LocalDoc/ldquad_v2_retrieval-reranked huggingface dataset:
Qara ölüm

1369-cu ildə İngiltərədə "üçüncü taun" (pestis tercia) başladı. Qara ölüm epidemiyası bitdikdən və XIV əsrin sonuna qədər bu qorxunc xəstəlik adaya 6 dəfə zərbə vurdu.1536-cı və 1670-ci illər arasında, Fransada 70 il ərzində (1600–1670) yalnız 2 milyon insanın ölümünə səbəb olan epidemiyaların tezliyi hər 15 ildən bir olurdu. Onların arasında 35 min 1629–1632-ci illərdə "Liondakı Böyük taun" payına düşürdü. Yuxarıda qeyd olunanlardan əlavə olaraq, tanınmış taun epidemiyaları: 1629–1631-ci illərdəki "İtalyan epidemiyası", "Londonun Böyük Epidemiyası" (1665–1666), "Vyananın Böyük Epidemiyası" (1679) və 1720–1722-ci illərdə "Böyük Marsel Epidemiyası" və 1771-ci ildə "Moskvadakı taun epidemiyası" olmuşdur. İncəsənətdə təsvir edilməsi Orta əsr insanın zehnində fərq qoymadan həyatın ən gözəl çağında olan gənc və sağlam insanları qəflətən məhv edən taun ikiqat təəssürat yaradırdı. Əvvəlcədən olduqca dindar olan ilk yanaşmada taun insanlıq üçün günahlara görə cəza kimi başa düşüldü. Dinə görə yalnız müqəddəslərin şəfaəti, dua və əzadarlıq insanlığa Allahın qəzəbindən qurtarmağa kömək edə bilər.
Qara ölüm

Kütlənin şüurunda epidemiya qəzəblənmiş Allahın insana atdığı "oxlar" şəklində əks olunurdu. Elə bu şəkildə də taun epidemiyası sənətdə özünü göstərdi, xüsusən Göttingendə (Almaniya, 1424) kilsə qurbangahının panosunda Allah insanları oxlarla cəzalandırır və bu oxlardan on yeddisi hədəfə dəyir. İtaliyanın San Ciminyano şəhərindəki Qozzoli freskasında (1464) Ata Allahın şəhərə zəhərlənmiş oxlar göndərdiyi təsvir edilib. J. Delumo taun oxlarının Moosburqdakı bir məzar lövhəsində (Müqəddəs Castulus kilsəsi, 1515), Münster kafedralında, Ruandakı Veroneze kətanında və Lando-am-der-İsar kilsəsində təsvir edildiyini qeyd edir.Allahın qəzəbindən qorunmaq üçün möminlər olduqca ənənəvi olaraq müqəddəslərin şəfaətini istəyərək yeni bir ənənə yaratdılar, çünki taun I Yustinian epidemiyasından bəri Avropa qitəsini "ziyarət" etməmişdir və buna görə də bu sual əvvəllər yaranmamışdı. Epidemiyadan qoruyanlardan biri ənənəvi olaraq deşikli oxlarla təsvir olunan Müqəddəs Sebastian idi. Bundan əlavə, sol budundakı açıq bir taun bubonuna işarə edən Müqəddəs Roxun görüntüsü də geniş yayıldı. Qeyd etmək lazımdır ki, ikinci müqəddəslə bağlı vəziyyət tam anlaşılan deyil. Çünki, ənənəvi olaraq onun ölümü hələ 1327-ci ilə aid edilir.
Qara ölüm

Onda isə Avropada hələ taun yox idi. Bu səbəbdən ikonoqrafiya mübahisə doğurur. Bunu izah etmək üçün iki fərziyyə təklif olunur. Birincisi, müqəddəsin budundakı yara, sonradan taun bubonu kimi izah edilən adi bir sızanaq olmasıdır. İkincisi, Müqəddəs Roxun həyatının epidemiya dövrünə təsadüf etdiyini və xəstələrə böyük fədakarlıqla qayğı göstərərək taundan öldüyünü söyləyir. Sonrakı mənbələrdə isə onun yaşadığı illər göstərilərkən səhvə yol verilmişdir. Və nəhayət, nizə və ya ox ilə vurulmuş bir ürəklə təsvir edilmiş Müqəddəs Məryəm də günahkarlar müdafiəçisi sayılırdı.
Qara ölüm

Bu tip şəkillər, epidemiya zamanı və sonra yayılmağa başladı, bəzən qəzəbli bir tanrı təsvirləri ilə sintez edilirdi — xüsusən Göttingen qurbangahının bir panelində, bəzi günahkarlar Məryəmin örtüyü altında Allahın oxlarından gizlənir. Məşhur süjetlərdən biri də skelet şəklində rəqs edən fiqurların təsviri olan "Ölüm Rəqsi" (La Danse Macabre) təsviridir. Kiçik Qolbeynin oyması (qravür) 1830–1844-cü illərdə 88 nəşrdə əksini tapmışdır. Covanni Bokkaççonun məşhur "Dekameron" əsərinin süjeti Florensiyada taunun yayılması zamanı baş verən hadisələrin üzərində qurulmuşdur. Petrarka Avinyonda epidemiya zamanı ölən Lauraya həsr etdiyi məşhur şeirlərində taun haqqında yazırdı. Şeypur çalan Peyre Lunel de Montes Tuluzadakı taun epidemiyasını "İnsanların heyrətlənəcək heç bir şeyləri yoxdur" (Meravilhar no·s devo pas las gens)adlandırdığı kədərli əsərində işıqlandırmışdır.Ehtimal edilir ki, İngiltərədə məşhur olan "Ring a Ring o'Roses" ("Boyunlardan asılmış gül çələngləri, ciblərlə dolu buketlər, Apçi-apçi! Hər kəs yerə yıxılır")uşaq mahnısı Qara ölümün dövründə yaranmışdır.
Qara ölüm

Amma bu ehtimal mübahisəlidir.Qara ölümü Hameln siçovultutanı haqqında məşhur nağıl hekayəsi ilə əlaqələndirən fərziyyələr də mövcuddur. Belə ki, əsərdə qəsəbədə artan siçanlardan qurtulmaq istəyən qəsəbə sakinlərinin tütəkli bir siçovultutanla ilə razılaşmasından bəhs olunur. Qəsəbə sakinləri bu xidmətinin qarşılığında tütəkçiyə pul ödəməkdən imtina edirlər. Bu səbəbdən siçovultutan sehrli tütəyi ilə qəsəbənin uşaqlarını arxasınca apararaq qəsəbədən uzaqlaşdırır. Beləliklə, fərziyyələrdən birinə görə, uşaqlar ölü siçovulları yol boyunca toplayaraq, tauna yoluxur və geri dönərək onu yayırlar. Ancaq tarixlərdə bir uyğunsuzluq olduğuna görə bu fərziyyənin qəbul edilməsi mümkünsüzdür. Hameln salnaməsinə görə, siçovultutan 1284-cü ildə uşaqları çıxarmışdır siçovullar bu ilk versiyada qeyd olunmur), yəni epidemiyadan əlli il əvvəl.
Qara ölüm

Hadisəni izah etmək üçün Qara ölüm əvəzinə, tədqiqatçılar epidemiyalardan çox əvvəl qeydə alınan xoreomaniyanı misal çəkirlər.Norveçdəki taunun ifadəli təsvirləri Siqrid Unsetin "Kristin, Lavransın qızı" trilogiyasının son hissələrində və Rusiyadakı — Dmitri Balaşovun "Məğrur Simyon" romanında əksini tapmışdır. Böyük epidemiya kinematoqrafçıların diqqətini çəkmiş və İnqmar Berqmanın "Yeddinci möhür" (1957), Pol Verxovenin "Bədən və Qan" (1985), Kristofer Smitin "Qara ölüm" (2010)və Dominik Senin "Cadılar zamanı"(2011), Aleksandr Mittının "Səyyahlıq nağılı" (1983) filmlərində təsvir edilmişdir. Lars von Trier 1987-ci ildə "Epidemiya" filmini çəkmişdir. Bu filmdə gələcəyin taununu göstərən rejissor tamaşaçıya xəbərdarlıq göndərmişdir. Filmin süjetində həkim özünün infeksiya mənbəyi olduğunu bilməyərək insanlara kömək etməyə çalışır. Taun qiyamətin variantlarından biri kimi çıxış edir. 2019-cu ildə "Asobo Studio"su tərəfindən hazırlanmış "A Plague Tale: Innocence" kompüter oyunu çıxmışdır.
Qara ölüm

