Chelsea - khi tàn nhẫn làm nên vinh quang
Vô địch Champions League với HLV Thomas Tuchel một lần nữa cho thấy sự hiệu quả trong chiến thuật thay ngựa giữa dòng mà ông chủ Roman Abramovich áp dụng nhiều lần ở Chelsea.
Người đại diện của Tuchel mô tả cuộc gặp đầu tiên với Abramovich diễn ra như một bộ phim gián điệp: địa điểm được giữ kín đến phút chót, vệ sĩ dẫn đường khi đến nơi, xe hơi được dẫn xuống hầm để rồi một thang máy riêng chỉ lối cho vị khách đến nơi ở bí mật của tỷ phú Nga.
Trên sân Dragao của Porto, Abramovich chứng kiến Chelsea của ông vô địch Champions League lần thứ hai, qua đó đoạt danh hiệu châu Âu thứ tư, và là chiếc cúp thứ 17 trong triều đại. Đấy cũng là lần đầu tiên Tuchel diện kiến Abramovich bằng xương thịt. Các HLV Chelsea, trong mắt tỷ phú Nga, cũng chỉ như những chiếc du thuyền, luôn có thể mua cái mới hơn. Tuchel là nhà cầm quân thứ 15 làm việc cho Abramovich kể từ khi ông mua đứt Chelsea năm 2003.
Tuchel, ở trận thứ 29 với Chelsea, đánh bại Pep Guardiola - người có năm mùa giải dẫn dắt Man City. Triết-lý 0 - Tính-nhất-thời 1. Đã có lúc Guardiola là nỗi thèm khát của Abramovich, khi đội bóng muốn thi triển một thứ bóng đá đẹp lung linh, cho đến khi những người làm thuê cho Abramovich dần hiểu ra rằng không thể làm vậy, khi ông chủ của họ rất thiếu kiên nhẫn. Và thật trớ trêu, giải pháp thay đổi xoành xoạch lại phù hợp, khi Abramovich là bậc thầy điều chuyển HLV.
Mùa 2007-2008, Abramovich sa thải Jose Mourinho để Avram Grant đưa CLB đến trận chung kết Champions League - nơi Chelsea chỉ thua sau loạt luân lưu. Mùa 2011-2012, ông "trảm" Andre Villas Boas, để rồi Chelsea, với HLV tạm quyền Roberto Di Matteo, chinh phục đỉnh vinh quang châu lục.
Trong số năm HLV đưa Chelsea đến chung kết các Cup châu Âu dưới thời Abramovich, chỉ Maurizio Sarri ngồi ghế nóng từ đầu mùa rồi vô địch Europa League năm 2019. Và nếu tính cả Guus Hiddink - người chữa cháy thay Luiz Felipe Scolari, rồi đoạt Cup FA mùa 2008-2009, Grant là nhà cầm quân duy nhất dẫn dắt Chelsea từ giữa mùa mà không giành được danh hiệu nào trong kỷ nguyên Abramovich.
Không tính số danh hiệu của Mourinho trong hai mùa đầu tiên, một nửa số cúp danh giá mà Chelsea đoạt được thời Abramovich, được mang về bởi các HLV mới ngồi ghế nóng sáu tháng hoặc ít hơn.
Đương nhiên, chủ nghĩa ngắn hạn có giá đắt đỏ. Abramovich tốn gần 135 triệu USD trong suốt 18 năm để đền bù cho các HLV bị sa thải. Nhưng nếu được hỏi, Abramovich hẳn sẽ nói rằng ông làm thế vì... truyền thống CLB. Có một sự thật ít ai để ý: chiếc Cup C2 năm 1998 mà Chelsea giành được thời chủ cũ Ken Bates được mang về bởi Gianluca Vialli, người lên làm cầu thủ kiêm HLV tạm quyền vào tháng Hai, sau khi Bates sa thải Ruud Gullit.
Vì sao điều này lại hiệu nghiệm tại Chelsea? Có khoa học nào giải thích cho chủ nghĩa đứt đoạn này? Một phỏng đoán nhìn từ lý thuyết quản trị: khi nhìn thấy HLV cũ làm việc kém hiệu quả, HLV mới được bổ nhiệm sẽ dồn hết sự tập trung và cầu thủ cũng nỗ lực hết sức để gây ấn tượng. Tạm gọi đấy là "hiệu ứng ông thầy mới". Có thể, Abramovich đã khai thác đặc tính này.
