LocalDoc/ldquad_v2_retrieval-reranked huggingface dataset:
Avqust

Avqust — Qriqori təqviminin 8-ci ayı. 31 gündən ibarətdir Tarixi və etimologiyası Əvvəllər bu ay "seks stili." adlanıb (latın dilindəki lat. Sextilis — "altıncı" sözündən) və 29 gündən ibarət olub. Yuli Sezar Roma təqvimində islahatlar aparan zaman e.ə. 45-ci ildə daha iki günü bu aya əlavə edib və bununla da ona indiki görkəmini verib. Avqust ayı öz adını Roma imperatoru Oktavian Avqustdan alıb. Roma senatı e.ə.
Avqust

8-ci ildə imperatorun həyatında xüsusilə xoşbəxt dövrü təşkil edən bu aya onun adını verib. Makrobinin sitat gətirdiyi Senatus consultum-a görə Oktavian bir neçə möhtəşəm qələbəsi, o cümlədən Misirin fəth olunması bu aya təsadüf etdiyinə görə onu öz ayı seçib. Bu cür şərəfə bundan əvvəl senat Yuli Sezarı layiq bilib və onun adına uyğun olaraq "kvintili" (latın dilindəki lat. Quintilis — "beşinci" sözündəndir) ayının adı "iyul"a (lat. Julius) dəyişdirilib. Geniş yayılmış bir rəvayətə görə (bu rəvayət XIII əsr alimi Sakrobosko tərəfindən dövriyyəyə buraxılıb) əvvəlcə "sekstili" guya 30 gündən ibarət olub. Oktavian Avqust onun Yuli Sezarın şərəfinə adlandırılan aydan qısa olmaması üçün fevraldan bir günü götürərək ona əlavə edib və bununla da adi illərdə fevralda 28 gün qalıb. Amma bu nəzəriyyəni inkar edən bir çox sübutlar mövcuddur.
Yarasalar

Yarasalar (lat. Chiroptera) — heyvanlar aləminin xordalılar tipinin məməlilər sinfinə aid heyvan dəstəsidir. Çiyin hissəsindən bazuya, oradan ikinci barmağa, daha sonra beşinci barmağa, bədənin yanları ilə arxa ətraflara və quyruğun ucuna qədər incə uçma pərdəsi uzanır. Yarasalar alaqaranlıq və gecə heyvanlarıdır. Bəzi bölgələrdə Gecəquşu adlandırılan bu heyvan çox yaxşı eşidir və dərisi vasitəsilə yaxşı hiss edir. Yarasanın exolokasiya qabiliyyəti yaxşı inkişaf edib. Onlar getdiyi yerə müxtəlif səs dalğaları buraxır. Bu heyvan balalarına öz südünü verir. Əgər qanadları olmasaydı onları siçana oxşatmaq olardı.
Yarasalar

Azərbaycan faunasında 3 fəsilə ilə təmsil olunmuşdurlar: nalburunlar (lat. Rhinolophidae), hamarburunlar (lat. Vespertilionidae), buldoqkimilər (lat. Molossidae). Sonuncu fəsilədə hərəsində bir cins və bir növ vardır — Tadarida teniotis (enliqulaq bükükdodaq). Nalburunlar fəsiləsində eyni cinsə aid 5 növ aşkar edilmişdir. 9 cinsdən və 21 növdən ibarət olan Hamarburunlar fəsiləsinin müxtəlifliyi daha yüksəkdir. Bu fəsiləyə aşağıdakı cinslər aiddir: Myotis – 5 növ, Plecotus – 2, Barbastella – 2, Nyctalus – 2, Pipistrellus – 4, Hypsugo – 1, Vespertilio – 1, Eptesicus – 3, Miniopterus — 1. Onların Respublikanın ərazisində və landşaftlarda yayılması müxtəlifdir (Raxmatullina, 1995, 1996, 2000) (xəritə).
Yarasalar

1700–2350 m hündürlüklərə qədər bütün landşaftlarda geniş yayılmış və fon (çox və adi saylı) növlərin siyahısına aşağadakılar aiddir: Pipistrellus pipistrellus (Pipistrellus pipistrellus), P. kuhlii (Pipistrellus kuhlii), Myotis blythii (itiqulaq şəbpərə), M. mystacinus (bığlı şəbpərə), Eptesicus serotinus (dağ gönlücəsi) və sayca onlardan geri qalmayan Rhinolophus hipposideros (kiçik nalburun), Rh. ferrumequinum (böyük nalburun). Yuxarıda qeyd olunan 7 növdən başqa arid landşaftlarda (yarımsəhralar, dağətəyi və dağüstü çöllər) nadir halda Barbastella leucomelas (Asiya enliqulağı), Eptesicus bottae (səhra yarasası) rast gəlir, yarasa əhalisinin əsasını isə Pipistrellus kuhlii (düzənliklərdə) və Pipistrellus pipistrellus (dağətəkləri və dağlarda) təşkil edir. Həm arid, həm də mezofil landşaftlarda Rhinolophus mehelyi (Meheli nalburunu), Myotis emarginatus (Üçrəng gecə şəbpərəsi), Plecotus auritus (qonur palazqulaq), Nyctalus noctula (kürən axşam yarasası), Hypsugo savii (Hypsugo savii), Pipistrellus nathusii (Pipistrellus nathusii), Vespertilio murinus (ikirəng hamarburun) rast gəlir. Yayda 1200 fərddən ibarət toplular əmələ gətirən Meheli nalburunu və 30 fərdlik topalaşmaları olan kürən axşam yarasasından başqa onların hamısı demək olar ki, nadir və ya azsaylıdırlar. Meşə landşaftlarında, əsasən də dağ meşələrində Miniopterus schrebersii (adi uzunqanad yarasa), Rhinolophus euryale (cənub nalburunu), Rh. blasii (Blazius nalburunu), Myotis nattereri (Natterer şəbpərəsi), Barbastella barbastellus (Avropa enliqulağı), Tadarida teniotis (enliqulaq bükükdodaq) məskən salırlar. Bu heyvanlara az hallarda rast gəlinir və sayları da azdır (yalnız birinci növdən başqa, onun Azıx-Kilit koloniyası 8–10 min fərddən ibarətdir). Myotis bechsteinii (Bexşteyn şəbpərəsi), Plecotus austriacus (boz palazqulaq), Nyctalus leisleri (kiçik axşam yarasası), Eptesicus nilssoni (şimal gönlücəsi) cəmi bir dəfə qeydə alınmışdır.
Yarasalar

Pipistrellus pygmaeus (piqmey şəbpərə) bu yaxınlarda Qərbi Azərbaycanda və Lənkəranda qeydə alınmışdır (xəritə). Bütün yarasalar son dərəcə xeyirli heyvanlar kimi mühafizə olunurlar. Pipistrellus kuhlii sıxlığı çox olan Kür-Araz ovalığının bəzi məntəqələrində onlar bir gecədə 7,5 kq müxtəlif həşərat yeyirlər, bunu onların bütün aktiv olduqları dövr (8 ay) üçün hesablasaq bu rəqəm 1,8–2,4 ton edir. Lənkəran düzənliyində Pipistrellus kuhlii və Pipistrellus pipistrellus sıxlığı bir kv. km-də 1000 fərddən artıq olduğu məntəqələrdə onlar bir gecədə 30 kq qədər həşərat kütləsini məhv edir, onların bütün aktiv dövrlərində bu rəqəm 7 tona çatır. Həmin həşəratların 70 %-i bitkiyeyən və qansoran növlərdir. İnsanlarla əlaqələri Bat Conservation International kimi qurumların hədəfi yarasaların ekologiyada rolları və onlara mühitdən gələn təhlükələri haqqında hassaslığı qaldırmaqdır. Britaniyada bütün yarasalar qanunvericilik tərəfindən canlı təbiət və kənd yeri aktın atlında olaraq qorulur. Beləliklə, bir yarasana və ya yarasa yuvasına narahatlıq yaradan cərimələnə bilər.
Yarasalar

