Ára 3 jasykõiguápe oñemomorã Blás Marangatu ára, ha’éva Paraguáy retã rerekua ha avei ahy’o rerekua. Ñane retãme oĩ mokõi táva oguerovy’avéva Blás Marangatu ára: Pirivevúi ha Ita. Avei oñemomorã Ciudad del Este ha Colonia Obligado-pe. Upéicha avei opavave táva Paraguay retãmegua oguereko peteĩ jeikoha térã tavapehẽ ogueraháva Blás Marangatu réra. Pirivevúi ha Itápe, og̃uahẽvo ára 3 jasykõi, Blás Marangatu ára, ijaty tupãópe hetaiterei tapicha oñembojáva oaguyjeveme’ẽvo ichupe iñemongueráre. Umi oñembojáva Blás Marangatu rendápe oñemonde ha’éicha, ijao morotĩ ha ijatukupére ojeaho’i aopehẽ isa’y pytãvape. Umi ijahy’orasýva oha’ã Blás Marangatu ku’a térã ajúra peteĩ inimbope pytãme ha upéva oipuru upe ijahy’orasýva. Omoĩ mbo’ýrõ ijajúri térà ijyváre, kurundúrõ, okuera peve. “¡Karai Blás nemarangatuetéva!, eipytyvõmína ko mitã ijahy’opa’ãvape”, ha’ehína ñe’ẽ mba’ejerure oipurúva sykuéra ku imemby ijahy’opa’ã térã ijahy’orasy jave.

Ku tekoiterape ijysajakuaa'ỹva (""derecho subjetivo"" térã ""abstracto"") hína mba'e yvypóra oguerekóva ha'eha tekove rehe: opaite umi mba'e Tetã rekojoja ohechakuaa yvypóra oguerekotee (techapyrã: Tekoiterape ohupytývo tekombo'e, tekoiterape ohupytývo tesãi ha ambuéva).

Upévareite 396 tekove omano (hetakue mbyte ha'e akue mitãnguéra) ha amove 500 tekove hasy vai, oiko avei 56 tekove hete kái hasy hákatu ndomanóiva.

Sangue Bom (avañe'ẽme: Tuguy Porã) ha'e peteĩ tembiasagua'u ta'angambyrýgui Pindorama retã pegua, ojapo ha ohechauka ta'angambyry mbohasáva herava Rede Globo. Oñepyrũ ára 29 jasyrundy ary 2013-pe ha opáta ára 1 jasypateĩ ary 2013, tembiasagua'u Guerra dos Sexos rire ha Além do Horizonte mboyve.

Mymba ñemongakuaápe oĩ mbohapyhápe, henonderã oĩ Presidente Hayes ha San Pedro ko tembiapópe, vaka sa’i nunga omano ko departamento-pe. Ko departamento-pe oĩ kapi’ipe osẽreiva’ekue tuichavéva ko Región Oriental-pegua. Avei oñengakuaa kure, ovecha, kavaju, kavara, hetaheta.

Fernando de la Mora, ha’e va’ekua preteĩ prócer Paraguái sãsorã España-gui. Opartisipa va’ekue Virreinato del Río de la Plata odefende haguã umi Invasiones Inglesas-gui 1806 ha 1807-pe.

Ary 1765 pe tenda ojekuaava'ekue ""Valle de Caacupé"", ko ñe'ẽ Ka'akupe oike maymáva apytu'ũme (karaiñe'ẽme: ""detrás del monte""). Upei pe tupão okakuaavéma ha opa 4 jasyrundy (abril) ary 1770-pe, gobernación del Capitán General de Granaderos Carlos Murphy (Charles Murphy), irlandés al servicio del Rey Carlos III de España omotennde ramo guare, avei oñemosẽramo guare umi hesuitakuérape ñane retãgui.

Ysyry guasu osyry pya’e ha ipypukúva, iporãva pekáfape ojeho haguã, paseo ha jeho táva mombyrýpe. Ko’ã ka’aguy tekohá porãitéva ohechauka establecimiento rural. Ko’ã tembiapo omotenonde: oñeñami vaka, oñemongaru ha oñeipoháno, mymbakuéra ko’ã tembiapo ha ‘e pe oguerohorýva umi visitante, área agrícola-pe oñeguahẽva.

Tape costanera jejapo, Mercado de Abasto ha Matadero Municipal. Ojapopase mo’ã avei tupao Virgen de la Paraguaype ha omoporã plaza Uruguaya. Umi tapekuéra katu Paraguaýpe oguereko hetá hovy’asýva naranja máta kuhéra hyakuã asýva oguahẽ vove ipotyha ára.