LocalDoc/ldquad_v2_retrieval-reranked huggingface dataset:
Namiq Abdullayev

Namiq Yadulla oğlu Abdullayev (4 yanvar 1971, Bakı) — 1990-2008-ci illərdə Azərbaycan yığmasının heyətində çıxış edən sərbəst güləşçi. Namiq Abdullayev Olimpiya Oyunlarının medalına sahib olan birinci Azərbaycan idmançısıdır. 1996-cı ildə Atlanta şəhərində (ABŞ) baş tutan XXVI Yay Olimpiya Oyunlarının gümüş medalına sahib olan Namiq Abdullayev dörd il sonra, 2000-ci ildə Sidney şəhərində (Avstraliya) baş tutan XXVII Yay Olimpiya Oyunlarının isə qalibi olub. 1990—1992-ci illər: SSRİ Çempionatları Namiq Abdullayev 1990-cı ilin iyununda Buryatiyanın Ulan-Ude şəhərində baş tutan SSRİ Çempionatında mübarizə apardı və turnirin bürünc medalına sahib oldu. Bir il sonra isə Namiq Abdullayev Zaporojya şəhərində baş tutan SSRİ Çempionatında mübarizə apardı və bu səfər də turnirin bürünc medalına sahib oldu. Həmin illərdə SSRİ yığmasının "bir nömrəli üzvü" 1988-ci il Seul Olimpiadasının bürünc medalçısı Sergey Karamçakov idi. Buna görə də 20 yaşlı Namiq Abdullayev hələ Avropa və Dünya Çempionatlarında mübarizə apara bilmirdi.
Namiq Abdullayev

90-cı illərin əvvəllərində Sovet İttifaqında baş verən siyasi proseslər nəticəsində SSRİ dağıldı. Namiq Abdullayev isə Azərbaycan bayrağı altında turnirlərdə mübarizə aparmağa başladı. Amma Azərbaycan Milli Olimpiya Komitəsi Beynəlxalq Olimpiya Komitəsinin üzvü olmadığına görə sovet idmançıları 1992-ci il Barselona Olimpiadasında Birləşmiş Komandanın (bəzi hallarda MDB) heyətində mübarizə apardı. Komandanın heyəti isə turnirlə müəyyən edildi. 26-30 iyunda Rusiyada baş tutan MDB Çempionatında 12 postsovet dövlətinin idmançıları mübarizə apardı. Həmin çempionatda mübarizə aparan Namiq Abdullayev final görüşündə Rusiya güləşçisi Vasili Qoqolevdən üstün oldu və MDB Çempionatının qalibi oldu. Amma məşqçilərin qərarına əsasən Birləşmiş Komandanı Barselona Olimpiadasında milliyyətcə azərbaycanlı olan Belarus nümayəndəsi Vüqar Orucovun təmsil elədi.
Namiq Abdullayev

Nəticədə Vüqar Orucov Barselona Olimpiadasının bürünc medalına sahib oldu. 1994—1995-ci illər: Avropa çempionluqları Namiq Abdullayev 1994-cü ildə beynəlxalq turnirlərdə debüt elədi. Onun mövsümdə birinci turniri 8-11 apreldə İtaliyanın Roma şəhərində baş tutan Avropa Çempionatı oldu. Turnirin final görüşündə Namiq Abdullayevin rəqibi Bolqarıstan nümayəndəsi İvan Tsonov idi. 1988-ci il Seul Olimpiadasının finalçısı olan İvan Tsonov təcrübəli güləşçi hesab olunurdu. Bununla belə final görüşündə Namiq Abdullayev rəqibi üzərində qələbə qazandı və Avropa Çempionatının qalibi oldu. Namiq Abdullayev həmdə Avropa Çempionatının qalibi olan birinci Azərbaycan sərbəst güləşçisi oldu. Ümumiyyətlə isə ondan əvvəl cəmi bir Azərbaycan güləşçisi — Natiq Eyvazov (yunan-roma güləşçisi) turnirin qalibi olmuşdu.
Namiq Abdullayev

1994-cü ilin əsas turniri 25-28 avqustda İstanbul şəhərində baş tutan Dünya Çempionatı idi. Son Avropa Çempionatının qalibi olan Namiq Abdullayev, bu turnirdə də medala iddialı idi. Finala görüşünə qədər bütün rəqiblərinə qalib gələn Namiq Abdullayev, Dünya Çempionatının həlledici görüşündə Bolqarıstan nümayəndəsi Valentin Yordanov ilə üz-üzə gəldi. Valentin Yordanov beş dəfə Dünya Çempionatlarının, yeddi dəfə isə Avropa Çempionatlarının qalibi olan təcrübəli və titullu güləşçilərdən biri idi. Gərgin idman mübarizəsi şəraitində baş tutan görüşdə Namiq Abdullayev rəqibinə məğlub oldu və Dünya Çempionatını gümüş medalla başa vurdu.Azərbaycan Prezidenti Heydər Əliyevin 5 mart 1995-ci il tarixli Fərmanına əsasən Azərbaycan idmanında xidmətlərinə görə Namiq Yadulla oğlu Abdullayev "Tərəqqi" medalı ilə təltif edildi.1995-ci ildə Namiq Abdullayev üçün uğurlu bir il oldu. Onun mövsümdə birinci turniri 8-11 apreldə İsveçrənin Fribur şəhərində baş tutan Avropa Çempionatı oldu. Son Avropa çempionu olan Namiq Abdullayev titulunu qorumağa iddialı idi. Finala görüşünə qədər bütün rəqiblərinə qalib gələn Namiq Abdullayev, Avropa Çempionatının həlledici görüşündə Türjiyə nümayəndəsi Metin Topaqtaş ilə üz-üzə gəldi. Bu görüşdə də rəqibi üzərində qələbə qazanan Namiq Abdullayev, növbəti dəfə Avropa Çempionatının qızıl medalına sahib oldu.İlin əsas turniri 10-14 avqustda Birləşmiş Ştatların Atlanta şəhərində baş tutan Dünya Çempionatı oldu. Turnirin bürünc medal uğrunda görüşündə ABŞ nümayəndəsi Zi Consa məğlub olan Namiq Abdullayev, Dünya Çempionatını dördüncü pillədə başa vurdu.1995-ci ilin 4-16 sentyabrında isə o, Roma şəhərində (İtaliya) baş tutan Hərbçilərin I Dünya Oyunlarında mübarizə apardı.
Namiq Abdullayev

Finala görüşünə qədər bütün rəqiblərinə qalib gələn Namiq Abdullayev, turnirin həlledici görüşündə Şimali Koreya nümayəndəsinə məğlub oldu və turnirin gümüş medalına sahib oldu. 1996—1999-cu illər: Atlanta Olimpiadasında gümüş 1996-cı il Azərbaycan idmanı tarixi üçün önəmli bir il idi. Azərbaycan Milli Olimpiya Komitəsinin 1993-cü ildə Beynəlxalq Olimpiya Komitəsinə üzv qəbul edilməsindən sonra Azərbaycanın Olimpiya Oyunlarında mübarizə aparmasına rəsmən icazə verilmişdi. 1996-cı ildə Atlanta şəhərində (ABŞ) baş tutacaq XXVI Yay Olimpiya Oyunları Azərbaycanın qatılacağı birinci olimpiada idi. Sərbəst güləş üzrə Azərbaycan yığmasının liderlərindən olan Namiq Abdullayev, ilin əvvəlində Avropa Çempionatında mübarizə apardı. 20-30 martda Macarıstanın Budapeşt şəhərində baş tutan turnirdə Namiq Abdullayev bürünc medala sahib oldu.XXVI Yay Olimpiya Oyunları İlin əsas turniri 18 iyul-4 avqustda Birləşmiş Ştatların Atlanta şəhərində baş tutan XXVI Yay Olimpiya Oyunları oldu. Namiq Abdullayev turnirdə avqustun 1-də mübarizə apardı. Atlanta Olimpiadasının birinci mərhələsində onun rəqibi ABŞ nümayəndəsi Lu Roselli oldu. Həmin görüşdə Namiq Abdullayev rəqibi üzərində 7:0 hesabı ilə qələbə qazandı və növbəti mərhələyə adladı.
Namiq Abdullayev

