بۇنىڭدىن 10 يىللار ئىلگىرى ئۆزىنىڭ ئۇيغۇرلۇقىنى ئېتىراپ قىلسىمۇ، ئەمما تېخى ئۇيغۇرلۇققا تولۇق قايتمىغان مۇرات بۈگۈنكى كۈندە ھەممىلا يەردە «مەن ئۇيغۇر!» دەيدىغان، مەيلى چەتئەللەردە بولسۇن ۋە ياكى رۇسىيە ھەم باشقا جۇمھۇرىيەتلەرنىڭ سەھنىلىرىدە بولسۇن چوقۇم ئۇيغۇرچە بىر-ئىككى ئۇيغۇرچە ناخشا ئېيتماي قالمايدىغان، شۇنىڭدەك ئەشۇ ئۇيغۇرنى ئاڭلاپ باقمىغان تاماشىبىنلارغا «مەن ئۇيغۇر» دەپ ئۆزىنى ۋە ئۇيغۇرنى تونۇشتۇرۇپ ئۆتمىسە كۆڭلى ئۇنىمايدىغان مۇراتقا ئايلانغان ئىدى. رۇسىيە گېزىتلىرىنىڭ مۇرات ھەققىدە ئېلان قىلغان ھەممە ماقالىلىرىدا، ئۇنىڭ «مەن ئۇيغۇر»، «دادام ئىسمائىل سوپى قەشقەردىن» دەپ تونۇشتۇرىدىغان جۈملىلەر ئورۇن ئالغان. مۇرات بىر ئىنتېرنېت گېزىتىنىڭ مۇخبىرىگە مۇنداق دەپ بىلدۈرگەن.

1970 ۋە 1980- يىللاردا، شىنجاڭ ۋاقتى كۆپ قېتىم بىكار قىلىنىپ قايتا يولغا قويۇلۇشلارنى باشتىن ئۆتكۈزدى. 1986- يىل ھۇد ئېيىدا، جۇڭگو ھۆكۈمىتى شىنجاڭ خەلقى ئىچىدە شىنجاڭ ۋاقتى (UTC+6) قوللىنىشنى تەستىقلىدى. لېكىن، تۆمۈريول، ھاۋايول ۋە پوچتا-تېلگراف قاتارلىق كەسىپلەردە داۋاملىق بېيجىڭ ۋاقتى قوللىنىش بەلگىلەندى. لېكىن بۇ قارار ئاپتونوم رايونلۇق ھۆكۈمەت ۋە شۇ جايغا يەرلەشكەن خەنزۇلارنىڭ بولۇشسىز ئىنكاسىنى قوزغىدى.

يېقىنقى زاماندىكى تەتقىقاتچىلارنىڭ سالامنىڭ بۇ سەپەر خاتىرىسىنى تەتقىق قىلىشىنى گوللاندىيەلىك داڭلىق ئەرەبشۇناس دې گويې ( M.J.de Goeje، 1909- 1836 )دىن باشلانغان دېيىشكەبولىدۇ. ئۇ ئىبنى خوردادبىھ، قۇدامە، ئىبنى رۇستا قاتارلىقلارنىڭ ئەسەرلىرىنى سېلىشتۇرۇپ رەتلەپ، «ئەرەپ جۇغراپىيەشۇناسلىق مەجمۇئەسى» نى تۈزگەن چېغىدا، ھەرقايسى ئەسەرلەردىكى سالامنىڭ شەرىققە سەپەرقىلىش خاتىرىسىنى سېلىشتۇرۇپ دەلىللىگەن ھەم 1888-يىلى «يەجۈج-مەجۈجلەر سېپىلى ھەققىدە » دېگەن ماقالىسىنى ئېلان قىلغان. ئۇ بۇ ماقالىسىدە مۇقەددەس«قۇرئان كەرىم»، «ئىنجىل»دىكى مۇشۇنىڭغا دائىر ئايەتلەرنى، شۇنداقلا ئىسلام دىنى،يەھۇدى دىنى، خىرىستىيان دىنىنىڭ باشقا كىتابلىرىدىكى ئالاقىدار مەزمۇنلارنى تەتقىق قىلىپ، سالامنىڭ شەرىققە سەپەر قىلىش خاتىرىسىنىڭ چىنلىقىنى مۇئەييەنلەشتۈرگەن ھەم بەزى يەر ناملىرىنى دەلىللىگەن. مەسىلەن، ئۇ سالام كۆرگەن ئىسكەندەر سېپىلىنى جۇڭگونىڭ گەنسۇدىكى «قاشقوۋۇق»(玉门关) دەپ، سېپىلغا بېرىش جەريانىدا ئۆتكەن «ايكە»شەھىرىنى «Igu،ئىۋىرغول»(يەنى قۇمۇل) دەپ،قايتىش يولىدا ئۆتكەن «اللب»دېگەن يەرنى «لوپ»(تۇغرىسى لوپنۇر) دەپ بېكىتكەن. شۇنىڭدىن كېيىن بەزى داڭلىق تەتقىقاتچىلارمۇ ، مەسىلەن رۇسىيەلىك ئەرەبشۇناس كوۋالىۋىسكىي، ئەنگىلىيەلىك ئوتتۇرا ئاسىياشۇناس مىنورىسكىي قاتارلىقلارمۇ سالامنىڭ بۇ سەپەر خاتىرىسى ئۈستىدە تەتقىقات يۈرگۈزگەن . ئومۇمەن يېقىنقى زاماندىكى تەتقىقاتچىلار بۇ خاتىرىدىكى بەزى زىددىيەتلىك ، ئىشەنگۈسىز جايلارنى بايقىغان بولسىمۇ، ئەمما ئۇنىڭ چىن ئاساسى بارلىقىنى مۇئەييەنلەشتۈرگەن.جۇڭگولۇق تەتقىقاتچىلاردىن جاڭ گۇاڭدا، خۇا تاۋ قاتارلىقلارمۇ بۇ ھەقتە ئىزدەنگەن ھەم خۇا تاۋ بۇ خاتىرىنى خەنزۇچىغا تەرجىمە قىلىپ شەرھلىگەن.

بۇ يەردە شۇنىمۇ ئەسكەرتىپ ئۆتۈش كېرەككى، ""مۇۋەپپەقىيەت"" نىڭ مەنىسى نىسپىي بولىدۇ. بىر ئادەم ""مۇۋەپپەقىيەت"" دەپ قارىغان نەرسە، يەنە بىر ئادەم ئۈچۈن ""مەغلۇبىيەت"" بولۇپ قېلىشى مۇمكىن. مەسىلەن، نۇرغۇن ياشلار ئۈچۈن ئىمتىھانلاردىن ئۆتۈپ، بىر ئالىي مەكتەپكە كىرىۋېلىشنىڭ ئۆزىلا ""مۇۋەپپەقىيەت"" بولۇشى مۇمكىن. ئەمما، يۇقىرىدا تىلغا ئالغان سىڭلىمىزنىڭ ئۆزى ياقتۇرمايدىغان بىر ئالىي مەكتەپكە ئۆتۈشى ئۇنىڭ ئۈچۈن ""مەغلۇبىيەت"" بولۇپ تۇيۇلدى. ئەگەر ھەممە ئىنسانلار ئۈچۈن ئورتاق مۇۋەپپەقىيەت ياكى ""ئۇنىۋېرسال مۇۋەپپەقىيەت"" تىن بىرسى مەۋجۇد، دەپ قارالسا، ئۇنىڭغا مۇنداق ئېنىقلىما بېرىش مۇمكىن: