LocalDoc/ldquad_v2_retrieval-reranked huggingface dataset:
Qafqaz albanları

Asay – IV əsrdə Alban çarının adı. Türkcə as – iltifat, mərhəmət, nəvaziş, əziz sözündən və "ay" şəkilçisindəndir. Alban tarixində Mehranilərdən (Cavanşirin mənsub olduğu nəsildən) Varaz Tridatın oğlanlarından biri də qədim ermənicə yazılışda İsay (Esay, Asay adının şəkli) kimi qeyd olunmuşdur. Asay və Esay şəxs adları Orta Asiya və Volqaboyu türk xalqlarında geniş yayılmışdır: azərbaycanlılarda Azay, ruslarda Aseev, ermənilərdə Esayan, gürcülərdə Esadze və. b. IX əsrdə Arsakda xristian albanların hakimi Esay Stepannos (ərəb mənbələrində İsa ibn İstifanus), XVII əsrdə Alban xristian tarixçisi Esay Əsən Cəlalın adları ilə müqayisə olunur. Mate – V əsr, Albaniyanın Bərdə mahalının xristian ruhanisinin adı. Türkmənşəli Mete adının qədim ermənicə yazılış formasıdır. Er.
Qafqaz albanları

əv. III əsrdə Hun imperiyasının əsasını qoymuş Mete (209 – 174) xaqanın adı ilə eynidir. Türk dillərindəki matı – gözəl, vicdanlı, sədaqətli, səmimi, doğruçul , yaxud matı (batı) – mətin, qüvvətli, möhkəm sözündəndir. Manas – V əsrdə Qəbələ şəhərinin yepiskopunun adı. Geniş yayılmış türkmənşəli adlardandır. Oğuznamənin Altay variatında Alp- Manaş, qırğızların Manas dastanında Manas şəxs adları ilə müqayisə olunur. Türkcə manq – bahadır, döyüşçü sözü və as şəkilçisindən ibarətdir. Vaçe – V əsrdə Alban çarının adı.
Qafqaz albanları

Türkcə (əsli irancadan) vaç – haqqı ödəyən sözündəndir. Soqd dilində pac – oruc tutmaq və Vaçaq – oruc sözlərindəndir. Qədim türklərdə Vaça şəxs adı ilə müqayisə olunur. Həsən Cəlal – XII əsrdə Qarabağın dağlıq hissəsində xristian albanların Xaçın knyazının adı. Ermənicə epiqrafik abidədə Hasan Calal kimi yazılmışdır. Bu adın Cəlal hissəsi orta əsrlərdə geniş yayılmış ərəbcə Calal- üd Dövlə titulunun qısaldılmış formasıdır. Prof. Q. Qeybullayev qeyd edir ki, "hakimin əsl adı isə Əsəndir, lakin ermənicə adın əvvəlinə h səsi əlavə olunmuş və ə səsi olmadığına görə Hasan kimi yazılmışdır. Tarixçilərimiz isə bu kişinin adını indiyədək ermənicədən ruscaya Qasan, Xasan, ruscadan azərbaycancaya Həsən kimi çevirib yazırlar.
Qafqaz albanları

Beləliklə, türkmənşəli Əsən şəxs adı (türkcə əsən – sağlam, gümrah sözündən) ərəb mənşəli Həsən adı ilə eyniləşdirilmişdir, halbuki albanların xristian hissəsinin hakiminin, ərəblərin və islamın qatı əleyhdarının adı ərəbcə ola bilməzdi. Lakin Hambarsumyan kimi tələffüz edilən və yazılan adı erməilər heç də rusca Xambarsumyan, yaxud Qambarsumyan yox, Ambarsumyan yazırlar və düz də edirlər." Əsən Calalın babasının adı da Əsən olmuşdur və ermənicə o da Hasan yazılır. Gəncəsər monastırında (1216 – 1238-ci ildə tikilmişdir) 1240 – cı ilə aid kitabədə Əsən Calalın Vaxtanqın oğlu, böyük Hasanın nəvəsi Hasan Calal adlanmasından görünür ki, onun babası da Əsən adlanmışdır. Aydındır ki, həmin Əsən də ərəbcə Həsən adından ola bilməzdi. Deməli, qədim ermənicə yazılışda şəxs adlarının və toponimlərin əvvəlinə h səsi artırılma olduğu nəzərə alınmalıdır. Erməni mənbələrində indiki Aterk – Haterk, Aran-Daş – Hrandaş, Aran – Hran və s. kimi yazılmışdır. Əsən sözü şəxs adlarında alban Sanesan şəxs adında öz əksini tapmışdır.
Qafqaz albanları

Antik müəllif Dion Kassiy Şimali Qafqazda Azık (Yazıq) tayfasının başçısının adını Zantik kimi yazmışdır. Yazıqları iranmənşəli tayfa hesab edən tədqiqatçılar Zantik şəxs adı üstündə çox çalışmış, lakin onu İran dilləri vasitəsilə izah edə bilməmişlər. Halbuki bu şəxs adı türkcə əsən, əzən – sağlam, gümrah sözü və -tık (-lık) şəkilçisindən ibarətdir. Lakin antik müəllif adın başında duran e və ya ə səsini yazmamış, yaxud onu məlumatçısının tələffüz etdiyi kimi qeyd etmişdir. Əsən Calalın adı erkən orta əsrlərdə uyğurlarda Asan, Asan-tiqin , XIII əsrdə monqollarda Esen-Buqa, Esen- Teymur, Əsən, – Tuqay və b., XIV əsrdə Bulqar xanı Asan adı ilə müqayisə olunur. Səhl ibn Sunbat – Sunbat adının (danışıqda n-m əvəzlənməsinə görə) fonetik formasıdır. IX əsrdə Babəki tutub ərəb sərkərdəsi Afşinə təslim edən Sisakan çarı Səhl ibn Sunbatın adı ilə müqayisə olunur. Türkcə sun – gözətçi, keşikçi və bat – mətin sözlərindəndir.
Qafqaz albanları

Toponimləri Mənbələrdə Albaniya ərazisində çoxlu yer adları çəkilir. II əsr müəllifi Klavdi Ptolemey Albaniya ərazisində 29 yaşayış məntəqəsi və 5 çay adını çəkir. Bu toponimlərin mənşəyi haqqında geniş ədəbiyyat var, lakin demək olar, heç birinin mənası açılmamışdır. Pqof. Q. Qeybullayev isə onun göstərdiyi Sanua, Qelda, Alam, Baruka, Tabilaka və İobula toponimlərini müvafiq olaraq Albaniyanın Xeni, Qelavu, orta əsrlərdə Olom, Ulam və müasir Berikey (Dərbənd rayonunda), Tövlə (Qəbələ rayonu) və Balakən adları ilə qarşılaşdırır. Maraqlıdır ki, Ptolemey Sioda toponimini Kürlə Arazın birləşdiyi yerdə (təxminən indiki Cavad kəndinin yerində) qeyd edir. Ehtimal ki, bu toponim Suv-ada çayların qovuşduqları yürdə üç tərəfdən su ilə əhatə olunan ada formalı yer sözüdür və Suada toponimi zaman keçdikcə Cavad formasını qəbul etmişdir. Ptolemeyin qeyd etdiyi Alban, Qelda, Kamexiya, Osika və Tilbida toponimləri müvafiq surətdə Albaniyanın Alban, Gel, Şamake, Şaka və Silb tayfalarının adlarını əks etdirir.
Qafqaz albanları

Ptolemeyin qeyd etdiyi Alam toponimi türkcə olam, olom keçid sözündən ibarətdir. İori və Alazan çaylarının qovuşuğunda orta əsrlərdə Olom toponimi vardı. Albaniya toponimlərinin çoxu Musa Kalankatlının Alban tarixində qeyd edilmişdir. Lakin tədqiqat göstərmişdir ki, bu mənbədə göstərilən yer adlarını iki qismə ayırırlar: Albaniyada yaşamış tayfaların adlarını əks etdirənlər; yerin müsbət və mənfi relyef formalarını bildirən sözlərdən ibarət adlar. Birinci qrupa Habant, Arajank, Arandjinak, Aranrot, Qarqar, Qoroz, Kanqark, Kolb, Kolt, Medz-Arank, Medz-Kolmank, Pazkank, Trtu, Tuçkatak, Çol, Çur, Xarqlank, Xunanakert və s. aid edilir. Bu toponimlərin Albaniyada yaşayan türkmənşəli Abant, Araz, Aran, Qarqar, Gorus, Kəngər, Kol (Kul), Çol (Çul), Peçeneq, Tərtər, Katak, Xun (Hun) tayfalarının adlarını əks etdirir. Albaniyanın Lpink, Lubnas, Hereti və Xeni toponimləri isə Dağıstanmənşəli tayfaların adlarını əks etdirir. Qiyasəddin Qeybullayev-Azərbaycan türklərinin təşəkkülü tarixindən,Bakı,1994 Qiyasəddin Qeybullayev-Azərbaycanlıların etnogenez tarixindən.Bakı,1991(rus dilində) Fəridə Məmmədova-Qafqaz Albaniyası və albanlar,Bakı,2005 Ziya Bünyadov-Azərbaycan VII-IX əsrlərdə,Bakı,2006 Xarici keçidlər Qafqaz Albaniyası haqqında portal (rusca) Həmçinin bax Qafqaz Albaniyası Qafqaz Albaniyasında xristianlıq Alban xaç daşları
Anton Çexov

