1. taxhe. Cwand l' coucou tchante, si t' as des cwårs e t' potche, to serès ritche tote l' anêye. I n' aveut pus ene seule cloutche e s' potche F. poche. (V. Roba). >> esse rilevé pa ses potches: ni nén rçire çou k' on ratindeut. F. être de la revue.

Li bédéyisse riprind si mwaisse persounaedje, Professeur Titôrvå, po djouwer on malåde ki s' va fé operer, pu ki va ene sincieuse conferince sol sudjet. C' est Gama-coûte 2.

Dins les pays do Coûtchant, on s' a sovint fotou do persounaedje di Mawoumet. Metans dins l' pîce di teyåte da Voltaire ""Mahomet"". Loukîz eto les sinses do mot ""mawoumet"" come kimon no e walon.

Li tins fouzeure (on scrît eto tins foû-z-eures, on pout eto dire libe tins), c' est l' tins k' on-z a da sinne, po fé çk' on vout, foû des eures d' ovraedje.

| schoircî u eschoircî, schoirceye u eschoirceye [addj. & o.f.n.] dischavé (êye), d' aveur sitî cafroyî. Dj' a l' pî schoircî (Motî d' Djivet). F. écorché. >> schoircî evike: a) discotaeyî evike, tot djåzant d' biesses. F. écorché vif. b) coixhî dins s' cour, a cåze des indjustices. Dewandelaer, uco Gabrielle Bernard ont scrît come des schoircîs evike (E. Gilliard).

Li fime kimince et fini pa des berdelaedjes so l' veye di tos les djoûs di deus grands djonneas, Adrien Declouz et Jean-Claude Dermont. So l' adjinçnaedje tecnike di leu velo ki n' va pus. Pus totshûte après, so les feyes et les frecantaedjes. Sbarant (a bon) d' ôre ces djonnes Walons la, skepyî å aireurs do 21inme sieke, poleur cåzer di tot et d' rén dins l' lingaedje di Defrexheu.

| sipanixheure u espanixheure / spanixheure [f.n.] bohêye di spaneyès yebes (arivêyes a grinnes), ki sont totes deures et ki dmorèt dins ene waide el plaece d' ene flate di vatche. rl a: bouzin, housset, bosset.

3. magnî les foyes, les brostions des håyes, des åbes, magnî des crouwås pa ptitès betcheyes, e bodjant bråmint d' plaece, tot cåzant d' biesses magneuses di yebe (gade, djirafe, antilopes). Li vatche eyet l' djirafe sont deus magneus d' yebe; mins l' vatche paxhe, eyet l' djirafe betchtêye. Loukîz a: paxhî. F. brouter (les buissons). Inglès: to browse.

4. mwais, peneus. Del djournêye, si l' ovraedje n' aléve nén u k' il esteut måhaitî, rén k' do pinser ""dimwin a messe, djel voerè !"", il esteut rabeli (A. Laloux). F. malheureux, contrarié, indisposé.

Voci, cwand on arivéve el pasteure, gn aveut bén sovint pus l’ el mitan dins les toneas; i faleut-z î aler on deujhinme côp; a l’ ivier, co dpus di complicåcions. Gn aveut a Lutrubwès deus abuvrires (06.30-41)

Li noûmot «gama-coûte» a stî foirdjî a pårti di l' inglès «gamma-knife» (coutea gama). On coûte, c' est ene pîce del tcherowe ki find l' tere divant l' schî. Ci mot la a ene sillabe permeteut d' awè l' minme grandeur et l' minme tcherpinte (aplacaedje tîxhon) ki l' mot inglès.

1. pitit bolet d’ tcherbon del cogne d’ ene pitite djaeye, ki rlût foirt cwand i broûle. >> on djoû gayete, on djoû braijhe on djoû crahea°: on n' vike nén advitam. >> des ouys come des gayetes: des beas bruns ouys foirt rilujhants, d' ene djin avou des noers tchiveas. F. ""yeux d’ébène"". >> kene° ås gayetes.