LocalDoc/ldquad_v2_retrieval-reranked huggingface dataset:
Cabbar Qaryağdıoğlu

Qocaman xanəndəmiz Xan Şuşinski deyirdi: "Mahur Cabbar ilə getdi" 1902-ci il yanvarın 23-də tamaşaçıların xahişi ilə yenə də Tağıyev teatrının binasında ikinci Şərq konserti oldu. Cabbar Qaryağdıoğlu "Heyratı" oxumaqla dinləyicilərə dərin təsir bağışladı. 1903-cü il yanvarın 27-də həmin teatrın binasında üçüncü Şərq konserti təşkil edilir. Bu konsertə hazırlıq daha yaxşı idi. Küçələrə afişalar vurulmuş, konsertə gələnlər üçün proqramlar nəşr olunmuşdu. Konsert əvvəlkilərə nisbətən daha geniş, rəngarəng və maraqlı idi. Cabbar Qaryağdıoğlu tarzən Mirzə Fərəc Rzayevin və kamançaçı Məşədi Qulunun müşayiəti ilə "Bayatı-Qacar" muğamını məharətlə ifa etmişdi. Konsertdə olmuş bir rus jurnalisti yazırdı: "Əgər mən antreprenyor olsaydım, heç fikirləşmədən dünənki ifaçıları Peterburqa aparardım. Onlar orada müvəffəqiyyətlər qazanardılar. Onları dinləməyə gələr, dinlər və ağlardılar…". Yeri gəlmişkən qeyd edək ki, Cabbar Qaryağdıoğlunun həmin konsertlərdə istifadə etdiyi qaval hazırda Milli Azərbaycan Tarixi Muzeyindədir.
Cabbar Qaryağdıoğlu

Opera səhnəmizin ilk aktyoru məhz Qaryağdıoğlu olmuşdur. Cabbar Qaryağdıoğlu dəfələrlə İran şahlarının, Türkiyə sultanlarının məclislərinə dəvət olunmuş, öz gözəl ifası ilə onları məftun etmişdir. O, yaradıcı sənətkar idi. Bir muğamı 2–3 saat, bəzən isə böyük məclislərdə 4 saat belə oxuyardı. O, həm böyük sənətkar, həm də qayğıkeş müəllim idi. O, şagirdlərinin qayğısına qalar, onlara səslərini qorumağı tövsiyə edərdi: "Səs və gözəllik Allah vergisidir. Gərək onların qədrini biləsən. Birinci növbədə səsini qorumalısan. Yeməyinə, yatmağına fikir verməlisən. Xanəndə çox yeməməlidir. Qarınqululuq oxumağın düşmənidir.
Cabbar Qaryağdıoğlu

Gündə ən azı 10 saat yatmalıdır". Klassik ədəbiyyatı gözəl bilirdi və deyirdi ki, əruzu bilməyəndən xanəndə olmaz. Cabbar Qaryağdıoğlunun tələbələrindən Xan Şuşinski həmişə fərəhlə qeyd edərdi ki, xanəndə olmağım üçün unudulmaz müəllimim Cabbar Qaryağdıoğluna minnətdaram. Seyid Şuşinski, Bülbül, Davud Səfiyarov, Zülfü Adıgözəlov, Xan Şuşinski, Cahan Talışinskaya, Yavər Kələntərli, Mütəllim Mütəllimov kimi görkəmli muğam ustaları məhz Cabbar Qaryağdıoğlunun tələbələri olmuşlar. Cabbar Qaryağdıoğlunun böyük sənəti və zəngin səsi dünyanın bir çox bəstəkarlarının, musiqişünas və mədəniyyət xadimlərinin diqqət mərkəzində olmuşdur. Akademik Boris Astafyev, professor Yevgeni Braudo, bəstəkarlardan M. İppolitov, Vladimir Kor Georgixubov, Reynqold Qlier və başqaları Cabbar Qaryağdıoğlu sənətinin vokal ustalığını yüksək qiymətləndirmişlər. Bu gün Azərbaycanın musiqi tarixində Cabbar Qaryağdıoğlunun adı böyük məhəbbətlə çəkilir. Onun sənətinin sirləri gənc xanəndələrə öyrədilir. Onun "Şahnaz"ı, "Qatar"ı, "Heyratı"sı musiqi xəzinəmizin ən qiymətli inciləridir.
Cabbar Qaryağdıoğlu

Cabbar Qaryağdıoğlu Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasının ilk təşkilatçılarından biri olmuşdur. Şuşada 1906-cı ildə "Leyli və Məcnun" tamaşasını səhnəyə qoyublarmış. Məcnun rolunu Cabbar Qaryağdıoğlu oynayırmış. Deyirdilər o, başına quş yuvası qoyubmuş. Yuvanın içində bülbül varmış. Cabbar Qaryağdıoğlu Leylinin qəbri üstündə hönkürəndə bülbül uçub gedib. 1934-cü il mayın 30-da Tiflisdə Cənubi Qafqaz xalqlarının incəsənət olimpiadasında 74 yaşlı Cabbar Qaryağdıoğlu qeyri-adi sənətkarlıq və saflığı ilə fərqlənən ən yaxşı çıxışına görə birinci yerə layiq görülmüş və Zaqafqaziya Mərkəzi İcraiyyə Komitəsinin birinci dərəcəli Fəxri fərmanı ilə təltif edilmişdir. 1936-cı il martın 31-də M. Əzizbəyov adına Azərbaycan Dövlət Dram Teatrının binasında Cabbar Qaryağdıoğlunun anadan olmasının 75 illiyi təntənəli surətdə qeyd edildi. Cabbar Qaryağdıoğluya Azərbaycan SSR xalq artisti adı verilməsi haqqında Azərbaycan Xalq Komissarları Şurasının qərarı oxunmuş, yubilyara 1500 manat pul mükafatı, piano, patefon, qızıl saat və s. qiymətlihədiyyələr verilmiş və şəxsi təqaüd təyin edilmişdir.
Cabbar Qaryağdıoğlu

1938-ci ildə isə Cabbar Qaryağdıoğlu uzun illər səmərəli yaradıcılıq fəaliyyətinə və musiqi mədəniyyətimizin inkişafındakı ölməz xidmətlərinə görə "Şərəf nişanı ordeni" ilə təltif edilmişdir. Cabbar Qaryağdıoğlunun fonovalikə köçürülmüş 50 xalq mahnısı 1938-ci ildə Azərbaycan musiqisini öyrənən elmi tədqiqat kabineti tərəfindən "Azərbaycan xalq nəğmələri" başlığı altında ayrıca kitab şəklində çap edilmişdir. 1965-ci ildə Moskvada nəşr olunmuş "Pesnya i muzıka Azerbaydjana" kitabında deyilir ki, Cabbar Qaryağdıoğlu 1906-cı ildə Varşavada konsert verib. Bu konsertdən toplanan pul vəsaiti Zaqafqaziya müsəlman tələbələrinə paylanıb. Bu müdrik xanəndə xeyriyyəçi kimi də tanınırdı. O, Bakıda Mərdəkan qəsəbəsində Yesenin və Şalyapinlə görüşmüşdü. Aralarında müəyyən söhbət də olmuşdu. Cabbar Qaryağdıoğlunun zil və məlahətli səsi, geniş səs diapazonu onları heyrətə salmışdı. Yesenin Cabbar Qaryağdıoğlunu "Şərq musiqisinin peyğəmbəri" adlandırmış və ona bir şer həsr etmişdi.
Cabbar Qaryağdıoğlu

Cabbar Qaryağdıoğlunun şairliyi də vardı. Bəstəkar kimi mahnılar da qoşurdu. O, bir dəfə Irəvanda bir toy məclisində oxuyurmuş. Məclisin qızğın vaxtında toy sahibi, daha doğrusu, qız atası xanəndədən xahiş edir ki, gəlini tərifləyən bir mahnı oxusun. Cabbar əmi də o dəqiqə elə oradaca "İrəvanda xal qalmadı" adlı mahnı bəstələyib oxuyur. Toy sahibi çox razı qalır. Məclis xanəndəni alqışlayır… XX yüzilin əvvəllərinədək Azərbaycan xanəndələri farsdilli şeirlərlə muğam melodiyalarını ifa etmək ənənəsinə riayət edirdilər. Bu ənənəyə görkəmli Azərbaycan xanəndəsi Cabbar Qaryağdıoğlu son qoydu. Onunla başlayaraq, muğamların Azərbaycan dilində ifası Azərbaycanda, eləcə də Azərbaycan muğamlarının çox geniş populyarlığa malik olduğu bütün Güney Qafqazda ənənəyə çevrildi.
Cabbar Qaryağdıoğlu

