LocalDoc/ldquad_v2_retrieval-reranked huggingface dataset:
Hunlar

Orlean, Troyes, Dieuze, Metz, Modena və Reyms kimi şəhərlərin də hunlarla bağlı əfsanələri vardır. Ən azı VIII əsrə aid Tongerenli Müqəddəs Servatius barədə olan əfsanədə deyilir ki, guya Servatius Attilanı və digər hunları xristianlığı qəbul etməyə inandırmışdır. Lakin daha sonra hunlar yenidən "mürtəd" olmuş və paqanizmə geri dönmüşdürlər. German əfsanələrində Hunlar german qəhrəmanlıq əfsanələrnində də mühüm rol oynamışdırlar. Bu əfsanələr şifahi yolla nəsildən nəslə keçməklə birlikdə, xüsusən miqrasiya dönəmindən bəhs etməkdədir. Şərqi Avropada ortaya çıxan və qotlarla hunlar arasında cərəyan edən münaqişə köhnə ingilis dilində olan yaradılmış Vidsith dastanında, qədim skandinav dilində formalaşan Qotlarla hunların döyüşü poemasında əsas məsələlərdən olmuş və XIII əsrə aid islandik Hervarar Saqasına da keçmişdir. Vidsith dastanında Attiladan xüsusən bəhs edilməklə birlikdə, o, əfsanəvi və tarixi hökmdarların arasında birinci yerə qoyulur, həmçinin əfsanəvi xalqlar içərisində hunlardan da ən şanlıları kimi bəhs edilir. Attila adı qədim ingilis dilində Ætla kimi yazılırdı və bu ad müxtəlif ingilislərə də verilmişdir. Məsələn, Dorçester bişopu bu adı daşımışdır. Görünür bu ad insanlara əfsanəvi dastanlarda bəhs edilən qəhrəmanlıq hekayələrindən götürülərək verilmişdir.
Hunlar

Maenchen-Helfen bu iddiaya şübhə ilə yanaşdığını bildirir və iddia edir ki, bu ad o dönəmdə çox işlək bir ay idi və çox güman ki, hunlardan götürülməmişdi. VIII əsrdə yaşamış Bede özünün "İngilis xalqının ekklesiastikal tarixi" əsərində ingilislərin İngiltərəni ələ keçirdiyi zamanda Almaniyada yaşayan xalqlar içərisində hunlardan da bəhs etməkdədir. Bu bəlkə də Bedenin ingilislərin əcdadlarından biri kimi qismən hunları görməsinin nişanəsi kimi də qəbul edilə bilər.Hunlar və Attila ən geniş yayılmış alman əfsanə dünyasında da ən geniş yayılmış mərkəzi fiqurlardandırlar. Bunlar "Nibelung" və "Dietrich von Bern"-dir. Nibelunq əfsanəsi, xüsusən də Köhnə Skandinav Poetik Edda və Völsunqa dastanında, eləcə də Alman Nibelungenliedində qeyd edildiyi kimi, Hunlar və Atillanı (və Norse ənənəsində Atillanın ölümü) Reyndəki Burqundiya krallığının 437-ci ildə dağıdılması ilə əlaqələndirir. Doetrix fon Bern haqqındakı əfsanədə Attila və hunlar o, Veronadakı krallığından qovulduqdan sonra ona sığınacaq və dəstək verirlər. Nadao döyüşündə baş verən hadisələrin bir versiyasi ola bilər ki, əfsanədə saxlanılmış, iki fərqli versiya ilə orta alman dilində yazılmış Rabenschlacht və köhnə skandinav dilində yazılmış Thidrekssaga dastanlarına keçmişdir. Bu dastanlarda Attilanın oğlanları döyüşdə ölürlər. Aquitainalı Valter əfsanəsində hunların ona tabe olan krallıqlardan uşaqlardan girov aldıqlarını göstərilmişdir. Ümumiyyətlə, kontinental Avropadakı german əfsanələrində hunlardan daha müsbət obrazlar kimi bəhs edilsə də, Skanvinav əfsanələrində hunlar daha mənfi obrazlarda təsvir edilmişdirlər.Orta əsrlərdə yaradılmış german əfsanələrində hunlar macarlarla əlaqələndirilir, onların paytaxtı olan Etzelburq (Attila şəhər) macarların paytaxtı olan Esterqom və ya Buda ilə eyniləşdirilirdi.
Hunlar

Köhnə skandinav dilindəki Thidrekssagada Hun torpaqları müasir Almaniyanın şimal torpaqları ilə eyniləşdirilir və paytaxt Soestin Vestfaliyada olduğu təqdim edilir. Bir digər qədim skandinavdilli qaynaqda Hun adı müxtəlif xalqlara aid edilir, xüsusən Skandinaviyanın cənubundakı tayfalar bu adla daha çox eyniləşdirilir. XIII əsrdən etibarən orta alman dilində Hun sözü hiune sözü kimi işlədilməyə başlandı və mənası nəhəng idi. Bu söz müasir almancada eyni mənanı verməklə Hüne və ya Heune formasında hələ də işlədilməkdədir. Beləliklə, müxtəlif tarixdən əvvəlki meqalitik quruluşlar, xüsusən də Şimali Almaniyada, Hünengräber (Hun qəbirləri) və ya Hünenbetten (Hun yataqları) olaraq adlandırıldı. Macarlarla əlaqə Orta əsrlər dövründə macar tarixçiləri hunlar ilə macarlar arasında qohuluğun olduğunu yazırdılar. Bu iddia ilk dəfə qeyri-macar qaynaqlarda yazılsa da, sonradan tədricən macar qaynaqlarında da görünməyə başlamışdır. Bunun əsas səbəbi hunlarla assosiasiya olunmağın məfi aspektlərinin olması idi. Anonim müəllif tərəfindən yazılmış Gesta Hungarorum (1200-ci ildən sonra) ilk dəfə Arpad sülaləsinin Attilanın soyundan gəldiyi yazılmışdır. Lakin bu əsərdə macar xalqı ilə hunlar arasında hansısa əlaqənin varlığından bəhs edilməmişdir. Hunlarla macar xalqı arasında əlaqənin olması ilk dəfə Kézalı Simon tərəfindən yazılmış Gesta Hunnorum et Hungarorum (1282–1285) əsərində iddia edilmişdir.
Hunlar

Simon iddia edirdi ki, hunlarla macarlar iki qardaşın törəmələridirlər və onların adı Hunor ilə Magor olmuşdur. Bu iddialar macarlara dərin tarix qazanmaqla birlikdı, Pannoniyanın ələ keçirilməsinə də legitimlik qazandırırdı.Müasir tarixçilər əsasən bu iddiaları rədd edirlər. Xronikalarda tapılan hun kökəni ilə bağlı iddialara cavab olaraq Jenő Szűcs bunları yazmaqdadır: Macarların Hun kökənli olması əlbəttəki uydurmadır, eynən fransızların troyalı kökənli olması və ya eyni tarixdə uydurulmuş digər origo gentis nəzəriyyalər kimi. Əslində, macarlar Fin-Uqor xalqlarının Uqor qolundan törəmişdirlər, Şərqi Avropa çöllərində gəzişmələri zamanı onlar müxtəlif (xüsusən İran və müxtəlif türk) mədəni və etnik elementləri mənimsəmişlər, lakin onların hunlarla nə genetik, nə də tarixi əlaqələri olmuşdur. Ümumiyyətlə, XIX əsrdə macar və fin-uqor dilləri arasındakı əlaqənin sübutu macarların Hun mənşəyini elmi cəhətdən təkzib edir. Bir başqa iddia yenə Kézalı Simonun yazdıqlarına əsaslanır. Bu iddiaya görə, macardilli etnoslardan olan və Transilvaniyada yaşayan sekellər hunlardan törəmiş, buraya Attilanın ölümündən sonra buraya köçmüş və macarların Pannoniyanı ələ keçirməsinə qədər burada qalmışdırlar. Sekellərin kökəni qeyri-müəyyən olaraq qalsa da, müasir tarixçilər və arxeoloqlar maddi sübutların azlığına görə sekelləri hunların törəməsi kimi qəbul etmirlər. László Makkai qeyd edir ki, bəzi tarixçilər və arxeoloqlar sekellərin ya macar, ya da onoqur-bulqar kökəli tayfa olduqlarını, VII əsrin sonlarında avarlar (o dövrün qaynaqlarında Hun deyə adlandırılırlar) tərəfindən Karpat hövzəsinə sıxışdırıldıqlarına inandıqlarını yazır. Əfsanədən fərqli olaraq, sekellər Transilvaniya ərazisində XI əsrdə müasir Macarıstanın qərbindən gələrək məskunlaşmışdırlar.
Hunlar

Onların dilində qeyri-macar dilindən macar dilinə keçidin heç bir nişanəsini daşımamaqdadır, halbuki onlar Hun kökənli olsaydılar bunun işarələri olmalı idi. Macarlar və sekellər hunlardan törəməmişkən, onlar tez-tez Türk xalqları ilə əlaqələndirilməkdədirlər. Pal Engel qeyd edir ki, Arpad sülaləsinin Attilanın soyundan gəlməsi ehtimalı istisna edilə bilməz və o, inanır ki, macarlar bir zamanlar hunların hakimiyyəti altında yaşamışdırlar. Hyun Jin Kim macarlar hunlarla bulqar və avarlar vasitəsiylə əlaqələndirilə bilər, çünki onların hər ikisində Hun elementləri olmuşdur.Müasir akademik tarixçiliyin macarların hunlardan törəməsi ehtimalını elmi olaraq qəbul etməsə də, bu iddia hələ də macar ictimaiyyətində, millətçiliyində, milli kimliyində mühüm rol oynamaqdadır. Macarıstan aristokratiyasının əksəriyyəti XX əsrin əvvəllərinə qədər Hun nöqteyi-nəzərini qəbul etməyə davam etdi. Macarların faşist Ox Xaç Partiyası öz propaqandalarında Macarıstandan Hunnia deyə bəhs etməkdə idi. Hun kökəni iddiası macarların sağçı partiyası olan Jobbikin ideologiyasının və onun panturanizminin formalaşmasında mühüm rol oynamışdır. Hər bir halda, Rumıniyadakı sekeletnik azlığının Hun kökənli olması iddiası hələ də həmin qrupun etnik kimliyində mühüm rol oynamaqdadır. Sekellərin Hun kökəni hələ də macar ictimai gündəmində ən geniş yayılmış nəzəriyyə olaraq qalmaqdadır. Almanları təsvir etmək üçün istifadəsı (təhqir məqsədli) 1900-cü ilin 27 iyulunda Çində baş vermiş Boksçular üsyanı barədə Almaniyanın imperatoru II Vilhelm üsyançılaraq qarçı mərhəmətsiz davranmaq əmrini verərkən demişdi: Mərhəmət göstərilməyəcək, məhbuslar alınmayacaq. Min il əvvəl Atillanın rəhbərliyi altında hunlar əfsanələrdə yaşayan bir qüdrət şöhrəti qazandıqları kimi, Çində Almaniyanın adı da elə olsun ki, heç bir çinli bir daha almanlara baxmağa belə cəsarət edə bilməsin. Hun vəhşiliyi mövzusu alman sosialist Avqust Bebelin Reyxstaqdakı çıxışı zamanı da dilə gətirildi.
Hunlar

O, alman əsgərlərinin üsyanı yatırarkən qəddar davrandığını, əsgərlərin evlərinə göndərdikləri məktubun Hunnenbriefe (Hunlardan məktublar) üslubunda yazıldığını bildirdi. Həmçinin alman imperatorunun çıxışı Avropa mətbuatında geniş şəkildə işıqlandırıldı. Bu ifadə I Dünya müharibəsi zamanı Antanta dövlətləri tərəfindən antialmaniya propaqandası üçün geniş şəkildə istifadə edildi. Propaqanda materiallarında almanlardan Hun deyərək bəhs edilir və bununla onların heç bir sivilizasiyaya hörmətlərinin olmadığı iddia edilirdi. Fransız mahnı müəllifi Teodor Botrel alman imperatorundan "vicdansız Attila" deyə bəhs edir və onun ordusunu "adamyeyən ordaları" adlandırırdı. Təsadüfən alman ordusunun şüarı olan "God is with us" (Tanrı bizimlədir) bu dönəmdə məşhurlaşmışdı, ingilis ordusu da buradakı uns sözünü Huns sözü ilə dəyişdirərək almanlar üçün istifadə etməyə başladı.Bu ifadədən həmçinin daha az miqyasda olsa da, II Dünya müharibəsi zamanı almanları vəhşi barbarlar kimi göstərmək üçün istifadə edildi. Məsələn, 1941-ci ildə Uinston Çörçill radiodakı çıxışı zamanı demişdi: 70 milyondan az bədniyyətli Hun var, onların bəziləri müalicə oluna bilər, digərləri isə öldürülə bilər, onların əksəriyyəti artıq avstriyalıları, çexləri, polyakları və bir çox digər qədim irqləri zəbt etməklə məşğuldurlar. Növbəti il Çörçill Sovet İttifaqına alman hücumu barədə bunları demişdi: ...sürünən çəyirtkə sürüsü kimi sürünən hun əsgərlərinin küt, səpələnmiş, itaətkar vəhşi kütlələri... Bu müddət ərzində Amerika prezidenti Franklin D. Ruzvelt də alman xalqına bu şəkildə istinad edərək, müttəfiqlərin Cənubi Fransaya hücumunun, şübhəsiz ki, "uğurlu olacağını və hunları Fransadan qovmaqda Eyzenhauerə böyük kömək olacağını" söylədi. Həmçinin bax Atlı xalqlar Hun imperiyası Étienne de la Vaissière.
Hunlar

The Steppe World and the Rise of the Huns. The Cambridge Companion to the Age of Attila. Cambridge University Press. Michael Maas (ed.). 2015. 175–192. ISBN 978-1-107-63388-9. Denis Sinor. The Hun Period. The Cambridge history of early Inner Asia (1. publ.
Hunlar

Budapest: Central European University Press. In Veszprémy, László; Schaer, Frank (eds.). Simon of Kéza: The Deeds of the Hungarians. 1999. xxix–cii. Pál Engel. The realm of St. Stephen : a history of medieval Hungary, 895–1526. London,: I.B. Tauris. Andrew Ayton (ed.). 2001.
Hunlar

978–1860640612. Paul Lendvai. The Hungarians: A Thousand Years of Victory in Defeat. Princeton, NJ: Princeton University Press. Translated by Ann Major. 2003. ISBN 9781400851522. Otto J. Maenchen-Helfen. The World of the Huns: Studies in Their History and Culture. University of California Press.
Hunlar

Max Knight (ed.). 1973. 978-0-520-01596-8. Peter Heather. Empires and Barbarians: The Fall of Rome and the Birth of Europe. New York: Oxford University Press. 2010. ISBN 978-0-19-973560-0. E. A. Thompson.
Hunlar

Walter Pohl. Huns. The Belknap Press of Harvard University Press. In Bowersock, G. W.; Brown, Peter; Grabar, Oleg (eds.). Late Antiquity: A Guide to the Postclassical World. 1999. ISBN 978-0-674-51173-6. Martin Schottky. Huns. Encyclopaedia Iranica.
Hunlar

ISBN 9781138841758. Gerhard Doerfer. Zur Sprache der Hunnen. Central Asiatic Journal. 1973. 1–50. Robert Werner. Das früheste Auftreten des Hunnennamens Yüe-či und Hephthaliten. Jahrbücher für Geschichte Osteuropas. 1967.
Hunlar

487–558. Christopher P. Atwood. Huns and Xiōngnú: New Thoughts on an Old Problem. Dubitando: Cambridge University Press. In Boeck, Brian J.; Martin, Russell E.; Rowland, Daniel (eds.). 2012. ISBN 978-0-8-9357-404-8. Eric Crubézy. Merovingian Skull Deformations from the Southwest of France. London: From the Baltic to the Black Sea: Studies in Medieval Archaeology - Psychology Press.
Hunlar

In Austin, David; Alcock, Leslie (eds.). 1990. 189–208. Molnár, Mónika; János, István; Szűcs, László; Szathmáry, László. Artificially deformed crania from the Hun-Germanic Period (5th–6th century AD) in northeastern Hungary: historical and morphological analysis. 2014. Noémi Borbély və başqaları. High Coverage Mitogenomes and Y-Chromosomal Typing Reveal Ancient Lineages in the Modern-Day Székely Population in Romania. Genes 14 (1). 2023.
Hunlar

