LocalDoc/ldquad_v2_retrieval-reranked huggingface dataset:
Frida Kalo

Başı əvəzinə kəllə sümüyü təsvir olunan təxminən 4 yaşlı bir qız təsvir olunmuşdu. Burada Meksikada məşhur partiyanın bir xarakteri olan Ölülər günü qeyd olunur, həmçinin şəkildə təklik hissi şərh edilib, bu şəkilə balaca bir uşağı köçürməsinə baxmayaraq, Fridanın özünü təsvir etdiyi ehtimal olunur. Anası ilə Fridanın əlaqəsi ikili sevgi və nifrət hisləri içində olarkən, atası ilə əlaqəsi həmişə yaxınlıq və sevgi içində idi. Fridanın yatalıq xəstəliyindən sonra bu yaxınlıq daha da sıx oldu, hərəkətlərində ona müşayiət edən və rehabilitasiya proqramlarında ona kömək edən atası idi. Fridanın 1922-ci ildən əvvəl hansı məktəbdə oxuduğu hələ də məlum deyil. Dəfələrlə qeyd olunmuşdur ki, 1921-ci ilə qədər Alman liseyində oxumuşdur. Onun oradakı məktəb sertifikatı əldə olunmuşdur. 1922-ci ildə Meksikanın nüfuzlu təhsil ocağı olan və bu dövrdə qadın tələbələri qəbul etməyə başlayan Milli Hazırlıq Məktəbinə daxil olmuşdur.
Frida Kalo

İki min şagird arasında yalnız 35 qadın var idi. O zaman gələcəkdə tibdə oxumaq istəyirdi. Bu məktəbdə Salvador Novo kimi gələcək ziyalıları və meksika rəssamlarını tanımışdır və onlar Cachuchas(kepka) kimi tanınan bir qrup tələbə idilər, qoyduqları papaqlara görə elə adlanırdılar. Qrupda yalnız iki qadın var idi Carmen Jaime və Frida özü. Digərləri gənc yaşlarında Meksika cəmiyyətində intellektual və ya peşəkar uğurlar əldə edən adamlar idi: Agustín Lira, Lira Miguel Alfonso Villa, Manuel González Ramírez, Jesús Rios y Valles, Jose Gomez Robleda və onun sevgilisi olan Alejandro Gomez Arias. Cachucha-lar üsyançı idilər, hakimiyyəti tənqid edən bir qrup kimi bilinir, haqsızlığa qarşı etiraz aparır və məktəb sisteminin islahatlarını hərəkətə keçirirdilər. Buna baxmayaraq əylənirdilər və böyük ruh yüksəkliyi ilə məktəbi lağa qoyurdular.
Frida Kalo

1925-ci ildə Anders Zorn və Fernando Fernández Domínguez-in izlərinin qaldığı emalatxanada rəsm dərsləri almağa başladı. Qəza və rəssamlığa başlaması (1925–1928) 1925-ci il sentyabrın 17-də onun səyahət etdiyi avtobusun tramvayla toqquşması nəticəsində böyük bir qəza baş verdi və avtobus tamamilə əzilmiş və məhv olmuşdu. Onun onurğa sütunu 3 hissəyə parçalanmışdı, iki qabırğa, körpücük sümüyü və qasıq sümüyündəki 3 sınıqdan əziyyət çəkirdi. Onun sağ ayağı 10 yerdən qırılmış, sol ayağı və sol çiyni çıxmışdı və tutacaq sol ombasından vagina deşiyinə qədər keçmişdi. Nəticədə, Frida bakirəliyini belə qəddar bir formada itirmişdi. O dövrdəki tibb ona çoxsaylı cərrahi əməliyyatlar, müxtəlif tipli cərrahi korsetlərlə (həyatı boyu ən azı 32 əməliyyat gördü) əzab verirdi.
Frida Kalo

Uzun müalicə ərzində davamlı olaraq rəsm çəkməyə başladı. 1926-cı ilin sentyabrında Alejandro Gomez Arias-a həsr etdiyi ilk avtoportretini neftlə çəkdi. Bu ilk avtoportretdə bir dinamika yaratdı və qalan həyatı boyu bunu davam etdirdi: onun həyatındakı hadisələr və keçirdiyi hisslər şəkillərində əks olunurdu. 1927-ci ildə rəssamlığı daha mürəkkəb bir hal aldı. Həmin il neftlə, 99,2 X 67,5 –lik kətan üzərində onun adını göstərən işarələrlə dolu xüsusi və simvolik fondda "papaqlı" dostu — Miguel N. Lira-ın portretini çəkdi. Bir il sonra, parlaq xətlərlə və yumşaq tonda bacısı Cristinanın portretini çəkdi.
Frida Kalo

Bu zaman, Frida artıq siyasi, bədii və intellektual mühitlərdə fəaliyyətə başlamışdı. Frida heyranlıqla izlədiyi tələbə lider, German de Campo vasitəsiylə Meksikada sürgün həyatı yaşayan kubalı kommunist Julio Antonio Mella və onun amerikalı yoldaşı olan fotoqraf Tina Modotti vasitəsiylə də rəssam Diego Rivera ilə tanış oldu. Frida və Tina çox tez dost olmuşdular və bu dostluq Tinanın Fridanı Meksika Kommunist Partiyasının (bu partiyanı yaradanlar arasında "cachuchas" lar da vardı) siyasi görüşlərinə gətirməsiylə başladı. Sonralar Frida rəsmi olaraq Partiyaya üzv oldu. Diego Rivera isə 1922-ci ildən bu partiyaya üzv idi. Diego Rivera ilə evliliyi (1929 −1939) Frida Tina Modotti vasitəsiylə Diego Riveranı tanıdı. Əvvəllər, 1922-ci ildə Milli Hazırlıq Məktəbinin Simon Bolivar amfiteatrında ilk freskasını çəkdiyi zaman onu görmək imkanı əldə etdi.
Frida Kalo

1928-ci ildə yenidən Tina Modotti ilə iştirak etdiyi bəzi axşamlarda və iclaslarda Diego Riveranı gördü, amma heç vaxt onunla birbaşa söhbətə keçməmişdi. Bir gün öz işlərini ona göstərmək məqsədilə Təhsil Nazirliyinin binası üçün bir sıra freskalar üzərində işləyərkən, kortəbii şəkildə onu gördü. Diego onun rəsmlərinə heyran idi və onu şəkil çəkməyi davam etdirməyi üçün həvəsləndirirdi. O vaxtdan bəri o daim Kahlonun evinə gəlib gedirdi. 1929-cu il 21 avqustda Rəssam Diego Rivera ilə evləndi. Onların münasibəti sevgidən, digər insanlarla macəralar yaşamaqdan, yaradıcılıqdan ibarət idi, ama bu uzun çəkmədi və 1939-cu ildə boşandılar.
Frida Kalo

Buna baxmayaraq 1 il sonra 1940-cı ildə ikinci dəfə evləndilər. Onların evliliklərini fillə göyərçin evliliyi adlandırırdılar, çünki Diego yekəpər və şişman idi, amma Frida balaca və arıq idi. Bundan başqa, Frida aldığı zədələrə görə heç vaxt uşaq sahibi ola bilməzdi və onların bunu qəbullanması çox uzun çəkdi. Frida ilk dəfə 1930-cu ildə hamilə qalmışdı. Bununla belə, dölün anormal vəziyyətinə, 1925-ci ildə qəza sonrasında yaşananlara və həkim Dr. Jesus Marinin qərarına görə Fridanın 3 aylıq hamiləliyi dayandırılmalı idi. Sonra da həkimlər Fridanın heç vaxt uşaq sahibi ola bilməyəcəyini dedilər. Fridanın xəyanətlərinə və Diegonun digər qadınlarla münasibətinə(bunlar arasında Fridanın bacısı da var idi) baxmayaraq, cütlük bir çox aspektlərdə bir birini tamamlayırdı. Fridanın geyindiyi uzun rəngarəng və egzotik daş-qaşlardan ibarət ənənəvi Meksika paltarı Diegonun təklifi idi və həmin geyim Fridanin "qaşları" ilə birgə bir markaya çevrildi.
Frida Kalo

