houte 2 [f.n.] 1. a houte: la k' on-z est waeranti do mwais tins. rl a: e coete, å rcoet. F. à l'abri, à couvert. >> si mete a houte: si mete a ene plaece foû del plouve. rl a: si recahouter. F. s'abriter. 2. la k' on-z est foû risse. F. a l'abri, en lieu sûr. Disfondowes: a yute, a hute, a ëte, a ok.

Elle djåze des sovnances d' on mwaisse sôdård di l' årmêye da Napoleyon Bonapåre. Vo l' la ki rescontere ene piyote (simpe sôdård) del minme årmêye k' est ki bribe ene crosse di pwin. Et portant, ci ptit sôdård la l' a schapé, divinltins, dins ene batreye.

riplanter u erplanter / rplanter (codjowaedje) [v.c.] 1. planter (des åbes). Il ont rplanté des sapéns so tot l' Fwè. F. planter, replanter. 2. rimete des åbes so (ene plaece k' end aveut pupont). Il ont rplanté tos les tienes del Simwès. rl a: ribwejhî. F. reboiser. | riplantaedje u erplantaedje / rplantaedje [o.n.] plantaedje di noveas åbes. rl a: ribwejhaedje. F. reboisement.

zwer [o.n.] 1. efant. Oyi, c' est ça l' bouneur, on l' a cwand on est zwer (F. Dewandelaer). F. gosse. 2. målåjhey efant. I s' fåt atinde a tot avou ces zwers la. C' est on fameus zwer, vosse gamene! rl a: djonne. F. gosse. 3. efant, eritî. Il ont morou sins zwers. F. enfant, successeur. 4. eritî d' abondroets. Fåt dmander l' åjhmince do scrijheu, et s' il est moirt, di ses zwers et eritîs. F. ayant-droit. Disfondowes: zwêr, zwèr, zwèrs', zwâr. Etimolodjeye: riscopaedje do vî mot administratif des lingaedjes d' oyi ""hoir"" (eritî) dins si fôme pluriyale ""les hoirs"". Coinrece walon do Coûtchant eyet Årdene nonnrece.

II. [v.c.d.] pinser, reflechi a, trover ene rexhowe a. C' est tot tuzé: dji n' irè nén (Motî d' Bastogne). Dj' a tuzé çou k' dj' aléve fé. Cwè çki t' tuzes co la ? (Motî d' Bastogne). Fårè co k' el ""feme sins profession"" coridje les fåtes del redaccion Ubén tuzer cwè dire divins l' elocucion (L. Baijot). Si bén tuzêye k' ele pout-z esse, ene tactike come li ""Consum"" doet-z esse sitrimêye po polou mostrer s' valeur (L. Baijot). Loukîz a: atuzler. F. penser, concevoir, imaginer. >> tuzer tos plans: fé totes sôres di pordjets, imådjiner totes sôres di rexhowes. Franwal: ahåyant po: ""élaborer un tas de projets"". >> tuzer moirts et corvêyes; u >> tuzer poenne et mizere: awè totes sôres di noerès idêyes. Franwal: ahåyant po: ""avoir des idées noires.

Li scole-ehåyaedje : accions po ki toplin des djins aprindénxhe ci lingaedje la. Ki ça fouxhe totavå on payis, u come deujhinme langue, dins l' payis u a l' etrindjir. Li scole-ehåyaedje est fwait pa les estats, les redjons, les comenes, des soces po disfinde li lingaedje, kécfeye des mierdjins (sicoles di walon). Po les grands lingaedjes si spåde foû payis, gn a des instituts amontés esprès, come li British Council (po l' inglès), l' Alliance française (pol francès), l' Instituto Cervantes (po l' castiyan) u li Goethe-Institut (po l' almand).