LocalDoc/ldquad_v2_retrieval-reranked huggingface dataset:
Fotoaparat

Fotoaparatın mexanizmlərinin bərkidilməsini təmin edir. İşığahəssas materialı kənar işıqlanmadan qoruyur. İşığahəssas materiallı kasset və ya sensor.Fotoaparatın digər qalan elementləri birbaşa şəklin texniki keyfiyyətinə təsir etmirlər və konstruksiyada iştirak edə də bilərlər, etməyə də bilərlər. Onlar kompozisiyanın seçilməsini, fotoqrafa çəkiliş parametrlərini(eksponometr, avtofokuslama və s.) təyin etməyə kömək edir, çətin şəraitdə çəkilişi(işartı, təsvir stabilizatoru və s.) asanlaşdıraraq aparatın rahatlığını və operativliyini təmin edir. İş prinsipi İşıq selinin transformasiyası Real süjetdən işıq seli obyektivdən keçərək həqiqi təsvirə transformasiya olunur. İşıq selinin intensivliyi obyektivin diafraqması ilə, təsiretmə müddəti sürgü sürəti ilə, işıqfiltrləri ilə rəngləri tənzimlənir. İşıq selinin funksiyası Lentli fotoaparatda təsvirin yadda saxlanılması fotomaterialda(fotolent, fotolövhə və s.) baş verir. Rəqəmsal fotoaparatda təsvir sensor(işığahəssas piksellər yerləşdirilmiş səth) tərəfindən qəbul edilərək siqnallar rəqəmsal halına çevrilir. Yadda saxlanma operativ yaddaşda həyata keçirilərək, hər hansı bir yaddaş qurğusunda saxlanılır. Bəzi fotoaparatlarda rəqəmsal fayllar birbaşa kompyuterə və ya şəbəkəyə ötürülə bilir.
Fotoaparat

Müasir fotoaparatların növləri Fotoaparatlar müxtəlif xüsusiyyətlərinə görə bir neçə qrupa bölünür. Ümumi xüsusiyətlərinə görə kameraları aşağıdakı qruplara ayırmaq olar: Sabit linzalı kompakt kameralar (cib kameraları) — bunlar balaca və yüngül olduqları üçün daşınması asandır. Bahalı modelləri ilə yüksək keyfiyyətli şəkillər əldə etmək mümkündür. Amma bu fotoaparatlardan əsasən həvəsar fotoqraflar istifadə edirlər; Digital tək linzalı kameralar (DSLR — Digital Single Lens Reflex) — bun tipli kameralar dəyişdirilə bilən linzalara sahibdir və yüksək keyfiyyətli fotolar üçün nəzədə tutulur. Bununla belə, ağır və professional istifadəsinin nisbətən çətinliyi mənfi cəhətləri hesab olunur; Kompakt sistem kameralar — bu kameraların da dəyişdirilə bilən linzaları vardır. DSLR kameralarına nisbətən kiçik, yüngül və ucuzdur. Bu isə fotonun keyfiyyətinə təsir göstərir. Həmçinin bax Fotojurnatistika
C (proqramlaşdırma dili)

C (si kimi tələffüz olunur) — 1970-ci illərin əvvəllərində Denis Ritçi və Ken Tompson tərəfindən UNIX əməliyyat sistemi üçün yaradılmış proqramlaşdırma dili "A" və "B" dilinin inkişafı məqsədilə yaradılmışdır. Hazırda C proqramlaşdırma dili digər əməliyyat sistemlərində də geniş istifadə olunur. Müasir dövrdə bu dil sistem proqramramlaşdırması üçün ən güclü proqramlaşdırma dillərindən biri hesab olunur. Windows, Linux, Unix, FreeBSD və s. əməliyyat sistemləri məhz C-də yazılıb. C proqramlaşdırma dili bir çox digər proqramlaşdırma dillərinin yaranmasına və inkişafına təkan vermişdir. Belə ki, C++, Objective-C, Perl, Java, PHP, JavaScript, AWK, D (proqramlaşdırma dili) və digər dillərinin yaranmasında C-nin çox böyük rolu olmuşdur. Buna görə də bu dillərə "C kimi sintaksisə" malik dillər deyilir.
C (proqramlaşdırma dili)

C proqramlaşdırma dilinin tədris üçün yaradılmamasına baxmayaraq hazırda bir çox universitetlərdə C dili tədris olunur. Bir çoxları C-ni bütün güclü proqramçıların bilməli olduğunu söyləyirlər. Yaranma tarixi C dili 1969–1973-cü illərdə yaranmışdır. Adının C olması ilə bəzi imkanlarının B dilindən götürülməsi olmuşdur. C dili əvvəllər PDP-11 maşınında UNIX əməliyyat sistemində işlədilmək üçün nəzərdə tutulmuşdur. Lakin sonralar C çox populyarlaşdı. Hazırda C-ni proqramlaşdırma dillərinin "master"i adlandırırlar.
C (proqramlaşdırma dili)

C məşhurlaşandan sonra C-nin bir çox yeni kompilyatorları meydana gəldi. Kompilyatoru yazanlar istəklərinə uyğun yeni imkanlar yaradır, bəzi dəyişikliklər edirdilər. Nəticədə bir çox hallarda kompilyatorda uğurla kompilyasiya olunan proqram digər kompilyatorda işləmirdi. Bu isə kompilyatorlar arasında seçim etməkdə çox çətinlik törətdi. 1983-cü ildə ANSI (American National Standarts İnstitute) C-nin standartını tərtib etməyi qərara aldı. 1988-ci ildə ANSI X3.159–1989 "Programming Language C" adlı standart qəbul olundu və bu standarta uyğun kompilyator daha yaxşı kompilyator sayılır. #include <stdio.h> printf("Hello World!\n"); Xarici keçidlər iso.org/standard/74528.h…open-std.org/jtc1/sc22/w… — C rəsmi saytı
Əlişir Nəvai

Əlişir Nəvai (9 fevral 1441, Herat, Teymurilər dövləti – 3 yanvar 1501, Herat, Teymurilər dövləti) — özbək əsilli şair, filosof. Nizami Gəncəvinin davamçılarından biri. [mənbə göstərin] Əlişir Nəvai 9 fevral 1441-ci ildə Herat şəhərində anadan olmuşdur. Atası Siyasetddin Kiçkinə Bahadır Teymuroğullarına mənsub aristokrat ailənin başçısı idi və Xorasan əmiri Əbül Qasım Baburun xidmətində dayanırdı. Ana tərəfdən ulu babası Əbu Səid Çiçək isə Mirzə Bayqaranın bəylərbəyi idi. Əsl adı Nizaməddin Əlişir olan Nəvai Mirzə Bayqaranın nəvəsi Hüseyn Bayqara ilə birlikdə böyümüş və təhsil almışdır.
Əlişir Nəvai

Daha sonralar Hüseyn Bayqara Teymurilər dövlətinin hökmdarı olan zaman uşaqlıq dostu Nəvaini özünə köməkçi etdi. Ona möhürdarlıq, divanbəyliyi və sonra da "əmir" rütbəsini verdi. Dövrünün tanınmış alim və şairlərindən biri olan Hüseyn Bayqara və Əlişir Nəvai Heratı dövrün ən böyük mədəniyyət mərkəzinə çevirdilər. Nəvai yaxşı bir dövlət xadimi olduğunu da göstərmişdir. Yalnız elm və sənət ardınca deyil, ölkənin mədəni hala gəlməsində, texniki sənətlərin inkişafında və iqtisadiyyatının güclənməsində də böyük xidmətləri olmuşdur.
Əlişir Nəvai

Zamanın bəstəkar və rəssamlarını ən çox təşviq və himayə edənlərdən biri də Nəvai olmuşdur. Ancaq onun əsas böyük xidməti "Türkçülük" və "Türk dilçiliyi" sahəsində olmuşdur və bu baxımdan misilsizdir. Əlişir Nəvai 16-sı mənzum,16-sı mənsur olmaqla bir-birindən dəyərli 32 əsər yazmışdır. Çoxunun əlyazma nüsxələri kitabxanalarımızda saxlanılır. Bu əsərlərin hamısı məşhurdur, amma ən məşhurları "Mühakəmət-ül Lüğəteyn","Məcalisün-Nəfais" adlı əsərləriylə, beş məsnəvidən ibarət olan "Xəmsə"si və bütün şerlərini topladığı "Divan"lardır.
Əlişir Nəvai

