LocalDoc/ldquad_v2_retrieval-reranked huggingface dataset:
Teleqraf

Hyuzun qurğusu 1856-cı ildə Massaçusetsdə Vorçester və Sprinqfild şəhərləri arasında əlaqə yaratmaq üçün istifadə edilmişdir. Hyuz mikrofonun, induktiv tərəzinin və sonometrin də yaradıcısıdır. 1902-ci ildə London Kral Cəmiyyəti onun şərəfinə Hyuz medalını təsis etmişdir. Maraqlı faktlar Teleksi olmayan mehmanxana "beş ulduz" reytinqinə malik ola bilməz. Bu gün dünyada milyon yarım teleks nömrəsi var. Rusiyada ümumi istifadə şəbəkəsi vardır.
Teleqraf

Orada bütün məlumatlar 7 ay ərzində saxlanılır və istifadəçiyə möhürlü sənədlə surəti verilə bilər. 1824-cü ildə ingilis fiziki Piter Barlou səhv olan "Barlou qanunu" yaradır. Qanun bir neçə illiyə teleqrafın inkişafını dayandırdı. 27 iyul 1866-cı ildə Britaniya və ABŞ arasında daimi elektrik əlaqəsini təmin edən sualtı teleqraf kabeli çəkilmişdir. Buna qədər 1858-ci ildə kabel çəkilişi aparılmışdır, lakin bu kabel bir aydan az müddətdə sıradan çıxmışdır. Həmçinin bax Morze əlifbası
Fədayə Laçın

Fədayə Baris qızı Məmmədova (3 iyun 1977, Laçın) — Azərbaycanlı müğənni, aktrisa. Fədayə Məmmədova 3 iyun 1977-ci ildə Laçın şəhərində dünyaya göz açıb. Bacısı İlahə Fəda da ifaçılıq etmişdir. Bir dəfə ailəli olan xanım müğənninin bir oğlu var. Həyat yoldaşı onu tərk edərək Rusiyaya gedib. Oğlunu tək böyütməyə məcbur olan Fədayə Laçın elə o zamandan müğənniliyə başlayıb. Fədayə Laçın Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetində Azərbaycanın xalq artisti, xanəndə Canəli Əkbərovun tələbəsi olub və ifaçılığın sirlərini ondan öyrənib.
Fədayə Laçın

Fədayə Laçın C. Əkbərovun tələbəsi olması ilə yanaşı, Azərbaycanın əməkdar və xalq artisti Arif Babayevdən də dərs almışdır. Fədayə Məmmədovanı Fədayə Laçın kimi Azərbaycan tamaşaçılarına tanıdan Azərbaycanın əməkdar artisti, mərhum Məhəbbət Kazımov olub. Bir çox xalq və bəstəkar mahnılarının mahir ifaçısıdır. Azərbaycan Dövlət Muğam Teatrında (01 yanvar 2014-cü ildə ləğv edilmişdir) Azərbaycanın xalq artisti İslam Rzayev lə çalışmışdır. 2015-ci ildə müğənninin Cavanşir Quliyevin bəstələrindən ibarət albomu işıq üzü görmüşdür. Diskoqrafiyası Tamaşa və Filmlərə Yazılmış Mahnılar (Cavanşir Quliyevin bəstələri) Ordan Burdan (Cavanşir Quliyevin bəstələri)
Ekskursiya

Ekskursiya (lat. excursio — gəzinti, səfər) — maraq doğuran bölgələrin maarifləndirici, elmi, idman və ya istirahət məqsədi ilə tək və ya kollektiv şəkildə baxışın təşkili. Səfər tək və ya xüsusi təşkilatın rəhbərliyi ilə təşkil edilə bilər. Obyektin seyr ediməsi tək və ya xüsusi bələdçinin köməyi ilə ola bilər. İlk ekskursiyalar XVII əsrin sonu, XVIII əsrin əvvəllərində böyük maarifçilərin təsiri altında Avropanın bəzi təhsil ocaqlarında təşkil edilmişdir. Həmin dövrlərdə tələbələr üçün qısa ekskursiya və piyada gəzintilər təşkil edilməyə başlanır. Bütün bunlar məşhur Polşa pedoqoqu Yan Komenskinin üsulu ilə, əyaniliyi təmin etmək və tərbiyə məqsədi ilə edilirdi. XVII əsrdə Rusiyada tanışlıq məqsədilə gəzmək, öyrənmək üçün səyahət edənlərin sayı artır və XVIII əsrdə xarici ölkələrə səyahətlər təşkil olunurdu.
Ekskursiya

XVIII əsrdə Sankt-Peterburq və Moskva şəhərləri haqqında, XIX əsrdə isə Avropa ölkələrinin paytaxtları barədə, bələdçi-məlumat kitabları nəşr olunur. 1829-cu ildə səyahətçilər üçün bələdçi-məlumat kitabı nəşr olunur. Müəllifi K. Baedeper olan bu kitab Avropaya səyahət edən turistlər arasında geniş yayılır. 1888-ci ildə bələdçi-məlumat kitablarını nəşr etmək üçün xüsusi nəşriyyat açılır. XIX əsrdən məktəblərdə, ali təhsil ocaqlannda, səyahətlərdə ekskursiya təlimin bir forması kimi istifadə olunur. Elmi-coğrafi ölkəşünaslıq haqda məlumatlar toplamaq üçün ekskursiyalar təşkil edilir. Turizmin əsas məqsədi, ekskursiya və səyahətlər vasitəsilə əhalini maariftəndirmək idi. 1907-ci ildə Rusiya turist cəmiyyətinin (RTC) tərkibində "Rusiya üzrə ekskursiya" təşkilatı yaradılır. 1910-cu ildə müəllim və şagirdlərə, xidmət göstərmək üçün mərkəzi ekskursiya komissiyası təşkil edilir.
Ekskursiya

1914–1916-cı illərdə Moskva şəhərində "Ekskursiya xəbərləri adlı jurnal, 1914–1917-ci illərdə Yaraslavl şəhərində "Rus ekskursantı" jumalı nəşr edilir. XX əsrin 20–30-cu illərində mədəni-maarifçilik xarakterli ekskursiyalar, turizmin tərkib hissəsinə çevrilir. 1930-cu ildə "Ümumittifaq Proletar Turizm və Ekskursiyalar könüllü cəmiyyəti" yaranır. Bir çox şəhərlərdə, o cümlədən Bakı şəhərində onun filialı açılır. Xarici turizmin inkişafı ilə əlaqədar, SSRİ-də 1929-cu ildə Ümumittifaq "İnturist" səhmdar cəmiyyəti yaradılır. 1934-cü ildə bu cəmiyyətin Bakı şəhərində şöbəsi açılır. "İnturist"in Bakı şöbəsində, ekskursiya rəhbərləri, bələdçi tərcüməçilər hazırlayan Metodik Şura yaradılır. Metodik Şura xarici dilləri mükəmməl bilən, yüksək səviyyəli mütəxxəsislər hazırlayırdı.
Ekskursiya

Bu mütəxəssislər ancaq xaricdən gələn turistlərə xidmət göstərir və xaricə gedən turist qruplarına rəhbərlik edirdilər. 1936-cı ildə turizm və ekskursiyalar rəhbərlik, Ümumittifaq Həmkarlar İttifaqının Mərkəzi Şurasına (ÜHİMŞ) və JBun yerlərdəki təşklatlarına tapşırılır. Respublikada bu iş Azərbaycan Həmkarlar İttifaqı Surası (AHİŞ) yanında "Turizm və Ekskursiyalar Idarəsi"nə həvalə olimur. Onun tabeliyinə, Bakı şəhərində "Turist bazası", Hacıkənddə "Turist evi" və Göy gölün sahilində "Turist düşərgəsi" verilir. 1962-ci ildə Bakıda "Turist klubu", 1963-cü ildə Nabranda "Xəzər" turist bazası, 1965-ci ildə "Bakı səyahətlər və ekskursiya bürosu", iki ildən sonra Gəncə, Sumqayıt, Abşeron (Mərdəkan, Bakı şəhəri) ekskursiya büroları açılır. «1969-cu ildə Naftalanda, 1971-ci ildə Xankəndində, 1972-ci ildə Mingəçevir, 1978-ci ildə Naxçıvan, 1980-ci ildə Lənkəran şəhərlərində ekskursiya büroları açılır. 1 aprel 1962-ci ildə Bakı şəhəri üzrə idman turist klubu", 1963-cü illərdə Turist avtobazası, təchizat bazası, turist ləvazimatlarının kirayə verilməsi məntəqəsi yaradılır". 1962-ci ildə Turizm və ekskursiyalar idarəsi, "Turizm üzrə Respublika Şurası" adlanır, 1969-cu ildən isə Turizm və ekskursiyalar üzrə Azərbaycan Respublika Şurası yaranır.
Ekskursiya

