LocalDoc/ldquad_v2_retrieval-reranked huggingface dataset:
Ermənistan Prezidenti

1991-ci il sentyabrın 22-də isə Ermənistanın dövlət müstəqilliyi haqqında referendum baş tutdu və həmin referendumun nəticələrinə əsasən Ermənistan dövlət müstəqilliyini elan etdi. Növbəti ay isə Ermənistanda birinci dəfə Prezident seçimləri baş tutdu. Seçimlərdə səslərin 82.00 faizini toplayan Levon Ter-Petrosyan, Ermənistanın birinci Prezidenti seçildi. Onun andiçmə mərasimi noyabrın 11-də baş tutdu. Levon Ter-Petrosyanın birinci prezidentliyi dövründə Ermənistan Konstitusiyası hazırlandı və 1995-ci ildə baş tutan referendumda qəbul edildi. 1996-cı il noyabrın 11-də onun prezidentliyi dövrünün başa çatması ilə bağlı sentyabr ayının 22-də növbəti Prezident seçimləri baş tutdu. Həmin seçimlərdə Levon Ter-Petrosyan səslərin 50.30 faizini topladı və yenidən beş il müddətinə Ermənistan Prezidenti seçildi. Amma 1998-ci il fevralın 3-də o, Ermənistan Prezidenti vəzifəsindən istefa verdi. Səbəb isə Levon Ter-Petrosyanın Baş nazir Robert Koçaryan, müdafiə naziri Vazqen Sarqisyan və daxili işlər naziri Serj Sarkisyan arasında baş verən düşüncə ayrılıqı oldu.
Ermənistan Prezidenti

Koçaryan-Sarqisyan-Sarqisyan üçlüyü Levon Ter-Petrosyanın Ermənistan-Azərbaycan, Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həll olunması üçün münaqişə ərazisində demilirarizmim aparılması və 1992–1994-cü illərdə Azərbaycanın işğal olunan ərazilərinin bir hissəsinin onlara qaytarılması layihəsinə qarşı çıxdı və onu istefa verməyə məcbur etdi. Ermənistan Konstitusiyasına əsasən isə Prezident istefa verdiyi üçün onun bütün səlahiyyətləri Baş nazirə, yəni Robert Koçaryana verildi. 1998-ci il martın 16-da növbəti Prezident seçimləri baş tutdu. Həmin gün namizədlər lazımi səs faizini toplaya bilmədiyi üçün, martın 30-da seçimlərin II turu baş tutdu və səslərin 58.90 faizini toplayan Robert Koçaryan, Ermənistanın 2-ci Prezidenti seçildi. Onun andiçmə mərasimi aprelin 9-da baş tutdu. Həmin gündən etibarən bütün Ermənistan Prezidentlərinin andiçmə mərasimləri aprelin 9-da baş tutur. Robert Koçaryanın birinci prezidentliyi dövrü 1999-cu ildə Ermənistan Parlamentində baş verən terror hücumu ilə yadda qaldı. 2003-cü il fevralın 18-də Koçaryanın səlahiyyət müddətinin başa çatması ilə bağlı Prezident seçimləri baş tutdu. Beş il əvvəl baş verən hadisə yenə baş verdi və həmin gün namizədlər lazımi səs faizini toplaya bilmədiyi üçün, martın 5-də seçimlərin II turu baş tutdu və səslərin 67.45 faizini toplayan Robert Koçaryan, yenidən beş il müddətinə Ermənistan Prezidenti seçildi.
Ermənistan Prezidenti

Seçimlərin nəticələri elan olunduğdan sonra İrəvan şəhərinin Azadlıq meydanında 2004-cü ilin aprel ayına qədər baş tutan etirazlar dalğası başlasada, bu etirazlar seçimlərin nəticələrinə təsir göstərmədi və Robert Koçaryanın aprelin 9-da sonuncu prezidentliyi dövrü üçün andiçmə mərasimi baş tutdu. 2003-cü il mayın 25-də Ermənistan Konstitusiyasına dəyişmələr edilməsi haqqında referendum baş tutdu. Dəyişmələri əsasən Ermənistan Prezidentinin səlahiyyətləti genişləndirilməli idi. Həmin dəyişmənin lehinə səsverənlərin 50.56 faiz səs versədə, səsverənlərin 2/3 hissəsi səs vermədiyi üçün Konstitusiyaya dəyişmələr edilmədi. 2005-ci il noyabrın 27-də isə Ermənistan Konstitusiyasına seriyalı dəyişmələr edilməsi haqqında referendum baş tutdu. Həmin referendum bir sıra qərb dövlətləri tərəfindən təqdir edildi. Həmin dəyişmələrin lehinə səsverənlərin 94.50 faizi səs verdi və 1995-ci ildə qəbul edilən Ermənistan Konstitusiyasına seriyalı dəyişmələr edildi. 2008-ci ildə Robert Koçaryanın səlahiyyət müddəti başa çatdı və Ermənistanın 3-cü Prezidentinin seçilməsi üçün seçimlər baş tutdu. Fevralın 18-də baş tutan seçimlərdə əsas mübarizə üç namizəd arasında getdi: Sabiq daxili işlər naziri, müdafiə naziri, Baş nazir, Robert Koçaryanın silahdaşı Serj Sarkisyan, Ermənistanın 1-ci Prezidenti Levon Ter-Petrosyan və Parlamentin sabiq sədri Artur Baqdasaryan. Artur Baqdasaryanın səslərin 17.70 faizini, Levon Ter-Petrosyanın isə 21.50 faizini topladığı seçimlərin I turda, Serj Sarkisyan 52.82 faiz səs topladı və beş il müddətinə Ermənistan Prezidenti seçildi.
Ermənistan Prezidenti

Serj Sarkisyan ın bu qələbəsi özündə fevralın 20-də başlayan və 11 gün davam edən genişmiqyaslı etirazlarıda getirdi. 8 etirazçının, 1 polisin, 1 əsgərin qətlə yetirildiyi etirazlarda, 200-dən çox nəfər yaralandı, 106 nəfər isə həbs edildi. Etirazlar polislərin və əsgərlərin zor tətbiq etməsi nəticəsində dağıdıldı. 2011-ci ildə Ermənistanda genişmiqyaslı etirazlarla yadda qaldı. Yanvar ayından noyabr ayına qədər əsasən İrəvan şəhərində davam edən etirazların əsas məqsədi, Ermənistanda azad sosial-iqtisadi islahatların aparılması, 2008-ci il hadisələrində qətlə yetirilən etirazçıların qatillərinin ədalətli formada cəzalandırılması və siyasi məhbusların azad edilməsi idi. Amma bu etirazlarda, digər etirazlardan fərqlənmədi və zor tətbiq etmə və həbslərlə yadda qaldı. Seçilmə qaydaları Prezidentin səlahiyyət müddəti Ermənistan Konstitusiyasında qeyd olunub: Prezidentin andiçmə mərasimi Ermənistan Prezidenti seçilən şəxsin andiçmə mərasimi Karen Dəmirçyan adına İdman-Konsert Sarayında baş tutur. Prezidentin rəmzləri Ermənistan Prezidentinin bayrağı Prezidentin iqamətgahları Prezidentlərin siyahısı Prezidentlərin müddəti Həmçinin bax Ermənistanın Baş naziri
Evtanaziya

Evtanaziya (yun. εὖ — yaxşı + yun. θάνᾰτος — ölüm) — sağalmaz xəstəlikdən əziyyət çəkən insanı və ya heyvanı həyatdan məhrum etmə təcrübəsi. Hollandiya qanunvericiliyinin müəyyənləşdirdiyi tərifə əsasən, "bu və ya digər şəxsin öz istəyi ilə həyatına son qoymaq qərarı və həmin qərarın bu işdə maraqlı olmayan şəxs tərəfindən yerinə yetirilməsi evtanaziya adlanır". "Evtanaziya" sözü ilk dəfə XVII yüzillikdə F. Beykon tərəfindən işlənib.
Evtanaziya

O, bu sözü "yüngül ölüm" mənasında işlədib, XIX əsrdə isə bu ifadə "kimisə mərhəmətdən öldürmə" mənasını daşımağa başladı. Əslində evtanaziya ideyası qədimdən yaranıb. Lakin Hippokrat dövründən bu günə qədər ənənəvi tibb etikasına belə bir qadağa daxildir: Köhnəlmiş qadağalardan azad olmaq kimi, yoxsa mənəvi nöqteyi-nəzərdən düz olmayan təhlükəli presedent kimi Bu, çox mübahisəli məsələdir, evtanaziya sözü yaranandan bununla bağlı fikir ayrılıqları mövcuddur. Özü də təkcə tibb alimləri arasında deyil, həm də dindarlar arasında. Ona görə də dünyadakı mövcud praktikaya diqqət yetirmək gərəkir.
Evtanaziya

