Chung kết Europa League: Nhớ về ngôi sao băng Alaves năm xưa
Liverpool liên quan đến rất nhiều trận đấu điên rồ trong lịch sử, và ở trận chung kết UEFA Cup/Europa League cách đây 15 năm, đội bóng nhỏ bé Deportivo Alaves đã cùng họ làm điều tương tự.

Alaves đến từ Vitoria-Gasteiz, thủ phủ của xứ Basque. Đấy là một thành phố nổi tiếng, với hai thánh đường thuộc hàng đẹp nhất Tây Ban Nha. Một khi đã sang Tây Ban Nha, các nhà tổ chức du lịch thường hỏi du khách "Có hứng thú làm một chuyến đến Vitoria-Gasteiz hay không?". Ở đó, bạn được thưởng thức một trong những loại rượu vang lâu đời và ngon nhất châu Âu. Vitoria-Gasteiz cũng là nơi lưu giữ nhiều di sản văn hóa của xứ đấu bò.

Nhưng khi nói về bóng đá, Vitoria-Gasteiz chỉ là chiếc bóng mờ của hai thành phố Bilbao và San Sebastian. Nói đến xứ Basque, người hâm mộ bóng đá thường nghĩ đến Athletic Bilbao và Real Sociedad, chứ mấy ai nhắc đến Deportivo Alaves. Suốt lịch sử 95 năm, Alaves chỉ vỏn vẹn 11 mùa thi đấu ở hạng cao nhất của bóng đá Tây Ban Nha. Còn lại, họ lặn ngụp ở những giải hạng dưới.

Vậy mà trong giai đoạn chuyển giao thế kỷ, Alaves đã kể một trong những câu chuyện đẹp nhất mà thế giới bóng đá từng chứng kiến. Mùa giải cuối cùng của thế kỷ 20, mùa 1999-2000, La Liga chứng kiến một kết cục lạ kỳ đến khó tin. Hai đội bóng lớn của thành phố Seville là Real Betis và Sevilla, cùng với Atletico Madrid dắt tay nhau xuống hạng. Ngày ấy người ta mải mê bàn tán về sự sụp đổ của ba đội bóng giàu truyền thống, nên ít để ý đến việc Alaves đã kết thúc giải ở vị trí thứ sáu - thành tích tốt nhất lịch sử của họ - và giành lấy suất dự Cúp UEFA.

Nhưng đến mùa giải tiếp theo, chẳng ai có thể làm ngơ họ được nữa. Dưới sự dẫn dắt của HLV có bộ ria mép rất đẹp Jose Mane Esnal, Alaves đã đi một mạch đến trận chung kết Cúp UEFA và cùng với Liverpool, khi ấy đang có một Michael Owen ở đỉnh cao phong độ, làm nên trận chung kết hay nhất lịch sử giải đấu này.

Năm ấy, chàng tiền đạo vô danh Javi Moreno ghi bàn dễ như trở bàn tay. Năm ấy, Jordi Cruyff chơi mùa bóng để đời trong một sự nghiệp bị phủ bóng bởi người cha vĩ đại Johan Cruyff. Sau khi bị Man Utd thanh lý hợp đồng và vụ chuyển nhượng sang West Ham bị hỏng vào phút cuối, Cruyff đồng ý trở lại Tây Ban Nha. Khi không còn ánh đèn của Nou Camp và Old Trafford chiếu vào người, Jordi bỗng chơi tuyệt hay. Vâng, anh không phải Johan, nhưng anh cũng không phải là một cầu thủ tầm thường.

Jordi và Moreno đã làm nên một cặp tấn công thật sự ăn ý. Một hộ công, một ghi bàn, rất giống với Kaka - Andrei Shevchenko ở AC Milan sau này. Không chỉ có hai bọn họ, Alaves năm ấy còn chứng kiến nhiều cầu thủ chơi mùa bóng để đời. Đấy là Cosmin Contra ở cánh phải, Dan Eggen ở trung tâm hàng thủ, là tiền vệ thất sủng ở AS Roma Ivan Tomic và thủ quân Antonio Karmona.