Diego onun rəsmlərini sevirdi və onun ən böyük fanatı idi. Frida eyni zamanda, Diego üçün böyük tənqid idi. İlk sərgilər (1935–1939) 1933-cü ildə Meksikaya qayıtdılar. Rivera, Cristina — Fridanın kiçik bacısı – ilə münasibətə girdi. Əvvəllər də Rivera ona xəyanət etmişdi, amma Cristina ilə olan bu münasibət Fridaya çox təsir etmişdi və bu onların münasibətlərinin həlledici dönüş nöqtəsi oldu. Narazılıqları aradan qaldırmağa çalışsalar da, Frida qalan həyatında kişilər və qadınlar ilə romantik əlaqələr qurmağa başladı. Rivera arvadının evlilik əlaqələri barədə çox qısqanc idi, buna baxmayaraq Fridanın lesbianlarla münasibəti heteroseksuallardan daha yaxşı gedirdi. 1937–1939-cu illər arasında, Ukraniya inqilabı vaxtı Leon Trotsky həyat yoldaşı ilə birgə Coyoacanda Fridanın evində mühacir kimi yaşayırdı.
Frida Kalo

Burada Frida kommunist liderlə romantik əlaqə yaşadı. Stalinçi NKVD(Xalq Daxili işlər Komissarlığı) üzvü Ramon Mersedes tərəfindən Trotsky-nin qətlindən sonra Frida günahkar kimi ittiham olundu. Bu hadisə onun həbsinə gətirib çıxardı, amma nəhayət əri kimi qələmə verildikdən sonra azadlığa çıxdı. 1938-ci ildə şair və sürrealist publisist(esseçi) Andre Breton Nyu Yorkda Julien Levy galeriyasında Kahlonun sərgisi üçün yazdığı bir məqalə ilə onun sürrealis sənətini tanıtdırdı. Və sonra o belə bir şey dedi: "İnsanlar düşünürlər ki, mən sürrealistəm, amma onun kimi yox. Öz fikirlərimi heç vaxt çəkə bilməmişəm.
Frida Kalo

Mən yalnız öz reallığımı çəkirdim." 1939-cu ildə Frida özünün iki şəxsiyyətini əks etdirən avtoportreti bitirdi: İkili Frida. Bu şəkildə ailə böhranını, Frida və Diego arasındakı ayrılıqdan sonra Fridanın vəziyyəti təsvir edilib və digər Frida isə onun Diegoyla qarşılaşmadan əvvəlki halını göstərir. İki qadın ürəyi bir damar vasitəsilə bir-birinə bağlıdır, Avropa hissəsi, rədd edilmiş Fridanı bütün qanını itirməklə təhdid edir. Həmin il Breton tərəfindən Parisdə Renón et Collea galeriyasında nümayiş etdirildi. Avtoportretin Fransanın paytaxtında nümayiş etdirilməsi onun malagalı rəssam Picasso ilə tanış olmasına və həmin avtoportretin Fransanın Vogue jurnalının üz qapağı olmasına gətirib çıxardı.
Frida Kalo

Rəssam kimi tanınması (1939–1949) 1939-cu il noyabrın 6-da Diego və onun bacısı arasındakı münasibəti öyrənən Frida üçün çox ağır nəticələnən xəyanətdən sonra Kahlo və Rivera boşandılar. Bundan sonra Frida müvəqqəti olaraq Coyoacandakı evinə qayıtdı. Bu depresif dövründə rəssam fiziki və psixoloji əzablardan çıxış yolu olaraq içkini gördü. Bu ayrılıq dövrünə aid iki əsas şəkli var: İkili Frida və Meşədəki iki çılpaq(Dos desnudos en un bosque). 1940-cı il mayın 24-də Siqueiros-un Trotsky-ə qarşı ilk uğursuz sui-qəsdi baş verdi, Casa Azul-a basqın etdilər və Frida bir neçə saat polis tərfindən saxlanıldı. Həmin ilin avqustunda Trotsky-i ikinci dəfə sui-qəsd nəticəsində öldürüldü.
Frida Kalo

Frida yenə polis tərəfindən dindirildi. Rivera 1940-cı ilin iyununda San Fransiscoya səfər etdi və bir neçə ay sonra Fridanı əməliyyat etdirmək üçün cərrah Leo Eloesserin yanına getdilər. Əməliyyat qurtartıqdan sonra isə Nyu Yorka getdi. Boşandıqdan sonra Diego və Frida siyasət, rəssamlıq və sosial həyatın böyük bir hissəsini bölüşməyə davam etdilər. Frida sentyabrda San Fransiskoya gəldi və cütlük iki ay sonra yenidən ailə qurmağa qərar verdilər. Yeni barışıq sazişi birlikdə yaşamaq, xərcləri bölüşmək, rəssamlıq əlaqələrini davam etdirmək və seksual həyata qarışmamaqdan ibarət idi.
Frida Kalo

Bu illər ərzində onun sənət əsərlərinin tanınması, xüsusilə də ABŞ-də tanınması yüksək səviyyədə artdı. Nyu Yorkda Müasir İncəsənət Müzeyində, Bostonda Müasir İncəsənət İnstitutunda və Filadelfiya İncəsənət Müzeyində əhəmiyyətli qrup sərgilərdə iştirak etdi. 1943-cü ildən Meksikanın Esmeralda məktəbində dərs verməyə başladı. 1950-ci ildə Meksika şəhərində xəstəxanaya yerləşdirildi və 1 il burada qaldı. Son illər (1950–1954) 1953-cü ildə Meksikada ilk solo sərgi rəssamın dövründə təşkil edildi. Tənqidçilərdən biri qeyd etmişdi: "Fridanın həyatını və əsərlərini ayırmaq mümkün deyil….onun həyatı onun rəsmləridir".
Frida Kalo

Sərgi Müasir İncəsənət Galeriyasında təşkil olunmuşdu. Fridanın sağlamlığı çox pis idi və həkimlər iştirak etməyi ona qadağan etmişdilər. Buna baxmayaraq təcili tibbi yardım maşını ilə sərgiyə gəldi və sərgidə iştirak etdi. Fotoqraflar və jurnalistlər heyran qalmışdılar. Yataq galeriyanın mərkəzinə yerləşdirilmişdi və Frida burda zarafatlar edir, mahnı oxuyur və günortadan sonra içki içirdi. Sərgi böyük bir uğur qazanmışdı.
Frida Kalo

Həmin il ayağı qanqren olduğuna görə, dizdən aşağı hissəni amputasiya etməli idilər. Bu onu dərin depressiyaya saldı, belə ki onu intihara cəhd etməyə gətirib çıxardı. Bu vaxt ərzində günlüyündə əksəriyyəti əzab və ağrılardan bəhs edən şeirlər yazdı. 1954-cü ilin fevralında Frida günlüyündə açıq şəkildə intihar fikirləri barədə yazdı. Son altı ayda fiziki və psixoloji ağrıların verdiyi əzabları təsvir edirdi və qeyd etmişdi ki, həyatı tərk etmək düşüncəsinin davam etməsinə baxmayaraq, onu saxlayan tək şey tərk etmək istəmədiyi Diego Riveradır, çünki Riveranın ona ehtiyacı var. 1954-cü il aprelin 19-da Frida intihar cəhdindən sonra ingilis xəstəxanasına yerləşdirildi(günlükdə yalan yazmadığını deməyinə baxmayaraq intihar etmişdi), ikinci dəfə intihar cəhdindən sonra yenidən xəstəxanaya yerləşdirilmişdi.
Frida Kalo

Lakin, ruh və cəsarət onu sona qədər müşayiət edəcək: Əlil arabası hərəkət edirdi, iyulun ikisində Diego Rivera və Juan O'Gormanla birgə Qvatemalada ABŞ-nin müdaxiləsinə qarşı bir etiraz aksiyasında iştirak etdi. Frida Kahlo 1954-cü il 13 iyulda Koyocanda öldü. Heç bir autopsiya edilmədi. Onun qalıqları Meksika İncəsənət Sarayında saxlanılır və tabutu milli mətbuatı tənqid edən Meksika Kommunist Partiyasının bayrağıyla örtülmüşdür. Onun bədəni "Crematorio Civil de Dolores" (Mülki Ağrılar Krematoriyası) da yandırılmışdır və külləri doğulduğu yer olan Koyocanda "Casa Azul" da saxlanılır. Onun son rəsm əsəri Frida Kahlo Muzeyində göstərilir.
Frida Kalo

Bu çox parlaq rəngdə olan qarpızın müxtəlif parçalarını göstərən "masonita" barədə yağlı boya ilə çəkilmiş rəsmdir. Bu parçaların birində, onun imzası ilə yazılmış " VİVA LA VİDA" (Həyatı yaşa) sözlərini oxumaq olar. Günlüyündəki son sözləri bunlardır: "Rahat bir şəkildə getməyi və bir daha qayıtmamağı ümid edirəm". Mədəniyyətə təsiri Ədəbiyyatda Şübhəsiz ki, Fridanın əsərlərinin ən böyük təsir göstərdiyi yer ədəbiyyat olmuşdur, xüsusilə də son iki onillik ərzində müxtəlif janrlı yazıçıları ruhlandırmışdır. Meksikalı yazıçı Elena Poniatowska "7 kiçik keçi" əsərində Fridanın avtoportretini yaradır və onun çəkdiyi ağrılardan bəhs edir. Poetik janrda The Wounded Deer başlığı altında Londonda nəşr edilmiş Pascale Petitin şeir kitabında olduğu kimi digər dillərdə də nümunələr var.
Frida Kalo

Frida Kahlodan sonra 14 şeir. Bu şeirlərin hər birində Petit Fridanın fərqli şəkillərindən bəhs edir. Nəhayət, Frida Kahlonun həyatından ilhamlanaraq yazılan bir roman, eləcə də bir neçə dildə Frida və Diego cütlüyündən bəhs edən bioqrafik romanlar vardır: Barbara Krause — Sevginin adı Diego:Fridanın taleyi. Bundan başqa Rauda Jamis (2000), Bárbara Mujica (2003), J. M. G. Le Clezio (2002) da Frida və Diego cütlüyü barədə əsərlər yazmışdırlar. Frida barəsində filmlər: Amerikan qrup vokalisti Red Hot Chili Peppers, Anthony Kiedis "Scar Tissue" mahnısını Fridaya həsr etdilər.
Frida Kalo

1994-cü ildə meksikan rock və ska qrupu olan "Tijuana No" un "Transgresores de la Ley" (Cinayətkarlar aktı) adlı albomunda "Pobre Frida" (Kasıb Frida) mahnısını rəssama həsr etdi. 2007-ci ildə İspan müğənni Marta Sánchez "Miss Sánchez." albomuna daxil olduğu "Frida y sus flores"(Frida və güllər) adlı mahnısını ona həsr etdi. Həmçinin Joaquin Sabina "Por el boulevard de los sueños rotos"(Sınıq xəyallar bulvarı) adlı mahnısında onu xatırladır. Florence + The Machine qrupunun vokalisti Florence Welch Fridanın əsərlərindən ilhamlandı və "What the Water Gave Me" mahnısını ona həsr etdi. Ricardo Arjona-ın "Sin ti sin mi" mahnısı da Fridaya həsr olunmuşdur.
Frida Kalo

Casa Azul(Mavi Ev) Frida Kahlonun ev muzeyi "Casa Azul' Meksika şəhərində, London və Allende ətrafındakı Coyoacan əyalətində yerləşir. Frida Kahlo burada doğuldu, böyüdü, işlədi, həyatının böyük bir hissəsini burada keçirdi. Bu ev 1904-cü ildə onun valideynləri tərəfindən tikildi və Frida 1936-cı ildə çəkdiyi rəsmdə bu evi təsvir etdi. Bu əsər Frida özünü Coyoacanın mərkəzindəki evdə doğulan kiçin bir qız kimi təsvir edir. İddia edilir ki, bu şəkil həmişə mavi olan evi göstərir. Fridanın ölümündən sonra ev Diego Rivera tərəfindən hədiyyə edildi və 1957-ci ildən muzeyə çevrildi və turistlər üçün məşhur bir yer oldu.
Zolaqlı kaftar

Zolaqlı kaftar (lat. Hyaena hyaena) — yırtıcılar dəstəsinin kaftarlar fəsiləsinə aid məməli heyvan cinsi. Kritik vəziyyətdədir. Təbii şəraitdə nəslinin kəsilmə təhlükəsi var. Arealın kənarında olan nadir növdür. Xarici görünüşü Bədəninin uzunluğu 110–120 sm, quyruğunun uzunluğu isə 30 sm-dir. Kütləsi 30–39 kq olur. Bədəni qısa, quyruğu uzun, qulağı böyükdür. Görkəmcə itə oxşasada bir çox cəhətlərinə görə ondan fərqlənir. Çiyin-boyun nahiyyəsində at yalına bənzər uzun, cod tükləri var.
Zolaqlı kaftar

Pəncələri iri, enli və əyri caynaqlara məxsusdur. Şimali və şimal-şərqi Afrika, Ərəbistan yarımadası, Cənubi Qafqaz, İran-Əfqanıstan yaylası, Hindistan. Azərbaycanda tarixi arealı Kür-Araz ovalığını, Böyük və Kiçik Qafqazın dağətəyi alçaqdağlı silsilələrini, Zuvand yaylasını, Naxçıvanı və Qobustanı əhatə edirdı. Son 10 ildə Zuvand yaylasında və Mingəçevir su anbarının şimalında Axar-Baxar silsiləsində cəmi 3 dəfə yalnız izlərinə rast gəlinmişdir. Qobustan, Axar-Baxar, Bozdağ və Palantökən silsilələrində, Şirvan, Mil və Muğan düzlərində yaşayıb qalma ehtimalı vardır Yaşayış yerləri və həyat tərzi Yaşayış yerləri əsasən arid landşaftları əhatə edir. Alçaq dağlıq ərazilər, təpəli düzənliklər, ardıc və saqqız seyrəkmeşəliyi, quraq yüksəkdağ yaylaları və s. Əsasən ölü heyvan cəsədləri, digər yırtıcıların qida qalıqları, heyvandarlıq təsərrüfatlarının tullantıları ilə qidalanır. Kiçik, xəstə və zəif heyvanlara hücum edir, həşəratla, müxtəlif ot bitkiləri ilə də qidalana bilir. Monoqamdır. Erkək fərd yuva düzəltməkdə və balaların böyüməsində iştirak edir. Balalar aprel-may aylarında dünyaya gəlir.
Zolaqlı kaftar

Zolaqlı kaftarın 1–4, adətən 3 balası olur, uzun müddət ana südü ilə qidalanırlar. Ailə şəklində yaşayırlar. Mütəxəssislərin bildirdiyinə görə, Azərbaycan faunası 18 min canlıdan ibarətdir. Heyvanlar 7 dəstəyə, 22 ailəyə və 39 cinsə bölünür. Ölkə faunasında məməlilərin 97, onurğalıların 700 növü mövcuddur, amma nəsli kəsilmək təhlükəsi ilə üz-üzə qalan və adı "Qırmızı kitaba"a düşən canlılar da az deyil. Həmin heyvanlardan biri zolaqlı kaftardır. Zolaqlı kaftar Naxçıvanda, Həsən Əliyev adına Milli Parkda qorunan heyvanlar sırasındadır. Qədim dövrdə Azərbaycanda kaftarlar fəsiləsinin mağara kaftarı növü də olub. İndiki zolaqlı kaftardan 5–10 dəfə böyüklüyü ilə fərqlənib. Azərbaycanda bu heyvanın nəslinin kəsilməsi səbəblərini "Həyəcan" qeyri-hökumət təşkilatının üzvü Əliheydər Məmmədov Salyan, Biləsuvar, Göyçay, Ağdaş və Mingəçevirdə apardığı araşdırmalar nəticəsində müəyyən etməyə çalışıb.
Zolaqlı kaftar

Əliheydər Məmmədov apardığı araşdırmalar haqqında "Media forum" saytına məlumat verib: "Sorğunun nəticələrinə görə, bu heyvanı əsasən təbiətlə əlaqəsi olan yaşlı çobanlar, ovçular tanıyır. Məlum olub ki, zolaqlı kaftara sonuncu dəfə 2006-cı ildə Neftçala, Salyan rayonları ərazisində rast gəlinib. Ona qədər zolaqlı kaftarı 2004-cü ildə Qəbələ rayonunun Kürd kəndi yaxınlığında, 2005-ci ildə Qızılağac qoruğu ərazisində görənlər olub. Əliheydər Məmmədov 1920-ci illərə qədər ölkə ərazisində zolaqlı kaftarın sayının kifayət qədər çox olduğunu, 1950–1970-ci illərdə isə azalma müşahidə edildiyini bildirib: "Bu müqayisə sübut edir ki, goreşənlərin nəslinin kəsilməsinə əsas səbəb cəmiyyətdə gedən proseslərdir. Araşdırmalar nəticəsində müəyyən olunub ki, sovet işğalına qədər yerli əhali ölmüş ev heyvanlarını murdar hesab edib, leşləri kəndlərin ətrafına atıblar. Bu leşlər ov qabiliyyəti olmayan kaftarın əsas yem bazasına çevrilib. O, ölmüş heyvanları yeməklə ətrafı da murdar xəstəliklərdən təmizləyib. Sovet dövründə baytar məntəqələrinin xəstəlikdən məhv olmuş heyvanları yandırması, yaxud da basdırması zolaqlı kaftarların yeminin tükənməsi ilə nəticələnib. Turan pələnginin dünyada nəslinin kəsilməsi və Azərbaycan ərazisində bəbirin sayının azalması da zolaqlı kaftarların məhvinə səbəb olub". Əliheydər Məmmədov zolaqlı kaftarları başqa ölkələrdən gətirərək nəslini yenidən bərpa etməyin də mümkünlüyünü qeyd edib: "Belə halda xüsusi reabilitasiya mərkəzləri yaradılmalıdır.
Zolaqlı kaftar

