LocalDoc/ldquad_v2_retrieval-reranked huggingface dataset:
II Şah Təhmasib

Bu məğlubiyyətdən sonra II Təhmasibin qoşunu xeyli zəiflədi. Osmanlı komandanlığı yaranmış fürsətdən istifadə edərək, itirilmiş əraziləri qaytarmaq qərarına gəldi. 1731-ci ilin aprelində Qazıqumuqlu Surxay xan da Şirvandan öz dəstəsilə Təbrizə tərəf yeridi və Gəncədən göndərilən Osmanlı qoşunu ilə birləşdi. Osmanlılar əvvəlcə Urmiyanı, oktyabrın ortalarında Təbrizi, daha sonra Ərdəbili ələ keçirdilər. Həmədan yaxınlığındakı döyüşdən sonra Osmanlı qoşunları üçün İsfahana yol açılmış oldu. Lakin Səfəvi imperiyasının paytaxtını ələ keçirmək üçün kifayət qədər qüvvə olmadığından Osmanlılar tutduqları ərazilərlə kifayətləndilər. Nadir xan tərəfindən geri alınan torpaqların da itirilməsindən qorxuya düşən II Təhmasib Osmanlılara sülh təklif etdi və Osmanlı komandanlığının düşərgəsinə nümayəndə göndərdi. Sülh müqaviləsininin mzalanmasında Osmanlı dövləti də maraqlı idi. İsfahandan xeyli uzaqda olan Nadir xan buna etiraz etsə də, 1732-ci il 16 yanvarda Kirmanşahda Səfəvilərlə Osmanlılar arasında sülh müqaviləsi imzalandı. Müqavilənin şərtlərinə əsasən, İrəvan, Naxçıvan, Gəncə, Şamaxı və Şirvan bölgələri Osmanlılara verildi, Osmanlı dövləti Həmədan, Kirmanşah, Ərdəbil və Təbrizi Səfəvilərə qaytarmağa razılıq verdi. Araz çayı bu dövlətlər arasında sərhəd olmalı idi. Rusiya ilə əlaqələr II Təhmasibin hakimiyyəti illərində I Pyotrun rəhbərliyi ilə Səfəvi dövlətinin Xəzəryani vilayətləri Rusiya çarlığı tərəfindən işğal edildi. Beləki Şirvanda Hacı Davudun üsyanı zamanı Şamaxıda olan bəzi rus tacirləri üsyançılar tərəfindən öldürülmüşdü.
II Şah Təhmasib

Bunu bəhanə edən I Pyotr Səfəvi dövləti ərazisinə yürüşə başladı. Yürüşə başlamamışdan əvvəl imzaladığı manifestdə işğalçılıq kimi bir niyətinin olmadığını bildirən I Pyotr məqsədinin yalnız rus tacirlərinin intiqamını almaq və bu torpaqlarda Səfəvi hakimiyyətini bərpa etmək olduğunu bildirirdi. Lakin reallıqda I Pyotrun məqsədi Xəzəryani vilayətləri Rusiyaya tab etmək, şərq-qərb ticarət yolunun Rusiyadan keçməsinə nail olmaq və Osmanlı imperiyasına qarşı bu regionda da üstünlük qazanmaq istəyi idi. Bu zaman İsfahan əfqanlara tabe olmuş və şahzadə II Təhmasib isə özünü yeni şah elan etmişdi. II Təhmasibin elçisi İsmayıl Mirzə Peterburqda Rusiya müqavilə imzaladı. Müqaviləyə əsasən Səfəvi dövləti Dərbənddən Ənzəliyə qədərki Xəzəryani torpaqların Rusiyaya verilməsini qəbul edirdi. Qarşlığında isə Rusiya Səfəvilərə əfqanlara qarşı döyüşmək üçün hərbi yardım etməli idi. Lakin Rusiya hərbi yardımı etmədi, İsmayıl Mirzənin imzaladığı müqaviləni isə II Təhmasib tanımadı və qəbul etmədi. Osmanlı bu müqaviləni 1724-cü ildə qəbul etdi. I Pyotrun ölümündən sonra Rusiyada daxili vəziyyət qəlizləşdi. Nəticədə Qafqaz siyasəti ikinci dərəcəli məsələyə çevrildi. Osmanlı imperiyası ilə əfqanların razılığa gəlməsi Rusiyanın təşvişinə səbəb oldu.
II Şah Təhmasib

Buna görə də Səfəvilərlə yaxınlaşmağa qərar verdilər və 1729-cu ildə Birinci Rəşt müqaviləsini imzaladılar. Bu müqaviləyə əsasən Rusiya, Peterburq müqaviləsi ilə Rusiyaya verildiyi bildirilən, ancaq heç vaxt rus qoşunu tərəfindən tutulmayan və Rusiyanın əlində olmayan iki Xəzəryani əyalətin: Astrabad və Mazandaranın (heç bir başqa dövlətə verməməmk şərtilə) Səfəvilərə qaytarılmasına razılıq verdi. Təhmasibqulu xanın rəhbərliyi ilə Səfəvi-qızılbaş ordusunun Osmanlı dövləti üzərində qələbələrindən sonra Rusiya da Səfəvilərlə yeni müqavilə bağlamağa məcbur oldu. Bu müqaviləyə əsasən Rusiya Kürün Xəzərə töküldüyü yerdən cənubdakı Xəzəryani torpaqların Səfəvilərə verilməsinə razı olurdu. Səfəvilər isə bu torpaqlara Osmanlıları buraxmayacaqlarını öz öhdələrinə götürürdülər. Hakimiyyətdən devrilməsi Təhmasibqulu xan Xorasandakı üsyanı yatırarkən, II Təhmasib aşağı düşmüş nüfuzunu qaldırmaq üçün Osmanlı əleyhinə hərbi əməliyatlara başladı. Hərbi əməliyatların gedişində məğlub olan II Təhmasib, Təhmasibqulu xanın Xorasandan etirazlarına baxmayaraq, Osmanlı imperiyası ilə sülh müqaviləsi imzalamağa məcbur oldu. Bu müqaviləyə əsasən Səfəvi dövləti Arazdan şimaldakı Səfəvi ərazisinin Osmanlıya verilməsi ilə razılaşırdı. Lakin Xorasandakı üsyanı yatırıb geri dönən Təhmasibqulu xan II Təhmasibi hakimiyyətdən devrir və onun yerinə oğlu Abbas Mirzəni III Şah Abbas adı ilə şah elan edir. Şah elan edilən zaman III Şah Abbasın hələ heç 1 yaşı da tamam olmamışdı. 1738-ci ildə Nadir şah oğlu Rzaqulu xan Əfşarı naibus-səltənə təyin edib Əfqanıstan və Hindistana yürüşə gedir.
II Şah Təhmasib

H.Q. 1152-ci ilin baharında İraqda şayiə yayılır ki, Hindistanda Əfşar ordusuna qorxulu xəstəlik düşüb və Nadir şah özü də həlak olub. Sonradan Azərbaycanda olan hindlilər tərəfindən xalq arasında vahimə yaratmaq xatirinə, belə cürbəcür şayilər yayır. Həmin ilin axırlarında Nadir şahın ölüm xəbəri çox genişlənir. May və ya iyun 1739 və ya fevral 1740-cı ildə Rzaqulu xanı yaxın adamlarından biri olan Məhəmməd Hüseyn xan Qacar onu təhrik edir ki, ehtiyatla hakimiyyətə ən əsas namizədlərdən olan II Təhmasib və iki oğlunu öldürsün. Ona görə ki, Nadirin ölümü doğru olsa, Səbzivarda Səfəvi məhbuslarının xeyrinə qiyam atəşi alovlanacaq və onun da odu surətlə ölkənin hər yerinə yayıla bilər ki, bunun da nəticəsi naibus-səltənə üçün qorxulu ola bilər. Bəzi dövlət adamları, o cümlədən Rəhim sultan Mərvi Məhəmməd Hüseyn xanın dediklərini təsdiq edir. Rzaqulu mirzə iki gündən sonra sabiq Səfəvi şahı II Təhmasib və iki oğlunu öldürməyi qərara alır və Məhəmməd Hüseyn xanı bu işi yerinə yetirmək üçün Səbzivara göndərir. Məhəmməd Hüseyn xan, II Təhmasib və ailəsi həbs olunan binaya daxil olan kimi II Təhmasib hadisəni ailəsinə bildirir. Ailə nalə çəkməyə və ağlaşmağa başlayır. Məhəmməd Hüseyn xan içəri girib gətirdiyi iplə II Təhmasibi boğur.
II Şah Təhmasib

