LocalDoc/ldquad_v2_retrieval-reranked huggingface dataset:
Sufizm

…Müsəlmanların "zövq" sahibi, ilahiyyatçı Əflatundan xoşlarının gəlməməkləri onların bu sözün mənasını bilməməklərindən irəli gəlir". Filosofları "Allahı bilənlər, tanıyanlar" adlandıran İbn Ərəbi Quranın "Allah Davuda həm hökmranlıq, həm də hikmət verdi" ayəsinə söykənərək, fəlsəfənin ilahi biliklərlə əlaqəsini isbatlamağa çalışır. O hər hansı filosofun, yaxud mötəzili alimin görüşlərinin bütövlükdə rədd edilməsini cahillərin işi hesab etmiş və bildirmişdi ki, fi losofl arın heç də bütün sözləri əsassız deyildir. "İxvani-səfa" təlimi və İbn Miskəveyhin fəlsəfi yaradıcılığında olduğu kimi İbn Ərəbi də əxlaq baxımından şəriət və fəlsəfə arasında oxşarlıq axtarır: "Filosofların yazdıqları, yəni hikmət insanı şəhvətdən qoruyur, nəfsin tələsindən xilas edir, daxildəki gizli şeylərdən uzaqlaşdırır. Bütün bunlar doğru olub şəriətə uyğundur".
Sufizm

Bir sufi kimi Əbu Hamid əl-Qəzzalinin fəlsəfəyə münasibəti mövzusuna sonrakı paraqrafl arda toxunulacaqdır. Yuxarıda qeyd etdiklərimizdən aydın olur ki, sufiliyin rasionallıq probleminə, əqli üsullara münasibəti birmənalı olmamışdır. Ağıla münasibətdə sufilik nöqteyi-nəzəri onunla fərqlənir ki, burada qəbul edilmiş ağıl hissi-təcrübi olub ilahi həqiqətləri dərk etməkdən uzaqdır. Həmçinin bax Azərbaycanda təsəvvüf Seyri-süluk Məmmədov E. N. Orta əsr İslam fikrində din və fəlsəfə.
Orfoqrafiya

Orfoqrafiya — sözlərin düzgün yazılışını öyrənən, bir linqvistikanın sahəsidir. Yazılışın həmahəngliyi deyilişin individual və dialektik xüsusiyyətlərini aradan qaldırır, bu isə öz növbəsində təkrar soruşmaq imkanı olmadıqda qarşılıqlı anlaşmaya gətirib çıxarır. Orfoqrafiyanın quruluşunun prinsipləri Orfoqrafiya ilə yazının bilavasitə əlaqəsi olduğundan, yazının əmələ gəlməsi orfoqrafiyanın prinsiplərin formalaşmasında əsas təsir göstərən amildir. Bəzi dillərdə yazı çox qədimdir və heçvaxt islahat keçirilməyib, bu zaman demək olar ki, yazı dilin qədim formasını ifadə edir və həyatdan geri qalıb(misal üçün, ingilis dili). Xarici keçidlər Azərbaycan dilinin onlayn Orfoqrafiya lüğəti Arxivləşdirilib 2018-02-27 at the Wayback Machine Android üçün Azərbaycan dilinin Orfoqrafiya lüğəti (Google Play) Azərbaycan dilinin Orfoqrafiya lüğəti (PDF, yükləmək)
Yuxu (film, 2001)

Yuxu — Rejissor Fikrət Əliyevin filmi. Film iki sevən gəncin məhəbbətindən bəhs edir. Filmdəki hadisələr bizim günlərdə səfalı Abşeron qəsəbələrindən birində, baş qəhrəmanın yuxusu ətrafında cərəyan edir. Əliabbas (İlham Qasımov) sevgilisinə qovuşmaq üçün nə dedi-qodulardan qorxur, nə də hədələrdən. O öz xoşbəxtliyi uğrunda mübarizə aparır… Və istədiyinə nail olur.
Yuxu (film, 2001)

Novruzova Suğra Bağırzadə — maşındakı qadın Elnur Mehdiyev Z. Abdullayeva Arif Kərimov — qəsəbə sakini S. Heybətov Tərlan Babayev (T. Babayev kimi) Fərəc Fərəcov — satıcı Filmi səsləndirənlər Ramiz Əzizbəyli — Əliabbas (İlham Qasımov) (titrlərdə yoxdur) Həsən Məmmədov — Hidayət (Gündüz Abbasov) (titrlərdə yoxdur) Nəcibə Hüseynova — Nazlı (Xanım Qafarova) (titrlərdə yoxdur) Sona Mikayılova — Bahar (Ayan Mirqasımova) (titrlərdə yoxdur) "Azərkinovideo" İstehsalat Birliyi Çəkilişə köməklik edən qurum "Chevron" neft şirkəti Mükərrəmoğlu M. "Bakıda "Şərq-Qərb" Beynəlxalq Kinofestivalı keçiriləcək" //Xalq.- 2002.- 5 oktyabr. Mükərrəmoğlu M. ""Şərq-Qərb" Beynəlxalq Kinofestivalı öz işinə başladı" //Xalq.- 2002.- 12 oktyabr. Mükərrəmoğlu M. "Nəsibə xanım bu dəfə özünü oynayacaq" //Xalq.- 2002.- 22 dekabr. Mükərrəmoğlu M. ""Şərq-Qərb" kinofestivalı başa çatdı" [Rəşid Behbudov adına Mahnı Teatrında festivalın bağlanışına həsr olunmuş mərasim keçirildi] //Xalq.- 2002.- 20 oktyabr. Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi.
Yumurtalıq

Yumurtalıq (lat. ovarium) — cüt üzvlərdən olub kiçik çanaq, uşaqlığın yan tərəflərində, enli bağın arxasında yerləşmişdir. Həddi-büluğa çatmışlarda bunun şəkli yastılaşmış ellipsoidə bənzəyir. Uzunluğu 3,0–5,0 sm, eni 1,5–3,0 sm, qalınlığı0,7–1,5 sm və çəkisi5,0–8,0 qram olur. Əksər hallarda sağ yumurtalıq sol yumurtalıqdan böyük olur. Xarici səthi zəif qabarıq, rəngi çəhrayı və ağımtıldır. Yumurtalığın bayır və içəri səthi (lat. facies lateralis et medialis), çıxıq azad kənarı — lat.
Yumurtalıq

margo liber və düz çöz (müsariqə) kənarı — lat. margo mesovaricus, yuxarı bor ucu — lat. extremitas tubaria və aşağı uşaqlıq ucu — lat. extremitas uterina vardır. Azad kənarı arxaya çevrilmişdir, müsariqə kənarı önə doğru baxaraq uşaqlığın enli bağına bitişmişdir. Burada qan damarlarına məxsus yumurtalıq qapısı — lat. hilus ovari vardır. Boru ucu uşaqlıq borusunun qarın ağzına və uşaqlıq ucu uşaqlığa baxır və onun ilə xüsusi bağ — lat.
Yumurtalıq

lig. ovarii proprium vasitəsilə birləşir. Yumurtalıqların xarici səthləri periton ilə örtülü deyildir; bunların üzərində maya epiteli — lat. epitelium germinale (BNA) adlanan bir təbəqə kubabənzər və ya alçaq silindrə bənzər epitel hüceyrələri vardır. Maya epiteliyumurtalığın üzərində uşaqlığın enli bağına keçir; bu bağın həmin hissəsinə yumurtalıq müsariqəsi — lat. mesovarium deyilir. Bu müsariqə də digər müsariqələr kimi iki qat peritondan təşkil olunmuşdur və arasında yumurtalığa məxsus damarlar yerləşmişdir. Yumurtalığın maya epitelinin altındasıx lifli birləşdirici toxumadan əmələ gəlmiş ağlı qişa — lat.
Yumurtalıq

tunica albuginea ovari (BNA) vardır. Yumurtalığın kütləsi iki növ maddədən — qabıq maddədən və ya parenximatoz məntəqədən — lat. zona parenchimatosa (BNA) və beyin maddədən və ya damarlı məntəqədən — lat. zona vasculosa (BNA) ibarətdir. Qabıq maddə beyin maddədən çox sıxdır və xeyli əhəmiyyətə malikdir, çünkı burada yumurtalığın vəzi ünsürləri olur. Follikullar Yumurtalığın qabıq maddəsi uşaqlarda ilk follikullar — lat. folliculi ovarii (oophari — BNA) primarii) ilə dolu sıx lifli birləşdirici toxumadan təşkil olunmuşdur. Bunların miqdarı 100 minə qədər olur.
Yumurtalıq

