LocalDoc/ldquad_v2_retrieval-reranked huggingface dataset:
Marqaret Tetçer

Sol hissədə Tetçer xalq hərəkatlarını əzmək üçün güc istifadə edən, fəhlə sinfinin maraqlarına qarşı sosial islahatlar aparan və orta təbəqələrlə iş adamları kimi varlı təbəqələri dəstəkləyən bir lider olaraq görülür. Satiristler tərəfindən karikaturası hazırlanmışdır. Məsələn, Fransız müğənni Renauldun Miss Meggi adlı mahnısında qadınları kişilərin müxtəlif axmaqlıqlarını etməyən bir cins kimi izah edir — Tetçer bu qadınların yeganə istisnasıdır. Mərkəz sağda isə Tetçer güclü həmkarlara qarşı çıxan, iqtisadiyyatdakı böhranları ortadan qaldıran bir mühafizəkar kimi rəğbətlə xatırlanır. Ancaq çox insan Tetçerizm sözünün yaratdığı mənfi reaksiyalar səbəbindən onu izlədiyini açıq etiraf etməz. İrlandiya millətçiləri arasında Tetçer İrlandiya ilə müzakirəyə aparmaqdan çəkinən, qatı bir siyasətçi olaraq xatırlanır.
Marqaret Tetçer

Tənqidçiləri bu vəziyyətin Şimali İrlandiyadakı narahatlıqların səngiməsini ləngitdiyini müdafiə edir. Tetçer hökumətinin Şimali İrlandiya problemini yüngülləşdirmək üçün İrlandiya Respublikası ilə saziş imzalaması vəziyyəti o qədər də dəyişməmişdir. 1996-cı ildə aparılan Skot araşdırmasında İran-İraq müharibəsi zamanı Tetçer hökumətinin İraqa yüksək texnologiyalı silah satışına göz yumduğu, hətta dəstəklədiyi ortaya çıxdı.Sol və sağ görüşlü analitiklərin fikir birliyində olduğu bir məsələ Tetçerin Britaniya siyasət səhnəsini ciddi dərəcədə dəyişdirdiyi, mühüm partiyaların sağa sürüşməsinə səbəb olmasıdır. Yeni fəhlə hərəkatı və Blairizm, Tetçerizmin siyasi və iqtisadi prinsiplərindən çoxunu qəbul edir. Bu vəziyyətm 1950-ci illərdən Edvard Hit hökumətinə qədər Mühafizəkar Partiyanın Fəhlə Partiyası hökumətləri tərəfindən ortaya qoyulan rifah dövləti prinsiplərini qəbul etməsinə bənzəyir. Tetçerin yox etdiyi rifah dövləti tətbiq etmələri Tetçer sonrası dövrdə geri qayıtmamışdır.
Marqaret Tetçer

Yenə Tetçer tərəfindən başlanılan özəlləşdirmə siyasəti də davam etmişdir. Əslində ondan sonra Fəhlə Partiyası və Mühafizəkar Partiya hökumətləri dövlətin iqtisadiyyat üzərindəki təsirini daha da azaltmış, dövlət sektorunun rolunu daha da kiçiltmişdi. Tetçerin Britaniya həmkarlar ittifaqları üzərindəki təsiri də davam edir. 1984–1985-ci illərdəki mədənçi tətilləri bir hədd nöqtəsi kimi qəbul edilir. Bu tətillərdən sonra həmkarlar 1970-ci illərdəki gücünə heç vaxt qovuşa bilmədi. İşçi birləşmələri nisbətən azaldı və aksiyaların təsirini azaltmaq üçün aparılan hüquqi islahatlar qalıcı hala gəldi.
Marqaret Tetçer

Hətta Fəhlə Partiyası da həmkarlar ittifaqları hərəkəti ilə bağlarını qoparma səyinə girdi. Tetçerin təsiri Mühafizəkar Partiya üzərində qüvvətli şəkildə davam edir. Hakimiyyətdə Con Meycor, müxalifətdə Vilyam Heyq, Ian Danken Smit və Maykl Hovard Tetçerin hansı təsirlərinin sona çatdırılması, hansılarının davam etdirilməsi lazım olduğu mövzusunda məclisdə və partiya daxilində müxtəlif fraksiyalarla mübarizə apardılar. 2006-cı ildə başlayan Devid Kameron rəhbərliyi partiya daxilindəki bu vəsvəsəni sona çatdırmağı qarşısına məqsəd qoyub.. Mədəniyyətə təsiri 2007-ci ilin fevralında Tetçer sağlığında İcmalar Palatasına heykəli ucaldılan Birləşmiş Krallığın ilk baş naziri oldu. Heykəl bürüncdən düzəldilmişdir və heyranı olduğu Vinston Çörçilin heykəlinin qarşısında dururdu. Tetçer heykələ heyran olduğunu bildirmiş, "dəmirdən hazırlansaydı, daha yaxşı olurdu" demişdi.
Marqaret Tetçer

Marqaret Tetçer bir çox teatr səhnəsi, TV proqramı, sənədli film, TV və kinoların mövzusu olmuşdur. Maykl Samuels tərəfindən çəkilən "The Falklands Play" (2002) filmində Patrisia Hodge Tetçeri canlandırmışdı. Baş mövzusu Tetçer olan üç əhəmiyyətli film çəkilmişdi. Nayl Makkormik tərəfindən çəkilən Marqaret Tetçer: "The Long Walk to Finchley" (Finçleyə uzun yol) (2008) adlı TV filmində Andrea Rayzboro, Ceyms Kent tərəfindən çəkilən Marqaret (2009) filmində Lindsay Dunkan ve Fillida Lloyd tərəfindən çəkilən və altsheymer xəstəliyinə deyinən Dəmir Leydi (2011) filmində Meril Strip Tetçeri canlandırmışdı. Mükafatları və fərqlənmələri Tetçer 1970-ci ildə təhsil və elm üzrə dövlət katibinin şəxsi müşaviri olmuşdur. O, 1975-ci ildə Mühafizəkarlar Partiyasının Lideri olmaqla yanaşı Karlton klubunun (kişilər klubu) fəxri üzvü kimi tam üzvlük haqqı qazanan ilk qadın idi.Baş Nazir kimi Tetçer iki fəxri mükafat almışdır: 1979-cu il 24 oktyabr : Kimya Kral Cəmiyyətinə birləşdirilmiş Kimya Kral İnstitutunun fəxri üzvü seçilmiş; 1983-cü il 1 iyul : Kral Cəmiyyətinin üzvü seçilmiş, mövcud olan üzvlərin bəziləri arasında mübahisə nöqtəsi olmuşdur.İstefasının ikinci həftəsində Tetçer 1990-cı ilin dekabrında Kraliça II Yelizaveta tərəfindən xidmətlərinə görə ləyaqət nişanı ilə təltif edilmişdir.
Marqaret Tetçer

Onun həyat yoldaşı Denis eyni zamanda ənənəvi baronluq ilə təltif edilmişdi. Tetçerin istifadə etməkdən imtina etdiyi "Lady" titulu ilə təltif olunmuşdu. Bir cəngavərin həyat yoldaşı olaraq, Tetçer "Lady" adını istifadə etməkdən imtina etdi. O, Lady Tetçer olmağı 1992-ci ildə öz hüququna əsasən Lordlar palatasında Lady dərəcəsinə yüksələndən sonra istifadə etdi. Tetçer 1991-ci ildə iki dəfə Amerika Birləşmiş Ştatları və Cənubi Afrikanın ən yüksək vətəndaş mükafatlarına layiq görülüb: 1991-ci il 7 mart: Prezident Corc Buş tərəfindən Azadlıq medalı ilə; 1991-ci 15 may: Prezident Frederik Willem de Klerk tərəfindən "good hope" medalı ilə1991-ci ilin iyulunda "dame of the Order of St John" (Britaniya imperiyasının ordeni ilə təltif edilmiş qadının rütbəsi) ilə təltif olunmuşdu.1982-ci ilin iyununda Folklend Adaları uğrunda gedən müharibə bitəndən 6 ay sonra 1983-cü ilin yanvarında onun adalara ilk səfəri şərəfinə 1992-ci ildən bu yana falklandlar 10 yanvar gününü Marqaret Tetçer günü kimi qeyd edirlər. Tetçer Linkolnşirin ştatının Kesteven şəhərindəki baronessa Tetçer adlı bir həyat tərzi ilə Lordlar Palatasının üzvü oldu.
Marqaret Tetçer

Bir tərəfdaş olaraq, Tetçer gerbi şəxsi istifadə etməyə haqq qazandı. Tetçer 1995-ci ildə qadınlar üçün ən yüksək cəngavərlik ordeni olan Bant ordeninin xanım pantyoru təyin edildikdən sonra ikinci gerb yaradılmışdı. Tetçer öz gerblərini almasına baxmayaraq, tez-tez protokola zidd olaraq özününkünün əvəzinə kral gerbi istifadə edirdi. Amerikada Tetçer Ronald Reyqan azadlıq mükafatı almış və 2006-cı ildə İrs fondunun patronu təyin olunmuş, Tetçer azadlıq mərkəzi təsis edilmişdi. Tetçer. "The Downing küçəsi illəri".
Marqaret Tetçer

ISBN 978-0-06-095912-8. Həmçinin bax Böyük Britaniya Leyboristlər Partiyası (Böyük Britaniya) Birləşmiş Krallıq A Farewell to Arms? : Beyond the Good Friday Agreement 'de Kennedy-Pipe, CarolineFrom war to uneasy peace in Northern Ireland. P.48; Manchester University Press, 2006, ISBN 0719071151, 9780719071157 "Cochrane, Feargal Unionist Politics and the Politics of Unionism Since the Anglo-Irish Agreement p.20 Cork University Press, 2001 ISBN 1859182593, 9781859182598 "Smith, M. L. R. Fighting for Ireland? : The Military Strategy of the Irish Republican Movement Routledge, 1997 ISBN 041516334X, 9780415163347 Reitan, Earl Aaron The Thatcher Revolution: Margaret Thatcher, John Major, Tony Blair, and the Transformation of Modern Britain, 1979–2001 p.29 Rowman & Littlefield, 2003 ISBN 0742522032, 9780742522039 Reitan, "At the beginning of the financial and monetary policy increased inflation and stagnation problem, the twins seemed Thatcher government" p. 30 Reitan, p.
Marqaret Tetçer

29 və p. 78 The Times, 23 mart 1981 Evans, Eric J. Thatcher and Thatcherism p. 30 Routledge, 2004 ISBN 0415270138, 9780415270137 Slattery, Martin Official Statistics s.83 Taylor & Francis, 1986 ISBN 0422602507, 9780422602501 Hugo Young, Supping with the Devils p. 6 Atlantic, 2003 Buckley, Roger. (1997). Hong Kong: The Road to 1997.
Marqaret Tetçer

Cambridge University Press. Margaret Thatcher, (1993). The Downing Street Years, s. 712. Leers-Marshment, Jennifer Political Marketing and British Political Parties: The Party's Just Begun p. 91 Manchester University Press, 2001 ISBN 0719060176, 9780719060175 Marshment, p. 91
Milan

Milan (it. Milano, lat. Mediolanum — "düzənliyin mərkəzi" və ya "çölün ortası", alm. Mailand) — İtaliyanın ikinci böyük şəhəri, Lombardiya regionunun paytaxtı. Milan moda paytaxtı, yüksək incəsənət mərkəzidir. Burada Avropa qotikasının şedevri olan Duom kilsəsinin şpilləri göylərə ucalır. Milanda Leonardo Da Vinçinin qiymətli əsəri olan "Sirli şam yeməyi" saxlanılır.
Milan

Milan italyanları və xariciləri öz məşhur tədbirləri — moda nümayişləri, müxtəlif sərgilər, çoxsaylı idman və mədəni hadisələrlə cəlb edir. Duom kilsəsi, Viktor Emmanuil qalereyası və La Skala teatrı burada yerləşir. Milanın Duom meydanında bir neçə diqqətəlayiq abidə vardır — kilsə, Viktor Emmanuil abidəsi, Emmanuil qalereyası. Duomo kilsəsi Milanın əsas görməli yeridir, o hər gün saat 9.00–12.00 və 14.30–18.00 kimi açıq olur. Kilsənin tikintisinə 1386-cı ildə başlansa da, o 1813-cü ildə başa çatdırılmışdır. Kilsə dünyada qotika üslublu ən böyük kilsələrdən biridir. Erkole Roza tərəfindən inşa edilmiş Viktor Emmanuil abidəsi Duomo meydanının mərkəzi və turistlərin görüş yeridir.
Milan

Viktor Emmanuil qalereyası zəfər tağı motivli girişlə başlanır və getdikcə şüşəli küçələrlə davam edir. Bu gün bu qalereya şəhərin mədəni həyatının mərkəzi hesab olunur. Burada məşhur kitab mağazaları, kafe və restoranlar yerləşir. Qalereyanın mərkəzi günbəzinin altında isə mozaikalı öküzü görmək olar. Hesab edilir ki, əgər 3 dəfə saat əqrəbinin əksi istiqamətində onun başına dolansanız arzunuz yerinə yetəcək. Tarixi və ümumi məlumat Milan ən böyük italyan regionu olan Lombardiyanın paytaxtıdır və ölkənin maliyyə-iqtisadi mərkəzidir. Şəhər dəniz səviyyəsindən 100 metr yüksəklikdə yerləşir.
Milan

Uzun müddət almanca "Maylənd" adlanan Milan sözünün mənası latın dilindən tərcümədə "düzənlikdə məskunlaşma" deməkdir. Milan eramızdan əvvəl 6–5-cı əsrlərdə qallar (fransızlar) tərəfindən salınıb. Uzun tarixi boyunca bütün Avropa işğalçıları Milanı idarə ediblər. Milan bir neçə dəfə Böyük Roma İmperiyasının paytaxtı olub. 1157-ci ildə Milan müstəqil olsa da, bu, uzun sürmədi. 1277-ci ildən 1500-cü ilə qədər növbə ilə Milanı Viskont və Sforts sülaləsi idarə edib. Elə bu dövrlərdə də şəhərdə bir sıra abidələr ucaldılıb.
Milan

Coğrafiyası Milan şəhəri Italiyanın şimalında, Padana düzündə (it. Pianura Padana), Olona və Lambro çaylarının əhatəsində yerləşmişdir. Milanın əhalisi 1,3 milyon nəfərdir. İnzibati bölgüsü Milanın Memarlıq abidələri Milan kafedralı (it. Duomo di Milano) Müqəddəs Ambroze bazilikası (it. Basilica di Sant’Ambrogino) San Lorens Major (it. San Lorenzo Maggiore) Sforçesko qəsiri (it.
Milan

Castello Sforzesco) Milan müasir dövrdə Bugünkü Milan İtaliyanın işgüzar və sənaye mərkəzidir. Şəhərdə iri monopoliyalar, banklar, birjalar fəaliyyət göstərir. Milanda il ərzində dünyanın sənaye sərgiləri təşkil olunur. Milanda ən böyük beynəlxalq hava limanı — Malpens yerləşir. Həmçinin ölkədə ən yaxşı metro və dəmiryolu kommunikasiyası da buradadır. Milan əsl moda mərkəzidir. Dəbdəbəli Milan Armani və Versaçi kimi dünya şöhrətli dizaynerlərin vətənidir.
Milan

Buradakı iri moda evləri, mağazalar, outletlər bütün Avropadan şəhərə alıcı cəlb edir. Moda həvəskarları buraya ildə iki dəfə — yayda və qışda gəlirlər. Şəhərdə bankomatlar çoxdur, amma bir dəfəyə 250 avrodan çox pul çıxarmaq olmur. Bankların işləmə vaxtı hər banka görə fərqlidir. Milan adətən İtalyanın ən böyük avtomobil magistralı qovşağı sayılır. Belə ki, A1 (Roma — Neapol), A4 (Turin — Triest), A7 (Genua), A8/A9 (İsveçrə) və dairəvi A50(qərb)/A51(şərq)/A52(şimal) avtomobil magistralları məhz burada kəsişirlər. Hava nəqliyyatı Milan iki Malpensa və Linate beynəlxalq hava limanına malikdir.
Milan

Milandan bir qədər aralı Varezdə yerləşən Malpensa Beynəlxalq Hava Limanı eyni zamanda tranzit uçuşlar üçün bir qovşaqdır. Şəhərlə intensiv dəmir yol bağlantısı (Malpensa express) vardır. Linate Hava Limanı şəhər çərçivəsində yerləşmiş xüsusən avropadaxili və yerli uçuşlara, "Orio al Serio bei Bergamo" isə daha kiçik hava limanı olub əsasən ucuz, çarter uçuşlara və yök daşımalara xidmət göstərir. Milanın hava limanları ildə 30 million sərnişin daşıma gücünə malikdir. Dəmir yol nəqliyyatı Mərkəzi Milan (it. Milano Centrale) — 1931 ci ildə tikilmiş, Avropanın ən böyük dəmir yol vağzallarından sayılır. Vağzal Art Deco üslubunda inşa edilmişdir.
Milan

