LocalDoc/ldquad_v2_retrieval-reranked huggingface dataset:
Vulkan püskürməsi

Məhz maqmada ərimiş maddələrdə tutulub saxlanılan qazlar püskürməni doğuran " hərəkətverici" qüvvədir. Püskürmə tipləri Maqmadan qazların ayrılma qaydasına və sürətinə görə püskürmələrin üç başlıca tipi fəqləndirilir. Maqmanın nisbətən sakit qazsızlaşması prosesi zamanı səthə püskürən materiallar lava axımları əmələ gətirir. Belə püskürmə effuziv (latınca "effusio" - tökülmə deməkdir.) adını almışdır. Maqmadan qazlar sürətlə qayrıldıqda maqma ani anda qaynayır və genişlənən qaz qabarcıqlarının təsirindən parçalanır.
Vulkan püskürməsi

Güclü eksploziv (latınca "explosio" - partlayış deməkdir) püskürmə baş verir. Əgər maqma çox qatıdırsa və onun temperaturu yüksək deyilsə, bu zaman o tədricən sıxılaraq səthə çıxarılır və ekstruziv (latınca "extrsuio" - itələmə adlanır) püskürmə baş verir. Bu və ya digər vulkanın fəaliyyəti dövründə püskürmənin hansı tipinin daha aydın ifadə olunmasını əsas götürərək püskürmənin aşağıdakı tipləri fərqlənir. Havay tipli püskürmə Alçaq fəvvarələr, böyük qabarcıqlar və nazik geniş sahəli örtüklər əmələ gətirən çox duru bazalt lavasının nisbətən zəif axımlarıdır. Onlar biri-birinin üzərinə qat-qat yığılaraq iri, lakin yastı qalxanvarı vulkanlar əmələ gətirirlər. Püskürmənin lava fəvvarələr ilə baş verməsi, onun sıçratmaları səbəbindən əsas konusun ətrafında maqmadan bəndlər yaranır.
Vulkan püskürməsi

Belə təbiətli püskürmələr Sakit okeanın Havay adalarının çoxsaylı vulkanları ( Kilauea, Mauna-Loa, Mauna-Kea və s.) üçün səciyyəvidir. Açıq vulkan boğazından püskürmə adətən sakit, bəzən isə zəif partlayışlarla baş verir. İslandiya püskürmə tipi Daha çox bazalt tərkibli dərinlik silikat süxurlarında müşahidə olunur. Bu tip üçün uzun çatlar və axmış lava həcminin 10 km³, sahənin isə 100 km² olması xarakterikdir. Duru maqma zəif fəvvarə vurduqda çat üzərində alovlu örtük əmələ gətirir. Belə vəziyyətə İslandiya vulkanlarında daha tez-tez təsadüf olunur.
Vulkan püskürməsi

Püskürmə inkişaf etdikcə çat tədricən bağlanır və püskürmə azalma istiqamətində inkişaf edir, o çoxsaylı, sonra isə ayrı-ayrı vulkan boğazlarında toplanır. Örtük bazaltların ən çox diqqəti cəlb edən püskürməsi 1783-cü ildə İslandiyada 25 km uzunluğa malik Laki çatından baş vermişdir. Vulkanın fəallığının bitmə dövrü ərzində çat boyu on metrlə hündürlüklü 100 -dən çox şlak konusu əmələ gəlmişdir. Bu zaman çoxlu miqdarda kükürdlü qaz ayrılmışdır. Strombolian püskürmə tipi Tirren dənizinin cənub-şərqində İtaliya sahillərində yerləşən Stromboli vulkanının fəaliyyətinin səciyyəvi xüsusiyyətlərinə əsaslanaraq adlandırılmışdır. Belə püskürmə ritmli olur, havaya vaxtaşırı vulkan "bomba"ları (iri bərk qırıntılar) və tuflar (sementləşmiş kövrək süxurlar) atılır.
Vulkan püskürməsi

Qazlar vulkan boğazının kənarında nisbətən duru maqmadan ayrıldığından tullantıların hündürlüyü bəzən 100 - 300 metrdən çox olur. Maqmanın miqdarı çox olarsa, onda o, lava axınları şəklində axmalar verir. Strombolian tipli püskürmə, adətən, şlak konuslar əmələ gətirir. Vulkan püskürmə tipi Qazlarla zəngin özlü (qatı) maqma vulkan tipli (Vulkan adasına görə adlandırılmışdır) püskürmənin xüsusiyyətlərini təyin edir. Bu tip vulkan püskürmələri üçün lava qırıntılarını çox yüksəyə tullayan mülayim və güclü partlayışların, tuf, kül və qaymalı vulkan konuslarının olması səciyyəvidir. Vulkan tipli püskürmə zamanı, adətən, lava axınları olmur.
Vulkan püskürməsi

Roma od allahı Vulkanın şərəfinə adlanan Vulkan adasının özü Siciliyanın şimal sahilində yerləşir. Pele peskürmə tipi Mon-Pele vulkanının adına görə adlandırılıb. Təkcə güclü partalayışlarla deyil, həm də vulkan yamacı boyu çox böyük sürətlə aşağıya şığıyan qaz-kül uçqunlarının əmələ gəlməsilə də müşayiət olunur. Maqma, bir qayda olaraq, özlü və nisbətən aşağı temperaturlu olduğundan vulkanın boğazını tıxaclayır və qazın təziqi bu tıxacın möhkəmliyindən yüksək olduqda vulkan tipli partlayış və lava tullantısı baş verir. Bu tipli püskürmələr son dərəcə qorxuludur. Plinian püskürmə tipi Çox geclü vulkan tipli püskürmədir.
Vulkan püskürməsi

Qəflətən baş verən partlayışlar, onların ardınca gələn və uzun müddət davam edən kül və pemza tökülmələri vulkanın kraterindən qazlarla zəngin, özlü maqm bAKIanın qalxması ilə əlaqədardır. Qaz qabarcıqları genişlənərək maqmanı parçalayır, köpükləndirir və pemza hissəsi (məsaməli vulkanik süxur) külək vasitəsilə uzaqlara aparılan şüşəli kül əmələ gətirir. Yuxarı atılan qaz-kül buludu bir neçə kilometr yüksəklikdə müxtəlif istiqamətə yönəlir. Pilinian püskürməsi nəticəsində vulkan konusunun zirvəətrafı hissəsi dağılır sərt yamaclı qazanvari çökək - kaldera (ispanca - böyük qazan) əmələ gəlir. Sonradan kalderada çox özlü maqmadan ibarət ekstruziv günbəz yaranır. Məhz belə vəziyyət 1979-cu ildə Vezuvi, 1956-cı ildə Adsız (Kamçatka) vulkanlarında baş vermişdir.
Vulkan püskürməsi

Plinian peskerməsi öz adını Vezuvinin püskürməsi zamanı həlak olmuş Roma təbiətşünası və siyasətçisi Böyük Pliniyin şərəfinə almışdır. Qaz püskürmə tipi Xüsusi püskürmə tipinə aid edilir. Belə püskürmələrdə, demək olar ki, lava axımları müşahidə olunmur, ancaq partlayışlar zamanı atılan qırıntılarda yalnız vulkan boğazları bünövrəsinin süxurları iştirak edir. Əgər maqma yer səthinə yaxın əraziyə qalxarsa, o ayrı-ayrı hallarda su ilə təmasda ola bilir və su bu zaman buxara çevrilərək yuxarı istiqamət götürür, və bu zaman diametri on və yüz metrlərlə ölçülən qıflar əmələ gəlir. Həmçinin bax
Ruhəngiz Musəvi

Ruhəngiz Musəvi — Azərbaycan müğənnisi, aktrisa,Azərbaycan Respublikasının Əməkdar artisti(2007) Ruhəngiz Mirməhəmmədəli qızı Musəvi 1953 ilin aprelin 4-də Bakı şəhərində doğulub. 1972-ci ildən Mahnı teatrının, 1974-ci ildən Azərbaycan Dövlət Rəqs Ansamblının, 1975-ci ildən Dövlət Filarmoniyasının solisti. Səs yazıları ilə val buraxılıb. Mükafatları 2007-ci ildə Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti fəxri adına layiq görülüb. Şəxsi həyatı 1978-ci il təvəllüdlü Lalə adlı bir qızı var. Filmoqrafiya Həyat bizi sınayır (film, 1972) Ömrün səhifələri (film, 1974) Məni izləyən müəmma (film, 2019)
Eldar Mansurov

