LocalDoc/ldquad_v2_retrieval-reranked huggingface dataset:
Kəskin böyrək çatışmazlığı

Kanalcıq zədələnməsinin GFR-nin(qlomerulyar filtrasiya sürəti) azalmasına və xüsusilə oliquriya və anuriyaya necə səbəb olduğu aydınlaşdırılmalıdır. Histologiyada uyğun isbat nadirən tapılır. Çünki tubulopatiyalar (böyrək kanalcıqlarının iltihabından tubulyar nekroza qədər) əksinə azalmış reabsorbsiya ilə poliuriyaya səbəb olurlar. Kəskin intrarenal böyrək çatışmazlığının səbəbləri Təməldə 3 səbəb kompleksi təsvir edilir: ekzogen və ya endogen damar daralması- vazokonstriksiya oksigen azlığı- hipoksiya, işemiya böyrəklərə zəhərli təsir göstərən maddə- yad böyrək zəhəri və ya bədənin nefrotoksini Vazokonstriksiya Normal böyrək funksiyası üçün böyrək arteriyası ilə yetərli qan təminatı önəmlidir. Qlomerulda birincili sidiyin yetərli filtrasiyasını təmin edən təzyiq mövcuddur. Böyrəklər autorequlyasiya mexanizminə (rennin-angiotenzin-aldosteron sistemi) sahib olduğu üçün normal filtrasiya üçün 80 mmHg sistemik qan təzyiqi kifayətdir.
Kəskin böyrək çatışmazlığı

Xüsusilə endogen katexolaminlərin ifrazı formasında stress reaksiyası qan dövranı çatışmazlığı zamanı böyrəklərin funksiya itkisi üçün məsuliyyətlidir. Sistemik qan təzyiqi bir sərhəd dəyərin altına düşərsə, afferent arteriya üzərində bu katexolaminlərin təsiri ilə simpatik qarşı requlyasiya daha çox perfuziya itkisinə səbəb olur. Beləliklə filtrasiya təzyiqi də düşür. Filtrasiya təzyiqinin 10–15 mmHg-ə düşməsi filtrasiyanın dayanmasına və nəticədə anuriyaya apara bilər. Endogen katexolaminlərdən əlavə sepsis və multiorqan çatışmazlığı zamanı ifraz olunan bəzi sitokinlər böyrək damarlarına vazokonstriktor təsir göstərirlər. Onlar bununla da nefrotoksik təsir edirlər.
Kəskin böyrək çatışmazlığı

Hipoksiya və işemiya Hipoksiya bir orqan və ya toxumanın oksigen çatışmazlığı, işemiya isə az qanlanması olaraq ayırd edilir. Səbəb orqanizmin yetərsiz oksigen qəbulu və ya yuxarıda qeyd edilən vazokonstriksiya ola bilər. Nəticə böyrək hüceyrələri aerobdan anaerob qlikolizə keçə bilməyəndə hüceyrələrdə enerji daşıycısı ATF-nin azalmasıdır. Tubul hüceyrələri bu imkana yalnız çox məhdud ölçüdə sahibdirlər ki, bu da onların erkən funksiya pozğunluğuna səbəb olur. 25 dəqiqəyə qədər işemiya çox kiçik və geri dönə biləcək morfoloji dəyişikliklərə aparır. 40–60 dəqiqəlik işemiyadan sonrakı dəyişikliklər də hələ geri dönəndir.
Kəskin böyrək çatışmazlığı

2 saat və daha uzun müddət oksigen çatışmazlığı isə böyrəklərdə quruluş və funksiya dəyişiklərinə səbəb olur. Nefrotoksin Nefrotoksik təsir göstərə bilən bir sıra endogen və ekzogen maddələr var. Endogen tərəfdən massiv hemoliz və əzələ hüceyrəsi ölümündən sonra azad olan zülallar hemoqlobin və mioqlobin əsasdır. Onlar birbaşa tubulyar hüceyrələrə təsir edir. Multiorqan çatışmazlığı və sepsis çərçivəsində azad olan mediatorlar isə vazokonstriksiya üzərindən bilavasitə nefrotoksik təsir göstərirlər. Saysız ekzogen nefrotoksinlər arasında aminoqlikosid antibiotikləri (gentamisin) əsas rol oynayır, buna görə böyrəyi təhdid edən vəziyyətlərdə (şok, böyrək xəstəliyi) onun istifadəsi tənzimlənməlidir.
Kəskin böyrək çatışmazlığı

Pankreatitə və metisillinə rezistent Staphylococcus aureus infeksiyalarına qarşı antibiotiklər də həmçinin pasientlər üzəridə güclü neqativ təsirlər göstərdi: qısa müddət içində (2–3 saat) kəskin böyrək çatışmazlığı, çoxlu orqan çatışmazlığı səbəbilə az qala kollapsa qədər. Yalnız dərhal aparılan dializ pasienti xilas etdi. Nefrotoksin üçün başqa bir misal yod tərkibli kontrast maddələrdir. Məhdud böyrək funksiyaları zamanı onların istifadəsi yaxşı dəyərləndirilməlidir. Kəskin böyrək çatışmazlığı üçün risk faktorları Risk faktorlarına KBÇ meydana çıxma ehtimalını artıran aşağıdakı xüsusiyyətlər aiddir: xroniki risk faktorları: illərdir mövcud olan hipertoniya, şəkərli diabet, ürək, ağciyər və böyrək xəstəlikləri, yuxarı yaş, ağrıkəsici vasitələrin sui-istifadəsi (xüsusilə opioid olmayan analgetiklər) kəskin risk faktoları: hipotenziya, infeksiyalar, hemoliz, rabdomioliz, kəskin pankreatit, damardaxili laxtalanma, nefrotoksik dərmanlarla terapiya Kompleks xəstəlik formasıda politravma, sepsis, pankreatit və yanıq xəstəliyi önəmli rol oynayır. Böyrəyə hələ təsir göstərməyibsə, multiorqan çatışmazlığı KBÇ üçün ən yüksək riski daşıyır.
Kəskin böyrək çatışmazlığı

Kəskin böyrək çatışmazlığının mərhələləri KBÇ zamanı klassik 4 faza ayırd edilir: İnduksiya : böyərəyin qanlanmasının və qlomerulyar filtrasiyasının azalması və tubulyar zədələnmə ilə zərər verən proseslərin meydana çıxması. Bu fazada simptomlar olmur. Oliqo-anuriya : bu fazada aşağıda qeyd olunan laboratoriya tapıntıları üzə çıxır. Günlərdən həftələrə qədər davam edir. Sağalma : bu faza poliurikdir və adətən 1 gün davam edir. Restitusiya : Pasientlərin 80–90%-də aylar ərzində böyrək funksiyasının tamamilə sağalması əldə edilir.
Kəskin böyrək çatışmazlığı

Geri qalan pasientlərdə xroniki böyrək çatışmazlığı inkişaf edir. Bu klassik gediş müasir reanimasiya tibbində nadirən rastlanılır, çünki əvvəlcədən mövcud olan böyrək xəstəlikləri və multiorqan çatışmazlığı gedişi güclü modifikasiya edir. Xəstəlik tarixi toplanarkən yuxarıda qeyd edilənlərə əsasən KBÇ üçün risk faktorları araşdırılır. Status praesens Vəziyyəti dəyərləndirərkən hidrasiya və dehidrasiya əlamətləri axtarılmalıdır. Ayrıca böyrəklərin, sidik kisəsinin və prostatın palpasiyası vacibdir. Kliniki olaraq təcili situasiyalarda hiperventilyasiya, sidik qoxusu, uremik komaya çatan yuxululuq nəzərə çarpır.
Kəskin böyrək çatışmazlığı

Laborator müayinə üsulları Vahid zamandakı sidik miqdarı müəyyənləşdirilir: KBÇ an-, oliqo-, poliuriyayla müşayiət oluna bilər. Böyrəklərin ekskresiya fəaliyyətini dəyərləndirmək üçün serumdakı kreatinin və sidik cövhəri istifadə olunur. Zülal mübadiləsinin son məhsulları olan bu substantlar birbaşa zəhərli təsir etmir. Baxmayaraq ki sidik cövəri hüceyrənin maddələr mübadiləsini zədələyir, lakin uremik sindromun səbəbkarı deyil. Konsentrasiyası sidik cövhəri ilə korrelyasiya edən digər parçalanma məhsuları zəhərlidir. Onların tutulumu uremiyaya aparır.
Kəskin böyrək çatışmazlığı

Bu parçalanma məhsulları böyrək əvəzedici metodlarla (dializ, hemofiltrasiya) orqanizmdən uzaqlaşdırıla bilər. Prerenal və intrarenal böyrək çatışmazlığı arasında differensial diaqnostika önəmlidir. Differensial diaqnoz Qarın boşluğuna sidiyin sızması ilə nəticələnən patologiya olduqda (məsələn, sidik kisəsi yırtığı), sidikdəki substansiyalar yenidən qana sorulur. Normal böyrək funksiyasına rəğmən sidik cövhəri və kreatinin serumda qalxır. Bu hal yalançı böyrək çatışmazlığı adlanıdırlır. KBÇ başlamışdırsa prosesi dayandıracaq terapiya mövcud deyil.
Kəskin böyrək çatışmazlığı

Xəstəliyin stadiyasına görə ayırd edilir profilaktik müalicə KBÇ üçün müalicə Profilaktik müalicə Məqsəd mümkün qədər sürətli böyrək toxumasının yetərli oksigen təminatı ilə böyrəyin qanlanmasını yenidən qurmaqdır. Buna nail olduqda böyrək funksiyasını yenidən qazanmağa doğru yaxşı tendensiya göstərir, əks halda aşkar böyrək çatışmazlığının yaranma təhlükəsi üzə çıxır. Kəskin terapiya əsaslanır: həcm əvəzetməsi ilə yetərli böyrək qanlanmasının təminatı; stabil qan dövranının təminatı, bu halda katexolaminlərin qəbulu; osmotik diuretiklərin sınanması;Xüsusi forma rentgen kontrast maddə ilə meydana çıxan böyrək çatışmazlığıdır. Adətən kontrast qəbulu əvvəldən planlandığı üçün riskli pasientlərdə böyrək zədələnməsindən qabaq profilaktika mümkündür. Böyrək qanlanması Həcm əvəzetmənin təhlükəsi ağciyərlərin artıq hidratasiyası ilə nəticələnən (ağciyər ödemi) qan dövranının həcm yüklənməsidir. Mərkəzi venoz təzyiq 12 mmHg, ağciyər kapillyarlarının qapanma təzyiqi 15 mmHg dəyərində müəyyənləşməlidir.
Kəskin böyrək çatışmazlığı

Elektrolit statusundan asılılıqda kristalloid məhlula üstünlük verilir. Qan dövranının stabilizasiyası Dobutamin böyrək dostu katexolamin olaraq tanınır. Dopaminin böyrək dozunun qəbulu bir tərəfdən kardial yan təsirlər, digər tərəfdən proqnostik faydaların olmaması səbəbindən rədd edilir. Müxtəlif çalışmalarda son nəticə, kreatinin artımı, dializ pasientlərinin sayı və ya reanimasiyada qalma müddəti baxımından heç bir fayda göstərilə bilinmədi. Buna qarşı potensial yan təsirlərlə zədələnmə iləri sürülür. Diuretiklər Diuretiklər özlüyündə böyrəyi zədələyən vasitələrdir; onlar böyrək kanalcıqlarının reabsorbsiyasını pisləşdirir.
Kəskin böyrək çatışmazlığı

ayrıca baxmayaraq ki bu dərmanın istifadəsi diurezi artırır, lakin KBÇ-nin proqnozunu yaxşılaşdırmır. Diuretiklərin faydası sadəcə müəyyən zaman aralığında maye balansının idarə edilməsidir. Postrenal böyrək çatışmazlığı və anuriya zamanı bu terapiya mütləq əks-göstərişdir. Beyin və ürəyin əksinə böyrəkdə adətən hüceyrə ölümü ilə işemik epizoddan sonra funksiya itkisi geri qayıda bilir. KBÇ zamanı terapiyanın mənası böyrək yenidən fəaliyyətə başlayana qədər böyrək funksiyasını dializ ilə əvəz etməkdən ibarətdir. Tez-tez böyrək funksiyası dializ olmadan ürək həcminin normallaşması ilə davamlı yaxşılaşır.Böyrək əvəzedici prosedurlar idarə edilə bilinməyən hiperhidratasiyada, xüsusilə ağciyərlərdə, 6,5 mmol/l-dən yüksək serum kalium miqdarında, asidoz və uremiya simptomları zamanı göstərişdir.
Kəskin böyrək çatışmazlığı

Hemofiltrasiya və dializ qan dövranını stabilləşdirməklə yanaşı böyrək qan axınını yaxşılaşdırmaq üçün də istifadə edilir. Postrenal səbəblərin müalicəsi Burada məqsəd uroloq tərəfindən sidik axınını təmin etmək üçün ya səbəbin həlli ilə, ya da hər iki sidik borusuna stendin qoyulması ilə axın əngəlinin kənarlaşdırılmasıdır. Ağır hallarda həmçinin transuretral və ya suprapubik sidik kisəsi kateteri, urosotma və ya yeni sidikliyin qoyulması düşünülür. Yalnız çox nadir hallarda ikitərəfli nefrostoma gərəkli olur. Böyrək funksiyasının bərpası KBÇ-dən sonra adətən tam olmur. KBÇ səbəbindən artıq dializ müalicəsi vacib olan, sonrakı gedişatda yüksək xroniki böyrək çatışmazlığı inkişaf etmə ehtimalı olan pasientlər var.
Azərbaycan muzeyləri

İşğal olunmuş ərazilərdə 762 mədəniyyət abidəsi və 1431 mədəniyyət müəssisəsi qalıb. Erməni faşistləri 22 muzeyi, 4 rəsm qalereyasını yoxa çıxarıblar. 1988-ci ildən başlayaraq erməni təcavüzü nəticəsində 100 mindən artıq əşyanın toplandığı 22 muzey işğal olunmuş ərazidə qalıb. Qarət edilmiş muzeylərdə Azərbaycan xalqının tarixi və mədəniyyəti ilə bağlı qiymətli əşyalar, rəsm və heykəltəraşlıq əsərləri, dünya şöhrətli Azərbaycan xalçaları, xalça məmulatları, Azərbaycanın görkəmli şəxsiyyətlərinin xatirə əşyaları və digər eksponatlar toplanmışdı.Bu muzeylərdə qorunub saxlanılan eksponatlar ermənilər tərəfindən ərazidən çıxarılıb. Təkcə Şuşa şəhərində 8 muzey fəaliyyət göstərirdi. Dövlət Qarabağ Tarixi Muzeyi, peşəkar Azərbaycan musiqisinin banisi, bəstəkar Üzeyir Hacıbəyovun ev-muzeyi, vokal sənətimizin əsasını qoyan Bülbülün memorial muzeyi, görkəmli musiqiçi və rəssam Mir Mövsün Nəvvabın xatirə muzeyi, Azərbaycan Xalçası və Xalq Tətbiqi Sənəti Muzeyinin Şuşa filialı, Şuşa tarix muzeyi, Ağdam Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyi, Qubadlı Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyi, Zəngilan Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyi, görkəmli musiqiçi Qurban Primovun Ağdam rayonundakı xatirə muzeyi, Cəbrayıl, Füzuli, Xocalı rayonlarının tarix-diyarşünaslıq muzeyləri tamamilə qarət edilib. Keçmiş SSRİ-də yeganə olan Ağdam Çörək Muzeyi şəhərin bombalanması zamanı tamamilə yerlə-yeksan olub Heydər Əliyevin təşəbbüsü ilə yaradılmışdır Heydər Əliyev respublikada muzeylər şəbəkəsinin genişləndirilməsini, onun maddi-texniki bazasının gücləndirilməsini daim diqqətdə saxlayıb.
Azərbaycan muzeyləri

Azərbaycan mədəniyyətinin Üzeyir Hacıbəyli, Hüseyn Cavid, Cəlil Məmmədquluzadə, Məmməd Səid Ordubadi, Cəfər Cabbarlı, Bülbül, Səməd Vurğun, Niyazi və digər nəhəng simalarının memorial-xatirə, mənzil, bölgələrdə tarix-diyarşünaslıq muzeyləri məhz ulu öndər Heydər Əliyevin şəxsi təşəbbüsü sayəsində yaradılıb. Həmçinin bax Bakı muzeylərinin siyahısı Muzeylər adası Muzey Mərkəzi (Bakı) Xarici keçidlər "Azərbaycanın muzey dünyasını kəşf edin". museum.az. İstifadə tarixi: 27.01.2021. "Bakıda getməli olduğunuz 10 muzey". oxu.az. İstifadə tarixi: 27.01.2021.
Azərbaycan muzeyləri

"Beynəlxalq Muzeylər Günü, Azərbaycan muzeyləri və..." anl.az. İstifadə tarixi: 27.01.2021. "Azərbaycan muzeyləri milli özünəməxsusluğumuzu dünyaya təcəssüm etdirir". anl.az. İstifadə tarixi: 27.01.2021.
Myanma

