LocalDoc/ldquad_v2_retrieval-reranked huggingface dataset:
Vulkanologiya

Başqa sözlə desək, müəyyən vaxtdan sonra eroziya və denudasiya nəticəsində vulkanik dağ aşınır və vulkan boğazında soyumuş lava qayalı təpə əmələ gətirir ki, buna da nekk deyilir. Məsələn, Qazax rayonundakı Göyəzən dağı. Vulkan püskürən zaman odlu maqmanın temperaturu 850º – 1250 °C arasında olur. Geomorofloji termin Vulkan növləri Fəaliyyətdə olan vulkanlar Püskürməsi haqqında əldə tarixi yazılı məlumat olan vulkanlara fəaliyyətdə olan vulkanlar deyilir. Yer üzərində 817 fəal vulkan qeydə alınmışdır ki, onlardan 620-si yaxın zamanlarda püskürmüşdür. Fəaliyyətdə olan vulkanların təqribən 75 %-i Sakit okeanın odlu qurşağı və Böyük Zond adalar qövsündə yerləşir. Zəlzələlər kimi vulkanlar da cavan, seysmik ərazilərdə, tavaların sərhədində daha çox müşahidə edilir.
Vulkanologiya

İtaliyada –Vezuvi (1281 m), Etna (3323 m), Stramaboli, İslandiyada – Hekla (4191 m), Rusiyadakı Kamçatka yarımadasında – Klyuçovskaya Sopka (4688 m), Avaçinskaya Sopka, Yaponiyada – Fudziyama (3776 m), Zond adalarında – Kerinçi (3800 m), Slamet (3430 m), Aquna, Amerikada yerləşən Havay adlarında – Mauna Loa, Mauna Kea, Kilauea, Cənubi Amerikada – Kotopaxi (5897 m), San-Pedro (5974 m), Ruis (5400 m), Şimali Amerikada Meksikada – Orisaba (5747), Taxumulko (4220 m), Şasta (4317 m), Reynir (4392 m), İndoneziyada – Krakatau (813 m), Yeni Zelandiyada – Ruapexu (2797 m), Şərqi Afrikada – Klimancaro (5895 m), Qərbi Afrikada – Kamerun (4070 m), Antraktidada – Erebus (3794 m) və s. fəaliyyətdə olan ən məşhur vulkanlardır. Bizim eranın 79-cu ilində Vezuvinin püskürməsi nəticəsində Neapolun cənubundakı Pompey şəhəri bütünlüklə vulkan külünün altında qalmışdır. Etna vulkanı hər 10 ildən bir güclü püskürür. Sönmüş vulkanlar Püskürməsi haqqında əldə heç bir tarixi yazılı məlumat olmayan vulkanlara sönmüş vulkanlar deyilir. Yer kürəsinin sönmüş vulkanları daha çoxdur. Onlar haqqında heç bir məlumat olmasa da, vulkan külləri, kraterlər, vulkan konusları nə vaxtsa burada çox güclü vulkanizm prosesinin olmasını sübut edir. Alp dağlarında, Türkiyədə – Böyük Ağrı, Kiçik Ağrı, Böyük Qafqaz dağlarında – Elbrus (5642 m), Kazbek (5033 m), Azərbaycanda Kiçik Qafqaz dağlarında – Böyük İşıqlı, Qızılboğaz (3550 m), Axar-Baxar, Gəlinqaya,Yaponiyada — Fudzi (3777m),Cənubi Amerikada – Çimboraso (6310 m), Lyulyaylyako (6723 m), İranda – Savalan (4821 m), Səhənd (3722 m), Dəmavənd (5604 m) və s. ən məşhur sönmüş vulkanlardır.
Vulkanologiya

Qədim vulkan püskürmələrinin izləri Qarabağ vulkanik yaylasında da öz izlərini saxlamışdır. Bəzən sönmüş hesab edilən vulkanlar yenidən fəaliyyətə başlayır. Belə vulkanlarıyatmış vulkan adlandırırlar. Məsələn, 1960-cı ildə Çilidə zəlzələ zamanı sönmüş vulkan hesab edilən 9 vulkan püskürdü. Həmçinin bax Vulkan sütunu Vulkan uçqunu Vulkan yaylası Vulkan zəlzələsi
Azərbaycan legionu

Azərbaycan legionu (alm. Aserbaidschanische Legion) — Verxmatın xarici hərbi bölüklərindən biri. İkinci dünya müharibəsinin başlanması ilə formalaşan Azərbaycan legionları çətin şəraitdə olmalarına baxmayaraq, Azərbaycanın milli müstəqilliyinin qazanılmasına, Almaniya hökuməti tərəfindən tanınmasına çalışmışdır. İkinci dünya müharibəsi illərində Almaniyada fəaliyyət göstərən Azərbaycanın ayrı-ayrı siyasi xadimlərinin və nüfuzlu hərbçi-legionerlərinin köməyi ilə minlərlə yurddaşının həyatı xilas edilmişdir. Azərbaycan legionerlərinin 1943-cü ildə Berlində Milli Azərbaycan Qurultayının keçirilməsi mühüm tarixi-hadisə olmuşdur. Belə ki, həmin qurultayda Azərbaycanın müstəqil dövlət olması fıkri xüsusi vurğulanmışdır. 1945-ci ilin martında Azərbaycan legionerlərinin böyük fəaliyyəti nəticəsində Almaniya Azərbaycanın müstəqilliyini tanımışdır. İkinci dünya müharibəsinin ilk illərindən hərbi əsirlər və mülki əhali də daxil olmaqla könüllü dəstələr yaradılmağa başladı. Müharibənin ilk aylarında həmin könüllülərdən, əsasən, arxa cəbhədə sürücü, atsaxlayan, mətbəx işçisi və müxtəlif sahələrdə istifadə edirdilər.
Azərbaycan legionu

Döyüş bölgələrində isə onlar patronlar daşıyır, rabitə və minatəmizləmə işlərində çalışırdılar. İlkin fəaliyyət dövründə alman hərbi hissələrindəki belə könüllüləri "xivi" (Almancanın qısaldılmış forması "Nilvswillige" — könüllü köməkçilər, daha dəqiqi – "köməyə hazır olanlar") adlandırırdılar və müharibənin sonunadək onları belə də çağırdılar. 1942-ci ilin sonlarına qədər belə xivilər Şərq cəbhəsindəki alman hissələrində əhəmiyyətli dərəcədə hiss olunurdular. Qeyd olunmalıdır ki, Xivilərin hüququ artdıqca onlar legionerlər — könüllülər, könüllü vuruşanlar olaraq qəbul edilməyə başladı. Türk-tatar əsirlərindən milli legionlar yaratmaq fikrini iki türk generalının xüsusi rolu olmuşdu və 1941-ci ilin oktyabrında bu planın müsbət həyata keçirilməsində cəhdlər göstərmişdilər. Həmin generallardan biri tanınmış hərbçi Nuru Paşa, digəri isə general Hüsnü Əmir Ərkilət idi. Almanlar hərbi əsirlərlə iş aparmaq məqsədilə ayrı-ayrı xalqların mühacirətdəki liderləri ilə də əlaqələr qururdular. Bundan ötrü Şərq Nazirliyi tərkibində müvafiq komissiyalar yaradılırdı. Komissiyaların məqsədi əsirlərin siyahılarını tutmaq, onları gələcək günlər üçün işlərə hazırlamaq idi. Bununla əlaqədar, almanlar hələ ötən illərdən Almaniyada fəaliyyət göstərmiş mühacir liderlərə xüsusi önəm verirdilər.
Azərbaycan legionu

Həmin ilin aprelin sonu və mayın əvvəllərində Berlinin məşhur "Adlon" mehmanxanasında bir toplantı keçirildi. Toplantıda aşağıdakı şəxslər iştirak edirdi: "Azərbaycanlı — Məhəmməd Əmin Rəsulzadə, Xəlil Xasməmmədov və fuad Əmircan; şimali qafqasiyalı — Səid Şamil, Heydər Bammat və Əli xan Qantəmir; gürcülərdən — Spiridion və Leo Kereselidze, Daşa Vaçanadze, Zurab Avaiaşvili v b.". Bu toplantının mühacirlərlə işbirliyi qurması baxımından böyük əhəmiyyəti vardı. Şərq Nazirliyində professor fon Mendenin başçılıq etdiyi SSRİ millətləri üzrə Baş İdarə fəaliyyət göstərirdi. Bu idarənin nəzdində isə Qafqaz işləri üzrə idarə yaradılmışdı. Burada Qafqazdan olan ayrı-ayrı xalqları əhatə edən — azərbaycanlı, gürcü, erməni, Şimali Qafqaz və Kalmık şöbələri vardı. Bu şöbələrin başlıca məqsədi müxtəlif sahələr üzrə gələcəkdə istifadə məqsədilə kadrlar hazırlamaqdan ibarət idi. Bundan ötrü Polşanın Keits şəhərində yığma düşərgə, Almaniyanın Vüsturau, Tsitenxorst və Vutzets yaşayış məntəqələrində qapalı tədris düşərgələri təşkil edilmişdi. Noyruppin şəhəri yaxınlığındakı "Vüsturau" düşərgəsində daha çox azərbaycanlılar yerləşdirilmişdi.Almaniyada Məhəmməd Əmin Rəsulzadənin başçılığı ilə Milli Azərbaycan Komitəsi də yaradılmışdı. Rəsulzadə bu münasibətlə yazırdı: Döyüşlərdə iştirakı Azərbaycan legionerlərinə əvvəlcə qrup halında başçılıq edirdilər: Abbas bəy Atamalıbəyov, Əbdürrəhman bəy Fətəlibəyli-Düdənginski və Fuad Əmircan.
Azərbaycan legionu

"İrtibat Heyəti"-nin — Ferbindunqştabın hərbi, mülki və diplomatik şöbələri fəaliyyət göstərirdi. Hərbi şöbəyə Ə. Düdənginski, mülki işə F. Əmircan, diplomatik sahəyə isə A. Atamalıbəyov rəhbərlik edirdi. Birinci iki şöbənin müxtəlif bölmələri vardı. Hərbi şöbədə hərbi əsirlərlə bağlı məsələlərə Rəhim Babayev, legion məsələlərinə polkovnik (albay) İsrafil İsrafilov, xüsusi hissələrə (SS-in milli birləşmələri) İslam Əliyev baxırdı. Mülki şöbədə azərbaycanlı fəhlələr məsələsi bölməsinə Səbzəli Məmmədov, azərbaycanlı mütəxəssislər bölməsinə Cümşüd Məmmədov, radioveriliş bölməsinə Ənvər Qazıyev rəhbərlik edirdi. Diplomatik şöbə isə Xarici İşlər Nazirliyi ilə müxtəlif tədbirlərin keçirilməsi və azərbaycanlıların işlədiyi müxtəlif alman müəssisələrindəki problemləri həll etmək istiqamətində fəaliyyət göstərirdi.Düdənginskinin fəallığı ilə "Azərbaycan Milli Birlik Məclisi" də formalaşırdı. Azərbaycan Milli Birlik Məclisinin tərkibinə aşağıdakılar daxil idi: Ə. Düdənginski, Abbasqulu Abbasov, Vəli Ələkbərov, İslam Əliyev, Abbas bəy Atamalıbəyov, Rəhim Babayev, Ceyhun Hacıbəyli, Balakişiyev, Hacı Hacınski, Cahangirbəy Balakişiyev, Hacı Hacınski, Cahangirbəy Kazımbəyov, Cəlil İsgəndərli, İsrafil İsrafilov, Ənvər Qazıyev, Məcid Qarsalanlı, Nuşibəy Zülqədərov, Cabbar Məmmədov, Cümşüd Məmmədov, Murbaxan Məmmədov, Səbzəli Məmmədov, Fərman Məmmədov, Orucov, Süleymanov, Zahid Xoyski, Fuadbəy Əmircan və s.Azərbaycan legionunun əsas bazaları Polşa və Almaniya ərazilərində yerləşirdi. Sonralar isə legionu Polşanın Rodom məntəqəsindən Fransanın cənubunda yerləşən Rodess şəhərinə köçürdülər. 1944-cü ildə Azərbaycan legionerlərindən Ə. Düdənginskinin, İ. İsrafilovun, R. Babayevin, T. Məmməd və Ə. Qazıyevin fəallığı ilə "İrtibat Qərargahı"-nın (Ferbindunqştabın) Paris filialı yaradıldı.
Azərbaycan legionu

Paris filialına Nuşibəy Zülqədərov, Rza Tağıyev və Əlibəy Hacınski daxil oldular. 1944-cü ildə Parisin almanlardan azad edilməsindən sonra Paris filialı da buraxıldı. Azərbaycan legionunun bir hissəsi məhv edildi, bir hissəsi isə ingilis-amerikan qoşunlarına təslim oldu.Azərbaycan legionerlərinin başlıca qərargahı Polşa ərazisində yerləşirdi. Legionerlərin ümumi sayının 36 mindən 65–70 minədək olduğu göstərilməkdədir. Legionerlərin sol qollarında üç rəngli Azərbaycan bayrağı və ay-ulduz həkk olunmuş fərqlənmə nişanı vardı. Bəzi hissələrdə isə papaqlarına əyri xəncər vururdular. Bundan əlavə, almanlar ayrıca qafqazlılar üçün igidliyə görə I, II, III dərəcəli gümüş ulduzlar təsis etmişdilər. Eyni zamanda, aldığı yaranın dərəcəsinə görə də onlara gümüş və bürünc medallar verilirdi. Bundan əlavə, Ə. Fətəlibəylinin başçılıq etdiyi Azərbaycan Milli Birlik Məclisi tərəfindən 1944-cü ildə iki orden ilə də təsis olunmuşdu: "Azərbaycan İstiqlaliyyəti" və "Boz Qurd".
Azərbaycan legionu

Hərbi döyüşlərdə xüsusi fərqlənənlər bu ordenlərlə mükafatlandırılırdı. Bəzi alman zabitləri də bu ordenlərlə təltif edilmişdi.Azərbaycanlı legionerlər alman dilini bilmədiyindən ayrıca tərcüməçilər qrupu da fəaliyyət göstərirdi. Hələ 1942-ci ilin sentyabrın 7-də hərəsi 10 nəfərdən ibarət olan azərbaycanlı, gürcü, türkistan dilli tərcüməçilər qrupu yaradılmışdı və onlara əlavə alman dili dərsləri keçirilirdi. Legionerlər arasında dini-maarifçilik işini aparmaq məqsədilə Təbliğat Baş İdarəsi Drezden şəhərində "Molla kursları" təşkil etmişdi. Bu kurslarda SSRİ-dən olan bütün müsəlman xalqlarının nümayəndələri təmsil olunurdu. 1942-ci ilin 27 avqustunda legionlarda dini məsələləri tənzim edən xüsusi diviziya yaradılmışdı. Dini məsələlərə aid bütün işləri obermolla Cumabəyov tənzimləyirdi. O, həm də diviziya mollası səlahiyyətinə malik idi. Digər obermolla Paşayev isə Azərbaycan legionlarına məsul idi. Bundan əlavə, onlara tabe olan hər bir taburda da obermollalar vardı. Azərbaycanlıların (eləcə də bütün müsəlmanların) ibadət vaxtlarında onlar hərbi təlimlərdən azad olunurdu.Eyni zamanda, azərbaycanlılara 1942-ci ilin dekabr ayında Qurban bayramının, 1943-cü ilin yanvarında məhərrəmliyin və 1943-cü ilin martında isə Novruz bayramının keçirilməsinə icazə verilmişdi.
Azərbaycan legionu

Bundan əlavə, ölülərin kəfənə bükülməsi, qibləgah istiqamətində dəfn edilməsi, qəbirüstü daşının düzəldilməsi müsəlmanların ixtiyarına verilmişdi.1942-ci ilin payızından Polşa və Ukraynada formalaşmış legionerlərin döyüş taburlarından da Qafqaz və Stalinqrad ətrafındakı döyüşlərdə istifadə etdilər. Azərbaycanlılardan ibarət olan 804-cü tabur almanların 49-cu dağ korpusunun 4-cü dağ atıcı diviziyasına göndərildi. Həmin diviziya Qafqazda Suxumi istiqamətindəki yüksək dağ rayonlarında hərəkət edirdi.Nalçik və Mozdok istiqamətlərində olan döyüşlərdə əsasən 111-ci Azərbaycan taburu vuruşurdu. General-leytenant Qrayfenberqin məlumatında digər taburlarla yanaşı azərbaycanlılardan təşkil edilmiş 804-cü və 805-ci taburların da meşəlik rayonlarda ayrı-ayrı dəstələrə qarşı uğurlu döyüşləri qeyd olunurdu. Məhz belə uğurlu döyüşlərdən sonra ayrı-ayrı taburlara "alman forması daşımaq şərəfi" nail olurdu. İlk döyüşlərdə azərbaycanlılardan təşkil edilmiş 804, 805, 806, 807 saylı taburlar xüsusi olaraq fərqlənmişdilər. Artıq 1943-cü ilə qədər Şərq legionları qərargahının rəhbərliyi ilə Polşa ərazisındə 8 azərbaycanlı taburu yaradılmış və onlar Hərbi komandanlığa təhvil verilmişdi. Qısa zaman müddətində isə burada bütövlükdə 53-ə qədər hərbi hissə yaradılmışdı. Bununla belə qərargahda yalnız döyüşən taburlar yaradılmırdı, eyni zamanda, ordu qərargahının tələblərinə uyğun olaraq ayrı-ayrı türk işçi taburları da formalaşırdı.
Azərbaycan legionu

Mehmanxana salonu çoxlu sayda adamlarla dolmuşdu. Salon üçrəngli milli Azərbaycan və Almaniya bayraqları ilə bəzədilmişdi. Qurultaya Berlindən gəlmiş nümayəndə Tuqay bəy ayağa qalxaraq ağsaqqallardan birinin tədbiri açmasını xahiş etdi. Sürəkli alqışlar altında tanınmış Azərbaycan hərbçisi, bir zamanlar Gəncə üsyanına başçılıq etmiş Cahangir bəy Kazımbəyli kürsüyə qalxıb Milli Azərbaycan Qurultayını açıq elan etdi. Cahangir bəy öz çıxışında qurultayın milli istiqlal tarixində oynadığı mühüm rol və əhəmiyyətini qeyd etdikdən sonra, tədbirin çağırışına təşəbbüs edən vətəndaşlara və milli məsələlərin həllinə imkan yaradan dost almanlara toplantıdakılar adından təşəkkürünü bildirərək dedi: Azərbaycan legionerlərinin mətbuat fəaliyyəti İkinci dünya müharibəsindən sonrakı illərdə fəaliyyəti Azərbaycan legionunun batalyonları Azərbaycan legionerlərinin fəaliyyəti ədəbi-bədii və idealoji-siyasi irsi haqqında ilk geniş məlumat 1995-ci ildə "Müsavat" jurnalının 5-ci sayında verilmişdir. Sonradan, 2001-ci ildə Ekpress və 525-ci qəzetdə legion ədəbiyyatı nümunələri çap olundu. Legion ədəbiyyatının ilk nümunələrinə 1942-ci ildən Almaniyanın Berlin şəhərində nəşrə başlayan "Azərbaycan" qəzetində rast gəlmək mümkündür. M. Musazadənin (Qarsalani) redaktorluğu ilə nəşr edilən qəzet toxunduğu əhəmiyyətli məsələlərə və dairəsinə topladığı ədəbi qüvvələrin mədəni, mənəvi əlaqələri qoruyub saxlamasma görə dəyərli idi."Azərbaycan" qəzetinin ədəbiyyat səhifəsində legionerlər müxtəlif adlar və təxəllüslərlə öz yazılarını çap etdirirdilər: legionçu Ucadağlı, Bülövlü Əhməd, Əsiri-Şirvani, R. Ümid, legionçu Qürbətzadə, Əsəd Eldost, M. Çələbioğlu, legionçu T. Mustafayev, legionçu Daşqın, H. Əli, legionçu Miskin, legionçu Nəbi, legionçu Miryaqub, legionçu Bəxtiyarlı və s. Legion ədəbiyyatında əsas başlıca mövzu Vətən həsrəti və Vətən sevgisi idi. Bu şerlərdə və ədəbi nümunələrdə Azərbaycanın həsrəti, doğma yurdu görmək, oraya qayıtmaq istəyi çox təsirli səhnələr yaradır.
Azərbaycan legionu

Legioner Ucadağlı "Mən" şerində bu həsrəti belə ifadə edirdi: Legioner Ucadağlının "A dağlar" şerində də vətən məhəbbəti, yurd həsrəti əsas aparıcı motivə çevrilmişdir. Vətən sevgisi, yurd həsrəti legioner Bülövlü Əhmədin də yazılarında öz əksini tapırdı. Legion ədəbiyyatında Stalin rejimini pisləyən, bolşevik ideologiyasını sərt tənqid atəşinə tutan poeziya nümunələri də çoxluq təşkil edir. Digər legioner T. Mustafayev isə "Ana" şeirində yazırdı: Vətənin azadlığı və istiqlalı mövzusunda legion ədəbiyyatında çoxlu nümunələrlə qarşılaşmaq mümkündür. Belə nümunələrdən birinə — legioner Yıldırımın "Var bizim ellər" şerini qeyd etmək olar. Legionerlərin şerlərində doğma Azərbaycana həsrət, vüsal ümidləri, vətənin hüsnünü, gözəlliyini tərif elementləri oxunaqlı və poetikdir. Legioner M. Çələbioğlu öz fikir və duyğularını qoşma janrında da ifadə edərək yazırdı: Legionerlərin yaradıcılığında sevgi, məhəbbət duyğulu şerlər də üstünlük təşkil edir. "Əsiri-Şirvani" təxəllüslü bir legioner "Can, a sevgilim", legioner Məzahir Daşqının "Gözəl qız" şeirlərini qeyd etmək olar. Legionerlərin ədəbi yaradıcılığında qəzəl janrına da rast gəlmək mümkündür.
Azərbaycan legionu

Ədəbiyyatda Christopher Ailsby — Hitler's Renegades: Foreign Nationals in the Service of the Third Reich. Wladyslaw Anders — Russian Volunteers in Hitler's Army 1941–1945. Christopher Bishop — SS Hitler's Foreign Divisions: Foreign Volunteers in the Waffen SS 1940–1945. J. Borsarello & W. Palinckx — Wehrmacht & SS: Caucasian, Muslim, Asian Troops. Dallin A. German Rule in Russia 1941–1945: A Study of occupation policies. London New York, 1957. Littlejohn D. Foreign Legions of the Third Reich: In 4 vols. San Jose, 1987. Vol.4.
Azərbaycan legionu

Antonio J. Muñoz — The East Came West: Muslim, Hindu & Buddhist Volunteers in the German Armed Forces 1941–1945. Munoz, Antonio J. Forgotten Legions: Obscure Combat Formations of the Waffen SS. Axis-Europa Books, 1991. Antonio Muñoz & Dr Oleg V. Romanko — Hitler's White Russians: Collaboration, Extermination and Anti-Partisan Warfare in Byelorussia 1941–1944. Foreign Volunteers of the Wehrmacht 1941–45 K. Yurado Osprey Publishing Ltd, Elms Court, Chapel Way, Botley, Oxford, OX2 9LP. Xarici keçidlər Azərbaycanlı qəbirlərinə başqa ölülər də basdırılır
Aygün Səmədzadə

Səmədzadə Aygün Ziyad qızı (11 yanvar 1967, Bakı) — Azərbaycan bəstəkarı, Azərbaycanın xalq artisti (2018), Azərbaycan Bəstəkarlar İttifaqının üzvü, Sənətşünaslıq üzrə fəlsəfə doktoru, dosent. Həyat və yaradıcılığı Aygün Səmədzadə 1967-ci il 11 yanvarda Bakı şəhərində ziyalı ailəsində dünyaya gəlmişdir. İlk təhsilini Bülbül adına orta ixtisas musiqi məktəbində almış, 1985-ci ildə məktəbi qızıl medal və fərdi təqaüdlə bitirmişdir. Həmin ildə Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasının (indiki Bakı Musiqi Akademiyasının) Tarix-nəzəriyyə fakültəsinə daxil olmuş, bir sıra respublika və ümumittifaq elmi-konfrans və müsabiqələrdə iştirakçı və qalib seçilmişdir. Üzeyir Hacıbəyovun anadan olmasının 100 illiyi ilə bağlı keçirilən müsabiqədə diplom, III respublika elmi konfransında ən yaxşı tələbə elmi-işinə görə qızıl medal, Zaqafqaziya ölkələri arasında keçirilən müsabiqədə I dərəcəli diploma layiq görülmüşdür.
Aygün Səmədzadə