Eldar Bəhram oğlu Mansurov (28 fevral 1952, Bakı) — Azərbaycan bəstəkarı, Azərbaycan Respublikasının xalq artisti (2012). Eldar Mansurov 1952-ci il fevralın 28-də Bakıda İçərişəhərdə musiqiçi ailəsində anadan olub. 1968–1972-ci illərdə Asəf Zeynallı adına orta ixtisas musiqi məktəbinin (indiki Azərbaycan Milli Konservatoriyası nəzdində Musiqi Kolleci) fortepiano sinfində, 1974–1979-cu illərdə Üzeyir Hacıbəyov adına Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasının (indiki Bakı Musiqi Akademiyası) bəstəkarlıq fakültəsində professor Cövdət Hacıyevin sinfində təhsil alıb. "Yeddi gözəl" rok-operası, "Kleopatra" və "Olimp" rok-baletləri, 5 simfoniya, "Mahur-hindi" simfonik muğamı, skripka və simfonik orkestr üçün konsert, bir çox simfonik, kamera və xor əsərlərinin müəllifidir. Bir sıra filmlərə və tamaşalara musiqilər bəstələyib, 3000-dən artıq mahnı və instrumental musiqinin müəllifidir. 1983 və 1987-ci illərdə Səmərqənd şəhərində keçirilən Beynəlxalq simpoziumda muğamların tarixi üzrə məruzələrlə çıxış edib. 1981-ci ildən SSRİ, sonralar isə Azərbaycan Bəstəkarlar İttifaqının, 1999-cu ildən Azərbaycan Kinematoqrafçılar İttifaqının üzvüdür. Azərbaycan mədəniyyətinin inkişafındakı xidmətlərinə görə 2005-ci ildə "Əməkdar incəsənət xadimi", 2012-ci ildə "Xalq artisti" fəxri adlarına layiq görülüb.
Eldar Mansurov

28 fevral 2022-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev tərəfindən Azərbaycan musiqi sənətinin inkişafında xidmətlərinə görə"Şöhrət" ordeni ilə təltif edilib2022-ci il oktyabrın oktyabrın 2-də Mədəniyyət Nazirliyi tərəfindən Heydər Əliyev Sarayında Eldar Mansurovun 70 illik yubileyinə həsr olunmuş təntənəli yaradıcılıq gecəsi keçirilmişdir.2012-ci il fevral ayının 21-dən Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdçüsüdür. 2007–2012-ci illərdə Azərbaycan Bəstəkarlar İttifaqının katibi vəzifəsində işləyib. Ailəlidir, 2 oğlu var. Yaradıcılığı Artıq 30 ildən çoxdur ki, "Bayatılar" müxtəlif interpretasiyalarda səslənir və dünyanın məşhur musiqiçiləri tərəfindən disklərə yazılır. Son illərdə "Bayatı" demək olar ki, Avropanın bir çox ölkələrində remix üslubunda yeni çalarlarla, "hip-hop" ritmində və hər xalqın öz dilində səslənir. Yunanıstanda Keti Qarbinin "Esena mono", Türkiyədə Seray Severin "İçim yanıyor" mahnılarını və başqalarının ifalarını buna misal göstərmək olar. Sonralar Türkiyənin "Çalarsaat" qrupu "Bayatılar"ı "Zalim" adı ilə rok üslubunda ifa ediblər. 2006-cı ildə "Bayatılar" mahnısı bir neçə yeni variantda səslənib.
Eldar Mansurov

Türkiyənin tanınmış DJ-ləri – Hüseyn Karadayı və Cem Nadiran "Bayatılar"ı "Miracles" adı ilə rep üslubunda ifa etdilər. Elə həmin il yunan DJ Pantelis də "Bayatılar"ı – "I Have A Dream (Extended MIX)" adı ilə ifa etdi. Azərbaycanda isə bu mahnını Aygün Kazımova özünəməxsus şəkildə ifa etmişdir. Sonralar bir çox ölkələrdə, müxtəlif ifaçılar bu mahnını bir-birindən fərqli versiyalarda ifa etməyə başladılar. 2009-cu ildə italiyanın "Cantodiscanto" qrupu "Bayatıları" fərqli şəkildə ifa etdi. "Bayatılar" İsraildən də yan keçmədi. 2011-ci ildə İsrailin "Babbe Rabbe" qrupu "Bayatılar"ı orijinal versiyasında olduğu kimi ifa etdilər. Elə həmin ildə rumıniyalı DJ Edward Maya "Bayatılar"dan öz "Stereo love" (Vika Jigulina vocal version Extended) mahnısında istifadə etdi.
Eldar Mansurov

Elə həmin il "Stereo love" isveçli PJ feat Velvet, və kanadalı Mia Martina ifasında da səslənərək dünyanı dolaşdı. "Zalim" ilə məşhurlaşan Türkiyəli Levent Yüksel 2006-cı ildə "0 km" qrupu ilə həmin mahnını rok üslubunda yenidən ifa etdi. 2004-cü ildə bosniyalı Dino Merlin "Subota" adı ilə "Bayatıları" bir daha ifa etdi. 2005-ci ildə Nyu-Yorkda yaranmış "Brazilian girls" qrupu "Don’t Stop" kompozisiyasında bir daha Bayatılardan istifadə etdi. 2010-cu ildə "Bayatılar"ı daha bir instrumental qrup – İngiltərənin Bristol şəhərinin "The Guzek Trio" üçlüyü ifa etdi. Elə həmin il "Bayatılar"ı DJ Brizi və Eusebio Belli ispan dilində səslənən "Moliendo Cafe" (extended version) kompozisiyasına daxil etdilər. 2010-cu ilin daha bir maraqlı versiyası İngiltərənin Hip-Hop, Rep, R&B üslubunda ifa edən populyar "N Dubz" qrupu oldu. Onlar "Bayatılar"ı "Scream my name" adlı kompozisiyasına daxil edib ifa etdilər.
Eldar Mansurov

2012-ci ilin əvvəllərində gənc türk müğənniləri Aydan Kaya, Haktan, Mustafa Eren, "SALTANATH" rok qrupu, 2013–2018-ci illərdə isə digər türk müğənniləri Selin Ataş, Bahtiyar Özdemir, Ayşe İnak Ekiz və Mustafa Demiroğlu, Bengü, Ferhat Göçer, Koray Çapanoğlu, Hediye Güven, Sevcan Orhan, Tuğba Uzun & Melis Aktaş, Mine Geçili, Fondip qrupu, Kanun Yıldırım, Edis, Yaraband qrupu və başqaları Bayatıların "Zalim" versiyasını özlərinə məxsus ifa etdilər. 2014-cü ildə İtaliyanın Leççe şəhərindən olan musiqiçilər — "Abash" rock qrupu "Bayatılar"ı çox orijinal şəkildə ifa etmişdir. Daha bir maraqlı fakt odur ki, son bir neçə ildə "O Ses Türkiye" mahnı müsabiqəsində "Zalim" bir çox müğənnilər tərəfindən daim ifa olunur. 2018-ci ilin sentyabrında Finlandiyanın Flat Earth rok qrupu "CYANİDE" kompozisiyasında Bayatılardan istifadə etmişdir. Onların ifa etdikləri bu kompozisiya rok-metal üslubundadır. Həmən bu ildə azərbaycanlı — Dj Roshka və Samir Cavadzadə "Feel the rhythm" adlı kompozisiyasında "Bayatılar" mahnısını yeni versiyada ifa etdilər. 2019 və 2020-ci və sonrakı illərdə "Bayatılar" daha bir neçə yeni versiyada müxtəlif ifaçılar tərəfindən oxundu. Almaniyada Why So Sad — Out Of Time, Drenchill-in ifasında "Never Never", İsrail kamança çalanı Mark Eliyahu — "Alegria" kompozisiyasında, və bir çox DJ-lər "Bayatılar"ı ifa etdilər.
Eldar Mansurov

