Taat frah ina di 1830z, fi antisipiet imansipieshan we weh anda diskoshan ina Paaliment, di Jumiekan Baptis kanggrigieshan, diikan, ah ministadem propuoz di Kiaribiyan kansep a ""frii vilij"": fi grant piipl we get frii soh plat a lan fi deh uon fi koltiviet az di biesis fi indipendant vilij, fi aaganaiz rong wah Baptis choch. Boerchel eh-divelop dis aidie ya espeshal wid felo Ingglish Baptis mishineridem Wiliam Nib ah Jiemz Filipo.

Ina di aftamat a di lieba ribelian a 1938, Gaadn eh-kom fi bi rigyaad az wah priikoersa a Jumiekan nashinalizim. Dis eh-elp bai di plie Jaaj Wiliam Gaadn (George William Gordon) ba Raja Mies (Roger Mais), we eh-kompier Gaadn det tu di sakrifais a Jiizas. Ina 1965, Gaadn ah Buogl eh-prokliem Nashinal Iiro ina soermani a Morant Bie. Wen Jumieka desimalaiz ikoransi ina 1969, a fi Gaadn picha put pah di ten-dala nuot (nou ina wah kain).

Di Pruotis dem a wahn gruup a yuukyariatik maikroaaganizm. Di onggl ting we di pruotis dem av ina kaman a di simpl aaganizieshan we dem av- dem a aida yuuniselila, ar dem moltiselila an naav no tisyu we speshalaiz. Dehn simpl selila aaganizieshan mek dem difrent frahn ada yuukariuot, laka fonggi, animal, an plaant.

Priyischri miin litarali ""bifuo ischri"", frah di Latn wod fi ""bifuo,"" præ, ah Griik ιστορία. Yuuman priyischri a di piiriad frah di taim wen biyeviarali ah anatamikali madan yuuman fos apier antel di apierans a rekaadid ischri falarin di invenshan a raitn sistim. Sens buot di taim a seklment a madan yuuman ah di evaluushan a yuuman siblizieshan difrah frah riijan tu riijan, priyischri taat ah hen a difrah muoment ina taim, dipen pah di riijan kansoern.

Indoschri a di prodokshan a gudz ar rilietid saabis widin wah ikanami. Di mieja suos a revinyuu fi wah gruup ar kompini a di indikieta fii relivant indoschri. Wen wah laaj gruup ab moltipl suos a revinyuu jinarieshan, ikansida fi de-wok ina difrah-difrah indoschri. Manifakchrin indoschri eh-bikom wah kii sekta a prodokshan ah lieba ina Yuropiyan ah Naat Amoerkan konchri juurin di Indoschrial Revaluushan, fi opset priivios moerkantail ah fyuudal ikanami. Dis okor chuu nof soxesiv rapid advans ina teknalaji, laka di prodokshan a stiil ah kuol.