МЭҮ 7000 он гэхэдэ Египетдэ багтаса хүреэ багатай хүдөө ажахы эрхэлжэ эхилһэн байна. МЭҮ 9000 оной урда Энэдхэгэй бага түби дээрэ арбай, улаан буудай таряалжа байһан археологиин олдобори Балучистанай Мергархдахи археологиин малталтаһаа олдонхой. МЭҮ 6000 он гэхэдэ дунда оборой фермын ажахынь Нил мүрэнэй һаба газар үргэн тараһан байна. Ойролсоогоор энэ үедэ хүдөө ажахынь Алас Дурнада баһа харилсан хамааралгүйгөөр хүгжэжэ байһан ба тэндэ улаан буудайһаа үлүү сагаан будаае голлон таряалжа байба. Хитад, Индонезиин фермернүүд горох, шара буурсаг, азуки, таро зэргэ ургамалые тарималжуулжа байба. Эдэ нүүрһэнуһанай шэнэ эхэ гаралгын энэ бүһэ нютагдахи тэнгэсэй эрье, нуур сөөрэм, гол мүрэнэй дагууха загаһа барилгатай хамтадхаһанаар шаарадлгатай амин дэм, уурагые ехэ хэмжээгээр абаха болоһон. Бүхэлдээ энэ шэнэ түрэлэй хүдөө ажахы болон загаһа барилгань хүн зоной үсэлтые огсом нэмэгдүүлхэ хүсэн зүйл болоһон ба мүнөөдэршье үргэлжэлһээр байна.

Хубсаһаниинь үнэтэй сэнтэй бүдүүдээр оёгдодог байгаа: кашемир (наринхилгааһан бүд), бурса (персиин торгон), канфа (хитад атлаас, манайхиһаа зузаан), торгон, хилэн гээд. Бодомжолходо, гансал анханайнгаа гуримда үнэн сэхэ шэмээшэгүүдэй хубсаһанда ород хубсаһан урданайнгаа түхэл алдаагүй, харин ородой ондоо бүлэгүүдтэ хубсаһаниинь европын маяг һажаан, жэнхэни түхэлөө алданхай.

Амидаралынхаа һүүлын арбан жэлдэ Маркс эрүүл мэндын хүндрэлүүдын уламһаа уридын адли хүсэтэй тэмсэжэ шадахаа болиһон хэдышье ОХУ, Германи дахи үйлэ ябадалуудай талаар шүүмжэлэл бэшэдэг байгаа.

Ном (ᠨᠣᠮ < согдо nwm) — зохёожо бүтээһэн бэшэг зохёол юм. Ном бол нэгэ эрмэгэйхи замда бэхэлэгдэһэн, голдоо хабтаһалагдаһан, дээрэнь бэшэг бэшэгдэһэн саарһан, эльгэн саарһан болон бусад эдэй суглуулга юм. Номой нэгэ дабхаргые хуудаһа, тэрэнэй нэгэ талые нюур гэнэ. Сахим бүтэлгэтэй номые сахим ном гэдэг. Номой сангай ба мэдээлэлэй шэнжэлхэ ухаанда номые бусад сонин сэтгүүл мэтын субарал хэблэлһээ илгахын тулада нэгэ һэдэбтэ зохёол гэжэ нэрлэдэг.

Хотошо, хотошо нохой (ородоор Бурят-монгольский волкодав) - Буряад Ороной болон Забайкалиин хизаарай дурбэн нюдэтэй хара нохой ба зэрлиг томо амитан. Энэ - шоно нохой, ондоо нэрэ - ""буряад-монголой"" шоно нохой. Бэеэрээ тиимэшье ехэ бэшэ юм.

Сэбэр катаниие олон янза бүриин булад (ган) түмэрнүүдөөр хэдэг бии, баһа катанын үзүүр японой үндэһэнэй технологигоор хатаададаг байна. Тиимээһээ сэбэр (зүб хэһэн) катана дээрэ хатааһан шугам «хамон» гэжэ нэрэтэй байна һэн юм. Иимээ ушараар сэбэр катанага зүб гэжэ олохоб эхэ амархан.