LocalDoc/ldquad_v2_retrieval-reranked huggingface dataset:
Saib Təbrizi

Saib Təbrizi (1592, Təbriz – 1676, İsfahan) — XVII əsrdə yaşamış, mənşəcə Azərbaycan türklərindən olan, Azərbaycan türkcəsi və fars dilində yazıb-yaradan klassik Azərbaycan ədəbiyyatının ən tanınmış nümayəndələrindən biri. Mirzə Məhəmməd Əli Saib Təbrizi 1601-ci ildə Təbriz şəhərində doğulmuş və ibtidai təhsilini də burada almışdır. Atası Mirzə Əbdürrəhim tacir idi və məşhur təzkirəçi Nəsrabadinin yazdığına görə, dərin etibar qazanmışdı. Ata babası Şəms əd-Din Məhəmməd Təbrizi bütün şərq dünyasında "Qələmi şirin" adı ilə tanınmış çox mahir xəttat idi. XVI əsrin axırlarında, I Şah Təhmasibin zamanında Təbriz osmanlılar tərəfindən işğal olunmuşdu. Şəhər azad edildikdən sonra I Şah Abbas bir çox təbrizliləri İsfahana köçürür. Saibin atası da köçürülənlərin arasında idi. Saib öz təhsilini və poetik fəaliyyətini İsfahanda davam etdirir.
Saib Təbrizi

O, dövrün görkəmli alimlərindən Kaşi və Şəfaidən dərs alır. Təhsilini bitirəndə artıq onu İsfahanda savadlı ziyalı və istedadlı şair kimi yaxşı tanıyırdılar. Bundan sonra Saib dövrünün ənənələrinə uyğun olaraq, təhsilini səyahətlərdə davam etdirir. O, Məkkə və Mədinə ziyarətində olur, buradan da Osmanlıya gedir. Burada o, ölkənin tanınmış şair və alimləri ilə tanış olur, yaradıcılıq söhbətləri aparır. Az sonra yenidən İsfahana qayıdan Saib burada soyuq qarşılandığından 1625-ci ildə Hindistana gedir.
Saib Təbrizi

Yolüstü Kabula dönür. Kabul hökmdarı, şeir aləmində Zəfərxan təxəllüsü ilə tanınan Mirzə Əhsənulla Nəvvab Saibi əziz bir dost kimi qarşılayaraq, öz sarayında qonaq saxlayır. 1630-cu ildə Zəfərxan Saibi də özü ilə birlikdə moğol hökmdarı Şahcahanın sarayına aparır. (Şahcahan sonralar bütün dünyada öz arvadının şərəfinə tikdirdiyi Tac Mahal məqbərəsi ilə tanınıb.) Sarayda Saib görkəmli həkim və şair, Azərbaycan türkcəsində yazılmış məşhur "Vərqa və Gülşa" poemasının müəllifi Məsihi ilə rastlaşır. Məsihi burada şahın həkimi kimi çalışırdı.
Saib Təbrizi

Bir çox təzkirəçilərin Məsihini Saibin tələbəsi hesab etmələrinə baxmayaraq onların dostluğu hər iki şairin yaradıcılığına müsbət təsir edir və uzun müddətli olur. Saib Məsihinin yaradıcılığını yüksək qiymətləndirir və onun ölümündən sonra dostunun "Divan"ının ilk tərtibçilərindən olur. Təzkirəçi Mirzə Tahir Nəsrabadinin yazdığına görə, Saibin evində Məsihinin on "Divan"ı varmış. Saib Təbrizinin atası onun dalınca Hindistana gəlib, İsfahana aparmaq üçün icazə istəyir. 1633-cü ildə artıq Kəşmir hökmdarı olan Zəfərxan Sahibin vətənə dönmək arzusunu yerinə yetirir, lakin bir sıra səbəblər ucundan şair İsfahanda çox duruş gətirə bilmir və yenə səyahətə yollanır. O, Məşhəd, Qum, Qəzvin, Yəzd, Ərdəbil şəhərlərini gəzərək yenidən İsfahana dönür.
Saib Təbrizi

Bu dəfə II Şah Abbas (1642–1666) şairi ehtiramla qarşılayır və sarayına dəvət edir. Saib sarayda məlik-üş-şüəra – şairlərin başçısı olur. O, burada lirik qəzəllər və qəsidələr yaradır. Saib Təbrizi İran tədqiqatçılarının "İsfahan üslubu" adlandırdıqları yeni poetik cərəyan yaradır. Qeyd olunmalıdır ki, Hindistanda onu farsdilli poeziyanın "Hindistan məktəbi"nin banisi kimi tanıyırlar. Sarayda ikən Saib öz qəsidə və epik əsərlərində şahın hərbi hünərlərini tərənnüm edir.
Saib Təbrizi

"Qəndəharnamə" poeması bunların arasında bədii dəyərinə görə xüsusi yer tutur. Bu poema II Şah Abbasın Əfqanıstan yürüşünə və 1649-cu ildə Qəndəharı tutmasına həsr olunub. Şah Süleyman (1666–1694) hakimiyyətə gəldikdən sonra sarayda Saibə münasibət pis tərəfə doğru ciddi surətdə dəyişməyə başlayır və o, sarayı tərk edir. Saib ömrünün son on ilini öz əsərlərinin sistemləşdirilməsinə və qaydaya salınmasına həsr edir. O, öz şeirlərini mövzular üzrə ayıraraq, "Miratül-camal", "Arayişe-nigar" və "Vacibül-hifz" adlı toplular təşkil edir. Saib böyük bir poetik irs qoyub getmişdir.
Saib Təbrizi

Məşhur çex alimi Yan Ripka belə hesab edir ki, Hafiz Şirazi və Sədidən sonra Saib Təbrizi ən parlaq şairdir. Akademik Krımskinin dediyinə görə, Saib XVII əsr İran şairlərinin ustadıdır. Akademik Bertels onu öz əsrinin Hafizi sayır. Görkəmli hind alimi Şibli Nemani Saibi İran şerinin son böyük şairi adlandırır. Saibi həm Azərbaycan, həm İran, həm də Hindistan öz şairi hesab edir. Saib Təbrizi Xarici keçidlər Saib Təbrizinin seçilmiş əsərləri.
Maddə və sahə zərrəcikləri

Maddə və sahə zərrəcikləri aşağıdakılardır: Maddə və sahə zərrəcikləri - maddəni təşkil edən əsas zərrəciklər elektronlar, protonlar və neytronlardır. Elektron - təbiətdə ən kiçik sükunət kütləsinə (9,1·10-31kq) və mənfi elektrik yükünə malik zərrəcikdir. Elektronu 1897-ci ildə ingilis alimi C.Tomson kəşf etmişdir. Proton - müsbət yüklü zərrəcik olub (onun yükü mütləq qiymətcə elektron yükünə bərabərdir və 1,6·10-19Kl-dur) atom nüvəsini təşkil edən zərrəciklərdən biridir. Protonun sükunət kütləsi elektronun kütləsindən ≈1836 dəfə böyük olub 1,673·10-27kq-dır və 1919-cu ildə ingilis alimi E.Rezerford kəşf etmişdir.
Maddə və sahə zərrəcikləri

Neytron - elektrik cəhətdən neytral zərrəcik olub, kütləsi elektronun sükunət kütləsindən ≈1839 dəfə böyükdür(1,675·10-27kq)və nüvəni təşkil edən zərrəciklərdən biridir. Atom nüvəsi - güclü qarşılıqlı təsir hesabına protonlarla neytronlar arasında yaranan və atomun kütləsini əsasən özündə saxlayan əlaqəli sistemdir. Atom - müsbət yüklü nüvədən və onun ətrafında hərəkət edən mənfi yüklü elektronlardan ibarət mürəkkəb əlaqəli sistemdir. İon - elektron itirmiş(və ya əlavə olaraq qazanmış)atomdur. Molekul - maddənin kimyəvi xassələrini özündə saxlayan ən kiçik hissəcik olub, iki və daha çox atomdan ibarət mürəkkəb əlaqəli sistemdir.
Maddə və sahə zərrəcikləri

Molekul termini latınca moles-kütlə və kula-kiçik söz birləşmələrindən yaranaraq kiçik kütlə mənasını daşıyır. Bu sözü elmə ilk dəfə fransız alimi P.Qassendi gətirmişdir. Məsələn, hidrogen molekulu (H2) iki hidrogen atomundan,su molekulu, (H2O)iki hidrogen və bir oksigen atomundan təşkil olunmuşdur. Sahə zərrəcikləri - qravitonlar,fotonlar və qlüonlardır. Bu zərrəciklərin sükunət kütləsi və elektrik yükləri yoxdur.
Maddə və sahə zərrəcikləri

