1552 ин 20 декабрьын Шурдӹнг халашты наместникӹм пуштмы, ти событи доно историквлӓ (А.Бахтин дӓ молат) «Эпоха черемисских войн, 1552–1592 гг.» тӹнгӓлӹн маныт. А пуштшывлӓ лошты Акпарсын йыхшы лин. Кырык марынвлӓ политический ирӹк верц пыт кредӓлӹнӹт. Тенге гӹнят, мифӹм шотыш нӓлӹн, алык марынвлӓ кырык марынвлӓм рушынвлӓлӓн выжалалтшы семӹнь шотлаш тӹнгӓлӹнӹт. Мамич-Бердейӹм рушынвлӓлӓн кычыктен колтымашат кок марынвлӓ лошты кӹлӹм цаткыдемдӓш палшыде. Кӱ тенге ӹштен – кырык марын, суасламарын, мордва – лачокок пӓлӹ агыл. Документвлӓ семӹнь Мамич-Бердей кырык марын дӓ суасламарын семняэш Йӓдӹрнӓ хала лишнӹ шачын кушкын, вара рушынвлӓ ваштареш халыкым кӹньӹлтен дӓ национально-освободительный движенин вуйлатышы лин.

Пион попугай (латинлӓ Pionus) — лачокла попугайвлӓ йиш группыш пырышы Кечӹвӓлвел дӓ Покшал Америкышты вӓшлиӓлтшӹ попугай. Цилӓжӹ 8 тӹрлӹ кырык попугай улы.

Цӓрлӓнгӹвлӓ логӹц сек кымдан пӓлӹмы –кек. Цӹрежӹ лоно ошы, шылдыр мычашыжы шимӹ, кужы якшар нерӓн, кужы шӱӓн, кужы вӹцкӹж якшарикӓ ялан. Ӓвӓ кеквл- озывлӓ гӹц когонжат ак айыртемӓлтеп, изиш изирӓк веле ылыт. Цӓрлӓнгӹн кӱкшӹцшӹ 100—125 см, шылдыр шӓрӓлтӹмӹжӹ 155—200 см, кого кекӹн нелӹцшӹ 4 кг якте шоэш. Ош цӓрлангӹвлӓ 20 и нӓрӹ ӹлӓт.

Теннесси (англла Tennessee ) — Америкын ушымы штатвлӓн штатшы. Штатын территорижӹ: 109,247 км². 2010-шы ин тӹштӹ 6,346,105 эдем ӹлен. Вес штатвлӓ логӹц Теннесси кымдецшӹ доно 36-шы дӓ ӹлӹзӹ шот доно 16-шы ылеш. Штат статусым Теннессилӓн 4 январьын 1896 ин пумы. Шот донжы тӹдӹ 16-шӹ ылын. Штатын вуйхалажы: Нэшвилл; сек кого халажы: Мемфис.

Кенай (англла Kenai) — Америкын ушымы штатвлӓшты кечӹвӓл-ирвел Аляска штатын халажы. Халан территорижӹ: 92.0 км². 2007-шӹ ин тӹштӹ 7 686 эдем ӹлен.

Атопомесус (латинлӓ Atopomesus pachyodus) — харацинвлӓн йиш группыш пырышы Бразилишӹ шӹрен вӓшлиӓлтшӹ йогы дӓ аквариум кол. Цилӓжӓт ик йиш атопомесус веле улы.

Демиркӧй (турокла Demirköy ) — Турцин, йыд-ирвел Кыркларели илӹн районжы (илчежӹ). 2008-шӹ ин тӹштӹ 9.054 (пӱэргӹ: 4.829; ӹдӹрӓмӓш: 4.225) эдем ӹлен.

Патри́сия Каа́с кынамжы Патриция Каас (5 декабрь 1966, Форбак, департамент Мозель, Франци) — француз мырызы дӓ актриса. Пӹтӓриш альбомжы ""Мадмуазель мыра..."" (франц. Mademoiselle chante…) 1988 ин лӓктӹн да тӹ годшен цилӓжӹ 17 миллион дискым выжалымы.

Макира (англла Makira; тошты лӹмжӹ Сан-Кристобаль, англла San Cristóbal) — Соломон ошмаотывлӓ кугижӓнӹшӹн Макира-Улава провинцин ошмаотыжы. Территорижӹ 3 190 км². 1999-шӹ ин тӹштӹ 10 000 эдем ӹлен. Ошмаотын сек кого халажы: Киракира.

Европан Экономика Ушнымашым (ЕЭУ) ӹштӹмӹ. Ти договор семӹнь сола хозяйство политика, таможньывлä, нӹл ирӹк (товарвлäн, сервизӹн, капиталын дä пäшä вин сäндäлӹк гӹц сäндäлӹкӹшкӹ каштын кердмäш) дä конкуренци политика (fирмӹвлä лоштыш äквлä гишäн анзыцок хытырен нäлмӹ ваштареш, кугижäнӹшӹн монополи дä кугижäнӹшӹн субсидивлä ваштареш) ядмашвлäм ярыктымы.

Ошалгы-якшарикӓ тыргӓдӹвлӓ (латинлӓ Nesoenas) — кӓдӹ йишвлӓн йыхыш пырышы Мадагаскарышты дӓ Маскарен ошмаотывлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ кӓдӹвлӓ. Цилӓжӹ 5 тӹрлӹ ошалгы-якшарикӓ тыргӓдӹ улы.