«Mìng-dŭ Biék Gé» (閩都別記) sê Chĭng-dièu sèng-hâiu Lī-ìng-hò̤-giù (里人何求) sāi Hók-ciŭ-uâ siā gì 1 buô siēu-siók. ""Lī-ìng-hò̤-giù"" sê cáuk-ciā gì bék-miàng, ĭ gì cĭng-miàng ī-gĭng mò̤ nièng-ngài tō̤ lāu. «Mìng-dŭ Biék Gé» sê ciŏng-huòi-tā̤ gì tŭng-sṳ̆k siēu-siók, táu cṳ̆ ô 380 huòi, 120 uâng cê, diē-sié siā ô cĭng sâ̤ Hók-ciŭ dŏng-dê gì diòng-siók, hŭng-sṳ̆k, sṳ̆k-ngṳ̄ dēng-dēng, gó-chṳ̄ dó̤i ngiēng-géu Hók-ciŭ ngṳ̄-ngiòng gâe̤ng ùng-huá ô cêng duâi gì bŏng-cô.

Cī piĕng ùng ciō-iéu tō̤-lâung ìng-lôi cê̤ṳ-iòng gì ngṳ̄-ngiòng. Buóh liēu-gāi gì-tă lôi-biék gì ngṳ̄-ngiòng, chiāng chăng-kō̤ ìng-cô̤ ngṳ̄-ngiòng, gié-sáung-gĭ ngṳ̄-ngiòng hĕ̤k-ciā piĕng-tiàng ngṳ̄-ngiòng.

Dâng Dùng sê Mìng-ìng Săng-sĕk-lĕ̤k-sáng gì hâiu-dâi, cū-gék Hók-ciŭ Diòng-lŏ̤h. Ĭ diŏh Liù-giù gì Giū-mī-chŏng chók-sĕng, nièng-kĭng gì sèng-âu kó̤ Mìng-dièu làu-hŏk guó. 1606 nièng, Dâng Dùng dŏng-sōng Liù-giù gì săng-sṳ̆-guăng. Ciā săng-sṳ̆-guăng siŏng-dŏng Dṳ̆ng-guók gô-dā̤ gì sìng-sióng, ĭ iâ sê tàu ciáh ô Dṳ̆ng-guók háik-tūng gì săng-sṳ̆-guăng.

Mì-lĕk bù-sák (彌勒菩薩, Huáng-ngṳ̄: मैत्रेय), iâ hô̤ lō̤ Mì-tà̤ (彌提), sê Hŭk-gáu Bù-sák cĭ ék. Ĭ sê Sék-giă-mèu-nà̤ Hŭk-cū gì ciék-băng-ciā, â siŏh sié â̤ biéng siàng hŭk, gó-chṳ̄ găk Háng-diòng Hŭk-gáu diē-sié ék-buăng gó̤ ĭ Mì-lĕk-hŭk (彌勒佛).

«Lièu-că̤ Cé-ê» (聊齋誌異) sê sìng-cṳ̆ diŏh Chĭng-dièu chĕ̤-nièng gì siŏh buô ùng-ngiòng-ùng dōi-piĕng siēu-siók cĭk, siŭ-liŏh gê̤ṳng-cūng 491 piĕng mièu-siā iĕu-ciăng gūi-guái gâe̤ng gì-ìng ê-hèng gì siēu-siók. Ĭ gū-sê̤ṳ cìng-ciék gì-dĕk, ìng-ŭk hìng-chiông chiĕng-mìng, dŭ gáiu-siàng «Lièu-că̤ Cé-ê» dŭk-dĕk gì ngiê-sŭk hŭng-gáik. «Lièu-că̤» cáuk-ciā Buò Sṳ̀ng-lìng (蒲松齡, 1640 - 1715) sê Mìng-muăk-Chĭng-chĕ̤ gì ùng-ìng, ĭ dò̤ siŏh-sié gì cĭng-lĭk siā Lièu-că̤.

Ĭ gì é-sé̤ṳ sê mâ̤ nguông hŭk-cṳ̀ng bĕk-nè̤ng. Ciā hìng-sék gì cê̤ṳ-iù gióng-lĭk diŏh dó̤i gó̤-ìng (hĕ̤k gùng-tā̤) ī-gĭk dó̤i ĭ gì kuàng-gīng gì huāng-káung gà̤-dēng: nguāi nâ ké̤ṳk guăng diē găng-lò̤, găk nguāi gì guòng-lĭk gâe̤ng kuàng-gīng diē-sié nguāi sê cê̤ṳ-iù gì, bók-guó nguāi mò̤ cê̤ṳ-iù pēu-nêng sê̤ṳ-sĭk. Cê̤ṳ-iòng huák-cáik iâ buŏh-sók ciā cê̤ṳ-iù: hùng-nó̤h nè̤ng dŭ mò̤ cê̤ṳ-iù buŏi (chŭi-iòng nē̤ng-gă â̤-sāi hĕ̤k-ciā mâ̤-sāi ché). Ī-suói-ā Báik-lìng (Isaiah Berlin) nêng-ùi cī cṳ̄ng cê̤ṳ-iù sê ""siĕu-gék cê̤ṳ-iù"" (negative freedom): mò̤ siéh-nó̤h nó̤h làng lā̤ nguāi hèng-dông (dĕk-biék sê ké̤ṳk bĕk-nè̤ng). Ĭ gó kṳ̆-biék chók ""cék-gék cê̤ṳ-iù"" (positive freedom), sê bī nguāi có̤ sōng-sĕk kó̤ hèng-dông gì cê̤ṳ-iù.

Céng-huá (進化), iâ hô̤ lā̤ iēng-huá (演化), diŏh sĕng-ŭk-hŏk diē-sié sê cī cṳ̄ng-gùng diē-sié gì mì-diòng séng-câung diŏh sié-dâi cĭ găng gì biéng-huá.