LocalDoc/ldquad_v2_retrieval-reranked huggingface dataset:
Gül bayramı

Belə ki, dövlət başçısı tədbirin keçiriləcəyi vaxtın "Aprel şəhidləri”nin 40 mərasiminə düşdüyünü nəzərə alaraq, bayramın ləğvi haqda göstəriş vermişdi. 2017-ci ildə isə bayram iməclik formatında təşkil olunmuşdu.2017-ci ildə Azərbaycan Respublikasının ABŞ-nin Vaşinqton şəhərindəki diplomatik nümayəndiliyində də Gül bayramı qeyd olunmuşdur. Bakıda Heydər Əliyev adına parkda gül kompozisiyaları Xarici keçidlər Azərbaycan. "Gül bayramı - xoş duyğular çələngi" (az.). 2010.- 15 may.- S. 7.
Zebr

Zebr (lat. Hippotigris) — atlar fəsiləsinin atlar cinsinin Dağ zebri (Equus (Hippotigris) zebr), Səhra zebri (Equus (Hippotigris) grevyi) və Düzənlik zebri (Equus (Hippotigris) quagga) növlərini əhatə edən yarımcins. Zebr və əhliləşdirilmiş atların hibridindən alınan zebrlər zebroid, eşşəklərlə hibridindən alınan zebrlər isə zebrul adlanır. Dağ zebrları onların ən kiçikləridir. Hündürlükləri 118–132 santimetrə, çəkiləri 204–257 kiloqrama çatır.
Zebr

Zebra balaları doğulduqdan 20 dəqiqə sonra yeriyir, 45 dəqiqə sonra isə tullana bilirlər. 3 aylığına kimi bala zebrlar su içməyə getmirlər. Anaları su içməyə gedən zaman onlar erkək zebrların yanında qalırlar. Tarixi azərbaycandilli yazılarda isə gurəxər (az-əbcəd. گوره خر) sözü işlənirdi, bu da zebra sözü kimi farsca vəhşi eşşək, yabanı eşşək deməkdir.
Zebr

Rəng çaları Zebr ağ zolaqlı atdır. Ümumi ağ-qara zolaqlara malik olmasına baxmayaraq hər üç növ bir-birinə digər atlarla müqayisədə o qədər də yaxın hesab olunmur. Zebrların zolaqları insanların barmaq izləri kimi bir-birlərindən tam fərqlidir. İlk əvvəl zebrlər bütün Afrikada yayılmışdılar. Şimali Afrikada hələ qədimdən onlar insanlar tərəfindən qırılmışlar.
Zebr

Bu gün düzənlik zerblərinə daha çox Sudan, Həbəşistan, Şərqi Afrika savannalarında materikin cənubuna qədər olan ərazilərdə rast gəlinir. Səhra zebrləri isə Şərqi Afrika, Keniyada, Həbəşistan və Somalinin quru savannalarında rast gəlinir. Dağ zebrləri daha çox yayılmış növdür. O Namibiya və CAR-ın dağlarında bəzən 2000 m-ə qədər yüksəkliklərə qədər hissələrində yayılmışdır. Dağ zebri (Equus zebra) Hippotigris zebra Səhra zebri (Equus grevyi) Hippotigris grevyi Düzənlik zebri (Equus quagga) Hippotigris quagga
Mikologiya

Mikologiya göbələkləri ,onların biokimyəvi və genetik xüsusiyyətlərini ,təsnifatını, insanların həyatındakı rolunu ,insanlar üçün toksigenlik və yoluxma təhlükələrini və onların insanlar üçün tibbi,qida və enterogenlər kimi əhəmiyyətini öyrənən biologiyanın bir sahəsidir. Uzun müddət göbələklər bitkilər aləminə aid edildiyinə görə mikologiya biologiyanın müstəqil bölməsi kimi yox, botanika elmlərinə aid edilirdi. Bu insanlar ilk növbədə imana gəlməlidirhazırda da botanika üçün xarakterik olan elmi ənənələr mikologiyada da gözlənilir.Havanı təmizləyir. Mikologiyanın fitopatologiya sahəsi göbələklərin bitkilərdə yaratdıqları xəstəlikləri öyrənir .Mikologiya ilə məşğul olan mütəxəssis mikoloq adlanır.İlk mikoloqlar Elias Magnus Fries, Christian Hendrik Persoon, Anton de Bary və Lewis David von Schweinitz olmuşlar. Əksər göbələklər toksinlər,antibiotiklər və digər ikincili metabolitləri əmələ gətirirlər.Bəzi göbələklər insanlar və heyvanlarda da xəstəliklər yarada bilərlər.Mikologiyanın patoloji göbələkləri öyrənən bölməsi tibbi mikologiybitgilər 200 ə qədər Novo nəsli kəaulinba adlanır.
Əbu Talib

Əbu Talib — Bəni Haşim qəbiləsinin başçısı, şiələrin ilk imamı və sünnilərin dördüncü xəlifəsi Əlinin atası. İslam peyğəmbəri Məhəmmədin atası Abdullahın ata-ana bir qardaşıdır. Abdullahın vəfatından sonra Məhəmməd Mustafanın qəyyumu olmuşdur. Əbu Talib 535-ci ildə Hicaz bölgəsinin Məkkə şəhərində anadan olmuşdur. O, Haşimilərin başçısı Əbdül-Müttəlibin oğlu və Məhəmməd peyğəmbərin doğumundan əvvəl ölən atası Abdullanın qardaşı idi. Gələcəkdə peyğəmbər olacaq Məhəmməd kiçik yaşlarından etibarən Əbu Talibin himayəsinə keçmişdir. Həmçinin İslamın ilk yayıldığı zamanlarda Əbu Talib Məhəmmədi Qureyş qəbiləsindən qorumuşdur.Əbu Talib təqribən 619-cu ildə 80 yaşında vəfat etmişdir.
Əbu Talib

2022-01-04. İstifadə tarixi: 2023-12-20. "Peyğəmbərin (s) əmisi , İmam Əlinin (ə) atası Əbu Talib (ə) müsəlman idi mi? Yoxsa sünnilərin də düşündüyü kimi kafir olaraq dünyadan köçmüşdür?". Asiman Rafizi Kurbanov (az.). 2021-02-13.
Füzuli Hüseynov

Füzuli İsmət oğlu Hüseynov (9 sentyabr 1962, Balakən) – Azərbaycan aktyoru, Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti. Füzuli Hüseynov 9 sentyabr 1962-ci ildə Balakən rayonunda anadan olub. 1984-cü ildə M. A. Əliyev adına Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunun "Dram və kino aktyoru" fakültəsini bitirdikdən sonra Azərbaycan Dövlət Akademik Milli Dram Teatrına işə götürülmüşdür. Burada çalışdığı illər ərzində F. Hüseynov bir çox müxtəlif janrlı əsərlərdə maraqlı obrazlar yaratmaqla, öz istedadını büruzə vermişdir. O V. Səmədoğlunun "Yayda qartopu oyunu"nda Adil, İ. Əfəndiyevin "Sevgililərin cəhənnəmdə vüsalı"nda Ayaz Turan, "Bizim qəribə taleyimiz"də Samir, "Şeyx Xiyabani"sində Şeyx Xiyabani, F. Q. Lorkanın "Qadın faciəsi"ndə Viktor, Anarın "Təhminə və Zaur"unda Spartak, S. Rəhmanın "Yalan"ında Şamil, N. Xəzrinin "Gecə döyülən qapılar"ında Səfər, V. Şekspirin "Kral Lir"ində Edmond kimi sanballı rollar silsiləsi yaradaraq, tamaşaçı rəğbətini qazanmış, onun sevimli sənətçisinə çevrilmişdir.
Füzuli Hüseynov

Akademik Milli Dram Teatrındakı fəaliyyəti ilə paralel olaraq, F. Hüseynov "Azərbaycanfilm"in istehsal etdiyi bir neçə filmdə də çəkilmişdir. "Təhminə"dəki Spartak, "Bəyin oğurlanması"ndakı Elxan, "Ölülər"dəki Mirzə Cəlil və s. bu kimi obrazlar aktyorun yaradıcılıq imkanlarının geniş diapazonunu bir daha təsdiqləyir. F. Hüseynov Azərbaycan Televiziyasında çəkilmiş ilk teleseriallarda klassik milli, türk və dünya dramaturgiyasının nümunələrindən olan "Yad qızı", "Kamança", "Ortabab amerikalı qadın", "Dədə Qorqud", "Sonuncu şahid", "Kimdir haqlı?" və başqa tamaşalarda maraqlı obrazlar qalereyası, dolğun xarakterlər, və ən başlıcası, yaradıcılıq imkanlarının çoxşaxəliyini aça bilmişdir. Sonralar səhhəti ilə bağlı F. Hüseynov sənətdən ayrı düşmüş, lakin 2004-cü ilin aprel ayından yenidən Akademik Milli Dram Teatrına qayıtmışdır.
Füzuli Hüseynov

