sipadon (råle, après cossoune) u espadon (li pus corant, minme après voyale) / spadon (råle, après voyale) [o.n.] gros pexhon d' mer, 3 metes long, avou on longou betch a môde di baston. F. espadon.

1. (vî mot d' cinsî). tere ki n' est nén tcherwêye po s' ripoizer èn an (sorlon on vî sistinme d' agriculteure did divant les ecråxhes tchimikes). Vinoz vinoz, bea efant Les soteas vos ratindèt Divins l' djouxhire cial djondant (Goethe, rat. pa. L. Bukens). Li tins a ståré totes ses eures Bén lon so les prés et l' djouxhire (F. Flaba). Tot s' rewale, on n' voet dedja pus çou k' est semé, çou k' est djouxhire. Flotche a flotche et sins fé nou brut, Li nivaye toume del bane do cir (H. Simon). On dit eto: trîxhe, waeret. F. jachère. >> leyî (cori) a djouxhire: èn nén tcherwer (ene tere), èn an u dpus. On dit eto: leyî cori a royes, leyî e trîxhe, leyî djus. >> li Djouxhire: no d' ene ancyinne plaece di Mårcin. >> forcrexhe a djouxhire: po ene djonne feye, divni viye, sins k' les galants riwaitexhe après. E leu lét, les wiyetes forcrexhént a djouxhire (E. Michel).

Insi, s' on fwait des candjmints, c' est mia d' ripårti des sourdants Tex ki candjî sol DOC et n' nén sawè åjheymint l' repolyî dins d' ôtès cognes di fitchî (HTML...).

eclipe [o.n.] passaedje del lune divant l' solea, ki fwait k' i fwait noer e plin djoû. Al fén d' l' eclipe, les coks s' ont rmetou a tchanter, les orondes a voler, les veas a bizer (Y. Paquet). Avou les veres efoumés, on pleut vey l' eclipe sins s' broûler les ouys. (G. Lucy). rl a: clipse; rl a: lune. Disfondowes: èclipe, èclipse, aclipse. Etimolodjeye: calcaedje riwalonijhî (grope PS å coron) do grek ""eklipsis"" pal voye F. di scole., 1800.

elaxhance [f.n.] estance do ci (del cene) k' est elaxhî (eye) a on mwaisse, ene drouke, on sistinme economike. Il ont trové on novea rmede po l' elaxhance å crak. L' elaxhance economike, c' est co pus pire ki l' colonijhaedje. F. dépendance, tutelle. Disfondowes: alachance, èlachance, èlahance.

evintåre [o.n.] contaedje a onk près di tos les agayons et les ahesses d' ene societé, on botike, evnd. Vera aveut bouté a des ôtes ovraedjes disk' a troes eures, et ele kimincive seulmint si evintåre (L. Mahin). F. inventaire.

«Li langue åd dibout del linwe», ki l' vraiy tite e francès, c' est «Le bout de la langue», c' est on fime di racsegne da Xavier Istasse k' a rexhou e 2015.

| avicance [f.n.] livea d' nexhances dins ene populåcion. Tins ki l' porcintadje d' avicance crexhe, li porcintadje di morance discrexhe. F. natalité.

tchike [E213], tchique [E167, E170], tchike (Franwal da Haust a « ivre »), chique [C1, C13, O2]; chike [C8, C106, O0, S0, S109], tchitche [C9], nén dins E1, E212.

A Viêpe, gn aveut on signeur ki ctchinéve ses sudjets, et ki n' respectéve rén. Il esteut rindou après l' tchesse. I tchessive minme li djoû des åmes.

| sinteu, sinteuse u sintresse [o.f.n] li ci (cene) ki sint. rl a: nodeu. >> sinteu d' pîs: onk ki reye voltî des ôtes. F. moqueur, taquin, railleur.