LocalDoc/ldquad_v2_retrieval-reranked huggingface dataset:
Müşahidə

Sadəcə olaraq, onların şifrəsini aça bilmək vacibdir. Nəyin nəyə görə baş verdiyini bildikdən sonra isə ətraf dünyanı bir kitab kimi oxumaq, təbiətə "sən" deyə müraciət etmək mümkündür. Qocalar quş və heyvanların, cücü və otların davranışından havanın necə olacağı barədə nəticə çıxarır, həkimlər simptomlara əsasən xəstəliyin gedişini proqnozlaşdırırlar. Çünki onlar təbiətin jest dilini adi insanların danışıq dilindəki formaya tərcümə etməyi öyrəniblər. Adi insan da təbiətin bir parçasıdır və onun bütün əlamətlərini özündə gəzdirib, hər an daxilindəki bütün dəyişikliklər barədə ətrafa sonsuz sayda informasiyalar göndərir. ətraf insanlarsa bunlardan yalnız çox cüzi birini – danışıq dili ilə dediklərini qavrayıb, dərk edirlər. Özü də, hətta bu dillə ifadə olunan mənalardan da hamısını yox. Belə ki, nitqin forma və məzmunundakı emosional çalarlar, demək olar ki, əksər adamlar tərəfindən qavranılmamış qalır və dillə deyilənlərin doğru, yoxsa yalan, səmimi, yoxsa qeyri-səmimi və s. olduğunu ayırd etməyə onların konkret heç bir vasitəsi olmur.
Qoşma (ədəbiyyat janrı)

Qoşma janrı — aşıq yaradıcılığında çox geniş yayılmış janr. Hər bəndi dörd misradan, hər misrası on bir hecadan ibarət şeir şəklinə qoşma deyilir. Qoşma və gəraylının qafiyə sistemi eynidir. Üç, beş, yeddi bənddən ibarət olan qoşmaların birinci bəndinin I və III misraları sərbəst, II və IV misraları həmqafiyə olur. Digər bəndlərin ilk üç misrası bir-birilə, son misrası isə birinci bəndin son misrası ilə qafiyələnir: a b c b, ç ç ç b, d d d b, e e e b və s. Möhürbənd adlanan son bənddə şair öz təxəllüsünü söyləyir.
Qoşma (ədəbiyyat janrı)

Məsələn: Qoşmalar daha çox məhəbbət mövzusunda olsa da, ictimai-siyasi məzmunlu qoşmalara da rast gəlinir. Ayaqlı qoşma — aşıq musiqi–şeir yaradıcılığında ən geniş yayılmış janrlardan biri. Çox vaxt beş bənddən ibarət olur. Yazılı ədəbiyyatda Ş. İ. Xətai, M. P. Vaqif, M. V. Vidadi, Q. Zakir, S. Ə. Nəbati, S. Vurğun, O. Sarıvəlli, S. Rüstəm, B. Vahabzadə kimi şairlər qoşma janrından istifadə etmişlər. Həmçinin bax
Oqtay Şahbazov

Oqtay Qəşəm oğlu Şahbazov (1 noyabr 1941, İrəvan) — Dövlət xadimi, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər müdiri (2016–2021), Dövlət qulluğunun 1-ci dərəcə Dövlət müşaviri, "Əməkdar dövlət qulluqçusu"(2015) Fəxri adı və "Şöhrət" ordeni ilə təltif edilmişdir (2011). Oqtay Qəşəm oğlu Şahbazov 1941-ci il noyabrın 1-də İrəvan şəhərində anadan olmuşdur. Orta məktəbi bitirdikdən sonra əmək fəaliyyətini 7 nömrəli Bakı Dövlət diyircəkli yastıq zavodunda cilalayıcı fəhlə kimi başlamışdır. 1959–1964-cü illərdə Azərbaycan Xarici Dillər Pedaqoji institutunda oxumuş, Azərbaycan və Alman dili müəllimi ixtisasına yiyələnmişdir. Əmək fəaliyyətini 126 nömrəli orta məktəbın alman dili müəllimi kimi davam etmişdir, sonra uzun illər S.M.Kirov adına Ali Xəzər Hərbi-dəniz Məktəbinin Xarici dillər kafedrasının alman dili müəllimi işləmişdir. 1980-ci ildən Azərbaycan SSR Nazirlər Sovetinin İşlər İdarəsində müxtəlif rəhbər vəzifələrində işləmiş, 1990-cı ildə Azərbaycan KP MK-nin İşlər müdiri vəzifəsinə təyin olunmuşdur.
Oqtay Şahbazov

1991-ci ildə XII çağırış Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin deputatı seçilmiş, fəal və səmərəli işinə görə Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin Fəxri fərmanı ilə təltif olunmuşdur. 1991-ci ildən Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər müdirinin birinci müavini, 2016-cı ildən 2021-ci ilin yanvarın 26-dək Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər müdiri vəzifəsində çalışıb. Evlidir, iki övladı var. "Arxivlənmiş surət". 2018-03-23 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-03-16.
Qiymət

Qiymət — satıcının bir vahid mal köçürməyə (satmağa) hazır olduğu pul məbləği. Əslində, qiymət müəyyən bir əmtəənin pula dəyişdirmə əmsalıdır. Qiymət anlayışı əsas iqtisadi kateqoriyadır. Malların könüllü mübadiləsindəki nisbətlərin (nisbət) qiyməti dəyər adlanır. Bu səbəbdən, qiymət malın vahidinin pulla ifadə olunan dəyəri və ya mal vahidinin pul dəyəri və ya dəyərin pul dəyəridir. Gündəlik danışıqlarda qiymət çox vaxt bir məhsulun dəyəri ilə sinonimdir (məsələn, “kibrit nə qədərdir?”) və bu sözlər bir-birinin əvəzinə istifadə edilə bilər.
Qiymət

Qiymətin fəlsəfi anlayışları Aristotelin iki qiymət anlayışı var: qiymət — artığın dövriyyəsinə xidmət edən mübadilə kateqoriyasıdır (insanın varlığı və çoxalması üçün lazım olmayan hər şey). Digər tərəfdən, bu həqiqətə uyğun olmayan sərvətin ifadəsidir. Foma Akvinski üçün "Ədalətli Qiymət" — xərcləri bərpa etməyə imkan verən bir qiymətdir. Digər tərəfdən, Foma Akvinski, qiymətin alıcının Tanrı ilə nə qədər yaxın olmasından asılı olaraq fərqləndirilməli olduğunu söyləyir. Yəni kilsə əmlakının nümayəndələri üçün qiymət kəndlidən daha aşağı olmalıdır. Qiymətin funksiyaları Qiymətin funksiyaları aşağıdakılardan ibarətdir: uçot funksiyası — ictimai əmək sərvətinin və nəticələrinin uçotu və ölçülməsi ilə əlaqədardır stimullaşdırıcı funksiyası — istehsalın sürətinə məhsulun, çeşidinin təzələnməsinə və keyfiyyətinin yüksəldilməsinə , yüksək məhsuldar avadanlığın işə salınmaının sürətləndirməsinə, xammal və materiallara qənaət edilməsinə və əmək sərfinin uzadılmasına, təbii ehtiyatlardan qənaətçiliklə istifadə olunmasına qiymətin təsir göstərməsin ilə bağlıdır bölüşdürücü funksiyası — qiymətin dövlət tərəfindən şüurlu tənzimlənməsi, ayrı-ayrı sahə və müəssisələrin, həmçinin əhalinin sosial qrupları gəlirlərinin yenidən bölüşdürülməsi üçün onun dəyərdən uzaqlaşması yolu ilə həyata keçirilir.
Qiymət

Bu funksiya mallara olan tələb və təklifin nisbətinə, istehsal və istehlakın optimal strukturunun formalaşmasına təsir göstərir. Qiymətin növləri Qiymətin növləri olduqca müxtəlifdir və belə bir hal onların təsnifləşdirməsini zəruri edir. Adətən, qiymətlər xidmət etdiyi iqtisadi dövriyyənin xarakterinə, franko növlərinə, fəaliyyət müddətinə, ərazi əlamətlərinə, təsbit olunmasına qaydalarına görə təsnifləşdirilir. Siyasi iqtisadiyyat qiymət anlayışları Adam Smit və sonrakı klassik siyasi iqtisad məktəbi (David Rikardo, Karl Marks) qiymətin ziddiyyətli ikili mahiyyətini nəzərə aldılar: bir tərəfdən, qiymət, iş vaxtının (əmək) xərclənməsindən asılı olan, obyektiv dəyərin pul ifadəsidir; digər tərəfdən, qiymət tələblərin subyektiv qiymətləndirilməsindən asılıdır, bu da tələb və təklifin ölçüsündə dəyişikliklərə səbəb olur. David Rikardo tərəfindən ən dəqiq şəkildə ifadə edilmişdir: Ancaq əməyin malın dəyəri üçün əsas götürsək, malların həqiqi və ya bazar qiymətinin ilkin və təbii qiymətlərindən təsadüfi və müvəqqəti sapmalarını inkar etməyimiz hələ nəticələnmir. Marks əsasən dəyəri təsir edən obyektiv amilləri — "sosial cəhətdən zəruri əmək xərclərini", habelə daxili və sektorlararası rəqabəti araşdırırdı.
Qiymət

Artıq dəyər nəzəriyyəsi, istehsalın və mal mübadiləsinin bütün mərhələlərində dəyər ekvivalentliyi və könüllülük prinsipini qoruyaraq qazanc əldə etmək imkanlarını izah edir. Bu, qiymətin obyektiv tərəfini daha dərindən anlamağa imkan verdi. Jan Batist Sey, A. Smit fikirlərini inkişaf etdirərək, maliyyət və təklifə deyil, məhsulun faydasına və tələbinə diqqət yetirdi. O, qiyməti bir malın faydalılığının subyektiv qiymətləndirməsi hesab etmişdir. Qiymət — alıcının bir "qurbanlığı", alternativ dəyərin ("subyektiv dəyər") pul ifadəsidir. Avstriya məktəbi obyektiv dəyər konsepsiyasından imtina etdi və qiymətlərdə əks olunan subyektiv üstünlüklərə yönəldi (marjinal fayda nəzəriyyəsi).
Qiymət

Bu baxışlar çərçivəsində qiymət dəyərin pulla əks olunması deyil; satıcı və alıcı tərəfindən məhsulun marjinal faydasının subyektiv qiymətləndirmələrinin balansını əks etdirir. Qiymət anlayışı "Qiymət" anlayışının tərifləri müəlliflərin hansı iqtisadi nəzəriyyəyə üstünlük verdiyindən çox asılıdır: Dəyərin pul ifadəsi; İqtisadi mübadilə zamanı məhsulun (xidmətin) dəyərinin pul ifadəsi; Qiymətləndirmə faktorları sisteminin pul ifadəsi; Satıcının satmağa hazır olduğu və alıcının 1 vahid mal (xidmət) almağa hazır olduğu pul (mal, xidmət) miqdarı; Bazarın elementlərindən biri (tələb, təklif və rəqabətlə birlikdə); Bazar rəqabəti vasitəsi; Bazarda məhsul xüsusiyyətləri; Bir şeyin və ya xidmətin qiyməti bəzi işçilər zəncirinin maaşlarından ibarətdir. Qiymətdə əmək haqqı xaricində başqa heç bir komponent yoxdur . Qiymətləndirmə Qiymətləndirmə, məhsulun satışa təqdim edildiyi məhsulun qiymətinin müəyyənləşdirilməsidir. Qiymətləndirmə ümumiyyətlə bazar qanunlarına uyğun olaraq müəyyən prosedurlara və qəbul edilmiş yanaşmalara uyğun olaraq məqsədyönlü bir fəaliyyət kimi həyata keçirilir. Müəyyən olunmuş qiymətin ölçüsü gələcək iş strategiyasına təsir göstərir.
Qiymət

Beləliklə, yüksək qiymətin təyin edilməsi məhsulun təşviqi üçün əlavə xərclərin tələb olunmasına gətirib çıxarır və aşağı qiymət özü də alıcıları ucuz məhsul almaq üçün stimullaşdırır.Qiymətləndirmə bazarın seqmental təbəqələşməsi, rəqiblərin fəaliyyət istiqamətləri və intensivliyi, istehlakçılar tərəfindən ticarət məhsullarının subyektiv qiymətləndirilməsi və s. Kimi müxtəlif amillərdən təsirlənir. Aşağıdakı qiymət faktorları fərqlənir: Məhsulun (xidmətin) dəyəri; Tələb və onun elastikliyi; Dövlətin təsiri. Qiymətləndirmə anlayışları Qiymətləndirmədə iki əsas yanaşma mövcuddur: maliyyət və dəyər. Maliyet yanaşması firmanın malların istehsalı və marketinqi üçün həqiqi xərclərini başlanğıc nöqtəsi götürən bir qrup qiymət metodlarını birləşdirir. Maliyyət yanaşması çərçivəsində qiymətlərin müəyyən hesablanması metodları seçilir və bu şəkildə təyin olunan qiymətlərin özlərinə "xərclərə diqqət yetirilən qiymətlər" deyilir. Qiymətlərin hesablanması metodlarının bu qrupunda bunlar mövcuddur: Qiymətləndirmə metodları — "xərclər və mənfəət" prinsipinə əsaslanır.
Qiymət

Maliyyətlər tam, orta, marjinal, standart və ya standart xərclərdən istifadə edilə bildiyindən (tam, orta, marjinal xərclər real istehsal ilə əlaqələndirilir; standart və standart xərclər firmanın istehsalından ayrılır, normal istehsal şəraitində alınır — xərclərin məhdudlaşdırılması lazım olduqda istifadə olunur). Sektor ortalaması, əksər hallarda qanunvericiliklə başqa bir şərt qoyulmadığı təqdirdə, mənfəət kimi qəbul edilir (xərclər üçün "pelerin" var) - "pelerin" in tənzimləndiyi mallar var. Ancaq mənfəətin müəyyənləşdirilməsinin başqa üsulları var - məsələn, hədəf mənfəəti. Bir şirkət, bazardakı müəyyən bir vəziyyətə görə qiymətə təsir göstərə bilərsə (bazarı inandırmaq və ya məcbur etmək), mənfəət təyin edə bilər ("qırılma nöqtəsi" modelinə görə). Element qiymət hesablama metodları. Bu metodlardan istifadə edildikdə, əsas maliyyət kateqoriyaları hesablanır (məsələn, materiallara, əmək haqqına birbaşa xərclər) və bütün digər xərc kateqoriyaları əsas göstəricilərin faiz nisbəti ilə hesablanır (ən etibarlı göstərici seçilir və ya istehsalın həcmi ilə daha yaxından əlaqəlidir).
Qiymət

Sabit qiymətin müəyyənləşdirilməsinə əsaslanan metodlar. Bu üsullar standart qiymətlər mövcud olduqda istifadə olunur (məsələn, standart məhsullar halında - kütləvi, daxili istehsal). Sabit qiymətlərlə işləmək, onları dəyişdirmə ehtimalını təmin edir. Müxtəlif üsullar var, ən yaygın sürüşmə miqyaslı tənzimləmədir. Tərəzi üçün əsas, məsələn, bir valyutanın dəyərindəki dəyişiklik və ya müəyyən bir hadisənin baş verməsi (məsələn, inflyasiya) ola bilər. Metodun xüsusiyyəti ondan ibarətdir ki, yenidən hesablama proseduru müqavilədə əks olunmalıdır.Dəyər qiymətləri — qiymətləri elə bir şəkildə təyin etmək ki, “malların dəyəri / malların xərci” üçün sərfəli nisbət əldə edərək firmaya daha çox mənfəət verəcəkdir.
Qiymət

Dəyər qiymətləri çərçivəsində qiymətlər tələbə yönəldilməklə formalaşır. Ən məşhur metod, məhsulun algılanan dəyərinə əsasən qiymət təyinetmə metodudur. Bu qiymət metodunu tətbiq etməyin bir yolu qiymətsiz mağazalar vasitəsidir (məs., Antik mağazalar, turizm mağazalarında sıxlıq). Praktikada bu metodun mürəkkəbliyi satıcıların bacarıq səviyyəsinə əsaslanır. Bu metodda bazarlıq prosesi əsas prosesdir. Passiv qiymət — oxşar məhsul üçün rəqiblərin qiymətlərinin təhlilinə əsaslanır (bu yanaşma nə dəyər, nə də xərc yanaşması üçün tətbiq olunmur, həmçinin maliyyə göstəricisinə baxın).
Qiymət

