Euro 2016 có thể cần tới các loạt sút luân lưu ngay tại vòng bảng
Lần đầu tiên trong lịch sử Euro, vị trí một số đội ở vòng bảng có thể chỉ được phân định sau các loạt sút 11 mét.

Euro trên đất Pháp hè này có tới 24 đội tranh tài ở vòng bảng, thay vì 16 đội như trước. Quy mô mở rộng đồng nghĩa giải có thêm vòng hai loại trực tiếp gồm 16 đội, và chỉ có một phần ba số đội phải dừng bước ngay vòng bảng thay vì một nửa như trước.

Về mặt lý thuyết, một đội bóng ngay cả khi không có chiến thắng nào và không ghi được bàn nào tại vòng bảng cũng có thể đi tiếp với tư cách là một trong bốn đội thứ ba có thành tích tốt nhất.

Việc xác định vị trí các đội ở vòng bảng tại Euro 2016, vì thế, có thể phải cần tới cả các loạt sút luân lưu để phân định.

Nếu hai đội thi đấu với nhau ở trận cuối vòng bảng và kết thúc trận đó với thành tích như nhau (cùng điểm số, cùng số bàn thắng và số bàn thua), họ sẽ phải thi đá luân lưu để xác định đội nào đứng trên. Tuy nhiên, quy định này sẽ chỉ được áp dụng nếu trong bảng đó không còn đội nào khác có thành tích giống như vậy.

Kịch bản tương tự đã xảy ra trước đó tại các giải đấu quốc tế lớn, nhưng đều ở World Cup (Italy 1990, và USA 1994). Các vòng chung kết Euro chưa bao giờ phải sử dụng tới loạt sút luân lưu hay bốc thăm để phân định vị trí tại bảng đấu.

Tại Italy 90, kỳ World Cup cũng thi đấu với thể thức 24 đội chia sáu bảng và lấy 16 đội đi tiếp, tuyển CH Ireland và Hà Lan đã hòa nhau 1-1 ở trận cuối vòng bảng. Khi đó cả hai đội này kết thúc vòng bảng cùng với ba trận hòa, ghi hai bàn và thủng lưới hai bàn.

FIFA buộc phải tiến hành bốc thăm để xác định vị trí của hai đội. Ireland may mắn rút được lá thăm để đi tiếp vào vòng 16 đội với tư cách đội nhì bảng, gặp Romania. Trong khi đó, Hà Lan cũng đi tiếp nhưng chỉ với tư cách đội một trong bốn đội thứ ba có thành tích tốt nhất vòng bảng, và do đó họ gặp phải đối thủ rất mạnh ở vòng hai là Tây Đức – đội tuyển sau đó lên ngôi vô địch.

Nếu trường hợp tương tự như thế diễn ra ở Euro 2016, hai đội có thành tích giống hệt nhau sẽ lập tức phải thi đá luân lưu sau khi kết thúc trận cuối vòng bảng.

Tỷ lệ số đội cùng bảng đấu kết thúc với thành tích giống nhau tương đối cao ở các giải đấu lớn. Tại World Cup 1994, Ireland và Italy, cũng như cặp Argentina và Bulgaria, đều kết thúc các bảng đấu của họ với thành tích như nhau. Nhưng FIFA khi đó đã có thể sử dụng chính kết quả của trận đấu trực tiếp giữa họ ở cuối vòng bảng để xác định vị trí.

Điều luật của UEFA cho Euro 2016 ghi rõ: “Nếu hai đội có cùng số điểm, cùng số pha ghi bàn và cùng số bàn thủng lưới, và họ thi đấu trực tiếp với nhau ở trận cuối vòng bảng và tiếp tục ngang bằng thành tích khi kết thúc trận đấu đó, thì vị trí của hai đội trong bảng đấu đó sẽ được quyết định bằng loạt sút từ chấm penalty, với điều kiện không có đội nào khác trong bảng có thành tích giống như thế”.

Điều này có nghĩa, một đội nào đó có thể bị loại ngay sau loạt sút luân lưu vì phải chấp nhận vị trí thứ tư bảng đấu, hoặc thứ ba nhưng không phải là một trong bốn đội thứ ba có thành tích tốt nhất vòng bảng.

Nếu các đội kết thúc bảng đấu với cùng số điểm, cùng số pha ghi bàn và số bàn thủng lưới nhưng không gặp nhau trực tiếp ở trận cuối vòng bảng, thì vị trí của họ sẽ được phân địch dựa vào các chỉ số “fair play”. Cụ thể, một thẻ vàng được tính là 1 điểm, một thẻ đỏ gián tiếp (hai thẻ vàng liên tiếp) được tính là 3 điểm, một thẻ đỏ trực tiếp cũng được tính là 3 điểm, một thẻ vàng và tiếp theo đó là một thẻ đỏ trực tiếp sẽ bị tính tới 4 điểm. Đội nào chịu nhiều điểm phạt hơn sẽ phải nhận vị trí thấp hơn trong bảng đấu. Nếu số điểm “fair play” cũng bằng nhau, hệ số điểm xếp hạng UEFA sẽ được áp dụng.

Tuyển Anh có lẽ là một trong những đội e ngại nhất nếu họ phải thi đá luân lưu để xác định vị trí bảng đấu, bởi các đội tuyển nước này đã bị loạt trên chấm 11 mét tới sáu lần tại các giải đấu lớn kể từ năm 1990.

Nguyễn Phát