P. B. Damgaard və başqaları. 137 ancient human genomes from across the Eurasian steppes. Nature Research. 2018. 369–373. Ursula Brosseder. Xiongnu and Huns: Archaeological Perspectives on a Centuries-Old Debate about Identity and Migration. Cambridge University Press. In Di Cosmo, Nicola (ed.). Empires and Exchanges in Eurasian Late Antiquity: Rome, China, Iran, and the Steppe, ca.
Hunlar

250–750. 2018. 176–188. Endre Neparáczki və başqaları. Y-chromosome haplogroups from Hun, Avar and conquering Hungarian period nomadic people of the Carpathian Basin. Scientific Reports. Nature Research. 2019. Christine Keyser və başqaları. Genetic evidence suggests a sense of family, parity and conquest in the Xiongnu Iron Age nomads of Mongolia.
Hunlar

Human Genetics. Springer. 2020. 369–373. Alexander Savelyev və Choongwon Jeong. Early nomads of the Eastern Steppe and their tentative connections in the West. Evolutionary Human Sciences. Cambridge University Press. 2020. Gnecchi-Ruscone, Guido Alberto; Khussainova, Elmira; Kahbatkyzy, Nurzhibek; Musralina, Lyazzat; Spyrou, Maria A.; Bianco, Raffaela A.; Radzeviciute, Rita; Martins, Nuno Filipe Gomes; Freund, Caecilia; Iksan, Olzhas; Garshin, Alexander.
Hunlar

Ancient genomic time transect from the Central Asian Steppe unravels the history of the Scythians. Science Advances. 2021. Gnecchi-Ruscone, Guido Alberto; Szécsényi-Nagy, Anna; Koncz, István; Csiky, Gergely; Rácz, Zsófia; Rohrlach, A. B.; Brandt, Guido; Rohland, Nadin; Csáky, Veronika; Cheronet, Olivia; Szeifert, Bea. Ancient genomes reveal origin and rapid trans-Eurasian migration of 7th century Avar elites. Cell 185 (8). 2022. 1402–1413. Maróti, Zoltán; Neparáczki, Endre; Schütz, Oszkár. The genetic origin of Huns, Avars, and conquering Hungarians.
Hunlar

2007. ISBN 978-0521434911. Stephen P. Kershaw. A Brief History of the Roman Empire: Rise and Fall. London: Constable & Robinson Ltd. 2013. ISBN 978-1-78033-048-8. Edward Arthur Thompson. The Huns. Peoples of Europe Series. Oxford: Wiley-Blackwell.
Hunlar

1948. ISBN 978-0-631-21443-4. John Man. Attila: the Barbarian King Who Challenged Rome. New York: Thomas Dunne Books/St. Martin's Press. 2009. ISBN 978-0-312-53939-9. Christopher Haas. Embassy to Attila: Priscus of Panium.
Hunlar

George T. Gillespie. Catalogue of Persons Named in German Heroic Literature, 700-1600: Including Named Animals and Objects and Ethnic Names. Oxford: Oxford University. 1973. ISBN 9780198157182. András Róna-Tas. Hungarians and Europe in the Early Middle Ages: An Introduction to Early Hungarian History. Budapest: Central European University Press. 1999. Marcellinus Ammianus.
Hunlar

AMMIANUS MARCELLINUS ROMAN ANTIQUITIES - Book XXXI. 1939. Noel Lenski. Captivity Among the Barbarians and Its Impact on the Fate of the Roman Empire. Cambridge University Press. In Maas, Michael (ed.). The Cambridge Companion to the Age of Attila. 2015. 230–246. ISBN 978-1-107-63388-9.
Hunlar

Peter B. Golden. An Introduction to the History of the Turkic Peoples: Ethnogenesis and State-Formation in Medieval and Early Modern Eurasia and the Middle East. Wiesbaden: Harrassowitz. 1992. ISBN 978-3-447-03274-2. Herwig Wolfram. The Roman Empire and Its Germanic Peoples. 1997: University of California Press. ISBN 978-0-5200-8511-4. Herwig Wolfram.
Hunlar

History of the Goths. University of California Press. 1990. ISBN 978-0-5200-6983-1. Omeljan Pritsak. The Hunnic Language of the Attila Clan. Cambridge, Massachusetts: Harvard Ukrainian Studies. 1982. ISBN 0363-5570. Edward J. Vajda.
Hunlar

Yeniseian Peoples and Languages: A History of Yeniseian Studies with an Annotated Bibliography and a Source Guide. Oxford/New York: Routledge. 2013. HW. Bailey. Indo-Scythian Studies, Being Khotanese Texts, VII. Cambridge University: Cambridge University Press. 1985. John Man. Attila: The Barbarian who Challenged Rome.
Hunlar

New York: St. Martin's Press. 2005. ISBN 9780553816587. J. Otto Maenchen-Helfen. ΘΕΓΡΙ and Tengri. The American Journal of Philology 87 (1). 1966. George T. Dennis. Maurice's Strategikon: Handbook of Byzantine Military Strategy. Philadelphia: University of Pennsylvania Press.
Hunlar

1984. David Nicolle(2006). Attila and the Nomad Hordes. Oxford: Osprey Publishing. Attila and the Nomad Hordes. Oxford: Osprey Publishing. 2006. Peter B. Golden. War and warfare in the pre-Činggisid western steppes of Eurasia. Leiden, Boston, Cologne: Brill.
Hunlar

In di Cosmo, Nicolo (ed.). Warfare in Inner Asian History (500–1800). 2002. 105–172. Christopher Kelly. Neither Conquest nor Settlement: Attila's Empire and its Impact. Cambridge University Press. In Maas, Michael (ed.) The Cambridge Companion to the Age of Attila. 2015.
Hunlar

193–208. ISBN 978-1-107-63388-9. Damien Glad. The Empire's Influence on Barbarian Elites from the Pontus to the Rhine (5th–7th Centuries): A Case Study of Lamellar Weapons and Segmental Helmets. The Pontic-Danubian Realm in the Period of the Great Migration: 349–362. 2010. 349–362. Christian Miks. RELIKTE EINES FRÜHMITTELALTERLICHEN OBERSCHICHTGRABES? Überlegungen zu einem Konvolut bemerkenswerter Objekte aus dem Kunsthandel.
Hunlar

Jahrbuch des Römisch-Germanischen Zentralmuseums Mainz. 2009. 395–538. A.F. Medvedev. K istorii plastinchatogo dospeha na Rusi [On the History of Plate Armor in Medieval Russia]. Soviet Archaeology. 1959. Mihail Zahariade. Late Roman Pieces of Military Equipment from Halmyris.
Hunlar

Thraco-Dacica. 2009. 125–130. Ivan Burgarski(2005). "A Contribution to the Study of Lamellar Armours". Starinar (55): 161–179. doi:10.2298/STA0555161B. A Contribution to the Study of Lamellar Armours. Starinar (55). 2005.
Hunlar

161–179. Attila P. Kiss. Huns, Germans, Byzantines? The Origins of the Narrow Bladed Long Seaxes. Acta Archaeologica Carpathica. 2014. 131–164. Oleg Radjush; Olga Scheglova. The Buried Treasure of Volnikovka: Horse and Rider Outfit Complex. First Half of the V Century AD.
Hunlar

Moscow: Collection Catalogue. 2014. Simon James. Rome and the Sword. London: Thames & Hudson. 2011. Michel Kazanski. Barbarian Military Equipment and its Evolution in the Late Roman and Great Migration Periods (3rd–5th C. A.D.). War and Warfare in Late Antiquity.
Hunlar

Bowmen's Graves from the Hunnic Period in Northern Illyricum. Nyíregyháza: Jósa András Museum. In Nagy; et al. (eds.). To Make a Fairy's Whistle from a Briar Rose:" Studies Presented to Eszter Istvánovits on her Sixtieth Birthday. 2018. 407–17. David L. Eastman. Paul the Martyr: The Cult of the Apostle in the Latin West. Atlanta: Society of Biblical Literature.
Hunlar

2011. Scott B. Montgomery. St. Ursula and the Eleven-Thousand Virgins of Cologne: Relics, Reliquaries and the Visual Culture of Group Sanctity in Medieval Europe. Oxford. Peter Lang. 2010.Heinric van Veldeken. . Sente Servas. Münster: Agenda. Goossens, Jan; Schlusemann, Rita; Voorwinden, Norbert (eds.).
Hunlar

2008. Edward R. Haymes; Susan T. Samples. Heroic legends of the North: an introduction to the Nibelung and Dietrich cycles. New York: Garland. 1996. ISBN 978-0815300335. Heiko Uecker. Germanische Heldensage. Stuttgart: Metzler. 1972.
Hunlar

