«Бутчактар» деп чечен чугааның ады безин чараш, чаптанчыг лириктиг ат болур. Чечек бодундан ийи хар дуңмазы Куңгаага аажок ынак. Кунгааны ажы-төлү артпас даа-авазынга ава, ачазы азырандыга бериптер. Чечек дуңмазын аажок чоктаар. Ол даай-авазы сугнуң аалынга барып, дуңмазынга-биле мага хандыр ойнап ап турар. Ынчалза-даа улаанут деп аарыгның хайы-биле ооң ынак дуңмазы Кунгаа чок апаар. Чечектиң дуңмазын сактып, ийлеп турарын кым-даа эскербес.

Герман графикага таарыштырган бижикти Лопсаң-Чиңмит чогаадып турунда, ооң ажылын Дондук аажок деткип турган. Бир катап мойну чоонаан хувискаалчылар Ажыкайның малын хавырар деп баарга Дондук оларга чөпшеревээн.

Чаа-Хөл"" дээрге ""Дайын-Шөлү"" дээн уткалыг сөс-түр. Шаанда ол черге түрлүг маадырлар күжүн шенеп, хан-чин төп демисежип турган. Ынчангаш ""Чаа-Хөл"" деп сөстүң ёзулуг утказы коргунчуг боор-дур!

Планета хевирлиг туманналчактың ортузунда кошкак сылдысчыгаш көстүр, а ооң хевири дээрбек хевирлиг болгулаар. Ооң чижээнге Лира деп бөлүк сылдыстарның туманналчаа кирип болур. Диффузиялыг туманналчактың чижээнге Үш-Мыйгак деп сылдыстар бөлүүнүң туманналчаан айтып болур. Ону дуран-биле безин көрүп болур.

Ук төлевилел 13 неделялардан азы 91 хүннерден тургустунган 4 кварталдарга чылды чарар. Квартал бүрүзүнүң баштайгы айлары (январь, апрель, июль, октябрь) 31 хүннерлиг болгаш беш-беш воскресеньелерлиг. Ийи дыштаныр хүннү санаваска ай бүрүзү 26 ажыл хүннерлиг. Чыл болгаш квартал бүрүзү воскресеньеден эгелээр. Бо календарьда 52 неделялар азы 364 хонук бар. Ында кирбейн барган 365 дугаар хонук неделялар санынга кирбес. Ол хүннү чыл төнчүзүнге Бүгү улустуң найыралының болгаш Тайбың байырлалының хүнү кылдыр киирер. Узун (високостуг) чылдың 366-гы хүнүн июньнуң 30 биле июльдуң 1-ниң аразынга кииргеш, узун чылдың хүнү деп адаар.

Дорт очул.: ""Ийи буттуг, тас арынныг урааңкай эвенки чоруур"". Мында болза ""Ийи буттуг, тас арынныг"" деп сөстер анаа кижини айтып турар, ""урааңкай эвенки"" дээрге кижи эвенки дээни, ол бооп турар.

Дөртте, ортун назын, ол болза үженден дөртен беш харга чедир назылыг кижилер. Ортун назынның кижилери куда дүшкен черге баар, ийи дугураан араганы ижер, алгыш-йөрээлди салыр болгаш ырак-узак черлердиве аян-чорук кылыр.

Барыын талада Чили-биле, соңгузунда - Боливия болгаш Парагвай-биле, соңгу-чөөн талада - Бразилия болгаш Уругвай-биле кызыгаарларлыг. Чөөн талада Атлант океанга шаптаттырып турар.