Nuno - 'Người Đặc Biệt mới' ở Ngoại hạng Anh
Từ vị thế thủ môn dự bị của Jose Mourinho tại Porto đến chỗ đánh bại ông thầy cũ trên tư cách HLV, Nuno Espirito Santo đã trải qua một hành trình dài.

Từng làm việc dưới trướng Mourinho, nhưng Nuno không có nét gì giống hay gần với phong cách của thầy cũ. Chí ít là cái tính không thích hào nhoáng, không thích nói gì về bản thân. Khi được hỏi về cảm giác sau khi cùng Wolves hạ Tottenham của Mourinho ở Ngoại hạng Anh cuối tuần qua, Nuno đáp: "Tôi thấy... cũng thường thôi".

Người đàn ông có hàm râu rậm rạp ấy tạo cảm giác như ông không bận tâm nhiều đến bề ngoài. Nuno thậm chí có phần cộc cằn, và thường quăng những lời than phiền thẳng vào những phóng viên phiền toái. Khi ký giả Rob Draper của Daily Mail (Anh) định kết thúc cuộc trò chuyện kéo dài hơn một tiếng đồng hồ, diễn ra ít ngày trước chuyến làm khách đến sân Tottenham Hostpur, Nuno hỏi: "Cậu không hỏi thêm gì à? Về trận đấu thì sao?".

Thế là Draper đành phải bật máy ghi âm trở lại, và hỏi: "Nuno này, ông nghĩ sao khi người ta bảo Wolves chỉ giỏi đá phản công?". HLV của Wolves liền đáp: "Thì đâu có sao! Nhưng chúng tôi phản công thế nào? Nếu muốn xoay chuyển một tình huống bóng, bạn phải chuẩn bị xem mình nên thu hồi bóng ở đâu, và ai sẽ là người làm việc đó. Đó chính là lúc bạn quyết định thời khắc phản công".

"Nhưng...", Nuno nói tiếp với một cái liếc nhìn. "Bạn có thể làm rối loạn đối thủ mà không cần tới trái bóng!". Khi Draper tò mò hỏi dồn: "Sao lại có thể thế được?", Nuno dừng lại ở đó. Ông nói: "Bí mật là bí mật".

Những ai theo dõi Wolves nhiều sẽ nhận ra điều mà Nuno vừa nói: tạo sức ép lên đối thủ ngay khi... không có bóng. Wolves sở hữu những tiền vệ có khả năng chuyển đổi trạng thái cực nhanh. Và với Adama Traore, họ có một chiếc xe F1 trên sân, rất nhanh và đầy sức mạnh. Wolves tạo ấn tượng như một "Bầy Sói" - chính là biệt danh của họ: luôn rình rập, khát máu. Và khi họ chạy, họ chạy cùng nhau. Họ cũng gần như nói cùng một thứ ngôn ngữ, không chỉ nghĩa bóng mà còn nghĩa đen, vì quá nửa đội hình chính của Wolves nói tiếng Bồ Đào Nha.

Wolves cùng nhau chiến đấu và tuân thủ tuyệt đối ý tưởng của HLV. Người HLV ấy rất hay nhăn nhó trong phòng họp báo. Vì sao vậy? Ông nói: "Khi ngồi vào bàn họp báo, chúng tôi chỉ lo nghĩ về trận đấu mà thôi. Và khi tôi đang hồi hộp, thì rất khó để ngồi yên cho người khác hỏi vớ vẩn. Người ta nhìn mặt tôi và nghĩ tôi hẳn là đang bực lắm. Nhưng thật ra tôi đang rất bực đấy".

Nuno không xa lạ gì Mourinho. Ông là thủ môn dự bị của Porto khi Mourinho dẫn dắt CLB Bồ Đào Nha này, và là khách hàng đầu tiên của siêu cò Jorge Mendes. Nuno cũng là người tiền nhiệm của Gary Neville trên cương vị HLV Valencia và chỉ thành công hơn cựu danh thủ Anh một chút xíu. Nhưng mấy chục năm trước đó, Nuno là một cậu nhóc đường phố hàng ngày chơi bóng trên bãi biển Sao Tome & Principe, một hòn đảo ở châu Phi vốn là thuộc địa của Bồ Đào Nha.