Həddi- büluğa çatdıqda onların miqdarı 35 minə qədər azalır. Həddi-büluğ dövründə olan follikulların təxminən dörd yüzü tam mənası ilə inkişaf edərək mayalanmağa qabil olur; qalanları inkişaf etməyib məhv olur. İlk follikul birləşdirici toxuma qişası ilə əhatə olunmuş bir qrup hüceyrələrdən ibarətdir. Hər follikulun mərkəzində bir cinsiyyət hüceyrəsi — yumurta — lat. ovum (ovulum — BNA) yerləşmişdir. Cinsiyyət hüceyrəsi başqa follikul hüceyrələrindən həcm və quruluş cəhətcə tam ayrıdır. Bir az sonra follikul daxilində, epitel hüceyrələrinin arasında şəffaf follikul mayesi — lat. liquor folliculi meydana çıxır.
Yumurtalıq

Bu maye follikul ətrafındakı damarlardan çıxan bir transudantdır. Follikul maye çoxaldıqca mərkəzi vəziyyət alır, follikulun epitel hüceyrələrini mühitə doğru sıxışdırır və nəticədə həmin hüceyrələr follikul qişasının daxili səthini sıra ilə örtür. Bu cür əmələ gəlmiş qata dənli qat — lat. stratum granulosum deyilir. Follikul epitelinin bir qismi bir nöqtədə toplaşaraq yumurtaya məxsus təpəcik — lat. cumulus oophorus əmələ gətirir; bunun üzərində də yumurta hüceyrəsi yerləşmiş olur. Yumurtaya yaxın follikul epiteli şüalı tac təşkil edir. Follikulun birləşdirici toxuma qişası — lat.
Yumurtalıq

teca folliculi iki qatdan ibarətdir: xarici yaxud lifli qat və daxili yaxud damarlı qat. Bu üsul ilə ilk follikul inkişaf edir və nəticədə yetişmiş qovuğabənzər follikul — Qraaf qovuqcuğu — lat. folliculis ovarii vesiculosi (folliculus oophorus vesiculosus Graafi — BNA) hasil olur. İlk follikul gözlə belə görünmür, qovuğabənzər follikul isə 5–12 mm böyüklüyündə olur. Qovuğabənzər follikul böyüdükdə ilk dəfə qabıq maddədən uzaqlaşır və beyin maddəyə daxil olur, sonra yetişənə yaxın çox genişləndiyi üçün qabıq maddəyə çatır və yavaş-yavaş yumurtalığın xarici səthinə yaxınlaşır, yetişmiş follikul yumurtalığın üzərində nazik bir təbəqə qalır və onun üzərində tünd ləkə kimi gözlə görünən kiçik bir qabarçıq əmələ gətirir. Qovuğabənzər follikul tamamilə yetişdikdən sonra qabarcıq partlayır və onun möhtəviyyatı: follikul mayesi, yumurta hüceyrə və şüalı tacı əmələ gətirən epitel hüceyrələr periton boşluğuna atılmış olur. Bu prosesə, yəni yumurtanın yumurtalıqdan çıxmasına ovulyasiya yaxud yumurtlama —lat. ovulatio deyilir.
Yumurtalıq

Azad olmuş yumurta uşaqlıq borusu qıfının saçaqlarının (lat. fimbriae tubae) və yumurtalıq epitelinin ehtizazı nəticəsi olaraq uşaqlıq borusunun qarın dəliyinə doğru hərəkət edir və nəhayət boruya keçir. Qırmızı sarı və ağımtıl cisimlər Qovuğabənzər partladıqdan sonra onun divarları büzüşür və boşluğu partlamış damarlardan axan qan ilə dolur. nəticədə qovuqcuğun yerində qırmızı cisim — lat. corpus rubrum əmələ gəlir. bir tərəfdən qanın azalması və digər tərəfdən follikul hüceyrələrində lipoidin olması həmin cismi saraldır; ona görə sonradan sarı cisim — lat. corpus luteum adlanır. Həqiqi sarı cisim hamiləliyin sonunadək, qeyri həqiqi cisim isə 6–8 həftəyədək qalır.
Yumurtalıq

Yavaş-yavaş burada olan damarlar itir, nəticədə sarı cisim rəngini itirərək ağarır və ağımtıl cisim — lat. corpus albicans adlanır. Beləliklə hər bir qovuğabənzər follikulun yerində birər çapıq qalır. Fiksasiyası Yumurtalığı fiksasiya edən bağlar ikidir: Yumurtalığın xüsusi bağı — lat. lig. ovarii proprium lifli toxumadan və saya əzələ liflərindən ibarət olub, yumurtalığın uşaqlıq ucunu yşaqlığın yan kənarının yuxarı ucu ilə birləşdirir. Yumurtalıq asılan bağ — lat. lig.
Yumurtalıq

suspensorium ovarii peritondan təşkil olunmuş bir büküşdür; daxilində yumurtalıq damarları və saya əzələ lifləri vardır. bu bağ ümumi qalça arteriyasının şaxələnən yerində və kiçik çanağın hüdudu cizgisindən başlayıb aşağı enir və oma-qalça oynağının önündən keçərək yumurtalığın boru ucuna və uşaqlıq borusunun qarın ağzına çatır. Vaskulyarizasiya və innervasiyası Yumurtalığa arterrial qan iki mənbədən: uşaqlıq arteriyasından (lat. art. uterina) və yumurtalıq arteriyasından (lat. art. ovarica) gəlir. Venoz qan kiçik venalara yığışır; bunlar xaricə çıxaraq yumurtalıq kələfini — lat.
Yumurtalıq

plexus ovaricus əmələ gətirir. Buradanda qan yumurtalıq venasına və uşaqlığın venoz kələfinə (lat. plexus venosus uterinus) keçir. Limfa yumurtalıqdakı limfa kapilyar torundan yığışaraq limfa damarları vasitəsilə yumurtalıq qapısından xaricə çıxarılır; bu damarlar qan damarları ilı bərabər yumurtalıq asılan bağın içərisilə yuxarı gedərək bel və aorta limfa düyünlərinə açılır. Yumurtalıq öz sinirini yumurtalıq kələfindən (lat. plexus ovaricus) alır. Buradan çıxan sinirlər yumurtalıq qapısından daxil olaraq, onun beyin və qabıq maddələrinə şaxələnir. Həmçinin bax Spermatozoid
Ürək çatışmazlığı

Ürək çatışmazlığı (lat. insufficientia cordis) — ürək əzələsinin yığılma qabiliyyətinin zəifləməsi nəticəsində meydana çıxan təcili tibbi yardım olmadan klinik ölümlə nəticələnə bilən funksional pozğunluq. Bu hal kəskin və xroniki gedişli olmaqla, meydana çıxma səbəblərinə görə iki yerə bölünür: anadangəlmə ürək çatışmazlığı və qazanılmış ürək çatışmazlığı. Əmələgəlmə səbəbləri Anadangəlmə ürək qüsurları Anadangəlmə ürək çatışmazlığı anadangəlmə ürək qüsurlarının nəticəsində meydana çıxır. Belə ki anadangəlmə qüsur dedikdə embrionun orqanların inkişaf mərhələsində hər hansı bir aqressor faktorun (bu dövürdə hamilə qadının keçirmiş olduğu infeksiyalar ya məruz qaldığı zərərli təsirlər (90%), eyni zamanda irsi meyillilik (10%), bununda 5%-ni qohum nikahlar təşkil edir) təsirindən bu və ya digər ürək strukturunda: əzələsində və arakəsmələrdə, qapaqçıqlarda, aid damarlarda baş vermiş qüsurlar nəzərdə tutulur. Bu qüsurlu strukturlar isə öz növbələrində funksiyalarının öhdəsindən gələ bilmədiklərindən ürək çatışmazlığını meydana çıxarmış olurlar.
Ürək çatışmazlığı

