Gladys angirũnguéra haihára voi ha péva omboguata ichupe ñe'ẽporãhaipyre jehai Paraguái rembiapo gotyo. Umíva ha'e: Eloy Fariña Núñez, Hérib Campos Cervera, Josefina Plá, Óscar Ferreiro, Elvio Romero, José Luis Appleyard, Ramiro Domínguez, José María Gómez Sanjurjo, Rubén Bareiro Saguier, Carlos Villagra Marsal, Jacobo Rauskin, Miguel Ángel Fernández, Roque Vallejos, Emilio Pérez Chaves, Susy Delgado y Mario Casartelli, ha ambue ñe'ẽpapára.

Yperana oikove yguasu ro'y ñembyete gotyo ñande Yvýre; yperana juehegua peteĩnte oiko tenda hakúva, ypa'ũ Galápago. Ohaitypo Antártida hembe'ýre, Pyahu Selandape, ñemby Auteraliape, Yvyafrikape, opaite ypa'ũ Antártida pegua, Ekuator, Perũ, Chile ha Patagonia Argentinape. Ikatu jehechapyre kuarahyresẽ ñemby Pindorama, paraguasu Atlántiko ha Colombia ha Panama paraguasu Py'aguapy.

Hembiapokue oñemysãiva kuatiahaipyre Estados Unidos de Norteamérica-pe, “Ride with the Sun” ha “United Nation Women’s guide” ha oĩ antología hispanoamericana “América habla” (Buenos Aires, 1976)-pe, avei “Historia de la Literatura Iberoamericana” oñemysãiva’ekue Madrid-pe 1982-me.

Ojeikuaa chupe ijogapokuaa porã ha hekopete, ijahoja karapã ha oguereko peteĩ ógayvate apu'a jeguakapyre, upévare Pindorama retãme ojeikuaaporãite chupe ha ha'e mba'e omohechaukavéva táva Manaus pegua.

Ha’e jepokuaa oúva español-kuéragui, tavayguakuéra ojapo procesión Marangatu rérape térã Rey rérape, tenondépe oho banda, ayvúpe ombopúva, marangatu ra’anga ha poyvi péicha oguata plaza jerére ha kuñanguéra ojeroky. Oiko ñembokapuita avei. Cecilio Báez ha Héctor Decoud ohai banda jerégui iñarandukakuérape.

Mbokapĩ (karaiñe'ẽ: fusil) ha'e peteĩ mboka, ikañõmi mbuku, ijejapiha ikatu oho mombyryete ha imbarete. Ojejapo oñorairõ hag̃ua, saro'y XVII guive ha'e mboka ojeipuruvéva ñorairõhára atýpe ha milíko mba'e atýpe, ojeipuruha oporoñongatu téra oporojuka hag̃ua.

Oñefunda 24 jasyporundy 1770-pe; péva ojapo España-yguakuéra Franco, Carlos Morphi omotenonde aja Paraguái Retã, río Yaguy rembe’ýpe. Ko táva ñepyrũrã ojeherova’ekue puesto Mbokajaty, ha opyta hyepýpe Iriarte, Yvyra’ity ha Yeguarizo.

Pedro Moliniers niko peteĩ mbo’ehára ojehecharamóva ha oñemomba’eguasúva ha ha’eva’ekue techapyrã heta Guarani ñe’ẽ mbo’ehárape g̃uara. Heta oñorairõkuri Guarani rayhupápe ha hatã ojepytasókuri ñane Avañe'ẽ ñemombaretépe.

Juan Carlos Zerillo ha’e estadio ojepurúva heta mba’erã, La Plata, Argentina. Ojepuru hetave jave oiko haguã pype mangapykuaa rehegua. Oike pype 33.000 ava.