LocalDoc/ldquad_v2_retrieval-reranked huggingface dataset:
Video kart

Ümumiyyətlə, müasir kartlarda effektiv yaddaşın saatlıq norması 1GHZ və 6.3 GHZ arasında dəyişir.Video yaddaş 3D qrafiklərin koordinatlarının dərinliyini,teksturaları,verteks buferlərini və tərtib olunmuş şeyder proqramlarını idarə edən və ekran təsviri olan Z-buffer kimi digər verilənlərin də saxlanılmasında istifadə oluna bilər. Video kartlar 2 ölçüdə istehsal olunur, hətta Qrafik kartı kiçik formalı faktor PC-lərinə də əlavə etmək olar. Bu ölçülər mürəkkəb və aşağı profilli video kartlarda olur. İndiki dövrümüzdə ən güclü video kart Nvidia firmasının istehsal etdiyi GeForce GTX Titan Xp modelidir. Bu model 2017-cü ildə satışa çıxarılmışdır. Video Kartlar İsmayıl Calallı (Sadıqov), "İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti", 2017, "Bakı" nəşriyyatı, 996 s.
200 manatlıq əsginas

200 manatlıq əsginas — Azərbaycanda buraxılan milli əsginaslardan biri. Bu əsginas Azərbaycanın digər əsginasları ilə müqayisədə ən yuxarı nominal dəyərə malikdir və dövriyyəyə ən son (2018) buraxılmış əsginasdır. 200 manat 20000 qəpiyə bərabərdir. Əsginasın buraxılması haqqında qanun nağd pul sferasında səmərəliliyin yüksəldilməsinin təmin edilməsi məqsədilə qəbul edilmişdir. Yeni əsginasın buraxılması haqqında ilk fikirlər hələ 2017-ci ildə səsləndirilmişdi. Yeni pul nişanının dizaynı hazırlanarkən müsabiqədə ABŞ şirkəti olan "Crane Currency" tərəfindən təqdim olunan dizayn qalib seçilmişdir. Bu dizayna bir sıra şirkətlərin təqdim etdiyi mütərəqqi mühafizə sistemləri inteqrasiya edilməklə pul nişanı Giesecke+Devrient şirkətində istehsal olunmuşdur. 200 manatlıq əsginas 2018-ci ilin 24 mayından dövriyyədədir.
200 manatlıq əsginas

Bu əsginasa qədər Azərbaycanda işlədilən ən böyük nominala malik əsginas 100 manatlıq əsginas olmuşdur. Dövriyyəyə 200.000.000 milyon manat çap edilib. 200 manatlıq əsginaslar müasir memarlıq mövzusuna həsr olunmuşdur. Əsginasın əsas rəngi göydür. Ön tərəfində 2012-ci ildə tikilmiş Heydər Əliyev Mərkəzinin təsviri yer alıb. Həmçinin Azərbaycan Mərkəzi Bankının sədri Elman Rüstəmovun imzası da ön tərəfdədir. Həmçinin bax Azərbaycan manatı Xarici keçidlər cbar.az — Azərbaycan Mərkəzi Bankının rəsmi saytı Pul. preslib.az (az.)
Təbriz xanlığı

Təbriz xanlığı — XVIII əsrin ortalarında keçmiş Təbriz bəylərbəyiliyinin mərkəzində Təbriz xanlığı yaranır. Xanlığın əsasını Əfşar tayfasından olan Əmiraslan xan qoymuşdur. Xanlığın mərkəzi də Təbriz şəhəri olmuş, Xoy, Naxçıvan, Qaradağ, Sərab və Marağa xanlıqları ilə sərhədlənmişdi. Əmiraslan xan qısa bir zamanda Təbriz, Xalxal, Ərdəbil və Azərbaycanın bir sıra cənub əyalətlərini özünə tabe edir. Təbriz uğrunda mübarizəyə qoşulanların çox olması bu şəhərə tez-tez hücumlara, şəhərin əldən-ələ keçməsinə səbəb olur. Nadir şahın qardaşı oğlu İbrahim Mirzə güclü ordu ilə Təbrizə hücum edərək şəhəri ələ keçirir. Lakin Məşhəd və İsfahanda baş vermiş üsyan xəbərini eşidib Məşhədə qayıdır və döyüş zamanı həlak olur.Bundan sonra Fətəli xan Əfşar Təbrizi tutur və şəhərin idarəsini Nəcəfqulu xan Dünbiliyə tapşırır.
Təbriz xanlığı

Urmiya xanlığının süqutundan sonra Təbriz tam müstəqil xanlığa çevrilir. 1780-ci ildə isə xanlığın fəaliyyətinə son qoyulmaqla ərazisi Xoy xanlığına birləşdirilir. Təbriz xanlığı XVIII əsrin ortalarında Azərbaycanda yaradılmış kiçik və müstəqil feodal dövlətlərindən (xanlıqlarından) biridir. Xanlığın yaranmasında o dövrdə İranda və Azərbaycanda baş verən siyasi hadisələr böyük əhəmiyyət kəsb edir. 1747-ci ildə Nadir şah öldürüldükdən sonra onun qohumları ilə sərkərdələri arasında baş verən qarşıdurmalar, xalq arasında çaşqınlıq yaradan fırıldaqçıların meydana çıxması, əfqan və özbəklərin əfşarlara hücumu, talanlar, ölkə iqtisadiyyatının və dövlət idarəçiliyinin tamamilə dağılmasına və Nadir şahın böyük imperiyasının bir neçə feodal dövlətə parçalanmasına gətirib çıxardı. Bu dövrdə İran, Əfqanıstan, Gürcüstan, Dağıstan və başqa yerlərdə olduğu kimi Azərbaycanda da müstəqil xanlıqlar yarandı. Siyasi azadlıq əldə etmiş Təbriz xanlığının banisi Dünbili tayfasının məşhur nümayəndəsi Nəcəfqulu xan olmuşdur.
Təbriz xanlığı

Dünbili tayfası Səfəvilərin hakimiyyətə gəlməsində əməyi olan tayfalardan biridir. Buna görə də I Şah İsmayıl (1502-1524) hakimiyyətə gəldikdən sonra ona kömək edən tayfa başçılarına, o cümlədən dümbulilərə mükafat olaraq böyük torpaqlar verdi. Mənbələrə görə, Dünbili tayfasının vətəni Xoy yaxınlığındakı Sökülənabad şəhəridir. Bu tayfanın kökü sərkərdə Əmir İsa ilə bağlıdır. Göstərdiyi xidmətlər müqabilində Sökülənabad mahalı ona tiyul kimi verilmişdi.Tayfanın məşhur başçılarından Salman Subaşı döyüşlərdə göstərdiyi qəhrəmanlığa görə Şah Abasdan Xan titulu almışdı. Eyni zamanda ona idarə etdiyi Xoy vilayətindən başqa Səlmas və Qors bölgələri də verilmişdi.Nadir şah Əfşarın Təbrizdə Nəcəfqulu xanı qadı elan etməsi ilə Təbriz vilayətinin idarəsi Dünbili feodallarının əlinə keçməyə başladı. Beləliklə XVIII əsrin ortalarında ölkədəki siyasi vəziyyətdən istifadə edən Necəfqulu xan əlində olan torpaqları idarə edərək xanlığın əsasını qoyur.
Təbriz xanlığı

Siyasi vəziyyəti Təbriz xanlığı digər xanlıqlara nisbətən siyasi cəhətdən zəif idi. Xanlığın siyasi həyatında Dünbili tayfa başçıları mühüm yer tuturdu. Lakin 1747-ci ildən başlayaraq Dünbili nəslinin hakimiyyətinə qədər Təbrizdə bir sıra mühüm siyasi hadisələr baş verdi. Nadir şahın ölümündən sonra imperiyadakı qarışıqlıqdan istifadə edərək qəti addımlar atan III Sam Mirzə separatçı qruplardan birinin başçısı oldu.Bu dövrdə İranın müxtəlif yerlərində, xüsusilə Nadir şahın qohumlarından şah tacına çoxlu iddiaçı meydana çıxdı. Bunlardan biri Nadir şahın qardaşı oğlu, sonradan Adil şah adını qəbul etmiş Əliqulu Mirzə Əfşar idi. Şah taxtına rəqibin meydana gəlməsi və onun Rəştdə olması xəbərini eşidən Adil şah öz ordusunu oraya yeritdi. III Sam Mirzə Rəşti tərk edib Təbrizə tələssə də burada əhali Əfşarlar sülaləsi nümayəndələrinə qarşı üsyan qaldırılmışdı. Təbrizə gələn Sam Mirzə hakimiyyəti ələ keçirdi və şəhər əhalisinin fəal köməyi ilə hələ Nadir şah tərəfindən qoyulmuş idarə sistemini ləğv etdi. Beləliklə, yalançı şahzadə Təbrizin də hakimi oldu III Sam Mirzə Təbrizdə pul zərb etdirməyə başladı.
Təbriz xanlığı