Hələ 1940-cı ildə, turizmdə xidmətləri olan insanları təltif etmək üçün "SSRİ turisti" döş nişanı təsis olunmuşdu. 17 may 1965-ci ildə yaranan Bakı səyahətlər və ekskursiya bürosunda metodik şöbə fəaliyyət göstərirdi. Metodik şöbədə qrup və ekskursiya rəhbərləri hazırlanırdı. Ekskursiya rəhbərlərinə əvvəlcə ikinci, sonra üç ildən artıq işləyən və müxtəlif ekskursiya mövzularmı aparan mütəxəssislərə birinci dərəcəli ekskursiya rəhbəri adı və buna müvafiq əmək haqqı verilirdi. Metodik şöbəyə, Azərbaycan Elmlər Akademiyası və Ali məktəblərdən mühazirə oxumaq üçün tarixçilər, ədəbiyyatçılar, memarlar, coğrafiyaçılar və digər alim və mütəxəssislər dəvət olunurdu. XX əsrin 70–80-ci illərində Bakı səyahətlər və Ekskursiya bürosunun (BSEB) ən fəal işlədiyi illər idi. Bu illərdə SSRİ-nin müxtəlif şəhərlərinə on minlərlə turist göndərilmiş və bir o qədər də turist Bakı və Azərbaycanın digər yerlərində qəbul olunmuşdu. Saysız-hesabsız bu turist qruplarına yüksək ixtisaslı mütəxəssislər xidmət edirdi.
Ekskursiya

Bakı səyahətlər və Ekskursiya bürosu yerli əhaliyə yüksək səviyyəli turist və ekskursiya xidmətləri göstərirdi. Azərbaycanın müxtəlif regionlarına (Nabran, Quba, Qusar, Şamaxı, Şəki, Lənkəran və s.) avtobus turist-ekskursiya marşrutları təşkil olunurdu. Bu marşrutlarda Bakı əhalisinə, ekskursiya və qrup rəhbərləri xidmət göstərir və müşayiət edirdilər. Bu dövrdə SSRİ-də, turizmin müxtəlif növlərinin inkişafına dövlət və həmkarlar ittifaqları yardım edirdi. 1958-ci ildə Beynəlxalq gənclər turizm bürosu "Sputnik" yaradılır. Büro SSRİ və xarici ölkə gəncləri arasında turizm mübadiləsini inkişaf etdirmək üçün yaranmışdı. 1972-ci ildə Bakı şəhərində "Sputnik" gənclər təşkilatı təşkil edilir. 1970-80-cı illərdə uşaq və məktəbli turizminin inkişafında "mərkəzi uşaq turist-ekskursiya stansiyası" mühüm rol oynayır.
Ekskursiya

Artıq 1977-ci ildə SSRİ-də 200-dən çox "Uşaq Turist-Ekskursiya stansiyası" fəaliyyət göstərirdi. XX əsrin 70-ci illərində belə bir stansiya Bakı şəhərində də yarandı. "SSRİ üzrə hər il səkkiz milyon şagird turist və ekskursiya tədbirlərində iştirak edirdi". XX əsrin 70-ci illərində Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin nazirlər kabinetinin Ümumittifaq Həmkarlar İttifaqının Mərkəzi Şurasının "Ölkədə turizmin və ekskursiyanın inkişafı tədbirləri haqqında qərarı böyük rol oynadı. «1970-ci ildə ekskursantların sayı 5 mln idisə, 1977-ci ildə artıq 152 mln-a çatır. 1977-ci ildə SSRİ-nin 600 şəhərində ekskursiya bürolarında turist və ekskursantlara 15 mindən çox ekskursiya mövzusu və marşrutları təklif olunurdu. Bu mövzular müxtəlif sahələri əhatə edirdi. Bunlar tarixi, memarlıq, ədəbiyyat və incəsənət, təbiət, istehsalata və s. aid ekskursiyalar idi. Həmkarlar ittifaqı nəzdində 35 mindən çox ekskursiya rəhbəri xidmət göstərirdi.
Ekskursiya

İnkişaf etmiş ölkələrdə, artıq ekskursiyalar səyahətin əsas hissəsi olub məqsədli səciyyə daşıyır və bu da gəzmək, öyrənmək, tanış olmaq kimi ekskursiya turizminin yaranmasına səbəb olmuşdur. Ekskursiyanın təsnifatı Ekskursiyalar müxtəlif xüsusiyyətlərinə görə təsnif oluna bilər. Məzmununa görə ekskursiyalar icmal (çoxplanlı) və tematik ekskursiyalara bölünür. İcmal ekskursiyalar çoxmövzuludur, ərazi (ölkə, şəhər, qəsəbə) haqqında ümumi təsəvvür yaradır. Tematik ekskursiyalar isə hər hansı bir mövzunun tamamilə açılması ilə keçirilən ekskursiyalardır. Tematik ekskursiyalar əsas olaraq aşağıdakı qrupları vardır: Tarixi ekskursiyalar Təbiətşünaslıq ekskursiyaları İncəsənət ekskursiyaları Memarlıq-şəhərsalma ekskursiyaları Ədəbi ekskursiyalar İstehsalat ekskursiyaları Etnoqrafik ekskursiyalar Dini yerlərə ekskursiyalar və s.İştirakçıların sayına və tərkibinə görə ekskursiyalar bölünür: fərdi və qrup ekskursiyaları, yerli əhali, gəlmə turistlər, yaşlılar, məktəblilər və s. üçün ekskursiyalar.Keçirilmə üsuluna görə ekskursiyaların aşağıdakı növləri vardır: Ekskursiya-mühazirə Ekskursiya-gəzinti Ekskursiya-konsert Ekskursiya-tamaşa Ekskursiya-konsultasiya Ekskursiya-dərs Tədris ekskursiyası Sınaq ekskursiyası və s. R. Əliquliyev, S. Şükürlü, S. Kazımova. Elmi fəaliyyətdə istifadə olunan əsas terminlər. Baki, İnformasiya Texnologiyaları, 2009, 201 s.
Jurnalistika

Jurnalistika — hadisələrin, faktların, ideyaların və insanların qarşılıqlı əlaqəsi haqqında "günün xəbəri" olan və cəmiyyəti ən azı müəyyən dərəcədə dəqiqliklə məlumatlandıran reportajların hazırlanması və yayılması. İsim olan bu söz peşəyə (peşəkar və ya həvəskar), məlumat toplamaq üsullarına və ədəbi üslublara aid edilir. Jurnalistika üçün uyğun rol ölkədən ölkəyə, peşə haqqında təsəvvürlərə və nəticədə statusa görə dəyişir. Bəzi ölkələrdə xəbər mediası hökumət tərəfindən idarə olunur və müstəqil deyil. Digərlərində xəbər mediası hökumətdən müstəqildir və özəl sektor kimi fəaliyyət göstərir.
Jurnalistika

Bundan əlavə, ölkələr söz azadlığı, mətbuat azadlığı, eləcə də böhtan ilə əlaqədar qanunları fərqli tətbiq edə bilər. İnternetin və smartfonların yayılması XXI əsrin əvvəllərindən bəri media mənzərəsinə əhəmiyyətli dəyişikliklər gətirmişdir. Bu, çap media kanallarının istehlakında dəyişiklik yaratmışdır, çünki insanlar qəzet, jurnal və ya televiziya xəbər kanallarının ənənəvi formatlarından fərqli olaraq elektron kitablar, smartfonlar və digər şəxsi elektron cihazlar vasitəsilə xəbərləri getdikcə daha çox istehlak etmişdilər. Xəbər təşkilatları rəqəmsal qanadlarından tam şəkildə pul qazanmaqla yanaşı, dərc edərək yayımladıqları kontekstdə improvizasiya etməkdə də çətinlik çəkirlər. Qəzetlər çap gəlirlərinin rəqəmsal gəlirlərin artım sürətindən daha sürətlə azaldığını görmüşdülər.
Jurnalistika

Jurnalist konvensiyaları ölkədən asılı olaraq dəyişir. ABŞ-də jurnalistika media təşkilatları və ya ayrı-ayrı şəxslər tərəfindən hazırlanır. Blogerlər çox vaxt jurnalist kimi qəbul edilir. Federal Ticarət Komissiyası reklam hədiyyəsi olaraq alınan məhsullar haqqında yazan blogerlərdən məhsulları ödənişsiz aldığını açıqlamasını tələb edir. Bu, maraqların toqquşmasını aradan qaldırmaq və istehlakçıları qorumaq məqsədi daşıyır.ABŞ-də bir çox mötəbər xəbər təşkilatları korporativ qurumlardır.
Jurnalistika