Malaziyanın Saravak ştatında bütün yarasalar 1998-ci ilin Canlı Təbiət Qoruması Fərmanı altında qorunur. Halbuki, saçsız yarasa (Cheiromeles torquatus) kimi növlər hələ də yerli cəmiyyətlər tərəfindən yeyilir. Müasir tarixdə insan fəaliyyatı nəticəsində bir sıra yarasa növünün nəsili kəsilmiş. Məsələn, Pipistrellus murrayi növünün nəsili kəsilməsi haqqında 2009-cu ildə elan olunub.İnsanlar bəzən yarasaları salırmaq üçün yarasa evləri qururlar.Asiya və Sakit okeanın ətrafında yarasalar qida kimi istifadə olunur. Quam kimi yerlərdə yemək üçün ovlanan uçan tülkülərdə nəsli kəsilməyinin təhlükəsi yazaradılıb. Mədəniyyətdə Bir sıra mədəniyyətlərdə, o cümlədə Avropa mədəniyyətlərində yarasalar ölüm, cadugarlıq və şərlik ilə əlaqəndirilir. Kriklər, çerokilər və apaçilər kimi yerli amerikalılar arasında yarasa trikster ruhu sayılır. Tanzaniyada yaşayan Popobava xalqı yarasaya oxşar qanadlı, formasını dəyişən, qurbanlarına hücum edib, onlara sadomiya eləyən şər ruha inanır. Asteklərin mifologiyasında yarasalar ölüm, məhv və çürümə torpağının rəmzi idi.Bəzi mədəniyyətlərdə yarasaların müsbət təsviri də var.
Yarasalar

Məsələn, Çində yarasaların xoşbəxtlik, sevinc və uğurnan ünsiyyəti var. Beş yarasa beş neməti təsvir edir: uzunömürlük, varlıq, sağlamlıq, kəramətlilik və sülhlü ölümü. İqtisadiyyatda Həşəratyeyən yarasalar fermerlər üçün pestisidlərdə lazımı azaltdığına görə xüsusilə faydalıdılar. Hesab olunub ki, yarasalar ABŞ kənd təsərrüfatı üçün 3,7 və 53 milyard $ saxlayır. Bu həmçinin ekologiyaya zərər verən və həşəratların gələn nəsillərində müqavimət yarada bilən pestisislərin həttən artıq işlənməsinin qarşısını alır. Arxivləşdirilib 2014-09-02 at the Wayback Machine
Bəhreyn

Bəhreyn (ərəb. البحرين) və ya rəsmi adı ilə Bəhreyn Krallığı (ərəb. مملكة البحرين) — Fars körfəzində yerləşən ada dövlət. Bəhreyn Səudiyyə Ərəbistanından 16 kilometr məsafədə üç nisbətən iri və xeyli kiçik adalarda yerləşir və Ərəbistan yarımadasına Kral Fəhd Körpüsü ilə birləşmişdir. Paytaxtı və ən böyük şəhəri Manama şəhəri, ümumi sahəsi 780 kvadrat kilometrdir. Bəhreyn Asiya qitəsində Sinqapur və Maldivdən sonra üçüncü ən kiçik dövlətdir. Bu ölkə həm də ən kiçik ərəb dövlətidir.
Bəhreyn

Bəhreyn haqqında ilk məlumat e.ə. IV–III minilliklərə aid edilir. Qədim mixi kitabələrdə e.ə.IV minilliyə aid "Dəlmun" adlı İkiçayarası (Dəclə və Fərat) ölkələrindən bəhs olunur. Bəhreynin İkiçayarası ölkələri mədəniyyətləri ilə güclü ticari əlaqələri mövcud olmuşdur. Eramızın başlanğıcında Bəhreyn ərəb əmirliyi idi. 4–6-cı əsrlərdə Bəhreyn Sasanilər dövlətinə, sonra isə ərəb xilafətinə daxil edilmişdir. 9-cu əsrin sonunda Bəhreyni Qərmətilər dövləti işğal etmişdir. 10–11-ci əsrlərdə Qərmətilər dövlətinin mərkəzi olmuşdur.
Bəhreyn

13-cü əsrin ortalarında Bəhreyn istiqlaliyyət qazanmış, lakin tezliklə Hürmüzd əmirliyinə birləşdirilmişdir. 16-cı əsrin əvvəllərində Bəhreyni portuqallar işğal etmiş, 17-ci əsrin birinci rübündə onlar ölkədən qovulduqdan sonra Bəhreyn Səfəvilər dövlətinin tərkibinə daxil edilmişdir. 18-ci əsrin 80-ci illərində azad olan Bəhreyni 1871-ci ildə Böyük Britaniya öz protektoratlığına çevirdi. Birinci Dünya müharibəsi dövründə Bəhreyndə İngiltərənin iri hərbi bazası yaradılmışdır. İran hökuməti Bəhreyni qanunsuz olaraq işğal edilmiş İran ərazisi hesab edirdi. 20-ci illərin sonunda Amerikanın "Bəhreyn petroleum kompani"(BAPKO) neft şirkəti Bəhreynə soxulmağa başladı. ABŞ Böyük Britaniya hökumətinin razılığı ilə 1930-cu ildə Bəhreyn şeyxi ilə müqavilə bağladı.
Bəhreyn

Müqaviləyə görə, ABŞ 69 il müddətinə neft kəşfiyyatı və çıxarılması üzrə konsessiya aldı. İDM dövründə İngiltərə Bəhreynə iri qoşun hissələri göndərdi. 1946-cı ildən Bəhreynin Manama şəhəri İran körfəzində İngiltərə hökumətinin iqamətgahına çevrildi. 1918-ci ildən Bəhreyndə genişlənən milli-azadlıq hərəkatı İDM-dən sonra yenidən vüsət aldı. 1950-ci illərin axırlarından hərəkata Bəhreyn Milli Azadlıq Cəbhəsi (1959-cu ildə yaradılmışdır) rəhbərlik etməyə başladı. Onun rəhbərliyi ilə 1961, 1963, 1965, 1967 və s. illərdə çıxışlar olmuşdur. 1968-ci ildə Bəhreyn, Qətər və Müqaviləli Oman Ərəb Əmirlikləri Federasiyasını yaratdılar.
Bəhreyn

1971-ci il avqustun 14-də Bəhreyn müstəqil suveren dövlət elan edildi və BMT-nin 26-cı sessiyasında BMT-yə üzv qəbul olundu. 1972-ci ilin martında Bəhreyndə zəhmətkeşlərin kütləvi tətilləri oldu. 1973-cü ilin iyununda Müəssislər Məclisinin hazırladığı konstitusiya qəbul olundu, dekabr ayında isə ilk dəfə Milli Məclisə seçkilər keçirildi. Milli Məclis siyasi partiyaların, həmkarlar ittifaqlarının açıq fəaliyyət göstərməsini, fəhlələrə tətil hüququ verilməsini və ABŞ qoşunlarının ölkədən çıxarılmasını tələb etdiyi üçün 1975-ci il avqustun 26-da əmir Milli Məclisi buraxdı, 50-dən çox demokratik fikirli və sol siyasi xadim həbs edildi. 80-ci illərdə neft sənayesinin inkişafı Bəhreynin çiçəklənməsinə gətirib çıxardı. 1999-cu ilin mart ayında Hamad bin İsa əl-Xəlifə atası İsa bin Səlman əl-Xəlifənin yerinə hakimiyyətə keçdi. Bəhreyn çox böyük dəyişikliklərin şahidi oldu.
Bəhreyn

1975-ci ildə fəaliyyəti dayandırılan Milli Məclis yenidən fəaliyyətə başladı, qadınlara səsvermə hüququ verildi, siyasi məhbuslar azad edildi. Bu hadisələri Beynəlxalq Amnistiya Təşkilatı Bəhreyndə insan hüquqlarının qorunmasının bariz nümunəsi kimi təsvir etdi. 2002-ci ilin fevralında vətəndaş səsverməsinə əsasən, Bəhreyn krallığa çevrildi. Həmçinin konstitusiya da qüvvədə qaldı. 2011-ci ildə Bəhreyn "Ərəb baharı" adı ilə tanınan iğtişaşlar dalğasının şahidi oldu. Nümayişçilər 14 fevralda Lulu rayonunda kral tərəfindən qəbul olunan Milli Əmək Nizamnaməsinə 10 qeydin əlavə edilməsi tələbilə etiraz aksiyası keçirdilər. Bu iğtişaşlara siyasi və iqtisadi islahatların həyata keçirilməsini tələb edən müxalifət rəhbərlik edirdi.
Bəhreyn

17 fevralda Bəhreyn Təhlükəsizlik qüvvələri bu iğtişaşlara müdaxilə etdi. Bu müdaxilə nəticəsində çoxlu sayda ölən və yaralananlar oldu. 25 fevralda kral Hamad bin İsa 4 naziri vəzifədən uzaqlaşdırdı. Lakin onun bu addımı müxalifəti razı salmadı və iğtişaş və nümayişlər davam etdi. Martın 15-də Bəhreyn hökuməti ölkədə 3aylıq fövqəladə vəziyyət elan etdi. Lakin 1 iyun 2011-ci ildə fövqəladə vəziyyət ləğv olundu. Bəhreyn Krallığı Asiyanın cənub-qərbində Fars körfəzində yerləşən kiçik ada dövlətidir.
Bəhreyn