O, eyni zamanda Azərbaycan xanlarına özünün ali hakimiyyəti haqqında fərmanlar göndərdi. Lakin öz müstəqilliklərini elan etməyə macal tapmış Azərbaycan xanları Sam Mirzənin fərmanını rədd etdilər. Sam Mirzə idarədə çox qalmadı. Qısa müddətdən sonra Nadir şahın əmisi oğlu, keçmiş baş komandan Əmiraslan xana məğlub oldu.Müstəqil dövlət qurmaq fikrində olan Əmiraslan xan tezliklə Azərbaycanın cənubunda Təbriz, Xalxal, Ərdəbil və bir sıra bölgələri ilhaq etdi. Əmiraslan xan Adil şah adı ilə hökmdar elan edilən Əliqulu xanın və 1748-ci ilin sonunda saray üsyanı ilə taxta çıxan qardaşı İbrahim Mirzənin hakimiyyətini tanımırdı. İbrahim Mirzə böyük bir qüvvə ilə Əmiraslan xana hücum etdi və onu məğlub etdi; Təbrizə gələn İbrahim Mirzə özünü şah elan etdi. Lakin Meşhəd və İsfahanda üsyan olduğunu eşidən İbrahim şah Məhəmməd xan Əfşarı Təbrizə təyin edir və şəhəri tərk edir.
Təbriz xanlığı

İbrahim şah Meşhəddəki döyüşdə öldürüləndə Təbrizlilər ayağa qalxaraq Məhəmməd xanı öldürdülər.XVIII əsrin 50-ci illərində iki güclü rəqib - Məhəmmədhəsən xan Qacar və Kərim xan Zend taxt-tac uğrunda mübarizə aparırdılar. İdarəçilik uğrunda genişlənən bu mübarizə Cənubi Azərbaycan xanlıqlarının yaranması üçün real şərait yaratdı. Bu illərdə Cənubi Azərbaycanın bəzi yerlərində məskunlaşan tayfa başçıları vəziyyətdən istifadə edərək, idarə etdikləri bölgələrdə müstəqillik əldə etdilər. Bu dövrdə Təbriz vilayətini Nəcəfqulu Xan Dünbili, Xoy vilayətini isə onun qardaşı oğlu Şahbaz xan idarə edirdi.Amma qısa müddətdə Mazandaran və Astarabad vilayətlərini ələ keçirən Məhəmmədhəsən xan Qacar 1757-ci ildə böyük bir ordu ilə Azərbaycana üz tutdu və Azərbaycanın cənub bölgələrini tutdu. 1758-ci ildə döyüşdə Kərim Xan Zəndi məğlub etdikdən sonra Azərbaycanın cənub xanlıqları yenidən müstəqillik əldə etdilər. 1758-1759-cu illərdə Urmiyə xanı Fətəli xan Əfşar Azərbaycan torpaqlarını birləşdirmək üçün mübarizəyə başladı. Bir sıra şəhərləri və Təbrizi ələ keçirdikdən sonra Dünbili dəstəsinin etimadını qazanmaq üçün Təbriz hakimi Nəcəfqulu xanı öz ordusuna komandan təyin etdi.
Təbriz xanlığı

Üstəlik, Təbrizin idarəsini də ona verdi. Fətəli xan Xoylu Şahbaz xanla dostluq və birlik yaratmış, Xoy xanlığını ondan asılı vəziyyətə salmışdır. Qarabağ, Marağa və başqa xanlıqları da tutan Fətəli xan bütün Azərbaycan xanlıqlarını özünə birləşdirməyə çalışırdı. Lakin Kərim Xan Zəndin 1760-cı ilin payızında Azərbaycana yeni hücumu bunun ləngiməsinə səbəb oldu.İranın müxtəlif bölgələrini tutan Kərim xan 1760-cı ildə Azərbaycana hücum edərək Təbrizi mühasirəyə alır. Dörd aylıq mühasirədən sonra xalqın müqaviməti və soyuq hava onu geri çəkilməyə məcbur etdi. Böyük hazırlıqdan sonra Kərim xan 1761-ci ilin yayında yenidən hücuma başladı. Fətəli xan onu Uçan çölündə, Qaraçimen kəndi ətrafında qarşıladı.
Təbriz xanlığı

Müharibənin əvvəlində Kərim xan Zəndin orduları məğlub oldu. Lakin Azərbaycan əsgərləri rahatlaşaraq sayıqlığı itirdilər. Bundan istifadə edən Şeyxəli Xan Zənd gözləmədən ehtiyat qoşunla hücuma keçdi. Ardınca gələn Fətəli xan Təbrizdə qala bilməyib Urmiya qalasına çəkildi. Kərim xan son mühüm döyüşdə Fətəli xan Əfşarın bütün düşmənləri Qarabağlı Pənahəli xanı yanına çağırdı. 1762-ci ilin ortalarında 9 aylıq mühasirədən sonra Urmiya qalası ələ keçirildi və Fətəli xan girov götürüldü.Kərim xan Azərbaycanın cənub xanlıqlarını ələ keçirdikdən sonra burada bir sıra işlər gördü. Dünbili tarifini öz tərəfinə çəkmək üçün Nəcəfqulu xanın Təbrizdə hakimiyyətini təsdiq edən fərman verdi.
Təbriz xanlığı

Şahbaz xan Fətali xan Əfşarla qohumluğuna görə vəzifəsindən uzaqlaşdırıldı və qardaşı Əhməd xan onu hakim təyin etdi. Bundan əlavə, Kərim xan bu xanlıqları özünə bağlamaq üçün bəzi görkəmli xanları və ya onların qohumlarını aldadaraq Şiraz şəhərinə aparır. Onların arasında Necəfqulu xanın böyük oğlu və varisi Fəziləli bəy və onun qardaşı oğlu Şahbaz xan da var idi. Nəcəfqulu xan çox çalışaraq oğlu Fəziləli bəyi vətənə qaytarmağa müvəffəq oldu. Lakin onun digər oğlu 10 yaşlı Əbdürrəzzaq Şirazda uzun müddət (14 il) Kərim xanın girovluğunda qaldı. Kərim xan gördüyü bütün ehtiyat tədbirlərinə məhəl qoymayaraq Azərbaycan xanlıqlarını ona tabe edə bilməzdi. O, hər il bəzi xanlıqlardan hədiyyə adı ilə müəyyən vergilər yığmaqla kifayətlənirdi. Bu dövrdə Dünbililərin hakim olduğu Təbriz və Xoy xanlıqları əvvəlki kimi müstəqil qaldılar.
Təbriz xanlığı

Dünbili xanları Kərim xan Zənd naibi olmalarından asılı olmayaraq öz torpaqlarında istədikləri qanun və qaydaları tətbiq edir, vergi yığır, silahlı dəstə saxlayır, ianə və bəxşişlər verirdilər. Kərim xan məktub və fərmanlarında bu bölgələrin xanlarına hörmətlə yanaşırdı. Verdiyi fərmanların birində Təbriz hakimi Nəcəfqulu xana deyir: “Uca qata, ali saraya, əzəmətli və qorxmaz dövlətə sahib şanslı və varlı, xanların xanı və qüdrətli sərdarlar sərdarı Nəcəfqulu xan“Nəcəfqulu xanın hakimiyyəti illərində Təbriz xanlığının iqtisadi vəziyyəti nisbətən yaxşılaşdı. Nəcəfqulu xan öz siyasətini əsasən daxili vəziyyəti tənzimləməyə və xarici iqtisadi əlaqələrin möhkəmləndirilməsinə yönəltmişdi. Bu məqsədlə Nəcəfqulu xan qonşu dövlətlərlə münasibətləri pozmamağa, əksinə, yaxşı münasibətlər yaratmağa çalışırdı. Xarici siyasətdə müstəqil olsa da, mühüm hadisələri qardaşı oğlu, Əhməd xan Xoylu ilə məsləhətləşirdi. Təbriz xanı Nəcəfqulu xan lazım gəldikdə Əhməd xana ordu, pul və digər məsələlərdə kömək edirdi.Kərim xan Zənd öldükdən sonra müstəqil hərəkət etməyə başlayan İmamqulu xan başqa xanlıqlar adından öz torpaqlarını genişləndirmək istəyir.
Təbriz xanlığı

