LocalDoc/ldquad_v2_retrieval-reranked huggingface dataset:
Cəmil Həsənli

1994–2005-ci illərdə Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyası (AXCP) sədrinin humanitar məsələlər üzrə müavini olmuşdur. 2005-ci ildə AXCP üzvlüyündən çıxmışdır. Cəmil Həsənli 1993-cü ilin aprel-iyun ayları arasında Azərbaycan Respublikasının 2-ci Prezidenti Əbülfəz Elçibəyin siyasi məsələlər üzrə müşaviri kimi fəaliyyət göstərmişdir.2005–2013-cü illərdə Fərhad Əliyevin Hüquqlarını Müdafiə Komitəsinin sədri olmuşdur.2009-cu ildə təsis edilmiş Azərbaycan Ziyalılar Forumunun həmtəsisçilərindən biri olmuşdur. 2013-cü ildə Azərbaycan Respublikası Prezident seçkiləri ərəfəsində yaradılan Milli Şuranın qurucu üzvü olmuşdur. Bu dövrdə Milli Şuraya daxil olan partiya və təşkilatlarla yanaşı MŞ-dan ayrı fəaliyyət göstərən Nida Vətəndaş Hərəkatı da Cəmil Həsənlini dəstəkləmişdir. Seçkilərdən sonra isə Milli Şuranın liderinə çevrilmişdir.
Cəmil Həsənli

3 dekabr 2013-cü ildə isə sözügedən qurumun sədri seçilib. Parlamentdə 5 noyabr 2000-ci ildə proporsional seçki sistemi və 6 noyabr 2005-ci ildə majoritar seçki sistemi əsasında 18 saylı Nərimanov-Nizami seçki dairəsindən Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinə deputat seçilmişdir. Bir sıra qanunvericilik aktlarının hazırlanmasında yaxından iştirak etmişdir. Cəmil Həsənli Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinə II çağırış seçkilərində Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyasını təmsil etmiş və bu seçkidə Həsənov soyadı ilə iştirak etmişdir. 5 noyabr 2000-ci ildə keçirilmiş seçkidə proporsional seçki sistemi əsasında iştirak edərək 18 saylı Nərimanov-Nizami seçki dairəsindən deputatlığa namizəd olmuş və deputat seçilmişdir.II çağırış dövründə Təbii ehtiyatlar, energetika və ekologiya məsələləri daimi komissiyasının, İntizam komissiyasının, Azərbaycan—İsrail parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qrupunun, Beynəlxalq münasibətlər və parlamentlərarası əlaqələr daimi komissiyasının üzvü olmuşdur. III çağırış Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinə III çağırış seçkilərində Azadlıq Blokunu təmsil etmiş və bu seçkidə Həsənli soyadı ilə iştirak etmişdir.
Cəmil Həsənli

1993-cü ildə nəşr olunmuş "Azərbaycan beynəlxalq münasibətlər sistemində, 1918–1920" əsəri bu gün tarixşünaslığımız üçün öz elmi əhəmiyyətini saxlamışdır. Ötən əsrin axırlarından başlayaraq professor C. Həsənli elmi və siyasi baxımdan müstəsna əhəmiyyətə malik olan Güney Azərbaycan problemləri üzərində işləməkdədir. İkinci dünya müharibəsi və müharibədən sonrakı illərdə böyük güclərin Güney Azərbaycanda qarşı-qarşıya gəlməsi 50 il dünyanı səksəkədə saxlayan "Soyuq müharibə"nin məhz Güney Azərbaycandan başlanması barədə müəllifin konsepsiyası təkcə Azərbaycan elmində deyil, dünya tarixşünaslığında yeni hadisə sayıla bilər. Bu mövzu ilə bağlı C. Həsənlinin son illərdə nəşr olunmuş monoqrafiyaları tarix elminin inkişafında böyük hadisə oldu. Müəllifin Güney Azərbaycandakı hadisələri, xüsusilə "21 Azər" hərəkatını "Soyuq müharibə" fonunda təqdim etməsi ona olan beynəlxalq marağı müstəsna dərəcədə artırdı. Bu marağın nəticəsi olaraq prof. C. Həsənlinin Güney Azərbaycanla bağlı elmi monoqrafiyası 2005-ci ildə İstanbulda türkcə, 2006-cı ildə ABŞ-nin Harvard Universitetində ingiliscə və Moskvada rusca nəşr olundu.
Cəmil Həsənli

C. Həsənlinin elmimiz üçün xüsusi əhəmiyyət daşıyan üçüncü araşdırması müharibə və müharibədən sonrakı illərdə Sovet-Türkiyə münasibətləri haqqındadır. Müəllif Rusiya, Azərbaycan, Gürcüstan, Ermənistan və ABŞ arxivlərindən topladığı yeni açıqlanan sənədlər əsasında maraqlı, iri həcmli monoqrafiya hazırlamışdır. Professor Həsənlinin dərc olunan "Azərbaycanda milli məsələ: siyasi rəhbərlik və ziyalılar (1954–1959)" adlı kitabı daha bir həqiqəti ortaya qoydu ki, Sovet cəmiyyətinin bir görünən, bir də görünməyən tarixi var idi. Bu iri həcmli monoqrafiyalardan əlavə C. Həsənli 100-dən artıq emi əqalənin müəllifidir. Bu məqalələr Azərbaycan, rus, ingilis, türk, alman, italyan, polyak, fars, yapon, koreya dillərində nəşr olunub. Onun 2009-cu ildə Berlində nəşr olunmuş "Qara dəniz boğazları üzərində Stalinin nəzarət cəhdləri", həmin il Romada italyan dilində nəçr olunmuş "Soyuq müharibənin Türkiyə böhranı", 2011-ci ildə Vyanada alman dilində nəşr olunmuş "Sovet İttifaqının Yaxın Şərqdə neft uğrunda mübarizəsi" kimi məqalələri elmi ictimaiyyət tərəfindən maraqla qarşılanmışdır.
Cəmil Həsənli

C. Həsənlinin araşdırmalarının əsas hədəflərindən biri XIX –XX əsrlərdə Qarabağda cərəyan edən hadisələrdir. Bu mövzuda professor Həsənlinin yazdığı məqalələr Azərbaycan, rus və ingilis dillərində dərc edilmişdir. Bu araşdırmalarda XIX əsrin əvvəllərində Rusiyanın Qafqazı fəth etməsindən 1923-cü ildə Dağlıq Qarabağda muxtar vilayətin yaradılmasına qədər hadisələrin maraqlı mənzərəsi yaradılmışdı. C. Həsənli Azərbaycan, Rusiya, ABŞ, Kanada, Böyük Britaniya, Türkiyə və İranda nəşr olunmuş 27 monoqrafiyanın müəllifidir. Onun hələ 1991-ci ildə nəşr olunmuş "Ağ ləkələrin qara kölgəsi" adlı kitabı istər 1918–1920-ci illərin, istərsə də Azərbaycan tarixinin 20–30-cu illərinin bir sıra problemlərinin öyrənilməsi baxımından yeni söz idi. İstər bu əsər, istərsə də 1993-cü ildə nəşr olunmuş "Azərbaycan beynəlxalq münasibətlər sistemində, 1918–1920" əsəri bu gün tarixşünaslığımız üçün öz elmi əhəmiyyətini saxlamışdır. Ötən əsrin axırlarından başlayaraq prof. C. Həsənli elmi və siyasi baxımdan müstəsna əhəmiyyətə malik olan Güney Azərbaycan problemləri üzərində işləməkdədir.
Cəmil Həsənli

İkinci Dünya Müharibəsi və Müharibədən sonrakı illərdə böyük güclərin Güney Azərbaycanda qarşı-qarşıya gəlməsi 50 il dünyanı səksəkədə saxlayan "Soyuq müharibə"nin məhz Güney Azərbaycandan başlanması barədə müəllifin konsepsiyası təkcə Azərbaycan elmində deyil, dünya tarixşünaslığında yeni hadisə sayıla bilər. Bu mövzu ilə bağlı C. Həsənlinin son illərdə nəşr olunmuş monoqrafiyaları tarix elminin inkişafında böyük hadisə oldu. Müəllifin Güney Azərbaycandakı hadisələri, xüsusilə "21 Azər" hərəkatını "Soyuq müharibə" fonunda təqdim etməsi ona olan beynəlxalq marağı müstəsna dərəcədə artırdı. Bu marağın nəticəsi olaraq prof. C. Həsənlinin Güney Azərbaycanla bağlı elmi monoqrafiyası 2005-ci ildə İstanbulda türkcə, 2006-cı ildə ABŞ-nin Harvard universitetinin soyuq müharibə seriyasında ingiliscə (At the Dawn of the Cold War: The Soviet-American Crisis overIranian Azerbaijan, 1941–1946. Rowmanand Littlefield Publishers, INC. Lanham -Boulder- New York-Toronto-Oxford, 2006) və Moskvada rus dilində, Tehranda fars dilində nəşr olundu.
Cəmil Həsənli

C. Həsənlinin elmimiz üçün xüsusi əhəmiyyət daşıyan üçüncü araşdırması müharibə və müharibədən sonrakı illərdə Sovet-Türkiyə münasibətləri haqqındadır. Müəllif Rusiya, Azərbaycan, Gürcüstan, Ermənistan və ABŞ arxivlərindən topladığı yeni açıqlanan sənədlər əsasında maraqlı, iri həcmli monoqrafiya hazırlamışdır. SSRİ-nin Türkiyəyə ərazi və boğazlara nəzarət etmək tələbləri ilə Krım və Ahiska türklərinin sürgün edilməsi, 1948–1953-cü illərdə Azərbaycanlıların Ermənistandan departasiya edilməsini eyni müstəvidə təqdim etməsi, fikirlərini nadir sənədlərlə əsaslandırılması tarixşünaslığımızda yeni istiqamət sayıla bilər. Bu əsər 2005-ci ildə Bakıda çapdan çıxdıqdan sonra 2008-ci ildə Moskvada, 2011-ci ildə Ankarada, 2011-ci ildə isə "Stalin və soyuq müharibənin Türkiyə böhranı, 1945–1953" (Stalin and Turkish Crisis of the Cold War, 1945–1953. Lexington Books, Lanham, Boulder, New York, Toronto, Plymouth, UK, 2011–2013) adı ilə Harvard soyuq müharibə seriyasından ABŞ, Kanada və Böyük Britaniyada nəşr edilmişdir. Mövzuya olan böyük marağı nəzərə alaraq 2013-cü ildə "Lexington Book" nəşriyyatı bu kitabı yenidən nəşr etmişdir.
Cəmil Həsənli

Qərb ölkələrinin çox nüfuzlu jurnallarında bu kitablar haqqında rəylər dərc olunmuşdur. Professor Həsənlinin 2008-ci ildə böyük marağa səbəb olmuş "Azərbaycanda milli məsələ: siyasi hakimiyyət və ziyalılar, 1954–1959" adlı monoqrafiyası nəşr edildi. Bir il sonra bu əsər rus dilində Moskvada, 2012-ci ildə isə Təbrizdə fars dilində nəşr edildi. 2009-cu ildən başlayaraq professor Həsənli üç cildlik "Azərbaycan Respublikasının diplomatiya tarixi" kitabı üzərində işə başlamışdır. Bu kitabın 1918–1920-ci illəri əhatə edən birinci cildi, 1920–1939-cu illəri əhatə edən ikinci cildi həm Azərbaycan, həm də rus dillərində Bakıda və Moskvada artıq nəşr edilmişdir. Onun Azərbaycan tarixi ilə bağlı araşdırmaları xarici nəşriyyatların diqqətini cəlb etmiş, ABŞ-nin Nyu Yorkda yerləşən böyük "Şarp" nəşriyyatı professor Həsənlinin "Foreign Policy of the Republic of Azerbaijan, 1918–1920.
Cəmil Həsənli

The Difficult Road to Western Integration. M. E. Sharpe, Armonk, New York, 2013" kitabını oxuculara təqdim etdi. Bu il professor Həsənlinin "Tarixi şəxsiyyətin tarixi: Əlimərdan bəy Topçubaşov" kitabı çapdan çıxıb və bu kitab oxucuların böyük marağına səbəb olub. Dünya tarix elminin nailiyyəti kimi qiymətləndirilən bu əsərlər artıq ABŞ, Rusiya və Türkiyənin bir sıra nüfuzlu universitetlərində tədris proqramlarına daxil edilmişdir. Ağ ləkələrin qara kölgəsi: 1920–1930-cu illərdə Azərbaycanda Sovet totalitarizmi. Bakı, 1991.
Cəmil Həsənli

Azərbaycan Respublikası beynəlxalq münasibətlər sistemində, 1918–1920. Bakı, 1993 Azərbaycan tarixi (həmmüəllif). Bakı, 1995 Azərbaycan Respublikası: Türkiyə yardımından Rusiya işğalına qədər: 1918–1920. Ankara, 1998. (türk.) Güney Azərbaycan: Tehran, Bakı, Moskva arasında (1939–1945).
Cəmil Həsənli

At the Dawn of the Cold War: The Soviet-American Crisis over Iranian Azerbaijan, 1941–1946. Rowman and Littlefield Publishers, INC. Lanham-Boulder-New York-Toronto-Oxford, 2006. (ing.) SSRİ-İran: Azərbaycan böhranı və Soyuq müharibənin başlanması. Moskva, 2006.
Cəmil Həsənli

Azərbaycanda milli məsələ: siyasi rəhbərlik və ziyalılar. 1954–1959. Bakı, 2008. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin Xarici Siyasəti (1918–1920). Bakı, 2009. Stalin and the Turkish Crisis of the Cold War, 1945–1953.
Cəmil Həsənli

Lexington Books, Lanham • Boulder • New York • Toronto • Plymouth, UK, 2011. (First paperback edition 2013) (ing.) Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətnin Xarici Siyasəti (1918–1920). Tehran, 2011. (fars.) Azərbaycanda milli məsələ: siyasi rəhbərlik və ziyalılar.
Cəmil Həsənli

Sovet dövründə Azərbaycanın xarici siyasəti (1920–1939). Bakı, 2012. Tarixi şəxsiyyətin tarixi: Əlimərdan bəy Topçubaşov. Bakı, "ADA", 2013. ISBN 2000335297968 Foreign policy of the Republic of Azerbaijan: the difficult road to western integration, 1918–1920. M. E. Sharpe, Armonk, New York, 2014.
Cəmil Həsənli

(ing.) Khrushchev's Thaw and National Identity in Soviet Azerbaijan, 1954–1959, The Harvard Cold War Studies Book Series, 2014 (ing.) İkinci Dünya Müharibəsi illərində Azərbaycan hərbi, siyasi və diplomatik münasibətlərdə (1939–1945), "Yazıçı", 2015, 540 səh. ISBN 978-9952-8274-8-4﻿ Kurslarda dərs dediyi bölmələr Avropa və Amerika ölkələrinin müasir tarixi Beynəlxalq Münasibətlər tarixi Soyuq Müharibə və İran Azərbaycanı tarixi Beynəlxalq seminar, simpozium və konfranslarda iştirakı 2013: 90 ilində Lozanna və Türkiyə Respublikası. Beynəlxalq konfrans (Ankara, Türkiyə). 2013: Humbolt Universitetində elmi seminar (Berlin, Almaniya).
Cəmil Həsənli

2011: Sapienza Universitetində beynəlxalq konfrans (Roma, İtaliya). 2011: Vyana Diplomatik Akademiyasında beynəlxalq konfrans (Vyana, Avstriya). 2010: Humbolt Universitetində beynəlxalq konfrans (Berlin, Almaniya). 2010: Tehran Universitetində beynəlxalq konfrans (Tehran, İran İslam Respublikası). 2010: Sendayi Universitetində beynəlxalq konfrans (Sendayi, Yaponiya). 2010: Tohoko Universitetində beynəlxalq simpozium (Seul, Cənubi Koreya).
Cəmil Həsənli

2010: Beynəlxalq konfrans (Moskva, Rusiya). 2009: Soyuq müharibənin iqtisadi aspektləri (Qraz, Avstriya). 2008: Praqa baharı: 1968. Beynəlxalq konfrans (Vyana-Qraz, Avstriya) 2007: Atatürk Araşdırma Mərkəzinin beynəlxalq konfransı; 2006: Türk Tarix Qurumunun beynəlxalq konfransı; 2005: Atatürk Araşdırma Mərkəzinin beynəlxalq konfransı; 2004: Mərkəzi Avrasiya Tədqiqatları Mərkəzinin illik konfransı (İndiana universiteti, Bluminqton, İndiana, ABŞ); 2004: Beynəlxalq Atatürk Simpoziumu (Ankara, Türkiyə); 2003: Beynəlxalq Simpozium (Sivas, Türkiyə); 2002: Beynəlxalq Simpozium (Ərzurum, Türkiyə); 2002: Beynəlxalq Simpozium (Sivas, Türkiyə); 2002: "Cənubi Qafqaz və Soyuq Müharibə" üzrə beynəlxalq seminar; 2001: Şimali Amerikanın Yaxın Şərq Tədqiqatları Assosiasiyası (San Fransisko, ABŞ); 2000: Soyuq Müharibə və Cənubi Qafqaz Respublikaları haqqında beynəlxalq seminar (Tbilisi, Gürcüstan); 2000: Şimali Amerikanın Yaxın Şərq Tədqiqatları Assosiasiyası (Orlando, ABŞ); 1999: Şimali Amerikanın Yaxın Şərq Tədqiqatları Assosiasiyası (Vaşinqton, Kolumbiya dairəsi, ABŞ); 1999: İran və Böyük Dövlətlər (Tehran, İran); 1998: Şimali Amerikanın Yaxın Şərq Tədqiqatları Assosiasiyası (Çikaqo, ABŞ); 1997: Beynəlxalq Simpozium (Kayseri, Türkiyə). Üzvü olduğu cəmiyyət və təşkilatlar 1998 — Yaxın Şərq Tədqiqatları Assosiasiyası 1999 — Azərbaycan Araşdırmaları jurnalının (indiki Xəzər Humanitar və Sosial Elmlər Jurnalı) Redaksiya İdarə Heyətinin üzvü 2002 — Mərkəzi Avrasiya Tədqiqat Cəmiyyəti 2009 — Azərbaycan Ziyalılar Forumu 2013 — Türk Tarix Qurumunun fəxri üzvü 2013 — Demokratik Qüvvələrin Milli Şurası Şəxsi həyatı Ailəlidir. 2-si qız 1-i oğlan olmaqla 3 övladı, 5 nəvəsi var: 1977-ci ildə Fatma Həsənli ilə ailə həyatı qurub.
Cəmil Həsənli

İki oğlu, iki qızı dünyaya gəlib. İlk oğlu Vüqar Həsənli 2007-ci ildə dünyasını dəyişib. 1 qızının adı Günel Həsənlidir. Təltif və mükafatları 2009 — "Əməkdar müəllim" fəxri adı "Həsənli Cəmil Poladxan oğlu" (az.). history.bsu.edu.az. 2009-11-26.
Cəmil Həsənli

İstifadə tarixi: 2014-01-28. Həmçinin bax Əli Kərimli Xarici keçidlər "Açıq söhbət - Cəmil Həsənli və Fazil Mustafa debatı" (az.). İstifadə tarixi: 2014-06-20. A.Qorxmaz. "Azərbaycandakı oxşarlar... Onlar sizi də çaşdıra bilərlər?
Antonim

Antonim (yun. αντί όνομα) — leksik mənalarına görə bir-birinin əksi olan sözlərə deyilir. Antonim qarşılıqlar köklərinə görə fərqli olmalıdır. Əsl antonimlik müxtəlif köklü sözlərin əksliyi şəklində tazahür edən leksik antonimlərdir. Məsələn: ağ - qara, dost - düşmən, gülmək – ağlamaq, oturub-durmaq. Ağıllı va ağılsız kimi sözlər bir-birinə əks mənalar versələr də, kökləri eyni olduğundan onları antonim adlandırmaq olmaz. Antonim qarşılıqlar da, sinonimlər kimi, eyni nitq hissəsinə mənsub olur yaxud (hər ikisi isim), gediş-gəliş (isim), acı-şirin (sifət) ağlağan-güləyən (sifət), uzun-qısa (sifət), yuxarı-aşağı(zərf), gecə-gündüz (zərf), oturmaq- durmaq(feil), gülmək - ağlamaq(feil), açmaq-bağlamaq (feil), az-çox (say).Nəzərə almaq lazımdır ki, frazeoloji söz birləşmələrinin antonimi də ancaq özü kimi frazeoloji birləşmə olmalıdır. Məsələn: dilotu yemək - ağza su alıb oturmaq.
Dağlıq Qarabağın ətrafında Ermənistan işğalı altında olan Azərbaycan əraziləri

Dağlıq Qarabağın ətrafında Ermənistan işğalı altında olan Azərbaycan əraziləri – keçmiş Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayətinə daxil olmayan, Birinci Qarabağ müharibəsi (1988–1994) dövründə Ermənistan tərəfindən işğal olunmuş və İkinci Qarabağ müharibəsi başlanana qədər işğal altında qalmış ərazi. Ərazilər haqqında ümumi məlumat 12.05.1994–27.09.2020 tarixləri aralığında bu ərazilərin aid olduğu inzibati rayonlar: Kəlbəcər rayonu — 1993-cü ildə bütün ərazisi (o cümlədən 02.04.1993 tarixində rayon mərkəzi) işğal olunub. İkinci Qarabağ müharibəsi nəticəsində qəbul olunmuş 10 noyabr 2020-ci il bəyanatının şərtlərinə əsasən 13 oktyabr 1992-ci il tarixli inzibati ərazi dəyişikliyinə qədərki ərazisi işğaldan azad edilmişdir. 2020-ci il 25 noyabr tarixində Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Kəlbəcər rayonunun işğaldan azad edildiyi Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev tərəfindən bəyan edilmişdir. Laçın rayonu — 1992–1993-cü illərdə bütün ərazisi (o cümlədən 18.05.1992 tarixində rayon mərkəzi) işğal olunub. İkinci Qarabağ müharibəsi nəticəsində qəbul olunmuş 10 noyabr atəşkəs bəyanatının şərtlərinə əsasən işğaldan azad edilmiş, rayon mərkəzi daxil olmaqla Laçın dəhlizi Rusiya sülhməramlılarının nəzarətinə verilmişdir.
Dağlıq Qarabağın ətrafında Ermənistan işğalı altında olan Azərbaycan əraziləri

Məlum bəyanatın şərtlərinə uyğun olaraq Laçın dəhlizinə alternativ yol hazır olduqan sonra − 26.08.2022-ci il tarixində Laçın şəhəri, Zabux və Sus yaşayış məntəqələri Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin nəzarətinə keçmişdir. Qubadlı rayonu — 1993-cü ildə bütün ərazisi (o cümlədən 31.08.1993 tarixində rayon mərkəzi) işğal olunub. II Qarabağ müharibəsi nəticəsində bütün ərazisi işğaldan azad edilimişdir. 2020-ci il 25 oktyabr tarixində ASQ tərəfindən Qubadlı rayonunun inzibati mərkəzi olan Qubadlı şəhərinin işğaldan azad edildiyi İlham Əliyev tərəfindən bəyan edilmişdir. Cəbrayıl rayonu — 1993-cü ildə bütün ərazisi (o cümlədən 23.08.1993 tarixində rayon mərkəzi) işğal olunmuşdur. Horadiz əməliyyatı zamanı Cocuq Mərcanlı, 2-ci Qarabağ müharibəsi nəticəsində isə qalan bütün ərazisi işğaldan azad edilimişdir.
Dağlıq Qarabağın ətrafında Ermənistan işğalı altında olan Azərbaycan əraziləri

4 oktyabr 2020-ci il tarixində Cəbrayıl rayonunun inzibati mərkəzi olan Cəbrayıl şəhərinin işğaldan azad edildiyi Azərbaycan Prezidenti tərəfindən bəyan edilmişdir. Zəngilan rayonu — 1993-cü ildə bütün ərazisi (o cümlədən 29.10.1993 tarixində rayon mərkəzi) işğal olunmuşdur. 2020 Qarabağ müharibəsi nəticəsində bütün ərazisi işğaldan azad edilimişdir. 20 oktyabr 2020-ci il tarixində Zəngilan rayonunun inzibati mərkəzi olan Zəngilan şəhərinin işğaldan azad edildiyi Prezidenti Əliyev tərəfindən bəyan edilmişdir. Ağdam rayonu — 1993-cü ildə ərazisinin 77 faizi (o cümlədən 23.07.1993 tarixində rayon mərkəzi) işğal olunub. Üçtərəfli bəyanatın şərtlərinə əsasən 13 oktyabr 1992-ci il tarixli inzibati ərazi dəyişikliyinə qədərki ərazisi işğaldan azad edilmişdir.
Dağlıq Qarabağın ətrafında Ermənistan işğalı altında olan Azərbaycan əraziləri

2020-ci il 22 noyabr tarixində Azərbaycan Ordusu tərəfindən Ağdam şəhəri daxil olmaqla Ağdam rayonunun işğaldan azad edildiyi Prezidenti tərəfindən bəyan edilmişdir. Füzuli rayonu — 1993-cü ildə bütün ərazisi (o cümlədən 23.08.1993 tarixində rayon mərkəzi) işğal olunmuşdur. Horadiz əməliyyatı zamanı ərazinin üçdə ikisi (yaşayış məntəqələrinin üçdə biri) işğaldan azad edilmişdir. İkinci Qarabağ müharibəsi nəticəsində isə qalan bütün ərazisi işğaldan azad edilimişdir. 17 oktyabr 2020-ci il tarixində Füzuli rayonunun inzibati mərkəzi olan Füzuli şəhərinin işğaldan azad edildiyi Prezident tərəfindən bəyan edilmişdir. İşğal olunmuş ərazilərin sahəsi və əhalisi
Azərbaycanın palçıq vulkanları

