-Аа берге. Силерниң айтырыгларыңар дыка эки-дир. Силерлер шуптуңар мээң күүседикчилерим болгай силер. Чогум силерлер чамдык ажыл-херекти эки билбе-тир силер. Бо бир мөөң довуракта куу сөөктер-дир. Бистиң эрте-буруңгуларывыс болуру магат. Кайы-даа черниң кижизи янзы-бүрү эрте-бурунгулардан ада-иезинге таан-даа канчап тейлевес деп? Чогум-на мооң ужурунда мен бо ногаан Ие-чуртумга кончуг кичээнгелйлиг чалбарып, аңаа тейледим.

Ийме сумузунуң чурттакчылары сууржуң амыдыралче кирбээнде, көжүп чурттап чораан черлериниң аттары-биле адаан тос арбанныг турган. Оларның аттары мындыг: Улаан-Быраа, Хомужак, Сесеге, Баяжы, Улуг-Шеле, Кужур, Теректиг, Шом-Шум, Улуг-Уру.

Төрээн чери Хандагайты суурга келгеш-ле, башкызының өөн баккылап, көрген-билгенин хөөреп берип, база-ла даайындан сүме ап Геннадий бо-ла кирер чораан. Ийе! Геннадий бодунуң башкызын эртир ашкан. Ук башкыны бодунуң башкы хүлээлгезин ак сеткилдиг болгаш эчизинге чедир күүсеткен деп санаар. Ынчангаш Сергей Кууларны ёзулуг башкы деп санавышаан, ооң шыдамык чоруу база өөреникчизинге харам чокка дамчыткан билиглери дээш, аңаа мөгейип каар ужурлуг бис. Хөөмейживистиң езулуг мастер болурунга база амыдырал-чуртталгазынга даайы канчаар-даа аажок улуг үлүүн кииргенинге чигзиниг чок.

Алдайларда «дьүрек дьок» деп сөс бар. Ооң утказы болза ""чалгаа"", ""кортук"" кижи дээн. Ындыг болганда «чүрек чок» деп сөстүң «кайгал, дидим кижи» деп утказы кажан тывылганыл? Совет үеде бе?

Бодунуң ачазының каас-коя ордуларынга чээрби тос чыл иштинде чурттап келген. Ынчалза-даа бир катап аңаа төрүттүнериниң, кырыырының, аарыырының болгаш өлүрүнүң кызыгаар чок хилинчектиг човулаңының утка-шынары ажыттынып, билдинип келген. Сагыш-сеткилиниң ханызынга ол човулаң оранындан хая көрнү берген болгаш, оон хосталып алыр дээш, Ойталаашкынны бодарадыпкан. Ооң сеткил-хөңнүнге бүгү амылыг амытаннарга хамаарыштыр кызыгаар чок кээргээчел сеткил болгаш оларны човулаңдан хосталы бээр байдалга чедирип кээр чүткүл тыптып келген. Ол каас-коя ордудан үнүп чорупкаш, алды чыл иштинде куйларга олуруп алгаш бүдээлдээр маадырлыг даяанчы (аскет) бооп, чединместиң эрээ-хилинчээн көрүп чораан. Ямбылыг бай болгаш чединмес ядыы чуртталгаларның кайызын-даа чурттап эрткеш, ол ийи эмин эрттир хайыы, ортузундан хоорук, ынчангаш олар човулаңдан адырлырынга чедирбес деп чүвени Сиддхартха билип каан. Шак ол чөптүг шынны угаап-медереп каанын таварыштыр ол Ачылыг чаагай ортаакы орукка (аргага) чедип кээп, Будда апарган болгаш ол дугайында Өөредиг берген.

XVIII чүс чылдың эртемденнери В. Н. Татищев, П. И. Рычков болгаш И. Г. Георги башҡорт деп сөс кол бөрү деп утка илередип турар деп демдеглеп турар.