LocalDoc/ldquad_v2_retrieval-reranked huggingface dataset:
Angela Merkel

"Forbes" jurnalının versiyasına görə, Merkel artıq 7 ildir ki, ardıcıl olaraq dünyanın 100 ən nüfuzlu xanımları siyahısına başçılıq edir. İxtisasca fizik olan Merkel dəqiq elmlər üzrə ixtisaslaşan ilk dövlət başçısıdır. Kanslerin masasının üstündə əslən alman olan rusiyalı imperatriçə II Yekaterinanın portreti var. Merkel onu güclü qadın hesab edir. Diplomatik dairələrdə isə Merkeli "odda yanmaz, suda batmaz" adlandırırlar. Çünki o, istənilən vəziyyətdən çıxa bilir. Xarici keçidlər Şəxsi vebsaytı Həmçinin bax Almaniyanın Federal kanslerinin siyahısı
Corc Soros

Corc Soros (12 avqust 1930[…], Budapeşt) — Amerikalı maliyyəçi, investor, iş adamı, siyasi fəal və filantropdur. "Açıq cəmiyyət" nəzəriyyəsinin tanınmış təmsilçisi, eyni adlı institutun qurucusu və bazar fundamentalizmi nəzəriyyəsinin düşmənidir. Fəaliyyəti bir sıra ölkələrdə birmənalı qarşılanmır. Maliyyə möhtəkiri kimi də ad çıxaran Corcun ləqəbi "İngiltərə bankını dağıdan şəxs"dir. Nüfuzlu "Forbes" jurnalının tərtib etdiyi dünyanın ən zəngin şəxsləri arasında onun adı 29-cu sırada göstərilib. C. Sorosun sərvəti 29 milyard $ məbləğində qiymətləndirilir.
Corc Soros

Tanınmış filantrop 1979-cu ildən indiyə qədər xeyriyyə işlərinə 6 milyard dollar xərcləyib. Hal-hazırda o, "Soros" İdarəetmə Fondunun sədri və Açıq Cəmiyyət İnstitutunun rəhbəridir. Həmçinin, o, ABŞ-nin Xarici Əlaqələr Komissiyasının Direktorlar Şurasının keçmiş üzvüdür. Digər tərəfdən, C. Soros Amerika İnkişaf Mərkəzinin üç qurucusundan biridir. Corc Soros 1930-cu il avqust ayının 12-də Macarıstanın paytaxtı Budapeşt şəhərində yəhudi ailəsində anadan olub. İxtisasca vəkil olan Corcun atası Tivadar Şvarts eyni zamanda Budapeştdəki yəhudi icmasının qabaqcıllarından olub.
Corc Soros

Esperantist yazıçı olan Tivadar (Teodor) Şoroş I Dünya Müharibəsi zamanı ruslara əsir düşür və bir müddət sonra əsirlikdən qaçaraq, Budapeştdə olan ailəsinin yanına qayıda bilir. Atası oğluna esperanto dilində danışmağa öyrədir. Hazırda Corc Soros bu dildə danışa bilən nadir şəxslərdən biridir. 1936-cı ildə ailə öz familiyasını macar variantına dəyişərək, "Soros" soyadını qəbul edir. Buna səbəb Macarıstanda faşizm əhval-ruhiyyəsinin getdikcə yayılması və buna paralel olaraq, anti-semitizmin genişlənməsi idi. 1944-cü ilin martında gənc Soros 13 yaşında olarkən faşist Almaniyası Macarıstanı işğal edir. O zaman Corc iki gün Yəhudi Şurasına işləyir.
Corc Soros

Belə ki, o, şura üzvləri arasında "poçtalyon" vəzifəsini yerinə yetirir. Corc Soros iki dəfə evlənib. Onun həyat yoldaşları Annaliza Vitzşak və Suzanna Veber Soros olub. C. Sorosun beş övladı var. Robert, Andrea və Conatan Annalizadan, Aleksandr və Qriqori isə Suzannadan dünyaya gəliblər. Corcun böyük qardaşı Pol Soros da investor və filantropdur.
Corc Soros

1947-ci ildə Soroslar ailəsi repressiyadan xilas olmaq üçün saxta sənədlər düzəldərək, Böyük Britaniyaya üz tutur. Elə həmin il İngiltərənin paytaxtında London İqtisadiyyat Məktəbinə daxil olan Corc 1952-ci ildə oranı müvəffəqiyyətlə bitirir. Burada onun müəllimlərindən biri avstriyalı filosof Karl Popper olur və gənc Corc müəlliminin açıq cəmiyyətə dair ideyalarından təsirlənir. Təhsil aldğı illərdə Corc bir müddət dəmiryolu hambalı, xırdavat fabrikində fəhlə və Quaqlino restoranında ofisiant işləyir. Restoranda ona bildirilir ki, əgər o, öz üzərində çox işləyərsə, bir gün baş ofisiant da ola bilər. Corc bir müddət sonra ofisiantdan kommivoyajörə (xarici ölkələrdə ticarət agenti) çevrilir.
Corc Soros

Bununla belə o, banklarda iş tapmaq ümidini itirmir. C. Sorosun elmə, xüsusilə də fəlsəfəyə böyük marağı olsa da o başa düşür ki, fəlsəfi ideya və nəzəriyyələrlə pul qazana bilməyəcək. O, investorlarla necə davranmağın yollarını araşdırmağa başlayır. 1953-cü ildə Corc "Sinqer və Fridlander" kampaniyasında işə qəbul edilir. Onun iş yerinin yaxınlığında isə London birjası yerləşirdi. 1956-cı ildə Corc atasının ABŞ-də olan londonlu dostu Mayerin dəvətini qəbul edərək, Birləşmiş Ştatlara yollanır.
Corc Soros

1956–59-cu illərdə Mayer Uoll Stritdə bir o qədər də böyük olmayan broker firmasının sahibi idi. Corcun ABŞ karyerası beynəlxalq arbitrajla, yəni, qiymətli kağızların bir ölkədə alınaraq, digər ölkəyə satılması ilə başlayır. Bir müddət sonra Soros ticarətdə yeni metod icad edir və onu "daxili arbitraj" adlandırır. 1959–63-cü illərdə C. Soros "Vertheym" kompaniyasında ekspert işləyir. 1963-cü ildən 73-cü ilə qədər C. Soros "Arnold və Bleykroder" şirkətində vitse-prezident postunu icra edir. 1967-ci ildə isə o, işlədiyi şirkəti Ofşor İnvestisiya Fondu yaratmağa razı sala bilir. 1969-cu ildə Soros "Dabl İql" fondunun sədri və sahibinə çevrilir.
Corc Soros

Corc 1970-ci ildə Cim Rocerslə birlikdə məşhur "Kvant Qrupu"nu yaradır. C. Rocers 1980-ci ildə fonddan ayrılır. Qiymətli kağızlar əməliyyatları "Kvant Qrupu"nun gəlirlərini 10 milyard dollara qədər artırır. Corcun sözlərinə görə, onun əsas məqsədi 5 il ərzində 500 min dollar qazandıqdan sonra yazıçı olmaq və fəlsəfə ilə məşğul olaraq, filosofa çevrilmək idi. 1980-ci ildə Soros Yeni Sosial Araşdırmalar Məktəbinin və Oksford Universitetinin fəxri doktoru elan edilir. 1991-ci ildə Budapeşt Korvinus Universitetinin və Yel Universitetinin fəxri doktoru ünvanına layiq görülən Soros 1995-ci ildə isə Bolonya Universitetinin ən yüksək şərəf ordeni ilə təltif edilir. Bu, onun aldığı fəxri doktorluqlardan yalnız bir neçəsidir.
Corc Soros

