Zalsburg (nem. Salz—tuz ha'm burg) — Avstriyanın' oraylıq bo'leginde jaylasqan qala. Zalsax da'ryasının' ha'r ekki bo'leginde, 1300—2000 m ba'lentlikde, Zalsburg saylıg'ında jaylasqan. Zalsburg jerının' administrativ orayı. Xalqı sanı 144,2 mın' adam (2000). Transport jolları tu'yini. Aeroportı xalqara a'hmiyetke iye. Toqımashılıq, azıqawqat, mashinasazlıq, poligrafiya, ag'ashsazlıq sanaatı ka'rxanaları bar. Mu'zika a'sbapları islep shıg'arıladı; marmar qayta islenedi. 3. ornında qadimde keltler jasag'an, rimlikler Zalsburgdı Yuvavum dep atag'an. 11—12a.lerden 3. atra'pinan ko'plep tuz qazıp alına baslag'an. 1805 jıldan 3. Avstriya, 1810 jıldan Bavariya, 1815 jıldan ja'ne Avstriya quramına kiredi. Zalsburgda V. Motsart tuwılg'an u'y, Karolina Avgusta muzeyi bar. Arxitekturalıq esteliklerden eski qala bo'leginde (da'ryanın' shep bo'legi) barokko uslıbındag'ı sobor (1611—28), arxiyepiskop qarargahı (1120), sherkewler ha'm b. saqlang'an. Jan'a zamanago'y imaratlar daryanın' on' bo'leginde jaylasqan. . Festivallar uyinde mu'zika ha'm teatr o'nerinin' xalqara festivallari bolıp o'tedi. Zalsburgda Turizm orayı bar.

Taxtako'pir — Qaraqalpaqstan Respublikasi Taxtako'pir rayoni dagi qala (1984 jildan). Rayon Ortalig'i, No'kis den 107 km. Uzaqliqta. Jaqin t.j. stansiyasi shimbay (55 km). Xalqi 17,1 min' (2004). Xojaliqlari Quwanshjarma kanalinan suw aladi. ""Taxtako'pir"" atamasinin' kelib shigiwi 20-a. din' boslarinda Quwanshjarma kanalinin' dawami bolgan Bosay kanali ustinde xashar joli menen taxta (ag'ash)dan qurilgan (ko'pir) menen boglaydilar.

Sibirde su'rginde waqtinda 1898-jili Iyulda Lenin, Nadejda Krupskayag'a u'ylenedi. 1899-jili ol Rossiyada Kapitalizmnin' Rawajlaniwi degen kitap jazadi. 1900-jili Lenin azat etiledi ha'm ol u'yine qaytadi. Keyin ol Evropa boylap sayaxat qiladi. Ol Iskra (qaraqalpaqsha: ushqin) dep atalg'an Marksist gazetasin basip shig'ara basladi. Ol sonday-aq Rossiya Sotsial Demokratiyaliq Miynet Partiyasinin' a'hmiyetli ag'zasi boldi.

Qoblan da'stanı qaraqalpaqlar arasında ken'nen taralg'an. Bul da'stannın' İ.A.Belyaev variantın esaplang'anda son'g'ı jılları jazıp alıng'an 7 variantı bar. ""Qoblan"" da'stanının' qaraqalpaqsha variantın' birinshi ret xatqa tu'sirgen qaraqalpaq awızeki a'debiyatın jıynawdın' da'slepki baslawshılarınan biri rus ilimpazı İ.A Belyaev boldı. İ A Belyaevtin' Qıpshaqta turatug'ın İmamqul degen jırawdan jazıp alg'an ""Qoblan"" da'stannın' qol jazbası menen onda da'stan Qoblannın' Ko'biklige atlanıwınan baslanıp, Alshag'ırdı joq etip, muratı-maqsetke jetiwi menen tamamlanadı. Bul nusqa birinshi ret jazıp alınıwı ha'm baspadan ko'riniwi jag'ınan u'lken a'hmiyetke iye. Sonın' menen birge ""Qoblan"" bul nusqası til o'zgesheligin izertlew ma'selesinde de ayrıqsha kewil awdararlıq. ""Qoblan"" da'stanının' ekinshi nusqası 1940-jılı ataqlı qaraqalpaq jırawı Nurabullaev Esemurattan N.Japaqov ta'repinen jazıp alındı.

Bulardan birinshisi eki puqaralıq aqıbetlerin sheshiwge qaratılg'an sha'rtnamalar (Diplomatiyalıq qorg'anıw yaki a'skeriy xızmet penen baylanıslı);ekinshisi eki puqaralıq haqqındag'ı sha'rtnamalar eki puqaralıqtı joq etiwge qaratılg'an sha'rtnamalar.