Dáng-sê hī òng, Ăng-dŭng-nà̤-ó̤ gì huó-sùng dŭ găk hāi lā̤ sék-sê̤ṳ lāu, huòi cêu sê gōng, ĭ mò̤ bâing-huák hèng Săi-lŏk-káik gì cièng lāu. Săi-lŏk-káik gì cṳ̆-niòng-giāng, Ciék-să̤-kā (Jessica) iâ gāi hóng Gĭ-dók-gáu, tău lāu chió lā̤ iā sâ̤ cièng tié nè̤ng cāu go̤. Dāng Ăng-dŭng-nà̤-ó̤ bô sêu-ké bô kū-cháik, còng-é hâng-hâi Ăng-dŭng-nà̤-ó̤, ciŏng ĭ niăh diŏh dái diē huák-dìng.

Gáu-huòng Ioannes Paulus 2-sié (ĭng-ĭk: Iŏk-uông Bō̤-lṳ̆k 若望保祿, 1920 nièng 5 nguŏk 28 hô̤ – 2005 nièng 4 nguŏk 2 hô̤), buōng-miàng hô̤ lā̤ Karol Józef Wojtyła, sê Lò̤-mā-tiĕng-ciō-gáu gì dâ̤ 264 êng gáu-huòng. 1978 nièng gáu 2005 nièng câi-êng.

Gáung-bék(鋼筆) sê siŏh cṳ̄ng cūi-bék. Ciā bék tŭng-guó mò̤-sá̤-guāng cáuk-ê̤ṳng ciŏng mĕ̤k-cūi ngék gáu bék diē-sié; siā cê gì sèng-âu, tŭng-guó dâe̤ng-lĭk cáung-ê̤ṳng chók cūi.

Gŏng-gé̤ṳ Liù-giù guăng-huŏng siā gì lĭk-sṳ̄-cṳ̆ «Dṳ̆ng-săng Sié-gáng» (中山世鑑), «Dṳ̆ng-săng Sié-puō» (中山世譜) gâe̤ng «Giù-iòng Gé-sê̤ṳ» (球陽記事) diē-sié gì gōng-huák, Liù-giù gùng-dō̤ sê iù nṳ̄-sìng Amamikyu cháung-cô̤ gì. Gáu-muōi-lāu Amamikyu gì duâi giāng biéng siàng Liù-giù có̤i cā gì guók-uòng, hô̤ lā̤ Tiĕng-sŏng-sê (天孫氏). Tiĕng-sŏng-sê diòng 15 ciáh guók-uòng, ké̤ṳk nè̤ng chuâng-ôi, ciòng-guók duâi luâng. 1187 nièng, iù Urasoe gì Aji Shunten tūng-ék Liù-giù.

Gàu (猴) sê siŏh lôi bău-guák 200 cṳ̄ng cṳ̄ng-lôi gì siēu-hìng lìng-diōng dông-ŭk. Gàu siăh cūi-guō, chéu-niŏh, cṳ̄ng-cī, huă, tè̤ng-ngiê, tĭ-tṳ̆, lâung gâe̤ng nâung gì dông-ŭk.

Ngô-nguŏk-cáik (五月節), iâ chĭng có̤ Ngô-nĭk-cáik (五日節), Duăng-ngū-cáik (端午節), sê Dĕ̤ng-ā cêng dê̤ṳng-iéu gì duòng-tūng cáik-nĭk, găk gô-lĭk Ngô-nguŏk chĕ̤-ngô. Găk cī siŏh gĕ̤ng, nè̤ng siĕh cáe̤ng, bà-lùng-sùng, gé-niêng Chū-guók ái-guók sĭ-ìng Kók Nguòng (屈原) dàu gĕ̤ng cê̤ṳ-sák gì nĭk-cī; iâ ô nè̤ng gâe̤ng buò-chāu guá muòng-sèng biê-sià siĕu-căi, gó-chṳ̄ ciā cáik-nĭk iâ hô̤ lō̤ Buò-cáik (蒲節).

Chói-chiŭ (嘴鬚) sê nè̤ng gì chói biĕng-dău gì mò̤ mò̤. Ék-buăng lì gōng nâ ô nàng-gái cá â̤ buóh, nṳ̄-gái mâ̤ buóh. Chói-chiŭ sê ĭng-ôi hṳ̀ng-séng gék-só găk lā̤ huák-hŭi cáuk-ê̤ṳng gì, gó-chṳ̄ huâng-guăng iâ mâ̤ huóh.

Găk cuō-iéu gì Gĭ-dók-gáu siâ-huôi gì Să̤-huŏng ngṳ̄-ngiòng (dṳ̀ kī Ĭng-ngṳ̄, Dáik-ngṳ̄ gâe̤ng siŏh piĕ Sṳ̆-lá-hŭ ngṳ̄-ngiòng) diē-lié, ciā cáik-nĭk gì miàng-chĭng sê téng ""Pesach"" lì gì, sê Hĭ-báik-lài-ngṳ̄ ""Uŏk guó"" (Pass over) gì é-sé̤ṳ.

Tokugawa Ieyasu(Nĭk-buōng-ngṳ̄: 徳川家康 (とくがわ いえやす), 1543 n. 1 ng. 31 h. - 1616 n. 5 ng. 22 h.) sê Nĭk-buōng Ciéng-guók Sì-dâi gì siŏh ciáh dâi-miàng, iâ sê Edo Sì-dâi gì siŏh ciáh ciŏng-gŭng. Ĭ sê Tokugawa Máuk-hū gì gióng-lĭk-ciā.

Gái ciŏng iéng puòi siók siàng 2 cáung huŏng-huŏng-sék piéng-piéng, siŏh chiū niĕng iéng puòi, siŏh chiū kĕk dê̤ṳ tiĕu sék-dáung gì âng ĕng iéng puòi diē-sié, bău kī lì niĕk gīng, gĕ̤h diāng diē-sié cṳ̄ chă-bó-dŏ̤ 5 hŭng-cṳ̆ng, biēng-nṳ̆k-iéng cêu có̤ hō̤ lāu.

1917 nièng, huák-sĕng Sék-nguŏk Gáik-mêng, Ngò̤-lò̤-sṳ̆ Gê̤ṳng-huò-guók ké̤ṳk siâ-huôi-ciō-ngiê-ciā tŭi-huăng, siŏh ciáh hô̤ lā̤ Sŭ-mì-ăi Ngò̤-lò̤-sṳ̆ gì guók-gă gióng-lĭk. 1922 nièng, gâe̤ng gūi ciáh siâ-huôi-ciō-ngiê guók-gă hăk-siŏh-dŏi. Sŭ-lièng cêu ciŏng-uâng sìng-lĭk lāu.