«Я — нестареющий поэт...» : о творчестве И.Осмина ; Слово о нашем друге : о творчестве Г.Матюковского // Восхождение : лит. портр. мар. писателей. Йошкар-Ола, 1984. С. 88—100 ; 169—181.

Тыге лектеш: поэт кычалын, а пÿртÿс тудлан шке мурыжым муралтен пуэн! Юрий пÿртÿсын лишыл родыжо, танже ыле, тудын шÿлышыжым умылен, койыш-шоктышыжым шÿм пеленжак ашнен. Уке, тыгай талант кажнылан ок пуалт, кажне ен чодырасе тÿрлö кайыкын, кушкылын лÿмыштым, могай пайдам пуымыштым, молан кÿлеш улмыштым пален ок керт. Тидлан чын зоолог, ботаник гай лийман.

Василий Орлов 1916 ийын шорыкйол тылзын 28-ше кечынже Россий империй, Озаҥ губерний, Чарла уезд, Туруново (кызыт Йошкар-Ола) ялеш кресаньык ешеш шочын. Школ деч вара Горьковский областьын Дзержинск олан ФЗУ-ш пурен. 1933 ий гыч 1936 ий марте радиокомитетыште редактор ден дикторлан пашам ыштен. Тидын деч вара науко могыр Республике науко библиотеке МАССР директорын заместительланже шотлалтын. Тидын дене пырля марий радион дикторланже пашам ыштен. Ӱнаран йӱкланже В. Орловым «марий Левитан» манын лӱмденыт. 1958-ше ий гыч республиканский библиотекыште директорлан ыштен. В. Орлов литератур пашам 1940-ше ийыште тӱҥалын. Шукын тудым йочалан возышо семын палат. Возымыжо тудын оҥай да умылаш лийме. Мутлан: «Кол-влак», «У тушто-влак» да т.м. В. Орлов тыгай почетный грамот дене палемденыт: Президиум Верховного Совета МАССР, Министерства культуры РСФСР да СССР. Тыгак тыгай медаль-влак дене: «За трудовую доблесть, «За трудовое отличие». 1965-ше ийыште В. Орловлан почетный званийым «Заслуженный работник культуры РСФСР-ым» кучыктеныт. В. Орловын «Ойлымаш-влак» книгаштыже 13 ойлымашым серыме:

1970 — Владимир Кузьмич Иванов, юрист да мер пашаеҥ. Шочынжо тудо У Торъял кундем Матвуй почиҥгаште. Кызыт Провой рӱдерыште пашам ышта. Тӱрлӧ изданийлаште да «Марий Эл Радиоштат» еҥ-влаклан правам умылтарыме сомылым вӱден шога.

Селение Лесной барак Парник — «История сёл и деревень Республики Марий Эл. Сост. А.Г. Иванов, Йошкар-Ола, Марийское книжное издательство, 2006 г. 648 с. 750 экз.» книга гыч ужаш кылвер.

Марий калыкат «кинде – чылалан вуй» манын. Сандене киндым кеч-могай йӱлам шуктымо годым пеленак кучен. Эсогыл кугорныш тарванымекат кӱсенышке кинде курикам пыштыман. Юмылан кумалаш лӱмын Кумалтыш киндым ямдыленыт. Тудым эше ӱян-шӧран кинде маныт.

Вероника Сидоркина 1983-1988 ийлаште Марий кугыжаныш пединститутын филологический факультетыштыже шинчымашым пога. Тунем лекмек, Морко школышко руш йылмым да литературым туныкташ кая. Тунамак ""У муро"" ансамбльышке кошташ тӱҥалеш. Творческий корныжо лач тиде ансамбль гыч тӱҥалеш. Марлан лекмек, пелашыже Вячеслав Андреевич Корчемкин дене У Торъял кундемыш илаш куснат. Ныл ийым Масканур школышто ыштымеке, пелашыжын шочмо поселкыш, У Торъялыш, куснат. Коктынат школышто туныкташ тӱҥалыт: Вероника Николаевна - марий йылмым, Вячеслав Андреевич - физикым да информатикым.

Шӱргыял (рушла Шургуял) — Российыште Марий Элын Шернур кундемыштыже верланыше Чылдемыр ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 17 еҥ (2005 ий), 12 еҥ (2010 ий).