Kenenisa Bekele - kẻ thách thức 'siêu nhân chạy bộ'
Xuất thân từ môn bóng đá nhưng Kenenisa Bekele nổi danh trên đường chạy, và sẽ đọ tài với kỷ lục gia Eliud Kipchoge tại London Marathon đầu tháng 10.
Bekele sinh ngày 13/6/1982 tại Bekoji, vùng Oromia, Ethiopia, quê hương của nhiều VĐV chạy bộ tài năng như ba chị em nhà Dibaba (gồm Ejegayehu, Tirunesh, Genzebe) và Derartu Tulu. Bekele hiện sống cùng vợ, Dannawit Gebregziabher, và ba con tại thủ đô Addis Ababa.
Bekele thoạt đầu chơi bóng đá và nuôi mộng trở thành cầu thủ chuyên nghiệp. Nhưng anh sớm chuyển sang chạy bộ nhờ cảm hứng từ thành tích của huyền thoại điền kinh đồng hương Haile Gebrselassie. Beleke thường tập luyện cùng em trai Tariku Bekele, cũng là VĐV chạy đường dài, tại các ngọn đồi ngoại ô thủ đô. Khi không tập luyện, Bekele dành thời gian quản lý một khách sạn và một trung tâm huấn luyện cách Addis Ababa khoảng 10 km.
Vượt qua cái bóng của thần tượng
Tháng 8/2001, Bekele lập kỷ lục 3.000m giải trẻ thế giới tại Brussels, Bỉ, với thời gian 7 phút 30,67 giây. Kỷ lục này tồn tại ba năm rưỡi trước khi bị Augustine Choge phá bằng thành tích 7 phút 28,78 giây.
Ở cấp độ chuyên nghiệp, Bekele lần đầu gặt hái thành công khi dự giải vô địch chạy băng đồng thế giới 2002 ở Dublin, Ireland. Anh trở thành VĐV nam đầu tiên vô địch cả cự ly ngắn (4km) và dài (12km) cùng một giải.
Bekele bảo vệ thành công cả hai danh hiệu trong năm 2003 và 2004. Tại giải vô địch điền kinh thế giới 2003, Bekele về nhất 10.000m, về thứ ba 5.000m. Trong giai đoạn chuẩn bị cho Olympic Athens 2004, chỉ trong 10 ngày, Bekele phá kỷ lục thế giới của Gebrselassie ở cả hai nội dung trên.
Tại Athens 2004, Bekele thi đấu nội dung 10.000m cùng thần tượng Gebrselassie và một đồng hương khác Sileshi Sihine. Bộ ba Ethiopia nhanh chóng bứt lên trong nửa đầu quãng đường. Khi Gebrselassie bắt đầu xuống sức, Bekele chủ động giảm tốc độ để thần tượng bắt kịp.
Cuối cùng, Bekele cùng Sihine tăng tốc, và anh về nhất, hoàn thành vòng cuối trong 53 giây - thiết lập kỷ lục Olympic.
Tám ngày sau, Bekele đối mặt nhà vô địch chạy 1.500m Hicham El Guerrouj, người Morocco, tại phần thi chung kết chạy 5.000m. Bekele vượt qua Eliud Kipchoge của Kenya, vươn lên dẫn đầu trong vòng chạy cuối. Tuy nhiên, ở 60 mét nước rút cuối cùng, El Guerrouj bứt tốc đuổi kịp Bekele và về nhất với chênh lệch chỉ 0,2 giây. Bekele về nhì, với thành tích 13 phút 14,59 giây. Kipchoge nhận HC đồng với thời gian 13 phút 15,1 giây.
Tại Olympic Bắc Kinh 2008, Bekele một lần nữa thử và vô địch đồng thời cự ly 5.000m cùng 10.000m không mấy khó khăn. Anh nhờ đó trở thành VĐV nam đầu tiên trong 25 năm thâu tóm HC vàng hai cự ly trên tại cùng một kỳ Thế vận hội, lặp lại kỳ tích này tại giải VĐTG 2009 ở Berlin, Đức.
