LocalDoc/ldquad_v2_retrieval-reranked huggingface dataset:
Fidan Qasımova

Onların arasında beynəlxalq müsabiqələr diplomantları və laureatları da az deyil. Müğənni Xuraman Qasımovanın bacısıdır. Yaradıcılığı Fidan Qasımovanın yaratdığı unudulmaz obrazlar qalereyası — Dezdemona, Aida ("Otello", "Aida", Cüzeppe Verdi), Toska, Turandot, Mimi, Çio-Çio-san ("Toska", "Turandot", "Bohema", "Çio-Çio-san", Cakomo Puççini), Mikaela ("Karmen", Jorj Bize), Tatyana ("Yevgeni Onegin", Pyotr Çaykovski), Nigar ("Koroğlu", Üzeyir Hacıbəyli), Marqarita ("Faust", Şarl Fransua Quno), Sevil ("Sevil", Fikrət Əmirov) və digərlərindən ibarətdir. Onun zəngin repertuarına Azərbaycan bəstəkarlarından Üzeyir Hacıbəyli, Asəf Zeynallı, Qara Qarayev, Arif Məlikov, Niyazi; rus bəstəkarlarından Mixail Qlinka, Pyotr Çaykovski, Sergey Raxmaninov; Qərbi Avropa bəstəkarlarından A.Stradella, İohan Sebastyan Bax, Georq Fridrix Hendel və başqalarının kamera-vokal əsərləri, eləcə də Azərbaycan xalq mahnıları — "Laçın", "Qubanın ağ alması", "Girdim yarın bağçasına", "Evləri var xana-xana" və s. daxildir. Geniş konsert proqramları ilə dəfələrlə ABŞ, Almaniya, Böyük Britaniya, İsveç, Avstriya, Meksika, Rusiya, Fransa, İtaliya, Danimarka, Kuba, Türkiyə və dünyanın digər ölkələrində qastrolda olan sənətçi musiqisevərləri heyran qoymuşdur. Keçən əsrin 70-ci illərində böyük sənətkar Müslüm Maqomayev italyan tanışlarına fərəh hissi ilə Fidan Qasımova ilə bir məktəbdə oxuduğunu söyləmişdi. XX əsrin məşhur dirijoru Y.Mravinski Fidan Qasımovanın səsinin vokal və texniki imkanlarının ona məhz opera, kamera müğənnisi olmaq imkanı verdiyini xüsusilə qeyd edib. Görkəmli bəstəkar Qara Qarayev sənət yoluna təzəcə qədəm qoymuş Fidanın səsini fleytanın incə səsinə bənzədib, maestro Niyazi isə onu parıltılı tünd mirvari daşla müqayisə edib.
Fidan Qasımova

Hələ 20 yaşında gənc qızın maestro tərəfindən ona təklif edilmiş Ü.Hacıbəyli adına Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasının (indiki Bakı Musiqi Akademiyası) yaradılmasının 50 illik yubileyi münasibətilə keçirilən tədbirdə A.Zeynallının "Ölkəm" mahnısını uğurla ifa etməsi vokal sənətinin körpə fidanının ilk səhnə triumflarından olub. Məşhur operalardan ən çətin ariyalar Fidan Qasımovaya uğurlar gətirib. 1973-cü ildə İsveçrənin paytaxtı Cenevrədə keçirilmiş vokalistlərin beynəlxalq müsabiqəsinin finalında C.Puççininin "Bohema" operasından oxuduğu Miminin ariyası Avropa musiqisevərlərini sehrləmiş, münsiflər heyəti onu gümüş medala layiq görmüşdü. Təsadüfi deyil ki, bir il sonra "Berlinqske Tidende" qəzetində gənc qızın ifası o dövrün əfsanəvi opera müğənnisi Mirella Freni ilə müqayisə edilmişdi. Fidan Qasımova lətif ifası, hər musiqi frazasını dəqiq çatdırması, mahir sənətkarlığı sayəsində bir-birindən nüfuzlu müsabiqələrə qatılıb. 1975-ci ildə Niderlandda keçirilən beynəlxalq müsabiqənin iştirakçısı olub, 1977-ci ildə İtaliyada musiqiçilərin C.Viotti adına müsabiqəsinin birinci mükafatına layiq görülüb. Sənətçi beynəlxalq müsabiqələr laureatı adına layiq görülmüş ilk azərbaycanlı qadın müğənnidir. Musiqi tənqidçiləri F.Qasımova haqqında "Maria Kallas və Renata Tibaldi kimi oxuyur" yazaraq müğənninin ifasından heyrətləndiklərini gizlətməyib, onun səs çalarını, səhnə mədəniyyətini, zahiri gözəlliyini, fitri istedadını, fərdiliyini xüsusilə qeyd edib, xarici mətbuat onun sənətini "Xəzər sahilindən olan möcüzə" və digər adlarla dəyərləndirib.
Fidan Qasımova

Azərbaycanın və SSRİ-nin xalq artisti Fidan Qasımova 2015-ci ildə Böyük Britaniyanın Kembric Universitetinin tərtib etdiyi ensiklopediyada dünyanın ən tanınmış ifaçısı adına layiq görülərək xüsusi diplomla mükafatlandırılıb. Fidan Qasımova Azərbaycanın musiqi mədəniyyətində bu ali mükafata layiq görülən yeganə ifaçıdır. Filmoqrafiya Kədərimiz... Vüqarımız... Maestro Niyazi (film, 2007) Rəşid Behbudov 20 il əvvəl (film, 1996) Torpaq. Dəniz. Od. Səma (film, 1967) Üç eskiz (film, 1978) Ürəkdən ürəyə (film, 2007) Üzeyir ömrü (film, 1981) Xarici keçidlər Fidan və Xuraman Qasımova bacılarının rəsmi saytı Arxivləşdirilib 2013-06-16 at the Wayback Machine Səda — Fidan Qasımovanın doğum günüdür (13:00) (17.06.2016)
Ölümdən sonrakı həyat

Ölümdən sonrakı həyat — din, fəlsəfə və mifologiyada insanın dünyadakı fiziki həyatını bitirdikdən sonra ruh və ya şüur halında davam etdiyinə inanılan həyat. O biri dünya və İslam mənşəli bir termin olan axirət anlayışları ölümdən sonrakı həyatın davam etdirilidiyinə inanılan məkanı təsvir etmək üçün istifadə edilir.Ölümdən sonrakı həyatla əlaqəli anlayışlar materialist olmayan spiritualist və dini inanclarla əlaqədardırlar. Bu inanclarda yer alan ölümdən sonra bir həyatın olduğuna bağlı ən başda gələn fundament ruhun ölümsüzlüyü — əbədiliyi inancıdır. Bundan başqa, ölümdən sonrakı həyatın ruhun ölümsüzlüyünə bağlı olmayıb, yalnızca ölmüş şəxslərin dirilmələri şəklində reallaşacağını müdafiə edən inanc da vardır. Ruhun əbədiyyəti inancı Ümumiyyətlə, dini inanclar insanın bədənində onu yaşadan bir ruh olduğu inancını qəbul edirlər. Bu mözvuda istisnalar olmaqla birlikdə, insandakı bu ruhun şüur daşıdığı və insanın şəxsiyyəti ilə əlaqəli hər şeyin bu ruhda olduğu qəbul edilir.
Ölümdən sonrakı həyat

Ruh şəxsin içindəki öz varlığını meydana gətirərək, düşünür, hiss edir, sevir, nifrət edir və qərar verir. Bu yolla ruh insanın öz şəxsiyyəti olur, bədən yalnızca ruha geydirilmiş bir paltara bənzəyir. İnsandakı bu ruhun ölümsüz olduğu və insan öləndə bədənindən ayrılaraq o biri aləm və ya axirət olaraq adlandırılan bir yerə getdiyi inancı qəbul edilir. Bu yerin adı qərbdə limbus olaraq adlandırılan bərzəx aləmidir. İnsan ruhu limbus ya da bərzəx aləmində müvəqqəti olaraq qiyamətə qədər qalma müddəti bitdikdən sonra, son ilahi bir mühakimədən keçəcək və bunun nəticəsində sonsuza qədər cənnət və ya cəhənnəmdə qalmağa layiq görüləcəkdir. Bəzi hallarda ruh cəhənnəmdə müvəqqəti bir müddət qalır və günahlarının cəzasını çəkdikdən sonra cənnətə göndərilir.
Ölümdən sonrakı həyat