Oyundakı hadisələrdə Fransa krallığında Edvard müharibəsi zamanı, 1349-cu ildə taunun baş qaldırması əks olunmuşdur. Əsas personajlar inkvizisiya tərəfindən təqib olunan 15 yaşlı qız Amitsia və kiçik qardaşı Huqodu. Yolda onlar atəş və oddan istifadə edərək digər kimsəsiz uşaqlarla güclərini birləşdirib həm Müqəddəs Taxt agentləri, həm də nəhəng taun yayan siçovullara qalib gəlməlidirlər. Dövrün şahidlərinin təsviri Florensiyalı Matteo Villani xəstəlikdən ölən qardaşı, məşhur tarixçi Ciovanni Villaninin "Yeni salnamə"sini tamamlayarkən Qara ölümü aşağıdakı kimi təsvir edirdi: Filmoqrafiya "History Channel: Qara ölüm" (ing. The Black Death) — 2009-cu ildə Piter Nikolson tərəfindən çəkilmiş sənədli film. Xarici keçidlər Qara ölüm at BBC
Zirinc

Zirinc (lat. Berberis) — bitkilər aləminin qaymaqçiçəklilər dəstəsinin zirinckimilər fəsiləsinə aid bitki cinsi. Zirinc qədim zamanlardan bəri tanınan və istifadə edilən bitkidir. Hələ qədim Babilistanda və Hindistanda yerli sakinlər zirinc meyvələrini qanı təmizləyən, Tibet monastrlarını idarə edən kahinlər isə ömrü uzadan vasitə hesab ediblər. Qədim slavyan təbiblərinin zirinc kökləri və qabığından hazırladığı cövhər isə soyuqdəymə və qanaxmalarda tətbiq olunurdu.
Zirinc

Onun meyvə, kök, gövdəsi vasitəsilə yun və dəri məmulatları sarı rəngə boyanırdı. Tikanlı və yarpağını tökən kol bitkisi olan zirincın xırda çəlləyi xatırladan meyvələri qırmızı rəngdədir. Qurudulanda rəngi tündləşir. Turş dadına və faydalı xüsusiyyətlərinə görə onu bəzən "şimal limonu" da adlandırırlar. Xalq təbabətində bitkinin meyvə, yarpaq, qabıq və köklərindən də müalicə vasitəsi kimi istifadə olunur.
Zirinc

Meyvələrinin şirəsi qızdırmasalıcı, mikrob əleyhinə, qankəsici təsir göstərir. Bu bitkidən toksinlərin xaric edilməsi, orqanizmin təmizlənməsi və yaşlanma prosesini ləngitmək üçün də istifadə edirlər. Bitki həzm vəzlərinin sekresiyasını artırır, iştahanı və həzmi yaxşılaşdırır, hipoasid qastrit zamanı müşahidə olunan həzmsizlik və köp əlamətlərini aradan qaldırır. Zirincin təzə meyvələrinin yeyilməsi və ya şirəsinin içilməsi qaraciyər xəstəliklərinin, revmatizm, bəzən də sidik kisəsi və böyrəklərin iltihabının müalicəsində yaxşı nəticə verir. Ürək vurğularının sayını azaltdığı və arterial təzyiqi aşağı saldığı üçün hipertoniya və taxiaritmiya zamanı da tətbiq olunur.
Zirinc

Botaniki təsviri Zirinc 2–3 m hündürlükdə olub, qol-budaqlı kol bitkisidir. Cavan budaqları sarı-qonur rəngdədir, yarpaqları incədir, ellips və ya yumurtavarı lanset formadadır, kənarı kiprikvarı mişar şəklindədir. Hamaşıq çiçəkləri salxım formasındadır. Meyvəsi şirəlidir, yetişəndə parlaq qırmızı, bəzən isə sarı-qırmız rəng alır. Dadı turşdur, iki toxumludur.
Zirinc

Bitki aprel-may aylarında çiçək açır, meyvələri sentyabr-oktyabırda yetişir. Zirincin bütün hissələrində (yetişmiş meyvəsindən başqa) protoberberin təbiətli alkoloidlər müəyyən edilmişdir. Bunlardan ən mühümü berberindir. Bundan başqa, tərkibində palmatin, yatrorisin, kolumbamin də vardır. Göstərilənlərdən başqa, zirincin tərkibində besbenzili zoxinolin törəmələri alkoloidlər də (oksiakantin və berbamin) tapılmışdır.
Zirinc

Zirincin köklərində 1,5 %-ə qədər berberin alkaloidi vardır. Qabıqlarında 0,4–0,5 % berberin, 1,5 % aşı maddəsi, 1,2 % qatran, 38,6 mq % C vitamini olur. Yarpaqlarında 0,18–0,2 % berberin alkoloidi, 2,1–2,55 % pirokatexin təbiətli aşı maddə, 5,2 % qatran, 2,78 % üzvi turşular (alma, limon turşuları) 58,2–101 mq % C vitamini müəyyən edilmişdir. Meyvələrində üzvi turşular, şəkər, pektin maddələri, karotinoidlər vardır. Azərbaycanın dərman bitkiləri Amur zirinci (Berberis amurensis Rupr.)
Zirinc

Asiya zirinci (Berberis asiatica Roxb.) Tamkənarlı zirinc (Berberis integerrima Bunge) Sikkəvari zirinc (Berberis nummularia Bunge) Uzunsov zirinc (Berberis oblonga (Regel) Schneid.) Sibir zirinci (Berberis sibirica Pall.) Girdəmeyvə zirinc (Berberis sphaerocarpa Kar. et Kir.)
Zirinc

Adi zirinc (Berberis vulgaris L.) Volliç zirinci (Berberis wallichiana DC.) Digər növləri Berberis beauverdiana Berberis bicolor Berberis candidula Berberis chillacochensis Berberis darwinii Berberis dryandriphylla Berberis farinosa Berberis heterophylla Berberis hirtellipes Berberis hyperythra Berberis iteophylla Berberis jamesonii Berberis johannis Berberis julianae Berberis laidivo Berberis lechleriana Berberis microphylla Berberis negeriana Berberis nilghiriensis Berberis papillosa Berberis pavoniana Berberis pectinata Berberis pindilicensis Berberis reicheana Berberis saxorum Berberis schwerinii Berberis silvicola Berberis simonsii Berberis taronensis Berberis thunbergii Berberis verruculosa Berberis woomungensis Berberis xanthophlaea Azərbaycanda yayılması Zirinc Azərbaycaının əksər rayonlarında – ovalıqdan başlayaraq orta dağ qurşağına qədər yayılmışdır. Bu bitkiyə daha çox meşəliklərdə, meşə açıqlıqlarında, çay vadinlərində, kolluqlarda rast gəlinir. Azərbaycanda yabanı halda 3 növ zirinc var.
Zirinc

Onlardan adi zirincdən təbabətdə istifadə edilir. Dərman məqsədilə zirincin yarpaqlarından, köklərindən, gövdə və budaqlarının qabıqlarından, meyvələrindən istifadə olunur. Yarpaqları bitki çiçəkləyən dövrdə, köklərini payızda, qabıqları yazın ilk ayında, meyvələri isə tam yetişəndə (sentyabr-oktyabr aylarında) toplayıb, açıq quru havada qurudur və quru, havası dəyişilən binalarda saxlayırlar. Meyvələrini xüsusi quruducuda və ya peç üzərində qurudurlar. Elmi təbabətdə zirincin yarpaqlarından 1:10 nisbətində sulu dəmləmə, 1:5 nisbətində tinktura və 1:1 nisbətində duru spirtli ekstrakt formada daxili qanaxmalarda (uşaqlıq qanaxmalarında) qankəsici dərman kimi işlədilir.
Zirinc

Spirtli cövhərindən (tinkturasından) sidik kisəsinin və qaraciyərin iltihabında işlədilir. Zirincin köklərindən alınan berberin alkoloidindən sulfat duzu şəklində (Berberinum sulfas), tablet formada preparat hazırlanır və ondan öd yollarının xəstəliklərinə qarşı öd qovucu dərman kimi işlədilir. Bu məqsədlə hər tabletdə 0,005 q berberin olan berberin-sulfat preparatından gündə 3 dəfə, hər dəfədə 1 tablet 10 gün müddətində qəbul edilir. Zirinc yarpağından "öd qovucu çayın" tərkibində də verilir. Öd qovucu çayın tərkibi belədir: 1 hissə quru zirinc yarpağı, 4 hissə solmazçiçək (quru çiçək), 3 hissə meniant yarpağı (üç yarpaq), 2 hissə nanə yarpağı, 1 hissə keşniş meyvəsi.
Zirinc