Azərbaycanda olan palçıq vulkanları Abşeron — palçıq vulkanlarının regionu Azərbaycan yer kürəsində palçıq vulkanlarının unikal və klassik inkişaf regionu kimi tanınmışdır. Yer kürəsində məlum olan 2000-dən artıq palçıq vulkanlarından 344-ü Azərbaycanın şərqində və onunla həmsərhəd Xəzər akvatoriyasında yerləşir. Palçıq vulkanlarının əksəriyyəti Bakı, Abşeron yarımadasında yayılmış və onlardan bəziləri təbiət abidəsi kimi formalaşmışdır. Tam qətiyyətlə Azərbaycanı palçıq vulkanları diyarı adlandırmaq olar və bu vulkanlar bizim həm milli, həm də təbii sərvətimizdir. Palçıq vulkanları neft-qaz yataqlarının müəyyən edilməsində xərcsiz başa gələn kəşfiyyat quyusu rolunu oynayır.
Azərbaycanın palçıq vulkanları

Bundan əlavə palçıq vulkanlarının gili faydalı qazıntı hesab olunur. Həmçinin, vulkan palçığı bir sıra xəstəliklərin — əsəb sistemi, dəri və oynaq xəstəliklərinin müalicəsində uğurla istifadə olunur. Eyni zamanda vulkanlar seysmik hadisələrlə sıx bağlı olmaq etibarilə, zəlzələlərin baş verməsi və bu kimi hadisələrin proqnozlaşdırılmasında əhəmiyyət daşıyır. Son illər Bakı və Abşeron yarımadasında yerləşən palçıq vulkanlarına antropogen təsirlərin artması nəticəsində onların əraziləri dağıdılır, orada intensiv inşaat işləri aparılır, vulkanların püskürmə ehtimalı olan zonalarında yaşayış binaları inşa olunurdu. Bu səbəbdən ölkə ərazisində mövcud olan palçıq vulkanlarının mühafizəsini təşkil etmək, təbiətin bu nadir hadisələrinə daha qayğı ilə yanaşmaq aktual əhəmiyyət kəsb edirdi.
Azərbaycanın palçıq vulkanları

Azərbaycan hüdudlarında palçıq vulkanı təzahürləri Xəzəryanı – Quba, Şamaxı – Qobustan, Küryanı, Abşeron vilayətlərində, Bakı arxipelağında və Kür və Qabırrı çayları arasında geniş yayılmışdır. Palçıq vulkanları Abşeron yarımadasının qərb hissəsində, Cənubi və Mərkəzi Qobustanda və Xəzəryanı düzənliyi Xəzər dənizinə qovuşan cənub — şərq hissəsində ən çox inkişaf etmişdir. Palçıq vulkanizminin zəif təzahürləri Böyük Qafqazın cənub yamacında Girdimançayın başlanğıcından şərqdə Həftəsaib, Zəngi kəndləri yanında, Lahıc yaxınlığında, Basqal kəndi ətrafında qeyd edilir. Xəzəryanı – Quba vilayəti. Böyük Qafqazın cənub-şərq batımının geniş şimal dağətəyi zolağını və Xəzəryanı düzənliyi əhatə edir.
Azərbaycanın palçıq vulkanları

Qaynarca vulkanından başqa, vilayət hüdudlarında kiçik sopka, qrifon və salzalar rast gəlinir. Şamaxı – Qobustan vilayəti. Böyük Qafqazın cənub — şərq hissəsini əhatə edir. Ərazinin şimal zonasında Şıxzəgirli, Mərəzə, Şıxıqaya, Şeytanud, Qırqışlaq və başqa vulkanlar yerləşmişdir. Cənub zonada Torağay, Böyük Kənizədağ, Kiçik Kənizədağ, Dəvəlidağ, Ütəlgi, Ayaz — Ağtirmə (Ayazaxtarma), Nardaran — Ağtirmə (Nardaranaxtarma), Hacıvəli və başqa vulkanlar qeyd olunur.
Azərbaycanın palçıq vulkanları

Ələt tirəsi boyu çox iri palçıq vulkanları – Daşmərdan, Solaxay, Ayrantökən, Qoturdağ, Qırdağ və başqa vulkanlar yerləşmişlər. Küryanı neftli — qazlı vilayəti. Bu vilayət hüdudlarında Kalmas, Mişovdağ, Qırovdağ, Durovdağ, Hamamdağ, Ağzıbir, Kürsəngi kimi iri palçıq vulkanları yerləşmişdir. Kür və Qabırrı çayları arası sahə, Orta Kür çökəkliyi hüdudlarında palçıq vulkanı təzahürləri sopka, qrifon və salza şəklindədirlər. Abşeron vilayəti.
Azərbaycanın palçıq vulkanları

Bu vilayət eyniadlı yarımadanı və Xəzər dənizinin ona qovuşan sahil zonasını əhatə edir. Palçıq vulkanları vilayətin qərb və mərkəz hissəsində daha geniş yayılmışdır. Vilayətin qərbində və mərkəzində Hökməli, Binəqədi, Saray, Novxanı, Zigilpiri, Keyrəki, Abix, Boğ — boğa, Böyükdaş, Otman -Bozdağı, Lökbatan, Şonqar, Quşxana və başqa çox iri vulkanlar yerləşmişdir. Vilayət hüdudlarında Zığ və Bibiheybət ərazilərində gömülmüş palçıq vulkanları mövcuddur. Abşeron arxipelaqı hüdudlarında Buzovna sopkası, Palçıq sopkası, Neft daşları və başqa iri palçıq vulkanları vardır.
Azərbaycanın palçıq vulkanları

Bakı arxipelaqı vilayəti. Bu vilayət Cənubi Xəzərin şimalda Balıqçı burnundan başlamış cənubda Qızılağac körfəzinədək uzanan geniş qərb hissəsini əhatə edir. Bu vilayətin palçıq vulkanları, konusları su səthindən baş qaldıran ada (Bulla, Oblivnoy, Los, Svinoy, Qlinyannı və s.) və ya sualtı saylardan (Kornilov – Pavlov sayı, Poqorelaya Plita rifi, Qolovaçev sayı və s.) ibarətdir. Bakı arxipelağının dəniz palçıq vulkanları antiklinal qurşaqların davamında zəncirvarı sıra ilə düzülmüşlər. Palçıq vulkanı mənşəli bir sıra sualtı saylar – Yupiter, 1906-cı il sayı, 1933-cü il sayı, Makarov sayı və başqaları Abşeron yarımadasından cənubda yerləşmişdir.
Azərbaycanın palçıq vulkanları

Azərbaycan ərazisində palçıq vulkanları qeyri-bərabər yayılmışlar. Onlar bu və digər ölçüdə – kiçik və çox iri yüksəklikdən ibarət olub, Böyük Qafqazın cənub — şərq batımının, Küryanı ovalığın, Bakı arxipelağı, Abşeron yarımadası və Abşeron arxipelağının müasir relyefinin əmələ gəlməsində böyük rol oynayırlar. Morfoloji cəhətdən palçıq vulkanları nisbi hündürlüyü 5 – 150 m-dən 400 – 500 m-dək olan kəsik konus şəklində olub, xarici görünüşünə görə maqmatik vulkanları xatırladır. Onların təpəsi kraterə uyğun gəlir. Kraterin diametri 400 – 500 m, əsasının diametri isə 6000 – 10000 m və daha artıq olur.
Azərbaycanın palçıq vulkanları

Şimali və Mərkəzi Qobustanın palçıq vulkanları, əsas etibarilə, Təbaşir və Paleogen çöküntüləri üzərində yerləşmişdir. Bu zonalardan cənubda, yəni Cənubi Qobustan, Küryanı ovalığı və Abşeron vilayətində onlar nisbətən coşqun fəaliyyət göstərən vulkanlardır. Ayrı — ayrı iri vulkanlara, Xəzər dənizi akvatoriyasında da rast gəlinir. Geomorfoloji əlamətlərinə görə, Abşeron vilayəti şimal — qərb, cənub — qərb, şərq və Xəzər dənizi akvatoriyası kimi dörd hissəyə bölünür. Qərb zonasında Keyrəki, Zigilpiri, Qobu – Bozdağı, Güzdək – Bozdağı və s. palçıq vulkanları yerləşir.
Azərbaycanın palçıq vulkanları

Cənub — qərb zonası Abşeron yarımadasının mərkəzi və qərb hissələrini əhatə edir. Bu zonada Lökbatan, Quşxana, Torpaqlı – Ağtirmə (Axtarma) və başqa palçıq vulkanlarının konusları ucalır. Yarımadanın şərq zonası Abşeron yarımadasının ən alçaq şərq hissəsini əhatə edir və onun relyefi zəif dislokasiyaya uğramış abşeron əhəngdaşları örtüyü ilə müəyyənləşmişdir. Bu zonada Boğ — boğa, Qırmaku və s. palçıq vulkanların kiçik konusları yüksəlir. Abşeron yarımadası dərinliyi 30–50 m-ə qədər olan Xəzər dənizi akvatoriyası ilə əhatə olunmuşdur.
Azərbaycanın palçıq vulkanları