Katolik inancında bu Araf (Purgatory) oxşarı ara bir yerdir. Dini inancların fərqliliklərinə görə ruhun bütün bunları ya bədənsiz olaraq ya da ruhun təkrar bədəniylə birləşməsindən sonra yaşayacağına inanılır. Dini istiqamətdəki bu inancların mənbəsi, əsasən iki təmələ əsaslanır. Bunlardan biri yazılı mənbələrdir. Digər təməl isə metafizika təcrübələridir. Müqəddəs kitablarda Ölümdən sonrakı həyatla əlaqəli bir fundament dini inancların müqəddəs kitablarından bu istiqamətdə edilən rəydir.
Ölümdən sonrakı həyat

Ümumi mənada dini istiqamətdəki bu cür inanclara görə o biri dünya ya da axirətə bağlı Bərzəx (Limbus), Cəhənnəm (Hell), Cənnət (Heaven-Paradise) kimi vəziyyətlərin yaşanması üçün ruhun bədənini tərk etmiş olması lazımdır. Bütün bunların ola bilməsi üçün ruhun insan bədənindən ayrılması bir məcburiyyətdir. Dini inanclara görə ölən şəxs bunları həm bədəni və həm də ruhuyla birlikdə yaşaya bilməz. Çünki ölmüş birinin bədəni hələ bu dünyada qalır və illər sonra belə bu şəxsin sümüklərinin olduğu məzarda uzun müddət çürümədən qaldığı və o biri aləmə getmədiyi bilindiyini üçün bütün bunları yalnızca şəxsin ruhunun yaşayacağına inanılır. Bu inanclardakı ikinci bir təməl dayaq isə şəxslərin yaşadıqları və fövqəltəbii olaraq gördükləri hadisələrdən çıxartdıqları nəticələrdir. Bu dini məzmunlu fövqəltəbii hadisələrin başında şəxslərin gördükləri normal olmayan, sünii yuxular gəlir.
Ölümdən sonrakı həyat

Məzmunları bir-birlərindən çox fərqli ola bilən bu yuxularda yuxuları görən şəxslər, əsasən yuxularında əvvəlcədən bu dünyada yaşamış və ölmüş şəxsləri görürlər. Və yuxudan oyandıqda bu şəxslərdən yuxularında aldıqları məlumatların doğru çıxdığını görmələri bu şəxslərə gördükləri yuxuların adi bir yuxu olmadığı fikrini verir. Nəticədə bu cür yuxuları görən şəxslər ölmüş adamları bu yuxularda sağ olaraq gördükləri üçün bundan ölmüş kişilerin o biri aləmdə yaşadıqları nəticəsini çıxardıblar. Bunun nəticəsində də ölmüş insanların yalnızca bədənlərinin öldüyünə, lakin ruhlarının isə o biri aləmdə yaşamağa davam etdikləri inancına sahib olublar. Astral səyahət Fövqəltəbii bir hadisə olaraq müşayiət edilən başqa bir hadisə astral səyahətdir. Bu vəziyyətin ortaya çıxışı, əsasən yuxu-oyaqlıq arası olaraq adlandırılan və şəxsin yuxuya gedərkən ya da yuxudan oyanarkən yaşadığı bir təcrübədir.
Ölümdən sonrakı həyat

Şəxs hələ dərin yuxuya getmədiyindən bu yaşadığı təcrübəni bir yuxu olmayıb, oyanıq olarkən həqiqətən yaşadığı bir hadisə olaraq dərk edir. Astral səyahət təcrübəsini yaşayan şəxslər ruhlarının bədənlərindən ayrılaraq öz olduqları dünyada gəzdiklərini görürlər. Burada başqa ruhlarla və varlıqlarla da qarşılaşa bilirlər. Bunlar mələklər, cinlər, müqəddəs şəxslərin ruhları ya da öz ölmüş yaxınlarının ruhları ola bilir. Astral səyahətdə mütləq geriyə bədənə qayıdılır və şəxs yenidən özünü yenə astral səyahətə çıxdığı yer olan yatağında yatar vəziyyətdə tapır. Şəxs bu astral səyahət təcrübəsini evində yatağında yatarkən yaşamış olduğu halda, yenə də yaşadığı bu təcrübədən çıxartdığı nəticə budur: insan öldüyü zaman ruhu yene astral səyahətdə olduğu kimi bədəndən ayrılır və o biri aləmə gedərək yaşamağa davam edir.
Ölümdən sonrakı həyat

Bu mövzuda verilə biləcək bir nümunə əməliyyat masasında yatan bəzi xəstələrin yaşadıqları təcrübələrdir. Məsələn, ürəyi dayanan və bir müddət ölü olaraq görülən bəzi şəxslər, daha sonra yenidən həyata qayıtdıqlarında başlarından keçənləri anlatmışdırlar. Bu şəxslər ruhlarının bədənlərindən ayrıldığını, bir tunelin ucundan işıqlı bir əraziyə çatdıqlarını, burada bəzi ruhani varlıqlarla qarşılaşdıqlarını və yenidən geriyə bədənlərinə qayıtdıqlarını anlatmışlardır. Bu şəxslərin yaşadıqları bu cür hadisələr ölüm sonrası təcrübəni və ölüm döşəyi görüntüləri mövzularını əhatə edir. "O bir dünya"dan qayıdanlar Eben Aleksandr Uzun müddət Harvard Universitetində dərs keçən və əla neyrocərrah imici qazanmış doktor Eben Aleksandr özünü xristian hesab etsə də, heç vaxt axitərə inanmayıb və hətta bizi haradasa hədsiz dərəcədə sevən Allahın olduğuna inananların halına yanıb. "Mən neyrocərrah kimi "bədəndən kənar təcrübə" fenomeninə inanmırdım.
Ölümdən sonrakı həyat

Elmi mühitdə böyümüşəm, neyrocərrahın oğluyam. Atamın yolunu davam etdirərək akademik və neyrocərrah olmuşam, Harvard Tibb Məktəbində və başqa universitetlərdə dərs demişəm. Mən insanın ölüm ayağında olduğu zaman beyində nə baş verdiyini anlayıram, ona görə də həmişə hesab etmişəm ki, ölümdən möcüzə olaraq qurtulan insanların təsvir etdikləri bədəndən kənar səyahətin ağıllı elmi izahı mövcuddur", — o əvvəlcə bildirib. Lakin 2008-ci ilin payızında onun özünün komaya düşməsindən sonra hər şey dəyişib. Məhz o zaman Aleksandr bir həftə ölümlə həyat arasında olub, onun fikirlərə və emosiyalara cavab verən beyin qabığı fəaliyyətini dayandırıb. Tanınmış cərrahın sözlərinə görə, o özü isə axirət dünyasına, eləcə də cənnətə səyahət edib.
Ölümdən sonrakı həyat

"Beyin və ağlın hazırkı tibbi anlayışına uyğun olaraq, komaya düşdüyüm zaman heç olmasa məhdud şüurda olmalı idim, onun çox parlaq və bütöv səyahət etməsi sadəcə mümkün deyil. Bədənimin komada olmasına baxmayaraq, məndə beyin qabığının fəaliyyəti dayandığı təqdirdə beynin özünün işləməkdə davam etməsinin, mövcudluğuna heç vaxt inanmadığım ölçücə daha böyük kainata yola düşməsinin heç bir elmi izahı yoxdur", — neyrocərrah deyib. Həkim qeyd edir ki, bütövlükdə onun baş çəkdiyi mistik məkan kliniki ölüm və ya başqa sərhəd vəziyyətlərini yaşamış insanların çoxsaylı təsvirlərinə oxşayırdı. Onun sözlərinə görə, həmin yer hərfən bizim daha çox olduğumuz, yalnız bədənimizin və beynimizin deyil, həm də ölümün şüurlu mövcudluğunun sonu yox, yalnız sonsuz səyahətin bir hissəsi olduğu yeni dünyanı təşkil edir. Həkim bu qəribə dünyanın necə göründüyünü təsvir edə bilib. O danışır ki, səyahəti buxara çevrilərək buludlarda yüksəyə qalxmasından və tezliklə "səmada uçan, sayrışan və dalınca xəttə oxşar uzun izlər qoyan şəffaf varlıqları" görməsindən başlayıb.
Ölümdən sonrakı həyat

