LocalDoc/ldquad_v2_retrieval-reranked huggingface dataset:
Min bir gecə (balet)

Süita formasında qurulmasına baxmayaraq burada da simfonikləşmə əsasdır. Üç nağıl isə “balet daxilində balet” kimi qavranılır. Birinci pərdənin personajları olan Şəhriyar, Şəhrizadə, cəlladlar, gecəni rəmsil edən parıltılı göy geyimdə olan qadınlar ikinci pərdədə də iştirak edirlər. Bu personajlar baletdə bütövlük və tamlıq yaradaraq, diversiment xüsusiyyətini aradan götürürlər.İkinci pərdədəki hər üç nağıla giriş cənub gecəsinin təsviridir. Hər nağılı sonluğu isə cəlladların ritmi və Şəhrizadı öldürməyə hazırlaşan Şəhriyarın qəzəbi ilə tamamlanır. Nağılların musiqisi çox obrazlı, proqramlıdır. Burada təbiət lövhələri, fantastik varlıqlar, dəniz sahili, quldurların rəqi, məhəbbət səhnələri və sair verilir. Nağılların musiqisi təsviri xarakter daşıyır, burada ənənəvi quruluşdan çox improvizəli ifadə üslubu əsasdır. Ümumiyyətlə, ikinci pərdədə əsas etibarilə qısa motivlərin çoxçeşidli dəyişilmələri tətbiq olunur.
Min bir gecə (balet)

Bəstəkar bir ritm-intonasiya toxumundan bir çox variantlar yaradır.Baletin ikinci pərdəsindəki üç nağıl özündə böyük məna yükü daşıyır. Buradakı nağıllar Şəhriyarın mənəviyyatındakı dəyişilmələrin təkamülünü bilavasitə hazırlayır. Məhz bu nağıllardakı xeyirin şərə qalib gəlməsi ideyası Şəhriyarı daxilən təkmilləşdirir və qəddar hökmdarın qəlbində məhəbbət və ədalət duyğusu bərqərar olur. Buna görə də baletin sonunda Şəhriyarla Şəhrizadın lirik dueti çox emosional səslənir. Şəhrizad öz müdrikliyi, zəkası və iradəsinin gücü ilə Şəhriyara qalib gəlir. Bədii məzmun musiqi dilində də öz dolğun ifadəsini tapır. İnstrumentasiya Baletin süjeti ilə bağlı olaraq bəstəkar, Yaxın Şərq bölgəsinin musiqisinin koloritini baletdə böyük ustalıqla yaradır. Burada zərb alətləri qrupuna geniş yer verilir. Belə ki, baletdə ənənəvi zərb alətləri ilə yanaşı, spesifik və nadir alətlərdən də istifadə edilir.
Min bir gecə (balet)

Hətta elə səhnələr vardır ki, bəstəkar yalnız zərb alətlərini tətbiq edir. Partiturada rast gəlinən ənənəvi olmayan 8/8, 10/8, 12/8 metrik sistemləri Yaxın Şərq xalqlarının musiqi təfəkkürü üçün səciyyəvi olub, orkestr palitrasına xüsusi rəngarənglik verir. Bəstəkar, Şərq xalqlarının musiqi folklorunun gözəlliyinə aludə olmaqla bərabər, son dərəcə zəngin ritmlər arayıb taparaq bunları musiqidə canlandırmışdır. F. Əmirov bu ritmləri həm orkestrdə, həm də ayrı-ayrı zərb alətlərində - nağarada, vibrafonda, litavrlarda, cənglərdə solo kimi istifadə etmişdir. Səhnə dizaynı və xoreoqrafiya “Min bir gecə” baleti nağıl-romantik baletdir. Tamaşanın rəssamı Toğrul Nərimanbəyov baletə gözəl tərtibat vermiş, parlaq rəng effektləri, dolğun boyalardan istifadə etmişdir. Təmkinli və eyni zamanda tutqun boyaların verilməsi, cəzaya məhkum edilən qadınların geyimləri, hətta Şəhriyarın geyiminin tamaşanın əvvəlində tutqun, sona doğru isə işıqlı rəngdə verilməsi müəyyən rəmzi məna daşıyır.Təhmiraqızı qeyd edir ki, “tamaşanın çox qeyri-adi tərtibatı rənglərin simfoniyası adlandırıla bilər.” Rəssamın istifadə etdiyi təkrarolunmaz çalarlar tamaşaçını sehr və nağıl aləminə aparır. Rəssam palitrasında gözqamaşdırıcı parlaqlıq və yumşaq zəriflik effektləri ilə qane olmur. O, süjetin ardınca gedərək, rənglər qammasını yaradır.
Min bir gecə (balet)

Tərtibatın parlaq, major tonlarında verilən palitrası nağılın ruhu ilə həmahəngdir.Tamaşanın xoreoqrafiyasında klassik, milli və kütləvi rəqslərlə yanaşı, həm də oyun epizodları, akrobatika elementləri də verilir. Baletdə musiqi dili baxımından diqqət çəkən iki məqam vardır: birincisi, əsər boyu ritm hakimdir. Ritm, demək olar ki, tamaşanın musiqisinin səthi üzərində dyanır. Ritmik formulu ilk dəfə Oxatanların rəqsində meydana çıxır, sonra Cəlladların rəqsi, Şəhriyarın monoloqu və kütləvi rəqslərdə də eşidilir. Saray mühiti üçün ənənəvi olan bütün musiqi parçalarında daim bu ritm saxlanılır.Şəhriyarın monoloqunda “dartılan” sekund intonasiyaları üstünlük təşkil edir. Bu intonasiyalar artıq girişdə Şəhrizadın mövzusunun müşayiətində sezilir, Şəhriyarın monoloqunda qeyd olunur və həmişə obrazı müşayiət edir. Hadisələrin gedişatında sekunda intonasiyaları, hətta Şəhriyarın arvadı – Nuridənin partiyasına da nüfuz edir.F. Əmirov nağıl personajlarının ritm simasında – jestlərində, mimikalarında, yerişlərində, söhbət zamanı əllərinin plastikasında və sair vəziyyətlərdə, “ritmin musiqisini” və yaxud, “ritmik melodiyanı" axtarıb tapa bilmişdir. Bütün bunlar isə musiqili-xoreoqrafik tamaşanın əsas amili sayılır.
Min bir gecə (balet)

Müəllif Şəhrizadın nağıllarını bir növ musiqi və rəqs dilinə “tərcümə” etmişdir. Nuridə, Şəhriyarın həyat yoldaşı Dənizçi Sindibad Gözəl Budur Qəddar cadugər Qırx quldurun qoçu başçısı Cəlladlar, oxatanlar, xalq, quldurlar Şəhrizadə ağıl və müdrikliyi özündə birləşdirməklə, həm də sədaqətli və gözəldir. Buna baxmayaraq o, xəyanətlə üzləşmiş və qəlbi qəzəblə dolmuş rəhmsiz şahla qarşılaşır. Özündən əvvəl şahın minlərlə günahsız gənc qızın ölümünə səbəb olduğunu öyrənən Şəhrizadə həyatı ilə risk edərək bu ədalətsiz qırğına son qoymağa qərar verir. Şahla razılaşan Şəhrizadə yalnız danışacağı nağılın bitməsindən sonra qibəti ilə üzləşməyə razılaşır. Beləcə şahı 1001 gecə davam edən nağıllar aləminə aparan Şəhrizadə nağıl qəhrəmanları vasitəsiylə şahın qəddar qəlbində inam və sevgi oyandırmağa nail olur. Beləcə həm özünü həm də bütün qadınları xilas edir. Gənc və əzəmətli şah Şəhriyar öz sevimli arvadı ilə vidalaşıb ova gedir. Gözlənilmədən saraya qayıdan şah arvadını qulun ağuşunda görür.
Min bir gecə (balet)

Aldanmış ər, alçaldılmış hökmdar bu rüsvayçılıqdan donub qalmış şahidlərin gözləri qarşısında arvadına divan tutur və bütün gənc qadınları edam etmək kimi dəhşətli bir fərman verir. Nahaq yerə ölümə məhkum olunmuş qadınların yalvarışları hiddətli şahın qəzəbini söndürmür. Bir müddət sonra şahın qəzəb dünyasına gözəllik və müdrikliyi özündə birləşdirən Şəhrizadə daxil olur. Bu zaman sanki möcüzə baş verir. Şəhriyarın qəddar ürəyində məhəbbət hissləri oyanmağa başlayır. Ancaq o, sevsə belə, qərarını dəyişmir – Şəhrizadı ölüm gözləyir. Ağlın qəzəblə, məhəbbətin nifrətlə mübarizəsi başlayır. Şəhriyar birdən-birə təslim olmaq istəmir. Əvvəlki məhəbbət və xeyirxahlığa inamı yenidən əldə etmək üçün o, Şəhrizadın əsrarəngiz nağıllar dünyasına daxil olub min bir gecə keçirir.
Min bir gecə (balet)

Bu əhvalat çox qədim, dünyada şahlıq dövr sürdüyü vaxt, məhəbbətə sədaqətsizlik ölümlə cəzalandırılan bir mühitdə, keçmiş insanların adət və ənənələri indikilərdən tamamilə fərqləndiyi bir zamanda baş vermişdir. Birinci pərdə Qədim əfsanəyə görə, bir gün qüdrətli şah Şəhriyar həyat yoldaşı ilə vidalaşaraq ova gedir. Gözlənilmədən saraya qayıdan şah həyat yoldaşını qullarından birinin ağuşunda görür. Həyat yoldaşını ölümlə cəzalandıran şah dəhşətli bir qərara gələrək, hər gün saraydakı gənc xanımlardan birini edam etməyi tapşırır. Həmin dövrdə şahın qəddarlıq və qəzəb dünyasına gözəllik və müdrikliyi özündə birləşdirən Şəhrizadə daxil olur. Şəhriyarın qəddar ürəyində sevgi baş qaldırır. Lakin bu incə hiss də şahın qəddər qəlbini yumşaltmır və o, Şəhrizadənin də cəzalandırılmış minlərlə qadın kimi, edam edilməli olduğunu deyir. Şəhrizadə şaha min bir gecə ərzində nağıllar danışmağa qərar verir. İkinci pərdə Dənizçi Sindibad və Ruhh quşu Güclü fırtına məşhur dənizçi Sindibadı kimsəəsiz adaya atır.
Min bir gecə (balet)

Özünə gələn Sindibad qarşısına çıxan hər kəsin həyatını işıqlandıran Sevinc quşu ilə qarşılaşır. Lakin, Sevinc quşu kədərlidir, çünki onu qəddar düşməni Ruhh quşu təqib edir. Lakin, Sindibad qəhrəmancasına Ruhh quşu ilə döyüşə girərək qalib gəlir və Sevinc quşunu onun əsarətindən azad edir. Bundan sonra Sevinc quşunun parlaq işığı Sindibadın və bütün təmiz qəlbli insanların qəlbini işıqlandırmağa başlayır. Gözəl Budur və Ələddin Şərq bazarı. Qəfildən zührlərin güclü səsi eşidilir. Keşikçilərin mühafizəsi altında yerli hökmdarın Baldaxin altında oturmuş qızı keçir. Xalq nümayəndələrinə ona baxmaq qadağan edilib və qadağanı pozanlar ölümlə cəzalandırılır. Ələddin də özünü saxlaya bilməyərək qadağanı pozur və ilk baxışdan şahzadə Budura aşiq olur.
Min bir gecə (balet)

Gənc Budur da Ələddini bəyənir. Birdən Ələddinin sehrli lampasını ələ keçirməyi arzulayan hiyləgər Məğribli peyda olur. Məğribli sevgililəri ayırır. Lakin, Məğribli ilə qarşıdurmada Ələddin üstünlük əldə edir, lampadan çıxan sadiq cin isə gözəl Buduru qaytarmağa köməklik göstərir. Əlibaba və 40 quldur Əlibaba təsadüfən sehrli mağara haqqında sirri öyrənir. Mağaraya daxil olan Əlibaba, quldurlar tərəfindən qarət edilmiş qızıllardan bir kisə oğurlayır. Bunu öyrənən quldurlar qisas almaq üçün onu təqib etməyə başlayırlar. Əlibaba evində gizlənir. Ərini sevən sadiqə Mərcanə ona kömək etməyə çalışır.
Min bir gecə (balet)

Quldurların qoçu başçısı Əlibabanı öldürmək üçün hörmətli qonaq adı ilə onun evinə gəlir. Hiyləgər plan quran Mərcanə qonağı gülərüz və mehribanlıqla qarşılayır. Mərcanə qonağın qabağında rəqs edərək gözəlliyi ilə onu məftun edir. İmkan düşən kimi isə xəncərlə qətlə yetirir. Növbəti dəfə xeyir şərə, ağıl iə cəhalətə qalib gəlir. Hətta Şəhrizadənin sevgi və sədaqətdən bəhs edən gözəl nağıllarını dinlədikdən sonra da Şəhriyarın qəzəbli qəlbi dinclik tapmır. Onun ürəyində sevgi və qısqanclıq mübarizə aparır. Şah yenidən ova çıxmağa qərar verir. Şahı Şəhrizadənin sədaqət göstərməyə qadir olması maraqlandırır, o, xeyirin şərə yalnız gözəl nağıllarda qalib gəlmədiyinə inanmaq istəyir.
Min bir gecə (balet)

Ovdan qayıdan Şəhriyar, Şəhrizadəni onun gözəl nağıl qəhrəmanlarının əhatəsində görür. Sevgi, inam və xeyirxahlıq həmin gündən Şəhriyarın qəlbinə hakim olur. Aşağıda təqdim edilən struktur Əmirovun tərtib etdiyi baletin orijinal strukturudur. Hər nömrə üçün başlıqlar baletin strukturunun orijinal nəşrindən götürülmüşdür. Nömrələrin bəzisi sadə musiqi indikatları ilə adlandırılmış və fransızca olan orijinal başlıqlar tərcümə edilməmişdir. Lento - Amore Birinci pərdə No. 1 Şəhriyar və Nuridənin dueti: Andante No. 2 Oxatanların rəqsi: Sveltezza No. 3 Şəhriyarın variasiyası: Esaltato No.
Min bir gecə (balet)

4 Nuridənin monoloqu: Moderato ansioso No. 5 Orgiya: Presto-vivace No. 6 Şəhriyar və Nuridənin ölümü: Andante moderato No. 7 Şəhriyarın monoloqu: Andante tragico No. 8 Cəlladların rəqsi: Andante duramente No. 9 Şəhriyarın qəzəbi: Allegro irato No. 10 Cəlladların qadıları təqib etməsi: Inferhale-Lamento No. 11 Qadınların fəğanı və yalvarışı: Adagio - pianto suplicare No. 12 Şəhriyarın qəzəbi: Allegro feroce No.
Min bir gecə (balet)

13 Şəhrizadə: Allegretto grazioso No. 14 Şəhriyar və Şəhrizadənin dueti: Lento-Amore İkinci pərdə No. 15 Gecə: Lento-Goncitato No. 16 Birinci nağıl: Qız, Dənizci Sindibad və Ruhh quşu: Adagio limpido No. 17 Cəlladların rəqsi: Andante duramente No. 18 Gecə: Lento-Concitato No. 19 İkinci nağıl: Ələddin və sehrli lampa: Allegretto brillante I. Bağdad bazarı No. 20 Cəlladların rəqsi: Andante duramente No. 21 Gecə: Lento-Concitato No.
Min bir gecə (balet)

23 Üçüncü nağıl: Əlibaba və qırx quldur: Allegro vivace II. Mərcanənin rəqsi: Andante splendidezza No. 24 Şəhriyar və cəlladlar: Allegro elevato I. Şəhriyar nağıllar aləmində No. 25 Şəhriyar və Şəhrizadənin dueti: Adagio amoroso No. 26 Oxatanlar: Sveltezza No. 27 Şəhrizadənin monoloqu: Moderato con anima No. 28 Şəhrizadənin bayramı: Allegretto festante No. 29 Final: Allegretto elevato Səhnələşdirilməsi İlk tamaşada Azərbayacn Opera və Balet Teatrının artistləri Tamilla Şirəliyeva – Şəhrizad, Rafael Qriqoryan – Şəhriyar, İ. Nizaməddinova – Nuridə, R. Arifulim və R. Zeynalov – Nuridənin sevimli qulu, S. Bordanov – Ruh quşu, A. Kurkov – Ələddin, F. Yusifova – Budur, S. Rəhmətulin – 40 quldurun başçısı, V. Andreyev – Əlibaba, L. Povliy – Mərcanə, O. Vorqonov – Cadugər obrazında çıxış etmişlər. Qəmər Almaszadə deyir ki, “Hər bir ilk tamaşa, həm də yeni orijinal əsərin tamaşası təkcə müəlliflər, teatr üçün deyil, tamaşaçılar üçün də görkəmli hadisədir...Tamaşanın bütün iştirakçılarının nailiyyətləri ilə yanaşı, mən baletmeyster Nailə Nəzirovanın yüksək sənətkarlığınıqeyd etmək istəyirəm.
Min bir gecə (balet)

