LocalDoc/ldquad_v2_retrieval-reranked huggingface dataset:
Sultan bəy Sultanov

Sovet imperyasının göndərdiyi xüsusi cəsuslar Sultan bəyin qardaşı İskəndər bəyi öldürdükdən sonra vəziyyətin pis olduğunu görən İran Şahı təhlükəsiz həyat şəraitini təmin edə bilmədiyi üçün Sultan bəyə Türkiyə dövlətinə müraciət etməyi məsləhət görür. Sultan bəy Türkiyə dövlətinə müraciət etdikdə Türk dövləti 1923-cü ildə hər iki qardaşı – Sultan bəy ilə Xosrov bəyi rəsmi keçidlə qarşılayıb Qars vilayətinin Köçqoy mülk və malikənə verərək təhlükəsiz həyat şəraiti ilə təmin edir. Sultan bəy 1942-ci ildə Qars ətrafında, Köçkoy kəndində vəfat etmiş və orada dəfn olunmuşdur. Sultan bəy Teymur bəy Həsənbəyovun qızı Dilruba xanımla dünya evinə girmişdi. Ənvər bəy, Çingiz bəy, Yusifkamal bəy adlı oğulları və Bəyim xanım adlı qızı vardı. Sultan bəyin arvadı, üç oğulu və bir qız övladı isə Sovet hökuməti tərəfindən Qazaxıstan çöllərinə sürgün edilmişdir. 1956-cı ilə qədər sürgündə qaldıqdan sonra yenidən Azərbaycana gəlmişlər.
Sultan bəy Sultanov

Mühacirətdə Sultan bəyin mühacirət həyatı haqqında az məlumat var. Nəvəsi Elburus Muradovun dedıyıni görə Adil Laçın (Adil Laçının ulu babası ilə Elburus Muradovun ulu babası doğmaca qardaşdır) adlı şəxsin köməyi ilə o babasının Qars vilayətinin Koçqoy kəndində hələ XIX yüzildən laçınlıların məskunlaşdığını öyrənib. Sultan bəyin Ərzurumda, Konyada dəfn olunması haqda versiyalar mövcuddur. Elbrus Muradov Qars ilinin Koçqoy kəndinə gedərək yerli əhalinin yardımı ilə Sultan bəyin məzarını aşkar etmişdir. Həmçinin bax Sultanovlar Xosrov bəy Sultanov Zəngəzur qartalı (film, 2012) Ənvər Çingizoğlu, Bir şəcərənin şaxı, "Soy" dərgisi, 1 (1), 2003, səh.41–44. Ənvər Çingizoğlu, Sultanlıq soydan gəlir, Bakı, "Mütərcim", 2012, 216 s. Xarici keçidlər "Xosrov bəy Sultanov və Sultan bəy Sultanov". www.youtube.com.
Sultan bəy Sultanov

İstifadə tarixi: 5 mart 2022. "Qarabağın görkəmli şəxsiyyətləri:Sultan bəy Sultanov (1871-1955)". "Virtual Qarabağ" İKT Mərkəzinin rəsmi portalı (az.). virtualkarabakh.az. 2013. 2017-12-22 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-10-14.
ƏBOB

Ən böyük ortaq bölən a və b natural ədədlərinin hər ikisinin bölündüyü ən böyük natural ədədə a və b-nin ən böyük ortaq böləni deyilir və ƏBOB(a;b) kimi işarə olunur. ƏBOB (a;b)-ni tapmaq üçün: a və b sadə vuruqlarına ayrılıb qüvvət kimi göstərilir. Ortaq vuruqlardan qüvvəti kiçik olanlar seçilir. Xüsusi hallar Birdən başqa ortaq bölənləri olmayan natural ədədlərə qarşılıqlı sadə ədədlər deyilir. Qarşılıqlı sadə ədədlərin ən böyük ortaq böləni 1-ə bərabərdir. Həmçinin bax
Donald Tramp

Donald Con Tramp (ing. Donald John Trump; 14 iyun 1946[…]) — ABŞ-nin 45-ci prezidenti (20 yanvar 2017–20 yanvar 2021). ABŞ biznesmeni və siyasi xadimi, ABŞ Respublikaçılar Partiyasının üzvü, mediamaqnat, yazıçı, "Trump Organization" tikinti konqlomeratının prezidenti, azartlı oyun və hotel biznesində ixtisaslaşan Trump Entertainment Resorts şirkətinin yaradıcısı. Tramp "Namizəd" realiti-şousunun icraçı prodüseri və aparıcısıdır. Ekstravaqant həyat tərzi və açıq ünsiyyəti ilə məşhurdur. 16 iyun 2015-ci ildə Donald Tramp 2016-cı ildə ABŞ-də Prezident postu uğrunda seçkilərə qoşulacağını bildirdi.
Donald Tramp

2016-cı ilin may ayında digər namizədləri ABŞ Respublikaçılar Partiyasının praymerizində qalib gələrək Tramp partiyanın faktiki namizədi oldu. Donald Tramp 14 iyun 1946-cı ildə Kuins şəhərində anadan olub (Nyu-York ştatı). Atası — Fred Krist Tramp (11. oktyabr 1905, Vudheyvn, Nyu-York, ABŞ — 25. iyun 1999). Anası — Meri Enn Maklaud (10. may 1912, Tonq, chile, Lyuis adası, Şotlandiya — 7. avqust 2000); 1930-cu ildə 18 yaşında Nyu-Yorka bayram şənliklərinə gedir və orada bir inşaatçıya rast gələrək orada qalır. Toyları 1936-cı ildə olub. Donaldın ata tərəfindən baba və nənəsi alman immiqrantları olublar: Frederik Tramp (ilk adlanması Fridrix Trump, 14. mart 1869, Kalşdtadt, Reynland-Pfals — 30. mart 1918) ABŞ-yə 1885-ci ildə miqrasiya edib, 1892-ci ildə vətəndaşlıq alıb; onun həyat yoldaşı — Elizabet Krayst (10.10.1880–6.06.1966).
Donald Tramp

1902-ci ildə Kalştadtda, reynland-Pfalsada evləniblər. Ana xətti ilə D. Tramp şotlanddır. Tarmpın iki qardaşı və iki bacısı var — Fred (kiçik), vəfat edib, Robert, Mariann və Elizabet. Böyük bacısı Marianna Tramp Barri — federal apelyasiya məhkəməsinin hakimi, bacısı oğlu Devid Dezmond ABŞ-də məşhur neyropsixoloq və yazıçısıdır. Evlilikləri və övladları D. Trump ümumilikdə 3 dəfə evlilik həyatı yaşayıb. Bu evliliklərdən ümumilikdə 5 olmaqla 3 oğlan 2 qız övladı var.
Donald Tramp

Trump ilk olaraq çexiyalı model Ivana Zelniçkova ilə evlənmişdir.1992-ci ildə boşanmalarına rəğmən yaxın əlaqələri uzun müddət davam etmişdir.1997-ci ildə aktrisa Marla Mapleslə evlənmişdir.2 il davam edən evlilikdən sonra 1999-cu ildə evliyiyi sonlandırmışdır. Bu evlilikdən Tiffany adında bir qızları olub.3-cü evliliyini slovyan model Melaniya Trumpla olmuşdur. Uşaqlıq və yeniyetmə illəri Tramp Kuinsdə Forest-Hilsdə Kyu-Forest məktəbində oxuyub və 13 yaşında çətinliklərlə üzləşib. Valideynləri onun enerjisini və özünə inamını lazımi yola yönəltmək ümidi ilə şəxsi "Nyu-York hərbi akademiyası" məktəb-internatına göndəriblər. Orada Tramp məktəbin mükafatlarını alır, 1962 və 1963-cü illərdə futbol komandalarında, 1962–1964-cü illərdə beysbol komandalarında oynayır (1964-cü ildə komandanın kapitanı olur). Məşhur beysbol məşqçisi Ted Dobias 1964-cü ildə onu prestijli "Məşqçi" mükafatı ilə mükafatlandırır.
Donald Tramp

1964-cü ildə S4 kursant kapitanı rütbəsində olan Donald və kursant birinci serjantı Cef Donaldson ilə birlikdə Barışıq Günündə Beşinci Avenyda kursantların sıra yürüşünü təşkil etdilər. Özünün "Sövdələşmə məharəti" kitabında Tramp özünün tələbə karyerası haqqında yazır: O 1968-ci ildə Uorton Biznes Məktəbini iqtisadiyyat ixtisasını maliyyə işləri üzrə ixtisaslaşan bakalavar dərəcəsi ilə bitirdi. Bu zaman onun atasının şirkəti daşınmaz əmlak bazarında liderlik edirdi. Şəxsi həyatı Donald Trump lüks malikanələrdə yaşamağı sevir. Onun indiyə kimi aldığı ən bahalı evin qiyməti 20 milyon dollara yaxındır. Bundan başqa onun bir neçə lüks malikanələri və avtomobilləri var.
Donald Tramp

İlk dövr fəaliyyəti (1968–1989) Tramp karyerasını atasının yanında və ilk dövrdə atasının məsləhəti ilə Bruklinddə, Kuinsdə və Staten-Aylenddə orta sinif üçün nəzərdə tutulan evlərin icarəsi sahəsində başlayır. O hələ kollecdə təhsil alarkən Ohayo ştatında, Sinsinati şəhərində 1.200 mənzillik binanın modernləşməsindən başlayır : o prosesə başlayanda mənzillərin 66 faizi icarədə idi, Donald isə onu 100 faizə çatdıraraq binanı sata bilir. Bunun sayəsində Trump Organization şirkəti binanı "Svift-Villic" şirkətinə 12 milyon dollara satır və 6 milyon dollar təmiz gəlir götürür. 1971-ci ildə Tramp Manhettenə gəlir. O burada böyük imkanlar gördü. Manhettehdə memar layihələndiriliməsinə görə böyük gəlir gətirə bilən tikinti layihələri həyata keçirmək mükün idi. İlk növbədə Vest-Saydıb mərkəzi hissəsində köhnə Pensilvaniya sahələrində inşaat icazəsi alır.
Donald Tramp

Sonradan iflas olan Kommodor hotelini modernləşdirməklə onu yeni "Qrand- Hayatt" hotelinə çevirmək üçün 40 faizlik vergi güzəştinə nail olur.Tramp öz torpağında tikilən Ceykoba Cevitsa konfrans mərkəzinin baş çatmasında iştirak edir. Bu məsələdə trampla Nyu-York administrasiyası üz-üzə gəir : Tramp bu layihəni 110 milyon dollara qiymətləndirir, administrasiya isə onu 750 milyondan 1 milyard dollara qədər qiymətləndirir. Bu məslədə Donaldın təklifi qəbul edilmir. Eyni vəziyyət şəhər administrasiyasının Nyu-York mərkəzi parkında Uolmen-Rink katokunun yenidən qurulumasında da baş verdi. Layihənin icrasına 1980-ci ildə başlandı və iki il yarıma nəzərdə tutulmuşdu. Ancaq işə 12 milyon dollar sərf edilsə də hətta 1986-cı ilə də iş başa çatmadı.
Donald Tramp

Tramp obyekti pulsuz qəbul edərək onu öz hesabına başa çatdırmağı təklif etdi. Ona imtina etdilər və bu barədə yerli mətbuat yazmağa başladılar. Sonda Tramp bu razılığı aldı və nəzərdə tutulan 3 milyon dollardan 750 min dollarını qənaət etdi və altı aya işi başa çatdırdı. Prezidentliyi Donald Tramp 2016-cı il 8 noyabr prezident seçkilərində rəqibi — demokrat Hillari Klintonu üstələyərək ABŞ prezidenti seçilib. 20 yanvar 2017-ci il tarixində isə andiçmə mərasimi keçirilib və səlahiyyətlərinin icrasına başlayıb. Filmoqrafiya
Azərbaycan dilinin orfoqrafiya lüğəti

Azərbaycan dilinin orfoqrafiya lüğəti — Azərbaycan Respublikasında dövlət dili haqqında Azərbaycan Respublikasının Qanununa görə Azərbaycan dilinin təsdiq olunmuş orfoqrafiya normalarına hüquqi, fiziki və vəzifəli şəxslər əməl etməli, Azərbaycan Respublikasının ərazisindəki bütün kütləvi informasiya vasitələri (mətbuat, televiziya, radio və s.), kitab nəşri və digər nəşriyyat işi ilə məşğul olan qurumlar Azərbaycan dilinin normalarına riayət olunmasını təmin etməlidirlər. Azərbaycan Respublikasının dövlət dilinin əlifbası latın qrafikalı Azərbaycan əlifbasıdır. "Azərbaycan Respublikasının Dövlət Dili haqqında" Qanuna əsasən, Orfoqrafiya lüğəti ən geci 5 ildən bir təkmilləşməli və nəşr edilməlidir. Orfoqrafiya (düzgün yazı) qaydaları sözlərin və onların bütün qrammatik formalarının düzgün yazılışını müəyyənləşdirir.Azərbaycanda ilk dəfə orfoqrafiya lüğəti latın qrafikası ilə 1929-cu ildə nəşr edilib. Bundan sonra 1940, 1960, 1975-ci ildə orfoqrafiya lüğətləri nəşr olunub. 1975-ci ilin lüğətində 58 min söz olub. 29 illik fasilədən sonra ilk dəfə orfoqrafiya lüğəti 2004-cü ildə çap edilib.
Azərbaycan dilinin orfoqrafiya lüğəti

2004 nəşri Müstəqillik dövrünün və latın qrafikalı Azərbaycan əlifbası ilə ilk orfoqrafiya lüğəti olub. "Azərbaycan dilinin orfoqrafiya qaydaları" "Azərbaycan Respublikasında dövlət dili haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununun tətbiq edilməsi barədə" Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2 yanvar 2003-cü il tarixli Fərmanında dəyişiklik edilməsi haqqında" Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 26 may 2004-cü il tarixli Fərmanına uyğun olaraq Azərbaycan Respublikasının Dövlət Dil Komissiyası ilə razılaşdırıldıqdan sonra Nazirlər Kabinetinin 5 avqust 2004-cü il tarixli qərarı ilə təsdiq edilmişdir. Orfoqrafiya lüğəti AMEA-nın Nəsimi adına Dilçilik İnstitutunun Elmi Şurasının 10 mart 2004-cü il tarixli qərarı ilə təsdiq olunmuşdur.2004-cü ilin nəşrində sözlərin sayı 22 min söz artırılaraq 80 minə çatdırılıb. 2004-cü ildə nəşr olunmuş lüğətdən sonra, növbəti lüğət 2012-ci ildə nəşr olunsa da, Prezident Administrasiyası tərəfindən kitabdakı ciddi qüsurlara görə isə AMEA Dilçilik İnstitutunun nəşrə məsul əməkdaşlarına xəbərdarlıq edilib və Orfoqrafiya lüğətinin 2012-ci il nəşrinin ləğv edilməsi və satışdan yığışdırılması haqqında göstəriş verilmişdir. 2021-ci il nəşri Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 16 aprel 2019-cu il tarixli qərarı ilə təsdiqlənmiş və 3 noyabr 2020-ci il tarixli 438 nömrəli qərarı ilə müəyyən dəyişiklik edilmiş “Azərbaycan dilinin orfoqrafiya normaları” əsasında hazırlanmış ilk nəşrdir. Lüğətə 90 minə yaxın söz daxil edilmişdir. Lüğətin bu nəşrində "hörümçək" sözünün olmayıb, "spayder" sözünün olması tənqid olunub.
Azərbaycan dilinin orfoqrafiya lüğəti

Azərbaycan SSR Nazirlər Sovetinin "Azərbaycan dilinin orfoqrafiya qaydaları"nın təsdiq edilməsi və Azərbaycan əlifbasında bəzi dəyişikliklər edilməsi haqqında" 24 iyul 1958-ci il tarixli qərarı. Azərbaycan SSR Nazirlər Sovetinin "Azərbaycan dilinin orfoqrafiya qaydaları"nın 8-ci maddəsinin dəqiqləşdirilməsi haqqında" 6 aprel 1959-cu il tarixli qərarı. "Azərbaycan dilinin orfoqrafiya qaydaları" "Azərbaycan Respublikasında dövlət dili haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununun tətbiq edilməsi barədə" Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2 yanvar 2003-cü il tarixli Fərmanı. "Azərbaycan dilinin orfoqrafiya qaydaları" "Azərbaycan Respublikasında dövlət dili haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununun tətbiq edilməsi barədə" Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2 yanvar 2003-cü il tarixli Fərmanında dəyişiklik edilməsi haqqında" 26 may 2004-cü il tarixli Fərmanı. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 5 avqust 2004-cü il tarixli qərarı ilə təsdiqlənmiş "Azərbaycan dilinin orfoqrafiya qaydaları". Azərbaycan dilinin orfoqrafiya lüğəti. Bakı, 1929 Azərbaycan dilinin orfoqrafiya lüğəti.
Azərbaycan dilinin orfoqrafiya lüğəti

Bakı, 1940 Azərbaycan dilinin orfoqrafiya lüğəti. Bakı, 1960 Azərbaycan dilinin orfoqrafiya lüğəti. Bakı, 1975 (58 min söz) Azərbaycan dilinin orfoqrafiya lüğəti. Bakı, "Lider nəşriyyat", 2004, 728 səh. ISBN 978-9952-717-00-2 (80 min söz) Azərbaycan dilinin orfoqrafiya lüğəti. Bakı, "Şərq-Qərb" Nəşriyyat Evi, 2012, 728 səh. ISBN 978-9952-34-754-8 (98 min söz) Azərbaycan dilinin orfoqrafiya lüğəti.
Azərbaycan dilinin orfoqrafiya lüğəti

Bakı, "Şərq-Qərb" Nəşriyyat Evi, 2013, 840 səh. ISBN 978-9952-32-013-8 (110 563 söz) Azərbaycan dilinin orfoqrafiya lüğəti. Yenidən işlənilmiş 7-ci nəşr. Bakı, "Elm", 2021, 756 səh. ISBN 978-9952-523-37-9 (90 min söz) Həmçinin bax Orfoqrafiya lüğəti Azərbaycan dilinin orfoepiya lüğəti Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti Azərbaycan dilinin orfoqrafiya qaydaları Həmçinin oxu Azərbaycan dilinin orfoqrafiya lüğəti"ndən çıxarılan sözlərin təsnifatı "Azərbaycan dilinin orfoqrafiya lüğəti"ndə yer alan yüzlərlə lüzumsuz sözün təsnifatı verilib — SİYAHI "Azərbaycan dilinin orfoqrafiya lüğəti"ndə növbəti lazımsız sözlər: ərğənun, dımırcıqlı, laslama, dın-dın — SİYAHI Orfoqrafiya lüğətindəki mənasız sözlər açıqlanıb: alışdımyandım, aşnabaz, aftafa-ləyənsiz, arvadyosunlu — SİYAHI Tərcümə Mərkəzi AMEA-nın Orfoqrafiya lüğətində xeyli qüsur aşkarlayıb — SİYAHI Xarici keçidlər Obastan — Azərbaycan dilinin orfoqrafiya lüğəti 2021 (online) Orfoqrafiya lüğəti (AzLeks) Azərbaycan dilinin orfoqrafiya lüğəti — Android telefonlar üçün (offline) azerdict — Azərbaycan dilinin orfoqrafiya lüğəti (online) (deaktiv)
Mərkəzi Asiya

Mərkəzi Asiya və ya Orta Asiya — Asiyanın cənub-qərbdə Xəzər dənizinə, şimal-qərbdə Şərqi Avropaya, şərqdə Çinə və Monqolustana, cənubda Əfqanıstan və İrana, şimalda Rusiyaya qədər uzanan altregionu. Buraya keçmiş sovet respublikaları olan Qazaxıstan, Qırğızıstan, Tacikistan, Türkmənistan və Özbəkistan daxildir. 1924–1925-ci illərə qədər "Türküstan" adlanırdı. Mərkəzi Asiya tarixən İpək yolu ticarət yolları ilə sıx bağlı olmuşdur. Avropa ilə Uzaq Şərq arasında insanların, məhsulların və ideyaların daşınması üçün kəsişmə rolunu oynamışdır. Mərkəzi Asiyanın əksər ölkələri hələ də dünya iqtisadiyyatının bir hissəsidir.
Mərkəzi Asiya

Coğrafiyası Bu regiona daxil olan ölkələr qərbdə Xəzər dənizi sahilindən başlamış şərqdə Çinin Böyük Xinqan dağlarınadək yerləşir. Bu yeganə regiondur ki, heç bir ölkəsinin okeana bilavasitə çıxış yolu yoxdur. Transsibir magistralına və Xəzər-Volqa su yoluna çıxışı olan şimal-qərb hissəsinin iqtisadi-coğrafi mövqeyi daha əlverişlidir. Bu yollar regionu Qafqaz və Avropa ölkələri ilə birləşdirir. Bakı şəhəri ilə Mərkəzi Asiyanın Türkmənbaşı və digər şəhərləri arasında gəmi-bərə körpüsünün salınması regionun Qafqaz ilə iqtisadi əlaqələrinin daha da yaxşılaşmasına səbəb olmuşdur. Son illər Çin, İran və Əfqanıstanla dövlət sərhədlərinin sadələşdirilməsi xarici nəqliyyat əlaqələrinin genişlənməsinə səbəb olmuşdur.
Mərkəzi Asiya

Regiondan keçən qədim İpək yolu bərpa olunur. Mərkəzi Asiya ölkələrinin coğrafi mövqeyinin, təbii şəraitinin, tarixi inkişaf yolunun, mədəniyyət, dil və din xüsusiyyətlərinin oxşarlığı onların iqtisadi əlaqələrinin genişlənməsinə və dərinləşməsinə, bir sıra siyasi və iqtisadi təşkilatların yaranmasına müsbət təsir göstərir. Mərkəzi Asiyada yüksək Pamir, Tyanşan və Altay, Kunlun dağ sistemləri ilə Turan və Xəzərsahili ovalıqlarının düzənlik ərazilərinin qonşuluqda yerləşməsi regionun landşaftının olduqca rəngarəngliyinə səbəb olmuşdur. Düzənliklər iri səhralarla (Qobi, Qaraqum, Qızılqum) əhatə olunmuşdur. Şimal hissəsində çöl əraziləri üstünlük təşkil edir. Regionun okeanlardan uzaqda yerləşməsi onun iqlimini olduqca kontinentallaşdırır.
Mərkəzi Asiya

Yayı isti və quraq, qışı soyuq və az qarlıdır. Mərkəzi Asiyada meşə azdır. Yalnız iki böyük çayı var (Sırdərya və Amudərya). Suvarma məqsədilə sularından həddindən artıq istifadə olunan (xüsusilə Qaraqum kanalı vasitəsilə) bu çayların suyu 1976-cı ildən başlayaraq demək olar ki, Aral gölünə çatmır. Nəticədə göl quruyur və quruyan hissələrdə baş verən qum tufanları ətraf ərazilərə və əhalinin sağlamlığına böyük ziyan vurur. Hazırda Xəzər dənizinin səviyyəsinin qalxması ilə yanaşı (1977–2000-ci illər ərzində Xəzərin səviyyəsi 2 metr qalxaraq sahil əraziləri basmış, dəniz ətrafı təsərrüfata böyük ziyan vurmuşdur), Aral gölünün qurumasının qarşısının alınması regionun mühüm ekoloji problemlərindəndir.
Mərkəzi Asiya

Mərkəzi Asiyanın təbii xüsusiyyətlərindən biri ərazinin yarıdan çoxunun seysmik qurşaqda yerləşməsidir. Burada tez-tez baş verən daşqınlar və sellər, əsasən əhalinin yanlış təsərrüfat fəaliyyətinin nəticəsidir. Ərazinin dağlıq relyefi ilə əlaqədar regionun çayları (xüsusilə Ural, İrtış, Vaxş) olduqca böyük hidroenerji resurslarına (xüsusilə dağlıq relyef olan Tacikistan və Qırğızıstan) malikdir. Mərkəzi Asiyada əhalinin milli tərkibi müxtəlifdir. Burada türk dili qrupuna aid olan özbəklər, qazaxlar, türkmənlər, qırğızlar, qaraqalpaqlar, fars dil qrupuna aid olan taciklər, həm də monqollar yaşayır. XIX əsrin axırlarında Mərkəzi Asiya ölkələrinin (Monqolustan istisna olmaqla) Rusiya imperiyasına birləşdirilməsindən sonra regiona ruslar və ukraynalılar axışaraq gəliblər.
Mərkəzi Asiya

Mərkəzi Asiya ölkələri müstəqillik qazandıqdan sonra yerli olmayan əhalinin bir hissəsi (xüsusilə ruslar) öz vətənlərinə qayıdırlar. Vaxtilə bura sürgün olunmuş xalqlardan almanlar Almaniyaya köçürlər. Mərkəzi Asiyaya sürgün olunmuş xaqlar arasında azərbaycanlılar da var. Azərbaycanlılar əsasən Qazaxıstanın Taldi-Kurqan və Cambul vilayətlərində, Daşkənddə və regionun digər bölgələrində yığcam halda yaşayırlar. Mərkəzi Asiyada əhalinin təbii artımı çox yüksəkdir. Təbii artıma görə ölkələr arasında dərin fərqlər var.
Mərkəzi Asiya

Ən yüksək təbii artım Tacikistanda və Monqolustanda (ildə 3%), ən az isə Qazaxıstandadır (ildə 0,5%). Regionun əhalisi olduqca qeyri-bərabər paylanmışdır. Dağətəklərində, dağarası vadilərdə və vahələrdə xüsusilə Özbəkistanın Əndican, Fərqanə, Daşkənd vilayətlərində (əhalinin orta sıxlığı 1 km²-də 400 nəfər), Qazaxıstanın cənubunda əhali daha sıx, Monqolustan, Türkmənistan və Qazaxıstanın səhralarında, Tacikistan və Qırğızıstanın yüksək dağlıq ərazilərində isə seyrək məskunlaşmışdır. Əhalinin yarıdan çoxu şəhərlərdə yaşayır. Ən iri milyonçu şəhərləri Daşkənd və Almatıdır.
Ata ocağı (serial, 2017)