Kümbəzinin uzunluğu 341 m, sahəsi 66.500 m², binanın fasadı 200 m, hündürlüyü 72 m dir. 24 platformaya və gündəlik 330 000 nəfər sərnişin dövriyyəsinə malikdir. "S" (Suburban Railway Service) dəmir yol xidməti 8 xəttə malik olub əsasən şəhərətrafı, şəhərlərarası və "R" regional sərnişin daşımalarını əhatə edir. İctimai nəqliyyat Avropada böyük tramvay və traleybus şəbəkəsinə malikdir. Traleybus xətti 90: Dairəvi saat əqrəbi istiqamətində 91: Dairəvi saat əqrəbi əksi istiqamətində 92: viale Isonzo – Bovisa FN 93: viale Omero – piazzale LoretoMetro
Sona Vəliyeva

Vəliyeva Sona Məhəmməd qızı (1962, Noraşen) — filologiya üzrə fəlsəfə doktoru, "Kaspi" Mətbuat və Təhsil Mərkəzinin rəhbəri, "Kaspi" qəzetininin təsisçisi. Sona Məhəmməd qızı Vəliyeva 1962-ci ildə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Şərur rayonunda anadan olmuşdur. 1984-cü ildə indiki Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetini fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir. 1984–1994-cü illərdə Üzeyir Hacıbəyov adına Naxçıvan Musiqi Texnikumunda müəllimə, 1995–1999-cu illərdə "Səs" qəzetində müxbir vəzifələrində çalışmışdır. 2005-ci ildə jurnalist kimi fəaliyyətinə görə "Tərəqqi" medalına, daha sonra "Əməkdar jurnalist" adına layiq görülmüşdür. 2007-ci ildə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı ilə Milli Televiziya və Radio Şurasının üzvü təyin edilmişdir.
Sona Vəliyeva

1999-cu ildən tarixi "Kaspi" qəzetinin təsisçisi və ideya rəhbəridir. Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, filologiya üzrə fəlsəfə doktorudur. 2011-ci ildən 2018-ci ilə qədər Milli Televiziya və Radio Şurasının sədr müavini vəzifəsində çalışıb. Şair kimliyi Sona Vəliyeva müstəqillik dövrü Azərbaycan poeziyasının dəyərli şairlərindəndir. Şeir yazmağa hələ orta məktəb illərindən başlasa da, ilk kitabı "Çəhrayı rəngli dünyam" 2007-ci ildə nəşr edilmişdir. Daha sonra müəllifin "Arazbarı" (2011) adlı şeirlər kitabı yayımlanmışdır.
Sona Vəliyeva

Hər iki kitab ədəbi ictimaiyyət tərəfindən maraqla qarşılanmış, haqqında onlarla araşdırma məqalələri yazılmışdır. Sona Vəliyevanın ana dilində sonuncu şeir kitabı "Dünya Tanrı biçimdədir" (2017) adlanır və nəşrdə müəllifin son illərdə yazdığı yeni şeirlər yer alıb. S.Vəliyeva haqqında elmi və publisistik məqalələr "Bitməyən söz" (2017) kitabında toplanmışdır. Sona Vəliyevanın şeir kitabları xarici ölkələrdə də ardıcıl çap olunur: "Arazbarı" (İstanbul, 2015), "Türkün gəlişi" (İstanbul, 2015), "Dualar, sevgilər" (Tehran, 2015), "Arazbarı" (Təbriz, 2015), "Arazbarı" (Kazan, 2016), "Dünya görüş yerimiz" (2016), "Dünya görüş yerimiz" (rus dilində, 2017), "Ağır damlalar" (Tiflis, 2017). Bundan başqa, S.Vəliyevanın şeirləri ingilis, rus, fars, fin, Belarus, özbək, qazax, qırğız, tatar və s. dillərdə, müxtəlif mətbuat orqanlarında yayımlanmış, haqqında onlarla elmi məqalələr, araşdırma yazıları qələmə alınmışdır. Azərbaycan mətbuatında rolu Sona Vəliyeva ölkə həyatında baş verən hadisələrə, həmçinin dəyərli ədəbi, elmi mətnlərə xüsusi münasibəti ilə seçilən qələm adamlarından biridir.
Sona Vəliyeva

"Səs" qəzetindəki fəal jurnalistik fəaliyyəti, habelə Azərbaycan və rus dilində nəşr edilən, təsisçisi olduğu "Kaspi" qəzetindəki məqalələri, "525-ci qəzet" və "Ədəbiyyat qəzeti"ndəki müsahibələri, elmi və publisistik yazıları daim oxucular tərəfindən rəğbət qazanmışdır. S.Vəliyevanın publisistik yazıları "Zaman xəbərsiz ötdü" (2012) və "Ruhun yaddaşı" (2017) kitablarında cəm olmuşdur. Habelə həmin kitablardan müxtəlif yazılar əcnəbi dillərə tərcümə olunaraq nəşr edilmişdir. Bu sahədəki yorulmaz fəaliyyəti Azərbaycan dövləti, cənab Prezident İlham Əliyev tərəfindən qiymətləndirilmiş və S.Vəliyeva Azərbaycan Respublikasının Əməkdar jurnalisti adına layiq görülmüşdür. Sona Vəliyevanın mətbuat tarixi və medianın problemləri haqqında yazdığı onlarla araşdırma məqaləsi dərc olunmuş və publisistik kitablarında yer almışdır. Müasir "Kaspi" S.Vəliyeva 1881-ci ildə işıq üzü görmüş "Kaspi" qəzetini 1999-cu ildə yenidən təsis edib, onun ideya rəhbəri olduğu tarixi ənənələrə söykənən bu qəzet Azərbaycan mətbuatının inkişafında yeni mərhələnin formalaşması baxımından əhəmiyyətli rol oynayıb.
Sona Vəliyeva

"Kaspi" qəzeti uzun illərdir iki dildə – Azərbaycan və rus dillərində yayımlanır. 2017-ci ildə Murmansk vilayətində yaşayan soydaşlarımız üçün "Kaspi" qəzeti Rusiyada çap olundu. Qəzetin bu şəkildə yayımı tarixi "Kaspi"nin ideoloji missiyası kimi dəyərləndirilir. "Kaspi" qəzetinin saytı Azərbaycan, ingilis və rus dillərində yayımlanır. Qəzetin həftəlik "Ədəbiyyat", "Teatr", "Gənclik" kimi əlavələri və artkaspi.az adlı mədəniyyət və ədəbiyyat saytı da fəaliyyət göstərir. Yazıçılıq fəaliyyəti Sona Vəliyeva 2016-cı ildə "İşığa gedən yol" adlı tarixi roman yazmışdır.
Sona Vəliyeva

Roman Azərbaycan mətbuatının banisi Həsən bəy Zərdabinin həyat və yaradıcılığından bəhs edir. Əsər xarici ölkələrdə rus, fars, ərəb və Türkiyə türkcəsində çap olunmuşdur. Azərbaycanda çap olunan gündən diqqət çəkən, oxucular tərəfindən rəğbətlə qarşılanan, ədəbi elitanın, söz və fikir adamlarının diqqətini çəkmiş bu roman haqqında onlarla elmi məqalə, araşdırma və rəylər qələmə alınmışdır. "İşığa gedən yol" romanı 2016-cı ildə Mətbuat Şurasının Ali Media Mükafatına (1-ci dərəcəli) layiq görülmüşdür. Bu əsər 2017-ci ildə Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin "Qızıl kəlmə" mükafatının "Ən yaxşı roman" nominasiyasının qalibi olmuşdur. Elmi fəaliyyət Sona Vəliyeva elmi fəaliyyəti ilə də seçilən şəxsiyyətlərdəndir.
Sona Vəliyeva

Onun "Azərbaycançılıq ədəbi-estetik təlim kimi" (2002) və "Milli Dövlətçilik hərəkatının yüksəlişi və xalq cümhuriyyəti dövründə azərbaycançılıq ideologiyası" (2003) kitabları dövlətçilik tarixinin mədəniyyət və ədəbiyyatdakı milli ideologiyanın şərhi baxımından olduqca əhəmiyyətli və aktual araşdırmalardır. Ölkə ictimaiyyəti və elm adamları tərəfindən təqdir olunan bu elmi əsərlər bu gün Azərbaycanda və qonşu ölkələrdə yaxın və oxşar mövzularda tədqiqat işi aparanların əsas istinad mənbələrindən sayılır. S.Vəliyevanın növbəti mərhələdə (elmlər doktoru) elmi işi Hüseyn Cavid yaradıcılığına həsr olunmuşdur. "Hüseyn Cavidin poetikası" adlanan elmi işdə ədibin yaradıcılığı indiyə qədər araşdırılmamış yöndən tədqiqata cəlb olunur. Tədqiqatçı S.Vəliyevanın bu istiqamətdə araşdırma yazıları, məqalələri Azərbaycanda və xarici ölkələrin elmi jurnallarında ardıcıl yayımlanmışdır. Hüseyn Cavid irsinin təbliği Sona Vəliyeva Hüseyn Cavid irsinin araşdırılması, tədrisi və dünyada təbliği istiqamətində ciddi, yaşarı işlər görmüşdür.
Sona Vəliyeva

