Nadal và con đường tìm về bản ngã trong mùa giải 2019
Rafa Nadal mở màn mùa giải bằng thất bại ở chung kết Australia Mở rộng, nhưng kết thúc với danh hiệu Grand Slam thứ 19 tại Mỹ Mở rộng.

Kết thúc trận chung kết kéo dài năm set kịch tính trên sân Arthur Ashe (New York), Nadal ngồi xuống ghế và tận hưởng khoảnh khắc thư giãn. Anh nhìn chằm chằm vào màn hình lớn đang chiếu những hình ảnh về 18 Grand Slam trước đó. Người xem có thể nhận thấy sự lúng túng của tay vợt Tây Ban Nha, và dường như anh đang lạc vào thế giới của riêng mình.

Khi đoạn video kết thúc, Nadal cúi đầu xuống, chống tay trên đầu gối. Hai bàn tay buông thõng vẫn còn dính những mảnh băng rách nát trên đầu ngón tay. Sau đó, anh ngẩng đầu lên, gạt đi những giọt nước mắt không cầm được và rồi lại cúi xuống. Hiếm khi bộc lộ cảm xúc bộc phát như thế, Nadal đã thả lỏng hoàn toàn cho bản thân được đắm chìm trong những giây phút vinh danh đó.

Chỉ tám tháng trước, tay vợt Tây Ban Nha còn đang phải vật lộn tìm đường trở lại sau một thời gian bị gián đoạn bởi chấn thương chân. Theo ESPN, Nadal khi đó không chắc có thể tìm lại được chỗ đứng trong nhóm top 3, chứ chưa nghĩ đến đối đầu trực tiếp tay vợt số một thế giới Novak Djokovic. Tâm lý lo lắng đó được thể hiện rõ trong trận chung kết giải Grand Slam đầu tiên của năm 2019, nơi tay vợt Serbia dễ dàng đánh bại Nadal sau ba set.

Dù vậy, Nadal cuối cùng đã ngồi tại Athur Ashe, trong tâm thế của một chiến binh dũng cảm vừa giành thắng lợi lịch sử. Từ những hoài nghi ban đầu, anh đã biến chúng thành sự tự tin và đắc thắng.

Thành tích 48 trận thắng và 6 thất bại ở mùa giải năm nay của Nadal thật ấn tượng. Dù không thể bằng được mùa giải 2010 với ba Grand Slam liên tiếp và con số 71-10 trận thắng-thua, những gì tay vợt Tây Ban Nha đạt được trong năm 2019 thậm chí còn có ý nghĩa hơn nhiều.

"Tôi luôn tìm cách để bước tiếp với mục tiêu đã xác định. Tôi đã 33 tuổi và đang chơi quần vợt rất hay. Hãy cùng xem tôi có thể duy trì được điều đó trong bao lâu", Nadal phát biểu sau chức vô địch Roland Garros 2019 hồi tháng 6.

Mất một thời gian trong vài tháng đầu mùa để vượt qua những thách thức về thể chất, Nadal đã sải bước trên mặt sân đất nện sở trường với những chiến thắng vang dội. Như anh đã nói tại Montreal hồi tháng 8, nơi đã xác lập kỷ lục 35 danh hiệu Masters 1000: "Một trong những điều quan trọng nhất đối với cá nhân tôi và cũng làm bản thân hài lòng nhất chính là việc tôi đã luôn tìm ra giải pháp để duy trì sự cạnh tranh ở mức độ cao nhất có thể".

Vô địch Roland Garros và Mỹ Mở rộng 2019, Nadal trở thành người duy nhất sau tuổi 30 đoạt năm danh hiệu Grand Slam. Đây cũng là lần thứ tư trong sự nghiệp, anh giành hai Grand Slam trong một mùa giải. Thêm một chức vô địch Mỹ Mở rộng nữa, Nadal sẽ san bằng kỷ lục của Roger Federer tại đây với năm lần đăng quang.