Fallo tetradası Açıq arterial axacaq Qulaqcıqlararası çəpərin qüsuru Mədəciklərarası çəpərin qüsuru Ebşteyn anomaliyası Qazanılmış ürək qüsurları Qazanılmış ürək çatışmazlığı dedikdə isə sonradan bu və ya digər xəstəliklər (infarkt, tac damar çatışmazlığı, bakterial və virus mənşəyli endokarditlər, travmalar və s.) nəticəsində ürək strukturunda: əzələsində, qapaqçıqlarda, aid damarlarda baş vermiş qüsurlar ya zədələnmələr nəzərdə tutulur. Aorta qapağının daralması Aorta qapağının çatışmazlığı İkitaylı qapağın daralması İkitaylı qapağın çatışmazlığı Taxikardiya Arterial hipertenziya Kardiogen şokÜrək çatışmazlığı arterial hypertoniyalar, ürək qüsurları, miokarditlər, tac damarların çatışmazlığı: koronarsklerozlar, koronarspazmalar, tac damarların tromb kütlələri ilə tıxanması və nahiyə qan təchizatının pozulması — miokard infraktı nəticəsində ürəyin daha doğrusu ürək əzələsinin gücə düşməsi və əldən düşməsi nəticəsində meydana çıxır. Bu zaman qan dövranı durğunluğu ürək əzələsini normal təchiz edə bilmir. Əsas nasos funksiyasına malik sol mədəcik çatışmazlığı öz növbəsində kiçik qan dövranında durğunluğa səbəb olur ki, bu da tənginəfəslik, sianozlarla-göyərmələrlə, köpüklü qanhayxırmalarla, ağciyər ödemi, qaraciyərin böyüməsi ilə müşahidə olunur. Nəticə etibarilə orqan və toxumaların hipoksiyası və digər metobolizm pozğunluqları meydana çıxmış olur. Əsas əlamətlər Yorğunluq, tənginəfəslik Köpüklü öskürək, qanhayxırma Akrosianozlar — barmaqların uclarının və dodaqların göyərməsi Ağciyər ödemi Aşağı ətrafların ödemi-şişməsi Perikard və plevra boşluqlarına mayenin toplanması Assit — qarın boşluğuna mayenin toplanması Qaraciyərin böyüməsi Ürək çatışmazlığı iki cür gedişata malikdir: kəskin və xroniki.
Ürək çatışmazlığı

Kəskin ürək çatışmazlığı bir saatdan bir günə qədər inkişaf edir. Buna səbəb isə ürək ritm pozğunluğu: taxikardiya ya da bradikardiyala, travma nəticəsində meydana çıxan urək tamponadası, qəfləti ürək qapaqçıqlarının vətər elementlərindən birinin qırılmas, infeksion miokardit, ağciyər emboliyası, miokard infarktıdır. Kəskin gedişatda meydana çıxan bu pataloji funksional pozğunluğa orqnizm hazır olmadığına görə kompensasiya mərhələsi olmadan dekompensasiya mərhələsi başlamış olur. Xroniki ürək çatışmazlığı isə bir aydan bir ilə qədər müddətdə inkişaf edərək və uzun sürür. Bu proses ləng və uzun sürdüyü üçün orqanizmin kompensator mexanizmləri ilə: ürək əzələsinin qalınlaşması, qan damarlarının daralması qan həcminin artması ilə xarakterizə olunur. Bu mərhələ kompensasiya olunan ürək çatışmazlığı adlanır.
Ürək çatışmazlığı

Sonradan orqanizmin rezerv qabiliyyəti tükəndikdən sonra dekompensasiya: ödem, dispnoe — tənginəfəslik mərhələsinə qədəm qoyur. Təginəfəslik əlaməti sakit vəziyyətdə və ya cüzi yükləmə zamanı özünü qabarıq şəkildə göstərir. Operativ müdaxilələr Ürəyin nasos funksiyasının kəskin azalması və ürəyin ötürücü sisteminin pozulması belə ki, His dəstəsinin sol ayaqcığının blokadası zamanı biventrikulyar ürək elektrostimulyatorunun implantasiyası; Spontan və qəflətən baş verən mədəcik taxikardiyalarında Ürəkdaxili kardioversion-defibrilyatorun (ICD) implantasiyası; Ürək qapaqlarının çatışmazlığında qapaq konstruksiyaları ya süni qapaqla əvəzlənməsi əməliyyatları; Qlobal çatışmazlıqda "süni ürək", yaxud sol mədəcik yardımçı sisteminə (LVAD) ya da süni qan dövranı aparatına qoşulma. Bu müdaxilə ürək köçürməsinə qədər (ing. “bridge to transplant”) yada miokarditlərdə ürək əzələsinin öz qüvvəsini bərpa edənə qədər (ing. “bridge to recovery”) müvəqqəti körpü funksiyası daşıyır.
Ürək çatışmazlığı

Xarici keçidlər Leitlinien zur Therapie der chronischen Herzinsuffizienz (PDF) (Deutsche Gesellschaft für Kardiologie, 2005; 366 kB) 1994 Revisions to Classification of Functional Capacity and Objective Assessment of Patients With Diseases of the Heart (American Heart Association, 1994) Leitlinien zur Therapie der chronischen Herzinsuffizienz (PDF) (Deutsche Gesellschaft für Kardiologie, 2005; 366 kB) 1994 Revisions to Classification of Functional Capacity and Objective Assessment of Patients With Diseases of the Heart (American Heart Association, 1994) Herzfehler (alm.) Herzinsuffizienz (Herzschwäche, Herzmuskelschwäche): Weitere Informationen (alm.) Herzschwäche (alm.) Herzschwäche (Herzmuskelschwäche, Herzinsuffizienz) (alm.) Arxivləşdirilib 2016-02-03 at the Wayback Machine Arxivləşdirilib 2014-09-30 at the Wayback Machine Həmçinin bax Süni qan dövranı aparatı Elektrokardiostimulyator İmplantat kardioverzion-defibrilyator
Göygöl gölü

Göygöl — Azərbaycanda göl. 1139-cu ildə Gəncədə baş vermiş zəlzələ nəticəsində Kəpəz dağının bir hissəsi uçaraq Ağsu çayının qarşısını kəsib. Nəticədə şəffaf suyu olan Göygöl yaranmışdır. Ümumi məlumat Göygöl ərazisində ümumilikdə 19 göl var. Bunlardan 7-si böyük göllər sırasına daxildir. Dəniz səviyyəsindən 1556 metr yüksəkliyində yerləşir. Uzunluğu 2800 metrdir.
Göygöl gölü

Eni 800 metrdən 1000 metrə qədərdir. Dərinliyi 96 metrdir. Gölün görünmə qabiliyyəti 8–10 metrdir.Göygölün faunası olduqca zəngindir. Göldə qorunmaqda olan forel balıqları yaşayır. O, Azərbaycanın digər çay forellərindən xeyli fərqlənir. Öz mənşəyi etibarilə Göygöl foreli çay forelindən əmələ gəlmişdir. Onların əmələgəlmə tarixi Göy-gölün yaranma tarixi ilə bağlıdır.
Göygöl gölü

Zəlzələ zamanı gölün ərazisində qalan çay forelləri uzun illər ərzində tədricən göl forelinə çevrilmiş, artıb çoxalmış və zəmanəmizə qədər gəlib çatmışdir. Göygöl Azərbaycanın ən dərin gölüdür. Göygölün suyunun bir hissəsi yeraltı çıxışı səbəbiylə Göyçə gölünə daxil olur. Göygöl Dövlət Təbiət Qoruğu Göygöl Dövlət Təbiət Qoruğunun ərazisində yerləşir. Göygöl Dövlət Təbiət Qoruğu 1925-ci ildə Azərbaycanda yaradılmış ilk qoruqdur. Göygöl və onun ətrafının meşə landşaftı öz təbiət zənginliyi və füsunkarlığı ilə dünyada məşhurdur. Göygöl Dövlət Təbiət Qoruğu Göygöl rayonu ərazisində yerləşir.
Göygöl gölü

Ərazisi 6732 hektardır. Ərazisində 423 növ ağac və kol, dərman bitkiləri var. Ərazidə Qafqaz maralı. ayı, çöl qabanı, dağ keçisi, canavar, tülkü, çaqqal, porsuq, oxatan kirpi, çöl pişiyi, vaşaq var. Xarici keçidlər Göygölü bir də səmadan görün – fotolar Səda — Göygölə gəl… (20.07.2016) Zəlzələnin yaratdığı gözəllik — Göygöl və Maralgöldən REPORTAJ Göygül haqqında məlumatlar Həmçinin bax Göygöl Milli Parkı Göygöl Dövlət Təbiət Qoruğu
Rumıniya