Bu mərhələdə onun rəqibi Yaponiya güləşçisi Hideo Sasayama oldu. Bu görüşdə də Namiq Abdullayev rəqibi üzərində inamlı qələbə qazandı (11:0) və turnirin üçüncü mərhələsinə adladı. Bu mərhələdə onun rəqibi Özbəjistan nümayəndəsi Ədhəm Açilov oldu və bu səfər də Namiq Abdullayev rəqibinə qalib gəldi (11:0). Bununla da o, turnirin dördüncü mərhələsinə adladı. Bu mərhələdə Namiq Abdullayevin rəqibi təcrübəli İran güləşçisi Qulmareza Məhəmmədi oldu. Bununla belə Namiq Abdullayev son Dünya Çempionatının finalçısı olan Qulamreza Məhəmmədi üzərində 11:0 hesabı ilə inamlı qələbə və Atlanta Olimpiadasının final görüşünə vəsiqə qazandı. Həlledici görüşdə isə onun rəqibi Bolqarıstan nümayəndəsi Valentin Yordanov idi.36 yaşlı Valentin Yordanov Dünya və Avropa Çempionatlarında yeddi dəfə qalib gələn təcrübəli və titullu güləşçi idi. 1994-cü il Dünya Çempionatının final görüşündə Namiq Abdullayev məhz Valentin Yordanova məğlub olmuşdu.
Namiq Abdullayev

Gərgin idman mübarizəsi şəraitində baş tutan görüşün birinci hissəsi 2:2 hesabı ilə başa çatdı. Növbəti hissənin əvvəlində Valentin Yordanov rəqibindən daha bir bal aldı və hesab 3:2 oldu. Görüşün son saniyələrində isə Namiq Abdullayev rəqibinə fənd tətbiq elədi və hesab 3:3 oldu. Belə olan halda qızıl medalın taleyi əlavə vaxtda müəyyən olundu. Bu hissədə isə Valentin Yordanov rəqibindən bir bal aldı və final görüşündən qalib ayrıldı. Namiq Abdullayev isə XXVI Yay Olimpiya Oyunlarının gümüş medalına sahib oldu. Bununla da o, Olimpiya Oyunlarında medala sahib olan birinci Azərbaycan idmançısı oldu.
Namiq Abdullayev

Atlanta Olimpiadasından sonra Namiq Abdullayevin birinci turniri 1997-ci ilin 1-6 mayında Polşanın Varşava şəhərində baş tutan Avropa Çempionatı oldu. Turnirin birinci görüşündə onun rəqibi Bolqarıstan nümayəndəsi İvan Tsonov oldu. Həmin görüşdə Namiq Abdullayev rəqibinə qalib gəldi və növbəti mərhələyə adladı. Bu mərhələdə onun rəqibi Ermənistan nümayəndəsi Armen Simonyan oldu. Bu görüşdə də rəqibindən üstün olan Namiq Abdullayev, turnirin yarım-final mərhələsinə adladı. Finala gedən yolda onun rəqibi Rumıniya nümayəndəsi Corc Kordunenu oldu. Həmin görüşdə rəqibi üzərində 2:54 dəqiqə ərzində 10:0 hesabı ilə qələbə qazanan Namiq Abdullayev, üçüncü dəfə Avropa Çempionatının final görüşünə vəsiqə qazandı.
Namiq Abdullayev

Həlledici görüşdə onun rəqibi Ujrayna nümayəndəsi Olehsandr Zaxaruh oldu. Gərgin idman mübarizəsi şəraitində baş tutan görüşdə Namiq Abdullayev rəqibinə məğlub oldu və Avropa Çempionatını gümüş medalla başa vurdu.1997-ci ilin əsas turniri 28-31 avqustda Rusiyada baş tutan Dünya Çempionatı idi. Çempionatın birinci mərhələsində Namiq Abdullayev Ermənistan nümayəndəsi Armen Simonyan idi. Həmin görüşdə Namiq Abdullayev rəqibi üzərində 10:0 hesabı ilə qələbə qazandı və növbəti mərhələyə adladı. Bu mərhələdə onun rəqibi KYRM nümayəndəsi Vlatho Soholov oldu. Bu görüşdə də Namiq Abdullayev rəqibinə 11:0 hesabı ilə qalib gəldi və turnirin üçüncü mərhələsinə adladı. Bu mərhələdə isə onun rəqibi Rusiya nümayəndəsi Mahsim Molonov idi. Gərgin idman mübarizəsi şəraitində baş tutan görüşdə Namiq Abdullayev rəqibinə 1:3 hesabı ilə məğlub oldu və mübarizəni təsəlliverici qrupda davam elədi. Bu qrupun birinci görüşündə Namiq Abdullayev Belarus nümayəndəsi Herman Kontoyev ilə üz-üzə gəldi və rəqibi üzərində 10:4 hesabı ilə qələbə qazandı. Növbəti görüşdə isə onun rəqibi İran nümayəndəsi Qulamreza Məhəmmədi oldu.
Namiq Abdullayev

Gərgin idman mübarizəsi şəraitində baş tutan görüşdə Namiq Abdullayev rəqibinə 0:1 hesabı ilə məğlub oldu və Dünya Çempionatını 8-ci pillədə başa vurdu. 1998-ci ilin birinci nüfuzlu turniri 22-25 apreldə Bratislava şəhərində baş tutan Avropa Çempionatı idi. Son dörd Avropa Çempionatında medallara sahib olan Namiq Abdullayev, bu səfər də medala iddialı idi. Onun birinci mərhələdə rəqibi Fransa nümayəndəsi David Legrand oldu. Həmin görüşdə Namiq Abdullayev rəqibinə 8:0 hesabı ilə qalib gəldi və növbəti mərhələyə adladı. Bu mərhələdə onun rəqibi Ujrayna nümayəndəsi Olehsandr Zaxaruh oldu. Keçən il Avropa Çempionatının final görüşündə məğlub olduğu rəqibinə Namiq Abdullayev bu səfərdə məğlub oldu. Gərgin idman mübarizəsi şəraitində baş tutan görüşdə Namiq Abdullayev rəqibinə 1:2 hesabı ilə məğlub oldu və mübarizəni təsəlliverici qrupda davam elədi.
Namiq Abdullayev

Bu mərhələnin birinci görüşündə onun rəqibi Bolqarıstan nümayəndəsi İvan Tzonov oldu. Həmin görüşdə rəqibi üzərində təmiz qələbə qazanan Namiq Abdullayev, növbəti mərhələyə adladı. Bu mərhələdə isə onun rəqibi Yunanıstan nümayəndəsi Amiran Kartanov oldu. Həmin görüşdə Namiq Abdullayev rəqibinə 1:4 hesabı ilə məğlub oldu və Avropa Çempionatını onuncu pillədə başa vurdu. 1998-ci ilin əsas turniri 8-11 sentyabrda İranın Tehran şəhərində baş tutan Dünya Çempionatı idi. Namiq Abdullayev çempionatın birinci mərhələsində Monqolustan nümayəndəsi Tümendembereliin Züünbayan ilə üz-üzə gəldi. Həmin görüşdə rəqibinə qalib gələn Namiq Abdullayev, növbəti mərhələyə adladı. Bu mərhələdə onun rəqibi İran nümayəndəsi Qulareza Məhəmmədi oldu.
Namiq Abdullayev

Gərgin idman mübarizəsi şəraitində baş tutan görüş ərzində Namiq Abdullayev məğlub vəziyyətdə olsa da (2:5), sonda rəqibi üzərində təmiz qələbə qazandı. Bununla da Namiq Abdullayev üçüncü mərhələyə adladı. Bu mərhələdən azad olan Namiq Abdullayev, çempionatın dördüncü mərhələsinə adladı. Bu mərhələdə onun rəqibi Ermənistan nümayəndəsi Armen Simonyan oldu. Gərgin idman mübarizəsi şəraitində baş tutan görüşdə Namiq Abdullayev rəqibinə qalib gəldi və Dünya Çempionatının final görüşünə vəsiqə qazandı. Həlledici görüşdə onun rəqibi ABŞ nümayəndəsi Samuel Henson oldu. Dörd il əvvəl Dünya Çempionatının gümüş medalına sahib olan Namiq Abdullayev, bu səfər turnirin qalibi olmağa iddialı idi. Amma gərgin idman mübarizəsi şəraitində baş tutan görüşdə ABŞ nümayəndəsi Samuel Henson qalib gəldi və turnirin qalibi oldu.
Namiq Abdullayev