3 böyük və çoxlu sayda xırda adalardan ibarətdir. Arxipelaqda ən böyük ada Bəhreyn adasıdır (uzunluğu 55 km (34 mil), eni 18 km (11mil)). Səudiyyə Ərəbistanı Bəhreyn ilə Kral Fəhd körpü yolu vasitəsilə birləşir. Hazırda Bəhreyn-Qətər körpü planı hazırlanır ki, bu plan həyata keçiriləndən sonra Bəhreyn körpüsü dünyanın ən böyük körpüsü olacaqdır. Bəhreyn arxipelağı, əsasən, səhra və quru düzənliklərdən ibarətdir. Ən yüksək nöqtəsi hündürlüyü 122 m. olan Cabal-əd-Duxxan (Tüstü) dağıdır. Bəhreynin sahəsi 765 km-dir.
Bəhreyn

Lakin dənizin torpaqla doldurulması nəticəsində sahəsi bir qədər genişləndirilməkdədir. Bəhreyn arxipelağı 51 adadan ibarətdir. Bəhreyn qərbdən Səudiyyə Ərəbistanı (24 km), cənub-şərqdən Qətərlə (26 km) həmsərhəddir. Ölkə ərazisinin yalnız 1%-ini əkinçilik üçün yararlı torpaqlar təşkil edir. Ərazisinin 92%-ni əhatə edən səhralar quru və toz fırtınaları ilə xarakterikdir. Bəhreynin ən böyük şəhəri özündə bir neçə kəndi birləşdirən paytaxt Manama şəhəridir. Bəhreyn Beynəlxalq Hava limanı Manamanın şərqində yerləşən əl-Muharraq şəhərindədir.
Bəhreyn

Əsas sənaye şəhərləri Sətra (Sətra adasında yerləşir) və Məamir (qədim sənaye şəhəri) şəhərləridir. Bəhreynin coğrafi və hərbi–strateji mövqeyi əlverişlidir. Dünyanın mikrodövlətlərindən biri hesab edilən Bəhreynin sahəsi 690 kv. km-dir. Bu arxipelaq 33 ada və adacıqdan ibarətdir. Bu adalardan ancaq beşi məskunlaşıb. Ən iri ada olan Bəhreynin uzunluğu 50, eni isə 16 km-dir.
Bəhreyn

Nisbətən digər iri adaları Mühərrək, Sitra, Umm-Nəsən, Umm-əs-Sübhan və Ciddədir. Bəhreyn adası Mühərrək və Sitra adaları ilə torpaq bəndlər vasitəsilə birləşdirilmişdir. 1986-cı ilin noyabrında Bəhreyn adasını Səudiyyə Ərəbistanı ilə birləşdirən Kral Fəhd körpüsü salınmışdır. Asiyada ən uzun (25 km) 7 torpaq bənddən və onları birləşdirən 5 körpüdən ibarət olan həmin yolun su üzərində ümumi uzunluğu 12,5 km-dir. Ən böyük torpaq bəndin uzunluğu 2,3 km-dir. Torpaq, bitki örtüyü və heyvanat aləmi Bəhreyndə tropik səhra landşaftı vardır. Adalarda qumlu torpaqlar yayılmışdır.
Bəhreyn

Bəhreyn torpaqları çaylardan məhrum, yağıntısı çox az olan, tropik günəşdən qarsalanmışdır. Burada yersltı sularla suvarılan vahələr çoxdur. Səhra rayonlarında quraqlığa davamlı tikanlı kollar, gəvən, yovşan, şoranotu, şoranlıq qamışı, dəvətikanı, yulğun və s. bitir. Adalarda heyvanat aləmi əsasən səhra quşları, gəmiricilər və sürünənlərdən ibarətdir. Dəniz faunası zəngindir. Burada 400-dən artıq balıq növü vardır. Sahil sularında dəniz tısbağası, mərcan adalarında mirvari mollyusku, xərçəngin müxtəlif növləri çoxdur.
Bəhreyn

Bəhreyndə Əl-Əreyn qoruğu yaradılmışdır. İqlimi və Daxili suları Ərəbistan yarımadasının digər ölkələri kimi Bəhreyn də şimal yarımkürəsinin subtropik səhra bölgəsində yerləşir. Buna görə də Bəhreyn təbiəti quraq və isti iqlimə malik olub flora və fauna aləminin yoxsulluğu, daimi axar çaylarının olmaması ilə səciyyələnir. Bəhreyndə iki iqlim mövsümü: may ayından oktyabra kimi isti və quraq keçən yay (iyul – avqust aylarının orta temperaturu 37°S), nisbətən yağmurlu keçən payız (yanvar – may) mövsümlərin dəyişməsi o qədər də hiss olunmur. İran körfəzində yerləşən başqa əmirliklərdən fərqli olaraq Bəhreyndə yay aylarında gecə və gündüz temperaturu arasında fərq 40-dən artıq olmur. Yayda havanın rütubətliliyi yüksək olduğundan adamı taqətdən salan üzücü istilər olur. Yağışlar əsasən dekabr – may aylarında, İran körfəzi üzərindən nisbətən soyuq hava kütlələrinin keçdiyi vaxtlara təsadüf edir.
Bəhreyn

Yağıntı qısa müddətdə leysan şəklində düşür. Orta hesabla adalara ildə 100 –110 mm yağıntı düşür. İl ərzində əsən şimal-qərb küləkləri (ərəblər bunu şimal küləyi adlandırırlar) hərdən o qədər güclü olur ki, İran körfəzində kiçik gəmilərin hərəkətinə çətinlik törədir. Bu küləklər Ərəbistan səhraları üzərindən qumları göyə sovuraraq İran körfəzi tərəfə qovur. Qonşu ərazilərin, o cümlədən adaların üzərini narın toz dumanı bürüyür. Toz dumanının arxasında, hətta Günəş də tutqun görünür. Tozlu isti hava adama şiddətli hərarət gətirir.
Bəhreyn

Bəhreyndə yerüstü sular olmasa da adalar, xüsusilə Bəhreyn, Mühərrək, Sitra, Umm–Nəsən qrunt suları ilə zəngindir. Adaların əksəriyyətində şirin yeraltı sular səthə çıxır.Həmin suların mənbəyi Ərəbistan yarımadasıdır. Bəhreyn, Mühərrək, Sitra adaları yeraltı sularla daha zəngindir. Bu sular yer səthinə "kuanats" adlandırılan yeraltı kanallar vasitəsilə çıxarılır. Bəhreyn adasında tarixi abidə kimi qorunan kuantslar IV yüzilliyə aid edilir. Neft, metallurgiya və başqa sahələrin inkişafı ilə əlaqədar su qıtlığının qarşısı dəniz suyu təmizləyən qurğuların tikilməsi ilə alınır. İnzibati bölgü Bəhreyndə ilk bələdiyyə 8üzvdən ibarət Manama bələdiyyəsidir.
Bəhreyn

O, 1919-cu ilin iyul ayında yaradılmışdır. Manama bələdiyyəsi öz növbəsində Ərəb Dünyasında yaradılmış ilk bələdiyyədir. Bələdiyyə seçkiləri hər il keçirilir. Bələdiyyələr yolların təmizlənməsi, mağaza və ticarət məntəqələrinin icarəsi işinə cavabdehdir. Həmçinin 1929-cu ildən etibarən yolların genişləndirilməsi, bazar və yarmarkaların açılması məsələləri də bələdiyyələrin öhdəliyinə verilmişdir. 1958-ci ildən bələdiyyələr suyun saflaçdırılması (təmizlənməsi) planlarını da icra etməyə başladılar. 1960-cı ildə Bəhreyndə bələdiyyələrin sayı 4-ə çatdırıldı: Manama, əl-Hadd,əl-Muharraq, ər-Rifa.
Bəhreyn

Növbəti 30 il ərzində 4 bələdiyyə 12 bələdiyyəyə bölündü. Bunların arasında Hamad və İsa şəhər bələdiyyələrini də göstərmək olar. Bütün bu bələdiyyələr Manama şəhərində yerləşən və üzvləri kral tərəfindən müəyyənləşdirilən Mərkəzi Bələdiyyə Şurasında tabedir. Bəhreyndə ilk planlı bələdiyyə seçkiləri istiqlaliyyət qazanmazdan öncə, 1971-ci ildə keçirilmiş, daha sonra isə 2002 və 2010-cu illərdə baş tutmuşdur. Dövlət quruluşu və siyasəti Bəhreyn konstitusiyalı monarxiyadır. 2001-ci ildə keçirilmiş referendumda dövlətin yeni konstitusiyası qəbul olunmuşdur. Bu konstitusiyaya görə 1975-ci ildə buraxılmış parlamentin (Milli Məclis) fəaliyyəti yenidən bərpa olunmuşdur.
Bəhreyn

