LocalDoc/ldquad_v2_retrieval-reranked huggingface dataset:
Qasırğa

Ozon və karbondioksid təbəqələri atmosferin temperaturunu tarazlayır. Ozon təbəqəsi "ehtiyacdan artıq olan" günəş şüalarını udur. Karbondioksid isə əksinə təsir göstərərək qazanılan temperaturu qoruyaraq soyumanın qarşısını alır. Bütün bu məlumatlar bizə göstərir ki, həyatımız bir-birindən mürəkkəb alt-sistemlərdən ibarət böyük sistem sayəsində davam edir. Bütün yer üzü insanın həyatına imkan yaratmaq üçün yaradılmışdır. Ümumi məlumat Ümumilikdə qasırğaların diametri 50–800 km genişliyindədir. Qasırğalar daha çox okeanlar üzərində meydana gəlir. Dairəvi hava hərəkətləri halında olduqlarından adətən xortumlara səbəb olurlar. Ətraflarına böyük zərər verirlər. Qasırğalara Asiyanını cənub sahillərində və Avstraliyanın Sakit okean sahillərində Tayfun, Meksika Körfəzi sahillərində Hurrican, Afrikanın bəzi bölgələrində, Latın Amerika sahillərində isə Tornado adı verirlər.
Qasırğa

Dünyada böyük diametrli və şiddətli qasırğa Beufort sayılır. Atlantik okeanını şimalında ümumiyyətlə qasırğalar iyun ayından oktyabra qədər baş verir. Bu müddət ərzində dəniz səthində isti və nəm əh çox halda olur. May və noyabr ayında az, digər aylarda isə seyrək meydana gəlir. Şimali Atlantik bölgəsində ildə meydana gələn tropik siklonun miqdarı 8-dir. Bunun 5-i qasırğa tipidir. Fırtınaların çoxu antisiklon bölgəsinin qərb ucundan qıvrılaraq Amerikanı hədəf alır. Tropik bir siklonun qasırğa olaraq adlanırıla bilməsi üçün küləyin sürətinin heç olmasa 117 km/saat olması lazımdır. Ümumiyyətlə, qasırğalar saatda 240 km-dən sox surətə malikdirlər. Qasırğalar həm də böyük dəniz dalğalarına və dənizin qabarmasına da gətirib çıxarır.
Qasırğa

Qasırğalarla birlikdə yağış da gəlir. Tropik bir külək qurşağının orta yağış miqdarı 75–150 mm-dir. Belə yağışlar ciddi sellərin meydana gəlməsinə də səbəb olur. Qasırğalar 2008-ci ildə 2008-ci ildə qasırğalar Fransa və İspaniyada öz gücünü göstərib. Bu günlərdə sürəti 48 metrə çatan külək nəticəsində 15 nəfər ölüb. Ölənlərin əksəriyyəti uşaqlardır. İspaniya və Fransada milyonlarla ev işıqsız qalıb. Hətta bir neçə aeroport bağlanmaq məcburiyyətində qalıb. BMT-ninn fəlakətlərin təhlükəsini azaltma üzrə beynəlxalq strategiya çərçivəsində hazırladığı hesabata görə, 2008-ci ildə daha çox Myanmada baş verən "Nərgiz" qasırğası can alıb. Nə az, nə çox, 138 min nəfər həyatdan məhrum olub, yüz minlərlə insan evsiz-eşiksiz qalıb.
Qasırğa

"Nərgiz" Myanmaya 4 milyard dollar ziyan vurub. Təbii fəlakətlər daha çox Asiya ölkələrində baş verib. Çində belə fəlakətlərin sayı 26, Filippində 20, İndoneziyada 16, Hindistanda 10 olub. Ötən il leysan yağışları və qasırğalardan Mərkəzi və Şərqi Avropa ölkələri də ziyan çəkib. Dnestr və Prut kimi çaylarda suyun səviyyəsi kəskin artıb. Nəticədə Ukrayna, Moldova, Rumıniya, Slovakiya və Macarıstanda sel daşqınları nəticəsində 42 nəfər ölüb. Bəşəriyyət tarixində - 10 ən böyük qasırğa Həmçinin bax Meteorologiya,Atmosfer hadisələri Xarici keçidlər
Fransa tarixi

Fransa tarixi — Qərbi Avropa ən böyük şəhərlərindən biri idi. Onun tarixi Merovinqlər (V–VIII əsrlər), Karolinqlər (VIII–X əsrlər), Kapetinqlər (X–XIV əsrlər) və Valua kimi tanınan dörd kral sülaləsinin hakimiyyət dövrlərini əhatə edir. Hələ qədim zamanlardan bəri şəhər üç şərti hissəyə bölünmüşdü (Site adası, şimal sağ sahili və cənub sol sahili); bu ərazilərin hər birisi öz fərdi inkişaf xüsusiyyətlərinə malik idi . Orta əsrlər Ölkənin birləşdirilməsi uğrunda mübarizə XI əsrdə Fransa iri və xırda feodal mülklərinə parçalanmışdı. Ölkənin şimal-şərq torpaqları Paris və Orleanla birlikdə krala məxsus idi. Kral bütün ölkə üçün qanun verə bilməzdi, vergi toplamaq hüququna malik deyildi. Hətta vassallar da kral torpaqlarında qəsrlər tikirdilər. Kral öz mülkündən əldə etdiyi gəlirin hesabına yaşayırdı.
Fransa tarixi

Onun qoşunu və muzdla işləyən məmurları yox idi. X–XI əsrlərdə Avropanın hər yerində olduğu kimi, Fransada da kənd təsərrüfatı və sənətkarlıqda irəliləyiş yarandı. Şəhərlər meydana gəldi, vilayətlər və şəhərlər arasında əmək bölgüsü yarandı, ticarət inkişaf etdi. Normandiyada dəmir filizi, şampan, Burqundiyada taxıl və kətan parça istehsal olunurdu. Əmək bölgüsü və ticarət vilayətlər arasında əlaqə, ölkənin birləşməsi üçün şərait yaratdı. Feodalların pula ehtiyacı artdı, feodallar məhsul töycüsünü pul töycüsü ilə əvəz etdilər. Kəndlilər yüksək ödəniş müqabilində şəxsi asılılıqdan azad olurdular.
Fransa tarixi

Vergilərin artırılmasına qarşı üsyanlar baş verirdi. Orta və xırda feodallar bu üsyanın qarşısını ala bilmirdilər, onlar bu üsyanı yatırtmaq üçün krala arxalanırdılar. Sənətkar və tacirlər Feodal dağınıqlığının aradan qaldırılmasına, şəhərlilər senyor zülmündən xilas olmağa çalışırdılar. Şəhərlilər feodaldan xilas olmaq üçün krala müraciət edir, ona pulla, silahlı dəstələrlə kömək edirdilər. Beləliklə, krallar şəhərlilərə, sənətkarlara və tacirlərə, orta və xırda feodallara, kəndlilərə arxalanaraq ölkəni birləşdirməyə başladılar. Fransa kralı ölkənin birləşdirilməsində İngiltərə ilə toqquşdu.
Fransa tarixi

Hələ XI əsrdə Normandiya hersoqu işğalçı I Vilhelm İngiltərəni tutdu və onun kralı oldu. Onun varisləri Fransa ərazisinin çoxunu ələ keçirdilər, lakin XIII əsrin əvvəllərində ingilis kralının Fransadakı mülkləri də, Normandiya, Tuluza qraflığı Fransa kralı tərəfindən tutuldu. Yalnız Akvitaniya hersoqluğunun bir hissəsi İngiltərənin əlində qaldı. Fransa mərkəzləşmiş dövlətə çevrildi. Ölkənin bütün ərazisi kralın hakimiyyəti altında birləşdirildi. Hersoq və qraflar əvvəlki müstəqilliklərini itirdilər.
Fransa tarixi

Kralın daimi qoşunu var idi və illik vergi toplayırdı. Nəticədə təsərrüfat da inkişaf edirdi. Bütün bunlar XV əsrdə Fransada yaranmış mərkəzləşmiş dövlətin əsas əlamətləri idi . Baş məclis. Silki monarxiya Ölkədə hamı kralın təbəəsi idi. Əhali 3 silkə bölünmüşdü. Hüquqları və vəzifələri eyni olan insan qruplarına silk deyilir; silkin hüquq və vəzifələri nəsildən [nəslə keçirdi.
Fransa tarixi