Göstərilənləri bir-birilə qarışdırıb kobud poroşok halına salandan sonra bu qarışıqdan 1 xörək qaşığı 1 stəkan qaynar suda 10 dəqiqə dəmləyir, soyuyana kimi sakit yerdə saxlanılır. Sonra süzüb gündə 3 dəfə, hər dəfə yarım stəkan yeməkdən 15–20 dəqiqə əvvəl içirlər. Berberin alkoloidindən leyşmaniozun müalicəsində işlədilir. Zirincin meyvələri də çox faydalıdır. Meyvələri C vitamini ilə çox zəngindir.
Zirinc

C vitaminindən başqa tərkibində limon və alma turşuları, piroqallol təbiətli aşı maddələr, flavonoidlər, pektin və şəkərli maddələr və s. vardır. Xalq təbabətində zirinc meyvələrindən həm təzə-təzə dərilmiş, həm də qurudulmuş halda sinqa, raxit, qanazlığı, isitmə (malyariya), eləcə də mədə-bağırsaq xəstəliklərində çox qədimdən mürəbbə, şərbət, firni hazırlanır. Quru meyvələrdən isə çay kimi dəmləyib istifadə edirlər. Zirincin meyvələrindən yeyinti sənayesində də müxtəlif mürəbbə, kompot və s. məmulat hazırlanıb işlədilir. Zirincin müalicəvi xüsusiyyətləri Zirinc orqanizmə güclü təsir edən müalicəvi xüsusiyyətlərə malikdir.
Zirinc

Onun tərkibi karbohidratlar, makro və mikro elementlər, K, E vitaminləri, 11 növ alkoloid, limon və alma turşusu, tanin və qatran maddəsi ilə zəngindir. Qədim Misirdə ondan qanı təmizləmək, Çin həkimləri bir çox xəstəliklərin müalicəsi, slavyan təbibləri isə bitkinin kök və qabığından hazırlanan cövhərdən soyuqdəymə və qanaxmalar zamanı istifadə ediblər. Onun meyvə, kök və gövdəsi vasitəsilə yun və dəri məmulatları sarı rəngə boyanırdı. NKPI.AZ tibbi mənbələrə istinadla xəbər verir ki, zirinc meyvələrinin şirəsi qızdırmasalıcı, mikrob əleyhinə və qankəsici təsir göstərir. Tikanlı və yarpağını tökən kol bitkisi olan zirincin qırmızı rəngli xırda meyvələrinin turş dadına və faydalı xüsusiyyətlərinə görə bəzən "şimal limonu" da adlandırırlar.
Zirinc

Zirinc göbələk əleyhinə təsirə malikdir və qocalmanı ləngidir. Zirinc kökünün dəmləməsi göz xəstəlikləri zamanı islatma kimi tətbiq edilir. Bundan başqa, zirincin meyvəsi və ondan alınan cövhər mədə-bağırsaq sistemi və ağciyər xəstəlikləri zamanı qəbul edilir. İkinci dərəcəli şəkərli diabet xəstələrinə hər gün zirinc qəbul etmək məsləhət görülür, çünki onun qanda insulin və şəkərin normalaşdırmaq xüsusiyyəti var. Zirinc qanda xolestrolun miqdarını da azaldır.
Zirinc

Həkimlər aktiv həyat tərzi yaşayaraq özünü gün ərzində yorğun və halsız hiss edənlərə zirinc çayı içməyi məsləhət görürlər. Lakin onun qəbulu zamanı diqqətli olmaq lazımdır. Zirinc əzələlərin aktivliyini artırır və ona görə də hamiləlik zamanı zirinc və onun yarpaqlarından hazırlanan dəmləmələri qəbul etmək məsləhət görülmür. Sakitləşdirici preparatlar qəbul edən zaman həmin dəmləmələrdən istifadə etmək olmaz. Bu dərmanın sedativliyinin artmasına səbəb ola bilər və xəstələrdə baş gicəllənmə, ürək bulanma, qıcolma, burun qanamaları müşahidə oluna bilər.
Zirinc

Tibdə zirincin spirtli çıxarışı hepatitlərin, öd daşı xəstəliyinin müalicəsində və uşaqlıq qanaxmasının qarşısını almaq məqsədilə tətbiq olunur. Ev şəraitində həmin cövhəri hazırlamaq çox asandır. Bunun üçün 20 qram zirinc yarpağı 100 qram 70 faizli spirtdə 15 gün müddətində isti və quru yerdə saxlanılır. Alınan tünd-sarı rəngli cövhərin turşməzə dadı olur. Onun qəbulu ən çox fibroma zamanı və abortdan sonra baş verən qanaxmalarda səmərəli vasitə sayılır.
OSI

OSI (Open System Interconnection) – Qarşılıqlı əlaqəli açıq sistem modeli müasir kompüter şəbəkələrinin əsasını təşkil edir. 1983-cü ildə Beynalxalq standartlaşma institutu tərəfindən yaradılmışdır. OSI modeli açıq sistemlərin qarşılıqlı əlaqələrinə xidmət edərək, sistemin müxtəlif əlaqə səviyyələrini təyin edir, onlara standart adlar verərək hər bir səviyyədə hansı funksiyanı yerinə yetirməsini göstərir. OSI modelində səviyyələr OSI modelində hər bir qarşılıqlı əlaqə vasitələri 7 səviyyəyə bölünür. Fiziki səviyyə (Physical layer) Kanal səviyyəsi (Data Link) Şəbəkə səviyyəsi (Network layer) Nəqliyyat səviyyəsi (Transport layer) Seans səviyyəsi (Session layer) Təqdimetmə səviyyəsi (Prezentation layer) Tətbiqi səviyyə (Application Layer)Fiziki səviyyə fiziki əlaqə kanalında informasiyanın (bitlərin) ötürülməsi ilə xarakterizə olunur. Fiziki əlaqə kanalı kimi, koaksial kabel, burulmuş cüt kabel, fiberoptik kabel və s.nəzərdə tutulur. Bu səviyyədə elektrik siqnallarının, məsələn gərginlik və ya cərəyanın ötürülmə siqnallarının səviyyəsi, kodlaşdırma tipi, siqnalların ötürülmə sürəti və s. təyin edilir. Kanal səviyyəsinin funksiyası rabitə kanalında giriş-çıxış informasiyasının idarəsindən ibarətdir.
OSI

Bu səviyyədə ötürülmə mühiti, səhvlər təyin edilir və səhvlərin düzəlişi yoxlanılır. Bunun üçün informasiya bitləri kadrlarda (frame) qruplaşdırılır. Kanal səviyyəsi hər bir kadrın düzgunlüyünü təyin edir. Kadrların yoxlayıcı cəmini hesablayaraq onu hər bir kadrın sonuna əlavə edir. Qəbuledicidə yoxlayıcı cəm hesablanır. Onlar eyni olduqda informasiya qəbul edilir. Səhvlər təyin edildikdə isə ötürmə təkrar icra olunur. Şəbəkə səviyyəsi bir necə şəbəkəni birləşdirən vahid nəqliyyat sisteminin yaradılmasına xidmət edir.
OSI

Şəbəkə səviyyəsi xəbərlərin ötürülməsində düzgün istiqamətin secilməsini təmin edir. Şəbəkələr öz aralarında marşrutizator (router) adlanan xüsusi qurğu vasitəsi ilə birləşdirilir. Marşrutizator şəbəkələr arası əlaqələrin topologiyası haqqında informasiyanı yığaraq onun əsasında paketləri təyin olunmuş şəbəkəyə göndərir. Xəbəri bir şəbəkədən (ötürücudən) digər şəbəkəyə (qəbulediciyə) göndərilməsi üçün şəbəkələr arası müəyyən miqdar tranzit ötürmələrdən (hop-sıçrayış) istifadə edilir. Bu zaman hər dəfə müvafiq marşrut seçilir. Beləliklə, ümumi marşrut paketlərin keçdiyi marşrutizatorların ardıcıllıgından ibarət olur. Daha optimal yolun seçilməsi marşrutlaşdırma adlanır və onun həlli şəbəkə səviyyəsinin əsas məsələlərindən biridir. Çox zaman marşrutun seçilmə kriteriyası kimi verilənlərin ötürmə vaxtı qəbul edilir.
OSI

