LocalDoc/ldquad_v2_retrieval-reranked huggingface dataset:
1945

12 aprel — Franklin Ruzvelt — ABŞ prezidentı. 28 aprel — Benito Mussolini, Faşist İtaliyasının rəhbəri, duça. 30 aprel — Adolf Hitler, Faşist Almaniyasının rəhbəri, fürer. 25 may — Demyan Bednı — rus və sovet yazıçısı və şairi. Lloyd Corc Devid — Böyük Britaniyanın dövlət və siyasi xadimi
Batumi

Batumi (gürc. ბათუმი; 1936-cı ilə qədər Batum) — Gürcüstanın Qara dəniz limanı və Acarıstan Muxtar Respublikasının paytaxtı. Şəhərin əhalisi 152 839 nəfərdir (2014). Turizm mərkəzi olan Batuminin əhalisi yay aylarında 400 000 min nəfərə çatır. Batumi Cənubi Qafqaz dəmiryolunun və Bakı neft boru xəttinin qurtardığı əhəmiyyətli liman və ticarət mərkəzidir. Türkiyə sərhədindən 12 kilometr məsafədə yerləşir.
Batumi

Subtropik iqlimə malikdir, sitrus meyvələri və çay yetişdirilir. Neftayırma zavodu və gəmiqayırma sənayesi ilə tanınır. Batumi sözü bu ərazidə yerləşən qədim yunan koloniyası Batisin (Batis – "dərin", Batis limen – "dərin liman") adı ilə bağlıdır. Şəhər orta əsrlərə qədər gürcü knyazlıqlarının idarəsində olmuşdur. Antik dövrdə İranın suverenliyi altında olan şəhər, əvvəl Pont krallığının daha sonra isə romalıların əlinə keçmişdir. Orta əsrlərdə gürcü knyazlarının hakimiyyəti altına düşən şəhər, XIII əsrdə monqol işğalına uğramışdır.
Batumi

1564-cü ildə Sultan Süleyman Qanuninin dövründə Osmanlılar tərəfindən ələ keçirilmişdir. 1877-1878-ci illər türk-rus müharibəsi nəticəsində imzalanmış San-Stefano və Berlin müqavilələri ilə şəhər Rusiyanın əlinə keçdi. Birinci dünya müharibəsindən sonra Rusiyanın bölgədən çəkilməsi ilə şəhər Brest-Litovsk müqaviləsinə uyğun olaraq Osmanlı dövlətinə geri qaytarıldı. Mudros sülh müqaviləsinin şərtlərinə əsasən isə əvvəl ingilislərə, sonra gürcülərə verildi. Şəhər 1918-ci ildə qurulan Gürcüstan Demokratik Respublikasının tərkibinə daxil oldu. 1921-ci ilin mart ayında türklər tərəfindən ələ keçirildi, lakin 16 mart 1921-ci ildə imzalanan Moskva müqaviləsinin şərtlərinə əsasən, əhalisi müsəlman acarlardan ibarət olan bölgəyə muxtariyyət verilməsi qarşılığında şəhər Gürcüstana təhvil verildi.
Batumi

Batumi 16 iyul 1921-ci ildə qurulan Acarıstan Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının paytaxtı oldu. Qars müqaviləsinə əsasən Sovet Gürcüstanına birləşdirilməsi təsdiqləndi. Bağlanmış müqaviləyə görə Acarıstan Muxtar Respublikasının muxtariyyəti Türkiyə dövlətinin zəmanəti altındadır. Gürcüstanın 1991-ci ildə müstəqilliyini elan etməsindən sonra Acarıstan Muxtar Respublikasının rəhbərliyi Aslan Abaşidzenin əlində cəmləşdi. 2004-cü ilin may ayında Abaşidze iqtidarı sona çatdı. Müasir vəziyyəti Batumi hazırda Gürcüstanın əsas liman şəhəridir.
Batumi

Batumi limanı neft məhsulları daşıyan 80 000 tonluq tankerləri qəbul etmək gücünə malikdir. Bu neft əsasən Azərbaycan, Qazaxıstan və Türkmənistandan gəlir. Əlavə olaraq şəhər regional kənd təsərrüfatı məhsulları da ixrac edir. 1995-ci ildən yük dövriyyəsi artmış və 2001-ci ildə təxminən 8 milyon ton qeydə alınmışdır. Limanın illik gəliri 200-300 milyon dollar arasında qiymətləndirilir. 2007-ci ildə Gürcüstanın Konstitusiya Məhkəməsi Tbilisidən Batumiyə köçürülüb.
Batumi

Batumi Şəhər Bələdiyyəsinin 31 mart 2008-ci il qərarına müvafiq olaraq Batumi şəhəri yeddi hissəyə bölünülür: Köhnə Batumi (ძველი ბათუმის უბანი) Ximşiaşvili (ხიმშიაშვილის უბანი) Baqrationi (ბაგრატიონის უბანი) Ağmaşenebeli (აღმაშენებლის უბანი) Cavaxişvili (ჯავახიშვილის უბანი) Tamar (თამარის უბანი) Boni-Qorodok (ბონი-გოროდოკის უბანი) Görməli yerləri Batumi əhəmiyyətli liman şəhəridir. Eyni zamanda tətil mərkəzi olan şəhər botanika bağları və tropik bitkilər baxımından zəngindir. Dünyanın ən zəngin botanika bağlarından biri də Batumidə yerləşir. Batumi Botanika bağında dünyanın bir çox yerlərindən - Şərqi Asiya, Şimali Amerika, Yeni Zelandiya, Cənubi Amerika, Himalay, Meksika və Avstraliyadan gətirilən bitkilər, ağaclar əkilib. Botanika bağında hətta dünyanın ən yaşlı ağacı belə qorunub saxlanır. Bu məkan 1912-ci ildə coğrafiyaşünas Andrey Krasnov tərəfindən salınıb.
Batumi

Botanika bağındakı floranın zənginliyi 111 hektarda yerləşən 9 bölmədə əks olunub. Botanika bağını həm piyada, həm də ekskursiya məqsədli elektromobillərlə seyr etmək mümkündür. Şəhərin görməli yerləri arasında Orta məscid, Acarıstan dövlət muzeyi, Batumi botanika bağı, İsa Məsihin 12 həvariyunundan biri olan Müqəddəs Matveyin abidə məzarının yerləşdiyi Roma dövründən qalma Apsaros qalası, XX əsrdə tikilmiş gürcü memarlığını əks etdirən köhnə poçt binası, Qara dəniz sahilindəki Batumi dövlət parkı, akvarium və sirk sayıla bilər. Batumi parkının ərazisində yerləşən delfinari şəhərin ən çox ziyarət olunan məkanlarındandır. Burada delfinlərin hərəkəti adamı valeh edir. Delfinarinin amfiteatrı 4 sektordan ibarətdir və 703 tamaşaçı üçün nəzərdə tutulub.
Batumi

Batumidən cənub istiqamətinə 12 kilometrlik məsafədə Çoroxi çayının sol sahilində I əsrə aid Qonio-Apsaros qalası yerləşir. Qalanın ətrafında isə Gürcüstanın qədim yaşayış məskənlərindən biri yerləşir. Qonio-Apsaros qalası unikal strateji əhəmiyyətə malik olmaqla, Cənub-Qərbi Gürcüstanla Qara dəniz sahillərini birləşdirən Çoroxi və Açaristsxali mağaralarını mühafizə edib. Relyefinə görə Qonio qalası Qara dəniz regionunun Bizans və Osmanlı imperiyalarının istinad nöqtələrindən birinə çevrilib. Müvafiq olaraq qala bir neçə mədəni hissədən ibarətdir: Roma (e.ə. III-IV), Bizans (VI-VII əsrlər) və Osmanlı (XVI əsr).
Batumi

Qonio-Apsarosun tarixi arqonavtlar barəsindəki miflə sıx əlaqəlidir. Qonio qalasının ərazisində İsa peyğəmbərin tərəfdarlarından olan apostol Matfeyin simvolik məzarı da yerləşir. Bəzi tarixi mənbələrə görə, apostol məhz bu ərazidə dəfn edilib. Ərazidə aparılan arxeoloji qazıntılar nəticəsində ellin dövrünə aid artefaktlar, ictimai tikililər, keramika, bürünc, gümüş əşyalar və I Yustinianın dövründən qalma gümüş sikkələr aşkar edilib. Batumidəki ən önəmli tədris qurumu 1990-cı ildə açılan Batumi Dövlət Universitetidir. Batumidə əsasən subtropik iqlim hökm sürür.
Batumi

Şəhərdə və ətrafında subtropik bitkilər yetişir. Parklar, çay plantasiyaları və sitrus önəmli yer tutur. Batumidə orta illik temperatur 14 °C-dir. Ən soyuq ay olan yanvarda orta temperatur göstəricisi 6 °C, ən isti aylar olan iyul və avqustda isə 22 °C-dir. Batumidə qeydə alınmış ən aşağı temperatur -7 °C, ən yüksək temperatur isə 40 °C-dir. Yenidən inşa edilən Batumi Beynəlxalq Hava Limanı 2007-ci ildə açılmışdır.
Batumi

Batuminin Maxincauri stansiyasından başlayan dəmiryolu xətti Tbilisiyə bağlanır. Bakıdan Batumiyə dəmir yolu ilə getmək mümkündür. 2008-ci il 22 may tarixində yeni Bakı-Batumi-Bakı aviareysi açılmışdır. Yeni aviareysin ilk sərnişini Azərbaycana ikigünlük rəsmi səfərini başa çatdıran Gürcüstan Prezidenti Mixail Saakaşvili olmuşdur. Heydər Əliyev adına Beynəlxalq Hava Limanında Gürcüstan dövlətinin başçısına ilk billet və sertifikat təqdim olunmuşdur. Əhalinin etnik tərkibi Batumi əhalisinin çoxu acarlardan ibarətdir.
Batumi

2014-cü il siyahıya almasına müvafiq olaraq Batumidə 152 839 nəfər yaşayır. Əhalinin sıxlığı 2355,0 nəfər/km²-dir. Etnik qruplar: Gürcülər – 142 691 Ermənilər – 4 636 Ruslar – 2 889 Ukraynalılar – 628 Yunanlar – 289 Azərbaycanlılar – 269 Abxazlar – 229 Yezidi – 76 Osetinlər – 71 Kistlər – 4Şəhərdə yerləşən dini məbədlər: Gürcü Provaslav Baş kilsəsi Müqəddəs Ruhun Katolik Kilsəsi Batumi Məscidi Batumi Erməni kilsəsi Batumi Sinaqoqu Qardaşlaşmış şəhərlər Tanınmış insanları Batumidə yaşayan və ya yaşamış tanınmış insanlar: Aslan Abaşidze - Gürcüstanın dövlət və siyasi xadimi, 1991-2004-cü illərdə Acarıstan Muxtar Respublikasının rəhbəri. Sofo Xalvaşi – Gürcüstanı ilk dəfə Avroviziya 2007-də təmsil etmiş müğənni Kati Melua – müğənni Arkadi və Boris Struqatski – elmi fantastika müəllifləri Herbert Baske – 1906-cı ildə burada öldürülən britaniyalı diplomat Vilyam Horvud Stuart – Fyodor Yurçixin, kosmonavt Valeri Meladze – müğənni Odusseas Dimitriadis (1908-2005) – Yunan-Sovet musiqi bələdçisi Xarici keçidlər Batumi Dəniz Limanı Arxivləşdirilib 2009-12-16 at the Wayback Machine Prokudin-Gorskii color photos of Batumi circa 1910 Fotoqalereya "Batumi bu gün". Acarıstan hökumətinin veb-saytı Arxivləşdirilib 2011-10-07 at the Wayback Machine
Fəzail İbrahimli

Fəzail Feyruz oğlu İbrahimli (12 aprel 1951, Çanaxbulaq, Yardımlı rayonu) — Azərbaycan Milli Məclisinin deputatı və sədr müavini, Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyasının sədr müavini (1992), professor. Fəzail Feyruz oğlu İbrahimli 12 aprel 1951-ci ildə Yardımlı rayonunun Çanaqbulaq kəndində anadan olub. Orta təhsilini başa vurduqdan sonra 1969-1973-cü illərdə Azərbaycan Pedaqoji Universitetinin tarix fakültəsində ali təhsil alıb. Ardınca, təyinatla Yardımlıya göndərilmiş, 1973–1977-ci illərdə rayonun Çanaqbulaq kənd məktəbində müəllim işləmişdir. 1977–1979-cu illərdə hərbi xidmətdə olub. 1979–1982-ci illərdə Bakı Dövlət Universitetinin əyani şöbəsində aspirant, 1982-ci ildən Bakı Dövlət Universitetinin Kommunist partiyası tarixi kafedrasında müəllim, baş müəllim, dosent vəzifələrində çalışıb. Hazırda Azərbaycan Tarixi kafedrasının professorudur. 1986-cı ildə namizədlik, 1998-ci ildə doktorluq dissertasiyasını müdafiə edib.
Fəzail İbrahimli

Bir monoqrafiya, bir kitabın, bir dərslik və 60-a qədər elmi əsərin müəllifidir. Siyasi fəaliyyəti 1992-ci ildən Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyasının üzvüdür. 2000, 2006 (təkrar), 2010, 2015 və 2020-ci illərdə keçirilən parlamant seçkilərində Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyasından Milli Məclisə deputat seçilib və 2006-cı ildən Avropa Şurası Parlament Assambleyasındakı Azərbaycan nümayəndə heyətinin üzvü olub. 2020-ci ildən Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin sədr müavini və parlamentin İctimai birliklər və dini qurumlar komitəsinin sədridir. Hazırda VHP Siyasi Şurasının üzvü və partiya sədrinin birinci (İdeoloji məsələlər) üzrə müavinidir. Şəxsi həyatı Ailəlidir, üç övladı var. 2024-cü ildə Azərbaycanda prezident seçkiləri zamanı İlham Əliyevi dəstəklədiyini açıqlamışdır. Mükafatları 12 aprel 2021-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev tərəfindən Azərbaycan Respublikasının ictimai-siyasi həyatında fəal iştirakına görə "Şöhrət" ordeni ilə təltif edilib
Əliheydər Qarayev

1913-cü ildə isə jurnalın Tiflisdəki qurultayında nümayəndə heyətinin tərkibində iştirak edir. Aradan bir il keçəndən sonra Şamaxıda, Bakı şəhərində mədəni-maarif işləri ilə məşğul olan "Nicat"ın təşəbbüsü ilə yaradılmış xeyriyyə cəmiyyətinə üzv oldu və cəmiyyətə verdiyi töhfələrdən ötrü, şöbənin rəhbərliyi tərəfindən ona təşəkkür edildi. Siyasi fəaliyyəti Bakıda sol radikal sosialistlərin liderlərindən biri kimi Əliheydər Qarayev parlament üzvü olmaqla yanaşı mətbuat tarixinə jurnalist, qəzet və jurnal redaktoru, bolşevik ideyalarının təbliğatçısı kimi daxil olmuşdur. Onun redaktorluğu ilə "Bakı Fəhlə Konfransının Əxbarı", "Zəhmət", "Zəhmət Sədası", "Oktyabr İnqilabı", "Füqəra Sədası" qəzetləri və "Məşəl" jurnalı buraxılırdı. Doğrudur, bunlardan bəzilərinin yalnız bir nömrəsi çıxmış, bəzisi isə biri-digərini əvəz etmişdir.Öz potensialını dərk etmiş Əliheydər, 1916-cı ildə Don (indiki Novoçerkassk) Politexnik İnsitutuna daxil olmuş, tələbələrin inqilabi çıxışlarında iştirak etmişdir. 1917-ci ildə Şamaxı Fəhlə və Əsgər Deputatları Sovetinin sədri olmuşdur. Siyasi fəaliyyətə qədəm qoyması da, bu dövr ilə əlaqəlidir. İmperiyanın müxtəlif guşələrindən gəlmiş bütün gənclər kimi, o da tədricən şəhərin böyük siyasi həyatına qoşulur, tələbə sosial-demokrat cəmiyyətinin işində fəal iştirak etməyə başlayır. Onun natiqlik qabiliyyətini və gələcək liderlik meyillərini aşkara çıxaran ətrafındakı yoldaşlar Əliheydəri tətil komitəsinin üzvü seçirlər. Yığıncaq və mitinqlərdəki davranışı və çılğın təbiəti ilə seçilən gənc Əliheydər mövcud quruluşa qarşı öz nifrətini dilə gətirir, elə buna görə də həbs olunur, jandarm idarəsində ona edilən xəbərdarlıqdan sonra isə tezliklə azadlığa buraxılır. Ədalətsiz Çar istibdadına qarşı etirazını, mütərəqqi sosial-demokrat ideyalarında kəşf edən Əliheydər 1917-ci il Fevral burjua inqilabını Novoçerkasskda qarşılayır və təhsilindən ayrılaraq Azərbaycana-Şamaxıya qayıdır.
Əliheydər Qarayev

