Joseph Dewez cåze do « bôreataedje simbolike » subi pal djermêye k’ on lzî a dit ki leu langue ni valeut rén, et k’ il è faleut dvizer ene ôte avou leus efants. Do pirlodjaedje vinant des scoles. Adon, c’ est des scoles eto ki l’ ravicaedje do walon, a grande eschåle, divreut vni. Ôtrumint ci serè « foû målåjhey ».

On pout vey et surtot admirer dins l' eglijhe di Vresse on tchmin d' croes unike å monde. Les 14 ståcions sont ostant di tåvleas pondous et ofrous pås årtisses celebes ki frecantént Vresse a tos côps.

Li bachot nos vént des Acoirds di Bologne di 1999. Divant çoulà, on causeûve di graduat po les hôtes sicoles et di candidature po l'université.

1. boket d' fier metou après les botes cavalreces, k' on pike li tchvå k' on-z est monté dsu avou, po l' fé avancî pus rade. Li ptit Lorint, avou ses belès botes, ses sporons tot rglatixhants, et si coulote cavalrece esteut ttossu bea a raloukî ki les sôdårds so les cåtes di novelan (A. Lenfant). F. éperon. >> C' est l' esporon ki fwait li tchvå: C'est l' cavalî ki fwait k' on tchvå est bon u nén. >> rôlete u stoele d' esporon: rôlete avou des picants ki replaecèt li sporon a ene pike. >> Batreye des sporons d' ôr: batreye inte li Conte di Flande eyet li rwè d' France.

Li signorreye di Rozou fourit dnêye e 1043 a sint Bietrumé d' Lidje pa l' eveke Wazon. Après, c' est l' famile do minme no ki divna signeur (di 1220 a 1705, å pus tård).

Li ptizeye des djins (on dit eto: tuberculôze des djins), c' est ene maladeye des djins cåzêye pa ene micobactireye ki s' lome Mycobacterium tuberculosis.

2. (pus stroetmint) tîfusse. Il a l' five. Il a les fives (Motî da Toussaint). Dji m' sovénrè lontins Fouxhoz seurs, di m' voyaedje; po-z atraper les fives, I n' fåt nén davantaedje (J. Dethy). C' esteut on docteur ki médyive li five des efants avou rén k' do cloranfenicol. F. ""fièvre typhoïde"". >> five nukeuse°.

Dispu don, tos ls ans, li nute do djoû des åmes (do prumî å deus d' nôvimbe), i rvént wåler åtoû do tchestea d' Viepe avou ses tchéns. Et on-z ôt bén li brut di s' coine, mins stofé.

Grand-Rozire (la-minme Grand-Rozêre, F. Grand-Rosière-Hottomont), c' est èn ancyin ptit ban del Walonreye rebané avou Ramieye, el province do Roman Payis.

b) rôlea d' boledjî: usteye po spotchî les mérons, et fé les dorêyes, et ds ôtès påsreyes, et po bouxhî so ls omes ki rarivèt sôs a meynute meyzeure.

Les Payis d' Impire, c' esteut tos les dislaxhîs payis ki n' avént å dzeu d' zels nole ôte otorité, åré l' Impreur lu-minme: ladvins, gn aveut des Dutcheyes (come li Dutcheye do Lussimbork), des conteyes (li Conteye di Lô), des principåtés (Principåté d' Chimai), pa des côps minme des rweyåmes (li Prûsse), des teritweres d' eglijhe goviernés pa on Prince-Eveke (li Principåté d' Lidje), des teres di tchevalîs d' Impire, et les frankès veyes.

Vetou del vå des Ayites Bougmesse, i s' prezinte come en grosse hokete ki monte erîlêymint a 30 digrés eviè Zawiya Ahansal, po rtchaire a 60 digrés.

Li porcession d' Echternak (e lussimbordjwès schprëngprocession, porcession do bontins), c' est ene porcession k' i gn a li mårdi del Pintcosse a Echternak, po siervi sint Wilibrôd.