Vươn đến đấu trường marathon
Mãi đến năm 2013, Bekele mới chuyển hướng với mục tiêu tranh tài ở cự ly full marathon (42,195km). Anh bắt đầu bằng chiến thắng tại Great North Run 2013 với thời gian 1 giờ 9 giây cho cự ly bán marathon (21,097km). Hai người về sau anh ở giải đó là Mo Farah và Gebrselassie.
Paris Marathon 2014 là sự kiện đầu tiên Bekele tranh tài ở cự ly full marathon, và ngay lập tức đạt kết quả ấn tượng. Anh về đích với thời gian 2 giờ 5 phút 3 giây, thiết lập kỷ lục của giải, đồng thời là thành tích tốt thứ sáu thế giới lúc đó.
Hai năm sau, Bekele cải thiện thành tích thêm hai phút, khi về nhất Berlin Marathon 2016 với thời gian 2 giờ 3 phút 3 giây. Đây là kỷ lục cá nhân (PB) của chân chạy sinh năm 1982 và cũng là thành tích chạy full marathon tốt thứ ba thế giới.
Ngày 29/9/2019, Bekele một lần nữa chinh phục Berlin Marathon trong 2 giờ 1 phút 41 giây. Thành tích đó chỉ chậm hơn 2 giây so với kỷ lục thế giới được chân chạy Kenya Eliud Kipchoge thiết lập tại giải này năm 2018.
Với những thành tích đáng nể ở chạy băng đồng, chạy ngắn và chạy đường dài, Bekele được thừa nhận rộng rãi như là VĐV điền kinh đường trường hay nhất mọi thời đại. Anh còn nổi tiếng với khả năng bứt tốc rất nhanh ở cuối chặng đua.
Bekele cũng được đề xuất tham gia dự án phá rào cản 2 giờ (sub2) trong chạy marathon. Nhưng do bị nhiều yếu tố ảnh hưởng, anh không thể thử sức.
Đối đầu "siêu nhân của làng chạy bộ"
Kipchoge là người làm được điều Bekele chưa thể thực hiện. Chân chạy người Kenya chạy marathon với thời gian 1 giờ 59 phút 40,2 giây tại sự kiện Ineos 1:59 Challenge tổ chức ở Vienna, Áo, hồi tháng 9/2019. Thành tích này được coi là một trong những cột mốc "tối thượng" trong điền kinh, nhưng không được công nhận là kỷ lục thế giới, do một số yếu tố không thỏa mãn tiêu chuẩn từ Liên đoàn Điền kinh Thế giới (IAAF).
"Kết quả này thực sự gây kinh ngạc, đầy sức hút. Dường như đó là siêu nhân. Thành tích 1 giờ 59 phút 40,2 giây sẽ được ghi nhớ mãi mãi", tờ Telegraph bình luận.
Hai chân chạy marathon nhanh nhất thế giới sắp có màn tranh tài được cả giới chạy bộ mong chờ tại London Marathon - một trong sáu giải marathon danh giá nhất hành tinh bên cạnh các giải ở Boston, New York, Chicago, London và Tokyo, thuộc hệ thống Word Marathon Majors (WMM). Giải chạy tại London năm nay đáng lẽ đã diễn ra vào ngày 26/4 nhưng phải dời ngày tổ chức đến 4/10 do ảnh hưởng từ đại dịch Covid-19.
Kipchoge cũng được nhiều người công nhận là VĐV marathon tốt nhất mọi thời đại. Chân chạy người Kenya là nhà vô địch marathon tại Olympic Rio de Janeiro 2016, Brazil, với thành tích 2 giờ 8 phút 44 giây, về nhất London Marathon 4 lần (các năm 2015, 2016, 2018 và 2019), đang giữ kỷ lục thế giới 2 giờ 1 phút 39 giây cho cự ly 42,195 kilomet – thiết lập tại Berlin Marathon 2018.