Bu zona hüdudlarında Pirallahı (Artyom), Cilov, Qum adaları, Darvin, Neft daşları, İkiqardaş daşları, Qriqorenko sualtı sayları yerləşmişdir. Tektonik cəhətdən yarımada Böyük Qafqazın cənub-şərq batımında yerləşir. Yarımada hüdudlarında 36 palçıq vulkanı Abşeron yarımadasında, 8 palçıq vulkanı isə Abşeron arxipelağında öyrənilmiş və təsvir olunmuşdur. Azərbaycanda olan palçıq vulkanlarının adlarının siyahısı Abix — (Abşeron yarımadası) Ağdam — (Qobustan) Ağzıbir, (Bakı, Ağzıbirçala da adlanır). Ağzıbir, (Qaradağ rayonunda, Xəzər dənizi sahilində, hündürlüyü,120 metr) Ağzıqır, (Abşeron rayonu) Ağtirmə, (Abşeron rayonu) Ağtirmədalı, (Abşeron rayonu) Ağtirmə Qaradağ, (Qaradağ rayonu) Ağtirmə-Paşalı, (Şamaxı rayonu) Ağtirmə Puta, (Qaradağ rayonu) Boyanata-Sarıdaş Bozdağ-Güzdək Böyük Kənizədağ palçıq vulkanı Kiçik Mərəzə Lökbatan Nardaranaxtarma Qaradağ Pilpiləsi Otmanbozdağ Torpaqlıaxtarma Qələndəraxtarma Kiçik Kənizdağ Ayazaxtarma PALÇIQ VULKANLARI Arxivləşdirilib 2009-12-25 at the Wayback Machine Tələt Kəngərli.
Azərbaycanın palçıq vulkanları

Azərbaycan Respublikasının geoloji irsi. Bakı: Nafta-Press, 2013, səh. 147. Xarici keçidlər Esmira Əsədullayeva məqaləsi, azecology.org Arxivləşdirilib 2021-12-13 at the Wayback Machine Az. Elmlər Akademiyası Geologiya şöbəsi Arxivləşdirilib 2006-10-30 at the Wayback Machine Səda — Palçıq vulkanları ölkəyə gəlir gətirə bilər (21.04.2016)
Ramazan

Ramazan — Hicri təqviminin 9-cu ayı. İslam dininin etiqadına görə Məhəmməd Peyğəmbərə Quran ayələrinin enməyə başladığı, eyni zamanda Müsəlmanlarla oruc tutulmağa başlanılan aydır. Bu ayda oruc tutmaq İslamın beş şərtindən biridir. Ramazan ayı adətən 29-30 gün çəkir və ayın aypara görünümünü almasından başlanır. Ramazan ayının fəzilətləri və bərəkətləri İl ərzində mübarək Ramazan ayından daha əzəmətli bir ay yoxdur. Çünki bu elə aydır ki, Allah bu ayda bəşəriyyətə ən böyük hədiyyəsini, yəni Qurani-Kərimi bəxş etmişdir. Digər tərəfdən isə Qədr gecəsi də bu aya təsadüf edir. Bu gecə insanların ləyaqətinə və mənəvi-əxlaqi təmizlik səviyyəsinə əsasən onların birillik müqəddəratı təyin olunur və həmin gecənin ibadəti min ayın ibadətindən üstündür.
Ramazan

Ramazan ayı ibadətin baharı, təlim və tərbiyə ayı, paklıq və təmizlənmə ayı, təqva və özünüislahetmə ayıdır. Bu elə bir aydır ki, onda Allaha yaxınlaşma mərhələlərini daha sürətlə və inamla keçmək mümkündür. İslam Peyğəmbəri (s) mübarək Ramazan ayı ərəfəsində söylədiyi xütbələrdən birində bu ayın əhəmiyyəti haqqında belə buyurmuşdur: "Ey insanlar! Allahın bərəkət, mərhəmət və bağışlanma ayı olan Ramazan ayı yaxınlaşır. Allahın nəzərində bu ay ən bərəkətli aydır, gündüzləri gündüzlərin ən yaxşısı, gecələri gecələrin ən yaxşısı, saatları saatların ən yaxşısıdır. Bu ayda sizlər Allahın verdiyi ziyafətə qonaq edilmiş, kəramət və ehtiramına layiq görülmüşsünüz. Bu ayda aldığınız hər nəfəs dua, yuxularınız ibadət hökmündədir. Əməlləriniz qəbul olunur.
Ramazan

Allah dualarınızı müstəcab edir. Allahdan təmiz ürəklə, saf niyyətlə diləyin ki, bu ayda oruc tutmağı cə Qurani-Kərimiz tilavətini sizə nəsib etsin. Çünki Allahın rəhmətinin ümman kimi dolub daşdığı bu ayda Onun mərhəmət və bağışlamasından məhrum olan insan bədbəxtdir..." Bu sözlərdən sonra Rəsuli-Əkrəm bu ayda ehtiyacı olanlara sədəqə paylamağı, böyüklərə ehtiram göstərməyi, kiçiklərə məhəbbətlə yanaşmağı, qohum-qardaşdan xəbər tutmağı, dil, göz və qulağı günahlardan qorumağı, yetimlərə nəvaziş göstərməyi, günahlardan tövbə etməyi, davamlı olaraq dua etməyi (xüsusilə namaz vaxtlarında) təkidlə tövsiyə etdi. Daha sonra İslam Peyğəmbəri (s) oruc tutanların başqalarına iftar verməsinin əhəmiyyəti barədə danışdı, hətta bildirdi ki, imkanı olmayan adamlar, heç olmasa, bir xurma dənəsi, yaxud bir içim su ilə bu xeyir işdə iştirak edə bilərlər. Məhəmməd Peyğəmbər (s) öz xütbəsinin sonunda buyurdu: "Ey insanlar! Bu ay behişt qapıları üzünüzə açıqdır. Dua edib Allahdan istəyin ki, bu qapıları üzünüzə bağlamasın. Bu ayda Cəhənnəmin qapıları bağlıdır, ona görə də Allahdan diləyin ki, həmin qapıları üzünüzə açmasın!
Ramazan

Şeytanlar bu ay zəncirlənmişlər, Allahdan istəyin ki onların sizə ağalıq etməsinə imkan verməsin!". Möminlərin əmiri İmam Əli (ə) buyurdu: "Ya Rəsuləllah, bu ayda ən yaxşı əməl hansıdır?" "Özünü günahlardan qorumaq!". Xoşbəxt insanlar o kəslərdir ki, bu ayın ülvi dəyərlərini dərk edir, onun hədsiz-hüdudsuz bərəkətlərindən bəhrələnir, həmçinin bu ayın ibadətləri və orucu sayəsində özlərinin mənəvi və maddi problemlərini həll edirlər. Əlbəttə, mübarək Ramazan ayının maddi və mənəvi bərəkətlərindən, onun savablarından daha yaxşı bəhrələnmək üçün yalnız oruc tutmaqla kifayətlənmək olmaz, əksinə, günahlardan uzaq olmaq, özünü islah edərək mənəviyyata zidd əməllərdən kənar durmaq lazımdır. İlahi! Bizim hamımıza dəstək və yardımçı ol. Öz lütf və mərhəmətinə yaxınlaşdır.
Ramazan

Ramazan ayı on dörd məsumun həyatında 1.Mənəvi durumda dəyişiklik Həzrət İmam Səccad (ə) haqqında belə nəql olunur ki, o, bu ayda büsbütün dua, ibadət, istiğfar və təkbirə qərq olurdu. 2.Müstəhəb namazlar Müstəhəb və nafilə namazların qılınması əzəmətli imamlarınız (ə) üçün adi və gündəlik bir iş olduğuna baxmayaraq, Ramazan ayında ikiqat əhəmiyyət kəsb edirdi. Belə ki, mübarək Ramazan ayında, eləcə də Qədr gecələrində onlar xüsusi namazlar qılırdılar. 3.Quran tilavəti Məsus imamlar (ə) mübarək Ramazan ayında Quran tilavətinə xüsusi diqqətlə yanaşmışlar. Həzrət İmam Səccad (ə) barəsində belə nəql olunmuşdur ki, o, mübarək ayda Qurani-Kərimi 40 dəfə oxuyub başa çatdırarmış. 4.Dua və ibadət Məsum imamlardan (ə) mübarək Ramazan ayı ilə bağlı xüsusi dualar gəlin çatmışdır ki, onların yalnız adlarını çəkməklə kifatətlənirik: Mübarək ayda Ayı görən zaman oxunan dua. Mübarək Ramazan ayı daxil olduğu zaman Peyğəmbərin (s) oxuduğu dua. Peyğəmbərin 1-ci gecə etdiyi dua.
Ramazan