Myanma, rəsmi adı: Myanma İttifaqı Respublikası (1989-cu ilədək Birma İttifaqı, 1989–2010-cu illərdə Myanma Birliyi) — Cənub-şərqi Asiyada dövlət. Paytaxtı — Naypyida. "Myanma" sözü tərcümədə "cəld", "güclü" mənalarını verir və zümrüd mənasını verən "mya" sözündən götürülmüşdür. Myanmada insan və coğrafi məkan adlarının seçilməsinə ənənəvi olaraq Myanmalı astroloqların böyük təsiri olur. Ölkə əhalisinin böyük əksəriyyətini təşkil edən Birmalılar tərəfindən öz seçdikləri ad "Bama" istifadə olunur. 1989 cu ilədək ölkə rəsmi olaraq Birma Birliyi Sosialistik Respublikası və ya qısaca olaraq — Birma adlanırdı.
Myanma

Amma "Birma" adı alınma mənşəli olduğun üçün ölkə daxilində populyar deyil. 2010-cu ilin Oktyabr ayında ölkənin adı "Myanma İttifaqı"ndan "Myanma İttifaqı Respublikası"na dəyişdi. Həmçinin ölkənin gerbi və bayrağı da dəyişdirildi. Myanmanın paytaxtı — Naypyida şəhəri(Mandalay inzibati dairəsi) Pyinmana şəhərinin yaxınlığındakı kiçik bir kəndin yerində yaradılmışdır. Paytaxtın Yanqondan Naypyidaya köçürülməsi məsələsinə 2001-ci ildən baxılmışdır. Paytaxın köçürülməsinin dəqiq vaxtı — bazar günü, 6 Noyabr 2005 ci il, səhər saat 6:37 — astroloji proqnozlara uyğun olaraq seçilmişdir.
Myanma

Coğrafi yerləşməsi Myanma qərbdə Hindistan (1463 km) və Banqladeşlə(193 km),şimal-şərqdə Çinlə (2185 km) , şərqdə Laosla(235 km) və cənub-şərqdə Tailandla(1800 km) həmsərhəddir. Cənubdan və cənub-qərbdən onun sahillərini Benqal körfəzinin, Moutama körfəzinin(Martaban) həmçinin Andaman dənizinin suları yuyur. Daxil olan adalarla birlikdə ölkənin sahəsi 678 min km² təşkil edir. Sahil xəttinin uzunluğu isə 1930 km bərabərdir. Əsasən subekvatorial və tropik iqlimə malikdir. 3 fəsil ayırd edilir: nəmli — mayın sonundan oktyabrın sonunadək soyuq — oktyabrın sonundan fevralın ortalarınadək isti — fevralın ortalarından mayın sonunadək Hidrologiyası Əsas çaylar öz başlanğıclarını dağlardan götürür və Hind okeanı hövzəsinə aiddirlər.
Myanma

Maksimal çay səviyyəsi musson yağışları mövsümünə təsadüf edir. Bu dövrdə çaylarda su səviyyəsi artsa da digər dövrlərdə çaylar əsasən az sulu olur və quruyurlar. Myanmanın böyük çayları İravadi , Mekonq, Saluin, Sitaun və Çinduin çayları sayılırlar. Göllər olduqca azdır, onların ən böyüyü isə Şan dağlığındakı İnle gölüdür. Ölkənin ən qədim sakinləri, hind-buddist sivilizasiyasının təsir dairəsində olmuş monlar sayılırlar. Sonra Myanmaya Çin ərazisindən birmanlılar miqrasiya etmişdirlər.
Myanma

Beləliklə Myanma ərazisində mon və birman krallıqları əmələ gəlmişdir. XIII əsrdə onlar monqol hücumlarına məruz qaldılar. XVIII əsrdə isə Britaniya kolonizasiyası başladı. İkinci Dünya müharibəsindən sonra (Myanmanın yapon işğalına məruz qaldığı illərdə) 1948 ci ildə Böyük Britaniya ilə tərtib edilmiş müqaviləyə əsasən ölkə müstəqillik əldə etdi. 1962 ci ildə 1988-ci ildəki çevrilişə qədər mövcud olmuş Birman İttifaqı Sosialistik respublikası yaradıldı. 1997-ci ildən 2011-ci ilədək Myanma, 1988 ci ildə hakimiyyətə gəlmiş "Qanuniliyin və qaydaların bərpası Milli şurası" nın yerini tutmuş "Sülh və inkişafın Milli şurası" adlanan hərbi rejim tərəfindən idarə edilmişdir.
Myanma

Milli şuranın başçısı "baş general" Tan Şve olmuşdur. Məhz bu hakimiyyət 1989 cu ildə ölkənin rəsmi adını "Birma"dan "Myanma"ya çevirmişdir. Birma əhalisinin 83 faizi buddistlərdir. Birmalıların əksəriyyəti, eyni zamanda şanlar, monlar, karenlərin çoxu, kaya, palaun, kaçinlərin bir hissəsi, çinlər və digərləri buddistdirlər. Buddizm özünün txeravad formasında geniş yayılıb. Maxayana forması isə ancaq şimali birmanın xalqlarının bir hissəsində, ölkədə yaşayan çinlilər arasında vardır.
Myanma

Xristian dininə 5 faizdən çox insan ibadət edir. Xristianlığı əsasən birmanın əyalət rayonlarına gələn missionerlər yaymışdırlar. Çin, karen, kaya, kaçin kimi yerli xalqlar arasında da xristianlar var. Birma xristianlarının əkəsəriyyəti protestantlardır (1,2 mln. nəfər). Onların arasında əksəriyyəti baptistlər (950 min nəfər), anqilkanlar (130 min nəfər), metodistlər (39 min nəfər), yeddinci günün adventistləri (3 min nəfər), qurtuluş ordusunun tərəfdarlıra və s. vardır.
Myanma

Katoliklər 301 min nəfərdirlər. Ölkə əhalisinin 4 faizi müsəlmanlardır(əsasən sünnülər). Əhalinin 3 faizi induistlərdir. Çox az sayda iudaistlər də vardır. Ənənəvi qəbilə inancları Birmanın bir sıra əyalət rayonlarında yaşayan xalqlar arasında hələ də qalmaqdadır. Onlar əhalinin 5 faizini təşkil edirlər.
Fortepiano

Fortepiano (ing. fortepiano) — simli-klavişli musiqi aləti . Fortepianonun dizaynı royal və pianinonun birləşməsindən götürülüb. İtalyanca mənası isə "forte" - möhkəm, piano isə "səssiz" deməkdir. Hələ qədim zamanlarda Yunanıstanda "monoxord" (yunanca "monos" – tək, "chorde" – sim) adlanan musiqi aləti mövcud olmuşdur. Bu alət uzun, ensiz taxta qutuya birləşdirilmiş tək simdən ibarət idi. Daha sonralar qutuya birləşdirilən simlərin sayı artdı (iki, üç, dörd və s.) alətdə simləri barmaqla dartaraq və ya xüsusi mizrabla (mediatorla) bəzən isə balaca çəkiclərlə simlərə vuraraq çalırdılar. Əsrlər ötdükcə bu alət təkmilləşmiş, simlərin birləşdiyi düzbucaqlı qutunun bir tərəfində klaviatura – yəni bir neçə cərgədən ibarət klavişlər (latınca "clavis" – açar deməkdir) yerləşdirilmişdir.
Fortepiano

Ifaçı klavişlərə basdıqda metal lövhələr simlərə dəyərək səs yaradırdı. "Klavikord" (latınca "clavis" və yunanca "chorde" sözlərindən) adlanan bu alətin yaranması XII əsrə təsadüf edir.Sonralar tədricən təkmilləşən klavikorda bir neçə klaviatura birləşdirildi. Pilləvari duzülən klaviaturaların hər biri alətin bir registrinə uyğun gəlirdi. Klavikord əsasən kübar cəmiyyətinə xas alət olub, zəngin naxışlarla bəzədilir, qiymətli ağac növlərindən hazırlanırd. XVII əsrin sonunda Fransada klavikordun alt dillərini (müasir royaldakı ağ dilləri) qara ağacdan, üst dilləri isə fil sümüyündən düzəldirdilər. Lakin belə klaviaturada çalmaq çətinlik törədirdi. XVIII əsrdən etibarən klaviaturanın dillərinin rəngi müasir pianino və royalda olduğu kimi qalmışdır.
Fortepiano