Həmçinin, onların redaksiya şurası var, ayrıca redaksiya və reklam departamentləri nümayiş etdirirlər. Bir çox mötəbər xəbər təşkilatları və ya onların işçiləri çox vaxt Amerika Xəbər Redaktorları Cəmiyyəti, Peşəkar Jurnalistlər Cəmiyyəti, Tədqiqatçı Reportyorlar və Redaktorlar və ya Onlayn Xəbərlər Assosiasiyası kimi peşəkar təşkilatların etikasına riayət edir. Bir çox xəbər təşkilatlarının da jurnalistlərin peşəkar nəşrlərini istiqamətləndirən öz etik kodeksləri var. Məsələn, "The New York Times"ın standartlar və etika kodeksi var.Bir çox debatlar jurnalistlərin "obyektiv" və "neytral" olmasının “gərəkli” olub-olmaması ilə bağlıdır. Arqumentlərə jurnalistlərin xəbərləri konkret sosial kontekstdən kənarda və onun bir hissəsi kimi hazırlamaları, onların peşəkar etik kodeksləri rəhbər tutmaları və bütün qanuni baxış bucaqlarını təmsil etmək üçün əllərindən gələni etmələri daxildir.
Jurnalistika

Bundan əlavə, mövzunun mürəkkəb və axıcı hekayəsini kifayət qədər dəqiqliklə göstərmək bacarığı, bəzən subyektlərlə sərf etmək üçün mövcud olan vaxt, hekayəni izah etmək üçün istifadə olunan mühitin imkanları və insanların şəxsiyyətlərinin inkişaf edən təbiəti ilə çətinləşir. Elementləri Müsahibə həm informasiya toplamaq metodudur, həm də jurnalistikanın aparıcı informasiya janrıdır. Müsahibə bir növ söhbətdir, iki və ya daha çox insanın söhbətidir, bu zaman müsahibə götürən şəxs həmsöhbətlərinə sual verir. Bir sıra sosial və humanitar elmlərdə (psixologiya, sosiologiya, kommunikasiya, PR, marketinq və s.), eləcə də insan fəaliyyətinin müxtəlif sahələrində (məsələn, jurnalistikada, kadrların idarə edilməsində) tədqiqat metodu kimi istifadə olunur. Redaktora və ya xəbər masasına məktub çox zaman yaxşı hekayə və məruzələr üçün mövzudur, əsasən də ictimai məsələlər, qərarların planlaşdırılması, mərkəzi hökumətin siyasəti və ətraf məsələləri ilə əlaqə üçün.
Jurnalistika

Lakin materialdan istifadə etmək üçün yazıçıdan icazə almaq əsas şərtdir və mətnin konteksti düzgünlük üçün mütləq yoxlanılmalıdır. İxtisaslaşmış reklamlar İxtisaslaşmış reklamlar əsasən də doğum, ölüm və nikah sektorları çap və yayım mediası üçün insan mərkəzli hekayələrin inkişafına gətirib çıxarır. Həmçinin bax Jurnalistika tarixi Publisistika Əlavə ədəbiyyat Harcup, Tony, Journalism: Principles and Practice, Thousand Oaks, California: SAGE Publications, 2009, ISBN 978-1-84787-250-0, OCLC 280437077 de Beer Arnold S. and John C. Merrill, eds. Global Journalism: Topical Issues and Media Systems (5th ed. 2008) Hanitzsch, Thomas et al.
Jurnalistika

eds. Worlds of Journalism: Journalistic Cultures around the Globe (2019) online review Kaltenbrunner, Andy and Matthias Karmasin and Daniela Kraus, eds. "The Journalism Report V: Innovation and Transition", Facultas, 2017 Marthoz, J.-P. (2016). Giving up on the graft and the grind: Why journalists are failing to cover difficult stories.
Jurnalistika

Index on Censorship, 45(2), 22–27. Quick, Amanda C. ed. World Press Encyclopedia: A Survey of Press Systems Worldwide (2nd ed. 2 vol 2002); 2500 pp; highly detailed coverage of every country large and small. Rodgers, Ronald R.
Jurnalistika

2018. The Struggle for the Soul of Journalism : The Pulpit Versus the Press 1833-1923. Columbia Missouri: University of Missouri Press. Rutherfurd, Livingston., John Peter Zenger; His Press, His Trial, and a Bibliography of Zenger Imprints. Gloucester,Mass: Peter Smith, 1963.
Jurnalistika

Shoemaker, Pamela J. and Akiba A. Cohen, eds. News Around the World: Content, Practitioners, and the Public (2nd ed. 2005) Sloan, W. David; Mullikin Parcell, Lisa, redaktorlar American Journalism: History, Principles, Practices. McFarland. 2002.
Nizami metrostansiyası

Nizami metrostansiyası — Bakı metrosunun yaşıl xəttinin stansiyasıdır. Buradan qatarlar Elmlər Akademiyası stansiyası və 28 May stansiyası istiqamətində hərəkət edir. Stansiyaya daxil olan qatarlarda Üzeyir Hacıbəyovun "Sənsiz" romansı səslənir. Metro stansiyası daxilindəki mozaikaların yaradılması və işlənməsi rəssam Mikayıl Abdullayevə məxsusdur. Dərinlikdə yerləşən "Nizami" stansiyası eskalatorla təchiz olunub.
Nizami metrostansiyası

Stansiya "Azad qadın" heykəlinin yaxınlığındadır. Stansiyanın daxili hissəsinin tərtibatında milli memarlığın ən yaxşı nümunələrindən istifadə olunub. Dahi Azərbaycan şairi Nizami Gəncəvinin şərəfinə adlandırılan bu stansiya SSRİ Xalq Memarı, akademik Mikayıl Hüseynovun layihəsi əsasında tikilib. "Nizami" metro stansiyası dünyanın ən gözəl metrostansiyalarının siyahısına daxil edilib. Həmçinin bax Nizami metrostansiyasının mozaikaları Xarici keçidlər Nizami metrostansiyasının açılışı Dünyanın ən gözəl metro stansiyaları Arxivləşdirilib 2017-02-03 at the Wayback Machine Nizami metrosunun təmiri
Rembrandt

Rembrandt (tam adı: Rembrandt Harmens van Reyn, nid. Rembrandt Harmenszoon van Rijn; 15 iyul 1606[…], Leyden, Hollandiya qraflığı[…] – 4 oktyabr 1669[…], Amsterdam, Hollandiya qraflığı[…]) — Niderland rəssamı və qrafiki, holland rəssamlığının qızıl dövrünün ən parlaq nümayəndəsi. Adı tarixdə 100 ən çox öyrənilmiş şəxsiyyətlər siyahısına daxil edilib. Dəyirmançı ailəsində doğulmuşdur. Bir müddət Leyden Universitetində oxumuş (1620), sonralar Leydendə Yakob van Svanenburxdan (təqr. 1620-23) və Amsterdamda Piter Lastmandan (1623) rəssamlıq dərsləri almışdır. 1625-31-ci illərdə Leydendə işləmiş, 1632-ci ildə Amsterdama köçmüşdür. Burada Rembrandtın Saskiya van Eylenbürx (1634-42), sonra isə Hendrike Stoffels (təqr.
Rembrandt

1649-63) ilə evlənməsi onun sonrakı həyat və yaradıcılığına mühüm təsir göstərmişdir (Saskiyaya dərin məhəbbəti, əsərlərində tez-tez onun obrazını əks etdirməsi, hər iki qadının həyatdan vaxtsız getməsi və s.). 1630–1640-cı illərin əvvəlləri Rembrandt yaradıcılığının uğurlu dövrü və şəxsi həyatının xoşbəxt çağları olmuşdur. Bu illərdə portretlər ustası kimi şöhrət qazanan Rembrandt külli miqdarda sifariş almış, yanına çoxlu şagird gəlmişdir. Həyatının sonlarında yoxsulluqla üzləşən rəssam 1662-ci ildə həyat yoldaşının ölü bədənini məzarından çıxararaq məzar yerini satmışdır. Yaradıcılığı Rembrandt (1606–1669) — Dünya rəngkarlığının zirvələrindəndir. "Həkim Tulpun anatomiya dərsi" (1632) əsərindəki obrazlar Halsın qrup portretlərindən fərqlənərək eyni hüquqa malik deyil. Burada bütün personajlar psixoloji cəhətdən Tulpa tabedir. Rembrandt bir-birinin ardınca iri həcmli dini kompozisiyalar işləyir.
Rembrandt