Yalnız zolaqlı kaftarların deyil, itmək təhlükəsi yaşayan digər heyvanların da qorunması üçün qabaqlayıcı tədbirlərin görülməsi vacibdir. Quşlarla yanaşı bütün heyvanların qeyri-qanuni ovlanması qadağan edilməlidir. Nəsli kəsilmək təhlükəsi olan heyvanlar haqqında maarifləndirmə tədbirləri həyata keçirilməlidir. Belə halda kütləvi informasiya vasitələri daha böyük məsuliyyət daşıyır. Əgər sürətli tədbir görülməsə, Azərbaycanın zəngin faunası tezliklə məhv ola bilər". Qobustan, Axar-Baxar, Bozdağ və Palantökən silsilələrində və Ceyrançöl, Acınohur, Şirvan, Mil və Muğan düzlərində 20 fərdə qədər qalması ehtimal olunur. Zolaqlı kaftarın nəslinin kəsilməsinə əsas səbəbləri Ovçuluq olmayıb. Çünki zolaqlı kaftar ovçu üçün əhəmiyyətli heyvan deyil. Əti yeyilmir, dərisindən istifadə olunmur. Zolaqlı kaftarın nəslinin kəsilməsinə səbəb qeyri-qanuni ovçuluq yox, insan fəaliyyətində baş verən dəyişikliklərdir".
Zolaqlı kaftar

Məhdudlaşdırıcı amillər Əsas amil Kür-Araz ovalığında ceyran sürülərinin yoxa çıxmasıdır. Ölü heyvan cəsədləri ilə qidalandığına görə yanlış olaraq əhali arasında "goreşən" kimi tanınmış və birbaşa təqibə məruz qalmışdır. Tətbiq olunmuş və lazımi mühafizə tədbirləri İUCN siyahısına salınmışdır. Növün yaşayış yerləri Türyançay DTQ, İlisu DTQ-nın Axar-Baxar sahəsi, Eldar Şamı DTQ, Korçay DTQ, Şirvan milli parkı, Zuvand, Qax, Bəndovan, Korçay, Şəmkir yasaqlıqlarında mühafizə olunur. — Qobustan massivində geniş Xüsusi Mühafizə olunan Təbiət Ərazisi yaratmaq; — Ceyranların tarixi arealını bərpa etmək, Acınohur, Ceyrançöl, Qobustan ərazilərinə reintroduksiya etmək; Hyaena brunnea Crocuta crocuta Azərbaycanın Qırmızı Kitabı, II cild, Bakı, 2013 Hacıyev D. V. Azərbaycanın heyvanlar aləmi. Bakı: Elm, 2000, s. 572 – 573; IUCN 2008. 2008 IUCN Red List of Threatened Species. Xarici keçidlər Vəhşi heyvanlar Arxivləşdirilib 2012-01-05 at the Wayback Machine
Pluton

Pluton (134340 Pluto; simvolı: , və ya ) — Günəş ətrafında dövr edən ən kiçik cırtdan planetlərdən biri. Kəşf edildiyi 1930-cu ildən 2006-cı ilədək planet kimi qəbul edilən Pluton, hal-hazırda Koyper qurşağında Eridadan sonra ikinci böyük obyekt hesab edilir. 1930-cu ildən 2006-cı ilədək Pluton Günəş sistemində doqquzuncu planet kimi qəbul edilirdi. Ancaq XX əsrin sonları və XXI əsrin əvvəllərində Günəş sistemində plutonsayağı xeyli səma cismi kəşf edildi. Onlardan Erida kütlə baxımından Plutondan 27% böyükdür. 24 avqust 2006-cı ildə Beynəlxalq Astronomiya İttifaqı özünün XXVI assambleyasında ilk dəfə olaraq "planet" anlayışına tərif verdi. Pluton bu tərifdə deyilən əsaslara uymadığından o planet kateqoriyasından kənarda qaldı. NASA 19 yanvar 2006-cı ildə Plutonun kəşfi üçün "New Horizons" adlı qurğunu kosmosa göndərdi.
Pluton

Həmin qurğu 9 il sonra yəni, 14 iyul 2015-ci ildə Plutona 12000 km yaxınlaşaraq planetin fotosunu çəkib. Xatırladaq ki, Plutonun fotosu dünyadan 5 milyard km uzaqda çəkilib. 5 milyard km uzaqlıqda olan böyük qəlbli göy cismi: Pluton 2006-cı ildə Beynəlxalq Astronomiya Birliyi tərəfindən qoyulan planet kriteriyalarına uymadığı üçün planet statusu alınmışdır. Kəşf edildiyi 1930-cu ildən bu yana təxminən 76 il boyunca sistemin 9-cu planeti olan Plutondan niyə planet statusu alındı? Cavabı belədir: Pluton öz içində kiçik bir sistem daşıyır. Özünə aid irili xırdalı 5 peyki vardır. Günəş sistemində böyüklük baxımından 11-ci sırada yer alır. Ancaq bəzi hadisələr Plutonu planetlikdən atılmasına səbəb olacaqdı.
Pluton

Bunlardan başlıca olanları: Plutondan sonra kəşf edilən Erisin Plutondan böyük olması. Plutonun digər planetlərlə nisbətdə çox kiçik olması. (Diametr olaraq Ayın 3/2-si böyüklüyündədir. 2005-ci il etibarı ilə Koyper qurşağında kəşf edilən minlərlə göy cisminin Plutondan çoxda fərqli olmadığı (Plutonunda bu qurşağın bir üzvü sayılması) halı bu planetin , cırtdan bir planet olduğunu gözlər önünə sərmişdir. Ayrıca Plutonun orbitinin Neptunla kəsişməsi onun planet sayılmamasının nüanslarından biridir. 2006-cı il Avqust ayında toplanan birlik, bir göy cisminin planet ola bilməsi üçün 3 kriteriyaya uyğun olmasını qərarlaşdırdı. Bu kriteriyalardan ən önəmlisi bir ulduzun ətrafında dönməsi idi. Digər kriteriyalar isə kürəsəl bir quruluşa sahib olması və ətrafındakı dağıntıları təmizləyəcək böyüklükdə olması idi. Pluton həm Günəş ətrafında dönməkdə idi, həm də kürəsəl bir quruluşa sahibdir. Ancaq ölçüləri olduqca kiçikdir.
Pluton

Ayrıca ən böyük peyki olan Xaron Plutonun 66%-i qədərdi və Pluton ətrafındakı dağıntını təmizləyəcək qədər böyük deyildi. Ayrıca 1 yanvar 1801-ci ildə kəşf edilən 950 km diametrindəki Ceresdə təxminən 50 il boyunca sistemin 8-ci planeti olaraq sinifləndirilmişdir. Nəticə olaraq alınan qərarda Pluton 3 kriteriyaya uymadığı üçün planet statusu alındı. Daha sonra 2008-ci ildə (təsəlli kimi) Pluton, bu sinifdən də alınaraq Koyper qurşağındakı bir çox göy cisminində yer alıdığı "Pluton kimilər" sinfinin başına gətirildi. İşi ciddiyə alan bəzi vətəndaşlar isə Plutonun təkrar planet olması adına hərəkat etmişdirlər. Günümüzdə bəzi elm adamları da Plutonun hələdə planet olduğunu müdafiə etməkdədirlər. Plutonun peykləri [[File:Nh-pluto moons family portrait-truecolor.png|thumb|right|ölçü müqayisəsi]] Plutonun 5 peyki var: Xaron, Hidra, Niks, Stiks, Kerberos Kəşf tarixi "Planet İks"in axtarışı Xronoloqiya Orbiti və fırlanması Fiziki xarakteristikaları Mədəniyyətdə
Bank əməliyyatları

Bank əməliyyatları - yalnız banklar tərəfindən aparılan bağlı maliyyə əməliyyatları. Bankların əməliyyatları üç yerə ayrılır: 1)passiv əməliyyatlar 2)aktiv əməliyyatlar 3)vasitəçilik əməliyyatları. Passiv əməliyyatlar banklar tərəfindən vəsaitlərin cəlb olunması və onun resurslarının formalaşması üzrə əməliyyatlardır. Bu əməliyyatların köməyi ilə banklar mənfəət əldə etmək məqsədi ilə kredit verilməsi, qiymətli kağızlara sərmayə qoyuluşu və s. üçün vəsait toplayırlar. Banklardan passiv əməliyyatları nəticəsində onların resursları formalaşır. Passiv əməliyyatların tərkibində aşağıdakı əsas qrupları almaq olar: 1)Hüquqi və fiziki şəxslərdən əmanət və depozitlərin (tələbolunanadək,müddətli və s.) qəbulu,hüquqi şəxslərə hesablaşma,cari və digər hesabların açılması və aparılması;2)Kommersiya bankalarından və Mərkəzi bankdan kreditlərin alınması (banklararası kreditlər);3)Qiymətli kağızların emissiyası (depozit sertifikatları, veksellər vəs.)
Bank əməliyyatları