Dünyada 3 ölkədə insanların həyatı könüllü tərk etməsinə icazə verilir. Birinci məkan Fələstindir. Burada könüllü ölməyin çox sadə və çeşidli yolları var ki, hamısına da "sionist işğalçılarına qarşı şəhadət" deyilir: şəhid olmaq istəyən kəs ölümü könüllü seçir, sonra da israillilərə maksimum ziyan vurmaq ıçın özünü partladır. İkinci məkan Hollandiyadır ki, burada ağır xəstə olan insanların ölüm seçmələri qanunla rəsmiləşdirilib. Üçüncü məkan isə ABŞ-nin Oreqona ştatıdır.
Evtanaziya

Oreqonada 1997-ci ildən bəri qüvvəyə minmiş yerli qanuna görə, könüllü ölüm proseduru yolverilən sayılır. Birləşmiş Ştatların başqa yerində belə qanun yoxdur. 1999-cu ildə "Doktor Ölüm" ləqəbli erməni əsilli amerikalı Con Gevorkyan ağır xəstələri öz razılıqları ilə ölümə yolladığı üçün Miçiqanda ömürlük həbsə məhkum edilmişdi. Həkimlər ən ağır vəziyyətdə olan xəstənin sağalması, ağrılarının yüngülləşməsi üçün bütün mümkün vasitələrdən istifadə etməlidirlər. Və xəstənin istəyi ilə onların ölümünün gerçəkləşdirilməsi qeyri-etik sayılır.
Evtanaziya

Bir sözlə, evtanaziyanın rəsmiləşdirilməsi bəşəriyyətin mənəvi dəyərlərini alt-üst edə bilər. Evtanaziya və İslam Quran və Sünnəyə (peyğəmbərin hərəkətləri və deyimləri) əsaslanaraq insan həyatının istənilən sahəsi ilə bağlı fitva çıxara bilər. Gəlin konkret hallara baxaq: tutaq ki, həkim aktiv evtanaziya – pasiyentin ölümünə yönəlmiş məqsədyönlü prosedurları həyata keçirir. Özü də onun xəstəsi xərcəng xəstəliyindən əzab çəkir, güclü ağrıları, ürəkkeçmələri var. Həkim tam əmindir ki, xəstənin yaşamaq şansı yoxdur.
Evtanaziya

Ağrıları qaldırmaq üçün olan dərmanın ölüm dozasını xəstəyə verərək həyatına son qoyur. İslam buna icazə verirmi? Adının çəkilməsini istəməyən azərbaycanlı dindarlardan biri bu suala belə cavab verdi: "Deyək ki, uşaq kəllə — beyin iflicindən əziyyət çəkir. Bu xəstəliyin simptomları əqli gerilik, ətrafların müxtəlif dərəcəli iflicidir. Belə xəstə daimi qulluq tələb edir.
Evtanaziya

Əgər o xəstələnərsə, məsələn, ağciyərləri soyuqlayıbsa həkim müalicə aparmır və nəticədə uşaq ölür. Yaxud xəstə komadadır. Sağalma şansı yoxdur. Onun həyatı "süni nəfəs" aparatı vasitəsilə saxlanılır. Bu aparat söndürülən kimi xəstə ölür.
Evtanaziya

Bu cür hallarda söhbət müalicənin dayandırılmasından gedir. Yəni həkimin qənaətinə görə, istənilən halda Yaradanın obyektiv qanunlarına əsasən ölümün qarşısı alına bilməyəcək. Ona görə də hesab edirəm ki, müalicə prosesi üç şərtlə aparılmalıdır: ağrılar, dərmanların effektivliyi və sağalma ehtimalı olduğu halda. Bu, Məhəmməd peyğəmbərin həyat tərzinə də müvafiqdir. O özü müalicə olunub və bunu bütün tərəfdarlarına da buyurub.
Evtanaziya

Əgər sağalma mümkün deyilsə, İslamda müalicə prosesi "arzuolunmazdır" və "vacib" deyil. Bundan başqa, dərman preparatları xəstəliyin müddətini uzada bilər və bununla da onun əzablarını uzatmış olar. Beləliklə, passiv evtanazya İslamda tələb olunan hərəkət olmasa da qanunidir və icazə verilir. Həkimin bu növ evtanaziyanı təcrübədən keçirmək hüququ var". Xarici keçidlər Physician assisted death from The Hastings Center
İfrazat

Maddələr mübadiləsinin son məhsulları ardıcıl olaraq qana, limfaya və toxumalararası mayeyə keçir. Bu maddələr qaz və maye halında olur. Karbon qazı ağciyərlər vasitəsilə bədənimizdən, çıxarıldığı halda, sidik cövhəri, fosfat turşusun duzları, suda həll olmuş xörək duzunun artığı bədənimizdən əsasən böyrəklər vasitəsilə çıxarılır. Bu maddələrin az bir hissəsi isə dəri vasitəsilə bədəndən xaric edilir. Bu maddələr orqanizmdə toplandıqda onu zəhərləyə bilir. Beləliklə, ifrazat prosesi nəticəsində orqanizmin daxili mühiti daima təmiz saxlanılır.
İfrazat

Orqanizmdə olan artıq su və onda həll olmuş parçalanma məhsulları, əsasən sidik formasında böyrəklər vasitəsilə xaric olunur. İfrazat üzvləri İfrazat üzvlərinə dəri lat. cutis və sidik üzvləri lat. organa uropetica aiddir. Ümumiyyətlə sidik üzvləri cinsiyyət üzvləri ilə bərabər təsvir olunur, çünki bunlar anatomik və grnez cəhətcə bir-biri ilə sıxı rabitədədir. Beləliklə sidik və cinsiyyət üzvləri birlikdə sidik-cinsiyyət aparatını — lat.
İfrazat

apparatus urogenitalis (systema urogenitale —BNA) təşkil edir. Sidik üzvlərinin əsas hissəsini bel nahiyyəsində yerləşmiş bir cüt böyrəklər — lat. renes təşkil edir. Bunlardan ifraz olunan sidik sidik axarları — lat. ureters adlanan uzun axacaqlar vasitəsilə axaraq kiçik çanaqda sidikliyə — lat. vesica urinaria toplanır.
İfrazat

Buradan digər bir axacaq — sidik kanalı — lat. urethra başlayır və sidiyi xaricə çıxarır. Qadınlarda sidik kanalı qısa və sadə quruluşa, kişilərdə isə uzun və mürəkkəb quruluşa malik olur; kişilərdə bu kanal vasitəsilə sidikdən başqa toxum da xaricə çıxır. Tutqun rəngdə, paxla şəklində cüt vəzdir. Böyrəklər qarın boşluğunun arxa divarında bel nahiyyəsində yerləşir. Onların orta hesabla uzunluğu 10-12 sm, eni 6 sm və qalınlığı 3-4 sm-dir.
İfrazat

Orta çəkisi 120 qramdır. Xarici səthi hamardır. Hər böyrəyin basıq tərəfindən bir ədəd nazik sidik axarı çıxır. Böyrək iki qatdan əmələ gəlmişdir: tünd rəngli xarici və nisbətən açıq rəngli daxili qatdan. Xarici qatda çoxlu miqdarda xırda kapilyar yumaqcıqları yerləşir. Böyrək qabığı təxminən 5–7 mm qalınlığında olub piramidaların arasına çıxıntılar halında daxil olaraq piramidaları bir birindən ayırır.
İfrazat

Daxili qat bir neçə kiçik 15-35-ə qədər konusabənzər piramidadan ibarətdir. Həmin piramidaların içərisindən nazik borucuqlar gedir ki, bunlar da piramidaların ucundakı məməciklərin üzərindəki dəliklərlə kiçik boşluğa - böyrək ləyəninə açılır. Buradan sidik axarı çıxır. Ümumiyyətlə, böyrəyi təşkil edən maddə mikroskopik böyrək borucuqlarından və böyrək cisimciklərindən ibarətdir. Xarici qatda böyrək cisimciklərində qədəhəbənzər kapsullar yerləşir. Kapsulların divarı iki qat epitel hüceyrələrindən əmələ gəlmişdir.
İfrazat