Burada müxtəlif mədəni-maarif və siyasi işlərdə, onların təşkil edilməsində iştirak edir. Məhz özünün iştirakı ilə təsis edilmiş Fəhlə və Əsgər Deputatları Şurasının İcraiyyə Komitəsinə üzv seçildi. Həmçinin iyun ayının ortalarında Şamaxı kəndliləri Qarayevi, Zaqafqaziya kəndli deputatlarının Tiflisdə keçirilən qurultayına nümayəndə seçdilər. Abbas Səhhətin "Açıq söz" qəzetində 1917-ci ilin mayında dərc olunmuş "Müsəlman tələbələrinin fəaliyyəti" məqaləsində Əliheydər Qarayevin Şamaxıdakı fəaliyyəti xüsusi qeyd olunurdu. Bir aydan sonra isə Petroqraddakı Birinci Ümumrusiya Kəndli Soveti İcraiyyə Komitəsinə üzv seçildi. Həmin ilin sentyabrında Tiflisə gələn Qarayev menşevik sıralarına qoşulur. Bu zaman o, "Al Bayraq" adlı qəzetdə öz siyasi baxışlarını ortaya qoyurdu. Həmin qəzetdən sonra isə, satirik jurnal olan "Tartan-Partan"da fəaliyyətinə davam edir. Bu vaxtdan etibarən o, aktiv şəkildə siyasi fəaliyyətlə məşğul olmağa başlayır. 1918-ci ilin oktyabrında açılan Gürcüstandakı menşevik parlamentinə, Hümmət partiyası adından deputat seçilir Həmin dövrdə o, RK(b)P Bakı Komitəsinin üzvləri — İ.İ.Anaşkin, L.İ.Mirzoyan, A.İ.Mikoyan və digərləri ilə dostluq edirdi. Bu onun bolşevizm mövqeyinə keçməsi sahəsində həlledici rol oynadı, beləliklə 1919-cu ilin fevralında Əliheydər RK(b)P-nın mübariz cərgələrinə daxil olaraq, RK(b)P Bakı komitəsinin üzvü seçilir.
Əliheydər Qarayev

O, tez-tez fəhlə yığıncaqlarına gəlir, onların hüsn-rəğbətini qazanırdı. Parlaq natiqlik qabiliyyətləri, rus və Azərbaycan dillərini bilməsi, Bakının hüdudlarından kənardakı siyasi iş təcrübəsi onun bolşeviklər arasında liderə çevrilməsinə səbəb oldu və bu ona Bakı mərkəzi fəhlə klubunun idarə heyətinə daxil olmasına, sonralar isə həmin klubun sədri seçilməsinə imkan verdi. 1918-ci ilin sonlarında isə Bakı Fəhlə Konfransının, 1919-cu ildə Rəyasət Heyətinin üzvü, sonra isə sədri seçilmişdir. 1919–1920-ci illərdə bir sıra bolşevik qəzetlərinin redaktoru olmuşdur. Bu nəşrlər vasitəsilə xalqa mövcud hökuməti devirib, yerində Sovet hakimiyyəti qurmağı təbliğ edirdi. İyirminci illərin əvvəllərində "Kommunist" qəzetinin redaktorları çox tez-tez vəzifələrindən uzaqlaşdırılır, başqaları ilə əvəz edilirdilər. Bu, yüksək dairələrdə mövcud olan intriqalarla, dedi-qodularla bağlı idi. Qəzetin birinci rəsmi redaktoru Əliheydər Qarayev, məsul katib – Seyid Cəfər Cavadzadə (Pişəvəri) və Nemət Bəsir Hacıyev olmuşlar. Əliheydər Qarayev bir neçə dəfə fasilələrlə qəzetin məsul müdiri (redaktoru) təyin edilmiş, bəzən də Azərbaycan K(b)P MK-nın göstərişi ilə sadəcə olaraq, qəzetə nəzarət etmiş, bir növ, senzor funksiyasını yerinə yetirmişdir. 1922-ci il martın 2-də "Kommunist" qəzetində o vaxtkı xalq daxili işlər xalq komissarı Həmid Sultanovun "Yoxsul" imzası ilə məqaləsi dərc olunmuşdu. Məqalədə 1912-ci ildən 1922-ci ilə qədər Azərbaycandan Rusiyaya aparılan konkret məhsullar haqqında arxiv sənədlərinə əsaslanan məlumat verilirdi. Eyni zamanda, göstərilirdi ki, aparılan çeşidli məhsulların əvəzində Rusiyadan Azərbaycana ərzaq məhsulları adı ilə qapısı möhürlü boş vaqonlar gətirilirmiş.
Əliheydər Qarayev

O, "Hümmət" partiyasının menşevik qoluna mənsub idi. 1919-cu ilin fevral ayında isə o, bolşevik partiyasının üzvü oldu. Dekabrın 7-də açılan Müsavat parlamentinə öz partiyasının bir nümayəndəsi kimi deputat seçilir. Belə ki, o, 1918-ci ilin dekabrından 1920-ci ildə Aprel Sosialist İnqilabının qələbəsinə qədər Müsavat Parlamentində müxtəlif məsələlər üzrə 80 dəfədən çox çıxış etmişdi. Sonralar Anastas Mikoyan bu haqda yazırdı:"Ə.Qarayev Parlamentdən çıxmaq barədə məsələni dəfələrlə RK(b)P Bakı komitəsi qarşısında qaldırmışdır, lakin biz hamımız yekdilliklə bunun əleyhinə çıxış etmişdik. Siyasi mübarizədən və öz baxışlarımızın təbliğindən ötrü leqal parlament tribunasından heç imtina edə bilməzdik. "1920–1931-ci illərdə digər müxtəlif məsul vəzifələrdə çalışmış, Azərbaycan Müvəqqəti İnqilab Komitəsinin üzvü, Bakı Müvəqqəti İnqilab Komitəsinin sədri, xalq əmək komissarı, xalq hərbi dəniz işləri komissarı, Bakı Sovetinin sədri işləmişdir. Repressiyası Qarayev, Moskvada Ali Partiya Məktəbində işlədiyi vaxtlarda, qardaşı Əlövsətə, Beriyanın Zaqafqaziyada, Bağırovun isə Azərbaycanda rəhbər vəzifəsinə seçilməsini təhlükəli adlandırmış və bu hadisənin, Azərbaycanda repressiyaların güclənməsinə təkan verəcəyini bildirərək demişdi: "Çünki bu avantüraçılar İ.V.Stalinin hədsiz etimadını qazanıblar". Ə.Qarayev qardaşına danışmışdı ki, o, Müsavat Parlamentinin deputatı olduğu vaxtlarda L.P.Beriyanın müsavat kəşfiyyatında işləməsi barədə məlumatı vardı. Ə.Qarayev 1926-cı ildə Azərbaycan K(b)P MK-nin katibi təyin olunduqda, həmin faktı təsdiqləyən sənədləri axtarıb tapmağa bir neçə dəfə cəhd göstərmiş, lakin onun bütün cəhdləri uğursuzluqla başa çatmışdı, çünki L.P.Beriyanı ifşa edən materiallar çox ciddi surətdə ləğv edilmişdi. Sonralar 1953-cü ildə Beriya öz məhkəməsində etiraf etmişdi: "…deməliyəm ki, mənim ən ağır cinayətlərimdən biri… mənim müsavat əks kəşfiyyatında iştirakımdır. Bu günahımı mən tamamilə boynuma alıram.
Əliheydər Qarayev

"1937-ci il iyunun 1-də Azərbaycan SSR Xalq Daxili İşlər Komissarlığının ayrıca tələbi ilə Ə.Qarayev və onun həyat yoldaşı — həkim Xavər Qarayeva-Şabanova Moskvada "xalq düşmənləri" kimi həbs edilərək Bakıya göndərildilər. Qarayev 1918–19-cu illərdə Hümmət Menşevik təşkilatına üzv olmaqda və Müsavat parlamentində iştirak etməkdə günahlandırılır. Yorucu istintaqlar başlayır, işgəncənin və ağır həbsxana şəraitinin gücü ilə, əsassız böhtanları öz boynuna götürməsi üçün Qarayevə təzyiq göstərirlər. Qarayev parlamentdə iştirak etməkdən başqa, qalan bütün ittihamları rədd etdi,parlamentdə isə partiyanın göstərişi ilə çalışıb, yalnız fəhlə sinfinin mənafeyini müdafiə etdiyini söyləyərək günahsız olduğunu elan etdi. 1938-ci ildə "əksinqilabçı millətçi mərkəzin işi" ilə əlaqədər olaraq güllələnmişdir. 1955-ci il dekabrın 7-də, SSRİ Ali Məhkəməsinin Hərbi Kollegiyası, SSRİ Baş Prokuroru tərəfindən aparılmış işin materiallarını nəzərdən keçirərək, Əliheydər Qarayevə qarşı irəli sürülən əsassız ittihamları ləğv etdi və cinayət tərkibi olmadığına görə işin icraatını dayandırdı. Mükafatları "Qırmızı əmək bayrağı" ordeni Xarici keçidlər "Cümhuriyyətin kəşfiyyat orqanlarında Mircəfər Bağırov, Lavrenti Beriya kimi şəxslər də xidmət edib" Əliheydər Qarayevin Müsavat parlamentindəki bütün çıxışları
"Heydər Əliyev" ordeni ilə təltif edilənlərin siyahısı

