LocalDoc/ldquad_v2_retrieval-reranked huggingface dataset:
Harri Potter və Fəlsəfə Daşı (roman)

ABŞ-də da əvvəlcə "Kirkus" və Booklist" kimi nüfuzlu kitab tənqidçilərinin toplandığı şəbəkələr əsəri ciddi qiymətləndirməmiş və onu əyləncə xarakterli uşaq ədəbiyyatı kimi qəbul etmişlər. Əsas ciddi müstəqil tənqidçilərin fikrləri də qəzetlərdə nəşr edilən rəylərlə uyğunluq təşkil edirdi. "The New York Times" qəzetindən Maykl Vinerip və "The Boston Globe" qəzeti isə əsərin son fəsillərinin ən zəif hissələr olduğunu elan etdilər, əksər ABŞ tənqidçiləri də buna bənzər fikir səsləndirdilər. Növbəti il kitab Amerika Kitabxana Asossasiyasının Xüsusi Kitab siyahısına daxil edildi, "Publishers Weekly" jurnalının 1998-ci ilin Ən Yaxşı Kitabı, Nyu-York İctimai Kitabxanasının 1998-ci ilin Ən Yaxşı Kitabı, "Parenting Magazine" jurnalının 1998-ci ilin Ən Yaxşı Kitabı, "Məktəb Kitabxanaları Jurnalı"nın 1998-ci ilin Ən Yaxşı Kitabı və Amerika Kitabxanalar Assosasiyasının İlin Ən Yaxşı Yeniyetmə Kitabı mükafatlarına layiq görülmüşdür.1999-cu ilin avqustunda "Harri Potter və Fəlsəfə Daşı" "The New York Times"in ən çox satılan fentezi əsərlər siyahısının zirvəsinə yüksəlir və 1999–2000-ci illər ərzində birinci yerə yaxın mövqeləedə qərarlaşır. "Publishers Weekly" jurnalının məlumatına görə 2001-ci ilin dekabrında uşaq ədəbiyyatı sıralamasında "Harri Potter və Fəlsəfə Daşı" əsərinin möhkəm üzlü nəşri 19-cu (5 milyon nüsxə ilə satılmışdı), yumşaq üzlü nəşri isə 7-ci (6,6 milyon nüsxə ilə satılmışdı) yerdə qərarlaşmışdı.2008-ci ilin may ayında "Scholastic" nəşriyyatı on illik yubiley nəşrinin hazırlandığını elan etdi və 1 oktyabr 2008-ci ildə romanın ABŞ nəşrinin on ilinin qeyd edilməsi məqsədi ilə xüsusi nəşr işıq üzü gördü.
Harri Potter və Fəlsəfə Daşı (roman)

2013-cü ildə Kazu Kibuişinin yeni üz dizaynı ilə "Harri Potter və Fəlsəfə Daşı" romanı digər romanlarla birlikdə on beş illik yubiley məqasədiylə yenidən nəşr edildi. 2008-ci ilin ortalarına kimi əsər rəsmi tərcümə ilə 67 dildə nəşr edilmişdi. "Bloomsbury" nəşriyyatı əsərin qədim yunan və latın dillərinə tərcüməsini də nəşr etmiş və sonradan əsərin tərcüməsi "bir neçə əsr ərzində qədim yunan dilində yazılmış ən dəyərli əsər" kimi qiymətləndirilmişdir. Stil və mövzular Coan Roulinqin on iki yaşından bəri pərəstiş etdiyi Ceyn Ostinin təsiri haqqında Filipp Nel bəhs edib. Hər iki yazıçının əsərlərinin təkrar oxunmasına ehtiyac olur, çünki, əvvəlcə əhəmiyyətsiz kimi görünən səhnələr və ya simvollar, sonradan romanın davamında və ya başqa hissəsində əhəmiyyətli detala çevrilir, məsələn, Sirius Blek obrazı əvvəlki hadisələrdə, eləcə də "Fəlsəfə Daşı" romanında epizodik olaraq xatırlansa da, üçüncü və beşinci romanların əsas qəhrəmanına çevrilir.
Harri Potter və Fəlsəfə Daşı (roman)

Ostinin qəhrəmanları kimi, Harri də kitabların sonuna yaxın ideyalarını yenidən nəzərdən keçirir. Harri Potter romanlarındakı məktubların həyəcanlı kütləvi oxunuşu kimi bəzi sosial davranışlar Ceyn Ostinin yaradıcılığını xatırladır. Hər iki müəllif ictimai davranışlara satirik yanaşaraq, obrazlara onların şəxsiyyətini ifadə edən adlar vermişdir. Nel isə qeyd edir ki, Roulinqin satirası daha çox karikaturaya əsaslanır, obrazları üçün seçdiyi adlar isə Çarlz Dikkensin hekayələrindəki obrazlara oxşayır. Amanda Kokrell qeyd edir ki, obrazların yaradılması zamanı Qədim Qoma mifologiyası qəhrəmanlarından tutmuş XVIII əsr Almaniya ədəbiyyatına kimi müxtəlif personajlara allyuziya edilmişdir.
Harri Potter və Fəlsəfə Daşı (roman)

və Mrs. Durslilər kimin onun da xalası arıq uzun, xalasının əri kök idi. Lakin Harri Potter obrazı daha mükəmməl olduğundan, kiçik görünməsinə baxmayaraq, böyüklərin məsuliyyətini daşıya bilir.Kitabxanaçı Nensi Knapp və marketinq professor Stefan Braun süjetin, xüsusilə Diaqon küçəsində alış-veriş səhnəsinin canlı və detallı təsvirinə xüsusi diqqət çəkirlər. Ted Brennan qeyd edir ki, Roulinqin yazı üslubu Homerin yazı üslubuna bənzəyir: "sürətli, düz və fikri birbaşa ifadə edən". Stiven Kinq bildirir ki, "əsərdəki gülməli detallar yalnız Britaniya fantastlarına məxsus xüsusiyyətlərə malikdirlər" və bu detallar ona görə işləkdir ki, Roulinq qısa gülüşdən sonra hadisələri xeyli inkişaf etdirir.Nikolas Taker qeyd edir ki, erkən Harri Potter romanları viktorian və edvardian dövrlərinin uşaq hekayələrini xatırladır: Hoqvarts köhnə stilli məktəbdir, burda müəllimlər tələbələrə soyadları ilə müraciət edirlər; Durslilərdən başlayaraq bütün obrazların şəxsiyyətləri onların ilk göründüyü vaxta açıqlanır; Fliçin pişiyi Mrs Norris də daxil olmaqa, məfi və zərəli obrazlar məhv edilməkdənsə yenidən formalaşdırılır; yetim olan əsas qəhrəman həyatda öz yerini tapır, idmanda xarizmatik və güclü olsa da, zəiflərə qarşı incə və qayğıkeş yanaşır. Bir neçə başqa tənqidçi isə qeyd edir ki, bəzi sosial stereotiplər də nəzərə alındıqda, romanın yüksək sosial təbəqə üçün nəzərdə tutulduğunu demək olar.
Harri Potter və Fəlsəfə Daşı (roman)

Lakin, Karin Uesterman 1990-cı illərin Britaniyası ilə paralellər qurur: tədris sisteminin parçalanmasına çalışılır, lakin sistem hakimiyyəti və gücü olmayan biri tərəfindən müdafiə edilir; Hoqvarts tələbələrinin mülti-etnik tələbə tərkibi; müxtəlif intellektual təbəqələr arasındakı irqi fərqlər və məktəb davranışları.Syuzan Hol yazır ki, kitabda heç bir hüquq qaydaları yoxdur, Sehr Nazirliyinin nümayəndələri müstəqil hərəkət edirlər və onların qərarları heç bir hüquq məcəlləsi ilə tənzimlənmir. Bu isə öz növbəsində Voldemortu öz qorxunc idarə sistemini təklif etməyə təhrik edir. Digər tərəfdən, yan təsir kimi, maqlların sərt reqlamentli dünyasında böyümüş Harri və Hermiona tanımadıqları sehrbazların dünyasına uyğunlaşmanın yollarını axtarırlar. Məsələn, Hermiona qeyd edir ki, Fəlsəfə Daşını tapmaqda ortaya çıxan əsas maneə məntiqin əvəzinə daha çox sehrli qüvvələrdən istifadə olunmasıdır və bir çox sehrbazların bu məsələni həll etmək imkanı yoxdur.Nel razılaşır ki, materialist Durslilərin tənqidi xarakterizasiyası Roulinqin 1990-cı illər Britaniya hökumətinin, evli heteroseksual cütlüklərə yönəlik ailə siyasətinə reaksiyası idi, çünki müəllif özü tənha ana idi. Harrinin yaşlı və yeniyetmə sehrbazlarla münasibəti şəfqət və sədaqət üzərində qurulur. Bu, onun bütün seriya boyu Uizli ailəsinin üzvü kimi olmasında, həmçinin əvvəlcə Rubius Haqridin, daha sonra isə Remus Lupin və Sirius Blekin qayğısı altında olmasında özünü göstərir.
Harri Potter və Fəlsəfə Daşı (roman)

Harri Potter seriyasından olan ikinci roman "Harri Potter və Sirlər Otağı" 2 iyul 1998-ci ildə BB-da, 2 iyun 1999-cu ildə ABŞ-də nəşr edilmişdir. Bir il sonra növbəti roman "Harri Potter və Azkaban Məhbusu (roman)" 8 iyul 1999-cu ildə BB-da, 8 sentyabr 1999-cu ildə ABŞ-də nəşr edilmişdir. "Harri Potter və Alov Kuboku" 8 iyul 2000-ci ildə "Bloomsbury" və "Scholastic" nəşriyyatları tərəfindən yayımlanmışdır. "Harri Potter və Simurq Ordeni" romanlar seriyasından olan ən uzun əsər olmaqla, BB nəşrində 766 səhifə, ABŞ nəşrində isə 870 səhifədən ibarətdir. Əsərin ingilis dilində beynəlxalq nəşri 21 iyun 2001-ci ildə yayımlanmışdır.
Harri Potter və Fəlsəfə Daşı (roman)

"Harri Potter və Mələz Şahzadə" romanı 16 iyul 2005-ci ildə nəşr edilmiş və 24 saat ərzində dünya üzrə 11 milyon nüsxə ilə satılmışdır. Yeddinci və sonuncu roman olan "Harri Potter və Ölüm Hədiyyələri" 21 iyul 2007-ci ildə nəşr edilmişdir. Kitab ilk 24 saat ərzində 11 milyon nüsxə ilə satılmışdır: 2.7 milyon nüsxə BB-da, 8.3 milyon ABŞ-də. Film versiyası 1999-cu ildə Roulinq ilk dörd kitabın ekranlaşdırılması hüququnu £1 milyon ($1,982,900) məbləğə Warner Bros. şirkətinə satmışdır.
Harri Potter və Fəlsəfə Daşı (roman)

Rolinqin yeganə tələbi əsas rollara Britaniya aktyorlarının çəkilməsi olsa da, Dambldor obrazını İrlandiya aktyoru Riçard Harris, başqa millətlərdən olan obrazları isə müvafiq aktyorlar canlandırmışdır. Mürəkkəb aktyor seçimi prosesindən sonra , 2000-ci ilin oktyabrında Londonun "Leavesden Film" Studiyasında başlayan çəkilişlər 2001-ci ilin iyulunda başa çatıdırılmışdır. "Harri Potter və Fəlsəfə Daşı" filmi 14 noyabr 2001-ci ildə təqdim edilmişdir. Əsasən müsbət qarşılanan film "Rotten Tomatoes"dan 80%, "Metacritic"dən isə 64% müsbət rəy almışdır. Roman əsasında hazırlanmış videooyunlar 2001–2003-cü illər arasında əsərin amerikan adı ilə satışa çıxarılmışdır.
Harri Potter və Fəlsəfə Daşı (roman)

Əksərən "Electronic Arts" tərəfindən yayımlanan oyunlar, müxtəlif şirkətlər tərəfindən işlənmişdir: Təhsil və biznesdə istifadəsi Pedaqoqlar müəyyən ediblər ki, uşaqların nitq qabiliyyətinin keyfiyyəti il ərzində onların nə qədər söz oxumaqlarından asılıdır və onlar mümkün qədər çox kitab oxumalıdırlar. "The New York Times" qəzetinin 2001-ci ildə nəşr etdiyi araşdırmada bildirilir ki, ABŞ-də 6–17 yaş arası uşaqların 60%-i Harri Potter romanlarından ən azı birini oxuyub. Hindistan və Cənubi Afrika Respublikası kimi digər ölkələrdə aparılan araşdırmalar isə uşaqlar arasında Harri Potter romanlarına böyük rəğbətin olduğunu nümayiş etdirib. Nəzərə aldıqda ki, hətta iki ilk kitab da kifayət qədər uzundur, o zaman ilk dörd kitabı oxuyan uşaq il ərzində məktəb dərsliklərində oxuduğundan artıq əlavə kitab mütaliə etmiş olur. Bu uşaqların nitqini inkişaf etdirməklə yanaşı, oxuma motivasiyasını da gücləndirir.Təhsil və biznes mövzusunda yazan müəlliflər Harri Potter kitablarını dərs obyekti kimi istifadə ediblər.
Harri Potter və Fəlsəfə Daşı (roman)

Tibb məktəblərində klinik tədris haqqında yazan Cennifer Konn Sneypin şagirdlər qarşısındakı hürküdücü davranışının təsirlərini tədqiq edir; digər tərəfdən Qviddiç dərsi zamanı Madam Hukun istifadə texnikasını illüstrativ göstərməsini nümunə gətirir. Coys Fayldz yazır ki, kitab birinci il sosialogiya sinfi üçün lazım olan beş əsas mövzudan dördünü əhatə edən mövzularda şəkillrələ bəzədilib: "sosial nəzəriyyət, həmçinin mədəniyyət, cəmiyyət və sosiallaşma; təbəqələşmə və sosial bərabərsizlik; sosial institutlar; və sosial nəzəriyyə".Stiven Braun qeyd edir ki, Harri Potter seriyasından olan ilk kitablar, xüsusilə "Harri Potter və Fəlsəfə Daşı" zəif və ya çox pis marketinq siyasətinin tətbiq edilməsinə baxmayaraq, çox böyük uğur qazanmışdır. Braun marketinq menecerlərinə ciddi statistik analizlərə az önəm verərək, "analiz, planlaşdırma, reallaşdırma və nəzarət" modeli üzərində işləməyi məsləhət görür. Bundan əlavə o, romanlara "marketinq ustad dərsi" kimi yanaşmağı və məhsul və brend adı kimi qəbul etməyi təklif edir. Xarici keçidlər Coan Roulinq və onun əsərləri haqqında Arxivləşdirilib 2016-11-09 at the Wayback Machine, Qanun nəşriyyatı.
Qazaka

Qazaka — Azərbaycanın ən qədim şəhərlərindən biri, Atropatena hökmdarlarının yay iqamətgahı, Atropatena dövlətinin paytaxtı, Azərbaycanda, eləcə də bütün Şərq zərdüştiliyin əsas ibadətgahlarından, böyük mədəniyyət mərkəzlərindən biri, zəngin şəhər olmuşdur. Etimologiyası Şəhərin adı qədim yunan dilli mənbələrdə Qazaka kimi qeyd edilir. Qazaka ərəb işğalları dövründən etibarən mənbələrdə Cənzə və ya Şiz adlandrılır. "Şiz" və ya "şiçikan" sözünə pəhləvi dilli mənbələrdə tez-tez rast gəlmək olur. Pəhləvi dilində bu söz xəzinə və yaxud ləl-cəvahirat saxlanan yer anlamında işlədilirdi. Erməni dilli mənbələrdə "Qandzak" və ya "Kandzak" formasında verilmiş bu ad ərəblərdə "Cənzə", farslarda isə Gəncə formasında işlədilmişdir.
Qazaka

Məhz buna dayanan İran alimləri şəhərin adını fars dilləri vasitəsiylə izah etməyə çalışırlar.Qiyasəddin Qeybullayevin saklar haqqındakı araşdırmaları zamanı bəlli olmuşdur ki, həm Qazaka (Gəncək), həm də Şimali Azərbaycandakı Gəncə şəhəri sakların məskunlaşdığı ərazidə yaranıb formalaşmış, hətta Şimali Azərbaycandakı Gəncə şəhəri uzun müddət Sak çarlığının siyasi mərkəzi – paytaxtı olmuşdur. Həmçinin Orta Asiyada da sakların məskunlaşdığı yerdə Gəncə sözü ilə bağlı bir neçə toponim, oronim və etnonim olmuş, onlardan bəziləri günümüzə qədər çatmışdır. Q.Qeybullayev Şimali Azərbaycandakı Gəncə və Cənubi Azərbaycandakı Gəncək şəhərlərinin adının sakların ən böyük tayfalarından biri olan gəncəklərinadı ilə bağlı olduğunu isbat etmişdir. Qazaka şəhəri Atropatena dövlətinin paytaxtı olmuşdur. Şəhərin dəqiq salınma vaxtı bilinməsə də, hələ Midiya dövründən ərazidə yaşayışın olması bilinir. Strabonun göstərdiyinə görə Atropatena hökmdarlarının yay iqamətgahı olan Qazaka düzənlik ərazidə yerləşirdi.
Qazaka

İ.Purdavudun yazdığına görə Atropatenanın iki paytaxtı olmuşdur. Onlardan biri Qazaka, digəri isə Ərdəbildir. (Plini isə İ.Purdavudun bu fikrinin əksinə olaraq Atropatenanın ikinci paytaxtının Vera şəhəri olduğunu göstərir.) Müəllifə görə Ərdəbil parflarda asılılıq dövründə də Atropatenanın mərkəzi idi. İran arxeoloqu Ə.Sərəfraz isə Təxti Süleyman abidələrinə əsaslanaraq Qazakanın bir şəhər kimi hələ parfların hakimiyyətindən əvvəl mövcud olduğunu deyir.Qazaka ərəb işğalları dövründən etibarən mənbələrdə Cənzə və ya Şiz adlandrılır. Strabonun göstərdiyinə görə Atropatena hökmdarlarının yay iqamətgahı olan Qazaka düzənlik ərazidə yerləşirdi. Plini Midiya şəhərləri haqqında məlumat verərkən Fisqanzakın adını çəkir.İstər Atropatenanın müstəqilliyi, istərsə də asılı olduğu dövrdə Qazaka Orta və Yaxın Şərqdə iqtisadi – siyasi nöqteyi – nəzərdən qabaqcıl şəhərlərdən biri idi. Ticarət yollarının bu şəhərdən keçməsi və hökmdarlar məxsus olan Azərgüşnasp məbədinin burada yerləşməsi, habelə əlverişli təbii – coğrafi şəraiti tarixən onun iqtisadi – siyasi cəhətdən inkişafına səbəb olmuşdur.
Qazaka

Şəhər haqqında daha geniş məlumatlar ərəblərin Azərbaycanı işğal etməsindən sonrakı dövrə aid mənbələrdə saxlanmışdır. Məsudinin yazdığına görə, ərəblər qışı İraqda, yayı isə Azərbaycanda – Əl-Şizdə keçirirmişlər. İstər Atropatenanın müstəqilliyi, istərsə də asılı olduğu dövrdə Qazaka Orta və Yaxın Şərqdə iqtisadi – siyasi nöqteyi – nəzərdən qabaqcıl şəhərlərdən biri idi. Ticarət yollarının bu şəhərdən keçməsi və nüfuzlu Azərgüşnasp məbədinin burada yerləşməsi, habelə, əlverişli təbii – coğrafi şəraiti tarixən onun iqtisadi – siyasi cəhətdən inkişafına səbəb olmuşdur. Aparılan tədqiqatlar göstərmişdir ki, Qazaka şəhəri Güney Azərbaycanın Əfşar mahalının Qərbində və Təkabın Şimal – Şərqində müasir Təxti Süleymanın yerləşdiyi ərazidə olmuşdur. Təxti Süleyman Şimal – Qərbdən Marağa, Cənub – Şərqdən Zəncan və Qərbdən Sənəndəc və Bicar şəhərləri ilə həmsərhəddir. Bu ərazinin rütubətli iqlimi və Təxti Süleymanda yerləşən gölün suyunda müxtəlif mineral maddələrin mövcud olması tarixən burada yaşayış məntəqəsinin salınmasına şərait yaratmışdır.
Qazaka

Həmin ərazinin Qərbində olan keçilməz dağ silsiləsinin də öz növbəsində yaşayış məntəqəsinin təhlükədən qorunmasında böyük rolu olmuşdur.İbn Xordadbeh Gəncək şəhərini Azərbaycanın görkəmli şəhərlərindən biri hesab edərək onu Sasani şahı Xosrov Pərvizin, Urmiyanı isə Zərdüştün şəhəri adlandırır. İbn Fəqih isə, məşhur Azərgüşnasp məbədinin burada olmasından bəhs edir. Bu fikri Məsudi də təsdiqləyir. Ümumiyyətlə Gəncək şəhərinin ictimai – siyasi əhəmiyyətindən bəhs edən bir sıra ərəb tarixçiləri və coğrafiyaşünaslarının əsərlərində Sasani şahlarnın tacqoyma mərasimi ilə əlaqədar olaraq paytaxt Mədaindən bura piyada gələrək atəşgahı ziyarət etmə faktına rast gəlinir. Yaqut Həməviyə görə bu şəhər müasir Marağa ilə Zəncan arasında yerləşməklə bərabər Zur və Dinavər şəhərlərinin yaxınlığında olmuşdur. Şəhər haqqında Məsudi yazır: :"Gözəl və heyrətləndirici binaların qalıqlarında çöx müxtəlif nəqqaşlıq nümunələri gözə çarpır.
Qazaka

Bu nümunələrdə göyün, ulduzların, qitələrin, dənizlərin, abad yerlərin, bitki və heyvanat aləminin şəkilləri aydın görünməkdədir. "Firdovsiyə görə, Xosrov Pərviz Bəhram Çubinlə apardığı müharibədə Qazakadakı Azərgüşnasp məbədinə gəlib orada oda sitayiş etmişdir. Ümumiyyətlə Sasani şahları çətinliyə düşərkən həmin atəşgaha gələrək müqəddəs oda yalvarmaqla ondan köməklik diləyirmişlər. Belə ki, V Bəhram (420-432) Orta Asiyada – ağ hunların hökmdarı ilə vuruşmazdan əvvəl buraya gəlib müqəddəs oda sitayiş etmiş və qələbə arzulamışdır. Müharibədə qalib gəldikdə V Bəhram əsir düşmüş xaqanı arvadı ilə birlikdə, onun mirvari ilə bəzədilmiş qılıncını, tacını, qiymətli daş – qaşlarını məbədə göndərmişdir.Təbərinin yazdığına görə Gəncək şəhərində qiymətli və nadir əşyaların toplanması ilə əlaqədar olaraq ona bu ad ("gənc" sözü fars dilində xəzinə deməkdir) verilmişdir.X əsrin səyyahı Məsər ibn Möhləhil cəvahirat və qiymətli metallar əldə etmək üçün Şizə gəlmişdi. Məsərə görə dağda salınmış bu şəhər Zur və Dinavər şəhərlərinə yaxın olmuş və Marağa ilə Zəncan arasında yerləşmişdir.
Qazaka

O yazır: "Şəhər divarlarını dərin bir göl əhatə etmişdir. "Qazaka Bizans imperatoru İraklinin soyğunçu yürüşünə kimi (623-624) öz əzəməti ilə Şərqin ən məşhur şəhərlərindən biri olmuşdur. İraklinin şəhəri talayıb, sərvətlərini qarət etmsindən sonra şəhər tədricən süqut etmişdir.V.V.Bartolda görə "Atropatena hökmdarlarının paytaxtı olan Qazaka erməni dilli mənbələrdə Qandzak, Kəndzak, fars dilli mənbələrdə Gəncə, ərəb dilli mənbələrdə isə Cənzək və Şiz adlanmaqla dövrünün ən mühüm dini mərkəzlərindən biri olmuşdur." Qazaka şəhərinin qədim və erkən orta əsrlər tarixi haqqında İran tarixçilərindən H. Pirniya, Ə. Kəsrəvi, M. Cavan, C. Fəqih, arxeoloq Ə. Sərəfraz, ədəbiyyatşünaslardan İ. Purdavud, M .Müin, S.Nəfisi və başqaları öz əsərlərində məlumat vermiş, lakin bu şəhərin tarixi, memarlıq quruluşu və Azərbaycan, eləcə də Şərq tarixində oynadığı böyük rolu heç biri ətraflı tədqiq etməmişdir. Azərbaycan alimlərindən Abdulla Fazili, məhdud imkanlarına baxmayaraq, şəhərin tarixi haqqında müəyyən tədqiqat işləri aparmış, mənbələrdə bu şəhər haqqında verilən məlumatları araşdırmışdır. Digər bir Azərbaycan alimi Cəfər Qiyasi isə şəhərin memarlıq quruluşu, şəhər qalasının strukturu, eləcə də şəhərin mühüm abidələrindən olan Azərgüşnasp məbədinin memarlıq xüsusiyyətlərini tədqiq etmişdir.Şiz qalası 12400 kv.
Qazaka

m. əraziyə malikdir. Qala dəniz səviyyəsindən 24500 m, ətrafında olan sahələrdən isə 18–20 m hündürdə yerləşir. Qala divarları daş və əhənglə tikilmişdir. Qala 36 bürcə malikdir. Yarımdairəvi formada olan bürclər biri digərindən 22–26 m aralıda yerləşərək hər biri 10 m enə malikdir. Qalanın Şimal qapısı 5,3 m hündürlüyə və ¾ m enə malikdir.
Qazaka

