Huang Xianfan (黄現璠/黄现璠; 13 noyabr,1899 – 18 yanvar'1982) Qitaydag'ı tariyxshılar, antropologlar ha'm Zhuanginda tariyxnın' tiykarın salıwshısı edi. Huang Xianfan ""Qıtay tariyxı""(Ⅰ-Ⅲ,Beijing, 1932-1934) ha'm ""Zhuanginda tariyxı""(1957,1988) atli kitaplarinin' avtori. Keyingisi, onin' magnum opusi ha'm Zhuanginda tariyxnın' birinshi zamanago'y jumısı esaplanadi. Huang Xianfan zamanag'oy Zhuanginda tariyx iliminin' atası esaplanadı.

Arximed ko'plegen mexanik konstruktsiyaları menen atı shıqqan. Rıchag Arximedke deyinde ma'lim bolıwına qaramastan, tek Arximed g'ana onın' tolıq teoriyasın jarattı ha'm onı a'wmetli tu'rde a'melge asırdı. Plutarxtın' aytıwı boyınsha Arximed Sirakuza jag'alarında bloklı-rıchaglı mexanizmler qurıp awır ju'klerdi ko'teriw ha'm orın almastırılıwın an'satlastırg'an. Elege deyin onın' oylap tapqan vinti Egipette joqarıg'a suw shıg'arıw ushın isletiledi.

Hakka (客家話/客家话, pinyin: kèjiāhuà, Hakka tilinde Hak-kâ-fa) Qıtaydın' qubla bo'leginde jasaytug'ın Hakkalar tarepınnen jaratılg'an Qıtay tillerı shan'arag'ına kiretug'ın til esaplanadı. So'ylesiwshiler Qıtay, Tayvan ha'm Qubla Aziya'nın' shıg'ıs bo'leklerinde 34 milliyon adamdı quraydı.

Qabusnama"" 1082-1083-jıllar arasında jazılg'an. Bul da'wirde Qa'yqawıs 63 jasqa shıqqan bolıp: ""Perzentim, men qartaydım. Qartayg'an adamnın, turmıs ta'jiriybeleri mol boladı. Sonın ushın da sag'an estelikke bir kitap jazıp qaldırıwdı maqset ettim"" dep aytadı.

Doslıq Awqamı ko'leminde ekonomikalıq minnetlemelerdin' orınlanıw barısında payda bolg'an dawlar ha'm sha'rtnama ja'ne basqa ekonomikalıq hu'jjetlerdi tallawdan kelip shıg'a-tug'ın parıqlardı sheship beriwshi ekonomikalıq sud, Doslıq Awqamı ag'zaları alg'an minnetlemelerden kelip shıg'ıwshı insan huqıqları ta'miyinleniwin qadag'alawshı İnsan huqıqları komissiyası bar.

Xalıqaralıq jınayatlarg'a ma'mleketler ha'm xalıqlardın' turmısına, xalıqaralıq huqıqtın' tiykarg'ı printsiplerine, xalıqaralıq tınıshlıq ha'm qa'wipsizlik ha'm qa'wipsizlikke basqınshılıq qılatug'ın awır xalıqaralıq huqıqqa qılaplıq qılmıslar kiredi.

Ashıq Na'jip"" da'stanı - qaraqalpaq baqsılarının' arasında tu'rkmen baqsıları menen qarım-qatnasta taralg'an ha'm qaraqalpaq baqsılarının' repertuarına kirip, olardın' su'yip aytatug'ın da'stanı bolıp qalg'an. Da'stan tilekke qarsı o'z waqtında biletug'ın baqsılardan jazıp alınbag'an. O'zbekstan İlimler Akademiyası Qaraqalpaqstan filialının' qoljazbalar qorında 1960-jılları avtor ta'repinen Qarajan baqsıdan jazıp alıng'an birden-bir variantı saqlanadı.

Ferdawsiy a'piwayı o'nermenttin' balası. Ol jaslayınan bir neshe til u'yrengen. Parsı-ta'jik folklorın jaqsı u'yrenip shıqqan. Ol Aziy ha'm İran tariyxın sonshelli bilgenligi ushın da ""Shaxnama"" jazıwdı niyet etedi. Hu'kimet basshısı Maxmud G'aznaviy o'z a'trapına shayırlardı jıynadı. Mine usı patshanın' usınısı menen ""Shaxnama""nı jazadı. Ferdawsiy seksen jastan asqan shag'ında Bag'datta ju'rip a'yyemgi arab syujetleri tiykarında ""Yusup-Zulayxa"" degen da'stan da jazg'an. Shaxnama tiykarınan u'sh bo'limnen turadı: