Ferrari thất bại ở GP Anh vì sai lầm về chiến thuật lốp
Phân tích của chuyên gia F1 James Allen cho thấy Mercedes và Red Bull xử lý khôn ngoan, trong khi Ferrari lại mắc sai lầm trong việc lựa chọn thời điểm thay lốp.

Grand Prix Anh 2016 là một dạng cuộc đua "năm ăn năm thua" đầy may rủi. Các tay đua có thể thăng tiến nhanh chóng nếu tận dụng được thời điểm "Xe an toàn ảo" được triển khai, nhưng cũng có thể tụt sâu nếu vào pit thay lốp không đúng thời điểm. Chặng đua ở Silverstone cuối tuần qua rất khó lường, vì trời đổ mưa to trước khi cuộc đua bắt đầu ít phút, khiến đoàn đua xuất phát sau xe an toàn. Rồi khi xe an toàn vừa rời khỏi đường đua, thì trạng thái "Xe an toàn ảo" lại được thiết lập.

Việc Lewis Hamilton giành ngôi nhất tại Grand Prix Anh lần thứ tư là điều đã được dự đoán. Nhưng cuộc chiến giành ngôi nhì và các vị trí còn lại diễn ra sôi nổi, khi các lựa chọn chiến thuật đóng vai trò then chốt.

Diễn biến trong cuộc đua chiều Chủ nhật 10/7 chứng minh chiếc RB12 của Red Bull chạy rất ấn tượng, và nhanh hơn cả chiếc W07 của Mercedes nhất là lúc sử dụng bộ lốp trung gian vào thời điểm đường đua vẫn còn khá trơn trượt. Điều này cho thấy đội đua nước Áo rất có tiềm năng, và đủ sức giành được thêm ít nhất một chiến thắng chặng trong phần còn lại của mùa giải.

Trái ngược với màn trình diễn của Red Bull là sự thất vọng dành cho đội Williams. Cả hai chiếc FW38 đều tỏ ra rất yếu khi thi đấu trên mặt đường trơn trượt. Dù lần lượt xuất phát ở vị trí thứ 6 và 12, cả Valtteri Bottas lẫn Felipe Massa đều không nằm trong nhóm có điểm khi Grand Prix Anh kết thúc.

Tình hình trước cuộc đua chiều Chủ nhật

Hai buổi đua thử quan trọng trong ngày thứ Sáu đều diễn ra trong điều kiện thời tiết thuận lợi - trời không có mưa - vì thế các đội đều chạy thử với quãng đường rất dài. Các đội đều cố gắng tối đa để hiểu hết sự làm việc và hoạt động của loại lốp Cứng. Tại Silverstone, loại lốp này không giúp xe có tốc độ tốt như lốp Mềm nhưng lại có tuổi thọ ngắn hơn lốp Trung bình.

Đối với một số đội đua, sử dụng lốp Cứng giúp xe ổn định hơn tại các góc cua tốc độ cao, vốn chiếm đa số tại Silverstone. Tuy nhiên, một số đội lại cố gắng tránh sử dụng lốp Cứng. Với các đội đua này, khi trời khô ráo, chiến thuật hoàn hảo là sử dụng lốp Mềm ở 10 vòng đua đầu tiên, rồi sử dụng hai bộ lốp Trung bình cho phần còn lại của cuộc đua.

Ferrari là đội đua không tiết kiệm để có đủ hai bộ lốp Trung bình. Họ lẽ ra đã phải trả giá nếu cuộc đua diễn ra trong điều kiện hoàn toàn khô ráo. Nhưng việc trời đổ mưa lớn 15 phút trước khi cuộc đua bắt đầu đã giúp họ thoát khỏi bất lợi này.