Ata ocağı bədii serialı baş ssenarist Valeh Əhmədov və rejissor Rüfət Şahbazov tərəfindən 2017-ci ildə ekranlaşdırılmışdır. Xəzər televiziyasında istehsal edilmişdir. Serial psixoloji dram janrındadır. Əsas rolları Rəşad Bəxtiyarov, Qurban İsmayılov, Həmidə Ömərova, Rasim Cəfərov, Mənsurə Əhmədova ifa edirlər. Serial həftəiçi hər gün saat 22:00-da "Xəzər TV" yayımlanır. 3 avqust 2023-cü ildə final edərək bitmişdir. Serial psixoloji dram janrındadır.
Ata ocağı (serial, 2017)

Ailə münaqişəsindən bəhs edir. Ailəsinin sosial durumu ilə razılaşmayan övladlar ailə içində qütbləşir. Ailə başçısı ata sosial problemlər məngənəsində təklənir.Serialda üç ailə tipi nümayiş olunur. Ailənin təməlində isə əlbəttə ki, ata dayanır. Serialda nümayiş olunan ailələrdən biri Nazimin (Qurban İsmayılov) ailəsidir. Nazim çox sərt atadır. Övladları səhv və ya düz hərəkət etsələr də, ataları onlara etiraz edir.
Ata ocağı (serial, 2017)

Hər kəs bu atanı bu qədər sərt olmağa görə qınayır, ancaq övladlarının etdiyi hərəkətlərə baxanda, görürük ki, əslində ata düz hərəkət edir. Onun məsələlərə özünəməxsus baxış tərzi var. Digər bir ailə Mehmanın (Kazım Həsənquliyev) ailəsidir. Bu ailə bir qədər imkanlı ailədir. Mehman tamam başqa bir istiqamətdə övladlarına tərbiyə verir. O, övladları ilə dost münasibəti saxlayır, onların qayğılarına qalır. Serialda üçüncü ailə isə Niyazın (Elman Rəfiyev) ailəsidir.
Ata ocağı (serial, 2017)

Bu, serialdakı ən bədbəxt ailədir. Niyaz içki düşkünüdür. Dostları ilə içir, həyat yoldaşını incidir və böyük bir bədbəxtlik baş verir. Film haqqında "Ata ocağı" serialı Xəzər TV-də həftədə 5 dəfə yayımlanırdı. Serialda rol alan ADMİU tələbəsi Samir Qəfərli Vətən Müharibəsində şəhid olmuşdur. Filmin heyəti Film üzərində işləyənlər Rejissor: Rüfət Şahbazov İkinci rejissor: Emin Qasımov Baş ssenarist: Valeh Əhmədov Ssenaristlər: Qələm qrupu Operator: Emil Qarayev Rəssam: Vüqar Qurbanov Rəssam köməkçisi: İlqar Qurbanov Səs rejissorları: Aslan Əlibəyov & Ariz Əhmədli Saç ustası: Aidə Cəfərova İşıqçı: Həsən Əliyev Set işçisi: Fərhad Hüseynov & Həsənağa Ağayev Texniki məsul: Bəxtyar Abasov Vüsalə Həsənova — Gülçöhrə Sabir Məmmədov — Malik Asya Atakişiyeva — Bənövşə Elçin Əfəndi — Çingiz Elman Rəfiyev — Niyaz Əzizə Həşimova — Aynurə Günel Məmmədova — Zümrüd Həmidə Ömərova — Şəfiqə Kazım Həsənquliyev — Mehman Kəmalə Mehdiyeva — Səidə Mənsurə Əhmədova — Ofeliya Mirsəid Zeynalov — Mahir Qurban İsmayılov — Nazim Rasim Cəfər — Nadir Rəşad Bəxtiyarov — Rəşid Zaur Əliyev — Elçin Şəhanə Yusifova — Nuray Ülviyyə Rza — Günel Səmayə Sadıqova — Safurə Vahid Orucoğlu — Xəyal Valeh Əhmədov — Yusif Xatirə Süleymanova — Əzizə Elvin Əhmədov — Emin Xuraman Nicat — Günay Mələk Hacıyeva — Tomris Zülfiyyə Qurbanova — Ləman Elgün Hüseynov — Rəvan Ayşad Məmmədov — Nəsimi Elnur Kərimov — İlkin Zülfiyyə Məmmədova — Humay Günay Pirizadə — Bahar Tural Qan — Cavad Rüfət Nəzərov — Oğuz Dilarə Fərəcullayeva — Züleyxa Vidadi Həsənov — Akif Tural Əhməd — Bəhram Sənubər İsgəndərli — Zəminə Aytən Süleymansoy — Sevda Dəniz Tacəddin — Nailə Aydan Ağayeva — Fidan Hüsniyyə Əhmədova — Safura Könül Cəfərzadə — Günay Firdovsi Atakişiyev — Elman Corc Qafarov — Ramiz Ləman Mərih Könül Aysel Səlimli — Röya
Bazardüzü

Bazardüzü zirvəsi — Baş Qafqaz silsiləsində, Azərbaycan Respublikası ilə Dağıstan sərhədində dağ. Ən yüksək zirvəsi 4466 metrdir. Azərbaycanın ən yüksək zirvəsidir və Qəbələ rayonu ərazisində yerləşir. Böyük Qafqaz dağlarının Baş Qafqaz silsiləsində, Rusiya Federasiyası ilə sərhəddə, Qusar rayonu ərazisində yerləşir. Rusiya Federasiyasının ən cənub nöqtəsidir. Üç zirvədən ibarətdir. Türyan və Qusar çayları buradan başlanır.
Bazardüzü

Dağ öz adını ətəyində yerləşmiş və keçmişdə maldar ellərin yaylağı olmuş Şahnabadçay dərəsində yerləşən Bazardüzü adlı düzənin adından almışdır. Etnotoponim hesab olunur. Zirvə yürüşləri üçün marşrutlar Kuruş aşırımının şimal-qərb silsiləsi ilə yürüş. Maşrutun qısa təsviriKuzun kəndindən torpaq yol ilə Laza kəndinə qədər təxminən 7 km-dir. Əvvəlcə Laza kəndindən daha yaxşı cığırla Qusarçayın sol sahili ilə, ardınca da Şahnabadçay boynuca irəliləyərək Şahyaylağına çatmaq, Şahnabadçayı körpü ilə keçmək, Körpüdən Kuzun kəndinə qədər getmək lazımdır. Sərf edilən müddət 9–12 saatdır. Daha sonra Şahnabadçayın sağ tərəfi ilə hərəkət istiqamətində yuxarıya doğru irəliləmək, körpüdən 2 saat aralıqda yerləşən iki çayın birləşdiyi geniş çəmənlik sahəyə — Yatuxdərə massivinə qədər çatmaq lazımdır.
Bazardüzü

Daha sonra hərəkət istiqamətində sağ tərəflə, çayın Kuruş aşırımından töküldüyü yerə qədər yuxarıya doğru hərəkət edilir. Çayın digər tərəfinə keçməklə Bazardüzü ilə Yarudağ massivi arasındakı aşağı nöqtəyə çatmaq (əlavə oriyentir qara şistli qayalardır) lazımdır. Çayların birləşdiyi yerdən Kuruş (Qaranlıq) aşırımına qədər 30–40 dəqiqədir. Daha sonra Kuruş aşırımından daş yığını olan yerlə Bazardüzünün Şimal-şərq silsiləsinə çıxılır. Geniş dağlı silsilə ilə hərəkət edərək Şərqi Bazardüzünün yüksəkliyinə qədər düşərgədən 3–5 saatlıq yoldur. Burada sığortalanmaq lazımdır. Şərqi Bazardüzü zirvəsinə silsilə ilə, yaxud da yamacla qövs üzrə travers etməklə çıxmaq mümkündür: sola-yuxarı-sağa (sığorta!).
Bazardüzü

Daha sonra aşağı dar yerə enmək və zirvənin buz gümbəzinə çıxmaq (qramponların olması mütləqdir!). Buz gümbəzlə zirvəyə çıxmaq. (dəhliz!) Şərqi zirvədən 2 saatdır. Zirvədən 30 metr aralıda buz gümbəz üzərində nəzarət turları və çıxışda isə şistlər var. Çıxdığımız yolla da enirik. 4–6 saat çəkir.
Bazardüzü

