LocalDoc/ldquad_v2_retrieval-reranked huggingface dataset:
Bəngü-Badə

"Bəngü-Badə" (azərb. بنگ و باده) və ya "Tiryək və Şərab" və ya "Bəngü-Badə münəzərəsi" ("Şərab ilə həşişin mübahisəsi") — Füzulinin Azərbaycan dilində yazdığı allegorik və satirik əsəridir. Yazılma tarixi Səfəvilər dövlətinin hökmdarı Şah İsmayıl Xətai Bağdadı ələ keçirdikdən sonra və 1508-ci ildə Kərbəla və Nəcəf (Füzulinin ehtimal olunan doğum yerləri) şəhərlərini ziyarət etdikdən sonra, gənc şair Füzuli Azərbaycan türkçəsində yazdığı özünün ilk poeması "Həşiş və şərab"ı İsmayılın hakimiyyətinə həsr etdi. İtalyan şərqsünas Alessio Bombaci və bəzi digər tədqiqatçılar güman edirlər ki, Füzuli bu poemanı Şah İsmayıla həsr edib, bundan başqa həmçinin şair əsərin ön sözündə şahı çoxlu tərifləyir.Bəzi tədqiqatçılar hesab edirdilər ki, 1508-ci il elə poemanın yazıldığı ildir. Lakin əsərdə qeyd olunur ki, Şah İsmayılın əmri ilə 1510-cu ildə Mərv döyüşündə səfəvilərə məğlub olan özbək xanı Məhəmməd Şeybani öldürülür və onun kəlləsindən qızıl inkrustasiyalarla bəzədilərək, şərab badəsi düzəldilir; bu məlumat deməyə əsas verir ki, "Bəngü Badə" 1510 və 1524 illəri arasında yazılmışdır.Mir Həmzə Nigari çayın keyfiyyətləri haqqında "Çaynamə" əsərini yazmışdır. Əsər Məhəmməd Füzulinin "Bəngü-Badə" əsərinə uyğun modelləşdirilmişdir.
Bəngü-Badə

Əsərin əsas qəhrəmanları Bəngü (həşiş) və Badədi (şərab kuboku), onlar Füzulinin tənqidinin əsas hədəflərini özlərində təcəssüm etdirilər, yəni bütün dünya üzərində hökmranlığını əldə etmək istəyən lovğa və təkəbbürlü feodal obrazlarını. Həm Bəngü, həmdə Badə bütün dünyanı şəxsən özlərinə tabe etmək istəyirlər.Xudbinlik Bəngü hesab edir ki, bütün insanlar yalnız tək ona tabe olmalıdır. O, deyir: Badənin ziyafətində məlum olur ki, Bəngü Badə qədər təkəbbürlüdü. Badə xidmətçisinin Bəngünün ünvanına təriflər yağdıranda qəzəblənir və xidmətçisinin Bəngüya gizli itaətkarlığından şübhələnir. İki özünə vurğun eqoistlərin mübahisəsi müharibə ilə bitir və nəticədə Badə qələbə çalır Bu iki padşahların mənasız müharibələrinin nəticəsi isə çoxlu sayda insanların ölümü olur. Tədqiqi və nəşri Qərbi Avropada Füzuli haqqında ilk məlumat verən almaniyalı tədqiqatçı Yozef fon Hammer Purgştalı olmuşdur.
Bəngü-Badə

O, "Geschichte der Osmanischen Dichtkunst" (azərb. "Osmanlı poeziyasının tarixi") adlı əsərinin ikinci cildində Füzulinin əsas əsərlərini sadalayır, lakin yalnız "Bəngü Badə" əsərinin üzərində ətraflı işləyərək, onu izah və təhlil edir. Hammerə əsasən, Füzuli "Bəngü və Badə" əsəri məşhur etdi ki, Azərbaycanlı tədqiqatçı Həmid Araslı bu fikri yanlış hesab edir. Poemanı araşdıran Hammer qənaətə gəlir ki, "Füzuli Quranda qadağan olunmuş şərabın həvəskarı idi, və o, şərabı Quranda həmçinin qadağan edilmiş həşişdən üstün tutur". Yevgeni Bertelsin fikrincə isə, Hammer Füzulinin dilini o qədər də yaxşı başa düşmürdü və Hammerin məqaləsinin ciddi elmi əhəmiyyəti ola bilməz.Rusiya Elmlər Akademiyasının Şərqşünaslıq İnstitutunda "Bəngü Badə" poemasının əlyazmalarının 4 siyahısı saxlanılır. 1949-cu ildə Bakıda Nizami adına Ədəbiyyat İnstitutunda Füzulinin "Əsərləri"nin ikinci cildi nəşr olundu, "Bəngü Badə" həmçinin ora əlavə edildi.
Bəngü-Badə

1958-ci ildə Bakıda Azərbaycan SSR Elmlər Akademiyasının nəşriyyatı tərəfindən poema Füzulinin "Əsərləri"nin ikinci cildində rus dilində dərc olundu. Ədəbi təhlili Poema alleqorik formada yazılıb, və ədəbiyyatşünas Həmid Araslının qeyd etdiyi kimi, əsər Səfəvilər və Osmanlı imperiyası arasında müharibəni təsvir edir. Araslının fikrincə, Füzuli həmin dövrün güclü iki padişahın arasında olan müharibənin nə qədər mənassız olduğunu göstərir. Şair həmçinin ayrı-ayrı feodalları qürur və lovğalığlarına görə tənqidə məruz qoyur.Azərbaycan filoloqu Ziyəddin Göyüşovun sözlərinə görə, Füzuli "Bəngü-Badə" poemasında dünya həyatını "axirət həyatının ləzzətləri" ilə müqayisə edərək, asketik xütbələrə necə mənfi yanaşdığını göstərir. Şərabı Füzuli kövsər ilə müqayisə edirdi, dünya gözəllərini isə hurilərlə. Füzuli qeyd edir ki, nisyə şeyləri düşünərək, nağdı olanı buraxmaq olmaz.
Bəngü-Badə

Göyüşov yazır ki, Füzuli əsərində feodallarının əxlaqi çatışmazlıqlarını ifşa edir, sultan I Səlimi damğalayır.Özbək tədqiqatçısı Erqaş Rüstəmov bildirir ki, Füzulinin "Bəngü-Badə" poeması "münəzərə" janrının tipik nümunəsi sayılır ("münəzərə" sözü ərəb dillindən mübahisə, disput, yarışma deməkdir). Bu janr orta əsrlərdə şərq ədəbiyyatında geniş yayılmışdır. Rüstəmovun fikrincə, Füzuli öz əsərini ""Bəngü və Şərab arasında mübahisə" adlı bənzər inşa yazan XV əsrin özbək şairi Yusuf Əmirinin təsiri altında yazıb.Azərbaycan tədqiqatçısı Qasım Cahaniyə əsasən, Füzuli "Bəngü-Badə" poemasının yazması zamanı əsas mənbə kimi Nizami Gəncəvinin "Yeddi gözəl" poemasını istifadə etmişdir. Lakin "Bəngü-Badə" poeması süjet baxımından Nizami Gəncəvinin poemalarından seçilir. Əlyazmaları
Koroğlu (film, 1960)

Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. C.Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyası. Aydın Kazımzadə. Bizim "Azərbaycanfilm". 1923-2003-cü illər. Bakı: Mütərcim, 2004.- səh. 106; 141. Azərbaycan Milli Ensiklopediyası: Azərbaycan.
Natrium xlorid

NaCl və ya Natrium-xlorid – Xlorid turşusunun (HCl) turşu qalığının natriumlu duzudur. NaCl dəniz suyunda boldur və ona şor dad verir. Təbiətdə qalit (qaya duzu) şəklində yaranır. NaCl saf halda rəngsiz, kristallik maddədir. Amma xarici təsirlərə məruz qaldığı zaman mavi, bənövşəyi, çəhrayı, sarı və ya boz rənglərə çala bilir.
Oğuz xan

Oğuz xan, Oğuz xaqan və ya Oğuz Kağan — yarı əfsanəvi, yarı həqiqi türk hökmdarı. Bəzi tarixçilər onu Zülqərneyn, bəziləri isə Mete xan hesab edir. Oğuz xan Oğuz türklərinin əcdadıdır. Həyatı haqqında Oğuz xaqan dastanı yazılmışdır. Oğuz adının mənası və Oğuz Xanın qısa biyoqrafiyası Oğuz sözünün anlamı ilə əlaqədar fərqli fikirlər irəli sürülüb. Bəzi iddialara görə oğuz — oxlar, boylar, soylar birliyidir.
Oğuz xan

Qədim dövrlərdə qonşuları tərəfindən sıxışdırılan ayrı-ayrı boylar birləşib bir ittifaq yaradıblar. Bu birlik oğuz, doqquz oğuz, on oğuz və s.adlanıb. Sonralar "oğuz" termini özünün ilkin anlamını itirib və türklərin əfsanəvi babası Oğuzun adına çevrilib. Xülasə olaraq (Oğ/Og/Uğ/Ug) kökündən törəmişdir. Mübarək, müqəddəs ayrıca qabiliyyətli, bilikli deməkdir. Ruh mənasına da gəlir.
Oğuz xan

Yaxşı xasiyyətlilik də bildirir. Həyatlarındakı bənzərliklərə görə bəzi tarixçilər Oğuz xan və Hun Tenqri Qutu Mete xanı eyni insan hesab edir. Lakin bu fikrə qarşı çıxanlar, fikrin tərəfdarlarından çoxdur. Belə ki, Oğuz xan Hz. Nuhun (ə.s.) 10-cu nəsildə nəvəsidir və təqribən E.ə. 3000-ci illər — E.ə.
Oğuz xan

2000-ci illər aralığında yaşadığı hesab olunur. Mete xan isə E.ə. 243 — E.ə. 174-cü illərdə yaşamışdır. Habelə, Oğuz xanın 6 (Gün, Ay, Yıldız, Tengiz, Göy və Dağ (Tau)), Mete xanın 1 oğlu (Cuçi xan (Çin mənbələrində adı Laoşandır. Çingiz xanın oğulluğu Cuçi xan ilə səhv salmayın.))
Oğuz xan

olmuşdur. Bir çox İslam alimi Hz. Zülqərneyn ilə Oğuz xanı eyni adam sayır. Buna Oğuz xan dastanındakı və Kəhf surəsindəki eyniliklər dəlalət edir. Ətraflı məlumat üçün baxın: Zülqərneyn və Oğuz xan Oğuz xanın soyağacı Türk Əfsanə Sözlüyü, Dəniz Qaraqurd, Türkiyə, 2011, (OTRS: CC BY-SA 3.0) (türk.) Həmçinin baxın
Tahir Gözəl

Tahir Gözəl (1972, Maku, Qərbi Azərbaycan ostanı) — "Qarabağ" futbol klubunun vitse-prezidenti. Tahir Gözəl 1972-ci ildə Makuda anadan olmuşdur. İngiltərənin Şeffild Management, Fransanın Soup De Coup universitetlərini bitirmişdir. Ailəlidir, 2 oğlu var. 2004-cü ildən "Qarabağ" futbol klubunun vitse-prezidentidir. Xarici keçidlər İdarə heyəti
The Beatles

Bitlz — "Beatles" (qrupun üzvlərini ayrı-ayrılıqda bitllar və ya bitlzlar adlandırırlar) – Liverpul şəhərindən olan Con Lennon, Pol Makkartni, Corc Harrison və Rinqo Starı (əsl adı – Riçard Starki) özündə birləşdirən, 60-cı illərin məşhur ingilis rok qrupu. Beatles rok-pop musiqisinə misilsiz töhfələr verməklə onu köklü surətdə dəyişdirmişdir. Ötən əsrin 60-cı illərində görünməmiş məşhurluq qazanan qrup XX əsrin musiqi mədəniyyətində ən parlaq fenomenlərdən birinə çevrilir. Beatles bir çox satış rekordlarını qıraraq 50-dən artıq mahnısı ilə dünyanın müxtəlif ölkələrinin musiqi çatlarına liderlik etmişdir. Amerika Səsyazmalar Sənayesi Assosiasiyasının məlumatına görə Beatles ABŞ-də bütün dövrlərin səsyazmaları ən çox satılmış qrupudur. Öz səsyazma studiyalarının, EMİ-nin yaydığı məlumatlara görə isə 1985-ci ilə qədər dünyada qrupun 1 milyarddan artıq diski satılmışdır. 2004-cü ildə tanınmış Rolling Stone jurnalının apardığı sorğular əsasında tərtib edilən "Bütün dövrlərin 100 ən yaxşı sənətçisi" siyahısında Beatles-i I yerə layiq görmüşdür. Yaradıcılığının ilkin dövrlərində 50-ci illərin rok&roll və lokal skiffl janrlarına üstünlük verən qrup, sonrakı illərdə Tin Pan Alleydən başlamış psixodelik janrlarına kimi yeni musiqi cərəyanlarını təqdim etmişdir. Qrupun əksər mahnılarını Lennon-Makkartni dueti bəstələmişdir.
The Beatles

1963-cü il qrupun tarixində əlamətdar olur. Belə ki məhz həmin il, sonralar bütün dünyaya yayılacaq "Beatlomania" kabusu Amerika sahillərinə yönəlir. Musiqi fəaliyyətlərinə "She loves you" və "I want to hold your hand" kimi bir o qədər də məşhurluq qazana bilməyən mahnıları sonradan dünya şöhrətli "Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band ve Abbey Road" albomları ilə əvəzlənir. Qrup 5 filmdə çəkilməyə də müəyssər olmuşdur (A Hard Day's Night, Help!, Magical Mystery Tour, Yellow Submarine, Let It Be). Qrup üzvləri 1970-ci ildə bütün dünyanı heyrət içində buraxacaq qərar qəbul edirlər. Az müddət sonra dünya mətbuatı "Beatles" üzvlərinin ayrılması xəbərini yayır. 1980-ci ildə Con Lennonun Nyu-Yorkda öldürülməsi ilə fanatların ümid etdiyi – qrupun nə vaxtsa bir yerə toplanması arzuları da gerçəkləşmədi. 2001-ci ildə qrupun digər bir üzvü Corc Harrison xərçəng xəstəliyindən dünyasını dəyişdi.
The Beatles

Hazırda sağ qalan qrup üzvləri – Pol Makkartni və Rinqo Star ayrı-ayrılıqda öz solo karyeralarını davam etdirirlər. Bu sahədə Pol Makkartni daha böyük uğurlara imza atıb. "The Quarrymen" "Beatles" bütün mənbələrdə İngiltərənin Liverpul şəhərində qurulmuş musiqi qrupu kimi təqdim olunur. Əslində, bu, yanlış fikirdir. Yazının irəliləyən hissələrində bunu açıq-aydın siz də görəcəksiniz. Qrupun yaradılmasında xidmətləri olan Con Lennon 1950-ci illərdə Elvis Presli kimi sənətçilər sayəsində rok-n-rolla maraqlanmağa başlayıb. Sənət yoldaşı Pit Şottonla birlikdə 1956-cı ildə "The Quarrymen" adlı bir qrup yaradır. Daha sonra qrupa Bill Smit adlı birisi də qoşulur, amma qrupdakı ifaçılar alətlərində uğurlu çıxış etmədikləri üçün mütəmadi dəyişikliklər baş verir. 1957-ci ildə bir tədbirdə Con Lennon Pol MakKartni ilə tanış olur.
The Beatles

Qısa müddət sonra Pol, Lennondan qrupa qoşulması üçün təklif alır və bunu müsbət dəyərləndirir. Qrupda daha bir dəyişiklik isə 1958-ci ildə gənc gitaraçı Corc Harrisonun qatılması ilə reallaşır. Yəni Liverpulda 4 ingilis tərəfindən "The Quarrymen" yaranır. Almaniyadakı fəaliyyətləri "The Quarrymen" 1959-cu ilin sentyabrında dağılır. Harrison başqa bir qrupa gedir, MakKartni və Lennon isə birlikdə çalışmağa davam edir, amma bu ayrılıq uzun sürmür – 1960-cı ildə Almaniyada yenidən bir araya gələn üçlük qruplarına Lennonun uşaqlıq dostu Styuart Satkliffi əlavə edirlər. Artıq qrupa yeni ad da tapılmışdı – "The Sickless", amma MakKartninin gözlənilməz təklifi "The Sickless"i doğulmamış öldürür. Ritm mənasını verən "beat" sözünə oxşasın deyə, qrupun yeni adı "The Beatles" olur. Beləliklə, Almaniyada o dövrün şərtlərinin diktəsi ilə "Beatles" yaranır. Qrup barabana Pit Besti götürür və onlar bir müddət Almaniyada çalışırlar.
The Beatles

Əvvəlcə Harrison yaşı haqqında yalan məlumat verdiyi, daha sonra Best və MakKartni yanğın törətdikləri üçün Almaniyadan qovulurlar. Bir neçə ay sonra qrup müğənni Toni Şeridandan ciddi təklif alır və onunla çalışmağa başlayır. "Tony Sheridan and the Beat Brothers" olaraq yenidən "vətənləri" Almaniyaya qayıdırlar. Hamburq konsertindən sonra Satkliff Almaniyada qalmağa qərar verir. Dördlük isə daha böyük macəralar üçün İngiltərəyə dönür. Beləcə, bas gitaraya Pol MakKartni keçmiş olur. 60-cı illərdə onlar həm sənət dünyasında, həm də ticarətdə müvəffəqiyyətləriylə böyük bir iz buraxdılar. Əslində, ən uğurlu dönəmləri də o illərə təsadüf edir. Qrup bir çox satış rekordu qırır.
The Beatles

Yəqin ki, bu gün də dünyanın ən tanınmış şou-biznes nümayəndələri "Beatles"-ın 60-cı illərdə bir milyarddan çox val satışına çatmağı yalnız xəyal edə bilir. Bu rekordu qırmaq Maykl Ceksondan başqa heç kimə qismət olmayıb. İngiltərədə menecerləri Brayan Epstayn idi. 1962-ci ildə qrup ilk dəfə olaraq köhnə üzvləri və dostları Styuart Satkliffi torpağa tapşırır. Almaniyadan fərqli olaraq, İngiltərədə onlara sponsor tapılmır. Hamı dəbdən düşdüklərini, qeyri-ciddi olduqlarını düşünür. Narkotikə qurşanmaları uğursuzluğun səbəblərinin başında gəlir. Ən sonda "EMI" adlı şirkətin səlahiyyətlisi Corc Martin onlarla birillik müqavilə imzalayır, amma o da musiqiyə görə deyil, şəxsiyyətlərini bəyəndiyi üçün bu addımı atır. Pit Best isə həm Epstayn, həm də Martin tərəfindən bəyənilməmişdi. Barabançının klassik "Beatles" saç düzümünü qəbul etməməsi və xəstəlik səbəbindən bəzi konsertlərə qatıla bilməməsi problem yaradırdı.
The Beatles

Nəticədə "Beatles" üzvləri ondan ayrılmağa qərar verirlər. Daha sonra "Beatles" pərəstişkarlarının daha yaxından tanıdığı Rinqo Starr onun yerini alır. Və 1963-cü ildən etibarən dünya "Bitls dəliləri"ni tanıyır… Amerikadaki fəaliyyətləri İngiltərədə özünü təsdiq edən qrup narkotik məsələsində problemlərlə üzləşir. Amerikaya gedişlərinin səbəbini sənət və yaradıcılığı daha üst səviyyəyə qaldırmaq kimi yozsalar da, əsas məqsəd narkotikdən daha sərbəst istifadə etmək idi. Qrup Amerikada iddia etdiyi uğuru qazana bilmir, lakin kifayət qədər narkotik tapır. Nəhayət, məsələyə Epstayn qarışır və onun təşəbbüsü ilə "I Want to Hold Your Hand" mahnısı ərsəyə gəlir. Bir milyon val satmaq üçün cəmi 10 gün bəs edir. Beləcə, Amerika fəth olunur, artıq televiziyalar "Beatles"ındır… Qrupun ilk canlı proqramını Amerikada təxminən 74 milyon adam izləyir. Amerika turnesində satdıqları biletlərdən 1 milyon dollar qazanırlar. İkinci filmləri olan və sosial mesajlar verən "Help"dən sonra da onlar narkotikə "yox" deyə bilmirlər.
The Beatles

Qalmaqallar Qrup 1966-cı ildə "Revolver" adlı albom buraxır. Bu albomla birlikdə tarixin ən böyük musiqi hadisələrindən biri baş verir – rok önə çıxır. Həmin il baş tutan Asiya turnesi isə ciddi problemlərin başlanğıcı olur. Yaponiya konsertlərinin "Nippon Budokan"da olmasını planlamaları sağçı yaponlar tərəfindən oranın döyüş sənətləri mərkəzi olması səbəbiylə etirazla qarşılanır. Buna görə konsertlər ciddi polis mühafizəsi altında reallaşır. Yenə həmin ilin iyununda Filippinə gedən qrup, dövlət başçısının xanımı tərəfindən nahara çağırılır. Ancaq Epstayn qrupun belə rəsmi dəvətləri qəbul etmədiyini söyləyir. Bu qərar televiziya kanallarında yayımlanandan sonra ölkədə onlara böyük bir nifrət yaranır. "Beatles" Flippindən ayrılarkən mühafizə üçün polis verilmir və nəticədə onlara hücumlar olur.
The Beatles

Daha sonra Amerikada verdikləri bir müsahibədə Con Lennon "Beatles" tərəfdarlarının əzbər bildiyi o məşhur sözü söyləyir; "The Beatles hazırda həzrət İsadan daha məşhurdur". Zarafatla deyilən bu söz Amerikada böyük etiraz yaradır. "Beatles" valları yandırılmağa başlanır.Con Lennon daha sonra üzr istəsə də, hirs soyumur. Vatikan onu bağışladığını yalnız 2008-ci ildə elan edir. 27 avqust 1967-ci ildə qrupun meneceri Brayan Epstayn 32 yaşında narkotikdən ölür. Qrupun lideri Con Lennon Epstaynın ölümüylə qrup liderliyini itirir. Qrupun yeni lideri MakKartni olur. Son konsert Günlər keçdikcə işlər daha da pisləşir. Qrup üzvləri ilə Pol MakKartni arasında problemlər yaşanır.
The Beatles

MakKartni menecer qismində qayınatası Li İstmanı, digər qrup üzvləri isə Allen Klaynı dəstəkləyirdi. Uzun mübahisələrdən sonra Klayn menecer seçilir. Ancaq 1971-ci ildə qrupdan böyük məbləğdə pul oğurladığı ortaya çıxır. Qrup ən son konsertini 1969-da icazəsiz olaraq bir damda verir. 1969-cu ildə Lennon qrupdakı yoldaşlarına ayrıldığını söyləyir, ancaq mətbuata səbəb barədə açıqlama vermir. 3 yanvar 1970-ci ildə Corc Harrison bəstəsi olan "I Me Mine" son "Beatles" mahnısı olur. Bu mahnıda Lennonun adı yox idi. Pol "öldü" iddiası 1966-cı ildə MakKartnini maşın vurur, onun yerinə isə oxşarı gətirilir. Təbii ki, bu, Polun qrup yoldaşlarının həzm edəcəyi bir hadisə deyildi, amma dünyaca məşhur "Beatles" ard-arda gələn uğursuzluqlar və pulsuzluq ucbatından konkret addım atmağa zorlanır. Bəziləri hərəkətizliyi pul oğurluğunda axtarırlar.
The Beatles

Yəni Polun ölümünün təsadüf olmadığını söyləyənlər də tapılır, lakin bu iddialar bu günə qədər təsdiqini tapmayıb… Paulun ölümündən sonra yerinə oxşarının gətirilməsini təhqir kimi qəbul edən qrup üzvləri buraxdıqları albomun qapaqlarına və mahnılara gizli şifrələr qoyublar. Bunlardan bəziləri: "Abbey road" albomunun qapağında Polun ayaqqabısız fotosu yer alıb. Çılpaq ayaq hind mədəniyyətində ölülərə işarə idi. "Sgt. peppers lonely hearts club bant" albomunun qapağında verilən məzar şəklinin üstündə "Pol" yazıldığına dair iddialar var. "I am so tired" adlı mahnının sonundakı sözlər tərsinə oxunduğunda isə "Paul his a dead man miss him miss him" ("Pol ölüb, onsuz darıxırıq") mesajını verir… Beləliklə, dünyada ən böyük rekordlara imza atmış, lakin narkotikin son nöqtəsini qoyduğu "Beatles" əfsanəsi sona çatır. Qrup üzvləri ayrılıqdan sonra tək-tək bir neçə layihədə iştirak ediblər, amma ciddi mənada bir araya gəlmələri mümkün olmayıb. Diskoqrafiya Studiya albomları Please Please Me (1963) With the Beatles (1963) A Hard Day's Night (1964) Beatles For Sale (1964) Help! (1965) Rubber Soul (1965) Revolver (1966) Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band (1967) Magical Mystery Tour (1967) The Beatles (White Album) (1968) Yellow Submarine (1969) Abbey Road (1969) Let It Be (1970) Həmçinin bax The Avengers (musiqi qrupu) Xarici keçidlər Audio və video The Beatles pulsuz altında Creative Commons Arxivləşdirilib 2011-08-27 at the Wayback Machine Beatles Arxivləşdirilib 2018-01-14 at the Wayback Machine
Telman Hacıyev (bəstəkar)