Bu isə kanalın buraxma qabiliyyəti və trafikin intensivliyindən asılı olur. Şəbəkə səviyyəsi müxtəlif texnologiyaların uyğunlaşması, böyük şəbəkələrin ünvanlarının sadələşdirilməsi kimi məsələləri də həll edir. Şəbəkə səviyyəsində xəbər paket adlanır. Bu zaman qəbul edənin ünvanını böyük hissəsi – şəbəkənin nömrəsi və həmin şəbəkədəki qovşağın nömrəsindən ibarət olur. Eyni şəbəkənin bütün qovşağlarının ünvanlarının böyük hissəsi eyni olmalıdır. Şəbəkə səviyyəsində 2 tip protokollar təyin edilir: Şəbəkə protokolları paketlərin şəbəkələrdə hərəkətini həyata keçirir Marşrutlaşdırma protokolların köməyi ilə marşrutizatorlar (routerlər) şəbəkələrarası birləşmələrin topologiyası haqqında informasiya yığırlar.Nəqliyyat səviyyəsi tətbiqi və seans səviyyələrinə verilənlərin tələb olunan etibarlı dərəcədə ötürülməsini təmin edir. Bu məqsədlə şəbəkə proqram təminatının nəqliyyat obyektləri ötürülən obyektdəki məlumatları paketləşdirir və qəbuledici obyektdə həmin paketlərdən məlumatı çıxarır. Bundan əlavə nəqliyyat səviyyəsi müxtəlif şəbəkə səviyyələrini uyğunlaşdırır.
OSI

Seans səviyyəsi – dialoqun idarə edilməsini təmin edir, cari anda aktiv tərəfi qeyd edir, sinxronlaşdırma vasitələrini təqdim edir. Bu səviyyənin funksiyası tətbiqi səviyyə ilə birləşmişdir. Rabitə seansı təşkil olunduqda digər obyektə daxil olmaq üçün aşağı obyektin səlahiyyəti yoxlanılır. Bu səviyyə bir neçə xidmət siniflərinə (A, B, C və D) malikdir. Təqdimetmə səviyyəsi – informasiyanın məzmununu dəyişdirmədən onun təsvir olunma formasını təyin edir. Bu səviyyənin vasitəsi ilə bir sistemin tətbiqi səviyyəsindən digər sistemin tətbiqi səviyyəsinə informasiyanın təqdim edilməsi aydın formada olur. Beləliklə təqdimetmə səviyyəsi verilənlərin mübadiləsi üçün eyni sintaksis seçir. Təqdimetmə səviyyəsi tətbiqi səviyyədə olan obyektlərə (istifadəçə və proqramlar) ötürülən informasiyanın çevrilmə (şirifləmək, sıxmaq, şifri aydınlaşdırmaq) üsullarını göstərir.
OSI

Tətbiqi səviyyə – bu səviyyəyə istifadəcinin fayllara, printerlərə, hipermətnli Veb səhifələrə və s.müraciətinı təmin edən protokollar aid edilir. Həmçinin bax Abbasov Ə.M., Əliquliyev R.M., Ağayev F.T. Web səhifələrinjyaradılması "Elm" 2002 F. Ağayev, INTERNET, AMEA İnformasiya Texnologiyaları İnstitutu (Mühazirə) İsmayıl Calallı , kompüter. Bunu öyrənməyə nə var ki?! "Nurlar" 2005 Osman Gündüz, Qorxmaz Əfəndiyev, Nazim Rüstəmov kompüter. İnformasiya Texnologiyalarının əsasları "Multimediya İnformasiya sistemləri və Texnologiyaları Mərkəzi" 2006 Marshall T. Rose, The Open Book (Prentice-Hall, Englewood Cliffs, 1990) David M. Piscitello, A. Lyman Chapin, Open Systems Networking (Addison-Wesley, Reading, 1993) Xarici keçidlər ISO 7498:1984 Open Systems Interconnection – Basic Reference Model Open System Interconnection Protocols Arxivləşdirilib 2008-05-16 at the Wayback Machine
"Laçının azad olunmasına görə" medalı

"Laçının azad olunmasına görə" medalı — Azərbaycanın dövlət təltifi (medal). İkinci Qarabağ müharibəsində qələbə münasibətilə təsis edilmişdir. Təsis edilməsi 2020-ci il noyabrın 20-də Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisində Vətən Müharibəsində qələbə münasibətilə Azərbaycan Respublikasının orden və medallarının təsis edilməsi ilə əlaqədar "Azərbaycan Respublikasının orden və medallarının təsis edilməsi haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanununda dəyişiklik edilməsi barədə Azərbaycan Respublikası qanununun layihəsi təqdim edilmiş və birinci oxunuşda təsdiqlənmişdir.Azərbaycan Respublikasının "Laçının azad olunmasına görə" medalının əsasnaməsi Azərbaycan Respublikasının 2020-ci il 26 noyabr tarixli Qanunu ilə təsdiq edilmişdir. Əsasnamədə deyilir: Maddə 1. Təltif edilən şəxslər "Laçının azad olunmasına görə" Azərbaycan Respublikasının medalı ilə Azərbaycan Respublikasının Laçın rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılmış döyüş əməliyyatlarında iştirak etmiş Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin hərbi qulluqçuları təltif edilir.Maddə 2. Təltif edən orqan "Laçının azad olunmasına görə" Azərbaycan Respublikasının medalı ilə bu Əsasnamənin 1-ci maddəsində göstərilən şəxslər Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 109-cu maddəsinin 23-cü bəndinə uyğun olaraq təltif edilirlər.Maddə 3. Taxılma qaydası "Laçının azad olunmasına görə" Azərbaycan Respublikasının medalı döşün sol tərəfinə, Azərbaycan Respublikasının digər orden və medalları olduqda, "Ağdamın azad olunmasına görə" medalından sonra taxılır.
"Laçının azad olunmasına görə" medalı

Medalın təsviri Azərbaycan Respublikasının 2020-ci il 26 noyabr tarixli Qanunu ilə təsdiq edilmişdir. Maddə 1. Medalın ümumi təsviri "Laçının azad olunmasına görə" Azərbaycan Respublikasının medalı (bundan sonra – medal) bürüncdən tökülmüş və qızıl suyuna çəkilmiş, diametri 36 mm olan dairəvi lövhədən ibarətdir.Maddə 2. Medalın ön tərəfi 2.1. Medalın ön tərəfinin kənarları bəzəkli naxışlarla konturlanmışdır. 2.2. Bəzəkli konturdan medalın daxilinə doğru, xarici və daxili çevrələrlə konturlanmış dairəvi lövhə təsvir olunmuşdur.
"Laçının azad olunmasına görə" medalı

Xarici və daxili çevrələrin arasında, yuxarı qövs boyunca "LAÇIN", aşağı qövs boyunca "1 DEKABR 2020" sözləri yazılmışdır. 2.3. "1 DEKABR 2020" sözlərindən sol və sağ tərəflərdə, aşağıdan yuxarıya doğru dəfnə çələngləri təsvir olunmuşdur. "LAÇIN" sözü ilə dəfnə çələnglərinin arasında iki səkkizguşəli ulduz və kompozisiyanı tamamlayan xətlər təsvir olunmuşdur. Daxili çevrənin içərisində, doğan günəş şüaları fonunda at belində Azərbaycan Respublikasının Dövlət Bayrağını aparan Azərbaycan əsgəri təsvir olunmuşdur. 2.4. Bütün elementlər və yazılar relyefli olaraq qabarıqdır.Maddə 3.
"Laçının azad olunmasına görə" medalı

Medalın arxa tərəfi 3.1. Medalın arxa tərəfində xarici və daxili çevrələrlə konturlanmış lövhənin üzərində qövs boyunca "LAÇININ AZAD OLUNMASINA GÖRƏ" sözləri yazılmışdır. Lövhənin aşağı hissəsinin mərkəzində səkkizguşəli ulduz, ulduzla sözlərin arasında isə kompozisiyanı tamamlayan xətlər təsvir olunmuşdur. 3.2. Medalın arxa tərəfinin mərkəzində medalın seriyası və nömrəsi həkk olunmuşdur. 3.3. Bütün elementlər və yazılar relyefli olaraq qabarıqdır.Maddə 4.
"Laçının azad olunmasına görə" medalı

Medalın elementləri 4.1. Medal paltara bərkidilmək üçün elementi olan, 37 mm x 50 mm ölçülü beşbucaqlı xara lentə iki halqa və ilgək vasitəsilə birləşdirilir. 4.2. Xara lentin mərkəzində 10 mm enində qızılı rəngli şaquli zolaq, qızılı rəngli zolaqdan sol və sağ kənarlara doğru ardıcıl olaraq 8 mm enində bir göy rəngli və 5.5 mm enində bir qızılı rəngli şaquli zolaqlar təsvir olunmuşdur. 4.3. Medala paltarın yaxasına bərkidilmək üçün elementi olan, eyni xara lentdən üz çəkilmiş 37 mm x 10 mm ölçülü qəlib əlavə olunur.
Cənubi Osetiya