Bu məqsədlə o, Sərab xanlığının hökmdarı Əli xan Şəqaqi ilə ittifaq yaratdı. Əhməd xan Xoylu Təbrizli Nəcəfqulu xanla məsləhətləşərək İmamqulu xana hücum hazırlığına başladı. Bundan xəbər tutan İmanqulu xan onların qarşısını almaq üçün 1783-cü ilin iyulunda Təbrizə hücum etdi. Döyüş Urmiya qoşunlarının məğlubiyyəti və İmamqulu xanın ölümü ilə nəticələndi. Əmiraslan xan Əfşar Əhməd xanın məsləhəti ilə Urmiya xanı təyin edildi.Bu dövrdə təkcə Xoy xanlığı deyil, Təbriz kimi digər Azərbaycan xanlıqları da Osmanlı dövləti ilə dostluq münasibətlərində idi. Xanlığın hökmdarı Nəcəfqulu xanla Osmanlı İmperiyası arasında diplomatik əlaqələr bəzi mənbələrdə öz əksini tapmışdır. Türkiyə ilə dostluq münasibətləri Rusiyanın hakim dairələrini narahat edirdi. Çünki bu münasibətlər Rusiyanın bu regionlardakı siyasətini iflasa uğrada bilərdi.
Təbriz xanlığı

Bu dövrdə Rusiya yeni torpaqlar zəbt etməyə, ticarət bazarlarını genişləndirməyə, xammal ehtiyatları əldə etməyə çalışırdı. 1783-cü ildə Georgiyevsk müqaviləsindən sonra (bu müqaviləyə əsasən Kartli Kaxeti çarı Rusiya dövlətinin himayəsi altına keçdi). Rusiyanın hakim dairələri Azərbaycan xanlarını öz tərəflərinə çəkmək üçün onlara xəbərdarlıq məktubları və məmurluq üçün hədiyyələr göndərirdilər. Rusiya Dövlətinin “xəbərdarlığından” sonra Təbriz hakimi Nəcəfqulu xan Rusiyadan qorxaraq R.S.Potyomkinə müsbət məktub göndərir. Məktubda deyilir: “Hörmətli və möhtərəm imperatorun ali naziri Knez Qriqori Aleksandrın oğlu Potyomkin məktubunuzu aldıq. Siz bəyan edirsiniz ki, gürcü çarı İrakli sizin himayənizi qəbul edib və heç kim ona qarşı vuruşmamalıdır. Biz bunu mehribanlıqla qarşılayırıq və əminik ki, müstəqillik qazandıqdan bəri çar İrakli ilə isti münasibətdəyik.
Təbriz xanlığı

İndi heç kim ona hücum etməyə cəsarət edə bilməz, çünki ona edilən hər hansı bir pislik imperator taxtına təhqir kimi qiymətləndiriləcəkdir.“1784-cü ilin dekabrında Nəcəfqulu xan vəfat etdikdən sonra onun 25 yaşlı oğlu Yusif Xudadad Əhməd xanın köməyi ilə Təbriz xanlığının taxtına oturdu. Lakin Xudadad xan öz mövqeyini möhkəmləndirdikdən sonra Xoy xanlığından asılılığa son qoydu. Belə bir vəziyyətlə barışmayan Əhməd xan 1785-ci ildə qarabağlı İbrahimxəlil xanın qoşunları ilə birlikdə Təbriz qalasını mühasirəyə aldı. Hər iki müttəfıq əldə edilən qəniməti yarı bölməyə razılaşdı. Əhməd xan eyni zamanda İbrahimxəlil xana Naxçıvan xanlığında onun dəstəklədiyi Abbasqulu xanın hakimiyyət başına gətirilməsinə kömək edəcəyinə söz verdi. Təbriz şəhəri uzun müddət mühasirədə qalmadı. Şəhərlilərin varlı təbəqəsi xoylu Əhməd xanın tərəfinə keçərək şəhərin düşmənə təhvil verilməsini tələb etdi.
Təbriz xanlığı

Xudadad xanı əsir etdikdən və təbrizlilərdən böyük miqdarda xərac aldıqdan sonra Əhməd xan geri döndü. Bu uğurlu hərbi yürüşdən sonra Əhməd xan İbrahimxəlil xana verdiyi sözün üzərində dayanmadı və əldə etdiyi qəniməti özü ilə Xoya apardı. Əhməd xan həmçinin Naxçıvanda Abbasqulu xanın hakimiyyət başına gəlməsinə nail oldu. Lakin onu Qarabağ xanlığından deyil, özündən asılı vəziyyətdə saxladı və xüsusi fərmanla naxçıvanlılardan Abbasqulu xana itaət tələb etdi. 1786-cı ildə Əhməd xanın yaxın qohumları onu qətlə yetirdilər. Suiqəsdçilərdən Cəfərqulu xan rəqiblərinə üstün gələrək hakimiyyəti ələ aldı. Bundan sonra Xoy xanlığı əvvəlki nüfuzunu itirdi.
Təbriz xanlığı

Ondan asılı olan bir sıra xanlıqlar asılılığa son qoydu. Xudadad xan azadlıq əldə etdikdən sonra Təbrizə gələrək orada öz hakimiyyətini yenidən bərpa etdi. Atası Əhməd xanın 1786-cı ildə öldürülməsindən sonra Hüseynqulu xan qəsdçilərin əlində qalmışdı. O İbrahimxəlil xan Cavanşirin kürəkəni olduğundan öldürülmədi. Digər qardaşları qılıncdan keçirildi. Qardaşı Cəfərqulu xan qısa bir müddətdə böyük qoşun toplayaraq qisas almaq və xanlığı xilas etmək üçün müharibəyə girişdi. Cəfərqulu xana Marağalı Əhməd xan, Urmiyəli Məhəmmdəqulu xan(Əhməd xanın kürəkəni) yardım edirdilər.
Təbriz xanlığı

Gürcü çarı II İrakli dünbili tayfasının hörmətini qazanmaq və Xoy xanlığı ilə Gürcü çarlığı arasındakı münasibətləri nizama salmaq məqsədi ilə Cəfərqulu xanın sərəncamına (1786-cı ildə) 800 nəfər məharətli döyüşçü göndərdi. Qonşu xanlıqların və gürcü çarının yardımı ilə Cəfərqulu xan qısa bir vaxtda düşmənləri cəzalandırdı və həbsdən azad etdiyi böyük qardaşı Hüseynqulu xanı Xoy xanlığının taxtına oturtdu. Xanlığın süqutu Rusların hərbi hazırlıqlara başladığı dövrdə Məhəmmədhəsən xan Qacarın oğlu Ağa Məhəmməd xan mərkəzləşdirilmiş dövlət yaratmaq uğrunda Xorasan, Şiraz, İsfahan, Mazandaran və Gilan bölgələrini ələ keçirdi. Daha sonra 1791-ci ildə 10 minlik ordu ilə Azərbaycanın Cənub bölgələrini işğal etmək üçün səfərə başladı. 1791-ci ildə Təbrizi Dünbili tayfasına geri verən Sərab xanlığı işğal edildi. 1796-cı ildə Ağa Məhəmməd xan özünü şahənşah elan etdi. 1797-ci ildə onun ölümü ilə Sadiq xan Şəqaqi yeni hökmdar Fətəli şaha qarşı üsyan qaldırdı.
Təbriz xanlığı

Lakin üsyan yatırıldı və o həbs edildi. Çox keçmədən əfv edilən Sadiq xan yenidən 1798-ci ildə Cəfər xan Dünbilinin Təbriz valisi təyin edilməsi ilə üsyan qaldırdı. O Urmiya əfşarları ilə birlikdə qacarlara qarşı ittifaqa girdi. Bu xəbəri eşidən Fətəli şah 1798-ci ilin aprel ayında hücuma keçdi. İyun ayının 20-si Urmiya ələ keçirildi. 1 iyulda isə Salmas və Xoya doğru irəliləyən Fətəli şah Sadiq xanı öldürür. Hüseyn xan Dünbilinin ölümü ilə (1799) Cəfərqulu xan kömək toplayaraq Xoya qayıdır və Fətəli şahdan onun Xoy hakimi statusunu təsdiq etməsini xahiş edir.
Təbriz xanlığı

Lakin şah onun xahişi rədd edir və oğlu Abbas Mirzəni Dünbili tayfası üzərinə göndərir. Həmin ilin iyun ayında Abbas Mirzə qoşunu ilə birgə Təbrizə daxil oldu. Sentyabr ayının 17-də isə dünbililəri məğlub edərək Xoya doğru irəlilədi. Nəticə də Təbriz xanlığı süqut etdi. 1809-cu ildə Təbriz şəhəri Qacar vəliəhdinin yeni yaradılan naibliyinə daxil edildi. İnzibati quruluş Təbriz xanlığı Urmiya gölünün şimal-şərqində yerləşirdi. Şimaldan Üzümdil dağ silsiləsi, şərqdən Qaradağ xanlığı, şərqdən Sərab xanlığı, cənubdan Səhənd dağı, qərbdən Urmiya gölü ilə əhatə olunmuşdu.
Təbriz xanlığı