N. Hikmətin "Yusif və Züleyxa"sında Yusif, V. Şekspirin "Antoni və Kleopatra"sında Antoni obrazlarını. M. Fərzəlibəyovun quruluşunda hazırlanmış "Misir gecələri" tamaşasında oynamışdır. 30 aprel 2014-cü ildə, 6 may 2016-cı ildə, 1 may 2017-ci ildə, 9 may 2018-ci ildə, 7 may 2020-ci ildə, 7 may 2021-ci ildə və 10 may 2022-ci ildə Prezident Mükafatına layiq görülmüşdür. Teatr səhnəsindəki rolları Azərbaycan Dövlət Akademik Milli Dram Teatrı Filmoqrafiya Bəyin oğurlanması (film, 1985) Cavid ömrü (film, 2007) Qapalı orbit (film, 1984) Qızlar (film, 2007) Qisas almadan ölmə. Keçmişdən məktublar (film, 2013) Müqəddəs oda yanaram (film, 1991) O dünyadan salam (film, 1991) Sənsiz (film, 1989) Sirr (serial, 2012) Sonuncu şahid (film, 2004) Təhminə (film, 1993) Unudulan adam (film, 1987) Yad qızı (film, 1990) Xeyirlə şərin rəqsi (film, 2015) Füzuli Hüseynov
Endoskopiya

Endoskopiya — Tərkibində bədənin içərisinə baxmaq üçün istifadə olunan tibbi üsul. Endoskopiya prosedurunda bədənin boşluğunun və ya boşluğunun iç hissəsini yoxlamaq üçün endoskopdan istifadə olunur. Digər tibbi görüntüləmə üsullarından fərqli olaraq endoskoplar orqana birbaşa daxil edilir. Endoskopların bir çox növü vardır. Bədənin və əməliyyatın növündən asılı olaraq, endoskopiya bir həkim və ya cərrah tərəfindən həyata keçirilə bilər. Prosedur zamanı xəstə tam şüurlu və ya estetik ola bilər.
Endoskopiya

Tez-tez endoskopiya müalicəsi, esofaqastroduodenoskopiya kimi tanınan, mədə-bağırsaq traktının yuxarı hissəsini yoxlamaq üçün istifadə edilir. Qeyri-tibbi istifadə üçün bənzər vasitələr boreskoplar adlanır. Özünü işıqlandırılmış endoskop 1894-cü illərdə Şotlandiya ştatının Qlazqo Royal İnfirariyasında (elektrik enerjisinə malik olan ilk xəstəxanalardan biri) həkim John Macintyre tərəfindən qırmızı qanaxma istintaqında onun ixtisasının bir hissəsi kimi hazırlanmışdır. Bir sağlamlıq xidməti göstərən şəxs aşağıdakılardan hər hansı birinin endoskopiyasından istifadə edə bilər: 1.ürəkbulanma, qusma, qarın ağrısı, udma çətinlikləri və mədə-bağırsaq qanaxmaları daxil olmaqla həzm sistemindəki simptomlar kimi simptomların araşdırılması; 2.anemiya, qanaxma, iltihab və həzm sisteminin xərçəngi kimi şərtləri yoxlamaq üçün biopsiya aparmaqla ən çox yayılmış diaqnozun təsdiqlənməsi; 3.bir qanaxma qabının cauterization, dar esofaqus genişləndirilməsi, bir polip off kəsmə və ya bir xarici obyekt aradan qaldırılması kimi müalicə verilməsi; Sindirim problemləri ilə məşğul olan ixtisaslaşmış peşə təşkilatları Barrett özofagusu olan bir çox xəstənin endoskopiya qəbul etdiyini məsləhət görür. Belə cəmiyyətlər Barrettin özofagusu olan xəstələrə və iki biyopsiyanın göstərildiyi kimi biopsiyaları qəbul etmədikdən sonra və heç də tez-tez təklif olunan dərəcədən istifadə olunmasını məsləhət görür. Endoskopiya zamanı əsas risklər: infeksiya, həddindən artıq sedasyon, perforasiya və ya mədə və ya özofagus astarlama və qanaxma gözyaşıdır.
Endoskopiya

Perforasiya ümumiyyətlə əməliyyat tələb etsə də, müəyyən hallarda antibiotiklər və intravenoz mayelər ilə müalicə edilə bilər. Biopsi və ya polip çıxarılma yerində qanaxma baş verə bilər. Belə tipik olaraq kiçik qanaxma sadəcə olaraq dayandırıla bilər və ya kautisizasiya ilə nəzarət edilə bilər. Nadir hallarda əməliyyata ehtiyac var. Gastroskopiya zamanı perforasiya və qanaxma nadir hallarda olur. Digər kiçik risklər arasında dərman reaksiyaları və xəstənin ola biləcəyi digər xəstəliklərə aid komplikasiyalar daxildir.
Endoskopiya

Nəticədə, xəstələr bütün allergik meyllər və tibbi problemləri barədə həkimə məlumat verməlidirlər. Bəzən sedativ inyeksiyanın yeri qısa müddətə iltihab və tender ola bilər. Bu, adətən, bir neçə gün ərzində ciddi və isti kompressorlar deyil, adətən faydalıdır. Bu çətinliyin hər hansı birinin baş verə biləcəyi halda, onların hər biri olduqca nadir hallarda baş verdiyini xatırlamaq yaxşıdır. Bir həkim xəstə ilə gastroskopiya ehtiyacına bağlı olaraq riskləri müzakirə edə bilər. Prosedurdan sonra, xəstənin endoskopiya otağında ixtisaslı bir fərd və ya bərpa sahəsinə nəzarət ediləcək və dərmanın əhəmiyyətli bir hissəsi yıxılmalıdır.
Endoskopiya

Bəzən xəstənin şişkin qarqara və ya çobanyastığı çayına cavab verə biləcəyi yumşaq bir boğaz ağrısı ilə buraxılır. Bir neçə həftə davam edəcək və ya baş vermir. Xəstə, prosedur zamanı istifadə edilən havaya atılan havadan narahatlıq hiss edə bilər. Hər iki problem də yumşaq və sürətlidir. Tam bərpa olunduqda, xəstəyə adi diyetə (ehtimal ki, bir neçə saat içində) qayıdarkən təlim veriləcək və evə gətirilməsinə icazə veriləcəkdir. Sedasyonun istifadə edildiyi yerlərdə, əksər müəssisələr xəstəni digər bir şəxs tərəfindən evə götürülməsini və günün qalan hissəsində maşın çəkməyəcəyini və ya idarə etməyəcəyini bildirir.
Endoskopiya

Sedasyon olmadan endoskopiya keçirən xəstələr sərbəst buraxıla bilməzlər. İlk endoskop 1806-cı ildə Mainz şəhərindəki Philipp Bozzini tərəfindən "insan bədəninin kanalları və boşluqlarının araşdırılması üçün" "Lichtleiter" (yüngül şüurlu) tətbiqi ilə hazırlanmışdır. Lakin, Vyana Tibb Cəmiyyəti belə maraqdan razı qaldı. Müvəffəqiyyətli bir işdə endoskopdan ilk istifadə edən Antonin Jean Desormeaux, ixtirası elektrik ixtira etmədən əvvəl sənətin vəziyyəti idi. Elektrik işıqlarının istifadəsi endoskopiyanın yaxşılaşdırılması üçün böyük bir addım idi. Sir Francis Cruise tərəfindən sintoskopiya, histeroskopiya və siqmoidoskopiya ilə yanaşı burun (və daha sonra torakal) boşluqların müalicəsinə imkan verən kifayət qədər işıqlandırıcı olmasına baxmayaraq, ilk növbədə belə işıqlar xarici idi (öz kommersiya endoskopunu ) 1865-ci ilə qədər İrlandiya, Dublin, Mater Misericordiae xəstəxanasında, daha sonra 1908-ci ildə Charles David tərəfindən histeroskopda mümkün olan kiçik ampüller daxili işıq yarada bilərdi. Hans Kristian Jacobaeus, ilk dəfə olaraq, bir insanda ilk dəfə torakoskopik müayinənin Kruiz tərəfindən verildiyinə baxmayaraq, laparoskopiya (1912) və torakoskopiya (1910) ilə qarın və döş kornosunun ilk geniş yayılmış seriyası üçün kredit verilmişdir. 1930-cu illərdə Heinz Kalk tərəfindən qaraciyər və öd kisəsi xəstəliyinin diaqnozunda laparoskopiya istifadə edilmişdir.
Endoskopiya