Cənubi Osetiya müstəqilliyini 1990-cı ildən elan edib. Gürcüstan hökuməti isə osetinlərin müstəqillik istəyinə onların muxtiyyət hüqunu ləğv etməklə və osetinlərin yaşadıqları əraziyə ordu yeritməklə cavab verib. Bu Cənubi Osetiya müharibəsinə səbəb oldu. Müharibə nəticəsində Cənubi Osetiya de-fakto müstəqillik əldə etsə də, onun müstəqilliyi heç bir dövlət tərəfindən tanınmırdı. Gürcüstanın ikinci dəfə Cənubi Osetiyaya təcavüzü yenidən Cənubi Osetiya müharibəsinə səbəb oldu.
Cənubi Osetiya

Rusiyanın da osetinlərin tərəfində çıxış etdiyi müharibə Gürcüstanın tamamilə darmadağın olması ilə nəticələndi. Bu müharibədən sonra bir neçə ölkə Cənubi Osetiyanın müstəqilliyini de-yuro tanıdı. Osetinlərin əslən alanlardan törədiyi güman edilir. Onlar orta əsrlərdə Bizansın təzyiqi altında xristianlaşdırılıb. Monqolların işğalları dönəmində osetinlər tarixi olaraq yaşadıqları Don çayı hövzəsindən qovularaq Şimali Qafqazda məskunlaşdılar.
Cənubi Osetiya

Buradakı osetinlərin bir hissəsi (Diqor ərazisində) Kabardinlərin təsiri ilə İslam dinini qəbul etdilər. Cənubda yerləşən Kudar regionu isə bu gün Cənubi Osetiya adlanır. Şimalda yerləşən İron regionu isə hal-hazırda Şimali Osetiya ərazisidir. Şimali Osetiya 1767-ci ildə Rusiyanın tərkibinə qatılmışdır. Gürcüstanın nəzarətində olan Cənubi Osetiya isə 1801-ci ildə, Gürcüstanın Rusiyanın tərkibinə qatıldığı ildə Rusiyaya birləşdirilib.
Cənubi Osetiya

Gürcüstan 1918-ci ildə müstəqilliyini əldə etdikdən sonra Cənubi Osetiya da Gürcüstanın tərkibində qaldı, Şimali Osetiya isə həmin vaxt Terek Sovet Respublikasının tərkibində oldu. Gürcü menşevik hökuməti osetinləri bolşeviklərlə əlaqədə olmaqda ittiham edərək onları təqib edirdilər. 1918-1920 illərdə osetinlər bir neçə dəfə Gürcüstandan ayrılmaq üçün üsyana qalxdılar. Sonuncu və ən güclü üsyan 1920-ci ildə baş verdi, həmin vaxt Gürcüstan osetinlərə qarşı Sxinvaliyə böyük bir nizami ordu göndərdi. Gürcülər qəddarlıqla üsyanı yatırdılar, osetin mənbələrinin məlumatına görə bu zaman 5.000 osetin gürcülər tərəfindən öldürülmüş, əlavə 13.000 osetin isə aclıq və xəstəlikdən dünyasını dəyişmişdir.
Cənubi Osetiya

1921-ildə Qırmızı Ordu Gürcüstanı işğal etdi. Bundan sonra yaranan Gürcüstan SSRin tərkibində 1922-ci ildə Cənubi Osetiya Muxtar Vilayəti yaradıldı. Bununla da gürcülərlə osetinlər arasındakı konfliktə son qoyuldu. Belə vəziyyət 80-ci illərin sonuna qədər davam etdi. Sovet hakimiyyəti dövründə gürcülərlə osetinlər bir-birilə qarşılıqlı anlaşma və sülh şəraitində yaşamış, çoxlu sayda qarışıq nikahlar meydana gəlmişdir.
Cənubi Osetiya

Osetinlər öz yaşadıqları ərazidə öz dillərində danışır, osetin dilində təhsil alırdılar. Lakin Sovet hakimiyyətinin sonunda, 80-ci illərin sonundan etibarən iki xalq arasındakı düşmənçilik yenidən qabarmağa başladı. Gürcülər osetinləri yaşadığı ərazilərdən zorla qovmağa başladılar. Buna cavab olaraq osetinlər 1988-ci ildə Cənubi Osetiya Xalq Cəbhəsini yaratdılar. 1989-cu ildə Gürcüstan Ali Soveti bütün Gürcüstan ərasində gürcü dilinin yeganə rəsmi dil olduğunu elan etdi, 1990-cı ildə isə bütün regional təşkilatları qanunsuz elan etdi.
Cənubi Osetiya

Bu osetinlərin böyük narazılığına səbəb oldu, bunun ardından 1990-cı ilin 20 Sentyabrında Cənubi Osetiya Demokratik Respublikası SSRİ daxilində müstəqil elan olundu. Dekabr ayında Cənubi Osetiyada parlament seçkiləri keçirildi. Lakin Gürcüstanın millətçi prezidenti Zviad Qamsaxurdiya (qeyd edək ki, onun özü milliyətcə gürcü yox meqrel olsa da özü qatı gürcü millətçisi idi) bu seçkiləri qanunsuz elan edərək Sxinvaliyə qoşun göndərilməsini əmr etdi. 1991-ci il Yanvarın 5-də gürcü ordusunun Sxinvaliyə daxil olması ilə Cənubi Osetiya müharibəsi başladı. Gürcülər Cənubi Osetiyada böyük dağıntılar və qırğınlar törətsə də, Rusiya qoşunlarının və osetin könüllülərinin köməyi ilə Cənubi Osetiya gürcülərdən azad edildi.
Cənubi Osetiya

Müharibənin davam etdiyi bir vaxtda Cənubi Osetiyanın qərbində 200 nəfərin ölümünə səbəb olan güclü zəlzələ baş verdi. Nəhayət 1992-ci ildə Gürcüstan atəşkəsə razılıq verdi. Buna Gürcüstanın hərbi olaraq müharibəni uduzması yox, Gürcüstanın öz daxilindəki hərc-mərclik və Rusiyanın təzyiqi səbəb olmuşdur. Müharibə nəticəsində təxminən 1.000 nəfər həyatını itirdi, 100.000 nəfər osetin isə gürcülərin nəzarətindəki əraziləri tərk edərək Şimali Osetiyaya məskunlaşdılar. Osetin qaçqınlar həmin ərazilərdə əsasən Stalinin deportasiyaları zamanı öz torpaqlarından qovulmuş inquşların torpaqlarında məskunlaşdılar ki, bu da yerli inquşlarla osetinlər arasında yeni qarşıdurmaya səbəb oldu.
Cənubi Osetiya

Bundan başqa 23.000 gürcü Cənubi Osetiyaya məxsus ərazilərdən qovuldu. Həmin ildən etibarən ATƏT-in nəzarəti altında sülhməramlı qüvvələr regionda xidmət etməyə başladılar. Həmin sülhməramlıların əksəriyyəti rus qoşunları idi. Gürcüstanda Mixail Saakaşvilinin hakimiyyətə gəlişindən sonra gürcü-osetin münaqişəsi yenidən hərbi qarşıdurmaya çevridi. 2004-cü ilin iyun ayından etibərən gürcü qoşunları ilə osetin döyüşçüləri və rus əsgərləri arasında bir neçə döyüş baş verdi. Gürcülərin məqsədi Cənubi Osetiyada mövcud olan qara bazarın fəaliyyətinə tamamilə son qoymaq və bu yolla osetinləri əsas gəlir mənbəyindən məhrum etmək idi. Həmçinin paytaxt Tbilisidə gürcülərin oyuncaq şəkildə qurduğu Cənubi Osetiya hökuməti fəaliyyətə başladı.
Cənubi Osetiya

Avqust ayına qədər davam edən və çoxlu sayda insanın ölümünə səbəb olan döyüşlərdə heç bir tərəf ciddi uğur əldə edə bilmədi. Avqustun 13-də tərəflər arasında atəşkəs imzalandı. Coğrafiyası Cənubi Osetiya Qafqaz regionunun cənubunda yerləşir. Ərazisi 3.900 km²-dir. Şimali Osetiyadan dağlar vasitəsilə ayrılır, cənuba tərəf sərhədləri Kür çayına qədər uzanır.
Cənubi Osetiya

Cənubi Osetiya böyük ölçüdə dağlıq ölkədir, ərazisinin demək olar ki, bütün hissələri dəniz səviyyəsindən 1.000 metr yüksəklikdə yerləşir. Ərazisində yerləşən ən yüksək nöqtə hündürlüyü 3938 metr olan Xalatsa dağıdır. Dağlıq ərazi olduğundan Cənubi Osetiyada əkinçilik işləri ilə məşqul olmaq çox çətindir, ərazisinin yalnız 10%-i əkinə yararlı sahələrdir. Siyasi Statusu İqtisadiyyatı Cənubi Osetiyanın iqtisadiyyatı əsasən kənd təsərrüfatından ibarətdir. Keçmiş dövrdə tikilmiş zavodların əksəriyyəti işləmir, işlək vəziyyətdə olan zavodlar isə öz güclərinin 5-10 faizi həcmində fəaliyyət göstərirlər.
Cənubi Osetiya