1782-ci ildən Bəhreyn əl-Xəlifə sülaləsi tərəfindən idarə olunur. Qanunverici hakimiyyət əmirə və bir palatalı Milli Məclisə məxsusdur. İcraedici hakimiyyət əmirin qardaşının rəhbərlik etdiyi Nazirlər Şurasına məxsusdur. Ölkədə Bəhreynin Xalq Cəbhəsi adlanan bir siyasi partiya fəaliyyət göstərir. Digər siyasi partiya və həmkarlar təşkilatının fəaliyyəti qadağan edilmişdir. Ərəb əmirliklərinin hamısında olduğu kimi, Bəhreyndə də hakimiyyət bir sülalənin əlindədir. Həmin sülaləyə məxsus olan ailələr çox dəbdəbəli həyat tərzi keçirirlər.
Bəhreyn

Bəhreyn özünəməxsus xarici siyasət yeritməyə təşəbbüs göstərir. O, beynəlxalq münasibətlərdə güc işlətməmək barədə müqavilənin bağlanması, bütün dövlətlərlə dinc yanaşı yaşamaq və heç bir dövlətin daxili işlərinə qarışmamaq ideyasını müdafiə edir. Bəhreyn dövləti – BMT, Ərəb Dövlətləri Cəmiyyəti, İslam Konfransı Təşkilatının, başqa beynəlxalq və regional təşkilatların fəaliyyətində iştirak edir. Bəhreynin xarici siyasət mənafeyi əsasən region dövlətləri çərçivəsində uzlaşır. O, öz siyasətini İran körfəzinin başqa Ərəb dövlətləri, ilk növbədə Səudiyyə Ərəbistanı ilə uzlaşdırır. Buna görə də Bəhreyn 1981-ci ildə İran körfəzi Ərəb dövlətlərinin Əməkdaşlıq Şürası adlanan regional təşkilatın yaradılmasının fəal tərəfdarı olmuşdur. Bəhreynlə yanaşı bu təşkilata Qətər, BƏƏ, Küveyt, Oman və Səudiyyə Ərəbistanı da daxil olmuşdur.
Bəhreyn

Şuranın əsas məqsədi siyasi, iqtisadi və digər sahələrdə birgə fəaliyyəti tənzimləməkdir. Əməkdaşlıq Şurası çərçivəsində müxtəlif sahələrə də (sənaye, maliyyə, sığorta, ticarət, nəqliyyat, rabitə və s.) inteqrasiya üzrə birgə komissiyalar yaradılmışdır. Bəhreyn üçün regionla iqtisadi əməkdaşlıq, ölkənin gələcək sənayeləşdirilməsinə və inkişafına təsir edə bilən əsas vasitədir. Bəhreynin kiçik daxili bazarı, onun istehsal etdiyi metallurgiya və neft məhsullarını istehlak etmək qabiliyyətinə qadir deyildir. Əməkdaşlıq Şurası çərçivəsində inteqrasiya isə bu məhsulların satışını asanlaşdıra bilər. Şura tərəfindən qəbul edilən öhdəçilikdən biri də neft sənayesi ilə bağlıdır. Bu öhdəçiliyə əsasən, Şuranın üzvü olan hər hansı ölkədə bu və ya digər səbəblər üzündən neft hasilatı dayandırılarsa, digər üzvlər ona köməklik göstərməlidirlər.
Bəhreyn

Bu da tamamilə Bəhreynin xeyrinədir. Bəhreynin hakim dairələri Şura çərçivəsində vahid infrastrukturun, ümumi bazarın, hərbi qüvvələrin uzlaşdırılmasının zəruri olduğunu bildirirlər. Həm də mədəniyyət və təhsil sahəsində sıx əməkdaşlığın yaradılması nəzərdə tutulur. Əməkdaşlıq Şurasının digər üzvləri kimi Bəhreyn də işğal edilmiş bütün Ərəb torpaqlarından İsrail qoşunlarının tam çıxarılmasını, paytaxtı əl-Qüds (Yerusəlim) olmaqla müstəqil Fələstin Ərəb dövlətinin yaradılması və Fələstin xalqının yeganə qanunu nümayəndəsi Fələstin Azadlıq Təşkilatının hüququnun saxlanılmasını tələb edir. Əməkdaşlıq Şurasının fəaliyyəti Bəhreynin xarici siyasətinə əhəmiyyətli dərəcədə təsir edir və Bəhreyn bir qayda olaraq onun qərarlarına tabe olur. Son vaxtlar Bəhreyn – ABŞ münasibətləri güclənir. 1949-cu ildən etibarən Bəhreyn ABŞ-nin İran körfəzi bölgəsində yerləşdirdiyi hərbi qüvvələrin labüdlüyünü qəbul edir.
Bəhreyn

Birləşmiş Ştatların 5-ci hərbi dəniz donanmasının bir qisminin əsas baza kimi Bəhreyndə yerləşdirilməsinə icazə verilmişdir. İraq – Küveyt müharibəsindən sonra 1990-cı ilin avqustunda Bəhreyn hökuməti amerkalıların adalarda hərbi hava qüvvəllərinin bazalarını yaratmağa icazə verdi. Manama ilə Vaşinqton arasında birgə müdafiə barədə bağlanmış sazişə əsasən hər ikisi birgə hərbi təlimlər keçirilməklə yanaşı regionda hərbi-siyasi vəziyyətin gərgin hallarında isə ABŞ-na icazə verilir ki, buraya əlavə silah və qoşun hissələri gətirsin. Bəhreyn dövləti ilə Azərbaycan Respublikası arasında diplomatik münasibətlər 1996-cı ilin 6 noyabrında yaradılmışdır. Dövlətin milli bayramı onun müstəqillik günüdür (16 dekabr 1971). İqtisadiyyatı BMT və Qərbi Asiyanın İqtisadi və İctimai Komitəsinin 2006-cı ilin yanvar ayına olan hesabatına görə Bəhreyn Ərəb Dünyasında sürətlə inkişaf edən iqtisadiyyata malikdir. Həmçinin Bəhreyn Yaxın Şərqdə azad iqtisadiyyata yer verən ən qabaqcıl ölkədir və İqtisadi Azadlıq İndeksinin 2011-ci ilə məxsus siyahısında 12-ci yerdədir.
Bəhreyn

2008-ci ildə Bəhreyn Londonda Qlobal Maliyyə Mərkəzləri İndeksi tərəfindən "dünyanın ən sürətli maliyyə mərkəzi" adlandırılmışdır. Bəhreyndə maliyyə və bank sektoru, xüsusilə də İslam bankçılığı geniş inkişaf etmişdir. Sənayenin əsasını təşkil edən neft gəlirləri ixracatın 60%-ni və hökumət gəlirlərinin 70%-ni, ÜDM-un 11%-ni təşkil edir. Neftdən sonra ən çox istehsal olunan məhsul aliminiumdur. Neftin qiymətinin xüsusilə də Körfəz böhranı zamanı artması Bəhreynin regionda iqtisadi rolunun daha da artmasına səbəb olmuşdur. Bəhreyn bir neçə böyük sənaye layihələri əsasında çoxmillətli koorparasiyaların və gəlirlərin vətənidir. Bəhreyn iqtisadiyyatı get-gedə artan əhalinin tələbatını ödəyə bilmək üçün idxalata əsaslanır.
Bəhreyn

Ətə olan tələbat Avstraliyadan idxal olunan məhsul hesabına ödənilir. Meyvəyə olan tələbatın 75%-i xaricdən gətirilir. Əkin üçün yararlı torpaqların cəmi 2,9%-i becərilir. Kənd təsərrüfatı ÜDM-un yalnız 0,5%-ini təşkil edir. 2004-cü ildə ABŞ və Bəhreyn arasında azad ticarət müqaviləsi imzalanmışdır. Ümumdünya maliyyə böhranı və Ərəb Dünyasında baş verən son hadisələr nəticəsində iqtisadi artım tempi 2,2% aşağı düşmüşdür. Bu isə 1994-cü ilin göstəricisinə yaxındır.
Bəhreyn

