LocalDoc/ldquad_v2_retrieval-reranked huggingface dataset:
Freddi Merkyuri

Bu, məktəbli oğlanların yaşadığı hisslər idi. Mənim də o tipdə məktəb macəralarım olub. Bunun üstündə ətraflı dayanmaq istəmirəm." 21 yaşına çatmış yetkin kişilər arasında homoseksual əlaqə Birləşmiş Krallıqda yalnız 1967-ci ildə — yeddi il əvvəl leqallaşdırılmışdır. 1980-ci illərdə ictimai məclislər zamanı çox vaxt müğənni partyoru olan Cim Hatton ilə arasında məsafə saxlayırdı.Karyerası boyunca Merkyurinin göstərdiyi bütün ekstravanqard səhnə şoularını bəzi müxbirlər onun cinsəlliyi ilə əlaqələndirirlər. Queen qrupunun 1984-cü ildə Uembli Arenada verdiyi konserti "Kerrang!" jurnalı üçün şərh edən Deyv Dikson, Merkyurinin izləyicilərə ünvanlanmış "kemp" stilini qeyd edir və onu "poza verən, dodaqlarını qabağa uzadan və arxasını sığallayan" kimi təsvir edir.
Freddi Merkyuri

1992-ci ildə "Gay Times" jurnalından Con Marşall yazır ki, "Merkyuri özünü səhnədə kraliça hiss edərək, geyliyini ifadə etməkdən çəkinmir, lakin, öz həyat tərzini analiz etmir və ya doğrultmağa çalışmır…Sanki, Freddi Merkyuri dünyaya deyir: "Mən necə varamsa eləyəm. Və?" Bu isə özü-özlüyündə bir çoxları üçün təsdiq idi." "AfterElton" tərəfindən nəşr edilmiş məqalədə Robert Urban qeyd edir ki, "Merkyuri heç vaxt siyasi aydınlama verməmiş (kaminq-aut etməmiş) və ya LGBT hərəkatına qoşulmamışdır." Səhnədə ekstravanqard və açıq xasiyyətli görünməsinə baxmayaraq, həyatda Merkyuri utancaq olmuş, xüsusilə çıxış etmədiyi zaman və tanımadığı adamların arasında olduqda çox sıxılmış, çox nadir hallarda müsahibə verməyə razılaşmışdır. Müsahibələrindən biri zamanı o demişdi ki, "Çıxış etdiyim zaman ekstrovert olsam da, daxilən tamamilə başqa biriyəm." Merkyuri səhnədə olarkən auditoriyasına qarşı sevgi bəsləyirdi; Kurt Kobeyn intihar məktubunda Merkyurinin "…necə kütləni sevməsi, onların sevgisi və həsədindən həzz alması"na paxıllıq etdiyini qeyd etmişdi.1987-ci ildə Merkyuri 41-ci doğum gününü İbizadakı Pikes Hoteldə təmtəraqlı şəkildə qeyd etmiş, bundan bir neçə ay sonra isə İİV virusuna yoluxduğunu öyrənmişdir.
Freddi Merkyuri

Merkyuri bundan sonra əsasən rahatlıq və sakitlik axtarmış, həmin dövrdə otelin sahibi Entoni Paykla dostluq etməyə başlamışdır. Payk onun haqqında danışarkən deyir ki, "…həyatım boyu qarşılaşdığım ən gözəl insandır. Çox şən və ürəyiaçıqdır." Lesli-Enn Cons qeyd edir ki, Merkyuri "Orda özünü evdəki kimi hiss edirdi. O, tennis oynayır, hovuz yanında dincəlir, axşamlar isə yaxınlıqdakı gey-klub və ya barda əylənirdi." 5 sentyabr 1987-ci ildə təşkil edilmiş ziyafət, "Aralıq dənizi adalarında o zamana kimi təşkil edilmiş ən möhtəşəm qonaqlıq" kimi təsvir edilmiş və ziyafətə 700 nəfərə qədər adam qonaq gəlmişdi.
Freddi Merkyuri

Ziyafətə Qaudinin Saqrada Familia kilsəsi formasında tort gətirilmiş, həmin tortun aşmasından sonra isə, onun yerinə iki metr hündürlüyə malik, üzərində Merkyurinin "Barcelona" mahnısının notları yazılmış ikinci tort gətirilmişdir. Ziyafətdən sonra isə Queen qrupunun meneceri Cim Biçə göndərilmiş hesaba 232 sındırılmış şüşə də daxil edilmişdi. Xəstəliyi və ölümü 1986-cı ilin oktyabrında Britaniya mətbuatı Merkyurinin İİV/QİÇS testi üçün Harli-strit klinikasına getməsini xəbər verir. "The Sun" müxbiri Hyu Uittou Yaponiya səfərindən qayıdn Merkyurini Hitrou Hava Limanında qarşılayır və bu məsələ ilə bağı sual verir. Merkyuri yayılan xəbərləri təkzib edir. Partnyoru Cim Hattonun sözlərinə görə 1987-ci il aprelin sonlarında Merkyuriyə QİÇS diaqnozu qoyulmuşdu.
Freddi Merkyuri

Təxminən həmin ərəfədə Merkyuri mətbuata açaqılamasında İİV testinin neqativ nəticə verdiyini bildirmişdi. Təkziblərə baxmayaraq, Britaniya mətbuatı Merkyurinin zamanla daha nadir hallarda kütlə qarşısına çıxması, Queenin qastrol səfərlərinin təxirə salınması və müxtəlif "sevgililərin" taboid jurnallarına müsahibələri əsasında Merkyurinin xəstəliyi məsələsini növbəti bir neçə il ərzində də gündəmdə saxlayır. 1990-cı ildən Merkyurinin sağlamlıq problemi ilə bağlı məlumat daha da yayıldı. 18 fevral 1990-cı ildə Londondakı Dominion teatrında keçirilən Brit mükafatının təqdim edilməsi mərasimində o zaman artıq zəif olan Merkyuri, Musiqiyə əlamətdar qatqılarına görə mükafatı almaq üçün sonuncu dəfə Queen qrupu ilə birlikdə səhnəyə çıxmışdı. Bundan sonra ömrünün sonuna kimi onu paparatsiya fotoqraflar izləmiş, "The Sun" isə onun xəstə olmasından bəhs edən məqalələr seriyası yayımlamışdır; 1990-cı ilin noyabrında yayımlanmış məqalədə isə "Rəsmi: Freddi ağır xəstədir" başlığı altında Merkyurinin çox arıq və zəif fotosu əsas səhifəyə çıxarılmışdır.Bütün buna baxmayaraq, Merkyuri və onun etibar etdiyi kolleqaları və dostları bu hekayələri təkzib etməyə davam etmişlər, hətta, 29 aprel 1991-ci ildə yayımlanmış Merkyurinin çox arıq şəklindən sonra belə təkziblər davam etmişdir. Ehtimal edilmişdir ki, xəstəliyi haqqında daha əvvəl etiraf etmək və xəstəliklə necə mübarizə apardığını insanlarla bölüşməklə Merkyuri QİÇS-lə mübarizəyə də öz töhfəsini verə bilərdi.
Freddi Merkyuri

Merkyuri yaxın adamlarının həyatını mətbuatın müdaxiləsindən qorumaq üçün, mümkün qədər şəxsi həyatını gizlin saxlamağa çalışmış, Brayan Mey isə 1993-cü ildə verdiyi müsahibədə, müğənninin xəstəliyi haqqında qrupa çoxdan məlumat verdiyini etiraf etmişdir. 1991-ci ildə Merkyuri "These Are the Days of Our Lives" mahnısı üçün çəkilmiş musiqi videosunda sonuncu dəfə kamera qarşısına keçmişdir. Həmin dövrdə bütün qrup üzvləri yeni mahnı yazmaq üçün, Merkyurinin bir-iki saatlıq özünü yaxşı hiss edib studiyaya gəlməsini gözləyirdi. Mey Merkyuri haqqında deyir ki, "O, sadəcə deyirdi ki, "Mənim üçün daha çox musiqi yaz. Mənim üçün nəsə yaz. Mən sədəcə olaraq, daha çox oxumaq istəyirəm ki, mən gedəndən sonra sən onları tamamlayasan."
Freddi Merkyuri

Əslində, o, heç nədən qorxmurdu" Həmin son səsyazmaları zamanı mühəndis assisenti olmuş Castin Şirli-Smit qeyd edir ki, "Bunu insanlara izah etmək çətindi, lakin, bu xədərli yox şən idi. O, mənim ömrüm boyu tanıdığım ən şən insanlardan biri idi. Onunla keçirdiyim vaxtın böyük bir hissəsini mən, gülməyə sərf edirdim. Freddi xəstəliyi haqqında deyirdi ki, "Mən onu fikirləşmirəm, işimi görürəm. ""1991-ci ilin iyununda Queenlə işini bitirdikdən sonra Merkyuri Qərbi Londonun Kensinqton ərazisindəki evinə gedir. Onun əvvəlki partnyoru Meri Ostin, müğənninin ömrünün son bir neçə ilində onun əsas sakitlik və inam mənbəyi olmaqla yanaşı, son bir neçə həftəsində də, Merkyuriyə baş çəkmək üçün tez-tez onun evinə gəlirdi. Ömrünün sonuna yaxın Merkyuri görmə qabiliyyətini tamamilə itirmiş və yataqdan qalxa bilməyəcək hala düşmüşdü.
Freddi Merkyuri

Vəziyyətinin daha da pisləşdiyini anlayan sənətkar, ölümünü tezləşdirmək üçün bütün dərman vasitələrindən imtina etmiş, yalnız ağrıkəsicilər qəbul etmişdi.22 noyabr 1991-ci ildə, növbəti gün yayımlanacaq ictimai açıqlamanı müzakirə etmək üçün Merkyuri Queenin meneceri Cim Biçi Kensinqtondakı evinə dəvət etmişdi: Bu açıqlamanın yayımlanmasından 24 saat sonra, 24 noyabr 1991-ci ildə Merkyuri Kensinqtondakı evində 45 yaşında vəfat etmişdir. Sənətkarın rəsmi ölüm səbəbi kimi QİÇS-in səbəb olduğu ağciyər iltihabı göstərilmişdir. Merkyuri vəfat edərkən onun yanında, "The Dave Clark Five" qrupunun solisti olan Deyv Klark olmuşdur. Meri Ostin Merkyurinin vəfatını xəbər vermək üçün onun valideynləri və bacısı ilə əlaqə saxlamışdır. 25 noyabr 1991-ci ildə səhər saatlarından etibarən xəbər mətbuatda yayılmağa başlamışdır. 27 noyabrda Qərbi London Krematoriumunda zərdüşti mobidi tərəfindən Merkyurinin vida mərasimi həyata keçirilmişdir.
Freddi Merkyuri

Mərasimdə Merkyurinin ailəsi və 35 yaxın dostu, o cümlədən Queen qrupunun üzvləri və Elton Con iştirak etmişlər. Müğənninin tabutu mərasimin keçirildiyi kapellaya Areta Franklinin "Take My Hand, Precious Lord"/"You've Got a Friend" mahnısının sədaları altında aparılmışdır. Merkyurinin son istəyinə uyğun olaraq, Meri Ostin onun külünü götürərək naməlum məzarlıq ərazisindəki naməlum yerdə dəfn etmişdir. Belə ehtimal edilir ki, müğənninin qalıqlarınn dəfn yeri yalnız Ostinə məlumdur, o isə, bu məlumatı heç vaxt açıqlamayacağını bildirmişdir.Vəsiyyətnaməsində, Merkyuri var-dövlətinin böyük bir hissəsini, səsyazma hüquqlarını, o cümlədən evini Meri Ostinə bağışlamış, qalan hissələrini isə valideynləri və bacısı arasında bölmüşdür. Aşbazı Co Fanelliyə £500,000, şəxsi köməkçisi Piter Fristona £100,000, sürücüsü Terri Giddinqsə £100,000, partnyoru Cim Hattona isə £500,000 miras qoymuşdur. Meri Ostin, indi də Merkyurinin Qarden-Lodc, Kensinqtondakı keçmiş evində öz ailəsi ilə yaşamağa davam edir.
Freddi Merkyuri

Qarden-Lodcun bayır divarı olan Loqan-pleys 1 ünvanı müğənninin ölümündən sonra, onun xatirəsini anmaq istəyənlərin ziyarətgahına çevrilmişdir. Müğənninin ölümündən üç il sonra "Time Out" jurnalı məlumat verir ki, "Merkyurinin ölümündən sonra, onun evinin xarici divarı, Londonun ən böyük rok-n-roll məbədinə çevrilmişdir." Bu günə kimi həmin yeri ziyarət edən fanatlar ürək sözlərini divara yapıdırılan kağızlarda ifadə edirlər. Cim Hattonun yazdığı "Freddi Merkyuri: Danışılmamış hekayə" (ing. Freddie Mercury, the Untold Story) adlı bioqrafik kitab 2000-ci ildə çıxarılmış, Freddinin 60 illik yubileyi ərəfəsində, 2006-cı ildə isə Hatton "The Times" jurnalına müsahibə vermişdir. Davam edən məşhurluğu Merkyurinin ölümünün Queen qrupunun məşhurluğuna nə qədər təsir etməsi məlum deyil.
Freddi Merkyuri

Queenin ABŞ-da ən məşhur dövrləri 1980-ci illərdə olsa da, Merkyurinin ölümündən sonra 1992-ci ildə qrupun albom satışları xeyli artmışdır. 1992-ci ildə ABŞ tənqidçilərindən biri qeyd edir ki, "Hansısa tsiniklər deyirlər ki, Queenin məşhurluğunun qaytarılmasında 'ölmüş ulduz' faktoru rol oynamışdır". 1992-ci ildə "Bohemian Rhapsody" mahnısı "Ueynin dünyası" filmində istifadə olunur. Amerika Səsyazma Sənayesi Assosasiyasının məlumatına görə, 2004-cü ilə kimi Queen ABŞ-da 34.5 milyon nüsxə albom satmışdır ki, onun da yarısı 1991-ci ildə Merkyurinin ölümündən sonra satılmışdır.Bu günə kimi Queen qrupu bütün dünyada 300 milyon nüsxədən çox albom satmışdır. Birləşmiş Krallıqda Queen qrupu günə kimi bütün musiqi kollektivləri ilə (o cümlədən, The Beatles qrupu ilə) müqayisədə UK Album Chartsda ən çox həftə qalmağa müvəffəq olmuş musiqi kollektividir, "Queen's Greatest Hits" albomu isə, Birləşmiş Krallıqda bütün zamanların ən çox satılmış musiqi albomudur. Sony Ericsson və Ginnesin Rekordlar Kitabı tərəfindən keçirilmiş səsvermələrdə Merkyurinin iki mahnısı – "We Are the Champions" və "Bohemian Rhapsody" mahnıları bütün zamanların ən yaxşı mahnıları siyahısına düşmüşdür.
Freddi Merkyuri

Albomun üz qabığında Merkyurinin uzun müddət kitayələdiyi Kak-haus göl evi və Cenevrə gölü sahilində ucaldılmış heykəli vardır. Məhz bu ərazidə yerləşən Mountain Studiosda müğənni son mahnılarını yazdırmışdır. Albomun sloqanında deyilir ki, "Freddi Merkyurinin ölümsüz ruhuna ithaf edilir. "Alboma "Too Much Love Will Kill You" və "Heaven for Everyone" kimi mahnılarla yanaşı alboma Merkyurinin ölümündən bir qədər əvvəl həyata keçirdiyi son səsyazması olan "Mother Love" mahnısı da daxildir. Zərb alətindən istifadə ilə yazılmış mahnıya sonradan Mey, Teylor və Dikon musiqi də aləvə etmişdir. İlkin versiyanın yazılmasından sonr Merkyuri studiyanı tək edərək, "özümü yaxşı hiss etmirəm" demiş, "bunu, növbəti dəfə gələndə tamamlayaram" söyləyərək getmişdir.
Freddi Merkyuri

Buna baxmayaraq, o, bir daha studiyaya qayıda bilməmiş, müğənninin ölümündən sonra isə yarımçıq qalmış mahnını Brayan Mey tamamlamışdır. İsveçrənin Montrö şəhərində Çexiya heykəltəraşı İrena Sedleçkanın müəllifi olduğu Freddi Merkyuri heykəli ucaldılmışdır. 3 metr hündürlüyə malik olan heykəlin üzü Cenevrə gölünə baxır. Abidənin açılışı 25 noyabr 1996-cı ildə baş tutmuş, açılış mərasiminə Merkyurinin atası, Monserrat Kabalye, o cümlədən Brayan Mey və Rocer Teylor da qoşulmuşlar. 2003-cü ildən etibarən, hər il sentyabrın birinci həftəsonu dünyanın hər yerindən İsveçrəyə gələn fanatlar birlikdə Freddi Merkyuri Möntrö Xatirə Gününü (ing. Freddie Mercury Montreux Memorial Day) birlikdə qeyd edirlər.
Freddi Merkyuri

