Vresse a fwait pårteye del signorreye d' Orcîmont ddja å 10inme sieke, avou l' mitan a Åssôrt, mins rivént a Orcîmont e 1562. Adon, Vresse si ratatche al signorreye di Havresse — ki compurdeut: Vresse, on viyaedje asteure disparexhou lomé Vå, Laforêt et Bayamont (djusk' e 1715) — divant d' passer ås Lowenstein, ki fjhént moenner leus béns pa èn oficî, li dierin estant Antoenne-Djôzef di Wauthier, moirt a Vresse e 1839. Ses béns ont stî vindous et li comene a ratchté l' tchestea k' a divnou l' måjhon comunåle, li scole et li lodjmint di l' instituteur. Les Wauthier avént co da zels, li fî d' Rotchfoirt, li Goufe et des teréns so les Cresses di Tchairire (putete bén ""al Hêjète"").

1. s' agranci, si rafiyî. Dji m' ragrance d' awè des noveles (R. Hostin). I va vni… ki n' vént i don ! A, si vos sårîz come dji m' ragranci del rivey, li tchir efant (L. Pirsoul). Al fén, vo l' la rivnou Li bea moes d' Mareye Li tins s' radoûcit L' ome si ragrancit (P. Lagrange). La lontins assez k' i s' è ragrancixheut (A. Laloux). On s' ragrancixheut d' el vey raviker ene miete, après totes les plombes k' avént tcheyou so s' famile (E. Gilliard). F. espérer impatiemment, se réjouir d'avance. >> I n' si fåt djamåy ragranci d' ene bele djournêye si ele n' est houte: i pout todi ploure al vesprêye.

oxhea [o.n.] deur boket do coir des djins et di sacwantès biesses cronzoxheyes, ki si emantchaedje avou des pareys a lu fwait l' tcherpinte do coir (l' eskelete). Li tchén åreut mî inmé èn oxhea a spepyî k' ene medaye, po-z awè schapé les deus alpinisses (H. Pétrez). On s' a fotou sol bidon come troes afamés tchéns d' barakî k' årént atrapé èn oxhea, et l' lård avou (Yvon Laurent). Dji m' rafiyive di magnî a reletche doet l' oxhea cût al sope (R. Dambly). F. os. >> n' aveur ki l' pea so ls oxheas: esse foirt mwinre (maigue). >> aveur må d' tos ses oxheas: aveur må pattavå, come cwand on a l' creva. >> aveur todi må ses oxheas: esse todi malåde; u si dire, si croere malåde. On dit eto: aveur todi pete u vesse. >> si restchåfer les oxheas: si mete å solea. F. bronzer, prendre le soleil. >> reschandi ses oxheas: si rtchåfer e coulot do feu. >> l' etermint da Matî l' Oxhea: ceremoneye po rire li mårdi del dicåce (a Djudla-Mouze et ôte pårt), wice k' on fwait les cwanses d' eterer èn oxhea (do djambon) po dire ki l' tins del fiesse est houte. >> ataker on cråne oxhea po s' ruslî: vey trop grand. >> ti freus bén do conter tes oxheas: mançaedje.

E foû-vuzaedje, li produjheu cominte tot rotant so des oûs come cwè ci pont la est «dispitiveus». Mins i dene li craetchoe docô après a Djan Cayron, k’ esplike foirt binamêymint l’ ovraedje des rfondeus. Pu shuve troes noû-waloneus el Burtaegne, la k’ i rescontrèt Yoran ‒ l’ eplaideu do Gaston e walon ‒ dins ses monceas d’ lives so les noûmots e burton. Pu fé responde des djonnetes e burton, ki ene dit k' ele ni tchantreut ddja li «Marseyesse».

Gn a eto ene djivêye di sacwants mots francès k' i gn a l' ratournaedje divins. Eto, li ""Motî Linåd"" pout esse riwaitî come on ptit franwal, onk des sourdants do Franwal di Nameur.