İşsizlik, xüsusilə, gənclər arasında üstünlük təşkil edir. 2008-ci ildə işsizlik 4% təşkil edirdi ki, işsizlərin də 85%-i qadınlar idi. 2007-ci ildə Bəhreyn hökuməti əmək naziri dr. Məcid ələvinin layihəsi əsasında işsizlərə yardım etmək məqsədilə bir sıra əmək islahatları həyata keçirmişdir. Təbii ehtiyatlar Bəhreynin təbii sərvətləri içərisində nisbətən gözə gəlimlisi təbii qaz və neftdir. Ehtiyatı 210 mlrd. kubmetr olan təbii qaz yataqları həm quruda, həm də körfəzin dibində aşkar edilmişdir. Təbii qaz ilə müqayisədə neft ehtiyatı tükənmək üzrədir (ehtiyatı cəmi 14 mln. tondur).
Bəhreyn

Digər faydalı qazıntıların (gips, əhəngdaşı, gil və s.) ehtiyatı az olduğundan sənaye əhəmiyyətinə malik deyillər. Mirvari ehtiyatı arxipelaqın şimalında və şərqində 10–12 metr dərinlikdə yerləşir. Bəhreyndə əhalinin siyahıyaalınması işləri 1941-ci ildən aparılır. Əvvəllər burada təbii artım zəif olsa da sonralar neft və digər sənaye sahələrinin inkişafı ilə əlaqədar başqa ölkələrdən gələn mühacirlərin hesabına təbii artım yüksəlmişdir. Bəhreyn arxipelaqlarında insan izinə eramızdan əvvəl III minillikdə rast gəlindiyi ehtimal olunur. Ərəb tayfaları orta əsrlərdə qonşu ölkələrdən buraya axın etmişdir. Əhalinin əksəriyyətini ərəblər, az hissəsini isə Hindistan, Pakistan və İngiltərədən gələnlər təşkil edir.
Bəhreyn

Əhalinin böyük hissəsi Mühərrək adasının cənubunda cəmlənmişdir. Bəhreyndə müsəlmanlar 85 % təşkil edirlər. Yarıdan çoxu şiələr, qalanı sünnülərdir. Şiələr bəzi ərəblər və farslardır. Şiələr arasında ismaililər (pakistanlılar və farsların bir hissəsi) rast gəlir. Bəhreyn sünnüləri əsasən maliki məzhəblidirlər, digər tərəfdən kiçik qrup halında Səudiyyə Ərəbistanıdan gələn sələfilər də vardır. Sünnü məzhəbinə həm də Pakistandan gəlib orda yaşayanlar da etiqad edir.
Bəhreyn

Sünnü və şiələr ayrı-ayrı kəndlərdə, şəhərlərdə isə xüsusi kvartallarda yaşayırlar. Xristianlar əhalinin 7 faizini (26 min nəfər) təşkil edir. Onların böyük hissəsi ölkədə yaşayan ingilis və amerikanlardır. Az sayda induistlər (əsasən Hindistandan gələnlərdir) və iudaistlər vardır. Həmçinin bax Bəhreyn Premyer Liqası Bəhreyn sinaqoqu
1918

10 fevral — Zaqafqaziya Seyminin yaradılması. 3 mart — Sovet Rusiyası ilə Almaniya arasında Brest-Litovsk sülh müqaviləsinin imzalanması. 27 mart — Bessarabiya və Moldovanın Rumıniyaya birləşdirilməsi. 11 may — Şimali Qafqaz Dağlı İttifaqının öz müstəqilliyini elan etməsi. 26 may — Gürcüstanın Zaqafqaziya Seymindən çıxaraq öz müstəqilliyini elan etməsi, Seymin buraxılması.
1918

iyul — Yekaterinburqda çar II Nikolayın və onun ailə üzvlərinin güllələnməsi. 1 iyul — Göyçay döyüşü 6 iyul — Ağsu döyüşü 10 iyul — Kürdəmirin azad edilməsi 15 iyul — Salyanın azad edilməsi 22 iyul — Şamaxının azad edilməsi 27 iyul — Hacıqabul əməliyyatı və Sınıq körpü döyüşü 30 avqust — Sovet hökumətinin başçısı V.İ.Leninə qarşı sui-qəsd. 15 sentyabr — Dobro cayı rayonunda Antanta ölkələrinin qüvvələri tərəfindən Bolqarıstan ordusunun darmadağın edilməsi. sentyabr- Antanta ilə Avstriya arasında Sen-Jermen sülh müqaviləsinin imzalanması. 28 oktyabr — Çexoslovakiyanın işğal edilməsi.
1918

7 noyabr — Münhendə fəhlə və əsgərlərin güclü nümayişlərinin keçirilməsi. 12 noyabr — Avstriya Respublikasının elan olunması. 22 noyabr — Polşanın respublika elan edilməsi. noyabr — Antanta ilə Bolqarıstan arasında Neyi sülh müqaviləsinin imzalanması. noyabr — Antanta ilə Macarıstan arasında Trianon sülh müqaviləsinin imzalanması.
1918

noyabr — Krım Xalq Respublikasının yaradılması, general M.A.Sulkeviçin başçılığı ilə yeni hökumətin təşkil olunması. 1 dekabr — Qars şəhərində Cənub-Qərbi Qafqaz Respublikasının yaradıldığının elan edilməsi. 4 dekabr — Serb-Xorvat-Sloven Krallığının yaradılması. 9 dekabr — Ermənistanla — Gürcüstan arasında müharibənin başlanması 10 fevral — Cənubi Qafqazdan Ümumrusiya parlamentinə — Müəssislər Məclisinə seçilmiş azərbaycanlı (müsəlman), gürcü və erməni deputatlarin Tiflisdə toplaşaraq Cənubi Qafqaz (Zaqafqaziya) Seymini yaratmaları. 7 mart — Bolşevik Rusiyasının xarici işlər naziri Çiçerin tərəfindən Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətindən general Denikinlə müharibəyə qoşulmağı tələb edən üçüncü notanın Bakıya göndərilməsi.
1918

17 mart — Cənubi Azərbaycanın Urmiya şəhərində xarici ölkə diplomatlarının (Britaniya, ABŞ, Fransa, Rusiya konsulları) gözü qarşısında erməni quldur dəstələri azərbaycanlı əhaliyə divan tutulması. 18 mart — Erməni quldur dəstələri tərəfindən Şamaxıda azərbaycanlı əhaliyə qarşı kütləvi qırğınlar törədilməsi. 30 mart — Bakıda erməni-daşnak və rus-bolşevik dəstələrinin azərbaycanlı əhaliyə qarşı kütləvi qırğınlarının başlaması. 13 aprel — Trabzon konfransı nəticəsiz bitdikdən sonra Zaqafqaziya Seymi tərəfindən türk qoşunlarının yürüşünü dayandırmaq üçün Osmanlıya müharibə elan etmək barədə qərar qəbul edilməsi. 20 aprel — Fətəli xan Xoyskinin başçılıq etdiyi Bakı şəhər Dumasının buraxılması 22 aprel — Zaqafqaziya Seyminin azərbaycanlı, erməni və gürcü deputatları tərəfindən paytaxtı Tiflis olmaqla Zaqafqaziya Demokratik Federativ Respublikasının yaradıldığının elan edilməsi.
1918

25 aprel — Bakı Xalq Komissarları Sovetinin yaradılması. 11 may — Batumida Zaqafqaziya Seymi ilə Osmanlı imperiyası arasında yeni danışıqların başlanması. 26 may — Zaqafqaziya Seyminin son iclası Gürcüstanın öz müstəqilliyini elan etməsi. Seymin buraxılması. 27 may — Zaqafqaziya Seyminin süqutundan sonra qurumun azərbaycanlı deputatları tərəfindən Tiflisdə Azərbaycan müvəqqəti Milli Şurasının yaradılması.
1918

28 may — Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinın, Şərqdə ilk demokratik cümhuriyyətinin elan edilməsi. 29 may — İrəvanın müvəqqəti Ermənistana verilməsi. 30 may — Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin yaradılması haqqında dünya parlamentlərinə radioqram göndərilməsi 4 iyun — Batumida aparılan danışıqların yekunu olaraq Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti ilə Osmanlı imperiyası arasında "Sülh və dostluq haqqında" müqavilənin imzalanması. 10 iyun — Stepan Şaumyanın başçılıq etdiyi "Bakı Komissarları Soveti"nin qoşunlarının Gəncə istiqamətində yürüşə başlaması. 12 iyun — Kürdəmirin Bakı Xalq Komissarlığının qoşunları tərəfindən işğalı.
1918