1 iyun 2010-cu ildə The Bearpark And Esh Colliery musiqi dəstəsi Freddi Merkyurinin heykəli önündə çıxış etmişdir.1997-ci ildə Queen qrupunun sağ qalan üzvləri "No-One but You (Only the Good Die Young)" adlı mahnı çıxarmış və həmin mahnını Merkyuri ilə yanaşı, onun simasında bütün tez vəfat etmiş şəxslərə ithaf etmişdir. 1999-cu ildə Krallıq poçtunun çıxardığı Millenium markası seriyasından olan poçt markasında Freddi Merkyuri səhnədə çıxış edərkən təsvir edilib. 2009-cu ildə Bulsara ailəsinin İngiltərədə ilk dəfə məskunlaşdığı Feltem ərazisində Merkyuriyə ithaf edilmiş ulduzun açılışı olmuşdur. Merkyurinin anası Cer Bulsara və Brayan Meyin iştirakı ilə Feltem-hay-stritdə Merkyurinin nailiyyətlərinə ithaf edilmiş ulduz ucaldılmışdır.2002-ci ilin mayından 2014-cü ilin mayına kimi Londonun Vest-end ərazisindəki Dominion teatrında Queen və Ben Eltonun "We Will Rock You" adlı myuziklı göstərilmiş, teatrın girişində isə Merkyurinin heykəli ucaldılmışdır. 2009-cu ildə Queenin şərəfinə Los-Anceles mərkəzindəki "Fremont Street Experience" mollunda xüsusi video yayımlanmışdır. 2009-cu ilin dekabrından Pleyhaus teatrında "We Will Rock You" tamamşasının göstərilməsinə başlanılması ilə əlaqədar Edinburqda Merkyurinin tartan geyinmiş modelinin nümayişinə başlanılmışdır.2011-ci ildə Merkyurinin 65-ci doğum günü münasibətilə Google ona Doodle həsr etmişdir.
Freddi Merkyuri

Həmin animasiyas dəstini "Don't Stop Me Now" mahnısı müşayət edirdi. 2012-ci ildə Ron-n-roll şərəf zalında çıxışı zamanı "Guns N' Roses" qrupu "We Are the Champions" mahnısının sözlərindən sitat gətirmişdir. 2012-ci ildə Londonda keçirilən Yay Olimpiya Oyunlarının bağlanış mərasimində Queen və Merkyuriyə ithaf edilmiş şou göstərilmişdir. Qrup səhnədə "We Will Rock You" mahnısını Cessi Ceylə birlikdə ifa etmiş, şou isə Merkyurinin 1986-cı ildə Uembli stadionunda kütləyə müraciəti ilə açılmışdır. 2013-cü ildə Hindistanın Kerala ştatı ərazisində aşkarlanmış qurbağa növü, Merkyurinin "tirək səsindən ilhamlanaraq", Mercurana adlandırılmışdır. Bundan başqa həmin ərazi Freddinin uşaqlıq illərini keçirdiyi yerlərə çox yaxındır.
Freddi Merkyuri

Braziliyadan aşkarlanmış yeni düzqanadlı iynəcə növü müğənninin şərəfinə "Heteragrion freddiemercuryi" adlandırılmışdır.1 sentyabr 2016-cı ildə Merkyurinin bacısı Kaşmira Kuki və Brayan Meyin iştirakı ilə, vaxtilə Bulsara ailəsinin yaşadığı Londonun Feltem bölgəsinin Qledston-avenyu 22 ünvanında yerləşən yaşayış binasına İngilis irsi Mavi lövhəsi vurulmuşdur. Mərasimdə iştirak edən Böyük Britaniya Dövlət Mədəniyyət Katibi Karen Bredli Merkyurini "Britaniyanın ən təsirli musiqiçilərindən biri" adlandırmış və onun "musiqisi dünyanın müxtəlif yerlərində yaşayan milyonlarla insanın həyatına təsir etmiş qlobal ikona" olduğunu demişdir. 5 sentyabr 2016-cı ildə müğənninin 70-ci doğum günü yubileyi şərəfinə yeni kəşf edilmiş asteroidlərdən biri onun şərəfinə 17473 Freddiemercury adlandırılmışdır. "Xarizmatik müğənni"nin tananmasını araşdıran Cənub-Qərb Araşdırma İnstitutundan Coel Parker deyir ki, "Freddi Merkyuri oxuyurdu ki, "Mən səmada süzən ulduzam" (ing. 'I'm a shooting star leaping through the sky') və indi bu sözlər daha doğru səslənir. "2017-ci ilin sentyabrında Merkyurinin yetmiş birinci doğum günü münasibətilə "Norwegian Long Haul" hava yolları şirkəti iki təyyarəsini müğənninin şəkilləri ilə bəzəmişdir.
Freddi Merkyuri

1996 FIFA Dünya Kuboku qalibi olan kapitan Bobbi Mur, uşaq yazarı Roald Dal, romançı Ceyn Ostin, pilot Emi Conson və iş adamı Ser Freddi Leykerlə birlikdə Freddi Merkyuri də şirkətin "Britaniyalı altı quyruq qəhrəmanı" siyahısına daxil edilmişdir. QİÇS tarixi üçün önəmi QİÇS-dən vəfat edən ilk böyük rok ulduzu olduğuna görə, Merkyurinin ölümü xəstəliyin tarixində mühüm əhəmiyyət daşıyır. 1992-ci ilin aprelində Queen qrupunun sağ qalmış üzvləri "The Mercury Phoenix Trust" adlı xeyriyyə təşkilatı yaratmış, Merkyurinin həyatı və irsini qeyd etmək üçün, QİÇS haqqında məlumatlandırıcı Freddi Merkyuri İthaf Konsertini (ing. The Freddie Mercury Tribute Concert for AIDS Awareness) təşkil etmiş, 20 aprel 1992-ci ildə isə QİÇS-in araşdırılması üçün iyanə yığılmasına başlamışdır. Həmin dövrdən etibarən təşkilar milyonlarla funt-sterlinq iyanə yığa bilmiş və QİÇS-in araşdırılması, qarşısının alınmasında rol oynamışdır. Londonun Uembli stadionunda təşkilatın iştirakı ilə keçirilmiş ithaf konsertinə 72.000-dən çox izləyici qatılmış, Robert Plent (Led Zeppelin), Rocer Doltri (The Who), Extreme, Elton Con, Metallica, Devid Boui, Enni Lennoks, Toni Ayommi (Black Sabbath), Guns N' Roses, Elizabet Teylor, Corc maykl, Def Leppard, Seal, Layza Minelli və U2 (peyk vasitəsiylə qoşulmuşdu) kimi ulduzlar iştirak etmişdilər.
Freddi Merkyuri

Elizabet Teylor konsert zamanı söylədiyi nitqdə bildirmişdir ki, Merkyuri "göydə süzən kometa kimi bizim mədəniyyətimizin ortasından süzüb keçən ekstraordinar rok ulduzudur." 76 ölkədə yayımlanmış konsert ümumilikdə bir milyarddan çox insan tərəfindən canlı izlənmişdir. Təsirli şəxslər siyahısında Merkyurinin ölümündən on il sonra keçirilmiş müxtəlif nüfuz soruğuları, onun vəfatından sonra reputasiyasının xeyli yaxşılaşdığını göstərmişdir Ən məşhur britaniyalıların müəyyən edilməsi üçün BBC tərəfindən keçirilmiş seçkidə Merkyuri, 100 Ən böyük briton siyahısında 58-ci yerdə qərarlaşdırılmışdır. 2007-ci ildə Yaponiyada keçirilmiş 100 ən təsirli qəhrəmanın müəyyən edilməsi üçün seçkinin nəticələrinəə görə Merkyuri 52-ci yerdə qərarlaşmışdır. İİV statusunu gizlətdiyinə görə gey aktivistlər tərəfindən tənqid edilməsinə baxmayaraq, "Gey 100: Keçmişdən bu günə kimi ən təsirli gey kişi və lezbiyanların sıralaması" (ing. The Gay 100: A Ranking of the Most Influential Gay Men and Lesbians, Past and Present) kitabının müəllifi Pol Rassel Merkyurini də kitaba daxil etmişdir.
Freddi Merkyuri

2008-ci ildə "Rolling Stone" jurnalı tərəfindən tərtib edilmiş "Bütün samanların Top 100 müğənnisi" siyahısında Merkyuri 18-ci yerdə qərarlaşdırılmışdır. MTV-nin Musiqidə 22 Ən böyük səs siyahısında Merkyuri birinci yerdə qərarlaşmışdır. 2011-ci ildə "Rolling Stone" jurnalı oxuyucuları arasında keçirilmiş sorğuya əsasən "Bütü zamanların Ən yaxşı solist müğənniləri" siyahsında Merkyuri ikinci yerdə qərarlaşmışdır. Səhnədə canlandırılması 24 noyabr 1997-ci ildə Nyu-York şəhərində Freddi Merkyurinin həyatından bəhs edən "Mercury: The Afterlife and Times of a Rock God" monodram təqdim edilmişdir. Tamaşada Merkyurinin əsl kimliyini axtarması əks etdirilmişdir. Pyes Çarlz Messina tərəfindən yazılmış və səhnələşdirilmiş, Merkyuri obrazını isə əvvəlxə Xalid Qonçalves, daha sonra isə Əmir Dərviş canlandırmışdır.
Freddi Merkyuri

Şoulardan birinin açılışına qatılmış Billi Skvayer Merkyuriyə həsr etdiyi "I Have Watched You Fly" mahnısını ifa etmişdi.2016-cı ildə Londonun Voksholl rayonunda yerləşən Kral Voksholl Tavernasında "Royal Vauxhall" adlı tamaşanın premyerası baş tutmuşdur. Desmond O'Konnor tərəfindən yazılmış myuziklda Merkyuri, Kenni Everett və Şahzadə Diananın 1980-ci illərdə Kral Voksholl Tavernasında birlikdə keçirdikləri gecədən bəhs edilir. Londonda bir neçə uğurlu mövsümdən sonra, myuzikl, 2016-cı ildə Edinburq Frindc Festivalına gətirilmiş və burda Merkyuri rolunu Tom Gils canlandırmışdır. Film və televiziyada canlandırılması 2018-ci ildə çıxarılmış "Bohemiya rapsodiyası" bioqrafiya filmi bütün zamanların ən çox gəlir gətirmiş musiqili bioqrafiya filmi olmuşdur. Film, qarışıq rəylər almış və tarixi qeyri-dəqiqliklərə yol verildiyinə görə tənqid edilmişdir. Filmdə Merkyuri rolunu aktyor Rami Malek canlandırmışdır.
Freddi Merkyuri

BBC-nin istehsal etdiyi "Best Possible Taste: The Kenny Everett Story" televiziya dramında Merkyuri ikini plan rolunda olan personaj kimi görünmüş və aktyor Ceyms Floyd tərəfindən canlandırılmışdır. Film ilk dəfə 2012-ci ilin oktyabrında efirə verilmişdir.2016-cı ilin noyabrında Channel 5 telekanalında yayımlanmış "The Freddie Mercury Story: Who Wants to Live Forever" televiziya filmində Merkyuri rolunu aktyor Coş Blant canlandırmışdır. Film daha çox Merkyurinin sevgi həyatı və intim əlaqələri üzərində fokuslandığına görə tənqid edilsə də, Blantın aktyor işi və canlandırdığı personaja oxşarlığı təriflənmişdir.2018-ci ildə "Şəhər mifləri" komediya-dram teleserialının "Live Aid" konsertinin səhnəarxası hadisələrindən bəhs edən "Sex Pistols Bill Qrundiyə qarşı" seriyasında Merkyuri obrazı Kayvan Novak tərəfindən canlandırılmışdır. "Uill və Qreys" teleserialının 2018-ci ilin oktyabrında yayımlanmış "Tex and the City" adlı seriyasında Merkyurini Erik MakKormak canlandırmışdır. Xarici keçidlər Kuin Arxivləri (Queen Archives) Freddi Merkyuri (ing.) Discogs saytında Freddi Merkyuri AllMusic saytında Freddi Merkyuri — IMDb səhifəsi
İstanbul sülh müqaviləsi (1590)

İstanbul sülh müqaviləsi — 1590-cı ildə Şah I Abbas və sultan III Murad arasında bağlanılmış sülh müqaviləsi. Müqavilənin bağlandığı tarixi şərait 1555-ci il Amasya müqaviləsindən sonra Azərbaycan Səfəvi dövləti və Osmanlı imperiyası arasında 1578-ci ilədək sülh mövcud oldu. Sülhü qorumağa Səfəvilər böyük qayğı göstərməli olurdular. Osmanlılar isə yeni hərbi əməliyyatlar üçün əlverişli vaxt gözləyirdilər. Şah Təhmasibin ölümündən sonra Səfəvi dövlətini ara müharibələr bürüdü. Belə bir şəraitdə Azərbaycan Səfəvi dövləti və Osmanlılar arasında müharibə bərpa olundu. Türklərin hərbi əməliyyat istiqaməti Cənubi Qafqaza yönəlmişdi. Bu da təsadüfi deyildi. Rus dövlətinin 1552-ci ildə Kazanı, 1556-cı ildə Həştərxanı işğal etməsinin mənası diqqəti cəlb etməyə bilməzdi.
İstanbul sülh müqaviləsi (1590)

Ona görə də 1569-cu ildə Həştərxanın tutulmasına uğursuz cəhd edilmişdi. 1578-ci ildə daha əsaslı hücum təşkil edildi. 1578-ci ildə Şimali və Qərbi Azərbaycan və Gürcüstan tutuldu. Əks tədbirlər nəticəsində türklər Şamaxını tərk etdilər. Krım xanının qardaşı Adil Gərayxan əsir düşdü. Bu zaman yeni saray çəkişmələri başladı. Buna görə də Məhəmməd Xudabəndə (1578-1587) Sinan paşa ilə barışıq imzaladı. Sultan müharibəni qələbəyədək davam etdirmək məqsədilə Sinan paşanı baş komandanlıqdan uzaqlaşdırdı. 1584-cü ildə Krım qoşunları Şimali Qafqazdan hücum edir.
İstanbul sülh müqaviləsi (1590)

Onlar Osman paşa ilə birləşərək yenidən Bakı və Şamaxını tutdular. Daxili çəkişmələr qızılbaşlar tərəfindən Bakının mühasirəsini başa çatdırmağa imkan vermədi. 1585-ci ildə Təbriz tutuldu. Həmzə Mirzənin Təbrizi azad etmək cəhdi baş tutmadı. O sui-qəsd nəticəsində öldürüldü. III Sultan Muradın (1574-1595) orduları 1586-1589-cu illərdə Azərbaycan torpaqlarını ələ keçirdi. Şeybanilərin Xorasana hücumları Səfəvilərin vəziyyətini ağırlaşdırdı.1587-ci ilin sonlarında Məhəmməd Xudabəndə taxtdan devrildi və yerinə oğlu Abbas Mirzə gətirildi. 1587-ci ildə Özbək Abdullah xan Heratı, ardınca da Məşhədi tutdu. I Şah Abbas Xorasana hərəkət etdi.
İstanbul sülh müqaviləsi (1590)

Bundan istifadə edən Fərhad paşa Gəncəni (1588) tutdu. Bağdaddakı türk valisi Cığalzadə Sinan paşa isə Nahavəndi (1588) ələ keçirdi. Səfəvi dövlətini şərqdən Özbək, qərbdən isə Osmanlı qüvvələri sıxışdırırdı. Daxildə isə əmirlər arasında çəkişmələr gedirdi. Şah Abbas iç çəkişmələrini aradan qaldırmaq üçün Osmanlı hökuməti ilə barışığa getmək istəyirdi. Osmanlı dövləti də barışığa meyl göstərirdi. Uzun sürən savaşlar Osmanlı dövlətində maliyyə çətinlikləri yaratmışdı, tutulan torpaqları əldə saxlamaq üçün çoxlu güc tələb olunurdu. Sülhün şərtləri İlk addımı Şah I Abbas atdı. O, 1590-cı İldə Həmzə Mirzənin oğlu Heydər Mirzəni İstanbula göndərdi.
İstanbul sülh müqaviləsi (1590)