Qraviton - qravitasiya sahəsinin qarşılıqlı təsirini daşıyan zərrəcik olub kütləyə malik olan bütün cisimlər arasında qarşılıqlı cəzb etməni təmin edir. Foton - elektromaqnit sahəsinin zərrəciyi olub elektromaqnit qarşılıqlı təsirini ötürülməsini təmin edir. Fotonun mövcudluğunu ilk dəfə 1900-cü ildə alman alimi M.Plank nəzəri yolla əsaslanmışdır. Plank bu hissəcikləri kvantlar, Albert Eynşteyn isə fotonlar adlandırmışdır. Qlüon - nüvə sahəsinin zərrəciyi olub nüvəni təşkil edən kvaklar arasında qarşılıqlı təsiri daşıyır.
Şeyx Sənan (dram)

Şeyx Sənan (azərb. Şeyx Sənan / شیخ صنعان) — məşhur Azərbaycan şairi və dramaturqu Hüseyn Cavidin 1914-cü ildə yazdığı dram əsəri, dörd pərdəli faciə. Qısa məzmun Əsər sufi şeyxi Sənanın gürcü-xristian qızına duyduğu eşqi təsvir edir. Dahi dramaturq Hüseyn Cavidin yazdığı "Şeyx Sənan" mənzum dramı müsəlman şeyxi Sənan və xristian gürcü qızı Xumar (Tamar) arasındakı sevgidən bəhs edir. Əsər 1912–1914-cü illərdə Cavidin Tiflis və Naxçıvanda yaşadığı dövrlərdə yazılıb.
Şeyx Sənan (dram)

Kitab kimi 1917-ci ildə çap olunmuşdur, bundan əvvəl müxtəlif qəzetlərdə işıq üzü görmüşdür. Şeyx Sənan böyük bir şəxsiyyət kimi sayılır, seçilir, müəyyən bir kütləyə rəhbərlik edərək Kəbəyə yola düşür, məqsəd isə islamı ayaqda saxlamaqdır. Eyni zamanda qadından qorxan Sənan hər bir şərin səbəbini qadında görür. Səbəb isə qadınları sevməməyi deyil, əksinə qadın qarşısında acizliyidir. Tiflisdə yuxusunda gördüyü gürcü qızı Xumara rast gəlir.
Şeyx Sənan (dram)

Xumara görə o dinindən, əqidəsindən, məqsədindən, yoldaşlarından üz döndərir. Xumar isə Sənana görə ölüm ayağında anasına verdiyi andı pozur. O söz vermişdi ki, ərə getməyəcək, monastıra yerləşəcək. Sənan papasın "içiniz bu şarabı öyleyse" sözündən sonra Xumara olan eşqinə görə şərabı içir, papas: "pək gözəl Şeyxim al, al şu xaçı da as" deyir. Sənan heç tərəddüt etmədən xaçı asır və o bununla Xumarın eşqinə görə hər şeyə hazır olduğunu sübut edir.
Şeyx Sənan (dram)

Tamaranın atası Platon ona 2 il domuz (donuz) otarmalı olduğunu söyləyir. Sənan razılaşır, 2 il tam donuz otarır, eşqindən məcnun olan Sənan anlayır ki, Platon öz qızını bir müsəlmanə yar etmək istəmir, çıxıb gedir. Xumar da onun ardınca gedir. Birləşirlər amma… ölüm onları bu həyatdan ayırdıqdan sonra birləşirlər… Personajlar Şeyx Kəbir — fəzilət və irfan ilə, irşad və ictihad ilə məşhur, ağsaqqal və nurani bir mürşid Şeyx Əbuzər — Şeyx Kəbirin ailəsinə məhrəm, ev işlərinə nəzarət edən edən bir ixtiyar Zəhra — Şeyx Kəbirin qızı Əzra — Zəhranın rəfiqəsi, Şeyx Əbuzərin qızı Şeyx Sənan — 30 yaşınnda xoşsima bir tələbə Şeyx Hadi, Şeyd Sədra, Əbülüla — Şeyx Sənanın yaxın dostları Şeyx Mərvan — təkgözlü, ortayaşlı bir şəxs Şeyx Nəim -Şeyx Mərvanın məsləkdaşı Şeyx Əbülləhyə, Şeyx Cəfər — orta yaşlı, iki zahidməslək dost. Oğuz, Özdəmir — iki gürbüz dəliqanlı Dərviş — nurani bir ixtiyar Xumar (Tamara) — olduqca gözəl və məsum ruhlu bir gürcü qızı Nina — Xumarın rəfiqəsi Anton, Simon — iki yaraşıqlı dəliqanlı Platon — Xumarın babası Serqo — Platonun xidmətçisi Papas — sağlam bədənli, mühib simalı bir keşiş Əkbərov, Z. Hüseyn Cavidin "Şeyx Sənan" faciəsi.
Şeyx Sənan (dram)

Xarici keçidlər Hüseyn Cavidin "Şeyx Sənan" faciəsi Arxivləşdirilib 2013-07-02 at the Wayback Machine Azər Turan. Hüseyn Cavid. Ənənə. İrfan və milli məqamlar. Arxivləşdirilib 2016-03-04 at the Wayback Machine "Şeyx Sənan" teatr tamaşası (2009) Məmmədəli Əliyev — "Şeyx Sənan" tamaşasından "Kor ərəbin mahnısı" -musiqi: Fikrət Əmirov
Azərbaycan Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi

Azərbaycan Respublikası Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi — Azərbaycanda kənd təsərrüfatı sahəsində dövlət siyasətini formalaşdıran və həyata keçirən müvafiq icra hakimiyyəti orqanı. Azərbaycan Respublikası Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 23 oktyabr 2004-cü il tarixli Sərəncamı ilə yenidən təşkil edilmişdir. Nazirlik Azərbaycan Respublikasında kənd təsərrüfatı məhsullarının istehsalı və emalı, istehsalçılara zəruri xidmətlərin göstərilməsi, torpaqların səmərəli istifadəsi də daxil olmaqla aqrar bölmədə dövlət siyasətini işləyib hazırlayan və onu gerçəkləşdirən, normativ hüquqi və iqtisadi tənzimlənməni həyata keçirən, fitosanitar və baytarlıq sahələrində xidmətlər göstərən mərkəzi icra hakimiyyəti orqanıdır. 1918-ci il may ayında Azərbaycan Milli Şurası Demokratik Respublikanın ilk hökumətinin tərkibində Əkinçilik və Əmək Nazirliyi, 1918-ci ilin oktyabrında Dövlət Əmlakı və Əkinçilik Nazirliyi və 1920-ci ildə yaradılan Dövlət Torpaq Komissarlığı adları altında 1946-cı ilədək fəaliyyət göstərmişdir. 1946-cı ilin yanvarında Torpaq Komissarlığı Əkinçilik Nazirliyinə, həmin ilin fevralında Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinə çevrildi. Nazirlər Sovetinin 15 fevral 1947-ci il tarixli qərarı ilə Texniki Bitkilər Nazirliyi Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin tərkibinə daxil edildi.
Dünya Azərbaycanlılarının Qurultayı

Dünya Azərbaycanlılarının Qurultayı — Xaricdə yaşayan azərbaycanlıların müstəqil Azərbaycan Respublikası ilə əlaqələrinin daha da möhkəmləndirilməsi, dünya azərbaycanlıları arasında birliyin və həmrəyliyin təmin olunması, habelə Azərbaycan icmaları, cəmiyyət və birliklərinin fəaliyyətinin gücləndirilməsi və əlaqələndirilməsi ilə bağlı məsələlərin müzakirə edildiyi ən yüksək səviyyəli tədbir. Dünya Azərbaycanlılarının I Qurultayı Ümummilli Lider Heydər Əliyevin təşəbbüsü ilə 2001-ci ildə, II qurultay Prezident İlham Əliyevin Sərəncamına əsasən 2006-cı ildə, III qurultay 2011-ci ildə, IV qurultay 2016-cı il, V qurultay isə 2022-ci ilin aprelində keçirilib. İlk təşəbbüs Dünya Azərbaycanlılarının Qurultayının çağırılması ilə bağlı ilk təşəbbüs 1992-ci ildə olmuşdur. "Dünya azərbaycanlılarının qurultayının çağırılması haqqında" Azərbaycan Respublikasının o zamankı Prezidentinin 24 dekabr 1992-ci il tarixli, 255 nömrəli Sərəncamına əsasən Bakıda dünya azərbaycanlılarının qurultayının çağırılması qərara alınmışdır. Həmin Sərəncamla Dünya azərbaycanlılarının qurultayını keçirmək üçün ö dövrkü, Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Əbülfəz Elçibəyin sədrliyi ilə Təşkilat Komitəsi yaradılmışdır. "Dünya azərbaycanlılarının qurultayını keçirmək üçün yaradılmış təşkilat komitəsinin tərkibinə əlavələr edilməsi haqqında" Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 30 yanvar 1993-cü il tarixli, 293 nömrəli Sərəncamına əsasən Təşkilat Komitəsinin tərkibinə əlavələr edilmişdir. Lakin qurultay baş tutmamışdır.
Dünya Azərbaycanlılarının Qurultayı