29 yanvar 1860-cı ildə Anton Çexov Rusiyanın cənubundakı Azov dənizinin liman şəhəri Taqanroqda. Antoni bayramında altı uşağı olan bir ailənin üçüncü uşağı kimi dünyaya gəldi. 1860-cı ildə üçüncü gildaya aid olan tacirin evində oğlan uşağı dünyaya gələndə heç kim onun Rusiyada, eləcə də dünyada tanınmış yazıçı olacağını güman etmirdi. Yetkinlik yaşlarında Çexov qardaşının Aleksandrın arvadı və uşaqlarına münasibətini tənqid edərək, Pavelin zülmünü xatırlatdı: "Ananızın cavanlığının despotizm və yıxdığınız yalan olduğunu xatırlamağınızı xahiş edirəm. Despotizm və yalan, düşünmək üçün iyrənc və qorxulu olan uşaqlığımızı məhv etdi.
Anton Çexov

Şorba çox duzlu olduğu üçün əsəb pozduğu zaman hiss etdiyimiz dəhşəti və iyrəncliyi xatırlayın". Çexov Taqanroqdakı Yunan məktəbində və Taqanroq Gimnaziyasında (sonradan Çexov Gimnaziyası olaraq dəyişdirildi) oxudu və Taqanroq Gimnaziyasında Qədim Yunan kursundan imtahan verə bilmədiyi zaman on beş yaşında sinifdə qaldı. Qardaşlarım və mən kilsənin ortasında dayanarkən, "duam ucaldılsın" və ya "Arxangel səsi" üçlüyünü oxuyanda hamı bizə emosional baxırdı və ailələrimizə qısqanclıqla baxırdı, amma o vaxt özümüzü kiçik məhbus kimi hiss edirdik. Çexov daha sonra ateist oldu.1876-cı ildə Çexovun atası ev tikmək üçün xərclədiyi və Mironov adlı bir podratçıdan aldığı borca görə iflas etdi. Borcu səbəbindən həbsxanaya düşməmək üçün universitetdə oxuyan ən böyük iki oğlu – Aleksandr və Nikolayla birlikdə yaşamaq üçün Moskvaya qaçdı.
Anton Çexov

Ailə Moskvada yoxsulluq içində yaşayırdı. Çexovun anası fiziki və mənəvi olaraq çökmüş halda idi. Çexov ailəsinin əmlakını satmaq və təhsilini başa çatdırmaq üçün geridə qaldı. Çexov daha üç il Taqanroqda yaşadı və Albalı bağındakı Lopaxin kimi Selivanov adlı bir adamla təqaüdçü olaraq qaldı və evlərinin qiymətini ailədən qurtardı. Çexov özəl müəllimləri tutaraq qayğısına qaldığı təhsili ödəmək üçün qızılfinçləri satmağa başladı. Digər şeylər arasında qəzetlərə qısa eskizlərini də satdı.
Anton Çexov

Moskvadakı ailəsinə göndərə biləcəyi hər rublu onları sevindirəcək yumoristik məktublarla göndərdi. Bu müddət ərzində Miguel de Servantes İvan Turgenev, İvan Qonçarov və Artur Şopenhauer kimi şəxslərin əsərlərini hərtərəfli, təhlil edərək oxudu və "Atasızlıq" adlı tragikomediyasını yazdı, amma qardaşı İskəndər "günahsız bir uydurma" olduğu üçün "bağışlandı". oyunu rədd etdi. Çexov bir sıra sevgi işlərindən də həzz alırdı, bunlardan biri müəllimin həyat yoldaşı ilə münasibətləri idi.1879-cu ildə Çexov məktəbi bitirdi, ailəsi ilə birlikdə Moskvaya getdi, burada Moskva Dövlət Tibb Universitetinin tibb fakültəsinə qəbul oldu. İlk yazıları Həyatının dönüş nöqtəsi Çox işləməkdən və səhhətinin get-gedə pisləşməsindən bezən Çexov, 1887-ci ildə Ukraynaya getdi.
Anton Çexov

Dönüşündə, o, köhnə bir çox qəribə və çox orijinal bir şey kimi təsvir etdiyi Severny Vestnikdə nəşr olunan "Step Step" adlı roman uzunluğu hekayəsini yazmağa başladı. Xarakterlərin düşünmə prosesinə sürüklənən povestdə Çexov, çöldə gənc bir uşağın və yoldaşlarının, bir keşişin və evdən uzaqda yaşamağa göndərilən bir tacirin gözü ilə səyahətə başlayır. Addım addım "adını Çexov şeirinin lüğəti adlandırdı və yetkin bədii keyfiyyətinin çox hissəsini nümayiş etdirərək Chekhov'a əhəmiyyətli bir yüksəliş qazandırdı və bir qəzetdən daha çox bir ədəbi jurnalda nəşr olundu.1887-ci ilin payızında Korş adlı bir teatr rejissoru Çexova bir pyes yazmağı tapşırır və nəticədə İvanov iki həftədən sonra pyesi yazır və noyabrda səhnələşdirir. Çexov bu təcrübəni "dəhşətli" tapsa da və qardaşı Aleksandra yazdığı məktubda xaotik məhsulun gülməli bir portret olduğunu, oyunun vurulduğunu və orijinal bir əsər kimi qiymətləndirildiyini bildirdi. Üstəlik, Çexov o dövrdə tam məlumatlı olmasa da, Seagull (imla ili 1895), Vanya əmi (yazılı il 1897), Üç bacı (imla ili 1900) və Albalı bağı (imla ili 1903) kimi pyesləri bu gün də fəaliyyət göstərən alətə ehtiyatlı olan inqilabi bir dayaqdır.
Anton Çexov

insanlığı mümkün qədər dəqiq bir şəkildə tərtib edərək, izləyicilərin insan olmasının nə demək olduğunu bütün təfərrüatlarını əks etdirəcəyinə ümid edərək, insanların gerçək davranışları və bir-birləri ilə danışması gerçek realizm insanlarını yenidən yaratmaq və ifadə etmək səyləridir.1889-cu ildə Çexovun qardaşı Nikolayın vərəm xəstəliyindən vəfat etməsi Darıxdırıcı Hekayəyə ilham verdi və ömrünün sonunda həyatının məqsədsiz olduğunu başa düşən bir adam haqqında iş həmin ilin sentyabrında tamamlandı. Nikolayın ölümündən sonra qardaşı Çexovun depresiya və narahat olduğunu yazan Mixail Çexov, qanuni işinin bir hissəsi olaraq, o dövrdə həbsxanalarda araşdırma aparırdı və Anton Çexov nədənsə öz həyatında həbsxana islahatı məsələsi ilə məşğul olurdu. Cəza çəkdiyi Saxalin vilayəti 1890-cı ildə Çexov, Yaponiyanın şimalındakı cəza koloniyası olan Saxalin vilayəti ilə Rusiyanın Uzaq Şərqinə çətin bir səfər etdi, burada üç aylıq siyahıyaalma üçün minlərlə məhbus və məskunlarla görüşdü. Tomsk şəhəri haqqında bacısına yazdıqlarına görə şəhər pis bir nüfuza sahibdir. "Tomsk çox darıxdırıcı bir şəhərdir.
Anton Çexov

Görüşdüyüm sərxoşlardan və otelə gələn ziyalılardan mənə hörmətlərini göstərməyə qərar versəm. Çexov, Saxalində bir çox şeyin, o cümlədən dələduzluq, materialların mənimsənilməsi və qadınları fahişəliyə məcbur etməsinin şahidi oldu, bu da onu qorxutdu və qəzəbləndirdi. Xüsusilə cəza koloniyasında ailələri ilə birlikdə yaşayan uşaqların acınacaqlı vəziyyətindən təsirlənmişdir.Daha sonra Çexov yardımın cavab olmadığını, ancaq dövlətin məhbuslara humanitar rəftarı maliyyələşdirmək vəzifəsi olduğunu başa düşdü. Tapıntıları 1893 və 1894-cü illərdə ədəbi deyil, ictimai elm kimi Ostrov Saxalin (Saxalin adası) adı ilə nəşr edilmişdir. Çexov "Sahalin Cəhənnəm" üçün "Cinayət" adlı uzun qısa hekayəsində ədəbi bir ifadə tapdı.
Anton Çexov