Xanlığın ərazisi dağlıq, təpəlik və dərələrdən ibarət idi. Kəndlər ümumiyyətlə çay vadilərində yerləşirdi. Təbriz xanlığı inzibati cəhətdən Güney, Mərənd və Təbriz əyalətlərinə bölünürdü. Mərkəzə bağlı kəndlərin sayı çox olduğundan bu kəndlər yerli ağaların (bəylərin) idarə etdiyi kiçik nahiyələrə bölünürdü. Xanlığın ərazisində 300 kənd varidi.Xanlığın ən böyük əyalətlərindən biri olan Mərənd Səfəvilər dövründə yerli feodallara verilən müstəqilliyini xanlıqlar dövründə də qoruyub saxladı. Mərənd şəhəri şimaldan Gərgər bölgəsi, şərqdən Qaradağ, cənubdan Təbriz xanlığı, Urmiya gölü və qərbdən Xoy xanlığı ilə məhdudlaşırdı. Havası qışda soyuq, yayda sərin idi. Vilayətin sakinləri əsasən əkinçilik, heyvandarlıq və üzümçülüklə məşğul olurdular. Qurudulmuş meyvələr, xüsusilə üzüm və ərik əsas ticarət məhsulları idi. 78 kəndi əhatə edən Mərənd nahiyəsinə Mərənd, Culfa, Zuruz və Yakut daxil idi. Mahalın mərkəzi dəniz səviyyəsindən 1430 metr hündürlükdə yerləşən Mərənd şəhəri olub, cənub-şərq tərəfdən alçaq dağ silsiləsi ilə əhatə olunmuşdu.
Təbriz xanlığı

Xanlıqlar dövründə Mərənddə 2000-ə yaxın ailə yaşayırdı. Şəhərdə daş və kərpicdən tikilmiş gözəl binalar var idi. Bu tikililərin ən möhtəşəmi Xan sarayı idi. Saray bir neçə bağ və binadan ibarət idi. Şəhərin ortasından keçən Zəlili çayından Mərəndin müxtəlif yerlərinə qədər uzanan su kanalları, şəhəri müdafiə etmək üçün mühüm qala divarları və istehkamlar tikilmişdi. Burada kiçik bazar, bir neçə hamam və məscid var idi. Şəhərdəki köhnə məscidlərdən birinin yanında qədim zamanlardan qalma türbə var idi.Təbriz xanlığının əhatə etdiyi vilayətlərdən biri də Güney mahalı idi. Mahalın ərazisi Erveneq, Mişo dağı, Salmas mahalı və Urmiya gölü arasında yerləşirdi. Mahal sakinləri əsasən əkinçilik və üzümçülüklə məşğul olurdular. Heyvandarlıq yaxşı inkişaf etməmişdi, Mişo dağının ətəyində az sayda heyvan saxlanılırdı. Burada meşə sahəsi azidi.
Təbriz xanlığı

Onlardan məşhuru Urmiya gölünün sahilindəki Kəblə otu adlanan ərazi idi. İnsanlar süni şəkildə yetişdirilən ağaclardan odun hazırlayıb satış üçün Təbrizə aparırdılar. Güney mahalında sənətkarlıq da geniş yayılmışdı. Xüsusilə Şəbüstərdə hazırlanan şallar keyfiyyətinə görə qonşu bölgələrdə məşhur idi. Mahal sakinlərinin suya tələbatı dağlardan gələn bulaq suyu ilə ödənirdi. Bütün mahalda toplanan taxılın 1/10-i vergi kimi xəzinəyə göndərilirdi. Bundan əvvəl mahal sakinləri xəzinəyə müəyyən məbləğdə pul verməli idi. Mahalın ərazisi Təsuc nahiyəsi ilə yanaşı 32 kənd və 6 kiçik nahiyəyə bölünürdü. Ərazinin həm ölçüsünə həm də istehsalatına görə ən məşhur kəndi Şəbüstər idi. Mahala daxil olan Təsuc nahiyəsi 14 kənddən ibarət idi. Mahalın digər kəndlərinə nisbətən burada taxıl istehsalı geniş yayılmışdı.
Təbriz xanlığı

Təbriz şəhəri Xanlığın paytaxtı Azərbaycanın qədim şəhərlərindən biri olan Təbriz şəhəri idi. Təbriz şəhəri dəniz səviyyəsindən təxminən 1633 metr yüksəklikdədir. Qərbdən başqa hər tərəfdən yüksək dağlarla əhatə olunmuşdur. Təbrizi şimaldan və şimal-şərqdən hündürlüyü 400-500 metrə çatan və qırmızı təpələrdən ibarət Surhab dağı əhatə edir. Xəzər dənizini Qaradənizə, Qafqazı İran və İraqa bağlayan yeganə yol Təbrizdən keçirdi. Bundan başqa, Təbriz Urmiya gölü vasitəsilə İraqla, cənubuna gedən digər yol ilə isə Merağa və Şərqi Anadolu ilə əlaqələrini davam etdirirdi. Şəhərin havası qışda çox soyuq, digər fəsillərdə isə mülayim idi. Xanlıqlar dövründə Təbriz əhalisi Acıçay və Mehranrud (Meydan) çaylarının suyundan istifadə edirdi. Şəhərin ən böyük çayı başlanğıcını Savalan dağlarından götürmüş uzunluğu 160 kilometr olan Acıçaydır.
Təbriz xanlığı

Mehranrud çayı da şəhərin ortasından keçdiyi üçün suya olan tələbatın ödənilməsində mühüm yer tuturdu.Təbriz şəhəri inzibati cəhətdən məhəllələrə bölünürdü. Surha, Dəvəçi, Niyabə, Novbər, Mehat-mehin (Miyar-miyar), Bağmeşə və Vilcuye (Verçe) digərlərindən daha böyük idi. Hər məhəllənin bir muxtarı vardı. Onun vəzifəsi vergilərin vaxtında yığılmasına kömək etmək və xanın əmrlərini yerinə yetirmək idi.Xanlıqlar dövründə şəhərin əhalisi 50 min nəfərə yaxın idi. Vaxtilə 500-550 min əhalisi olan bu şəhərdə əhalinin sürətlə azalmasının ən böyük səbəbi 1721, 1727, 1779, 1780 və 1786-cı illərdə baş vermiş dəhşətli zəlzələlərin törətdiyi dağıntılar olmuşdur. 1721-ci il aprelin 26-da baş verən zəlzələ nəticəsində şəhər böyük ölçüdə dağılmışdı. Bəzi tarixçilərə görə zəlzələdə insan itkisi 70 min bir digər tarixçilərə görə isə 90 min olmuşdu. 1727-ci il zəlzələsində də təxminən 77 min adam həlak olmuşdu. 1779-cu ildə baş verən dəhşətli zəlzələ nəticəsində şəhərdəki tarixi binalar, Şənbi Qazan, Əlişah məscidi, Cahanşah məscidi, Seyid Həmzə türbəsi, Sadiqiyyə və Talibiyyə mədrəsələri və bir sıra hamamlar, mədrəsə və türbələr tamamilə dağıldı.
Təbriz xanlığı

Nəcəfqulu xanın oğlanlarından biri də bu zəlzələdə saray divarının altında qalaraq həlak olmuşdu. 1780-ci ildə baş verən zəlzələdə də 40 min insan həyatını itirmişdi. Zəlzələdən sonra Nəcəfqulu xan Əhməd xanın köməyi ilə şəhərdə tikinti işlərinə başladı. Xan zəlzələdə dağılmış qala divarlarını bərpa etdirdi. Səkkiz darvazalı bu divaralar 2 il ərzində inşa edildi. Qalada şəhərin bütün sakinlərinə ev tikmək və yaşamaq üçün torpaq verilmişdi. Nəcəfqulu xanın və ondan sonrakı hökmdarların gördüyü tikinti-təmir işləri sayəsində Təbriz şəhəri abadlaşdırılaraq, demək olar ki, köhnə görkəmini bərpa etmişdi.
Təbriz xanlığı

