LocalDoc/ldquad_v2_retrieval-reranked huggingface dataset:
Daosizm

Assosiasiyanın yerləşdiyi Bayyunquan məbədinin divarında 12 heyvan (ilin adlarına uyğun olaraq) şəkli əks olunub. Torpaq tanrısının bayramı – tövbəyə həsr olunur, yağış çağırma ayinləri yerinə yetirilir. Fa Xuey – mərasimlər bayramı. Bir neçə gün sürür. Səma və su ruhlarının bayramı-Mərasimlər təşkil olunur. Dan bayramları-Hər hansı tək bir tanrıya həsr olunan bayramlar Həmçinin bax Konfusiçilik
1980

9 yanvar — Səudiyyə Ərəbistanıda 63 adam, 1979-cu ildə Kəbəyə etdikləri hücum səbəbiylə edam edildilər. 18 aprel — Rodezya, Zimbabve adı altında müstəqilliyini elan etdi. 1 iyun — CNN yayıma başladı. 20 iyul — də sürgündə Mustafa Əbdülcəmil Qırımoğlu illərdən bəri onun yolunu gözləyən Safinar xanımla ailə qurur. 30 iyul — Sakit okeanda İngiltərə-Fransa ortaq idarəçiliyində olan Vanuatu müstəqilliyini elan etdi.
1980

12 sentyabr – Türkiyədəorgeneral Kənan Evren paşanın başçılığı ilə hərbi rejim (darbe) yaradılmışdır. 28 noyabr — "Mirvari" əməliyyatı Jdanovskaya stansiyasında qətl Rəşad Rafiqoğlu21 mart — Ronaldinyo -Braziliya futbolçusu 4 may — Vladimirs Kolesniçenko - latış futbolçu. 30 may — Stiven Cerrard - ingilis futbolçusu. 26 avqust — Makaley Kalkin - Amerikan aktyor. 26 avqust — Kris Payn - Amerikan aktyor.
1980

21 oktyabr — Kim Kardaşyan - Amerikalı şou biznes ulduzu 12 noyabr — Rayan Qoslinq - Amerikan aktyor. 18 dekabr — Kristina Aqilera - Amerikalı müğənni, aktrisa və aparıcı 19 dekabr — Ceyk Cillenhol - ABŞ aktyoru və prodüseri 7 yanvar - Camal Həmzəyev 28 yanvar — Aydın Qaradağlı. 15 aprel — Jan Pol Sartr. 25 iyul — Vladimir Vısotski. 5 avqust — Ioahim Hemmerlinq 8 iyun — Ernst Buş (aktyor)
Daxili planetlər

İç planetlər (ing. Inner planet) — yüksək sıxlığa və qaya səthə sahib olan Günəş sisteminin ilk dörd planetidir. Təbii peykləri ya çox azdır, ya da heç yoxdur. Bu planetlərin halqaları yoxdur. Daxili planetlər yüksək ərimə nöqtəsinə sahib olan elementlərdən formalaşmışdır. Silikatlar qatı yer qabığını və yarı qatı olan mantiyanı meydana gətirir.
Daxili planetlər

Dəmir və nikel kimi metallarsa planetlərin nüvəsini meydana gətirir. Daxili planetlərdən Venera, Yer və Marsın atmosferləri vardır. Daxili planetlərin hamısında göy cismlərinin toqquşması nəticəsində meydana gələn kraterlər, vulkanlar və vadilər kimi relyef formaları vardır. Merkuri Günəşə ən yaxın və ən kiçik planetdir. Təbii peyki yoxdur və meteor kraterlərindən başqa bilinən tək geoloji xüsusiyyəti böyük ehtimalla ilkin dövrlərində keçirdiyi büzülmə səbəbindən formalaşmış qırışıq silsilələrdir. Merkurinin əhəmiyyət verilməyəcək dərəcədə az olan atmosferi Günəş küləkləri səbəbindən səthindən qopan atomlardan meydana gəlir.
Daxili planetlər

Ölçüsünə görə böyük olan dəmir nüvəsi və nazik mantiyasının səbəbi hələ də tam olaraq bilinmir. Ehtimallar arasında böyük bir toqquşmanın xarici təbəqələrini parçaladığı ya da Günəşin enerjisi səbəbindən tam olaraq qarışma prosesi ilə böyüyə bilməməsi vardır. Venera Günəşdən uzaqlığına görə ikinci planetdir və ölçüləri Yerə yaxındır. Yerə oxşayan dəmir nüvənin ətrafında qalın silikat mantiyası və diqqətəlayiq atmosferi vardır. Bundan başqa daxili geoloji aktivliyin olduğu haqqında sübutlar vardır. Geoloji aktivliyin olması haqqındakı sübutlar dəqiq olmasa da, Veneranın maqnit sahəsi olmaması səbəbindən uçub gedən atmosferinin partlayan vulkanlarla yeniləndiyi düşünülür.
Daxili planetlər

Venera Yerdən çox qurudur və atmosferi 90 dəfə daha sıxdır. Veneranın təbii peyki yoxdur. İstiliyi 400 °C-dən daha çoxdur. Atmosferindəki qazlar istixana effekti yaradaraq onu ən isti planetə çevirmişdir. Yer Günəşdən uzaqlığına görə üçüncü planetdir. Daxili planetlərin ən böyüyü və ən yüksək sıxlığa sahib olanıdır.
Daxili planetlər

Yer aktiv geoloji fəaliyyətə sahibdir və üzərində həyat olduğu sübut olunan tək planetdir. Sahib olduğu hidrosferin daxili planetlər arasında oxşarı yoxdur. Bundan başqa yer plitələrin tektonikasına sahib olan tək daxili planetdir. Yerin atmosferi digər planetlərin atmosferindən tamamilə fərqlənir. Yer atmosferi 21% oksigenə sahibdir. Ay Yerin təbii peykidir.
Daxili planetlər

Yer daxili planetlər içində ən böyük təbii peykə sahib olan planetdir. Mars Günəşdən uzaqlığına görə dördüncü planetdir. Yer və Veneradan daha kiçikdir. Böyük hissəsi CO2-dən ibarət olan atmosferi vardır. Olimp vulkanı və Valles Marineris kanyonu çox yaxın dövrlərədək Marsda geoloji aktivliyin olmasının sübutlarıdır. Olimp vulkanı Günəş sisteminin ən hündür zirvəsi, Valles Marineris kanyonu isə Günəş sisteminin ən böyük və dərin kanyonudur.
Daxili planetlər

Marsın iki kiçik təbii peyki vardır. Bu peyklərdən böyüyü Fobos, kiçiyi isə Deymos adlanır. Bu peyklərin Marsın cazibə qüvvəsi tərəfindən tutulmuş asteroidlər olduğu düşünülür. Həmçinin bax Günəş sistemi Xarici planetlər Xarici keçidlər Solar System Profile Arxivləşdirilib 2007-07-01 at the Wayback Machine NASA's Solar System Simulator NASA/JPL Solar System main page Arxivləşdirilib 2016-12-17 at the Wayback Machine Celestia — Open GL ilə hazırlanmış 3D simulyator proqramı. Our Solar System: Facts, Formation and Discovery
Pol Sezan

Pol Sezan (fr. Paul Cézanne) (tələffüz: pɔl sezan) (19 yanvar 1839[…], Eks-an-Provans[d] – 22 oktyabr 1906[…], Eks-an-Provans[d]) — fransız rəssamı, postimpressionizm cərəyanının yaradıcısı və görkəmli nümayəndəsi. Belə demək mümkündürsə, Pol Sezan impressionizm ilə kubizm arasında körpü rolu oynamışdır. O, öz əsərlərində dizayn, rəng, ton və kompozisiya ustalığı nümayiş etdirir. Pol Sezan 1839-cu il 19 yanvar Fransada yerləşən Eks-an-Provansda anadan olub. Onun soyadı Şimali İtalyanın Pyemont əyalətində yerləşən Çezena şəhərindən götürülmüşdür.
Pol Sezan

Bunun əsasında bir sıra mütəxəssislər onun italyan əsilli olduğu fikrini irəli sürmüşlər. Rəssamın atası Lui-Ogüst Sezan şlyapa taciri olmuş, daha sonra isə bankirliklə məşğul omuşdur. Eksdə Burbon Kollecində sonradan yaxın dostu olacaq Emil Zolya ilə birlikdə eyni kollecdə təhsil almışdır. Emil Zolya ilə aralarında olan bu dostluq uzun müddət davam etmişdir. Az yaşlarından etibarən sənətə maraq göstərmiş, lakin oğlunun rəssam olmasını istəməyən atasının təkidi ilə hüquqşümas peşəsinə yiyələnmişdir. 1858-ci ildə təhsilini bitirdikdən sonra bankir olan atasının kontorunda işləmiş və eyni vaxtda Bələdiyyə rəssamlıq məktəbinə getmişdir.
Pol Sezan

