LocalDoc/ldquad_v2_retrieval-reranked huggingface dataset:
Ucar rayonu

Hazırda Ucar rayonunun Azərbaycanın mərkəzi hissəsində yerləşməsinə baxmayaraq vaxtı ilə Şirvanşahların paytaxtı Şamaxı şəhərindən ən ucqar ərazidə yerləşdiyinə görə adının "Ucqar" sözündən götürüldüyü də ehtimal edilir. Ucar rayonunun ərazisi keçmişdə Şirvan bəylərbəyliyinin, sonralar Şamaxı xanlığının, daha sonra 1840-ci ilin 10 aprelində inzibati islahata əsasən Kaspi vilayətinin, 1846-cı ildə isə Şamaxı qurberniyasının tərkibində olmuşdur. 1859-cu ildə Şamaxı zəlzələ nəticəsində dağılandan sonra quberniyanin mərkəzi Bakıya köçürülmüşdür. 1867-ci ilin dekabrında Bakı quberniyasının tərkibində Göyçay qəzası yaradılmışdır. Bu zaman Ucar rayonu Göyçay qəzasının tərkibində olmuşdur.
Ucar rayonu

1930-cu ildə qəza bölgüsü ləgv edilmiş və rayon inzibati ərazi bölgüsünə keçilmiş, Ucar rayonu Göyçay rayonunun tərkibində saxlanılmışdır. 1939-cu il yanvar ayının 14-də Ucar Göyçay rayonunun tərkibindən ayrılaraq müstəqil rayon kimi təşkil olunmuşdur. 1963-cü ildə Ucar rayonunun ərazisində dəyişiklik edilmişdir. Belə ki, 1963-cü ildə Zərdab rayonu ləgv edilərək, onun ərazisi, yəni 856 kv km sahəsi ilə birlikdə Ucar rayonuna verilmişdir. 1965-ci ildə Zərdab rayonu yenidən müstəqil rayon kimi bərpa olunarkən Ucardan ayrılmışdır.
Ucar rayonu

Coğrafi mövqeyi Ucar rayonu Bakıdan 240 km qərbdə, Şirvan düzündə yerləşir. Ərazisində 32 yaşayış məntəqəsi var. Şimaldan Göyçay, şərqdən Kürdəmir, cənubdan Zərdab, qərbdən Ağdaş rayonları ilə əhatə olunur. Rayonun coğrafi mövqeyi olduqca əlverişlidir. Bakı-Tbilisi dəmir yolunun və magistral avtomobil yolunun Ucar rayonundan keçməsi, habelə Qədim İpək yolunun bərpa olunmaqla Ucardan keçməsi yerləşdiyi yerin iqtisadi əhəmiyyətini olduqca artırır.
Ucar rayonu

Ucar rayonu Bakı şəhərindən 234 km qərbdə-Şirvan düzündədir. Mərkəzi Ucar şəhəri olmaqla Bakı-Tbilisi dəmir yolunun, Bakı-Gəncə və Göyçay-Zərdab magistral avtomobil yollarının qovşağında yerləşir. Səthi ovalıqdır. Ərazinin şərq və cənub-şərq hissəsi okean səviyyəsindən aşağıda yerləşir. Antropogen çöküntüləri yayılmışdır.
Ucar rayonu

Boz-çəmən torpaqları vardır. Ümumi torpaq fondu 83398 hektardır. Geoloji quruluşu Antropogen çöküntüləri yayılmışdır. Çayları və su hövzələri Əsas çayları Göyçay və Türyan (Qarasu) çaylarıdır. Türyançay, Tikanlıçay, Ağçay (Qalaçay), Bumçay və Dəmiraparan çaylarının qovuşmasından yaranır.
Ucar rayonu

Əsas çay kimi götürülən Tikanlıçay öz mənbəyini Bazardüzü dağının cənub-qərb yamacından (3680 m) götürür. Çayın 10 qolu vardır. Göyçay çayı Lahıc dağ sistemindən — Kovdağın qərb yamacından (1980 m) başlayır. Çayın 10 qolu vardır. Landşaftları və bioloji müxtəlifliyi Ərazinin iqlimi yayı quraq keçən mülayim-isti yarımsəhra və quruçöl iqliminə aiddir.
Ucar rayonu

Boz-çəmən torpaqları yayılmışdır. Bitkiörtüyü, əsasən, ovalıq və yarımsəhra tiplidir. Tuqay meşələrinin qalıqları vardır. Flora və faunası Kürdəmir rayonu ilə demək olar ki, eynidir. Arxeoloji abidələr Bərgüşad kəndi yaxınlığında m.ə.
Ucar rayonu

II əsrə aid Qaratəpə, Qıztəpə, Adsıztəpə yaşayış yeri. Küp qəbirlər küpün böyüklüyünə, ölünün arxası üstdə qoyulmasına, istiqamətinə görə Azərbaycan ərazisindəki digər küp qəbirlərdən fərqlənir. 01 yanvar 2022-ci ilə olan məlumat Əhalinin ümumi sayı 90507 nəfər kişi - 45221 nəfər (49,96 %) qadın - 45286 nəfər (50,04%) Şəhər əhalisinin sayı 18301 nəfər (20,22 %) kişi - 8949 nəfər (48,90 %) qadın - 9352 nəfər (51,10 %) Kənd əhalisinin sayı 72206 nəfər (79,78 %) kişi -36273 nəfər (50,24 %) qadın -35933 nəfər (49,76 %) Əhalinin orta sıxlığı 108,06 nəfər Ali təhsilli əhalinin sayı, (3,18 %) 2874 nəfər Orta ixtisas təhsilli əhalinin sayı, (4,58 %) 4145 nəfər Məskunlaşmış məcburi köçkünlərin sayı 829 nəfər o cümlədən məcburi köçkün ailələrin sayı 237 nəfər Görkəmli şəxsləri Həbibi — XV əsr Azərbaycan şairi. Ziya Məmmədov — sabiq Nəqliyyat Naziri. Aşıq Əhliman — aşıq Elvin Mütaliboğlu — Yazıçı Şair Publisist Məlikballı Qurban — aşıq Vəsilə Zahidova — Sosialist Əməyi Qəhrəmanı.
Ucar rayonu

Aşafatma Kərimova — Sosialist Əməyi Qəhrəmanı. Şəmsəddin Hacıyev — İqtisad elmləri doktoru, professor Zemfira Əliyeva — AMEA Nəsimi adına Dilçilik İnstitutunun elmi əməkdaşı, filologiya elmləri doktoru Ağarəhim Rəhimov — Pedaqoji elmlər doktoru,professor,nasir, publisist, dramaturq, ssenarist Elşən Qəni — "Azərbaycan" qəzetinin əməkdaşı, yazıçı-publisist, ssenarist Nəriman Vəliyev — coğrafiya elmləri doktoru, professor Zərbalı Mirzə — Əməkdar Jurnalist, "İnşaatçı" qəzetinin baş redaktoru Kərim Məmmədov — Fizika-riyaziyyat elmləri doktoru Vüsalə Mahirqızı — Əməkdar Jurnalist,"APA-Holding" MMC-nin prezidenti Ehtiram Əliyev — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı Novruzəli Orucov — general-mayor Ağalar Bayramov — "Respublikanın Əməkdar artisti" ,"Qızıl qılınc" mükafatçısı Zöhrab Əliyev — pedaqoji elmlər namizədi,Professor İqtisadi xarakteristikası Təsərrüfatı pambıqçılıq, taxılçılıq, heyvandarlıq, baramaçılıq, quru subtropik meyvəçilik, üzümçülük, bostançılıq və toyuqçuluqdan ibarətdir. Hələ 1902-ci ildə rayonda biyan zavodu fəaliyyət göstərmişdir. Bu zavod Ucarın ilk sənaye müəssisəsi sayılır. 1953-cü ildə zavodda yanğın baş vermiş və nəticədə zavod yanmışdır.
Ucar rayonu

Yanğından sonra zavod öz fəaliyyətini müəyyən müddət dayandırmış və 1956-cı ildən Konserv zavodu adı ilə fəaliyyət göstərmişdir. Hazırda da konserv zavodu kimi fəaliyyət göstərir. Ucar rayon Mədəniyyət və Turizm şöbəsinin tabeliyində 18 mədəniyyət evi, 8 klub, 47 kitabxana, 2 muzey, 1 Uşaq İncəsənət məktəbi var. Ucar rayon Mədəniyyət evi: — xüsusi layıhə əsasında 1973-cü ildə inşa edilmiş 2 mərtəbəli binada yerləşir. Binanın ümumi sahəsi 1202 m².
Ucar rayonu

və yer tutumu 407 nəfərdir. Yuxarı Şilyan kənd Mədəniyyət evi — 1976-cı ildən fəaliyyət göstərir. Ümumi sahəsi 198 m², yer tutumu 250 nəfərdir. Təzə Şilyan kənd Mədəniyyət evi — 1976-cı ildən fəaliyyət göstərir. Ümumi sahəsi 250 m², yer tutumu 200 nəfərdir.
Ucar rayonu

