Hadrianus lecanê xo teber de huner u mimari rê ehemiyet zaf dayo, heyranê Yunanê Antiki biyo. Her cayê İmperatoriya Roma de heykeli, eserê huneri vıraştê. Xo rê Roma de new sey (900) odeyan ra boni kar dayo kerdene. Yew zi imperatoranê Roma miyan de teyna ey erdişa xo nêbırna, coke ra namdaro. Tarixêran ra gore Hadiranus humanisto, xızmetkarê İmperatoriya Roma biyo. Sistemê koleyiye kerdo kemi, êşkence kerdo yesax u darıto we. O sebeb ra tarixêran ra gore o imperatoro baqılo. Hadrian seykerdış zi siyêne, coke ra ey seyd zaf kerdêne. Serra 123yıne de Bitinya de (ewro Tırkiya de zımeyê de maneno) seydkerdışê Hadrian u Antinous de ameyi raşt. Hadrian o ardo İtalya. Antinous serra 128ıne de zi delalê, (yewınê, favourite) Hadriani biyo. Antinous her geyrayışê Hadrini de be ey ra piya şiyo. İnan piya şêr seyd kerdo. Wına nusiyeno ke Hadrian u Antinous semedê merasimê ameyi Mısır. Uca de Royê Nili sero geyrayêne ke Antinous kewto awe u xeneqiyo, merdo. O taw ra tepiya Hadrian zaf biyo xırabın, her ca de heykelê Antinousi vıraştê, Mısır de dinê (itıqadê) Antinousi vıraşto. Cayê merdışê Antinousi de zi sûka Antinoopolisi vıraşta.

Alan Mathison Turing (b. 23 Heziran 1912 – 7 Heziran 1954) oyo ke kriptolog, komputerşınas u matematikzanê do İngılızo ke serra 1912ıne de İngıltere de maya xo ra biyo. Alan Turing vıraştoğê kompterşınasiye amariyeno, zey piyê komputeri şınasiyeno. O testê Turingi vıraşto u testê xo de o esto ke makine u komputeri şenê zey merdumi fıkırnê ya zi ê nêşenê zey mezgê merdumi fıkırnê. Domê Cengê Cihaniê II. de kodanê Almanyay şıkıtê, rolê muhimi kay kerdo u coke ra qehreman vêniyayo. Keyê ke o Universıtey Machesteri de guriyo, uca de definasyonê algoritma vıraşto, temelê kompureteranê moderni eşto.

Endamê ke beşdarê kombîyayîşan benê wayîrê fikr û bawerî û tercîhê sîyasî yê cîya cîya yê. Labelê kombîyayîşan de tercîhê endaman ney, zanayîş û hetkarîya înan esas gêrîyeno.

Xu vira mekeri Allah-u teâlâ, çi ki şıma keni, çı ki şıma fikiryeni zuno. Merdimi (Insuni) teveri yewbin vineni. La Allah-u Teâlâ hem tever, hem zerri vineno. Merdim ki inê zuno gurê u fikri ini merdim edebınê.

Tarixo İrani zaf kıhano,wextê İV. 7000i rê şıno. Wextê kıhani de sivilizasyonê İrani u sivilizasyonê Mezopotamya miyan de mınasabati ameyo meydan. Wextê İ.V.(İsay ra ver), qebileyê Aryani amey İran u medeniyetê Aryanan biyo medeniyetê İrani. Deyî/Goreyê tarixkaran qebileyê Aryani eno erdi rê be goçi ameyo u be eno goçi qebileyê İran beno dı letey; Rocawani u Rocvetışi. Wextê Parsan de İran biyo zaf gırd.İV. seserra 10,000 de erdê rocawanê İrani de Medi, Farsi, Baktriy. Seserra İV 1000ine de Zerduştiye vıraşt biyo u İmperatoriya Hexamenışiyan u dewletê peyêni de biyo dinê resmi.

Sûkê İraqi zaf peyser mendê. Cengan sûkê İraqi zaf kerdê xırabe. Labelê Beğdad de zaf binay hetê mımariye ra mıkemmel vıraciyê. Beğdad merkezê iqtısad û siyasetê İraqiyo.