Passiv qiymətlər çərçivəsində rəqabətə diqqət yetirməklə qiymətləri ayırmaq adətdir, məsələn oxşar mallar üçün mövcud qiymətlər səviyyəsində qiymətlərin təyin edilməsi üsulu. Aparıcı qiymət aparıcı məhsulun qiyməti ola bilər, qiymət sənaye ortalamasıdır. Qiymət növləri Pərakəndə qiyməti Pərakəndə satış, az miqdarda fərdi istehlak üçün satılan bir məhsul üçün təyin olunan qiymətdir.Məsələn Rusiyada dövlət standartı GOST R 51303-99-a uyğun olaraq pərakəndə satış pərakəndə satış və alqı-satqı müqaviləsi əsasında birbaşa əhali üçün fərdi, ailə və ev istifadəsi üçün satılan malların qiyməti olaraq təyin olunur. Pərakəndə satış qiymətlərinə istehsal və dövriyyə xərcləri, şirkət mənfəəti, vergilər daxildir və bazar vəziyyəti nəzərə alınmaqla əlavə olunur. Topdansatış qiyməti Topdansatış (böyük miqdarda) satılan mallar üçün təyin olunan qiymətdir. GOST R 51303-99-a uyğun olaraq topdansatış qiyməti satıcı və ya təchizatçı tərəfindən sonrakı satış və ya peşəkar istifadəsi məqsədi ilə alıcıya satdığı malların qiyməti kimi müəyyən edilir.
Qiymət

Satınalma (alış) qiyməti Alış qiyməti, daxili bazarda dövlət tərəfindən kənd təsərrüfatı məhsullarının alınması üçün istifadə edilən topdansatış qiymət növüdür. Satınalma qiymətləri məhsulun keyfiyyətindən asılı olaraq və bazarın coğrafi seqmentləşdirilməsi nəzərə alınmaqla fərqləndirilir. GOST R 51303-99-a uyğun olaraq, satınalma qiyməti satıcılar tərəfindən müqavilə müqavilələri çərçivəsində istehsalçılardan aldığı kənd təsərrüfatı məhsullarının qiyməti olaraq təyin olunur. Mənfi qiymət Mənfi qiymət — satıcının satılan mal vahidi ilə birlikdə alıcıya köçürməyə hazır olduğu pul məbləğidir. Yenilənə bilən enerji mənbələrindən (günəş və külək) geniş istifadə edən ölkələrin elektrik enerjisi bazarında, elektrik enerjisi istehsalının tələbdən qısamüddətli çox olması və istehsalın azaldılmasında çətinliklər şəraitindədir. Fərqli ölkələrdə mənfi elektrik qiymətləri ilə zaman aralığının ümumi müddəti ildə onlarla ilə yüzlərlə saat arasında dəyişir.Bu yaxınlarda ABŞ-nin neft bazarında mənfi bir qiymətlə qarşılaşıldı .
İzotermik proses

İzotermik prosesin ideal qazlara tətbiqi Mendeleyev-Klapeyron tənliyinin (İdeal qazın hal tənliyi) düsturu aşağıdakı kimidir: p V m μ m M T — qazın temperaturu M — qazın molyar kütləsi R isə universal qaz sabitidir.Daimi kütləli qazın müxtəlif nisbətləri müxtəlif səviyyələrdə ola bilər: p 1 V 1 T 1 m μ p 2 V 2 T 2 m μ Bu nisbətlərdən də kütləsi dəyişməyən qaz üçün aşağıdakı tənlikləri alırıq: V ′ T 1 V 2 T 2 V ′ V 2 T 1 T 2 p 1 V 1 T 1 p 2 V 2 T 2 p 1 V 1 T 1 const Əgər İzotermik proses Klapeyron tənliyinə tətbiq edilsə, onda temperatur T 1 T 2 bir-birinə bərabər olur. Bu zaman aşağıdakı düsturlar alınır: p 1 V 1 p 2 V 2 p 1 V 1 const İdeal qazların İzotermik prosesdə hərəkəti Boyl-Mariott qanununun köməyi ilə izah edilir. Buradan aşağıdakı nəticəni alırıq: İzotermik prosesin termodinamikanın birinci qanununa tətbiqi İzotermik prosesi termodinamikanın birinci qanununa tətbiq etmək olar. Onda bu zaman aşağıdakı düstur alınır: A ′ İzotermik prosesdə görülən iş İzotermik prosesin İşə tətbiqi zamanı İnteqral üsulundan istifadə edilir. Bu zaman aşağıdakı nəticələr alınır: olarsa onda: Bu zaman aşağıdakı düsturlar alınır: W A → B ∫ V A V B ∫ V A V B W A → B ∫ V A V B ∫ V A V B n R T V ∫ V A V B 1 V V B V A W A → B V B V A W — qazın gördüyü iş. p — təzyiq.
İzotermik proses

n — qazların mol sayı. R isə universal qaz sabitidir.Bəzən bu düsturları aşağıdakı kimi də yazırlar: W 1 → 2 ∫ V 1 V 2 W 1 → 2 ∫ V 1 V 2 ∫ V 1 V 2 n R T V V 2 V 1 W 1 → 2 V 2 V 1 Bəzən də W işarəsi A ilə göstərilir: V 2 V 1 Yaxud, düsturda ln-nin yerinə log-ifadəsini də daxil etmək olar. Onda düsturlar aşağıdakı kimi olar: W A → B ∫ V A V B ∫ V A V B n R T V log V B V A W A → B W A → B log V B V A W A → B log V B V A Həmçinin, R-in yerinə k mütənasiblik əmsalı yazılır: V 2 / V 1 {\displaystyle N\,k\,T\,\ln(V_{2}/V_{1})} {\displaystyle \,N} — qazın hissəsinin ədədi. {\displaystyle \,T} — temperatur. V 1 {\displaystyle \,V_{1}} V 2 {\displaystyle \,V_{2}} — prosesin əvvəlindəki və sonundakı qazın həcmi. {\displaystyle \,k} isə Bolsman sabitidir.
İzotermik proses

İzotermik prosesdə entropiyanın dəyişməsi İzotermik prosesdə entropiyanın dəyişməsi baş verir. Bu zaman aşağıdakı düsturlar yaranır: ∫ 1 2 δ Q T ∫ V 1 V 2 d V V V 2 V 1 p 1 p 2 p 1 p 2 ρ 1 ρ 2 S — entropiya n — qazların mol sayı R isə universal qaz sabitidir Van-der-Vaalsda izotermik proses Bir mol qaz üçün Van-der-Vaals tənliyi aşağıdakı kimi yazılır: ( p + a V 2 ) {\displaystyle p} — təzyiq {\displaystyle V} — molyar həcm {\displaystyle T} — mütləq temperatur {\displaystyle R} isə universal qaz sabitidirİstənilən mol qaz üçün Van-der-Vaals tənliyi isə aşağıdakı kimidir: ( p + a ν 2 V 2 ) ( V ν − b ) {\displaystyle V} — həcmVan-der-Vaals izotermik proses vardır. Onun qrafikində P V ilə asılıdır. Yalnız bu asılılıqda P V ilə müxtəlif temperaturlarda asılıdır. Buxarla gedən proseslər Nəm buxar qaynama temperaturunda olur. Həmçinin, maye ilə quru doymuş buxarın qarışığından ibarət olduğundan, onun həcmi qarışığın həcmi kimi tapılır.
İzotermik proses

Nəm buxar sahəsində izotermik proses izobar prosesinə uyğun olur. Deməli, burada izotermik prosesi izobar prosesi kimi qiymətləndirmək olar. İzotermik prosesin yaranması İzotermik prosesin yaradılması üçün temperaturda olan qazın həcmini dəyişdirmək lazımdır. Qaynama hadisəsi və ya təzyiqdə olan sərt cismin suda üzməsi izotermik prosesə misal ola bilər. İzotermik prosesdə daxili işin görülməsi baş verir. Bu zaman bütün iş daxili işin görülməsinə sərf edilir.
İzotermik proses

Sərt cisimdə və ya maye olan böyük yerdə izotermik proses cismin həcmini az dəyişdirir. Əgər faza keçməsi baş verərsə, onda sərt cismin və ya maye olan böyük yerdə izotermik proses cismin həcmini çox dəyişdirir. Bəzən izotermik prosesin həyata keçirilməsi üçün cismi Termostata yerləşdirirlər. Bu zaman mənbə də yaradıla bilər. Eyni zamanda Termometr ilə istiliyi ölçmək olar. Əgər izotermik proses yavaş gedirsə, onda termodinamik proses pozulmur.
İzotermik proses

Bu zaman proses Dönən proses olur. İzotermik tez baş verirsə, onda bu zaman tarazlıq pozulur və proses dönməz proses olur. Dönməz prosesə Qısıq misal göstərilə bilər. Qısıqda temperatur dəyişkən olur. İzotermik prosesi daha aydın göstərmək üçün qrafikindən istifadə olunur. İzotermik prosesin qrafiki isə "İzoterm əyrisi" adlanır.
İzotermik proses

İzotermik prosesdə təzyiq İzotermik prosesdə təzyiqin necə baş verdiyini ətraflı müşahidə etmək üçün porşenlə sıxılmış kolbaya baxmaq lazımdır. Əgər porşeni kolbanın içində aşağıdan yuxarıya qaldırdıqda, qazaın genişlənməsi baş verir. Bu zaman təzyiq azalır. Lakin porşeni kolbanın içində yuxarıdan aşağıya sıxdıqda, qazın sıxılması baş verir. Bu zaman isə təzyiq artır. Həmin hadisələri P ilə V qrafikində müşahidə etmək mümkündür.
İzotermik proses

İzotermik proseslər istənilən sistem növündə baş verə bilər. Yüksək strukturlaşdırılan maşınlar buna misal ola bilər. Bəzi yüksək hərarət mühərrikinin dövrələrinin müxtəlif hissələri yerinə yetirilən İzotermik proseslər və Karno dövrəsi ilə yaxınlaşdırıla bilər. Həmçinin, ərimə və faza dəyişiklikləri də izotermik proseslərdir. Mükəmməl qaz üçün Coul qanununa görə, daxili enerji tam hərarətin funksiyasıdır. İzotermik prosesdə hərarət daimidir və ya dəyişməzdir.
İzotermik proses

Beləliklə, daxili enerji də daimidir və ya dəyişməzdir. Daxili enerjidə təmiz dəyişiklik sıfırdır. Mükəmməl və ya ideal qaz çərçivəsində, heç bir molekullararası qüvvələr yoxdur və qaz molekulları olduqca sonsuz kiçikdir. Buna baxmayaraq, real təmiz maddə üçün molekullararası qüvvələrə üstün gəlməkdə istifadə edilən enerjiyə müvafiq gələn daxili enerjinin komponenti var. İzotermik prosesdə qazın həcmi dəyişəndə, hər molekul dəyişikliklərinin arasında orta ədəd məsafəsi də dəyişir. Beləliklə, əgər real təmiz qaz İzotermik prosesə məruz qalırsa, daxili enerjinin daxili temperatur bir yerdə ola bilən bu komponentində təmiz dəyişiklik var.
İzotermik proses

M.C.Məmmədova İstilik texnikası, Azərnəşr, Bakı, 1963, 240 s. Ə.M.Məmmədov, Ə.H.Hüseynzadə Ümumi istilik texnikası, Maarif, Bakı, 1973, 264 Physics for Scientists and Engineers — with Modern Physics (6th Edition), P. A. Tipler, G. Mosca, Freeman, 2008, ISBN 0 7167 8964 7 Encyclopaedia of Physics (2nd Edition), R.G. Lerner, G.L. Trigg, VHC publishers, 1991, ISBN (Verlagsgesellschaft) 3-527-26954-1, ISBN (VHC Inc.) 0-89573-752-3 McGraw Hill Encyclopaedia of Physics (2nd Edition), C.B.
İzotermik proses

Parker, 1994, ISBN 0-07-051400-3 Physics with Modern Applications, L.H. Greenberg, Holt-Saunders International W.B. Saunders and Co, 1978, ISBN 0-7216-4247-0 Essential Principles of Physics, P.M. Whelan, M.J. Hodgeson, 2nd Edition, 1978, John Murray, ISBN 0 7195 3382 1 Thermodynamics, From Concepts to Applications (2nd Edition), A. Shavit, C. Gutfinger, CRC Press (Taylor and Francis Group, USA), 2009, ISBN (13-) 978-1-4200-7368-3 Chemical Thermodynamics, D.J.G. Ives, University Chemistry, Macdonald Technical and Scientific, 1971, ISBN 0356-03736-3 Elements of Statistical Thermodynamics (2nd Edition), L.K.
İzotermik proses

Nash, Principles of Chemistry, Addison-Wesley, 1974, ISBN 0-201-05229-6 Statistical Physics (2nd Edition), F. Mandl, Manchester Physics, John Wiley & Sons, 2008, ISBN 9-780471-91533 White Frank M. Fluid Mechanics — 4th. — McGraw-Hill, New York., 1998. — ISBN 978-0072281927. rient Blackswan, 1990. — P. 85–88. — 480 p.
İzotermik proses

— 886 p. — (Methods in Experimental Physics). — ISBN 9780124759459. Xarici keçidlər Böyük Sovet Ensiklopediyasında İzotermik proses haqqında (rus.) Isothermal process Van der Waals Equation Solver Some values of a and b in the 2nd equation Arxivləşdirilib 2010-07-25 at the Wayback Machine İzotermik proses
Ramana

Ramana (nadir hallarda Romanı, Romana) — Bakı şəhərinin Sabunçu rayonu inzibati rayonu ərazisində qəsəbə. Ramana Abşeron zonasının ənənəvi kəndlərindən olub Qala kəndi ilə yanaşı regiondakı ən qədim yaşayış məskənlərindən biridir. Bu qəsəbənin ən məşhur tikilisi XIV əsrdə inşa edilmiş Ramana qalasıdır. 1893-cü ilin məlumatına görə, Ramana kəndində 873 nəfər yaşamışdır. Bu gün isə qəsəbə sakinlərinin sayı təxminən 13.000 nəfərdir. Neftlə zəngin torpaq Ramana neft mədənləri arasında yerləşir və tarixən Azərbaycanda neft sənayesinin mərkəzlərindən olub. Ramananın hal-hazırkı dövrümüzə qədər gəlib çatmış ən qədim tikililərinə 1323-cü ilə aid məscid və XIV əsrdə inşa edilmiş dördkünc və donjonlu Ramana qalası aiddir.
Ramana

Ramanaya aparan yolun hər iki tərəfində neft buruqları olan sahələr Azərbaycanda neft bumu dövrünün şahidləridir. Bu gün də kənd özündə xarici və yerli burjuaziyanın izlərini yaşadır. Məsələn, XIX əsrin ikinci yarısında Bakıya ilk kapital qoyan əcnəbilər Nobel qardaşları və fransız sahibkarı Rotşildin fəhlələr üçün tikdirdiyi evlər hələ də qalmaqdadır. Hazırda kənddə nobellərə məxsus evlərdən uşaq bağçası və yaşayış binası, Rotşildə aid olanlardan isə yaşayış evləri kimi istifadə olunmaqdadır. Amma maraqlı burasıdır ki, həmin tikililər bu gün də onların adı ilə tanınır. Məsələn, Nobelin evlərinə kənd əhalisi aparında «nobelski» deyilir. Məşhur Azərbaycan milyonçusu Şəmsi Əsədullayev də Ramananın neftlə zəngin torpağına kapital qoyan yerli burjuaziyanın ilk nümayəndələrindəndir.
Ramana

Məsələn, kənd camaatı arasında «Əsədullayevin evləri», «Əsədullayevin uşaqlarının evi» adlanan milyonçuya aid fəhlə yataqxanaları Ramana qalasının arxasında yerləşir. Mədəniyyəti Xəlifə Əli məscidi — Bakının Ramana kəndində yerləşən bu məscidin əsas giriş qapısının üstündəki dəmir lövhədə XVII əsr tarixi göstərilib. Lakin məscidin giriş qapısından sağ tərəfdəki daş kitabədə hicri-qəməri təqvimi ilə 1256-cı il yazılıb. Əsas giriş qapısının üstündəki daş kitabədə isə 1056-cı il tarixi qeyd olunur. Odur ki, bu məscidin dəqiq tarixi barədə məlumat vermək çətinlik törədir. Qeyd edək ki, Ramana Qala məscidi qayaların üstündə tikilib. Əsas ibadət zalı bir mərtəbədən ibarət olub, sahəsi 4x12,5 metrdir.
Ramana

Məscidin hündürlüyü isə 4 metrdir. Məscidin pəncərələrinin birinci layı taxta, ikinci layı isə daşla işlənib. AzStat-ın 1 yanvar 2013-cü il tarixinə olan rəsmi məlumata əsasən qəsəbədə təxminən 12.2 min nəfər əhali yaşayır. Xarici keçidlər Ramanı qalasına səyahət (Rus dilində) Taymleps. Koroğlu metro stansiyasından Ramanı qəsəbəsinə Görkəmli şəxsləri Abbas Əliyev — Vətən müharibəsi şəhidi Vaqif Mustafazadə Süleyman Vəliyev "Bakının 32 kəndi" kitabından ↑ Ramana kəndi[ölü keçid] ↑ Azərbaycan Respublikasının Dövlət Statistika Komitəsi: 2013-cü ilin əvvəlinə iqtisadi və inzibati rayonlar, eləcə də şəhər yaşayış məntəqələri üzrə əhalinin cins bölgüsündə sayı Arxivləşdirilib 2014-07-02 at the Wayback Machine (min nəfər)
Rasim Əkbərov

Rasim Ağa oğlu Əkbərov (1957, Qasım İsmayılov) — Goranboy rayonundakı "N" saylı hərbi hissənin sabiq komandiri, keçmiş siyasi məhbus, sabiq Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı (1992–2001). Rasim Əkbərov 1957-ci ildə anadan olmuşdur. 1990-cı ildə könüllü əsgər kimi döyüşə yollanıb və 157 saylı briqadanın komandiri vəzifəsinə qədər yüksəlib. Rasim Əkbərov 1993–2000-ci illərdə Goranboy rayonu İcra hakimiyyətinin başçısı olan "Ağa dayı" kimi tanınan Ağa Tahir oğlu Əkbərovun oğludur. Ağa Əkbərov Bakı Dövlət Universitetinin professoru olmuş Səfiyar Musayevin qudası idi. Keçmiş Milli Qəhrəman Azərbaycan Respublikasının suverenliyinin və ərazi bütövlüyünün qorunmasında, dinc əhalinin təhlükəsizliyinin təmin edilməsində göstərdikləri şəxsi igidlik və şücaətə görə Rasim Əkbərova Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 23 iyun 1992-ci il tarixli 6 saylı fərmanı ilə Əkbərov Rasim Ağa oğluna "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı" fəxri adı verilmişdir.Azərbaycan Respublikasının Qanununa müvafiq olaraq, Azərbaycan Respublikasının müstəqilliyinin və ərazi bütövlüyünün qorunub saxlanmasında xüsusi xidmətlərinə görə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 1 yanvar 1994-cü il tarixli 83 saylı fərmanı ilə Əkbərov Rasim Ağa oğlu "Azərbaycan Bayrağı" ordeni ilə təltif edilmişdir.Rasim Əkbərov 2000-ci il fevralın 8-də dövlət çevrilişinə cəhd maddəsi ilə təqsirli bilinərək, 15 illik həbs cəzası alıb. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 18 iyul 2001-ci il tarixli 537 saylı fərmanı ilə Rasim Ağa oğlu Əkbərov "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı" adından və "Azərbaycan Bayrağı" ordenindən məhrum edilmişdir.Rasim Əkbərov Prezident İlham Əliyevin 26 avqust 2008-ci il tarixində imzaladığı əfv fərmanı ilə azadlığa buraxılıb.
İkinci Göytürk xaqanlığı

İkinci Göytürk xaqanlığı (682-744), Çin hakimiyyətinə daxil olan Göytürklər (Şərq Göytürk Xaqanlığı) Qutluq zamanında yenidən müstəqilliyinə qovuşdu. Buna görə bu dövlətə "Qutluq dövləti" də deyilir. 681-ci ildə Aşana ailəsindən Qutluq xaqan, Çinin şimalında yerləşmiş türk tayfalarını yenidən bir yerə toplamağı bacardı. Qutluq xaqan, xalqı yenidən bir yerə yığdığı üçün İltəris xaqan adını aldı. Onun dövründə göytürklər Çin əsarətindən çıxaraq müstəqil oldu. Göytürk şahzadələrinin Çin hökmdarlarının qızları ilə evlənmək ənənəsini aradan qaldırdı. Ordu və onun təchizatı gücləndirildi.
İkinci Göytürk xaqanlığı

Tanınmış alim Tonyukuk baş vəzir təyin edildi. II Göytürk dövlə Qapağan xaqanın dövründə 691-ci ildə İltəris xaqan vəfat etdikdən sonra onun yerinə qardaşı Qapağan xaqan gəldi. Onun hakimiyyəti dövründə dövlətin iqtisadiyyatı gücləndirildi. Çinə ağır zərbə vuruldu və Çin göytürklərdən asılı vəziyyətə düşdü. 709-cu ildə qırğız və türkeş tayfaları göytürklərə tabe edildi. 715-ci ildə Qarluqlar məğlub edildi. 716-cı ildə Qapağan xaqan öldürüldü və onu hakimiyyətə oğlu İnel (Ünal) xaqan keçdi.
İkinci Göytürk xaqanlığı

Lakin Qapağan xaqanın qardaşı Bilgə, İnelin xaqanlığını qəbul etmədi. Tayfa bəyləri Bilgə xanı xaqan elan etdi. İnel öldürüldü. Bilgə xaqanın hakimiyyət dövrü (716-734) Gənc sərkərdə Kül Tigin 716-cı ildə hakimiyyəti ələ alıb qardaşı Bilgənin taxta çıxardı.Özü isə ordu başçısı seçildi.Bilgə xan kiçik qardaşı Kül tigin və baş vəzir Tonyukukla birlikdə dövləti idarə etməyə başladı və qüdrətli bir üçlük yarandı.Bilgə xaqanın əsas məqsədi türkləri bir xalq kimi qoruyub saxlamaq idi. II Göytürk dövlətinin zəifləməsi və süqutu Çinin müdafiə etdiyi uyğur birləşmələrinin Ötükənə aramsız hücumları, İpək Yolunun açar nöqtəsi olan Cunqariyanın Çinin nəzarətinə keçməsi, qərbdə On Ox qolunun hakimiyyətinə Türkeşlərin keçməsi və bu qolun güclənməsi nəticəsində II Göytürk dövləti tənəzzülə uğrayırdı. Bilgə Xaqanın məsləhətçisi Tonyukuku və kiçik qardaşı Kül Tigini itirməsindən sonra zəhərlənərək öldürülməsi səbəbindən yerinə keçən Tengri Xaqan uşaq yaşında idi. Daha sonra taxta çıxan xaqanlar atalarının qurduğu dövləti yaxşı idarə etmə bacarığı göstərə bilmədilər. Uyğurlar 744-ci ildə Ötükənə girərək II Göytürk xaqanlığına son qoydular. İkinci Göytürk xaqanlarının siyahısı İltəriş xaqan (680-691) Qapağan xaqan (691-716)İnel xaqan (716)Bilgə xaqan (716-734) Yollıq xaqan (734-39) Bilgə Qutluq xan (739-41) Qutluq Yabqu xaqan (741-42) Ozmyş Khan Xaqan (742-43) Bomei-Tegin Khan Xaqan (743-744)
Saudade

Saudade — portuqal sözüdü. Bu sözün eyni anda xoşbəxt və bədbəxt olmaq kimi paradoksal mənası var. Saudade optimist və pessimist hekayələrin içində yaxşı və pisin bir-birini izlədiyi kölgə kimidir. Onlar həm bir-birindən ayrılmazlar, həm də bir-birlərini tamamlayarlar. Lüğətlərdə "keçmişdə duyulan həsrət" kimi verilsə də əslində nostaljidən çox fərqli bir mənası var. Fərq sadəcə qovuşma həsrəti deyil. Başlıca fərq ondan ibarətdir ki, Saudade — keçmişdə olan üzüntü dolu həsrəti ifadə edər. Saudade portuqalların qürur duyduqları sözlərdən və duyğulardan biridir.
Saudade

Yüz illər boyunca portuqal qadın və qızların dənizə qurban verdikləri kişilərin ardından çəkdikləri ağrıları və əzabları, gedib dönməyələri xatırlayarkən Saudade demişlər. Saudade başqa dilə tərcümə olunmayan sözlərdəndir. Bəlkə də bu cəhət sözün gözəlliyindəndir. Belə sözlər ya başqa dillərdə tərcümə olunmaz, ya da başqa dillərdə mənasız sözlərin mənasını hiss etdiyimiz zamanlarda Saudade deyib keçərlər. Kabo Berdenın Cesaria Evora adlı bir məşhur müğənisi var. Bu qadın "Basanovanın divası" hesab olunur. Cesaria Evora Saudade adlı mahnısında xəşbəxtlik və bədbəxtliyin tarazlığından oxumuşdur. Hətta Saudade haqda filmlər də çəkilmişdir.
Amputasiya

Amputasiya — ətrafın, yaxud hər hansı digər orqanın periferik hissəsinin kəsilməsindən ibarət cərrahiyyə əməliyyatı. Ətrafın və ya onun hissəsinin oynaqdan kəsilməsi ekzertikulyasiya adlanır. Amputasiyadan sonra güdülün anatomik və ya funksional yararsızlığı ilə əlaqədər aparılan təkrar əməliyyat isə reamputasiya adlanır. Amputasiya əsasən xəstənin həyatına yalnız xəstə orqanı kəsməklə xilas etmək mümkün olduqda tətbiq edilir. Amputasiyada baş verən ağırlaşma halları zamanı şok, irinləmə, tromboembolya və pnevmoniya kimi hallar müşahidə edilir. Güdül sağaldıqdan sonra amputasiya edilmiş ətrafa protez qoyulur. Anadangəlmə (amniotik dartılmalar sindromu nəticəsi) İnfeksiya (osteomielit nəticəsində) Mexaniki (yol qəzası, hərbi) Termik (yanıqlar, donmalar) Kimyəvi (laborator qəza) Elektrik (yüksək cərəyan vurması) Damar xəstəlikləri (diabet, septik nekroz sonucu) Bədxassəli şiş xəstəlikləri İlkin tibbi yardım Bərpa mərhələsi Amputasiyadan sonrakı mərhələdə aşağıdakı müalicə üsullarından istifadə olunur: Amputasiya -> fasilə -> protez Amputasiya -> autotransplantasiya (bədənin digər toxumasının zədələnmiş ətrafa transplantasiyası (köçürülməsi)) -> plastik rekonstruksiya (bərpa) Replantasiya (kəsilmiş toxumanın güdülə tikilməsi) -> revaskulyarizasiya (qan təchizatın mikrocərrahi üsulla bərpa olunması, 1969-cu ildən sonra) Allotransplantasiya (ölmüş insanın ətrafının güdülə tikilməsi) — 2000-ci ildən sonra. Reabilitasiya Azərbaycan Milli Ensiklopediyası səh 455.
Vena

Vena (lat. venae) ― kapillyarların toplaşmasından əmələ gələrək, qanın cərəyanı istiqamətinə, divarlarının quruluşuna, həcmlərinə, vəziyyət və miqdarlarına görə arteriyalardan fərqlənirlər. Venalarda qan, arteriyalardakı qanın cərəyanına əks olaraq, mühitdən mərkəzə (ürəyə) doğru axır. Təkcə qaraciyər qapısında qaraciyər arteriyasında və qapı venasında axan qanın cərəyanı bir istiqamətdə (yəni hər ikisi qaraciyərə doğru) olur. Ümumi məlumat Venaların divarı arteriyalardakı kimi üç qişadan təşkil olunmuşdur: daxili – intima qişası, orta (əzələ) qişa və xarici (birləşdirici toxuma) qişa. Ancaq divarların qurluşuna görə arteriyalardan bundadır ki, burada əzələ və elastik liflərin miqdarı olduqca azdır; əksinə birləşdirici toxuma ünsürləri çoxdur. Ona görə venalar elastik xassəyə malik deyildirlər və kəsilərkən ağızları tez qapanır. Bəzi venaların (məsələn, beynin yumşaq qişası, dalaq və qaraciyər venalarının) divarlarından əzələ qatı olmur. Venaların divarlarının elastik və əzələ liflərinin az olması nəticəsində qanın təzyiqi və sürəti onlarda çox azalır. Bunun kompensasiya etmək üçün venaların həcmi böyüyür, miqdarı çoxalır və daxilində qanın geriyə axmasına mane olan xüsusi vena qapaqcıqları əmələ gəlir.
Vena

Vena qapaqcığı Vena qapaqcığı – lat. valvula venosa cib şəklində olub intima qişasından əmələ gəlir. Bunlar yelkənə bənzəyərək, çıxıq kənarları damarın divarlarına bitişir və basıq, azad kənarları damar boşluğuna doğru baxır. Vena qapaqcıqları, qan ürəyə doğru axarkən, damarların divarlarına söykənir; əgər qanın ürəyə doğru axmasına qabaqda bir maneə göstərilərsə, onda qanın təzyiqindən qapaqcıqlar damarın divarından uzaqlaşır, qan qapaqcıqların ciblərinə dolaraq. onların kənarlarını bir-birinə yaxınlaşdırır və beləliklə qapaqcıqlar örtülərək, qanın geriyə axmasına mane olur. Qapaqcığın vena divarına bağlandığı yeri bir az genişlik təşkil etdiyi üçün venoz cib – lat. sinus venosus adlanır. Hər bir qapaqcıq iki yelkəndən təşkil olur; ancaq kiçik venalarda bir yelkənli qapaqcığa da təsadüf olunur. Çox vaxt qapaqcıqlar bir damarın digər damarlara açılan yerində yerləşir, ona görə bucaq qapaqcığı – lat. valvula angularis adlanır.
Vena

Böyüklərdə hər bir qapaqcıq arasında olan məsafə təxminən 5,5–7 mm-ə bərabərdir. Ətraflar lokomotor vəzifə gördükləri üçün əzələlərin yığılmasından damarlara artıq dərəcədə təzyiq olunur. Bunlardan başqa gövdə divarlarının damarlarında da qapaqcıqlar vardır. Ətrafların ən kiçik vena damarlarında, yuxarı və aşağı boş venalarda, kəllə və onurğa venalarında, qapı venasının köklərində, qaraciyər, ağciyər, böyrək və uşaqlıq, yumurtalıq venalarında, sümüklərdəki venalarda və göbək venasında qapaqcıqlar yoxdur. Embrional dövrdə qapaqcıqların miqdarı çox olur, lakin sonra getdikcə onların bir qismi reduksiya olunur, məsələn, embrional dövrdə qapı venasının köklərində qapaqcıqlar olur. Bədən venaları Bədəndə olan hər bir böyük arteriya tək bə orta, kiçik arteriyalar isə cüt müşayiət edən venalar – lat. venae comitantes ilə təqib olunur. İkili venalara yuxarı və aşağı ətraflarda və gövdə divarlarında təsadüf olunur. Başda və boyunda cüt venalar yalnız bəzi yerlərdə olur. Boşluqlarda olan venalar (xaya venalarından başqa) tək olur.
Vena

Boşluqdan kənar cüt halda başlanan venalar (məsələn, cinsiyyət venaları, sağrı venaları) boşluğa daxil olarkən birləşib tək vena təşkil edir. Arteriyaları muşayiət edən dərin venalardan başqa vücudun dərialtı piy təbəqəsində artıq miqdarda dəri venaları – lat. venae cutaneae (venae subcutanae – BNA) təsadüf olunur. Bunların özlərinə uyğun arteriyaları yoxdur. Beləliklə, bədəndə venaların miqdarca çox olduğunu görürük. Venaların miqdarı ilə bərabər həcmləri də böyükdür; ümumiyyətlə, bədəndə olan venaların həcmi arteriyaların həcmindən iki dəfə artıqdır. Bir tərəfdən venaların miqdarının çoxluğu, digər tərəfdən həcminin böyük olması venalarla axan qanın sürətini kompensasiya edir və bir üzvə və ya nahiyəyə arteriya vasitəsilə gələn qanın həmin müddətdə o üzvdən və ya nahiyədən geriyə axmasına səbəb olur. Venalarda təzyiqin mənfi olmasına baxmayaraq, qan müəyyən səbəblər nəticəsində düzgün bir surətdə dövran edir; buraya döş qəfəsinin, ürək kisəsinin və ürəyin sorucu qüvvəsi aiddir. Venalarda qanın hərəkəti İnsan nəfəs aldıqda döş qəfəsi genəlir və plevra boşluğu təzyiqi azalır; bunun nəticəsində ürəyin sağ qulaqcığı genəlir, qan yuxarı və aşağı boş venalardan ürəyə doğru sorulur. Nəfəs aldıqda diafraqma aşağı doğru yastılaşaraq, bir tərəfdən qarın boşluğu təzyiqini çoxaldır və bunun nəticəsində aşağı boş venanı sıxır və digər tərəfdən, süngərdən su axan kimi, qaraciyəri basaraq orada olan qanı ürəyə vurur.
Vena

Beləliklə tənəffüs hərəkətinin venalardakı qanın dövranında artıq dərəcədə əhəmiyyəti vardır. Bununla düzgün nəfəs almanın qan dövranı və qazlar mübadiləsi üçün nə qədər əhəmiyyəti olduğunu görürük. Venalardakı qanın ürəyə doğru axmasına ürəyin sistolası nəticəsində urək kisəsi təzyiqinin azalması da (mənfi olması) səbəb olur. Venoz sistemdə qanın dövranına bir də sklet əzələlərinin fəaliyyəti, bəzi venaların fassiyaları ilə olan rabitəsi və yuxarıda göstərilən vena qapaqcıqları kömək edir. İnsan işləyən və hərəkət edən zaman, əzələlər müəyyən dərəcədə venalara təzyiq edərək orada olan qanı mərkəzə doğru sıxırlar. Bəzi venalar (məsələn vidaci, körpücükaltı, qoltuq, bud və dizaltı venalar) ətraf üzvlərlə, vətərlərlə, fassiyalarla və sümüklərlə rabitədə olaraq, hərəkət zamanı gah genəlir, gah daralırlar, nəticədə qanı mühitdən soraraq mərkəzə doğru ötürürlər. Qan, damarın mühiti hissəsindən mərkəzi hissəsinə sorulduqda orada olan qapaqcıqlarqanın geriyə qayıtmasına mane olur. Beləliklə. qan normal bir halda mərkəzə doğru axır. Venaların fassiyalarla olan rabitəsinin xüsusilə cərrahlıqda artıq əhəmiyyəti vardır.
Vena

Fassiyalar venaların xarici qişasilə rabitədə olduqları üçün gərginləşərkən damarın divarlarını dartırlar; odur ki, döş qəfəsinə yaxın nahiyələrdə (məsələn boyunda) operasiya olunanda venalar kəsilərsə, ağızları açıq qalır; xəstə bu anda nəfəs alarkən xaricdən hava venalara daxil olur və ümumi dövrana qarışaraq müəyən üzvdəki damarların yolunu tıxac kimi tutur; nəticədə qaz emboliyası əmələ gəlir. Bu növ hadisələr bəzən xəstə üçün təhlükəli olur. Embrional dövrdə ağciyərlər sıxılmış bir halda olduğu üçün (embrion nəfəs almadığı üçün) döş qəfəsinin sorucu qüvvəsinin əhəmiyyəti yoxdur. Venoz sistemdə təzyiq az olduğu üçün yüngül bir xarici təzyiq qanın dövranına maneəçilik göstərir; odur ki, burada arterial sistemə nisbətən artıq miqdarda və səthdə yerləşmiş anastomoz və kollateral şaxələrə təsadüf olunur, nəticədə venoz torlar – lat. rete venosum əmələ gəlir, məsələn ayaqaltı venoz tor – lat. rete venosum plantare. Həcmlərini tez-tez dəyişən üzvlərin ətrafında venaların və anastomoz şaxələrin miqdarı çoxalır; bunlar müxtəlif səthlər üzrə yerləşərək venoz kələflər – lat. plexus venosus əmələ gətirirlər. Bunlara misal olaraq, kiçik çanaqda sidiklik, düz bağırsaq, uşaqlıq və uşaqlıq yolu ətrafındakı venoz kələfləri göstərə bilərik. Bu kələflər qanın cərəyanına imkan yaradırlar.
Vena

Venoz ciblər Venaların bir nıvünü venoz ciblər – lat. sinus venosus təşkil edir. Bunlar beynin sərt qişa səfhələrinin arasında əmələ gələrək (lat. sinus durae matris) daxildən endotel ilə örtülü olurlar və özləri də venaları əvəz edirlər. Bu ciblərin divarları sərt birləşdirici toxumadan təşkil olunduğu üçün mənfəzləri heç yumulmur; odur ki, venoz qanın beyindən həmişə sərbəst surətdə xaricə (ürəyə doğru) axmasına imkan yaradır. Prof. K. Ə. Balakişiyev, İnsanın Normal Anatomiyası, II cild, "MAARİF" Nəşriyyatı, Bakı – 1979 Həmçinin bax Vena genişlənməsi Venoz sistemi Qapı venası Daxili vidaci vena Xarici vidaci vena Aşağı boş vena Yuxarı boş vena Ağciyər venaları Ümumi qalça venası Bazu-baş venası Xarici keçidlər Merck Manual article on veins. Veinforum.org American College of Phlebology American Board of Phlebology Arxivləşdirilib 2012-01-01 at the Wayback Machine American College of Phlebology Foundation Arxivləşdirilib 2017-06-09 at the Wayback Machine Australasian College of Phlebology In economics: Arterial and venous industries Arxivləşdirilib 2008-02-27 at the Wayback Machine Animated Venous Access tutorials Arxivləşdirilib 2012-05-13 at the Wayback Machine Elmi dərclər Phlebology: The Journal of Venous Disease Arxivləşdirilib 2009-05-25 at the Wayback Machine Phlebology: 1986–1999
Fındıq

Fındıq (lat. Corylus) — bitkilər aləminin fıstıqçiçəklilər dəstəsinin tozağacıkimilər fəsiləsinə aid bitki cinsi. Məlum 15 növündən 7 növü daha çox yayılmışdır. Fındıq özünün yüngül, ətirli və dadlılığına görə yeyinti sənayesində geniş istifadə olunur. Axır 20 ildə dünyada fındıqdan istifadə 2 dəfə artmışdır. Fındıq – tam və xırda, qızardılmış və qovurulmuş halda – konfetlərin, şokoladın, şirniyyatların, tortların, piroqların, bişintilərin hazırlanmasında istifadə olunur.
Fındıq

Fındıq zülalla, mürəkkəb karbohidratlarla, hüceyrəli və doymamış yağlarla zəngindir; tərkibində isə xolesterin yoxdur. Fındığın səhhətə xeyrinin əsas səbəbi tərkibində çox miqdarda xeyirli və doymamış yağların olmasıdır. Fındıq ləpəsinin tərkibində olan yağın 96%-i insan üçün xeyirli olan doymamış turşulardan – olein və linol turşularından təşkil olunmuşdur. Fındıq insan üçün enerji mənbəyidir – 100 q. fındıq ləpəsində 639 kkal enerji malikdir, həmçinin yüksək faizli zülalla da 16%dan 19%a qədər zəngindir. Fındıqdan istifadə qanda xolesterinin artmasının, qan-damar xəstlikərinin yaranmasının qarşısını alır, həmçinin inkişaf edən orqanizm üçün də çox lazımlıdır. Buna görə də fındıq uşaqların, cavanların, əsasən isə yaşlıların qidasının ayrılmaz bir hissəsini təşkil etməlidir.
Fındıq

Sadəcə maraqlıdır ki, bir neçə xeyirli məhsulun əlavə edilməsi çox gözəl dadın alınmasına şərait yaradır. Amerika və Avropada fındıq yağı böyük populyarlıqdan istifadə edirlər – onu hər evdə tapmaq mümkündür. Amerikalılar sendviçin və digər desertlərin hazırlanmasında fındıq yağından geniş istifadə edirlər. Fındığın tərkibindəki xeyirli maddələr ürək xəstəliklərinin əmələ gələ bilmə ehtimalını azaldır, damarlara xeyirli təsir göstərir, beyin fəaliyyətini yaxşılaşdırır, yorğunluğu aradan qaldırır, güc və gümrahlığı bərpa edir, mədə bağırsaq vəzlərinin fəaliyyətini yaxşılaşdırır və digər növ xəstəlikləri müalicə edir. Qənnadı məhsullarında fındıqdan hazırlanan məhsullarla yalnız sağalmaq yox, hətta tibb tərəfindən müalicəsi olmayan xəstəliklərdən də şəfa tapmaq olar. Diabet xəstələrinin sağalma prosesində fındıq ləpəsi faydalıdır.
Fındıq

Fındığı heç də boş yerə bu növ məmulatların kralı adlandırmırlar. Fındıq qədimdən bəri öz şəfa edici xüsusiyyətləri ilə məşhurdur. Fosfor və kaliumun miqdarına görə onların tayı-bərabəri yoxdur. Meyvəsi ilə yanaşı hətta qabıq və yarpaqları da müalicə əhəmiyyətlidir. Qabığının həlimi və yarpaqlarının şirəsi kapillyar qanaxmanın, damarların daraldılması kimi müalicəvi əhəmiyyətə malikdir. İştahın artırılması üçündə istifadə olunur.
Mexaniki deformasiya

Deformasiya — xarici qüvvənin təsiri ilə cismin forma və ölçülərinin dəyişməsidir. Onun aşağıdakı halları vardır: Elastik deformasiya – xarici qüvvenin təsiri kəsildikdən sonra cismin öz əvvəlki forma və ölçülərini almasına deyilir. Plastik deformasiya – xarici qüvvənin təsiri kəsildikdən sonra cismin öz əvvəlki forma və olçülərini almamasına(qalıq qalmasına)deyilir. Bərk cisimlərdə deformasiyanın növləri – dartılma,sıxılma,sürüşmə,burulma,əyilmədir. Dartılma deformasiyası – cismin uzunluğunu artmasına səbəb olan deformasyadır.
Mexaniki deformasiya

Məsəlsən məftillərin, rezinin uzanması və s. Sıxılma deformasiyası – uzunluğun azalmasına səbəb olan deformasyadır. Sürüşmə deformasiyası – cismin paralel təbəqələrinin bu təbəqələrə paralel qüvvələrin təsiri ilə sürüşməsinə deyilir. Ayrı-ayrı metal hissələrini bağlayan bolt və pərçimlər sürüşmə deformasyasına məruz qalır. Burulma deformasiyası – bərk cisimlərin uclarına əks istiqamətdə yönəlmiş qüvvə momentləri tətbiq olunanda yaranan deformasyadır. Burulma zamanı cismin ayrı-ayrı təbəqələri bir birinə paralel qalır lakin bir birinə nəzərən dönür.
Mexaniki deformasiya

Əyilmə deformasyasına polad xətkeşin əyilməsini misal gostərmək olar. Gərilmə diaqramı – bərk cismin nisbi uzanmasınin ona tətbiq olunan mexaniki gərginlikdən asılılıq qrafikidir və təqribən aşağıdakı hissılərdən ibarətdir: Mütənasiblik həddi – σmüt – Huk qanununun ödənildiyi gərginliyin maksimal qiymətinə deyilir. Elastiklik həddi-σel – elastiki deformasiya yaradan gərginliyin maksimal qiymətinə deyilir. Materialların axması – σa – qalıq deformasiya gərginliyinin sabit qiymətində deformasiyanın artmasına deyilir. Axma həddi – σ – Materialın axmasına uyğun gələn gərginlikdir.
Mexaniki deformasiya

Möhkəmlik həddi – σmöh – cismin tab gətirdiyi gərginliyin maksimal qiymətidir.Bütün qurğular və konstruksiyaların istismarı gərginlik ehtiyatı nəzərə alınmaqla edilməlidir. M.Murquzov və b. Fizika X sinif üşün dərslik. Bakı, 2005. A.Mehrabov və b. Fizika kursu. Maarif nəşriyatı, Bakı, 1982.
Ağ Ev

Ağ Ev (ing. the White House) – Amerika Birləşmiş Ştatları prezidentinin daimi iş və yaşayış yeri olub, Vaşinqtonun mərkəzində yerləşir. 1791-ci ildə prezident iqamətgahının ən yaxşı layihəsi üçün müsabiqə elan olunub. Bu müsabiqədə irland əsilli Amerika arxitektoru Ceyms Hoben qalib gəlib və Ağ ev onun layihəsi əsasında tikilib. Gələcək prezident iqamətgahının bünövrəsi 1792-ci ilin oktyabrında qoyulub və kölələr tərəfindən bina 8 ilə tikilib.
Ağ Ev

1800-cü ilin noyabrında Birləşmiş Ştatların 2-ci prezidenti Con Adams və ailəsi iqamətgahın ilk sakinləri olub. 1800-cü ildən başlayaraq, bu bina əhali arasında "Ağ ev" adlandırılıb: çünki binanın üstünə çəkilən ağ üzlük materialı onu ətrafdakı qırmızı mərmər fasadlı binalardan kəskin şəkildə fərqləndirib. Bundan əvvəl bina "Prezident Sarayı" (the Presidential Palace) adlanırdı. Mətbuatda "Ağ ev" sözü ilk dəfə 1810-cu ildə Baltimor şəhərinin "Viq" qəzetində işlədilib. "Ağ ev" adının rəsmiləşdirilməsi isə XX əsrin əvvəllərinə təsadüf edir: 1902-ci ildə prezident Teodor Ruzvelt Vaşinqtondakı prezident iqamətgahının Ağ ev adlandırılması barədə sənəd imzalayıb.
Ağ Ev

1814-cü ildə Britaniya qoşunlarının Birləşmiş Ştatlara hücumu zamanı Ağ ev tamamilə yandırılsa da, tezliklə bina təmir olunub. Sonralar da Ağ evdə vaxtaşırı təmir işləri aparılıb, amma onun arxitekturasında ciddi dəyişiklik edilməyib. Yalnız texniki nailiyyətlərlə əlaqədar binanın içərisində yeniliklər tətbiq olunub — elektrik və telefon xətləri çəkilib. 1948-ci ildə — prezident Harri Trumenin vaxtında Ağ ev yenidən tamamilə təmir olunub. Binanın içərisində təmir işləri 4 il davam etsə də, xarici görünüşünə toxunulmayıb.
Ağ Ev

Hazırda Ağ ev 7 hektardan çox ərazini tutur. 6 mərtəbəli binada 132 otaq, 147 pəncərə, 142 qapı, 3 lift, 7 pilləkən var. Ağ evin bir hissəsi prezident ailəsinin yaşayış otaqlarından ibarətdir. Deyilənə görə, hər il Ağ evdə 215 mindən çox rəsmi nümayəndə heyəti, 18–20 mindən çox qonaq olur. 2001-ci ilin 11 sentyabr hadisələrinə qədər Ağ ev turistlərin üzünə açıq olub və hər gün bu binaya orta hesabla 6 minə qədər turist gəlib.
Ağ Ev

11 sentyabrdan sonra Ağ ev dəmir barmaqlıqlarla hasara alınıb. ABŞ-nin ilk prezidenti Corc Vaşinqton Ağ Evdə heç yaşamayıb. Vəzifə müddətinin sonuna qədər Filadelfiyada kirayə yaşayıb. Ağ Evdə yaşayan prezidentlər Ağ Evin bütün xərclərini ödəməlidirlər. Prezident yemək, alış-veriş və digər vəsaitlərin pulunu verməyə məcburdur.
Ağ Ev

Ağ Evdə oturan prezident il ərzində 450–500 min dollar maaş alır. Demək olar ki, bu maaşın hamısı məişət xərclərinə ödənir. Ağ Evdəki şərait 5 ulduzlu oteldəki kimi olduğundan oranın məsrəfi də bir o qədər bahadır. Prezident ailəsi xaric olmaqla xarici səfərlərə apardığı hər adam üçün pul ödəməlidir. Ağ Evdəki oval masa 120 milyon dollar qiymətindədir.
Ağ Ev

Ağ Evdə siqaret çəkmək olmaz. Ağ Evdə təxminən 456 işçi var və illik 37 milyon dollar xərcləmələr edir, buraya prezident və köməkçilərin pulları daxil deyil. Vətəndaşlar Ağ Evdə icazə ilə şənlik keçirdə bilərlər və bu tam azaddır. Binanın əmlak satış dəyəri 287 milyon dollardır. Adi və qeyri-adi Amerika Müsəllim Həsənov Arxivləşdirilib 2006-11-12 at the Wayback Machine
Naim Süleymanoğlu

Naim Süleymanoğlu və ya Naim Süleymanov (23 yanvar 1967, Ptiçar[d] – 18 noyabr 2017, İstanbul) — Türkiyəli ağır atletdir. Naim Süleymanoğlu 1996, 1992 və 2000 Yay Olimpiya Oyunlarının qızıl medalçısıdır. Naim Süleymanoğlu həmçinin Dünya Çempionatında 22 dəfə qızıl, 1 dəfə gümüş və 1 dəfə isə bürünc medal qazanıb. Həyatı və karyerası Naim Süleymanov 23 yanvar 1967-ci ildə Bolqarıstanın Mestanlı şəhərində anadan olmuşdur. İdmançı karyerasına cəmi 7 yaşında başlayan Naim, 15 yaşı olarkən Braziliyada keçirilən gənclər arasında dünya çempionatında iki qızıl medal qazanıb. Üstündən cəmi 1 il sonra, bu dəfə dünya rekordu qıraraq birinci olub. Bununla da Naim, dünya rekordu qıran ən gənc idmançı kimi adını tarixə yazdırıb.