Peşəkarlıq nöqteyi-nəzərindən bu baletmeyster tamaşadan-tamaşaya püxtələşir və öz yeni müvəffəqiyyətləri ilə bizi sevindirir. “Min bir gecə” baleti isə onun yaradıcılıq qələbəsidir. Balet, Azərbaycan xoreoqrafiya sənətinin inkişafında yeni yüksək pillədir. Klassik xoreoqrafiyanı xalq rəqslərinin, o cümlədən ərəb xalq rəqslərinin elementləri ilə üzvi surətdə əlaqələndirən N. Nəzirova yaddaqalan gözəl bir tamaşa yaratmışdır.” İlk səhnələşdirmə zamanı səhnənin bədii tərtibatından bəhs edən Elbəy Rzaquliyev deyir: “Toğrul Nərimanbəyovun iştirakı ilə hazırlanan hər bir tamaşanı böyük həyəcanla gözləyir, yüksək sənət nümunəsi ilə ünsiyyətin səndə mütləq sevinc hissi doğuracağına inanırsan. Görkəmli sənətkarın “Min bir gecə” tamaşası üçün hazırladığı dekorasiyalar isə gözlədiyimdən qat-qat yaxşı çıxmışdır. Bu dekorasiyalar sovet ssenoqrafiyasında yenilikdir, Azərbaycan teatr-dekorasiya sənətinin növbəti müvəffəqiyyətidir. Həmişə olduğu kimi, Nərimanbəyov yenə də böyük təsir gücünə malik gözəl, yaraşıqlı kolorit yaratmışdır. Onun dekorasiyaları boyalarının zənginliyi, maraqlı yaradıcılıq tərzi ilə adamı valeh edir. Gənc rəssam Tahir Tahirovun eskizləri əsasında tamaşa üçün geyimlər də böyük zövqlə və ustalıqla hazırlanmışdır.” R. Zöhrabov qeyd edir ki, “...Azərbaycan Dövlət Akademik Opera və Balet Teatrının balet truppası bu tamaşada özünün ən gözəl keyfiyyətlərini əla göstərdi.
Min bir gecə (balet)

Baletin xoreoqrafiyasında Şəhriyarın mərd və temperamentli obrazı, Şəhrizad və Şəhriyarın sevgi dueti, Bağdad bazarı, Əlibaba və qırx quldur səhnəsi diqqətəlayiqdir. Tamaşanın süjet xəttinin xoreoqrafiya baxımından həlli baletmeysterin böyük tapıntısıdır...N. Nəzirovanın gözəl tapıntılarından biri də budur ki, o, klassik balet hərəkətləri ilə milli rəqs terminlərini üzvi surətdə birləşdirə bilmişdir.” Digər səhnələşdirmələr “Min bir gecə” baleti yalnız Azərbaycanda deyil, müxtəlif ölkələrdə tamaşaya qoyulmuş və həmişə də rəğbətlə qarşılanmışdır. Belə ki, 1981-ci ildə əsər üç gün ardıcıl olaraq Moskva tamaşaçılarına təqdim edilmişdir. Əsərin müvəffəqiyyəti Moskva mətbuatında geniş yer almışdır.1981-ci ildə Tbilisi Akademik Opera və Balet Teatrında baletin Gürcüstan premyerası baş tutmuşdur. Z. Ancaparidze qeyd edir ki, “Z. Paliaşvili adına Tbilisi Akademik Opera və Balet Teatrının səhnəsində tamaşaya qoyulması respublika Kommunist Partiyasının yaradılmasının 60 illiyinə həsr edilmiş şənliklərdə diqqətəlayiq hadisə olmuşdur...Kollektivimizi belə həyəcanlandıran başqa bir tamaşa xatırlamıram. Azərbaycandan gəlmiş quruluşçu heyətin teatrda işlədiyi bütün günlər olduqca gərgin keçmişdir. Teatrımızın kollektivi balet üzərində çox məsuliyyətlə işləmişdir. Emalatxanalardan gecə-gündüz işıq gəlirdi, burada kostyumlar tikilir, dekorlar və geyim hazırlanırdı.
Min bir gecə (balet)

Baletin zəngin xoreoqrafik rəqs dili gürcü tamaşaçısını valeh etmişdir. Klassik irs və milli folklor musiqidə, bədii tərtibatda olduğu kimi, xoreoqrafiyada da cəsarətlə sintez edilmişdir. Baş rolları ifa etmiş gürcü sənətkarları isə tamaşa müəlliflərinin niyyətini rəqs vasitəsilə verə bilmişlər.” Baletin Gürcüstanda səhnələşdirilməsini şərh edən bəstəkar F. Əmirov bildirir ki, “Mən xoşbəxtəm ki, balet tələbkar Tbilisi tamaşaçıları arasında böyük müvəffəqiyyət qazanmışdır. Belə bir xəhəti də xüsusi qeyd etmək istəyirəm ki, gürcü həmkarlarımız...işin gedişində qarşıya çıxan ən ciddi problemləri onlar bacaıqla həll edirdilər.”1982-ci ildə balet Novosibirsk Opera və Balet Teatrının səhnəsində göstərilir. Baleti Rusiya Federasiyası və Azərbaycanın incəsənət ustaları birlikdə ərsəyə gətirmişlər. Xoreoqraf Nailə Nəzirova, rəssam Toğrul Nərimanbəyov və Ukraynanın Əməkdar incəsənət xadimi, drijor Boris Qruzin birlikdə fəlsəfi dərinliyə malik, humanizmlə aşılanmış bir tamaşa yaratmışlar. Kostyumlar rəssam Tahir Tahirovun eskizləri əsasında hazırlanmışdır. Drijor Boris Qruzin bildirir ki, “Baletin müvəffəqiyyəti Fikrət Əmirovun gözəl musiqisi ilə əlaqəlidir”, Rusiyanın Xalq Artisti olan balerina Lyubov Kerşinova isə deyir ki, “Mənə Novosibirsk teatrında Şəhrizad rolunun ilk ifaçısı olmaq xəşbəxtliyi nəsib olmuşdur. Bu, texniki cəhətdən çətin olsa da, çox emosional obrazdır.
Min bir gecə (balet)

Klassik baletin spesifikasını şərq rəqs folklorunun ünsürləri ilə birləşdirmək asan deyildi. Lakin, yüksək peşəkar hazırlığa malik olan istedadlı baletmeyster N. Nəzirova ilə işləyərək, mən öz qəhrəmanımın obrazına dərindən nüfuz etdim, rəqs texnikasına yiyələndim”, RSFSR Əməkdar Artisti Anatoli Berdişev isə deyir ki, “Min bir gecə baletində hər şey: musiqi də, dekorasiyalar da, geyimlər də, əlbəttə, xoreoqrafiya da gözəldir. Mən tamaşada mərkəzi rolu – Şəhriyar rolunu ifa edirəm. Bu obraz çox mürəkkəbdir, qeyri-adidir.” 1982-ci ildə “Min bir gecə” baleti Mərakeşdə və Bolqarıstanda tamaşaya qoyulur. 1983-cü ildə balet Ukraynanın Donetsk Opera və Balet Teatrında səhnələşdirilir. L. Minkin yazır ki, “Baletmeyster, Tatarıstanın Əməkdar incəsənət xadimi V. Şumeykin musiqisinin uyğun xoreoqrafik təfsirinə müvəffəq olmuşdur. Əsərdə üç cəhətin – Şərq rəqslərinin plastikliyinin, klassik elementlərin və müasir rəqs leksikasının üzvi vəhdəti baletin xoreoqrafiya baxımından maraqlı alınmasını təmin etmişdir. Bu, məsələn, cəlladların kəskin rəqslərində, çarpazlanan əllərin qılıncvari kəsişində parlaq ifadə olunmuşdur. Şəhrizadənin yekun partiyası klassik duetin qısamüddətli sabit, tipik şərq pozasıyla uğurlu şəkildə uyuşması ilə diqqəti cəlb edir.
Min bir gecə (balet)

E. Rıkovanın yaratdığı Şəhrizadə surəti gənclik məlahəti, qadın gözəlliyi ilə tamaşaçıların rəğbətini qazanır. Bu, gənc balerinanın, şəksiz müvəffəqiyyətidir. Şəhriyarın mürəkkəb psixoloji obrazını Ukraynanın Əməkdar artisti A. Boyntsov hərarətlə və inandırıcı canlandıra bilmişdir. Bu partiya müxtəlif emosional-psixoloji halların təcəssümünü tələb edir. Sakit, bəxtəvər vəziyyətdən (Nuridə ilə lirik duet – solist Y. Oqurtsova) sarsıdıcı, ümidsiz, qəzəbli, amansız vəziyyətə keçilməsi, sonra da Şəhrizadı sınamaq üçün göstərilən ilk cəsarətsiz cəhdlər və nəhayət, onun qarşısında sitayiş – bütün bunlar artist tərəfindən psixoloji cəhətdən ustalıqla verilmişdir.” 15 oktyabr 1983-cü ildə “Min bir gecə” baleti Azərbaycan Akademik Opera və Balet Teatrının ifasında Moskvanın Kreml sarayının səhnəsində göstərilmişdir.1985-ci ildə balet ilk dəfə Türkiyədə səhnəyə qoyulmuşdur. İstanbul Dövlət Opera və Balet Teatrının sifarişi ilə üç ay ərzində baleti Türkiyədə tamaşaya hazırlamış yaradıcı heyətə baletmeyster Nailə Nəzirova, rəssam Toğrul Nərimanbəyov, drijor Nazim Rzayev, geyim üzrə rəssam Tahir Tahirov da daxil olmuşdur. Əsas rolların partiyasını Oskan Arslan (Şəhriyar) və Deniz Olqay (Şəhrizadə) canlandırmışlar.25 oktyabr 2010-cu ildə Kreml Sarayının səhnəsində Kreml Balet Teatrının ifasında balet izləyicilərə təqdim edilmişdir. Əsərin quruluşçu rəssamı Tahir Salahov, kostyumlar üzrə rəssamı Olqa Polyanskaya olmuşlar. Balet-tamaşada ifaçıları Sergey Raxmaninov adına Simfonik Orkestr müşayiət etmişdir.
Min bir gecə (balet)

