LocalDoc/ldquad_v2_retrieval-reranked huggingface dataset:
Zaur Məmmədov

2013-cü il noyabr ayında polkovnik Zaur Cavanşir XTQ komandanının müavini vəzifəsinə təyin edilmiş, 2013–2015-ci illər ərzində dəfələrlə düşmən arxasında xüsusi əməliyyatların keçirilməsində iştirak və rəhbərlik etmişdir. 2016-cı ilin sentyabr ayında Azərbaycan Ordusunun o vaxtkı Baş Qərargah rəisi general-polkovnik Nəcməddin Sadıqovun qanunsuz tələblərinə əməl etməkdən qəti şəkildə imtina etdiyinə görə ona qarşı aparılan ədalətsizliyə etiraz olaraq öz arzusu ilə ordu sıralarından ehtiyata tərxis edilmişdir. 27 sentyabr 2020-ci ildə Vətən müharibəsinin başlanması ilə ordu sıralarına qatılmaq üçün müraciət edən polkovnik Zaur Cavanşir Nəcməddin Sadıqovun ancaq XTQ sıralarında sıravi əsgər olaraq döyüşməyə razı olacağı halda orduya geri qaytara biləcəyi şərti ilə razılaşaraq döyüşlərə sıravi döyüşçü olaraq qatılmış, öz sərkərdəlik bacarığı ilə dərhal aktiv döyüşlər aparan xüsusi təyinatlı qüvvələrin birləşmə və hissələrinindən ibarət hücum qruplaşmasının idarə etməsini öz üzərinə götürərək Hadrut-Şuşa istiqamətində hücum edən bütün qoşun qruplaşmasının rəhbəri olaraq davam etmiş, torpaqlarımızın azad edilməsində əsgər və zabitləırimizə müstəsna igidlik və qəhrəmanlıq nümunəsi göstərərək Azərbaycan bayrağını ata-baba yurdu Şuşaya sancmışdır. O, ulu babası Pənahəli xan Cavanşirin əsəsını qoyduğu Şuşanın ilk komendantı olmuşdur. Nəsil şəcərəsi General-mayor Zaur Cavanşirin nəsil şəcərəsi Qarabağ xanlığının banisi Pənahəli xan Cavanşirin (1747–1763) oğlu İbrahimxəlil xanın (1763–1806) Hüngütlü Allahyar bəyin qızından olan oğlu Məhəmməd Qasım ağaya (?- 1843) bağlanır. Məhəmməd Qasım ağa əmisi Mehrəli bəy Cavanşirin qızı Xədicə bəyimlə evlənmiş və onların bu izdivacdan 4 oğlu – Nəcəfqulu ağa, Paşa ağa (təq.1820-? ), Kərim ağa (1826–1907), Qasım ağa (1834–?) və 2 qızı – Cahan xanım və Bala xanım Cavanşirlər doğulmuşdu.
Zaur Məmmədov

Kərim ağa XIX əsrin sonlarında Şuşa şəhərini məcburən tərk etmiş və Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Qubadlı bölgəsinə yerləşmişdir. Onun nəticəsi olan Nəsib Kərim oğlu Cavanşir (1911–1996) öncə Şuşa qəzasının Kəbirli mahalının Baharlı kəndində yaşamışdı. O, öz qohumu olan Qasım bəy Zakirin nəticəsi sayılan Xurşid xanımla evlənmiş və onların bu nikahdan Mafizə adlı qızları dünyaya gəlmişdi. Lakin, çox keçmədən onlar ayrılmışlar. Böyük Vətən müharibəsinin ağır illərində Nəsib Kərim oğlu traktor sürücüsü işlədiyi üçün cəbhəyə aparılmamışdır. Kəbirli mahalının Hindarx kəndində çalışan Nəsib kişi ikinci dəfə ailə həyatı quraraq, bu kənddən olan Sümayə xanımla evlənmiş və burada yaşamışdır. Nəsib Kərim oğlunun 10 övladından biri olan Sabir Məmmədov və onun oğlu Zaur Cavanşir Hindarxda dünyaya gəlmişdir. Hərbi xidməti Zaur Cavanşir hal-hazırda Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin Xüsusi Təyinatlı Qüvvələrində general-mayor rütbəsi ilə xidmət etməkdədir.
Materializm

Materializm (lat. materialis — maddi) — materiyanı (obyektiv reallığı) mövcudluğun əsası, başlanğıcı, ideal təsəvvürü (anlayış, iradə, ruh, hisslər) isə törəmə olduğunu iddia edən fəlsəfi baxış. Materializm ancaq materiyanı qəbul edir, şüur və şüurla bağlı olan hər şeyi isə materiya subyektlərinin münasibətləri prosesi kimi baxır. Fəlsəfədə materiyanın daimi opponenti kimi idealizm tərəfdarları çıxış edirlər. "Materializm" terminini elmə alman filosofu Qotfrid Leybnits daxil etmişdir. Həmçinin bax Buchner, L.
Materializm

Basic Buddhism: A Modern Introduction to the Buddha's Teaching". 18 January 2008 .< Kim, J. (1994) Multiple Realization and the Metaphysics of Reduction, Philosophy and Phenomenological Research, Vol. 52. La Mettrie, La Mettrie, Julien Offray de (1748). L'Homme Machine (Man a Machine) Lange, Friedrich A.,(1925) The History of Materialism.
Materializm

New York, Harcourt, Brace, & Co. Moser, P. K.; J. D. Trout, Ed. (1995) Contemporary Materialism: A Reader. New York, Routledge. Priest, Stephen, Theories of the Mind, London: Penguin Books, 1991, ISBN 0140130691 Alternative ISBN 978-0140130690 Schopenhauer, Arthur (1969).
Materializm

The World as Will and Representation. New York, Dover Publications, Inc. Seidner, Stanley S. (June 10, 2009). "A Trojan Horse: Logotherapeutic Transcendence and its Secular Implications for Theology" Arxivləşdirilib 2011-05-01 at the Wayback Machine. Mater Dei Institute Turner, M. S. (2007). Quarks and the cosmos.
Məsafə

Məsafə – riyaziyyat və ümumiyyətlə həyatda iki nöqtə arasındakı uzaqlığı bildirir, azərbaycan dilinə ərəbcədən keçmişdir. İki nöqtə arasındakı məsafə onları birləşdirən düz xətt parçasının uzunluğuna deyilir. İki əşya arasındakı məsafə onların bir-birinə ən yaxın yerdən birləşdirən parçanın uzunluğudur. Kiçik məsafəni ölçmək üçün xətkeşdən istifadə edilir. İki nöqtə Oxyz koordinat sistemində, yəni klassik Evklid həndəsəsində (fəzasında) x 1 y 1 z 1 {\displaystyle A(x_{1},y_{1},z_{1})} x 2 y 2 z 2 {\displaystyle B(x_{2},y_{2},z_{2})} nöqtələri arasında müxtəlif məsafə anlayışları mövcuddur, məsələn: (birinci məsafənin adi euclidienne məsafəsidir). | | ( x 2 − x 1 ) 2 + ( y 2 − y 1 ) 2 + ( z 2 − z 1 ) 2 Qeyri-evklid həndəsəsində məsafə adi təsəvvürdə olan məsafələrdən fərqlidir.
Darçın

Darçın — ədviyyat. Həmişəyaşıl tropik darçın ağacının cavan budaqlarının soyulub qurudulmuş qabığından alınır. Darçının elmi adındakı növ adı olan "cinnamomum", yunancada "kinnamomon" sözündən yaranıb. Bəşər tarixinin ən qədim ədviyyatlarından biridir. Eramızdan əvvəl 3000 –ci ildə çinlilər tərəfindən istifadə olunurdu. Avropada XVI-XVIII əsrdə ən dəyərli və bahalı ədviyyatlardan biri hesab olunurdu. Məşhur tacir Anton Fugger 1530 –cu ildə imparator V. Karlın borc sənətlərini onun gözləri qarşısında darçın ədviyyat çubuqlarından yaranan bir odla yandırmış, beləcə öz zənginliyini sübut eləmişdir. Xarici keçidlər ömürlülüyün sirri: Darçınlı bal çayı
Əli Hüseynli

Əli Məhəmməd oğlu Hüseynli (8 oktyabr 1968, Bakı) — Milli məclisin deputatı Milli Məclis sədrinin 1-ci müavini, Milli Məclisin Hüquq Siyasəti və Dövlət Quruculuğu Komitəsinin sədriHüquq elmləri namizdədi. Əli Hüseynli 1968-ci ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur. 1985-ci ildə Bakı şəhəri, Binəqədi rayonu 135 saylı orta məktəbi bitirmişdir.1985–1986-cı illərdə Rusiyanın Kalinin vilayəti "Kalininselstroy" tikinti idarəsində fəhlə işləmişdir.1987-ci ildə Kalinin Dövlət Universitetinin hüquq fakültəsinə daxil olmuşdur.1988–1989-cu illərdə hərbi xidmətdə olmuşdur.1993-cü ildə Bakı Dövlət Universitetinin hüquq fakültəsini bitirmişdir.1991–1995-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsində, 1995–1996-cı illərdə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İcra Aparatında, 1996–2000-ci illərdə isə Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisində müxtəlif vəzifələrdə çalışmışdır.Hal-hazırda Azərbaycan Respublikası Milli Məclisi Sədrinin birinci müavini, Milli Məclisin Hüquq siyasəti və dövlət quruculuğu Komitəsinin sədridir.Azərbaycan Respublikası Məhkəmə Hüquq Şurasının üzvü olub.Azərbaycan Respublikasının Korrupsiyaya qarşı mübarizə üzrə Komissiyasının üzvüdür.Ailəlidir, 2 övladı var. Beynəlxalq fəaliyyəti Azərbaycan Respublikasının Avropa Şurası Parlament Assambleyasında nümayəndə heyəti rəhbərinin müavinidir. Korrupsiya ilə Mübarizə Parlamentarilərin Qlobal Təşkilatının Azərbaycan Bölməsinin sədridir. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisi və Rusiya Federasiyası Federal Məclisi parlamentlərarası əməkdaşlıq komissiyasın sədridir.Azərbaycan-Macarıstan parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qrupunun rəhbəridir. Xarici keçidlər
Botanika bağı

Botanika bağı — yerli və başqa ölkələrin bitkilərini becərən və öyrənən, botaniki elmləri təbliğ edən elmi-tədqiqat və mədəni-maarif müəssisəsidir, əsas vəzifəsi bitki ehtiyatlarını öyrənib zənginləşdirmək məqsədilə faydalı bitkiləri öyrənmək və onların təsərrüfat üçün qiymətli olanlarını müəyyənləşdirməkdir. Bununla əlaqədar, Botanika bağı bitkilərin introduksiyası, iqlimləşdirilməsi, eləcə də bitki kolleksiyaları toplamaqla məşğul olur. Azərbaycanda Azərbaycanda Botanika bağı 1934-cü ildə Bakının dağlıq hissəsində, Badamdarda Qurd Qapısının yaxınlığda salınmışdır. 41 ha ərazisi var. Mərdəkanda digər Botanika bağı yerləşir. Xarici keçidlər BGCI (ing.) Giardino della Minerva
Anal dəlik

Anal dəlik və ya anus (Lat. Anus; Mənası: "Halqa", "çevrə" [1]) həzm sisteminin sonunda yer alan və defekasiya prosesini yerinə yetirən dəlik. Əsas vəzifəsi defekasiya olan anal dəliyin açılması və qapanmasını daxili və xarici büzüşmüş əzələlər (sfinkter) nəzarət edir. Daxili anal sfinkter iradi, xarici anal sfinkter isə qeyri-iradi şəkildə hərəkət edir. Anus, qadınlarda uşaqlıq yolunun, kişilərdə isə testis kisəsinin arxasında yer alır. Xarici keçidlər Həmçinin bax Həzm sistemi
Mitoz bölünmə

Eukariot hüceyrələrin əsas bölünmə üsullarından biridir. Fasiləsiz surətdə davam edən bu prosesin öyrənilməsini asanlaşdırmaq üçün onu şərti olaraq 4 hissəyə ayırırlar: Profaza, Metafaza, Anafaza, Telofaza. Mitoz bölünmə prosesi İnterfazadan sonra başlayır. Mitozun birinci fazasıdır. Bu fazada hüceyrənin nüvəsi həcimcə böyüyür, nüvə şirəsinin qatılığı azalır. Spirallaşma nəticəsində nüvə şirəsində olan sapşəkilli xromosomlar qısalır, yoğunlaşır və işıq mikroskopunda daha aydın görünür. Bu zaman ikiləşmiş sentriollar (sentriola malik hüceyrələrdə) qütblərə çəkilir. Sentriollar qütblərə çəkildikdən sonra bölünmə vətərləri yaranmağa başlayır.
Mitoz bölünmə

Profazanın sonunda nüvə pərdəsi (qılafı) ayrı-ayrı hissıciklərə parçalanaraq əriyir. Həmin hissəciklər endoplazmatik şəbəkənin membranlarına birləşir. Profaza boyu xromosomların qalınlaşması davam edir, sonra nüvəcik itir. Nüvə pərdəsi və nüvəcik itdikdən sonra xromosomlar sərbəst şəkildə sitoplazmada yerləşir. Bu dövrdə hər bir xromosomun həm sayı, həm də iki xromatidli olması müəyyənləşdirilə bilər. Xromosomların spirallaşması ən yüksək səviyyəyə çatır və qısalmış xromosomlar hüceyrənin ekvator hissəsinə doğru irəliləyərək, metafaza lövhəsini əmələ gətirir. Hər bir xromosoun sentromerinə qütblərdən bir vətər teli birləşir. Metafazada bölünmə vətərlərinin yaranması başa çatır və xromosomlar qütblərdən bərabər məsafədə yerləşir.
Mitoz bölünmə

Bu dövrdə xromosomların ikixromotidli olmaları daha aydın görünür. Onlar yalnız sentromer hissədə bir-biri ilə birləşmiş vəziyyətdə olurlar. Bu səbəbdən metafazada xromsomları saymaq və morfoloji xüsusiyyətlərini təyin etmək daha asan olur. Anafazada xromosomların xromotidləri bir-birindən tam ayrılaraq qütblərə çəkilirlər. Bu vaxtdan etibarən xromotidlər sərbəst xromosomlar hesab olunur. Xromotidlərin ayrılması anafazada xromosomların sayını iki dəfə artırır. Mitoz bölünmə telofaza ilə başa çatır. Qütblərə çəkilmiş xromosomların spiralları açılır, onlar görünməz olurlar.
Mitoz bölünmə

Sitoplazmanın membran strukturundan yenidən nüvə qılafı əmələ gəlir və nüvəcik formalaşır. Nüvə bölünməsinin ardınca sitoplazma da ikiyə bölünür. Heyvan hüceyrəsində qılaf nazik olduğu üçün o, ortadan bölünərək iki qız hüceyrə əmələ gətirir. Bu hüceyrələrin hər biri ana hüceyrədə olduğu kimi diploid xromosom yığımına malik olur. Bitki hüceyrələrində qalın hüceyrə divarı olduğu üçün hüceyrələrin orta hissəsində eninə yerləşmiş lövhə əmələ gəlir və o, kənara doğru uzanaraq hüceyrəni ortadan ikiyə bölən plazmatik membran yaradır. Membranın yaranmasından sonra sellüloza mənşəli hüceyrə divarı əmələ gəlir. Həmçinin bax Hüceyrənin bölünməsi 11-ci sinif dərslik kitabı səh. 4-5 (Bakınəşr 2005)
Arif Rəhimzadə

Arif Rəhimzadə (3 fevral 1941, Kirovabad) — Azərbaycanın dövlət və ictimai-siyasi xadimi, kənd təsərrüfatı elmləri üzrə fəlsəfə doktoru, Yeni Azərbaycan Partiyası Veteranlar Şurasının sədri. Arif Rəhimzadə 3 fevral 1941-ci ildə Gəncə şəhərində anadan olub. Azərbaycan Kənd Təsərrüfatı İnstitutunun aqronomluq fakültəsini və Bakı Ali Partiya Məktəbini bitirmişdir. Kənd təsərrüfatı elmləri üzrə fəlsəfə doktorudur. 1963-cü ildən Azərbaycan Elmi-Tədqiqat Heyvandarlıq İnstitutunun elmi işçisi, 1967-ci ildən Leninqrad Vilayət Meyvə-Tərəvəz Müfəttişliyinin müfəttişi, Krım təcrübə stansiyasının elmi işçisi, 1969-cu ildən Azərbaycan Elmi Tədqiqat Yemçilik İnstitutunun elmi katibi, baş elmi işçisi olmuşdur. 1971-ci ildən Azərbaycan SSR Nazirlər Sovetində baş referent, 1974-cü ildən Azərbaycan KP MK-da təlimatçı, bölmə müdiri, şöbə müdirinin müavini işləmişdir.
Arif Rəhimzadə