ISBN 978-3476101068. Lotte Hedeager. Knowledge production reconsidered. Abingdon, Oxfordshire; New York: Routledge. Iron Age myth and materiality : an archaeology of Scandinavia, AD 400–1000. 177–190. ISBN 9780415606042. Leonard Neidorf. The Dating of Widsið and the Study of Germanic Antiquity. Neophilologus.
Hunlar

Berlin: Erich Schmidt. 2015. ISBN 978-3-503-15573-6.. Jacob Grimm; Wilhelm Grimm. Deutsches Wörterbuch. 10. Leipzig: Hirzel. 1854–1961. Jenő Szűcs. Theoretical Elements in Master Simon of Kéza's Gesta Hungarorum (1282–1285). Simon of Kéza: The Deeds of the Hungarians.
Hunlar

Budapest: Central European University Press. In Veszprémy, László; Schaer, Frank (eds.). 1999. xxix–cii. Emese Lafferton. The Magyar moustache: the faces of Hungarian state formation, 1867–1918. Studies in History and Philosophy of Science Part C: Studies in History and Philosophy of Biological and Biomedical Sciences 38 (4). 2007. 706–732. László Makkai. Transylvania in the medieval Hungarian kingdom (896–1526).
Hunlar

I. New York: Columbia University Press. In Köpeczi, Béla (ed.). History of Transylvania. 2001. 333–589. Emel Akçalı; Umut Korkut. Geographical Metanarratives in East-Central Europe: Neo-Turanism in Hungary. Eurasian Geography and Economics. 53 (3). 2012.
Hunlar

The Politics of Language and Nationalism in Modern Central Europe. New York: Palgrave MacMillan. 2009. Michał Kowalczyk. Hungarian Turanism. From the Birth of the Ideology to Modernity – an Outline of the Problem. Historia i Polityka. 20 (27). 2017. Weser-Zeitung, 28 July 190.
Hunlar

1910. David Welch. Propaganda, Power and Persuasion: From World War I to Wikileaks. London: I.B.Tauris. 2013. 272. Nicoletta Gullace. Barbaric Anti-Modernism: Representations of the "Hun" in Britain, North America, Australia and Beyond. Picture This: World War I Posters and Visual Culture. 2009.
Hunlar

Johannes Penzler. Die Reden Kaiser Wilhelms II. Bd. 2: 1896-1900. Leipzig: Deutsches Historisches Museum. Klaus Mühlhahn. Kolonialkrieg in China: die Niederschlagung der Boxerbewegung 1900–1901. 2007. ISBN 9783861534327. Edgar Preston.
Hunlar

Rodopi. 2013. ISBN 9789401209847. Alexander M. Schenker. The Dawn of Slavic: an introduction to Slavic philology. Yale University Press. 1995. ISBN 9780520015968. Gábor Vékony. Dacians, Romans, Romanians.
Hunlar

Matthias Corvinus. 2000. ISBN 9781882785131. Karl Heinrich Menges. The Turkic Languages and Peoples: An Introduction to Turkic Studies. Otto Harrassowitz Verlag. 1995. ISBN 978-3-447-03533-0. Peter Heather. The Huns and the End of the Roman Empire in Western Europe.
Hunlar

New York: Oxford University Press. 2005. ISBN 978-0-19-515954-7. Toğrul Xəlilov. Milli-mənəvi dəyərlərimizin arxeoloji materiallarda əksi. Bakı: Azərbaycan Arxeologiyası. Qüdrət İsmayılzadı. 2011. Zərövşən Hüseynli. Hunlar və Azərbaycan (PDF).
Hunlar

Kültürel Miras ve Terbiyet Müderris Üniversitesinin Ortak Araştırma Projesi. 2007. Ghouchi.A. Larican Kurganlarının Seramik Buluntuları Işığında İran Azerbaycanının Çevre Kültürlerle İlişkileri. Ankara. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Arkeoloji Anabilim Dalı. 2019. Nicola Di Cosmo. The Turks: Early ages - Huns (Xiongnu): The Origin and Rise of the Xiongnu Empire. 2011.
Hunlar

Huns and Hsiung-Nu. Byzantion. 1945. 222–243. Christopher Beckwith. Empires of the Silk Road: A History of Central Asia from the Bronze Age to the Present. Princeton University Press. 2009. Moisey Kalankatlı. Alban tarixi.
Hunlar

ISBN 978-0-19-533693-1. Etienne de la Vaissière. Is There a "Nationality of the Hephtalites"?. Bulletin of the Asia Institute. 2003. 119–132. ISBN 0890-4464. Ibn Yarir Muhammad al- Tabari. The History of Al-Tabari - The Crisis of the Early Caliphate: The Reign of 'Uthman A.D. 644-656/A.H.
Mövlud bayramı

Mövlud bayramı — Məhəmməd peyğəmbərin (s) doğum gününün qeyd olunması. Mövlud ərəbcədən tərcümədə "doğum yeri", yaxud "doğum vaxtı" deməkdir. Tarixçilərin bəzisi Məhəmməd peyğəmbərin "fil ili"ndə - 570, yaxud 571-ci il rəbiüləvvəl ayının 12-də, bəziləri isə rəbiüləvvəl 17-də dünyaya göz açdığını yazırlar. Peyğəmbər "tarixin gur işığında" doğulmuşdur, yəni bir çox tarixi şəxsiyyətlərdən fərqli olaraq İslam peyğəmbərinin bütün həyat yolu təfsilatı ilə öyrənilmişdir. Onun doğum tarixi ilə bağlı bir neçə günlük fərqi isə aradan qaldırmaq məqsədilə 1981–ci ildə Ayətullah Xomeyninin təklifi ilə[mənbə göstərin], 1989-cu ildən isə Türkiyə Diyanət Vəqfi Peyğəmbərin doğumunu "Doğum həftəsi" altında bir həftə - rəbiüləvvəl ayının 12-dən 17-dək bayram etməyi daha uyğun hesab etmiş və bu fikir digər müsəlman ölkələri tərəfindən rəğbətlə qarşılanmışdır. Müsəlmanlar həmin həftəni dünyanın hər yerində bayram edirlər. Buna "Mövlud", yaxud "Mövlud bayramı" deyirlər.
Mövlud bayramı

Ümumiyyətlə, islamda bəzi gecələr müqəddəs, qiymətli gecələr sayılır: Qədr gecəsi, Merac gecəsi, Mövlud gecəsi belə gecələrdəndir. Mövlud gecəsi Peyğəmbərin doğulduğuna səmimi-qəlbdən sevinənlərin günahlarının bağışlanmasına dair çoxlu hədislər nəql olunur. Əsrlər boyu Mövlud gecəsinin öz ənənələri təşəkkül tapmışdır. Bu gecə müsəlmanlar oyaq qalır, Quran oxuyur, sədəqə çıxarır, günahlarının bağışlanması üçün Allaha dualar edirlər, qəlblərə xoş bir duyğu, sevinc, arxayınlıq hakim kəsilir. Lakin Mövlud gecəsinin fəlsəfəsi bununla bitmir. Burada məqsəd ondan ibarətdir ki, müsəlmanlar Məhəmməd peyğəmbərin keçdiyi həyat yoluna bir daha nəzər salsınlar, onun yüksək insani keyfiyyətlərindən, əxlaqi dəyərlərindən ibrət götürə bilsinlər. Qurana görə, Peyğəmbər adi insandır, möminlərə şəfqətli və mərhəmətlidir, yaxşı əməl sahiblərinə cənnətdən müjdə verən, pis əməl sahiblərini cəhənnəm əzabından xəbərdar edəndir, möminlərə onların özlərindən daha yaxındır.
Mövlud bayramı

Allah onu insanlar arasında seçmiş, özünə rəsul-elçi etmiş, doğru yolu göstərən sonuncu rəhbərlik kitabı Quranla aləmlərə rəhmət olaraq peyğəmbər göndərmişdir. Odur ki, Quranda buyurulur: "Səni də (Ya Rəsulum!) aləmlərə (bütün insanlara və cinlərə) ancaq bir rəhmət olaraq göndərdik." . Allah onu gözəl əxlaqına görə insanlara təqlid nümunəsi kimi vəsf edir: "Allahın Rəsulu Allaha, Qiyamət gününə ümid bəsləyənlər və Allahı çox zikr edənlər üçün gözəl nümunədir". Peyğəmbərə iman gətirməklə, onun dediklərinə əməl etməklə, onu müqəddəs tutmaqla insan böyük savab qazanır, axirətdə yüksək dərəcələrə və əbədi səadətə nail olur. Mövlud bayramı bütün bunları insanlara bir daha xatırladır, onları əməli salehliyə, xoşxasiyyətliliyə, gözəl əxlaqa çağırır.
Co Bayden

