Mêrun (be Usmanıcki: قره بکان Kara Begân, مريوان Mirvan, be Tırki Arıcak) yew qezay Xarpêtiyo. Cayê xo verocê rocvetışi wılayetê Xarpêti de yo. Menay yi zi Zazaki dı Min Ruyuyo. Waxteg sera virt in wurd qal imey yew ca bu Mêru. Zerrey Mêrun ra dı heb ro (çem/la) vêrên.

Zazaki (Dımılki, Kırmancki, Zonê Ma, Şo-Bê ya zi Kırdki), zıwanê Zazayano, aidê gruba Zıwananê İrankiyano, zıwanê do İrankiyê zımey rocawanio, yanê zıwananê Goranki, Kurdki, Soranki, Kelhurki, Gileki, Beluçki, Sengserki, Mazenderanki, Talışki ra nezdiyo. Mıntıqa Mezopotamya zımey u Anatoliye de texminen 3-4 milyon merdumi Zazaki qısey kenê. Tırkiya de Tırki u Kırdaski ra tepeya hetê reqemi ra zıwanê hirêyıno. Tesbitê ilmdaranê Zazaki (Dımılki, Kırmancki, Kırdki, Zonê Ma) ra kokê xo reseno zımey İrani mıntıqay Deylemi (Gilan). Hetê tarixi ra Partki ra nezdiyo. Gorey tayê zıwannasan, Zazaki zıwanan u lehçeyanê Kurdan ra yewo. Labelê nê zıwanşınasan be argumano ilmi nêşao tesnifê xo sero qenaet biarê ke be senê sebeban u kriteran, zıwananê İrankiyê Rocawani miyan ra Zazaki gênê, Kurdki miyan de hesebnenê. Vatenê inan İranologanê beynelmılelan miyan de esas nêgêriyenê.

Elementê tebiiy firaz amarenê u nê elementi (awe, erd, hewa, adır) qılêrbiyayışi ra şeveknenê. Be nae ra elaqedar be qaytkerdena adıri, roşnaiye u roci ra ibadet beno. Na baweriye hetê Zerduşt Espentemani ra ameo ardene.

Lesa yew ğezale 200-230 cm derga, 60 cm berza, dımoçıkê xo 20 cm dergo. İştiriê xo çarpazê (zey hilalê). Rengê xo mando rengê herre. Ğezale baria u zaf rındek asena , heywana de şipa. Hentê 10 serran cıwiyena, rehet bena khedi (Gazella dorcas). Babetê xoyo bin Gazello granti 100 cm derga, iştiriyê xo 75 cm estê. Seba postık u goştê xo, hetê sayderan ra yena kistene. Afrika u ğerbê Asya de çol u caanê stepan de weşiya xo ramena (cıwiyena).

.ir internet de namey bandıra sewiya serêna kodanê dıwelan (be İngılızki: country-code Top Level Domain (ccTLD)) ra yewo u seba dewleta İrani nuşiyeno. No kılmkerdış internet de pelanê İrani mocneno.

Sebebê xoser biyaena Zazaki nê zıwanan miyan de ki noyo ke, Zazaki be hirê lehcanê xo ra yew zıwano, be zıwananê Kurdki ya ki Farski yew “dialect continuum” yani yew dewamiya lehcey tey çıniya. Be qıseo bin, qet yew fekê Zazaki yew ca de, her ke şi, nêbeno Kurmancki (Kırdaski); qet yew fekê Kırdaski ki jû mıntıqa de qet nêbeno zey Zazaki. Elbet ke taê mıntıqan de tesirê nê hurdımêna zıwanan yewbini rê zêdeo ya ki şenıko, labelê gramer u luğetê bıngehi tım sabıto.

Platformê Zazaki wazeno ke nuştoğ, senatkar u roştberê Zazayê ke Tırkiya dê, inan biaro yew ca u organizasyonanê gırdan tertip bıkero, Tırkiya de yew pêseroka Zazaki veco, seba zıwan u kulturê Zazayan yew komel (derneg) ya ki yew weqf rono. Platformê Zazaki heta nıka Tırkiya de xeylê kombiyayişi u şewi vıraşti, kampanyaya imzaya ""Ma Seba Zazaki Heqanê Demokratikan Wazenime"" organize kerde. Heto bin ra ki tayê festival u mitinganê Dêsımi de pankartê ""Zonê Xo Zazaki rê Wayir Vecime"" akerdi u beyannamey vıla kerdi.