1987–1989-cu illərdə Quba Rayon Partiya Komitəsinin birinci katibi, 1989-cu ildən Azərbaycan KP MK-nın şöbə müdiri, 1991-ci ildən Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin komissiya sədri, 1993–1994-cü illərdə Azərbaycan Respublikasının Dövlət Müşaviri vəzifələrində çalışmışdır. Yeni Azərbaycan Partiyası Siyasi Şurasının və İdarə Heyətinin üzvüdür. Azərbaycan SSR on birinci və on ikinci çağırış Ali Sovetinin deputatı olmuşdur. Azərbaycan Respublikası I–III çağırış Milli Məclisinin deputatı seçilmişdir. 1994-cü ilin oktyabr ayından 2005-ci ilin dekabr ayınadək parlament Sədrinin birinci müavini olmuşdur. 2011-ci il noyabrın 7-də 61 saylı Neftçala seçki dairəsindən IV cağırış parlamentə deputat seçilmişdir.
Arif Rəhimzadə

Milli Məclisin regional məsələlər komitəsinin sədridir.Parlamentlərarası İttifaqda Azərbaycan nümayəndə heyətinin rəhbəri, MDB-nin Parlamentlərarası Assambleyasında Azərbaycan nümayəndə heyətinin sədridir. Azərbaycan-Rusiya parlamentlərarası işçi qrupunun rəhbəridir.Rus dilini bilir. Evlidir, 2 övladı var. İctimai-siyasi fəaliyyəti 26 noyabr 1991-ci ildə təşkil edilən Azərbaycan Respublikası Ali Soveti Milli Şurasının tərkibinə daxil edilmişdir. 1994-cü ilin oktyabr ayından 2005-ci ilin dekabr ayınadək Milli Məclis Sədrinin Birinci Müavini Olmuşdur Mükafatları 26 aprel 2011-ci ildə Azərbaycan Respublikası Prezidenti İlham Əliyev sərəncamı ilə Arif Rəhimzadə "Şöhrət" ordeni ilə təltif edilib "Şöhrət" ordeni 1 fevral 2021-ci ildə Azərbaycan Respublikasının ictimai-siyasi həyatında uzunmüddətli səmərəli fəaliyyətinə görə 3 fevral 2021-ci ildə Azərbaycan Respublikasının ictimai-siyasi həyatında uzunmüddətli səmərəli fəaliyyətinə görə Azərbaycan Respublikası Prezidenti İlham Əliyev sərəncamı ilə "Şərəf" ordeni ilə təltif edilib
Lui Paster

Lui Paster (fr. Louis Pasteur; 27 dekabr 1822[…] – 28 sentyabr 1895[…]) — Fransa bioloqu, kimyaçı, əczaçı, müasir mikrobiologiya və immunologiyanın banisi. O quduzluğa qarşı vaksin kəşf etmiş və bakteriyaların bu xəstəliyi necə meydana gətirdiyinin izahını vermişdir.Hətta Parisdə , 1888 - ci ildə inşa edilmiş Paster instutu onun adını Lui Paster cansız materiyadan canlıların yaranmasının (abiogenez) mümkünlüyünü tədqiq etmişdir. 1861-ci ildə çox sadə vasitələrlə apardığı təcrübədə sübut etdi ki, abiogenez fərziyyəsi deyil, biogenez qanunu (canlı canlıdan ortaya çıxır) elmi təsdiqini tapır. O deyirdi: “Ən adi təcrübənin vurduğu öldürücü zərbədən sonra öz-özünə yaranma nəzəriyyəsi heç vaxt duruş gətirə bilməyəcək... Öz valideynlərinin iştirakı olmadan mikroskopik canlıların dünyaya gəlməsini təsdiq etmək üçün hal-hazırda əlimizdə heç bir əsasımız yoxdur. Bunu mümkün hesab edənlər isə öz xəyallarının və qaçılmaz səhvlərlə nəticələnmiş yanlış təcrübələrin qurbanına çevriliblər”..
Lui Paster

Ölümü:Lui Paster 72 yaşında insult və iflic nəticəsində vəfat etmişdir. Onun məqbərəsi Paster İnstitutunun yeraltı qatındadır. Atası adı Jan Jozef Paster pərən-pərən salınmış Napoleon ordusunun keçmiş çavuşu idi. Lui iki illik məktəbi bitirdikdən sonra Kulj Arboa məktəbinə keçdi. 1843-cü ildə ali məktəbə qəbul olundu, təhsilini başa vurduqdan sonra 26 yaşında Strasburq Universitetində kimya mütəxəssisliyini öyrəndi. Paster Strasburq Universitetinin rəisinin qızı ilə 1849-cu ildə evləndi. Bu ailədən əvvəlcə 3 qız övladı dünyaya gəldi və o qızlar yetkinlik yaşına çatmadan öldülər.
Lui Paster

Paster və həyat yoldaşının daha sonra biri qız, biri oğlan olmaqla 2 övladı da dünyaya gəldi Elmi fəaliyyəti Paster işıq ilə bağlı işlərə maraq göstərmişdir. Fermentasiya prosesi də onu çox maraqlandırırdı və bu sahədə önəmli kəşflər etmişdir. Fermentasiya bakterial fəaliyyətlərin nəticəsi olduğunu və öz-özünə yaranma nəzəriyyəsini rədd etdi. Əli Hüseynov, Məcnun Babayev. "Məşhur biologiya alimləri", Bakı, "Maarif", 2002. səh.44 Xarici keçidlər Lui paster--en Lui paster--en
Əli Həsənov (siyasətçi, 1948)

Əli Şamil oğlu Həsənov (10 aprel 1948, Cəbrayıl rayonu) — YAP-ın sədr müavini Beynəlxalq Humanitar Yardım üzrə Respublika Komissiyasının, Narkomanlığa və Narkotik Vasitələrin Qanunsuz Dövriyyəsinə Qarşı Mübarizə üzrə Dövlət Komissiyasının sədridir. Azərbaycan Respublikasının Məcburi Köçkünlərin Sosial İnkişaf Fondunun müşahidə şurasının sədri. Əli Şamil oğlu Həsənov 1948-ci il aprelin 10-da Cəbrayıl rayonunun Böyük Mərcanlı kəndində anadan olmuşdur.1964-cü ildə Böyük Mərcanlı kənd orta məktəbini bitirmişdir. 1964–1969-cu illərdə Azərbaycan Neft və Kimya İnstitutunun mexanika fakültəsində təhsil almışdır. 1981–1985-ci illrədə Bakı Ali Partiya Məktəbində təhsilini davam etdirmişdir. Əmək fəaliyyətinə 1969-cu ildə "Azərneftkimyaquraşdırma" Tresti Birinci Sumqayıt quraşdırma idarəsində usta kimi başlamışdır.
Əli Həsənov (siyasətçi, 1948)

Sonralar həmin idarədə iş icraçısı, baş iş icraçısı, şöbə müdiri, baş mühəndis vəzifələrində işləmişdir. 1978-ci ildən "Kimyasənaye" İstehsalat Birliyində baş direktorun əsaslı tikinti üzrə müavini, elə həmin ildən SSRİ Kimya Nazirliyi "Sumqayıt kimyasənaye" Birliyi baş direktorun tikinti üzrə müavini, 1979-cu ildən "Üzvisintez" İstehsalat Birliyində tikinti üzrə direktor müavini, 1980-ci ildən Sumqayıt Şəhər İcraiyyə Komitəsi sədrinin müavini, 1980–1983-cü illərdə Sumqayıt Şəhər Partiya Komitəsinin ikinci katibi, 1983-cü ildən Sumqayıt Şəhər İcraiyyə Komitəsi sədrinin birinci müavini, 1991-ci ildən Sumqayıt Şəhər İcra Hakimiyyəti başçısının birinci müavini, 1993-cü ildən "Azərkimya" Dövlət Şirkəti prezidentinin müavini, birinci müavini, 1997–1998-ci illərdə isə Dövlət Ekologiya və Təbiətdən İstifadəyə Nəzarət Komitəsinin sədri vəzifələrində çalışmışdır. 1990-cı ildə respublika Ali Sovetinin deputatı, 1996-cı ildə isə Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin deputatı seçilmişdir.1998-ci ilin noyabr ayından Azərbaycan Respublikası Baş nazirinin müavinidir. Eyni zamanda Beynəlxalq Humanitar Yardım üzrə Respublika Komissiyasının, Narkomanlığa və Narkotik Vasitələrin Qanunsuz Dövriyyəsinə Qarşı Mübarizə üzrə Dövlət Komissiyasının sədridir. 1998–2018-ci illərdə Azərbaycan Respublikasının Qaçqınların və Məcburi Köçkünlərin İşləri üzrə Dövlət Komitəsinin sədri vəzifəsində çalışmışdır. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2008-ci il 9 aprel tarixli Sərəncamı ilə dövlət qulluğunda göstərdiyi səmərəli fəaliyyətinə görə "Şöhrət" ordeni ilə təltif edilmişdir.
Əli Həsənov (siyasətçi, 1948)

