LocalDoc/ldquad_v2_retrieval-reranked huggingface dataset:
Ad

Məsələn, Sergey, Anton, İzabel və s. Belə adlar ailəni izləyən qara qüvvələri, şeytanları çaşdırır və onlar çəkilib gedirlər. Ola bilər hamı inanmasın, ancaq mən şəxsən şahidi olduğu üçün deyirəm ki, bu prosesdə izah olunmaz bir həqiqət var. Bizim şəxs adlarının içərisində bəzi qeyri-millət adlarının olmasının bir səbəbini də məhz bununla bağlamaq olar. Adın səslənməsinin insan beyninə təsiri İnsanla onun ömür boyu gəzdirdiyi ad arasında hansı isə bağlılığın olmasında müəyyən məntiq vardır. Bu faktı psixoloqlar da təsdiqləyir. Onlar qeyd edirlər ki, ad, hər şeydən əvvəl insan səsi olduğu üçün onun xüsusi səs vibrasiyası olur. Bu səs vibrasiyası beyinin müxtəlif hissələrində müvafiq qıcıqlandırmalar əmələ gətirir.
Ad

Hər gün öz adını eşidən insan uşaqlıqdan öz daxili ruhi vibrasiyalarını adının emosional səs vibrasiyaları üstündə tənzimləyir. Adın hansı səslərdən ibarət olmasından asılı olaraq insanda şüursuz olaraq xarakterin müvafiq cizgiləri formalaşır. Çox vaxt, ilk tanışlıq zamanı ətrafdakıların insana ilkin münasibəti məhz onun adının necə səslənmədən asılı olur. Bəzi isimlər ətrafdakılarda yaxşı hisslər, digərləri isə, əksinə, xoş olmayan emosiyalar yaradır. Təbii ki, adı yaxşı səslənməyən insan ilk baxışdan özü haqda mənfi fikir yarada bilər. Ona görə də valideynlər uşaqlara ad seçərkən bu və digər faktları nəzərə almalıdırlar. Azərbaycan qız və oğlan isimlərinə nəzər yetirsək, görərik ki, müdrik Azərbaycan xalqı adların səslənməsinə necə böyük önəm verib.
Ad

Atası qızına "Aslan" adı verməklə kişi kimi böyüdür. Nəticədə qız öz adını doğrultmağa çalışır və çox qəddar cinayətkara çevrilir. Bəlkə də, adı Aslan olmasaydı heç o qız kriminal həyat da yaşamazdı. Etimologiya (Ad / At) kökünden törənmişdir. Təyin etmə, növ mənası ehtiva edər. Türkcədə ad eyni zamanda at deməkdir və bir çox lehçede d / t fərqi ortadan qalxar. At müqəddəs bir heyvan olaraq o adamın şəxsiyyətinin eyni zamanda.
Ad

Tərsinə bir məntiqlə, adamın adının əslində onun mücərrəd bir atı olduğu və özünü daşıdığı düşünülə. Bu səbəblə köhnədən Türklər Öldüklərində atları ilə (yəni adlarıyla) birlikdə basdırılmışlar. Yer üzündəki bütün Türk şivə və lehçelerinde Ad / At formasıyla minlərlə ildir iştirak edən ortaq bir sözdür. Eyni zamanda bir kök olaraq yüzlərlə sözün türemesine imkan vermişdir. Xarici təcrübə Ərəb ölkələrində adlar çox mürəkkəb olur. Şəxsi ad və soyaddan başqa onun adında "ibn" (atasının adı) birləşməsi ilə bir çox ata və babalarının adı və eyni zamanda doğulduğu yer adı göstərilir. Türk Söylence Sözlüğü, Deniz Karakurt Arxivləşdirilib 2011-12-13 at the Wayback Machine Əzizxan Tanrıverdi.
Ad

Türk mənşəli Azərbaycan şəxs adlarının tarixi-linqvistik tədqiqi. Bakı, 2012. Seyran Kazımoğlu. Türkcə şəxs adlarımız. Bakı: "Elm", 2009. Adın tale ilə bağlılığı: hansı adlar həyatda uğur gətirir? Arxivləşdirilib 2010-11-27 at the Wayback Machine
Çillə gecəsi

Çillə gecəsi — Yer kürəsinin şimal yarımkürəsində, ilin 365 gününün ən uzun gecəsidir. Bu gecə, şəmsi ilinin, dey ayın başlanğıc gecəsi, azər ayının sonuncu gecəsi və 3 ay Novruz bayramına qalmış bir gecədir. 40 gün davam edən böyük çillənin (21 dekabr-29 yanvar) ilk günüdür. Sonra 20 günlük kiçik çillə (29 yanvar-18 fevral) gəlir. Milad tarixi ilə dekabrın 20-dən 21-nə keçən gecədir. Bu gecə əsasən, İran, Azərbaycan, Türkiyədə qeyd edilir. Çillə gecəsindən sonra, yer kürəsinin şimal bölgələrində görünən günəş, ən aşağı vəziyyətə çatandan sonra, üfüqdə üç gün hərəkətsiz qalır və dördüncü gün yuxarı qalxır.
Çillə gecəsi

Bu hadisə 25 dekabr günü, yəni çillə gecəsindən dörd gün sonraya təsadüf edir. Həmin gün, yəni 25 dekabr günü günəş tanrılarının bir çoxunun doğum günüdür və həmdə qədim roma təqviminin başlanğıc günü kimi qeyd olunmuşdur. Qədim roma təqvimi miladdan öncə 753cü ildə Rem və Romul tərəfindən icad olunmuşdur, Yuli Sezar tərəfindən dəyişdirilmişdir, Bu təqvim hər 128 ildə bir gün geri qalırdı. Beləki 1582ci ildə, Şimal yarımkürəsində astronomik yazın başlandığı, gecə-gündüz bərabərliyi günü yəni Novruz bayramı günü, 11 mart gününə təsadüf etmişdir. Sonda 4 oktyabr 1582 günü papa XIII Qriqorinin göstərişi ilə 11 gün irəli çəkilərək düzəliş olmuşdur. Hazırda Yuli təqvimi 14 gün geri qalmışdır və bir çox yerlərdə köhnə yeni il bayramını 14 yanvar günündə qeyd edirlər. Bu təqvim, ilk yaranan tarixindən 1582ci ilədək dəqiq olmaması səbəbi ilə, hazırkı miladi təqvimin ilk günü, çillə gecəsinin dörd gün sonrasına təsadüf etmir.
Çillə gecəsi

1- Misirdə 3000 il e.ə "Horus", 2- Pars ərazilərində 1200 il e.ə "Mitra" 3- Qədim anadoluda (Frigya-da) 1200 il e.ə "Attis", 4- Hindistanda 900 il e.ə "Krişna", 5- Yunanistanda 500 il e.ə Dionysus, 6- Roma imperiyasında miladın 1-ci ilində Jesus (İsa) və bir çox tanrıların 25 dekabrda doğulması, günəşin çillə gecəsindən dörd gün sonraki yuxarı qalxması ilə əlaqədardır və gündüz vaxtının uzanması, baharın gəlməsini və günəşin yenidən dirilməsinin əlaməti olaraq Milad bayramı olaraq hesablanmışdır. Çillə gecəsi bayramın ideyası işığın qaranlıq üzərində simvolik qələbəsidir. Qədim inanclara görə, həmin gecə xeyir qüvvəsi (Axura Mazda) şər qüvvəsi (Əhrimən) ilə kəskin mübarizə aparmışdır. Urmiya, Təbriz, Ərdəbil, Zəncan, Xoy, Şəbistər, Marağa, Naxçıvan, Şəki, Gəncə və digər şəhərlər və çoxlu sayda Azərbaycan kəndləri bu gecəni qeyd edirlər. İranda azərbaycanlı, fars, kürd, lur, bəluc, ərəb və türkmənlər bu gecəni xüsusi şövq ilə qeyd edirlər. Bu gecədə qar yağması çoxlu sevincə səbəb olur. Həmin gecə ailə üzvləri, qohum, dost, tanış səmimiyyətlə bir yerə yığışır və ilin ən uzun gecəsini çoxlu meyvə və şirniyyat yeməklə qeyd edirlər.
Çillə gecəsi

Bu gecənin ən əhəmiyyətli atributlarından biri qarpızdır. Belə ki, hər ailə həmin gecə mütləq bir qarpız almalıdır. Əgər yeni evlənənlər varsa, onlara da valideynləri tərəfindən qarpız hədiyyə edilir. Qoz (cəviz) halvası, kök halvası, paxlava, günəbaxan toxumu, meyvələr və şirniyyatlar bu gecə süfrədə olmalıdır. Qədim İranda müqəddəs gecələrdən sayılan "Yalda gecəsi" I Daranın dövründə eramızdan əvvəl 502-ci ildən qədim iranlıların təqvimində rəsmi olaraq qədim iranlıların rəsmi təqviminə daxil olmuşdur. Bu qədim ənənədir. Əkinçiliyi həyatının əsasını təşkil edən, il boyu fəsillərin keçməsinə və təbii ziddiyyətlərə adət etmiş qədim dövrlərin insanları günəşin fırlanması, fəsillərin dəyişməsi və s. yüksəkliklər.
Çillə gecəsi