Fransada mövcud olan 1-ci silkə ruhanilər daxil idi. Onların vəzifəsi ibadət etmək və s. idi. 2-ci silkə zadəganlar daxil idi. Onların vəzifəsi kralı və onun təbəələrini düşməndən qorumaq idi. Ruhanilər və zadəganlar vergidən azad idilər. 3-cü silkə ölkənin qalan əhalisi: kəndlilər, sənətkarlar, şəhərlilər və b. daxil idi. Onları varlı şəhərlilər təmsil edirdi. XIV əsrdə IV Filippin (1285–1314) dövründə Fransanın birləşdirilməsi başa çatdı. Şampan vilayəti və Navarra kral torpaqlarına birləşdirildi. IV Filipp kilsə torpaqları üzərinə vergi qoydu.
Fransa tarixi

Nəticədə kralla Roma papası arasında münaqişə baş verdi. Kralın səfiri Romada papanın qəsrinə girib onu təhqir etdi. Papanın hakimiyyəti zəiflədi, kral hakimiyyəti gücləndi. Kral IV Filipp papaya qarşı mübarizədə silklərin köməyinə arxalanmaq üçün 1302-ci ildə Baş Ştatları çağırdı. Kral papaya qarşı mübarizədə silklərə arxalanırdı. Baş Ştatlar ruhani, zadəgan və varlı şəhərlilərin nümayəndələrinin iştirakı ilə çağırılırdı.
Fransa tarixi

Kral yeni vergi qoyanda Baş Ştatları çağırırdı. Silklər arasında ixtilaflar Baş Ştatların dövlət işlərinə təsirini azaldırdı. XIV–XVI əsrlərdə Fransada silki nümayəndəliyin ali orqanı Baş Ştatlar idi. XIV əsrdə Fransada silki mütləqiyyət (monarxiya) — mərkəzləşmiş feodal dövləti yarandı. Bu dövlətdə kral hakimiyyəti silklərin nümayəndələrinin yığıncağına arxalanırdı. Bu mərkəzləşdirilmiş silki monarxiya dövlətinin birinci mərhələsi idi. Bu mərhələdə kral hakimiyyəti kifayət qədər güclü deyildi.
Fransa tarixi

O, ölkəni silklərin köməyi olmadan idarə edə bilməzdi. IV Gözəl Filippin dövrü (1285–1314) Fransa torpaqlarının birləşdirmə prosesinin davam etdirilməsi; Şampan və Navvaranın birləşdirilməsi; Kilsə torpaqlarına vergi qoyması; Roma Papası ilə münaqişəyə girməsi; Baş Ştatların çağrılması (1302-ci il). Yüzillik müharibə Bu müharibə 1337–1453-cü illərdə olmuş və 100 ildən çox davam etmişdi. Yüzillik müharibənin səbəbləri ingilis kralının Fransada itirdikləri mülklərini geri almaq, Flandriya üstündə rəqabət, ingilis kralının Fransa taxtına iddiası idi. IV Filippin oğlanları öləndən sonra Fransa kralının kişi nəsli kəsildi. İngiltərə kralı Fransa kralının uzaq qohumu idi. Ona görə də İngiltərə kralı Fransa taxtını ələ keçirmək hüququna malik olduğunu iddia edirdi. Fransız cəngavərləri yaxşı silahlanmışdılar, lakin nizam-intizama tabe olmurdular.
Fransa tarixi

Onların hər biri ayrılıqda vuruşur və nəticədə həlak olurdular. Cəngavərlərin muzdla tutulmuş əsgərləri görməyə gözü yox idi. İngilislər də yaxşı silahlanmışdılar. Atlı cəngavərlərlə piyada əsgərlər arasında möhkəm nizam-intizam və əlaqə var idi. İngilislər yaxşı donanmaya malik idilər. İngilis ox atanları 600 m məsafədəki hədəfə ox atır, 200 m aralıdakı cəngavərlərin zirehini oxla deşirdilər. İngilislər Normandiyanı tutdular. 1346-cı ildə Fransanın şimal-şərqində Kresi adlı yerdə baş vermiş döyüşü fransızlar uduzdu.
Fransa tarixi

1356-cı ildə Luara çayının cənubundakı Puatye şəhəri yaxınlığında fransız qoşununun əsas qüvvəsi məğlub oldu və kral başda olmaqla fransız feodalları əsir düşdülər. Kresi döyüşü (1346-cı il); Puatye döyüşü (1356-cı il); Müvəqqəti sülhün bağlanması (1360-cı il); Azenkur döyüşü (1415-ci il); Janna D Arkın xalq hərəkatına rəhbərlik etməsi; Orleanın mühasirədən azad edilməsi (1429-cu il); Janna D Arkın edam edilməsi (1431-ci il). "Jaklar" üsyanı İşğalçı ingilis əsgərləri və Fransa əsgərləri ölkəni talan etdilər. Vergilərin artmasına qarşı 1358-ci ildə Fransanın şimal-şərqində "Jaklar" (Jakeriya) üsyanı başlandı. Üsyana Gilyom Kal başçılıq edirdi. Feodallar Kalı danışığa dəvət etdilər, danışığa gəlmiş Kalı qandalladılar, sonra edam etdilər.
Fransa tarixi

Zadəganlar xəyanət etdilər, şəhər əhalisi üsyana qoşulmadı. Başsız qalmış üsyançılara divan tutuldu. Jakeriya üsyanı nəticəsində feodallar mükəlləfiyyəti artırmağa cürət etmədilər, kəndlilərin şəxsi asıldıqdan azad olması prosesi sürətləndi. Artıq XV əsrdə Fransada az təhkimli kəndli qalırdı. Feodallara qarşı yönəlməsi; Kortəbii və plansız hərəkət etmələri; Aralarında birliyin olmaması; Krala inanmaları; Bütün Fransanı əhatə etməməsi; Şəhər əhalisinin qoşulmaması; Zadəganların xəyanət etməsi; Gilyom Kalın rəhbərlik etməsi; Xəyanət nəticəsində məğlub olması Yüzillik müharibənin sonu Fransa kralı ağır toplar düzəltdirdi, donama yaratdı. Avropada gedən bu yüzillik müharibədə ilk dəfə qala divarlarını dağıdan ağır toplar meydana gəldi.
Fransa tarixi

İngilislər məğlub edildi, lakin fransız feodalları arasında qızışan çəkişmələr 1415-ci ildə Azenkur vuruşmasında fransızları məğlubiyyətə düçar etdi, ölkənin şimali ingilislərin əlinə keçdi. Burqundiya hersoqunun ingilislərin tərəfinə keçməsi, fransızların vəziyyətini ağırlaşdırdı. İngilislər Parisi tutdular. İngiltərənin azyaşlı kralı Fransanın da kralı elan edildi. İngilislər cənuba irəlilədilər və Orleanı mühasirəyə aldılar. Orleanın tutulması ölkənin cənubuna yol acırdı və Fransanın taleyi həll olunurdu.
Fransa tarixi

Özünü itirmiş hakim çıxış yolu tapa bilmirdi. Ölkəni partizan müharibəsi bürüdü. İşğalçılara qarşı müharibədə Janna D Arkın böyük xidməti oldu. O, şahzadənin yanına getdi və onunla görüşdü. Əyanlar başa düşdülər ki, Janna döyüşçülərdə ruh yüksəkliyi yarada bilər. Jannaya bir dəstə cəngavər verdilər.
Fransa tarixi

O, 1429-cu ildə Orleanı mühasirədən azad etdi. Orleanın mühasirədən azad edilməsi müharibənin gedişində dönüş yaratdı. Jannanın təkidi ilə Reyms şəhəri tutuldu. Fransa kralları hələ qədimdən bəri burada tacqoyma mərasimi keçirirdilər. Şahzadənin burada təntənəli tacqoyma mərasimi oldu. Fransa qabiliyyətli müharibə aparırdı.
Fransa tarixi

Sadə kəndli qızının şöhrəti əyanları narahat edirdi. Janna burqundlarla vuruşa-vuruşa Kompyen qalasına doğru çəkilirdi. Qalanın komendantı asma körpünü qaldırdı. Janna Kompyen meşəsində əsir düşdü, ingilislər onu məhkəməyə verdilər, fransız yepiskopları onu cadugərlikdə ittiham edib tonqalda yandırmağa məhkum etdilər. 0, 1431-ci ilin mayında Ruan şəhərində tonqalda yandırıldı. Sonralar Janna xristian dini tərəfindən müqəddəslər sırasına daxil edildi.
Fransa tarixi

1453-cü ildə yüzillik müharibə qurtardı. Hər iki ölkə arasında sülh bağlandı. Təkcə Kale limanı 1558-ci ilə kimi ingilislərin əlində qaldı. Xalqın qəhrəmanlıq səyləri Fransanı yadellilərin işğallarından azad etdi. IX Lüdoviq. Fransanın birləşdirilməsinin başa çatması.
Fransa tarixi

