LocalDoc/ldquad_v2_retrieval-reranked huggingface dataset:
Qırmızı beret

XTD-nin hərbi qulluqçuları və zabitlərinin adları açıqlanmır, onlar Türkiyə, ABŞ, Macarıstan, Almaniya, Ukrayna, Çin və digər ölkələrdə təlimlərdə iştirak edib təcrübə toplayırlar. Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirliyi Xüsusi Təyinatlı Qüvvələr (Azərbaycan)ində xidmət etmək üçün 6 ay ərzində təşkil olunmuş kurslarda dözümlülük və cəsarət göstərməlisən. Azərbaycanın ən güclü qoşun növü sayılan bu qruma qəbul olumaq elədə asan başa gəlmir, bəzi məlumatlara görə, bura gələn 500 nəfərdən kurs sonrası yalnız 30 nəfəri qırmızı beretin sertifikatın ala bilir. Bu kurslarda kursantlar xüsusi əməliyyat keçirmək üçün ekstremal şəraitlərə öyrədilir, hətta onlar günlərlə ac və susuz qalırlar, onlara müxtəlif heyvanların ətini(qurbağa,ilan)yeməyi öyrədirlər. Müxtəlif silahların istifadə qaydasını, bombaların hazırlanmasını, hər hansı ağrıya dözüməyi və s. kimi öyrədilir. Bu qrumun qulluqçuları əsasən gizir rütbəsi altında fəaliyyət göstərirlər. Bu hərbi qrumun bütün əməliyyat və tədbirləri müəyyən xüsusi xidmət orqanları tərəfindən gizli olaraq saxlanılır.
Qırmızı beret

'Belarusiya Ordusu' — Xüsusi Təyinatlı Polis Dəstələri bu baş geyimindən istifadə edirlər. 'Bangladeş Ordusu' — xüsusi təxribatçı desant qüvvələri bu baş geyimindən istifadə edirlər. Bunlardan başqa Tibb Korpusu və bu korpuslara köməklik edən Silahlı Qüvvələrin üzvləri qırmızı beretdən istifadə edirlər. 'Belçika Ordusu' — Paracommando Briqadası bu baş geyimindən istifadə edirlər. 'Braziliya Ordusu' — Braziliya ordusunda qırmızı bereti qəhvəyi çəkmələrlə elit briqadalar geyinir, bunlardan Bord Piyada qoşun Brigadasın göstərmək olar. 'Britaniya Ordusu' — Britaniya Ordu Polkları zaman-zaman tez-tez fərqləndirici nişan kimi baş geyimlərindən istifadə ediblər.16-cı Hava Hücumu Briqadasında Paraşüt Polku bu baş geyimindən istifadə edirlər, onlara bəzən "qırmızı beretlilər"-də deyirlər. 'Çex Ordusu' — Çex ordusunda qırmızı bereti "Rapid Reaction Brigadası"(Cəld Reaksiyası Briqada) baş geyimi kimi istifadə edirlər.
Qırmızı beret

Xüsusi Təyinatlı Qüvvələr isə tünd-yaşıl rəngli beret geyinirlər. 'Fransa Ordusu' — Fransız paraşütçüləri qırmızı beretdən , Fransa Xarici Legion ordusu isə yaşıl beretdən istifadə edirlər. 'Qvatemala Ordusu' — Xüsusi Qüvvələri bu baş geyimindən istifadə edirlər. 'İsrail Ordusu' — İsrail Müdafiəsi Qüvvələrində, qırmızı bereti Tzanhanim Bort Briqadası və elit xüsusi qüvvələr vahidləri (Sayeret Matkal, Oketz, Maglan, Duvdevan və başqaları) tərəfindən geyilir. 'İtaliya Ordusu' — İtaliya Silahlı Qüvvələrində qırmızı bereti paraşüt Briqadası (Army Folgore Brigade), "Tuscania" Karabinyerləri, Polis seçmə qoşunlarıda geyinirlər. 'Malaziya Ordusu' — bu baş geyimin elit 10 Paraşütçü Briqadası 1994-cü ildən istifadə edirlər. Bundan başqa bu baş geyimindən Malaziyanın Polis Qüvvələrinə aid xüsusi əməliyyat qrupuda geyinir.
Qırmızı beret

'Norveç Ordusu' — bu baş geyimi Norveçdə 1981-ci ildən Xüsusi Qüvvələr istifadə edirlər. 'Rus Ordusu' — Rusiya ordusunda qırmızı bereti Daxili İşlər Nazirliyinin Xüsusi Təyinatlı Qüvvələri geyinirlər, yalnız burada Qərb uslubuna uyğun qırmızı deyil, beretlər — 'Krapoviy-dir'. 1980-ci ildən Sovet imperiyasında dəyişiklik edən General Vasili Filipoviç Margelov orduda paraşütçülərə qırmızı deyil, göy rəngli(peyğəmbərçiçəyi rəngli) beretləri geyinməyə əmr verdi. 'Serbiya Ordusu'- Xüsusi Təyinatlı Briqadalar bu baş geyimindən istifadə edirlər. 'Şri-Lanka' — Desant təxribatçı-dəstə Polku bu baş geyimindən istifadə edirlər. 'Türk Ordusu' — Türkiyə Silahlı Qüvvələrində Qırmızı Bereti yalnız Xüsusi Qüvvələr Komandanlığı ya da xalq arasındakı adıyla Bordo Berelilər və köhnə adıyla Xüsusi Hərb Dairəsi, Türkiyə Silahlı Qüvvələrinin dəyişik sinif və rütbələrdəki zabit, ehtiyat zabit və mütəxəssis ibarət olan, daxili və xarici təhdidlərin aradan qaldırılmasına qarşı hər cür ərazi və iqlim şərtlərində vəzifə edə biləcək xüsusiyyətdə üst səviyyə təhsil almış yetişdirilmiş xüsusi əsgərlərə verilən addır. 1992-ci ildə Briqada səviyyəsində qurulmuş və daha sonra diviziya, ardından 2006 — Yüksək Əsgəri Şura qərarı ilə Tabor, 2010 — Yüksək Əsgəri Şura qərarı ilə təkrar Diviziya və 2011 — Yüksək Əsgəri Şura qərarı ilə təkrar Tabor səviyyəsinə gətirilmişdir.
Qırmızı beret

Heç bir qüvvə komandirliyinə bağlı olmayan komandanlığ Baş qərargah Başçısına bağlı olaraq vəzifə yerinə yetirərlər. Söz mövzusu birlik, Bordo Beretlilər ilə Müharibə Axtarış Qurtarma (MAK), Xüsusi Qüvvələrin əmrində vəzifə yerinə yetirməkdədir. Burada vəzifə yerinə yetirən əsgərlər xüsusi olaraq seçilmişdir. 2004-cü ildə Almaniyada keçirilən Dünya Xüsusi Təyinatlıları Çempionatında, 26 xüsusi qüvvə birliyi arasında birinci olmuşdur. Bordo Beretlilər eyni zamanda dövlət böyüklərinin yaxın qoruma vəzifəsini də yerinə yetirərlər. Başda baş qərargah başçısı olmaq üzrə qüvvə komandirlərinin və yüksək rütbəli generalların qoruma və təhlükəsizlik vəzifələrini boynuna götürərlər. Abdullah Öcalanın tutulma və Türkiyəyə gətirilməsi vəzifəsində böyük rol oynamışlar.
Qırmızı beret

Əsl vəzifələri; ola biləcək bir döyüş vəziyyətində xalqı təşkilatlandırmaq və yetişdirməkdir. Bordo Berelilerin gizliliyini Milli İstihbarat Təşkilatı qoruyur. 'Ukrayna Ordusu'- "Berkut" hərbiləşdirilmiş polis qüvvəsi qırmızı beretdən istifadə edirlər. Həmçinin bax Yaşıl beret Rus Ordusunda qırmızı bereti qazanmaq üçün bunları bacarmaq lazımdır. Bordo Bereliler kimlərdir? Arxivləşdirilib 2014-08-19 at the Wayback Machine Belarus Qırmızı Beretliləri Rusiyanın Elit Dəstəsinin təlimi Xarici keçidlər Qırmızı Beretlilərin Təlimindən Qırmızı Beretlilər Belarusiya Türk Bordo Bereliləri haqqında Türk Xüsusi Təyinatlıları Azərbaycan Al Qırmızı Beretliləri Qırmızı Beret Filmi(1953) Elit Qırmızı Beretli Dəstələr Qırmızı Beret Qazamnaq Belarusiya Qırmızı Beretlilərinə həsr olunmuş film
Heyratı

