Bòrowô Cotka - strogòtlëwi duch bòrów, sostra Bòrówca. Barni lasowé zwierzëce, ptôchë i dobrëch lëdzy. Ògrôdzô dzecë przed czarownicama i Maniewidem. Czej starszi jidą bez las, tej Bòrowô Cotka daje dlô dzôtk zôbôwczi, bómczi i òrzechë. Dzecë wiele dostôwają òd starëszczi - Bòrowi Cotczi.

Kòsznajderiô abò Kòsznéderiô (miem. Koschneiderei) - to bëłë zemie na pôłnié òd Chònic gdze òd XIV stalata do 1945 rokù mieszkelë Miemcë. Czedës ti miészëznë bëło tam wiele we wsach np. w Òstrowitim, ale to sã zmiéniało po II swiatowi wòjnie. W rãkach tich Miemców bëło dzél gbùrsczi zemi. Pò 1945 rokù ò Kòsznajdrach jesz piszą, a niejedny z nich są wierã pò dłudżëch latach Kaszëbama.

Szpalér – to są drzéwiãta abò krze gãsto zasadzoné w rédze, òne mògą bëc strzëgłi abò tak sobie rosc. Na Kaszëbach mòże kùpic roscënë do szpalérów.

Wëapartniwómë pòzytiwną ë normatiwną ekònomijã. Pòzytiwnô ekònomijô mô za nadôwk òbiektiwno ë ùczbòwò rozwidnic fùnkcjonérowanié gòspòdarzënkù. Normatiwnô ekònomijô mô starã bédowac kònkretné rozwiązania òpiarté na subiektiwnëch pòzdrzatkach ekònomistów, np.: ""rząd mùszôłbë w nym sztóce zwikszëc pòdatczi"".

[I rzekł PÓN Bóg]: „I wzbùdzóm niezgarã midzë ce a niastã, i midzë twòje pòtomstwò a ji pòtomstwò. Òn zmùżdżi tobie głowã, a të zmùżdżisz mù piãtã”. (Zo 3,15)

Antón Kleist (Antoni Kleist ùr. 1804 - ùm. ... rokù) béł ksądz w Lëzënie do 1874 rokù i szkòłowi szpektor. Òn kôzôł ùczëc môłé dzecë z ksążczi Mały uczeń czytania i myślenia polsko-niemieckiego dla szkół narodowych z 1836 rokù, a pisôł ò tim Janusz Jasiński: Pomorze-Kaszuby : rozprawy, artykuły, recenzje, omówienia, polemiki, Gdańsk : Instytut Kaszubski, 2006, s. 124.

Czôrnô bòrówka (pl: Borówka czarna, łac. Vaccinium myrtillus) – gatënk wielolatny roscënë z rodzënë wrzosowatëch (Ericaceae) [1]. Mô wiele pòzwów, m.in. jagòda, czôrnô jagòda, lesnô jagòda, mòdrô jagòda, brzësznica.

1709 / MDCCIX – rok nieprzestãpny (zwëczajny), pòczątk chtërnégò przëpôdł na wtórk pòdług gregòriańsczégò kalãdôrza. Nót je równak pamiãtac, że jaż do 1929 w niechtërnëch krajach oficjalno ùżiwóny béł nié gregòriańsczi, a juliańsczi kalãdôrz. Pòdług juliańsczégò kalãdôrza pòczątk tegò rokù przëpôdł na sobòtã i béł to tak samò rok nieprzestãpny. W hewòtnym rokù rozeszłosc juliańsczégò i gregòriańsczégò kalãdôrza wënôszała 11 dni.

Môlowëch séców ùżiwô sã nôwicy doma ë w môłich firmach. Do przesélaniô pòdôwków midzë kòmpùtrama je to dzysô nôlepszô technologiô. Gòni ją równak Bezdrutnô môlowô séc, chtërna mòże corôz wicy pòdôwków przesélac w krótczim czasu.

Liwkòwnica abò jaskùleczka (Hirundo rustica) - to je wanożny ptôch z rodzëznë jaskùleczkòwatëch (Hirundinidae). Te ptôchë mają gniôzda i młodé na Kaszëbach, ale òb zëmã jich tu nié ma.

Mòtarzëno (pòl. Motarzyno) - to je wies w pòmòrsczim wòjewództwie, w stołpsczim krézu, w gminie Dãbnica. W 2008 rokù tu mieszkało 726 lëdzy.

Pólny wróbel (Passer montanus) - to je môłi ptôch z rodzëznë wróblowatëch. Òn żëje m. jin. na Kaszëbach. Òn mòże do gniôzda przëniesc młodé lëstë pòkrãtnika.