ಉಂಡು ಗಣಪತಿ ದೇವಸ್ತಾನ. ದಕ್ಷಿಣ-ಉತ್ತರ ದ ಮುಕ್ಯ ದೇವಸ್ತಾನ ಆದ್ ಇ ದೇವಸ್ತಾನ ಉಂಡು. ಶಬರಿಮಲೆಗ್ ಪೋಪಿನ ಭಕ್ತೆರ್ ಸುರುಕು ಎ ದೇವಸ್ತನೋಗ್ ಪೋದು ಪೋಪೆರ್ ಪಂಬಾ ಸುದೆನ್ ಕರಿದ್ ಮಿತ್ತ್ ಪೋನಗ ಕನ್ನಿಮುಲ ಗಣಪತಿ ದೇವಸ್ತಾನ ತಿಕ್ಕುಂದ್ ಈ ದೇವಸ್ತನನು ಪಂಬಾ ಗಣಪತಿ ಪಂದ್ ಲ ಲೆಪ್ವೆರ್. ಮುಲ್ತ ಮುಕ್ಯ ಪೂಜೆ ಅದ್ ""ಗಣಪತಿ ಹೊಮಂ""ಉಂಡು.

ಕಂಡೋಡಿ ಉಚ್ಚು ಕಿನ್ನಿ ದೀನಗ ಸಾರ ಕಿನ್ನಿ ದೀಪುಂಡುಗೆ ಅದಗ ಕುಪುಲುಗ್ ಕನ ಕನಕಟ್ಟುಂಡುಗೆ. ಅವು ನಾಡೊಂದು ಬತ್ತ್ ದ್ ಕಂದೋಡಿದ ಕಿನ್ನಿಲೆನ್ ಪೂರಾ ತಿನ್ಪುಂಡುಗೆ, ಒಂಜಾ- ರಡ್ಡಾ ದಾನ್ನಾ ಒರಿವಗೆ, ಇಜ್ಜಾಂಡ ಮಿನಿ ಊರಿಡೀ ಕಂದೋಡಿದ ಸಂತಾನ ಅವು , ಪಂಡ್ ದ್ ನಮ್ಮ ಹಿರಿಯೆರ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ.

ಈ ಗ್ರಂಥಾಲಯೊಡು ಸುಮಾರ್ ಮುಪ್ಪತೈನ್ ಬಾಸೆಲೆ ಐನ್ ಸಾವಿರೊ ಬೂಕುಲು ಉಂಡು. ಕನ್ನಡೊ ಬುಕ್ಕೊ ಇಂಗ್ಲಿಸ್‍ಡ್ ಬೂಕುಲು ಅಂಚನೆ ಪರತ್ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಲು ಅಪೂರ್ವವಾದ್ ಉಂಡು. ದೇವತಾ ವಿಗ್ರಹೊಲೆ ಶಿಲ್ಪಕೃತಿಲು, ವೀರಕಲ್ಲ್, ಮಾಸ್ತಿಕಲ್ಲ್‌ಲು, ಮರತ ಕೆತ್ತನೆಲು, ಕಂಚಿದ ಆಕೃತಿಲು ಮುಲ್ಪ ತೂವೊಳಿ. ಸಂಶೋಧಕೆರೆಗ್ ಈ ಕೇಂದ್ರೊದ ಸಂಗ್ರಹೊಡ್ದ್ ತಿಕುನ ಲಾಬೊ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಯಿನವತ್ತ್.

ದಿಕ್ಕೆಲ್ ಇತ್ತೆ ಬಗೆಬಗೆಟ್ ಉಂಡು ಎಲ್ಯ ಅಟ್ಯಣಿ ಮಲ್ಪೊದಾಂದ ಎಲ್ಯ ದಿಕ್ಕೆಲ್, ಮಲ್ಲ ದಿಕ್ಕೆಲ್ ಅತ್ಯಣಿಗೆ ಮಲ್ಲದಿಕ್ಕೆಲ್, ಕಲ್ಲಡ್,ಇಟ್ಯಗೆಡ್,ಮಣ್ಣ್‍ಡ್ ಇಂಚ ದಿಕ್ಕೆಲ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್,ಇತ್ತೆ ಅಸ್ತ್ರ ಒಲೆ,ಸಿಗದಿ ಒಲೆ ಪನ್ದೆ ವಿಧೊಲ್ ಉಲ್ಲ.