Hər zaman olduğu kimi "Bayatılar" Türkiyədə də "Zalim" adı ilə bir çox müğənnilər tərəfindən hələ də oxunmaqdadır. Belə ki, ən sonuncu versiyalar Bergüzar Korel və Tuğba Yurt tərəfindən oxunmuşdur. 2003-cü ildə yunan müğənnisi Keti Qarbi tərəfindən ifa olunmuş "Esena Mono" mahnısı "Emmones Idees" albomunda Dimitris Kontopulosun bəstəsi kimi yer almışdır. Həmin dövrdən bu mahnı çox populyarlaşmış və bir çox ölkələrdə həm orijinal, həm də kaver versiyalarda ifa edilmişdir. 2008-ci ildə Eldar Mansurov "Bayatılar"ın musiqisini təkrarlayan "Esena Mono" mahnısı barədə məlumat əldə etmiş və bu səbəbdən yunan bəstəkarı Dimitris Kontopulosa və əsərin yayımını həyata keçirən şirkətə məhkəməyəqədər iddia qaydasında bildirmişdir. İddiaya cavab olaraq Kontopulos bunun yanlış olduğunu, mahnının orijinal olduğunu və onun tərəfindən bəstələndiyini vurğulamışdır. 2011-ci ildə Eldar Mansurov öz hüquqlarını müdafiə etmək məqsədilə Afina Çoxtərkibli Birinci İnstansiya Məhkəməsinə Dimitris Kontopulos və yayımlama şirkətinə qarşı müəlliflik hüquqlarının pozulması ilə bağlı iddia ilə müraciət etmişdir. 11 ildə üç instansiyadan keçmiş məhkəmə işi 2023-cü ildə yekunlaşmış və Yunanıstan Ali Məhkəməsinin qərarı ilə "Esena Mono"-nun "Bayatılar" mahnısının musiqisi üzərindəki müəlliflik hüquqlarının pozulmasını tanıyaraq Eldar Mansurovun xeyrinə qərar çıxarmışdır.
Eldar Mansurov

"Bəhramnamə-2" 2005-ci ildə ifa olunmuş "Bəhramnamə" layihəsinin davamıdır. Bəstəkar bu yeni layihədə həm səslənmə, həm də forma etibarilə yenilliklər etmişdir. Birinci layihədən fərqli olaraq Eldar Mansurov burada Azərbaycan milli musiqi aləti olan tardan və rok qrupundan başqa ilk dəfə böyük simfonik orkestrdən istifadə edir. Bu üç müxtəlif janrlara aid olan alətlər bir-biri ilə sintezdə çox gözəl və həmahəng səslənir. "Bəhramnamə-1" layihəsindən fərqli olaraq bu dəfə simfonik orkestr yeni layihəyə səslənmədə xüsusi gözəllik gətirir. Üç janrın sintezi, belə bir səslənmə "Bəhramnamə-2"ni ona bənzər layihələrdən öz orijinallığı ilə tam fərqləndirir. "Bəhramnamə-2" özündən əvvəlki layihə kimi 2 hissədən ibarətdir – instrumental və vokal. Layihənin vokal hissəsində solistlərdən başqa ilk dəfə olaraq kapella xorundan istifadə olunur.
Eldar Mansurov

İnstrumental hissəsində isə Eldar Mansurov bir sıra yenilliklər edir. Belə ki, bu dəfə tardan başqa, Azərbaycan milli nəfəsli alətlərindən – ney, balaban, tütəkdən istifadə olunur. "Bəhramnamə-2"də "Rast" dəstgahından başqa bəstəkar çalğı praktikasında az ifa olunan "Qafqaz Humayunu", "Nəva-Nişabur", "Çoban bayatı", "Kürdü-Şahnaz" müğamlarına müraciət edir. Ümumiyyətlə, "Bəhramnamə-2" janr, forma və üslubuna görə orijinal və unikal bir layihədir. Kitab, not və məqalələr Eldar Mansurov uzun illər təkcə bəstəkarlıq ilə yox, həm də muğamlarımızın tarixi və nəzəriyyəsi ilə də məşğul olub. Hələ konservatoriyada oxuduğu tələbəlik illərində muğamların nəzəriyyəsi haqqında elmi məqalələr yazmağa başlayır. 1987-ci ildə Səmərqənd şəhərində keçirilən Beynəlxalq Muğam simpoziumunda "Muğam adlarının yaranma tarixi" elmi məqaləsi ilə çıxış edir. Sonralar bu yazıların bir çoxu müəllifin "Muğam düşüncələrim" adlı kitabında toplu şəklində çap olunur.
Eldar Mansurov

Elmi məqalələrlə yanaşı Eldar Mansurov 10 ildən çox atası Bəhram Mansurovun tarda ifasından bütün muğamları, qədim dəraməd, rəng, diringə, təsnif və bir çox el havalarını nota salmışdır. Eldar Mansurov 30 ildən çox nəslinin tarixi ilə də maraqlanıb. Arxivlərdə, muzeylərdə, kitabxanalarda bir çox əlyazmaları və tarixi sənədləri tədqiq edib, XVII əsrin əvvəllərindən bu günümüzə qədər əslən bakılı olan Mansurovlar nəslinin tarixini yazmışdır. "Eldar Mansurov. Muğam düşüncələrim" (Bakı, İrşad nəşriyyatı,1995-ci il). "Məşədi Süleyman bəy Mansuov. Xatirələr" (Bakı, EQ nəşriyyatı,2005-ci il). "Mansurovlar" (Heydər Əliyev fondu, Bakı, "Çaşıoğlu" Elm-istehsalat firması, 2011-ci il).Məqalələr (elmi və publisistik) "Rast və Mahur-hindi muğamlarının müqayisəli təhlili" ("Qobustan" jurnalı, № 3, 1980-ci il, səh.71–74).
Eldar Mansurov

"Rast və Mahur-hindi muğamlarının keçmişi, bu günü və sabahı" ("Qobustan" jurnalı, № 4 (64), 1984-cü il, səh.18–20). "Muğam adlarının yaranması haqqında" ("Qobustan" jurnalı, № 1, 1987-ci il, səh.66–68). "Azərbaycan musiqisində Saqinamə janrı" (Azərbaycan SSR Elmlər Akademiyasının Məruzələri, tom XLIII cild, № 8, 1987-ci il). "Azərbaycan dəraməd və rəngləri" (Bakı, İşıq nəşriyyatı, 1984-cü il). "Azərbaycan diringi və rəngləri" (Azad Kərimovla, Bakı, İşıq nəşriyyatı, 1986-cı il). "Azərbaycan qədim el havaları" (Bakı, İşıq nəşriyyatı, 1990-cı il). Əsərlərinin siyahısı Filmoqrafiya Teatr tamaşalarına yazılmış musiqilər Məşədi Məlik bəy Mansurovun nəticəsidir. Məşədi Süleyman bəy Mansurovun nəvəsidir.
Eldar Mansurov

Tarzən Bəhram Mansurovun oğludur. Tarzən Elxan Mansurovun qardaşıdır. Kinooperator Aydın Mansurovun qardaşıdır. Ülvi və Anar Mansurovun atasıdır. Həmçinin bax Bayatılar (mahnı) Mansurovlar Xarici keçidlər Eldar Mansurovun rəsmi saytı Eldar Mansurovun Youtube səhifəsi Eldar Mansurovun iTunes-da albomları Eldar Mansurovun IMSLP səhifəsi Eldar Mansurovun VIAF səhifəsiVideo Eldar Mansurovla müsahibə (31 oktyabr 2018) Eldar Mansurovun musiqisinə "Qılınclarla rəqs" Eldar Mansurovun musiqisinə "Qobustan" rəqsi Eldar Mansurovun musiqisinə "Odlar yurdu" rəqsi "Tarın sədaları. Mansurovlar" (film, 2013) Xalq artisti Eldar Mansurovun doğum günüdür
Aydın Mirzəzadə

Aydın Böyükkişi oğlu Mirzəzadə (2 iyul 1957, Mingəçevir) — Azərbaycan Respublikası II, III, IV, V və VI çağırış Milli Məclisinin deputatı, Milli Məclisin Müdafiə, təhlükəsizlik və korrupsiya ilə mübarizə komitəsinin üzvü. Siyasi elmlər üzrə fəlsəfə doktoru (2003-cü il), dosent, YAP İcra Katibliyinin Siyasi təhlil və proqnozlaşdırma şöbəsinin müdiri, (2015–2021), Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universitetinin İctimai Etimad Şurasının sədri. Həyatı və fəaliyyəti Aydın Mirzəzadə 2 iyul 1957-ci ildə Mingəçevir şəhərində anadan olmuşdur. 1974-cü ildə Mingəçevir şəhər 10 saylı orta məktəbi bitirmişdir. 1975-ci ildə Azərbaycan İnşaat Mühəndisləri İnstitutunun inşaat fakültəsinə qəbul olunmuş və 1980-ci ildə buranı inşaatçı-mühəndis ixtisası ilə bitirmişdir. Təhsil müddətində İnstitut Tələbə Şurasının üzvü kimi ictimai fəaliyyətlə məşğul olmuş, tələbə-inşaat dəstələri hərəkatında fəal iştirak etmişdir. 1980-ci ildə təyinatla RSFSR-in Kalinin vilayətinin Rjev şəhərində yerləşən 1315 saylı səyyar mexanikləşdirilmiş dəstənin tikinti ustası işləmişdir.
Aydın Mirzəzadə

