1915 сыллаахха алтаннаах никельтэн 1, 2 уонна 5 сентаво, үрүҥ көмүстэн 10, 20 уонна 40 сентаво, 1 песо, ону кытта кыһыл көмүстэн 1, 2, 4, 10 уонна 20 песо манньыаттар оҥоһуллубуттара. Дизайннарын Чарльз Барбер (Charles E. Barber) айбыт. Манньыаттар АХШ Филадельфиятыгар быһыллыбыттара. 1916 сыл кэнниттэн кыһыл көмүс уонна 2 сентаволаах манньыаттар быһыллыбатахтара, 1 песолаах үрүҥ көмүс манньыат оҥоһуутун 1934 сыллаахха тохтоппуттара. 1 уонна 5 сентаволаах дьэс алтан манньыаттар 1943 сыллаахха эргииргэ тахсыбыттара. 1953 сыллаахха Хосе Марти 100 сааһыгар анаан 25, 50 сентаво уонна 1 песо номиналлаах үрүҥ көмүс манньыаттар быһыллыбыттара. Бу эргииргэ тахсыбыт бүтэһик үрүҥ көмүс манньыаттар этэ. АХШ-ка оҥоһуллубут бүтэһик манньыатынан 1961 сыллааҕы 5 сентаво буолар.

8. Билигин ыарыһах оҕолор төрүүллэрэ элбээтэ. Сэбиэскэй былаас кэмигэр дьадаҥылар, араас ыарыһахтар, бодоҥнор “үчүгэй” аатыран араас эмтэммэт ыарыыларын дьоҥҥо киэҥник тарҕатан кэбистилэр. Итини тэҥэ дьахталлар эргэ тахсыахтарын иннинэ элбэх эр дьону боруобалыылларыттан буор куттара итэҕэстээх, кыайан хамсаммат, саҥарбат, даун оҕолору төрөтөллөрө элбээтэ. Кыайан эмтэммэт ыарыылардаах оҕолор уһун кэмнээх таҥара накааһыгар кубулуйаннар биирдэ бэриллэр олохторун киһи быһыылаахтык, сиэрдээхтик саҕалаабатах төрөппүттэрин уһуннук эрэйдииллэр.

Контрреформа саамай сүрүн дьайыытынан олохтоох салайыныыны утарбыта буолар. Земство тойонунан дворянин эрэ буолар кыахтаммыта, земство судаарыстыбаттан тутулуктаах буолбута. Куорат бэйэни салайыныыта судаарыстыба сулууспатыгар кубулуйбута. Политикаҕа сыһыаннаах дьыалалары суут сабыылаах режимҥэ көрөр буолбута.

Арыы ортотугар 3000 миэтэрэ үрдүктээх хайалар бааллар. Өрүстэрэ, хайа үрэхтэрэ буолан аал сылдьыбат: Гравона, Рестоника, Тараво, Тавиньяно, Риццанезе уо.д.а. Ордук бөдөҥ өрүһэ — Голо (90 км).

Омук үөрэхтээхтэрэ киһи аһаабакка эрэ сылдьыытын дириҥник үөрэтэн эрэллэр. Поль Брэгг диэн учуонай анаан-минээн аччыктааһынынан уһун кэмҥэ бэйэтэ дьарыктанан, маннык эмтэнии туһунан үөрэҕи арыйбыт. Кини суруйбут кинигэтэ бэйэтин доруобуйатын туһугар бэйэтэ кыһанар киһиэхэ олус туһаны аҕалыан сөп. Бу үлэҕэ П.Брэгг үлэтэ уонна сахалар аһылыкка сыһыаннаах этиилэрэ сүрүн төрүт буоллулар.

Эһэ Хайа көмүс үөскээбит сиригэр көмүс хостообуттара. Ону таһынан Көстөр уонна Илин Таас приискэлэргэ эмиэ хостообуттара. Онтон 1951 сылтан Депутатскай приискэтэ үлэтин саҕалаабыта.

Балыс эбэтэр балты — билигин үксүн киһини кытта бииргэ төрөөбүт кыра саастаах дьахтары, эбэтэр кэҥэтэн аймах кыыһы-дьахтары ааттыыллар, ол эрэн төрүт суолтата көннөрү сааһынан кыра аймах киһини (эр киһититтэн, дьахтарыттан тутулуга суох) ааттыыллар эбит. Ол туоһутунан билигин да киэҥник туттуллар ""сааһынан балыс"" диэн тылбыт буолар уонна сорох түөлбэ тылыгар бу тыл ини диэн суолтаҕа, ол аата эр киһиэхэ эрэ туһаайыллан туттуллуута буолар.

МЦ 21—12 МР — полуавтомат. Бу саа эһиннэҕинэ бэйэтэ иитиллэр. Биэстэ эстэр. Үс насадкалаах: чок (доруоп бөлөхтүү барар); получок (арыый да ыһа соҕус); цилиндр (сүнньүөҕүнэн ытыллар). Маҕаһыыныгар 5 ботуруон киирэр. Дэлэй кустаах сиргэ эр дьон эбии өссө 4 ботуруон киирэр маҕаһыын (насадка курдук) олордон биэрэллэр. Ботуруонун уһуна 70 мм, 12 калибрдаах.