Çexovun Saxalin haqqında yazdığı yazı Haruki Murakaminin 1Q84 romanında qısa bir şərh və təhlildir. [60] Bu, eyni zamanda Nobel mükafatı laureatı Seamus Heaney-in "Çexov Saxalində" şeirinin mövzusu idi. 1892-ci ildə Çexov, 1899-cu ilə qədər ailəsi ilə birlikdə yaşadığı Melixovodan kiçik bir əmlak aldı, Moskvanın təxminən 40 km cənubunda. "Lord olmaq yaxşıdır." lakin ev sahibi kimi öz vəzifələrini ciddi qəbul etdi və qısa müddətdə yerli kəndlilərə xeyir verdi. 1892-ci ildə qıtlıq və xolera hadisələrindən zərər çəkmiş insanlara yardım qurmaqla yanaşı, üç məktəb, yanğınsöndürmə məntəqəsi və klinika tikməyə davam etdi və vərəm xəstəliyinin tez-tez yenidən ortaya çıxmasına baxmayaraq öz tibbi texnikasını yerli kəndlilərə bağışladı.
Anton Çexov

Melixovodakı evlərin üzvü Mixail Çexov, qardaşının tibbi əlaqəsinin əhatəsini izah etdi: "Çexovun Melixovoya köçdüyünün ilk günündən xəstələr iyirmi mil uzaqlıqda ona axın etməyə başladı. Onları gəzməyə və ya arabaya gətirdilər və tez-tez xəstə xəstələr üçün aparırdılar. Bəzən səhər erkən qadınlar və uşaqlar onun qapısının qarşısında dayandılar. Çexovun dərman xərcləmələri diqqətəlayiq idi, lakin ən böyük xərc xəstəyə baş çəkmək üçün bir neçə saat səyahət etmək idi, bu da yazmaq üçün vaxtını azaltdı. [64] Ancaq Çexovun həkim kimi çalışması, onu Rusiya cəmiyyətinin bütün təbəqələri ilə sıx əlaqə quraraq yazılarını zənginləşdirdi.
Anton Çexov

Məsələn, əvvəlcədən kəndlilərin qeyri-sağlam və dar yaşayış şəraitini gördü və "Kəndlilər" adlı qısa hekayəsi də səsləndi. Çexov üst sinifdə də olub dəftərinə qoydu: "Aristokratlar? Eyni çirkin bədənlər və fiziki çirklənmə, eyni dişsiz qocalıq və bazar qadınları kimi iyrənc ölüm." 1897-ci ilin martında Çexov Moskvaya səfər edərkən ağciyərlərindən böyük bir qanaxma keçirdi. Çox çətinliklə bir klinikaya girməyə razı oldu, burada həkimlər ağciyərlərinin yuxarı hissəsində vərəm diaqnozu verdilər və həyat tərzinin dəyişdirilməsini tövsiyə etdilər.
Anton Çexov

25 may 1901-ci ildə Çexov səssizcə Olga Knipper ilə evləndi. Knipperr vaxtilə Çexovun Seagullun məşqləri zamanı aparan və qəyyumluqda olduğu Nemirovich-Danchenko'nun sevgilisi idi. Çexov "Rusiyanın ən tələbkar ədəbi bakalavr" kimi tanınır. münasibətlər qurmaqdan yayındı və münasibətlər əvəzinə fahişəxanalara getməyi üstün etdi. Suvorinə göndərdiyi məktubda bildirmişdir: İstəsən, mütləq evlənəcəm. Ancaq bu şəraitdə hər şey olduğu kimi olmalıdır.
Anton Çexov

Mən kənddə yaşadığım zaman Moskvada yaşamalı və onu görməyə gedəcəyəm. Sonuncu məktubu 1888-ci ildə naşir Suvorinə yazdığı məktubda Çexov xəstəliyinin şiddətləndiyini, ağciyərindən qan gəldiyini yazır. 1897-ci ildə müayinə olunanda həkimlər onun sağ ağciyərində problem olduğunu təsdiqləyirlər. Bu illərdə artıq Çexov məşhur və dəbdə olan yazıçı idi. Ona Puşkin mükafatı təltif etmişdilər və əsərləri qalın jurnallarda dərc olunurdu. Məşhur yazıçının vəziyyəti günü-gündən ağırlaşırdı.
Anton Çexov

Onun 186 sm boyu, 62 kq çəkisi vardı. Çox ciddi müalicə olunsa da, nəticə görünmürdü. Səhhətindəki ciddi problemlərə baxmayaraq Çexov 1901-ci ildə evlənir. Çexovun seçimi çoxlarında təəccüb doğurur. O, aktrisa Olqa Leonardovna Knipperlə ailə həyatı qurdu.
Anton Çexov

Onlar 1898-ci ildə Moskva Bədii Teatrında " Qağayı" və "Çar Fedor İoannoviç" tamaşaya qoyularkən tanış olmuşdular. Evlənənə qədər bir-biri ilə tez-tez məktublaşan, aradabir Moskvada və ya Yaltada görüşmək imkanı qazanan cütlüyün rəsmi nikaha girmələri çoxlarını heyrətləndirdi. Anton Pavloviç ailə uşaq arzusunda olsa da, sənətini heç vəchlə ailəyə qurban verməyəcək bir qadınla evlənmişdi. Xəstəliyi ilə əlaqədar ilin çox hissəsini Yaltada yaşayan yazıçının xanımı işinə görə daha çox Moskvada qalırdı. Onların uşaqları olmadı.
Anton Çexov

Bir dəfə hamilə qalan Olqa Knipper uşağı itirir. Olqa Leanardovna məktublarından birində ərinə yazırdı: " Sənə, hardasa uzaqlarda mifik arvadının olmağını düşünmək qəribədir, deyilmi? Bu necə də gülməlidir. Səni çoxlu-çoxlu qucaqlayıb öpürəm, mənim mifik ərim." Olqa Leanardovna məktublarında Anton Pavloviçlə evlənməkdə düzgün addım atmadığını, buna peşman olduğunu dəfələrlə yazmışdı: "Mən sənə, belə bir insana qarşı düşünülməmiş addım atdım.
Anton Çexov

Əgər səhnədəydimsə, tənha qalmalı və heç kimin zəhləsini tökməməli idim". Çexovsa cavabında yazırdı: " Boş-boş danışma. Sən qışı mənimlə qala bilmədiyin üçün günahkar deyilsən. Əksinə, əgər bir-birimizin işlərinə mane olmuruqsa, biz səninlə çox yaxşı ər-arvadıq. Sən teatrı sevirsən, deyilmi?
Anton Çexov

Əgər sevməsəydin, onda başqa məsələ". Knipperin vicdanı ona rahatlıq vermirdi. Yaltadakı evində anası və bacısı ilə yaşayan ərinə tez-tez baş çəkə bilmək üçün teatrda yerinə əvəzedici aktyor hazırladı. "Antonka, səni çoxmu acıqlandırıram? Səni tez-tezmi narahat edirəm?
Anton Çexov

Bağışla məni, əzizim, qızılım mənim, bu elə utancvericidir ki. Mən necə də murdaram. "- Olqa Knipper yazırdı. Çexovun səhhəti getdikcə pisləşirdi. 3 iyun 1904-cü ildə o xanımı ilə birlikdə xaricə yola düşür.
Anton Çexov

Badenveylerdən bacısı Maşaya ünvanladığı sonuncu məktubda Çexov yazırdı: "Əzizim Maşa, bura çox istidir. Özümlə yalnız qış paltarı götürdüyümdən, istilər məni qəfil yaxaladı, nəfəsim kəsilir və yeganə arzum buradan tez getməkdir, amma haraya? İtaliyaya, Komoya getmək istədim, amma hamı ordan da istilərin əlindən qaçıb. Avropanın cənubunda, hər yerdə istidir. İstədim paroxodla Triestadan Odessaya gedim, ancaq bilmirəm, indi, iyun-iyulda bu nə qədər mümükündür… Bilmirəm nə edim.
Anton Çexov

Olqa mənə nazik kostyum sifariş etmək üçün Freyburqa gedib, burada, Badenveylerdə nə çəkməçi, nə də dərzi var… Yaxşı, sağlıqla qal və şən ol. Anaya, Vanyaya, Corca, nənəyə və başqalarına salam de. Yaz. Səni öpür və əlini sıxıram". Dünya ədəbiyyatında görkəmli yərlərdən birini tutan böyük rus yazıçısı A. Çexov öz əsərlərində yaşadığı dövrün real səhnələrini, ictimai həyatın səciyyəvi tərəflərini əks etdirmişdir.
Anton Çexov

