18 харлыг тургаш Сат Бүрзекей Тыва Араттың Революсчу шериинче келдирткен. 1932 чылда Буден аттыг Тамбовтуң аъттыг шериг училищезин дооскан. Тываның аъттыг шерииниң биче командиринден эгелээш, 1939 чылда эскадрон командиринге чедир депшээн. 1943 чылда шеригниң чаа техниктиг чепсектерин өөредир салбырның командиринге томуйлаткан. Шериг ажыл-амыдыралындан аңгыда, ол хөй-ниити ажылынга база идепкейлиг киржип чоруп турган. 1939 чылда ТАР-ның нам кежигүнүнге кирген.

Ланнистер, Джейме Тайвин оглу (англ. Jaime Lannister, ""Хаан өлүрүкчүзү"") - Джордж Мартинниң «Дош биле От ырызы» деп чогаалдар чыындызында бир кол персонажы.

География (а узадыр адаттынар) — чер кырын, ооң бойдус байдалдарын, ында чурттакчы чоннуң, экономиктиг курлавырларның канчаар хувааттынганын өөренир эртем.

Хемнери: Чаа-Хөл хем, Бай-Булуң, Коош-Ой (Коош-Ой тайгазындан агып баткан, чамдыкта эдээнге келгеш соглуп чыдар), Хемчик (аксы), Улуг-Хем (аксы), Улуг-Кара-Суг, Бидилиг, Чиңге, Ортаа-Хем, Куйлуг-Хем.

Э. Кечил-оол 1934 чылдың декабрь 1-де Тыва Арат Республиканың Улуг-Хем кожуунунуң Ак-Хемде Ак-Кожагар деп черге төрүттүнген. Чаа-Хөл чеди чыл школазын, Кызылдың башкы училищези-биле күрүнениң башкы институдун дооскан.

Чүве билбес улус кожуун адын Саян-Шушенски суг шыгжамырындан адаттынып тывылган деп чугаалаар боор дур. Ындыг чугаа шын эвес. ""Чаа-Хөл далайы"" дээрге, чоокта чаа 1970 чылдарда тывылган чүве-дир.

Школаны доосканының соонда, Ш. Сат Ленинградтың Күрүне университединиң чөөн чүк факультединге өөренип кирип алган. Ол III-кү курстуң кышкы сессиязындан эгелээш, Сталин аттыг стипендиат апарган. Тыва дылдың кылыг сөзүнүң дугайында илеткелин хөй эртемденнер, аспирантылар база студентилер мурнунга номчааш, академик Иван Иванович Мещаниновтуң улуг үнелелин алган. Оон эгелээш-ле, студент эш-өөрүнүң, башкыларының хүндүткелин ол чаалап алган.

Быжыг сөс каттыжыыкынарының лексиктиг хевирлери түрк дылдарда кончуг нептерээн. Ындыг фразеологизм сөстерде чаңгыс ниити компонент бар. Ол сөстерниң утказы дөмей-даа болур, ара-аразында олар бичии-бичии ылгалып база чоруур.

Маадыр-оол Ховалыгның баштайгы дээрезинде бижип турган чогаалдарынга бодаарга, бо сөөлгү чылдарда чырыкчет парладып үндүргүлээн чогаалдары ам база бир чаа шынарже кирип келгенин үстүнде сайгарган чогаалдарывыста тодазаы-биле көстүп турар. Ол тыва чечен чогаалдың бурунгаар базымы-дыр.

2 дугаар таблицада беш өңнер, беш халаптар аттарындан өске узун дургаар одуругда тоолай чыл-биле эгелээн дириг амытаннар аттарын көрүп болур. Бо таблицада өңнер чылды адап турда, ооң алдан чылдарның иштинде дугаарын, а халаптар аттары - алдан чылдыг эргилдениң иштинде он ийи чылдыг эргилдениң дараалашкак дугаарын айтып турар.

Дунёни «урҳо»лари билан титраткан йўлбарс юракли болаларинг қани? Ер тупроғини кўкларга учиратурған тоғ гавдали ўғлонларинг қани? Нечун товушлари чиқмайдир?