Təhmasibin 8 yaşlı oğlu III Abbas ozünü atasının cənazəsinin üstünə atır. Məhəmməd Hüseyn xan onu da boğur. İkinci oğlu İsmayıl Mirzəni quyuya atır. Bir şəxs də onu quyudan çıxarır. İsmayıl Mirzə gəlib özünü ata və qardaşının cənazəsi üstünə yıxır. Məhəmməd Hüseyn xan İsmayıl Mirzənin başını kəsir. Bu hadisə Səbzivarda böyük şivən və dəhşətə səbəb olur. Əhali bir neçə gün matəm saxlayır. Sonra öldürülənlərin üçünün də cənazəsi Məşhədə aparılıb, orada da dəfn edilir. Azərbaycan Tarixi. Yeddi cilddə.
Zakir Əliyev

Zakir Əlisahib oğlu Əliyev — xanəndə, Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti (2013). Zakir Əliyev 22 may 1968-ci ildə, Neftçala rayonunun Xolqarabucaq kəndində, qulluqçu ailəsində doğulmuşdur. 1975-ci ildə 1-ci sinifə öz kənd məktəbində daxil olmuş və 8-ci sinifə qədər həmin məktəbdə təhsilini davam etdirib.1983-cü ildə "Gənclərin və tələbələrin III respublika baxış" müsabiqəsinin qalibi olmuş və Bülbül adına orta ixtisas musiqi məktəbinə daxil olmuşdur. Həmçinin Bülbül adına orta ixtisas musiqi məktəbində professor Arif Babayevin sinifində muğam təhsili alıb. 1986-cı ilə qədər həmin məktəbdə təhsilini davam etdimişdir. Və bu illər ərzində bütün dövlət tədbirlərində iştirak etmişdir.
Zakir Əliyev

Zakir Əliyevin ən böyük uğurlarından biri isə 1985-ci ildə Moskvada keçirilən "Gənclərin və tələbələrin XII ümumdünya festivalı"-nın diplomantı olmağıdır. 1985-ci ildə Heydər Əliyev sarayında Üzeyir Hacıbəyovun 100 illiyinə həsr olunmuş tədbirdə "Leyli və Məcnun" əsərini ifa etmişdir. Həmin dövr üçün böyük uğurlardan biri də Zakir Əliyevin "Leyli və Məcnun" əsərini Moskvada Bolşoy teatrda da ifa etməsi olmuşdur. 1986-cı ildə indiki Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin, Mədəni maarif fakültəsinin, özfəaliyyət teatr kollektivi rejjisoru ixtisasında təhsil alıb, 1987-ci ildə hərbi xidmətə yollanıb ordu sıralarında qulluq etmişdir. 1989-cu ildə hərbi xidmətdən qayıdıb təhsilini davam etdirmiş və 1993-cü ildə Universteti bitirmişdir. İlk dəfə olaraq Şirin Axundov adına trio ilə videolent formada 1990-cı ildə (22 yaşında) Azərbaycan Televizyasında çahargah muğam dəstgahını ifa etmişdir.
Zakir Əliyev

1993-cü ildə də Azərbaycan Televizyasında Mahur-Hindi muğam dəstgahını ifa etmişdir. Həmin illərdə Baba Salahovun ansamblı ilə "Xalq mahnıları və təsniflər" konserti olmuşdur. 1998-ci ildə Sumqayıt şəhərində Səid Rüstəmov adına 3 saylı musiqi məktəbində xanəndəlik fənnini tədris etmişdir. Sonra isə 2005-ci ildə Bülbül adına orta ixtisas musiqi məktəbində xanəndəlik fənnini tədris etmişdir. 2009-cu ildə isə Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universtetində, Muğam kafedrasında müəllim kimi fəaliyyətinə davam edib. 2015-ci ildən isə Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universtetinin, Muğam kafedrasında baş müəllim vəzifəsində çalışır.
Zakir Əliyev

2013-cü ildə Azərbaycan Respublikasının Əməkdar Artisti fəxri adını almışdır.Zakir Əliyev illər boyunca bir çox xarici ölkələrə səfər etmişdir. Türkiyə, İran, Almaniya, Belçika, Hollandiya, Özbəkistan kimi ölkələr bunlara daxildir. Özbəkistanda İstiqlal sarayında solo konsert vermişdir. Azərbaycan Dövlət Televizyasının fondunda Zakir Əliyevin ifa etdiyi bir çox muğam dəstgahlarının (Şur, Mahur-Hindi, Zabul-Segah və s.) videolent yazısı vardır. Ailəlidir 2 övladı var.
Altıağac (Xızı)

Altıağac – Azərbaycanın Xızı rayonunda qəsəbə. Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 25 may 1991-ci il tarixli, 123-XII saylı Qərarı ilə Xızı rayonunun Altıağac kəndi şəhər tipli qəsəbələr kateqoriyasına aid edilmiş, Altıağac kənd Soveti ləğv edilərək, Altıağac şəhər tipli qəsəbəsi mərkəz olmaqla Altıağac qəsəbə Soveti yaradılmışdır. Xızı rayonunun tanınmış turizm məkanlarından olan Altıağac, rayon mərkəzindən 12–14 km aralıdadır. Orta əsrlərdə, Şirvanşahlar dövləti dövründə Şamaxıdan Qubaya gedən yol buradan salınmışdı. Altıağac yolçuların və dəvə karvanlarının düşərgə salıb dincəldikləri yer idi. Vaxtilə Şamaxını Dərbəndlə birləşdirən qədim karvan yolu da buradan keçirdi. Ağac vaxtilə çox işlədilən qədim uzunluq ölçü vahidi olub. Bir ağac təxminən 6–7 km-ə bərabər götürülüb.
Altıağac (Xızı)

"Altıağac" (6 ağac) sözünün də bu ölçü vahidi ilə bağlı olduğu güman edilir. Şamaxıdan Altıağaca qədər olan məsafə 6–7 ağaca, yəni təxminən 45–50 km-ə bərabərdir. Arxeoloji qazıntılar zamanı məlum olmuşdur ki, tunc dövründən burada insanlar yaşayır. qəsəbənin şimal şərqində XII əsrdə tikilmiş qalanın qalıqları mövcutdur Qəsəbədə Altıağac qəsəbə məscidi dini icması fəaliyyət göstərir. Xarici keçidlər Xızı rayonu haqqında Altıağac Tədris-təcrübə və istirahət mərkəzi Rəfail Oğuztürk Dağlı. Xızı-Siyəzən bölgəsinin tarixinə dair (arxeolojietnoqrafik tədqiqat). Bakı, 2011
İsa Sadıqov

İsa Sadıqov (24 iyun 1958, Gürcüstan) — Azərbaycan Respublikasının Müdafiə nazirinin müavini (1993–1995), polkovnik. İsa Nazar oglu Sadıqov 24 iyun 1958-ci ildə Gürcüstan Respublikasında anadan olmuşdur. 1965–1975-ci illərdə orta məktəbdə oxuyub. 1975–1979-cu illərdə Tbilisi Ali Hərbi məktəbində təhsil almışdır. 2001-ci ildən Norveçin Oslo şəhərində yaşayır. Evlidir, iki oğlu var.
İsa Sadıqov

Hərbi fəaliyyəti 1979–1984-cü illərdə Almaniyada xidmət etmişdir. 1984–1986-cı illərdə Gəncə diviziyasında xidmət etmişdir. 1985–1986-cı illərdə Xankəndi şəhərində hərbi xidmətdə olmuşdur. 1986–1989-ci illərdə Leninqrad Hərbi Akademiyasinda təhsil almışdır. 1989–1991-ci illərdə Çexoslovakiyada hərbi xidmətdə olmuşdur. 1991–1992-ci illarda KZAKVO, Zaqavqaziya Hərbi dairəsində xidmətdə olmuşdur.
İsa Sadıqov

1992-ci ildən Azərbaycan Müdafiə Nazirliyində briqada, korpus komandiri və qərb bölgəsində mudafiə nazirinin döyüş əməliyyatları üzrə müavini vəzifəsində xidmət etmişdir.1995-ci ildə istefa verib ordu sıralarını tərk etmişdir. Siyasi fəaliyyəti İsa Sadıqov 5 oktyabr 2013-cü ildə Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyasına üzv olmuşdur. 2014-cü ildə 2013-cü il prezident seçkiləri ərəfəsində qurulan Demokratik Qüvvələrin Milli Şurasının üzvü olmuşdur. Haqq Ədalət Partiyasının quruluşunda iştirak etmişdir. 25 yanvar 2020-ci il tarixində keçirilmiş Haqq Ədalət Partiyasının Təsis Konfransında partiya İdarə Heyətinin üzvü seçilmişdir. Xarici keçidlər İsa Sadıqov: "Rusiya Azərbaycanı raketlərlə vururdu" Polkovnik İsa Sadıqov erməni nazirlə görüşü barədə yazılanlara reaksiya verdi
Sevda Ələkbərzadə