Məs. "İbrahimin qurban kəsilməsi" (1635). O, tez-tez Saskiyanı və oğlunu təsvir edir. Məs. "Saskiyanın portreti" (1634), "Avtoportret" (1634). Daha məşhur əsərləri "Danaya" (Əsərin üzərində müəllif tərəfindən 1636-cı il göstərilib, lakin belə hesab edilir ki, bu əsər son dövrə aiddir. 1936-cı ildə Ermitajın laboratoriyasında əsəri rentgen şüaları vasitəsilə tədqiq etdikdən sonra qərara gəldilər ki, əsər doğrudan da 30-cu illərdə çəkilib, lakin 10 ildən sonra rəssam özü onun üzərində yenidən işləyib), "Gecə qarovulçusu", "Müqəddəs ailə" (1645), "Xəstələri dirildən İsa" (1649), "Xendrikke pəncərə önündə", "Avtoportret" (1652), "Xendrikke Stoffelsin portreti" (1656–1657), "Yəhudi gəlini" (1666), "Səfil oğulun qayıtması" (1668–1669) və s.-dir. Sonuncu əsər rəssamın yaradıcılığının sonu, "Titusun portreti" (1656) isə gənc yaşında ölmüş oğlunun şəkli olub, dünya incəsənətində ən gözəl gənc oğlan portretidir.
Rembrandt

Dünyaya 650 əsər bağışlayan rəssam həyatdan yoxsulluq içərisində gedir. Rembrandtın yaradıcılığı daha çox psixologizmi ilə fərqlənirdi. O, işıq-kölgə effektlərinə üstünlük verən rəssam idi. O, 60-a yaxın avtoportret, 300 ofort və 1000-dən artıq rəsmlər yaratmışdır. Onun dini və mifoloji mövzudakı əsərlərinə "Müqəddəs ailə", "Danaya"nı göstərmək olar. Həyatının sonlarında rəssamın yaradıcılığında qəm, küdurət, melanxoliya üstünlük təşkil edir. Bu əhvali-ruhiyyə rəssamın "Yan Siks" rəsmində daha çox hiss olunur. Rembrandt yaratdığı portretlərdə ("Doktor Tülpün anatomiya dərsi" (1632), "Saskiyanın portreti" (təqr. 1634), "Saskiya ilə avtoportret" (təqr.
Rembrandt

1635) və s.) obrazların səciyyəvi cizgilərini məharətlə verə bilmişdir. Rembrandtın bu dövrdə çəkdiyi süjetli kompozisiyalarda ("Çarmıxdan endirilmə" (1634), "İbrahimin qurban verməsi" (1635), "Danaya" (1636), "Samsonun gözlərinin çıxardılması" (1636)) bir tərəfdən barokko incəsənətinə xas dekorativ əlamətlər, digər tərəfdən isə obrazların realist şərhi özünü büruzə verir. Rembrandt 1642-ci ildə məşhur "Gecə gözətçisi" əsərini başa çatdırmışdır. Rembrandtın məşhur əsəri "Danaya"nın sirri XX əsrin 60-cı illərində açılıb. Tədqiqatçılar əsəri rentgen şüaları ilə işıqlandırıblar, nəticədə məlum olub ki, Zevslə əlaqəyə girən çariçanın iki siması var. Əsərin ilk versiyasında rəssamın 1642-ci ildə vəfat etmiş həyat yoldaşı Saksiya təsvir olunsa da, final variantda Rembrandt özünün yeni məşuqəsi Herta Dirksi təsvir edib.
Ekonometrika

Ekonometrika (ekonometriya) — iqtisadi proseslərin və göstəricilərin statistik və riyazi üsullarla, son zamanlar isə kompüter elmləri ilə təhlilini və şərh olunmasını təmin edən elm sahəsidir. İndiki dövrdə daha güclü kompüter və proqram təminatlarının varlığıyla ekonometrik analizlərin gücünü artmışdır. Ekonometriya iki – "ekonomiya" (iqtisadiyyat) və "metrika" (ölçmə) sözlərindən yaranıb. Məşhur Norveç alimi, Nobel mükafatı laureatı Raqnar Friş tərəfindən elmə daxil edilmişdir. Ekonometriya elmi XX əsrin əvvəllərində xətti proqramlaşdırma məsələsinin, sahələrarası balans modelinin yaranması və onların real iqtisadi proseslərə tətbiqi ilə yaranmışdır. Ekonometriya termininin əvəzinə bəzən "ekonometrika" termini də işlədilir.Onun predmeti iqtisadi təzahürlərin və proseslərin kəmiyyət tərəfini riyazi və statistik üsullarla öyrənməkdən ibarətdir.
Ekonometrika

Bu, iqtisadiyyat elminin yeni istiqamətidir. Ekonometrika riyazi iqtisadiyyatdan real, iqtisadi proseslərə ehtimal nəzəriyyəsi və statistik üsulların tətbiqi ilə fərqlənir. Etimolojik olaraq "iqtisadi ölçüm" mənasını verir. Riyazi iqtisad, statistika və iqtisadi nəzəriyyənin birləşməsindən meydana gələr. İqtisadi nəzəriyyənin empirik analizlə sınanmasını mümkün edir. Ekonometrik modellər Ekonometrinin ən çox istifadə edilən üsul Reqressiya təhlilləridir.
Ekonometrika

Ekonometrik təhlillər iki ana budaqda araşdırıla bilər. Birincisi zaman sıraları təhlilləri, digəri isə köndələn kəsik təhlilləridir. Zaman sıraları təhlilləri dəyişənlərin bir zaman aralığı üzərindəki dəyərlərini və bu dəyərlərin fərqli dəyişənlər üçün bir-birləriylə müqayisə edilməsinə əsaslanır. Köndələn kəsik təhlilləri isə vahid bir zaman nöqtəsində fərqli dəyişənlərin araşdırılmasına əsaslanır. Məsələn 1990–2000 illəri arasında iqtisadi böyümə və məşğulluq arasındakı əlaqə tək bir ölkə üçün araşdırıldığında zaman sıraları analizi, 1990-cu ili üzərində fərqli ölkələrin məşğulluq və iqtisadi böyümə rəqəmləri araşdırıldığında köndələn kəsik analizi edilmiş olar. Zaman sıraları və köndələn kəsik məlumatları bir yerdə istifadə edildiyində isə panel data analizi deyilən üsul tətbiq olunar.
Ekonometrika

Nümunəyə görə bu analiz 1990-cu ilə 2000-ci illəri arasında 20 fərqli ölkənin məşğulluq və iqtisadi böyümə rəqəmləri analiz edildiyində panel məlumat üsullarından istifadə edilir. Xətti reqressiya modelləri Ekonometrikada bir çox statistik alətlər istifadə edilsədə, ən çox istifadə edilən xətti reqressiya modelidir.Nümunə üçün İqtisadi artım ilə isizlik səviyyəsində arasında əlaqəni göstərən Okun qanununa nəzər salaq. Bu münasibət xətti reqressiya formasında göstərir ki, işsizlik səviyyəsindəki dəyişmə ( {\displaystyle \Delta \ U} ),sabit əmsalın ( β 0 {\displaystyle \beta _{0}} ), ÜDM artımının verilmiş dəyəri vurulsun əmsal β 1 {\displaystyle \beta _{1}} və təsadüfi xəta dəyərlərinin , {\displaystyle \epsilon } funksiyasıdır: β 0 β 1 G {\displaystyle U} işsizlik səviyyəsini {\displaystyle G} isə ÜDM artımını bildirir. Bilinməyən parametrlər β 0 {\displaystyle \beta _{0}} β 1 {\displaystyle \beta _{1}} qiymətləndirilə bilər. Burada β 1 {\displaystyle \beta _{1}} əmsalı −1.77 və β 0 {\displaystyle \beta _{0}} isə 0.83 qiymətləndirmə nəticəsində tapıldığını fərz edək. Bu o deməkdir ki, ÜDM Artımı bir faiz dəyəri qədər artacağı təqdirdə, işsizlik səviyyəsi .94 qədər azalacağı proqnozlaşdırıla bilər (−1.77*1+0.83).
Ekonometrika

Daha sonra model vasitəsi ilə əsas hipotezi, iqtisadi artımda artımın işsizlikdə azalmaya səbəb olmasının əhəmiyyətliliyini yoxlamaq mümkündür. Əgər qiymətləndirilən β 1 {\displaystyle \beta _{1}} 0-dan əhəmiyyəli dərəcədə fərqli deyilsə, test iqtisadi artımda dəyişmənin işsizlikdəki dəyişmə ilə əlaqəli olduğunu sübut tapmaqda uğursuz olacaqdır. Ekonometrik nəzəriyyə statistik nəzəriyyədən istifadə edərək ekonometrik üsullar yaradaraq onları qiymətləndirir. Ekonometriklər meyilli olmayan, tutarlı və səmərəli kimi xüsusiyyətləri olan qiymətləndirəni tapmağa çalışırlar. səmərəlilik, və tutarlılıq. Qiymətləndirənin riyazi gözləməsi əgər həqiqi parametrə bərabər olarsa, o zaman bu qiymətləndirən meylsiz qiymətləndirən olur.
Ekonometrika

Qiymətləndirən o zaman tutatlı sayılır ki, seçmədə müşahidə sayı artdıqca həqiqi paramatrə yığılır, və qiymətləndirən o zaman səmərəli sayılır ki, onun standart xətası verilmiş seçmə müşahidədə digər meyilsiz qiyməltəndirənlərin standart xətalarından daha aşağıdır. Qiymətləndirmə üçün ən çox Ən Kiçik Kvadratlar üsulu (ƏKKÜ) istifadə edilir, çünki Qaus-Markov fərziyyələri verildiyi təqdirdə ƏKKÜ "ən yaxşı xətti meylsiz qiymətləndirəni" təmin edir (burada "ən yaxşı" ən səmərəli olanı, meylsiz qiymətləndirəni bildirir). Bu fərziyyələr pozulduqda vəya ödənmədikdə digər üsullara, maksimum mümkünlük qiymətləndirilməsi, ümumiləşdirilmiş anların üsulu, və ya ümumiləşdirilmiş ən kiçik kvadratlar üsulları istifadə edilir. Prior bilgiləri ehtiva edən qiymətləndirmə üsulları bayes statistikasına əsaslanaraq digər ənənəvi, klassik və ya "tezlikçi" yanaşmaları məktəbinə üstünlük verirlər. Qaus–Markov teoremi Qaus–Markov teoremi göstərir ki, modelin xətti olmasını fərz edərək ƏKKÜ qiymətləndirməsi ən yaxşı (minimum varyans), meylsiz qiymətləndirmədir, xətaların riyazi gözləməsi sıfırdır, xətalar homoskedastikdir, və avtokorrelasiya yoxdur, və mükəmməl multikolliniarlıq problemi yoxdur. Asılı dəyişən asılı olmayan dəyişənlərin xətti funksiyası kimi fərz edilir.
Ekonometrika

Xəttilik deyilərkən, əmsallarda xəttilik nəzərdə tutulut. Əmsallar (parametr) xətti olduqları müddətcə asılı olmayan dəyişənlər arasında əlaqə hətta qeyri xətti də ola bilər. x 2 tənliyi xətti olduğu halda, β 2 Məlumat tranformasiyası adətən tənliyi xətti şəkilə gətirilməsində istifadə edilir (bax , Santos Silva and Tenreyro, 2006). Məsələn, Kobb–Duqlas istehsal funksiyası qeyri xəttidir: L α K β Ancaq funkisyanın hər iki tərəfini təbii loqarifm götürməklə xətti hala transformasiya etmək mümkündür: Bu fərziyyə həmçinin müəyyən spesifikasiya problemlərini də həll edir: fərz edərək ki, uyğun funksiyanal forma seçilmişdir və buraxılan dəyişənlər problemi yoxdur. Xətaların riyazi gözləməsi sıfırdır Xətaların riyazi gözləməsi sıfır olduğu fərz edilir. Yalnış ölçmə nəticəsi səbəbi ilə sabit əmsal meylli ola bilər, ancaq digər əmsallar meyilsiz olaraq qalacaqlardır.Sabit əmsal həmçinin laqorifmik transformasiya səbəbi ilə də meylli ola bilər.
Ekonometrika

Yuxarıda Kobb-Duqlas tənliyinə diqqət edin. Multiplikativ səhv sıfır ortaya sahib olmayacaq, buna görədə bu fərziyyə özünü doğrultmayacaq. Sferik xətalar | σ 2 I n Xətalar sferik olduğu fərz edilir, əks halda ƏKKÜ səmərəsiz nəticə verəcəkdir. Ancaq, ƏKKÜ meyilsiz olaraq qalacaqdır. Sferik xətalar o zaman yaranır ki, həm xətalar yekcins varyansa (homoskedastiklik) sahibdir , həm də bir birləri ilə korrelasiya etmir. "Sferik xətalar" o halda çoxdəyişənli normal paylanmanı təsvri edir ki: əgər Var | σ 2 I n Sferik xətalar fərziyəsi həmçinin xətalar arasında avtokorrelyasiya olduğu təqdirdə pozulur.
Ekonometrika

Zaman sıralarında "inersiya" olduğu təqdirdə avtokorrelyasiya bu sıralar üçün ümumi bir xüsusiyyət olur. Avtokorrelyasiya funksiyonal formanın düzgün spesifikasiya edilməməsindən dolayı ola bilər. Bu halda düzgün spesifikasiya formasının seçilməsi avtokorrelyasiya probleminin həll edilməsi üçün mümkün yollardan biridir. Qeyri-sferik xətaların mövcudluğu zamanı, ümumiləşdirilmiş ən kiçik kvadratlar üsulu Ən yaxşı Xətti Meylsiz Qiymətləndirən (ƏXMQ) kimi ola bilər. Asılı olmayan dəyişənlərin eqzogenliyi | Bu fərziyyə dəyişənlər endogen. olduğu təqdirdə pozulur.
Ekonometrika

Endogenlik asılı və asılı olmayan dəyişənlərin keçmiş və gələcək dəyərləri arasında səbəbiyyət əlaqəsinin, yəni eynizamanlılıq nəticəsi olaraq yaranır. İnstrumental üsul bu problemi aşmaq üçün ən çox istifadə edilən üsullardandır. Seçmə müşahidə məlumat matrisi tam ranq olmalıdır əks halda ƏKKÜ hesablaan bilməz. Matrisdə hər bir parameter üçün ən azı bir müşahidə mövcud olmalıdır və məlumatlar arasında mükəmməl multikollinarlıq olmamalıdır. Multikolliniarlıq ("mükəmməl" olmadığı müddətcə) səmərəli, lakin hələ də meylsiz qiymətləndirmələr verə bilər.
Şahin Musayev

Şahin Musayev — Azərbaycan Respublikasının Müdafiə naziri (yanvar 1992–24 fevral 1992), general Şahin Xeyrəddin oğlu Musayev General-mayor Şahin Musayev müdafiə nazirinin müavini, baş qərərgah rəisi işləmişdir. Baş Qərərgah rəisi Şahin Musayev rusdilli idi. Müdafiə Nazirinin müavini, baş qərargah rəisi Şahin Musayev müəyyən çatışmayan hərəkətlərə yol versə də, çox savadlı taktiki döyüş hazırlığını bacaran hərbçi idi. Erməni ordusuna qarşı hücum planını Şahin Musayevlə bərabər Müdafiə Nazirinin baş qərargah rəisinin birinci müavini polkovnik Şikarov Şikar Şükür oğlu hazırlayırdı. 17 fevral 1992-ci ildə Azərbaycanın Müdafiə Nazirliyinin rəhbərliyində növbəti dəyişiklik olmuşdur. 26 yanvar 1992-ci ildəki Daşaltı faciəsinin günahkarı hesab edilən Tacəddin Mehdiyev müdafiə naziri vəzifəsindən azad edilib. Bu vəzifənin müvəqqəti icrası nazirin 1-ci müavini, Baş Qərargah rəisi Şahin Musayevə tapşırılıb. Azərbaycanın Qarabağdakı itkilərində xüsusi "rolu" olan general Şahin Musayev 1992-ci ilin mayında Şuşanın işğalından sonra ölkədən qaçmışdır. Həmçinin bax Tofiq Kərimov
Çənlibel

Çənlibel (1991-ci ilədək Çardaxlı) – Azərbaycan Respublikasının Şəmkir rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Rusiya imperiyası dövründə kənd Yelizavetpol Quberniyası Yelizavetpol uyezdinə daxil idi. 1908-ci ilin əhali siyahıya alınması nəticələrinə görə kəndin əhalisi 1862 nəfər olmaqla əsasən ermənilərdən ibarət idi. Çardaxlı kəndinə ermənilər 1830-cu illərdə Tiflisin Avlabar adlı ərazisindən köçürülmüşdür.Qarabağ münaqişəsi ilə əlaqədar kəndin bütün erməni əhalisi, təxminən 310 ailə kəndi tərk edərək Ermənistanın Tavuş regionunda yerləşən Yuxarı Körpülü (Zorakan) kəndinə köçmüş, həmin kəndin azərbaycanlı əhalisi isə Çardaxlıya köçmüşdür. Kəndin adı 1991-ci ildə dəyişdirilərək Çənlibel adlandırılmışdır. Qarabağ müharibəsinin başlamasınadək kəndin əhalisini əsasən ermənilər təşkil etmişdir. Hazırda kəndin əhalisi azərbaycanlılardan ibarətdir. İqtisadiyyatı Əsas təsərrüfatı heyvandarlıq və əkinçilikdir.
Çənlibel