Cənub silsilə ilə yürüş. Kombinəedilmiş,1B çətinlik dərəcəsində maşrutdur. Bu yürüşə Elman Mübariz oğlu Rəhimov rəhbərlik etmişdir. Yürüş 1993-cü il avqust ayının 29-da reallaşdırlıb. Maşrutun qısa təsviri Kuzun kəndindən torpaq yol ilə Laza kəndinə qədər təxminən 7 km yol qət edilir. Laza kəndindən daha yaxşı cığırla Qusarçayın sol sahili ilə, ardınca da Şahnabadçay boyunca irəliləyərək Şahyaylağına çatmaq, daha sonra Şahnabadçayı körpü ilə keçmək lazımdır. Körpüdən Kuzun kəndinə qədər 9–12 saatdır.
Bazardüzü

Daha sonra yuxarıya doğru Şahnabadçayın sağ tərəfi ilə axın istiqamətində hərəkət edilir. Çayın Kuruş aşırımından töküldüyü yerə qədər yuxarıya doğru, daha sonra isə Yatuxdərə çayının sağ tərəfi ilə axın istiqamətində yuxarıya doğru hərəkət edilir. Yatux aşırımına çatmamış 200–300 metr otluq sahə ilə irəliləmək, qayalıq təpələrə çatmamış əlverişli düşərgə yerləri var. Körpüdən düşərgə yerinə qədər 6–8 saatdır. Yatuxdərənin yuxarı hissəsində sol tərəf keçmək üçün mümkün keçid var. (çayı qar yığın ilə keçmək üçün). Yatuxdərə aşırmınıdan körpüyə qədər əlverişli cığır var.
Bazardüzü

Düşərgədən yuxarıya doğru çayın sağ tərəfi ilə kluarın başlanğıcına qədər Cənub sirkə aparan yol var. Qar yığın olan yerlə çayı keçmək lazımdır. Maşrutun başlanğıcı Düşərgə yerindən 30–40 dəqiqədir. Cənub silsiləninin xırda daş yığın olan yamacı ilə qalxmaq, ardınca yuxarıya doğru silsilənin sol tərəfi ilə getmək (yamacın meylliyi təxminən 15°-dir, məsafə isə təxminən 400 m), daha sonra güclü şəkildə dağıntıya məruz qalmış qayalarla (yamacın meylliyi təxminən 30–35°, məsafə isə təxminən 150 m) hərəkət etmək lazımdır. Daha sonra Cənub silsilənin xırda daş yığını olan hissəsi ilə bir qayalıq adadan digərinə qədər gedilir. Təxminən 2000 metr. (meyllik isə təxminən 25°).
Bazardüzü

Silsilənin yuxarı hissəsindəki qaya ilə Cənub-qərb sirkinin yuxarısına çıxmaq. Burdan isə Bazardüzü zirvəsinin təpə nöqtəsinə çatmaq. (300 m, meyllik isə təxminən 25°) Zirvəyə çıxmaq. Çıxdığımız yolla da enirik. Cənub Qərbi sirkdən yürüş. 2A çətinlik dərəcəsində, buzlu-qarlı yolla gedilən marşrutdur. Maşrutun qısa təsviri Kuzun kəndindən torpaq yol ilə Laza kəndinə qədər təxminən 7 km-dir.
Bazardüzü

Laza kəndindən daha yaxşı cığırla Qusarçayın sol sahili ilə, ardınca da Şahnabadçay boyunca irəliləyərək Şahyaylağına çatmaq, Şahnabadçayı körpü ilə keçmək, Körpüdən Kuzun kəndinə qədər 9–12 saatdır. Daha sonra yuxarıya doğru Şahnabadçayın sağ tərəfi ilə axın istiqamətində irəliləmək, çayın Kuruş aşırımından töküldüyü yerə qədər yuxarıya doğru hərəkət edilir. Daha sonra Yatuxdərə çayının sağ tərəfi ilə axın istiqamətində yuxarıya doğru hərəkət edilir. Yatux aşırımına çatmamış 200–300 metr otluq sahə ilə irəliləmək, qayalıq təpələrə çatmamış əlverişli düşərgə yerləri var. Körpüdən düşərgə yerinə qədər 6–8 saatdır. Yatuxdərənin yuxarı hissəsində sol tərəf keçmək üçün mümkün keçid var. (çayı qar yığın ilə keçmək üçün).
Bazardüzü

Yatuxdərə aşırmınıdan körpüyə qədər əlverişli cığır var. Düşərgə yerindən hərəkət istiqamətində qayalıq təpələri sağa doğru keçmək lazımdır. Daha sonra çay üzərindəki qarlı-buzlu körpünü keçmək, çayın sağ tərəfi ilə irəliləmək, uzaqdan görünən Bazardüzü sirki istiqamətində hərəkət etmək. Buzlaq dilinə yaxınlaşmaq, düşərgə yerindən 60–80 dəqiqəlik yoldur. Maşrutun başlanğıcı Daha sonra buzlağın dili ilə 160 metr 2-ci çətinlik dərəcəsində irəliləyərək 35°meyllikdə sirkə çıxmaq lazımdır. Sirklə gediş üzrə hərəkət istiqamətində silsilənin sağa doğru ayrılan və aydın görünən qara qolu ilə getmək, 500 m 15° meyllikdə, 1-ci çətinlik dərəcəsindədir. Hərəkət istiqamətində sola doğru keçərək, silsilənin qolu ilə yuxarıya doğru 1200 metr, 25° meylliklə 2-ci çətinlik dərəcəsində buzlaqla getmək lazımdır.
Bazardüzü

(Marşrutun yuxarı hissəsində bəzi yerlərdə daş yığın olan yamaca çıxış) Bazardüzünün əsas zirvəsinin gümbəz hissəsinə çıxmaq, Gümbəz hissədən zirvəyə 300 m, 25° meyllikdə 1-ci çətinlik dərəcəsində qarla getmək tələb olunur. Çıxdığımız yolla da enirik. Bazardüzünün Şimal-Şərq sirkindən və Şərq silsiləsi ilə yürüş. 1B çətinlik dərəcəsində, qayalıqla gedilən marşrutdur. Maşrutun qısa təsviri Xınalıq kəndindən torpaq yol ilə Xınalıq aşırımına qədər 2–4 saatdır. Daha sonra Şahnabad vadisinə eniş edilir. Ardınca Şahnabadçay boyunca hərəkət istiqaməti üzrə sol tərəflə Yatuxdərə çayına qədər irəliləmək, Yatuxdərə çayının sağ sahili ilə irəliləmək lazımdır.
Bazardüzü

Daha sonra gediş üzrə çayın sağ tərəfi ilə hərəkət etmək lazımdır. Yatuxdərə çayının yuxarı hissəsində çayı qar yığını olan yer ilə keçmək və hərəkət istiqamətində sol tərəflə irəliləyərək aşırımın aşağısındakı düşərgə yerinə, Bazaryurd zirvəsinin Şimal-Qərb silsiləsinin başlanğıcına çatmaq. Aşırımdan düşərgə yerinə qədər 8–12 saatdır. Düşərgə yerindən qayalıq təpədən sağa tərəf hərəkət istiqaməti üzrə irəliləmək. Cənubi Bazardüzünün Şimal Şərqi sirkinə daxil olmaq. Daha sonra Şərq silsiləsində enişə tərəf 300 metr 25–35 dərəcə meylliklə I çətinlik dərəcəsində hərəkət etmək. Silsiləyə Çıxış.
Bazardüzü

Silsilə ilə 10–30° meyllikdə I çətinlik dərəcəsi ilə 500–600 m hərəkət etmək. Zirvəyə çıxış. Çıxdığımız yolla da enirik. Şimal-Şərqi sirkin kluarı ilə yürüş. 1B çətinlik dərəcəsində kombinəedilmiş marşrutdur. Maşrutun qısa təsviri Xınalıq kəndindən torpaq yol ilə Xınalıq aşırımına qədər (2–4 saatdır.) Daha sonra Şahnabad vadisinə eniş.
Bazardüzü

Ardınca Şahnabadçay boyunca hərəkət istiqaməti üzrə sol tərəflə Yatuxdərə çayına qədər irəliləmək, Yatuxdərə çayının sağ sahili ilə irəliləmək. Daha sonra gediş üzrə çayın sağ tərəfi ilə hərəkət etmək. Yatuxdərə çayının yuxarı hissəsində çayı qar yığını olan yer ilə keçmək və hərəkət istiqamətində sol tərəflə irəliləyərək aşırımın aşağısındakı düşərgə yerinə, Bazaryurd zirvəsinin Şimal Qərb silsiləsinin başlanğıcına çatmaq. Aşırımdan düşərgə yerinə qədər 8–12 saatdır. Düşərgə yerindən qayalıq təpədən sağa tərəf hərəkət istiqaməti üzrə irəliləmək. Bazardüzünün Şimal-Şərqi sirkindən Cənubi Şərq sirkinə daxil olaraq yaxşı görünən qarlı kluarla hərəkət etmək. İri daş yığın olan kluarla 100 metr 35° dərəcə meylliklə I çətinlik dərəcəsində getmək.
Bazardüzü