1861-ci ildə atası Pol Sezanı Parisə buraxmağa razılıq vermiş, Parisə qayıtmış və Süisa Akademiyasına baş çəkimşdir Bu dövrlərdə impressionizm cərəyanının banilərindən olan Kamil Pisarro ilə yaxın münasibətlər qurmuşdu. İkinci Paris dövrü Daha sonra Eks şəhərinə qayıdaraq atasının bankında çalışmağa başlamış, lakin burada çox davam gətirməyərək, 1862-ci ilin noyabrında yenidən Parisə getmişdir. Parisdə yerləşən Zərif Sənətlər Məktəbinə qəbul imtahanı versə də, kəsilmiş və yenidən Süisa Akademiyasına qayıtmışdır. Bu dövrdə ilk sərgisini keçirməyə cəhd etmiş, lakin uğursuzluğa düçar olmuşdur. 1869-cu ildə rəssamlar üçün modellik edən Mari-Qortenziey Fike adlı 19 yaşlı gənc qızla tanış olmuş, az sonra onunla birgə yaşamağa başlamışdır. Atasının etiraz edəcəyini bildiyindən bu əlaqəni onlara bildirməmişdir.
Pol Sezan

1872-ci ildə Pol adı qoyulmuş bir oğlu dünyaya gəlmişdir. Təxminən elə bu vaxtlar Kamil Pisarronun məsləhəti ilə, Pontuaza, oradan Overə köçmüş, daha sonra isə Parisə qayıtmışdır. Bu illərdən başlayaraq, Pol Sezan rəssamlar arasında tanınmağa başlamış, impressionistlərin keçirdikləri 1874-cü və 1877-ci il sərgilərində iştirak etmişdir. Onun ilk pərəstişkarları peyda olmuşdur. Onların arasında onun əsərlərini kolleksiyaçısı olan Viktor Şoke xüsusilə seçilmişdir. Rəssamlıq həyatını diqqətlə izləyir, rəssamların tez-tez toplaşdığı məşhur Qerbua kafesinə baş çəkir.
Pol Sezan

Öz dövrünün kumirləri sayılan Ejen Delakrua və Qustav Kurbe ilə birlikdə olurdu. Luvr muzeyində köhnə rəssamların əsərlərinin surətini çıxardırdı. Veronezeyə, Tintorettoya, Karavadjoya və Krespiyə üstünlük verirdi. Sezanın xüsusi rəssamlıq təhsili yox idi, o özü öyrənirdi. Çünki akademik sənətin qaydalarına tabe olmaq istəmirdi. Pol Sezan 1906-cı il 22 oktyabr tarixində doğulduğu Eks-an-Provansda vəfat etmişdir.
Pol Sezan

Yaradıcılığı Pol Sezan əvvəllər impressionizmə yaxınlaşmışdı. 1870-ci illərdən plenerdə işləməyə başlayan Sezan öz boyakarlıq sistemini yaratmışdır və bu dövrdən impressionizm ilə Sezan yaradıcılığı arasında ziddiyyət meydana gəlmişdi. Sezanı atmosferdə rənglərin dəyişkənliyi, ətraf mühitin dinamikası və işıq-kölgənin təsadüfi effektləri deyil, rəng münasibətlərinin sabit qanunauyğunluğu, təbiətin maddi dolğunluğu cəlb etmişdir ("Overdə edam edilmişin evi", 1872–1873, "Yolun döngəsi"; hər ikisi Paris şəhərində yerləşən İmpressionizm muzeyindədir). Sezanın istər portretlərində ("L.Giyom", 1879–1882, Vaşinqton şəhərində yerləşən Milli qalereyada saxlanılır) fiqurlu kompozisiyalarında ("Pyero və Arlekin", 1888, Moskva şəhərində yerləşən A.S.Puşkin adına Təsviri Sənət muzeyində saxlanılır), mənzərələrində ("Sent-Viktuar dağı", 1900, Sankt-Peterburq şəhərində yerləşən Ermitaj muzeyində saxlanılır), istərsə də, natürmortlarında təsvir etdiyi obyektlər sanki təbiət qüvvələrinin tarazlığını ifadə edir. Sezanın yaradıcılığı XX əsr boyakarlığına geniş təsir göstərmişdir. Sezan, Mane və impressionistlər Emil Zolya vasitəsilə gələcək impressionizmin nümayəndələri olan E.Mane, K.Pissarro, K.Mone, O.Renuar və s. kimi rəssamlarla tanış olur.
Pol Sezan

1874 və 1877-ci illərdə impressionistlərin sərgilərində iştirak edirdi. Lakin onların təbiətin ani vəziyyəti fikirləri ilə razılaşmırdı. Mane kimi o da bir çox əsərlərində ("Ot üstündə səhər yeməyi" (1869–1870, Fransa, Paris, şəxsi kolleksiya), "Müasir Olimpiya" (1873–1874), Orse muzeyi (Fransa, Paris)) köhnə rəssamların ənənələrini davam etdirmək istəyirdi. Bussen onun daimi kumiri idi. Hətta "Yaz" və "Payız" (1859–1862, Pti Pale, Paris) adlı iki pannosunu Enqrə həsr etmişdir.. Erkən dövr (1860-cı illər) Yaradıcılığının bu dövrü romantizmi qabarıq şəkildə əks etdirir: zorakılıq səhnələri ("Qətl" (1867–1870, Vildşteyn Qalereyası, ABŞ, Nyu-York), "təlaş" tipli natürmortlar ("Kəllə və şamdan ilə natürmort" (1865–1867, şəxsi kolleksiya, İsveçrə), erotik görünüşlər ("Orgiya" (1864–1868, şəxsi kolleksiya, Fransa, Paris). Sezanın əsərlərinin hansı illərdə çəkildiyini dəqiq demək mümkün deyil. Çünki rəssam özü kətanlarının üzərində illəri nadir hallarda qeyd edirdi.
Pol Sezan

Erkən dövr yaradıcılığına aid olan "Atasının porterti" (1867, saxlanıldığı yer məlum deyil) əsəri ölçü baxımından kifayət qədər böyük idi (198x118 sm). Görünür, bu portretlə o, atasına sübut etmək istəyirdi ki, peşə seçimində yanılmayıb. "Piano qarşısında qız" əsərində rəssam anasını və bacısını təsvir edib, boş kreslo isə çox güman ki, atasını xatırladır. Təvazökar əyalət həvəsində Vaqnerin romantik musiqisi səslənir. Çünki XIX əsrin ikinci yarısında Vaqner Fransada pərəstiş olunan bəstəkarlardan sayılırdı (əsərin digər adı "Tangeyzerə uvertüra" adlanırdı). 1860–1870-ci ilərin ərəfəsində, sonrakı onilliklərdə aktual hesab edilən "Çimənlər" mövzusu geniş yayılır.. 1870-ci illər yaradıcılığı 1870-ci illərin başlanğıcında Sezan Mari-Qortenziey Fike ilə yaxınlaşır və tezliklər Pol adlı uşaqları olur (onlar rəssamın gələcək modelləri idi).
Pol Sezan

Ailə Pontuaze və Uazı çayı yaxınlığında yerləşən Overedə yaşıyırlar. Bundan Arjanteyada da olurlar. Daha bir "kiçik impressionizm paytaxtı": burada Pissarro və Qiyomen çalışırdı. Pissarronun təsiri ilə rəssam plenerlərdə etüdlər çəkməyə başlayır. Kiçik yaxmaların texnikasına yiyələnir. Bu dövrün ən impressionist əsəri "Edam edilmişin evi" (1873, Orse muzeyi (Fransa, Paris)) rəsmi idi. Pissarronun dərsləri həm də ona görə əhəmiyyətli idi ki, peyzajın fəza mütəşəkkiliyinə daha çox diqqət ayırırdı.
Pol Sezan

Sezan dünyanı yenidən qurmaq və daha sabit cəhətlərini göstərmək istəyirdi. Onu ətraf mühitin hərəkətliyi, rəngin atmosferdə dəyişkənliyi maraqlandırmırdı. O, 1870-ci illərin ikinci yarısında onun əldə etdiyi yaradıcı prinsipini "gerçəkləşdirmək" adlandırmışdır. Fəza görüntüləri Sezanı az maraqlandırırdı. O, bütün təsviri vahid bədii təsvir sahəsində cəmləşdirirdi. Belə ki, ayrı-ayrı perspektivli sahələr sanki bir-biri ilə çulğalaşırdı.
Pol Sezan

Bəzən o, əks və sferik perspektivli üsullardan istifadə edirdi. Onun rəsmlərində tam düz xətlərə nadir hallarda rast gəlinir: onlar ya əyilir, ya da maili olurlar. Get-gedə Sezan daha çox akvarel boyarkarlığa maraq göstərirdi, onun ayrı-ayrı üsullarını yağlı boyakarlığa gətirirdi. Həmin akvarelləri xüsusi ağ kətanlar üzərinə çəkirdi və rəng qatını daha da yüngülləşirirdi. Rənglər sanki içəridən işıq saçırdı. Sezanın rəngləri öz sözünə görə üç rəngin (yaşıl, mavi və oxra) və təbii ki, bəyaz rəngin modulyasiyasıdır.
Pol Sezan

