Тайваниин ниислэл хотоор тус хото түргэн хүгжэлэй ба эдэй засагай гайхамшагай түб болоо. 2007 оной байдалаар Тайбэйн нэрын ДНБ 160 тэрбум доллар оршом болоод, бүхы бөөгнэрэлэй ДНБ — оройлсойгоор 260 тэрбум доллар. Нэгэ хүндэ ДНБ хадаа 48 400$ болоод, Азида 65 453$ ДНБ-тэй Токио һүүлдэ хоердохи.

Британиин эзэнтэ гүрэн (англяар British Empire), хүн түрэлхитэнэй түүхэдэ эгээн томо гүрэнүүдэй нэгэн болон дэлхэйн бүхы эхэ газарнуудта өөрын эзэмшэлтэй түүхын ганса улас байна. Нэгэдэһэн Хаанта Уласынь XX зуунай 30-аад ондо нютаг дэбисхэрэй хэмжээгээрээ дэлхэйн хуурай эхэ газарай дүрбэнэй нэгые гү, али 41,2 сая км² талмайтай байгаа. Эзэнтэ гүрэнэй хүн зониинь 480 сая гү, али дэлхэйн хүн зоной мүн дүрбэнэй нэгэ боложо байгаа.

Олон алдартай философууд, гүн ухаантануудай дунда саг хугасаанай тухай хоёр илгаатай үзэл баримталал байдаг. Нэгэниинь “саг хугасаа бол оршолон юртэмсын бүтэсын үндэһэн хэһэг болоод бэе дааһан зүйл юм”. Исаак Ньютон энэ үзэлтэй һанал ниилэдэг байһан болоод заримдаа “Ньютоной саг хугасаа” гэжэ нэрэлдэг байгаа. Үүнэй эсэргүү үзэл һанаань “саг хугасаа бол ямар нэгэн үйлэ ябадал, объектһоо хамааралтай зүйл бэшэ, ямар нэгэн зүйлын урасхал баһа бэшэ болоод харин үйлэ ябадалые жэшэжэ харисуулжа дэһэ дараалалда оруулжа байдаг хүнэй оюун ухаан сэдьхэхын бүтэсэ (оронзай ба тоо дугаартай хамта) юм” гэһэн байдаг. Готтфрид Лайбниц ба Иммануил Кантын энэ хоёрдохи үзэл һанаанай дагуу саг хугасаа бол ямар нэгэн үйлэ ябадал бэшэ мүн ямар нэгэн зүйл бэшэ, тиимэһээ энэнь хэмжэжэ болохогүй, аялжа болохогүй зүйл юм.

Германи улас «газар нютаг» гэжэ удхатай германяар Länder гэжэ нэрэтэй холбооной 16 можоһоо бүридэнэ. Тус бүридөө үндэһэн хуулита, өөртөө засаха эрхэтэй тула заримдаа можо улас гэжэ баһа нэрлэдэг. Эдэһээ Бавари, Саксони, Тюринги гурбаниинь албан ёһоор ""сүлөөтэ улас"" гэгдэдэг аад, Берлин, Бремен, Һамбург гурбан хотонь можын зэргэлэлтэй болоһон тула хото улас гэжэ хэлэгдэдэг.

Хэрээһэтэнэй анханай аян 1095 ондо эхилһэн юм. 1095 оной 3 һарада Византиин эзэн хаан I Алексей Комнин элшэ Пьяченца хотын епископ Ромада ерэжэ Папатай уулзан Византиин эзэнтэ уласта аюул занал ушаруулжа байгаа Сельджук түрэгүүдһөө хамгаалхые гуйба. Римэй Папа II Урбан энэнииень наашатай хүлеэн абажа жэлэй дараа гэхэдэ бүхыл Христосой шажантануудта хандан Туркуудта эсэргүү дайнда хамтаран тэмсэхые уряалан, Клемонтын зүблэгөөн гэгшые зохёоһон байгуулжа «Арюун дайн» гээн нэрлэжэ дайнда оролсохонь арюун үйлэ хэрэг хээд дайн наһа эсэслэбэһээ хилэнсэ нүгэлынь һаадгүй арилна гээн айлдаһан гэдэг.

Одон орон шудалал буюу Астрономи — сансара дахи бэетүүд (одонууд, гараг, юртэмсэ г.м.) ба дэлхэйн агаар мандалһаа гадна ябагдаха үзэгдэлые шудалдаг шэнжэлхэ ухаан юм. Астрономи гэдэгэнь шууд утгаараа ""ододын хуули"" гэһэн удхатай ба грек хэлэнэй αστρονομία, астрономиа (άστρον - астрон, ""одон"" ; νόμος - номос, ""нэрлэлтэйн хуули"") гэдэгһээ гаралтай.