1854 — Энгельберт Гумпердинк (ум. 1921), немецкий композитор и дирижёр, его имя в 1960-е взял своим псевдонимом популярный английский певец Арнольд Дорси.

Инжилалъул археологиялъ гӀемер кумек гьабуна дол библейскиял заманаз рукӀарал гӀадамазул рукӀа-рахъин кинаб букӀарабали лъазабизе. Гьеб археологиялъул хӀасилазда тӀасан батӀи-батӀиял пикраби руго. Библейскияб максимализмалда рекъон НекӀсияб Завет буго унго-унгояб доб заманаялъулаб тарих, амма динияб рахъалдасан жуба-хъубай бугеб. Гьелда данде бачӀуна — библейскияб минимализм. Гьелда рекъон Инжил ккола гӀицӀцӀго ""асиравунхадусаб"" заманаялъул техь (н.э.г. V гӀасру ва гьелдаса хадуб). Кин бугониги, гӀелмияб жамагӀаталъ Инжилалъул цо-цо жал рикӀкӀуна тарихалда рукӀкӀаралилан абун; мисалалъе, ""вавилоналъул асир"" гьез щаклъиялда восунаро.

ШаргIалъул нухде халкъ ахIулел гьел вагIзаби, гьанже заманалъул къагIидаялъ абуни, руго бусурбанчиясул гIамал-хасияталъул низамаллъун. Абубакар-хIажияс гIажаибго гьваридго, цо-цо мехалъ гучаб лирикияб шавкъалъул асаргун, цо-цо мехалъ ахIи балагун, гьарулагун, яги хIинкъи кьолагун, лъикIаб бицунагун, малъарулагун халкъ ахIула шаригIаталъул динияб нухдасан ине. Гьесул вагIзабаздасанги бихьула дин чучлъун, гIадамазул гIамал-хасият хун унеб букIин. Гьес гIажаибаб тIадчIейгун, ракI унтигун халкъ ахIула Аллагьасде руссине, какал разе, кIал кквезе, Къуръаналда божизе, ахираталъул, алжан-жужахIалъул пикругун гIумру гьабизе. БакI ккун букIаго абун телин, Абубакар-хIажиясул ахIи къабул гьабуразда гьоркьор рукIана, гьесдаса лъабкъоялда анцIгогIан соналъ хадуб шаригIаталъул нухдасан ине халкъ ахIарал ва гIемерисел гIадамал хIал гьабун гьеб нухдасан ине тIамурал, кIудиял имамзаби – ГъазимухIамад, ХІамзат-бег, Шамил.

Росу буго Хьаргаби мухъалъул гІохъода, жанубиябгун-бакътІерхьул рахъалда. ГІагарухъ ругел росаби Майданское ва Зирани. Росдада жанисан чвахулеб буго гІор. Росдада аскІосан буго автонух Шура—Аргун.

1731 соналда Абубакар-хIажиясе гьавула вас, гьесда цIарги лъола МухIамадилан (ГьаракIуниса СагIидил эмен). МухIамадие тарбияги лъайги щвана жиндирго инсудаса. ГьитIинго бихьизабуна гьес гъираги бажариги гIараб адабият лъазабизе, лъугIизабуна цIалун машгьурав гIалимчи ГIабдурахIман Жамил «Жами» абураб грамматикияб тIехь ва вахъана гIалимчилъун. Амма МухIамад хвана цIакъго цудунго, 1764 соналда жиндирго вас СагIид гьавун цодагьаб мехалдасан.

Кодоре щварал баяназда рекъон, Абубакар-хIажияс чанго нухалъ сапар бухьун буго Бакъбаккул улкабазде хIаж борхиялъул ва лъай камил гьабиялъул мурадалда. Гьел сапаразда вукIаго, гьев щола доб заманалда ГIусмани империялъул вилаяталлъун рукIарал ГІиракъалдеги, Шамалдегии ва цоги батIи-батIиял бакIаздеги. Гьенив гьев дандчIвала бакIалъул гIалимзабигун, лъай-хъвай гьабула гьел бакIазул маданиятгун, гIелмиял марказалгун, гьенир рукIарал библиотекабигун.

1960-70-л саназ районалъул прокурорлъун хIалтIана участник ВОВ, полковник в отставке, бывший юрист ДУМД Халидов МухIаммад ХIамзатович, I978-I983 с. райкомалъул тIоцевесев секретарлъун хIалтIана - Сиражудинов МухIаммад Дибирович.