Ulu Öndər Heydər Əliyevin 23 may 2001-ci il tarixli, 725 nömrəli Sərəncamına əsasən "Dünya azərbaycanlılarının qurultayının çağırılması haqqında" 24 dekabr 1992-ci il tarixli, 255 nömrəli və "Dünya azərbaycanlılarının qurultayını keçirmək üçün yaradılmış Təşkilat Komitəsinin tərkibinə əlavələr edilməsi haqqında" 30 yanvar 1993-cü il tarixli, 293 nömrəli sərəncamları qüvvədən düşmüş hesab edilmişdir. Bütün qurultaylar Dünya Azərbaycanlılarının I Qurultayı 2001-ci ilin noyabrında Bakı şəhərində keçirilmişdir. "Dünya Azərbaycanlılarının I Qurultayının keçirilməsi haqqında" Azərbaycan Respublikasının Ümummilli Lideri Heydər Əliyevin 23 may 2001-ci il tarixli, 724 nömrəli Sərəncamına əsasən 2001-ci il noyabr ayının 9-10-da Bakı şəhərində keçirilmişdir. Qurultayda Dünya Azərbaycanlılarının Əlaqələndirmə Şurasının üzvləri müəyyənləşdirilmiş və Heydər Əliyev Şuranın sədri seçilmişdir.Qurultay xaricdə yaşayan azərbaycanlıların ümumi məqsəd, vahid azərbaycançılıq ideyası ətrafında birləşməsi yolunda mühüm əhəmiyyət kəsb etmiş, diaspor hərəkatının tarixində keyfiyyətcə yeni mərhələnin - quruculuq və təşkilatlanma mərhələsinin əsasını qoymuşdur. Qurultay nümayəndələrinin təklifləri nəzərə alınaraq, disaporla iş sahəsində dövlət siyasətinin həyata keçirilməsini təmin etmək üçün Xarici Ölkələrdə Yaşayan Azərbaycanlılarla İş üzrə Dövlət Komitəsi yaradılmışdır. 2002-ci ilin dekabrında qəbul olunmuş "Xarici ölkələrdə yaşayan azərbaycanlılarla bağlı dövlət siyasəti haqqında" qanun bu sahədəki prioritet istiqamətləri və hüquqi prinsipləri müəyyən etmişdir.Dünya Azərbaycanlılarının II Qurultayına ümumilikdə 1231 nümayəndə seçilmişdir. Qurultayda 49 xarici ölkədən 593 nümayəndə və 388 nəfər qonaq iştirak etmişdir.
Dünya Azərbaycanlılarının Qurultayı

Qəbul edilən sənədlər arasında qurultayın ümumi müraciəti, qurultayın dünya azərbaycanlılarına, Dağlıq Qarabağ münaqişəsi ilə bağlı xarici ölkə parlamentlərinə müraciətləri də var. Qurultayda Azərbaycan Respublikasının bütün bölgələrindən olan nümayəndələr də iştirak etmişdir. Azərbaycan Respublikasının dövlət və hökumət strukturları, qeyri-hökumət təşkilatları, elm, təhsil, mədəniyyət və digər yaradıcı qurumlar və siyasi partiyalardan 677 nümayəndə və 405 qonaq qurultayda iştirak etmişdir. Qurultaya ümumilikdə 13 ölkənin parlamentindən 37 deputat qatılmışdır. Azərbaycan xalqının tarixində mühüm əhəmiyyətə malik olan bu qurultayın işini 21 xarici ölkədən 37 nəfər, eyni zamanda, respublikamızda fəaliyyət göstərən kütləvi informasiya vasitələrinin 163 nümayəndəsi işıqlandırmışdır. Bu mötəbər tədbirdə xarici ölkələrdən nümayəndə və qonaq qismində 102 nəfər gənc iştirak etmişdi.Həmçinin Dünya Azərbaycanlıları Əlaqələndirmə Şurasının fəaliyyətinin yenidən təşkili ilə bağlı məsələ səsverməyə çıxarılaraq qəbul edilib. Qurultay Şuranın fəaliyyətini davam etdirmək barədə qərar qəbul edib.
Dünya Azərbaycanlılarının Qurultayı

Şuranın tərkibində Rəyasət Heyəti ləğv olunaraq, İcra Katibliyi yaradılıb. Azərbaycan prezidenti İlham Əliyev yenidən Dünya Azərbaycanlıları Əlaqələndirmə Şurasının sədri, Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsinin sədri Nazim İbrahimov isə icra katibi seçilib. Əlaqələndirmə Şurası üzvlərinin sayı 107-dən 115-ə çatdırılıb. IV Qurultay Dünya Azərbaycanlılarının IV Qurultayı 2016-cı il 3–4 iyun tarixində Bakı şəhərində keçirilmişdir. Dünya Azərbaycanlılarının IV Qurultayında 49 ölkədən 500-dən çox diaspor nümayəndəsi və qonaq iştirak etmişdir. Qonaqların içərisində xarici ölkələrin Azərbaycana dost münasibətilə tanınan nüfuzlu siyasətçiləri, ictimai xadimləri, elm adamları və bir neçə ölkənin yüksək vəzifəli şəxsləri, parlament üzvləri də olmuşdur. Xaricdən dəvət edilən qonaqlarla yanaşı, Qurultayın işində Azərbaycanın müxtəlif dövlət və hakimiyyət strukturları, qeyri-hökumət təşkilatları, elm, təhsil, mədəniyyət və digər yaradıcı qurumların, siyasi partiyaların təmsilçilərindən ibarət 360 nəfərlik nümayəndə heyəti də işitirak etmişdir.
Dünya Azərbaycanlılarının Qurultayı

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev qurultayın açılış mərasimində iştirak etmiş və nitq söyləmişdir. Daha sonra qurultay gənclər ,informasiya müharibəsi və sairə mövzularda panel müzakirəsi ilə davam etdirilmişdir. "Müasir dövrdə informasiya müharibəsi - müdafiədən hücuma: şərtlər, siyasi reallıqlar və yeni fəaliyyət mexanizmləri", "Keçmişin təcrübəsi və müasir düşüncə - Azərbaycan diaspor hərəkatında gənclər: yeni baxış və yeni strategiya", "Lobbi quruculuğu: dəyişən geosiyasi reallıqlar yeni qlobal iqtisadi tendensiyalar kontekstində", "Cəmiyyətə inteqrasiya və siyasi həyatda iştirak" mövzularında da panel iclasları keçirilmişdir. İştirakçılar qurultayın qətnaməsini, qurultay nümayəndələri adından prezident İlham Əliyevə müraciəti, dünya azərbaycanlılarına ünvanlanan müraciəti, qurultay nümayəndələri adından Ermənistan-Azərbaycan,Dağlıq Qarabağ münaqişəsi ilə əlaqədar dünya ictimaiyyətinə, beynəlxalq təşkilatlara, xarici ölkələrin hökumət başçılarına və parlamentlərinə müraciəti, qurultayın Ermənistanda yerləşən "Metsamor" Atom Elektrik Stansiyasının fəaliyyəti ilə bağlı BMT-nin Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyinə, Avropa İttifaqına və dünya ictimaiyyətinə müraciətini yekdilliklə qəbul etmişlər.Daha sonra Dünya Azərbaycanlılarının Əlaqələndirmə Şurasının yeni tərkibi təsdiq olunmuşdur. Qurultay iştirakçıları növbəti dəfə prezident İlham Əliyevi yekdilliklə Dünya Azərbaycanlılarının Əlaqələndirmə Şurasına sədr seçmişlər. Qurultayda Əlaqələndirmə Şurasının tərkibi 109 nəfər olmaqla təsdiqlənmişdir. Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsinin sədri Nazim İbrahimov Şuranın icra katibi vəzifəsinə seçilmişdir.
Dünya Azərbaycanlılarının Qurultayı

