Nê a Mòdna, l’à vissû da putèin a cà di non a Pèvna, da ragazòl a Mòdna, da ragàz a Bulàgna e da grànd incòra a Pèvna, fin al dè d’incô. Quest as vadd anch in dal dialètt cal dróva in di sô canzòuni: un mudnés un poch imbastardî dal dialett pavanés (ch l’è una qualitê dal bulgnés).

Domum aut villam exstruere, eam signis aureis et aliis operibus exornare et omnia efficere visenda, potius quam se ipsum, id est non divitias habere sibi, sed ipsum flagitio esse divitiis

In generèl as dîs ch'i én cónt äl combinaziån (col rispèt ed rêgol prezîsi) ed sîmbol (mégga sänper dî nómmer) con dî operadûr (par esänpi +,-,* e /) par avair un risultè sôlid. As pôl dîr acsé ch'l è un pruzès vló ed trasformaziån ed valûr inizièl o ed risultè diferént. Sta conceziån la s permatt ed dscårrer ed tant cónt divêrs, ognón coi só fén e äl só rêgol: int'l aritmetica, int'i cónt infinitesimèl (cónt differenzièl e cónt integrèl), int'i cónt d'la probabilitè, int' i cónt proposizionèl, int'i cónt dî nómmer, e vî acsé.

Al Piemånt l'è 'na regiån itaglièna cun stra sé e nå 4'200'000 d'abitànt. Al cunfénna piò sò cun la Val d'Aosta e la Svézzra, a sîra cun la Fränza, a maténna cun la Lunbardî e l'Emégglia-Rumagna, piò zå cun la Ligûria. La capitèla d'la regiån l'è Turén, ch'l è stè anca capitèla d'Itâglia fén al 1866.

Al Stèd d'la Cîsa l'era nèd dal 756, quand al rà franzais Pepén al dé una ciupatta d'l Itâglia (Al cminzéppi såul al Lâzi) al Pèpa. Col tänp i teritòri i se slarghénn tant ch'a la fén la Cîsa l'era rivè a tgnîr såtta una bòta d'l Itâglia centrèl.

La vìla l'è städa edificäda a la fèn d'al Mìl-e-sesènt; a l'enträda a dèstra (par chi vèna da Pärma) a's'pòl véder un ârc gros bombèn, ciamä l'""Arc d'al Bargèl"" ch'al signa l'ingrès d'la vìla.

Tirê só intōren a l'ân mél, int al 1209 a s' ghé fermê l'imperadōr tedèsch Ottone IV al tèimp dal viâṣ vêrs Ròma dóve al 4 otòber ed cl'ân lé l'é stê incurunê da Innocenzo III Imperadōr dal Sachêr Rumân Impêr. Pió vôlti butê zò dal batâli e turnê a tirêr só, sia int al 1376 da Guido da Fogliano, che int al 1409 quând l'é dvimtê proprietê d' j Êste. Ind i ân în stê fât di cambiamèint mìa sèimper cumpâgn al stîl uriginâri e sèinsa rispetêr al carateréstichi che, fîn a la fîn dal XIX sècol, al li vdîva a la pêra dal furtificasiòun di paèiṣ aṣvèin. Sibèin còst, al castèl, al gh'à dal pêrti 'd interèsi architetônich, cme la pêrta fruntêla che, l'é la pió bèin tgnûda, la preṣèinta al purtêl d'ingrès cun d'ed sōver 'na turèta dóve incòra incô a 's vèden bèin i tâj pr'al cadèini dal pûnt alvadōr. 'Na fîla ed merlèt al curòuna tóta la pêrta fruntêla dal castèl.

Al fraziòn d' la cmònna ién: Sténc, Muntagò, Taverna (in fìn e mél otzént uténtentadòò la sìd ed' la cmònna), Campool, Muntòvel, Riola, Pònt ed' Virzòun, Bevvi Marnè, Prèda, Carbòòna, al Fiòòp (na pèrt, l' etra al fa' pert ed' Varghè), Seiver, Mònt Sool, La Sèra, Carviéé, Vééz, Tudiéén, Pié d' Cètta, I ròòc.