1987-ci ildə "Maliyyənin əl-kimyası" adlı, 1998-ci ildə isə "Qlobal kapitalizmin böhranı" adlı kitabları qələmə alır. 2008-ci ildə C. Sorosun "Maliyyə bazarlarında yeni paradiqmalar" adlı kitabı işıq üzü görür. O, bu üç kitabında qlobal böhranı qabaqcadan proqnozlaşdırır. Kitabda son 25 ildə Qərb iqtisadiyyatının dağılmağa üz tutma səbəbləri araşdırılır. Bu, onun sözügedən mövzuya dair qələmə aldığı üçüncü kitab idi. C. Soros biznes dünyası sahəsindəki uğurlarını proqnozların səhv qoyulduğunu görə bilməsi ilə əlaqələndirir. "Mən yalnız ona görə varlı ola bildim ki, hər dəfə səhv hərəkət etdiyimi başa düşürdüm.
Corc Soros

Ona görə davam gətirə bildim ki, öz səhvlərimi başa düşür və etiraf edirdim. Tez-tez səhv etmək xoşagələn deyildir. Siz səhv olduğunuz zaman həmişə mübarizə aparmalı və uçmalısınız. Mən qərar verdiyim zaman acı çəkməkdən xilas oluram" – deyə Soros kitablarında qeyd edir. Qlobal maliyyə böhranının baş verəcəyini qabaqcadan proqnozlaşdıran Soros problemin yaxın zamanlarda öz həllini tapa bilməyəcəyini deyir. 1988-ci ildə Soros SSRİ-də "Mədəni təşəbbüs" adlı fond yaradır ki, bu fond vasitəsilə elm, mədəniyyət və təhsil sahələrinə maliyyə yardımı ayrılır.
Corc Soros

Ancaq daha sonra vəsaitin konkret şəxslərin cibinə getməsi ucbatından fondun fəaliyyətinə xitam verilir. 1992-ci il sentyabr ayının 16-sı İngiltərə tarixində "Qara çərşənbə" kimi yadda qalır. Sorosun keçirdiyi maliyyə əməliyyatları nəticəsində İngiltərənin pul vahidi funt-sterlinqin dəyəri birdən-birə 12 % aşağı düşür ki, bu da Sorosun bir gecədə 1,1 milyard dollardan çox vəsait qazanmasına səbəb olur. Bundan sonra tanınmış iş adamını "İngiltərə bankını dağıdan şəxs" adlandırmağa başlayırlar. Soros özü isə həmin çərşənbəni "Ağ çərşənbə" adlandırır. 1995-ci ildə Rusiyada Açıq Cəmiyyət Fondu yaradılması barədə qərar qəbul edilir.
Corc Soros

1996-cı ildən 2001-ci ilə qədər "Rusiya universitetlərin internet mərkəzləri layihəsi"nə 100 milyon dollar vəsait ayrılır. Bunun da nəticəsində Rusiya ərazisində 33 internet mərkəz açılır. 2003-cü ilin sonunda Soros rəsmi şəkildə Rusiya ərazisində öz xeyriyyə fəaliyyətini dayandırır. 2004-cü ildə isə Açıq Cəmiyyət İnstitutu qrant ayırmağı dayandırır. 1997-ci ildə Asiyada baş verən maliyyə böhranı zamanı Malayziyanın Baş naziri Mahathir ibn Məhəmməd ASEAN təşkilatını Myanmarı qurumuna üzv qəbul etdiyinə görə Sorosun cəzalandırılmasını tələb edir. 2006-cı ildə Soros xarakteristik demokratiyanın bərqərar olması layihələrinə verdiyi maliyyə yardımını azaldaraq, Afrika ölkələrində kasıblıqla mübarizəyə daha çox vəsait ayırır.
Corc Soros

2007-ci ildə Soros Rusiya universitetlərinin internet infrastrunun formalaşdırılmasına və ölkədə internet mərkəzlərinin yaradılmasına 100 milyon dollar vəsait sərf edir. O, ABŞ-də bir sıra layihələrə 740 milyon dollardan çox vəsait xərcləyir ki, bunu da böyük əksəriyyətini təhsil sahəsinə ayrılan qrantlar təşkil edirdi. 2008-ci ildə isə Soros İtaliyanın Roma futbol klubunu almağa çalışsa da klubu ona satmırlar. Bu zaman o, artıq ABŞ-də bir sıra idman qurumlarının sponsoru və sahibi idi. 70-ci illərdən sonra Corc fəal filantropa çevrilir. Tanınmış bizmesmen möhtəkir Keyp-Taun universitetinin qaradərili tələbələrinə sponsorluq edir. Onun xeyriyyə qurumları yaratmaqdakı məqsədlərindən biri də post-sovet məkanında zorakılığa yol vermədən demokratiyanı effektli şəkildə təmin etmək idi. Həmçinin, Soros anoloji Mərkəzi və Şərqi Avropa ölkələrində gedən demokratik islahatlara müdaxilə edirdi.
Corc Soros

C. Soros bu ölkələrdə qurucusu olduğu Açıq Cəmiyyət İnstitututunun filiallarını açır. Corc Sorosun sərvəti 7,2 milyard dollar qiymətləndirilir. Corc Soros xeyriyyə işlərinə 5 milyarddan çox vəsait sərf edir. Onun Rusiyada xeyriyyə işlərinə qoyduğu vəsait 1 milyard dollar təşkil edir. Soros maliyyə bazarlarında bütün fırıldaqlarını "Kvant" fond şirkəti ilə həyata keçirir. Bu kampaniya Karib hövzəsində yerləşən Kurasao adasındakı hollandlardan birinin adına qeydiyyatdadır.
Corc Soros

Bu, Soros qrupunun nəzarət etdiyi ən böyük fonddur. Sorosun maliyyə sahəsindəki uğurları iki cür izah olunur: İlk versiyaya görə o, bunu maliyyə bazarlarının gedişatına borcludur. Başqa versiyaya görə, o, dünyanın müxtəlif ölkələrinin yüksək səviyyəli siyasi, maliyyə və araşdırma qruplarının rəhbərlərindən aldığı məlumatlarla bank əməliyyatlarını həyata keçirir. Digər tərəfdən, Sorosun "nayomnıy menecer" da olduğu iddia edilir. İddia edildiyinə görə, beynəlxalq maliyyə bazarlarına nəzarət edən, ancaq kölgədə qalmaq istəyən qruplaşmalar öz planlarını Sorosun əli ilə həyata keçirirlər. Bu qruplaşmalar İngiltərədə, İsveçrədə və ABŞ-də fəaliyyət göstərir.
Corc Soros