Aktiv əməliyyatlar mənfəət əldə etmək üçün bankların öz xüsusi vəsaitlərindən və cəlb olunmuş vəsaitlərdən istifadə etməsi deməkdir. Kredit əməliyyatları. Bu əməliyyatlar nəticəsində bankın kredit portfeli formalaşdırılır. Investisiya əməliyyatları. Bu bankların qiymətli kağızlarla apardığı müxtəlif əməliyyatlardır. Onların nəticəsidə bankların investisiya portfeli formalaşır.
Bank əməliyyatları

Hesablaşma əməliyyatları. Bu əməliyyatlar nəticəsində banklar öz müştəriləri və təmasda olduqları təşkilatlar arasında iqtisadiyyatda gedən bütün hesablaşmaları icra edir. Kassa əməliyyatları. Bu əməliyyatlar nəticəsində banklar öz müştəriləri ilə nağd pul hesablaşmalarını aparır. Digər aktiv əməliyyatlar. Bu əməliyyatlar bank əməliyyatlarının vaxtlı-vaxtında keyfiyyətlə icrasını təmin edən uyğun infrakstrukturun yaradılması ilə əlaqədardırVasitəçilik əməliyyatları Lizinq.
Bank əməliyyatları

İxtisaslaşdırılmış lizinq şirkətinin, firmasının, bank şöbəsinin lizinqalan üçün əmlak olaraq, həmin əmlakın müəyyən müddətə icarəyə verilməsi ilə əlaqədar olaraq əsas vəsaitlərə investisiya qoyuluşunun maliyyələşdirilməsidir. Onun iki forması vardır. Operativ və maliyyə lizinqi. Faktorinq. Bu bankların müştərilərinə göstərdikləri maliyyə xidmətinin bir formasıdır. Onun mahiyyəti bundan ibarətdir ki, faktor firma öz müştərisindən borcları almaq hüququnu alır, öz müştərilərinin borclarını hissə-hissə ödəyir.
Bank əməliyyatları

Daha doğrusu, borcların 70-90%-ə qədərini ödəmə müddəti çatana kimi ödəyir. Açıq və qapalı formada ola bilər. Trast əməliyyatları. Bu əməliyyat müştərinin tapşırığına əsasən əmlakın idarə olunması və digər xidmətlərin onun maraq dairəsində, onun xeyrinə kommersiya bankları və xüsusi maliyyə institutları tərəfindən aparılan əməliyyatlardır. İki növü məlumdur: 1.etibarlı idarəetmə, 2. agent xidmətləri
Arnold Şvartsenegger

Arnold Alois Şvartsenegger (alm. Arnold Schwarzenegger; 30 iyul 1947[…], Tal[d], Müttəfiqlər tərəfindən işğal olunmuş Avstriya) — Avstriya mənşəli ABŞ aktyoru, bodibilder və ABŞ-nin Kaliforniya ştatının keçmiş (38-ci) qubernatoru. Arnold Alois Şvartsenegger (almanca Arnold Alois Schwarzenegger) 30 iyul 1947-ci ildə Avstriyanın Qrats şəhəri yaxınlığında yerləşən Tal kəndində anadan olub. Polis zabiti olan atası Qustav, 1938-ci ildən Nasional-Sosialist partiyasının üzvü idi. Atası Qustav oğlunu futbolçu kimi görmək istəyirdi. Arnold isə uşaqlıqdan bəri ağırlıq qaldırma ilə məşğul olurdu. 1965-ci ildə Arnoldu hərbi xidmətə çağırırlar. Elə həmin ildə o bodibildinq üzrə "Mister Avropa" yarışmasında iştirak etmək üçün özbaşına hərbi hissəni tərk edir və həmin yarışmada iştirak edərək qalib gəlir.
Arnold Şvartsenegger

İki il sonra isə, o dünyanın ən gənc "Mister Olimpiya" titulunu qazanmış idmançı olur. Sonradan o bu titulu daha 4 dəfə əldə edir. 21 yaşı tamam olanda Arnold ABŞ-yə köçür. Bodibildinq məşqlərini burda da davam etdirir. O burada həmçinin Viskonsin Universitetində təhsil alır və 1979-cu ildə biznes və beynəlxalq iqtisadiyyat üzrə dərəcə alır. İdmandan gələn gəlirlərlə o daşınmaz əmlak alır və bodibilderlər üçün məşq alətləri satan şirkət açır. 22 yaşında isə artıq milyonçu olur.
Arnold Şvartsenegger

1987-ci ildə Maria Şrayver ilə ailə həyatı qurub. 4 uşağı var. Arnold ürəyində 2 əməliyyat keçirmişdir və sağlamlığı ilə bağlı olaraq daima narahatdır. Atasının təsiri altında Arnold Şvartsenegger futbolla məşğul olsa da, sonralar bodibildinqə üstünlük verib. Kaliforniyanın 38-ci qubernatoru, respublikaçı Arnold Schwarzenegger düz yeddi dəfə “Mister Olimpiya” titulunu qazanıb. Onun IQ-sü 135-dir. 1991-ci ildə ekranlaşdırılan “Terminator-2 : Qiyamət günü” filmindəki baş roluna görə onun aldığı qonorar 12 milyon dollar olub.
Arnold Şvartsenegger

Film boyunca o, təxminən 700 söz işlədib. Beləliklə də Kaliforniyanın keçmiş qubernatorunun ağzından çıxan hər söz 17,143 dollarla qiymətləndirilib. Bu filmdən sonra o, bir daha mənfi obraz yaratmayacağına söz versə də, 1997-ci ildə “Betmen və Robin” filmində Mister Friz obrazını canlandırıb. Boyu 1 metr 88 santimetr olan Arnold Şvartsenegger bir filmə görə 30 milyon dollar qonorar alan ilk aktyordur. İlk dəfə ekranda o, azbüdcəli “Herakl Nyu-Yorkda” filmində görünüb. Onun ingiliscəsi o qədər bərbad olub ki, Arninin yaratdığı qəhrəmanı ayrı aktyor səsləndirib. Onun soyadı alman dilindən tərcümədə qara əkinçi deməkdir.
Arnold Şvartsenegger

Çətin tələffüz edilən soyadından müvəqqəti imtina edərək, öz kinokaryerasına Arnold Stronq yəni güclü ləqəbi ilə başlayıb. 30 yaşında artıq milyonçuya çevrilən Arnold uğurlu yatırımlar etməklə daha da varlanıb. 21 yaşında Amerikaya gələrəkən ingiliscə güclə danışan Arnolda Hollivudu fəth etməyə heç nə mane ola bilməyib. 2002-ci ildə onun doğma şəhəri Qrasda Terminatora heykəl qoymaq istəyiblər. Lakin layihəyə Arnoldun öz şəxsi istəyi əsasında xitam verilib. Buna baxmayaraq, həmin şəhərdə onun adını daşıyan stadion var. 2004-cü ildə Havay adalarında istirahət edən Schwarzenegger dənizdə batan adamı xilas edib.
Arnold Şvartsenegger

22 yaşında o özünü aktyor kimi sınamaq qərarına gəlir və Hollivuda üz tutur. Prodüsserlərin Arnoldun xarici görünüşü və bədən quruluşundan xoşları gəlsə də, onun soyadının çətin səslənməsi onları "Herkules Nyu-Yorkda" (Hercules In New-York) filmində onun adı və soyadını Arnold Stronq kimi qeyd etmələrinə səbəb olmuşdu. 1976-cı ildə çəkildiyi "Ac Qal" (Stay Hungry) filmindəki roluna görə o perspektivli aktyor nominasiyasında "Qızıl Qlobus" mükafatına layiq görülmüşdü. İlk ciddi filmləri 1982-ci ildə çəkildiyi Barbar Konan (film, 1982) (Conan the Barbarian) və 1983-cü ildə çəkildiyi Dağıdıcı Konan (Conan the Destroyer) filmləri olmuşdu. İlk böyük uğuru isə 1984-cü ildə rejissor Ceyms Kemeronun çəkdiyi "Terminator" (The Terminator) filmi olmuşdur. Büdcəsinin az olmasına baxmayaraq film kasset kirayəsində uzun müddət birinci yeri tutmuşdur. Bundan sonra o 1985-ci il "Kommando" (Commando), 1987-ci ildə isə "Yırtıcı" (The Predator) və "Qaçan Adam" (The Running Man) kimi filmlərdə tənha super-qəhrəman kimi çəkilmişdir.
Arnold Şvartsenegger

