Ti karayan ket maysa a masna a dalan ti danum, a kadawyan a nasadiwa a danum, nga agayayus a mapan iti taaw, ti maysa a danaw, maysa a baybay, wenno ti sabali a karayan. Iti bassit a kaskaso, ti karayan ket simple laeng nga agayayus iti rabaw ti daga ken kompleto a mamagaan sakbay a makaabot ti sabali a bagi ti danum. Dagiti bassit a karayan ket mabalinda pay a matawagan kadagiti sabsabali a nagan, a mairaman ti waig, sariap, baresbes, ribule, ken tributario. Awan ti opisial a para iti sapasap a panangipalpalawag ti termino, a kas ti karayan, a kas naipakat kadagiti heograpiko a langa, urayno dagiti sabali a pagilian wenno komunidad ti waid ket mabalin a maipalpalawag iti kadakkelna. Adu kadagiti nagan para kadagiti bassit a karayan ket naisangsangayn kadagiti heograpiko a lokasion; maysa kas pagarigan ket ""uram"" iti Eskosia ken amianan a daya nga Inglatera. Sagpaminsan a ti karayan ket mainagbaga a dakdakkel ngem ti maysa waig, ngem daytoy ket saan a kankanayon ti kastoy a kaso, gapu ti saan akinalawag ti pagsasao.

Kas maysa a representatibo a demokrasia nga addaan iti naibatay iti linteg a monarkia, daytoy ket indauluan babaen ti nalatak a duke, ni Henri, Nalatak a Duke ti Luxembourg, ken isu laengen daytoy ti nabati a nalatak a dukado iti lubong. Ti Luxembourg ket maysa a naparang-ay a pagilian, ken addaan daytoy iti napasayaat nga ekonomia ti kangatuan a GDP (PPP) tunggal maysa a tao iti lubong, segun ti Nagkaykaysa a Pagpagilian idi 2014. Ti sentral a lokasionna ket nangaramid daytoy nga estratehiko a nangruna kadagiti nadumaduma a bileg, manipud idi pannakapundarna a kas pagsammakedan ti Roma, ti panagsangailina iti nangruna a kastilio ti Pranko idi las-ud ti Nasapa a Tengnga a Panpanawen, ken ti papelna a kas bastion para iti Kalsada Espania idi baetan ti maika-16 ken maika-17 a sigsiglo.

Ti pagsasao a Kaugel (Gawigl) ket maysa kadagiti pagsasao a naisasao idiay probinsia ti Akin-abagatan a Kabambantayan ti Papua Baro a Guinea.

Iti kinaudi, ti panagrakit ti parokpok a danum idiay karayan Cagayan ket makagungun-od ti kinadayeg babaen kadagiti napalabas a panawen kalpasan ti panagpadas a panagkarit ti panagrakit ti parokpok a danum ti karayan babaen ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo ken dagiti nadayeg a personalidad.

Ti Agtaltalinaed idiay Mesopotamia, a daytoy ti panagbanbaniaga ti opisial nga artista iti Hardin ti Eden, babaen ni Donald Maxwell, 1921 (ti mabirukan a paksimilia kadagidiay Biblioteka ti Unibersidad ti Georgia; DjVu & natuonan a PDFPDF (7.53 MB) a pormat)

Ad-adu ngem maysa a pagkatlo kadagiti amin nga ammo a sebbangan iti lubong ket agnanaed idiay katuduan a bakir ti Amasona, ti higante a tropikal a kabakiran ken labneng ti karayan nga addaan iti maysa a kalawan a gumay-at iti ad-adu ngem 5,400,000 kuadrado kilometro (2,100,000 sq mi). Daytoy ti kabaknangan a tropikal a kabakiran iti lubong kadagiti termino iti biodibersidad. Adda dagiti sumurok a 3,000 sebbangan ti ikan nga agdama a mabigbigan iti labneng ti Amasona, ken adu pay dagiti agdama a madukduktalan iti tinawen. Iti pay maipatinayon kadagiti rinibu a sebbangan ti ikan, ti karayan ket mangsuporta pay kadagiti kappi, algas, ken dagiti pag-ong.