Hat-da ilat şular ýaly setirleri aýdanda, ony kimiň döredendigine gözi ýetmese-de, ""Magtymguly aýdypdyr"" diýýär. Beýik söz ussady Magtymgulynyň poeziýasy XIX asyryň ortalarynda Orta Aziýa, Russiýa, Ýewropa halklarynyň arasyndaky metbugatda görnüp başlaýar. Onuň essrleri köp alymlaryň, syýahatçylaryň ünsüni çekipdir. Şahyryň terjimehaly baradaky makala bilen birnäçe goşgusyny görnükli slawýan alymy we syýahatçysy Hodzko 1842-ýylda çap etdirýär. Alymlar A.Wamberi, W.W.Bartold, E.E.Bertels, L.N.Samoýlowiç, L.Klimowiç we başgalar şahyryň döredijiligine uly baha berip öwrenýärler.

Akbaryň nesli Jahangir 1605-1628-nji ýyllarda ýurdy edara etdi. Ol neşe, çakyry gowy görýän gazaply adam bolupdyr. Şonuň üçin döwlet işlerini aýaly Nurjahan öz eline alypdyr.

Giçki paleolit döwründe aýallaryñ şekillendirilen heýkeljikleri köp ýaýrapdyr. Bu bolsa maşgala - urug gatnaşyklarynda enelik başlangyçlaryñ agalyk edendigini añladýar. Şol döwürdäki toparlaýýn nika gatnaşyklarynda atalyk jemgyýetçilik manysynda belli bolmandyr. Ähli çagalar enäniñ daşynda jemlenipdir. Ýaşaýyş jaýlary önümleriñ saklanýan ýeri ahasaplanypdyr. Getirilen aw önümlerini aýal paýlapdyr. Aýal , öýe , ojaga, çagalara iýmit önüleriniñ saklanyşyna, nahar taýýarlamaga, egin – eşik tikmäge gözegçilik edipdir. Aýallar urugyñ esasy we umumy ýaşalýan jaýýñ bikeleri bolupdyrlar. Şeýle şertlerde ilkinji uruglarda ene häkimligi höküm sürüpdir.

Yan Gus watançy bolupdyr. Oz watanyny, öz halkyny çyn ýürekden söyüpdir. Ol halka ýüzlenip: “çehler aýakda bolman, başda bolmalydyr” diýipdir we kese ýerlere garşy aýgytly göreşe çagyrypdyr. Emma welin Gus beýleki halklara ýigrenç duýgusy bilen hem garamandyr. Gusyň aýtmagyna görä onuň üçin oňat nemes erbet çehden ýakyn bolupdyr. Ol iri ýer eýeçilige garşy çykan bolmasa-da, daýhanlaryň gedaýçylykda we hukuksyzlykda ýaşamagyny adalatsyzlyk hasap edipdir.

1918 ý Ýaponiýada daýhanlaryň we işçileriň giň ýaýran hereketi bürünç pitneleri adyny alypdyr. Daýhanlaryň we işçileriň köpçülikleýin çykyşlary iri ýer eýeçilik ezişine garşy gönükdirilipdir. Gozgalanyň bahanasy bürünjiň bahasynyň ýokarlanmagy we onuň satylyşynyň kemeldilmegi bolýar. 1918 ýylyň Alp Arslan aýynyň 12-de Kobe Nagoýada başlanan gozgalaňlar soň bütin Ýaponiýanyň öz içine alýar. Gozgalaňçylar hökümet jaýlaryna, bürünç ammarlaryna çozuş edýärler. Gozgalaňy basyp ýatyrmak üçin hökümet goşunlary, polisýa iberilýär, gazaply öç alynýar. Şahtalarda goşuna garşy dinamit peýdalanylypdyr.