O, dövrdə müxtəlif ölkələrdə klavikordla yanaşı bir sıra başqa klavişli alətlər də yaranmışdı: klavisimbal, çembalo, vircinal, klavesin. Öz formasına və səslənmə xüsusiyyətinə görə royala daha yaxın olan klavesinin simləri müxtəlif uzunluqda olurdu. O, XV əsrdə, İtaliyada icad olunub. Klavesinin klavişlərinə birləşdirilmiş, xüsusi dilciklər (əsasən quş lələklərindən hazırlanan) simlərə toxunur və cingiltili səs alınırdı. Onun səsi qu səsi kimi aram-aram və zəifdir. Alətdə rəngarəng səslənmə keyfiyyəti əldə etmək məqsədilə ustalar müxtəlif üsullar axtarırdılar. Nəhayət, pedalın-ayaqla basılan xüsusi qarmağın vasitəsilə səsin gücünü azaltmaq və artırmaq mümkün oldu.
Fortepiano

Klavesin yalnız salon aləti olmayıb, tədricən müxtəlif ansambl və orkestrlərin tərkibinə daxil edilir. XVII-XVIII əsrdə klavesin solo aləti kimi də məşhurlaşır. Bu dövrün görkəmli bəstəkarları klavesin üçün xüsusi pyeslər bəstələmişlər. Musiqi tarixində onları "klavesinistlər" adlandırmışlar. Fransız klavesinistləri – Kuperen, Daken, Ramo klavesin üçün müxtəlif pyeslər, rəqslər (menuet, qavot, riqodon və s.) yazmışlar. Klavesin alətinin təkmilləşdirilməsi nəticəsində 1711-ci ildə Italiyanın Paduya şəhərində yaşayan klavesin ustası Bartolomeo Kristofori tərəfindən yeni klavişli alət icad edildi. Bu alətdə klavişləri basdıqda üzərinə keçə çəkilmiş taxta çəkiclərin simlərə dəyməsi nəticəsində səs alınırdı.
Fortepiano

Artıq ifaçı həm yavaş səslə (piano), həm də bərk səslə (forte) çala bilirdi. Elə alətin adı da buradan yaranmışdır – pianoforte, daha sonra isə fortepiano XVIII əsrdə bəstəkar və musiqiçilər yeni alətə tələbat duymağa başladılar. Çünki kiçik alətlərin səs diapozonu onları qane etmirdi. Bu arzu italyan musiqi alətləri ustası Bartolomeo Kristofori tərəfindən 1711-cu ildə reallaşdı. O, kiçik alətləri birləşdirib, ilk fortepianonu yaratdı. İlk fortepiano çox sadə dizaynda idi. Onun nə dempferi, nə də pedalları vardı. Alət dəbə gəldiyi zaman onunla ilk musiqi - rokoko (1752-1775) ifa olundu.
Fortepiano

Daha sonra Klementi və Motsartın sonatası meydana gəldi. Klassikanın populyar olduğu dövrdə fortepiano ansambl və orkestrlərdə də dəyişiklik yaratdı və fortepiano solo ifa edən alətlər sırasına daxil oldu. XIX əsr ərzində fortepianonun iki əsas növü formalaşmışdır: I – royal (fransızca – "roual" – şahanə) – yəni üfüqi simlərlə. II – pianino (italyanca "pianino" – kiçik piano) – yəni şaquli simlərlə. Royaldan daha güclü səslənmə tələb olunan böyük konsert salonlarında istifadə edilir. Pianinoya isə məişətdə rast gəlirik. XIX və XX əsrin bəstəkarları – Bethoven, Şubert, Şuman, Mendelson, Şopen, Qriq, Çaykovski, Musorqski, Raxmaninov, Skryabin və b. fortepiano üçün çoxlu sayda əsərlər yazmışlar.
Fortepiano

Bu alətin zəngin ifa imkanları, demək olar ki, bütün musiqi alətlərinin diapazonunu özündə cəmləşdirən geniş diapazonu var. Fortepianoda fleytanın incə, zərif səslənməsindən, bütün bir orkestrin gur səslənməsinədək müxtəlif çalarları əldə etmək mümkündür. Fortepianonun ifa imkanlarının daha da genişləndirilməsində görkəmli bəstəkar F. Listin xüsusi rolu olmuşdur. O, həmçinin simfonik orkestr üçün yazılmış əsərləri fortepiano üçün köçürmüşdür. Dahi polyak bəstəkarı F. Şopeni "fortepianonun qəlbi" adlandırmışlar. O, demək olar ki, bütün əsərlərini bu alət üçün yazmışdır F. List və F. Şopen görkəmli bəstəkar olmaqla yanaşı virtuoz pianoçu olmuşlar. Fortepiano Azərbaycanda Azərbaycanda fortepiano musiqisinin yaranması, təşəkkülü və inkişaf tarixi dahi bəstəkar, musiqi xadimi, Azərbaycan xalq musiqisinin tədqiqatçısı, publisist-dramaturq Üzeyir Hacıbəyovun və peşəkar musiqi təhsili almış ilk azərbaycanlı bəstəkar Asəf Zeynallının adı ilə bağlıdır.
Fortepiano

1925-1945-ci illər ərzində Ü. Hacıbəyov fortepiano musiqisi sahəsinə müraciət edərək, uşaqlar üçün pyeslər bəstələmişdir. Bu pyeslər xalq mahnılarının, muğam melodiyalarının kiçik həcmli işləmələridir (2-5 sətirlik); onlardan bəziləri ansambl tərzində verilmişdir. 1920-ci illərin əvvəllərində Ü.Hacıbəyovun təşəbbüsü ilə xüsusi Türk musiqi məktəbi təsis olundu. Bu məktəbin ilk tələbələrindən biri Asəf Zeynallı idi. O, fortepiano musiqisi sahəsində bir sıra maraqlı əsərlər bəstələmişdir ki, onlar bu günə kimi öz əhəmiyyətini itirməmişdir. A. Zeynallı milli musiqi elementlərin avropa klassik musiqi tələbləri, klassik musiqi irsinin ən yaxşı ənənələrilə qarşılıqlı surətdə qovuşdurulmasına can atırdı. Məsələn, A.Zeynallının «Uşaq süitası»nda Azərbaycan musiqisinin milli elementlərinin (6/8-lıq ritmi, təkrarlıq, materialın inkişafındakı variasiyalılıq, şur ladının intonasiyaları) qərbi avropa musiqisinin ənənəvi elementi olan üç hissəli forma ilə üzvi surətdə qovuşdurulduğunu görürük. Qədimdə meydana gəlmiş növləri: klavikord, klavesin.
Fortepiano

XIX əsrdə meydana gələn növləri: royal (üfqi simlərlə), pianino (şaquli simlərlə). Fortepianoya qulluq Alətin mexanizmi və hamar korpusu tez korlandığından onun xüsusi qulluğa ehtiyacı var. Fortepianonun materialı hidroskopik olduğundan o, nəmi özünə tez çəkir və alət şişir. Ona görə də onu +18 – +25 dərəcədə saxlamaq lazımdır. Nəmlik isə 42% - 50% olmalıdır. Aləti pəncərə və qapı kandarında yerləşdirmək olmaz. Onu küləkdən qorumaq lazımdır.
Fortepiano

Fortepianonu qışda, küçədən evə gətirəkən o, temperatur dəyişikliyinə məruz qalır. Ona görə də aləti 1 sutka ərzində, taxta quruyana kimi silib və ya qapağını açmaq olmaz. Dəmir simləri isə quru, məxmər əski ilə silmək lazımdır. Fortepianoya düzgün qulluq etmədikdə, onun səs tembri dəyişir. Fortepiano üçün əsərlər Ü. Hacıbəyov - "Cəngi" pyesi A. Zeynallı - Uşaq süitası Ünlü pianoçular Ünlü xarici pianoçular Svyatoslav Rixter Emil Gilels Van KlibernSergey rachmaninov Wolfang amades mozart Ünlü Azərbaycan pianoçuları Vaqif Mustafazadə Əzizə Mustafazadə Fərhad Bədəlbəyli Vaqif Sadıqov Zöhrab Adıgözəlzadə Minirə Dilbazi Elmira Nəzirova Teymur Şəmsiyev Rafiq Quliyev Həmçinin bax Fortepiano bəstəkarlarının siyahısı
Eldar Şamı Dövlət Təbiət Qoruğu