Arnold özünü komediya filmlərində sınamaqdan da çəkinməmişdir. 1988-ci ildə çəkildiyi "Əkizlər" (The Twins) filmində onun tərəf müqabili Denni DeVito olmuşdur. Bundan sonra Arnold periodik olaraq 1990-cı ildə "Uşaq Bağçası Polisi" (Kindergarten Police), 1994-cu ildə "Junior" (Junior), "Doğru Yalanlar" (True Lies) kimi bu növ filmlərdə çəkilmişdir. 1991-ci ildə Ceyms Kemeron tərəfindən çəkilən "Terminator 2: Axirət günü" (Terminator 2 – Judgement Day) filmi olduqca böyük uğur və 4 Oskar mükafatı qazanmışdır. Onun filmləri arasında uğur qazanmayan 1997-ci ildə çəkilən "Betmen və Robin" (Batman and Robin) və 1993-cü ildə çəkilən "Son Kino Qəhrəmanı" kimi filmlər də olmuşdur (Last Action Hero). Filmoqrafiya Siyasətçi həyatı Arnold Şvartseneggerin həyat yoldaşı olan Mariya Şrayver ABŞ-nin keçmiş prezidenti olan Con Keneddinin qohumudur. ABŞ Demokratik partiyasının üzvü olan Mariya ilə evlilik onu partiyanın elitası ilə yaxınlaşdırmışdır.
Arnold Şvartsenegger

Amma Şvartsenegger özü Respublikaçılar Partiyasını dəstəkləyir və 1980-ci ildən ABŞ-nin siyasi həyatında aktiv iştirak edir. ABŞ-nin keçmiş prezidenti olan ata Corc Buş onu bədən tərbiyəsi və idman üzrə prezident şurasının sədri təyin etmişdi. 2002-ci ildə Şvartsenegger məktəblilərin sinifdənxaric məşğələlərinin keçirilməsi üzrə qanun layihəsinin inisiatoru olmuşdu. 2003-cü ildə Şvartsenegger Kaliforniya ştatının qubernatoru vəzifəsi uğrunda mübarizə aparacağını bildirmişdi. O intensiv seçkiqabağı kompaniya keçirmiş və 8 oktyabr tarixində keçirilmiş növbədənkənar seçkilərdə qalib gəlmişdi. Seçkiqabağı kompaniya ərəfəsində Şvartseneggerin rəqibləri ona qarşı informasiya mübarizəsi apararaq, onu qadınlarla kobud rəftarda, narkotik və steroid maddələrin istifadəsində və nasizm ideologiyasına olan simpatiyada günahlandırmışdılar. Qadınlarlarla olan kobud münasibətinə görə üzr istəyən aktyor, nasizmlə bağlı yayılan şayiələri inkar etmişdi.
Arnold Şvartsenegger

Buna dəlil kimi isə o mütəmadi olaraq yəhudi təşkilatlarına etdiyi bağışları göstərmişdi. 2006-cı ildə Kaliforniya qubernatoru vəzifəsi uğrunda təkrar seçkilər keçirildi. 7 noyabr 2006-cı ildə Arnold Şvartsenegger öz əsas rəqibi olan ştatın maliyyə naziri Fil Encilaydes üzərində qələbə çalaraq əsaslı olaraq Kaliforniya ştatının qubernatoru vəzifəsinə keçdi. Arnold Şvartsenegger Respublikaçıları dəstəkləyən çox az saylı aktyorlardan biridir. Amma o, bir çox məsələlərdə öz partiyadaşlarına nisbətən daha liberal mövqeyə malikdir. Bunlara abort etmə hüququ, odlu silahlar üzərində nəzarət, eynicinsli insanların nigahı və s. aiddir. Amma qubernator olduqdan sonra o, eynicinsli insanların nigahının qeydə alınmasına qadağa qoymuşdu.
Arnold Şvartsenegger

ABŞ konstitusiyasına əsasən Şvartsenegger Avstriyada anadan olduğuna görə prezident seçilə bilməz. Şvartsenegger özü bu qanun ilə narazıdır və bu qanuna lazımi düzəlişlər edilməsini lazım bilir. Arnold Schwarzenegger (ing.) Office of Governor Arnold Schwarzenegger Arxivləşdirilib 2011-03-03 at the Wayback Machine (ing.) Arnold Schwarzenegger Museum (alm.)
Fitrə zəkatı

Fitrə zəkatı – Fitr bayramının axşamı, günəş batdığı vaxt həddi-büluğa çatan və ağıllı olub, bihuş, fəqir və başqasının qulu olmayan şəxsə, özü və onun çörək yeyəni sayılan şəxslərin hər biri üçün, bir "sa`" – təqribən 3 kiloqram – öz şəhərində normal olan yeməklərdən, məsələn; buğda, arpa, xurma, kişmiş düyü və qarğıdalı kimi, müstəhəqqə verməlidir. Bunun əvəzinə pul verilməsini əksər islam alimləri tərəfindəm şəri dəlillərə uyğun olmadığını vurğulayıblar . Lazım ehtiyat odur ki, öz şəhərində normal olmayan yeməklərdən, buğda, arpa, xurma və kişmiş də olsa, verməsin. Özünün və ailəsinin illik xərclərinə sahib olmayan və onun və ailəsinin xərclərini təmin edəcək bir kəsbi də olmayan bir şəxs, fəqirdir. O şəxsin fitrə zəkatı verməsi vacib deyildir. İnsan, fitr bayramı gecəsinin gün batan vaxtı onun çörəyini yeyən hesab olunan şəxslərin fitrəsini gərək versin. İstər kiçik olsun ya böyük, istər müsəlman olsunlar, istərsə kafir, istər onların xərclərini vermək ona vacib olsun, istərsə olmasın, istər onun şəhərində, istərsə başqa şəhərdə olmuş olsalar da, gərək fitrələrini versin. Başqa şəhərdə olub, çörək yeyəni hesab edilən şəxsin onun öz malından özünün fitrəsini verməyə vəkil etsə, belə ki, fitrəsini verəcəyinə xatircəm olsa özünün, onun fitrəsini verməsi lazım deyildir. Fitr bayramı gecəsi, gün batmazdan əvvəl gəlib onun çörəyini yeyən (müvəqqəti olsa da) hesab olunan qonağın fitrə zəkatı ev sahibinə vacib olar.
Fitrə zəkatı

Fitr bayramı axşamı günəş batdıqdan sonra gələn qonağın fitrəsini vermək, onun çörəyini yeyən hesab olunursa, ehtiyata əsasən, onun fitrəsini vermək vacibdir. Əks təqdirdə, vacib deyildir. Bayram gecəsi iftara çağırdığı şəxs ev sahibinin çörəyini yeyən hesab olunmur və onun fitrəsi ev sahibinə vacib deyil. Fitr bayramı axşamı, gün batdığı vaxt, dəli olan şəxsin dəliliyi bayram gününün zöhrünə qədər qalarsa, ona fitrə zəkatı vermək vacib deyildir. Əks təqdirdə vacib ehtiyata əsasən fitrəni verməsi lazımdır. Əgər gün batmazdan əvvəl, uşaq həddi-büluğa çatarsa, dəli ağıllanarsa və ya fəqir dövlətli olarsa, fitrənin vacib olma şərtlərinə malik olduğu təqdirdə gərək fitrə zəkatı versin. Fitr bayaramı axşamı, gün batdığı vaxt, fitrə zəkatı vacib olmayan şəxs, əgər bayram gününün zöhrünə qədər, fitrənin vacib olma şərtləri onda mövcud olsa, vacib ehtiyat odur ki, fitrə zəkatını versin. Fitr bayramı gecəsi, gün batandan sonra müsəlman olmuş kafirə fitrə vacib deyil, amma şiə olmayan müsəlman Ayı gördükdən sonra şiə olsa, gərək fitrə zəkatını versin. Fəqət bir sa (təqribən 3 kq) buğda və bu kimi şeylərə malik olan şəxsə, müstəhəbbdir ki, fitrə zəkatı versin.
Fitrə zəkatı