Adlar və mükafatlar "Azərbaycan SSR xalq artisti" fəxri adı — 1935 "Şərəf nişanı" ordeni Filmoqrafiya Neft və milyonlar səltənətində (film, 1916)-Xanəndə (Tammetrajlı Bədii Film) Məhəmməd Füzuli (film, 1958) Məclisi üns (film, 2006) Muğamat var olan yerdə... (film, 2009) Şuşinski F. Azərbaycan xalq musiqiçiləri.- B., 1985. Şuşinski F. Cabbar Qaryağdı oğlu: Monoqrafiya.- B.: İşıq,1987 −128s. Şuşinski F. Xalq sənətkarı: C. Qaryağdıoğlu–125 //Ədəbiyyat və incəsənət.- 1987.- 6 fevr.- S.7. Şuşinski F. Görkəmli xanəndə //Bakı .- 1987.-11 fevr. Məhəmədoğlu F. Unudulmaz sənətkar //Azərbaycan gəncləri.- 1987.- 12 fevr. Bəkir oğlu Sayyədin. C. Qaryağdıoğlu toyda //Ədəbiyyat və incəsənət.-1990.-14 sent.- S.5. Əbdülqasımov F. Qüdrətli sənətkar //Qarabağ .- 1991–21 iyun. Çərkəzqızı S. "O tək xanəndə deyildi" /Sənətkarın qızı Şəhla xanımla müsahibə/ //Millət.
Cabbar Qaryağdıoğlu

–1997.-3 apr. Rzayeva V. Uğursuz mərsiyəxan, dünya şöhrətli xanəndə //Yeni Azərbaycan .- 1999.- 26 mart. Musiqi korifeyləri // Müxalifət .- 2002.- 11 may.- S.16. Zemfira Səfərova. Şərq musiqisinin peyğəmbəri. Bakı: "Şərq-Qərb", 2008 Şərq musiqinin peyğəmbərləri Cabbar Qaryağdıoğlu Arxivləşdirilib 2007-10-06 at the Wayback Machine Azərbaycan Milli Kitabxanası Arxivləşdirilib 2007-10-09 at the Wayback Machine Rəna Səfərova. Ustad xanəndə (Cabbar Qaryağdıoğlunun MATM-dakı materialları əsasında). S. 117–128] / Milli Azərbaycan Tarixi Muzeyi-2013. Bakı, 2013.
Cabbar Qaryağdıoğlu

Xarici keçidlər Azərbaycan muğam məktəbinin banisi Kövkəb Səfərəliyeva "Qarabağın görkəmli şəxsiyyətləri:Cabbar Qaryağdıoğlu (1861-1944)". "Virtual Qarabağ" İKT Mərkəzinin rəsmi portalı (az.). virtualkarabakh.az. 2013. 2017-12-22 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-10-14.
Hava

Hava — Yer kürəsinin atmosferini təşkil edən, azot və oksigendən ibarət təbii qaz qarışığı. Havanın elementləri temperatur, rütubət və təzyiqdir, hava hadisələri isə külək, yağıntı, şimşək və s.. Havanın dəyişməsinə səbəb Günəş radiasiyasının dəyişkənliyi, hava kütlələrinin yerdəyişməsidir. Hava elementlərinin mövcud durumu yaxın günlər üçün proqnoz verməyə imkan verir. Bu məlumatlar əsasında sinoptik xəritə tərtib edilir və havanın gələcəkdə necə olacağını müəyyənləşdirirlər.
SSRİ Dövlət Təhlükəsizlik Komitəsi

SSRİ DİN-dən müvafiq qurumların ayrılması nəticəsində SSRİ Nazirlər Soveti yanında Dövlət Təhlükəsizlik Komitəsi adı ilə yaradılmışdı. Fəaliyyət istiqamətləri Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsi Rəyasət Heyəti tərəfindən 9 aprel 1959-cu ildə təsdiqlənmiş əsas nizamlayıcı sənəddə belə göstərilmişdir: "…siyasi orqan olub, partiyanın Mərkəzi Komitəsinin və Hökumətin Sosialist dövlətin qorunması üçün daxili və xarici düşmənlərin qəsdlərinə qarşı mübarizə tədbirlərini, həmçinin SSRİ dövlət sərhədlərinin qorunmasını həyata keçirir. Onlar sovet ölkəsinin düşmənlərinin gizli fitnələrini diqqətlə izləməli, niyyətlərini aşkarlamalı, Sovet dövlətinə qarşı imperialist kəşfiyyatların cinayətkar əməllərinin qarşısını almalıdırlar…"1978-ci ildə o zamankı rəhbəri Yuri Andropovun səyi nəticəsində DTK SSRİ Nazirlər Sovetinin nəzdindən çıxarıldı. 1991-ci il 20 mart-da isə ölkədə baş verən proseslərlə əlaqədar, SSRİ dövlət idarəçiliyinin mərkəzi orqanı statusunu almışdır. 1991-ci il 3 dekabrda fəaliyyəti dayandırılmışdır. Əsas varisləri Rusiya Federal Təhlükəsizlik Xidməti və Dövlət Kəşfiyyat İdarəsi hesab olunur.
SSRİ Dövlət Təhlükəsizlik Komitəsi

Müasir dövrdə "KQB (DTK) " ifadəsi ilə keçmiş Sovet dövlət təhlükəsizlik orqanları nəzərdə tutulur. SSRİ-nin qurulmasına kimi Xalq Komissarları Soveti ümumrusiya səviyyəsində baş verə biləcək antibolşevik çıxışların "ən kəskin inqilabi tədbirlərlə" qarşısını almaq üçün xüsusi komissiyanın yaradılmasını vacib hesab edirdi. Komissiyanın sədrliyinə namizədliyi irəli sürülən Feliks Dzerjinksi qısa zamanda əksinqilabı çıxışların qarşısını almaq üçün ilkin növbədə mətbuatın, əksinqilabi partiyaların və sabotajın diqqət mərkəzinə alınmasını vacib bildiyi üçün xüsusi səlahiyyətlər istədi: həbs və əmlak müsadirəsi, cinayətkar elementlərin sürgünü, qida məhsullarından məhrum etmə, xalq düşmənlərinin siyahılarının çap edilməsi. Lenin başda olmaqla, XKS Dzerjinzinskinin rəhbəri olduğu komissiyaya fövqəladə səlahiyyətlə verdi. 1918-ci ilin avqustunda komissiya adını dəyişərək XKS nəzdində əksinqilabi çıxışlarla, spekulyasiya və səlahiyyət cinayətləri ilə mübarizə üçün Ümumrusiya Fövqəladə Komissiyası adlanmağa başladı. Vilayətlərdə yerli fövqəladə komissiyalar yaradıldı – Ağ terrora qarşı Qırmızı terror dalğası başladı.
SSRİ Dövlət Təhlükəsizlik Komitəsi

Dövlət təhlükəsizlik orqanları Stalinin nəzarəti altında Bütün bu proseslərin getdiyi dövrdə SSRİ hüquqi dövlət kimi təşəkkül tapmış və Stalin real hakimiyyəti öz əlində cəmləməyi bacarmışdı. Dövlət təhlükəsizlik orqanları başda olmaqla, ölkənin güc strukturları ölümünə kimi onun nəzarətində qaldı. Hakimiyyəti ələ keçirmiş bolşeviklər öz düşmənlərini xaricdə izləməyə başlayırlar. 1920-ci illərdə SSRİ dövlət təhlükəsizlik orqanlarının əsas vəzifəsi xaricə qaçmış, keçmişdə Rusiya imperiyasının elitasını təşkil etmiş, bolşeviklərlə mübarizədə amansızlıq etmiş şəxslərin xarici ölkələrdə tapılması və məhv edilməsi idi. Çox mühacirlər təhlükəsizlik orqanlarının aldadıcı təbliğatına aldanaraq, SSRİ-yə qayıtmış və məhv edilmişdir. Mühacirləri tapdığı yerdəcə qətlə yetirən Sovet təhlükəsizlik orqanları əməkdaşlarının bu hərəkətləri SSRİ dövlət təhlükəsizlik orqanlarının tarixinə uğurlu əməliyyatlar kimi düşmüşdür. 1926-cı il 20 iyulda ömrünün sonlarına kimi SSRİ dövlət təhlükəsizlik orqanlarına rəhbərlik etmiş F.
SSRİ Dövlət Təhlükəsizlik Komitəsi

E. Dzerjinski vəfat edir. Xarizmatik, "Dəmir Feliks" ləqəbli Dzerjinskinin vəfatı Stalinin bu struktura daha ciddi nüfuz etməsinə şərait yaradır. Dzerjinskinin əvəzinə BDSİ-yə 1934-cü ilə kimi V. R. Menjinski, 1934–1936-cı illərdə isə Q. Q. Yaqoda rəhbərlik etmişdir. Yeni quruma 1936–1938-ci illərdə N. İ. Yejov, 1938–1945-ci illərdə L. P. Beriya rəhbərlik etmişdir. Böyük Vətən müharibəsinin başlanması ilə dövlət təhlükəsizlik orqanları qarşında duran vəzifələrdə də dəyişikliklər oldu. 1953-cü il martın 5-də Stalinin ölümü ilə SSRİ-nin bütün sahələrində köklü dəyişikliklər başladı.
SSRİ Dövlət Təhlükəsizlik Komitəsi