"Mühakəmət-ül Lüğəteyn" adlı əsərində Türk və fars dillərini qarşılaşdırır. Türk dilinin və Türklərin əcəm dilindən və əcəmlərdən hansı baxımdan üstün olduğunu açıqlayır, sübuta yetirir. "Məcalisün-Nəfais" şairlər və ədiblər təzkirəsidir. Başqa cür desək, bir ədəbiyyat tarixidir və 15. əsrdə Türküstan və iranda yetişən şairlərin həyat və yaradıcılıqlarına dair dəyərli məlumatlar verməkdədir. "Xəmsə"sində "Fərhad və Şirin","Leyli və Məcnun" kimi mənzum romanları, Makedoniyalı İskəndərin həyatından bəhs edən "Səddi-İskəndəri", sasani hökmdarı Bəhram Gurun həyatından bəhs edən "Səbəy-Səyyarə" adlı tarixi əsərləri, əxlaq və təsəvvüfə dair fikirlərini əks etdirir.
Əlişir Nəvai

Divanlarında isə uşaqlığından etibarən yazdığı bütün şerləri toplanıb. Qəzəllər, müxəmməslər, rübailər, müstəzadlar , müfrədlərdən ibarət bu şerlər Orta Asiya Türk dilinin ən gözəl nümunələridir. Əlişir Nəvainin şerləri həm yazıldıqları dövrdə, həm də sonralar bütün Türk dünyasında zövqlə oxunmuş, çox məşhur Türk şairləri onu örnək bilmiş, ona təriflər yazmışdır.15. əsrdə yaşamış böyük Osmanlı şairi Əhməd Paşa,16. əsrdə yaşamış və Azərbaycan ləhcəsiylə yazmış məşhur Füzuli Nəvaidən təsirlənmişlər.
Əlişir Nəvai

Bir çox Osmanlı ziyalısı, o cümlədən Yavuz Sultan Səlim Nəvainin heyranı idilər.18. əsrdə böyük divan şairlərimiz Nədim belə Nəvai dilində (Cağatay ləhcəsiylə) şerlər yazmışdır. Türkiyəli bir çox şairlər Nəvainin şerlərinə nəzirələr söyləmişlər. Bu təsir Tənzimatdan sonra belə özünü göstərmiş, Ziya Paşanın "Xərabat" adını daşıyan üç cildlik antoloji əsərində Nəvainin şerlərinə xüsusi yer verilmişdir. Zəmanəmizdə yayılan bütün ədəbiyyat tarixlərində də Nəvai elmi, dini, sənəti, Türkçülüyü və təsirləri ilə yer tutur.
Əlişir Nəvai

Əlişir Nəvai deyir ki Nəvainin "Mühakəmət-ül Lüğəteyn" adlı əsəri bügünkü yazı ilə kiçik bir kitabın 50 səhifəsini ancaq doldurar. Lakin həcm baxımından kiçik olan bu kitab məzmununun dəyəri isə dəryalar qədər böyükdür. "Mühakəmət-ül Lüğəteyn"dən bəzi cümlələr: "…Nəzm bağçasının şaqraq bülbülü Nəvai təxəllüsünü alan Əlişir (Allah günahlarını bağışlasın və eyiblərini örtsün) belə söyləyir: "Söz bir incidir ki, onun dənizi könüldür və könül bütün mənaları özündə toplar. Necə ki, dalğıclar dənizdən gövhərləri çıxarır və onlara zərgərlər yanında qiymət verilir. Könüldən söz inciləri çıxarmaq şərəfinə çatanlar da (dalğıclar da) bu işin mütəxəssisləridir.
Əlişir Nəvai

O incilər bu mütəxəssislər ağzında canlanır, qiymətlərinə görə yayılır və şöhrət qazanırlar. İncilər dəyərinə görə çox fərqli olurlar. Bir tüməndən yüz tümənə qədər olanları vardır. Əldən-ələ keçən ucuz incilərlə, sultanların qulaqlarına sırğa olan incilərin dəyərləri birmi?…" "…Belə məlumdur ki, Türk farsdan daha kəskin zəkalı, daha anlayışlı, daha saf, daha çox yaradıcıdır. Fars isə elmdə və cəhd göstərməklə əldə edilən bir mənada daha yüksək və dərin görünür.
Əlişir Nəvai

Bu hal türklərin doğru, dürüst, təmiz niyyətli, farsların da elm və hikmətindən bəlli olur. Lakin türk və fars dilləri arasında qüsursuzluq və ya nöqsan baxımından çox böyük fərqlər vardır. Söz və ibarədə, sözlərin məna və qavramında türk farsdan üstündür. Türkün öz dilində elə incəliklər, gözəlliklər, sənətkarlıqlar vardır ki, inşallah yeri gəldikcə göstəriləcəkdir…" "…Türkün farsdan daha üstün, daha qabiliyyətli, daha aydın və parlaq olduğunun bundan qüvvətli sübutu olarmı: Bu iki millətin gəncləri, qoca, böyükləri, kiçikləri arasında yaxınlıq eyni dərəcədədir. Alış-verişləri, həyat tərzləri, oturub-durmaları bir-birlərindən heç fərqli deyildir.
Əlişir Nəvai

Eyni həyat şəraitində yaşarlar…Belə olduğu halda türklərin hamısı fars dilini yaxşı öyrənir və danışır, ancaq farsların heç biri türkcə danışmaz. Yüzdə, bəlkə mində biri türk dilində öyrənir və danışarsa da, onun türk olmadığı elə ilk sözündən məlum olur… Türkün farsdan qabiliyyətli olduğuna bundan daha qüvvətli sübut olmaz və heç bir fars bunun əksini iddia edə bilməz…" "…fars dili yüksək və dərin mövzuları anlatmaqda gücsüzdür. Çünki türk dilinin yaranışında və mövzularında çox incəlik, özünəməxsusluq vardır. İncə fərqlər, ən yüksək mənalar üçün belə sözlər yaradılmışdır ki, elmli adamlar tərəfindən açıqlanmazsa, asan anlaşıla bilməz" Onlardan bəziləri budur: (Əlişir Nəvai burada düz 100 nümunə verir). "…fars dilində bu yüz sözün incəliklərini, mənalarını ifadə edəcək sözlər yoxdur.
Əlişir Nəvai

Bu mənaları anlatmaq istəsələr uzun-uzun cümlələr yazarlar ki, o da ancaq ərəb sözlərindən istifadə ilə mümkündür…" İndi bunlara aid misallar verək: (Nəvai misallarını beytlərlə verir. Biz bir hissəsini verməklə kifayətlənəcəyik.) Fars dilində qarşılığı olmayan sözlər: Sıpqırmaq: içkini qətrə-qətrə süzüb soraraq içmək. (Bu cür içmək nəzakət qaydası sayılırdı). Tamsımaq: içkini birdən-birə içməyib dadını duya-duya, udum-udum içmək.
Əlişir Nəvai

Ağlamaq (yığlamaq): müxtəlif cür olur. Farslar bir sözlə deyirlər. Amma türk dilində bunlar da vardır: Ağlamsınmaq: ağlayırmış kimi olmaq. İnləmək, sızlamaq: için-için, gizli-gizli, yavaş-yavaş ağlamaq deməkdir. Bu iki söz arasında fərq azdır.
Əlişir Nəvai

Sıtqamaq: güclü ağlamaq, çox ağlamaq. Hıçqırmaq: yavaş səslə ağlamaq. Türkcədəki çaxın (şimşək) və ildırım sözləri farscada yoxdur. Bunları ərəb dilindən aldıqları bərq və saiqə sözləri ilə əvəz etmişlər. Türklər böyük qardaşa ağa, kiçik qardaşa ini deyirlər, farslar hər iki halda bəradər sözünü işlədirlər.
Əlişir Nəvai

Fars ördəyin bütün növlərinə mürğab deyir. Türklər isə bu quşun erkəyinə sona, dişisinə yaşılbaş deyirlər. Fərqli olan növlərinə çörkə, almabaş, maviqanad, dəmirqanad, alapəkə, bağçal. ..kimi adlar verirlər ki, farslar bunların heç birini bilməz, hamısına mürğab deyərlər…" Nəvai yenə çox misallar verir və sonra belə deyir: "…Türkün biliksiz və zavallı gəncləri gözəl sanaraq farsca şeirlər söyləməyə çalışırlar. Yaxşı və dərin düşünsələr, türk dilində bu qədər ənginliklər, incəliklər, dərinliklər və zənginliklər olduğu halda, bu dildə şeir söyləməyin və sənətkarlıq nümayiş etdirməyin daha yaxşı, şeirlərin daha çox bəyəniləcəyini anlarlar…" Həmçinin bax Fərhad və Şirin (Nəvai) Xarici keçidlər L'épisode du sheïkh de Sanaʿan, dans le Lisan el-taïr , de Mir ʿAli Shir Nevaï (folio 1 verso), suivi (folio 25 verso) du مخزن الاسرا , traité en vers mesnevis sur la religion musulmane, écrit par Haïder, pour imiter l'ouvrage du même titre de Nizami, et dans le même mètre
Azərbaycanda ipəkçilik

