Лөйхинг (сорох омук тылларынан ""Лойхинг"" диэн этиллэр) - (ниэм. Loiching) - Германия дойдутугар Бавария сиригэр баар кыракый тыа дэриэбинэ буолар. Нэһилиэнньэтэ 4 тыһ курдук (2009). Манна 1942 сылтан ыла син элбэх соҕус саха олорор, үксүлэрэ сүтэн эстэн кырдьан бүттүлэр. Манна саамай эдэр олохтоох сахаҕа 51 сааһа. Иэнэ 38,93 км². Официал куода - 09 2 79 124.

Марха ɵрүс ханас биэрэгэр аламаас баайдаах Накыын сирэ дьон-сэргэ болҕомтотун тардар дойдуга улахан суолталаах сир быhыытынан биллэр. Накыын уонна Ханньыйа үрэхтэр икки ардыларыгар, Маалыкайтан 150 км. тэйиччи сытар. Накыын сирэ аламааhынан эрэ буолбакка булдунан баай сир буолан биhиги тɵрүттэрбит бултуур сирдэрэ буолара. Билигин манна алмааhы хостуур вахтовай бɵhүɵлэк 2000 сылтан тутуллан үлэлиир. «Нюрбинская» уонна «Ботуобинская» кимберлитовай трубкаларга үлэ-хамнас барар.

Сахалар «Киһини санаата салайар», «Киһи санаа хамначчыта» диэн этэллэр. Бу этиилэр киһи ханнык санаалардаах даҕаны соннук дьыалалары, быһыылары оҥорор кыахтанарын быһаараллар.

Архыыптар күннэрэ (нуучч. День архивов) — Арассыыйа архыыбын үлэһиттэрин идэтийбит бырааһынньыктара. Кулун тутар 10 күнүгэр бэлиэтэнэр. Федеральнай архыып сулууспатын Коллегиятын быһаарыытынан 2002 сыл кулун тутар 5 күнүгэр олохтоммут.

Истин догор. Истин догор диэн кимий? Мин санаабар истин догор диэн ыраас санаалаах, утуе сыьыаннаах, сэмэй майгылаах, сэргэх киьини этэллэр. Кини ес хоьоонно этэринии ""Атас туьугар атах тостор"" буолуохтаах. Оннук доготторбуттан биирдэстэрэ мин саамай чугас дьуегэм Сардаана буолар. Кини элбэх оголоох дьиэ-кэргэнтэн иккис ого. Кыратык сырдатар буоллахха Сардаана уерэгэр урдук таьымнары кердерер, араас куоркурстарга ситиьиилээхтик кыттар. Олуьун диэн дьогурдаах. Холобур нэьилиэк биэчэрдэригэр ункуулээн дайар, хоьоон ааган чоргутар уонна ырыа ыллаан дьиэрэтэр. Кемус далаьа ырыа студиятын иитиллээччитэ буолар. Кини ыллыыр буолан сири дойдуну кэрийэр. Холобур Испания, Кытай, Москуба куорат, Санкт-Петербург, Казахстан курдук сирдэргэ сылдьан, кыайан-хотон кэлбитэ. Сардаана киьи быьыытынан элэккэй, уерунньэн, сэмэй, дьону кытта истинник кэпсэтэр. Дьуегэлии буоларбыт быьыытынан бэйэ-бэйэбитигэр куруук ейдеье-ейеье, кемелеье, дурда-хахха буолабыт. Тумукпэр этиэм этэ маннык истин догордоохпунан киэн туттабын уонна сыаналыыбын.

Улан-Удэ - Бурээтийэ республикатын саамай сайдыылаах куората уонна Арассыыйа5а биир бастыннара. Манна 27% Илинни Сибиир промышленнаһа баар. Элбэх авиационнай заводтар.

Биһиги эрабыт иннинэ 105 сылыгар Кытайга кумааҕыны айбыттар. Ол иннинэ бамбугу уонна солкону тутталлар эбит. Саамай урут оҥоһуллубут кумааҕы Кытай Великай Истиэнэтин аттыгар булуллубут. Онно 105 сыла сурулла сылдьабр эбит. Кумааҕыны оҥоруу секрет курдук ааҕыллар этэ, кимиэхэ да кэпсээбэт эбиттэр.