Yekun iclasda, həmçinin fəallığı ilə seçilən diaspor təşkilatlarının rəhbərlərinə Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsinin plaketləri təqdim olunmuşdur. Dünya Azərbaycanlılarının V Qurultayı 22-23 aprel tarixlərində 2022-ci ildə Şuşa şəhərində keçirilmişdir. Aprelin 23-dək davam edən Zəfər qurultayında 65 ölkədən 400 nəfərə yaxın diaspor nümayəndəsi iştirak edib. Əvvəlcə Bakı şəhərində Fəxri Xiyabanı, I və II Şəhidlər Xiyabanını ziyarət edən qurultay iştirakçıları , daha sonra Şuşa şəhərinə yola düşüblər.Qurultay Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə qüdrətli ordumuzun düşmən işğalından azad etdiyi, Azərbaycanın mədəniyyət paytaxtı Şuşa şəhərində keçirilib. Qurultay iştirakçıları əvvəlcə Bakı şəhərində Fəxri Xiyabanı, I və II Şəhidlər Xiyabanını ziyarət etdikdən sonra, Şuşa şəhərinə yola düşüblər. Tədbirdə 65 ölkədən 400 nəfərə yaxın diaspor nümayəndəsi iştirak edib. Qurultayın rəsmi açılış mərasimindən sonra Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsinin fəaliyyətinə dair hesabat verilməsi, “Post-müharibə dövründə Azərbaycan diasporunun qarşısında duran vəzifələr”, “Qarabağın bərpası və yenidən qurulmasına Azərbaycan diasporunun töhfələri” mövzuları müzakirə olunub.
Dünya Azərbaycanlılarının Qurultayı

Qeyd edək ki, Dünya Azərbaycanlılarının V Qurultayı son illər yüksək təşkilatlanma və birlik nümayiş etdirən, beynəlxalq ictimaiyyətin Azərbaycan həqiqətləri ilə bağlı məlumatlandırılmasında xüsusi rol oynayan Azərbaycan diasporunun Qarabağın azad olunmasından sonra ilk böyük görüşü idi. Bu mötəbər tədbirin Şuşada keçirilməsinin tarixi əhəmiyyəti və rəmzi mənası vardır. Həmçinin bax Dünya Azərbaycanlıları Konqresi Dünya Azərbaycanlılarının Həmrəylik günü Dünya Azərbaycanlılarının I Qurultayı ilə bağlı sənədlər. preslib.az (az.) Dünya Azərbaycanlılarının II Qurultayı ilə bağlı sənədlər. preslib.az (az.) Dünya Azərbaycanlılarının III Qurultayı ilə bağlı sənədlər.
Dünya Azərbaycanlılarının Qurultayı

preslib.az (az.) Dünya Azərbaycanlılarının V Qurultayı ilə bağlı sənədlər. preslib.az (az.) Xarici keçidlər "İlham Əliyev Dünya azərbaycanlılarının III qurultayında iştirak etmişdir" (az.). 01.03.2023 tarixində arxivləşdirilib.
Ofeliya Məmmədzadə

Ofeliya Məmmədzadə — aktrisa. Ofelya Məmmədzadə 1977-ci ildə Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunun mədəni-maarif fakültəsini bitirmiş, Azərbaycan Dövlət Akademik Milli Dram Teatrında çalışmağa başlamışdır. Burada H.Cavidin "Səyavuş" əsərində Kəndçi qızı, "İblis"də Rəna, S.Vurğunun "Vaqif" əsərində Gəlin və Gürcü qızı, C.Cabbarlının "Oqtay Eloğlu" əsərində Firəngiz, S.Rəhman "Yalan" əsərində Kəklik, İ.Əfəndiyevin "Məhv olmuş gündəliklər" əsərində Gövhər xanım obrazlarını məharətlə yaratmışdır. O,1965-ci ildə Azərbaycan Dövlət Musiqili Komediya Teatrında aktrisa kimi fəaliyyət göstərmişdir. O, 1999-cı ildə teatrdan çıxmış, 2005-ci ildə yenidən teatra qayıtmışdır. Uzun illər ərzində bu teatrın səhnəsində Asya, Telli (Ü.Hacıbəyov "Arşın mal alan", "O olmasın, bu olsun"), Matan xanım (Ş.Qurbanov "Özümüz bilərik"), Nazpəri (R.Hacıyev "Talelər qovuşanda"), Təşəkkür xanım (R.Mustafayev "Volqalı canan") rollarında çıxış etmişdir.Bu müddət ərzində bir çox yadda qalan obrazlar yaratmışdır.
Ofeliya Məmmədzadə

“Gəlməli, görməli, gülməli” Miniatür Teatrında yaratdığı obrazlar da unudulmaz olub.O. Məmmədzadə görkəmli gülüş ustaları Bəşir Səfəroğlu, Əliağa Ağayev, Hacıbaba Bağırov və başqaları ilə tərəf müqabil olub. Ofelya Məmmədzadə 20 mart 1987-ci ildə Əməkdar Artist fəxri adına layiq görülmüşdür. Aktyor Gündüz Abbasovun həyat yoldaşıdır. Filmoqrafiya 777 №-li iş (film, 1992) (tammetrajlı bədii film) Arşınmalçı (film, 1985) Arvadım mənim, uşaqlarım mənim (film, 1978) Bir cənub şəhərində (film, 1969) Burulğan (film, 1986) Əlavə iz (film, 1981) Gethagetdə (film, 1983) Köç (film, 1986) Poçt qutusu (film, 1967) Yenilməz batalyon (film, 1965) Zəncirbənd (film, 1989) Xarici keçidlər Ərə vermək üçün yaşını artırdılar, prokuror qaynı oğlunu əlindən aldı, evində ölü tapıldı - Məşhur aktrisanın film kimi həyatı
2019

2019 (MMXIX) — Qriqorian təqviminə görə Çərşənbə axşamı günü başlayan il. Bizim Era və Miladi tarixin 2019-cu ili. III minilliyin və XXI əsrin 19-cu ili. 2010-cu illərin 10-cu ili 3 Fevral — Salvadorda prezident seçkiləri keçirildi. Nayib Bukele Prezident seçildi 23 Fevral — Nigeriyada ümumi seçkilər keçirildi. Məhəmməd Buxari yenidən Prezident seçildi Moldovada parlament seçkiləri keçirildi. Maya Sandu yenidən Baş nazir seçildi Seneqalda prezident seçkiləri keçirildi.
2019

Maki Sall yenidən Prezident seçildi 14 — 18 May — 2019 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi (Təl-Əviv, İsrail) 1 - Niderland (492 xal) 2 - İtaliya (465 xal) 3 - Rusiya (369 xal) 14 — 30 İyun — II Avropa Oyunları (Minsk, Belarus) 1 Dekabr — COVİD-19 koronavirus pandemiyası: Dünyada ilk yoluxma halı qeydə alındı (Uxan, Xubey, Çin) 31 Dekabr — COVİD-19 koronavirus pandemiyası: Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı (ÜST) Çin Ölkə Ofisi Çinin Xubey əyalətinin Uxan şəhərində etiologiyası naməlum olan pnevmoniya ilə xəstələnmə halları haqqında məlumat verdi 1 Yanvar — İvan Dimitrov, bolqar futbolçu (d. 1935) Paulin van Dötekom, holland sürətli konkisürən (d. 1981) Bob Eynşteyn, amerikalı aktyor, komediyaçı (d. 1942) Cin Okerland, amerikalı diktor, teleaparıcı (d. 1942) 3 Yanvar — Herb Kelleher, amerikalı iş adamı (d. 1931) 5 Yanvar — Draqoslav Şekularas, serb futbolçu (d. 1937) 7 Yanvar — Moşe Arens, israilli aviasiya mühəndisi, tədqiqatçı (d.
2019

1925) 10 Yanvar — Teo Adam, alman opera müğənnisi (d. 1926) 11 Yanvar — Maykl Atya, ingilis riyaziyyatçı, akademik (d. 1929) 14 Yanvar — Pavel Adamoviç, polyak siyasətçi (d. 1965) 15 Yanvar — Kerol Çenninq, amerikalı aktrisa (d. 1921) Babiker Avadalla, Sudan Baş naziri (8-ci) (d. 1917) Vindzor Devis, uelsli aktyor (d. 1930) Meri Oliver, amerikalı şair (d.
2019

1935) 19 Yanvar — Henri Si, flippinli iş adamı, investor (d. 1924) Şahzadə Henri, Paris qrafı, Fransa herqosu (d. 1933) Emiliano Sala, argentinalı futbolçu (d. 1990) Ayşən Qruda, türk aktrisa (d. 1944) Yonas Mekas, amerikalı rejissor, şair, rəssam (d. 1922) Oliver Mtukudzi, zimbabveli musiqiçi (d. 1952) 24 Yanvar — Fernando Sebastyan Aqilar, ispan kardinal (d.
2019

