A 's pêrla ed ""Felghêra Vècia"" (d'ed là dal Treṣnêr, adèsa Scandiân) ind al 1185, quând ind i parâg è stê fât pasêr, dal cumûn ed Rèz, un canêl, al famōṣ Canêl ed Sècia, per purtêr l'âcva dal fióm dèinter in sitê. Ind i ‘stès ân, probabilmèint, é stê tirê só al mulèin séimper a Felghêra Vècia, incòra in funsiòun, numinê int al 1473 in 'na divisiòun ed bèin tra la faméja di Boiardi. Int al 1306 a vîn fundê al Comûn ed Felghêra Cîrca int al 1315, al turèint Treṣnêr (che al traversêva Felghêra e l’andêva finîr in ‘na padòl tra Sabiòun, Runcadèla, e la la Maşòun) l’é stê deṣviê, per fêrel andêr a finîr int al Sècia dal pêrti ed Rubēra, in cól peréiod Felghêra l'ēra fōrsi sòta ai Fogliani e la gh'é armêşa fîn al 1418 quând la pâsa sòta a j Estèins, che int al 1423 a n' investésen i Bujêrd Intōren a la secònda metê dal XV sècol, al dóca Borso d'Este, per scansêr la cunténva rotûra dal canèl pr’âria ch’ al permetîva al pasâg dal âcvi dal canêl ed Sècia sōvra a còli dal Treṣnêr, l’à fât fêr un genèr ed bòta quacêda, ciamêda ""bòta dal canêl ed Sècia"". Sté bòta l’é un lavōr fât a mân, cun di quadrê, ed fōrma ‘d un mèz sèirc schisê, cun un râg ed dû mēter e ‘d la lunghèsa ed 250 mēter, al pâsa sóta al lèt dal turèint pôch luntân dal paèiṣ. Giovanni Andrea Banzoli (1668 – 1734) al la ciâma:""Botte maravigliosa"". Int al 1565 Felghêra al pâsa sòt a la faméja Thiene, int al 1642 sòt a 'na faméja imparintêda cun j Estèin e a la fîn int al 1750 sòta i Mari. A la metê cîrca dal XVI sècol al léber di fōgh al nutêva 75 cà, 2 cēşi e 339 cristiân, a la fîn dal Setsèint la gh'îva 576 abitânt. Dôp al 1796 e dôp la scanşladûra di fèdev Felghêra l'é andêda a drê al sôrti de Scandiân.

In dal 2009 e 2010 Parì l'è stéda clasificheda in di 3 sitê piô important e influèint dal mànd, in di 3 ""sitê europee dal futur"" secànd na rizérca dal Financial Times e in di prèm 10 sitê al mànd ""indòvv viver"" secànd la rivèsta inglêsa Monocle. Prèma sitê per importânsa stra quî chi én in d'l'Euro, la capitèla francésa l'è anc stra quî chi sràn economicamèint piô importànti dal mànd in dal 2020 e 2025, insàm a Sciangài, Tokyo, San Paolo, Nóva York e Lòndra.

In st’ abitasioun estèins l’é ambijtêda l’ôpra teatrêla ed Johann Wolfgang von Goethe ciamêda Torquato Tasso dōve a vîn celebrê al poēta rinasimentêl italiâno. Difâti Torquato Tasso l’é stê divêrs ân in sta delésia estèins dōve agh piaṣîva ritirêres, e a Frêra dōve a stêva ed cà la cōrt.

- Rifûg Peschēra Zambòun (1151 m). L'é a Ròunch Pianîg aşvèin a Fèbi e a 's égh rîva in mâchia. Pûnt ed partèinsa dal sintēr 617 p'r al Mûnt Cùşna.

Al prémi scalêdi, in època modêrna, àn cumîncen da l'inési dal XX sècolo, quând a vînen sgnêdi al véi e i sintēr druvê incòra al dé 'd incō.

P. -- Pars, Passus, Pater, Patronus, Pax, Perpetuus, Pes, Pius, Plebs, Pondo, Populus, Positum, Post, Posuit, Praeses, Praetor, Primus, Pro, Provincia, Publicus/-e, Publius, Puer.