Güc strukturları son təşkilati formalarını almağa başladılar: 7 mart 1953-cü ildə SSRİ DTN və SSRİ DİN vahid qurumda birləşdilər; 13 mart 1954-cü ildə SSRİ Nazirlər Soveti nəzdində Dövlət Təhlükəsizlik Komitəsi yaradıldı. ÜFK-DTN rəhbərliyi 1917–1926 – Feliks Edmundoviç Dzerjinski (ÜFK-BDSİ) 1926–1934 – Vyaçeslav Rudolfoviç Menjinski (BDSİ) 1934–1936 – Qenrix Qriqoryeviç Yaqoda (XDİK) 1936–1938 – Nikolay İvanoviç Yejov (XDİK) 1938–1941 – Lavrenti Pavloviç Beriya (XDİK) 1941 – Vsevolod Nikolayeviç Merkulov (XDTK) 1941–1943 – Lavrenti Pavloviç Beriya (XDİK) 1943–1946 – Vsevolod Nikolayeviç Merkulov (XDTK-DTN) 1946–1951 – Viktor Semyonoviç Abakumov (DTN) 1951–1953 – Semyon Denisoviç İqnatyev (DTN) 1953 – Lavrenti Pavloviç Beriya (DTN) 1953–1954 – Serqey Nikiforoviç Kruqlov (DTN) Fəaliyyət üsulları SSRİ DTK dünyada ən iri kəşfiyyat-informasiya toplama qurumlarından biri, bəzi mənbələrə görə, birincisi hesab edilirdi. Ölkə daxilinə total nəzarət etmək imkanına malik olan DTK-nın tərəfdaş və Sovet İttifaqına rəqib bloklarda güclü şəbəkələri olmuşdur. Səfirliklərdə fəaliyyət göstərərək siyasi, hərbi və iqtisadi xarakterli məlumat toplayan DTK əməkdaşları qeyri-qanuni yollarla da məlumat toplamalıydılar. Bundan əlavə, yalan informasiyalar yaymaqla (dezinformasiya) rəqibləri aldatmaq DTK-nın əsas istifadə etdiyi metodlardan idi. Bundan əlavə, DTK Qərb ölkələrində antikapitalist meyilli insanları əməkdaşlığa cəlb etməklə, onlardan istifadə etmişdir. Kütləvi informasiya vasitələri tərəfindən "Möhtəşəm Kembric beşliyi" (Kim Filbi, Donald Maklin, Entoni Blant, Djon Kernkross və Qay Bercess) kimi adlandırılmış agentləri də bu sıraya daxil etmək olar.
Konfutsi

Kon Fu Dzı (daha çox bilinən adı Konfutsi. Çincə: 孔夫子; təq. e.ə. 551 – təq. e.ə. 479) qədim dövr Çin filosofu və mütəfəkkiri. Kun Tsı da adlanır. Çin fəlsəfi sisteminə onun qədər təsir göstərmiş başqa filosof tapmaq çətindir.
Konfutsi

Bu təsir o qədər güclü olmuşdur ki, Konfutsianizm adlı yeni bir dinin yaranmasına səbəb olmuşdur. Sonradan ona "Yüz min nəslin atası" kimi görkəmli bir adın verilməsi də bunu göstərir. Dahi Çin mütəfəkkiri Konfutsinin siyasi və etik görüşləri şagirdləri tərəfindən tərtib edilmiş "Lun yuy" ("Söhbətlər və mülahizələr") kitabında ifadə edilmişdir. Konfutsiçilik e.ə. II əsrdə Çində rəsmi ideologiya kimi qəbul olunmuş, dövlət dini rolunu oynamış, çinlilərin dünyagörüşünə və həyat tərzinə əsaslı təsir göstərmiş və indi də göstərməkdədir. Adı tarixdə 100 ən nüfuzlu şəxs siyahısına 5-ci və tarixdə 100 ən çox öyrənilmiş şəxsiyyətlər siyahısına 81-ci şəxs olaraq daxil edilib. Konfutsinin həyatı Konfutsinin hansı sülalədən gəldiyi mövzusunda qəti məlumat yoxdur. Tso-chuanda Konfutsinin Shang sülaləsinin (M. Ö.
Konfutsi

1450 -1050) kral ailəsindən gəldiyi göstərilməkdədir (Tso-chuan 618 −19). Soy elmsə (généologie), onun, Shang sülaləsindən gələn Sung Dükünün atalarından olduğunu qəbul edər. Amma, bu bir dəlilə söykənilərək deyil, onun çox təbii olaraq bir hökmdar sülaləsindən gəlməsi lazım olduğu düşünülərək irəli sürülmüşdür. Onun Lu dərəbəyliyindən Tsu şəhərində (Şantung əyalətində, bugünkü Ch'iü-fu'ya yaxın) M. Ö. 551də doğulmuş olduğu bir çox sənəddə təsdiqlənməkdədir. Konfutsinin ailə vəziyyəti və ictimai mövqeyinin nə olduğu üzərində də qəti bir mühakiməyə çatmaq gücdür. Bildiyimiz şey, onun kiçik yaşda yetim qaldığı, bir qardaşı, qardaş(bacı) oğlus(n)u, bir oğulu və bir qızı olduğudur. Lu dərəbəyliyində Kung adını daşıyan tək adam oydu.
Konfutsi

Konfutsinin siyasi həyatda yüksək mövqelərdə olub olmadığı da Konfutsiçilər üçün bir problem olmuşdur. Meng-tzu, onun anbar gözətçilik etdiyini və daha əvvəl özünün də söylədiyi kimi, dolanışığını təmin etmək üçün qoyunlara çobanlıq etdiyini yazar (Meng-tzu, 5, [2] 5.4). Yenədə Konfutsinin Lu dərəbəyliyində yüksək mövqelərdə yol tapıldığını və siyasi həyatda böyük rollar oynadığı göstərilir. Dahası, Lu dərəbəyliyində ədalət naziri olduğu mövzusunda da israr edilir. Tso-chunan, Mo-tzu və Meng-tzu da bundan danışarlar. (*) Konfutsinin siyasi təlimi, dövləti ideal şəkildə idarə edilməsinin mənəviyyata, xüsusilə "qızıl orta" və "insanpərvərlik" kimi etik anlayışlara əsaslanmasından irəli gəlir. Bu anlayışlar "düzgün yol"u (dao) təşkil edir. Öz-özü ilə və başqa insanlarla uzlaşmada yaşamaq istəyən hər kəs bu yolu izləməlidir.
Konfutsi

"Alicənab ərlər" (idarəçilər) öz rəiyyətinə qayğı göstərməli, onları öz əxlaqi nümunələrinin gücü ilə tərbiyə etməlidirlər. Konfutsi o insanları alicənab hesab edirdi ki, onlar öz həyatlarında əxlaq ehkamlarına əməl etsin: özünə qarşı tələbkar ol, başqaları ilə uzlaşmada yaşa, öz işlərində vəzifənə və qanuna əməl et və s. Çin mütəfəkkiri dövlətin patriarxal-paternalist konsepsiyasını inkişaf etdirirdi. Konfutsiyə görə, dövlət böyük ailədir, burada hökmdar — ata, təbəələr isə — onun oğullarıdır. Təbəələrin əsas səxavəti hökmdara sədaqət, bütün "böyüklərə" itaət və hörmət etməkdən ibarətdir. Konfutsinin siyasi idealı — xeyirxah aristokratların gerçəkləşdirdiyi bir hakimiyyət, hər bir insanın vəzifəsinə ciddi riayət etməsi və qoyulmuş mərasimlərə əməl olunmasıdır. İctimai düzənin saxlanması üçün o, rituallara və mənəviyyata çox əhəmiyyət verirdi. Qədim çinli filosof, mənşəyinə görə deyil, tərbiyəsinə və öz bacarığını inkişaf etdirmə qabiliyyətinə görə əlicənab sayılan ideal insan (tszyun-tszı) konsepsiyasını hazırlamışdı. Konfutsi hesab edirdi ki, insan ilk növbədə humanist, insanlara qarşı sevgili (jen), ədalətli, sadiq, səmimi olmalı, həmişə biliklərə can atmalı, valideynlərinə, xüsusilə də yaşlılara hörmətlə yanaşmalıdır.
Konfutsi

Mütəfəkkir ailədə, cəmiyyətdə, dövlətdəki insanlar arasında ideal münasibətlər qanununu aşağıdakı şəkildə ifadə etmişdi: "Özünə rəva bilmədiyini, başqalarına etmə". Hsiao termini: Ÿn köhnə çağlarda və sonra Konfutsi zamanında, ailəyə çox əhəmiyyət verilirdi. Ailə bağlarına hörmət göstərməyənlərin "Göy" tərəfindən cəzalandırılacaqları düşüncəsi vardı. Anaya ataya bağlılıq və hörmət mövzusuna çox əhəmiyyət verilirdi. İşdə Konfutsi bunu ələ alaraq "Hsiao" inancını meydana gətirmişdir. Burada ailə üzvlərinin bir-birlərinə qarşı olan tapşırıqları düşünülmüş, sonra bu genişlədilərək hökmdarla xalq arasındakı bağları da əhatə etmişdir. İki cür "Hsiao" vardır. Biri "Fiziki Hsiao", yəni anaya ataya kömək; o biri "Müqəddəs 'Hsiao", yəni ana ata yaşadığı müddətcə onlara maddi rahatlıq təmin etmənin yanında, istəklərini yerinə yetirmək, onları səhv olan şeylərdən qorumaq deməkdir.
Konfutsi

Öldükdən sonra da, qurbanlar təqdim edərək xatirələrini davam etdirmək və beləcə ölməzliklərini təmin etmək demək idi. Beləcə, "Hsiao" ümumiyyətlə bütün ərdəmlərin kökü, göyün yolu və insanın bir tapşırığıdır. Jen termini: əxlaqi düşüncələrin qaynağıdır; amma bu termin, Lun-yüdə, insanların bir-birinə qarşı göstərdikləri incə duyğuları, sevgi və ərdəmi, iyilikseverliyi, yaxşılığı və primitivi insanı içinə götürməkdədir. Bu, eyni zamanda kitabın bir çox yerində keçən "Tê" (Ÿrdəm) ilə eyni anlama gəlməkdədir. Tao termini: Konfutsi fəlsəfəsinin mərkəz anlayışı "Tao"dur; bu söz, Konfutsidən əvvəlki bürünc yazılarda və sonrakı yazında, "yol; idarə etmək; davranmaq və anlamaq" mənalarına gəlmişdir. Lun-yüdə də bu mənaları içinə al/götürməklə birlikdə, daha başqa mənalarda da istifadə edilmişdir. Ona görə Tao, kəslərin və dövlətin izləməsi lazım olan ülküsel yoldur. Bu ərdəmi, ədaləti, incəliyi, səmimiliyi və hörməti də içinə al/götürməkdədir. Musiqiyə və "Li"yə möhkəm möhkəmə bağlıdır.
Konfutsi

İnsanların pis işlər etməsini maneələr/mane olar və insanlar arasında yoldaşlığı təmin edər. Xalq Taoya sahib olsa, lazım olduğu kimi idarə olunacaq və əxlaq qanunları da yer üzündə suveren olacaq. T'ien termini: Konfutsi fəlsəfəsində dinlə əlaqədar görüşlər qaranlıqdır. Köhnə çağlarda ruhlara və atalara təqdim edilər təqdim edilirdi. Bunlardan ən güclüsü "Ti" idi. Chou sülaləsi dövründə (M. Ö. 1050–247) tanrısal güc "T'ien" olmuşdu. Yeri göy idi. Eyni zamanda səma üçün də istifadə edilmişdir. Lun-yüdə də görüldüyü kimi, Konfutsi "Ti"dən heç danışmamış, daha çox "'TİEN"lə maraqlanmışdır.
Konfutsi

Ona görə "T'ien", o zaman aydın olduğu kimi göydə oturan, pis hökmdarları cəzalandıran, yeni xanadanlar quran və ərdəmliləri mükafatlandıran ataların ortaq bir adı deyildi. O, fərdi olmayan ahlaksal bir güc, ən uca bir varlıq və doğanın nizamı və özü idi. Beləcə "T'ien", hər şeyin üstündə bir varlıq idi; yaradıcı idi (Tanrı). "Lun-yü"də də görüldüyü kimi, yaxşı bir hökumət, xalqa yaxşı qida, kifayət qədər silah təmin edən, xalqın etibarını qazanan bir hökumətdir. Xalqın etibarını qazanmayan hökumət ayaqda dayana bilməz. O, qorxuyla idarə olunan dövləti deyil, hökmdarla uyruğu arasında qarşılıqlı bir razılaşma, ortaq yol tapılan bir rəhbərliyi müdafiə etmişdir. Bu nöqtədə, müasir demokratiya qaydalarıyla bənzərlik göstərir. "Lun-yü"də də görüldüyü kimi, o, ölçü olaraq sıravi insanları, xalqı ələ alır və onların yetişdirilməsini, onların xoşbəxtliklə qovuşdurulmasını istəyir. Konfutsinin siyasi karyerası 50 yaşında Konfutsi siyasi karyeraya başlayaraq Luda yüksək vəzifəyə təyin edildi.
Konfutsi

Amma tezliklə intriqalara dözməyərək istefa verdi və 13 il boyunca Çinin ərazisini səyahətə çıxdı. E.ə. 484-cü ilə Luya qayıtdı və Şutszin, Şitszin, Litszi, Yuetszin, Çuntsyu kitablarının redaktəsi, yayılması və müəllimliklə məşğul oldu. Konfutsi Çinin daxili krizislərlə müşayət olunan sosial və siyasi dəyişikliklər dönəmində yaşamışdır. Patriarxal-qohumluq normaları dağılmışdı, daxili ədavət soylu nəsilləri parçalayırdı. Tarixi ənənələrin dağılması, məmurların acgözlüyü və satqınlığı, sadə xalqın kasıblığı və iztirabları ölkənin taleyini düşünənlərin ciddi narazılığına səbəb olurdu. Geniş yayılmış fikirlərin əksinə olaraq, Konfutsini sözün mütləq mənasında dinin banisi hesab etmək olmaz. Doğrudur, onun adı çox vaxt Budda və Zərdüştlə yanaşı çəkilir, amma əslində Konfutsinin dünyagörüşündə etiqad məsələlərinə çox az yer verilib.
Konfutsi

Etik-siyasi təlim olan konfutsiçiliyin mərkəzində insan əxlaqı, ailə və dövlətin idarə olunması məsələləri durur. Konfutsi üçün çıxış nöqtəsi kimi "səma" və "səmavi təsir" konsepsiyası əsas götürülür. Öz əsrinə tənqidi yanaşaraq ötən əsrləri üstün tutan Konfutsi bu müqayisənin əsasında özünün tzyun-tszı insanının mükəmməl idealını yaratdı. Müəyyən keyfiyyətlərə malik insan bu keyfiyyətləri Dao mənəvi qanunları ilə uzlaşdırmalıdır. Bu mükəmməlləşmənin məqsədi xeyirxah xadim (tzyun-tszı) səviyyəsinə çatmaq idi. Tzyun-tszı 2 vacib üstünlüyə -humanizm və borcluluq duyğusuna maik olmalı idi. Konfutsi təlimində əsas yerijen (insanilik, humanizm) — ailə, cəmiyyət və dövlətdə insanlar arasında münasibətlər tutur. Bu konsepsiyanın "nəyi ki, özünə arzulamırsan, onu başqasına etmə" prinsipi idi. Konfutsi ailəni əsas nümunə götürən cəmiyyətin bütün üzvləri arasında vəzifələrin dəqiq bölünməsi ilə çıxış edən siyasi konsepsiya da hazırlamışdı. Həmçinin bax Konfutsi→böyük filosof
Daşqın

Daşqın — çayların su rejimində hər il təkrar olunan dövr. Qarın və buzların əridiyi, yağışın ən çox yağdığı vaxtda olur. Çayların suyunun artması, səviyyəsinin qalxması, yatağın tamamilə su altında qalması, bəzən də sahilləri basması ilə səciyyələnir. Çayların illik axımının 60-80%-ə qədəri daşqın dövrünə düşür.Daşğınlara nə səbəb olur Soyuq damla: yer səthinin istiliyi dənizlərə nisbətən daha soyuq olduqda baş verir. Bu fərq, böyük bir isti və nəmli havanın atmosferin orta və üst qatlarına qədər qalxmasına, leysan yağışlarına səbəb olur və nəticədə daşqınlar ola bilər. İspaniyada payızdan bəri baş verən illik bir fenomendir. Monzon: musson ekvatorial kəmərin yerdəyişməsi nəticəsində yaranan mövsümi bir küləkdir. Bunun səbəbi suyunkından daha sürətli olan yerin soyumasıdır.
Daşqın