Konservatoriyanı fərqlənmə diplomu və Ü. Hacıbəyov adına fərdi təqaüdlə bitirdikdən sonra elə həmin ildən "Musiqi tarixi" kafedrasına müəllim kimi fəaliyyətə başlamış və Avropa ölkələrinin musiqi tarixi, Türkdilli xalqların musiqi mədəniyyəti, Musiqi tənqidi kimi fənnlərdən dərs demiş və həmin kafedranın dosenti (1990–2016) olmuşdur. Bəstəkar, musiqişünas Aygün Səmədzadə 2003-cü ildən Azərbaycan Bəstəkarlar İttifaqının üzvüdür. Aygün Səmədzadə 2003-cü ildə böyük türk bəstəkarı Əhməd Adnan Sayqunun yaradıcılığı ilə bağlı namizədlik dissertasiyasını müdafiə etmişdir. Bundan əlavə, Aygün Səmədzadə Azərbaycan musiqi tarixinə aid bir sıra elmi məqalələrin və publisistik yazıların, o cümlədən, "Azərbaycanda sənət himayədarlığının rolu", "Xurşudbanu Natəvan və Azərbaycan mədəniyyəti", "Şah İsmayıl Xətai və Azərbaycan mədəniyyəti", "Mir Mövsün Nəvvab", "Hacı Zeynalabdin Tağıyevin mədəniyyətimizin inkişafında xidmətləri", "Adnan Sayqun yaradıcılığının bəzi üslub xüsusiyyətləri" adlı məqalələrin müəllifidir. Aygün Səmədzadə bir çox tanınmış müğənnilərin repertuarında xüsusi yer tutan 200-dən artıq mahnının müəllifidir.
Aygün Səmədzadə

Bu əsərlərin bir çoxu "Bu dünyanı nağıl bilək" albomu, "Əhməd Cavad" albomu, 4 diskdən ibarət "Azərbaycan" albomu və "Vətən mahnıları" albomunda cəmlənmişdir. Aygün Səmədzadə bir çox teatr tamaşaları və filmlər üçün də musiqilər bəstələmişdir. Elçin Əfəndiyevin "Qatil", "Şekspir", Hüseyn Cavidin "Əmir Teymur", "Iblis", İlqar Fəhminin "Mənəm, mən…", Stefan Sveyqin "Yad qadının məktubu" teatr tamaşalarının, "Əlavə təsir", "Sirr", "Axırıncı dayanacaq" filmlərinin bəstəkarıdır.Aygün Səmədzadə Türküstan, Həsrət, Qumsal, Eşq simfonik lövhələrinin, Həzrət-i Fatimə adlı vokal-xoreoqrafik kompozisiyasının, Cümhuriyyətin 100 illiyinə həsr olunmuş İstiqlal marşının müəllifidir. Müharibə dövründə Aygün Səmədzadə Diaspora marşı, Can Azərbaycan, Zəfər nəğməsi, Qəhrəmanım kimi silsilə mahnılar bəstələmişdir. Bəstəkarın son nailiyyətlərindən biri kimi İkinci Qarabağ müharibəsində qələbəmizə həsr olunmuş HƏSRƏTƏ SON layihəsini göstərmək olar.
Aygün Səmədzadə

Qeyd edək ki, əsərin video həlli işğaldan azad olunmuş torpaqlarımızda baş tutmuşdur və bu, erməni vandalizminin incəsənət xətti ilə dünyaya çatdırılmasında maraqlı təşəbbüslərdən sayıla bilər. Aygün Səmədzadə Əhməd Cavadın sözlərinə silsilə əsərlər yaratmışdır. Bunların sırasına Ey Türk kantatası (Ey Türk, Bismillah, Türk Ordusuna, Elin bayrağı, Mən bulmuşam, Susmaram, Şəhidlərə kimi müstəqil nömrələrdən ibarət), Sən ağlama vokal-instrumental kompozisiyası, Niyə gəlmədin?, Qurban olduğum romansları və başqaları daxildir. Bu əsərlərin premyeraları 2018-ci il 15 sentyabrda Ankarada, 2018-ci il 10 noyabrda Bakıda, 2019-cu il 20 martda Eskişehirdə baş tutmuşdur. Əsərlər Türkiyə Cümhurbaşkanlığı Simfonik Orkestrası, TRT xoru, Azərbaycan Dövlət Simfonik Orkestri tərəfindən ifa olunmuşdur.2000-ci il "Best of Best" müsabiqəsində onun Məktəb illəri, 2002-ci ildə keçirilən "Nəğmələrin nəğməsi" müsabiqə-festivalda Bu dünyanı nağıl bilək, Yağış mahnıları birinci yerlərlə mükafatlandırılmış, Tut ağacım isə Qran-pri və Tamaşaçı rəğbəti mükafatlarına layiq görülmüşdür.2008-ci ildə Milli Olimpiya Komitəsinin Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi, Azərbaycan Bəstəkarlar İttifaqı ilə birgə elan etdiyi "İdman və Olimpiya" mövzusunda mahnı müsabiqəsinə təqdim etdiyi Qələbə çal adlı əsəri birinci yerə layiq görülmüşdür.
Aygün Səmədzadə

Bəstəkarın 2005, 2009, 2015-ci illərdə Heydər Əliyev Sarayında, 2015-ci ildə Beynəlxalq Muğam Mərkəzində, 2017-ci ildə Şəkidə keçirilən "İpək yolu" Beynəlxalq Musiqi festivalında, 2018-ci ilin iyunun 9-da Cümhuriyyətin 100 illiyi münasibətilə Yaşıl Teatrda müəllif konsertləri olmuşdur.Aygün Səmədzadə Azərbaycan mədəniyyətinin təbliği ilə bağlı bir sıra televiziya layihələrinin, o cümlədən "Əslində Mən", "Bir mahnının tarixçəsi", "İntrada", "Ekspromt" verilişlərinin ideya müəllifi və rəhbəri olmuşdur. 2019-cu ildə Azərbaycan bəstəkarlarının Vətən haqqında mahnılarından ibarət "Azərbaycan 100 mahnıda" klavirinin ideya müəllifi və layihə rəhbəri olmuşdur.Aygün Səmədzadə 2012-ci ildən NƏFƏS Sənət mərkəzinin rəhbəridir. 2011-ci il sentyabr ayının 15-də Azərbaycan Respublikasının Əməkdar incəsənət xadimi, 2018-ci ilin 27 mayında isə Azərbaycanın Xalq artisti fəxri adına layiq görülmüşdür. Teatr və film musiqiləri Aygün Səmədzadə kino və teatr sahəsində aşağıdakı işlərə imza atmışdır Diskoqrafiya Simfonik əsərləri Həsrətə son — fortepiano və orkestr üçün simfonik lövhə. Akkordeon və orkestr üçün vals Buzovnadan Bilgəhə rəqsi Dağlı rəqsi Humay rəqsi Şərq bolerosu Təntənəli vals Bu dünyanı nağıl bilək (2003) Azərbaycan (2015) Əhməd Cavad (2020) Vətən mahnıları (2021) Xarici keçidlər Instagram hesabı Facebook səhifəsi Youtube kanalı Telegram kanalı Həmçinin bax Azərbaycan musiqisi
Qafqaz canişinliyi

Qafqaz canişinliyi — Rusiya imperiyasının Qafqazda baş idarəsi. 1844-cü ildə Baş hakimlik ləğv edildi və Qafqaz canişinliyi yaradıldı. Qafqazın bütün hərbi və mülki hakimiyyəti canişinə məxsus idi. O, yalnız çarın qarşısında hesabat verirdi. Qafqazın ilk canişini qraf S.M.Vorontsov oldu. S. M. Vorontsov öz vəzifəsinin icrasına başlayan kimi mülki işlər üzrə idarə rəisi P. A. Ladinskinin köməyi ilə bəy və ağaların torpaq hüquqları haqqında layihə hazırlayıb İ. Nikolaya göndərdi. İki illik müzakirədən sonra 1846-cı il 6 dekabrda bəy və ağaların hüquqları haqqında reskript (qanun gücündə olan rəsmi dövlət sənədi) imzalandı. Qafqaz sərdarları Karl Knorrinq (1801–1802) Pavel Sisianov (1802–1806) İvan Qudoviç (1806–1809) Aleksandr Tormasov (1809–1811) Filip Pauluççi (1811–1812) Nikolay Rtişev (1812–1816) Aleksey Yermolov (1816–1827) İvan Paskeviç (1827–1831) Qriqori Rozen (1831–1838) Yevgeni Qolovin (1838–1842) Aleksandr Neydqardt (1842–1844) Canişinlər (1844-1881) Canişinlər (1905-1917) Həmçinin bax Qafqaz canişinliyi (1785–1796)
G20

G20 və ya İyirmilər qrupu — 19 ölkəni və Avropa İttifaqını (Aİ) birləşdirən hökumətlərarası forumdur. O beynəlxalq maliyyə sabitliyi, iqlim dəyişikliyinin azaldılması və davamlı inkişaf kimi qlobal iqtisadiyyatla bağlı əsas məsələləri həll etmək üçün çalışır . G20 həm sənayeləşmiş, həm də inkişaf etməkdə olan ölkələr də daxil olmaqla dünyanın ən böyük iqtisadiyyatlarının əksəriyyətindən ibarətdir və ümumi dünya məhsulunun (ÜDM) təxminən 90 faizini , beynəlxalq ticarətin 75-80 faizini üçdə ikisini təşkil edir. Dünya əhalisinin və dünyanın quru ərazisinin təxminən yarısını təşkil edir . G20 1999-cu ildə bir sıra dünya iqtisadi böhranlarına cavab olaraq yaradılıb.
G20