Lev Tolstoy onu "nəsrin Puşkini" adlandırırdı. Ziyalıların xalq qarşısında məsuliyyəti mövzusu, xalq taləyinə etinasızlıq, meşşanlıq, qına çəkilmək kimi mənəvi eybəcərliklərin tənqidi, "obıvatel" mühitinin insani keyfiyyətləri və müsbət idealları puç etməsi Çexov yaradıcılığının leytmotividir. Həkayə sahəsindəki fəaliyyəti ile bütün dünya ədəbiyyatında diqqəti cəlb ətmiş Çexov üçün bir novator yazıçı kimi təmkinli, lakonik təhkiyə üslubu xarakterikdir. Əsas diqqəti qəhrəmanın daxili aləminə yönəldən müəllifin əsərlərində, adətən, gərgin süjet, konflikt yoxdur. Həmin əsərlerdeki özünəməxsus yumor bu mənada lirik təbəssümü, ciddi istehza və satiranı özündə birləşdirən tragikomik gülüşdür.
Anton Çexov

6 N°-li palata Məmurun ölümü Yaylaqçılar At familiyası Anna nişanı 6 N°-li palata Xəstəxana həyətində ayıpəncəsi, gicitkən və çətənə kolluqları ilə bürümüş kiçik bir fligel vardı. Fligelin dəmir damı paslanmışdı, su novçası yarıyadək sınıb tökülmüşdü, artırmasının pillələri çürümüş və qıraq-bucağında ot bitmişdi, evin suvağından təkcə iz qalmışdı. Fligelin qabaq tərəfi xəstəxanaya, dal tərəfi isə çölə baxırdı. fligeli çöldən, üstünə çoxlu mıx çalınmış xəstəxana hasarı ayırırdı. Bu, ucları yuxarı sancılmış mıxlar, hasarın və figelin özü, yalnız xəstəxana və həbsxana tikililərinə məxsus kədərli və çox pis görünüşdə idi. Əgər gicitkəni dalayıb yandırmasından qorxmursunuzsa, gəlin dar çığırla gedib figelin içərisinətamaşa edək.
Anton Çexov

Birinci qapını açıb dəhlizə giririk. Burada divarın və peçin dibinə bir yığın xəstəxana tör-tökündüsü atılmışdır. Döşəklər, köhnə cırıq xalatlar, tumanlar, heç nəyə yaramayan göy zolqaqlı köynəklər, yırtıq ayaqqbılar bir yerə tökülmüş, əzilmiş, qarışdırılmışdır, bu şeylər çürüyürvə ətrafa pis qoxu yayır. Gözətçi Nikita, damağında çubuq, həmişə bu tör-töküntünün üstünə uzanırdı; bu, istefaya çıxmış köhnə bir soldat idi, paltarına tikilmiş baftaları belə saralmışdı. Üzü sərt və arıqdı, sallaq qaşları sifətini qoyun itinə oxşadırdı, burnu pul kimi qırmızı idi; boyu alçaq, görünüşü arıqdı, lakin gövdəsi zəhmli, yumruqları saz idi. O, dünyada qayda-qanunu hər şeydən çox sevən və ona görə də bunları döyməyin zəruri olduğunu inanan sadədil, icraçı və küt adamlar zümrəsinə mənsub idi. O, adamların üzünə, döşünə, kürəyinə, hər yerinə vururdu və əmin idi ki, bunsuz burada qayda ola bilməz.
Anton Çexov

1904-cü ilin mayında Çexovun vərəm xəstəliyi ağır şəkildə irəliləyir. Mixail Çexov deyir ki, "Çexovu görən hər kəs gizli şəkildə sonun çox uzaq olmadığını düşünür və Çexov sona yaxınlaşanda bunu başa düşdü" dedi. İyunun 3-də, Olqa ilə birlikdə Almaniyanın Qara meşəsindəki Badenveiler şəhərinə getmək üçün yola düşdü, burada bacısı Maşaya zahirən şən məktublar yazır, məktublardakı yeməklər barədə məlumat verirdi. Anası və bacısının sağlamlığının yaxşılaşdığına inandırdı. Son məktubunda Almaniyada qadın geyimindən şikayətləndi.
Anton Çexov

Çexovun qalıqları Qorki'ni narahat edən istiridyə üçün istifadə olunan soyudulmuş bir dəmir yolu vasitəsilə Moskvaya daşındı. General Kellerin cənazəsini hərbi qrupun müşayiəti ilə təsadüfən minlərlə yas mərasimindən bəziləri izlədi. Çexov atasının yanında Novodeviçi qəbiristanlığında dəfn olundu. Allen, David, Performing Chekhov, Routledge (UK), 2001, ISBN 978-0-415-18934-7 Bartlett, Rosamund, and Anthony Phillips (translators), Chekhov: A Life in Letters, Penguin Books, 2004, ISBN 978-0-14-044922-8 Bartlett, Rosamund, Chekhov: Scenes from a Life, Free Press, 2004, ISBN 978-0-7432-3074-2 Benedetti, Jean (editor and translator), Dear Writer, Dear Actress: The Love Letters of Olga Knipper and Anton Chekhov, Methuen Publishing Ltd, 1998 edition, ISBN 978-0-413-72390-1 Benedetti, Jean, Stanislavski: An Introduction, Methuen Drama, 1989 edition, ISBN 978-0-413-50030-4 Borny, Geoffrey, Interpreting Chekhov, ANU Press, 2006, ISBN 1-920942-68-8, free download Chekhov, Anton, About Love and Other Stories, translated by Rosamund Bartlett, Oxford University Press, 2004, ISBN 978-0-19-280260-6 Chekhov, Anton, The Undiscovered Chekhov: Fifty New Stories, translated by Peter Constantine, Duck Editions, 2001, ISBN 978-0-7156-3106-5 Chekhov, Anton, Easter Week, translated by Michael Henry Heim, engravings by Barry Moser, Shackman Press, 2010 Chekhov, Anton, Forty Stories, translated and with an introduction by Robert Payne, New York, Vintage, 1991 edition, ISBN 978-0-679-73375-1 Chekhov, Anton, Letters of Anton Chekhov to His Family and Friends with Biographical Sketch, translated by Constance Garnett, Macmillan, 1920. Full text at Gutenberg.. Retrieved 16 February 2007.
Anton Çexov

Chekhov, Anton, Note-Book of Anton Chekhov, translated by S. S. Koteliansky and Leonard Woolf, B. W. Huebsch, 1921. Full text at Gutenberg.. Retrieved 16 February 2007. Chekhov, Anton, The Other Chekhov, edited by Okla Elliott and Kyle Minor, with story introductions by Pinckney Benedict, Fred Chappell, Christopher Coake, Paul Crenshaw, Dorothy Gambrell, Steven Gillis, Michelle Herman, Jeff Parker, Benjamin Percy, and David R. Slavitt. New American Press, 2008 edition, ISBN 978-0-9729679-8-3 Chekhov, Anton, Seven Short Novels, translated by Barbara Makanowitzky, W. W. Norton & Company, 2003 edition, ISBN 978-0-393-00552-3 Clyman, T. W. (Ed.).
Anton Çexov

A Chekhov companion. Westport, Ct: Greenwood Press, (1985). ISBN 9780313234231 Finke, Michael C., Chekhov's 'Steppe': A Metapoetic Journey, an essay in Anton Chekhov Rediscovered, ed Savely Senderovich and Munir Sendich, Michigan Russian Language Journal, 1988, OCLC 17003357 Finke, Michael C., Seeing Chekhov: Life and Art, Cornell UP, 2005, ISBN 978-0-8014-4315-2 Gerhardie, William, Anton Chekhov, Macdonald, (1923) 1974 edition, ISBN 978-0-356-04609-9 Gorky, Maksim, Alexander Kuprin, and I. A. Bunin, Reminiscences of Anton Chekhov, translated by S. S. Koteliansky and Leonard Woolf, B. W. Huebsch, 1921. Read at eldritchpress.
Anton Çexov

Arxivləşdirilib 2015-09-14 at the Wayback Machine. Retrieved 16 February 2007. Gottlieb, Vera, and Paul Allain (eds), The Cambridge Companion to Chekhov, Cambridge University Press, 2000, ISBN 978-0-521-58917-8 Jackson, Robert Louis, Dostoevsky in Chekhov's Garden of Eden—'Because of Little Apples', in Dialogues with Dostoevsky, Stanford University Press, 1993, ISBN 978-0-8047-2120-2 Harold L. Klawans|Klawans, Harold L., Chekhov's Lie, 1997, ISBN 1-888799-12-9. About the challenges of combining writing with the medical life. Malcolm, Janet.
Anton Çexov

