ចាប់តាំងពីឆ្នាំ៦០០០មុនគ.សនៅអាស៊ី់អាគ្នេយ៍គេសង្កេតឃើញថាមានការប្រកបមុខរបរកសិកម្ម តាមតំបន់ដែលមានជីជាតិ។ជាមួយនេះផងដែរមនុស្សក៏បានចិញ្ចឹមសត្វបន្ដិចម្ដងៗដែរ។អ្នកប្រាជ្ញបុរាណវត្ថុវិ់ទ្យាបានរកឃើញស្លាកស្លាមបញ្ជាក់ថាបច្ចេកទេសធ្វើកសិកម្មនេះបានមកពីអ្នកចំនូលថ្មីមានពូជឥណ្ឌូនេស៊ីយាងមកពីប្រទេសឥណ្ឌារឺចិនភាគខាងជើង ។

ភូមិព្រៃក្រឡាជាភូមិដែលស្ថិតនៅក្នុង​ ឃុំទូកមាសខាងលិច ស្រុកបន្ទាយមាស ខេត្តកំពត ដែលធ្វើដំណើរមកពីក្រុងភ្នំពេញតាមផ្លូវ ជា​តិ​លេ​ខ​​​​​៣៣​​​​ នៅភូមិនេះមានប្រជាជនរស់នៅប្រមាណ៨០គ្រួសារ​ហើយ​ប្រជាជន​ចេះស្រលាញ់​គ្នាទៅវិញ​ទៅ​មកនិងមិនដែលមានជម្លោះកើតឡើងទេ ប្រជាជន​ក្នុងភូមិនេះ​ភាគ​ច្រើន​ប្រកប​មុខ​របរលក់​ដូរនិងកាត់ដេរនិងធ្វើស្រែចំការភាគតិច​ហើយនៅក្នុងភូមិមានអគ្គីសនីប្រើប្រាស់គ្រប់គ្រាន់ ក្មេងៗចាប់ពីថ្នាក់ទី៦ចុះនាំគ្នាមករៀននៅនៅសាលាព្រៃក្រឡាព្រោះសាលាស្ថិតនៅ​ចំកណ្ដាលនៃ​ភូមិ​និងមានអគារសិក្សាចំនួន៤ខ្នងមានទីធ្លាធំទូលាយងាយស្រូលក្នុងការសិក្សារៀនសួត្រ ហើយសិស្សានុសិស្ស​ចាប់ពី​ថ្នាក់ទី៧​ ឡើងទៅ​នាំគ្នា​​ទៅរៀននៅវិទ្យាលយ័ទូកមាសទាំង​​អ​ស់ ហើយសិស្ស​នៅ​ជិត​​ភូមិព្រៃក្រឡាដូចជាភូមិក្រាំដូង ភូមិសំពរ័ ភូមិព្រៃធំ ភូមិស្រែកាន់ ​ក៏ទៅ​រៀន​នៅ​ទីនោះ​ដែរ​ សាលាមានអគារចំនួន៨ខ្នងដែល២ខ្នងជាអគារពីរជាន់ មានកន្លែងកន្លែងផ្ញើរកង់និងម៉ូតូ កន្លែងលេងបាល់ទាត់ បាត់ប៉ះ បាល់ទះដោយសារតែនៅក្នុងភូមិមានការអភិវឌ្ឍន៏សិស្សភាគច្រើនជិសម៉ូតូមករៀន

ទ្រឹស្តីបទពីតាករ​​គឺ​ជា​ទ្រឹស្តីបទ​ធរណីមាត្រ​​សិក្សា​ពី​ទំនាក់ទំនង​ជ្រុង​ទាំង​បី​នៃ​ត្រីកោណកែង​ (ត្រីកោណដែលមានមុំមួយជាមុំកែង) ។ ទ្រឹស្តីបទនេះ​ត្រូវបាន​ហៅ​ដោយ​យក​ឈ្មោះ​តាម​គណិតវិទួក្រិច លោក ពីតាករ នៃ សាម៉ូស (Pythagoras of Samos) ។