Kənddə S.Vəliyev adına 1 saylı tam orta məktəb və R.Pirnəzərov adına 2 saylı tam orta məktəb yerləşir. Tanınmış şəxsləri İvan (Hovannes) Baqramyan (1897-1982) - Sovet İttifaqı marşalı. Amazasp Babacanyan (1906-1977) - Sovet İttifaqı Qəhrəmanı. Rəmal Aslanov (d. 1992) - Azərbaycan Kikboksinq Federasiyasının vitze-prezidenti və kapitanı, eləcə də Azərbaycan Prezidenti mükafatçısıdır.
Bakı əhalisi

Bakı əhalisi — Bakıda yaşayan insanlar. Bakı Azərbaycanda və Cənubi Qafqazda ən çox əhalisi olan şəhərdir. Şəhərin tərkib hissələrinin əhalisi Müasir Bakının, 1 yanvar 2018-ci il tarixinə əsasən 2.262.600 nəfər əhalisi var. Ümumi sayı 964.500 nəfər əhalisi olan 59 qəsəbəsi var. Bakı Şəhər İcra Hakimiyyətinin inzibati şöbəsinin tabeliyində yerləşən ərazidə şəhər 12 ərazisinə bölünür.
Bakı əhalisi

Yalnız 5 rayon şəhər tipli yaşayış məntəqələrindən ibarətdir, 4 qəsəbə Bakı şəhəri və şəhər tipli yaşayış məntəqələrindən ibarətdir, 3 rayon yalnız Bakı şəhəri ərazisindən ibarətdirBu baxımdan Bakının ərazisi ənənəvi olaraq "Kiçik Bakı" və "Böyük Bakı" kimi bölünür. Qeyd etmək lazımdır ki, rəsmi olaraq Bakı şəhərinin inzibati sərhədləri "Qlobal İqtisadi Məskunlaşma" (GHS-SMOD) tərəfindən müəyyən edilmiş ərazidən "şəhər" kimi daha kiçikdir. Bu tərifə əsasən, şəhər əhalinin sıxlığı ən azı 1500 nəfər/km2 -dir.Bu tərifi nəzərə alaraq, Kiçik Bakı əhalisi 1,885,000 (GGMSF) və 1 963 825 (2015-ci il üçün GHS-ə uyğun olaraq) arasında müəyyənləşdirilmişdir bu ərazinin sahəsi 334 km2 təşkil edir. Sıxlığı 5643 km2-dir. Əhalinin ölçüsü və tərkibi XIX əsrdə, Bakı şəhər sərhədlərinin kənarında hərəkət edən və şimal və cənub istiqamətlərində yayılmağa başlayan sənaye artımı ilə inkişaf etməyə başladı.1851-ci ildə şəhər əhalisi 7 431 türkdilli müsəlman var idi, 1863-cü ildə isə 14,500, 1897-ci ildə isə 111 904 nəfər var idi. Birinci Dünya müharibəsindən əvvəl Bakının əhalisi iki dəfə artdı.
Bakı əhalisi

1903-cü ildə Bakıda və onun ətrafında 143 786 nəfər, 1913-cü ildə isə 214 640 nəfər olmuşdur. Şəhərin etnik tərkibi digər bölgələrdən gələn köçkünlər tərəfindən böyük ölçüdə dəyişmişdir. 1843-cü ildə Bakıda yalnız 2.150 nəfər var idi, onun 434 (20%) nəfəri erməni idi, qalan hissəsi türkdilli və İranlı məsihçilərdən ibarət idi. XX əsrin əvvəlində Bakıda 214,700 nəfər yaşayırdı. Onların arasında ruslar, ukraynalılar və belaruslar — 76,3 min (35,5%), azərbaycanlılar (o vaxt terminologiyada "Zaqafqaziya tatarları") 46 min (21, 4%), ermənilər — 42 min (19,4%), farslar — 25 min (11,7%), yəhudilər — 9,7 min (4,5%), gürcülər — 4 min 9%), Almanlar 3,3 min (1,5%), Kazan tatarları — 2,3 min (1,1%). Müsəlmanlar xan qalasını əhatə edən tarixi mərkəzdə və şəhərin qərbində, ruslar sənaye qurşağında, ermənilər isə şəhərin şimalında yaşayırdılar.
Bakı əhalisi

Şəhərin yeni mərkəzinin tikintisində qarışıq əhali yaranır.1913-cü ildə ruslar 76.228 nəfər, ya da 35,5%, Azərbaycan türkləri — 45.962 nəfər, yaxud 21,4%, ermənilər — 41680 nəfər, yaxud 19,4% idi. Bakının əhalisinin savadlılıq səviyyəsi (yalnız əhalinin 5 ildən çoxu nəzərə alınmışdır) 1913-cü ildə 49%, ruslar və ermənilər arasında müvafiq olaraq 62,4% və 63,4%, azərbaycanlılar arasında isə 22,2% təşkil etmişdir.1926-cı ildə əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərdə 453,300 nəfər insan var idi, onlardan 159 491-i rus, 118,737-i azərbaycanlı, 76,656-ı erməni, 19,589-u yəhudi, 9,239-i tatar, 7,882-i ukraynalı, 7404-ü fars, 6,357-i alman, 3,708-i ləzgi, 2,980-i tat, 2,558-i gürcü, 2,104-ü belarus, 1 985-i dağ yəhudisi, 1 931-i polyak, 803-ü osetin, 684-ü yunan, 612-i mordva , 479-u latviyalı, 421-i Orta Asiya yəhudiləri, 243 — Litvalılar, 146 — Estoniyalı və digərləri idi.1989-cu ildə Bakıda 1 milyon 795 min sakin yaşayırdı, onlardan 295.500-ü rus idi. 1988-ci ilə qədər Bakıda ən az 200.000 erməni yaşayırdı, lakin Sumqayıt hadisələrindən sonra bu say kəskin şəkildə azaldı. Azərbaycan Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatına görə, 1999-cu il əhalinin siyahıyaalınmasına əsasən, Bakıda 1 634 193 nəfər (6 yaşdan yuxarı) yaşayır. Onlardan 1 430 320 nəfəri azərbaycanlı, 114 804-ü rus, 25 859 nəfər tatar, 24 391 nəfər ləzgi , 4 863-ü yəhudi, 2 202-ü gürcü, 946-sı türk, 845-i talış, 770 — tat, 706 — kürd, 492 — avar, 378 — erməni, 117 — saxur, 70 — udin, 4 071 — digər millətlərdir.2003-cü ildə şəhər əhalisi 2,03 milyon nəfər, 2005-ci ildə isə 2,07 milyon nəfər olmuşdur. 2009-cu ilin aprel ayında aparılan əhalinin siyahıyaalınmasına əsasən, Bakı əhalisi 2 046,1 min nəfər təşkil edib. Xarici keçidlər
Kamil Musavi

Kamil Musavi (6 iyul 1990, Qazax) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin baş leytenantı. Həyatı və fəaliyyəti Kamil Musavi 6 iyul 1990-cı ildə Qazax şəhərində anadan olmuşdur. 1997-ci ildə Qazax şəhəri internat orta məktəbində ibtidai təhsilini almışdır. 8 avqust 2008-ci il tarixində Heyder Əliyev adına Azərbaycan Ali Hərbi Məktəbinə daxil olmuş, 2012-ci ildə leytenant hərbi rütbəsi alaraq bitirmişdir. 2015-ci ilin oktyabr ayında Naftalan, Talış kəndi istiqamətində gedən döyüşlərdə kəşfiyyat qrupu komandiri vəzifəsində döyüş tapşırığı yerinə yetirərkən mina partlaması nəticəsində xəsarət almışdır. Kamil Musavinin həmin əməliyyatda əsgəri olmuş Elşən Yusifovun bildirdiyinə görə, Kamil Musavi minalardan təmizlənməmiş ərazi ilə hərəkət etməklə texniki normaları pozmuş və nəticədə səhvə yol verərək həm özünün, həm də digər iki yoldaşının ağır yaralanmasına səbəb olmuşdur.2020-ci il Azərbaycan parlament seçkilərində 60 saylı Salyan-Neftçala seçki dairəsindən namizəd olsa da, seçkidə qələbə qazana bilməyib. Seçki təbliğatı zamanı Kamil Musavi bir qrup şəxslə digər namizədə hücum etmiş, nəticədə, Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyi onun barəsində araşdırmaya başlamışdır.Evlidir, iki oğlu var. "Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin 95 illiyi" yubiley medalı, "Hərbi xidmətdə fərqlənməyə görə" III dərəcəli medal, "Vətən Naminə" medalı[mənbə göstərin] və "General Həzi Aslanov"[mənbə göstərin] medallarının laureatıdır.
Buğumayaqlılar