Và mùa bóng 2000-2001 ấy, Alaves đã biến những trận đấu của họ thành những ngày hội. Trong 12 trận đấu đầu tiên ở châu Âu, Alaves ghi 31 bàn. Họ gặp Inter Milan hùng mạnh ở vòng 4, phút thứ 70 của lượt đi hãy còn bị dẫn 1-3, nhưng kết trận đã là 3-3. Rồi ở lượt về họ đánh sập San Siro với tỷ số 2-0 (Cruyff và Tomic ghi bàn).

Vào tứ kết, họ loại Rayo Vallecano với tỷ số chung cuộc 4-2. Ở bán kết, họ loại Kaiserlautern sau khi dội vào lưới đối thủ này... chín bàn. Chờ đợi họ ở trận chung kết tại Dortmund là Liverpool, một ông kẹ đang chơi phòng ngự phản công rất hay. Đội bóng Anh phòng ngự kín kẽ trước khi dùng Owen như mũi nhọn xuyên phá hàng phòng ngự. Trên đường vào chung kết, Liverpool đã loại Olympiacos, Roma, Porto và Barcelona. Trong tám trận ấy, họ chỉ ghi vỏn vẹn 14 bàn, nhưng cũng là quá đủ với một hàng thủ chỉ để lọt lưới... ba bàn.

Vào trận chung kết, Gerard Houllier tất nhiên cũng định dùng chiến thuật chặt chẽ ấy để giành Cúp. Nhưng họ... không chặt chẽ nổi. Sự lãng mạn điên rồ của Alaves buộc Liverpool phải chơi theo nhịp điệu của họ. Kết quả là trận chung kết năm ấy đã chứng kiến tổng cộng chín bàn được ghi. Trong một trận đấu, Liverpool lọt lưới còn nhiều hơn tám trận trước đó gộp lại. "Chưa bao giờ tôi chửi thề nhiều như đêm ấy, chúng tôi càng cố kiểm soát, mọi thứ lại càng diễn ra theo chiều hướng không thể kiểm soát," Houllier nói.

Mới phút thứ ba Markus Babbel đã mở tỷ số. Đến phút thứ 16 tỷ số đã là 2-0 cho sau pha ghi bàn của Steven Gerrard. Với cách chơi phòng ngự kín kẽ từ đầu giải, ai cũng nghĩ trận chung kết vậy là an bài. Nhưng thật ra, mọi thứ chỉ mới bắt đầu. Phút thứ 26, Ivan Alonso gỡ lại một bàn cho Alaves chỉ bốn phút sau khi vào sân thay người. Vâng, Alaves thay người phút thứ... 22. Khi sớm bị dẫn hai bàn, HLV Jose Mane Esnal quyết định ăn thua đủ. Ông rút trung vệ Eggen ra và tung Alonso vào sân. Kết thúc hiệp một, tỷ số là 3-1 cho Liverpool sau khi Gary McAllister ghi thêm bàn nữa cho Liverpool từ chấm phạt đền.

Hiệp 2 chứng kiến thêm năm bàn nữa. Javi Moreno ghi liền hai bàn ngay sau giờ nghỉ để gỡ lại 3-3, Robbie Fowler nâng tỷ số lên 4-3 trước đi Jordi Cruyff gỡ lại 4-4 chỉ hai phút trước khi hết giờ. Vào đến hiệp phụ, Alaves chỉ chịu thua bởi pha phản lưới nhà đầy xui rủi của hậu vệ Delfi Geli. Sau này, Houllier phát hiện bị bệnh tim và phải nghỉ cầm quân một thời gian. Khi có người nhắc lại cuộc rượt đuổi tỷ số ngày ấy, Houllier nói không hiểu sao hôm ấy ông lại có thể toàn mạng nâng Cup mà không bị... đột quỵ.