Onun təşəbbüsü nəticəsində "Hüseyn Cavid. Əsərləri" kitabı Türkiyə türkcəsinə uyğunlaşdırılaraq qardaş ölkədə nəşr edilmişdir. Bu nəşr üç il İstanbul Kitab sərgisində nümayiş etdirilmiş və ən çox oxucu marağına səbəb olan nəşrlərdən biri kimi yadda qalmışdır. Ulu öndər Heydər Əliyevin göstərişi ilə Hüseyn Cavidin cənazəsinin qalıqlarının uzaq Sibirdən vətənimizə qaytarılması ilə bağlı S.Vəliyevanın təşəbbüsü ilə "Hüseyn Cavid. Vətənə qayıdış" (2014) yazı müsabiqəsi keçirilmiş, toplanan əsərlər onun redaktorluğu ilə nəşrə hazırlanmışdır. Məhz bu müstəsna nəşr sayəsində Ulu öndərin tarixi göstərişi ilk dəfə söz və qələm adamları tərəfindən bu miqyasda şərh olunmuşdur.
Sona Vəliyeva

Daha sonra S.Vəliyevanın rəhbəri olduğu "Kaspi nəşrləri" seriyasından "Hüseyn Cavid. Vətənə qayıdış" foto-albomu işıq üzü görmüşdür. Bu nəşrdə H.Cavidin cənazəsinin qalıqlarının vətənə qaytarılması, həyat və yaradıcılığının ayrı-ayrı dönəmlərini əks etdirən nadir fotolar, eləcə də H.Cavid irsinin təbliği mövzusunda İstanbul, Ankara, Kipr Universitetlərində, Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasında keçirilən elmi konfranslardan foto və materiallar yer almışdır. Yüksək poliqrafik icrası ilə seçilən bu nəşr Cavidşünaslıq tarixində sənədlər, faktlar, fotolar baxımından ən seçilən kitablardan biri sayılır və son illərdə tədqiqatçıların ən çox yararlandıqları mənbələr sırasındadır. Hüseyn Cavid irsinin Türkiyədə təbliği istiqamətində S.Vəliyevanın xidmətləri danılmazdır. Anadolu Dövlət Universitetində "Hüseyn Cavid.
Sona Vəliyeva

Əsərləri" (21 iyun, 2014) və İstanbul Universitetində (eyni adlı kitab, 15 noyabr 2013) kitabının təqdimatı və ədibin həyat və yaradıcılığına həsr olunmuş elmi konfranslarda S.Vəliyeva məruzə oxumuş, görkəmli dramaturqun yaradıcılığı barədə yeni və fərqli yöndən fikirlər söyləmişdir. Bununla yanaşı, S.Vəliyevanın nəşr məsləhətçisi olduğu Hüseyn Cavidin əsərləri fars dilində İranda nəşr olunub. "Avayi-münci" nəşriyyatında çap olunan kitablar "Şeyx Sənan" (Qum, 2015) və "Hüseyn Cavid xəzinəsindən" ("Peyğəmbər", "Maral", "Şeyx Sənan", Qum, 2016) iranlı oxucuların ixtiyarına verilmişdir. "Kaspi nəşrləri" S.Vəliyeva "Kaspi nəşrləri" adlı kitab seriyası təsis etmişdir. Seriyadan indiyə qədər (müxtəlif ölkələrdə bir neçə dildə) onlarla nəşr işıq üzü görmüşdür. Bu seriyadan nəşr olunan kitabların bəziləri universitetlərdə dərslik kimi istifadə edilir.
Sona Vəliyeva

Yuxarıda sadalanan nəşrlərdən başqa bu seçilən kitablar da həmin seriyadan işıq üzü görmüşdür: "Mən jurnalistləri vətənpərvərliyə çağırıram" (2010), "135 illik yol" (2010), "Kaspi" qəzetinin yaranması və fəaliyyəti" (2011), "Mübariz yol" (məqalələr toplusu, 2011), "Üç əsrin qəzeti" (Azərbaycan və ingilis dilində), "Hüseyn Cavid. Vətənə qayıdış" (fotoalbom, 2014), "Hüseyn Cavid. Vətənə qayıdış" (2014) (məqalələr toplusu), "Hüseyn Cavid. Əsərləri" (Türkiyə, 2013), "Kaspi – maarifçilik meydanı" (2017), "Hüseyn Cavid – 135" (şeirlər toplusu, 2017). Təhsil sahəsindəki fəaliyyəti Sona Vəliyeva Azərbaycanda təhsil quruculuğu sahəsində uğurlu təhsil işçisi kimi tanınır. Əsası Ulu öndər Heydər Əliyev tərəfindən qoyulmuş milli təhsil ideologiyasının reallaşması üçün S.Vəliyeva konseptual fəaliyyətlə məşğuldur.
Sona Vəliyeva

Onun təsis etdiyi "Kaspi Təhsil Şirkəti" və "Kaspi liseyləri" milli təhsilin özünəməxsus metodlarla inkişafına layiqli töhfələr vermiş, bilgin, intellektual gəncliyin yetişməsində müstəsna rol oynamışdır. Azərbaycanın görkəmli ziyalısı Həsən bəy Zərdabinin fəaliyyətindən bəhs edən "İşığa gedən yol" (2016) romanının müəllifidir.Ailəlidir. İki övladı var. Həmçinin bax Əli Həsənovun həyat yoldaşıdır. Xarici keçidlər Şura üzvləri "Kaspi" qəzeti
II Sarqon

II Sarqon (assuriyaca Şarrum-ken, mənası "Həqiqi padşah"; təq. e.ə. 765, Nimrud – e.ə. 705) — Assuriyanın çarı, 722 — 705, III Tiqlatpalasarın kiçik oğlu. Hakimiyyəti Ullusunu taxt-tac uğrunda çəkişmələrdə öz iradəsinin əksinə olaraq, Urartu təmayüllü siyasət yeritməyə məcbur olur. O, hətta Assuriya ilə həmsərhəd olan bir neçə vilayətini də Urartuya güzəştə gedir. Hadisələrin bu cür dönüşündən qəzəblənən Assuriya Manna üzərinə hücuma keçir.
II Sarqon

Assuriya şahı II Sarqon Baqdattunu tutaraq onun dərisini soymağı əmr edir. Baqdattunun dərisini soyur, cəsədini isə mannalara görk olmaq üçün nümayiş etdirirlər. Assuriyalılar Mannanın paytaxtı İzirtu şəhərini yandırır, bir çox qalalarını zəbt edirlər. Ullusunu tabe olmaqdan başqa yol görmür. Elə bu vaxt II Sarqon Ullusunuya bir məktub göndərir. Burada Ullusunudan tələb edilir ki, "öz hörmətli aqsaqqalları, qoşun başçıları, məsləhətçiləri, tayfasının özəyi olan adamlar, canişinləri və ölkəsini idarə edən digər rəhbərlərlə birliklə onun qarşısına çıxsın". Bundan əlavə həmin məktubda Ullusunudan "öz böyük oğlunu qiymətli hədiyyələrlə" Sarqonun yanına göndərməsi də tələb olunur.
II Sarqon

Ullusunu II Sarqonun şərəfinə yazılmış bir daş sütun ucaldır. Sarqon dönüklüyünü Ullusunuya bağışlayır və onu öz taxtından məhrum etmir. B. e. ə. 714-cü ildə Sarqon Urartu üzərinə yürüşə gedərkən iki şah arasında Sirdakka şəhərində müqavilə imzalanır. Şahlar müəyyən olunmuş yerdə görüşürlər və Ullusunu Sarqonun qoşununa döyüş atları, mal-qara və digər hədiyyələr verir. Sarqon əvəzində Urartuya güzəştə gedilmiş Manna torpaqlarını da almağı Ullusunuya vəd verir. Assuriya çarı Ullusununun şərəfinə ziyafət düzəldir.
II Sarqon