Belə qruplaşmalardan birinin Amerikanın məşhur Rotşildlər ailəsi olduğu güman edilir. Sorosun Açıq Cəmiyyət İnstitutu Azərbaycanda da fəaliyyət göstərir. Siyasi fəaliyyəti Corc Sorosun "siyasi fəaliyyət" göstərdiyi də iddia edilir. Belə ki, bir sıra qurumlaın və ölkələrin daxili işlərinə müdaxilə etməkdə günahlandırılır. Bunun ən bariz nümunəsi isə Gürcüstanda Eduard Şevardnadzenin devrilməsi ilə bağlı proseslərdir. Məhz onun gürcü müxalifətinə ayırdığı pulların sayəsində Gürcüstanda narıncı inqilab baş vermiş və prezident E. Şevardnadze hakimiyyətdən uzaqlaşdırılmışdı.
Corc Soros

Əvvəllər C. Soros bunu inkar etsə də daha sonra başqa bir ölkənin daxili işlərinə müdaxilə etdiyini etiraf etmişdi. Ehtimallara görə, o, bu məqsədlə gürcü müxalifətinə 2,5–3 milyon dollar məbləğində köməklik göstərmişdi. C. Sorosun "siyasi fəaliyyəti" hətta bir sıra çoxseriyalı bədii televiziya filmlərinə də sıçrayıb. Belə ki, Türkiyənin "Qurdlar Vadisi" teleserialında C. Sorosun Asiya ölkələrində reallaşdırmağa çalışdığı planlardan da bəhs edilir. Həmçinin bax Mərkəzi Avropa Universiteti Corc Soros kimdir? Arxivləşdirilib 2010-01-08 at the Wayback Machine
I Mustafa

I. Mustafa ((Osmanlı türkcəsi: مصطفى الأول 24 iyun 1591, Konstantinopol – 20 yanvar 1639, Konstantinopol) — 15. Osmanlı padşahı və 94. İslam xəlifəsidir.Atası Sultan III Mehmeddir. I. Mustafanın Qafqaz əsilli anasının adı bilinməsə də, bəzi qaynaqlarda Həlimə Sultan olaraq göstərilir. Osmanlı tarixində ilk dəfə padşahlığın atadan oğula keçməsi qanunu pozuldu və şahzadə Mustafa qardaşı I. Əhmədin 22 noyabr 1617 tarixində vəfat etməsi ilə taxta oturdu.
I Mustafa

Müxtəlif illərdə 2 dəfə hakimiyyətdə olmuşdur. Uşaqlıq illəri Atası Şahzadə Mehmedin (III Mehmed) Manisa sancaqbəyliyi dönəmində dünyaya gələn Şahzadə Mustafanın abxaziya əsilli anasının adı bilinməsə də, bir çox qaynaqlarda Həlimə Sultan olduğu qeyd edilir. 1595-ci ildə atası taxta oturmuş, Şahzadə Mustafa da digər qardaşları ilə birlikdə İstanbula gətirilmişdir. İlk təhsilini sarayda alan Şahzadə Mustafa özündən 1 yaş böyük qardaşı Şahzadə Əhmədin taxta çıxmasıyla Osmanlı sülaləsinə mənsub yeganə şəxs oldu. I. Əhmədin çox kiçik yaşda taxta oturması və ailədə başqa şahzadənin olmaması səbəbilə Şahzadə Mustafaya toxunulmamışdır.
I Mustafa

Daha sonra padşahın oğul övladları olsa da, hələ o illərdə yaranan əql-i zəifliyi səbəbilə toxunulmamışdır. Bəzi əcnəbi qaynaqlar I Əhmədin onu bir neçə dəfə öldürmək istədiyini, ancaq sonradan peşman olub imtina etdiyini yazır. Venesiya elçisi Kontarini 1612-ci ilə aid qeydlərində bu təşəbbüslərdən birincisinə padşahın anidən xəstələnməsi, ikincisinə isə güclü bir fırtınanın mane olduğunu qeyd edir. Bu dönəmdə Şahzadə Mustafanın sarayda çox sərt nəzarət altında saxlanılması onun psixoloji vəziyyətini daha da pisləşdirmiş, əqli-zəifliyini artırmışdır. İlk səltənəti I Əhmədin gözlənilmədən gənc yaşda vəfatı isə Şahzadə Mustafaya taxt yolunu açdı.
I Mustafa

Şeyxülislam Xocazadə Əsad Əfəndinin və sədarət naibi Sofu Mehmed Paşanın irəli sürdüyü yeni vərasət sisteminə əsasən I Əhmədin böyük oğlu Şahzadə Osmanın 13 yaşında olması səbəbilə Şahzadə Mustafa taxta çıxmışdır. 22 noyabr 1617 tarixində Çərşənbə günü taxta oturan I Mustafanın cülus mərasimi cümə günü Əyyub Sultan məscidində keçirildi. Xəzinədən 100 kisə qızıl həcmində cülus bəxşişi paylanıldı. Onun 26 fevral 1618 tarixinədək davam edən birinci səltənəti haqqında çox məlumat yoxdur. Saray işçilərindən Əbdülqadir Əfəndi yeni sultanın tez-tez ova çıxdığını, silah, tüfəng, ox- kaman kimi döyüş sürsatları ilə maraqlandığını qeyd edir.
I Mustafa

Dönəmin tarixçilərindən Həsənbəyzadə Əhməd yeni sultanın əqlən zəif olduğunu, ancaq sonra düzələr ümidiylə taxta çıxardıldığını qeyd edir. Buna baxmayaraq bir çox mənbələrdə taxtan salınmasının səbəbləri açıq şəkildə qeyd olunur. Tez-tez dəniz səyahətinə çıxması, dənizdəki balıqları qızıl sikkələrlə yemləməsi, divan məclisindəki vəzirlərin başındakı çalmaları açmaq və s. Bütün bu səbəblərə görə, Qızlar ağası Hacı Mustafa ağa vəziyyəti Sofu Mehmed Paşaya və Şeyxülislam Xocazadə Əsad Əfəndiyə vəziyyətin pis olduğunu, divanə padşahın hər an saraydakı şahzadələri edam etdirə biləcəyini bildirdi. Sofu Mehmed Paşa və Şeyxülislam Əsad Əfəndi dövrün validə sultanı Həlimə Sultanla məsləhətləşərək padşahın əqlən zəif olduğu və bu vəziyyətdə taxtda çox qala bilməyəcəyi qərarını verdi. I Mustafa hərəmxanadakı otaqlardan birinə həbs olundu və ardından I Əhmədin böyük oğlu Şahzadə Osman taxta çıxdı (26 fevral 1618).
I Mustafa

II Osman vaxtilə onu yox, əmisini taxta çıxardan Sofu Mehmed Paşanı paytaxtdan uzaqlaşdırdı və şeyxülislamın səlahiyyətlərini məhdudlaşdırdı. İkinci səltənəti Qardaşı oğlunun səltənəti illərində Sultan Mustafa həbs olunduğu otaqda nəzarət altında yaşadı. II Osman Hotin səfərinə çıxarkən qardaşı Şahzadə Mehmedi edam etdirsə də, əmisinə toxunmamış, buna səbəb isə onun əqlən zəif olması olmuşdur. Bir müddət sonra əmisini də edam etdirmək fikrinə düşən II Osman gecikdi. Çünki artıq II Osmanın taxtı təhlükə altında idi. II Osmanı taxtdan endirmək istəyən yeniçəri və sipahilər istədiklərini etdirmək üçün I Mustafanı taxta çıxartmaq istəyirdilər.
I Mustafa

