Găk ciā ngùi-nâng gì guŏh-sié â-dā̤, Ngā-diēng gâe̤ng Sṳ̆-bă-dăk lièng-hăk kī lì dó̤i-káung Pŏ̤-sṳ̆. Lṳ̆k-dê siông, Sṳ̆-bă-dăk guók-uòng Lī-ó̤-nà̤-dăk Ék-sié (Leonidas I) gēng-sōng chók dék cĭng-liòng gì 300 ciáh ciéng-sê̤ṳ, suái-liāng ĭ-gáuk-nè̤ng huòng-siū Ŭng-cuòng-guăng (Thermopylae). Ŭng-cuòng-guăng sê siŏh dèu hēng cáh hēng cáh gì duô, giê siū nàng páh. Pŏ̤-sṳ̆-nèng háng dĭh cuòi sê kó̤ Hĭ-lé-nà̤ mì-ék gì duô, cô ngâing ciĕng diē, sī siŏng iā sâ̤. Săng gĕ̤ng hâiu, siŏh ciáh buōng-dê-nè̤ng chók-mâ̤ Hĭ-lé-nà̤, dái Pŏ̤-sṳ̆ gŭng-dôi giàng uăng duô dĭk-ciék lì gáu Sṳ̆-bă-dăk gŭng-dôi piăng-âu. Lī-ó̤-nà̤-dăk gâe̤ng ĭ 300 ciáh ciéng-sê̤ṳ ĭng-ṳ̄ng dā̤-káung, dáng-sê, gó-sê cuòng-buô ké̤ṳk tài sī.

Ĭ găk có̤ liāng-dô̤-ìng gì sèng-âu, dó̤i iā sâ̤ Ùng-huá Dâi-gáik-mêng sèng-âu gì „iêu-puái“ bìng-huāng, iâ sê Gāi-gáik Kăi-huóng gì gê̤ṳ-tā̤ cĭk-hèng-ciā. Bók-guó ĭ găk 1987 nièng gì sèng-âu ké̤ṳk nè̤ng piĕ-bàng „huāng-dó̤i cṳ̆-sāng-găi-gék cê̤ṳ-iù-huá bók-lĭk“, bék ĭ lŏk-dài, iù Diêu Ciē-iòng ciék-băng. 1989 nièng bâng-sī. Sī lō̤ ī-hâiu, Mò̤-niŏh-òng cêu huák-sĕng Lĕ̤k-sé Sê̤ṳ-giông.

Háng-ngṳ̄ ""化學"" cê-méng é-sé̤ṳ cêu sê ""ŭk-cék biéng-huá gì kuŏ-hŏk""; Ĭng-ngṳ̄ ""chemistry"" sê téng Ă-lá-báik-ngṳ̄ gì ""al-kimia"" lì gì, é-sé̤ṳ sê ""biéng-huá gì ngiê-sŭk"".

MediaWiki sê siŏh cṳ̄ng uōng-lŏk Wiki īng-gìng, Wikimedia gì sū-iū gĕ̤ng-tiàng gâe̤ng iā sâ̤ wiki gì uōng-câng dŭ sê kék cuòi niōng-giông gì.

Koizumi Jun'ichirō (Nĭk-buōng-ngṳ̄: 小泉 純一郎 (こいずみ じゅんいちろう), 1942 n. 1 ng. 8 h. - ) sê Nĭk-buōng gì siŏh ciáh céng-dê-gă. Ĭ diŏh 2001 nièng 4 nguŏk 26 hô̤ gáu 2006 nièng 9 nguŏk 26 hô̤ cĭ găng sê Nĭk-buōng gì siū-sióng.

Hĭ-báik-lài-ngṳ̄̄ (עברית ) sê sê sié-gái ciō-iéu gì ngṳ̄-ngiòng cĭ-ék. Ciòng sié-gái ī Hĭ-báik-lài-ngṳ̄ có̤ mū-ngṳ̄ gì nè̤ng dŭ-liāng ô 800 uâng nè̤ng.

1673 nièng, Ngù Săng-gié lièng-hăk Cêng-nàng-uòng Gēng Cĭng-dṳ̆ng, Bìng-nàng-uòng sié-cṳ̄ Siông Cĭ-séng, Guōng-să̤ ciŏng-gŭng Sŏng Ièng-lìng gâe̤ng Siēng-să̤ tì-dók Uòng Hū-sìng cà̤ cô̤-huāng, páh giâ iā sâ̤ dê-huŏng. Cuòi cêu sê lĭk-sṳ̄ gà̤-dēng gì Săng-huăng cĭ lâung.

Hâ Chák-lī sê cĭng cuŏng-ngiĕk gì Háng-hŏk-gă. Ĭ Hók-ciŭ-uâ gōng iā hō̤. Dṳ̀-kī duòng-gáu, ĭ iâ ô ciŏng sé-hông-ék gì Sĭng-iók huăng-ĭk có̤ Hók-ciŭ Tū-kiŏng, piĕng-siā Săng-cê-gĭng dēng Hók-ciŭ-uâ cṳ̆-kăng (bău-guák dâ̤ 2 bēng gì Dictionary of the Foochow Dialect).

Hiêng-dâi hŏk-sŭk-gái ciō-liù gì guăng-diēng sê: Kuóh-dà̤ sê gô-dā̤ Báh-uŏk nè̤ng gì hâiu-dâi, gâe̤ng gĭng-dáng gì Siă-cŭk kī-nguòng chă-bók-dŏ̤, nâ sê gōng chă-biék gì uâ, kuóh-dà̤ diêu diŏh gì cūi biĕng-dău. kuóh-dà̤ gâe̤ng gì-tă dê-huŏng gì dáng-mìng ô siŏh ciáh cū-cŭng, ô gì kuóh-dà̤ sê téng Ciék-gŏng hāi-gièng hŭ-uái buăng guó lì gì, ô gì kuóh-dà̤ téng Hók-ciŭ buăng kó̤ Ciék-gŏng gâe̤ng Gŏng-sŭ, gáu-muōi-lāu bô téng hŭ-uái buăng diōng lì.

Mìng Sŏng-cŭng (明宣宗, 1399 n. - 1435 n.), miàng Ciŏ Ciĕng-gĭ (朱瞻基), sê Mìng-dièu gì dâ̤ 5 ciáh huòng-dá̤, 1425 nièng gáu 1435 nièng câi-ôi. Nièng-hô̤ Sŏng-dáik, gó-chṳ̄ ké̤ṳk nè̤ng hô̤ lā̤ Sŏng-dáik Huòng-dá̤ (宣德皇帝). Ĭ sê Hùng-hĭ Huòng-dá̤ gì giāng.

Tè̤ng (蟲), tè̤ng-giāng (蟲囝), tè̤ng-ngiê (蟲蟻), sêu pū-tŭng-uâ īng-hiōng iâ hô̤ lā̤ hĕ̤k-ciā kŏng-tṳ̀ng (蜫蟲, 昆蟲), sê siŏh lôi ciék-ciĕ dông-ŭk gì tūng-chĭng.