Beləliklə, yayda yer səthinin istiliyi okeandan daha yüksəkdir və bu da yer üzündəki havanın sürətlə yüksəlməsinə və fırtına yaratmasına səbəb olur. Külək hər iki təzyiqi tarazlaşdırmaq üçün antisiklonlardan (yüksək təzyiq sahələrindən) siklonlara (aşağı təzyiq sahələri) əsərkən, güclü bir külək daim okeandan əsir. Bunun nəticəsində yağışlar intensiv olaraq yağır və çayların səviyyəsini artırır. Qasırğalar: Qasırğalar və ya tayfunlar çox zərər verə bilmək xaricində daha çox suyun düşməsinə səbəb olan meteoroloji hadisələrdir. Ən azı 20 dərəcə Selsi istilikdə olan okean istiliyində bəslənərkən aşağı təzyiq mərkəzində fırlanan qapalı dövriyyəsi olan fırtına sistemləridir. Ərimək: Çox qar yağdığı və əlavə olaraq bol yağdığı bölgələrdə temperaturun ani artması çaylarda daşqınlara səbəb olur. Qar yağışı şiddətli və qeyri-adi olmuşsa, məsələn, quraq və ya quraq bir iqlim olan ərazilərdə nadir hallarda baş verərsə, verilə bilər. Gelgit dalğaları və ya sunami: bu fenomenlər daşqının başqa bir səbəbidir.
Daşqın

Zəlzələlərin yaratdığı nəhəng dalğalar sahilləri yuyaraq həm sakinlər, həm də yerin flora və faunası üçün bir çox problem yarada bilər.Daşğınlara qarşı hansı müdafiə Orta əsrlərdə İspaniyada və İtaliyanın şimalında çayların axarını tənzimləyən gölməçələr və su anbarları artıq tikilirdi. Ancaq indiyə qədər, indiki dövrdə, Birinci Dünya adlandırılan ölkələrdə həqiqətən daşqınların qarşısını ala bilmişik. Barajlar, metal baryerlər, tənzimləyici su anbarları, çay kanallarının drenaj qabiliyyətinin artırılması… Bütün bunlar, inkişaf etmiş bir meteoroloji proqnoza əlavə olaraq, suyun daha yaxşı idarə edilməsinə imkan verdi. Bundan əlavə, yavaş-yavaş sahillərdə tikilmək qadağandır, daşqına çox həssas olan yerlərdir. Təbii bir ərazidə bitkilər tükənirsə, suyun hər şeyi məhv etmək üçün daha çox imkanları olacaq və beləliklə evlərə çatacaq; Digər tərəfdən, qurulmasa və ya yavaş-yavaş insan tərəfindən yerli bitki varlıqları ilə ciddi şəkildə cəzalandırılmış bir mühit bərpa olunarsa, selin hər şeyi məhv etməsi riski minimumdur. Digər tərəfdən inkişaf etməkdə olan ölkələrdə, təəssüf ki, Cənub-Şərqi Asiya ölkələrini viran qoyan qasırğalarda göründüyü kimi qarşısının alınması, xəbərdarlıq və sonrakı hərəkətlər kimi sistemlər daha az inkişaf etmişdir. Bununla birlikdə, beynəlxalq əməkdaşlıq, riskli bölgələrdə yaşayan əhalinin daha təhlükəsiz olması üçün hərəkətlərə üstünlük verir. Bunlar əsasən daha çox seysmik aktivliyə sahib olan Sakit və Hind Okean bölgələrində baş verir.
Daşqın

Bəşəriyyət tarixində - 10 ən böyük daşqın Vurduğu ziyana və qurbanların sayına görə təbii fəlakətlər arasında birinci yeri tutur. 1332-ci ildə Xuanxe çayındakı daşqın nəticəsində 7 milyon çinli həlak olub. 1887-ci ilin payızında baş verən daşqında isə 11 şəhəri və 300-dən çox kəndi dağılan Çin, 2 milyondan çox insan da qurban verib. Hesablamalara görə, Yer kürəsində subasma təhlükəsi olan ərazilərdə təqribən 1 milyard insan yaşayır. Ümumdünya Meteorologiya Təşkilatının məlumatına görə, təkcə 1991-2000-ci illərdə dünyada 900-ə yaxın daşqın hadisəsi qeydə alınıb və bu fəlakət nəticəsində ölənlərin sayı təxminən 98 mini keçib. Bu zaman iqtisadiyyata dəyən ziyanın həcmi 273 milyard dollar dəyərində qiymətləndirilib. Xarici keçidlər Daşqınların siyahısı Arxivləşdirilib 2008-05-11 at the Wayback Machine
Cəngəlliklər kitabı

"Cəngəlliklərin kitabı" (1894) – Redyard Kiplinqin hekayələr toplusu. Davamı olaraq "Cəngəlliklərin ikinci kitabı" əsəridir. Hər iki kitab özündə ibrətamiz tərzdə olan bir neçə kitabı birləşdirir. Baş qəhrəmanları antropomorf xüsusiyyətlər verilmiş heyvanlardır. Baş qəhrəman cəngəllikdə canavarların arasında böyüyən isə Mauqli adlı oğlan uşağıdır. Digər obrazlara pələng Şir Xan və ayı Balu daxildir. Kitab əsasında dəfələrlə film çəkilmişdir. Hekayələr ilk dəfə 1893–1894-cü illərdə çap olunmuşdur. Bir sıra illüstrasiyaların müəllifi Redyard Kiplinqin atası Con Kiplinq olmuşdur. Redyard Kiplinq Hindistanda doğulmuş və uşaqlığının ilk 6 ilini orada keçirmişdir.
Cəngəlliklər kitabı

Təxminən 10 il İngiltərədə olduqdan sonra Hindistana geri qayıtmış və orada 6 il yarım çalışmışdır. Bu hekayələr Kiplinq tərəfindən onun ABŞ-nin Vermont ştatındakı Dummerston şəhərində tikdirdiyi Naulakha adlı evində qələmə alınmışdır. Bir sıra mənbələr Kiplinqin bu hekayələr toplusunu 1899-cu ildə pnevmoniyadan dünyasını dəyişən 6 yaşlı qızı Jozefina üçün yazdığını göstərir. Yazıçının qızı üçün öz imzası olan kitabının ilk nəşri 2010-cu ildə Kembricşirdə yerləşən Böyük Britaniyanın Milli Fondunda aşkar olunmuşdur. Kitabdakı hekayələrdə (davamı olan 1895-ci ildə çap olunmuş "Cəngəlliklərin ikinci kitabı"nda da Mauqli haqda 5 hekayə vardır) heyvanlara antropomorf xüsusiyyətlə verilmiş və özündə ibrətamiz nəsihətləri birləşdirir. Kiplinq kitablarında Hindistan cəngəllikləri haqda eşitdiyi və arzuladıqlarını təsvir etmişdir. Digər oxucular isə Kiplinqin bu əsərini həmin dövrün siyasi durumunun və cəmiyyətinin alleqoriyası hesab edirdilər. Kitabın hər başlığı ayrıca bir hekayədir. Hər bir hekayədə rast gəlinən şeir epiqraf qismində çıxış edir. Personajlar Mauqli — canavarlar tərəfindən böyüdülmüş oğlan uşağı Bagira — pantera (qara leopard), Mauqlinin dostu Balu — ayı, canavar balalarının tərbiyəçisi, Mauqlinin dostu.
Cəngəlliklər kitabı

Kiplinq onu "the sleepy brown bear" — "yuxulu qəhvəyi ayı" adlandırmışdır. "Brown bear" — Hindistanda rast gəlinməyən boz ayının ingiliscə adıdır. Balunun qida rasionuna (qoz, bal və bitki kökləri) nəzər yetirəndə, elə zənn etmək olar ki, bu Himalay ayısıdır, lakin bu ayı növü Mərkəzi Hindistanda (Mauqli haqda hadisələr burada cərəyan edir) yaşamır. Balu obrazına əsas namizəd kimi ingiliscə "sloth bear" adlanan — "ərincək ayı" Kiplinq istifadə etdiyi epitetə uyğun gəlir. Kaa- piton ilanı, Mauqlinin dostu Şirxan — pələng, Mauqlinin əsas düşməni Tabaki — çaqqal, Şirxanın yaltağı, Mauqlinin düşməni. Akela — canavar sürüsünü başçısı, Mauqlinin dostu Rakşa — dişi canavar, Mauqlinin ögey anası Ata canavar — Mauqlinin ögey atası Boz qardaş — Rakşanın Mauqlinən birlikdə böyüdüyü oğlu Messua — Mauqlinin insanların arasına qayıtdığı vaxt ögey anası Buldeo — kənd ovçusu, Mauqlinin düşməni Bandar-loq — Mauqlini oğurlayan meymun sürüsü. Bir sıra tərcümələrdə bu söz cəm halında da yazılır. Hathi (Hati) — fil Çil (ilk nəşrlərdə Rann kimi səslənir. Hindi dilindən tərcümədə "döyüş" mənasını verir.) — çalağan quşu.
Cəngəlliklər kitabı