Buğumayaqlılar (lat. Arthropoda) — heyvanlar aləminə aid heyvan tipi. Ümumi xarakteristika Buğumayaqlılar tipinin nümayəndələri istər növlərinin çoxluğuna, istərsə də müxtəlifliyinə görə daha çox diqqəti cəlb edir. Yaşayış mümkün olan elə bir yer yoxdur ki, orada buğumayaqlılara rast gəlinməsin. Tipin 1500000-dən artıq növü məlumdur. Onlar dəniz və okeanlarda, şirin su hövzələrində, quru mühitin müxtəlif sahələrində geniş yayılıblar. Bir çox növləri parazit həyata uyğunlaşmışdır. Parazitliklə əlaqədar olaraq, bəzi növlər öz formalarını elə dəyişmişdir ki, onları buğumayaqlılara oxşatmaq elə də asan olmur. Müxtəlifliyi I yarımtip Qəlsəmətənəffüslülər-Brabnchiata I sinif. Xərçənkimilər-Crustacea 1 yarımsinif. Qəlsəməayaqlılar-Branchiopoda 1 dəstə.
Buğumayaqlılar

Qəlsəməayaqlılar-Anostaca 2 dəstə. Yarpaqayaqlılar-Phllopoda2 yarımsinif. Çənəayaqlılar-Maxillopoda 1 dəstə. Kürəkayaqlılar-Copepoda 2 dəstə. Karpyeyənlər-Branchiura 3 dəstə. Bığayaqlılar-Ciripediya3 yarımsinif. Ali xərçəngkimilər-Malacostraca 1 dəstə. Nazikzirehlilər-Leptostraca 2 dəstə. Mizidlər-Mysidacea 3 dəstə. Bərabərayaqlılar-Isopoda 4 dəstə. Yanüzənlər-Amphipoda 5 dəstə.
Buğumayaqlılar

Onayaqlı xərçənglər-Decapoda4 yarımsinif. Çanaqlı xərçənglər-Ostracoda II yarımtip. Xeliserlilər-Chelicerata I sinif. Merostomlular-Merostomata 1 dəstə. Nizəquyruqlular-Xiphosura 2 dəstə. Xərçəngəqrəblər-Eurypteridae II sinif. Hörümçəkkimilər-Arachnoidea 1 dəstə. Əqrəblər-Scorpiones 2 dəstə. Qamçıayaqlılar-Uropgi 3 dəstə. Yalançıəqrəblər-Pseudoscorpiones 4 dəstə. Büvələe(bövlər)-Solifugae 5 dəstə.
Buğumayaqlılar

Otbiçənlər-Opiliones 6 dəstə. Hörümçəklər-Aranea 7 dəstə. Akariform gənələr-Acariformes 8 dəstə. Parazitiform gənələr-Parasitiformes III yarımtip. Trilobitlər-Trilobita IV yarımtip. Traxeyatənəffüslülər-Tracheata I sinif. Çoxayaqlılar-Myriapoda 1 yarımsinif. İkicütayaqlılar-Diplopoda 2 yarımsinif. Doydaqayaqlılar-Chillopoda II sinif. Həşərat-İnsecta I yarımsinif. İlk qanadsızlar-Apterygota 1 dəstə.
Buğumayaqlılar

Bığcıqsızlar-Protura 2 dəstə. Ayaqquyruqlular-Podura və ya Collembola 3 dəstə. İkiquyruqlular-Diplura 4 dəstə. Qılquyruqlular-ThysanuraII yarım sinif. Qanadlılar-Pterygota 1 dəstə. Gündəcələr-Ephemeroptera 2 dəstə. İynəcələr-Odonata 3 dəstə. Tarakankimilər-Blattoptera 4 dəstə. Dəvədəliyikimilər-Mantoptera 5 dəstə. Termitlər-Isoptera 6 dəstə. Baharçılar-Plectera 7 dəstə.
Buğumayaqlılar

Embilər-Embioptera 8 dəstə. Qrillobittidlər-Grilloblattidae 9 dəstə. Göstərmələr-Phasmida 10 dəstə. Düzqanadlılar-Orhoptera 11 dəstə. Hemimeridlər-Hemimerida 12 dəstə. Dəriqanadlılar və ya qlağagirənlər- Dermaptera 13 dəstə. Zorapterlər-Zoraptera 14 dəstə. Otyeyənlər-Psocoptera və ya Copeognatha 15 dəstə. Lələkyeyənlər- Mallophaga 16 dəstə. Bitlər-Anoplura və ya Siphunculata 17 dəstə. Bərabərqanadlılar-Homoptera 18 dəstə.
Buğumayaqlılar

Yarımsərtqanadlılar və ya taxtabitlər- Hemiptera və ya Heteroptera 19 dəstə. Saçaqqanadlılar və ya tripslər-Tysanoptera 20 dəstə. Sərtqanadlılar və ya böcəklər-Coleoptera 21 dəstə. Yelpikqanadlılar-Strepsiptera 22 dəstə. Torqanadlılar-Neuroptera 23 dəstə. Dəvəciklər-Raphidioptera 24 dəstə. İriqanadlılar-Megaloptera 25 dəstə. Əqrəbşəkilli milçəklər-Mecoptera 26 dəstə. Bulaqçılar-Trichoptera 27 dəstə. Pulcuqluqanadlılar və ya kəpənəklər-Lepidoptera 28 dəstə. Pərdəqanadlılar-Hymenoptera 29 dəstə.
Buğumayaqlılar

Birələr-Aphaniptera və ya Siphonaptera 30 dəstə. İkiqanadlılar və ya milçəklər-Diptera Xarici quruluşu Buğumayaqlıların bədəninin üzəri xitinləşmiş kutikula ilə örtülüdür. Kutikula dəri epitelisi və ya hipodermadan əmələ gəlir. Tipin ayrı-ayrı nümayəndələrində kutikula qalın və ya nazik örtük şəklində olur. Kutikula qatının tərkibində xitindən başqa, digər üzvi və qeyri-üzvi maddələr də vardır. Ali xərçənglərin və bir çox hörümçəkkimilərin kutikulasında müəyyən miqdarda kalsium-karbonat vardır. Xitinli kutikula elastikdir. Buğumayaqlılarda böyümə qabıqdəyişməklə tamamlanır. Bu zaman bədən örtüyü soyulur, hipoderma daha yumşaq və zərif kutikula əmələ gətirir. Sonra köhnə örtük atılır və yeni kutikula qatı bərkiyəndən sonra heyvanın böyüməsi növbəti qabıqdəyişməyə kimi dayanır. Buğumayaqlılar, adətən inkişaf zamanı daha çox qabıq dəyişirlər, yetkin heyvanlar isə çox nadir hallarda qabıq dəyişir, ya da tamamilə dəyişmirlər.
Buğumayaqlılar

Buğumayaqlıların bədəni buğumludur. Buğumlar heteronomdur. Daha sadə quruluşlu formalarda homonom buğumluluq da müşahidə olunur. Bədəndə olan bir qrup buğumlar birləşərək ayrı-ayrı hissələri əmələ gətirmişdir. Buğumayaqlılarda bir-birindən fərqlənən üç hissə nəzərə çarpır: baş, döş və qarıncıq Başda buğumların sayı sabitdir. Döş və qarıncıqda olan buğumlarının sayı ayrı-ayrı nümayəndələrində müxtəlifdir. Buğumayaqlıların bədən səthini xitinləşmiş kutikula örtür. O, bəzi heyvanlarda, məsələn, çay xərçənglərində və yengəclərdə qalın olub, zireh əmələ gətirir, ağcaqanadlarda, milçəklərdə və başqa cücülərdə isə nazikdir. Dəri-əzələ kisəsi Buğumayaqlılarda dəri-əzələ kisəsi inkişaf etməmişdir. Bununla əlaqədar olaraq, onlarda eninəzolaqlı əzələlər yaxşı inkişaf etmişdir. Bu əzələlər mürəkkəb quruluşlu olub, hərəkət zamanı daha tez yığılmaq qabiliyyətinə malikdirlər.
Buğumayaqlılar