Ailəsi olub, onların da fitrə zəkatını vermək istəsə, o bir sa`nı fitrə niyyəti ilə ailə üzvlərindən birinə verər, o da bu niyyətlə bir başqasına verib, bu qayda ilə ailəsinin axırıncı üzvünə qədər dolandırar. Axırıncı şəxsin də aldığı şeyi özlərindən olmayan bir başqasına verməsi daha yaxşıdır. Əgər onlardan biri dəli, yaxud səğir uşaqdırsa, uşağın vəlisi onun yerinə ala bilər. Amma ehtiyat müstəhəbb odur ki, onun niyyətinə deyil, özü üçün götürsün. Fitr bayramı gecəsi, gün batandan sonra bir şəxs uşaq sahibi olarsa, onun fitrə zəkatını vermək vacib deyil. Əgər gün batandan əvvəl uşağı doğulsa, yaxud izdivac etsə, əgər onun çörək yeyəni sayılsa, gərək onların da fitrəsini versin. Əgər başqasının çörək yeyəni olsalar, ona vacib deyil. Əgər başqa bir kəsin çörək yeyəni deyillərsə, qadının fitrəsi onun özünə vacibdir, uşağa isə bir şey vacib deyil. Əgər insan birinin çörək yeyəni olub, gün batmazdan əvvəl başqasının çörək yeyəni olsa, onun fitrəsi sonrakı şəxsə vacibdir.
Fitrə zəkatı

Məsələn; əgər qız, gün batmazdan əvvəl ər evinə getsə, gərək əri onun fitrəsini versin. Fitrəsinin başqası tərəfindən verilməsi lazım olan şəxsin öz fitrəsini verməsi vacib deyildir. Amma əgər o fitrəni verməsə, ya verə bilməsə, ehtiyat vacibə görə onun özünə vacib olur. Fitrəsi başqasına vacib olan şəxs, öz fitrəsini versə, onun fitrəsi başqasına vacib olan şəxsin boynundan saqit olmur. Seyyid olmayan şəxs, seyyidə fitrə verə bilməz. Hətta əgər bir seyyid onun çörək yeyəni olsa, onun fitrəsini başqa seyyidə verə bilməz. Ana, ya dayədən süd əmən uşağın fitrəsi, ana, ya dayənin xərclərini verən şəxsə aiddir. Lakin əgər ana, ya dayə öz xərclərini uşağın malından götürsələr, uşağın fitrəsi heç kəsə vacib deyil. İnsan ailəsinin xərclərini haram maldan versə də, gərək onların fitrəsini halal maldan versin.
Fitrə zəkatı

Əgər insan bənna, xərrat və xidmətçi kimi əcir tutduğu şəxsin, onun çörəyini yeyən hesab olunacaq şəkildə xərclərini verərsə, gərək onun fitrəsini də versin. Amma əgər, fəqət onun işinin ücrətini verərsə, onun fitrəsini vermək ona vacib deyildir. Əgər bir şəxs, Fitr bayramı gecəsi, gün batmazdan əvvəl ölərsə, onun və ailə üzvlərinin fitrəsini onun malından vermələri vacib deyildir. Amma əgər gün batandan sonra ölərsə, üləmanın çoxu, buyurmuşlar ki, gərək onun və ailə üzvlərinin fitrəsini onun malından versinlər. Amma bu hökm işkalsız deyildir. Ehtiyatın tələbi gərək tərk edilməsin. FİTRƏ ZƏKATININ XƏRCLƏNMƏSİ Fitrə zəkatı vacib ehtiyata əsasən, yalnız fəqirə verilməlidir. Məqsəd budur ki, fitrə zəkatı mal zəkatına müstəhəqq olanların şərtlərini özündə cəm edən şiə fəqirlərə verilməlidir. Amma əgər onun şəhərində sünni-şiə fərqi yoxdur bütün fəqirlərə də verə bilər.
Fitrə zəkatı

Amma hər təqdirdə gərək nasibiyə (Əhli-Beytlə düşmənlik edənə) verilməsin. Əgər bir şiə uşağı fəqir olsa, insan fitrəni onun xərcinə çatdıra bilər ya uşağın vəlisinə verməklə uşağın mülkü edə bilər. Fitrə verilən fəqirin adil olması lazım deyildir. Lakin vacib ehtiyata əsasən, şərab içən, namaz qılmayan və aşkara günah edənə fitrə verilməsin. Fitrəni günah işlərdə xərcləyən şəxsə, gərək fitrə verilməsin. Müstəhəbb ehtiyat odur ki, bir fəqirə bir sa`dan (təqribən 3 kq) az fitrə verilməsin, cəm olan fəqirlərə çatmasa, bu hal istisnadır. Lakin əgər çox verilsə, eybi yoxdur. Qiyməti adi qiymətdən iki dəfə artıq olan maldan, məsələn; adi buğda qiymətindən iki dəfə artıq olan buğdadan yarım sa` versə, kifayət deyildir. Hətta əgər onu fitrə qiyməti məqsədi ilə də versə, kifayət deyildir.
Fitrə zəkatı

İnsan yarım sa`nı bir cinsdən, məsələn; buğdadan və onun başqa yarısını isə arpadan verə bilməz, əgər onu fitrə qiyməti məqsədilə də versə, kifayət deyildir. Fitrə zəkatını verdikdə öz fəqir qohumlarını və qonşularını başqalarından üstün tutmaq müstəhəbbdir. Elm, din və fəzilət əhli olan fəqirləri başqalarından üstün tutmaq daha yaxşıdır. Əgər insan birinin fəqir olmasını xəyal edib ona fitrə versə, sonra fəqir olmadığını başa düşsə, belə ki, ona verdiyi mal aradan getməmiş olsa, gərək geri alıb müstəhəqqə versin, əgər ala bilməsə, öz malından fitrənin əvəzini verməlidir. Əgər verdiyi şey aradan getmişdirsə, fitrəni alan şəxs aldığı şeyin fitrə olduğunu bilirdisə, onun əvəzini verməsi lazımdır. Əgər bilmirdisə onun əvəzini vermək ona (fəqirə) vacib deyil və insan gərək fitrəni yenidən versin. Bir şəxsin "mən fəqirəm" deməsi ilə ona fitrə vermək olmaz. Amma onun sözündən insana xatircəmlik hasil olarsa və ya əvvəllər onun fəqir olduğunu bilirdisə, ona fitrə verilə bilər. Fitrə zəkatının müxtəlif məsələləri İnsan gərək fitrə zəkatını qürbət məqsədilə, yə`ni Allah-təalanın əmrini yerinə yetirmək və bəndəçilik məqsədilə versin və onu verən zaman fitrə vermək niyyətini etsin.
Fitrə zəkatı

Əgər Ramazan ayından əvvəl fitrə versə, səhih deyildir və yaxşısı odur ki, Ramazan ayında da fitrəni verməsin. Lakin əgər Ramazandan əvvəl bir fəqirə borc versə və ondan sonra fitrə ona vacib olsa, öz borcunu fitrə əvəzi hesab etsə, maneəsi yoxdur. Fitrə üçün verdiyi buğda və ya başqa bir şey, başqa bir malla, yaxud torpaqla qarışıq olmamalıdır. Əgər qarışıbsa, onun safı bir sa` olsa və ayırmadan istifadəsi mümkün olsa və ya ayırmaq fövqə`ladə artıq bir zəhmət istəməzsə, yaxud da qarışıq olan şey e`tina edilməyəcək qədər az olarsa, eybi yoxdur. Əgər fitrəni qüsurlu (eybli) bir şeydən versə, vacib ehtiyata əsasən, kifayət deyildir. Bir neçə nəfərin fitrəsini verən adamın hamısının bir maldan verməsi lazım deyildir. Məsələn; bə`zisinin fitrəsini buğdadan və bə`zisinin fitrəsini arpadan versə, kifayətdir. Fitr bayramı namazını qılan, vacib ehtiyata əsasən, gərək bayram namazından əvvəl fitrəni versin. Lakin əgər bayram namazı qılmasa, fitrəni zöhrə qədər gecikdirə bilər.
Fitrə zəkatı

Əgər fitrə niyyəti ilə malından bir miqdarını kənara qoyub, bayram günü zöhrə qədər müstəhəqqə verməsə, onu hər vaxt versə, fitrə niyyəti etsin. Əgər tə`xirə salmaq ağıllı bir məqsəd üçün olsa, eybi yoxdur. Əgər bayram günü zöhrə qədər fitrəni verməsə və kənara da qoymasa, vacib ehtiyata əsasən sonradan əda və qəza niyyəti etmədən fitrəni versin. Əgər fitrəni ayırıb kənara qoysa, onu özü üçün götürə bilməz və başqa malı fitrə üçün onun yerinə qoya bilməz. İnsanın fitrəsinin qiymətindən artıq olan bir malı olsa, fitrə verməyib, bu malın bir qisminin fitrə üçün olmasını niyyət edərsə, ehtiyat vacibə görə kifayət deyil. Əgər fitrə üçün ayırıb qoyduğu malı aradan getsə, belə ki, fəqir tapıbsa və o fitrəni gecikdiribsə və ya qorumaqda səhlənkarlıq edibsə, gərək əvəzini versin. Əgər fəqirə əli çatmamışsa və ya qorumaqda səhlənkarlıq etməyibsə, zamin deyildir. Əgər öz yerində müstəhəqq tapsa, vacib ehtiyat odur ki, fitrəni başqa yerə aparmasın, əgər başqa yerə aparıb müstəhəqqə versə kifayətdir. Əgər başqa yerə aparsa və tələf olsa, gərək onun əvəzini versin.
Rac Kapur