Gecə və gündüzün qısalığını, ulduzların istiqamətini, hərəkətini və mövqeyini tənzimləyin. Bəzi günlərdə və fəsillərdə günlərin çox uzun olduğunu və nəticədə həmin günlərdə daha çox işıq və günəş işığından istifadə edə bildiklərini müşahidə etdilər. Günəşin simvol işığının və parlaqlığının yaxşı və məqbul olduğuna, gecənin qaranlığında döyüşəcəklərinə inam yaranmışdı. Qədim xalqlar, o cümlədən [Aryan] tayfaları Hind-İran - Hind-Avropadan aşkar etmişlər ki, ən qısa günlər payızın son günü və qışın ilk gecəsidir və dərhal sonra O günlər getdikcə uzanır, gecələr qısalır, ona görə də onu günəşin doğulduğu gecə (Mehr) adlandırıb ilin əvvəli etmişlər.Xristian Milad bayramı da bu inancdan qaynaqlanır. Qədim Avesta mədəniyyətində il soyuq mövsümlə başlayır, Avestada isə "Sareda" və ya "soyuq" sözü ( "İl" məfhumunu ifadə edən Saredha) özü də "soyuq" mənasındadır və Şeytan üzərində Orməzdin şeytan üzərində qələbə, qaranlıq üzərində nurun müjdəsi deməkdir.Qəti arqumentdə aşağıdakı "Yalda" sözü belə ifadə edilmişdir: {Sitat | Yalda qışın ilk gecəsi və payızın son gecəsidir, ilk ciddi və sonuncu qövsdür və bütün ilin ən uzun gecəsidir və o gecə və ya o gecəyə yaxın günəşi Jedi Qülləsinə çatdırır və deyirlər ki, o gecə çox uğursuz və uğursuzdur və bəziləri Yalda 11-ci gecənin ciddi olduğunu deyirlər.} Qaranlıq şeytanı təmsil edirdi və ilin ən uzun gecəsində şeytani zülmət uzandığı üçün bu gecə iranlılar üçün bəxti gətirmədi və gələndə qaranlığı, şeytanı və şər əməlkarları məhv etmək üçün od yandırıb qaçdılar. , camaat yığışıb gecələyirdilər, yeyir, içir, şadlanır, rəqs edir, söhbət edir, oxuyur, nə təzə ədviyyatlı meyvələr saxlanılırdısa, qurudulmuş meyvələr süfrəyə düzülürdü.
Çillə gecəsi

Yaldanın süfrəsi "Myazd" adlanırdı və orada təzə və qurudulmuş meyvələr, həmçinin qoz-fındıq və ya zərdüştilər adlanan "Orməzd" və "Orməzd"in xüsusiyyətləri şərəfinə bu bayram və ziyafətin aksesuarlarından biri olan "Lork" da yer alırdı. "Mehr" və ya günəş. Haşim Razi, Qədim İranın xronologiyası və şənlikləri, səh.554 və 559</ref> , Ocaq, ətriyyatçılar, yeyən, yeyən və s., mövsümün ədviyyatları və qida məhsulları və müxtəlif yeməklər. , "süfrə" kimi müqəddəs yeməklər də yer alırdı. Yalda gecəsi həm də günəş tanrısının, ədalətin, əhd-peymanın və müharibənin doğum gecəsi kimi tanınır. Bu iki əsas hekayə haqqında ümumidir. Birincisi, bu Mehr gecəsində Mitra və ya Avestada və Əhəməni padşahlarının yazılarında qeyd edildiyi kimi, Mitra dünyaya qayıdır.
Çillə gecəsi

Qədim hind-fars tanrılarından biri olan O, günün saatlarını uzadır və nəticədə günəşin üstünlüyü meydana çıxır.Mehr-ibadət və ya Mehr-dini Zərdüştilikdən əvvəlki dində Mitraya sitayiş üzərində qurulmuşdur və Avropada buna Mitraizm də deyilir. Bəzi alimlər Yəldə gecəsində peyğəmbərin doğulduğuna da inanırlar: “Parfiya səltənətinin 51-ci ilində miladi 196-cı ilə təsadüf edir, Yəldə gecəsində peyğəmbər dünyaya gəlir. Onu iki delfin sudan çıxarır, çünki Mehr ayininə görə su xüsusi əhəmiyyət kəsb edirdi." Hər iki variantda Yalda gecəsi Aralıq dənizinin şərqində geniş yayılmış məhəbbət ayinlərinin qalığı olan suitinin anadan olduğu gecədir və onun izləri, o cümlədən Palmira”da qalan suiti məbədlərində görünür. indiki İordaniyada. Yaldanın başqa tayfaların bayramları ilə oxşarlığı Qış İnqilabının qeyd edilməsi digər qədim tayfalar arasında da geniş yayılmışdı. Qədim Romada və xristianlığın yayılması ilə eyni vaxtda Roma tanrısı Sol İnvictusa (məğlubedilməz günəş) sitayiş çox geniş yayılmışdı və romalılar onun doğumunu Qış İnqilabı zamanı qeyd etmişlər.
Çillə gecəsi

Sol İnvictus da Roma [Mitraizmində] xüsusi rol oynayıb və hətta Mitra (qədim fars tanrısı Mitranın yunanca qarşılığı) yenilməz günəş adlanırdı. Alimlər hesab edirlər ki, Qərb Xristianlığı bu dinə özünün ilkin çərçivəsini xristianlıqdan əvvəlki dinlərə, o cümlədən Mitraizmə və məsələn, kilsə təqviminə, xristianlıqdan əvvəlki ayin və mərasimlərin bir çox qalıqlarına borcludur.Xristianlıq xüsusilə [Milad] və Milad Xristianlığın rəsmiləşdirilməsi və Konstantinin əmri ilə eramızın IV əsrində qədim Romada Saturnaliyanın qeyd edilməsi və Mitranın doğumunun qarışığı olaraq, Məsihin rəsmi doğum günü hesab olunurdu. Avropada və Roma İmperiyasına tabe olan ərazilərdə Razuri dinlərinin inkişafı dövründə və xristianlığı qəbul etməzdən əvvəl romalılar hər il dekabrın 17-ni qeyd edirdilər "Saturnaliya" adı. qədim əkinçilik tanrısı Saturn planetinə hörmət etmək üçün istifadə olunurdu. Bayram yeddi gün davam etdi və Qış İnqilabı da daxil edildi. Romalılar hesablamalarında Julian təqvimindən istifadə etdikləri üçün qış gündönümü günü dekabrın 21 və ya 22-si deyil, təxminən 25 dekabr idi. Belçikalı arxeoloq və müasir mitraizmin banisi Frans Kommon və digər həmfikir Mitraistlər Roma Mitraizmi anlayışlarını tamamilə Məzdisna və Fars tanrısı Mitra dinindən götürürlər, lakin bu fikir 1970-ci illərdən bəri ciddi şəkildə tənqid olunur. və indi Roma və qədim Yunanıstan dünyasında dinlərin öyrənilməsində ən mübahisəli məsələlərdən birinə çevrilmişdir.
Çillə gecəsi

Mitranın doğum günü xristianlığı qəbul edən yeganə din deyil. etmişdir. Xristian ənənələri ilə mitraizm arasında çoxlu oxşarlıqlar var. Bu gün İsa Məsihin doğumunu qeyd edən bütün xristianlar hələ də Milad günü kaminləri və şamları yandırır, yolkanı kiçik işıqlarla bəzəyir, gecəni yaşayır və xüsusi yeməklər yeyirlər; Onlar bir-birini ziyarət edir və bu münasibəti dostları və qohumları ilə qeyd edirlər; Eynilə qədim iranlıların Yəldə gecəsində keçirdikləri ənənə kimi. Milad və Yalda müxtəlif millətlərə və dinlərə mənsub insanları birləşdirən çoxlu ümumi inancların, adətlərin, simvolların, hekayələrin və əfsanələrin yalnız bir neçə nümunəsidir. Xarici keçidlər Yelda və Çillə
Lobya

