Dagiti isla a mangbeddeng iti Baybay Molucca ket mairaman ti Halmahera iti amianan a daya, ti Buru ken Ceram iti tengnga, ken ti Sulawesi iti laud. Ti Is-isla Talaud iti amianan ket kadawyan a ti patingga ti baybay, babaen ti Plata Baybay Molucca, ti tektoniko a plata a nainaganan iti baybay ket gumay-at iti ad-adayo nga amianan.

Ti Kapampangan ket maysa kadagiti 13 a kangrunaan a pagsasao iti Filipinas a maar-aramat kadagiti provincia ti Pampanga ken Tarlac. Maus-usar met iti sumagmamano a paset ti probinsia ti Nueva Ecija, ti Bulacan, ken Bataan.

Uray ti lugar nga idi ket kaaduan a kas lingua franca, ti panag-usar ti Hiri Motu ket bumasbassiten tapno maiparanor ti Tok Pisin ken Inggles kadagiti napalabasen a tawen.

Ti pagsasao a Toura (Doura) ket ti sasao a Malayo-Polinesio iti tengnga nga akin-abagatan nga aplaya ti Peninsula Papuano iti Papua Baro a Guinea.

Nariribukan babaen ti panakaiwarwaras dagiti kaatapana biag ken dagiti inurnongna a posil iti panaglayagna, ni Darwin ket nangrugi kadagiti naisalaysayan a panagtaluntun ken idi 1838 isu ket nangbukel ti teoriana iti masna a panagpili. Uray no idi ket pinakitungtungaana iti daytoy a kapanunutanna kadagiti nadumaduma a naturalista, isu ket makasapul ti nawatiwat a tiempo a pangsukisok ken ti umuna a nasken ket ti obrana iti heolohiko. Isu ket nagsursurat ti teoriana idi 1858 idi nagpatulod ni Alfred Russel Wallace ti maysa a salaysay a nagipalpalawag iti maysa a kapada a kapanunutan, a daytoy ti nangisingdat ti nasaup a panangipablaak dagitoy dua a teorada. Ti obra ni Darwin ket nangipatakder ti ebulosionario a nagtaudan nga adda ti panagbalbaliw a daytoy ti naipangpangruna a sientipiko a panagilawlawag iti panakaidumaduma iti katutubo. Idi 1871 sinukimatna ti ebolusion ti nagtagitaoan ken seksual a panagpili idiay Ti Nagtaudan iti Tao, ken Panagpili a Minaig iti Sekso, a sinaruno babaen ti Ti Panagisao dagiti Rikna ti Tao ken dagiti Ayup. Dagiti panagsukisokna dagiti mula ket naipablaak kadagiti serie iti liblibro, ken ti naudi a librona, ket sinukimatna dagiti alinta ken dagiti pagangayanda iti daga.

Dagiti bassit a pamilia a nailista dita baba iti napuskol ket nalawagda nga umiso a yunit. Dagiti immuna a lima, ken sagpaminsanda nga agkukuyog a maidasig a kas Akinbaba a Ramu, ket agtutunosda babaen ti datos ti leksiko, isu a ti pagkakabggianda ket adu a maawat. Dagiti sabali nga uppat a tradisional a pamilia a Ramu ket naikonektada laeng kadagiti bukodda a paradigma a pangsandi, ken awaten laeng ti Ethnologue ti pannakainayon ti Tamolan ken Annaberg.

Comrie, Bernard. ""The recognition of the Piawi language family."" In Tom Dutton, Malcolm Ross and Darrell Tryon, eds. The language game: Papers in memory of Donald C. Laycock. 111-113. Canberra: Pacific Linguistics, 1992.

Ti Saulog Transit, Incorporated ket maysa a kompania ti bus idiay Filipinas. Addaan dagiti dalan idiay Kavite, Metro Manila ken Siudad ti Olongapo (Zambales) wenno Baguio (Benguet-Apayao).