Azərbaycan qədim zamanlardan bəri Şərqin ən böyük ipəkçilik ölkəsi kimi tanınırdı və Şirvan əlayəti Azərbaycanda ən iri ipəkçilik rayonu idi. Bundan başqa Azərbaycanın Şamaxı, Basqal, Gəncə, Şəki, Şuşa bölgələrində da ipəkçilik istehsalı çox inkişaf etmişdir. Bu rayonlarda ipəkdən çox qəşəng, bəzəkli, naxışlı, zərif qadın baş örpəkləri istehsal olunurdu. Azərbaycanda ipəkçilik həm qədim vaxtlarda, həm də müasir dövrdə əhalinin əsas fəaliyyət növlərindən biri olmuşdur. Fərziyyələrə görə, ipəkçiliklə bağlı işlərlə burada təxminən 2000 ildən artıqdır ki, məşğul olurlar. Artıq V-VI əsrlərdə Azərbaycanın iqtisadiyyatında ipəkçilik mühüm yer tutmuşdur.
Azərbaycanda ipəkçilik

Antik dövr Alban tarixçisi M.Kalankaytuklu özünün "Alban tarixi" kitabında Kür çayı sahillərində çoxlu tut ağacının bitdiyini, ondan, əsasən, ipək parça istehsalında xammal kimi istifadə olunduğunu göstərmişdir. Azərbaycanın təbii şəraiti bu ölkəni bir çox əsrlər boyu dünyanın ipəkçilik mərkəzlərindən birinə çevirmişdir. Şamaxıda, Şəkidə və Azərbaycanın digər guşələrində istehsal olunan ipək parçalar zəngin təbiətli diyarın bütün rənglərinin coşqunluğunu özündə əks etdirmişdir. Qarabağın ipəkçilik müəssisələri əsasən Şuşa və Cəbrayıl qəzalarında yerləşirdi. XX əsrin əvvəllərində Şuşa qəzasında 12, Cəbrayıl qəzasında isə 5 ipəkəyirən fabrik var idi.
Azərbaycanda ipəkçilik

Bu fabriklərin bəziləri maşınla, buxar qazanları ilə təchiz edilmiş iri fabriklər idi. Qarabağın ipəkçilik sənayesində hətta səhmdar cəmiyyətlər də fəaliyyət göstərirdi. Belə səhmdar cəmiyyətlərdən biri hələ XX əsrin başlanğıcında Şuşa qəzasında yaradılmışdı. Bu səhmdar cəmiyyətin 6 ipəkəyirən, 2 ipəkeşən və 3 baramaboğan fabriki var idi. Bu fabriklər əsas etibarilə Şuşa qəzası ərazisində yerləşmişdi. Yalnız iki baramaboğan fabrik- biri Yelizavetpol quberniyasının Güzlər kəndində və o biri Zaqafqaziya dəmir yolunun Samtredi stansiyasında idi.
Azərbaycanda ipəkçilik

Bütün fabriklər o dövr üçün müasir olan texnika əsasında qurulmuşdu. Səhmdar cəmiyyətin əsas kapitalı 500 min manata bərabər idi. XV əsrin 70-ci illərində Şamaxı şəhərində olmuş İtaliya səyyahı Kontarini yazırdı ki, bu şəhərdə yüksək keyfiyyətli ipək parçalar hazırlanır. Həmin dövrlərdə Şamaxıdan Rusiyaya, İraqa, Suriyaya və başqa ölkələrə daha çox ipək aparılırdı. XVI-XVII əsrlərdə də Şirvan ipək istehsalına görə Yaxın Şərqdə öz üstünlüyünü saxlaya bilmişdi. Şirvan ipəyinin xeyli hissəsi yenə də Asiya və Avropanın bir çox ölkələrinə göndərilirdi.
Azərbaycanda ipəkçilik

Xarici ölkələrə satışa göndərilən ipəkdən əlavə məhsulun xeyli hissəsi daxildə ipək toxuculuğunu təmin etmək üçün istifadə edilirdi. XVII əsrin 30-cu illərində Azərbaycanda olmuş Adam Olearinin verdiyi məlumata görə, burada hər il 10-20 min tay xamna toplanırdı. Ondan 3000 tay Şirvanın, 2000 tay Qarabağın payına düşürdü (hər tay təxminən 5,5 pud idi). Deməli, hər il Şirvanda 16,5 min pud, Qarabağda isə 11 min puda qədər xamna istehsal olunurdu. Vaxtilə Şəkidə ipəkçiliyin qədim tarixə malik olması, respublikada ən iri ipək fabriklərinin burada fəaliyyət göstərməsi nəzərə alınaraq ilk növbədə Elmi Mərkəzdə ipəkçiliklə əlaqəli tədqiqatlara başlandı.
Azərbaycanda ipəkçilik

Yeni, yüksək məhsuldar, xəstəliyə davamlı və istehsalatın bütün tələblərinə cavab verə bilən tut ipəkqurdunun xətt, cins və hibridlərinin yaradılması qarşıya məqsəd qoyuldu. Ona görə də SSRİ-nin bütün ipəkçilik rayonlarından, eləcə də xarici ölkələrdən ipəkqurdu toxumları gətirilib, hər biri ayrı-ayrılıqda bəslənərək damazlıq üçün baramalar seçilib götürüldü. Həmin cinslərin bioloji və texnoloji göstəriciləri müəyyən edilərək, çox yüksək keyfiyyətli xətlər gələcək cinsdaxili seleksiya işlərində tətbiq edildi. Nəticədə tut ipəkqurdunun yüksək yaşama qabiliyyətli, baramaları asan açılan, ipək çıxımı çox olan UN, UF, Şəki-1, Şəki-2 kimi dörd yeni xətti yaradıldı. Uzun illər əlaqəli aparılan tədqiqatlar nəticəsində dörd yeni cinsi yaradıldı.
Azərbaycanda ipəkçilik

Qeyd edim ki, yerli şəraitə uyğunlaşdırılmış bu toxumların baramalarının yüksək texnoloji göstəriciləri vardır. Son illərdə Şəkinin ipəkçilikdə qazandığı keçmiş şöhrətini özünə qaytarmaq məqsədilə xeyli işlər görülür, müəyyən tədbirlər həyata keçirilir. Şəhər icra hakimiyyəti tərəfindən 2006-cı ilin avqust ayında keçirilən İpək Bayramında nəinki keçmiş ittifaqın, hətta bir sıra xarici dövlətlərin nümayəndələrinin iştirak etməsi bu tədbirin möhtəşəmliyindən xəbər verir. Bu tədbirin yaddaqalan xoş təəssüratı bu istiqamətdə daha əhəmiyyətli bir addımın atılması ilə nəticələnmiş, icra hakimiyyəti ilə birlikdə əməkdaşlarımız tərəfindən 2008-ci ildə nəşr edilmiş "Şəki ipəyi uzaq karvan yollarında" kitabı (Z.Əlizadə, N.İbrahimov) çapdan çıxmış və çox böyük oxucu marağına səbəb olmuşdur. Həmçinin bax Azərbaycanda kənd təsərrüfatı
Avropa Şurası Parlament Assambleyası

Avropa Şurası Parlament Assambleyası (AŞPA) insan hüquqlarının, demokratiyanın və qanunun aliliyinin müdafiəsi ilə məşğul olan 46 dövlətdən ibarət beynəlxalq təşkilat olan Avropa Şurasının parlament qoludur. Assambleya Avropa Şurasına üzv dövlətlərin milli parlamentlərini təmsil edən 306 üzvdən ibarətdir və adətən ildə dörd dəfə Strasburqda bir həftəlik plenar iclaslarda toplanır. O, daimi dialoq aparan hökumətləri təmsil edən icraedici orqan olan Nazirlər Komitəsi ilə birlikdə Avropa Şurasının iki qanuni orqanından biridir. Bununla belə, adətən təşkilatın “mühərriki” kimi qəbul edilən, hökumətləri insan hüquqları məsələlərində hesaba çəkən, demokratik standartları dəstəkləmək üçün dövlətlərə təzyiq göstərən, təzə ideyalar təklif edən və islahatlara təkan yaradan Assambleyadır. Assambleya ilk sessiyasını 10 avqust 1949-cu ildə Strasburqda keçirdi və onu Avropanın ən qədim beynəlxalq assambleyalarından birinə çevirdi. Onun əsas nailiyyətləri arasında: yeni üzv dövlətlərdən bütün edamları dayandırmağı tələb etməklə, Avropada ölüm hökmünün ləğvi; Avropa İnsan Hüquqları Konvensiyasının yaradılması və formalaşması; Avropa Şurasına üzv dövlətlərdə insan hüquqlarının pozulmasını ifşa edən yüksək profilli hesabatlar; 1989-cu ildən sonra demokratiyaya keçiddə keçmiş sovet ölkələrinə yardım; bir çox yeni mütərəqqi milli qanunların formalaşmasına ilham vermək və kömək etmək; münaqişələrin aradan qaldırılmasında və ya mübahisəli siyasi və ya sosial məsələlərdə konsensusa nail olmaqda üzv dövlətlərə yardım etməkAvropa Şurası Parlament Assambleyası - Avropa Şurasının iki əsas orqanından biri sayılır və üzv dövlətlərin əsas siyasi tendensiyalarını təmsil edir.
Avropa Şurası Parlament Assambleyası