Cozef Robinet "Co" Bayden (ing. Joseph Robinette (Joe) Biden, Jr. ; 20 noyabr 1942[…], Skranton, Pensilvaniya) — amerikalı siyasətçi, ABŞ Demokrat Partiyasının üzvü, Amerika Birləşmiş Ştatlarının 46-cı prezidenti. İlk illəri (1942–1965) 1942-ci il noyabrın 20-də Pensilvaniya ştatının Skrenton şəhərində yerləşən St. Mary's xəstəxanasında irland əsilli ailədə dünyaya gəlmişdir. Bir qız və iki oğlan övladına sahib olan Bayden ailəsində ən böyük övladı idi.Atası əvvəl varlı olsada, Baydenin uşaqlığı dövründə maddi çətinlikləri var idi. Bayden bir neçə il ana tərəfdən baba və nənəsi ilə birlikdə yaşadı. 1950-ci illərdə Skrenton şəhərində iqtisadi problemlər mövcud idi. Buna görə də atası dəqiq iş tapa bilmirdi. 1953-cü ildən sonra ailəsi Delaver ştatının Kleymont şəhərində mənzil kirayəyə götürdü və bir neçə il orada yaşadılar. Sonra Uilminqton şəhərində başqa bir evə köçdülər. Daha sonra Co Bayden Sr.
Co Bayden

ikinci əl avtomobil satışı işinə başladı. Beləcə ailə orta təbəqə olaraq həyatını davam etdirdilər.Bayden Kleymontdakı Archmere akademiyasının futbol komandasında oynayırdı. Həmçinin orada beysbol da oynadı. 1961-ci ildə məktəbdən məzun oldu. Neuarkdakı Delaver Universitetində qısa müddət Amerika futbolu oynamağa davam etdi. 1965-ci ildə tarix və siyasət sahəsində iki əsas, dilçilik üzrə isə kiçik dərəcəli təhsil almışdır. Qiymət ortalaması "C" idi. 688 şagirdli məktəbdə 506-cı oldu. Bayden "ailəmdə lazımınca alkaqol istifadəçisi var" deyərək alkaqol istifadə etmədiyini bir neçə dəfə demişdir. Hüquq və siyasət fəaliyyəti (1966–1972) 1968-ci ildə Sirakuz Universitetinin hüquq fakultəsindən 85 tələbədən 76-cı olaraq məzun oldu. Astma xəstəliyinə görə əsgərlik xidməti üçün müraciət etdikdə "hal-hazırda uyğun deyilsiz" cavabı ilə qəbul edilmədi.Bayden 1968-ci ildə yerli respublikaçı Uilyam Prikettin başçısı olduğu Uilminqton hüquq bürosunda katib olaraq fəaliyyət göstərdi.
Co Bayden

Daha sonra isə "özümü respublikaçı olaraq hiss etdim" demişdir.Bayden 1969-cu ildə vəkillik fəaliyyəti göstərdi. Daha sonra müttəfiqi ilə birlikdə hüquq bürosu yaratdılar. Amma bu şirkət yaxşı pul qazandırmadı. Senat seçkiləri ABŞ senatı olmaq istəyən Bayden vəzifədəki respublikaçı rəqibi Kaleb Boqqsu 1972-ci ilin seçkilərində məğlub etdi. Bloqqsa qarşı rəqib olan demokrat təkcə Co Bayden idi. Bayden seçkilərdən bir neçə ay əvvəl Boqqsu demək olarki, 30/100 xal geridə qoydu. Seçkilərin nəticələrində Bayden %50,5 ilə qazandı. Senat fəaliyyəti (1973–2009) Bayden 5 yanvar 1973-cü ildə senat seçildi. Həmin il həyat yoldaşı və uşaqlarını avtomobil qəzasında itirmişdi. İlkin senat fəaliyyəti Bayden senat olduğu ilk illərdə ətaf mühitin qorunması mövzusu üzərində işlədi. Time juranlının 1974 nömrəli Gələcəyin 200 Üzü jurnalında adı keçdi.Bayden Senatda olduğu ilk on il ərzində silahlanma idarəsi üzərində məsələlər həll etdi.
Co Bayden

1979-cu ildə SSRİ başçısı Leonid Brejnev və ABŞ prezidenti Cimmi Karter ilə imzaladığı SALT II müqaviləsini (strateji silahların məhdudlaşdırılması) konqres təsdiq etdi. Prezident seçkiləri (1988) Co Bayden 9 iyun 1987-ci ildə 1988-ci ilin prezident seçkilərində demokrat prezident olaraq iştirak edəcəyini açıqladı. İlk başlarda etdiyi danışıqlarla xalqın rəğbətini qazana bilmişdi. Prezident seçilmək ehtimalı yüksək idi. Əgər prezident seçilsəydi, ABŞ tarixində Con Kennedidən sonra ikinci ən gənc prezident olacaqdı. Amma avqust ayında etdiyi danışıqda Nil Kinnokun sözlərini oğurlamaqla ittiham edildi. Kinnokun danışığının bir hissəsi ağaşıdakı kimi idi: Niyə min nəsil sonra universitetə gedə bilən ilk Kinnok mən oldum? Niyə Qlinis (həyat yoldaşı) ailəsindəki min nəsil sonra universitetə gedə bilən ilk qadın oldu? Baydenin danışığının bir hissəsi isə ağaşıdakı kimi idi: Buraya gələrkən düşünməyə başladımki, niyə Co Bayden ailəsində universitetə gedən ilk şəxs idi? Niyə orada — izləyicilərin içərisində oturan həyat yoldaşım ailəsində universitetə gedən ilk şəxs idi? Bu ittihamdan əlavə universitet illərində etdiyi bəzi işlərində üstü açıldı.
Co Bayden

Beləliklə Bayden 23 sentyabr 1987-ci ildə seçkilərdən namizədliyini geri çəkdi. Senat Ədliyyə Komitəsi Bayden 1987–95-ci illər aralığında prezident olduğu Senat Ədliyyə Komissiyasının üzvü idi. Senat Xarici Siyasət Komitəsi Bayden uzun müddət idi Senat Xarici Siyasət Komitəsinin üzvü idi. 2001 iyun ayından 2003-cü ilə qədər və 2007-ci ildən 2009-cu ilə qədər komitənin prezidenti kimi fəaliyyət göstərdi. Bayden bu müddət ərzində 60 ölkə və ən azı 150 beynəlxalq təşkilat liderləri ilə görüşdü.Bayden 1991-ci ildə Xorvatiya müharibəsində serblərin müharibə hüququnu sui-istifadə etdiklərini öyrəndi və Yuqoslaviya müharibələri ilə yaxından maraqlandı. Prezidentlik namizədliyi (2020) Prezidentlik fəaliyyəti (2021-ci ildən bəri) 20 yanvar 2021-ci ildə ABŞ-nin 46-cı prezidenti olaraq fəaliyyətə başladı. 78 yaşında bu vəzifəyə seçilən Bayden ən yaşlı prezident və həmçinin Delaverli ilk prezidentdir. Həm də ABŞ prezidentlik tarixində Con Kennedidən sonra ikinci katolisist prezidentdir.Bayden prezident olduğu ilk iki gündə ümumilikdə 17 icra sərəncamı imzaladı. Bu say əvvəlki prezident Trampın prezidentliyinin ilk 100 günündə imzaladığı sərəncamlardan çox idi. Üçüncü gündə imzaladığı sərəncamları Paris iqlim sazişinə yenidən qoşulmaq, Meksika sərhədindəki beynəlxalq vəziyyətin başa çatması, hökuməti Ümümdünya Səhiyyə Təşkilatına yenidən qatılmağa yönəltmək, federal mülklərdə maska taxmaq məcburiyyəti və ABŞ-nin aclıqla mübarizə tədbirləri ilə qarşılaşması təşkil edirdi. 19 aprel 2021-ci ildən etibarən 16 yaş və yuxarı olan hər kəsin COVID-19 peyvəndi edilmək hüququnu qəbul etdi. Bayden 2021 aprel ayında ABŞ qoşunlarının 2021-ci ilin sentyabrına qədər Əfqanıstandan geri çəkiləcəyini açıqladı. Ailə həyatı İlk evliliyi Bayden 27 avqust 1966-cı ildə Sirakuz Universitetinin tələbəsi Neilia Hanter (28 iyuı 1942 – 18 dekabr 1972) ilə tanış oldu və bir müddət sonra ailə həyatı qurdu.
Co Bayden