Bu qatların arasında dar bir sahə yerləşir ki, buradan da qıvrım sidik borucuğu başlayır. Borucuqların divarı birqat epitel hüceyrələrindən ibarətdir. Hər bir sidik borucuğu bir neçə dəfə qıvrılaraq ilgək əmələ gətirir və xırda piramidaların içərisindən keçən toplayıcı borucuqların birinə açılır. Hər bir kapsula gətirici böyrək arteriyasının mikroskopik kiçik şaxələri daxil olub kapilyar sisteminə keçir. Kapilyarlar yumaqcığı təşkil edərək, bir-biri ilə birləşir və nəticədə aparıcı arteriyanı əmələ gətirir. Burada həmin damar kapsuldan çıxıb sidik borucuğuna yaxınlaşır.
İfrazat

Burada həmin damar yenidən kapilyarlarla ayrılaraq sidik borucuğunun ilgəklərini sıx top kimi bürüyür. Sonra onlar birləşərək kiçik vena əmələ gətirir və nəhayət, bunlar qanı böyrəkdən çıxaran böyrək venasına açılır. Böyrəklərin işi Sutka ərzində böyrəklərdə orta hesabla 1500-1700 litr qan keçir və bunun nəticəsində təxminən 1,5 litr sidik əmələ gəlir. Böyrəklərdə sidiyin əmələ gəlməsi prosesi onun xarici qatında olan kapsullardan başlayır. Kapilyar damarlarına qan gətirən xırda arteriyalar bunlardan çıxan kiçik damarlardan enlidir. Odur ki, yumaqcıqlarda qan təzyiqi yüksək olduğundan, qan plazmasının tərkibində olan maddələr kapilyarların nazik divarından sıxılıb çıxarılır, yəni süzülərək kapsullara tökülür.
İfrazat

Mayenin kapsullara süzülməsi onun təzyiqi bərabərləşənədək davam edir. İlk sidik belə əmələ gəlir. İlk sidik qan plazmasında çox az fərqlənir. Onun tərkibində dissimilyasiya məhzullarından başqa amin turşuları, qlükoza və orqanizmə lazım olan başqa birləşmələrdə də olur. İlk sidiyin tərkibində zülallar olmur. İlk sidik kapsullardan sidik borucuqlarına ötürülür.
İfrazat

Burada o, arasıkəsilmədən dolanbac sidik borucuqlarından keçir. Sidik borucuqlarının divarlarını əmələ gətirən epitel hüceyrələri fəal işləyərək ilk sidikdən çoxlu miqdarda su və orqanizmə lazım olan bütün maddələri sorur. Sonra həmin maddələr epitel hüceyrələrindən keçib sidik borucuqlarını bürüyən kapillyarlar şəbəkəsindən qana qayıdır. Beləliklə, böyrək epiteli hüceyrələri böyük iş görür. Son sidik, sidik borucuqlarında əmələ gəlir. Son sidikdə amin turşuları, qlükoza və orqanizmə lazım olan başqa maddələr olmur.
İfrazat

İlk sidikdən suyun təqribən 96%-i qana sorulur. Son sidikdə sidik cövhərinin miqdarı təqribən 66 dəfə artır. Həmçinin, digər, lazımsız maddələr miqdarı da çoxalır. Qadının cinsiyyət orqanlarından gələn pis qoxulu ifrazat; qanlı və ya irinli ola bilir. Bir çox ginekoloji və iltihabi xəstəliklərin əsas əlamətlərindəndir. Ağ ifrazat bəzən yerli qıcıqlanmalardan, qanazlığı, şəkərli diabet xəstəliklərindən, daim qəbiz olmaqdan da baş verir.
Birhədli

Birhədli - ədəd, dəyişənlər və ya onların müəyyən natural üstlü qüvvətlərinin hasilindən ibarət olan ifadəyə deyilir. Məsələn, {\displaystyle 7} {\displaystyle a} {\displaystyle 3x} a 2 {\displaystyle -2a^{2}} 1 3 {\displaystyle {\frac {1}{3}}x*(-2xy)} a 2 b 3 {\displaystyle -7a^{2}*0,4b^{3}c} ifadələri birhədlilərdir. Tərifə görə ədəd də, dəyişən də ayrılıqda birhədlidir. Məsələn, {\displaystyle -2} {\displaystyle 0} {\displaystyle a} {\displaystyle x} {\displaystyle y} {\displaystyle m} və s. də birhədlidir. Birinci vuruğu ədəd olmaqla, müxtəlif dəyişənlərin müəyyən qüvvətlərinin hasili şəklində yazılmış birhədliyə onun standart şəkli deyilir. x 3 {\displaystyle 7x^{3}} a 4 {\displaystyle 0,3a^{4}b} b 4 c 2 {\displaystyle 7ab^{4}c^{2}} m 6 n 4 {\displaystyle 3m^{6}n^{4}} ifadələri standart şəkildə yazılmış birhədlilərdir. Vurmanın və qüvvətin xassələrindən istifadə etməklə istənilən birhədlini standart şəkildə yazmaq olar.
Birhədli

Məsələn, a 2 ) 2 b 7 a 4 b 2 b 7 a 4 b 2 b 7 a 5 b 9 a 3 b 4 ) 7 c 9 b 3 ) 2 a 21 b 28 c 18 b 6 a 21 b 34 c 18 a 4 b 2 ) 3 1 3 b 4 c 3 a 12 b 6 1 3 b 4 c 3 a 13 b 10 c 3 Standart şəkildə yazılmış birhədlinin ədədi vuruğu birhədlinin əmsalı, birhədlinin dəyişənlərinin qüvvət üstlərinin cəminə birhədlinin qüvvəti(dərəcəsi) deyilir: a 5 b 9 {\displaystyle 45a^{5}b^{9}} a 21 b 34 c 18 {\displaystyle 4a^{21}b^{34}c^{18}} a 13 b 10 c 3 {\displaystyle 9a^{13}b^{10}c^{3}} a 8 {\displaystyle -0,7a^{8}b} {\displaystyle -7} 1 7 {\displaystyle {\frac {1}{7}}} {\displaystyle 5} kimi birhədlilərin dərəcəsi {\displaystyle 0} -ra bərabərdir. 0 elə birhədlidir ki, onun dərəcəsi təyin olunmayıb. Bir-birinə bərabər və ya bir-birindən yalnız əmsalları ilə fərqlənən birhədlilərə oxşar birhədlilər deyilir. Məsələn, b 2 {\displaystyle 3ab^{2}} b 2 {\displaystyle 7ab^{2}} b 2 {\displaystyle -7ab^{2}} b 2 {\displaystyle 8ab^{2}} oxşar birhədlilərdir. Oxşar birhədlilərin dərəcəsi eyni olur. Yalnız işarələri ilə fərqlənən iki birhədli əks birhədlilər adlanır. Məsələn, b 2 {\displaystyle 7ab^{2}} b 2 {\displaystyle -7ab^{2}} əks birhədlilərdir.
Birhədli

Əks birhədlilərin cəmi 0-ra bərabərdir. Birhədlilərin hasili də birhədlidir. Yeni alınmış birhədlinin əmsalı hasildə iştirak edən birhədlilərin əmsallarının hasilinə, dərəcəsi isə onların dərəcələrinin cəminə bərabərdir.Məsələn, əmsalı {\displaystyle 7} və qüvvəti {\displaystyle 5} M 1 {\displaystyle M_{1}} birhədlisi isə əmsalı {\displaystyle 3} , dərəcəsi {\displaystyle 10} M 2 {\displaystyle M_{2}} birhədlisinin hasili, əmsalı , dərəcəsi olan birhədlidir. Birhədlinin {\displaystyle n} natural üstlü qüvvəti də birhədlidir. Yeni alınmış birhədlinin əmsalı verilmiş birhədlinin əmsalının {\displaystyle n} dərəcədən qüvvətinə, dərəcəsi isə verilmiş birhədlinin dərəcəsinin {\displaystyle n} -ə hasilinə bərabərdir.Məsələn, a 4 b 2 {\displaystyle 2a^{4}b^{2}c} birhədlisinin əmsalı {\displaystyle 2} , dərəcəsi olduğundan, onun beşinci dərəcədən qüvvəti a 4 b 2 ) 5 {\displaystyle (2a^{4}b^{2}c)^{5}} də birhədli olub, əmsalı 2 5 -yə, dərəcəsi isə -ə bərabərdir.
Nəsimi (film, 1973)

