Tenor la tradiziun generela deriva il cudesch dal apostel Lucas e sto in connex immediat cul evangeli da quella persuna. Üna cumprouva per quista teoria as pudess verer ill'introducziun cur cha l'autur as drizza ad ün Teofilus in dschand: ""I'l prüm cudesch, cher Teofilus, d'heji quinto da tuot que cha Gesu ho fat ed instruieu fin a quist di, dal quel es gnieu tut sü (in tschêl)"" (chapitel 1, vers 1-2).

4. Simon e ses geniturs, Stoffel e Martina, han ina fetg buna relaziun. Ils geniturs teidlan tier cura ch’el ha problems, tgei ch'el vul ni ha bugen. Els sustegnan Simon en tut ils graus.

La Clinica Beverin è ina clinica da psichiatria acuta dals Servetschs psichiatrics dal Grischun. Ella collavura cun la Clinica Waldhaus a Cuira, che vegn gestida da la medema organisaziun purtadra.

Il ruaus ch’è quasi vegnì prescrit a l’Europa tras il Congress da Vienna e che muntava facticamain in return a las relaziuns dal temp avant Napoleun e la Revoluziun franzosa dal 1789 n’ha betg pudì sa mantegnair a lunga vista senza ch’ins prendia en mira midaments. La restauraziun ch’è suandada al Congress e ch’è stada colliada cun la suppressiun da tendenzas naziunalas, liberalas e democraticas n’è betg stada buna d’impedir che las ideas dals dretgs dals burgais e da l’independenza naziunala sa derasian vinavant entaifer la burgaisia. Ina censura impurtanta en quest reguard dueva surtut marcar l’onn 1830, durant il qual las tendenzas revoluziunaras èn proruttas in’emprima giada en divers stadis da l’Europa.

In interess tut spezial han sveglià las numerusas cuntraversas publicisticas cun auturs da generaziuns pli veglias (surtut cun Johann Heinrich Voss) ch’han defendì envers ils auturs romantics la norma dal classicissem.

La noda-casa ei in simbol d'identificaziun semegliont agl uoppen da famiglia. Igl uoppen dalla schlatteina Capaul, derasaus egl entir Grischun sin pliras preits-casa, muossa quei svilup bein. Quei uoppen savess ir anavos sin ina noda-casa ella figura d'in paliet fetg derasada. Cuntracts vegnevan ella Cadi ed en Lumnezia entochen silmeins 1834 aunc signai culla noda-casa. Il simbol haveva l'impurtonza che la schlatteina ha ozilgi. Las nodas-casa vegnan buca pli capidas e duvradas el mintgagi, cunzun a Trin dat ei denton aunc oz biars che drovan las nodas-casa aunc oz, las portas-clavau portan cheu fetg savens la noda-casa. Entschatta dil 20avel tschentaner han singulas vischnauncas rimnau las nodas-casa e conservau quellas. A Veulden exista ina fontauna cullas nodas-casa dil vitg ed a Sagogn ei ina selecziun da dudisch nodas-casa entalgiadas el Tschep da Tun dall'Uniun da giuventetgna Sagogn, era cheu portan aunc biaras casas e clavaus las nodas-casa.

La cuschina austriaca enconuscha d’ina vart ina gronda varietad da tratgas regiunalas tradiziunalas. Da l’autra vart è la cuschina adina puspè vegnida influenzada, tras las colliaziuns culturalas e politicas, d’auters pajais sco l’Ungaria, la Boemia, l’Italia e la Frantscha.

Peider Lansel: Musa ladina. Antologia da la poesia engiadinaisa moderna, precedüda d'üna cuorta survista da nossa litteratura poetica. Engadin Press, Samedan 1910.