2008-ci ildən bəri hər bir üzvün hökumət və ya dövlət başçısı, maliyyə naziri, xarici işlər naziri və digər yüksək vəzifəli məmurların iştirak etdiyi sammitlərlə ildə ən azı bir dəfə toplanılır. Aİ-ni Avropa Komissiyası və Avropa Mərkəzi Bankı təmsil edir . Digər ölkələr, beynəlxalq təşkilatlar və qeyri-hökumət təşkilatları və bəziləri də daimi əsaslarla sammitlərdə iştirak etməyə dəvət olunur. 2009-cu ildə sammitində G20 özünü beynəlxalq iqtisadi və maliyyə əməkdaşlığının əsas məkanı elan etdi . Qrupun nüfuzu sonrakı onillikdə yüksəldi və o analitiklər tərəfindən əhəmiyyətli qlobal təsirə malik kimi tanınır .
G20

Qrup məhdud üzvlüyünə, icra səlahiyyətlərinin olmamasına və iddia edilən zərbələrə görə tənqid olunur. Mövcud beynəlxalq institutların Zirvə görüşləri tez-tez etirazlarla, xüsusən də anti-qloballaşma qrupları tərəfindən qarşılanır . G20 İkinci Dünya Müharibəsindən sonrakı iqtisadi siyasətin beynəlxalq koordinasiyasına yönəlmiş bir sıra təşəbbüslərin sonuncusudur ki, bunlara “Bretton Woods Twins”, Beynəlxalq Valyuta Fondu, Dünya Bankı və indiki Dünya Ticarət Təşkilatı daxildir . G20 1999-cu ilin iyununda G7-nin Köln sammitində ön plana çəkildi və 15-16 dekabr 1999-cu ildə Berlində keçirilən ilk iclası ilə 26 sentyabr 1999-cu ildə G7-nin maliyyə nazirlərinin iclasında rəsmi olaraq təsis edildi. Kanadanın maliyyə naziri Paul Martin ilk sədr seçildi və ilk iclasa Almaniyanın maliyyə naziri Hans Eyhel ev sahibliyi etdi .
G20

Brokinq İnstitutundan Clin I. Bradford və Johannes F. Linn tərəfindən 2004-cü il hesabatında qrupun ilk növbədə G7-nin eyni vaxtda sədri olan Ehelin təşəbbüsü ilə yaradıldığı iddia edilir . Bununla belə, Bradford daha sonra Kanadanın o vaxtkı maliyyə naziri (Kanadanın gələcək Baş naziri) Pol Martini “maliyyə nazirləri səviyyəsində G20-nin formalaşmasının həlledici memarı” və sonradan “göstərişin həyata keçirilməsini təklif edən şəxs” kimi təsvir etdi. G-20 ölkələri liderlər səviyyəsində sammitlər keçirilir. Kanadalı akademik və jurnalist mənbələri də G20-ni Martin və onun amerikalı həmkarı, o zamankı xəzinədarlıq katibi Larri Summersin təşəbbüsü ilə müyyən ediblər. Bununla belə, hamı etiraf edir ki, Almaniya və Birləşmiş Ştatlar öz baxışlarının reallaşmasında əsas rol oynayıblar.
G20

Martin və Summers G20-ni 1990-cı illərin sonlarında Meksika pesosu böhranı ilə başlayan və 1997-ci ildə Asiya maliyyə böhranı, 1998-ci ildə Rusiya maliyyə böhranı və nəticədə inkişaf etməkdə olan bazarlara yayılan bir sıra kütləvi borc böhranlarına cavab olaraq düşünmüşdülər. 1998-ci ilin payızında tanınmış hedcinq fondu Long-Term Kapital Menecmentin dağıdılması şəklində ABŞ-yə təsir etdi. Bu, onlara sürətlə qloballaşan dünyada G7, G8 və Bretton Vuds sisteminin maliyyə sabitliyini təmin edə bilməyəcəyini nümayiş etdirdi, onlar öz səsini verəcək və yeni iqtisadiyyatlar yaradacaq yeni, daha geniş əsas dünya iqtisadiyyatları qrupunun təmin edilməsində öhdəliklər təsəvvür etdilər. G20-yə üzvlük Eyhelin müavini Caio Koç-Veser və Summersin müavini Timoti Geithner tərəfindən qərarlaşdırılıb. Siyasi iqtisadçı Robert Veydinin fikrincə: “Geither və Koch-Weser, Kanada içəridə, Portuqaliya kənarda, Cənubi Afrikada, Nigeriya və Misirdən kənarda və s. deyərək ölkələr siyahısına düşdü.
G20

Siyahılarını G7-nin digər maliyyə nazirliklərinə göndərdilər və birinciyə dəvətlilər iclasa çıxdı” }}. Erkən mövzular G20-nin əsas diqqəti qlobal iqtisadiyyatın idarə olunması olub. Sammitin mövzuları ildən-ilə dəyişir. 2006-cı il G20 nazirlərinin görüşünün mövzusu “Rifahın qurulması və davam etdirilməsi” idi. Müzakirə olunan məsələlərə “davamlı artıma nail olmaq üçün daxili islahatlar”, qlobal enerji və resurs əmtəə bazarları, Dünya Bankı və BVF-də islahatlar, dünya əhalisinin qocalması ilə bağlı demoqrafik dəyişikliklərin təsiri daxildir. 2007-ci ildə Cənubi Afrika G20-nin sədri kimi Cənubi Afrikanın Maliyyə Naziri Trevor A.
G20

Manuel ilə katibliyə ev sahibliyi etdi. 2008-ci ildə Braziliyanın Maliyyə naziri Guido Mantega G20-nin sədri idi və maliyyə bazarlarında rəqabət, təmiz enerji, iqtisadi inkişaf, böyümə və inkişafın fiskal elementləri üzrə dialoq təklif etdi. 11 oktyabr 2008-ci ildə G7-nin maliyyə nazirlərinin görüşündən sonra ABŞ prezidenti Corc Buş bəyan etdi ki, G20-nin növbəti iclası 2008-ci ildə sürətlə böyüyən iqtisadi böhranın həlli yollarının tapılmasında mühüm əhəmiyyət kəsb edəcək. G20-yə daxildir: ABŞ-(Amerika Birləşmiş Ştatları) (AB)-Avropa Birliyi Səudiyyə Ərəbistanı Cənubi Afrika Cənubi Koreya Liderlərin sammitini hazırlayan və qərarlarını həyata keçirən G20 Maliyyə Nazirləri və Mərkəzi Bank Rəhbərlərinin Sammiti həm 2007-2008-ci il maliyyə böhranına, həm də əsas inkişaf etməkdə olan ölkələrin adekvat şəkildə daxil edilməməsinin artan etirafına cavab olaraq yaradılmışdır. qlobal iqtisadi müzakirələrin və idarəetmənin əsasını təşkil edir.
G20

Bundan əlavə, G20 dövlət və ya hökumət başçılarının sammitləri keçirilib. 2008-ci ildə Vaşinqtonda keçirilən debüt sammitindən sonra G20 liderləri ildə iki dəfə görüşdülər: 2009-cu ildə London və Pitsburqda, 2010-cu ildə Toronto və Seulda . Fransanın G20-yə sədrlik etdiyi və ev sahibliyi etdiyi 2011-ci ildən bəri sammitlər ildə yalnız bir dəfə keçirilir . 2016-cı il sammiti Çinin Hançjou şəhərində , 2017-ci ildə Almaniyanın Hamburq şəhərində, 2018-ci ildə isə Argentinanın paytaxtı Buenos-Ayresdə sammit keçirilib . 2010-cu ildən bəri G20-nin nazirlər səviyyəsində bir sıra digər görüşləri keçirilmişdir.
G20