Miles, Patrick (ed), Chekhov on the British Stage, Cambridge University Press, 1993, ISBN 978-0-521-38467-4 Nabokov, Vladimir, Anton Chekhov, in Lectures on Russian Literature, Harvest/HBJ Books, [1981] 2002 edition, ISBN 978-0-15-602776-2. Pitcher, Harvey, Chekhov's Leading Lady: Portrait of the Actress Olga Knipper, J Murray, 1979, ISBN 978-0-7195-3681-6 Prose, Francine, Learning from Chekhov, in Writers on Writing, ed. Robert Pack and Jay Parini, UPNE, 1991, ISBN 978-0-87451-560-2 Rayfield, Donald. Anton Chekhov: A Life. London: HarperCollins.
Anton Çexov

1997. ISBN 978-0-8050-5747-8. OCLC 654644946 və 229213309. Sekirin, Peter. "Memories of Chekhov: Accounts of the Writer from His Family, Friends and Contemporaries," MacFarland Publishers, 2011, ISBN 978-0-7864-5871-4 Simmons, Ernest Joseph.
Anton Çexov

Speirs, L. Tolstoy and Chekhov. Cambridge, England: University Press, (1971), ISBN 0521079500 Stanislavski, Constantin, My Life in Art, Methuen Drama, 1980 edition, ISBN 978-0-413-46200-8 Styan, John Louis, Modern Drama in Theory and Practice, Cambridge University Press, 1981, ISBN 978-0-521-29628-1 Wood, James. What Chekhov Meant by Life // The Broken Estate: Essays in Literature and Belief. New York, NY: Modern Library. 2000 [1999].
Anton Çexov

ISBN 978-0-8041-5190-0. OCLC 863217943. Zeiger, Arthur, The Plays of Anton Chekhov, Claxton House, Inc., New York, NY, 1945. Tufarulo, G, M., La Luna è morta e lo specchio infranto. Miti letterari del Novecento, vol.1 — G. Laterza, Bari, 2009– ISBN 978-88-8231-491-0.
Dərbənd xanlığı

Dərbənd xanlığı — Əfşarlar dövlətinin süqutu nəticəsində yaranmış Azərbaycan xanlıqlarından biri. Xanlığın əsası 1747-ci ildə Məhəmmədhəsən xan tərəfindən qoyulmuşdur. Dərbənd xanlığı 1806-cı ildə Rusiya imperiyası tərəfindən işğal olunmuşdur. Rusiyaya birləşdirilərkən Dərbənd xanlığının sahəsi 7 min kv. km. idi.Xanlığın ərazisi müasir Dağıstanın cənubunu əhatə edirdi və mərkəzi Dərbənd şəhəri idi. 1509-cu ilə qədər Dərbənd əsasən Şirvanşahlar dövlətinin tərkibində olmuşdur. Bu tarixdə Dərbənd Səfəvi hökmdarı I İsmayıl tərəfindən ələ keçirilmiş və burada formalaşdırılmış qızılbaş idarəetmə sisteminin bir hissəsi olmuşdur. Bundan sonra Səfəvilər burada xeyli sayda məscid və digər motivli memarlıq nümunələri tikdirmiş, xüsusən I Abbas şəhərin istehkamlarının gücləndirilməsinə, limanının genişləndirilməsinə diqqət yetirmişdir.
Dərbənd xanlığı

Dərbənd qızılbaş əmiri tərəfindən idarə edilirdi və bu əmir Şirvan bəylərbəyinə tabe idi. Dərbənd hakiminin müavini olan naib yerlilər arasından təyin edilirdi və bu vəzifə irsi keçirdi. Rus hücumu və sonrası Dağıstanın böyük bir hissəsi uzun müddət Səfəvi imperiyası tərəfindən idarə edilmişdi. XVII əsrin əvvəllərində Dərbənd Səfəvi şahından sultan titulu almış və qızılbaş tayfalarından Ustaclı, Rumlu, Şamlı və digər tayfalara mənsub olan şəxslər tərəfindən idarə edilməkdə idi.XVIII əsrin birinci rübündən etibarən Səfəvi imperiyası zəifləməyə başladı və bu zəifləmə nəticəsində Şimali Qafqazda qızılbaş hakimiyyətinə qarşı üsyanlar meydana çıxdı. Səfəvilərin zəifləməsindən istifadə edən ruslar və osmanlılar bu bölgəni öz əllərinə keçirməyə çalışırdılar. 1722-ci ildə I Pyotr Səfəvi imperiyası ilə müharibəyə başladı. Bununla da 1722-1723-cü illəri əhatə edən Rus-Səfəvi müharibəsi başladı. Yürüş nəticəsində Dərbəndi ələ keçirən Pyotr daha da cənuba doğru irəlilədi. Bu rusların Dərbəndə və onun cənubuna həyata keçirdikləri ilk yürüş idi. Dərbəndin bu zaman hakimi olan İmamqulu xan şəhərin açarlarını Pyotra təqim edib ona tabe oldu.
Dərbənd xanlığı

Pyotr bu barədə sebata bu məktubu yazmışdı: Bu şəhərin meri bizi qarşıladı və qapının açarını gətirdi. Doğrudur, bu insanlar bizi təmənnasız məhəbbətlə qəbul etdilər və bizi gördüklərinə elə sevindilər ki, sanki özlərini mühasirədən xilas etdilər. I Pyotr İmamqulu xanı yenidən Dərbəndin hakimi təyin etdi və ona general-mayor rütbəsi təqdim edildi. Pyotra qədər ona xidmət edən döyüşçülər də yenidən İmamqulu xanın əmrinə keçirildi. 1723-cü ildə imzalanmış Peterburq müqaviləsi ilə ruslar Dərbənddən Ənzəliyə qədər Xəzər sahili torpaqları ələ keçirsələr də, yeni Səfəvi şahı bunu qəbul etmədi. Osmanlıların Qafqaza hərbi müdaxiləsi, qızılbaş ordu gücünün yenidən parlaq sərkərdə Nadir xanın rəhbərliyində yüksəlişə keçməsi rusları çətin vəziyyətə saldı. Onlar 1735-ci ildə imzalanmış Gəncə müqaviləsi ilə bütün ələ keçirdikləri torpaqları tərk edərək geri çəkildilər.1735-ci ildə Krım xanı Əhməd Əhməd xan Usmini Dərbənd hakimi təyin edilməsinə nail ola bildi. Nadir şah daha sonra onu Ustaclı və Qaraçorlu tayfasından olan sultanlarla dəyişdirdi.
Dərbənd xanlığı

Nadir şahın 1747-ci ildə ölümündən sonra Dərbənd onun yaxın sərkərdələrindən biri olan Məhəmməd xan Gərəkli tərəfindən idarə edildi. Nadirin ölümündən sonra şəhərə geri dönən İmamqulu xanın oğlu Məhəmmədhəsən şəhərdə hakimiyyəti ələ keçirdi. Dərbənd xanlığının formalaşması barədə I. Berezin bu sözləri yazmaqdadır: ...İran fatehinin sui-qəsdçilərin zərbələri ilə düşməsi ilə birlikdə öz hakimlərindən narazı olan Dərbənd sakinləri Məhəmmədhəsəni 1747-ci ildə öz hakimləri etdilər... Xanlığın yaranması 1747-ci ildə Nadir şahın ölümündən sonra onun imperiyası parçalanmağa başladı və xeyli sayda xanlıqlar ortaya çıxmağa başladı. Belə xanlıqlardan biri də Dərbənd xanlığı idi. 1747-ci ildən etibarən Dərbənd xanlığı müstəqil olaraq fəaliyyətə başladı və onun ilk xanı İmamqulu xanın oğlu Məhəmmədhəsən xan oldu. Quba xanlığından asılılıq 1765-ci ildə Qubalı Fətəli xan Dərbəndi ələ keçirdi və onun torpaqlarını öz mülklərinə birləşdirdi. Ona bu fəth zamanı Tabasaran şamxalı, üsmisi və qazısı yardım etmişdi. Xanlığım tabe etdirilməsindən sonra onun keçmiş xanı Məhəmmədhəsən kor edildi və əvvəlcə Qubada, sonra da Bakıda həbsə atıldı. Bundan bir müddət keçdikdən sonra o, Bakıda vəfat etdi.1774-cü ildə Qubalı Fətəli xan Gavduşan çölündə Qarabağ, Şəki xanlıqları və Dağıstan hakimlərinin birləşmiş qüvvələri ilə döyüşə girib məğlub oldu və özü yaralanıb Salyan ərazisinə geri çəkildi.
Dərbənd xanlığı

