Al Nadêl 'l è la fèsta ch'la sèlebra al dè indû 'l è nê Gesù, fiōl ed Maria, al 25 ed dicèmber (al 7 żnèr in di Cèsi urienteli o urtudòsi). La paròla la deśvìn dal Ladein Natalis, ch'al vol dir natalessi.

Tant fât divertèint, soquânt ed quisché, cme la catêda dal câr armê a deṣvînen da la racôlta ed racûnt Don Camél e i sō fedēl (1953) ed Giovannino Guareschi

A Bresèl, in rîva al Po, a’s fà òna dal pió bòuni spunghêdi d’Itâlia, pugêda só ‘na risèta dal XV sècol. Dōls ed Nadêl, la Spunghêda, l’é a pâsta dûra cun dèinter un pést fât ed mēla, nōṣi, pgnôl, óva pâsa, mândli e divêrsi spèsi; a’s fà ânch in êter laboratôri ed la pruvîncia e ind al dmèj pasticerèi cun mudéfichi che vînen tgnûdi secrēti. La nâsita, ed la versiòun pió cgnusûda, a ‘s dîṣ ch’ la sia gnûda in un cunvèint ed sōri ed Bresèl dóve la vîn incòra prodòta e comercialiṣêda da ‘na déta fundêda ind l’Utsèint e che la va a drê a l’antîga risèta ed la badèsa Serafina Bonino.

Insém al fiânch tra mezdé e sîra ed la muntâgna a s' câta la Côsta dal Velèini (Costa della Veline in italiân), l'é un grôs bôsch ed fâz, tra i pió impurtânt dal Pêrch Nasionêl ed l' Apenèin Tôsch-Emiliân, ch'al tîn da cât êlber ed sintunêr 'd ân.

Don Camél l'é lôvra préma ed 'na sèria (Mondo Piccolo) ambijntêda in un mia precişê cèinter céch ed la bâsa padâna, e mésa al cèinter di fât cômich, mó quêşi cumpâgn 'd un pâroch ed campâgna Don Camél, e dal séndech comunésta e mecânich dal paèiş, Pepòun, amîgh-nemîgh int l' Itâlia dal dôp guèra.

Quân l'êra incòra studèint, Guevara l'à pasê dimòndi tèimp a viaṣêr in Amèrica Latèina. Int al 1951 un só vèc amîgh Alberto Granado, un chèmic, al gh'à prupôst ed tôr un'ân ed pâvṣa da i stòdi ed medzèina per fêr un viâṣ atravêrs al Sudamèrica l'êra un viâṣ che per ân îven pinsê ed fêr. Guevara e al só amîgh Alberto în partî da la sitê Alta Gracia a cavâl ed 'na motociclèta Norton ed 500 cc dal 1939. Al mèz al se s'ciamêva La Poderosa II (""La Potente II""). La lōr idèia l'êra ed pasêr soquânti stmâni int al lebroṣâri ed San Pablo, in Perù, inséma al rîvi dal ""Rio delle Amazzoni"", a fêr ativitê ed volontariê. Guevara l'arcûnta sté viâṣ ind al diârio ""Latinoamericana"" (Notas de viaje) da dóve, int al 2004, àn trât al félmI diari della motocicletta. Dôp avèir vést la povertê ed mâsa, a gh'àn 'vû dal pèiṣ al letûri inséma al teoréi ed Marx, l'îva cunclûṣ che sōl la rivulusiòun l'aré prû catêregh la rêva ind al diversitê socêli e conômichi ed l'Amèrica Latèina. I só viâṣ agh'àn dê ânca l'idèia d'an vèder al Sudamèrica cme 'na sòma ed divêrsi nasiòun, mó cme un ònich insèm, che per la só liberasiòun l'êra necesâri al stódi ed 'na guèra in tóta la zôna. L'à cumincê a imaginêr la pusibilitê ed 'na Amèrica Latèina unîda e sèinsa cunfîn, lighêda da 'na 'stèsa cultûra (mestizo), un'idèia ch' la ciaparà 'na grôsa impurtânsa ind al só ûltmi ativitê rivulusionâri. Turnê in Argintèina, l'à cumpletê i stódi pió prèst pusèbil, decîṣ a cuntinvêr i só viâṣ ind l'Amèrica meridionêla e ind l'Amèrica centrêla.