2013-cü ildə Yeni Azərbaycan Partiyasının V qurultayında YAP Sədrinin müavini seçilmişdir. 2018-ci il 20 aprel tarixində Azərbaycanda qaçqınların və məcburi köçkünlərin sosial məsələlərinin həllində səmərəli fəaliyyətinə görə II dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni ilə təltif edilmişdir. 2023-cü il 11 apreldə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı ilə Azərbaycan Respublikasında dövlət qulluğunda uzunmüddətli səmərəli fəaliyyətinə görə “Şərəf” ordeni ilə təltif edilib "Azərbaycanda Kim Kimdir" ensiklopedik məlumat kitabı. Bakı-1999 Həmçinin bax Qardaşı Ramiz Həsənov Zəngilan Rayonunun İcra Hakimiyyətinin başçısıdır. Ailəlidir, 2 övladı var. Xarici keçidlər "Qarabağın görkəmli şəxsiyyətləri:Əli Həsənov (1948)".
Məşədi Əzizbəyov

Məşədi Əziz bəy oğlu Əzizbəyov və ya Məşədi bəy Əzizbəyov (6 (18) yanvar 1876, Bakı – 20 sentyabr 1918, Krasnovodsk) — Azərbaycanda inqilabi hərəkatın görkəmli xadimi, ilk marksist azərbaycanlılardan biri; BSE-nin birinci nəşrinə əsasən, o, türk inqilabçı ziyalılar nəslinə aid idi. O, "Hümmət" təşkilatının rəhbərlərindən biri idi, RSDFP(b)-ın üzvü və "Ədalət" Sosial Demokrat Partiyasının MK-ın üzvü olmuşdur, Bakı Şəhər Dumasının qlasnısı, quberniya komissarı və Bakı XKS-nin Daxili İşlər Komissarının müavini olmuşdur (1918). Məşədi Əzizbəyovun inqilabi fəaliyyəti təhsil aldığı Peterburq şəhərində başladı. RSDFP-a qoşularaq, "Vetrova nümayişləri"ndən birində də daxil olmaqla siyasi çıxışlarda iştirak edirdi. Birinci rus inqilabının fəal xadimlərindən idi, həmin dövr ərzində "Hümmət" təşkilatının üzvü və daha sonra onun tanınmış simalarından biri oldu. İran inqilabçılarına dəstək göstərirdi; fəaliyyətində bilavasitə iştirak etdiyi "Nicat" Bakı Müsəlman Maarif Cəmiyyəti ilə sıx əlaqədə olurdu. Yeraltı inqilabi işini qanuni fəaliyyətiylə məharətlə uyğunlaşdırırdı.
Məşədi Əzizbəyov

Bakı Şəhər Dumasının üzvü idi. Bakı Kommunasının görkəmli simalarından biri kimi Sovet hakimiyyətini qurmaqla yanaşı, Bakının müdafiəsini təşkil etməkdə də çoxlu işlər görmüşdür. "26 Bakı komissarı" sırasında edam edildi. Məşədi Əzizbəyov 6 (18) yanvar 1876-cı ildə (hicri təqvimi ilə 10 zülkədar 1254-cü ildə) Bakının Asiya küçəsindəki (sonralar Pyotr Montin küçəsi, hazırkı 105 nömrəli ev, Əlövsət Quliyev küçəsi) 117 (131) nömrəli evdə usta Əzizbəy Əzimbəyovun (1844–1889) ailəsində anadan olmuşdur. Anası Səlminaz Hacı İmaməli qızının tək övladı idi. Valideynlərin hər ikisi heç bir təhsil almamışdılar. Onu şəxsən tanıyan insanlar Məşədi Əzizbəyovun kasıb bir ailədən gəldiyini bildirirdi; bu məlumata bioqrafik tipli də daxil olmaqla Sovet nəşrlərində rast gəlinir. "SSRİ-də vətəndaş müharibəsi və hərbi müdaxilə" ensiklopediyasında qeyd olunur ki, o, fəhlələrdən idi.
Məşədi Əzizbəyov

Bununla birlikdə, sənədlərin birində M. Əzizbəyovun bəy oğlu olduğu göstərilir; bəy mənşəyinə daha bir işarə onun daşıdığı soyaddır. Üstəlik, onun həməsri Anastas Mikoyan yazırdı ki, M. Əzizbəyov varlı ailədən gəlir.Məşədi Əzizbəyovun nəvəsi Mehdi Əzizbəyovun dediyinə görə, babası nəcib bir ailədən idi. Məşədi Əzizbəyovun atası Əzizbəy milyoner H. Z. Tağıyevin dostu idi, M. Əzizbəyovun özü isə milyoner Zərbəliyevin qızı ilə evlənmişdi; Əzizbəyov ailəsi Suraxanıda neft yataqlarına, Balaxanı küçəsində metaləridən zavoduna və Şüvəlanda 10 hektar əraziyə sahib idilər, lakin Sovet hakimiyyəti illərində Əzizbəyovun nəcib mənşəyi gizlədilirdi.Onun atası 1888-ci ildə həbs olunmuş və Peterburqda keçirilən məhkəmədə ömürlük katorqa cəzasına məhkum edilmişdir. O, elə həmin il Sibir sürgünündə vəfat etdi. Mehdi Əzizbəyovun dediyinə görə, Əzizbəyi şərləmişdilər və onu sifarişlə Sibirdə qətlə yetirmişdilər. Tələbəlik illəri 1883-cü ildə Məşədi ilk rus-tatar məktəbinə, 1889-cu ildə isə Bakı real məktəbinə daxil oldu, 1894-cü ildə oranın əsas şöbəni bitirdikdən sonra Tiflis real məktəbinin əlavə sinfinə keçdi, çünki xəstəlik səbəbindən iqlimi dəyişməli idi. Yaranan həyat şəraiti onu həmin il Bakı real məktəbinə köçürülməsi üçün Qafqaz təhsil dairəsinin popeçitelinə müraciət etməsinə səbəb oldu. Sonuncunu o, 1896-cı ildə bitirdi.
Məşədi Əzizbəyov

O, Peterburq İnşaat Mühəndislər İnstitutuna daxil ola bilməyəndən sonra iki dəfə Peterburq Texnologiya İnstitutuna imtahan verdi, lakin qəbul ala bilmədi. Yalnız 1899-cu ildə M. Əzizbəyov Texnologiya İnstitutuna daxil ola bildi. Övladını oxumağa göndərmək üçün anası kiçik torpaq sahəsini girov qoymuşdu.Peterburqda dolanmaq üçün vasitələri olmayan Məşədi Əzizbəyov təqaüd üçün Qafqaz təhsil dairəsinə və Bakı şəhər bələdiyyə başçısına müraciət etdi, lakin sorğusu rədd edildi. Bu vəziyyətdə o, özəl dərslər tədris etmək məcburiyyətində qaldı. Tələbə mühitində ona sevgi və hörmət bəslənirdi. Onu hətta Peterburq ali təhsil müəssisələri üzrə azərbaycanlı tələbələrinin həmyerlilər birliyinin rəhbəri seçmişdilər.
Məşədi Əzizbəyov

Ali məktəb dostlarından biri mühəndis Y. B. Sarkisbəyov xatirələrində yazırdı: 1901-ci ildə Peterburq Texnologiya İnstitutuna daxil olan digər məktəb yoldaşı Şahbaz bəy Rüstəmbəyovun xatirələrinə görə, M. Əzizbəyov onu tanımaq və necə yerləşdiklərini və nəyə ehtiyac duyduqlarını öyrənmək üçün yanına gəlmişdir. Onun fikrincə, Məşədi Əzizbəyov "bütün digər azərbaycanlı tələbələrdən daha çox acıqgözlü, bilikli və mədəni idi". O, tələbələrə daha çox kitab oxumağı məsləhət görürdü, xüsusən də rus klassiklərin əsərlərini. O, gənclərə ictimai həyatdan xəbərdar olmağı və siyasi mövzularla daha dərindən maraqlanmalarını tövsiyə edirdi, çünki özünün də dəfələrlə söylədiyi kimi "bu yolla ictimai fəaliyyətlərə hazırlaşmaq və öz xalqına fayda vermək mümkündür". M. Əzizbəyov sayəsində bir müddət təhsilinə fasilə verən Ş. Rüstəmbəyov ikinci kursa keçə bildi. Peterburqda olarkən M. Əzizbəyov teatrları (ən çox da Aleksandr Dram Teatrını), muzeyləri, kitabxanaları ziyarət edirdi.
Məşədi Əzizbəyov