Sevda Ələkbərzadə (4 iyul 1977, Bakı) — Azərbaycan müğənnisi, caz, xalq musiqisi və muğam janrlarında ifa edir. Sevda Ələkbərzadə 1998-ci ildə Azərbaycan Dövlət İncəsənət Universitetinin "Musiqili komediya aktyorluğu" fakültəsini bitirmişdir. 1991-ci ildə o, "Aypara" qrupunda ifaçı kimi fəaliyyətə başlamış, bir il "Aypara" qrupunda çalışdıqdan sonra fərdi ifaçılıqla məşğul olmuşdur. 1993-cü ildə RAST qrupunda solist-ifaçı kimi fəaliyyətə başlamışdır. Bu dövrdə "Rast" musiqiçilərinin önəmli yeniliyi ondan ibarət idi ki, milli xalq musiqilərini dünya musiqiləri ilə sintez edərək, dinləyicilərə yeni bir üslub təqdim etmişdilər. S. Ələkbərzadə həmin ildə görkəmli muğam ustası Alim Qasımovdan fərdi muğam dərsləri almışdır.
Sevda Ələkbərzadə

2001-ci ildə "Rast" qrupunun tərkibindən çıxaraq fərdi ifaçılıq fəaliyyətinə başlayan S. Ələkbərzadə bəstəkar Cəmil Əmirovla birlikdə "Demə ki, sevirəm" adlı ilk layihəsi ilə çıxış etmişdir. Yazıçı Əbülhəsən Ələkbərzadənin nəvəsidir. Müğənni Elmira Ələkbərzadənin bacısıdır. O, 2002-ci ildə dünyanın məşhur caz ustalarının da iştirak etdiyi beynəlxalq caz festivalında iştirak edərək Azərbaycanı layiqincə təmsil etmişdir. S. Ələkbərzadə ilk klipi [1] Cəmil Əmirov bəstəsi ''Demə ki, sevirəm'' mahnısı olmuşdur. Ardınca, Salman Qəmbərov aranjımanında 'Əlvida'' mahnısıni klip şəklində təqdim etmişdir.
Sevda Ələkbərzadə

[2] S. Ələkbərzadə 2004-cü ildə yaradıcılığında yeni bir mərhələ olan "Şəbi-Hicran" layihəsi ilə Dövlət Filarmoniyasının səhnəsində solo konsert ilə çıxış etmişdir. 2005-ci ildə Avropa Şurasına Azərbaycanın hədiyyəsi kimi Bethovenin "Sevinc odası" əsəri S. Ələkbərzadənin ifasında muğam caz stilində ilk dəfə təqdim edildi. Həmçinin bu əsərin sinql-diski də buraxıldı. S. Ələkbərzadə 2005-ci ilin noyabr ayında İtaliyanın Florensiya şəhərində "İnstituto İtalyano" vokal kurslarında təcrübə keçmiş, Roma şəhərinin "Teatro-centrale" salonunda solo konsert ilə çıxış etmişdir. Fransada keçirilən "Şərqin pop və rok musiqisi", "Radio France İnternational" müsabiqəsində iştirak edərək 350 iştirakçı qrup arasından seçilmiş 11 ən yaxşı qrup adına layiq görülmüşdür. Sevda Ələkbərzadə İsveçrənin Bazel Konservatoriyasından təklif alıb.
Sevda Ələkbərzadə

Belə ki, müğənni bir həftə ərzində sözügedən təhsil ocagında ustad dərsləri keçirəcək. Noyabr ayında nəzərdə tutulan səfər zamanı o, konservatoriyanın tələbələrinə müəllim edəcək. Mügənninin tədris edəcəyi dərslər etnik caz musiqisinə həsr ediləcək. Daha sonra isə Sevda Ələkbərzadə İsveçrədə bir günlük konsert verməyi planına daxil edib.Sevda Ələkbərzadə 2010-cu ilin 25–27 mart tarixlərində Fransanın Marsel şəhərində keçirilən "Babel Med Music" dünya festivalında Azərbaycanı təmsil edib.Sevda Ələkbərzadə həmçinin 2012-ci ilin sentyabrında İsrailin Qüds şəhərində keçirilən beynəlxalq ''Jerusalem Sacred Music Festival'' musiqi festivalında Azərbaycanı təmsil etmişdir. 2005 Şəbi-Hicran [3] 2006 Get [4] 2007 Gül açdı [5] 2009 Sevdalı dünya [6] 2011 Intro [7] Videoqrafiya Filmoqrafiya Əlvida, cənub şəhəri (film, 2006) Süni bənövşələr (film, 2007) İlahi məxluq (film, 2011) Xarici keçidlər Sevda Ələkbərzadə Arxivləşdirilib 2008-07-03 at the Wayback Machine
Bu da bir həyatdı

"Bu da bir həyatdı" – Hamlet İsaxanlı nın 2004-cü ildə Xəzər Universiteti Nəşriyyatı nda işıq üzü görmüş şeirlər kitabı. Redaktoru – Camal Mustafayev. Fəlsəfi şeirlər Kitaba daxil olan "Fikir yükü", "Bu da bir həyatdı", "Ömrün harasındayıq", "Kim kimi yaratdı? ", "Qismət", "Ölümə nə var ki?! ", "Dalğalarla yan-yana", "Get-gedə", "Arasında", "Ot kökü üstə bitər", "Yollar" və digər şeirlər insanı düşündürən, onu narahat edən fəlsəfi və psixoloji problemlərə aiddir. Bu şeirlərə xas olan bədii tapıntılar, orijinal müşahidələr və incə lirizm şairin digər kitablarında olduğu kimi oxucunu cəlb edir.
Bu da bir həyatdı

"Hamlet İsaxanlı poeziyasının qısa vaxtda bu qədər geniş əks-səda doğurmasını şərtləndirən nədir? Bu suala qısaca cavab vermək olar. Müxtəlif janrlı şeirlərdə bədii axtarışların, poetik fikrin orijinallığıdır. Burada məhəbbətdən başlamış dünya müəmmalarına qədər mövzuların təcəssümü, məna, üslub xüsusiyyəti fərqlənir" (Camal Mustafayev, kitabın supercildinin iç səhifəsindən) Şair həyatını, varlığını, xoşbəxtliyini düşüncə gücü ilə bağlayır, "fikir yüklü sənətkar"lıqla eyniləşdirir. İnsanı ən çox düşündürən, qəmə qərq edən ömrün hansı məqamında olması, ona nə qədər həyat bəxş olunduğu, arzuların həyata keçməsi üçün omür yetəcəkmi sualları deyilmi? "Bilirik ki uşaq deyilik daha", "Bilirik ki gənclik arxada qaldı" Fəqət insan güclüdür, həyatın mənasını dərk edir, təslim olmur, baş əymir, üzü sabaha doğru hərəkət edir.
Bu da bir həyatdı

Əlbəttə ki həyatın, şöhrətin kövrək olduğu da bəllidir, bu da həyatdır Allah insanı yaratdı. Yoxsa bir çox filosofların dediyi kimi insan Allahı yaratdı? İnsan həyatı keçicidirsə əbədi olan nədir? Suallar çoxdur. Uşaq dünya və həyat haqqında fikirləri ilk növbədə evdəkilərdən eşidir, onlardan öyrənir, "Mən onun, nənəmin allahını sevdim". Sonra isə... müxtəlif zamanlarda yaşamış dahilərdən və yasayanlardan dərs alırıq, suallara cavab axtarırıq.
Bu da bir həyatdı

Şair zamanı əbədiyyət hesab edir Həyat, həyatın mənşəyi və "kim kimi yaratdı?" çətin məsələlərdir... Həyat, yaşamaq çətindir, yoxsa ölüm? "Təzadlar" kitabındakı "Yaşamağa nə var ki" şeiri bu mövzuya həsr olunmuşdu, mənalı yaşamağın bir sıra şərtlərə bağlı olduğu vurğulanmışdı. "Ölümə nə var ki" şeiri də əslində eyni məsələyə başqa bucaq altında baxışdır. Ölüm insanlar fərq qoymur. "Əzrayil açan cəbhədə" hüç kim hüç nəyə hail olmur, "Nə qorxu bilir, nə hədə / Nə rüşvət alır Əzrayil".
Bu da bir həyatdı