Giải Grand Slam tiếp theo của Nadal  sẽ là Australia Mở rộng 2020, nơi Djokovic khó đánh bại nhất. Trừ phi Federer giành được, còn không, Nadal sẽ đuổi kịp con số 20 Grand Slam của "Tàu tốc hành", bởi trên sân đất nện ở Paris, anh đã cho thấy không có đối thủ xứng tầm. Trong khi Djokovic luôn khẳng định tuyên bố về mục tiêu đoạt Grand Slam, Nadal vẫn giữ nguyên một câu trả lời.

"Tôi thích được trở thành người thắng cuộc nhưng tôi không nghĩ nhiều về điều đó và tôi không ra sân tập luyện mỗi ngày hay chơi quần vợt vì mục tiêu đó. Tôi chơi môn thể thao này bởi vì tôi yêu nó", Nadal nói ở New York. "Trong sự nghiệp, tôi đã lỡ cơ hội giành khoảng 15 Grand Slam hoặc hơn,  do chấn thương. Nhưng thật sự, tôi chưa bao giờ tự trách bản thân và không mấy bận tâm. Tôi liệu có bắt kịp Roger không? Tôi không lo lắng về điều đó".

Cuộc đua tranh Grand Slam năm nay đã kết thúc, chấn thương cũng khiến Nadal không thể dự Thượng Hải Masters. Nhưng trước mắt, anh còn có hai giải nữa để phấn đấu trước khi khép lại năm 2019, gồm Paris Masters và ATP Finals cuối mùa. Tay vợt Tây Ban Nha đang dẫn đầu trong cuộc đua giành ngôi số một thế giới khi kết thúc năm 2019. Anh không phải bảo vệ một điểm nào do vắng mặt ở mùa Thu năm ngoái. Trong khi đó, thể lực của Djokovic vẫn còn đang là một dấu hỏi lớn và Federer cũng không ngoại lệ. Tuy nhiên, Nadal vẫn phủ nhận rằng việc cân bằng thành tích của Djokovic và Federer - năm lần kết thúc mùa giải ở ngôi đầu bảng xếp hạng ATP - không phải là mục tiêu của anh. Đến giờ, chưa có ai vượt qua được kỷ lục sáu lần tương tự của Pete Sampras.

Nguy cơ chấn thương và gánh nặng tuổi tác khiến tay vợt số hai thế giới phải thay đổi cách nghĩ. "Ở độ tuổi của tôi, tôi không thể đánh đổi thể lực và thời gian để theo đuổi mục tiêu giành ngôi số một thế giới. Tôi cần phải nhìn nhận lại sự nghiệp của mình theo một cách khác", anh nói.

Nadal đã thực hiện phương châm đó ngay khi bắt đầu mùa giải 2019, dù chưa được như kỳ vọng. Chấn thương đầu gối, hơn bốn tháng vắng mặt và chứng căng cơ đùi vào phút chót đã ảnh hưởng nhiều đến phong độ của anh tại Melbourne Park. Dù chơi rất hiệu quả để có mặt ở trận chung kết, Nadal chỉ thắng có tám game trong cuộc đối đầu Djokovic. "Anh ấy thật hoàn hảo. Năm tháng không thi đấu là một thách thức lớn tôi phải đối mặt. Có lẽ tôi cần một thứ khác mà ngày hôm nay chưa có được", Nadal nói sau trận chung kết Grand Slam hồi đầu năm. 

Dù kiên nhẫn và tin vào lý trí của bản thân, đôi lúc Nadal cũng rơi vào trạng thái bi quan về tương lai và đối mặt với những nỗi hoài nghi. Điều đó đã từng xảy ra ở Barcelona, nơi anh tự nhốt trong phòng để đưa ra quyết định, liệu có nên nghỉ ngơi, hay thay đổi mạnh mẽ tâm lý tiêu cực.

Nadal rốt cuộc đã chọn phương án hai. Tay vợt 33 tuổi lọt vào hai trận bán kết tại Barcelona và Madrid, trước khi có mặt trong trận chung kết ở Rome, nơi anh đã đánh bại Djokovic. Kể từ đó, Nadal chỉ thua duy nhất một trận, đó là trong cuộc gặp Federer tại bán kết Wimbledon 2019.