Nəsimi — Rejissor Həsən Seyidbəylinin dahi Azərbaycan şairi və filosofu İmadəddin Nəsimi haqqında filmi. Film Azərbaycan xalqının görkəmli şair və filosofu, hürufi təriqətinin nəğməkarı, insan zəkasının, istedadının və hisslərinin gözəlliyinin tərənnümçüsü İmadəddin Nəsiminin anadan olmasının 600 illiyinə həsr olunmuşdur. Film haqqında Film aktyor Rasim Balayevin kinoda ilk böyük işidir. Film "Kodak" kinolentinə çəkilən ilk Azərbaycan filmidir. Filmin çəkilişindən 2 il əvvəl YUNESKO-nun qərarı ilə böyük Azərbaycan şairi İmadəddin Nəsiminin anadan olmasının 600 illiyi qeyd edilmişdi. Kinematoqrafçılar da Azərbaycan xalqının mədəni həyatında böyük hadisə olan bu yubiley münasibətilə "Nəsimi" bədii filmini çəkmişlər. Həm elmi, həm tarixi, həm də etnoqrafik cəhətdən dəqiqliyi saxlamaq üçün filmin müəllifləri çəkilişlərə görkəmli nəsimişünasları, filoloqları, sənətşünasları dəvət etmişlər. Film İsa Hüseynovun "Məhşər" romanı əsasında çəkilib. Rasim Balayev: "Nəsimi" yeganə tarixi filmdir ki, orada heç bir dekorasiyadan istifadə edilməyib.
Nəsimi (film, 1973)

3 yanvar 1981-ci il. E.Quliyev, C.Mirzəliyev. Rasim Balayev. Bakı: 1999, səh. 16. Xamis Muradov. Kinofabrikdən başlanan yol. Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. C.Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyası.
Nəsimi (film, 1973)

Aydın Kazımzadə. Bizim "Azərbaycanfilm". 1923-2003-cü illər. Bakı: Mütərcim, 2004.- səh. 4. Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. C.Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyası. Aydın Kazımzadə. Bizim "Azərbaycanfilm".
Nəsimi (film, 1973)

1923-2003-cü illər. Bakı: Mütərcim, 2004.- səh. 143; 180; 196-198; 258. Azərbaycan Milli Ensiklopediyası: Azərbaycan. Ramiz Məmmədov. Kino. Azərbaycan Milli Ensiklopediyası Elmi Mərkəzi, 2007.- səh. 816. Ayxan.
Nəsimi (film, 1973)

"Nəsimi" və "Dədə Qorqud" bərpa olundu: Hər iki film Filmfonda verilib //Ekspress.- 2010.- 19-21 iyun.- S. 12. “Nəsimi” filminin KADRARXASI: “Teymurləngin papağı Bakıda qalmışdı, Mərəzədə 5 min adam gözləməli oldu” Aydın Dadaşov. "Bizim kino". Həsən Seyidbəylinin "Nəsimi" filmi haqqında. 16.01.2016 Arxivləşdirilib 2018-07-13 at the Wayback Machine “Nəsimi” filmi yeni versiyası haqqında. İstipress. 19 dekabr 2019-cu il Xarici keçidlər Filmi izlə (1973) İzlə (bərpa edilmiş versiya, 2010) BalANS “Nəsimi” filmini bərpa edib; [1]; [2] "Nəsimi" filmi bərpa edildi
Balkan yarımadası

Etimologiyası Bölgənin adı olan "Balkan və ya Balkanlar" sözü türk dilindədir. Sözün kökündə olan Balkan sözünün "sıx meşəlik, bataqlıq və dağlıq ərazi" kimi mənası var. Balkan sözü dünyadakı digər dillərə də türk dilindən keçmişdir. Coğrafiyası Balkanlar cənubi qərbdə Adriatik dənizi və İon dənizi, cənubda Aralıq dənizi, cənub şərqdə Egey dənizi, Mərmərə dənizi və şərqdə isə Qara dəniz ilə əhatə olunmuş bir yarımadadır. O şimal sərhədlərini Dunay savad və qrupa üzv çayları təşkil edir.
Balkan yarımadası

Balkan yarımadasının ümumi ərazisi 504 884 kvadrat kilometrdir. Balkanların və ya coğrafi adla Balkan yarımadasının şərq, cənub və qərb sərhədləri haqqında mövcud fikir birliyinə baxmayaraq, şimal sərhədləri mübahisəlidir. Bəzi coğrafiyaçılar şimal sərhədini Dunay və Drava çayları kimi qəbul edir, bəziləri də sərhədi Karpat dağlarının şərqindən keçirir. Balkan yarımadasının sahilləri Aralıq dəniz sisteminə daxil olan altı dənizə açılır. Bu vəziyyət, Balkanların, Aralıq dənizi strategiyasındakı çox mühüm yerini vurğuladığı kimi, Balkan ölkələrinin çoxunun dəniz nəqliyyatı və dənizçilik sahələrində inkişaf etmələrinə də yol açır.
Balkan yarımadası

Balkanlarda coğrafi quruluşuna bağlı olaraq iqlimdə dəyişikliklər görülür. Adriatik və Egey dənizi sahillərində Aralıq dənizi iqlimi hakimdir. Qara dəniz sahillərində iqlim, rütubətli subtropik və mülayim okean növündədir. Daxili ərazilərdə isə rütubətli kontinental iqlim hakimdir. Yarımadanın şimalı ilə dağlıq sahələrdə qış soyuq və qarlı, yaylar isti və qurudur.
Balkan yarımadası

Cənub ərazilərdə qışlarının iqlimi mülayimdir. Rütubətli kontinental iqlim Sloveniya, Şimali Xorvatiya, Bosniya və Herseqovina, Albaniyanın daxili, Şimali Monteneqro, Kosovo, Makedoniya, Bolqarıstan, Serbiya və Rumıniyada rast gəlinir. Geri qalan və geniş olmayan iqlim tipləri olan rütubətli subtropik iqlim və okean iqlimi, Bolqarıstanın Qara dəniz sahillərində və Türkiyədə görülür. Aralıq dənizi iqlimi, Sloveniya sahillərində, Cənubi Xorvatiya, Albaniya sahil hissəsində, Yunanıstanda, Cənubi Monteneqroda və Türkiyənin Egey Dənizi sahillərində görülər. Dağlar və çaylar Bölgə sahəsinin böyük qismi dağlarla örtülüdür.
Balkan yarımadası

Bu dağlar əsasən şimaldan qərbə və ya cənubdan şərqə uzanır. Balkan ərazilərinin ən yüksək dağı 2925 metrə yüksələn və Bolqarıstanda yerləşən Rila dağıdır. Rila dağını 2917 metr ilə Yunanıstandakı Olimp dağı və 2914 metr ilə Bolqarıstanın Vihren dağı izləyir. Bu yüksək dağların yanaşı, ən böyük dağ silsilələri Dinar dağları, Albaniya dağları, Şar dağları, Balkan dağları, Rodop dağlarıdır. Bu dağ silsilələrindən başqa daha kiçik və yerli dağlar da vardır.
Balkan yarımadası

Regionun bir çox hissəsində müxtəlif böyüklükdə axar sular yer alır. Regiondakı çaylar içində bəziləri bir çox ölkə boyunca axır və böyük bir hövzə yaradırlar. Bəziləri isə daha regional və ya lokal çaylardır. Regiondakı əhəmiyyətli çaylardan biri olan Dunay çayı Balkanların şərq hissəsində yerləşən ölkələri Qara dənizə bağlayır. Dunay çayına şimaldan axan Tisa çayı və şərqdən axan Morava çayı digər əhəmiyyətli çaylardır.
Balkan yarımadası

550 km uzunluğa malik Morava Çayı, Balkan bölgəsindəki ən uzun çay adına sahibdir. Qərbdən cənuba axan və Adriatik dənizə tökülən Neretva çayı də regionun önəmli su qaynaqlarından biridir. Digər əhəmiyyətli çaylardan Bolqarıstanda olan Maritsa çayı, Albaniyada axan Drin çay və Makedoniyada anadan olan Vardar çayıdır. Balkanların tarixi 44.000 il əvvəl ilk dəfə Yüksək Paleolitik dövrdə homo sapienslerin regionda ortaya çıxması ilə başlayır. Tarixdən qabaqkı dövrün sonu isə ilk dəfə yazılı mətnlərin Qədim Yunanıstanda ortaya çıxdığı E. Ə.
Balkan yarımadası