Müqavilə nəticəsində Azərbaycan ərazisi Osmanlı və Səfəvi dövlətləri arasında bölündü. Şirvan, Qarabağ, Təbriz və onun ətraf nahiyələri, Sərab, Marağa və bu şəhərdən qərbdə yerləşən bütün vilayətlər Osmanlı imperiyasının əlinə keçdi, Xalxal, Ərdəbil, Qaradağ, Talış, Zəncan və Sultaniyyə isə Səfəvilər dövlətinin tərkibində qaldı. Osmanlı hakimiyyət orqanları zəbt olunmuş ərazilərdə yeni inzibati idarə vahidləri yaratdılar, vilayətlərə hakimlər təyin etdilər. Azərbaycanın ən iri yaşayış məntəqələrində hərbi hissələr yerləşdirdilər, vergi və mükəlləfıyyətlərin növlərini, məbləğini müəyyənləşdirdilər. 1590-cı ilin sülh müqaviləsi şərtlərinə əsasən hər iki tərəf hərbi əsirləri azad etməli idi. Lakin mövcud mənbələr göstərir ki, müharibə edən tərəflərin yalnız hərbi rəisləri azad olunmuşdu. Belə biganə münasibət xalqı fəal mübarizəyə vadar edirdi. Bundan başqa Süleyman Əliyarlı qeyd edir ki, Şah Abbas aşağıdakı öhdəlikləri üzərinə götürdü: məzhəb ayrılığına görə insanlar incidilməməli, peyğəmbərin əshab və xəlifələrinə qarşı pisləmələrə və küfrə yol verilməməli, 22 mart 1590-cı ilə qədər hər iki tərəfin əllərində olan torpaqlar özlərində qalmalı İdi. Həmçinin bax Amasiya müqaviləsi
Avtomobil mühərriki

Avtomobil mühərriki – hər hansı bir enerjini avtomobili hərəkətə gətirmək üçün lazım olan mexaniki enerjiyə çevirən mühərrik. Avtomobil mühərriki kimi daxili yanma mühərriki, xariciyanma mühərriki (buxar mühərriki və Stirlinq mühərriki), elektrik, əvvəlcədən burulub açılmış nazim çarxın enerjisindən və ya təzyiq altındakı qaz enerjisindən istifadə edən mühərriklər tətbiq oluna bilər. Ümumi məlumat Müasir avtomobillərdə, əsasən, daxiliyanma mühərriki işlədilir. Daxiliyanma mühərriki konstruksiyasına görə rotorlu və porşenli olur. Geniş yayılmış porşenli Avtomobil mühərriki silindrlərinin sayına və yerləşməsinə, işçi həcminə (litraj), təyinatına və s. görə növlərə ayrılır. Porşenli daxiliyanma mühərrikinin silindrlərinin sayı 1-dən 16-ya qədərdir. Birsilindrli mühərrikin işi müntəzəm olmadığından avtomobillərdə nadir hallarda quraşdırılır. Silindrlərin sayı artdıqca mühərrikin işinin müntəzəmliyi və avtomobilin hərəkət səlisliyi yüksəlir.
Avtomobil mühərriki

Bununla yanaşı sürtünmə itkiləri artdığına görə avtomobillərdə 12-dən artıq silindr nadir hallarda tətbiq edilir. İş prosesinin xarakterinə görə dördtaktlı və ikitaktlı, yanacağın alışdırılma üsuluna görə qığılcım (karbüratorlu, yaxud benzinlə işləyən mühərrik də deyilir) və sıxılma ilə alışdırılan (dizel mühərriki) daxiliyanma mühərrikilər olur. Daxiliyanma mühərrikin işləməsi üçün yanacaqla hava müəyyən nisbətdə qarışdırılmalıdır. Benzinlə işləyən daxiliyanma mühərrikidə yanacağın hava ilə qarışdırılması prosesi silindrdən kənarda (karbüratorda), yaxud bilavasitə silindrin daxilində (benzin püskürməli mühərrik) baş verə bilər. Müasir avtomobil mühərrikilərində karbürator, demək olar ki, tamamilə injektorlarla əvəz olunur. Benzin mühərriklərində yanacaq alışdırma şamı ilə alışdırılır, dizel mühərriklərində isə forsunkadan silindrə püskürdülən yanacaq orada özbaşına alışır. Əsasən, böyük avtomobillərdə tətbiq olunan dizel mühərriki nisbətən az yanacaq sərf edir, lakin ağır və səs-küylüdür. Elektron idarəetməli dizellərin yeni qida (yanacaq təchizatı) sistemi avtomobillərin səsini, tüstüsünü və s.azaltmağa imkan verir.
Avtomobil mühərriki

Daxiliyanma mühərrikidən çıxan işlənmiş qazın zərərli maddələri katalitik neytrallaşdırıcılar vasitəsilə azaldılır. Qaz balonlu avtomobil mühərriki atm.-i nisbətən az çirkləndirir. Belə mühərriklərdə maye (propan və butan qarışığı) və sıxılmış (əsasən, metan) qazdan istifadə edilir. Avtomobil mühərriki üçün perspektivli yanacaq növü hidrogendir. Mühərrikində yanacaq kimi hidrogendən istifadə edilən avtomobillər (məs., BMW) atmosferi, demək olar ki, çirkləndirmir. Avtomobil mühərrikinin gücü, fırlanma momenti, həmçinin bunların mühərrikin valının fırlanma tezliyindən asılılığı onu xarakterizə edən əsas göstəricilərdir. Mühərrikin gücü 2,5 kVt-dan (kiçiklitrajlı avtomobil) 800 kVt-a qədər və daha böyük ("Formula–1") ola bilər. Porşenli daxiliyanma mühərrikin konstruksiyasının təkmilləşdirilməsi onun gücünün artırılması, kütləsinin qabarit ölçülərinin və eyni zamanda yanacaq sərfinin azaldılması istiqamətində aparılır.
Avtomobil mühərriki

Yanacağa qənaət etmək üçün bəzi mühərriklərdə ayrı-ayrı silindrlərin işinin dayandırılma imkanı vardır. Alternativ enerji mənbəyi ilə işləyən hibrid avtomobillərdə aparan təkərlərin intiqalı kimi daxiliyanma mühərriki ilə yanaşı elektrik mühərrikindən də istifadə olunur. Həmçinin bax Daxili yanma mühərriki Avtomobil mühərriki // Azərbaycan Milli Ensiklopediyası (25 cilddə). 2-ci cild: Argentina – Babilik (25 000 nüs.). Bakı: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi. 2010. səh. 409–410. ISBN 978-9952-441-05-5.
Bakıda yerləşən abidələrin siyahısı

Bakı abidələri — Bakı öz tarixinə görə qədim şəhər olduğundan, burada müxtəlif dövrlərə aid çoxlu sayda tarixi və memarlıq abidələri vardır. Azərbaycan memarlıq tarixi Bəşər sivilizasiyasının ilkin meydana gəlmiş ərazilərindən biri də Azərbaycandır. İlk növbədə buna səbəb insanların yaşaması üçün mülayim və münasib təbii şərait olmuşdur. Ərazidə aparılmış arxeoloji qazıntıların nəticələri göstərmişdir ki, Azərbaycanda yaşamış qədim insanlar tarix boyu şərəfli yaradıcılıq yolu keçərək çoxsaylı mədəniyyət əsərləri yaratmışlar və onlardan biri də memarlıqdır. Memarlıq tarixi — insanlıq tarixidir . Bu tarixin başlanğıcı ibtidai insanların yaşadığı təbii mağaralardan başlayır.
Bakıda yerləşən abidələrin siyahısı

Azərbaycan ərazisində belə mağaraların sayı olduqca çoxdur. Böyük və Kiçik Qafqaz dağlarının ətəklərində, Talış dağlarında, Naxçıvanda, Zəngilan, Kəlbəcər, Gədəbəy, Xanlar, Şamaxı və nəhayət Füzuli rayonu ərazisində aşkar edilmiş Azıx mağarası buna misal ola bilər. Belə mağaralarda aparılmış tədqiqatlar göstərir ki, burada yaşamış ibtidai insanlar 1,5 milyon il öncə, yaşayışlarını mağaralardakı şəraitə uyğunlaşdırmaq məcburiyyətində qalsalar da sonralar şüurun inkişafı və bəzi əmək və inşaat alətlərinin yaranması ilə əlaqədar olaraq onlar yaşadıqları təbii mağaraları öz yaşayış tərzlərinə uyğunlaşdırmağa çalışmışlar.Tarixən formalaşan Azərbaycan şəhərlərinin və bütöv şəhərsalma sistemlərinin qorunması problemləri ilə bağlı müxtəlif qərar və tədbirlər həyata keçirilmişdir. Şəki (1968), Bakının İçərişəhər hissəsi, Şuşa və Ordubad (hər üçü 1977 ildə) şəhərləri, Lahıc qəs. (1980) Nardaran kəndi (1992), Qədim Şabran şəhəri (2002), Qax r. İlisu kəndi (2002), Ordubad r. Arpaçay vadisi (2002), Şabran rayonu Çıraqqala (2002), Şəki rayon Kiş kəndi (2003), Hacıqabul rayon Pir Hüseyn xanəgahı (2004) Azərbaycan memarlığı tarixi qoruğu elan edilmişdir. Bakı memarlıq tarixi Sovet dövrü Azərbaycan memarlığının ilk mərhələsi Bakı ətrafında fəhlə qəsəbələrinin (Binəqədi, indiki Rəsulzadə, Bakıxanov, Montin, Məmmədyarov) salınması ilə bağlıdır.
Bakıda yerləşən abidələrin siyahısı

