Shádiʼááhdę́ę́ʼ tsídiitsoh éí 3–5 adéesʼeez áníłtso, áádóó éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ. Bikʼos dóó bijáád éí danineez, bitsiiʼ éí áłtsʼíísí. Díí tsídiitsoh éí tsin bitʼąąʼ dóó bineestʼąʼ yiłchozhgo naagháa łeh; chʼil binááʼ yildeeł ałdóʼ.

Tłʼoh dichʼíízh bichʼosh éí kʼaalógii dóó iichʼąhii dah yikahjí atah daasdzoh; ndaʼałkaahí éí ""Glyphipterigidae"" deiłníigo deiyózhí. Tłʼoh dichʼíízh bichʼosh éí nahasdzáán bikáaʼgi 500 ałʼąą ádaatʼé.

Ndikʼąʼ Sikaadí éí 7.3 tsinsitą́ dikʼą́ągo hahoodzo, áádóó áadi 688 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́ (díí éí 2000 yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).DÍNE WÓLTAʼ

Hazéí éí bitseeʼ ditłʼoʼ dóó bijaaʼ áłtsʼíísí; binááʼ éí ntsaa łeh. Bitsʼíís éí 10–20 inch áníłtso łeh, łaʼ éí tʼóó tʼáá díkwíí inch ádaníłtso ndi.

Dlǫ́ʼiitsoh bizééʼ noodǫ́zí éí naaldooshii yázhí (hazéí da, naʼastsʼǫǫsí da) dóó naʼashǫ́ʼii dóó tłʼiish haalzheehgo naagháa łeh. Łahda chʼosh dóó tsin bineestʼąʼ yildeeł ałdóʼ.

Tó wónaanídę́ę́ʼ tsísʼná éí chʼosh bijáád hastání dah yikahjí atah daasdzoh; ndaʼałkaahí éí ""Melittidae"" deiłníigo deiyózhí. Díí tsísʼná éí 200 ałʼąą ádaatʼé. Binááʼádaałtsʼózíidi dóó Naakaii Łizhiní Bikéyahdi dahólǫ́; Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi éí ádaadin.

Hwéeldi: naakigo ałááh átʼéego hané; łaʼ éí bilagáanadę́ę́ʼgo bahanéʼ áádóó łaʼ éí Naabeehódę́ę́ʼgo baʼhanéʼ. Kwééʼiʼ bikááʼigiʼ éí Naabeehódę́ę́ʼgo baʼhanéʼígííʼ bikáá áádóó Diné akwii tʼéigo yaʼnitsiikéésígíí bikáá.

Chʼosh doo yitʼinii Variola minorígíí éí 1% yiitsʼąąʼ doo adein nidaʼhalééh, áádóó díídiʼígíí éí dooayó ąhdaʼáyoołʼááhdaʼ. Áádóó chʼosh doo yitʼinii Variola minor éí akwííshiih bízhiʼ hólǫ́: alastrim, cottonpox, milkpox, whitepox, dóó Cuban itch.

Tsxilghááh éí Biyáázh Tsʼǫʼasáníjįʼ atah daasdzoh, áádóó éí nahasdzáán bikáaʼgi 500go daatsʼí ałʼąą ádaatʼéego dahólǫ́; ndaʼałkaahí éí ""Urodela"" deiłníigo dayózhí.

Díí naaldeehii danílʼį́įgo bił hazʼání éí 1874 yihah yę́ędą́ą́ʼ áhoolyaa; 2,440 ánéelą́ą́ʼ naaldlooshii dóó naʼashǫ́ʼii dóó chʼosh (340 ałʼąą ádaatʼéego) áadi shijééʼ; tsídii ałdóʼ danílʼį́.

Tónteel Biihílį́ Hahoodzo éí 52,378 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso; 4,533,372 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii áadi kéédahatʼį́ (díí éí 2010 yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).DÍNE WÓLTAʼ

Díí naaldeehii danílʼį́įgo bił hazʼání éí 1898 yihah yę́ędą́ą́ʼ áhoolyaa; 1,098 ánéelą́ą́ʼ naaldlooshii dóó naʼashǫ́ʼii dóó chʼosh (300 ałʼąą ádaatʼéego) áadi shijééʼ; tsídii ałdóʼ danílʼį́.

1951 biyihah yę́ędą́ą́ʼ éí béésh bąąh dah siʼání yaʼnidiilwod áádóó baʼagááʼniidéí (Naakí hastóí yaʼhóneesná; George Wauneka ałdóʼ atah yiilwooł nitʼę́ę́h, beʼasdzą́ą́ baʼhónéísná). Áádóó éí Annie D. Wauneka tʼáá béésh bąąh dah siʼání nadlééhgo 1980jí iindá beeʼnaʼhoolzhiizh (tsostʼidiʼdi baʼandaʼiisniil, áádóó naadiin tséebii nahai béésh bąąh dah siʼání nilį́į́hgoʼ). 1951 biyihah yę́ędą́ą́ʼ béésh bąąh dah siʼání silį́goʼ, Annie D. Wauneka Chairman of the Tribal Council’s Health and Welfare Committee abidiilyá áádóó éí binaanishgo naʼhónaad.

Jélii yaaʼ éí Táłtłʼááh Dahoołchʼíhí dah yikahjí atah yisdzoh; ndaʼałkaahí éí ""Polypodium hydriforme"" deiłníigo dayózhí. Jélii yaaʼ éí beʼekʼid biyiʼdi hólǫ́.