Ümid, 1937-ci ildə laparoskopiyanın ektopik hamiləliyini təyin etmək üçün istifadə etdiyi bildirildi. 1944-cü ildə Raoul Palmer, xəstələrini qarın boşluğundan qazandıqdan sonra Trendelenburg mövqeyinə yerləşdirdi və beləliklə ginekoloji laparoskopiya ilə etibarlı bir şəkildə çıxış edə bildi. 1906-cı ildə qurulan sərt endoskoplardan bir Berlin istehsalçısı Georg Wolf (1873-1938) 1911-ci ildə Sussmann esnek gastroskopunu istehsal etdi (Modlin, Farhadi-Klinik Gastroenterologiya Günü, 2000). Karl Storz 1945-ci ildə şirkət, Karl Storz GmbH vasitəsilə ENT mütəxəssisləri üçün alətlər istehsal etməyə başladı. Basil Hirschowitz və Larry Curtiss 1957-ci ildə ilk fiber optik endoskopu icad etdi. Daha əvvəl 1950-ci illərdə Harold Hopkins bir görüntüyü könüllü şəkildə ötürə biləcək bir çevik şüşə liflərindən ibarət bir "fibroskop" hazırlamışdı.
Endoskopiya

Bu, həm tibbi, həm də sənayedə faydalı olmuşdur və sonrakı araşdırmalar görüntü keyfiyyətinin daha da yaxşılaşdırılmasına gətirib çıxardı. Əlavə yeniliklər güclü bir xarici qaynaqdan obyektiv sona çatmağa işıq yandırmaq üçün əlavə liflərdən istifadə edərək, ətraflı izləmə və rəngli fotoqrafiya üçün lazım olan tam spektrli işıqlandırmanın yüksək səviyyəsinə çatdı. Endoskopun ucunda kiçik bir filament çırağı olan əvvəlki təcrübə, xırtıldayan qırmızı işıqda baxmaq və ya xəstənin içini yanma riskini daşıyan işıq effektini artırma seçimini buraxdı. Optik avanslar ilə yanaşı, ucun "əyilmə" qabiliyyəti, eləcə də endoskopun bədənində olan uzaqdan idarə olunan cərrahi alətlərdə yeniliklər inkişaf etdirildi. Bu gün biz bildiyimiz kimi bu "əsas dəik əməliyyatı" nın başlanğıcı idi. Fibroskopun görüntü keyfiyyətinə fiziki məhdudiyyətlər oldu. Bir paketin demək olar ki, 50.000 elyafı effektiv şəkildə yalnız 50.000 piksel təsvir verir və istifadə fasilələrindən bükülür və beləliklə pikselləri tədricən itirir.
Endoskopiya

Nəhayət, bütün paketin əvəz edilməsi lazım olduğu qədər çoxdur (böyük xərclə). Harold Hopkins hər hansı bir optik inkişafın fərqli bir yanaşma tələb edəcəyini anladı. Əvvəlki sərt endoskoplar aşağı işıq ötürücülük və pis görüntü keyfiyyəti ilə üzləşdi. Endoskopun tüpündeki cərrahi vasitələrin yanı sıra, özünü bədəninin ölçüləri ilə məhdudlaşdıran işıqlandırma sisteminin cərrahiyyə tələbi - görüntü optikası üçün çox az yer qoydu. Konvensiya sisteminin kiçik lensləri objektiv sahəsinin böyük hissəsini örtmək üçün üzükləri dəstəkləməlidir; onlar istehsal etmək və yığmaq və optik olaraq demək olar ki, faydasız idi. Hopkinsin ixtira etdiyi zərif həll olan 'kiçik lenslər' arasında hava boşluğunun şüşə çubuqlarla doldurulması idi. Bunlar tam olaraq endoskopun borusuna yerləşdirilib, onları öz-özünə uyğunlaşdırdılar və başqa bir dəstək tələb etmirdilər.
Endoskopiya

Bu kiçik lenslərin tamamilə daşınmasına imkan verdi. Çubuklu linzaların idarə edilməsi daha asan idi və mümkün olan maksimum diametrini istifadə etdi. Xəndəklər üçün uyğun qıvrım və örtüklər və Hopkins tərəfindən müəyyən edilən və şüşə tiplərin ən optimal seçimləri ilə şəkil keyfiyyəti yalnız 1 mm diametrli borularla dəyişdirilmişdir. Belə kiçik diametrli yüksək keyfiyyətli 'teleskop' ilə alətlər və işıqlandırma sistemi xarici boru içərisində rahat yerləşdirilə bilər. Yenə də bu yeni endoskopların ilkini iki kişi arasında uzun və məhsuldar bir əməkdaşlığın bir hissəsi olan Karl Storz idi. Həmişə çevik endoskopları (əsasən mədə-bağırsaq traktının) tələb edəcəyi bədənin bölgələri olsa da, sərt çubuqlu lens endoskopları hələ də üstünlükli alətdir və müasir kilit-deşik cərrahiyasına imkan verən belə müstəsna fəaliyyət göstərirlər. (Harold Hopkins 1984-cü ildə Kral Cəmiyyəti tərəfindən Rumford Medalına layiq görülmüşdür), dünya miqyasında tibbi heyət tərəfindən tibbi-optik inkişafı üçün tanınmış və layiq görülmüşdür.
Endoskopiya

İşığı qanın udulmasını ölçməklə (işığın bir lifdən keçirilməsi və işığın başqa bir liflə toplanması nəticəsində) bir həkim hemoqlobinin nisbətini qanda qiymətləndirə və mədədə ülser təsbit edə bilər. Flexible endoskopların yüksək səviyyəli dezinfeksiya etməsi bütün milli təlimat verən orqanlar tərəfindən tələb olunur. Endoskopların yüksək səviyyədə dezinfeksiya edilməsi təkrarlanan təkrarlanan proses zamanı baş verir. Endoskopların yenidən işlənməsi 100-dən çox adamın addımlarını əhatə edir. Bu addımlar qabaqcadan təmizləmə, sızma testi, əl təmizləmə, təmizləyici yoxlama, əyani yoxlama, yüksək səviyyəli dezinfeksiya, durulama, qurutma və saxlama kimi geniş kateqoriyalara bölünə bilər. Bütün bu addımların düzgün yerinə yetirilməməsi endoskoplarda qalan qalıqların çirklənməsinə səbəb ola bilər.
Endoskopiya

Böyük Britaniyada, 2013-ci ildə buraxılan CfPP 01–06-dən olan çevik endoskopların dekontaminasiyası və dezinfeksiya edilməsi ilə əlaqədar ciddi qaydalar mövcuddur Artroskop kimi sərt endoskoplar cərrahi alətlərlə eyni şəkildə sterilizasiya edilə bilər, istilik labile çevik endoskoplar isə mümkün deyil. Robotik sistemlərin tətbiqi ilə, tele-cərrahiyyə, cərrahdan xəstəlikdən uzaq bir yerdə ola biləcəyi kimi təqdim edildi. İlk transatlantik cərrahiyyə Lindbergh Əməliyyatı olaraq adlandırılıb. Virtual reallıq simulyatorları müxtəlif endoskopiya bacarıqları üzrə həkimlər hazırlamaq üçün hazırlanır. Birdəfəlik endoskopiya endoskopik alətlərin ortaya çıxan bir kateqoriyasıdır. Son inkişaflar yalnız bir xəstədə istifadə üçün kifayət qədər ucuz endoskopların istehsalına imkan verdi.
Endoskopiya

Artıq çirklənmə və xəstəxananın əldə etdiyi xəstəliklərin riskini azaltmaq üçün artan tələbi qarşılayır. KOM-un Avropa konsorsiumu birdəfəlik endoskop qurmaq üçün DUET (endoskopiya alətindən birdəfəlik istifadə) layihəsi üzərində işləyir.Yeni endoskopiya texnologiyası simsiz nəzarət, monitor və görüntüləmə üçün Magnetically Guided Capsule Endoscope (MGCE) istifadə edir.Endoskopik görüntü, cərrahı əlavə məlumat ilə təmin etmək üçün digər görüntü mənbələri ilə birləşdirilə bilər. Məsələn, anatomik struktur və ya şişin mövqeyi endoskopik videoda göstərilə bilər. Mövcud tədqiqat lazer trianqulyarlığı və ya strukturlaşdırılmış işıq proqnozunun tətbiqi kimi ölçülü 3D-məlumatların endoskopik kolleksiyası üzərində işləyir. Istifadə olunan optikdən asılı olaraq, daxili geometriyalar aşağı μm (mü em) regionunda dəqiqliklərlə ölçülür. Optik polarizasiya, optik faz, və hiperspektral endoskopiya kimi bir çox müxtəlif dalğa uzunluğunda şəkilləri qeyd edən işıqın əlavə optik xüsusiyyətlərini ölçən digər inkişaf etmiş endoskop texnologiyaları ortaya çıxır.
Novruzəli Orucov