Təbrizlilər ümumiyyətlə ticarət, sənətkarlıq, əkinçilik və heyvandarlıqla məşğul olurdular. Sosial-iqtisadi həyat Sənətkarlıq və ticarət XVIII əsrin ikinci yarısında Təbrizin iqtisadi həyatının mühüm sahələrindən birini təşkil edən sənətkarlıq, sənaye istehsalının yeganə forması kimi şəhərin iqtisadiyyatı üçün çox mühüm əhəmiyyət kəsb edirdi. Azərbaycanın bəzi şəhərlərində olduğu kimi, Təbrizdə də sənətkarlıq istehsalının toxuculuq sahəsi yaxşı inkişaf etmişdir. Bu sənətin xammala ehtiyacı ipəkçilik və heyvandarlıq məhsulları hesabına ödənilirdi. Sənətin bu sahəsində ən mühüm yeri ipəkçilik tuturdu. Təbriz ipəyi öz keyfiyyətinə və çeşidinə görə digər şəhərlərin məhsullarından üstün idi. Təbriz şəhəri öz növünə və sayına görə ipəkçilikdə böyük əhəmiyyət kəsb edirdi.Bu dövrdə Təbriz başqa yerlərə nisbətən xalçaçılıqda xüsusi əhəmiyyət kəsb edirdi. Burada istehsal olunan xalçalar öz keyfiyyətinə görə başqa ölkələrdə çox məşhur idi. Bacarıqlı ustalar tərəfindən hazırlanan xalça nümunələri bir sıra Qərb ölkələrinin muzeylərini bəzəmişdir.
Təbriz xanlığı

Xalçaçılıqdan geniş istifadə olunduğu üçün burada çoxlu yun təmizləyici və əyirici sexlər fəaliyyət göstərirdi. Sənətkarlığın mühüm sahələrindən biri metal emalı idi. Bu ərazidə silah ustaları, dəmirçilər, misgərlər və zərgərlər işləyirdi. Təbrizdə silah istehsalı mövcud idi. Çünki zaman-zaman ölkəni xarici hücumlardan və müharibələrdən qorumaq üçün zəruri olan silahlı dəstələrin tapılıb silahlandırılması zərurəti müxtəlif silahlar hazırlayan ustaların və onların çalışdıqları qurumların formalaşmasına səbəb olmuşdur. Mənbələrin verdiyi məlumata görə, xanlıqlar dövründə Təbrizdə iki çox yaxşı silah dükanı olub. Onlardan biri çox keyfiyyətli barıt, digəri isə müxtəlif silahlar, güllələr, toplar, silah arabaları, çaxmaqdaşılar və başqa silah texnikası istehsal edirdi. Şəhərin kənarında, “Sarı” adlanan təpənin ətəyində çoxlu fəhlə və mühafizəçilərin olduğu barıt dükanları, şəhərin mərkəzində – Ərk qalasının içərisində müxtəlif silah dükanları yerləşirdi.Metal istehsalının digər sahələrindən olan dəmirçilik və zərgərlik Təbrizdə yüksək inkişaf etmişdir.
Təbriz xanlığı

Dəmirçilər balta, açar, iynə, nal, bıçaq, kənd təsərrüfatı alətləri, məişət əşyaları və s. məhsulları hazırlayırdılar.Daxili və xarici bazarın tələbinə uyğun olaraq, dəri və dəriçilik də mühüm sənət sahələrindən biri idi. Dəri aşılama və gön hazırlama texnikasının istifadə edilməsi ilə üfunət iyinin yayılması səbəbindən bu emalatxanalar şəhərdən kənarda, adətən çay sahillərində tikilirdi. XVII əsrin sonu və XIX əsrdə Təbrizdə tikilən çəkmələr keyfiyyətinə görə təkcə Azərbaycanda deyil, Şərq ölkələrində də məşhur idi.Azərbaycan müvəqqəti olaraq Qacar dövlətinin əsarəti altında düşdüyü zaman Təbriz şəhəri nəinki öz ticarət əhəmiyyətini itirməmiş, hətta imperiyanın paytaxtı İsfahanı belə bu sahədə geridə qoymuşdu. XVIII əsrin ikinci yarısında yaşamış rus tarixçisi M.Çulkov Təbriz şəhərinin üstünlüyündən bəhs edərək yazır ki, bu şəhər İsfahan kimi qəşəng və zəngin bazara malikdir. Təbriz bazarı "Qeysəriyyə" - yəni "şah bazarı" adlanırdı. Təbrizin həm ticarət müəssisələri, həm də sənətkarlıq dükanları əsasən bu bazara toplaşırdı. Buna görə də şəhərin sosial-iqtisadi həyatında mühüm yer tutan təbəqələrin - sənətkar və tacirlərin statusu bilavasitə bazar tərəfindən tənzimlənirdi. Təbriz bazarı keçmişdə zənginliyi və sıx alış-verişi ilə dünyada mühüm yer tutmuş və müxtəlif ölkələrin tacirlərinin diqqətini cəlb etmişdir.
Təbriz xanlığı

Şəhərin iqtisadi əsasını təşkil edən bazar örtülü, geniş küçələrdən, bu küçələrdəki karvansaraylardan, mərkəzi ticarət meydanından və s. ibarət idi. Bazar şəhərin ən sıx məskunlaşdığı yerdə yerləşirdi. Xarici hücumlar və təbii fəlakətlər bazara ağır zərbə vursa da, iqtisadi mərkəz olduğu üçün yerli hökmdarlar tərəfindən dəfələrlə təmir edilib. Rus diplomatı, səyyah V.Borozdina Təbriz bazarının zənginliyi haqqında yazır: “Şəhərin bazarı genişdir. İpək, kağız, yun, parçalar, ingilis və holland mautları, incə şal və xalçalar, şüşə, çini qablar, bəzi polad, əşyalar, müxtəlif zərgərlik məmulatları və digər Asiya və Avropa məhsulları burada çoxdur. “ Bu dövrdə Təbrizin illik məhsul valyutası patrulunun məbləği 18 milyon manata (valyuta) bərabər idi. İdarəçilik sistemi Təbriz xanlığında əhalinin sosial-iqtisadi həyatı, idarəçilik və müdafiə sistemi barədə ətraflı mənbə olmadığından digər xanlıqlar haqqında olan məlumatları Təbriz xanlığına da aid etmək olar. Demək olar ki, bütün xanlıqlarda idarəçilik sistemi eyni idi. Xanlığın inzibati sistemi Səfəvi dövlət idarəçiliyinin daha sadə nümunəsi üzərində qurulmuşdu. Saray məmurları arasında vəzirin xüsusi yeri vardı.
Təbriz xanlığı

Bəzi mənbələrə görə Xudadad xan Dünbilinin vəziri dövrün görkəmli şəxslərindən Əbdürrəzzaq Dünbili olmuşdur. Torpaq mülkiyyət formaları və vergilər Xanlıq idarəçiliyi aqrar münasibətlərdə mühüm dəyişikliklər etmədi. Səfəvi dövlətinin bütün ərazisində, o cümlədən Təbriz xanlığında da torpaqlar dövlət (divan), xassə və ya xalisə, feodalların xüsusi mülkiyyəti (mülk), dini idaralər və ruhani torpaqları (vəqf) va kənd icmalarının torpaqlarına (camaat torpağı) bölünürdü. Lakin bu baxımdan dövrün səciyyəvi xüsusiyyəti ondan ibarət idi ki, xanlıqlarda dövlət torpaqları ilə xan ailəsinə məxsus torpaqların birləşdirilməsi müşahidə olunur. XVIII əsrin ikinci yarısında şərti torpaq mülkiyyət forması kimi tiyul geniş yayılmışdı. Bu dövrdə də tiyul xanlar tərəfındən müəyyən şəxslərə vəzifəyə və xidmətə görə verilirdi.Vergi və mükəlləfiyyətlər Təbriz xanlığında da digər xanlıqlar ilə eyni idi. Azərbaycan xanlıqlarında əsas vergi malcəhət (Naxçıvan və Şirvan xanlıqlarında bu vergi bəhrə adlanırdı) idi. İndi müxtəlif xanlıqlarda onun həcmi 1/10-lə 1/3 arasında tərəddüd edirdi. Feodallar otlaqlardan istifadə müqabilində rəiyyətdən çöpbaşı adlı əlavə vergi alırdılar.
Təbriz xanlığı

Kəndli bağlarından toplanan bağbaşı adlı vergi məhsulun 1/10-ni təşkil edirdi. Bayram günlərində rəiyyət "hədiyyə" olaraq feodala bayramlıq gətirməli idi. Kəndlilərdən toypulu da alınırdı. Əgər toy kəndlinin ailəsində olurdusa, onda o, bəyə toyxərci verməli idi.Toy bəyin ailəsində baş verirdisə, onda bəy kəndlidən toypulu tələb edirdi. Hər bir kəndli həyətindən otaqxərci deyilən vergi də yığılırdı. Kəndli xanın atları üçün arpa verməli idi. Bu vergi at arpası adlanırdı. Rəiyyət tez-tez öz hesabına xanın muzdlu əsgərlərini də saxlamalı olurdu.
Təbriz xanlığı