Ağır məğlubiyyətdən sonra Fətəli xan yaxın adamlarından birini Qızlar qalasında məskunlaşan rus ordu komandanı general-mayor Medemlə danışıqlara göndərdi. Medem Fətəli xana yardım etmək üçün yürüşə başladı. Bu zaman Dərbənd qalası mühasirəyə alınmışdı. İlk toqquşmalarda İran-Xarab döyüşündə usmiliyin ordusu Başlı yaxınlığında darmadağın edildi. Bundan sonra general Medem Başlını ələ keçirib dağıtdı.Fətəli xanın ölümündən sonra onun birləşdirdiyi xanlıqlar da ayrılmağa başladılar. Onun varisi Əhməd xan yalnız iki il xan ola bildi və 1791-ci ilin martında vəfat etdi. Ondan sonra Qubanın yeni xanı onun qardaşı Şeyxəli xan oldu. Şeyxəli xanın siyasətindən narazı olan Dərbənd yenidən özünün müstəqilliyini elan etdi.
Dərbənd xanlığı

1799-cu ilin mayında Fətəli xanın ən kiçik oğlu Həsən ağa yeni Dərbənd xanı elan edildi. 1802-ci ildə Həsən ağa öldü və Şeyxəli xan yenidən Dərbəndi Quba xanlığına birləşdirdi. Qacarların hücumu və xanlığın sonu Birinci Qacar-Rus müharibəsi zamanı 1806-cı ildə Dərbənd rus ordusu tərəfindən işğal edildi. Müharibəni sonlandıran və 1813-cü ildə imzalanmış Gülüstan sülhünə görə Dərbənd Rusiyaya verildi. Bundan başqa, Qacar şahı Fətəli şah Bakı, Gəncə, Şirvan, Şəki, Quba, Gürcüstan və Dağıstanın ruslar tərəfindən ələ keçirilməsini tanıdılar. Əhalisi və coğrafiyası Dərbənd xanlığının ərazisi Qaraqaytaqın Usmisinin mülkündən cənuba, qərbdə Tabasaran hakimliyinin sərhədinə, cənubda isə Quba xanlığının şimal-şərq sərhədlərinə qədər uzanırdı. Buraya, cümlədən Dərbənd şəhərinin özü və Ulus Mahalın kəndləri də daxil idi. Rus tarixçisi S. M. Bronevski yazır ki, Dərbənd şəhərinin mövqeyi baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edən Dərbənd xanlığı Samur çayından Dərvaqçaya qədər Xəzər dənizinin sahili boyunca 45 verst uzunluğundadır. Dənizdən dağlara qədər eni 20 verst, ən böyük eni isə qərbdə Tabasaran və Qazıqumuq mülklərinə qədər 25 verstdir.
Dərbənd xanlığı

Şimalda Qaraqaytaq usmiliyinin mülkləri ilə, cənubda isə Quba xanlığı ilə həmsərhəddir. Dubrovinin məlumatına görə xanlığın əhalisinin böyük bir hissəsi azərbaycanlılardan ibarət idi.Rus tarixçisi və XVIII əsrin sonlarında Qafqazda olmuş Semyon Mixailoviç Bronevski Dərbənd barədə bunları yazmışdır: 1796-cı ildı orada 2.189 ev var idi. Onlardan biri zərbxana, 450-i dükan, 15-i məscid, 6-ı karvansaray, 30-u ipək emalatxanası, 113 kağız dəyirmanları, 50-i digər sənətkarlıq dükanları idi. Hər iki cinsdən olan sakinlərin sayı 10 mindən az idi. Onların hamısı Şiə məzhəbindən və iranlı [ruslar burada iranlı deyərkən Azərbaycan türklərini nəzərdə tuturlar] idilər. İstisna olaraq bir neçə erməni də var idi. Bundan başqa o, əlavə edir: Digər sakinlərə gəldikdə isə, onların sayı 2000-i keçməzdi. Onlar əslən İrandan gələn Şahsevən və Tərəkəmə kimi tayfalar idi və qədim dövrlərdə Dağıstana köçürülmüş, 17 kəndə məskunlaşmış və Şiə məzhəblərini qorumuşdular. Onlar Tatar dialektində (Azərbaycan türkcəsində) danışırdılar. Onlar çalışqan fermerdirlər, bir növ çörək, pambıq, zəfəran hazırlayır, ipəkçiliklə məşğul olurlar və şəhərin odun, kömür və ərzaq ehtiyatları kimi ehtiyac duyduğu təbii sərvətlərə töhfə verirlər. Onların torpaqları bütün təchizat, çəmənliklər, meşələr və sularla dolu idi.
Dərbənd xanlığı

Dağ xalqları öz basqınları ilə dincliklərini pozurlar, lakin ehtiyatlı olduqları, cəsur və həmişə silahlanmış olduqları üçün bunu təbiətlərində də əksr etdirə bilirlər. Dərbənd xanlığı şəhər ilə birlikdə çoxu da süvari olan - kimlərki Dəbənddə ən yaxşı şəkildə hörmət görürdülər - və sayı da 4 mindən çox olmayan ordu çıxara bilirdi. Həmçinin bax Azərbaycan xanlıqları Ernest Tucker. NĀDER SHAH. Encyclopædia Iranica. 2006. Timothy C. Dowling. Russia at War: From the Mongol Conquest to Afghanistan, Chechnya, and Beyond [2 volumes].
Dərbənd xanlığı

Azərbaycanın şimal xanlıqları və Rusiya: XVIII əsrin sonu - XIX əsrin əvvəlləri. Bakı: Elm. 1989. George A. Bournoutian. From the Kur to the Aras: A Military History of Russia's Move Into the South Caucasus and the First Russo-Iranian War, 1801-1813. Brill. 2021. 318.
Naringi

Naringi və ya Mandarin (lat. Citrus reticulata) – Sədokimilər fəsiləsinə aid bitki növü. Azərbaycanda becərilən əsas sitrus meyvələridir. Təbii yayılması Botaniki təsviri Subtropik və tropik iqlim qurşaqlarında ildə bir dəfə çiçəkləyir. Meyvələri çiçəkləmədən 6-10 ay sonra yetişir.
Naringi

Meyvələrinin diametri 6-8 sm-ə çatır, yumru, narıncı rəngdədir, ləti şirin, bəzən də bir az turş olur. Ekologiyası Rütubətsevən, kölgəyədavamlı bitkidir, münbit torpaqlarda daha yaxşı bitir. Şaxtaya davamsızdır. Azərbaycanda yayılması Lənkəran zonasında geniş plantasiyalarda, Abşeronda isə həyətyanı sahələrdə becərilir. Meyvəsinin lətində 7,6-8,3% şəkər, 0,7-1,1% turşu, 35 mq/100qr C vitamini vardır.
Naringi

Meyvəsindən yeyinti sənayesində geniş istfadə olunur. Əsas qlükozid-tanjeritindir. Sitrus meyvələri quruluşuna görə 2 hissədən: qabıqdan və ətli hissədən ibarətdir. Qabıq hissə 2 qatdan ibarətdir: üst rəngli qat – flavedo, daxili rəngsiz qat – albedo. Ətli hissə şirə kisəciklərindən təşkil olunmuş dilimlərdən (6-12) ibarətdir.
Naringi

Sitrus meyvələrində qabığın qalınlığı onların saxlanılması cəhətdən əlverişlidir. Eyni zamanda qabığın qalınlığı ətli hissənin azalmasına səbəb olur. Sitrus meyvələrinin qabığının rəngi limonda açıq-sarı, portağalda və narıngidə isə sarımtıl-narıncı olur. Ətli hissəsi xoş narıncı-sarı, zərif lifli və ətirli olur. Karolyok sortlu portağalın ətli hissəsi qırmızı-yaqut rəngində olur.
Naringi

Sitrus meyvələri noyabr-dekabr aylarında yetişir və yığılır. Portağal ticarətə, əsasən dekabrdan fevrala kimi daxil olur. Bunları 6 aya qədər saxlamaq mümkündür. Kimyəvi tərkibi Sitrus meyvələrinin tərkibində efir yağlarının faizlə miqdarı onların ayrı-ayrı hissələrində müxtəlif olur. Unşiu sortlu narınginin qabıq hissəsində 1,2%, ətli hissəsində 0,23%, yerli sort portağalın qabığında 2,4%, ətli hissəsində 0,24%, yerli sort yeni Gürcüstan limonunun qabıq hissəsində 2%, ətli hissəsində 0,31% efir yağları olur.
Naringi

