Al pâs l'é divîş tr' al teritôri ed Fivisân in pruvînca ed Mâsa-Carêra e còl ed Culâgna, in pruvîncia ed Rèz e l'é traversê da la SS63 da Pâs dal Cerēto. Al pâs l'é dèinter al Pêrch Nasionêl ed l' Apenèin Tôsch-Emiliân; insèm al Mûnt La Nûda e la Séma Belfiōr l'é stê dichiarê Sît 'd Impurtânsa Comunitâria (SIC) e Zôna ed Protesiòun Specêla (ZPS) IT4030003.

La guèra la taché quand Frances Ferdinand, qual ch'la veva d'advinter imperadåur d'Austria-Ungherî, fò mazè da un studänt serb a Sarajevo. I tugnén i fén la guèra prémma cåntra la Serbia.

Al vëgn dal Germänic Heinrich, ch'al vëgn da haimi (cà, patria) e rich (putëint), c'al vurarës dì putëint in cà sua o, re putëint in patria.

Matèina (est o oriente o levante in italiân) l'é ûn di quâter pûnt o diresiòun cardinel. L'é al cuntrâri ed la Sîra e l'é a piòmb a Nôt e Mezdé.

Al canzòuni in dialett i én Tant par tachèr, Delinqueint ed Mòdna, I funerali di Berlinguer, The great song of Indifference (ed l’album Riportando tutto a casa), Al dievel, La fola dal Magalas (ed l’album La grande famiglia), La fiola dal paisan, A gh'è chi g'à (ed l’album Raccolti), Al fiómm, La fòla ed la sira (ed l’album Viva la vida, muera la muerte!), La stagioun di delinqueint (ed l’album Dopo il lungo inverno) e S'ciòp e picòun (ed l’album Sul tetto del mondo).

La Repóbblica federèl ed Germâgna l'è 'na democrazî fâta cme repóbblica presidenzièla. La zitè capitèla l'è Berlin. La Germâgna ai é dänter ai pajîs pió dsvluppé dal månd e incû la sèsta putänza dl'economî mundièla.

Int'l èlt Mediuêv Còm la subéss l'invasiån dî Goti, prémma, e dî Lungubèrd, dåpp; dal 951, al vén in zà in Itâglia l'inperadåur Utån I, e strai só sustenidûr a gh'è anca Gualdon, vàsscuv ed Còm.

Al mûri ed Rèz (mura di Reggio in italiân), da la piânta a polégon ed sē lê, în stêdi butêdi zò quêşi dal tót a la fîn dal XIX sècol e ind i sō pôst a gh'é stê fât i viêl ed la circonvalasiòun. A gh'êrmêş sōl un pcòun a mezdé ed la sitê (Bastiòun ed Pôrta Castèl). Dal quâter pôrti pió impurtânti, armâgn in pē, sibèin dimòndi mudifichêda, sōl Pôrta Sânta Crōş.

Al dipartimèint l'é stê fât al 5 de znêr 1797 a sègvit ed la costitusiòun ed la Repóblica Cispadâna e pó unî a la Repóblica Cişalpèina dôp l'uniòun di dû èint.

San Felìz (San Felice sul Panaro in italiàn) l'è un cumùn ed 10.800 cristiàn dla pruvèinsa ed Mòdna. Al s ciama acsé parché ché a gh'era al Panèr.

Ind j ûltem dé dal dicèmber 1958, l'à dirèt l'atâch fât da la só ""squêdra vutêda a la môrt"" (un repêrt ch' la fêva al misiòun pió ris'ciōṣi ed l'eṣêrcit rivulusionâri) só Santa Clara. L'é stêda òna dal batâli deciṣîvi ed la rivulusiòun, ânca se la sèria d' imbuschêdi cun môrt e frî, préma ind la ofensiva inséma a la ""Sierra Madre"" pó inséma a la ""Guisa"" e l'intêra capâgna dal pianûri ed ""Cauto"" prubabilmèint àn avû 'n' impurtânsa militêra pió grôsa. Dôp ch' al s'é acôrt che i só êlt uficêl, cme Cantillo ch'îva incuntrê Castro a la fâbrica dal sócher bandunê ""Central America"", êren drê fêr 'na pēṣ separêda cun Castro, Batista, al 1 znêr 1959, l'é scapê ind la Repóblica Domenicana.