Üsyan qaldıran yeniçərilər 19 may 1622 tarixində saraya soxuldular. Saray ağalarından biri divanə padşahın həbs olunduğu otağı göstərmiş, ancaq qapıları aça bilməyən yeniçərilər otağın günbəzini sındırmış və 3 nəfər yeniçəri iplə otağa girərək Sultan Mustafanı azad etmişdir. Əsgərləri görən kimi "Siz beni isterseniz ben de sizi isterim" deyərək onlara qoşulan Sultan Mustafa sarayda olan şeyxülislamın atına minərək saraydan çıxmaq istəsə də, atın üstündə dayana bilməmiş, bu səbəblə yeni padşah saraydakı Ərz otağına aparılmışdır. Bu əsnada üləmadan bəzi şəxslər və Şeyxülislam Əsad Əfəndi üsyançılara məsləhət verərək bu işdən əl çəkmələrini desə də, onlara heç kəs qulaq asmamış, əksinə məcbur qalıb divanə padşaha təzim etmişlər. Ərz otağında pərişan vəziyyətdə olan I Mustafa ardından yanındakı kənizləri ilə birlikdə anasının yanına — Köhnə Saraya yollanmaq üçün hazırlandı.
I Mustafa

Bu əsnada əmisinin yenidən sultan elan edildiyini eşidən II Osman saraydan güclüklə çıxa bilmişdir. Sultan Mustafanı Köhnə Saraya aparmaq istəyən üsyançı yeniçərilər II Osmanın divanə padşahı ələ keçirmək üçün əmr verdiyini eşitdilər və Sultan Mustafanın təhlükəsizliyi səbəbilə onu Orta Məscidə apardılar. Hadisələri öz gözüylə izləyən İbrahim Peçevi bu əsnada böyük bir xalq kütləsinin toplandığını, hamının arabada gedən sultanı və anasını görməyə çalışdığını, hətta bəzilərinin sarıq və paltarlarından kəsdikləri parçaları arabaya atmağa çalışdığını və bu parçaları validə Həlimə Sultanın topladığını qeyd edir. Axşam saatlarında məscidə gələn Sultan Mustafanın yanında anası, kənizləri və saraydan çıxarkən onunla birlikdə arabaya minən saray xidmətçilərindən Dərviş ağa (sonradan yeniçəri ağası seçildi) var idi. Üsyançılar onu Topqapı Sarayına aparmaq istəsələr də, Sultan Mustafa II Osman ələ keçirilmədən saraya getməyəcəyini bildirdi. Bu əsnada Sultan Mustafa məscidin mehrabında oturaraq II Osmanın gətirilməsini gözləmişdir.
I Mustafa

Orada iştirak edən bir yeniçərinin dediklərini nəql edən İbrahim Peçevi məscidə gətirilən II Osmanın "Bakın görün, kimi sultan ediyorsunuz" dediyi, ancaq bu əsnada validə Həlimə Sultanın üsyan başçısı yeniçərilərin qulağına nələrsə pıçıldadığını qeyd edir. O illəri özünün Müsibətnamə əsərində qeyd edən Hüseyn Tugi isə məsələni başqa cür nəql edir. Onun yazdıqlarına görə, axşam namazı vaxtı Sultan Mustafa əllərini qaldıraraq orada olan hər kəsi duaya çağırmış, II Osman bura gəlmədən burdan çıxmayacağını qeyd edir. Və yenə Tugiyə görə, bir gün sonra II Osman Orta Məscidə gəlmiş, ancaq Sultan Mustafa ilə heç görüşməmişdir. Bir çox qaynaqların təsdiqlədiyi digər məlumat isə bütün bunlar olarkən, Həlimə Sultanın kürəkəni Davud Paşanı sədrəzəm etmək üçün üsyançılarla razılaşdığı, ardından isə II Osmana qarşı bir neçə dəfə sui-qəsd tərtib etdiyidir.
I Mustafa

Həm Davud Paşanın sədarət əmri, həm də üsyançıların tələb etdiyi bəzi təyin əmrləri isə Həlimə Sultanın adından Qara Əhməd ağa adlı bir çavuş tərəfindən yazılmışdır. 20 may 1622 — cümə günü günorta saatlarında Topqapı Sarayına gələn Sultan Mustafa üçün xüsusi cülus mərasimi keçirildi və adına xütbələr oxundu. Onun ikinci səltənət dönəmi tamamilə II Osman hadisəsinin kölgəsi altında keçdi. II Osmanın faciəvi qətli isə istər İstanbul, istərsə də bölgələrdə xalq arasında yeniçərilərə və sipahilərə qarşı böyük bir nifrət qazandırdı. II Osmanın qatillərinin tapılması və cəzalandırılması məsələsindəki təzyiqlər səbəbilə 13 iyun tarixində Davud Paşa vəzifədən alınaraq həbs edildi, yerinə Mere Hüseyn Paşanın gətirilməsi və yeniçəri-sipahi çəkişmələri isə vəziyyəti daha da gərginləşdirdi.
I Mustafa

Mere Hüseyn Paşanı vəzifədən uzaqlaşdıraraq Biləcikli Mustafa Paşanı sədarətə gətirən üsyançılar 10 iyul tarixli divan məclisinin ardından paytaxtda padşahın istənilmədiyi şayəsini yaymağa başladılar. Taxtdan endirilişi Nəhayət, sədrəzəm Kəmankeş Əli Paşa şeyxülislam və şəhər qazısı ilə görüşərək razılığa gəldi. Yeniçərilərlə də görüşərək cülus bəxşişi istəməmək şərtilə padşahı taxtdan endirməyə razı saldılar. Daha sonra validə Həlimə Sultanla görüşüldü və oğlunun əqlən zəif olması səbəbilə taxtdan endiriləcəyi bildirildi. O əsnada anasıyla birlikdə Davud Paşa köşkündə olan Sultan Mustafa bir gün sonra baş tutacaq divan məclisi bəhanəsiylə saraya dəvət edildi və ertəsi gün (10 sentyabr 1623) əvvəllər də həbs olunduğu otağa həbs olundu.
I Mustafa

Yerinə qardaşı I Əhmədin kiçik oğlu Şahzadə Murad taxta çıxardıldı. İlk səltənəti 96 gün, ikinci səltənəti isə 1 il 3 ay 22 gün davam edən Sultan Mustafa taxtdan endirildikdən sonra həbs olunduğu otaqda 15 il daha yaşadı. 20 yanvar 1639 tarixində öz əcəliylə vəfat edən Sultan Mustafanın cənazəsi bir çox mənbələrə görə, bir müddət ortada qaldı. Dəfn olunması üçün yer tapılmayan Sultan Mustafa daha sonra Aya Sofya məscidinin əvvəllər vəftizxana olan binasında dəfn olundu. Əqli zəifliyi səbəbilə heç bir qadını özünə yaxınlaşdırmamış, bu səbəblə də övladı olmamışdır.
Yaqub Məmmədov (siyasətçi)