Buğumayaqlılar bədən boşluğuna malikdirlər. Bədən boşluğu qarışıq bədən boşluğu (miksosel) adlanır. Həzm sistemi Həzm sistemi üç hissədən-ön, orta və arxa bağırsaqdan ibarətdir. Buğumayaqlılar olduqca müxtəlif qida ilə qidalanmağa uyğunlaşmışlar. Bununla əlaqədar olaraq, onlarda həzm sistemində müəyyən dərəcədə dəyişikliklər baş vermişdir. Bağırsaqda həzmə xidmət edən vəzilər də vardır. Tənəffüs və ifrazat sistemi Tənəffüs orqanları müxtəlifdir. Suda yaşayan nümayəndələri qəlsəmələrlə, quruda yaşayan nümayəndələri isə ağciyər va traxeyalar vasitəsilə tənəffüs edir. İfrazat funksiyasını Malpigi boruları və bəzi vəzilər (koksal, yaşıl vəzilər) yerinə yetirir. Qan damar sistemi Qan-damar sistemi açıqdır. Qan boşluq mayesi ilə qarışdığına görə, buğumayaqlıların qarışıq bədən boşluğunda hemolimfa dövr edir.
Buğumayaqlılar

Bel qan damarının nəbzli hissəsi ürək adlanır. Ürək boruşəkillidir və yanlarda yerləşən ostiy adlanan dəliklərə malikdir. Qan ürəyə bu dəliklərdən daxil olur. Ürəkdən çıxan qan, damarlarla axaraq bədən boşluğuna tökülür. Sinir sistemi Sinir sistemi baş beyin adlanan cüt udlaqüstü sinir düyünündən, udlaqətrafı sinir həlqəsindən və qarın sinir zəncirindən ibarətdir. Buğumayaqlıların bir qrupunda baş-beyin nahiyə daha yüksək quruluşlu olmaqla, bir çox mürəkkəb davranışların yerinə yetirilməsində mühüm rol oynayır. Buğumayaqlıların hiss orqanları da yüksək quruluşludur. Müxtəlif formalarında mürəkkəb fasetli göz, toxunma və kimyəvi hiss orqanları, eşitmə orqanları və s. inkişaf etmişdir. Müxtəlif cinsli heyvanlardır, əksəriyyəti cinsi yolla çoxalır. İnkişafları ya mürəkkəb çevrilmə ilə (metamorfozla), ya da düzünədir. Buğumayaqlılar tipi 6 yarımtipə ayrılır: Xeliserlilər (Chelicerata) Xərçəngkimilər (Crustacea) Altıayaqlılar (Hexapoda) Çoxayaqlılar (Myriapoda) †Trilobitkimilər (Trilobitomorpha) †Marellokimilər (Marrellomorpha) Həmçinin bax Burunlu (şişovurd) eliya Ayağı açıqrəngli birəcik Xarici keçidlər Avropa faunası Arxivləşdirilib 2014-05-24 at the Wayback Machine Buğumayaqlılar Arxivləşdirilib 2017-04-16 at the Wayback Machine
Yay vaxtı

Yay vaxtı və ya qış vaxtı. Hər il oktyabrın son bazar günü dünyanın bir sıra ölkələrində saatları qış vaxtına keçirirlər. Qış vaxtına keçid müsbət iqtisadi effekt verir. Belə ki, bu qanunun tətbiq olunduğu 110 ölkənin hər birində, o cümlədən Azərbaycanda elektrik enerjisinin illik istifadəsinə 2 faizədək qənaət olunur. Bu qənaət eyni zamanda ekologiyaya da müsbət təsir göstərir.
Yay vaxtı

Çünki elektrik enerjisinin istifadəsini azaltdıqca, ölkələr, atmosferə atılan tullantıların miqdarını da azaltmış olur. Dünyanın bir sıra ölkələrində hər il martın son bazar günü 23 saat, oktyabrın son bazar günü isə 25 saat çəkir. Avropa Birliyi ölkələri və ABŞ-nin əksər ştatları hər il bu üsuldan faydalanır. Saatlar ilk dəfə 1908-ci ildə Böyük Britaniyada çəkilib. Rusiya isə ilk dəfə 1917-ci ildə yay vaxtına keçib.
Yay vaxtı

1981-ci ildən isə saatların əqrəbi hər il dünyanın 110 ölkəsində geri çəkilir. Azərbaycanda Yay vaxtına keçid 1997-ci ildən 2016-cı ilədək Nazirlər Kabinetinin 17 mart 1997-ci il tarixli, 21 saylı qərarına görə həyata keçirilib. Həmin Qərara görə: 1997-ci ildən başlayaraq hər il mart ayının son bazar günü saat 4.00-da əqrəblərin bir saat qabağa çəkilməsi ilə Azərbaycan Respublikası ərazisində yay vaxtına keçilir. Hər il oktyabr ayının son bazar günü saat 5.00-da əqrəblərin bir saat geri çəkilməsi ilə yay vaxtı ləğv edilir.Azərbaycan Nazirlər Kabinetinin 17.03.2016-cı il tarixli 131 saylı Qərarına əsasən, 2016-cı ilin 27 mart tarixində (bazar günü) ölkə ərazisində yay vaxtına keçid GMT+4 (Qrinviç vaxtı+4 saat) vaxtını əsas götürməklə ləğv olunur. Bunula da Nazirlər Kabinetinin 17.03.1997-ci il tarixli 21 saylı Qərarı qüvvədən düşmüş hesab edilir.
Yay vaxtı

Qazaxıstan, Türkiyə, Cənubi Koreya, İran, Gürcüstan, Virciniya adaları, Braziliya, Yaponiya, Sinqapur, Rusiya, Belarus, Ukrayna və s. ölkələr də saatlarının əqrəbini geri çəkməkdən imtina edib. Bir sıra ölkələrdə yay və qış vaxtlarına keçidin ləğvi barədə təkliflər səslənir. Məsələn, 2008-ci ilin mayında Rusiya Dövlət Dumasına vaxt dəyişikliyindən imtina ilə bağlı qanun layihəsi təqdim olunub. Belə bir qanun layihəsinin yaranmasına, yay və qış vaxtlarına keçidin vətəndaşların səhhətinə mənfi təsiri barədə məlumatlar səbəb olub. Hesablamalara görə, saatların əqrəblərinin bir saat irəli çəkilməsindən sonra keçən ilk iki həftə ərzində təcili tibbi yardım xidmətinə müraciət edənlərin sayı 12%, bədbəxt hadisələr 29%, miokard infarktından ölüm halları 75%, intiharlar isə 66% artır.
Yay vaxtı

Əlavə arqument kimi 1980–1999-cu illər ərzində Rusiyada ölüm hallarının sayı barədə statistika da göstərilir. Bildirilir ki, bu statistikada yay və qış vaxtlarına keçid dövrünün payı 8–10% təşkil edir. İddia edilir ki, saat dəyişikliyi nəticəsində hər il Rusiyada 60–70 min insan ölür.Həkimlər isə saatların ildə iki dəfə çəkilməsinin insan orqanizminə neqativ təsir göstərdiyini deyir. Lakin bu təsir bir o qədər də böyük deyil. İstirahət günündən başlayaraq insanlar öz gündəlik rejiminlərini korrektə etsə və saatların çəkildiyi gecə əvvəlki günlərə nisbətən yarım saat tez yatsa, bu təsiri minimuma endirə bilər.
Nəriman İmranov

İmranov Nəriman Şamo oğlu (d. 2 yanvar 1944, Şişqaya, Basarkeçər rayonu, Ermənistan SSR, SSRİ) — Azərbaycan Respublikasının Milli Təhlükəsizlik Naziri (1993-1994). Nəriman İmranov 1944-cü ilin yanvar ayının 2-də Basarkeçər rayonunun (indiki Vardenis rayonu) Şişqaya kəndində anadan olmuşdur (Atası Cil kəndindəndir (Ağacanlı)). 1993-cü ilin iyulundan 1994-cü ilin oktyabrına qədər milli təhlükəsizlik naziri vəzifəsində çalışıb. 1994-cü il dekabrın 21-də bir qrup şəxsin Nazirliyin təcridxanasından qaçırılmasını təşkilinə görə,vətənə xəyanət ittihamı ilə ömürlük məhrum edilib. 2002-ci ildə əfv fərmanı ilə azadlığa buraxılıb. Həmçinin bax Xarici keçidlər İmranov-Abbasov-Hüseynov triosu Azərbaycana qarşı təhlükəli oyunda - GÜNÜN MANŞETİ Nəriman İmranov, Siyavuş Mustafayev və ya bir əfvin TARİXÇƏSİ MTN-in keçmiş rəhbəri Rusiya generalı ilə birgə hərəkat yaradır “Nəriman İmranov nə Əli Kərimli, nə də Cəmil Həsənlidir...” - FOTO