• Słoneczny zédżer – pòwstôł ju przed 4000 lat, ju tedë znóny i ùżiwóny w Egipcie. Na skalã tegò zédżerza pôdôł céń wskózywôcza, chtëren pòkôzywół gòdzëna, le jeno czedë swiécëło suńce, • Wòdny zédżer – ùżiwóny béł kòl 2700 ròkù p.n.e. w Egipcie w kòmùdné dnie i òb noc. Strata wodë, chtërno ùbiwa z dzurë kamiannégò statkù wëznôcza mijający czas. • Piôskòwi zédżer– ùżiwóny béł kòl 2700 ròkù p.n.e. téż w Egipcie. • Mechanizmòwi zédżer, chtëren wënalózł Liang Lingzan z Chinów. • Swiécowi zédżer – chtëren béł wënalazłi ju kòl 1000 lat temù. W tim zédżerze pòlącô sã swiéca wëznôcza mijanié czasu. • Astronomiczny wodno mechanizmowi zédżer wënalazłi przë Su Songa z Chinów. • W 1090 ròkù bëłë znóné mechanizmowé wieżowé zédżerë. • W 1364 ròkù – pòwstôł pierszi òpis mechanizma zédżerowégò, chtëren opracował Giovanni da Dondi • Wahadłowi zédżer - jakno piersi mierzëł sekùndë, òn pòwstôł w 1667 rokù. • W 1680 rokù pòjawiła sã na swiece pierszô sekùndowô wskóza. • Òkrãtowi chronometr, chtëren wënalôzł John Harrison, pòwstół w 1761 rokù. • Zégark na rãkã - pòwstół w 1810 rokù. Jegò mechanizm òpracował Breguet (zégarczi). • Elektromagneticzny zédżer - pòjawił sã w kòl 1810 ròkù. Wënalôzcą béł Matthias Hipp. • Kwarcowi zédżer - pòwstół w 1929 ròkù. Te kwarcowé zégarczi na rãkã mierzą czas z wiôlgą dokładnoscą. Produkùje sã je òd 1969 ròkù. • Atomòwi zédżer - baro dobri. Chòdzy z dokładnoscą co do 1 sekùndë na 300 000 lat! Pierszi atomòwi zédżer powstôł w 1948 ròkù. • Zédżer pùlsarowi, chtëren powstôł w 2011 ròkù.

Paweł Szefka (ùr. 21 lëpinca 1910 - ùm. 29 łżëkwiata 1991) - béł szkólnym. Òn skùncził szkòłã w Wejrowie, ale sztudérowôł téż na ùniwersytece. Òn pisôł ò kaszëbsczich jinstrumentach i tuńcach, a napisôł m. jin. ""Wrëjôrze jidą : widowisko plenerowe z kaszubskich obrzędów dyngusowych"" (1981) czë Narzędzia i instrumenty muzyczne z Kaszub i Kociewia (1982).

1394 / MCCCXCIV – rok nieprzestãpny (zwëczajny), pòczątk chtërnégò przëpôdł na czwiôrtk pòdług ùżiwónégò w nëch czasach juliańsczégò kalãdôrza. Pòwszechny w dzysdniowim swiece gregòriańsczi kalãdôrz zaczął bëc ùżiwóny dopiérze w 1582 (na zôczątkù leno w niechtërnëch katolëcczich krajach).

W Czesczi są krezë jednostką sprôwnégò pòdzeleniégò, chtërna je mniészô niżle krôj ë wikszô niżle zrzeszëna. Czesczé krezë są dzysô prakticzno znesoné, òstawionô je krézowô òrganizacëjô leno dlô sądowny władzë, policëjé (dôwné krézowé prowadnictwa bëłë òbrocené w tzw. òbéńdowé òddzéle), archiwów ë dlô statistnëch pòtrzebów.

Je to 1815 rok naszi erë (pò narodzenim Christusa), 815. rok drëdżégò tësąclecô, 15. rok XIX stolatégò, 5. rok 2-égò dzesãcolecô XIX stolatégò.

Na lata 50-52 przëpôdô drëgô misyjnô réza, co sygnęła dalek poza grańce dzysészny Azji Mniészi. Ten tu rôz Pawłowi towarzi z początku leno Sylas, potem Timoteusz (Dz 16,1-3) i, wierę od Troadë, Łukôsz (Dz 16,10). Obczas ny prawie rézë, bodôj kòle roku 50-51 w Korince bëlë napisóné obadwa Lëstë do Tesalomiczanów.