Lək kənd Mədəniyyət evi — 1958-ci ildən fəaliyyət göstərir. Ümumi sahəsi 920 m², tamaşa zalında yerlərin sayı 400 nəfərlikdir. Qarabörk kənd Mədəniyyət evi — 1958-ci ildən fəaliyyət göstərir. Ümumi sahəsi 500 m². Quləbənd kənd Mədəniyyət evi — 1976-cı ildən fəaliyyət göstərir.
Ucar rayonu

Mədəniyyət evinin ümumi sahəsi 870 m², tamaşa zalında yerlərin sayı 350 nəfərlikdir. Ramal kənd Mədəniyyət evi — 1964-cü ildən fəaliyyət göstərir. Mədəniyyət evinin ümumi sahəsi 244 m², tamaşa zalında yerlərin sayı 250 nəfərlikdir. Qaradağlı kənd Mədəniyyət evi — 1959-cu ildən fəaliyyət göstərir. Mədəniyyət evinin ümumi sahəsi 960 m², tamaşa zalında yerlərin sayı 400 nəfərlikdir.
Ucar rayonu

Ucar Uşaq İncəsənət məktəbi — 1970-ci ildən musiqi məktəbi kimi fəaliyyətə başlamış və 1986-cı ildən Uşaq İncəsənət məktəbinə çevrilmişdir. Heydər Əliyev mərkəzi — 29 iyun 2006-cı il tarixdə Azərbaycan prezidenti İlham Əliyevin Ucara gəlişi ilə əlaqədar açılmışdır. Ucar Tarix–Diyarşunasliq muzeyi — 1986-cı ildə xüsusi layihə əsasında tikilmiş və 2 mərtəbədən ibarətdir. Muzeydə təbiət, Qədim dövr və Müasir dövr bölmələri fəaliyyət göstərir. Muzeydə 2602 ədəd eksponat var.
Ucar rayonu

Sahəsi 420 m²-dir. Maddi-mədəni irsi Ucar rayonunda hazırda 8 abidə qorunub saxlanılır. Bu abidələr rayon mədəniyyət şöbəsi tərəfindən uçota alınıb, Ümumrespublika əhəmiyyətli abidə hesab olunur. Bunlar aşağıdakılardır: 1941–1945-ci illər Böyük Vətən Müharibəsində həlak olanların xatirəsini əks etdirən abidə. Abidə rayon Mədəniyyət evinin qarşısında ucadılmış və 1976-cı ildə inşa edilmişdir.
Ucar rayonu

Abidənin texniki vəziyyəti nomaldır. 1941–1945-ci illər Böyük Vətən Müharibəsində həlak olanların xatirəsini əks etdirən abidə. Abidə Şahlıq, Əlikənd, Ramal kənd İcra nümayəndəliyinin həyətində yerləşir və texniki vəziyyəti normaldır. 1986–1987-ci illərdə inşa edilmişdir. "Şəhid anası" adlı monumental abidə.
Ucar rayonu

Abidə Ucar şəhərində "Şəhidlər Xiyabanı"nda ucaldılmışdır və texniki vəziyyəti normaldır. 1994-ci ildə tikilmişdir. 416-cı Taqanroq Diviziyasının xatirəsinə ucadılmış abidə. Abidə 3 saylı şəhər orta məktəbinin həyətində yerləşir və texniki vəziyyəti normaldır. 1976–1978-ci illərdə inşa edilmişdir.
Ucar rayonu

Naməlum əsgərin xatirəsini əks etdirən monumental abidə. Abidə Ucar pambıqtəmizləmə zavodunun ərazisində yerləşir. 1981–1982-ci illərdə inşa edilmişdir. Texniki vəziyyəti normaldır. "Su qülləsi" abidəsi.
Ucar rayonu

Abidə Dəmir Yolu vağzalının ərazisində yerləşir. 1949–1950-ci illərdə inşa edilmişdir və texniki vəziyyəti normaldır. "Su qülləsi" abidəsi. Abidə şəhərin Ş.Fərzəliyev küçəsində yerləşir. 1953–1954-cü illərdə inşa edilmişdir və texniki vəziyyəti normaldır.
Kurqan

Kurqan — Orta Asiyada ki köhnə Türk məzarlarına verilən ad. Ümumiyyətlə dövlət idarəçisi olanlar üçün edilmişlər. Kurqanlar taxtalarla, bəzən də daşlarla çevrilmiş məzar otaqlarının üstünə bir metr ilə yetmiş metr arasında torpaq yığılmasıyla yaradılar. Kurqanlarda əsl məzar otağı bəzən düzbucaqlı, bəzən kvadrat və ya oval ola bilirdi. Cəsədin tapıldığı yerə bəzən doğrudan çatıla bilir, bəzən də bu otaq altda yerləşirdi. Cəsəd otağının döşəməsi ağac kötükləri və kalasdan hazırlanırdı. Cəsədlərin başı Şərqə çevrilmiş olar və əşyaları ilə birlikdə kurqanlara basdırılardı.
Kurqan

Fərqli bölgələrdə kurqanlarda at cəsədlərinə də rast gəlinmişdir. Bu günə kimi olan ən əhəmiyyətli kurqan Qazaxıstandakı Esik kurqanıdır. Çöldə xüsusilə soylular üçün ən məşhur məzar növü kurqandır. Bu cür məzarlarda, ölən adamın əhəmiyyətinə uyğun olaraq, ümumiyyətlə taxtadan basdırıldığı otağının üzərinə daş və torpaqdan bir yığma təpə yüksəldilirdi. Bunun üzərində də ölən adamı təmsil edən, kobudca insan formalı heykəllər tikilirdi. Bu heykəllərə daha çox "daş ata" deyilməkdədir. Xarici keçidlər
Maya göbələyi

Maya göbələyi — təkhüceyrəli, göbələklər aləmüstünün üzvü eukariot orqanizm. Təbiətdə şəkərli mühitdə rast gəlinir. Tumurcuqlanma yolu ilə çoxalır.Məişətdə və sənaye istehsalında, çörəkbişirmə, pivəbişirmə kimi sahələrdə geniş istifadə olunur. Təbiətdə onlara ağacların gövdələrinin zədələnmiş yerlərində, çiçəklərin nektarlarında, şirin meyvələrin üzərində rast gəlmək də olur. Onun birhüceyrəli növü çox qədim zamanlardan insanlar tərəfindən yetişdirilir və xəmir qıcqırmasında istifadə olunurdu. Təbiətdə şəkər olan mühitdə rast gəlinir. Tumurcuqlanma yolu ilə çoxalır. Maya göbələyi birnüvəli, ovalşəkilli hüceyrələrdən təşkil olunmuşdur.
Maya göbələyi

Saprofit qidalanır. Şəkərli qida mühitində maya göbələyi tumurcuqlanma yolu ilə sürətlə çoxalır. Bu zaman ana hüceyrə üzərində qabarcıqlar (tumurcuqlar) əmələ gəlir. Sonra onlar böyüyür, ana hüceyrədən ayrılır. Tumurcuqlanma yolu ilə sərbəst çoxalır. Bəzən ana hüceyrədən ayrılmadan üzərində tumurcuq, onun da üzərində ikinci tumurcuq əmələ gəlir. Beləliklə, tumurcuqlanan hüceyrələrdən ibarət şaxəli zəncir yaranır. Maya göbələyi spirt qıcqırması əmələ gətirdiyinə görə ondan pivə və şərab istehsalında, xəmir qıcqırmasında istifadə olunur.
Maya göbələyi

Xəmir qıcqıran zaman onun tərkibində olan şəkər spirtə parçalanır və karbon qazı ayrılır. Ayrılan karbon qazı xəmirin içində məsamələr əmələ gətirərək xəmiri şişirdir, onu məsaməli şəklə salır. Belə xəmir acıtma xəmir adlanır. Ondan bişirilən çörək məsaməli, yumşaq və yaxşı həzm olur. Maya göbələyindən yeyinti sənayesində çörək, pivə və bir sıra başqa qida məhsullarının istehsalında geniş istifadə olunur. Xəzər Arxivləşdirilib 2011-04-29 at the Wayback Machine
Qaradağ rayonu

Qaradağ — Bakının rayonlarından biri. Qaradağ rayonu inzibati ərazi vahidi kimi Puta-Şubanı mədəninin kəşfi ilə əlaqədar yaradılmışdır. 1923-cü il mayın 7-də Puta qəsəbəsindəki klubda ilk partiya konfransı keçirilmiş və rayonun əsası qoyulmuşdur. Rayon 1937-ci ilədək Mikoyan rayonu, 1956-cı ilədək Molotov rayonu, 1956–1963-cü illərdə Qaradağ rayonu, 1963–1966-cı illərdə Əzizbəyov rayonu, 1966-cı ildən isə yenidən Qaradağ rayonu adlandırılmışdır. Rayonun adı Zaqafqaziyada ilk dəmiryol stansiyalarından olan Qaradağ stansiyasının adı ilə bağlıdır. İnzibati vahidləri Hazırda Qaradağ rayonunun inzibati ərazi vahidliyinə 11 qəsəbə daxildir. Qaradağ rayonunun mərkəzi şəhərtipli Lökbatan qəsəbəsidir. Lökbatan adının tarixi hazırkı Xocəsən və Səngəçal qəsəbələri arasında olan karvan yolu ilə bağlıdır.
Qaradağ rayonu