Bu ziyafətdə Ullusunu Sarqondan aşağı yerdə əyləşdirilsə də, onun oturduğu yer atası İranzunun vaxtilə əyləşdiyindən yuxarıda idi. Sarqonun salnaməçiləri bu barədə onun dilindən yazırlar: "Mən onların ağasına, şahına, Ullusunuya süfrə açdım. Onu öz atası, valideyni İranzudan yuxarıda oturtdum, onu yüksəltdim." İqor Dyakonovun fikrincə, bu, Mannanın müttəfiq dövlət kimi etiraf olunmasına bərabər idi. II Sarqon Urartu ilə müharibəni davam etdirir. Ullusunu öz müttəfiqinə hər cür yardım göstərir. Urartu qoşunları sarsıdıcı məğlubiyyətə uğrayırlar. Sarqon tutduğu əski Manna qalalarını Ullusunuya qaytarır. Sarqonun qoşunları Urartunun paytaxtına qədər irəliləyir, bir çox şəhərləri viran qoyur və xeyli qənimət ələ keçirirlər.
II Sarqon

Urartu şahı I Rusa bu məğlubiyyətinin biabırçılığına dözə bilməyərək, intihar edir, Sarqon Ullusunuya 22 qala və iki möhkəmləndirilmiş şəhər bağışlayır. Urartunun məğlubiyyətindən sonra Ullusunu vaxtilə itirilmiş Manna vilayətlərini geri qaytarmaq uğrunda müharibəyə başlayır və uğurlar qazanır. Manna öz yüksəlişinin zirvəsinə çatır. Assuriya bu dövləti özünün bərabərhüquqlu müttəfiqi kimi qəbul edir. II Sarqonun vəfatından sonra Ullusunu hətta Assuriyanın da bir sıra torpaqlarını ələ keçirir. II Sarqonun təntənəli yazısı <…> Mənim boyunduruğumu daşıyan sadiq qul, mannalı İranzunu tale aparanda mən onun taxtına onun oğlu Azanı əyləşdirəndə urartulu Ursa Uişdişin adamına, Zikertunun adamına, Misandiyanın adamına, Mannanın böyük canişinlərinə öz sözünü göndərdi və onlarla yalançı danışıqlar apardı; onlar öz ağaları Azanın meyitini əlçatmaz Uauş dağından atdılar. Öz atasının taxtına oturan mannalı Ullusunu urartulu I Ursaya arxalandı və özünün 22 qalasını ona təslim etdi.
II Sarqon

Ürəyimin qəzəbi ilə mən Aşşur allahının saysız-hesabsız qoşunlarını yaraqlandırdım; mən şir kimi nərildədim və üzümü bu ölkələrin fəthinə yönəltdim. Mannalı Ulusunu mənim ordumun yaxınlaşdığını görüb, öz şəhərindən çıxdı və qorxu içərisində əlçatmaz dağdakı gizli yerə yerləşdi. Onun hökmdar şəhəri İzirtunu, onun möhtəşəm qalalarını İzbiya və Armedi mən fəth etdim və alovla yandırdım. Mən əlçatmaz Uauş dağında urartulu Ursa ilə qanlı döyüş keçirdim. Ətrafına divar çəkilən 55 möhkəmləndirilmiş şəhəri, 9 əlçatmaz qalası ilə birlikdə onun 8 vilayətini fəth etdim və odda yaxdım. Mannalı Ulusunuya məxsus 22 qalanı mən onun əlindən aldım və Assuriya hüdudlarına daxil etdim. Andiyalı Telusinanın vilayətinə qədərki Tuaya ölkəsinin 8 qalasını mən fəth etdim, 2400 sakinini onların sürüləri ilə birlikdə mən əsir etdim.
II Sarqon

Zikertulu Mitatti mənim silahımdan bərk qorxdu və öz ölkəsinin adamları ilə birlikdə meşəlik dağlara qaçdı və onların yeri tapılmadı. Onun hökmdar şəhəri Pardanı mən alovda yandırdım və onun ətrafında 23 möhkəmləndirilmiş şəhəri fəth etdim və onların qoşunlarını əsir etdim. Mannalılar ölkəsinin Mitattiyə bel bağlayan Şuandahul və Zurukku şəhərlərini mən fəth etdim və onların qoşunlarını əsir etdim. Mən uişdişli Baqdattinin dərisini soydum; Dayukkunu ailəsi ilə birlikdə mən köçürtdüm və Amattu vilayətində yerləşdirdim; əlçatmaz dağlar arasındakı mannalı Ulusunu mənim etdiyim işlər haqqında eşidərək, quş kimi uçub gəldi və məni ayaqlarımı qucaqladı. Onun saysız-hesabsız günahlarını mən bağışladım, onun cinayətlərini unutdum, ona mərhəmət etdim və onu öz hökmdar taxtına əyləşdirdim. Ursa və Mittatidən aldığım 22 qala və 2 möhkəmlənirilmiş şəhəri mən ona verdim və onun əzilmiş ölkəsini bərpa etdim. Mən öz hökmdar təsvirini hazırlatdım, onun üstündə mənim hakimim Aşşurun qələbələri haqqında yazdırdım, onu gələcək zamanlar üçün onun hökmdar şəhəri İzirtuda dikəltdim.
Türk Dövlətləri Təşkilatı

Təməlləri 1992-ci ildən bu yana müəyyən fasilələrlə toplanan Türkcə Danışan ölkələr Zirvəsinə dayanna şuranın qurumsal mərkəzləri İstanbul (ümumi katiblik), Bakı (Parlament Assambleyası) və Astanadır (Beynəlxalq Türk Akademiyası). Türk Dövlətləri Təşkilatının üç mərkəzi vardır. Bunlar İstanbul, Bakı və Astanadır. İstanbul ümumi katibliyinin, Bakı parlamentar assambleyasının, Astana isə Beynəlxalq Türk Akademiyasının mərkəzidir. Ümumi Katiblik (İstanbul) Dövlət Rəhbərləri Şurası Xarici İşlər Nazirləri Şurası Təcrübəli Məmurlar Şurası Ağsaqqallar Şurası Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti Təşkilatı (TÜRKSOY) (Ankara) Türk Dövlətləri Parlament Assambleyası (TÜRKPA) (Bakı) Beynəlxalq Türk Akademiyası (Astana) Türk Mədəniyyət və Miras Vəqfi (Bakı) Türk Ticarət və Sənaye Otağı (İstanbul) Türk İş Şurası Köçəri Mədəniyyət Mərkəzi (Bişkek)Ölkələrin dövlət rəhbərləri ildə bir dəfə rəsmi, bir dəfə də qeyri-rəsmi olaraq müxtəlif şəhərlərdə toplanırlar. Bundan əlavə, üzv ölkələrin xarici işlər nazirləri və bürokratları da il ərzində davamlı olaraq iclaslar keçirirlər. Məclis rəhbərləri və heyətləri də Bakıda toplanır.
Türk Dövlətləri Təşkilatı

Azərbaycan, Qazaxıstan, Qırğızıstan və Türkiyə dövlət rəhbərləri tərəfindən ümumi katib seçilən türk diplomat Xəlil Axıncı bu vəzifəni sentyabr 2010, sentyabr 2014 tarixləri arasında icra etmişdir. Bundan sonra rəhbərliyi Ramil Həsən yerinə yetirmiş, onu vəzifədə Bağdad Amreyev əvəzləmişdir. 22 avqust 2012-ci ildə Bişkekdə təşkil olunan Türk Şurasının II zirvə görüşündə qəbul edilmişdir. 12 oktyabr 2012-ci ildə isə İstanbulda üzv ölkələrin bayraqları ilə birlikdə Qazaxıstan prezidenti Nursultan Nazarbayev və Türkiyə prezidenti Abdullah Gül tərəfindən dalğalandırılmışdır. Bayrağın dizaynı üzv ölkələrin bayraqlarında olan ünsürlərin bir araya gətirilməsi ilə yaradılmışdır. Azərbaycan bayrağının ulduzu, Qazaxıstan bayrağının rəngi, Qırğızıstan bayrağının günəşi və Türkiyə bayrağının ayparasından istifadə edilmişdir. Əsas üzvlər Müşahidəçi ölkələr Zirvə Toplantıları Baş Katibləri Həmçinin bax Türk Dövlətləri Təşkilatının bayrağı Kubanıçbəy Ömürəliyev
Ermitaj

Ermitaj — dünyanın ən zəngin muzeylərindən biri. Rusiyanın Sankt-Peterburq şəhərindəki Dövlət Ermitajı. Dünyanın ən iri muzeylərindən olan Ermitajın 350 zalında 3 milyonadək eksponat var. Muzey 5 binadan ibarətdir: Qış sarayı, Kiçik Ermitaj, Köhnə Ermitaj, Yeni Ermitaj, Ermitaj Teatrı. Bu binalar bir-birilə əlaqəli tikilib. İlk vaxtlar eksponatlar Qış sarayının otaqlarında yerləşdirilib. Yaranma tarixi "Ermitaj" fransız sözüdür, mənası tənhalıq, tənha yer deməkdir.
Ermitaj