Novruzəli Orucov — Azərbaycan Respublikası Səfərbərlik və Hərbi Xidmətə Çağırış üzrə Dövlət Xidməti rəisinin sabiq müavini, general-mayor Orucov Novruzəli Hüseyn oğlu 1962-ci ildə Ucar rayonunda anadan olub. Ucar şəhərindəki 2 nömrəli orta məktəbdə təhsil alıb. 1969-cu ildə, 6 yaşında ikən atasını itirib. Zaqafqaziya Hərbi Dairəsində — Gürcüstanın Qori şəhərində kiçik tank komandirləri kursunu bitirib. Sonra Axalkələkdəki 13-cü qvardiya diviziyasında kiçik tank komandiri kimi müddətli həqiqi hərbi xidmət keçib. Hərbi xidmət zamanı göstərdiyi şücaətə görə "Döyüş xidmətlərinə görə" medalı ilə təltif olunub. Hərbi xidməti bitirdikdən sonra bir müddət zavodda fəhlə işləyib. Daha sonra Xarkov Ali Hərbi Tank Komandirləri məktəbinə qəbul olunub.
Novruzəli Orucov

Sovet ordusunun Macarıstandakı hərbi birləşməsində 1 il kəşfiyyat taqımının komandiri, sonra isə müvafiq olaraq tank taqımının və bölüyünün komandiri vəzifələrində çalışıb. Azərbaycana 1991-ci ildə gələn N. Orucov bir müddət Salyan Rayon Hərbi Komissarının müavini vəzifəsində çalışıb. Qazax rayonunun müdafiəsində, həmçinin Füzulidə tank taborunun komandiri kimi döyüşlərdə iştirak edib. N. Orucov 2007–2012-ci illərdə KHVTİC Respublika Şurasının sədri vəzifəsində çalışıb. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 13 mart 2010-cu il tarixli Sərəncamı ilə general-mayor hərbi rütbəsi verilib. 2012-ci ilin may ayından Azərbaycan Respublikası Səfərbərlik və Hərbi Xidmətə Çağırış üzrə Dövlət Xidməti rəisinin müavinidir. 11 iyul 2017-ci il Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərancamı ilə Novruzəli Hüseyn oğlu Orucov Azərbaycan Respublikasının Səfərbərlik və Hərbi Xidmətə Çağırış üzrə Dövlət Xidməti rəisinin həqiqi hərbi xidmətə çağırış üzrə müavini – Həqiqi hərbi xidmətə çağırış baş idarəsinin rəisi vəzifəsindən azad edilmişdir. General Novruzəli Orucov yeni vəzifəyə təyin edildi Arxivləşdirilib 2012-05-23 at the Wayback Machine General Novruzəli Orucov tutduğu vəzifədən azad edilmişdir.
Yonca

Yonca (lat. Trifolium) — bitkilər aləminin paxlaçiçəklilər dəstəsinin paxlakimilər fəsiləsinə aid bitki cinsi. Yonca cinsinin nümayəndələri çoxillik ot bitkisidir. Boyu 50–80 sm-dir. Dərin bir kök sistemi vardır.
Yonca

Əlverişli şəraitdə bitkinin kökü torpaqda 8–10 metrə qədər dərinliyə uzana bilir. Paxlalı yem bitkilərindən səpin yoncasının (lat. Medicaqo sativa) 80-ə qədər yabanı və mədəni sort və formaları, çəmənlik üçyarpaq yoncasının (lat. Trifolium pratense) 6 yabanı forması vardır. Yem bitkiləri içərisində ən çox bəsləyicilik dəyəri olan yoncada 10 qədər vitamin var.
Yonca

Azərbaycanda şəxsi və fermer təsərrüfatlarında heyvanlar üçün yem bazasının əsasını qaba yemlər (quru ot, küləş) və qüvvəli yemlər təşkil edir. Yem paylarının tərkibində qaba yemlərin xüsusi çəkisi 80–85%-dir, qalan 15–20%-i qüvvəli yemlər təşkil edir. Qaba yem bitkilərinin əsasını yonca təşkil edir. Azərbaycanın bütün bölgələri üzrə 386 min hektar sahədə yonca bitkisi becərilir. Kənd təsərrüfatı bitkiləri üçün ən yaxşı sələf sayılan yonca aqrotexnika qaydaları əsasında becərildikdə yüksək keyfiyyətli bol yaşıl kütlə və quru ot məhsulu alınır, heyvandarlığın, quşçuluğun və arıçılığın inkişafında yem bazası möhkəmlənir, torpağın münbitlik səviyyəsi daha da yaxşılaşır.
Yonca

Yoncanın yaşıl kütləsi, senajı, quru otu və ot unu mal-qara və quşlar tərəfindən ləzzətlə yeyilir. Yoncanın yaşıl kütləsi heyvanların və quşların orqanizmləri üçün amin turşuları ilə normallaşdırılmış proteinlə, müxtəlif mikro və makroelementlərlə, vitaminlərlə, mineral duzlarla zəngindir. Yoncanın 1 kq yaşıl kütləsində 0,20–0,30 qr, quru otunda 0,60–0,70 qr, yem vahidi 130–180 qr, həzm olunan protein 9,0–16 qr, kalsium 1,5–2,5 qr, fosfor 15–30 mq karotin vardır. Müasir texnologiya ilə hazırlanmış 1 kq ot ununun tərkibində 150–200 qr protein və 200–300 mq karotin vardır. Sinonimləri Heterotipik sinonimləri Həmçinin bax Yonca kök yumrusu uzunburunu Yonca parabüzəni Yonca taxtabitisi Yonca yoğunayağı Yonca çiçək ağcaqanadı
Əshabi-Kəhf (ziyarətgah)

Əshabi-Kəhf – Culfa rayonunda ziyarətgahdır. Əshab-i Kəhf dağın (1665 m) və pirin adıdır. Naxçıvan əhalisinin müqəddəs sandığı yer – Əshab-i Kəhf mağarası dağlar arasında yerləşir. "Əshab" yeniyetmə cavan oğlanlar, "kəhf" isə mağara, sığınacaq yeri deməkdir. Deməli, Əshab-i Kəhf yeniyetmə cavanların sığınacaq yeri – mağara mənasındadır. İslam rəvayətlərinə görə, mağaradakılar Dəqyanus adlı padşahın zülmündən qaçıb burada gizlənərək, 300 il yuxuya getdikdən sonra ayılaraq behiştə düşmüş altı yeniyetmə cavan oğlandan və onların yanında olan Qitmir adlı itdən ibarət olmuşdur. Digər rəvayətə görə, Dəqyanus padşah olduğu vaxt əhalini bütpərəstliyə məcbur edirdi. Təkallahlığa inanan yeniyetmə cavan oğlanlar şahın zülm və təqiblərindən yaxa qurtarmaq üçün şəhərdən qaçıb mağarada özləri üçün sığınacaq tapmışlar. Çələbi, Beyzavinin təfsiri haşiyəsində yazır ki, Rəqim ayəsi lövhəyə yazılıb, həmin mağaranın qapısında təfsir olunmuşdur.
Əshabi-Kəhf (ziyarətgah)

