سەندیباد بەدوای کەسێک دادەگەڕێت تا چیرۆکێکی بۆ بخوێنێتەوە و توڕەیی دێوی بیابان کەم بکاتەوەو ئاگری دووەمیش دابمرکێتەوە ،چاوی بە پیرێکی تر دەکەوێت کە دوو سەگی لەلایە چیرۆکی ئەم دوو سەگەش دەبێتە ھۆی ئارام بونەوەی دێوەکەو کوژاندنەوەی دوکەڵی دووەم بۆ دوکەڵی سێ ھەمیش بە چیرۆکێکی خۆی ،خۆی ڕزگاردەکات .

بەشار ئەسەد، لە ٢٧ حوزەیرانی ٢٠٠٠ دا، کرا بە بەرپرس و ئاسایشی حیزبی بەعسی سوریا و لەتەموزی ھەمان ساڵدا، بۆ سەرۆکی سوریا، لەلایەن ھەمان حیزبەوە بەبەشداربوونی جەماوەرێکی زۆر، لەدیمەشق، ھەڵبژێردرا.

ھاویشتنی ئەلکترۆنی بارگاوی بەھۆی فۆتۆنێکەوە کە وزەکەی (١m ev) بێت لە ناوکەوە بەئایۆن بوونێکی تاک دادەنرێت، ئەلکترۆنەکان لە کاتی ھێواش بوونەوەیاندا دەیان ھەزار لە بەئایۆن بوون و وروژاندن بەرھەم دێنن، ئەو تێکچوونەی پەیدا دەبێت لەسەر ژمارە و جۆری دابەش بوونی فەزایی (distribution Spstial) ئەو بەئایۆن بوون و وروژاندنانە لە جیاتی بەئایۆن بوونی تاک کە لە فۆتۆنی گاماوە پەیدا دەبێت.تیشکی ئێکس جۆرێکی دیکەیە لە تیشکی کارۆموگناتیسی کە لە زۆر خەسڵەتیدا لە تیشکی گاما دەچێت، جیاوازی بنەڕەتی نێوانیان پەیوەندی بەپەیدابوونییانەوە ھەیە، کە تیشکی گاما لە ئەنجامی ئەو گۆڕانکارییانەوە پەیدا دەبێت کە بەسەر ناوکدا دێن، بەڵام تیشکی ئێکس کاتێک دەردەچێت کە گۆڕان بەسەر خولگەی ئەلکترۆنەکانی گەردیلەدا دێت.

دواتر و پاش تێپەڕاندنی دووساڵی تەمەنی لە كاركردندا لەگەڵ تۆرەكاندا وازی لەو كارە هێناوەو بۆماوەی دوو ساڵی تر ئیشی جۆراو جۆری كردوە بەسەربەخۆ و هەموو ئیشەكانی لە دوای ساڵی 1978 تا سەرەتای ساڵی هەشتا بریتی بوو لە دروستكردنی بەرنامە بۆ ئیشێكی تایبەت ، بە دیاریكراوەی دروستكردنی بەرنامەیەك بۆ بەگەرخستنی پرێنتەرە زیرەكەكان یەكێك بوو لە كارە سەرەكیەكانی .

لە نەخشەکەدا ئاوی ئەتڵەنتیکی تێدایە کە پێی وتراوە (زەریای تاریک)‌ کەس نەیتوانیوە ڕێی تێبچێت لەبەر فراوانییەکەی ، لەو گرنگتر و گەورەتر جەمسەری بەستەڵەکی باکووری تیایە ھەروەھا بەستەڵەکی باشوور لە نەخشەکەیدا داناوە زۆر بە وردی بە ٣٠٠ ساڵ پێش دۆزینەوەی !! بەڵام ئەوەی زۆر مایەی زیاتر سەرسوڕمانە لە نەخشەکەدا بەستەڵەکی باشوور ھیچ سەھۆڵبەندان نییە بەڵو وشکانییە ئەمەش بەڵگەی ئەوەیە ئەم زانایە خۆی نەچۆتە ئەو شوێنە وە لە مێژوویەکی زۆر کۆندا مرۆڤ لەوێ ھەبوون وە ئەو شوێنەیان لەسەر نەخشە تۆمار کردووە نزیکەی ٦٠٠٠ بۆ ٤٠٠٠ ساڵ لە پێش لەدایک بوونی پێغەمبەر عیسا ھەربۆیە مێشک تەقەبولی ئەوە ناکات کە چۆن ئەم کارە کراوە ؟! مەگەر ئەو نەخشەیە بە تەکنەلۆجیای پێشکەوتوو وەک بەکارھێنای فڕۆکە لەو زەمەنە دێرینە کێشرا بێت ! دووبارە ئەمەش قورسە مێشک تەقەبولی بکات !

چەند زنجیرە چیایەکی چەماوە کیشوەری ئاسیا لە گرێی چیاکان جیادەکەنەوەو بانەچەماوەییەکان چەماوەی نوێ دەکەنە نێوان خۆیانەوە، گرێی ئەرمینيا لە ڕۆژھەڵاتی تورکیا وە زنجیرە چیای (بۆنتسی) لێ جیادەبێتەوە بەرەو ڕۆژئاوا درێژ دەبێتەوە بە درێژایی دەریای ڕەش لە باکووری تورکیا، وە زنجیرە چیاکانی (گورۆس) بە درێژایی کەنارەکانی دەریای ناوەڕاست درێژ دەبنەوە لە باشووری تورکیا چیاکانی عێراق و شامی لێ جیا دەبنەوە.

یەکەم وەشانی ئەو بەرهەمە (درووستکرا بۆ بەرەو پێش بەر) کە بڵاۆ کرا لە ٣٠-ئادار-٢٠١٦ بۆ گەشەپێدەران لە وڵاتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا و کەنەدا بە بڕی ٣ هەزار دۆلار ئەمریکی . هەروەها کۆمپانیاکانی سامسۆنگ و ئەیسووس پيشکەشێکیان کرد بۆ کۆمپانیای مایکرۆسۆفت تا مایکرۆسۆفت یارمەتیان بدا لە بابەتی درووستکردنی هەمە چاوێلکە بۆ ئەو دوو کۆمپانیایە لە سەر هەمان بیرۆکە وە کەلوپەلی هۆڵۆلێنس .