Ijinet e oa bet evit diverkañ ar roud eus ar gouelioù relijiel diouzh an deiziadur hag evit lakaat da dalvezout ar sistem dre zek, a oa bet lakaet da dalvezout evit ar muzulioù (metr, litr, lur gall...).

Pouezus e oa perzh S. Pearlman er strollad, pa gave leurennoù, kevradoù gant an tiez-embann, ha pa lakae e varzhonegoù da bozioù ar c'hanaouennoù ; pozer ivez e oa ar skrivagner Richard Meltzer, hag an daou a skrivas evit BÖC a-hed e remzad. Ur bladenn a voe enrollet e ti Elektra e 1968, ha mont kuit a reas Les Braunstein e 1969.

Er bloaz 2012 ez a war ar renk da geñver dilennadegoù Prezidant ar Republik, en anv ar Front de Gauche, ma tegouezh da bevare gant tost da 4 milion a vouezhioù (8,65% eus an dud enskrivet).

Anvet e voe Micropogon Bourcierii (kentanv) da gentañ-penn (e 1845) gant an evnoniour gall Frédéric de Lafresnaye (1783-1861) : dougen a ra anv an evnoniour gall Jules Bourcier (1797-1873) a voe koñsul Bro-C'hall en Ecuador e 1849-50.

Istor Air a grogas er bloavezhioù 1980 e lise Jules-Ferry Versailles, rak eno e studie Jean-Benoît Dunckel ha Nicolas Godin. Gant sikour Alex Gopher haXavier Jamaux, e savjont ur strollad anvet |Orange, ur strollad berr e vuhez ha na enrolals tamm ton ebet. Koulskoude eo deuet da vezañ ur seurt mojenn, abalamour d'an dud a oa ennañ.

L'Espurgatoire Seint Patriz, anavezet ivez evel La légende du purgatoire de saint Patrick, zo ur varzhonek e galleg gant Marie de France en XIIvet kantved. Savet eo diwar ur skrid latin, an Tractatus de Purgatorio Sancti Patricii, gant ar manac'h Henry de Saltrey (pe Sawtry en saozneg) .

Enskrivet eo ar chapel war Renabl ar savadurioù istorel hep bezañ rummet. Prevez e chom ha diaes eo arc'hantaouiñ al labourioù kempenn a vefe ret ober.

E deroù ar Brezel-bed Kentañ ez eas da Stadoù Unanet Amerika, ma reas prezegennoù dre ar vro. E gomzoù a-du gant Alamagn, distaget dirak Iwerzhoniz harluet e Long Island, e miz Kerzu 1914, a zisplijas kenañ da bennadurezhioù Breizh-Veur ha tamallet e voent dezhañ. Tennet e voe digantañ e gador kelenner a enor e Liverpool ha rankout a reas reiñ e zilez eus Skol ar Studioù Iwerzhonek hag eus ar gelaouenn Ériu. Derc'hel a reas da reiñ prezegennoù e skolioù-meur ar Stadoù Unanet koulskoude. Distreiñ a reas da Alamagn e 1917. Kenderc'hel a reas da gelenn e Berlin, betek e varv d'an 11 a viz Here 1919, e Leipzig.

Betek dibenn ar XVIvet kantved, e c'halled gwelet en iliz bazh pe groaz Sant Curig. Edo peniti ar sant-se nepell, e Llangurig, en tu all d'an torgennoù. Deskrivet e oa bet ar vazh-se gant Gerallt Gymro en e Itinerarium Cambriae (""Beaj dre Gembre"", 1191). Implijet e veze ar vazh-se da wellaat d'ar glañvourien.

Moudenn c'hladdalc'hel Tournus, tour-meur kozh un tiegezh a oa lorc'h enni o lavaret e oa eus lignez Nuz, kenseurt feal Sant Paol Aorelian a yeas gantañ da Enez-Vaz evit stourm ouzh an amboubal, un aerouant a spourone tud ar vro a-hervez, ha na gilas ket rak an euzhvil (alese e lesanv : gour na dec'h)