16 iyun — Azərbaycan Milli Şurasının və hökumətinin Gəncəyə köçməsi. Gəncədə ilk iclasını keçirən Azərbaycan Milli Şurası tərəfindən ölkədə yaranmış ağır vəziyyəti nəzərə alaraq fəaliyyətini dayandırmaq və yeni parlament (Müəssislər Məclisi) çağırılanadək bütün hakimiyyətin (qanunvericilik və icra) Nazirlər Şurasına vermək barədə qərar qəbul edilməsi. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin Nazirlər Şurasının tərkibində yeni strukturun — Səhiyyə Nazirliyinin təşkil olunması. 18 iyun — Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti hökumətinin 18 iyun tarixli qərarı ilə hökumətin dini məsələlərlə bağlı iclaslarında Şeyxülislama və Müftiyə həlledici səs hüququ ilə iştirak etmək hüququnun verilməsi. 19 iyun — Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti tərəfindən Azərbaycan ərazisində hərbi vəziyyət elan edilməsi.
1918

21 iyun — Azərbaycan Demokratik Respublikası hökumətinin qərarı ilə dövlət bayrağının təsis edilməsi. 23 iyun — Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin Nazirlər Şurası tərəfindən ölkə ərazisində hərbi vəziyyətin elan olunması və bütün qüvvələrin daşnak-bolşevik "Bakı Kommunası"nın ilə mübarizəyə səfərbər edilməsi barədə qərar qəbul edilməsi. 24 iyun — Azərbaycanın üzərində ağ aypara və ağ ulduz.səkkizguşəli əks olunmuş dövlət bayrağının qəbul olunması 26 iyun — Gəncədə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti tərəfindən Əlahiddə Azərbaycan korpusunun yaradılması. 27 iyun — Türk dilinin dövlət dili elan edilməsi. 15 iyul — Fövqəladə Tədqiqat Komissiyasının yaradılması haqqında qərar qəbul olunması.
1918

31 iyul — Bakı XKS-nin istefa verməsi 1 avqust — Sentrokaspi Diktaturasının hakimiyyəti ələ keçirməsi 11 avqust — Hərbi mükəlləfiyyət haqqında qərar qəbul olunması. 23 avqust — Azərbaycan Xalq Cumhuriyyətinin vətəndaşlığı haqqında qanunun qəbul olunması. 15 sentyabr — Bakının Qafqaz İslam Ordusu tərəfindən azad olunması. 15 sentyabr — Bakının Azərbaycanın paytaxtı elan edilməsi. 17 sentyabr — Azərbaycan hökümətinin Bakıya köçməsi 9 noyabr — Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin üçrəngli bayrağının qəbul edilməsi.
1918

10 noyabr — Osmanlı ordusunun Bakını tərk etməsi 17 noyabr — İngilis ordusunun Bakıya gəlməsi 20 noyabr — Milli Şura tərəfindən "Azərbaycan parlamentinin yaradılması haqqında" qanunun qəbul edilməsi. 7 dekabr — Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin parlamentinin fəaliyyətə başlaması. 15 iyun - Hacı Xanməmmədov 18 iyun — Franko Modilyani 18 iyul — Nelson Mandela 23 aprel — Moris Drüon 15 yanvar — Camal Əbdül Nasir 22 mart — Çeddi Caqan 10 fevral — II Əbdülhəmid, 34-cü Osmanlı sultanı və 113-cü İslam xəlifəsi. Mir Möhsün Nəvvab Şair, həkim və müəllim Abbas Səhhət (Abbasqulu Əlabbas oğlu Mehdizadə). Əsədulla xan Əbülfəth xan oğlu Əbülfətzadə, rus ordusunda general.
Məmmədbağır Bağırzadə

Məmmədbağır Bağırzadə (21 iyul 1950, Nardaran – 30 oktyabr 2005, Bakı) — müğənni, bəstəkar. Azərbaycanın xalq artisti (2002). Həyat və yaradıcılığı Məmmədbağır Bağırzadə 21 iyul 1950-ci ildə Bakının Nardaran kəndində dünyaya gəlmişdir.Məmmədbağır Bağırzadənin sənət yolu toylardan və el şənliklərindən başlamışdır. O adətən öz mahnılarını oxusa da, klassik, müasir bəstəkar və şairlərin yaradıcılığına müntəzəm müraciət edirdi. Xüsusilə də, şairə Zivər Ağayeva ilə qurduğu yaradıcılıq əlaqələri nəticəsində Azərbaycan milli musiqi sənətinə çox sayda gözəl mahnılar bəxş etmişdir. Məmmədbağır Bağırzadəni televiziyaya gətirən və onun yaradıcılığında xüsusi rol oynayan bəstəkar Ələkbər Tağıyev olmuşdur. Müğənninin repertuarına Oqtay Kazıminin, Nəriman Məmmədovun, Tahir Əkbərin və digərlərinin mahnıları da daxil idi. 30 oktyabr 2005-ci ildə Bakı şəhərində vəfat etmişdir. Nardaran qəbristanlığında dəfn edilmişdir Can Azərbaycan Səməni nazlı gəlin (Şəkərbura-paxlava) — söz və musiqi: Məmmədbağır Bağırzadə Hülya — söz və musiqi: Məmmədbağır Bağırzadə İstəmir məni — musiqi: Məmmədbağır Bağırzadə, söz: Əliağa Vahid Darıxıram sənin üçün — musiqi: Məmmədbağır Bağırzadə, söz: Ə. Şahin Sən gəlməz oldun — musiqi: Ələkbər Tağıyev, sözlər: Mədinə Gülgün Azərbaycan oğluyam — musiqi: Ələkbər Tağıyev, sözlər: Hafiz Baxış Gecə yaman uzundur — musiqi: Firəngiz Babayeva, sözlər: Fikrət Qoca Sənli günlərim musiqi: Oqtay Kazımi, sözlər: Ruzigar Əfəndiyeva Tello musiqi: Oqtay Kazımi, sözlər: Vahid Əziz Bağban — musiqi: Ş. Fazil Nəvə — musiqi: Zivər Ağayeva Dilkeş təsnifi Dözə bilmədim Xarici keçidlər Məmmədbağır Bağırzadə ilə bağlı şok fakt: "Ailəsi Fəxri Xiyabanda dəfn etməyə qoymadı"
Skandinaviya

Skandinaviya (norv. və fin Skandinavia, dan. və isv. Skandinavien) — Avropanın şimalında mərkəzi Skandinaviya yarımadası olan tarixi-mədəni region. Bir qayda olaraq İsveç, Norveç və Danimarka Skandinaviya sayılır. Bunda başqa Skandinaviyaya çox vaxt İslandiyanı və Finlandiyanı, eləcə də Farer adalarını əlavə etməklə, bu termini Şimali Avropa anlayışı ilə yaxınlaşdırırlar.Şimal ölkələrinin bir hissəsi olanda, uzaq Norveç adaları Şpitsbergen və Yan Mayen Skandinaviyada deyil, Danimarka Krallığının tərkibindəki olan Qrenlandiyanın ərazisində yerləşir. Farer adaları bəzən bura daxil edilir. Skandinaviya adı əvvəlcə keçmiş Danimarka bölgəsinə aid idi. Skandinaviya adı erkən dilçi və mədəni Skandinavist hərəkatı tərəfindən 18-ci əsrin sonlarında təqdim edildi və bundan sonra istifadəyə verildi.
Skandinaviya

Skandinaviya əhalisinin əksəriyyəti əvvəllər Skandinaviyanın cənub hissəsində məskunlaşmış və qədim norveç dili halına gələn və alman dilində danışan bir neçə Şimali Alman qəbiləsindəndir. İslandlar və Farerlər əsasən Norveçdən gəldikləri üçün tez-tez skandinaviyalılar kimi tanınırlar. Finlandiya əsasən Finlər tərəfindən məskunlaşır və azlıqların təxminən 5% isveç dilində danışırlar. Saami xalqının kiçik bir hissəsi Skandinaviyanın uzaq şimalında yaşayır. Danimarka, Norveç və İsveç dilləri bir dialekt fasiləsini meydana gətirir və Skandinaviya dilləri kimi tanınır və hamısı bir-biri ilə qarşılıqlı anlaşılan hesab olunur. Bəzən insular Skandinaviya dilləri olaraq adlandırılan farer və islandiya, Skandinaviya dilləri qrupunda yalnız məhdud dərəcədə aydındır. Fin və Mankieli dilləri bir-biri ilə daha yaxından əlaqəli olsalarda, Skandinaviya dilləri ilə əlaqəsi yoxdur. Bunlardan başqa Alman, İdiş və Qaraçı dilləri Skandinaviyanın bəzi bölgələrində azlıq dilləri olaraq tanınır.
Skandinaviya