8-ci əsr olduğu qəbul edilir. Müxtəlif Yunan şəhər dövlətləri eradan əvvəlki əsrlərdə Balkanların Egey dənizi və Adriatik sahilləri ilə yaxın hökm sürmüşdür. E. Ə. 500-cü il sonrasında bu şəhər dövlətlərinə Afina və Sparta liderlik edirdi. Ancaq bu dövrdə şəhərlər şərqdən fəth və işğal məqsədilə gələn güclü Fars İmperiyasının təzyiqi ilə qarşılaşmışlar.
Balkan yarımadası

Bu mübarizə şəhər dövlətlərinin mədəni olaraq zirvəyə çatacaqları, fəlsəfi inkişaf yaradan iki əsrin yaranmasına yol açmışdır. Bu mədəni inkişaf, Avropanın iki min illik inkişafına yol açmışdır. Şəhər dövlətlərindəki bu intibah dövrünü, Yunan şəhər dövlətlərinin başqa qüvvələr tərəfindən ələ keçirildiyi fasiləsiz müharibələr izlədi. Balkanlar, eramızdan əvvəl III–II. əsrlərdə Romalıların suverenliyinə keçmişdir.
Balkan yarımadası

Bununla yanaşı bölgə inzibati, mədəni və hərbi aspektlərdən Roma quruluşuna uyğun yaşamağa başlanmışdır. Roma hakimiyyətinin son illərində Romalılar, Qotlar, Hunlar, regionda öz güc sahələri yaratmaq işinə girişib və öz ərazilərini qurmuşlar. Balkanlar bir çox millət və dinə aid insanların yaşadığı bir coğrafi bölgədir. Ərazisinin hamısı Balkanların sərhədləri içində olan Albaniya, Bosniya və Herseqovina, Bolqarıstan, Monteneqro, Kosovo, Makedoniya və Yunanıstan ölkələrində ümumi əhali 30.508.246 nəfərdir. Bu saya, torpaqlarının bir qismi Balkanlarda yer alan və Balkan ölkəsi sayılan Serbiya, Xorvatiya, Sloveniya, Rumıniya, Türkiyə və yenə Balkanlarda bir parça torpağı olan, ancaq tarixi, mədəni, siyasi səbəblərlə Balkan ölkəsi sayılmayan İtaliyanın bəzi hissələrindəki əhali əlavə olunduqda, Balkanlarda yaşayan insanların ümumi əhali sayı 49.147.477 olur.
Balkan yarımadası

Balkan torpaqlarında yaşayan millətlərin yayılma ilə dövlət sərhədləri uyğun deyil. Bu səbəbdən bir dil, vahid bir dövlət sərhədi içində danışılmır; Qonşu bir neçə dövlət içində eyni dilə rast gəlinir. Bu üzdən Balkanlarda yaşayan millətlərin ümumi saylarının müəyyən edilməsi asan deyil. Balkanlarda danışılan dillər danışanlarının sayı orta hesabla alınaraq bu cür ümumiləşdirilir: Yunan, Alban, Türk, Serb, Monteneqr, Boşnak, Xorvat, Sloven, Makedon, Bolqar, Rumın, İtalyan, Roman, Qaqauz türkcəsi. Bölgənin əsas dinləri Xristianlıq (Pravoslav və Katolik) və İslam dinidir.
Balkan yarımadası

Ən böyük din qrupunu Pravoslavlar təşkil edir. Yunanlar, serblər, bolqarlar, rumınlar, makedonlar və monteneqrolular Pravoslav kilsəsinə bağlıdırlar. Albanlar içində kiçik bir təbəqə də Pravoslav etiqadı içindədir. Balkanlarda ikinci böyük din qrupunu müsəlmanlar təşkil edir. Türklər, albanlar (böyük qismi), boşnaklar regionda Müsəlman inancına sahib qruplardır.
Balkan yarımadası

Üçüncü din qrupunu Katoliklər təşkil edir. Bu inanc qrupuna macarlar, slovenlər, xorvatlar daxildir. Albanlar arasında da katoliklər var. Adı çəkilən böyük və geniş yayılmış dinlərdən başqa, İudaizm (Yəhudilik), bölgədə bəzi kiçik təbəqə və ya yaşayış yerlərində tabeçilərə malikdir. Yerləşən ölkələr İtaliya ərazisinin 0,1% (295,1 km²) ərazisi Balkan coğrafiyasında yerləşir, lakin İtaliya Balkan ölkəsi deyil.
Arşın

Arşın— Şərqdə uzunluğu ölçmək üçün istifadə edilən uzunluq ölçü vahidi. Ümumi məlumat Alimlər uzun illər apardıqları ciddi araşdırmalar nəticəsində belə bir fikrə gəlmişlər ki, Azərbaycan ərazisi mədəni əkinçiliyin ən qədim ocaqlarındandır. Sonrakı mədəni-təsərrüfat inkişafı zəminində cəmiyyətin istehsal münasibətlərində baş verən köklü dəyişikliklər məhsuldar qüvvələrin, eləcə də əmək alətlərinin yeni-yeni formalarının yaranmasına müsbət təsir göstərmişdir. Bu dövrdə qədim əcdadlarımızın düşünmə qabiliyyəti artmış, həyatın bəzi sirlərini dərk etmək bacarığı çoxalmış, onlar əkinəcəklərdə, torpaq sahələrində, mal-qaranın sayının müəyyənləşdirilməsində, yaşayış evlərinin tikintisində və digər yüzlərlə həyati işlərdə ölçüyə - hesablamaya ehtiyac duymuşlar. Odur ki, zaman keçdikcə, daha dəqiq və mükəmməl ölçü vahidləri meydana çıxmışdır. Arşın uzunluq ölçü vahidi də məhz belə yaranmışdır.
Arşın

Arşın türk sözü olub çox qədimlərdən xalqımızın məişətinə daxil olmuş və bu gün də kənd təsərrüfatında torpaqölçmə işlərində geniş istifadə edilən 0,71 m-ə bərabər uzunluq ölçüsüdür. Hətta yer ölçmək üçün iki ağacdan haça şəklində düzəldilən və hər addımı 0,71 m-ə bərabər olan alət də arşın adlanır. Bu haçaları bəzən 2 arşınlıq da düzəldirlər. Arşın 1931-ci ilədək Türkiyədə geniş istifadə olunmuş uzunluq ölçü vahidi idi; ipək parçaların ölçülməsi üçün ticarət arşını 60 sm-ə, digər parçalar üçün 68 sm-ə, inşaat arşını isə 75,8 sm-ə bərabər idi. Arşın sözünə ilk dəfə "Kitabi-Dədə Qorqud" dastanında rast gəlinir. Lakin başqa ədəbiyyatlarda, folklor nümunələrində də bu söz geniş işlədilmişdir.
Bəhram Bağırzadə

Bəhram Bağırzadə (tam adı: Bəhram Arif oğlu Bağırzadə; 4 sentyabr 1972, Bakı, Azərbaycan SSR) — Azərbaycan aktyoru, şoumen, naşir, Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti (2015). Həyatı və fəaliyyəti Bəhram Arif oğlu Bağırzadə 1972-ci il sentyabrın 4-də Bakıda ziyalı ailəsində anadan olmuşdur. O, 1979–1989-cu illərdə Bakı şəhəri 189 saylı məktəbdə oxuyub. 1989-cu ildə M. A. Əliyev adına Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutuna qəbul olub və 1994-cü ildə həmin institutu bitirib. İxtisası teatr rejissorudur. 1991-ci ildən "Bakılı oğlanlar" ŞHK komandasının üzvüdür.
Bəhram Bağırzadə

1992-ci ildə ŞHK çempionu, 1995-ci ildə ŞHK Yay Kubokunun sahibi və 2000-ci il ŞHK "Əsrin Çempionu" olmuşdur. MDB ŞHK yığmasının üzvüdür. 1992-ci ildən karikatura çəkir, karikaturaları "Kirpi" satirik jurnalında çap olunub. Respublikada keçirilən bir çox sərgilərin iştirakçısıdır. Bakıda fərdi sərgisi açılıb. 2004-cü ildən "Qalereya" jurnalının naşiridir.
Bəhram Bağırzadə

Bağırzadənin tanınmasında müstəsna rolu Şən və Hazırcavablar Klubunda yarışlarında "Bakılı Oğlanlar" komandasında çıxışları olub. Onun iştirak etdiyi bu komanda 1992, 1993-cü illərdə çempion, 1995-ci ildə keçirilən yay kubokunun və iyirminci əsrin ən yaxşı komandaları sırasında birinci olub. 2006-cı ildən Azərbaycan "Karikaturaçı Rəssamlar Birliyi"nin üzvüdür. FECO (Beynəlxalq Karikaturaçılar Təşkilatları Federasiyası) Azərbaycan qrupunun üzvüdür. 2006-cı ildən "Planet Parni iz Baku" KVN Teatrının aktyorudur. "Qorod" jurnalının naşiridir.
Bəhram Bağırzadə