Lobya (lat. Phaseolus) — bitkilər aləminin paxlaçiçəklilər dəstəsinin paxlakimilər fəsiləsinə aid bitki cinsi. Azərbaycanda istifadə olunan yalnız atlı, piyada və maş (xırda) lobyalardır. Maş lobyadan yaşıl halda adətən yemək üçün istifadə olunmur. Bunun qurudulmuşundan, lobya-plov bişirilir. Eyni zamanda xəmir xörəklərinə yəni, əriştəyə, xingala tökür, mutmac adlanan yemək hazırlayırlar. Bundan başqa soğan suyu deyilən xörəyi də xırda lobyadan bişirirlər. Atlı, piyada və sair lobyalardan həm yaşıl, həm də quru halında istifadə olunur. Adi lobya (Phaseolus vulgaris) Phaseolus filiformis Phaseolus harmsianus Phaseolus lunatus Phaseolus maculatus Phaseolus rimbachii
Azərbaycan–Türkiyə münasibətləri

Azərbaycan–Türkiyə münasibətləri — Azərbaycan Respublikası ilə Türkiyə Respublikası arasındakı mövcud ikitərəfli əlaqələr. Diplomatik əlaqələr SSRİ dağılandan sonra rəsmi şəkildə Azərbaycan və Türkiyə arasında ilk diplomatik əlaqələr quruldu. Türkiyə Ermənistan-Azərbaycan, Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin ATƏT-in prinsipləri əsasında sülh yolu ilə danışıqlar vasitəsi ilə həlli üçün yaradılmış ATƏT-in Minsk qrupunun tərkibinə daxildir. Səfirliklər və konsulluqlar Azərbaycanın Türkiyədə: Ankarada Azərbaycan səfirliyi İstanbulda General-Konsulluq Qarsda General-Konsulluq İğdırda konsulluq nümayəndəliyiTürkiyənin Azərbaycanda: Bakıda Türkiyə səfirliyi Naxçıvanda General-Konsulluq Gəncədə General-Konsulluq Parlamentlərarası əlaqələr Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisində Azərbaycan-Türkiyə parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qrupu fəaliyyət göstərir. Bu işçi qrupu 7 mart 1997-ci il tarixində yaradılmış və ilk rəhbəri Vilayət Quliyev olmuşdur. 4 mart 2016-cı il tarixindən Əhliman Əmiraslanov işçi qrupunun rəhbəridir. Qarabağ müharibəsi Kəlbəcər rayonunun işğalından sonra Türkiyə Ermənistan ilə olan sərhədini bağlamışdır. Sərhəd hazırda da bağlı olaraq qalır.
Azərbaycan–Türkiyə münasibətləri

Türkiyə azərbaycanlıları İqtisadi əlaqələr Bakı-Tbilisi-Ceyhan 13 iyul 2006-cı ildə Bakıda başlayıb Ceyhanda bitən və 3 dövlət (Azərbaycan,Gürcüstan və Türkiyə) ərazilərindən keçən neft borusu. Bakı-Tbilisi-Ceyhan borusu MDB-də Rusiya ərazisindən keçməyən ilk borudur. Əmtəə dövriyyəsi (min doll.) İdman sahəsində əməkdaşlıq Futbol qarşılaşmaları Həmçinin bax Bir millət, iki dövlət Azərbaycanın xarici siyasəti Türkiyənin xarici siyasəti Azərbaycan–Türkiyə sərhədi Azərbaycan–Ermənistan münasibətləri Ermənistan–Türkiyə münasibətləri Türkiyə ilə Azərbaycan arasındakı münasibətlər. Türkiyə Xarici İşlər Nazirliyi. Rəsmi saytı: Relations between Turkey and Azerbaijan (ing.) Arxivləşdirilib 2013-09-21 at the Wayback Machine Xarici keçidlər Türkiyə Cümhuriyyətin Azərbaycan Respublikasındaki Səfirliyi Rəsmi sayti Azərbaycan Respublikasının Türkiyə Cümhuriyyətindəki Səfirliyi Rəsmi sayti Süleyman Dəmirəl 1967-ci ildə Sumqayıta niyə gəlmişdi? - Nadir görüntülər Türkiyə prezidenti Cövdət Sunayın Azərbaycan səfəri - NADİR GÖRÜNTÜLƏR - VİDEO Səməd Seyidov: "Ən acınacaqlı hadisə bayrağımıza qarşı yol verilən hörmətsizlik oldu" Arxivləşdirilib 2009-10-22 at the Wayback Machine Türkiyə diplomatiyası üçün böyük rüsvayçılıq Azərbaycan torpaqları azad edilmədən "erməni açılımı" parlamentdən keçməməlidir Arxivləşdirilib 2010-11-25 at the Wayback Machine
İlqar Mikayıloğlu

İlqar Mikayıl oğlu Əliyev (21 dekabr 1970, Bakı) — televiziya aparıcısı. İlqar Mikayıloğlu 1970-ci ildə Bakıda anadan olub. Bakı şəhəri 13 saylı orta məktəbi bitirib. Sovet ordusu sıralarında xüsusi təyinatlı briqadada xidmət edib. İxtisasca inşaat mühəndisidir. Dağlıq Qarabağdakı hərbi əməliyyatlarda iştirak edib, yaralanıb, kontuziya alıb. Hazırda Azad Azərbaycan tele kompaniyasında işləyir.
İlqar Mikayıloğlu

Qarabağda, Çeçenistanda, Əfqanıstanda və Gürcüstanda hərbi əməliyyatları lentə alıb. ANS telekompaniyasında adi əməkdaşdan şef redaktor vəzifəsinə qədər yüksəlib. Televiziya sahəsində bir çox diplom və prizlərlə mükafatlandırılıb. Odlu silahın bütün növləri ilə davranmağı bacarır. İdmanın boks və kikboks növləri ilə məşğul olub. Eyni zamanda futbol həvəskarıdır. ANS TV-də yayımlanan Çempionlar Liqasının bir çox oyunlarını şərh etmişdir.
İlqar Mikayıloğlu

Gülər Əhmədovanın qardaşıdır. Evlidir. 2 övladı var. Həyat yoldaşı hüquqşünas Zülfiyə Bayramovadır. Ailənin həmçinin övladlığa götürdüyü Əmrah adında oğlu da var. Əmrah 44 günlük müharibədə şəhid olub. Filmoqrafiya Bəd xəbər gətirən qəribə insanlar-2 (film, 2005) Zirvə — 2001
15 sentyabr

15 sentyabr — Qriqorian təqvimində ilin 258-ci günü. (uzun ildə 259-cu) Bu tarixdə ilin sonuna 107 gün qalır. XX və XXI əsrdə Yuli təqvimi ilə 2 sentyabr tarixinə uyğun gəlir. Əhəmiyyətli hadisələr 1600-cü ildən əvvəl 1762 — Yeddiillik müharibə: Siqnal Hill döyüşü 1935 — Nürnberq qanunları Almaniya yəhudilərini vətəndaşlıqdan məhrum edib. 1956 — Cənubi Koreya milli futbol komandası Asiya Kubokunu qazanıb. 2000 — XXVII Yay Olimpiya Oyunları Sidneydə keçirilib.
Qacarlar (sülalə)

Qacarlar sülaləsi (az-əbcəd. قاجارلار və ya قَجَرلَر, fars. سلسله قاجاریه) — Azərbaycan və indiki İran ərazisində XVIII əsrin sonu — XX əsrin 20-ci illərinə qədər hakimiyyətdə olmuş azərbaycanlı- türk mənşəli sülalə. Sülalənin mənşəyi Oğuz türklərinin Bayat boyuna mənsub oymağı (qəbiləsi) olan Qacarlar, Monqol işğalı zamanlarında İrəvan ətrafında kök salmışlar və Səfəvi sülaləsini Azərbaycanda və İranda hakimiyyətə gətirən yeddi Qızılbaş-Türk tayfalarından biri olmuşlar. XVI əsrin əvvələrində Azərbaycanda və İranda hakimiyyəti ələ keçirən Səfəvilər indiki Azərbaycan Respublikasının ərazisini yerli türk xanlarına buraxmışlardır və 1554-cü ildə Gəncə şəhərinin Şahverdi Soltan Ziyadoğlu Qacar tərəfindən idarə edildiyi haqda tarixi məlumatlar mövcuddur. Ziyadoğlular sülaləsi sonralar Qarabağa da hökmdarlıq etmişdir. 16–17-ci əsrlərdə Qacarlar Səfəvi dövlətində bir sıra rəsmi vəzifələr tutmuşlar. I Şah Abbas Səfəvi dövründə Şahsevən türk tayfaları kimi tanınan Qacarları İranın müxtəlif bölgələrinə yerləşdirmişdir və bunların bir çoxu Astarabad (hal-hazırda Qorqan) ərazisində qoyulmuşdur. Tarixçi Ələskər Şəmim yazır: "Səfəviyyə dövründə yazılan tarixdən belə görünür ki, Səfəviyyə şahlarının anaları Qacar elindən olublar. Bu el Araz çayının sahillərində yaşayıb.
Qacarlar (sülalə)