Yapmaların formaları lakonik, konstruktiv ümumişləşmiş olur.. Avtoportret və natürmortları 1870-ci illərdə Sezan yaradıcılığında avtoportretlər silsiləsi başlayır. "Furajkada avtoportret" (1873–1875, Ermitaj muzeyi, Rusiya, Sankt-Peterburq) əsəri ilə o, "qabalıq" və "yaponlaşdırma"dan kənarlaşır, ümumiləşdirilmiş təsvirlərin (Avtoportret, təx. 1880, şəxsi kolleksiya, Vintertur) yaradılmasına keçir. "Meyvələrlə vaza" natürmortunda (1878, şəxsi kolleksiya, Fransa, Paris) izləyici vazanı profil görüntüsündən və müəyyən qədər yuxarıdan görür. Sezanın təsvir obyektlərində onun sevimli metodları müxtəlif nöqteyi-nəzərlərinin kombinasiyasından göstərilir. İmpressionistlərdən fərqli olaraq, hansı ki, təbiətdə gəzintiləri və piknikləri təsvir etməyi sevirlər, Sezanın peyzajlarında insanlar görünmür.
Pol Sezan

Onun Pontuazedə bir çox peyzajları təsvir edilir və göstərilir. Bundan başqa, sarı-oxra kristallı evlərdə sanki həyat nəzərdə tutulmur. Bunlar əzəmətli cənubi yaşıllıqlar arasında ruhun sarkofakıdır. Təbiət öz adından möhtəşəm və bütün sirli enerji gücü ilə çıxış edir. Sezanın geologiya ilə maraqlanması onun bu dövrü üçün xarakterikdir. 1880-ci illərdən Sent-Viktuar dağı onun peyzajlarında tez-tez rast gəlinən motivlərdən olur.
Pol Sezan

Həmin dağ Eksedə yerləşən onun emalatxanasında pəncərədən və terrasdan görünürdü, hansı ki, rəssam ömrünün sonuna qədər burada qalmışdır. "Eksenin tərkidünyası" ləqəbini ona burada vermişdilər.. Son dövr yaradıcılığı 1880–1890-cı illərin hüdudlarında Sezan təsvir edilən janrlarla daha çox maraqlanmağa başlayır. "Pyero və Arlekin" kompozisiyası (1888, Təsviri İncəsənət Muzeyi, Rusiya) süjet etibarilə "Mardi qra" bayramının postdan əvvəl karnavalın son gününə həsr olunmuşdur. "Kart oyunçuları" kompozisiyasının beş variantı (1890–1892, 1890–1896-cı il versiyası da mümkündür) yerli muzeydən olan Karavadjo rəsmi ilə təhrik edilmişdir. 1890-cı illərin ortalarında Sezan portretlər üzərində işləməyə başlayır ("A.Volların portreti", 1899, Pti-Pale, Fransa, Paris), "Qustav Geffroyun portreti" (1895), Orse muzeyi (Fransa, Paris)), hansı ki, çoxsaylı seanslar tələb edirdi (bəzən yüzə qədər) və yenədə yarımçıq qalırdı.
Pol Sezan

Sezanın yaradıcılığında son dövründə işlədiyi bir çox kətanlar yarımçıq qalmışdır. Eyni zamanda onun yekun əsəri "Çimən qadınlar" kompozisiyası (1898–1905, İncəsənət Muzeyi, ABŞ, Filadelfiya) yaradıcılığının böyük dövrünü və ciddi ritmikliyini bitirir. Sezan təxəyyülünə görə öz çılpaq təbiətlərini yazırdı, onun fiqurları tez-tez formalarını dəyişir və ekspressivləşirdi, uydurulmuş poza və qruplara qoyulurdu.. Dünya və incəsənətə təsiri Sezanın şöhrətli həyatı sona çatır. Sabiq rəssamların, kolleksiyaçıların və tənqidçilərin zəvvarlarığı başlanır. Sezan yaradıcılığının təsiri özünü Pol Qogen və "Nabi" rəssamlar qrupu yaradıcılığında, fovist və kubistlərin, "Kərpicxallı valetlər"dən rus "sezanistlər"inin yaradıcılığına təsir göstərmişdir. Bəzən Sezana "rəssamlar üçün rəssam" və "təmiz rəsm"in nümayəndəsi kimi və əksinə, bəzən də, bir növ dünya və incəsənətin fəlsəfi konsepsiyasının yaradanı kimi baxırdılar.. Pol Sezan impressionizmdən təmizliyi və rəngin melodikliyini qəbul edib, postimpressionizmlə ona varlığın daimi başlanğıclarının axtarışlarını müqayisə edib, möhkəm maddi və mənəvi mahiyyətlər, ümumiləşdirən, sintetik mənzərəli metodlar, fəlsəfi və simvolik aspektlərə maraq yüksəldib, dekorativ üslublara və formal qəbullara nail oldu.. İncəsənət haqqında düşüncələri "Rəssamlar tamamilə özlərini incəsənətin öyrənilməsinə həsr etməlidirlər və şəkilləri yaratmağa çalışmalıdırlar, hansılar ki, nəsihət olardılar.
Pol Sezan

İncəsənət haqqında danışıqlar demək olar ki, faydasızdır. İş, hansı ki, insana öz işində müvəffəqiyyətə nail olmağa kömək edir, səfehlər tərəfindən anlamama üçün kifayət qədər kompensasiyadır. Ədəbiyyatçı özünü abstraktsiyalarla ifadə edir, halbuki rəssam şəkil və rəng vasitəsilə öz hisslərini və götürmələrini konkretləşdirir. Rəssam təbiətdən həddindən artıq, son dərəcə dəqiq, həddindən artıq səmimi və ya həddindən artıq asılı olmamalıdır; rəssam çox və ya az miqdarda öz modelinin və əsasən öz ifadə vasitələrinin sahibidir". "Mənim yaşım və sağlamlığım mənə arzularımı həyata keçirməyə imkan verməyəcək, hansına ki, mən bütün həyatım boyu cəhd edirdim. Lakin mən həmişə incəsənəin o ağıllı həvəskarlarına təşəkkür edəcəm, hansılar ki, mənim tərəddüdlərimə baxmayaraq, anladılar ki, mən sənətimi yeniləmək üçün nəyə nail olmağa çalışırdım.
Pol Sezan

Mən hesab edirəm ki, öz sənətinlə keçmişi əvəz etmirsən, yalnız ona yeni əlaqəni əlavə edirsən". "Klassikaya tərəf getmək lazımdır, amma təbiət vasitəsilə, yəni hiss vasitəsilə". "Mənim üsulum — bu fantastik obraza nifrətdir. Mən yalnız həqiqəti yazıram". "Rəng — bu o nöqtədir ki, harada bizim beynimiz kainatla yanaşır". "Mən Parisi kökün və almanın köməyilə təəccübləndirmək istəyirəm".
Pol Sezan

"İncəsənətin ali məqsədi insan simasıdır!" Əsərlərinin saxlandığı muzey, qalereya və şəxsi kolleksiyalar Orse muzeyi ( Fransa, Paris) San Paulo İncəsənət muzeyi ( Braziliya, San Paulo) Kunstmuzey ( İsveçrə, Bern) E.G.Bührle fondu ( İsveçrə, Sürix) Metropoliten İncəsənət muzeyi ( ABŞ, Manhetten, Nyu-York) Müasir İncəsənət muzeyi ( ABŞ, Nyu-York) Kimbell İncəsənət muzeyi ( ABŞ, Texas, Fort-Uort) Vizney Amerikan İncəsənət muzeyi ( ABŞ, Nyu-York) Sinsinnati İncəsənət muzeyi ( ABŞ, Ohayo, Sinsinnati) Fine Arts muzeyi ( ABŞ, Massaçusets, Boston) Ermitaj muzeyi ( Rusiya, Sankt-Peterburq) A.S.Puşkin adına Təsviri Sənət muzeyi ( Rusiya, Moskva) Qalereyalar Kortold İnstitutu Qalereyası ( Böyük Britaniya, İngiltərə, London) Milli Qalereya ( Böyük Britaniya, İngiltərə, London) Milli Qalereya ( ABŞ, Vaşinqton) Minneapolis İnstitut Qalereyası ( ABŞ, Minnesota, Minneapolis) Çikaqo İncəsənət İnstitutu ( ABŞ, Çikaqo) Detroit İnstitut Qalereyası ( ABŞ, Miçiqan, Detroit) Şəxsi kolleksiyalar Sezanın bir çox əsərləri şəxsi kolleksiylarda saxlanılır. Natürmortları Akvarelləri Portret və avtoportretləri Portretləri Avtoportretləri Həmçinin bax Mont Seint-Viktuar Palitra ilə avtoportret Kart oyunçuları Kəllə piramidası Mari-Qortenziey Fike Postimpressionizm İmpressionizm Vinsent van Qoq Jorj-Pyer Söra Eduard Mone Pablo Pikasso Xarici keçidlər paul-cezanne.org saytında Pol Sezanın əsərləri (ing.) paulcezanne.com saytında Pol Sezanın əsərləri (ing.) istanbulsanatevi.com saytında Pol Sezanın əsərləri Arxivləşdirilib 2009-03-02 at the Wayback Machine (türk.)
Sezən Aksu

Sezən Aksu (13 iyul 1954, Sarayköy, Dənizli vilayəti) — türk müğənnisi, bəstəkarı və söz yazarı. 2010-cu ildə Amerikan NPR radiosu tərəfindən təyin olunan "50 Böyük Səs" siyahısında yer almışdır. Sezən Aksunun musiqi karyerasında 23 albom nəşr olunmuşdur. Yaradıcılığı Müəllim ana ataya sahib olan Aksu üç yaşında ailəsiylə İzmirə köçdü. Bu müddətdə üsyankar şəxsiyyəti ilə diqqət çəkən Aksu rəqqasə olma xəyalı qurmağa başladı.
Sezən Aksu

Sənətçi daha sonra bu müddət üçün "Allah atama ağrıdı da müğənni oldum" demişdir. Gəncliyində sənətin bir çox növünə maraq duyan Aksu 1970-ci ildə Həftə Sonu adlı jurnalın açdığı səs yarışmasında altıncı oldu. 1973-də Egey Universiteti Əkinçilik Fakültəsinə başlayan sənətçi 1974-də üç mahnısını bir val şirkətinə göndərdi. Eyni il Ali Əngin Aksu ilə evlənən sənətçi məktəbindən də ayrıldı. 1974-ün son aylarında val istehsalı üçün İstanbula getdi.
Sezən Aksu

İlk qırx beşliyini Sezən Seley adıyla nümayiş edən sənətçi bu Haydı Şansım adını verdiyi əsərini 1975-də nümayiş etdi. Ancaq albom yalnız əlli kopya satdı. Bunun ardından səksənlərin başına qədər davamlı yeni qırx beşliklərini çıxardı. İlk albomunu isə 1977-də Allahaısmarladık (Xudahafiz) adıyla nümayiş edən sənətçi albomdakı "Neçə il keçdi aradan" adlı mahnısıyla dövrə görə böyük bir addım atdı. 1978-də Hurşid Yenigünün iki mahnısına söz yazan sənətçi dövrə görə böyük bir səs gətirdi.
Sezən Aksu

1978-də ikinci albomu Sərçəni nümayiş edən Aksu baş rolunu Bulud Arasla paylaşdığı bir Atıf Yılmaz filmi olan Kiçik Sərçədə oynadı. Sənətçi bu tarixdən sonra Kiçik Sərçə adıyla xatırlanmağa başlandı. Sənətçi daha sonra 10 iyul 1981də Sinan Özər ilə evləndi. 1981-ci ildə Mithat Can Özəri dünyaya gətirdi. Sonrasında Şənər Şən, İlyas Salman, Ayşən Gruda kimi adlarla "Min İl Əvvəl, Min İl Sonra" adlı müzikalda rol aldı.
Sezən Aksu

Daha sonra 1989-da ikinci filmi olan "Böyük Təklik"i Yavuz Özkanın rejissorluğunda, Fərhan Şənsoyla baş rolu paylaşaraq çəkmişdir. 1991-də Türkiyə tarixinin ən çox satan albomlarından "Gülümsə"ni nümayiş edən sənətçi doxsanlar musiqisində çox əhəmiyyətli bir yer etdiyi kimi Sərtab Ərənər, Harun Kolçak, Aşkın Nur Yengi, Levənt Yüksəl, Işın Karaca, Hande Yenər, Yıldız Tilbe kimi bir çox adı musiqi bazarına qazandırdı və bir çox əhəmiyyətli sənətçiyə dəstək oldu. Sənətçi son olaraq 2009-da "Gedirəm Düş Bağçalarında" adlı albomuna imzalamışdır. Albomdakı caz tonları da albomun xüsusiyyətləri arasındadır. Diskoqrafiya Filmoqrafiya 1978: Kiçik Sərçə Xarici keçidlər sezenaksu.com.tr — Sezən Aksunun rəsmi saytı
Nəsimi metrostansiyası

Nəsimi metrostansiyası — 2006-cı ildən inşaatına başlanılmışdır və 2008-ci ilin oktyabrın 9-da istifadəyə verilmişdir. Stansiyanın tikintisinə 100 milyon Azərbaycan manatı məbləğində vəsait xərclənilib. Metrostansiyanın 6-cı və 9-cu mikrorayon istiqamətlərinə çıxışları var. Metronun "Memar Əcəmi" — "Nəsimi" xəttinin uzunluğu 1660 metr. Stansiyanın platformasının uzunluğu 102 metr. Eni 15 metr. Mediaforum, "NƏSİMİ" Metrostansiyası APA / Azərbaycan paytaxtında yeni metro stansiyası istismara verilib Xarici keçidlər Arxivləşdirilib 2011-07-06 at the Wayback Machine
Mürəkkəb maddə

Mürəkkəb maddə — Bir neçə növ element atomlarından təşkil olunan kimyəvi birləşmə. Mürəkkəb maddələr bəsit maddələrdən fərqli olaraq böyük qruplara bölünürlər və müxtəlif növ atomlardan əmələ gəlmiş olurlar. Mürəkkəb maddələrin müxtəlif növ atomlardan təşkil olunduğunu sübut etmək üçün kimyəvi təcrübələrdən istifadə edirlər. Məsələn, suyun sabit elektrik cərəyanının tə — siri ilə oksigen və hidrogen qazlarına parçalanmasını təcrübədə asanlıqla müşahidə etmək olar. Bunun üçün içərisində su olan aşağıdakı cihazı (Hofman cihazını) dövrəyə qoşaq.
Mürəkkəb maddə

Borudan çıxan qazın oksigen olduğunu, "Həyat bilgisi" kursundan bildiyiniz kimi, közərmiş çöplə yoxlamaq olar. Hidrogen qazını yoxlamaq üçün borudan çıxan qazı kiçik sınaq şüşəsinə yığıb spirt lampasının alovuna tuturuq. Bu zaman kiçik "pax" səsi eşidiləcəkdir. Hava qarışığı olmayan hidrogen isə sakit, rəngsiz alovla yanır. Deməli, su iki müxtəlif element atomlarından—hidrogen (H) və oksigendən (O) ibarətdir, yəni o, mürəkkəb maddədir.
Mürəkkəb maddə

Həmçinin bizim tanıdığımız xörək duzu (NaCl) Na və Cl, sönməmiş əhəng (CaO) Ca və O elementlərindən ibarət olub, mürəkkəb maddələrə aiddir. Mürəkkəb maddələrə başqa sözlə kimyəvi birləşmələr də deyilir. Tərkibinə və xassələrinə görə mürəkkəb maddələrin 4 əsas qrupu var: oksidlər, əsaslar, turşular, duzlar. Biri oksigen olmaqla iki elementdən ibarət mürəkkəb maddələrə oksidlər deyilir. Bəsit maddələrin (metallar və qeyri-metalların) oksigenlə birləşərək mürəkkəb maddələr əmələ gətirməsi reaksiyaları birləşmə reaksiyalarıdır.
Ceyhun Həsənov

Ceyhun Həsənov (kapitan) (azərb. Ceyhun Aydın oğlu Həsənov) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin kapitanı, Vətən müharibəsinin şəhidi, Vətən Müharibəsi Qəhrəmanı. Ceyhun Həsənov (general-leytenant) (azərb. Ceyhun Əkbər oğlu Həsənov) – Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirinin müavini - Penitensiar Xidmətin rəisi, ədliyyə general-leytenantı. Həmçinin bax Ceyhun (ad)
Seyid Yəhya Bakuvi

Seyid Yəhya Bakuvi — mənşəcə Azərbaycan türklərindən olan Azərbaycanın tanınmış filosof alim və şairlərindən biri, xəlvətilik təriqətinin ikinci qurucusu. Bakuvi eyni zamanda xəlvətiliyin virdi olan Virdü-Səttarın müəllifidir. 2013-cü ildə UNESCO-nun Baş Konfransının 36-cı sessiyasında Seyid Yəhya Bakuvinin 550 illik yubileyinin dünya səviyyəsində qeyd edilməsi haqqında qərar qəbul edilib. Seyid Yəhya 1403-cü ildə Azərbaycanın Şamaxı şəhərində doğulmuşdur. Onun anadan olduğu dövrdə Şirvanşahlar dövlətinin paytaxtı olan Şamaxı şəhəri bu bölgədə önəmli elmi, siyasi və mədəni mərkəz mövqeyində idi. Seyid Yəhyanın doğum tarixi barədə qaynaqlarda heç bir məlumat verilməmişdir. Ancaq onun XIV əsrin sonlarında doğulduğunun təxmin edilməsinə sövq edən bilgilər vardır.
Seyid Yəhya Bakuvi