Əbu Həmzə səmalinin hər gecə etdiyi dua. Səhər duası. "Səhifeye-Səccadiyyə"nin 1-ci duası. İftar duası. İmam Səccadın (ə) 19-cu və 21-ci gecələrdə etdiyi dualar. Məhəmməd Peyğəmbərin (s), İmam Baqiri (ə), İmam Sadiqin (ə) və İmam Kazımın (ə) mübarək Ramazan ayında etdiyi dualar. Məhəmməd Peyğəmbərin (s) və İmam Səccadın (ə) 27-ci gecə etdiyi dualar. Məhəmməd Peyğəmbərin (s) hər ayın sonuncu gecəsində etdiyi dua.
Ramazan

Mübarək Ramazan ayı ilə vidalaşma duası. 5.Qədr gecələrində əhya saxlamaq Məsumlar (ə) Qədr gecələri oyaq qalardılar. Nəinki təkcə özləri yatmaz, həm də ailə üzvlərini və övladlarını da bu gecə əhya saxlayıb ibadət etməyə təşviq edirdilər. Belə rəvayət olunur ki, İslam Peyğəmbəri (s) ayın 23-cü gecəsində ailə üzvləri içərisində yatmış olanları yuxudan oyadar, bunun üçün üzlərinə su da çiləyərdi. Həzrət Fatimeyi-Zəhra (ə) da həmin gecə övladlarından heç birini yuxuya getməyə qoymazdı. Gündüzdən az yemək, bir qədər istirahət etməklə onları gecəyə hazırlayar və buyurardı ki, bu gecənin xeyrindən məhrum olan şəxs, həqiqətən, məhrumdur. 6.İftarın ədəb qaydaları İmam Sadiq (ə) buyurur ki, Məhəmməd Peyğəmbər (s) iftar vaxtı bu duanı oxuyardı: "Allahım, Sənin üçün oruc tutduq və Sənin verdiyin ruzi ilə iftar etdik, odur ki, onu bizdən qəbul et" Peyğəmbər (s) imkan daxilində halva, xurma kimi şirin şeylərlə, bunlar olmadıqda isı ilıq su ilə iftar edərdi. 7.Səhər və iftar vaxtlarında Qədr surəsi oxumaq Qədr surəsi 8.İftar vermək İmam Sadiqdən (ə) belə rəvayət olunur: Həzrət İmam Səccad (ə) oruc tutduğu zaman göstəriş verərdi ki, bir qoyun kəsilsin, əti doğranıb qazana tökülsün.
Ramazan

Həzrət (ə) qürub vaxtı yemək bişən qazanlara yaxınlaşıb ağzı oruc halda xörəyi qoxlayar və buyurardı: "Kasaları gətirin, bu kasaya filankəs üçün, o birisinə isə filankəs üçün yemək çəkin!". Beləcə bozbaşın hamısını kasalara doldurtdurar, xörək qutarandan sonra isə özü xurma və çörəklə iftar edərdi. 9.Yoxsullara yardım etmək İbn Abbas deyir: "Ramazan ayı girəndə hər hansı bir xahişlə Peyğəmbərə (s) üz tutan insanların istəyi yerinə yetirilirdi". Həzrət İmam Səccad (ə) haqqında isə belə nəql olunur ki, o, Ramazan ayının hər günü sədəqə paylayardı. Məhəmməd Peyğəmbər (s) mübarək Ramazan ayının sonuncu ongünlüyündə hər gecə qüsl edərdi. 11.Ramazan ayı ilə vidalaşma Cabir ibn Abdullah Ənsari belə nəql edir ki, Ramazan ayının cümə günündə Məhəmməd Peyğəmbərin (s) yanına getdim. Onun gözü mənə sataşanda buyurdu: "Ey Cabir, bu cümə Ramazan ayının sonudur, odur ki, onunla vidalaş və de:". اللهم لا تجعله آخر العهد من صيامنا اياه، فان جعلته فاجعلني مرحوما، و لا تجعلنی محروما "Allahım, bu Ramazanı bizim üçün axırıncı orucluq ayı etmə.
Ramazan

Əgər buna qərar vermisənsə, bizə rəhm et və bizi Öz mərhəmətindən məhrum etmə". Bunu deyən hər kəs iki yaxşılıqdan birinə nail olacaqdır: ya Allah ona ömür nəsib edəcək və o, gələn ilin Ramazan ayını qarşılayacaq, ya da Allahın mərhəmət və bağışlamasına layiq görüləcək. Ali Məqamlı Rəhbərin Ramazan ayı ilə bağlı tövsiyələri Quranı ayələrin mənası haqqında dərindən düşünərək oxumaq Dostlar, çalışın heç vaxt, xüsusilə mübarək Ramazan ayında Quran tilavətini yaddan çıxarmayasınız. Quran sizin həyatınızdan qətiyyən kənarda qalmamalıdır. İmkan tapdıqca, hökmən, Quran oxuyun, Quranın tilavəti isə yalnız insanın oxuduğu ayələrin mənası haqqındadərindən düşündüyü zaman öz təsirini göstərir. Allahın üstün və seçilmiş bəndələri üçün verdiyi ziyafət Mübarək Ramazan ayının başlaması, əslində müsəlmanlar üçün böyük bayramdır. Yaxşı olar ki, möminlər Ramazanın gəlişi münasibətilə bir-birini təbrik etsinlər və bu aydan mümkün qədər çox faydalanmağı bir-birinə tövsiyə etsinlər. Ramazan Allahın ziyafət ayı olduğundan yalnız ilahi ziyafətə ayaq basmağa layiq olan mömin insanlar bu aya daxil olub Uca və Səxavətli Allahın süfrəsi arxasında otururlar.
Ramazan

Bu Allahın Öz kərəmi sayəsində bütün insanlar, bəlkə, dünyadakı bütün varlıqlar üçün verdiyi və hər kəsin bəhrələndiyi ümumi nemətlər süfrəsindən fərqli bir süfrədir. Bu, Allahın üstün və seçilmiş bəndələri üçün üçılan xüssi bir süfrədir. Ramazanda səmanın və Behiştin qapıları açıqdır Rəvayətlərdə yazılıb ki, Ramazan ayında səmanın qapıları açıq olur, yəni digər aylarla müqayisədə bu ayda insanların Allaha qəlbən yaxınlaşması daha asandır. Rəvayətlərdə bu da var ki, Ramazan ayında Behiştin qapıları açıq olur, yəni orucluğun bərəkəti, bu ayda diqqətini Allaha yönəldib Rəbbi qarşısında itaətkarcasına təslim olmaq sayəsində insanın xeyir işlər görməsi üçün gözəl fürsət və mənəvi güc yaranır. Nafilə namazları qılmaq Gün ərzində və gecələr qılınan namazlar üçün tövsiyə olunmuş 34 rükətlik nafilə namazları olduqca qiymətlidir. Ramazan ayı bu namazların qılınması üçün gözəl bir fürsətdir. Ayın əvvəlinin sübut olunması Ayın əvvəli bir neçə yolla sübuta yetirilir: İnsanın özü ayı görsə. Sözlərindən yəqin hasil olan bir neçə nəfər "ayı gördük" desələr, həmçinin yəqinlik hasil olan bir şey vasitəsilə.
Ramazan

Şaban ayının əvvəlindən 30 gün keçmiş olsa, bunun vasitəsi ilə Ramazan ayının əvvəli olması sübuta yetir. Yaxud Ramazan ayının əvvəlindən 30 gün keçsə, bu halda Şəvval ayının olması sübut olunur. İki adil (ədalətli) kişi "gecə ayı görmüşük" deyə xəbər versələr, amma ayın xüsusiyyətlərini bir-birinin əksinə desələr, yaxud verdikləri şəhadət həqiqətin əksinə olsa (məsələn, "ayın dairəsi üfüq tərəfdən idi" deyə xəbər versələr) ayın əvvəli olması sübuta yetmir. Amma əgər bəzi xüsusiyyətləri ayırd etməkdə ixtilaflı olsalar (məsələn, biri " ay ucada idi" digəri isə "ay ucada deyildi" desə), onların deməsi ilə ayın əvvəli sübuta yetir. Ramazan ayının əməlləri İnsanların mənəvi-psixoloji tərbiyəsinə olduqca böyük təsirə malik olan bu əməllər 2 qrupa bölünür: 1.Mübarək Ramazan ayının müştərək əməlləridir, konkret gecəyə, yaxud günə aid deyil. Bunlar özləri də 4 qismə bölünür: Mübarək ayın hər gecəsi və hər gündüzü yerinə yetirilən əməllər. Mübarək ayın gecələrinə aid olan əməllər. Bu ayın olduqca fəzilətli səhərlərinə aid olan əməllər.
Ramazan