1980–1982-ci illərdə Sovet ordusunda həqiqi hərbi xidmətdə olmuşdur. 1982–1993-cü illərdə Mingəçevir şəhərində yerləşən Azərbaycan DRES tikintisində müxtəlif vəzifələrdə çalışmışdır. 1992-ci ildə Bakı Sosial İdarəetmə və Politologiya İnstitutunu fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir. 1992-ci ildə Yeni Azərbaycan Partiyası Mingəçevir şəhər təşkilatının yaradılmasında iştirak etmiş və 1992–1999-cu illərdə təşkilatın sədri olmuşdur. 1993-cü ildən Mingəçevir Şəhər İcra Hakimiyyəti başçısının köməkçisi, müavini, 1997–2000-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Prezidenti İcra Aparatının İctimai-siyasi şöbəsinin sektor müdiri vəzifələrində çalışmışdır. Yeni Azərbaycan Partiyasının I (1999-cu il), II (2001-ci il), III (2005-ci il), IV (2008) və V qurultaylarında (2013-cü il) partiyanın Siyasi Şurasının üzvü seçilmişdir.2003-cü ildə prezident seçkilərində prezidentliyə namizəd Heydər Əliyevin, 2008-ci il prezident seçkilərində prezidentliyə namizəd İlham Əliyevin seçkiqabağı vəkili olmuşdur. 2008-ci, 2013-cü və 2018-ci il prezident seçkilərində, 2009-cu il və 2016-cı il Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasına əlavə və dəyişikliklərlə bağlı keçirilən referendumlarda və 2009-cu, 2014-cü və 2019-cu il bələdiyyə seçkilərində Mərkəzi Seçki Komissiyasında Yeni Azərbaycan Partiyasını məşvərətçi səslə təmsil etmişdir.
Aydın Mirzəzadə

29 yanvar 2015-ci ildən 1 aprel 2021-ci ilədək YAP İcra Katibliyinin Siyasi təhlil və proqnozlaşdırma şöbəsinin müdiri olub.Azərbaycan Milli Ensiklopediyasının eksperti, siyasi elmlər üzrə fəlsəfə doktorudur. 13 kitabın müəllifidir. Rus və ingilis dillərini bilir. Azərbaycan Respublikası Prezidenti yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyasının dosentidir. Kitablarından dərs vəsaiti kimi istifadə edilir. Politologiya sahəsində geniş tədqiqat işi aparır. 2014-cü ilin sonunda Aydın Mirzəzadənin Türkiyənin MLEC Kitab Nəşriyyatı tərəfindən türk dilində "Karabağ düğümü" adlı kitabı böyük tirajla çap edilib.
Aydın Mirzəzadə

Kitabda çoxsayı xəritələr, şəkillər, tarixi sənədlər, beynəlxalq təşkilatların qəbul etdiyi sənədlər verilib.2016-cı ilin sonunda Aydın Mirzəzadənin Rusiya Federasiyasının Sankt-Peterburq şəhərində erməni dilində "Qarabağ düyünü" kitabı nəşr ediliub. Bu azərbaycanlı tədqiqatçının xaricdə erməni dilində Dağlıq Qarabağ problemininə dair nəşr edilən ilk fundamental əsəridir. Parlamentdə Azərbaycan Respublikası II (2000), III (2005), IV (2010), V (2015) və VI çağırış (2020) Milli Məclisinin Mingəçevir 47 saylı seçki dairəsindən deputat seçilib. Milli Məclisin Təhlükəsizlik, Müdafiə və Korrupsiya ilə mübarizə komitəsinin üzvüdür. Müstəqil Dövlətlər Birliyi Parlamentlərarası Assambleyası Azərbaycan milli nümayəndə heyətinin üzvüdür. Azərbaycan -Tacikistan parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qrupunun rəhbəri, Azərbaycan-Türkiyə, Azərbaycan-Qazaxıstan, Azərbaycan-Pakistan,Azərbaycan-İran, Azərbaycan-Polşa, Azərbaycan-İsrail, Azərbaycan-Rusiya, Azərbaycan-Səudiyyə Ərəbistanı və Azərbaycan-Kamerun parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qruplarının üzvüdür. Evlidir, 2 övladı var.
Aydın Mirzəzadə

Mükafatları 3-cü dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni — Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin 18 noyabr 2017-ci il tarixli sərəncamı ilə . "Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin 100 illiyi (1918-2018)" yubiley medalı — Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin 27 may 2019-cu il tarixli sərəncamı ilə "Azərbaycan Sərhəd Mühafizəsinin 90 illiyi (1919-2009)" yubiley medalı — Azərbaycan Respublikası Dövlət Sərhəd Xidməti Rəisinin 17 avqust 2009-cu il tarixli əmri ilə. "Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin 90 illiyi (1918-2008)" yubiley medalı — Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirinin 19 sentyabr 2009-cu il tarixli əmri ilə. "Əfqanıstanda döyüş əməliyyatlarının bitməsinin 25 illik xatirəsinə" medalı — Azərbaycan Respublikasının Səfərbərlik və Hərbi Xidmətə Çağırış üzrə Dövlət Xidməti Rəisinin 28 yanvar 2014-cü il əmri ilə . "Azərbaycan Sərhəd Mühafizəsinin 95 illiyi (1919-2014)" yubiley medalı — Azərbaycan Respublikası Dövlət Sərhəd Xidməti Rəisinin 4 may 2014-cü il tarixli əmri ilə. "Sovet qoşunlarının Əfqanıstandan çıxarılmasının 20 illiyi " medalı — MDB Nazirlər Şurası yanında beynəlmiləçi döyüşçülərin işləri üzrə Komitə sədrinin 16 sentyabr 2010-cu il tarixli əmri ilə. “Vətən naminə” medalı — Azərbaycan Qarabağ Müharibəsi Əlilləri, Veteranları və Şəhid Ailələri İctimai Birliyi İdarə Heyətinin 19 iyun 2017-ci il tarixli 7 saylı əmri ilə.
Aydın Mirzəzadə

"Hərbi vətənpərvərlik işlərində xidmətlərinə görə" medalı — Azərbaycan Respublikası KHVTC nin mükafatı. "Azərbaycan Polisinin 100 illiyi (1918–1920)" Azərbaycan Respublikasının yubiley medalı — Azərbaycan Respublikasının Daxili İşlər naziri general-polkovnik Ramil Usubovun 5 iyul 2018-ci il tarixli əmrinə əsasən “Azərbaycan Ordusunun 100 illiyi (1918-2018)” Azərbaycan Respublikasının yubiley medalı — Azərbaycan Respublikasının Müdafiə Naziri general-polkovnik Zakir Həsənovun 15 oktyabr 2018-ci il tarixli əmrinə əsasən "Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin "Parlament" medalı" — Azərbaycan Xalq Cumhuriyyətinin Parlamentinin yaranmasının 100 illik yubileyi ilə əlaqədar Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin Sədri Oqtay Əsədovun 24 dekabr 2018-ci il tarixli sərəncamı ilə "Azərbaycan Sərhəd Mühafizəsinin 100 illiyi (1919–2019)" medalı — Azərbaycan Respublikası Dövlət Sərhəd Xidməti (DSX) Rəisi, general-polkovnik Elçin Quliyevin sərəncamı ilə "Əfqanıstanda 40-cı ordunun fəaliyyətinin başa vurmasının 30 illiyi" yubiley medalı — Veteran Təşkilatlarının Fəaliyyətini Koordinasiya Üzrə Komitənin Sədri Boris Qromovun imzası ilə. "Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universitetinin (ADNSU) 100 illiyi (1920-2020)” Azərbaycan Respublikasının yubiley medalı — Azərbaycan Respublikasının Təhsil naziri Emin Əmrullayevin imzası ilə. "MDB Parlament Assambleyasının 30 illiyi" yubiley medalı- MDB Parlament Assambleyası Şurasının Sədri Valentina Matviyenkonun imzası ilə. Azərbaycan Respublikasında çoxpartiyalı sistemin formalaşması xüsusiyyətləri. Bakı, "Azərbaycan", 2001. Yeni Azərbaycan Partiyası: yaranması, formalaşması və əsas fəaliyyət istiqamətləri.
Aydın Mirzəzadə