Bunlardan biri Nəzminin Bakıda qırx ildən çox yaşamasını nəql etməsidir. Bu mülahizə həqiqət kimi qəbul edildikdə, Seyid Yəhyanın 1466-cı ildə vəfat etdiyini nəzərə almaqla onun Bakıya 1426-cı ildən öncə gəldiyi söylənilə bilər. Pir Məhəmməd Ərzincani Bakıya gedərkən Ərzincana gəlib onunla görüşən Çələbi Xəlifəyə: "O indi çox yaşlandı, yaxında vəfat edər" dediyinə baxılırsa S.Yəhyanın uzun ömür sürdüyü anlaşılır. Bu biliklər işığında onun XIV əsrin sonlarında doğulduğu söylənilir. Şeyxin tam adı əs-Seyid Cəmaləddin Yəhya ibn əs-Seyid Bəhaəddin əş-Şamaxi əl-Bakuvidir. Şamaxıda anadan olmasına baxmayaraq, o, hakimiyyət mərkəzi olan Şirvana mənsub edilmişdir.
Seyid Yəhya Bakuvi

O dövrlərdə Şirvan bölgəsində olan üləma və şeyxlərin Şirvani nisbəsi ilə yad olunması geniş yayılmışdı. Şirvani nisbəsi ilə yanaşı, ona Bakuvi nisbəsinin də verilməsi həyatının ən uzun və mühüm dövrünü Bakıda keçirməsi, oradakı irşad fəaliyyəti ilə ətraf aləmdə tanınıb məşhur olması və burada vəfat etməsi ilə əlaqədardır. Azərbaycan mənbələrində daha çox Yəhya Bakuvi kimi yad edilir. Əsərlərində doğulduğu Şamaxı şəhərinin adından götürülən əş-Şamaxi nisbəsinə az təsadüf olunur. Seyid Yəhya üçün qaynaqlarda sevgi və hörmət ifadə edən bir çox üstün sifətlər ifadə olunmuşdur: -Nəqiblər nəqibi, nəciblərin nəcibi, şeyxlərin şeyxi, seyidlərin görkəmlisi -Şeyx, arifi-billah -Xəlvətilik təriqətinin feyz qaynağı -Qüdvətüs-sani, həqiqət məşrəbində imamür-rəbbani, qütbül-arifin, cəlalül-milləti vəl-həqqi vəd-din -Qütbü-vəqtihi və fəridi-əsrihi -Safiyyə üləmasının böyüklərindən, qüdvəyi-sani, gövs -Xəlvətilik taifəsinin piri-sanisiPiri-sani S.Yəhya üçün ən çox istifadə olunan və adətən onunla adlanmış olan bir ifadədir. Pir təsəvvüfdə təriqətin qurucusu, təriqət sahibi anlamında işlədilir.
Seyid Yəhya Bakuvi

Bu mənada xəlvətiliyin piri Ömər Xəlvətidir. Piri-san isə ikinci ər anlamındadır. Bir təriqətin quruluşundan sonra təriqətə yeni bir istiqamət verən və yeni həyat qazandıran sufiyə deyilir. Məsələn qadiriliyin piri-sanisi İsmayıl Rumi (piri Əbdülqədir Geylanidir), xəlvətiliyin piri-sanisi S.Yəhyadır. Seyid Yəhya nəsəbi sağlam seyidlərdən sayılır. Onun atası yeddinci imam Musa Kazımın soyundandır.
Seyid Yəhya Bakuvi

Şerlərində Seyid təxəllüsü istifadə etmiş, əsərlərinin sonunda adını Yəhya əl-Hüseyni yazaraq seyid olduğunu bildirmişdir. Babaları nəqiblər sülaləsindən olmuşdur. Atası Bəhaəddin Şirvanşahlar dövlətinin nəqibül-əşrafı idi. Uşaqlıq və gənclik illəri Seyid Yəhyanın uşaqlıq illəri Şamaxıda, ailəsinin yanında keçmişdir. Uşaqlıq dövrünə aid əlimizdə ancaq mənqəbə kitablarında xatırlanan məlumatlar vardır. Bu mənqəbələrdən onun zəngin və nüfuzlu bir ailədə doğulduğu anlaşılır. Ailəsinin seyid olması da onun öz mühitində sayılan və sevilən biri olmasını təmin etmişdir.
Seyid Yəhya Bakuvi

Bütün bunlarla yanaşı kiçik yaşlarından əxlaqı və tərbiyəsi ilə insanlar üzərində müsbət təsir oyatmışdır.S.Yəhyanın mükəmməl bir təhsil aldığı şəkksizdir. Əsərlərinin çoxunu ərəb dili və fars dilində yazmış olması öz doğma Azərbaycan türkcəsi ilə yanaşı bu iki dilə də hakim olduğunu göstərir. Əsərləri İslam dininə aid bir çox elm sahəsinə dərindən bələd olduğu təsəvvürünü yaradır. Şamaxıdan nə vaxt getməsinə dair bir məlumat olmasa da, təhsilini doğma şəhərində tamamladığı ehtimal edilir.Müəllimlərinin kim olduğuna dair məlumatı Şəfaül-əsrar əsərində vermişdir. Burada yad etdiyi adlardan "ustadım" dediyi Şeyx Şəmsəddin Əxıskətidən fiqh elmini, Mövlana Hafizəddin əl-Gərdəridən ərəb dili, bəlağət və xitabəti, "ustadım və sənədim" dediyi Mövlana Tacəddindən hədis və fiqh elmlərini, Qütbəddin əs-Sərabidən əqaid və kəlam elmlərini öyrənməsi məlumdur. S.Yəhya Bakıda qırx ildən çox yaşamışdır.
Seyid Yəhya Bakuvi

Bakıdakı fəaliyyətinə nəzər saldıqda bu müddətin mənbələrdə doğru göstərildiyi aydınlaşır. Bunun əksinə başqa bir məlumat da yoxdur. Bu halda S.Yəhyanın Bakıya XV əsrin 20-ci illərində gəlməsi qənaəti hasil olur. Bakıya getməsinə səbəb olan hadisə Şeyx Sədrəddinin vəfatından sonra şeyxlik məsələsində Pirzadə ilə aralarında çıxan ixtlafdır. Şeyx Sədrəddin vəfatından öncə tərəfdarlarını toplayaraq Seyid Yəhyanı yerinə təyin etmiş və ona itaət etmələrini söyləmişdir. Lakin şeyxin ölümündən sonra Pirzadə onun yerinə taxta əyləşmiş və S.Yəhya Bakıya köçmüşdür.S.Yəhyanın Bakıya köçdüyü zaman Şirvanşah I Xəlilullah xan idi. O, Bakıya gəldikdən sonra burada Şirvanşah I Xəlilullah xanın da yardımı ilə xəlvətiliyin ilk böyük xanəgahını açmışdır.
Seyid Yəhya Bakuvi

Bakıdakı xanəgahın inşasında Şirvanşah I Xəlilulllah xanın yardımçı olmasını Seyid Yəhya türbəsinin ətrafında Şirvanşah tərəfindən inşa edilən məscid və digər binalardan da anlamaq mümkündür. Mənbələrdə də Şirvanşah I Xəlilullahın ona böyük yardım göstərdiyi və hörmət etdiyi qeyd edilmişdir. Şirvanşah I Xəlilullah xan ilə aralarındakı yaxşı münasibəti göstərən əlamətlərdən biri də S.Yəhyanın Kəşfül-qülub əsərini Şirvanşaha ithaf etməsidir. Belə ki, əsər bu ifadələrlə başlayır: "Bu risaləni yazmanın səbəbi ua ədalət əmiri, aləmdəki bütün sultanların ən şərəflisi, əl-Məlikül Mənnanın hökmünün davam etdiricisi, Xəlilür-rəhmanın adaşı sultan ibni sultan Əmir Xəlilullahın (Uca Allah bütün aləmə və almdəkilərə yaydığı rəhməti ilə onu ən uca məqama çıxarsın) gündən-günə artan dövlətinin itidali-vasitəsi ilə tapdığım əmniyyət və əman ilə yazdım (Əmirül-adil. Əzam, Əkrəm, Xülasətüs-səlatin fil-aləm, əl-Müəyyəd, əl-Məlikül-Məənnan, Xəlilur-rəhman, Sultan ibni sultan, Əmir Xəliullah hallədallahu təala səradika əzəmətəhu və cəlalulhu adına yazılmışdır".Seyid Yəhya müridlərinə uzun ömür verməsi üçün Allaha dua edərkən "Xəlil bəyə dua edin, çünki mənim ömrüm onun həyatıdır" – demişdir. Həqiqətən də Şirvanşah I Xəlilullah xanın ölümündən doqquz ay sonra S.Yəhya da vəfat etmişdir.Mənbələrdə S.Yəhyanın təsəvvüfi həyatı ilə bağl məlumatlarla yanaşı ailə həyatı ilə də bağlı məlumatlara rast gəlinir.
Seyid Yəhya Bakuvi