Bu mükəlləfıyyət dişkirəsi adlanırdı. Rəiyyətdən həmçinin xan dəftərxanasının və inzibati idarəetmənin digər qurumlarının xərclərini ödəmək üçün mirzəyanə, kələntərlik və digər vergilər toplanılırdı. Vergiyığanlar xanın əmrinə əsasən öz xeyirlərinə darğalıq adlı vergi toplayırdılar. Kəndli feodalın xeyrinə olaraq bir sıra mükəlləfiyyətlər - biyar və əvrəz yerinə yetirməli idi. Biyar ildə 3 gündən 6 günədək, əvrəz isə 2 gün olurdu. Əvrəz zamanı kəndin bütün əhalisi ya qala divarı hörməli, körpü çəkməli, ya da feodalın təsərrüfat və ev işlərində birlikdə çalışmalı idi. Kəndlilərin gəlirinin çox hissəsi müxtəlif vergi və mükəlləfıyyətlərin ödənilməsinə sərf olunurdu.Kəndli sinfi əsasən rəiyyət və rəncbərdən ibarət idi. Kəndlilərin əksəriyyətini təşkil edən rəiyyət divan, mülk və vəqf torpaqlarında yaşayırdı. Rəiyyətin bir qismi kənd icmasının onlar üçün ayırdığı torpaqları becərir və kimin torpağında yaşamasından asılı olaraq feodallara, yaxud xəzinəyə əsas vergi kimi məhsul rentası ödəyirdi. Ən ağır vəziyyətdə yaşayan kəndli rəncbər idi. Öz torpağı olmayan rəncbər xanın və digər feodalların mülklərində işləyərək yığılan məhsulun müəyyən hissəsini - adətən, l /3-ni alırdı.
Təbriz xanlığı

Rəncbərlərin sıralarının artmasının mənbələri müxtəlif idi. Adətən, aclıq və məhrumiyyətlərə məruz qalan rəiyyət özünün kiçik torpaq sahəsini feodala satmağa məcbur olur və beləliklə, rəncbərə çevrilirdi. Maldarlıq təsərrüfatı ilə məşğul olan elatlar da kəndli sinfınə məxsus idi.Xanların kəndliləri itaətdə saxlamaq üçün nökərlərdən və maaflardan ibarət ayrıea dəstələri vardı. Xüsusi imtiyazlara malik olan həmin şəxslər bütün vergi və mükəlləfıyyətlərdən azad edilirdilər. Həmçinin bax Azərbaycan xanlıqları Rəsul Hüseynli. Azərbaycan ruhaniliyi (Xanlıqlar dövründən sovet işğalınadək). Bakı: Kür nəşriyyatı. 2002.Azərbaycan tarixi.
Təbriz xanlığı

Yeddi cilddə. III cild (XIII-XVIII əsrlər)). Bakı: Elm nəşriyyat. Nailə Vəlixanlı. 2007. səh. 592.Christoph Werner. "The Amazon, the Sources of the Nile, and Tabriz: Nadir Mirza's Tarikh Va Jughrafi-yi Dar Al-saltana-yi Tabriz and the Local Historiography of Tabriz and Azerbaijan".
Sianid turşusu

Sianid turşusu (HCN) — hidrogen sianidin suda məhlulu olub, rəngsiz, uçucu, acı badam iyi verən maye halında zəhərləyici turşu. Hidrogen sianid, bəzən pruss turşusu adlanır, HCN formuluna və H−C≡N struktur formuluna malik kimyəvi birləşmədir. Otaq temperaturundan bir qədər yuxarı, 25,6 °C-də qaynayan rəngsiz, son dərəcə zəhərli və tez alışan mayedir. Qaynama temperaturu 25,60 °C, donma temperaturu mənfi 13,30C, sıxlığı 0,692 q/sm3-dir. Su, efir və spirtdə istənilən nisbətdə qarışır, bir çox üzvi həlledicilərdə həll olur. Turşunu durulaşmış formada saxlamaq lazımdır.
Sianid turşusu

1 damcı qeyri-üzvi turşunu 100 ml məhlula əlavə etdikdə suda məhlulu daha davamlı olur. Sianid turşusu(HCN) çox zəif turşu olub, onun dissosiasiyası sabiti 6,2*10–10-dur. Sianid turşusu həddən artıq zəhərlidir. Turşunun buxarı ilə nəfəs aldıqda və ya o dərinin zədələnmiş hissəsinə düşdükdə ölümlə nəticələnir. Sianid turşusunun buxarları paltarlara yaxşı hopur (sığınacağa daxil olarkən nəzərə alınmalıdır) və ümumzəhərləyici təsir göstərir.
Al Paçino

Alfredo Ceyms "Al" Paçino (ing. Alfredo James "Al" Pacino; 25 aprel 1940[…], Manhetten, Nyu-York ştatı) — italyan əsilli ABŞ aktyoru, rejissoru, ssenaristi və prodüseri. O, həm də teatr aktyoru kimi tanınır. "Qadın ətri" filmində oynadığı rola görə "Oskar" mükafatına layiq görülüb. 1973-cü ildə o, "Serpiko", "Müqəvva" filmlərində, sonralar isə "Xaç atası 2" (1974), "İt günündə günorta" (1975), "Bobbi Derfild" (1977), "Ədalət hamı üçündür" (1979), "Qatili axtaran" (1980), "Müəllif! Müəllif!"
Al Paçino

(1982) filmlərinə çəkilib. 1983-cü ildə Al Paçino özünün əsas işlərindən saydığı Brayn De Palmanın "Çapıqlı üz" (1983) filmində "Toni Montana" rolunu oynayıb. Səksəninci illərdə Al güclü alkoqol aludəçisinə çevrilib. Nəticədə onun kino karyerasında dörd illik boşluq yaranıb. Bu illəri o teatra həsr edib. 1989-cu ildə o yenidən filmlərə çəkilməyə başlayıb.
Al Paçino

1992-ci ildə "Qadın ətri" filmindəki roluna görə "Oskar mükafatına" layiq görülüb. 2010-cu ildə "Sən Ceki tanımırsan" televiziya filmində Dr. Cek Kevorkian rolunu canlandırıb. Şəxsi həyatını nümayiş etdirməyi sevməyən Al Paçino, heç vaxt evli olmayıb. Lakin buna baxmayaraq, onun övladları var. Sevimli yazıçısı Anton Çexovun şərəfinə o, övladlarından birinə Anton adı verib.
Al Paçino

Al Paçinonun nənəsi və babası Siciliyadan olan Korleone nəslinə mənsubdurlar. Uşaq vaxtı Al Paçino özünü təmin etmək üçün ofisiant, kuryer, bilet yoxlayan kimi çalışıb. Onun həyatı o qədər ağır olub ki, bəzən gələcəyin ulduzu səsdinləmə studiyasına çatmaq üçün avtobus bileti almaqdan ötrü borca pul da götürürdü. 1997-ci ilin oktyabr ayında Britaniyanın “Empire” jurnalı Al Paçinonu bütün dövrlərin 100 ən böyük kino ulduzu siyahısında dördüncü yerdə qərarlaşdırıb. Aktyorluq fəaliyyətinə başlamazdan əvvəl Al Paçino italyan restoranlarından birində aşpaz işləyib. 1961-ci ildə 21 yaşındaykən Al Paçino sükan arxasında olarkən qəfildən polis tərəfindən yaxalanır.
Al Paçino

Qara maskada və əlcəklərdə olan aktyorun avtomobilindən silah tapıldığına görə, onu həbs edirlər. Lakin sonradan məlum olur ki, Al Paçino hansəısa filmin çəkilişindən qayıdırmış. Silah isə çəkiliş meydançasından olan rekvizit imiş. Zərərli vərdişlər ailənin yeganə övladı olan Al Paçinodan da yan keçməyib. Belə ki, o, əvvəllər alkoqol asılılığından əziyyət çəkib. 1994-cü ildə isə səsi xarab olmasın deyə, siqaret çəkməkdən imtina edib.
Al Paçino

O, aktyorluq sənətinə Robert de Niro, Marlon Brando, Dastin Hofman və Merilin Monronun təhsil aldığı məktəbdə yiyələnib. Maykl Korleone rolunu əldə etməklə Al Paçino, Cek Nikolson və Uorren Bitti kimi aktyorları geridə qoyub. Kino aləminin ən yüksək məvacibli aktyorlarının ilk onluğuna daxildir. Al Paçino “Pretty Woman”, “Apocalypse Now” , “Star Wars” və digər bir neçə filmdə çəkilməkdən imtina edib. Kinodakı uğurlu karyerasından başqa, Al Paçino teatrda da uğurlar əldə edib. 1977-ci ildə o, teatr aləminin nüfuzlu mükafatı Toni ilə təltif edilib.
Al Paçino

