'al zänter d'la zitè ai eren 'na moccia ed tårr (magâra 180), tirè só däl famàjj pió sgnåuri e anch' dal cîs, dî palâz par tott e di munastîr. Dal 1294 la dgéva èser onna däl zitè pió grandi d'Europa, la sèsta dåpp Cordoba, Paris, Vnêzia, Fiuränza e Milàn coi só 60,000 o 70,000 abitànt.