Musiqinin təsirli ifadəsi nağılların koloriti ilə həmahəngdir.” Bəstəkar Rauf Hacıyev (o zaman Azərbaycan Bəstəkarlar İttifaqının katibi) qeyd edir ki, “Öz bədii dəyərinə görə bu əsər bu əsər milli milli çərçivədən kənara çıxan, bütün xalqlara yaxın və anlaşıqlı olan bir tamaşadır. Bu, ilk növbədə musiqinin müəllifi olan Fikrət Əmirovun xidmətidir. Bu əsəri ilə o, özünü tamaşaçılara balet janrının xüsusiyyətlərini həssaslıqla dərindən duyan bir bəstəkar kimi tanıtmışdır. M. Ravelin, N. Rimski-Korsakovun, A. Onnegerin ənənələrini davam etdirən F. Əmirov elə gözəl bir əsər yaratmışdır ki, bu, Şərqin poetik nağıllar aləminə yenidən səyahətə çıxmaqda, onların dərin bəşəri məna daşıdığını başa düşməkdə bizə kömək edir. F. Əmirovun musiqisi major boyaları ilə, alətlərə məharətlə uyğunlaşdırılması ilə adamı valeh edir. Ərəb musiqisinin parlaq ritmləri və melodiyaları ilə zənginləşdirilmiş bu musiqidə maraqlı tapıntılar çoxdur. Balet, sənətkarın yaradıcılığında yeni mərhələnin başladığını göstərir.” R. Zöhrabov qeyd edir ki, “Librettonun müəllifləri janrı gözəl duymuş, maraqlı, ideya cəhətdən bitkin bir əsər yaratmağa nail olmuşlar. Baletin birinci hissəsi əgər müxtəlif əhvali-ruhiyyələrə, emosiya aləminə həsr olunmuşsa, ikinci hissə bütünlüklə nağıl səhnələrini təcəssüm etdirir. Bu hadisədə gözlərimiz önündə müxtəlif süjetli nağıl epizodları rəngarəng səhnələrdə dinamik şəkildə bir-birini əvəz edir.
Min bir gecə (balet)

SSRİ Xalq artisti, bəstəkar Fikrət Əmirov və baletmeyster Nailə Nəzirova yığcam və ifadəli musiqi nömrələri əsasında obrazlar qalereyası, maraqlı səhnələr yaratmağa nail olmuşlar.” Solmaz Qasımova, Zemfira Abdullayeva. Fikrət Əmirov. Bakı: "Nağıl evi". 2004. 210 səh. Təhmiraqızı, S., Fikrət Əmirov, Bakı: Aspoliqraf, 2012 Həmçinin bax Fikrət Əmirovun əsərlərinin siyahısı Toğrul Nərimanbəyov Azərbaycan klassik musiqisi Xarici keçidlər
Qədr surəsi

əl-Qədr (Qədr gecəsi) surəsi (Məkkədə nazil olmuşdur, 5 ayədir). Surənin Tarixi Surə 4-cü besət ilində Məkkədə nazil olmuşdur. Surənin məzmunu Surədə Qədr gecəsi və Quranın nazil olmasından danışılır. Surənin fəziləti Məhəmməd peyğəmbər deyib: "Kim ki, Qədr surəsini oxusa, elə bil bir ay oruc tutub və Qədr gecəsində əhya saxlayıb". Quranın surələri Xarici keçidlər İslam dünyasi-en Arxivləşdirilib 2009-08-05 at the Wayback Machine
Dədə Qorqud parkı

Dədə Qorqud parkı — Bakı şəhərində, Nərimanov rayonunda yerləşən park. ADA Universitetinin və Bakı zooparkının yanında yerləşir. Heydər Əliyev 2000-ci ilin aprelində parkın yerləşdiyi bu ərazidə "Dədə Qorqud heykəli və Dədə Qorqud dünyası" tarixi-etnoqrafik kompleksinin yaradılması haqqında" fərman imzalamışdı. Daha sonra 2 aprel 2007-ci ildə İlham Əliyevin imzaladığı sərəncamla Nazirlər Kabinetinə həmin fərmanın icrasını təmin etmək üçün müvafiq tədbirlər görmək tapşırılıb. Aparılan tikinti işlərindən sonra Dədə Qorqud parkı 13 dekabr 2013-cü ildə açılıb. Açılış da İlham Əliyev də iştirak etmişdir.6 hektar ərazidə salınmış bu park paytaxtın ən böyük parklarındandır. Burada istirahət üçün hər cür şərait yaradılıb, yaşıllaşdırma işləri aparılıb, süni göl yaradılıb, müasir standartlara cavab verən işıqlandırma sistemi quraşdırılıb.
Dədə Qorqud parkı

Dədə Qorqud parkı həm də qədim Azərbaycan tarixinin və mədəniyyətinin açıq havada nümayişi meydanıdır. Parkın mərkəzində heykəltaraş Göyüş Babayevin "Kitabi-Dədə Qorqud" abidəsi ucalır.Parkın ərazisində sahəsi üç hektar olan süni göl və şəlalə yaradılıb. Parka gələnlər katamaranları kirayə edərək göldə gəzə bilərlər. Bunun üçün iki körpü var. Bundan başqa, süni şəlalənin aşağı hissəsində, habelə xüsusi su bitkiləri üçün nəzərdə tutulan kiçik körfəzin üzərində gəzinti üçün körpü salınıb.Parkda pulsuz Wi-Fi xidməti quraşdırılıb. Xarici keçidlər dedegorgudpark.az/static/aboutpark/ — Dədə Qorqud parkının rəsmi saytı
Qatır Məmməd

Qatır Məmməd (Məmməd Əli oğlu Məmmədov; 1887, Goranboy, Yelizavetpol qəzası – 18 sentyabr 1919) — Gəncə bölgəsində məşhur qaçaq dəstəsinin başçısı. 1918-1919-cu illərdə Yelizavetpol quberniyasıda kəndli qiyamının lideri. Müxtəlif tarixi dövrlərdə Qatır Məmmədin hərəkətinə münasibət göstəricilərindən fərqlənirdi. O illərdə rəsmi hesabatlarda o, soyğunçuluq hesab edilmişdir; Sovet dövründə ədəbiyyatda Qatır Məmməd milli qəhrəman adlandırıldı və onun adı əfsanəvi oldu. Tarixçi E. İsmayılovun fikrincə, o, hər hansı bir nüfuza qarşı çıxan yeganə güləşçi idi. Adam öldürdüyü üçün sürgün olunmuş, ancaq qaçaraq bolşeviklər ilə dostlaşmışdır. Yenidən həbs olunaraq sürgün olunmuş, 1917-ci il Rusiya inqilabından sonra geri dönmüş və öz dəstəsi ilə AXC müsavat hökumətinə qarşı mübarizə aparmışdır.
Qatır Məmməd

Hərbi nazir Fətəli xan Xoyskinin başçılıq etdiyi dəstəyə ağır zərbə endirmiş, bölgədə varlıların malikənələrini viran qoyub, dəmir yol hərəkətini pozmuşdur. Qatır Məmməd ölkənin paytaxtı ilə qərbini birləşdirən telefon, teleqraf xətlərini dağıdıb sıradan çıxarmış, Bakı-Gəncə dəmiryolunu partlatmışdır. Müsavat qoşunu tərəfindən mühasirəyə alınaraq öldürülmüşdür (Teymur bəy Mirzə Hacı bəy oğlu tərəfindən). Sovet Azərbaycanı zamanı Azərbaycan Qatır Məmməd xalq qəhrəmanı elan edilmiş, heykəlləri qoyulub, adına küçələr salınmışdır. Haqqında film çəkilmişdir. Sovet hakimiyyəti dağıldıqdan sonra Gəncədəki heykəli götürülmüşdür.
Həmidə Məmmədquluzadə