Ermitaj muzeyinin yaranma tarixi 1764-cü ildən hesablanır. Həmin il Sankt-Peterburqa Qərbi Avropa rəssamlarının əsərlərinin böyük kolleksiyası gətirilir. Berlinli tacir Qoçkovski 225 rəsmdən ibarət bu kolleksiyanı Prussiya kralı II Fridrix üçün alıb yığmışdı. Ancaq o ərəfədə ağır müharibələr Prussiyanın kral xəzinəsini elə boşaltmışdı ki, II Fridrix kolleksiyanı almaqdan imtina edir. Kolleksiyanı rus çariçası II Yekaterina alır. Muzeyin indiki kimi eksponatlarla zəngin olmasında II Yekaterina xüsusi rol oynayıb. O bu məsələdə çox əliaçıq idi və eksponatlar üçün istənilən qiyməti ödəyirdi.
Ermitaj

1772-ci ildə Kronştadt limanına Fransadan 17 yeşikdən ibarət yük daxil olur. Bu məşhur filosof Deni Didronun II Yekaterina üçün qraf Jozef Antuan və baron De Tyerin məşhur kolleksiyalarından aldığı rəsm əsərləri idi. Bunların içində Rembrandtın "Danaya", "Müqəddəs ailə", Rafaelin "Saqqalsız İosiflə Madonna", Van Deykin rəsmləri və digər nümunələr vardı. Rembrandtın 30-dək əsəri Ermitajda ayrıca zalda nümayiş olunur. Muzeydə fransız filosofu Volterin 6500 cilddən və 37 əlyazmasından ibarət şəxsi kitabxanası da saxlanılır. II Yekaterina zamanında alınan kitablar öz əvvəlki görkəmini saxlayıblar, sanki onlara heç kim toxunmayıb. Zalları haqqında Ermitajda I Pyotra həsr olunmuş xüsusi zal fəaliyyət göstərir.
Ermitaj

Burada I Pyotrun şəxsi əşyaları, portretləri, qızıl suyu ilə yazılmış qanunları, onlara bərkidilmiş tac və ikibaşlı qartal nümayiş olunur. Zalda italyan rəssamı Amikoni tərəfindən çəkilmiş portret xüsusi diqqət çəkir. Şəkildə I Pyotr dəniz və gəmilərin fonunda, qədim Romanın müharibə və müdriklik ilahəsi Minervanın müşayiətilə təsvir olunub. Ermitajda Rusiyada ən böyük vaza hesab olunan Kolıvan vazası saxlanılır. 19 ton ağırlığı olan bu vaza Kolıvan cilalama fabrikində 14 ilə hazırlanıb. Onu uzaq Altay vilayətindən Peterburqa çatdırmaq üçün 160 atdan istifadə olunub. Vaza qiymətli daş hesab olunan yaşmadan hazırlanıb, ölçüləri isə 5x3,25 metrdir.
Ermitaj

Ermitajın Şərq incəsənəti şöbəsində İran, türk, çin, yapon və ərəb xalqlarının maddi-mədəniyyəti ilə yanaşı, Azərbaycan xalqının da əsrlər boyu yaratdığı bir çox nadir sənət nümunələri nümayiş etdirilir. Muzeyin zallarında ən qədim dövrlərdən tutmuş XX əsrin əvvəlinədək Azərbaycan ustaları tərəfindən düzəldilmiş zərgərlik, saxsı, daş, taxta üzərində oyulmuş sənət əsərləri və müxtəlif növlü toxuculuq nümunələri var. Burada nümayiş etdirilən e.ə. II minilliyə aid abidələrimiz içərisində öz orijinal forması və dəqiq işləməsi ilə Dağlıq Qarabağda aparılan qazıntı işləri zamanı tapılmış bürünc öküz başı fiquru xüsusilə diqqəti cəlb edir. Dövlət Ermitajında tunc dövrə aid edilən sənət abidələri içərisində kəmər, bilərzik, müxtəlif formalı və rəngli muncuq kimi zərgərlik sənəti nümunələrinə də rast gəlinir. Vaxtı ilə Qarabağın Xocalı kəndində aparılan qazıntı işləri zamanı tapılmış 3 min illik tarixi olan bu zərgərlik sənəti nümunələri öz orijinal forması və texniki icrası ilə diqqəti cəlb edir. Qeyd etmək lazımdır ki, hazırda Dövlət Ermitajında tunc dövrünə aid edilən bəzi qızıl zərgərlik sənəti nümunələri də elə buradan tapılıb.
Ermitaj

Ermitajda Azərbaycana aid eksponatlar Ermitajda orta əsrlərə aid olan metal sənəti nümunələrimiz də çoxdur. Bu sırada V–VIII əsrlərə aid bürüncdən tökülmüş quş, heyvan və insan fiqurlarını qeyd etmək olar. Qafqaz Albaniyasının tarixi və incəsənəti ilə məşğul olan görkəmli akademik K.Trever bu fiqurları Mingəçevirdən tapılmış bu tipli saxsı məmulatların davamı kimi qələmə verir. Qeyd olunan fiqurlardan biri alimlərin diqqətini çoxdan özünə cəlb edir. VII əsrə aid edilən bu fiqur hələ XIX əsrin axırlarında Naxçıvandan tapılıb. 35,6 sm hündürlükdə olan bu fiqur, alimlərin fikrincə, Qafqaz Albaniyasının hökmdarı Cavanşiri (638–670) təsvir edir. Metaldan düzəldilmiş plastik sənət nümunələrimiz içərisində 1206-cı ilə aid edilən Şirvan lüləyi Ermitajın ən maraqlı eksponatlarından sayılır.
Ermitaj

Ermitajda metaldan düzəldilmiş plastik sənət nümunələri ilə yanaşı, bir çox orijinal formalı, bəzəkli məişət əşyalarımız da nümayiş etdirilir. Belə sənət nümunələri sırasına ilk növbədə VI–VIII əsrlərə aid edilən bürünc məcməyiləri daxil etmək lazımdır. Ermitajda ilk orta əsrlərə aid edilən üç məcməyimiz vardır. Bunların ikisi süjet xarakterli təsvirlərlə bəzədilmiş, üçüncü isə sırf ornamental bəzəklidir. Metaldan düzəldilmiş məişət əşyaları sırasına XIII–XIV əsrlərə aid edilən müxtəlif forma və bəzəkli bürünc qazanları da, eyni zamanda şirəsiz qablar, çıraq lampanı da aid etmək olar. Ermitajda nümayiş etdirilən qazanlarımız XIII–XIV əsrlərə aid olub öz həcmi, forması və bəzəkləri ilə diqqəti cəlb edirlər. Bu qazanlardan biri xüsusilə maraqlıdır.
Ermitaj

Məlum olduğu kimi, orta əsr Azərbaycan bədii sənətkarlığının ən inkişaf etmiş növlərindən biri keramika sənəti idi. Ermitajda bu xalq sənətimizin də bir çox gözəl nümunələri var. Burada saxlanılan keramika sənəti nümunələrimiz həm istifadə edilməsinə, həm də bir çox bədii xüsusiyyətlərinə görə iki böyük qrupa bölünür. Bunlardan birincisi məişətdə istifadə edilən saxsı məmulatları, ikincisi isə memarlıqda tətbiq olunan kaşılardır. Məişətdə istifadə edilən saxsı məmulatlarımızı vaxtı ilə Örənqalada (Goranboy rayonu) aparılan qazıntı işləri zamanı tapılmış bir neçə nümunəvi küp-nimçə, kasa və sürahilər təmsil edir. Ermitajda keçmiş dövr memarlıq abidələrimizin bəzəyi sayılan kaşı nümunələri də nümayiş etdirilir. Bunların içərisində Hacıqabul rayonunda Pirsaatçay üzərindəki Pirhüseyn xanəgahının kaşıları əsas yer tutur. Pirhüseyn xanəgahının 500-ə yaxın müxtəlif forma və bəzəkləri olan kaşıları vardır.
Ermitaj

