Ымыы ойуутун худуоһунньук Ким Хюн оҥорбут. Төрүт быһыытынан Амуур баабыра буолбут. Бу ымыы кэриэй омук эйэлээх майгытын, ыалдьытымсаҕын бэлиэтэ. Ходори диэн ааты Аан дойду бары муннугуттан кэлбит 2295 этииттэн талбыттар. «Хо» кэриэйдии — «баабыр», оттон «дори» — «уолчаан» диэн эбит.

1. Салгыны муннунан эҕирийии. Маҥнай иһи холкутатыллар. Онтон агданы алларааттан үөһэ диэки маҥнай алын, онтон үөһээ өттүн даратыллар, ити кэмҥэ иһи хапсыччы тутуллуохтаах.

Юта Америка биир таҥарамсыт штата буоларынан биллэр, ол курдук олохтоохторун 58% Тиhэх күн Ытыктарын Исус Христос Таҥара дьиэтин (атын аата Мормон Таҥара дьиэтэ) сүгүрүйээччилэрэ буолаллар.

Баспыт иһигэр, санаабытыгар оҥорон көрөн, элбэхтэ боруобалаан баран илэтигэр оҥорон таһаардахпытына «Сэттэтэ мээрэйдээн баран биирдэ быс» диэн этиигэ сөп түбэһэр буоллаҕына сыыһа-халты буолара аҕыйыыр. Улахан киһи өйө-санаата итинник үлэлээтэҕинэ сыыһаны-халтыны оҥороро кырдьык аҕыйыыр кыахтанар.

Сүүрбэһис сыллар саҥаларыгар Н. Е. Афанасьев Саха АССР үөрэҕирии наркомун солбуйааччыта буола сылдьыбыта, педтехникумҥа преподавателлээбитэ, оскуолалар инспектордара буола сылдьыбыта, норуот үөрэхтээһинин салаатыгар сэбиэдиссэйдээбитэ. Талааннаах методист уонна нуучча тылын үөрэтиигэ новатор быһыытынан биллибитэ.

2. Киһи быһыылаахтык олоҕу олоруу. Киһи буолууну ситиспит оҕо хаһан да аһара барбакка, аһара туттубакка өлүөҕэр диэри тутуһа сылдьар үөрэҕэ киһи быһыылаах буолуу, сиэри тутуһуу диэн ааттанар.

1993—1998 сс. Саха Сирин суруйааччыларын холбоһугун салайааччытынан үлэлээбит, Россия суруйааччыларын холбоһугун бырабылыанньатын секретарынан үлэлии сылдьыбыт.

А.И. Федоров кылгас, ол гынан баран чаҕылхай уонна таһаарыылаах олоҕу олорбута. 11 сыл иһигэр сүүстэн тахса кэпсээн, үс сэһэн, хас да дыраама уонна ситэриллэ илик роман суруйан хаалларбыт.

Сахаларга былыр-былыргыттан бэйэбит таҥарабыт баар. Таҥара диэн ааттаах. Бары билэбит. Куруук туттар тылбыт. Атын омуктар эмиэ билэллэр. Кинилэр биһиги таҥарабытын ""тенгрианство"" диэн аатынан билинэллэр. Биһиэхэ саҥа таҥара наадата суох. Оннооҕор нууччалар таҥараларын Христоһу ылыммаппыт. Бэйэбит таҥарабыт баар буолан күлүктүү, атын таҥаралары үтүрүйэ сылдьар. Атын таҥараны өйдөөбөппүт, иҥэриммэппит.

Кэмиэдьийэ — ис хоһоонунан трагедияҕа утары турар драма жанрын формата, киһи буола турар быһыыга-майгыга сөп тубэспэтин көрдөрөр күлүүлээх түгэни арыйар. Манна олох алын өттө(низменное) көстөр, ол иһин сатирическай пафос баһыйар. Холобур, Неустроев «Куһаҕан тыын», «Кукаакы кулуба» комедиялара.

1942 сыллаахха (сэтинньи-ахсынньы) старшай лейтенант Филатов хамандаатынан Великие Луки куорат таһыгар кыргыһыыларга 2-с батальон 4 нэһилиэнньэлээх пууну өстөөхтөртөн босхолообут, 200-кэ өстөөх автоматчиктарын кыдыйбыт. Ахсынньы 6 күнүгэр аҕыйах байыастаах батальон Ряднево дэриэбинэ аттыгар өстөөх танковай атаакатын төттөрү охсубут, 1 докумуоннаах танкатын эспит, 10 блиндаһын уонна окуопатын былдьаабыт. Бойобуой өҥөлөрүн, байыастары тус хорсун холобурунан кыргыһыыга киллэрэрин иһин старшай лейтенант Филатов Александр Невскай уордьанынан наҕараадаламмыт.