Onun xanımı şeyxin qızıdır. Şeyx Sədrəddin gələcəkdə xəlvətiliyin ən böyük şeyxi olacaq istedadlı müridi S.Yəhyanı qızı ilə evləndirmişdi.S.Yəhyanın övladlarının sayı qaynaqlarda açıq ifadəsini tapmamışdır. Ancaq mənbələrdəki bilgilərdən üç oğlunun olması dəqiq bilinir. M.Nəzmi S.Yəhyanın böyük oğlunun adının Fəthullah olduğunu və atası vəfat etdikdən sonra onun yerinə Bakıda səccadəyə oturduğunu bildirir. Fəthullah atasından sonra bir il şeyxlik etdikdən sonra vəfat etmiş və atasının yanında dəfn olunmuşdur.Ləmazatdakı süfrə mənqəbəsindən aydın olur ki, ortancıl oğlunun adı Əmir Güllə olmuşdur.Şeyxin üçüncü oğlu ilə əlaqədar məlumat verən Həsən Krımidir. O, S.Yəhyanın kiçik oğlunun adının Nəsrullah olduğunu, Krım xanı tərəfindən Krıma dəvət olunduğunu, onun da bu dəvəti qəbul edərək Krıma getdiyini bildirir.
Seyid Yəhya Bakuvi

Nəsrullah burada ona bağışlanan təkyədə şeyxlik etmişdir. O, həm də Krım xanlığının Nəqibül-əşrafı vəzifəsində işləmişdir. Krım və ətrafında xəlvətilik onun vasitəsi ilə yayılmışdır. XVII əsrə kimi Krımda Şeyx Nəsrullahn nəsli davam etmişdir. S.Yəhya Bakıda vəfat etmişdir. Vəfatı haqqında müxtəlif tarixlər verilmişdir.
Seyid Yəhya Bakuvi

Belə ki, Nəfəhatüs-üns, Şəqayiq və Töhfətül-mücahidin əsərlərində 868 və ya 869-cu il deyə iki tarix verilir. Xulvi və Əhməd Hilmi 869-cu il, S.Vicdani və M.Ə.Ayni isə 862-ci il tarixi göstərir. Lakin əksər mənbələr S.Yəhyanın Şirvanşah I Xəlilullahın ölümündən 9 ay sonra öldüyünü göstərir. Şirvanşahlar dövlətinin görkəmli tədqiqatçısı Sara Aşurbəyli Əbdürrəhman Cəlaluddin əs-Suyuti və Məhəmməd ibn Əhməd ibn İlyasa əsaslanaraq yazır: "Şirvanşah I Xəlilullahın ölüm tarixi Misir tarixçisi Əbdürrəhman Cəlaluddin əs-Suyutinin (1445–1505) "Nəzm əl-ükban fi iyan" əsərində belə qeyd edilmişdir: "Şirvan hökmdarı Xəlil ibn Məhəmməd əd-Dərbəndi, Şamaxı hakimi, hökmdarların möhtərəmi, mömini, ləyaqətlisi və ədalətlisi olmuşdur. O, böyük müsəlman hökmdarlarının sonuncusudur. Şirvan və Şamaxı məmləkətlərində əlli ilə yaxın hökmdarlıq etmiş və 869-cu ildə (miladi 3. sentyabr 1464 – 23. avqust 1465) ölmüşdür.
Seyid Yəhya Bakuvi

Onun yüz, yaxud ona yaxın yaşı vardı. Buna baxmayaraq asanlıqla oxuyurdu və sapsağlam idi". Şirvanşahın bu ölüm tarixini digər ərəb müəllifi Məhəmməd ibn Əhməd ibn İlyas da təsdiqləyir. O, Şirvanşah I Xəlilullahın ölüm tarixini daha da dəqiqləşdirərək, onun 869-cu ilin zilhiccə ayında (25.07.1465–23.08.1465) vəfat etdiyini yazır. Numizmatik məlumatlar da bu tarixi təsdiqləyir. Onun oğlu I Fərrux Yasarın kəsdiyi ilk sikkələr 869/1465-ci ilə aiddir.
Seyid Yəhya Bakuvi

Şirvanşah I Xəlilullahın 1465-ci ildə vəfat etdiyini nəzərə alan M.Rıhtım qeyd edir ki, böyük ehtimal şeyxin vəfatı 870-ci ilin ramazan ayına (17.04.1466–17.05.1466) düşmüşdür.Çələbi Xəlifənin Bakı səyahətini anladan Xulvi Seyid Yəhyanın cənazə mərasimi haqqında bilgi verir. Çələbi Xəlifə onu görmək üçün Ərzincandan yola çıxmış, ancaq Bakıya çatanda insanların dəstələrlə bir tərəfə getdiklərini görmüşdür. Maraq edib səbəbini soruşanda "Seyid Yəhya adında kamil bir mürşidimiz vardı. Bu gün vəfat etdi. Ona son vəzifəmizi etməyə gedirik." – cavabını almışdır.
Seyid Yəhya Bakuvi

Bu xəbərə çox üzülmüş, camaatla cənazə namazını qılaraq o gecə qəbri başında muraqəbəyə getmişdir. Haqqında mənbələr Azərbaycan təsəvvüf məktəbində yetişən mütəfəkkir alim Seyid Yəhya Bakuvi və onun inkişaf etdirərək yenidən təsis etdiyi xəlvətilik təriqəti XV əsrdən etibarən müsəlman aləmində böyük təsirə malik olmuş və geniş yayılmışdır. S.Yəhya zəngin üç dilli (türk, ərəb, fars) təsəvvüfi-fəlsəfi və ədəbi əsərləri ilə dünyanın bir çox ölkələrinin fəlsəfi fikir tarixinə təsir etmişdir.Müəllif haqqında ən doğru bilgiləri, şübhəsiz ki, öz əsərləri verə bilər. Ancaq müsəlman müəlliflər, adətən əsərlərində özləri barədə az məlumat verirlər. Bəzən adlarını da yazmamaları, görünür təvazökarlıqdan irəli gəlmişdir. S.Yəhya da əsərlərində özündən çox bəhs etmir.
Seyid Yəhya Bakuvi

Lakin yenə də onun həyatı ilə bağlı bir sıra məlumatlara rast gəlmək mümkündür. Belə ki, o, Şifaül-əsrar əsərində müəllimlərini, Kəşfül-qülub əsərində Şirvanşah I Xəlilullahı yad edir. Bəzi şerlərində də həyatı və çilləri barədə məlumata rast gəlinir. S.Yəhyanın əsərlərində onun fəlsəfi-dini düşüncəsi və təsəvvüfi anlayışı barədə geniş məlumat vardır. Ona qədər təsəvvüf sahəsində əsər yazan müəlliflər o qədər də çox deyildi. Xüsusilə xəlvətilik təriqətinin sistemi və üsulları haqqında ondan öncə yazılmış əsərlərə təsadüf edilmir.
Seyid Yəhya Bakuvi

Əsərlərindən mükəmməl təhsil aldığı məlum olan Seyid Yəhya nəsr əsərlərini türk, ərəb və fars dillərində, nəzm əsərlərini isə fars dilində qələmə almışdır. Bu dildə yazdığı şerlərində "Seyid" məxləsindən istifadə etmişdir. Mehmet Rıhtım Türkiyə və Azərbaycan kitabxanalarında apardığı uzun araşdırmalar zamanı bu ölkələrin kitabxanalarında Seyid Yəhya əsərlərinin 100-dən artıq əlyazma nüsxəsinin olduğunu üzə çıxarmışdır. Ümumiyyətlə, Seyid Yəhya irsinə aid olan əsərlər aşağıdakılardır: Ətvarül-qəlb Bəyanül-elm (Çehel Mənazil və həft məqam) Əsrarüt-Talibin Ətvarül-qəlb Kəşfül-qülub Qisseyi-Mənsur Kitabül-vüdu Məkarimi-əxlaq Mənaqibi-Əmirəlmöminin Əli kərrəmallahü vəchəhu Mənazilül-aşiqin Mənazilüs-sabiqin Meyari-təriqət Rümuzül-işarət (Təfsir və təvili "İhdinəs siartəl müstəqim") Risaleyi-Ma la buddə batiniyyə (Əsrarül-vüdu) Risalə fi Səlavatin-nəbi Şərh Məratibi-əsrari-qülub Şərh Sualati – Gülşəni-əsrar Şərül-Əsmai-səmaniyyə Şəfaül-əsrar Təsərrufatü mükaşəfat Virdü-SəttarSeyid Yəhyanın müxtəlif mənbə və kataloqlarda başqa əsər adlarına da təsadüf edilir. Bunlar "Elmi-lədün", "Mənazilül-arifin", "Əsrarül- vəhy", "Əsrarül-qülub", "Gəncineyi əsrar", "Kitabül-üsul" əsərləridir. Mehmet Rıhtım yazır ki, "bunlardan bir qismi ehtimal ki, adı fərqli qeyd edilmiş əsərlərdir.
Seyid Yəhya Bakuvi