Cũng có một giả thuyết rằng, sáu tháng đầu là thời gian mà một nhà quản lý bất kỳ sẽ làm việc hanh thông. Những gì tốt nhất của người cũ vẫn còn, trong khi cầu thủ thoát khỏi những thứ cản trở. Chính Tuchel cũng phải ca ngợi nền tảng mà Frank Lampard để lại. Giúp đội bóng cán đích Top 4 trong bối cảnh bị cấm chuyển nhượng là kết quả không tồi, nhưng Lampard vẫn bị Abramovich sa thải.
Khi nhận việc, Tuchel rất hiểu chuyện. Chính ông thú nhận rằng khi nhận được lời mời ký hợp đồng có thời hạn 18 tháng, ông rất không thoải mái: "Tôi phải thành thật rằng ban đầu tôi hơi lo lắng, kiểu 'sao lại chỉ 18 tháng?'. Nhưng chỉ sau một phút, tôi nghĩ 'Sẽ ra sao nếu họ ký với tôi 4,5 năm, rồi sa thải ngay sau đó? Nếu không hài lòng với tôi, họ sẽ xuống tay ngay lập tức".
Tuchel cũng chẳng phật ý vì không được toàn quyền trong khâu chuyển nhượng. Tại Chelsea, người làm việc đó là Marina Granovskaia, trợ lý của Abramovich và người quyền lực nhất ở đội bóng, chỉ sau chủ sở hữu. Bà được hỗ trợ bởi Petr Cech, Giám đốc Kỹ thuật CLB và mạng lưới người đại diện thân tín và những cầu thủ đã gắn bó lâu năm như Cesar Azpilicueta.
"Tôi không muốn trở thành ngài biết tuốt, nhưng cũng có thắc mắc về vai trò của HLV ở Anh", Tuchel nói. "Ở đây khác Đức, Pháp, nơi HLV được kiểm soát mọi vấn đề, kể cả chuyển nhượng, và toàn quyền quyết định. Nhưng vị trí của tôi ở CLB chỉ phụ trách chuyên môn và chịu trách nhiệm về kết quả. Rồi tôi quyết định không nghĩ nhiều nữa. Tôi đủ dũng cảm để lao vào cuộc phiêu lưu này, vì rõ ràng tôi hào hứng với nó, và không muốn bỏ lỡ cơ may".
Tuchel nhận việc với ít toan tính nhất, vì sự hấp dẫn của Chelsea là không thể cưỡng lại, bất chấp tuổi thọ ngắn của các HLV. Nếu thắng, ông sẽ ở lại. Còn nếu thua, ông phải ra đi. "Granovskaia nói với tôi rằng, làm HLV Chelsea nghĩa là tôi phải giành được cúp", Tuchel kể. "Và đấy là điều quá hiển nhiên".
Bây giờ sau khi được gặp Abramovich bằng xương bằng thịt, nhà cầm quân người Đức có thể kỳ vọng nhiều quyền hạn hơn trên khía cạnh chuyển nhượng, cũng như nhanh chóng được ký một hợp đồng mới dài hạn hơn. Nhưng Tuchel hẳn thừa thông minh để hiểu rằng, hãy tận hưởng khi mọi chuyện còn tốt đẹp. Di Matteo cũng ký một hợp đồng hai năm sau khi vô địch Champions League nhưng bị sa thải chỉ sau ba tháng ở mùa tiếp theo. Và người HLV tạm quyền thay ông sau đó, Rafael Benitez, giúp Chelsea vô địch Europa League.
"Tôi vừa trò chuyện với chủ tịch đội bóng ngay trên sân. Đây là lúc tuyệt nhất để chúng tôi gặp lần đầu tiên. Nhưng nó có thể trở thành khoảnh khắc tồi tệ nhất, nếu Chelsea về sau không có kết quả tốt", Tuchel nói về khoảnh khắc lần đầu gặp mặt, trò chuyện với Abramovich trên sân Dragao trong lễ nhận Cup của Chelsea.
Hiếu Đỗ 