LocalDoc/ldquad_v2_retrieval-reranked huggingface dataset:
Hüceyrənin bölünməsi

Nüvənin interfaza üçün xas olan torlu strukturu ayrı-ayrı tellər halına keçir. Leptotenada xromosomlar çox nazikdir, lakin DNT molekulu reduplikasiyanın nəticəsi olaraq ikiqat xromosom tellərinə xromonemlərə malikdir. Lakin kifayət qədər spirallaşmadıqlarına görə qız xromotidlər bir-birinə kip yapışmaqda davam edir və bu səbəbdən də xromosomların ikili təbiəti işıq mikroskopunda aydın görünmür. Onu yalnız elektron mikroskopunda görmək mümkündür. Beləliklə, leptotenada diploid sayda xromosom (2 n) və ikiqat artmış sayda (4 c) DNT olur.
Hüceyrənin bölünməsi

Profaza I-in bu dövründə xromosomlarda DNT ilə zəngin sahələr – xromomerlər meydana gəlir. Ziqotena mərhələsi Ziqotena – ikiləşmiş homoloji xromosomların konyuqasiyası ilə xarakterizə olunur. Konyuqasiya homoloji xromosomların bütün sahələri boyunca bir-birinə sıx sarınmışdır. Konyuqasiya zamanı həmin homoloji xromosomlar bir-birinə yanaşaraq cüt birləşmələr – bivalentlər əmələ gətirir. Bu bivalentlər dörd xromatiddən ibarət olur.
Hüceyrənin bölünməsi

Konyuqasiya, yaxud sinapsis prosesində homoloji xromosomların identik sahələri bir-birinə yaxınlaşır. Çox vaxt konyuqasiya edən xromosomlar sentrometr və telomer sahələrində sıx yaxınlaşır, sonra bu proses xromosomun bütün uzunu boyu yayılır. Homoloji xromosomlar hələ leptotenanın sonunda hər homoloqun səthində formalaşan sinoptonemal kompleks homoloji xromosomların uzunu boyu onların sıx birləşməsinə şərait yaradır. Cinsi yolla çoxalmaq qabiliyyəti olan bütün eukariot orqanizmlərdə sinaptonemal kompleks olur. Bu cür formalaşmış sinantonemal kompleks olur.
Hüceyrənin bölünməsi

Bu cür formalaşmış sinantonemal kompleks I profazanın sonrakı mərhələlərində saxlanılır. Paxitena mərhələsi Paxitena – yoğun tellər mərhələsidir. Bu mərhələdə homoloji xromosomlar tam konyuqasiya edir, onların sonrakı spirallaşması xromosomların qısalmasına və qalınlaşmasına səbəb olur. Bundan başqa, həmin mərhələdə xromosomlar iki xromatidə ayrılmağa başlayır. Bu xromatidləri bir yerdə bir sentromer saxlayır.
Hüceyrənin bölünməsi

Nəticədə konyuqasiya edən homoloji xromosom cütü bivalent təşkil edir. Bivalent dörd qız xromotiddən ibarət olub, tetrada fiquru yaradır. Paxitena mərhələsində konyuqasiya edən xromosomların bir-birinə çox sarılması nəticəsində ancaq meyoz üçün səciyyəvi olan krossinqover hadisəsi baş verir. Krossinqover nəticəsində homoloji xromosomların identik sahələrinin qarşılıqlı mübadiləsi gedir. Bu, genlərin rekombinasiyasına səbəb olur.
Hüceyrənin bölünməsi

Ilişikli genlər bir xromosomda yerləşirsə, heteroziqotlarda isə rekombinasiya müşahidə olunursa, onda meyoz prosesində konyuqasiya zamanı hamoloji xromosomların identik sahələrinin mübadiləsi baş verir. Homoloji xromosomların identik sahələrinin belə mübadiləsinə krossinqover deyilir. Diplotena mərhələsi Diplotena – ikiqat tellər mərhələsi prosesində homoloji xromo- somlar bir-birini qarşılıqlı surətdə dəf edir, bu tez-tez mərkəzi sahədə başlayır. Diplotena mərhələsində xromosomların kondensasiyası ilə əlaqədar olaraq onların xromonem strukturu aşkar olur. Bu zaman krossinqover prosesində yalnız iki xromotid, yəni hər homoloji xromosomdan bir xromatidin iştirakı xiazm zonasında aydın görünür.
Hüceyrənin bölünməsi

Diakinez mərhələsi Diakinez mərhələsində ikiqat tellər xromosomların maksimum spirallaşması hesabına kəskin surətdə qısalır və yoğunlaşır. Bu dövrdə bivalentlər daha kompakt olur. Bu zaman onları saymaq belə mümkün olur. Diakinezdə bivalentlərin sayı xromosomların haploid yığımına bərabərdir. Bundan başqa, xiazmlar xromosomların uclarına doğru yönəldiklərindən onların sayı azalır, nüvəciklər və nüvə membranı itir.
Hüceyrənin bölünməsi

Hüceyrələrin bölünməsinə keçid olan birinci meyoz bölünmənin profazası diakinezlə qurtarır. Bivalentlər bölünmə iyinin ekvatoru boyu düzülərək metafaza lövhəsi əmələ gəlir. Mitozun metafazasından fərqli olaraq homoloji cütün hər bir xromosomunun sentromerləri iy teli vasitəsi ilə birləşir. İki xromatiddən ibarət olan homoloji xromosomlardan hər biri bölünmə iyinin qütblərinə doğru hərəkət etməyə başlayır. Bu son nəticədə hər bir bölünmə qütbündə haploid xromosom dəsti əmələ gətirir.
Hüceyrənin bölünməsi

Beləliklə, birinci meyoz bölünməsinin bu fazası mitoz anafazasından onunla fərqlənir ki, bölünmə iyi qütblərinə doğru qız xromosomlar gedir. Nəticədə hər qütbə çəkilmiş xromosom dəsti sayına görə haploid (n), DNT-nin miqdarına görə 2 c-dir. Çünki bütün homoloji xromosomlar iki xromatiddən ibarətdir. Meyoz I-in ən qısa fazasıdır, tərkibində haploid xromosom yığını (n) və 2c DNT olan iki qız hüceyrənin əmələ gəlməsi ilə nəticələnir. Bu dövrdə bir nüvədə iki haploid nüvə əmələ gəlməsinə səbəb olur.
Hüceyrənin bölünməsi

Telofaza I-dən sonra xromosomlar qısa interfaza dövrü keçir (burada o, interkinez adlanır). Lakin onun interfazadan fərqi ondadır ki, burada DNT ikiləşmir. Çünki, artıq I meyotik bölünmədə xromosomlar ikiləşmiş xromatidlərdən ibarət olur. Bundan sonra, ikinci meyotik bölünmə başlayır. Bu fazada gedən proseslər mitoz bölünmənin profazasından demək olar ki, (xromosomların spirallaşması, nüvəciyin itməsi, nüvə membranının dağılması, bölünmə iyinin formalaşması və s.) fərqlənmir.
Hüceyrənin bölünməsi

Metafaza II Xromosomlar bölünmə iyinin ekvatoru boyu yerləşərək metafaza lövhəsi, yaxud ekvatorial lövhə əmələ gətirir. Xromatidlər bir-birindən ayrılır və onların ayrılması nəticəsində arasında nazik sahə sentromerlərlə birləşən sahə aydın görünür. Sentromerlər bölünür və qız xromatidlər (xromosomlar) bölünmə iyi qütblərinə tərəf çəkilir. Nəticədə qütblərdə “c” miqdarda DNT-yə malik haploid xromosom yığını formalaşır. Telofaza II Qız xromosomların bölünmə iyi qütblərinə çatması ilə başlayır.
Hüceyrənin bölünməsi

Beləliklə, birinci meyoz bölünmə nəticəsində iki hüceyrə yaranır. Hüceyrələrin hərəsində bir haploid xromosom yığını (n), lakin ikiqat miqdarda (2 c) DNT olur. Buna görə də I meyoz bölünmə - reduksion adlanır. İkinci meyoz bölünmə prosesində “n” haploid xromosom yığını və “c” miqdarda DNT olur. Həmin səbəbdən II meyoz bölünmə - ekvasion adlanır.
Hüceyrənin bölünməsi

Amitoz bölünmə Amitoz — bölünmə hüceyrə bölünmələr arasında enerji sərfinə görə ən səmərəli bölünmə üsulu hesab olunur. Mitoz bölünmədən fərqli olaraq, burada bölünmə vətərlərinin yaranması, xromosomların spiral halında burularaq yoğunlaşması, nüvə pərdəsinin itməsi kimi hallar müşahidə olunmur. Xromosomlarda qısalma və yoğunlaşma baş vermədiyi üçün onlar işıq mikroskopu altında görünmürlər. Amitoz bölünmə zamanı hüceyrə enerjisi bəzi hallarda yalnız DNT-nin ikiləşməsinə kifayət edir. DNT-nin bu cür bir neçə dəfə ikiləşməsi nəticəsində bəzən nəhəng xromosomlar yaranır.
Hüceyrənin bölünməsi

Əksər hallarda isə hüceyrə enerjisi DNT-nin ikiləşməsi ilə bərabər, həm də nüvənin bölünmısinı kifayət edir, sitoplazma isə bölünə bilmir. Belə bölünmələr adətən çoxnüvəlklə nəticələnir. Amitoz bölünmənin bəzi formalarında isə nüvə bölünməsindən sonra sitoplazma da bölünə bilir və DNT ilə bərabər digər hüceyrə kompenentlərinin qız hüceyrələr arasında müstəqil paylaması baş verir. Bu zaman əvvəl nüvə, sonra isə sitoplazma ortadan ikiyə bölünür. Əgər irsi məlumatlar və hüceyrə kompenentləri qız hüceyrələr arasında qeyri-bərabər paylanarsa, bu adətən hüceyrənin məhvi ilə nəticələnir.
Hüceyrənin bölünməsi

Amitoz bölünməyə birhüceyrəli orqanizmlərdə (məsələn, infuzorların böyük nüvəsi bu üsulla bölünür), bəzi yüksək dərəcədə ixtisaslaşmış txuma hüceyrələrində iltihab və regenerasiya proseslərində, həmçinin xəstə və qoca hüceyrələrdə rast gəlinir. Amitozu kartofun inkşaf edən kartof yumrusunda, endospermdə, dişiciyin yumurtalıq divarında, yarpaq sapağının prenxim hüceyrələrində, qaraciyər, dalaq, gözün boynuz qişası və döl qişası hüceyrələrində müşahidə edilir. Amitozdan sonra hüceyrə Mitoz yolla bölünə bilmir. Endomitoz bölünmə Bu bölünmədə nüvə bölünmədən, onun (nüvənin) örtüyü zədələnmədən genetik aparatı ikiləşir və mitolik aparat əmələ gəlir. Endomitoz üçün xarakterik olan əlamətlərdən biridə xromosomların reduplikasiyasıdır.
Hüceyrənin bölünməsi

Onlar spirallaşır, sonra isə bir-birindən ayrılıb, mitoz bölünmədəki metafaza fazasının formasını alırlar. Nəticədə xromosomların sayı artır, nüvənin həcmi böyüyür. Endomitoz bölünmədə nüvənin həcminin artmasına uyğun olaraq onun sitoplazması da artır, ümumilikdə isə hüceyrə böyüyür. Bunun əhəmiyyəti ondan ibarətdir ki, bu zaman zülalların sintezi gedir, ancaq mitoz bölünmədə isə zülalların sintezi dayanır. S.Q.Həsənova, A.Q.Qarayeva, Ə.H.Qədimov, M.R.Şəfiyeva — Genetika (Dərs vəsaiti) / Sumqayıt 2014 / Sumqayıt Dövlət Universiteti nəşri Arxivləşdirilib 2018-11-23 at the Wayback Machine
Qravitasiya sahəsi

Qravitasiya sahəsi — qravitasiyanın mövcud olduğu fiziki sahə. Fizikada gravitasiya sahəsi kütləvi bir cismin öz ətrafındakı yerə uzanan təsirini izah etmək üçün başqa bir kütləvi orqan üzərində bir qüvvə çıxaran bir modeldir. Beləliklə, bir çəkisi sahə qravitasiya hadisələrini izah etmək üçün istifadə olunur və kiloqramda (N / kq) yeni tonlarla ölçülür. Orijinal konsepsiyasında çəkisi kütlə kütlələri arasında bir qüvvə idi. Isaak Nyuton'tan sonra, Pierre-Simon Laplace bir cür yerin radiasiya sahəsi və ya maye kimi model çəkməyə cəhd göstərdi və 19-cu əsrdən etibarən çəkisi üçün şərhlər bir nöqtə cəlb deyil, bir sahədə model baxımından tədris edilmişdir. Bir sahə modelində, bir-birinə cəlb edən iki hissəcikdən daha çox, hissəciklər spacetime onların kütləsi vasitəsilə təhrif edirlər və bu təhrif bir "güc" kimi qəbul edilən və ölçülür. Belə bir modeldə maddə uzaq məsafənin əyriliyinə cavab olaraq müəyyən yollarla hərəkət etdiyini, ya da yerçəkən qüvvə olmadığını, ya da cazibə qüsursuz bir qüvvə olduğunu bildirir. Klassik mexanika Klassik mexanikada fizikada olduğu kimi, qravitasiya sahəsi fiziki bir miqdardır .
Qravitasiya sahəsi

Qravitasiya sahəsi Nyutonun universal qravitasiya qanunu ilə müəyyənləşdirilə bilər. Bu şəkildə müəyyən edilən kütləsi M bir hissəsi ətrafında qravitasiya sahəsi birbaşa hissəcik istiqamətində işarə edən bir vektorun hər nöqtəsindən ibarət olan bir vektor sahəsidir. Hər bir nöqtədə sahənin böyüklüyü universal qanunun tətbiqi ilə hesablanır və məkanda həmin nöqtədə hər hansı bir obyektdə vahid kütləə görə qüvvəni təmsil edir. Kuvvet sahəsində mühafizəkar olduğundan, güc sahələri ilə əlaqəli kosmosda hər bir nöqtədə bir kütlə kütləsinə görə bir skalyar potensial enerjisi var; bu, cazibə potensialı adlanır. Qravitasiya sahəsi tənliyidir. g F m d 2 R d t 2 R ^ | R | 2 burada F - qravitasiya qüvvəsi, m - test hissəciklərinin kütləsi, R - test parçacığının mövqeyi, R - R istiqamətində vahid vektor, t - vaxt, G - qravitasiya sabitidir və ∇ - del operatorudur.
Əl-Xarəzmi

Əl-Xarəzmi (fars. محمد بن موسی خوارزمی, təq. 780[…], Xarəzm – təq. 850, Bağdad) — riyaziyyat, astronomiya və coğrafiya sahələrində fəaliyyət göstərmiş məşhur Xarəzmli alim. Riyaziyyat sahəsindəki çalışmaları müasir cəbr elminin inkişafına böyük təkan vermişdir.
Rafael Ağayev

Rafael Ağayev (4 mart 1985, Sumqayıt) — Azərbaycan karateçisi, 6 dəfə dünya çempionu, 11 dəfə Avropa çempionu. Ağayev Rafael Mahir oğlu 4 mart 1985-ci ildə Sumqayıt şəhərində anadan olub. Atasının yolu ilə gedərək 7 yaşından futbolla məşğul olub. Eyni zamanda ilk məşqçisi, Rafael Məmmədovun məktəbində karate ilə məşğul olmağa başlayıb. İlk məşqçisi onda karateyə qarşı böyük sevgi oyada bilmiş, ona ilk vərdiş və bacarıqları alışdırmışdır. İlk milli yarışlarda iştirak etməklə o, diqqəti özünə çəkmiş və Füzuli Musayevin rəhbərliyi altında respublikanın ən məşhur idman klublarından biri olan "Budokan"da məşq etməyə başlamışdır. Rafael Ağayev artıq ilk respublika çempionatında bütün rəqibləri üzərində inamlı qələbə qazanaraq Milli Karate Federasiyasının prezidenti Yaşar Bəşirovun diqqətini cəlb edə bilmişdi.
Rafael Ağayev

O, beynəlxalq yarışlarda ilk dəfə olaraq milli yığma komandanın tərkibində 1997-ci ildə, Macarıstanda keçirilən açıq Dünya Kubokunda iştirak etmişdir. Növbəti il o, İngiltərənin açıq çempionatının qalibi olmuş və bundan sonra, heç bir yarışdan medalsız geri qayıtmamışdır. Rafael Ağayev, karate ilə məşğul olmağa yeddi yaşında başlayıb. İdmanda atdığı ilk addımlarda Rafael Məmmədovun (məşqçi) rolu həlledicidir. Brüs Linin lent yazılarını seyr etmək Rafaeli ruhlandırırdı. Həmin vaxtı o uşaq idi və Brüs Linin məşq etdiyi kunq-fu idman növünü karate ilə səhv salırdı. Uşaqlıqda dəcəl olduğu üçün valideynləri onun karate ilə məşğul olmağına qərar verdilər.
Rafael Ağayev

Valideynləri onu həvəsləndirirlər. Həmişə yarışdan əvvəl Allaha dua edir. 2013-cü ildə ayağından zədə aldığı üçün 2014-cü ilə yarışlara qatıla bilmədi. 2015-ci ildə yenidən var gücü ilə mübarizə aparmağa başlamışdır. İtaliyanın "Yuventus" klubunun sadiq azarkeşidir. 2003-cü ildə 21 №-li orta məktəbi bitirdikdən sonra Azərbaycan Dövlət Bədən Tərbiyəsi və İdman Akademiyasının təkmübarizlik fakültəsinə daxil olmuş, 2007-ci ildə oranı güləşmə və onun metodikası karate üzrə məşqçi-müəllim ixtisası üzrə bitirmişdir. Peşəkar karyerası Hərbi xidmətdən sonra perspektiv idmançı kimi Azərbaycan Müdafiə Nazirliyinin idman klubuna keçirilmişdir.Fərdi yarışlarda ən çox dünya çempionu olan idmançı kimi Ginnesin Rekordlar kitabına düşüb.14 fevral 2024-cü ildə Azərbaycan Karate Federasiyasının WKF üzrə vitse-prezidenti təyin olunub.
Rafael Ağayev

Birinci Avropa Oyunlarında 75 kiloqram çəki dərəcəsində karatenin kumite növü üzrə Rəfael Ağayev 2015 Avropa Oyunlarında ilk görüşü ukraynalı İlya Nikulinə 3:0 hesabı ilə qalib gəlmişdir. İdmançı ikinci görüşdə türkiyəli Erman Eltemura 3:5 hesabı ilə məğlub olmuşdur. Qrupun son görüşündə latviyalı Ruslan Sadıqova 3:1 hesabı ilə qalib gələn Rəfael Ağayev yarımfinala yüksələ bilmişdir. O, yarımfinalda Almaniya idmançısı Noah Bitchini 1:0 hesabı ilə məğlub edərək final görüşünü İtaliya idmançısı Luici Busa ilə keçirmişdir. O, görüşün son saniyələrində fərqlənərək birinci Avropa Oyunlarının çempionu adını qazanmış, qızıl medala sahib olmuşdur. Dövlət təltifləri 3-cü dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni — Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 12 avqust 2021-ci il tarixli 2856 nömrəli Sərəncamına əsasən XXXII Yay Olimpiya Oyunlarında qazandığı nailiyyətlərə və Azərbaycan idmanında xidmətlərinə görə Rafael Mahir oğlu Ağayev 2-ci dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni ilə təltif edildi. Həmçinin bax Azərbaycan 2020 Yay Olimpiya Oyunlarında
Xeyirxahlıq

Xeyirxahlıq — insan insanın dostu, yoldaşı və qardaşıdır. Xeyirxahlıq insanlar arasındakı münasibətlərdə təzahür edir, təmənnasız, heç bir əvəz ummadan edilən yaxşılıq kimi meydana çıxır. Hələ ən qədim yazılı abidəmiz olan "Avesta"da həyat xeyirlə şərin mübarizəsi şəklində verilir və bu mübarizənin gec-tez xeyirin qələbəsi ilə bitəcəyi göstərilir. Bu da onu göstərir ki, xeyirin şər üzərindəki qələbəsi bəşərin öz arzusu, öz amalıdır. Şair və yazıçılarımız da öz əsərlərində həmişə xeyirxahlığa geniş yer vermiş, xeyirin şər üzərindəki qələbəsini əks etdirmişlər.
Xeyirxahlıq

Bu cəhətdən dahi şairimiz Nizami Gəncəvinin "Xeyir və Şər" mənzum hekayəsi diqqəti daha çox cəlb edir. "Yeddi gözəl" poemasında Çin şahzadəsinin söylədiyi bu hekayətdə xeyirlə şərin mübarizəsi əks etdirilir. Əsərdə Xeyir, kürd və kürdün qızı xeyirxah qüvvələr, xeyirxahlığı təmsil edən surətlərdir. Şər isə burada pisliyi, mənfiliyi əks etdirir. Susuz səhrada Xeyir bir içim su üçün Şərə yalvarır, ona qiymətli ləl təklif edir, lakin Şər öz adı kimi iş görərək nəinki Xeyirə su vermir, əksinə, gözlərini də çıxararaq onu tək-tənha qoyub gedir.
Xeyirxahlıq

Xeyiri bir kürd qızı xilas edir. Gözlərini isə qızın atası sağaldır. Xeyir bunların yanında qalaraq bir ailə kimi yaşayır. Kürd ona öz doğma övladı kimi münasibət göstərir, qızını da Xeyirə verərək bütün var-dövlətini onun sərəncamına verir. Xeyir, kürd və kürd qızı arasında olan münasibətlər təmənnasız olub, əsl xeyirxahlıq nümunələridir.
Xeyirxahlıq

Onların hər birinin xeyirxahlığı cavabsız qalmayıb, digəri tərəfindən yüksək qiymətləndirilir. İnsanlar arasındakı münasibətlərdə təzahür edir, təmənnasız, heç bir əvəz ummadan edilən yaxşılıq kimi meydana çıxır. Xeyirxahlıq İnsani keyfiyyətlərdən biridir. Xeyirxahlığın insanlığa təsiri Həyata, ətrafımıza nəzər salsaq, hər şeyin qoşa yaradıldığının şahidi olarıq: isti-soyuq, hündür-alçaq, gecə-gündüz, güclü-zəif, zəngin-yoxsul. Görürük ki, Allah (c.c) birisinə göz vermiş, başqasını kor yaratmışdır; biri sağlam, digəri xəstə, yaxud əlildir.
Xeyirxahlıq

İlk baxışdan insan buna təəccüblənir: nə üçün Allah hamını bərabər yaratmamışdır? Kimlərsə: – "Nə üçün bu bölgüdə hamıya eyni pay düşmür?" – deyə düşünə bilər. Bu sualın cavabını çox vaxt belə verirlər: "Ruzi məsələsində Allah birini digərindən üstün qılmışdır". Bəzən insanlar səbrsiz, yaxud Allaha inamları zəif olduğundan, Allahın sifətlərini yaxşı bilmədiklərindən bu cür düşünə bilirlər, halbuki həmin insanlar ətraflarına diqqət etsələr, görərlər ki, Allah hamıya ruzini bol-bol verir.
Xeyirxahlıq

Kimisinə uşaqlığında, kimisinə gəncliyində, kimisinə qocalığında. Ruzi təkcə mal, mülk, yemək, içmək deyildir. Allah kimisinə çoxlu mal, mülk verir, digərinə gözəl, tərbiyəli övlad, başqa birisinə qiymətli qonşular, qohum və s. verir. Əgər insanlar hamısı bərabər yaradılsaydılar, onların bir-birinə yardım etmə ehtiyacı olmaz, o zaman da insanlar arasında heç bir əlaqə olmaz, insan toplum, cəmiyyət halında yaşaya bilməzdi. Doğrudan da əgər hər kəs ona verilən şeyin üstündə əssə, kimsə başqasına yardım, kömək etməsə, həyatın dadı, mənası olarmı?
Xeyirxahlıq

Əgər güclü zəifə, gözü olan kora, tox olan aca yardım etməyəcəksə, o zaman bizə insan deməyin mənası vardırmı? Uca Yaradan yardımlaşmanı əmr edərkən onun əsas cəhətini belə müəyyən etmişdir: "…bir-birinizlə yaxşılıq etmək, pislikdən uzaq durmaq üçün yardımlaşın. Günah işləməkdə və pis əməllər törətməkdə yardımlaşmayın. Allahdan qorxun." Uca Peyğəmbərimiz HZ. Məhəmməd (s.a.v) çox sevdiyi HZ. Əli belə deyərdi: "Bir mömin qardaşımızın ehtiyacını ödəmək bizim üçün dünya dolusu qızıl və gümüşə sahib olmaqdan daha dəyərlidir".
Xeyirxahlıq

Bir gün HZ. Əlinin oğlanları xəstələnmişdilər. O, uşaqları sağalınca üç gün oruc tutmağa niyyət etmişdi. Onlar sağalan kimi HZ. Əli və HZ. Fatimə anamız verdikləri sözə əməl etdilər. İftar vaxtı çatanda bir yoxsul qapını döyüb yardım istədi. HZ. Əli ağzına bir tikə qoymadan yeməklərini ona verdi.
Xeyirxahlıq