Kỷ lục của Kipchoge suýt bị Bekele phá tại Berlin Marathon 2019. Chân chạy Ethiopia về đích chỉ chậm hơn 2 giây so với thành tích của Kipchoge.
London Marathon năm nay sẽ là lần chạm trán thứ 20 giữa hai siêu sao này tại các giải chạy lớn trên thế giới. Nhưng nếu tính trong khuôn khổ WMM, London Marathon sắp tới mới là lần thứ năm Bekele và Kipchoge trực tiếp đua tài. "Đây là cuộc đối đầu của hai VĐV vĩ đại nhất thế giới, hai người đàn ông đã ghi danh vào sách kỷ lục", Hugh Brasher, Giám đốc Sự kiện tại London Marathon, nói. "Chúng tôi cảm thấy xúc động khi có thể mang cuộc tranh tài đến London".
Athletics Weekly cho biết London Marathon 2020 sẽ chứng kiến các VĐV chuyên nghiệp tranh tài trong "sinh quyển an toàn" – một môi trường an toàn được kiểm soát như các giải F1 và bóng đá. Kết quả tại giải năm nay đủ tiêu chuẩn để đăng ký Olympic Tokyo.
Ban tổ chức chưa thông báo quy mô nhóm VĐV chuyên nghiệp và cách thức cuộc đua bắt đầu, có chia thành từng đợt hay không. Nhưng các chân chạy vẫn sẽ về đích tại The Mall sau khi hoàn thành 19,8 vòng quanh công viên St James.
Thành tích tốt nhất của Bekele tại London Marathon chỉ là về nhì vào năm 2017.
"Tôi hồi hộp khi được trở lại London. Tôi cảm thấy mình còn có việc chưa hoàn thành tại đây và rất mong sẽ chiến thắng tại giải đấu tuyệt vời này", Bekele nói trên World Athletics. "Tôi mong chờ được thi đấu lần nữa với Kipchoge. Chúng tôi từng nhiều lần đối đầu tuyệt vời trên đường đua. Anh ấy là một VĐV đặc biệt, thể hiện ở những thành tựu phi thường hồi năm ngoái".
Chân chạy Ethiopia nói thêm: "Tôi cảm thấy chiến thắng tại Berlin chứng tỏ mình đủ sức chiến thắng cuộc đua lớn nhất thế giới, ở đẳng cấp thế giới, sắp tới. Tôi thực sự muốn biết mình có thể làm gì ở London".
Trong bốn lần chạm chán tại WMM trước đó, gồm hai lần ở London Marathon (năm 2016 và 2018), Kipchoge đều là người chiến thắng. Nhưng Bekele lại có thành tích tốt hơn nếu xét tổng thể các cự ly và địa hình.
Trong khi đó, Kipchoge cho biết việc tập luyện trong giai đoạn phong tỏa vì Covid-19 và nhiều tháng rời đường đua khiến anh trở nên mạnh hơn. Kỷ lục gia này nói với Olympic Channel: "Tôi tập luyện rất tốt, với các HLV tài năng. Tôi đang có thể trạng tốt và sẽ còn tốt hơn nữa khi đối mặt các đối thủ tại London. Quy tắc số một là tôi coi mình giỏi nhất. Tôi sẽ thi đấu với tư cách là Eliud Kipchoge, đại diện cho Kenya tại London Marathon".
Còn Bekele hy vọng lập kỷ lục thế giới tại London. Anh nói: "Cả tôi lẫn Kipchoge đều đã chuẩn bị tốt. Tôi chắc chắn sẽ có điều gì đó xảy ra trong ngày thi đấu. Tôi tôn trọng Kipchoge, và chúng tôi sẽ có màn tranh tài gay cấn. Anh ấy là một VĐV mạnh, rất khôn ngoan. Nhưng Kipchoge cũng chỉ là con người. Đó là một cuộc đua. Bạn không thể luôn hoàn hảo trong một cuộc đua được".
Như Tâm tổng hợp