Vaxtı ilə qəsəbənin ərazisində dəvə karvanlarının dayanacaqları olmuş və dəvələr bataqlıqlara batdıqlarından ərazi Lökbatan (dəvə batan) adlandırılmışdır. Lökbatan qəsəbəsinin əsası 1931–1934-cü illərdə ərazidə 45 saylı neft quyusunun fontanı (18 may 1933-cü il) ilə əlaqədar qoyulub. Həmin dövrdə qəsəbənin indiki S.Orucov küçəsində qamış tipli evlərdən ibarət olan ilk yaşayış massivi salınmışdır. Rayonun 2-ci böyük şəhərtipli qəsəbəsi Sahil qəsəbəsidir. Qəsəbənin yaranma tarixi 1949-cu ildə Qaradağ Sement zavodunun tikintisi ilə bağlıdır. Belə ki, həmin dövrdə Keşlə qəsəbəsində yerləşən Sement zavodunun Bakı şəhərinin mərkəzindən Qaradağ Dəmir Yolu məntəqəsinin yaxınlığına köçürülməsi qərara alınmışdır. Zavodun tikintisi və gələcək fəaliyyəti ilə əlaqədar dənizin kənarında ilk yaşayış evləri tikilmiş, 1951-ci ildə zavodun I və II texnoloji xəttləri işə salınmış və 1952-ci ildə Sahil qəsəbəsi inzibati ərazi vahidliyi kimi təşkil olunmuşdur. Puta qəsəbəsinin yaranma tarixi 1910–1920-cu illərə təsadüf edir, qəsəbənin salınması onun ərazisində zəngin neft yataqlarının olması və neft quyularında işləmək üçün bu əraziyə gələn insanların məskunlaşması ilə bağlıdır.
Qaradağ rayonu

Toponim kimi adı buta mənasını daşıyan Puta qəsəbəsi 1922–1923-cü illərdə sənaye mərkəzi olmuşdur. 1923-cü ilin mayın 7-də Puta qəsəbəsində keçirilən ilk partiya yığıncağında Qaradağ rayonunun əsası qoyulmuşdur. Ehtimallara görə qədim quş (Kərgəz) və ya qadın (Gülgəz) adı mənasını daşıyan Korgöz qəsəbəsinin indiki ərazisində neftin çıxarılması və neft buruqlarının salınması ilə əlaqədar 1932–33-cü illərdə burada neftçilər məskunlaşmış və o vaxt yaradılan Azərbaycan Neft Sənaye İdarəsinin (Azneftsənaye) qısaldılmış adı ilə bağlı həmin yaşayış massivi AZNS adlandırılmışdır. 2000-ci ilə qədər Korgöz və AZNS yaşayış məntəqələri Qızıldaş qəsəbəsinin tərkibində olmuş və 2000-ci ildə Korgöz qəsəbə inzibati-ərazi vahidliyi təşkil olunmuşdur. Qızıldaş qəsəbəsinin bünövrəsi 1945–1946-cı illərdə qoyulmuş və qəsəbə əvvəllər yaxınlıqda olan təpənin zirvəsindən çıxan qırmızı qum və kərpiclə əlaqədar Qızıltəpə adlandırılmışdır. 1948-ci ildən qəsəbənin ətrafında neftin çıxarılması ilə bağlı respublikanın müxtəlif yerlərindən bura insanlar köçmüş, qəsəbəyə Yeni Trest (Neft İdarəsi) adı verilmiş və 1954-cü ildə qəsəbə inzibati ərazi vahidliyi yardılmışdır. 1973-cü ildə qəsəbənin adı ərazidən çıxan mişar daşı ilə bağlı Qızıldaş adlandırılmışdır. Ümid qəsəbəsinin əsası Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyevin təşəbbüsü ilə qaçqın və məcburi köçkünlər üçün 1999-cu ildə tikilmiş 110 fərdi yaşayış evinin istifadəyə verilməsi ilə qoyulmuş və 2000-ci ildə qəsəbə inzibati ərazi vahidliyi kimi təşkil olunmuşdur.
Qaradağ rayonu

Toponim kimi ağ daş mənasını daşıyan Səngəçal qəsəbəsinin ərazisində 1936–37-ci illərdə dəmir yolu stansiyası fəaliyyət göstərmiş və dəmiryolçular üçün barak tipli ilk yaşayış evləri salınmışdır. 1940-ci ilədək burada kiçik balıqçılar zavodu olmuş və yerli sakinlərin əksəriyyəti burada işləmişlər. 1940-cı illərin ikinci yarısından etibarən Səngəçal qəsəbəsinin ərazisində hərbi əsirlər üçün yeni barak tipli evlər tikilmiş, iki hərbi hissə yaradılmış və hərbi şəhərcik salınmışdır. 1956-cı illədək Səngəçal qəsəbəsi Duvannı rayonunun tərkibində olmuş, 1956-ci ildə Molotov (Qaradağ) rayonunun tərkibinə verilmiş və 1968-ci ildə qəsəbə inzibati vahidliyi kimi təşkil olunmuşdur. Yaxınlıqda yerləşən dağın adını daşıyan Çeyildağ və ya balaca Bakı mənasını verən Umbakı qəsəbəsi 1947–1950-ci illərdən bu ərazidə neft yataqlarının istismarı ilə əlaqədar əhalinin məskunlaşması ilə bağlı yaradılmış və 1951-ci ildə qəsəbə inzibati ərazi vahidliyi kimi təşkil olunmuşdur. Toponim kimi çökəklik mənası daşıyan Qobustan qəsəbəsinin indiki ərazisində 1893–1894-cü illərdə Duvannı stansiyası yaranmış, 1901–1905-ci illərdə ilk dəfə həmin stansiyasından xaricə neft yollanılmış və 1935–1937-ci illərdə ilk kəşfiyyat neft buruğu işə salınmışdır. 1945–1949-cu illərdə Duvannı Hacıqabul rayonunun tərkibində olmuş, 1950–1954-cü illərdə tərkibində Sənqəçal, Çeyildağ, Ələt, Atbulaq qəsəbələri olmaqla Duvannı rayonu yaradılmış və 1956-cı ildə həmin ərazilər yenidən Molotov (Qaradağ) rayonunun tərkibinə verilmişdir. Qəsəbə inzibati ərazi vahidliyi kimi 1951-ci ildə təşkil olunmuş və 1972-ci ildə qədim tayfa adınıdan götürülən qəsəbənin Duvannı adı dəyişdirilərək Qobustan qoyulmuşdur.
Qaradağ rayonu

Qobustan qəsəbəsinin ərazisində eramızdan əvvəl II minillikdə — "Daşdövründə" məskunlaşan qədim insanların qayaüstü rəsmlərini əks etdirən dünya əhəmiyyətli Dövlət Tarixi Bədii Qoruğu yerləşir. Toponim kimi dənizdən görünən yer mənasını daşıyan Ələt qəsəbəsinin ərazisində XIX əsrin 40–50-ci illərində bir neçə balıqçı evi olmuş, yaxın rayonların dağ kəndlərinin əhalisi heyvanların qışlaması üçün qəsəbənin ərazisindən istifadə etmiş və tədricən orada məskunlaşmışlar. 1881–1884-cü illərdə tikilən Bakı-Tiflis və 1921–1924-cü illərdə tikilən Bakı-İrəvan dəmir yolları Ələt qəsəbəsinin ərazisindən keçir. Ələt qəsəbəsi inzibati ərazi vahidliyi kimi 1935-ci ildə təşkil olunmuş, qəsəbənin ərazisində Bakı-Ələt və Yeni Ələt dəmir yol stansiyaları tikilmiş və balıq vətəgələrinə balıqla yüklənən gəmilərin yan aldığı Ələt-Pristan (Sahil) yaşayış məntəqəsi salınmışdır. Ələt qəsəbəsi 1956-cı ilə qədər Hacıqabul rayonunun tərkibində olmuş, 1956-cı ildən isə Molotov (Qaradağ) rayonunun tərkibindədir. Müşfiqabad qəsəbəsi Yeni Baki Broyler fabrikinin tikintisi ilə əlaqədar 1980-cı illərdə salınmışıdr. 1984-cü ildə qəsəbədə fabrikin ilk iki yataqxanası istifadəyə verilmiş, 1985–1987-ci illərdə yeni doqquzmərtəbəli yaşayış binaları tikilmiş və 1988-ci ildə qəsəbə inzibati ərazi vahidliyi kimi təşkil olunaraq xalq şairi Mikayıl Müşfiqin şərəfinə adlandırılmışdır. Hazırda Qaradağ rayonunun ərazisi – 1080 km² və əhalisi 109371 nəfərdir.
Qaradağ rayonu