"Heydər Əliyev" ordeni ilə təltif edilənlərin siyahısı — Azərbaycanın ən ali dövlət təltifi. Orden Azərbaycan Milli Məclisinin 2005-ci il 22 aprel tarixli 896-IIQ nömrəli Qanunu ilə təsdiq edilən və 2005-ci il aprelin 28-də Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin Sərəncamına əsasən təsis edilmişdir. 2005-ci ildən bu yana 26 nəfər bu ordenlə təltif edilmişdir. "Heydər Əliyev" ordeni ilə təltif edilən 26 nəfərdən 10 nəfəri Azərbaycan vətəndaşı, 16 nəfəri isə xarici dövlətlərin vətəndaşlarıdır. Ordenlə təltif edilənlərdən 14 nəfəri, təltif edilən zaman dövlət başçısı idilər. Ordenlə təltif edilən 26 nəfərdən cəmi 2 nəfəri qadındır — Mehriban Əliyeva və Zeynəb Xanlarova. "Heydər Əliyev" ordeni ilə təltif edilənlərdən ən gənci İlham Əliyev (43 yaşında), ən yaşlısı isə İhsan Doğramacı (90 yaşında) idi. Həmçinin bax "Heydər Əliyev" ordeni
Dizenteriya

Dizenteriya — qan ilə ishal ilə nəticələnən bir qastroenterit növü. Digər simptomlar arasında atəş, qarın ağrısı və natamam defekasiya hissi ola bilər. Dizenteriyanın səbəbi ümumiyyətlə Shigella bakteriyasıdır, bu vəziyyətdə şigelloz və ya amoeba Entamoeba histolytica kimi tanınır. Digər səbəblərə müəyyən kimyəvi maddələr, digər bakteriyalar, digər protozoa və ya parazitar qurdlar daxil ola bilər. İnsanlar arasında yayıla bilər. Risk amillərinə, pis sanitariya səbəbindən qida və suyun nəcislə çirklənməsi daxildir.
Dizenteriya

Əsas mexanizm bağırsağın, xüsusən də kolonun iltihabını əhatə edir. Dizenteriyanın qarşısının alınması üçün yüksək riskli ərazilərdə səyahət edərkən əl yuma və qida təhlükəsizliyi tədbirləri daxildir. Vəziyyət ümumiyyətlə bir həftə ərzində öz-özünə həll edilsə də, oral rehidratasiya həlli kimi kifayət qədər maye içmək vacibdir. Azitromisin kimi antibiotiklər inkişaf etməkdə olan ölkələrdə səyahətlə əlaqəli halları müalicə etmək üçün istifadə edilə bilər. Loperamid kimi ishalın azaldılması üçün istifadə olunan dərmanlar öz-özünə tövsiyə olunmasa da, antibiotiklərlə birlikdə istifadə edilə bilər. Shigella inkişaf etməkdə olan dünyada təqribən bütün hallarla ildə təxminən 165 milyon ishal və 1,1 milyon insanın ölümü ilə nəticələnir.
Dizenteriya

Kanalizasiya zəif olan ərazilərdə ishal hallarının təxminən yarısı Entamoeba histolytica səbəb olur. Entamoeba histolytica milyonlarla insana təsir edir və ildə 55.000-dən çox insanın ölümü ilə nəticələnir. Ümumiyyətlə Mərkəzi və Cənubi Amerika, Afrika və Asiyanın az inkişaf etmiş bölgələrində baş verir. Dizenteriya ən az Hippokrat dövründən bəri təsvir edilmişdir. Epidemiologiyası Dünyadakı dizenteriya xəstəliyinə görə ixtisaslı tibbi yardımın olmaması səbəbi ilə hesablanmaq çətindir, lakin DSÖ-dən ehtiyatlı hesablamalara əsasən, hər il 90 milyon şigeloz halına yol verilir, bunlardan ən azı 700 min nəfər həlak olur . Amoebiasis, hər il 50 milyondan çox insanı iflic edir, bunlardan təxminən 50 min insan ölümcül.
Dizenteriya

Dizenteriya Şigella cinsinin bakteriyalarından qaynaqlanır. Şigella adi qida maddələrində yaxşıca böyüyür; mikrobik hüceyrələr məhv edildikdə, endotoksin serbest bırakılır, bu da intoksikasiya simptomlarına səbəb olur. Bundan əlavə, Shigella bir neçə növ eksotoksin istehsal edir: epitelial hüceyrələrin membranlarına zərər verən bir sitotoksin; maye və tuzların bağırsaq lümeninə salınmasını artıran enterotoksinlər; Nörotoksin əsasən Grigoriev-Shigi bakteriyalarında aşkar edilmişdir.(Sh. dysenteriae 1) Xarici keçidlər Kəskin diareyə qarşı önəmli epidemiyaya nəzarət tədbirləri. Dünya Sağlamlıq Təşkilatı
Azərbaycanda kənd təsərrüfatı

Azərbaycanda kənd təsərrüfatı — Azərbaycan iqtisadiyyatının bir hissəsini təşkil edən təsərrüfat sahələrindən biri. 2006-cı ildə kənd təsərrüfatında bütün məşğul əhalinin 39,1%-i cəmləşmişdir. Azərbaycanda istehsal edilən ÜDM 5,7 % (2012). kənd təsərrüfatının payına düşür. 2014-cü ildə respublikada ÜDM-də kənd təsərrüfatının payı 5.3% olduğu halda, 2015-ci ildə bu rəqəmin 6.2% təşkil etmişdir. 2015-ci ildə kənd təsərrüfatının ümumi məhsulunun faktiki qiymətlərlə dəyəri 5635,3 milyon manat olmuşdur.
Azərbaycanda kənd təsərrüfatı

2015-ci ildə 2999,0 min tona yaxın taxıl istehsal olunmuş, bu da 2014-cü ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə 25,8 faiz çoxdur. Həmçinin 2015-ci ildə sahələrdən 839,8 min ton və ya əvvəlki ilə nisbətən 2,5 faiz çox kartof, 1273,3 min ton və ya 7,2 faiz çox tərəvəz, 484,5 min ton və ya 9,9 faiz çox bostan məhsulları, 886,3 min ton və ya 4,2 faiz çox meyvə və giləmeyvə, 578,9 ton və ya 22,1 faiz çox yaşıl çay yarpağı, 157,0 min ton və ya 6,3 faiz çox üzüm yığılmışdır. 2015-ci il ərzində ölkədə diri çəkidə 515,6 min ton ət, 1924,4 min ton süd, 17,0 min ton yun və 1538,6 milyon ədəd yumurta istehsal edilmişdir. 2014-cü illə müqayisədə 2015-ci ildə ət istehsalı 2,0 faiz, süd istehsalı 3,7 faiz, yun istehsalı isə 1,4 faiz artmışdır. Azərbaycanda kənd təsərrüfatının tarixi Azərbaycan Xalq Cümhuriyəti dönəmi Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətində Neft sənayesi nəzərə alınmasa, 1918-1920-ci illərdə ölkə iqtisadiyyatı daha çox aqrar xüsusiyyət daşımışdır. Azərbaycanda həmin dövrdə iribuynuzlu mal-qaranın sayı 1 milyon baş, atların sayı 150 min baş, camışların sayı 300 min baş, dəvələrin sayı 12 min baş, qoyunların və keçilərin sayı 1,5 milyon baş təşkil etmişdir.
Azərbaycanda kənd təsərrüfatı

SSRİ dönəmi 1986-cı ildə respublikada 808 sovxoz və 608 kolxoz vardı. Kənd təsərrüfatına cəlb olunmuş 4.1 mln ha torpaq sahəsi vardı: əkin sahəsi — 1,4 mln ha. otlaq — 2,1 mln ha.Əkilən torpaq sahələri— 1,33 mln (1986). Əkinçilik kənd təsərrüfatı istehsalının 70 % ödəyirdi. Əsas texniki bitki əkini pambıqılıq idi. 1986-cı ildə 784 min ton pambıq istehsal edilmişdi. Pambıqçılıq əsasən Kür-araz ovalığında cəmləşmişdi.
Azərbaycanda kənd təsərrüfatı