ម្យ៉ាងទៀត ខាងស្ដេចបានបញ្ជាអោយយករាជប្រកាសទៅបិទនៅតំបន់សត្រូវកាន់កាប់ ថាបើជនណាមានចិត្តស្មោះត្រង់ព្រមចុះចូលបម្រើព្រះអង្គពីឥឡូវទៅ ព្រះអង្គនឹងលើកទោសអោយ តែបើផ្ទុយទៅវិញកាលណាស្រុករាបទាបហើយ ព្រះអង្គនឹងទុកជាក្បត់ហើយត្រូវទទួលទៅសជាទម្ងន់ មានការដាក់អោយទៅជាអ្នកងារជាដើម ។

គ្រឹះនៃការបង្រៀនព្រះពុទ្ធសាសនាថេរវាទបែកចេញមកអំពី វិភជ្ជវាទ Vibhajjavada (ទ្រឹស្តីនៃការធ្វើវិភាគ) ដែលតមកអំពីស្ថាវិរៈ (ឬការប្រៀនប្រដៅរបស់ព្រឹទ្ធាចារ្យ) ក្នុងជំនាន់ពេលធ្វើសង្គាយនាលើកទី៣ ព.ស២៩៤ ក្នុងរជ្ជកាលមហាអធិរាជអសោក នៃប្រទេសឥណ្ឌា។ វិភជ្ជវាទិន (អ្នកកាន់វិភជ្ជវាទ) សំគាល់ខ្លួនថាជាអ្នកបន្តប្រពៃណីស្ថាវិរៈ ហើយបន្ទាប់ពីសង្គាយនាលើកទី៣មក ក៏នៅតែបន្តហៅការរៀនសូត្រ ថាជាស្ថាវិរថេរៈ (ព្រឹទ្ធាចារ្យ) ។ ទ្រឹស្តីរបស់វិភជ្ជវាទិន ប្រហែលគ្នានឹងស្ថាវិរៈជំនាន់ចាស់ដែរ ប៉ុន្តែមិនដូចគ្នាទាំង ស្រុងទេ ។ ក្រោយពេលធ្វើសង្គាយនាលើកទី៣មក ដោយមកមានពីទីតាំងឆ្ងាយ ៗ ពីគ្នា ជាហេតុបណ្តាលឲ្យវិភជ្ជវាទិន អភិវឌ្ឍន៍បន្តិចម្តងៗជា៤ពួកៈ មហីសាសកៈ១ Mahisasaka កាស្យបីយៈ១ Kasyapiya ធម្មគុប្តកៈ១ Dharmakuptaka និងតាម្របនីយៈ១ Tamraparniya ។ ថេរវាទចុះមកអំពីតាម្របនីយៈ ដែលមានន័យថា ពូជពង្សជនជាតិស្រីលង្កា ។ ប្រភពខ្លះអះអាងថា មានតែថេរវាទទេដែលអភិវឌ្ឍន៍មកពីវិភជ្ជវាទិនផ្ទាល់ ។ តាមរយៈអ្នកស្រាវជ្រាវព្រះពុទ្ធសាសនា អា.កា វរដេរ A.K. Warder ថេរវាទរីកដុះដាលទៅខាងត្បូងទាំងពីអវន្តិ (Avanti) ទៅក្នុងមហារស្រ្ត (Maharastra) និងអន្ធរៈ (Andhra) ដល់ចូឡាប្រទេសកន្ចិ (Kanchi) ហើយនិងសីឡន (Ceylon)។ គេបានរក្សា ទីកន្លែងនៅអវន្តិហើយ និងទឹកដីថ្មីរបស់គេមួយរយៈពេល ប៉ុន្តែគេប្រមូលគ្នាបន្តិចម្តងៗ នៅតំបន់ខាងត្បូង គឺ មហាវិហារ ក្នុងអនុរទ្ធបុរៈធានីរបស់ប្រទេសសីឡន ដែលក្លាយទៅជាមជ្ឈមណ្ឌលសំខាន់ នៃប្រពៃណីរបស់គេ អវន្តិជាមណ្ឌលទី២ ហើយតំបន់ខាងជើង ត្រូវបោះបង់ចោល ទៅឲ្យក្រុមសិក្សាដទៃទៀត ។ មានពត៌មានតិចតួចណាស់ ដែលប្រាប់អំពីព្រះពុទ្ធសាសនាថេរវាទក្នុងប្រទេសឥណ្ឌា ក្នុងប្រវត្តិសាស្រ្តក្រោយ ហើយគេមិនដឹងថាថេរវាទត្រូវបាត់បង់ពីប្រទេសដើម តាំងពីពេលណាមកទេ ។