Bir sıra tərcümələrdə — qırğı quşu. Kiplinq öz əsərində qırğıkimilərə aid olan bütün quşları və çalağanı ingiliscə "kite" adlandırmışdır, amma burda əsas çalağan quşudur. Çünki Kiplinq leşi Çilin əsas qidası sayır. Bu da çalağanlara xas xüsusiyyətdir. Kürən itlər — qırmızı canavarlar dəstəsi, Mauqlinin düşmənləri Manq — yarasa İkki (ilk variantda Sahi) — kirpi Mao- tovuzquşu Rama- öküzlər dəstəsinin başçısı, insanların yanına qayıdan Mauqlini xilas etmişdir. Ağ dəniz pişiyi — öz dəstəsinin üzvləri üçün təhlükəsiz adalar axtaran dəniz pişiyi. Həqiqətən də dəniz pişikləri arasında albinoslara rast gəlinir. Onların heç biri yetkin yaşa qədər yaşamır. Dəniz sehrbazı — morj Rikki-Tikki-Tavi — manqust Naq — hind kobra]]sı Balaca Tumai — hindus oğlan uşağı, fil baxıcısının oğli Kala Naq — əhilləşdirilmiş fil. Kala Naq tərcümədə "Qara ilan" mənasını verir.
Cəngəlliklər kitabı

ikiquyruq — döyüş fili Billi — dövlət toplarının daşınması üçün istifadə olunan qatır. "Cəngəlliklər kitabı"ndan Skaut hərəkatının daha cavan dəstəsi olan Skaut canavar balaları üçün motivasiya kitabı kimi istifadə olunur. Skaut hərəkatının yaradıcısı Robert Baden-Pauell Kiplinqdən onun Kim (1901) əsərindəki Yaddaş oyununun köməyi ilə şəhərlərdə gənc işçi sinfininin döyüş ruhunu və fiziki hazırlığını inkişaf etdirməyin icazəsini istəmişdir. Yazıçı da Baden-Pauellin sorğusuna razılıq vermişdir. Bundan sonra "Cəngəlliklər kitabı" dünya miqyasında tanınmağa başlamışdır. "Cəngəlliklər kitabı"ndakı canavar sürüsünü başçısı Akela hərəkatda əsas fiqura çevrilmiş, Skaut canavar balaları üzvlərinə başçılıq edənlərə bu ad verilmişdir. Digər KİV-də adaptasiya Robert Haynlayn özünün "Qərib yad ölkədə" (1961) elmi fantastik novellasının ideyasını bu əsərdən götürmüşdür. Belə ki, o və xanımı Virciniya 1948-ci ilin axşamında breynstorm edərkən, xanımı Kiplinqin "Cəngəlliklər kitabı"nın yeni versiyasını təklif edir, lakin canavarların əvəzinə Marslılar tərəfindən böyüdülən oğlan uşağı haqda ideyanı Haynlayn inkişaf etdirərək bu hekayə üzərində 10 il müddətində çalışmışdır. 1962-ci ildə ən yaxşı novella kimi Hüqo mükafatını qazanmışdır.Nil Qeymanın 2008-ci ildə yazdığı "Qəbiristanlıq hadisəsi" əsəri də Kiplinqin "Cəngəlliklər kitabı"ndan ilhamlanmışdır. Bu əsərdə oğlan uşağı ölülər tərəfindən tapılaraq qəbiristanlıqda böyüdülür.
Cəngəlliklər kitabı

Bu əsərdə çoxlu sayda Kiplinqin əsərinə göndərmələr vardır. Ekranlaşdırılması 1967-ci ildə rejissoru Volfqanq Reyterman, prodüseri isə Volt Disney olan "Cəngəllik kitabı" cizgi filmi ekranlara çıxmışdır. Volt Disney cizgi filminin istehsalı ərəfəsindəykən 1966-cı ildə vəfat etmişdir. 1994-cü ildə rejissor Stiven Sommers tərəfindən 1967-ci ildə çəkilən Cəngəllik kitabı cizgi filminin remeyki olan eyniadlı film çəkilmişdir. 2003-cü ildə rejissor Stiv Trenbört tərəfindən Cəngəllik kitabı cizgi filmi çəkilmişdir. 2016-cı ildə rejissor Con Favro Castin Marksın ssenarisi əsasında eyni adlı film çəkmişdir. Xarici keçidlər
Tağı Əhmədov

Əhmədov Tağı Məhəmməd oğlu (1 fevral 1949, Güney Qışlaq, Şahbuz rayonu) — Bakı Metropoliteninin sabiq rəisi (1998–2014), Azərbaycan Dama Federasiyasının vitse-prezidenti, Yeni Azərbaycan Partiyası Yasamal rayon təşkilatının sədri. Tağı Əhmədov 1 fevral 1949-ci ildə Naxçıvan Muxtar Respublikası Şahbuz rayonunun Yuxarı Remeşin (indiki Güney Qışlaq) kəndində anadan olmuşdur. 1965-ci ildə Naxçıvan Kənd Təsərrüfatı Texnikumunu, 1977-ci ildə Azərbaycan Politexnik İnstitutunu, 1987-ci ildə Azərbaycan İnşaat Mühəndisləri İnstitutunu bitirmişdir. 1965-ci ildən "Badamlı" zavodunda fəhlə, 1970–1994-cü illərdə Bakı Metropoliteninin tunel qurğuları və yol xidmətində tunel fəhləsi, böyük tunel ustası, distansiya rəisi, 1994–1998-ci illərdə tunel qurğuları xidmətinin rəisi işləmişdir. 1997-ci ildən Azərbaycan Memarlıq və İnşaat Universitetinin aspirantıdır. Texnika elmləri namizədidir. 1998–2014-cü illərdə Bakı Metropoliteninin rəisi vəzifələrində çalışmışdır. "Tunellərin zəlzələyə davamlılığı" mövzusunda tədqiqat işi aparır.
Tağı Əhmədov

"Fəxri Dəmiryolçu", "Bakı meropoliteni veteranı" döş nişanları, "Şöhrət ordeni" və "Azərbaycan Resbulikasının Əməkdar mühəndisi" fəxri adı və nişanı ilə təltif edilib. 2005-ci ildən Beynəlxalq Nəqliyyat Akademiyasının həqiqi üzvüdür. Bakı metropolitenini dünya standartlarına çatdırılması sahəsində xidmətlərə görə "Qızıl Buta" müstəqil milli mükafatına layiq görülüb. 2012-ci ildə ölkənin iqtisadi inkişafında xidmətlərinə və Azərbaycan elminə verdiyi töhfələrə görə akademik Yusif Məmmədəliyev adına medalla təltif olunub. 2022-ci ilədək Yeni Azərbaycan Partiyası Yasamal rayon təşkilatının sədri olmuşdur. Evlidir, 2 övladı var. Tağı Sadiqin — poetik ruhu. Tağı Sadiq — rübailər Bir ömrün işığı Xarici keçidlər Tağı Əhmədov: "İşdən çıxarılmağım düzgün qərar idi" Arxivləşdirilib 2014-02-28 at the Wayback Machine Tağı Əhmədov bu sözlərinə görə işdən çıxarılıb Arxivləşdirilib 2014-02-28 at the Wayback Machine
Terminologiya

Termin (lat. terminus — sərhəd, son hədd) — müxtəlif ixtisas və peşə sahibləri ilə əlaqədar sözlər (ixtisas sözləri). Terminlər hansısa sahənin predmetləri, halları, anlayışları üçün ixtisaslaşmış məzmun daşıyır Adi sözlərdən fərqli olaraq terminlər birmənalıdır və ədəbi izah deyildir. Terminlər, əsasən, elmi üslubda işlədilir. Dilimizdə elə sözlər var ki, onlar yalnız termin kimi işlənir.
Terminologiya

Məsələn, relyef, qrafient, fiksaj, akvarel, metafor, sinexdoxa və s. Elə sözlər var ki, onlar həm termin, həm də ümumişlək söz kimi işlənir. Məs: aşıq, ada, bənd, isim, güc, bucaq, qüvvə, enerji, zərf və s. Cəmiyyətin inkişafı ilə əlaqədar olaraq terminlərdən bəziləri ümumişlək sözlərə çevrilir. Məsələn: ekran, solo, aspirin, arayış, protokol, soyuducu, komputer və s. Terminlər çoxu alınmadır. Amma terminlərdən milli olanlar da var. Məsələn, qoşma, çıxma, vurma, bölmə, qalıq, bölünən, bölən, arayış və s. Xüsusiyyətləri Yeni söz yaratmaq qabiliyyətinə malik olmaq.
Terminologiya