Bundan başqa, 2008-ci ildə baş vermiş müharibə nəticəsində Cənubi Osetiya iqtisadiyyatına 500 mln ABŞ dolları həcmində ziyan dəymişdir. Münaqişənin başlanmasından əvvəl Cənubi Osetiya əhalisinin üçdə ikisi osetin, təxminən 25-30%-i isə gürcülər idi. Ölkə ərazisinin şərq hissəsində əsasən gürcülər, mərkəz və qərb regionlarda isə osetinlər sayca üstünlük təşkil edirdilər. Şimalda yerləşən dağlıq ərazilərdə əhali çox seyrək şəkildə məskunlaşmışdı. 2002-ci ildə Gürcüstanda keçirilmiş əhalinin siyahıya alınmasında Cənubi Osetiya iştirak etmədiyindən onun əhalisinin dəqiq sayını təyin etmək çətindir. Təxmini dəyərləndirmələrə görə 2007-ci ildə Cənubi Osetiyada 47.000 etnik osetin və 17.500 etnik gürcü yaşayırdı.
Cənubi Osetiya

Lakin 2008-ci ildəki müharibədən sonra Cənubi Osetiyanı demək olar ki, bütün gürcü milliyətindən olan şəxslər tərk etdilər. təxminən 500 nəfər bu müharibədə həlak oldu. Beləliklə Cənubi Osetiyanın 2009-cu ildə əhalisinin sayı 54.500 nəfər kimi endi. Lakin Rusiya hökumətinin Cənubi Osetiyaya 600 milyon dollar investisiya yatırmaq layihəsi və buranın təhlükəsizliyini qorumaq üçün 3.700 nəfər əsgərdən ibarət daimi kontingent göndərməsi bəzi osetin qaçqınların geri qayıtmasına səbəb olmuşdur. Rusiya mənbələri cənubi Osetiya əhalisinin 80.000 nəfərə kimi qalxdığını desələr də, bu rəqəmlərin şişirdilmiş olduğu düşünülür.
Pekin

Pekin (çin. 北京, pinyin Běijīng) – Çin Xalq Respublikasının paytaxtı. 21 milyondan artıq əhalisi ilə dünyanın ən çox əhalisi olan paytaxt şəhəri və Çinin Şanxaydan sonra ən çox əhalisi olan şəhəridir. Şimali Çində yerləşir və 16 şəhər, şəhərətrafı və kkənd rayonları ilə Dövlət Şurasının birbaşa nəzarəti altında bir bələdiyyə kimi idarə olunur. Pekin cənub-şərqdə qonşu Tyantszin istisna olmaqla, əsasən Hebei ilə əhatə olunub; birlikdə, üç bölmə Jing-Jin-Ji metropolitan ərazisini və Çinin Milli Paytaxt Bölgəsini təşkil edir. Pekin qlobal şəhərdir və mədəniyyət, diplomatiya, siyasət, maliyyə, biznes və iqtisadiyyat, təhsil, tədqiqat, dil, turizm, media, idman, elm-texnologiya və nəqliyyat sahəsində dünyanın aparıcı mərkəzlərindən biridir.
Pekin

Köhnə Binalar Məhz Pekin şəhəri əsasda qalalarla əhatə iki şəhərdən ibarətdir: Daxili Şəhər sərhədləri içində qalan keçmiş İmperiya Şəhərinin bir hissəsi olan "Yasaq Şəhərdə" İmperiya Sarayı yer alır.İç Şəhərin düz şimal-cənub xətti üzərində qurulu olan simmetrik və düzbucaqlı planı, son dərəcə maraqlıdır. Bütün şəhər qala divarları, mühüm şəhər qapıları, əsas prospekt və küçələr, dini tikililər və gündəlik alış-veriş mərkəzləri bu mərkəzi oxa uyğun olaraq keçirilmişdir. Pekinin planındakı nizam və harmoniya dünyada çox az şəhərdə yerləşir. Pekinin başqa bir xüsusiyyəti yaşıl sahələrin və parkların son dərəcə geniş bir yer tutmasıdır. Çinin memarlıq irsini ən yaxşı əks etdirən Pekinin bəzi təbəqələrinin modernləşdirilmiş olmasına qarşın, ənənəvi yerlərin qorunması üçün əsrlərdir ki, böyük bir qayğı göstərilmişdir. 1949-cu ildən bu yana şəhərin mənzərəsində meydana gələn ən böyük dəyişiklik, qədim qalaların kənarda qalan küçələrin uzadılmasıdır.Pekindəki tarixi və dini abidələrin başında gələn Tiantan (Cənnət Məbədi), Cənnətin kürə, Yerin isə kvadrat formasında olduğu haqqında, kökləri çox qədimə uzanan inamı təcəssüm edən qeyri-adi həndəsi planı, Çin memarlığının ən səlahiyyətin nümunələrindən biri kimi bənzərsiz bir gözəllik.
Pekin

Qi Nian Deyən (Bərəkətli Biçin Üçün Dua Binası), Huang Qiong Yu (İmperiya Cənnət Tonoz-u) və Xuan Chui Tan (Dairəvi formalı, Təpə Qurbangahı) bu quruluş içində yer alır. Digər əhəmiyyətli binalardan biri də şəhər tandeminin şərq yaxasındakı İmperiya Əcdadları Məbədidir (bu gün Xalq Mədəniyyət Parkı). Qərbdəki Yer və Biçin Qurbangahı (bu gün Zhong Shan Parkı) bu bina tarazlaşdırır. Şəhər mərkəzində 1949-cu ildən sonra inşa edilən binalardan biri olan, iki blokdan ibarət Böyük Xalq Binasıdır. Ən yüksək dövlət orqanı Milli Xalq Konqresinin sessiyaları bu binanın böyük iclas salonunda keçirilir. Pekin, Çin Dəmir yol Sisteminin mərkəzlərindən biridir.
Pekin

Ənənəvi doqquz dəmir yolu xətti şəhərdən yayılır; Şanxay (Jinghu Xətti), Guangzhou (Jingguang Xətti), Kowloon (Jingjiu Xətti), Hərbin (Jingha Xətti), Baotou (Jingbao Xətti), Qinhuangdao (Jingqin Xətti), Chengde (Jingcheng Xətti), Tongliao, İç Monqolustan (Jingtong Xətti) və Yuanping, Shanxi (Jingyuan Xətti). Həmçinin Moskva (Rusiya), Pyongyang (Şimali Koreya), Hey Bator (Monqolustan) və Hanoi (Vyetnam) kimi xarici paytaxtlara ekspres qatar səfərləri bağlanır. Bunlara əlavə olaraq Pekin iki yüksək sürətli qatar xəttinə malikdir; 2011-ci ildə açılan Pekin-Şanxay Yüksək Sürətli Qatar Xətti ilə 2008-ci ildə xidmətə girən Pekin-Tientsin Şəhərlərarası Dəmir.Pekin mərkəz qatar stansiyası 1959-cu ildə açılmışdır; Qərb Qatar Stansiyası 1996-cı ildə yüksək sürətli qatar səfərlərinin keçirildiyi cənub stansiyası stansiyası isə 2008-ci ildə uduzaraq xidmətə girmişdir.Milli əlaqə yolları şəbəkəsinin bir hissəsi olan Birindən çıxan bir düjün qədər magistral ölkənin müxtəlif yerlərinə uzanır. Bəs onun şəhər içi nəqliyyatı, Yasaq Şəhəri mərkəz sahə beş dairə yoluna bağlıdır. 2010 ili etibarilə şəhərdə qeydiyyatda olaraq 4 milyon avtomobil bulunmaktadır. 2010-ci ildə həftədə orta hesabla 15.500 maşının tıxaca bərkliyi Pekində, 2010 sonu etibarilə 5 milyon avtomobilin olduğu təxmin dilmektedir.
Pekin

Yeməkxana əsas aeroportu olan Pekin Paytaxt Beynəlxalq Aeroportu şəhər mərkəzinin təxminən 20 km şimal-şərq. Paytaxt Beynəlxalq Aeroportu sərnişin daşınması olaraq dünyanın ən böyük ikinci hava limanıdır. 2008 Yay Olimpiadaları üçün aparılan genişləndirmə işi ilə üç ayrı terminala çatan hava limanının, 3. Terminalı dünyada ən böyüklərindən biridir. Pekinə aparılan xarici xətt uçuşlarının hamısı ilə daxili xətt uçuşlarının böyük qismi buradan baş verir. Air Chinanın mərkəzi olan Paytaxt Beynəlxalq Aeroportu, China Southern və Hainan Airlinesin bir mərkəzidir.
Pekin