Ölüm bir anlıqdır, yaşamaq isə bir ömür sürür, əzablarla, haqsızlıqlarla, mübarizə ilə doludur. Şairi düşündürən əsas məsələlərdən biri zaman problemidir. "Ot kökü üstə bitər" şeiri insanın doğulmasını, halal ana südündən ayrılmasını ayrılıq anının,"müstəqil həyat adlı burulğan"ın qoynuna düşməsi ilə eyniləşdirir, ömrün keşməkeşlərindən keçən insan "külə dönüb torpağa qarışacaq", bu, əslində bir vücudnamədir. Zaman tarixin axarını, kimin kim olmasını müəyyən edir Gənclikdə "Gərdişə heç məhəl qoymadıq", "Sevdalı günlərdən doymadıq", yaşa dolduqca vəziyyət dəyişir Zamanın fiziki sərhəddini aşıb o dünyadan sevgilisinə, həyat dostuna ünvanlanan "Mən ki sənə demişdim" şeiri həyatın keçiciliyi, gödək ömrü mənalı yaşamaq, özünümərkəzçilikdən uzaq olmaq və "gerçəyi itirəndə" "xatirəyə, xəyala uymaq" qismətindən söz açır. İllər bir-birini əvəz etdikcə yeni ilə ümidlərlə gedirik, anlayırıq ki, "Sadəcə yaşamaq – o da nemətdir / Varlıq özü sirdir, özü zinətdir". "Xəyal gerçəyə döndü / Gerçək sanki nağıldı!"
Bu da bir həyatdı

– bu, uşaq dünyasına xasdır, lakin həyati vacib olan gələcəyə gedən yoldur. "Lalə" şeirində gözəlliyin, zərifliyin kövrəkliyi, vüsalın bu zərifliyə xələl gətirə biləcəyi deyilir. Sevgi şeirləri Kitabda lirik sevgi şeirləri xüsusi yer tutur. Şairin bəzi sevgi şeirləri də fəlsəfi səciyyə daşıyır. "İkimizdən birimiz" şeiri "iki sevgilidən biri dünyaya gəlməsəydi nə olardı, bununla dünya dəyişərdimi" kimi suallara cavabdır. Şeirin birinci hissəsində, ilk baxışda, sevgililər olmasa "qiyamət qopmazdı" fikri vurğulanır.
Bu da bir həyatdı

İkinci hissədə fikir dəyişir. Dünyada bir ahəng, bir nizam var, hər şeyin öz yeri var, kainatda sevginin, cazibə qüvvəsinin varlığı və vacibliyi dəyərləndirilir. Şeir hər sevginin dünyanın bir hissəsi olduğu, dünyanın sevgilərdən ibarət olduğu, bu sevgi olmasaydı bu şeir yazılmazdı, sevdalar gəldi-gedər deyil kimi nikbin fikirlərlə tamamlanır. "Yadındamı? ", "Səni çox sevirdim", "Sən sevdiyin bir gənc idi", "Aramızda soyuqluq var", "Deyirdim ki", "Nə yaxşı ki", "Məndən sənə yar olmaz" və digər sevgi şeirləri ifadə etdikləri səmimi hisslərə, bədii dəyərinə, axıcılığı və hərarətinə görə seçilirlər. Şeir və şair Hamlet İsaxanlının şeirin yazılma prosesi və ümumiyyətlə, bədii-intellektual yaradıcılıq haqqında bir sıra şeirlər yazıb.
Bu da bir həyatdı

"Təzadlar" kitabının ilk şeiri "Şeir yolu" adlanır. Şeirin doğulması, müəllifin öz şeirinə marağın dəyişməsi haqqında düşüncələr belə yekunlaşır: "Bu da bir həyatdı" kitabında bu mövzu öz təcəssümünü xüsusilə "Şeirlərim", "Şeirin doğuşu" və "Şeirin ruhu" adlı şeirlərdə tapıb. Bir neçə parçalara baxaq: "Şeirin doğuşu"nda şeirin yazılma səbəbi, prosesi, bədahət və zəhmətin payı, məna və formanın vəhdəti və qarşıdurması, şeirin cilalanma prosesi təsvir olunur. (Dostum Mövlud Süleymanlıya) Şəhər və kənd Hamlet İsaxanlının müxtəlif şəhərlərlə və şəhər-kənd münasibəti ilə bağlı şeirləri xüsusi maraq doğurur. Şaiin bu mövzuda düşüncələrini əks etdirən şeirləri bir çox tədqiqatçı və sənət adamlarının diqqətini cəlb edib, bu barədə yazılar meydana çıxarıb (Camal Mustafayev, Mövlud Süleymanlı, Lyudmila Lavrova, Elza Səmədli, Tamilla Əliyeva,...). Şairin Şiraz və Marienbad ("Ziyarət"dən) səfər təəsüratları haqqında şeirləri Sədi, Hafiz və uyğun olaraq Geothe ilə bir növ xəyali söhbətlərdir.
Bu da bir həyatdı

Təzadlar kitabına daxil edilmiş "İstanbul, Boğaziçi" misrası ilə başlayan "Dənizdə bir quş" tədqiqatçıları və oxucuları həyatın kövrəkliyi fəlsəfəsi ilə mütəəssir edir. "Bir sehirli şəhərdəyəm" İstanbulun tarixi, taleyi, gözəlliyi və ziddiyyətləri barədə poetik düşüncədir. Şeirin son misraları: Şəhərlilər kənddən gəldi Köhnə çıraq "Köhnə çıraq" kitaba daxil olan poemadır. Əsər Qədim Yunan filosofu Sinoplu Diogenin həyatı ilə əlaqədar əhvalat və əfsanələrı əsas götürməklə insan həyatının mənası, "yaxşı insan nədir?" barədə poetik-fəlsəfi düşüncələrin ifadəsidir. Çəlləkdə yaşayan və onu ziyarət etməyə gələn sərkərdəyə "kənara çəkil, günəşin qabağını kəsmə" deyən, acı və kəskin dilli, hazırcavab filosof dünya malına istehza ilə baxır, cəmiyyətin normalarını boyunduruq hesab edir.
Bu da bir həyatdı

Hər zaman istədiyin etməyə alışan filosof əsirlikdə olarkən də fərqli idi, uşaqlara dərs verirdi. Onun nölümü də orijinal idi Şair insanların bir-birinə qiymət verərkən kəskin və sərt qərarları qınayır. İndiki zamanda dəyərlərə, mənəviyyata baxışın dəyişdiyi şairi düşündürür. Xarici dillərdə və xarici ölkələrdə nəşrlər Hamlet İsaxanlının "Bu da bir həyatdı" kitabına daxil olan şeirləri çin dilinə tam, rus və gürcü dillərinə qismən tərcümə olunub ayrıca kitab şəklində Rusiya, Çin və Gürcüstan da nəşr olunmuşdur. Bu və digər dillərə tərcümələr həmin ölkələrdə, həmçinin Pakistan, Türkiyə, İran və Azərbaycan da müxtəlif antologiya, jurnal və qəzetlərdə dərc olunmuşdur. "Bu da bir həyatdı" tam şəkildə ərəb əsaslı əlifba ilə Azərbaycan dilində Təbriz də "Əxtər" nəşriyyatında çap edilmişdir.
Bu da bir həyatdı

"Bu da bir həyatdı" kitabına daxil olan şeirlər əsasında məhnılar bəstələnmiş, onlar müğənnilər tərəfindən oxunmuş və oxunmaqdadır. Cavanşir Quliyev ("Şeirin doğuşu", "Yadındamı"), Elza Seyidcahan ("Bakı"), Nailə İsayeva ("Lalə", "Külək və qız", "Dünyam"), Dilarə Qulamova ("Mən ki sənə demişdim") bəstələdikləri mahnıları müğənnilərdən Fədayə Laçın, Elza Seyidcahan, Brilliant Dadaşova, Aygün Bəylər, Manana, "Dünya" məktəbi nin vokal qrupu və xoru, Rəşidə Rəşid (Rəşidə Behbudova) və başqaları ifa etmişlər. Hamlet İsaxanlı. Bu da bir həyatdı. Xəzər Universitəsi Nəşriyyatı, Bakı, 2004. İSBN 9952-20- 018-8.
Bu da bir həyatdı

Sitotxlis Poezia (Ömür Poeziyası). "İntellekt", Tbilisi, 2004 (Gürcücə, İmir Məmmədlinin tərcüməsində). Hamlet İsaxanlı. Təzadlar. Bu da bir həyatdı (Çincə: Putonghua-mandarincə). CCTP – Central Compilation & Translation Press, Beijing (Pekin), 2009.
Bu da bir həyatdı

"Poetry of Azerbaijan. A drop in the Ocean". Compiled and edited by Dr. Eynulla Madatli. Leaf Publications-İslamabad, 2010. Həmçinin bax Hamlet İsaxanlı Camal Mustafayev Təzadlar (kitab) Xarici keçidlər Hamlet İsaxanlı Xəzər Universitetinə xoş gəlmisiniz
Bənd

