Ole Solskjaer - người đi giữa những lằn ranh
Không được đánh giá cao và thường bị đặt ở những môi trường nhiều rào cản từ khi còn là cầu thủ, nhưng Ole Gunnar Solskjaer luôn biết cách vượt khó.
*Man Utd - Arsenal: 23h30 Chủ Nhật 1/11.
Hè 1996, Alex Ferguson bắt đầu lên những kế hoạch thay thế Eric Cantona, tiền đạo người Pháp đã bước sang tuổi 30 và đã lộ những dấu hiệu cho thấy chỉ muốn chơi đỉnh cao thêm một hoặc hai năm. Alan Shearer, Vua phá lưới Ngoại hạng Anh hai mùa liền trước và là nhà vô địch mùa 1994-1995, được chấm. Những cuộc đàm phán được cựu HLV người Scotland xúc tiến, nhưng phía Shearer chưa gật đầu.
Khi thương vụ Shearer chưa có dấu hiệu sáng sủa, Ferguson nhanh chóng mang về một tiền đạo trẻ măng có tên Ole Gunnar Solskjaer, người gần như vô danh bên ngoài biên giới Na Uy. Khi Shearer đồng ý sang Newcastle, "Quỷ đỏ" cũng chốt năm tân binh ở kỳ chuyển nhượng hè 1996. Trong đó, Solskjaer là cái tên khó hiểu nhất. Báo chí Anh lúc ấy đã đặt những câu hỏi, đại loại như: "Anh chàng này là ai", hay "Tại sao Man Utd lại bỏ qua Shearer?"
Câu trả lời, sau 24 năm, đã sáng tỏ. Shearer muốn chơi cho Newcastle hơn và đã đề nghị được hưởng ưu tiên đá phạt đền thay Cantona, nhưng Ferguson từ chối. Vào tháng 7/1996, Solskjaer như thể "Người ngoài hành lang" ở Old Trafford. Trong bức ảnh chụp chung với Ferguson, Solskjaer tỏ vẻ bẽn lẽn và thua sút hoàn toàn về danh tiếng so với bốn đồng đội. BBC, trong buổi bình luận trước mùa giải, thậm chí bông đùa rằng tiền đạo sinh năm 1973 chỉ có cơ hội ra sân khi Cantona hoặc Andy Cole bận đi du lịch.
Solskjaer luôn đi trên những lằn ranh bất định như vậy từ lúc còn là cầu thủ. Năm 1996, ông được Ferguson mang về và định sẵn vai trò dự bị cho Cantona và Cole. 22 năm sau, khi trở thành HLV, số phận chỉ dành cho ông chức danh "HLV tạm quyền" sau khi chủ sân Old Trafford sa thải Jose Mourinho và để những nhà cầm quân danh tiếng như Mauricio Pochettino, Max Allegri ở chế độ chờ. Những cuộc phiêu lưu mà Solskjaer dấn thân tựa như đường một chiều, nơi ông chỉ biết điểm bắt đầu, lao đi, nhưng không chắc bản thân sẽ tới được đâu.
Thực tế, là Solskjaer đã được Tottenham tiếp cận từ giữa thập niên 1990, trước cả Man Utd. "Gà trống" muốn tìm người thay thế Jurgen Klinsmann, rồi sau đó là Teddy Sheringham - người được Man Utd theo đuổi gắt gao, nhưng họ ngần ngại với một tiền đạo chưa từng lên đội tuyển quốc gia. "Quỷ đỏ" thì khác. Với tiềm lực tài chính tốt hơn, cộng với tâm lý sẵn sàng chịu sai chứ không bỏ qua cơ hội, họ chốt hợp đồng có giá chưa đến hai triệu USD với Solskjaer một cách chóng vánh. Cùng với người đồng hương Ronny Johnsen, lúc ấy là trụ cột ở đội tuyển Na Uy, được mua về để thay thế Steve Bruce, Alex Ferguson tin Solskjaer sẽ có môi trường phát triển cùng lứa Ryan Giggs, Paul Scholes, David Beckham, Nicky Butt và anh em nhà Neville. Tất nhiên, đó chỉ là hy vọng, bởi cựu tiền đạo người Na Uy không phải mẫu tiền đạo lý tưởng thời bấy giờ. Ông nhỏ con (cao 1m78), không chiến ở mức trung bình, và thiếu sự tinh quái - điều cốt yếu để một cầu thủ nước ngoài trụ lại Ngoại hạng Anh.
Ba tân binh còn lại của Man Utd sáng hơn Solskjaer nhiều. Karel Poborsky vừa cùng CH Czech vào chung kết Euro 1996. Jordi Cruyff là con trai của "Thánh Johan", và có tám năm trui rèn ở Barca. Raimond Van Der Gouw giống Solskjaer nhất, được mang về để dự bị cho Peter Schmeichel, nhưng yêu cầu của một thủ môn khác một tiền đạo. Hơn nữa, thủ thành người Hà Lan rất dày dạn kinh nghiệm. Ông hơn Solskjaer tới 10 tuổi.