Həmidə Məmmədquluzadə (19 yanvar 1873, Böyük Kəhrizli, Şuşa qəzası – 6 fevral 1955, Bakı) — Azərbaycanın ilk maarifçi qadınlarından biri, Cəlil Məmmədquluzadənin həyat yoldaşı, tarixçi Əhməd bəy Cavanşirin qızı, xeyriyyəçi, tərcüməçi, Azərbaycan Yazıçılar İttifaqının üzvü olmuş Qarabağın xeyirxah "Dəmir ledi"si. Həmidə xanım Cavanşir-Məmmədquluzadə 1873-cü ildə Şuşa qəzasının Kəhrizli kəndində zəmanəsinin görkəmli maarifçi ziyalısı, tarixçi Əhməd bəyin ocağında dünyaya gəlmişdir. Kənddə daim yeniliyi, mədəniyyətin ən sivil formalarını yayan Əhməd bəy Cavanşir yeddi "Qarabağnamə"dən ən məşhurunu — "Qarabağ xanlığının siyasi vəziyyətinə dair" əsərini yazıb. Onun çoxsaylı şeirləri və tərcümələri 1906-cı ildə Tiflisdə "Qeyrət" mətbəəsində kitab kimi nəşr edilib. Tək Kəhrizlidə deyil, elə ətraf kəndlərdə də Əhməd bəy kasıbların böyük himayədarı olub. Belə bir nəcib insanın ailəsində dünyaya göz açan Həmidə xanımın Azərbaycan mədəniyyətinə və ədəbiyyatına həsr olunan böyük ömür yolu da məhz "ot kökü üstə bitər" məsəli ilə tam uyğun gəlir. Ailə məktəbində təhsil alan Həmidə xanım hələ yeniyetmə illərində rus dilini səlis qavrayaraq, o dövrün kənd qızları üçün səciyyəvi olmayan yüksək intellektə, geniş dünyagörüşə malik olmuşdu. İlk həyat yoldaşı zadəgan nəslindən olan podpolkovnik İbrahim bəy Davatdarov cəbhədə həlak olandan və atasını itirəndən sonra Həmidə xanım Cavanşir Kəhrizlidə ata mülkünü idarə etmişdi.
Həmidə Məmmədquluzadə

1905-ci ildə Tiflisdə tanış olduğu Mirzə Cəlil Məmmədquluzadəyə iki il sonra ərə gedərkən bu izdivac çoxlarına xoş getməmiş, nikah onun əsilzadə nəslinə yaraşdırılmamışdı. Lakin Həmidə xanım bütün maneələrə cəsarətlə sinə gərərək, Mirzə Cəlilə vəfalı və fədakar ömür-gün yoldaşı olmaqla yanaşı, həm də ustad sənətkarın ən yaxın maarifçi silahdaşı, ziyalı həmdəmi, "Molla Nəsrəddin"in isə xeyirxah himayədarı olmuşdu. Bütün varidatını, sərvətini həyat yoldaşının yaradıcılığına böyük ürəklə sərf edən Həmidə xanım Cavanşir-Məmmədquluzadə Mirzə Cəlillə 25 il əsl məhəbbət və qarşılıqlı ehtiramla ömür sürmüşdü. Bu illərdə Mirzə Cəlil nə qədər kəskin zərbələrə, ittihamlara tuş gəlsə, nadanlıqla qarşılaşsa da, ən çətin günlərdə Həmidə xanım ona mənəvi dayaq olmuş, bu böyük insanı daim nikbin ovqata kökləmiş, onun bütün ağır sınaqlardan mətanətlə çıxmasına yardım göstərmişdi. Tarix Həmidə xanım Cavanşir-Məmmədquluzadəni böyük xeyriyyəçi və cəfakeş insan kimi yaddaşlara həkk edib. Tək Kəhrizli kəndinin deyil, cümlə Qarabağın ona kömək üçün pənah gətirən insanlarının əlindən tutan, qayğılarını həll edən bu xanım həm də o dövrün yardıma ehtiyacı olan ziyalılarının da problemlərini həll etmişdir. Ciddi xəstəliyi olan Mirzə Ələkbər Sabir məhz Həmidə xanımın məsləhəti ilə Mirzə Cəlil tərəfindən Tiflisə müalicə üçün dəvət alır. Sabir bu hadisəni Abbas Səhhətə yazdığı məktubda belə xatırlayırdı: "Mirzə Cəlil və Həmidə xanım cənablarından çox razıyam.
Həmidə Məmmədquluzadə

Bilmirsən mənə nə qədər ehtiram edirlər! Bu neçə müddətdə təmam məxaricimi və zəhəmatımı mütəhəmmil olmuşlar. Mənim mehmanxana, ya xəstəxanada yatmağıma razı olmadılar, öz evlərində mənzil vermişlər. Xülasə, bilmirəm nə dil ilə təşəkkür edim". Həmidə xanımın Sabirə göstərdiyi qayğı haqqında isə Azərbaycan ziyalılığının baş tacı olan Üzeyir bəy Hacıbəyli xüsusi məqalə yazmışdır. Məqalə bu sözlərlə bitirdi: "Qoy ədəbiyyat tarixinə yazılsın ki, Sabir kimi şairi diriliyində təqdir edən bir kişi olmadısa da, bir nəfər arvad oldu ki, şairin iadei-səhhəti üçün, milyonçu kişilərə rəğmən, öz varından keçəcək qədər böyük bir hamiyyət göstərdi". Bu hadisə Həmidə xanım Cavanşir-Məmmədquluzadənin vətəndaş mahiyyətini, xeyirxah əməllərini əks etdirən yüzlərlə faktdan yalnız biridir. Həmidə xanım 1912-ci ildən Kəhrizlidə öz vəsaiti hesabına məktəb açır və burada dərs deyir.
Həmidə Məmmədquluzadə

Mirzə Cəlilin vəfatından sonra da ölkənin ictimai-ədəbi həyatında fəal mövqe tutan Həmidə xanım Yazıçılar İttifaqına üzv seçilmiş, ömür-gün yoldaşının əsərlərini tərcümə etməklə yanaşı, bu böyük sənətkarla bağlı kövrək xatirələrini böyük ustalıqla qələmə almışdır. 1955-ci ildə vəfat edən Həmidə xanım Cavanşir-Məmmədquluzadə Fəxri Xiyabanda Mirzə Cəlilin məzarı yanında dəfn olunmuşdur. 2005-ci ildən etibarən Ağcabədinin Kəhrizli kəndində Həmidə Məmmədquluzadənin ev muzeyi fəaliyyət göstərir. Muzeydə 210 eksponat sərgilənir. Həmidə Məmmədquluzadə. "Mirzə Cəlil haqqında xatirələrim". "Azərnəşr", 1967. Xarici keçidlər "Qarabağın görkəmli şəxsiyyətləri:Həmidə xanım Cavanşir (1873-1955)".
Həmidə Məmmədquluzadə

"Virtual Qarabağ" İKT Mərkəzinin rəsmi portalı (az.). virtualkarabakh.az. 2013. 2017-12-22 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-10-14. Mehriban Vəzirin tərcümə etdiyi "Həmidə Xanım Cavanşir – Xatirələrim" kitabının təqdimatı keçirildi — kitabklubu.org saytı
Azərpoçt

"Azərpoçt" MMC — Azərbaycan Milli poçt şəbəkəsinin operatoru, 1993-cü ildən Ümumdünya Poçt İttifaqının üzvü. Azərbaycanda müasir formada poçtun yaranması XIX əsrin 1-ci yarısına təsadüf edir. 1818-ci ildə Gəncə şəhərində ilk poçt kontoru açılıb. Azərbaycanda poçtun dəmiryol nəqliyyatı ilə daşınması isə 9 may 1883-cü ildə Bakı-Tiflis, 1900-cü ildə isə Bakı-Dərbənd arasında başlanıb. 28 may 1918-ci ildə Azərbaycan Demokratik Respublikası öz müstəqilliyini elan edərkən 6 oktyabr 1918-ci ildə hökumətin tərkibində Poçt və Teleqraf Nazirliyi yaradılıb.
Azərpoçt

Poçt rabitəsinin inkişaf mərhələsi 1991-ci ildə Sovet İmperiyasının dağılması ilə əlaqədar yeni yaranmış bütün müstəqil dövlətlərdə olduğu kimi Azərbaycanda da Poçt rabitəsinin inkişafı demək olar ki, tam dayandı və tənəzzül dövrü yaşanmağa başladı. Bununla yanaşı 1993-cü il 1 aprel tarixində Azərbaycan Poçt Müdiriyyəti Ümumdünya Poçt İttifaqının (ÜPİ) üzvlülüyünə qəbul edildi. Poçt rabitəsinin inkişaf mərhələsinin ən çətin dövrü hesab edilən bu dövr, 1997-ci il 1 yanvardan etibarən poçt rabitəsinin elektrik rabitəsindən ayrılaraq müstəqil bir qurum kimi fəaliyyətə başlaması ilə başa çatdı. Elə bu ildən başlayaraq poçt rabitəsi özünün yeni inkişaf mərhələsinə qədəm qoydu. 1997-ci ilin mart ayında poçt rabitəsinin qısa müddətli "Dirçəliş və inkişaf proqramı" qəbul olundu, dekabr ayında isə "1998–2003-cü illər üçün poçt rabitəsinin inkişaf konsepsiyası" təsdiq edildi.
Azərpoçt