İnqilabi fəaliyyətinə başlaması Məşədi Əzizbəyovun inqilabi fəaliyyətinin başlanğıcı kimi 1896-cı ildə İnşaat Mühəndisləri İnstitutuna daxil olmaq üçün Peterburqa gəldiyi vaxtı saymaq olar. Xüsusilə o vaxtlar o, Peterburq fəhlələrin qeyri-leqal marksist dərnəyinin dərslərinə qatılırdı.1897-ci ilin mart ayında Peterburq tələbələri kursistka Mariya Vetrovanın Pyotr və Pavel qalasında özünüyandırması səbəbiylə nümayiş təşkil etdilər, həmin xanımın ölümü bir sıra "Vetrova nümayişləri"nin keçirilməsinə səbəb oldu. M. Əzizbəyov müsəlman tələbələri bu aksiyada iştirak etməyə təşviq etdi. Nümayişçilər cənazə duası oxumaq üçün Müqəddəs İsaak kafedralında yığışdılar, amma onlara bunu etməyə qadağa qoyuldu. Bu zaman Əzizbəyov tələbələrə "Keşiş yoxdursa, mülki olanı oxuyarıq" sözləri ilə müraciət etdi. Hər kəsin dilinə düşən bu çağırış tədricən "Əbədi xatirə" dini nəğməsi ilə əvəz olundu və bu oxuma ilə onminlik nümayiş baş kilsəni tərk etdi.
Məşədi Əzizbəyov

Məşədi Əzizbəyov ətrafındakı qafqazlıları qruplaşdıraraq ümumi yürüşün önündə getməyə başladı. Aralarında atlı qorodovoyların da olduğu böyük polis dəstələri tədricən bu kütləni bir neçə yerə böldü; bir çox nəfər həbs olundu. M. Əzizbəyovun özü "Krestı" həbsxanasına düşdü. 1898-ci ildə Peterburqda RSDFP-yə qoşuldu. Alman tarixçi Yorq Baberovski sonradan onu milliyətçi kommunistlərə aid edirdi. Peterburq Texnologiya İnstitutunun tələbəsi ikən M. Əzizbəyov bir sıra inqilabi çıxışlar iştirak etmişdir.
Məşədi Əzizbəyov

Onunla yalnız 1901-ci ildə tanış olan bir məktəb yoldaşının fikrincə, Məşədi Əzizbəyov dəyişmişdir. Ş. Rüstəmbəyovun xatirələrinə görə, nümayişlərin faydaları barədə sualına M. Əzizbəyov təxminən belə cavab verdi: Həm Peterburq Texnologiya İnstitutuna girməzdən əvvəl, həm də təhsil aldığı müddətdə evə qayıdarkən o, burada aparılan inqilabi işlərə laqeyd qalmadı. Məsələn, 1898-ci ildə anasının xahişi ilə qısa müddətlik Bakıya gələrək o, fəhlə dərnəklərinin fəaliyyətində iştirak edirdi, gizli qəzet və jurnalların nömrələri ilə tanış olurdu və onların seçilmiş məqalələrini qiraət edərək təşviqatı ilə məşğul olurdu. Başqa səfərində Məşədi Əzizbəyov nümayişlərdə və siyasi çıxışlarda iştirak edirdi. Teatr xadimi, aktyor Murad Muradov xatirələrində bəhs edirdi ki, "1902-ci ildə biz sənətkar Ərəblinski ilə repetitsiyadan çıxdıq və gördük ki, indiki AHİŞ ilə üzbəüz küçədə qırmızı bayraqlı nümayiş keçirilir. Onların qabağında Əzizbəyov inqilabi mahnılar oxuyur.
Məşədi Əzizbəyov

Onlar küçənin ortasıyla gedirdilər. Ərəblinski ilə biz onların ardınca getdik. İndiki Baksovetə yaxınlaşdıqda, dərhal atlı kazak peydə oldu və nümayişçilərin üzərinə getdilər". 1902-ci ildə M. Əzizbəyov yenidən tutuldu və Pyotr və Pavel qalasına salındı. Bu gənc illərində o, həmçinin marksizm banilərinin əsərlərini öyrənirdi. Şəxsən M. Əzizbəyova məxsus olan bəzi kitabların boş səhifə qıraqlarında onun qeydlərini yazırdı.
Məşədi Əzizbəyov

M. Əzizbəyov təhsilini yarımçıq qoyaraq Bakıya qayıtdı. Evə qayıtdıqdan sonra "1905-ci ildə mühazirə dinləmək haqqını ödəmədiyi üçün institutdan qovuldu".Onun gəlişi monarxiyaya qarşı inqilabi çıxışların başlanğıcına təsadüf etdi. Qafqazda ermənilərlə azərbaycanlılar arasında qarşıdurmalar baş verdi. İctimaiyyət və xüsusilə inqilabçılar bu hadisənin sövq edilməsinə və yol verilməsinə görə çar hakimiyyətini günahlandırdı. Bakıda olan M. Əzizbəyov fəal şəkildə millətlərarası qarşıdurmanın qabağını almağa çalışırdı. İfadə protokollarından aydın olur ki, o, bütün günü qızışdırılmış və silahlanmış camaat arasında silahsız dayanaraq öyüd verirdi.
Məşədi Əzizbəyov

Protokolda bunun bir çox insanı xilas etdiyi qeyd olunur, Məşədi Əzizbəyov isə "əsas sakitləşdirən" kimi təsvir olunur.Y. B. Sarkisbəyovun xatirələrinə görə, yaşadığı rayonda o, bir çox ermənini evində və tanışlarında gizlədərək xilas etdi. Y. B. Sarkisbəyov yazırdı ki, Məşədi Əzizbəyov deyərdi: "nə ermənilər, nə də türklərin baş verənlərdən günahı yoxdur. Günah əhalinin bir hissəsini digərinə qarşı qışqırtan rejimdədir". Onun qəti inamını şahid qismində verdiyi ifadələrdən müşahidə etmək olar. Dindirilmə zamanı o, millətlərarası ziddiyyətlərin bu hadisələrin səbəbi olduğunu fikrini əminliklə rədd edir.
Məşədi Əzizbəyov

Üstəlik, özü kazakların bir qrupu digərinə qarşı necə qışqırtdığını gördüyünü və bir çox tanışlarını ziyarət edərək, heç bir yerdə mümkün toqquşmalardan bəhs olunmadığını söyləmişdir. Məşədi Əzizbəyov deyərdi: "Mən növündən asıllı olmayaraq istənilən milliyyət çəkişmələrin düşməniyəm. Hümmət Partiyası Hökumət əleyhinə nümayişlərin keçirildiyi dövrdə o, onlarda fəal iştirak edirdi. Eyni zamanda "Hümmet" sosial-demokratik qrupuna qatıldı və daha sonra onun liderlərindən biri oldu. Jandarm məlumatında deyildiyi kimi, M. Əzizbəyov "bu təşkilatın görkəmli xadimi" idi. Qafqaz canişi dəftərxanasının xüsusi şöbəsinin gizli məlumatına əsasən, onun "Hümmət"dəki fəaliyyəti "əsasən siyasi cinayətkarlara dəstək verməyi ilə nəzərə çarpırdı (zaminə götürür, girov qoyur və s.)".Polyak tarixçi Tadeuş Svetoxovskinin fikrincə, "Hümmət"in məhz yeni iki üzvü (müəllifin bacarıqlı təşkilatçılar kimi qələmə verdiyi Məşədi Əzizbəyov və Nəriman Nərimanov) təşkilatın tərəfdar sayı artmağa başlayanda onun rəhbərliyini xeyli gücləndirmişdi. Tarixçi həmin görkəmli siyasi xadimləri.
Məşədi Əzizbəyov

Polis raportuna əsasən, "Hümmət" "Hümmət" fəhlələr üçün iş şəraitini yaxşılaşdırmaq üçün mübarizə aparırdı, onun fəalları isə yalnız sosial məsələlər deyil, həm də mədəni fəaliyyətlə də məşğul olurdular. Y. Baberovski hesab edirdi ki, hümmətistlərin çıxışları məzmununa görə, "prakitki olaraq müsəlman liberalların quruluşundan fərqlınmirdi. O, onları azərbaycanlıların maarifçilik baxışlarının radikal ifadəçiləri kimi görürdü. "Hümmət" və RSDFP arasında qarşılıqlı əlaqəni aydın şəkildə təyin etmək mümkün deyil, çünki onlar fərqli şəkildə təfsir edilirdi. 1905-ci il tarixli polis raportlarında deyilir ki, "Hümmət" üzvləri ilə RSDFP-nin Bakı təşkilatı arasında praktiki olaraq heç bir əlaqə yoxdur, "Hümmət" üzvləri inqilabi fəaliyyətlə məşğul deyillər və bu səbəbdən naməlum qalırlar. Məşhurlar arasında Məşədi Əzizbəyov da daxil olmaqla yalnız dörd nəfərin adı çəkilirdi.
Məşədi Əzizbəyov

