Yemen và phép màu Asian Cup giữa lằn ranh bom đạn
Đối thủ của Việt Nam ở lượt cuối bảng D trải qua muôn vàn khó khăn mới đến được sân chơi châu lục năm nay.

* Trận Việt Nam - Yemen: 23h thứ Tư ngày 16/1, trên VnExpress.

Tháng 8/2018, một đoạn video gây sốt trên mạng xã hội, về trận đấu ở Yemen. Có ba khán giả và một bình luận viên ngồi trên ghế nhựa ngoài đường biên. Ngay trên đầu họ, những chiếc tên lửa bay vụt qua, lóe sáng. Nhưng, không ai bận tâm đến chúng. Đó là cảnh tượng thường thấy ở Yemen bốn năm qua, kể từ khi nội chiến bùng phát. 

Năm 2011, hưởng ứng phong trào "Mùa xuân Ả-rập", người dân Yemen từ khắp đất nước xuống đường biểu tình phản đối tổng thống Ali Abdullah Saleh. Ông Saleh cuối cùng cũng chịu từ chức sau 32 năm cầm quyền, để phó tổng thống Abdrabbuh Mansour Hadi lên thay. Kể từ đó, Yemen dần rơi vào khủng hoảng như xung đột sắc tộc, ly khai, tham nhũng, thất nghiệp, dịch bệnh và đói kém. Vốn là quốc gia nghèo nhất khối Ả-rập trước khủng hoảng, Yemen ngày càng kiệt quệ.

Khủng hoảng Yemen biến thành nội chiến kể từ năm 2015, khi nhóm phiến quân do anh em nhà Houthi lãnh đạo tiến hành đảo chính. Kể từ đó, giải bóng đá quốc gia bị gián đoạn. FIFA nhận thấy tình hình bất ổn ở Yemen, ra lệnh cấm thực hiện các hoạt động bóng đá tại đây vì lý do an toàn. Hàng chục sân vận động bị trưng dụng làm căn cứ quân sự, còn trường học biến thành nơi trú ngụ của người vô gia cư.

Vài ngày trước, đài Al Jazeera đến trường Muhammad Abdullah Saleh ở thủ đô Sanaa làm phóng sự. Họ bắt gặp Ahmad - cậu bé chín tuổi - chuyền bóng dính đầy bùn đất với bức tường cũ cạnh lớp học. "Đó là hoạt động thường nhật với Ahmad sáu tháng qua. Cậu bé tâm sự rằng đá bóng giúp cậu cảm thấy thời gian trôi nhanh hơn", phóng viên Faisal Edroos viết.

Bóng đá vẫn sống giữa lằn ranh bom đạn ở Yemen. Nhưng cũng chính lúc này, kỳ tích xuất hiện. Nhờ chiến thắng 2-1 trước Nepal ngày 27/3/2018, trận cuối vòng loại, Yemen lần đầu tiên góp mặt ở đấu trường châu lục. Trước đó, họ chưa từng thắng trận nào ở Cup Vùng Vịnh, kể từ khi giải đấu ra đời năm 1970. Truyền thông Yemen thường mô tả về những thất bại sát nút của Yemen là "thua trong thế ngẩng cao đầu". Vì thế, việc vượt qua vòng loại Asian Cup thực sự là "phép màu".

"Chiến tích của tuyển Yemen giúp người dân xích lại gần nhau hơn", Ahmed Sabahi – CĐV đến từ thành phố cảng Aden - nói trên Al Arabiya. "Người Yemen tự hào về các tuyển thủ và luôn ủng hộ họ. Hy vọng đội tuyển sẽ tiếp tục làm rạng danh Yemen, mang lại cho chúng tôi hạnh phúc nhỏ nhoi".

Thành quả của Yemen càng đáng khâm phục khi biết họ phải vượt qua những khó khăn như thế nào để sánh vai với 23 đội tuyển mạnh ở châu Á. Ở vòng loại, những trận sân nhà của Yemen buộc phải tổ chức tại Doha (Qatar). Họ không thể đi bằng máy bay, mà bằng xe buýt qua chặng đường 2.000 km, mất 16 tiếng di chuyển. Đó là chưa nói đến những trận họ phải làm khách.

Cầu thủ Yemen không có nhiều cơ hội tập luyện và thi đấu. Họ tập trung cho Asian Cup 2019 từ ngày 1/10/2018 ở thành phố Mukalla, miền đông đất nước. Ban đầu, Yemen chỉ có thể cử một HLV trong nước nắm đội. Bởi việc một người nước ngoài nhập cảnh Yemen gần như không thể. Nhưng khi bắt đầu đi tập huấn, Yemen bổ nhiệm HLV Jan Kocian.

Các tuyển thủ phần lớn thi đấu trong nước, nhưng chỉ là những trận phong trào. Có chín cầu thủ khác đang thi đấu ở giải Qatar - nơi cho phép các cầu thủ Yemen đăng ký dưới dạng nội binh. Asian Cup được xem là nơi để cầu thủ Yemen quảng bá bản thân, để được chơi bóng ở nước ngoài.

Qatar giúp nhiều cho bóng đá Yemen, gần nhất là việc họ lên kế hoạch để thầy trò Kocian đến tập huấn. Nhưng do căng thẳng bùng phát bất ngờ giữa Qatar và khối vùng Vịnh, họ sắp xếp cho tuyển Yemen sang Malaysia. Yemen còn thử chân ở Ả-rập Xê-út, trước khi đến UAE với tư cách đội có thứ bậc thấp nhất tại vòng chung kết Asian Cup 2019 (135 FIFA).

Làm HLV của Yemen là công việc khó bậc nhất hành tinh, theo BBC. Nhưng với Kocian, đó chỉ là nhiệm vụ bình thường. Nhà cầm quân 60 tuổi cao, khỏe và tràn đầy nhựa sống. Ông từng chơi 26 trận cho tuyển Tiệp Khắc, trước khi đất nước này chia làm hai. Kocian hiểu được bất ổn trong nước ảnh hưởng như nào đến tuyển quốc gia.

"Tình hình chính trị ở một quốc gia sẽ khiến việc dẫn dắt đội tuyển gặp nhiều khó khăn. Trong hợp đồng, tôi không được phép đặt chân đến Yemen. Nhưng tôi vinh dự được dẫn dắt đội bóng này", Kocian - người chỉ bắt đầu gặp gỡ cầu thủ Yemen tại Malaysia tháng 11/2018 - nói.

Với triết lý bóng ngắn và tin dùng cầu thủ kỹ thuật, Kocian là lựa chọn hoàn hảo cho đội bóng trẻ và thiếu kinh nghiệm như Yemen. Khi dẫn dắt Slovakia giai đoạn 2006-2008, ông trình làng Marek Hamsik – cầu thủ được coi là huyền thoại sống của Slovakia hiện tại.

Qua hai trận đầu tại Asian Cup, Yemen chưa thể hiện được nhiều trước đối thủ mạnh. Họ thua Iran 0-5 rồi ngã ngựa 0-3 trước Iraq. Nhưng theo nhận định của hậu vệ Nguyễn Phong Hồng Duy, Yemen chưa cho thấy hết khả năng. 

Cầu thủ Yemen thường phải sống bằng nhiều nghề như lái taxi, chào hàng trong siêu thị. Một số phải lên đường nhập ngũ. Họ cần cuộc sống mới, và Asian Cup là sân khấu để cả châu Á biết đến tuyển Yemen. Họ luôn tâm niệm sẽ chiến đấu cho sự sinh tồn của bản thân, và cho niềm hạnh phúc của cả dân tộc.

Xuân Bình