Trận đấu ấy được giới chuyên môn và người hâm mộ đánh giá cao vì nó vượt ra khỏi mọi tính toán thông thường. Khi tỷ số là 2-0, cả Esnal lẫn Houllier đều phải vứt toàn bộ kế hoạch của họ vào sọt rác. Alaves có ba tiền đạo dự bị, Esnal tung cả ba vào sân để ghi nhiều bàn hơn đối thủ. Liverpool có cặp Emile Heskey - Michael Owen chơi phản công cực hay, Houllier rút cả hai ra sân vì họ hoàn toàn lạc lõng giữa thế trận điên rồ.

Hai cao thủ đánh cờ đột nhiên chẳng buồn suy nghĩ, họ ăn quân của nhau điên loạn, không buồn nghĩ đến đại cục. Trận đấu có phạt đền thành bàn, cú sút phạt đi dưới chân hàng thủ vào lưới, có đánh đầu cận thành, có hai chiếc thẻ đỏ của Alaves và có cả phản lưới nhà. Tất cả những thứ làm nên kịch tính của một trận đấu đồng loạt xuất hiện trong một trận đấu tranh Cup.

Liverpool có rất nhiều những trận tranh Cup điên rồ như thế. Chỉ bốn năm sau trận chung kết với Alaves, họ vào chung kết Champions League với AC Milan và làm nên trận chung kết điên rồ nhất lịch sử giải đấu này. Tức là hai trận chung kết hay nhất của hai Cup châu Âu, Liverpool đều chiến thắng và đều là nhân vật chính. Chỉ có hệ lụy họ để lại cho bại tướng của mình là khủng khiếp. Mười năm sau chung kết Champions League ở Istanbul, Andrea Pirlo vẫn không dám xem lại trận đấu và khước từ mọi câu hỏi về nó.

Còn Alaves, họ tan vỡ nhanh chóng sau đó. Moreno và Contra gia nhập AC Milan, mãi không bao giờ thể hiện được phong độ rực rỡ như mùa cuối cùng ở đội bóng Tây Ban Nha. Jordi Cruyff mất đối tác ăn ý trên hàng công cũng chả còn là chính mình. Anh ngao du qua vài CLB rồi kết thúc sự nghiệp ở... Malta, ngày giã từ bóng đá không kèn không trống.

Ba năm sau mùa giải để đời, Alaves xuống hạng. Họ cố ngoi lên, nhưng cũng trụ được một năm rồi lại rớt xuống, lần này sa sút đến tận giải hạng Ba. Không ai biết bao giờ Alves trở lại, nhưng vệt lưu tinh ngắn ngủi mà rực rỡ ấy thật khó phai nhạt trong lòng những CĐV đã may mắn xem trận chung kết ấy.

Đêm nay, Liverpool lại chuẩn bị bước vào một trận chung kết nữa, và hãy chờ xem điều gì đang chờ thầy trò Jurgen Klopp, một HLV... điên chẳng ai bằng.

Chung kết Cup UEFA 2000-2001: Liverpool 5-4 Alaves
(16/5/2001, trên sân Westfalen, Dortmund, Đức)

Liverpool: Westerveld; Babbel, Hyypia (đội trưởng), Henchoz (Smicer 55), Carragher; McAllister, Hamann, Gerrard, Murphy; Heskey (Fowler 64), Owen (Berger 78)

Dự bị không sử dụng: Arphexad, Vignal, Wright, Barmby

HLV: Gerard Houllier

Ghi bàn: Babbel 3, Gerrard 16, McAllister 40 (pen), Fowler 72, Geli 116 (phản lưới)

Thẻ vàng: Babbel, McAllister

Alaves: Herrera; Karmona (đội trưởng), Tellez, Eggen (Alonso 22), Contra, Geli; Cruyff, Tomic, Desio, Astudillo (Mocelin 46); Moreno (Pablo 64)

Dự bị không sử dụng: Kike, Begona, Ganan, Azkoitia

HLV: Jose Mane Esnal

Ghi bàn: Alonso 26, Moreno 47, 49, Cruyff 88

Thẻ vàng: Herrera, Tellez, Contra, Astudillo

Thẻ đỏ: Karmona, Mocelin

Cầu thủ hay nhất trận: Gary McAllister

Trọng tài: Gilles Veissiere (Pháp)

Khán giả: 48.050 

Hoài Thương