O, dağm və ya kəndin adı ilə daşa həkk olunmuş yazıda şərh edilmişdir. Qurani-Kərimdə Əshabi-Kəhf haqqında Quranın 18-ci "Əl-kəhf" surəsində bu barədə maraqlı məlumat verilmişdir. Həmin surədə deyilir: "Ey peyğəmbərimiz! Sən fikirləşirsən ki, Əshab-i Kohf və Rəqim hekayəsi bizim bu qədər qüdrətli hikmətlərimiz müqabilində təəccüblü hadisədir? O vaxt ki, Kəhf cavanlan düşmənin qorxusundan dağ mağarasında gizləndilər və Allahdan xahiş etdilər ki, İlahi, sən bizim haqqımızda rəhmə əta eylə, bizə bir kamil yol göstər. Biz haman mağarada onlan bir neçə il bihuş etdikdən sonra yuxudan oyatdıq ki, görək onlar, neçə vaxt mağarada olduqları və yuxuya getdiklərini bilə biləcəklərmi?… Onlar cəvan-mərdlər idi ki, öz Allahlarına iman gətirdilər. Biz (lütfümüz ilə) onlara düzgün yol göstərdik, onların (təmiz) ürəklərində (Allaha iman və məhəbbət) əlaqələrini möhkəmləndirdik. Onlar (bütpərəstlər və kafirlər) arasında qiyam edib dedilər: "Bizim Allahımız yeri, göyləri yaradandır və biz o tək Allahdan başqa heç kəsi Allahlığa qəbul etmirik. Əgər biz bütpərəstlər kimi fikirləşsək, çox ağır xətaya yol vermiş olarıq…".
Əshabi-Kəhf (ziyarətgah)

Maraqlıdır ki, miladdan əvvəl 18-ci əsrdən miladın 2-ci əsrinə qədər olan müxtəlif xarakterli hekayələrin məcmusundan ibarət olan Tövratda Əshab-i Kəhf barədə məlumat verilmişdir. Səyyahlar və tarixçilər Əshabi-Kəhf haqqında 1664-cü ildə Təbrizdə olmuş fransız səyyahı və taciri Şarden yazır: "Azərbaycanın maliyyə naziri Mirzə Tahir mənə dedi: "Tapılmış sikkələr arasında Midiyanın qədim şahları tərəfindən zərb edilmiş çoxlu qızıl və gümüş sikkə vardır". Mirzə Tahir həmin sikkələr üzərində yunan hərflərilə yazılar və təsvirlər olduğunu söylədi. Onun dediyinə görə "Dəqyanus" sözü həmin sikkələr üzərində zərb edilmişdir. O, Dəqyanus sözü haqqında məlumat verməyi məndən xahiş etdi. Mən cavabında dedim İri, heç vaxt belə bir ada rast gəlməmişəm. Lakin, hər halda bu, Daranın adı ola bilər". Qeyd etmək lazımdır ki, I Dara miladdan əvvəl 522–486-cı illərdə hökmranlıq etmişdir. Bəs Dəqyanus kim idi?
Əshabi-Kəhf (ziyarətgah)

Azərbaycanın bəzi tarixçiləri iddia edirlər ki, miladi 284–305-ci illər arasında Roma hökmdarından olmuş Diokletian Qay Avreli ola bilər. Çünki o, xristianları sıxışdırmağa başlamışdı. Lakin apardığımız axtarışlar nəticəsində məlum olmuşdur ki, Dəqyanus təqribən miladi 200–251-ci illər arasında yaşamış və miladi 249-cu ildən Roma imperatoru olmuş Desi Qay Mcssi Kvin Trayandır. Desi həqiqətən imperiya ərazisinin hər yerində ilk dəfə xristianları təqib etməyə başlamışdır. Nəhayət, 251-ci ildə qatlarla, yəni qədim German tayfaları ilə vuruşmada həlak olmuşdur. Yeniyetmə cavanmərdlər həmin imperatorun zülmündən və təqibindən yaxa qurtarmaq üçün qaçıb Naxçıvandakı mağarada sığınacaq tapmışdılar. Quranın "Əshab-i Kəhf" surəsində Makedoniyalı İskəndərin (miladdan qabaq 336–323-cü illərdə hökmranlıq etmişdir) Dərbənddə dəmir qapı saldırması hadisəsi Əshab-i Kəhf hadisəsindən sonra şərh edilmişdir. Bundan başqa, həmin hadisə Tövratda da qeyd edilmişdir. Deməli, cavan mərdlər mağaraya islamiyyət dövründə deyil, Məhəmməd peyğəmbər anadan olandan təqribən 320 il qabaq sığınmışdılar.
Əshabi-Kəhf (ziyarətgah)

Quranda qeyd edildiyi kimi, onların 300 il mağarada yuxuya getmələrini nəzərə alsaq, mərd cavanlar Məhəmməd peyğəmbər anadan olandan 11 il qabaq Allah tərəfindən behiştə aparılmışlar. Əshab-i Kəhf mağarasında üzərində gözəl nəstəliq xəttilə, ərəb dilində yazı həkk edilmiş daş qoyulmuşdur. Həmin daşın ortasında Qurandan "Əshab-i Kəhf" surəsinin bir neçə ayəsi eynilə köçürülmüş, daşın ətrafında isə Naxçıvan hakimi, Kəngərli tayfasından olan Xuda- qulu xanın xələfi Şükrulla xan hicri 1190-cı il səfər ayında (mart, 1776-cı ildə) atası, Naxçıvan hakimi Xudaqulu xanın şərəfinə sözlər yazdırmışdır. Deməli, hələ 220 il bundan öncə Naxçıvan hakimi olmuş Şükrulla xan Əshab-i Kəhfın Naxçıvan şəhəri yaxınlığındakı mağarada olduğunu dəqiq bilirmiş. Daş üzərindəki ərəb dilində yazı ilk dəfə bizim Seyidağa Onullahi tərəfindən oxunmuşdur. Qəribədir ki, Türkiyə alimləri Əshab-i Kəhfin Anadolu ərazisində yerləşdiyini iddia edir və aldığımız məlumata görə bu barədə kitabça da buraxmışlar. Təəssüf ki, biz həmin kitabçanı əldə edə bilmədik. Lakin Quranda günəş çıxarkən mağaranın sağ tərəfindən, batarkən sol tərəfindən şüa salması, indi də haqqında bəhs etdiyimiz mağarada həmin vəziyyətin mövcud olması, 220 il bundan öncə həmin mağarada üzərində "Əshab-i Kəhf" surəsindən bir neçə ayənin ərəb dilində yazılıb həmin mağaraya qoyulması, mağaranın quruluşu, görünüşü – bütün deyilənlər bizə qəti fikir söyləməyə imkan verir ki, Əshab-i Kəhf Naxçıvan şəhəri yaxınlığındakı mağaradır.
Nərgiz Birk-Petersen

Nərgiz Birk-Petersen (dan. Narguiz Birk-Petersen; 1976, Bakı) — azərbaycanlı hüquqşünas və aparıcı. Nərgiz-Birk Petersen (Nərgiz Abbaszadə) 1976-cı ildə Bakıda doğulub. 16 yaşında Xəzər Universitetində təhsil alarkən universitet kanalında ingiliscə yayımlanan xəbər proqramında müxbir kimi fəaliyyət göstərib. Sonra hüquq təhsili almaq üçün ABŞ-yə gedib. Burada hüquq təhsili almaqla yanaşı model kimi çalışıb.
Nərgiz Birk-Petersen

Universitetdə təhsilini başa vurduqdan sonra Rusiya və ABŞ-də vəkillik edib. Azərbaycanca, danimarkca, ingiliscə və rusca danışa bilən Birk-Petersen Eldar Qasımov və Leyla Əliyeva ilə birlikdə Bakıda keçirilən 2012 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsinin aparıcısı olub. 2020 Yay Olimpiya Oyunlarına ev sahibliyi etmək üçün namizəd şəhərlər sırasında olan Bakının bu təbdirlə bağlı təşkilat komitəsinin üzvüdür. Anası Məleykə Abbaszadə DİM-in Direktorlar Şurasının sədridir. Nərgiz Birk-Petersen öz həyat yoldaşı Ulrik və iki övladı ilə Kopenhagen şəhərində yaşayır və Danimarka vətəndaşıdır. Həmçinin bax 2012 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi
Meteor

Axan ulduz və ya Meteor — Günəş sisteminin kiçik cisimlərindən biridir. Onlar kometlərin parçalanması nəticəsində yaranan, həmçinin Günəşə yaxınlaşarkən itələmə qüvvəsinin təsiri ilə kometləri tərk edən hissəciklərdir. Yanan daş normalda daş alovu söndürür amma meteor nə qədər isdi ki daş belə yanır. Meteorlar haqqında Planetlərin toz mühiti içərisində ən dinamik maddə növü meteor maddəsidir. Bunların ən kiçikləri (ᐸ0,5 mkm) işığın təzyiqi ilə Günəş sistemini tərk edirlər. Nisbətən böyük meteor maddəsi Robertson-Poyntinq effekti nəticəsində Günəş sistemində qalır.
Meteor