İkinci axşam da, üçüncü axşam da eyni hadisə təkrar olundu. Üç gün iftarlarını yalnız su ilə açdılar. Bu fədakarlığa görə bu Ayə endi: "Onlar yeməyə iştahaları olduğu halda yoxsulu, yetim və əsiri doydururlar. "Biz yalnız Allah bizdən razı qalsın deyə yediririk, sizdən də nə bir qarşılıq, nə də bir təşəkkür istəmirik." Xeyirxahlıq və yardım həm maddi, həm də mənəvi olur.
Xeyirxahlıq

Yarımlaşmanın ən qiymətlisi mənəvi yardımlaşma hesab olunur. Bu gün dünyada insanlar maddi vəziyyəti pis olanlar, həmçinin müharibədən, təbii fəlakətdən zərər çəkən insanlara yardım etmək üçün müxtəlif cəmiyyətlər, təşkilatlar qururlar. Bu insanlığı göstərən başlıca amillərdən biridir. Nə yaxşı ki, bu gün bu ənənə yetərincə və layiqincə yerinə yetirilir. Hamımız bilirik və danılmaz faktdır ki, uşaqlar evində gözü yollara dikilən neçə-neçə körpələrimiz var.
Xeyirxahlıq

Hətta normal həyat yaşamından məhrum olub, əlil kimi yaşamağa məhkum olunan uşaqlar da az deyil. Bu uşaqların həyatdan umduqları əslində maddi sevinc yox, mənəvi xoşbəxtlikdir. Gözlərində yaşanan sevincin işığı bunu anlamaq üçün kifayət edir. Bu gün onlar normal uşaqların sahib olduqları imkanlardan məhrum biridirlər. Onlar da qaynayıb qarışmaq, cəmiyyətin atılmış, kiməsə lazım olmayan bir üzvi kimi yaşamaq acısından xilas olmaq istəyirlər, amma əlimizdə olan onların taleyini dəyişmək yox, onlara maddi və mənəvi dayaq durub, onların həyat eşqlərini sönməyə qoymamaqdır.
Xeyirxahlıq

Bəlkə də çoxları bunun fərqində belə deyillər, lakin insan vicdanının səsinə qulaq asıb, bir saaatlıq belə özünü həmin gözüyolda uşaqların yerində görə bilsə, demək onlar üçün yardım etməyi də düşünəcək. Allah ruzini bizə verir ki, onu paylaşmağı, ehtiyacı olanla bölməyi də unutmayaq. Unuduruqsa, bu insan olsaq da insaniyyətdən xəbəri olmamaq deməkdir bizim üçün. Tarix özü də heç vaxt xeyirxah əməlləri unutmur. Xeyirxahlığı ilə insanların qəlbində əbədi yer tutmuş şəxsiyyətlərimizi hamımız yaxşı xatırlayırıq.
Xeyirxahlıq

Gəlin unutmayaq ki, ən böyük əxlaqi vəzifə öz qəlbini xeyirxahlığa öyrətməkdən, başqalarına da bunu təlqin etməkdən ibarətdir. Xeyirxah iş, xeyirxah əməl insanı mənən ucaldır, onu yaşadığı cəmiyyətin ən ləyaqətli üzvünə çevirir. Hər zaman yaxşılıq etmək üçün yaşayın, yaxşılıq edən yaxşılıq tapar… Gəlin bu sevinci yaşatmaq üçün yaşayaq! Xeyirxahlıq məfhumu olmasaydı, insanlıq da olmazdı… Gəlin xeyirxahlıq etmək üçün gecikməyək! Azərbaycan xeyriyyəçiləri Hacı Zeynalabdin Tağıyev Musa Nağıyev
Troya müharibəsi

Troya müharibəsi — E.ə 1193–1183-cü illərdə Kiçik Asiyanın qərb sahillərində baş vermişdir. Yunan mifologiyasına əsasən hələ Homer eposuna qədər mövcud olmuş hadisədir. Mifologiyaya görə Troya şahzadəsi Paris öz gözəlliyi ilə məşhur olan Sparta çariçası Yelenanı qaçırdır. Qisas almaq üçün Axeylilər qoşun toplayaraq, böyük bir donamna ilə Troyaya hücuma keçirlər. On illik müharibədə çox itkilər verilir.
Troya müharibəsi

Nəticə etibarilə Troya bir hiylənin qurbanına çevrilərək süqut edir. Troya şəhərində vətəndaş müharibəsi zamanı afinalılar tryolalıları məğlub etmiş və onları özlərinə tam tabe etmək üçün torpaqlarını duzlamışdır. Bununla da şəhərdə aclıq səfalət hökm sürmüşdür. Bir çox epik şairlər bu müharibəni əsərlərində əks etdirmişdirlər. E.ə.
Troya müharibəsi

VIII əsrdə Homer özünün dahi "İliada" əsərində Troya müharibəsini geniş və məzmunlu tərənnüm etmişdir. Hələ yüz il bundan qabaq yunan mifologiyasının bir parçası olan Troya müharibəsi və ya Troya şəhəri xalis fantaziya məhsulu sayılsa da 1871-ci ildə arxeoloji möcüzə baş verir. Arxeoloq Henrix Şliman indiki Türkiyənin Hisarlıq bölgəsində qazıntılar apararaq Troya qalıqlarını aşkar etmişdir. Peley və Fetidanın toyu Zevsin oğlu Egin çarı Eakın Pelin, Telamon və Fok adlı üç oğlu varmış. Fok Eakın nereida Psamafayadan olan oğlu idi. Fokun daha fərasətli olması digər qardaşları ona qarşı qısqanc etmişdir.
Troya müharibəsi

Buna görə də onlar Foku öldürərək cəsədini meşədə gizlədirlər. Üstü açıldıqdan sonra Eak hər iki oğlunu — qardaş qatillərini Eginadan qovur. Bu minvalla qardaşlardan Telamon Salaminə və Peley isə Fitiyaya gələrək çar olur. Peley ölməz olmasa da ona ilahə nereid Fetida ilə evlənmək nəsib olur. Rəvayətə görə bundan hələ öncə Zevs və Poseydon Fetida üstündə bir-birilərindən küsmüş idilər.
Troya müharibəsi

Lakin Fetidanın onlara bir sir açaraq, onun yalnız atasının gücünə malik oğlan uşağı dünyaya gətirəcəyini deyir. Öz səltənətlərini itirə biləcəklərindən ehtiyat edən tanrılar Fetidanı ölməz olmayana ərə verməyi qərara alırlar. Bu şərəfə isə Fessalidə ən çox tanrılardan qorxan Peley layiq görülür. Fetida ilə Peleyin Pelionda möhtəşəm toy mərasimi keçirilir. Tanrılar olimpdən enərək toya təşrif buyuraraq çoxlu hədiyələr gətirirlər.
Troya müharibəsi

Muzaların gözəl nəğmələri və Apollonun kifar çalması məclisi daha da canlandırmışdır. Toya dəvətli olmayan yeganə ilahə Erida idi. Bunun qisasını almaq üçün Erida məclisdə şənlənənlərin arasına "gözəllər gözəlinə" yazılmış bir alma atmış olması, onu əldə etmək üçün Hera, Afina (mifologiya) və Afrodita arsında qızğın mübahisəyə səbəb olur. Bunu görən Zevs Hermesə ilahələri İdaya aparmağı bir çobanın seçimi ilə gözəllər gözəlini təyin etməyi tapşırır. Bu arada çar Priamın oğlu Paris (mifologiya) sürü otararkən ilahələri görcək qorxuya düşür.
Troya müharibəsi

Hermes Zevsin tapşırığını ona bildirir. Hera əgər onu seçərsə Parisi həm Avropa həm də Asiyanın çarı edəcəyini, Afina onu məğlubedilməz döyüşçü edəcəyini, Afrodita isə ona dünyanın ən gözəl qadınını — Elenanı verəcəyini vəd edir. Paris almanı Afroditaya verməyi qərara almaqla Troya müharibəsinə doğru ilk addımı atmış olur. Rəvayətə görə Plevrona çarının qızı Leda Evrota çayında yuyunarkən onun qucağına qartal təqibindən qaçan qu quşu pənah gətirir. Qu quşu cildinə girərək Zevs Ledanın könlünü almağa nail olur.
Troya müharibəsi

Bu hadisədən sonra Ledanın Yelena adlı gözəllər gözəli bir qızı və əkiz qardaşlar: Kastora və Polidevka dünyaya gəlmiş olurlar. Yelena və Kastor Zevsdən dünyaya gəldikləri üçün ölməz olurlar, Polidevk isə Ledanın Tindareyadan olan oğlu olduğu üçün ölməz olmur. Yelena on doqquz yaşına çatdıqda Tesey onu oğurlayaraq Afidn qalasında saxlayır. Lakin ağır mübarizədən sonra qardaşları Kastor və Polidevk onu azad edirlər. Bu hadisədən sonra Tindarey onu ərə verməyi qərara alır.
Troya müharibəsi