Böyük və Kiçik Qafqazın ərazisində tütün, Lənkəran ovalığında çay yetişdirilirdi. Əkinçiliyin 31 % taxılçılıq sahəsini təşkil edirdi. Respublikada 1986-cı ildə 855 min ton tərəvəz, 1539 min ton üzüm istehsal olunmuşdu. Subtropik meyvə istehsalı önəmli yer tuturdu: Nar, əncir, heyva və s. Ətlik və südlük istiqamətli heyvandarlıq inkişaf etmişdi. Respunlikada 2 mln baş iribuynuzlu, 5.7 mln baş isə qoyun və keçi vardı. İpəkçilik inkişaf edirdi.
Azərbaycanda kənd təsərrüfatı

Müstəqillik dönəmi Müstəqillik illərində kənd təsərrüfatının inkişafına nəzər saldıqda 1992-1995-ci illərdə kənd təsərrüfatında ümumi məhsul istehsalı hər il orta hesabla 12 faiz aşağı düşdüyü halda, 1996-cı ildən başlayaraq (1997-ci və 2014-cü illər istisna olmaqla) davamlı olaraq artmışdır və 2015-ci ildə artım 6,6% təşkil etmişdir. 2015-ci ildə heyvandarlıq məhsulları üzrə artım 2,5 faiz, bitkiçilik məhsulları üzrə isə 11,3 faiz olmuşdur. Hazırda respublikada heyvandarlığın intensiv inkişafında əsas problemlərdən biri isə yem bazasının zəif olmasıdır. 2016-cı ilin 6 ayının rəqəmləri də göstərir ki, respublikada ÜDM-in azalması fonunda, kənd təsərrüfatında 3,1 faiz artım qeydə alınmışdır. Bu müddətdə kənd təsərrüfatının ümumi məhsulunun faktiki qiymətlərlə dəyəri 2500.9 milyon manat olmuş və istehsal edilən kənd təsərrüfatının məhsulunun 57,4 faizi heyvandarlıq sahəsinin, 42,6 faizi isə bitkiçilik sahəsinin payına düşmüşdür. Kənd təsərrüfatı məhsullarının ixracına gəlincə isə meyvə-tərəvəz məhsulları ixracı 2015-ci ildə 312 milyon ABŞ dolları olmuşdur.
Azərbaycanda kənd təsərrüfatı

2016-cı ilin yanvar-iyun aylarında 190,2 milyon ABŞ dolları həcmində kənd təsərrüfatı məhsulları ixrac olunmuşdur. Kənd təsərrüfatı məhsulları ixracının həcmi ötən ilin müvafiq dövrünə nəzərən dəyər ifadəsində 33,5 faiz artmışdır. 2014-cü ilin 6 ayı ərzində meyvə tərəvəzin ixracda payı 1.1 faiz, 2015-ci ilin 6 ayı ərzində 2.0 faiz idisə, 2016-cı ilin analoji dövründə bu göstərici 4.4 faizə qalxmışdır. Azərbaycanın ənənəvi kənd təsərrüfatı sahələrindən sayılır. 1909-13 illərin məlumatına görə, Azərbaycanda adambaşına taxıl istehsalının həcmi dünya üzrə müvafiq göstəricidən (233 kq) 2,5 dəfə, həmin dövrdə inkişaf etmiş ölkələr sayılan Almaniya, Fransa, İsveç kimi ölkələrin göstəricilərindən (455 kq) 1,3 dəfə yüksək olmuşdu. Hazırda ölkədə qıda təhlükəsizliyini təkil etmək məqsədi ilə Dövlət Toxum Fondunun fəaliyyət göstərir.
Azərbaycanda kənd təsərrüfatı

Tütün istehsalı 2016-cı ildə Azərbaycanda 2 500 ha sahədə tütün əkilib, onun 1 700 ha "Virginya" sortu, qalanı yerli sortlar olub.. Elə həmin il 2360 hektar sahədən 3585 ton, hektardan 15,2 sentner təşkil etməklə məhsul yığılmışdır. Pambıqçılıq Kartof istehsalı SSRİ dövründə kartofçuluq respublikada zəif inkişaf etmiş kənd təsərrüfatı sahələrindən biri idi və əhalinin bu məhsula olan tələbatı əsasən Belorusiyadan, Baltikyanı respublikalardan və Rusiyadan gətirilən məhsul hesabına ödənilirdi. Müstəqilliyin ilk illərində ölkənin kartofa olan tələbatının ödənilməsində idxal böyük paya malik idisə, hazırda hər il 50 min tondan çox faraş kartof ixrac edilir. Statistik məlumatlara görə, 1990-cı ildə ölkədə 185.2 min ton kartof istehsal edilirdisə, 2015-ci ildə bu 839,8 min tona çatmışdır. İstehsalındakı artım tək sahələrin genişlənməsi hesabına deyil, həm də məhsuldarlıqda artıma nail olunması nəticəsində gerçəkləşmişdir. Belə ki, 1990-cı ildə kartofun 1 hektardan məhsuldarlığı 78 sentner olduğu halda 2014-cü ildə 152 sentnerə çatmışdır Çəltikçilik Azərbaycanda 1913-cü ildə 47100 ha sahədən 33 min ton (hər hektara 7 sentner), 1928-ci ildə 50100 ha-dan 102 min ton (20.4 sentner), 1967-ci ildə 7100 ha-dan 11.9 min ton (16.1 sentner), 2010-cu ildə isə 1500 ha-dan 8 min ton (50 sentner) taxıl istehsal edilmişdir.
Azərbaycanda kənd təsərrüfatı

2012-ci ildə əkilən taxil sahəsi 1685 ha çatdırılmışdır. Çay istehsalı Çay bitkisi ilk dəfə 1912-ci ildə Azərbaycanın Lənkəran bölgəsinə gətirilərək orada əkilib və ilk dəfə olaraq çay zavodu 1937-ci ildə Lənkəranda tikilib. Bundan sonra Azərbaycanda çayın kütləvi şəkildə istehsalına başlanılıb.Azərbaycanda 1970-1980-ci illərdə 36 min hektar sahədə çay əkilib becərilib və 34 min tondan çox çay istehsal edilib. Statistika Komitəsinin məlumatına görə, 2014-cü ildə ölkədə 474.2 ton çay yarpağı istehsal olunub. Bu rəqəm 2013-cü ilin göstəricisi ilə müqayisədə təqribən 20 faiz azdır. Həmin il 567.5 ton çay yarpağı istehsal olunmuşdu Üzüm istehsalı Azərbaycanda üzümlüklərin ümumi sahəsi 1984-cü ildə 280 min hektara çatdırılmış, həmin il ilk dəfə olaraq 2,1 milyon ton üzüm istehsal edilmiş, hər hektardan məhsuldarlıq 100 sentner olmuşdur.
Azərbaycanda kənd təsərrüfatı

Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatına əsasən 2014-cü il sentyabrın 1-nə kimi sahələrdən 37,1 min ton (2013-cü illə müqayisədə 5,2 min ton çox) üzüm toplanmışdır. Meyvə istehsalı Meyvəçilik Azərbaycanın kənd təsərrüfatının ixtisaslaşmış sahələrindəndir. Azərbaycanda tumlu meyvələr üzrə Quba-Xaçmaz, qərzəxli meyvələr (şabalıd, qoz, fındıq) üzrə Şəki- Zaqatala, çəyirdəkli (ərik, şaftalı) meyvələr üzrə Naxçıvan MR, quru subtropik meyvələr (nar, heyva) üzrə Kür-Araz, sitrus meyvələr (naringi, portağal, feyxoa, limon) üzrə Lənkəran, cənub bitkiləri (əncir, zeytun, püstə, badam və s.) üzrə Abşeron yarımadası ixtisaslaşmışdır. Azərbaycanın ən iri meyvəçilik rayonu Qubadır. İstehsal olunan meyvənin 2/3 -ni Quba-Xaçmaz, 15%-ni isə Şəki-Zaqatala və Dağlıq Şirvan iqtisadi rayonları verir. Qərzəxli meyvələrin istehsalının 95%-i Şəki-Zaqatala iqtisadi rayonunda cəmləşib.
Azərbaycanda kənd təsərrüfatı

Kür-Araz və Yuxarı Qarabağda çoxlu tut ağacı vardır. Azərbaycan Respublikası Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin məlumatına görə, 2011-ci ildə ölkəmizdə meyvə bağlarının əkin sahəsi 130467 hektar olmuşdur. Bağlardan 765818 ton meyvə (üzüm istisna olmaqla) yığılmışdır ki, hər hektardan məhsuldarlıq 71,7 sentener təşkil etmişdir. Heyvandarlıq Azərbaycanda 1 oktyabrın 2016-cı il məlumatına görə qaramalın sayı 2 milyon 526,5 min baş təkil etmişdir. Azərbaycanda 2016-cı il məlumatına görə 8,7 milyon baş qoyun və keçi vardır (davar). İldə 70 min ton qoyun əti və 17 min ton yun istehsal olunur.
Azərbaycanda kənd təsərrüfatı

