manaedje [o.n.] 1. Cope di djins marieyes. On manaedje c' est on rashonnaedje di deus djins ki dvèt sopoirter des sitouwåcions k' i n' årént nén viké s' il årént yeu dmoré tchaeke di s' costé (ratourné pa L. Baijot). F. ménage, couple. >> on manaedje di cénk francs; u: >> on manaedje ki n' va pus k' so ene fesse; u: >> on manaedje ki va a schî-fesse: on manaedje ki n' va pus (la k' on s' margaye tofer). Ça våt mî k' on manaedje di cénk francs wice k' on fwait ene foice po l' efant (Véronique Roba et Jacques Lefebvre). >> tchaeconk si manaedje et l' Bon Diu po tertos: i n' fåt nén aler stitchî s' narene dins les manaedjes des ôtes. >> On dit k' les manaedjes ni vont pus: tite d' ene pîce da C. Derycke. 2. plaece wice k' i dmorèt, måjhon. A falou k' i vindaxhe si manaedje. (ramexhné pa L. Remacle). F. foyer, maison. >> feme di manaedje: li feme, dins ene måjhon. F. maitresse de maison. Li petroleu vindeut s' martchandeye ås femes di manaedje, ki s' endè siervént po fé aler leus kinkets et retchos. 3. ahesses del måjhone. Il a confondou l' manaedje. F. ménage, vaisselle. >> sipiyî l' manaedje: broyî ene sacwè k' on-z a dandjî. rl a: broye-manaedje. 4. ovraedje po tni ene måjhon nete. Eyet s' manaedje, waitîz l' aler; come ele li sait astårer (O. Fabry). >> feme di manaedje: meskene. Ti profitéves d' on moumint d' inatincion del feme di manaedje po fé cure so l' ecnêye deus inglitins (G. Mottard). 5. famile. Ele fijheut sacwants comissions, pol manaedje, divant di riprinde li wapeur (Bernard Louis). Tchaeke manaedje aveut on polî padrî l' måjhone. F. famille. Disfondowes: manèdje, mwin.nadje, mwinrnadje, mwin.nâdje, mènadje.

Adon, disk' a cisse date la, li latén d' eglijhe esteut li troejhinme lingaedje (après l' walon et l' francès) ki tos les Walons polént ôre tos les djoûs. C' est po ça k' i gn a tote ene cåkêye di mots walons k' ont stî rcalkés do latén d' eglijhe.

On sogne voltî les djonnès biesses al sipeate. Elle est ritches e minrås, et foirt åjheye a didjerer po les åmeas et åmayes ki vnèt d' esse sipanis. Ele les fwait roemyî, pask' elle est picante. Li speate dene on bon poy åzès biesses.

coltchicene [f.n.] drouke k' on saetche des grinnes di sizrece. Tot dismantchant l' pwezon des grinnes di coltchike, et li spurer, on-z a saetchî foû l' coltchicene, k' on s' endè sieve dins les crijhes di gote (L. Mahin). Etimolodjeye: Calcaedje riwalonijhî do F. ""colchicine"".

3. batch k' on mete del farene po les biesses, et k' ele vinèt magnî tote seules dins des batcheas ådzo, ki s' rimplixhèt otomaticmint. F. trémie.

2. cori après les galants, tot djåzant d' ene kimere. Cwand les Francès nd åront ralé, Les crapådes si lairont crever Tolmonde alôrse les couyonrè Nou bråve djonnea ni les loucrè Cwand les marcåd seront ralés, ele piedront leu tins a råwter (Les viyaedjes di Loncin et d' Awans (tchanson d' 1792). F. allumer, provoquer, exciter.

1. plantche avou des fioriteures, pindowe å meur, hôt assez, po mete des potikets, des lives, evnd. Les lives, so l' axhlete, si drovèt et foû des imådjes avolèt d'Artagnan, Robin des bwès, Zoro et Tarzan (Léon Bukens).