Qıza elçilik edənlərin sayı hesabı olmur. Tindarey qıza evlənmək istəyənlər arasında belə bir şərt qoyur. Kimə qismət olmasından asılı olmayaraq heç kim onu ərindən oğurlamağa cürət etməməlidir. Əgər bu baş verərsə yerdə qalanlar qaçırana qarşı birgə vuruşmalıdırlar. Yelena ərə getmək üçün Atreyanın oğlu və Aqamemnonun qardaşı Menelayı seçir.
Troya müharibəsi

Toydan doqquz il keçdikdən sonra Paris Afroditanın göstərişilə Spartaya gəlir. Doqquz günlük qonaq qəbulundan sonra Menelay onuncu gün Kritə ana tərəfdən olan babasının dəfninə gedir. Vəziyyətdən istifadə edən Afrodita Yelenanı ofsunlayaraq Parisin qucağına atmış olur. Gecə ikən Parislə gəmiyə minərək çar sarayını və doğma qızını tərk edir. Müharibəyə hazırlıq Yelenanın qaçmasından sonra Spartaya geri dönən Menelay onu haqlamış rüsvayçılığı görüb dərhal Mikenaya qardaşı Aqanemnonun yanına gələrək kəsilmiş şərt əsasında ona kömək etməyi xahiş edir.
Troya müharibəsi

Aqnemnon hər tərəfə carçılar göndərərək onları hərbi yürüşə hazır olmağa çağırır. Bu çağrılanların içərisində Odissey və Axilles də vardir. Axilles Peleya və Fetidanın sevimli oğlu idi. Fetida ölməz etmək üçün ərindən gizlin gecələr Axillesi odda saxlayarmış. Bir dəfə təsadüfən bunu görən Peley dərhal uşağı fetidanın əlindən alaraq bu məqsədin qarşısını almış olur. Bundan acığa düşən nereida Fetida dənizin dibinə atasının yanına çəkilmiş olur.
Troya müharibəsi

Peley Axillesin tərbiyəsilə məşğul olmağı kentavr Xirona tapşırır. Xiron ona döyüşməyi, at sürməyi musiqini və təbibliyi öyrədir. Nəhayət axeyalı qoşunlarının toplanış yeri Beotindəki Avlida təyin edilir. Troyaya qarşı yürüşdə iştirak edən yunanlar Homerin dilindən axeylər, argivlər eləcə də danaylar adlandırılır. Coxsaylı qoşuna malik olduğuna görə tam orduya rəhbərlik və komandanlığı Atreyanın oğlu Aqamemnon edir.
Troya müharibəsi

Aqamenon Yelenanın bacısı Klimestraya evlənərək qaynatası Tindareyanın hesabına Miken taxtına oturur. Onunsəltənətinə Arqos və çoxlu adalar daxil idi. Aqamenonun kiçik qardaşı Menelay isə Sparta çarı idi. Yelenadan dünyaya gələn qızı Germiondan başqa onun kənizdən Meqapenf adlı oğlu da olmuşdur. İliadada Menelay sarışın, enlikürək, azdanışan, təcrübəli və həddən ziyadə həlim qəlbli təsvir edilir. Alicənab İtaka çarı Odissey öz dərrakəsi və hazırcavablığı ilə müharibədə bir çox çətinliklərdən məharətlə çıxması ilə seçilir. Digər qəhəmanlara böyük və kiçik Ayakslar aiddirlər.
Troya müharibəsi

Əsərdə Böyük Ayaksın qalxanı bir qalaya bərabər tutulur. Axeyləri içərisində ən yaraşıqlısı və cəsuru Axilles sayılır. Peley öz oğluna ona tanrılar tərəfindən toy günündə hədiyə etdikləri dəbilqə, zireh və qalxanı, və Xironun ona verdiyi çox ağır olan nizəni bağışlamışdır. Axilles bu müharibədə atası Peleyin küləkdən sürətli ölməz atları Ksanfa və Baliy ilə iştirak edirdi. Bu yürüşdə onu ayrılmaz dostu Menetiyanın oğlu Patrokl müşaiyyət edir.
Troya müharibəsi

Ayakslar bu döyüşdə əsas fiqurlardan sayılırlar. Onlardan biri Peleyin qardaşı oğlu Salaminli Ayaksdır ki, ona "Böyük" ya "Nəhəng" ləqəbi verilmişdir. Onunqalxanı bir qala qülləsini xatırladırmış. Onu özündən başqa heç kim qaldıra bilmirmiş. Onun qardaşlığı Telamonun Laomedatonun qızı Hesionadan olan oğlu Tevkr gözəl oxatan idi. İkinci Ayaks isə Lokr tayfasından olub, şərqi Lokridli Oileyanın oğlu idi. Hər iki Ayaks birlikdə döyüşərmişlər.
Troya müharibəsi

Bu müharibədə Axeylərin ordusunda daha başqa igidlər: Tideyanın oğlu qorxmaz Diomend, Minosun nəvəsi, Devkalionun oğlu İdomeney, Asklepin oğlanları Podaliriy və Maxon, Admetin oğlu Evmel, Pirifoyun oğlu Polipet, Heraklın oğlu Tlepolem, Tesey və Fedranın oğlanları Akamant və Demofont da iştirak edirdilər. "İliada" axeylərin rəqiblərini troyalılar və dardanlar adlandırır. Troya çarı müdrik və alicənab Laomedontun oğlu Priam idi. Onun həyat yoldaşı on doqquz oğul anası Hekuba Friqiya hökumdarı Dimantanın qızı idi. Priam digər arvadlarından daha otuz bir oğula və on doqquz qıza malik idi. Onun böyük oğlu Hektor nümunəvi, cəsur və xilaskar bir döyüşçü idi. Düşmənlər ondan bərk qorxar, silahdaşları isə onun cəsurluğunu, vətənpərvərliyini və gözəl ailə başçısı olmasını yüksək qiymətləndirərmişlər. Onun sevimli həyat yoldaşı Eetion çarının qızı Andromaxidən Astianakt adlı bir oğlu dünyaya gəlmişdir. Mifologiyaya görə Priamın digər oğlu Paris hələ Hekubanın bətnində olarkən ona yuxusunda agah olur ki, o, Troyaya od vurub yandıran qanlı bir baş doğmuşdur.
Troya müharibəsi

Priamın nikahdan kənar dünyaya gəlmiş və yuxuları yozmaq qabiliyyətə malik olan oğlu Esak doğulacaq uşağı öldürməyi məsləhət görür. Əks təqdirdə Troyanın sonuna az qaldığını soyləyir. Bir qula uşağı öldürməyi tapşırsalar da o, uşağa rəhm edib onu İdanın yamacınaataraq geri dönür. Burada uşağı Priamın çobanı taparaq onu böyüdür. daha sonralar Paris aşkarlanaraq ailəsinə geri qəbul olunur.
Troya müharibəsi

"İliadada" Paris qadınları valeh olduğu gözəlliyə malik və cazibədar olmaqla yanaşı lovğa və qorxaq təsvir edilir. "İliadada" digər Troya qəhrəmanlarından Anxizin oğlu Eney və ilahə Afrodita, Antenor, Priamın daha iki oğlu: Aqenor və Akamant, Troya ağsaqqalı Panfoy və onun oğlanları: Hiperenor, Evforb və Hektorun dostu və məsləhətçisi Polidamant təsvir edilir. Bu qəddar müharibədə troyalılar tərəfdən ölkənin dörd bir tərəfindən öz drujinaları ilə gəlmiş müttəfiqlər: Likiyin zəngin çarı Sarpedon, Sarpedon bəzi mənbələrdə Zevsin ya Avropadan ya da Laodamindən olan üç ömür yaşamağa qadir olan oğlu kimi onun yaxın silahdaşı isə Qlavk göstərilir. Priamın gözəl qızı Kassandraya Apollon vurulur. Kassandra Apollona ona ilahilik qüvvəsi verəcəyi təqdirdə müsbət cavab alacağını söyləyir.
Troya müharibəsi

