Kakensa Isaac Newton era yagamba nti lwaki enkulungo ziri mu kyebulungulo ky’essikirizo ly’enjuba y’ensonga y’emu lwaki ekibala bwe kinogoka ku muti kigwa wansi ne kiteyunira waggulu. Empalirizo esikira ebintu ku nkulungo y’Ensi eyitibwa “ nsikirizo ennene”(big attraction) esikira mu makkati g’ensi oba giyite “essikirizo ly’Ensi(Earth’s gravity).

Awo okiraba nti mu sessomo ly’ekibalangulo tweyambisa migerageranyo (ratios) okukola okugerageranya wakati w’ebintu ebibiri oba okusingawo. Bwe tulaga emigerageranyo mu bigambo tukozesa akagambo “ku” ne tugamba omugerageranyo ogw’ekintu ekimu ku kirala. Eky’okulabirako tuyinza okwogera ku omugerageranyo gw’abakazi ku basajja mu Uganda.

Amambulugga galeetebwa akawuka akayitibwa 'Mumps virus' akayita mu mpewo gye tussa, mu malusu oba mu minyira. Singa omulwadde akolola(oba ayasimula) oba anyiza, ne wabaawo obutondo obukusammukira mu maaso, mu nnyindo oba mu kamwa, olwo okwatibwa endwadde eno. N'ekirala esobola okukukwata ng'okozesezza ebikozesebwa mu kulya n'okunywa bye bimu n'oyo abulina.

Obutaffaali bw’ebiramu bukolebwa molekyu ez’enjawulo. Zino molekyu kazimbamubiri ezirina obusirigini era nga zisobola okuzaala endala munda.

Kuliko omulyango gumu gwoka woyita munyukuta eya (T)wagulu wayo waliwo ekigambo ekigamba nti nsanyuse okulaba.era bwomala oyingira mu nziga eno ngolimunda bwoba oyagala kufuluma era woyingirila wofulumila tewali kabonero kakulaga kufuluma.

Ekipimo ky’empalirizo ku mpewo kyenkanankana ekipimo ky’empalirizo ku kinyonyi; oludda lw’empalirizo ku mpewo (ekiddawansi) lwa kikontana n’oludda lw’empalirizo ku kinyonyi (kiddawaggulu). “Buli kikolwa kireetawo ensindikano ekyenkanankana ku ludda olwa kikontana”. Omugogo gy’ekikolwa–ekireetawo ensindikano gwe gusobozesa ebinyonyi okubuuka mu mpewo (mu bbanga). Kati wekenneenye omugendo gw’ekidduka nga motoka nga ogenda ku mirimu gyo oba ku somero. Motoka erina namuziga ezetoloola ekiddannyuma. Namuziga buli lwe zetoloola ekiddannyuma, zikwata ku luguudo ne zisindika oluguudo ekiddannyuma.Olw’okuba waliwo empalirizo eziva mu nsindikano, oluguudo nalwo luteekwa okuba nga lusindika namuziga ekiddamaaso.

Abantu abaluliraanye lubayimirizaawo mu bintu bingi. Abamu balukimamu amazzi ge bakozesa awaka, okunywesa ebisolo byabwe, okufukirira ennimiro zaabwe, abalina emmerezo z'emiti basenamu amazzi ag'okufukirira. Ebirala ebivaamu mulimu ebbumba, enku, enkoma, eby'enyanja nga emmale, ensonzi n'ebirala bingi. Abakola eby'emikono nabo balufunamu ebikozesebwa nga ebitoogo, ensansa, essubi, okukolamu ebiwempe, enkoofiira, ensawo, enjeyo n'ebirala bingi.

Mu Kitabo kye ""Luganda Mathwords: An etymological handbook for mathematical terms in Luganda"" , Charles Muwanga agamba nti edda ng'omuntu bw'aba agenda ku lugendo oluwanvu , nga bamusibirira ettu erinamuyamba ng'afunye obwetaafu mu kkubo oba eyo gy'agenda.

Mu kunakuwala era muvaamu embeera z’obuntu nga okuggwaamu essuubi , okuwulira obubi, obutasanyusibwa ate okuswaala ne kuvaamu embeera nga okwetya, okwekyaawa , n’okwejjusa.