Coğrafi mövqeyi Xəzər dənizi boyu uzunluğu – 106 km. Cənub sərhədi Bakı şəhəri boyu üzrə — 103 km. Şimaldan Abşeron rayonu və şimal-şərqdən Yasamal rayonu Şərqdən Binəqədi rayonu və cənub-şərqdən Səbayil rayonu Qərbdən — Şirvan şəhəri Şimal — qərbdən — Şamaxı rayonu Cənub — şərqdən — Səlyan rayonu Cənub-qərbdən — Hacıqabul rayonu Statistik məlumat İnzibati ərazi vahidləri — 11 Bələdiyyələr – 11 Yaşayış məntəqələri — 13 Təhsil müəssisələri – 30, o cümlədən orta məktəblər — 25, lisey və peşə məktəbləri — 4, musiqi məktəbləri — 3, xüsusi internat məktəbləri-1. Uşaq bağçaları və körpələr evi — 22 Səhiyyə müəssisələri, o cümlədən xəstəxanalar — 7, xəstəxana tabeliyində olan poliklinikalar — 6, müstəqil poliklinikalar — 2, stomatoloji poliklinika — 1, özəl klinika – 1, uşaq sanatoriyası — 1, doğum evi – 1, təcili və təxirə salinmaz tibbi yardim stansiyasi — 2, Respublika Güzəm xəstəxanası, Ələt Dəmiryol xəstəxanası Sənaye müəssisələri – 90, o cümlədən 22 iri sənaye müəssisələri Mədəniyyət evləri – 8 Muzeylər – 1 Kitabxanalar – 10 Mədəniyyət və istirahət parkları — 10 Dövlət qoruğu – 1 Mədəniyyət və tarixi abidələr – 15, o cümlədən yerli əhəmiyyətli — 10, respublika əhəmiyyətli — 4, dünya əhəmiyyətli – 1. Məscidlər – 10 Pirlər və ziyarətgahlar — 3 Əhalisi 114 671 nəfərdir. Xarici keçidlər Coğrafi mövqeyi İqtisadiyyat Bakı şəhəri Qaradağ rayonuArxivləşdirilib 2009-01-19 at the Wayback Machine
Zəncirotu

Zəncirotu və ya acıqovuq (lat. Taraxacum) — mürəkkəbçiçəklilər fəsiləsindən çoxillik bitki cinsi. Yoğunlaşmış kökləri tipik şaqulidir. Kökətrafı yarpaqları rozet şəkillidir. İçiboş yarpaqsız gövdələrinin ucunda bir çiçək qrupu (səbətcik) əmələ gəlir. Çiçəyi qızılı-sarı, ikicinsiyyətli, meyvəsi toxumçadır.
Zəncirotu

Köklərində süd şirəsi, yarpaq və çiçəklərində S, B2 vitaminləri, karotin var. Antarktidadan başqa bütün qitələrdə təsadüf edilir. Azərbaycanda 13 növü bitir. Bəzi növlərinin kökündə kauçuk var. Botaniki xarakteristikası Çoxillik ot bitkisi olub, qısa və lətli, kiçikbudaqlı olub, mil köklüdür. Yarpaq və kökətrafı çətiri çılpaq və ya dalğın-tükcüklü, uzunluğu 10–25 sm, dərin qayığabənzər-lələkli, tədricən daralan, uzun qanadlı saplaqdan ibarətdir.
Zəncirotu

Çiçəkqruplarının uzunluğu 30 sm, silindrik, içiboş, kənarları çılpaq və yuxarıdan hörümçək toruna bənzər yumşaq tüklüdür. Çiçəkləri iri səbətdə toplanmaqla, diametri 5 sm-dir. Çiçəkləri ikicinsli, dilşəkilli və açıq-sarı rənglidir. Çəmənlik, örüş, yol kənarlarında, küçə, imarət, park ətrafındakı alaq bitkiliyində və əkin sahələrində yaşayır. Anbar zərərvericilərindən qorumaqla, quru, havası yaxşı dəyişilən yerlərdə saxlanılmalıdır. Saxlanılma müddəti 5 ildir.
Binəqədi rayonu

Binəqədi rayonu (əvvəlki adı: Kirov rayonu) — Bakıda rayon. Mərkəzi Binəqədi şəhər tipli qəsəbəsidir. Azərbaycan Respublikası Ali Soveti Milli Şurasının 29 aprel 1992-ci il tarixli, 112 saylı Qərarı ilə Bakı şəhərinin Kirov rayonu Binəqədi rayonu adlandırılmışdır. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 2 oktyabr 2006-cı il tarixli, 148-IIIQ saylı Qərarı ilə Bakı şəhərinin Binəqədi rayonunun inzibati ərazisindən Abşeron rayonunun Xırdalan qəsəbəsinə, ona həmsərhəd olan hissəsindən 462 ha (Sulutəpə qəsəbəsindən 208 ha, 28 May qəsəbəsindən 254 ha) verilmişdir. Binəqədi rayonu 28 aprel 1920-ci il tarixində Kirov rayonu adı ilə yaradılmışdır. 29 aprel 1992-ci ildən Binəqədi rayonu adlandırılmışdır.
Binəqədi rayonu

Coğrafiyası və iqlimi Rayon şəhər mərkəzindən 10,5 km məsafədə, Abşeron yarımadasının şimal-qərbində yerləşir. Mədəniyyəti Rayonda 1957-ci ildə yaradılmış, 450 yerlik N.Nemətov adına Biləcəri Dəmiryolçuların Mədəniyyət evi fəaliyyət göstərir. Mədəniyyət evinin nəzdində "Dəmiryolçular" xalq çalğı alətləri ansamblı, "Qatar" rəqs ansamblı, Teatr studiyası, rəssamlıq emalatxanası, peşə kursları və dərnəkləri mövcuddur. Binəqədi Mərkəzi Mədəniyyət evi Tamaşaçı zalında oturacaq yerlərinin sayı: 350 Binəqədi qəsəbə Mədəniyyət evi Xocasən qəsəbə klubu 1941-ci ildən fəaliyyət göstərir. Ümumi sahəsi: 144 m². Tamaşa zalında oturacaqlar: 150 nəfərlik Mədəniyyət və turizm / Musiqi məktəbləri F.Əmirov adına 6 saylı onbirillik uşaq incəsənət məktəbi Bakı Şəhər İcra Hakimiyyətinin 12 avqust 1962-ci il, 32/1179№, Mədəniyyət Nazirliyinin 12 sentyabr 1962-ci il, 903№ əmri ilə 1962-ci ildə yaradılmışdır.
Binəqədi rayonu

11 ixtisas üzrə 79 müəllim çalışır. Məktəbin şagird kontingenti 457 nəfərdi. 11 saylı Uşaq Musiqi Məktəbi 01 noyabr 1957-ci ildə yaradılmışdır. 12 ixtisas üzrə 109 müəllim çalışır. Məktəbin şagird kontingenti 501 nəfərdi. M.Maqomayev adına 26 nömrəli 11 illik musiqi məktəbi 1978-ci ildə yaranmışdır.
Binəqədi rayonu

12 ixtisas üzrə 104 müəllim çalışır. Məktəbin şagird kontingenti 462 nəfərdi. Binəqədi Rayon Mərkəzləşdirilmiş Kitabxana Sistemi Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 3072 saylı 6 oktyabr 2008-ci il tarixli "Azərbaycan Respublikasında kitabxana-informasiya sahəsinin 2008–2013-cü illərdə inkişafı üzrə Dövlət Proqramı" haqqında Sərəncamının Tədbirlər Planının 2.1.5 bəndinə uyğun olaraq Bakı Şəhər Mədəniyyət və Turizm İdarəsinin tabeliyində fəaliyyət göstərən Binəqədi rayonunda yerləşən 8 kitabxana bazasında (V.Q.Korolenko adına Mərkəzi Şəhər Gənclər Kitabxanası, 8 mk/r kütləvi kitabxanası, S.Rüstəm adına kütləvi kitabxanası, Biləcəri qəsəbəsi kütləvi kitabxanası, H.Cavad adına kütləvi kitabxanası, Xocasən qəsəbəsi kütləvi kitabxanası, Binəqədi qəsəbəsi uşaq kitabxanası və Ş.Qurbanov adına Binəqədi qəsəbəsi kütləvi kitabxanası) Binəqədi Rayon Mərkəzləşdirilmiş Kitabxana Sistemi (MKS) yaradılıb. İşçilərin sayı: 18 nəfər. 1928-ci ilin yanvar ayından fəaliyyət göstərir. Oxucu: 6994 nəfər.
Binəqədi rayonu

Kitab fondu: 115556. Oxu zalı: 24 nəfərlik. 12 nəfər üçün vəsaiti olan internet resurs mərkəzi var. I saylı filial İşçilərin sayı: 9 nəfər. 01 oktyabr 1972-ci ildən fəaliyyət göstərir. Oxucu: 4593 nəfər.
Binəqədi rayonu