Eldar Şamı Dövlət Təbiət Qoruğu — Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2004-cü il 16 dekabr tarixli 550 nömrəli Sərəncamı ilə Samux rayonunun inzibati ərazisində yaradılmış mühafizə və elmi-tədqiqat idarəsi statusuna malik ərazidir. Qoruğun yaradılmasının başlıca məqsədi genetik fondun, bioloji müxtəlifliyin, ekoloji sistemlərin, səciyyəvi və nadir təbiət komplekslərinin və obyektlərinin (ardıc, saqqız ağacı və s.), dünyada 31 vətəni olan Ellər oyuğunda eldar şamı meşəliyinin təbii vəziyyətini qoruyub saxlamaq məqsədilə təbiət ərazilərinin mühafizəsini həyata keçirməkdir. Eldar Şamı Dövlət Təbiət Qoruğunun zəruri infrastrukturu yaradılmışdır. Hələ 1931-ci ildə 3,1 min hektar sahədə eldar şamı sahəsi botaniki yasaqlıq elan edilmiş və qorunmuşdur. Samux rayonu ərazisində dünyada yeganə təbii Eldar şamı meşəliyinin qorunması məqsədilə Azərbaycan hökumətinin 5 may 1948-ci il tarixli qərarı ilə "Eldar şamı" yasaqlığı yaradıldı. Eldar şamı Azərbaycanın və xarici ölkələrin müxtəlif regionlarının quraq sahələrində əkilməyə başlandı.
Eldar Şamı Dövlət Təbiət Qoruğu

Quraq, az münbit torpaqlı sahələrin Eldar şamı vasitəsilə yaşıllaşdırılması şöhrəti hər tərəfə yayıldı. Həmin yasaqlıq sonradan qoruq elan edildi. 1961-ci ildə 300 ha sahə Türyançay qoruğunun, 1967-ci ildə Göygöl qoruğunun filialına çevrildi və dövlət meşə torpaqları hesabına 1978-ci ildə 92 ha artırıldı. Hal-hazırda Eldar şamı qoruğunun sahəsi 1686 hektardır. Eldar şamı qoruğunun yerləşdiyi ərazi mütləq örtüyü 600 m-ə çatan və şimal-qərbdən cənub-şərqə uzanan alçaq dağlıq sahədir. Qoruğun ərazisinin əsas hissəsini meşə sahəsi, qalan hissəsini isə yarğanlar və sıldırım yamaclar təşkil edir.
Eldar Şamı Dövlət Təbiət Qoruğu

Torpaq örtüyü Torpaq örtüyü şiddətli eroziyaya uğramış, çox yerdə torpaq əmələ gətirən suxurlardan az fərqlənən qəhvəyi arid meşə torpaqlarıdır. Burada yarımsəhra və quru bozqırların yayı quraq keçən mülayim-isti iqlim tipi hakimdir. Meşələr üçün qeyri-adi hesab edilən şəraitdə bitib inkişaf edən Eldar şamı quraq və az münbit torpaqlı ərazilərin yaşıllaşdırılması üçün misilsiz əvəzsiz ağac növüdür. Quraq ərazilərdə meşə massivlərinin, tarlaqoruyucu meşə zolaqlarının salınması, dərə və yarğanların eroziyasının qarşısının alınması, qumluqların bərkidilməsi, dekorativ yaşıllaşdırma tədbirləri üçün Eldar şamının çox geniş ərazilərdə əkilməsi perspektivi vardır. Eldar şamı Ellər oyuğunda özünəməxsus arid meşə landşaftı yaratmışdır. Burada meşələr əsasən eldar şamı, ardıc, saqqız agacı, murdarça, doqquzdon, nar, efedra, zirinc, şorangə, dovşanalması, qaratikan kimi ağac və kollardan ibarətdir.
Eldar Şamı Dövlət Təbiət Qoruğu

Eldar şamı ağaclarının yaşı 100–120 il, hündürlüyü 2–6 m, diametri 10–28 sm, boniteti V, sıxlığı 0,32-dir. Onun adı Azərbaycan Respublikasının "Qırmızı kitab"ına daxil edilmişdir. Heyvanlar aləmi Burada heyvanlar aləmi zəngin deyil. Üstünlük təşkil edən heyvanlardan yalnız dovşan, quşlardan isə kəklik diqqəti cəlb edir. Xarici keçidlər Arxivləşdirilib 2017-11-13 at the Wayback Machine
Çingiz Qurbanov

Çingiz Qurbanov (24 noyabr 1994, Həzrə, Qusar rayonu – 29 dekabr 2016, Tovuz rayonu) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı" (2017). Çingiz Qurbanov 24 noyabr 1994-cü ildə Qusar rayonunun Həzrə kəndində anadan olub. 2012-ci ildə məktəbi bitirən Çingiz Qurbanov elə həmin ildə Azərbaycan Texniki Universitetinə daxil oldu. Daha sonra, 2016-cı ildə həmin universitetin məzunu olan Çingiz Qurbanov həmin ilin iyul ayında həqiqi hərbi xidmətə yollandı. Hərbi xidməti Əsgər Çingiz Qurbanov 2016-cı ilin dekabrın 29-da Azərbaycan-Ermənistan dövlət sərhəddində ermənilərin kəşfiyyat qrupunun təxribatının qarşısını alan zaman, ermənilərin pusqusuna düşdü və şəhid oldu. Nəticədə Çingiz Qurbanovun nəşi üç həftədən artıq erməni tərəfində qaldı. Bütün beynəlxalq normaları pozan erməni tərəfi sonda 2017-ci il fevralın 5-i Çingiz Qurbanovun nəşini Azərbaycan tərəfinə təhvil verdi.Fevralın 6-sı saat 09:30-da isə Çingiz Qurbanov ilə vida mərasimi baş tutdu. Vida mərasiminə Müdafiə Naziri general-polkovnik Zakir Həsənov və Baş Qərargah rəisi general-polkovnik Nəcməddin Sadıkov, habelə Dövlət Təhlükəsizliyi Xidmətinin rəisi general-leytenant Mədət Quliyev və bir sıra digər rəsmi şəxslər qatıldı.
Çingiz Qurbanov

Mərasimdə çıxış edən general-polkovnik Zakir Həsənov Çingiz Qurbanovun qəhrəmanlığından danışıb. Daha sonra Çingiz Qurbanov doğulduğu Qusar şəhərində, Şəhidlər Xiyabanına son mənzilə yola salındı. Dəfn mərasiminə minlərlə şəhər sakini ilə yanaşı, şəhidin qulluq etdiyi hərbi hissənin əsgərləri və zabitləri də qatıldı. Dəfn mərasiminin sonunda yaylım atəşi açıldı və əsgər Qurbanov uğrunda şəhid olduğu torpağa tapşırıldı.Fevralın 9-da isə Azərbaycan Respublikası Prezidenti İlham Əliyev Çingiz Qurbanovun ailə üzvlərini qəbul etdi. İlham Əliyev qəbulun sonunda şəhidin atası Salman Qurbanova "Qızıl Ulduz" medalını və Bakı şəhərində yerləşən üç otaqlı mənzilin orderini təqdim etdi. Qeyd edək ki, Çingiz Qurbanova məxsus materiallar Milli Azərbaycan Tarixi Muzeyinin Vətən müharibəsi fondunda qorunur. Təltif və mükafatları Azərbaycan Respublikası Prezidenti İlham Əliyevin 7 fevral 2017-ci il tarixli 2654 nömrəli sərəncamına əsasən Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyünün qorunub saxlanılmasında xüsusi xidmətlərinə və döyüş tapşırığını yerinə yetirərkən göstərdiyi şəxsi igidliyə görə əsgər Çingiz Salman oğlu Qurbanov ölümündən sonra "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı" adına layiq görüldü. (7 fevral 2017) — "Qızıl Ulduz" medalı (ölümündən sonra) İrsi və xatirəsi Qusar şəhərindəki küçələrdən birinə və təhsil aldığı Həzrə kənd tam orta məktəbinə Çingiz Qurbanovun adı verilmişdir.
Çingiz Qurbanov

2017-ci il martın 16-da Silahlı Qüvvələrin Təlim və Tədris Mərkəzində Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı Çingiz Qurbanovun xatirəsinə həsr edilmiş "Çingiz dastanı" kitabının təqdimatı olmuşdur. 2017-ci il aprelin 1-də Azərbaycan Texniki Universitetdə bu ali məktəbin məzunu, Milli Qəhrəman Çingiz Qurbanov haqqında "Çin olan yuxu" filminin təqdimatı olmuşdur. 2017-ci il aprelin 12-də Qusar Olimpiya İdman Kompleksində Azərbaycan Kikboksinq Federasiyasının və Qusar rayon İcra Hakimiyyətinin birgə təşkilatçılığı ilə Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı Çingiz Qurbanovun xatirəsinə həsr olunmuş Kikboksinq üzrə peşəkarlar arasında turnir keçirilmişdir. 2019-cu il noyabrın 24-ü Müdafiə Nazirliyinin təşkilatçılığı ilə Qusar rayonunda Milli Qəhrəman Çingiz Qurbanovun 25 illiyi qeyd olunub. 2020-ci il fevralın 13-də İctimai Televiziyanın "Heç kim unudulmur, heç nə yaddan çıxmır" verilişinin növbəti seriyası Çingiz Qurbanova həsr edilmişdir. 2021-ci ildə Çingiz Qurbanovun xatirəsinə Qusar Dövlət Ləzgi Dram Teatrında "Çingiz dastanı" tamaşası hazırlanıb.
Kamran İmanov