I hissə", Bakı, "Azərbaycan", 2014. Karabag dügümü Ermənistan-Azərbaycan, Dağlıq Qarabağ münaqişəsi: tarixi, mövcud durum və həlli yolları, Bakı, "Azərbaycan", 2015, səh 206. "Müdriklik dərsləri. II hissə", Bakı, "Azərbaycan", 2016. Qarabağ düyünü (kitab, ermənicə), Sankt-Peterburq, 2016. Heydər Əliyev siyasi irsinin politoloji aspektləri, Bakı, "Azərbaycan", 2016 Ermənistanın Azərbaycana hərbi təcavüzünün yaşyarımlıq Zəhra Quliyeva faciəsi, Bakı, "Azərbaycan", 2017.. "Müdriklik dərsləri. III hissə", Bakı, "Azərbaycan", 2018.
Aydın Mirzəzadə

Vətən müharibəsinin tarixi-siyasi dərsləri, Bakı, I nəşr — Qərbi Kaspi Universitetinin nəşriyyatı, II nəşr — "Azərbaycan" nəşriyyatı, 2022, III nəşr — "Azərbaycan" nəşriyyatı, 2022. "Müdriklik dərsləri. IV hssə", Bakı, "Azərbaycan", 2023. Aydın Mirzəzadənin fikirləri "Parlament kiçik cəmiyyət modeli deməkdir ". "Azərbaycanda İslam adı ilə radikallıq mövcud ola bilməz. Cəmiyyətin bu məsələyə həssaslığı və radikallığı qəbul etməməsi bunu istisna edir". Bizi birinci edən tarixi kökümüz, dərin milli mədəniyyətimiz, düzgün qətiyyətli yolumuz, qeyrətli oğullarımız, bizə güc verən ana-bacılarımız, bizi təmsil edənlərin məsuliyyətidir!
Aydın Mirzəzadə

Universitet potensialı istənilən ölkənin inkişafının əsas göstərilicilərindən biri hesab edilir Dünya Azərbaycansız təhlükəsizliyin olmadığı qənaətindədir. "Dünya ölkələri azad edilən ərazilərimizdəki vəziyyəti bilməlidir." "Ən yeni tariximiz sübut etdi ki, müstəqil Azərbaycan dövlətçiliyi şəraitində erməni millətçilərinin tariximizə və mədəniyyətimizə iddiası məğlubiyyətə uğrayır". Xarici keçidlər Aydın Mirzəzadə haqqında Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin rəsmi saytındakı səhifə Aydın Mirzəzadə haqqında Avropa Şurasının rəsmi saytındakı səhifə Aydın Mirzəzadənin "Müdriklik dərsləri" kitabı haqqında Azərbaycan Radiosunda gedən veriliş Aydın Mirzəzadə Könül dünyamız Xəzər tv 07.12.2014 Azərbaycan İnşaat və Memarlıq Universitetinin tələbələri qarşısında Xocalı faciəsi ilə bağlı çıxışı Aydın Mirzəzadənin kitabxanasındakı nadir kitablar, Lider TV 12 avqust 2015-ci il Aydın Mirzəzadə Xəzər TV-nin "Uğur Düsturu" verilişində 30.04.2017 Geriyə baxanda — Aydın Mirzəzadə (10.12.2017) " Avtoqraf ", Mədəniyyət TV, Sabir Həsənov, Nigar Vəliyeva və Aydın Mirzəzadə. 5 noyabr 2017-ci ilŞablon:Aydın Mirzəzadənin kitabları
Zeynülabidin

Əli ibn Hüseyn (6 yanvar 659, Mədinə – 21 oktyabr 713, Mədinə, Hicaz, Əməvilər xilafəti) — şiələrin dördüncü imamı. Şiələr arasında daha çox Səccad və Zeyn al-Abidin kimi tanınır. İslam qaynaqlarına və şiə tarixçilərinə görə, Mədinədə doğulmuş və gəncliyində atasını Kərbəla çölündə müşayiət etmiş, lakin xəstəlik səbəbiylə Kərbəla döyüşündə iştirak etməmiş və bu səbəbdən qırğından sağ çıxmışdır. Atasının və yaxınlarının Kərbəlada şəhid olmasından sonra tutuldu və əvvəlcə Kufəyə, sonra isə Şama köçürüldü. Zeyn əl-Abidinin təlimləri əsasən dua şəklində idi. Məşhur əsəri dua şəklində yazılmış Səhifeyi Səccadiyyədir. Ayrıca Risalə əl-Hüquq onun digər əsərlərindən biridir. Əli ibni əl-Hüseyn Hicaz ağsaqqalları və alimləri arasında yüksək mövqe tuturdu. Fərəzdağın dediyi məşhur şeiri bu vəziyyətin bariz nümunəsidir. Şiə rəvayətlərinə görə, Zeyn əl-Abidin Vəlid ibn Əbdülməlik zəhəri ilə öldü və əmisi Həsən ibn Əli ilə birlikdə Bəqi qəbiristanlığında dəfn edildi.
Zeynülabidin

İmami Şiələrin beşinci İmamı Məhəmməd əl-Baqir və Zeydi Şiələrin beşinci İmamı Zeyd ibn Əli, Zeyn əl-Abidin övladları arasındadır. Ad və epitetlər Hüseynin Kərbəlada öldürülən Əli adlı daha iki oğlu olsa da, onun adı Əli idi. Birincisi, şiə ədəbiyyatında Əli əl-Əsğər (lit. "Əli kiçik") kimi xatırlanan körpə idi. İkincisi, Əli əl-Əkbər (lit. "Əli böyük") idi, baxmayaraq ki, əl-Qadi əl-Numan kimi bəzi tarixçilər Zeyn əl-Abidinin böyük qardaş olduğunu iddia edirlər. Bəzi sünni tarixçiləri, o cümlədən İbn Səd, İbn Quteybə, əl-Bələdhuri və ət-Təbəri Zeynul-Abidini Əli əl-Əsğər adlandırırlar. Kolberqə görə, Əlinin künyəsi Əbu əl-Həsən, Əbu əl-Hüseyn, Əbu Muhəmməd, Əbu Bəkr və Əbu Əbdullah kimi fərqli şəkildə xəbər verilir. Ona şərəfli əs-Səccad (laf. ''daim ibadətdə səcdə edən'), eləcə də Zeynul-Abidin (lit. ''ibadət edənlərin bəzəyi') və əz-Zəki (lit.
Zeynülabidin

'pak) verildi. bir'). Tez-tez səcdədən alnında əmələ gələn nəslə görə Dül-tafenat adı ilə də məşhur olmuşdur. Kitabları və Yazdıqları Səhifeyi Səccadiyyə On beş dua (münacat xəmsüləşər) Əbu Həmzə əl-Tumali duası Risalə əl-Hüquq Əli İbn Hüseynin kitabı əlsəhiyfəto fil zuhd Fiziki və mənəvi xüsusiyyətlər Zeyn əl-Abidin'in arıq olduğu söylənmiştir. Arıq olmasının səbəbi çoxlu oruc tutması və ibadət etməsiymiş. Digər mənbələrdə onu babası Əli ibn Əbi Talib kimi qırmızı saçlı, üzü və boynu ağ, sinəsi geniş olaraq təsvir edirlər. Xarici keçidlər Mehdi Pişvayi. "İmam Səccad (ə) kimdir? (I hissə)" (az.).
Zeynülabidin

islamazeri.com. 2018-11-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-11-12. Mehdi Pişvayi. "İmam Səccad (ə) kimdir? (II hissə)" (az.). islamazeri.com. 2018-11-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-11-12.
USB

USB (Universal Serial Bus) — ingiliscədə, (yığcam) universal ardıcıl şin sözlərinin baş hərflərindən əmələ gəlmişdir. USB, periferiya qurğuları üçün nəzərdə tutulub və məlumatın ardıcıl, yəni bit-bit ötürülməsi üçün interfeysdir. Bu standart, Compaq, Digital Equipment, IBM, Intel, Microsoft, NEC və Northern Telecom şirkətləri tərəfindən hazırlanıb. USB verilənlərin fərdi kompüter ilə orta sürətli periferiya qurğuları arasında mübadiləsi üçün standart 1994-ci ildə yeddi aparıcı kompüter və telekommunikasiya firması (Compaq, IBM, Intel, NEC, Microsoft, Digital, Northern Telecom) tərəfindən təklif olunub. Qurğunun qoşulmasından sonra kompüteri yenidən yükləməyə, sistemin konfiqurasiyasını dəyişməyə, yaxud interfeys kartını quraşdırmağa gərək yoxdur. Qurğunun tanınması və uyğun drayverin quraşdırılması insan müdaxiləsi olmadan avtomatik yerinə yetirilir. Bir USB portuna ardıcıl olaraq 127-dək qurğu qoşmaq olar, kabelin uzunluğu isə 5 metrədək ola bilər. USB-kabeli dörd naqildən ibarətdir: iki sarınmış cütlük, 5V qida və ümumi naqil.
USB