Kitab fondu: 69779. Kitab verilişi: 55983 nüsxə II saylı filial İşçilərin sayı — 5 nəfər. Oxucu: 2330 nəfər. Kitab fondu: 29686. III saylı filial İşçilərin sayı — 4 nəfər. 1958-ci ildən fəaliyyət göstərir.
Binəqədi rayonu

Kitab verilişi — 36370. Gələnlərin sayı- 56400 V saylı filial İşçilərin sayı — 3 nəfər. 40 ildən yuxarı fəaliyyət göstərir. Oxucu: 775 nəfər. Kitab fondu: 16613. VI saylı filial İşçilərin sayı — 4 nəfər.
Binəqədi rayonu

Oxucu: 2398 nəfər. Kitab fondu: 26800 VII saylı filial İşçilərin sayı — 4 nəfər. 1970-ci ildən fəaliyyət göstərir. Kitabxananın sahəsi — 100 m². Oxucu: 1207 nəfər. Kitab fondu: 19014 kitab Kənd Təsərrüfatı muzeyi Eksponatların sayı: 5211 (əsas fond), 2267 (əlavə fond).
Binəqədi rayonu

1923-cü ildə yaradılmışdır. Yarandığı gündən muzeyin ekspozisiyası və fondu ardıcıl olaraq təzələnir və respublika kənd təsərrüfatının müasir vəziyyətini, tarixi inkişafını əks etdirən yeni-yeni materiallarla, eksponatlarla zənginləşir. Muzeydə Azərbaycanın kənd təsərrüfatının demək olar ki, bütün sahələri öz əksini tapmışdır. Hazırda ekspozisiya 500 m² sahəni əhatə edir. Muzey zəngin fonda və müasir standartlara uyğun tərtib olunmuş gözəl ekspozisiyaya malikdir. Muzeydə 5640 foto neqativ, 260 məişət və etnoqrafiya, 37 rəsm əsəri, 35 tətbiqi incəsənət nümunələri və s. vardır.
Binəqədi rayonu

Muzeyin 6 böyük ekspozisiyasında tez-tez sərgilər təşkil olunur. Binəqədi IV dövr Fauna və Flora Təbiət Abidəsi Binəqədi faunası Abşeron yarımadasının mərkəzində, Binəqədi kəndindən 1 km cənub-şərqdə bitum yataqlarında 1938-ci ildə Azərbaycan geoloqu Ə.S.Mustafazadə tərəfindən qazıntılar zamanı aşkar edilmişdir. Binəqədi tapıntıları Abşeron yarımadasının Pleystosen faunası, hətta florası haqqında da aydın təsəvvür yaradır. Bitki növlərinin zənginliyi və su ilə əlaqədar olan həşəratların çoxluğu burada şirin su olmasına sübutdur. O vaxt Binəqədi yaxınlığındakı şirin su mənbələrindən biri heyvanların suvatı olmuşdur. Sonralar neftli laylarda gedən dəyişikliklər nəticəsində neft yerin üzərinə çıxmış və şirin su gölünə də axmışdır.
Binəqədi rayonu

Yüngül fraksiyalar buxarlandıqdan sonra gölün dibində, sahilində qalmış qatı neft təbəqəsi tələyə çevrilmiş və buraya su içməyə gələn kərgədan, ibtidai öküz, nəhəng maral kimi güclü heyvanlar belə batıb qalmışlar. Bakı Elektrik Şəbəkə Yarımstansiya muzeyi 2009-cu ildə yaranıb. İşçilərinin sayı – 2 nəfər. Binəqədi rayonunun ərazisi 147,06 km², əhalinin sıxlığı 1 km²–ə 1496 nəfər təşkil edir. Binəqədi rayonu (keçmiş Kirov rayonu) Bakı şəhər inzibati ərazisinə daxil olub, şəhər mərkəzindən 10,5 km məsafədə, Abşeron yarmadasının Şimal-qərbində yerləşir. Rayonun bundan əvvəlki adı Kirov rayonu olmuş, 29 aprel 1992-ci ildə Azərbaycan Respublikası Ali Soveti Milli Şurasının Qərarı ilə "Binəqədi rayonu" adlandırılmışdır.
Binəqədi rayonu

Ərazisi 169,38 km², inzibati mərkəzi Məhəmməd Əmin Rəsulzadə qəsəbəsidir. Rayonun inzibati ərazisində 4 mikrorayon (6, 7, 8 və 9 mikrorayonlar) və 6 qəsəbə — Rəsulzadə, Biləcəri, Binəqədi, Xocəsən, Sulutəpə və 28 May qəsəbələri mövcuddur. 2018-ci ilin yanvar ayına olan vəziyyətə əsasən Binəqədi rayonunun əhalisi 264 600 nəfər olmuşdur. Əhalinin 129 888 nəfərini yaxud 49,2 %-ni kişilər, 134 416 nəfərini və yaxud 50,8 %-ni qadınlar təşkil edir. İl ərzində əhalinin təbii artımı 2492 nəfər və ya 1 %, doğulanlar 3637 nəfər, ölənlər 1445 nəfər , nigahların sayı 1889, boşanmaların sayı isə 587 olmuşdur. İl ərzində rayona daimi yaşamaq üçün gələnlərin sayı 3100 nəfər, rayondan gedənlərin sayı 800 nəfər olmuşdur.
Binəqədi rayonu

Əhalinin miqrasiya artımı 2300 nəfər, ümumi artımı isə 5382 nəfər olmuşdur Əhalinin son siyahıya alınmasına əsasən (2009-cu il) rayon əhalisinin 221 057 nəfərini və ya 92,67 %-ni azərbaycanlılar, 2773 nəfər və ya 1,16 %-ni ləzgilər, 8382 nəfər və ya 3,51 %-ni ruslar, 2359 nəfər və ya 0,99 %-ni tatarlar, 2272 nəfər və ya 0,95 %-ni ukraynalılar, 280 nəfər və ya 0,12 %-ni gürcülər, 522 nəfər və yaxud 0,22 %-ni yəhudilər, 608 nəfər və ya 0,25 %-ni isə digər millətlər təşkil edir. Rayonda məskunlaşan məcburi köçkünlər 31552 nəfər, onlardan 14 932 nəfəri kişi, 16620 nəfəri qadındır. Rayonun inzibati ərazisində 4 mikrorayon (6, 7, 8 və 9 mikrorayonlar) və 6 qəsəbə — Rəsulzadə, Biləcəri, Binəqədi,Xocəsən, Sulutəpə və 28 May qəsəbələri mövcuddur. Eyni zamanda, rayonda yerli özünü idarəetmə orqanı olan 5 bələdiyyə fəaliyyət göstərir. Mikrorayonların və Dərnəgül yaşayış sahəsinin hüdudlarını əhatə edən Binəqədi Bələdiyyəsi,Rəsulzadə qəsəbəsinin hüdudlarını əhatə edən Rəsulzadə Bələdiyyəsi, Biləcəri qəsəbəsinin hüdudlarını əhatə edən Biləcəri Bələdiyyəsi, Binəqədi qəsəbəsinin hüdudlarını əhatə edən Binəqədi qəsəbə Bələdiyyəsi, Xocəsən, Sulu-təpə, və 28 May qəsəbəsinin hüdudlarını əhatə edən Xocəsən Bələdiyyəsi fəaliyyət göstərir. İqtisadiyyatı Rayon ərazisində 95 sənaye müəssisəsi fəaliyyət göstərir ki, bunlardan 5-i mədənçıxarma, 85-i emal, 2-si elektrik enerjisi, qaz və buxarlanma, 3-ü isə su təchizatı və tullantıların təmizlənməsi müəssisələridir.
Binəqədi rayonu

Rayonda fəaliyyət göstərən əsas iri sənaye müəssisələrindən neft və qaz çıxarma təyinatlı "Binəqədi Oil Company" Neft Şirkətini, ayaqqabı istehsalı üzrə ixtisaslaşmış "Bot" MMC-ni, əsasən maşınqayırma üzrə ixtisaslaşmış "B.Sərdarov adına Maşınqayırma zavodu"nu, müxtəlif təyinatlı dəmir və polad məhsullarının istehsalı üzrə ixtisaslaşmış "Bakı Poladtökmə"ATSC-ni, müxtəlif növ boyalar istehsal edən "FAB Boya" və "Bilfa Boya" şirkətlərini misal göstərmək olar. Bunlardan əlavə, rayon ərazisində spirtsiz və sərinləşdirici içkilər istehsal edən "Koka-kola Bottlers LTD", "Golden Uoter", "Mars Overseas" kimi iri şirkətlər də fəaliyyət göstərir ki, onların istehsal etdikləri məhsullar bütün respublika ərazisində satılır. Eyni zamanda, rayonda "Akva Park" istirahət və əyləncə kompleksi də fəaliyyət göstərir. Bundan əlavə, paytaxtın möhtəşəm şadlıq saraylarından sayılan "Monte Kristo", "Lido", "Min Bir Gecə" şadlıq sarayları, "Elit" ticarət və istirahət mərkəzi, "Oazis" istirahət mərkəzi rayon əhalisinə və paytaxt sakinlərinə xidmət göstərirlər. Həmçinin bax Binəqədi kərkədanı
Marixuana

