Яштуга — Шур велнӹш сола Кырык сирӹштӹ. Шур солавлӓн центрышты — Макарсир якте 11 уштыш нӓрӹ. Яштугашты йӹлмӹзӹ Саваткова А. А. шачын. Ӓвӓсир якте 8 уштыш лиэш. Эче 1950-шы ивлӓнӓт яштугавлӓ Шур школышкы тыменяш каштыныт. Саватковаат Шур школышты тыменьӹн.

Маламакибо фельзума (латинлӓ Phelsuma malamakibo) — геккон йишвлӓн группыш пырышы Мадагаскарышты (Аноси) эндемик вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹ. Кытшы 12,3 см якте шоэш.

Поромера (латинлӓ Poromera fordii) — лачокла шӓкшӓльӹ йишвлӓн группыш пырышы Африкышты (Камерун, Экваториаль Гвиней, Габон, Покшал Африка Республика дӓ Конго Демократи Республика) вӓшлиӓлтшӹ монотипан шӓкшӓльӹ.

Байрамӧрен (турокла Bayramören ) — Турцин, йыдвел Чанкыры илӹн районжы (илчежӹ). 2008-шӹ ин тӹштӹ 2.509 (пӱэргӹ: 1.268; ӹдӹрӓмӓш: 1.241) эдем ӹлен.

Бабар ошмаотывлӓ (индонезилӓ Pulau-Pulau Babar, Kepulauan Babar) — Индонезиштӹ Малуку ошмаотывлӓ гӹц иктӹжӹ.Территорижӹ 820 км². 2010-шы ин тӹштӹ 8.640 эдем ӹлен.

Неомурей (латинлӓ Neomoorea) – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Америкышты (Панама, Колумби дӓ Эквадор) вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 2 йиш тӹрлӹ неомурей улы.

Якшар логерӓн арасари (латинлӓ Pteroglossus azara) — тукан йишвлӓн йыхыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкышты вӓшлиӓлтшӹ тукан. Кытшы 36–40 см якте шоэш.

Лачокла пӹрцӹ тымана лӹпӹ (латинлӓ Apamea sordens) — тымана лӹпӹвлӓн йыхыш пырышы Палеарктика регионышты, Европышты, Азиштӹ дӓ Йыдпел Африкышты вӓшлиӓлтшӹ шӓдӓнгӹ, ыржа, шож, шӹльӹ дӓ кукуруза качшы лӹпӹ. Шылдыр шӓрӓлтӹмӹжӹ 36–42 мм якте шоэш.

Тепебашы (турокла Tepebaşı ) — Турцин, йыд-вадывел Эскишехир илӹн дӓ Эскишехир халан центр районжы (илчежӹ). 2009-шӹ ин тӹштӹ 272.495 (пӱэргӹ: 136.230; ӹдӹрӓмӓш: 136.265) эдем ӹлен.

Псевдохейлинопс (латинлӓ Pseudocheilinops ataenia) — тӹрвӓн колвлӓн йиш группыш пырышы вадывел Шӹпӓн океанышты вӓшлиӓлтшӹ тангыж дӓ аквариум кол. Цилӓжӓт ик йиш псевдохейлинопс веле улы. Кытшы 6.5 см лин кердеш.

Пыжӓшыжы плошка форманрак, кӱвлӓ лоштыш шелӹквлӓэш оптымы. Пӹжӓшӹштӹ 5 - 6 мыны. Шӹнзӹмӹ жепшӹ - 14 кечӹ нӓрӹ. Коктынат вара игӹвлӓштӹм иквӓреш 15 кечӹ нӓрӹ пукшат.

Бонналь шӓкшӓльӹ (латинлӓ Iberolacerta bonnali) — лачокла шӓкшӓльӹ йишвлӓн группыш пырышы Франциштӹ (Атланти Пиренейвлӓ, Кӱшӹл Пиренейвлӓ, Кӱшӹл Гаронна), Испаништӹ (Уэска) дӓ Каталоништӹ (Льейда) шӹрен вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹ. Кытышты 59 (озыжы), 65 (ӓвӓжӹ) мм якте шоэш.

Скафоцефалум (латинлӓ Scaphosepalum) – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Кечӹвӓлвел дӓ Покшал Америкышты вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 44 йиш тӹрлӹ скафоцефалум улы.

Амазон попугайвлӓ (латинлӓ Androglossini) — лачокла попугайвлӓ йыхыш пырышы Неотропика регионышты (Кечӹвӓлвел дӓ Покшал Америкышты) вӓшлиӓлтшӹ попугайвлӓ.

Кэтлин Карло-Кендалл (англла Kathleen Carlo-Kendall; Танана, Аляска) — Американ коюкон йӹлмӹлӓ попышы профессиональный резчица. Авӓжӹ коюкон атабаск Польдине Карло, ӓтяжӹ американ William ""Bill"" Carlo.

1967 ин Пöртныр школышты тымдаш тӹнгäлеш. 1871 ин Унчы школыш пäшäлäш ванжа, шукы книгäм марла пецäтлен лыктын. Тӹдӹн алык марла лыкмы Букварьжы кымдан пäлӹмӹ ыле. ХХ курым тӹнгäлтӹшӹн Арын солан церкӹштӹ священик ылын. 1912 ин 21 (8) ноябрьын, Михаил Архангелӹн кечӹжӹн колен. Арын церкӹн алтарьжы доны тайымы.