1938-يىلى جۇڭگو كوممۇنىستىك پارتىيىسى شىنجاڭ ئۇچقۇچىلار ئەترىتىگەئەۋەتكەن 43 كۇرسانتتىن لۇيلىپىڭ (ئەسلى ئىسمى لى ۋەنشەن )باشلىق 25 كىشى ئۇچقۇچىلار سىنىپىغا كىرگەن .لۇي لىپىڭ سىنىپ مۇدىرى بولغان .ئۇيغۇر ئۇچقۇچى ئەخمەت بۇ كۇرسانتلار بىلەن قويۇق مۇناسىۋەتتە بولغان،ئۇلارغا ئۇچقۇچىلىق تېخنىكىسى ۋە ئۆزىنىڭ ئەمەلىي تەجرىبىلىرىنى سۆزلەپ بەرگەن ھەمدە بۇ ھەقتە دەرس ئۆتكەن .ئۇ يەنە سوۋېت ئىتتىپاقىدىن كەلگەن (ئاۋىئاتسىيە تېىخنىكىسىدىن دەرس بېرىدىغان ) ئۇچقۇچىلارنىڭ ياردەمچىسى بولغان.1939-يىلى 8-ئاينىڭ 24-كۈنى شىنجاڭ خەلقى ياپون باسقۇنچىلىرىغا قارشىئۇرۇش ئالدىنقى سېپىگە ئىئانە قىلغان <شىنجاڭ> ماركىلىق ئايروپىلان (10دانە) لارنى ئالدىنقى سەپكە ئېلىپ بېرىش ۋەزىپىسىنى ئۆتەشكە قاتناشقان.

ئۇنداقتا، ئىلىدىكى شىبەلەر قانداق قىلىپ مانجۇ يېزىقىنى شىبە يېزىقىغا تەرەققىي قىلدۇرالىدى؟ بۇنى 20- ئەسىرنىڭ 40- يىللىرى پارتلىغان ئىلى «ئۈچ ۋىلايەت ئىنقىلابى» دىن باشلاپ سۆزلەشكە توغرا كېلىدۇ. 1946- يىلى، ئىلى ئۈچ ۋىلايەت ئىنقىلابى «ۋاقىتلىق ھۆكۈمىتى» شىبەلەرنىڭ ئۆز گېزىتىنى نەشر قىلىشنى قارار قىلغان. شۇنىڭ بىلەن شىبەلەر ئۆزلىرى بۈگۈنگىچە ساقلاپ كېلىۋاتقان تىل يېزىقنى مانجۇ تىل يېزىقى دەپ ئاتاش كېرەكمۇ ياكى ئۇنىڭ نامىنى ئۆزگەرتىش كېرەكمۇ؟ دېگەن ھەل قىلمىسا بولمايدىغان قىيىن مەسىلىگە دۇچ كەلگەن. كېيىن شىبەلەر ئىچىدىكى ئالاقىدار زاتلار مۇھاكىمە قىلىش ئارقىلىق، بۇ مەسىلە ئۈستىدە ئورتاق بىر قارارغا كەلگەن. قاراردا:

ئىدولوگىيە تۇمانلىرىدا غۇۋالاشقان ئىنسان يەرشارى بىر كەنتكە ئايلانغان دەۋردە ياشاۋاتىمىز. ئوخشىمىغان مىللەت كىشىلىرىنىڭ بىر ئارادا ياشىشى كۆز ئالدىمىزدىكى رىياللىق ۋە دۇنياۋىي يۈزلىنىش. بۇنداق رىياللىقتا كىشىلەر ئارىسىدىكى ئىقتىسادى، ئىجتىمائى ۋە كىشىلىك مۇناسىۋەت مىللىيلىكتىن مۇستەسنا ئىنسانىي پىرىنسىپلار ئاساسىغا قۇرۇلغان ئەخلاق ۋە قانۇننى مىزان قىلىشى كېرەك. ئەگەر بىر مىللەتنىڭ مەنپەئەتى، تىلى، مەدەنىيىتى جەمئىيەتتە ھاكىم بولۇپ ئومۇملاشتۇرۇش ئوبىكتىغا، مۇناسىۋەت مىزانىغا، باشقا مىللەتلەرنىڭ زىممىسىدىكى مەجبۇرىيەتكە ئايلىنىپ قالسا ئەۋزەلسىز ئورۇندىكى مىللەت كىشىلىرىنىڭ قەلبىدە تەڭپۇڭسىزلىق پەيدا قىلىدۇ، نەتىجىدە ئالاقىدە ھاڭ، زىددىيەت، ھەتتا توقۇنۇش پەيدا بولىدۇ.

مۇرات ناسىروفنىڭ تۇيۇقسىز ئۆلۈمىنىڭ سىرى تېخىچە يېشىلمىگەن بولۇپ، موسكۋادىكى تېببىي دېلولارنى تەكشۈرۈش ئورنى مۇراتنىڭ قېنىنى تەكشۈرۈش ئارقىلىق، ئۇنىڭدا زەھەرلىك چېكىملىك ۋە ياكى ھاراق قالدۇقلىرىنىڭ يوقلىقىنى بايقىغانلىقىنى ئېلان قىلىش ئارقىلىق ساقچى دائىرىلىرىنىڭ «مۇرات ناسىروف زەھەرلىك چېكىملىك تەسىرىدىن ئۆزىنى ئۆلتۈرۈۋالدى» دېگەن يەكۈننى ئىنكار قىلغان.

38 دۆلەتتە تەخمىنەن 120 مىلىيون كىشى تەرىپىدىن سۆزلىشىلىدىغان نېمىسچە، بولۇپمۇ گېرمانىيە، ئاۋستىرىيە ۋە شۋېتسىيەدە ئىشلىتىلىدۇ. تۈركىيەدە 25 مىڭ ئەتراپىدا نېمىس ياشايدۇ. بۈ گرۇپ كونا تەبىر بىلەن ""Bosporus-Deutsche"" (""بوغازئىچى نېمىسلىرى"") ۋە ئاق دېڭىز رايونىدا ياشىغۇچى نېمىسلاردىن تەشكىل تاپماقتا.

بۇلغانغان مۇھىتتا ئەركىن رادىكال (Free radical ) لار پەيدا بولىدۇ ، مەسلەن : رىنتىگىن نۇرى ، مىكرو دولقۇن ، يادىرو رادىئاتسىيەسى ، زەھەرلىك ئېغىر مىتاللار ، ئىش تۈتەك ، تاماكا ئىس تۈتىكى ، خىمىيىلىك( Chemical additive 添加剂) قوشۇلغان يىمەكلىك ، ماشىنىلارنىڭ كىرەكسىز گازى ، ھىدىروگىنلاشتۇرۇلغان ئۆسۈملۈك مېيى ، ئادەم ياسىغان ياغسىز يىمەكلىكلەر: سۈت پاراشوكى ، ئوكسىگىنلاشتۇرغان ئۆسۈملۈك مېيى ، ھەرخىل تەم تەڭشەش ماتىرىياللىرى، سۈپىتى ناچار ئاشلىق مايلىرى.