"Nadal không hẳn là kẻ bất khả chiến bại trên sân đất nện. Ba tay vợt đánh bại anh ấy ở những giải đấu trước đó, gồm Fabio Fognini, Dominic Thiem, Stefanos Tsitsipas, đã chơi một thứ quần vợt đỉnh cao khó tin. Tuy nhiên, thắng thể thức năm set là câu chuyện khác. Nó đòi hỏi phải duy trì được sức mạnh thể chất và tinh thần lâu hơn. Về điểm này, không một ai có thể so sánh với Rafa", chuyên gia phân tích Brad Gilbert của ESPN nhận xét.

Những trận thắng ở London, Montreal và Flushing Meadows minh chứng rõ, chiến thuật của Nadal đã đa dạng hơn và chúng được bắt nguồn từ chính sân đất nện sở trường. Cú đánh trái tay giờ đây được anh sử dụng để thay đổi nhịp độ hoặc ghim đối thủ vào vạch cuối sân, từ đó mở ra cơ hội cho những pha tấn công tiếp theo.

Những cú giao bóng hiện tại không đơn thuần chỉ là khởi đầu cho một tình huống, mà đã trở thành thước đo mức độ những quả trả giao của đối thủ. Bốn vòng đầu tiên ở Mỹ Mở rộng 2019, Nadal chiếm ưu thế tuyệt đối với tỷ lệ thắng 83% điểm giao bóng một (111 trong 133 điểm). Cú đánh thuận tay của anh vẫn duy trì được sức mạnh khủng khiếp khi quả bóng đi nhanh và xoáy hơn trước. Matteo Berrettini đã phải hứng chịu uy lực đó trong trận bán kết gặp Nadal.

Nhưng điều gây ngạc nhiên hơn cả về Nadal chính là những pha giao bóng lên lưới. Anh thực hiện điều đó 20 lần trong trận chung kết gặp Medvedev và thắng điểm 17 lần. Trong cả trận, Nadal lên lưới 66 lần tổng cộng và thành công được 51 lần.

Đó là những chi tiết quan trọng dù Nadal có xu hướng miêu tả sự thăng tiến thành một tay vợt linh hoạt, hơn là câu trả lời anh đã làm thế nào. Tại Wimbledon 2019, tay vợt Tây Ban Nha từng nói, điều đó cũng như trường hợp Federer. "Chúng tôi cần thêm những điều mới mẻ bởi tuổi tác đã làm mất đi nhiều thứ. Tất nhiên, tôi giao bóng tốt hơn trước. Những cú đánh trái tay cũng hay hơn, và cả những cú vô-lê hay cắt bóng cũng thế. Nhưng thậm chí ngay cả như thế, tôi cũng không biết phong độ hiện tại liệu có tốt hơn ngày xưa không", Nadal lý giải. 

Nhìn từ một khía cạnh khác, phong cách này gợi nhớ hình ảnh chính Rafa từng gây bão trên toàn thế giới ở mùa giải 2005. Khi đó, anh vừa bước sang tuổi 19 và lần đầu chơi tại Roland Garros - nơi Nadal giành Grand Slam đầu tiên.

Trong đêm đăng quang ở New York, Nadal ngồi đó, lặng lẽ cho đến khi những hình ảnh trên màn hình lớn mờ dần và các quan chức của Hiệp hội quần vợt Mỹ bước ra sân chuẩn bị trao giải. Những người hâm mộ ở Gotham bắt đầu hô vang: "Rafa, Rafa, Rafa". Nadal từ từ đứng dậy, nhìn vào vô định và chậm rãi giơ cả hai tay lên, điệu bộ giống như một cử chỉ hơn là ăn mừng chiến thắng.

Một lần nữa, hình ảnh đó cho thấy, không gì có thể khiến người đàn ông mạnh mẽ đó gục ngã.

Bình An (theo ESPN)