Daha sonra kluar ilə 160 m 35–40 dərəcə meylliklə II çətinlik dərəcəsində qarla gedərək silsiləyə çıxmaq. Geniş daşlı silsilə ilə 100 metr 10–20° I çətinlik dərəcəsində irəliləyərək zirvəyə çıxmaq. Düşərgədən 3–4 saatdır. Zirvədən Şərq silsiləsi dar hissəsinə enmək və oradan da sirkə enmək lazımdır.Azərbaycan tərəfdən qışda ilk dəfə cənubu -Şərq marşrutu ilə 7 – 8 fevral 2017-ci ildə İsgəndərov Babək Ağabala oğlu(Orabanlı) solo (tək) dırmanmışdır. Xarici keçidlər Bazardüzü səfəri Böyük Qafqazın Bazardüzü–Şahdağ–Tufandağ ekosisteminin kompleks hidrometeoroloji və ekoloji tədqiqatı ilə bağlı tədbirlər haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin sərəncamı Həmçinin bax Azərbaycan Respublikasında ən yüksək dağ zirvələri
İsmət Qayıbov

İsmət İsmayıl oğlu Qayıbov (8 oktyabr 1942, Kirovabad – 20 noyabr 1991, Qarakənd, DQMV) — Azərbaycan Respublikasının ilk Baş Prokuroru, III dərəcəli dövlət ədliyyə müşaviri. O, 20 noyabr 1991-ci ildə Xocavənd rayonu yaxınlığında, bir sıra digər dövlət xadimi ilə birgə içində olduğu Mi-8 vertolyotunun erməni hərbi birləşmələri tərəfindən vurulması nəticəsində şəhid olmuşdur. Erkən illəri İsmət Qayıbov 8 oktyabr 1942-ci ildə Azərbaycanın Gəncə şəhərində müəllim ailəsində anadan olub. Əslən Qazax rayonunun Aşağı Salahlı kəndinin Qayıbovlar (II) soyundandır. Onun valideynləri, atası İsmayıl və anası Füruzə Respublikanın əməkdar müəllimi olub. Orta təhsilini Gəncə şəhərindəki 1 saylı orta məktəbdə almışdır. 1967-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin Hüquq fakültəsini bitirir. 1963-cü ildə əmək fəaliyyətinə başlamış, 1965-ci ildən Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasının üzvü olmuşdur. O, 1969-cu ildə Əli-Bayramlı Şəhər Komsomol Komitəsinin birinci katibi seçilir.
İsmət Qayıbov

Prokurorluq fəaliyyəti 1971-ci ilin mart ayında Azərbaycan SSR-in prokurorluq orqanlarına qəbul olmuş – 26 Bakı komissarı rayonunun prokuror köməkçisi vəzifəsinə təyin edilmişdir. 1975-ci ilin iyun ayında Bakı Şəhər Prokurorluğunda cinayət işlərinin baxılmasına nəzarət şöbəsinin prokuroru vəzifəsinə təyin olunub. 1976-cı ilin fevral ayından isə Bakı Şəhər Prokurorluğunun ümumi nəzarət şöbəsinin rəisi vəzifəsində çalışıb. 1978-ci ildən İsmayıllı rayonunun prokuroru, 1982-ci ildən Əli-Bayramlı şəhərinin prokuroru, 1987–1990-cı illərdə isə Sumqayıt şəhərinin prokuroru vəzifələrində çalışmışdır. Qarabağ müharibəsi zamanı 1991-ci ildə İsmət Qayıbovun verdiyi müsahibədə erməni hərbi dəstələrinin cinayətkar əməllərinin sovet rəhbərliyi tərəfindən cəzasız qaldığına etiraz edir. O, həmçinin Sumqayıt hadisələri ilə bağlı şərh verir və bildirir ki, o şəxsən 96 nəfər barəsində həbs-qətimkan tədbiri seçib. Amma erməni separatçılarının törətdiyi cinayət nəticəsində asudə gəzmələrindən qəzəblə danışır. Qayıbov Quqarkda azərbaycanlılara qarşı törədilən dəhşətli qırğına görə cəmi 4 erməninin saxlandığını "biabırçılq" adlandırmışdı. O, 20 yanvar faciəsini "Azərbaycan xaqlnın öz müstəqilliyi uğrunda apardığı mübarizə" adlandırır və bildirir ki, "bu şəhidlər hərbi diktaturanın əleyhinə küçələrə çıxmışdılar".1991-ci il noyabrın 18-də Mixail Qorbaçovun şəxsi köməkçisi Kremldən Bakıya zəng vurur və Azərbaycan Respublikasının Dağlıq Qarabağ rəhbərliyindən xahiş edir ki, Təhlükəsizlik Şurasının növbəti iclasını Dağlıq Qarabağda keçirsin çünki ərazidəki torpaq iddiasında olan erməni liderlərinin və Moskva nümayəndələrinin də bu iclasda iştirakı nəzərdə tutulur.
İsmət Qayıbov

Bu telefon zəngindən sonra Bakıda siyahı tərtib olunur. Siyahıya Viktor Polyaniçko rəhbərlik etməli idi. Nümayəndələr, ancaq güc nazirliklərindən və Təhlükəsizlik Şurasının rəhbər orqanlarından ibarət olmalıydı.Rəsmi Moskva iclasda dövlət katibi Tofiq İsmayılov və baş prokuror İsmət Qayıbovun hökmən iştirakını xahiş edir. Bu xahişi isə məhz polkovnik Georgi Septa çatdırır. 1991-ci il noyabrın 19-u saat 19.05-də siyahı tərtib olunur. İlkin siyahı Tofiq İsmayılovun rəhbərliyilə müzakirə edilir. 1991-ci il noyabrın 20-də saat 12.57-də Ağdam uçuş zolağındakı Mİ-8 tipli iki vertolyotun 69 və 72 nömrəli yanacaq bakları doldurulur. Mİ-8 N69 vertolyotu əsas vertolyot olmalı, onu iki nəfər — 1981-ci ildə Əfqanıstan döyüşlərində iştirak etmiş kapitan Lantev Mamontov və kapitan Pyotr Babuşkin idarə etməliydi. İkinci vertolyot — Mİ-8 N72 isə birincini müşayiət etməli idi. Amma ikinci vertolyot müşayiət olunmadan, yəni təhlükəsizliyi təmin edilmədən 13.48-də birincinin yerinə havaya qalxır.Hesablamalara görə, Qarakənd üzərində üç yüz metr yüksəklikdə uçan Mİ-8 N72 vertolyotu 1991-ci il noyabrın 20-də saat 14:42 dəqiqədə vuruldu. Qarakənd faciəsisi haqqında ilkin məlumat Prezident Aparatına saat 19:55-də çatır.
İsmət Qayıbov

Lakin bu faciə haqqında xəbər Xankəndidən erməni dilində yayımlanan "Vətən və vətəndaş" verilişinin xəbərlər bölümündə, saat 15:30-da yayımlanmışdı. Həmin gün Yerevan radiosu saat 16:15-də həmin xəbərin "qəza" kimi şərhini verdi. Saat 16:40-da Tehran radiosu, 17:00-da Moskva radiosu açıqladı.Həlak olanlar arasında İsmət Qayıbov da var idi. Ümumilikdə qəza nəticəsində 22 nəfər həlak olub. İlkin olaraq Azərbaycanın nümayəndə heyətinin məlumatına görə, cəsədlərdən 12-si tam şəkildə tanınırdı, 3-cü qismən tanınırdı, qalanlarının şəxsiyyəti isə ekspertiza nəticəsində müəyyən edildi. İsmət Qayıbovun oğlu İsmayıl Qayıbovun sözlərinə görə, ilk və son dəfə onun atası ailə üzvlərinə vida etməmişdi. İsmət Qayıbovun geyindiyi pencəkin cibində isə Ömər Xəyyamın rübaisi var idi: Jurnalist Salman Alıoğlunun sözlərinə görə, Mərzilini keçəndə hərbçilər jurnalistləri saxladılar və o əraziyə bir sutka heç kəsi buraxmadılar. Alıoğluya görə, jurnalistlər əraziyə gedəndə ruslar və ermənilər ərazidə ciddi təmizləmə işi aparmışdılar. Onun fikrincə, vertolyot yerə düşmüş və onlar vertolyotu yerdə yandırmışdılar: Alıoğlunun sözlərinə görə, səfərdən əvvəl İsmət Qayıbov və Məhəmməd Əsədov kürk geyinmişdi və onların kürkünün altında İsrail istehsalı olan avtomatları var idi. Jurnalistin fikrincə, vertolyotun içində atışma olub. Alıoğluya görə, meyitləri tabutlara yerləşdirəndə vertolyotda olanlarla, tabutda olanların sayı düz gəlmirdi və təxminən üç-dörd cəsəd yox idi. Bakı şəhərinin Şəhidlər xiyabanında dəfn edilmişdir.
İsmət Qayıbov