Apollondan istədiyini alsa da Kassandra vədinə əməl etmir. Aldandığını görən Apollon verdiyini geri ala bilmədiyindən Kassandranı nəhlətləyir və elə edir ki, heç kim düz olmağına baxmayaraq Kassandranın peyğənbərliyinə inanmır. Müharibənin başlanması Hansı istiqamətdə Troyanın yerləşdiyini bilməyən axeylilər səhvən Misiy sahillərinə çıxırlar. Burada onların qarşısını Heraklın oğlu Misiy çarı Telef öz qoşunları ilə kəsərək onları geri qaçmağa məcbur edir. Bu döyüşdə Telef Axillesin nizəsindən sağalmaz yara alır.
Troya müharibəsi

Baxıcı onun yarasını yalnız onu yaralayan sağalda biləcəyini söyləyir. Telef yarasının sağalması müqabilində Troyanın yolunu axeylilərə göstərir. Uzun yolçuluqdan sonra Axeylilər Troadaya çatırlar. Baxıcıların kim Troya torpağına ilk qədəm qoysa nəsibi ölüm olacaq deməsindən sonra heç kim sahilə çıxmağa cürət etmir. Protiselay troya torpağına ilk qədəm basmış, çoxlu troyalı öldürmüş axiyalı olmuşdur.
Troya müharibəsi

Tezliklə Protiselay Hektorun nizəsinin qurbanına çevrilir. O dünyada əzab çəkən Protiselay Aidi üç saatlıq həyat yoldaşına baş çəkmək üçün yer üzünə qayıtmasına razı salır. Vaxt bitdikdən sonra Protiselay həyat yoldaşından onunla getməsini təklif etdikdə o, dərhal heç bir söz demədən Protiselayın xəncəri ilə özünü öldürür. Beləliklə də müharibə başlanmış olur. İfigeniyanın qurban verilməsi Bütün gəmilər Troyaya istiqamət alamaq üçün Avliddə toplaşırlar.
Troya müharibəsi

Lakin külək olmadığından dənizə çıxa bilmirlər. Bunu Artemidanın xallı maralını Aqamemnon öldürdüyü üçün onon qəzəbinə gəldiklərini izah edən kahin Kalxas Aqamemnonun böyük qızı İfigeniyanın qurban verilməsini çıxış yolu kimi göstərir. Aqamemnon etiraz etsə də ordunun itaətsizliyindən qorxaraq Odisseyin tədbirinə əsasən guya Axilles İfigeniyaya evlənirmiş adı altında qızını Alvidə gətizdirir. Bu müddətdə qurbanvermə mərasim üçün bütün hazırlıqlar görülür. Məsələdən xəbər tutan İfigeniya ümumi işin xeyrinə özünü qurban verməyə razı olur.
Troya müharibəsi

Bu an Artemida İfigeniyanı dərhal qoynuna alaraq uzaq Tavridə (indiki Krım yarımadası) aparır. Kalxasın bıçağının altında can verən isə xallı maral olur. Bu hadisədən sonra külək əsməyə başlayır və yunanlar Troyaya istiqamət götürürlər. Axeylilər ənənələri üzrə növbəti qurban vermə mərasimi keçirərkən qan kimi qırmızı bir ilan peyda olaraq yaxınlıqdakı sərçə yuvasındakı 8 quş balasını axırda isə ana sərçəni udur. Zevs onu dərhal daşa çevirir.
Troya müharibəsi

Bunun mənasını açan Kalxas Troyanın mühasirəsinin doqquz il çəkəcəyini və sonunda nəhəng şəhərin alınacağını soyləyir. Axillesın qəzəbi Axeylilərin doqquz il Troyaya həmlələri heç bir nəticə vermədi. Mühasirənin onuncu ili Apollonun kahini Xris axeylərin Fiva üzərinə yürüşü zamanı əsir alınmış qızı Xriseidanı azad edəcəkləri müqabilində böyük miqdarda dəfinə verəcəyini vəd edir. Bütün axeylər qızın atasına qaytarılmasına razı olsalar da Aqamemnon razılıq verməyərək qocanı kobudluqla qovur. Bundan hiddətlənən Apollon axeyliləri nəhlətləyərək, öz oxu ilə onlara həmlələr edir.
Troya müharibəsi

Müdaxilənin doqquzuncu günü Kalxant qoşunu inandırır ki, Apollonun həmlələrindən qurtarmağın yolu Xriseidanı qaytarmaqdır. Aqomemnon Axillesin Briseidanı ona verəcəyi təqdirdə Xriseidanı qaytaracağını bildirir. Axilles Briseidanı qaytararır. Lakin bunu özünə qarşı təhqir sayaraq düyüşdə iştirak etməkdən imtina edir. Axillesin dəstəyini itirən axeylilər məğlubiyyətə uğramağa başlayırlar.
Troya müharibəsi

Troya müharibəsində troyalıların qələbə çalmasını istəyən Zevs, onun göstərişi ilə Onir Nestor cildində Aqamemnonun yuxusuna girərək döyüşü başlayacağı təqdirdə yunanların qələbə çalacağını deyərək, onu aldatmış olur. Beləliklə qoşunlar qarşı-qarşıya gəlirlər. Qərara alınır ki, Paris və Menaley qarşıdurmasında kim qalib çıxarsa Yelena da ona qalacaqdır. Menaleyin Parisi yerə sərdiyini görən Afrodita dərhal arya girərək Parisi aradan qaçırdaraq saraya aparır. Eyni zamanda Afrodita oxçu Pandara Menelayı öldürməyi tapşırır.
Troya müharibəsi

Nəticədə hər iki qoşun mübarizə meydanına atılır. Lakin yenə də bir nəticə əldə edilmir. Parisdən seçiminə görə qisas almaq üçün Hera və Afinanın yerə enərək axeylilərə yardım etmələrini görcək öz ildrımları ilə həmlələr etməyə başlayır. Bu mübarızədə Troyalılara yardıma gəlmiş Frakiya çarı Res öldürülür. Patroklun ölümü Döyüşün sonrası günü Aqamemnon, Odissey və Diomed yaralı olduqlarından troyalılar üstünlüyü ələ keçirib axeylilərin gəmilərinə həmlələr etməyə başlayırlar.
Troya müharibəsi

Hera Zevsin qələbəni troyalılara hədiyə etməsi ilə razılaşmayıb hadisələrə müdaxilə etməyə qərar verir. Zevsin könlünü almaq üçün Afroditanın təmtəraqlı libasında onun hüzuruna gələrək nəhayət onu öz qoynuna salmağa müvəffəq olur. Zevsi yuxuya verdikdən sonra, Heranın göstərişilə Hipnos Poseydona xəbər çatdırır ki, axeylərə kömək etsin. Bu zaman Ayaksın atdığı nəhəng qaya parçası Hektoru yaralamış olur. Silahdaşları onu çətinliklə xilas edə bilirlər.
Troya müharibəsi

Tanrı Zevs ayıldıqda arzuolunmaz halla rastlaşır. Heranın vəziyyətdən xəbəri olmadığını söyləsə də Zevs onu geriyə Olimpə göndərir və Poseydona dərhal Troya sahillərini tərk etməyi tapşırır. Apollona Hektorun gücünü özünə qaytarmağı tapşırır. qüvvə toplamış Hektor yenidən döyüşə atılır. Patrokl Axillesdən döyüşə qatılmaq üçün izin istəyir.
Troya müharibəsi

Axilles ona troyalıların hücumu dəf edilənə qədər döyüşdə iştirakına izin verir. Patrokolun cəsurluqla döyüşü, Axillesin döyüşə qayıtdığı təsəvvürü yaradaraq troyalıları geri çəkilməyə məcbur edir. Bundan coşan Troya daxilinə soxulmağa çalışan Patrokla Apollonun onun kürəyinə endirmiş zərbə mane olur. Zərbədən özünə gəlməmiş Evforbun nizəsinə tuş gəlir və Hektor ona ölümcül zərbəsini endirmiş olur. Dəbilqənin altında Axillesin olmadığını duyaraq pərt olur.
Troya müharibəsi

Patroklun ölüm xəbəri Axillesi hədsiz sarsitmış olur. Hektor və Axilles Anası Fetidanın Axillesə taleyinə Moyralar tərəfindən Hektordan sonra ölüm yazdıqlarını deməsinə baxmayaraq Partoklun qisasını almaq qərarına gəlir və vuruşmaq üçün axeylərə qoşulduğunu bildirir. Qaşısına çıxan bütün troyalıları amansızcasına qılıncdan keçirir. Troyalılar geri çəkilərək şəhər divarları daxilində qərar tuturlar. Meydanda təklənən Hektor boynundan Axillesin nizəsindən ölümcül yara alır.
Troya müharibəsi