1998-ci ildə xidmət sahəsinin daha da genişləndirilməsi məqsədilə "Azərekspresspoçt" Rabitə müəssisəsi və Texniki xidmət Mərkəzi kimi istehsalat qurumları yaradıldı. 1999-cu il 29 sentyabrda "Azərpoçt" İstehsalat Birliyi, "Azərpoçt" Dövlət Müəssisəsi adlandırılaraq ona dövlət müəssisəsi statusu verildi. Poçt rabitəsinin rentabelli fəaliyyəti 2000-ci ildən poçt rabitəsi rentabelli fəaliyyət göstərməyə başladı. Poçt rabitəsinin tarixində ilk dəfə olaraq 2002-ci ildə "Poçt Rabitəsi Qaydaları" hazırlanaraq təsdiq edildi. 2004-cü il 29 iyunda Azərbaycan Respublikasının Prezidenti tərəfindən "Poçt rabitəsi haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununun imzalanması poçt rabitəsinin inkişafını daha da sürətləndirdi.
Azərpoçt

Milli poçt operatoru olaraq "Azərpoçt" DM 74 poçt filialı və poçt qovşağından, 1513 poçt şöbəsindən, 144 poçt agentliyindən ibarətdir. Tabeli poçt müəssisələrinin əksəriyyəti əhaliyə keyfiyyətli xidmət göstərmək üçün müasir texnika və avadanlıqlarla təchiz edilmişdir. Hazırda "Azərpoçt" DM beynəlxalq bağlamaların İPS izləmə sistemi üzrə dünyanın 70-ə qədər ölkəsi və bağlamaların "Cricket" sorğu sistemi üzrə 60-dan çox ölkəsi ilə əməkdaşlıq edir. Poçtun daşınması üçün "Azərpoçt" DM-də 195 ədəd müxtəlif markalı avtomaşınlardan istifadə olunur. Maliyyə xidmətlərinin inkişafı layihəsi Rəqəmsal İnkişaf və Nəqliyyat Nazirliyi 2023-cü ildə "Maliyyə xidmətlərinin inkişafı" layihəsinə start vermişdir.
Azərpoçt

Layihə üzrə "Azərpoçt" MMC-nin 1,361 poçt şöbəsinin mərkəzi serverə qoşulması məqsədilə zəruri texniki tədbirlər görülmüşdür. Ağsu, Göyçay, İsmayıllı, Saatlı, Samux, Yevlax, Ağcabədi, Beyləqan rayonlarında 19 kənd E1 rabitə kanallarının ləğv edilərək "Aztelekom" MMC-nin xDSL şəbəkəsi üzərindən 1–4 Mbp/s sürəti ilə (data xidmətinin ötürülməsi) "Azərpoçt" MMC-nin mərkəzi serverinə qoşulması təmin olunmuşdur. Gömrük məntəqələrində yerləşən poçt şöbələrinin rezerv rabitə kanallarla (Azercell 3G/4G texnologiyası) "Azərpoçt" MMC-nin mərkəzi serverinə qoşulması təmin edilmişdir. Milli ödəniş sistemi Azərbaycanda milli ödəniş sisteminin daha da inkişaf etdirilməsi, rayonlarda və kənd yerlərində əhalinin, ev təsərrüfatlarının və digər təsərrüfat subyektlərinin maliyyə xidmətlərinə çıxış imkanlarının artırılması məqsədilə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 9 dekabr 2004-cü il tarixli fərmanı ilə təsdiq edilmiş "Azərbaycan Respublikasında Milli Ödəniş Sisteminin İnkişafı üzrə 2005–2007-ci illər üçün Dövlət Proqramı"nda nəzərdə tutulmuş və icrası Dünya Bankının Maliyyə Xidmətlərinin İnkişafı Layihəsi ilə dəstəklənən Azərpoçt komponentinin həyata keçirilməsinə 2005-ci ilin 14 oktyabrından etibarən başlanılmışdır.24 may 2005-ci il tarixdə Azərbaycan hökuməti ilə Beynəlxalq İnkişaf Assosiasiyası arasında imzalanan və prezident İlham Əliyev tərəfindən 25 avqust 2005-ci il tarixdə təsdiqlənən "İnkişaf krediti haqqında" Saziş (Maliyyə xidmətlərinin inkişafı layihəsi) ilk növbədə əhalinin həyat səviyyəsinin yüksəldilməsi, xidmətin keyfiyyətinin qaldırılması və ən nəhayət, elektron hökumətin qurulmasına yardım etmək kimi məqsədləri qarşıya qoymuşdur. Azərbaycan iqtisadiyyatının inkişafı, inkişaf etmiş bazar iqtisadiyyatının formalaşdırılması baxımından da bu layihənin rolu əvəzsizdir.
Azərpoçt

Bundan əlavə, "Azərpoçt" DM-in fəaliyyət strategiyası hazırlanmış, hazırda göstərilən xidmətlərin və gələcək bank-maliyyə xidmətlərinin, eləcə də müəssisənin bazar mövqeyinin təfsilatlı diaqnostikası aparılmış və onun nəticələrini özündə əks etdirən Diaqnostik Hesabat təsdiq edilmişdir. Hazırda poçt rabitəsi xalq təsərrüfatı sahələrindən biri olan ümumdövlət rabitə sisteminin tərkib hissəsinə çevrilmişdir. O, əhalinin mədəni-məişət tələbatını, sənayenin, kənd təsərrüfatının, idarəetmə aparatının həm ölkə daxilində, həm də başqa dövlətlərdə informasiya mübadiləsinə olan tələbatını təmin edir. Poçt əlaqəsi haqqında Azərbaycan Respublikasının Qanunu Poçt əlaqəsi haqqında Azərbaycan Respublikasının qanunu 29 iyun 2004-cü ildə prezident İlham Əliyev tərəfindən imzalanmışdır. Poçt haqqında Azərbaycan Respublikasının Qanunu 2 oktyabr 2008-ci ildə (696-IIIQD nömrəli əlavələr və dəyişikliklərlə) prezident İlham Əliyev tərəfindən imzalanmışdır.
Azərpoçt

Bu qanun Azərbaycan Respublikasında poçt rabitəsi sahəsində fəaliyyətin hüquqi, iqtisadi, təşkilati əsaslarını müəyyənləşdirir, poçt rabitəsi xidmətləri göstərənlərlə istifadəçilər arasında münasibətləri tənzimləyir. Poçt xidmətləri Kiçik paketlərın qəbulu və göndərilməsi; Dövrü mətbuata abunə və satış; Banderolların qəbulu və göndərilməsi; Sürətli poçt xidməti; Teleqraf rabitəsi xidməti; Xüsusi təyinatlı poçt rabitəsi xidməti; Poçt ödənişi nişanlarının satışı; Məktubların qəbulu və göndərilməsi; Bağlamaların qəbulu və göndərilməsi. Azərpoçtun loqoları 2011-ci ilin əvvəlindən "Azərpoçt" Dövlət Müəssisəsi köhnə loqodan imtina edib. Yeni loqo (şəkildəki 3-cü loqo) Azərpoçt DM-in ənənəvi poçt xidmətləri ilə yanaşı bank-maliyyə xidmətləri göstərməsinə başlamasıyla əlaqədar yaradılıb. Xarici keçidlər "Azərpoçt"un rəsmi saytı Poçtun təhlükəsizliyi Azərbaycan Respublikasının şəhər, rayon, qəsəbə, kəndlər üzrə poçt indeksləri — "POÇT FİLİALLARI, ŞÖBƏLƏRİ VƏ İNDEKSLƏRİNİN AXTARIŞI" Həmçinin bax Azərbaycanın poçt və poçt markaları tarixi Azərekspresspoçt
Ruhi Çenet

Ruhi Çenet (20 oktyabr 1990, Aydın ili) — türk youtuber və aktyor. Həyatı və karyerası Ruhi Çenet 20 oktyabr 1990-cı ildə Türkiyənin Aydın şəhərində anadan olub. Təhsili üçün Hindistana gedib. Hindistandan universitet təhsilini tamamladıqdan sonra 2011-ci ildə Türkiyəyə gəlib. Türkiyəyə gəldikdən sonra YouTube platforması üçün videolar hazırlamağa başladı. 4 noyabr 2022-ci il tarixinə əsasən YouTube'da 6,56 milyon abunəçisi var.
Ruhi Çenet