Beləliklə, bu kabellə gücü az olan qurğuları qidalandırmaq da olar. 1999-cu ildə Intel tərəfindən işlənib hazırlanmış USB 2.0 standartı verilənləri 480 Kbayt/san-dək sürətlə ötürməyə imkan verir. USB şini kontrollerinə konsentratorlar zənciri vasitəsilə 127-yədək ("ulduz" topologiyasından istifadə etməklə) qurğu qoşula bilər. USB kabeli 4 məftildən ibarətdir. Bunlardan bir cütü informasiyanı hər iki tərəfə ötürməyə, digər cütü isə gərginliyi 5V olan elektrik cərəyanı xətti kimi istfadə olunur. Bu xətt sayəsində USB portuna qoşulan periferiya qurğusu kənar cərəyan mənbəyinə ehtiyac duymadan qidalana bilər. Ancaq nəzərə almaq lazımdır ki, bu zaman cərəyan şiddətinin qiyməti 0,5A-i aşmamalıdır. Periferiya qurğuları USB porno fiziki qoşulmaq üçün əsasən A və B tip konnektorlardan istifadə edirlər.
USB

USB interfeysi maksimal uzunluğu 5 m olan kabeldən və bir neçə cür konnektordan istifadə etməyə imkan verir. USB versiyaları İlkin versiyaları USB 0.7: spesifikasiya 1994-cü ilin noyabr ayında çıxarılıb; USB 0.8: spesifikasiya 1994-cü ilin dekabr ayında çıxarılıb; USB 0.9: spesifikasiya 1995-ci ilin aprel ayında çıxarılıb; USB 0.99: spesifikasiya 1995-ci ilin avqust ayında çıxarılıb; USB 1.0 Release Candidate: spesifikasiya 1995-ci ilin noyabr ayında çıxarılıb. Spesifikasiya 1996-cı il yanvar ayının 15-də çıxarılıb. Qoşulan qurğuların maksimal sayı 127-dir. Periferiya qurğuları üçün enerji təchizatı gərginliyi 5 V-dur, periferiya qurğusu tərəfindən sərf edilən cərəyanın maksimal gücü 500 mA-dir. Verilənlərin ötürülməsinin 2 rejimi mövcuddur: yüksək sürətli ötürülmə rejimi (Full-Speed) — 12 Mbit/s (1.5 Mbayt/s); (yüksək sürətli ötürülmə rejimi üçün kabelin maksimal uzunluğu — 5 M;) aşağı sürətli ötürülmə rejimi (Low-Speed) 1.5 Mbit/s (0.1875 Mbayt/s); (kabelin maksimal uzunluğu — 3 M;) Spesifikasiya 1998-ci ilin sentyabr ayında çıxarılıb. USB 1.0 versiyasında aşkar edilən səhvlər və problemlər aradan qaldırılıb. Eyni anda bir neçə USB qurğusunun qoşulması üçün xab (hubs) istifadə etmək lazımdır.
USB

Praktiki olaraq, bütün sistem lövhələri 2–4 USB portuna malikdir. Onların hər birinə funksional qurğu və ya xab qoşula bilər. Xarici xablar (sistem blokunda ön hissədə yerləşən USB portları) sistemin funksionallığını genişləndirir və əlavə qurğular qoşmağa imkan yaradır. Ulduz topologiyası əsasında xab çoxlu qurğu qoşmağa imkan verir. Hər bir qoşulma nöqtəsi port adlanır. Əksər xablar 4 və ya 8 porta malikdirlər. Bundan başqa bir xabın portlarına əlavə xablar qoşmaq olar. Xab bilavasitə həm qoşulmanı, həm də qoşulmuş qurğular arasındakı enerjinin paylanmasını idarə edir.
USB

Periferiya qurğularının qoşulması üçün əlavə portların verilməsindən başqa, xab enerjinin paylanmasına da nəzarət edir. O, qoşulmuş periferiya qurğusunu dinamik şəkildə tanıyır və quraşdırılmadan sonra qurğunu ən azı 0.5 V enerji ilə təmin edir. Bütövlükdə xab 2.5 V enerjiyə qədər verə bilər, bu qurğunun proqram drayverindən asılıdır. Əsas xab və ya avtonom qidalanan xab (dəyişən cərəyan adapterinə qoşulan xab) bütün öz portlarını 500 mA cərəyan ilə təmin edir. Lakin şindən qidalanan xablar (dəyişən cərəyan adapteri olmayan xablar) portları yalnız 100 mA elektrik enerjisi ilə təmin edir, çünki xab özü şin tərəfindən ötürülən elektrik enerjisini bütün portları arasında paylamalıdır. USB 2.0 (Hi-Speed) USB 2.0 spesifikasiyası 2000-ci ilin aprel ayında çıxarılıb. USB 2.0 spesifikasiyası USB 1.1 ilə uyğundur və eyni kabel, konnektor və proqram təminatı istifadə edir, lakin 1.0 və 1.1 versiyalarından 40 dəfə sürətli işləyir. Məhsuldarlığın belə artımı daha müasir periferiya qurğularından (video konfranslar üçün kamera, skaner, printer məlumatların saxlanılması qurğuları və s) istifadə etməyə imkan yaradır.
USB

Bütün mövcud USB 1.1 qurğuları USB 2.0 şini ilə işləyir, belə ki USB 2.0 standartı aşağı sürətləri də dəstəkləyir. USB 3.0 (SuperSpeed) USB 3.0 (SuperSpeed) spesifikasiyasının son (final) versiyası 2008-ci il noyabr ayının 17-də çıxarılıb. Onun hazırlanması ilə Intel, Microsoft, Hewlett-Packard, Texas Instruments, Nec və NXP şirkətləri məşğul olublar. USB 3.0 spesifikasiyasında verilənlərin ötürülməsinin maksimal sürəti 10 dəfə – 5 Qbit/s-ə qədər artırılıb. Bu isə SATA-300 interfeysinin ötürülmə sürətindən 1.5 dəfə çoxdur. Bundan başqa, USB 2.0 standartının çatışmazlıqları nəzərə alınıb. Birincisi, enerjiyə qənaətin bir neçə rejimi daxil edilib. Əgər qurğular verilənləri ötürmürlərsə, avtomatik olaraq "sönürlər".
USB

Sönmüş vəziyyətdən aktivə keçid praktik olaraq ani baş verir. İkincisi, hər porta verilən cərəyanın gücü 500 mA-dan 900mA-ya kimi artırılıb. Kabellərə bəzi əhəmiyyətli dəyişliklər edilib. Birincisi, məftillərin sayı (4-dən 9-a qədər) artıb və şnur (izolyasiya edilmiş elektrik məftili) daha qalın olub. Verilənlər əlavə edilən 5 məftildən 4-ü üzrə ötürülür: bir cüt məftil verilənlərin qəbulu, digər cüt isə ötürülməsi üçün istifadə olunur. Bu halda tam dupleks rejim dəstəklənir, yəni qurğu tam ötürmə sürətini hər iki istiqamətdə alır. Müvafiq olaraq, konnektorların quruluşu da dəyişib, bununla belə istehsalçılar USB 2.0 ilə uyğunluğu saxlamağa çalışıblar. Kabelin uzunluğu 3 metrdən artıq ola bilməz.
USB

2001-ci ilin dekabr ayında USB-IF USB 2.0 standartına USB On-The-Go adlanan əlavə edib. USB On-The-Go standartı USB qurğuların kompüterə qoşulmadan bir-biri ilə əlaqəsi üçün təyin edilib. Məsələn, rəqəmsal fotoaparatı fotoprinterə, əgər hər ikisi USB OTG standartını dəstəkləyirsə, qoşmaq olar. Wireless USB Wireless USB (WUSB) verilənlərin yüksək sürətli ötürülməsi ilə simsiz əlaqə yaratmağa imkan verən USB texnologiyasıdır. Certified Wireless USB spesifikasiyası 2004-cü ildə USB-IF-də elan edilib, 2005-ci ilin may ayında isə onun ilk versiyası (1.0) çıxarılıb. Certified Wireless USB standartı 3 metr məsafədən verilənlərin ötürülmə sürətini 480 Mbit/s-ə (60 Mbayt/s) kimi, 10 metr məsafədən isə 110 Mbit/s-ə (13.75 Mbayt/s) kimi dəstəkləyir. USB konnektorlar USB spesifikasiyası ailəsi (USB 1.1, USB 2.0, USB OTG, USB 3.0) bir neçə konnektor tipinə malikdir. İlk əvvəl USB konnektorların 4 tipi (A və B tipi, Mini-A və Mini-B) təyin olunub.
USB