Bənd — şeirin bir neçə misradan ibarət qismən bitkin parçalarına deyilir. Şair şeirdə danışacağı fikri müəyyən bitkin hissələrə verir. Şeirdə bəndələri bir-birilə əlaqəsiz təsəvvür etmək olmaz. Ayrı-ayrı bəndlərdəki misralar bir-birini tamamladığı kimi, şeirin bəndləri də məzmunca bir-birilə bağlanmalıdır. Şeir növlərinin müəyyənləşməsində bənddəki misraların sayı əsas şərtdir. Bununla bərabər, bir sıra şeir şəkillərindəki bəndlər misraların sayı etibarı ilə eynidir. Belə ki, hər bəndi dörd misradan ibarət olan şeirlərin mürəbbe (dördlük), qoşma, gəraylı kimi şəkilləri vardır.
Bənd

Klassik şeir janrları olan mürəbbelərin hər bəndi dörd, müxəmməslərin beş, müsəddəsin altı, müsəbbelərin yeddi misradan ibarət olmuşdur. Şeir növləri əsasən bənddəki misraların sayına görə təyin olunur. Həmçinin bax Şəmistan Mikayılov, Ədəbiyyat nəzəriyyəsi. IX-XI siniflər üçün dərs vəsaiti. III nəşr. Bakı, "Maarif", 2002. səh.46
Alban ölkəsinin tarixi

Sonralar "Ağvan tarixi"nin adı, Uxtanesin X əsrin sonlarında tərtib edilən "Gürcülərlə ermənilər arasında kilsə əlaqələrinin kəsilməsi tarixi" əsərində çəkilir. Bu əsərdə həqiqətən mətnlər uyğun gəlir. Uxtanes 60-cı fəsildə yazır ki, öz mətnini o, "başqa bir tarixdən (iyaylme patmutene)" götürmüşdür, həm də Uxtanesin mətni "Ağvan tarixi"nin 47-ci fəslinin II hissəsi ilə kəlmə-kəlmə düz gəlir: burasını da qeyd etmək lazımdır ki, "Ağvan tarixi"ndə Avraamın məktubunun təkcə şərhi verildiyi halda, Uxtanes həmin məktubu daha tam şəkildə sitat gətirir . Bu isə yalnız onu göstərir ki, Uxtanes eyni mənbədən daha tam şəkildə istifadə etmişdir. Uxtanesin 65-ci fəsildə qeyd etdiyi bəzi təfərrüatlar "Alban tarixi"ndən "i patmutene ivreanç (daha düzgünü aquaniç)", yaxud "alban tarixçilərindən (patmaqraçn aquaniç)" götürülmüşdür. Çox ehtimal ki, bu təfərrüat "Ağvan tarixi"nin II hissəsinin 48-ci fəslindən deyil, I hissəsinin 6-cı fəslindən götürülmüşdür. Yenə də aydın olur ki, Uxtanes də, Moisey Kalankatlı da eyni bir mənbədən istifadəetmişlər. XIII əsr müəllifi Stepannos Orbelianın əsərinin 25 və 26-cıfəsillərində "Ağvan tarixi"ndən danışması həmin tarixin müvafiq yerlərinin birbaşa öz əsərinə köçürülməsindən başqa bir şey deyildir;onun 25-ci fəsli isə tamamilə "Ağvan tarixi"nin "orta (ikinci)hissəsini" xatırladır. "Ağvan tarixi"nin tərtib edildiyi təxmini vaxtı göstərən ilk tarixçi Mxitar Anetsi olmuşdur. O, "Ağvan tarixi"nin Sebeosla (VII əsr) Gevond (VIII əsr) arasında yazıldığını qeyd edir. Lakin Şapux Baqratunidən başlayaraq həmin tarixin Sebeosdan da qabaq olduğunu göstərirlər.
Alban ölkəsinin tarixi

3)Böyük alban knyazı Cavanşirin hakimiyyətdə olduğu illərə görə tarixqoyma üsulu. Burada həmin illər İran və Bizans hökmdarları xəttləri ilə və ərəb hökmranlığı illəri ilə paralel qeyd edilir və onlarla sinxronlaşdırılır. Bu üsul yalnız ikinci kitabda tətbiq olunur. 4)Yalnız üçüncü kitabın bir neçə fəslində istifadə olunan alban katalikoslarının hakimiyyət illərinə əsaslanan üsul. 5)Yalnız erməni tarixinə əsaslanan üsuldur ki, bu da ancaq üçüncü kitabın bir neçə fəslində istifadə olunur. Tarixqoymada bu üsulların tətbiqi müəyyən ardıcıllığa əsaslanır. Alban ölkəsinin tarixinin xronoloji sistemini dərindən öyrənən Fəridə Məmmədova belə bir nəticəyə gəlir ki, ...əvvvəlinci kitabın hamısını və ikinci kitabın ilk fəsillərini (I-VIII) VIII yüzildə yaşamış birinci müəllif yazmışdır.Həmçinin ikinci kitabın 9-52-ci fəsilləri habelə üçüncü kitabın bir neçə fəsli (3-7,9-13) bilavasitə həmin müəllifin qələmindən çıxmışdır. Üçüncü kitabın 1-2,15-21,bir də 23-cü fəsillərinin X-XI yüzillikdə yaşamış tamamilə başqa bir müəllif tərəfindən yazıldığı heç bir şübhə doğurmur. Xronoloji baxımdan əsər Bibliya dövründən başlayıb 999-cu ilə qədərki hadisələri əhatə edir. Quruluş baxımından üç hissədən ibarətdir. Birinci hissə Bibliya tarixindən başlanır.
Alban ölkəsinin tarixi

Albanların mənşəyi İafət nəsli ilə,özü də həmin nəslin ermənilərin mənsub olduğu budağı ilə yox, başqa budağı ilə bağlanır, göstərilir ki, albanlar öz yazısı olan 15 xalqdan biridir. Ölkənin tarixi coğrafiyası, Albaniyanın coğrafi təsviri, təbii sərvətləri, ölkənin hüdudlarının dəqiq təsviri ilə təqdim olunur. Dördüncü fəsildən Albaniyanın real tarixinin təsviri başlanır. Əsərdə göstərilir ki, ölkənin ilk hökmdarı yerli Aran şahı olmuşdur, sonra isə Alban Arşakilərindən olan hökmadarların siyahısı verilir. Çarlardan Urnayrın, Asuagenin, II Vaçenin və III Mömin Vaçaqanın hakimiyyət illərindən real söhbət açılır. Əsərin I hissəsi (kitabı) V yüzillikdə hunların Albaniyaya basqınının təsviri ilə bitir. İkinci kitab 552-ci ildən başlanıb 703-711-ci illərdəki hadisələrin təsviri ilə bitir. Bu kitabda Cavanşirin başçılığı ilə alban qoşunlarının da iştirak etdiyi İran-Bizans və İran-Ərəb müharibələri təsvir edilir. Kitabda Alban Arşakilərinin süqutundan sonra hakimiyyətə gəlmiş Mehranilərin də tarixi verilmişdir. Mehranilərdən Cavanşirin və Varaz Trdatın da hakimiyyət illəri bu kitabda öz əksini tapmış,xəzərlərin ölkəni işğal etdikləri dövrdə katalikos Vironun həyatı təsvir olunmuşdur. Üçüncü kitab ərəblərin tarix meydanına daxil olmasına həsr olunmuşdur.
Alban ölkəsinin tarixi