1929) Duşan Makaveyev, serb rejissor (d. 1932) Krişna Sobti, hind yazıçı (d. 1925) Jan Qiyu, fransız bəstəkar, pianoçu (d. 1930) Mişel Leqran, fransız bəstəkar, dirijor (d. 1932) 27 Yanvar — Nina Fyodorova, rus xizəkçi, Olimpiya çempionu (d. 1947) 29 Yanvar — Ceyms İnqrem, amerikalı musiqiçi (d. 1952) 2 Fevral — Kerol Emşviller, amerikalı yazıçı (d.
2019

1921) Culi Adams, amerikalı aktrisa (d. 1926) Detsl, rus musiqiçi (d. 1983) 4 Fevral — Matti Nükyanen, fin xizəkçi, Olimpiya çemionu (d. 1963) Manfred Eyqen, alman kimyaçı, Kimya üzrə Nobel mükafatı laureatı (d. 1927) Rozamunda Pilçer, ingilis yazıçı (d. 1924) Yan Olşevski, Polşa Baş naziri (3-cü) (d. 1930) Albert Finni, ingilis aktyor (d.
2019

1936) Frenk Robinson, amerikalı beyzbolçu (d. 1935) Yalçın Menteş, türk aktyor (d. 1960) 8 Fevral — Uolter Mank, amerikalı okeanoqraf (d. 1917) Maksimilian Raynelt, alman avarçəkən, Olimpiya çempionu (d. 1988) Hakan Yeşilyurt, türk müğənni (d. 1973) Tomi Unqerer, fransız yazıçı, rəssam (d. 1931) 10 Fevral — Yan-Maykl Vinsent, amerikalı aktyor (d.
2019

1945) 11 Fevral — Sibgətulla Mücədidi, Əfqanıstan Prezidenti (müvəqqəti) (d. 1926) Qordon Benks, ingilis futbolçu (d. 1937) Ərdoğan Sıcak, türk aktyor (d. 1940) Pedro Morales, puerto-rikolu güləşçi (d. 1942) 13 Fevral — Ozan Arif, türk şair, bəstəkar (d. 1949) 14 Fevral — Andrea Levi, ingilis yazıçı (d. 1956) 15 Fevral — Li Radzivill, amerikalı sosialist (d.
2019

1933) Bruno Qanz, isveçrəli aktyor (d. 1941) Li Juy, çinli siyasətçi (d. 1917) 17 Fevral — Şaban Şauliç, serb müğənni (d. 1951) Uolles Broker, amerikalı geofizik (d. 1931) Alessandro Mendini, italyan memar, dizayner (d. 1931) 19 Fevral — Karl Lagerfeld, alman modelyer (d. 1933) Kamal Karpat, türk tarixçi, akademik (d.
2019

1923) Dominik Arcento, amerikalı bəstəkar (d. 1927) Stenli Donen, amerikalı rejissor (d. 1924) Piter Tork, amerikalı musiqiçi, aktyor (d. 1942) Hilde Zadek, alman opera müğənnisi (d. 1917) 22 Fevral — Morqan Vudvord, amerikalı aktyor (d. 1925) 23 Fevral — Ketrin Helmond, amerikalı aktrisa (d. 1929) Antuan Qizenqa, KDR Baş naziri (d.
2019

1925) Donald Kin, yapon alim, tarixçi, yazıçı (d. 1922) 25 Fevral — Valdo Maşado, braziliyalı futbolçu (d. 1934) 25 Fevral — Rövşən İbrahimov, Naftalan şəhər icra başçısı (d. 1967) Aytac Arman, türk aktrisa (d. 1949) Kristian Bax, meksikalı aktrisa (d. 1959) 27 Fevral — Frans-Alber Rene, Seyşel adaları Prezidenti (2-ci) (d. 1935) 28 Fevral — Andre Previn, amerikalı pianoçu, bəstəkar, dirijor (d.
2019

1929) Jores Aflyorov, rus fizik, Fizika üzrə Nobel mükafatı laureatı (d. 1930) Kevin Rouç, amerikalı memar (d. 1922) Yannis Behrakis, yunan fotojurnalist (d. 1960) Med Hondo, fransız rejissor, ssenarist, aktyor (d. 1936) Kinq Konq Bandi, amerikalı güləşçi (d. 1957) Xuan Korona, meksikalı seriyalı qatil (d. 1934) Kit Flint, ingilis müğənni, musiqiçi (d.
2019

1969) Klaus Kinkel, alman siyasətçi, diplomat (d. 1936) Ted Lindsey, kanadalı buz xokkeyçisi (d. 1925) Lyuk Perri, amerikalı aktyor (d. 1966) 5 Mart — Jak Lusye, fransız pianoçu, bəstəkar (d. 1934) Keroli Şnimann, amerikalı vizual rəssam (d. 1939) Qiyom Fay, fransız jurnalist, yazıçı (d. 1949) Ərtuğrul Akbay, türk jurnalist, yazıçı (d.
2019

1939) 8 Mart — Mixael Qilen, avstriyalı bəstəkar, dirijor (d. 1927) Bernar Binlin Dadye, kot-d'ivuarlı yazıçı, dramaturq (d. 1916) Vladimir Etuş, rus aktyor (d. 1922) 10 Mart — İrsen Küçük, Şimali Kipr Baş naziri (6-cı) (d. 1940) 11 Mart — Hel Bleyn, amerikalı nağaraçı (d. 1929) Beril Dedeoğlu, türk akademik, yazıçı (d. 1961) Andrea Pollak, alman üzgüçü, Olimpiya çempionu (d.
2019

1961) Qodfrid Danneels, belçikalı kardinal (d. 1933) Çarli Uaytinq, ingilis F1 yarış direktoru (d. 1952) Uilyam Stenli Mervin, amerikalı şair (d. 1927) Məhəmməd Mahmud uld Əhməd Luli, Mavritaniya Prezidenti (3-cü) (d. 1943) Dik Deyl, amerikalı gitaraçı, musiqiçi (d. 1937) Barbara Hammer, amerikalı rejissor (d. 1939) Alan Krüqer, amerikalı iqtisadçı, İqtisadi Məsləhətçilər Şurası sədri (27-ci) (d.
2019

1960) Ümid Yesin, türk aktyor (d. 1954) Marlen Xutsiyev, rus rejissor (d. 1925) Donald Kalpokas, Vanuatu Baş naziri (2-ci) (d. 1943) Meri Uornok, ingilis filosof (d. 1924) Frans Andrissen, holland siyasətçi (d. 1929) Skott Uoker, ingilis müğənni (d. 1943) Larri Koen, amerikalı rejissor, ssenarist (d.
2019

1936) Rafi Eytan, israilli siyasətçi (d. 1926) Valeri Bıkovski, rus kosmonavt (d. 1934) Əbdül Lətif Dayfallah, Yəmən Baş naziri (2-ci) (d. 1930) 29 Mart — Anyes Varda, fransız rejissor, fotoqraf (d. 1928) 31 Mart — Nipsi Hassl, amerikalı repçi (d. 1985) Vonda Makintayr, amerikalı elmi fantastika yazıçısı (d. 1948) Rafael Sançes Ferlosio, ispan yazıçı (d.
2019

1927) 4 Aprel — Georgi Daneliya, gürcü rejissor (d. 1930) Sidney Brenner, cənubi afrikalı bioloq, Fiziologiya və ya tibb üzrə Nobel mükafatı laureatı (d. 1927) Canfranko Leonçini, italyan futbolçu (d. 1939) 6 Aprel — Deyvid Tauless, ingilis fizik, Fizika üzrə Nobel mükafatı laureatı (d. 1934) Seymur Kassel, amerikalı aktyor (d. 1935) Ço Yan Ho, cənubi koreyalı iş adamı (d. 1949) Elvin Verlekemp, amerikalı riyaziyyatçı (d.
2019

1940) Çarlz Van Doren, amerikalı yazıçı, redaktor (d. 1926) 10 Aprel — Erl Tomas Konli, amerikalı müğənni, bəstəkar (d. 1941) 12 Aprel — Tommi Smit, ingilis futbolçu (d. 1945) Pol Qrinqard, amerikalı nevroloq, Fiziologiya və ya tibb üzrə Nobel mükafatı laureatı (d. 1925) Toni Byuzen, ingilis yazıçı (d. 1942) Lidiya Videman, fin xizəkçi, Olimpiya çempionu (d. 1920) İvett Uilyams, yeni zelandiyalı atlet, Olimpiya çempionu (d.
2019

