Kékès måjhones ont stî basteyes dilé l' sourdant; mins, pus tård, li viyaedje a rmonté so les dzeus et c' est Godfrwèd d' Bouyon k' åreut decidé d' î fé ene eglijhe (1090).

1. mostere on hôt livea d' èn addjectif u d' èn ôte adviebe. >> foirt å foirt: k' onk ni sait bate l' ôte, dins ene lûte. Avou l' tere a foyî, dji m' ritrove foirt å foirt; nos bårans, tos les deus (Emile Gilliard). F. à force égale. On dit eto: mo, foû, fén, mier. F. fort, très.

2. (n' on l' ôte) si bouxhî coine conte coine, tot djåzant d' berås, di toreas, di ciers. Les berås s' soukèt po djouwer. rl a: kissouker. >> Il (elle) est todi metou (owe) ou çki les gades (u: les boks) si soukèt: il est todi la k' i n' fåreut nén: å mitan d' ene margaye, u: la k' on n' vout nén k' i soeye. F. fourré(e) au mauvais endroit.

I. [divancete] metou pus hôt, dins l' minme bastimint. Il ont-st on cwårtî dzeu l' garaedje. Ele dimoréve dizeur lu, e minme bildigne. Loukîz a: dissu. F. au-dessus de.

E 1455, li tchapite di Braux (e France) ricnoxhe ås dmanants des veyes et fraiteures del prevôté d' Orcîmont li droet d' aler ås tchamps avou l' sonre dins les bwès d' Lintchamp.

Les nos d' plaeces di Rozou estént tetos flaminds; sacwants ont stî ratournés e walon, des ôtes ont stî calkés ""platezak"". So Crinnwik, les nos d' plaeces ni s' dijhnut k' e walon.

End a 21, sitramés del Moritanreye disk' a l' Irak, et nonnreçmint disk' å Soudan. Dabôrd, i sont metous bråmint so l' Afrike bijhrece eyet l' Moyén Levant.

Li listeriôze des biesses, c' est ene maladeye ki rascråwe les roemiants et bråmint des ôtès biesses ås tetes, inte di zeles les djins. Ele si voet eto dins les oujheas.

Tos les Estats d' l' Impire estént rprezintés å pårlumint. Li tchedje d' Impreur, ni passéve nén di pere a valet, mins tchaeke Impreur esteut tchoezi pa les ""Grands Elijheus"" (al comince c' esteut les tchîfs des cénk pus consecantès tribus tîxhones: les Francs, les Sacsons, les Bavarwès, les Souwåbes et les Turindjîs). L' Impreur ni poleut måy decider des lwès lu-minme. C' esteut li pårlumint d' l' Impire, wice ki tos les Payis d' l' Impire avént des sidjes, kel fijheut.

Li rodje bossene, c' est ene fenaesse, 25 a 60 cm hôte, ki vént dins les waides. Les påtletes ont 4 a 7 florins ene miete pus rodjes (u pus verts) ki l' bossene. Elle ont des stitchets ki vnèt foû do florin.

| houwa [o.n.] grosse pire metowe a l' inglêye d' ene måjhon, sol boird d' ene voye di tiene, po bouter evoye li rowe des tcheretes. On dit eto: hurtea, tchesse-rowe, F. bouteroue, garde-fou.

Les pus hôts åbes sont co des secoyas, todi el Californeye mins sol boird del mer, di l' indje lomêye ""Sequoia sempervirens""; les pus grands fwaiynut 115,50 metes.

Tîxhe-Nouvveye [n.pl.] hamtea d' Sint-Vite, e lussimbordjwès Nöngeref, en almand Neundorf, e F. Nouville. Disfondowes: Tîhy-Noûvvèye, Tîch-Noûvvèye. Etimolodjeye: acolaedje tîxhon (Li Nouvveye ås Tîxhons).

Gn a eto, kécfeye, des esplicants motîs, u des diccionaires did dinltins, eplaidîs so les fyis come pådje fotografieye k' on pout raberweter.