On rtrove les mots ""sårt"" (rifondou ""-såt"" cwand il est en aplacaedje tîxhon), si femrin ""såte"" (pus råle) et leus parints (sårtea, sårti) eshonne avou l' mot ""rou"" dins ene peclêye di nos d' plaeces del Walonreye. Eto dins des nos d' famile.

1. divant do cô. On dit eto: goidje. F. gorge. >> aveur li gavêye å lådje: èn pont aveur d' etchepe, ni ôte tchoi po rascovri li dvant do cô. Li docteur nos djheut: vs avoz l' gavêye å lådje: vos atraproz do må (E. Pècheur).

Li speate ou blé (blè), c' est ene dinrêye d' ivier, kel grin est covrou (li payete eva avou l' grin cwand il est batou; gn è dmeure nole traece di påte so li strin).

1. moite cawete vinant di calcaedjes do francès, tertos femrins. administråcion, operåcion, infôrmåcion, federåcion, educåcion, ståcion, rogåcions, rilåcion, precåcion, organizåcion, gråtificåcion, sinsåcion, recitåcion, esplicåcion, nåcion, dinåcion, stabulåcion.

Al revolucion francesse, les djins d' Vresse ont pårti eter zels les béns d' Eglijhe, mins les ont rindous e 1815. Avou l' concordat (8 d' avri 1802) Vresse a passé do diyoceze di Reims å ci d' Nameur. Il aveut stî préveu di mete Laforêt come pårotche, mins les djins d' Vresse avént preferince po Tchairire. Li råjhon, c' est paski Vresse et Tchairire estént tos les deus a droete del rivire, dismetant ki Laforêt esteut a hintche et k' i gn aveut nou pont po rloyî Vresse et Laforêt. Vresse a don passé al pårotche di Tchairire. Ci n' est k' e 1865 k' i gn a yeu on pont et ene voye viè Laforêt, çou k' a permis di rmete Vresse avou Laforêt come pårotche, mins ça n' s' a fwait k' e 1919.

Portraits, tåvleas, glawes et lawes (Pôrtraits Tâvlais Glawes èt Lawes), c' est ene Ramexhnêye d' arimés e walon da Hinri-Djôzef Raxhon k' a moussî fond di mon l' Ågusse Nicolet a Vervî e 1900.

Belfontinne-dilé-Bive (fr: Bellefontaine, so plaece: Bèlfontin.ne) c' est èn ancyinne comene del Walonreye, askepieye på Redjime francès, ki n' aveut co k' 25 måjhons e 1829. Elle aveut ddja stî rebanêye avou l' Moncea li 26 di djulete 1964, divant les grands rebanaedjes di 1977.

1. cokea k' a stî amedé. A glot magneu, tchapon d' ût moes (Motî da Forir). Les tchapons sont ddja bons a touwer (Motî d' Bastogne). Les tchapons del cinse ont leu cresse côpêye (Motî del Lovire). F. chapon. >> tchapon d' Hesbaye: tchapon rosti ravôtyî dins do lård.

Passé a l’ RTBF prumire tchinne li 23 d’ setimbe 2015, avou ene riwaitance avirêye di 45000 tévéloukeus (li mitan di « The Voice », ene bate po les djonnes apurdisses tchanteus).

L' etimolodjeye do mot shonne esse li bodje tîxhon Hak, fwait sol pitit no ""Djihan"", divnou Han et tîxhon, avou raptitixhante cawete tîxhone -ken. Hak, dabôrd, vout ddja dire Pitit Djhan; come on n' coprind nén li cawete -ken el Walonreye, on ristitcha ene deujhinme raptitixhante cawete (li cawete walone -lot). Aclot vout dire, dabôrd, Pitit Pitit Djhan. Li no d' Djihan vént di Djihan d' Nivele.

loumer [v.s.c.] fé del loumire. L' erlativisté, c' est cwand on rodje feu deure deus côps pus lontins k' on vert, mågré k' i loumèt ambedeus ene dimeye munute (R. Arcq). F. éclairer.