এই সাপবিধ প্ৰধানকৈ ভাৰত, শ্ৰীলংকা, ম্যানমাৰ, থাইলেণ্ড, মালয়েছিয়া, লাওছ, কম্বোডিয়া, ভিয়েটনাম, চীন, ইণ্ডোনেছিয়া, ফিলিপাইনছ আদি দেশত বিস্তৃত হৈ আছে৷ ভাৰতত ই ঘাইকৈ পশ্চিমবংগ, উত্তৰ ভাৰত, বিহাৰৰ পৰা উত্তৰ-পূব ভাৰতত দেখিবলৈ পোৱা যায়৷ তাৰোপৰি আন্দামান দ্বীপপূঞ্জতো ইয়াক সতকাই দেখা যায়৷

ফণী শৰ্মা (ইংৰাজী: Phani Sharma) (১৯০৯-১৯৭০) আছিল এজন অসমৰ নাট তথা চলচ্চিত্ৰ অভিনেতা, নাট্যকাৰ আৰু পৰিচালক। মঞ্চ অভিনেতা হিছাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰি তেখেতে পিছলৈ প্ৰথম অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ ""জয়মতী""(১৯৩৫)ত অভিনয় কৰে। তেখেতে ১৯৪৮ চনত ছিৰাজ আৰু ১৯৫৫ চনত পিয়লি ফুকন বোলছবি পৰিচালনা কৰাৰ লগতে তাত অভিনয় কৰে।

শৰতকালত অৰ্থাৎ অক্টোবৰ-নৱেম্বৰ মাহত আমৰ'লীয়া হাঁহে যোৰ পাতিবলৈ আৰম্ভ কৰে৷ বসন্তৰ আৰম্ভণিৰ লগে লগে মাইকী হাঁহজনীয়ে কণী পাৰিবলৈ লয়৷ এইসময়ত মতা হাঁহটোৱে মাইকী জনীক এৰি জাকৰ আন মতা হাঁহৰ লগ লয়৷ আমৰ'লীয়া হাঁহে সাধাৰণতে পানীৰ কাষৰীয়া অঞ্চলত বাহ সাজে৷ এবাৰত ই ৮-১৩ টাকৈ কণী পাৰে৷ মাইকী হাঁহে ২৭-২৮ দিন ধৰি কণী উমনি দিয়ে৷ পোৱালী পৈণত ৰুপত জন্ম লয় আৰু ইহঁতে জন্মাৰ পিছতে সাঁতুৰিব পৰা হয়৷

তেজপুৰ নগৰৰ পৰা প্ৰায় পাঁচ কিলোমিটাৰ পশ্চিমে দ-পৰ্বতীয়া নামৰ গাঁৱত অৱস্থিত। ১৯২১-১৯২২ চনত ভাৰতীয় পুৰাতত্ত্ব জৰীপ বিভাগৰ খনন কাৰ্যৰ পৰা দ-পৰ্বতীয়াত শিলৰ মন্দিৰৰ ওপৰত আহোম যুগত শিল আৰু ইটাৰে নিৰ্মিত দেৱালয়ৰ গাঁথনি উদ্ধাৰ হয়। ঠাৱৰ কৰা হৈছে যে এই ঠাইত বাণ ৰজাই হৰি-হৰৰ মিলন ভূমিৰ স্মৃতি চিৰযুগমীয়া কৰি ৰাখিবৰ বাবে ’হৰি হৰাত্মক’ শিৱ প্ৰতিষ্ঠা কৰি মন্দিৰ নিৰ্মাণ কৰাইছিল। বৰ্তমানৰ শিলৰ দ্বাৰ এই মন্দিৰৰে ভগ্নাৱশেষ। কোনো কোনো প্ৰত্নতত্ববিদে এয়া গুপ্ত যুগৰ আটাইতকৈ পুৰণি স্মৃতি চিহ্ন বুলি ক’ব খোজে। এই স্থান ভাৰতীয় পুৰাতত্ত্ব জৰীপ বিভাগৰ দ্বাৰা সংৰক্ষিত কৰা হৈছে।