Namiq Abdullayev isə növbəti dəfə Dünya Çempionatının gümüş medalına sahib oldu. 1999-cu il isə Namiq Abdullayevin ən uğursuz mövsümlərindən biri oldu. Namiq Abdullayev əvvəlcə 15-18 apreldə Belarusda baş tutan Avropa Çempionatında mübarizə apardı. Turnirin birinci mərhələsində Ermənistan nümayəndəsi Armen Simonyan üzərində qələbə qazanan (6:4) Namiq Abdullayev, növbəti mərhələdə Rusiya nümayəndəsi Leonid Çuçunova məğlub oldu (0:4) və Avropa Çempionatını 12-ci pillədə başa vurdu. 2000—2004-cü illər: Sidney Olimpiadasında zəfər XXVII Yay Olimpiya Oyunları XXVIII Yay Olimpiya Oyunları 2005—2008-ci illər: Karyerasını başa vurmağı Dövlət təltifləri "Tərəqqi" medalı — Azərbaycan Prezidenti Heydər Əliyevin 5 mart 1995-ci il tarixli Fərmanına əsasən Azərbaycan idmanında xidmətlərinə görə Namiq Yadulla oğlu Abdullayev "Tərəqqi" medalı ilə təltif edildi. "Şöhrət" ordeni — Azərbaycan Prezidenti Heydər Əliyevin 18.10.2000-ci il tarixli 402 nömrəli Fərmanına əsasən XXVII Yay Olimpiya Oyunlarında qazandığı nailiyyətlərə və Azərbaycan idmanında xidmətlərinə görə Namiq Yadulla oğlu Abdullayev "Şöhrət" ordeni ilə təltif edildi. "Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin 100 illiyi (1918–2018)" yubiley medalı — Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 27 may 2019-cu il tarixli Sərəncamına əsasən Azərbaycanın ictimai-siyasi həyatında xüsusi xidmətlərinə görə Namiq Yadulla oğlu Abdullayev "Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin 100 illiyi (1918–2018)" yubiley medalı ilə təltif edildi.
Namiq Abdullayev

Nailiyyətləri Olimpiya Oyunlarının medalına sahib olan birinci Azərbaycan idmançısı (1996). Olimpiya Oyunlarının qalibi olan birinci Azərbaycan güləşçisi (2000). 2 dəfə Olimpiya Oyunlarının medalına sahib olan birinci Azərbaycan idmançısı (2000). Güləş üzrə Olimpiya Oyunlarının medalına sahib olan birinci Azərbaycan idmançısı (1996). Güləş üzrə Olimpiya Oyunlarının qalibi olan birinci Azərbaycan idmançısı (2000). Güləş üzrə Avropa Çempionatının qalibi olan birinci Azərbaycan sərbəst güləşçisi (1994). 2 dəfə güləş üzrə Avropa Çempionatının qalibi olan birinci Azərbaycan güləşçisi (1995).
Namiq Abdullayev

Güləş üzrə Dünya Çempionatının medalına sahib olan birinci Azərbaycan güləşçisi (1994). Populyar mədəniyyətdə 2001-ci il yanvarın 26-da Azərmarka tərəfindən Azərbaycanın 2000-ci ildə Sidney şəhərində (Avstraliya) baş tutan XXVII Yay Olimpiya Oyunlarında medallara sahib olan üç idmançısının şərəfinə poçt markaları dövriyyəyə buraxıldı. 584 nömrəli poçt markası Namiq Abdullayevə həsr edildi. 2003-cü ildə isə Namiq Abdullayevin şərəfinə daha bir poçt markası dövriyyəyə buraxıldı. Həmçinin bax Azərbaycan 1996 Yay Olimpiya Oyunlarında Azərbaycan 2000 Yay Olimpiya Oyunlarında Azərbaycan 2004 Yay Olimpiya Oyunlarında
"Zəngilanın azad olunmasına görə" medalı

"Zəngilanın azad olunmasına görə" medalı — Azərbaycanın dövlət təltifi (medal). İkinci Qarabağ müharibəsində qələbə münasibətilə təsis edilmişdir. Təsis edilməsi 2020-ci il noyabrın 20-də Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisində Vətən Müharibəsində qələbə münasibətilə Azərbaycan Respublikasının orden və medallarının təsis edilməsi ilə əlaqədar "Azərbaycan Respublikasının orden və medallarının təsis edilməsi haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanununda dəyişiklik edilməsi barədə Azərbaycan Respublikası qanununun layihəsi təqdim edilmiş və birinci oxunuşda təsdiqlənmişdir.Azərbaycan Respublikasının "Zəngilanın azad olunmasına görə" medalının əsasnaməsi Azərbaycan Respublikasının 2020-ci il 26 noyabr tarixli Qanunu ilə təsdiq edilmişdir. Əsasnamədə deyilir: Maddə 1. Təltif edilən şəxslər "Zəngilanın azad olunmasına görə" Azərbaycan Respublikasının medalı ilə Azərbaycan Respublikasının Zəngilan rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılmış döyüş əməliyyatlarında iştirak etmiş Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin hərbi qulluqçuları təltif edilir.Maddə 2.
"Zəngilanın azad olunmasına görə" medalı

Təltif edən orqan "Zəngilanın azad olunmasına görə" Azərbaycan Respublikasının medalı ilə bu Əsasnamənin 1-ci maddəsində göstərilən şəxslər Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 109-cu maddəsinin 23-cü bəndinə uyğun olaraq təltif edilirlər.Maddə 3. Taxılma qaydası "Zəngilanın azad olunmasına görə" Azərbaycan Respublikasının medalı döşün sol tərəfinə, Azərbaycan Respublikasının digər orden və medalları olduqda, "Füzulinin azad olunmasına görə" medalından sonra taxılır. Medalın təsviri Azərbaycan Respublikasının 2020-ci il 26 noyabr tarixli Qanunu ilə təsdiq edilmişdir. Maddə 1. Medalın ümumi təsviri "Zəngilanın azad olunmasına görə" Azərbaycan Respublikasının medalı (bundan sonra – medal) bürüncdən tökülmüş və qızıl suyuna çəkilmiş, diametri 36 mm olan dairəvi lövhədən ibarətdir.Maddə 2.
"Zəngilanın azad olunmasına görə" medalı

Medalın ön tərəfi 2.1. Medalın ön tərəfinin kənarları bəzəkli naxışlarla konturlanmışdır. 2.2. Bəzəkli konturdan medalın daxilinə doğru, xarici və daxili çevrələrlə konturlanmış dairəvi lövhə təsvir olunmuşdur. Xarici və daxili çevrələrin arasında, yuxarı qövs boyunca "ZƏNGİLAN", aşağı qövs boyunca "20 OKTYABR 2020" sözləri yazılmışdır.
"Zəngilanın azad olunmasına görə" medalı

2.3. "20 OKTYABR 2020" sözlərindən sol və sağ tərəflərdə, aşağıdan yuxarıya doğru dəfnə çələngləri təsvir olunmuşdur. "ZƏNGİLAN" sözü ilə dəfnə çələnglərinin arasında iki səkkizguşəli ulduz və kompozisiyanı tamamlayan xətlər təsvir olunmuşdur. Daxili çevrənin içərisində, doğan günəş şüaları fonunda at belində Azərbaycan Respublikasının Dövlət Bayrağını aparan Azərbaycan əsgəri təsvir olunmuşdur. 2.4.
"Zəngilanın azad olunmasına görə" medalı

Bütün elementlər və yazılar relyefli olaraq qabarıqdır.Maddə 3. Medalın arxa tərəfi 3.1. Medalın arxa tərəfində xarici və daxili çevrələrlə konturlanmış lövhənin üzərində qövs boyunca "ZƏNGİLANIN AZAD OLUNMASINA GÖRƏ" sözləri yazılmışdır. Lövhənin aşağı hissəsinin mərkəzində səkkizguşəli ulduz, ulduzla sözlərin arasında isə kompozisiyanı tamamlayan xətlər təsvir olunmuşdur. 3.2.
Büdcə

Büdcə (ing. budget; qədim Normand dilindən: bougette — pulla dolu çanta, dəri çanta, pul bağlaması, pul kisəsi) — hər maliyyə ili üçün iqtisadi subyektin xərclərini və gəlirlərini əhatə edən illik maliyyə planıdır. Bu, gələcək xərcləri və gəlirləri, onların detallaşdırılmış təsvir və tətbiqini hesablayır. Sonuncuya büdcə qeydləri də daxildir. Büdcə avansı Hər hansı dövlət xərcinin icra edilməsi üçün büdcə sənədlərinə xərc yazılmadan ödənilən nağd vəsaitdir.
Büdcə

Məsələn, tenderi udan hər hansı bir şirkətin işə başlaya bilməsi üçün ona avans verilir. Bu avansın qarşılığı olan iş görülüb xərcləmə sənədləri təqdim edildikdə büdcəyə həmin xərclər yazılır və avans müqaviləsi bağlanır. Büdcə hesabı Hər hansı məqsədlərin reallaşması üçün dövlət tərəfindən birbaşa maliyyələşdirilən müəssisənin, təşkilatın bank hesabı. Həmin müəssisə bu hesabdan yalnız nəzərdə tutulan məqsədlər üçün istifadə edə bilər. Dövlət Maliyyəsi terminləri lüğəti, Dr. İ. Əhmədov, K. Aslanlı, Ş. Əhmədov, Bakı – 2008.
Haker

Haker (ing. hacker, hack - yarmaq, sındırmaq) — əməliyyat sistemlərini bütünlüyü ilə bilən, dərinliklərinə enən, kompüterlərlə dərinləməsinə maraqlanan, proqramlamanı profesional dərəcədə bilən kompüter mütəxəssisləridir, deyə bilərik. Hakerlər hər hansı bir sistemin quruluşu üzərində sistem xətası və ya sistem açıqları tapa bilər, bu açıqların səbələrini bilərlər. Heç bir zaman öyrəndikləri ilə kifayətlənməz, daima daha çoxunu öyrənmək cəhdi içərisindədirlər. Yaranma tarixi Haker sözü XX əsrin 60-cı illərində informasiya texnologiyalarının inkişafı nəticəsində əmələ gəlmişdir. Haker sözü ümumiyyətlə əksərən sərt mənada başa düşülür, lakin onun çoxlu mənaları da var: Hakerlər əksər adi istifadəçilərdən fərqli olaraq proqramları detallarına kimi tədqiq etməkdən həzz alır, onların imkanlarını genişləndirməyə çalışır.
Haker

Bir kəs ki, proqramlaşdırmanı çox həvəslə, şövqlə aparır və ya proqramlaşdırmanı nəzəriyyədən daha çox real şəkildə aparmağı xoşlayır. Bir şəxs ki, sürətli proqramlaşdırmanı bacarır. Öz peşəsi üzrə ekspert, öz peşəsində şövqlə işləyən. Ola bilsin ki, astronomiya hakeri. Bir şəxs ki, intelektual cəhətdən limit (məhdudiyyət) qoyulmuş peşənin öhdəsindən gəlsin. Bir şəxs ki, proqramlaşdırma sahəsində malik olduqları biliklərlə şəxsi mənafelərinə xidmət etmək və ya başqasına ziyan vurmaq.
Haker

Bir şəxs ki, kompüterlər üçün zərərli proqramları-virusları hazırlayıb, onları yaymaq və antivirus proqramları satıb pul qazanmaq. Bir şəxs ki, haker dəyərlərini başa düşür və qiymətləndirir.Əksərən haker (hacker) və kreker (cracker) sözləri səhv salınır. Hakerlər həqiqi profesionallardır və onların kompüterlərdən informasiya oğurlamaq, başqasının işlərinə burunlarını soxmaq kimi vərdişləri yoxdur. Bu cür adamlara krekerlər deyirlər. Həmçinin friker (freecker – kompüterdən başqa elektronik cihazlardan havayı, pul vermədən istifadə edir. Məsələn havayı telefonla danışır) və karder (digərlərinin elektron kartlarından öz məqsədi üçün istifadə edir) kreker anlayışına yaxındır.
Haker

Bundan başqa bu sözün kökü olan hack sözünün proqram təminatı terminologiyasında bir başqa istifadəsi də vardır. Bu bir proqramlaşdırma məsələsinin "bilərək qeyri-dəqiq həlli" mənasına gəlir və ən qısa vaxtda bu cür məsələlərin qeyri-hack metodları ilə həlli zəruridir. Kateqoriyalaşdırılması Haker cəmiyyətinə o insanlar aiddirlər ki, onlar özlərini haker hesab edirlər və ya başqaları tərəfindən onlar haker hesab edilirlər. Bu cəmiyyətin nümayəndələri üç qrupa bölünürlər. Əksərən işlənən "kreker" sözü hakerlərin kateqoriyalarından daha çox onları dəqiqləşdirmək məqsədi güdür. Haker: Yüksək ixtisaslı proqramçı Bu zaman haker sözü daha çox pozitiv mənada, proqramlaşdırmanı yüksək dərəcədə aparan bir şəxs kimi başa düşülür.
Haker

Bu cür hakerlər daha çox hörmətə layiq görülürlər və onlar əvvəlcədən heç bir hazırlıq görmədən çətin həll olunan problemin həll olunmasına nail olurlar. Haker: Kompüter və şəbəkə təhlükəsizliyi üzrə ekspert Şəbəkə miqyasında isə haker o şəxsdir ki, şəbəkənin elementlərinə və kompüterə girişə nəzarət edir, lazım gəldikdə onları məhdudlaşdırır. Bu şəxslər fərdi şəkildə şəbəkələrin normal fəaliyyətini nizamlayırlar. Bu cür hakerlər həmçinin internet vasitəsilə açılmaz kodları sındırmaqla və internet müharibələrinin iştirakçısı kimi də iştirak edir. Hakerlərin bu cür fəaliyyətləri cəmiyyətdə digər fəaliyyətlərə nisbətən daha dərin iz buraxır. KİV-lərdə əksərən bu cür hakerlərdən danışırlar.
Haker

Hakerlərin bu fəaliyyəti əksərən neqativ qarşılansa da pozitiv fəaliyyət göstərən hakerlər da mövcuddur. Belə ki, bu kateqoriyadaki hakerları üç alt kateqoriyaya bölmək olar: "Qara papaqlılar" (Black hat) "Ağ papaqlılar" (White hat) "Boz papaqlılar" (Grey hat)"Qara papaqlı" hakerlər əsasən özlərinə aid olmayan və səlahiyyətlərində olmayan sistemlərə daxil olub müxtəlif çaplı zərər verici məqsədli işlərlə məşğul olduqları halda "ağ kepkalı" hakerlər bunun tərsinə olaraq bu zərərlərin qarşısını almaq və sistemin özünü müdafiə qabiliyyətini artırmaqla məşğul olurlar. "Boz kepkalı" hakerlər isə digər iki növə tam aid ediləbilməyən, yəni həm illegal həm də legal fəaliyyətlərlə məşğul olan şəxslərdir. Hakerlərin qanunsuz fəaliyyətlərinin arxasında duran səbəblərdən biri də özünü özünə və ya aid olduğu "yeraltı" cəmiyyətinə "sübut etmə" və bəzən də sadəcə olaraq "zövq alma" istəyidir. Bu tip davranışlar daha çox "Boz papaqlılarda" müşahidə olunur. Əvvəllər ümimiyyətlə haker fəaliyyətlərinə qeyri-ciddi yanaşan iri proqram təminatı və kompüter şəbəkəsi avadanlıqları istehsalçıları sonradan bir çox "qara papaqlı" hakerlarla əlaqəyə keçmiş və öz şirkətlərində işlə təmin edərək onların "ağ papaqlı" hakerlar cərgəsinə keçmələrinə səbəb olmuşdur.
Haker

Bundan əlavə axtarış mühərriklərinin internetdə böyük əhəmiyyət qazanması ilə Axtarış Mühərriki Optimizasiyası(SEO) metodları meydana çıxmışdır. Bu cür metodlar da məhz "Qara Papaq" və "Ağ Papaq" metodları olaraq kateqoriyalaşdırılır. Texniki təminat dəyişdiriciləri Hakerlərin digər növü isə kütləvi şəkildə istehsalda olmaya texniki hissələr yaratmaq, onları yeniləşdirməklə məşğuldurlar. Bu fəaliyyətin son nəticəsi əsasən onunla qurtarır ki, kompüterin hissələr tez-tez standart vasitələrlə yenilənir və ya onlar kompüterlərə yarı-kosmetik düzəlişlər edirlər. Onlar bunu rahatlıq və ya estetik zövq üçün edirlər. Kompüterə cürbəcür işıq effektləri quraşdırmaq bu cür hakerlər arasında geniş yayılmışdır.
Haker