Mübarək ayın gündüzlərinə aid olan əməllər. *Mübarək Ramazan ayında hər gecə və hər gündüz yerinə yetirilən əməllər Quran oxumaq Günün vacib namazlarından sonra aşağıdakı dualar oxunur:یا علی یا عظيم يا غفور يا رحيم أنت الرب العظيم الذي ليس كمثله شيء وهو السميع البصير و هذا شهر عظمته و كرمته و شرفته و فضلته على الشهور و هو الشهر الذي فرضت صيامه على و هو شهر رمضان الذي أنزلت فيه القرآن هدى للناس وبينات من الهدي و الفرقان و جعلت فيه ليلة القدر و جعلتها خيرا من ألف شهر فيا ذًا الن و لا يمن عليک من على بفکاک رقبتى من التيار فيمن تم عليه أدخلني الجنة برحمتك يا أرحم الراحمين Oxunuşu: Bismillahir-Rəhmanir-Rəhim. Ya əliyyu, ya əzim. Ya ğəfuru, ya rəhim. Əntər-rəbbul əzim. Əlləzi ləysə kəmislihi şəy. Və huvəs səmiul bəsir. Və haza şəhrun əzzəmtəhu və kərrəmtəhu və şərrəftəhu və fazzəltəhu ələş şuhur.
Ramazan

Və huvəş-şəhrulləzi fərəztə siyaməhu ələyy. Və huvə şəhru rəməzan. Əlləzi onzəltə fiyhil Quran. Hudən linnasi və bəyyinatin min əl-huda vəl-furqan. Və cəəltə fihi ləylətəl-qədr. Və cəəltəha xəyrən min əlfi şəhr. Fəya zəl-mənni və la yumənnu ələyk, munnə ələyyə bifəkaki rəqəbəti minən-nar. Fiymən təmunnu ələyh.
Ramazan

Və ədxilnil-cənnətə. Birəhmətikə ya ərhəmər -rahimin. Tərcüməsi: Ey ulu, ey əzəmətli, ey bağışlayan, ey rəhm edən, Sən böyük Allahsan. Elə Allah ki, Ona bənzər yoxdur. O, eşidən və görəndir. Bu Ramazan ayı, Sənin bütün başqa aylardan böyük və hörmət etdiyin, şərəfli edib, üstün tutduğun bir aydır. Elə bir ay ki, onda oruc tutmağı mənə vacib etmisən. Və o, insanların hidayəti üçün Quranı və haqqı batildən ayıran, doğru yola yönəldən açıq-aşkar dəlilləri nazil etdiyin Ramazan ayıdır və o, Ramazan ayında Qədr gecəsini qərar verib, o gecəni min aydan xeyirli etdin.
Ramazan

Ey minnət sahibi, Sənə minnət göstərilməz. Mənə, minnət göstərilən bəndələrinin dəstəsində əzabdan azad etməklə minnət qoy və məni cənnətə daxil et, ey mərhəmətlilərin daha mərhəmətlisi! اللهم أدخل على أهل القبور الشرور اللهم أغن كلّ فقير اللهم أشبع كل جائع اللهم اكس كل عريان الهم اقض دين كل مدين اللهم فرج عن كل مكروب اللهم الم ف كل أسير اللهم أصلح گل رد كل غريب ال لهم فاسد من أمور المسلمين اللهم اشف كل مريض ال لهم شد فقرنا بغناك اللهم غير سوء حالنا بحسن حالک اللهم اقض عنا الدين و أغتنا من الفقر إنك على كل شيء قدير Oxunuşu: Bismillahir-Rəhmanir-Rəhim. Əllahummə ədxil əla əhlil-quburis-surur. Əllahummə əğni kullə fəqir. Əllahummə əşbi kullə cai Əllahumməksu kullə uryan. Əllahumməqzsi dəynə kalli mədin. Əllahummə fərric ən kulli məkrub.
Ramazan

Əllahummə ruddə kullə ğərib. Əllahummə fukkə kullə əsir. Əllahummə əslih kullə fasidin min umuril-muslimin. Əllahum məşfi kullə məriz. Əllahummə suddə fəqrəna biğinak. Əllahummə ğəyyir suə halina bihusni halik. Əllahumməqzi ənnəd-dəynə və əğnina minəl-fəqr. İnnəkə əla kulli şəy'in qədir.
Ramazan

Tərcüməsi: Allahım, qəbiristan əhlinə şadlıq verib, onları sevindir. Allahım, bütün kasıb və yoxsulları dövlətli et. Allahım, bütün acları doyuzdur. Allahım, paltarı olmayan bütün yoxsulları geyindir. Allahım, bütün borcluların borclarını ödə. Allahım, bütün çətinlikdə yaşayanları qəm-qüssədən azad et. Allahım, bütün qəribləri öz vətənlərinə qaytar. Allahım, bütün əsirləri əsirlikdən qurtar.
Ramazan

Allahım, möminlərin işlərinin fasidlərini islah et. Allahım, bütün xəstələrə şəfa ver. Allahım, Öz sərvətinlə bizim yoxsulluğumuzu aradan qaldır. Allahım, Öz gözəl halınla bizim uğursuzluğumuzu dəyişdir. Allahım, bizim borclarımızı ödə və biza yoxsulluqdan nicat ver. Həqiqətən, Sən hər bir şeyə qadirsən! *Mübarək Ramazan ayının gecələrinə aid olan əməllər 1.İftar vaxtlarında Məsumlardan (ə) gəlib çatan kiçik həcmli duaları oxumaq: ال لهم لك مت، وعلى رزقک افطرت، وعلیک توكلت. يا واسع المغفرة اغفر لي Oxunuşu: Əllahummə ləkə sumtu və əla rizqikə əftərtu və ələykə təvəkkəltu.
Ramazan

Ya vasiəl məğfirəti iğfirli. Tərcümə: Allahım, Sənin üçün oruc tutdum va Sənin verdiyin ruzi ilə iftar edirəm və Sənə təvəkkül edirəm. Ey mərhəməti çox olan Allah, məni bağışla. 2.İftar vaxtı "Qədr" surəsini oxumağın böyük mükafatı vardır. 3.İftar vaxtı dua etmək də çox yaxşıdır. Rəvayətdə deyilir ki, Məhəmməd Peyğəmbər (s) buyurmuşdur: "Oruc tutan şəxsin hər iftar zamanında etdiyi bir dua müstəcab olar”. 4.Ramazan əyinin hər gecəsində "İftitah" duasını oxumaq. 5.Hər gecəyə aid olan xüsusi namazı qılmaq.
Ramazan

*Ramazan ayının olduqca fəzilətli səhərlərinə məxsus əməllər 1.Səhər yeməyini yemək. Məhəmməd Peyğəmbərdən (s) belə bir rəvayət gəlmişdir ki, səhər yeməklərini tərk etməyin. Hətta bir xurma da olsa belə yeyin. 2.Səhər yeməyini yeyərkən Qədr surəsini oxumaq. 3.Səhər duasını oxumaq. *Mübarək Ramazan ayının gündüzlərinə məxsus olan əməllər 1.Mübarək Ramazan ayının müstəhəb əməllərindən biri Məhəmməd Peyğəmbərə (s) hər gün 100 dəfə salavat göndərməkdir. Bundan da artıq salavat göndərməyin fəziləti daha çoxdur. 2.Ramazan ayının gündüzlərinə məxsus olan duaları oxumaq ("Məfatihül-Cinan" kitabına müraciət oluna bilər).
Ramazan

2.Konkret gecələrə və gündüzlərə aid olan əməllərdir ki, bunlar üçün kifayət qədər savab və mükafatlar qeyd olunmuşdur. Həmin əməllər bunlardır: Ayın ilk gecəsi Ayın ilk gündüzü Ramazan ayının yarıya çatdığı gün *Ramazan ayının 1-ci gecəsi Yeni doğmuş Ayın hilalını görmək üçün cəhd etmək; bəziləri bunu vacib (kifayi) hesab edirlər. Ayın birinci gecəsi qüsl etmək; bəzi rəva yətlərə görə müstəhəbdir. İmam Hüseyni (ə) ziyarət etmək, yaxud o Həzrətin (ə) ziyarətnaməsini oxumaq. Ayın birinci gecəsindən etibarən Ramazan ayının 1000 rükət namazının qılınmasına başlamaq *Ramazan ayının birinci günü Qüsl etmək. Gülabla ətirlənmək. İki rükət namaz qılmaq: 1-ci rükətdə "Həmd" və "Fəth" surələrini, 2-ci rükətdə "Həmd" surəsini, ardınca isə istənilən bir surəni oxumaq. Ayın başlanması münasibətilə 2 rükət namaz qılıb, sədəqə vermək.
Ramazan