Bundan başqa, həmin varlıqlar çox gözəl mahnıya bənzər qəribə səslər çıxarırdılar və ona elə gəlirdi ki, bu varlıqlar bununla onları əhatə edən sevinci və xoşbəxtliyi ifadə edirdilər. Ancaq Aleksandr onları quşlarla, mələklərlə müqayisə edə bilmir: "Onlar bizim planetimizdə mövcud olan heç nəyə bənzəmirdilər". O bunların hansısa ali varlıqlar olduqlarına əmindir. Belə varlıqlardan biri olan naməlum gənc qadın ona qoşulur və mistik kainatda onun bələdçisi olur. O, hətta sirli qadının onunla söhbətlərindən birini xatırlayır: "Sən sevimlisən və səni həmişəlik əzizləyəcəklər. Sən heç nədən qorxmamalısan.
Ölümdən sonrakı həyat

Sənin səhv edə biləcəyin heç nə yoxdur. Biz burada sənə çox şeylər göstərəcəyik. Amma sonda sən geri qayıdacaqsan". Qadın yavaş-yavaş həkimi "nəhəng boşluğa gətirir, bura tamamilə qaranlıq olsa da, sonsuzluq hiss olunurdu və bununla yanaşı, həm də çox xoş idi". İndi Aleksandr hesab edir ki, bu boşluq Allahın evi olub. O, tezliklə ayılır.
Ölümdən sonrakı həyat

Lakin indi, axirət dünyasına səyahəti yaşadıqdan sonra öz təcrübəsini həmkarları ilə bölüşməyə tələsmir, amma təsəllini kilsədə tapır. Alim oktyabrın sonlarında işıq üzü görəcək "Neyrocərrahın axirət dünyasına səyahəti" adlı kitab da yazıb. "Mən əvvəlki kimi, həkiməm və yenə də elm adamı olaraq qalıram. Lakin daxildə əvvəlki adamdan çox fərqlənirəm. Çünki mən reallığın yeni mənzərəsini görmüşəm", — Aleksandr deyib. Həmçinin bax Astral səyahət Reinkarnasiya
Fərman Salmanov

Fərman Salmanov (28 iyul 1931, Morul, Şamxor rayonu – 31 mart 2007, Moskva) — 1961-ci ildə Qərbi Sibirin Tümen vilayətinin nəhəng neft və qaz yataqlarını kəşf etmiş məşhur azərbaycanlı sovet geoloqu, Sosialist Əməyi Qəhrəmanı. Rusiya Federasiyasının əməkdar geoloqu, geologiya-minerologiya elmləri doktoru, professor, Rusiya Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü, Tümen vilayətinin neft-qaz kəşfiyyatı idarəsi "Qlavtumengeologiya" rəhbəri (1978–1987), SSRİ Geologiya nazirinin birinci müavini (1987–1991), Xanti-Mansi və Yamalo-Nenets Muxtar dairələrinin, Surgut şəhəri və Texas ştatının fəxri vətəndaşı. Lenin ordeni (1970), Qırmızı Əmək Bayrağı ordeni (1971, 1976), "Oktyabr inqilabı" ordeni (1983), Lenin mükafatı (1970), İvan Qubkin mükafatı (1980) ilə təltif olunmuşdur. 2019-cu ilin may ayından etibarən Rusiyanın Surqut hava limanına azərbaycanlı geoloq Fərman Salmanovun adı verilib. Fərman Salmanov Şəmkir rayonun Morul kəndində anadan olmuşdur. Orta məktəbi yüksək qiymətlərlə başa vuran Fərman Azərbaycan Sənaye İnstitutunun (indiki Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universiteti) geoloji-kəşfiyyat fakültəsinə daxil olur. Ali təhsilini başa vurduqdan sonra Kuzbasa neft-qaz yataqlarının kəşfiyyatına göndərilir. O tezliklə Kuzbasın heç bir neftlilik-qazlılıq potensialının olmadığı qərarına gəlir və Sovet rəsmilərinin icazə olmadan kəşfiyyat qrupundan olan könüllülərlə Sibirin Surgut bölgəsinə getməyi qərara alır. O vaxt Sovet geoloji dairələrində Sibir perspektivsiz ərazi kimi təqdim edilirdi.
Fərman Salmanov

Rəsmi dairələr Salmanovun bu qərarına görə ona qarşı cinayət işi qaldırmaq istəyirlər, lakin komandasının tətil hədə-qorxuları hakimiyyət dairələrinin missiyaya raziliq verməsi ilə nəticələnir. Əmək fəaliyyəti 1955–1957-ci illərdə Salmanov Plotnikov zavodunun rəisi, daha sonra isə Kemerovo vilayətində Qroznı neft kəşfiyyat ekspedisiyalarının baş geoloqu vəzifəsində çalışmışdır. O, Kuzbassda neft axtarışını perspektivsiz hesab edirdi, ona görə də öz qrupunu Surqut şəhərinə aparmışdı. Salmanov rəhbərliyin bu işi dayandırmasına dair sərəncamlarına baxmayaraq, qazma işlərini davam etdirir. Bəhrə verməyən işlər onun təşəbbüsünə qarşı skeptisizmi artırırdı. Bununla belə, kəşfiyyat ekspedisiyasının rəisi istədiyinə nail ola bilib. Salmanov 1961-ci ilin 21 mart tarixində, onun sevdiyi Novruz bayramı günündə Megion yatağını kəşf edir. Yatağa qazılmış ilk kəşfiyyat quyusu 2180 metr dərinlikdən neft fontanı verir. Salmanov əleyhdarlarına belə bir məktub yazır: "Möhtərəm yoldaşlar, Megyonda 2180 metr dərinlikdən neft fışqırır.
Fərman Salmanov

Aydındırmı". Salmanovun SSSR Geologiya nazirliyindəki əleyhdarları hadisənin təbii anomaliya olduğunu deyir və neft fantanın tezliklə tükənəcəyini bildirirdilər. Salmanov Üst-Balıqda ikinci neft-qaz yığımını kəşf etdikdən sonra Kommunist Partiyasının 22-ci konqresinə Sovet lideri Nikita Xuruşova məktub ünlanlayır. "Mən neft tapmışam. Bax belə". Yatağın sənaye hasilatı üç ildən sonra başlamışdır. Megion yatağı indiyədək Rusiyanın ən böyük yataqlarından biri hesab olunur. Onun ərazisində 500-dən artıq istismar quyusu qazılıb ki, bunun da yarıdan çoxu fəaliyyət göstərir. Qazma dərinliyi 1690-dan 2237 m-ə qədərdir.
Fərman Salmanov

Megion yatağında neft ehtiyatlarının dəyəri onun içərisində az miqdarda parafinlərin olması səbəbindən artır. Bu da öz növbəsində hasilat prosesinə mənfi təsir göstərə bilən avadanlıqların daimi təmizləmə prosesinə xərcləri azaldır. Salmanov özü Sibir neftinin kəşf olunmasını Qaqarinin kosmosa uçuşu ilə müqayisə edirdi. Fərman Salmanov ömrünün 50 ilini Sovet İttifaqı vı Rusiya Federasiyasının neft-qaz sənayesinə həsr etmiş, 100-dən artıq nəhəng neft-qaz yatağını kəşf və ya onların kəşfində iştirak etmişdir. Belə nəhəng yataqlardan Mamontov, Megiyon, Pravdinsk, Üst-Balıq, Surgut, Urengoy, Yamburq və s. misal göstərmək olar. 1978-ci ildən 1987-ci ilə qədər Salmanov Tümen vilayətinin neft-qaz kəşfiyyatı idarəsi "Qlavtumengeologiyaya" rəhbərlik etmişdir. 1987–1991-ci illərdə SSRİ Geologiya nazirinin birinci müavini işləmişdir. Onun sözlərinə görə, o, məcburi olaraq vəzifədən ayrıldı, çünki özəlləşdirmədə iştirak etməkdən imtina edirdi. SSRİ-nin dağılmasından sonra geoloq Kalmıkiyada neft və qaz axtarışı ilə məşğul olmuşdur.
Fərman Salmanov

