Achicha bu ihe ha né ri bu nke mkpuru ihe madu ne rí nke hé shìrì shi ihe mekotaria í bu nri gbèrè shí flour na mmiri nke oménàlà iche iche ne jí. Ha ne shí bèrịrị na ébé ȯkü zonari, mànà o dị ndi ne ti ya ùgòfụ, ne ghe ya, ma ndi na shi ya na okpá nke enweghị mmanu. O nwèríkí bini ọtọ na Í tògbòlù. Nnú, àbùbà na ihe ntọntó di ka yeast na baking soda bu ihe mádu shị ne ké achicha na mgbe di imerime, mànà achicha nwèríkí nwe ihe ndi ozor nor ya na ímé di kà mmiri ärä éfí, àkwá, nnu okpètè, ósò ntọ, mkpụrụ (di kà raisin), abụbọ (di ka yàbaàsì), ọkpa, ma mkpụrụ (di ka mkpụrụ poppy). Achichi bu ótụ nri di ichié nke mádu ne gbè, shí mgbe neolithic, na ha tú fùrù ya áhà ka ""Nkwádo ndu"".

Olaudah Equiano (1745 – 31 Maachị 1797) bu onye ha mere ohọ Mbụ na Amerika na Europe. Ha mụrụ Equiano na ala Igbo imé ala Essaka. Ndi madụ a maghị ebe Essaka nọ na ala Igbo mana ha na si o nor na Anambra State na ọbọdọ Nigeria.

28 Julaị bu ubochi nke 28th (nke iri abụọ na asatọ) na onwa ana kpo Julaị. Na Gregorian calender, 28 Julaị bu ubochi nke 209th (210th na afo nke ana-kpo leap year) na afo. Anyi nwere agugu ubochi 156 du mgbe afo na agwu.

Afo 1922 bu mgbe onye ha na kpo Howard Carter huru ebe hé liri Tutankhamun. O bu mbge uwa ni'le choro i ma, na choro i hu ebe hé liri ya. Nchoputa nke Carter choputara mere ndi madu i chori ma ihe basiri Egypt nke mbu. Ekpo hé jiri é lié Tutankhamun bu ihe ndi madu nile mara basiri Egypt.

21 Julaị bu ubochi nke 21st (nke iri abụọ na out) na onwa ana kpo Julaị. Na Gregorian calender, 21 Julaị bu ubochi nke 202nd (203rd na afo nke ana-kpo leap year) na afo. Anyi nwere agugu ubochi 163 du mgbe afo na agwu.

9 Jenụwarị bu ubochi nke 9th (nke itenanị) na onwa ana kpo Jenụwarị. Na Gregorian calender, 9 Jenụwarị bu ubochi nke 9th na afo. Anyi nwere agugu ubochi 356 (357 na afo nke ana-kpo leap-year) du mgbe afo na agwu.

Asafa Powell C.D (múrú na Önwa iri na abụọ 23, 1982) bu onye Jamaikạ na gbá ósó ne mekarí ogologo meters 100. Ó jịrị ishi na uwà maka m 100 na oge 2005 nke Önwa ano rúrú Önwa isé na afọ 2008. O ji oge nkeji 9.77 na 9.74 na afọ ndi áhu I gbá chá meters 100 nke ndi áhù. Powell ka na gbafé nkeji-10 na ósó od di, nke ya kári nke ukwu nke ya bu nkeji 9.72 bu nke ósisó na uwa nke ano na mme mme nkáa.

Ihe na ebutekarị ọrịa nke mgbiri afọ bụ nje, ahụhụ na ebu ọrịa, alị, ma ọ bụ ọnọdụ akpọrọ afọ okuku. A na enwetakarị ọrịa ndị a site na nri ma ọ bụ mmiri metọrọ emetọ na nsị, ma ọ bụ site ozugbo n’aka onye ọzọ nwere ọrịa ahụ. Enwere ike ịkewa ya n’ụzọ atọ: afọ ọsịsa nsị mmiri mmiri na anọ obere oge, afọ ọsịsa nsị ọbara na anọ obere oge, yana ọ bụrụ na ọ gafee izu abụọ, afọ ọsịsa jụrụ ọgwụgwọ. Afọ ọsịsa nsị mmiri ahụ na anọ obere oge nwere ike ịbụ n’ihi ọrịa nke otoro. Ọ bụrụ na ọbara dị na ya a na akpọkwa ya afọ ọbara. Imirikiti ihe na adịghị efe efe nwekwara ike ịdapụta na afọ ọsịsa gụnyere: hyperthyroidism, ojuju lactose, ọrịa eriri afọ koro eko, mkpokọta nke ọgwụgwọ, yana nzipụta eriri afọ na agbakasị ahụ yana ihe ndị ọzọ. N’ọtụtụ oge anaghị achọ ọchichọ nje na nsị iji mara ihe butere ya kpọmkwem.