Ümumiyyətlə qala divarının hündürlüyü 7,3 - 8,3 m, eni isə 3,9 m-dir.1819-cu ildə Sir Robert Ker Porter Qacar imperiyasına səfəri zamanı bu qədim şəhəri kəşf edir. 1937-ci ildə Artur U. Pop və Donald N. Vilber tərəfindən abidə ərazisində qısa tədqiqat aparılır, Erix F. Şmit isə abidənin fotolarını çəkir. 1958-ci ildə abidə İsveç arxeoloqları tərəfindən tədqiq edilir. Lakin abidədə ilk sistemli tədqiqatlar 1970-ci illərdə R. Nyumann və D. Huffun rəhbərliyi ilə Almaniya Arxeologiya İnstitutu tərəfindən aparılıb.Qazaka şəhərinin qədim və erkən orta əsrlər tarixi haqqında İran tarixçilərindən H. Pirniya, Ə. Kəsrəvi, M. Cavan, C. Fəqih, arxeoloq Ə. Sərəfraz, ədəbiyyatşünaslardan İ. Purdavud, M .Müin, S.Nəfisi və başqaları öz əsərlərində məlumat vermiş, lakin bu şəhərin tarixi, memarlıq quruluşu və Azərbaycan, eləcə də Şərq tarixində oynadığı böyük rolu heç biri ətraflı tədqiq etməmişdir. Azərbaycan alimlərindən Abdulla Fazili, məhdud imkanlarına baxmayaraq, şəhərin tarixi haqqında müəyyən tədqiqat işləri aparmış, mənbələrdə bu şəhər haqqında verilən məlumatları araşdırmışdır.
Qazaka

Digər bir Azərbaycan alimi Cəfər Qiyasi isə şəhərin memarlıq quruluşu, şəhər qalasının strukturu, eləcə də şəhərin mühüm abidələrindən olan Azərgüşnasp məbədinin memarlıq xüsusiyyətlərini tədqiq etmişdir. Təxti Süleyman Qədim Qazaka şəhərinin yerləşdiyi ərazi müxtəlif dövrlərdə, müxtəlif arxeoloqlar tərəfindən tədqiq edilmiş və aşkara çıxarılmış bütün abidələr Təxti Süleyman abidələri adlandırılmışdır. 2003-cü ilin iyul ayından qədim şəhər yerini əhatə edən qala və qala daxilindəki abidələr (Azərgüşnasp məbədi də daxil olmaqla) UNESCO-nun Dünya Mədəni İrsi siyahısına daxil edilib. Bu abidəyə semitik ad, Azərbaycanın ərəblər tərəfindən işğalından sonra verilib. Təxti Süleyman ərazisində yerləşən “Böyük Alov” və ya “Hökmdar alovu”nun qorunduğu Azərgüşnasp məbədi Sasanilərin hakimiyyəti dövründə şahların taxta çıxmazdan əvvəl ziyarət etdikləri əsas müqəddəs məbəd olub. Azərgüşnasp məbədindəki alov, eyni zamanda “ādur Wishnāsp” adlandırılmış və döyüşçü təbəqəsinə məxsus hesab edilmişdir.Əfsanəyə görə, Kral Süleymanın köməyə ehtiyacı olduğu zaman bu ərazidə yüz metr dərinliyi olan kraterdə saxlanan bədheybətlərdən istifadə etmişdir, krater isə "Zindani Süleyman" adlandırılmışdır.
Qazaka

Digər bir krater isə qalanın içində yerləşir və onun içi bulaq suyu ilə doludur. Deyilənə görə, Süleyman orada süni göl yaratmışdır və həmin göl də günümüzə çatmışdır. Abidə ərazisində aparılan arxeoloji tədqiqatlar yaşayış mərkəzi kimi bu ərazinin e.ə. VI-V əsrlərdə, Midiya dövründə əsasının qoyulduğunu, Atropatena-Parfiya dövründə isə qalanın və şəhərdəki bir çox tikililərin inşa edildiyi ortaya çıxarmışdır. Şəhər Atropatena dövlətinin paytaxtı olmuşdur. Tədqiqatlar zamanı ərazidən Sasani şahlarına və Bizans imperatoru II Feodosiyə (408-450) aid sikkələr tapılmışdır.
Qazaka

Azərgüşnasp məbədi Azərgüşnasp məbədi Atropatenanın Qazaka şəhərində yerləşməklə zərdüştiliyin əsas məbədlərindən biri olmuşdur. Uzun müddət öz əhəmiyyətini saxlayan məbəd, Bizans imperatoru İraklinin Azərbaycana yürüşü zamanı (623-624) dağıdılaraq qarət edilmişdir. Qazaka şəhərində aparılan arxeoloji qazıntılar zamanı məbədin xarabalıqları aşkar edilmişdir. X əsrin səyyahı Məsər ibn Möhləhilə görə: "Qazakada olan atəşgah əhali arasında müqəddəs sayılmış, Şərqdə və Qərbdə olan atəşpərəstlər öz odlarını buranın odundan alışdırmışdır. Atəşgahın gümbəzində gümüş hilal yapışdırılmışdır. Bir neçə hakimin həmin hilalı qoparması cəhdi baş tutmamışdır.
Qazaka

Güman edildiyinə görə bu tilsimdir". Müəllifin yazdığına görə heyrətləndirici cəhət atəşgahın odunun 700 il müddətində fasiləsiz yanması və külünün olmamasıdır.İran tarixçisi İ.Purdavud qeyd edir ki, Avestanın bir nüsxəsi də Azərgüşnasp məbədində saxlanılmışdır. O, Dinkorda istinad edərək belə bir fikri irəli sürür: "Şübhəsiz, Avestanın bir nüsxəsi Azərbaycanın Şiz (Qazaka) şəhərində olan məşhur Azərgüşnasp məbədində, digər nüsxəsi isə Təxte Cəmşiddə (Persepalis) olan dövlət arxivində saxlanılırdı". Şiz qalası və ya Gəncək qalası Qazaka şəhərini əhatə edən dairəvi formalı müdafiə qalasıdır. Atropatennın Parfiya vassallığında olduğu dövrdə inşa edilmiş qala, Sasani şahlarının sifarişi ilə əsaslı bərpa edilmişdir. Tarixi mənbələr məlumat verir ki, atropatena hökmdarları tərəfindən inşa edilmiş qala divarları Bizans imperatoru İraklinin Atropatenaya hücumu zamanı qalaya atılan ağır vəznli cismlər vasitəsiylə dağıdılmışdır.Tədqiqatçıların əksəriyyətinin fikrincə qala divarları parfların hakimiyyəti dövründə inşa edilmişdir.
Qazaka

Divarların memarlıq üslubu ilk baxışdan parfların digər qalalarını xatırladır. Ümumiyyətlə Parfiya dövründə əksər qalalar dairəvi şəkildə inşa edilirdi. Lakin Tisifun və Təxti Süleyman ellips şəklində tikilmişdir.Nuiumen Şiz qalasının Sasanilər tərəfindən tikildiyini göstərir. O deyir: "Ola bilsin ki, Sasanilər qalanı tikdikdə parfiyalıların tikinti üslubundan istifadə etmişlər." Müəllifə görə Azərbaycan və İran ərazisində olan dairəvi binalar Beynəlnəhreyndəki eyni tipli binalardan daha qədimdir. Həmçinin bax Azərbaycan tarixi
Şollar suyu

Şollar suyu— Xaçmaz rayonunun Şollar kəndindən başlayan bulaq suyu. Azərbaycanlı milyonçu, mesenat Hacı Zeynalabdin Tağıyevin böyük biznesə gəlişi XIX əsrin 70-ci illərinə təsadüf edir. O öz kapitalını həmin dövrün ən gəlirli sahəsinə – neft işinə yatırır. H. Z. Tağıyevin maraqları Azərbaycan iqtisadiyyatının bütün sahələrini əhatə edirdi: o, gəmiçilik, gəmiqayırma, enerji sektoru, pambıqçılıq, toxuculuq, balıqçılıq, şərabçılıq sənayesinə, rabitəyə kapital qoymuş, böyük meşə massivlərinin sahibi, Bakı Tacir Bankının təsisçisi olmuş, torpaq sahələrinin alğı-satqısı üzrə əməliyyatlar aparmışdı. H. Z. Tağıyev təkcə uğurlu sahibkar deyil, həm də görkəmli ictimai xadim idi. O, dəfələrlə Bakı dumasının üzvü seçilərək, şəhərin infrastukturunun inkişafına yönələn bir çox layihələrin hazırlanmasında və həyata keçirilməsində iştirak etmişdi. H. Z. Tağıyevin ictimai və sahibkarlıq faəliyyətində Bakının su problemi həmişə öndə duran məsələlərdən biri olub.
Şollar suyu

