Filosofia easte distsiplina shciintsificã tsi lucreashce pi ãntribãrle ti atsea cum omlu lipseashce s-bãneadzã (ethicã); ti atsea tsi existeadzã shi atsea tsi easte natura-a lor esentsialã (metafizicã); atsea tsi s-mindueashce ca shciare di delihia (epistemologhia) shi atsea cai sãntu printsipile corecte ti minduiare (loghicã).

Andartu (pl. andarțâ) eara furi greț ți alumta aoa ș-un chiro trâ iliftiria a Grâțiiľei di sumu turțâ — cu vâtâmarea a turțâloru ma ș-cu vâtâmarea a criștińlor, armâńi, vurgari, ți nu vrea si s-facâ greț, ma vrea si ș-armânâ ațea ți eara, cu fara și limba a lor.

Shi Matilda Caragiu-Mariotseanu tu zborlu a ljei la aestâ editsiuni dzâtsi: ""Gramatica alu Boiagi nu easti unâ Gramaticâ românã icâ macedo-românã cumu u interpretã Pericle Papahagi ma easti Gramatica armânâ icâ Macedono-vlahâ, ashi cumu lj dzâsi Boiagi, cu multâ diki shi intuitsiuni di omu anvitsatu"".

Zângânarulu easti unu soi di insectâ, cari ș-u-aduți cu alghina și yeaspea, cu truplu ca di catifei faptu di ma multi neali și cari alagâ di lilici-lilici tra si s-hrâneascâ; zângrânâ, giungiunar, heavrâ.

Plasturlu (icâ yeachiua) easti unâ cumatâ ńicâ di pândzâ pri cari s-ari teasâ unâ alifii (mihlemi) ș-cari s-bagâ pristi unâ aranâ, tra s-u-afireascâ și s-nu-acațâ prońiu.

Ioan Coletti Vindicâtorlu (Doctorlu) shi istoriclu Coletti easti faptu tu anlu 1784 icâ 1786 tu armâneasca comunâ Seracu ( Epir - Gartsii) aproapea di Ianina, di tatâsu marli politic shi vindicâtorNicola shi dadâ-sa Xanti (Santa). Armâneasca comunâ Seracu iu s -featsi Coletti ari datâ multsâ nvitsats oaminj di shtiintsâ, literaturâ, prmâteftsâ shi politicanj. Tu eta XVII Seracu ira capitala-a "" Conferetsiljei a comunilor armâneashti "" di partea di ascâpitat a Pindului, tu cari avea 42 di localitâts cu 7500 di fumelji, cu aproapea 40 000 di sufliti.

Câruța icâ amaxea easti unâ soi di cutii mari pi-arocuti cu patru aroati, cu cari s-minâ oamińi i poartâ lucri (traptâ di caľi tu chirolu vecľiu i minatâ cu gazu tu chirolu di-adzâ).

Chitara (pl. chitari icâ chitare) easti unâ hâlati muzicalâ. Ari di-aradâ șasi coardi icâ teľiuri teasi pri unâ soi di cutii di lemnu ma mari ca-ațea di-avyiulii, cari asunâ cându teľiurli suntu chipinati i aguditi cu deadzitli.

Morcuvu easti easti unâ soi di earbâ cari s-aflâ ș-agrâ tu câmpu ma cari, di-aradâ, easti criscutâ di omu tu bâhce ca unâ zârzâvati, trâ arâdâțina a ľei lungâ ș-groasâ, dulți ș-bunâ tu mâcari, proaspitâ icâ heartâ tu ghelâ, cu frândzâ dispârțâti multu, ș-cu arapuni di lilici albi ș-ńiț; carotâ, mer di-tu locu.

Umtulemnu di masinu easti untulemnlu ți si scoati dit masini. Tu Gârție ari tradiții creaștirea-a masińiloru, și elińii suntu cunoscuț pri loclu trâ fațirea-a untulemnlui di masinu. Di tora, untulemnlu s-fați ma lișoru, cu mahini.

Deadunu cu Elisabeth Vyslonzil & Alois Woldan (ed.): Herausforderung Osteuropa. Die Offenlegung stereotyper Bilder. Schriftenreihe des Österreichischen Ost- und Südosteuropa-Instituts 29, Viena 2004.

Augustus (tu latineascâ: Gaius Julius Caesar Augustus; 23 Yizmâciunu 63 n. Hr. – 19 Avgustu 14 d.Hr.) fu protlu şi nai ma maxuslu Amiră ali Amirâriľie Romanâ.