Yaqub Cavad oğlu Məmmədov (3 mart 1941, Əliismayıllı, Gədəbəy rayonu) — azərbaycanlı alim və sabiq siyasətçi; tibb elmləri doktoru, professor, Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü (1989), Azərbaycan Ali Sovetinin sədri (1992), Azərbaycan Respublikası Prezidentinin səlahiyyətlərinin icraçısı (1992); millət vəkili. Yaqub Məmmədov 1941-ci il mart ayının 3-də Gədəbəy rayonunun Əli-İsmayıllı kəndində anadan olub. 1966-cı ildən Azərbaycan Tibb Universitetinin patoloji fiziologiya kafedrasında azərbaycan və rus bölmələrində praktik məşğələlər aparır və mühazirələr oxuyurur. "Ürəyin öyrənilməsi" üzrə Beynəlxalq Cəmiyyətin, Beynəlxalq Patofizioloqlar və Limfoloqlar cəmiyyətinin, həmçinin "Ekstremal və terminal vəziyyətlər" Beynəlxalq elmi komissiyasının üzvüdür. Elmi fəaliyyəti Yaqub Məmmədov 370-dən artıq elmi əsərin müəllifidir. Onlardan 205-i xaricdə çap olunub. Müəlliflik şəhadətnamələrinin və patentlərinin sayı 38-dir.
Yaqub Məmmədov (siyasətçi)

Onun rəhbərliyi altında 24 elmlər namizədi və 8 elmlər doktoru elmi iş müdafiə etmişlər. Elmi-tədqiqat işləri əsasən praktik limfologiyanın fundamental problemlərindən birinə – limfa mayesinin laxtalanması və onların müxtəlif xəstəliklər zamanı korreksiyası məsələlərinə həsr olunmuşdur. Aparılan elmi-tədqiqatlar nəticəsində, nəzəri və praktik təbabət üçün böyük əhəmiyyəti olan laxtalanma, əks-laxtalanma və fibrinoliz sistemlərinin humoral-nəqlolunmanın (qan, toxumaarası, maye, limfa) bütün şöbələrində funksiyada vəhdədliyi haqqında yeni elmi konsepsiya irəli sürülmüşdür. Bu istiqamətdə 4 doktorluq və 20-dən çox namizədlik dissertasiyası müdafiə olunmuş və Azərbaycanda ilk dəfə bütöv bir "Limfoloqlar" məktəbi yaranmışdır. Belə ki, elmdə ilk dəfə olaraq müəyyən olunmuşdur ki, limfa mayesinin damar daxilində laxtalanması, onun ən mühüm funksiyasının, drenaj funksiyasının pozulmasına səbəb olur. Bu da bir sıra ağır xəstəliklərin – venoz trombozun, postreanimasion xəstəliyin, miokard infarktının, peritonitin, pnevmoniyanın və s. patogenetik strukturuna daxildir və onların həm gedişinə, həm də nəticəsinə mənfi təsir göstərir. Bunları nəzərə alaraq limfatrop təsir xüsusiyyətinə malik, həm Azərbaycanın təbii bitki və mineral ehtiyatlarından hazırlanmış bioloji fəal maddələrdən, həm də məlum dərman preparatlarından hazırlanmış müxtəlif qarışıqlardan ibarət müalicə vasitələri təklif olunmuşdur.
Yaqub Məmmədov (siyasətçi)

Hazırda klinik şəraitdə limfoloji müalicə üsulları tədbiq edilərkən bir qayda olaraq qan və limfa mayeləri arasındakı bu cür münasibət, o cümlədən limfanın laxtalanma qabiliyəti mütləq nəzərə alınır. Onun təşəbbüsü ilə keçmiş SSRİ-də ilk dəfə limfatrop dərman preparatlarının hazırlanması və limfa sisteminin ümumi patologiyada rolunun öyrənilməsi ilə məşğul olan "Eksperimental limfologiya" PETL-i yaradılmış və burada Azərbaycanın təbii bitki və mineral ehtiyatlarından alınmış limfotrop təsir xüsusiyyətinə malik 40-a qədər bioloji fəal maddə aşkar edilmişdir. Bunlardan 2-si nikomorfolin və qlisiram klinikalarda müxtəlif xəstəliklərin müalicəsində müvəffəqiyyətlə istifadə edilir. Əsas elmi əsərləri Correction of Cloting and Fibrinolitik Dizorders of Blood and Limph. Sov. Med. Rev.
Yaqub Məmmədov (siyasətçi)

G. HHaemology. London. 1990. part 4, vol.3, pp. 1–22. Təltif və mükafatları "Azərbaycan SSR əməkdar həkimi" fəxri adı — 1981 "Azərbaycan SSR əməkdar elm xadimi" fəxri adı — 4 fevral 1991 "Qırmızı əmək bayrağı" ordeni — 1982 "Xalqlar Dostluğu" ordeni — 1987 Vavilov adına mükafat — 1990 ABŞ Bioqrafiya Mərkəzinin medalı — 2003 Xarici keçidlər MƏMMƏDOV YAQUB CAVAD OĞLU "Mənə dolları ilk dəfə Ayaz Mütəllibov göstərib" — Yaqub Məmmədov Kəramət Böyükçölə danışır Arxivləşdirilib 2017-06-03 at the Wayback Machine
Məzahir Pənahov

Məzahir Məhəmməd oğlu Pənahov (13 mart 1951, Qaraxanlı, Tovuz rayonu) — Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Seçki Komissiyasının sədri, fizika-riyaziyyat elmləri doktoru, professor. Məzahir Pənahov 1951-ci il martın 13-də Tovuz rayonunun Qaraxanlı kəndində ziyalı ailəsində doğulub. 1967-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin fizika fakültəsinə daxil olub və 1972-ci ildə universiteti fərqlənmə diplomu ilə bitirib. 1971-1972-ci illərdə Sankt-Peterburq şəhərində A.F.İoffe adına Fizika-Texnika İnstitutunun diplomçusu, 1973-1976-cı illərdə isə aspirantı olub. 1979-cu ildən elmlər namizədi, 1992-ci ildən elmlər doktorudur.
Məzahir Pənahov

1977-ci ildən 1993-cü ilədək Bakı Dövlət Universitetində müəllim, baş müəllim və dosent işləyib. 1993-cü ildən Bakı Dövlət Universitetinin “Ümumi fizika və fizikanın tədrisi metodikası” kafedrasının professoru, 1996-cı ildən 2019-cu ilədək həmin kafedranın müdiri olub. 1982-1983-cü illərdə Böyük Britaniyanın Mançester Universitetində, Təbiət Elmləri və Texnologiya İnstitutunda (UMIST) elmi tədqiqatlar aparıb. 1998-2000-ci illərdə MSK-nın Beynəlxalq Əlaqələr İdarəsinin rəisi işləyib. 2000-ci il mayın 19-da Azərbaycan Respublikasının Prezidenti, ümummilli lider Heydər Əliyevin Sərəncamı ilə MSK üzvü təyin olunub və həmin gün Komissiyaya sədr seçilib.
Məzahir Pənahov