1929) Bibi Andersson, isveçli aktrisa (d. 1935) Miriana Makroviç, serb siyasətçi, akademik (d. 1942) Cin Vulf, amerikalı elmi fantastika yazıçısı (d. 1931) 17 Aprel — Alan Qarsiya, Peru Prezidenti (61-ci və 64-cü) (d. 1949) 18 Aprel — Lire Makki, şimali irlandiyalı jurnalist (d. 1990) 19 Aprel — Partik Serkyu, belçikalı velosipedçi, Olimpiya çempionu (d. 1944) 20 Aprel — Münir Şahrudi Farmanfarmayan, iranlı rəssam (d.
2019

1922) Le Dık An, Vyetnam Prezidenti (4-cü) (d. 1920) Billi Maknill, şotland futbolçu (d. 1940) 23 Aprel — Jan, Lüksemburq Böyük Hersoqu (d. 1921) 24 Aprel — Jan-Pyer Maryel, fransız aktyor (d. 1932) 25 Aprel — Con Havliçek, amerikalı basketbolçu (d. 1940) 26 Aprel — Ellen Şvirs, alman aktrisa (d. 1930) 27 Aprel — Niqasso Gidada, Efiopiya Prezidenti (4-cü) (d.
2019

1943) 28 Aprel — Con Sinqlton, amerikalı rejissor, prosüder (d. 1968) Dilbər Ay, türk müğənni (d. 1956) Les Marrey, avstraliyalı şair (d. 1938) 30 Aprel — Piter Meyhu, ingilis-amerikalı aktyor (d. 1944) Red Kelli, kanadalı buz xokkeyçisi, məşqçi (d. 1927) Əli Mrucae, Komor adaları Baş naziri (9-cu) (d. 1939) 3 May — Qoro Şimura, yapon riyaziyyatçı (d.
2019

1930) 5 May — Qədr Mısıroğlu, türk yazıçı (d. 1933) 6 May — Seymur Ners, barbadoslu kriketçi (d. 1933) 7 May — Jan Vanye, kanadalı katolik filosof (d. 1928) Sprent Dabvido, Nauru Prezidenti (13-cü) (d. 1972) Yevgeni Krıtalov, sovet-rus bəstəkar (d. 1934) 9 May — Elvin Sarcent, amerikalı ssenarist (d. 1927) 10 May — Alfredo Peres Rubalkaba, ispan siyasətçi, dövlət xadimi (d.
2019

1951) Peqqi Lipton, amerikalı aktrisa, model (d. 1946) Gümüş Kral, meksikalı güləşçi (d. 1968) Matiko Kyo, yapon aktrisa (d. 1924) Nəsrulla Butros Sfeyr, livanlı kardinal, patriarx (d. 1920) Yunita Blekvell, amerikalı insan haqları aktivisti (d. 1933) Doris Dey, amerikalı aktrisa, müğənni (d. 1922) Tim Konuey, amerikalı aktyor, komediyaçı (d.
2019

1933) Sven Lindkvist, isveçli yazıçı (d. 1932) Bob Houk, Avstraliya Baş naziri (23-cü) (d. 1929) Eşli Massaro, amerikalı güləşçi, teleaparıcı, model (d. 1979) Bey Yuymin, çinli-amerikalı memar (d. 1917) 17 May — Herman Vouk, amerikalı yazıçı (d. 1915) 19 May — Karlos Altamirano, çilili hüquqşünas, siyasətçi (d. 1922) 20 May — Niki Lauda, avstriyalı F1 pilotu (d.
2019

1949) 21 May — Qlauko Sansovini, San-Marino Kapitan-Regenti (d. 1938) Cudit Kerr, alman-ingilis yazıçı, illüstrator (d. 1923) Eduard Punset, ispan siyasətçi, iqtisadçı, (d. 1936) 24 May — Marri Gell-Man, amerikalı fizik, Fizika üzrə Nobel mükafatı laureatı (d. 1929) 25 May — Klaus fon Bülov, danimarkalı-ingilis hüquqşünas, sosialist (d. 1926) Bart Starr, amerikalı futbolçu, məşqçi (d. 1934) Prem Tinsulanon, Tailand Baş naziri (16-cı) (d.
2019

1920) 27 May — Bill Bakner, amerikalı beyzbolçu (d. 1949) Apolo Nsibambi, Uqanda Baş naziri (8-ci) (d. 1940) Edvard Siaqa, Yamayka Baş naziri (5-ci) (d. 1930) 30 May — Leon Redboun, kiprli-amerikalı müğənni, gitaraçı, aktyor (d. 1949) 31 May — Roki Erikson, amerikalı müğənni-bəstəkar (d. 1947) Nobel mükafatları Con Qudenaf Stenli Uittinqem Akira Yosino İqtisadiyyat Abhicit Banerci Ester Düflo Maykl Kremer Ədəbiyyat — Peter Handke Sülh — Abiy Əhməd Əli Mişel Mayor Fiziologiya və ya tibb Uilyam Kelin Piter Retkliff Qreqq Semenza Həmçinin bax 2010-cu illər 2019-cu ildə Azərbaycan
Reç Pospolita

Reç Pospolita (pol. Rzeczpospolita) — Polşa Krallığı Taxt-tacı və Böyük Litva Knyazlığı arasında 1569-cu ilin iyul ayında imzalanmış Lyublin uniyasına əsasən yaradılmış federativ dövlət. Torpaqlarının 1795-ci ildə Rusiya, Prussiya və Avstriya arasında bölünməsi ilə ləğv edilmişdir. Livoniya müharibəsində Litva ağır vəziyyətə düşdü. Litvanın yuxarı dairələri xilas yolunu Polşa ilə birləşməkdə gördü. 1569-cu ildə Lublin şəhərində Polşa ilə Litva arasında uniya bağlandı.Bu iki dövlət Reç Pospolita adlı dövlətdə birləşdi. Bu dövlətə Ukrayna və Belorusiya ərazisinin də bir hissəsi daxil idi. Polşa-Litva maqnatları (Polşada iri feodal, varlı və əsilli şəxs) və şlyaxtası (Polşada hakim feodal təbəqəsi) yaranmış vəziyyətdən istifadə edib rusları Baltik sahilindən çıxarmağa və rus torpaqlarını tutmağa çalışırdılar. Lakin 1572-ci ildə Reç Pospolita krallıq oldu. Rus çarı IV İvan Reç Pospolita taxtına sahib olmaq istədi. Lakin Osmanlı dövləti buna imkan vermədi. Rusiya əleyhdarı Stefan Batori Reç Pospolita kralı seçildi.
Reç Pospolita

Şəhərlərin, sənətkarlığın və ticarətin inkişafı XV əsrin sonu XVI əsrin əvvəllərində Polşa şəhərinin inkişaf periodu olmuşdur. Onların çoxunda kəndlilərin şlyaxtaların, xaricilərin axıb gəlməsi nəticəsində əhalinin sayı artdı. Poznanda XV əsrin sonunda 4 min sakin, yüz il sonra isə 20 min sakin, Varşavada XV əsrin ortalarında 10 min, həmin əsrin sonlarında isə 20 min insan, Qdanskda isə XVI əsrin sonunda 40 min, 50il sonra isə artıq 75 min sakin olmurdu. Krakov, Vroslavda məskunlaşma əhəmiyyətli dərəcədə artmışdır. Ölkənin bir sıra bölgələrində yeni şəhərlər əmələ gəldi, onlara bəzi maqnat latifundiyalarında da yaranmışdı. Şəhərin böyük hissəsi Böyük Polşada, eləcə də Seleziyada və Qərbi Sahil boyunda idi. Şərqi sahil boyu, xüsusən də Qdansk böyük rubi yoxlardan istifadə edirdi. Qdansk Mərkəzi limanın açılması və bağlanması hüququna malik idi, öz qoşunu və milisi vardı, yalnız kralın ali hakimiyyətini tanıyaraq müstəqil daxili siyasət aparırdı. Bu bir şəhərin gəliri bütün dövlətin gəlirinə bərabər idi. Odansk, Torum və Elblang Prusiya seyminə nümayəndə göndərmişdilər. XV əsrin sonu XVI əsrdə Kustar istehsalı intensiv sürətdə inkişaf etdi. Sənətdə xüsusən, parça mallarda çoxdan baş vermiş əmək bölgüsü müşahidə edilirdi. XVI əsrdə hər yerdə su enerjisi tətbiq edilməyə başlandı.
Reç Pospolita