Kənd təsərrüfatı nazirlərinin görüşləri 2011 və 2012-ci illərdə keçirilmişdir; 2012 və 2013-cü illərdə xarici işlər nazirlərinin görüşləri keçirilib; ticarət nazirləri 2012 və 2014-cü illərdə, məşğulluq nazirlərinin görüşləri isə 2010-cu ildən bəri hər il keçirilir . 2012-ci ildə G20-nin turizm nazirləri və G20-yə üzv ölkələrin və digər dəvət olunmuş dövlətlərin nümayəndə heyətlərinin rəhbərləri, həmçinin Ümumdünya Səyahət və Turizm Şurası (ÜSTŞ), Ümumdünya Turizm Təşkilatı (ÜTT) və Səyahət və Turizm üzrə digər təşkilatların nümayəndələri sektor mayın 16-da Meksikanın Mérida şəhərində 4-cü G20 toplantısında bir araya gəldi və "Turizm iş yerlərinin yaradılması vasitəsi kimi" mövzusuna diqqət yetirdi. Bu görüşün və Ümumdünya Səyahət və Turizm Şurasının 18-19 iyun tarixlərində Los-Kabosda toplanan G20 Liderlərinin Viza Təsirləri Araşdırması nəticəsində ilk dəfə Səyahət və Turizmin təsirini tanıyacaq. Həmin il G20 Liderlərinin Bəyannaməsinə aşağıdakı bəyanat əlavə edildi: “Biz səyahət və turizmin iş yerlərinin yaradılması, iqtisadi artım və inkişaf vasitəsi kimi rolunu tanıyırıq və dövlətlərin xarici vətəndaşların ölkəyə girişinə nəzarət etmək üçün suveren hüququnu tanımaqla yanaşı, biz iş yerlərinin yaradılması, keyfiyyətli iş, yoxsulluğun azaldılması və qlobal böyümənin dəstəklənməsi üçün səyahətlərin asanlaşdırılması təşəbbüslərinin inkişafı istiqamətində çalışacağıq" . 2014-cü ilin martında Avstraliyanın keçmiş xarici işlər naziri Juli Bişop, Avstraliyanın Brisbendə 2014-cü ildə G20 sammitinə ev sahibliyi edərkən, 2014-cü ildə Krım böhranındakı roluna görə Rusiyaya sammitə qadağa qoyulmasını təklif etdi .
G20

BRİKS xarici işlər nazirləri daha sonra Bişopa xatırladıblar ki, “Böyük iyirmiliyin qəyyumluğu bərabər şəkildə bütün Üzv Dövlətlərə məxsusdur və heç bir Üzv Dövlət onun xarakterini və xarakterini birtərəfli qaydada müəyyən edə bilməz”. 2016-cı ildə G20 2030-cu il Gündəliyinə (Dayanıqlı İnkişaf Məqsədləri) öhdəliyini üç əsas mövzuda tərtib etdi; güclü davamlı və balanslaşdırılmış inkişafın təşviqi; planetin deqradasiyadan qorunması; aşağı gəlirli və inkişaf etməkdə olan ölkələrlə əməkdaşlığın davam etdirilməsi. Hançjouda keçirilən G20 Sammitində üzvlər fəaliyyət planını razılaşdırıblar və gündəliyin həyata keçirilməsini asanlaşdırmaq üçün üzv ölkələrə yüksək səviyyəli prinsiplər sənədi veriblər . Yaponiya 2019-cu il sammitinə ev sahibliyi etdi, 2020-ci il sammiti Səudiyyə Ərəbistanında keçirilməli idi, lakin əvəzində Səudiyyə Ərəbistanının sədrliyi altında COVID-19 pandemiyası səbəbindən virtual olaraq 21-22 noyabr 2020-ci ildə keçirildi. 2021-ci il 30-31 oktyabr 2021-ci il tarixlərində İtaliyanın paytaxtı Romada G20 Roma sammiti keçirilmişdir.
G20

1999-cu ildə Asiya İqtisadi krizi olarkən ABŞ Və Kanada maliyyə nazirləri böhranla başa gəlmək üçün qrup yaratmaq qərarına gəldilər. Buna görə 20 ölkələrini G20 yaratmaq üçün Vaşinqtona dəvət etdilər. G20 nə üçün önəmlidi? Bu qrupa daxil olan ölkələr dünyada istehsal olunan malların 85%-nə malikdir və Beynəlxalq Ticarətin 75%-nə sahibdirlər. Dünya əhalisinin 2/3 si G20 də yaşayır.
G20

"Böyük 20-lik" görüşləri ildə 1dəfə ardıcıl olaraq hər bir ölkədə keçirilir. Ümumilikdə toplam 70 görüş keçirilir. Bura yalnız ölkələr deyil İMF, BMT, OECD, Dünya Bankı, ÜTT və s. kimi böyük təşkilatlar, qruplar daxildir. G20 tədbirlərində yalnız üzv dövlətlər deyil, dəvət olunan dövlətlər də iştirak edir. Buna misal olaraq "G20 Antalya" sammitində Azərbaycanın dəvət olunmasını qeyd edə bilərik.
G20

1975-ci ildə Fransanın təşəbbüsü ilə Almaniya, ABŞ, Fransa, Britanya , İtaliya və Yaponyanın üzv olduğu "ALTILIQ" yaradıldı. Kreslo Fırlanması Müəyyən bir il ərzində G20 liderlərinin toplantısına hansı üzv ölkənin sədrlik edəcəyinə qərar vermək üçün Avropa Birliyi istisna olmaqla, bütün üzvlər beş fərqli qrupdan birinə təyin edilir, bir qrupdan başqa hamısının dörd üzvü, digərinin üç üzvü var. Qrup 1 və Qrup 2 istisna olmaqla, eyni bölgədən olan dövlətlər eyni qrupa yerləşdirilir. Qrup daxilindəki bütün ölkələr öz qruplarına növbə çatdıqda G20-yə sədrlik etmək hüququna malikdirlər. Buna görə də müvafiq qrupa daxil olan dövlətlər G20-nin növbəti prezidentini seçmək üçün öz aralarında danışıqlar aparmalıdırlar.
G20

Hər il dekabrın 1-dən noyabrın 30-dək G20-yə üzv olan fərqli ölkə sədrlik edir. Bu sistem 2010-cu ildən, 5-ci qrupda yer alan Cənubi Koreyanın G20 sədrini tutduğu vaxtdan tətbiq edilir. Aşağıdakı cədvəldə millətlərin qruplaşmaları verilmişdir: Davamlılığı təmin etmək üçün prezidentlik indiki, yaxın keçmiş və növbəti ev sahibi ölkələrdən ibarət “üçlük” tərəfindən dəstəklənir . G20 daimi katiblik və ya işçi heyəti olmadan fəaliyyət göstərir. Qrupun sədri hər il üzvlər arasında dəyişir və müxtəlif regional qruplaşma ölkələrindən seçilir.
G20

Hazırkı sədr səlahiyyət müddəti ərzində qrupun işini əlaqələndirən və iclaslarını təşkil edən müvəqqəti katiblik yaradır. 2019-cu il sədrliyi 2019-cu ildə Osaka sammitinə ev sahibliyi edən Yaponiya idi . Hazırkı sədrlik İtaliyaya məxsusdur. 2021-ci ildə sammitin İtaliyada, 2022, 2023 və 2024-cü illərdə keçiriləcək sammitlərə müvafiq olaraq İndoneziya, Hindistan və Braziliya ev sahibliyi edəcək . Təklif olunan daimi katiblik 2010-cu ildə Fransa prezidenti Nikola Sarkozi BMT kimi daimi G20 katibliyinin yaradılmasını təklif edib.
G20

Onun qərargahı üçün mümkün yerlər kimi Seul və Paris təklif edildi. Braziliya və Çin katibliyin yaradılmasını dəstəkləyib, İtaliya və Yaponiya isə bu təklifə qarşı çıxıb. Cənubi Koreya alternativ olaraq “kiber katiblik” təklif etdi. G20-nin OECD-dən katiblik kimi istifadə etdiyi iddia edilir. 2022-ci ilə qədər qrupda 20 üzv var: Argentina, Avstraliya, Braziliya, Kanada, Çin, Fransa, Almaniya, Hindistan, İndoneziya, İtaliya, Yaponiya, Cənubi Koreya, Meksika, Rusiya, Səudiyyə Ərəbistanı, Cənubi Afrika, Türkiyə, Birləşmiş Krallıq, ABŞ və Avropa İttifaqı.
G20

İspaniya, Birləşmiş Millətlər Təşkilatı, Dünya Bankı, Afrika İttifaqı və digər təşkilatlar daimi qonaq dəvətlidirlər. Cənubi Koreya alternativ olaraq “kiber katiblik” təklif etdi. G20-nin OECD-dən katiblik kimi istifadə etdiyi iddia edilir. Nümayəndələr arasında liderlərin sammitlərində on doqquz ölkə və Avropa İttifaqının liderləri, nazirlər səviyyəsində keçirilən görüşlərdə isə on doqquz ölkənin və Avropa İttifaqının maliyyə nazirləri və mərkəzi banklarının rəhbərləri iştirak edirlər. Bundan əlavə, hər il G20-nin qonaqları arasında İspaniya; ASEAN sədri; iki Afrika ölkəsi (Afrika İttifaqının sədri və Afrikanın İnkişafı Naminə Yeni Tərəfdaşlığın (NEPAD) nümayəndəsi) və prezidentlik tərəfindən adətən öz regionundan dəvət olunmuş bir ölkə (bəzən birdən çox).
G20