Səfəvilər İran sərhədlərini özbəklərdən qorumaq üçün bunları Astrabada köçürüblər. Bu köçürülmə və seçim onu göstərir ki, el döyüşkən olub. Qacar eli Səfəviyyə şahlarına həmişə vəfalı qalıb. Qacar eli tərəfindən heç vaxt Səfəvi şahlarına qarşı etiraz, üsyan, yağılıq olmayıb. Səfəvi dövrünün bütün əhmiyyətli savaşlarında, qərbdə, şərqdə baş verən osmanlı və özbəklərə qarşı müharibələrdə Qacar elinin başçıları və döyüşçüləri iştirak ediblər. O elin səfəvilərə bağlılığının iki səbəbi vardı. Birincisi yazdığımız kimi qohumluq əlaqələri, ikincisi elin arasında olan ikitirəlik idi. Hər tirə özünü dövlətə yaxın göstərmək istədiyindən savaşlarda can-başla iştirak edirdi. Qacar eli İranın şərq hissəsində yerləşəndən sonra, heyvandarlıqla məşğul olduğundan Gürgan və Ətrək çaylarının sahillərini seçdi. Bu yer onların sabiq yurdlarına çox bənzəyirdi. Orda otlaqlar bol idi.
Qacarlar (sülalə)

Bu çayların kənarında hansı tarixdən yaşadıqları dəqiq deyil, amma belə məlum olur ki, Qacar elinin qrupları arasında ixtilaflar baş verib. Bu ixtilafların ilkin səbəbi yerləşmə üstündə əmələ gəlmişdi. Onlar Gürgan çayının aşağı və yuxarı başına əyləşmişdilər. Yuxarı başda əyləşənlərə yuxarıbaşlılar, aşağı başda əyləşənlərə aşağıbaşlılar deyiblər. Türklər arasında yuxarıbaşlılar dəvəli, aşağıbaşlılar qoyunlu adlanıblar".. Tarixçi Nasir Nəcmi kitabında qacarların Qarabağ bölgəsindən, Araz kənarından köçürülməsi haqqında yazır: "Türk irqinin bir qolu kimi sayılan Qacar tayfası tarixi hadisələrin və şahların siyasəti nəticəsində bir yerdən başqa yerə köçürülmüşdür. Səfəviyyə şahları zamanında Qacar tayfası birdəfəlik Araz çayının ətrafından Gürgan çayı dərəsinə köçürülmüş orada Iran hüdudlarını, sərhəd şəhərlərini qorumaq işilə məşğul olmuşdu. Get-gedə tayfa içərisində ixtilaf törənmiş, bu isə tayfanın iki hissəyə parçalanmasına səbəb olmuşdur. Beləliklə, tayfanın bir hissəsi Qoyunlu, yaxud "Aşağıbaş" qacarları, ikinci hissəsi isə "Yuxarıbaş" qacarları adını almışdır".. I Şah Abbas Qarabağ qacarlarının bir hissəsini, əsasən Qovanlı, Dəvəli, Şambayatı, Ziyadlı oymaqlarını Astrabada köçürmüşdü. Onlar Gürgançay boyunca məskunlaşmışdılar.
Qacarlar (sülalə)

Bu oymaqlar yerləşdikləri əraziyə görə, iki qola ayrılırdı. Yuxarıbaşlı və Aşağıbaşlı qruplarına. Ayrıldılar: Yuxarıbaşlı qolu: dəvəli, köhnəli, xəzinədarlı, qıyaxlı, kürlü, sepanlı. Aşağıbaşlı qolu: qovanlı, izzətdinli, şambayatı, ziyadlı, qaradonlu, qaramusanlı, daşlı. Petruşevski qeyd edir ki, Qacar elinin soy-kökündə dayanan tayfalardan biri də Cəlairdir. Biz bilirik ki, Cəlair ulusu Azərbaycana monqol-tatarların fütuhatı dönəmində gəlmişdir. Cəlair ulusunun cadaran, cat, orlat, tukaraun, karavun və başqa oymaqları vardı. Cadaran oymağının Kumun kovan, Mukali kovan, Buğa kovan, Boqol kovan adlı noyonları Çingiz xanın silahdaşları, özləri isə ata-bala, qohum əqraba idilər. Monqol qurumunda kovan ünvan, rütbə sayılırdı. Ola bilsin ki, Qovanlı oymağı öz adını bu ünvandan alıb.
Qacarlar (sülalə)

Qaçar ağa Sərtaq ağanın oğlu, Sapa ağanın nəvəsi idi. Onun noyon ünvanı, rütbəsi yoxudu. Cəlair ulusunun Karavun oymağından idi. Qacarların Yuxarıbaşlı qrupunda Sapanlı adlı oymağı ola bilsin ki, öz adını Sapa ağadan alıb. Tarixçi Ələskər Şəmim yazır: "Tarixdə qoyunlu adı ilə tanınan aşağıbaşlılar Səfəvi şahlarına xidmət etdikləri üçün çox gücləniblər və nüfuz sahibi olublar. Səfəvi şahları Qacar elinin arasında olan ixtilaflardan istifadə edirdilər. Onların birləşməyinə mane olurdular. Bilirdilər ki, birləşib güclənən el mərkəzi hakimiyyətə tabe olmaqdan boyun qaçıracaq. Beləliklə, hər qrup öz arasında canfəşanlıqla, şahlara vəfadarlıqla çalışdığından onların xətrini əziz tuturdular. Aşağıbaşlılar Şah Süleyman Səfəvi zamanında İranın şimal hissəsindəki ellərin içində çox nüfuz qazandıqlarından hakimiyyətin hörmətinə səbəb olmuşdular. Elin bəzi başçıları həm məqam-mənsəb sahibi, həm də Gürgan və Dəşt ətrafında tiyul-soyurqal yiyəsi oldular. Bu şan-şöhrət yuxarıbaşlıların kin-küdurətinə səbəb oldu.
Qacarlar (sülalə)

Sonralar nifaın qızışmasına görə, tayfa-tirələrin arasında qanlı döyüşlər baş verdi".. Qacarlar sülaləsindən olan hökmdarlar Qacar imperator ailəsi Sürgündəki Qacar İmperator Ailəsinə hal-hazırda Məhəmməd Əli Şahın ən böyük nəsli Sultan Məhəmməd Əli Mirzə Qacar rəhbərlik edir, Qacar taxt-tacının varisi Məhəmməd Həsən Mirzənin nəvəsi, Sultan Əhməd Şahın qardaşı və II Məhəmməd Həsən Mirzədir. Məhəmməd Həsən Mirzə 1943-cü ildə İngiltərədə vəfat etdi, Fransada qardaşının ölümündən sonra 1930-cu ildə sürgündə özünü şah elan etdi. Başlıqlar və üslublar Şah və onun həyat yoldaşı, İmperator Əlahəzrət adlanırdılar. Ən böyük oğlan şaqları Əlahəzrət adlanırdı. Uşaqların hamısı Şahzadə və ya Şahzadə Xanum titulu daşıyırdı. 1925-ci ildən bəri Qacar sülaləsi Qacar İmperator Ailəsinin başçıları İmperator Ailəsinin rəhbərliyi Məhəmməd Əli Şahın ən böyük kişi nəslindən miras qalmışdır. Sultan Əhməd şah Qacar (1925–1930) Firudin Mirzə Qacar (1930–1975) Həmid Mirzə (1975–1988) Mahmud Mirzə Qacar (1988) Soltan Əli Mirzə Qacar (1988–2011) Soltan Məhəmməd Əli Mirzə (2011-indiyədək) Qacar xanədanının varisləri Sultan Əhməd şah Qacar (1925–1930) Məhəmməd Həsən Mirzə (1930–1943) Firudin Mirzə Qacar (1943–1975) Həmid Mirzə (1975–1988) I Məhəmməd Həsən Mirzə (1988–)
Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Təhlükəsizlik Şurası

Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Təhlükəsizlik Şurası (BMT TŞ) — BMT-nin daimi fəaliyyət göstərən ali orqanı. BMT-nin Nizamnaməsinə görə beynəlxalq sülhün və təhlükəsizliyin qorunmasında əsas məsuliyyət daşıyır. 15 üzvü var: 5 daimi (Çin, Fransa, Rusiya, Böyük Britaniya, ABŞ) və 2 il müddətinə seçilən 10 qeyri-daimi üzvü. Şuranın hər bir üzvü bir səsə malikdir. Prosedura məsələlərinə dair qərarlar Şuranın 9 üzvü səs verdikdə qəbul olunmuş sayılır. 24 oktyabr 2011-ci ildə Azərbaycan Respublikası ilk dəfə BMT Təhlükəsizlik Şurasının qeyri-daimi üzvü seçilmişdir. Həmçinin bax Azərbaycan BMT Təhlükəsizlik Şurasında
Tərs triqonometrik funksiyalar