Sitrus meyvələrinin tərkibində şəkər, çoxlu miqdarda pektin maddələri, turşular, az miqdarda azotlu maddələr olur. Efir yağları kimi pektin maddələri də, əsasən qabıq hissədə toplanmışdır. Sitrus meyvələrinin tərkibində vitaminlərdən C, P, B1, B2, PP və karotin vardır. Vitaminlər qabıq hissədə ətli hissəyə nisbətən daha çox toplanır. Məsələn, C vitamini ətli hissədə 33-62mq% olduğu halda, qabıq hissədə 121-175mq%-dir.
Naringi

Portağalın qabığında 490 mq% P vitamini vardır. Azotlu maddələrin miqdarı 1%-ə qədər təşkil edir. Narınginin bir çox sortları vardır. Bunlardan toxumsuz Gürcüstan (Unşiu), enliyarpaq Gürcüstan (ovari-unşiu), daryarpaq Gürcüstan və Vase-Unşiu sortları misal göstərilə bilər. Gürcüstan sortu portağala oxşar olmaqla dairəvi-yumru və ya armudvari formada olur “Azərbaycan dendroflorasi” V cild, Baki, “Elm”, 2019, 370 səh.
Qafqaz çoban iti

Qafqaz çoban iti (gürc. ქართული ნაგაზი — Kartli nagazi və ya კავკასური ნაგაზი — Kavkasuri nagazi) — Qafqaz bölgəsinə xas (endemik) it cinsi. Bu cinsin bir neçə alt növü vardır, amma ümumi xüsusiyyətləri baxımından bir-birlərinə bənzəyirlər. Adın mənşəyi və alt növləri Antik çağda Qafqaz Albaniyasının hökmdarı Makedoniyalı İsgəndərə it hədiyyə etdiyini Strabon bildirir və Bu it bu gün Azərbaycanda 2000 ildən çoxdur ki mövcuddur və bu it Qafqaz xalqlarının qürur qaynaqlarından biridir. Qədim çağlardan bu yana bu ərazidə yaşayan insanların həyatının ayrılmaz bir parçası, yaxın dostu və sadiq yoldaşı olmuşdur .
Qafqaz çoban iti

Bu it cinsinin təbii həyat sahəsi yalnız Qafqazdır və bu səbəbdən bu cins "Qafqaz çoban iti" olaraq adlandırılmışdır. Bu ad, bu it cinsinə ruslar tərəfindən verilmişdir. Ancaq bu cins, tək növ deyil. Qafqaz çoban iti Gürcü çoban iti, Azərbaycan çoban iti, Dağıstan çoban iti və başqa alt növlərə ayrılar. Gürcüstan coğrafiyasında iki növ çoban iti var.
Qafqaz çoban iti

Kazbek və ya Gürcü dağ iti (qısa tüklüdür) və Qafqaz iti (uzun tüklüdür). Qafqaz Çoban İti Beynəlxalq Kinoloji Dərnəyi tərəfindən 1996-cı ildə tanınmış və qəbul edilmişdir. Meydana gəlməsi Bu cins Qara dəniz və Xəzər dənizi sahilləri arasında yerləşən ərazidə , xüsusilə Qafqaz dağlarında yaşayan xalqların xüsusi seçmə nəticəsində meydana gətirdiyi cinsdir. Cinsin məhz hər hansı bir xalqa aid edilməsi yolverilməzdir. Qafqaz çoban itləri azsaylı cinslərdəndir ki, mənşəyi antik dövrlərdən gəlir.
Qafqaz çoban iti

Cinsin yerləşdiyi ərazinin böyüklüyünü nəzərə alaraq fərdlər arasında olan xırda fərqlər yolveriləndir, lakin sərgilərdə göstərilmək üçün ortaq bir variant seçilmişdir. Həmçinin ilk rəsmi sərgi 1930-cu ildə Almaniyada keçirilmişdir. Xüsusiyyətləri Qafqaz çoban iti iri quruluşlu və kobud görünüşlü heyvandır. Cinsin çəkisi 46–90 kq olur, 100kq və artıq çəkili fərdlər arzuolunmazdır. Hündürlüyü 74–88 sm-dir.
Qafqaz çoban iti

Həmçinin yumşaq və çox aqressiv xarakter də arzuolunmazdır. Uzunluğundan müstəqil xüsusi quruluşuyla soyuğa və istiyə qarşı qoruma təmin edən sıx tükləri vardır. Qafqaz çoban iti bir çox rəngdə ola bilər, ancaq rəngi boz və boz üzərində ağ ləkələr olan uzun tüklü itlərə daha çox üstünlük verilir. Bu növün əsas xüsusiyyəti, heyvanları və ətrafı qorumasıdır. Bu cins ətrafı yaxşı öyrənmə, edəcəyi işi yaxşı qavrama və xidmət etmə xüsusiyyətlərinə malikdir.
Qafqaz çoban iti

Bu cins itlərə xas olan xüsusiyyətlər — hər an hazır vəziyyətdə olma, diqqətlilik, güclü qoruma instinktidir. Qafqaz çoban itləri yadlara qarşı təcavüzkar, amma sahibinə və yaxınlarına həddindən artıq bağlı və yumşaqdır. Xüsusilə uşaqlara qarşı yumşaq və qoruyucudur. Tarlada çalışmaqda olan ana və atanın Qafqaz çoban itinə körpələrini etibarla buraxdıqları, itin körpəni hər cür təhlükəyə qarşı qoruduğu təcrübədə tez-tez rast gəlinir. Ancaq yenə də öz ölçüləri və xarakterlərində olan aqressivlik üzündən onları uşaqlarla tək buraxmamaq daha yaxşıdır.
Qafqaz çoban iti

Qafqaz çoban iti, hər zaman yaxşı yoldaşdır. Xüsusi yaşayış şəraitlərinə ehtiyac duymur və soyuq iqlimə qarşı dayanıqlıdır. Əsasən sağlam , uzunömürlü və güclü itlərdir , ancaq növə xarakter bud çanaq oynağının displaziyası , piylənmə və ürək xəstəlikləri kimi gec-gec rast gəlinən problemləri də vardır. Bu da ilk növbədə qidalanma və fiziki aktivliyin sahibləri tərəfindən düzgün seçilməməsindən irəli gəlir. Qafqaz çoban iti iki yaşında yetkinliyə çatır.
Qafqaz çoban iti

Bu cinsin də digər cinslər kimi hamiləlik müddəti təxminən 58–63 gündür. Doğduğu bala sayı 1–16 arasında dəyişir, amma orta hesabla 7–9 bala doğur. İldə iki dəfə balaladığı da olur. Qulaq və quyruq kəsmə Qafqaz çoban itlərinin qulaqları kəsilir. Bunun səbəbi döyüş vaxtı itin özünü qorumasına köməkçi olmasıdır.
Qafqaz çoban iti

Döyüş əsnasında düşmənlərinin itin qulaqlarına dişlərini keçirməsi bu yolla maneə törədilmiş olar. Ancaq bu itlərin quyruğu kəsilmir, əksinə uzun quyruq bu it cinsinin gücünün və güclü görünüşünün tamamlayıcısıdır. Cinsin qorunması 90-cı illərin sonunda Qafqaz çoban itinin nəslinin qorunması üçün işlər başlamışdır. İkinci dünya müharibəsindən sonra rusların Qafqaz çoban itlərinin çoxlu sayda Rusiyaya aparılması nəticəsində bu endemik cinsin nəslinin tükənməsi təhlükəsi ortaya çıxmışdır. 1993-cü ildə Qafqaz coğrafiyasında saf qanlı çoban itlərinin sayı onlarla deyilə biləcək qədər az idi. Hazırda yerli kinoloqların əməyi sayəsində bu cinsin sayı artmaqdadır.
Eratosfen

Kirenalı Eratosfen (e.ə. 276, Kirena, Ellin Misiri[d] – e.ə. 194[…], İsgəndəriyyə, Ellin Misiri[d]) — Qədim yunan riyaziyyatçısı, filosofu, astronomu, coğrafiyaşünası. Coğrafiya elminin yaradılmasında və inkişafında misilsiz xidmətləri olan dahi mütəfəkkirdir. O, ilk dəfə olaraq elmə coğrafiya anlayışını gətirmiş, ilk coğrafiya kitabını ("Geoqrafiya") yazmışdır. Sonralar coğrafiya elmi "Yeri təsvir edirəm" mənasını verən bu kitabın adı ilə tanınmışdır. Eratosfen həmçinin ilk dünya xəritəsinin müəllifidir.
Eratosfen