Hələ 17 aprel 1874-cü ildə Rusiya imperatoru II Aleksandrın göstərişi ilə H. Z. Tağıyev öz vəsaiti hesabına Bakıya su kəmərini çəkdirdiyinə görə Müqəddəs Stanislav ordeni ilə təltif olunmuşdu. Həmin kəmər haqqında ətraflı məlumat olmasa da, bu faktın özü Hacının Bakı əhalisinin suya olan tələbatının təminində yaxından iştirak etdiyini, onun xeyriyyəçiliyinin bir qolunun bu sahədə də özünü göstərdiyini təsdiqləyir. 1878-ci ildə Bakıda "Şəhər Əsasnaməsi"nin tətbiqi ilə digər təsərrüfat məsələləri kimi, su təchizatı da ictimai idarəçiliyin sərəncamına keçdi. Ən kəskin problem kimi, su problemi Bakı dumasının iclaslarında daha çox müzakirə olunan mövzulardan idi. Və yeni təşkil olunan Bakı dumasının ilk iclaslarında şəhərin su təchizatı məsələsi ilə bağlı məhz H. Z. Tağıyev tərəfindən əməli təklif irəli sürüldü. 1879-cu il yanvarın 11-də dumanın iclasında çıxış edən H. Z. Tağıyev təklif etdi ki, şəhər idarəsinin sərəncamına 1000 rubl ayrılsın və həmin vəsait su mənbələrinin axtarışına, yeni su kəmərinin layihə işlərinin maliyyəşdirilməsinə sərf olunsun. H. Z. Tağıyevin təklifi dumanın qərarı ilə qəbul edilmiş və ona əsasən ən yaxşı layihə üçün elan edilən müsabiqə ilə əlaqədar Kür, Araz, Samur, Zuğulba, Altıağac və Göygöl mənbələrindən Bakıya su kəməri çəkmək üçün şəhər idarəsinə 40-dan çox təklif daxil olmuşdu, lakin bu təkliflərin hamısı rədd edilmişdi, çünki onların reallaşdırılması üçün böyük xərc tələb olunurdu, şəhər özünüidarəsinin vəsaitləri isə çox kasad idi. XX əsrin əvvəllərində Bakıya torpaqaltı və bulaq suyunun çəkilməsi ideyası ortaya çıxanadək dumaya şəhərə müxtəlif mənbələrdən suyun çəkilməsi layihələri daxil olurdu.
Şollar suyu

Bu layihələrdə Kür, Samur çaylarından, Zuğulba mənbəyindən suyun gətirilməsi təklif edilirdi. Bütün bu layihələrin öyrənilməsi, qiymətləndirilməsi və yekun rəylərin verilməsi üçün yaradılan komissiyalarda H. Z. Tağıyev iştirak edirdi. Bunların arasında 1881-ci ildə Zuğulba mənbələrinə baxış üçün təşkil olunan komissiyanı qeyd etmək olar. Həmin komissiya Zuğulba suyuna mənfi rəy verəndən sonra yeni tərkibi seçildi və H. Z. Tağıyev növbəti dəfə komissiyanın üzvü oldu. H. Z. Tağıyev daimi su kəməri tikiləndək müvəqqəti təchizat mənbələri haqqında müzakirələrdə də iştirak və mümkün variant kimi Kür çayından gəmilər vasitəsilə suyun daşınmasını təklif etmişdi (sutkalıq təchizatın 90 min vedrə olmaq qarantiyası və bir vedrə suyun 0,7 qəpiyə satılması şərti ilə). Bu layihə qəbul olunmadı və qeyd etmək lazımdır ki, sonradan H. Z. Tağıyev Kür suyunun Bakıya gətirilməsinin ən ardıcıl əleyhdarlarından birinə çevrildi.
Şollar suyu

Şəhər dumasının əhalinin suya olan tələbatını həll etmək üçün gördüyü tədbirlərdən biri şirinləşdirici aparatın tikilməsi idi. Bu qurğu daimi kəmər çəkilənədək müəyyən dərəcədə su problemini həll etməli idi. Şirinləşdirici aparatın quraşdırılması kimi mühüm bir iş H. Z. Tağıyevin xeyirxah iştirakı ilə həyata keçirilib. XIX əsrin 90-cı illərinin sonunda Rusiyada və dünyada məşhur mühəndis-texnoloq, alman əsilli Nikolay Yaqn Bakıda şirinləşdirici aparatın quraşdırılması təklifi ilə şəhər rəhbərliyinə müraciət etmişdi. Rusiya dövlətinin sifarişi ilə o, Krasnovodskda (indiki Türkmənbaşı) çoxistifadəli şirinləşdirici aparat inşa etmiş və mütəxəssislərin rəyinə görə, aparat praktik, alınan yaxşı keyfiyyətli suyun ucuzluğu baxımından olduqca qənaətli idi. Ümumilikdə mühəndis 9 şirinləşdirici aparata patent almışdı və onun ixtirası böyük rəğbətlə qarşılanmıdşı. Bakı şəhər idarəsi nəzdində fəaliyyət göstərən su təchizatı üzrə komissiyanın 1 yanvar 1898-ci il tarixli iclasında N. F. Yaqn ilə müqavilənin layihəsi müzakirə olundu. Müqavilənin şərtləri belə idi: 1.
Şollar suyu

Şirinləşdirici aparat istehsal gücü sutkada 50 min vedrəyədək olmaqla tikilirdi. 2. Şəhər sutkalıq istehlakın 40–60 min vedrə civarında, illik isə 18250 min vedrə olacağına təminat verirdi. 3. Konsessiyanın müddəti 8 ildir. 4.
Şollar suyu

Suyun qiyməti bir vedrə üçün 0,5 qəpik müəyyən edilirdi. 5. Tikinti müddəti müqavilənin imzalanması vaxtından başlayaraq 7 ay müəyyən edilirdi. Müqavilənin şərtləri razılaşdırılsa da, layihənin həyata keçirilməsi yubanmışdı. Məsələ burasındadır ki, N. F. Yaqn şirinləşdirici aparatı H. Z. Tağıyevin ayırdığı vəsaitə quraşdırmalı idi, lakin naməlum səbəblərdən onlar arasında saziş baş tutmamış və N. F. Yaqn H. Z. Tağıyevin təklif etdiyi şərtlər əsasında kapital tapa bilmədiyindən müqavilənin şərtlərində dəyişikliklər etmişdi. Dəyişikliklər suyun qiyməti və şirinləşdirici aparatın tikintisi müddətinə aid idi. Əvvəlki qiymət 0,6 qəpiyə, tikinti vaxtı isə daha 1 ay artırılırdı.
Şollar suyu

1898-ci il noyabrın 28-də şəhər idarəsi ilə "Artur Koppel" səhmdar cəmiyyəti arasında Yaqn sistemli şirinləşdirici aparatın tikintisi haqqında müqavilə imzalandı və növbəti ilin avqust ayında aparat fəaliyyətə başladı. Beləliklə, H. Z. Tağıyevin maliyyə dəstəyi ilə tikilən şirinləşdirici aparat vasitəsilə şəhərin su təchizatında yaranan gərginlik müəyyən dərəcədə azaldıldı. XIX əsrin son 20 ili ərzində Bakı şəhər özünüidarəsi su təchizatının yaxşılaşdırılmasına 32 min rubldan artıq vəsaiti xərcləmiş, lakin bununla belə, Bakının su problemi yenə də öz həllini tapmamışdı. Sonu görünməyən müzakirələr, lazımi vəsaitlərin çatışmazlığı, əlverişli təkliflərin verilməməsi, bəzən isə bürokratik əngəllər, şəhər idarəsinin və dumanın belə bir ciddi məsələyə canıyananılıqla yanaşmaması son nəticədə Bakı əhalisi üçün ağır problemlər yaradırdı. Nəhayət, su təchizatı üzrə komissiyanın 3 avqust 1899-cu il tarixli iclasında su kəməri layihəsinin tərtibi üçün məşhur ingilis mühəndisi Uilyam Hirleyn Lindleyin Bakıya dəvət olunması qərara alındı. 1899-cu ilin oktyabrında Bakıya gələn Uilyam Lindley Quba qəzasında və Samur dairəsində oldu.
Şollar suyu

