သိဒ္ဓတ္ထမင်းသား ၏ မယ်တော် မဟာမာယာ သည်လည်း ကောလိယမျိုးနွယ်စု အကြီးအကဲတစ်ဦး၏ သမီးဖြစ်ပါသည်။ မယ်တော်မာယာ(သိရီမဟာမာယာဒေဝီ) သည် သိဒ္ဓတ္ထမင်းသားအား လုမ္ဗိနီဥယျာဉ်တော်အတွင်းရှိ အင်ကြင်းပင်တစ်ပင်အောက်တွင် မွေးဖွားတော်မူခဲ့သည်။ထိုလုမ္ဗိနီဥယျာဉ်တော်နေရာသည် ယခုခေတ် နီပေါနိုင်ငံတွင်တည်ရှိသည်။ ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားလောင်း ဖြစ်တော်မူသော သိဒ္ဓတ္ထမင်းသား ကို သက္ကတိုင်း ကပိလဝတ် (နီပေါနိုင်ငံ)တွင် ကပိလဝတ်ပြည့်ရှင် သာကီဝင်မင်းမျိုးဖြစ်သော သုဒ္ဓေါဒနမင်းကြီးနှင့်မိဖုရားခေါင်ဖြစ်သော သိရီမဟာမာယာ မိဖုရားကြီးတို့မှ လွန်ခဲ့သောနှစ်ပေါင်း၂၆၀ဝ ခရစ်တော်မပေါ်မီ (ဘီစီ ၆၂၃) မဟာသက္ကရာဇ် ၆၈ ခုကဆုန်လပြည့်သောကြာနေ့ နံနက် ၁ ချက်တီးအချိန်ဝိသာ ခါနက္ခတ်နှင့်စန်းအယှဉ်တွင် ကပိလဝတ်ပြည်မှ ဒေဝဒဟပြည်သို့အသွား လုမ္ဗိနီအင်ကြင်းတော ၌ ဖွားမြင်တော်မူခဲ့သည်။ဘီစီ (၅၈၈) တွင် ဗုဒ္ဓဝါဒ ကိုစတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ လောကသုံးပါးတွင် ဘုရားစင်စစ် ဖြစ်တော်မူသည်။ သက်တော် ၃၅ နှစ် (ဘီစီ ၅၈၈) မတိုင်မှီ အထိ မဟာလူသားတစ်ဦး ဖြစ်ခဲ့သည်။ သက်တော် ၂၉ နှစ် (ဘီစီ ၅၉၄) မှ သက်တော် ၃၅ နှစ် (ဘီစီ ၅၈၈) ၆ နှစ် တိုင်တိုင် တရားရှုမှတ်ခြင်း ကျင့်ကြံအားထုတ် ခဲ့သဖြင့် ဘီစီ (၅၈၈) တွင် အမြင့်မြတ်ဆုံးသော မြတ်စွာဘုရား ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဂေါတမဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရားသည် မှန်ကန်သော တွေးခေါ်မှု့များ၊ တရားရှုမှတ်ခြင်း၊ ဝိပဿနာ ကျင့်စဉ်၊ စာရိတ္တကျင့်ဝတ်၊ ယဉ်ကျေးမှု၊ ရဟန်း တရား၊ ကိုယ်ကျင့်တရား၊ လူမှုဆက်ဆံရေး၊ မြတ်သောအကျင့်သီလ၊ သည်းခံမှု၊ မေတ္တာ၊ ကရုဏာ၊ မုဒိတာ၊ ဥပေက္ခာ ကျင့်စဉ်နှင့် မေတ္တာ ကမ္မဋ္ဌာန်းစီးဖြန်းခြင်း တို့ကို ကမ္ဘာပေါ်တွင်ပထမဆုံးသော စတင်တွေ့ရှိကျင့်ကြံဟောပြောခဲ့သူဖြစ်သည်။