Thời khắc quan trọng đầu tiên: Giai đoạn chuyển từ lốp Full Wet sang lốp trung gian

Dù có nhiều lời phàn nàn về việc các tay đua phải chạy quá lâu sau xe an toàn khi xuất phát, vẫn có rất nhiều quyết định chiến thuật quan trọng được đưa ra, xoay quanh hai thời khắc then chốt nhất. Đầu tiên là lúc các tay đua chuyển từ lốp dành cho trời mưa lớn (Full wet) sang dùng lốp trung gian. Thứ hai là lúc chuyển từ lốp trung gian sang lốp dành cho trời khô ráo. Kết quả chung cuộc đã chứng minh, những lựa chọn chiến thuật tại hai thời điểm này đã ảnh hưởng nhiều tới cuộc đua.

Toàn bộ các tay đua đều sử dụng chiến thuật tương tự, khi chuyển đổi dần từ lốp dành cho trời mưa sang lốp dành cho trời khô ráo. Điểm khác nhau có chăng chỉ là thời điểm thay lốp chênh nhau trong biên độ vài vòng. Tất cả đều chuyển về sử dụng lốp trung bình khi đường đua đã sẵn sàng và hoàn toàn khô ráo.

Không tính Marcus Ericsson bỏ cuộc sớm, Sebastian Vettel mạo hiểm trở thành tay đua đầu tiên chuyển từ lốp trung gian sang lốp trung bình. Có lẽ tay đua của Ferrari cố gắng bù đắp thiệt hại do án phạt hạ năm bậc xuất phát và không kịp làm người đầu tiên chuyển sang dùng lốp trung gian.

Khi xe an toàn rút đi tại vòng năm, Vettel chạy ở vị trí thứ 11, ngay sau Sergio Perez. Ngay sau đó, tay đua người Đức chuyển sang dùng lốp trung gian trong khi Perez đợi thêm hai vòng rồi mới về pit, giống như ba tay đua chạy đầu là Lewis Hamilton, Nico Rosberg và Max Verstappen.

Quyết định của Vettel đã khiến anh trả giá đắt. Một trong những tay đua đầu tiên chuyển sang dùng lốp trung gian, Pascal Wehrlein đã mất lái và lao ra ngoài bãi sỏi, khiến trạng thái "Xe an toàn ảo" được ban bố ở cuối vòng sáu. Sự cố của Wehrlein giúp các tay đua chưa vào thay lốp, có lợi thế lớn. Các tay đua thuộc nhóm này ngay lập tức về thay lốp khi đoàn đua đang bị kiềm chế tốc độ và đã tiết kiệm được 10 giây so với thay lốp khi cuộc đua đang diễn ra theo tốc độ bình thường.

Sự cố của tay đua trẻ người Đức giúp ba tay đua dẫn đầu xây chắc vị trí và bỏ xa nhóm sau. Perez thì vọt lên vị trí thứ tư ngay trước Daniel Ricciardo, dù trước đó anh chỉ chạy ở vị trí thứ 10 khi xe an toàn rút đi.

Ở những trường hợp như thế này, các đội đều sử dụng những phương pháp và công cụ rất tinh vi để theo dõi hiệu suất thi đấu của các đối thủ liên quan. "Chú chuột bạch", tên gọi dành cho các tay đua về pit sớm, sẽ được hai hoặc ba kỹ sư của mỗi đội theo dõi để tìm hiểu hiệu suất thi đấu của xe ở từng vị trí, từng quãng đường để tìm ra những khu vực đường đua không phù hợp với lốp trung gian.

Các đội đua này sẽ trì hoãn việc thay lốp một hoặc hai vòng để các kỹ sư có thể nhận định đường đua đã thích hợp để sử dụng lốp trung gian hay chưa. Các xe ở nhóm đầu có cách để chơi khăm các đối thủ phía sau khi đường ướt. Khi xe chạy với tốc độ cao qua các vũng nước, sẽ xảy ra hiện tượng "phun" - các xe phía sau sẽ phải hứng luồng nước do xe phía trước phun ra và ảnh hưởng nhiều tới hiệu suất. Các xe ở nhóm giữa sẽ mất nhiều thời gian do vấn đề này.

