1474 senesinde Moskva knâzı III İvan ile Qırım hanı Meñli Geray arasında ittifaq antlaşması imzalandı. Qırım ve Rus ordularınıñ ortaqlaşa askeri areketleri neticesinde Rus knâzlığı Altın Ordunıñ vasallığından qurtuldı. 1491 senesi Meñli Geray Altın Ordunı Özü ve Don özenleriniñ aşasından 60 biñ asker yardımınen sıqıp çıqardı ve Qara Kermen qalesini qurdurdı. 1502 senesi, iyün 28-de I Meñli Geray Altın Ordunıñ hanı Şeyh Ahmedni tar-mar etti. Bu ğalebeler sayesinde Qırım Hanlığı Özü ile Edil özenleri arasında topraqlarnı öz kontroli altına aldı. Qırım Hanlığınıñ meydanğa kelüvi yekünlendi. Ortaq duşmanları (Altın Ordu) bozğunğa oğratılgandan soñ müteffik olğan Qırım ve Moskva arasındaki munasebetler yavaş-yavaş kerginleşmege başladı. Rusiye mınavı Hanlıqlar üstündeki tazıyıqnı bundan soñ, daa çoq arttırdı. Meñli Geray han, ögey oğlu Abdüllâtifni Qazan hanı tayinledi. Bir vaqıt soñra Qazan halqı Rus knâzı III İvanğa muracaat etti. Abdüllâtif hannıñ yaramay idaresinden şikâyet etip tahttan qaytarılmasını istedi. Abdüllâtif han vazifesinden alınıp yerine qardaşı Muhammed Emin ketirildi. Meñli Geray han, knâz III İvanğa sert bir mektüp yazdı. Qırım Hanlığınen Rusiyeniñ arası açıldı. Mınavı kerginlik, III İvannıñ ölüminden soñ yerine keçken İV Vasiliy vaqtında yoq oldı, dostluq munasebeti yañıdan quruldı. Meñli Geray hannıñ apayı Nur Sultan bike, oğlu Abdüllâtifni körmek içün, Meñli Geray handan olğan oğlu Sahib Giray ve üç elçinen beraber, 1508 senesinde Moskvağa ketti. Anda bir ay qaldı. Qazanğa han tayinlengen diger oğlu Muhammed Emin hannı Qazanda ziyaret etti. Qayta ekende, Rus çarınıñ sarayında altı ay musafir qaldı.

Singlniñ cıltı qırımtatar ressamı Rustem Eminovnıñ ""Ay sonatası"" degen resmi oldı. Eminov resmileriniñ esas mevzusı – qırımtatarlarnıñ sürgünligidir.

Noğayğa bağlı qabileler, özlerine Noğay dep aytıp başladılar. Aşağı Edil ve Cem (Emba) özenleri yalısındaki Noğaylar (Manğıtlar) mınavlar edi.

1923 senesi Veli İbraimovnıñ yardımı ile İstanbulğa ketip andaki dar ül-fünunnıñ edebiyat şübesinde üç yıl oqudı ve 1926 senesiniñ soñlarında Qırımğa qayttı.. Milliy maarif ve medeniyetiniñ inkişafı yolunda elal hızmetlerde bulundı.

Mardin - Türkiye Cumhuriyetiniñ bir vilâyeti.Türkmen Oğuz devleti Artuklular Selçuklular Akoyunlular ve Osmanlılar yönetmiştir.Türk Tarihinin eşsiz eserleri bulunmaktadır.

Yırnıñ esas mevzusı - 1944 senesi olğan Qırımtatar sürgünligi ve umumen keçmişte olğan büyük facialarnıñ kelecekte olmaması kerek olğanıdır.

Sahnovşçına (ukraince Сахновщина) - Ukrainanıñ Harkiv vilâyetinde bir şeer şeklinde qasaba. Sahnovşçına rayonınıñ merkezi. Ealisiniñ sayısı 8 625 kişi (2001 senesi).

Osman Asanov (1923 s. dekabr 24, Yalta, Küçükköy - 2005 s. noyabr, Aqmescit) – belli qırımtatar professional yırcı, calğıcı, artist ve оcadır.

Qaraqalpaq tili (öz adı Qaraqalpaq tili) – türkiy gruppadaki qıpçaq tillerinden bir tildir, Özbekistan terkibindeki Qaraqalpaqistannıñ resmiy tili.

Yağmurça (ukraince Фонтани, Ягмурча, rusça Фонтаны, Ягмурча) - Qırımnıñ Aqmescit rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 1 885 kişi (2001 senesi).