بي بي مبارکه د ملک سلېمانشاه يوسفزي لور او د ملک شاه منصور خور او د ظهير الدين بابر ماندينه وه. ظهير الدين محمد بابر د الغ بېگ کوگاني وراره په ۹۱۸ ه سپوږميز کال کې کابل ونيو او ددې خېښۍ په نسبت يې خان د يوسفزو دوست باله خو بي بي مبارکې ته د گورگاني حکمران د کور ښڅو د شنډېدو دارو ورکړه او له اولاد ځخه يې واچوله. دا مېرمن د اکبر تر زمانې ژوندۍ وه او د همايون مېرزا مور يې حال کښلی دی او وايي چې دا يوه باتدبيره او مهربانه ښڅه وه. د بي بي مبارکې کورنۍ د بابر سره زياتې مرستې وکړې او د بابر د دوی په مرسته پر لوديانو بری وموند، خو د همايون مور وايي چې دغه پېښه پر بي بي مبارکط ډېره درنه لگېدلې وه.

د انځر ونه د يو تعداد مرضونو او افتونو په وړاندي حساس وي چي له هغه څخه ځيني په لاندي توگه دي . Leaf spot: دا مرض لومړي ځل لپاره په کال ١٩٧٤ ئي د هندوستان له خوا راپور ورکړل شو. چي په دي مرض اخته پاڼي قهوئ نقطي سر پيل کيږي چي وروسته په لوي زخم قهوي رنگ چپ ورته والي سور رنگ ته لري سره له دي د پاڼي څوکي تياره کيږي ، دا مرض د ٠٫٢ فيصده Dithane z-78 او ٠٫١ فيصده Benlat سپري شي له منځه خو هغه وخت کله چي د مرض علايم په سترگو شي Fig Rust: دا يو نوي مرض دي چي د قهوئي خالونو په شکل د پاني په لاندني برخه کي را منځ ته کيږي په سترگو کيږي. او د پاڼي د ريږيدو او د لمر سوزيدو عامل کيږي . په نبات کي اود بوريکس په سپري کولو باندي له مينځه نه ځي. خو يو گرام Zineb، دوه گرامه د سلفر مايع او يا يو گرام Biferfano په يو ليتر اوبو کي واچول شي او بياد ډسمبر په مياشت کي سپري يا وپاشل شي نو په دي صورت ډير زيات تاثير لري او دا سپري کول فنگس له مينځه نه وړي بلکه د هغه د انتشار څخه مخ نيوي کوي.