Heyratı – Azərbaycan zərbi muğamı və bu muğam üzərində qurulmuş unudulmuş Azərbaycan rəqsi. "Heyratı" sözü Herat coğrafi adının təhrif olunmuş biçimidir. Hazırda Herat İranda şəhər və Əfqanıstanda İranla həmsərhədd olan vilayətin adıdır. Amma vaxtılə orada Səfəvilər dövlətinin önəmli mərkəzlərindən biri olan Herat bəylərbəyliyi olub. Əfrasiyab Bədəlbəylinin "İzahlı monoqrafik musiqi lüğəti"ndə "Kabili" sözü bu muğamın başqa bir adı kimi göstərilmişdir. Özəllikləri Mahur-hindi muğamı kökündə gümrah, nikbin və cəngavər əhvali – ruhiyyəli zərbi muğam. Rast məqamına əsaslanır .
Heyratı

Özü də "do" mayeli rast lad-məqamına əsaslanır. Heyratı zərbi muğamı "Mahur – hindi" muğam dəstgahının ayrı-ayrı melodik dönəmlərini özündə birləşdirən sərbəst improvizəyə malikdir. Ölçüsü 4/2-dir. Heyratı nikbin, mərd, qəhrəmani əhval yaradandır. Bütün ifa variantlarında qəzəllə oxunur. Ən mahir ifaçısı Xan Şuşinski hesab olunur. Xanəndə Heyratı oxuyan zaman çox miqdarda nəqarətvari sözlərdən istifadə etmişdir.
Heyratı

[mənbə göstərin]Bu muğam üzərində rəqs də mövcud olub, ancaq unudulub. Xalq musiqisini dərindən bilən Cabbar Qaryağdıoğlu Heyratı rəqsini bilirdi.Heyratı muğam XX əsrin əvvəllərində Türkiyəli musiqişünas Rauf Yektabəyin təşəbbüsü və Məşədi Cəmil Əmirovun köməyi ilə ilk dəfə nota salınıb. Heyratı bəstəkar musiqisində Üzeyir Hacıbəyov heyratı muğamını "Leyli və Məcnun" operasına da daxil etmişdir . Bəstəkar Əfrasiyab Bədəlbəyli isə simfonik zərbi-muğam Heyratını bəstələmişdir. "Leyli və Məcnun" operası - Nofəlin xor ilə səhnəsində «Heyratı» zərbi-muğamı Təşkilat Nəsirov - Heyratı (1991) Canəli Əkbərov - Heyratı Muğam-marş Heyratı Xarici keçidlər Muğam festivalı Arxivləşdirilib 2016-03-13 at the Wayback Machine Həmçinin bax Azərbaycan musiqisi Zərbi muğamlar
Adi badam

Adi badam (lat. Prunus amygdalus) — bitkilər aləminin gülçiçəklilər dəstəsinin gülçiçəyikimilər fəsiləsinin gavalı cinsinə aid bitki növü. Müxtəlifliyinə görə iki yerə ayrılır: Şirin badam – Prunus dulcis var. dulcis; Acı badam – Prunus dulcis var. amara.Şirin badam təzə halda yeyilir və geniş miqyasda qənnadı sənayesində istifadə edilir. Acı badamdan badam yağı və 0,5-0,8% miqdarında efir yağı alırlar.
Adi badam

Bu məhsullar ətriyyat, əczaçılıq sənayesində kamfora, məlhəm, emulsiya istehsalı üçün istifadə olunur. Badam efir yağından bəzi ətriyyat məmulatlarının ətirləndirilməsi üçün istifadə edilir. Ondan, həmçinin aktivləşdirilmiş kömür də alırlar. Gülçiçəklilər fəsiləsindən alçaqboylu ağac və ya kol cinsi. Qozmeyvəli bitkidir. Hünd.
Adi badam

8 m-ədək olur. Təqr. 40 növü var. Asiyada, Şimali və Mərkəzi Amerika da, eləcə də Cənubi Avropada və s. müx təlif növləri (Azərbaycanda 3 növü) bitir. Ən əhəmiyyətlisi adi Badamdır (A. com munis). Kökləri dərinə işləyir.
Adi badam

Lan set şə killi yarpaqları növbə ilə düzülmüş, çi çək ləri ağ, yaxud çəhrayı, beşlə çəklidir. Meyvəsi tüklü-oduncaqlı çəyirdəkdir; iyun–avqust aylarında yetişir. Meyvəsinin ləpəsində amiqda lin qlükozidi (acı badamda 4%-ə qədər), 6%-ədək su, 21% azotlu və 13% azotsuz maddə, 54% yağ (şirin Badamdan badam yağı, acı Badamdan acı efir yağı alınır), 4% sellüloz, 2% kül var. Əsasən, göz calağı vurmaqla çoxaldılır. Calaqaltı kimi şaftalı, gavalı və alçadan istifadə edilir; 4-cü ilində məhsul verməyə başlayır, 7–8-ci ilində isə tam bara düşür (hər ha-dan 400 kq-dan çox). Meyvəsi yeyilir, qənnadı sənayesində, tibdə, qabığı isə şərab və konyak istehsalında istifadə olu nur; Badam kəpəyi kosmetikada işlədilir.
Adi badam

Abşeronda quraqlığadavamlı məhsuldar sortları alınmışdır. Sinəyə xeyirlidir. İnsanı kökəldir və beyin üçün faydalıdır. Bağırsaq yarası, mədə pozğunluğu və təngnəfəsliyi müalicə edir. Yetişməmiş badam diş kökünü möhkəmləndirir. Badam yağı həm də quduz it dişləməsinə qarşı, mədə ağrısı və quru öskürək üçün xeyirlidir.
Adi badam

Badam yağı ilə onurğa sütununu yağlamaq qocalıqda tez əyilmənin qarşısını alır. Acı badam isə ağciyərə xeyirlidir. Onu bal ilə yemək qaraciyərə və dalağa dərmandır. Yağı üzdəki ləkələri aparır, qırış və çatlaq üçün məlhəmdir. Yağını qulağa damcılatmaq qulaq ağrısını kəsər. Amerikalı tədqiqatçıların araşdırmasına əsasən məlum olub ki, badam qanda xolesterinin miqdarını aşağı salma xüsusiyyətinə malikdir.
Adi badam

Tədqiqatda iştirak edən 25 iştirakçı 4 həftə ərzində 3 müxtəlif pəhriz tutublar. Kalorinin miqdarından asılı olmayaraq gündəlik rasionda badam yağının miqdarı artmağa başlayıb. Birinci pəhrizdə badam özünü büruzə verməyib. İkincidə artıq 10 % , axırıncıda isə 20% artım hiss olunub. Nəticələr belə idi: menyuda nə qədər çox badam olarsa, qanda xolestrinin miqdarı bir o qədər aşağı düşür. Sonuncu mərhələdə iştirakçılar gün ərzində təxminən 70 qr badam yeyirdilər.
Adi badam

Badam omeqa 3 qaynağıdır, tərkibindəki E vitamini şəkər xəstəliyi riskini azaldır, sümükləri möhkəmləndirir. Tərkibindəki kalsium sümük əriməsinin qarşısını alır, maqnezium isə baş ağrısı, yuxusuzluq, yorğunluq, baş gicəllənməsinin qarşısını alır. Həftədə ən azı 5 ədəd badam yeyənlərdə ürəklə bağlı narahatlıqlara daha az rast gəlinir. Badamdakı yağlar xolestrolu azaldır, immuniteti gücləndirir. Böyümə, inkişaf, həmçinin hamiləlik vaxtı lazım olan vitaminlərlə zəngin olan badam dad və iybilmə qabiliyyətini artırır.
Bəsitçay Dövlət Təbiət Qoruğu

Bəsitçay dövlət təbiət qoruğu — nadir Şərq çinarının qorunub saxlanılması məqsədilə Azərbaycan SSR Nazirlər Sovetinin 4 iyul 1974-cü il tarixli qərarı ilə 107 hektar ərazidə yaradılmışdır. Qoruq Zəngilan rayonunda Kiçik Qafqaz dağlarının cənub-şərq hissəsinin Bəsitçay ətrafı boyunca ərazini əhatə edir. Qoruğun adı monqol mənşəli olub, Beysut tayfasının adından götürülüb. Çinarlıq qoruq ərazisinin 93,5%-ni təşkil edir. Çinar ağaclarının orta yaşı 170 ildir, lakin əsl nəhəng-yaşı 1200–1500 il, hündürlüyü 50 m və diametri 4 m qədər olan ağaclara da rast gəlmək olar. Qoruğun yerləşdiyi ərazi əsasən dağlıq olub, dəniz səviyyəsindən hündürlüyü 600–800 m-ə qədərdir.
Bəsitçay Dövlət Təbiət Qoruğu