Ranbir Rac Kapur (ing. Raj Kapoor; 14 dekabr 1924, Pişəvər, Britaniya Hindistanı – 2 iyun 1988, Yeni Dehli) — məşhur hind kinorejissoru, ssenarist, prodüser, aktyor. Rac Kapur 14 dekabr 1924-cü ildə Pişəvərdə (hazırda Pakistanın şimali-qərbində əyalət) aktyor Prithvirac Kapurun ailəsində anadan olmuşdur. O, kinoda ("Inquilab") ilk rolunu 1935-ci ildə - 11 yaşı olarkən ifa etmişdir. 1948-ci ildə o, öz şəxsi studiyası olan "Rac Kapur films" şirkətini yaradır. Buna qədər isə bir neçə il "Bombey tokiz" studiyasında rejissor assistenti vəzifəsində çalışmışdı. Rac Kapur sonralar onu məşhurlaşdıran filmlərin əksəriyyətində rejissorluqla yanaşı, baş rolları da ifa edirdi.
Rac Kapur

Əvvəlki işlərindən olan "Avara" (1951) və "Cənab 420" (1955) filmlərində R. Kapur sadə, mehriban və cazibəli "kiçik insan" obrazını məharətlə yaradır. Rac Kapurun iştirakı ilə çəkilən filmlər hələ öz dövründə müvəffəqiyyətlə dünya ekranına çıxmışdı. Kapurun bacarığı sayəsində kino vasitəsilə cəmiyyətdə olan sosial ədalətsizliklərin sərt tənqidi mümkün oldu. Rac Kapur öz müxtəlif filmlərində Hindistan ictimaiyyəti üçün ən önəmli məsələlərdən birinə - uşaq cinayətləri mövzusuna ("Ayaqqabı təmizləyənlər" (1954)); kasta bərabərsizliyi ("Bobbi" (1973)) və s. mövzulara toxunurdu. Rac Kapur 2 iyun 1988-ci ildə Hindistanın Yeni Dehli şəhərində, 64 yaşında vəfat etmişdir. Rac Kapurun vəfatı bütün Hindistanı sarsıtdı və hər kəs bunu milli faciə kimi qəbul etdi. Tanınmış aktyor Prithvirac Kapurun oğludur.
Mustafa Topçubaşov

Mustafa Ağabəy oğlu Topçubaşov (5 (17) avqust 1895, İrəvan – 20 noyabr 1981, Bakı) — Azərbaycan sovet cərrahı, ictimai və dövlət xadimi. Azərbaycanda tibb təhsili və səhiyyənin təşkilatçısı, respublikada cərrahlıq elmi məktəbinin banilərindən biri. Azərbaycan SSR EA akademiki (1945), Bolqarıstan Xalq Respublikası EA-nın müxbir üzvü (1951), SSRİ Tibb Elmləri Akademiyasının akademiki (1960), "Stalin" mükafatı laureatı (1943), Sosialist Əməyi Qəhrəmanı (1975), Azərbaycan SSR əməkdar elm xadimi (1940), Azərbaycan SSR EA vitse-prezidenti (1951–1956 və 1969–1981). Azərbaycan SSR Ali Sovetinin sədri (1955–59 və 1967–71), Azərbaycan SSR Ali Sovetinə (1–10-cu çağırış) deputat. Mustafa Topçubaşov 1895-ci ildə Qərbi Azərbaycanda (İndiki Ermənistan Respublikası) Göykümbət kəndində anadan olmuşdur.Akademik Mustafa bəy Topçubaşov qədim İrəvanın əsilli-köklü nəsillərindən birinin nümayəndəsi idi. 1895-ci il avqustun 17-də qoynunda dünyaya göz açdığı Göykümbət kəndi elə Topçubaşovların ata-baba malikanəsi imiş.
Mustafa Topçubaşov

Onların İrəvan şəhərində də mülkü olub. Atası Ağabəy, anası Fatimə xanım, Mustafa və üç qardaşı burada yaşayıblar. Ailənin ikinci oğlu Mustafa tanınmış Azərbaycan rəssamı Mirzə Qədim İrəvaninin nəvəsi Mirzə Rza Qədimovun açdığı ibtidai məktəbdə oxuyub. 1904-cü ildə ibtidai təhsilini başa vurub gimnaziyaya daxil olub. 1914-cü ildə İrəvan kişi gimnaziyasını bitirib.
Mustafa Topçubaşov

Valideynlərinin onu uzağa buraxmağa ürəkləri gəlməsə də, Mustafa Kiyevə gedib və orada universitetin tibb fakültəsinə qəbul olunub. Üçüncü kursda oxuyanda Oktyabr inqilabı baş verib. O, bu dövrdə Kiyevdə qalaraq dövlət imtahanlarına hazırlaşıb. Reyhan Topçubaşovanın həyat yoldaşıdır. İbrahim Topçubaşovun atasıdır.
Mustafa Topçubaşov

Əmək fəaliyyəti 1919-cu ildə təhsilini başa vuran gənc həkim Naxçıvan və Bakı xəstəxanalarında cərrahlıq edir. 1920–1923-cü illərdə ADU-nun (Azərbaycan Dövlət Universiteti) tibb fakültəsinin fakültə cərrahlığı klinikasında ordinator, 1923–1930-cu illərdə fakültə cərrahlığı klinikasında assisent işləmişdir. 1930-cu ildə "Malyariya mənşəli splenomeqaliyanın klinikası, patologiyası və cərrahi müalicəsi" mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə edir. Bu işin əhəmiyyətinə görə M. Topçubaşova professor adı verilir və o, Azərbaycan Tibb Universitetinin cərrahiyyə kafedrasının (indi — III cərrahi xəstəliklər kafedrası) müdiri seçilir. Elmi fəaliyyəti M. Topçubaşov 1937-ci ildə dünya anesteziologiya elmi tarixində ilk dəfə olaraq orijinal keyitmə üsulunu — injeksion efir-yağ narkozunu — analgeziya üsulunu kəşf etdi.
Mustafa Topçubaşov

Bu metod sadəliyinə, hazırlanma və tətbiq texnikasının asanlığına, inhalyasion narkoz zamanı rast gəlinən bir sıra mənfi halların (dərin narkoz yuxusu, qanda narkotik maddələrin yüksək konsentrasiyada toplanması və s.) aradan qaldırılmasına imkan verdiyinə görə geniş tətbiq edilməyə başlandı. Efir-yağ qarışığı inyeksiyaları həm də öddaşı xəstəliyinin sancıları, travmatik şok, tetanus, qıcolma hallarında, müalicə və doğuş zamanı ağrısızlaşdırma vasitəsi kimi istifadə edilirdi. 1945-ci ildə SSRİ Xalq Səhiyyə Komissarlığı Elmi Tibbi Şurası tərəfindən Farmakologiya Komitəsinin iclasında efir-yağ qarışığının "Analgezin" adı altında istehsal edilməsinə icazə verildi.Topçubaşov müharibə illərində Azərbaycan Xalq Səhiyyə Komissarlığı Hərbi Xəstəxanalar İdarəsinin baş cərrahı vəzifəsində çalışıb. O, SSRİ-də ilk dəfə olaraq təxliyə hospitallarının yaradılmasının təşəbbüskarı olub və bu təklif hərbi cərrahlıq işinin təşkilində uğurla istifadə edilib. Müharibədən sonra professor M. Topçubaşov 1945–1950 illərdə Azərbaycan SSR Səhiyyə Nazirliyinin baş cərrahı olmuşdur.
Mustafa Topçubaşov

1945-ci ildə Azərbaycan SSR EA-nın həqiqi üzvü (akademik) seçilir. 1945–1948-ci illərdə Azərbaycan SSR EA Eksperimental Tibb İnstitutunda direktor vəzifəsində çalışır. Müxtəlif dövrlərdə iki dəfə (1951–1956 və 1969–1981) Azərbaycan SSR Elmlər Akademiyasının vitse-prezidenti vəzifəsini daşıyır. 1954-cü ildə özü işlədiyi kafedrada operasion-auditoriya təşkil edir. Əməkdar elm xadimi adını Mustafa bəy Topçubaşov 1940-cı ildə alır.