Bu tip hakerlərdən ən yüksək səviyyəliləri texniki hissələrin imkanlarını artıranlardır;bu cür insanlar əksərən profesional elektrik mühəndisləri olurlar. Bu tip hakerlərin fəaliyyətlərinə 1980-cı illərin sonu 1990-cı illərin əvvəllərində satıcı və kofe düzəldən maşınlara TCP/IP əlavə etməklə onları idarə etmək kimi nümunələr göstərmək olar. Etimologiyası Çox böyük ehtimalla "Haker" (Hacker) sözü öz ilkin mənasında İnformasiya texnologiyalarının yüksək inkişafı nəticəsində Massaçusets Texnologiya İnstitutunda 1960-cı illərdə meydana gəlmişdir. Termin meydana çıxdığı zaman heç də kütləvi şəkildə istifadə olunmamışdır. Buna səbəb isə kompüterlərin geniş yayılmaması idi. Termin ilkin olaraq lokal söz kimi işlənmişdir və mənası hər hansısa bir problemin sadə amma kobud şəkildə həlli; tələbələrin hədsiz hiyləgərlik işlətmələri (əksərən bu şəkildə qaydaları pozanları məhz haker adlandırmışlar) demək idi. Beləliklə haker sözü 1960-cı illərədək kompüter və informasiya texnologiyalarına aid olmayan mənalarda işlənmişdir. İlkin olaraq to hack (sındırmaq, kəsmək) jarqon kimi istifadə olunmağa başlamışdır.
Haker

Bu o mənada işlədilir ki, hər-hansısa bir proqrama "ayaqüstü" düzəliş edəsən. Tədricən to hack hacker sözünə kimi isimləşdi. Əsl haker kiminsə proqramındakı səhvi tapıb deməklə yanaşı onun həlli üsulunu verməyi çox lazımlı hesab edirdi. "Haker" sözü məhz buradan törəmişdir. Hakerlər heç də həmişə edilmiş dəyişiklikləri proqramdakı səhvləri düzəltmək məqsədi ilə etmirdilər – bəzən bu dəyişikliklər müəlliflərin istəklərinin əksinə olaraq proqramın fəaliyyətini dəyişdirə bilərdi. Bu cür hadisələrin sayı getdikcə artırdı və hakerlərin fəaliyyəti aşkar olunurdu, hakerlik isə müəllif və istifadəçi arasında əks əlaqəyə çevrilirdi, jurnalistlər üçünsə bundan maraqlı heç nə ola bilməzdi.
Haker

Daha sonra gizli proqram kodları erası başladı. Əksər proqramların kodları əlçatmaz oldu, gizli proqram kodlarının açılması isə hədsiz çox vaxt aparmağa başladı, küllü vəsait tələb etməyə başladı. Nəticədə hakerliyin müsbət rolu heçə endi. Proqram kodlarının açılması və onlara redaktə etmək üçün yalnız güclü motiv lazım idi, tezliklə bəzi hakerlərdə bu motivlər tapıldı – onlar başa düşdülər ki, bu yolla pul və populyarlıq qazana bilərlər. Nəticədə haker sözünün yeni, təhrif olunmuş formaları meydana gəldi: bu termin daha çox kompüter haqqında geniş biliklərini qeyri-qanuni və zərərverici fəaliyyətə sərf edən cani kimi başa düşülməyə başladı. İlk dəfə olaraq haker sözünü bu mənada Klifford Stoll tərəfindən "Ququ quşunun yumurtası" kitabında işlətmişdir, terminin bu mənada məşhurlaşmasında "Haker" kinofilminin də çox böyük rolu var.
Haker

Hal-hazırda bu söz daha çox veb-təhlükəsizliyi pozulduğu zaman hak, hak etmək kimi istifadə olunur. Azad və açıq proqram təminatının müdafiəçisi kimi tanınan şəxslərdən bəziləri- məsələn Riçard Stollmen haker sözünü yalnız ilkin mənada işlətməyə çağırır. Tanınmış hakerlər Edward Showden Tim Berners-Lee Linus Torvalds Rasmus Lerdorf Riçard Stollmen Ceff Raskin Con MakKarti Erik Reymond Robert Morris Kevin Mitnik Dennis Riçç Ken Tompson Bəzi terminlər və onların mənası Sniffer: Kompüter şəbəkəsində informasiya trafikini idarə edən bir vasitədir. Hücum edən adam gizlice informasiya axınını izləyir və lazım olduqda bu paketləri müdaxilə edə bilir. Spam Tool: Bir istifadəçiyə istəyi olmadan göndərilən reklam və ya kimdən göndərildiyi məlum olmayan emaillər yollayan bir proqramdir. Spoofer: Hakerlərin sistemlərə həmin sistemin istifadəçisi olduğu kimi gostərmək üçün istifadə etdiyi proqramdır.
Haker

Ən çox istifadə olunanı spoofing üsulu smurfs hücumlardır. İstifadəçinin IP-lərinə durmadan paketlər yollayır və cavab aldığında o IP altına girir. Amma internet surətin flood səbəbinə görə zəifləyir. Port Scanner: 65536 dənə porta girişi olan bir kompüterin portlarının vəziyyəti haqqında hakerlərə bildirmək işinə yarayır. Word List: Brute Force istifadə olunan bir kompüterə qarşı istifadə olunan parolların yerləşdiyi bir mətn faylıdır. Brute Force: İstifadəyə haqqı olmayan istifadəçilərin parolu olan sistemə hakerlərin əlindəki wordlist vasitəsi ilə parolları yoxlayaraq tapmağa çalışan bir parol sındırıcı (passwd cracking) proqramdır.
Haker

Flooder: İnternet əlaqənizi sürətli pinglər göndərərək yavaşladan və DOS hücumuna səbəb olan bir proqramdır. Hijacker: İstifadəçinin internet browserinə homepage olaraq qurulan porno sayt tipli linkləri verən və bunları dəyişdirməyin qarşısını alan bir nervi trojanıdı. Keylogger: Özünü startup-a yerləşdirən və bəzəndə gizlədən bir proqramdır. Məqsədi isə klaviturada yazdığınız hər şeyi komüterinizdə gizli bir text faylına kopyalayır və bu proqramı sizə göndərənə göndərən bir proqramdır. Packer: Faylları sıxışdırmaqa ve başlıqlarına (header-lərini) parol qoymağa yarayan ve beləliklədə serverlerin anti-virus və anti-trojan proqramlardan qoruyan bir vasitədir. MailBombers: İstifadəçinin e-mail ünvanına minlərlə e-mail göndərən və göndərənin kim olduğunu gizlədən bir proqramdı.
Haker

Worm: Konkret mənası yoxdur. Virus kimidir. Bunu hazırlayanın fantaziyasına uyğun hazırlanır. Tapılan bir deşik vasitəsiylə informasiyaları, parolları onu hazırlayana göndərə bilən bir vasitə. Hostile Script: VBS, WSH, JS, HTA, JSE, VBE faylları uzantısına sahib olan text faylların işlənməsi əsnasında sistemdə müxtəlif problemlərin çıxmasına səbəb olur. Hostile Activex: İstifadəçinin xəbəri olmadan yada bilmədən qəbul etdiyi internet səhifəsində kompüterə yerləşib xəbərsizcə işə düşən hostile activexlər hard diski silmədən, parolların oğurlanmasını və daha bir çox işləri görə bilir.
Haker

Exploit: Sistem deşiyi (zəifliyi) olaraq bilinir. Hakerlər tərəfindən hazırlanan bu exploitlər sistemə girən bir yoldur. Dropper: İstifadəçinin kompüterinə ftp server-i açaraq müxtəlif trojan və virusların istifadəçinin xəbəri olmadan kompüterinə yüklənməsin təmin edən bir vasitədir. RAT: Uzaqdan idare etmə proqramı kimi adlandırmaq olar. Bununla pis niyyətli hakerlər istifadəçinin komüterinə girə bilir və istədiyi hərəkəti eləyə bilir. DOS:(Denial of Service) Hər hansı bir saytın dondurulması işinə yarayır.
Haker

Sayta daha çox paket və ya flood göndərib Dos hücumları saytın işləməsini dayandırır. Malware: İstifadəçi məlumatı olmayan kompüterdə işləyən, kompüterə zərər vermək məqsədi güdən hər proqrama verilən ümumi bir addır. Proxy: İstifadçinin IP-sinə 80,8080 kimi portlardan bağlanıb əldə edilən IP-yə proxy deyilir. Java: Webmasterlərin tez-tez istifadə elədikləri java appetlərin işləməsinə yarayan bir proqramdır. Cookie: Web səhifələri tərəfindən kompüterimizə xəbərsizcə buraxılan və bir səfərki girişimizdə səhifənin bizi tanımasını təmin edən kiçik txt fayldır. P2P software: Kazaa, Imesh tərzindəki proqramlara verilən və istifadəçilərin qarşılıqlı bir-birinə bağlanaraq fayıl alış – verişini təmin edən bir proqramdır.
Haker