Marixuana — çətənə bitkisinin qurudulmuş çiçəkli baş qisimindən və yarpaqlarından əldə edilən, tütünə bənzəyən, yaşımtıl və ya qəhvəyi bir maddədir. Toz marixuana, çətənə bitkisinin çiçəkli baş qisminin qara və ya qəhvəyi ifrazatının toza çevrilmiş və ya qəlib halıdır. Marixuana istifadəsi xoş bir rahatlıq və bəzən bir coşğu halı verə bilər. İstifadəçilər ayrıca görmə, iyləmə, dadbilmə və eşitmə duyğularında kəskinləşmə hiss edə bilərlər. Qısa vaxtda istifadəçilərin iştahında və nəbzində bir artım olar.
Marixuana

İstifadəçilər ayrıca avtomobil istifadəsi və məntiqli düşünmə kimi fiziki və zehni işləri yerinə yetirməkdə çətinlik çəkərlər. Yüksək dozalarla istifadə edənlərin səs və ya rəng hissləri kəskinləşə bilsə də, düşünmə bacarıqları yavaşlayar və bulanıqlaşar. Əgər doza çox yüksək olarsa marixuanın təsirləri halüsinojenlerinkilərə bənzər və qayğı, çaxnaşma və hətta psikotik episodlar şəklində ola bilər. Marixuananın bəzi təsirləri: ParanoyaEyforiyaYuxu istəyiGülmə kriziSusuzluqYaddaş itkisiTüpürcək quruması və azalmasıZamanın yavaş keçməsiŞirin qida istəyi Marixuanaın nizamlı istifadəçilərinin iş və ya şəxsi münasibətlər kimi digər bütün fəaliyyətlərə olan maraqlarını itirəcək dərəcədə psixoloji asılılıq inkişaf riskləri vardır. İngiltərədə edilən son işlər marixuana istifadəsi ilə şizofreniyadakı artım arasında bir əlaqə olduğunu ortaya çıxarmışdır.
Marixuana

Marixuana dumanı yüksək qatranlı siqaretlərdən yüzdə əlli daha çox qatran ehtiva edir və bu da istifadəçilərin ağciyər xərçəngi və digər tənəffüs yolları xəstəlikləri risklərini böyük ölçüdə artırır. Hollandiya, 1970-ci illərdən 1 yanvar 2014-cü ilə qədərki müddət içərisində marixuananın kef məqsədli alına biləcəyi tək ölkə idi. Hollandiyalı səlahiyyətlilər 1970-ci illərdən bu yana marixuana istifadəsinə görə etdikləri həbsləri dayandırmışlardır. Marixuananın qanuni vəziyyəti, tam qanuni deyil lakin cinayət də sayılmır. Bu, marixuananı qadağan edən və ya sərbəst edən bir qanun olmadığı mənasını verir. Xüsusi ilə Amsterdamda olan marixuana kafeləri, ölkəyə gələn və onlar üçün qeyri-adi olan marixuananı dadmaq istəyən turistlərə ev sahibliyi etməkdədir.
Marixuana

Buna qarşı bəzi məhdudiyyətlər mövcuddur. Məsələn bir kafedə gündə ən çox 500 qram marixuana işlədilə bilər. Bir müştəriyə gündə ən çox 3 qram marixuana satıla bilər. Bu kafelərin heç birində 18 yaşı olmamış kimsəyə xidmət göstərilə bilməz. Bu qaydalara əməl olunmaması kafenin bağlanılacağı mənasını verməkdədir.
Marixuana

Həmçinin böyük miqdarda alver qanunsuz olduğundan çox kafe sahibi ya öz məhsullarını yetiştirməlidir ya da qanuni olmayan istehsalçılara yetişdirmək üçün toxum təmin etmək məcburiyyətindədirlər. Greenhouse adlı firma bu gün qanuni olan ən böyük marixuana istehsalı şirkətidir. ABŞ-nin Kolorado əyalətində 1 yanvar 2014-cü ildən bu yana az miqdarda marixuana satışına icazə verilir. Əyalətdə turizm qısa müddətdə artmışdır. Həmçinin Oreqon ştatında da marixuananın istehsalı, satışı və istehlakı sərbəstdir.
Marixuana

Bu gün ABŞ, Argentina, Avstraliya, Belçika, Braziliya, Çexiya, Ekvador, Estoniya, Fransa, Hindistan, Xorvatiya, İran, İspaniya, Kamboca, Kolumbiya, Kosta Rika, Pakistan, Şimali Koreya və Uruqvay kimi dünyanın müxtəlif ölkələrində çətənənin istehsalı və istehlakı müxtəlif ölçülərdə azad qalmış olsa da təxminən yüz il əvvəl başlayan antipropaqandanın təsirləri hələ də şiddətli şəkildə davam edir. Leqallaşdırma Çətənə tərəfdarı hərəkatlar isə başlıca olaraq xoşbəxtlik halının istehlakının leqalizasiya edilməsi istiqamətindədir. Bəziləri xoşbəxtliiyin digər sintetik narkotiklərə keçiddə bir pillə olduğunu iddia edərkən, bəziləri də marixuananın sərbəst olduğu ölkələrdə əldə edilən məlumatlardan yola çıxaraq, marixuana istehsalının və istehlakının normallaşdırılması və leqallaşdırılmasının həm cinayət nisbətini, həm də kimyəvi narkotiklərə olan marağı azaldacağını düşünür. Dünyanın və mühitin bu qədər çirkləndiyi, təbiətin insan oğluna qarşı yaşayış mübarizəsi verdiyi belə bir dövrdə tələblər də getdikcə keyfiyyətdən daha çox təbiət həssaslığı əsasında ifadə edilməyə başlandı. Nə deyək, xeyirlisi olsun.
Füzuli Musayev

Füzuli Musayev (Gəncə) — Azərbaycan Taekvondo Federasiyasının birinci vitse-prezidenti, Dünya Taekvondo Federasiyasının Gənclər Komitəsinin üzvü. Füzuli Musayev Gəncədə fəhlə ailəsində anadan olmuş, orada böyümüş və cavanlığı da elə orada keçmişdir. O, böyük idmana 20 yaşında gəlmişdir. İdmanla fərdi məşğul olmuşdur. Karate ilə məşğul olmuş və iki dəfə dünya çempionu adını qazanmışdır. Sonralar taekvondo ilə məşq etmiş və Şərq döyüş növlərindən taekvondo olimpiya idman növü olduğuna görə onu bir mütəxəssis kimi bura təyin ediblər.
Füzuli Musayev

2001-ci ildən Füzuli Musayev Azərbaycan Taekvondo Federasiyasının I Vitse Prezidenti vəzifəsini həyata keçirir. Arxangelsk vilayətində hərbi qulluq etmişdir. Əsgərlikdən sonra vətənə qayıdanda Gəncədə karate ilə bağlı məktəb olmadığından Bakıya üz tutmuş, Lenin adına zavodda işə düzəlmiş, yataqxanada qalmışdır. İlk karate müəllimi Azad Kazımov olmuşdur. Azad Kazımov ona əvvəl cüdodan, sonra karatedən məşq keçmişdir. Orada yavaş-yavaş öyrənməyə başlamış və 6 aydan sonra Azərbaycan çempionu olmuşdur.
Füzuli Musayev

Daha sonra dəfələlərə Azərbaycan çempionu 1990-ci illərdə isə SSRİ çempionu adına layiq görülmüşdür. O vaxtı karate yazılmadığından əlbəyaxa döyüş üzrə idman ustası adına layiq görülmüşdür. İlk böyük qələbəsi elə bu zaman olmuşdur. Daha sonra komanda olaraq Avropa çempionu, Yaponiyada dünya üçüncüsü, 1995-ci ildə Meksikada dünya çempionu olmuşdur. 1997-ci ildə Avstraliyada ikinci səfər dünya çempionu olmuşdur. O, 33 yaşı olanda ilk dəfə, 35 yaşında isə ikinci dəfə dünya çempionu olmuşdur.
Füzuli Musayev

1986-cı ildən 1997-ci ilə kimi, 20 ilə yaxın polis kimi çalışmışdır. Cinəyatkarlığa qarşı mübarizənin kiçik inspektorluğundan baş inspektorluğuna kimi qalxmışdır. Polis Akademiyasını bitirmiş və polisdə çalışdığı zaman karate onun çox dayağında olub. Elə anlar olub ki, cinayətkarla əlbəyaxaya düşmüş, vurub onu yıxmışdır. Ülvi Quliyevlə birlikdə 1992-ci ilin noyabrının axırında Yuqoslaviyada keçirilən Avropa çempionatına qatılmış, şəxsidə ikinci olmuşdur.
İranzu