Sağ sahil dik yamaclı dağlardan, sol sahil isə təpəliklərdən ibarətdir. Əsasən Üçüncü dövr çöküntüləri yayılıb. Çay dərəsi boyunca ensiz allüvial düzənlik uzanır. Buradakı dağlar Bəsitçayın qolları ilə xeyli parçalanmışdır. Yaradılmasında məqsəd Qoruq Azərbaycanın cənub-qərbində, Zəngilan rayonu ərazisində Bəsitçayın dərəsində yerləşir. Qoruq ərazisinin landşaft kompleksini, xüsusilə nadir təbii çinar meşəliyini qorumaq məqsədilə təşkil edilmişdir.
Bəsitçay Dövlət Təbiət Qoruğu

Qoruğun adı dərəsində yerləşdiyi çayın adı ilə eynidir. Bəsitçay respublika qoruqlarının ən kiçiyidir. Onun sahəsi 107 ha-dır. Meşə ilə örtülü sahənin əsas ağac cinsi şərq çinarıdır. Qoruq ərazisi qışı quraq keçən mülayim-isti iqlim tipinə aiddir. Yayının isti olması səciyyəvidir.
Bəsitçay Dövlət Təbiət Qoruğu

Havanın orta illik temperaturu 130-dir. Illik yağıntının miqdarı 600 mm-dir. Ərazinin iqlim şəraiti çinar meşəliyinin təbii bərpası və inkişafı üçün çox əlverişlidir. Torpaq örtüyü Bəsitçay dövlət təbiət qoruğunun ərazisində əsasən allüvial-meşə torpaqları yayılıb. Çay dərələrinin yamaclarında, qoruğun ətraf sahələrində qəhvəyi dağ-meşə torpaqları inkişaf etmişdir. Çinar meşələri Çayın yatağı boyu və kiçik terraslarda inkişaf etmiş allüvial torpaqlar əsasən çinar meşələri altındadır.
Bəsitçay Dövlət Təbiət Qoruğu

Burada daşlı-çınqıllı (yüksək skeletli) ərazilər də müəyyən sahəni tutur. Bunların hamısında çinar bitir və inkişaf edir. Çünki o torpağa tələbkar deyil, lakin çinar meşələri gillicəli, yaxşı su-fiziki xassəli və münbit torpaqlarda yüksək məhsuldarlığa və bonitetə malikdir. Dünyada çinarın 7 növü vardır. Azərbaycanda isə onun yalnız bir növü — şərq çinarı inkişaf edir. Şərq çinarının çoxsahəli əhəmiyyətini, dünyada az yayılmasını, nadir bitki olmasını və son əsrlərdə xeyli azalmasını nəzərə alaraq, onun adı Azərbaycanın "Qırmızı Kitabı"na yazılmışdır.
Bəsitçay Dövlət Təbiət Qoruğu

Bəsitçay dövlət təbiət qoruğunun 100 hektarını çinar meşələri tutur. Onlar Bəsitçayın və onun qolu Şıxauzçayın dərəsində yerləşir. Burada həm təmiz, həm də qarışıq çinar meşəliyi yayılmışdır. Qarışıq çinarlıqlarda qoz, dağdağan, tut, söyüd, qovaq, və s. ağac, yemişan, itburnu, murdarça, qaratikan, və s. kollar inkişaf edir. Qoruqdakı çinar ağaclarının orta yaşı 165 il, orta hündürlüyü 35 m, orta diametri isə 1 m-dir. Qoruqda həmçinin qoz, dağdağan, tut, söyüd, qovaq, yemişan, itburnu, murdarça, qaratikan və s. ağac və kollar inikişaf edirdi.
Bəsitçay Dövlət Təbiət Qoruğu

Bəsitçayın əsas təbiət kompleksi sayılan 200 illik tarixə malik çinar ağacları qəddarcasına kökündən çıxarılaraq məişətdə istifadə edilir. Burada əsasən bir meşə tipi-müxtəlif otlu çinar meşələri formalaşmışdır. Qoruğun yerləşdiyi ərazi əsasən dağlıq olub, dəniz səviyyəsindən hündürlüyü 600–800 m-ə qədərdir. Sağ sahil dik yamaclı dağlardan, sol sahil isə təpəliklərdən ibarətdir. Əsasən Üçüncü dövr çöküntüləri yayılıb. Həmçinin bax Qoruqlar (Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin Prezident kitabxanası) Xarici keçidlər Mühafizə olunan ərazilərin statusu, yerləşməsi və əhatə edilməsi
Uzurpasiya

Uzurpasiya (lat. usurpatio - yiyələnmək) — hakimiyyətin bir nəfər, bir qurum və ya bir qrup adam tərəfindən zor gücünə, qanunsuz ələ keçirilməsi. Bunun icraçısı isə uzurpator adlanır. Hakimiyyətin bir qanadının digər qanadının səlahiyyətlərini uzurpasiya etmək, hakimiyyətin parçalanmasının qarşısının alınması cəhdi kimi qəbul olunur. Tarixi xronologiyada Qədim Roma və Bizans imperatorları iki qrupa: qanuni imperatorlara və uzurpator imperatorlara bölünür.
Uzurpasiya

Roma papaları da bu prinsiplə qanunı papalara və antipapalara bölünürlər. Tarixdə qanuni hakimiyyətə çatmağın yolu sələf-xələf prinsipinə əsaslanır. Qanunsuz yol isə saray çevrilişlərinə, hökmdarın və xələfinin cismən yox edilməsinə, vətəndaş müharibəsi dalğası üzərində hakimiyyətə gəlmə prinsipinə əsaslanır. Parçalanmış dövlətdə bir neçə iddiaçı, ya rəqib hökmdar peyda olarsa, onda qalib gələn hökmdar bir növ "qanuni imperator", yerdə qalanlar isə uzurpator imperatorlar sayılırlar. Lakin istisna hallar da mövcuddur.
Uzurpasiya

Misal olaraq Flavi Yoann 423-425-ci illərdə Qərbi Roma imperatoru olsa da o, uzurpator kimi qəbul olunur. Digər bir misal, 284-cü ilə qədər bir uzurpator kimi Roma imperatoru olmuş Diokletian rəqibi Karinə qalib gələrək, artıq 285-ci ildən qanuni imperator kimi qəbul edilmişdir. V. O. Klyuçevski II Yekaterınanın ıqtıdarı uzurpasıya etməsini belə xarakterizə edirdi: Tiraniya (yun. τυραννίς tyrannís ) Antik dövrədə Yunanıstanda hökmranlıq forması, icraçısı isə tiran (zor gücünə hakimiyyətə gələnə, zülmkar) uzurpatorun ekvivalenti sayılır.
Uzurpasiya

Edame edilmiştir. Diokletian (284— 305) 284 cü ilə qədər bir uzurpator kimi Roma imperatoru olmuşdur. Tiberi ( e. ə. 14 — 37) Maqn Maksim (383 — 28 avqust 388) Edame edilmiştir. Maqn Maksim senator və keçmiş konsul olmuş, imperator Aleksandr Sever öldükdən sonra sələf yeni imperator I Maksimə sui qəsd hazırlayaraq hakimiyyəti öz əlinə almağa cəhd göstərmiş.
Uzurpasiya

Flavi Yevgeni (392 — 394) II Valentinianın müəmmalı ölümündən sonra imperatorun dəftərxana rəisi Flavi Yevgeni hərbi magistr Flaviy Arboqastın dəstəyi ilə özünü 392 ci ildə Qərbi Roma imperatoru elan edir. Şərqi Romada bunu uzurpasiya hesab edirlər. Şərqi Roma imperatoru I Feodosi müdaxilə edərək uzurpator 394 cü ildə tutularaq edam edilir. Gildo (397 — 398) Afrikada uzurpator. II Yekaterina (1729—1796) Rusiya imperatriçası Napoleon Bonapart(1799 — 1815) Fransa imperatoru
Caz

Caz — XX əsrdə ABŞ-də xüsusən zəncilər tərəfindən yaradılmış musiqi sənəti. Məşhur cazmenlərdən Lui Armstronqu göstərmək olar. Caz musiqisinin tarixi haqqında XIX əsrin sonunda ABŞ-nin Missuri ştatının barlarında yeni üslubda yaradılmış musiqi səslənməyə başlanır. Avropa musiqisinin ənənələrini — Frederik Şopen və List yaradıcılığını, marş, polka kimi məişət janrlarını zənci musiqisinin formaları ilə qovuşduran bu yeni üslub reqtaym adlanır və az bir vaxtda o, geniş yayılır. Faktik olaraq cazın ilkin mərhələsini də məhz reqtaym təşkil edir. Lakin caz, sözün həqiqi mənasında XX əsrin əvvəlində Nyu-Orlean şəhərində yaranmışdır.
Caz

Çoxmillətli liman şəhəri olan Nyu-Orleanda hər cür musiqi — həm reqtaym, həm ispan və fransız musiqisi, həm blüz (Afrika, Amerika və Avropa xalq musiqi formalarının kəsişməsində yaranmış janr) və həm də kantri-musiqisi (Amerikanın ağ əhalisinin ənənəvi musiqisi) səslənərdi. Məhz bu müxtəlif mənşəli musiqi formalarının sintezi nəticəsində Nyu-Orlean cazı və yaxud ənənəvi caz yaranır. Bu musiqini adətən qara musiqiçilərdən ibarət ansambllar ifa edərdi. Lakin tezliklə caz musiqisi ağ əhalinin diqqətini də özünə cəlb edir. "Qara caz"la daha məhdud ekspressiyaya malik olan, estradaya yaxın "ağ caz" və ya diksilend üslubu meydana çıxır. 20-ci illərin əvvəllərində ABŞ-nin qara əhalisinin cənubdan şimala köçməsi ilə əlaqədar caz musiqiçiləri Nyu-Orleandan Çikaqoya gəlirlər.
Caz

Çox keçmir ki, həmin şəhər dünyanın ən möhtəşəm caz mərkəzi kimi böyük şöhrət qazanır. Məhz burada caz musiqisi ilk dəfə qrammofon valına yazılır, radio verilişlərində səslənir. 20-ci illərin və bəlkə də bütövlükdə caz tarixinin ən musiqiçisi zənci Lui Armstronqdur. Onun virtuoz truba çalmaq məharəti, eləcə də nadir, bənzərsiz səsi indiyədək caz ifaçıları üçün bir etalon olaraq qalır. 30-cu illərin əvvəlində caz tarixində baş vermiş daha bir mühacirət dalğası — bu dəfə Çikaqodan Nyu-Yorka — yeni, svinq üslubunun yaranmasına gətirib çıxarır ("svinq" sözünün mənası "yırğalanma", "yellənmə"dir). Biq-bənd adı ilə tanınan və tərkiblərini xeyli genişləndirmiş bu ansambllar caza böyük kommersiya uğuru gətirir.
Caz

"Svinq kralı" klarnet-çalan Benni Qudmen, pianoçu və bəstəkar Dük Ellinqton və istedadlı trombonçalan Qlen Miller 30-cuların ən məşhur biq-bəndlərinə rəhbərlik etmişlər. Gözəl müğənni, "cazın birinci ledisi" Ella Fitscerald da biq-bəndlərdən birində çıxış etmişdir. Onun ecazkar səsi və improvizasiya qabiliyyəti bu günədək caz musiqisinin ən yüksək, əlçatmaz zirvələrindən hesab olunur. 30-cu illərin sonunda Kanzas şəhərində əvvəlcə eksperiment xarakteri daşıyan modern-caz və ya bibop üslubu yaranır. Bibopda əsas diqqət orkestrin həmahəng səslənməsinə deyil, müxtəlif alətlərin solo ifasına yetirilir. 40-cıların məşhur cazmenləri saksafonçalan Çarli Parker və trubaçalan Dizzi Gillespi bibopa dünya şöhrəti gətirirlər.
Caz

Çarli Parkerin modern-cazın inkişafında oynadığı rolu çox vaxt Lui Armstronqun ənənəvi caz sahəsindəki xidmətlərinə bərabər tuturlar. Dizzi Gillespinin kəşflərindən biri də caza Afrika, Kuba ritmlərini daxil etməsidir. 50-ci illərin əvvəlində bir çox caz musiqiçiləri "isti" bibopdan uzaqlaşıb melodikliyi və mülayim xarakteri ilə seçilən kul caz (yəni "sərin caz") üslubunu yaradırlar. Bu üslubun banisi cazın ən parlaq simalarından biri — trubaçalan Mayls Devisdir. Onun rəhbərlik etdiyi orkestr əvvəllər caza heç də xas olmayan nəfəsli alətlərlə zənginləşir. Mayls Devis caz musiqisində elektron alətlərin də tətbiq olunmasına tərəfdar çıxır.
Caz

Həmin meyl 70-ci illər-də Kaliforniyada "Qərb sahilinin cazı" adı ilə tanınmış caz musiqisinin yeni formasının yaranması ilə nəticələnir. Görkəmli pianoçu Deyv Brubekin təmsil etdiyi bu yeni üslub Avropa musiqisinin bir çox əlamətlərindən yaradıcdıqla bəhrələnir. Lakin caz pərəstişkarları bu gün də ifadəli, ehtiraslı bibop üslubuna üstünlük verməkdədirlər. Bibopdan hard-bop deyilən bir üslub da törəmişdir. Bu üslubu barabançalan Art Bleyki və onun yaratdığı «Jazz Messengers» qrupu təmsil edirlər. "Hard" "möhkəm" deməkdir və doğrudan da, hard-bop musiqisi özünün "möhkəm" ritmi ilə fərqlənir.
Caz

Burada Afrika musiqisinin hərarətli ritmlərinə geniş meydan verilir. 60-cı illərin ən populyar caz üslubu fri-cazdır ("fri" "sərbəst" deməkdir). Onun ən nümayəndələri saksafonçular Con Koltreyn və Ornett Kolman sayılır. Onlar caz musiqisində improvizasiyanı bir növ bərpa edirlər. Koltreynin ifa tərzi dinamik və fəal, Kolmanınkı isə mülayim və tarazlaşdırılmış xarakteri ilə fərqlənirdi. 60-cı illərin sonunda caz kompozisiyalarında müasir rok musiqisinin xüsusiyyətləri tətbiq olunmağa başlayır.
Caz

Eyni zamanda, rok musiqiçiləri də tez-tez caz improvizasiyalarından istifadə edirlər. Bu qarşılıqlı bəhrələnmə nəticəsində fyujn və yaxud caz-rok üslubu meydana çıxır. Onun ilk nümayəndəsi məşhur Mayls Devisin 1970-ci ildə buraxdığı "Bishes Brew" albomu indiyədək caz tarixində ən böyük kommersiya uğuru qazanmış disk hesab olunur. Caz-rokun sonrakı inkişafı Mayls Devisin yetirmələri Con Maklaflin və Çik Koria, eləcə də Corc Benson və başqalarının yaradıcılıq axtarışları ilə bağlıdır. Caz-rokun ən virtuoz gitaraçalanı Con Maklaflinin 80-ci illərin əvvəlində yaratdığı məşhur "Mahavishnu Orchestra" kollektivi caz, rok, blüz, eləcə də hind musiqisinin ənənələrini orijinal tərzdə birləşdirmişdir. Maklaflin caz-roku simfonik musiqi ilə də əlaqələndirir — 1974-cü ildə London Simfonik Orkestri ilə birgə hazırladığı məşhur «Apocalypse» albomu buna gözəl nümunədir.
Caz

Corc Benson əvvəlcə məharətli gitaraçı, sonralar istedadlı caz müğənnisi kimi də şöhrət qazanır. Pianoçu Çik Koria və onun rəhbərlik etdiyi «Return to Forever» qrupu caz-rok üslubunu Braziliya musiqisinin ecazkar ritmləri ilə zənginləşdirir. Daha bir qrup — "Weather Report" da caz-rokun inkişafına nəzərəçarpacaq təsir göstərmişdir. Onun buraxdığı "Heavy Weather" albomu Devisin "Bitches Brew" albomu ilə yanaşı, caz musiqisinin qızıl fonduna daxildir. Billi Kobhem (baraban), Yan Hammer (klavişli alətlər), Jan-Lyuk Lonti (skripka), Jako Pastorius, Con Patituçi (bas-gitara), El Dimeola və Pet Meteni (gitara) caz-rokun təmsilçiləridir. Son illərdə caz musiqisinin taleyində heç bir köklü dəyişiklik baş verməmişdir.
Caz

Caz-rok üslubunun yeni nəsli — Con Skofıld, Mayk Stern (gitara), Markus Miller (bas-gitara) və başqaları pərəstişkarlarını yeni uğurları ilə sevindirirlər. Keçmişə nəzər salan retrospektiv caz da yaranır. 90-cı illərin sonunda caz faktik olaraq yüzillik yubileyini qeyd edir. Lakin bu ecazkar musiqi cazibəsini, əhəmiyyətini əsla itirməmişdir, əksinə, tükənməz enerjisi və gümrahlığı ilə yeni-yeni nəsilləri getdikcə daha artıq özünə cəlb edir. Lui Armstronq, Dizzi Gillespi, Mayls Devisin şanlı ənənələri davam etdirilir.
Zamirə Hacıyeva

Zamirə Hacıyeva (tam adı: Zamirə Şirəli qızı Hacıyeva; d. 18 iyul 1963) — Azərbaycan Beynəlxalq Bankının keçmiş sədri Cahangir Hacıyevin həyat yoldaşı və Böyük Britaniyanın korrupsiyaya qarşı mübarizə qanunu olan İzahedilməmiş Sərvət Sərəncamının şərtlərinin ilk hədəfi olan şəxs. Britaniya KİV-ləri Zamirə Hacıyevanı "Missis Makmafiya" (ing. Mrs McMafia), Avropa KİV-ləri isə "Ledi Şoppinq" (ing. Lady Shopping) kimi işıqlandırıblar. Zamirə Hacıyeva 1963-cü il iyulun 18-də anadan olub. Azərbaycan Beynəlxalq Bankının keçmiş sədri Cahangir Hacıyevlə ailə qurub və bu cütlüydən bir qızı və iki oğlu dünyaya gəlib.
Zamirə Hacıyeva

Qızı Leyla Azərbaycan Respublikasının Milli Təhlükəsizlik naziri Eldar Mahmudovun oğlu ilə ailə qurub.Zamirə Hacıyevanın həyat yoldaşı Cahangir Hacıyev Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsinin 14 oktyabr 2016-cı il tarixli hökmü ilə 15 il azadlıqdan məhrum etmə cəzasına məhkum olunub. O, 42 mln. manatı mənimsəməkdə ittiham olunub. Oğurlanması Zamirə Hacıyeva 10 fevral 2005-ci ildə Hacı Məmmədovun başçılıq etdiyi cinayətkar dəstə tərəfindən qadın gözəllik salonundan çıxarkən oğurlanıb. Onu Keşlədə, Hacı Məmmədovun qeyri-rəsmi yaşadığı qadının evində, zirzəmidə saxlayıblar. Cahangir Hacıyevin bacısı Əminə Hacıyevanın BBC-yə verdiyi məlumata əsasən, o zaman Zamira Hacıyevaya görə on milyon dollar pul tələb olunub. Milli Təhlükəsizlik Nazirliyinin keçirdiyi "Qara kəmər" əməliyyatından sonra Zamirə Hacıyeva azad olunub, Hacı Məmmədov və onunla bərabər 20-dən çox adam həbs edilib.Hacı Məmmədovun sözlərinə görə, 2005-ci ildə martın 8-ni girovluqda qarşılayan Zamirə Hacıyevaya bir vəzifəli şəxsin adından gül bağışlayıb.
Zamirə Hacıyeva

Bundan əvvəl isə Zamirə Hacıyevaya prezident yanında müşavirə olduğu, həmin müşavirədə adam oğurluqları, birbaşa Z. Hacıyevanın oğurlanmasının da müzakirə edilməsi haqda məlumat verib.2006-cı il avqustun 28-də Ağır Cinayətlərə Dair İşlər üzrə Məhkəmədə keçirilən prosesdə Hacı Məmmədov onu da deyib ki, oğurlanma "hansısa böyük qüvvənin sifarişi olub". Amma həmin qüvvənin adını açıqlamayıb. İngiltərədə həyatı O, 15 noyabr 2014-cü ildə Cahangir Hacıyevlə Bakını tərk edib və İngiltərədə həyat qurmaq üçün Böyük Britaniyada investor vizası alıb. Britaniyanın daxili işlər nazirliyinin məlumatına görə, cütlüyün "ən azı 55 milyon funt sterlinq var-dövləti" olub. Məlumata görə, Cahangir Hacıyev ona "I kateqoriyalı viza" üçün 200 min funt sterlinqə yaxın pul və yaşayış üçün hər ay 20 min funt sterlinq ayırıb.Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsi onun barəsində həbs qətimkan tədbiri seçib və barəsində axtarış elan olunub. Zamirə Hacıyeva mütəşəkkil cinayətkar dəstənin üzvü olmaqda, korrupsiyada — Azərbaycan Beynəlxalq Bankından sənəd təqdim etmədən kredit kartı götürməkdə və həmin kartdan müxtəlif post-terminallar və internet ödənişlər vasitəsilə, ümumilikdə 18 milyon manat pul çıxarmaqda ittiham olunub. İzahedilməmiş Sərvət Sərəncamı Zamirə Hacıyeva 2018-ci ilin oktyabr ayında Böyük Britaniyanın İzahedilməmiş Sərvət Sərəncamının şərtlərinin ilk hədəfi olan şəxs kimi tarixə düşüb.
Zamirə Hacıyeva

Londonda 22 milyon funt-sterlinqlik daşınmaz əmlakı olan Hacıyeva əmlakın qanuni gəlirlə əldə edilməsinin mənbəyini sübut edə bilməyən Hacıyevanın, mülkləri müsadirə edilib. Hacıyeva KİV-lərdə çıxan xəbərlərdən sonra kimliyinin açıqlanmaması üçün başlatdığı məhkəmə mübarizəsini də uduzub.Zamirə Hacıyeva ilk dəfə "İzahedilməyən Sərvət Sərəncamı" tətbiq ediləndə buna qarşı çıxmağa cəhd etsə də, hakimlər ona 39 milyon funtu geri ödəməyi əmr edib. Bunların ardınca Zamira Hacıyeva məhkəmə qarşısında bildirib ki, böyük bir haqsızlıqla üz-üzə qalıblar: "Həyat yoldaşım qanunlara sadiq adamdır. Ortada böyük bir ədalətsizlik var və biz onun qurbanıyıq. Həyat yoldaşım Azərbaycan Beynəlxalq Bankında işləməmişdən əvvəl də bacarıqlı bir iş adamı olub və özü var-dövlət qazanıb".Britaniya Milli Cinayətlər İdarəsi isə Cahangir Hacıyevin 1993–2015-ci illərdə bu qədər sərvətə malik ola biləcəyini mümkünsüz hesab edib. Məhkəmədə Hacıyevanı saatı 500 funt sterlinq olan barrister Ceyms Lyuis müdafiə edib.2018-ci il oktyabr ayının 31-də Zamirə Hacıyeva Londonda həbs edilib. Onun həbsi Azərbaycanda hakimiyyətin Zamirə Hacıyevanın Bakıya ekstradisiyası barədə xahişi ilə bağlıdır.
Zamirə Hacıyeva

O iki mənimsəmə ittihamı ilə günahlandırılır və oktyabr ayının 31-i axşamı polisə təslim olduqdan sonra təcridxanada saxlanılır. Məhkəmə hakimi Emma Arbuthnot razılaşıb ki, Zamirə Hacıyeva zaminə buraxa bilər. Bunun üçün o, 500 min funt stelinq məbləğində zəmanət ödəməlidir. Bu məbləği ödədikdən sonra isə o, Londonun mərkəzindəki evində qalmalı, Londonu tərk etməməli və hər gün polisə məlumat verməlidir.Buna baxmayaraq, dövlət prokurorları dərhal etiraz edib və buna görə də o təcridxanada saxlanılıb. Bundan əlavə, Zamirə Hacıyevanın üzərinə həbs qoyulmuş 400 min funt sterlinq məbləğində qızıl-zinət əşyalarını xəlvəti satmaq cəhdi ifşa olunub. Zinət əşyalarını Londondakı "Christie's" hərrac evində satılmaq üçün verilibmiş. Britaniyanın Milli Cinayətlə Mübarizə Agentliyi qanunsuz gəlirlərin leqallaşdırılmasına qarşı mübarizə qanunu çərçivəsində Hacıyevanın on milyonlarla dollarlıq aktivlərinə həbs qoyub.Noyabrın 8-də Ali Məhkəmənin hakimi cənab Ceremi Beyker "əhəmiyyətli əsaslar" olmadığını deyərək ona zəmanətə buraxılması barədə qərar verib.
Zamirə Hacıyeva

Zamirə Hacıyeva 500 min funt sterlinq qarşılığında zəmanətə buraxılıb və onun evinə elektron etiketləmə cihazı qoyulub. Zəmanət şərtlərinə görə, o, 2019-cu ilin iyununadək axşam 9-dan səhər 6-dək evdə olmalı və hər gün Çarinq Kross polisinə məlumat verməli idi. O həmçinin Londondan kənara çıxmamalı, səyahət sənədi üçün müraciət etməməli idi.2019-cu il sentyabrın 26-da Vestminster Maqistreyts Məhkəməsi Z. Hacıyevanın Azərbaycana ekstradisiya edilməməsi barədə qərar qəbul edib. Azərbaycan hökumətini təmsil edən vəkil isə qərardan apelyasiya şikayəti verib.2020-ci il fevralın 5-də London Yüksək Məhkəməsi Zamirə Hacıyevanın apellyasiya şikayətini təmin etməyib. Onun vəkilləri dekabr ayında Milli Cinayət Agentliyinin onun mülkünü müsadirə etməsi cəhdinə qarşı Apelyasiya Məhkəməsinə şikayət etmişdi.2020-ci il dekabrın 21-də Britaniya Ali Məhkəməsi Zamirə Hacıyevanın pullarını necə əldə etməsini açıqlamağı tələb edən Milli Cinayət Agentliyi tərəfindən ona qarşı açılan cinayət işinə qarşı apelyasiya şikayətini rədd edib. Alış-verişləri Hacıyeva on il ərzində Harrods-da 16 milyon və ya günə dörd min funt sterlinq xərcləyib. O, Cartier zinət əşyalarına £433000, lüks kişi geyimlərinə 20 min funt sterlinq, lüks zinət, ətir və saat markası olan Boucheron-da 150 min funt sterlinqdən çox pul xərcləyib. Növbəti gün o, şərab zirzəmisi üçün 1800 funtluq alış-veriş edib.
Zamirə Hacıyeva

Hacıyeva alış-verişləri üçün ərinin bankının 35 ədəd kredit kartı və Harrods-un üç ədəd mağaza kartı ilə ödəyib. Onun sevdiyi geyim brendlərinə Fendi, Celine, Van Cleef & Arpels və Dennis Basso, alt paltarı brendlerinə Agent Provocateur və La Perla daxildir. O, Dennis Basso geyim əşyalarına bir gündə £133220 xərcləyib. The Burger barında yemək və içkilərə £5650 xərcləyib.Britaniya mətbuatının məlumatına görə, Zamirə Hacıyeva 1500 funt sterlinqlik pomeranian iti ilə Londonda gəzərkən, onun üzərində 6500 funtluq Hermes "Constance" əl çantası, 625 funtluq Gucci Ace idman ayaqqabısı, 530 funtluq Gucci idman paltarı və 290 funtluq Miu Miu günəş eynəyi olub.O, Disneyin eksklüziv mağazasında Bibbidi Bobbidi Boo kassasında £99000 xərcləyib. Kimin üçün olması bəlli olmasa da, Disney dükanında, həmçinin uşaqlar üçün qız və oğlan şahzadə geyimlərinin bir saatlıq istifadəsinə görə £1000 ödənilib. Həmin gün o, Boucheron daş-qaşına £160000 xərcləyib. O, pulu təkcə özünə xərcləməyib, həmçinin hədiyyə də alıb.
Zamirə Hacıyeva

Bir dəfə o, kişi əşyaları dükanında hədiyyə bağlaması üçün £1371 ödəyib.Zamirə Hacıyeva 29 sentyabr 2006-cı ildən 14 iyun 2016-cı ilədək Harrods-da 16309077.87 funt sterlinq xərcləyib və bu xərclərin 6 milyonu ərinin bankına məxsus 35 kredit kartındən ödənib. Ümumilikdə isə o, 54 kredit kartından istifadə edib. Onlardan £790,000 funt sterlinq Harrods-un oyuncaq bölməsində xərclənib. 2007-ci ildə Zamir Hacıyeva Miu Miu dükanından əşyalara 25 ədəd American Express kartların ilə £10,616 ödəyib.20 iyun 2008-ci ildə Zamir Hacıyeva £925 funta alt paltarı və corab alıb. Düz 63 dəqiqə sonra o, sevimli dükanı olan Cartier-də £433,389.79 funt sterlinq xərcləyib. Həmin günün axşamı isə 374 funt sterlinqə "kişi paltarları dizayneri"ndən əşya alır. Günlər sonra o, dizayner Eli Taharidən 8,387 funt sterlinqlik əşyalar və £847 məbləğində ətir alır.
Zamirə Hacıyeva

26 iyunda isə lüks saat dükanında üç əşya üçün £17000 xərcləyib.Məhkəmənin əldə etdiyi məlumata görə, Hacıyeva 2009-cu ildən əvvəl Britaniya Vircin adalarında əsaslanan şirkətin köməyi ilə Londonun Naytsbric rayonunda, Harrods alış-veriş mərkəzinin yaxınlığında bir evə 11.5 milyon funt ödəyib. 2018-ci ilin fevral ayında Britaniyanın Milli Cinayət Agentliyi Hacıyevadan Londonda aldığı villa üçün ödənilən 22 milyon funtun mənşəyi barədə məlumat təqdim etməsini istəmişdi. Bunun üçün Hacıyeva "İzahedilməmiş Sərvət Sərancamı" vasitəsilə gəlirinin şəffaf olduğunu izah etməli idi.Məhkəmənin əldə etdiyi məlumata görə, 2013-cü ildə Zamirə Hacıyevanın nəzarət etdiyi başqa bir şirkət Berkşayr qraflığında, Askot kəndinin yaxınlığında qolf kursu və "Mill Ride Golf Club"-unu almaq üçün 10 milyon funt xərcləyib. Rəsmi məlumatlar cütlüyün Harrodsın avtomobil parkında iki xüsusi yerə sahib olduqlarını və Zamirə Hacıyevanın 42 milyon funta Gulfstream G550 cet təyyarəsini aldığını da ortaya çıxarıb.2014-cü ildə Tom Dikson dizaynerinin mebel əşyalarına isə £167000 xərcləyib. O, qanadlı kresloya £3500, konsol masasına £2550 və kitab şkafına £2000 xərcləyib. Həmin ildə bir günə soyuq ətlərə £2000 xərcləyib.2015-ci ilin fevral ayında Kristian Dior şirkətinin əşyalarına £286110 xərcləyib.2019-cu il yanvarın 15-də Britaniyanın aidiyyəti qurumları Zamirə Hacıyevanın bir milyon funt sterlinqdən bahalı 8,9 karatlıq briliyant üzüyünü müsadirə edib.2019-cu il may ayında Britaniya mətbuatının məhkəmədən əldə etdiyi sənədlərdə qeyd olunur ki, Zamirə Hacıyeva əvvəlcə, çox ehtiyatla alış-veriş edirmiş — £842 uşaq kitablarına və £140 ətirlərə xərcləyib. Sonra o, Cartier daş-qaş əşyaları dükanında £181, Miu Miu dizayner geyimlərinə £1,600 və Ferragamo ayaqqabılarına £1,539 ödəyib.
Zamirə Hacıyeva

Populyar mədəniyyətdə Britaniya KİV-ləri Zamirə Hacıyevanı "Missis Makmafiya" (ing. Mrs McMafia), Avropa KİV-ləri isə "Ledi Şoppinq" (ing. Lady Shopping) kimi işıqlandırıblar. Azərbaycan karikaturaçısı Gündüz Ağayev Cahangir və Zamirə Hacıyevanın məhkəmə işini "Hər uğurlu qadının arxasındakı dayaq" karikaturası ilə işıqlandırıb. Xarici keçidlər 'Harrods Shopaholic' From Azerbaijan Focuses Attention On Aliyev Family's London Properties
Elşən Rüstəmov

Elşən Mərdan oğlu Rüstəmov (22 yanvar 1971, Masallı) — Azərbaycanın teatr və kino aktyoru, Azərbaycanın əməkdar artisti (2012). Elşən Mərdan oğlu Rüstəmov 22 yanvar 1971-ci ildə Masallı rayonunda müəllim ailəsində anadan olub. Orta məktəbi həmin rayonun Babaser kəndində oxumuşdur. 1988-ci ildə Moskvada Tikinti Məktəbinə daxil olub. İncəsənət İnstitutunun dram və kino aktyorluğu fakültəsində təhsil alıb (1990–1995). Orada Rafiq Atakişiyev, Oqtay Salamov, Rafiq Əzimov, Lütfi Məmmədbəyli və Bəxtiyar Xanızadə kimi sənətkarlardan dərs almışdır.
Elşən Rüstəmov

1993-cü ildən Gənc Tamaşaçılar Teatrında işləyir. İndiyə qədər bu teatrda səhnələşdirilən 50-yə yaxın tamaşada rol alıb. Eyni zamanda digər teatrların da səhnələrində çıxış edib. Dublyaj işi ilə məşğuldur. Evlidir. 9 may 2012-ci il tarixdə "Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti" fəxri adına, 9 may 2018-ci ildə, 10 may 2019-cu ildə, 7 may 2020-ci ildə, 10 may 2022-ci ildə və 6 may 2023-cü ildə Prezident Mükafatına layiq görülmüşdür.
Elşən Rüstəmov

Teatr səhnəsindəki rolları Azərbaycan Dövlət Gənc Tamaşaçılar Teatrı Azərbaycan Dövlət Akademik Milli Dram Teatrı Filmoqrafiya Etiraf (film, 1992) — rol: Azad Fəryad (film, 1993) — rol: Ağ atlı oğlan İtkin gəlin (film, 1994) — rol: Elməddin Özgə vaxt (film, 1996) — rol: Orxan Nə gözəldir bu dünya... (film, 1999) — rol: Emin Yanmış körpülər (film, 2007) — rol: Şahin Sonuncu şahid (film, 2004) Mənim üçün varsan (film, 2005) Məhkumlar (film, 2007) — rol: Ramiz Hüseynov Qızlar (film, 2007) — rol: Adil Seçilən (film, 2008) — rol: Əli Talıbov Günaydın, mələyim! (film, 2008) — rol: Mədinənin əri Gürzə (2008) Aşiqlər (film, 2008) — rol: Xosrov bəy Cavanşir Hökmdarın taleyi (film, 2008) — rol: Sisianovun tərcüməçisi/film səsləndirən: Saday bəy(Əli Cəfərov) Ölüm növbəsi (film, 2009) İstanbul reysi (film, 2010) — rol: Murad Əlavə təsir (film, 2010) — rol: İsmayıl Ələkbərov Qaranlıqlar çiçəyi (teleserial, 2011) Ləyaqət hücrəsi (film, 2011) Səhərə inan... (film, 2011) Şəbəkə (film, 2011) Mayak (film, 2012) Sirr (serial, 2012) Döngələr (teleserial, 2012) Dərvişin qeydləri (film, 2013) — film səsləndirən: Şikarçı Qurban (Cavanşir Hadıyev) Bir ailəm var (teleserial, 2013) İnikas (film, 2014) 2 ömür (film, 2016-2017) (bədii serial) (rol: Sahib) Zamanla yaşayan sənətkar. Cahangir Zeynalov (film, 2016) Könül mahnıları. Bəstəkar Tofiq Quliyev (film, 2016) Sadəcə sev (film) Bir zamanlar Şəkidə (film, 2017) (ing. The Game) rol: İzzət Qara dəlik (film, 2017) Laləli saray (serial, 2017) Son nəfəsədək (film, 2018) Qanun keşikçiləri (film, 2020) Əli və Nino (film, 2015) — film səsləndirən: Qoçu (Pərviz Məmmədrzayev) Əqrəb mövsümü (teleserial, 2022) Xarici keçidlər Elşən Rüstəmov: "Qonorar söhbəti eləyəndə əsəbiləşirəm" Arxivləşdirilib 2014-06-08 at the Wayback Machine "Sadəcə sev" filminin təqdimatı keçirildi Gəncədə "Sadəcə sev" filminin təqdimatı keçirilib (Kepez Tv) "Qərara gəlmişdik ki, hamımız manqurt obrazında olaq" — Əməkdar artist — Müsahibə — Foto
Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri

Ermənistan Silahlı Qüvvələri (ermənicə Հայաստանի Հանրապետության զինված ուժեր) — Ermənistanı qorumaq məsuliyyəti daşıyan ordu. 1992-ci ildə Ermənistan dövlət müstəqilliyini qazandıqdan həmən sonra yaradılmışdır. Ermənistanın 2009-cu il dövlət büdcəsinin gəlirləri 2,9 mlrd. dollar, xərcləri isə 3,1 mlrd. dollar olub. Həmin il Ermənistan dövlət büdcəsində müdafiə xərclərini 34% artıraraq 495,3 mln. ABŞ dollarına (149,6 mlrd. dram) çatdırıb. Hərbi xərclər Ermənistanın 2009-cu il üçün dövlət büdcəsində xərclərin 15,7%-ni, ümumi daxili məhsulun isə 3,6%-ni təşkil edir.
Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri

Azərbaycan və Gürcüstandan fərqli olaraq, Ermənistanda relyef Su-27-lərin havalanması üçün əlverişli deyil. Ermənistan hərbi aviasiyası 4 bölmədən ibarətdir: Gümrüdəki 121-ci əsas Hücum Aviasiyası Eskadronu, 15-ci Qarışıq Aviasiya alayı (Gümrü), mürəkkəb helikopter eskadronu (İrəvan) və 60-cı Aviasiya Təlim eskadronu (Arzni). Rusiyaya məxsus 18 ədəd MiQ-29 isə Erebuni Hava Limanındakı 3624 saylı aviabazada saxlanılır. Şəxsi heyəti 3 min nəfər təşkil edən Ermənistan HHQ-nin pilotları aviasiya üzrə ali məktəbi bitirmiş şəxslərdən 3–15 illik müqavilə əsasında komplektləşdirilir. Pilotlar və texniki personal İrəvanda Hərbi Aviasiya İnstitutunda kurslar keçirlər. Namizədlər Yak 52-də 80 saat təlim uçuşları, Aero L-39 Albatros-da isə 60 saat uçuş keçirdikdən sonra orduda onlara təyyarə həvalə olunur. Helikopter pilotları isə HHQ-nin inventarındakı 2 ədəd Mi-2 vasitəsi ilə öyrədilir. "Strela 9K32" yer-hava raket sistemi, ZSU-23, ZU-23, ZU-23M özüyeriyən zenit sistemi, P-40, P-15 və P-12 radarları. Hərbi Hava Qüvvələri 1980-cı illərin sonlarından etibarən SSRİ- də tədricən dağılma prosesi güclənir, respublikalar daxilində ayrı-ayrı hərbi qruplaşmalar formalaşmağa başlayırdı.
Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri

Sistem daxilində parçalanmadan istifadə edən ermənilər artıq, 1989-cu ildən etibarən hərbi qruplaşmalar yaratmağa çalışırdı. Ermənistan rəhbərliyi tərəfindən yaradılan bu qruplaşmalar, yerli azərbaycanlılara qarşı qırğınlarda və deportasiya proseslərində birbaşa iştirak edirdi. SSRİ-dən ayrılmaq istəyi ilə yanaşı Ermənistan rəhbərliyi daha da irəli gedərək ordu quruculuğu fonunda hərbi hava qüvvələrinin yaradılması prosesini (halbuki hələ SSRİ dağılmamışdı) tezləşdirmək istəyirdi. SSRİ-nin dağıldığı zaman, Ermənistanda reaktiv döyüş aviasiyası olmayıb. Döyüş aviasiyasının olmaması Ermənistan hərbi hava qüvvələrinin formalaşmasını 1992-ci ilin avqustuna qədər təxirə saldı. 1990-ci il dekabrın 19-da "Avropada Adi Silahlar üzrə" müqaviləyə əsasən Ermənistana havadan müdafiə sistemi ilə yanaşı üç əməliyyat təyyarəsi (1992-ci ilin yayında Rusiya rəsmi olaraq Ermənistana ilk iki SU- 25 və SU- 25 UB döyüş təyyarələrini verib) və on üç silahlı helikopter qaldı. Döyüş helikopterləri qrupu 1991-ci ildə keçmiş 7- №-li Qvardiya helikopter alayının 382 saylı əlahiddə helikopter eskadrilyasının (İrəvan yaxınlığında keçmiş 32823 saylı hərbi hissə) əsasında formalaşdırıldı. Bununla yanaşı, bölgüyə əsasən Ermənistan üçün Mİ-8 və Mİ-24 hərbi helikopterləri verilir. Ermənistan 1991-ci ildə altı An-2, bir An-24 və bir An-32B nəqliyyat təyyarələrini, həmçinin 10 Yak-52 təlim təyyarəsini qəbul edir.
Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri

Noyabr ayında isə Rusiya Ermənistana daha 4 ədəd SU-25 təyyarələrini göndərir. Belə ki, SU-25-lərin göndərilməsi ermənilərə ilk həmlə eskadrilyasını təşkil etməyə imkan versə də, təyyarələr döyüş əməliyyatlarında istifadə edilməyib. Rusiya Federasiyası ilə müqavilələr 1992-ci ildə "Daşkənd"də MDB daxilində KTMT yaradılması (2002-ci ildə əlaqələr daha da genişləndirildi), Rusiya-Ermənistan dostluq müqaviləsi, 21 avqust 1992-ci ildə Silahlı qüvvələrin qarşılıqlı texniki və maddi təminatı haqqında müqavilə və 29 avqust 1997-ci ildə əməkdaşlıq və qarşılıqlı yardım haqqında müqavilə nəticəsində Ermənistan hava və havadan müdafiə sistemlərinin vəziyyətini qismən də olsa düzəldə bilib. 1997-ci il dostluq müqaviləsinə görə, tərəflərdən hər hansısa biri hərbi təhlükə qarşısında qalarsa qarşılıqlı yardım edilməlidir. KTMT daha da irəli gedərək Ermənistanın İran və Türkiyə ilə sərhəd xəttində rus sərhədçilərinin dayanmasını təmin edir. Ermənistan mütəmadi olaraq Rusiyanın Zaqafqaziyada ordu qrupları ilə ikitərəfli hərbi təlimlərdə və KTMT-nın illik hərbi hava qüvvələrinin təlimində iştirak edir. Hal-hazırda Rus Ordusunun Gürcüstanı tərk etməsi ilə Zaqafqaziya ordu komandanlığı nisbətən şimalda- Cənubi Osetiya və Abxaziya ərazilərində sülhməramlı qüvvə kimi qanunsuz olaraq yerləşdirilib. Şəxsi heyət 1993-cü ilin yayından erməni hərbi hava qüvvələrinin heyəti 2000 nəfər, 2004-cü ildə isə 3000 nəfər olaraq göstərilir. Qarabağ müharibəsi zamanı ermənilərdə təcrübəli pilotların azlığı səbəbilə onlar daha çox xarici muzdlu pilotlardan istifadə edirdilər.
Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri

1993–1994-cü ildən etibarən İrəvan Aviasiya İnstitutu daxilində pilotlar yetişdirilməyə başlanıldı. Pilotlar aviasiya üzrə ali məktəbi bitirmiş şəxslərdən 3–15 illik müqavilə əsasında komplektləşdirilir. Pilotlar və texniki personal İrəvanda Hərbi Aviasiya İnstitutunda kurslar keçir və namizədlər Yak 52-də (2005-ci ildə paraşutçuların təlimi üçün bir Yak-18 fəaliyyət göstərir) 80 saat təlim uçuşları, L-39-da isə 60 saat uçuş keçirdikdən sonra orduda onlara təyyarə həvalə olunur. Vertolyot pilotları isə 2 ədəd Mi-2 vasitəsi ilə öyrədilir. Təlim İrəvandan 30km (19 mil) şimalda yerləşən Arzni bazasında keçirilir. Həmçinin bax Qondarma Dağlıq Qarabağ Müdafiə Ordusu
Qayana

Qayana (ing. Guyana) və ya rəsmi adı ilə Qayana Kooperativ Respublikası (ing. Co-operative Republic of Guyana) – Cənubi Amerika dövlət. Qayana Cənubi Amerikanın şimal-şərqində yerləşir. Qərbdə Venesuela, cənub-qərb və cənubda Braziliya, şərqdə Surinamla həmsərhəddir. Şimalda isə Atlantik okeanına çıxışı vardır.
Qayana

Paytaxtı və ən böyük şəhəri Corctaun şəhəri, ümumi sahəsi 214,970 kvadrat kilometrdir. Adın etimologiyası Yerli hindu dilində Qayana "çoxlu sular ölkəsi" deməkdir. Ərazisi XV əsrdə ispanlar tərəfindən kəşf edilmişdir. XVI əsrin əvvəllərindən ispan, sonradan isə ingilis müstəmləkəçilərinin diqqəti Cənubi Amerikanın şimal hissəsinin geniş torpaqlarına yönəlmişdi. Bu ərazilərə Orinoko çayının hövzəsi və cənubi-şərq istiqamətində Atlantik okeanının sahil zolağı aid idi. Hələ 1499-cu ildə ispan konkistadorları, sonradan isə ispan krallığının digər ekspedisiyaları bu ərazilərə ayaq açmağa başlamışdı. İstilaçıların ruhlanmasında müəyyən səbəblər hökm sürürdü.
Qayana

Belə ki, o dövrdə belə bir rəvayət yayılmışdı ki, guya bu ərazilərdə qızılla zəngin El-Dorado (qızıllar ölkəsi) ölkəsi vardır. Buna görə də bu ərazilərin tədqiq olunmasına maraq olduqca güclü idi, lakin tədqiqatların heç biri uğurla nəticələnmirdi. Belə tədqiqatlardan da biri dahi Şekspirin sələfı Volter Reli idi. O, ingilis donanmasının kapitanı, şair, tarixçi, filosof və pirat idi. 1595-ci ildə Qvianaya ekspedisiya səfərindən sonra o, İngiltərəyə qayıdaraq "Geniş varlı və gözəl Qviana imperiyasının kəşfi" adlı kitab yazır. Bu kitab elə əslində ingilis müstəmləkəçiləri üçün böyük bir kəşf oldu. Həmin dövrdə Fransa fransız Qvianası adlanan ərazidə mövqelərini möhkəmləndirdi. 1814-cü ildə Böyük Britaniya Vyana Sülh Müqaviləsinə əsasən bu torpaqlara sahib olmuş, 1831-ci ildə isə Britaniya Qvianası adı ilə öz ərazisinə birləşdirmişdir.
Qayana

26 may 1966-cı ildən müstəqil dövlətdir. 23 fevral 1970-ci ildən isə Qayana Kooperativ Respublikası adlanır. 8 yanvar 1995-ci ildə Azərbaycan Respublikası ilə Qayana arasında diplomatik münasibətlər qurulmuşdur. Fiziki-coğrafi xarakteristika Qayana Qviana yaylasının şərq hissəsində yerləsir. Mərkəzi Qayanının qərb hissəsi dağlıqdır, dağ silsilələri ilə parçalanmışdır və orta hündürlük 2000 m-ə çatır. Dağ rayonları Rupununi düzənlik savannası ilə iki hissəyə bölünür.
Qayana

Atlantik okeanı boyu bataqlıqlaşmış ovalıq uzanır ki, şərqdə onun eni 100 km-ə çatır. Qabarma zamanı manqr bitki örtüyü su altında qalır. Yer qabığının tərəddüdü nəticəsində sahil zonasında quru yavaş-yavaş enir, lakin onun enmə sürəti qum örtüyünün yaranmasından sürətli gedir. Buna görə də sahil zolağında əkin sahələrini və yaşayış məntəqələrini qorumaq üçün müxtəlif tikililərdən, su yayındırıcı kanal çəkilişindən istifadə edirlər. Qayananın paytaxtını okeandan qorumaq üçün torpaq bənd yaradılmışdır. Sahil zonasında əhalinin və istifadə olunan torpağın çox hissəsi cəmləşmişdir.
Qayana

Burada şəkər qamışı, çəltik və digər kənd təsərrüfatı bitkisi əkilir. Cənub hissəsi təpəli, qumlu düzənlikdir və ümumi ərazini dörddə birini təşkil edir. Burada ölkənin əsas mineral ehtiyatı olan boksit toplanmışdır. Qviana yaylasının qərb hissəsi qızıl, almaz və digər metal filizləri ilə zəngindir. Qayananın iqlimi rütubətli isti və subekvatorialdır. Sahildə orta aylıq temperatur 26–28 °C-dir.
Qayana

Sahil zonasında yağış mövsümü aprel ayının ortalarından avqustun ortalarına və noyabrın ortalarından yanvarın axırlarınadək davam edir. Yağıntıların orta illik miqdarı 1400 mm-dir. Ölkədə çay, göl, şəlalə olduqca çoxdur. Ən hündür şəlaləsi olan Kayeçur Niaqaradan 5 dəfə hündürdür. Çayların əksəriyyəti öz mənbəyini ölkənin qərbindəki dağlardan götürərək Atlantik okeanına tökülür. Berbis, Essekibo, Demerara və Koranteyn çaylarının böyük təsərrüfat əhəmiyyətləri vardır, gəmiçilik üçün olduqca əlverişlidir, həmçinin həmin çaylar vasitəsilə meşə materialları da axıdılır.
Qayana

Ölkə ərazisinin təxminən 95 %-ə qədəri tropik meşələrlə örtülüdür. Meşədəki ağacların əksəriyyətinin hündürlüyü 50 m-ə qədərdir. Ölkənin meşə massivləri qiymətli ağac növləri ilə zəngindir. Mindən çox ağac növlərinin əksəriyyətinin oduncağı rəngli olduğundan mebel sənayesində geniş istifadə edilir. Mütəxəssislərin fıkrincə tropik meşələrin əhatə etdiyi böyük ərazilərin altında olduqca zəngin təbii resurslar vardır. Çox da dərin olmayan, gətirilmə süxurların az qalınlığa malik olduğu, bəzən isə səthə çıxdığı boksit ehtiyatlar olduqca çoxdur və dünya boksit istehsalının təqribən 15–20 %-i onun payına düşür.
Qayana

Burada boksitdən başqa qızıl, manqan, almaz, neft və qaz ehtiyatları da aşkar edilmişdir. Əkinçiliyin inkişafı olduqca çətin şəraitdə getmişdir, baxmayaraq ki, buradakı torpaqlar çürüntü və mineral duzlarla olduqca zəngindir. İş orasındadır ki, yer qabığının tərəddüdü nəticəsində quru Atlantik okeanının altına doğru enir. Əkin sahələrinin okeanın sularından qorunması üçün çoxlu qoruyucu bəndlər tikmək lazım gəlir. Yüksək temperatur şəraitində yüksək rütubətlilik parnik atmosferi yaradır ki, bu bitkilərin sürətli inkişafına gözəl şərait yaradır. Lakin çoxlu miqdarda yağan yağışlar torpağı bir növ su ilə hopmuş məsaməli hala salır.