Sexlər sənətin əsas təşkilatçısı olaraq qalırdılar. Sənətin ixtisaslaşması yeni sexlərin yaranmasına eləcə də, sexdən istehsalın artmasına səbəb oldu. Dəri istehsalında da böyük uğurlar əldə edildi. Mahud istehsalı güclü şəkildə inkişaf etdi. XV əsrin sonu XVI əsrin əvvəllərində çapçılığın əmələ gəlməsi ilə əlaqədar olaraq kağız istehsalı əmələ gəldi. Bir sıra sahələrdə ilkin kapiatalist münasibətlərinin elementləri əmələ gəldi. Muzdlu əməyə əsaslanan manufakturaya əsaslanan keçid prosesi daha aydın surətdə XV-XVI əsrlərdə Kiçik Polşa və Sileziyada cəmlənən mədən işi və metallurgiyada hiss edildi. Texnikanın inkişafına yeni əməl vasitələrinini tətbiqi böyük xərc tələb edirdi. XV əsrin ortalarında sənayedə ticarət kapitalının axını başlandı. Zəngin tacirlər böyük gəlir gətirən gümüş, qızılı, qurğuşun, mis duzun əldə edilməsinə xüsusi maraq gəstərirdilər. Ticarət kapitalı bir sıra digər sənətkarlıq sənayesində də yayılırdı.
Reç Pospolita

XV əsrin sonu XVI əsrlərdə daxili və xarici ticarət əlaqələri gücləndi. Ölkənin mühüm ticarət mərkəzləri, Ordansk, Torum, Vraşava, Lyublində daxilli mal dövriyyəsini mərkəzdə mühüm rol oynayan yarmarkalar keçirildi. Ölkənin müxtəlif rayonlarında artan iqtisadi inkişaf XVI əsrin 60 –cı illərində Seym tərəfindən çəki və ölçünün vahidləşdirilməsi haqqında qərar qəbul edilmısinə səbəb oldu. Əsas ticarət yolu Visladan Ordanska və daha sonra xaricə gedirdi. Əsas ixrac predmetləri, çərək, kətan, dəri, öküz dərisi, taxta, kül idi. Kənd təsərrüfatı məhsulları və meşə malları Fransa, Hollandiya, İngiltərə, İspaniya, Portuqaliya və digər Avropa ölkələrinə aparıldı. Mahud, nazik kətan, ipək parçalar, dəmir, polad və metal məmulatları aparıldı. Polşa balıq, şərab, qənd və ədviyyatı çox alırdı. Rus torpaqları ilə canlı ticarət aparıldı. Ordan yerli və import mahud, metal məmulatı və digərlərinin əvəzində dəri, xəz, mum və s. gətirilirdi. Polşanın Sileziya ilə sıx ticarər əlaqələri var idi. Qərbi sahil boyu ilə iqtisadi münasibətlər inkişaf edirdi. Polşadan Sileziyaya və Qərbi sahil boyuna əsasən kənd təsərrüfatı məhsulları, Sileziyadan isə Polşa oraq kərənti, bıçaq, pikə, kağız, şüşə və digər malları alırdı.
Reç Pospolita

Seçim tacirləri Polşaya əsasən Qərbi Avropa malları gətirdilər. Şəhərlərdə sosial, siyasi, milli və dini ziddiyyətlər şiddətlənirdi. Plebs patrisiatlarla, eləcə də orta təbəqə şəhər əhalisi ilə sex sahibləri, tacirləri ilə mübarizə aparırdı. Sonuncular siyasi hüquqlar əldə edərək patrisələrə qarşı çıxırdılar. Bu mübarizə Ordanskda daha geniş vüsət aldı və 1521-ci ildə üsyana çevrildi. Bir sıra şhərəin orta təbəqəsi ciddi səylər nəticəsində XVI əsrəd dövləti idarəetmə orqanlarında bir neçə iştirak əldə etdilər. Reformasiya və əks reformasiya dövründə şəhərlərdə, eləcə də dini ziddiyyətlər kəskinləşdi. Təərrüfatın biyar-mülk sisteminə keçid xüsusən Polşa torpaqlarında da orta zadəgan torpaq sahibliyi üstünlük təşkil etməyə davam edirdilər. Belə ki, xüsusi çəkisi azaldı, xüsusən XVI əsrin sonlarında.Eyni vaxtda maqnat torpaq sahibliyi güclü şəkildə inkişaf etdikcə Polşa torpağı olmayan Reç Pospolita torpaqlarında XVI əsrin sonlarından üstün oldu. Bir sıra latifundiyalar çox böyük miqyasa çatdılar. Y.Zamoyskaya 11 şəhər və 200 kənd məxsus idi. Bundan başqa onun ömürlük sahibliyində 12 şəhər və 612 kənddən ibarət kral mülkü var idi. K. Ostorjski XV-XVII əsrdə sərhərddə -100 şəhər v qala və 1300 kənddə malik idi və bunların illik gəliri 1 mln zlotedan çocx idi. Əsas torpaq sahili maqnatların icarəsində idi. XVII əsrin ortalarına qədər daxili müstəmləkələşdirmə davam edirdi və ölkədə məskunlaşmanın həcmi artırdı.
Reç Pospolita

Kənd təsərrüfatı malları təkmilləşirdi. Taxılın yığılmasında orağı sıxışdırıb aradan çıxaran kərənti (dəryan) tətbiq edilməyə başlandı, XVI əsrdə geniş yayılmış əkinçilik vasitələri kimi dəmir dişli daraqlar oldu. Taxılın Orta məhsuldarlığı XVI əsrin sonuna əkiləndən 4,5 dəfə artıq oldu. Əmtəə pul münasibətlərinin güclü inkişafı kəndlərdə əmlak təbəqələşməsi prosesini sürətləndirdi. Bəzi varlı kəndlilər ticarət və şəhərciklə məşğul olurdular. Şəhər məskunlaşmasının artması çörəklə və kənd təsərrüfatı xanalarına tələbatı artırdı. Kəndlər öz növbəsində daha çox sənət və digər mallar almaqla başladılar. Şəhər və kəndlər arasında ticarətin rtması yerli baxzarların yaranması və ümumi Polşa bazarının elementlərinin əmələ gəlməsinə səbəb oldu. ZXVI əsrin ortalarında xarici bazarda kənd təsərrüfatı məhsullarına tələbat güclü şəkildə artdı. Bununla əlaqədra çörəyin ixracı daim artırdı. Hələ XV əsrin sonunda Odanskdan bir neçə min laşt (laşt- 2,25 t) taxıl, VVI əsrin II yarısının əvvəllərində isə 40-50 minə, XVII əsrin I rübünün sonunda isə artıq illik 80 min laştdan çox taxıl aparırdılar.
Reç Pospolita

Çörəyə olan tələbat qiymətlərin artması ilə müşayiət edilirdi. XV əsrə nisbətən XVI əsrdə Avropada onu 2,5-6 dəfə Polşanın müxtəıif rayonlarında 7-8 dəfə çox ödəyirdilər. “Qiymətlər inqilabı” feodalların iqtisadi və siyasi vəziyyətini gücləndirərək onları zənginləşdirdi Ticarət münasibətlərinin inkişafı, tələbin artması və qiymət artımı kənd təsərrüfatı məhsullarına daxili və xarici bazarda satış üçün kənd təsərrüfatının xammalını istehsalı kiçik mülklərin, mülkədar torpaqlarının əmələ gəlməsi böyüməsi üçün ilkin zəmin oldu. Kiçik mülklərin yayılmasında mühüm rolu Polşada azad torpaqların olması oynadı. Təsərrüfatın bujar-mülk sisteminə keçid Polşada XV əsrin II yarısı, Sileziya və Qərbi Kiçik malikanələr kəndli torpaqların, otlaqların şumlanması, meşələrin və kolların təmizlənməsinə hesabına əmələ gəldi və artdı. Feodallar həm də sulduzlara məxsus torpaqları almağa və kiçik mülklərinə birləşdirməyə çalışırdılar. Kəndlilərin vəziyyəti Kiçik mülklərin inkişafı və kəndli məskunlaşmasının artması nəticəsində tam paylı kəndlilər kmetlərin sayının azalması və yarım nadelli az torpaqlı və torpaqsız kəndlilərin sayı artdı. Sərhəddə XV-XVI əsrlərdə hər yerdə kmt təsərrüfatı üstünlük təşkil edirdi, XVI əsrin sonlarında və onların sayı qəfildən azaldı, Kiçik Polşada isə onların yerlərini yarılen təsərrüfatına verdi. XVII əsrin ortalarında eyni vəziyyət ölkənin digər rayonlarında da baş verdi. Kiçik mülklərin işçi qüvvəsi ilə təmiri asılı sakinlərin biyarın icrasına cəlb edilməsi, mülklərdə nökərin artması və ucuz mövsümi işçilərin istifadə edilməsi yolu ilə təmin edildi. Məcburi biyar haqqında ilk qanun seymdə 1520- ci ildə qəbul edildi.
Reç Pospolita