Onun tərtib etdiyi xəritədə Avropa, Ön Asiya və Şimali Afrika quru parçaları, Aralıq dənizi, Atlantik okeanı, Qırmızı dəniz, Şərq və Şimal okeanları, o vaxt insanlara məlum olan adalar və s. təsvir olunmuşdur. Eratosfen Yerin ölçülərini də hesablamışdır. Onun aldığı nəticələr müasir ölçülərə çox yaxındır. Riyaziyyatda sadə ədədlərin tapılması üsulunu vermişdir. Bu üsul "Eratosfen Şəbəkəsi" və ya "Eratosfen qəfəsi" adı ilə tanınır. Kubun ikiqat böyüdülməsi məsələsinin həlli üçün cihaz yaratmışdır. Riyaziyyatçı olmasına baxmayaraq, onun fəlsəfəyə və musiqiyə dair də əsərləri var.
Eratosfen

Eratosfen şəbəkəsi aşağıdakı kimi yaradılır: Əvvəlcə 2-dən N-ə qədər ədədlər yazılır. Əvvəlcə 2-dən başqa 2-yə bölünən ədədlər pozulur. Daha sonra 5-ə, 7-yə, 11-ə və s. bölünenler pozulur. Prosses davam edir və 2 ilə N arasında sadə ədədlər qalır. Məktəblinin coğrafiya lüğəti. Bakı.2006. Səh.95
Mikayıl Mirzə

Mikayıl Mirzə (tam adı: Mikayıl Şahvələd oğlu Mirzəyev; 1 yanvar 1947, Ağsu – 3 iyun 2006 — Azərbaycan aktyoru, ssenari müəllifi, qiraətçi, Azərbaycan Respublikasının xalq artisti (1991). Mikayıl Şahvələd oğlu Mirzəyev 1947-ci il yanvarın 1-də Şamaxının (indiki Ağsu rayonunun) ərazisində yerləşən Talış kəndində anadan olub. 1969-cu ildə ADİİ-nin (indiki ADMİU) Dram və kino aktyorluğu fakültəsini bitirib. Mirzəyev SSRİ Xalq artisti, professor Mehdi Məmmədovun kursunda dərs alıb. Teatr fəaliyyəti Mikayıl Mirzə institutu bitirdikdən sonra bir müddət Tədris Teatrında işləyib.
Mikayıl Mirzə

1976-cı ildən isə 2000-ci ilə qədər fasilələrlə Akademik Milli Dram Teatrında fəaliyyət göstərib. Mikayıl Mirzə teatrda Qoca (L. Frank, "Yad adam"), Eyvaz, Muratov (İ. Əfəndiyev "Tənha iydə ağacı", "Qəribə oğlan"), Kürd Musa, Fərhad ("Vaqif" və "Fərhad və Şirin", Səməd Vurğun), Muratov, Eyvaz ("Qəribə oğlan" və "Bizim qəribə taleyimiz", İlyas Əfəndiyev), İxtiyar (H. Cavid "İblis"), Aslan ("Kəndçi qızı", Mirzə İbrahimov), Zahid ("Fəryad", Bəxtiyar Vahabzadə), Elxan ("Od gəlini" Cəfər Cabbarlı), Cinli Mustafa ("Dəli yığıncağı", Cəlil Məmmədquluzadə), İxtiyar ("İblis", Hüseyn Cavid), Mirzə Ələkbər Sabir, Tərs Tahir (Anar "Sizi deyib gəlmişəm", "Adamın adamı"), Zahid, Şair (B. Vahabzadə "Fərhad", "Yollara iz düşür"), Bəxtiyar (A. Şaiq "Fitnə") rollarını ifa edib. Siyasi fəaliyyəti Mikayıl Mirzə Azərbaycanın ictimai-siyasi həyatında da fəal rol oynayıb.1990- cı illərdə Meydan Hərəkatında Mikayıl Mirzənin xüsusi rolu olub. O, 80 -ci illərdən başlayaraq Sovet quruluşuna qarşı mübarizə aparanlardan olub.
Mikayıl Mirzə

Bu mübarizə poeziya salonlarında, poeziya gecələrində aparılıb. O, iki çağırış 1995-2000-ci və 2002-2005-ci illərdə Milli Məclisin deputatı seçilib. Akademik Milli Dram Teatrındakı aktyor fəaliyyəti ilə yanaşı, 1992-1995-ci illərdə həm də Bakı Mədəni-Maarif Texnikumunun direktoru vəzifəsində işləyib.Mikayıl Mirzə bir müddət Azərbaycan Demokratik Sahibkarlar Partiyasının üzvü olmuşdur. Filmoqrafiya Mono-tamaşalar Mikayıl Mirzə 2006-cı il iyun ayının 3-də dünyasını dəyişib. İkinci Fəxri Xiyabanda dəfn olunub.
Mikayıl Mirzə

Mükafatları 1987-ci ildə Azərbaycan SSR-in "Əməkdar artist" fəxri adına layiq görülüb. 22 may 1991-ci ildə "Xalq artisti" fəxri adı ilə mükafatlandırılıb. Mirzə, M. İstiqlal sənətkar: Mikayıl Mirzə65 /Mətin Mirzə //Yeni Azərbaycan.- 2012. - 13 noyabr.- S.8. Xarici keçidlər Mikayil Mirze Xelil Rzanin seirini deyir - Shamaxi 1988
San-Marino

San Marino (it. San Marino) və ya rəsmi adı ilə San Marino Respublikası (it. Repubblica di San Marino) — Cənubi Avropada anklav mikrodövlət. San-Marino dörd tərəfdən İtaliya ilə əhatə olunmuşdur. Paytaxtı San Marino, ən böyük şəhəri Doqana, ümumi sahəsi 61.2 kvadrat kilometr, əhalisinin sayı 33.000 (2018) nəfərdir. Dövlət quruluşu parlamentli respublika, dövlət dili italyan dili, pul vahidi avrodur. Burada əsasən kimya sənayesi, xammal, şərab növləri, maşınqayırma və s. inkişaf etmişdir. San Marino ordusu dünyanın ən kiçik ordularından biridir və cəmi 225 əsgəri vardır. Ordunun vəzifəsi sərhədlərin patrul keşiyini çəkmək, hökumət binalarını qorumaq, cinayətkarları tutmaqda polisə kömək etmək və ölkəni müdafiə etməkdir.
San-Marino

San Marinonun 700 nəfər şəxsi heyəti olan polisi vardır. San Marino Qalası dünyanın ən köhnə ölkələrindən biri olan və ən köhnə respublikası olan San Marino, 3 sentyabr 301-ci ildə Roma İmperatoru Diokletianın Xristianlara qarşı tətbiq etdiyi işgəncədən qaçan Xristian bir daş ustası Müqəddəs Marinus və ətrafına toplananlar tərəfindən qurulmuşdur. 1503-cü ildə bir müddət Cesare Borgia tərəfindən işğal edildi. 1631-ci ildə Papalıq tərəfindən müstəqilliyi tanınmışdır. 1739-cu ildə Papa XII Klementin ordusu tərəfindən işğal edildi. 1797-ci ildə Napoleonun işğalından kapitan-qəyyumlardan biri olan Antonio Onofri sayəsində qurtulmuşdu. 1815-ci ildə Vyana konqresi, San Marinonu bir dövlət olaraq tanımaya davam etdi. San Marino Cüzeppe Qaribaldinin birləşmə hərəkatına da qoşulmamışdı. Abraham Linkoln San Marinonun fəxri vətəndaşı titulu daşıyırdı.
San-Marino

1915-ci ildə İtaliya-Avstriya döyüşündə San Marino bitərəf olduğu üçün İtaliya tərəfindən telefon xətləri kəsilmişdi. San Marino, 1923dən 1943ə qədər San Marino Faşist Partiyası (PSK) hakimiyyəti altında idi. Səhvən 17 sentyabr 1940 tarixində İngiltərəyə müharibə elan edilməsi xəbərinə baxmayaraq, İkinci Dünya müharibəsi vaxtı San Marino bitərəf qaldı. İtaliyada Benito Mussolininin devrilməsindən sonra, yeni hökumət müharibədə tərəfsizliyini elan etdi. Buna baxmayaraq Britaniya hava qüvvələri tərəfindən 26 iyun 1944-cü ildə bombalandı. Ən az 35 vətəndaş əməliyyatda öldürüldü. Müttəfiq qüvvətlər Qot xəttinə geri çəkilərkən, San Marino minlərlə mühaciri qəbul etdi. Sentyabr ayı, 1944-cü ildə, San Marino Nasist Almaniyası tərəfindən işğal edildi, lakin San Marino döyüşündə məğlubiyyətə uğradıldı. 1945–1957-ci illərdə San Marino dünyadakı ilk demokratik seçilmiş kommunist hökumətə sahib oldu. 1988-ci ildə Avropa Şurasının, 1992-ci ildə BMTnin üzvü olmuşdur.