Cütlüyün Bo Bayden (3 fevral 1969 – 30 may 2015), Hanter Bayden (d. 1970) və Emi Bayden (8 noyabr 1971 – 18 dekabr 1972) adlı üç uşaqları oldu.18 dekabr 1972-ci ildə həyat yoldaşı Neilia və bir yaşındakı qızları Emi Delaver ştatının Hokessin şəhərində avtomobil qəzasında öldü. Digər oğlu Bo Bayden 2015-ci ildə beyin xərçəngindən öldü. Hanter Bayden isə hal-hazırda Vaşinqtonda vəkil olaraq işləyir. İkinci evliliyi Bayden 1975-ci ildə müəllimə Cill Tresi Yakobsla tanış oldu. 17 iyun 1977-ci ildə Nyu-Yorkda ailə həyatı qurdular. Cütlüyün Eşli (d. 1981) adlı uşaqları var.
Nəcəf bəy Vəzirov

Nəcəf bəy Fətəli bəy oğlu Vəzirov (17 fevral 1854, Şuşa – 9 iyul 1926, Bakı) — azərbaycanlı yazıçı və dramaturq. Azərbaycan dramaturgiyasının inkişafında, onun ideya-estetik məzmun bədii sənətkarlıq keyfiyyətlərinin zənginləşdirilməsində, milli teatrın yaradılmasında və inkişafında müstəsna rolu vardır. Bütün ictimai fəaliyyəti və ədəbi yaradıcılığı ilə milli azadlıq hərakatına yaxından kömək göstərən Nəcəf bəy Vəzirov Azərbaycan ədəbiyyatında faciə janrının əsasını qoymuş, Azərbaycanda feodal-patriarxal quruluşa qarşı çevrilmiş maarifçilik hərəkatının genişlənməsində yaxından iştirak etmişdir. Nəcəf bəy Vəzirov 1854-cü il aprel ayının 2-də Azərbaycanın Şuşa şəhərində anadan olmuşdur. Yazıçının uşaqlığı fərəhsiz keçmişdir. Atası Fətəli bəy xəstə olduğundan ailənin çətinliyi anası Mina xanımın üstünə düşmüşdür.
Nəcəf bəy Vəzirov

Nəcəf özü də təbiətən sakit və qaradinməz, bədəncə zəif və xəstə olmuşdur. Anasının arzusu bu idi ki, yeganə oğlunu sağlam görsün və onu məktəbə göndərsin. Lakin Nəcəfin səhhəti buna imkan vermir, ananın arzusu hər il ürəyində qalırdı. Özünün yazdığına görə, Nəcəf bəy yalnız on iki yaşında olanda məktəbə gedə bilmiş, tez bir zamanda oxuyub-yazmağı öyrənmişdir. Vəzirov ilk təhsilini dini məktəbdə almışdır. O, burada bir il oxuduqdan sonra Şuşa şəhərindəki mülkiyyə məktəbinə gedir.
Nəcəf bəy Vəzirov

Lakin yeniyetmə gənc həmin məktəbdə oxuya bilmir. Burada Erməni müəllimin amansız rəftarı, uşaqları yerli-yersiz döyüb işgəncə verməsi Nəcəfi məktəbdən uzaqlaşmağa məcbur edir. Yeniyetmə oğlanın məktəbdən qaçmasına bəzi qohumları başqa məna verirlər. Guya o tənbəl və bacarıqsızdır, öyrənə bilmir, çətinlikdən qorxur və s. Hətta qohumlarından biri istəyir ki, Nəcəfə rusca səthi sürətdə yazıb oxumağı öyrətsin ki, heç olmasa o, kənddə mirzəlik edib ata–anasını dolandırsın. Lakin Nəcəf heç kəsin qayğısını qəbul etmir. O, 1868-ci ildə Şuşadan ayrılıb Bakıya gəlir.
Nəcəf bəy Vəzirov

Burada imtahan verib real gimnaziyanın ikinci sinifinə daxil olur. Öz bacarığı və biliyi ilə tezliklə müəllimlərin rəğbətini qazanır. Gimnaziyanın sonuncu sinifində oxuyarkən artıq əlaçı şagird kimi tanınır, hətta dövlətli uşaqlarına dərs deməklə məşğul olurdu. Gimnaziyada oxuyarkən N. Vəzirov böyük Azərbaycan alimi o zaman gimnaziyada dərs deyən Həsən bəy Zərdabi ilə tanışlığı onun fikri inkişafına qüvvətli təsir göstərir. H. Zərdabi şagirdlərdə təkcə elmə maraq oyatmaqla kifayətlənmirdi. O, çalışırdı ki, şagirdlər xalqın gələcək inkişaf yollarını düzgün anlasınlar, onun azadlığı və maariflənməsi uğrunda mətin mübarizlər kimi yetişsinlər.
Nəcəf bəy Vəzirov

Məhz Zərdabinin məsləhəti ilə N. Vəzirov təbiət elmlərinə xüsusi maraq göstərir, rus klassik yazıçılarının əsərlərini mütaliə edərək mütərəqqı ideyalarla tanış olur. Yazıçının teatrla tanışlığı da bu zaman başlanır. O yazır: "1873-cü ildə altıncı klasda oxuduğum halda birinci dəfə rus teatrına getdim. Bu gecə mənə nəhayət dərəcədə təsir elədi. Onun necə bir şey olduğunu başa düşdüm". 1874-cü ildə N. Vəzirov real gimnaziyanı qurtarıb təhsilini davam etdirmək üçün Rusiyaya gedir.
Nəcəf bəy Vəzirov

O əvvəlcə Moskvada olur, sonra dostu Ağa Gorani ilə birlikdə Peterburqa gedib Əkinçilik instituna qəbul olunmaq istəyir. Lakin atestatındakı qiymətlar həmin inistituta qəbul tələblərini ödəmədiyi üçün o, avqust ayının sonlarında yenidən Moskvaya qayıdır və sentyabrda Petrivski–Razumovski Meşə və Təbiətşunaslıq Akademiyasının Meşəçilik şöbəsinə daxil olur. N. Vəzirovun Moskvada təhsil aldığı illər Rusiyada azadlıq ideyalarının, zəhmətkeş kütlənin mənafeyini müdafiə edən xalqçılıq hərəkatının genişləndiyi bir dövrə təsadüf edir. Hələ Bakıda real gimnaziyada oxuyarkən H. Zərdabi kimi milli-azadlıq ideyaları ilə tərbiyələnən N. Vəzirov Moskvada daha qaynar bir inqilabi mühitə düşür. O tezliklə qabaqcıl fikirli gənclərlə dostlaşır, təhsil aldığı Akademiyanın daxilində baş verən tələbə çıxışlarında və gizli təşkilatlarında iştirak edir. Hətta 1878-ci ildə H. Zərdabinin təşəbbüsü ilə "İmdadiyyə" adlı dərnək təşkil edir.
Nəcəf bəy Vəzirov

1878-ci ilin iyun ayında N. Vəzirov Petrovski–Razumovski Akademiyasının Meşəçilik şöbəsini bitirib təyinatla Qafqaza göndərilir. O, Yelizavetpol quberniyasının Tərtər nahiyyəsinə üçüncü dərəcəli meşəbəyi təyin olunur. 1880-ci ilin iyul ayına qədər burada çalışır. Sonra onun vəzifəsini böyüdürlər. Vəzirov ikinci dərəcəli meşəbəyi kimi İrəvan quberniyasının Dilican nahiyyəsinə meşəbəyi təyin olunur. 1887-ci ilə qədər burada çalışıb yenidən iş yerini Yelizavetpol quberniyasına dəyişir.
Nəcəf bəy Vəzirov

