1. Artã putem s-u videm ca productulu di activitate omineascã tsi easte adratã cu intentsia s-le stimuleadzã sensurle omineshci cãcum shi minduiare omineascã cu tsi arta easte actsia, obiectu icã colectsia di actsie shi obiecte cai sãntu adrate cu intentsia s-le transmiteadzã emotsiile shi/icã obiectile. Piste descriptsia aistã, nu are vãrã definitsia ti cai are sinfunjilje, ti atsea cã mãrdzinle-a artãljei sãntu subiective, a stimulu ti artã s-dzãtse creativitate omineascã.

Makedonji di ninti di anji 50-70 dupu Hristo, iarau poligami (un mascul avea ma multi nveasti) sh politeishtsã (pistipseau tu ma multsã dzei). Ma dupu tsi furã crishtinats tsãnurã analtu Hlambura Ncrutsiatã a Hristolui pãn tu dzua di adzã.

Nu hiu faimos, ama hiu Armãn easti unu filmu românescu di comedie și dramâ romanticâ di-tu anlu 2013. Aestu easti protlu filmu adrat tu Armâneascâ și pârâstâseaști bana alu Toni Caramușat, unu regizoru faimosu, cântatu di minduerea câ poati s-discoapirâ treidzațli averu absolutu trâ armâńi și arâdâțińľi a loru. Protili 12-li averuri suntu ligati di „Dodecaloglu armâńiľoru” ali Matilda Caragiu-Marioțeanu.

Astronomia easti unâ științâ ți easti ligatâ cu caracterizarea a țerlui, a steliloru şi a galaxiiloru. Omlu ți știi astronomie s-cľeamâ astronomu. Zboarâ ma maxoasi tu astronomie suntu: Big Bang, sistemlu solaru, planetâ, steauâ și constelație.

Fu pârâstâsitu prota oarâ la unâ andamusi pi 19-li di Brumaru 2009, București, la Clublu a Huryeatlui (Muzeulu a Huryeatlui Românu), iu vini poetlu și criticu literaru Yioryi Vranâ, și regizorli Ionuț Pițurescu și Aleksander Zikov.

Sâlata icâ salata easti unâ soi di mâcari faptâ di-aesti planti, di câstrâveți, tumâț, frândzâ di cucean (verdzu) și alti zârzâvâț tâľeati cumâț ńiț (di-aradâ proaspiti, ma ndauâ di eali ș-hearti), tra si s-mâcâ tu nchisita a measâľei i deadun cu ghela.

Giuvairili suntu stulii faptâ di-aradâ di metalu scumpu (malamâ, asimi, etc.), cu chețrâ scumpi, purtatâ ca neali, biligiț, bairi ti diguși, veari ti urecľi, etc.; giuvairi, giuvarico, givarico; (fig: giuvair = lucru mușat, scumpu; lucru vrut, yișteari, etc.)

Tu deftura parti avemu Psalmi; ""Afendi a Nostu"" ; Rigeaie di dupâ prândzu, tsinâ, ""Credzlu"" shi ""Dzatsili dimândâciunji al Dumnidzá"" (vedz tu M.Caragiu- Mariotseanu - Biblia la Aromâni, p.308).

Noi, poetslji a populiloru njits : poemi tu limba makedonarmãnã (armãnã) – Nous, les poètes des petits peuples : poèmes en macédonarman (aroumain)Editura micRomania,Belgia - 2007

Elefandlu easti unâ pravdâ multu mari (nai ma marea di pri loclu uscat), cu chealea groasâ, cu narea multu lungâ ș-cu doi dințâ multu mâri (fildiș) dit cari s-fac lucri mușati ți s-țân ân casâ, ma multu trâ mușuteațâ).

Unu fachilu icâ unu plicu easti unâ acoalâ di carti cu trei cohiuri nduplicati câtrâ tu țentru și alichiti di mardzini, ș-cu-anpatrulea cohi nduplicatu și alichitu maș dupâ ți si ncľidâ nuntru țiva (cârțâ, caduri etc.) tra si s-pitreacâ cu poșta.

Ari 15 reghionji (maakond, tu estonã): Harjumaa, Hiiumaa, Ida-Virumaa, Jõgevamaa, Järvamaa, Läänemaa, Lääne-Virumaa, Põlvamaa, Pärnumaa, Raplamaa, Saaremaa, Tartumaa, Valgamaa, Viljandimaa, Võrumaa.