Sonra Axilles qəddarlıqla onu cəsədini ayağından döyüş arabasına bağlayaraq meydan boyu sürüyərək axeylilərin ayaqlarına atır. Beləliklə qisasını almış Axilles dostu Patrokolu yandıraraq dəfn mərasimini keçırmiş olur. Axillesın ölümü Troyalılar Tifon və Eosun oğlu cəsur epiop çarı Memnonun köməyə gəlməsindən ruhlanaraq axeylilərə hücuma keçirlər. Memnon Axillesin silahdaşı Antiloxu öldürür. Axilles əvəz çıxmaq üçün Memnonla qarşılaşır.
Troya müharibəsi

Fetida və Eos olimpə qalxaraq Zevsdən hər ikisinə rəhm etməyi yalvarırlar, lakin Moyralar Memnonun ölüm qərarını vermiş olurlar. Memnonu öldürdükdənsonra qaçan troyalıları təqib edən Axilles şəhərin qapısında Apollon tərəfindən durdurulur. Apollonun göstərişi ilə Paris onun dabanını nişan alaraq öldürmüş olur. Anası Fetida bacıları nereidalar və muzalarla birlikdə ağılar deyərək on yeddi gün tanrılarla birlikdə ağlaşaraq ona yas tuturlar. On səkkizinci gün cəsədi oda verirlər.
Troya müharibəsi

Troyanın süqutu Bir səhər troyalılar gözlərinə inanmırlar. Onlar şəhər divarının xaricində nəhəng bir at görürlər. Onun tanrıların Troyaya ərməğanı olduğunu başa düşərək şəhərə aparmaq üçün divarın bir hissəsini sökərək Priyamın sarayının önünə sürüyürlər. Troyalıları agah etmək üçün Kassandra atın içində axeylərin gizləndiyini desə də heç kəs ona inanmır. Apollonun kahini Laokoont troyalıları başları uzərini kəsmiş bədbəxlikdən xəbərdar etmək üçün nizə ilə ata həmlə dir.
Troya müharibəsi

Bu zaman Poseydonun göndərmiş olduğu nəhəng bir ilan dənizdən çıxaraq Laokoontu və onun iki oğlundan birinin canını almış olur. Troyalılar ilahə Afinaya xitab olunmuş ata vurduğu zərbəsinə görə Laokoontun cəzasını aldığını zənn edərək, bu "xilaskar ərməğanın" ətrafında şənlik edirlər. Gecə şəhər yuxulayarkən dənizdən aldıqları siqnalı görcək axeylilər Troya atını tərk edərək şəhərin qapılarını geri dönən qoşunun üzünə açırlar. Beləliklə nəhəng alınmaz Troya hiylənin qurbanına çevrilir və süqut edir. Qəhrəmanlar geri dönür Aqamemnonun öldürülməsi Xarici keçidlər Arxivləşdirilib 2010-11-24 at the Wayback Machine Panaghiotis Christou, Katharini Papastamatis, Griechische Mythologie, 2008 ISBN 978-88-476-2283-8
Tövbə surəsi

ət-Tovbə (Tövbə) surəsi (Mədinədə nazil olmuşdur, 129 ayədir) Bu surə Quranın "Bismillahir-rəhmanir-rəhim! "-lə başlamayan yeganə surəsidir. 1 (Bu,) Allah və Onun Elçisi tərəfindən əhd bağladığınız müşriklərə bir xəbərdarlıqdır. 2 Elə isə yer üzündə dörd ay gəzib dolaşın və bilin ki,siz (müşriklər) Allahdan yaxa qurtara bilməyəcəksiniz və Allah kafirləri rüsvay edəcəkdir. 3 (Bu,) Allah və Onun Elçisi tərəfindən ən böyük həcc günü insanlara Alla-hın və Onun Elçisinin müşriklərdən uzaq olma-sını (elan edəcək) bir bildirişdir. Əgər tövbə etsəniz,bu sizin üçün xeyirli olar. Yox əgər üz döndərsəniz,bilin ki,siz, Allahdan yaxa qurtara bilməyəcəksiniz. Kafirləri üzücü bir əzabla müjdələ.
Tövbə surəsi

4 Saziş bağladıqdan sonra onu pozmamış və sizin əleyhinizə heç kəsə yardım göstərməmiş müşriklər istisnadır. On-larla olan müqavilənizi, müddəti bitənədək yerinə yetirin. Həqiqətən, Allah müttəqiləri sevir. 5 Haram aylar bitdikdə müş-riklərə harada rast gəlsəniz, öldürün, onları əsir tutun, onları mühasirəyə alın və onlara hər yerdə pusqu qurun. Əgər tövbə etsələr, namaz qılıb zəkat versələr, onları sərbəst buraxın. Çünki Allah Bağışlayandır, Rəhmlidir. 6 Əgər müşriklərdən biri səndən aman diləsə, ona aman ver ki, Allahın sözünü eşitsin. Sonra onu özünün xatircəm olduğu yerə çatdır.
Tövbə surəsi

Çünki onlar (haqqı) bilməyən bir camaatdır. 7 Məscidulharamın yanında saziş bağladığınız kəslər istisna olmaqla müşriklərin Allah və Onun Elçisi yanında nə əhdi ola bilər? Nə qədər ki, onlar sizinlə düzgün davranır, siz də onlarla düzgün davranın. Həqiqətən, Allah müttəqiləri sevir. 8 Necə (ola bilər)?! Əgər onlar sizə qalib gəlsələr, nə qohumluq əlaqəsinə, nə də əhdə riayət etməzlər. Onların qəlbində nifrət olduğu halda, dildə sizi razı salmağa çalışarlar. Onların çoxu fasiqlərdir.
Tövbə surəsi

9 Onlar Allahın ayələrini ucuz qiymətə satır və (insanları) Onun yolundan döndərirdilər. Onların tutduqları iş necə də pisdir! 10 Onlar möminlərlə münasibətdə nə qohumluq əlaqəsinə, nə də əhdə riayət etmirlər. Onlar həddi aşanlardır. 11 Əgər tövbə etsələr, namaz qılıb zəkat versələr, onlar sizin din qardaşlarınızdır. Biz ayələri bilən adamlara beləcə izah edirik. 12 Əgər kafir başçılar əhd bağladıqdan sonra andlarını pozub dininizə böhtan atsalar, onlarla vuruşun, çünki onlar anda əhəmiyyət verməzlər. Bəlkə, (küfrdən )əl çəkələr.
Tövbə surəsi

13 Məgər siz andlarını pozan, Peyğəmbəri (öz yurdundan) qovmaq fikrində olan, özləri də sizinlə (döyüşü) birinci başlayan bir camaatla vuruşmayacaqsınız? Məgər onlardan qorxursunuz? Əgər möminsinizsə, daha çox Allahdan qorxmalısınız. 14 Onlarla vuruşun ki, Allah sizin əllərinizlə onlara əzab versin, onları rüsvay etsin, sizə onların üzərində qələbə çaldırsın, mömin camaatın qəlbini sevindirsin 15 və möminlərin qəlbindən qəzəbi silib aparsın. Allah istədiyi kəsin tövbəsini qəbul edər. Allah Biləndir, Müdrikdir. 16 Yoxsa elə hesab edirsiniz ki, Allah sizlərdən cihad edənləri, Allahdan, Onun Elçisindən və möminlərdən başqasını özlərinə sirdaş tutmayanları sınamadan siz sərbəst buraxılacaqsınız? Allah nə etdiklərinizdən xəbərdardır.
Tövbə surəsi

17 Müşriklər küfr etdiklərini bildikləri halda, (onlara )Allahın məscidlərini abadlaşdırmaq yaramaz. Onların əməlləri puça çıxmışdır. Onlar Odda əbədi qalacaqlar. 18 Allahın məscidlərini yalnız Allaha və Axirət gününə iman gətirən, namaz qılan, zəkat verən və Allahdan başqa heç kəsdən qorxmayanlar abadlaşdırar. Ola bilsin ki, onlar doğru yolla gedənlərdən olsunlar. 19 Doğrudanmı siz hacılara su verməyi və Məscidulharamı abadlaşdırmağı Allaha və Axirət gününə iman gətirib Allah yolunda cihad edənlərlə eyni tutursunuz? (Bilin ki,) onlar Allahın yanında bərabər sayılmırlar. Allah zalım milləti doğru yola yönəltməz.
Tövbə surəsi

20 İman gətirib hicrət edən və Allah yolunda öz malı və canı ilə cihad edənlərin Allah dərgahında ən yüksək dərəcələri vardır. Məhz onlar nicat tapanlar-dır. 21 Rəbbi Öz tərəfindən onları bir mərhəmət, razılıq və içərisində onlar üçün tükənməz nemətlər olan Cənnət bağları ilə müjdələyir. 22 Onlar orada əbədi qalacaqlar. Şübhəsiz ki, ən böyük mükafat Allah dərgahındadır. 23 Ey iman gətirənlər! Əgər atalarınız və qardaşlarınız küfrü imandan üstün sayırlarsa, onları dost tutmayın. Sizlərdən onları dost tutanlar zalımlardır.
Tövbə surəsi