Yorq Baberovskinin fikrincə, "Hümmət" üzvləri bolşevik partiyasının proqramını sadəcə hədəflərinə uyğun şəkildə uyğunlaşdırdılar və ateist təbliğatdan imtina edərək partiyalarının ritorikasına İslami xüsusiyyətlər əlavə etdilər. Görünür ki, təşkilatın imam Əliyə aid olan "Kişilərin birliyi dağı yerindən oynadar" sözləri təşkilatın şüarı kimi təsadüfən seçilməmişdir. Bununla birlikdə, Y. Baberovski hesab edir ki, təşkilatın üzv sayı da o qədər da yüksək deyil idi. Belə ki, 1909-cu ildə Peterburq polis idarəsi tərəfindən alınan bir raporta əsasən, onun 100-ə yaxın üzvü var idi. 1905–1907-ci illərdə Stolıpin irticası dövrü. "Nicat" Maarif Cəmiyyəti 1905-ci ildə baş verən uğursuz inqilabdan sonra ölkədə irtica başlandı. Peterburqa qayıdan Məşədi Əzizbəyov əsas ixtisası ilə yanaşı, elektrotexnikanı da öyrənməyə qərar verdi. O, yeganə azərbaycanlı idi ki, mühəndis adından əlavə elektrik adını da almışdır.
Məşədi Əzizbəyov

"İrşad" qəzeti hətta onun mədən mühəndisi diplomu aldığına dair şad xəbər yayımladı. Lakin xalq maarif nazirinin xüsusi göstərişi ilə əvvəlcə diplom ona verilmədi. O, yalnız 1908-ci il may ayının sonunda Bakı Şəhər Polis İdarəsi vasitəsi ilə onu əldə edə bildi. Evə qayıtdıqdan sonra M. Əzizbəyov şəhər idarəsində mühəndis vəzifəsinə işə düzəldi, lakin azərbaycanlı olduğu üçün onu ordan sıxışdırıb çıxartdılar.Məşədi Əzizbəyov Təbrizdəki konstitusionalistlərin inqilabına rəhbərlik edən Səttar xanın fədailərini dəstəkləyən "Bakı İran İnqilabçılarına Yardım Komitəsi"nin başında dururdu (Tiflisdə yerləşən digər komitəyə Tiflisə N. Nərimanov başçılıq edirdi). Onun mənzili İrana göndərilən silah və qeyri-leqal ədəbiyyat üçün əsas anbara çevrildi. O dövrdə oraya "Hərbi drujina qərargahı" deyilirdi.
Məşədi Əzizbəyov

1908-ci ilin may ayında Bakı Komitəsinin təlimatı ilə gəmi ilə qanunsuz yüklə Rəşt şəhərinə yola düşdü. İranda M. Əzizbəyov Səttar xan və Bağır xanla görüşləri baş tutmuşdur.1910-cu ildə Nobelin firmasından Rəştdə elektrik stansiyası və mənzil tikmək sifarişi gəldi. M. Əzizbəyov ikinci dəfə İrana səfər etdi, eyniylə özüylə bir böyük silah partiyası və azərbaycan və fars dillərində qanunsuz ədəbiyyat keçirdi. Ona hətta Rəştin bələdiyyə başçısı vəzifəsini təklif edildi, lakin Rəşt sakinlərinin bəzi şərtlərini rədd edərək geri döndü. Serqo Orconikidze M. Əzizbəyovu "müsəlmanların azadlığının inqilabi işinə" fədakarcasına sədaqətli döyüşçü adlandırdı.Məşədi bəy Əzizbəyov ictimai və siyasi fəaliyyətlərlə yanaşı mədəni və maarifləndirmə işləri ilə də yaxından iştirak edirdi. O, Azərbaycan ziyalıları ilə əlaqələrini saxlamağa davam edirdi, "Nicat" mədəni-maarif cəmiyyətinin fəaliyyətində mühüm işlər görürdü.
Məşədi Əzizbəyov

1908-ci ilin may ayında bu cəmiyyətin idarə heyətinin sədr yoldaşı (müavini) seçildi, noyabr ayında isə maliyyə komissiyasına daxil oldu.M. Əzizbəyovun şəhər idarəsi nəzdindəki məktəbi komissiyasına, daha sonra II Alekseyevski şəhər məktəbinin nəzarətçisi Həbib bəy Mahmudbəyova müraciətləri nəticəsində "Nicat" cəmiyyəti nəzdində bu binada fəhlələr üçün axşam kursları açılmışdır. Dərslər rus və azərbaycan dillərini və hesab elmini öyrənməkdən ibarət idilər. O, həmin axşam kurslarında pedaqoji və siyasi işlərinin çoxusuyla məşğul olurdu, cəmiyyətin məktəb komissiyasının rəhbər heyətinə daxil idi; özünün də dərs dediyi və mühazirə oxuduğu azərbaycanlı fəhlələr üçün bir sıra bazar məktəbləri təşkil etdi. Məşədi Əzizbəyov cəmiyyətin teatr fəaliyyətinə çox diqqət yetirirdi. Teatr və kino aktyoru, SSRİ Xalq artisti Mirzəağa Əliyev sonralar xatırlardı: Əzizbəyov "Nicat" maarif cəmiyyətinin sədr yoldaşı olan kimi bu cəmiyyətin işi xüsusilə yaxşılaşdı.
Məşədi Əzizbəyov

Bakı teatr dərnəklərinin rəhbərləri müşavirəyə çağırılır və M. Əzizbəyov onları bu cəmiyyət nəzdində vahid teatr yaratmağı təklif edir. Bu əla təşəbbüs Bakıda yaxşı teatr truppasını yaratmağa imkan verir. O andan etibarən aktyorlar cəmiyyətdən maaş alır, tamaşalarıyla iş rayonlarına çıxırlar. "Nicat" maarif cəmiyyəti ehtiyacı olan aktyorlara pul ayırır və maddi dəstək verirdi. M. Əzizbəyov mənə və Ərəblinskiyə təhsil üçün Moskvaya getməyimizə kömək etmək niyyətində idi. Təəssüf ki, bu təşəbbüs "Nicat" maarif cəmiyyətinin mürtəce elementləri tərəfindən dəstəklənmədi.. Öz növbəsində, başqa bir aktyor Murad Muradov xatırlayırdı ki, 1910-cu ildə Şekspirin "Otello" pyesi Azərbaycan teatrının səhnəsində qoyulmuşdur və orada baş rolu H. Ərəblinski canlandırmışdır. Həmin vaxt Məşədi Əzizbəyov hər kəsdən əvvəl səhnə arxasına gəldi və çıxışdakı uğura görə bütün iştirakçıları təbrik edib söylədi: "Azərbaycan qadınlarını səhnəyə cəlb etməyə çalışın.
Məşədi Əzizbəyov

Bir azərbaycanlı qadın Dezdemona rolunu oynayanda səhnəmiz gözəl və zəngin olacaq". Şəhər Duması 1910-cu ilin yanvar ayında Bakı şəhərinin azərbaycanlı əhalisinin iclasında M. Əzizbəyov Şəhər Dumasının qlasnı (millət vəkili) namizədi elan edildi. Onun seçilməsinə milyoner H. Z. Tağıyevin rəhbərlik etdiyi böyük burjuaziyanın nümayəndələri qarşı çıxdı. Məşədi Əzizbəyovun seçilməsi üçün Bakı müsəlmanları mitinqlər təşkil edirdilər və "Həqiqət" qəzetinin 9 fevral tarixli nəşrinin verdiyi məlumata əsasən, artıq 4 min müsəlman onu seçilməsi tələbini imzaladı. Məşədi Əzizbəyov əhali arasında namizədliyinə səs vermək üçün təbliğat aparmaqda günahlandırıldı. Bu hadisələr əsnasında 29 yanvar tarixində o, "Bakı" qəzetində seçkiqabağı təşviqata qatılmaması barədə açıq məktub dərc etdi.1911-ci ildə Bakı Şəhər Dumasının qlasnısı seçildi.
Məşədi Əzizbəyov

