Ennyanja eno eyimirizzaawo obulamu bw'abantu abagiriraanye ko n'ebyenfuna eby'amawanga gano asatu. Eyimirizzaawo eby'obusuubuzi nga obuvubi anti amakolero mangi agakola ku by'ennyanja gazimbiddwa era gawadde abantu emirimu ntoko. Eby'entambula nabyo bikulaakulanye nga amaato omuli amatono, ebidyeri ko n'emmeeri bitambuza abantu ko n'ebyamaguzi ku nnyanja eno. Era ennyanja eno eyimirizzaawo amakolero amalala mangi ageeyambisa amazzi gaayo ate era n'ebitongole by'amazzi biggyamu amazzi g'ebisengejja olwo ne gagabirwa ebibuga okukozesa. Naye ate ebyembi ennyanja eno eri mu buzibu obw'okusaanyizibwawo kubanga kazambi mungi nga kwotadde n'ebikudumo ebiva mu makolero ebikulukutiramu awatali kusooka kusengejjebwa. Kino nno kyabulabe nnyo eri eby'obutonde ebiri mu nnyanja eby'olekedde okusaanawo. Waliwo enjogera egamba nti ""ennyanja tenoga"" etali nnungi nnyo kubanga ereetera abantu obutafaayo nga bamala gasuula n'okuyiwa buli kye basanze mu nnyanja.

Entabaganya eno yeyubula kuva mu ya bannamataka kyokka yo yasitulibwa kiraasi ya Baweesa (artisans), abaali abeserafu abeenyigira mu sayansi ne tekinologiya.

Mu bifo ebimanyiddwa okubaamu enjobe mulimu olutobazi nabajjuzi n'omugga Katonga. Ebimu ku bisinze okukendeeza omuwendo gwabyo kwe kuziyigga, okwokya empiira, n'okusanyaawo entobazzi. Kyeraliikiriza nti oba olyawo mu biseera ebirijja mu maaso, enjobe ziyinza okusaanirawo ddala olw'engeri omuwendo gwazo gyegugenda gukendeerera ku misinde egya yiriyiri.

Kabaka Mwanga bwe yabuuza abasoma nga agenda kubatta n'abagamba okudda oludda luli, Kizito naye teyagaana, wabula yeewaayo newandibadde abambowa baamwegayirira eddiini agireke si kulwa nga emussissa. Kizito yayokebwa ne banne e Namugongo mu kifo kati awali ekkanisa ey'ekijjukizo ky'abajulizi ey'abapolositante e Namugongo.

Mu kusoma okugendereera okuleeta enkulaakulana eyannamaddala Mu kusoma okugendereera okuleeta enkulaakulana eyannamaddala, tutunulira nnyo ku nsibuko y’ Ennkulakulana eya nnamaddala. Bwettujukira ebyayitta, osobola okugamba nti endowooza eno ey’ennkulakulana eya nnamaddala eviira ddala ku ssematalo owokubbiri ngayakagwa . Kyazuulibwa nti amawanga gano agaali mu ntalo zino gakosebwa nnyo obwavvu n’enjala. Kino nno kyaleetera abakungu b’A mawanga amagatte mu nsi yonna,okutuuza nekiiko ezitali zimu ,okusala amagez ku ngeri ki obuzibu bunno gyebuyinza okuvunikibwa. Watandiikibwawo ebiwayi byensi yonna ebyenjawulo okutandiika okwekkenennya n’ikuzuula engeri gyebayinza okwanganga era nokuvunuka ebizibu bino. Ebimu ku biwayi bino, mwe mwali kyebayitta “ Inernational Monetary Fund(IMF) nekirala kyebayita World Bank Group(WBG) byonna nga bigendereera okuyamba okwanganga obuzzibu bwo’bwavvu n’ebbula ly'emmere mu nsi yonna. <ref:wwf/lvceep/>

Oluvannyuma obwakabaka bwagenda bugejja ne buwamba n’okumaamira ebitundu by’obuwangwa obulala obwetolooddewo okuva ku Bunyolo , Abanyala ,Abaluuli entababuvobwawamumubantu n’ebeera nti tekyekusiza ku bantu ba buwangwa bumu bwokka obwa abaganda wano entababuvobwawamumubantu ez’enjawulo eza Buganda ne zikola “entabaganyabuwangwa” oba entabaganyabantu oba entabaganya(Society).