Kamran Sultan oğlu İmanov (1946) — Azərbaycan Respublikasının Əqli Mülkiyyət Agentliyinin İdarə Heyətinin sədri, professor. Kamran İmanov 1946-cu ildə anadan olub. Bakı şəhəri 1 nömrəli orta məktəbi əla qiymətlərlə bitirəndən və ali təhsilini tamamladıqdan sonra Azərbaycan Neft-Kimya İnstitutunda baş laborant, baş müəllim, elmi laboratoriya müdiri və Ali və orta ixtisas təhsili Nazirliyinin Elmi Mərkəzinin direktoru vəzifələrində işləmişdir. Tələbəlik illərində beynəlxalq tələbə elmi müsabiqəsinin laureatı adına layiq görülmüşdür. İnşaat və Memarlıq Universitetinin tədris işləri üzrə prorektoru, birinci prorektoru, Azərbaycan universitetləri rektorlar Şurasının katibi, Azərbaycan Respublikası rəhbərliyinin İctimai rəyin öyrənilməsi üzrə Sosioloji tədqiqatlar Mərkəzinin elmi katibi vəzifələrində çalışmışdır. Həmin illərdə Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin Fəxri Fərmanı, “Təhsil əlaçısı” medalı ilə təltif olunmuş, SSRİ Dövlət Təhsil Komitəsinin “Ən yaxşı elmi tədqiqatlara görə” müsabiqəsinin laureatı adını almış, SSRİ Təhsil Nazirliyinin bir sıra fərmanları ilə təltif edilmişdir. Tələbə Qəbulu üzrə Dövlət Komissiyasının sədrinin 1-ci müavini, test sistemi layihəsinin rəhbəri, həmin Komissiyanın sədri və Azərbaycan Respublikası Müəllif Hüquqları Agentliyinin ilk rəhbəri olmuşdur.
Kamran İmanov

Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabineti yanında “İçərişəhər” Dövlət Tarix-Memarlıq Qoruğu İdarəsinin rəhbəri olmuş, sonradan Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 19.11.2008-ci il tarixli, 55 nömrəli Sərəncamı ilə yenidən Azərbaycan Respublikası Müəllif Hüquqları Agentliyinin sədri vəzifəsinə təyin edilmişdir. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 07.05.2013-cü il tarixli, 2889 nömrəli Sərəncamı ilə müəllif hüquqlarının qorunmasında səmərəli fəaliyyətinə görə 3-cü dərəcəli “Vətənə xidmətə görə” ordeni ilə təltif edilmişdir. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 07.11.2016-cı il tarixli, 2417 nömrəli Sərəncamı ilə müəllif hüquqlarının qorunması sahəsində xidmətlərinə görə “Şöhrət” ordeni ilə təltif edilmişdir. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 04.11.2021-ci il tarixli, 2985 nömrəli Sərəncamı ilə dövlət qulluğunda uzunmüddətli səmərəli fəaliyyətinə görə 1-ci dərəcəli “Vətənə xidmətə görə” ordeni ilə təltif edilmişdir. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 11.09.2017-ci il tarixli, 3221 nömrəli Sərəncamı ilə Azərbaycan Respublikası Müəllif Hüquqları Agentliyinin İdarə Heyətinin sədri vəzifəsinə təyin edilmişdir. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 07.05.2018-ci il tarixli, 58 nömrəli Sərəncamı ilə Azərbaycan Respublikası Əqli Mülkiyyət Agentliyinin İdarə Heyətinin sədri vəzifəsinə təyin edilmişdir. Azərbaycan Memarlıq və İnşaat Universitetinin Fəxri Professorudur.
Kamran İmanov

Türkiyə, Almaniya, Macarıstan, ABŞ, İsveçrə, Fransa və digər ölkələrdə keçirilən beynəlxalq konfranslarda məruzələrlə çıxış edib. Əqli mülkiyyət, müəllif hüquqlarına aid mövzularla bağlı 110-dan artıq elmi əsərin, erməni plagiatını ifşa edən 40-dan çox kitab və məqalənin, qərar qəbuluna aid 80-dən çox əsərin müəllifidir. Elmi rəhbərliyi altında aspirantlar və magistrlər yetişdirilmişdir. “Ədəbi və bədii əsərlərin qorunması haqqında” Bern Konvensiyasının Assambleyasının sədr müavini, sonradan sədri seçilmiş, hazırda isə ÜƏMT-nin “Müəlliflik hüququna dair Müqaviləsi”nin Assambleyasının rəhbəridir. Azərbaycan Respublikasının ÜƏMT-də nümayəndə heyətinin rəhbəri kimi fransız və ingilis dillərində onlarla çıxışlar edib, Azərbaycan Respublikasının Avrasiya Patent Təşkilatının İnzibati Şurasında səlahiyyətli nümayəndəsidir. Bakı Dövlət Universitetində ilk dəfə olaraq Əqli mülkiyyət hüququ kafedrasının və Əqli Mülkiyyət Agentliyində onun filialının yaradılmasının və əqli mülkiyyət hüququ üzrə ixtisaslaşma aparılmasının təşəbbüskarlarından olmuşdur. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 27 may 2019-cu il tarixli 1205 nömrəli Sərəncamı ilə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin 100 illik yubiley medalı, Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyinin 6 dekabr 2019-cu il tarixli K-1822 nöməli əmri ilə “Bakı Dövlət Universitetinin 100 illiyi (1919-2019)” Azərbaycan Respublikasının yubiley medalı ilə təltif edilmişdir.
Kamran İmanov

Həmçinin Azərbaycan Respublikasının Dövlət Gömrük Komitəsinin və Dövlət Təhlükəsizlik Xidmətinin yubiley medalları ilə təltif edilmişdir. Bununla yanaşı, 2014-cü ildə Türk Dünyası Araşdırmaları Uluslararası Elmlər Akademiyasının Dünya elminə və mədəniyyətinə üstün xidmətlərinə görə “Uluslarararası Altın Ulduz” medalına layiq görülmüş, həmin ildə Türk Dünyası Araşdırmaları Uluslararası Elmlər Akademiyasının Akademik-üzvü seçilmiş, 2015-ci ildə Uluslararası Türk Kültürü Təşkilatının (Türksoy) 20 illiyi münasibətilə “Türksoy” medalı, 2016-cı ildə Türk Dünyası Araşdırmaları Uluslararası Elmlər Akademiyasının Türk dünyası elminə və mədəniyyətinə üstün xidmətlərinə görə “Atatürk Uluslararası ödülü” ilə təltif edilmişdir. 2014-cü ildə Avropa Təbiət Elmləri Akademiyasının elmi tədqiqatlarda xüsusi xidmətlərinə görə “Taclı Ulduz” ordeni ilə təltif edilmişdir. Hazırda Azərbaycan Respublikasının Əqli Mülkiyyət Agentliyinin İdarə Heyətinin sədridir. Mükafatları 3-cü dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni — 07.05.2013 "Şöhrət" Ordeni — 07.11.2016 1-ci dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni — 04.11.2021 "Erməni (yad)el(li) nağılları", Bakı, "Şərq-Qərb", 2013. (Qafqaz Universiteti nəşri) Xarici keçidlər Professor Kamran İmanovun 70 yaşına
Şamaxı zəlzələsi (1902)

Şamaxı zəlzələsi — Şamaxının sonuncu ən dəhşətli zəlzələsi 1902-ci il yanvar ayının 31-də baş vermişdir. Zəlzələ öncəsi Şamaxı şəhəri və ətraf regionlar həmişə seysmoaktiv zona hesab olunub. Təkcə 1806–1902-ci illər ərzində şəhərdə 9 güclü zəlzələ baş verib ki, bunların ən güclüsü 1859-cu ildə baş vermiş Şamaxı zəlzələsi olub. Bu zəlzələ nəticəsində şəhər tamamilə dağılmış, çoxlu sayda insan həlak olmuş, Şamaxı quberniyasının mərkəzi Şamaxı şəhərindən Bakıya köçürülmüş və quberniyanın adı uyğun olaraq dəyişdirilmişdi. Bu zəlzələdən bir il sonra, 1860-cı ildə Şamaxıda tədqiqatlar aparan alman geoloqu və professoru German Abix Şamaxıda daha bir güclü və dağıdıcı zəlzələnin baş verə biləcəyi proqnozunu vermişdi.
Şamaxı zəlzələsi (1902)