Burada Məhəmməd peyğəmbərin (s.a.s) zühurunun qısaca tarixi verilir, ərəblərin 698-877-ci illərdə Albaniya, Ermənistan və İberiyaya yürüşlərindən bəhs edilir. Ölkənin daxili həyatı ilə bağlı hadisələrdən bu kitabda Varaz Trdatın hakimiyyət başında olduğu son illər, 705-ci ilin kilsə həyatı, Nerses Bakurun xalkidonçuluq fəaliyyəti, alban kilsə məclisi(alban katalikosu Simeonun kanonları) öz əksini tapmışdır. Burada rusların 944-cü ildə ölkəyə basqını da təsvir olunmuşdur. Kitab alban hökmdarları və katalikoslarının təsviri ilə qurtarır. Əsərin yazılmasında istifadə edilmiş mənbələr K.V.Treverə görə əsərdə aşağıdakı mənbələrdən istifadə olunmuşdur: Xalq rəvayət və hekayətləri Monastr və qəsrlərin arxivində saxlanılmış ruhani və kübar şəxslərin bir-birinə göndərdiyi epistolyar janrda yazılmış məktublar #Müəllifin özünün məlumatları.Fəridə Məmmədova isə bu mənbələrə aşağıdakılar da əlavə edir: Alban aqioqrafik ədəbiyyatı(Alban müqəddəslərinin həyatı və əzabları), Alban xronikaları (alban katalikosu Vironun xronikası), Alban kilsə kanonları, Alban şairi Dəvdəyin Cavanşirin ölümünə həsr etdiyi ağı, Albanlara məxsus olmayan başqa dildə yazılmış mənbələr Romalı İppolitin (III əsr) xronikası, V-VII əsrlərdə yaşamış erməni müəlliflərinin əsərləri.Tarixi əhəmiyyətinə görə Qafqaz mənbələri arasında Alban ölkəsini tarixinə bərabər ikinci bir əsər tapmaq qeyri mümkündür -qafqazşünas alim A.P.Novoseltsev əsərə belə qiymət verir. Bu,hər şeydən əvvəl Azərbaycan türklərinin əcdadlarının tarixi haqqında qiymətli məlumat mənbəyidir. Həmçinin bax
Semantika

deyimi sintaktik cəhətdən düzgündür, ancaq semantika baxımından mənasızdır. Semantik yanlışlıqlar proqramın düzgün işləməməsinə səbəb olsalar da, yanlışlıqlara nəzərət altproqramları çox zaman onlar haqqında məlumat vermir. Konseptual səviyyədə semantika süni intellektin tədqiqat sahələrindən biridir. Məsələn, insanlar arasındakı münasibətlər kimi, obyektlər, ideyalar, yaxud situasiyalar arasındakı qarşılıqlı əlaqələr də semantik şəbəkələr vasitəsilə göstərilir. Dilçilikdə semantika sözlərin, ifadələrin, cümlələrin və daha çox səslənmiş birləşmələrin səviyyələrinə (mətnlər və ya povestlər) aid olan mənanın öyrənilməsinə həsr olunmuş alt sahədir.
Semantika

Semantikanın öyrənilməsi də nümayəndəlik, istinad və denotasiya subyektləri ilə sıx bağlıdır. Semantikanın əsas tədqiqatı işarələrin mənbəyinin araşdırılmasına yönəlmişdir və müxtəlif linqvistik ədədlər və birləşmələr arasında əlaqələrin öyrənilməsi: homonymy, synonymy, antonymy, hypernymy, hyponymy, meronymy, metonymy, holonomy, paronyms. Əsas nöqteyi-nəzərdən, mətnin daha böyük hissələrinə nə qədər əhəmiyyət verdiyini, ehtimal ki, kompozisiyanın kiçik məna birləşmələrindən ibarət olmasıdır. Ənənəvi olaraq, semantik məna və ifadə mənbəyi, həqiqət şəraiti, arqument quruluşu, tematik rollar, müzakirə təhlili və bunların hamısının sözdizimlə əlaqəsini öyrənməyə daxil edilmişdir. İsmayıl Calallı (Sadıqov), “İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti”, 2017, “Bakı” nəşriyyatı, 763 s. Xarici keçidlər
Turab Canbaxışov

Turab Qələndər oğlu Canbaxışov (27 noyabr 1981, Kurqan) — Azərbaycan Tibb Universitetinin Tədris Cərrahiyyə Klinikasının II mama-ginekologiya şöbəsinin müdiri; Bona Dea International Hospitalın ginekoloq həkimi. Turab Canbaxışov 27 noyabr 1981-ci ildə Rusiyanın Kurqan şəhərində anadan olmuşdur.1999-cu ildə Bakı şəhərində 17 saylı orta məktəbi əla qiymətlərlə bitirdikdən sonra Azərbaycan Tibb Universitetinin "Müalicə-profilaktika" fakültəsinə qəbul olmuşdur.2005-ci ildə Azərbaycan Tibb Universitetini "müalicə işi" ixtisası üzrə fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir.2005–2011-ci illərdə Türkiyənin İzmir şəhərində Dokuz Eylül Universitetinin "Mamalıq və qadın xəstəlikləri" (ginikologiya) ixtisası üzrə uzmanlıq təhsili almışdır.Uzmanlıq təhsilini bitirdikdən sonra nəzəri və praktik imtahanlardan yüksək bal topladığına görə Doqquz Eylül Universitetinin rəhbərliyi və Türkiyə Cumhuriyyətinin YÖK-ü tərəfindən həmin kafedrada uzman-asissent vəzifəsində saxlanılmış, 2013-cü ilin dekabr ayına qədər həmin vəzifədə çalışmışdır.4 mart 2014-cü ildən Azərbaycan Tibb Universitetinin Tədris Cərrahiyyə Klinikasının II mama-ginekologiya şöbəsində həkim mama-ginekoloq işləmiş, 20 may 2014-cü ildən isə həmin şöbənin müdiri, assistenti vəzifəsində çalışmağa başlamışdır.Liv Bona Dea İnternational Hospitalda həkim mama-ginekoloq olmaqla mama-ginekologiya şöbəsinin rəhbəridir.Elmi məqalələri Türkiyədə və müxtəlif xarici ölkələrdə çap olunmuşdur. Doktorluq dissertasiyası üzərində işləyir. Azərbaycanda ilk dəfə olaraq hamilə qadının bətnindəki körpəyə qan köçürülməsi Turab Canbaxışovun sayəsində ATU-nun Tədris Cərrahiyyə Klinikasında mümkün olmuşdur. Bu prosedur Avropada 1997-ci ildən, Türkiyədə isə 2009-cu ildən etibarən tətbiq edilir.
Turab Canbaxışov

Azərbaycan Tibb Assosiasiyası (ATA) Türk Jinekoloji ve Obstetrik Derneği (TJOD) Turkey Maternal Fetal Medicine and Perinatology Association International Society of Ultrasound in Obstetrics and Gynecology (ISUOG) European Society of Human Reproduction and Embryology (ESHRE) The Fetal Medicine Foundation (FMF) Ailəlidir, bir qızı və bir oğlu var. Azərbaycanın tanınmış travmatoloq-ortopedi, tibb elmləri doktoru, professor Qələndər Canbaxışovun oğludur. Əmisi Mahmud Canbaxışov Qarabağ müharibəsində şəhid olmuşdur. Xarici keçidlər Azərbaycanda ilk dəfə ana bətnində dölə qan köçürülübMusavat.com Riskli və yüksək riskli hamiləliklər mütləq bu sahə üzrə mütəxəssis, yəni perinatoloq tərəfindən nəzarət altında saxlanılmalıdır. Belə ki, riskli hamiləliyə nəzarət normal hamiləlikdən fərqlidir.Azertag.az Ana bətnində dölə qan köçürülüb.Report.az
Suyun təmizlənməsi

Suyun təmizlənməsi — su olduqca qiymətli sərvətdir. Təbii su təchizatı mənbələrindən su kəmərinə verilən suyun keyfiyyətini müəyyən edilmiş norma göstəricilərinə çatdırmaq məqsədi ilə aparılan texnoloji proseslər kompleksi suyun təmizlənməsi adlanır. Su ehtiyatlarının özünün təmizləməsi Su ehtiyatlarının özünün təmizlənməsi təbiət hadisələrindən biridir. Özünü təmizləmə bir çox faktorlardan (fiziki, kimyəvi və bioloji) asılıdır. Fiziki faktorlardan günəş enerjisini göstərmək olar. Günəş ultrabənövşəyi şüalarının təsiri nəticəsində zərərli mikroblar, bakteriyalar, virusların hissəciklərini məhv edir.
Suyun təmizlənməsi

Su ehtiyatlarına daxil olan çikləndirici maddələrin qarışdırılması, əridilməsi suyun özünü təmizləməsinin əsas fiziki faktorlarından biridir. Suyun özünü təmizləməsinin kimyəvi faktorlarına üzvi və qeyri-üzvi maddələrin oksidləşməsini göstərmək olar. Su ehtiyatların özünü təmizləməsində heyvan və bitki aləminin də rolu böyükdür. Suda yaşayan heyvanları su ehtiyatlarının sanitarı adlandırırlar və onlar suları özlərindən keçirərək təmizləyirlər. Bitkilər aləmindən qarğı, qamış cuğulu, susünbülü və s. torpağı oksigenlə zənginləşdirir. Su bitkiləri müxtəlif kiçik mexaniki qarışıqlı (kolloid hissəcikləri) maddələri tutur, onlar öz kökləri ilə müxtəlif duzlarla qidalanaraq suyun təmizlənmə prosesinə köməklik göstərir.
Suyun təmizlənməsi