2014-cü ildə hər baş qoyundan orta hesabla 2,0 kq yun qırxılmışdır. Camışçılıq Azərbaycanda südlük və ətlik istiqaməlidir. Azərbaycanda camış südünün standart yağlılığı orta hesabla 7,6 % olur.Azərbaycanda yetişdirilən Azərbaycan camışı adlı cinsdən il ərzində maksimum 2000-3000 kq süd almaq mümkündür. Dişilərin damazlıq fermalarda maksimal çəkisi 686 kq, erkəklərdə isə 720 kiloqrama çatır. Bəziləri vardır ki, 900-1000 kq çəki ala bilir. Hazırda əsasən fərdi təsərrüfat sahələrimdə saxlanılır.
Azərbaycanda kənd təsərrüfatı

Azərbaycanda müstəqillik illərində camışçılığa maraq olduqca azalmışdır. Son illər sayında azalma müşahifə edilir. 2015-cı ildə 249.1 min, 2016-cı ildə 239.2 min, 2017-ci ildə 211.4 min, 2018-ci ildə isə 193.6 min başa qədər azalmışdır. Azərbaycanda illərə görə camışların sayı: Azərbaycanda IV minilliyin ikinci yarısına aid indiki Cəlilabad rayonunun ərazisində Əliköməktəpə abidəsində tapılan heyvan qalıqlarının 7,5%-ni at sümükləri təşkil edimişdir. Bununla belə, həmin abidədə tapılmş at sümüklərinin xeyli hissəsinin əhliləşdirilmiş atlar olması müəyyən edilmişdir. Azərbaycan Respublikasında hazırda milli at cinsindən olan Qarabağ, Dilbaz, Quba, Şirvan və digər yerli atlar yetişdirilir.
Azərbaycanda kənd təsərrüfatı

2016-cı il məlumatına görə ölkədə 71,6 min başa at vardır. Azərbaycanda XX əsrin əvvəllərinə qədər geniş yayılmış sahələrdən biri olmuşdur. Əsasən dəmiryolu və avtomobil nəqliyyatının inkişafı ilə əlaqədar bu sahə unudulmuşdur. Azərbaycanda hazırda ətlik istiqamətdə yetişdirilir. Südünün geniş satış bazarı yoxdur. Azərbaycanda hazırda Şabran, Salyan, Goranboy ərazilərində dəvəçilik təsərrüfatı mövcuddur.
Azərbaycanda kənd təsərrüfatı

Əsasən fərdi təsərrüfatlarda saxlanılır. Gələcəkdə bu sahənin inkişafı planlaşdırılır. Ölkədə dəvələrin ümumi sayının 0.2-0.3 min baş arası olması qeyd edilir. Respublika iqtisadiyyatında arıçılıq mühüm yer tutur. Bu sahə ilbəil inkişaf edir. 2016-cı il məlumatına görə ölkədə 238 min arı ailəsi vardır.
Azərbaycanda kənd təsərrüfatı

2020-ci ildə Respublika üzrə arı ailələrinin sayının 310 minə çatdırılması proqnozlaşdırılır. Ölkədə hər il Arıçılıq Yarmarkaları keçirilir. 2016-cı ilin noyabr ayında Bakı şəhərində keçirilmiş yarmarkada 453 nəfər arıçı iştirak etmiş və 200 tona qədər arıçılıq məhsulları satılmışdır. 2014-cü ildə respublika üzrə 99.4 min ton quş əti və 1562.7 mln ədəd yumurta istehsal olunmuşdur.#yes Azərbaycanda 1913-cü ildə 13 milyon puda yaxın balıq və balıq məhsulları, 40 min puddan çox qara kürü hasil edilmişdir. Qeyri-ənənəvi təsərrüfat sahələri Eşşək ferması 2018-ci ildə Azərbaycanda eşşək ferması yaradılıb. Ferma Abşeron rayonunun Məhəmmədi qəsəbəsində yerləşir.
Azərbaycanda kənd təsərrüfatı

Bu ferma Azərbaycanda, eləcə də Qafqazda ilk eşşək fermasıdır. Burada istehsal olunan süd isə standartlara uyğun qablaşdırılaraq, satılır. Qurbağa təsərrüfatı Azərbaycan üçün ənənəvi olmayan sahələrdən biri olaraq yenicə təşkil olunmuşdur. Bu sahə ilə əlaqəli ilk şirkət "Azerifrog" 2015-ci ildə təsis edilmiş və 2016-cı ili yay aylarından isə istehsala başlamışdır. İstehsal olunan məhsullar əsasən Fransaya ixrac edilir. Gələcəkdə məhsulların Fransadan başqa, Kanada, İspaniya, Çin və Norveç kimi ölkələrə ixracı nəzərdə tutulur.
Azərbaycanda kənd təsərrüfatı

İlkin olaraq 2016-cı ildə 2 min ton məhsul ixrac edilmişdir. İlbiz təsərrüfatı Azərbaycan üçün qeyri ənənəvi sahədir. Bu sahə ilə əlaqəli ilk şirkət "Azdelikates-Alfa" MMC-dir. 2017-ci ilin yay mövsümünün sonuna kimi 270-300 ton məhsul yığılacağı gözlənilir. Artıq 2017-ci ilin avqustunda ilbiz ətinin xaricə ilk satışı planlaşdırılır. Həmçinin bax Azərbaycanda seleksiya
Qılman İlkin

Qılman İlkin (doğum adı: Qılman İsabala oğlu Musayev; 28 aprel 1914, Mərdəkan, Bakı qəzası – 6 noyabr 2009, Bakı) — Azərbaycan yazıçısı, nasir, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, Azərbaycan Respublikasının xalq yazıçısı (2003), Azərbaycan SSR əməkdar incəsənət xadimi (1989), M. F. Axundov adına Azərbaycan SSR Dövlət mükafatı laureatı (1967). Musayev Qılman İsabala oğlu (Qılman İlkin) 28 aprel 1914-cü ildə Bakı qəzasının Mərdəkan kəndində anadan olmuşdur. O, ilk təhsilini burada almış, 1926–1929-cu illərdə şəhər pedaqoji texnikumunda və 1932–1936-cı illərdə Azərbaycan Pedaqoji İnstitutunun dil-ədəbiyyat fakültəsində oxumuşdur.Qılman İlkin əmək fəaliyyətinə Xaçmaz rayonunun Əhmədoba kəndində məktəb müəllimi olaraq başlamışdır. 1931–1932-ci illərdə "Gənc işçi" qəzeti redaksiyasında ədəbi işçi olmuş, burada əsərləri çap olunmuş, 1938-ci ildən "Uşaqgəncnəşr"də məsləhətçi, baş redaktor və direktor vəzifələrində çalışmışdır. Azərbaycan Dövlət Universitetində müəllim işləyən yazıçı Böyük Vətən müharibəsində iştirak etmiş və müharibə illərində Sovet Ordusu tərkibində Qafqaz cəbhəsində və İranda hərbi qəzetlərdə müxbir işləmiş, Təbrizdə nəşr olunan "Vətən yolunda" adlı əsgər qəzetinin redaksiyasında çalışmışdır.Müharibədən qayıtdıqdan sonra Qılman İlkin Nizami Gəncəvi yubileyi komitəsində elmi katib və Azərbaycan Dövlət Universitetində baş müəllim vəzifələrini tutmuş, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinə üzv qəbul olunmuşdur. Azərbaycanda ədəbi prosesin təşkilatçısı, jurnal redaktoru, nəşriyyat rəhbəri kimi çoxtərəfli fəaliyyət yazıçı 1960–1963-cü illərdə Azərbaycan Dövlət Nəşriyyatının baş redaktoru, 1963–1967-ci illərdə "Azərbaycan" jurnalının baş redaktoru, 1967–1971-ci illərdə isə yenidən Azərbaycan Dövlət Nəşriyyatında direktor vəzifələrində işləmişdir. 1974-cü ildən fərdi təqaüdə çıxmışdır.Qılman İlkin 6 noyabr 2009-cu ildə Bakı şəhərində ürək çatışmazlığından vəfat etmiş və II Fəxri xiyabanda dəfn olunmuşdur.
Qılman İlkin