A tipli konnektor qurğu və USB port/xab arasında verilənlərin daxil olan axınının təmini üçün istifadə olunur. Sistem lövhələrdə və xablarda olan USB portlar adətən A tipinə aiddirlər. B tipli konnektorlar ayrılan kabellərlə verilənlərin azalan axımının qurğuya ötürülməsi üçün hazırlanıb. Kiçik form-faktorlu mini-konnektorlar, sadəcə olaraq, standart konnektorların kiçildilmiş versiyasıdır. Həmin konnektorlarla rəqəmsal fotokamera, cib kompüterləri və s. kimi kiçik qabaritli qurğular təchiz olunur. USB On-The-Go qurğuları üçün xüsusi Mini-AB konnektoru hazırlanıb.2006-cı ilin aprel ayında USB konnektor ailəsinə Micro-B və Micro-AB daxil edilib, 2007-ci ilin may ayında isə Mini-A və Mini-AB dəstəklənən konnektorlar siyahısından çıxarılıblar. Belə olab halda isə 2007-ci ilin ortalarındakı vəziyyətə əsasən, dəstəklənən konnektorlar aşağıdakılardır: A tipi, B tipi, Mini-B, Micro-B və Micro-AB (sonuncu yalnız On-The-Go qurğularında istifadə olunur). USB konnektorunun kontaktı yoxdur ki əyilsin və ya qırılsın, ona görə də konnektorun möhkəmliyi çox yüksəkdir.
USB

USB bağlayıcı pinləri USB baglayıcıları 4 pin-dən ibarətdir. 1 pin +5V güc enerji bağlantısı üçündür, 2 pin məlumat ötürmək üçündür, 1 pin isə torpaqlama üçündür. M.A.Camalbəyov, R.Ə.Fərəməzov. IBM PC tipli kompüterlərin arxitekturası, sistem proqram təminatı və əməliyyat sistemləri. Bakı, H.Əliyev adına AAHM, 2009. – 307 səh. İsmayıl Calallı (Sadıqov), "İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti", 2017, "Bakı" nəşriyyatı, 996 s.
Psixologiyanın tədqiqat metodları

Psixologiya— sahəsində geniş tədqiqat metodları tətbiq olunur. Bu üsullar məlumatın əldə edildiyi mənbələrə, məlumatın necə nümunə götürülməsinə və məlumatların toplanmasında istifadə olunan vasitələrə görə fərqlənir. "Metod" yunan sözü olub, nəyəsə nail olmaq yolu deməkdir (yun. methodos — psıa — tədqiqat və yabilik yolu, + "yol" və yun. — söz, fikir, anlayış pedaqoji ədəbiyyatda metodla yanaşı, ərəb sözü olan "üsul" termini də işlədilir). Metodlar həmçinin parametrlərinə görə keyfiyyət məlumatları, kəmiyyət məlumatları və ya hər iki parametrli məlumatları öyrənir.
Psixologiyanın tədqiqat metodları

Niteliksel psixoloji tədqiqat , tədqiqat tapıntılarının riyazi- statistik və ya digər kəmiyyət metodları ilə əldə edilmədiyi halda alınır. Kəmiyyət psixoloji tədqiqat tədqiqat nəticələrinin riyazi modelləşdirmə və statistik qiymətləndirmə və ya statistik nəticələrdən meydana çıxdığı halda alınır. Psixologiyanın tədqiqat metodları Psixoloji tədqiqatın üç əsas növü vardır: Müvafiq tədqiqat Müşahidə psixi hadisələrin gedişinə qarışmadan onları sadəcə olaraq izləmək yolu ilə empirik məlumatların əldə edilməsindən ibarət əsas tədqiqat metodudur.Psixoloqun şəraitə, psixi hadisələrin gedişinə qarışmaması, müdaxilə etməməsi müşahidə metodunu xarakterizə edən başlıca xüsusiyyətdir. Müşahidə planlı, məqsədəmüvafiq şəkildə həyata keçirilir. Müşahidə metodunun üstün cəhəti ondan ibarətdir ki, bu zaman üzərinə müşahidə aparılan bundan xəbər tutmur, müşahidə təbii şəraitdə (iş zamanı, oyun, dərs və s.) aparıldığına görə öz hərəkətlərində dəyişiklik etmirlər Eksperimental tədqiqiat Müşahidənin çətinliklərindən biri də bu və ya digər psixi hadisənin, davranış tərzinin təzahürünü uzun müddət gözləməklazım gəlməsi ilə baglıdır Ona görə də psixologiyada ən çox əsas tədqiqat metodu kimi eksperimentdən istifadə olunur. Müşahidənin növləri.
Psixologiyanın tədqiqat metodları

(əsas) Müşahidə qısamüddətli, uzunmüddətli, dövrü və sistematik ola bilir. Qısamüddətli müşahidə dəqiqələr ərzində insan psixikası və davranışının təzahürünü izləməklə həyata keçirilir. Məsələn, müəllimin izahına şagirdlərin münasibətini aşkara çıxarmaq üçün həmin anda onların üzərində aparılan müşahidə buna misal ola bilər. Uzunmüddətli müşahidəyə bütün dərs və ya bütün rüb ərzində aparılan müşahidələri aid etmək olar. Dövrü müşahidəyə gəldikdə bu müəyyən dövrlərdə, məsələn hər rübün sonunda eyni bir psixi hadisənin təzahürünü izləməkdən ibarətdir. Dövrü müşahidə psixi hadisənin inkişaf dinamikasını aşkara çıxarmağa imkan verir.Sistematik müşahidə də inkişaf dinamikasını aşkara çıxarmağa xidmət edir.
Psixologiyanın tədqiqat metodları

Lakin burada müĢahidə arası kəsilmədən uzun müddət məsələn, bütün dərs ili, müəyyən yaş dövrü ərzində aparılır. Müşahidənin nəticələri qeydə alınır, sonradan təhlil və ümumiləşdirmə əsasında müvafiq nəticələr çıxarılır Müşahidə əsasən obyektiv nəticələrə, psixi hadisələrin gedişini izləməyə imkan verir. Buna baxmayaraq müşahidə zamanı bəzi çətinliklər mövcud ola bilir. Hər şeydən əvvəl psixoloq müşahidənin həyata keçirildiyi şəraitdəki dəyişikliyi müəyyən dərəcədə görə bilsə də ona tam nəzarət etmək imkanına malik olmur. Məhz buna görə də nəzarətdən kənarda qalan amillərin təsiri altında tam dəqiq məlumat əldə etmək çətinləşir. Bundan başqa müşahidə psixoloqun subyektiv mövqeyindən kənar qalmaya bilər.
Psixologiyanın tədqiqat metodları

Burada psixoloqun elmi baxışları, təcrübəsi, peşə hazırlığı ilə yanaşı formalaşmış qiymətləndirmə stereotipi, etik prinsipləri, ustanovkası və s. öz təsirini göstərə bilər. şübhəsiz müşahidə aparan psixoloq bu kimi təsirlərin aradan qaldırılmasına çalışmalıdır Eksperimentin növləri (əsas) Eksperiment müşahidədən birinci növbədə onunla fərqlənir ki, bu zaman psixoloq psixi hadisələrin gedişinə qarışır, tədqiqatın təşkili üçün qarşısına qoyduğu məqsədə müvafiq olaraq şərait yaradır. Bu, müşahidə zamanı şəraitə tam nəzarət edə bilməməklə bağlı çətinliyi aradan qaldırır. Eksperimentin birinci növbədə iki növünü – təbii və laborator eksperiment növünü qeyd etmək olar. Təbii eksperiment rus psixoloqu A.F.Lazurski (1874–1917) tərəfindən irəli sürülmüşdür. Təbii eksperimentin məqsədi eksperiment zamanı psixi hadisələrin təzahürünə təsir göstərə biləcək amilləri aradan qaldırmaqdan ibarət olmuşdur.Bu cür eksperiment təbii şəraitdə (təlim, əmək, oyun şəraitində) həyata keçirilir.
Psixologiyanın tədqiqat metodları

