سەندیباد دەست دەکات بە بازرگانیکردنی بەھارات بەگەڵ کۆمەڵێک بازرگان دەکەوێت بۆ دورگەیەک بەناوی دورگەی درندەی مەزن،سەندیباد بۆیە بەگەڵ ئەو کۆمەڵە بازرگانە کەوتوە چونکە بازرگانەکان زانیبویان سەندیباد شوێنی بەھارات پێ دەزانێت وە پێیان گوتبوو بۆ دایکمانە کە نەخۆشەو پێویستی بە بەھاراتە،بەھۆی بەرزی بەھای بەھارات ناویان لەم زنجیرە ناوە گەشتێک لەپێناو زێڕ.

مەلا پەیوەندی لەگەڵ جەلادەت بەدرخان پتەو بوو کە جەلادەت دوو گۆڤاری بەناوی هاوار و ڕووناهی بڵاوکردەوە هەردوو گۆڤار بەپۆستەوە دەگەیشتە مەلا تەها

زەردەشتیەکان بارودۆخی تایبەتیان ھەیە بۆ ناشتنی مردوەکانیان؛ چونکە ئەوان نایانەوێ جەستەی مردووەکان تێکەڵ بە یەکەکانی ژیان بێت وەکوو خۆڵ و ئاو و... ھتد. چوونکە باوەڕیان وایە کە پیسیان دەکات بۆیە مردووەکانیان نانێژن، بەڵکوو بۆ باڵندە گۆشتخۆرەکان جێیان دەھێڵن لەسەر بورجی تایبەتی کە پییان دەڵێن «بورجەکانی بێ دەنگی». جەستەکان لەلایەن کەسانی تایبەتی لەسەر ئەم بورجانە دادەنرێن، دوای خواردنی جەستەکانیش لەلایەن باڵندەکان، ئێسقانەکان لە جێگایەکی تر دادەنرێن لە بورجەکان بەبێ ناشتن.

کارەبا دیاردەیەکە کە بریتیە لە کۆمەڵێ دیاردەی دروستبوونی جۆراوجۆر لە بوونی بارگەی کارەبایی ، وە لە دیاردەکانی کارەبا ھەورە تریشقە و کارەبای ستاتیکی بەڵام لە بەکارھێنانی گشتی ووشەی کارەبا ھێمایەکیە بۆ زۆرێک لە کاریگەرییەکانی فیزیای بەڵام لە بەکارھێنانی کرداری زاراوەیەکی شاراوەیە ، دەتوانین بەم زاراوانەی بیناسێنین .

ئەبوو زەید عەبدولڕەحمان بن ئەبی ڕەبیع لەجائی، موسڵمانێکی بیرکاریزان، کۆچکردووی ساڵی (٧٧٣ کۆچی)، (أبن قنفذ) وتویەتی: (... یەک لە کارەکانی ئەوە بوو کە ئیسترلابێکی درووستکرد بە دیوارەوە ئەنووسا، ئاوەکەش تۆڕەکەی دەسوڕاندەوە، تەماشاکەر ئەھات تەماشای بەرزی خۆری ئەکرد، ھەروەھا چەند لە ڕۆژ ڕۆیشتووە، ھەروەھا سەیری بەرزی ھەسارەکانی دەکرد لە شەودا ...).

ئامار یاخود ئامارزانی (زانستی ئامار) ئەم زانستە بە زانستی پلانداڕشتنی لێکۆڵینەوە و تاقیکردنەوەکان ھەژمار دەکرێت، کە لە ڕێگای کۆکردنەوەی پێدراوەکان (داتا)، دواتر ڕێکخستن، کورت کردن، پێشاندان، شیکردنەوە، لێکدانەوە، بەدیھێنانی ئەنجامەکان بە پشتبەستن بە داتایە کۆکراوەکان، بۆ ئەوەی باشترین بڕیار بدرێت لەسەر ئەو ڵێکۆلینەوە یان تاقیکردنەوەدا.

ھەر لەو ساڵەدا ھێمن لە بەر خەباتی ڕابردووی خۆی تووشی دەردی سەر دەبێ و بۆ ماوەیەک وڵات بە جێ دێڵێ. دیارە وەزعی سیاسی تەئسیری کردۆتە سەر شێعری ھێمن. لە «بابردەڵە»دا دەڵێ: منیش ئەی بلبلی بەندی وەکوو تۆم وەھا دوورم لە ھێلانە و گوڵی خۆم منیش وەک تۆ لە کیسم چوو گوڵی سوور منیش ھێلانەکەم لێ کراوە خاپوور منیش بابردەڵەی بەر گێژەڵووکەم دەمێک لەوقوڵکە، تاوێک لەو چڵووکەم

لە ساڵی ١٩٢٥ دا کە دوور خرایەوە بۆ بوردور کتێبی ""دەرگای یەکەمی نوور"" ی نووسی. پاشان دوور خرایەوە بۆ بارلا. لێرە دەستی کرد بە نووسینی سەرەتای پەیامەکانی نوور ، ھەردوو کتێبی وتەکان و مەکتوبات بە تەواوی و بەشێکی زۆری بریسکەکانی لێرە نووسییەوە.

و لە سەردەمی فاتمیدا ئەقبات و یەھود دەرکەوتنەوە لە ڕووداوەکاندا بێجگە لە ساڵانی کۆتایی خەلافەتەکە, پاشماوەی سەردەمی فاتیمی سەردەمی ئازادی بوو بۆ ئەقبات و یەھود و ھەندێکیان گەیشتنە پایەی بەرز لە دەوڵەتدا, ئەمەش وای کرد کەمایەتیەکانی تر بەشدار بن لە قبوڵکردنی یەکتردا, و ھەروەک دەوڵەت ھاوبەشی بە سونە کرد لە وەزارەتەکاندا لەوانە سەڵاحەددین کە دەوڵەتەکە لەسەر دەستی ئەو کۆتایی پێھات.