O, 642 "lehinə", 432 "əlehinə" seçki kürəsi topladı. Paralel olaraq, 1912-ci ilin yanvarından noyabr ayına qədər şəhər elektrotexnika mütəxəssisi kimi işlədi. Rusiya imperiyasının IV Dövlət Dumasına seçkilər zamanı Bakının ümumi kuriyası üzrə seçkiçi namizədliyi irəli sürüldü. 1912-ci il oktyabrın 15-də keçirilən seçkilərin nəticələri elan olunduğdan sonra ən çox səs toplayaraq ümumi kuriya üzrə seçkiçi seçildi.Sultanməcid Əfəndiyev M. Əzizbəyovun Şəhər Dumasında gördüyü işləri haqqında yazırdı: Duma tribunasından Məşədi bəy çar rejiminin və neft mədənləri sahiblərinin siyasətinə qarşı çıxış edirdi, sosial-iqtisadi xarakterli məsələləri müzakirəyə qaldırırdı; şəhərin abadlaşdırılmasına, təhsilinə də diqqət yetirirdi. Onun çıxışları bəzi qlasnıları tərəfindən mənfi qarşılanırdı, M. Əzizbəyovun özünə qarşı isə burjuaziya düşmənçilik edirdi. Onlar bir tərəfdən onu Dumadan uzaqlaşdırmaq istəyirdi, digər tərəfdən də bunu etməkdən çəkinirdi, çünku "… fəhlə əhalisi arasında oç nüfuza sahib idi".Bakının içməli su təchizatı ilə problemlər olduğu üçün o, Şollar suyu kəməri sisteminin ən sürətli çəkilməsinə israr edirdi və həmçinin su kəməri komissiyasının üzvü idi. "Əhalinin nümayəndəsi olaraq" məmur sui-istifadə hallarına qarşı mübarizə aparılmasını və təftiş komissiyası tərəfindən su kəməri inşasına ayrılan vəsaitin xərclənməsinə ciddi nəzarətin yaradılmasını dəfələrlə tələb edirdi.
Məşədi Əzizbəyov

İnşaat işlərinin gecikməsinə etiraz edərək, 13 dekabr 1912-ci ildə su kəməri komissiyasından çıxma ərizəsini yazdı. Buna baxmayaraq, 1916-cı ilin sonunda su kəmərinin inşası yenə də başa çatdı, növbəti ilin yanvar ayında isə istifadəyə verildi. M. Əzizbəyov şəhərdə elektrik tramvayının inşasında da israr edirdi və bu tikintinin xarici konsessiyalara verilməsinə kəskin etiraz edirdi. Məşədi Əzizbəyov Arxivləşdirilib 2011-11-17 at the Wayback Machine Məşədi Əzizbəyov // Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Ensiklopediyası. I. Bakı: "Lider". 2004.
T-90

T-90 — Rusiya istehsalı 3-cü nəsil əsas döyüş tankı. Xüsusiyyətləri T-72-ləri əvəz etmək üçün istehsal olunmuşdur. Körfəz müharibəsində T-72-lərin ABŞ-nin M1 Abrams tanklarına qarşı müvəffəqiyyətsiz olması nəticəsində inkişaf etdirilməyə başlanmışdır. Hazırda Rusiya, Hindistan və Azərbaycan ordusunun istifadə etdiyi ən müasir tank olan T-90-lar, T-72BM tankının yüksək texnologiya məhsulları ilə təchiz olunmuşdur. Bu tanklar, T-80 tankından alınan 1G46 nişangah, termal kamera, Kontakt-5 partlayıcı həssas zireh (aktiv zireh) və daha güclü mühərrikə sahib olub digər Rusiya tankları kimi alçaq bir profilə malikdirlər.Rusiya Silahlı Qüvvələrində istifadə edilən bu tank Hindistanda da istehsal və istifadə edilməkdədir.
T-90

Rusiya və Hindistan arasında 2001-ci ildə əldə olunan razılaşmaya əsasən T-90 tanklarının Bişma adıyla Hindistanda ortaq istehsalına başlanmışdır. Hindistan 1000 ədəddən çox tank istehsal etməyi planlaşdırır. T-90 Rusiya istehsalı 3-cü nəsil döyüş tankıdır. Tankın atəşi idarəetmə sistemi avtomatlaşdırılıb, aşağı surətlərdə hərəkət edən hədəflərə dəqiq zərbə endirmək üçün elektron tank ballistik ayırdedicisi ilə təchiz olunub, kondisioneri var(istehsalçının sifarişinə əsasən). Tank komandiri həm zenit-pulemyot qurğusundan, həm də tankın əsas silahından atəş açmaq üçün elektron qurğuya malikdir.
T-90

T-90 istənilən hava şəraitində və sutkanın istənilən vaxtında hədəfi dəqiq vurmağa imkan verən elektron sistemlərlə təchiz olunub. PNK-4S müşahidə sistemi ilə gecə vaxtı tank ölçüsündə olan hədəfləri 1100 m məsafədə müəyyən edir. Bu parametrdə Qərb analoqlarından geri qalması ruslar tərəfindən ciddi cəhdlə gizlədilir. Tankın əsas silahı 125 millimetrlik avtomatik doldurulan 2A46M topudur. Dörd tip mərmidən atəş aça bilir.
T-90

T-90 tankları eyni zamanda tank əleyhinə idarəolunan raketlərlə də atəş açmaq qabiliyyətindədir. 2A46M topu TƏİR raketlərindən başqa zirehdeşən, beton istehkamları dağıdan mərmilər də ata bilir. Tank 25 km/saat sürətlə hərəkət edərkən 54 saniyə müddətində 2500 m məsafədəki 7 müxtəlif zirehli hədəfləri vura bilir. Əlavə silahlanmasına 12,7 mm Kord və 7,62 mm PKMT pulemyotları daxildir. T-90-nın güclü zirehi var.
T-90

Zirehindən əlavə tankın müdafiəsinə Ştora-1 infraqırmızı və lazer şüalarını pozucu sistem, Kontakt-5 reaktiv zireh daxildir. Əgər düşmən tankın yerini lazer şüalanması ilə aşkar etsə, erkən xəbərdarlıq sistemi işə düşür və ekipaja bu barədə siqnal verir. Eyni zamanda avtomatik olaraq qoruyucu sistem işə düşür, tankın ətrafında tüstü buludu yaratmaq üçün aerozol qumbaraları atılır. T-90 950 at güclü V-92 mühərriki istifadə edir. Ağırlığı 47 ton, maksimal sürəti 60 km/saat təşkil edir.
T-90

Azərbaycan, Rusiya, Hindistan, Əlcəzair və.s ölkələr tərəfindən istifadə olunur. T-90 tankları Rusiyanın “Uralvaqonzavod” Elmi İstehsalat Müəssisəsi tərəfindən istehsal edilir. T-90 tanklarının məxsus olduğu Tank Əleyhinə İdarə olunan Raket (TƏİR) kompleksi 5 km uzaqlıqda olan düşmənin istənilən tip zirehli texnikasını 100 faiz dəqiqliklə məhv etmək imkanı vermir. Belə ki qərbdəki hədəflər daimi analizlər səbəbilə inkişaf etdirilərkən T-90S bu inkişafa ayaq uydura bilmir. Bu səbəbdən də tankın sahib olduğu İnvar-M raketləri artıq əvvəlki kimi 5 km məsafədəki hədəfləri tamamilə məhv edə bilmir(max 3 km).
T-90

T-90S-in malik olduğu avtomatik dolub-boşalan 2A46M-5 topu TƏİR raketlərindən başqa zirehdeşən, beton istehkamları dağıdan və s. xüsüsiyyətə malik standart mərmilər ata bilir. Gecə-gündüz görüntü imkanına malik optik lazer-nişangah tank aşağı sürətlə hərəkətdə olarkən belə hədəfi nişan almaq və ya nişangahı hədəf üzərində saxlamaq imkanı yaradır. Tank üzərində quraşdırılan “Kord” pulemyotu isə silahsız və yaxın məsafədə aşağı sürətlə hərəkət edən hava hədəflərinin məhv edilməsində effektivdir. T-90S tankı T-90 Rusiyanın 3-cü nəsil əsas döyüş tankıdır. 1995-ci ildən aktiv xidmətə başlayıb.
T-90

T-90S modelləri isə 2001-ci ildən yaradılıb. Tankın ekipajı 3 nəfərdən (sürücü, tuşlayıcı, tank komandiri) ibarətdir. Bu tanklarda T-80 tankından alınan 1G46 nişangahı, hava hədəfləri üçün “PZU-7” teleskopik nişangahı, “ESSA” termal atəş nişahgahı, “Buran-PA” gecə atəş nişangahı, infraqırmızı və lazer nişangahları, “T01-K04” və ya “PNA-4C-01” komandir üçün nişanalma və müşahidə sistemləri, “Kontakt-5” partlayıcıya həssas dinamik zirehi, “Kalina” adlı avtomatik hədəf izləmə sistemi, NBC qoruma və daha güclü mühərrikə sahib olub, digər Rusiya tankları kimi alçaq bir profilə malikdir. Tanka 1 kVt-lık “AB-1-P28” generatoruda quraşdırılıb.Tankın ön zirehi 450 mm dir.Bu zireh 60° əyimliliyə sahib olduğu üçün dirənci 2 qat artır. Tankın atəşi idarəetmə sistemi avtomatlaşdırılıb, hərəkət edən hədəflərə dəqiq zərbə endirmək üçün rəqəmsal ballistik hesablayıcı ilə təchiz olunub.
T-90