1890-cı illərin əvvəllərindən başlayaraq Rusiyada inqilabi–azadlıq hərakatının yüksəlişi ilə əlaqədar Petrovski–Razumovski Akademiyasının məzunlarını təqib edirlər. Bununla əlaqədar olaraq N. Vəzirovu da siyasi etibarsızlıqda günahlandırıb meşəbəyi vəzifəsindən azad edirlər. Bundan sonra sənəti ilə əlaqəsi olmayan müxtəlif yerlərdə çalışır. Əvvəlcə İrəvan quberniya idarəsi tibb şöbəsinin katibi, sonra isə Qazaxda möbahisəli işlərə baxan şöbənin katibi vəzifəsində işləyir. Lakin bu işlərin heç biri N. Vəzirovun xoşuna gəlmir. Yaradıcılığı Nəcəf bəy Vəzirov 1895-ci ildə Bakıya köçür.
Nəcəf bəy Vəzirov

Burada lazımi imtahanları verib vəkillik vəsiqəsi alır və məhkəmələrdə çalışır. O, burada uzun müddət ayrı düşdüyü bədii yaradıcılığını davam etdirir, "Yağışdan çıxdıq yağmura düşdük", "Müsibəti–Fəxrəddin", "Pəhləvanı–zəmanə" kimi klassik əsərlərini yaradır. N. Vəzirov 1903-cü ildə Bakı dumasına katib seçilir. Az sonra isə şəhər maarif şöbəsi rəisinin müavini təyin edilir və keçmiş müəllimi Həsən bəy Zərdabi ilə birlikdə doğma xalqının maariflənməsi üçün yeni məktəblərin, müxtəlif tərbiyyə ocaqlarının açılması işində yaxından iştirak edir. 1905-ci il inqilabı N. Vəzirovun ədəbi–ictimai fəaliyyətinin genişlənməsi üçün münbit zəmin yaradır. Maarifpərvər ədib bir tərəfdən Bakıda çıxan "Həyat", "İrşad", "Təzə həyat", "Açıq söz" və s. qəzetlərində "Dərviş" imzası ilə "Balaca mütəfərrəqələr" başlığı altında burjua–mülkədar cəmiyyətinin içtimai eyiblərini açan felyetonlar yazır, digər tərəfdən dram dərnəklərinə rəhbərlik edir, Azərbaycanda teatr sənətinin inkişafı, aktyor nəslinin yetişməsi üçün yorulmadan fəaliyyət göstərir.
Nəcəf bəy Vəzirov

1913-cü il noyabr ayının 15–də "Səfa" maarif cəmiyyəti Nəcəf bəy Vəzirovun ədəbi fəaliyyətinin 40 illiyi münasibətilə Bakıda təntənəli yubiley gecəsi keçirir. Bu gecə böyük bir mədəni bayrama çevrilir. Qəzetlər yazıçının həyat və fəaliyyətindən bəhs edən məqalə-oçerk, məlumat dərc edirlər. Azərbaycanın görkəmli ziyalıları yubilyara məktub, teleqram göndərir, onu bu yubileyə layiq yazıçı, möhtərəm ədib, qüdrətli vətəndaş, müəllim və tərbiyəçi, xalqın fədəkar oğlu kimi qiymətləndirirdilər. Xalqın ehtiramı N. Vəzirovun yaradıcılıq ilhamını, işləmək həvəsini coşdurmuş, ədib həm içtimai həyatda, həm də bədii yaradıcılıq sahəsində daha fəal çalışmışdır. Bu illərdə o, "Pul düşkünü Hacı Fərəc" komediyasını, "Təzə əsrin ibtidası" dramını yazmış, böyük fransız yazıçısı Jan Batist Molyerin "Xəsis" komediyasını "Ağa Kərim xan Ərdəbili", fransız məzhəkəsi "Vəkil Patelen" i isə "Dələduz" adı ilə təbdil etmişdir.
Nəcəf bəy Vəzirov

Azərbaycanda Aprel istilasından sonra N. Vəzirov Bakıda Kənd təsərrüfatı texnikumunda müəllim işləmişdir. Yazıçı meşəçilik işi ilə bağlı tələbələri Azərbaycanın müxtəlif rayonlarına aparır, təcrübə məşğələlərinə rəhbərlik edirdi. Lakin qocaman yazıçının səhhəti pozulmuşdu, tez–tez ürək ağrısından şikayətlənirdi. Həkimlər ona işdən çıxıb istirahət etməyi məsləhət görürdülər. 1926-cı ilin yayında Nəcəf bəy Vəzirov təcrübə məşğələləri aparmaq üçün tələbələrlə birlikdə Şamaxıya – Çuxuryurda getmiş və iyul ayının 13–də orada ürək çatışmazlığından vəfat etmişdir. Yazıçının cənazəsi Bakıya gətirilmiş və iyulun 13–də dəfn olunmuşdur.
Nəcəf bəy Vəzirov

Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 7 may 2019-cu il tarixli, 211 nömrəli Qərarı ilə Nəcəf bəy Vəzirov Azərbaycan Respublikasında əsərləri dövlət varidatı elan edilən müəlliflərin siyahısına daxil edilmişdir. Nəcəf bəy Fətəli bəy oğlu Vəzirov Xurşid xanımla ailə qurmuşdu. Şamil bəy adlı oğlu, Sara xanım və Sürəyya xanım adlı qızları vardı. Xurşid xanım Mirzə Abbas bəy qızı Vəzirova — Bakıdakı Xeyriyyəçi qadınlar cəmiyyətinin üzvü olmuşdur. Xurşid xanım Vəzirova (qızlıq soyadı Haqverdiyeva) 1868-ci ildə Şuşa şəhərində dünyaya göz açmışdı. 1913-cü ilin sentyabr ayında, ölümündən bir neçə gün əvvəl demişdi: "Cavanlığımın ən yaxşı illərini mən xalq müğənnisi Dərvişə həsr etmişəm, onu əzizləmişəm, həyatını qorumuşam.
Nəcəf bəy Vəzirov

Əgər mənim nəzarətim olmasaydı onun əsərləri itib-batmışdı. Müvəffəqiyyətsiz əsərlərini belə göz bəbəyim kimi saxlamışam, bəzən də qadın psixologiyasının əlamətlərini ora əlavə etmişəm. Mən ağır dəqiqələrdə Dərvişlə birlikdə vuruşmuşam və mübarizəni dəyanətlə davam etdirmişəm". Xurşid xanım 1913-cü ildə Bakı şəhərində vəfat edib. Şamil bəy Nəcəf bəy oğlu Vəzirov — Şamil bəy Nəcəf bəy oğlu 1882-ci ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdu. Öncə real məktəbdə, sonra gimnaziyada təhsil almışdı.
Nəcəf bəy Vəzirov

Berlin Kənd Təsərrüfatı İnstitutuna daxil olmuşdu. İnstitutu tamamlayıb vətənə dönmüşdü. Yevlax bölgəsində torpağın mexaniki və aqrotexniki qaydalarla becərilməsinin bazasını yaratmışdı. Azərbaycanda sovetləşmədən sonra Kənd Təsərrüfatı idarəsində çalışırdı. Şamil bəy Vəzirov 1935-ci ildə Ağdam bölgəsində ezamiyyətdə olarkən ürək tutmasından vəfat edib. Sara xanım Nəcəf bəy qızı Vəzirova — Sara xanım Vəzirova 1889-cu ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur.
Nəcəf bəy Vəzirov

Bakıda "Müqəddəs Nina" qızlar məktəbində təhsil almışdır. 1907-ci ildə bu təhsil ocağını bitirib, müəllimlik fəaliyyətinə başlamışdı. Birinci Rus-müsəlman qızlar məktəbində hesab fənnindən dərs demişdi. O, 1910-cu idə açılan rus-tatar qızlar məktəbinə müdir təyin olunmuşdu. Sara xanım Vəzirova 1961-ci ildə vəfat edib. Sara xanım Rəşid bəy Axundovla ailə qurmuşdu.
Nəcəf bəy Vəzirov

Üç qızı vardı. Sürəyyə Vəzirova — Bakı ikinci rus-türk qız məktəbində müdir, müəllim. Sürəyyə Vəzirova Nəcəf bəy qızı Şuşa şəhərində anadan olmuşdu. Həmçinin bax Vəzirovlar (II) Azərbaycan ədəbiyyatı Nəcəf bəy Vəzirov. Əsərləri. Bakı, 2005.
Nəcəf bəy Vəzirov

(Tərtib edəni: Xeyrulla Məmmədov). Bakı, 1991 Nəcəf bəy Vəzirov Arxivləşdirilib 2007-11-16 at the Wayback Machine Azərbaycan ədəbiyyatı tarixi. 3 cilddə, II cild. Bakı, 1960. F. Qasımzadə. H. B. Vəzirov.
Nəcəf bəy Vəzirov