Bunların hər birinin kütləsi qramın onda biri qədər, hətta daha kiçik olur. Nadir halda bəzi meteor cisminin kütləsi qramlarla olur. Bu cisimlərin konsentrasiyası çox kiçikdir: yerətrafı fəzada 1 km3 həcmdə iki mikrometeor vardır. Yerə nisbətən sürətləri 10–15 km/san olan mikrometeorlar əksəriyyət təşkil edirlər. Belə kiçik sürətli meteor cisimləri yer atmosferinə daxil olanda orada adi toz şəklində qalırlar, ya da yerin səthində səthində tökülürlər. Bəzi meteor cisimlərinin sürəti (30–40) km/san olur və belələri yer atmosferinə daxil olanda əriyir, alışır və el arasında axan ulduzlar adlanan hadisəni yaradır.
Meteor

Beləliklə axan ulduz hadisəsinin səbəbi kiçik kosmik zərrəciklər selinin (30–40) km/san və daha böyük sürətlə yer atmosferinə daxil olması və atmosfer tərəfindən ciddi tormozlanması nəticəsində əriyərək alışmasıdır. Meteorların əksəriyyəti atmosferin (80–120) km hündürlüyündə alışır və (30–40) km hündürlükdə toz halında atmosferə qarışaraq sönür. Axan ulduzların spektral tədqiqatları göstərir ki, onların spektrləri əsasən ionlaşmış kalsiumun H və K, neytral dəmir, kalium, ionlaşmış alüminium, silisium və başqa elementlərin emisiya xətlərindən ibarətdir. Ümumiyyətlə, meteorların kimyəvi tərkibi kometlərin nüvəsinin və meteoritlərin kimyəvi tərkibindən prinsipcə fərqlənməməlidir. Lakin meteor zərrəciklərin mexaniki quruluşu başqa olmalıdır. Onların Yer atmosferində tormozlanma sürətlərinin qiyməti bunu sübut edir: meteor zərrəciklər elə tormozlanır ki, sanki, onların sıxlığı metalın sıxlığından kiçikdir.
Meteor

Bu onu göstərir ki, meteor zərrəciklər çox kiçik zərrəciklərdən təşkil olunmuş və bu zərrəciklərin arası tez uçan mühitlə dolduğundan onlar çox məsaməlidir. Meteorların müşahidəsində fotoqrafiya və radiolikasiyadan geniş istifadə edilir. (3–10) m dalğalarda işləyən radiolokatorlar vasitəsilə meteor axandan sonra arxasında qalan ionlaşmış hava sütunundan əks olunan impuls qeydə alınır. Meteor axandan sonra parlaq iz qalır. Bu ionlaşmış hava sütununda molekulların həyəcanlanmasının nəticəsidir. Həmin parlaq iz bir neçə saniyədən bir neçə dəqiqəyədək yaşayır.
Meteor

Parlaq izin çox davam etməsi həm geosentrik sürətdən, həm də kütlədən asılıdır. Bəzən meteor seli iri kütləli komponentlərdən ibarət olur. Bunlar çox parlaq meteorlardır və bolid adlanırlar. Meteorların mənşəyi Mənşəcə bəzi kometlər parçalanaraq meteor selinə çevrilən kometlər vardır, məsələn Biela kometi. Bu komet yox olandan sonra orbiti həmin kometin orbiti üzərinə düşən meteor seli dönə-dönə müşahidə olunmuşdur. Buradan deyə bilərik ki, meteorlar kometlərin dağılması nəticəsində yaranır.
Meteor

Meteorların görünmə tezliyi və onların Günəş sistemi fəzasında paylanması həmişə müntəzəm olmur. Dalbadal bir neçə göyün eyni oblastında meteor selini müşahidə edərək onların izlərini əks tərəfə uzatsaq görərik ki, bu izlər göyün eyni nöqtəsində yığışır. Bu nöqtə meteor selinin radiantı adlanır. Hər il iyulun ortalarında avqustun ortalarınadək radiantı Persey bürcündə olan meteorlar seli müşahidə olunur. Bunlara bürcün adına uyğun olaraq Perseidlər deyilir. Meteoritlər Meteoritlər elə nisbətən böyük kütləyə malik obyektlərdir ki, onlar Yerin cazibə sahəsinə daxil olarkən meteorlar kimi atmosferdə yanıb yox olmur və yerin səthinə düşürlər.
Meteor

İndiyədək yerdə 3000-ə qədər meteorit tapılıb. Güman etmək olar ki, ibtidai insanlar bu meteorit parçalarından metal alətlər düzəltmək üçün istifadə etmişlər. Meteoritlərin kimyəvi tərkibi Meteoritlər kimyəvi tərkiblərinə görə üç qrupa bölünür: daş (aerolit), dəmir-daş (sidepolit) və dəmir (siderit) Aerolitin tərkibində 47% oksigen, 21% silisium, 16% dəmir, 14% maqnezium və 2% qarışıq vardır. Buradan görünür ki, daş meteoritin tərkibində O və Si elementlərinin nisbi miqdarı yer qabığındakına yaxındır, metal isə çoxdur. Siderolitin tərkibində 55% dəmir, 19% oksigen, 12% maqnezium, 8% silisium, 5% nikel və 1% qarışıq vardır. Siderit 91% dəmirdən, 8% nikeldən, 0,5% kobaltdan və qalan çox az hissə fosfor, kükürd və başqa qarışıqlardan ibarətdir.Meteorit növlərinin kimyəvi tərkibinin müqayisəsindən onlara verilən adların tərkiblərinə uyğun olduğu görünür.
Meteor

Qeyd edək ki kimyəvi elementlərinin faizlərini göstərən qiymətlər meteoritdən asılı olaraq öz yaxın ətrafında nisbətən aşağı və ya yuxarı ola bilər. Meteoritlərin quruluşu və yaranma şəraiti Quruluş və yaranma şəraitinə görə meteoritlər iki qrupa bölünürlər: differensasiya olunmuş meteoritlər və xondritlər. Differensasiya olunmuş meteoritlər böyük cismin ( asteroidin) dağılmasından əmələ gəlir, xondiritlər isə kiçik hissəciklərin birləşməsindən yaranır. Azərbaycan ərazisində Qazax rayonu ərazisinə, Ağcabədi rayonunun Hindarx bölməsinə və nəhayət , Yardımlı rayonu ərazisinə isə kütləsi 127 kq olan meteorit düşmüşdür. Yardımlı meteoriti Azərbaycan ərazisinə düşən məlum olan ən böyük meteoritdir, 1959-cu ildə Yardımlı rayonunda dağlıq əraziyə düşmüş, çəkisi 127 kq, əsas tərkib hissəsi dəmirdir.
Havanın temperaturu

Havanın temperaturu - termometr vasitəsilə açıq havada müəyyən edilən temperatur. Havanın temperaturu adətən yer səthindən 2 m hündürlükdə meteoroloji budkada qoyulmuş quru psixrometrik termometr ilə ölçülür. Havanın temperaturu avtomatik olaraq termoqraf vasitəsi ilə qeyd olunur. Müəyyən vaxt daxilində ən soyuq və ən isti temperaturu bilmək üçün minimal və maksimal termometrlərdən istifadə edilir. Atmosferin yüksək təbəqələrində Havanın temperaturu şarzond, təyyarə və s. ilə atmosferə qaldırılmış meteoroqraf və radiozondlarla ölçülür.Havanin temperaturu bəzi meteorolloji stansiyalarda 8 defe olcme aparilir.Gün ərzinde havanın temperaturu bele deyisir[səhər gün çıxmamışdan əvvəl,əsasən hava daha soyuq,gün çıxandan 1-3 saatdan sonra daha isti olur.hava proqnozlarını xəritələri ''sinoptik'' xəritələrdə toplaşır.Havanın müəyyən bir ərazidə təkrarlanan hava temperaturuna iqlim deyilir.Havanin temperaturu
Həsən Ruhani

Həsən Ruhani (fars. حسن روحانی; 12 noyabr 1948, Sorxə, Simnan ostanı) — İran İslam Respublikasının prezidenti. Ruhani seçkilərdə islahatçılara yaxınlığı ilə tanınan namizəd olub. Həsən Ruhani 1948-ci il noyabr ayının 12-də İranın Simnan ostanındakı Sürxə şəhərində şah əleyhdarı ailəsində anadan olub. Dini təhsilə 1960-cı ildə Simnan mədrəsəsində başlayıb. 1961-ci ildən Qum şəhərindəki mədrəsədə təhsilini davam etdirib. Müəllimləri dövrünün məşhur ilahiyyatçıları Seyid Mohaqqiq Damad, Şeyx Murtuz Hayəri, Fazil Lənkərani, şeyx Məhəmməd Şahabadi və Seyid Məhəmməd Rza Qolpəyəgani olub. Bundan əlavə o, dünyəvi təhsil də alıb.
Həsən Ruhani