Rumıniya, Romıniya və ya Romaniya (rum. România) — cənub-şərqi Mərkəzi Avropada olan dövlət. Konstitusiyasına əsasən Rumıniya demokratik dövlətdir. Ölkənin adı "romanus" ("romalı" deməkdir) sözündən gəlib. Ölkə başçısı prezident hesab olunur və qanunverici orqan isə ikipalatalı parlamentdir. Şimaldan və şərqdən Rumıniya Ukrayna ilə, şimali-şərqdən Moldova Respublikası ilə, Cənubdan Bolqarıstan ilə (sərhəd Dunay çayının üstündən keçir), qərbdən isə Serbiya və Macarıstan ilə həmsərhəddir.
Rumıniya

Qara dəniz Rumıniyanın şərqində yerləşir. 1 yanvar 2007-ci ildən Avropa Birliyinin üzvüdür. Paytaxtı və ən böyük şəhəri Buxarestdir (1,9 milyon nəfər). Rumıniya Avropadakı ən köhnə insan məskənlərinin tapıldığı ölkədir. 2002-ci ildə Rumıniyanın qərbindəki bir mağarada kəşf edilən (Sümüklü Mağara rum. Peştera cu Oyasa) bu qalıqların 42.000 il əvvələ aid olduğu təxmin edilməkdədir.
Rumıniya

Rumıniya torpaqlarında qurulan ilk dövlət Trakiyalıların qurduğu Daçiya Krallığıdır. Bu dövlət 101-107 illər arasında Roma İmperatoru Trayanın orduları tərəfindən işğal edilərək Roma İmperiyası bir əyaləti halına gəldilər. Roma imperiyasının çökməsindən sonra bu torpaqlar Qotlar, Hunlar, Avarlar, Slavyanların zəbtinə uğradı. 9-11-ci əsrlər arasında Birinci Bolqar Dövlətinin bir parçası halına gəldi. Bu dövrü Macar, Peçenek, Kuman və Tatar işğalları izlədi. Rumınlar ilk dəfə 14-cü əsrdə özlərinə aid dövlət qurmağı bacardılar.
Rumıniya

Bu dövlətlər 1310-cu ildə I Basarab tərəfindən qurulmuş Valaxiya Bəyliyi və 1352-ci ildə Dragoş tərəfindən qurulmuş Moldova dövlətidir. Günümüzdəki Rumıniyanın bir parçası olan Erdel isə 10-16-cı əsrlər arasında Macarıstan Krallığının bir parçası idi. 15-ci və 16-cı əsrlərdə bu üç ölkə Osmanlı Dövlətinin himayəsi altına girdilər. Osmanlı dövründə Valaxiya və Moldova vassal dövlətlər idi. Osmanlılara vergi verər, döyüşlərdə əsgər köməyi edərdilər. Bəyliklərin voyvodaları Rumın əsillilər arasından Osmanlı padşahı tərəfindən təyin edilərdi. Ayrıca bu bəyliklər İstanbulun yemək ehtiyacını qarşılamaqda əhəmiyyətli bir rol oynayardılar. Ancaq Osmanlılar Rumıniyanı heç bir zaman bütünlüklə ilhaq etmədilər.
Rumıniya

Buxarest və Yassı kimi böyük Rumıniya şəhərlərində tez-tez Osmanlı vətəndaşlarına rast gəlinirdisə də sayları az idi. Bu şəhərlər heç bir zaman Sofiya, Belqrad, Saloniki və ya Skopye kimi Osmanlı xarakteri qazanmadı. XVIII əsrə qədər Valaxiya və Moldovanın voyvodaları rumınların arasından seçilərdi. XVIII əsrdə isə Fənərli Rumlar arasından seçildilər. Bu vəziyyət 1826-cı ildə Yunanıstanın müstəqilliyini qazanmasına qədər davam etdi. İkinci dünya müharibəsi illərində Rumıniya Almaniyanın satileti idi və ölkədə Antonesku diktaturası hökm sürürdü.
Rumıniya

Ölkə 1944-cü ilin avqustunda faşistlərdən azad edildi. Birinci hökumətin başçısı kral Mixay oldu. Müharibə nəticəsində Rumıniyada 170 min nəfər öldü, itkin düşdü və yaralandı. 1945-ci il 4 yanvarda xalq kütlələrinin təzyiqi altında kral hökuməti yenidən təşkil etdi. Hökumətin başçısı general P.Redesku təyin edildi. 1946-cı il 11 iyulda Rumıniyada seçki qanunu qəbul olundu.
Rumıniya

Qadınlara və hərbi qulluqçulara seçki hüququ verildi. 1946-cı il 20 dekabrda parlament bankların milliləşdirilməsi haqqında qanun qəbul etdi, Pul islahatı keçirildi. 1947-ci ilin iyulunda Milli-saranist partiyasının fəaliyyəti qadağan edildi. Coğrafiyası Rumıniya əsasən Mülayim və subtropik iqlim qurşağında yerləşir. Qara dəniz sahilində yerləşməsi onun iqliminə rütubətliyi artırır. İqtisadiyyatı Etnik tərkibi • S.Mustafayeva.
Hörümçək-adam

Hörümçək-adam (ing. Spider-Man) — Marvel Comics tərəfindən nəşr edilən ABŞ komikslərində görünən uydurma superqəhrəman. Personaj yazıçı-redaktor Sten Li və yazıçı-rəssam Stiv Ditko tərəfindən yaradılmış və ilk dəfə komikslərin Gümüş dövründə "Amazing Fantasy" komiksinin 15-ci sayında (avqust 1962) peyda olmuşdur. Marvel Kainatında valideynləri Riçard və Meri Parker təyyarə qəzasında öldüyü üçün Nyu-York şəhərində Mey xala və Ben əmi tərəfindən böyüdülən və əsl adı Piter Parker (ing. Peter Parker) olan personaj kimi düşünülmüşdür. Li və Ditko onu yeniyetməlik dövrünün normal çətinlikləri və maddi problemləri ilə üzləşməli olan personaj kimi təsvir etmişdirlər və onun üçün bir çox köməkçi personajdan istifadə etmişdirlər: "Daily Bugle" qəzetinin baş redaktoru Cey Cona Ceymson, sinif yoldaşları Fleş Tompson və Harri Ozborn, romantik münasibətdə olduğu Qven Steysi və Meri Ceyn Uotson. Personajın mənşə hekayəsinə görə radiokativ hörümçək tərəfindən sancılan Piter Parker hörümçəklərə xas güc və bacarıqlar əldə edir: divarlara dırmaşmaq, biləklərinə taxdığı "toratan" adlı xüsusi alətlərlə hörümçək toru atmaq və "hörümçək hissi" sayəsində təhlükəyə cəld reaksiya vermək. Əldə etdiyi bu güclər ona Doktor Osminoq, Yaşıl qoblin və Venom kimi güclü düşmənlərə qarşı mübarizə aparmaq imkanı yaradır. Hekayəyə görə o, əvvəlcə güclərindən saymazyana istifadə edir, lakin əmisini öldürən oğrunun qaçmasına şərait yaratdığını öyrəndikdən sonra gücünün məsuliyyətini dərk edir. Hörümçək-adamın 1960-cı illərin əvvəllərində peyda olduğu dövrdə superqəhrəman komikslərində yeniyetmə personajlar protaqonistlərin köməkçisi rolunda çıxış edirdilər. "Hörümçək-adam" seriyası Hörümçək-adam gizli şəxsiyyəti ilə fəaliyyət göstərən kuinsli lisey tələbəsi Piter Parkerlə bu tendensiyaya son qoymuşdur.
Hörümçək-adam