İlkin tədqiqat nəticəsində o, belə qənaətə gəldi ki, həm torpaqaltı, həm də bulaq suyunun axtarışlarını aparmaq lazımdır. Bakıya qayıdan Lindley 1899-cu il dekabrın 18-də su təchizatı üzrə komissiyanın iclasında məruzə ilə çıxış etdi: "…Bakı şəhəri üçün ən yaxşısı torpaqaltı və bulaq sularından təchizatdır, texniki, keyfiyyət və kəmiyyət baxımından yalnız torpaqaltı və bulaq suları Bakı üçün arzuolunandır". U. Lindley inadla sübut edirdi ki, Qusarla Xəzrə arasındakı yüksək düzənliklər Şahdağın və Şahbuzdağın zirvələrindəki qarların əriməsindən və bu ərazidə çoxsaylı yağışların yağmasından yaranan torpaqaltı sularla çox zəngindir. Bakı şəhər duması torpaqaltı suların axtarışı haqqında məsələni müsbət qarşılasa da, eyni zamanda bu layihəyə dəstək vermədi. Duma üzvlərinin əksəriyyəti Kür su kəmərinin tərəfdarları kimi çıxış etdi. Ona görə də şəhər özünüidarəsi U. Lindleyə Kür və Samur çaylarından kəmərin çəkilməsi üçün axtarışlar aparmağı və layihələr hazırlamağı tapşıraraq, komissiyanın torpaqaltı və bulaq suyunun axtarışları üçün 150 min rublun ayrılması haqqında təklifini rədd etdi.
Şollar suyu

U. Lindleyin göstərdiyi yerlərdə torpaqaltı suların sınaq qazıması üçün 30 min rublun ayrılması haqqında komissiyanın vəsatəti də təmin olunmadı. Buna baxmayaraq, dumada U. Lindleyin təklifinə dəstək verənlər də var idi. Dumanın üzvü H. Z. Tağıyev torpaqaltı və bulaq suyunun çəkilməsinin qatı tərəfdarı idi. Özünün bu məsələyə münasibətini o, şəhər idarəsinə yazdığı 22 iyun 1901-ci il tarixli ərizədə belə ifadə etmişdi: "Təsadüfən öyrəndim ki, Bakı şəhər duması özünün 19 iyun tarixli iclasında mühəndis Lindleyin gələcək Bakı su kəməri üçün torpaqaltı suyun axtarışı məqsədilə təcrübə buruqlarının sınaq qazımasına dair təklifini müzakirə edərək… tələb olunan məbləği ayırmaqdan imtina etmişdir. Mən, buranın köhnə sakini kimi, doğma şəhərin maraqlarını qəlbimə yaxın bilərək və torpaqaltı bulaq suyunun çay suyundan, xüsusən də Tiflisin imtina etdiyi daim çirkli Kür suyundan və ya yenə də çirkli Samur suyundan hər zaman daha üstün olduğuna əmin olaraq, şəhər idarəsindən xahiş edirəm ki, mühəndis Lindleyin təklif etdiyi torpaqaltı suyun axtarışları üzrə işləri mənim hesabıma aid edilsin. Bu məqsədlə mən… iyirmi beş min rubl ayırıram…" Şəhərə borc şəklində ayrılan bu vəsaitin şərtini H. Z. Tağıyev öz ərizəsində belə izah etmişdi: əgər işlər uğurla nəticələnərsə və U. Lindley Quba qəzasındakı Şahdağın ətəyində içməli su mənbələrini taparsa, onda şəhər idarəsi həmin 25 min rublu H. Z. Tağıyevə geri qaytarır. Əks halda o, bu vəsaitdən imtina edirdi. Məhz bu ərizədə H. Z. Tağıyev sonralar məşhur kəlama çevrilmiş sözlər işlətmişdir: "bu suyun bol ehtiyatlara malik buzlaqlı Şahdağın mövcud olacağı əbədi zamanlara qədər şəhəri təmin edə biləcəyinə tam əminəm".
Şollar suyu

Lakin H. Z. Tağıyevin təklifi şəhər özünüidarəsi tərəfindən rəğbətlə qarşılanmadı. 1901-ci il sentyabrın 20-də ərizəyə baxan su təchizatı üzrə komissiya hər hansı qərar çıxarmaqdan imtina etmiş və məsələni dumanın müzakirəsinə verməyi qətiləşdirmişdi. Komissiyanın bu addımı atmağa vadar edən səbəb isə dumanın ümumiyyətlə torpaqaltı su axtarışlarını qadağan etməsi idi. Nəhayət, oktyabrın 9-da keçirilən iclasda Bakı şəhər duması H. Z. Tağıyevin 22 iyun tarixli ərizəsini müzakirə etdi. H. Z. Tağıyevin təklif etdiyi 25 min rublu minnətdarlıqla qəbul edən duma şəhərin torpaqaltı sudan istifadə etmək niyyətində olacağı təqdirdə pulu qaytarmağı öhdəsinə götürdü. Bu cür qeyri-dəqiq cavab isə H. Z. Tağıyevin narazılığına səbəb olmuşdu. Şəhər başçısı M. A. Belyavskiyə yazdığı məktubda o öz fikrini belə izah edirdi: "…Mənim təklifimi müzakirə edən duma gələcəkdə anlaşılmazlıqların olmaması üçün onu qəbul etməyi mümkün saymış, lakin bu şərtlə ki, əgər ictimai idarə Bakı şəhərinin təchizatı üçün bulaq (torpaqaltı) suyundan istifadə edərsə, o zaman təklif etdiyim 25000 rubl mənə geri qaytarılacaq.
Şollar suyu

Belə çıxır ki, əgər şəhər əhalisini tam təmin edə biləcək qədər su aşkar olunarsa, lakin ictimai idarə hər hansı səbəbdən bu sudan istifadə etmək istəməzsə, verdiyim 25000 rubl mənə geri qaytarılmayacaq. Belə şərtlərlə mən razılaşa bilmərəm, çünki ianəyə bərabər bu addım… heç bir ianəyə ehtiyacı olmayan böyük şəhər üçün xəcalət deməkdir; əhalinin maraqları naminə şəhərin yaxşı, sağlam suyun tapılmasına onlarla min rubl sərf etməyə tam imkanı çatır…" Qeyd etmək lazımdır ki, H. Z. Tağıyev sonadək torpaqaltı və bulaq suyunun çəkilməsi üçün Gildə və Şollarda axtarışların aparılmasının qatı tərəfdarı kimi çıxış edirdi. Şəhər idarəsində, dumada, mətbuatda U. Lindleyin axtarışları sərt tənqid olunanda, onların səmərəsizliyi, Kür və Samur suyunun daha əlverişliliyi haqqında mübahisələr gedəndə H. Z. Tağıyev ardıcıl olaraq bu fikirlərə qarşı etiraz etmişdi. Bu baxımdan onun şəhər dumasının 1904-cü il 18 may tarixli iclasında Şollarda və Gildə U. Lindleyin apardığı tədqiqatların müzakirəsi zamanı söylədikləri maraq doğurur. H. Z. Tağıyev deyirdi: "Çox təəssüf ki, biz 15 il ərzində bu məsələni həll edə bilmirik. Nədənsə, biri belə istəyir, digəri başqa cür, hər kəs öz məqsədini güdür və onlara tamamilə tanış olmayan iş haqqında danışırlar.
Şollar suyu

Əgər əmin olublarsa ki, orada [Gildə və Şollarda – F. C.] yaxşı su var, onda bizə Kür və Samur gərək deyil. Tiflisdə vərəm olanda, küçələri Kür suyu ilə sulamağa icazə vermirdilər. Heç bir məsələ qaldırmaq lazım deyil və mən dumadan işi ləngitməməyi xahiş edirəm. Gil torpaqaltı suyu haqqında necə qərarlaşdınızsa, onun üzərində də dayanın".
Şollar suyu

H. Z. Tağıyevin U. Lindleyi müdafiə etməsini daha bir nümunədə görmək olar. Keçmiş Bakı şəhər başçısı A. İ. Novikov öz xatirələrində dumanın iclaslarının birində Şollarla bağlı debatları təsvir edərkən yazırdı: "…Qızğın mübahisələr gedir, əleyhdarlar mədəni insanlar olsalar da, onların dəlilləri zəifdir. Savadı az olan, qatı lindleyçi Tağıyevin əzəmətli siması seçilir. Uzun sürən mübahisələrdən sonra əleyhdarlar güzəştə getmirlər. Lindley dediyinin üstündə möhkəm dayanır.- Lindleyin yerində mən olsam, – deyir Tağıyev, – Bakını çoxdan atıb gedərdim. Özləri özlərinə xeyir istəmirlər.
Şollar suyu