Abşeronda fəhlə qəsəbələrinin tikilməsi həmin dövrdə gənc sovet memarlığının ilk nümunələri idi. 20-ci illərin başlanğıcından Bakıda yaşıllaşdırma və bağ-park memarlığı sahəsində mühüm işlər görülməyə başlandı. Dünyada ilk dəfə açıq dənizdə, polad dirəklər üzərində salınmış şəhərcik olan Neft Daşlarının layihələndirilməsi və tikintisi müharibədən sonrakı dövr memarlığın da özəl yer tutur. Bakının mərkəzi hissəsinin yenidən qurulması 1950-ci illərdə Azərbaycan memarlarının mühüm yaradıcılıq fəaliyyəti kimi davam edirdi. Şəhərin mərkəzində xeyli ərazidə yenidənqurma işəlri aparıldı və yeni binalar tikildi. 1960-cı illərdə Azərbaycan şəhərsalma və memarlığın inkişafında keyfiyyətcə yeni dövr başlayır. Azərbaycan Respublikasının paytaxtı Bakı şəhəri məhz bu illərdə paytaxt tipli böyük şəhərə çevrilmişdir.
Bakıda yerləşən abidələrin siyahısı

Bakının sürətlə genişlənməsi nəticəsində şəhərin ayrı-ayrı rayonları arasında nəqliyyat əlaqəsi çətinləşdiyindən metropoliten tikintisi zərurətə çevrildi. Maraqlıdır ki, hələ Bakının baş planının 1932-ci il variantında metro tikntisi nəzərdə tutulurdu. 1967-ci il noyabrın 6-da Bakı metropoliteninin 1 növbəsinin 1-ci sahəsi (5 st.) açıldı. Həmin dövrdə Bakı keçmiş SSRİ-də metro nəqliyyatına malik olan 5-ci şəhər idi. Bakı abidələri İçəri Şəhər Bakı şəhərinin mərkəzində sahəsi 22 ha. olan "İçəri Şəhər" yerləşir. "İçəri Şəhər"də 50-dən çox müxtəlif dövrləri əhatə edən tarixi və memarlıq abidələri vardır.
Bakıda yerləşən abidələrin siyahısı

Bu günə qədər qorunub saxlanmış abidələrə Şirvanşahlar Sarayını, Qız Qalasını, Sınıqqala məscidini misal göstərmək olar. Şirvanşahlar Sarayı Azərbaycan memarlıq incilərindən biri olan Şirvanşahlar Sarayı XV əsrin əvvəllərində salınmış, buraya kompleks, saray, divanxana, şirvanşahlar türbəsi, minarəli saray məscidi, hamam, Seyid Yəhya Bakuvi türbəsi və sonralar ucaldılmış "Şərq" divanxanası abidələri daxildir. Kompleksin ilk tikililəri 1441-ci ilə, son "Şərq" divanxananın tikintisi isə 1558-ci ilə memar Əmirşaha aid olduğu qeyd edilir. Azərbaycan memarlığının unikal abidəsi olan "Qız Qalası" İçəri şəhərin cənub-şərq hissəsində ucaldılmış və bu abidə iki mərhələyə tikilib. Abidənin 13,7 m hündürlüyünə qədər olan aşağı hissəsi bir çox alimlərin hesab etdiyi kimi eramızdan əvvəl VII–VI əsrlərə aid edilir. Qalanın hündürlüyü 29,7 m, diametri isə 16,5 metrdir.
Bakıda yerləşən abidələrin siyahısı

Divarlarının qalınlığı aşağı hissədə 5 m, yuxarı hissəsi isə 4 metrdir. Qala 8 yarusdan ibarətdir, daxilində su qatlarına qədər çapılmış 21 metr dərinliyində olan quyu vardır. Od məbədi olan "Atəşgah" Bakının 30 kilometrliyində, Abşeron yarımadasının Suraxanı qəsəbəsinin cənub-şərq hissəsində yerləşir. "Atəşgah" XVII–XVIII əsrlərdə təbii qazların çıxdğı əbədi sönməz alovların yerində inşa edilmiş od məbədidir. Məbədin ən erkən tikilisi olan tövlə eramızın 1713-cü ilinə aiddir, mərkəzi məbəd-səcdəgahı isə 1810-cu ildə tacir Kançanaqaranın vəsaiti ilə tikilmidir. Bakının ən qədim və zəngin tarixi abidələrindən biri də dünyada qayaüstü təsvirlərlə tanınmış Qobustandır.
Bakıda yerləşən abidələrin siyahısı

Qobustanda Böyükdaş, Kiçikdaş, Cingirdağ, Sonqardağ və Şıxqaya dağlarında daş dövrün və Azərbaycan xalqının ulu keçmişinin şahidləri olan çoxlu qayaüstü təsvir, düşərgə, yaşayış məskəni, qəbir abidələri və sair vardır. Böyükdaş ərazisində mezolitdən orta əsrlərə qədər bütün dövrlərin abidələrinə rast gəlmək olar. Mərdəkan Qalası Bakının Mərdəkan qəsəbəsində qədim tarixə malik iki qala mövcuddur. Bunlardan biri dörd künclü olub XII-ci əsrdə Şirvanşah Mənçəhrin oğlu Axsitan tərəfindən tikilmiş və bu qala Axsitanın düşmən üzərindəki parlaq qələbəsi şərəfinə ucaldılmışdır. Qalanın hündürlüyü 22 metr, qalınlığı aşağıdan 2,10 metr, yuxarıdan isə 1,60 metrdir. İçəridən qala 5 yarusa bölünür.
Bakıda yerləşən abidələrin siyahısı

2-ci qala dairəvidir, yerlilər bu qalanı Şıx qalası adlandırırlar. Qalanın hündürlüyü 12,5 metrdir, içərisi 3 yarusdan ibarətdir. Qalanın üstündəki yazıdan məlum olur ki, o, 1232-ci ildə memar Əbdülməcid Məsud oğlu tərəfindən tikilmişdir. Bayıl Qalası Bakının Bayıl qəsəbəsi yaxınlığına yerləşən və hazırda dəniz sularının altında qalmış tarixi memarlıq abidəsi. Şirvan-Abşeron memarlıq məktəbinin ən gözəl əsərlərindən biri olan və XIII əsrdə inşa edilmiş Bayıl qalası Xəzər dənizinin suyunun qalxıb-enməsi ilə zamanla gah dənizin üzünə çıxır, gah da sulara qərq olaraq görünməz olur. Qala mənbələrdə müxtəlif adlarla ("Sualtı şəhər" , "Bayıl daşları", "Səbayıl qalası", "Karvansara", "Xanəgah", "Kömrükxana" və s.) anılsa da, elmi ədəbiyyatda daha çox "Bayıl qəsri" adı ilə tanınır.
Bakıda yerləşən abidələrin siyahısı

Bayıl qəsrinin adanın biçiminə uyğun uzunsov planı var. Qalanın uzunluğu 180 m, orta eni isə 35 m-dir. Qala divarları şərqdə altı, qərbdə isə beş yarımdairəvi (Bakı qalasındakı kimi) bürclə möhkəmləndirilmişdir.Bayıl qəsrinin tikintisi siyasi-hərbi baxımdan çox qarşıq bir çağda – monqol yürüşləri bütün Yaxın Şərqi lərzəyə gətirdiyi vaxtda (1234–1235-ci illərdə) başa çatmışdı. Ancaq sahilə yaxın adada tikilən bu möhtəşəm qəsrin ömrü çox qısa olmuşdur. Alimlərin fikrincə, o, 1306-cı ildə baş verən güclü zəlzələ nəticəsində dənizə batmışdır. Xarici keçidlər Bakı abidələri Tarixi abidələr Bakının tarixi memarlıq binaları
Azərbaycan-Ermənistan müharibəsi (1918-1920)