Personajın "rədd olunma, tutarsızlıq, tənhalıq" kimi vəsvəsələrə malik olması gənc oxucuların onla təmas qurmasını asanlaşdırırdı. Hörümçək-adam köməkçi personaj xüsusiyyətlərinə malik olsa da, əvvəlki gənc superqəhrəmanlardan (Robin və Baki) fərqli olaraq onun Betmen və Kapitan Amerika kimi superqəhrəman məsləhətçiləri yox idi. Buna görə də "böyük gücün böyük məsuliyyət gətirdiyini" (bu ifadə ilk Hörümçək-adam hekayəsinin sonuncu panelində işlədilmişdi) özü öyrənməli idi. Marvel Hörümçək-adam personajını bir çox komikslərində istifadə etmişdir. İlki və ən uzun davam edəni "The Amazing Spider-Man" komiks seriyasıdır. İllər keçdikcə Piter Parker personajı utancaq, antisosial Nyu-York tələbəsindən problemli, amma diqqətli kollec tələbəsinə, evli lisey müəlliminə, təkbaşına işləyən frilans fotoqrafa çevrilmişdir. 2010-cu illərdə Marvel nəşriyyatının ən tanınmış superqəhrəman komandası Qisasçılara qoşulur. Hörümçək-adamın düşməni Doktor Osminoq da 2012–2014-ci illərdə davam edən, Piter Parkerin öldüyü bədən dəyişdirmə hekayəsində Hörümçək-adam şəxsiyyətini götürür. Bunlardan əlavə, Marvel Hörümçək-adamın alternativ versiyalarını yaradaraq komikslərini nəşr etmişdir: gələcəyin Hörümçək-adamı Migel O'Haranın macəralarından bəhs edən "Spider-Man 2099", alternativ kainatda gənc Piter Parkerin macəralarından söz açan "Ultimate Spider-Man" və Piter Parkerin ölümündən sonra Hörümçək-adam rolunu alan Maylz Moralesi təsvir edən "Ultimate Comics Spider-Man". Maylzın daha sonra əhəmiyyəti artırılmış, Piterlə birlikdə işləməyə başlamışdır. Hörümçək-adam ən populyar və uğurlu superqəhrəmanlardan biridir. Marvel-in bayraqdaşıyan personajı və şirkətin talismanı olan Hörümçək-adam saysız mediada peyda olmuşdur.
Hörümçək-adam

Bunlara animasiya və live-action teleserialları, qəzet komiks stripləri və film seriyaları daxildir. Personaj ilk dəfə Denni Siqren tərəfindən 1974-cü ildən 1977-ci ilə kimi davam etmiş "Elektrik şirkəti" sketçi "Hörümçək superhekayələri"ndə canlandırılmışdır. Filmlərdə Hörümçək-adam rolunu Tobi Maquayr (2002–2007), Endrü Qarfild (2012–2014) və Tom Holland ifa etmişdirlər. Tom Holland 2016-cı ildən bəri Hörümçək-adamı Marvel Kinematoqrafiya Kainatında canlandırır. Riv Karni 2010-cu ildə "Spider-Man: Turn Off the Dark" teatr tamaşasında Hörümçək-adam rolunda çıxış etmişdir. Hörümçək-adam superqəhrəman və komiks personajı kimi yaxşı qəbul olunmuşdur. DC Comics nəşriyyatının ən populyar superqəhrəmanları Supermen, Betmen və Ecazkar qadınla birlikdə bütün dövrlərin ən populyar komiks personajlarından biri hesab olunur. Nəşrolunma tarixi Yaradılma və inkişaf 1962-ci ildə Fantastik dördlüyün uğurundan sonra Marvel Comics redaktoru və əsas yazıçı Sten Liyə yeni superqəhrəman ideyası ilə çıxış etmək imkanı verilmişdi. Sten Linin sözlərinə görə Hörümçək-adamı yaratmaq ideyası gənclərin komikslərə olan tələbatından və yeniyetmələrin asan təmas qura biləcəkləri personaj yaratmaq istəyindən doğmuşdur. :1 Sten Li avtobioqrafiyasında qeyri-superqəhrəman pulp-jurnal cinayət döyüşçüsü Hörümçəkdən xeyli təsirləndiyini qeyd etmişdir. :130 Bir çox müsahibələrində isə divarda dırmaşan hörümçəyi seyr edərkən personajı yaratmaq ideyasının yarandığını bildirmişdir.
Hörümçək-adam

Sten Li avtobioqrafiyasında hekayənin doğru olub-olmadığı barədə tez-tez tərəddüd keçirdiyini əlavə etmişdir. O dövrdə yeniyetmə superqəhrəmanlara sonu "oğlan" (ing. Boy) ilə bitən adlar verilsə də, Li "Hörümçək-adam" (ing. Spider-Man) adını seçmişdir. Çünki Sten Li personajın seriya davam etdikcə yaşlanmasını istəmiş, bundan əlavə, "Hörümçək-oğlan" adının personajın digər superqəhrəmanlara nisbətən keyfiyyətsiz görünməsinə səbəb olacağını düşünmüşdür. O vaxt Sten Li personaj üçün Marvel nəşriyyatçısı Martin Qudmanın razılığını almalı idi. 1986-cı ildə bir müsahibədə Sten Li arqumentlərinin Qudmanın etirazlarını üstələdiyini ətraflı şəkildə təsvir etmişdir. Nəhayət, Qudman "Amazing Adult Fantasy" elmi fantastika və fövqəltəbii komiks antologiyasının 5 iyun 1962-ci ildə satışa buraxılmış 15-cı və sonuncu sayında (bu zaman antologiya "Amazing Fantasy" adlandırılmışdı) personajı yoxlamağa icazə vermişdir. Sten Li qeyd etmişdir ki, "Amazing Fantasy" komiksinin 15-cı saydan sonra ləğv olunmasının səbəbi Qudmanın ona Hörümçək-adamdan istifadə etməsinə icazə verməsi olmuşdur. Sonuncu say olmasına baxmayaraq baş məqalədə "Hörümçək-adam hər ay Amazing-də görünəcək" (ing. "The Spiderman [sic] ... will appear every month in Amazing") sözləri yazılmışdı.Hər şeyə baxmayaraq, Li Hörümçək-adam və "adi yeniyetmə" konsepsiyası üçün Qudmanın razılığını almış və rəssam Cek Körbi ilə görüşmüşdür. Komiks tarixçisi Qreq Tikstona görə Körbi Sten Liyə 1950-ci illərdə Co Simonla birlikdə hazırladığı nəşr olunmamış personaj haqqında danışmışdır.
Hörümçək-adam

Qoca cütlüklə yaşayan və yetim olan bu personaj ona supergüclər verən sehrli üzük tapırdı. Li dərhal Körbi ilə hekayə barədə müzakirə aparmış və daha sonra Körbidən personajı dəqiqliklə təsvir etməsini və bir neçə səhifə çəkməsini istəmişdir. Stiv Ditko isə konturçu olmalı idi. Li Körbinin ilk 6 səhifəni ona göstərdiyi anı belə xatırlayır: "Onun istifadə etdiyi üslubdan nifrət etdim! O, pis bir şey etməmişdi, sadəcə bu, istədiyim personaj deyildi; o, çox qəhrəmancasına görünürdü". Li bu dəfə Ditkoya yönəlmiş və onun vizual stilini bəyənmişdir. Ditko xatırlayır: Personaj Ditko tərəfindən dizayn olunsa da, Li Ditkonun kover-artını bəyənməmiş və Körbidən Ditkonun konturladığı üzlüyə düzəliş etməsini istəmişdir. Bunu 2010-cu ildə Li belə izah etmişdir: "Mən düşündüm ki, üzlüyü Cek tərtib etməlidir, çünki mənim həmişə Cekin üzlüklərinə böyük güvənim var idi".Ditko onun və Linin personajın yaradılmasında verdikləri töhfələr haqqında Geri Martinə verdiyi və "Comic Fan"-ın 2-ci buraxılışında (yay 1965) nəşr olunmuş poçt-müsahibədə demişdir: "Sten Li adı fikirləşdi. Mən kostyumu, biləklərdəki toratan aləti və hörümçək siqnalını hazırladım". Həmin dövrdə Ditko incəsənət məktəbində onun sinif yoldaşı olmuş məşhur fetiş rəssamı Erik Stentonla bir Manhetten studiyasını bölüşürdü. 1988-ci ildə Stenton Tikstona verdiyi müsahibədə bildirmişdi ki, Hörümçək-adam personajının yaradılmasına verdiyi töhfə "demək olar ki, sıfır" olsa da, bir neçə ideya vermişdir: "Lakin hər şey Ditkonun özü tərəfindən yaradıldı… Mən düşünürəm ki, əllərdən çıxan torla bağlı məsələni mən əlavə etdim". :14 Körbi Linin hekayə versiyası barədə mübahisə etmiş və Linin personajın yaradılmasına minimal töhfə verdiyini söyləmişdir.
Hörümçək-adam