Onun özgə işində inadına heyranam". Həqiqətən də, H. Z. Tağıyev U. Lindleyin apardığı Gil və Şollar axtarışlarını ən düzgün və səmərəli hesab edirdi və tarix onun yanılmadığını təsdiqlədi. Şollar kəməri artıq istifadəyə veriləndən sonra keçmiş Bakı şəhər rəisi N. V. Rayevski H. Z. Tağıyevə yazacaqdı: "…məni Bakıya işləməyə çağırarkən dediyiniz sözləri xatırlayıram: "…su, su, Şollar – budur bizim əsas işimiz". Maraqlıdır ki, Şollar kəmərinin tarixindən bəhs edən bəzi müəlliflər bu layihənin həyata keçirilməsində H. Z. Tağıyevin rolunu həddən artıq şişirdərək, az qala layihənin uğurla nəticələnməsini sırf onun adı ilə bağlayırlar. Bəzən publisistik yazılarda, mətbuatda, elektron KİV-lərdə və hətta elmi ədəbiyyatda belə bir fikirlərə rast gəlmək mümkündür ki, Şollar-Bakı kəməri H. Z. Tağıyevin maliyyə vəsaiti hesabına tikilib, kəmərin baş mühəndisi Uilyam Lindleyi Bakıya Hacı dəvət edib və nəhayət, 1917-ci il yanvarın 22-də kəməri işə salmaq şərəfi H. Z. Tağıyevə nəsib olub. Sözsüz ki, Şollar-Bakı kəmərinin gerçəkləşməsində böyük xeyriyyəçinin rolu danılmazdır və yuxarıda bu haqda ətraflı bəhs edildi.
Şollar suyu

O, həqiqətən də şəhər dumasında Şollar mənbəyində axtarışların aparılmasına, U. Lindleyin işlərinə daim dəstək nümayiş etdirmiş, müəyyən texniki işlərin görülməsinə maliyyə vəsaiti ayırmış, su kəmərlərinin çəkilməsi təcrübəsini öyrənmək üçün məxsusi olaraq Parisə səfər etmişdi. Onun yüksək nüfuzu ilə hesablaşaraq, Şollar-Bakı kəmərinin tikintisinə xüsusi nəzarət funksiyasını həyata keçirmək üçün yaradılan Nəzarət komissiyasının fəxri sədrlyini H. Z. Tağıyevə həvalə etmişdilər. Lakin Şollar kəməri tək bir milyonçunun, o cümlədən H. Z. Tağıyevin maddi imkanları xaricində olan bir layihə idi. Qeyd edək ki, 1911-ci ilin məlumatına görə H. Z. Tağıyevin varidatı 16 milyon rubl təşkil edirdi, Şollar su kəmərinin tikintisi isə xəzinəyə ümumilikdə 31,3 milyon rubla başa gəlmişdi. Kəmərin inşası davam etdiyi 6 il ərzində şəhər tərəfindən 35 müqavilə imzalanmış və 170-dən artıq iri sifarişlər verilmişdi. Kəmərin inşası üçün buraxılan istiqrazların ümumi məbləği 32 milyon rubla yaxın idi. Beləliklə, Şollar-Bakı su kəməri bütövlükdə təsərrüfat üsulu ilə həyata keçirilən layihə olub. Şollar suyu dadı yaxşı və kifayət qədər təmiz olduğu üçün onu xüsusi təmizləmək tələb olunmur — yalnız xlorlana bilər.
Şollar suyu

Kaiser & Dr Woldmann (Hamburq, Almaniya) tərəfindən aparılan mikrobioloji və kimyəvi testlərin nəticələrinə əsasən şollar suyu Azərbaycanda ən keyfiyyətli içməli su kimi qəbul edilmişdir. Şollar su kəmərindən birbaşa su götürən bir neçə şirkət var. Şollar suyu "İpəksu", "AquaVita", "Coca-Cola Azerbaijan", "Pepsi-Cola Azerbaijan" və digər şirkətlər tərəfindən 0,5 ilə 20 litrə qədər butulkalarda qablaşdırılmışdır. "Coca-Cola" şirkətinin Azərbaycandakı rəsmi nümayəndəsi "Bonaqua" məhsulunda acı dadın olmasını şərh edərək, bunun Şollar suyunun tərkibinə bağlı olduğunu söyləmişdir. Bakının su problemini kim həll edib? Həmçinin bax Bakı-Şollar su kəməri Hacı Zeynalabdin Tağıyev
2021 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi

2021 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi (ing. Eurovision Song Contest 2021; fr. Concours Eurovision de la chanson 2021) — sayca 65-ci Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi. 2020-ci ildə keçirilməli olan müsabiqə Avropa Yayım İttifaqının 18 mart 2020-ci il tarixində verilən qərara görə, müsabiqə 2021-ci ilədək təxirə salındı. 2020 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi üçün seçilən təmsilçilər 2021 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində iştirak edə bilər, lakin, seçilən mahnılar 2021 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində istifadə oluna bilməz. İştirakçı ölkələr 39 ölkə iştirakını təsdiqləmişdir. 1-ci yarımfinal 18 may tarixində baş tutacaq yarımfinal mərhələsində 17 ölkə iştirak etdi. Bu yarımfinalda iştirak edən bütün ölkələr və eyni zamanda Almaniya, İtaliya və Niderland səsvermədə iştirak edib.
2021 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi

Cədvəldə işarələnmiş ölkələr müsabiqənin final mərhələsinə vəsiqə qazanmışdırlar. 2-ci yarımfinal20 may tarixində baş tutacaq yarımfinal mərhələsində 17 ölkə iştirak edəcək. Bu yarımfinalda iştirak edəcək bütün ölkələr və eyni zamanda Böyük Britaniya, Fransa və İspaniya səsvermədə iştirak edib. Cədvəldə işarələnmiş ölkələr müsabiqənin final mərhələsinə vəsiqə qazanmışdırlar. Finalçılar: "Böyük Beşlik" ölkələri (Almaniya, Böyük Britaniya, Fransa, İspaniya və İtaliya); Ev sahibi ölkə (Niderland); Birinci yarımfinal mərhələsindən ilk onluğa daxil olan ölkələr; İkinci yarımfinal mərhələsindən ilk onluğa daxil olan ölkələr. Digər ölkələr Aşağıdakı ölkələr aktiv Avropa Yayım İttifaqına üzv ölkələrdir. 2021 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində iştirak etməyəcəklərini bildirdilər. Andorra – Andorra höküməti maliyyə problemlərini həll edib, növbəti illərdə yarışmaya qatılacaqlarını bildirdilər.
2021 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi

Ermənistan - 2020 oktyabr tarixində Avropa Yayım İttifaqı tərəfindən təsdiqlənən qərara görə Ermənistan müsabiqədə iştirak etməli idi. Lakin, 5 mart 2021-ci ildə AMPTV bir çox səylərə baxmayaraq, ölkədə Paşinyan əleyhinə etirazlar və İkinci Qarabağ müharibəsi sonrası problemlər səbəbindən 2021 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində iştirakları qeyri-mümkün göründüyünü açıqlayaraq Ermənistanın yarışmadan çəkildiklərini təsdiqlədilər. İnsidentlər Belarusun mahnı təqdimatı 9 Mart tarixində Belarus televiziyası öz iştirakçısını və müsabiqə mahnısını təqdim etmişdi. "Ya Nauchu Tebya" adlanan mahnı Belarus xalqına qarşı təhdid sözlərindən ibarət idi və siyasi məqsəd daşıyırdı. Çoxlu şikayətlərdən sonra 11 Mart 2021 tarixində həmin mahnı sözlərini dəyişmək şərti ilə ləğv edildi və Avropa Yayım İttifaqı tərəfindən Belarusa yeni mahnı üçün vaxt verildi. 13 Mart 2021-ci ildə Belarus prezidenti Aleksandr Lukaşenko sözləri dəyişdirmək əvəzinə yeni mahnı seçəcəklərini bildirdi. Onlara verilən vaxt ərzində Avropa Yayım İttifaqına mahnı təqdim olunmadı və Avropa Yayım İttifaqı Belarusu 2021 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsindən kənarlaşdırdı.
Planet Parni iz Baku