Telman Hacı oğlu Hacıyev (9 iyun 1930, Gəncə, Gəncə dairəsi – 5 yanvar 1991, Bakı) — Azərbaycan bəstəkarı, Azərbaycan Dövlət Mahnı və Rəqs Ansamblının bədii rəhbəri, musiqilərin işlənməsi üzrə mütəxəssis və redaktor, Azərbaycan SSR əməkdar incəsənət xadimi (1989). O, 200-dən çox bədii və sənədli filmə, həmçinin çoxsaylı televiziya və radio verilişlərinə musiqi bəstələyib. Telman Hacı oğlu Hacıyev 9 iyun 1930-cu ildə Gəncə şəhərində anadan olmuşdur. 1958–1964-cü illərdə Üzeyir Hacıbəyov adına Dövlət Konservatoriyası Musiqi bəstəkarlığı ixtisası üzrə təhsil almışdır.Telman Hacıyev 1958-ci ildə Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti yanında Dövlət Televiziya və Radio Komitəsində işləməyə başlamışdır. 1958-ci ildən burada musiqilərin işlənməsi üzrə mütəxəssis, musiqi verilişləri üzrə redaktor köməkçisi, musiqi verilişlərinin redaktoru, Azərbaycan musiqisi üzrə redaksiya heyətinin böyük redaktoru, 1961-ci ildən Azərbaycan musiqisi üzrə redaksiya heyətinin böyük redaktoru, 1963-cü ildən Musiqi verilişləri şöbəsində baş redaktor müavini olmuş, 1971-ci ildə Televiziyada əsas musiqi proqramları üzrə baş redaktor təyin edilmiş, 1973–1975-ci illərdə isə Radioda musiqi redaksiyasının baş redaktoru vəzifəsində çalışmışdır. O, 1975-ci ildə Azərbaycan SSR Bəstəkarlar İttifaqıda məsləhətçi olmuş, elə həmin ildən Azərbaycan Dövlət Filarmoniyasında çalışmağa başlamışdır.
Telman Hacıyev (bəstəkar)

Burada o, 1975–1983-cü ildə Azərbaycan Dövlət Mahnı və Rəqs Ansamblı bədii rəhbəri olmuşdur. 1983-cü ildən Azərbaycan SSR Dövlət Televiziya və Radio Komitəsində işləyən Telman Hacıyev 1983–1984-cü illərdə burada musiqi kollektivlərinin bədii rəhbəri olmuş, 1985-ci ildə Azərbaycan Dövlət Filarmoniyasında işləməyə qayıdaraq 1989-cu ilədək yenidən Dövlət Mahnı və Rəqs Ansamblının bədii rəhbəri işləmiş, 1989–1990-cı illərdə "Tənqid-Təbliğ" Teatrının musiqi direktoru olmuşdur. Telman Hacıyev 5 yanvar 1991-ci il tarixində Bakı şəhərində vəfat etmişdir. Gəncə şəhərində 2 nömrəli musiqili məktəb Telman Haciyevin adını daşıyır. Yaradıcılığı Telman Hacıyevin çoxsaylı dinləyicilərin rəğbətini qazanmış "Lalələr", "Abşeron nəğməsi", "Neft daşları", "Tələbə" və bir çox başqa lirik mahnıları Azərbaycanda çox populyardır. İstedadlı bəstəkar müstəqil yaradıcılıq həyatına mahnı ilə qədəm qoyub.
Telman Hacıyev (bəstəkar)

Daha sonra tamaşaçılar onun müğənnilərin repertuarında müəyyən yer tutan bir çox başqa əsərləri ilə də tanış oldular. Simli kvartetlər, müxtəlif musiqi alətləri üçün süitalar, fortepiano sonataları, simfonik poemalar, musiqili komediyalar, müxtəlif teatrlarda tamaşaya qoyulan dram əsərlərinə və filmlərə musiqilər və s. əsərlər bəstəkarın yaradıcı şəxsiyyətini və özünəməxsus üslubunu aydın və qabarıq şəkildə əks etdirir. Telman Hacı oğlu Hacıyev 1930-cu il iyun ayının 9-da Azərbaycan SSR-in Gəncə (Kirovabad) şəhərində anadan olub. Gələcək bəstəkar ilkin musiqi təhsilini bu şəhərdə alıb; və 1938-ci ildə bu şəhərdəki musiqi məktəbinə daxil olub — əvvəlcə skripka sinfində təhsil alıb, sonra fortepiano sinfinə keçib. 1946-cı ildə keçirilmiş respublika müsabiqəsində iştirakı ona ilk mühüm uğuru qazandırdı və gələcəyə tramplin oldu. T. Hacıyev yaxşı ifa texnikası nümayiş etdirərək və ifa olunan musiqi parçalarını anlayaraq, qarmon ifaçıları arasında birinci yer tutmuşdur.
Telman Hacıyev (bəstəkar)

Münsiflər heyətinin sədri olan Üzeyir Hacıbəyov bu istedadlı gəncin adını vurğulayaraq, ona musiqiyə daha ciddi yanaşmağı və təhsilini Bakıda davam etdirməyi tövsiyə etmişdi. Telman dahi bəstəkarın məsləhətinə əməl edərək Bakı musiqi texnikumunun hazırlıq kurslarına daxil olur, lakin o, Bakıda uzun müddət təhsil almır. Ailə vəziyyətinə görə T. Hacıyev paytaxtı tərk edərək doğma Gəncə şəhərinə (Kirovabad) qayıtmalı olur. Burada o, musiqi texnikumunda, Respublikanın bir neçə musiqiçi nəslini yetişdirmiş P. A. Xruleviçin sinfində xüsusi fortepiano dərslərini davam etdirmişdir. P.
Telman Hacıyev (bəstəkar)

A. Xruleviç bu gəncə musiqi aləminin gözəlliyini — Baxın fəlsəfi baxışlarının dərinliyini, Bethovenin musiqisinin dramatik və gərgin psixoloji məntiqini, Raxmaninovun musiqisinin romantik zirvəsini və emosional əzəmətini aşılamışdır. T. Hacıyev iki il Gəncə musiqi texnikumunda təhsil alır. Yenidən musiqi bəstələmək istəyi onu Bakıya qaytarır; və o, artıq Bakı musiqi texnikumunun Musiqi nəzəriyyəsi və bəstəkarlıq fakültəsinin ikinci kurs tələbəsidir. Onun musiqiyə olan ciddi həvəsi, bəstəkarlığın nəzəri və praktiki əsaslarını öyrənməsi gələcək bəstəkarın iki il ərzində bütün kursu keçməsinə imkan verdi. Həyatının bu dövründə SSRİ Xalq artisti F. Əmirovun ona böyük təsiri olmuş və onun sayəsində T. Hacıyev bəstəkarlıq sənətinə daha fəal şəkildə və əzmlə yiyələnmişdir. T. Hacıyev gözəl pedaqoq, milli musiqi bilicisi Mirzə Mansurovun dərslərində Azərbaycan klassik muğamlarının incəliklərini öyrənmiş və mənimsəmişdir.
Telman Hacıyev (bəstəkar)

Mirzə müəllim milli sənət incilərini böyük bədii zövqlə ifa edirdi və hər bir muğam rəngarəng çalarları ilə musiqinin zəngin və mürəkkəb dünyasını açan özünəməxsus simfoniya kimi səslənirdi. Beləliklə, o, milli musiqi mədəniyyətinin "saf" dəyərlərinə yiyələnirdi. Telmanın musiqiçi kimi inkişafının növbəti mərhələsi onun Üzeyir Hacıbəyov adına Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasına, professor C. Hacıyevin sinfinə daxil olması ilə başlamışdır. Üçüncü kursda T. Hacıyev professor Qara Qarayevin sinfinə keçir, onun rəhbərliyi altında simli orkestr üçün İkinci simli kvarteti, Andante və Şerzo-nu, nəhayət, gənc bəstəkarın diplom işi olan "Fortepiano və orkestr üçün simfonik poema"nı bəstələyir. Telman tələbəlik illərində dərsdənkənar fəaliyyətlərlə çox məşğul olurdu. O, dəfələrlə Konservatoriyanın komsomol katibi və Respublika komsomol qurultayına nümayəndə seçilmişdi.
Telman Hacıyev (bəstəkar)

T. Hacıyev konservatoriyanı bitirdikdən sonra Respublika radiosunun musiqi verilişləri üzrə baş redaktorunun müavini, sonra isə, Azərbaycan televiziyasının musiqi redaksiyasında baş redaktor vəzifələrində çalışmışdır. 1975-ci ildən T. Hacıyev Respublikanın əməkdar kollektivi — Azərbaycan SSR Dövlət Mahnı və Rəqs Ansamblının bədii rəhbəri vəzifəsində çalışıb. Onun rəhbərliyi ilə kollektiv öz repertuarını daim yeniləyir, tez-tez Respublika zəhmətkeşləri qarşısında, müxtəlif şəhərlərdə, kolxozlarda, sovxozlarda çıxış edirdi. Ansambl Ukraynada, Uralda, Qazaxıstanda, Ermənistanda, Özbəkistanda, RSFSR-in bir çox şəhərlərində çıxış etmişdir. Ansamblın SSRİ hüdudlarından kənarda — Belçikada, Avstriyada, İtaliyada, Maltada, Hollandiyada və sair ölkələrdə çıxışlarını xüsusi qeyd etmək olar. Bu, ansamblın bədii rəhbəri T. Hacıyevin böyük xidmətləridir.
Telman Hacıyev (bəstəkar)