Bəhram Bağırzadə 2012-ci il aprelin 26-da Kitab nominasıyasında "Humay" milli mükafatına layiq görülmüşdür. 14 sentyabr 2015-ci ildə Azərbaycanın əməkdar artisti fəxri adına layiq görülmüşdür. Filmoqrafiya Hər şey yaxşılığa doğru - milis nəfəri Yerlə göy arasında (film, 1999) Yuxu (film, 2001) - Polis rəisinin oğlu - Akif Milli bomba (film, 2004) Yoxlama (film, 2006) Bir dəfə Qafqazda (film, 2007) Halal pullar (film, 2008) Adam (film, 2010) Vəkil hanı? (film, 2011) 3 bacı (film, 2012-2014) (bədii serial) (rol: özü) Qorxma, mən səninləyəm! 1919 (film, 2013) Axırıncı dayanacaq (film, 2014) 100 kağız (film, 2015) Həyət (film, 2015) (qısametrajlı bədii film) Ağanatiq (film, 2017) Bəxt üzüyü 2 (film, 2017) Məhəllə 3 (film, 2019) Münsiflər: Bəhram Bağırzadə Arif oğlu yumorkuboku.az Arxivləşdirilib 2010-10-06 at the Wayback Machine (az.) Xarici keçidlər Bəhram Bağırzadənin blogu Karikatura profili Arxivləşdirilib 2008-08-07 at the Wayback Machine
Dünyagörüşü

Dünyagörüşü çox geniş anlamlı bir anlayışdır, dünyaya və insanın buradakı yeri haqqında baxışlar sistemidir. Çeşidli baxışların, dəyərlərin, davranışların toplusudur. Toplumun və hər bir kəsin düşüncəsində yaranan mürəkkəb və bəsit nə varsa, dünyagörüşüdür. O hər kəsə ya da topluma məxsus ola bilər. Hər bir dönəmin də öz dünyagörüşü vardır. Insanın dünyagörüşünün hər bir hissəciyi başqaları ilə sıx bağlıdır, onların hamısı bir-biri ilə əlaqədədirlər.
Dünyagörüşü

Hər bir kimsənin ya da toplumun intellektual, bilik və mədəni səviyyəsi nə qədər yüksəkdirsə, bir o qədər onların dünyagörüşü əsaslı təməllərə arxalanır. Bu səviyyələr olmayanda isə, insanlar öz fikirlərini, baxışlarını, həyat prinsiplərini əsaslandıra bilmirlər, öz fantaziyalarına, mövhumatlara qapanıb, ziddiyətlərdən çıxa bilmirlər. Eyni zamanda, dünyagörüşü təkcə düşüncəyə və biliyə deyil, həmdə emosiyaların üzərində qurulur. Çünki hər bir kəsin əsəb, sevgi, nifrət və s. kimi duyğuları vardır. Buna görə də intellektual biliklər bunlarla sintezə girib birgə ifadə olunurlar. Bununla da dünyanın duyulması və anlaşılması prosesi baş verir.
Dünyagörüşü

Bununla belə, dünyagörüşü durğunluqda qalmır, dəyişkən olur. Burada həyat boyu olan şübhələr böyük rol oynayır.Öncə aydın olan hər bir şey, zaman keçdikcə şübhə altına düşə bilər və bu normal prosesdir. Bunu etiraf edib dəyişən insanlar şübhələrə cavab axtarıb irəliləyirlər. Şübhələri boğanlar isə irəlləyişi əldə etməyərək ehkamlarda qalırlar.Dünyagörüşünün üç çeşidi vardır. Bunlar mifoloji, dini və fəlsəfidir. Mifoloji dünyagörüşü ictimai inkişafın ilkin mərhələsidir, dünyanı anlama üsuludur, ictimai düşüncəsinin formasıdır.
Dünyagörüşü

Mifologiya əski toplumların əfsanə və əsatirlərini içəriləyir. Orada tanrılardan, igidlərdən və başqa əfsanəvi personajlardan söhbət açılır. Ancaq bu əsatirlərdə, artıq dünya yükümlü problemlərə cavablar vermək cəhdləri də yer almışdır. Mifologiyanın özəlliyi dünya ilə insanın, düşüncə ilə emosiyaların, biliklə təzahürlərin, obyektlə subyektin fərqlərinə varılmamasındadır. Əsatirlər ibtidai düşüncədən doğur. Onlar əski çağlarda millətlərin dünyagörüşünün formalaşmasında böyük rol oynamışdırlar.
Dünyagörüşü

Əsatirlərin vasitəsi ilə çeşidli xalqların mənəviyyatı və mədəniyyəti formalaşmışdır, dəyərlər sistemi yaranmışdır. Onlar incəsənətin, poeziyanın, musiqinin inkişafında böyük rol oynamışdırlar. Dini düşüncə də insanların dünyagörüşünü formalaşdırır. Dini dünyagörüşün özəlliyi bütün varlığın "dünyəvi" və "səmavi" müstəvilərə bölməsindədir. Burada "səmaviliyin" rolu daha çoxdur. Bütün dinlərin təməlində bir Tanrıya ya da çox tanrılara və başqa güclərə inancdır.
Dünyagörüşü

Onlar insanın və bütün varlığın işlərinə qarışır, onları idarə edirlər, qanunlar qoyurlar. Dini dünyagörüşündə olan insanın bütün həyatı, düşüncələri, davranışları inancdan irəli gəlir. Mifoloji və dini dünyagörüşlərindən fərqli olaraq, fəlsəfi dünyagörüşü daha çox düşüncəyə, intellektual fəaliyyətə, təhlilə arxalanan baxışlar sistemidir. Fəlsəfi dünyagörüşü gerçək müşahidələrə, məntiqi təhlilə dayanıb fantaziyaları, xəyalları, mövhumatı sıxışdırıb ortalıqdan çıxarır. Xalqın arasında yayılmış əsatirlərə belə yeni rasional və düşünülmüş don geyindirir, oturaqlaşmış ənənələrə yeni nəfəs verir. Məqsəd isə hər şeyin kökünə varıb, onu olduğu kimi anlamaqdır.Mifologiya Beləliklə, fəlsəfi Dünyagörüşü həyatın təcrübəsi və çalışmalarla əldə olunan biliklər üzərində qurulur.
Dünyagörüşü

Əski dönəmlərdən bəri sağlam düşüncəyə və gündəlik təcrübəyə arxalanan baxışlar toplusu olmuşdur. Buna "həyat fəlsəfəsi" deyilir. Böyük kütlələri bürüyən "həyat fəlsəfəsinin" vacib olsa belə, o sistemsiz, qarışıq olaraq ortalığa çıxır. O nəzəri təməllərə arxalanmır. Buna görə də burada məntiqsizlik, emosiyalar yer alır. Bu səbəblə kütlələr arasında yanlışlığa gətirən baxışlar da yayılır.
Dünyagörüşü

Bundan başqa, kütlələr arasında hər bir təcrübə sonda ehkamlaşa, adət halını ala da bilər. Bu da yüzilliklər boyu əsatirlərin yaranmasına gətirmişdir. Bu səbəblərdən də "həyat fəlsəfəsi" qlobal problemlərin çözülməsində yetərsiz olur. Qlobal problemlər yalnız nəzəriyyələrə arxalanaraq çözülə bilərlər. Bunun üzərində qurulmuş dünyagörüşü artıq elmə, nəzəri sistemlərə arxalanır. Fəlsəfi dünyagörüşü ən yetkin, doğruluğu olduğu kimi açan baxışlar toplusu kimi dəyərləndirilməkdədir.
Dünyagörüşü

Aydın Əlizadə. Dünyagörüşü / Fəlsəfə tarixi kursu üzrə mühazirələr // Fəlsəfə üzrə elmlər doktoru Aydın Əlizadənin səhifələri. Cobern, W. World View, Metaphysics, and EpistemologyPDF (50.3 KB) inTERRAgation.com—A documentary project. Collecting and evaluating answers to "the meaning of life" from around the world. Arxivləşdirilib 2017-09-19 at the Wayback Machine The God Contention—Comparing various worldviews, faiths, and religions through the eyes of their advocates. Cole, Graham A., Do Christians have a Worldview?
Dünyagörüşü