Tərs triqonometrik funksiyalar (dairəvi funksiya, arkfunksiya) — triqonometrik funksiyalar tərsinə çevrilə bilən riyazi funksiyalardır. Tərs triqonometrik funksiyalara əsasən altı funksiya daxildir: a r c s i n a r c s i n {\displaystyle \mathrm {arcsin} \,x;\mathrm {arcsin} \,x} — bu bucağın sinusu {\displaystyle x} -ə bərabərdir) arkkosinus ( a r c c o s a r c c o s {\displaystyle \mathrm {arccos} \,x;\mathrm {arccos} \,x} — bu bucağın kosinusu {\displaystyle x} -ə bərabərdir) arktangens ( a r c t g {\displaystyle \mathrm {arctg} \,x} ; xarici ədəbiyyatlarda a r c t a n {\displaystyle \mathrm {arctan} \,x} arkkotangens ( a r c c t g {\displaystyle \mathrm {arcctg} \,x} ; xarici ədəbiyyatlarda a r c c o t {\displaystyle \mathrm {arccot} \,x} a r c c o t a n {\displaystyle \mathrm {arccotan} \,x} arksekans( a r c s e c {\displaystyle \mathrm {arcsec} \,x} arkkosekans( a r c c o s e c {\displaystyle \mathrm {arccosec} \,x} ; xarici ədəbiyyatlarda a r c c s c {\displaystyle \mathrm {arccsc} \,x} )Triqonometrik funksiyaların adının qarışındakı "arc" sözü( lat. arcus — ox, qövs, qövsəoxşar xətt) bu funksiyaları tərs triqonometrik funksiyaların adına çevirir. Bu onunla bağlıdır ki, tərs triqonometrik funksiyaların həndəsi qiyməti vahid çevrənin qövsünün uzunluğu ilə əlaqələndirmək olar. Tərs triqonometrik funksiyalar anlayışını Laqranj köməyi ilə Avstriya riyaziyyatçısı Karla Şerfer (alm. Karl Scherffer; 1716—1783) daxil etmişdir.
Tərs triqonometrik funksiyalar

Buna görə də elə parçaya baxmaq lazımdır ki, tərs funksiyası artan olsun və bütün qiymətlər çoxluğunda — [ − π 2 ; π 2 ] {\displaystyle \left[-{\frac {\pi }{2}};{\frac {\pi }{2}}\right]} doğrudur. Belə ki, sin funksiyası üçün [ − π 2 ; π 2 ] {\displaystyle \left[-{\frac {\pi }{2}};{\frac {\pi }{2}}\right]} intervalda funksiyanın hər bir qiyməti yeganə arqument qiymətinə yığılır, onda bu parçada arcsin tərs funksiyası, [ − π 2 ; π 2 ] {\displaystyle \left[-{\frac {\pi }{2}};{\frac {\pi }{2}}\right]} parçasında sin funksiyasının qrafikinə simmetrik qrafiki var. Arccos funksiyası Arkkosinus- Elə m ədədinə deyilir ki, radian ölçüsündə x bucağına bərabərdir, hansı ki, cos | | cos funksiyası bütün ədəd oxunda kəsilməz və məhduddur. arccos funksiyası ciddi azalandır. cos arccos {\displaystyle -1\leqslant x\leqslant 1} olduqda, arccos cos {\displaystyle 0\leqslant y\leqslant \pi } olduqda, arccos (təyin oblastı), arccos (qiymətlər oblastı). Arccos funksiyasının xassələri arccos (funksiyanın ( 0 ; π 2 ) {\displaystyle \left(0;{\frac {\pi }{2}}\right)} ) mərkəzi-simmetrik nöqtəsidir, cüt funksiyadır.
Tərs triqonometrik funksiyalar

arccos {\displaystyle \arccos x>0} {\displaystyle -1\leqslant x<1} olduqda, arccos arccos π 2 arcsin arccos { arcsin ⁡ 1 − x 2 , 0 ⩽ x ⩽ 1 π − arcsin ⁡ 1 − x 2 , − 1 ⩽ x < 0 arccos { arctg 1 − x 2 x , 0 < x ⩽ 1 π + arctg 1 − x 2 x , − 1 ⩽ x < 0 arccos arcsin 1 − x 2 arccos arccos 1 + x 2 arccos arctg 1 − x 1 + x Arccos funksiyasının alınışı arctg funksiyası arctg funksiyası bütün ədəd oxunda kəsilməz və məhduddur. arctg funksiyası ciddi artandır. arctg R {\displaystyle x\in \mathbb {R} } arctg π 2 π 2 {\displaystyle -{\frac {\pi }{2}}<y<{\frac {\pi }{2}}} arctg arctg ( − π 2 ; π 2 ) arctg funksiyasının xassələri arctg arctg arcsin x 1 + x 2 arctg arccos 1 1 + x 2 arctg arcctg 1 x arctg arcth i x , haradakı arcth {\displaystyle \operatorname {arcth} } — hiperbolik arktangens. arcth arctg i x arctg funksiyasının alınışı arcctg funksiyası arcctg arcctg funksiyası ciddi azalandır. ctg arcctg R {\displaystyle x\in \mathbb {R} } arcctg ctg {\displaystyle 0<y<\pi } arcctg arcctg arcctg funksiyasının xassələri arcctg ( 0 ; π 2 ) {\displaystyle \left(0;{\frac {\pi }{2}}\right).} arcctg {\displaystyle \operatorname {arcctg} \,x>0} , istənilən {\displaystyle x} arcctg { arcsin ⁡ 1 1 + x 2 , x ⩾ 0 π − arcsin ⁡ 1 1 + x 2 , x < 0 arcctg / arctg arcctg funksiyasının alınışı arcsec funksiyası arccos ( 1 x ) arccosec funksiyası arcsin ( 1 y ) Tərs triqonometrik funksiyaların törəmələri arcsin ) ′ 1 1 − x 2 arccos ) ′ 1 1 − x 2 arctg ) ′ 1 1 + x 2 arcctg ) ′ 1 1 + x 2 Tərs triqonometrik funksiyaların inteqralları Qeyri-müəyyən inteqral x həqiqi və kompleks qiymətlər üçün : ∫ arcsin ⁡ x d x x arcsin ⁡ x + 1 − x 2 + C , ∫ arccos ⁡ x d x x arccos ⁡ x − 1 − x 2 + C , ∫ arctg x d x x arctg x − 1 2 ln ⁡ ( 1 + x 2 ) + C , ∫ arcctg x d x x arcctg x + 1 2 ln ⁡ ( 1 + x 2 ) + C , ∫ arcsec ⁡ x d x x arcsec ⁡ x − ln ⁡ ( x ( 1 + x 2 − 1 x 2 ) ) + C , ∫ arccosec x d x x arccosec x + ln ⁡ ( x ( 1 + x 2 − 1 x 2 ) ) + C .
Tərs triqonometrik funksiyalar

x ≥ 1 həqiqi qiymətlər üçün: ∫ arcsec ⁡ x d x x arcsec ⁡ x − ln ⁡ ( x + x 2 − 1 ) + C , ∫ arccosec x d x x arccosec x + ln ⁡ ( x + x 2 − 1 ) + C . Həndəsəyə tətbiqi Əgər üçbucağın tərəfləri verilərsə, onda üçbucağın bucaqlarının tapılması üçün tərs triqonometrik funksiyalarından istifadə edilir. Məsələn: Kosinuslar teoremi ilə tapılır. Düzbucaqlı üçbucaqda, bucağı tərəflər arasındakı münasibət vasitəsilə bu funksiyalarla alınır: Natural loqarifmlə əlaqəsi Kompleks arqumentli tərs triqonometrik funksiyaların dəyişəninin həlli üçün natural loqarifmlərlə verilməsi düsturları: arcsin ⁡ z − i ln ⁡ ( i z + 1 − z 2 ) π 2 − i ln ⁡ ( z + z 2 − 1 ) , arccos ⁡ z π 2 + i ln ⁡ ( i z + 1 − z 2 ) , arctg z i 2 ( ln ⁡ ( 1 − i z ) − ln ⁡ ( 1 + i z ) ) , arcctg z i 2 ( ln ⁡ ( z − i z ) − ln ⁡ ( z + i z ) ) , arcsec ⁡ z arccos ⁡ ( z − 1 ) π 2 + i ln ⁡ ( 1 − 1 z 2 + i z ) , arccosec z arcsin ⁡ ( z − 1 ) − i ln ⁡ ( 1 − 1 z 2 + i z ) . Triqonometrik funksiyalar
Azərbaycan Respublikası Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyi

Azərbaycan Respublikası Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyi — Azərbaycan Respublikasında nazirlik. Azərbaycan Respublikası ərazisində, o cümlədən Xəzər dənizinin (gölünün) Azərbaycan Respublikasına mənsub olan bölməsində ətraf mühitin qorunması, təbiətdən istifadənin təşkili, yeraltı sulardan, mineral xammal ehtiyatlarından və yerüstü təbii sərvətlərdən səmərəli istifadə edilməsi, onların bərpası, hidrometeoroloji proseslərin müşahidəsi və proqnozlaşdırılması sahəsində dövlət siyasətini həyata keçirən mərkəzi icra hakimiyyəti orqanıdır. Azərbaycan Respublikasında həyata keçirilən struktur islahatları çərçivəsində, ətraf mühitin qorunması və təbii ehtiyatlardan istifadənin ayrı-ayrı aspektləri ilə məşğul olan və fəaliyyətlərində qismən biri-birini təkrarlayan Dövlət Ekologiya və Təbii Ehtiyatlardan İstifadəyə Nəzarət Komitəsi, "Azərmeşə" İstehsalat Birliyi, Geologiya Komitəsi, "Azərbalıq" Dövlət Konserni və Dövlət Hidrometeorologiya Komitəsi ləğv edilmiş və onların bazasında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 23 may 2001-ci il tarixli 485 saylı Fərmanı ilə Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyi yaradılmışdır. Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin Əsasnaməsi Respublika Prezidentinin 18 sentyabr 2001-ci il tarixli 583 saylı Fərmanı ilə təsdiq edilmişdir. Tabeli qurumlar Meşələrin İnkişafı Xidməti Bioloji Müxtəlifliyin Qorunması Xidməti Milli Hidrometeorologiya Xidməti Dövlət Ekoloji Təhlükəsizlik Xidməti Xəzər Kompleks Ekoloji Monitorinq İdarəsi Dövlət Ekoloji Ekspertiza Agentliyi Geoloji Kəşfiyyat Agentliyi Dövlət Mineral Xammal Ehtiyatlarından İstifadə Agentliyi "Azərbaycan Yaşıllaşdırma və Landşaft Quruluşu" Açıq Səhmdar Cəmiyyəti Geodeziya və Kartoqrafiya Agentliyi “Təhlükəli Tullantılar” MMC "AzeLab" MMC Nəqliyyat İdarəsi Xəzər dənizi Biomüxtəliflik Hidrometeorologiya
Akif Çovdarov

Çovdarov Akif Teymurxan oğlu (28 avqust 1952, Marneuli rayonu) — keçmiş MTN-nin general-mayoru. Akif Çovdarov 1952-ci ilin 28 avqustunda Gürcüstanın Marneuli rayonunda anadan olub. 1974-cü ildə Azərbaycan Politexnik İnstitutunu, 1986-cı ildə isə SSRİ DİN Akademiyasını bitirib. Akif Çovdarova 2012-ci ilin martında general-mayor rütbəsi verilib. O, ləğv edilmiş Milli Təhlükəsizlik Nazirliyinin Energetika və Nəqliyyat Sahələrində Təhlükəsizlik Baş İdarəsinin rəisi vəzifəsində çalışmışdır. Akif Çovdarov 6 aprel 2020-ci ildə Dünyada koronavirus (COVİD-19) infeksiyasının yayılması ilə əlaqədar Azərbaycan Respublikası Prezidentinin əfv haqqındakı sərəncamı ilə cəzasının çəkilməmiş hissəsindən azad edilmişdir.Azərbaycan Prezidentinin sərəncamı ilə 2020-ci ildə Akif Çovdarov general rütbəsindən və digər orden və medallardan məhrum edilib. Sözügedən sərəncama əsasən Akif Çovdarov general rütbəsindən birbaşa əsgər rütbəsinə endirilib. (16.03.2005) — "Vətən uğrunda" medalı (27.03.2007) — "Hərbi xidmətlərə görə" medalı (27.03.2015) — 3-cü dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni
Vedi rayonu

Vedi rayonu, Ararat rayonu — Qərbi Azərbaycanda (indiki Ermənistan Respublikası) Vedibasar mahalı rayonu ərazisində rayon. Mərkəzi Böyük Vedi şəhəridir. 1930-cu il sentyabrın 9-da yaradılıb. 1968-ci il mayın 5-nə qədər Vedi rayonu, həmin tarixdən isə Ararat rayonu adlandırılıb. Ərazisi 1399 kv. km-dir. Rayon mərkəzi Böyük Vedidir. Rayon mərkəzindən İrəvan şəhərinə olan məsafə 49 km-dir.
Vedi rayonu

Vedi rayonu Qərbi Azərbaycan (indiki Ermənistan Respublikası) ilə Türkiyə arasında dağarası düzənlik olan Ağrı vadisində yerləşir. Bu düzənliyin uzunluğu 90 km, dəniz səviyyəsindən hündürlüyü 850–1000 metrdir. Araz çayı da bu düzənlikdən axır. Düzənlik Cənub tərəfdən Ağrı dağ vulkan massivi ilə əhatələnib. Rayon ərazisindən Vedi çayı axır və Şidli kəndində Araza tökülür. Şidli toponimi Şəddadilərlə əlaqələndirilir. Tarixi məlumatlara görə Vedi mahalı ərazisində 75 kənd olub və onların əksəriyyəti də rayonun dağlıq hissəsində yerləşib. Etnik baxımdan isə bu yerlərin əhalisi yalnız azərbaycan türklərindən ibarət olub.
Vedi rayonu

XIX əsrdə mahal ərazisində cəmi 15 nəfər (iki ailədə) erməni yaşayırdı. Lakin ərazilər ruslar tərəfindən işğal edildikdən sonra rayonda ermənilərin yaşadığı Reyhanlı və azərbaycanlılar və ermənilərin qarışıq yaşadığı Dəvəli kimi kəndlər yaradıldı. XX əsrin əvvəllərində rayon Andronikin daşnak dəstələrinin hücumuna məruz qaldı. Lakin xalq qəhrəmanı Abbasqulu bəy Şadlinskinin rəhbərliyi ilə yaradılmış özünümüdafiə dəstələri xalqı qırğınlardan qorumuşdur. Mühüm strateji ərazidə yerləşən Vedi rayonu dəfələrlə ermənilərin məkrli siyasətinə məruz qalmış, tez-tez ərazi inzibati dəyişiklikləri edilmişdir. 1936-cı ildə rayon iki yerə parçalanaraq ərazisində ikinci bir qondarma Qarabağlar rayonu yaradılmışdır. Bir neçə il ərzində rayon iqtisadi cəhətdən diz çökdürülüb əhalisi köçürüldükdən sonra isə 1948-ci ildə yenidən Vedi rayonuna birləşdirilmişdir. 1964-cü ildə isə Vedi rayonu özü ləğv edilərək artıq erməniləşdirilmiş Qəmərli rayonu ilə birləşdirilmişdir.
Vedi rayonu

Lakin bu niyyət baş tutmur və Vedi rayonu yenidən müstəqil rayon kimi təşkil edilir. 1988-ci ilə kimi azərbaycanlıların yaşadıqları və həmin il tərk etməyə məcbur olduqları yaşayış məntəqələri: Arazdəyən, Xalisə, Şidli, Şirazlı, Qaralar, Yengicə, Taytan, Kiçik Vedi, Böyük Vedi, Şıxlar, Afşar, Aşağı Qarabağlar, Dəvəli, Daşlı, Armaş, Çəmbərək. Ermənistan SSR Ali Soveti Rəyasət heyətinin müxtəlif fərmanları ilə rayon üzrə dəyişdirilmiş tarixi yer adları: Azərbaycan Respublikası prezidentinin 18 dekabr 1997-ci il tarixli "1948–1953-cü illərdə azərbaycanlıların Ermənistan SSR ərazisindəki tarixi-etnik torpaqlarından kütləvi deportasiyası haqqında" fərmanı Azərbaycan Respublikası prezidentinin 26 mart 1998-ci il tarixli "Azərbaycanlıların soyqırımı haqqında" fərmanı Əziz Ələkbərli, "Qədim türk-oğuz yurdu "Ermənistan"", Bakı, "Sabah", 1994. Əziz Ələkbərli, "Abbasqulu bəy Şadlinski", Bakı, "Ağrıdağ", 1996. Əziz Ələkbərli, "Qərbi Azərbaycan, 1-ci cild, Vedibasar mahalı", Bakı, "Ağrıdağ", 2000. Əziz Ələkbərli, "Qərbi Azərbaycan, 1-ci cild, Vedibasar mahalı", (2-ci nəşri), Bakı, "Ağrıdağ", 2003. Əziz Ələkbərli. "Qərbi Azərbaycan abidələri", Bakı, "Ağrıdağ", 2006.
Vedi rayonu