Emosionallığın olmaması. Məcaziliyin, sətiraltı mənanın olmaması; Çoxmənalığın olmaması; Əksər hallarda sinoniminin olmaması; İsmayıl Calallı (Sadıqov), "İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti", 2017, "Bakı" nəşriyyatı, 996 s. Ş.Sadıq, E.Nəcəfov, A.Əsədov. Azərbaycan dili. Dərs vəsaiti. Bakı:Çaşıoğlu, 2009–272 s. Həmçinin bax
Habil Əliyev

Habil Mustafa oğlu Əliyev (28 may 1927, Ağdaş – 8 sentyabr 2015, Bakı) — Azərbaycanlı kamança ifaçısı, Azərbaycan SSR xalq artisti (1978). Habil Əliyev 28 may 1927-ci ildə Ağdaş rayonunun Üçqovaq kəndində anadan olub. Yeddi yaşında ikən rayon mərkəzindəki 3 saylı yeddiillik Ağdaş musiqi məktəbinə qəbul olub. Elə həmin vaxtdan da meylini kamana salıb. Yeddinci sinfi və həm də musiqi məktəbini bitirəndən sonra pedaqoji məktəbə daxil olub. Habil Əliyev 1952-ci ildə Bakıya gəlib Asəf Zeynallı adına orta ixtisas musiqi məktəbinin kamança şöbəsinə daxil olub. Görkəmli tarzən Qurban Pirimovdan və məşhur müğənni Xan Şuşinskidən muğam sənətinin sirrlərini öyrənməyə başladı.
Habil Əliyev

Habilin ifaçılığı bəstəkar Soltan Hacıbəyovun da diqqətindən yayınmamışdı. Bəstəkar, Habilin potensial imkanlarını nəzərə alıb ona filarmoniyada işləməyi məsləhət görüb. O vaxtlar filarmoniyanın direktoru olan Şəmsi Bədəlbəyli, bədii rəhbər Soltan Hacıbəyov, Niyazi, Səid Rüstəmov Habilin ifasında bir muğama və xalq mahnısına qulaq asdılar və çox razı qaldılar. Beləliklə, Habil Əliyev 1953-cü ildə Müslüm Maqomayev adına Azərbaycan Dövlət Filarmoniyasında əvvəlcə rəqs ansamblında müşayiətçi, sonra isə trioda kamança çalan kimi fəaliyyətə başlayır. Seyid Şuşinski, Həqiqət Rzayeva, Xan Şuşinski, Zülfü Adıgözəlov, Mütəllim Mütəllimov, Şövkət Ələkbərova, Sara Qədimova, Fatma Mehrəliyeva kimi sənətkarların konsertlərində müşayiətçi olan Habil Əliyev həvəslə onların ölməz irsindən bəhrələnir, daha səylə çalışır, saatlarla məşqdən yorulmurdu. Habil "Segah", "Bayatı-Qacar", "Bəstənigar", "Bayatı-Şiraz", "Rahab", "Bayatı-Kürd", "Cahargah", "Rast", "Zabul" muğamlarına yeni kamança həyatı vermişdir. Beləliklə, Habil Əliyev əllinci illərin sonu, altmışıncı illərin əvvəllərində mahir kamança ustası kimi formalaşıb el arasında geniş şöhrət tapdı.
Habil Əliyev

Habil Əliyevin virtuoz çalğısını musiqi biliciləri, tez-tez Nikkolo Paqanininin ifaçılığı ilə müqayisə edirlər. Habil Əliyev keçmiş SSRİ respublikalarında və eləcə də dünyanın bir çox ölkələrində Türkiyə, Amerika, Almaniya, İngiltərə, Fransa, Hindistan, Pakistan, İran, Misir, İsveçrə, Hollandiya, Tunis, Yaponiya, Suriya, Mozambik və s., qastrol səfərlərində olmuşdur. Ustad sənətkar virtuoz ifaçılığı ilə yanaşı gözəl mahnıların da müəllifidir. Onun bəstələdiyi 15-dən artıq mahnı bu gün də tanınmış musiqiçilər tərəfindən sevilə-sevilə ifa olunur. Habil Əliyevin ABŞ, Fransa, Yaponiya, İtaliya və Yunanıstanda Azərbaycan muğamlarından və xalq mahnılarından ibarət kompakt diskləri də buraxılıb. Habil Əliyev 2015-ci il sentyabrın 8-də vəfat etmişdir. Bakıda, I Fəxri Xiyabanda dəfn olunmuşdur.
Habil Əliyev

Habil Əliyev 1954-cü ildə Şərqiyyə xanım ilə ailə həyatı qurmuşdur. Üç qız və bir oğlu var.) Fəxri adları "Azərbaycan SSR əməkdar artisti" fəxri adı — 29 iyun 1964 "Azərbaycan SSR xalq artisti" fəxri adı — 11 yanvar 1978 "Şöhrət" ordeni — 28 may 1997 Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdü — 11 iyun 2002 "İstiqlal" ordeni — 19 oktyabr 2007 Filmoqrafiya Qanun naminə (film, 1968) Dəli Kür (film, 1969) Günlərin bir günü... (film, 1976) Nəğməkar torpaq (film, 1981) Habil Kaman (film, 1984) Sarı gəlin (film, 1998) Qızıl fonddan seçmələr (film, 2001) Kamanın naxış sehri (film, 2003) Muğamat var olan yerdə… (film, 2009) Heydər Əliyev (film) Kamançanamə Xarici keçidlər Əjdər Ol. Habil Əliyevin lətifələri Arxivləşdirilib 2012-05-01 at the Wayback Machine. Bakı: "Yeni nəşrlər evi", 1998. Ustad sənətkara abidə qoyuldu (az.)
Suçiçəyi

Suçiçəyi (lat. varicella, yun. ανεμοβλογιά) — yoluxucu xəstəlik növü. Xəstəliyin əlamətləri Balaca, qırmızı və ortasında su olan balaca ləkələr ilk öncə qarın və kürək nahiyəsində daha sonra isə bütün bədəndə görsənməyə başlayır. Səpkilərin içərisində olan maye bulanıq, ağ rəngdə olur. Dözülməz qaşınma müşahidə edilir, lakin uşaqları bu səpkiləri qaşımaqdan çəkindirin əgər səpkilər qaşınıb qoparılsa onu yerlərində çapıqlar qalacaq, Bədəndə yüksək hərarət, İştahsızlıq və baş ağrısı,Su çiçəyindən qorunmanın bir üsulu çiçək peyvəndi olmaqdır. Peyvəndin qoruyuculuğu az olduğundan rutin istifadə olunmur. Bədəndə olan qırmızı sulu ləkələri yaşıl briliant abısı ilə rəngləmək, dərini səthini təmiz saxlamaq, ikincili infeksiyalaşmanın qarşısını almaq lazımdır.
Suçiçəyi

Vitaminlər qəbul etmək. Su çiçəyi xəstəliyini herpetik viruslardan biri törədir. Xəstəliyin baş verməsi ehtimalı çox yüksəkdir. Praktik olaraq bütün insanlar uşaqlıqda bu infeksiyaya yoluxurlar. Xəstəlikdən sonra yaranan immunitet çox yüksək olur və təkrar xəstələnmə halı olmur. Xəstəliyin əvvəlində uşağın hərarəti qalxır, onun ümumi halı, iştahası və yuxusu pozulur. Sonra səpgi əmələ gəlir. Səpgi ilk əvvəl xırda qırmızı ləkə şəklində olur.
Suçiçəyi

Bir neçə saatdan sonra ləkə qabarcığa çevrilir. Qabarcıqlar 1–2 gündən sonra açılır və onların yerində qartmaq əmələ gəlir. Suçiçəyi qabarcıqları nəinki dərinin müxtəlif yerlərində, başın tüklü hissəsində, cinsi orqanlarda, həmçinin ağız və daxili orqanların selikli qişasında da əmələ gəlirlər. Xəstəlik, adətən, yüngül keçir. İmmuniteti zəif olan, həmçinin digər ağır xəstəliklər nəticəsində zəifləmiş uşaqlarda xəstəlik ağır formalarda keçə bilər. Yoluxmuş uşaqların müalicəsi, adətən, ev şəraitində aparılır. Uşaqlara vitaminlərlə zənginləşdirilmiş pəhriz rejimi tətbiq edilir. Uşagın alt paltarlarını hər gün, yataq dəstlərini isə 1–2 gündən bir dəyişdirmək lazımdır.
Suçiçəyi