1969-cu ildə Tehran Universitetinə daxil olub, 1972-ci ildə bu universiteti məhkəmə hüququ üzrə bakalavr dərəcəsi ilə bitirib. Bundan sonra təhsilini Avropada davam etdirərək 1995-ci ildə Qlazqo Universitetində magistr dərəcəsi alıb. 1999-cu ildə elmlər namizədi olub. Gənc yaşlarından ayətullah Xomeyninin ideyalarını dəstəkləyərək şah əleyhinə təbliğat aparmağa başlayıb. Buna görə şah hakimiyyəti tərəfindən dəfələrlə həbs olunub, ona ictimai yerlərdə çıxış etmək qadağan edilib. 1977-ci ilin noyabrında Mustafa Xomeyninin anım tədbirində ilk dəfə ayətullah Xomeyninin ünvanına "İmam" sözünü işlədib. Buna görə təqiblərə məruz qalacağına görə ayətullah Məhəmməd Behiçtinin məsləhəti ilə ölkəni tərk edib, Parisə gedib. 1980-ci ildə İran İslam Şura Məclisinə üzv seçilib.
Həsən Ruhani

20 il (1980–2000) məclis üzvü olduğu müddətdə müxtəlif vəzifələri icra edib. İran-İraq müharibəsi dövründə 1982-ci ildən 1988-ci ilə qədər Ali Müdafiə Şurasının üzvü, Müharibəyə Dəstək komissiyasının üzvü, həm də onun icra komitəsinin sədri (1986–1988), İran Ordu komandanının müavini (1983–1985), İran Hərbi Hava Qüvvələrinin komandanı (1986–1991) və s. vəzifələr icra edib. Müharibədəki xidmətlərinə görə Fəth (Qələbə) medalı ilə mükafatlandırılıb. İranın Ali Rəhbəri Ayətullah Xomeyninin Məclisdəki nümayəndəsi təyin edilib və 1989-cu ildən 2005-ci ilə qədər 16 il müddətində Təhlükəsizlik Şurasının katibi olub. Həmçinin sabiq İran prezidenti Hatəminin 2000–2005-ci illərdə Təhlükəsizlik məsələləri üzrə müşaviri vəzifəsini tutub. Məsul vəzifələrlə yanaşı, elmi fəaliyyətini də davam etdirib. 1995–1999-cu illərdə Tehran Universitetinin hamilər şurasının üzvü olub. 1991-ci ildən Strateji Araşdırmalar Mərkəzində çalışıb, araşdırmaçı-professor adı alıb, fars, ərəb və ingilis dillərində çoxlu elmi kitab və məqalələrin müəllifidir.
Həsən Ruhani

İranın Qərblə nüvə proqramı ilə bağlı danışıqlarda iştirak edən əsas simalardan biri olub. Təhlükəsizlik Şurasının katibi və Məclisin vitse-spikeri kimi xarici nümayəndələrlə nüvə proqramı barədə diplomatik müzakirələrdə, o cümlədən MAQATE-ilə danışıqlarda iştirak edib. Buna görə ölkəsində "Diplomatiyanın şeyxi" adını alıb. 2013-cü ildə İran İslam Respublikasının prezidenti seçilib. Həsən Ruhani 20 yaşı olarkən 14 yaşlı xalasıqızı Sahibə Ərəbi ilə ailə qurub. Onların 4 övladı var. Xarici keçidlər Rəsmi twitter hesabı
Milli musiqi günü

Azərbaycan Milli Musiqi Günü — Azərbaycanda hər il sentyabrın 18-də qeyd edilən bayram. Milli Musiqi Günü dahi Ü.Hacıbəyovun doğum günü ilə bağlıdır. Xalqımız bu günü Milli Musiqi günü kimi qeyd edir. Çünki milli musiqimiz, mədəniyyətimiz öz inkişaf zirvəsinə görə Üzeyir Hacıbəyova borcludur. 1995-ci ildə Heydər Əliyevin fərmanı ilə dahi bəstəkarın anadan olmasının 110 illik yubileyi ərəfəsində 18 sentyabrın Milli Musiqi Günü kimi qeyd olunması qərara alınıb. Böyük bəstəkarın ad gününün bayram kimi qeyd edilməsi ənənəsinin əsasını Maestro Niyazi qoymuşdur.
Milli musiqi günü

Görkəmli bəstəkar və dirijor Niyazi Üzeyir bəyin vəfatından sonra hər il bu günü qeyd edərmiş. Ənənəvi olaraq bu günü Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasının (indiki - Bakı Musiqi Akademiyası) önündə minlərlə insan toplaşırdı. Burada Üzeyir Hacıbəyovun adını daşıyan Azərbaycan Dövlət Simfonik Orkestri Niyazinin rəhbərliyində bəstəkarın əsərlərini ifa edərdi. Mədəniyyət ocaqlarında, musiqi məktəblərində, xüsusilə konservatoriyamızın - indiki Musiqi Akademiyasının qarşısında Üzeyir Hacıbəylinin şərəfinə onun ölməz əsərlərindən fraqmentlər səsləndirilərdi. Ötən əsrin 90-cı illərinin əvvəllərində Azərbaycanda, xüsusilə də Bakıda yaşanan siyasi böhranla əlaqədar bu ənənə bir müddət unuduldu.Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi Milli Musiqi Günü ilə əlaqədar bir sıra tədbirlər keçirirː Bakı musiqi akademiyası önündə bu tarixi günlə bağlı təntənəli mərasim keçirilir, Üzeyir Hacıbəyovun ev-muzeyində mədəni tədbirlər təşkil olunur, Heydər Əliyev adına sarayda Üzeyir Hacıbəyovun xatirəsinə həsr olunmuş təntənəli gecə keçirilir. "Bakı Metropoliteni" QSC tərəfindən də Milli Musiqi Günü ilə bağlı getdikcə hər il üçün ənənəvi hal alan sosial layihəni gerçəkləşdirilir.
Milli musiqi günü

Bu münasibətlə stansiyalarda artıq ənənə halını alan musiqili proqram təşkil olunur. Metropolitendən istifadə edən sərnişinlərə bayram ovqatı bəxş etmək məqsədilə sentyabrın 18-i sərnişin axını daha çox olan bir neçə stansiyanın vestibülündə konsert proqramı təşkil edilir. Proqramda milli və klassik musiqi nümunələri səsləndirilir. Həmçinin bax Azərbaycan musiqisi Üzeyir Hacıbəyov Maestro Niyazi Milli Musiqi Xarici keçidlər Bu gün Milli Musiqi Günüdür Nisə Rafiqqızı. Milli musiqimiz öz inkişaf zirvəsinə görə Üzeyir Hacıbəyova borcludur. Olaylar, 2010, 17 sentyabr.- S.11
Jestin tanınması

Jestin mənaları Ünsiyyət zamanı məlumatın 50 faizi jest və mimikaların köməyi ilə çatdırılır. Bununla belə çox ifadəli işlətdiyimiz sözlər - yalnız 10 faiz fikrimizi çatdırmaqda bizə yardımçı olur. Səsin tembri və intonasiyanın vasitəsilə isə məlumatın cəmi 40 faizini ötürməyə müvəffəq oluruq. Söhbət zamanı əsas diqqət maksimum həmsöhbətimizin jest və mimikalarına yönəlməlidir. Tanışlığınızın ilk dəqiqələrindən Siz göstərməlisiniz ki, ünsiyyətə hazırsınız və əməkdaşlıq əlaqələri qurmaqda maraqlısınız.
Jestin tanınması

Təcrübəli psixoloqlar sizə dialoqlar zamanı daha çox istifadə olunan bəzi jest və mimikaların mənasını açıqlayırlar. Amma unutmayın ki, ünsiyyətdə əsas mövqe səmimilikdir. Çalışın biliklərinizi tətbiq edərkən hərəkətləriniz süni, qeyri-təbii görünməsin. "Açıq əllər" jesti səmimilik deməkdir. Söhbət zamanı bəzən bir və ya hər iki əl ovuc içi açıq vəziyyətdə olur.
Jestin tanınması

Sanki insan sizə qəlbini açır. Əgər çalışsanız, bu jesti süni, yəni şüurlu ifadə edəsiniz, razılaşın ki, kənardan gülməli görünə bilər. Pencəyinizin düymələrini açmaqla və ya onu çıxartmaqla siz həmsöhbətinizə qarşı rəğbət bəslədiyinizi bildirirsiniz. İnsanın sakit, rahat, arxayın özünü hiss etməsinə onun əllərinin boşalmış vəziyyəti qoyulduğu işarə edir. Söhbətə diqqətlə qulaq asanda adamın başı qeyri-ixtiyari olaraq yana əyilir.
Jestin tanınması

