Михаил Меликова 1958-йисуз ССРГ-дин Къенепатан Крарин Министерстводин Къенепатан Кьушунрин полковник Алим ва Татьяна Меликоврин хизанда дидедиз хьана, С. М. Кирован тӀварунихъ галай Ленинграддин Краснознаменный ЧӀехи умуми кьушунрин командадин кӀеллух акьалтӀарайдалай гуьгъуьниз, яргъал вахтунда десантда къуллугъна, адакай комбат хьана. Закавказьеда, Чечняда «ифей чкайра» хьайи, хиве авай везифаяр жуьрэтлувилелди кьилиз акъудай Михаил Алимовичаз «За боевые заслуги» медаль гана. М. В. Фрунзедин тӀварунихъ галай Академия акьалтӀарай М. А. Меликова гуьгъуьнлай УРУСАТДИН МВД-дин къенепатан кьушунра Калуга, Ярославль шегьерра, машгьур ОДОН-да (Отдельная дивизия оперативного назначения МВД России), Новочеркасскда ва Санкт-Петербургда къуллугъна. Новочеркасск шегьерда оператив метлебдин дивизиядин командир тирла адаз генерал майорвилин чин гана. М. А. Меликова хейлин йисара Урусатдин МВД-дин къенепатан кьушунрин Кефердинни рагъакӀидай патан округдин кьушунрин командующийдин заместителвилин везифаяр уьтквемвилелди кьилиз акъудна.

2016 йисан малуматриз килигна, Чечнядин агьалидин кьадар — 1 394 172 кас тир. Агьалидин чуькьуьнвал — 89,1 кас/км². Вири агьалидин 34,8 % шегьеррал, амай пай хуьрерал къвезва.

Япония — (йап. 日本 Нихон, Ниппон), дуьз тӀар «Нихон коку», «Ниппон коку» (инф.) (яп. 日本国?) — островрин гьукумат Кьебле Азияда. Алай Секин океан кьебле патахъ Япон гьуьлуьн.

Хуьруьн уьруьшар: Рагъ акъатзавай патай кьил ктуна: Кьай, ЯцIу къурт, Яргунрин сув, БутIан кек, Чавун, Авсаран къуза, Камавай сув, ЧIакIаррин сув (гьаниз диргесни лугьузва), ЧIехи сув, ЦIицIер, Терехан сув, Уругъ, Синер, Шимер квай пел, АнцIуд пел.

Ж. Чигалиева жегьил вахтарилай инихъ шиирар теснифнава. Абур (""Дидедин веси"", ""Чан зи туьтек"", ""Я кьей кпул"", ""Дуьньяд эхир жезва жал?"", ""Сувариз зи тост"", ""Пиргьасанан гуьмбетдиз"" ва мсб.) газетрин ва журналрин чинриз акъатзава, клубрин сегьнерилай кIелзава. Заридин чIалариз ватанпересвал, инсанкIанивал ва мергьяматлувал хас я.

1853—1856 йисара Крымдин дяве чIавуз Метропольдин нугъайри Крымдал физвай урус кьушунриз куьмекар ганай. Крым дяведа Урусат кIаник акатайдалай кьулухъ, урусри нугъайрал Турциядиз симпатия къалурунин тахсир кутунай ва 1856 йисуз абур Урус Империядай акъудунин сиясатдик цIийи кьилелай эгечIнай. Турциядиз депортация авур нугъаяр чкадин туьрк агьалидихъ галаз акахьна терг хьанай. Чкадал амай нугъаяр крымдин татаррик акахьнай. 1860 — 1862 йисарин къене Метрополь уездда авай 50 агъзур нугъай (саки вири) Турциядиз хъфенай.

1854 йисуз хуьре садлагьай удинрин мектеб эцигнавай, ана кIвалахзавай муаллимар хуьруьнви удинар тир. КIелунар давамариз абур Москвадиз, Горидиз (ругьани семинария), Тбилисидиз (комерциядин кьулан мектеб) физвай.

1751 йисуз, Мэриленд штатдин къанунар акъудзавай органди Джордж Гордон ва Джордж Биелл тӀварар алай ксаривай 280 фунтдай пудкъад акр (чилин алцум) чил къачурла, Джоржтаун арадал атанвай. А чӀавуз Джоржтаун Потомак вацӀун виридалай вини кьиле авай пункт тир. Адав океандай савдавилин гимийрал вацӀалайтӀуз хкаж жез мумкин тир. Мэриленддай къвезвай туьтуьн ва маса малар маса гунив ва гъунив Джорджтаун абад портдиз элкъвенай.