Ölümünə qədərki dövrdə isə Rusiyanın "İtera Qaz Şirkəti" prezidentinin məsləhətçisi kimi çalışmışdır. Ümumilikdə isə karyerası ərzində 130-dan çox yataq kəşf etmiş və ya kəşf olunmasında iştirak etmişdir.Fərman Salmanov eyni zamanda geologiya-minerologiya elmləri doktoru, Rusiya Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü olmuşdur. Görkəmli geoloq 160-dan artıq monoqrafiya və elmi əsərlərin müəllifidir. O Xanti-Mansi və Yamalo-Nenets Muxtar dairələrinin, Surgut şəhəri və Texas ştatının fəxri vətəndaşı seçilmişdir. 2019-cu ilin may ayından etibarən Rusiyanın Surqut hava limanına görkəmli azərbaycanlı geoloq Fərman Salmanovun adı verilib. Sosialist Əməyi Qəhrəmanı (1966) Lenin ordeni (1970) Qırmızı Əmək Bayrağı ordeni (1971, 1976) "Oktyabr inqilabı" ordeni (1983) Lenin mükafatı (1970) Rusiya Fedelrasiyasının əməkdar geoloqu İvan Qubkin mükafatı (1980) Surqut şəhərinin fəxri vətəndaşı (1968 28 iyun) Texas ştatının (ABŞ) fəxri vətəndaşı Filmoqrafiya Tayqa qəhrəmanı (film, 1968) Xarici keçidlər Görkəmli neftçi Fərman Salmanovun 85 illik yubileyi qeyd olundu Rusiya telekanalı azərbaycanlı geoloq Fərman Salmanov haqqında xəbər hazırlayıb Rusiyada adı aeroporta verilən Fərman Salmanov kimdir? — DOSYE Arxivləşdirilib 2020-09-21 at the Wayback Machine
Göy cismi

Astronomik obyekt, göy cismi və ya səma cismi — müşahidə edilə bilən kainatda mövcud olan, təbii olaraq yaranan fiziki varlıq, birləşmə və ya struktur. Astronomiyada obyekt və cisim sözləri çox vaxt bir-birini əvəz edir. Bununla belə, astronomik cisim və ya göy cismi vahid, möhkəm əlaqəli, bitişik varlıq, astronomik obyekt və ya göy obyekti isə bir neçə cisimdən və ya bununla bərabər alt strukturlu digər obyektlərdən ibarət ola bilən mürəkkəb, daha zəif birləşmiş strukturdur.Astronomik obyektlərə planetar sistemlər, ulduz qrupları, dumanlıq və qalaktikalar, astronomik cisimlərə isə asteroidlər, peyklər, planetlər və ulduzlar aiddir. Kometa həm cisim, həm də obyekt kimi təyin edilə bilər: o donmuş buz və toz nüvəsi nəzərdə tutulduqda cisim, diffuz koma və quyruğu ilə bütün kometi təsvir edərkən obyektdir. Qalaktika və daha çoxu Kainatın iyerarxik quruluşa malik olduğunu söyləmək olar. Ən böyük miqyaslarda quruluşun əsas komponenti qalaktikadır. Qalaktikalar qruplar və topalar şəklində qurulur, çox vaxt daha böyük ifrattopalar daxilində, demək olar ki, voydlər (qaranlıq boşluqlar) arasında böyük saplar boyunca düzülür və müşahidə oluna bilən kainatı əhatə edən bir şəbəkə yaradır.Qalaktikalar birləşməyə səbəb ola biləcək digər qalaktikalarla qarşılıqlı əlaqə də daxil olmaqla, formalaşma və təkamül tarixlərindən asılı olaraq müxtəlif morfologiyalara, nizamsız, elliptik və diskəbənzər formalara malik olur.
Göy cismi

Diskəbənzər qalaktikalar spiral qollar və bariz bir halə kimi xüsusiyyətlərə malik linzaşəkilli və spiral qalaktikaları əhatə edir. Əksər qalaktikaların nüvəsində ifratkütləli qara dəlik var ki, bu da aktiv qalaktika nüvəsinin meydana gətirə bilər. Həmçinin, qalaktikaların cırtdan qalaktikalar və kürəvi topalar şəklində peykləri də ola bilər. Qalaktikanın daxili Qalaktikanın tərkib hissələri iyerarxik şəkildə qravitasiyanın öz-özünə cazibəsi ilə yığılan qazlı maddədən əmələ gəlir. Bu səviyyədə yaranan əsas komponentlər, adətən, kondensləşən müxtəlif dumanlıqlardan topalar halında bir yerə yığılan ulduzlardır. Ulduz formalarının böyük müxtəlifliyi demək olar ki, tamamilə bu ulduzların kütləsi, tərkibi və təkamül vəziyyəti ilə müəyyən edilir. Ulduzlar iyerarxik bir təşkilatda bir-birinin ətrafında dövr edən çoxulduzlu sistemlərdə tapıla bilər.
Göy cismi

Planet sistemi və asteroidlər, kometlər və dağıntılar kimi müxtəlif kiçik obyektlər yeni yaranmış ulduzları əhatə edən protoplanetar disklərdən iyerarxik yığılma prosesində yarana bilər. Müxtəlif xarakterik ulduz növləri Hertsşprunq–Rassel (H–R) diaqramı — mütləq ulduz parlaqlığı ilə ona qarşılıq gələn səth temperaturu arasındakı əlaqə ilə göstərilir. Hər bir ulduz bu diaqram boyunca təkamül yolunu izləyir. Bu iz ulduzu daxili dəyişən növünə malik oblastdan keçirirsə, onun fiziki xüsusiyyətləri onun dəyişən ulduza çevrilməsinə səbəb ola bilər. Buna bir misal, H–R diaqramının Delta Qalxan, RR Lira və Sefeid dəyişənlərini ehtiva edən oblastı olan qeyri-stabillik zolağıdır. Təkamüldə olan ulduz atmosferinin bir hissəsini ataraq dumanlıq, yaxud müntəzəm olaraq planetar dumanlıq meydana gətirə, ya da qalıq buraxan fövqəlnova partlayışında. Təkamüldə olan ulduz, dumanlıq və ya müntəzəm planetar dumanlıq yaratmaq, ya da qalıntı buraxan ifratdumanlıq partlayışı səbəbindən atmosferinin bir hissəsini kənarlaşdıra bilər.
Göy cismi

Ulduzun ilkin kütləsindən və yoldaşının olub-olmamasından asılı olaraq, ulduz ömrünün son hissəsini kompakt bir obyekt; ya ağ cırtdan, neytron ulduzu, ya da qara dəlik kimi keçirə bilər. Beynəlxalq Astronomiya İttifaqının (BAİ, ing. IAU – International Astronomical Unit) planet və cırtdan planetlərə dair verdiyi təriflər tələb edir ki, Günəş ətrafında fırlanan astronomik cismin təqribi olaraq sferik formaya çatması üçün hidrostatik tarazlığa çatmalı, yəni yuvarlaqlaşdırma prosesindən keçməlidir. Eyni sferoidal forma Mars kimi kiçik qayalıq planetlərdən Yupiter kimi qaz nəhənglərinə qədər görünə bilər. Günəş ətrafında fırlanan hidrostatik tarazlığa çatmış hər hansı təbii cisim BAİ tərəfindən kiçik Günəş Sistemi cismi (KGSC) kimi təsnif edilir. Bunlar bir çox qeyri-sferik formalarda olurlar ki, bu da toz və qayaların içərisinə düşmə nəticəsində təsadüfi, necə gəldi yığılan topa kütlələrdir; bu zaman yuvarlaqlaşdırmanı tamamlamaq üçün lazım olan istiliyi yaratmaq üçün kifayət qədər kütlə yığılmır. Bəzi KGSC-lər sadəcə qravitasiya ilə bir-birinin yanında zəif saxlanılan, lakin əslində vahid böyük təməl qayayla birləşməyən nisbətən kiçik süxurların toplusudur.
Göy cismi

Daha böyük olan bəzi KGSC-lər az qala yuvarlaqdır, lakin hidrostatik tarazlığa çatmayıb. Kiçik Günəş Sistemi cismi 4 Vesta ən azı qismən planetar diferensiasiyaya məruz qalacaq qədər böyükdür. Günəş kimi ulduzlar da qravitasiyanın onların plazmasına, yəni sərbəst axıcılıqlı flüidinə təsirinə görə sferoiddir. Ulduzlarda davam edən sintez, formalaşma zamanı buraxılan ilkin istiliklə müqayisədə ulduzlar üçün daha böyük istilik mənbəyidir. Mövqeyə görə kateqoriyalar Aşağıdakı cədvəldə cisim və obyektlərin yerləşdiyi yerə və ya quruluşuna görə ümumi kateqoriyalar verilmişdir. Xarici keçidlər SkyChart, Sky & Telescope at the Library of Congress Web Archives (archived 2005-06-13) Monthly skymaps for every location on Earth
Ermənistan ərazisindəki Azərbaycan mədəni irsinə aid abidələrin siyahısı