Uşaq vaxtı peşəkar beysbolçu olmaq istəyən Al Paçino, kino aləminə qədəm basdıqdan sonra demək olar ki, bütün mükafatları əldə edib. BAFTA, “Qızıl Şir”, “Qızıl Qlobus”, “Emmi” və digərləri. 1980-ci ildə Oskara nominasiya edilsə də Dastin Hofmana uduzub. Qəribə təsadüf nəticəsində Hofman ona , Al Paçinonun bir zamanlar imtina etdiyi “Kramer Kramerə qarşı” filmindəki yaratdığı obrazı ilə qalib gəlib. Filmoqrafiya Mükafatları "Xaç atası 2" və "İt günündə günorta" filmlərində ən yaxşı kişi roluna görə "BAFTA" mükafatı "Qadın Ətri" (1992) filmində ən yaxşı kişi roluna görə "Oskar" mükafatı Venesiya kinofestivalından "Qızıl aslan" mükafatı (1994). "Sən Ceki tanımırsan" televiziya filmindəki roluna görə "Emmi" mükafatı (2010).
Qabriel Qarsiya Markes

Qabriel Xose de la Konkordiya "Qabo" Qarsiya Markes (isp. Gabriel José de la Concordia «Gabo» García Márquez; 6 mart 1927[…], Arakataka[d], Maqdalena departamenti – 17 aprel 2014[…], Mexiko) — Kolumbiyalı romançı, jurnalist, ssenarist, qısa-hekayə yazıçısı, Neyştadt Beynəlxalq Ədəbiyyat Mükafatı (1972) və Ədəbiyyat üzrə Nobel mükafatı laureatı (1982). Kolumbiya yazıçısı Qabriel Xose Qarsia Markes Karib dənizi sahilindəki Arakataka şəhərində doğulmuşdu. Ailədəki on altı uşaqdan ən böyüyü idi. Yerli poçt şöbəsində teleqrafçı işləyən atası maddi çətinliklərlə üzləşdiyindən Qabriel ana babasının və nənəsinin himayəsində böyümüşdü. Xüsusən nənəsinin danışdığı nağıl, əfsanə və əsatirlər gələcəkdə yazıçının işinə yaramış, bir çox əsərləri üçün əla xammala çevrilmişdi. İstefaya çıxmış polkovnik olan babası da vətəndaş müharibəsi və gənclik həyatı haqqındakı maraqlı xatirələri ilə nəvəsinin bədii təxəyyülünün formaşalaşmasında mühüm rol oynamışdı. Gənc Markes 1947-ci ildə Boqot unversitetinin hüquq fakültəsində oxumağa başlamışdı. Sonra Kartagena universitetinə dəyişilmişdi. Lakin nəticədə yenə də diplom ala bilməmişdi. Amma bu aradan dörddə bir əsr keçəndən sonra yazıçının Nyu-Yorkun məşhur Kolumbiya universitetinin fəxri doktoru seçilməsinə mane olmamışdı.
Qabriel Qarsiya Markes

Boqotada çıxan "Espektador" ("Müşahidəçi") qəzeti onun "Üçüncü imtina" hekayəsini 1947-ci ildə çap etmişdi. Sonrakı illərdə həmin qəzetdə yazıçının 20-yə qədər hekayəsi çıxmışdı. Şəxsi etirafına görə Markesin yazıçı kimi təsirləndiyi müəllif Frans Kafka olmuşdu. Onun digər sevimli sənətkarları sırasına Ernest Heminquey, Ceyms Coys, Uilyam Folkner və Virciniya Vulf daxil idi. Nəhayət, 1954-cü ildə Markes "Espektador"da müxbir kimi daimi işə götürülmüş və Avropaya göndərilmişdi. Avropa limanlarına yan alan Kolumbiya hərbi gəmilərinin narkotik qaçaqmalçılığı ilə məşğul olmaları haqqındakı silsilə məqalələri gənc jurnalistin həm özünə, həm də əməkdaşı olduğu qəzetə baha başa gəlmişdi. "Espektador" bağlanmış, Markes işsiz qalmışdı. Bu dövrdə Markesin sadəcə jurnalist və ədəbiyyat həvəskarı deyil, yazıçı olduğunu göstərən "Yanmış yarpaq" (1955) povesti çap edilmişdi. Bir neçə il Avropada ispandilli qəzetlərin ştatdankənar müxbiri və Kubanın Prensa Latina dövlət agentliyinin əməkdaşı kimi çalışdıqdan sonra yazıçı 1961-ci ildə Mexikoya köçmüşdü. "Polkovnikə heç kim məktub yazmır" (1961) povesti və "Böyük Ananın dəfni" (1962) hekayələr məcmuəsi burada nəşr olunmuşdu. Lakin Markesə həm ədəbi, həm də kommersiya uğuru gətirən əsəri 1967-ci ildə çap etdirdiyi "Yüz ilin tənhalığı" romanı olmuşdu. Pablo Neruda bu romanın meydana çıxmasını Servantesin "Don Kixot"undan sonra ispandilli ədəbiyyatın ikinci mühüm hadisəsi hesab etmişdi.
Qabriel Qarsiya Markes

Peru yazıçısı Varqos Losa isə onu "ədəbi zəlzələ"yə bənzətmişdi. Əsərdəki yazıçı təxəyyülünün məhsulu olan Makondo kəndi və Buendia ailəsi bütün Latın Amerikasının təcəssümü idi. "Patriarxın payızı" (1975) adlandırdığı ikinci romanında isə Qarsia Markes Latın Amerikası diktatorlarının ümumiləşdirilmiş obrazını yaratmışdı. "Elan olunmuş qətlin xronikası"nda (1981) yazıçı bir daha sözə sahiblik qüdrətini, orijinal və mürəkkəb süjet qurmaq məharətini nümayiş etdirmişdi. Amerika tənqidçisi Uilyam Makferson haqlı olaraq Markes yaradıcılığını magiya, metafor və mifin fantastik şəkildə çulğalaşdığı ədəbiyyat cəngəlliyinə bənzətmişdi. Məhz reallıqla irreallığın bu qəribə sintezinə görə tənqidçilər Markesin özünəməxsus ədəbi üslubunu magik realizm kimi qiymətləndirmişlər. "Patriarxın payızı"nı Markes "hakimiyyətin tənhalığı haqqında poema" adlandırırdı. Əsərin prorotipi kimi bəzən Venesuela diktatoru Markos Peres Jimenesin adı çəkilsə də, müəllif əsasən Karib hövzəsi üçün səciyyəvi olan diktator-ların sintetik, məcmu surətini yaratdığını bildirmişdi. Romanın çapından sonra Markes Mexikoya köçmüş və Çili diktatoru Pinoçetə etiraz əlaməti olaraq onun hakimiyyəti dövründə heç bir əsər yazmayacağını bildirmişdi. 1982-ci ildə Qabriel Qarsia Markes "fantaziya və reallığın bir-biri ilə qarışığından ibarət olan və bütöv bir regionun həyatını, münaqişələrini əks etdirən əsərlərinə görə" Latın Amerikası ədəbiyyatının ilk Nobel laureatı olmuşdu. Şübhəsiz, mükafat Kolumbiya yazıçısına həmin dövrə qədərki bütün yaradıcılığı üçün verilsə də, burada "Yüz ilin tənhalığ"ı romanın xüsusi çəkisi olmuşdu. Roman üzərində işləyəcəyi dövrdə ailəsinin həyatını təmin etmək üçün maşınını satan və xeyli borca düşən Markes əsərin nəşrindən sonra ölkəsinin zəngin adamlarından birinə çevrilmişdi.
Qabriel Qarsiya Markes