Điều không ai ngờ là sau đó, Solskjaer ghi bàn sòn sòn. Càng bất ngờ hơn, là thành tích ghi bàn của ông không bị việc ngồi dự bị cản trở. Kết thúc mùa đầu cùng Man Utd, cựu tiền đạo người Na Uy giật luôn ngôi vị số một trong danh sách ghi bàn. Trong một buổi phỏng vấn khi đã là HLV, cậu học trò của Alex Ferguson kể: "Với nhiều người, vào sân từ đầu giúp họ có cảm hứng và cảm giác bóng. Còn tôi, dành thời gian ngồi dự bị để tìm ra điểm yếu đối thủ". Lời bộc bạch ấy, lẽ nên tuôn ra từ Solskjaer - HLV sẽ hợp lý hơn là từ Solskjaer - Cầu thủ.
Solskjaer không hề nói suông, bởi những khoảnh khắc huy hoàng nhất trong 11 năm làm cầu thủ Man Utd của đều gắn liền với việc vào sân từ ghế dự bị. Đó là cú poker trong vòng hơn 10 phút vào lưới Nottingham Forest hồi tháng 2/1999, bàn ấn định tỷ số 2-1 ở chung kết Champions League mùa 1998-1999, hay đơn giản là bàn thắng đầu tiên cho "Quỷ đỏ" vào lưới Blackburn hồi tháng 8/1996, khi thế chỗ David May. Trong cuốn tự truyện, Alex Ferguson viết về Solskjaer thế này: "Trong các trận đấu và buổi tập, cậu ấy có thói quen tốt là ghi chép mọi thứ. Khi vào sân, Solskjaer đã đọc vị được đối thủ, trong đầu hiện rõ mọi loại chỉ số và biết phải tấn công vào chỗ nào... Các tiền đạo luôn tranh nhau đá chính, còn Solskjaer thì vui vẻ với vai trò dự bị".
Từ ghế dự bị của Alex Ferguson tới ghế HLV của Molde, rồi Cardiff là một hành trình dài. Vốn liếng trong tay nhà cầm quân sinh năm 1973 là ba năm cầm đội dự bị của Man Utd. Nhưng chừng đó, cộng thêm việc tiếp xúc thường xuyên với Ferguson, là đủ để Solskjaer bắt đầu hành trình. Kế hoạch đầu tiên của ông là làm cho các học trò tin tưởng. Ông dành nhiều ngày liền, sau khi được bổ nhiệm làm HLV Molde, để nói chuyện với cầu thủ, giúp họ vượt qua mặc cảm về thứ hạng của đội bóng những mùa trước. Giống ông thầy người Scotland, đứng thứ nhì là điều chẳng có chút giá trị với Solskjaer.
Magnus Stamnestro, 18 tuổi khi là học trò của Solskjaer ở Molde, kể lại: "Ngay trong đêm ăn mừng chức vô địch đầu tiên, ông ấy chỉ ở bữa tiệc một lát rồi về nhà sớm. Chúng tôi không tài nào kéo Solskjaer trở lại buổi nhậu. Ngày hôm sau, toàn đội mới vỡ lẽ, là ông về nhà để lên kế hoạch cho mùa kế tiếp". Chính nhờ tinh thần làm việc ấy, Molde lên ngôi vương hai mùa liên tiếp, còn Solskjaer trở thành HLV giàu thành tích bậc nhất lịch sử CLB. Trong mắt nhiều người, "Sát thủ có bộ mặt trẻ thơ" là một cái tên đầy tiềm năng. Gia nhập Cardiff tháng 1/2014 là bước đi hợp lý để đưa ông ra biển lớn.
Cuộc sống tại Xứ Wales rốt cuộc không trải hoa hồng với Solskjaer. Ông khởi đầu bằng chuỗi ba trận thua, khiến Cardiff đứng bét bảng và trở lại hạng Nhất mùa 2014-2015. Sang mùa giải mới, Cardiff chơi tốt bốn vòng đầu, trước khi tụt dốc bằng chuỗi bốn trận thua ba. Solskjaer nhận trát sa thải sau đúng tám tháng rưỡi. Đó có vẻ như là một thử nghiệm thất bại?
Nhưng Ben Turner, hậu vệ Cardiff lúc ấy nghĩ khác. Cầu thủ người Anh nói với Guardian: "Tôi và nhiều đồng đội biết được, rằng Solskjaer không được trao toàn quyền và huấn luyện theo ý mình. Dường như lãnh đạo CLB không thực sự tin ông ấy. Họ dúi vào tay Solskjaer một số cầu thủ, và buộc ông phải sử dụng họ, đồng thời chê chúng tôi không biết đá bóng".