Əziz Ələkbərli. "Qərbi Azərbaycanlıların 1988-ci il soyqırımı", Bakı, "Nurlan", 2008. Azərbaycan tarixi üzrə qaynaqlar, Bakı, 1989 Enikolopov İ. K., Qriboedov i Vostok, İrəvan 1954 Kemal Beydilli, 1828–1829. Osmanlı – Rus savaşında Doğu Anadoludan Rusiyaya Köçürülen Ermeniler, X T. T. K. konqresinde sunulan tebliğ, Ankara,1986 Hovannesiyan R., Armenia on the Road to Independence, Los Angeles, 1976 Hüsyin Baykara., Azərbaycan istiqlal mücadiləsi tarixi, Bakı, 1992 Cahangir Zeynaloğlu, Müxtəsər Azərbaycan tarixi, Bakı, 1992 Suleyman Kocabas, Tarihte Turk-Rus Mucadelesi, Istanbul, 1989 Cəmil Həsənov. Azərbaycan beynəlxalq münasibətlər sistemində, 1918–1920-ci illər, Bakı, 1993 Məmməd Sadıq Aran. "Qardaş köməyi" məqaləsi;1951; Bax: "Ədəbiyyət və incəsənət" qəzeti, 2 oktyabr 1990-cı il. Qərbi Azərbaycan: azərbaycanlılara qarşı genosid demoqrafik statistika güzgüsündə Arxivləşdirilib 2015-11-16 at the Wayback Machine Qərbi Azərbaycanın türk mənşəlli toponimləri Arxivləşdirilib 2014-09-04 at the Wayback Machine İndiki Ermənistan qədim türk yurdu idi Qərbi Azərbaycan ərazilərində yer adlarının soyqırımı Həmçinin bax Azərbaycanlıların Qərbi Azərbaycandan deportasiyası
2015

1 yanvar — Litvanın avro pul vahidinə keçərək 19-cu Avrozona ölkəsi olması. 2 aprel — Keniyanın Qarissa Universitetinin Kollecində baş verən terror hadisəsində terrorçular istisna olmaqla 148 nəfər həlak oldu. 25 aprel — Nepalda 7.8 bal gücündə baş verən zəlzələdə 8675 nəfərdən çox insan həlak oldu. 12 may — Nepalda 7.3 bal gücündə baş verən zəlzələdə 200-dən çox insan həlak oldu. 30 may — Gürcüstanın keçmiş prezidenti Mixail Saakaşvili Ukraynanın Odessa vilayətinin qubernatoru təyin edildi. 2 iyun — FİFA-da rüşvət qalmaqalı.
2015

"Mustafa" mükafatı 26 iyun - ABŞ-də Ali Məhkəmənin qərarı ilə eynicinsli nigahlar bütün dövlət ərazisində leqallaşdırılıb. 21 fevral - Dollar rekord 0.75 qalxaraq 1.05 Azn olub 20 fevral - Yunan-Roma güləşi üzrə Azərbaycan yığması ilk dəfə Dünya Kubokunun qalibi oldu. 17 may - Qarabağ FK tarixində 3-cü dəfə Azərbaycan Premyer Liqasının qalibi oldu. 19 may - Bakının Binəqədi rayonundakı yaşayış binasında baş verən yanğında 16 nəfər həlak olmuşdur. 3 iyun - Qarabağ FK tarixində 4-cü dəfə Azərbaycan Kubokunun sahibi oldu. 12-28 iyun - Bakıda Birinci Avropa Oyunları (2015 Avropa Oyunları) keçirildi.
2015

4 dekabr - Neft daşları Günəşli yatağında güclü külək nəticəsində yanğın baş verib. 2 may - Uels Şahzadəsi Vilyam ilə Ketrin Midltonun Çarlotte Mountbaten-Uindsor adında 2-ci övladlarının dünyaya gəlməsi. 2 yanvar - Siyavuş Qarayev, Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının həqiqi üzvü, kimya elmləri doktoru, professor 7 yanvar - Zahid Qaralov, Azərbaycan ictimai-siyasi xadimi, pedaqoq, Yeni Azərbaycan Partiyası yaradıcılarından biri, pedaqoji elmlər doktoru, professor 11 yanvar – Anita Ekberq – İsveç aktrisası. 20 yanvar - Hafiz Fətullayev, Azərbaycan kinorejissoru, aktyor və ssenarist 23 yanvar - Abdullah bin Əbdüləziz Əl Səud, Səudiyyə Ərəbistanının 6-cı kralı. 25 yanvar - Demis Russos, Yunanıstan müğənnisi 28 yanvar - Vaqif Səmədoğlu, Azərbaycan şairi, dramaturq, publisist 3 fevral - Akif Hacıyev, AMEA-nın vitse-prezidenti, Fizika-Riyaziyyat və Texnika Elmləri Bölməsinin akademik-katibi,fizika-riyaziyyat elmləri doktoru, akademik, Əməkdar elm xadimi. 13 fevral - Özgəcan Aslan, türk tələbəsi.
2015

14 fevral – Lui Jurdan – Fransa aktyoru. 27 fevral - Boris Nemtsov, Rusiya dövlət xadimi və siyasətçisi. 28 fevral - Yaşar Kamal, türkiyəli yazıçı. 1 mart - Dadaş Adna, Azərbaycanlı fotoqraf və yazıçı. 1 aprel – Sintiya Lennon – Con Lennonun ilk həyat yoldaşı. 3 aprel - Kayahan – Türkiyə pop müğənnisi və bəstəkarı.
2015

17 aprel – Ramiz Mirişli – Azərbaycan bəstəkarı. 30 aprel - Aytac Babayeva, 11-ci sinif şagirdi. 1 may - Vəfa Quluzadə, Azərbaycan dövlət xadimi, politoloq 8 may - Zəki Alasya, Türk aktyoru. 9 may - Kənan Evrən, Türkiyə Respublikasının 7-ci prezidenti. 4 avqust – Tanilə Əhmərova – Azərbaycan kino aktrisası. 6 sentyabr – İlham Əsgərov – Azərbaycan teatr və kino aktyoru.
2015

8 sentyabr – Habil Əliyev – Azərbaycanın məşhur kamança ifaçısı. 10 sentyabr – Vəliəhd Vəliyev – Azərbaycan kino aktyoru. 10 oktyabr – Nuriyyə Əhmədova – Azərbaycan kino aktrisası. 24 oktyabr – Gülnar Salmanova – Azərbaycan aktrisası. 30 noyabr – Eldar Ryazanov – Rusiya və Sovet kinorejissoru. 21 dekabr – Ələsgər Məmmədoğlu – Azərbaycan teatr və kino aktyoru.
Konyunktivit

Konyunktivit — gözun selikli qişasının iltihabı. Bu xəstəlik gözun qızarması, qıcıqlanması, "yad cisim" hissiyyatı ilə özünü büruzə verir və həmçinin səhərlər göz qapaqlarının yapışması və müxtəlif xarakterli ifrazat ilə (irin, selik və s.) müşahidə olunur. Bunlardan başqa, göz qapaqlarının və selikli qişanın şişməsi, yaşaxma və işıqa həssaslıq müşahidə oluna bilir. Yaranma səbəbləri Konyunktivitlər müxtəlif mikroblorla törədilir: bakteriyalar, göbələklər, rikketsiyalar və viruslar (həmçinin allergik konyunktivitlər də mövcuddur). Törədici mikroblardan, orqanizmin müqavimətindən və xəstənin yaşından asılı olaraq konyunktivitlər müxtəlif şəkildə özünü göstərirlər. Müalicə olunmamış konyunktivit xroniki formaya keçir, keratit, buynuz qişanın xorası ilə nəticələnə bilir.
Konyunktivit

Hətta gözün və görmə qabiliyyətinin itməsinə də gətirib çıxara bilir. Müalicəsi üçün geniş spektrli antibiotiklərdən istifadə olunur. Dərmanların az effektivliyi zamanı göz yaşının mikrofloraya və antibiotiklərə qarşı həssaslığını analiz edirlər. Analizlərin nəticələrinə əsaslanaraq, daha böyük təminatla başqa antibiotiklər təyin olunur. Həmçinin bax
Əvəz Ələkbərov