Şəxsi həyatı İsmət Qayıbov Leyla xanım ilə ailə həyatı qurmuş və ömrünün sonuna qədər onunla evli idi. Onların bu nikahdan iki övladı olur. Qızı Firuzə, oğlu isə İsmayıl Qayıbov. İsmət Qayıbov övladına qoyduğu adlar onun ata-analarının adı ilə bağlı idi. Gəncə şəhərində təhsil aldığı 1 saylı orta məktəb, Bakıdakı Bakıxanov qəsəbə stadionu, Qubadlı rayonunda onun adına Saray kənd tam orta məktəbi, Xaçmaz rayonunda 3 saylı tam orta məktəb, Maştağa qəsəbəsində İdman Təlim Mərkəzi, Mingəçevirdə 10 saylı tam orta məktəb və neft tankeri onun adını daşıyır. Sumqayıtda 1 saylı tam orta məktəbi və küçə onun adını daşıyır. İsmət Qayıbovun abidəsi Bakıdakı Fəxri Xiyabanda yerləşir. Ədəbiyyatda Rusiya Federal Təhlükəsizlik Xidmətinin (FTX) Krasnoyarsk vilayəti üzrə idarəsi və vilayət prokurorluğu 2013-cü il oktyabrın 23-də məhkəməyə müraciət edərək Azərbaycan diasporunun fəalları tərəfindən yayılan "Erməni terroru" kitabının ekstremist məzmunlu çap məhsulu kimi tanınmasını tələb etmişdi. Bu tədqiqat əsərinin müəllifləri İsmət Qayıbov və "Azərinform" agentliyinin direktoru və Azad Şərifov idi. Biblioqrafiya Həmçinin bax Qarakənd faciəsi Alı Mustafayev Gültəkin Əsgərova Xarici keçidlər Unudulmaz dövlət xadimi "İsmət Qayıbov həbsim barədə sanksiyaya imza atmamışdı" Müəmmalı şəkildə həlak olan baş prokurorun — HƏYAT HEKAYƏSİ Arxivləşdirilib 2016-09-02 at the Wayback Machine
İstiqlal Marşı

İstiqlal Marşı — Türkiyə Cümhuriyyəti və Şimali Kipr Türk Respublikasının dövlət himni. Qərb Cəbhəsi Komandiri İsmət İnönü dövlət himni üçün şeirin yazılması ilə bağlı xalqa səslənmiş və şeiri məqbul görülən şəxsə 500 türk lirəsi mükafat vəd etmişdir. Yarışmaya 724 şeir təqdim edilmiş, lakin bu şeirlərdən heç biri himn olmaq üçün uyğun hesab edilməmişdir. Bu hadisədən sonra Mehmet Akif Ərsoyun "Bizim Qəhrəman Ordumuz" adlı şeiri parlamentdə oxunmuş və böyük rəğbətlə qarşılanmışdır. 12 mart 1921-ci il tarixli iclasda bu şeir himn olaraq qəbul edilmişdir. Mehmet Akif Ərsoy, müsabiqə mükafatı üçün nəzərdə tutulmuş 500 lirə mükafatı almamış və bu vəzifəni ordu və millət üçün yerinə yetirdiyini dilə gətirmişdir. İstiqlal Marşının bəstəkarı Osmanlı sarayında ilk türk skripkaçı kimi yetişdirilən Osman Zəki Üngör olmuşdur. İstiqlal marşının çərçivəli şəkili, bütün türk sinif otaqlarının löhvəsi üzərində Türk bayrağı və ölkənin qurucusu olan Atatürkün fotoşəkili ilə birlikdə divardan asılı vəziyyətdə dayanmalıdır.
İstiqlal Marşı

20 oktyabr 1927-ci ildən bəri bunlarla yanaşı Atatürkün gənclərə ilhamlı xitabının yer aldığı fotoşəkil də yerləşdirilmişdir. On misralı himndən yalnız ilk iki dörd misra oxunur. Dövlət və hərbi tədbirlərdə, eləcə də milli festivallarda, bayramlarda, idman tədbirlərində və məktəb mərasimlərində mütəmadi olaraq eşidilir. 1983–1989-cu illərdə buraxılmış 100 lirəlik əskinaslarının arxasında marşın ilk dörd misrası əks olunmuşdur. 1983-cü ildə, Şimali Kipr Türk Respublikası, Şimali Kipr Konstitusiyasının 2-ci maddəsi əsasında İstiqlal marşını dövlətin rəsmi himni qəbul etmişdir. Türk Qurtuluş Savaşının əvvəllərində, İstiqlal Hərbinin milli ruh içərisində əldə edilməsi imkanını təmin etmək məqsədilə Milli Təhsil Nazirliyi Maarif Əvəzi, 1921-də bir söz müsabiqəsi keçirmiş, sözügedən müsabiqəyə ümumilikdə 724 şeir daxil edilmişdir. Qazanan sözə pul mükafatı qoyduğu üçün əvvəlcə yarışmaya qatılmaq istəməyən Burdur millət vəkili Mehmet Akif Ərsoy, Milli Təhsil Nazirliyi maarif Vəkili Həmdullah Sübhi Tanrıövər israrı üzərinə, Ankaradakı Tacəddin Dərgahında yazdığı və İstiqlal Hərbini verəcək olan Türk Ordusuna xitab etdiyi şeirini müsabiqəyə qoymuşdur. Xarici keçidlər Vocal of the İstiklâl Marşı in Ogg Vorbis Arxivləşdirilib 2011-07-23 at the Wayback Machine Dramatic Reading of the text of the İstiklâl Marşı Arxivləşdirilib 2010-06-18 at the Wayback Machine İstiklâl Marşı — MIDI version Arxivləşdirilib 2005-10-28 at the Wayback Machine İstiklâl Marşı — Instrumental version İstiklâl Marşı — Acoustic Guitar version İstiklâl Marşı — Electric Guitar version İstiklâl Marşı — Baglama version İstiklâl Marşı — Guitar Chords in PDF format The Original Composition by Ali Rıfat Çağatay
Kibrit

Kibrit — açıq od almaq üçün ucunda yanan başlıq olan tez alışan xırda çubuq. Yanma temperaturu Kibrit yanan zaman odun temperaturu 750-850 °C, bu zaman 300 °C — yanan çubuğun temperaturu, 800 — 1000 °C isə odun temperaturudur. Kibrit alışma reaksiyası Qırmızı fosfordan kibrit istehsalında istifadə olunur. Belə ki, onun narın əzilmiş şüşə və yapışqanla qarışığını kibrit qutusunun yanına çəkirlər. Tərkibi kalium-xlorat (Bertolle duzu) KClO3 və kükürddən ibarət olan kibrit başlığı qutunun yanına sürtüldükdə alovlanma baş verir. 6P + 5KClO3 → 5KCl + 3P2O5 Düzəltmə tarixi Dünyada ilk kibriti 1826-ci ildə ingilis kimyaçı və əczaçı Con Uoker düzəldib. O, 1826-ci ildə çubuq ilə kimyəvi qatıçığı qarışdırırdı. Çubuğun üzərində qatışıqdan bir damcı qurumuşdu.
Kibrit

Uoker onu təmizləmək üçün yerə sürtəndə çubuq alovlandı. Beləliklə kibritin tarixçəsi başladı. Lakin, Con Uoker ixtirasını patenetləşdirmədi.Samuel Cons adlı bir şəxs Con Uokerin ixtirasını görüb onları "Lüsifercik" adı ilə satmağa başladı. Pis iyə və qığılcımlara baxmayaraq o, tonlarla kibrit satırdı. 1885-ci ildə İsveç kimyaçısı İohan Edvard Landstrom ilk dəfə ağ fosforu qırmızı fosforla əvəzləyərək kibriti təhlükəsizləşdirdi. 1889-cü ildə Coçua Pyusi kibrit qutusunu ixtira etdi, lakin yandırılan hissə daxildə idi. O, patenti Diamond Match Kompaniyasına verdi. Bu dəfə kompaniya yandırılan hissəni çölə qoymuşdu. 1910-cu ildə kompaniya sağlamlığa zərər verməyən kibritin patentini aldı.
Kibrit