Để dẫn chứng, Turner nhớ lại vụ việc giữa anh và Cala, trung vệ của Sevilla được Cardiff mua về đầu năm 2014. "Vào tháng 2/2014, chúng tôi vẫn sáng cửa trụ hạng khi hòa Aston Villa 0-0. Nhưng ngay vòng kế tiếp gặp Hull, ba trong số bốn hậu vệ đá chính trận gặp Aston Villa bị gạch tên khỏi đội hình xuất phát. Tôi nghe đồn, mình phải nhường chỗ cho Cala bởi Solskjaer được yêu cầu làm vậy. Một vài thành viên trong ban huấn luyện tiết lộ thêm, rằng lãnh đạo muốn chúng tôi xây dựng lối chơi từ hàng thủ. Họ muốn hậu vệ chuyền bóng nhiều hơn, và gây sức ép để xếp Cala đá chính. Thế rồi thảm họa xảy ra, Cala không ăn ý với Steven Caulker, và chúng tôi thua 0-4. Tôi đồ rằng mình bị ông chủ (Vincent Tan) bỏ rơi", anh nói tiếp.
Trong bóng đá hiện đại, chuyện ông chủ can thiệp vào chuyên môn không phải hiếm, nhất là ở những CLB đổi đời nhờ ông chủ như Cardiff. Trước khi Vincent Tan xuất hiện, Xứ Wales chỉ có đúng một đội được nhớ mặt là Swansea. Nhờ dòng tiền ào ạt của tỷ phú người Malaysia, Cardiff đổi đời và giành quyền lên chơi Ngoại hạng Anh chỉ sau ba năm. Khi CLB Xứ Wales trôi dần xuống đáy bảng, Tan không muốn 50 triệu USD ném vào thị trường chuyển nhượng đổ sông đổ bể. Ông vội vã sa thải Malky Mackay, người giúp Cardiff lên hạng, mời về Solskjaer, rồi lại buộc HLV mới chơi thứ bóng đá quyến rũ theo ý mình.
Là một người vững lòng, Solskjaer đồng ý nhượng bộ một vài vấn đề nhân sự, nhưng khi mâu thuẫn ngày càng sâu, ông chấp nhận từ bỏ để bảo lưu quan điểm. Ngày rời Cardiff, ông nói nguyên nhân ra đi là "sự khác biệt về triết lý" với ông chủ Vincent Tan. Tỷ phú người Malaysia tức giận, vì cho rằng Solskjaer "bóng gió việc tôi can thiệp vào công việc của ông ta". Turner bênh thầy. Anh chia sẻ: "Chúng tôi đều biết ông chủ có tiền. Ông ấy điều hành CLB bóng đá giống như một sở thích phụ, nơi mỗi cuối tuần được dịp thử món đồ chơi mới mang tên Cala. Cả đội kháo nhau điều ấy. Chúng tôi biết lỗi không phải từ Solskjaer. Ông ấy là một con người chính trực, và luôn bảo vệ quan điểm của mình đến cùng".
Đẩy một cầu thủ đá chính lên ghế dự bị nhưng vẫn được anh ta yêu mến, đó chỉ có thể là Solskjaer. Theo lời Turner, không riêng gì anh mà nhiều đồng đội khách cũng dành sự tôn trọng lớn cho ông thầy có bộ mặt trẻ thơ. Khi được hỏi tại sao, hậu vệ sinh năm 1988 chần chừ một lúc rồi đáp: "Bởi tính kiên định của Solskjaer". Khi đến Cardiff, ông coi Turner là một trụ cột, thì khi rời đi vị thế của anh vẫn như vậy. Chỉ bởi những "chỉ thị bên trên", Turner mới không được ra sân, nhưng anh hiểu chuyện ấy thông qua cách cư xử của Solskjaer.
Sẽ là hão huyền nếu vội liên tưởng Solskjaer tới đế chế mà AlexFerguson gây dựng, nhưng ở ông vẫn toát lên khí khái như thầy cũ, chẳng hạn như việc ngã ở đâu là đứng dậy tại đó. Sau khi khiến Man Utd nhận thất bại tồi tệ nhất lịch sử Ngoại hạng Anh (thua Tottenham 1-6), ông lập tức giúp đội nhà thắng ba, hòa một trong bốn trận liên tiếp, giống hệt cách Ferguson đã làm cuối năm 2011 sau trận thua Man City. Nhưng thứ làm học trò cảm mến Solskjaer nhất chính là cái tâm trước sau như một. Ông sẵn sàng bảo vệ cầu thủ trước búa rìu dư luận, nhưng nếu họ mắc lỗi, Solskjaer sẵn sàng giam cầm trên ghế dự bị như một hình phạt.
Những trở ngại, với Solskjaer, như một người đồng hành từ khi bỏ nghiệp đấu vật của gia đình đến khi tiếp quản chiếc ghế nóng ở Old Trafford. Và như lời của ca khúc nổi tiếng "Stronger" - thứ không thể quật ngã bạn sẽ giúp bạn mạnh mẽ hơn, Solskjaer từng bước vượt qua áp lực sa thải, rồi lại hướng đến những cuộc đấu cup cân não. Dù có thể, nhiều người chỉ coi Solskjaer là bến đỗ tạm thời trong dòng chảy của Man Utd.
Thắng Nguyễn (theo Guardian)