Cosoylit rish çheeraghyn Oarpagh elley, ta'n inymmyrkey cur lesh bishaghey earroo yn phobble as eh freggyrtagh er son lieh y visheydys ayns ny bleeantyn eddyr 1991 as 2001. Va nane ass shey jeh ny sthie-arree ass yn Oarpey Hiar, lesh y chooid vooar çheet ass çheeraghyn y Cho-unnaneys Noa. Ta earrooyn oikoil taishbyney dy haink 2.3 millioonyn arree gleney gys yn RU veih'n vlein 1997, as va 84% jeu ass çheeraghyn çheumooie jeh'n Oarpey, as ta 7 millioonyn ny smoo jeu jerkit roish ny bleeaney 2031. Ta ny h-earrooyn by yerree (2006) taishbyney inymmyrkey glen gys yn RU fo 191,000, ny smoo na'n 185,000 'sy vlein 2005. Ansherbee, rere yn arraghey magh, ta ny smoo na 5.5 millioonyn Goaldee nyn gummal ass y çheer, as t'ad ny king jurnaa ennoil na'n Austrail, y Spaainey, y Rank, y Teelynn Noa as ny Steatyn Unnaneysit.

She bunscoill ayns Doolish, Mannin, ee Bunscoill Anagh Coar (Baarle: Anagh Coar School). Va'n scoill currit er bun 'sy vlein 1976 as jiu ta 117 scollag ayn.

She crouw ny billey beg sheer-ghlass t'ayn. T'eh gaase wheesh as 8-15"" (2.4-4.5m) er yrjid. Ta duillagyn oochrooagh dys sleeanagh echey, as oirr vyn-eeacklagh oc. Ta blaaghyn jiargey-gorrym ny baney oc.

Ga dy vel shiartase dy h-obbraghyn reiragh ec y Venrein as y Lhiass-chiannoort, ta obbyraghyn jeant ec Reiltys Vannin dy feer, er y fa dy vel kione y steat jean coyrle Choonceil ny Shirveishee ayns dagh cooish, faggys.

Ta ronsaghey da hiddracarboanyn goll er shooyl lurg y chied feddyn magh mooar ayns magher gas Chione Sailey magh veih coose Choontae Chorkee ayns ny 1970yn meanagh. Ny s'anmey, 'sy vlein 1999, va tashtyn scanshoil dy ghas najooragh feddynit magh ayns Magher Gas an Choirib magh veih coose Choontae Vay Eo. Ta magher ooil Heilbhic, er ooley dy vel ny smoo na 28 millioonyn dy stoandaghyn (4,500,000 m3), ny ronsaghey noa elley.

Ta ny Faaroee (Faaroish: føroyingar) nyn gynney beg ayns yn Oarpey my hwoaie. T'ad jeh kynney fuilleeaght ny Loghlynee as ny Celtiee. T'ad ry-gheddyn ayns Ellanyn ny Geyrragh, yn Eeslynn, y Danvarg, Norlynn as yn Austrail. T'ee Faaroish, çhengey Ghermaanagh gollrish yn Eeslynnish, nyn jengey oc.

Ta Brehant-Monkontour (Frangish: Bréhand, Galloish: Berhaund-Moncontór) ny chommyoon 'sy département Frangagh Aodoù-an-Arvor 'sy Vritaan ayns sheear hwoaie ny Frank.

She kynney çhengey ny çhengaghyn Ind-Oarpagh, goaill stiagh yn chooid smoo jeh ny çhengaghyn 'syn Oarpey, 'syn Aishey Yiass, 'syn Aishey Veanagh, as 'syn Aishey Heear Yiass. Ta harrish 400 çhengey 'sy chynney shoh. T'eh mastey ny kynnaghyn çhengey dy share er bun, chammah as ny çhengaghyn Austraineeshagh, Affro-Aishanagh as Ooralagh.