Kriptoqrafiya: Məlumatın anlaşılmaması üçün hər hansı bir funksiya ilə dəyişdirilməsindən(və yenə anlaşılacaq vəziyyətə gətirilməsindən)bəhs edən elmdir. Lag: Daha cox IRC istifadəsində hiss etdiyimiz yavaşlama, gecikmə hadisəsinə verilən addır. Adware: Reklam məqsədli olan istifadəçilərə istəkləri olmadan saytları açan, homepage-i dəyişdirən və bunun kimi hərəkətləri edən bir proqramdır. Xarici keçidlər How To Become A Hacker (ru-en) What is hacker?-Webopedia The word "Hacker" The Hacker FAQ Magazine::. WebSecLab Arxivləşdirilib 2007-04-10 at the Wayback Machine Türkiye'nin En Büyük Hacker Sitesi(tr) Arxivləşdirilib 2007-10-27 at the Wayback Machine Challenges to entertain your mind and progress in the computer security (Hacker-Challenge) (en) Həmçinin bax Hakerin manifesti
Yaş psixologiyası

Yaş psixologiyası - Psixologiya elminin pedaqoji psixologiya ilə sıx bağlı olan digər mühüm bir sahəsidir. Yaş psixologiyası insanda anadan olandan ömrünün axırına qədər psixi inkişafın dinamikasını, qanunauyğunluqlarını, şəxsiyyətin psixi prosesləri və xassələrinin ontogenezdə inkişaf xüsusiyyətlərini öyrənir. İnsanın psixiki inkişafının hərəkətverici qüvvələri, şərati və qanunauyğunluqları təşkil edir. Psixi inkişafın hərəkətverici qüvvələri anlayışı altında insanın psixi inkişafına təkan verən, onu müəyyən istiqamətə yönəldən səbəblər başa düşülür. Uşağın psixi inkişafının hərəkətverici qüvvələri, hər şeydən əvvəl, fəaliyyətdə yaranan yeni tələbatlarla bu tələbatları ödəmə imkanları arasındakı dialektik ziddiyyətdən ibarətdir. Bu ziddiyyət yalnız kiçik yaş deyil, bütün yaş dövrləri üçün xarakterikdir. Lakin həmin ziddiyyətlər özünü göstərdikdə yaşdan asılı olaraq müəyyən spesifik xüsusiyyətə malik olurlar.
Yaş psixologiyası

Psixi inkişafın şəraiti adı altında daima təsir edən elə daxili və xarici amillər nəzərdə tulur ki, onlar hərəkətverici qüvvələr olmasalar da, inkişafa təsir göstərir, inkişafın gedişini istiqamətləndirir. Psixi inkişafın qanunauyğunluqlarına gəldikdə, onlar ümumi və xüsusi qanunauyğunluqlardan ibarətdir. Həmin qanunauyğunluqların köməyi ilə insanın psixi inkişafını qeyd etmək və bunun köməyi ilə həmin inkişafı idarə etmək mümkündür. Əsas bölmələri Uşaq psixologiyası Yeniyetmələrin psixologiyası Gəncliyin psixologiyası Yaşlı adamların psixologiyası Uzunömürlülük psixologiyası (herontopsixologiya) Şəxsiyyətin inkişaf problemlərini, ayrı-ayrı yaş dövrlərində onun xüsusiyyətlərini, psixi inkişafın dinamikasını, ümumi qanunauyğunluqlarını öyrənməkdən ibarətdir. Tədqiqat metodları Əkizlər metodu Müşahidə metodu Şifahi və yazılı sorğu metodu Eksperiment metodu Testləşdirmə metodu Anket metodu Müsahibə metodu Ümumi psixologiya. Prof. S.İ.Seyidov və prof. M.Ə.Həmzəyevin elmi redaktorluğu ilə.
Tofiq Zülfüqarov

Tofiq Nadir oğlu Zülfüqarov (1 noyabr 1959, Rostov-na-Donu) — Azərbaycan diplomatı, Azərbaycanın keçmiş xarici işlər naziri (1998–1999), Azərbaycanın Latviyadakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri (2005–2010), Azərbaycanın Estoniyadakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri (2007–2015). Tofiq Zülfüqarov 1 noyabr 1959-cu ildə Rusiyanın Rostov şəhərində anadan olmuşdur. Ailəsi 1961-ci ildə Bakıya köçmüşdür. 1966–1976-cı illərdə Bakıda 93 saylı orta məktəbdə oxumuşdur. 1976-cı ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin Şərqşünaslıq fakültəsinə daxil olmuş, 1981-ci ildə oranı bitirmişdir. 1981‐ci ildə SSRİ Silahlı Qüvvələri sıralarına çağırılmış, Yəmən Xalq Demokratik Respublikasının paytaxtı Ədən şəhərində yerləşən Sakit okean hərbi‐dəniz donanmasında xidmətə göndərilmişdir. Ezamiyyət dövründə hərbi‐dəniz donanmasının rabitə qərargahının zabiti vəzifəsini yerinə yetirmiş, eyni zamanda 8‐ci operativ bölməyə rəhbərlik edən rabitə zabiti olmuşdur. YXDR hərbi qüvvələrinin xatirə medalı ilə təltif olunmuş, komandanlıqdan bir sıra fərmanlar almışdır. 1984‐cü ildən ehtiyatda olan zabitlər sırasına daxil olmuşdur. 1984–1985-ci illərdə komsomol komitəsində işləmişdir.
Tofiq Zülfüqarov

1985-ci ildə Azərbaycan Elmlər Akademiyasının Şərqşünaslıq İnstitutunun Ərəbşünaslıq şöbəsində işləməyə başlamışdır. 1988-ci ildə Qarabağ təşkilat komitəsində Qarabağ problemi ilə məşğul olur. 1991-ci ildə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Tarix İnstitutunun Politologiya şöbəsində elmi işçi olmuşdur. 1988‐ci ildə erməni‐azərbaycanlı münaqişəsinin yaranmasından sonra digər elmi işçilərlə birlikdə Azərbaycan KP MK‐nın ekspert‐analitik qrupuna göndərilmişdir. Bu dövr ərzində DQMV‐də separatçı qüvvələrə qarşı təbliğat‐təşviqat işini təşkil etmək üçün uzun müddətə Xankəndi, Ağdam, Şuşa və Laçına getmişdir. 1992‐ci ildə ATƏM erməni‐azərbaycanlı münaqişəsini nizamlamağı öz üzərinə götürdükdən sonra T. Zülfüqarov Azərbaycan Respublikası Xarici İşlər Nazirliyinə işə göndərilmişdir. 1992‐ci ilin mayından fövqəladə danışıqlar mərhələsində iştirak etmək üçün Romaya gedən nümayəndə heyətinin tərkibinə qatılmışdır. Eyni zamanda münaqişənin Rusiya və Qazaxıstanın, həmçinin İranın vasitəçilik səyləri altında nizamlanması istiqamətində aparılan danışıqlarda iştirak etmişdir. 1994‐cü ilin martında Xarici İşlər Nazirliyində şöbə müdiri işlədiyi bir vaxtda erməni‐azərbaycanlı münaqişəsinin nizamlanması üzrə danışıqlarda sülh müqaviləsinin mətninə müxtəsər imza qoymaq səlahiyyətlərini alaraq nümayəndə heyətinə başçı təyin edilmişdir. Bu dövrdə gedən bütün danışıqlarda iştirak etmiş, eyni zamanda Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyinin erməni‐azərbaycanlı münaqişəsinin və münaqişəli vəziyyətlərin həlli üzrə idarənin rəhbəri olmuşdur.
Tofiq Zülfüqarov