A paper examining the concept of worldview as it relates to and has been used by Christianity. Contains a helpful annotated bibliography. World View article on the Principia Cybernetica Project Arxivləşdirilib 2010-01-05 at the Wayback Machine Worldviews – An Introduction from Project Worldview "Studies on World Views Related to Science" (list of suggested books and resources) Arxivləşdirilib 2010-02-04 at the Wayback Machine from the American Scientific Affiliation (a Christian perspective) Eugene Webb, Worldview and Mind: Religious Thought and Psychological Development. Arxivləşdirilib 2010-01-13 at the Wayback Machine Columbia, MO: University of Missouri Press, 2009. Xarici keçidlər inanc nedir ?
Nigar Rəfibəyli

Nigar Xudadat qızı Rəfibəyli (23 iyun 1913, Yelizavetpol – 9 iyul 1981, Bakı) — azərbaycanlı şair, tərcüməçi, 1934-cü ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, Azərbaycan SSR xalq şairəsi (1981), Azərbaycan SSR əməkdar mədəniyyət işçisi (1967). Nigar Rəfibəyli 1913-cü il iyunun 23-də Gəncə şəhərində anadan olmuşdur. Bakı Pedaqoji Texnikumunu bitirmişdir (1930). Moskvada Pedaqoji İnstitutda təhsilini davam etdirmişdir (1932–1936). Bakı kinostudiyasında ssenari şöbəsində, eyni zamanda fəhlə-gənclər məktəbində (1930–1932), "Azərnəşr"də bədii-ədəbiyyat şöbəsində tərcüməçi və redaktor (1931), "Uşaqgəncnəşr"də bədii ədəbiyyat şöbəsində redaktor (1937–1939) vəzifələrində işləmişdir.
Nigar Rəfibəyli

Xidmətlərinə görə "Şərəf" nişanı, orden və medallarla təltif olunmuşdur. "Çadra" adlı ilk şeri 1928-ci ildə "Dan ulduzu" jurnalında dərc edilmişdir. 1934-cü ildə nəşr olunmuş ilk "Şerlər" kitabı Azərbaycan qadınlarının yeni həyat quruculuğunda iştirakından bəhs edir. "Dolores İbarruri" (1936) şeri ispan xalqının faşizmə qarşı qəhrəmanlıq mübarizəsinə həsr olunmuşdur. "Cəmilə" şeri Əlcəzair xalqının milli azadlıq mübarizəsinə həsr olunmuş qüvvətli lirik əsərlərdəndir.
Nigar Rəfibəyli

Məhsəti Gəncəvinin rübailərini, Evripidin "İfigeniya", Fridrix Şillerin "Məkr və məhəbbət", Anton Çexovun "Vanya dayı", "Albalı bağı" dramalarını, E. L. Voyniçin "Ovod", O. Qonçarın "Bayraqdarlar" romanlarını, Əlişir Nəvai, Aleksandr Puşkin, Mixail Lermontov, Taras Şevçenko, Ş. Petöfi, A. Mitskeviç, A. Sereteli və başqalarının əsərlərini tərcümə etmişdir. Əsərləri xarici dillərə tərcümə olunmuşdur. 1981-ci ildə Bakı şəhərində vəfat etmişdir. Məzarı II Fəxri Xiyabandadır. Mükafatları "Şərəf nişanı" ordeni — 9 iyun 1959 "Azərbaycan SSR əməkdar mədəniyyət işçisi" fəxri adı — 21 oktyabr 1967 Azərbaycan SSR Ali Sovetinin Fəxri fərmanı — 28 iyun 1973 "Azərbaycan SSR xalq şairəsi" fəxri adı — 19 iyun 1981 Təbiət mənzərələri, mənəvi zənginlik, vətənpərvərlik, sülh, demokratiya, azadlıq ideyaları tərənnüm olunan kitabları Şerlər (1934) Dənizin səsi gəlir (1964) İşıqlı dünyam (1969) Günəşdən gənclik istədim (1974) Həzin bir axşamda düşsən yadıma (1982) Şanlı nəsillərin yadigarısan (1982)Müharibə movzusuna və müharibə əleyhinə həsr olunan kitabları Zəfər nəğməsi (1943) Şerlər (1949) Anaların səsi (1951) Yol xatirələri, Avropa ətrafında səyahət gündəliyindən (1957)Uşaqlar üçün yazdığı kitablar Balaca qəhrəman (1942) Günəşin cavabı (1966) Məstanın balaları (1968) Bizə bahar yaraşır (1978) Xarici keçidlər Şeirlərinə yazılmış mahnılar Şövkət Ələkbərova — Güllər — musiqi: Emin Sabitoğlu Akif İslamzadə — Ala gözlüm — musiqi: Emin Sabitoğlu Zeynəb Xanlarova — Dağları duman alanda — musiqi: Emin Sabitoğlu Xədicə Abbasova — Aman ayrılıq — musiqi: Emin Sabitoğlu N. Rəfibəylinin və R. Rzanın şeirləri və şeirlərinə mahnılar diski Rəsulun Nigarı Arxivləşdirilib 2007-10-06 at the Wayback Machine Rəsul Rza və Nigar Rəfibəylinin uşaq şeirlərinin yeni nəşri təqdim olunub
ABŞ tarixi

ABŞ tarixi Şimali Amerikada yaradılan dövlətin, keçdiyi tarixdir. İlk amerikalılar Miladdan əvvəl 34-cü minilliklə 30-cu minilliklər arasında buz dövrünün ən yüksək çağlarında dünya sularının çoxu kontinental buz qatından ibarət idi. Bunun nəticəsi olaraq, Berinq dənizi cari səviyyəsindən yüzlərlə metr aşağı idi və Asiya ilə Şimali Amerika arasında Berinqiya adlı torpaq körpü var idi. Güman olunur ki, ən yüksək zirvə dövründə, Berinqiyanın 1500 kilometrə yaxın sahəsi var imiş. Nəm və ağacsız tundra olan bu sahə otlarla və bitkilərlə örtüldüyü üçün qədim dövrün adamları yaşamaq üçün ovladıqları iri heyvanları özünə cəlb edirmiş. Şimali Amerikaya gəlib çıxan ilk insanlar, demək olar ki, özləri də yeni qitəyə keçdiklərini bilməmişdilər. Min illər əvvəl onların əcdadları kimi, onlar da Sibir sahilləri boyu və daha sonra torpaq körpüdən keçərək, quş ovlamaqla məşğul olmuşlar. Alyaskadakı Şimali Amerika sakinləri min illər əvvəl böyük buzlaqlardan keçərək, indi Amerika Birləşmiş Ştatları adlanan yerə Cənuba yol açmışlar. Şimali Amerikada erkən həyat olduğunu təsdiq edən dəlillər tapılmaqda davam edir.
ABŞ tarixi

Lakin Miladdan 12 min il əvvəl olan dəlillərin çox azına etibar etmək olar; məsələn, Şimali Amerikada bir qədər əvvəl tapılmış olan ovçu bərəsi də, demək olar ki, öz tarixini bu dövrdən götürür. Nyu Meksikoda Klovis yaxınlığında tapılan böyük ustalıqla hazırlanmış nizə dəmrənləri və başqa hissələr də bu dövrə aid ola bilər. Şimali və Cənubi Amerikanın bütün ərazisi boyu buna oxşar mədəniyyət abidələri tapılmışdır ki, bunlar da Qərb Yarımkürəsinin bir çox yerində Miladdan 10 min il əvvəl də, güman ki, artıq yaxşı həyat mövcud olduğunu göstərir. Təxminən o dövrdə mamontlar yox olmağa başlamış və onların yerini erkən gəlmiş Şimali amerikalıların əsas ərzaq və sığınacaq mənbəyi olan bizonlar tutmuşdur. Zaman keçdikcə, çox ovlanmaq üzündənmi, yoxsa başqa təbii səbəblərə görəmi, müxtəlif növdən olan quşların da kökü kəsilmiş və erkən Amerika yeməyinin əsas hissəsini tərəvəz, giləmeyvə və başqa meyvələr təşkil etmişdir. Tədricən, ibtidai kənd təsərrüfatı sahəsində yem və ərzaq hazırlığı üçün ilk addımlar atılmışdır. İndi mərkəzi Meksikada məskunlaşmış hindular Miladdan təqribən 8 min il əvvəl taxıl, balqabaq və noxud əkib-becərərək, bu sahədə nümunələr göstərmişlər. Onların bu nümunələri yavaş-yavaş Şimala doğru yayılmışdır.
ABŞ tarixi