Çünki, uzun tədqiqatlar bu əsərlərin olmadığını göstərdi".Seyid Yəhyanın təsəvvüf elminin bir çox sahəsində yazılmış olan əsərlərindəki dil, ədəbi xüsusiyyətlər və məzmun zənginliyi müəllifin təfəkkürününn dərinliyini göstərməsi baxımından da dəyərlidir. Bununla yanaşı onun nəzm və nəsrlə çoxlu sayda əsər yazması da diqqəti xüsusi cəlb edir. Çünki, ona qədər xəlvəti şeyxləri arasında bu sayda və çeşiddə əsər yazan olmamışdır. Əsərlərində İslam dünyasında işlək olan üç dildən – ərəb dili, fars dili və Azərbaycan türkcəsindən istifadə etmiş və farsca şeirlər yazmışdır. Bu da onun dil zənginliyini və ifadə genişliyini göstərir. Əsərlərində diqqət çəkən cəhətlərdən biri də qaynaq zənginliyidir.
Seyid Yəhya Bakuvi

Müəllif əsərlərində mövzuları çox vaxt Quran ayələri və Məhəmməd peyğəmbərin hədisləri ilə əsaslandırmışdır. Bu da onun Quran və hədis bilgisinin dərinliyini göstərir. Digər tərəfdən özündən əvvəl yaşamış və əsər yazmış bir çox sufi aliminin də əsərlərindən yararlanmışdır. Mənbələrdə Seyid Yəhyanın iyirmi minə yaxın müridinin olduğu, onlardan 360-nın xilafət aldığı bildirilir. Ən məşhur mürid və xəlifələri bunlardır: Dədə Ömər Rövşəni Pir Şükrüllah Ənsari Əlaəddin Rumi Həbib Qaramani Pir Məhəmməd Ərzincani Ziyaəddin Yusif Müsküri Seyid Əhməd Sünnəti Pirzadə Fəthullah Pirzadə Nəsrullah Hacı Həmzə Çankıri Baba Rəsul Xəlvəti Dərviş Kamal Üveys Xəlvəti Şeyx Mənsur əfəndi Həmçinin bax Tərcümeyi-bəyani-usuli-ətvari-səba Əcaibül-qülub Xarici keçidlər • Film izlə Seyid Yəhya Bakuvi haqqında sənədli film izlə Azərbaycan Övliyaları və Mənqibələri — Seyid Yəhya Şirvani Azərbaycan vəlilərindən Seyid Yahya Şirvani Əsərlərini sifariş ver Arxivləşdirilib 2011-06-20 at the Wayback Machine
Arı südü

Arı südü – arıçılıq məhsuludur. Arı südü cavan arılarda xüsusi vəzlərdə yaranır. Əvvəlcə o, qatı, ağtəhər-şəffaf, jeləyəbənzər kütlə, sonra parıltısız sarımtıl çalarlar əldə edir. O, spesifik iyə və dada malikdir. Arı südünün tərkibi mürəkkəbdir. Onda zülallar, yağlar, karbohidratlar, vitaminlər, aminturşuları, fermetnlər, yağ turşuları, hormonabənzər maddələr var, amma zülallar və vitaminlər üstünlük təşkil edir.
Arı südü

Arı südündə 65% su, 14–18% zülal maddələri, 9–10% şəkər, 1,-5,7% yağ var. Onun tərkibində 22 aminturşusu aşkar edilmişdir. Arı südündə dəmir, qızıl, gümüş, kükürd, xrom və sink kimi mikroelementlər aşkar edilmişdir. Arı südü 5–15 günluk körpə işçi arıların udlaq və üst çənə vəzilərində hazırlanır. Sürfələrin və yumurtlama dövründə ana arının yemlənməsinə sərf olunur.Arı südünün daha asan və etibarlı üsulu onu elə yığılan kimi istifadə etməkdir. Bu üsulun üstünlüyü odur ki, arı südü təbii halında, heç bir dəyişiklik olmadan istifadə edilir.
Arı südü

Belə üsulun çatışmayan cəhəti dozanın qeyri-dəqiq olmasıdır. Arı südü immuniteti gücləndirir və ömrü uzadır. Bunun sübutu isə, yalnız arı südü ilə qidalanan ana arıdır, çünki normal arılar 45–50 gün yaşayarkən, ana arılar 5 il yaşayır. Arı südünün istehsalı zəhmətlidir. Bir həftəlik gənc arılar tərəfindən istehsal olunur. Arı südünü arılar çənələrindəki vəzilər vasitəsilə ifraz edirlər.
Arı südü

Arı südü xərçəng xəstəliyi ilə mübarizədə bütün dünyada geniş olaraq istifadə edilir. Arı südü mikrobları məhv etdiyi kimi onların əmələ gəlməsinə də mane olur. Sonsuzluq problemində uşaq sahibi olmağı asanlaşdırır. Arı südü damar tıxanıqlığını aradan qaldıraraq qan axınını yaxşılaşdırır. Şəkər xəstələrinə arı südü verildikdən sonra bu xəstələrdə yaxşılaşma müşahidə olunur. Arı südü astma, bronxit və nəfəs darlığı çəkən xəstələr üçün də müalicəvidir və ağciyəri təmizləyərək bəlğəmi azaldır.
Arı südü

Bundan başqa, arı südü uşaqların zehni və fiziki inkişafını sürətləndirərək əzələ və sümük inkişafını dəstəkləyir. Tərkibi arının qidalandığı tozcuqdan asılıdır. Təzə halda ağ olur, sonra isə sarı, tutqun-qəhvəyi rəng alır. Bir qədər acı dadır. İnkişaf edən ana arı sürfələri üçün yemdir. İşçi arı sürfəsi 2–3 gün, ana arı sürfəsi isə 4–5 gün bal-güləm qarışmış Arı südü ilə yemlənir.
Arı südü

Daha böyük dozalar və müalicə üçün həkimlə məsləhətləşməli. Balla 100:2 nisbətində qarışdırılmış südün sutkalıq profilaktik dozası 20–25 qramdır. Uşaqlar üçün dozanı 2–3 dəfə azaltmaq lazımdır. İstehsal forması saf arı südü – 10, 20, 50 qramlıq şprislərdə bala qarışdırılmış halda – 190 qr. balda 4 qr. arı südü, 300 qr.
Arı südü

– 6 qr., 500 qr. – 10 qr.Supermarketlərdə arı südünün hər 2 formada satışına rast gəlmək olar. Saxlama şəraiti Saf arı südü: −18 °C – 1 il, 0 °C – 2 ay. Arı südü işığın təsiri ilə otaq temperaturunda sürətlə parçalanır və öz müalicəvi təsirini itirir. Yaxşı olar ki, arı südü soyuducuda aşağı temperaturada saxlanılsın. İstifadə müddətində hermetik bağlı qabda soyuducuda saxlamalı.
Kiçik dodaqlar

Kiçik dodaqlar (labia minora), qadın reproduktiv sistemlərindən biridir. Vaginal bucağın hər iki tərəfindən sallanan dərilərdir. Kiçik dodaqlar, müxtəlif boyda, rəngdə və şəkildə ola bilər. Kişi üretrası və penis dərisi ilə bərabərdir Kiçik dodaqlar böyük dodaqların tam altında yerləşir. Uşaqlıq yolunu əhatə edən, iki kiçik dəri qatından ibarətdir. Ölçüləri qadından qadına fərqli olur.
Kiçik dodaqlar

Adətən kiçik cinsiyyət dodaqları böyük cinsiyyət dodaqları ilə örtülü olur. Bəzi qadınlarda kiçik cinsiyyət dodaqları nisbətən iri olub böyük cinsiyyət dodaqlarından xaricə çıxır və buda bəzi qadınlarda kompleks yaradır. Kiçik dodaqlarda yağ və tük olmaz. Qan damarları və sinir hüceyrələri olduqca çoxdur.Kiçik dodaqlar, klitordan aşağı və yana doğru və vagina girişinin hər iki tərəfindən arxaya doğru uzanaraq vagina girişi ilə xarici dodaqların arasında sona çatır. Kiçik dodaqların alt arxa ucları əsasən, bükülmüş dəri ilə önə birləşir.
Nazim Hüseynov (cüdoçu)