Ermənistan ərazisindəki Azərbaycan mədəni irsinə aid abidələrin siyahısı — İrəvan xanlığı, indiki Ermənistan ərazisində islam dini VII əsrdən etibarən yayılmışdır. Bu ərazidə yüzlərlə məscid və digər dini ibadət yerləri mövcud olmuşdur. Bu bölgədə mövcud olan dini abidələr haqqında İrəvanda olmuş səyyahların əsərlərində kifayət qədər məlumat əldə etmək mümkündür. Ümumiyyətlə, 1912-ci ilə qədər Qərbi Azərbaycan (indiki Ermənistan) ərazisində İrəvan qəzasında 42, Eçmiədzin qəzasında 33, Zəngəzur qəzasında 35 məscid fəaliyyət göstərmişdir Dini abidələr Abbas Mirzə məscidi — Tamamən dağıdılmışdır. Əxi Təvəkkül zaviyəsi Ərgəz məscidi Dəmirbulaq məscidi (1909–1990) — Tamamən dağıdılmışdır. Göy məscid (1776) — Ermənilər məscidi "Fars məscidi" kimi təqdim edirlər. Xudabəndə məscidi Hacı Cəfər bəy məscidi (XVIII əsr) — Tamamən dağıdılmışdır. Novruzəli bəy məscidi — Tamamən dağıdılmışdır.
Ermənistan ərazisindəki Azərbaycan mədəni irsinə aid abidələrin siyahısı

Rəcəb Paşa məscidi (1725–1828) — 1930-cu illərdə tamamən dağıdılmışdır. Sərdar məscidi (1510–1918) — Sovet Ermənistanı dövründə Sərdar məscidi hissə-hissə sökülərək onun yerində yaşayış evləri tikimişdir. — Tamamən dağıdılmışdır. Şah Abbas məscidi Şükürbəyli məscidi — Hazırda Rus pavodlav kilsəsi kimi fəaliyyətdədir. Təpəbaşı məscidi — Məscidin həyətində və ətrafında ermənilər gecəqondular inşa etmişlər. Zalxan məscidi (1649–1685) — Sovet dönəmində sərgi kimi istifadə edilirdi. Tarixi abidələr Aşıq Ələsgərin qəbirüstü abidəsi — dağıdılması ehtimal edilir. İrəvan qalası — 1930-cu illərdə qala divarları tamamilə məhv edilmişdir.
Ermənistan ərazisindəki Azərbaycan mədəni irsinə aid abidələrin siyahısı

Pir Hüseyin türbəsi (İrəvan) Oxçu qalası Səlim karvansarası Sərdar sarayı Sərdarabad qalası Şəki qalası (Sünik) — ermənilər öz adlarına çıxarırlar. Urud abidələr kompleksi — qoç heykəllər dağıdılmış, digərlərini isə ermənilər öz adlarına çıxarırlar. Əziz Ələkbərli. Qərbi Azərbaycan abidələri. Bakı,2007. Könül Səmədova. Qərbi Azərbaycan etnotoponimlərinin arealları. Bakı,2008 Bayramov İbrahim.
Ermənistan ərazisindəki Azərbaycan mədəni irsinə aid abidələrin siyahısı

Qərbi Azərbaycan: tarixi həqiqətlər və Ermənistanın etnik təmizləmə siyasəti. Bakı, Çıraq, 2012. Xarici keçidlər "Qərbi Azərbaycan abidələri — Əziz Ələkbərli". İstifadə tarixi: 25 iyul 2015. Arxivləşdirilib. Qərbi Azərbaycan abidələri Erməni vandalizminə uğrayan Urud abidələr kompleksi Arxivləşdirilib 2015-01-25 at the Wayback Machine Fəxrəddin Şərifli — Tarix elmləri doktoru, professor, AMEA Naxçıvan bölməsi. Şəhid və əsir abidələrimiz Arxivləşdirilib 2016-03-10 at the Wayback Machine Qərbi Azərbaycan abidələri. Fotolar.
Ermənistan ərazisindəki Azərbaycan mədəni irsinə aid abidələrin siyahısı

"Qərbi Azərbaycan yadddaşlardan silinməkdədir" – Müsahibə Ermənilərin Azərbaycan xalqına qarşı törətdiyi mənəvi genosid "Erməni vandalizmi: əsirlikdə olan Azərbaycan abidələri" Qərbi Azərbaycan abidələri "Ermənistanın yerləşdiyi ərazi Azərbaycanın tarixi ərazisidir". Archived from the original on 2015-07-24. İstifadə tarixi: 24 iyul 2015.. Monumental incəsənət nümunələri və müsəlman dini abidələrinin ermənilər tərəfindən dağıdılmasının səbəbləri" mövzusunda növbəti diskussiya Arxivləşdirilib 2016-03-05 at the Wayback Machine "Erməni işğalındakı Alban abidələri: dünya mediasının manşeti". 2015-07-24 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 24 iyul 2015. İrəvanın tarixi – memarlıq abidələri Arxivləşdirilib 2018-01-21 at the Wayback Machine Ermənilər Azərbaycana məxsus qədim tikililər üzərində özlərinə "tarix" yaradırlar — FOTOLAR Ermənilər məhv edirlər Alban dövrü memarlıq abidələri niyə erməniləşdirilir? — FOTO
Epiqraf

Epiqraf (yun. επιγραφή — "yazı") — Başlıq, ideya yönümü, kimi tanımlaya biləcəyimiz epiqraf, elmi-bədii, siyasi-iqtisadi, ictimai-psixoloji – yəni təfəkkür dünyasını əhatə edən kitab, məqalə, araşdırma, məktub, gündəlik və b. yazı məhfumlarının başlığında, yaxud başlıqlarında hər hansı bir düşüncə adamının qısa fikri kimi işlədilir. İşlədildiyi nümunəni, yön, fikir, ideya baxımdan, əhatə edir, ilkin anlayış, məqsədi nəzərdə tutur. Epiqraf – [yun. epigraphe – yazı] 1)ədəbiyyatda əsərin və ya onun bölmələrinin başlıqlarından sonra yazılan sözlər; zərbiməsəl, hikmətli söz; 2)qədim yunanlarda: kitabə, abidə (qəbir daşları) üzərində yazı; 3)bir əsərin və ya onun ayrı-ayrı hissələrinin (fəsillərinin) başında mövzunun xarakterini və inkişafını göstərən qısaca mətn: cümlə, zərbi-məsəl, hikmətli söz və s. Xarici keçidlər R.Əliquliyev, S.Şükürlü, S.Kazımova. Elmi fəaliyyətdə istifadə olunan əsas terminlər. Baki, İnformasiya Texnologiyaları, 2009, 201 s.
1995

İsveç, Avstriya və Finlandiyanın Avropa Birliyinə qəbul olunması. Ümumdünya Ticarət Təşkilatının yaradılması. 1 mart – Yahoonun əsasının qoyulması. 26 mart – Şengen razılaşmasının imzalanması. 19 aprel – ABŞ-nin Oklahoma-Siti şəhərində federal binada bomba partlayışı təşkil olunur.
1995

Partlayış nəticəsində 168 nəfər həlak olur. 1 may – Jak Şirakın Fransa prezidenti seçilməsi. 11 iyul – Bosniya serbləri müsəlmanların yaşadığı Srebrenitsa şəhərinə daxil olurlar. Müsəlmanlara qarşı törədilmiş soyqırımda 8.000 mülki müsəlman öldürülür. 24 avqust – Microsoft şirkəti Windows 95 əməliyyat sistemini istifadəyə buraxır.
1995

29 avqust – Gürcüstan prezidenti Eduard Şevardnadzeyə qarşı Tbilisi şəhərində sui-qəsd təşkil olunur. Sentyabr – DVD formatlı disklərin ictimaiyyətə təqdim olunması. 4 noyabr – İsrail baş naziri İzhak Rabinin sui-qəsd nəticəsində öldürülməsi. 14 dekabr – Parisdə Deyton sazişinin imzalanması. 12 yanvar - Azərbaycan Respublikası ilə Uruqvay arasıında diplomatik münasibətlərin yaradılması.
1995

3 fevral - Avropa Şurası Parlament Assambleyasının Bürosunun Azərbaycanın təşkilatda “xüsusi dəvət edilmiş qonaq” statusu almaq barədə müraciətinin nəzərdən keçirilməsi təşəbbüsü ilə çıxış etməsi. 28 fevral - Azərbaycan Respublikası ilə Nepal arasında diplomatik əlaqələrin yaradılması. 2 mart - Azərbaycan Respublikası ilə Burundi Respublikası arasında diplomatik münasibətlərin təməlinin qoyulması. 13 mart - Xüsusi Təyinatlı Polis Dəstəsi tərəfindən Ağstafa və Qazax rayonlarında dövlət idarələrinin ələ keçirilməsi. 15 mart - Bakıda Xüsusi Təyinatlı Polis Dəstəsinin qiyamının başlanması.
1995