Terminologiya və istifadə "Skandinaviya" Danimarka, Norveç və İsveçə aiddir. Bəzi mənbələr Farer adaları, Finlandiya və İslandiyanın,, daha geniş bölgə adətən Norden və ya Şimal ölkələrinə daxil olduğu qeyd edilir. "Skandinaviya" nın Danimarka, Norveç və İsveç üçün əlverişli ümumi bir termin kimi istifadəsi son zamanlar olduqca yaxındır. Bəzi tarixçilərin fikrincə, XVIII əsrdə ortaq bir irs haqqında fikirlərin ortaya çıxmağa başladığı və erkən ədəbi və linqvistik Skandinavizmdə inkişaf etdiyi bir dövrdə qəbul edilmiş və tətbiq edilmişdir. Bu vaxtdan əvvəl "Skandinaviya" termini Plinine Elder'in yazıları ilə əsasən klassik alimlərə tanış idi və Skaniya və yarımadanın cənub bölgəsi üçün qeyri-müəyyən istifadə olunurdu.Siyasi bir termin olaraq, Skandinaviya ilk dəfə 1830-cu illərdə pan-skandinavianlığı təşviq edən tələbələr tərəfindən istifadə edilmişdir. Terminin İsveç, Danimarka və Norveçdə birləşdirici bir konsepsiya kimi məşhur istifadəsi XIX əsrdə Hans Xristian Andersenin 1839-cu ildəki "Mən bir Skandinaviyəm" kimi şeirləri ilə quruldu. İsveç səfərindən sonra Andersen, erkən siyasi skandinavizmin tərəfdarı oldu. Bir dostuna şeiri izah edən bir məktubda o yazdı: "Hamısı bir dəfə İsveçlilər, Danimarkalılar və Norveçlilərin nə qədər əlaqəli olduğunu başa düşdüm və qayıtdıqdan dərhal sonra şeiri bu hisslə yazdım:" Biz bir insanıq, bizi Skandinaviyalı adlandırırlar! ""
Skandinaviya

. "Skandinaviya" termininin siyasi və ictimai quruluş kimi ən bariz nümunəsi, müasir Finlandiyanın əksəriyyətinin altı əsrdən çox İsveçin tərkibində olmasına əsaslanaraq Finlandiyanın özünəməxsus mövqeyidir. Beləliklə Finlandiyanı bütün dünyanın əksəriyyəti Skandinaviya ilə əlaqələndirir. Lakin Fin şəxsiyyətinin yaradılması bölgədə bənzərsizdir.Termin tez-tez öz istifadələrində termini iddia edən mədəniyyətlərin konvensiyalarına görə müəyyən edilir. Məruzəçi Finlandiyanı Skandinaviya ilə yanaşı dəqiq şəkildə daxil etmək istədikdə, coğrafi terminlər Fenno-Skandinaviya və ya Fennoscandia bəzən İngilis dilində istifadə olunur, baxmayaraq ki, bu terminlər Skandinaviya daxilində tamamilə istifadə olunmur. İctimai və turizmin təşviqi təşkilatları ABŞ-dəki Skandinaviya ölkələrinin müxtəlif tanıtım agentlikləri (məsələn, 1910-cu ildə Danimarkadan olan Amerikalı sənayeçi Niels Poulsen tərəfindən qurulan Amerika-Skandinaviya Fondu ) bölgədə bazar və turizm maraqlarının təbliğinə xidmət edir. Bu gün beş Skandinav dövlət başçısı, təşkilatın himayədarı rolunu oynayır və təşkilatın rəsmi açıqlamasına görə, "Danimarka, Finlandiya, İslandiya, Norveç və İsveçin fəaliyyətlərini artırmaqla Şimal bölgəsini bütövlükdə tanıtmaqdır. Skandinaviyanın rəsmi turizm lövhələri bəzən Skandinaviya Turistlər Şurası kimi tək bir çətir altında əməkdaşlıq edir.
Skandinaviya

Müasir dövrdə, termini, Sami və Mankieli kimi azlıq xalqlarını, siyasi və müəyyən dərəcədə mədəni mənada əhatə edəcəkdir, çünki onlar Skandinaviya ölkələrinin vətəndaşıdırlar və Skandinaviya dillərini ana və ya da ikinci dil olaraq bilirlər. Bununla belə, Skandinaviya, hələ də Skandinaviya alman əksəriyyəti xalqları üçün etnik bir termin olaraq görülür və bu səbəbdən Sami və Fin dilində danışanların daxil olması bu qruplar arasında mübahisəli olaraq görülə bilər. Etimologiya Skandinaviya və Skaniya (İsveçin ən cənub əyaləti olan Skena), Sotoenig və Köhnə İngilis dilində daha sonra ortaya çıxan Proto-Alman birləşməsinə * Skaðin-awjō (Ed və t və ya d ilə latınca təmsil olunan) geri dönmək olaraq başa düşülür. Skandinaviya adının ən erkən müəyyən edilmiş mənbəyi Plin Elderin Təbii Tarixi, e.ə. I əsrə aiddir. Bölgəyə dair müxtəlif istinadlara, adətən Skandza şəklində Piteya, Pomponius Mela, Tacitus, Ptolemy, Procopius və Jordanes də rast gəlmək olar. Plininin istifadə etdiyi adın, ilk Skaniyanı ifadə edən Qərbi Alman mənşəli olduğuna inanılır. Bəzi alimlərin fikrincə, Alman sapı * skaðan- kimi yenidən qurulur və "təhlükə" və ya "ziyan" mənasını verir.
Skandinaviya

Adın ikinci seqmenti "awjō" olaraq yenidən quruldu, yəni "su üzərindəki torpaq" və ya "ada" deməkdir. Skandinaviya adı bundan sonra Skaniya ətrafındakı xain qum sahələrinə aid hesab olunan "təhlükəli ada" demək olardı. Skaniayadakı Skanör, uzun Falsterbo rifi ilə eyni kökü (skan) -ör ilə birləşir, yəni "sandbanks" mənasını verir. Qədim skandinav dili norveç tanrıçasının adı (Skaði, Ska(n)dinaviya və Skáney ilə birlikdə Proto-Germanic * skaðwa- "kölgə" mənasını verən) ilə əlaqəli ola bilər. Alim Con McKinnell, bu etimologiyanın tanrıça Skaði'nin bir dəfə Skandinaviya coğrafi bölgəsinin bir təcəssümü olduğunu və ya dünya ilə əlaqəli olduğunu söylədi. Böyük Plininin təsvirləri Böyük Plininin Skandinaviya və ətraf ərazilərdəki təsvirləri deşifrə etmək həmişə asan olmamışdır. Bir Roma admiralı olan yazıçı, bu bölgədə 23 adanın " Romanis armis cognitae " ("Roma qollarına məlumdur") olduğunu oxucularına bildirərək şimal bölgəsini tanıtmışdır . Pliniyə görə, bölgədəki adaların " klarissima " ("ən məşhur") naməlum ölçüdə olan Skandinaviyadır .
Skandinaviya

Orada Hilleviones yaşayır. Skandinaviyanın bir ada olduğuna inam birinci əsrdə klassik müəlliflər arasında geniş yayıldı və sonrakı əsrlər ərzində klassik mətnlərdə Skandinaviyanın təsvirləri üstünlük təşkil etdi. Böyük Plini Sayevo dağı (Mons Saevo ibi), Kodanus Bay (Codanus sinus) və Kimbrian burunu istinad edərək Skadinaviya marşurutu yaratmışdır. Coğrafi xüsusiyyətlər müxtəlif yollarla müəyyən edilmişdir. Bəzi alimlər tərəfindən "Saevo" nun Skagerrakın girişindəki dağlıq Norveç sahili olduğu və Cimbrian yarımadasının Danimarkanın Jutlandın şimal ucu olan Skagen olduğu düşünülür. Təsvir edildiyi kimi, Saevo və Scatinavia eyni yer ola bilər. Böyük Plini Skandinaviyanı daha bir dəfə xatırladır: VIII Kitabda deyilir ki, achlis adlı heyvan (Latın mənşəli olmayan, aclin şəklində verilmiş) Skandinaviya adasında anadan olmuşdur Heyvan otlayır, böyük bir dodaq və bəzi mifik xüsusiyyətlərə malikdir. Sonralar Skandinaviyanın sinonimi kimi istifadə olunan " Skandiya " adı Böyük Plinin Naturalis tarixi də rast gəlinir, lakin Britaniyanın şimalında yerləşdiyi Şimali Avropa adalarında istifadə olunur.
Skandinaviya