Miladdan əvvəl 3000-ci ilə yaxın Nyu Meksikonun və Arizonanın vadilərində taxılın ibtidai bir növü yetişdirilirmiş. Sonra suvarmanın ilkin nümunələri və Miladdan 300 il əvvəl erkən kənd həyatının ilk əlamətləri meydana çıxmışdır. Miladdan sonra ilk yüzilliklərdə indi Arizona ştatında Feniks adlanan yerin yaxınlığında hohokumlar məskən salıb yaşamışlar. Onlar qalıqları bu gün Meksikada tapılan oyun meydançaları və piramidaya oxşar qəbirlər qazırmışlar, eyni zamanda, kanallar çəkir və suvarma sistemi yaradırmışlar.Məskunlaşma dövrü 1493-1775-ci illərə aiddir. Şimali Amerikada ilk ingilis məskənlərinin salınması XVII əsrin əvvəllərinə aiddir. İngilis kralı I Ceymsin Vircinya şirkətinə verdiyi xəritə əsasında buraya gələn ingilislər 1607-ci ildə Ceymstaun koloniyasını saldılar. Şəhər 1610-cu ildə Ceyms çayının yuxarı hissəsində salınmışdı. 1607-1624-cü illərdə Ceymstauna köçən 14,000 nəfərdən 1624-cü ildə yalnız 1,132 nəfəri sağ qalmışdı.
ABŞ tarixi

Bundan sonra İngiltərədən Şimali Amerikaya qaçıb gələnlərin də sayı artdı.İngiltərədə rəsmi olaraq təqib olunan puritanların yeni qrupu 1630-cu ildə Massaçusets körfəzinin sahillərinə gəldi və təzə məskənlər saldılar. Onlar tədricən ölkənin şimalına gedərək bir neçə koloniya yaratdılar və bu koloniyaları Yeni İngiltərə adlandırdılar.1632-ci ildə Potomak çayının şimalında Merilend koloniyası təsis edildi. Buraya protestantlarla yanaşı katoliklər də yerləşdirildilər. Merilenddə ilk idarəçilik təsisatlarının yaranması 1635-ci ilə təsadüf edir. Hindulardan zor və hiylə yolu ilə əldə edilmiş torpaqlar hesabına Atlantik okeanı sahillərində daha 13 ingilis koloniyası təşkil edildi.Şimali Amerikadakı ingilis məskənlərində əhali sürətlə artırdı. Bunun əsas səbəbi İngiltərədə torpaqsızlaşan kəndlilərin və dini təqiblərə məruz qalanların buraya kütləvi şəkildə axıb gəlmələri idi. Şimali Amerikada əhalininin sürətli artımı nəticəsində 1643-cü ildə yeni koloniyalar birləşərək Yeni İngiltərə Konfederasiyası'nı yaratdılar. 1660-cı ildə kral II Çarlzın hakimiyyətinin yenidən bərpasından sonra İngiltərə öz diqqətini Şimali Amerikaya yönəltdi. Qısa müddət ərzində Şimali və Cənubi Karolinada (1670), Nyu Yorkda (1664), Nyu-Cersidə (1664), Delaverdə (1702), Pensilvaniyada (1681) və Nyu-Hempşir'də (1680) yeni koloniyalar yaradıldı.
ABŞ tarixi

1732-ci ildə avropalılar Corciyada da məskən saldılar. Bu koloniya ilk mərhələdə yaradılan 13 koloniyanın sonuncusu idi. Hindularla mübarizə İngilislər torpaq uğrunda mübarizəni torpaqların əzəli sahiblbaq, tənbəki kimi bitkiləri becərməyi onlardan öyrənirdilər. Hinduları qula çevirmək çox çətin idi, çünki onlar müstəmləkəçilərlə ölüm-dirim mübarizəsi aparırdılar. XVII əsrin əvvəllərindən XVIII əsrin əvvələrinədək kolonistlərlə hindular arasında böyük toqquşmalar baş verdi. 1636-37-ci illərdə Pouxatan müharibəsində, 1675-1676-ci illərdə Kral Filipp müharibəsində, 1712-1716-cı illərdə Karolinada hindu üsyanlarında kolonistlər qələbə çaldılar. Hinduların məğlub olmalarının əsas səbəbləri, qəbilələr arasında birliyin olmaması, silah çatışmazlığı, düşmənçilik kimi məsələlər müstəmləkəçilərin qələbə qazanmalarını xeyli asanlaşdırıdı. 1644-1676-cı illərdə aparılan müharibələr nəticəsində hinduların bir qismi fiziki olaraq məhv edildi,bir qismi isə qərbə tərəf sıxışdırıldı. Şimali Amerikada yaşayan yeri hindu tayfalarından müstəmləkəçilərə qarşı, uzun müddət mübarizə aparanlar, əsasən Apaçilər, Mohavklar, Cheyenne, Navaholar, Çerokilər kimi tayfalar olmuşlar.
ABŞ tarixi

Xüsusi ilə bəzi tayfa başçıları apardıqları öz şəxsi mübarizələrinə görə tanınırlar. Bunlardan Oturan Buğa, Ceronimo, Qara Şahin, Tekumse, Qırmızı Bulud və digərlərini misal göstərmək olar. İstiqlaliyyət müharibəsi Müstələkələrdə əhali getdikcə artırdı, 1775-ci ildə 13 ingilis koloniyasında 2,500,000 adam yaşayırdı. Şimal şərqdə yerləşən ingilis müstəmləkəsi Yeni İngiltərənin torpağı münbit deyildi və burada qış uzun sürdüyündən kənd təsərrüfatı ilə məşğul olmaq hesabına yaşamaq çətin idi. Ona görə də əhali bir sıra istehsal müəssisələri yaratmışdı. Cənub koloniyalarda əhali başlıca olaraq kənd təsərrüfatı ilə məşğul idi. Burada torpaq sahibləri tütün, şəkər qamışı, çəltik, həmçinin pambıq becərirdilər. Şimal və cənub müstəmləkələri arasında fərqlər getdikcə artırdı. Belə ki, şimal müstəmləkələrində fermer təsərrüftı, sənaye istehsalı inkişaf edir, nüfuzlu burjuaziya təbəqəsi formalaşırdı.
ABŞ tarixi

Cənub müstəmləkələrində isə iri torpaq sahibləri olan plantatorlar ağalıq edirdilər. Koloniyalar kapitalist qaydaları əsasında yaradılsa da, ingilis kralı və torpaq aristokratiyası burada feodal qaydaları tətbiq etməyə çalışırdılar. İngiltərənin hakim dairələri müstəmləkələrə xammal mənbəyi və satış bazarı kimi baxırdılar. Britaniya kralı və parlament manufakturaların açılmasına, dəmir məmulatlarının hazırlanması və parça, xüsusilə yun parçalar istehsalına qadağan qoyulmuşdu. Metal alətlər və parçalar müstəmləkələrə İngiltərədən hazır şəkildə gətirilməli idi. Müstəmləkələrdə parça, şlyapa və dəmir məmulatları istehsalının sürətlə artması ingilis hökumətini daha çox narahat edirdi. Ona görə də hökumət bu proseslərin genişlənməsinin qarşısını almaq üçün tədbirlər həyata keçirirdi. 1763-cü ildə verilmiş fərmana görə kolonistlərə Qərbə tərəf köçmək qadağan edilirdi. İngiltərə parlamentinin qəbul etdiyi Dönər Pul Qanunu'na görə bütün koloniyalarda buraxılan kağız pullar ödənc vasitəsi olmaq hüququndan məhrum edilirdi.
ABŞ tarixi

Möhür Qanunu şərt qoyurdu ki, bütün qəzetlərə, plakatlara, lisenziyalara, müqavilə və digər sənədlərə vergi möhrü vurulsun və rüsum alınsın. Bununla barışmayan müstəmləkələr 1765-ci ildə öz nümayəndələrini Nyu-Yorka qurultaya göndərdilər. Konqres Britaniyadan gətirilən bütün malları boykot elan etdi. Konqresin qəbul etdiyi qətnaməyə görə İngiltərə parlamenti müstəmləkələrin razılığı olmadan onlara vergi qoya bilməzdi. Bundan qorxuya düşən Britaniya parlamenti Gerb rüsümunu ləğv etdi. 1773-cü ildə Ost-Hind şirkətinin çayla yüklənmiş bir neçə gəmisi Boston limanına gəldi. Çay gömrük haqqı ödənməlkə nisbətən ucuz qiymətə əhaliyə satılmalı idi. Lakin əhali buna etirazını bildirdi. Çay qutularını suya qərq etdilər.