Per l’istorgia da la poetica e da l’estetica è d’impurtanza la nova chapientscha da la productivitad da l’artist, la quala surtut Novalis e Friedrich Schlegel han sviluppà. Novalis ha transferì l’idea da la productivitad dal spiert da la filosofia da Kant e da Fichte sin il champ da l’estetica e scriva: «Nus savain be insatge che nus essan buns d’exprimer, vul dir da far. Pli finì e multifar che nus essan buns da producir insatge, e meglier che nus savain quai...» En quest senn definescha Novalis er curt e bun il term ‹art›: «Art – l’abilitad da producir insatge a moda decidida e libra (...).» Quai munta la naschientscha d’ina nova estetica dal producir che remplazza quella da l’imitar. «Tenor Novalis èsi ‹be il spiert› che ‹poetisescha› ils objects. L’artist sez, betg la natira producescha quai che vegn resentì sco bel.»

Guglielm Gadola, naschius ils 6 da november 1902 a Mustér. D'affonza passenta el bia temps ella Val Tujetsch, danunder ch’il bi lungatg Tujetschin cun entginas da sias expressiuns deriva. Silsuenter ha el frequentau la scola primara a Mustér. El ha continuau cun siat onns scola claustrala ed ha fatg sia matura 1924 ad Engelberg. A Friburg, pli tard a Turitg, ha el studegiau historia, historia litterara e studis da filosofia. El ei enconschents entras sias ovras humoristicas e burlescas. Entras lur texts e lur luntatg vegn mussau ch'el era envolvaus ferm ella historia Romontscha, usits e tradiziuns. Gadola ei cunfundatur dil calender „Il Glogn"" e redactur. Dapi 1945 entochen sia mort eis el redactur dalla gassetta „igl Ischi"". El miera ils 12 da fendadur 1961 a Cuera.

Otto Hansmann: Jean-Jacques Rousseau (1712–1778). Retscha Basiswissen Pädagogik. Historische Pädagogik, tom 1, ed. da C. Lost / C. Ritzi. Schneider Verlag Hohengehren GmbH, Baltmannsweiler, 2002.

Ils 11 d’avrigl 2008 èn 12 000 persunas sa participadas a Berna ad ina demonstraziun da simpatia per Eveline Widmer-Schlumpf. Questa manifestaziun per dapli respect envers instituziuns politicas è vegnida lantschada da diversas associaziuns da dunnas, manadas da l’Alliance F.

Sut il num ‹Rime› (‹Rimas›) vegnan subsummadas las poesias liricas da Dante ch’el ha creà ca. a partir dal 1283. I sa tracta da radund 90 poesias davart differentas tematicas (surtut poesias d’amur). Vitiers vegnan anc 30 ulteriuras poesias (rime dubbie) che na sa laschan betg attribuir cun tutta segirezza a Dante. Singulas poesias u gruppas da poesias ha Dante integrà ed explitgà en la ‹Vita nova› ed en il ‹Convivio›; abstrahà da quai na para el sez betg d’avair mess ensemen ina collecziun da sias poesias. Areguard la furma sa tracti tar la gronda part da las poesias da sonets e canzone, ultra da quai da balladas e sestinas.

Las poesias da Gian Pitschen Balastèr èn cumparidas da ses temp en il Fögl d'Engiadina ed il 1905 las ha Johann Ulrich Campell publitgadas en las Annalas da la Societad Retorumantscha, accumpagnadas d'ina curta biografia.