Vì sao Vettel phải dừng xe khẩn cấp ở Sochi?
Đội đua F1 Ferrari từ bỏ cơ hội chiến thắng để giảm nguy cơ Sebastian Vettel bị điện giật ở Grand Prix Nga.

Chưa đầy hai phút sau khi rời pit, Vettel báo với đội nhà rằng anh cảm thấy xe mất năng lượng. Anh nhanh chóng nhận ra vấn đề nằm ở bộ thu hồi động năng (MGU-K). Ban đầu, Ferrari chỉ đạo Vettel lái xe về pit để các kỹ sư xác định lỗi. Chỉ vài giây sau, họ thay đổi quyết định. "Dừng xe lại. Dừng xe lại ngay", họ nói. "Không", Vettel kêu lên. "Các anh nghiêm túc chứ?". Họ tiếp tục ra lệnh: "Dừng lại đi".

Vettel phải tuân thủ chỉ đạo, lái xe ngay về bên phải đường và dừng lại ở gần lối thoát hiểm. Anh nhanh chóng rời khỏi xe, leo qua hàng rào. Vị trí dừng xe của Vettel chỉ cách lối vào pit 100 mét, và cách lối thoát hiểm vài chục mét. Nhưng, tay đua 32 tuổi vẫn phải dừng xe nhanh nhất có thể.

"Chiếc xe có vấn đề ở cục năng lượng, cụ thể là ở nhóm động cơ điện. Khả năng cách điện của xe bị mất đi. Vì lý do an toàn, Vettel phải dừng lại khẩn cấp. Không ai muốn điều đó xảy ra, nhất là khi cậu ấy chỉ còn cách pit 100 mét. Nhưng, đây là phương án an toàn nhất chúng tôi có thể làm vì Vettel", lãnh đội Ferrari Mattia Binotto giải thích.

Ferrari chấp nhận từ bỏ cơ hội chiến thắng ở Grand Prix Nga, để hạn chế nguy cơ Vettel bị giật điện. Tháng 8/2008 tại đường đua Jerez, Tây Ban Nha, tay đua Christian Klein lái chiếc F1.08 về pit sau màn chạy thử. Khi anh dừng lại, một kỹ sư BMW Sauber tiến đến và đặt hai tay lên xe. Kỹ sư lập tức bị bay khỏi xe khoảng một mét, do bị giật điện 12 V từ bộ thu hồi động năng - khi đó được gọi là KERS. Đại diện Sauber tiết lộ kỹ sư đau tột độ, nhưng không nguy hiểm đến tính mạng.

Kỹ sư Sauber chỉ bị sốc trong thời gian ngắn, do tiếp xúc điện trong khoảnh khắc. Trường hợp của Vettel có thể xấu hơn, khi anh bị gắn chặt trong buồng lái. Trang phục của tay đua được thiết kế cách điện. Nhưng với sự rò điện lớn ở cục năng lượng, không ai đảm bảo Vettel sẽ an toàn nếu tiếp tục ở trong buồng lái. Đó là nguyên nhân tay đua bốn lần vô địch thế giới được yêu cầu rời khỏi xe càng nhanh càng tốt.

"Mang động cơ V12 trở lại đi", Vettel nói, trong lúc nhảy ra xe. Động cơ V12, gồm 12 xilanh xếp theo hình chữ V, được sử dụng ở F1 giai đoạn 1989-1995. Đây là động cơ đốt trong (internal combustion engine - ICE) đơn thuần, tạo ra lực quay hộp số và bánh xe bằng cách đốt khí và nhiên liệu trong buồng đốt. Nhưng những ông chủ F1 muốn đưa môn thể thao đến gần với người hâm mộ hơn. Họ dần giảm bớt xilanh trong động cơ để giống những chiếc xe đường phố.

Kỷ nguyên hybrid ở F1 bắt đầu từ năm 2014, với động cơ hybrid V6. Các động cơ điện được bổ trợ để bù đắp công suất cho việc giảm xilanh ở động cơ đốt trong. Động cơ hybrid trong F1 hiện nay gồm sáu bộ phận: Động cơ đốt trong (ICE), bộ siêu nạp (TC), bộ thu hồi nhiệt năng (MGU-H), bộ thu hồi động năng (MGU-K), bình trữ năng lượng điện (ES) và hộp đen (CE).

Bộ siêu nạp cải thiện hiệu suất đốt nhiên liệu ở ICE, bằng cách nén khí trước khi vào buồng đốt. MGU-H biến nhiệt lượng tỏa ra từ ICE thành năng lượng điện. Còn MGU-K một phần tạo ra từ trường, biến chuyển động từ trục dẫn động thành năng lượng điện. Sáu bộ phận của động cơ F1 có quan hệ tương hỗ. Một bộ phận bị hỏng có thể kéo theo cả cục năng lượng gặp vấn đề.

Ở mùa 2018, Daniel Ricciardo từng giúp Red Bull chiến thắng ở Grand Prix Monaco dù MGU-K gặp lỗi. Vettel vẫn có thể "cố đấm ăn xôi", hoặc đưa xe về pit nếu như vấn đề chỉ nằm ở MGU-K. Nhưng chiếc SF90 mất khả năng cách điện khiến anh không còn lựa chọn khác.

Lý do hệ thống cách điện xe Vettel bị hỏng chưa được Ferrari công bố. Một số phóng viên cho rằng việc tay đua Đức liên tiếp đạt fastest-lap ở những vòng đầu là do anh sử dụng chế độ động cơ mạnh quá lâu. Điều đó gây hại máy về lâu dài. Nhưng đó chỉ là giả thiết.

Vettel bỏ cuộc, khiến xe an toàn ảo xuất hiện ở vòng 27. Trong khi Vettel và Leclerc đã vào pit, Lewis Hamilton và Valtteri Bottas hưởng lợi với "free pit". Nhưng sự cố của Vettel không hoàn toàn là nguyên nhân khiến Ferrari thua Mercedes ở Sochi. Xe an toàn xuất hiện khi George Russell gặp nạn ở Turn 8, vòng 28. Khi đó Hamilton vẫn có "free pit". 

Xuân Bình