हिन्दू धर्मया ग्रन्थय् थ्व थाय्‌ दूगु थाय्‌यात न्हापानिसें हे ऋषिमुनितेगु तपोभूमिया रुपय् वर्णन यानातःगु दु। ऐतिहासिक वर्णन कथं थ्व थासय् कुमाँउया स्थानीय कत्युरी वंशया जुजु, चन्द वंशया जुजु व डोटीया रायका पिंसं शासन याःगु खने दु। थ्व धुंका नेपाःया एकिकरण अभियानय् थ्व थाय्‌ नेपाःया अधीनय् लावन व येँ केन्द्रित नेपाःया छगू भूभागया रुपय् थ्व थाय्‌ स्थापित जुल। लिपा ब्रिटिसतेसं डिभाइड एण्ड रुलया नीतिकथं कुमाँउया स्थानीय क्षेत्रीयतेत थःगु पक्षय् कया नेपामि गोर्खा सेनानाप ल्वाकल। थ्व ल्वापूया लिच्वया कथं सुगौली सन्धि जुल व थ्व थाय्‌ नेपाःस्वया पृथक जुल। बिस्तारं ब्रिटिसतेसं थ्व थाय्‌यात थःगु कब्जाय् काल। ब्रिटिसतेसं भारत त्वते धुंका थ्व थाय्‌ उत्तर प्रदेश राज्यय् लाःवन। लिपा नोभेम्बर ९, सन् २०००य् थ्व थाय्‌ उत्तराखण्ड राज्यया कुमाँउ विभागय् लावन।

नेपाःयागु जनसङ्ख्यायागु ७६% नं बुंज्या याइ व कुल ग्राह्यस्थ उत्पादनयागु ३९% योगदान बी धासा सेवानं ३९% व उद्योगनं २१% बी। देय् यागु उत्तरी २/३ भागय् दुगु पहाडी व हिमाली थासे भूभागं याना लं व मेमेगु संरचना देके थाकु व ध्येबा नं अप्व वं। सन् २००३ तक्कय् पीच-सतकतेगु कुल हाक ८,५०० किमि स्वया भतिचा अप्व व दक्षिणय् दुगु रेल्वे-लाइनयागु कुल हाक ५९ किमि जक्क दु। ४८ धावनमार्ग व उकिलि १० गुय् कालोपत्र दुगुलिं हवाईमार्ग धासा सुथांला। थन प्रति १९ मनुतेगु लागि १ टेलिफोन दु। तार जडान सेवा देशे दक्व थासे मदु व शहरय् व जिल्ला सदरमुकामय् अप्व केन्द्रित दु। सेवाय् जनतातेगु पहुँच अप्वगु दु व दनावगु मोबाइल (वा तार-रहित) सेवायागु स्थिति धासा देशेदक्व थासे बांला। सन् २००५य् १,७५,००० इन्टरनेट जडान जुइधुंकुगुदु। तर ""सङ्कटकाल"" लागू जुइधुंका छुं ई फोन सेवा अवरूद्ध जुल। छुं अन्योल धुंका नेपाःयागु निगुगु बृहत जनआन्दोलनं जुजुयागु निरङ्कुश अधिकार क्वचायेका सकल इन्टरनेट सेवा सुचारू यात।

थ्व शहरयागु अक्षांश ३७.१०४७३१ उत्तर व देशान्तर १०२.५७८३९४ पश्चिम खः (37.104731° N 102.578394° W)। थ्व थासे ३५७६०९ वर्ग मिटर (०.१३८०७४ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ० वर्ग मिटर (० वर्ग माइल) ल दु।

पौङी भारतया उत्तराखण्ड राज्यया कुमाँउ मण्डलया बागेश्वर जनपदया काफलीगैर तहसीलया छगु गां ख। सकल भारतया ६३८५९६ गां व उत्तराखण्डया १६८२६ गाम्य थ्व नं छगू ख। थ्व थासय् कुमाँउ जातिया मनुतेगु उपस्थिति दु। थ्व थासय् भारोपेली भाषा परिवारया पहाडी भाषाया कुमाँउ भाषा आपालं छ्येलिगु या।

हिन्दू धर्मया ग्रन्थय् थ्व थाय्‌ दूगु थाय्‌यात न्हापानिसें हे ऋषिमुनितेगु तपोभूमिया रुपय् वर्णन यानातःगु दु। ऐतिहासिक वर्णन कथं थ्व थाय् रजौटातेगु अधीनय दूगु ५२गढय् छगूलि ला। लिपा अजय पालया नेतृत्वय् पलिस्था जूगु गढवाल अधिराज्यय् थ्व थाय्‌ लावन। थ्व धुंका नेपाःया एकिकरण अभियानय् थ्व थाय्‌ नेपाःया अधीनय् लावन व येँ केन्द्रित नेपाःया छगू भूभागया रुपय् थ्व थाय्‌ स्थापित जुल। लिपा ब्रिटिसतेसं डिभाइड एण्ड रुलया नीतिकथं गढवालया स्थानीय क्षेत्रीयतेत थःगु पक्षय् कया नेपामि गोर्खा सेनानाप ल्वाकल। थ्व ल्वापूया लिच्वया कथं सुगौली सन्धि जुल व थ्व थाय्‌ नेपाःस्वया पृथक जुल। बिस्तारं ब्रिटिसतेसं थ्व थाय्‌यात थःगु प्रभावय् काल। ब्रिटिसतेसं भारत त्वते धुंका थ्व थाय्‌ उत्तर प्रदेश राज्यय् लाःवन। लिपा नोभेम्बर ९, सन् २०००य् थ्व थाय्‌ उत्तराखण्ड राज्यया कुमाँउ विभागय् लावन।