Nazim Hüseynov (2 avqust 1969, Bakı) — Azərbaycanlı cüdoçu. Nazim Hüseynov 1992 Barselona Olimpiadasının qızıl medalını qazanaraq tarixdə birinci Azərbaycanlı Olimpiya çempionu oldu. O, həm də 1992 və 1993-cü illərdə Avropa Çempionatının qalibi olmaqa ilə yanaşı iki dəfə Dünya Çempionatının medalını qazanıb. 1995-ci ildə "Şöhrət" ordeni ilə təltif edilib. Nazim Hüseynov 1969-cu ilin 2 avqust tarixində Bakı şəhərində ləzgi ailəsində anadan olub. Hüseynovun atası əslən Qusar rayonunun Piral kəndidən, anası isə Dağıstanın Axtı rayonundandır.
Nazim Hüseynov (cüdoçu)

Nazim Hüseynovun birinci məşqçisi Azərbaycanın əməkdar məşqçisi Tərlan Həsənovdur. Ailəlidir, 2 övladı var. Hələ uşaq yaşlarından idmana maraq göstərən Nazim bir neçə dəfə SSRİ birinciliyində çempion olmaqla yanaşı bir neçə dəfə də mükafatçılar siyahısında olub. Dünya dzü-do arenasında ilk dəfə 1991-ci ildə Budapeştdə keçirilən super dünya kubokunda fəxri kürsünün ən yüksək pilləsinə qalxmışdır. Eyni zamanda həmin ildə Barselonada keçirilən dünya çempionatında 3-cü yer tutaraq mükafatçılar sırasına qalxmışdır. 1992-ci ildə isə daha da irəliləyərək Fransanın paytaxtı Parisdə keçirilən avropa çempionatında qızıl medal qazanmışdır.
Nazim Hüseynov (cüdoçu)

Belə ki, həmin yarışda 1-ci görüşdə Boudewijn Caspari (NED), 2-ci Haldun Efemgil (TUR), 3-cü görüşdə isə dünya və avropa çempionatının qalibi və mükafatçısı Girolamo Giovinazzonı (İTA) məğlub edərək, yarımfinal görüşündə Keith Gough (İRL) yenməklə finalda "avropanın əjdahası" adı ilə çağrılan Philip Pradayrola (FRA) qalib gəlməklə Azərbaycanın tarixində ilk dəfə avropa çempionu olmuşdur. Final görüşündə fransız cüdoçuya qarşı işlətdiyi fənd dünyanın 101 ən baxımlı ipponları siyahısına düşmüşdür. 1992-ci ildə cüdo əfsanəsi Nazim Hüseynov Azərbaycan tarixində ilk olaraq Barselonada keçirilən 25-ci yay olimpiya oyunlarında qızıl medal qazanaraq adını Azərbaycan idmanının tarixinə qızıl hərflərlə yazmışdır. Həmin yarışda ardıcıl olaraq 4 rəqibinə "İPPON"LA qalib gələrək oyunların yarımfinalında son dünya çempionu yapon Tadanori Koshinoya usatlıqla qalib gələrək finala vəsiqə qazanmışdır. Final görüşündə isə Hyun Yoona qalib gəlib Azərbaycan tarixində birinci dəfə olimpiya çempionu olmuşdur. 1993-cü ildə Yunanıstanın paytaxtı Afinada keçirilən Avropa çempionatında yenidən bütün rəqiblərinə qalib gələrək yarımfinalda 1995-ci il Birmingem avropa çempionatının qalibi Nigel Donohue qalib gəlib finalda Sidney olimpiya oyunlarının qalibi türk Hüseyn Özkanı məğlub edib ikinci dəfə avropa çempionu olmuşdur.
Nazim Hüseynov (cüdoçu)

Həmin ildə Hamiltonda keçirilən dünya çempionatında Natik Bağırov və Vazagaşvilli kimi dünyaca məşhur rəqiblərinə qalib gələrək finalda yaponiyalı Rjui Sonoda ilə qarşılaşmışdır. Həmin qarşılaşma da Nazim rəqibinə qarşı gözəl fənd işlətsə də hakimlərin səriştəsizliyi ucbatından həmin fənd hesaba alınmamış və nəticədə Nazim final görüşündə məğlub olaraq gümüş medala layiq görülmüşdür. 1994-cü ildə Qdanskda keçirilən avropa çempionatının finalında dəfələrlə məğlub etdiyi italiyalı Girolamo Giovinazzoniyə hakimlərin xalı (XANTE) nəticəsində məğlub olmuşdur. Bundan sonra isə onun səhhətində baş vermiş problemlər və ardıcıl zədələr yenidən çempion olmağa mane olmuşdur. Buna baxmayaraq, 1997-ci ildə keçirilən super dünya kubokunda qızıl medal qazanmışdır. Sidney Olimpiya oyunlarını lisenziya xarakterli turnirlərində isə viza problemi ucbatından yarışlara qatıla bilməsə də həmin lisenziya yarışlarında sonradan olimpiya oyunlarının mükafatçısı olan gürcü Vazaqaşvillini ipponla məğlub etmişdir.
Nazim Hüseynov (cüdoçu)

Hal-hazırda Azərbaycan cüdosunun əfsanəsi Nazim Hüseynov gənc idmançılara öz töhfələrini verməkdədir və öz bilik və bacarıqlarını gənclərdən əsirgəmir. Bu səbəbdən də son illərdə bu sahədə yeni çempionlar dünya cüdo arenasına daxil olmuşdur. Əməkdar bədən tərbiyəsi və idman xadimi (12 noyabr 2022). Nailiyyətləri 1991-ci ildə Barselonada keçirilən dünya çempionatının bürünc mükafatçısı; 1992-ci ildə Parisdə və 1993-cü ildə isə Afinada keçirilən Avropa çempionatının qızıl medalçısı; 1992-ci Barselona yay olimpiya oyunlarının qalibi(Azərbaycan tarixində ilk dəfə) 1994-cü il Avropa çempionatının gümüş mükafatçısı; 1993-cü il Hamiltonda keçirilən dünya çempionatının gümüş mükafatçısı; 1997-ci ildə Super dünya kubokunun qalibi; 101 ippona 3 fəndi düşən dünyanın 2 idmançısından biri (digər idmançı yapon Toşiqo Koqadır).İtaliyanın cüdo üzrə yiğma komandasına baş məşqçilik postuna rəhbərlik etmək təklifini rədd etmişdir. Xarici keçidlər Nazim Guseinov Judoka Həmçinin bax 1992 Yay Olimpiya Oyunları
Gilavar (külək)

Gilavar — il ərzində Azərbaycan şərq ərazisində, xüsusən də Abşeron yarımadasının Bakı və Sumqayıt şəhərləri, Şamaxı rayonu ərazisində əsən isti cənub küləyinin adıdır. Xəzri ilə birlikdə Abşeron yarımadasında əsən iki əsas küləkdən biridir. Əsasən yay ayları müşahidə edilir. Bununla belə ilin digər mövsümlərində müşahidəsi mümkündür. Qurudan dəniz istiqamətində əsir. Yay ayları əsdikdə havanın tempuraturunu artırır, rütubəti azaldır, insanda tənəffüsü çətinləşdirir. Qış və yaz ayları havanın temperaturunu mülayimləşdirir. Gilavar sözünün etimologiyası Azərbaycanın şərqində danışılan Tat dili ilə bağlıdır. Bu söz Tat dilindəki gilə (gilə) və var (külək) sözlərinin birləşməsindən yaranmışdır.
Kosmik sürətlər

Yer səthindən üfüqi istiqamətdə atılmış cismə (cismin ölçüsü Yerin radiusuna nisbətən çox kiçikdir) hansı sürət vermək lazımdır ki, o Yerin süni peykinə çevrilsin? Bu suala cavab vermək məqsədilə məsələni tərsinə həll edək. Fərz edək ki, üfüqi istiqamətdə atılmış cismə elə v 1 {\displaystyle v_{1}} sürəti verilmişdir ki, həmin cisim Yerin səthi yaxınlığında R Y radiuslu çevrə boyunca Yer ətrafinda fırlanır . Havanın sürtünmə qüvvəsi nəzərə alınmadıqda bu cisim yalnız Yerin cazibə qüvvəsinin təsiri ilə hərəkət edir. Bu halda cismə təsir edən mərkəzəqaçma qüvvəsini yaradan səbəb Yerin cazibəsidir, başqa sözlə, Yerin cismi cəzbetmə qüvvəsi mərkəzə- qaçma qüvvə rolunu oynayır. Ondan sonra: m v 1 2 R Y m M Y R Y 2 v 1 γ M Y R Y {\displaystyle \gamma } M Y {\displaystyle M_{Y}} R Y {\displaystyle R_{Y}} -in qiymətlərini (2)-də nəzərə alsaq, v 1 k m s a n {\displaystyle v_{1}\cong 8{\frac {km}{san}}} .