MSK sədri kimi seçkilər sahəsində uzunmüddətli səmərəli fəaliyyəti ölkəmizdə yüksək ixtisaslı mütəxəssislərin hazırlanmasına, qanunvericilik bazasının təkmilləşdirilməsinə və institusional mexanizmlərin yaradılmasına əhəmiyyətli töhfələr verib. Azərbaycanda seçki sisteminin təkmilləşdirilməsi, müasir tələblərə uyğun seçki ənənəsinin formalaşdırılmasına hədəflənən bir sıra əsaslı islahatların aparılması və yeniliklərin, o cümlədən müasir texnologiyaların tətbiqində böyük uğurlar əldə edilməsində mühüm əhəmiyyətli rolu olub. Seçki sisteminin formalaşdırılması məqsədilə nüfuzlu beynəlxalq qurumlarla Azərbaycan arasında sıx əməkdaşlığın həyata keçirilməsində və bir sıra xarici ölkələrin ali seçki qurumları ilə qarşılıqlı əlaqələrin yaradılmasında müstəsna rolu olub, onun rəhbərliyi altında MSK 2002-ci ildə Mərkəzi və Şərqi Avropa Seçki Rəsmiləri Assosasiyasına (ACEEEO) üzv qəbul edilib. Elmi fəaliyyəti mürəkkəb strukturlu bərk cisimlərdə elektron və optik hadisələrin tədqiqi sahəsində olmuşdur. Metal-izotop heterokeçidli yarımkeçirici kontaktından ibarət mürəkkəb strukturlu bərk cisimlərdə elektron və optik hadisələrin nəzəriyyəsini işləyib və ilk dəfə bu tip mikrosistemlərin Volt-Farad xarakteristikasında Mott rejiminə uyğun məxsusiyyətin mövcud olduğunu aşkar edib.
Məzahir Pənahov

Az sonra təcrübədə təsdiqini tapan bu ideya belə strukturlar əsasında prinsipcə yeni növ müasir cihazların hazırlanması imkanını gerçəkləşdirməklə bərabər heterokeçidlərdə, digər parametrlərlə yanaşı, praktiki baxımdan müstəsna əhəmiyyət kəsb edən enerji sıçrayışını çox böyük dəqiqliklə təyin etmək üçün yeni metodun da əsasını qoyub. Nüfuzlu beynəlxalq jurnallarda dərc olunan yüzə yaxın elmi məqalənin, iki dərs vəsaitinin müəllifi, bir neçə monoqrafiya və dərs vəsaitinin elmi redaktorudur. Böyük Britaniya, Almaniya, Rusiya, Ukrayna, İran və digər xarici ölkələrdə keçirilən beynəlxalq elmi konfranslarda iştirak edib. Azərbaycan müstəqillik əldə etdikdən sonra 1992-ci ildə ABŞ-dən olan Azərbaycansevər həmfikirləri ilə birlikdə Los-Ancelesdə beynəlxalq standartlara uyğun iri həcmli “Azerbaijan International” jurnalının əsasını qoyanlardan biri olub və dünyanın əlliyə yaxın ölkəsinə yayılan, Azərbaycan həqiqətlərinin dünyaya çatdırılması kimi nəcib bir missiyaya xidmət göstərən bu jurnalın 2000-ci ilədək Bakıdakı rəhbərliyini həyata keçirib. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin 14 mart 2011-ci il tarixli Sərəncamı ilə Azərbaycanın ictimai-siyasi həyatında fəal iştirakına görə "Şöhrət" ordeni ilə təltif edilib.Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin 30 mart 2021-ci il tarixli Sərəncamı ilə Azərbaycan Respublikasının ictimai-siyasi həyatında uzunmüddətli səmərəli fəaliyyətinə görə “Şərəf” ordeni ilə təltif edilib.Evlidir, iki oğlu və bir qızı var.
Hacıbaba Hüseynov

Hacıbaba Hüseynəli oğlu Hüseynov (15 mart 1919, Bakı – 24 oktyabr 1993, Bakı) — Azərbaycan xanəndəsi, şair və qəzəlxan, pedaqoq, Azərbaycan SSR xalq artisti (1990). Hacıbaba Hüseynov 15 mart 1919-cu ildə Bakıda anadan olmuşdur. Ruhani ailəsində böyümüşdür. 1941-ci ildə Böyük vətən müharibəsinin başlaması ilə "Parkommuna" zavodunda tornaçı işləməyə başlayır. 1945-ci ildə müharibə bitəndən sonra Hacıbaba Hüseynovun baldızı olan tanınmış xanəndə Sara Qədimova Hacıbaba Hüseynovu görkəmli pedaqoq, tarzən Əhməd Bakıxanovla tanış edir. Ə. Bakıxanov H. Hüseynovu öz ansamblına dəvət edir.
Hacıbaba Hüseynov

O, həmin ansamblda üç il fəaliyyət göstərmişdir. 1962–1992-ci illərdə Hacıbaba Hüseynov Asəf Zeynallı adına Azərbaycan Dövlət Musiqi Məktəbində muğamatdan dərs demişdir. Nəzakət Məmmədova, Qədir Rüstəmov, Səxavət Məmmədov, Zaur Rzayev, Teymur Mustafayev, Sabir Əliyev, Bilal Əliyev, Zabit Nəbizadə və başqaları onun tələbələri olmuşdur. Hacıbaba Hüseynov Rast muğamının "Üşşaq", "Hüseyni", "Novruzi ravəndə", digər muğamlarda olan "Şah Xətai" şöbələrinin ilk ifaçısı olub. Onun təşəbbüsü ilə Bayatı-Şiraz muğamının "Dilrüba" şöbəsi dərsliyə əlavə olunub. Xanəndə 1989-cu ildən xarici ölkələrə qastrol səfərlərinə başlayır.
Hacıbaba Hüseynov

İlk səfəri böyük bir musiqiçi və ziyalı heyəti ilə İraqa olmuşdur. 1990-cı ildə Türkiyənin Adana şəhərində, 1991-ci ildə 1 ay ərzində Belçikanın Brüssel, Fransanın Paris, Marsel, Lyon, Monpelye şəhərlərində, İsveçrədə, Hollandiyada konsertlər verir. Son səfəri 1992-ci ildə on iki nəfərlik musiqiçi heyəti ilə 2 aydan artıq çəkən İran İslam Respublikasına olur.H. Hüseynov 24 oktyabr 1993-cü ildə Bakıda vəfat etmişdir. Heydər Əliyevin göstərişi ilə xanəndə 26 oktyabr 1993-cü ildə Birinci Fəxri Xiyabanda dəfn olunub. 22 fevral 2019-cu ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev Hacıbaba Hüseynovun 100 illik yubileyinin qeyd edilməsi haqqında sərəncam imzalamışdır.
Hacıbaba Hüseynov

Mükafatları "Azərbaycan SSR xalq artisti" fəxri adı — 29 oktyabr 1990 "Azərbaycan SSR əməkdar artisti" fəxri adı — 21 mart 1989 Filmoqrafiya Ocaq başı (film, 1990) Qayıdış (film, 1992) "Hacı Mail" nağılı... (film, 2005) Muğamat var olan yerdə… (film, 2009) Ver sözə ehya ki... (film, 1990) Həmçinin bax Durnam (xalq mahnısı) Hüseynov, Rafael. Hacıbaba Hüseynov (az.). Bakı: Şərq-Qərb. 2017. səh. 144. ISBN 978-9952-34-361-8.
Pənah Hüseyn