Aşağıdakı cədvəllərin birincisində üzv qurumlar və onların rəhbərləri, maliyyə nazirləri və mərkəzi bank rəhbərləri verilmişdir. İkinci cədvəldə hər bir üzv üçün əhali və ÜDM rəqəmləri kimi müvafiq statistik məlumatlar, həmçinin G7, BRİCS və MİKTA kimi digər beynəlxalq təşkilatlara üzvlüklərin təfərrüatları verilmişdir. Ümumi ÜDM rəqəmləri milyonlarla ABŞ dolları ilə verilir. Üzv ölkə məlumatları Bu 20 üzvdən əlavə, G20-nin iclaslarında bir sıra digər beynəlxalq forum və qurumların baş icraçı direktorları iştirak edirlər. Bunlara Beynəlxalq Valyuta Fondunun icraçı direktoru və sədri, Dünya Bankının prezidenti, Beynəlxalq Valyuta və Maliyyə Komitəsi və İnkişafa Yardım Komitəsinin sədri daxildir.
G20

G20-yə üzvlük hər hansı bir ildə dünyanın 20 ən böyük iqtisadiyyatını tam olaraq əks etdirmir; təşkilatın bildirdiyi kimi: Asiya ölkələrinin rolu Asiya İnkişaf Bankının (AİB) 2011-ci il hesabatında Çin və Hindistan kimi böyük Asiya iqtisadiyyatlarının gələcəkdə qlobal iqtisadi idarəetmədə daha mühüm rol oynayacağı proqnozlaşdırılır. Hesabatda iddia olunurdu ki, inkişaf etməkdə olan bazar iqtisadiyyatlarının yüksəlişi G20-nin qlobal iqtisadi rəhbər komitəyə çevriləcəyi yeni dünya nizamının müjdəçisidir . AİB, həmçinin qeyd edib ki, Asiya ölkələri 2000-ci illərin sonundakı tənəzzüldən sonra qlobal bərpaya rəhbərlik ediblər. O, regiondaxili ticarətin gücləndirilməsi və daxili tələbin stimullaşdırılması yolu ilə G20-nin tarazlı və dayanıqlı inkişaf üçün gündəliyini formalaşdıraraq, regionun qlobal səhnədə daha çox iştirak edəcəyini proqnozlaşdırırdı. Dəvət edənlər Tipik olaraq, G20-nin tamhüquqlu üzvü olmayan bir neçə iştirakçı sammitlərdə iştirak etmək üçün uzadılmış dəvətnamələr alır.
G20

Daimi qonaq dəvətçilər: İspaniya hökuməti, Cənub-Şərqi Asiya Xalqları Assosiasiyasının sədri, Afrika İttifaqının Sədri və Afrikanın İnkişafı Naminə Yeni Tərəfdaşlıq nümayəndəsi öz təşkilatlarının rəhbərləri və öz dövlətlərinin hökumət başçıları kimi öz imkanları daxilində dəvət olunurlar. Bundan əlavə, Maliyyə Sabitliyi Şurası, Beynəlxalq Əmək Təşkilatı, Beynəlxalq Valyuta Fondu, İqtisadi Əməkdaşlıq və İnkişaf Təşkilatı, Birləşmiş Millətlər Təşkilatı, Dünya Bankı Qrupu və Ümumdünya Ticarət Təşkilatı öz təşkilatlarının siyasət məqsədləri çərçivəsində sammit öncəsi planlaşdırmada iştiraka dəvət olunurlar Digər dəvətçilər ev sahibi olan ölkə tərəfindən seçilir, adətən öz regionundan bir və ya iki ölkə seçilir Məsələn, Cənubi Koreya Sinqapuru dəvət etdi. Keçmişdə dəvət olunmuş beynəlxalq təşkilatlara Asiya-Sakit Okean İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatı, Bank Nəzarəti üzrə Bazel Komitəsi, Müstəqil Dövlətlər Birliyi (MDB), Avrasiya İqtisadi Birliyi , Avropa Mərkəzi Bank , Ərzaq və Kənd Təsərrüfatı Təşkilatı , Qlobal İdarəetmə Qrupu (3G) və Körfəz Əməkdaşlıq Şurası . Əvvəllər Hollandiyanın İspaniya ilə oxşar statusu var idi, halbuki Avropa İttifaqı Şurasına dönəmli sədrlik də dəvət alacaqdı, ancaq bu statusda və öz dövlətinin lideri kimi deyil (Çexiyanın baş nazirləri Mirek Topolanek və Yan Fişer kimi) 2009 sammitləri zamanı). Daimi qonaqlar Maliyyə diqqəti ABŞ, Kanada və Almaniya siyasətçiləri tərəfindən hazırlanmış G20-nin ilkin gündəliyi ən böyük inkişaf etməkdə olan iqtisadiyyatları bərabərhüquqlu tərəfdaşlar kimi cəlb edəcək inklüziv formatda suveren borcun davamlılığına və qlobal maliyyə sabitliyinə çox diqqət yetirmişdir.
G20

2008-ci ilin noyabrında keçirilən sammit zamanı qrupun liderləri əsasən qlobal maliyyə sisteminin bərpası üçün Dünya Bankı və BVF daxil olmaqla beynəlxalq maliyyə təşkilatlarına trilyonlarla töhfə verəcəklərini vəd etdilər Yarandığı gündən G20 sammiti iştirakçılarının əhatə etdiyi təkrarlanan mövzular qlobal iqtisadi artım, beynəlxalq ticarət və maliyyə bazarının tənzimlənməsi ilə bağlı prioritetdir İnklüziv artım G20 ölkələrinin payına qlobal karbon emissiyalarının təxminən 75%-i düşür 2015-ci ildə BMT-nin Dayanıqlı İnkişaf Məqsədləri və Paris İqlim Sazişinin qəbulundan sonra daha çox “qlobal əhəmiyyət kəsb edən məsələlər” G20-nin gündəliyinə miqrasiya, rəqəmsallaşma, məşğulluq, səhiyyə, qadınların iqtisadi səlahiyyətlərinin artırılması və inkişaf yardımı əlavə edilib. G20 ölkələri vədlərinə baxmayaraq, 2015-2021-ci illər arasında qalıq yanacaq şirkətlərinə 3,3 trilyon dollardan çox subsidiya veriblər</ref> Despite promises G20 nations subsidised fossil fuel companies over $3.3 trillion between 2015 and 2021. Bir-biri ilə əlaqəli mövzular Almaniyanın Federal Maliyyə Naziri Volfqanq Şöyble G20 ölkələrinin qarşısında duran məsələlərin, istər sırf maliyyə, istərsə də inkişafla bağlı bir-biri ilə əlaqəli olduğunu və effektiv, kəsişən siyasət tədbirlərinə nail olmaq zərurətində təkid etdi: “Qloballaşma yüz milyonlarla insanı kənara çıxardı. yoxsulluq, lakin bəzi dairələrdə məyusluğun getdikcə artması […] inkişaf, [milli] təhlükəsizlik və miqrasiya hamısı bir-biri ilə bağlıdır” G20 İştirak Qrupları G20 İştirak Qrupları ev sahibi ölkənin təşkilatları tərəfindən idarə olunan müstəqil kollektivlərdir. Onlar müxtəlif maraqlı tərəflər qrupunu təmsil edir və baxılmaq üçün G20 liderlərinə rəsmi olaraq təqdim edilmiş məcburi olmayan siyasət tövsiyələrini hazırlamaq üçün kollektiv şəkildə işləyirlər.
G20

İndoneziyanın ev sahibliyi etdiyi 2022 G20 üçün müstəqil maraqlı tərəflərə G20 liderlərinə təkliflər və siyasət tövsiyələri hazırlamaqda kömək etmək üçün yaradılmış 10 İştirak Qrupu mövcuddur. Üzvlüyün müstəsnalığı Baxmayaraq ki, G20 qrupun "iqtisadi çəkisi və geniş üzvlüyü ona yüksək dərəcədə legitimlik və qlobal iqtisadiyyatın və maliyyə sisteminin idarə olunmasında təsir imkanları verir" onun legitimliyinə etiraz edilmişdir. Danimarka Beynəlxalq Tədqiqatlar İnstitutunun 2011-ci il hesabatında G20-nin eksklüzivliyi tənqid edilib, xüsusən də onun Afrika ölkələrinin kifayət qədər təmsil olunmaması və təşkilata təmsilçiliyi təmin etməyən sadəcə “kənarlarda güzəşt” kimi qeyri-üzv dövlətlərdən müşahidəçilərin dəvət edilməsi praktikası vurğulanıb. legitimlik Üzvlük məsələsinə gəlincə, ABŞ-nin keçmiş prezidenti Barak Obama hər kəsi razı salmağın çətinliyini qeyd etdi: "Hamı özlərinin də daxil olduğu mümkün olan ən kiçik qrupun olmasını istəyir. Beləliklə, əgər onlar dünyanın 21-ci ən böyük dövlətidirlərsə, G21-i istəyirlər və Onların kəsilməsinin çox ədalətsizlik olduğunu düşünürəm”.
G20

