Lulyansolo ky'ekiramu ekifuna amasoboza(energy) n'ebiriisa (nutrients) okusingira ddala nga ekikula kyakyo kirya nnyama ya nsolo endala okuyita mu kugajambula n'okuyuza ebiramu(predation)oba okuyigga ensolo ezifudde. Muno mulimu ensolo nga empologoma, goonya, engo,n'endala.

Lino ddagala erikozesebwa mu kujjanjaba akawuka ka HIV. Empeke za NNRTIs ziziiza (inhibit) ekirungo Reverse transcriptase (RT) ekiyamba akawuka okwekubisaamu oba okweyaluza (replication). Abanoonyereza ku ddagala ly’akawuka ekirungo kya RT kye kimu ku bye batunuulidde okugaziyirizaako.

Obwongo bulimu ebitundu ebikulu bisatu; Mulowooza (cerebrum), Mukwanaganya (cerebellum) n’Omutunsi gw’obwongo (brain stem) oguliko medulla wabulongota n’emiraatira gy’obusimu. Mulowooza ate era n’agabanyizibwaamu ebiwayi (kemisifiiya) ebifuga ebikolwa ebigereke mu mubiri.

 Genda mu bantu abasanyufu. Osekemu.Wewale abalyolyomi , ab’enge, effutwa, n’empiiga kuba bano mu biseera ebisinga basekabusesi oba basanyukabusanyusi.

Mu’ teeka elifuga entobazi ate lyo Eteeka lino lyabagibwa minisitule evunanyizjbwa ku’butonde bwensi nga ligamba bweliti.. ‘’Enyanjula’’ Entobazi tuzingiramu ebidibba, emigga, ebiibira, enyanja,era nga bino byamugaso nnyo. Abantu abasinga beyunye nnyo entobazi olw’emigaso emingi zebiyina era nga abantu abamu bakozesa entobazi zino kubanga basobola okujjamu ebintu ebisoobola okuzimba, ebintu ebisoobola okukozesebwa mu kuluka nga enjulu eziruka ebibbo, ensansa eziruka emikeeka, ebitoogo ebiruka ebiwempe, n’ebintu ebirala bingi ebiyinza okukolebwa mu bintu ebisangibwa mu’ntobazi. <ref:lvceep/>

Ate era entabaganya esobola okunnyonyolwa oba okwawulibwa ku ndala okusinziira ku bunyunyunsi obujibeeramu awamu n’enkola y’eggwanga ey’okuwaliriza (coercion):

15/45 oyinza okukisonjola ne kiba nga kye kimu ne 1/3 ekitegeeza nti ku buli bawala 3 wabaawo omulenzi omu. Kyokka omugerageranyo gw’abawala ku balenzi guli 45/15. Era oyinza okusonjola bino:

Mu bitayimbwa bino wansi, obusaale obw’ekikkatiro obulaba nga busindika empalirizo ku kitayimbwa okuva waggulu ne wansi ate obwa kawereege olaba nga busika ekitayimbwa okuddwa wabweru ku nkomerero zombi. Waliwo n’empalirizo ez’okunyooleza (twisting). Ndowooza olaba kye ziyinza okukola ku kitayimbwa.

Kyokk ne mu sipiisa oba buli kikula mubaamu . ebikula ebya wansi(ubspecies). Ebikula ebirabika okuba n’obujajja obumu biteekebwa mu kiti kimu ekiyitibwa ekika(genus).Buli kikula kisobola okuba mu kika kimu kyokka era kino kiyinza okukakasibwa ne DNA yabyo oba endabika endala. Mu bimera okufaanagana mu ndabika y’ebimuli kikusobozesa okumanya ebimera eby’ekika ekimu. Ku nsi kuliko ebitonde ebiramu bingi ebisengekeddwa mu kiyitibwa spiisa oba ebikula eby’enjawulo. Ekikula kiyinza okuba sipiisa y’ekiramu kyonna omuli ensolo, ekimera, bakitiriya, n’ebirala.

Omubiri gw’omuntu oba ensolo endala yonna gubaamu obutaffaali obulina emirimu egy’enjawulo, emiwuula(tissues), n’ebitundu by’omubiri ebikolaganira awamu okukola emirimu egy’enjawulo. Ensengekera zino zikwataganyiza wamu okukuuma omubiri gwo nga mulamu.