Ermitajda saxlanılan toxuculuq sənətimizin əksəriyyətini xovlu xalçalar təşkil edir. Burada XVI əsrdən tutmuş XIX əsrə qədər Azərbaycanın məşhur xalça məntəqələrində toxunmuş xalçalarımız saxlanılır. Təbriz, Şirvan, Gəncə, Qazaxda toxunmuş nümunəvi Azərbaycan xalçaları muzeyin qiymətli incilərindən sayılır. Qubanın Pirəbədil, Şamaxının Mərəzə kəndlərində toxunmuş xalçalarımız rəngi və zəngin bəzək ünsürləri ilə diqqəti çox cəlb edir. Şamaxı xalçasının üzərində onun 1881–1885-ci illərdə toxunduğunu bildirən yazı var. Bundan əlavə, Ermitajda dahi Azərbaycan şairi Nizami Gəncəvinin "Xəmsə"sinin 1430-cu illərdə üzü köçürülmüş nadir nüsxəsi mühafizə olunur. Xarici keçidlər Rəsmi saytı Ermitaj, şəkillər Arxivləşdirilib 2010-02-16 at the Wayback Machine Sank-Peterburq ensiklopediyası Ermitajın zalları Arxivləşdirilib 2010-09-08 at the Wayback Machine
Qərbi Hun İmperiyası

Qərbi Hun İmperiyası və ya Avropa Hun İmperiyası (378-470) - Hun türklərinin Avropaya yürüşləri sayəsində Avropada yaranmış türk dövləti. Böyük Hun İmperiyası dağılandan sonra hun tayfaları qərbə doğru hərəkət edib Volqa və Ural çayları ətrafındakı torpaqları ələ keçirdilər. Onların qərbə doğru əziyyətli yürüşü sonra da uzun müddət davam etdi. Hunların və digər xalqların qərbə axını "Xalqların böyük köçü" adlanır. "Xalqların böyük köçü" eramızın IV əsrindən hunlarla başlayaraq VI əsrə qədər davam etdi. Hunlar Böyük Çin səddindən Fransaya qədər gedib çıxmışdılar. "Xalqların böyük köçü" VI əsrdə slavyanların Bizans imperiyasında məskunlaşması ilə başa çatdı.
Qərbi Hun İmperiyası

370-ci ildə hunlar qərbə doğru hərəkət edərək Don sahilində alanları məğlub etdilər. Balamir Qara dəniz sahillərində, ostqot tayfalarını məğlub edərək Krımı ələ keçirdi və Ostqot dövlətinin varlığına son qoydu. 371-ci ildə ostqotlar məğlub oldular(Balamir tərəfindən) onların başçısı Germanirix bu məğlubiyyətə dözməyib özünü öldürdü. Bundan sonra 378-ci ildə, Dunay çayı sahilində digər qot tayfalarını məğlub edərək, Pannoniyada(Macarıstanın qərbi) məskunlaşan hunlar İdil(Volqa) çayından, Dunay çayına qədər ərazilərdə Qərbi(Avropa)Hun dövlətini qurdular. Qərbi Hun dövlətində mühüm qərarlar, tayfa başçılarının toplantısında verilirdi. Hunlar Dnestr çayı sahillərində yaşayan vestqotlarla qarşılaşdılar. Hunlar çayı keçib vestqot kralı Atanarixin ordusuna arxadan zərbə vurdular, o isə ordusu ilə Roma İmperiyasının himayəsinə keçdi.
Qərbi Hun İmperiyası

Onun hunlara qarşı tikdirdiyi "Atanarix səddi" indi də qalmaqdadır. 400-cü ildə hunlar Dunay çayı sahilinə çatdılar və burada digər qot tayfalarını məğlub etdilər. Bir sıra xalqlar hunlara qoşuldu, hunlar qüvvətləndi. Hunlar Pannoniyada qərarlaşdılar. İdil (Volqa) çayından Dunay çayına qədər ərazini ələ keçirdilər. Hun hökmdarı Balamir (374–400) ordunu möhkəmləndirdi. Hunların digər bir hissəsi 395-ci ildə Dərbənd keçidindən keçərək Cənubi Qafqaza və Ön Asiyaya yayıldılar.
Qərbi Hun İmperiyası

Onlar Dəclə və Fərat çayları arasını, Suriya, Fələstin ərazisini tutdular. Çoxlu qənimət ələ keçirdikdən sonra "yanar odlar"ın (Abşeron yarımadasının) yanından keçərək geri qayıtdılar. Hunların bir hissəsi Azərbaycan ərazisində məskunlaşmış, Azərbaycan xalqının formalaşmasında iştirak etmişlər. Balamirin ölümündən sonra yerinə Ulduz xan (400–410) keçdi. O, 404–409-cu illərdə Bizans üzərinə hücum etdi. Bizans sülh bağlamağa məcbur oldu. Onun ölümündən sonra hakimiyyətə Qaradon xan keçdi.
Qərbi Hun İmperiyası

O, daha çox dövlətin sərhədləri ilə məşğul olmuşdur. Onun yerinə keçən Muncuq xan çox yaşamadı, oğlu Attila çox gənc olduğu üçün hakimiyyətə əmisi Rua keçdi. Attila əmisinin bütün hərbi səfərlərində iştirak etdi və özünü bacarıqlı sərkərdə kimi göstərdi. Uldız dövrü Uldız, Bizansı təzyiq altına almaq məqsədiylə Trakya üzərinə yeridi. Barış istəyən Trakya qubernatoruna "Günəşin batdığı yerə qədər hər yeri zəbt edə bilərəm" deyərək Bizansa meydan oxudu. Türklərin gücündən çəkinən Bizans, müqavilə bağlayaraq Hunların üstünlüyünü qəbul etdi. Bu dövrdə Hunlar, Orta Avropadan Xəzərin şərqinə qədər uzanan geniş torpaqlara sahib olmuşdular.
Qərbi Hun İmperiyası

Dövlətin şərq bölgəsini Karatonun idarə etdiyi bilinirsə də bu hökmdar haqqında çox məlumat yoxdur. 412–422-ci illəri arasında Avropa Hun Dövləti ilə əlaqədar çox bir məlumata rast gəlinməməkdədir. Hökmdar soyundan gələn Rua 422 ilində taxtı ələ keçərərək, ölkəni qardaşları Muncuk, Oktar və Aybars ilə birlikdə idarə etdi. Muncukun erkən ölümü üzərinə Aybars ölkənin şərq qanadının rəhbərliyinə, Oktar isə qərb qanadının rəhbərliyinə gətirildi. Rua, Uldızın təyin etdiyi Hun xarici siyasətini tətbiqə davam etdi. Casusluq fəaliyyətlərini irəli sürərək Bizans üzərinə bir səfər təşkil etdi (422). Bu səfər nəticəsində Bizans ağır bir vergiyə bağlandı.
Qərbi Hun İmperiyası

Qərb Romadakı taxt qarışıqlıqlarından faydalanmaq istəyən Bizans, İtaliyaya qüvvət göndərdi. Bunun üzərinə Rua, altmış min şəxsiyyət bir ordunu Qərb Romanın köməyinə göndərərək Bizans İmperatoru Theodosiusı (Teodosyus) döyüşmədən geri çəkilmək məcburiyyətində buraxdı. Bizans üzərinə edəcəyi yeni bir səfərə hazırlanarkən 434 ilində öldü. Yerinə qardaşı Muncukun oğulu Atilla keçdi. Attila dövrü Attilla( At idilə), əmisi Ruanın yanında yetişdi və onunla birlikdə müxtəlif səfərlərə qatılaraq dövlət rəhbərliyini və ordu komandirliyini çox yaxşı öyrəndi.Avropa Hun İmperatorluğunun Qərbi Romadaki səfiri olmuşdur. Onun zamanında Avropa Hun Dövləti ən parlaq dövrünü yaşadı. Taxta çıxınca, ölkəni qardaşı Bleda ilə birlikdə idarə etdi.
Qərbi Hun İmperiyası

434 ildə Margos Andlaşması imzalandı. Bu razılaşmaya görə Bizans, Hunlara ödəməkdə olduğu vergini iki bərkinə çıxaracaq, Bizans, Hunlara bağlı qövmlərlə andlaşma etməyəcək, Ticari əlaqələr sərhəd qəsəbələrində davam edəcək, Bizans, əlindəki Hun əsirləri qaytaracaqdı. Attilanın səfərləri Birinci Balkan səfəri (441–442) Bizansın Margos Antlaşmasının hökmlərinə uymaması üzərinə Attila, Bizans üzərinə səfərə çıxdı. Şərq Trakyaya qədər irəliləyən Hun ordusundan çəkinən Bizans, barış istəmək məcburiyyətində qaldı. Bu Andlaşma ilə Attila Bizansın ödədiyi vergini artırdığı kimi bəzi sərhəd qalalarını da ələ keçirdi. Bu səfərdən sonra Avropa Hunlarına Balkanların yolunu açılmış oldu. İkinci Balkan səfəri (447) I Balkan Səfərindən sonra Bizans imzaladığı andlaşma şərtlərində uzaqgörənliklən vergini ödəmədiyi üçün Attila yenidən səfərə çıxdı.
Qərbi Hun İmperiyası