Yüzillik müharibədən sonra Fransada feodal dağınıqlıq gücləndi. Kral XI Lüdoviq (1461–1483) dövründə Burqundiya hersoqu igid Karlın başçılığı altında gizli sui-qəsdçilər ittifaqı yaradıldı. O, 12 il XI Lüdoviqə qarşı açıq müharibə apardı. Lüdoviq onun əsgərlərini öz tərəfinə çəkib qalib gəldi və onu öldürdü. Burqundiya, Marsel, Bretanda Fransaya birləşdirildi. Beləliklə, XV əsrin sonunda Fransanın birləşdirilməsi başa çatdı.
Fransa tarixi

XI Lüdoviq 1614-cü ildə Baş Məclisi sonuncu dəfə çağırdı. Daha onu çağırmağa ehtiyac görmürdü. Çünki onun güclü ordusu var idi, bütün ölkə mərkəzləşmiş dövlətdə birləşdirilmişdi və kral hakimiyyəti möhkəm və təhlükəsiz idi. Ölkədə təsərrüfat, mədəniyyət dirçəlib inkişaf edirdi. Lion şəhəri Fransanın ipəkçilik mərkəzinə çevrilmişdi. XI Lüdoviqin dövrü (1461–1483) XI Lüdoviq Burqundiya hersoqu igid Karlı məğlub edərək Fransanın birləşdirilməsini başa çatdırır. Onun dövründə Burqundiya, Marsel və Bretan Fransaya birləşdirilir.
Fransa tarixi

XVI əsrdə Fransada sənaye və ticarət inkişaf edir və manufakturaların sayı artırdı. Vergilərin toplanmasında "iltizam hüququ" mövcud idi. Borc faizləri, iltizam hüququ və mənfəətli vəzifələr tutmaq burjuaziyanın gəlir mənbəyi idi. Kardinal Reşelyenin dövrü (1624–1642) Katolik kilsənin başçısı olması; XIII Lüdoviqin birinci naziri olması; Mərkəzi hakimiyyəti möhkəmləndirmək siyasətinin möhkəmləndirmək siyasəti-nin aparılması; Duelin ləğv edilməsi; Mütləqiyyətin möhkəmləndirilməsi; Vergilərin artırılması; Feodal qəsrlərinin sökülməsi. Erkən müasir dövr Fillip T. Hoffman Fransada erkən müasir dövrünün tarixi çərçivəsini 1450–1700, Harvard Universiteti isə 1500–1715 illərin arsında olduğunu müəyyən edir. İnqilabi Fransa (1789–1799) Tarixçilikdə Fransada XIX əsr uzun XIX əsr adı altında tanınır. Həmçinin bax Müqəddəs Roma İmperiyası Paris orta əsrlərdə Fransa monarxlarının siyahısı
Fransız inqilabı təqvimi

Fransa respublikaçı təqvimi və ya İnqilab təqvimi — Böyük Fransa inqilabından sonra 5 oktyabr 1793-cü ildə Milli Konvent tərəfindən verilmiş dekretlə Fransada tətbiq olunmağa başlanılmış təqvim. Fransa respublikaçı təqvimi 1 yanvar 1806-cı ildə Napoleon Bonapart tərəfindən ləğv edilmişdir. Təqvim Jilber Rommun rəhbərliyi altında hazırlanmışdır. Məqsəd dini xristian təqvimini ateist və materialist təqvim yaratmaq olmuşdur. Vandemyer (fr. Vendémiaire) (22 sentyabr — 21 oktyabr) — üzüm yığımı ayı Brümer (fr. Brumaire) (22 oktyabr — 20 noyabr) — duman ayı Frimer (fr. Frimaire) (21 noyabr — 20 dekabr) — şaxta ayı Nivoz (fr. Nivôse) (21 dekabr — 19 yanvar) — qar ayı Pluvioz (fr.
Fransız inqilabı təqvimi

Pluviôse) (20 yanvar — 18 fevral) — yağış ayı Vantoz (fr. Ventôse) (19 fevral — 20 mart) — külək ayı Jerminal (fr. Germinal) (21 mart — 19 aprel) — cücərmə ayı Floreal (fr. Floréal) (20 aprel — 19 may) — çiçəklənmə ayı Prerial (fr. Prairial) (20 may — 18 iyun) — zəmi ayı Messidor (fr. Messidor) (19 iyun — 18 iyul) — yığım ayı Termidor (fr. Thermidor) (19 iyul — 17 avqust) — istilər ayı Fruktidor (fr. Fructidor) (18 avqust — 16 sentyabr) — məhsul ayı Dekada günləri primidi (fr. Primidi) — I dekada duodi (fr.
Fransız inqilabı təqvimi

Duodi) — II dekada kvartidi (fr. Quartidi) — IV dekada kvintidi (fr. Quintidi) — V dekada sekstidi (fr. Sextidi) — VI dekada septidi (fr. Septidi) — VII dekada oktidi (fr. Octidi) — VIII dekada nonidi (fr. Nonidi) — IX dekada dekadi (fr. Decadi) — X dekadaVətəndaşlara dekadanın hansı günlərini istirahət etməklərini özlərinin seçməsi təklif olunur. Dövlət məmurları isə dekadanın yalnız bir günü istirahət kimi istifadə edə bilərlər.
Fransız inqilabı təqvimi

Sankulotidlər Xeyirhaqlıq Günü/Xeyirhaqlıq (fr. La Fête de la Vertu) — 17 sentyabr Qabiliyyət Günü/Qabiliyyət (fr. La Fête du Génie) — 18 sentyabr Əmək Günü/Əmək (fr. La Fête du Travail) — 19 sentyabr Rəylər Günü/Rəylər (fr. La Fête de l'Opinion) — 20 sentyabr Mükafat Günü/Mükafat (fr. La Fête des Récompenses) — 21 sentyabr İnqilab Günü/İnqilab (fr. La Fête de la Révolution)"Sankulotidlər" (fr. sans-culottides) Sankulotlar sözündən götürülmüşdür. Yeni zaman vahidləri Uzunluq, həcm, çəki vahidləri kimi zaman üçün də onluq sistemi yaradılmışdır.
Fransız inqilabı təqvimi

Belə ki, 1 dekada 10 günə bir gün 10 saata, hər bir saat 100 dəqiqəyə, hər bir dəqiqə isə 100 saniyəyə bölünmüş olur. 24 noyabr 1793cü il (4 Frimer II) dektetindən: fr. XI. Le jour, de minuit à minuit, est divisé en dix parties ou heures, chaque partie en dix autres, ainsi de suite jusqu’à la plus petite portion commensurable de la durée. La centième partie de l'heure est appelée minute décimale; la centième partie de la minute est appelée seconde décimale. XI Gün, günortadan gecəyarısınadək 10 hissəyə və ya saata bölünəcək, hər bir hissə isə daha kiçik ölçü vahidlərinə bölünəcək. Saatın yüzdə biri desidəqiqə adlanmalıdır; dəqiqənin yüzdə biri isə desisaniyə adlanmalıdır. Bundan belə gecəyarısı 12 saat əvəzinə saat 10 və günorta isə saat 5 hesab olunur.
Mirzə Babayev

Mirzəağa (Mirzə) Əbdülcabbar oğlu Babayev (16 iyul 1913, Maştağa, Bakı qəzası – 13 yanvar 2003, Bakı) — Azərbaycan-sovet kino aktyoru və estrada müğənnisi, memar və ictimai xadim. Azərbaycan Respublikasının xalq artisti (1992), "Şöhrət" ordeni laureatı (2002). Azərbaycan estrada musiqisinin banilərindən biri Mirzə Babayev 1913-cü il iyul ayının 16-da Bakı şəhərinin Maştağa kəndində dünyaya gəlib. Mirzə Babayev İçərişəhərin "ağşalvarlılar" məhəlləsindəndir. Evləri İçərişəhərin M.Ə. Sabir küçəsində olub. Mirzə Babayev bakılı ola-ola, heç vaxt deməzdi ki, "mən bakılıyam". Başqalarına da deyərdi ki, "bakılıyam" deməyin, deyin "Bakıdanam". Çünki tam əsilli-köklü bakılı əslində çox azdı. Mirzə Babayev də həmçinin.
Mirzə Babayev