Assambleya, Avropa əməkdaşlığı ideyasını Avropa boyu bütün demokratiyalara yaymaqda həlledici rol oynayır. Səlahiyyətlər Avropa Parlamentindən (Avropa İttifaqının institutu) fərqli olaraq, Assambleya məcburi qanunlar qəbul etmək səlahiyyətinə malik deyil. Bununla belə, o, 700 milyon avropalı üçün danışır və hüququna malikdir: Avropa Şurasının 46 ölkəsinin hökumətlərindən təşkilatın icraedici orqanı vasitəsilə birgə cavab verməli olan tədbirlər tələb etmək; Üzv dövlətlərin hər hansı birində insan hüquqlarının pozulmasını araşdırmaq; hər hansı məsələ ilə bağlı baş nazirlərə və dövlət başçılarına sualların ünvanlanması; parlamentariləri seçkiləri müşahidə etmək və böhranlarda vasitəçilik etmək üçün göndərmək; dövlətlərin veto hüququ sayəsində Avropa Şurasına daxil ola biləcəkləri şərtləri müəyyən etmək; ruhlandırmaq, təklif etmək və yeni milli qanunların formalaşmasına kömək etmək; üzv dövlətlərin qanunlarına və konstitusiyalarına hüquqi baxış tələb etmək; üzv dövlətin xaric edilməsini və ya fəaliyyətinin dayandırılmasını tövsiyə etməklə ona qarşı sanksiyalar tətbiq etməkAŞPA-nın qanunla müəyyən edilmiş mühüm funksiyaları Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsinə hakimlərin, Avropa Şurasının İnsan Hüquqları üzrə Komissarı və onun Baş katibinin, habelə İşgəncələrin Qarşısının Alınması üzrə Komitənin üzvlərinin seçilməsidir. Ümumiyyətlə, Assambleya ildə dörd dəfə Strasburqda, fr. Palais de l'Europe sarayında bir həftəlik plenar iclaslar keçirir. Assambleyanın doqquz daimi komitəsi öz səlahiyyətləri üzrə hesabatlar və qərar layihələri hazırlamaq üçün il ərzində toplaşır.
Avropa Şurası Parlament Assambleyası

Assambleya öz gündəliyini müəyyən edir, lakin onun müzakirələri və hesabatları əsasən Avropa Şurasının üç əsas qanunvericilik məqsədinə yönəlib: insan hüquqlarının qorunması, demokratiyanın təşviqi və qanunun aliliyinin təmin edilməsi. Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsinə hakimlərin seçilməsi Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsinin hakimləri AŞPA tərəfindən Avropa İnsan Hüquqları Konvensiyasını ratifikasiya etmiş hər bir üzv dövlət tərəfindən irəli sürülmüş üç namizəddən ibarət siyahıdan seçilir. Hüquq sahəsində təcrübəsi olan parlamentarilərdən ibarət 20 nəfərdən ibarət komitə qapalı iclasda toplanır və Məhkəmənin bütün hakimliyə namizədləri ilə müsahibə aparır və onların CV-lərini tam məclis üçün tövsiyələr verməzdən əvvəl qiymətləndirir, gizli səsvermə yolu ilə hər siyahıdan bir hakim seçilir Hakimlər doqquz il müddətinə seçilir və yenidən seçilə bilməzlər. Avropa Konvensiyası özlüyündə üzv dövlətlərdən potensial təyin olunan şəxslərin heteroseksual yekun siyahısını təqdim etmələrini tələb etməsə də, AŞPA 2004-cü ildə qəbul edilmiş qətnamədə “hər cinsdən ən azı bir namizəd olmayan namizədlərin siyahılarını nəzərdən keçirməyəcək” qərarını verdi. müstəsna hallardır Nəticədə, hazırkı 46 hakimin təxminən üçdə biri qadındır ki, bu da Məhkəməni gender balansı baxımından beynəlxalq məhkəmələr arasında lider edir. Nailiyyətlər Avropa İnsan Hüquqları Konvensiyasının olduğu yer 1949-cu ilin yayında keçirdiyi ilk iclasında Parlament Assambleyası İnsan Hüquqları üzrə Avropa Konvensiyasına çevrilən əsas planı qəbul edərək, hansı hüquqların qorunmalı olduğunu seçərək və onların həyata keçirilməsi üçün məhkəmə mexanizminin konturlarını müəyyən etdi.
Avropa Şurası Parlament Assambleyası

Onun müfəssəl təklifi bəzi düzəlişlərlə sonda Avropa Şurasının nazirlər orqanı tərəfindən qəbul edildi və 1953-cü ildə qüvvəyə minib. Bu gün, yetmiş il sonra, Assambleyanın müharibədən sonrakı tarixi müzakirələri zamanı formalaşmış və formalaşmış Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsi 46 Avropa ölkəsində və ondan kənarda vətəndaşların hüquqlarını qoruyan, ədalətin qlobal standart daşıyıcısı kimi görünür. bütün qitədə insan hüquqları sahələrində qanunların və təcrübələrin tədricən yaxınlaşması üçün bir yol. Assambleya Məhkəmənin hakimlərinin seçilməsini davam etdirir. İnkişaf etməkdə olan demokratiyalara dəstək Assambleya onilliklər ərzində Avropa dövlətlərinin tarixinin mühüm məqamlarında ardıcıl dalğalarda demokratik dəyişiklikləri dəstəkləməkdə, onların Avropa Şurasının “demokratiya klubu”na daxil olmaları ilə bağlı danışıqlarda ön sıralarda olmuşdur (çünki Assambleya hər hansı yeni dövlətə veto hüququna malikdir) təşkilata qoşulan üzv namizəd ölkələrlə onların üzvlük şərtləri ilə bağlı danışıqlar aparmaq hüququndan istifadə edir). 1950-ci illərdə bu yaxınlarda məğlub olmuş Almaniyanın qəbuluna yol açdı, 1960-cı illərdə Yunanıstan böhranı zamanı mövqe tutdu, 1970-ci illərdə isə post-Franko İspaniya və Portuqaliyanı demokratiyanın qoynuna qəbul etdi.
Avropa Şurası Parlament Assambleyası

Əvvəla, o, 1989-cu ildə “Dəmir Pərdə”nin süqutundan sonra “xüsusi qonaq statusu” ilə keçmiş kommunist ölkələrinə üzvlük yolunu açaraq, Avropa xalqlarının bir dam altında tarixi barışığına zəmin yaradıb. Avropada CIA məxfi həbsxanalarında işgəncələrin ifşası: "Marty Reports" 2006 və 2007-ci illərdə Assambleyaya təqdim etdiyi iki hesabatda isveçrəli senator və keçmiş prokuror Dik Marti terrorda şübhəli bilinən şəxslərin Avropa ərazisində MKİ-nin idarə etdiyi “gizli həbsxanalar”da daşındığı, saxlandığı və işgəncələrə məruz qaldığına dair tutarlı sübutlar təqdim etdi Onun 2006-cı ildə araşdırmaçı jurnalistlərin və təyyarə monitorinqçilərinin köməyi ilə toplanmış ilk hesabatındakı dəlillər göstərir ki, bir sıra Avropa Şurasına üzv dövlətlər öz hava məkanları vasitəsilə MKİ tərəfindən “çatdırılma uçuşlarına” icazə verib, terrorun gizli şəkildə yayılmasına şərait yaradıblar. heç bir qanuni hüquqları olmayan şübhəlilər. Marti 2007-ci ildəki ikinci hesabatında iki üzv dövlətin, Polşa və Rumıniyanın öz ərazilərində işgəncələrin tətbiq olunduğu “gizli həbsxanalar” yaradılmasına necə icazə verdiyini göstərdi. Onun sonradan Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsinin bir sıra qərarlarında, eləcə də ABŞ Senatının əhatəli hesabatında təsdiqlənən əsas tapıntıları 11 sentyabr hücumlarından sonra ABŞ və Avropa tarixində qaranlıq səhifəyə ilk real işıq saldı. , bir sıra milli araşdırmalara başladı və Avropa torpaqlarında işgəncə ehtimalını azaltmağa kömək etdi Avropa bayrağı və himninin yaradıcısı Assambleya həm Avropa Bayrağının, həm mavi fonda on iki sarı ulduzun, həm də Lüdviq van Bethovenin Sevinc qəsidəsinin aranjimanı olan Avropa Himninin başlanğıcında idi. Hər ikisi Assambleya tərəfindən təklif edilib, lakin əvvəlcə Avropa Şurası, bir neçə il sonra isə Avropa İttifaqı tərəfindən qəbul edilib.
Avropa Şurası Parlament Assambleyası

Hər ikisi indi bütün dünyada Avropanın simvolu kimi tanınır. 1950-ci illərin əvvəllərində Avropa Şurasına bayraqla bağlı müxtəlif təkliflər təqdim edildi və 25 sentyabr 1953-cü ildə Assambleya rəsmi olaraq o vaxt Avropa Şurasına üzv dövlətlərin sayını təmsil edən on beş ulduzlu versiyanı qəbul etdi. Lakin Qərbi Almaniya onlardan birinin o zaman Fransanın nəzarətində olan və 1957-ci ilə qədər Almaniyaya qoşulmayan Saar bölgəsi üçün olduğuna etiraz etdikdən sonra Avropa Şurasının nazirlər orqanında ulduzların sayı ilə bağlı “çətinliklər yaranıb” O, on dörd ulduzu qəbul edərdi, lakin bu, Fransada qəbuledilməz idi. İki il sonra, əlavə məsləhətləşmələrdən sonra on iki ulduzlu versiya Avropa Şurasının hər iki orqanı tərəfindən yekdilliklə təsdiqləndi Avropa İttifaqının qurumları 1986-cı ildə bayraqdan istifadə etməyə başlayıb. Bir çox ilkin müzakirələrdən sonra “Sevinc üçün qəzəb” 8 iyul 1971-ci ildə rəsmi Avropa himni kimi AŞPA-ya təklif olundu və 1972-ci ildə Avropa Şurası tərəfindən rəsmi olaraq qəbul edildi. 1985-ci ildə Aİ tərəfindən qəbul edilmişdir AŞPA-da tarixi çıxışlar 2018-ci ildə “Avropanın səsləri” adlı iki illik layihənin nəticəsi olaraq Assambleyanın internet saytında 1949-cu ildə yarandığı gündən bu yana dövlət və hökumət başçılarının Parlament Assambleyası qarşısında çıxışlarının onlayn arxivi yerləşdirilib Başlanğıcda arxiv 45 ölkədən təxminən 216 prezident, baş nazir, monarx və dini liderin 70 il ərzində söylədiyi 263 nitqdən ibarət idi, baxmayaraq ki, bir neçə aydan bir yeni çıxışlar əlavə olunduqca genişlənməkdə davam edir Həmçinin o dövrdə dövlət və ya hökumət başçıları olmasalar da (məsələn, Ser Uinston Çörçill və ya Robert Şuman) Avropa təsisatlarının “təsisçiləri” hesab edilən şəxslərin çox erkən çıxışları da daxildir. Siyahıya səkkiz monarxın (İspaniya Kralı I Xuan Karlos, Belçika Kralı II Albert və Lüksemburqun Böyük Hersoq Henri kimi) ünvanları, həmçinin din xadimlərinin (məsələn, Papa II İohann Pavel) və bir neçə liderin çıxışları daxildir.
Avropa Şurası Parlament Assambleyası

Yaxın Şərq və Şimali Afrika ölkələrindən (məsələn, Şimon Peres, Yasir Ərəfat, Hüsnü Mübarək, Leopold Sedar Senqor və ya İordaniya Kralı Hüseyn). Çıxışların tam mətni istifadə olunan orijinal dildən asılı olmayaraq həm ingilis, həm də fransız dillərində verilir. Arxiv ölkə, ad və xronoloji ardıcıllıqla axtarıla bilər Avropa Şurasının rəsmi dilləri ingilis və fransız dilləridir, lakin Assambleya işçi dil kimi alman və italyan dillərindən də istifadə edir Hər bir deputatın ayrıca qulaqcıqları və dinləmək istədikləri dili seçə biləcəkləri masası var. Xarici qonaqlar Assambleyada onun iş dillərindən başqa dillərdə çıxış etmək istədikdə, öz tərcüməçilərini gətirmələri tövsiyə olunur. Rusiya nümayəndə heyətinə qarşı sanksiyalar və Rusiyanın Avropa Şurasından mümkün xaric edilməsi 2014-cü ilin aprelində Rusiya parlamenti Krımın ilhaqını və Rusiyanın Ukraynaya hərbi müdaxiləsini dəstəklədikdən sonra Assambleya Rusiya nümayəndə heyətinin səsvermə hüququnu, o cümlədən Rusiya üzvlərinin Assambleyanın rəhbər orqanlarında təmsil olunma hüququnun dayandırılması və seçki müşahidə missiyalarında iştirak etmək. Lakin Rusiya nümayəndə heyəti Assambleyada qaldı.
Avropa Şurası Parlament Assambleyası

Sanksiya 2014-cü il sessiyasının qalan müddətində tətbiq olundu və 2015-ci ilin yanvarında tam bir il müddətinə uzadıldı və 2016-cı ilin yanvarında başa çatdı. Sanksiya yalnız AŞPA-da, Avropa Şurasının parlament orqanı olan rusiyalı deputatlara və Rusiyaya şamil olunmağa davam etdi. ümumilikdə təşkilatın tamhüquqlu üzvü. Buna cavab olaraq Rusiya parlament nümayəndə heyəti 2014-cü ilin iyununda AŞPA ilə əməkdaşlığı dayandırıb və 2016-cı ilin yanvarında sanksiyaların götürülməsinə baxmayaraq, Rusiya parlamenti öz nümayəndə heyətinin səlahiyyətlərini ratifikasiyaya təqdim etməmək qərarına gəlib və faktiki olaraq öz yerlərini boş buraxıb. Bu, 2017-ci ilin yanvarında, 2018-ci ilin yanvarında və 2019-cu ilin yanvarında təkrarlandı. 25 iyun 2019-cu ildə, başa çatan səkkiz saatlıq müzakirədən sonra, Assambleya üzvlərinin hər zaman “səs vermək, danışmaq və təmsil olunmaq” hüququna malik olmasını aydınlaşdırmaq üçün öz qaydalarını dəyişdirmək üçün səs verdi.
Avropa Şurası Parlament Assambleyası

Rusiyanın əsas tələbi və Rusiya parlament nümayəndə heyətinin geri qayıtmasına yol açmaq Rusiya parlamenti bir neçə saat ərzində yeni nümayəndə heyətinin etimadnaməsini təqdim edib, etirazlara baxmayaraq, 116 əleyhinə 62 səs, 15 bitərəf olmaqla heç bir sanksiya olmadan təsdiqlənib Nəticədə Rusiya nümayəndə heyəti 5 illik fasilədən sonra tam tərkibdə AŞPA-ya qayıtdı. Buna etiraz olaraq Ukrayna nümayəndə heyəti Assambleya qarşısında etirazını bildirib və Ukraynanın qurumu tərk edəcəyini bəyan edib. Ukrayna 2020-ci ilin yanvarında AŞPA-ya qayıtdı 2022-ci il fevralın 25-də Avropa Şurasının nazirlər orqanı Assambleya ilə məsləhətləşdikdən sonra Rusiyanın Ukraynaya təcavüzündən sonra Avropa Şurasına üzvlüyünü dayandırıb. Martın 15-də növbədənkənar sessiyada bütün gün davam edən müzakirələrdən sonra Parlament Assambleyası Avropa Şurasının nazirlik orqanını daha da irəli getməyə və Ukraynaya təcavüzünə görə Rusiyanı Şuradan “dərhal” çıxarmağa çağıran qətnamə qəbul edib. Assambleya öz tarixində ilk dəfədir ki, belə çağırış edir. Müzakirələr yekunlaşarkən Rusiya Şuradan çıxdığını elan edən rəsmi məktub təqdim etdi; lakin müzakirələr davam etdi və - yekdilliklə 216 əleyhinə 0 və 3 bitərəf səslə - Assambleya Rusiyanın xaric edilməsinə çağırdı Ertəsi gün, martın 16-da Avropa Şurasının Nazirlər Komitəsi fövqəladə iclasında Rusiyanın 26 illik üzv dövlətdən sonra həmin gündən etibarən üzvlüyünü dayandırması barədə qərar qəbul edib.
Avropa Şurası Parlament Assambleyası

Bu sənədlər iddia edirdi ki, AŞPA cinsi zorakılıq və məişət zorakılığı kimi uşaq zorakılığının formalarına toxunsa da, onların həyatları üçün “uzunmüddətli nəticələrə səbəb ola biləcək uşaqların fiziki toxunulmazlığının tibbi baxımdan əsassız pozuntuları” ilə də məşğul olmalıdır. " Onlar qadın sünnəti kimi ən zərərli təcrübələrə qadağa qoyulmasına çağırıb, həmçinin kişi körpələrin sünnəti, interseks tibbi müdaxilələr və bədən pirsinqləri kimi zərərli hesab etdikləri digər prosedurlar haqqında daha çox dialoqa çağırıblar. Yuxarıdakı sənədlərin heç biri kişilərin sünnətinə tamamilə qadağa qoyulmasını tələb etməsə də, onlar prosedurun tənzimlənməsinə və müzakirəsinə çağırıblar və müşayiət olunan hesabatda bu təcrübə “insan hüquqlarının pozulması” adlandırılıb.Bu qınaq, o zaman İsrailin prezidenti olan Şimon Peres kimi dini qruplar və fiqurlar, eləcə də Böhtanla Mübarizə Liqası tərəfindən tənqid edilib və onlar sünnətin qəbul edilmiş tibbi prosedur olduğunu və qətnamənin dini etiqad azadlığını pozduğunu və ona zidd olduğunu iddia ediblər Bu tənqidə cavab olaraq, Sosial Məsələlər, Sağlamlıq və Davamlı İnkişaf Komitəsinin üzvü Liliane Maury Pasquier Vaşinqton Post qəzetində sünnət əleyhinə tibbi sübutların Assambleyanın dinləmələrində təqdim edildiyini və uşağın bədən toxunulmazlığı hüququnun olduğunu iddia edən məqalə yazdı. valideyn hüququndan üstün tutdu.din azadlığı. Bu məqalə daha sonra Antidiffamasiya Liqası tərəfindən tənqid olundu. 2015-ci ildə AŞPA dini etiqad azadlığı və tolerantlıq haqqında qətnamə qəbul etdi, bu qətnamədə sünnətlə bağlı əvvəlki qətnaməsinə istinad edildi və bu prosedurun yalnız müvafiq tibbi şəraitdə həyata keçirilməli olduğu fikri bir daha təsdiqləndi.
Avropa Şurası Parlament Assambleyası

Bəzi KİV-lər AŞPA-nın sünnət əleyhinə mövqeyindən əl çəkdiyini bildirsə də, AŞPA köhnə qətnaməni ləğv etmədiyini və ya dəyişdirmədiyini və heç vaxt körpələrin sünnətinə qadağa qoyulmasını tələb etmədiklərini açıqladı. Mədəniyyət bölmələri Avropa Şurası insan hüquqlarının müşahidəçisi və ayrı-seçkiliyə qarşı müdafiəçi olsa da, bir çoxları onun əsasən müsəlman ölkələrindən (Türkiyə və Azərbaycan) və o cümlədən Şərqi Avropa ölkələrindən ibarət olması səbəbindən onu mənəvi məsələlərdə getdikcə daha çox bölünməyə başlayır. Sosial mühafizəkarlığın güclü olduğu Rusiya. Bu, 2007-ci ildə Parlament Assambleyasının Şərqi Avropada sağçı və populist partiyalar tərəfindən dəstəklənən xristian kreasionizminin yüksəlişinə dair Avropa Liberallar və Demokratlar Alyansının üzvü Enn Brasseur tərəfindən tərtib edilmiş hesabatın lehinə səs verdikdə aydın oldu Assambleyada hər bir üzv dövlətin parlamentləri tərəfindən təyin edilən və ya seçilən 306 əsas üzv və 306 əvəzedici olmaqla cəmi 612 üzv var. Nümayəndə heyətləri milli parlamentdə balansı əks etdirməli və buna görə də həm hakim partiyaların, həm də müxalifətin nümayəndələrindən ibarət olmalıdır. Hər bir ölkənin əhalisi öz nümayəndələrinin sayını və səslərin sayını müəyyən edir.
Avropa Şurası Parlament Assambleyası

Bu, hər ölkənin bir səsə malik olduğu Avropa Şurasının icra orqanı olan Nazirlər Komitəsindən fərqlidir. Qırğızıstan, İordaniya, Mərakeş və Fələstin parlamentləri tamhüquqlu üzv olmasalar da, Assambleyada “Demokratiya üzrə tərəfdaş” statusuna malikdirlər ki, bu da onların nümayəndə heyətlərinin Assambleyanın işində iştirakına icazə verir, lakin səsvermə hüququ olmadan , həm də müşahidəçilər var. Kanada, İsrail və Meksika parlamentlərinin nümayəndələri. Assambleyada iştirak xərcləri - əsasən səyahət və yaşayış xərcləri - müvafiq nümayəndə heyətinin milli parlamenti tərəfindən ödənilir. Avropa Şurası məruzəçi təyin olunan bir neçə üzvün Assambleyada işləyərkən xərclərini qarşılayır. AŞPA-nın bəzi görkəmli keçmiş üzvləri arasında: keçmiş dövlət və ya hökumət başçıları, məsələn, Böyük Britaniyanın müharibə dövrünün lideri Ser Uinston Çörçill, Almaniyanın keçmiş kansleri Helmut Kol, İtaliyanın keçmiş baş naziri Silvio Berluskoni, Türkiyənin keçmiş prezidenti Abdullah Gül, Kiprin keçmiş prezidenti Qlafkos Klerides, Finlandiyanın keçmiş prezidenti Tarya Halonen, Gürcüstanın keçmiş prezidenti Mixail Saakaşvili, Albaniyanın keçmiş prezidenti Sali Berişa və başqaları Dik Marti (İsveçrə), 2005-ci ilin sonunda MKİ-nin 1998-2001-ci illər Kosovo Müharibəsi zamanı Kosovo Azadlıq Ordusu tərəfindən Kosovoda qeyri-adi ifa və orqan oğurluğu qalmaqalına dair təhqiqat üzrə məruzəçi təyin edilib Keçmiş Baş nazirin müavini Con Preskott, Liberal Demokrat Partiyasının keçmiş lideri Çarlz Kennedi, Leyboristlərin keçmiş lideri Ceremi Korbin və Şotlandiyanın keçmiş birinci naziri Aleks Salmond da daxil olmaqla bir sıra aparıcı Britaniya siyasi xadimləri.
Avropa Şurası Parlament Assambleyası

Marcello Del'Utri (İtaliya), associazione mafiosa (italyanca: concorso in associazione mafiosa) təşkilatında günahkar bilinərək, 2010-cu ildə apellyasiya şikayətində günahkar bilinərək 7 il müddətinə azadlıqdan məhrum edilib Şotland əsgəri, macəraçı, yazıçı və parlament üzvü Ser Fitzroy Maklin (Böyük Britaniya), avtobioqrafik xatirələrin və "Şərq yanaşmaları" səyahət hekayəsinin müəllifi, 1951-1952 və 1972-1973-cü illərdə AŞPA-nın iki dəfə üzvü olub. Parlament nümayəndə heyətinin tərkibi a. Əvvəllər Çexoslovakiyanın bir hissəsi, 1991-1993 b. Yunan davasına görə. c. 2003-cü ilə qədər Serbiya və Monteneqronun tərkibində. d. Əvvəllər Çexoslovakiyanın bir hissəsi, 1991-1993 Belarus Milli Assambleyasının xüsusi qonağı statusu 1997-ci il yanvarın 13-də dayandırılıb. Rusiya Federasiyası 2022-ci il martın 16-da Avropa Şurasının üzvlüyünü dayandırıb Demokratiya naminə tərəfdaş statuslu parlamentlər Demokratiya Naminə Tərəfdaş statusuna malik parlamentlər Avropa Şurasının müəyyən əsas dəyərlərinə nail olmaq istiqamətində işləməyə sadiqdirlər və onların tərəqqisini zaman-zaman qiymətləndirməyə razıdırlar.
Avropa Şurası Parlament Assambleyası

Bunun müqabilində onlar Assambleyanın və onun komitələrinin işində iştirak etmək üçün səsvermə hüququ olmadan nümayəndə heyətləri göndərə bilərlər. Müşahidəçi statusuna malik parlamentlər Siyasi qrup tərəfindən tərkibi Məclisdə altı siyasi qrup var Prezidentlər Avropa Şurası Parlament Assambleyasının sədrləri: Vitse prezidentlər 2021-ci ilin yanvarında Assambleya Despina Hatzivasiliou-Tsovilisi 2021-ci ilin martından başlayaraq beş illik müddətə Assambleyanın Baş Katibi seçildi. O, Strasburqda yerləşən 80 nəfərdən ibarət çoxmillətli katibliyə rəhbərlik edir və 1949-cu ildə Assambleyanın yaradılmasından sonra bu vəzifəni tutan ilk qadın, eləcə də Yunan vətəndaşı olan ilk şəxsdir. Həmçinin bax Coe.az/AZ/. Avropa Şurası Parlament Assambleyası Arxivləşdirilib 2009-11-10 at the Wayback MachineAvropa İnsan Hüquqları Mükafatı
Azərbaycan Respublikasının əməkdar müəllimlərinin siyahısı

Allahverdiyev Əyyub Yəhya oğlu — 30.09.2009. Aslanova Gülxanım Dəmir qızı — 30.09.2009. Babayev Qulam Fikrət oğlu — 30.09.2009. Bağırov Cəfər Talıb oğlu — 30.09.2009. Bağırov Vidadi Mirzə oğlu — 30.09.2009. Bağırova Leyla Hüseyn qızı — 30.09.2009.
Azərbaycan Respublikasının əməkdar müəllimlərinin siyahısı

Bayramov Akif Əmirxan oğlu — 10.09.2009 Bayramov Məhəmməd İbrahim oğlu — 30.09.2009. Cəbrayılova Roza Teymur qızı — 19.02.2009 Cəlilova Bela Adil qızı — 30.09.2009. Cəlilova Nailə Cəfər qızı — 30.09.2009. Cəmil Həsənli — 30.09.2009 Eyvazova Zərinə Mirzə qızı — 30.09.2009. Əfəndiyev Məmməd Yusif oğlu — 30.09.2009. Əfəndiyeva Məsumə İsa qızı — 30.09.2009.
Azərbaycan Respublikasının əməkdar müəllimlərinin siyahısı

Ələkbərova Naibə İsmayıl qızı — 30.09.2009. Əliyarzadə Rahilə Azər qızı — 30.09.2009. Əliyev Bahəddin Əli oğlu — 30.09.2009. Əsədov Murğuz Zeynalabdı oğlu — 30.09.2009. Əsgərov Ədalət Paşa oğlu — 30.09.2009. Əsgərova Qaratel Məhəmməd qızı — 30.09.2009.
Azərbaycan Respublikasının əməkdar müəllimlərinin siyahısı

Həsənli Bilal Ağabala oğlu −07.12.2009 Həsənov Fidail Mail oğlu — 30.09.2009. Həsənova Validə Allahverdi qızı — 30.09.2009. Hümmətova Fəsilə Əhməd qızı — 30.09.2009. Hüseynov Anar Hüseyn oğlu — 30.09.2009. Hüseynova Şəhla Seyfulla qızı — 30.09.2009. Hüseynova Təyyubə Yəhya qızı — 30.09.2009.
Azərbaycan Respublikasının əməkdar müəllimlərinin siyahısı

Xəlilov Nurəddin Rəhimağa oğlu — 30.09.2009. Xudaverdiyev Kamil Xudaverdi oğlu — 30.09.2009. İbrahimov Firədun Nadir oğlu — 30.09.2009. İbrahimov Vaqif Rza oğlu — 30.09.2009 İsayev Şahab Şahbaz oğlu — 30.09.2009. İsayeva Nahidə Rizvan qızı — 30.09.2009. Kərimova Ellada Tacəddin qızı — 30.09.2009.
Azərbaycan Respublikasının əməkdar müəllimlərinin siyahısı

Korvakova Nadejda Vladimirovna — 30.09.2009. Quliyev Qiyas Səfqulu oğlu — 30.09.2009. Quliyev Vahid Qara oğlu — 30.09.2009. Quliyeva Züleyxa Qulam qızı — 30.09.2009. Mahmudov Tədbir Abdulalı oğlu — 30.09.2009. Məhərrəmova Zenfira Əhməd qızı — 30.09.2009.
Azərbaycan Respublikasının əməkdar müəllimlərinin siyahısı

Məmmədov Aydın Mütəllim oğlu — 30.09.2009. Məmmədov Cabir Ağaəli oğlu — 10.09.2009 Məmmədov Elxan Qəhrəman oğlu — 30.09.2009. Məmmədov Əhməd Əbülfəz oğlu — 30.09.2009. Məmmədov İsaq Əziz oğlu — 30.09.2009. Məmmədov Qurbanəli Niftulla oğlu — 30.09.2009. Məmmədov Məmmədqulu İmanqulu oğlu — 30.09.2009.
Azərbaycan Respublikasının əməkdar müəllimlərinin siyahısı

Məmmədova Mülayim Məhəmməd qızı — 30.09.2009. Məmmədova Səbirə İman qızı — 30.09.2009. Məmmədova Sinəzər Mahmud qızı — 30.09.2009. Mirzəyev Fikrət Canalı oğlu — 30.09.2009. Mirzəyeva Nabat İbrahim qızı — 30.09.2009. Nəsirov Tofiq Cümşüd oğlu — 30.09.2009.
Azərbaycan Respublikasının əməkdar müəllimlərinin siyahısı

Nurməmmədov Rəşid Şirin oğlu — 30.09.2009. Orucov Həbib Əbdülkərim oğlu — 30.09.2009. Orucov Rasim Hacıbala oğlu — 30.09.2009. Rəhimova Sümayyə Xudam qızı- 30.09.2009. Rəsulov Tofiq Əli oğlu — 10.09.2009 Rüstəmova Svetlana Mövlam qızı — 30.09.2009. Rzayeva Surə Xanbaba qızı — 30.09.2009.
Azərbaycan Respublikasının əməkdar müəllimlərinin siyahısı

Sadayev Əbülfəz Qulu oğlu — 30.09.2009. Səfərov Məhərrəm Tağı oğlu — 30.09.2009. Səlimli Səlimağa Ağaxan oğlu — 30.09.2009. Süleymanov Famil Həbib oğlu- 30.09.2009. Süleymanov Qurban Yusif oğlu — 30.09.2009. Şıxəliyeva Mülkiyyə Ədhəm qızı — 30.09.2009.
Azərbaycan Respublikasının əməkdar müəllimlərinin siyahısı

Şıxlinski Məcid Osman oğlu — 30.09.2009. Tağıyeva Almaz Məhərrəm qızı — 30.09.2009. Üzdənova Rübabə Pənah qızı — 30.09.2009. Verdiyeva Seminariya İsmayıl qızı — 30.09.2009. Vəlibəyov Mehman Rəşid oğlu — 30.09.2009. Vəliyeva Pəri Əşrəf qızı—30.09.2009.
Azərbaycan Respublikasının əməkdar müəllimlərinin siyahısı

Abbasov Namiq Əbdülsəməd oğlu — 20.09.2010 Ağayeva Emma Müzəffər qızı — 20.09.2010 Allahverdiyev Mübariz Qasım oğlu — 20.09.2010 Baxşiyev Bahadur Ələkbər oğlu — 20.09.2010 Bünyatov Mənsur Oyandur oğlu — 20.09.2010 Cahangirov Məmməd Şamil oğlu — 20.09.2010 Əfəndiyev Arif Mustafa oğlu — 20.09.2010 Əliyev Qoşqar Cəlal oğlu — 20.09.2010 Həsənov İlqar Əlixan oğlu — 20.09.2010 Həsənova Dolores Əhəd qızı — 20.09.2010 Xəlilov Xəlil Sadıx oğlu — 20.09.2010 Xəlilova Tamilla Əbdülməcid qızı — 20.09.2010 İsayev Fikrət Kamal oğlu — 20.09.2010 İskəndərov Qayıbverdi Bəşir oğlu — 20.09.2010 İsmayılov Tariyel Mustafa oğlu — 20.09.2010 Kazımov Mirzə Ağababa oğlu — 20.09.2010 Kərimov Yusif Balakərim oğlu — 20.09.2010 Qazıyev Abuzər Yusif oğlu — 20.09.2010 Mahmudov Rəşid Mahmud oğlu — 20.09.2010 Məmmədov Loğman Abbas oğlu — 20.09.2010 Mikayılzadə Nicat Cəbrayıl oğlu — 20.09.2010 Orucov Rəhim Əliməmməd oğlu — 20.09.2010 Orucova Gülşən Yasin qızı — 04.04.2010 Şixəmmədov Nurməmməd Əhməd oğlu — 20.09.2010 Abbasov Məhəmmədəli Ədil oğlu — 04.10.2010. Abbasov Şahsuvar Sovqat oğlu — 04.10.2010 Abdullayeva Lena İsmayıl qızı — 04.10.2010. Abdullayeva Mahniyar Baba qızı — 04.10.2010. Adışirinov Aydın Rəsul oğlu — 04.10.2010. Ağahüseynova Minirə Məhəmməd Əli qızı — 18.11.2010 Ağayev Mənsur Rəsul oğlu — 04.10.2010. Ağayeva Hamaya Oruc qızı — 04.10.2010.
Azərbaycan Respublikasının əməkdar müəllimlərinin siyahısı

Ağayeva Pakizə Məhərrəm qızı — 04.10.2010. Axundov Elxan Əkrəm oğlu — 18.11.2010 Alıyeva Hürü Alı qızı — 04.10.2010. Allahverdiyeva Afət Məhəmməd qızı — 04.10.2010. Allahverdiyeva Şəymən Əli qızı — 04.10.2010. Aslanov Süleyman Qəhrəman oğlu — 04.10.2010. Aydazadə Kamil Rəcəb oğlu — 18.11.2010 Babayeva Sevil Həsən qızı — 06.12.2010 Balayev Rəfail Süleyman oğlu — 18.11.2010 Cabbarova Lətifə Əşrəf qızı — 04.10.2010.
Azərbaycan Respublikasının əməkdar müəllimlərinin siyahısı

Cahangirov Rəsul Məmməd oğlu — 04.10.2010. Camalov Rafiq İbrahimoviç — 18.11.2010 Cəbrayılova Fərqanə Həbib qızı — 04.10.2010. Cəfərova Yeganə Səhrab qızı — 04.10.2010. Dəmirov Novruz Hüseyn oğlu — 04.10.2010. Əfəndiyeva Rahilə Ağakişi qızı — 04.10.2010. Əhmədov Əjdər Fərəc oğlu — 04.10.2010.
Azərbaycan Respublikasının əməkdar müəllimlərinin siyahısı

Ələkbərov Ağasən Yaqub oğlu — 04.10.2010. Ələkbərov Vaqif Hüseyn oğlu — 04.10.2010. Ələsgərova Kəmalə İmam qızı — 04.10.2010. Əliyev Piralı Behbudalı oğlu — 04.10.2010. Əliyeva Həcər Əlinağı qızı — 04.10.2010. Əmiraslanova Xalidə Həmzə qızı — 04.10.2010.
Azərbaycan Respublikasının əməkdar müəllimlərinin siyahısı

Əsədov Ələsgər Həsən oğlu — 04.10.2010. Əsədova Təhminə Ağaəli qızı — 04.10.2010. Fərzəliyev Mehrəli Məmməd oğlu — 18.11.2010 Həsənov Səməd İbrahim oğlu — 04.10.2010. Həsənova Şəmsiyyə Məmmədtağı qızı — 04.10.2010. Həsrət Almaz İsrayıl qızı — 04.10.2010. Hüseynəliyeva Adilə Şahmar qızı — 04.10.2010.
Azərbaycan Respublikasının əməkdar müəllimlərinin siyahısı

Hüseynov Ələddin Əsəd oğlu — 18.11.2010 Hüseynov Əlizadə Nuru oğlu — 04.10.2010. Hüseynov Qafar Möhsün oğlu — 04.10.2010. Xəlilov Oktay Rəcəbəli oğlu — 04.10.2010. İbrahimov Əlisultan Hacıbala oğlu — 04.10.2010. İmranov Bəhrəm Əşrəf oğlu — 04.10.2010. İsmayılov Elman İsmayıl oğlu — 04.10.2010.
Azərbaycan Respublikasının əməkdar müəllimlərinin siyahısı

İsmayılov Ömürmalı Hüseyn oğlu — 04.10.2010. İsmiyev Xanbala Bəybala oğlu — 04.10.2010. Qasımov Nazim Məmiş oğlu — 04.10.2010. Qazıyev Yusif Xıdır oğlu — 04.10.2010. Qəzənfərov Müslüm Rəhim oğlu — 04.10.2010. Quliyeva Aybəniz Nuruş qızı — 04.10.2010.
Azərbaycan Respublikasının əməkdar müəllimlərinin siyahısı

Kuliyev Əsker Məmmədqulu oğlu — 18.11.2010 Mehmanov Cavad Yarmət oğlu — 04.10.2010. Məmmədov Cahad Qasım oğlu — 04.10.2010. Məmmədov Məmmədağa Fəyyaz oğlu — 04.10.2010. Məmmədov Rəfail Zakir oğlu — 04.10.2010. Məmmədov Varaşil Cəlal oğlu — 08.02.2010 Məmmədov Zaman Zahid oğlu — 04.10.2010. Məmmədova Həqiqə Şahbaz qızı — 04.10.2010.
Azərbaycan Respublikasının əməkdar müəllimlərinin siyahısı

Mirzəyev Sabir Mücərrəf oğlu — 04.10.2010. Mustafayev Vahid Tofiq oğlu — 18.11.2010 Mustafayeva Firəngiz Səməd qızı — 04.10.2010. Nəbiyev Asif Fəzayıl oğlu — 04.10.2010. Niftəliyev Mirzalı Əmiralı oğlu — 04.10.2010. Novruzova Aidə Talıb qızı — 20.04.2010 Nuriyeva Fəridə Cəfər qızı — 04.10.2010. Rəhimova Məryəm Tahir qızı — 04.10.2010.
Azərbaycan Respublikasının əməkdar müəllimlərinin siyahısı

Rüstəmov Ramiz İsmayıl oğlu — 04.10.2010. Rzayev Teymur Adil oğlu — 04.10.2010. Səfərova Səidə Akif qızı — 04.10.2010. Səmədova İndira Ocaqqulu qızı — 04.10.2010. Şahbazlı Faiq Şaban oğlu — 04.10.2010. Şərifov Rzaqulu Yaqub oğlu — 04.10.2010.
Azərbaycan Respublikasının əməkdar müəllimlərinin siyahısı

Şimşəkov Lətif Şükri oğlu — 04.10.2010. Şıxaliyev Kərəm Səfi oğlu — 18.11.2010 Tağıyeva Aybəniz Zahid qızı — 04.10.2010. Tahirov Hafiz Məhəmmədəli oğlu — 04.10.2010. Umarova Nərminə Kamil qızı — 04.10.2010. Vasilçenko Nikolay Zinovyeviç — 04.10.2010. Vasovlar Kərimət Musahacı qızı — 04.10.2010.
Azərbaycan Respublikasının əməkdar müəllimlərinin siyahısı

Ağayeva İlhamə Arif qızı — 30.09.2014. Alcanov İdris Xancan oğlu — 30.09.2014. Almazova Gülüstan Bulut qızı — 30.09.2014. Atakişiyev Akif Əli oğlu — 19.12.2014 Babayeva Mehriban Əli qızı — 30.09.2014. Babayeva Sevinc Fərəməz qızı — 30.09.2014. Bağırov Natiq Cavad oğlu — 30.09.2014.
Azərbaycan Respublikasının əməkdar müəllimlərinin siyahısı

Bağırov Sərdar Cabbar oğlu — 13.02.2014 Bağırova Təyibə İbrahim qızı — 25.06.2014 Baqqayeva Səadət Bilal qızı — 30.09.2014. Bəşirov Əmiraslan Xəlil oğlu — 30.09.2014. Cəfərov Həsən Elbəyi oğlu — 30.09.2014. Duniyev Dadaşbala Ağayar oğlu — 30.09.2014. Əbdüləzimov Əyyub Şəfahət oğlu- 30.09.2014. Əhmədova Sədaqət Balağa qızı — 30.09.2014.
Azərbaycan Respublikasının əməkdar müəllimlərinin siyahısı

Ələkbərova Bəsdi İbrahim qızı — 30.09.2014. Əliyev Fidayıl Əli oğlu — 30.09.2014. Əliyev İsfəndiyar İsa oğlu — 30.09.2014. Əskərova Solmaz Hacıəhməd qızı — 30.09.2014. Əzizova Aygün Ələfsər qızı — 30.09.2014. Hacıyev Əzim Hüseyn oğlu — 30.09.2014.
Azərbaycan Respublikasının əməkdar müəllimlərinin siyahısı

Hacıyev Məhəmməd Teymuraz oğlu — 13.02.2014 Hacıyeva Nubar Həbib qızı — 30.09.2014. Həsənov Kamandar Abdulkərim oğlu — 30.09.2014. Həsənov Rzaqulu Həsən oğlu — 30.09.2014. Həsənova Natella Məmməd qızı — 30.09.2014. Hüseynov Famil Hüseyn oğlu — 30.09.2014. Hüseynova Qismət Məhərrəm qızı — 30.09.2014.
Azərbaycan Respublikasının əməkdar müəllimlərinin siyahısı

Hüseynova Rahilə Cəbrayıl qızı — 30.09.2014. Hüseynova Solmaz Cəbrayıl qızı — 30.09.2014. Xankişiyeva Şükufə İnşallah qızı — 30.09.2014. İbrahimbəyova Rəna Fuad qızı- 30.09.2014. İbrahimova Filyar Oruc qızı- 30.09.2014. İbrahimova Gültəkin Mustafa qızı — 30.09.2014.
Azərbaycan Respublikasının əməkdar müəllimlərinin siyahısı

İsmayılova Almaz Mövsüm qızı — 30.09.2014. Kazımova Şəkərxanım Kazım qızı — 30.09.2014. Qəti Lalə Abbas qızı — 30.09.2014. Qulamov Ramiz Hüseyn oğlu — 30.09.2014. Mahmudova Şirin Mirzəməmməd qızı — 30.09.2014. Mehdiyeva Püstə Tahir qızı — 30.09.2014.
Azərbaycan Respublikasının əməkdar müəllimlərinin siyahısı

Məmmədov Məhəmməd Qasım oğlu — 30.09.2014. Məmmədov Rafik İslam oğlu — 30.09.2014. Məmmədov Şamxal Paşa oğlu — 30.09.2014. Məmmədova Afərin Əli qızı — 30.09.2014. Mirzəyeva Gülarə Ağəli qızı — 30.09.2014. Musayev Nəsib Musa oğlu — 30.09.2014.