T. Hacıyev tələbəlik illərində xeyli sayda kamera-instrumental əsərlər: fortepiano üçün beş prelüdiya, fortepiano üçün Sonatina, skripka və fortepiano üçün simfonik poema, iki simli kvartet, skripka, violonçel və fortepiano üçün trio bəstələmişdir. T. Hacıyevin iki simli kvarteti Azərbaycanın kamera-instrumental bəstəkarlarlıq sənətinə töhfədir. Məharət, çevik dramaturgiya, formadan əminliklə istifadə etmək və polifonik yazı – bütün bunlar gənc bəstəkarın əsas janrlar üzrə düşünülmüş və ciddi işini nümayiş etdirir. T. Hacıyevin tələbəlik illərində bəstələdiyi ən istedadlı əsərlərdən biri də skripka, violonçel və fortepiano üçün triodur. Bu əsərdə canlı, təsirli, coşqun, cəlbedici tematik ideya var. Əsas mövzunun struktur daxilində inkişaf etdirilən və genişlənən polisintetizmi üç subkulminasiyanın mövcudluğuna əsaslanır ki, bunların hər biri yeni bir cümlə üçün məntiqi nəticədir.
Telman Hacıyev (bəstəkar)

Bu mövzunun melodiyası mahnının başlanğıcını muğam improvizasiyası ilə üzvi şəkildə sintez edir ki, bu da inkişafın ilk iki mərhələsində daha aydın ifadə olunur. T. Hacıyevin kamera-instrumental əsərlərinə dair fikirləri yekunlaşdırarkən bəstəkarın üslubunun özünəməxsus cəhətlərini qeyd etmək olar. Azərbaycan xalq musiqisi ənənələri ilə sıx bağlı olan bəstəkarın musiqi dili tələskən olmayan bir üsluba malikdir; bu isə, simfonik poema janrının üstünlük təşkil etməsinə səbəb olan özünəməxsus epizmə gətirib çıxarır. Bəzən ifa milli ornamentin rəngarəng çalarlarını yaradaraq, muğamın inkişaf prinsipi ilə açıq-aşkar əlaqələnir. Instrumental kompozisiyaların melosu mahnıları, ifadəliliyi, emosional "açıqlığı" ilə seçilir. Instrumental kompozisiyalardakı melodik relyef çox çevikdir və "çoxsəsli melodiya"nın xüsusiyyətlərindən qaynaqlanır ("çoxsəsli melodiya" termini S. S. Qriqoryevə aiddir (bax: S. S. Qriqoryev "Rimski-Korsakov melodiyası haqqında" M.1961), "orijinal mənbədən" müxtəlif şaxələrin yaranması ilə nəticələnən canlılığa malikdir.
Telman Hacıyev (bəstəkar)

Musiqi fakturasının polifonizasiyası həm aktiv inkişafın dinamikasını, həm də tembr-faktura ifadəliliyini yaradır. Kamera-instrumental kompozisiyaların harmonik dilindəki ekspressiv məna "fonik-koloristik" akkordlarla yanaşı ciddi klassik konfiqurasiyanı da inkişaf etdirir ("fonik-koloristik" termini V. A. Tsukermana aiddir. Bax, "Musiqi nəzəriyyəsinə dair oçerk və qeydlər", II nəşr, M., 1975.). Gücləndirilmiş və dəyişdirilmiş akkordlar inkişaf strukturları üçün səciyyəvidir (çox vaxt azaldılmış kvinta ilə dominant funksiya). Bəstəkarın musiqi dilinin yuxarıda nəzərdən keçirilən bəzi xüsusiyyətləri müəyyən nəticələrə gəlməyə imkan verir.
Telman Hacıyev (bəstəkar)

Bəstəkarın erkən yaradıcılığında səciyyəvi olan və başqa janrlarda yeni bədii-ekspressiv məna kəsb edən fərqləndirici üslub xüsusiyyətləri yer alır. T. Hacıyev konservatoriyanı bitirərkən onun son layihəsi "Fortepiano və orkestr üçün simfonik poema" olmuşdur. Bu əsərdə bəstəkar orkestrləşmə, tembr dramaturgiyası və musiqi formasına dair öz məharətini nümayiş etdirmişdir. Poetik xüsusiyyətlər, eləcə də epik təhkiyyə prinsipi T. Hacıyev musiqisinin özünəməxsus üslubuna çevrilir. T. Hacıyevin bəstələdiyi mahnı və romanslar Azərbaycan musiqisində bu janra yeni nəfəs gətirmişdir. O, yüzdən çox mahnı və romansların müəllifidir ki, bunların bir çoxu geniş şöhrət qazanmışdır.
Telman Hacıyev (bəstəkar)

Bəstəkarın mahnı yaradıcılığının mövzusu çox rəngarəngdir. Kommunistlər, neftçilər, kosmonavtlar, komsomolçular, BAM inşaatçıları və SSRİ-nin bir çox başqa şanlı zəhmətkeşləri haqqında mahnılar bəstələmişdir. T. Hacıyevin mahnı yaradıcılığı müxtəlif janrları əhatə edir: kütləvi, populyar, estrada. T. Hacıyev kamera-instrumental əsərlərlə yanaşı, mahnılar da bəstələmişdir. Müxtəlif janrların bu təsadüfi yaxınlığı bəstəkar üçün faydalı olmuşdur, çünki onlar bir-birinə qarşılıqlı təsir göstərərək daha da fəallaşmışlar. T. Hacıyevin instrumental əsərlərinin çoxu nəğməyəbənzər, yaddaqalan və əlçatandır.
Telman Hacıyev (bəstəkar)

Instrumental musiqinin səciyyəvi xüsusiyyətləri ilə zənginləşdirilmiş mahnılar və xüsusən də romanslar daha da ifadəlidir. Bəstəkar öz yaradıcılığında əmək mahnılarının rolunu vurğulayır. T. Hacıyev bəstəkar kimi fəaliyyətinə əmək mahnıları ilə başlayıb. Müəllif özünün ilk mahnısı olan "Neftli Daşları"nı (sözləri A. Aslanova aiddir) Azərbaycanın görkəmli neftçilərinə həsr etmişdir. Bəstəkarın qeyd etdiyi kimi, həmin mahnının ilk olaraq Respublikanın xalq artisti Ş. Ələkbərova tərəfindən ifa olunması gənc bəstəkarın həyatında silinməz izlər buraxmışdır. Gözəl müğənninin səsinin yumşaq, mülayim tembri mahnıya heyrətamiz metaforik lirik-qəhrəmanlıq məzmunu bəxş edir.
Telman Hacıyev (bəstəkar)

Yəqin ki, Telmanın bəstəkar kimi yetişməsində ilk mahnının uğuru mühüm rol oynayıb. Əmək mahnılarında bəstəkar Azərbaycan SSR-in görkəmli neftçilərinin ("Xəzər dənizinin neftçiləri"), Baykal-Amur boru kəməri inşaatçılarının ("Baykal-Amur Qovuşur"), Azərbaycanın görkəmli əmək qəhrəmanlarının ("Sayalı", "Şir-Aslan", "Pənah", "Azərbaycan komsomolu", "Ulyanovsk haqqında mahnı", "Tələbəlik illəri", "Tələbəlik", "Ay dostlarım, gəlin" və s.) obrazlarını açır. T. Hacıyev SSRİ kosmonavtlarının qəhrəmanlıqlarını vəsf edən ilk bəstəkarlardandır ("Kommunistlər", "Yer Kürrəsinin ilk elçisinə", "Günəşin qızı"). Sovet kosmonavtikasının 10 illik yubileyi münasibətilə Moskvada, İttifaq Evinin sütunlu zalında SSRİ Xalq Artisti M. Maqomayevin ifasında "Kommunistlər" mahnısı (sözləri bolqar şairi Boyaciyevə aiddir) parlaq təəssürat yaratmışdı. Azərbaycan milli musiqisinin xüsusiyyətləri T. Hacıyevin nəğmələrində (bir çox Azərbaycan mahnılarının melodiyasına xas olan tersiya elementlərinin olması, milli modal əsas) aydın ifadə olunur. Vətən haqqında lirik nəğmənin bariz nümunəsi "Abşeron nəğməsi"dir (sözləri N. Xəzriyə aiddir).
Telman Hacıyev (bəstəkar)