১৯১৩ চনৰ ২১ এপ্ৰিলত বোম্বে চহৰৰ গ্ৰাণ্ট ৰোডৰ অলিম্পিয়া থিয়েটাৰত চহৰৰ বহুকেইজন বিখ্যাত ব্যক্তি তথা সংবাদ মাধ্যমৰ প্ৰতিনিধিসকলৰ সন্মুখত প্ৰথমে এই চলচ্চিত্ৰখন দেখুওৱা হয়। ১৯১৩ চনৰ ৩ মে'ত বোম্বে চহৰৰ কৰোনেচন চিনেমাত সৰ্বসাধাৰণ ৰাইজৰ বাবে চলচ্চিত্ৰখন মুক্তি দিয়া হয়। প্ৰথমে চলচ্চিত্ৰখনৰ মাত্ৰ এটা প্ৰিণ্টেই নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল যদিও দ্ৰুত জনপ্ৰিয়তা তথা বাণিজ্যিকভাৱে সফলতা লাভ কৰাত চলচ্চিত্ৰখন গ্ৰামাঞ্চলত দেখুওৱাবৰ কাৰণে দাদাচাহেবে ভালেমান প্ৰিণ্ট তৈয়াৰ কৰিছিল।

অৰুণোদয়-যুগৰ শেষৰ ফালে হেমচন্দ্ৰ-গুণাভিৰামৰ সৃষ্টি ক্ষমতাৰ প্ৰভাৱত অসমীয়া গদ্য জাতীয় সম্প্ৰীতি, জাতীয়তাবোধ আৰু মানৱোচিত আৰু সংস্কাৰাত্মক বহু গুণৰ ফলশ্ৰুতিসূচকভাৱেৰে আত্মিক-দিশত আপেক্ষিকভাৱে সুস্থ-সৱল হৈ উঠে।(শৰ্মা দলৈ, ১৯৯২, পৃ.১২২) গুণাভিৰাম বৰুৱাৰ অসমীয়া সাহিত্যলৈ প্ৰথম আৰু সফল অৰিহণাৰ শৰাই হ’ল— ৰাম-নৱমী নাটক (১৯৫৭)। ১৮৮০ চনত ৰচনা কৰা গুণাভিৰাম বৰুৱাৰ উল্লেখযোগ্য সাহিত্য কৃতি হ’ল ‘অসম হাবি গুচি ফুলবাৰী হোৱা’ৰ আশা কৰা অসম হিতৈষী আনন্দৰাম ঢেকিয়াল ফুকনৰ জীৱন চৰিত্ৰ প্ৰণয়ন। প্ৰাচীন কালৰ পৰা ব্ৰিটিছৰ ৰাজত্ব কাললৈকে ঐতিহাসিক বিচাৰ বিশ্লেষণ কৰি ৰচনা কৰা আসাম বুৰঞ্জী-খন তেওঁৰ দ্বাৰা ৰচিত এখন মূল্যৱান গ্ৰন্থ। তেওঁৰ অন্যান্য ৰচনাসমূহৰ ভিতৰত ল’ৰা পুথি, কাব্য কুসুম, পদাৰ্থ-বিদ্যা, বিবাহ-ৰহস্য, ঘোষা-পুথি আদি অন্যতম। অৰুণোদয় যুগৰ অন্যতম অখ্ৰীষ্টিয়ান লেখক ৰমাকান্ত চৌধুৰী (১৮৪৬-১৮৮৯)। আধুনিক অসমীয়া কাব্যজগতৰ প্ৰথম বৰ্ণনাত্মক কাব্যৰ ৰচক। তেওঁৰ বংগৰ বিখ্যাত কবি মধুসূদন দত্তৰ অমিত্ৰাক্ষৰ ছন্দত ৰচিত মেঘনাদ বধ কাব্যৰ আৰ্হিত প্ৰথম অসমীয়া আধুনিক কাব্য অভিমন্যু বধ প্ৰণয়ন কৰি অভিলেখ স্থাপন কৰি থৈ গৈছে। অভিমন্যু বধ কাব্যৰ উপৰি ৰমাকান্ত চৌধুৰীয়ে সীতা-হৰণ আৰু ৰাৱণবধ নামৰ দুখন নাটক ৰচনা কৰি পৌৰাণিক নাটকৰো প্ৰথম ৰচক ৰূপে পৰিগণিত হৈছে।