Onun dırnaqlarını qısa kəsmək, əllərini tez-tez yumaq məsləhət olunur. Uşağı çimizdirmək də olar, ancaq çiməndən sonra bədəni dəsmalla ehmalca qurulamaq lazımdır. Hər qida qəbulundan sonra uşaq ağız boşluğunu yaxşıca qarqara etməlidir. Onun yataq otağının havasını tez-tez dəyişmək və hər gün nəm əsgi ilə təmizləmə işləri aparmaq lazımdır. Dəridəki səpgilərə brilliant yaşılı ("zelyonka") və ya kalium-permanqanat məhlulu ("marqantsovka") sürtmək lazımdır. Bu, dəridəki qaşınmanı azaltmağa, qabarcıqların irinləməsinin qarşısını almağa, onların tez quruyaraq yerində qartmaq əmələ gəlməsinə kömək edir. Ağız boşluğunun selikli qişası Kastellani məhlulu ilə silinir. Qızların cinsi üzvlərinin selikli qişasının zədələnməsi zamanı həmin sahələri tez-tez yumaq, hər gün kalium-permanqanat məhlulla ("marqantsovka") su vannaları etmək, daha sonra isə cinsi dodaqlar arasına çaytikanı yagı və ya həkim tərəfindən məsləhət görülən digər dərman preparatı ilə isladılmış tənzif qoyulması lazımdır.
Suçiçəyi

Müalicə zamanı antibiotiklərdən istifadə edilməsinə, yalnız çox nadir hallarda baş verən fəsadlar zamanı icazə verilir. Sağalma xəstəliyin başladığı gündən etibarən 10 gündən tez olmayaraq baş verir. Sağalmadan 1,5–2 həftə ərzində uşağın immun sistemi bir qədər zəiflədiyi üçün onu bir müddət qorumaq (soyuqdəymədən və s.), uşaq bağçası və ya məktəbə getməsinə icazə verməmək lazımdır. Halhazırda suçiçəyinə qarşı peyvənd üçün vaksin hazırlanmışdır, lakin bu peyvənd hələ ki, uşaqlar üçün mütləq hesab edilən peyvəndlər siyahısına daxil edilməmişdir. Su çiçəyi Arxivləşdirilib 2014-10-14 at the Wayback Machine
Məhəllə (film, 2003)

Məhəllə — 2003-cü ildə Ramiz Fətəliyev tərəfindən çəkilmiş komediya filmi. Film kiçik bir məhəllə və bu məhəllənin sakinlərinin başına gələn məzəli əhvalatlardan danışır. Hadisələrin axışı Tofiqin (Coşqun Rəhimov) əsgərlikdən qayıtması ilə başlayır. Anası (Kübra Əliyeva) nəhayət bircə oğlunu evləndirmək istəyir. Tofiqin gələcək qaynatası "professor"dur (Aftandil İsrafilov). Amma bu professor o professorlardan deyil... Film haqqında Film unudulmaz bəstəkar Süleyman Ələsgərov və həyat yoldaşı Ağgül xanımın 80 illik yubileylərinə ithaf olunur.
Məhəllə (film, 2003)

Bizim "Azərbaycanfilm". 1923-2003-cü illər. Bakı: Mütərcim, 2004.- səh. 311. Xarici keçidlər Planet Parni iz Bakunun rəsmi saytında Məhəllə filmi “Məhəllə” 15 il sonra ekranlara qayıdır — VİDEO Tahir İmanov: “Məhəllə”miz dəyişir, dəyişməyən təkcə Eliş və Roşkadır — MÜSAHİBƏ Həmçinin bax Məhəllə 2 Moskvada (film, 2004)
Penisillin

Penisillin — 1928-ci ildə Aleksandr Fleminq tərəfindən kəşf olunan antibiotik. Penisillinlər mikroorqanizmlərin həyat fəaliyyəti məhsulları əsasında işlənib hazırlanmış ilk antimikrob dərman qrupudur. Onlar böyük β-laktam antibiotiklər (β-laktamlar) sinfinə aiddirlər. Bu sinfə həmçinin sefalosporinlər, karbapenemlər və monobaktamlar da daxildir. Bu antibiotiklərin quruluşunda dördüzvlü 《β》-laktam həlqəsi ümumidir. Penisillinlərin təsnifatı ► Benzilpenisillinin (penisillinin) natrium və kalium duzları ► Benzilpenisillinin prokain (penisillinin novokain duzu) ► Benzatin benzilpenisillinin ► Fenoksimetilpenisillin Yarımsintetiklər: ► İzoksazolilpenisillinlər (Oksasillin) ► Aminopenisillinlər (Ampisillin, Amoksisillin) ► Karboksipenisillinlər (Karbenisillin, Tikarsillin) ► Ureidopenisillinlər (Azlosillin, Piperasillin) ► İnhibitordan müdafiə olunmuş penisillinlər (Amoksisillin/klavulanat, Ampisillin/sulbaktam, Tikarsillin/klavulanat, Piperasillin/tazobaktam) Təsir mexanizmi Penisillinlər (və bütün digər β-laktamlar) bakterisid təsirə malikdirlər.
Penisillin

β-laktamları parçalayan xüsusi fermentlərin- β-laktamazaların hasil edilməsi ilə əlaqədar olaraq, mikroorqnizmlər arasında geniş yayılmış qazanılmış davamlılığı aradan götürmək üçün bu fermentlərin aktivliyini geri dönməyən ləngidən, β-laktamaz inhibitorları adlanan birləşmələr – klavulan turşusu (klavulanat), sulbaktam və tazobaktam işlənib hazırlanmışdır. Onlar kombinə edilmiş (inhibitordan müdafiə olunmuş) penisillinlərin hazırlanmasında istifadə edilirlər. Aktivlik spektri Təbii penisillinlər aşağıdakılara qarşı aktivdirlər: ► Qrammüsbət bakteriyalar (Streptococcus spp., Staphylococcus spp., Bacillus spp., az dərəcədə- Enterococcus spp. qarşı) Enterokokklar (E. faecalis) listeriyalar (L. Monocytogenes) erizipelotriks (E. rhusiopathiae) əksəriyyət korinobakteriyalara (C.diphtheriae daxil olmaqla) və bir-birinə yaxın mikroorqanizmlərə.► Qrammənfi bakteriyalardan: (Neisseria spp., P.multocida, H.ducreyi) ► Əksəriyyət anaerob bakteriyalara (aktnomisetlər, Peptostreptococcus spp., Clostridium spp.) ► Spiroxetlərə (Treponema, Borrelia, Leptospira) İzoksazolilpenisillinlər (penisillinazostabil, antistafilokok penisillinlər) Bu qrupun əsas AMDV-si oksasillindir. Oksasillinin stafilokok β- laktamazasına qarşı davamlılığı əsas klinik əhəmiyyət kəsb edir.
Penisillin

Bunun sayəsində oksasillin böyük əksəriyyət stafilokok ştamlarına (PRSA daxil olmaqla) – xəstəxanadan kənar infeksiyaların törədicilərinə qarşı yüksək aktiv olur. Aminopenisillinlər və inhibitordan müdafiə olunmuş aminopenisillinlər Aminopenisillinlər bütün β-laktamazalarla hidrolizə uğrayırlar. Aşağıdakılara qarşı aktivdirlər: ► Enterobabacteriaceae -E. coli, Shigella spp., Salmonela spp. və P. Mirabilis (Şigellalara qarşı aktivliyinə görə ampisillin bir qədər amoksisillindən üstündür). ► Haemophilus spp. ► H.pylori.
Penisillin

Qrammüsbət bakteriyalar və anaeroblara qarşı aktivlik spektri və səviyyəsinə görə aminopenisillinlər təbii penisillinlərlə müqayisə edilə bilər. Lakin listeriyalar aminopenisillinlərə daha həssasdırlar. İnhibitordan müdafiə olunmuş aminopenisillinlərin antimikrob spektri (amoksisillin/klavulanat, ampisillin/sulbaktam): ► Qrammənfi bakteriyalar: Klebsiella spp., P. vulgaris, C.diversus ► B.fragilis qrupundan olan anaeroblar ► β-laktamazanın hasil edilməsi ilə əlaqədar qazanılmış rezistentliyi olan mikroflora: stafilokoklar, qonokoklar, M.catarrhalis, Haemophilus spp., E. coli, P. mirabilis. Karboksipenisillinlər və inhibitordan müdafiə olunmuş karboksipenisillinlər Qrammüsbət bakteriyalara qarşı karbenisillinin və tikarsillinin təsir spektri ümumiyyətlə digər penisillinlərə uyğun gəlir, lakin aktivlik səviyyəsi aşağıdır. Karboksipenisillinlərin effektivliyi bir çox bakteriyaların müxtəlif β-laktamazalar hasil edə bilməsi nəticəsində məhdudlaşır. Aşağıdakılara qarşı aktivdir: ► Enterobabacteriaceae ( Klebsiella spp., P. vulgaris, C.diversus müstəsna ► P.aeruginosa və digər ferment hasil etməyən mikroorqanizmlər.