Mahnının sakit və melodik musiqisi sanki yavaş-yavaş və rəvan dalğalanaraq, əziz Xəzərin obrazını yaradır. Lirik mahnının digər bir nümunəsi Xəzərin əzəmətli gözəlliyini, gücünü və qürurunu tərənnüm edən "Xəzər" mahnısıdır (sözləri Y. Həsənbəyə aiddir). Mahnı epik və lirik kantilenaları məharətlə birləşdirərək yumşaq tərzdə səslənir. Bu, Solovyov-Sedoy yaradıcılığının bir sıra ənənələrinin, xüsusən də onun "Moskva gecələri" adlı gözəl mahnısının mümkün təsiri ilə izah edilə bilər. Ümumiyyətlə, "Xəzər" bəstəkarın Vətənə dərin məhəbbəti təcəssüm etdirən ən yaxşı, ürəkdən gələn mahnılarından biridir. Onun vətənə həsr olunmuş əsərləri arasında lirik rəqs quruluşlu bəstələr xüsusi yer tutur və yuxarıda qeyd edilən əsərlərdən fərqli olaraq, bu əsərlər vals və ya aşıq "tərənnüm" ənənələrindən çox, Azərbaycan xalq rəqsləri ilə bağlıdır; bu da onların milli mahiyyətini daha da geniş şəkildə ortaya qoyur.
Telman Hacıyev (bəstəkar)

Bu mahnıların ən məşhur nümunələrindən biri tematik ideyanın parlaqlığı, lirizm və emosional ifadənin sadəliyi ilə valeh edən "Lalələr" mahnısıdır (sözləri A. Aslanova aiddir). Mahnı baharın gəlişi və ilk lalələrin görünməsi ilə bağlı coşğun sevinci ifadə edir. "Lalələr" Azərbaycanın ən populyar kütləvi mahnılarından biridir, Respublikadan kənarda da geniş tanınır. Bu mahnının fonoqram yazısı İstanbulda buraxılmışdır. T. Hacıyevin mahnı yaradıcılığında uşaq mahnıları xüsusi yer tutur. Qeyd edək ki, 1950–1960-cı illər kütləvi uşaq mahnılarının inkişafında yeni mərhələ hesab olunurdu.
Telman Hacıyev (bəstəkar)

Kütləvi uşaq mahnılarının mövzusu ölkənin həyatını müxtəlif aspektlərdən göstərən əhəmiyyətli ictimai-mülki çalarları ehtiva edirdi. 60-cı illərin uşaq musiqisinin yeni cəhəti mövzu və obrazların diapazonunun genişlənməsindən və musiqi dilinin əhəmiyyətli dərəcədə zənginləşməsindən, onun daha müasir və təsirli olmasından, o cümlədən janr və formalarının müxtəlifliyindən ibarət idi. 60-cı illərin sovet musiqisində uşaq musiqisinin müasirliklə əlaqələndirilməsi, uşaqlara müasir musiqi dünyasının tanıdılması və onların həmin dünyanı dərk etmək üçün hazırlanmaları kimi tendensiyalar nəzərə çarpırdı. Bu, sırf musiqi əhəmiyyətindən daha çox məna kəsb edirdi. Söhbət mahiyyət etibarilə müasir dövrə uyğun olan gənc nəslin daha fəal mənəvi-estetik inkişafından gedir, çünki televiziya və radio sovet uşaqlarının maraq dairəsini xeyli dəyişmişdi. T. Hacıyevin bəstələdiyi uşaq mahnıları tematik cəhətdən rəngarəngdir. Onlar ölkə məişətini ("Balaca neftçi"; sözlər R. Zəka), təbiətə məhəbbəti ("Üzüm bağında" və "İt"; sözlər M. Seyidzadə), uşaqların həyatını ("Gizlənpaç", sözlər M. Seyidzadə; "Uşaqlıq"; "Mənə balaca demə", sözlər R. Zəka; "Mən at çapıram", sözlər M. Alyayyev) əks etdirir.
Telman Hacıyev (bəstəkar)

"Balaca neftçi" mahnısı öz parlaqlığı və ifadəliliyi ilə diqqəti cəlb edir. O, ölkənin işgüzar ritmini və öz komandası ilə birlikdə Abşerona şöhrət qazandırmış qəhrəman neftçi atanın övladının qürur hissini əks tdirir. Balaca neftçi isə, atası kimi qəhrəman olmağa can atır və arzulayır. "Mən at çapıram" mahnısı öz canlılığı, parlaqlığı və özünəməxsus təxəyyül və emosiya konteksti ilə oyun-mahnılar arasında seçilir. Uşağın hər bir işdə böyükləri təqlid etmək, cəsarətli, maraqcıl və bacarıqlı olmaq istəyini ifadə edir. Mahnıda sürətli at çaparını təqlid edən bir sıra audio-vizual elementlər var.
Telman Hacıyev (bəstəkar)

T. Hacıyevin mahnıları vokal musiqisinə yeni nəfəs gətirdi. Bu mahnıların dəyəri onların Azərbaycan xalq musiqisi ilə sıx əlaqəsində və onun ayrı-ayrı janrlarının yaradıcılıq baxımından yenidən qiymətləndirilməsində, ənənələrin yaşadılmasında və lad-intonasiya dilinin daim yenilənməsindədir. Azərbaycan SSR Xalq Artisti, Respublika Bəstəkarlar İttifaqının katibi T. Quliyevin T. Hacıyevin mahnıları ilə bağlı fikirləri kifayət qədər maraqlıdır: "Onun istedadının qaynağı nədir? Bu, melodikanın heyrətamiz parlaqlığında, formanın zərifliyində və qavrayışın aydınlığındadır. Onun mahnılarında obrazlılıq, düşüncə ahəngi var, o, kiçik elementlərlə tutumlu, yaddaqalan obrazlar yaratmağı bacarır. "Lalələr", "Tələbəlik illəri", "Abşeron nəğməsi" və sair kimi gözəl mahnılar….
Telman Hacıyev (bəstəkar)

İndi bir çox bəstəkarlar mahnı yazır, amma obrazlı və parlaq mahnılar azdır. Ona görə də, T. Hacıyevin gözəl mahnıları uzun müddət yaddaşlarda yaşayır. T. Hacıyev kimi istedadlı bəstəkar daim mahnı yazmaqda davam etməlidir, çünki mahnı janrı insanlar arasında musiqi sənətinin ən sevimli janrıdır". T. Hacıyevin kamera əsərlərində A. Zeynallının yaradıcılığında yer alan, sonralar Q. Qarayevin, F. Əmirovun, Ə. Məlikovun, Ə. Hüseynzadənin, A. Abbasov, A. Rzayevanın və başqalarının yaradıcılığında özünü daha aşkar büruzə verən psixoloji baxımdan güclü romans xətti davam etdirilir. T. Hacıyevin "Ey gözüm de, görmədinmi?" (sözləri Nizami Gəncəvi), "Unutmamışam" (sözləri R. Rza), "Oxu, sevgilim" (sözləri M. Müşviq) kimi romansları dərin fəlsəfi məzmuna, sağlam psixologizmə malikdir.
Telman Hacıyev (bəstəkar)

"Ey gözüm de, görmədinmi?" romansının dərin fəlsəfi məzmunu həzinlik və musiqinin səmimiliyi ilə birləşir. Gözəl ornamental çalarlar — muğam nəğmələri həzin melodiya ilə sürətlə qovuşur. Digər tərəfdən, resitativin melodiyaya təbii şəkildə sirayət etməsi ona meditasiya təsvirləri ilə bağlı melanxoliyanın bəzi xüsusiyyətlərini bəxş edir. T. Hacıyev üç musiqili komediyanın ("Bizə bir sübut lazımdır", "Əziz vəhşim", "Qayınana"), Qorki adına Gənclər Teatrında, habelə C. Cabarlı adına Gəncə Dram Teatrında səhnələşdirilmiş pyeslərə ("Dan ulduzu", "Şəfiqə") yazılmış musiqilərin, "Universitetin 50 illiyi", "Çiçəklənən Abşeron", "Nizaminin Vətəni", "Naxçıvan" filmlərinə yazılmış musiqilərin müəllifidir. "Qayınana" musiqili komediyası G. Eristavi adına Qori Dövlət Teatrının səhnəsində gürcü dilində tamaşaya qoyulmuşdur.
Telman Hacıyev (bəstəkar)