XTPD qüvvələrinin Bakının 8-ci km qəsəbəsindəki qərargahda istehkam quraraq ölkə rəhbərliyinin istefasını tələb etməsi. 16 mart - Prezident Heydər Əliyev tərəfindən XTPD qiyamını dinc yolla aradan qaldırmaq üçün daha bir addım ataraq qiyamçıların silahı könüllü təhvil verəcəkləri təqdirdə cinayət məsuliyyətinə cəlb olunmayacaqları barədə fərman imzalanması. 17 mart - Bakıda Xüsusi Təyiatlı Polis Dəstəsinin qaldırdığı qiyamın zəruri güc tətbiq edilməsi ilə yatırılması. mart - Dövlət Aqrar islahatı komissiyasının yaradılması. 3 may - Türkiyənin xarici işlər naziri Ərdal İnönünün Bakıya səfəri gedişində qardaş ölkənin yardımı ilə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasında ilk internet şəbəkəsinin istifadəyə verilməsi.
1995

22 may - Azərbaycan Respublikası ilə Laos Demokratik Respublikası (ölkəmizin müstəqilliyini 1992-ci il yanvarın 2-də tanıyıb) arasında diplomatik əlaqələrin yaradılması. 12 noyabr – Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasının qəbul edilməsi. 12 noyabr – Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinə birinci seçkilərin keçirilməsi. Azərbaycan Respublikasının BMT-nin İqlim Dəyişmələri üzrə Cenevrə Konvensiyasına qoşulması. 5 Dekabr — Naxçıvan-Bakı marşrutu ilə hərəkət edən TU134 təyyarəsinin qəzaya uğraması nəticəsində 49 nəfər həlak oldu.
1995

5 may – Rövşən Qasımov – tennisçi. 20 may – Ulises Kay – amerikalı bəstəkar. 24 iyun – Rəşad Tağıyev – tennisçi. 24 iyun – Zemfira Ağabəyova – tennisçi. 12 aprel — Yelmar Məmmədov – Azərbaycanın ilk rəsmi milyarderi.
Laləzar Mustafayeva

Laləzar Mustafayeva (30 sentyabr 1962, Qullar, Balakən rayonu) — Azərbaycan aktrisası, qiraət ustası, Azərbaycan Respublikasının xalq artisti (2002). Ali təhsilini 1990-cı ildə başa vuran L.Mustafayeva təyinatla Akademik Milli Dram Teatrına göndərilmişdir. Aktrisa işlədiyi illər ərzində o, İçgen xatun ("Özümüzü kəsən qılınc"), Məlahət ("Rəqabət", B.Vahabzadə), Ameliya ("Dişi canavar", F.Q.Lorka), Gülbahar ("Anamın kitabı", C.Məmmədquluzadə), Qumru müəllimə ("Ana intiqamı", V. Babanlı), Abbi Patnem ("Qarağaclar altında ehtiraslar", Y.O Nil), Məhin banu ("Fərhad və Şirin", S.Vurğun), Ziba xanım ("Lənkəran xanının vəziri", M.F.Axundov), Hüquqə xanım ("Bu dünyanın adamları", Hidayət), Kərbəlayi Fatma ("Ölülər", Cəlil Məmmədquluzadə) kimi obrazlar yaratmışdır. Aktrisa "Güllələnmə təxirə salınır" (Laləzar), "Gənc qadının əri" (Xalidə), "Uzun gecə" (Qadın), "Qəzəlxan" (Birinci arvad), "Qara volqa" (Pəncəli), "Divar" (Nazlı), "Ağ atlı oğlan" (Şəhla) bədii filmlərinə çəkilib. "Pəncərə" filmində Qumral roluna çəkilən Vüsalə Nəbiyevanın anasıdır.
Laləzar Mustafayeva

Mükafatları Cəfər Cabbarlı mükafatı (2010)Laləzar Mustafayeva teatr sənətindəki fəaliyyətinə görə 1998-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Əməkdar Artisti, 2002-ci ildə Xalq Artisti fəxri adları ilə təltif olunub. 9 may 2012-ci ildə, 30 aprel 2014-cü ildə, 6 may 2015-ci ildə, 6 may 2016-cı ildə, 1 may 2017-ci ildə, 9 may 2018-ci ildə, 10 may 2019-cu ildə, 7 may 2020-ci ildə, 7 may 2021-ci ildə, 10 may 2022-ci ildə və 6 may 2023-cü ildə Prezident Mükafatına layiq görülmüşdür.29 oktyabr 2019-cu ildə “Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fəxri diplomu” ilə təltif edilib Filmoqrafiya Ağ atlı oğlan (film, 1995)(tammetrajlı bədii film)-rol: Şəhla Balaş və Mədinə (film, 2003) Biz qayıdacağıq (film, 2007) Boradigah (film, 2002) Dan ulduzu, tale ulduzu (film, 2001) Divar (film, 1991) Əhməd Bakıxanov (film, 2003) Gənc qadının kişisi (film, 1988) Girdiman (film, 2003) Güllələnmə təxirə salınır!... (film, 2002) Qara "Volqa" (film, 1994) Qəzəlxan (film, 1991) Lahıc (film, 2004) Ləyaqət hücrəsi (film, 2011) Mariya (film, 2004) Naftalan (film, 2003) Naxçıvan muzeyləri (film, 2003) Pəncərə (film, 1991) Sevgi haqqında (film, 2015) (qısametrajlı bədii film) Səni axtarırıq... (film, 2013) Uzaq yaşıl ada (film, 2004) Yeraltı şəhərin izi ilə (film, 2004) Rafiq Hacıyev. "O bahardan gələn... Könül" //Odlar yurdu.- 1992,- 2 oktyabr.- № 28.- səh. 4.
Azərbaycan İlahiyyat İnstitutu

Azərbaycan İlahiyyat İnstitutu (tam adı: Azərbaycan Respublikası Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsinin tabeliyində Azərbaycan İlahiyyat İnstitutu) — Azərbaycan Respublikasında ilahiyyat istiqaməti üzrə ixtisaslaşmış ali təhsil müəssisəsi. Hal-hazırda institutun rektoru Aqil Şirinovdur. İnstitutun yaradılmasında Bakı Dövlət Universitetinin İlahiyyat fakültəsi baza rolunu oynayıb. Fakültə 1992/93-cü tədris ilində Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyi, Bakı Dövlət Universiteti və Türkiyə Dəyanət Vəqfi arasında bağlanmış müqavilə əsasında təsis olunmuş və 2017-ci ilə kimi Bakı Dövlət Universitetinin nəzdində fəaliyyət göstərmişdir. Cəmiyyətdə dinə olan marağı, savadlı mütəxəssislərin yetişdirilməsini və ilahiyyat elminin inkişafını təmin etmək üçün müstəqil ali təhsil müəssisəsinin yaradılmasına ehtiyac var idi. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2018-ci il 9 fevral tarixli 3654 nömrəli "Azərbaycan İlahiyyat İnstitutunun yaradılması haqqında" Sərəncama əsasən, Azərbaycan Respublikası Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsinin tabeliyində Azərbaycan İlahiyyat İnstitutu yaradıldı.2018/2019-cu tədris ilində müvafiq Sərəncamla Bakı Dövlət Universitetinin İlahiyyat fakültəsinin ləğv edilməsi və Azərbaycan İlahiyyat İnstitutunun strukturuna daxil edilməsi məsələlərinin icrası Azərbaycan Respublikasının Təhsil Nazirliyi tərəfindən həyata keçirilmişdir. 2018-ci ilin may ayının 31-də Prezident İlham Əliyev tərəfindən verilən sərəncamla Ceyhun Məmmədov instituta rektor təyin edilmişdir. 2020-ci ilin may ayının 12-də Prezident İlham Əliyev tərəfindən verilən sərəncamla Aqil Şirinov instituta rektor təyin edilmişdir. İnstitutda təhsil ödənişsizdir, tələbələr bütün fənlər üzrə pulsuz dərsliklərlə təmin edilirlər.
Azərbaycan İlahiyyat İnstitutu