Nuno nói được năm thứ tiếng, bao gồm cả tiếng Nga. Ông của Nuno là người da màu, và vì thế, Nuno là HLV da màu duy nhất tại Ngoại hạng Anh. Ước muốn của ông là dẫn dắt một tập thể đoàn kết và một ngày nào đó được trở về hòn đảo quê hương.

Cũng giống Gareth Southgate, Nuno yêu môn thể thao vua hết lòng nhưng lại không có cảm tình với nền công nghiệp bóng đá. "Vài người có chút danh vọng vào là biến chất. Tôi thà không nổi tiếng còn hơn", Nuno nói với ký giả Draper. "Rudyard Kipling từng nói thế này 'Dù khi ca khúc khải hoàn hay đối mặt với nguy nan, ta đều bình thản với chúng...' Cậu mau ghi lại đi! Câu nói đó cũng chính là cách tôi nhìn nhận về sự nổi tiếng".

Nuno rất thích trích dẫn Rudyard Kipling, nhà văn, nhà thơ người Anh quen thuộc với tác phẩm vĩ đại The Jungle Book. Ông đã mê mẩn đọc những tác phẩm của Kipling từ một căn nhà chỉ cách biển Principe một con đường. Nuno kể: "Cách đó ba căn là nhà bà tôi, bốn căn là nhà chú. Đường thì chẳng có bóng dáng một chiếc xe nào. Mỗi lần muốn chơi bóng với thằng bạn cách nhà mình sáu căn, tôi chỉ việc gọi thật to, thế là có mặt đủ. Và sân đấu của chúng tôi là bãi biển, và con đường".

"Tôi vẫn nhớ 6h là giờ cao điểm vì gần đó có trường học. Cứ tới đúng giờ là bà tôi lại gào lên: Tránh khỏi đường đi mấy đứa! Thế là mọi người dạt ra cho xe cộ của các giáo viên đi lại. Đúng năm chiếc, rồi mọi chuyện lại đâu vào đấy!".

Với đám trẻ con, mọi thứ ở Principe dường như thật bình dị và nhẹ nhàng, nhưng chúng không hề biết hòn đảo này từng mang cái mác đen nhuốc: trung tâm trao đổi nô lệ. Khi Nuno ra đời năm 1974, Sao Tome & Principe đang từng bước giành độc lập, nhưng với một đứa nhóc bảy tuổi, chuyện đó chẳng đáng bận tâm. Ông kể: "Tôi không biết có phải do Principe là như thế hay không, nhưng ở đó tôi cảm thấy mình được tự do, không có nguy hiểm, chỉ có những làn da chạm vào nhau. Chúng tôi rất thoải mái, tới mức đi ngoài đường chỉ mặc mỗi cái quần cộc là đủ".

"Nhu cầu giao tiếp là thứ mà tôi nghĩ là mình vẫn rất cần. Tôi sống ở đó cho tới năm bảy tuổi, thì chuyển tới Bồ Đào Nha. Cuộc sống ở đó cũng như vậy, không biết có phải do ảnh hưởng từ cuộc sống cũ không, nhưng tôi rất nhớ nó. Giờ tôi chỉ mong được quay lại. Khi về hưu, tôi muốn quay lại cuộc sống ngày cũ. Được tự do, được làm những điều bình dị".

Gia đình ông, đa phần là người Bồ gốc Phi, đã rời đi sau ngày độc lập. Sau đó, ông rời nhà năm 16 tuổi và gia nhập Vitoria Guimaraes, một CLB nổi tiếng của Bồ Đào Nha, rồi nhanh chóng gặp may vài năm sau đó, khi được giới thiệu cho một tay chủ hộp đêm. Người chủ hộp đêm ấy sau này trở thành một cái tên lẫy lừng trong giới bóng đá: Jorge Mendes.

Mendes, nay là Chủ tịch của Gestifute, đại diện cho Cristiano Ronaldo, Jose Mourinho và là đối tác kinh doanh của Fosun, tập đoàn Trung Quốc sở hữu Wolves. Không hề tình cờ như báo chí vẫn đưa tin, Nuno khẳng định cuộc gặp gỡ định mệnh với Mendes là một cuộc hẹn trước, và diễn ra vào ban ngày.