Buna baxmayaraq imperiya rəhbərli bu xəbərdarlıqları qulaqardına vuraraq Şamaxı şəhərində tikinti işlərini genişləndirərək burada əhalinin sayının artmasına şərait yaradırdı. 1902-ci il zəlzələsi baş verən ana qədər şəhərdə 22.000 sakin yaşayırdı. Zəlzələ və sonrakı hadisələr 1902-ci il yanvar ayının 31-də gündüz saat 12 radələrində, baş vermiş sonuncu təbii fəlakət zamanı bu antik şəhər tamamilə dağılıb, maddi mədəniyyətimizin sonuncu ən unikal nümunələri də yerlə yeksan olmuş, torpağın dərin qatlarına gömülüb. Təsadüfi deyil ki o zamanın bir sıra mətbuat nümunələri bu təbii fəlakəti "Qiyamət günü" ilə müqayisə edərək onun dəhşətləri barədə məlumatlar dərc ediblər. Məlumatlara görə 1902-ci ildəki zəlzələ zamanı şəhərin 2.000 nəfərdən artıq sakini həlak olub, minlərlə insan yaralanıb, 20.000 nəfərədək əhali evsiz-eşiksiz qalıb, 4 min yaşayış evi, 8 qədim məscid, iki kilsə, 10-dan artıq mədrəsə, 40 qədim şərq hamamı, onlarla ticarət obyekti, bazar-dükan dağılaraq yerlə yeksan olub.
Şamaxı zəlzələsi (1902)

Şəhərdə zəlzələ sonrası böyük panika yaşanıb, əhali qorxu içərisində qaçışmağa başlayıb. Zəlzələ nəticəsində şəhərdəki 5.000 evdən 4.000-ni tamamilə dağılmış, həmçinin Şamaxı qəzasında yerləşən 126 kənddə 3.000-dən çox ev, 40 məscid və çoxlu təsərrüfat tikililəri dağılmışdı. Zəlzələdən sonra hökumət rəsmiləri və Qırmızı Xaç Komitəsi əhaliyə yardım etmək üçün əraziyə gəlib. Bütün bu faktlar ötən əsrin əvvəllərində Sankt-Peterburq şəhərində çap olunan "Niva" adlı dərginin 97-ci sayında rəsmən öz təsdiqini tapıb. Hal-hazırda həmin dərginin zəlzələ ilə bağlı səhifələri Şamaxı Diyarşünaslıq Muzeyində saxlanmaqdadır.
Şamaxı zəlzələsi (1902)

Şamaxı zəlzələsinin, onun səbəblərinin və nəticələrin öyrənilməsi artıq 1902-ci ildə başlandı. Birinci hadisə yerinə Qafqaz dağlıq idarəsinin tapşırığı üzrə mədən mühəndisi Şahqulu Mirzə gəldi. Onun apardığı araşdırmaların nəticələrinə əsasən Şamaxı zəlzələsinə aid ilk yazılar 1902-ci ildə nəşr olundu, 1903-cü ildə zəlzələ haqqında yazılan kitab işıq üzü gördü. Artıq 1902-ci ilin fevralında alimlər zəlzələ nəticəsində baş verən böyük dağıntıların və qurbanların iki səbəbi təyin etdilər. Birinci səbəb Şamaxının çox hissəsinin zəif qruntlar üzərində, yəni yumşaq, su ilə təmin edilmiş torpaqlarda yerləşməsi idi. İkinci səbəb şəhərdəki tikinti işlərinin pis aparılmasından ibarət idi. Əhali zəif gil məhlulundan hazırlanmış yerli daşdan evlər tikirdi, evlərin damı ağır və yastı olurdu.
Şamaxı zəlzələsi (1902)

Onlar şəhərin digər hissəsində tikilmiş taxta evlərlə müqayisədə daha asan dağılırdılar. Bu zəlzələ haqqında ən dəqiq məlumat, Şamaxı rayonunu tezliklə zəlzələdən sonra gəzmiş olan geoloq V. Veberin rus. "Şemaxinskoe zemletryasenie 31-qo yanvarya 1902 q." monoqrafiyasında verilmişdir. Həmçinin bax Şamaxı zəlzələsi (1667) Şamaxı zəlzələsi (1859)
Baba Vəziroğlu

Baba Vəziroğlu (tam adı: Baba Vəzir oğlu Məsimov; 10 yanvar 1954, Mollaisaqlı, İsmayıllı rayonu) — nasir, şair, tərcüməçi, kinodramaturq, 1981-ci ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, Azərbaycan SSR Lenin komsomolu mükafatı (1988), Azərbaycan Respublikasının əməkdar incəsənət xadimi (2005). Baba Vəziroğlu 1954-cü il yanvarın 10-da İsmayıllı rayonunun Mollaisaqlı kəndində anadan olmuşdur. Həmin rayonun Hacatamlı kənd orta məktəbini bitirdikdən sonra "Pravda" kolxozunda işləmiş, oradan ADU-nun hazırlıq fakültəsinə göndərilmişdir (1971–1972). Universitetin jurnalistika fakültəsində təhsil almışdır (1972–1977). Azərbaycan LKGİ MK RTİD qərargahında ədəbi işçi, Azərbaycan Yazıçılar İttifaqında bədii ədəbiyyatı təbliğ bürosunda təlimatçı (1979) olmuş, Azərbaycan Yazıçılar İttifaqında məsləhətçi işləmişdir (1979–1991).
Baba Vəziroğlu

"Molla Nəsrəddin" jurnalının baş redaktoru olmuşdur (1989). Azərbaycan Yazıçılar Birliyi İdarə Heyətinin üzvü seçilmişdir (1991).Ədəbi fəaliyyətə "Ulduz" jurnalında (1976, № 8) çap etdirdiyi "Bir yaz axşamı", "Mağazinçi Dadaş" hekayələri ilə başlamışdır. Həmin vaxtdan dövri mətbuatda şeir və nəsr əsərləri ilə fəal çıxış edir. Klassik rus şairlərindən tərcümələr etmişdir. Əsərləri xarici ölkə xalqlarının dillərinə tərcümə olunmuşdur.
Baba Vəziroğlu

Uzun illər teleşirkətdə aparıcı olmuşdur. "Mir" Dövlətlərarası Teleradio Şirkətində redaktor (1997–1998), Azərbaycan Kinematoqrafçılar İttifaqında baş redaktor (1998–2002) olmuşdur. Hazırda orada idarə heyətinin katibidir (2002-ci ildən). Sonra orada ədəbi proqramlar studiyasının müdiri (1991–1992), "Yurd" jurnalının məsul katibi (1993–1994), "İstedad" jurnalının baş redaktorunun müavini (1994–?) işləmişdir.Mindən artıq şeirinə mahnı bəstələnmişdir.
Baba Vəziroğlu

"Həsən Seyidbəyli", "Yeri boş qalan adam" (Rəşid Behbudov), "Sənsiz və ya ömrün son axşamı" (Həsən Turabov), "Haradan başlanır vətən", "Elegiya" (Zərifə Əliyeva), "Beş nəğməlik ömür" (Oqtay Kazımov) və s. sənədli filmlərin ssenari müəllifidir. İ. Karacalenin "İtirilmiş məktub" dram əsərini Azərbaycan dilinə müvəffəqiyyətlə tərcümə etdiyinə görə SSRİ Mədəniyyət Nazirliyi və Ümumrusiya Teatr Cəmiyyətinin diplomuna layiq görülmüşdür (1983). Azərbaycan Yazıçılar İttifaqında gənc nasirlər birliyinin rəhbəri olmuşdur. M. Qorki adına Ədəbiyyat İnstitutunun nəsr şöbəsini qiyabi bitirmişdir (1985). Sovet nümayəndə heyətinin tərkibində Bolqarıstanda tərcüməçilərin beynəlxalq müşavirəsində iştirak etmiş (1982), ADR Yazıçılar İttifaqının dəvəti ilə ADR-də yaradıcılıq ezamiyyətində olmuşdur (1984).
Baba Vəziroğlu

Yol (povestlər və hekayələr). Bakı: Yazıçı, 1992, 352 səh. Dünya dəyməz göz yaşına. Bakı: İşıq nəşriyyatı, 1998, 144 səh. Filmoqrafiya Nəsrulla Nəsrullayev (film, 1999) Kinorejissor Həsən Seyidbəyli (film, 2002) Bahar oğlu (film, 2004) Qonşular (film, 2006)
Nailə Mirməmmədli