ಭಾರತೊಡು ವೇದಕಾಲೊಡ್ದಿಂಚಿ ತಾಮ್ರ ಲೋಹದ ಪರಿಚಯ ಇತ್ತ್ಂಡ್ ಇಂದ್ ತೆರಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಪ್ರದೇಶದ ಸೈಪ್ರಸ್ ಇನ್ಪಿನ ದ್ವೀಪ ದೇಶೊಡು ಪುರಾತನ ಕಾಲೊಡುದಿಂಚಿ ತಾಮ್ರದ ಅದುರುಲು ತಿಕ್ಕೊಂದು ಇತ್ತುಂಡು. ತಾಮ್ರದ ಬಳಕೆ ಕರ್ಬೊದ ಪರಿಚಯ ಆಪಿನೆಡ್ದ್ ದುಂಬೆ ನಂಮ ಜನಕುಲೆಗ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್ ಇಂದ್ ಚರಿತ್ರಕಾರೆರ್ ತೆರಿಪಾವೆರ್. ತಾಮ್ರ ಬಗೆಬಗೆತ ಅದುರುಲೆನ ರೂಪೊಡು ಭೂಮಿಡ್ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ತಾಮ್ರದ ಅದುರಲೆಡ್ ಚಾಲ್ಕೊಪೈರೈಟ್ ಇನ್ಪಿನವು ದಿಂಜ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪಿನ ಕನಿಜೊ. ಚಾಲ್ಕೊಪೈರೈಟ್ ತೂವರೆ ಮಂಜೊಳ್ ಬಣ್ಣ ಇತ್ತ್ ದ್ ಜನ ಸಾಮಾನ್ಯರೆಗ್ ಬಂಗಾರ್ದ ಲೆಕ್ಕೊನೆ ತೋಜುಂಡು. ತಾಮ್ರದ ಅದುರುಲೆನ್ ಕರಾತ್ ದ್ ತಾಮ್ರ ಲೋಹೊನು ಪಡೆವೆರ್.

ಸಂಸ್ಕøತಿ ವಿಭಾಗೊಡು ಪಾಡ್ಡನ, ಭೂತಾರಾಧನೆ ಬೊಕ್ಕ ಗಾದೆಳು ಇಂಚ ಮೂಜಿ ವಿಭಾಗೊಲು. ತುಳು ಸಂಸ್ಕತಿದ ಪುಸ್ತಕೊಳೆಡ್ ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಶನರಿಗಲ್ನ ನಾಯಕತ್ವೊಡು ತಯಾರ್ ಆಯಿನ ಕೆಲವು ಬೂಕುಲು ಸಂಶೋಧನೆದ ಮಹತ್ವೊನು ಪಡೆದ್ ಚರಿತ್ರೆ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಳ್ತಿನ ಬೂಕುಲು ಆದುಂಡು. ಅಗಸ್ಟ್ ಮೆನ್ನರ್ನಸ ಪಾಡ್ದನೊಳು (1886) ಪನ್ಪಿ ತುಳು ಪಾಡ್ದನ ಸಂಗ್ರಹ ಸುರುತ್ತ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದುಂಡು. ನೆಟ್ಟ್ ಪಂಜುರ್ಲಿ, ಜುಮಾದಿ, ಸಾರಾಳ ಜುಮಾದಿ, ಜಾರಂತಾಯ, ಕಾಂತುನೆಕ್ರಿ ಭೂತ, ಮಗ್ರಂದಾಯ, ಕಲ್ಕುಡೆ, ಕಲ್ಲುರ್ಟಿ, ಪೊಸ ಭೂತ, ಪೊಸ ಮಹಾರಾಯೆ, ಅತ್ತಾವರ ದೈಯೊಂಗುಳು, ಮುಡದೇರ್ ಕಾಳ ಬೈರವೆ, ತೊಡಕಿನಾರ್,ದೇಯಿಬೈದೆದಿ, ಕೋಟಿ ಚೆನ್ನಯೆ, ಧೂಮಾವಿ ಭೂತ, ಪಂಜುರ್ಲಿ, ಪಿಲಿಚಾಮುಂಡಿ ಇಂಚ 21 ಭೂತೊಳೆ ಪಾಡ್ದೊನೊಳು ಉಂಡು ನೆಟ್ಟ್ ಒಂಜಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ಡ್ ಉಂಡು.ಅಗಸ್ಟ್ ಮೆನ್ನರ್ನಭ ತುಳುವೆರೆಡ್ ನಡಪು ಭೂತ ಸೇವೆ (1891) ಪನ್ಪಿ ಬೂಕು ಭೂತಾರಾಧನೆಗ್ ಸಂಬಂಧಪಡೆಯಿ ಮಾತಾ ವಿಷಯೊಳೆನ್ ಸಂಗ್ರಹ ಮಳ್ತ್ದ್ೂ ತಯಾರ್ ಮಳ್ತಿನ ವಿಶೇಷವಾಯಿನ ಕೃತಿ ಆದುಂಡು.

