'S e aon de na territories Chanèidianach a tha ann an Nunabhùt (IPA: /ˈnuːnəvʊt/, cànan Inuktitut: ᓄᓇᕗᑦ). Tha e suidhichte san àirde an earra-thuath na dùthcha. Tha Iqaluit na phrìomh-bhaile.

'S e togalach le freumhan Arabach a th' anns a' Chaisteal Santa Catalina. Chaidh caisteal a stèidheachadh shuas air a' bheinn os cionn a' bhaile leis na h-Arabaich anns an 8mh Linn, ach bha structar dìonail air a bhith ann an siud bho àm nan Iberach, iomadach linne ro ìompaireachd nan Ròmanach. Thog na h-Arabaich Alcazar (Caisteal ann an nòs Arabach) aig àm Rìgh Alhamar. An dèidh ceannsachadh a' bhaile ann an 1246, chaidh Caisteal mòr a stèidheachadh air tobhtaichean a' chaisteil Arabach, agus Eaglais Naoimh Catalina na lùib. Dh'òrdaich Condestable Iranzo obair mhòr anns an 15mh linn. Chaidh an caisteal a leasachadh aig àm nan Frangach, aig toiseach na 19mh linne, is thog iad ospadal, sabhail, àros an Riaghladair, oifisean agus làrach airson gunnaichean mòra. Rè an 19mh linne. Leag iad ann an fìor droch stàit e ann an 1812. Rinneadh obair air a' chaisteal rè an 19mh linne, gu brìgh gu robh còmhstri ann ceangailte le Cogadh nan Carlistas, 'S e Taigh-òsta na Stàite, neo parador, a th'ann an latha an-diugh.

Tha Jaén na laighe aig bun a' bheinn ris an canar Cerro de Santa Catalina. Tha lìonra dhe sràidean caola aig cridhe a' bhaile mu thimcheall a' chaisteil. Tha mòran fhearainn torrach làn achaidhean olivares mu thuath. Tha sliabh Jaén agus sliabh Jabalcuz ris an taobh dheas agus iar-dheas, le faiche na h-aibhne Guadalbullón (Wadi Abd Allah ann an Arabais ) mu thuath, is an abhainn a' sruthadh dlùth air a' bhaile. 'S e leas-abhainn an Guadalquivir (Al Wadi Al Kebir -An Abhainn Mhòr ann an àrabais) a th' ann an Guadalbullón.

'S e loch ann an Alba a tha ann an Loch Lic-aird. Tha e suidhichte ann an ceann a tuath Minginis anns an Eilean Sgitheanach. Tha na laighe deas air Loch nan Uan agus tuath air Loch Fada. Tha a' bheinn Arnaval (369 m) san ear-dheas dheth.

Bha e ar a bhith an sàs ann an saoghal na sgoilearachd, ann an caochladh dhòigh, dìreach bhon na làithean òga aige. Chuidich e ri mòran phàipear-naidheachd; Sgrìobh e nithean oideachail an leabhar air speiligeadh Spàinntis «Tratado completo de ortografía castellana» (Bogotá, 1858) nam measg. Thuirt an sgoilear ainmeil Spàinnteach Juan Eugenio Hartzenbusch gur e ""sàr obair"" a bh’ann. A bharrachd air sin, sgrìobh e artaigilean air cleachdaidhean, litreachas, feallsanachd agus eòlas-chànan; rannsachadh beath-eachdraidheil agus eachdraidheil fhèin is tòrr bhàrdachd Shunndach. Tha an obair ris an canar «La Perrilla» (A’ Ghalla Bheag) gu math cliùiteach fhathast. Fhuair e deagh chliù airson an sàr nobhail aige «El Moro» (An t-Arabach), is thathar ag ràdh gur e obair phròiseil, taobh litreachais, gus an latha an-diugh.

Chaidh an Contae a stèidheachadh ann an 1585 le Ealsaid I, a' leantainn crìochan an tighearnais a bha fo bhuaidh MhicUilleim Íochtar aig an àm. Thuit àireamh-shluaigh na siorrachd an an −29.4% aig àm na Gorta Mòire. Bha Conradh na Talún gu math gnìomhach an seo an deireadh an 19mh Linn: chuireadh air dòigh an seo ann an 1879.