Ông kể: "Khi ấy, Jorge làm chủ ở một hộp đêm, chúng tôi gặp nhau lần đầu cũng ở đó. Một người bạn bảo tôi 'Tớ biết một người có thể giúp được cậu đấy'. Ngày ấy, Jorge cũng mới bước chân vào nghề làm đại diện cầu thủ và tôi chính là một trong những khách hàng đầu tiên của anh ấy. Lúc ấy, tôi cứ nghĩ Jorge có người chống lưng mới dám ra làm như thế". 

Khi ấy Nuno muốn rời Vitoria và Mendes dự định sẽ mang ông tới Deportivo La Coruna - một thế lực tại La Liga lúc bấy giờ, cạnh tranh sòng phẳng với cả Real Madrid lẫn Barca. Nhưng tay lính mới trong giới đại diện xoay xở thế nào để biến mục tiêu ấy thành hiện thực? Mendes dành ba tiếng mỗi tối để lái xe từ Guimaraes tới La Coruna, vì ông biết Chủ tịch Deportivo, Augusto Cesar Lendoiro, thường đi bộ từ văn phòng tới nhà hàng yêu thích để ăn tối. Và Mendes đã phục sẵn ở nhà hàng ấy để trổ tài đàm phán.

Mendes hoàn tất thương vụ. Kết quả là Nuno có năm năm chinh chiến trên đất Tây Ban Nha. Rồi Mendes "câu" được một HLV mới lên tên là Jose Mourinho. Và nhờ vào quan hệ mới chớm nở này, Mendes "ký gửi" Nuno cho Porto, CLB đang bước vào giai đoạn hoàng kim với hai danh hiệu VĐQG, Cup UEFA năm 2003 và đỉnh cao là Champions League năm 2004. Nuno chủ yếu dự bị cho Victor Baia, nhưng đó cũng là thời gian thành công nhất trong sự nghiệp.

Hôm 1/3, Tottenham của Mourinho chạm trán Wolves của Nuno. Kết quả, Nuno dùng chính sở trường của Mourinho thời đỉnh cao để đánh bại ông thầy cũ: những pha phản công sắc lẹm như dao. Nhưng chưa cần phải hạ bệ Mourinho, Nuno trước đó đã cho thấy ông có tiềm năng trở thành một HLV tầm cỡ. Khác với Mourinho trọng kỷ luật, Nuno luôn đề cao tinh thần tự giác của các cầu thủ. Ông xác định với họ ngay từ đầu: "Các bạn không đá cho tôi, không đá cho CLB mà đá cho chính các bạn. Các bạn có muốn hưởng lương cao hơn không, có muốn CLB của mình cán đích ở vị trí tốt nhất không, có muốn sang một CLB hàng đầu không? Vậy thì tự mà nỗ lực đi".

"Tôi không bao giờ phạt các cầu thủ vì họ đến muộn. Khi có một ai đó đến muộn, tôi cho toàn đội tập muộn", ông lấy ví dụ. "Có một lần, tôi cho các cầu thủ chờ đợi dưới tiết trời rét buốt khủng khiếp, mặc cho mọi người sốt ruột, tôi cứ đợi cầu thủ kia. Khi anh ta đến, tôi nói 'Này, chúng tôi đợi cậu mãi. Giờ thì tập được rồi'. Tự cầu thủ đến muộn sẽ cảm thấy xấu hổ và sau đó, họ sẽ không đi muộn nữa".

Nhìn Wolves những ngày này, chúng ta thấy rất rõ tinh thần của Mourinho hồi mới sang Anh: một tinh thần đầy khát khao, giàu sức chiến đấu và đặc biệt là rất đồng lòng. Wolves chơi khó chịu là vì họ cực kỳ ăn ý, luôn chiến đấu vì nhau. Đấy là những phẩm chất mà Mourinho ít nhiều mai một trong nhiều năm trở lại đây, từ Real Madrid, sang Chelsea, Man Utd và giờ là Tottenham. Dẫu đấy vẫn là những đội bóng lẫy lừng, cái khí chất sẵn sàng sống chết trên sân, vốn là đặc sản của Mourinho, đã không còn nữa.

Nuno đang có được điều đó. Và ông chẳng bao giờ thích nói về bản thân. Nuno nhường lại vinh quang cho các học trò, còn ông lặng thầm chuẩn bị cho trận đấu tiếp theo, sửa soạn xem ông cần phải nói gì với các cầu thủ dự bị. Đấy chẳng phải là cách một người cha chăm lo cho những đứa con, để nó không có cảm giác bị thiệt thòi đó sao?

Hoài Thương tổng hợp