*Ramazan ayının 13-cü gecəsi "Ləyali-bəyz"in (aydın gecələrin) birincisi olan bu gecədə üç əməlin yerinə yetirilməsi vacib buyurulmuşdur: Qüsl etmək. 4 rükət namaz qılmaq (arada hər 2 rükətdən sonra salamları demək şərtilə) və hər rükətdə 1 dəfə "Həmd", 25 dəfə "Tövhid" surəsini oxumaq. Rəcəb və Şaban aylarının 13-cü gecəsində də qılınan 2 rükətli namazı qılmaq. Hər rükətdə "Həmd" surəsindən sonra "Yasin", "Mülk" və "Tövhid" surələrini oxumaq. Ayın 13-cü, 14-cü və 15-ci gecələrində "Mücir" duasını oxumaq. *Ramazan ayının 14-cü gecəsi Bu gecə eynilə 13-cü gecə üçün şərh edilən qaydada 4 rükət namaz qılınır (arada hər 2 rükətdən bir salamları demək şərtilə). *Ramazan ayının 15-ci gecəsi Bu gecə çox dəyərli və fəzilətli gecələrdən biridir və onun üçün də bəzi əməllər nəzərdə tutulmuşdur: Qüsl etmək. 6 rükət namaz qılmaq (arada hər 2 rükətdən bir salamları demək şərtilə).
Ramazan

Hər rükətdə "Həmd", "Yasin", "Mülk" və "Tövhid” surələri oxunmalıdır. 100 rükət namaz qılmaq. Hər rükətdə Həmd dən sonra on dəfə "İxlas" surəsi oxunmalıdır. İmam Hüseyni (ə) ziyarət etmək. *Ramazan ayının yarıya çatdığı gün Hicri tarixi ilə 3-cü ilin Ramazan ayının 15-i İmam Müctəbanın (ə) anadan olduğu gündür. Bəzi məlumatlara görə Imam Məhəmməd Təqinin (ə) təvəllüdü də hicri 195-ci ilin bu gününə təsadüf edir. Lakin bu məlumat o qədər də geniş yayılmamışdır Hər halda, bu gün çox böyük fəziləti olan bir gündür, bu gündə sədəqə vermək, xeyir işlər görmək və yoxsullara yardım etməyin çoxlu mükafatı vardır. *Ramazan ayının 17-ci gecəsi Bu gecə çox mübarək bir gecədir.
Ramazan

Bu gecə İslam peyğəmbəri (s) Bədr torpağında Qüreyş kafirlərindən ibarət bövük bir ordu ilə üz-üzə gəlmiş, 17-ci gün Bədr döyüşü baş vermiş və Allahın köməyi ilə İslam ordusu müşriklərə qalib gəlmişdir. Halbuki, bu döyüşdə müsəlmanlar həm sayca az olmuş, həm də çox az hərbi sursata malik olmuşlar. Bu qələbə İslam dininin ən böyük qələbələrindən biri hesab olunur. Ona görə də alimlər deyirlər ki, həmin gün qüsl etmək, sədəqə vermək, Allaha şükür etmək müstəhəbdir. Ayın 17-ci gecəsi ibadət etməyin də saysız-hesabsız fəzilətləri vardır. Nafilə namazları 4 rükət (2 dəfə 2 rükətli) namaz. Hər rükətdə "Fatihə" surəsindən sonra 15 dəfə "İxlas" surəsi oxunur. 4 rükət (2 dəfə 2 rükətli) namaz.
Ramazan

Hər rükətdə "Fatihə" surəsindən sonra 20 dəfə "Qədr" surəsi oxunur. 10 rükət (5 dəfə 2 rükətli) namaz. Hər rükətdə "Fatihə" surəsindən sonra 50 dəfə "İxlas" surəsi oxunur. 8 rükət (4 dəfə 2rükətli) namaz. Hər rükətdə "Fatihə" surəsindən sonra 20 dəfə "Qədr" surəsi oxunur. 2 rükət namaz. Hər rükətdə "Fatihə" surəsindən sonra 50 dəfə İxlas" surəsi oxunur. Namazın salamından sonra isə 100 dəfə salavat deyilir.
Ramazan

4 rükət (2 dəfə 2 rükətli) namaz. Hər rükətdə "Fatihə" surəsindən sonra 1 dəfə "Mülk" surəsi oxunur. 4 rükət (2 dəfə 2 rükətli) namaz. Hər rükətdə "Fatihə" surəsindən sonra 13 dəfə "Qədr" surəsi oxunur. 2 rükət namaz. Hər rükət də "Fatihə" surəsindən sonra 10 dəfə İxlas" surəsi oxunur. Namazın salamından sonra isə 1000 dəfə "Subhanallah" zikri deyilir. Şam namazı və İşa namazı arasında 6 rükət (3 dəfə 2 rükətli) namaz.
Ramazan

Hər rükətdə "Fatihə" surəsindən sonra 7 dəfə "Ayətül-kürsü" oxunur. Bundan sonra isə 50 dəfə salavat deyilir. 20 (10 dəfə 2 rükətli) namaz. Hər rükətdə "Fatihə" surəsindən sonra 30 dəfə "İxlas" surəsi oxunur. 2 rükət namaz. Hər rükətdə "Fatihə" surəsindən sonra 20 dəfə "Kövsər" surəsi oxunur. 8 rükət (4 dəfə 2rükətli) namaz. Hər rükətdə "Fatihə" surəsindən sonra 30 dəfə "Qədr" surəsi oxunur.
Ramazan

4 rükət (2 dəfə 2 rükətli) namaz. Hər rükətdə "Fatihə" surəsindən sonra 30 dəfə "Qədr" surəsi oxunur. 6 rükət (3 dəfə 2 rükətli) namaz. Hər rükətdə "Fatihə" surəsindən sonra 30 dəfə "Zəlzələ surəsi oxunur. 4 rükət (2 dəfə 2 rükətli) namaz. 1-ci 2 rükətdə "Fatihə" surəsindən sonra 100 dəfə "İxlas" surəsi oxunur. 2-ci 2 rükətdə isə "Fatihə" surəsindən sonra 50 dəfə "İxlas" surəsi oxunur. 12 rükət (6 dəfə 2 rükətli) namaz.
Ramazan

Hər rükətdə "Fatihə" surəsindən sonra 12 dəfə "Təkasur" surəsi oxunur. 2 rükət namaz. 1-ci rükətdə "Fatihə" surəsindən sonra istənilən surə, ikinci rükətdə isə 100 dəfə "İxlas" surəsi oxunur. Namazdan sonra isə 100 dəfə "La ilahə illallah" zikri deyilir. 4 rükət (2 dəfə 2 rükətli) namaz. Hər rükətdə "Fatihə" surəsindən sonra 25 dəfə "Kövsər" surəsi oxunur. 50 rükət (25 dəfə 2 rükətli) namaz. Hər rükətdə "Fatihə" surəsindən sonra 1 dəfə "Zəlzələ" surəsi oxunur.
Ramazan

20-ci gecədən 24-cü gecəyə qədər (20-ci, 21-ci, 22-ci, 23-cü və 24-cü gecələr) Hər gecə 8 rükət (4 dəfə 2rükətli) namaz. Hər rükətdə "Fatihə" surəsindən sonra istənilən surə oxuna bilər. 8 rükət (4 dəfə 2rükətli) namaz. Hər rükətdə "Fatihə" surəsindən sonra 10 dəfə "İxlas" surəsi oxunur. 8 rükət (4 dəfə 2rükətli) namaz. Hər rükətdə "Fatihə" surəsindən sonra 100 dəfə "İxlas" surəsi oxunur. 4 rükət (2 dəfə 2 rükətli) namaz. Hər rükətdə "Fatihə" surəsindən sonra 25 dəfə "İxlas" surəsi oxunur.
Ramazan

6 rükət (3 dəfə 2 rükətli) namaz. Hər rükətdə "Fatihə" surəsindən sonra 100 dəfə "Ayətül-kürsü", 100 dəfə "İxlas" və 100 dəfə "Kövsər" surəsi oxunur. Namazdan sonra isə 100 dəfə salavat deyilir. 2 rükət namaz. Hər rükətdə "Fatihə" surəsindən sonra 10 dəfə "İxlas" surəsi oxunur. 12 rükət (6 dəfə 2 rükətli) namaz. Hər rükətdə "Fatihə" surəsindən sonra 20 dəfə "İxlas" surəsi oxunur. Namaz dan sonra isə 100 dəfə salavat deyilir.