Digərləri 2011-ci ildə eksklüzivliyin həlledilməz problem olmadığını və onun daha əhatəli ola biləcəyi mexanizmləri təklif etdiklərini bildirdilər. Norveç perspektivi Norveçin inklüziv beynəlxalq proseslərə, Birləşmiş Millətlər Təşkilatına və BMT sisteminə verdiyi vurğuya uyğun olaraq, 2010-cu ildə Der Spiegel jurnalına müsahibəsində Norveçin hazırkı baş naziri Jonas Gahr Støre G20-ni "İkinci Dünya Müharibəsindən bəri ən böyük uğursuzluqlardan biri" adlandırdı BMT-nin bütün üzvü olan 173 ölkə G20-yə daxil deyil. Buraya əsas inkişaf etmiş iqtisadiyyatı və BMT-nin beynəlxalq inkişaf proqramlarına yeddinci ən böyük töhfə verən Norveç daxildir,AB-nin üzvü olmayan və dolayısı ilə belə G20-də təmsil olunmur.Norveç, digər bu cür xalqlar kimi, qrup daxilində az və ya heç bir səsə malik deyil. Støre iddia etdi ki, G20 II Dünya Müharibəsindən sonra yaradılmış BVF, Dünya Bankı və Birləşmiş Millətlər Təşkilatı kimi beynəlxalq təşkilatların legitimliyini pozur: Norveç, Erna Solberqin hökuməti altında Almaniyanın Hamburq şəhərində keçirilən 2017-ci ildə G20 sammitində iştirak edib. Üzvlüklə bağlı İspaniyanın mövqeyi İspaniya hökumətinin siyasəti rəsmi üzvlük tələb etməməkdir.2008-ci ildən sonra iqtisadi böhrandan ağır zərbə almasına baxmayaraq, İspaniya nominal ÜDM-ə görə hələ də dünyanın on üçüncü ən böyük iqtisadiyyatıdır (Avropa İttifaqında dördüncü) və alıcılıq qabiliyyəti paritetinə görə on beşinci böyükdür və G20-nin bir neçə hazırkı üzvlərinin sayını açıq şəkildə üstələyir.
G20

Argentina və ya Cənubi Afrika kimi. Bundan əlavə, 1990-cı illərdən bəri bir neçə ispan şirkəti çoxmillətli status qazanmış, tez-tez mədəni cəhətdən yaxın Latın Amerikasında fəaliyyətlərini genişləndirmişlər, burada İspaniya ABŞ-dən sonra ikinci ən böyük xarici investordur və mühüm təsirini saxlayır.Bu faktlar İspaniyanın G20-yə daimi üzv olmaq istəməsi fikrini gücləndirdi Polşa arzuları İspaniyanın mövqeyindən fərqli olaraq, Polşa hökuməti dəfələrlə G20-yə qoşulmağı xahiş edib. 2009-cu il G20 London sammitindən əvvəl Polşa hökuməti İspaniya və Hollandiya ilə birləşməkdə maraqlı olduğunu bildirdi və bir neçə Avropa liderinin qanuni icazə olmadan bütün Aİ adından danışdığı "təşkilati qarışıqlığı" pislədi. 2010-cu ildə xarici diplomatlarla görüşü zamanı Polşa prezidenti Lex Kaçinski demişdi: 2012-ci ildə Tim Ferguson Forbes jurnalında yazırdı ki, Polşa iqtisadiyyatı Avropada liderlik roluna doğru gedir və üzvlük daha qanuni olacaq. Dünya Bankından Mamta Murthi dedi: "Bir klubda olmaq üçün Polşanın edə biləcəyi şey, artıq qoşulmaq istədiyi klubda olduğu kimi davranmaqdır."
G20

2014-cü ildə Ernst & Young konsaltinq şirkəti G20 üçün optimal üzvlər haqqında hesabatını dərc etdi. Ticarət, institusional və investisiya əlaqələrini təhlil etdikdən sonra Polşa optimal üzvlərdən biri kimi daxil edilib. G20-yə üzvlük Polşanın Qanun və Ədalət partiyasının və Prezident Andjey Dudanın siyasi proqramının bir hissəsi olub. 2017-ci ilin martında Polşanın Baş Nazirinin müavini Mateuş Moravetski Polşanın ilk nümayəndəsi kimi G20 maliyyə nazirlərinin Baden-Badendə keçirilən iclasında iştirak etmişdir. Qlobal İdarəetmə Qrupu (3G) cavabı 2010-cu ilin iyununda Sinqapurun BMT-dəki nümayəndəsi G20-yə onun qərarlarının "böyük və kiçik bütün ölkələrə" təsir edəcəyi barədə xəbərdarlıq etdi və G20-yə daxil olmayan tanınmış üzvlərin maliyyə islahatları müzakirələrinə daxil edilməli olduğunu bildirdi.
G20

Sinqapur bundan sonra G20-yə daxil olmayan 30 ölkədən (bir neçə mikrodövlət və bir çox Üçüncü Dünya ölkələri daxil olmaqla) qeyri-rəsmi qruplaşma olan Qlobal İdarəetmə Qrupunun (3G) təşkilində aparıcı rol oynadı və onların fikirlərini G20 prosesinə daha effektiv şəkildə yönəltmək məqsədi daşıdı Sinqapurun 3G-yə sədrliyi Sinqapurun 2010-cu ilin noyabrında Cənubi Koreyada keçiriləcək G20 sammitinə, eləcə də 2011, 2013, 2014, 2015, 2016 və 2017 sammitlərinə dəvət edilməsi üçün əsas kimi göstərilib. Xarici siyasət tənqidləri Amerikanın "Foreign Policy" jurnalı, G20-ni, guya eksklüziv G8-ə alternativ kimi əsas funksiyası baxımından pisləyən məqalələr dərc edib. O, G20 üzvlərinin bəzilərinin hərəkətlərini şübhə altına alır və bəzi dövlətlərin ilk növbədə üzvlüyə malik olmaması fikrini irəli sürür. Bundan əlavə, Böyük Tənəzzülün təsirləri hələ də davam edərkən, jurnal G20-nin dünya maliyyə institutlarında islahatlar həyata keçirmək səylərini tənqid edərək, bu cür səyləri uğursuzluq kimi qələmə verir. Daha geniş narahatlıqlar G20-nin görkəmli üzvlüyü qaydaları tətbiq etmək üçün hər hansı formal qabiliyyətin olmamasına baxmayaraq, ona qlobal siyasətə güclü töhfə verir.
G20

G20-nin legitimliyi ilə bağlı mübahisələr var, onun təşkili və bəyannamələrinin effektivliyi ilə bağlı tənqidlər G20-nin şəffaflığı və hesabatlılığı rəsmi nizamnamənin olmamasına və ən mühüm G20 görüşlərinin qapalı keçirilməsinə diqqət çəkən tənqidçilər tərəfindən şübhə altına alınıb. 2001-ci ildə iqtisadçı Françes Stevart G20-yə alternativ olaraq Birləşmiş Millətlər Təşkilatı daxilində İqtisadi Təhlükəsizlik Şurasının yaradılmasını təklif etdi. Belə bir şurada üzvlər dünya iqtisadiyyatı üçün əhəmiyyətlərinə və dünya iqtisadi inkişafına verməyə hazır olduqları töhfələrə görə Baş Assambleya tərəfindən seçiləcəklər. Zirvə ilə bağlı təhlükəsizliyin dəyəri və həcmi ev sahibi ölkədə tez-tez mübahisəli məsələdir və G20 sammitləri informasiya fəalları, fraksiya ehtiyat bankçılığının əleyhdarları və anti-kapitalistlər də daxil olmaqla müxtəlif mənşəli etirazçıları cəlb etdi. 2010-cu ildə Toronto G20 sammiti kütləvi etirazlara və iğtişaşlara səbəb oldu və bu, Kanada tarixində ən böyük kütləvi həbsə səbəb oldu.