Planet Parni iz Baku — 2001-ci ildə təsis edilən studiya. Baş direktoru Tahir İmanovdur. AST Şirkətlər Qrupunun sahibi Telman İsmayılovun köməyi ilə 2001-ci ildə təsis edilib. Qurulduğu gündən həyata keçirdiyi layihələrin bəziləri: "Planet Parni iz Baku" (14 tv proqram), "Bu Şəhərdə" (8 tv proqram), "Tam məxfi" (ilk yumoristik Azərbaycan teleserialı), "Məhəllə", "Məhəllə 2", "Məhəllə 3", "Məşədi İbad 94", "Ögey ata", "Ölülər 21-ci əsr","Ağanatiq" ,"Ağanatiq 2" ,"Bəxt üzüyü 2" kinokomediyaları, sənədli, elmi-publisistik və tarixi filmlər, reklam rolikləri və kliplər, konsertlər. 2004-cü ildə Studiyanın nəzdində "Planet Parni iz Baku" KVN Teatrı fəaliyyətə başlayıb. Filmoqrafiya Məhəllə (film, 2003) Məhəllə 2 Moskvada (film, 2004) Tam məxfi (serial, 2004) Məşədi İbad-94 (film, 2005) Ögey ata (film, 2013) Ölülər XXI əsr (film, 2016) Ağanatiq (film, 2017) Bəxt üzüyü 2 (film, 2017) Məhəllə 3 (film, 2019) Kilimandjara (film, 2018) Ağanatiq 2 (film, 2020) Şiraslan vəzifəyə gəlir (film, 2022) 2004 — Bu Şəhərin Məhəlləsi 2005 — Xalqlar Dostluğu 2006 — 5 il axtarışda 2006 — Axtaran tapar 2007 — 100 kağız P. P. B.
Planet Parni iz Baku

2007 — 6 günlük dünya 2007 — Bizim Moskovski Məhəlləmiz 2008 — Baharın 7 anı 2009 — Qaydasız Gülüş 2010 — Ağ-qara komediya 2011 — 10line Yubiley 2012 — EUROGULUSHİON 2013 — Hər Gün Sirk 2014 — Analoqu olmayan 2015 — Hamı avroppalara 2016– 25 illik İdeal milli yumor 2017 — TV-yə giriş qadağandır 2018 — Nataşa ti prişol? 2019 — Nataşa mı prişla! 2021 — 30 illik konsert. Maskalı Yubiley 2022 — Gülüşün buster dozası Həmçinin bax Parni iz Baku Xarici keçidlər planetparniizbaku.az — Planet Parni iz Bakunun rəsmi saytı Planet Parni iz Baku — Facebook səhifəsi Planet Parni iz Baku — Instagram səhifəsi Rəsmi YouTube kanalı "Planet Parni iz Baku": Bizə ömürlük qadağa qoyulsa da, dövlətə və dövlətçiliyə sadiq qalacağıq — FOTO + VİDEO "Planet Parni iz Baku": Cənab prezident, bizi ədalətsizlikdən qoruyun! "Planet parni iz Baku" KVN Teatrı "Ağ-qara" konsert proqramının nümayişini başa çatdırıb — FOTO Arxivləşdirilib 2020-08-11 at the Wayback Machine
Parabüzən

Parəbüzən (lat. Coccinella) — heyvanlar aləminin buğumayaqlılar tipinin həşəratlar sinfinin sərtqanadlılar dəstəsinin parəbüzənlər fəsiləsinə aid heyvan cinsi. Bədən quruluşu Parabüzən qara 6 ayağa və başa sahibdir. Rəngi qırmızıdan sarımtıl rəngdə qədər müxtəlif rənglərdə ola bilir. Bəzi tropik ərazilərdə mavi, yaxud yaşıl rəngli parabüzənlərə də rast gəlmək olar.
Parabüzən

Növündən asılı olaraq çoxlu xallara sahibdir. Təbii bioloji silah kimi Parabüzənlər yarpaq bitləri kimi bir çox zərərverici cücülər ilə qidalandığı üçün yararlı hesab olunurlar və əkinçilikdə zərərli cücülərə qarşı təbii bioloji silah kimi istifadə olunurlar. Bu üsul ekoloji cəhətdən təmiz və ucuzdur. Bununla belə, bəzi növləri otlarla qidalandığı üçün saylarının çoxalması əkinçiliyə zərər vura bilər. Yarımcinsləri Acoccinella Neococcinella Bəzi növləri Coccinella adalioides Coccinella ainu Coccinella algerica Coccinella alpigrada Coccinella barovskii Coccinella biliturata Coccinella boreolitoralis Coccinella cervina Coccinella conspurcata Coccinella exclamationis Coccinella explanata Coccinella fuscomaculata Coccinella fuscopunctata Coccinella genistae Coccinella hasegawai Coccinella hieroglyphica Coccinella hodeki Coccinella humeralis Coccinella illigeri Coccinella iranica Coccinella karpowkae Coccinella lama Coccinella longifasciata Coccinella luteopicta Coccinella magnifica Coccinella magnopunctata Coccinella mannerheimi Coccinella marussii Coccinella menetriesi Coccinella miranda Coccinella nivicola Coccinella obsoleta Coccinella quinquepunctata Coccinella reitteri Coccinella ruficauda Coccinella sachalinensis — Saxalin parəbüzəni Coccinella saucerottii Coccinella sedakovii Coccinella septempunctata — Yeddinöqtəli parəbüzən Coccinella signata Coccinella tibetina Coccinella transversalis Coccinella transversoguttata Coccinella trifasciata Coccinella turkestanica Coccinella undecimpunctata Coccinella venusta Coccinella weisei Coccinella leonina Xarici keçidlər Photos of C. septempunctata consuming an aphid Həmçinin bax 4-Ləkəli ekzoxomus 10 nöqtəli kalvia 11-nöqtəli semiadalia parabüzəni 13 nöqtəli hippodamia parabüzəni 22-Ləkəli tea parabüzəni
Video kart

Video kart — məlumatın monitora verilməsinə cavabdeh olan elementdir. Onun keyfiyyəti çox parametrdən asılıdır: monitorda göstərilə bilən rənglərin sayı və s. Video kartlar 4 əsas hissədən ibarətdir: Qrafik həll prosessoru (GPU), qrafik RAM-ı, bağlayıcılar, soyuducular.Video kartların həmçinin kompüterin əsas yaddaşından ayrı öz yaddaşı var. Bu adətən kompüterin əsas yaddaşından çox sürətli olur. Video kartlar adətən PCI, AGP və ya PCI Ekspressdən istifadə olunaraq ana plata ilə əlaqəndirilir. Video kart çıxış təsvirlərini ekranda yaradan qrafik kartdır. Əksər video kartlar 3D səhnələrin və 2D qrafiklərin oxunmasının sürətləndirilməsi, MPEG-2/MPEG-4-ün dekodlaşdırılması, TV çıxışı və ya multi monitora qoşula bilmə bacarığı kimi müxtəlif funksiyaları dəstəkləyir. Video kart ana lövhəyə və ya CPU-ya daxil edilə bilər (çox vaxt belə kartlar inteqral video kart adlanır), lakin əksər ana lövhələr həmçinin leptop ana lövhələri də video kartların qoşulması üçün əlavə portlarla təmin olunmuşdur. İnteqral video kartlarda qrafik prosessor sistem resurslarını və enerji təchizatını CPU vasitəsilə paylayır,belədə keyfiyyət adətən xüsusi kartlarda olduğundan daha az olur,o zaman ki daha az enerjidən istifadə olunur.
Video kart

Müqayisə üçün,xüsusi qrafik kartlar özünəməxsus operativ yaddaşı,soyutma sistemi və xüsusi enerji tənzimləyicilərinə malikdir və bütün bu hissələr xüsusi olaraq video təsvirlərin emalı üçün dizayn edilmişdir və beləliklə CPU və sistem operativ yaddaşı bu işdən kənarda qalır. Demək olar ki,bütün ana lövhələr daha yüksək keyfiyyətli qrafik kartların inteqral qrafik sahələrinə daxil edilməsi üçün PCI və ya PCI Ekspress (PCI-E) slotlarına malikdir və inteqral qafik çipləri istifadəsiz hala gətirməyə imkan verir. Müasir video kartlar Müasir dövrümüzdə iki populyar video kart istehsalçısı var. Bunlar Nvidia və AMD-dir(keçmiş adı ATI Radeon-dur). Müasir video kart bir neçə komponeenti özündə birləşdirən sxem-lövhədən ibarətdir.Həmin komponentlər bunlardır: Qrafik emal qurğusu,istilik tənzimləyicisi,Video BIOS,video yaddaş,RAMDAC, çıxış interfeysləri,video qrafik silsilə(VGA)(DE-15),elektron vizual interfeysi,yüksək təyinatlı multimedia interfeysi, ekran portu. Ən müasir video kartların yaddaş tutumu 128 MB-dan 8 GB-a qədər dəyişir. Video yaddaş GPU-ya və ekran sxeminə keçməyə ehtiyac duyur, o, tez-tez VRAM, WRAM, SGRAM kimi xüsusi yüksək sürətdən və ya muli-port yaddaşdan istifadə edir. 2003-cü il ərəfəsində video yaddaş adətən DDR texnologiyasına əsaslanırdı.O zamandan sonra istehsalçılar bunu DDR2, GDDR3, GDDR4, GDDR5-ə kimi inkişaf etdirdilər.