Əvəz Əkbər oğlu Ələkbərov (23 iyul 1952, Cil, Krasnoselsk rayonu) — Azərbaycan iqtisadçısı, iqtisad elmləri doktoru, professor, Azərbaycan Respublikasının keçmiş Maliyyə naziri (1999–2006). Əvəz Ələkbərov 1952-ci il iyulun 23-də Qərbi Azərbaycanda anadan olmuşdur. Orta məktəbi bitirdikdən sonra 1969-cu ildə Azərbaycan Xalq Təsərrüfatı İnstitutuna daxil olmuş, 1973-cü ildə həmin institutun uçot-iqtisad fakultəsini bitirib, iqtisadçı ixtisası alaraq Bakı Baş tikinti idarəsində mühasib-hesabdar kimi işləmişdir. Sonra hərbi xidmətdə olmuşdur. 1975-ci ildən Azərbaycan Kənd Tikinti Nazirliyində iqtisadçı, böyük iqtisadçı, plan şöbəsinin rəisi, trest müdirinin iqtisadi məsələlər üzrə müavini işləmişdir.1980-cı ildə Kuybışev adına Moskva idarəetmə işçilərini təkmilləşdirmə institutunu bitirmişdir. 1981-ci ildən Azərbaycan Nazirlər Soveti İqtisadiyyat şöbəsində böyük referent və müdir müavini vəzifəsində çalışmışdır. 1991-ci ildən yeni yaradılan Azərbaycan Respublikası Pensiya Fondu idarə heyətinin sədri olmuşdur. 1992-ci ildən Azərbaycan Respublikası Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun sədri vəzifəsində işləmişdir.
Əvəz Ələkbərov

1999-cı ildə Ümumi Milli Lider Heydər Əliyev tərəfindən Azərbaycan Respublikasının Maliyyə Naziri təyin edilmişdir, O bu vəzifədə 7 il işləmişdir. Respublikada iqtisadi siyasətin formalaşmasında, büdcə-vergi, pul-kredit və sosial siyasətin təşəkkül tapmasında səylər göstərmişdir. Onun bilavasitə təşəbbüsü və rəhbərliyi altında ilk "Vergi məcəlləsi", "Büdcə sistemi haqqında qanun" və "Sosial sığorta haqqında qanun" hazırlanmış və tətbiqinə nail olunmuşdur. Dövlət və hökumət komissiyalarının üzvü olmuşdur. Ölkəmizi ABŞ, Birləşmiş Krallıq, Çin, Türkiyə, İsveçrə, Belçika, Norveç, Rusiya, Səudiyyə Ərəbistanı, Danimarka, Hindistan və başqa ölkələrdə beynəlxalq, ikitərəfli dövlətlərarası konfranslar və tədbirlərdə çıxış edərək təmsil etmişdir. Azərbaycan–ABŞ dövlətlərarası iqtisadi komissiyasının həmsədri kimi iqtisadi əlaqələrin qurulmasında xidmətləri vardır. Beynəlxalq Valyuta fondu, İslam İnkişaf bankı, Qara Dəniz Ticarət və İnkişaf Bankı və Asiya İnkişaf bankının Azərbaycan üzrə müdiri olmuşdur. Azərbaycan Beynəlxalq Bankı və Birləşmiş Universal Bankın (Kapital Bankın) müşahidə Şurasının Sədri olmuşdur.
Saxurlar

Hazırda 12 məktəbdə saxur dilində dərslər keçirilir. Həmin məktəblərdə ümumilikdə 105 sinif var və 2500-ə yaxın şagird təhsil alır. Saxurların yaşadığı ərazi Şəki-Zaqatala iqtisadi rayonuna daxildir. Son onillikdə orta illik əhali artımı 1,5 % olmuşdur ki, bu da orta respublika səviyyəsindən azdır. Saxurların ən məşhur nümayəndələri arasında fizika-riyaziyyat elmləri doktoru Abdulla Muxtarovu, professor Abdulla Qarayevi, Sovet İttifaqı Qəhrəmanı Səlahəddin Kazımovu,Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı Natiq Məmmədovu,yazıçı-publisist Əhməd İsayevi,filologiya elm doktoru-professor-sovet türkoloqu Səlim Cəfərovu,Tarixçi Dağıstan Dövlət universitetinin professoru Harun İbrahimovu,tarixçi dosent Elvira Lətifova,Bonn Universiteti Şifahi tarix fənni üzrə doktor Rasim Mirzəyev,Azərbaycan Texniki Universitetinın rektor əvəzi Xalıq Yahudov,Sovet Sosialist Əməyi Qəhrəmanı Minə Nəzirovanı,cüdo üzrə Avropa və Dünya kuboku çempionu Oruc Vəlizadəni, əməkdar MMA döyüşçüsü Samir Abdullayevi, muay tay və kikboksinq üzrə məşhur idman ustası Renat Yusubovu və s digərlərini göstərmək olar.
Saxurlar

Hazırda onların Saxur Mədəniyyət Mərkəzi fəaliyyət göstərir. Məskunlaşma Rusiya FR-da Azərbaycan Respublikasında 1967-cı ilin məlumatlarına görə saxurlar Dağıstanın 13 kəndində: Saxur, Gelmets, Kurdul (Lek), Mikik, Mişleş, Xiyax, Suqyut, Muslax, Attal, Korş, Cınıx, Baş-Kələl, Baş-Muxax; Azərbaycanın isə 16 kəndində yaşayırdılar: Muxax (7,2 min), Suvagil (Yeni Suvagil) (5,5–6 min), Qarqay, Kələl, Dağlı (keçmiş Əli Bayramlı kəndi) (3 min), Mamrux (2,1 min), Sabunçu (2 min), Qum (1,5–2 min), Gözbarax (2 min), Mişleş (Çinçar) (7–7,5 min), Çinarlı (1,2 min), Ləkit Kötüklü (1,2 min), Ağdam-Kələl, Qas, Ələsgər, Ağyazı (Üzümlü) (1–1,5 min). Əsasda Şəkidə məskunlaşıblar. Saxur mətbəxi müxtəlif yeməklərlə zəngindir. Xəmir xörəkləri isə onların ən çox sevdikləri yeməklərdən sayılır.
Saxurlar

Saxurların mətbəxində bir çox yemək növləri qaxalca hazırlanır. Bundan başqa, onların mətbəxində "sürhüllü", "xikeyi", "xingili" adlı yemək növləri də məşhurdur. Saxur mətbəxinin şah yeməyi sürhüllüdür. Sürhüllü əsasən qaxac ətlə hazırlanır.Lakin toyuq əti və təzə ətlə də hazırlanır.Daha sonra tələ, qomba, cint, bircəhdə saxur mətbəxinə aiddir. Xarici keçidlər Saxurlar haqqında film 2008
Qrenlandiya adası

Qrenlandiya — Dünyanın sahəsinə görə ən böyük adası Danimarkanın muxtar mahalıdır. Qrenlandiya həmdə sahəcə ən böyük inzibati ərazidir.Hərfi mənası "yaşıl ölkə" və ya "yaşıl yer" deməkdir. Adanın qərb və və cənub-qərbindən isti Qərbi Qrelandiya cərəyanı keçdiyinə görə sahilboyu ərazilərdə çəmənliklər əmələ gəlir. Ona görə də X əsrdə adaya gələn vikinqlər əraziyə belə ad vermişlər. Kəşf olunması və tədqiqatı Normanlar tərəfindən adanın kəşfi Qrenlandiyanın kəşfi ilə bağlı müxtəlif məlumatlar var. Əsaslı faktlardan biri,Qrenlandiyanın island mənşəli norman Qunbern tərəfindən kəşf olunmasıdır(875-ci il). Ancaq başqa mənbələrdə göstərilən məlumatlara inansaq, Qrenlandiya bu tarixdən daha əvvəl kəşf olunmuş. Tanınmış qütb tədqiqatçısı Vilyarmur Stefanson göstərir ki, Qrenlandiya ola bilsin qədim yunan dənizçisi Pifeyin gördüyü "buzlu Tule ölkəsidir".
Qrenlandiya adası

Hansı ki,e.ə 325-ci ildə Pifey Şimali Avropaya səyahəti zamanı bu ərazinin mövcudluğunu öz yazılarıda göstərmişdir. Sonralar Firtof Nansen Pifeyin materyallarını geniş tədqiq etdikdən sonra bu qənaətə gəlmişdir; Pifeyin səyahəti Danimarka və Norveç sahillərindən çoxda uzağa keçməyib. Onun gördüyü buzlar isə Barens dənizi və Norveç dənizinin buzları olmuş. Stefansonun başqa ehtimalıda mövcuddur: Məlumdur ki,normanlara qədər İslandiya keltlər tərəfindən məskunlaşmışdır. Ola bilsin ki,onlar Danimark boğazına gədər üzmüş və Qrenlandiyanı görmüşdülər.Qunbern təfəindən Qrenlandiyanın kəşfi sonralar normanlar üçün adanın mənimsənilməsi üçün stimul oldu. Bu həmdə Amerikanın kəşfi üçündə bir təkan oldu. 981-ci ildə digər bir islandiyalı- Erik Torvaldensen (Kürən Erik) Qunbern gördüyü torpaqların axtarışı məqsədi ilə səfərə çıxdı. Erik adanın cənub hissəsinə gəlib çatdı.