Yaradıcılığı Qılman İlkin ədəbi yaradıcılığa 1943-cü ildə "Yaralı şahin" adlı hekayəsi ilə başlamışdır. Onun Nəcəf bəy Vəzirovun uşaqlıq illərinə həsr etdiyi "Həyat yollarında" adlı povesti 1947-ci ildə çapdan çıxmışdır. Bundan əlavə, onun yaradıcılığında "Qalada üsyan" (1959), "Şimal küləyi" (1962), "Hədiyyə" (1969), "Dağlı məhəlləsi" (1978), "Dəniz qapısı" (1984), "Madam Qədri" (1988), "Bakı və bakılılar" (1998) əsərləri də yer alır. 1994–2000-ci illərdə "Sən Bakını tanıyırsanmı? ", "Tovuz lələyi" kitabları kütləvi tirajla nəşr olunmuşdur. Onun "Qalada üsyan" romanı əsasında "Azərbaycanfilm"də "Yenilməz batalyon" filmi çəkilmişdir. O, eyni zamanda "Kölgələr sürünür" filminin ssenarisini də yazmışdır.Yazıçı "Cərrahlar", "Tayqa nağılı", "Əsgər müharibədən qayıdırdı", "Geriyə yol yoxdur", "Çətin döngələr", "Baba və nəvə", "Həyat sınaqları", "Qarışqa şıllaq atdı" pyeslərinin, "Şimal küləyi" (1962) povestinin, silsilə hekayələrin müəllifidir.
Qılman İlkin

Bu əsərlərin əksəriyyəti uzun müddət televiziyada nümayiş olunmuş, "Təzə şagird" pyesi isə tamaşaya qoyulmuşdur.Yaradıcılığı boyu 50-dən çox kitabı çap olunan müəllifin bu nəşrlərdə dörd romanı yer alır. Digər kitabları isə, əsasən, povest və hekayələrdən ibarətdir. Təltif və mükafatları "Azərbaycan Respublikasının xalq yazıçısı" fəxri adı — 27 yanvar 2003 "Azərbaycan SSR əməkdar incəsənət xadimi" fəxri adı — 17 may 1989 Mirzə Fətəli Axundov adına Azərbaycan SSR Dövlət mükafatı — 28 aprel 1967 ("Şimal küləyi" əsərinə görə) "Qırmızı əmək bayrağı" ordeni — 28 oktyabr 1967 2-ci dərəcəli "Vətən müharibəsi" ordeni — 6 aprel 1985 "Əməkdə fərqlənməyə görə" medalı — 9 iyun 1959 "1941–1945-ci illər Böyük Vətən müharibəsində Almaniya üzərində qələbəyə görə" medalı — 9 may 1945 Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdü — 11 iyun 2002-ci ildən Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin fəxri fərmanı — 2 aprel 1970, 18 may 1984 "Humay" milli mükafatı ("Bakı və bakılılar" kitabına görə) Qafqaz Xalqları Ali Dini Şurasının "Paklıq" mükafatı 8 iyul 2014-cü ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev xalq yazıçısı Qılman İlkinin 100 illik yubileyi haqqında sərəncam imzalamışdır. Onun adına Xəzər rayonu, Mərdəkan qəsəbəsində küçə var. Filmoqrafiya Kölgələr sürünür (film, 1958) (bədii film) — ssenari müəllifi Yenilməz batalyon (film, 1965) (bədii film) — ssenari müəllifi General (film, 1970) (bədii televiziya filmi) — ssenari müəllifi
Piramida (həndəsə)

Piramida (yunanca πυραμίς və ya πυραμίδος) — oturacağı çoxbucaqlı, qalan üzləri ortaq təpəyə malik üçbucaqlar olan çoxüzlü. Oturacaq çoxbucaqlısının bucaqlarının sayına görə piramidaları üçbucaqlı, dördbucaqlı və s. ayrırırlar. Piramida konusun xüsusi halıdır. Bir çoxüzlü bucaq götürək və onun bütün tillərini kəsən müstəvi keçirək. Çoxüzlü bucaqın S təpəsinin aid olduğu yarımfəzada SABDEF çoxüzlüsü alınır. Bu çoxüzlünün bir üzü ABCDEF çoxbucaqlısı qalan üzləri isə bir təpəsi S olan ortaq təpəsi üçbucaqlıdır.
İPhone

iPhone — Apple şirkətinin istehsal etdiyi telefondur. Cihaz internetə daxil ola bilir, musiqi və videoları səsləndirə bilir, təqvim və kameraya sahibdir və mətn mesajları göndərə bilir. Multitouch funksiyası ilə onu bir və ya iki barmağı ekrana toxundurmaqla istifadə etmək mümkündür. iPhone 3GS və sonrakı modellər iOS 5.1.1 sistemi ilə satışa çıxarılıb və daha sonra iOS 6 yenilənməsi aktivləşdirilib, yalnız iPhone 4 və sonrakı modellər iOS 7 ilə çalışmaqdadır. Yanvar 2007 Macworld şousunda şüşə altında nümayiş olunan ilk iPhone Orijinal birinci nəsil iPhone-un arxası qara plastik vurğulu alüminiumdan hazırlandı. İPhone 3G və 3GS, GSM siqnalının gücünü artırmaq üçün tam plastik bir arxaya malikdir.
İPhone

IPhone 3G, 8 GB qara modeldə və ya 16 GB model üçün qara və ya ağ bir seçimdə mövcud idi. IPhone 3GS, saxlama qabiliyyətindən asılı olmayaraq hər iki rəngdə mövcud idi. iPhone 4-də antena kimi xidmət edən paslanmayan poladdan kənar bir alüminosilikat şüşə var. Əvvəlcə qara rəngdə idi; ağ versiyası açıqlandı, lakin 10 ay sonra 2011-ci ilin aprelinə qədər yayımlanmadı. iPhone 4 istifadəçiləri telefonlarını müəyyən bir şəkildə tutarkən telefon danışıqlarının düşdüyünü əlaqəsinin kəsildiyini bildirdi. 11 yanvar 2011-ci il tarixində Verizon bir media hadisəsi zamanı Apple ilə razılığa gəldiyini və CDMA iPhone 4 satışına başlayacağını açıqladı. Verizon, 10 Fevral tarixində satışa çıxarılaraq 3 Fevralda əvvəlcədən sifariş ediləcəyini söylədi. 2011-ci ilin fevral ayında Verizon iPhone, Millennial Media-nın mobil reklam şəbəkəsindəki ABŞ-dəki bütün iPhone reklam təəssüratlarının % 4,5-ni təşkil etdi.
İPhone

2007-2011-ci illərdə Apple ABŞ-də iPhone üçün reklam üçün 647 milyon dollar xərclədi. Apple, 27 Sentyabr Çərşənbə axşamı, 4 oktyabr 2011-ci il tarixində, saat 10: 00-da Cupertino qərargahında keçirildi, iPhone 4S olduğu ortaya çıxan yeni nəsil iPhone-un detallarını açıqlamaq üçün bir mətbuat tədbiri üçün dəvətnamələr göndərdi. 2011-ci ilin oktyabrında çıxdıqdan sonra ilk 24 saat ərzində 1 milyondan çox 4S model satıldı. Böyük həcmdə iPhone istehsalı və yüksək satış qiyməti sayəsində Apple, 2011-ci ildə uzun müddət lider olan Nokia-nı geridə qoyaraq gəlirlərinə görə dünyanın ən böyük mobil telefon satıcısı oldu. Amerikalı daşıyıcı C Spire Wireless, iPhone 4S-i 19 Oktyabr 2011-ci il tarixində daşıyacağını açıqladı. 2012-ci ilin yanvar ayında Apple, gəlirlərinin 53% -ni 37 milyon iPhone satışından, ortalama satış qiyməti təxminən 660 dollara sataraq ən yaxşı rüblük qazancını bildirdi.
İPhone

Orta satış qiyməti, telefonun ömrünün çox hissəsi üçün kifayət qədər sabit qaldı və 622-660 dollar arasında dəyişdi. iPhone 4S-in istehsal qiyməti IHS iSuppli tərəfindən 2011-ci ilin Oktyabr ayında 16 GB, 32 GB və 64 GB modellər üçün 188, 207 və 245 dollar olaraq qiymətləndirildi. İşçi xərcləri vahid başına 12.50 ilə 30 dollar arasında qiymətləndirilir, iPhone montaj xəttindəki işçilər saatda 1.78 dollar qazanır. 2012-ci ilin fevral ayında ComScore ABŞ mobil abunəçilərinin% 12,4-nün iPhone istifadə etdiyini bildirdi. Yalnız ABŞ-də təxminən 6.4 milyon iPhone aktivdir. 12 sentyabr 2012-ci ildə Apple iPhone 5-i elan etdi.
İPhone