İnstitutda İslam dininin tədrisinə dair Quran, Hədis, Təfsir, Fiqh, Kəlam, Təsəvvüf kimi ənənəvi fənlərlə yanaşı, dinləri sosioloji, psixoloji, fəlsəfi və tarixi aspektlərdən tədqiq edən fənlərin də tədrisi təşkil olunub. Eyni zamanda, digər aparıcı dünya dinlərinin – xristianlıq, yəhudilik, hinduizm, buddizmin inanc, ibadət, əxlaq sistemi və ictimai strukturları, eləcə də fəlsəfə, sosiologiya, psixologiya, multikulturalizm kimi sosial və humanitar elmlər də tədris olunur.İnstitutda tədris Azərbaycan dilində həyata keçirilir. Gələcəkdə rus, ingilis və ərəb dilli bölmələrin açılması və dünyanın müxtəlif ölkələrindən tələbələrin institutda təhsilə cəlb olunması nəzərdə tutulur.Bu ali təhsil müəssisəsində tələbələr həmçinin ingilis, ərəb, klassik ibrani və fars dillərini öyrənmək imkanına malikdirlər. Dərslərdən əlavə, tələbələr üçün ödənişsiz xarici dil kursları təşkil edilir.Azərbaycan İlahiyyat İnstitutun magistraturasında Dinşünaslıq ixtisası üzrə — Dinin psixologiyası, Dinin sosiologiyası, Dinlər tarixi, İslamşünaslıq ixtisaslaşmaları üzrə təhsil verilir.Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 15 yanvar 2019-cu il tarixli, 6 nömrəli Qərarına əsasən İnstitutda fəlsəfə doktoru üzrə doktorantura təhsili həyata keçirilməsi qərara alınmışdır.. multikulturalizmi və tolerantlığı əks etdirən loqonun tam mərkəzindəki əlləri səmaya yönələn "insan" simvolu Tanrı ilə ünsiyyəti, "kitab" elmin əsas qaynağını, "zeytun budağı" isə sülhü və mənəviyyatı ifadə edir. "Din araşdırmaları" jurnalı "Din araşdırmaları jurnalı" Azərbaycan İlahiyyat İnstitutunun elmi fəaliyyətinin əsas göstəricilərindən biridir. Jurnal ildə iki dəfə dərc olunur. İlk nömrəsi 2018-ci ilin dekabr ayında çıxmışdır. Jurnalın nəşr qaydaları Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Ali Attestasiya Komissiyasının elmi jurnallar qarşısında qoyduğu tələblərə, həmçinin bu sahədəki beynəlxalq standartlara uyğun olaraq hazırlanmışdır.
Azərbaycan İlahiyyat İnstitutu

Jurnalın redaksiya heyətinin üzvləri Azərbaycanla yanaşı, Türkiyə, Rusiya, İran və İsveçrənin təhsil müəssisələrində çalışan tanınmış alimlərdir. "İlahiyyat" elmi-publisistik jurnal “İlahiyyat” elmi-publisistik jurnal” 14.03.2019-cu il tarixdə Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi tərəfindən “Mətbu nəşrlərin reyestri”nə (4225) daxil edilmişdir. Təsisçisi Azərbaycan İlahiyyat İnstitutu (Aİİ) olan jurnalın ilk nömrəsi 06 iyun 2019-cu il tarixdə nəşr edilib. Jurnalın sözügedən nömrəsi 15 rubrika və 100 səhifədən ibarət idi. Jurnalın əsas məqsədi milli-mənəvi, dini, əxlaqi və multikultural dəyərləri əks etdirən məlumatları işıqlandırmaq, tolerantlığı, birlik və bütövlüyü təbliğ etməkdir. Azərbaycan İlahiyyat İnstitutunun fəaliyyəti, həyata keçirdiyi layihələr barədə ictimaiyyəti məlumatlandırmaq üçün ildə iki dəfə çap olunur. İlahiyyatçı qəzeti İnstitutun təsis etdiyi "İlahiyyatçı" qəzetinin ilk nömrəsi 28 dekabr 2018-ci ildə çap edilmişdir. Ayda bir dəfə nəşr olunan "İlahiyyatçı" qəzetində Azərbaycan İlahiyyat İnstitutunun fəaliyyəti və tələbələrin yaradıcılığı haqqında yazılar dərc edilirdi. Azərbaycan İlahiyyat İnstitutunun müxtəlif elm sahələrini əhatə edən zəngin kitabxanası vardır.
Azərbaycan İlahiyyat İnstitutu

İnstitutun kitabxanası açıq rəf sistemi əsasında təşkil olunub. Kitabxanasında 14000-ə yaxın kitab var. Kitabxanada olan kitablar Azərbaycan, rus, ingilis, türk, ərəb və fars dillərindədir. Beynəxalq əlaqələri 2018-ci ilin dekabrın 16-dan 22-dək İnstitutun rəhbərliyi Türkiyənin iki şəhərində — Ankara və İstanbulda işgüzar səfərdə olmuş; həmin səfər çərçivəsində Mərmərə, 29 Mayıs və Ankara universitetləri ilə əməkdaşlıq protokolları imzalanmışdır. Azərbaycan İlahiyyat İnstitutu öz tələbələrinə beynəlxalq mübadilə proqramları olan "Erasmus", "Mevlana" və digərləri vasitəsilə Avropa, Amerika, Şərq ölkələrində təhsil almaq və yüksək qiymətlərlə məzun olan bakalavrların ixtisasları üzrə magistratura və doktorantura təhsillərini dövlət xətti ilə xarici ölkələrdə davam etdirməyə imkan yaradır. Bakı İlahiyyat Kolleci 2023-cü ilin dekabrında Azərbaycan İlahiyyat İnstitutu publik hüquqi şəxsin yanında “Bakı İlahiyyat Kolleci” publik hüquqi şəxs yaradılıb. Həmçinin bax Bakı İslam Universiteti Bakı Dövlət Universitetinin İlahiyyat fakültəsi Xarici keçidlər ait.edu.az — Azərbaycan İlahiyyat İnstitutunun rəsmi saytı İnstitutun rəsmi "Facebook" səhifəsi İnstitutun rəsmi "Twitter" səhifəsi İnstitutun rəsmi "Instagram" səhifəsi İnstitutun rəsmi "YouTube" kanalı
Cüneyt Arkın

Cüneyt Arkın (türk. Cüneyt Arkın, əsl adıyla: Fahrettin Cüreklibatır; 7 sentyabr 1937, Odunpazarı[d], Əskişəhər ili[d] – 28 iyun 2022, İstanbul) — Türkiyə kino aktyoru. 500-ə yaxın filmdə rol almışdır. Səhnə adı ilə Malqoçoğlu, Batdal Qazi, Qara Murad adlandırılır. Əskişəhərin mərkəzində Qaraçay kəndində anadan olub. Babası Qurtuluş Müharibəsinə qatılmış Hacı Yaqub Cüreklibaturdur.
Cüneyt Arkın

Lisey təhsilini Əskişəhər Atatürk Liseyində alıb, 1961-ci ildə İstanbul Tibb Fakültəsindən məzun oldu. Əslən noqaydır. Əskişəhərdə ehtiyat zabit olaraq səfərbərliyini edərkən, Göksəl Arsoy-un baş rol oynadığı Şəfəq Qorumaları filminin çəkilişləri zamanı rejissor Xalid Rafiqin diqqətini cəlb edib. Hərbi xidmətini bitirdikdən sonra Adana ətrafında həkimlik edib. 1963-cü ildə "Artist" jurnalının müsabiqəsində birinci oldu. Bir müddət iş axtaran Cüneyd Arxın, 1963-cü ildə Xalid Rafiqin təklifi ilə kino aktyorluğa başlayıb və 2 il ərzində ən azı 30 filmdə çəkilib.
Cüneyt Arkın

1964-cü ildə oynadığı Qürbət Quşları filminin finalındakı döyüş səhnəsi Arxın-ın karyerasında bir qırılma nöqtəsi oldu. Bir müddət duyğusal-romantik gənc obrazlarını oynadıqdan sonra yenə Xalid Rafiqin təklifi ilə hərəkət filmlərinə yönəldi. Bu dövrdə İstanbula gəldi və Medrano sirkində altı ay müddətinə akrobatika təhsili aldı. Burada öyrəndiklərini Malkoçoğlu və Battal Qazi filmlərində ağ pərdəyə köçürərək, Türk kinosuna daha əvvəl heç örnəyi olmayan bir tərz gətirdi. Qısa müddətdə avantür filmlərinin ən yaxşl aktyoru halına gəldi. Romantik gənc aktyor filmlərlə başladığı kino həyatını hərəkətli filmlərlə davam etdirsə də, hər obraz da can verdi.
Cüneyt Arkın

