Nzela ya kopanza TB yango kaka moko: baye bazali na yango nakati ya tolo to na mongongo. Mayi oyo ebimaka na monoko na kokolola nakati ya mopepe nde ezali na maladie. Kasi oyeba te tango mosusu baoyo bazali na yango bakoki te kopanza yango.

Bushiri Lungundu( 23 yúni 1911- 23 yúni 1945) Azalaka mokambi ya Lingomba ya Kitawala. Amipesaka nkombo ya ""Mufalme wa watu wehusi"" na kiswahili oyo elengi ko loba na lingala ""Mobikisi ya batu moindo

Basango bazali kosalisa ba Filles de charités na nzela ya molimo, mpe mangomba masusu ya ba laic mabandisami na mosantu Vincent (lokola AIC) to mazali kolanda nzela eye alakisaki o kati ya Eklezya mpe mokili (Société de Saint-Vincent de Paul, Association de la Médaille miraculeuse, Jeunesse Mariale Vincentienne...).

Betela telephone 999 mpo ozua ambulance. Telephone wana bafutelaka te ata soki ozali esika bafutisaka. Bakotuna yo soki olingi ambulance, bato ya boboma moto to Police mpo bango nyonso basalelaka 999. Soki olingi ozua ambulance mbangu:

Elima ezalí zuluná tǒ mokandá ya nsango ya Kinsásá na lokótá la falansé. Ezalí zuluná ya mpókwa. Ezaláká zuluná ya bamúmpɛ́ téé o mobú mwa 1972.

Ba misala ya bobateli “ na sima ya Kelasi” midjali na kati ya biyekelo, na bisika bisangisaka bayi-mboka, bitando minene to bisika mosusu. Batalaka bana oy basilisi mokolo na bango ya kelasi kino ngonga ya zomi na moambi (18 heures), mpe ntango ya bopemi ya kelasi.

Ndakisa<br\> Lipása → mapása<br\> Mamá abóti mapása kasi lipása lyɔ̌kɔ́ akufi o mbótama.<br\> Elɛngɛ́ → Bilɛngɛ́<br\> Elɛngɛ́ mobáli akɛ́í etumba → Bilɛngɛ́ babáli bakɛ́í etumba

Libɔlɔ́ lizalí eténi ya nzóto ya bǎsí o ntéi ya bibɛlɔ, mpó na bato mpé nyama. Lizalí o nsima ya nzóto mpó na nyama, mpé o nsé ya ebóbó mpó na bato. Lizalí esíká bǎna babimaka, o ntángo ya mbótama.

O mobú 1893 azalákí moyángeli ya Force publique ya Basoko mpé o mbú 1893 boyángeli ya etúka ya Wɛlɛ ya Likólo. Akúfí o Uccle (Bɛ́lɛjika) o mokɔlɔ ya 14 marsi o mobú 1933.

Simon Pierre Mpadi abundela makombo na bohumbu okati ya kongo-kisasa. Etumba nayé ezalaka pona lipanda mpe pona bosilisi na bohumbu ya bato moindo okati ya Afrikamobimba. Etumba na yé ezalaka mpe mpo Bo nzambe ya mindele elungwa na mabélé ya batu miyindo. Na yango,o mokolo ya 07 Septembre 1939 akengedaka ko tika mikano nayé épayi ya mokonzi belezi Jean Pacquet.

Demokrasi ezalí bobɛ́lɛ́ loléngé ya koyángela tɛ́, kasi mpé mabɔngí mánsɔ maye makosálí 'te tokoka koyángela na loléngé la demokrasi. Tokotánga mabɔngí manɛ́nɛ mánei, maye tokotála lokóla makonzi ma demokrasi : bomípɛ́si bwa bato bánsɔ, botáli bato bánsɔ loléngé mɔ̌kɔ́, bonsɔ́mí mpé boluki bolámu bwa bato bánsɔ.

Ntángawisi (Zingiber officinale) izali monsisá ya mweté mwa ntángawisi. Mweté eúta o mikili mya Azia mpé mya Afrika ya esita, mpé epɛ́sɛkɛ bokénzú. Baesalelaka masanga ya komɛlɛ maye mapɛ́sɛkɛ nzóto bokási mpé kɔ́lɔ́ngɔ́nú

Joseph Okito azalaka (5 Sanza ya yambo 1910-17 sanza ya yambo 1961 ) azalaka moto ya politiki ya Kongo-kinsasa abomama elongo na Patrice Lumumba.