Aragaki Yui (Nĭk-buōng-ngṳ̄: 新垣 結衣 (あらがき ゆい), Hók-ciŭ-uâ: Sĭng-uòng Giék-ĭ, 1988 n. 6 ng. 11 h. - ) sê Nĭk-buōng gì siŏh ciáh nṳ̄ gŏ̤-chiū gâe̤ng nṳ̄ iēng-nguòng.

Ĭ ciáh dĕng-gĭ gì sèng-âu Liù-giù iā bék. Gáu-muōi-lāu ĭ niông cê-gă gì sĭng-săng Chái Ŭng duâi có̤ gāi-gáik, Liù-giù ciáh kăi-sṳ̄ bó kī lì.

Mìng Guŏng-cŭng (明光宗, 1582 n. - 1620 n.), miàng Ciŏ Siòng-lŏk (朱常洛), sê Mìng-dièu gì siŏh ciáh huòng-dá̤, 1620 nièng 8 nguŏk gáu 9 nguŏk câi-ôi. Nièng-hô̤ Tái-chiŏng, gó-chṳ̄ ké̤ṳk nè̤ng hô̤ lā̤ Tái-chiŏng Huòng-dá̤ (泰昌皇帝). Ĭ sê Uâng-lĭk Huòng-dá̤ gì giāng.

Háik-diĕk-cŭk (赫哲族), iâ hô̤ lā̤ Nanai-cŭk (Háik-diĕk-ngṳ̄: нани), sê Ā-ciŭ báe̤k-buô gì siŏh ciáh mìng-cŭk, ciō-iéu sĕng-uăk diŏh Dṳ̆ng-guók gì Háik-lṳ̀ng-gĕ̤ng gâe̤ng Ngò̤-lò̤-sṳ̆ gì Khabarovsk Biĕng-giŏng-kṳ̆.

Hàng-guók gì ŭng-dô chă-biék gá duâi. Tiĕng-chéng sèng-hâiu dék giâ ŭng-dô â̤ dăk gáu -15 dô, tiĕng iĕk sèng-hâiu dék gèng ŭng-dô â̤ dăk-gáu 35 dô. Dṳ̀ kŭi săng-kṳ̆, Hàng-guók gì bìng-gĭng ŭng-dô găh 10 gáu 16 dô cĭ-găng. Hâ-gié dék iĕk gì 8 nguŏk bìng-gĭng ŭng-dô sê 23~27 dô, Dĕ̤ng-gié dék chéng gì 1 nguŏk bìng-gĭng ŭng-dô sê -6~7dô, chiŭ-gié 10 nguŏk gì bìng-gĭng ŭng-dô sê 11~19 dô, chŭng-gié 5 nguŏk gì bìng-gĭng ŭng-dô sê 16~19 dô.

Chēng-chiū-sĭng (筅帚星) iâ hô̤ lā̤ sáu-chiū-sĭng (掃帚星) hĕ̤k-ciā uói-sĭng (彗星), sê cī siŏh lôi sìng-hông sê bĭng gâe̤ng siŏh gì tái-iòng-hiê siēu tiĕng-tā̤. Ĭ hióng tái-iòng gì huŏng-hióng ông-dông gì sèng-âu â̤ bóng chók cūi-cĭng-ké, káng guó kó̤ iā chiông chēng-chiū, gó-chṳ̄ hô̤ lā̤ „chēng-chiū-sĭng“.

Hàng-guók ké-hâiu bī-gáu sék-hăk ìng-lôi, sé-gié ké-hâiu buŏng cĭng chĭng-chū. Iòng-dŏng-diè Hâ-tiĕng gá iĕk bêng-chiā sèu dâung huô, Dĕ̤ng-tiĕng chéng, kŭng-ké cĭng găng-só̤, chŭng chiŭ lâng gié ké-hâiu ĭng-dáe̤ng.

Kŭ-chèng-uâ (古田話) sê Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄ gì siŏh cṳ̄ng huŏng-ngiòng, sṳ̆k Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄ Nàng-piéng. Sāi gì nè̤ng ciō-iéu diêu diŏh Nìng-dáik gì Kŭ-chèng.

Leonardo da Vinci (1452 nièng 4 nguŏk 15 hô̤ – 1519 nièng 5 nguŏk 2 hô̤) sê Ùng-ngiê-hók-hĭng sì-gĭ gì siŏh ciáh kuŏ-hŏk-gă, uâ-gă, ĭng-ngŏk-gă, huák-mìng-gă.

Hŏk-miàng (學名) sê sĕng-ŭk-hŏk diē-sié ké̤ṳk siŏh gùng sĕng-ŭk kī gì miàng-cê. Cī siŏh gùng sĕng-ŭk kō̤-nèng sê siŏh ciáh cṳ̄ng, iâ ô kō̤-nèng sê siŏh ciáh sṳ̆k, siŏh ciáh kuŏ hĕ̤k-ciā gó duâi gì siŏh gùng.

Guăng-ṳ̀ cī buô cáuk-pīng gì ciō-dà̤ ék-dĭk ô cĕng-ngiê. Ô siŏh piĕ nè̤ng nêng-ùi huāng-éng gì sê Să-sê̤ṳ-bī-ā gì huāng-Iù cìng-giék, ĭng-ôi Săi-lŏk-káik sê cṳ̆ diē-sié gì huāng-méng gáe̤k-sáik; iâ ô siŏh piĕ nè̤ng nêng-ùi, Să-sê̤ṳ-bī-ā sê dùng-cìng Iù-tái-nè̤ng gì, téng Săi-lŏk-káik gì ""Hath not a Jew eyes"" (Iù-tái-nè̤ng mò̤ mĕ̤k-ciŭ ng-sê) hī siŏh dâung dài-sṳ̀ â̤ káng chók-lì. Dáng-sê, mò̤-guāng Să-sê̤ṳ-bī-ā cê-gă ciōng siōng, «Ŭi-nà̤-sṳ̆ Sĕng-lī-nè̤ng» găk lĭk-sṳ̄ siông ék-dĭk ké̤ṳk dò̤ lì sŏng-diòng huāng-Iù sṳ̆-siōng.

Báik-dâi-dô̤ (Ĭng-ngṳ̄: Eighth Avenue, Háng-cê: 八大道) sê Mī-guók Niū-iók-chê Bók-gì-lāng gì siŏh dèu gă̤. Iù 1980 nièng-dâi kī, Huà-ìng kăi-sṳ̆ iù Manhattan buăng-gáu Báik-dâi-dô̤, mâing-mâing ciŏng ĭ huák-diēng biéng sĭng gì Dòng-ìng-gă̤. Mŭk-cièng, iā-sâ̤ Hók-ciŭ-nè̤ng cê̤ṳ Báik-dâi-dô̤.