"Yüz ilin tənhalığı" həm də Venesuelanın Romulo Kallages mükafatını (1972) qazanmışdı. Latın Amerikasının xalq mədəniyyəti ünsürlərindən, ispan barokkosundan, Avropa sürrealizmindən və digər modernist ədəbi təmayüllərin təcrübəsindən məharətlə yararlanan Markes həqiqətən də dünya ədəbiyyatında analoqu olmayan yeni ədəbi nümunə yaratmışdı. "Yüz ilin tənhalığı" romanı Latın Amerikası miqyaslı yazıçı və ictimai xadim kimi də Markesin nüfuzunu xeyli artırmışdı. Əsərin ilk nəşrindən sonra Barselonaya köçən və həyatının növbəti yeddi ilini burada yaşayan yazıçı ölkəsindəki daxili siyasi qruplaşmalar arasındakı qarşıdur-manı nizama salmaq üçün vasitəçi rolunu oynamışdı. Onun Fidel Kastro ilə dostluğu da bu dövrdə başlamışdı. Kuba diktatoru ilə sıcaq əlaqələrinə görə ABŞ Markesin ölkəyə gəlməsinə yasaq qoymuşdu. Lakin Bill Klinton prezident seçiləndən sonra "Yüz ilin tənhalığı"nın özünün ən sevimli romanı olduğunu bildirmiş və yasağı ortadan qaldırmışdı. Markes Stokholmdakı Nobel mühazirəsini "Latın Amerikasının tənhalığı" adlandırmışdı. Laureatın fikrincə, mükafat onun şəxsində regionun yalnız ədəbiyyatına deyil, bütünlükdə Latın Amerikası xalqlarının keşməkeşli tarixinə və yaratdıqları təkrarsız, özünəməxsus mədəni irsə verilmişdir. Markesin əksər əsərlərində hadisələrin cərəyan etdiyi Makondo kəndi əslində onun doğulduğu kiçik Arakataka şəhərini təcəssüm etdirirdi. Uilyam Folkner bütün əsərləri üçün Yoknapatofanı seçdiyi kimi Markes də təkrarsız nağıl dünyasını yaradarkən Makondo üzərində dayanmışdı.
Qabriel Qarsiya Markes

Maraqlıdır ki, müəllif Nobel mükafatı aldıqdan və Makonda adı bütün dünyada məşhurlaşdıqdan sonra Arakataka sakinləri şəhərin adının dəyişdirilib Makonda qoyulması üçün referendum keçirmişdilər. Əksəriyyət razılıq bildirsə də, yetərsay olmadığından qərar qəbul edilməmişdi. Həkimlər 1992-ci ildə Markesdə ağ ciyər xərçəngi aşkara çıxarmışdılar. Uğurlu əməliyyatdan sonra xəstəliyin yayılmasının qarşısını almaq mümkün olmuşdu. 1999-cu ildə isə yazıçının limfalarında xərçəng tapılmışdı. Lakin ABŞ və Meksikadakı cərrahiyyə əməliyyatları nəticəsində Markes bu dəfə də xəstəliyə qalib gəlmişdi. 2000-ci ildə bir sıra Latın Amerikası qəzetlərində yazıçının ölümü ilə bağlı xəbərlər yayılsa da, bunların ucuz sensasiya olduğu tezliklə aşkara çıxmışdı. Pinoçetin hakimiyyətdə olduğu dövrdə yazmamaq haqqında 1975-ci ildəki vədinə baxmayaraq, Markes yaradıcılığını davam etdirdi. Böyük uğurla ekranlaşdırılan "Vəba zamanı məhəbbət" (1995) romanını yazdı. Son illərdə isə o, üç cilddən ibarət memuarları üzərində işləyirdi. Bu trilogiyaya daxil olan ilk kitab — "Yazmaq üçün yaşamaq" artıq 2002-ci ildə çapdan çıxıb.
Qabriel Qarsiya Markes

2004-cü ildə Qarsia Markes böyük səs-küy yaradan növbəti əsərini — "Mənim kədərli fahişələrimin xatirələri" romanını tamamlayaraq Kolumbiya nəşriyyatlarından birinə təqdim etmişdi. Çap prosesində piratlar əsərin elektron variantını oğurlamağa və rəsmi nəşrdən əvvəl oxuculara çatdırmağa müvəffəq olmuşdular. Vəziyyətdən çıxış yolu axtaran yazıçı isə orijinal bir yola əl atmış, romanın sonluğunu dəyişməklə ədəbiyyat quldurlarını müftə qazancdan məhrum etməyə çalışmışdı. Ancaq pirat nəşr də, öz növbəsində bahalı biblioqrafik relikviyaya çevrilərək ədəbiyyat oğrularına o qədər də pis qazanc gətirməmişdi. Qarsia Markes Azərbaycanda nisbətən yaxşı tanınan Nobel laureatlarındandır. Onun ayrı-ayrı əsərlərini Əkrəm Əylisli, Natiq Səfərli, Afaq Məsud kimi yazıçılar Azərbaycan dilinə çevirmişlər. Qabriel Qarsiya Markes 17 aprel 2014-cü ildə Mexikoda vəfat etmişdir. Arzuedilməz saat (isp. La mala hora) (1959) Yüz ilin tənhalığı(isp. Cien años de soledad) (1967) Patriarxın payızı (isp. El otono del patriarca) (1975) Gözlənilən bir qətlin tarixçəsi (isp.
Qabriel Qarsiya Markes

Cronica de una muerte anunciada) (1981) Vəba günlərində eşq (isp. El amor en los tiempos del cólera) (1985) Öz labirintində olan general (isp. El general en su laberinto) (1989) Hüznlü Fahişələrim (isp. Memoria de mis putas tristes) (2004) Povest və hekayələri Üçüncü sadəlik (isp. La tercera resignacion) (1947) Ölümün digər tərəfi (isp. La otra costilla de la muerte) (1948) Yeva öz pişiyinin daxilində (isp. Eva está dentro de su gato) (1948) Tuvalkain ulduzlarda (isp. Tubal-Caín forja una estrella) (1948) Üç somnambulun əsəbi (isp. Amargura para tres sonánbulos) (1949) Güzgü ilə dialoq (isp. Diálogo del espejo) (1949) Düz saat altıda gələn qadın (isp. La mujer que llegaba a las seis) (1950) Mavi itin gözləri (isp.
Qabriel Qarsiya Markes

Ojos de perro azul) (1950) Natanael vizit gətirdi (isp. De cómo Natanael hace una) Mələkləri gözləməyə məcbur edən qaraca – Nabo (isp. Nabo, el negro que hizo esperar a los ángeles) (1951) Kim bu qızılgülləri dağıtsa o (isp. Alguien desordena estas rosas) (1952) İçkinin rəhbərlik etdiyi gecə (isp. La noche de los alcaravanes) (1953) Yağış yağanda gələn kişi (isp. Un hombre viene bajo la lluvia) (1954) Düşmüş yarpaq (isp. La hojarasca) (1955) İsabel yağışa Makondada baxır (isp. Monólogo de Isabel viendo llover en Macondo) (1955) Şənbədən sonrakı gün (isp. Un día despues del sábado) (1955) Polkovnikə məktub yoxdur (isp. El coronel no tiene quien le escriba) (1957) Zamanla itən dənizlər (isp. El mar del tiempo perdido) (1961) Dul qadın Montel (isp.
Qabriel Qarsiya Markes

La viuda de Montiel) (1961) Qızılgün incəsənəti (isp. Rosas artificiales) (1961) Böyük ananın dəfni (isp. Los funerales de la Mama Grande) (1961) Bizim şəhərdə oğrular yoxdur (isp. En este pueblo no hay ladrones) (1962) Baltasararın həyatında unudulmaz gün (isp. La prodigiosa tarde de Baltazar) (1962) Çərşənbə axşamı Siesta (isp. La siesta del martes) (1962) Bu günlərdən biri (isp. Un día de éstos) (1962) Nəhəng qanadlarla çox yaşlı insan (isp. Un señor muy viejo con unas alas enormes) (1968) Möcüzələr satan xeyirxah Blakaman (isp. Blacamán el bueno vendedor de milagros) (1968) Dünyada ən gözəl suda boğulmuş adam (isp. El ahogado más hermoso del mundo) (1968) Ruhlar gəmisində sonuncu səyahət (isp. El último viaje del buque fantasma) (1968) Açıq dənizdə batmayanların nağılı (isp.
Qabriel Qarsiya Markes

Relato de un náufrago) (1970) Sevgi ölümdən qaçmağa səbəb deyil (isp. Muerte constante más allá del amor) (1970) Sadəqəlbli Erendiranın inanılmaz, kədərli tarixi və onun qəlbsiz nənəsi (isp. La increíble y triste historia de la cándida Eréndira y de su abuela desalmada) (1972) Senyor Forbesin xoşbəxt yayı (isp. El verano feliz de la señora Forbes) (1982) Qarda sənin qan izlərin (isp. El verano feliz de la señora Forbes) (1982) Mariya dos Prazeres (isp. María dos Prazeres) (1992) Yaxşı yol, möhtərəm prezident! (isp. Bon Voyage, Mr President) (1992) Tramontana (isp. Tramontana) (1992) Avqust qorxuları (isp. Espantos de agosto) (1992) Müqəddəs (isp. La Santa) (1992) İşıq – su kimidir (isp.