Suyun təmizlənməsində su anbarlarının rolu Su ehtiyatlarının təmizlənməsi prosesinə çaylar üzərində tikilən su anbarları böyük köməklik göstərir. Su vasitəsilə su anbarlarına daxil olan çirkləndiricilərin miqdarı, və bioloji proseslər nəticəsində tədricən azalır. Su anbarlarına daxil olan bütün çirkləndiricilər anbarlardakı su ilə qarışaraq onun qatılıq dərəcəsini azaldır. Bunu nəzərə alaraq çirkli su qəbul edən su anbarlarına təbii təmizlənmə məntəqəsi kimi də baxırlar. Əgər çirkli su tərkibindəki çirkləndirici maddələri su anbarı vasitəsilə təmizləmək mümkün deyilsə onda həmin su əvvəlcədən təmizlənərək su anbarına buraxılır. Deməli çirkli suyun lazımı təmizlənmə dərəcəsini təyin etmək üçün su anbarının öz-özünə təmizlənmə qabiliyyətini düzgün qiymətləndirmək olar.
Suyun təmizlənməsi

Bu qayda ilə təmizləyici qurğunun tikinti və istismarına minimum xərc çəkməklə su anbarının təmizliyinə və sanitar saflığına nail olmaq olar. Su, su kəmərinə verilməzdən əvvəl kaoqulyasiya, çökdürmə və süzmə yolu ilə durulaşdırılır, zərərsizləşdirilir (maye xlor, xlorlu əhəng və ozonla). Kimyəvi tərkibi qənaətləndirici olduqda yeraltı sular təkcə xlorla və ya ultrabənövşəyi şüalarla zərərsizləşdirilir. Suyu yumşaltmaq üçün su əhəng və ya soda ilə emal edilir, yaxud ionit süzgəcdən keçirilir. Tərkibindəki qazlardan (karbon qazı, hidrogensulfid və metandan, flor artığından) və radioaktiv maddələrdən su aerasiya yolu ilə, aktivləşdirilmiş alüminium-oksidindən süzməklə, dezaktivasiya ilə təmizlənir. Su aktivləşdirilmiş kömür, ozon, xlor 4-oksid və ya kalium-permanqantla dezodorasiya edilir.
Suyun təmizlənməsi

Suyun təmizlənməsi üçün reagent və dezinfeksiya qurğularından, qarışdırıcı, çökdürücü və s.-dən istifadə edilir.Prosesin hansı formatda təmizlənməsindən asılı olmayaraq sonda su dənizə 150-200 dərinliyinə qədər uzadılmış borular vasitəsilə buraxılır. Suların təmizlənmə üsulları Çirkab sularının təmizlənməsində mexaniki, kimyəvi, fiziki-kimyəvi və biokimyəvi üsullardan istifadə edilir. Mexaniki üsul Mexaniki təmizlənmə üsulunda mexaniki qarışıqlar sudan təmizlənir. Bu da durulducular və ya sızdırma yolu ilə yerinə yetirilir. Durulducularla daha kiçik hissəcikləri çökdürürlür. Yüngül hissəciklər isə suyun üzərinə çıxır və suyu ondan təmizləmək üçün xüsusi yağtutan, nefttutan qurğulardan istifadə edilir.
Suyun təmizlənməsi

Suyun süzdürülməsi vasitəsilə suda olan iri mexaniki tərkibli qarışıqdan azad olunmasından sonra xüsusi qumtutanlar vasitəsilə ölçüsü 0,25 mm-dən çox olan hissəciklər çökdürülür. Kimyəvi və fiziki-kimyəvi üsul Kimyəvi təmizləmə üsulu ilə sudakı çirkləndirici maddədən tam təmizləmək mümkün deyil. Ona görə də fiziki – kimyəvi təmizləmə üsulundan istifadə edilir. Suyun fiziki – kimyəvi təmizlənməsində sorbsiya, ekstaksiya, flotasiya, kristallaşma, demiaerallaşma, elektroliz, ion və yandırma üsulundan istifadə olunur. Biokimyəvi üsul Biokimyəvi təmizləmə üsulunun əsası mikroorqanizmlər tərəfindən çirkab suların tərkibindəki kolloid maddələrin öz inkişafı üçün şərait yaradılır. Çirkab suların biokimyəvi təmizlənməsi təbii və süni şəraitdə aparılır.
Suyun təmizlənməsi

Təbii şəraitdə çirkab suların təmizlənməsi suvarma sahələri, sızma sahələri və bioloji hovuzlarda aparılır. Sünii şəraitdə isə çirkab suların təmizlənməsi və bioloji süzgəclərdə yerinə yetirilir. İçməli suyun alınması Su kəməri stansiyalarında içməli su almaq üçün bir sıra proseslərdən istifadə olunur. Onlar aşağıdakılardan ibarətdir: Mikroələklərdən istifadə edərək yosunları və digər orqanizmləri kənarlaşdırmaq Durulducu hovuzlarda suyu kobud asılı maddələrdən təmizləmək ve durultmaq; Koaqulyasiya - suyun kimyəvi işlənməsi (emalı), adətən kükürd oksidi aliminiumla apanlır, onun təsiri nəticəsində asılı hissəciklər bərkiyərək bir-birinə yapışır və iri lopa (yumaq) şəklində çökür; Süzgəcdən keçirmək - adətən kvars qumu layından keçirilir, bunun nəticəsində asılı hissəciklər və mikrobların 70-80%- tutulur; Zərərsizləşdirmə (dezinfeksiya etmək): Suyun xlorlanması - bəzən dixlorlama da aparılaraq qalıq xloru və onun xoşagəlməz iyi kənarlaşdırılır; Ozonlaşdırmaq; Suyun ultrabənövşəyi şüalarla işlənməsi, 254-257 mmk uzunluqda dalğalı işıq spektrı bakteriyaları məhv edir.Rio-de-Janeyroda (iyun,1992) BMT-nın konfransında əhalinin keyfiyyətli içməli su ilə təmin olunması problemi bəşəriyyətin dayanaqlı inkişaf strategiyasında hakim mövqe təyin olundu. Təbiətin mühafizəsi strategiyasında qeyd edilir ki, planetar miqyasda bəşəriyyətin sağlamlığı istifadə olunan şirin suyun keyfiyyətindən asılıdır. Həmçinin bax
Rasim Əliyev (memar)

Rasim Həsən oğlu Əliyev (16 iyul 1934, Gəncə – 13 noyabr 2021) — Azərbaycan memarı və rəssamı; Azərbaycan SSR əməkdar memarı (1979), Dövlət mükafatı laureatı, Beynəlxalq Memarlıq Akademiyasının həqiqi üzvü, Rusiya Memarlıq və İnşaat Akademiyasının həqiqi üzvü, Şərq Ölkələri Memarlıq Akademiyasının həqiqi üzvü. Rasim Əliyev 1934-cü il 16 iyul tarixində Gəncədə görkəmli ziyalı alim, akademik Həsən Əliyevin ailəsində anadan olmuşdur. 1952-1958-ci illərdə Azərbaycan Politexnik İnstitutunun memarlıq fakültəsində təhsil alıb. O, 1974-cü ildə Bakının Baş memarı təyin olunub və 14 il müddətində bu vəzifədə fəaliyyət göstərib. 18 iyul 2014-cü ildə Beynəlxalq Muğam Mərkəzində Rasim Həsən oğlu Əliyevin 80 illik yubileyinə həsr olunmuş mərasim keçirilmişdir. Tədbirdə memarın müxtəlif illərdə ərsəyə gətirdiyi memarlıq əsərlərinin fotosərgisi, eləcə də yağlı və sulu boya ilə çəkdiyi rəsm əsərlərinin sərgisi keçirilmiş, onun haqqında 2006-cı ildə çəkilmiş "Memar" filmindən fraqmentlər nümayiş etdirilmişdir.
Rasim Əliyev (memar)

Tədbirdə yubilyara Azərbaycan Memarlar İttifaqının diplomu təqdim edilib. Mükafatları R.Əliyev 2000-ci il 19 aprel tarixində Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Heydər Əliyevin sərəncamı ilə "Şöhrət" ordeni, 2009-cu il 24 sentyabr tarixində Prezident İlham Əliyevin Sərəncamı ilə Azərbaycanda memarlıq sənətinin inkişafında xidmətlərinə görə "Şərəf", 2014-cü il 16 iyul tarixində isə "İstiqlal" ordeni ilə təltif edilib.Rasim Əliyev 13 noyabr 2021-ci ildə 87 yaşında vəfat etmişdir. O, Naxçıvanda Hüseyn Cavidin qəbri üzərində memarlıq-xatirə kompleksinin, Heydər Əliyev adına Bakı Beynəlxalq və Naxçıvan Hava Limanlarının, Bakının bir neçə metro stansiyalarının, şəhərin əsas parklarının, Azərbaycanın Türkiyədəki Səfirliyinin binasının və digər memarlıq sahəsində özünəməxsusluğu və bənzərsizliyi ilə seçilən layihələrin müəllifi və həmmüəllifidir. Paytaxtda mikrorayonların, Əhmədli qəsəbəsinin salınması onun adı ilə bağlıdır. Həmçinin bax Akademik Həsən Əliyevin oğludur. Xarici keçidlər Səda — Memar Rasim Əliyevin doğum günüdür (16.07.2016) Memar Rasim Əliyevin kitabı təqdim edildi
Assosiasiya