Tamaşa M. Şamxalovun eyniadlı komediyası əsasında hazırlanmışdır. C. Məmmədovun "Dan ulduzu" musiqili komediyası 3 pərdə və 6 səhnədən ibarət romantik dramdır. Rejissor, Azərbaycan SSR Əməkdar İncəsənət Xadimi Ü. Əliyeva və rəssam Q. Haqverdiyev yüksək romantik pafoslu tamaşa yaratmışlar. Tamaşada Azərbaycanda pambıqyığan maşının ilk qadın sürücüsü olmuş Sosialist Əməyi Qəhrəmanı Sevil Qazıyevanın canlı real obrazı canlandırılır. Tamaşa Qorki adına Gənclər Teatrının səhnəsində böyük uğurla nümayiş etdirilmişdir. Qeyd edək ki, T. Hacıyevin saundtrekləri artıq çoxdan ayrıca əsər kimi dinlənilir.
Telman Hacıyev (bəstəkar)

Məsələn, "Universitetin əlli illiyi" filmindən "Tələbəlik illəri" kimi gözəl bir mahnı, "Nizaminin Vətəni" filmindən "Gəncə" mahnısı bunlara nümunədir. "Bizə bir sübut lazımdır" musiqili komediyası parlaq, ifadəli kompozisiyadır. Hekayədə Sumqayıt şəhərinin zəhmətkeşlərindən bəhs olunur. Ona görə də, teatr tamaşanın premyerasını Sumqayıtda keçirmək qərarına gəlmişdi. İlk tamaşa Səməd Vurğun adına Mədəniyyət Sarayında oldu. "Bizə bir sübut lazımdır" əsəri vokal və instrumental əsərlərin müəllifi olan gənc bəstəkarın musiqi ifaçılığı janrında ilk təcrübəsidir.
Telman Hacıyev (bəstəkar)

Bir çox musiqi janrlarına fəal surətdə müraciət etmiş Telman Hacıyev, öz yaradıcılıq potensialını mahnılarda daha aydın və ciddi şəkildə reallaşdıra bilmişdir. Təsadüfi deyil ki, T. Hacıyevin mahnıları musiqi dilinin canlı obrazlılığına və müasirliyinə, milli folklor nümunələri ilə sıx bağlılığına görə respublikamızdan kənarda da geniş vüsət almışdır. Folklor janrının zənginliyini və orijinallığını, eləcə də, S. Rüstəmov və T. Quliyev kimi görkəmli bəstəkarların ən yaxşı ənənələrini özündə birləşdirən T. Hacıyevin mahnılarının melosları yeni ifadəli intonasiyaları ilə diqqəti cəlb edir. T. Hacıyev Azərbaycan romans və mahnı janrının fakturasına, onun subvokal və təzadlı polifoniya ilə zənginləşməsinə, burada ayrı-ayrı səslərin daha çox fərqləndirilməsinə böyük töhfələr verib. T. Hacıyevin musiqisində poliritm ekspressiv əhəmiyyət kəsb edir və bununla, ritmik dilə xüsusi şıltaqlıq və zəriflik bəxş edir. Üslubun fərdiliyi "Lalələr", "Tələbəlik illəri", "Abşeron nəğməsi", "Xəzər" və bir çox digər gözəl mahnılarda qabarıq şəkildə ifadə olunur.
Telman Hacıyev (bəstəkar)

Folklora olan dərin maraq və yaradıcı münasibət T. Hacıyevin musiqi fəaliyyətinin bap başlanğıcından özünü büruzə verir və bu, təsadüfi deyil! Bəstəkar mükəmməl muğam təhsili almışdır. Onun aşıq musiqisinə qarşı hissləri kifayət qədər maraqlıdır: "Aşıq musiqisi, – deyə T. Hacıyev qeyd etmişdir, – tükənməz bir qaynaqdır, sehirli poeziya və musiqi mənbəyidir. Onun qədim ənənələri var və insan hər dəfə bu sənətdə təzə, ifadəli vasitələr tapır: bu musiqidə həm melodik zənginlik, həm ritmin orijinallığı, həm də poetik yaradıcılığın heyrətamiz genişliyi var". Bəstəkarın yaratdığı kamera-instrumental və simfonik əsərlər ifaçılıq kollektivlərinin repertuarına daim daxil edilir. T. Hacıyevin kvartetlərində Azərbaycan bəstəkarlarının — Q. Qarayevin, F. Əmirovun, C. Hacıyevin musiqilərinin canlı ənənələri aydın şəkildə hiss olunur.
Telman Hacıyev (bəstəkar)

Burada T. Hacıyev polifonik düşüncə formalarını Azərbaycan xalq musiqisinin xüsusiyyətləri ilə çevik şəkildə birləşdirməklə, bu sahədə öz məharətini nümayiş etdirmişdir. Onun bir çox kamera-instrumental və simfonik əsərlərinin melodik dili mahnıya bənzəyir, emosional ifadənin "açıqlığı" və qavrayışın asanlığı ilə seçilir. Bəstəkarın harmonik dilində onun fərdi üslubuna, tərzinə və obrazlı düşüncəsinə xas olan çoxsaylı maraqlı və özünəməxsus elementlər yer alır: burada həm milli musiqinin xüsusiyyətlərini, həm də sovet musiqisinin xarakterik xüsusiyyətlərini görmək olar. Bəstəkarın faktura axtarışlarında özünəməxsus məqamlar çoxdur: xüsusən, hər biri fərqlənən müstəqil cizgilərlə seçilən "çoxqatlı" fakturanı qeyd etmək lazımdır. T. Hacıyevin musiqisi hər zaman bəstəkarların plenum və qurultaylarının konsert proqramlarında yer alıb. Belə ki, D. Şostakoviç Azərbaycan Bəstəkarlarının I Qurultayında T. Hacıyevin musiqisini qiymətləndirmiş, "Fortepiano üçün sonatina"nın maraqlı konsepsiyasını qeyd etmişdir.
Telman Hacıyev (bəstəkar)

Azərbaycan Bəstəkarlarının III Qurultayında kamera orkestri üçün Anatde və Şerzo böyük uğurla ifa olunmuşdur. T. Hacıyevin mahnıları müxtəlif ifaçılıq kollektivlərinin repertuarına daxil edilmişdir. Bundan əlavə, bir çox istedadlı ifaçılar bu mahnılara müraciət edirlər. Məsələn, onun mahnılarını SSRİ xalq artistləri R. Behbutov, M. Maqomayev, Z. Xanlarova, L. İmanov, B. Zakirov ifa etmişlər. T. Hacıyevin musiqisi SSRİ xalq artisti, bəstəkar F. Əmirov tərəfindən yüksək qiymətləndirilmişdir: "T. Hacıyev Respublikamızın istedadlı bəstəkarlarındandır. Onun musiqisi müxtəlif obrazlı elementlərlə bizi cəlb edir.
Telman Hacıyev (bəstəkar)

Bir tərəfdən tükənməz nikbinlik, mənəvi saflıq, gənclik, digər tərəfdən — həzinlik, heyrətamiz lirizm, xoş niyyətli yumor. Bəstəkarın mahnılarının milli musiqi ilə bilavasitə bağlı olan, tərzinin özünəməxsusluğu ilə seçilən təzə melodik dilini xüsusilə qeyd etmək istərdim. Onun mahnılarında müasirlik, həyat eşqi, canlılıq kimi yaxşı keyfiyyətlərin olması çox vacibdir. Onlar sentimentalizm və melanxoliyadan kənardır. Onun mahnıları həyata, işığa səsləyir…". T. HACIYEVİN ƏSAS ƏSƏRLƏRİNİN SİYAHISI 1954 — Beş fortepiano prelüdiyası.
Telman Hacıyev (bəstəkar)

1954 – Piano üçün sonata. 1955 — Vokal və piano üçün dörd romans. 1955 — Skripka və fortepiano üçün simfonik poema. 1956 — Piano, skripka və violonçel üçün trio. 1957 — Simli Kvartet N 1. 1957–1958 — Astronavtlar haqqında silsilə mahnılar.
Telman Hacıyev (bəstəkar)

1960 — Müxtəlif mövzularda mahnılar. 1962 — Piano və simfonik orkestr üçün poema. 1963 — Xor üçün iki kompozisiya. 1963 — İki radio tamaşası üçün musiqi. 1964 — Uşaq tamaşalarının iki silsiləsi. 1964 — Estrada orkestri üçün əsərlər.
Telman Hacıyev (bəstəkar)

1965 — Simli Kvartet N 2. 1965 — Andante və Şerzo kamera orkestri üçün. 1965 — "Şəfiqə" (C. Cabarlı adına Gəncə (Kirovabad) Dövlət Dram Teatrı) tamaşasına musiqi. 1966–1967 — "Bizə bir sübut lazımdır" musiqili komediyası (Ş. Qurbanov adına Azərbaycan Dövlət Musiqili Komediya Teatrı). 1967 — C. Məmmədovun "Dan ulduzu" tamaşasına musiqi (Qorki adına Gənclər Teatrı) 1967 — "Çiçəklənən Abşeron" musiqi partiturası. 1969 — "Nizaminin Vətəni" musiqi partiturası.
Telman Hacıyev (bəstəkar)