Məsələn, hansı materialın şagirdlərin təfəkkürünün inkiĢafını yüksək inkişafetdirici təsir göstərdiyini aşkara çıxarmaq üçün hazırlıq səviyyəsi eyni olan iki qrupdan birində (eksperimental qrup) təlim materialları problem situasiya yaratmaq əsasında, digərində (kontrol qrup) ənənəvi yolla öyrədilir. Hər iki qrupda şagirdlərə eyni müəllim dərs deyir və onlar bu işləri adi dərs kimi qəbul edirlər. Ona görə də heç bir həyəcan, qorxu hissi keçirmirlər. Sonra hər iki qrupda yoxlama sorğu işləri keçirilərək hansı qrupda üstünlük olduğu aşkara çıxarılır. Laborator eksperimentə gəldikdə bu laboratoriya şəraitində, xüsusi cihazların köməyi ilə həyata keçirilir. Müasir dövrdə psixi hadisələrin təzahür xüsusiyyətlərini aşkara çıxaran qurğular hazırlanmıĢdır ki, onların köməyi ilə tutarlı elmi nəticələr əldə etmək mümkündür.
Psixologiyanın tədqiqat metodları

Digər bir əsasa görə eksperimentin daha iki növünü qeyd edirlər: müəyyənedici eksperiment və öyrədici (formalaşdırıcı)eksperiment. Yaş və pedaqoji psixologiyada eksperimentin bu növlərindən geniş istifadə olunur. Müəyyənedici eksperiment psixi hadisələrin fərdlərdə inkişaf səviyyəsini aşkara çıxarmaq üçün istifadə olunur. Burada eksperimentator psixi hadisələrin gedişinə təsir etmir. Öyrədici (formalaşdırıcı) eksperimentə gəldikdə bu eksperimentatorun fəal, məqsədəyönəlmiş təsiri prosesində yoxlananlarda psixikanın inkişaf xüsusiyyətlərini aşkara çıxarmasından ibarətdir. Bu cür eksperimentləri psixolojipedaqoji eksperiment adı ilə də adlandırırlar Yardımçı metodlar Sorğu metodu Psixoloji tədqiqatlar zamanı müsahibə metodundan da istifadə olunur.
Psixologiyanın tədqiqat metodları

Bəzən müşahidə və eksperiment zamanı bu və ya digər hadisənin baş verməsi səbəblərini aşkara çıxarmaq mümkün olmur. Bunun üçün müsahibə metodu psixoloqun köməyinə çatır. Sual-cavab yolu ilə psixoloq ona lazım faktı əldə edir. Lakin müsahibə istintaqa çevrilməməlidir. Suallar düşünülmüş və birmənalı olmalıdır. Müsahibə metodunu çox vaxt sorğu metodu kimi də qeyd edirlər.
Psixologiyanın tədqiqat metodları

Sorğunun müxtəlif variantlarından istifadə etmək olar. Onların hər birinin üstün və çatıĢmayan cəhətləri vardır. Sorğunun üç əsas növünü qeyd edirlər: şifahi, yazılı və sərbəst sorğu.Şifahi sorğu, adətən, yoxlananın reaksiya və davranışı üzərində müşahidə aparmaq tələb olunduqda həyata keçirilir. Yazılı sorğuya nisbətən şifahi sorğu insan psixologiyasına daha dərindən nüfuz etmək imkanı verir. Belə ki, tədqiqat zamanı yoxlanan adamın reaksiya və davranışından asılı olaraq tədqiqatçı öz suallarını tənzim etmək imkanına malik olur. Lakin sorğunun bu variantının keçirilməsi üçün uzun vaxt və tədqiqatçının xüsusi hazırlığı tələb olunur.
Psixologiyanın tədqiqat metodları

Belə ki, cavabların obyektivlik dərəcəsi çox vaxt tədqiqatçının özünün davranış və şəxsi xüsusiyyətlərindən asılı olur. Yazılı sorğu daha çox adamı əhatə etməyə və buna nisbətən az vaxt sərf etməyə imkan verir. Bu cür sorğunun daha geniş yayılmış forması anketlərdir. Lakin yazılı sorğunun qüsurlu cəhəti ondan ibarətdir ki, bu zaman yoxlananın suallara reaksiyasını görmək mümkün deyildir. Sərbəst sorğu bir növ şifahi və yazılı sorğunun müxtəlif variantlarıdır. Lakin bunu fərqləndirən cəhət ondan ibarətdir ki, veriləcək suallar əvvəlcədən müəyyənləşdirilmir.
Psixologiyanın tədqiqat metodları

Bu cür sorğu zamanı tədqiqatın taktika və məzmununu asanlıqla dəyişdirmək mümkündür. Bu isə yoxlananlardan müxtəlif məlumatları əldə etməyə imkan verir. Psixologiyada yardımçı metod kimi fəaliyyət metodlarının təhlilindən də istifadə olunur. Fəaliyyət məhsulu kimi Şagirdlərin icra etdikləri yazı işlərini, onların bədii yaradıcılıq məhsullarını: yazdıqları şer və hekayələri, əl işlərini, çəkdikləri rəsmləri və s. aid etmək olar. Belə ki, şagirdlərin yazı işlərini yoxlamaq və təhlil etməklə onlarda yazı vərdişlərinin inkişaf xüsusiyyətlərini, digər fəaliyyət məhsullarını təhlil etməklə həmin sahədə bacarıq və qabiliyyətlərinin xüsusiyyətlərin aşkara çıxarmaq mümkündür. Fəaliyyət məhsullarının təhlili daha çox yoxlananı əhatə etməyə imkan verir.
Psixologiyanın tədqiqat metodları

Müasir psixologiyada psixodiaqnostik metodlardan da istifadə olunur. Bunlardan ən geniş şəkildə tətbiq olunanı testlərdir. Test qısa müddətli standartlaşdırılmış psixoloji sınaqdır. Testin köməyi ilə insanın psixologiyası və davranıĢının kəmiyyət və keyfiyyətcə dəqiq qiymətləndirilməsi bir sıra əvvəlcədən verilmiĢ standartlara – test normalarına nə dərəcədə uyğun olmasının müqayisəsi əsasında həyata keçirilir. Testlərin müxtəlif növləri vardır. Onlardan ən geniş yayılanları aağıdakılardır: müvəffəqiyyət testləri, intellekt testləri, kreativ testlər, şəxsiyyət testləri, proyektiv testlər və.s.
Psixologiyanın tədqiqat metodları

Müvəffəqiyyət testlərinin köməyi ilə yoxlananların konkret bilik bacarıq və vərdişlərə yiyələnmə dərəcəsi aşkara çıxarılır. İntellekt testləri yoxlananların əqli inkiĢaf səviyyəsini aşkara çıxarmağa xidmət edir. Ġntellekt testləri haqqında ilk fikir F.Qalton (1822–1911) tərəfindən irəli sürülmüĢdür. Hal – hazırda psixodiaqnostik tədqiqatlarda D.Vekslerin şkalasından, "proqressiv Raven matrisasından", R.Amtxauerin əqlin (intellektin) strukturu testindən, Q.Y.Ayzenqin "öz qabiliyyətlərinizi yoxlayın", "özünüzün əqli inkiçaf koeffisentinizi yoxlayın" və s. geniş istifadə olunur. İntellekt testlərindən fərqli olan xüsusi qabiliyyət testlərindən də istifadə olunur. Bu cür testlərin köməyi ilə insanların nə kimi xüsusi qabiliyyətlərə (musiqi, riyazi, texniki və s.) malik olduqları aşkara çıxarılır.
Psixologiyanın tədqiqat metodları

Kreativ testlər insanlarda yaradıcılıq qabiliyyətlərini aşkara çıxarmaq üçün tətbiq olunur. Ən çox tanınan kreativ testlərə C. Gilfordun və E.Torrensin testlərini aid etmək olar.Bu testin əsasında yeni, qeyri-adi ideyaları irəli sürə bilmək qabiliyyətini aşkara çıxarmaq dayanır. Bu testdə tapşırıqlar sistemi elə qurulmuşdur ki, yoxlanan adam şəraiti dəyişmək,obyektə başqa cür yanaşa bilmək imkanına malik olsun.Məsələn, obyektlərin şərhi zamanı onları daha çox sahəyə tətbiq etmək yollarını fikirləşmək və ya daha çox dairə və ya kvadrat tipli şəkilləri daxil etməsi tələb olunur. Bunun üçün yoxlananlara dairələr (kvadrat) şəkli çəkilmiş vərəqə verilir. Ondan həmin vərəqədə olan elementlərdən istifadə edərək şəkillər seriyası çəkmək tələb olunur. Yerinə yetirilən iş özünün məhsuldarlığına, sürətinə və orijinallığına görə qiymətləndirilir.