Mirzə Babayevin atası- Əbdül Cabbar müasirliyin tərəfdarı olub, vaxtaşırı Parisə gedib-gələrmiş. Yeddi oğlu, bir qızı olub. Uşaqlarının təhsilinə ciddi fikir verib — demək olar ki, hamısı ya Peterburqda, ya da Moskvada təhsil alıb. Mirzə Babayevə musiqiyə maraq, yəqin ki, anasından keçib. Anası Sona xanım Xanlarova rəfiqələrini evə qonaq çağırarkən, onlar üçün qarmon çalarmış. Mirzə Babayev böyük səhnəyə çıxandan əvvəl, 1932-ci ildə təhsil aldığı Sənaye İnstitutunda, indiki AZİ-də, çıxış edirmiş. Natəvan meydanındakı indiki "Sabina" mağazasının yerində "Metropol" restoranı yerləşirdi, orda da çıxış edib. Özü də o vaxt restoranlara mikrofonlar hələ gəlib çatmamışdı, müğənnilər ruporla oxuyurdular. Mirzə Babayev Sənaye İnstitutunu bitirəndən sonra Əzimzadə adına Rəssamlıq Məktəbinə daxil olub. Musiqi ilə ciddi məşğul olmağa başlamazdan əvvəl, həm memar kimi, həm də rəssam kimi çalışıb.
Mirzə Babayev

Müharibədən qayıdandan sonra (Yeri gəlmişkən müharibə vaxtı Mirzə Babayev Rostovda döyüşüb. Leytenant rütbəsi alıb, 4–5 medalla qayıdıb.) "Vətən" kinoteatrı, Gəncədə, Ağdamda bir neçə inzibati bina onun layihəsi üzrə tikilib. Nizami muzeyinin zallarının tərtibatında da iştirak edib. M.Əzizbəyov adına Sənaye İnstitutunun memarlıq fakültəsində ali təhsil alıb. Mirzə Babayev Bakıda və Azərbaycanın digər şəhərlərində olan bir çox binaların və muzeylərin layihə müəllifidir. 1948-ci ildə Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasına, məşhur müğənni Bülbülün sinfinə daxil olub. Hətta Bülbül istəyirmiş ki, onu opera müğənnisi kimi hazırlasın lakin Azərbaycan Respublikasının Xalq artisti Tofiq Quliyevin dediyinə görə, Mirzənin səsi estrada mahnılarının ifası üçün daha uyğundur. Tofiq Quliyevin Daxili İşlər Nazirliyinin nəzdində yaratdığı caz orkestrində də çıxış edib. Mirzə Babayevin ilk estrada ifaçısı olması etiraf olunur amma nədənsə caz ifaçısı kimi qəbul edilmir.
Mirzə Babayev

Halbuki Tofiq Quliyev musiqimizin bu mərhələsi haqqında danışanda həmişə onun adını çəkirdi. Ümumiyyətlə, Mirzə Babayev Tofiq Quliyevlə yaxın olub. Tofiq Quliyev isə bir çox filmlərin musiqisini bəstələyib. Deyirdi ki, əgər həmin filmdə Mirzə də çəkilirdisə, ssenari üzrə mahnı nəzərdə tutulmayanda da, bir mahnı yazırdım ki, onun ifası bu kino lentində də qalsın. "Dərviş Parisi partladır" filmində də belə olmuşdu. Dərvişin ekranda göründüyü ilk epizodda oxuduğu mahnı ssenaridə yox imiş, o mahnını Tofiq Quliyev, Mirzə Babayevə görə yazıb. Mirzə Babayev 40-dan artıq filmdə rol alıb. Özü də təkcə Azərbaycanda yox, Odessa, Daşkənd, Aşqabad kinostudiyalarında istehsal olunan filmlərdə də iştirak edib. Burada "O olmasın, bu olsun" filmi çəkiləndə Məşədi İbad roluna onu çəkmək istəyirmişlər amma kimsə mane olub. Məşədi İbadın yalnız musiqi partiyalarını ona etibar ediblər.
Mirzə Babayev

Ümumiyyətlə sovet vaxtı Mirzə Babayevin ifa tərzini, səhnə hərəkətlərini qəbul etməyənlər çox idi. Müğənnilərdən səhnədə statik olmağı tələb edirdilər. Mirzə Babayev axı belə deyildi — ifası müxtəlif hərəkətlərlə müşayiət olunurdu. Elə şanson tərzinin özünü də qəbul etmirdilər. Mirzə Babayev Azərbaycanda estrada janrının banisi olmaqdan başqa, həm də şanson üslubunda oxuyan, demək olar ki, yeganə müğənni idi. İndi də belə müğənnilər yox dərəcəsindədir. O vaxtın şanson ifaçıları məhəbbət mövzusunda olan, lirik məzmunlu şanson mahnılar oxuyurdular. Tofiq Quliyevlə Emin Sabitoğlu məxsusi Mirzə Babayev üçün şanson mahnıları yazırdılar. Oqtay Rəcəbovla Vasif Adıgözəlov isə o cür yazmasalar da, onların da mahnıları Mirzə Babayevin ifasında şanson mahnılara çevrilirdi. Uzun illər Azərbaycan Dövlət Filarmoniyasında çalışıb. 24 may 1960-cı ildə "Azərbaycan SSR əməkdar artisti", 4 mart 1992-ci ildə "Azərbaycan Respublikasının xalq artisti" fəxri adlarına layiq görülmüş, iki dəfə "Humay" mükafatı laureatı olmuşdur. 2002-ci ildən prezident təqaüdçüsü olub.
Mirzə Babayev

2003-cü il yanvarın 13-də, 89 yaşında vəfat etmişdir. İfa etdiyi məşhur mahnılar Saçlarına gül düzüm Uzaq yaşıl ada Dayan, zaman Kimlər gəldi, kimlər getdi Möcüzələr adası Axı niyə danırsan? Pəncərəmə qondu çiçək İndi günah nə səndədir, nə məndə Qurban olum Düşürsən yadıma Könlüm sənindir Filmoqrafiya Alma almaya bənzər (film, 1975) (tammetrajlı bədii film) — mahnı ifa edən Aygün (film, 1960) Ayrılıq bir dənizmiş… (veriliş, 2002) Bağ mövsümü (film, 1985) Bəyin oğurlanması (film, 1985) De ki, məni sevirsən! (film, 1977) Dəli Kür (film, 1969) Dərviş Parisi partladır (film, 1976) Əzablı yollar (film, 1982) Girişmə, öldürər! (film, 1990) Gün keçdi (film, 1971) Günlərin bir günü... (film, 1976) İstintaq (film, 1979) İşarəni dənizdən gözləyin (film, 1986) İyirmialtılar (film, 1966) Kölgələr sürünür (film, 1958) Qabil (film, 2001) Qaraca qız (film, 1966)(film, kinoalmanax) Qayınana (film, 1978) Qəm pəncərəsi (film, 1986) Qəmbər Hüseynli (film, 2007) Qızmar günəş altında (film, 1957) Qorxma, mən səninləyəm Mənsuriyyə sorağında (film, 2002) Milli bomba (film, 2004) Mirzə Babayev (film, 2001) O dünyadan salam (film, 1991) O olmasın, bu olsun (film, 1956) Onu bağışlamaq olarmı? (film, 1959) Payız melodiyaları (film, 1974) Romeo mənim qonşumdur (film, 1963) Sən niyə susursan? (film, 1966) Şir evdən getdi (film, 1977) Telefonçu qız (film, 1962) Toyda görüş (film, 1970) Ulduz (film, 1964) Ulduzlar sönmür (film, 1971) Üzeyir ömrü (film, 1981) Yorulmamışam. Rövşən Behcət (film, 2007) Xarici keçidlər azerimusic.net Arxivləşdirilib 2007-12-19 at the Wayback Machine azeriart.net Arxivləşdirilib 2006-05-05 at the Wayback Machine news.day.az 80 yaşına kimi səhnədə olan Mirzə Babayev
Ay (zaman)

Ay — Ayın Yer ətrafında dövr etməsi vaxtına təqribən bərabər olan və təqvimlərdə istifadə edilən zaman ölçü vahidi. Ayın Yerdən görünən bütün mərhələlərini keçdiyi müddət orta hesabla 28,530588 günəş günüdür (28 gün, 12 saat, 44 dəqiqə, 3 saniyə). Bir ulduz ayı isə, Ayın hər hansı bir ulduzla ard-arda düzülməsi (ulduzla eyni mövqeyə gəlməsi) iki dəfə eyni yerə gəlməsi nəticəsində yaranan zaman müddətdir və 27,321661 gün davam edir (27 gün, 7 saat, 43 dəqiqə, 12 saniyə). Müasir təqvimlərdə ay ilin 12-də biri olaraq qəbul edilir. Aylar və gün sayı Həmçinin bax Ölçü vahidləri
Bakı-Sumqayıt qatarı

Bakı-Sumqayıt qatarı — Bakı şəhəri ilə Sumqayıt şəhərini birləşdirən, Bakı şəhərində və Abşeron yarımadasında yaşayan əhalinin gediş-gəlişində və şəhərdaxili hərəkətində mühüm əhəmiyyət kəsb edən marşrut xətti olan Bakı-Sumqayıt-Bakı dairəvi dəmir yolu üzrə hərəkət edən nəqliyyat vasitəsi. Bakı-Sumqayıt qatarı hələ sovet dövründən fəaliyyətdə olmuşdur. 2015-ci ildən etibarən isə Bakı-Sumqayıt-Bakı dairəvi dəmir yolu iki hissəyə bölünməklə Bakı-Sumqayıt istiqamətində dəmiryolu infrastrukturu yenidən qurulmağa başlamışdır. Həmin vaxta qədər isə bu sahədə sonuncu təmir işləri 1985-ci ildə aparılmışdır. Açılış mərasimi Bakı-Sumqayıt qatarının fəaliyyəti ölkə başçısının diqqət mərkəzində olmuşdur. Belə ki, Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev 3 iyun 2015-ci ildə Bakıya gətirilən yeni elektrik qatarı ilə və Bakı-Sumqayıt-Bakı dairəvi dəmir yolunda həyata keçirilən yenidənqurma işləri ilə tanış olmuş, 12 sentyabr 2015-ci ildə isə Bakı sərnişin stansiyasında Bakı-Sumqayıt marşrutu ilə hərəkət edən ilk sərnişin qatarının yola salınması mərasimində iştirak edərək qatarın yola salınmasını bildirən rəmzi lenti kəsmiş və zəngi vurmuşdur. Bu yol üzərində 10 qatarın hərəkəti nəzərdə tutulmuşdur.Bakı-Sumqayıt marşrut xətti üzrə sərnişinlərin rahat, sürətli və təhlükəsiz daşınması üçün 2015-ci ildə İsveçrənin "Stadler Rail Group" şirkətinin "EŞ2" markalı sürətli elektrik qatarları istismara verilmişdir.
Bakı-Sumqayıt qatarı

Həmin şirkətin "Stadler Minsk" zavodunda istehsal olunmuş "KISS" markalı elektrik qatarlarının hər birində 4 vaqon var. İki mərtəbədən ibarət olan bu qatarların hər birinin ümumi sərnişin tutumu 919 nəfər, oturacaq yerlərinin sayı isə 396-dır. Qatarların 1 vaqonu biznes-sinfə aiddir ki, onun da 84 oturacağı var. Digər üç vaqon isə standart vaqonlardır. Əlil sərnişinlərin də qatarlardan rahat istifadə edə bilməsi üçün şərait yaradılıb.Qatarlarda Wi-Fi vasitəsi ilə internetdən istifadə etmək üçün şərait yaradılıb. Hərəkət intervalı Sumqayıtdan Bakıya və əks istiqamətə qatarların hərəkəti müxtəlif intervallarla həyata keçirilir. Belə ki, sərnişinlərin sayından asılı olaraq hərəkət cədvəlinə əlavələr və dəyişikliklər edilə bilir.Dəmir yolu xəttində dayanacaqlar da nəzərə alınmaqla qatarların orta sürəti saatda 63 kilometrdir.Bakı-Biləcəri-Sumqayıt xəttində elektrik qatarları əvvəllər mənzil başına 1 saat 22 dəqiqəyə çatırdısa, 2015-ci ildəki yenidənqurma işlərindən sonra bu vaxt 40 dəqiqə olmuşdur.
Bakı-Sumqayıt qatarı

Bakı-Zabrat-Sumqayıt xətti üzrə isə qatarlar mənzil başına çatma müddəti yenidənqurmadan sonra 1 saat 29 dəqiqədən 52 dəqiqəyə enəcək. Hazırda (mart 2020) bu müddət Bakı-Biləcəri-Sumqayıt xəttində 37 dəqiqə, Bakı-Sabunçu-Sumqayıt xəttində isə 50 dəqiqədir. [1] Bakı-Sumqayıt qatarının hərəkət etdiyi yolun ümumi uzunluğu 84 kilometrdir. Birinci hissəyə daxil olan Bakı-Biləcəri-Sumqayıt xətti 42, ikinci hissəyə daxil olan Bakı-Zabrat-Sumqayıt xətti isə 49 kilometrdir. Marşrut üzərində birinci hissədə Bakı, Keşlə, Biləcəri, Xırdalan, Güzdək, Sumqayıt sərnişin stansiyaları, 10-cu və 6-cı blok post-ayırma məntəqələri yerləşir. Stansiya və ayırma məntəqələrinin baş yolları üzərində 106 dəst yoldəyişən qurğu quraşdırılıb. Hərəkət cədvəli Bakı-Sumqayıt qatarının hərəkət cədvəli qatarın fəaliyyətə başladığı gündən bəri bir neçə dəfə dəyişdirilmişdir.
Bakı-Sumqayıt qatarı

Hazırda cədvəl belədir: Sərnişin stansiyaları Dairəvi dəmir yolu üzərində ümumilikdə 23 stansiya və dayanacaq planlaşdırılmışdır.2015-ci ildə başlanmış yenidənqurma işləri ilə bağlı yolun birinci hissəsi olan Bakı-Biləcəri-Sumqayıt hissəsində 6 – Keşlə, Dərnəgül, Binəqədi, Biləcəri, Xırdalan, Güzdək, yolun ikinci hissəsi olan Bakı-Sabunçu-Sumqayıt hissəsində isə 11 – Nərimanov, Keşlə, "Koroğlu", Bakıxanov, Sabunçu, Zabrat 1, Zabrat 2, Məmmədli, Pirşağı, Görədil, Novxanı dayanacaqlarının olması nəzərdə tutulmuşdur. Bakı sərnişin stansiyası Bakı sərnişin stansiyasının yenidən qurulması işləri çərçivəsində 2015-ci ildə 4 yeni platforma inşa olunub ki, onların birinin uzunluğu 310, digərlərinin uzunluğu isə 254 metrdir. Həmin il stansiyada qatarların qəbulu və yola salınması üçün nəzərdə tutulan yolların dördündə əsaslı təmir işləri görülüb, kontakt şəbəkəsi və işarəvermə avadanlıqları yenilənib.Burada ümumi sahəsi 8 min kvadratmetr olan 17 mərtəbəli "Vağzal" mehmanxanası və sərnişinlərin gözləmə zalı var. Sumqayıt sərnişin stansiyası Sahəsi 10 min kvadratmetr olan beşmərtəbəli Sumqayıt vağzalının binası 2015-ci ildə yararsız halda olduğu üçün sökülüb və yeni binanın tikintisinə başlanılıb. 16 noyabr 2018-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev Sumqayıta səfəri çərçivəsində Sumqayıt Dəmir Yolu Vağzalı Kompleksinin açılışında da iştirak etmişdir. Bilet satışı Qatara biletləri həm müvafiq sərnişin stansiyalarındakı avtomatik köşklərdən, həm də kassalardan almaq mümkündür.Yeni qatarın ilk sərnişin bileti 12 sentyabr 2015-ci ildə xatirə olaraq dövlət başçısına təqdim edilmişdir. Həmçinin ilk üç gün ərzində sərnişinlər qatardan pulsuz istifadə etmişlər.Azərbaycan Respublikası Tarif (qiymət) Şurasının 14 sentyabr 2015-ci ildə keçirilmiş iclasında "Azərbaycan Dəmir Yolları" QSC-nin müraciətinə baxılmış və Bakı-Sumqayıt-Bakı istiqamətində hərəkət edən elektrik qatarlarında sərnişindaşıma xidmətlərinin tarifləri təsdiq edilmişdir.
Bakı-Sumqayıt qatarı

Şuranın qərarı ilə Bakı Dəmir Yolu Vağzalından Sumqayıt Dəmir Yolu Vağzalınadək gediş haqqı 80 qəpik, aralıq stansiyalar üzrə isə şəhərdaxili və şəhərətrafı alternativ nəqliyyat vasitələri ilə sərnişindaşıma tarifləri və stansiyalararası məsafə nəzərə alınmaqla 20–70 qəpik arasında təsdiq edilmişdir. Həmin tariflər 2015-ci il 15 sentyabr tarixindən qüvvəyə minmişdir. 3 mart 2017-ci ildən etibarən gediş haqqı tarifləri aşağıdakı cədvəldəki kimi artırılmışdır: 13 avqust 2018-ci il tarixindən etibarən bu qatarlarda bilet satışı sistemi ilə yanaşı elektron plastik ödəniş kartları tətbiq edilir. Həmçinin bax Azərbaycan Dəmir Yolları Bakı şəhərətrafı dəmir yolu Xarici keçidlər "Azərbaycan Dəmir Yolları" Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinin rəsmi saytı. (az.) (rus.)
Arşın mal alan (film, 1965)

Arşın mal alan filmi rejissor Tofiq Tağızadə tərəfindən 1965-ci ildə ekranlaşdırılmışdır. Film "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında istehsal edilmişdir. Filmdə əsas rolları Həsən Məmmədov, Leyla Şıxlinskaya, Ağadadaş Qurbanov, Nəcibə Məlikova, Hacımurad Yegizarov, Xuraman Hacıyeva, Tələt Rəhmanov və Səfurə İbrahimova ifa edirlər. Bakı. XX əsrin əvvəli. Gənc tacir Əsgər (Həsən Məmmədov) evlənmək fikrinə düşür. Lakin dövrün qaydalarından fərqli olaraq o, qızı toydan öncə görüb sonra evlənmək istəyir. Bəs nə etməli?
Arşın mal alan (film, 1965)

Qurbanov, Ş. "Arşın mal alan" //Bakı.- 1966.- 24 fevral. Nailə Rəhimova. ""Arşın mal alan" filminin uğurlu həyatı". //"Təhsil, mədəniyyət, incəsənət" jurnalı.- 2000.- № 4.- səh. 89-92. Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. C.Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyası.
Arşın mal alan (film, 1965)

7. Azərbaycan Milli Ensiklopediyası: Azərbaycan. Ramiz Məmmədov. Kino. Azərbaycan Milli Ensiklopediyası Elmi Mərkəzi, 2007.- səh. 814. Həmçinin bax Azərbaycan filmlərinin siyahısı1965-ci ilin Azərbaycan filmləri1960-cı illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı Xarici keçidlər
Təxəyyül

Təxəyyül — insanın qavrayışı və hafizəsi ilə bağlı təsəvvürlərin yenidən işlənməsi, yeni qaydada birləşdirilməsi əsasında yeni surətlərin yaradılmasından ibarət olan psixi prosesə deyilir. Təxəyyül ali psixi funksiyalardan biri kimi diqqəti cəlb edir. İnsan təlim və əmək fəaliyyətində təkcə öz yaddaşına əsaslanmır. O, öz fəaliyyətinə yaradıcı şəkildə yanaşır, yaddaşında olan təsəvvürləri dəyişdirir, yeni qaydada birləşdirir, yeni surətlər yaradır və fəaliyyət göstərir. Yeninin yaradılması ilk əvvəl ideal şəkildə, fikirdə həyata keçirilir və sonra maddi, əməli şəkildə reallaşdırılır.
Təxəyyül

İnsanın öz təsəvvürlərinin ideal şəkildə fikirdə birləşdirilməsi, dəyişdirilməsi və bu əsasda yeni surətlərin yaradılması təxəyyül prosesidir. Təxəyyülün köməyi ilə insan nəyi isə yaradır, özünün fəaliyyətini planlaşdırır və onu idarə edir. Demək olar ki, bəşəriyyətin yaratdığı maddi və mənəvi dəyərlər insan təxəyyülünün məhsuludur. Təxəyyül insanı hal-hazırdakı vəziyyətdən kənara çıxarır, ona keçmişi daha əyani şəkildə görməyə kömək edir, onu gələcəyə aparır. İnsan öz təxəyyül fəaliyyətinin vasitəsilə ayrı - ayrı orqan¬larının fəaliyyətinə təsir edə bilir.
Təxəyyül

Bunu autotreninq təcrübələrində aydın şəkildə görmək mümkündür. Təxəyyül fəaliyyətindən istifadə edərək xəstəliyin müalicəsinə təsir göstərmək, başqa sözlə, psixoterapiyada təxəyyül obrazlarının yaradıl¬masından geniş istifadə edilir. Təxəyyül bir psixi proses kimi qavrayış, hafizə və təfəkkür prosesləri arasında aralıq mövqe tutur. Təxəyyülün təfəkkürlə əlaqəsi onda ifadə edilir ki, təxəyyül də varlığın özünəməxsus şəkildə inikasıdır. Lakin təfəkkür bir psixi proses kimi varlığı, aləmi anlayışlarla əməliyyat aparmaq vasitəsi ilə əks etdirirsə, təxəyyül varlığı konkret obrazlı formada əks etdirir.
Təxəyyül

Biz bu cəhəti alimin və yazıçının fəaliyyətində aydın şəkildə görə bilərik. Alim də, yazıçı da varlığı əks etdirir, lakin biri məntiqi dəlillərlə, sübutlarla, digəri isə təxəyyülün köməyi ilə, yaratdığı obrazlarla. Təxəyyül bir psixi proses kimi, təbii ki, müəyyən fizioloji proseslərlə, beyinin fəaliyyəti ilə bağlıdır. Burada ilk növbədə insan beyninin analitik-sintetik fəaliyyəti mü¬hüm əhəmiyyət daşıyır. Belə ki, insan öz praktik, əməli fəaliyyətində varlığın cisim və hadisələrini tərkib elementlərinə ayırır.
Təxəyyül

Məhz bu elementlər sonradan başqa bir, yeni qaydada birləşdirilir, yeni surətlər yaradılır. Varlıq, aləm bu surətlərdə əks etdirilir. Təxəyyül surətlərinin yaranmasının fizioloji mexanizmində əvvəllər beyində yaranmış müvəqqəti sinir rabitələrinin yenidən, yeni qaydada birləşməsi və canlanması dayanır. Təxəyyül fenomen xüsusiyyətlərə malik psixi prosesdir. Burada qeyri-adi olan odur ki, təxəyyül obrazları beyində gedən fizioloji proseslərin nəticəsində yaranırsa da, bu obrazlar yarandıqdan sonra orqanizmdə gedən digər fizioloji proseslərə təsir edə bilir.
Təxəyyül

Təxəyyüldən psixoterapiyada da geniş istifadə olunur və müəyyən psixoloji gərginliyin aradan qaldırılmasına imkan verir. Təxəyyül çox mürəkkəb psixi prosesdir. Təxəyyül surətlərinin yaradılması müxtəlif səviyyələrdə gedə bilir. Passiv təxəyyül Passiv təxəyyül prosesində surətlərin yaradılması ətraf mühiti dəyişdirməyə yönəlmiş yaradıcı fəaliyyət kimi özünü göstərmir. İnsan reallıqdan uzaq olan surətlər yaradır.
Təxəyyül

Bu halda insan fantastik təsəvvürlər aləminə qapılır, özünün çətin vəzifələrini həyata keçirmək naminə, sanki, təxəyyülünün yaratdığı surətlərin arxasında gizlənir. Bu cür təxəyyül növü passiv təxəyyül adlanır. Passiv təxəyyül özü də iki növə, niyyətli və niyyətsiz təxəyyül növlərinə ayrılır. Xoş, sevincli, dadlı xülyaya qapılmaq hər kəsə xas olan bir cəhətdir. Xülya obrazları ilə insanın tələbatları arasında bir başa rabitə, əlaqə mövcuddur.
Təxəyyül

Belə bir cəhəti xüsusilə qeyd etmək lazımdır ki, insanın təxəyyül fəaliyyətində bu növ təxəyyül üstünlük təşkil etsə, belə adamlara xülyaçı, xülyapərəst adamlar deyilir. Bu cəhət şəxsiyyətin mənfi cəhəti olub, onu passivləşdirən, fəaliyyətdən qoyan bir cəhətdir. Passiv təxəyyülün niyyətsiz növü adətən şüurun, insanda ikinci siqnal sisteminin fəaliyyəti zəiflədiyi zaman baş verir. Passiv təxəyyül niyyətli və niyyətsiz növlərə ayrılırsa, fəal təxəyyül həmişə niyyətli xarakterə malik olub, bərpaedici və yaradıcı təxəyyül növlərinə ayrılır. Bərpaedici təxəyyül təsvirə, sxemə əsasən surətlərin yaradılması prosesidir.
Təxəyyül

Mövcud olmuş, yaxud mövcud olan, lakin bizim tərəfimizdən heç zaman bilavasitə qavranılmamış obyektlərin təsvirə əsasən surətlərinin yaradılmasına bərpaedici təxəyyül deyilir. Bərpaedici təxəyyül insanın həyat və fəaliyyətində mühüm əhəmiyyətə malik olmaqla təlim fəaliyyətində müstəsna əhəmiyyət daşıyır. Yaradıcı təxəyyül fəaliyyətin tərkib hissəsini təşkil edən yeni surətlərin yaradılmasıdır. Təxəyyülün bu növü heç bir sxemə, təsvirə istinad etmədən, müstəqil olaraq yeni surətlərin yaradılmasından ibarətdir. Bəzən yanlış olaraq yaradıcı təxəyyüllə, yəni, yeni orijinal obrazların yaradılması prosesi ilə yaradıcılıq deyilən fəaliyyət prosesini eyniləşdirirlər.
Təxəyyül

Təbii ki, insanın yaradıcılıq fəaliyyəti yaradıcı təxəyyülə çox bağlıdır. Lakin, bunlar eyniləşə bilməz. Təxəyyül və yaradıcılıq haqqında sonrakı bölmədə söhbət açacağıq. Burada isə ancaq yeni obrazlar yaratmaqdan söhbət gedir. Yeni obrazın, surətin yaradılması prosesi haqqında ayrıca danışacağıq.
Təxəyyül

Təxəyyülün növlərindən biridir. Xəyal arzu edilən gələcəyə yönəlmiş obrazların yaradılması prosesidir. Xəyal xülya deyil. Xəyalı xülyadan ayıran odur ki, xəyal əsasən real, həyata keçirilməsi mümkün olan surətlərin yaradılması prosesidir. Xəyal insanın fəallığının çox qüvvətli stimullarından biridir.
Təxəyyül

Xəyal insana fəaliyyətində və mübarizəsində qarşıya çıxan çətinliklərə üstün gəlməkdə bir güc, qüvvə verir. Xüsusilə gənclərin, məktəblilərin gələcək peşələri, həyat mövqeləri haqqındakı xəyalları onları yaxşı oxumağa, çalışmağa, özlərinin təhsil fəaliyyətlərinə daha ciddi yanaşmağa sövq edir. Göstərdiyimiz bütün bu cəhətlərinə görə xəyal insanı passivləşdirən xülyadan əsaslı şəkildə fərqlənir. Xəyal insanın reallaşa bilən, yaxud reallaşması mümkün olan fantaziyasıdır. Psixologiya Ali pedaqoji məktəblərin bakalavr pilləsi tələbələri üçün dərslik - Prof. S.İ.Seyidov və prof. M.Ə.Həmzəyevin elmi redaktorluğu ilə Bakı - 2007
Mahir Cavadov

Mahir Cavadov — 1992—1994-cü illər arasında Xətai rayonunun prokuroru. Mahir Cavadov 1949-cu il iyulun 10-da Laçın rayonunun Hoçaz kəndində anadan olub. 1957-ci ildə Şəki şəhər orta məktəbində 1-ci sinifə getmiş, 1967-ci ildə Ağdam rayonu 2-saylı orta məktəbini bitirmişdir. 1976-cı ildə Bakı Dövlət Universitetinin hüquq fakültəsini bitirmişdir. 1970—1991-ci illərdə Kommunist Partiyasının üzvü olmuşdur. 1977-ci ildən 1994-cü ilə qədər Azərbaycan Respublikası prokurorluq orqanlarında işləmişdir.
Mahir Cavadov

1995-ci ildə Mart qiyamı zamanı Avstriyaya getmişdir. 2000-ci ildə BMT Assambleyasında "OMON"-çuların siyasi dustaq kimi tanınmasını sübut etmişdir. Həmçinin bax 1995 Azərbaycanda dövlət çevrilişinə cəhd Bəxtiyar Cavadovun oğludur. Rövşən Cavadovun qardaşıdır. Bir anın həqiqəti (film, 2003)
3-cü Ordu Korpusu (Azərbaycan)

3-ci Ordu Korpusu — Şəmkir korpusu olaraq da adlandırılan Azərbaycan Quru Qoşunlarının regional bir hərbi birləşməsi. Bölmələrinin əksəriyyəti Ermənistanın uzun illər işğal atında saxladığı Dağlıq Qarabağla təmas xəttində, Azərbaycan–Ermənistan sərhədi yerləşirdi. Hal-hazırda korpusa polkovnik Oruc Abdullayev rəhbərlik edir. Korpusun əsgərləri 2012-ci il Ermənistan-Azərbaycan sərhəd toqquşmalarında iştirak etmişdir. Gəncə Hərbi Məhkəməsi "2012-ci ilin iyun ayında Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin beş Azərbaycan əsgərinin ölümünə səbəb olan təxribatda" günahlandırılan Azərbaycan Silahlı Qüvvələri Şəmkir Korpusunun altı komandirinə qarşı hökm çıxarır. 2012-ci il qarşıdurmaları zamanı itkilərə görə məhkəmə zabitlərə 4-5 il həbs cəzası çıxarır.
3-cü Ordu Korpusu (Azərbaycan)

2018-ci ilə qədər 3-ci Ordu Korpusunun 707-ci Motoatıcı briqadasının qüvvələri Azərbaycan-Ermənistan sərhədinin Qazax sektorunu mühafizə etmişlər. Tovuz rayonunda 2020-ci ildə baş verən Tovuz döyüşləri nəticəsində 3-cü Korpusun Baş Qərargah rəisi general-mayor Polad Həşimov şəhid olur. 2020-ci il Dağlıq Qarabağ münaqişəsi zamanı korpus Azərbaycanın Qərb sektorunda toqquşmalarda iştirak edir. Qərargahı (Kəlbəcər) 7-ci Motoatıcı briqada 11-ci motoatıcı briqada 12-ci motoatıcı briqada 16-cı motoatıcı briqada 19-cu motoatıcı briqada 20-ci motoatıcı briqada Komandanları General-mayor: Fikrət Məmmədov (may 1998-15 may 2002) Polkovnik: Gəray Bağırov (15 may 2002-) General-mayor: Çingiz Şəfiyev (-23 fevral 2011) General-leytenant: Rövşən Əkbərov (2011-h.h.) General-mayor: Mübariz Rzayev Polkovnik: Oruc Abdullayev
Anar Kərimov (nazir)

Anar Qabil oğlu Kərimov (3 iyun 1977, Füzuli rayonu) — Azərbaycan Respublikasının sabiq mədəniyyət naziri (2021–2022), Azərbaycanın UNESCO yanında sabiq daimi nümayəndəsi (2014–2020). Anar Kərimov 1977-ci il iyunun 3-də Füzuli rayonunda anadan olub. 1998-ci ildə Bakı Dövlət Universitetinin şərqşünaslıq fakültəsinin ərəb dili və filologiyası ixtisası üzrə bakalavr dərəcəsi, 2003-cü ildə isə Azərbaycan Respublikası Prezidenti yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyasının beynəlxalq münasibətlər fakültəsinin beynəlxalq münasibətlər və diplomatiya ixtisası üzrə magistr dərəcəsini alıb. İraqda (Əl-Mustansiriyyə Universiteti), Misirdə (Diplomatik Tədqiqatlar İnstitutu), Avstriyada (Vyana Diplomatik Akademiyası), İtaliyada (San Remo Beynəlxalq Humanitar Hüquq İnstitutu), Polşada (Beynəlxalq Qızıl Xaç Komitəsi) və s. diplomatik kurslarda iştirak etmişdir.Rus, ingilis və fransız dillərini bilir. Ailəlidir, üç övladı var. Anar Kərimov diplomatik karyerasına 2000-ci ildə Azərbaycan Respublikası Xarici İşlər Nazirliyinin insan haqları, demokratikləşmə və humanitar məsələlər idarəsində attaşe, üçüncü katib kimi başlamışdır.
Anar Kərimov (nazir)

2004–2008-ci illərdə Azərbaycan Respublikasının Belçika Krallığındakı səfirliyi və Avropa İttifaqı yanında Nümayəndəliyinin üçüncü və ikinci katibi işləmişdir. 2008–2009-cu illərdə Xarici İşlər Nazirliyinin humanitar və sosial məsələlər şöbəsində birinci katib vəzifəsində çalışmışdır. 2010–2014-cü illərdə isə Azərbaycan Respublikasının UNESCO yanında Daimi Nümayəndəliyinin müşaviri, müvəqqəti işlər vəkili vəzifələrində işləmişdir.23 may 2014-cü ildə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin müvafiq sərəncamları ilə Anar Kərimova ikinci dərəcəli fövqəladə və səlahiyyətli elçi diplomatik rütbəsi verilmiş və o, Azərbaycan Respublikasının UNESCO yanında daimi nümayəndəsi təyin edilmişdir.Anar Kərimova 9 iyul 2019-cu ildə fövqəladə və səlahiyyətli səfir diplomatik rütbəsi verilmişdir. 20 iyul 2020-ci ildə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin müvafiq sərəncamları ilə Anar Kərimov Azərbaycan Respublikası mədəniyyət nazirinin birinci müavini təyin olunmuş, eyni zamanda ona mədəniyyət nazirinin vəzifələrini müvəqqəti icra etmək səlahiyyətləri verilmişdir. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 5 yanvar 2021-ci il tarixli Sərəncamı ilə mədəniyyət naziri vəzifəsinə təyin olunmuş və 22 dekabr 2022-ci tarixli Sərəncamı ilə bu vəzifədən azad edilmişdir.2023-cü ildə İslam Dünyası Təhsil, Elm və Mədəniyyət Təşkilatında (ISESCO) Tərəfdaşlıq və Beynəlxalq Əməkdaşlıq sektorunun müdiri çalışır Mükafatları 3-cü dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni — 1 avqust 2019
Nuru Paşa

Nuru Killigil və ya Nuru Paşa (türk. Nuri Killigil; 1889, Konstantinopol, Osmanlı imperiyası – 2 mart 1949, Sütlücə, İstanbul, Türkiyə) — Osmanlı ordusunun generalı, Qafqaz İslam Ordusunun komandanı və Türkiyə Cümhuriyyəti dövründə sahibkar. O, 1949-cu il mart ayının 2-də İstanbulun Sütlücə fabrikində baş verən partlayış nəticəsində faciəli surətdə həlak olmuşdu. Erkən illəri Hərbi karyerasının başlanğıcı Rus-yapon müharibəsi Artilleriya Zabitləri məktəbində xidməti Birinci dünya müharibəsi Azərbaycanda xidməti Türkiyəyə qayıdışı Qarabağda anti-Sovet xalq üsyanının yatırılmasından sonra Türkiyəyə qayıtmalı olan Nuru paşanın sonrakı həyatı Türkiyə ilə bağlıdır. Öz doğma vətəninə qayıtması ilə Nuru paşa yeni sınaqlarla üzləşməli oldu. Hər şeydən əvvəl Sovet Rusiyasının bolşevik rəhbərliyi Azərbaycanda bolşevik hakimiyyətinə qarşı qətiyyətli mübarizə aparan Nuru paşanın təqibini Türkiyə ərazisində də davam etdirdi.
Nuru Paşa

Sovet Rusiyanın rəhbərliyi ilə Türkiyənin müxtəlif səviyyəli heyətləri arasında aparılan danışıqlar zamanı Nuru paşanın Qarabağda sovet hakimiyyətinə qarşı mübarizə aparması ciddi tənqidlə qarşılandı və Türkiyə milli mücadiləsinin fəalları qarşısında onun nəzarət altına alınması məsələsi qaldırıldı. Buna baxmayaraq, Türkiyə ərazisində Nuru paşa həbs edilmədi, lakin onun bolşevizmə qarşı cəbhə tutması təqdir də olunmadı. Qarabağda qarşısına qoyduğu məqsədə çata bilməməsi, Nuru paşanın mənəvi və fiziki gərginliyini daha da artırdı. Bunlar Nuru paşanın bütün durumunda da özünü göstərməyə başladı. Bir tərəfdən də dolanışıq çətinliklərinin mövcudluğu Nuru paşanın həyatında ağrılı səhifələrdən birini açdı. Yeni şəraitdə Nuru paşanın ailə üzvləri də pərən-pərən düşmüşdü.
Nuru Paşa

Qardaşı Ənvər paşa ingilis təqiblərindən qaçaraq Rusiyaya sığınmış, anası Aişə İstanbulda tək qalmış, digər qardaşı Kamil və bacısı Mediha da yeni şəraitin çətinlikləri ilə üzbəüz qalmışdılar. 1920-ci il sentyabr ayının 12-də Xəlil paşanın Ərzurumdan Ənvər paşaya yazdığı məktubunda Nuru paşanın da onun yanında olduğunu qeyd edirdi. Xəlil paşa həmin məktubunda Nuru paşanın mənəvi və fiziki yorğunluqlar içərisində olduğunu, sıxıntılı günlər keçirdiyini, istirahətə ehtiyac duyduğunu və nəhayət ailə üzvlərinin maliyyə problemləri ilə qarşılaşmalı olduğunu yazırdı: Sentyabr ayının 12-də Nuru paşa da Ənvər paşaya məktub yazdı. Həmin məktubda o özünün və ailə üzvlərinin rastlaşdığı çətinlikləri də qısaca qələmə aldı. Nuru paşa bu məktubunda hətta hərbi və siyasi fəaliyyətlə vidalaşcağını da Ənvər paşanın nəzərinə çatdırırdı. Eyni zamanda rəssamlıqla məşğul olmaq barədə fikir söyləyirdi: 1920-ci il sentyabr ayının sonlarında Nuru paşa Türkiyənin azadlıq mübarizəsinə qoşuldu və Sarıqamış ətrafında döyülərə qatıldı.
Nuru Paşa

Nuru paşa bu döyüşə onunla birlikdə Türkiyə ərazisinə keçmiş Azərbaycan milli süvari alayı ilə daxil oldu və bir daha Azərbaycana bağlılığını nümayiş etdirdi. Onun qatıldığı döyüş də uğurlu oldu və Azərbaycan süvari alayı 1920-ci il sentyabr ayının sonlarında Sarıqamışı ələ keçirdi. 1920-ci ilin oktyabrında Nuru paşa Azərbaycan süvari alayı ilə artıq Ərzurumda idi. Tarixi ədəbviyyatda, habelə Ənvər paşanın yazışmalarında olan məlumatlara görə 1920-ci ilin sonlarında Nuru paşanın birdəfəlik ordudan ayrıldığını söyləmək mümkündür. 1921-ci ilin əvvəllərindən Nuru paşa öz biznesini qurmağa çalışır. O özünün emalatxanalarını qurmaqla silahların, hərbi təchizatın təmiri ilə məşğul olurdu. Bunu o, 1921-ci il aprel ayının 1-də Ənvər paşaya yazdığı məktubunda da qeyd edirdi: Bu məktubda da Nuru paşa qeyd edirdi ki, o, emalatxana açsa da, onun maliyyə sıxıntıları qalmaqda idi və hətta Berlinə getmək üçün onun lazımi qədər pulu yenə də yox idi. Sonra da işlətdiyi emalatxanaların Rusiyada da şöbəsini açmaq fikrinə düşmümüşdü.
Nuru Paşa

Amma məlumdur ki, Nuru paşa Almaniyaya səfər etsə də Rusiyaya səfər etmədi. 1921-ci ilin əvvəllərindən başlayaraq Ənvər paşanın ailəsinə və yaxınlarına qarşı təzyiqlər bir qədər də artdı. Çünki 1921-ci il mart ayının 12-də Türkiyə Böyük Millət Məclisi Nuru paşanın və Ənvər paşanın Anadoluya gəlməsini qadağan edən qərar qəbul etdi. Ona görə Ənvər paşanın yaxınlarına qarşı da müəyyən sıxıntılar möcud idi. Ənvər paşanın yaxınlarından bəziləri Avropaya köçmüşdülər. Nuru paşanın Ənvər paşaya yazdığı məktubuna görə demək olar ki, Nuru paşanın da Avropaya köçmək məsələsi qalxımışdı. Ənvər paşa kiçik qardaşı Kamilə 1921-ci il avqustun 10-da yazdığı məktubunda da Nuru paşanın Berlinə gələ biləcəyinə işarə edilir.
Nuru Paşa

Amma Nuru paşa uzun müddət Berlində qalmağı qəbul etməyib. Ənvər paşaya 22 avqust tarixli məktubunda Nuru paşa yazırdı: 1921-ci ilin avqust ayında Nuru paşa Ankaraya gələndə səhhətində problemlər var idi. Ənvər paşanın yazışmalarından aydın olur ki, bir müddət sonra Nuru paşanın səhhətinin yaxşılaşmışdır. Amma görünür Nuru paşanın xəstəliyi ciddi idi və Berlində olarkən səhhətinin müalicəsi ilə də məşğul olmuşdu. Onun Berlinə gəlməsi 1922-ci ilin ilk aylarına təsadüf edir. Nuru paşanın Berlinə gəlməsinin nə ilə bağlı olduğunu söyləmək çətindir. Çünki Nuru paşa xəstəliyini müalicə edəndən dərhal sonra heç də Türkiyəyə qayıtmadı və bir də 1923-cü ildə Türkiyəyə döndü.
Nuru Paşa

Məlumdur ki, Ənvər paşanın xanımı Naciyə xanım, Ənvərin uşaqları və qardaşı Kamil bəy Berlində yaşayırdılar. Ənvər özü bu zaman artıq Orta Asiyada idi və burada bolşeviklərə qarşı mübarizə aparırdı. Ənvərin qardaşı Kamil bəy Ənvərin ailəsinin qayğısını öz üzərinə götürmüşdü. Nuru paşa Berlinə gələndə Naciyə xanımla Kamilin yanında qaldı. Səhhətinin müalicəsini Nuru paşa Münhendəki sanatoriyada davam etdirdi. Berlində olarkən Nuru paşa qardaşı Ənvər paşa ilə də məktublaşırdı.