ನಿಘಂಟ್‌ಲೆ ವರ್ಗೊಡು ನಾಮಪದೊ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಇಬಾಗೊಡು ಬೇತೆಬೇತೆ ಪರಿಬಾಸೆಡ್ ವ್ಯಾಕ್ಯಾನೊ ಆಪುಂಡು. ಅಂಚನೆ ನಾಮಪದೊಲೆಗ್ ಸಂಬಂದಿಸದ್ ವಾಕ್ಯೊರಚನೆದ ನಿಯಮೊಲು ಬಾಸೆಡ್ದ್ ಬಾಸೆಗ್ ಬದಲಾಪುಂಡು. ಇಂಗ್ಲಿಸ್ ಬಾಸೆಡ್ ನಾಮಪದೊಲೆನ್ ವ್ಯಾಕ್ಯಾನೊ ಮಲ್ಪುನಗ ಗುಣವಾಚಿಲು ಬುಕ್ಕೊ ಗುಣೊನು ಸೂಚಿಸವುನ ಗುಣವಾಚಕೊಲು ಪುಟ್ಟುನ ಬುಕ್ಕೊ ನಾಮಪದೊತ ವಾಕ್ಯಾಂಗ ಒಂಜೆತ ಮುಕ್ಯೊ ಬಾಗೊ ಆದ್ ಬೆಲೆ ಮಲ್ಪುನ ಪದೊಕುಲಾದ್ ಇವರನೆ ಆಪೊ.

ದಯಾ ಮಾತ (ಜನವರಿ 1914-ನವೆಂಬರ್ 2010) ಮೇರ್ ಶ್ರೀ ಪರಮಹಂಸ ಯೋಗಾನಂದೆರ್ನ ಮೋಕೆದ ಶಿಷ್ಯೇದಿ. ಮೇರ್ ಪರಮಹಂಸ ಯೋಗಾನಂದೆರ್ನ ಆಶ್ರಮೊಗು 1931 ಟ್ ಸೇರಿಯೆರ್, ಅಪನಗ ಆರ್ ಪದಿನೇಳ್ ವರ್ಷದಾರ್. ಯೋಗಾನಂದೆರ್ನ ಶಿಷ್ಯೆ ರಾಜರ್ಷಿ ಜನಕಾನಂದೆರ್ 1955ಟ್ ತೀರಿಬೊಕ್ಕ, 2010ಟ್ ಆರೆನ ಮೃತ್ಯು ಮುಟ್ಟ ಯೋಗಾನಂದೆರ್ನ ಸೆಲ್ಫ್ ರಿಯಲೈಸೇಶನ್ ಫೆಲಾಶಿಪ್/ಯೋಗದಾ ಸಂತ್ಸಂಗ ಸೊಸೈಟಿದ ಸಂಘ ಮಾತಾ ಬೊಕ್ಕ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆ ಆದಿತ್ತೆರ್.