Əgər kimsə danışanda açıq əllərini (evcik şəklində) bir-birinə dirəyibsə, onda siz əmin ola bilərsiniz ki, bu insan fikirlərinə əməl edib, sözünün üstündə durandı. Ona etibar etmək olar.Jestlər bir neçə qrupa bölünür. Birinci qrup - işarə jestləridir. Amma onları istifadə etdikdə çox ehtiyatlı olmaq lazımdır. Çünki eyni işarə-jesti hər ölkədə müxtəlif məna bildlrir.
Jestin tanınması

Məsələn amerikanların "O.K." jesti Amerikada - hər şey yaxşıdır mənasını ifadə edirsə, Fransada - sıfır bildirir, Yaponiyada isə - pula işarə edir.Bizim tez-tez istifadə etdiyimiz "Əlvida" jesti Yunanıstanda "Rədd ol buradan" kimi başa düşülür. Müsəlman ölkələrində sol əllə hədiyyə, pul vermək haram sayılır. Başqa Qərb və Avropa ölkələrində isə bu məqama heç bir fikir vermirlər. İkinci qrup jestlər - illüstrator-jestləridir.
Jestin tanınması

Onların köməyi ilə fikrinizi daha geniş, emosional çatdırmaq mümkündür. Bu növ jestlərdən mitinqlər, toplantılar zamanı natiqlər istifadə edirlər. Üçüncü qrup - tənzimçi, nizamlayıcı jestlərdir. Bu qrup jestlər söhbətin əvvəli və sonunda mühüm rol oynayırlar. Belə jestlərdən biri - əl verməkdir.
Jestin tanınması

Bu jestlə bir neçə məna bildirmək olar: həm söhbətin əvvəlini, həm yekunlaşdırmaq istəyini çatdırmaq, həm də danışığın sonunu.Bugünkü təqdim olunun məqalədə sonuncu qrup - adaptor (ötürücü) jestlərdir. Adətən bu növ jestlər bizə hiss və emosiyalarımızı ifadə etdikdə yardımcı olurlar. Onlar uşaqların qeyri-ixtiyari etdiyi reaksiyalara oxşayır. Stress, həyəcan əlamətlərində ifadə etdikdə daha aydın görünür. İsmayıl Calallı (Sadıqov), “İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti”, 2017, “Bakı” nəşriyyatı, 996 s. Xarici keçidlər Arxivləşdirilib 2017-05-27 at the Wayback Machine
Kompleks birləşmələr

Kompleks birləşmələr- (lat. complexus — kombinasiya, birlikdə) yəni kimyəvi reaksiyalarda atomun əsas valentlikləri ilə yanaşı, müəyyən şəraitdə əlavə valentliklərdə meydana çıxa bilər. Koordinasion birləşmələr Koordinasion quruluşa malik olan maddələr koordinasion birləşmələr adlanır. Onların kristal qəfəsində verilmiş maddənin ayrıca molekulları olmur, qəfəsdə yerləşən hər bir atom (ion) müəyyən sayda bərabər məsafədə və eyni tipli kimyəvi rabitə ilə (ion, kovalent, metal) əlaqələnən qonşu hissəciklərlə (atom, ion) əhatə olunmuşdur. Koordinasion birləşmələr məhlula keçdikdə tərkib hissələrinə ayrılmırsa, belə koordinasion birləşmələr kompleks birləşmələr hesab edilir. . Kompleks birləşmələrin yaranma tarixi Kompleks birləşmələr haqqında ideyaları kimya elminə gətirən və onun nəzəri əsasını qoyan İsveçrə alimi Alfred Verner(1983 –cü il) olmuşdur.
Kompleks birləşmələr

Onun koordinasion birləşmələr sahəsindəki elmi nailiyyətləri yüksək qiymətləndirilmiş və o, 1913 –cü ildə Nobel mükafatına layiq görülmüşdür. Kompleks birləşmələr kimyasının inkişafında rus alimi L. A. Çuqayev və onun çox saylı şagirdləri -İ. İ. Çernyayev, A. A. Qrinberq, V. V. Lebedinskinin, sonralar N.Q.Klyuçnikov, E.B.Qlikina və başqalarının rolu böyükdür. Kompleks birləşmələrin alınması Bütün birləşmələr kimi kompleks birləşmələrin alınması bir çox amillərdən asılıdır. Bunlardan mühitin pH –nı, temperaturu, vaxtı, həlledicinin növünü və oksidləşdirici və ya reduksiyaediciliyini, katalizatorun təsirini, götürülmüş komponentlərin qatılığını və s. göstərmək olar. Kompleksin əmələgəlməsinin əsas səbəbi ion –ion, ion –molekul, molekul –molekul arasında həm elektrostatik , həm də donor –akseptor qarşılıqlı təsirinin olmasıdır.
Kompleks birləşmələr

Kompleks birləşmələr kimyasının əsas anlayışları Koordinasion birləşmələr kimyasında tədqiq edilən əsas sahə, mərkəzi hissəcik və onun ətrafında koordinasiya edən liqandlardan təşkil olunmuş molekul və ionlardır. Koordinasiya nəzəriyyəsindən məlumdur ki, kompleks birləşmələr daxili və xarici sferadan ibarətdir. Kompleks birləşmənin dissosasiya xarakterini, həmçinin kimyəvi reaksiyaya daxil olmasını öyrənməklə kompleksdəki rabitələrin təbiətini müəyyən etmək olur. Liqandlar kompleks əmələgətirici ilə donor –akseptor koordinativ rabitə əmələ gətirirlər. Liqandlar mərkəzi atoma ikimərkəzli σ –, π –və δ–rabitələri ilə və çox mərkəzli rabitələrlə birləşirlər. İkimərkəzli mərkəzi atom –liqand σ –rabitəsi metal kationunun boş orbitalı ilə liqandın donor atomunun bölünməmiş elektron cütünün ümumiləşməsi hesabına donor –akseptor mexanizmi əsasında yaranır. Liqandlar σ –elektron donoru olmaqla yanaşı, eyni zamanda π –elektronlarının akseptoru da olurlar.
Kompleks birləşmələr

π –rabitə metal kationunun bölünməmiş elektron cütünün donoru və liqand atomunun boş orbitalının akseptoru hesabına donor –akseptor mexanizmi ilə yaranır. Bunların əmələgəlmə mexanizminə növbəti bölmələrdə baxılacaq. Beləliklə, kompleks birləşmələrdə liqandlar mərkəzi atoma koordinasiya edir. Kompleks birləşmənin mərkəzi atomuna (hissəsinə) koordinasiya edən atomların və ya atom qruplarının sayı koordinasiya ədədi adlanır. Əgər mərkəzi atom –liqand rabitəsi ikimərkəzlidirsə onda, koordinasiya ədədi mərkəzi atomda yaranan σ –rabitələrin sayına bərabərdir. Məsələn, [ Cu ( NH 3 ) 4 ] 2 + {\displaystyle {\ce {[Cu(NH3)4]2+}}} ionunda 4σ –rabitə olduğundan koordinasiya ədədi dördə bərabərdir.Kompleks birləşmədə koordinativ rabitə əmələgətirən liqand atomlarının sayı, başqa sözlə koordinasiya sferasında liqandın tutduğu yerin sayı həmin liqandın dentantlığı (koordinasiya tutumu) adlanır. “Dentant” latın sözü olub, mənası “dişli” deməkdir.
Kompleks birləşmələr

Ümumiyyətlə, liqandın tərkibində olan bir və ya bir neçə atom kompleks əmələgətirici ilə eyni zamanda birbaşa rabitə əmələgətirə bilər. Belə atomların miqdarından asılı olaraq onlar monodentant və polidentant liqandlara ayrılır. Monodentant liqandlarda yalnız bir atom donor kimi istifadə edilir və bir koordinasiya yeri tutur. Məsələn, su molekulunda yalnız oksigen atomu bölünməmiş elektron cütünün donoru kimi mərkəzi atomla birləşir. Su molekulunda yalnız bir oksigen atomu olduğundan o, yalnız monodentant ola bilir. Koordinasiya ədədi. Əvvəllər koordinasion birləşmələrdə valentlik münasibətlərini xarakterizə etmək üçün bir ümumi “valentlik” terminindən istifadə edilirdi.