ခရုခွံများတွင် ပုံသဏ္ဌာန် အမျိုးမျိုး ရှိကြသော်လည်း အကြမ်းအားဖြင့် နှစ်မျိုးနှစ်သား ခွဲခြားထားသည်။ တစ်မျိုးမှာ ခရုလုံး၊ ခရုစေတီ တို့ကဲ့သို့ အခွံတစ်ခုတည်းသာ ရှိ၍ ယင်းကို အခွံထီးဟု ခေါ်သည်။ အခြားတစ်မျိုးမှာ ရှပ်၊ ကမာ၊ ယောက်သွားတို့ကဲ့သို့ တစ်နေရာတွင် ပတ္တာသဘောဖြင့် ဆက်နေသော အခွံနှစ်ခုရှိ၍၊ ယင်းကို အခွံမများသာ ဖြစ်ကြ၍၊ ရေခရုမျိုးတို့၏ အခွံများတွင် အခွံထီးရော အခွံစုံပါ နှစ်မျိုးစလုံး တွေ့ရသည်။ ယနေ့အထိ အကြီးဆုံးသော ခရုခွံများကို အိန္ဒိယနှင့် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာတို့တွင် တွေ့ရသည်။ ထိုအခွံများမှ ကမာခွံ အကြီးစားမျိုးနှင့် သဏ္ဌာန်တူ၍ အချင်း ၂ပေမှ၊ ၃ ပေ အထိ ရှိပြီးလျှင် အလေးချိန်မှာ တစ်ခါတစ်ရံ ပေါင် ၄၀၀ ပင် ကျော်တတ်ပေသေးသည်။ ထိုအခွံကြီးများသည် အလွန်မာသောကြောင့် ကယ်ရိုလိုင်းကျွန်းများရှိ တိုင်းရင်းသားတို့သည် ယင်းအခွံများကို ပုဆိန်များပြုလုပ်၍ သုံးစွဲကြသည်။ ပုလဲနှင့် ရေမြှုပ်ငုပ်သမားများသည် ပင်လယ်အောက်၌ တစ်ခါတစ်ရံ ထိုအကောင်ကြီးမျိုး အညှပ်ခံရသဖြင့် ရေနှစ်သေဆုံးကြရသည်။ တစ်ခါတစ်ရံလည်း အညှပ်ခံရသော ခြေလက်ကို ပိုင်းဖြတ်၍ ကိုယ်လွတ်ရုန်းခဲ့ရဘူးသည်ဟု ဆိုလေသည်။

၁၉၅၆ ခုနှစ် ‌အောက်တိုဘာလ ၂၈ ရက်‌နေ့တွင် ပြင်သစ် တိုဂိုလန်နယ်၌ နယ်‌မြေ၏ အဆင့်အတန်းကို ဆုံးဖြတ်ရန်အလို့ ငှါ လူထုဆန္ဒ‌ပေးပွဲကြီးတစ်ရပ်ကျင်းပခဲ့ရာ လူများစုက ပြင်သစ် တို့၏ အထိန်းသိမ်းခံနယ်‌မြေအဖြစ်မှပယ်ဖျက်၍ ပြင်သစ်သမဂ္ဂ အတွင်း လွတ်လပ်သည့်သမ္မတနိုင်ငံ တည်‌ထောင်လို‌ကြောင်း ဆန္ဒ‌ပေးခဲ့‌လေသည်။

ရေကြောင်းချီတပ်တော်""တွင် မင်းတရားကြီးကိုယ်တိုင် ဦးစီးကာ ချီသည်။ ရှေ့ချီတပ် ၁၅ တပ်ထားကာ အလယ်တွင် မင်းတရားကြီး၏ တပ်မကြီး လိုက်သည်။ နောက်တွင် ပြည်ဘုရင်ခံ သတိုးဓမ္မရာဇာဦးစီးသည့် ၆ တပ်လိုက်ရသည်။ တပ် ၂၂ ပေါင်း အင်အားမှာ ရဲလှေပေါင်း ၁၅၀ဝ၊ လှော်ကားသံလှေ ၃၀ဝ၊ ရိက္ခာတင်လှေ ၁၀ဝ၀ နှင့် စစ်သူရဲ ၁၂၀ဝ၀၀ ပါဝင်သည်။

စားသောက်သော အစာတို့တွင် ဗီတာမင်ဘီ-၁ ခေါ် ဩဇာဓာတ်တစ်မျိုး မပါ၍၎င်း၊ ပါသင့်သလောက် မပါ၍၎င်း အာရုံကြောများ ရောင်ရမ်းလာကာ ကြွက်သားများနှင့် နှလုံးသားများ အားယုတ်လာ တတ်သော ရောဂါမျိုးကို ဗယ်ရီ ဗယ်ရီ ရောဂါဟုခေါ်သည်။