«Меӊгилиг бедиктерниӊ кыйгызын» номчааш, ооӊ авутору бодунуӊ салган сорулгазын чедиишкинниг боттандырган, турисчи кокпалардан чечен чогаал кокпазынче бүзүрелдиг базымны кыла берген-дир дээрзин А. Чычаан-оол бижээн.

– Оркестрниң ажылын чүү-даа чок куруг черден эгелээн бис. Улусчу чогаадылга бажыңынга берген ийи ээн өрээлге оолдарывыс үрелик стол, сандайларны септээш салган. Хөгжүм херекселдери база чок турганындан ачыланып, суурлардан тыптынып ап турдувус, оон оолдар боттары чазап эгелээн. Кожууннар эргип чоруп тургаш солун ужуралдарга бо-ла таваржыр турдувус. Мөңгүн-Тайгаже бар чыда, Саглы бажынга-ла автобузувус хөртүк харга дүшкенинден хар казып чорааш, идик-хевивис өдүп, доңуп-дожап чорааш четкен бис. Чадаананың Культура бажыңынга концертке «Мен тыва мен» деп ырыны Андрей Моңгуш ырлап турда, залче мырыңай аъттыг оол кирип келген! Ынчалза-даа оркестр доктаавайн ойнап турда ырыны база ырлап турган. Күүселде доостурга аъттыг оол оожум чортуп үне бээрге кайгаан бис. Ырының күжү ол оолду, ооң аъдын оожургадып, доктаадыпкан деп бодаар-дыр мен.

Улуг назылыг кижилерни дорт, ыыткыр адаары хоруглуг кылдыр өөредир. Улуг кижилерни ""акый"", ""угбай"", ""даай-авай"", ""честей"", ""чаавай"", ""кырган-авай"", ""кырган-ачай"", ""даай"", ""күүй"" деп чымчак чылыг сөстер-биле адаар. Чамдыкта шола аттарын ажыглаар.

Тываның төп болгаш барыын районнары ""даалы"" дeп аттыг 64 ыяштыг оюнну ойнап турар, а Мөнгүн-Тайгада ""Хорул"" деп аттыг, даалыдан мырыңай өске болгаш ойнаарының чуруму дөмей оюнну ойнап турар.

Эң-не кол буян дээрге - ойталаашкын. Күштүг хандыкшылды Лао-цзы нүгүл деп санап турар. Будда кижиниң хилинчээ хөй-хөй негелделеринде деп турар.

Алдыда, кырганнар, ол дээрге алдан бирден сезен бир харга чедир назылыглар-дыр. Азаларның аалдап келир чылын эрттир чурттаан, четкелерниң чедип алыр үезин эрттир чуртаан кижилер болур. Кырганнар дээрге амыдыралдың кадыг бергезин шыдажып эрткен кижилер-дир.

Ол дээрге быжыг сөс каттыжыышкынының дың чаңгыс ол-ла хевири болур. Домакта ол сөстер чүгле граматиктиг хевир-биле ылгалып турар. Тыва дылда фразеологизимниң граматиктиг хевири 2 бөлүкке чарлыр: морфологтуг, морфологтуг болгаш синтаксистиг.