Nailə Mirməmmədli (23 may 1961, Bakı – 4 yanvar 2021, Bakı) — bəstəkar, Azərbaycan Respublikasının Əməkdar incəsənət xadimi, Azərbaycan Bəstəkarlar İttifaqının üzvü. Nailə Mirməmmədli 1961-ci ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur.1968–1979-cu illərdə Bülbül adına orta ixtisas musiqi məktəbində Fortepiano ixtisası üzrə təhsil almışdır. Nailə Mirməmmədli 1981–1985-ci illərdə Tusi adına Pedaqoji Universitetində Musiqişünas, Dirijor, Xormeyster, Vokal, Aranjiman, Orkestrovka ixtisasları üzrə təhsil almış, təhsilini Fərqlənmə Diplomu ilə başa vurmuşdur. Təhsilini davam etdirmək məqsədilə Nailə Mirməmmədli 1994–1997-ci illərdə Üzeyir Hacıbəyov adına Bakı Musiqi Akademiyasında Musiqişünaslıq və Tofiq Quliyevin sinfində (Tofiq Quliyevin ilk və son tələbələrindən biri) Bəstəkarlıq ixtisasları üzrə təhsil almış, təhsilini Fərqlənmə Diplomu dərəcəsi ilə başa vurmuşdur. 1994–2004-cü illərdə Bülbül adına orta ixtisas musiqi məktəbində müəllim,"Bənövşə" xorunda Xormeyster və Ansambl rəhbəri vəzifələrində çalışmışdır. 2003-cü ildən həyatın sonuna kimi Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin Musiqi fakültəsində dosent, baş müəllim vəzifəsində çalışıb. 2020-ci ildə Bakı Dövlət Universitetinin Elmi Şurasının qərarı ilə yeni yaradılan Mədəniyyət-yaradıcılıq Mərkəzinin direktoru təyin edilib.Bəstəkar, Azərbaycan Respublikasının Əməkdar incəsənət xadimi Nailə Mirməmmədli 4 yanvar 2021-ci ildə ürək tutmasından vəfat edib Şəxsi həyatı Nailə Mirməmmədli mərhum bəstəkar Hikmət Mirməmmədlinin həyat yoldaşıdır. Sənətçi 2001-ci ildə atasını itirib.
Nailə Mirməmmədli

Bir il sonra isə 16 yaşlı oğlu dənizdə boğulub. 2007-ci ildə həyat yoldaşı və anası vəfat ediblər.Övladları: 1. Seyid Hüseyn Mirməmmədli(rəhmətə gedən ilk övladı) 2. Cavidan Mirməmmədli. 3. Minirə Mirməmmədli. 4. Əli Əkbər Mirməmmədli.
Qoyun

Qoyun (lat. Ovis) — heyvanlar aləminin xordalılar tipinin məməlilər sinfinin cütdırnaqlılar dəstəsinin boşbuynuzlular fəsiləsinə aid heyvan cinsi. Qoyunların erkəkləri qoç, balacaları isə, quzu adlanır. Azərbaycanda heyvandarlıqda geniş istifadə edilir. Qədim tarixi mənbələrə görə Azərbaycanda qoyunçuluq hər zaman geniş yayılmışdır. Qoyun dünya mədəniyyətində Məhsuldarlıq rəmzi Məhsuldarlıq rəmzi olan qoç (qoyun) Qədim Şərqdə daha çox pərəstiş olunan heyvanlardan biri olmuşdur. Müqəddəs hesab olunan qoyunlar bir sıra allahların məbədlərində saxlanılırdı. Məsələn, Misirdə qoyunu Xnum allahının, Herakleopolda Herişafa allahının təcəssümü hesab edirdilər. Qoyuna daha çox pərəstiş olunan Mendesdə isə müqəddəs qoyun Banebjed ("Jed hakiminin canı") adlandırılırdı. Erkən tunc dövrünün məhsuldarlıq rəmzinə çevrilən qoç (qoyun) sonrakı dövrlərdə bu ev heyvanına olan inanc və münasibət yeni forma və məzmun əldə etmişdir. Belə ki, müxtəlif mifopoetik sistemlərdə qoç (qoyun) özünün böyük sabitliyə, dözümlüyə və birliyə malik simvolik əhəmiyyətinə görə seçilir.
Qoyun

Mifoloji görüşlərdə qoç (qoyun) daha çox özündə utancaqlıq, cəsarətsizlik, mülayimlik, yazıqlıq, passivlik, səbrlilik, sadəlik, günahsızlıq, üzüyolalıq, zəriflik, qurbanlıq kimi keyfiyyətləri təcəssüm etdirir. Lakin sərsərilik, təşəbbüssüzlük, təqlidçilik, tərslik, axmaqlıq və s. bu kimi cəhətlər də qoçun (qoyunun) səciyyəvi keyfiyyətlərindən hesab olunur. Dünya dinlərində qoyun Dünya dinlərində çoban-qoyun-sürü alleqorik simvollarına tez-tez rast gəlmək olar: bir tərəfdən başçı/çoban olan tanrılar və peyğəmbərlər, digər tərəfdən isə sürü kimi başa düşülən insan kütləsi. Qoyunların arasında düz yolda olan (yəni çobana tabe olan) insanlar və yollarını azmışlar vardır. Yollarını azmışlar Tanrının (və ya tanrıların) yolu ilə getməyən insanlardır və onlar zülmətdə olan adamlar kimi təsəvvür edilir. Bu cür təsəvvürlər ən qədim zamanlarda yaranmışdır və müasir dinlərdə də vardır. Arxeoloji qazıntılar zamanı qədim Mesopotamiyada tanrıların tapınaqlarının (məbədlərinin) xarabalıqlarında qoyun heykəlləri tapılmışdır. Onlar dini mərasimlərdə istifadə edilirdi. Məsələn, Nyu-Yorkun Metropolitan (solda) və Londonun Britaniya (sağda) muzeylərinin eksponatları olan bu qoyun başları Sümerin Uruk şəhərinin tapınaqlarının xarabalıqlarında tapılmışdır (e.ə. 3300- 3100-cü illər). Bəlkə də bu qoyunlar tanrılaralara kəsilmiş qurbanlıq heyvanları simvolizə edirdi.
Qoyun

Həmin yerdən tapılmış və həmin dövrə aid olan vannanın üzərində də qoyunların şəkilləri vardır (Britaniya muzeyinin eksponatıdır). Ola bilsin ki, bu vanna İnanna (İştar) tanrıçasına ibadət zamanı işlənilirdi. Şəkildə qamış evinin yanına yaxınlaşan qoyunlar çəkilmişdir. Orada daha iki quzu vardır. Bu şəkili yalnız vannanı uca yerdə qoyanda yaxşı görmək olur. Buna görə də ola bilsin ki, o tapınaqlarda (məbədlərdə) ibadət zamanı işlənilib. Şəkildə qamışlardan qurulmuş ev - Urukda İnanna ilahəsinin rəmzi olmuşdur. Ola bilsin ki, bu qoyunlar İnanna tanrıçasına tabe olan və onun göstərdiyi yolla gedən insanları təcəssüm edir. Deməli bu cür inanclar hələ e.ə. 4-cü minillikdə olmuşdur və şümerlərdən başqa xalqlara keçmişdir. Maraqlıdır ki, buna bənzər qoyun heykəllərinə qədim türklərin mədəni irsində də rast gəlmək olar.
Qoyun

Onlar da qurbanlıq qoyunlarının şəkillərini çəkir, heykəllərini yapırdılar. Bu adət hətta türklərin İslamı qəbul etdiyindən sonra da davam etmişdir. Azərbaycan ərazisində yaranan orta əsr türk dövlətləri Qara-Qoyunlu və Ağ-Qoyunlu adlanırdırlar. Qoyun şəkili bu dövlətlərin rəsmi simvolu olmuşdur. Bəlkə bu adət də qədim türklərin sümerlərin nəsli olduğunun daha bir dəlilidir. Azərbaycanda və Türkiyədə bunlara bənzər qədim qoyun heykəlləri vardır. Hələ XIX yüzilliyin ortalarında ingilis araşdırmaçısı Raulinson Şümer dilindəki bəzi sözlərin türk sözləri ilə bənzərliyini iddia etmişdir. Bundan sonra alimlər arasında bu məsələ ətrafında çox çəkişmələr olmuşdur. Buna qarşı olanlar şümer dilindəki başqa sözlərin Qafqaz, Hind, İndoneziya dillərinə daha yaxın olmasını iddia etmişdirlər. Hazırda bu müzakirələr davam etməkdədir. Ancaq, şumerlərin türk soylarından olmasına bir ehtimal kimi qoyun rəsmləri da göstərilə bilər.