1994‐cü ilin iyununda Azərbaycan Respublikası xarici işlər nazirinin müavini təyin olunmuşdur. Bu dövrdə dünyanın onlarla ölkəsində keçirilən beynəlxlaq tədbir və danışıqlarda nümayəndə heyətinə rəhbərlik etmişdir. 1998‐ci ilin yanvarında Azərbaycan Respublikası prezidenti H. Əliyevin fərmanı ilə Zülfüqarov Tofiq Nadir oğluna Fövqəladə və Səlahiyyətli səfir ali diplomatik rütbəsi verilmişdir. 1998‐ci il martın 5‐də Azərbaycan Respublikasının xarici işlər naziri təyin olunmuşdur. Mərkəzi aparatın və Azərbaycan Respublikası səfirliklərinin tam kompüterləşdirilməsi prosesi başa çatmışdır. T. Zülfüqarov Türkiyə, Rusiya, AFR, Fransa və Gürcüstana rəsmi səfər edərək bu dövlətlərlə ikitərəfli əlaqələrin inkişafına töhfə vermişdir. T. Zülfüqarovun bu müddətdə Türkiyə, Rusiya, ABŞ, Belçika, Lüksemburq, Norveç, Danimarka, Böyük Britaniya, Qazaxıstan, Türkmənistan və s. dövlətlərə işgüzar səfərləri olmuşdur. Xarici İşlər Nazirliyində işlədiyi dövrdə əsasən Qarabağ probleminin həlli ilə məşğul olmuşdur. 1995‐ci ildə o, ilk dəfə BMT Baş Assambleyasının sessiyasında nümayəndə heyətinin üzvləri tərkibində iştirakçı olmuş, 1998‐1999‐cu illərdə Azərbaycan nümayəndə heyətinə rəhbərlik edərək BMT Baş Assambleyasının sessiyasında nitq söyləmişdir. Sessiyanın gedişində ABŞ, Türkiyə, İran, Qazaxıstan, Gürcüstan, Litva, Türkmənistan və s. ölkələrin xarici işlər nazirləri ilə görüşmüşdür.
Tofiq Zülfüqarov

Sessiyada iştirakından sonra ABŞ‐a işgüzar səfər zamanı Vaşinqtonda Konqres, Dövlət Departamenti, Müdafiə Nazirliyi, həmçinin Strateji tədqiqatlar mərkəzi, Hopkins İnstitutu, Stenford İnstitutu kimi elmi mərkəzlərdə çoxsaylı görüşlər keçirmişdir. Bu səfərlərdə ABŞ‐ın kütləvi informasiya vasitələri, "Nyu‐York Tayms", "Vaşinqton Post", "Amerikanın səsi" ilə iş aparmış, ABŞ‐da yəhudi, türk və Ukrayna diasporalarının rəhbərləri ilə görüşmüşdür. Bu görüşlərdə erməni‐azərbaycanlı münaqişəsi haqqında əsl həqiqətləri geniş amerikan ictimaiyyətinə çatdırmaq məqsədilə əməkdaşlığın forma və metodları müəyyən edilmişdir. T. Zülfüqarov Azərbaycan nümayəndə heyətinin rəhbəri kimi Avro‐Atlantik Əməkdaşlığı Şurasının işində iştirak etmişdir. Adı çəkilən tədbirlərdə, həmçinin xarici dövlətlərin bir sıra nazirləri, o cümlədən Türkiyə, Böyük Britaniya, Bolqarıstan, GUÖAM ölkələrinin xarici işlər nazirləri ilə də görüşlər keçirmişdir. Bütün tədbirlərdə olduğu kimi GUÖAM ölkələrinin xarici işlər nazirləri ilə daimi iş koordinasiyasının təşkil edilməsi mühüm məsələ idi. Bu görüşlər BMT, MDB, ATƏT‐in Baş Assambleyaları kimi bütün beynəlxalq təşkilatlarda keçirilmiş və daimi xarakter daşımışdır. 1998‐ci ilin iyununda T. Zülfüqarov İƏT Nazirlər Şurasının sədri seçilmişdir. Nazirlərin görüşü Bakıda keçirilmişdir. 1998‐ci ilin oktyabrında sədr vəzifəsini icra edərkən Nyu‐Yorkda Nazirlər Şurasının sessiyası, həmçinin İƏT və ASEAN sədrlərinin müştərək iclası keçirilmişdir.
Tofiq Zülfüqarov

T. Zülfüqarov Azərbaycanda akkreditə olunmuş diplomatik korpusun nümayəndələri və ictimai‐siyasi xadimlərlə görüşlərini fərdi qaydada davam etdirmişdir. Şimali Kipr Türk Respublikası rəhbərliyinin dəvəti ilə bu dost ölkəni ziyarət edərək prezident Rauf Denktaş başda olmaqla bir sıra şəxslərlə görüşmüşdür. Con Hopkins İnstitutunun dəvəti ilə Cənubi Qafqaz dövlətlərində cərəyan edən siyasi proseslərlə bağlı Vaşinqtonda keçirilmiş beynəlxalq konfransda iştirak etmişdir. Dəfələrlə Ermənistan və Azərbaycanın ictimai xadimlərinin Katerinq amerikan fondu və Rusiya strateji tədqiqatlar mərkəzi tərəfindən təşkil olunan görüşlərində iştirak etmişdir. Müntəzəm olaraq yerli və beynəlxalq mətbuat orqanlarında erməni‐azərbaycanlı münaqişəsi və Azərbaycan ətrafında baş verən beynəlxalq proseslərlə bağlı müsahibələrlə çıxış etmişdir.Rus, ərəb və ingilis dillərini bilir. AR XİN haqqında fikirləri Tofiq Zülfüqarov müsahibələrində xarici işlər naziri Elmar Məmmədyarovu qeyri-peşəkarlıqda, vəzifəsinin öhdəsindən gələ bilməməkdə ittiham edib. O, Məmmədyarovun rəhbərliyi altında Azərbaycanın xarici işlər nazirliyində böhranlı vəziyyətin yarandığını, savadlı kadrların sıxışdırılaraq onların yerlərinə nalayiq şəxslərin gətirildiyini bildirib.
Vektor (riyaziyyat və fizika)

Vektor (lat. vector — "daşıyıcı") — istiqamətlənmiş düz xətt parçası. Riyaziyyat, fizika və mühəndislikdə vektor dedikdə, Evklid fəzasında (və ya müstəvidə) ədədi qiyməti və istiqaməti ilə xarakterizə olunan həndəsi obyekt başa düşülür.Vektorlara misal kimi radius vektoru, sürət və moment vektorlarını göstərmək olar. Əgər fəzada koordinat sistemi verilərsə, vektor onun koordinatlar çoxluğu ilə yeganə formada təyin oluna bilər. Buna görə də riyaziyyat, informatika və başqa elmlərdə nizamlı ədədlər çoxluğuna vektor deyilir. Daha ümumi mənada, riyaziyyatda vektor hər hansı vektor (xətti) fəzanın elementi kimi qəbul edilir. Xətti cəbrdə vektorlar ümumi formada matris, tenzor kimi ifadə oluna bilir, bu halda vektor dedikdə müvafiq olaraq bir sıra və ya sütun vektoru, birinci tərtib tenzor kimi başa düşülür. Vektorlar üzərindəki əməllərin xassələri vektor hesabında öyrənilir. Təyinatları 1 a 2 a n {\displaystyle a_{1},a_{2},\ldots ,a_{n}} elementlərindən (komponentlərindən) ibarət vektor aşağıdakı şəkillərdə işarələnir: a 1 a 2 a n ( a 1 , a 2 , … , a n ) a 1 a 2 a n {\displaystyle \langle a_{1},a_{2},\ldots ,a_{n}\,\rangle ,\ \left(a_{1},a_{2},\ldots ,a_{n}\,\right),\{a_{1},a_{2},\ldots ,a_{n}\,\}} .Kəmiyyətin vektor olduğunu vurğulamaq üçün yuxarı xətt və ya oxdan, qalın və ya qotik şriftdən istifadə edilir: a ¯ a → a A a {\displaystyle {\bar {a}},\ {\vec {a}},\mathbf {a} ,{\mathfrak {A}},\ {\mathfrak {a}}.} Vektorların toplanması demək olar ki, həmişə plyus işarəsiylə göstərilir: a → b → {\displaystyle {\vec {a}}+{\vec {b}}} .Ədədə (skalyara) vurma xüsusi bir işarə olmadan sadəcə onun yanında yazıla bilər, məsələn: b → {\displaystyle k{\vec {b}}} ,ədəd isə həmişə solda yazılır.
Vektor (riyaziyyat və fizika)