Pekinin bir ali olma xüsusiyyəti 1949-cu ildən sonra daha da möhkəmlənmişdir. Məşhur Pekin (1898) və Qinghua universitetlərinin ətrafında inkişaf edən elm və təhsil mərkəzləri səmtində ideoloji təhsil, musiqi, tibb və texniki sahələrlə üç müxtəlif ixtisas qurumları da yer alır. Çinin ən aparıcı tədqiqat qurumu Çin Elmlər Akademiyası (Academia Sinica) də buradadır. Bir neçə əsrdən bəri Çinin mədəniyyət mərkəzi olan Pekin, ölkənin ən mötəbər mədəniyyət qurumları olan bir sıra kitabxana, muzey və teatrı saxlayır. Bu qurumların başında imperiya kolleksiyalarını əhatə edən Pekin Kitabxanası, Pekin İmperiya Muzeyi və Çin Tarix Muzeyi gəlir. Pekin eyni zamanda Çinin öndə gələn yayımcılık və kütləvi informasiya vasitələri mərkəzidir.
Pekin

Hamısı şəhər mərkəzinin şimalındakı Olimpiya Yaşıl adlı idman kompleksinin içindəki bəzi mühüm idman kompleksləri "Quş Yuvası" kimi tanınan Pekin Milli Stadionu, Pekin Milli Su İdman növləri Mərkəzi (Su Küpü), Pekin Milli Qapalı Stadionudur. Şəhər mərkəzinin qərb hissəsində yer alan Wukesong Mədəniyyət və İdman Mərkəzi ilə İşçilər Stadionu digər obyektlərdir. Pekində, mülayim qurşaqda görülən kontinental bir musson iqlimi hökm sürür. Qış, Monqolustan Yaylasından gələn Sibir hava kütlələrinin təsiri ilə uzun, soyuq və quraq keçir. Ən soyuq ay olan yanvarda orta temperatur -4°cyi tapır. Yay aylarında adətən cənub-qərbdən Şimali Çinə girən isti və rütubətli hava yağışlara yol açır.
Pekin

İllik yağıntı miqdarının (635 mm) böyük hissəsi bu mövsümdə düşür. İyul hesabla 26 °C ilə ən isti aydır. İqtisadiyyat Qitə Çininin ilk sənaye sonrası şəhəri olan Birin, xidmət sektorunun (üçüncül sektor) ümumi daxili məhsulundakı (ÜDM) yüksək payı Çinin ən inkişaf etmiş şəhərlərindən biridir. Fortune Global 500 siyahısında 41 şirkətə sahibliyi edən Pekin, bu siyahıda Tokionun arxasından ikinci yerdədir. Həmçinin ən böyük Çin şirkətlərinin 100-dən çoxu Birində yer alır. Maliyyə ən mühüm sənayelərdən biridir.
Pekin

2007 sonu etibarilə Pekində yerləşən 751 maliyyə qurumu, bütün ölkənin maliyyə gəlirinin 11.6 %ına (eyni zamanda şəhər ÜDM-nin faiz 13.8i) uyğun gələn, 128.6 milyard RMB gəlir yaratdı. 2010-ci ildə Pekinin nominal ÜDM-si 1.37 milyard RMBYE çataraq, bir əvvəlki ilə nisbətən təxminən yüzdə 10 artım göstərdi. 2009-ci ildə, Pekinin əsas (kənd təsərrüfatı, metal), ikinci dərəcəli (tikinti, emal) və üçüncül (xidmət) sektorları növbə ilə 11.83 milyard RMB, 274.31 milyard RMB və 900.45 milyard RMB qiymətə çatıb. Adam başına düşən əlaqədar adambaşına gəlir, bir əvvəlki ilə görə yüzdə 8.1lik real artım göstərərək 26,738 yuan oldu. . Pekinin qurulu olduğu 30–40 m hündürlüyündəki düzənliyin şimal kənarını Monqolustan Yaylası, şimal-şərq kənarını isə Yan Dağları təşkil edir.
Pekin

Geoloqların "Pekin Tünd" adını verdiyi çökəklik sahə şəhəri şimal-şərqdən cənub-qərbə doğru mühasirə, cənub və şərqdə da əsl böyük düzənliyə açılır. Vuruşan Krallıqlar Zamanında (İ.Ö.ıv.-ııı. Əsr. Ci adı ilə, Məğlubiyyətlərin əsas şəhəri. Bu Huangdi vaxtında sökülüb (Eyzeben. 226.
Pekin

Xan Sülaləsi dövründə Ye adıyla yenidən qurulub. Şimal Çinin geri qalan hissəsi kimi İ.S. Iv.-vı. Əsr arasında çöl xalqları tərəfindən işğal edildi və Mujongların paytaxtı halına gəldi (350-357). Sueiler (581-618) və Tanglar (618-907) dövründə Şimali Çinin, Monqollardan daha təhlükəli hala gələn Şimal-şərq Xalqlarına qarşı başlıca kalesiyidi. Çinli ailə Hou Çinin Çitanlara qoyduğu (936) şəhəri Çitanlar 938-ci ildə Cənubun paytaxtı etdilər (Nancing).
Pekin

Şəhəri 1122-ci ildə Curçenler işğal etdilər, Songlara buraxdılar (1123), yenidən aldılar (1125) və 1153-cü ildə Mərkəzin paytaxtı və başlıca iqamətgahları halına gətirdilər.Çingiz Xanın Monqolları şəhəri 1215-ci ildə alaraq dağıtdılar. 1260-cı ildə Kubilay Xan bölgəyə yerləşdi və şəhərin şimal-şərqində yeni bir şəhər kurdur-du (1264-67); Çinin mərkəzi olan bu şəhər Marko Polonun böyük xanla görüşdüyü və xatirəsində Cambaluc adını verdiyi şəhərdir. Pekini böyük kanala bağlayan (XIII. Əsr. Sonu bir kanal, paytaxta Yangzi yolu düyü yetirilməsini verirdi. Üçüncü Ming İmperatoru Yonglı (1403-1424) bu şəhərə köçərək adını Beijinge çevirdi və Yasaq Şəhər ilə Səma Məbədini qurdu.
Pekin

Ciaşing, bunlara Təsərrüfatı Məbədini tikdi və şəhəri yenidən paytaxt vəziyyətinə gətirdi. Şəhər 1928-ci ilə qədər paytaxt olaraq qaldı. Mancur qələbəsindən qısa müddət əvvəl yandırılan (1644) Pekin ənənəvi ölçülərə görə yenidən quruldu və yeni sülalə tərəfindən gözəlləşdirildi (Göksel Sülh Qapısı, Uca Harmoniya Sarayı, şəhərin şimal-qərbində yazlıq saray). XVII. Və XVIII. Yylarda Kangşi (1662-1722) və Çienlong (1736-1796) dövrlərində, cənub-qərb hissəsində missionerlər (xüsusilə Bizimkilər) və Avropalı texniklər yaşayırdı.1860-cı ildə II.
Pekin

Tiryək Müharibəsi zamanı Fransız-Britaniya dəfə yaz sarayının yanmasından sonra Çoxundakı xarici təmsilçilərin oturduğu imtiyazlı bir səmt yaradılıb. Bu korpuslara Boxerların silahlı təcavüzü, (İyun 1900) şəhərə, 190-ci ildə beynəlxalq bir qarnizon yerləşdirilməsinə yol açdı. İmperiyanın yıxılmasından sonra (1912) "Müharibə Ağalarının" əlinə keçən Birini Kuomintangçılar işğal etdilər (1928) və yenidən Beiping deyə adlandırdılar (paytaxt Nancinge göndərilmişdi). Japonlarıın ələ keçirdiyi (İyul 1937) şəhər, 1945-ci ilə qədər onların dəstəklədiyi bir hökumət tərəfindən idarə olundu. Yanvar 1949-cu ildə kommunistlər tərəfindən yenidən ələ keçirilib. 1 Oktyabr 1949-cu ildə Tiananmende Mao Zedong tərəfindən Çin Xalq Respublikasının qurumu elan edildi, eyni zamanda qədim adını aldı və yenidən paytaxt oldu.1950-ci illərdə qədim şəhərin kənarına doğru böyüməyə başlayan şəhər, şimalda yaşayış sahələri, qərbdə də ağır sənaye yerləşmələri haşiyələnib.
Pekin