Bir balaca boyu var… Bakı, 1995. Əzizə Ələkbərova. "Nəcəf bəy Vəzirov (arxivinin təsviri)" kitab- Bakı 2012 Əzizə Ələkbərova . "Nəcəf bəy Vəzirov. Biblioqrafiya" kitab- Bakı 2014 Ənvər Çingizoğlu, Şuşa şəhəri: Təbrizli məhəlləsi, Bakı, "Zərdabi LTD", 2012, səh. 322 Ənvər Çingizoğlu, Vəzirovlar, Bakı, "Soy" dərgisinin xüsusi buraxılışı, 2008, 88 səh.
Nəcəf bəy Vəzirov

Xarici keçidlər "Qarabağın görkəmli şəxsiyyətləri:Nəcəf bəy Vəzirov(1854-1926)". "Virtual Qarabağ" İKT Mərkəzinin rəsmi portalı (az.). virtualkarabakh.az. 2013. 2017-12-22 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-10-14.
Zərb musiqi alətləri

Azərbaycanda zərb çalğı alətlərinin kökləri çox-çox qədimlərə, ibtidai yaşayış dövrlərinə gedib çıxır. Bu dövrlərdə insanlar müəyyən vasitələrlə ritmlər yaratmışlar. Belə vasitələrdən biri ayaqdöymə zərb üsulu idi ki, bu zaman qazılmış quyunun üzərinə quru ağac döşəyər, üstünü müxtəlif heyvan dəriləri ilə örtərək onu ayaqla döyəcləməklə çeşidli ritmlər alarlarmış. İlk zərb alətləri, çox güman ki, belə yaranmışdır. İndi də zorxana oyunlarından birinin adı "Ayaqdöymə" adlanır. Azərbaycanda ən qədim insan məskənlərindən biri olan Qobustanda Cingirdağın ətəklərində on-on iki min il əvvəllərə aid edilən qaya rəsmləri ilə yanaşı, "Qaval daşı" adlanan böyük bir qaya parçası da vardır.
Zərb musiqi alətləri

Bu qayanı əl, ayaq və yaxud hər hansı bir cisimlə döyəclədikdə, qavalın tembrinə uyğun səslər alınır. Belə güman edilir ki, həmin qaya parçası ulu əcdadlarımız tərəfindən zərb aləti kimi istifadə olunduğundan bu günümüzə "Qaval daşı" adı ilə gəlib çatmışdır. Qaval daşı bu gün də zərb alətlərinə xas olan keyfiyyətlərini saxlamaqdadır. Zərb çalğı alətlərinin müxtəlif növləri Azərbaycan ərazisində tarixən çox geniş yayılmış və xalqımızın mədəni həyatında özünəməxsus rol oynamışdır. Alətşünaslığımızın səciyyəvi xüsusiyyətlərindən biri də onun zərb çalğı alətləri ilə zənginliyidir. Hazırda musiqi sənətimizin inkişafında başlıca rol oynayan bir çox zərb alətlərindən geniş istifadə edilir.
Zərb musiqi alətləri

Bu alətlər, əsasən, 3 növə ayrılır: Membranlı. Qrupa təbil, kos, qoşa nağara, nağara, dümbək və bu növ digər zərb alətləri daxildir. İdiofonlu. Buraya kasa və saxsı qablar, müxtəlif növlü laqqutular, şax-şaxlar, zınqırovlar, qumrovlar və s. aid edilə bilər. İdiomembranlı. Bu növ zərb alətlərinə qaval və dəf aid edilir.Membranlı zərb çalğı alətləri arasında ən geniş yayılmışı nağaradır.
Zərb musiqi alətləri

Xalqımızın adət və ənənələrinin, toy-bayram şənliklərinin aparıcı çalğı alətlərindən sayılan nağaranın bir sıra növləri mövcuddur. Ölçüləri ilə fərqləndirilən bu növlər böyük nağara, cürə nağara, çiling nağara, qoltuq nağara, əl nağara adlandırılır. Bu alət, əsasən, iki quruluşda mövcuddur: birüzlü və ikiüzlü. Birüzlülərə qoşa nağara, nağarazən, təbil,dəf, qaval, ikiüzlülərə böyük nağara (kos nağara), cürə nağara və qoltuq nağara aid edilir. Nağaralar arasında ən çox yayılanı qoltuq nağara və qoşa nağara hesab edilir. Zəngin və müxtəlif növlü zərb çalğı alətlərindən bir çoxu: təbil bas, dənbal, məzhər, təbil, qumrov, zil, dühul, zəng, zınqırov, kaman, sinc, davul, naqus, xalxal və başqaları musiqi mədəniyyətimizin inkişafı tarixində müstəsna rol oynamış, lakin bu günümüzə gəlib çatmamışdır.
Fransız dili

Fransız dili (le français, la langue française) — fransızların, Belçikanın, İsveçrənin (əsasən Romandiyanın fransızdilli hissəsində), Kanadanın fransızdilli əhalisinin danışıq dili. Fransanın və bir sıra ölkələrin rəsmi dili. Həmçinin Fransızca Birləşmiş Millətlər Təşkilatında istifadə olunan altı rəsmi dildən biridir. Digər dillərdə yerli olaraq danışan avropalıların təxminən beşdə biri ikinci bir dil olaraq Fransızca danışırlar. Həmçinin bax Fransızca (français, /fʁɑ̃sɛ/), Hint-Avropa dil ailəsinin Roman dilləri altqrupundan, Fransa ve Fransız sivilizasiyasını mənimsəmiş ve keçmiş Fransız müstəmləkəsi ölkələrdə istifadə olunan dildir.
Fransız dili

Dünyada təxmini olaraq 200 milyon insan Fransızca bilməkdədir. 128 milyon insan Fransızca'nı anadili və ya ikinci dili olarak danışır, 54 ölkədə 72 milyon insan tərəfindən də bilinməkdə və danışılmaqdadır. Başda Fransa olmaq üzrə Kanada, Belçika, İsveçrə, Afrika, Lüksemburq və Monako və daha bir çox ölkədə danışılır. Fransızca; İspanca, Portuqalca, İtalyanca, Katalanca ve Rum dili kimi Roma İmperatorluğunun dili olan Latıncanın davam dillərindəndir. Fransız dili tarixdə Roma Galliyalılarının kelt dillərindən və Roma sonrası Frank köçmənlərinin Cermen dillərindən təsirlənmişdir.
Fransız dili

Fransızca 29 ölkədə rəsmi dildir. La Francophonie deyilən Frankofon Fransızca danışan milli birlikdir. Birləşmiş Millətlər'in bütün altqurumlarında ve beynəlxalq qurumların çoxunda resmi dildir. Avropa Birliyi məlumatlarına görə 27 üzv ölkədəki 129 milyon insan (497.198.740 %26'sı) Fransızca danışır və bunun 65 milyonu (%12) anadili, 69 milyonu (%14) isə ikinci dili olaraq danışır. Bu məlumatlara görə Fransızca birlik içərisinde İngiliscə və Almancadan sonra ən çox danışılan 3-cüdildir.
Zaqatala

Zaqatala — Azərbaycan Respublikasının Zaqatala rayonunun inzibati mərkəzi. 1840-cı ildə şəhər statusu almışdır. Zaqatala rayonu Azərbaycan Respublikasının şimal-qərbində, Böyük Qafqaz sıra dağlarının cənub yamacları Qanıx-Əyriçay vadisində yerləşir. Cənubdan Gürcüstan Respublikası, şimaldan Dağıstan Respublikası, qərbdən və şərqdən Azərbaycan Respublikasının Balakən və Qax rayonları ilə həmsərhəddir. Mərkəzi Zaqatala şəhəridir. Şəhər dəniz səviyyəsindən 535 metr hündürlükdə Azərbaycan Respublikasının paytaxtı olan Bakı şəhərindən 445 km aralıda, Tala çayının sahilində, Yevlax-Balakən şossesi yolunun üzərində nəhəng İpək yolunun üstündə vaxtı ilə Şərqin ən böyük ticarət mərkəzlərindən (bazarlarından) olan "Əskibazarın" (yer adı tamamilə öyrənilməmişdir) 25–30 km-də Böyük Qafqaz silsiləsinin cənub ətəyində yerləşir. Zaqatala inzibati rayonu 1830-cu ildə təşkil edilmişdir.