Personajın ilkin yaradılmış versiyasının buraxılışı haqqında Ditko demişdir: "Mən hələ də Hörümçək-adamın kimin ideyası olduğunu bilmirəm". Körbi 1971-ci ildə verdiyi bir müsahibədə personajın formalaşmasında ən böyük rolun Ditkoya məxsus olduğunu bildirmişdir. Hələ də ilkin ideyanı verdiyini iddia edən Sten Ditkonun rolunu qəbul etmiş və demişdir: "Əgər Stiv həmyaradıcı kimi tanınmaq istəyirsə, onun buna layiq olduğunu düşünürəm". O hətta əlavə edib bildirmişdir ki, Ditkonun kostyum dizaynı personajın uğurunun açarı idi; kostyum personajın bütün bədənini örtdüyündən dünyada hər cür irqdən insanlar özünü kostyumun içində təsəvvür edə bilirdilər. Bu isə insanların personajla təmas qurmasını asanlaşdırırdı. Hörümçək-adamın təqdimatından bir neçə ay sonra nəşriyyatçı Qudman bu sayın satış rəqəmlərinə nəzər yetirmiş və şoka düşmüşdür: bu, Marvel nəşriyyatının ən çox satılanlarından biri olmuşdur. :97 Beləliklə, 1963-cü ilin martında Hörümçək-adamın solo komiks seriyası "The Amazing Spider-Man" başlamışdır. Komiks tezliklə Marvel nəşriyyatının ən çox satılan komikslərindən biri olmuş, personaj isə sürətlə mədəni ikonaya çevrilmişdir. :211 1965-ci ildə "Esquire" jurnalı tərəfindən keçirilmiş sorğuda kollec tələbələri Hörümçək-adamı digər Marvel personajı Halk, Ernesto Çe Gevara və Bob Dilanla birlikdə favorit inqilabçı ikonalarından biri seçmişdirlər. Müsahibə verən bir iştirakçı Hörümçək-adamı seçmə səbəbini belə izah etmişdir: "O, kədər, pul problemi və mövcudluğunun sualı ilə boğuşurdu. Qısaca, o, bizdən biri idi".
Hörümçək-adam

:223 Ditkonun komiksin 38-ci buraxılışından (iyul 1966) sonra getməsinin ardından Con Romita onu əvəzləmiş və bir neçə il boyunca komiksi çəkməyə davam etmişdir. 1968-ci ildə Romita yaşlı oxucuların diqqətini çəkmək üçün "The Spectacular Spider-Man" komiks jurnalında Hörümçək-adamın əlavə hekayələrini də çəkmişdir. Jurnal cəmi iki say davam etsə də, bu, orijinal seriyanın 1964-cü ildə buraxılmış yay illikləri istisna olmaqla, ilk Hörümçək-adam spin-off nəşri idi.1970-ci illərin əvvəlində Hörümçək-adam hekayəsi hətta Comics Code Authority senzurasının yenidən nəzərdən keçirilməsinə səbəb olmuşdur. Əvvəllər komikslərdə narkotik maddələrin (mənfi şəkildə belə) təsvirinə qadağa qoyulmuşdu. Lakin 1970-ci ildə ABŞ Sağlamlıq, Təhsil və Rifah Nazirliyi Sten Lidən Marvel nəşriyyatının ən yaxşı satılan komikslərinin birində narkotik maddələrin zərəri barədə mesaj verməyi xahiş etmişdilər. :239 Li bunun üçün "The Amazing Spider-Man" komiksinin 96–98-ci saylarını (may-iyul 1971) seçmişdir. Bu saylarda təsvir olunan hekayə arkında narkotik maddələrin istifadəsinin mənfi nəticələri göstərilirdi. Hekayədə Piter Parkerin dostu Harri Ozborn narkotik maddələrin aludəçisinə çevrilmişdi. Hörümçək-adam Yaşıl qoblinə (Norman Ozborn, Harrinin atası) qarşı döyüşəndə Harrinin bu sirrini deməklə onu məğlub edirdi. Hekayədə tamamilə antinarkotik mesaj təsvir olunsa da, Comics Code Authority komiksin nəşrinə icazə verməmişdir. Buna baxmayaraq, Marvel Comics Comics Code Authority-nin təsdiqi olmadan komiksi nəşr etmişdir.
Hörümçək-adam

Saylar o qədər yaxşı satılmışdı ki, senzuranın komiks sənayesindən kənarlaşmasına və yenidən nəzərdən keçirilməsinə səbəb olmuşdur. :2391972-ci ildə ikinci aylıq Hörümçək-adam komiksi nəşr olunmağa başlamışdır: "Marvel Team-Up". Bu komiksdə Hörümçək-adam digər superqəhrəman və supercinayətkarlarla partner olurdu. Bu andan etibarən Hörümçək-adamın sadəcə ən az iki komiksi olmuşdur. 1976-cı ildə əsas seriyaya paralel olaraq ikinci solo seriya "Peter Parker, the Spectacular Spider-Man" nəşr olunmağa başlamışdır. 1985-ci ildə nəşr olunmağa başlayan üçüncü Hörümçək-adam komiksi "Web of Spider-Man" "Marvel Team-Up" komiksini əvəzləmişdir. 1990-cı ildə dördüncü aylıq Hörümçək-adam komiksi "Spider-Man" nəşr olunmağa başlamışdır. "Torment" hekayəsinin də yer aldığı bu komiks seriyası Todd Makfarleyn tərəfindən yazılmış və çəkilmiş, bir neçə fərqli üzlüklə debüt etmişdir. Komiksin müxtəlif versiyaları ümumilikdə 3 milyondan çox nüsxə (sənaye rekordu) satmışdır. Bir neçə məhdud seriya, one-shot və əlaqəli komiks nəşr olunmuşdur. Bundan əlavə, Hörümçək-adam digər komikslərdə tez-tez kameo və qonaq personaj rolunda çıxış edir.
Hörümçək-adam

Onlardan biri olan "The Amazing Spider-Man" Piter Parkerin Parker Industries adlı şirkəti idarə etməsində və uğurlu biznesmen olmasından bəhs edir. Personaj sinopsisi Nyu-York şəhərinin Kuins bölgəsinin Forest-Hils rayonunda yerləşən Midtaun liseyinin tələbəsi olan Piter Parker əmisi Ben və xalası Meylə yaşayan, elmə böyük maraq göstərən gəncdir. "Amazing Fantasy" jurnalının 15-ci sayında (avqust 1962) göstərildiyi kimi o, elmi sərgidə radioaktiv hörümçək (paneldə səhvən cücülər sinfində təsnif olunub) onu sancır və Piter hörümçəkkimilərə xas olan çeviklik və proposional güc əldə edir. Supergücdən əlavə Parker divara və tavana dırmaşmaq bacarığı qazanır. Elmdən yaxşı başı çıxan Parker biləyə taxılan və torabənzər yapışqan maddə atan kiçik alət – toratanlar düzəldir. Əvvəlcə bu güclərindən öz mənafeyi üçün istifadə etmək istəyən Parker özünə bir kostyum hazırlayır və Hörümçək-adam kimi yeni televiziya ulduzuna çevrilir. Buna baxmayaraq, qaçan oğrunu tutmaq şansından istifadə etməkdən qayğısızca imtina edir və ironik bir şəkildə qaçan bu oğru Ben əmini öldürür. Hörümçək-adam qatilin izinə düşür, onu yaxalayır və öyrənir: "Böyük güc böyük məsuliyyət gətirir! ".Supergüclərinə baxmayaraq Parker dul qalmış xalasına maddi cəhətdən kömək edir, liseydə ona sataşan oğlanların (xüsusilə, futbol ulduzu Fleş Tompson) təhqirlərinə dözür və Hörümçək-adam kimi qəzet nəşriyyatçısı Cey Cona Ceymsonun qınaq obyektinə çevrilir. İlk dəfə düşmənləri ilə döyüşəndə kostyumlu macəraların çətinliyinin fərqinə varır. Liseyi bitirdikdən sonra Parker İmperiya Ştat Universitetinə (Kolumbiya Universiteti və Nyu-York Universitetini xatırladan uydurma universitet) daxil olur.
Hörümçək-adam