Đây là những lý do tại sao bốn chiếc xe của Mercedes và Red Bull không vội vàng về thay lốp ngay sau khi xe an toàn được rút khỏi đường đua.

Tại Grand Prix Anh, các xe vào thay lốp đầu tiên sau khi xe an toàn rời đi đã phải gánh hậu quả. Tuy nhiên, cần phải nói đây rõ ràng là một canh bạc may rủi. Trong một số trường hợp, việc vào pit sớm sẽ lại có hiệu quả đầy bất ngờ. Dù vậy, điều đáng nói là Ferrari lại để cả Kimi Raikkonen và Sebastian Vettel nằm trong nhóm các tay đua đầu tiên chuyển sang dùng lốp trung gian.

Hầu hết các đội đều tránh sai lầm của Ferrari. Thay vì xử lý như đội đua Italy, các đội này cho một tay đua vào pit sớm, tay đua còn lại sẽ vào thay lốp muộn hơn. Rõ ràng, việc vào thay lốp sớm trong trường hợp này sẽ tiềm ẩn nhiều rủi ro vì thế cần phải giảm bớt thiệt hại bằng việc chỉ cho một tay đua vào trước. Ferrari đã không thực hiện biện pháp này.Trong khi Perez và Massa được hưởng lợi khi leo thêm lần lượt sáu và năm bậc, Raikkonen tụt một bậc và Vettel giậm chân tại chỗ.

Thời khắc quan trọng thứ hai: Chuyển từ lốp trung gian sang lốp trung bình

Ở thời điểm vòng thứ 15, đường đua đã đủ khô ráo để các tay đua chuyển sang dùng lốp trung bình. Vettel là người vào pit đầu tiên, và trong ba vòng tiếp theo, các tay đua còn lại lần lượt về thay lốp. Sau khi thay lốp xong, tay đua người Đức đã bị mất lái, đó là dấu hiệu chứng minh Vettel đã vào thay lốp sớm một vòng.

Trong khi đó, Verstappen vẫn tiếp tục dùng lốp trung gian đã xuống cấp thêm một vòng mà vẫn đạt được tốc độ ấn tượng và rút ngắn được khoảng cách với Hamilton, người sẽ vào pit ở vòng 17. Thần đồng Hà Lan cho thấy tốc độ ấn tượng với bộ lốp trung gian để vượt qua Rosberg ở làn phía ngoài góc cua khó Becketts, khi chiếc W07 đang vật lộn để đạt được tốc độ tốt khi đường đang dần khô.

Cả hai tay đua của Mercedes đều vào thay lốp ở vòng 17, và ngay lập tức thành tích của Hamilton được cải thiện xuống mức hơn 1 phút 40 giây cho mỗi vòng đua. Trong khi đó, Rosberg mất thêm vài vòng để đạt được tốc độ tối ưu với lốp trung bình nên tụt sâu xuống sau Verstappen năm giây, người sớm đạt được tốc độ tương đương Hamilton.

Khi đường đua hoàn toàn khô ráo, Rosberg dần tự tin hơn. Hai chiếc W07 nhanh chóng vượt xa Red Bull về mặt tốc độ. Tay đua người Đức dần bắt kịp và vượt qua Verstappen để lấy lại vị trí thứ một.

Tất cả tay đua đều chuyển từ lốp trung gian sang lốp trung bình. 34 vòng còn lại cho đến lúc kết thúc là thời gian sử dụng lốp trung bình, cân bằng giữa độ bền và tốc độ. Nếu sử dụng lốp mềm, bề mặt lốp sẽ nhanh chóng nổi hạt và xuống cấp, vì thế sẽ cần thêm một lần vào pit nữa. Nếu sử dụng lốp cứng, thành tích sẽ chậm đi tầm 0,5 giây mỗi vòng so với dùng lốp trung bình, ngoài ra tuổi thọ của lốp cứng sẽ thấp hơn 2 vòng. Điều này làm lốp cứng và mềm không thu hút các đội.

 Minh Phương