Ojehapejoko hag̃ua, oñemomichĩva'erã ñati'ũ su'upy umi tenda oñemosarambiháme upe mba'asy, ha avei ojeipurukuaava'erã mombaryryru. Oñemboyke hag̃ua ñati'ũ su'upy ikatu ojeipuru vícho mondyiha, tete aho’iha,ñati'ũ jokoha ha oñemboypava’erã yno’õ oñemoñaháme ñati’ũ. Ndaipóri mba'asymombiaha oiko porãva. Pohãnoharanguéra omomarandu umi kuñanguéra oikóva umi tenda oñemosarambiháme Zika 2015-2016-me ani hag̃ua hyeguasu, ha umi hyeguasúvape omomarandu ani hag̃ua oho ko'ã tenda rupi. Ndaipórirõ jepe peteĩ ñepohãnopuku poravopyréva, Paracetamol (Acetaminofén) ikatu iporã mba’asyapypẽme g̃uarã. Natekotevẽi jepi ojegueraha umi hasýva tasyópe.

Péicha ko’ă jyvápe oĩ vertedero; turbinas oĩva brazo principal, vertedero ha’čva 18 compuerta omoĩva flujo máximo 55.000 m³/s. Péicha ambue ysyry jyva orekóva 16 compuerta-ve, orekóva capacidad umi 40.000 m³/s.

Ary 1921-pe omoñepyrũ hekove vore mokõiha, Marangatu Rendápe. Benedicto XV ohenóikuri chupe Roma-pe omotenonde hag̃ua Paparã Rembiapoha Aty Guasu Jerovia Myasãi rehegua. Oho avei, Táva Vatikano rérape, Vugaria, Tuykia ha Gyresia-pe. Oñepyrũvo Yvóra Ñorairõ Mokõiha, ha’e oĩkuri Gyesia-pe, ijaku’ipava’ekue ñorairõkuéra rupive. Ombyatýkuri marandu oikuaaukáva mba’éichapa ha moõpa oĩ hikuái umi ñorairõhára oñemonambiva’ekue ha peichahápe avei oipysyrõkuri heta Hudíope. Ára 6 jasypakõi ary 1944-pe Pío XII ojapo chugui Paparerapegua París-pe. Ára 12 jasyteĩ ary 1953-pe oiko chugui Papaporavohára ha ára 25 katu oiko chugui Tupãretãpehẽruvicha Venecia-pe.

Ary 1926-pe omano Gaudí ha peteĩ óga yvate mante ojejogapo. Tupão jejogaporã opyta umi ta'anga mante ha peteĩ joguaha michĩ jésogui. Hákatu, ojejogapo mante.

Péicha avatar política paraguaya, ojejopy oho haguã oka gotyo opáicha oñembyaty hikuái, oipytyvõ ojogua haguã colección de pintura ha escultura, ijapytépe ojepytaso umi obra Coubert, Murillo,Tintoretto, ambuéva. Juan Silvano Godoy oñemoĩ, omba'apo, pintura decimonónica tardía rehe, ombojopyru naturalismo ha simple academicismo. Péicha colección avei ombohetáve obra artista contempráneo Río de la Plata-gua.

40 Km. Bahía Negra-gui, río Negro ári, opyta estación biológica Los Tres Gigantes, ha’éva tanda ojejapohápe investigación pantanal rehegua Paraguái yvýpe, tuicháva 15.000 hectárea, oñangarekóva hese fundación Guyra Paraguay, ONG peteĩ omba’apóva oykeko ha omo’ã hagua tekove heta.

Oheñói Mirangaia, táva Poytuga heraha Oporto hi'aguĩ. Itúva ha'e akue João Bernardo Gonzaga oúva Pindorama ha isy Tomásia Isabel Clark Poytuga pegua iñemoñare Ingyaterra pegua. Isy omano ha'e oguereko aja peteĩ ary, oho itúva ndive táva Pernambuco ary 1751-pe ha upei oho Bahía-pe, upépe oho Hesuíta Mbo'ehaópe. Ary 1761 oho jey Poytugápe oñemoarandu hag̃ua teko me'ẽ Coimbra Mbo'ehaovusúpe. Omba'apo teko me'ẽre heta ary Poytugápe ha Pindoramape. Upépe oikuaa kuñataĩ Maria Doroteia Joaquina de Seixas Brandão, ""mymba rerekua Marília"" oñemohechauka heta jey iñe'ẽpotýme.

alfarería, cerámica, kambuchi kuera, pire kuera (montura kuera, sapatúpe kuera, termos) , tenda jepyso ohechaukáva ta'anga kuera, akãngao kuera, cestería tyvi kuera karan mba'e me