Maraqlı videoları Ruhi Çenet Çində 2019-cu ildə Çinin Uhan şəhərində ortaya çıxan koronavirus haqqında videoreportaj hazırlamaq üçün Ruhi Çenet 2 fevral 2020 tarixində Çinə getmişdir. Ruhi Çenet Çində olduğu müddətdə burdakı insanlardan reportaj götürmüş və pandemiya haqqında ətraflı məlumat əldə edə bilmişdir. Ruhi Çenet Ermənistanda Ruhi Çenet 11 fevral 2020 tarixində Ermənistana gedərək, burada Türklərə olan münasibət haqqında videoreportaj hazırlayır. O buradakı Ermənilərdən müsahibə götürüb, onlara bəzi suallar verib. Suallar əsasən Qarabağ və Xocalı soyqırımı ilə bağlı olmuşdur. Ruhi Çenet burada Ermənilər tərəfindən çoxlu təzyiqlərə məruz qalıb, hətta video çəkilişi zamanı onum türkcə danışdığını eşidən polislər dəfələrlə onu sorğu-suala çəkib.
Ruhi Çenet

Ruhi Çenet Azərbaycanda Ruhi Çenet Azərbaycanın-Ermənistan münaqişəsi ilə bağlı video hazırlamaq üçün 22 oktyabr 2020 tarixində Azərbaycana gəlir. Ruhi Çenet ballistik raket hücumuna məruz qalmış Gəncə şəhərində olur, hücumdan zərər çəkmiş ailələrlə görüşür, Ermənistanın mülki əhalini neçə atəşə tutmasının şahidi olur və bu barədə videoreportaj hazırlayaraq YouTube kanalında paylaşır. Ruhi Çenet daha sonra isə Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğaldan azad olunmuş Talış kəndində olur. O burada Erməni əsgərlərinin atıb getdiyi mövqeləri, silahları çəkir və burada da videoreportaj hazırlayaraq YouTube kanalında yayımlayır. Filmoqrafiya Enes Batur: Xəyalmı Gerçəkmi? (film, 2018) Enes Batur: Real Qəhrəman (film, 2019) YouTube Mükafat Mərasimi – Silver Play Button (2018) YouTube Silver Play Button – 2013 YouTube Gold Play Button – 2016
Plüralizm (dəqiqləşdirmə)

Plüralizm — bir və ya müxtəlif bir-birindən asılı olmayan varlığın əsası və ya növlərinə, biliklərin forma və əsaslarına, davranış üslubuna və s. əsaslanan mövqelərin bir araya gəlməsi. Tarixi nöqteyi-nəzərdən, plüralizm ideyası Avropaya 16-cı və 17-ci əsrlərin dini münaqişələrin nəticəsində tolerantlığın tədricən qəbul edilməsi ilə yanaşı meydana gəldi. Tolerantlıq və plüralizm fərdi anlayışdırlar, lakin onlar bir-birinə çox bağlıdırlar. Tolerantlıq plüralizmin bir şərtidir, yəni tolerant olmayan plüralizm yalançı, saxta plüralizmdir. Bunların arasında fərq ondan ibaratdir ki, tolerantlıq dəyərlərə hörmət edir, plüralizm isə fərqli dəyərlərin mövcudluğunu təsdiq edir. Çünki plüralizm fərqlərin və müxtəlif mövqelərin şəxsləri, siyasətləri və cəmiyyətləri zənginləşdirən dəyərlər kimi qiymətləndirir. Plüralizm termini aid ola bilər: Elmi plüralizm Siyasi plüralizm Dini plüralizm Seksual plüralizm Plüralizm (fəlsəfə) Mədəni plüralizm
Qovanlı oymağı

Qovanlı oymağı — Qacar elinin Aşağıbaşlı qrupuna daxildir. Qovanlı oymağının tarixindən və nümayəndələrindən danışmazdan öncə adaçımına diqqətimizi yönəldək. Qacarlar haqqında rəvayətlərə əsasən, bu tayfa öz köklərini Çingiz xanın oğlu Kaan Lunun nəslindən götürmüşdür. Qacarların əcdadlarından biri öz oğluna Kaan Lunun qızını almış və bundan sonra həmin nəsli Kavan Lu Qacar adlanmağa başlamışlar. Bu versiya kökündən yanlışdır.
Qovanlı oymağı

Çingiz xanın Kaan Lu adlı oğlu olmayıb. Cuçi, Cığatay, Ügədey, Tulu (anaları Burqu ucin) və Külkan (anası Qulan xatun) adlı oğulları vardı. Qacarların başçılarının öz nəsillərinin monqollara çatmasını sübut etməyə çalışması iki ictimai-psixoloji prinsiplə bağlıdır. Bu iki prinsipdən biri "Türklərin qanunu"dur ki, qədim zamanlardan cah-cəlallı, cəsur tayfa kimi ad qazandıqları üçün insanlardan çoxu özünü o tayfaya mənsub etməklə onların hesabına məşhurlaşdılar. Ikinci prinsip isə bəzi İran sülalərinin qohumluq əlaqələri yaratma prinsipidir ki, bunun da tarixdə uzun bir keçmişi var.
Qovanlı oymağı

Həmin prinsipə uyğun olaraq İran sülalərinin əksəriyyəti ərəblərin hücumundan sonra öz növbələrini islamdan əvvəlki şahlara nisbət etdilər. Monqollardan sonrakı şahlar da özlərini Çingiz xana, yaxud da onun övladlarına yapışdırmağa çalışırdılar.. Hadisəyazarlardan (tarixçilər) bəzilərinə tapşırıldı ki, Fətəli şahdan qabaq yazılmış bir neçə tarixi kitabda düzəliş edib, Fətəli şahın nəslini Sultan Hüseyn Səfəviyə çatdırsınlar. Hadisəyazarlardan biri Məhəmməd Haşim Asəfdir ki, yazılmış dastanı belə rəvayət edir: "Məhəmmədhəsən xan (Qacar) sırf şahənşah cənnətməkan şah Sultan Hüseyn Musəvi Səfəvi oğlu… Şah Sultan Hüseynin bəndində olmuş və mərhum Fətəli xan Qacar Əfqan müharibəsində məzkur şaha böyük xidmət göstərmişdir. O, uca mənsəbli (şah Sultan Hüseyn) öz hamilə qadının o ali mənsəblinin (Fətəli xan Qacar) xidmət mükafatı olaraq şəriət yolu ilə o nura bağışladı. Bu yəqin və dəqiqdir və bu sözə şəkk yoxdur".
Qovanlı oymağı

"Elə ki, bu yalançı münasibət öz cazibəsini itirdi, belə qərara gəldi ki, öz nəslini monqol Çingiz xana çatdırsın. Bu vəzifə "Mürkül-kəlam" risaləsinin müəllifi Mirzə Tağı Əliabadi və "Şəmayili-Xaqan" risaləsinin yazarı Mirzə Əbülqasım qayimməqama həvalə olundu. Onlar da qacarları Çingiz xanın nəsli kimi təqdim etdilər". Bu fikirlər Iran tarixçilərinə məxsusdur. Anadoluda yaşayan iki qrup tatar camaatı, ulusu vardı.
Qovanlı oymağı

Birincisi ağtatar (monqolca saqan tatar), ikincisi qaratatar (monqolca kain tatar) adlanırdı. Kaintatarların Sutay (sutaylıların barambay adlı oymağı mövcud idi), Samqar, Mulay, Kuytay, ağtatarların isə Kiray, Doladay adlı ulusları vardı. Əmir Teymur qaratatarları (sonralar qacar adlandılar), caunqarları (sonralar cavanşir adlandılar) yığıb, İrəvana və Qarabağa gətirdi. Qarabağda yerləşən qaratatarlar qacar adlanmazdan öncə tatar çağrıldı. Füzuli bölgəsindəki Qacar kəndi XVI yüzilədək dəftərlərdə Tatar kimi qeyd olunurdu.
Qovanlı oymağı

Qaratarların bir qolu el içində Kainli-qaralı adlanırdı. Kainli oymağı Astarabada, Gürgan ətrafına köçürüləndən sonra yerli ləhcədə Kovanlu şəklində işlənməyə başladı. Kainlilər isə özlərini qoyunlu adlandırdılar. Tarixçi Ələskər Şəmim yazır: "Səfəviyyə dövründə yazılan tarixdən belə görünür ki, Səfəviyyə şahlarının anaları Qacar elindən olublar. Bu el Araz çayının sahillərində yaşayıb.
Qovanlı oymağı