۳: ﺩﺣﻀﺮﺕ ﺍﺑﻮﻫﺮﯾﺮﻩ ﺭﺿﯽ ﺍﻟﻠﻪ ﻋﻨﻪ څﺨﻪ ﺭﻭﺍﯾﺖ ﺩﯼ ﭼﯥ ﻧﺒﯽ ﮐﺮﯾﻢ ﺻﻠﯽ ﺍﻟﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ ﻭﺳﻠﻢ ﻭﻓﺮﻣﺎﯾﻞ: ﺍﯼ ﺩﻗﺒﺮﺳﺘﺎﻥ ﺭﺍﺗﻠﻮﻧﮑﻮﺧﻠﮑﻮﻣﺆﻡﻧﺎﻧﻮﭘﺮﺗﺎﺳﯽ ﺩﯼ ﺩﺍﻟﻠﻪ ﻟﻪ ﻟﻮﺭﯼ ﺳﻼﻡ ﻭﻱ ﺍﻭﻧﮋﺩﯼ ﺩﻩ ﭼﯥ ﻣﻮږﺑﻪ ﺳﺘﺎﺳﻮﺳﺮﻩ ﻣﻼﻭﺷﻮ،ﻣﺎﻏﻮښﺘﻪ ﭼﯥ ﮐﺎﺷﮑﯽ ﺧﭙﻞ ﻭﺭﻭڼﻪ ﻭﻭﯾﻨﻢ، ﺻﺤﺎﺑﻪ ﮐﺮﺍﻣﻮﻋﺮﺽ ﻭﮐﻲ ﭼﯥ ﻣﻮږﺳﺘﺎﺳﻮﻭﺭﻭڼﻪ ﻧﻪ ﯾﻮ؟ﺍﺭﺷﺎﺩﻭﺷﻮﭼﯥ ﺗﺎﺳﯽ ﺯﻣﺎﺻﺤﺎﺑﻪ ﯾﺎﺳﺖ ﺯﻣﺎﻭﺭﻭڼﻪ ﻫﻐﻪ ﺩﯼ ﭼﯥ ﻻﺗﺮﺍﻭﺳﻪ ﻧﻪ ﺩﯼ ﺭﺍﻏﻠﯽ، ﺻﺤﺎﺑﻪ ﮐﺮﺍﻣﻮﻋﺮﺽ ﻭﮐﻲ ﭼﯥ ﯾﺎﺭﺳﻮﻝ ﺍﻟﻠﻪ ﺗﺎﺳﯽ ﺑﻪ ﺩﻏﻪ ﺍﻣﺘﯿﺎﻥ څﻨگﻪ ﺑﻪ ﭘﯿﮋﻧﯽ؟ ﭼﯥ ﻻﺗﺮﺍﻭﺳﻪ ﻧﻪ ﺩﯼ ﺭﺍﻏﻠﯽ؟ ﺩﻩ ﻭﻓﺮﻣﺎﯾﻞ ﭼﯥ ﺗﺎﺳﯽ ﻭﻣﺎﺗﻪ ﻭﻭﺍﯾﺎﺳﺖ ﭼﯥ ﯾﻮﺳړﯼ ﺧﭙﻞ ﺳﭙﯿﻦ ﺗﻨﺪﯼ، ﺳﻴﯿﻨﻮﭘښﻮﺍﻭﺳﭙﯿﻨﻮﻻﺳﻮﻧﻮﻭﺍﻻﺍﺱ ﭘﻪ ﺗﻮﺭﻭﺍﺳﻮﻧﻮﮐﻲ گډﮐړﯼ ﻧﻮﻫﻐﻪ ﺑﻪ ﺧﭙﻞ ﺍﺱ ﻧﻪ ﭘﯿﮋﻧﯽ، ﺻﺤﺎﺑﻪ ﮐﺮﺍﻣﻮﻭﻭﯾﻞ ﭼﯥ ﺿﺮﻭﺭﯾﺎﺭﺳﻮﻝ ﺍﻟﻠﻪ، ﻧﺒﯽ ﮐﺮﯾﻢ ﺻﻠﯽ ﺍﻟﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ ﻭﺳﻠﻢ ﻭﻓﺮﻣﺎﯾﻞ ﭼﯥ ﺩﻗﯿﺎﻣﺖ ﭘﻪ ﻭﺭځ ﺑﻪ ﻫﻐﻪ ﺧﻠﮏ ﭘﻪ ﺩﺍﺳﯽ ﺣﺎﻝ ﮐﻲ ﺭﺍﺷﯽ ﭼﯥ ﺩﺍﻭﺩﺍﺳﻪ ﻟﻪ ﮐﺒﻠﻪ ﺑﻪ ﺋﯥ ﺗﻨﺪﯼ ځﻠﯿږﯼ،ﺍﻭﺩﺩﻭﯼ ﻻﺳﻮﻧﻪ ﺍﻭﭘښﯥ ﺑﻪ ﺭﻭښﺎﻧﻪ ﻭﻱ ﺍﻭﺯﻩ ﺑﻪ ﺣﻮﺽ ﮐﻮﺛﺮﺗﻪ ﺩﺩﻭﯼ ﻧﻪ ﻣﺨﮑﻲ ﺭﺳﯿﺪﻟﯽ ﯾﻢ. ﺭﻭﺍﻩ ﻣﺴﻠﻢ ﻭﻏﯿﺮﻩ

د پټي خزانې نامتو مولف د (خټکتو حدیقه) کتاب په ۱۱۴۰ هـ کال په نظم لیکل شوی بڼه د پښتونستان په دیره اسماعیل خان کې لیدلی دی. دا کتاب په ۱۹۶۹ ع. کال د سید انورالحق په سریزه او زیار په پښور کې چاپ شوی دی.

که څه هم تاريخ سوري اوس نشته، خو دپټې خزانې مؤلف محمدهوتک د شيخ کټه متي زی غورياخېل د ""لر غوني پښتانه"" په حواله دامېر کروړ سوري په اړوند داسې ليکلي دي :

د مريم څڅ طبيعي توکې د انسانانو پر روغتيا باندي ښه آغېزه لري او نوموړي توکې د ينو ژونکې د زهرلرونکو توکو او نورو خطرناکو موادو پر ضد ساتي ، ويجاړ شوي ژونکې بیا جوړوي او د ینو رنځونو پرضد لکه هېپاتيت، سیروز (د ینې تشمع) ښه آغېزه لري. مريم څڅ د بواسیرو او وريسو رگونو،زهرشيندنو او حساسيتونو د درملنې لپاره ورڅخه کار اخیستلای شی. د دي درملو توکو ورځي مقدار ۲۰۰ - ۴۰۰ میليگرامه دي او تقريبا یو میاشت ورکول کېږي.