Azərbaycan-Ermənistan müharibəsi — 1918–1920-ci illərdə Azərbaycan və Ermənistan arasında baş vermiş hərbi münaqişə. Faktiki olaraq, iki ölkə müstəqilliyininin qısa müddəti ərzində — 1918-ci və 1920-ci ildə iki Azərbaycan-Ermənistan müharibəsi baş vermişdir. Regionun ərazisində Osmanlı və Britaniya imperiyaları iştirak edirdi: Osmanlı İmperiyası Mudros müqaviləsindən sonra regionu tərk etsə də, Britaniyanın təsiri, xüsusilə Densterfors qüvvələri 1920-ci ilə qədər davam etdi. Müharibə kütləvi etnik təmizləmə və bölgədə demoqrafik vəziyyəti dəyişən mart qırğınları, Bakıda ermənilərin qırğını və Şuşa qətliamı kimi etnik zorakılıqlarla müşayiət olunurdu. Müttəfiq komandanlığın və bəzi hallarda Gürcüstan hökumətinin vasitəçiliyi uğurla nəticələnmədi və müharibə yalnız əvvəlcə Azərbaycan, sonra isə Ermənistan Milli Hökumətinin XI Qızıl Ordunun zərbələri altında süquta uğramasından sonra başa çatdı. 1917-ci ilin oktyabrında Rusiyada baş vermiş oktyabr inqilabından sonra Azəbaycanda da milli-azadlıq hərəkatı başlandı və 1918-ci ilin may ayında Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti yarandı. Zaqafqaziyada üç müstəqil respublika — Azərbaycan, Ermənistan və Gürcüstan yaradıldıqdan sonra Ermənistan öz sərhədlərinin genişləndirilməsinə çalışdı, mübahisəli əraziləri beynəlxalq təşkilatların müzakirəsinə məhəl qoymadan öz köhnə torpaqları kimi qələmə verməyə başladı.
Azərbaycan-Ermənistan müharibəsi (1918-1920)

Erməni millətçi separatçı qüvvələri Qarabağın dağlıq hissəsi haqqında qaldırdıqları iddialarda Azərbaycan və Gürcüstan torpaqları hesabına "Böyük Ermənistan" yaratmaq məqsədilə həm Azərbaycana, həm də Gürcüstana qarşı müharibəyə başladı. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti yarandıqdan sonra 1918-ci ilin may ayında Qarabağın erməni icması 1918-ci ilin avqust və sentyabr aylarında keçirilən konqreslərində Azərbaycanın tərkibində qalmağı qərara almışdır. Lakin İrəvanın təbliği, təhriki və təzyiqi ilə Dağlıq Qarabağdakı erməni əhalisinin müəyyən təbəqələri Azərbaycan Respublikasının hakimiyyətini tanımaqdan imtina etdilər. Dağlıq Qarabağ ermənilərinin 1918-ci ilin iyulunda Şuşada (şəhər əhalisinin 46 faizini azərbaycanlılar təşkil edirdi) keçirilən birinci qurultayı Dağlıq Qarabağı müstəqil elan etdi. Ermənistanın tərkibinə daxil olmaq məsələsi hələ açıq hallanmırdı. Ermənistan hökuməti Dağlıq Qarabağın işğalı planlarını həyata keçirmək üçün oraya silahlı qüvvələr yeritdi. Oktyabr inqilabından sonra Naxçıvanda erməni və müsəlman (Azərbaycan) komitələri yaradıldı.
Azərbaycan-Ermənistan müharibəsi (1918-1920)

Tezliklə erməni və müsəlman komitələri qəzada Ermənistan-Azərbaycan birgə Komitəsinin simasında vahid hakimiyyət mexanizminin yaradılmasına nail ola bildilər. Oxşar komitə həmçinin Culfada da yaradıldı və orada nüfuzlu azərbaycanlılarla ermənilər iki xalqın mehriban qonşuluq münasibətlərini pozmağa, cəhdlərin qarşısını almağa və bu məqsədlə ehtiyac olduqda ölüm cəzasından da istifadə etməyə dair qərar imzalayıblar. Eyni zamanda Naxçıvanda və Culfada həm azərbaycanlılar, həm də ermənilər tərəfindən hərbi təşkilatlar yaradıldı. Şərur-Dərələyəz qəzasının Şərur bölgəsində əhalinin mütləq əksəriyyəti azərbaycanlılar idi, ona görə də burada müştərək Komitənin yaradılmasına ehtiyac olmadı. Qarabağda vəziyyət Qarabağ Birinci Dünya Müharibəsinden sonra Qarabağ ermənilərinin üsyanı Hərbi münaqişənin başlanması Qarabağın Sovetləşməsi Etnik təmizliklər
Barselona

Barselona — İspaniyanın şimal-şərqində yerləşən liman şəhəri. Kataloniya əyalətinin inzibati mərkəzi sayılır. Barselona adı qədim yunan dilindən götürülmüşdür: "Βαρκινών", "Barcino", "Barcelo", "Barceno". İspaniyanın ikinci ən böyük şəhəri olan Barselona həmçinin Kataloniya əyalətinin paytaxtıdır. Əməvi fəthləri zamanı bu şəhər Bərşəlunə (برشلونة) adı ilə tanınırdı. Orta əsrlərdə şəhər "Barchinona", "Barçalona", "Barchelona" və "Barchenona" adları ilə tanınmışdır. Ümumi məlumat Əhalisi 1,57 milyon (2005) nəfər olan şəhər Beqos və Lyübreqant çayları arasındakı ərazidə yerləşir.
Barselona

Şəhərin əsası bizim eradan əvvəl II əsrdə Karfagendən gələnlər tərəfindən qoyulub. II əsrdə romalılar buranı işğal edərək, şəhərə Barsina (Barsilo) adını veriblər. 713-cü ildə ərəblər, ardınca 801-ci ildə franklar bu şəhərə sahib çıxıblar. 877-ci ildə isə şəhər Barselona qraflığının paytaxtına çevrilib. 1479-cu ildə isə Barselona şəhəri Birləşmiş İspaniya Krallığının tərkibinə daxil olub.XIII-XV əsrlərdə Barselona Aralıq dənizində mühüm ticarət-kommersiya rolunu oynayıb. 1932-ci ildən isə Kataloniya Muxtar Vilayətinin paytaxtıdır. Ölkədə vətəndaş müharibəsi gedən zaman (iyul,1936-mart,1939) Barselona İspaniyanın müvəqqəti paytaxtı sayılırdı.
Barselona

Kosmopolit şəhər olan Barselona bir çox dövrlərin və xalqların mədəniyyət nümunələrini özündə qoruyub-saxlaya bilib. Şəhər Aralıq dənizində ən iri nəqliyyat qovşağıdır. Beynəlxalq təyyarə limanına malik olan Barselona ildə 20 milyon ton yük dövriyyəsinə malikdir. İqtisadiyyatı Ölkənin vacib iqtisadi və mədəni mərkəzidir. Burada sənayenin maşınqayırma, gəmiqayırma, elektrotexnika, radioelektronika, toxuculuq, kimya, poliqrafiya, dəri məmulatları və ərzaq məhsulları hazırlayan müəssisələr işləyir. Həmçinin bu şəhər ilin ən təmiz 2 ci (Reykyavikdən sonra) və ilin ən nizamlı 1ci şəhəri seçilib. Mədəniyyət və idman 1888 və 1929-cu illərdə burada Ümumdünya sərgisi keçirilib.
Barselona

1992-ci ildə isə Barselona möhtəşəm Olimpiya oyunlarına ev sahibliyi etmişdi. Şəhərdə saysız-hesabsız muzeylər, teatrlar, müxtəlif əyləncə mərkəzləri, bahalı mağaza və restoranlar var. Müasir və işgüzar şəhərdə tarixi qotik üslubda tikilmiş qədim binalar qorunur. Burada memarlıq abidələrindən 82 kilsə, 18 qadın monastırı, 18 kişi monastırı saxlanılır. Barselonanın rəmzini isə əlbəttə ki, Qaudinin layihəsi üzrə ucaldılan möhtəşəm Müqəddəs Ailə qəsrini göstərmək lazımdır. Qəsrin xarici görünüşü nəhəng Evangeliya ensiklopediyasını xatırladır – süjet və obrazlar toplusu binanın fasadı üzərində həkk olunub. Antonio Qaudi memarlıq formalarını fantastik şəkildə birləşdirərək, təkcə uzun ömürlü, təzə estetik modalı əşya yox, eyni zamanda çox fərqli yaşayış məkanını kəşf etmiş olub.
Barselona

Tanınmış sənədli filmlər rejissoru Tofiq Şahverdiyev məşhur ispan memarının həyat və yaradıcılığından bəhs edən "Antonio Qaudinin xatirəsinə" adlı bir sənədli film (2002) çəkib. Mütəxəssislərin fikrincə, film dahi kataloniyalının ucaltdığı binalar kimi fantasmaqorik təsir bağışlayır. T.Şahverdiyev foto və videokameraları ilə Qaudinin yaratdığı parkları, binaları, kino və konsert zallarını addım-addım gəzərək, gördüklərini lentə köçürüb. Modernizmin dahisi sayılan Qaudi çox maraqlı və orijinal layihələrin müəllifidir. Onun şəxsiyyəti heç bir təsnifata sığışmır. Layihələrinin unikallığı və sənətkarlığının qəribəliyi Qaudini müasirlərindən xeyli fərqləndirir. Antonio Qaudi 1852-ci ildə Tarraqona əyalətinin Reus şəhərində misgər ailəsində doğulub.
Barselona