İki qola ayrılan Hun ordusunun bir qolu Yunanıstana girir Teselyaya qədər irəlilədi. Digər qolu isə Sofiya, Filibe və Lüleburgaz şəhərlərini tutaraq Büyükçekmece yaxınlarına qədər çatdı. Bizans Imparatoru barış istəmək məcburiyyətində qaldı. Edilən Anotolyos Antlaşmasına görə: Bizans ödədiyi vergini üç bərkinə çıxaracaq, Döyüş təzminatı ödənəcək Tunanın cənubundakı yerlər əsgərlər təmizləndiriləcəkdi. Qərb Roma (Qalliya) səfəri (451) Roma Imparatorunun qızıyla evlənən Attila , cehiz olaraq Imparatorluk torpaqlarının yarısını istəyincə, bunu qəbul etməyən Qərb Romanın üzərinə yeridi. Katalaun ovalığında Attila, 100 mini türk geri qalanıda gərməyin və islav qövmlərindən ibarət olan 200 min şəxsiyyət bir ordu ilə ikən roma ordusu da eyni bölgəyə 200 min şəxsiyyət ordu ilə gəlmişdi. Hun düşməni olan barbarların hamısı Aetsi ordusunun safında idilər.
Qərbi Hun İmperiyası

20 iyun 451 günü dünyanın iki yarısı biribiri üzərinə yüklendio günə qədər görülmüş ən qanlı döyüş oldu döyüş 24 saat davam etdi iki tərəfdə cok böyük ziyan gördü böyük itkinlər verdi lakin döyüş günü axşamı roma ordusu dağıldı. Romanı dəstəkləyən Qərb Qot ordusu da kralları döyüşdə ölüncə çəkilmək məcburiyyətində qalmışdır. Attila çəkilməkdə olan Aetsini izləmədi ordusunu istirahət etdirdi. Zatən məqsədinə çatmış Romanın əsgər anbarı sayılan Galyanı işğal etmişdi. bundan sonrakı ilk ciddi hücumda bütün romanı tam olaraq çökəltəcəyi qəti idi. Aradan keçən 20 gündə Attila ordusunu öz paytaxtının bulundugu bölgəyə gətirdi. Döyüş sonrasında dünya onun yenilmezligini bir dəfə daha anlamış və qəbul etmişdi.
Qərbi Hun İmperiyası

Bu döyüşdən 1 il sonra Attila Dağıttığı Roma İmparatorlugunun hamısını idarəsi altına almaq icin hərəkətə keçdiyi zaman, ona etiraz edəcək gücləri qalmamışdı. 452 ilində Attila Po düzənliyinə gəldi və Romadan yola cıkan Papa Leo Türk Başbugu dincliyinə cıktı və Attiladan Romanı əsirgəməsini istədi bütün şərtləri qəbul etdiklərini zatən Attilanın Romaya hakim oldugunu söylədi. Yalnız Xristianlıq mərkəzinin yıxılmaması xahişini çatdırdı və Attila Romaya hücum etmədən vergilərini daha da qatlı almış oldu və hakimliyini tanıtmış olmuşdu. İtaliya Səfəri (452) Atillanın Romanı tutmama səbəbləri Papanın diz çökərək xahiş etməsi Romanın xristiyanlar üçün müqəddəs yer olması Sasanilərin hun sərhədlərində təhlükə yaradması Attila, 452 ilində yüz minlik ordusu ilə Alp dağları üzərindən İtaliyaya girdi. Papa I. Leo başçılığında bir heyət Romanın bağışlanmasını istədi. Papanın xahişini qəbul edən Attila geri döndü. Bizansla münasibətlər Roma İmperiyası zəifləmiş, xalqların ona qarşı üsyanları güclənmişdi.
Qərbi Hun İmperiyası

Burqundiyada baş verən üsyan Attila tərəfindən yatırıldı və onun kralı öldürüldü, ərazisi Hun dövlətinə qatıldı. Atilla əvvəl Qərbi Roma İmperiyasını, sonra isə Bizansı tutmağı planlaşdırmışdı. O, iki ilə 200 minlik ordu (140 mini hunlar idi) hazırladı. Bizans sülhün şərtlərini pozduğu üçün 447-ci ildə Atilla ikinci dəfə Balkana yürüş etdi. Konstantinopolu mühasirəyə aldı. İmperator II Feodesi sülh üçün elçi göndərdi və Atillanın bütün şərtləri qəbul edildi. İmperator birdəfəlik 6 min, hər il isə 2 min librə qızıl miqdarında təzminat verməli oldu.
Qərbi Hun İmperiyası

Dünayın cənub ətrafındakı torpaqlar da hunlara verildi. 447-ci il sülhü Bizans üçün çox ağır oldu və onu xeyli zəiflətdi. Bundan sonra Attilanın əsas hərbi səfəri Qərbə oldu. Atilla nişanlısı Honoriyaya imperiyanın düşən hissəsini istədi. İmperator bu təklifi rədd etdi. Bu isə müharibəyə səbəb oldu. Attila 200 min ordu ilə Fransada Orleana qədər irəlilədi.
Qərbi Hun İmperiyası

Burada 451-ci ildə Katalaunda uşaqlıq dostu Aetsinin başçılıq etdiyi Roma ordusu ilə qanlı döyüşə girdi. Hər iki tərəfdən 160 min əsgər öldürüldü və hər iki ordu geri çəkildi. Atilla 452-ci ildə Roma darvazaları qarşısına gəldi. Papa III Leon böyük bir elçi ilə onun yanına gəldi və şəhəri dağıtmamağı xahiş etdi. hunlar onların şərtlərini qəbul etdi. Atilla şəhərə toxunmayıb oranı tərk etdi. 453-cü ildə Atillanın burnundan qan açıldı və qəfildən öldü.
Qərbi Hun İmperiyası

Bundan sonra Hun dövləti zəiflədi və 470-ci ildə dağıldı. Onun yerində Bulqar, Suvar, Avar və Xəzər xaqanlıqları kimi yeni dövlətlər yarandı. Qərbi Hun İmperiyası hərbi-feodal dövlət idi. O, hərbi qənimətlərlə yaşayırdı və təsərrüfatı çox zəif idi. Onlarda qəbilə-tayfa münasibətləri güclü idi. Bir neçə qəbilə və tayfa birləşməsi bir "el" təşkil edirdi. Qoşun bu prinsip üzərində qurulmuşdu. Onlarda ev qulları var idi. Onlar böyük mal-qara sürülərinə malik idilər. Təsərrüfatın əsasını köçəri maldarlıq təşkil edirdi.
Qərbi Hun İmperiyası

Keçi tükündən kəndir toxuyur, ondan döyüşdə və atı tutmaq üçün kəmənd kimi istifadə edirdilər. Yundan keçə toxuyurdular və bununla alaçıqların üstünü örtürdülər. Onlar qızıl və gümüş əşyalar düzəltməkdə avropalılardan qabaqda idilər. Avropa Hun Xanları Balamir (378–400) Uldız (400–410) Qaradonlu (410–425) Oktar (425–430) Rua (430–434) Attila və Bleda (434 – 445) Atilla (445–453) İlek (453–455) Tuldila (455-458) Dengizik(458–470) İrnek (470-503) Dariuaş (503-515) Kazariq (515-540) Kinialon (540-551) Sinnion (551-550) Zaberqan (550-562) Suverenlik Sahəsi Cənub Rusiya, Rumıniya, Yuqoslaviyanın şimal bölgəsi, Macarıstan, Avstriya, Çexoslovakiya, Cənub və Orta Almaniya (Şərq Fransadan Ural Dağlarına; Şimal Macarıstandan Bizans qapılarına qədər olan sahə). Sahə: təxminən 4.000.000 km²'dir. Avropa Hunlarının Türk və Dünya tarixinə qatqıları Avropada hakimiyyət quran və Avropa mərkəzli ilk Türk dövləti olmuşdur. Qövmlər Köçünün başlamasında təsirli olmuşdur.
Qərbi Hun İmperiyası

Qərbi Roma İmperatorluğunun yıxılmasına səbəb olmuşdur. Avropa Hunlarının parçalanmasının səbəbləri Ələ keçərdikləri torpaqlarda getdikcə əhali olaraq azlıq təşkil etmələri. Davamlı Türk köçləriylə bəslənə bilməmələri. Nizamlı və möhkəm bir dövlət təşkilatı qura bilməmələri. Yerləşik mədəniyyət ilə mübarizə edilməsi. Yerləşik mədəniyyətin mənfi təsirləri.