İranzu (v. e.ə. 716) – Cənubi Azərbaycan ərazisindəki kiçik çarlıqları və vilayətləri birləşdirərək mərkəzləşdirilmiş Manna dövlətinin əsasını qoymuş hökmdar, Manna hökmdarları Aza və Ullusununun atası. Manna özünün ən parlaq çiçəklənmə dövrünə, görünür hökmdar İranzunun sələfləri və onun öz hakimiyyətinin əvvəllərində çatır. İranzunun sələflərinin adları bizə məlum deyildir, belə ki, həmin dövrdə Manna ilə daha çox toqquşan Urartu hökmdarı öz kitabələrində Manna hökmdarlarının adlarını çəkmirlər.İranzunun hakimiyyəti dövründə Manna dövlətində vilayət hakimləri zəiflədilərək pərakəndəliyə son qoyulmuş və dövlət mərkəzləşdirilmişdir. Lakin bu hökmdarın hakimiyyətinin son illərində (e.ə.714) Zikirta vilayətnin hakimi Mettati Urartu hökmdarı I Russanın təhriki ilə İranzunun hakimiyyətinə qarşı çıxaraq üsyan qaldırmışdı. Bu üsyanı yatırmaqda onu müttəfiqi Assur hökmdarı II Sarqon kömək etmişdir.
İranzu

Dur – Şarukkin (Xorsabad) sarayının II zalının divar yazılarında bu hadisələr haqqında deyilir: "...Hakimiyyətimin [üçüncü ilində] möhkəmləndirilmiş şəhərlər Şuandahul və Durdukka öz ağaları, mənim boyunduruğumu daşıyan hökmdar Mannalı İranzunun əleyhinə üsyan qaldırmaq fikrinə düşdülər və Zikirtalı Metattiyə arxalandılar. Zikirtalı Metatti öz döyüşçüləri və atçıları ilə onlara kömək etdi. Mən ilahi Aşşurun saysız-hesabsız qoşununu qaldırdım və bu şəhərləri fəth etmək üçün yürüş etdim; güclü kürşatma alətləri ilə onlann möhkəm divarlarmı dağıdıb, yerlə yeksan etdim, əhalini əmlakı ilə birlikdə əsir apardım; bu şəhərləri söküb dağıtdım, od vurdum. Köklərini məhv edən, yaramaz məsləhət verən və Urartulu Ursa ilə razılaşmaya girişən Sukku, Baia və Abitikna (şəhərlərinin) əhalisini günah iş gördüklərinə görə öz yerlərindən qərbdəki Hatti ölkəsinə köçürdüm." Adın etimologiyası Prof. Q. Qeybullayev qeyd edir ki, bu ad iki cür izah oluna bilər: 1) türkcə ər – "kişi", "igid" və kassi dilindəki yanzi – "çar", "hakim sözlərindən; 2) türkcə ərən – "cəsur", "mərd" sözü ( ərən "döyüşçü" sözü şumer dilində də vardı) və şumercə zu – "müdrik" sözlərindən ibarət olmaqla müdrik ərən mənasındadır. Həmçinin bax Azərbaycan idarəçiləri Azərbaycan türklərinin etnogenezi
Refleks

Refleks (lat. reflexux – əks etmə) — orqanizmin xarici və daxili mühitdə baş verən qıcıqlanmalara qarşı sinir sisteminin iştirakı ilə verdiyi cavab reaksiyaları. Refleksin bioloji əhəmiyyəti orqanizmin daxili mühitinin sabitliyini saxlamaq üçün orqanların işinin tənzimlənməsindən və onların funksional qarşılıqlı təsirini yaratmaqdan ibarətdir. Refleks iki böyük qrupa bölünür: şərti və anadangəlmə və ya şərtsiz. Şərtsiz refleksin icrası üçün heç bir hazırlıq, şərt, təlim tələb olunmur (Məs., əmmə, gözqırpımı, bəbək R.-i və s.).
Refleks

Demək hər heyvan növünün özünəməxsus şərtsiz, irsi refleksi vardır. Şərti refleks həyat prosesləri nəticəsində qazanılır. Dəyişkəndir, müvəqqətidir, fərdi xüsusiyyət daşıyır, yəni refleksin yaranması üçün xüsusi şərtlər və vaxt lazımdır. "Şərti refleks" terminini ilk dəfə elmə İ.P.Pavlov daxil etmişdir. Həmçinin bax İqlim anomaliyası İqlim qurşağı
Roman

Roman — yazılı ədəbiyyatın və epik növün ən irihəcmli janrı. XII-XIII əsrlərdə ispan, italyan, fransız dillərində yazılmış hər bir nəsr əsərinə roman deyilirdi. "Roman" sözü fransız, ispan, italyan və s. dillərinin daxil olduğu roman dil qrupunun adı ilə bağlıdır. Bu dillərdə təhkiyə üsulu ilə qələmə alınan hər hansı bədii əsər XII-XIII əsrlərdə roman adlandırılsa da, sonralar roman xüsusi janr kimi formalaşmışdır. Roman epik növün həcm etibarilə ən böyük janrdır. Romanda təsvir edilən hadisələr və surətlər povestlə müqayisədə xeyli çoxdur. Hekayə və povestdə yazıçı, adətən, qəhrəmanın həyatının müəyyən bir mərhələsini təsvir etdiyi halda, romanda yazıçı qəhrəmanı dinamik inkişafda göstərmək, bəzən onun bütün ömür yoluna nəzər salmaq imkanı qazanır.
Roman

Silsilə təşkil edən iki hissəli roman dilogiya, silsilə təşkil edən üç hissəli roman trilogiya adlanır. Mehdi Hüseynin "Abşeron" və "Qara daşlar" romanları birlikdə dilogiya təşkil edir. Məmməd Səid Ordubadinin "Gizli Bakı", "Döyüşən şəhər" və "Dünya dəyişir" romanları isə trilogiya sayılır. Dogiliya və trilogiyalarm hər hissəsi müstəqil roman sayılır və hər birinin də, bir qayda olaraq, öz müstəqil adı olur. Sadəcə, bu müstəqil romanları az-çox eyni mövzu və eyni obrazlar birləşdirir. Azərbaycan ədəbiyyatında M.S.Ordubadi, Ə.Əbülhəsən, S.Rəhimov, M.İbrahimov, M.Hüseyn, İ.Əfəndiyev, İ.Şıxlı, Anar, Elçin roman nümunələrini yaratmışlar. Roman, əsasən, nəsrlə yazılır.
Roman

Lakin nəzmlə yazılan romanlar da vardır. Bunlara mənzum roman deyilir. Romanın mövzu baxımından müxtəlif növləri var: tarixi, macəra, ailə-məişət, fəlsəfi və s. Tarixi romanlar Tarixi şəxsiyyətlərlə, onların həyat və fəaliyyətinin təsviri ilə bağlı olan romanlara tarixi roman deyilir. M.S. Ordubadinin Cənubi Azərbaycandakı inqilabi hərəkatdan bəhs edən "Dumanlı Təbriz", Yusif Vəzir Çəmənzəminlinin Molla Pənah Vaqifdən bəhs edən "İki od arasında" (və yaxud "Qan içində"), İsa Hüseynovun İmadəddin Nəsimidən bəhs edən "Məhşər" əsərləri tarixi roman nümunələridir. Qəhrəmanlann duyğu və düşüncələrinin, daxili hiss-həyəcanlarının ifadəsinə geniş yer verən, hadisələri qəhrəmanların davranışında əks etdirən romanlar psixoloji romanlar adlanır. Yusif Səmədoğlunun "Qətl günü" əsəri psixoloji romandır.İndi bütün dünyada, əsasən, nəsrlə yazılmış irihəcmli, vahid çoxşaxəli, müəllif tərəfindən müəyyənləşdirilmiş ideya üzrə inkişaf etdirilib öz həllinə gətirilən bədii nəsr əsərinə roman deyilir.
Roman

Romanın növləri Mənzum roman Antiroman – formal məzmun xüsusiyyətlərinə görə roman janrının qəbul olunmuş quruluşuna uyğun gəlməyən irihəcmli nəsr əsərlərinin şərti adı. İfadəni fransız yazıçısı Ş. Sorel parodiya tərzində yazılmış “Dəlisov çoban” (1627–28) romanında yarımsərlövhə kimi işlətmişdir. Anlayışın əhatə dairəsi dəyişkən və şərtidir. Dar mənada N. Sarrotun “Naməlum kişi portreti”(1948) əsərindən sonra fransız ədəbiyyatında geniş yayılmış “yeni roman” anlamında işlədilir. J.P.Sartr romana yazdığı müqəddimədə V.V.Nabokovun, İ.Vonun, qismən də A.Jidin əsərləri kimi, onu da antiroman anlayışına aid etmişdir. Daha geniş mənada 20-ci əsrin 1-ci yarısında “yeni roman”ın yaranmasına təsir etmiş modernist nəsri də antiromana aid etmək olar.
Mehranilər