1969 — "Universitetin 50 illiyi" musiqi partiturası. 1969 — "Naxçıvan" partiturası. 1970–1971 – "Əziz vəhşim" musiqili komediyası (Ş. Qurbanov adına Azərbaycan Dövlət Musiqili Komediya Teatrı). 1971–1978 — Gənclər üçün çoxlu sayda mahnılar. 1974 — "Qayınana" musiqili komediyası (Q. Eristavi adına Qori Dövlət Teatrı). 1979–1980 — Gənclik haqqında mahnılar silsiləsi (15); sözləri F. Qoca və B. Vəziroğlu.
Telman Hacıyev (bəstəkar)

1980 — N. Xəzrinin sözlərinə romanslar silsiləsi (4). 1980 — Əmək qəhrəmanlarına həsr olunmuş romanslar silsiləsi: F. Qoca və G. Fəzlinin sözlərinə (10). 1981 — F. Qocanın sözlərinə yazılmış mahnılar silsiləsi (8). 1981 — Mahnı və Rəqs Ansamblı üçün süita. Telman Hacıyev, müəllif İmruz Əfəndiyeva Məmmədsadiq qızı. Redaktor — prof. Z. C. Bağırov Nəşriyyat firmasının redaktoru Ə. Musayev, Rəssam Q. Hacıyev, Bədii redaktor Z. Həsənova.
Telman Hacıyev (bəstəkar)

R. Zəka) Kür boyunda (söz. G. Fəzli) Qardaşdır ellərimiz Qəlbimə bahar gəlir Qonşuların qızları (söz.) Qonşu olmaq istəmirəm (söz. Qasım Qasımzadə) Lalələr (söz. Aslan Aslanov) Mənim arzularım Mənim baharım Mən sənin ürəyini oxuyuram (söz. B. Vəziroğlu) Mübarək deyin!..
Telman Hacıyev (bəstəkar)

/ Elçi gəlmişik (söz. F. Qoca) Müəllim ömrü (söz. B. Vəziroğlu) Nazlı qız (söz. F. Qoca) Nərgiz / Təkliyimə od düşər / Məzəli mahnı (söz. F. Qoca) Nərgizim / Güllər gözəli (söz. F. Qoca) Oynadı qızlar (söz.
Telman Hacıyev (bəstəkar)

Sabir Cümşüd) Pionerlər marşı Rus xalqına eşq olsun! (söz. Rəsul Rza) Sevən baxışlar Səni haylaram (söz. F. Qoca) Sənin üçün (söz. B. Vəziroğlu) Səyalı (söz. F. Qoca) Təbrik mahnısı / Təzə il Tək yaranmısan (söz.
Telman Hacıyev (bəstəkar)

Faiq Bağırzadə) Tələbəlik illəri / Tələbə (söz. C. Novruz) Üç qardaş (söz. F. Qoca) Vətən süitası (söz. F. Qoca)Kompozisiyaları: 2 №-lı simli kvartet Fortepiano üçün sonatina Fortepiano və orkestr üçün Poema Skripka və fortepiano üçün poema Telman Hacıyev 14 mart 1969-cu ildə ailə qurmuşdur. Atası — Hacıyev Hacı Vəli oğlu, 1903-cü il (Bakı Dövlət Universitetinin Coğrafiya Kafedrasının müdiri, dosent) Anası — Hacıyeva Böyükxanım Ağa qızı, 1910-cu il (Gəncə Şəhər İcraiyyə Komitəsinin katibi) Qardaşı — Hacıyev Tarik Hacı oğlu, 1928-ci il (Respublikanın baş geoloqu, Azərbaycan SSR Geologiya İnstitutunun direktoru) Bacısı — Hacıyeva Fəridə Hacı qızı, 1940-cı il (Azərbaycan İqtisad Universitetinin Təbiət Elmləri Kafedrasının baş müəllimi) Həyat yoldaşı — Hacıyeva (Abdullayeva) Sevda, 1943-cü il Qızı — Hacıyeva Lalə, 1970-ci il Oğlu — Hacıyev Anar, 1972-ci il
Abdulla Allahverdiyev

Abdulla Museyib oğlu Allahverdiyev (23 may 1941, Odessa – 14 aprel 2023, Türkiyə) — Azərbaycan sabiq daxili işlər naziri, Bakı Şəhər Baş Polis İdarəsinin sabiq rəisi. Abdulla Museyib oğlu Allahverdiyev 23 may 1941-ci il tarixində Ukrayna Sovet Sosialist Respublikasının Odessa şəhərində doğulmuşdur. O, 1958-ci ildə Dağ Kəsəmən kənd orta məktəbində, daha sonra isə Azərbaycan Politexnik İnustitunun Avtomobil nəqliyyatının istismarı fakültəsində təhsil almışdır.Abdullah Allahverdiyev 1964-cü ildən 1974-cü ilədək Azərbaycan SSR Daxili İşlər Nazirliyinin mərkəzi aparatında və Azərbaycan SSR Dövlət Avtomobil Müfəttişliyi Xidmətində məsul vəzifələrdə çalışmışdır. O, 1974–1979-cu ilədək Azərbaycan SSR Dövlət Avtomobil Müfəttişliyinin Əlahiddə Yol Nəzarət Diviziyonunun komandiri olmuş, 1979–1981-ci illərdə isə Azərbaycan SSR Daxili İşlər Nazirliyinin avtomobil təsərrüfatına rəhbərlik etmişdir.Abdullah Allahverdiyev 1981–1983-cü illərdə Moskvada SSRİ Daxili İşlər Nazirliyinin Akademiyasında təhsil almış, oranı fərqlənmə ilə bitirərək hüquqşünas ixtisası və milis podpolkovniki rütbəsi almışdır. O, Bakı Xüsusi Orta Milis Məktəbinin rəisi, sonra idarə rəisi vəzifəsində işləmişdir.Abdullah Allahverdiyev 1988–1990-cı illərdə Bakı Şəhər Milis İdarəsinin rəis müavini, 1990–1991-ci illərdə isə nazirliyin hərbi səfərbərlik şöbəsinin rəis müavini vəzifəsində çalışmışdır. 1992-ci ildən isə Bakı Şəhər Baş Polis İdarəsinin rəisi vəzifəsinə təyin olunmuşdur.Abdullah Allahverdiyevə 1989-cu ildə polkovnik, 1992-ci ildə isə general-mayor rütbəsi verilmişdir.Abdulla Allahverdiyev 1993-cü ilin aprelin 16-dan iyunun 17-dək Azərbaycanın daxili işlər naziri vəzifəsini daşımışdır. Ondan sonra Rövşən Cavadov daxili işlər naziri vəzifəsini icra etmişdir.Abdulla Allahverdiyev 14 aprel 2023-cü il tarixində Türkiyədə müalicə aldığı xəstəxanada ölmüşdür. Ağstafa rayonu Dağ Kəsəmən kəndində dəfn olunubAbdulla Allahverdiyev Sovet İttifaqı Qəhrəmanı Müseyib Allahverdiyevin oğludur.
Osmanlı sülaləsi

Osmanlı sülaləsi, Osmanlı imperiyasını təqribən 600 il idarə edən xanədandır. Osmanlılar, Osmanoğulları, Âl-i Osman və Hanədan-ı Âl-i Osman olaraq da bilinir. Sülalə adını, Osmanlı bəyliyinin qurucusu olan Osman Qazidən alıb. Osmanlı sülaləsinin 1299-cu ildə başlayan idarəsi, 1922-ci ildə Ankara Hökuməti ləğv etmişdir. Osmanlı xanədanı Oğuzların Qayı boyuna mənsub idi. Bir uc bəyliyi olaraq tarix səhnəsinə çıxışından etibarən lazım olan dini, ictimai və iqtisadi dəyişiklikləri etməkdən çəkinməyən Osmanlı bəyliyi qısa bir müddət içərisində köklü bir dövlət halına gəldi. Dövrünün şərtlərinə görə çox qısa deyilə biləcək zamanda tarixin əksini dəyişdirəcək qədər böyüyən bu dövlətin inkişafını sadə və əsaslı təsadüflərlə izah etməyə çalışmaq mümkün deyildir. Osmanlı dövlətinin əsası 1299-cu ildə müasir Türkiyənin Biləcik əyalətinin Söğüt şəhərində Osman bəy tərəfindən Osmanoğulları bəyliyi kimi qoyulmuşdur.