İcadın əhəmiyyəti o qədər çox idi ki, ABŞ prezidenti Uilyam Taft insanlar önündə kompaniyadan müəllif hüquqlarından əl çəkməyi xahiş etmişdi. Şirkət bunla razılaşaraq 28 yanvar 1911-ci ildə müəllif hüquqlarından əl çəkdi. Sonra qutuların üzərinə etiketlər yapışdırılmağa başlandı və yeni kolleksiya növü - Filumeniya düzəltdi. Təhlükəsiz kibrit Kibrit istehsalında ağ fosfor təhlükəsi,etibarlı kibritin istehsalının yaranması üçün zəmin yaratdı. Kibrit istehsalındakı əsas yenilik kibritin uc hissəsində qırmızı fosfordan istifadə olunması idi. Bu fikir 1844-cü ildə İsveçli Qustav Erik Paş(1788–1862) tərəfindən irəli sürülmüş, İohan Edvard Landstrom(1815-1888) tərəfindən təkmilləşdirilmişdir.
Arşın mal alan (film, 1945)

"Arşın mal alan" — tammetrajlı bədii filmi rejissorlar Rza Təhmasib və Nikolay Leşşenko tərəfindən 1945-ci ildə ekranlaşdırılmışdır. Film Bakı Kinostudiyasında istehsal edilmişdir. Filmdə əsas rolları Rəşid Behbudov, Leyla Bədirbəyli, Ələkbər Hüseynzadə, İsmayıl Əfəndiyev, Münəvvər Kələntərli, Lütfəli Abdullayev, Fatma Mehrəliyeva və Rəhilə Mustafayeva ifa edirlər. Bu film Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 7 may 2019-cu il tarixli, 211 nömrəli Qərarı ilə Azərbaycan Respublikasında dövlət varidatı elan edilən filmlərin siyahısına daxil edilmişdir Bakı, XX əsrin əvvəli. Gənc tacir Əsgər (Rəşid Behbudov) evlənmək fikrinə düşür.
Arşın mal alan (film, 1945)

Lakin dövrün qaydalarından fərqli olaraq o, qızı toydan öncə görüb sonra evlənmək istəyir. Bəs nə etməli? Bu məsələnin həllində dostu Süleyman (İsmayıl Əfəndiyev) onun köməyinə gəlir… Film haqqında Film kinostudiyanın 1941-ci il planına salınsa da, Böyük Vətən müharibəsinin başlanması ilə çəkilişi təxirə salınır. Musiqili film Azərbaycan bəstəkarı Üzeyir Hacıbəyovun eyniadlı operettası əsasında ekranlaşdırılmışdır. Təkcə 1945-ci ildə bu filmə (ekrana buraxıldıqdan sonra) 16,27 milyon tamaşaçı baxmışdır.
Arşın mal alan (film, 1945)

8-ci yeri tutmaqla prokat lideri olmuşdur. ("Domaşnaya Sinematika" bədii filmlərinin kataloqu. Moskva, 1966). Rusiya kinosunun 100 illiyi münasibətilə aparılan sosioloji tədqiqatlar nəticəsində sovet kinosunun inkişafına əhəmiyyətli təsir göstərmiş sovet filmlərinin və sovet ekranında uzun illər nümayiş etdirilmiş xarici ölkə filmlərinin arasından "100 Sevimli film" seçilmişdir. Həmin filmlər üç hissəyə-Qızıl, Gümüş və Bürünc siyahılara ayrılmışdır.
Arşın mal alan (film, 1945)

1945-ci ildə istehsal olunmuş "Arşın Mal Alan" kinokomediyası məşhur kino mütəxəssislərinin yekdil rəyi ilə "Qızıl Siyahı" ya daxil edilmişdir. Film Sovet dövründə 136 ölkədə nümayiş etdirilmiş, 86 dilə tərcümə edilmişdir. Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi Beynəlxalq Bankın maliyyə dəstəyilə "Arşın mal alan" filminin Moskva Film Fondundakı nüsxəsinin ölkəmizə gətirilərək, Azərbaycan dilində yenidən bərpa olunmasını təşkil edib. 16 may 2006-cı ildə film 60 illiyində ilk dəfə nümayiş etdirilib. Film 2013-cü ildə Heydər Əliyev Fondunun təşəbbüsü, Ata Holdingin dəstəyi və "Peachline" şirkətinin təşkilatçılığı ilə bərpa olunub və rənglənib.
Arşın mal alan (film, 1945)

Bərpa edilmiş və rənglənmiş "Arşın mal alan" filmi 19 sentyabr 2015-ci ildə Hollivudda nümayiş olunub. Filmin nümayişi Üzeyir Hacıbəylinin anadan olmasının 130, Rəşid Behbudovun 100, "Arşın mal alan" filminin isə 70 illiyinə həsr olunub. Filmi 650 nəfərə yaxın tamaşaçı izləyib. Azərbaycanın Los Ancelesdəki Baş Konsulluğunun təşkilatçılığı ilə "Arşın mal alan" filmi Hollivudun məşhur "Ricardo Montalban" kinoteatrında nümayiş olunub. 2018-ci ilin martında film "Xarici ölkələrin filmləri" həftəsi çərçivəsində Parisin "Balzak" (fr.
Arşın mal alan (film, 1945)

Le Balzac) kinoteatrında nümayiş olunub. 1946-cı ildə bəstəkar Üzeyir Hacıbəyova, rejissor Rza Təhmasibə, aktrisa Leyla Bədirbəyliyə, aktrisa Münəvvər Kələntərliyə, aktyor Rəşid Behbudova, aktyor Lütfəli Abdullayevə və aktyor Ələkbər Hüseynzadəyə "Stalin" mükafatı (2-ci dərəcə) verilmişdir. Filmin üzərində işləyənlər Əsərin müəllifi: Üzeyir Hacıbəyov Ssenari müəllifi: Sabit Rəhman Rejissor: Rza Təhmasib, Nikolay Leşşenko Operator: Əlisəttar Atakişiyev, Muxtar Dadaşov Rəssam: Yuri Şvets Bəstəkar: Üzeyir Hacıbəyov Rəşid Behbudov — Əsgər Leyla Bədirbəyli (Leyla Cavanşirova kimi) — Gülçöhrə Ələkbər Hüseynzadə — Soltan bəy İsmayıl Əfəndiyev — Süleyman Münəvvər Kələntərli — Cahan xala Lütfəli Abdullayev — Vəli Fatma Mehrəliyeva — Telli Rəhilə Mustafayeva — Asya Mirzəağa Əliyev — məşədi İbad Şəmsəddin Abbasov. "Sovet Azərbaycanının kinosu" //Kommunist.- 1958.- 29 avqust. "Bolqar jurnalı yazır…" //Ədəbiyyat və incəsənət.- 1964.
Arşın mal alan (film, 1945)

Azərbaycan Milli Ensiklopediyası Elmi Mərkəzi, 2007.- səh. 813. Aydın Kazımzadə. "Kinosalnamə" ["Arşın mal alan" filmi haqqında] //Mədəniyyət TV.- 2016.- 28 may. Həmçinin bax Azərbaycan filmlərinin siyahısı1945-ci ilin Azərbaycan filmləri1940-cı illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Əli və Nino

Əli və Nino—ilk dəfə 1937-ci ildə Vyanada alman dilində E. P. Tal Verlaq tərəfindən nəşr edilən və indiyədək dünyanın 33 dilinə tərcümə edilən məhəbbət romanıdır. Əsərin ilk nəşrində müəllif kimi Qurban Səid göstərilmişdir. Rəsmi sənədlərə əsasən Qurban Səid avstriyalı baronessa Elfrida fon Ehrenfelsin təxəllüsüdür. Buna görə də uzun illər əsərin həqiqi müəllifi Elfrida fon Ehrenfels hesab olunurdu, lakin amerikalı şərqşünas Tom Rayz əsərin əslən Azərbaycandan olan yəhudi mənşəli yazıçı Lev Nissembauma məxsus olduğunu, baronessa Elfrida fon Ehrenfelsin isə yalnız onun məşuqəsi olmasını sübut edə bilmişdi. Azərbaycan Yazıçılar Birliyi isə 1993-cü ildə qəbul etdiyi qərarda əsərin müəllifinin Y. V. Çəmənzəminli olduğunu təsdiq etdi. Bir qisim tədqiqatçılar Qurban Səid adının Bakı yəhudisi Lev Nissembaumun, digərləri isə Yusif Vəzir Çəmənzəminlinin təxəllüsü olduğunu qeyd edirlər. Qərb tədqiqatçıları və naşirləri "Əli və Nino"nun XX əsrin 20-ci illərində Bakıdan Almaniyaya mühacirət etmiş yəhudi mənşəli Lev Nissembaum olduğunu bildirirlər.