Ânca se, in polética, în inséma a dō rîvi cuntrâri, Prēt e Séndech a’s rispèten e an gh’àn mìa ed dòbit a intervgnîr in favōr ed cl' êter o a fêregh un sègn ed riguêrd, arcgnusènden al valōr. Dû fât cme sègn în quând Don Camél al mûnta inséma al quadrê ed la bòcs e al bóta zò in pôch secònd al bucsór ch’ l’ îva scunfét al campiòun lochêl e al séndech; cl' êter, quând al Séndech, la giûnta comunêla e la bânda dal paèiṣ a vân a la stasiòun a salutêrel e avgurândegh ""prûnta guarigiòun"" e un râpid artōren al paèiṣ (in realtê' tōt a sân che Don Camél al vîn mandê via per punisiòun, mó nisûn l’ al cunfèsa).

Ramṣèit (Ramṣé dialèt dal pôst - Ramiseto in italiân) l'é un cmûn ed 1.369 abitânt ed la pruvîncia ed Rèz l'é tra mezdé e sîra e a cîrca 56 chilômeter dal cèinter ed Rèz.

A la fîn ‘d la carēra al s’é inviê int la strêda ‘d la regía di félm, la trât insèm quâter félm, e creê la cà ed produsiòun GaFer film insèm a Jean Gabin.

- Rifûg Cesare Battisti (1759 m). rifûg dal C.A.I. (Club Alpino Italiano), a 's câta int al lê tra mezdé e sîra ed la muntâgna atâch al pâs ed Lama Lite, a 's pōl rivêregh da Civêgh cun al sintēr 605 ch' al travêrsa l' Abetèina Reêla, da Piân Valèiş (Fèbi) cun al sintêr 607 dal Pasòun opór dal sintēr 629 ed la vâl ed Ôşla (Ligûnchi).

La stôria dal sît ed Luceria l'artâca apèina dôp l'unitê d'Itâlia, quând la zôna l'ēra gnûda a fêr pêrt ed la pruvîncia ed Rèz. Int al 1861 difâti un cuntadèin ch'l'ēra drē ad arêr i só câmp al câta quâter tòmbi cun al só corēdo incòra intēr. Sta catêda l'à stusighê la curioṣitê dal profesòur e prēt don Gaetano Chierici, ûn di pêder dal stódi di pôpol antîgh in Itâlia, ch'l'à arcumincê di schêv int al sît ch'j în andê avânt fin al 1862.

A Pärma gh'è tutt un muzeo dedichè a Maria Luiggia, ciamè in italian Museo Glauco Lombardi dal nòmm dal fondator. Gh'è dentor so quanti cozi ch'i eron proprietè 'd la duchèssa, il sò lètri, al sò vestì da spóza, di quador e via discorendo

Nemîgh principêl ed Domenico Amorotto l'é stê per tânt ân Cato da Castagneto, êtra figûra a mèz tr' al bandî e al capitân ed vintûra, ch'al gh'îva al só milési, amîghi 'd j Estèins, int al Frignân. Guicciardini che al se rèiş cûnt che l' Amorôt al cuntinvêva a gôder ed l'apôg ed Ròma l'à mandê dal milési int al Frignân a dêr 'na mân a Cato da Castagneto ch' l' à tentê ed mètres cûntra al Morôt, mó al gh'à 'vû la pēş perché l'é stê ciapê e masê a tradimèint int al castèl ed Fanân.

Pasè zéncv ân al lavuré insamm a Pier Paolo Pasolini a l'ûtum film Salò o le 120 giornate di Sodoma, al zîra al só secånd film La mazurka del barone, della santa e del fico fiorone (1975), e dåpp anch' La casa dalle finestre che ridono (1976), un èter film pauråus ed bòna râza che dåpp dî ân l'è gnô un film famåus pr'al nôster cinema. Avati al zîra ancåura dî film ed ste gèner e ai pèr ch'i sèppen èser fât par ló. Avati al s fairma ancåura såura a ste gèner e al drôva pió danèr e dî aiutànt cme stra i èter anch Maurizio Costanzo.