Ebuneli (boyiké bibuneli) tɔ̌ mpé lisúsu ebundeli (boyiké bibundeli ) ezalí elɔ́kɔ ínso eye esengeli mpǒ na bitumba tǒ mpé komibátela. Ekoki kozala libángá, likongá, likulá, mbɛlí, bondóki, molangi mwa mobinba, eteni ya molangi mopasuka, likwangóla, mbaú mpé mbôngó na mbôngó.

Pierre Ndaye Mulamba abótama na Kananga o mokolo ya 4 sánzá ya zomi na moko 1948. Ayébi na makambo ya ndémbo mpo ye ndé moto atiya mikelé koléka ba beti nionso tino lelo.

Likáyabu tǒ likáyabo (boyíké makáyabu) eúti na Lipulutugɛ́si bacalhao, ezalí mbísi batíya o móngwa mpé bakausá o mói. Bakoki komalamba na ndúnda, tǒ komakalinga na mafúta tǒ mpé lisúsu komatumba mwâ mokɛ́ na makálá tǒ na nkóni.

Mabína ya Kilumbu kia kiese ebanda na Celeo Scram tango azalaka na lingomba ya Wenge Musica Maison mère ya Werrason. Na palaki ebimaka na Solola bien.

Avant indépendance, Belge abimisaki décret ya 17 yúni 1960 oyo ebandaki kopesa possibilité na ba entreprises mpo epona nationalité belge ou congolaise. Bien évidemment, ba sociétés nionso eponaki nationalité belge mpo elingaki ko fonctionner te selon ba dispositions ya droit Congolais. Changement ya nationalité wana ebandaki ko entraîner ba pertes fiscales na Etat Congolais.

O ntangu en mokonji wa Roma akonjaki lokola nyele ya Bayúda. Tibere, ye oyo mokonji atondi na lolendo, alingi kuyeba na solo akonjaki batu boni o nyele yayeye.

Mbóka-mokonzi tǒ Engumba-mokonzi ya ekólo mɔ̌kɔ́, ezalí engumba esíká ekutanemí bulamatari ya ekólo êná mpé esíká bitúlúkú bya ekólo êná bifandi.

Mángwelé eye ezalí na ngonga oyo eza malamu mpeza. Ba effet secondaire ekoki kosalema na esika tonga ebetami. Mángwelé ya tonga eza malamu ata na baye baza na VIH/SIDA mpe mángwelé ya monoko bakoki kosalela yango soki kaka bilembo bimonani naino te. Bolamu ya mángwelé ya monoko na eleko ya zemi eyebani malamu te.

Emmanuel Bamba († 30 may 1966) yé abandákí carrière na yé na crédit foncier ya Léopoldville mpé sima, ayaka kokoma Sénateur, élu ya ABAKO, na Léopoldville, Ministre ya Finances (may 1962 tee na yúni 1964) na gouvernement ya Cyrille Adoula mpé akomákí lisúsu Sénateur na ba élections ya 1965. Azalákí profondément croyant mpé kimbanguiste devant Nzámbe. Ayaki kosála aile mosúsu ya église kimbanguiste na 1962.

Yaká ezalí ekólo ya Kongó-Kinsásá o etúka ya Bandundu. Bayaká bavándaka pɛnɛ o na engúmba ya Kasongo-Lunda mpé na molúka Kwango. Mbóka enɛ́nɛ ya Bayaká ezalí Kéngé.

Puerto Rico (Estado Libre Asociado de Puerto Rico (span.) tǒ Commonwealth of Puerto Rico) ezalí provinsi ya Lisangá ya Ameríka na káti ya Ameríka. Monɛ́nɛ Puerto Rico ezalí ya atlantíki.

Mbóka iye ikomami o nsé izalaka na bato mingi baye bazali kobɛlɛ TB. Sɔ́kí eyano ya yɔ̂ na mitúna na biso ezali 'oui' 'íyo', sala nɔkí opɛsɛ mwǎna wa yô mángwɛlɛ́ ma BCG sɔ́kí amozui naíno tɛ́.