Pənah Çodar oğlu Hüseyn (28 oktyabr 1957, Sabirabad, Azərbaycan SSR) — azərbaycanlı siyasətçi, Azərbaycan Xalq Partiyasının sədri, Azərbaycan Milli Məclisinin III çağırış deputatı, Azərbaycan Respublikasının baş naziri (aprel–iyun 1993), Azərbaycan Respublikasının Dövlət katibi (1992 – 1993). Pənah Hüseyn 28 oktyabr 1957-ci ildə Sabirabad rayonunun Qaraqaşlı kəndində anadan olmuşdur. 1979-cu ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin tarix fakültəsini bitirmişdir. 1980–1983-cü illərdə Sabirabad rayonunda kənd orta məktəbinin müəllimi, rayon tarix muzeyinin işçisi olmuşdur. 1986-cı ildən Azərbaycan EA-nın Fəlsəfə və Hüquq İnstitutunda laborant, kiçik elmi işçi, elmi işçi vəzifələrində çalışmışdır.
Pənah Hüseyn

Rus və ingilis dillərini bilir. Evlidir, 3 övladı var. Siyasi fəaliyyəti 1988–1991-ci illərdə azadlıq hərəkatında iştirak etmiş, Azərbaycan Xalq Cəbhəsinin yaradıcılarından biri olmuşdur. 1992-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Dövlət katibi, 1993-cü ilin aprel ayından iyun ayınadək Azərbaycan Respublikasının baş naziri vəzifəsində işləmişdir. 1997–2000-ci illərdə Azərbaycan MEA-nın Fəlsəfə və Hüquq İnstitutunun elmi işçisi olmuşdur.
Pənah Hüseyn

2005-ci il noyabrın 6-da 63 saylı Sabirabad birinci seçki dairəsindən Azərbaycan Respublikası III çağırış Milli Məclisinin deputatı seçilmişdir. Milli Məclisin Təhlükəsizlik və Müdafiə Komitəsinin üzvü olmuşdur. Partiya fəaliyyəti Pənah Hüseyn 1998-ci ildə Azərbaycan Xalq Partiyasının təsisçilərindən olmuş, partiyanın 1999-cu ildə keçirilmiş I Qurultayında partiya sədri seçilmişdir. 2003-cü ildə həbs edildikdən sonra partiya sədri vəzifəsini Qiyas Sadıqov icra etməyə başlamışdır. O, 2005-ci ilin may ayında Azərbaycan Xalq Partiyası Siyasi Şurasından və rəhbər orqanlarından istefa vermiş və sıravi partiya üzvü olaraq fəaliyyətinə davam etmişdir.Pənah Hüseyn 8 oktyabr 2012-ci il tarixli Azərbaycan Xalq Partiyası II Qurultayında partiyanın sədri seçilmişdir.Pənah Hüseyn 97 qurultay iştirakçısının 59-nun iştirakı ilə keçirilən 25 iyul 2015-ci il tarixli Azərbaycan Xalq Partiyası III Qurultayında 59 səs alaraq partiyanın sədri seçilmişdir.Pənah Hüseyn 11 dekabr 2022-ci il tarixli Azərbaycan Xalq Partiyası V Qurultayında yekdilliklə partiyanın sədri seçilmişdir.
Pənah Hüseyn

Həmçinin bax Xarici keçidlər "Müstəqil Azərbaycanın dördüncü Baş naziri - Pənah Çodar oğlu Hüseynov + DOSYE" (az.). enter.news. 2017-05-27. 2017-08-04 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-08-04.
Qırmızı qurd eşənəyi

Qırmızı qurdeşənəyi (lat. lupus erythematosus) — autoimmun xəstəliklərdən biri. Bu zaman insan immuniteti hiperaktiv olur və orqanizmin öz normal hüceyrə və toxumalarına hücum edir. Etimologiyası Latınca Lupus erythematosus ifadəsinin hərfi anlamı "qızartılı qurd" deməkdir. Hind-Avropa dillərində "lupus" sözünun açıqlaması yoxdur. Latın dilində erythematosus (qızarmış) sözü yunan dilindən alınma erythemadan (qızartı) törəyib. Sonuncu isə erythainein (qızarmaq) felindən əmələ gəlib.
Qırmızı qurd eşənəyi

Qurd eşənəyinin spesifik səbəbləri yoxdur. Bəzi amillər təhrikedici ola bilər: İrsi / Genetik Ətraf mühit: infeksiya, günəş şüası Kliniki baxımdan qurd eşənəyi bir neçə cür olur: sistematik - ən yayqın forması, daxili orqanların patoloji prosesə cəlb olunması ilə səciyyələnir. dəri forması (natamam qurd eşənəyi) - yalnız dərinin zədələnməsi ilə müşayiət olunur . 3 cür olur: yerli, yayılmış və uşaq diskoid formaları . dərmanların törətdiyi forma neonatal forma (körpələrdə qurd eşənəyi) Əlamətləri (simptomları) Qırmızı qurd eşənəyi istənilən orqanı zədələyə bilər. Heç də bütün xəstələrdə dəri zədələnmələri olmur. Bəzi xəstələrdə yalnız bir orqan sistemi patoloji prosesə cəlb oluna bilər: məsələn, yalnız psixoz və ya qlomerulonefrit şəklində özünü büruzə verən kliniki biçimdə.
Qırmızı qurd eşənəyi

Digər xəstələrdə bütün orqan sistemləri zədələnə bilər: bəzən bu eyni vaxtda baş verə bilər, bəzənsə tədricən gedən proqres sonucu ola bilər. Dəri zədələnmələri makular, diskoid, bullöz (suluqlu) ola bilər. Daxili orqan zədələnmələri bir və ya bir neçə orqan sistemlərin cəlb olunması ilə izlənilə bilər. Sinir sistemi: psixoz, qıcolma (rus. sudoroqa), xoreik hiperkinez, ürək-damar sistemində aşırı laxtalanma sonucu baş verən ifliclər və s. Qanyaradıcı toxumalar: leyko- və limfositopeniya, anemiya, trombositopeniya və trombozlar. Ürək-damar sistemi: Libman-Saks endokarditi (qeyri-yoluxucu revmatik endokardit) , perikardit, antifosfolipid sindrom nəticəsində aşırı laxtalanma və Tənəffüs sistemi: plevrit Sidik-ifrazat sistemi: qlomerulonefrit, nefrotik sindrom Törəmə orqanları: ürək-damar sistemində aşırı laxtalanma sonucu baş verən uşaq salmalar . Diaqnostika İnkişaf etmiş ölkələrdə qurd eşənəyi xəstələri çox vaxt bir neçə tibbi uzman tərəfindən müayinə və müalicə olunur.
Qırmızı qurd eşənəyi