Assosiasiya (ing. Association) — ümumi məqsədlərə nail olmaq üçün təşkilatların və ya ayrı-ayrı şəxslərin birgə fəaliyyətini əlaqələndirən birlik forması; digər mənaları isə: 1)cəmiyyət, birlik, ittifaq; 2)kimyada molekulların və ya maddənin iki qat, üç qat və i.a. olaraq birləşməsi; 3)fiziki və ya hüquqi şəxslərin qarşılıqlı əməkdaşlıq məqsədilə könüllü birləşməsi; 4)şirkətlər, ittifaqlar; 5)psixologiyada: psixi proseslərin nisbətən davamlı rabitəsi. Müəyyən əlaqə və münasibətdə olan cismin və hadisələrin əks etdirilməsi onlar haqqındakı fikir və təsəvvürlərin əlaqələndirilməsinə səbəb olur. Sonralar cismin biri təsir etdikdə digərləri də yada düşür.
Assosiasiya

Əlaqəli fikir və hadisələr də belədir. Müasir anlamda assosiasiyalar qruplaşmış birliklər, ittifaqlar, təşkilatlar mənasında işlədilir. Assosiasiyalar cəmiyyətin bütün institusional sahələrində (sənətkarlar gildiyaları, sənayeçilər ittifaqları, həmkarlar ittifaqları, siyasi partiya və bloklar, ictimai, elmi və dini birliklər, idman klubları, həvəskarların cəmiyyətləri və s.) yayılmışdır. Assosiasiyaların açılması və fəaliyyəti müvafiq hüquqi normalarla nizamlanır. Zaman keçdikcə Assosiasiyalar öz məqsədlərini və onlara çatma vasitələrini dəyişə bilər.
Assosiasiya

Sosial institutlardan fərqli olaraq, Assosiasiya vətəndaş cəmiyyətinin institutu kimi, dövlətdən nisbi muxtariyyətə malikdir. Assosiasiyaların saylarının artması müasir tipli cəmiyyətlərin fərqləndirici cəhətidir. Assosiasiyaların nüfuz və fəallıq dərəcəsi vətəndaş cəmiyyətinin inkişaf göstəricisidir. Plyuralist demokratiya modeli vətəndaşların müxtəlif sosial maraqlarını ifadə edən və onların hüquqlarını dövlət qarşısında fəal surətdə qoruyan Assosiasiyaların, inkişaf ideyası üzərində qurulur. Assosiasiyalar şəbəkəsi dövlət hakimiyyətinin qarşısını almaq mexanizmidir.
Assosiasiya

Assosiasiya, hüquqda — qeyrikommersiya təşkilatının təşkilati-hüquqi forması. Kommersiya təşkilatları sahibkarlıq fəaliyyətlərini əlaqələndirmək məqsədilə, həmçinin ümumi əmlak maraqlarını təmsil və müdafiə etmək üçün öz aralarında müqavilə bağlamaqla qeyri-kommersiya xarakterli Assosiasiya və ya ittifaq yarada bilər. İctimai və digər qeyrikommersiya təşkilatlarının, həmçinin müəssisələrin Assosiasiyalarda birləşməsi mümkündür. Assosiasiyanın üzvləri öz müstəqilliklərini və hüquqi şəxs hüquqlarını qoruyub saxlayırlar. Assosiasiya öz üzvlərinin öhdəliklərinə görə cavabdehlik daşımır.
Assosiasiya

Psixologiyada Assosiasiya, psixologiyada — təcrübənin iki məzmunu arasında əlaqə; şüurda bu məzmunlardan (təsəvvürlər, hissiyyatlar, obrazlar, fikirlər və s.) birinin canlanması digərinin də yaranması ilə nəticələnir. Təcrübədə bu əlaqə nə qədər çox yaranırsa, Assosiasiya bir o qədər möhkəm olur. “Assosiasiya” terminini ilk dəfə C.Lokk 17-ci əsrin sonlarında müxtəlif “ideyalar” arasında onlara müvafiq hadisələrin zamana və məkana görə təsadüfən üst-üstə düşməsi səbəbindən yaranan əlaqələri bildirmək üçün tətbiq etmişdir. O, zəka ilə yaranan əlaqələrdən fərqli olaraq, bu tip əlaqələri “ağılsız” sayırdı. 18,19-ci əsrlərdə “Assosiasiya” anlayışı psixologiyada olduqca geniş yayılmağa başladı.
Assosiasiya

Assosiativ psixologiyada Assosiasiya şüurun əsas və hətta yeganə işləmə mexanizmi sayılırdı; yaranma üsullarına görə Assosiasiyanın tipləri təsvir edilirdi. D. Yum oxşarlıq (göy — mavi), kontrast (qara — ağ), zaman və məkanla əlaqə (uşağın qaranlıq otaqda təsadüfən qorxması sonradan qaranlıq qorxusu doğurur) və səbəb-nəticə Assosiasiyalarını (işığın qəfil parlaması — ağrı hissi) fərqləndirirdi. Assosiasiyaların bu ilkin yaranma qanunlarından başqa, T.Braun konkret Assosiasiyanın müəyyən məqamda bir çox digər mümkün Assosiasiyalardan yaranmasına səbəb olan “ikinci dərəcəli” qanunları — faktorları da qeyd edir: Assosiasiyada birləşən təəssüratların gücü, onların yeniliyi, fərdin özünəməxsusluqları və s. Assosiasiya Benə görə, əsasında “ağlın kortəbii fəallığı” duran “yaradıcı Assosiasiya” da mövcuddur. Assosiasiyalaşdırılmış üzvlər Assosiasiyalaşdırılmış üzvlər — digər birliyə, yaxud təşkilata qoşulan, onların fəaliyyətində həlledici səs hüququ olmadan iştirak edən fiziki və ya hüquqi şəxs, təşkilat, assosiasiyalaşdırılmış dövlət. Assosiasiyalaşdırılmış dövlət Assosiasiyalaşdırılmış dövlət, assosiasiyalaşdırılmış ştat — 1) çoxtərəfli beynəlxalq müqavilənin, dövlətlər birliyinin (təşkilatının) iştirakçısı; onun tamhüquqlu üzvü olmayan, lakin həmin birliklə (təşkilatla) bağladığı ikitərəfli müqavilələr əsasında onun fəaliyyətində iştirak edən dövlət.
Assosiasiya

Məs., Avstriya, Finlandiya və İsveç Aİda Assosiasiyalaşdırılmış dövlət olmuşlar (1994-95). 2) Dövlətçiliyin bəzi əlamətlərinə malik olan və federativ, yaxud (nadir hallarda) unitar dövlətin tərkibinə daxil olan dövlətiərazi qurum. “Assosiasiyalaşdırılmış dövlət” termini (ABŞ hüququnda associated state — “assosiasiyalaşdırılmış ştat”) ilkin olaraq dövlətlər (Palay Respublikası, Mikroneziya Federativ Ştatları, Marşall Adaları Respublikası) tərəfindən elan olunmuş, ABŞ federasiyası tərkibində dövləti qurumları (İkinci dünya müharibəsindən sonra BMT tərəfindən ABŞ-nin himayəsinə verilmiş Mikroneziya assosiasiyaları, Puerto-Riko) bildirirdi. Sonra bu termin unitar dövlətlərdə (Yeni Zelandiyada bəzi adalara nəzərən, Fransada Yeni Kaledoniyaya nəzərən, Hindistanda ona birləşmiş Sikkimə nəzərən) də istifadə olunmağa başladı. Xarici federasiyalarda Assosiasiyalaşdırılmış dövlət (ştat) özünün hüquqi vəziyyətinə görə adi ştatdan aşağı mövqedədir.
Assosiasiya

Adətən, Assosiasiyalaşdırılmış dövlət federasiyanın üzvü olduqdan sonra özünün Assosiasiyalaşdırılmış dövlət statusunu federasiyanın adi subyekti statusuna dəyişir. Əliquliyev R.M., Şükürlü S.F., Kazımova S.İ., Elmi fəaliyyətdə istifadə olunan əsas terminlər // Bakı. İnformasiya Texnologiyaları nəşriyyatı. 2009. 201 s. Adilə Nəzərova, “Fəlsəfə terminlərinin izahlı lüğəti”.