Sələflərinin 3,5 düym (89 mm) ekranından 4 düym (100 mm) ekranı var. Cihaz, iPhone 4 və 4S-də tapılan eyni 326 piksel düym ilə gəlir. iPhone 5-də A6 prosessoru var, çip iPhone 4S 'A5-dən 22% kiçikdir və sələfinin qrafika performansını ikiqat artırır. Cihaz iPhone 4S-dən% 18 daha incədir, ölçüsü 7,6 millimetrdir (0,3 inç) və 112 qramda (4 oz)% 20 daha yüngüldür. 6 iyul 2013-cü ildə Apple'ın LTE Advanced texnologiyasına sahib yeni nəsil iPhone modelini çıxarmaq üçün Koreyanın mobil daşıyıcısı SK Telecom ilə danışıqlar apardığı bildirildi. 22 İyul 2013-cü il tarixində şirkətin təchizatçıları Apple'ın iPhone və iPad üçün daha böyük ekranları sınaqdan keçirdiyini söylədilər.
İPhone

"Apple, 4 düymdən (100 mm) daha böyük prototip ağıllı telefon ekranlarını istədi və ayrıca çapı 13 düymdən (330 mm) bir qədər az olan yeni bir tablet cihazı üçün ekran dizaynları istədi. 10 sentyabr 2013-cü il tarixində, Apple Cupertino'da bir mətbuat tədbirində iki yeni iPhone modelini təqdim etdi. Qiymətinə görə əlçatanlığı artırmaq üçün hazırlanmış telefonun orta qiymətli versiyası olan iPhone 5C, beş rəngdə (yaşıl, mavi, sarı, çəhrayı və ağ) və plastikdən hazırlanmışdır. iPhone 5S üç rəngdədir (qara, ağ və qızıl) və ev düyməsini barmaq izi skaneri (Touch ID) əvəz edir. Hər iki telefon 20 sentyabr 2013-cü il tarixində satışa çıxarıldı. 9 sentyabr 2014-cü ildə Apple, Cupertinodakı bir tədbirdə iPhone 6 və iPhone 6 Plus modellərini təqdim etdi.
İPhone

Hər iki cihazın sələfindən daha böyük bir ekranı var idi, sırasıyla 4.7 düym (120 mm) və 5.5 düym (140 mm). 7 sentyabr 2016-cı ildə Apple, su və toz qatan iPhone 7 və 7 Plus modellərini təqdim etdi 12 sentyabr 2017-ci il tarixində Apple rəsmi olaraq yeni bir şüşə dizaynı, kamera təkmilləşdirmələri, True Tone ekranı, simsiz şarj və təkmilləşdirilmiş sistem performansını təqdim edən iPhone 8 və 8 Plus-u təqdim etdi. Bundan əlavə, çərçivəsiz dizaynı olan, iPhone-da ən yüksək piksel sıxlığına sahib OLED ekran olan Animojis üçün istifadə edilən üz izləmə ilə "Face ID" adını daşıyan bir üz tanıma xüsusiyyəti, işləyən yeni bir telefoto lens təqdim etdi. Aşağı işıq şəraitində daha yaxşı və AR üçün təkmilləşdirilmiş kameralar. 12 sentyabr 2018-ci ildə Apple rəsmi olaraq Apple Parkdakı Steve Jobs teatrında iPhone XS, XS Max və XR təqdim etdi. XS və XS Max, daha geniş 6,5 düym (170 mm) ekrana, Smart HDR ilə təkmilləşdirilmiş kameralara və A12 Bionic çipə sahib olan XS Max ilə Dolby Vision və HDR10 dəstəyi ilə təkmilləşdirilmiş Super Retina Ekrana və HDR10 dəstəyinə malikdir.
İPhone

iPhone XS və XS Max, cihazların 30 metrə qədər 2 metrə qədər batmasına imkan verən IP68 su, maye və toza davamlıdır, iPhone XR isə birinci nəsil iPhone X və IP67 sertifikatını qoruyub saxlayır. daha yüksək səviyyəli modellərdə tapılan OLED ekran əvəzinə bir IPS LCD ekrana sahibdir. iPhone XS / XS Max-ın IP68 sertifikatları xlorlu su, duzlu su, çay, şərab, pivə və şirələr kimi müxtəlif mayelərdən istifadə edilərək sınaqdan keçirildi. Apple ayrıca Apple Watch-un dördüncü nəsli olan Apple Watch Series 4-ü elan etdi. 10 sentyabr 2019-cu ildə Apple rəsmi olaraq Steve Jobs Teatrında iPhone 11-i rəsmi olaraq təqdim etdi , iPhone 11 Pro və iPhone 11 Pro Max ilə birlikdə Yenilənmiş bir dizaynı, bütün modellər arasında Super Retina XDR Ekranları və 5G bağlantısı olan iPhone 12 və 12 Pro seriyaları, 13 Oktyabr 2020-də praktik olaraq elan edildi. İsmayıl Calallı (Sadıqov), “İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti”, 2017, “Bakı” nəşriyyatı, 996 s.
Lazer epilyasiyası

Lazer epilasiyası, vücuddakı arzuolunmaz tüklərin köklərinin lazer işıqları vasitəsilə uix edilməsi prosesidir. Təxmini olaraq 20 il ərzində bu sahədə tədqiqatlar aparılmış, 1990-cı illərın axırlarına doğru isə ticarət məqsədilə geniş bir şəkildə istifadəsinə başlanılmışdır. Lazer epilyasiyası ilə əlaqədar olan ilk məqalələrdən biri 1998-ci ildə Massachusetts General Hospital tərəfindən nəşr edilmişdir. Lazer epilyasiyasının mümkün təsirləri dermatologiya dərnəkləri tərəfindən qəbul edilmiş və bu məqsədlə istehsal edilmiş olan aparatlar klinikalarda, hətta bəzən evlərdə belə istifadə edilmişdir. Lazer epilyasiya və üsulları ilə əlaqədar bir çox məqalə dermatologiya ədəbiyyatına daxil olmuşdur.Uyğun cihazlar tərəfindən əks olunan lazer şüası bədəndə arzuolunmaz tüklərdən azad olmanın ən təsirli üsullarından biridir.
Lazer epilyasiyası

Əks olunan lazer şüası dəriyə, ətraf hüceyrələrə zərər vermədən tükün kökünü və soğanaq hüceyrəsini məhv edir. Beləcə zədələnmiş tük kökündən bir daha yeni tük inkişaf etmir. Lazer epilyasiyasında istifadə olunan bir neçə üsul vardır. Bu üsullar lazer şüasının dalğasının uzunluğuna görə fərqlənir. Lazer epilyasiyası üçün istifadə olunan cihazlar: Alexandrite Lazer (755 nm), Nd-Yag Lazer (1064 nm), Diode Lazer (810 nm.)
Lazer epilyasiyası

kimi müxtəlif dalğa sürətlərində işləyən cihazlardır. Fərqli dalğa sürəti ilə çalışan lazer epilyasiya cihazları da ola bilər, lakin bazarda bunlara çox rast gəlinmir. Bir də IPL (Intense Pulse Light) texnologiyası ilə çalışan cihazlar da vardır. Lakin adından da göründüyü kimi bunlar lazer cihazı deyil, gücləndirilmiş işıq texnologiyası ilə işləyən foto epilyasiyası aparatıdır. Bunlar heç cür lazer cihazı kimi qəbul edilə bilməz.
Lazer epilyasiyası

Bir neçə cür lazer epilyasiyası cihazının var olmasının səbəbi bütün insanlar üçün eyni lazer cihazının uyğun gəlməməsidir. Səbəb isə hər kəsin dəri rəngi, tükün rəngi və sıxlığı eyni deyil. Lazer epilyasiyasında lazer şüasının dəriyə təsiri hərkəsə ayrı faktorlarla əlaqəli olduğu üçün fərqli dəri tipləri və tük tipləri üçün fərqli dalğa gücündə lazerlərdən istafadə edilərək daha uğurlu nəticələr almaq olar. Hətta lazer epilyasiyası tətbiq olunan insanlarda bir dahakı seanslarda başqa bir cihazlara müraciət oluna bilər. Məsələn: dəri günəş şüası və yaxud solyariy qəbul edibsə tüklərin tərkibi dəyişə bilər.
Lazer epilyasiyası

Digər epilyasiya üsullarına iynə ilə epilyasiya, mumla epilyasiya, foto epilyasiya və s. aiddir. Tüklərin mərhələləri 1.) Anajen (aktiv böyümə) Tüklərin inkişaf etdiyi dövrdür. Tüklərin epilyasiyaya ən çox uyğun dövrüdür. Tük kökü ilə sıx əlaqəli olduğu üçün lazer şüasını tük kökünə çox təsirli ötürür.
Lazer epilyasiyası

Yəni hansı epilyasiya növündən istifadə edirsinizsə edin, aktiv böyümə stadiyasına olmayan tükləri məhv edə bilməzsiniz. 2.) Katajen (keçid) Bu dövrdə tüklərin kökləri ilə heç bir əlaqəsi olmadığından epilyasiyanın tük köklərinə heç bir təsiri olmur. 3.) Telojen (dincəlmə) Dincəlmə dövrüdür.