Orda deyilir ki, len torpağına malik bütün kəndlilər həftədə 1 dəfə biyarda olmalıdırlar. Eym bir sıra ərazilərdə mövcud olan mülkədarlar işləmə rentasına daha yüksək normasını müəyyən etdi və biyarr mükəlləfiyyətinin sonrakı artımı haqqında hədd müəyyən etmədi. XVI əsrin I yarısında kmetlər len torpağında həftədə 1-2 gün töycü, XVI əsrin sonu XVII əsrin əvvələrində 3-4 gün, XVII əsrin ortalarında rayonlarda kiçik mülk sisiteminin inkiçafı ilə bağlı olaraq həftədə 4-6 gen müəyyən edldi. Biyardan artma meyilli başqa mükəlləfiyyətlər var idi. Onlardan ə Sasları: malqaranı oturmaq üçün istifadə edildi. Hertiyə qoyulmuş əkin yeri bütün kəndlilərin ildə bir neçə dəfə mövsümü işlərə çıxmaq (biçənək, biçin), aöa qoyunlarını qıxrmaq mal-qaranın otarılması, pliyin hazırlanması və s. Ən çətini və daim artan araba mükəlləfiyyəti idi və bu kəndlilərin kiçik məhsullarının bazara çıxarılması və feodal üçün alınan malların şəhərdən gətirilmısindən ibarət idi. Bununla bərabər biyar kəndlərində natural və pul münasibəti qalırdı. Kiçik mülk norma sisteminin zəif inkişaf etdiyi kəndlərdə onlar əhəmiyyətli dərəcədə artırdı. XVI əsrin sonundan kənddə əsas rolu feodal monopoloyaları oynamağa başladı. Kəndli taxılı öz ağasının dəyirmanında üyüdməli idi, eləcə də arağı, pivəni, duzlu malları yalnız onun meyxanasından almalı idi. Kəndlilər verginin böyük hissəsini ölüm cəzasına ödəyirdilər. Xüsusəndə XVII əsrin I yarısı müharibə vaxtı 1629- cu ildə tüstü hesabına alınan vergi müəyyən edildi və bu əvvəlki torpaq vergisinin 2 qatı idi. Kəndlilər öz feodallarının xidmətçici qismində hərbi yürüçlərdə istifadə etmək rolu, hərbi ehtiyaclar üçün at araba verməlı idilər və s. XVI əsrin sonundan əksreformasiya qələbəsi ilə bağl olaraq katolik kilsəsinin xeyrinə ödəmə və mükəlləfiyyətlər artdı.
Reç Pospolita

Təsərrüfatın biyar mülk sistemi kənd əhalisinin hüququ vəziyyətinin pisləşməsinə səbəb oldu. Seym konstitusiyası XV sonu XVI əsrin I yarısında hüququnu hüquq baxımdan təsdiq etdi. 1496-cı il Petrkovski statyasına əsasən kəndli torpağını keçməli, alıınması, kilsə vəzifəsinin tutulması və s hüququndan məhrum edildi. Feodalların əlinə təbəələri üzərində məhkəmə hakimiyyəti keçdi. Sileziya və Knyaz Prussiyasında təhkimçilik hüququ XVI əsr, Qərbi sahil boyunda XVI əsrin II yarısı –XVII əsrin əvvəllərində təsdiq edildi. Feodal təhkimçilik təzyiqinin güclənməsi kənddə sinfi mübarizəni artırdı. Onun əsas formasına kəndlilərin qaçması oldu. 1587-1589 Sileziya kəndlilərinin üsyanı oldu. Şlyaxta və maqnatlar arasında mübarizə XV əsrin sonu XVI əsrin əvvəllərində Polşada hələ dövlətin mərkəzləşməsi prosesi davam edirdi. Bu ölkə üçün mühüm problem idi. Belə ki, Avropanın şərqində və qərbində eyni vaxtda Avropanın şərqində və qərbində sosial və iqtisadi inkişafında mühüm rol oynayan və öz ölkəmizin müdafiəsini təmin edən Qərbi Avropa şərtlərində kapitalist münasibətlərinin inkişafına səbəb olan mərkəzləşmiş güclü dövlət formalaşmışdı. Polşada XV əsrin sonu XVI əsrin əvvəllərində kral hakimiyyəti güclü idi. O, yüksək məmurları və yepiskopları təyin edir, və əlində xarixi siyasəti, ali məhkəməni və hərbi hakimiyyəti əlində saxlayırdı.
Reç Pospolita

Öz istəyinə görə seymləri çağırır, onların iclaslarını müəyyən edir, qanun verici hüquqa və seym qərarlarını imza edir və s. Belə ki krallra maqnatlarla mübarizədə şlyaxtalara arxalanırlar və buna görə də onların tələblərini yerinə yetirməyə məcbur olurdular. Knyazlıların artması maqnatlar kimi kral hakimiyyətini də sarsıtdı. Nəticədə XVI əsrdə mərkəzləşmə tendensiyası zəiflədi, siyasi həyatda şlyaxtaların rolu artdı, sonra isə maqnat aliqarxiyasının rolu artdı. Şəhərlərin siyasi zəifliyi və onların bəziləri də alman patrsilərinin olması, kralın güclü ordunu saxlaması üçün kifayət qədər fasilənin olmaması dövlətin mərkəzləşməsinin tamnamlanlmasına Polşada silki monorxiyanını tamamilə artmasına səbə oldu. 1505-ci ildə Çlyaxta kral Aleksandrdan (1501-1506) Nihil növü ()yeni keçmə sözləri ilə başlanan Rada Konstitusiyaının qəbuluna nail oldular. Bu akt seymin rəsmiləşdirilməsi prosesini və şlyaxta demokratiya qurluşunun formalaşdırılmasını həyata keçirdi. Kral hər 2 palatanın senat- və səfir divanxanasının razılğı olmadan qanun qəbul eəd bilməzdi. 1505-ci il konstitusiyası yeni pespektivlər açdi. İlk növbədə isə Orta Şlyaxtaların maraqlarını ifadə edən səfir divamxanası üçündür. İndi şlyaxtalar nəinki maqnat və katolik kilsəsinə qarşı mübarizədə eləcə də, onlrala ittifaq bağlamağa hazırlaşan krala qarşı mübarizədə müstəqillik əldə etdilər. İqtisadi və siyasi həyatda ghəll edici vəziyyət almağa çalışaraq Şlyaxtalar bi rsıra proqresiv tələblər irəli sürdülər.
Reç Pospolita

Onların izlərinə humanizm və reormasiya ideyaları müəyyən təsir göstərmişdir ki, və bu orta şlyaxtalar ilə baölı idi. Maqnatların mövqelərinin sındırılması və dövlətin vəziyyətinin yaxşılaşdırılması üçün şlyaxtalar XVI əsrin I yarısında kral mülkünün maqnatların əlində olan hissəsini geri qaytarmaq (reduksiya) və ya hüquq və torpaqların tutulmasına cəh edə bilər. 1562-1563 –cü illərdə seymdə maqnatların qarşıdurması qırıldı və onlar kral mülklərinin 1504 cü ildə əldə etdikləri və ya arendaya götürdükləri kral mülklərini geri qaytarılmasına razı oldular. Amma bu qərar yerinə yetirilmədi. Şlyaxta 1528- xüsusi müstəqil məhkəmə instansiyasının Kral tribunalının yaradaılmasına nail oldular. Bundan başqa onlar maqnatlar səfir divanxanasından uzaqlaşdıdılar. Şlyaxtların bir sıra tələbləri katolik kilsəsinə qarşı yönəlçişdir. Şlyaxtalar dini mülklərdən vergilərin alınmasına, ölkənin müdafiəsində ruhanilırin iştirakına, kilsə hakimlərinin hakimiyyətinin məhdudlaşdırılmasına, torpaq sahiblərinin desyatin (1/10/) ödəməkdən azad edilməmiş, ruhnilərdən torpaqların alınmasına və s. çalışırdılar. Maqnatlarla mübarizə dövründə şlyaxtalar arasından sol qanad ayrıldı və bunlar nisbətən daha proqressiv olan orta şlyaxta təbəqəsinin və şəhər əhalisinin maraqlarını təmsil edirdilər. Onun ən mühüm nümayəndələri A.Fırç, Modjevski, M.Rey və başqaları olmuşdur. Onlar bütün təbəqədən vergilərin alınması daimi ordunun yaradılmasına, dövlətin sonrakı mərkəzləşməsinə kral hakimiyyətinin güclənməsinə, polşanın papadan asılı olunmasına və krala tabe olan əkilli kilsəsinin yaradılmasına görə vergilərin alınması yolu ilə nail olmağa çalışırdılar. Amma bu proqressiv tələblər seymin əkəsriyyəti tərəfindən rədd edildi.