سستیی گورچیلە یان لە کار کەوتنی گورچیلە (بە ئینگلیزی: Renal Failure) حاڵەتێکە کە گورچیلە ناتوانێت کردەی پاڵاوتن و فرمانە ئاساییەکانی خۆی بە جێ بھێنێت. دوو جۆری سەرەکی ھەیە ئەوانیش: کتوپڕ (تیژ) زیان پێگەیشتنی گورچیلە (ئەکیووت ڕێناڵ ئینجری) کە زۆر جار چاک ئەبێتەوە ئەگەر چارەسەری باش بە کاربھێنرێ و نەخۆشی گورچیلەی درێژخایەن (کڕۆنیک ڕێنال دیسیز) کە زۆر جار چاک نابێتەوە. ھەر دوو حاڵەتەکەش چەند ھۆکاریکیان ھەیە. سستیی گورچیلە بە زۆری دیاری دەکرێت بە کەمبوونەوی ڕێژەی پاڵاوتنی گورچیلۆکە (glomerular filtration rate)، ئەویش ئەو ڕیژەیەیە کە خوێن ئەپاڵێورێ لە گڵۆڵە لە (توورەکەی بۆمان) ک پێکەوە بە (گۆی ماڵپێچی) دەناسرێن، کە یەکەی پاڵاوتنی خوێنن لە گورچیلە، کە ئەوەش دیاری دەکرێت بە کەمبوونەوە یان نەمانی بەرھەم ھێنانی میز، یان بە تێبینی کردنی پاشماوە زیان بەخشەکانی وەکو (کریاتینین، یۆریا) لە خوێندا. بە پێی ھۆکارەکەی ھەندێ جار دەبێتە ھۆی تێبینی کردنی خوێن لە میزدا ھیماتۆیوریا یان پرۆتینی زیاد لە میزدا پرۆتینۆیوریا. لە سستیی گورچیلەدا لەوانەیە ھەندێ کێشەی وەکوو زیادبوونی شلەی لەش (کە دەبێتە ھۆی پەنەمان)، و زیادبوونی ڕێژەی ترشی و پۆتاسیۆم و فۆسفات، و کەمبوونی ڕێژەی کالسیۆم و لە قۆناغە کۆتاییەکاندا تووشبونی کەم خوێنی (ئەنێمیا)، درێژە کێشانی نەخۆشیەکانی گورچیلە ڕەنگە ببێتە ھۆی ئەگەری تووشبون بە نەخۆشیەکانی دڵ.

وەک ئەوەی لە زانستنامەی بریتانیکادا نووسراوە، ڕووبەری کوردستان نزیکەی ١٩٠٫٠٠٠ کیلۆمەتری چوارگۆشە دەبێت و شارە گرینگەکانی لە بەشی تورکیادا ئامەد، بدلیس و وان؛ لە بەشی عێراقدا ھەولێر و سلێمانی؛ لە بەشی ئێراندا کرماشان، سنە و مەھاباد. وەک ""زانستنامەی ئیسلام"" دەڵێت، لە ڕووبەری ٣٩٢٫٠٠٠ کیلۆمەتری چوارگۆشە، ١٩٢٫٠٠٠کیلۆمەتری لە تورکیا، ١٢٥٫٠٠٠کیلۆمەتری لە ئێران، ٦٥، ٠٠٠ کیلۆمەتری لە عێراق و ١٢٫٠٠٠ لە سووریادایە. کوردستان لە ئێراندا پارێزگای کوردستان و زۆربەی پارێزگاکانی ئازەربایجانی ڕۆژاوا، کرماشان، ئیلام و لوڕستانی لە خۆ دەگرێت. کوردستان لە عێراقدا بە شەش بەش دابەشکراوە، سێ لەوانە و بەشێک لەوانی دیکەش ئێستا لە ژێر دەسەڵاتی حکومەتی ھەرێمی کوردستاندایە. کوردستانی سووریا لە ڕۆژھەڵاتی ئەم وڵاتەدایە و بەشێکی زۆری کەوتووەتە پارێزگای ئەل ھەساخ. شارە گەورەکانی ئەم بەشە قامیشلۆ و حەسەکە.

لە گەشت وگوزرادا، بە شێوەیەکی گشتی پشت ئەبەستێت بە کەنارەکانی کە جیادەکرێتەوە بە لمە ئاڵتونییە بریقەدارەکەی، ھەروەھا پشت ئەبەستێت بە بوونی ناوچە مێژووییە گرنگەکان ھەروەھا کەش و ھەوا ھاوسەنگ و ناوەندەکەی ھانی خەڵک ئەدات سەردانی بکەن.

لە گرنگترین شوێنەوارەکانی؛ مزگەوتی سەید ھاشمە، کە مەزاری باپیری پێغەمبەر محەمەدی تێدایە و لەسەر دەستی مەمالیکەکان دروستکرا و سوڵتان عەبدول حەمیدی عوسمانی ھەستا بە نوێکردنەوەی ساڵی ١٨٥٠ز، ھەروەھا مزگەوتی ئیبن مەڕوان و مزگەوتی عومەری گەورە و مزگەوتی کاتب الولایە و قەڵای ڕەزوان و کەنیسەی ڕۆم ئەرسەدۆکس لە ناوچە ئاسەوارییە گرنگەکانی ترن.

سەگ گیانلەبەرێکی کە لە زۆربەی ناوچەکانی جیھاندا دەژیێت. سەگی ماڵیش ھەیە کە مرۆڤ بەخێوی دەکات، سەگی ماڵی بۆ یاریکردن و ھاوڕێیەتیکردنە کە زۆرجار بەھێمای وەفاداری دادەنرێت. جگە لەوانەش سەگ لە پاسەوانی و کاری پۆلیسی بەکاردێت. سەگەکان لەھەردوو جۆری گۆشتخۆر و سەوزەخۆر ھەن.

سێ‌خشتییەکان سەرجەم هەشت بڕگەیین و لە سێ دێڕدا تەواو دەبن. بابەتی ئەم هۆنراوانە لەسەر کوڵ‌وکۆی دەروون و ناڵەی جودایین، کە حەسرەتی دووری و باسی بەجێ‌هێشتنی زێد و نیشتمانە. دەنگبێژان لە داڵانی سەدان ساڵەی زەمانەوە حەکایەتی کۆچی زۆرەملی بۆ بەرەی نوێ دەگێڕنەوە و دووتاری کرمانجی‌یش بە گریان هاوڕێیەتیان دەکا؛ وەک ئەم دوو نموونەیە: