LocalDoc/ldquad_v2_retrieval-reranked huggingface dataset:
Rusiya-İran müharibəsi (1826-1828)

Döyüş sentyabrın 13-də Nizami Gəncəvi məqbərəsinin yaxınlığındakı çöldə oldu. Rus ordusunda 8700, İran ordusunda isə 35 min döyüşçü var idi. İki ordu arasında dəhşətli döyüş başladı. Ruslar yenə uğur qazandılar. 2 düşərgə, 4 bayraq, bir top və başqa hərbi qənimət ələ keçirdilər. İran ordusu 1000-ə kimi əsgər itirdi. 1100 əsgər, 2 batalyon komandiri və 7 zabit əsir düşdü.
Rusiya-İran müharibəsi (1826-1828)

Uğurlu xan da əsir alınanlar içərisində idi. İran qoşunları dağınıq halda Araza doğru çəkilib o taya keçdi. Gəncə döyüşü ikinci Rusiya-iran müharibəsənin ən böyük döyüşü oldu. Cənubi Qafqazın da, bütün müharibənin də taleyi burada bitdi. Bu döyüşdən sonra İran ordusu bir daha özünə gələ bilmədi. Döyüşdən sonra rus komandanlığı üçün 1826-cı il üysanlarını yatırmaqdan ötəri əlverişli imkan yarandı. Bu, Yermolovun baş komandan vəzifəsində son fəal döyüşləri oldu.
Rusiya-İran müharibəsi (1826-1828)

Rus komandanlığı müharibənin gedişində ara-sıra yerli qüvvələrdən də istifadə etməyə çalışırdı. 1826-cı ilin noyabrında Araz üzrə sərhədi qorumaq üçün "Qarabağ türklərindən" qeyri-nizami atlı dəstə yaradıldı. 1827-ci il döyüşlərində Borçalı türklərinin könüllü atlı dəstələri də iştirak edirdi. İran qoşunları Talış xanlığı sayılmazsa, artıq bütün Şimali Azərbaycan torpaqlarını tərk etmişdilər. Müharibənin Cənubi Azərbaycana keçirilməsi 1827-ci ilin yanvar ayında ruslar Qaradağın mərkəzi Əhəri tutdu. Mirzə Yusif Nersesov öz əsərində bu hadisəni belə ifadə edir: Aprel ayında rus qoşunlarının Qarabağ birləşməsi Xudafərin körpüsünü ələ keçirmək uğrunda döyüşürdü.
Rusiya-İran müharibəsi (1826-1828)

Bir bölüyü isə Ağzıböyük keçidi ilə İrəvana gedirdi. Bu zaman Yermolovun bütünlüklə işdən götürülməsi general Madatovu da yerindən oynatdı. Qraf Paskeviç onu Xudafərin körpüsü üzərindən götürüb knyaz Abxazovla əvəz etdi. Bu dəyişmənin səbəbi Madatovun Meşkin yürüşünə heç də icazəsiz getməsi deyildi. Paskeviç özü də Qarabağ vilayətinə belə soyğunçuluğa getmişdi səbəb yerli əhalinin, xan və bəylərin Yermolov-Madatov "siyasətindən" kəskin narazılığı və üsyana qalxması idi. Bu dəyişmələrlə çar hökuməti öz ordusunun Cənubi Qafqaz işini yüngülləşdirmək istəyirdi.
Rusiya-İran müharibəsi (1826-1828)

1827-ci il aprelin 20-də Xudafərin körpüsü tutuldu. Başlıca qüvvələr Eçmiədzinə gələrək İrəvana doğru irəlilədi. İrəvanın iki aylıq mühasirəsi yenə uğursuz oldu. İyunun 26-da Naxçıvan qalası döyüşsüz tutuldu. Rus qoşunları strateji dəyəri olan Abbasabad qalasına yaxınlaşdı. Abbas Mirzə 16 minlik qoşunla qala qarnizonunun köməyinə gəldisə də, qalanı müdafiə etmək münkün olmadı.
Rusiya-İran müharibəsi (1826-1828)

Avqust ayında Alagözün ətəklərində, Əşdərək və Uşaqan kəndləri yaxınlığındakı döyüşlərdə ruslar üstün gəldilər. Sonra Sərdarabad ruslar tərəfindən tutuldu. İrəvan qalasının mühasirəsi sentyabrın 26-da başlandı. Paskeviç yazırdı ki, İrəvan vilayətində 10000 müsəlman (Azərbaycan türkü) və yalnız 3000 erməni ailəsi yaşayırdı. Oktyabrın 1-də gün qaralana yaxın qanlı döyüşdən sonra İrəvan qalası tutuldu. I Nikolayın fərmanı ilə, onun qlinyanıy qorşok, yəni gildən (torpaqdan) hazırlanan küp adlandırdığı İrəvan qalasının adı qraf Paskeviçin tituluna əlavə edildi.
Rusiya-İran müharibəsi (1826-1828)

Paskeviçin Cənubi Azərbaycana girməyi qadağan etməsinə baxmayaraq rus birləşməsinin komandanı Eristov oktyabrın 2-də Mərəndi tutub Təbrizə doğru irəlilərdi. Təbrizdə şah qarnizonunun rəisi Allahyar xan müdafiəyə hazırlaşdı. Ancaq Təbrizin ruhani başçısı Ağa Mir Fəttah rusların tərəfinə keçərək şəhərliləri ardınca apardı. Oktyabrın 13-də rus bölükləri Təbrizə girdi. M.N.Pokrovski Cənubi Azərbaycan əhalisinin də rus qoşunlarına kəskin müqavimət göstərdiyini yazmışdır. Ancaq Qacarların soyğunçu siyasətindən Cənubi Azərbaycan cana doymuşdu.
Rusiya-İran müharibəsi (1826-1828)

Buranın şiə ruhaniləri isə Qacar şahlarını "uzurpator" sayır, qanunsuz olaraq Səfəvi taxtına yiyələndiklərini söyləyirdilər. Rusiya baş komandanı Paskeviç Şimali Azərbaycanda Yermolovun yol verdiyi yanlış üsullardan qaçmağa çalışır, əhalini və yerli hakimləri qıcıqlandırmırdı. İran "qərbçilərinin" (Avropasayağı yenilikçiliyin) başçısı Abbas Mirzənin mərkəzləşdirmə siyasəti də Cənubi Azərbaycan xanlarını Rusiya asılılığına doğru sürükləmədə idi. Bütün bunlar Rusiya qoşunlarının irəliləməsini asanlaşdırırdı. Təbriz tutulduqdan sonra Tehran üzərinə yol açıldı. Təbrizi (əslində Cənubi Azərbaycanı) idarə etmək üçün rus hərbçilərinin və şəhərlilərin nümayəndələrindən Müvəqqəti İdarə yaradıldı.
Rusiya-İran müharibəsi (1826-1828)

Onun rəisi general Osten-Saken oldu. Təbriz qalasının komendantı da rus zabitlərindən qoyuldu. Müctəhid Mir Fəttah Müvəqqəti idarənin tərkibində idi. Müharibə Rusiya imperiyasının qəti qələbəsi ilə nəcitələndi. Müharibəni bitirmək üçün danışıqlara başlanıldı imzalandı. Yermolovun və Menşikovun bir ay sonra Rusiya Xarici İşlər naziri qraf K.V. Nesselrodeyə təqdim etdikləri yazılı təklifləri də nəzərə alınmaqla sülh və ticarət müqaviləsinin layihəsi hazırlanmışdı.
Rusiya-İran müharibəsi (1826-1828)

Gələcək müqavilənin şərtləri haqqında çar fərmanı 1827-ci II mayın 24-də Cəlaloğlu yanındakı rus düşərgəsinə gətirildi. Rus komandanlığı danışıq aparmaq üçün tam hazır idi. Qaraziədin danışıqlarında A. S. Qriboyedov İran məmurlarına psixoloji baxımdan təsir göstərmək üçün bildirdi ki, biz irəli gedib Azərbaycana sahib olaraq bu geniş vilayətin müstəqilliyini təmin edəcəyik. Noyabr ayının 6-da Dehkarqanda danışıqlar yenidən başladı. Təzminat məsələsi üzrə bəzi ciddi narazılıqlar yanvarın 7-də danışıqların kəsilməsinə gətirib çıxardı. Rus qoşunları irəli atıldı.
Rusiya-İran müharibəsi (1826-1828)

Yanvarın 28-də Urmiya, fevralın 8-də Ərdəbil tutuldu. Müqavilənin bağlanması sürətləndi. Fevralın 9-dan 10-na keçən gecə Təbriz yaxınlığında Türkmənçay kəndində müqavilə imzalandı. Türkmənçay müqaviləsi 16 maddədən ibarət idi. Gülüstan müqaviləsinin bəzi maddələrinin məzmunu burada saxlanmış, təzminat və s. haqqında yeni maddələr əlavə edilmişdi. Birinci maddə ilə tərəflər arasında əbədi sülh elan olunurdu. Müqavilə İrəvan və Naxçıvan xanlıqlarının Rusiyaya keçdiyini (III maddə) təsbit edir, sərhədləri ayırır (IV maddə), İranın Rusiyaya iyirmi milyon gümüş rubl təzminat ödəyəcəyi bildirilirdi (II maddə).
Rusiya-İran müharibəsi (1826-1828)

Abbas Mirzənin vəliəhd kimi tanınmasına ayrıca yer verilir (VII maddə). Xəzərdənizində yalnız Rusiyanın hərbi donanma saxlamaq hüququ təsdiq edilirdi (VIII maddə). Onuncu maddə ticarət konsulluqları açılmasından, on birinci maddə qarşılıqlı olaraq müharibə ilə dayandırılmış işlərin bərpasından bəhs edirdi. XII, XIV, XV maddələr iki ölkə arasında əhalinin hərəkəti və başqa məsələlərə toxunurdu. On beşinci maddə ermənilərin İrandan Cənubi Qafqaza köçürülməsi (müqavilədə konkret deyilməsə də ümumi razılıq belə olmuşdu) ilə bağlı idi. Sonuncu maddə sülh haqqında yerlərə bilgi verilməsi, onun ratifikasiyası məsələlərinə toxunurdu.
Rusiya-İran müharibəsi (1826-1828)

Müqavilə Rusiya tərəfindən 1828-ci ilin martında, Qacarlar tərəfindən iyul ayında ratifikasiya edildi. Türkmənçay müqaviləsi XIX yüzillikdə İranın İngiltərə, Fransa, Rusiya və Osmanlı ilə bağladığı müqavilələr içərisində ən ağırı idi. Bu müqavilə İranı Rusiyadan asılı vəziyyətə gətirirdi. Müasir mədəniyyətdə yeri Müharibənin bitməsindən sonra imzalanan Türkmənçay sülh müqaviləsi XX və XXI əsr boyunca bir millətin ayrılığının simvolu halına gəlmişdir. Azərbaycan ədəbiyyatında xüsusi mövzuya çevrilən bir millətin ayrı düşməsinə onlarla əsər həsr edilmişdir. Bunlara Bəxtiyar Vahabzadənin Gülüstan poemasını, Süleyman Rüstəmin Təbrizim şerini, Sayman Aruzun Yüz il inqilab romanını, Yusif Vəzir Çəmənzəminlinin İki od arasında romanını, Xəlil Rza Ulutürkün əsərlərini misal göstərmək olar.
Rusiya-İran müharibəsi (1826-1828)

Bir millətin ayrılığını musiqi sahəsində də göstərmək üçün bəstəkar Əli Səlimi 1958-ci ildə Fərhad İbrahiminin Ayrılıq şerinə musiqi bəstələmişdir. Şimali Azərbaycanda Cənubi Azərbaycan həsrətini simvollaşdırmaq üçün XX əsrin ortalarından etibarən kişi adı kimi Təbriz adı çox yayılmışdır. Xalq şairi və Azərbaycan azadlıq hərəkatının rəhbərlərindən biri olan Xəlil Rza Ulutürk də Qarabağ müharibəsində şəhid olan və Azərbaycan Respublikasının Milli Qəhrəmanı olan oğluna Təbriz adı vermişdir. Türkmənçay sülh müqaviləsinin imzalandığı gün hər il Şimali Azərbaycanda və Cənubi Azərbaycanda gizli və ya açıq şəkildə qeyd edilir. Həmçinin bax Rusiya-İran müharibəsi (1804-1813) Süleyman Əliyarlı, Azərbaycan tarixi (Bakı:Azərbaycan nəşriyyatı, 1996)
Koka-Kola

Koka-Kola (ing. Coca-Cola) — 6 may 1886-cı ildə ABŞ- da yaradılmış sərinləşdirici içkilər istehsal edən The Coca-Cola Company şirkəti tərəfindən satışa çıxarılan qazlı sərinləşdirici içkidir. Coca-Cola, Amerika Birləşmiş Ştatları mənşəli, karamelize şəkərlə dadlandırılmış, spirtsiz içki markası. Coca-Cola və müxtəlif spirtsiz içki markalarının sahibi, mərkəzi ABŞ- ın Georgia əyalətində, Atlanta şəhərində olan çox millətli şirkətdir. 1886-cı ildə qurulan şirkətin səhmləri, Nyu York Birjasında KO qısaltması ilə əməliyyat göstərilir İkinci Dünya Müharibəsindən sonra Amerika həyat tərzinin bir simvolu olaraq əvvəl Avropada, sonra bütün dünyada məşhur reklam kampaniyaları ilə böyük bazar payı qazandı. Soyuq Döyüşün ardından Sovetlər Birliyi torpaqlarında və Şərqi Avropada istehsal və satışa başladı, bu bölgələrdə də spirtsiz içki bazarında güclü vəziyyətə gəldi.
Koka-Kola

İdarə heyəti Başçısı (CEO) Türk iş adamı Muxtar Kentdir. Coca Cola və Pepsi- nin istehsal edən şirkətlər, Kaliforniya qanunlarına görə, məhsullarına xərçəng xəstəliyinin qonmaması üçün bu içkilərin tərkibini dəyişdirir. Yeni tərkibə görə, içkilərə karamel rəngini verən 4 — metilimidazol maddəsindən daha az istifadə ediləcək. 4 — metilimidazol, Kaliforniya əyalətinin xərçəngə gətirib çıxardığı düşünülən maddələr siyahısında iştirak edir. Coca Cola və Pepsi- nin istehsal edən şirkətlər, Kaliforniyada satılan məhsullarında onsuz da yeni tərkibi istifadə etməyə başlamışdı. Ancaq yeni tərkibin artıq ABŞ daxilində də məşhur şəkildə istifadə, bunun istehsal baxımından daha məhsuldar olduğu ifadə edilir.
Koka-Kola

Coca- Cola şirkətinin nümayəndəsi Diana, Garza-Ciarlante Associated Press xəbər agentliyinə etdiyi şərhdə, 'elmi baxımdan bir təməli olmadığını müdafiə etdiyi tətbiqdən zərər görməmək üçün bu qərarı aldıqlarını, ancaq məhsullarının bir sağlamlıq riski daşımadığını vurğulayıb. Bu kimyəvi maddə, bir araşdırma təcrübəsində, siçanlarda xərçəngə gətirib çıxardı. Ancaq Amerika İçkiləri Birliyi bunun insanlar üçün risk daşıdığına dair bir dəlil olmadığını ifadə edir. ABŞ Qida və Dərman Dairəsi də laboratoriya təcrübələrində siçanlara verilən miqdarda kimyəvi qana qarışması üçün bir insanın min qutu Coca Cola və ya Pepsi içməsi lazım olacağını iddia edir. Qida sektorundakı inkişafları təqib edən Beverage Digest adlı araşdırma şirkətinin söylədiyinə görə Coca Cola və PepsiCo, qazlı içki bazarının təxminən 100 — də 90 payına sahibdir, hər iki şirkətdə içkilərin ləzzətindən bir dəyişiklik hiss edilməyəcəyini vurğulayır. Xarici keçidlər Coca-Cola Azərbaycan veb saytı Arxivləşdirilib 2019-03-20 at the Wayback Machine Coca-Cola ümumi veb saytı Coca-Cola Türkiyə veb saytı
Şerlok Holms

Şerlok Holms (ing. Sherlock Holmes) — Şotlandiyada anadan olmuş ingilis yazıçısı Artur Konan Doylun yaratdığı xəfiyyə obrazı. İlk dəfə 1887-ci ildə Al-qırmızı etüd povestində peyda olmuş Holms Londonda Beyker-strit, 221B ünvanında yaşayır, cənubi və mərkəzi İngiltərə və kontinental Avropa boyu cinayətkarları təqib edir, dolaşıq cinayət işlərinin üstünü açırdı. Şerlok Holms obrazının prototipi tibb məktəbində oxuyarkən Konan Doyla dərs demiş eksentrik Doktor Cozef Bell olmuşdur. Holmsun məşhur deduksiya qabiliyyəti də Bellin xəstələrin diaqnozunu müəyyən etmək üçün istifadə etdiyi qeyri-adi metodlardan yaranıb. Şerlok Holmsun macəraları onun dostu və kampanyonu Doktor Uatson'un dilindən təsvir edilir.
Şerlok Holms

Ümumilikdə Konan Doylun qələmindən 4 belə povest və 56 kiçik hekayə çıxıb ki, onlar da Holmsun 1878–1914-cü illərdəki fəaliyyətini əhatə edir. Şerlok Holms obrazı bütün dövrlərin ən çox ekranlaşdırılmış obrazlarından biri sayılır. Belə ki, Holms haqqında indiyə qədər 200-dən çox film çəkilib. Bunların sırasından keçmiş sovet kinomatoqrafçılarının çəkdiyi "Şerlok Holms və Doktor Uotsonun sərgüzəştləri" adlı teleserial Şerlok Holms haqqında çəkilmiş ən yaxşı ekran əsəri kimi qiymətləndirilir. Bu teleserialda Şerlok Holms obrazını canlandirmış sovet aktyoru Vasili Livanov isə bu obrazın ən yaxşı ifaçılarından biri sayılır və 2006-cı ildə aktyor Böyük Britaniyanın ən yüksək titulu – Britaniya İmperiyası Ordeni ilə təltif olunmuşdur. Şerlok Holms obrazının məşhurluğu və oxucu kütləsi üzərində təsiri o qədər böyük idi ki, Konan Doylun ölümündən sonra da müxtəlif yazıçılar Holmsu öz əsərlərinin qəhrəmanı şeçməyə davam edirdilər.
Şerlok Holms

Şerlok holms obrazından öz əsərlərində istifadə edən son müəlliflərdən biri də Boris Akunin olmuşdur. Onun Qüllənin əsiri hekayəsində Şerlok Holms və Doktor Uotson 1900-cü ilin son günü Fransanın Sen-Malo şəhərində bir dolaşıq işin tədqiqi zamanı Erast Fandorin və köməkçisi Masa ilə həm tərəfdaş, həm də rəqib olurlar. Şəxsi həyatı Əslində mövcud olmayan bu detektiv kitablarda hər zaman ünvanı olaraq göstərilən və bu gün muzey olan evi Londonda Beyker Küçə 221B'dədir. Holms, öz dövrü üçün olduqca bohem bir adamdır, qəribə zövqləri də vardır və eyni zamanda bipolyar şəxsiyyətə malikdir. Morfin və kokain istifadə edir və bunları evdəki qəribə yerlərə qoyar, usta bir eskrimcidir, çox yaxşı skripka çalar, Irene Adler xaricində təqdir etdiyi və ya həyatına girən bir qadın yoxdur. Yunanlı tərcüməçi hekayəsində, Holmsun bir böyük qardaşı olduğu ortaya çıxar.
Şerlok Holms

Mycroft'un, Britaniya hökumətinə olduqca xüsusi bir vəzifəsi var. Qardaşının tərifiylə, onun öz də üstün müşahidə qabiliyyətləri olan Mycroft, hökumətin bütün çıkarımlarını analiz edərək ən uyğun hücumu ifadə edən bir "məlumat bankı" vəzifəsi görər. Mycroft Holmes, Ian Flemingin xarakteri olan Ceyms Bondun gizli müdiri "M" olduğu da söylenir. Holmes olduqca qürurlu bir adamdır ancaq Dr. Watsona yanaşması hər kəsdən fərqlidir. Filmoqrafiya Baskervillərin iti (film, 1959) / The Hound of Baskervilles Həmçinin bax Professor Moriarti Reyxenbax şəlaləsi
Nikah

Nikah, kəbin, izdivac — evlənmənin qanuni şəklə salınması. Azərbaycan Respublikasında nikah kişi ilə qadının ailə qurmaq məqsədilə müvafiq icra hakimiyyəti orqanında qeydiyyata alınan könüllü ittifaqıdır. Ailə dövlətin himayəsindədir. Azərbaycanda ailə-nikah hüquqları ailə və nikah haqqında Azərbaycan Respublikasının Ailə Məcəlləsində öz əksini tapmışdır; bu məcəllə Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasında qoyulmuş qaydalara əsasən nikahı tənzimləyir. Azərbaycanın Əsas Qanununun 34-cü maddəsinə uyğun olaraq "nikah qarşılıqlı razılıq əsasında bağlanır", "nikah dövlətin himayəsi altındadır", "ər və arvadın hüquqları bərabərdir". Azərbaycan Respublikasında nikah və ailə münasibətlərinin hüquqi baxımdan tənzimlənməsi dövlət tərəfindən həyata keçirilir və yalnız müvafiq icra hakimiyyəti orqanında bağlanmış nikah tanınır.
Nikah

Azərbaycan Respublikasında nikah bağlamaq üçün aşağı yaş həddi kişilər və qadınlar üçün 18 yaş müəyyən olunur. Azərbaycanda dini kəbinkəsmə (dini nikah) hüquqi əhəmiyyətə malik deyildir. Ər-arvadın soyad seçmək hüququ - Ər-arvad öz arzuları ilə onlardan birinin soyadını özləri üçün ümumi soyad seçə , yaxud onlardan hər biri nikahdan əvvəlki soyadını saxlaya və ya öz ərinin (arvadının) soyadını öz soyadı ilə birləşdirə bilər Mütə — İslamın bəzi məzhəblərində evlənməsi qadağan olmayan qadın və kişi arasında bağlanmış müvəqqəti nikah. Maraqlı faktlar Böyük Britaniyada 1836-cı ildən 2012-ci ilədək axşam saat 6-dan səhər saat 8-dək nikah bağlamaq qadağan edilmişdir. Xarici keçidlər Azərbaycan Respublikasının Ailə Məcəlləsi Arxivləşdirilib 2016-03-06 at the Wayback Machine
Badminton

Badminton və ya volan (fr. volant — uçan)—tennisə bənzər idman oyunu. 1992-ci ildən Olimpiya idman növü hesab olunur. Badminton adı İngiltərənin Badminton şəhərinin adından götürülüb. Qədim Malayyada yaranmış, sonralar Asiyanın başqa ölkələrinə yayılmışdır. İlk dəfə 1873-ci ildə İngiltərənin Badminton şəhərində Hindistandan qayıtmış ingilislər tərəfindən nümayiş etdirilmişdir. Badminton oyunu tor ilə iki hissəyə bölünmüş düzbucaqlı meydançada keçirilir.
Badminton

Torun hündürlüyü 1 metr 55 santimetr olur. Meydançanın ölçüləri qoşa oynayanlar üçün uzunluğu 13 metr 40 santimetr eni 6 metr 10santimetr, tək-tək oynayanlar üçünsə uzunluğu 13 metr 40 sm eni 5 metr 20 santimetrdir. Badminton üzərinə dəri çəkilmiş və taç şəkilli lələklərə malik, kütləsi 4 tam onda beş—7 qram olan probka top və kütləsi 135 — 190 qram olan tennis tipli raketka ilə oynanılır. Oyunda məqsəd topu meydançanın rəqibə aid hissəsinə salmaq, öz sahəsinə düşməyə imkan verməməkdir. Badminton oyunu 3, yaxud 5 hissədən ibarət olur (hər hissənin hesabı 15 xal qazanılanadək davam edir). Badminton qoşa və tək-tək oynanılır. Qaydalarının sadəliyinə, kiçik meydançada, çəmənlik və çimərliklərdə oynamaq imkanı olduğuna görə müasir badminton ən kütləvi idman oyunlarından birinə çevrilmişdir.
Badminton

Sıfır hesabında və çüt ədədli xallarda top sağdan çəpinə, tək ədədli xallarda isə soldan şaquli istiqamətdə ötürülür. Qoşa oyunlarda topu birinci olaraq sağdakı idmançı oyuna daxil edir, hər qazanılan xaldan sonra oyunçular yerlərini dəyişir. Badmintonnun inkişafına və yarışlarıi təşkilinə Beynəlxalq Badminton Federasiyası rəhbərlik edir. Üç ildən bir kişilər arasında Tomas kuboku, qadınlar arasında isə Uber kuboku uğrunda beynəlxalq miqyaslı badminton yarışları keçirilir. Hər il Uimbldon şəhərində İngiltərə birinciliyi uğrunda açıq badminton yarışları təşkil edilir. Badmintonun yaranması Badminton Qədim Malayyada yaranmış, sonralar Asiyanın bir çox ölkəsinə yayılmışdır. 1873-cü ildə Hindistandan qayıtmış hersoq Bofort özünün Badminton malikanəsində volan oyunu yarışları keçirmişdir.
Badminton

1887-ci ildə Badminton həvəskarları klubu açılmış, 1893-cü ildə dünyada ilk Badminton təşkilatı Ümumingiltərə Badminton Assosiasiyası yaradılmışdır. 1934-cü ildə Beynəlxalq Badminton Federasiyası (İBF) təsis edilmişdir; 147 ölkəni birləşdirir (2004). Ən böyük beynəlxalq yarışlar: kişilər arasında – İBF-nin ilk prezidenti, dəfələrlə B.Britaniyanın Badminton üzrə çempionu və şahmat üzrə beynəlxalq usta (1950) C. Tomasın (1881–1972) şərəfinə yığma komandaların Tomas kuboku uğrunda dünya çempionatı (1947 ildən); qadınlar arasında – qadın koman dalarının Uber kuboku uğrunda dünya birinciliyi (1955 ildən). Şəxsi birincilik yarışları: ki şilər və qadınlar arasında Avropa (1968 ildən) və dünya (1977 ildən) birinciliyi; Qran-pri Dünya seriyası (1983 il -dən), mikst (qarışıq qoşa oyunlar) üzrə dünya çempionatı (1989 ildən) keçirilir, 1992 ildən Olimpiya Oyunlarının (Barselona) proqramına daxil edilmişdir. İlk Olimpiya turnirində ən yaxşı nəticəni İndoneziya idmançıları əldə etmişlər (2 qızıl, 2 gümüş, 1 bürünc medal). Sonrakı Olimpiya Oyunlarında Çin və Koreya idmançıları üstünlük qazanmışlar. Azərbaycanda badminton 20 əsrin 60-cı illərindən inkişaf edir.
Badminton

1962 ildə ilk Bakı çempionatı keçirilmiş, Azərbaycan Badminton Federasiyası yaradılmışdır. S. Əliye va, Y. Əliyeva, R. Mu sayeva, Ş. Orucov, Q. Hadıyev, M. Orucov, A. Vəliyev, E. Şərafəddinova və b. SSRİ çempionatının qalibi və mükafatçıları olmuşlar. İslam Ölkələri Qadınlarının İdman Oyunlarında N. Mehdiyeva həm tək, həm də qoşa yarışlarda (S. Axundova ilə birlikdə) bürünc mükafata layiq görülmüşdür (1997). Badmintonun faydaları Əzələ və sümükləri (daha çox ayaq və qol) gücləndirir; Çevikliyi artırır; Görmə qabiliyyətin artırır (volana fokuslanan göz əzələləri inkişaf edir);
Culfa rayonu

Culfa rayonu — Azərbaycan Respublikası, Naxçıvan Muxtar Respublikasının tərkibində inzibati-ərazi vahididir. İnzibati mərkəzi Culfa şəhəridir. Rayon respublika paytaxtından cənub-qərbdə, muxtar respublika paytaxtından şərqdə yerləşir. Şimal-şərqdə Ermənistan, cənubda İran İslam Respublikası ilə həmsərhəddir. Culfa rayonu, həmçinin qərbdən Babək, şimal-qərbdən Şahbuz, şərqdən isə Ordubad rayonları ilə də həmsərhəddir. Tarix və etimologiyası Culfa ərazisində aparılan arxeoloji tədqiqat işləri nəticəsində b.e.ə. III minilliyin ortalarından başlayaraq son orta əsrlərə qədər olan dövrlərə aid xeyli maddi-mədəni nümunələr aşkar edilmişdir.
Culfa rayonu

Bu tapıntılar bölgə sakinlərinin əkinçilik, maldarlıq, ovçuluqla məşğul olduqlarını sübut edir. Araşdırmalara görə b.e.ə. bu ərazidə (Ərəfsə, Bənəniyar, Göydərə və s.) boyalı qablar mədəniyyəti, b.e.ə. II minilliyin sonu — I minilliyin əvvəllərində Xocalı-Gədəbəy mədəniyyəti yayılmışdı (Boyəhməd, Ağsal, Ləkətağ, Culfa və s.).Tarixçi Şərafəddin Əli Yəzdi "Zəfərnamə" əsərində yazır ki, Culfa şəhəri Azərbaycanın şimal və cənub torpaqlarının göründüyü yerdə, Araz çayının dağın ətəyindən keçdiyi ərazidə yerləşir. Burada məşhur Ziya-ül-mülk körpüsü də salınmışdır. Culfa şəhəri qədim dövrlərdə onun indi yerləşdiyi ərazidən bir qədər aralıda qərar tutmuşdur. Araz çayı boyunca uzanan karvan yolu üzərində yerləşən Qədim Culfa o dövrdə bölgənin iqtisadiyyatının tənzimlənməsində mühüm rol oynayırdı.
Culfa rayonu

Qədim Culfa indiki Culfa şəhərindən 4 km qərbdə yerləşmişdir. Araşdırmalar zamanı burada yaşayış binaları, qala divarları, karvansara, bazar və dini binaların qalıqları, o cümlədən qədim qəbiristanlıq aşkar edilmişdir. 1939–1940-cı illər ərzində Culfa şəhərində aparılan arxeoloji qazıntılar zamanı isə tunc dövrünə aid monoxrom və polixrom boyalı gil qablar, tunc xəncər, ox və nizə ucluqları, toppuz, bilərzik, boyunbağı və s. aşkar edilmişdir. Culfa Səfəvilər dövlətinin başlıca şəhərlərindən biri kimi tanınmışdır. XVI əsrin ikinci yarısında Culfa beynəlxalq ipək ticarətinin iri mərkəzi kimi şöhrət qazanmışdır. Şəhər Avropa-Asiya ipək ticarətinin iri birja və anbar yeri olmuşdur. Culfa Böyük ipək yolu üzərində yerləşmiş, beynəlxalq ipək ticarətinin inkişafı ilə əlaqədar XVI əsrdən şəhər kimi daha da təşəkkül tapmışdır.
Culfa rayonu

XVI əsrdə, qısa bir dövr ərzində Culfa yüksək səviyyədə inkişaf etmiş, Səfəvilər dövlətinin ölkə əhəmiyyətli Azərbaycan şəhərləri arasında ticarət və sənətkarlığın mühüm mərkəzlərindən hesab edilən Təbriz, Şəki, Ərdəbil, İsfahan şəhərləri ilə bir sırada dayanmışdır. Buna səbəb olan mühüm amillərdən biri də Səfəvilər dövründə Azərbaycanın qərb bölgələrinin əsas ticarət yollarının Culfa şəhərindən keçməsi idi.Səyyah və tacirlər öz kitablarında Culfanın XVI əsrin 80–90-cı illərində inkişafının yüksək sürətlə davam etdiyini qeyd ediblər. 1603-cü ildə burada olmuş alman səfiri Tektonder şəhərin möhkəm qala divarları ilə əhatə olunmağı, hər evdə səhərə kimi şamların yandırılmağı və s. haqqında məlumat vermişdir. Səfirin qeydlərindən göründüyü kimi, o dövrdə Culfa güclü müdafiə olunan qala olmuş, evlər dəbdəbəli tikilmiş, əhali zəngin həyat tərzi yaşamışdır.1727-ci ildə Culfa ərazisi Naxçıvan sancağının Dərəşam, Dərənürgüt, Sair-Məvazi və Əlincə nahiyələrini əhatə etmişdir. Culfa inzibati rayon kimi 8 avqust 1930-cu ildə təşkil edilmişdir. 1930-cu ildə Naxçıvan MSSR-in tərkibində Şahbuz, Şərur, Naxçıvan, Culfa, Əbrəqunis və Ordubad inzibati rayonları olmuşdur. 1948-ci ildə Əbrəqunis, 1963-cü ildə isə Ordubad rayonları ləğv edilərək əraziləri Culfa rayonunun tərkibinə daxil edilmişdir.
Culfa rayonu

1965-ci ildə isə Ordubad rayonu yenidən təşkil olunaraq Culfadan ayrılmışdır. Culfa Azərbaycanın müstəqilliyi uğrunda gedən mübarizədə xüsusi rola malik olmuşdur. 1989-cu ilin dekabr ayının 4-dən etibarən Rayonda etiraz tonqalları qalanmış, minlərlə insanın iştirakı ilə Sovet hökumətinə qarşı nümayişlər keçirilmiş, nümayişlərdə Azərbaycanın müstəqilliyinin bərpası, Dağlıq Qarabağda erməni separatçılarının özbaşınalıqlarına, həmçinin Ermənistan SSR-dən azərbaycanlıların kütləvi şəkildə deportasiyasına son qoyulması Sovet hökumətindən tələb olunmuşdur. Bu nümayişlər sonradan Dünya Azərbaycanlılarının Həmrəyliyi münasibətilə hər il qeyd edilən əlamətdar Günün formalaşmasına səbəb olan Sərhəd Hərəkatına çevrilmişdir. Qeyd olunur ki, Culfa rayonunun adı orta əsrlərdə "cükki" adını daşıyan tacir təşkilatının adı ilə əlaqədardır. Culfanın adı bəzi mənbələrdə "Culağ" kimi də çəkilir. Şəhərin adı haqqında olan digər mülahizələrə görə isə, "Culfa" adı müxtəlif variantlarda işlənib.
Culfa rayonu

Bəziləri bu sözün "toxucu" mənasını verdiyini, müxtəlif mənbələrdə "Cula", "Cülahə", "Culh", "Culha" şəklində qeyd olunan bu sözün fonetik dəyişikliklərə uğrayaraq "Culfa" şəklinə düşdüyünü söyləyirlər. Tarixi mənbələrdə də bu şəhərdə vaxtilə toxuculuqla məşğul olunduğu göstərilir. Bildirilir ki, Culfa Şərq və Qərb arasında mühüm ticarət əlaqələrinin keçid məntəqəsi olmaqla yanaşı, burada həmçinin müxtəlif istehsal sahələri də mövcud olmuşdur. Coğrafi mövqeyi Culfa ərazisinin əksər hissəsi dağlıq zonada yerləşir. Rayon ərazisi relyef xüsusiyyətlərinə görə 4 zonaya: dağətəyi, alçaq dağlıq, orta dağlıq və yüksək dağlıq zonalara ayrılır. Rayonun cənub hissəsi — Culfa şəhəri yaxınlığı dağətəyi, alçaq və orta dağlıq, mərkəz hissəsi dağətəyi və yüksək dağlıq, şimal hissəsi isə yüksək dağlıq zonada yerləşir. Rayon ərazisi dəniz səviyyəsindən 1290 m yüksəklikdədir.Rayonun Ermənistan ilə sərhədindən Culfa şəhərinə qədər, demək olar ki, rayonun bütün ərazisini əhatə edən Zəngəzur dağ silsiləsi uzanır.
Culfa rayonu

Silsilə Culfa şəhəri yaxınığında, Araz çayına doğru alçalaraq Culfa maili düzənliyinə keçir. Rayonun ən yüksək nöqtəsi 3364 metr hündürlüyündə olan Dəmirli dağıdır.Culfada təbaşir-neogen çöküntüləri geniş yayılmışdır. Naxçıvan şəhərindən Culfaya istiqamətlənən yol boyunca Culfa dağları öz qeyri-adi fərqliliyi ilə seçilir, belə ki, burada geoloji faktor (süxurların tərkibi, onların yaşı və s.) dağların xarici görünüşə öz təsirini göstərmişdir. Bu dağlar zahirən nəhəng, qübbəvari tikililəri xatırladır. Rayonun torpaqları, əsasən, dağ-çəmən, dağ-meşə, dağ-şabalıdı, qəhvəyi, boz və çəmən-boz torpaqlarından ibarətdir. Culfada dağ-bozqır, meşə bitkiləri, subalp və alp çəmənlikləri geniş yayılmışdır. Culfada enliyarpaqlı dağ meşələri (palıd, fıstıq, vələs və s.) geniş yayılmışdır.
Culfa rayonu

Bundan əlavə, Rayonda pulcuqyarpaqlı seyrək arid meşələrinə (ardıc) də rast gəlmək mümkündür. Culfa ərazisində kəskiniyli ardıc, boylu acılıq, torlu süsən, müsəlman süsəni, qurdqulağı süsəni, üçfutlu nektaroskordum, zərif buynuzlalə, şamdanvari öldürgən, yevgeni öldürgəni, Qafqaz dağdağanı, qrossheym südləyəni, ikirəng iyli itburnu, iriqanad kuziniya və s. kimi nadir və endemik bitkilər geniş yayılmışdır. Culfada muflon, dağ keçisi, ayı, canavar, tülkü, boz dovşan, ular, kəklik, vaşaq, çöl pişiyi, çaqqal, porsuq, daşlıq dələsi, qaban, ağdöş kirpi, hind tirəndazı, qonur palazqulaq, cırtdan şəbpərə, bataqlıq bayquşu, səhra zəvzəyi, dam bayquşu, qarabaş çaydaçalan, böyük və kiçik qayalıq sittası, dağ kətanquşu, adi sığırçın, xəzər uları, radde dağ gürzəsi, müxtəlif növ təlxələr və s. kimi fauna nümayəndələrinə rast gəlinir. Culfada əsas çaylar Əlincə, Qaradərə və Arazdır. Bunlardan əlavə, Rayonda Xəzinədərə, Ləkətağsu, Kolasu, Teyvaz və digər çaylar da axır. Təbiət qoruq və yasaqlıqları Rayonun Ərəfsə, Ləkətağ, Boyəhməd kənd yaşayış məntəqələrində təbiət qoruq və yasaqlıqları mövcuddur. Həmçinin, Zəngəzur Milli Parkının əhəmiyyətli hissəsi Culfa rayonunun payına düşür.
Culfa rayonu

Culfa ərazisində qışı və yayı quraq keçən soyuq iqlim tipi hakimdir. Orta temperatur yanvarda −10–3 °C, iyulda isə 19–28 °C-dir. İllik yağıntının miqdarı 200–600 mm, orta illik yağıntının miqdarı isə 215 mm-dir.Culfada yay aylarında, axşam saatlarında sərin cənub-şərq küləkləri əsir. İnzibati ərazi bölgüsü Rayonda 1 şəhər, 22 kənd vardır. Rayonun iri yaşayış məntəqələri Culfa şəhəri, Yaycı, Əbrəqunus və Bənəniyar kəndləridir. Rayonun əhalisi 51,2 min nəfərdir. Əhali 1980-ci illə müqayisədə 68%, yəni təqribən 17 min nəfər artmışdır.
Culfa rayonu

Orta sıxlıq 1 km²-də 54 nəfərdir. Əhalinin 71%-i Rayonun kəndlərində, 29%-i Culfa şəhərində yaşayır. Culfa əhalisinin etnik tərkibi əsas etibarilə azərbaycanlılardan, cüzi miqdarda isə kürdlərdən (Teyvaz kəndində) ibarətdir.Ermənistanın işğalçı siyasəti nəticəsində Culfa rayonunda 36 ailədən ibarət 108 nəfər qaçqın, 7 ailədən ibarət 18 nəfər məcburi köçkün məskunlaşmışdır. Culfanın Azərbaycanın ərazi bütövlüyü və müstəqilliyi uğrunda Qarabağ və Sədərəkdə gedən döyüşlərdə xeyli şəhidi olmuşdur. Tanınmış şəxsləri Vilayət Eyvazov Qüdrət Həsənquliyev İsmayıl Hacıyev Məhərrəm Məmmədyarov Füzuli Ələkbərov Rəsul Quliyev Adil Allahverdiyev Tofiq Bəktaşi Rauf Əliyev Hafis Qasımov Ramazan Göydağlı Nihat Seyidov Şamil Babayev Yaqub Nəcəfov Ceyhun Dünyamalıyev Sahib Məmmədov Vəli Quliyev Daşqın Rzalı Səfər Əsədov Abutalıb Qasımov Ataxan Paşayev Mehbalı Qasımov Münəvvər Əsgərova Məmməd Yaqubov Məmməd Əsgərov Nağı Nağıyev Həsən Abdullayev Əli Süleymanov Balakişi Vəliyev Narı Quliyeva Həsən Ağasoy Nuri Sərinləndirici Rza Xudiyev Bəxtiyar Əsgərov Vüsal Əliyev Yusif Məmmədov Yusif Səfərov İbrahim Məmmədov Əliəddin Abbasov Akif Əliyev Fərəc Fərəcov Hüseyn Həşimli Məmməd Məmmədov Turan Vəlizadə İqtisadiyyatı Kənd təsərrüfatı Culfa, əsasən, üzümçülük, heyvandarlıq, əkinçilik və arıçılıq rayonudur. Torpaqların 30 min hektara yaxını əkinçilik üçün yararlıdır. Suvarılan torpaqlar 7920,8 hektardır.
Culfa rayonu

Bunun 3329 hektarı üzümlük sahələridir. Rayonda dənli və dənli paxlalı bitkilər, yem bitkiləri və s. əkilir. Taxılçılıq inkişaf etmişdir.Rayonda Əlincə çayı üzərində 1982–1987-ci illər ərzində faydalı həcmi 17 mln. m³ olan Bənəniyar su anbarı inşa olunmuşdur. Bunun hesabına 6 min ha sahə əkin dövriyyəsinə daxil edilmişdir.Bunlardan əlavə, Rayonda arıçılıq da inkişaf etmişdir. Xüsusən, Culfanın şimal kəndlərində arıçılıq əhalinin əsas məşğuliyyət sahələrindən biridir. Naxçıvan MR-dəki qaramalın 23%-i, o cümlədən inək və camışların 27%-i və davarın 29%-i Culfa rayonunun payına düşür.
Culfa rayonu

Rayonda karbon qazı zavodu, gəc sexi, kənd təsərrüfatı və dəmiryol texnikası təmiri müəssisələri, yüksək gərginlikli elektrik transformatorlarının sarğısı sexi fəaliyyət göstərir. 1970-ci ildə Naxçıvan MR-də sənaye məhsulunun 9%-i, 1980-ci ildə 16%-i, 1990-cı ildə isə 10%-i Culfa rayonunun müəssisələrində istehsal edilmişdirsə, XXI əsrin əvvəllərində bu göstərici 21% olmuşdur. Təbii ehtiyatları Mineral suları Culfada böyük iqtisadi əhəmiyyəti olan çoxlu mineral su yataqları yerləşir. Rayon ərazisində 85 mineral bulaq (onlardan 42-si mexaniki üsul ilə) qazılmışdır. Xüsusilə Araz və Əlincə çayları vadiləri boyunca soyuq sulu mineral bulaqlar vardır. Lakin buradakı mineral sular elmi şəkildə tam öyrənilməmişdir. Rayon ərazisində Darıdağ və s. mineral sular çıxır.
Culfa rayonu

Qeyd edək ki, Darıdağın ətəyindəki bulaqdan (Darıdağ mineral bulağı) gündə 500 min litrə yaxın güclü minerallaşdırılmış su çıxır. Ümumilikdə, rayon ərazisində çoxlu mineral su qaynaqları və bulaqlar mövcuddur. Faydalı qazıntı yataqları Faydalı qazıntılarını, əsasən, mərgümüş, gəc, gips və s. təşkil edir. Culfada, həmçinin bir çox faydalı qazıntı yataqları yerləşir: Culfa konqlomerat yatağı — Sementləşmiş çınqıl və süxur qırıntılarından ibarət çökmə süxurdur. Burada konqlomerat filizi tünd-boz, sarımtıl-boz, əqiq görünüşlü alevrolitlərdən ibarət olub, əhəngli tuf materialı ilə bərkimişdir. Sahəsi 0,105 km², qalınlığı 12,6–56 metr, ehtiyatı isə 2367 min m³-dir. Darıdağ mərgümüş yatağı — Burada As2O3-Arsen filizləri sənaye əhəmiyyətlidir.
Culfa rayonu

Yataqda üç tip filiz vardır ki, ştokverk tipli auripiqment mərkəzdə yuvacıq tipli antimonit və möhtəvi (püruz) tipli realqar filizidir (AsS-70,1%). Filiz kütləsi realqar, auripiqment, antimonit, mərgümüşlü melonovit, pittisit, arsenopirit mənşəli olmaqla vulkan püskürməsindən yaranmışdır. Kimya sənayesində xammaldır. Dərəlik tuf-qumdaşı yatağı — Tofus-vulkan qumundan əmələ gəlmiş süxurdur. Sahəsi 0,2 km², qalınlığı 25–28 metr, ehtiyatı isə 7538 min m³-dir. Yatağın məhsullarından tikintidəki hörgülərdə istifadə etmək mümkündür. Əlincəçay çınqıl-qum yatağı — Çınqıl-qum yatağı müxtəlif aşınma süxurları nəticəsində yaranmışdır, ehtiyatı 12820 min m³-dir.
Culfa rayonu

Tikintidə beton qarışığında istifadə olunur. Ərəzin gips yatağı — Kimyəvi xassəsi Gypsos-Ca(SO2)-2H2O olan yataq məhsulları təbaşirə oxşar lifli kristaldır, sərtliyi 1,5, sıxlığı 2300 kq/ m³-dir. Tünd-boz rəngli gipsin sahəsi 0,05 km², qalınlığı 2,6–5,3 metr, ehtiyatı isə 1323 min tondur. Süxurda gipsin miqdarı 62–87 %-dir. 1956-cı ildən çıxarılaraq tikintidə istifadə olunur. Göydağ mis-profir yatağı — Burada yumşaq metal — Cuprum Cu2 — mis filizli mineral ərintisindən sənayedə istifadə edirlər. Yataq dəniz səviyyəsindən 2050 metr yüksəklikdə yerləşir.
Culfa rayonu

Burada filizin tərkibində 0,1–2,7 % mis və 0,01–0,08 % molibden vardır. Yataqda əsas filiz mineralları pirit, xalkopirit, sfalerit, qalenit, molibdenit və misin törəmələridir. Mədəniyyət, təhsil və səhiyyə müəssisələri Rayonda 30 kitabxana, 37 klub müəssisəsi, 1 muzey, 2 uşaq musiqi məktəbi, "Əlincə" kinoteatrı fəaliyyət göstərir. 27 ümumtəhsil məktəbi, peşə məktəbi, 6 məktəbdənkənar, 2 məktəbəqədər tərbiyə müəssisəsi Culfada fəaliyyət göstərən təhsil müəssisələri sırasına daxildir. Bunlardan əlavə, Rayonda Epidemiologiya Mərkəzi və Mərkəzi Xəstəxana, 1 sahə xəstəxanası, 15 həkim ambulatoriyası, 8 feldşer-mama məntəqəsi də fəaliyyət göstərir. Yerli media Vaxtilə Rayonun indiki ərazisinin bir hissəsini əhatə edən Əbrəqunis rayonunda 1932-ci ildən 1948-ci ilədək "Zərbəçi heyvandar" qəzeti, Culfa rayonunda isə 1935-ci ildən 1949-cu ilədək "Bolşevik yolu" qəzeti nəşr olunmuşdur. 1949-cu ildən 1991-ci ilədək isə Culfa rayonunda "Sovet Culfası" və "Zəfər" qəzetləri nəşr olunmuşdur.1991-ci ildən Rayonda "Arazın səsi" qəzeti nəşr olunur.
Culfa rayonu

Naxçıvan-Ordubad avtomobil yolu, Bakı-İrəvan, habelə Naxçıvan-Bakı dəmir yolu Rayon ərazisindən keçir. Ermənistanın hərbi təcavüzü nəticəsində bu ölkə ilə dəmir yolu və digər nəqliyyat əlaqələri pozulmuşdur. Avtomobil nəqliyyatı Rayon ərazisində avtomobil yolunun uzunluğu 273 kilometrdir. Onun 100 kilometri ikinci dərəcəli kateqoriyaya, 9 kilometri isə 3-cü dərəcəli kateqoriyaya aiddir. Avtomobil yollarının 164 kilometri isə rayondaxili yollardır. Dəmir yolu nəqliyyatı Culfa rayonunun ərazisindən keçən dəmir yolu birinci kateqoriyaya aid olmaqla 85 kilometr uzunluğundadır. Rayonda Naxçıvan MR-in ilk, ən böyük və mərkəzi dəmir yolu şəbəkəsi olan beynəlxalq əhəmiyyətli Culfa Dəmir Yolu Stansiyası yerləşir.
Culfa rayonu

Stansiya ümumilikdə Azərbaycanın nəqliyyat sahəsində mühüm rol oynamaqla, həm Sovet hakimiyyəti illərində, həm də müstəqillik dövründə sərnişin və yük daşımaları üzrə əhəmiyyətli mövqeyə malik olmuşdur. Qeyd edilməlidir ki, hazırda Ermənistanın işğalçı siyasəti və hərbi təcavüzü nəticəsində sözügedən stansiya öz fəaliyyətini qismən dayandırmış, Azərbaycanın əsas hissəsi ilə əlaqəsi kəsilmişdir. Xarici əlaqələr Naxçıvan MR ərazisindən İran İslam Respublikasına əsas sərhəd-keçid məntəqəsi Culfa rayonundadır. Naxçıvan MR blokada vəziyyətinə düşdükdən sonra Culfanın İranla olan keçid məntəqəsinin əhəmiyyəti daha da artmışdır. Maddi-mədəni irs Tarixi abidələr Əsasən Kür-Araz mədəniyyətini özündə əks etdirən Culfada 6 dünya, 72 ölkə və 119 yerli əhəmiyyətli tarixi abidə vardır. Əshabi-Kəhf: adı Müqəddəs Qurani-Kərimdə çəkilən bu mağara (ziyarətgah) İlandağ ilə Nəhəcir dağı arasında yerləşir. B.e.ə.
Culfa rayonu

VII minilliyə aiddir. Əlincə qalası: Xanəgah kəndində Əlincə çayının sağ sahilində yerləşir. III–VII əsrlərə aiddir. Gülüstan türbəsi: Culfa şəhəri yaxınlığında yerləşir. XIII əsrin əvvəllərinə aiddir.Əlincəçay xanəgahı: Xanəgah kəndində, Əlincə çayının sahilində yerləşir. Orta əsrlərə aiddir. Köçəri rəqsi: bu rəqsin vətəni Culfadır.
Culfa rayonu

Əhali tərəfindən əsasən toy şənliklərində ifa edilir. Sözügedən rəqs təkcə Culfada deyil, Şahbuzda da olduqca məşhurdur. Rayonda turizm xüsusilə inkişaf etmişdir. Rayonun tarixi və dini abidələri, təbiəti, özünəməxsus coğrafi mövqeyi həm yerli, həm də xarici turistləri cəlb edən əsas amillərdir. Culfa hər il təqribən 30 min nəfər turist qəbul etməklə Naxçıvan Muxtar Respublikasında ən çox turist qəbul edən rayon hesab edilir. Şirniyyatlar Cəviz çöçəsi Həmçinin bax Culfa şəhəri Əbrəqunis rayonu
Satanizm

Satanizm — şeytanı və ya şeytan simvolunu ucaldan və bəzi məzhəblərində şeytana inanmağı əmr edən dini-fəlsəfi cərəyan. Satanizm özü-özlüyündə bir neçə məzhəbə bölünməkdədir. Hər bir məzhəbin fəlsəfəsi də digər məzhəblərə nəzərən fərqlidir. LaVeyan satanizmi Allahın, ya da şeytanın varlığına inanmayan, lakin şeytani dəyərlərə üstünlük verən cərəyandır. Əsasən xristianlığa, ümumiyyətlə isə bütün dinlərə qarşı dini-fəlsəfi cərəyan olaraq ortaya çıxan, keçmişi olduqca qədim tarixə söykənməsinə baxmayaraq yaxın zamandan etibarən yeni bir din mahiyyətinə bürünən əhəmiyyətli bir inancdır. Satanizm ifadəsi hərfi mənada "şeytana inanan", "şeytanı rəhbər tutan" mənalarına sahibdir.
Satanizm

Bu cərəyanın yaranma səbəbi iudaizm və xristianlığa qarşı mübarizə aparmaq olmuşdur. Buna "Müasir Etiraz Hərəkatı" demək də mümkündür. Bu hərəkat, başda xristianlıq olmaqla, bütün dinlərə və dinlərin yaratdığı müqəddəs dəyərlərə əksdir. Bu səbəbdən, başda İngiltərə, Fransa və Almaniya olmaq üzrə bəzi Avropa ölkələrində, xüsusilə də ABŞ-də ortaya çıxan, oradan digər ölkələrə yayılan satanizm; şeytanın ən əhəmiyyətli xüsusiyyəti olan müxalifət və oyanışı əsas alaraq, dinin və dini olan hər şeyin qarşısında, lakin şeytanın və onun təmsil etdiyi düşüncənin yanında iştirak edir. Müasir satanizm, amerikalı macar əsilli Anton Szandor Lavey tərəfindən qurulan Şeytanın Kilsəsi ilə ortaya çıxıb şəkillənmişdir. Teistik satanizm Bilinən ən radikal satanizm növüdür.
Satanizm

Radikal satanizm olaraq da adlandırılar. Bu dini mənimsəyən və simpatiya duyan şəxslər, canlı və cansız aləmdə yeganə gücün Şeytanın olduğuna inanarlar. Teistik satanistlər, bir adamın nə qədər çox pislik etsə, şeytana o qədər yaxın olacağına və dərəcəsinin də o sahədə böyük olacağına istiqamətli ümumi bir qavramdır. Şeytana yaxın olanın isə cəhənnəmdə çox cəza çəkməyəcəyini və şeytanın xidmətində zəbanilik edəcəyini nəzərdə tutur. Bununla yanaşı, teistik satanizmdə, kökü olduqca keçmişə uzanan bir qurban və quru cadu ənənəsinə də rast gəlinir. Teistik satanizm, tarixdə quru cadugərlik və cadugərliklə eyni şey hesab edilmişdir.
Satanizm

Xüsusilə orta əsrlər xristian dünyasında, cadugərlər bir şeytani varlıq olaraq qəbul edilməsi nəticəsində, ədəbiyyata "cadugər ovu" olaraq keçmişdir. Teistik Satanizmin indiki vaxtda Lüsiferizm kimi məşhur növləri mövcuddur. Özlərini, Şeytanın ən seçmə birliyi olaraq görən və gizliliyə əhəmiyyət vermələri səbəbiylə indiki vaxtda da nə cür mərasimlər və tədbirlər etdiklərinə dair çox çox məlumat olmayan bir teistik satanizm məzhəbi … Bir sıra simvollara şeytani vəsflər və məna vermək,simvolluğa əhəmiyyət verdiklərini göstərir. Qədim Misir, Qədim Roma və Qədim Yunan sivilizasiyalarında izlərinə rast gəlinməkdədir. Ateizmin və deizmin satanizmə baxışı Ateizm bir din deyil. Elmi olmayan heç bir təbiət üstü gücə inanmamaqdır.
Satanizm

Bu məzmunda satanizmə də, digər dinlərlə eyni gözlə baxar. Satanizmdə isbat edilməmiş iddiaları rədd etmək üçün dəlil lazım deyil. Ateizm isbat edilməmiş iddiaları rədd edər. Ateizmin adının nə satanizmlə, nə də bir başqa dinlə birlikdə xatırlanması böyük bir səhvdir. LaVeyan satanizm "Müasir Satanizm" deyə də adlandırılan LaVeyan Satanizm, Anton Szandor LaVey tərəfindən qurulan və mütəşəkkil bir təşkilat halına gətirilən Satanist qrupun adıdır. LaVey, 1966-cı ildə San-Fransiskoda Şeytan Kilsəsini (The Church of Satan) qurmuş və onun baş rahibi olmuşdur.
Satanizm

LaVey, mütəşəkkil fəaliyyətlərinin çoxunu kilsə mənsubları xaricində çevirmiş və kitablar yazmağa başlamışdır. Bu cür fəaliyyətlərinin bir nəticəsi olaraq Şeytan İncili (The Satanic Bible) 1969-cu ildə nəşr olunmuş, 1972-ci ildə Satanist Mərasimlər (The Satanic Rituals) tərtib etmişdir. Üçüncü kitabı The compleat Witch isə Avropada dərc edilmişdir. LaVeyin qurucusu olduğu bu Satanist qrupun əsas məqsədi, xüsusi olaraq Xristianlığa lakin həmçinin bütün dinlərə qarşı "alternativ bir din" yaratmaqdır. Satanist axınlar içərisində kilsəsi, yazılı mərasimləri, bayram günləri, din adamları olan və mütəşəkkil bir din sayılan tək axın Laveyan Satanizmidir. Şeytani İncil, Şeytan Kilsəsi, tərs xaç kimi əhəmiyyətli Lavey təlimində rast gəlinən anlayış və ritulların Xristianlıqda doğrudan əleyhdarları vardır.
Satanizm

Gənclər arasında işgəncə etmək, pişik qanı içmək kimi adətlər müasir Laveyan ritulunda şam və s. simvollar xaricində canlı qurban tətbiq edilmir. Təməlində bir şəkildə pislərin yəni ağıllılar qazanacağını və ən yaxşı olanın qalib gələcəyini iddia edən, zidd lakin sərhədləri olan bir fəlsəfədir. Şeytan ayələri kitabında Lavey çıxar və ego'yu ən ön planda tutmuşdur. Satanist incildə əhəmiyyətli bir ayə "lazımsız pislik etmək maraqlara ziddir" maddəsiylə vurğulanaraq meyar olaraq şərh olunmuşdur. LaVey kimi, ona verilən; "Əgər təbiət qanunlarına görə yaşamaq üçün öldürmək ən uygunudursa, nə üçün öldürməyim?" sualına, "Elə isə yoxla" cavabını vermişdir.
Satanizm

La Veye görə saxta dinlər əsasında Tanrı-Baphomet-in qisası üzərinə qurulduğundan hörmət göstərilməlidir. LaVey axının simpatiya bəslədiyi və lusiferizmle eyniləşdirdiyi digər bir anlayış "Hər yaxşılığın içində bir az pislik; hər pisliyin içində bir az yaxşılıq" qaydasına söykənən Ying Yang təlimidir. LaVey fəlsəfəsi; həyatdan həzz ala bilmək, yaradıcılıq, özünə inam, müstəqillik, özünə hörmət, yalnız qarşılıqlı cinsəllik, gücsüzdən oğurluq etməmək, yeməyini yeyib heyvanlara və uşaqlara zərər verməmək, zəka və intellektli kimi satanik etik (nəzakət, güvən, intiqam və yaranma) müdafiə olmasına qarşı ümumiyyətlə ön mühakimə, səhv mənalar və subyektiv tətbiqlər nəticəsində xaotik olaraq qəbul edilmişdir. Məzar daşının üzərindəki vəsiyyəti: "Həyatdakı tək peşmanlığım; yersiz yerə yaxşı olduğum anlardır." yazmaqdadır. Simvolik satanizm Özündə materialist bir yanaşma tərzidir.
Satanizm

Şeytana yalnız simvolik olaraq inanılar. Bu axının nümayəndələri, suveren əxlaq sistemindən müstəqil olmaq üçün şeytani simvollar istifadə edərlər. Nümayəndələri üçün şeytan simvolu, insanlığın qurtuluşu və güclənməsi yolundakı ən ilham verici nümunələrdən biri olaraq qəbul edilir. Doqquz Mələklər təriqəti Daha çox kiçik qruplar halında Avropada görünərlər və bəziləri Satanist olaraq təyin olunar. İçindəki iki ana qrup diqqət çəkər. Bu qruplar mühafizəkarlar və antik qaynaqlara hörmət göstərir, daha iti və qatı yanaşmaları vardır.
Satanizm

1975-ci ildə Amerikada, köhnə bir rahib olan Michael Aquino tərəfindən qurulan satanist təriqət … Şeytanın fərdi həqiqətliyinə inanırlar. Avropada az da olsa tərəfdarı var. Təşkilata adını verən Set, Qədim Misir inanclarında iştirak edən qaranlıq tanrısıdır. Eyni söz ibrani dilində isə "şeytan" mənasını verməkdədir. Set Məbədi ilə Şeytan Kilsəsi arasındakıən əsas fikir ayrılığı məbəd üzvlərinin şeytanı yalnız simvolik bir anlayış olaraq görməmələridi. Məbədə üzv olanlar Set'i simvolik bir fiqur olaraq görmədikləri kimi məbədi də yalnız dini dəyərlərə qarşı çıxış olaraq dəyərləndirməzlər.
Satanizm

Məbəd üzvləri,satanizmi belə təsvir edirlər: "Şeytanın varlığına, kainatı var edən ruhi güc olaraq inanmaq; şeytana inanmaq və onun təyin etdiyi qaydalara və standartlara görə yaşayaraq şeytana itaət etmək." Set Məbədində "quru cadu" çox əhəmiyyətli bir yer tutar. İnsanın özünü cadu ilə inkişaf etdirəcəklərinə inanırlar. Belə ki, məbədə yeni üzv olanlara ilk olaraq quru caduya, böyüklük fəlsəfəsini, edilməsi lazım olan xüsusi əməliyyatları izah edən xüsusi təqdimat broşuralar verilir. 1960-cı illərdə satanizm və xarici keçidlər Anton LaVey, 1960-cı illərin axırlarında Xristianlığın monoton əxlaqi dəyərlərindən möhkəmlən fərdlər üçün, sosial Darvinizm ideologiyasını və müsbət düşüncəni, aydın ola bilər bir formaya salaraq yeni bir yol meydana gətirməyi hədəfləyərək, 1966-cı ildə Kaliforniya'da, 'Church of Satan' (Şeytan Kilsəsi) 'ni qurduğunu açıqladı. Xristianlığa qarşı çıxan və əvvəl Magic Circle (Cadulu Xalqa) deyə bir qrup meydana gətirən LaVey, içində doqquz Şeytanı qanunun iştirak etdiyi Şeytanı İncili yazdı.
Satanizm

Ona görə Satanizm'də ki təməl xüsusiyyətlər, müəyyən bir dinə və dini məktəbə aid olmayan və insanın fiziki və ya zehini quruluşundan zövq almağı. Şeytan, insanın bir növ heyvan olduğu düşüncəsini və dinlərin günah dediyi şeyi təmsil edər. Bu səbəbdən Laveyan Satanizm, dini və əxlaqi hər şeyə qarşı çıxma və bunların tərsini etmə əsasına söykənər. Satanizmin təşkilati mənada varlığını ən zirvə nöqtəsinə çatdırdığı dövr 1960'yı illər olaraq qeydə keçmişdir. Xüsusilə bu təlimin, kino, musiqi və media tərəfindən müxtəlif şəkillərdə işlənmiş olması da o illərdə Satanizmə ən məşhur çağını yaşatmışdır. Məsələn; Anton Szandor LaVeyin ssenari məsləhətçiliyini etdiyi və ilk ciddi Satanizm məzmunlu kino filmi olan "Rosemaryın Körpəsi", 1968-ci ildə çəkilmişdir.
Süd Yolu

Süd yolu (lat. Via Lactea, ing. Milky Way), Ağ yol və ya Kəhkəşan — Günəş sisteminin də daxil olduğu qalaktika.Hələ ən qədim zamanlardan, insanları aydın və Aysız gecə göyündə şimaldan cənuba doğru uzanan işıqlı bir zolağın möcüzəli görünüşü həmişə maraqlandırmışdır. Səmanın başqa hissələrindən fərqlənən və nisbətən möcüzəli görünən bu işıqlı zolağı insanlar öyrənməyə çalışmışlar. Aydın məsələdir ki, adi gözlə bunu öyrənib müəyyən fikir söyləmək o qədər də asan olmamışdır. Teleskoplar icad olunduqdan sonra şimaldan cənuba doğru yönəlmiş həmin ağ zolağın Qalaktikanın mərkəzi müstəvisində yerləşən ulduzların şüalanmasının yaratdığı fon olduğu məlum oldu. Buna Ağ yol, Süd yolu, müsəlman aləmində isə Məkkə yolu, anadolu türkləri isə Samanyolu adını verdilər.
Süd Yolu

Bu işıqlı zolağa Məkkə yolu adının verilməsinin özünəməxsus tarixi vardır. Hələ kompas kəşf olunmamışdan qabaq, insanlar cəhətləri müəyyən ulduzlara və səma cisimlərinin vəziyyətinə görə təyin edirdilər. Ağ Yol isə dünyanın şimal qütbündən cənub qütbünə doğru yönəldiyindən, insanlar gecə vaxtı yolu azmasınlar deyə həmin istiqaməti tutub müqəddəs həcc ziyarətinə gedərmişlər. Məkkə Yolu ifadəsi bu anlamın nəticəsində yaranmışdır. Bu həm də Məkkəni göstərən yol anlamına gəlir.Buludsuz gecələrdə görünür. Süd Yolun müxtəlif hissələrində onun forması, eni və parlaqlığı müxtəlifdir. Onu teleskopla ilk dəfə Qalileo Qaliley müşahidə etmişdir.
Süd Yolu

Süd Yolu Qu bürcündə iki qola ayrılır və Cənub Xaçı bürcündə birləşir. Şimal qütbü Veronikanın Saçları bürcündədir. Bizim Qalaktika dedikdə Günəş sisteminin də daxil olduğu ulduz sistemi nəzərdə tutulur. Bu ulduz sisteminə təxminən 200 milyard ulduz daxildir. Qalaktika anlayışına birlikdə aydınlıq gətirməyə çalışaq. Gəlin belə hesab edək ki, biz işıq sürəti ilə hərəkət edə bilən bir xəyali kosmik gəmidəyik və lüminafordan ulduzlararası mühitin əsrarəngiz mənzərəsini seyr etmək imkanımız vardır. Tutaq ki, biz səyahətimizə Günəş sistemindən başlamışıq və qeyd etmək lazımdır ki, əslində, bizim başqa imkanımız da yoxdur.
Süd Yolu

Müəyyən müddətdən sonra Günəş bizim üçün digər ulduzlar kimi qaranlıq fonda zəif işıq saçan işıqlı nöqtəyə çevriləcəkdir. Panoramda bizim görüş sahəmizə gah bu, gah da başqa bir ulduz düşəcəkdir. Beləcə biz Qalaktikanın hüdudları daxilində səyahət etmiş olacağıq. Əvəllər belə hesab edirdilər ki, bu xəyali uçuş zamanı ulduzlar heç zaman tükənməyəcəkdir. İndi biz bilirik ki, belə səyahət sonda bizi öz məxsusi ulduz sistemimiz olan Qalaktikamızın sərhəddinə gətirməlidir. Biz Kainat haqqında bilgilərimizi cəmləşdirsək deyə bilərik ki, ulduzlar nəhəng ulduz adalarında- qalaktikalarda konsentrasiya olunurlar. Qalaktikaların kütlələri təxminən bir milyondan milyardlarla Günəş kütləsi tərtibində dəyişir.
Süd Yolu

Bizim Qalaktika təxminən 200 milyard ulduzun təşkil etdiyi sistemdir. Qalaktika — qravitasiya cazibə qüvvəsi ilə bir-birinə bağlı olan nəhəng ulduz sistemidir. Fiziki cəhətdən mövcud olan nə varsa hamısının məcmuusu Kainat adlanır. Bu məcmuu özündə zamanın, məkanın və materiyanın bütün formalarını nəzərdə tutur. Kainatın müasir texniki vasitələrin köməkliyi ilə müşahidə oluna bilən böyük bir hissəsini Metaqalaktika adlandırırlar. Xoşbəxtlikdən qalaktikalararası mühit işıq üçün şəffafdır. Bu bizə, milyardlarla uzaq qalaktikaları müşahidə etmək imkanı yaradır.