Beləliklə, Plininin mətnindəki Skadinaviya adasını ifadə edən kimi görünmür. " Skadinaviya " nın " Skandiye " adalarından biri ola biləcəyi fikri bunun əvəzinə Ptolemey tərəfindən irəli sürülmüşdür (e. 90 — c. 168AD), Roma Misirinin bir riyaziyyatçısı, coğrafiya və astroloqu. " Skandia " adını, bütün Yutland'iyanın şərqində yerləşən üç " Scandiai " adalarının ən böyüyü, ən əsası üçün istifadə etdi.Nə Böyük Plininin, nə də Ptolemeyin Skandinaviya qəbilələrinin siyahısına Takitusun qeyd etdiyi Suyiones daxil deyil. İsveç hiperboreyası məktəbinin bəzi erkən İsveç alimləri və 19-cu əsrdə romantik millətçilik dövrü Suyionlara istinadlar daxil etməklə fərqli variantları sintez etməyə başladılar və əsl mətnlərdə istinad edildiyini və imla səhvləri və ya müxtəlif dəyişikliklərlə zamanla gizlədildiyini iddia etdilər. Alman yenidənqurması Böyük Plininin mətnindəki latın adları orta əsr alman mətnlərində fərqli formalara səbəb oldu. Jordanesin Gotların tarixində (e.ə.
Skandinaviya

551), forma Scandza, əsl evləri üçün istifadə edilən addır, dənizdən Avropa ərazisindən ayrılmışdır (fəsil 1, 4) Jordanes, bu kvazi-əfsanəvi adanın tapılmasını istədiyi yer, həm elmi müzakirələrdə, həm də müxtəlif Avropa ölkələrinin millətçilik müzakirələrində hələ də çox müzakirə olunan bir mövzudur. Langobardların orijinal evi olan Scadinavia forması Paulus Diaconus 'Historia Langobardorum'da, lakin Historia Langobardorumun digər versiyalarında Scadan, Scandanan, Scadanan və Scatenauge formaları görünür. Açıq mənbələr Sconaowe və Anglo-Saxon tarixçisi Scanowe istifadə edərək Scani istifadə etdi.Beroulfda Sredenige və Scedeland formaları istifadə edilərkən Orosius və Wulfstan'ın səyahət hesablarının Alfredian tərcüməsi Old English Sconeg'dən istifadə etdi. Xarici keçidlər "Skandinaviya: Şimali Amerikadakı Skandinaviya Turist Forumları Arxivləşdirilib 2013-06-04 at the Wayback Machine Arxivləşdirilib 2013-06-04 at the Wayback Machinenın rəsmi saytı" Arxivləşdirilib 2013-06-04 at the Wayback Machine . Şimali Amerikadakı Skandinaviya Turist Forumları, Globescope Internet Services, Inc 2005 . 5 Sentyabr 2008 tarixində tapıldı . Nordic Council — Nordic bölgəsində əməkdaşlıq üçün rəsmi sayt Nordregio — Nordic Nazirlər Şurası tərəfindən qurulan sayt vifanord — Şimali və Baltikyanı ölkələr, habelə Baltikyanı bölgə haqqında elmi məlumat verən bir rəqəmsal kitabxana
Nazim Hikmət

Nazim Hikmət və ya Nazim Hikmət Ran (türk. Nâzım Hikmet Ran; 15 yanvar 1902, Saloniki, Osmanlı imperiyası – 3 iyun 1963[…], Moskva) — türk şair, yazıçı, rəssam, ssenarist və dramaturq, ictimai xadim, Beynəlxalq Sülh Mükafatı laureatı (1950) və türk inqilabi poeziyasının banisi. Nazim Hikmət 1902-ci il yanvar ayının 15-də zadəgan ailəsində anadan olmuşdur. 1918-ci ildə İstanbulda Hərbi Dənizçilik məktəbinə daxil olmuş, Türkiyənin xarici müdaxiləçilər tərəfindən işğalı əleyhinə şeir yazdığı üçün 1919-cu ildə oradan xaric edilmişdir. "Sərvliklərdə" adlı ilk şeiri 1918-ci ildə "Yeni məcmuə" jurnalında dərc olunmuşdur.
Nazim Hikmət

1920-ci ildə o, işğal olmuş İstanbuldan milli azadlıq uğrunda vuruşan Anadoluya getmişdir. 1921-ci ildə Sovet Rusiyasına gəlmiş, 1922–1924-cü illərdə Moskvada Şərq Zəhmətkeşlərinin Kommunist Universitetində oxumuşdur. 1924-cü ildə Türkiyəyə qayıtmış, inqilabi "Oraq-çəkic" qəzetində, "Aydınlıq" jurnalında Lenin ideyalarını tərənnüm edən əsərlərlə çıxış etmişdir. Həmin orqanlar bağlandıqdan sonra təqib olunan və 1925-ci ildə qiyabi surətdə 15 il həbsə məhkum edilən Nazim Hikmət 1927-ci ildə yenidən gizli olaraq SSRİ-yə gəlmişdir. 1928-ci ildə Bakıda şairin "Günəşi içənlərin türküsü" adlı ilk şerlər kitabı çapdan çıxmışdır.
Nazim Hikmət

1938-ci ildə yenidən Türkiyəyə qayıtdıqdan sonra həbs olunan Nazim Hikmət 8 ay həbsxanada yatmış və işdə heç bir dəlil-sübut olmadığına görə azad edilmişdir. 1935-ci ildə yazdığı "Taranta Babuya məktublar" poemasında, 1936-cı ildə qələmə aldığı "Alman faşizmi və irqçiləri" publisistik əsərlərində faşizm və onun Türkiyədəki tərəfdarları ifşa olunur. 1936-cı ildə şairin Türkiyədə sağlığında son kitabı – "Şeyx Bədrəddinin dastanı" çapdan çıxmışdır. 1938-ci ildə sübut olunmamış ittiham əsasında 28 il 4 ay həbs cəzasına məhkum edilən Nazim Hikmət məşhur "İnsan mənzərələri" epopeyasını, "Həbsxanadan məktublar" silsiləsini, "Məhəbbət əfsanəsi", "Yusif və Züleyxa" pyeslərini və s. əsərlərini həbsxanada yazmışdır. 1950-ci ildə mütərəqqi dünya ictimaiyyətinin tələbi ilə Türkiyə hökuməti N.Hikməti azad etməyə məcbur olmuşdur.
Nazim Hikmət

1951-ci ildən ömrünün sonunadək ikinci vətəni sayılan SSRİ-də yaşayan və bu dövrdə 1952-ci ildə "Türkiyədə", 1955-ci ildə "Qərib adam", 1956-cı ildə "İvan İvanoviç vardımı, yoxdumu", 1960-cı ildə "Domokl qılıncı" və s. pyeslərini, şer və poema, poeziyaya və dramaturgiyaya dair məqalələrini yazmışdır. SSRİ-də Nazim Hikmətin ssenariləri və əsərlərinin süjetləri əsasında kinofilmlər ("Bir məhəlləli iki oğlan", "Sevdalı bulud", "Yaşamaq gözəldir, qardaşım", "Məhəbbətim, kədərim mənim") çəkilmişdir. Novator şair olan Nazim Hikmət türk ədəbiyyatını yeni forma və mütərəqqi məzmunla zənginləşdirmişdir. Onun poeziyasına kəskin publisistika ilə yanaşı dərin lirizm xasdır. Türk poeziyasına sərbəst şer vəznini Nazim Hikmət gətirmişdir.
Nazim Hikmət

Yaradıcılığı müasir türk ədəbiyyatına güclü təsir göstərmişdir. Əsərləri dünya xalqlarının çoxunun dilinə tərcümə olunmuş, pyesləri bir sıra ölkələrdə tamaşaya qoyulmuşdur. 1951-ci ildə Ümumdünya Sülh Şurası Bürosunun və 1959-cu ildən sonra isə onun Rəyasət Heyətinin üzvü olmuşdur. Nazim Hikmət Azərbaycan xalqının və ədəbiyyatının yaxın dostu idi. O, dəfələrlə Bakıya gəlmiş, Azərbaycan şair və yazıçılarının bir çoxu ilə şəxsən dost olmuş, onlarla yaradıcılıq əlaqəsi saxlamışdır. Azərbaycana həsr olunmuş şeirləri, Azərbaycan mədəniyyətinə dair məqalə və xatirələri vardır.
Nazim Hikmət

Əsərləri Azərbaycanda dönə-dönə nəşr olunmuş, pyesləri tamaşaya qoyulmuşdur. Bəstəkar A.Məlikov şairin "Məhəbbət əfsanəsi" pyesi əsasında eyniadlı balet yazmış, Azərbaycanın digər bəstəkarları şerlərinə romanslar bəstələmişlər. R.Babayev "Kəllə" pyesinə illüstrasiyalar çəkmiş, M.Rzayeva şairin büstünü yaratmışdır. Azərbaycan ədəbiyyatşünasları şairin həyat və yaradıcılığına dair bir sıra sanballı əsərlər yazmışdır. Nazim Hikmət 1963-cü ildə Moskvada vəfat etmişdir.