Burada o, otaq yoldaşı və ən yaxın dostu Harri Ozborn və sevgilisi Qven Steysi ilə tanış olur. Daha sonra Mey xala onu Meri Ceyn Uotsona təqdim edir. Piterin Harrinin narkotik maddələrlə bağlı problemi ilə əlləşməsi, üstəlik Harrinin atası Normanın onun əzəli düşməni Yaşıl qoblin olduğunu öyrənməsi onu bir müddət kostyumlu şəxsiyyətindən əl çəkmək barədə düşünməsinə vadar edir. Qven Steysinin atası, Nyu-York Polis Departamentinin detektiv kapitanı Corc Steysi Hörümçək-adamla Doktor Osminoq arasında baş vermiş döyüş zamanı ölür (#90, noyabr 1970).121-ci sayda (iyun 1973) Yaşıl qoblin Qven Steysini Bruklin körpüsünün (təsvirə görə) və ya Corc Vaşinqton körpüsünün (mətnə görə) qülləsindən atır. Hörümçək-adam onu xilas etməyə çalışsa da, Qven Steysi ölür. 125-ci sayın məktublar səhifəsində bir qeyddə bildirilir: "Bizə bunu demək çətin olsa da, Hörümçək-adamın atdığı tor onu qəfildən saxladığından Qvendə onurğanın inciməsinə, faktiki olaraq, onun ölümünə səbəb olmuşdur". Növbəti sayda Hörümçək-adamla döyüşən Yaşıl qoblin özünün ölümünə səbəb olur.Qvenin ölümünün kədərindən qurtula bilməyən Parker axırda Uotsana qarşı hislər bəsləməyə başlayır və onlar "sevgilidən çox sirrdaşa" çevrilirlər. Nəhayət onlar arasında romantik münasibətlər yaranır: 182-ci sayda (iyul 1978) Parker ona sevgisini etiraf edir, lakin növbəti sayda rədd edilir. Parker 185-ci sayda kollecdən məzun olur və utancaq Debra Uitmanla münasibətdə olmağa başlayır. 194-cü sayda (iyul 1979) işvəbaz kostyumlu oğru Felisiya Hardi – Qara pişiklə tanış olur. 1984–1988-ci illərdə Hörümçək-adam sinəsində ağ hörümçək simvolu olan qara kostyum geyinir.
Hörümçək-adam

Bu kostyumun mənşəyi "Secret Wars" komiks seriyasında Yerin əsas superqəhrəmanları və supercinayətkarları arasında xarici planetdə baş tutan döyüşdə iştirakı ilə bağlıdır. "The Amazing Spider-Man" komiksinin 252-ci sayında qayıdanda kostyumu geyinməyə davam edir. Personajın uzun müddət dəyişilməyən dizaynındakı bu dəyişiklik mübahisələri də özü ilə gətirmişdir: bəzi qatı fanatlar bunu müqəddəs bir şeyə hörmətsizliklə bir tutmuşdular. Rəqibləri olan DC Comics personajları Supermen və Betmendə olduğu kimi Hörümçək-adamın ənənəvi qırmızı-göy kostyumun ikonaya çevrildiyi barədə mübahisə etmişdirlər. Yaradıcılar daha sonra açıqlamışdırlar ki, qara kostyum əslində yadplanetli simbiotdur: Hörümçək-adam daha sonra böyük çətinliklə ondan qurtulsa da, simbiot Venom şəklində dəfələrlə ondan qisas almağa gəlir. "The Amazing Spider-Man" komiksinin 290-cı sayında (iyul 1987) Parker ikinci dəfə Uotsana təklif edir və iki say sonra Uotson təklifi qəbul edir. "The Amazing Spider-Man Annual" komiksinin 21-ci sayında (1987) onların toyu baş tutur. Komikslərdəki bu hadisə real həyatda zarafat toyu ilə reklam edilmişdir: 5 iyun 1987-ci ildə Tara Şennon (Uotson) kimi modellərin və Sten Linin iştirakı ilə Şea stadionunda. Buna baxmayaraq, Cim Şuterin məzmunu əsasında bu hadisəni nəql edən Deyvid Mişelini 2007-ci ildə demişdir: "Mən düşünmürdüm ki, onlar həqiqətən evlənməli idilər… Mən əslində başqa bir versiya hazırlamışdım, hansı ki, istifadə olunmadı".Mübahisəli bir hekayədə Piter Ben Reylinin – Qırmızı hörümçəyin (kollec professoru Maylz Uorren tərəfindən yaradılmış Piterin klonu) əsl Piter Parker olduğuna, özünün isə klon olduğuna inanır. Piter Hörümçək-adam şəxsiyyətini bir müddətliyinə Ben Reyliyə təhvil verir. Lakin Ben Reylinin qayıdan Yaşıl qoblin tərəfindən öldürülməsindən və klon olduğu aydın olandan sonra yenə Hörümçək-adam olur.
Hörümçək-adam

2005–2006-cı illərdə nəşr olunmuş hekayələrdə (məsələn, "The Other") o yeni hörümçək gücləri əldə edir: bioloji toratanlar, qollarından çıxan zəhərli iynələr, insanları arxasından sancmaq, gücləndirilmiş Hörümçək hissi və gecə görüşü, artırılmış güc və sürət. Piter daha sonra Yeni Qisasçıların üzvü olur və əsl şəxsiyyətini bütün dünyaya açıqlayır, lakin bu onda bir sıra problemlərə səbəb olur. Onun Meri Ceynlə evliliyi və ictimaiyyət qarşısında maskasını çıxarması "One More Day" adlı başqa bir mübahisəli hekayədə ləğv olunur: Parkerin Mefisto ilə Şeytan müqaviləsi imzalaması bunlarla yanaşı Harri Ozbornun dirilişinə və Hörümçək-adamın ənənəvi güclərinin qayıtmasına səbəb olur.Bu hekayə baş redaktor Co Kesedanın göstərişi ilə hazırlanmışdır. O demişdir: "Piterin tək olması Hörümçək-adam dünyasının təməlinin əsas hissəsini təşkil edir". Bu, Keseda ilə yazıçı Cozef Maykl Strajinski arasında fikir ayrılığının yaranmasına səbəb olmuşdur: "Mən Coya dedim ki, hekayə arkının son iki sayından mənim adımı çıxarın". Strajinskinin hekayə arkının yekunlaşdırdığı sayda Keseda demişdir: Yenilənmədən sonra Parkerinin şəxsiyyəti ictimaiyyət tərəfindən bilinmir, lakin digər superqəhrəmanlara məlum olur. Parkerin xalası Mey Cey Cona Ceymsonun atası Cey Ceymson ilə evlənir. Parker Horizon Labs araşdırma mərkəzinin işçisi olur. 700-cü sayda Doktor Osminoq Piter ilə bədənlərini dəyişir və iki il davam edən "The Superior Spider-Man" seriyasında Piter Parker ortalıqda olmur, Doktor Osminoq Hörümçək-adam kimi çıxış edir. Piter axırda bədəninin kontorulunu ələ keçirir. Piter Parkerin qayıdışından sonra 2014-cü ilin aprelində "The Amazing Spider-Man" yenidən bərpa olunur.
Hörümçək-adam

Parker Industries şirkətinin qurulmasından sonra Piter Parker milyonçuya çevrilir. 2014-cü ilin dekabrında "Death of Wolverine" komiksindən sonra Hörümçək-adam Cin Qrey məktəbinin yeni direktoru olur və Şimal porsuğunun "Wolverine and the X-Men" komiks seriyasındakı rolunu götürərək İks-adamlar hekayələrində daha tez-tez görünməyə başlayır. Şəxsiyyət və mövzular Müasir dövrün jurnalistlərindən birinin dediyi kimi "Hörümçək-adamın dəhşətli şəxsiyyət problemi, alçaqlıq kompleksi, qadınlara qarşı qorxusu var. O, antisosial, Edip kompleksli, tez-tez səhvlər buraxan… aktiv nevrotikdir". Seçimlərinə görə acı çəkən, həmişə düz olanı etməyə çalışan Hörümçək-adam yenə də qanunsuz intiqamçı və ya ağıllı cinayətkar olduğuna qərar verə bilməyən məsul şəxslər tərəfindən şübhə ilə baxılır.Mədəniyyət tarixçisi Bredford Raytın qeydləri: 1960-cı illərin ortalarındakı siyasi qarşıdurmalar komiks dünyasından da təsirsiz ötüşməmişdir. 1960-cı illərin əvvəllərindəki Marvel komiksləri kommunizm və Soyuq müharibə mövzularına da toxunmuşdur. :220–223 Rayt yazır: Güclər, bacarıqlar və təchizat Radiokativ hörümçəyin Piter Parkeri sancması onun bədənində bəzi mutasiyalara səbəb olaraq hörümçək gücləri qazanmasına səbəb olmuşdur. Orijinal Li-Ditko hekayələrində Hörümçək-adam divara dırmaşma, qeyri-insani güc, təhlükədən öncədən xəbər verən hörümçək hissi, əla balans və müvazinət, qeyri-insani sürət və çeviklik kimi güclərə malikdir. Li və Ditko personajı intelektual cəhətdən bacarıqlı şəkildə təsvir etsələr də, sonrakı yazıçılar onunun intellektini dahilik səviyyəsinə qaldırmışdırlar. Akademik cəhətdən əla olan Parker tətbiqi elmlər, kimya, biologiya, fizika, mühəndislik, riyaziyyat və mexanika kimi sahələrdə mütəxəssisdir. Bacarıqları sayəsində şəxsiyyətini gizlətmək üçün öz kostyumunu hazırlayıb və güclərini tamamlayan cihazlar düzəldib.
Hörümçək-adam

