4. Кызымакай сеткил - дээрге бодунуң тура-соруу күштүг, могаг-шылаг чокка амыдыралчызы. Салган сорулгазынче чалгаа болбайн, ойталаашкын чокка күженип, саарыгның саарлааны-дег үзүктел чок хөделип тургаш салган сорулгазын чедип алырын ынча дээр.

6. Бээриниң падежинде чүве ады болдуруушкун залогунда кылыг сөзүнге хамаарышпаан домакка доора немелде бооп чорза-даа, кылдыныгның алыс күүседкичизин (логиктиг субъектизин) илередир: аътка тептирер, соокка алзыр, авазынга даарадыр.

Өйлеп-өйлеп бырлаңнаар, согар. Судал тударда артерияны дыка базып болбас, чүге дээрге судалдың кагары билдирбестей бээр (Медицинниң ортумак ажылдакчыларынга башталга, 1940).

Гулигань Байкал далайның соңгу эриинде чурттап турар. 5 муң шериглиг. Үнүштерден ай казып чиир улус-тур. Чуртунда чүглүг куш дег чүгүрүк аъттар бар. Аъттары кара таңды ышкаш, оларның баштары теве бажы-биле дөмей; (олар) хүнде чүс-чүс ажыг ли маңнап эртер. Гулигань деп улустуң чурту соңгу чүкте далайга чедир чаттылып турар, кыдат төвүнден аажок ырак. Байкал далайның соңгу талазынче хүн дурту кыскалай бээр. Дүн дүжери билек отка чавана бышпайн чорда даң адып кээр-дир. Ол чурт хүн үнер чүкке чоок. Гулиганьның элчилери хаанывыска бараалгап келген, элчилер чанар деп баарга оларның-биле кады Гулигань чуртунче Кхан-Су-ми деп шериг даргазын чортуптувус. Дааскан девискээр чуртун ол кижи Сюань-кюе деп эде адап алган. Аймак даргазын Сегин дээр. Ол кижи бисче элчи чортупкаш хаанывыска белек кылдыр чылгы берген. Хаанывыс чылгыдан 10 кедергей эки аъттар шилип алгаш, аът бүрүзүнге тускай ат берген. Хаанывыс элчини улуг хүндү-биле хүлээп алган-дыр. Лун-шо үезинде, 662 чылда Сюань-кюе деп можуну Юйву деп эде адаааш ""Байкалдың Чагырга черинге"" даастып каан.

1912-1913 чылдарда Кыдатка Синьхай революциязы болган, тыва нояннар (амбын-ноян Комбу-Доржу, Чамзы Камбы-лама, гун ноян Буян-Бадыргы дээш өскелер-даа ...) орус хаан чагыргазынче (царское правительство) Тываны бодунуң хайгааралынга ап алыр кылдыр чагаа бижип чортупкан.

1867 чылда Санкт-Петербург хоорайга «Буруңгу Башкирияның төвү турган Уфа можунуң төөгү бижиктери» деп ажылда башҡорт деп сөс Уралдың ээзи деп уткалыг деп демдеглеп турар.

Чөөн-Хемчик кожууннуң амгы үеде чагырыкчызы Моңгуш Байбек Надажапович база Ийме чурттуг. Ол хуу сайгарлыкчы, малчын база. Ооң хуу бүдүрүлгези «Юрта» Чадаана хоорайда эки ажылдап турар.