1960-cı illərdə metro və İkinci Dairə Yolu tikintiləri üçün şəhər qala divarlarının bir hissəsi sökülüb. Mədəniyyət İnqilabı zamanı, 18 Avqust 1966 günü isə Pekində, Maonun rəhbərlik etdiyi və bir milyon insanın qatıldığı bir açıq hava toplantısı keçirilib. Aprel 1976-cı ildə Dördlü Dəstə və Mədəniyyət İnqilabına qarşı Tiananmen Meydanında toplanan geniş bir xalq birliyi zorla dağıdıldı. Həmin ilin oktyabr ayında Dördtərəfli Dəstə həbs və Mədəniyyət İnqilabı sona çatdırılıb. Pekin dünyanın ən böyük idman təşkilatı olan 2008-ci ilin Yay Olimpiadasına da ev sahibliyi edib. Əhəmiyyətli dağ keçidlərinin cənubdakı kəsişmə nöqtəsində yerləşən Pekinin, Şimali Çin Vadisini şimaldakı dağ, dərə və yaylalara bağlayan nəqliyyat xətti üzərində təbii bir keçid mövqeyindədir.
Pekin

Bu strateji əhəmiyyətindən dolayı 700 ildən artıq bir müddət genil Orta Asiyaya açılan karvan yollarının başlanğıc nöqtəsi olmuşdur. Son illərdə ümumi daşınan və avtomobil sektorlarındakı sürətli artım davam edir. 2019-cu ilin iyun ayında Pekində dünyanın ən böyük Dasin beynəlxalq hava limanının tikintisi başa çatıb. Hava limanın tikintisi 2016-cı il 15 mart tarixində başlamışdı. Dünyanın ən böyük hava limanının tikintisinə 60 milyard dollara yaxın vəsait xərclənib. Qardaş şəhərlər
Aşıq Əli Tapdıqoğlu

Aşıq Əli Tapdıqoğlu (Əli Tapdıq oğlu Quliyev; 29 iyun 1988, Şamaxı) — Azərbaycan aşığı Ustadı Aşıq Xanmusadan 5 il dərs almışdır. 2000–2001-ci illərdə İraqda keçirilən Babilistan beynəlxalq festivallarına qatılmış, həmin festivalda "Azərbaycan" mahnısını ifa etmişdir. 2005-ci ildə "Lider" TV-də respublika aşıqlarının "Ozan" müsabiqəsinə dəvət edilmiş, 6 ay davam edən həmin müsabiqədə sazda çaldığı aşıq havaları və eləcə də ifa etdiyim mahnı və muğamlarla məşhurlaşmışdır. Həmin müsabiqədə Şirvan aşıq məktəbini layiqincə təmsil edərək qalib yerlərdən birini tutmuşdur. 2005-ci ildə Türkiyədə beynəlxalq festivala dəvət almış və qalib kimi Azərbaycana qayıtmışdır. 2009-cu ildə Fransada keçirilən beynəlxalq festivalın təmsilçisinə çevrilərək aşıq sənətini layiqincə təmsil edə bilmişdir. 2011-ci ildə Belarusiyanın Babulski şəhərində keçirilən festivalda da iştirak edib.
Aşıq Əli Tapdıqoğlu

"Lider" TV-də yayımlanan "Maşın" realiti-şousunun iştirakçılarından biri olmuşdur. Qələndər Xaçınçaylı, Aşıq Əli: "Azərbaycanda haqq aşığı yoxdur" (Aşıq Əli Tapdıqoğlu ilə müsahibə), "Həftə içi" qəzeti. - 2013. - 26 aprel. - Səh.8. Xarici keçidlər Gözəlləmə Aşıq Mahnısı. İfa edir: Aşıq Əli Tapdıqoğlu — YouTube saytı
Prioritet

Prioritet (lat. piror - birinci, böyük) — hər hansı fəaliyyət həyata keçirilməsində vaxt etibari ilə birincilik; müəyyən bir sahədə üstünlük təşkil edən; kəşfdə, ixtirada, hər hansı bir ideyanın qısa ifadəsində zaman etibarilə ilkin olan, hər hansı bir şeyə üstün haqqı olmaq. R. Əliquliyev, S. Şükürlü, S. Kazımova. Elmi fəaliyyətdə istifadə olunan əsas terminlər. Bakı, İnformasiya Texnologiyaları, 2009, 201 s. Xarici keçidlər Definition of priority
Gürcüstan azərbaycanlıları

Gürcüstan Azərbaycanlıları — Gürcüstan Respublikası ərazisində yaşayan türkəsilli etnik azərbaycanlılar. Hazırda azərbaycanlılar əsasən Gürcüstanın Borçalı (Kvemo Kartli), Kaxeti və Msxeta-Mtianeti bölgələrində, Acarıstan MR-da, həmçinin Tbilisi və Rustavi şəhərlərində tarixən kompakt şəkildə yaşayırlar. 2014-cü ilədə keçirilmiş əhali siyahıyaalmasının nəticələrinə əsasən 233 000 nəfərdir . Hələ eramızdan əvvəl Gürcüstanın cənub və cənub-şərq ərzisində türkdilli tayfaların yaşaması haqqında çoxsaylı mənbələr, o cümlədən gürcü mənşəli tarixçilərin və etnoqrafların da etirafları mövcuddur. XV-XVI əsrlərdə Qafqazda türk faktorunun güclənməsi ilə əlaqədar olaraq Gürcüstana da etnik Azərbaycanlıların kütləvi köç etməsi müşahidə olunmuşdur.
Gürcüstan azərbaycanlıları

Borçalının dağətəyi və dağlıq bölgələrində hazırda mövcud olan kəndlərin bir çoxu məhz bu dövrdə meydana gəlmiş və ya böyümüşdür. XVII əsrin ilk yarısında İran şahları, xüsusilə I Şah Abbas tərəfindən Kartli və Kaxeti çarlığı ərazisinə Azərbaycanlıların, İranın Fereydan əyalətinə isə gürcülərin köçürülməsi və ya köçünün stimullaşdırılması bəzi tarixçilər tərəfindən dini-etnik ayrı-seçkilik kimi xarakterizə edilsə də, şahlığın ərazisində yaşayan xalqların coğrafi diversifikasiya edilməsi yolu ilə idarə edilməsinin asanlaşdırılması kimi tarixi mühakimələr daha inandırıcı görünür. Siyasi tarixi Gürcüstanda yaşayan azərbaycanlılar Qamsaxurdiya zamanında ciddi təzyiqlərə məruz qalmış, dövlət qurumlarında, yerli idarələrdəki azərbaycanlıların əksəriyyəti vəzifələrdən kənarlaşdırılmış, yaşayış məntəqələrinin adları sürətlə gürcüləşdirilmişdir. Mövcud olmuş milli dövlətlər və dövlət qurumları Borçalı xanlığı Borçalı Qarapapaq Türk Cümhuriyyəti Gürcüstanın azərbaycanlılar yaşayan əraziləri Bu gün Gürcüstanın bir çox bölgəsində və iri yaşayış məntəqələrində azərbaycanlılar kompakt şəkildə məskunlaşıblar. Azərbaycanlılar əsasən Borçalı (Kvemo-Kartli) və Kaxeti regionlarında cəmləşiblər.
Gürcüstan azərbaycanlıları

Hazırda Tiflisin Meydan, Ortaçala, Vera, Vaşlıcuvar, Saburtalo, Sanzona və Varketili massivlərində kompakt şəkildə yerləşməkdədirlər. Gürcüstanda azərbaycanlıların yaşadığı rayonlar Marneuli (Sarvan), Bolnisi (Bolus), Qardabani (Qarayazı), Dmanisi (Başkeçid), salka (Barmaqsız), Tetritskaro (Ağbulaq), Saqareco (Qaraçöp), Kaspi (Xəzəryurdu), Kareli (Qara El), Telavi (Telav), Qori (Səfiabad), Laqodexi (Qaval) Siqnaxi (Sığnaq) Xaşuri (Bəytaxtı) Gürcüstanda azərbaycanlıların yaşadığı şəhərlər Tbilisi (Tiflis) Rustavi (Bostandərə) Demoqrafik dəyişikliklər 2014-cü ildə keçirilmiş əhali siyahıyaalmasının nəticələrinə əsasən Gürcüstan azərbaycanlılarının sayı 233 min nəfərdir. 90-cı illərin əvvəllərindən etibarən sosial vəziyyətin çətinliyi üzündən yüksək emiqrasiya və doğum səviyyəsinin aşağı düşməsi ilə əlaqədar olaraq əhalinin sayında azalma müşahidə edilir. Belə ki, 1989-2002-ci illə aralığında Gürcüstan azərbaycanlılarının sayı 7,4%, 2002-2014-cü illər aralığında isə 18.2% azalmışdır. Bununla belə azərbaycanlıların emiqrasiyası digər etnik azlıqlarla müqayisədə daha kiçikmiqyaslı olduğundan ölkə əhalisinin cəmi sayında onların xüsusi çəkisi 5,7%-dən 6,3%-dək artmışdır.