Karyerası boyu komediya, macəra filmlərindən ictimai filmlərə müxtəlif janrlarda filmlər çəkdi. Xüsusi ilə Mədən və Vətəndaş Rza filmləri, Cüneyd Arxın-ın karyerasında xüsusi bir yer tutur. 12 mart dövrü sırasında 4-cü Qızıl Barama Film Festivalında münsiflər heyətinin ilk oylamasında Yılmaz Güneyi rolu ilə ən yaxşı kişi aktyor seçilməsinə baxmayaraq daha sonra siyasi təzyiqlərlə Yılmaz Güneyin yerinə, ilk səsvermədə Yaralı Qurd filmindəki performansı ikinci olan Cüneyd Arkın-ı ən yaxşı kişi aktyor seçdi. Bu qətnaməyə reaksiya göstərən Arxın mükafatı rədd etdi.Cüneyd Arxın kinosuna ayrı bir rəng gətirən, rejissorluğunu Çətin İnancın etdiyi 1982 tarixli Dünyayı Xilas Edən Adam filmi bir kult film halına gəldi. 1980-ci illərdə Ölüm Döyüşçüsü, Döyüş, Sürgündəki adam və İki başlı div kimi hərəkət filmlərindən sonra, 1990-cı illərdə də detektiv seriallara yönəldi. Cüneyd Arxın, at minməkdə və karatede idmançı adına sahibdir.
Cüneyt Arkın

Aktyorluğu ilə yanaşı, televiziyada təqdim edilmiş və qısa bir müddət qəzetlərdə sağlamlıqla bağlı guşə dramaturgiya da aparıb. 2009-cu ildə onurğasında olan xəstəliy üçün dolayı təxminən üç ay xəstəxanada müalicə gördü.7 avqust 2018-ci ildə tənəssüf alması ilə bağlı problem yaşamış, bağ evində halı gərginləşərək xəstəxanaya qaldırılmışdır. Lakin bir müddət sonra həkimlərin müalicəsindən sonra yenidən özünə gəlmişdir. Oğlu Murad "İnstagram" sosial şəbəkəsində atasının sağaldığını və yaxşılaşdığını bildirdi. Cüneyd Arkın ilk evliliyini 1964-cü ildə özü kimi həkim olan Gülər Mocan ilə keçirib. 1966-cı ildə qızları Filiz anadan olub.
Cüneyt Arkın

1968-ci ildə boşandıqdan bir il sonra Betül Cüreklibatur ilə evlənən Cüneyd Arkının bu evlilikdən də Kaan və Murad adlarında iki uşağı var. Qızı bir şirkətdə baş idarəçi, Arkın-ın oğullarından Murad da seriallarda aktyorluq edir. Bir vaxt alkoqolizm müalicəsi görmüş olan Arkın, alkoqol, narkotik və gənclərin problemləri mövzulu saysız-hesabsız konfrans vermiş, bunlarla bağlı təşəkkür patentləri və şərəf mükafatları almışdır. Siyasi həyatı Türk millətçisi kimliyi məlum olan Cüneyd Arkın 2002 Parlament seçkilərində Ana Vətən Partiyasından Əskişəhər millət vəkili namizədi olması üçün Məsud Yılmaz tərəfindən təklif götürüldü. Sonraki illərdə isə İşci Partiyası adından təşkil olunan və bir qrup elm adamı, ziyalı və ifaçının iştirak etdiyi "Fəhlə Partiyası" kampaniyasında yeni siyasət səhnəsində adını eşitdirdi. Filmoqrafiya Koroğlu (film, 1968) Malqoçoğlu Cem Sultan (film, 1969) Haqq yolu (film, 1971) Dəli Yusif (film, 1975) Dünyanı xilas edən adam (film, 1982) Quruluş: Osman (teleserial, 2019)
Qoca və dəniz (povest)

Qoca və dəniz (ing. The Old Man and the Sea) — 1951-ci ildə amerikalı yazıçı ədəbiyyat üzrə Nobel mükafatı laureatı Ernest Heminquey tərəfindən Kubada yazılmış povest. Əsər ilk dəfə 1951-ci ildə nəşr olunub. Əsərdə Santiaqo adlı Kubanın sahilindən uzaqda nəhəng bir marlin balığı ilə mübarizə aparan qoca bir balıqçıdan bəhs edir.1953-cü ildə bu əsər Pulitzer Fantastika Mükafatına layiq görüldü və Nobel Komitəsi 1954-cü ildə Ədəbiyyat üzrə Nobel Mükafatının Heminqueyə verilməsinə təsiri olduğunu xüsusi qeyd etmişdi. Əsas obrazlar Santyaqo - qoca dənizçi; Manolin - oğlan; Periko - povestdəki hadisələrdə heç görünməyən bir obrazdır. Ancaq Santyaqoya beysbol nəticələri yazılan qəzetlər verdiyi üçün onun həyatında mühüm yerə sahibdir. Martin - Santyaqonun kəndində kafe sahibi olan Martin Periko kimi hadisələrin gedişatında görünmür. Oxuyucu onu Santyaqonun axşam yeməyi üçün tez-tez Martinin kafesinə gedən Manolin sayəsində tanıyır. Həmçinin bax Ernest Heminquey
Ad

Ad — Canlı və cansız varlıqları, duyğu və düşüncələri, müxtəlif vəziyyətləri bildirən sözlər. Adlar ümumi və xüsusi ad olmaq üzrə ikiyə ayrılar. Xüsusi ad: Dünyada tək bir varlığı ifadə edən adlara deyilir. Ümumi adlar ayrılar: Maddə adları: Əllə tutulub gözlə görülən varlıqlara verilən adlara deyilir. Məsələn: masa, paltar, daş, düzənlik, prospekt, küçə…. Məna adları: Əllə tutulmayan və gözlə görülə bilməyən varlıqlara verilən adlara deyilir. Məsələn: səs, yuxu, sevinc, acı/ağrılı, yuxu, ağıl, xasiyyət, xoşbəxtlik, həsrət, sevgi və s. Birlik adları: Eyni növdən olan varlıqların toxlu olaraq ol/tapıldıqları vəziyyətlərə verilən adlara deyilir.
Ad

Məsələn: məktəb, sinif, lağ/alay, batalyon, sürü, meşə, xalq, millət, ailə, xor… Adlarda təklik və çoxluq Bir tək varlığı ifadə edən tək ad, eyni cinsdən bir çox varlığı ifadə edən adlara isə çoxluq ad deyilir. Şəxs adları Bizdən sonra dünyada qalan həyatdakı əməllərimizin güzgüsü adımızdır və heç nəyə görə yox, məhz adımıza görə də bizi yad edəcəklər. Romalılar deyirdilər ki, "Nomen est Omen" – "Ad taledir". Şəxs adlarının insanın xarakterinə və taleyinə təsir göstərməsi barədə inamlar hələ qədim dövrlərdən mövcuddur. Etiqadlara görə, bəzi xalqlar şər qüvvələrdən qorumaq üçün insanların həqiqi adlarını digər bir mühafizəedici ad altında gizlədirmişlər. Hindular indinin özündə də əsl adlarını kənar adamlardan məxfi saxlayır, bir-birlərini yalançı adla çağırırlar. Son yüzilliklərə kimi rus xalqının adətində uşağı xaç suyuna salana qədər, onun adını sirr saxlamaq ənənəsi var idi. Hesab olunurdu ki, insanın əsl ismini bilən qəddar adamlar və ya ruhlar ad vasitəsilə onun taleyinə pis təsir edə bilərlər.
Ad

Uşağı başqa adla çağırmaq adəti Azərbaycan ailələrində də var. Çoxları bunun hansı səbəbdən olduğunu bilməsələr də, əslində, bu adətin kökündə məhz adını gizlətməklə uşağın taleyini şər qüvvə və ya şeytanların pis əməllərindən qorumaq durur. Adı dəyişməklə insan ikinci həyat qazanır?.. Azərbaycan təcrübəsi Bəzi Azərbaycan ailələrində adamın adını dəyişdirməklə onu nəsillikcə davam edən və ya digər irsi bir xəstəlikdən qorumağın mümkün olduğuna inam hələ də davam edir. Hesab olunur ki, şəxsin adını dəyişdikdə, onun taleyi də dəyişir və insan bir növ ikinci həyata qədəm qoyur. Belə addəyişmə prosesində çox maraqlı bir məqam var ki, bu zaman azərbaycanlı ismindən deyil, digər millət adlarından istifadə olunur. Bundan əlavə, uşaqları doğulandan bir müddət sonra hər dəfə tələf olan ailələr yeni körpə dünyaya gətirəndə, balacanı qorumaq üçün ona əcnəbi adı verirlər.