Bir matrisə vurma xüsusi bir işarə olmadan onun yanında yazmaqla da göstərilir, lakin burada ümumi vəziyyətdə amillərin permutasiyası nəticəyə təsir göstərir. Xətti bir operatorun bir vektorda hərəkəti, solda operatoru xüsusi işarə olmadan yazmaqla da göstərilir. Intuitiv olaraq bir vektor, miqyası, istiqaməti və (istəyə bağlı) tətbiq nöqtəsi olan bir obyekt kimi başa düşülür. Vektor hesablamasının rudimentsləri kompleks ədədlərin həndəsi modeli ilə birlikdə ortaya çıxdı (Qauss, 1831). Uilyam Rouen Hamilton, işlənmiş əməliyyatları vektorlarla hesablamasının bir hissəsi olaraq yayımladı (dördüncü xəyali komponentlər vektoru meydana gətirdi). Uilyam Rouen Hamilton, vektor termini (lat. vector — "daşıyıcı") təklif etdi və vektor analizinin bəzi əməliyyatlarını təsvir etdi. Bu formalizm Ceyms Maksvell tərəfindən elektromaqnetizmə dair əsərlərində istifadə edilmiş və bununla da elm adamlarının diqqətini yeni hesablamaya cəlb etmişdir. Tezliklə Cozayya Uillard Gibbsin Vektor analizinin elementləri çıxdı (1880-ci illər), sonra Hevisayd Oliver (1903-cü il) vektor analizinə müasir bir görünüş verdi. Ümumiyyətlə qəbul edilmiş vektor işarələmələri yoxdur; qalın tip, hərfin üstündəki xətt və ya ox, qot əlifbası və s. istifadə olunur.
Vektor (riyaziyyat və fizika)

Həndəsədə vektorlar istiqamətlənmiş düz xətt parçaları deməkdir. Bu təfsir çox vaxt kompüter qrafiklərində, işıqlandırma xəritələrini qurmaqda, səthlərə normadan istifadə etməkdə istifadə olunur. Vektorlardan istifadə edərək üçbucaqlar və paraleloqramlar kimi müxtəlif formaların sahələrini, həm də cisimlərin həcmi: tetraedr və paralelepiped də tapa bilərsiniz. Bəzən bir istiqamət bir vektorla təyin olunur. Həndəsədə bir vektor təbii olaraq bir köçürmə (paralel köçürmə) ilə əlaqələndirilir ki, bu da açıq şəkildə adının mənşəyini aydınlaşdırır(lat. vector, daşıyıcı). Həqiqətən, istənilən yönümlü düz xətt parçası müstəvi və ya fəzanın paralel ötürülməsini misilsiz şəkildə müəyyənləşdirir və əksinə, paralel ötürmə tək bir yönümlü parçanı müəyyənləşdirir (birmənalı şəkildə — eyni istiqamətdə və uzunluqdakı bütün yönümlü parçalar bərabər hesab olunursa — yəni onlar sərbəst vektorlar hesab olunur). Bir vektorun köçürmə kimi şərh edilməsi, əlavə vektorların işləməsini — iki (və ya bir neçə) köçürmənin tərkibi (ardıcıl istifadəsi) kimi təqdim etmək üçün təbii və intuitiv şəkildə açıq bir yol təqdim etməyə imkan verir; eyni, bir vektorun bir sıra ilə vurulması əməlinə aiddir. Xətti cəbrdə Xətti cəbrdə bir vektor aşağıda göstərilən ümumi tərifə uyğun bir xətti fəzanın elementidir. Vektorlar fərqli bir təbiətə sahib ola bilər: yönləndirilmiş parçalar, matrislər, ədədlər, funksiyalar və digərləri, eyni ölçülü bütün xətti fəzalar bir-birinə izomorfdur.
Vektor (riyaziyyat və fizika)

Fiziki şərh Həm qiyməti, həm də istiqməti olan struktur kimi vektor fizikada sürət, qüvvə və əlaqəli kəmiyyətlərin, kinematika və ya dinamikanın riyazi modeli kimi nəzərdən keçirilir. Bir çox fiziki sahələrin riyazi modeli (məsələn, elektromaqnit sahələri və ya maye sürət sahələri) vektor meydanlarıdır. Abstrakt çoxölçülü və sonsuz ölçülü (funksional analiz ruhunda) vektor fəzaları Laqranj və Hamilton formalizmində mexaniki və digər dinamik sistemlərə tətbiq edildiyi kimi, kvant mexanikasında da tətbiq olunur. Vektor ardıcıllıq kimi Vektor — bircins elementlərdən ibarət dəstdir. Bu adi vektor əməllərinin ümumiyyətlə göstərilməməsi, daha az olması və ya xətti məkanın adi aksiomalarına cavab verə bilməməsi baxımından ən ümumi tərifdir. Bu formada vektorun proqramlaşdırmada başa düşüldüyü, burada, bir qayda olaraq, kvadrat mötərizədə (məsələn, obyekt []) olan identifikator adı ilə işarə olunur. Xassələrin siyahısı sistem nəzəriyyəsində qəbul edilən bir obyektin sinfini və vəziyyətini təyin edir. Beləliklə, vektor elementlərinin növləri cismin sinifini, elementlərin dəyərləri isə onun vəziyyətini müəyyənləşdirir. Ancaq, ehtimal ki, terminin bu cür istifadəsi cəbrdə və ümumiyyətlə riyaziyyatda ümumiyyətlə qəbul olunanlardan artıqdır. Arifmetik vektor n ədədlərin yığılması əmrinə deyilir.
Vektor (riyaziyyat və fizika)

Bu x ¯ x 1 x 2 x n işarə edilmişdir, x 1 x 2 x n {\displaystyle x_{1},x_{2},\ldots ,x_{n}} bir arifmetik vektorun komponentləri adlanır. Bir çox hesab vektoru,hansı ki,bunun üçün əlavə əməliyyatlar təyin olunur və sayına görə çoxalır arifmetik vektorların boşluğu adlanır R n {\displaystyle R^{n}} Həmçinin bax Vektor (həndəsə) Vektor displeyi Vektor prosessoru J. V. Field. 'The Invention of Infinity: Mathematics and Art in the Renaissance. Oxford University Press. 1997. ISBN 0198523947. J. Perez, Mécanique physique, Masson, 2007 ISBN 2225553416 M. B. Karbo, Le graphisme et l'internet, Compétence micro, № 26, 2002 ISBN 2912954959 F. Casiro, A. Deledicq, Pythagore et Thalès Les éditions du Kangourou 1998 ISBN 2-87694-040-X R. Pouzergues, Les Hexamys, IREM de Nice, IremOuvrage, 1993 Cote : IM8974 Lire D. Lehmann et Rudolf Bkouche, Initiation à la géométrie, PUF, 1988, ISBN 2130401600 Y. Sortais, La Géométrie du triangle. Exercices résolus, Hermann, 1997, ISBN 270561429X Y. Ladegaillerie, Géométrie pour le CAPES de mathématiques, Ellipses Marketing, 2002 ISBN 2729811486 Xarici keçidlər Vektor anlayışı, vektorlar üzərində xətti əməllər (PDF) Vektor nədir?
Etibar Məmmədov (siyasətçi)

Etibar Səlidar oğlu Məmmədov (2 aprel 1955, Bakı) — Azərbaycan Milli İstiqlal Partiyasının qurucusu və ilk sədri, Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin I çağırış deputatı. Etibar Məmmədov 1955-ci il aprel ayının 2-də Bakı şəhərində anadan olmuşdur. 1972-ci ildə ADU-nun Tarix fakültəsinə daxil olur. Universitetdə təhsil alarkən gizli dərnəklərdə fəaliyyət göstərib, Cənubi Azərbaycan məsələsi ilə bağlı universitetin divar qəzeti üçün məqalə yazıb və bu yazıya görə universitetdən xaric edilir. [mənbə göstərin]Bitirdiyi universitetdə müəllim kimi fəaliyyətə başlayan Etibar Məmmədov 1985-ci ildə "Rus çarizmi və Ali müsəlman silki XIX əsrdə" mövzusunda dissertasiya müdafiə edərək tarix elmləri namizədi dərəcəsi alıb. [mənbə göstərin] Etibar Məmmədov 1986-cı ildə ailə həyatı qurmuşdur.
Etibar Məmmədov (siyasətçi)

İki oğlu, bir qızı var. Qardaşı Eldar Məmmədov 29 mart 2010-cu ildə vəfat edib.Oğlu Ayxan Etibaroğlu AMİP Gənclər Təşkilatının sədridir. İctimai-siyasi fəaliyyəti Azərbaycan Xalq Cəbhəsində Etibar Məmmədov siyasi prosesslərə tələbəlik dövründə qoşulmuşdur. Bakı Dövlət Universitetində təhsil alan E.Məmmədov burada gizli dərnəklərdə fəaliyyət göstərib. O, 1988-ci ildə başlamış xalq hərəkatına qoşulmuş və tanınmış simalarından birinə çevrilmişdir. E.Məmmədov AXC-nin təsis konfransında ilk İdarə Heyətinin üzvü seçilmişdir.