Atasının gördüyü işlərlə daim maraqlanması gələcək memarın yaradıcılıq istedadına öz təsirini göstərmişdi. Qaudinin işləri təkcə müəllifin sərhədbilməyən zəkasının yox, həmçinin yaradıcılıq axtarışlarının və müxtəlif materiallarla apardığı eksperimentlərin məhsuludur. Məhz buna görə Qaudiyə, o vaxta qədər heç kimə məlum olmayan inşaat strukturlarını və heykəltəraşlıq formalarını yaratmaq müyəssər olub. Antonio Qaudu 1926-cı ildə Barselonada ilk dəfə işləməyə başlayan tramvayın çarxları altında qalaraq, faciəli surətdə həlak olub. Deyirlər, sənətkar yolun ortasında dayanıb, özünün layihələşdirdiyi məbədə baxarkən yavaş sürətlə hərəkət edən tramvayın altına düşüb. Sonra faciələrin sayı çoxalmasın deyə, həmin tramvay xəttini ləğv ediblər. Dünyanın müxtəlif ölkələrindən Barselonaya gələn çoxsaylı turistlər hər gün məbədin ətrafına toplaşaraq başlarını qaldırıb, təəccüblə məbədə baxırlar.
Barselona

Artıq Qaudini Barselonasız, eyni ilə də Barselonanı Qaudisiz təsəvvür etmək çətindir. Dahi memarın 1884-cü ildə inşasına başladığı, Saqrada Familia kilsəsinin tikintisi onun ölümündən sonra könüllü olaraq Kataloniya vətəndaşlarının maliyyə yardımı ilə davam etdirilir. Tikintinin 2030-cu ildə başa çatdırılması nəzərdə tutulub. İki min illik tarixi, özünəməxsus mədəniyyəti və Kataloniya dili olan Barselona şəhəri son illər dünyada yüksək səviyyəli turizm məkanı kimi şöhrət qazanıb. İlboyu mülayim iqlimi (havanın hərarəti il ərzində orta hesabla +17 dərəcə C), zəngin memarlıq və sənət irsi, inkişaf edən iqtisadiyyat və mədəni tərəqqisi ildə üç milyondan artıq turistin bu qədim şəhərə gəlməsinə səbəb olur. Barselona modernizmin paytaxtı sayılır. YUNESKO-nun qərarı ilə memarlıq şedevrləri hesab olunan şəhərin beş binası bəşəriyyətin sərvəti sayılır: Quel sarayı, Quel parkı, Kaza Mila (Pedrera) binası, Kataloniya Musiqi sarayı, Santa Kreu və San Pau xəstəxanası.
Barselona

Barselonaya təşrif buyuran qonaqlara istirahətlərini şən və mənalı keçirmək üçün hər cürə xidmət göstərilir. Burada gəzməli və görməli yerlər olduqca çoxdur; muzey və meydanlar, tarixi binalar və abidələr. Şəhərə gələnlər Antonio Qaudinin yaradıcılıq fantaziyasının məhsulu olan binaları görəndə özlərini sanki nağıllar aləmində hiss edirlər. Bütün bunları görüb, zövq almaq üçün isə şəhəri piyada gəzməyi məsləhət edirlər. Nou de la Rambla küçəsində 1886-88-ci illərdə tikilən möhtəşəm Quel sarayı ucalır. Qaudinin ilk şedevrlərindən olan bu saray qraf Eusebio Quelin sifarişi ilə inşa edilib. "Trenkadis" texnikası ilə tikilən bu saray memarın sonrakı iş üslubunun davamı olacaq.
Barselona

Sarayın inşasında sütun və arkalar, günbəzlər qurulub. Bunun üçün isə müxtəlif materiallardan istifadə edilib. Hazırda dövlət mülkiyyəti sayılan bu saray həmişə yerli və xarici turistlər üçün açıq olur. Quel parkı başlanğıcda yaşayış üçün ingilis üslubunda tikiləcək şəhər-bağ olmalı idi. Lakin bu ideya uğursuz nəticələnib. Buna baxmayaraq, nümunə üçün bir neçə ev tikilib. Qaudinin yaşadığı bina buna misal ola bilər. İndi bu tikili memarın ev-muzeyi kimi fəaliyyət göstərir.
Barselona

Bütövlükdə Quel parkı bələdiyyənin nəzdindədir. Memarlıq elementləri ilə canlı təbiətin birləşməsi seyrçilərdə xoş əhvali-ruhiyyə yaradır. Müqəddəs Ailə kilsəsi (Saqrada Familia) yuxarıda deyildiyi kimi, dünyada unikal tikili hesab edilir. Qaudi həyatının 40 ilini, 1883-cü ildən başlayaraq ömrünün sonuna qədər bu kilsənin tikintisinə həsr edib. Tikinti indiyə kimi davam etsə də, artıq kilsə şəhərin parlaq simvoluna çevrilib. Memar özü bu barədə demişdi: "Barselonanı bu kilsə ilə tanıyacaqlar". Səyahət həvəskarlarını müxtəlif növ əyləncələrlə zəngin olan Attraksionlar Parkı çox təəccübləndirəcək.
Barselona

Ənənəvi və ən yeni əyləncə obyektlərinin sayı parkda ildən-ilə çoxalır. Əbəs yerə bu istirahət mərkəzini "Hisslər parkı" adlandırmırlar. Domenik və Muntanerin zəkasının canlı abidəsi olan Kataloniya Musiqi sarayı modernizmin xəzinəsi hesab edilir. Burada ildə 300-ə qədər simfonik musiqidən tutmuş pop musiqisinə kimi müxtəlif konsertlər verilir. Sarayda janrından asılı olmayaraq, rəngarəng musiqi və digər ədəbi bədii tədbirlər keçirilir. Santa Mariya de Pedrolbes monastırı sanki zamanın dayandığı bir vahədə, canlılardan uzaq bir məkanda qotik üslubda tikilmiş, öz füsunkarlığı və qeyri-adi gözəlliyi ilə hamını valeh edir. Kraliça Elisenda de Monkadanın təşəbbüsü və sifarişi ilə 1326-cı ildə böyük daş karxanasının yerində ucaldılan monastırın inşasında yonulmuş ağ daşlardan istifadə edilib.
Barselona

Pedrelbes rayonunun adı da buradan yaranıb. Barselonadakı muzeylərin sayı o qədər çoxdur ki, onlar haqqında ayrıca qəzet səhifəsi hazırlamaq olar. Şəhərin ən uca nöqtəsindən Barselonanın panoramasına və limanına baxıb, zövq almaq istəyənlər isə Xristofor Kolumbun heykəlinin içində quraşdırılmış liftdən istifadə etməlidirlər. Sənət nəzəriyyəçiləri yazırlar: "İspaniya ifratçılığı qəbul etmir. Həm dahi sənətkarlar, həm də az istedadlılar bu prinsipi əsas tuturlar" yaradırıq, sonda baxarıq, nə alınacaq".
LORA (raket)

LORA (ivr. לורה) – İsrail Aerokosmik Sənayesi tərəfindən istehsal olunan kvasiballistik raket. 400 km atış məsafəsi olan bu raketin məhv etmə dəqiqliyi 10 metrə bərabərdir. Həm gəmidən, həm də qurudan atəş açmaq qabiliyyətinə malikdir.2018-ci ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin arsenalına daxil edilmişdir. LORA İkinci Qarabağ müharibəsinin son günlərində həlledici rol oynamışdır. Erməni ordusunun Şuşadakı qüvvələri gücləndirmək üçün istifadə etdiyi və Laçında yerləşən körpünün partladılmasında LORA-dan istifadə edilsə də, körpüyə ancaq minimal zədə vura bilmişdir. Həmçinin bax İsrail Aerokosmik Sənayesi Ballistik raket 9K720 İsgəndər Xarici keçidlər LORA brochure on IAI website Arxivləşdirilib 2015-09-24 at the Wayback Machine LORA on IAI website Arxivləşdirilib 2011-07-14 at the Wayback Machine LORA on Deagel website LORA on defense-update website Arxivləşdirilib 2007-10-25 at the Wayback Machine