Mehranilər — 330-821-ci illərdə Qafqazın bir neçə bölgəsində hökmranlıq edən sülalə. Onlar Sasani farsəsilli olduqlarını iddia edirdilər, lakin parf mənşəli idi. Miladi 591-ci ildə Qafqaz Albaniyası ittifaqına daxil olan Girdiman knyazlığında hakimiyyətə gəlmiş mehranilər sülaləsinin əsası Mehran (Sasani şahının kürəkəni , Moisey Kalankatukluya görə Mehran edam olunmaq təhlükəsindən dolayı miladi tarixlə 591-ci ildə öz nəslinə məxsus 30 min ailə ilə birlikdə Qafqaz Albaniyasının Girdiman vilayətinə gəlmiş, vilayətin 12 əyanını öldürtmüş və Girdimanın sahibi olmuşdur .) tərəfindən qoyulmuşdur. Moisey (Musa) Kalankatuka görə sülalənin tarixçəsi belədir: Mehran, Mehranın oğlu Armail, Armailin oğlu Vard, Vardın oğlu Cəsur I Vardan (O, Mehran təki keçmiş yerli hakim sülalənin — Aranilərin 60 nümayəndəsini qətlə yetirdi və Qırdman (Girdiman) qalasını tikdirdi. ), Cəsur I Vardanın (600–615) oğulları Varazman (615–628) və Varaz-Qriqor. Varaz Qriqor (628–642) Alban kotolikosu Vironun himayəsi ilə Sasani şahı II Xosrov tərəfindən "Qırdmanın ağası və Alban ölkəsinin Knyazı" olaraq tanındı. Beləliklə onun zamanında alban dövlətçiliyi faktiki olaraq bərpa olundu (onadək Albaniya yüz ildən artıq müddətdə yəni , 510–628-ci illərdə Sasani mərzbanları tərəfindən idarə edilmişdi).
Mehranilər

628-ci ildə Varaz-Qriqor Ktesifonda Viro tərəfindən xaç suyuna salındı və xristianlığı qəbul etdi. 630–642 ci illərdə Böyük Alban Knyazı olan Varaz-Qriqor paytaxtı Bərdə şəhərinə köçürdü. Varaz Qriqorun Varaz Peroz, Cavanşir, II Varazman , İyezut-Xosrov adlı oğulları var idi. Cavanşir Varaz-Qriqorun ölümündən sonra onun taxt-tacının varisi oldu. 681-ci ildə Cavanşirin Bizanspərəst qüvvələr tərəfindən öldürülməsindən sonra onun qardaşı II Varazmanın oğlu I Varaz-Tiridat Böyük Alban Knyazı oldu . O da əmisi Cavanşir kimi Ərəb Xilafətinin vassalı olmağı qəbul etdi. Böyük Alban Knyazı Şiruyə(699–704) ərəblər tərəfindən Dəməşq şəhərinə aparıldı və o sonradan orada dünyasını dəyişdi . Şiruyədən sonra onun yerinə bir il müddətində (704–705) təkrarən I Varaz-Tiridat (II Varazmanın oğlu) Böyük Alban Knyazı oldu .
Mehranilər

I Varaz-Trdatın ölümündən (705-ci il) sonra Böyük Alban Knyazlığı ləğv edildi və onun topaqları Ərəb Xilafətinin "Arran" əyalətinin tərkibinə qatıldı . Ancaq I Varaz-Tridatdan sonra bu nəslin nümayəndələri: II Vardan (705–711), Narse (711–740), Qagik (740–770) , I Stepanos (770–800), II Varaz Tridat (800-822) yerli hakimlər olaraq qaldılar. Mehrani sülaləsinin son nümayəndəsi I Stepanosun oğlu II Varaz Trdat 822-ci ildə yerli knyazlardan biri tərəfindən öldürüldü və bununla da Mehrani sülaləsinin hakimiyyətinə son qoyuldu. Quqark mehraniləri Quqark mehraniləri Firuz (330–361) Naməlum (361–394) I Bakur (394–400) I Arşuşa (400–430) II Bakur (430–455) II Arşuşa (455–470) I Varsken (470–482) III Arşuşa (482–540) IV Arşuşa (540–608) V Vəhram Arşuşa (608–627) VI Arşuşa (?? ?–748) Girdiman mehraniləri Girdman mehraniləri Firuz (330–361) Xurs (361–430) Barzabod (430–440) Varaz-Bakur (440–450) Mihr (450–480) Armayel (480–510) I Vard (510–540) I Vardan (540–570) II Vard (570–600) Qafqaz Albaniyası mehraniləri Qafqaz Albaniyası mehraniləri Varaz Qriqor (628–642) Cavanşir (642–681) I Varaz Trdat (681–705) Şiriuyə (699–704, qəsbkar) II Vardan (705–711) Narse (711–740) I Qagik (740–770) I Stepanos (770–800) II Varaz Trdat (800–822) Həmçinin bax Qafqaz Albaniyası Səhl ibn Sunbat Cavanşir qalası
Duzlar

Duzlar — metal atomlarından və turşu qalıqlarından ibarət olan mürəkkəb maddələrə duzlar deyilir. Elektrolitik dissosiasiya nəzəriyyəsinə əsasən su məhlullarda dissosiasiya edərkən metal kationları və turşu qalığı anionları əmələ gətirən elektrolitlərə duzlar deyilir: KCl → K+ + Cl¯; Na3PO4 → 3 Na+ + PO4¯ Tərkibindən asılı olaraq duzlar aşağıdakı növlərə bölünür: normal, turş, əsasi, ikiqat, qarışıq, kompleks duzlar. Turşu molekulunda hidrogen atomlarının hamısının metal atomları ilə əvəz olunmasından alınan duzlara orta və ya normal duzlar deyilir: Na3PO4, Al(NO3)3 və s. Turşu molekulunda hidrogen atomlarının bir qisminin metal atomları ilə əvəz olunmasından alınan duzlar turş duzlar (hidroduzlar) adlanır. Na2HPO4, Ca(HS)2 və s. Tərkibində metal ionları və turşu qalığından başqa hidroksid qrupu olan duzlar əsasi duzlar (hidroksoduzlar) adlanır: Mg(OH)Cl, Fe(OH)2Cl və s. Turşu molekulunda hidrogen atomlarının iki müxtəlif metal atomları (həmçinin NH4+ ionu ilə) ilə əvəz olunmasından alınan duzlara ikiqat duzlar deyilir: NaKCO3, KAl(SO4)2 və s. Metal atomunun eyni vaxtda iki müxtəlif turşunun hidrogen atomlarını əvəz etməsi nəticəsində əmələ gələn duzlara qarışıq duzlar deyilir: CaCl(OCl), BaCl(NO3) və s. Kristal qəfəsinin düyün nöqtələrində kompleks ionlar saxlayan duzlara kompleks duzlar deyilir: K3[Fe(Cn)6], Fe3[Fe(Cn)6]2 və s. Duzların alınması Duzları aşağıdakı üsullarla almaq olar: 1. Metallarla qeyri-metalların qarşılıqlı təsiri: Fe + S → FeS; 2Na + Cl2 → 2NaCl 2. Metallarla duzların qarşılıqlı təsirindən: Zn + CuSO4 → ZnSO4 + Cu; Zn +FeCl2 → ZnCl2 +Fe Bu reaksiya götürülən metal elektrokimyəvi gərginlik (aktivlik) sırasında duzun tərkibindəki metaldan əvvəldə durduqda gedir.
Duzlar

3. Qeyri-metalların duzlarla qarşılıqlı təsirindən: Cl2 + 2KJ → 2KCl + J2 4. Turşuların metallarla qarşılıqlı təsirindən: Fe + 2HCl → FeCl2 + H2 5. Turşuların əsasi və amfoter oksidlərlə qarşılıqlı təsirindən: 2HCl + Na2O → 2NaCl + H2O; 2HNO3 + MgO → Mg(NO3)2 + H2O 6. Turşuların duzlarla qarşılıqlı təsirindən: HCl + AgNO3 → AgCl + HNO3 7. Turşuların əsaslarla qarşılıqlı təsirindən (neytrallaşma reaksiyası).
Duzlar

Birəsaslı turşu ilə birturşulu əsas qarşılıqlı təsirdə olduqda hər zaman normal duz verir. Birəsaslı turşu turş, əsasi və ikiqat duz vermir. 8. Qələvilərin turşu oksidləri ilə qarşılıqlı təsirindən. 9. Qələvilərin qeyri-metallarla qarşılıqlı təsirindən.
Duzlar

Duzların duzlarla qarşılıqlı təsirindən: NaCl + AgNO3 → AgCl + NaNO3 14. Əsasi oksidlərlə turşu oksidlərinin qarşılıqlı təsirindən. 15. Duzlarla turşu oksidlərinin qarşılıqlı təsirindən. 16. Duzların parçalanmasından: 2KNO3 → 2KNO2 + O2 Duzların xassələri Duzlar müxtəlif rəngli, əsasən yüksək ərimə temperaturuna malik bərk, kristal maddələrdir.