Səfəvilər İran sərhədlərini özbəklərdən qorumaq üçün bunları Astrabada köçürüblər. Bu köçürülmə və seçim onu göstərir ki, el döyüşkən olub. Qacar eli Səfəviyyə şahlarına həmişə vəfalı qalıb. Qacar eli tərəfindən heç vaxt Səfəvi şahlarına qarşı etiraz, üsyan, yağılıq olmayıb. Səfəvi dövrünün bütün əhmiyyətli savaşlarında, qərbdə, şərqdə baş verən osmanlı və özbəklərə qarşı müharibələrdə Qacar elinin başçıları və döyüşçüləri iştirak ediblər.
Qovanlı oymağı

O elin səfəvilərə bağlılığının iki səbəbi vardı. Birincisi yazdığımız kimi qohumluq əlaqələri, ikincisi elin arasında olan ikitirəlik idi. Hər tirə özünü dövlətə yaxın göstərmək istədiyindən savaşlarda can-başla iştirak edirdi. Qacar eli İranın şərq hissəsində yerləşəndən sonra, heyvandarlıqla məşğul olduğundan Gürgan və Ətrək çaylarının sahillərini seçdi. Bu yer onların sabiq yurdlarına çox bənzəyirdi. Orda otlaqlar bol idi.
Qovanlı oymağı

Bu çayların kənarında hansı tarixdən yaşadıqları dəqiq deyil. Amma belə məlum olur ki, Qacar elinin qrupları arasında ixtilaflar baş verib. Bu ixtilafların ilkin səbəbi yerləşmə üstündə əmələ gəlmişdi. Onlar Gürgan çayının aşağı və yuxarı başına əyləşmişdilər. Yuxarı başda əyləşənlərə yuxarıbaşlılar, aşağı başda əyləşənlərə aşağıbaşlılar deyiblər.
Qovanlı oymağı

Türklər arasında yuxarıbaşlılar dəvəli, aşağıbaşlılar qoyunlu adlanıblar".. Tarixçi Nasir Nəcmi kitabında qacarların Qarabağ bölgəsindən, Araz kənarından köçürülməsi haqqında yazır: "Türk irqinin bir qolu kimi sayılan Qacar tayfası tarixi hadisələrin və şahların siyasəti nəticəsində bir yerdən başqa yerə köçürülmüşdür. Səfəviyyə şahları zamanında Qacar tayfası birdəfəlik Araz çayının ətrafından Gürgan çayı dərəsinə köçürülmüş orada Iran hüdudlarını, sərhəd şəhərlərini qorumaq işilə məşğul olmuşdu. Get-gedə tayfa içərisində ixtilaf törənmiş, bu isə tayfanın iki hissəyə parçalanmasına səbəb olmuşdur. Beləliklə, tayfanın bir hissəsi Qoyunlu, yaxud "Aşağıbaş" qacarları, ikinci hissəsi isə "Yuxarıbaş" qacarları adını almışdır".. I Şah Abbas Qarabağ qacarlarının bir hissəsini, əsasən Qovanlı, Dəvəli, Şambayatı, Ziyadlı oymaqlarını Astrabada köçürmüşdü.
Qovanlı oymağı

Onlar Gürgançay boyunca məskunlaşmışdılar. Bu oymaqlar yerləşdikləri əraziyə görə, iki qola ayrılırdı. Yuxarıbaşlı və Aşağıbaşlı qruplarına. Ayrıntılar: Yuxarıbaşlı qolu: dəvəli, köhnəli, xəzinədarlı, qıyaxlı, kürlü, sepanlı. Aşağıbaşlı qolu: qovanlı, izzətdinli, şambayatı, ziyadlı, qaradonlu, qaramusanlı, daşlı.
Qovanlı oymağı

Petruşevski qeyd edir ki, Qacar elinin soy-kökündə dayanan tayfalardan biri də Cəlairdir. Biz bilirik ki, Cəlair ulusu Azərbaycana monqol-tatarların fütuhatı dönəmində gəlmişdir. Cəlair ulusunun cadaran, cat, orlat, tukaraun, karavun və başqa oymaqları vardı. Cadaran oymağının Kumun kovan, Mukali kovan, Buğa kovan, Boqol kovan adlı noyonları Çingiz xanın silahdaşları, özləri isə ata-bala, qohum əqraba idilər. Monqol qurumunda kovan ünvan, rütbə sayılırdı.
Qovanlı oymağı

Ola bilsin ki, Qovanlı oymağı öz adını bu ünvandan alıb. Qaçar ağa Sərtaq ağanın oğlu, Sapa ağanın nəvəsi idi. Onun noyon ünvanı, rütbəsi yoxudu. Cəlair ulusunun Karavun oymağından idi. Qacarların Yuxarıbaşlı qrupunda Sapanlı adlı oymağı ola bilsin ki, öz adını Sapa ağadan alıb. Tarixçi Ələskər Şəmim yazır: "Tarixdə qoyunlu adı ilə tanınan aşağıbaşlılar Səfəvi şahlarına xidmət etdikləri üçün çox gücləniblər və nüfuz sahibi olublar. Səfəvi şahları Qacar elinin arasında olan ixtilaflardan istifadə edirdilər.
Qovanlı oymağı

Onların birləşməyinə mane olurdular. Bilirdilər ki, birləşib güclənən el mərkəzi hakimiyyətə tabe olmaqdan boyun qaçıracaq. Beləliklə, hər qrup öz arasında canfəşanlıqla, şahlara vəfadarlıqla çalışdığından onların xətrini əziz tuturdular. Aşağıbaşlılar Şah Süleyman Səfəvi zamanında İranın şimal hissəsindəki ellərin içində çox nüfuz qazandıqlarından hakimiyyətin hörmətinə səbəb olmuşdular. Elin bəzi başçıları həm məqam-mənsəb sahibi, həm də Gürgan və Dəşt ətrafında tiyul-soyurqal yiyəsi oldular.
Qovanlı oymağı

Bu şan-şöhrət yuxarıbaşlıların kin-küdurətinə səbəb oldu. Sonralar nifaın qızışmasına görə, tayfa-tirələrin arasında qanlı döyüşlər baş verdi".. Ənvər Çingizoğlu. Qacarlar və Qacar kəndi. Bakı, "Şuşa", 2008, 334 səh. Həmçinin bax
Yusif Muxtarov

Yusif Mehdi oğlu Muxtarov — aktyor və teatr xadimi. Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetini və Plexanov adına Moskva Dövlət Xalq Təsərrüfatı Akademiyasını bitirib. Əmək fəaliyyətinə 1964-cü ildən Azərbaycan Dövlət Radio və Televiziya şirkətində diktor vəzifəsi ilə başlayıb. 1994-cü ilə kimi orada diktor, ictimat-siyasi verilişlər redaksiyasının baş redaktoru, diktor şöbəsinin bədii rəhbəri vəzifələrində çalışıb. 1991-ci ildə ona Əməkdar artist fəxri adı verilib.
Yusif Muxtarov

1992-ci ildən 2010-cu ilədək Bakı Bələdiyyə Teatrının sərəncamçı direktoru olmuşdur. Yusif Mehdi oğlu Muxtarov bir çox filmlərdə, televiziya tamaşalarında yaddaqalan rollar yaradıb. Onlardan Nazim Hikmətin «Qəribə adam», M.Y. Lermontovun «İki qardaş», Səməd Vurğunun «Vaqif», Sabit Rəhmanın «Xoşbəxtlər», Nazim Hikmətin «Bayramın ilk günü», Mar Bayciyevin «Duel», Çingiz Aytmatovun «Qırmızı yaylıqlı qovağım mənim», İlyas Əfəndiyevin «On iki manatlıq lüstr», «Söyüdlü arx», televiziya tamaşalarında və Azərbaycan kinostudiyasında çəkilən «Baladadaşın ilk məhəbbəti», «Gecə qatarında qətl» filmlərində yaddaqalan obrazlar yaratmışdır. Azərbaycan radiosunun qızıl fondunda Yusif Muxtarovun səsində 350-dən artıq bədii verilişlər saxlanılmaqdadır.
Yusif Muxtarov

Azərbaycan dilində tərcümə filmlərin səslənməsində onun səsi ilə mindən artıq film səsləndirilib. YUNESKO-nun iki qızıl diskində onun səsi yazılıb qorunur. Yusif Muxtarovun Bakı Bələdiyyə Teatrının yaranmasında, inkişafında və teatrın xarici ölkələrdə Azərbaycan Teatr mədəniyyətini layiqincə təmsil etməsində əvəzsiz xidmətləri olmuşdur. Teatrın Azərbaycan ordusu qarşısında müntəzəm və davamlı çıxışlarının təşkili üçün 2005-ci ildə Y.Muxtarov Teatr Xadimləri İttifaqının təsis etdiyi «Qızıl Dərviş» mükafatına layiq görülüb. 1999-cu ildə Türkiyənin İstanbul hərbi-hava akademiyasının qızıl medalı, 2003-cü ildə isə Tehranda keçirilən Beynəlxalq Teatr festivalının qızıl medalı ilə təltif edilib.