Bu cihazlardan ən vacibləri hərəkət etməsinə və düşmənlərinə qarşı döyüşməsinə kömək edən mexaniki toratanlar, eləcə də, işıq mənbəyi və xəbərdarlıqedici funksiyaları daşıyan hörümçək-siqnaldır. Köməkçi personajlar Hörümçək-adamın işləndiyi komikslərdə bir çox köməkçi personajlardan istifadə olunmuşdur. Valideynləri öldükdən sonra Piter Parker sevimli xalası Mey Parker və ona mənəvi ata olan əmisi Ben Parker tərəfindən böyüdülmüşdür. Ben əmi oğru tərəfindən öldürüldükdən sonra Mey xala onun yeganə ailəsi olmuşdur. Onlar bir-birinə çox bağlıdırlar.Cey Cona Ceymson "Daily Bugle" qəzetinin baş redaktoru, Piterin müdiri və Hörümçək-adamın sərt tənqidçisi kimi təsvir olunmuşdur. O, tez-tez qəzetlərində Hörümçək-adam haqqında neqativ yazılar nəşr etdirir. Ceymsonun nəşriyyat redaktoru və sirrdaşı roluna baxmayaraq Robbi Robertson həmişə həm Piter Parkerin, həm Hörümçək-adamın dəstəkçisi kimi təsvir olunmuşdur.Yucin Fleş Tompson liseydə daim Piter Parkerə problem yaradan davakar tələbə kimi təsvir olunmuşdur, lakin daha sonra Piter Parkerin dostuna çevrilmişdir. Eyni zamanda, Norman Ozbornun oğlu Harri Ozborn Piter Parkerin ən yaxşı dostu hesab edilsə də, komikslərdə tez-tez rəqib kimi təsvir olunurlar.Piter Parkerin romantik münasibətdə olduğu qızlar liseydəki ilk məhəbbəti Liz Allandan tutmuş "Daily Bugle" qəzetinin redaktoru Cey Cona Ceymsonun katibəsi Betti Branta qədər müxtəlifdir. Bettidən ayrıldıqdan sonra Parker kollecdən tanıdığı və Nyu-York Polis Departamentinin detektiv kapitanı Corc Steysinin qızı Qven Steysiyə vurulmuşdur. Hər ikisi daha sonra Hörümçək-adamın düşmənləri tərəfindən öldürülmüşdürlər. Ən sonda Meri Ceyn Uotson Piterin ən yaxın dostuna, daha sonra həyat yoldaşına çevrilmişdir.
Hörümçək-adam

Felisiya Hardi (Qara pişik) də bir müddət Hörümçək-adamın solo superqəhrəman sevgilisi və partneri olmuşdur. Yazıçılar və rəssamlar Hörümçək-adam personajının mübarizə aparması üçün bir çox supercinayətkar düşünmüşdürlər. Hörümçək-adamın düşmənlərinin çoxu güclərini elmi qəzalar və ya texnologiyanın düzgün istifadə edilməməsi sayəsində əldə etmişdirlər və heyvanabənzər kosyumlara və güclərə sahibdirlər. Aşağıdakı cədvəldə Hörümçək-adamın əsas düşmənlərinin peyda olma ardıcıllığı ilə siyahısı verilmişdir. düşmən komandanı göstərir. Komiks təsvirlərindəki tanınmış rəqabətlərdən fərqli olaraq, Hörümçək-adamın birdən çox əzəli düşməni var və hansının daha bədxah olduğu mübahisə mövzusu ola bilər. ^ Doktor Osminoq Hörümçək-adamın ən bədxah və əzəli düşməni kimi göstərilir. Hörümçək-adamın indiki populyarlığını əldə edə bilməsində onun rolu tez-tez qeyd olunur. O, ilk dəfə olaraq Hörümçək-adamı məğlub etməsi və Mey xala ilə evlənməsi ilə məşhurdur. Məşum altılıq komandasının əsas üzvü və düşünən beynidir, özünü "Usta plançı" adlandırır ("If This Be My Destiny...!"). Bir müddət Hörümçək-adamın bədənini ələ keçirmiş və Ali Hörümçək-adam olmuşdur.
Hörümçək-adam

^ Yaşıl qoblin adından istifadə edən Norman Ozborn da Hörümçək-adamın əzəli düşməni hesab edilir. Yaşıl qoblin Hörümçək-adamın əsl şəxsiyyətini açan ilk şəxsdir. O, həmçinin "The Night Gwen Stacy Died" adlı çox məşhur hekayədə Hörümçək-adamın sevgilisinin ölümünə səbəb olaraq komikslərdə Gümüş dövrün bitməsinə və Bürünc dövrün başlamasına səbəb olmuşdur. Bundan sonra uzun müddət ölü olan Yaşıl qoblin 1990-cı illərdə yazıçılar tərəfindən dirildilmiş, Hörümçək-adama (Mey xalanı öldüməkdəki rolu kimi) və digər superqəhrəmanlara (Qisasçılar kimi) bəla olmağa davam etmişdir. O həmçinin qoblin şəxsiyyəti olmadan da Hörümçək-adamın əsas düşmənlərindən biridir. ^ Əzəli düşmən kimi göstərilən digər personaj Venomdur. Eddi Brok Venom kimi bir çox yolla Hörümçək-adamın bədxah versiyasının güzgü versiyası kimi göstərilir. Venomun əsas məqsədi Hörümçək-adamın həyatını məhv etməkdir. Venom ən populyar Hörümçək-adam düşmənlərindən biri kimi göstərilir. Bu populyarlıq ikonik personaja çevrilməsinə və öz komiks seriyasının buraxılmasına səbəb olmuşdur. Digər versiyalar Marvel Kainatında bir çox multikainat olduğu kimi Hörümçək-adamın bir çox alternativ versiyası da mövcuddur.
Hörümçək-adam

Bunlardan ilki 1980-ci illərdə təqdim edilmiş və Hörümçək-adamın antropomorfik məzəli heyvan parodiyası olan Hörümçək-donuz (ing. Spider-Ham; əsl adı Piter Porker) personajıdır. Marvel 2099 kainatında Migel O'Hara adlı futuristik Hörümçək-adam kimi bir çox Hörümçək-adam imprinti yaradılmışdır. Marvel Comics 2 imprintində Piter Parker Meri Ceyn ilə evlənir və qızı Meydey Parker Hörümçək-qız (ing. Spider-Girl) olaraq onun yolunu davam edir. Marvel Nuar kainatında da Hörümçək-adamın 1930-cu illər versiyası – Hörümçək-adam Nuar (ing. Spider-Man Noir) yaradılmışdır. Bunlardan əlavə, personajın Marvel Manqaverse kainatında versiyası və "Spider-Man: India" adlı komiksdə Pavitr Prabhakar adlı hind versiyası da mövcuddur. "Ultimate Spider-Man" Piter Parkerin hekayəsinin müasir şəkildə yenidən nəql olunmasına görə populyar olmuşdur. Piter Parkerin bu versiyası daha sonra öldürülmüş, onun yerinə afro-latın Hörümçək-adam Maylz Morales gəlmişdir. "Spider-Verse" adlı komiks hekayəsində Hörümçək-adamın bütün alternativ versiyaları bir yerdə göstərilmiş, yeni versiyaları da təqdim olunmuşdur.