Tankın topunun şaqüli və üfüqi vəziyyətdə sabitləyicisi, eləcədə atəşə nəzarət və nişan alma sistemi təkminləşdirilərək tankın hərəkətdə atış dəqiqliyi artırılıb. Sabitləyici sistemi, top hədəfə kilitləndiyi zaman hərəkət halında olsa belə lüləni hədəfə doğrultulmuş olaraq tutar. Bu xüsusiyyət T-90 kimi hərəkət qabiliyyətləri yüksək olan tanklarda daha böyük əhəmiyyət kəsb edir. Tankın topu dəqiqədə avtomatik doldurma ilə 8 mərmi, əl ilə doldurulduqda 2 mərmi atəşləyə bilir. Mərminin başlanğıc sürəti 1800 m/s təşkil edir.
T-90

Tank komandiri həm zenit-pulemyot qurğusundan, həm də tankın əsas silahından atəşi izləmək üçün elektron qurğuya malikdir. T-90S tankları istənilən hava şəraitində və sutkanın istənilən vaxtında hədəfi dəqiq vurmağa imkan verən məsafə ölçən lazer elektron sistemlərlə təchiz olunub. Tankın əsas silahı avtomatik və manual dolub-boşalan 125 millimetrlik 2A46M-5 topudur.Bu tank 750 mm qədər olan hər cür zirehi deşə bilir. T-90S tankları eyni zamanda tank əleyhinə idarəolunan raketlərlə də atəş açmaq qabiliyyətindədir. Tankın mərmi çeşidlərinə gəldikdə, bura tank əleyhinə idarə olunan raket, fuqaslı tank əleyhinə idarə olunan raket, zirehdələn mərmi, kumulyativ–zirehdələn mərmi, qəlpəli-fuqaslı mərmi, beton istehkamları dağıdan xüsüsiyyətə malik müasir mərmilər və “asılı vəziyyətdə” dayanan vertolyota atəş açmaq imkanı verən mərmi də daxildir.
T-90

Tankın qülləsində 12.7x108 millimetrlik “NSVT” pulemyotu quraşdırılır. “NSVT” pulemyotları isə hava hədəflərinin məhv edilməsində kifayət qədər ciddi silahlardır. Bundan əlavə tankda 7.62 millimetrlik “PKTM” pulemyotu quraşdırılıb. 12.7 mm-lik “NSVT” pulemyotunun hava hədəflərinə qarşı atəş məsafəsi 1500 metr, yer hədəflərinə qarşı 2000 metr və maksimal atəş məsafəsi 6000 metrdir. 7.62 mm-lik “PKTM” pulemyotunun atəş məsafəsi 1500 metr və maksimal atəş məsafəsi 4000 metr təşkil edir.
T-90

T-90S tanklarına məxsus olduğu AT-11 Sniper (Refleks-M) tank əleyhinə idarə olunan raket (TƏİR) kompleksi yaxın keçmişə qədər 5 km uzaqlıqda olan düşmənin istənilən tip zirehli texnikasını 100 faiz dəqiqliklə məhv etmək imkanı verir. Lakin günümüz həqiqətlərində 5 km-də istənilən müasir tankı məhv etmək rus silah satışı propaqandasından o tərəfə keçə bilmir. Gecə-gündüz görüntüsünə malik optik lazer-nişangah tank hərəkətdə olarkən belə hədəfi nişan almaq və ya nişangahı hədəf üzərində saxlamaq imkanı yaradır. Tankın göstəricilərinə saatda 60 km/saat sürətlə hərəkət edən hədəfi 5 km-dən dayanmış, yaxud 30 km/saat sürətlə hərəkət edərkən vurmaq da daxildir. Gecə döyüşlərində isə 3 km-dən hədəfini məhv edə bilir.
T-90

Tankın 125 millimetrlik 2A47M-5 topunun maksimal atış məsafəsi üfüqi sabitləmə ilə 10 kilometrdir. Əlavə olaraq tankda tank ekipajının AK avtomatı, siqnal tapancası və 10 ədəd F-1 əl qumbarası yerləşdirilir. Zirehinin qoruma qabiliyyətinə görə bu tanklar yaxın keçmişə (“Ərəb baharı”-na qədər) qədər etibarlı sayılırdılar. Tank 3-cü nəsil kompozit zirehə malikdir. T-90 tankının yalnız gövdəsinin ön hissəsində zirehi 830 mm-lik homogen polad ekvivalenti ilə eyni dayanıqlılığa sahibdir və dinamik zirehidə nəzərə alsaq, zireh qalınlığı 1250–1300 mm-ə qədər çıxmaqdadır.
T-90

Yanlarda və arxada zireh qalınlığı daha azdır. “T-90” tankları ənənəvi qalın zireh qatı ilə yanaşı rəqibin tank əleyhinə mərmilərini neytrallaşdırmaq üçün korpusuna düzülmüş “Kontakt-5” dinamik zireh ilə də təchiz edilib. Onun müdafiəsinə lazer şüalarını müəyyənləşdirən və infraqırmızı lazer şüalarını pozucu sistemi ”Ştora-1/7M” yerləşdirilib. Bundan əlavə 82 mm-lik 902B sis bombaları quraşdırılıb. Əgər düşmən tankın yerini lazer şüalanması ilə aşkar etsə, erkən xəbərdarlıq sistemi işə düşür və ekipaja bu barədə siqnal verir.
T-90

Eyni zamanda avtomatik olaraq qoruyucu sistem işə düşür, 82 mm-lik 902B sis bombası ataraq tankın ətrafında tüstü buludu yaradır. Tankın aktiv və passiv zirehləri gücləndirilmiş, bu da ağırlığın artmasına səbəb olmuşdur. T-90-ın sürətlənmə ve manevr qabiliyyəti T-72 tanklarından daha aşağıdır. Lakin, tank yenə də soyuq müharibə dövrünün qərb tanklarının bir çoxundan sürətlidir. Müasir tanklarla müqayisədə tank T-90S sürət baxımından da geri qalır.
T-90

“Hindistanda keçirilən təlimlərdə T-90 tankı ilə təcrübəli tuşlayıcı tank 25 km/saat sürətlə hərəkət edərkən 54 saniyə müddətində 2500 m məsafədəki 7 müxtəlif zirehli hədəfləri vura bilib. Bu göstərici Alman istehsalı Leopard 2A6 tankında 6 hədəf, ABŞ istehsalı M1A2 Abrams tankında 5 hədəf olub. Testlərdə T-90-ların özlərindən 20 ton daha ağır olan qərb tankları ilə eyni zirehə sahib olduqları görsənmişdir” şəklində qeyd edilmiş köhnə məlumat isə etibarlı mənbələr tərəfindən təsdiqini tapmadığından yenə də rus silah propaqandasından o tərəfə keçə bilmir. Əksinə sovet tanklarının dayanarkən və hərəkətdə olarkən atəş dəqiqliyinin aşağı olma faktı Avropanın tank biatlonuna qatılan, Ukrayna ordusunun istifadə etdiyi, əslən sovet tankı olan Oplot-M-in müsabiqədə sonuncu yeri tutması ilə bir daha sübut olundu. 2001-ci ildə Hindistan Rusiyadan 310 ədəd T-90S tankı aldı.
T-90

Hindistan hökuməti bu tankları alaraq özünün istehsal edəcəyi Arjun tanklarının istehsalını bir müddət təxirə saldı. Bu T-90S-lər Rusiyada Uralvaqonzavod tərəfindən, mühərriki isə Çelyabinsk Traktor Zavodu tərəfindən istehsal edilirdi. Hindistana satılacaq tanklar Ştora-1 infraqırmızı və lazer şüaları pozucu sistemlə də təchiz edilmişdi. 26 oktyabr 2006-cı ildə Hindistanla Rusiya arasında dəyəri 800 mln ABŞ dolları olan müqavilə imzalandı. Müqavilənin şərtlərinə görə, Rusiyadan alınacaq digər 330 ədəd T-90 tankı T-90M "Bişma" adı ilə Hindistanın Tamil Nadu şəhərindəki Ağır Texnika Zavodunda istehsal olunmalı idi. T-90M Bişma T-90S tankının daha müasirləşdirilmiş versiyasıdır.