24 De: 'Əgər atalarınız, oğullarınız, qardaşlarınız, zövcələriniz, yaxın qohumlarınız, qazandığınız mallar, iflasa uğramasından qorxduğunuz alış-verişiniz və bəyəndiyiniz məskənlər sizə Allahdan, Onun Elçisindən və Onun yo-lunda cihaddan daha əzizdirsə, Allah Öz əmri ilə gəlincəyə qədər gözləyin. Allah günahkarları doğru yola yönəltməz'. 25 Həqiqətən, Allah əksər döyüşlərdə, habelə Huneyn günündə də sizə kömək etmişdi. O zaman çoxluğunuza aludə oldunuz, amma (bu )sizin karınıza gəlmədi. Yer üzü, genişliyinə baxmayaraq, sizə dar gəldi, sonra geriyə çevrilib qaçdınız. 26 Sonra Allah Öz Elçisinə və möminlərə əminlik nazil etdi, görə bilmədiyiniz döyüşçülər göndərdi və kafirlərə əzab verdi. Budur kafirlərin cəzası. 27 Bundan sonra isə Allah istədiyinin tövbəsini qəbul edər.
Tövbə surəsi

Çünki Allah Bağışlayandır, Rəhmlidir. 28 Ey iman gətirənlər! Həqiqətən də, müşriklər murdardırlar. Odur ki, özlərinin bu ilindən sonra Məscidulharama yaxınlaşmasınlar. Əgər kasıblıqdan qorxursunuzsa, (bilin ki,) Allah istəsə, Öz lütfündən (bəxş etməklə) sizi varlandırar. Həqiqətən, Allah Biləndir, Müdrikdir. 29 Kitab verilənlərdən Allaha və Axirət gününə iman gətirməyən, Allahın və Onun Elçisinin haram buyurduğunu haram saymayan və həqiqi din (olan İslam) etiqad etməyənlərlə, zəlil günə qalıb öz əlləri ilə cizyə verməyə məcbur oluncaya qədər vuruşun. 30 Yəhudilər: 'Üzeyr Allahın oğludur'– dedilər.
Tövbə surəsi

Xaçpərəstlər də: 'Məsih Allahın oğludur'– dedilər. Bu onların ağızlarından çıxan sözlərdir. (Bu,) daha əvvəlki kafirlərin sözlərinə oxşayır. Allah onları məhv etsin! Gör necə də (haq-dan) döndərilirlər! 31 Onlar Allahı qoyub baş keşişlərini və rahiblərini, bir də Məryəm oğlu İsanı tanrılar qəbul et-dilər. Halbuki onlara ancaq tək olan İlaha ibadət etmək əmr olunmuşdu. Ondan başqa tanrı yox-dur.
Tövbə surəsi

O, bunların şərik qoşduqları şeylərdən uzaqdır. 32 Onlar ağızları ilə Allahın nurunu söndürmək istəyirlər. Allah isə (buna) yol verməz, kafirlərin xoşuna gəlməsə də, O, Öz nurunu tamamlayar. 33 Müşriklərin xoşuna gəlməsə də, İslamı bütün dinlərdən üstün etmək üçün Öz Elçisini doğru yol göstərən rəhbərlə və haqq din ilə göndərən Odur. 34 Ey iman gətirənlər! Baş keşişlərdən və rahiblərdən çoxu insanların mallarını haqsız olaraq yeyir və (onları) Allah yolundan döndərirlər. Qızıl-gümüş yığıb onları Allah yolunda sərf etməyənləri üzücü bir əzabla müjdələ. 35 O gün bu (yığdıqları sərvətlər) Cəhənnəm odunda qızdırılacaq və bununla onların alınlarına, böyürlərinə və kürəklərinə damğa vurulacaq və (onlara:) 'Budur özünüz üçün yığdıqlarınız.
Tövbə surəsi

Elə isə dadın yığdıqlarınızı! '(– deyiləcəkdir.) 36 Həqiqətən, Allah yanında ayların sayı on ikidir. (Bunu )da Allah göyləri və yeri yaratdığı gündə Kitaba yazmışdır. Bunlardan dördü haram aylardır. Doğru din budur. Odur ki, bu aylarda özünüzə zülm etməyin. Müşriklər hamısı bir yerdə sizinlə vuruşduqları kimi, siz də hamınız bir yerdə onlarla vuruşun və bilin ki, Allah müttəqilərlədir.
Tövbə surəsi

37 (Haram ayı) təxirə salmaq ancaq küfrü artırır. Bununla da kafirlər azdırılırlar. Onlar bunu bir il halal sayır, bir il də haram sayırlar ki, Allahın haram etdiyi ayların sayını uyğunlaşdırsınlar və Allahın haram buyurduğunu halal etsinlər. Beləcə, onların pis əməlləri özlərinə gözəl göstərildi. Allah kafir adamları doğru yola yönəltməz. 38 Ey iman gətirənlər! Sizə nə olub ki, 'Allah yolunda döyüşə çıxın! '– deyildikdə yerinizdə qaxılıb qalırsınız?
Tövbə surəsi

Olmaya, axirətdən daha çox dünya həyatından razısınız? Halbuki dünya həyatının keçici zövqü axirətlə müqayisədə çox dəyərsiz bir şeydir. 39 Əgər döyüşə çıxmasanız, (Allah) sizi üzücü bir əzaba düçar edər və sizi başqa bir camaatla əvəz edər. Siz isə Ona heç bir zərər yetirə bilməzsiniz, çünki Allah hər şeyə qadirdir. 40 Əgər siz (Peyğəmbərə) kömək etməsəniz, (bilin ki,) Allah ona artıq kömək göstərmişdir. O vaxt kafirlər onu iki nəfərdən ikincisi olaraq (Məkkədən) çıxartdılar. O iki nəfər mağarada olarkən (onlardan) biri öz yoldaşına (Əbu Bəkrə) dedi: 'Qəm yemə, Allah bizimlədir!' (Bundan sonra) Allah ona arxayınlıq nazil etdi, sizin görmədiyiniz döyüşçülərlə ona yardım göstərdi və kafirlərin sözünü alçaltdı.
Tövbə surəsi

Ancaq Allahın Sözü ucadır. Allah Qüdrətlidir, Müdrikdir. 41 (Sizə) yüngül (gəlsə də), ağır (gəlsə də), döyüşə çıxın, malınız və canınızla Allah yolunda cihad edin! Biləsiniz ki, bu sizin üçün daha xeyirlidir. 42 Əgər səfəriniz gəlir gətirən və yüngül bir yürüş olsaydı, onlar mütləq sənin ardınca gedərdilər. Lakin əziyyətli yol onlara çətin gəldi. Onlar: 'Əgər taqətimiz olsaydı, biz də sizinlə bərabər çıxardıq! '(– deyə) Allaha and içəcəklər.
Tövbə surəsi

Onlar özlərini həlak edirlər. Çünki Allah onların yalançı olduqlarını bilir. 43 Allah səni bağışlasın! Doğru danışanlar sənə bəlli olmamış, yalançıları isə tanımamış nə üçün onlara (cihaddan yayınmağa) izin verdin? 44 Allaha və Axirət gününə iman gətirənlər Allah yolunda malları və canları ilə cihad etmək üçün səndən izin istəməzlər. Allah müttəqiləri tanıyır. 45 Ancaq Allaha və Axirət gününə iman gətirməyən və qəlbi şəkk-şübhəyə düşənlər (döyüşə getməmək məqsədilə) səndən izin istəyirlər. Onlar öz şübhələri içində tərəddüd edirlər.
Tövbə surəsi

46 Əgər onlar (döyüşə) çıxmaq istəsəydilər, mütləq ona hazırlıq görərdilər. Lakin Allah onların döyüşə getməsini istəmədi və onları saxladı. Onlara: '(Evdə) oturanlarla bərabər, siz də oturun! '– deyildi. 47 Əgər onlar sizinlə birgə (döyüşə) çıxsaydılar, ancaq işinizdə qarışıqlığı artırar və sizi fitnəyə məruz qoymaq üçün tez aranıza girərdilər. İçinizdə onlara qulaq asanlar da var. Allah zalımları tanıyır. 48 Onlar əvvəllər də fitnəkarlıq etməyə çalışmış və sənin əleyhinə hiylələr qurmuşdular.