Məsələn, diaqnostika mərhələsində dermatoveneroloq xəstəni revmatoloq ya da terapevtin yanına yollaya bilər. Bunu psixiatr, nevropatoloq, ginekoloq da edə bilər, xəstəliyin ilkin simptomlarından asılı olaraq. Dəri formaların diaqnostikası Dəri formaları dərinin biopsiyası və qanda lupus-spesifik antibədənciklərin (əks-cisimlərin) səviyyəsini bəlirləmə nəticəsində qoyulur. Bu zaman daxili orqanların müayinəsi heç bir patoloji zədələnmə olmadığını göstərir. Sistemli formanın diaqnostikası Başqa autoimmun xəstəliklərdən ayırd olunmasını asanlaşdırmaqdan ötürü Amerikan Revmatoloji Kolleci 1982-ci ildə Sistemli qırmızı qurd eşənəyinin sinifləndirmə kriterlərini tərtib etdi . Amerikan Revmatoloji kollecinin 11 meyarı: Üzün kəpənəkvari eritemi (qızartı, səpgi) Diskoid qurd eşənəyi Gün işığına həssaslıq Ağız və burunda selikli qişanın xoraları Qeyri-eroziv artrit (oynaq iltihabı) Plevrit və ya perikardit Nefrit (sidikdə silindrlərin və ya zülalın səviyyəsi günə 500 mg-dan artıq olması) Ensefalopatiya (qıcolma və ya psixoz) Qan dəyişikləri: retikulozlu hemolitik anemiya, və ya leykopeniya (< 4,000/mm³ - 2 dəfədən artıq müşahidə olunan), və ya limfopeniya (< 1,500/mm³ - 2 dəfədən artıq müşahidə olunan), və ya trombositopeniya (<100,000/ mm³ - bunu törədə bilən dərmanların təsiri istisna olubsa) İmmunoloji pozuntular: ikiqat sarmallı DNT-a qarşı antibədənciklərin (anti-isDNA-AB), və ya Smith-Antigeni antibədənciklərin (Sm-AB), və ya antifosfolipid antibədənciklərin (antikardiolipin antibədəncikləri, müsbət lupus-antilaxtalayıcı testi, və ya yalançı-müsbət Vasserman reaksiyası) qanda tapılması. Anti-nüvə antibədəncikləri (ANA)11 kriterdən ən azı dördü müsbətdirsə, sistemli qırmızı qurd eşənəyindən danışmaq olar.
Qırmızı qurd eşənəyi

Bunlar rəsmi olaraq sinifləndirmə kriterləri adlandırılsa da, Qərb uzmanları tərəfindən praktikada diaqnostika üçün də geniş istifadə olunur. Ancaq AKR meyarlarının bəzi nöqsanlarını bilmək çox önəmlidir: Qlukokortikoidlər Immuno-depressantlar Sitostatik perparatlar Pirazolon preparatları IndometasinBədəndəki histamin nisbətinin yüksəlməsi allergiyaya səbəb olar. Histaminin tarazlaşdirmaq üçün histaminli və ya kortizonlu dərmanlar verilir. Antihistaminik və kortizonlu (kortikoidlər) dərmanların əlavə təsirləri çoxdu. Fizioterapiya və reabilitasiya
Sirkə turşusu

Asetat turşusu və ya sirkə turşusu (CH3COOH, sistematik adı: etan turşusu) — doymuş birəsaslı karbon turşusudur. Sirkə haqqında məlumatlar insanlara çox qədimdən məlumdur. Ümumiyyətlə, sirkə şərabın fermentasiya məhsuludur. Sirkə turşusu haqqında ilk məlumatlar e.ə. III əsrdə yaranmışdır. İlk dəfə Sirkə turşusunun metallara təsirini yunan alimi Teofrast izah etmişdir. Sirkə turşusunu ilk dəfə distillə üsulu ilə ərəb alimi Cabir ibn Həyyan sintez etmişdir.
Sirkə turşusu

1847-ci ildə isə Alman alimi Adolf Kolbe Sirkə turşusunu qeyri-üzvi birləşmələrdən almışdır. XIX əsrin sonu XX əsrin əvvəlində Sirkə turşusunun əsas istehsalçısı Almaniya ölkəsi idi. Fiziki xassələri Sirkə turşusu kimya sənayesində plastik kütlələr, müxtəlif boyalar (məsələn, indiqo), dərman maddələri (məsələn, aspirin, fenasetin), asetat lifi istehsalında, yanmayan kinoplyonkalar, ultrabənövşəyi şüaları buraxan şüşə alınmasında istifadə olunur. Sirkə turşusundan tərəvəzlərin konservləşdirilməsində, onun efirlərindən isə ətriyyat və qənnadı istehsalında istifadə olunur. Sirkə turşusundan sənayedə geniş istifadə olunur. Əsasən, sirkə turşusundan müxtəlif içkilər üçün hazırlanan şüşələrin istehsalatında, Sellülozanın asetatının istehsalatında istifadə edilir. Asetitk turşu qida sənayesindən tampon xüsusiyyətindən ötəri E260 adıyla bir qatqı maddəsi kimi istifadə edilir.
Sirkə turşusu

Sirkə turşusunun törəmələrinin də müxtəlif istifadələri vardır. Məsələn: Sodium asetat, toxuma sənayesində və qida qatqı maddəsi olaraq (E262) istifadə edilir. Sellüloza asetat, foto filmi istehsalında istifadə olunur. Sirkə turşusu dərini yandırır, gözə qalıcı zərər verir və dəridə qabarcıqlar meydana gəlməsinə səbəb olur. Təsirləri bir neçə saat sonra hiss edilir. Bu təsirlərdən qorunmaq üçün nitril qoruma əlcəkləri geyilir. Sirkə turşusunun yandırıcı xüsusiyyəti olduğuna görə laboratoriyada istifadə edilməsi çətindir.
Sirkə turşusu

Sirkə turşusu insan və heyvanlar üçün zərərlidir. Çünki həzm sisteminə ciddi ziyan verə bilir. Sirkə turşusu qeyd olunduğu kimi, kimya sənayesində plastik kütlələr, müxtəlif boyalar (məsələn, indiqo), dərman preparatları (məsələn, aspirin, fenasetin) asetat lifi istehsalında, yanmayan kinoplyonkalar, ultrabənövşəyi şüaları buraxan şüşə alınmasında istifadə olunur. Sirkə tuşusunun dəmir, alüminium və xrom duzları parçaların boyanmasında, qurğuşun 2-asetat isə qurğuşun ağ boyağı (belil) kimi istifadə olunur. Mis 2-asetat və sirkə turşusunun bəzi törəmələri, məsələn, 2,4-dixlorfenolsirkə turşusu və 2-metil-4-xlorfenoksisirkə turşusunun natrium duzu kənd təsərrüfatında herbisid adı ilə alaq otlara qarşı mübarizədə tətbiq olunur. Sirkə turşusundan tərəvəzlərin konservləşdirilməsində, onun efirlərindən isə ətriyyat və qənnadı istehsalında istifadə olunur. Xarici keçidlər Sirkə turşusu Kimyəvi xassələri Sirkə turşusu
Həyat

Həyat — bioloji baxımdan, kimyəvi reaksiyalar və ya bir təkamül ilə nəticələnən başqa hadisələr kimi bəzi bioloji proseslər göstərən orqanizmlərin xüsusiyyəti. Üzvi birləşmələr inkişaf və çoxalma qabiliyyətlərinə malikdir. Bəzi canlılar bir-birilə ünsiyyət və ya əlaqə qura bilir və bir çox canlı daxili dəyişikliklər keçirərək ətraf mühitə uyğunluq göstərə bilirlər. Həyatı bir başqa deyişlə izah edəsi olsaq, canlılıq xarakteri daşıyan varlıqların hamısının yaşadıqları müddət ərzində qazandıqları təcrübə və yaşayışlarının toplusudur. Həyatın fiziki bir xüsusiyyəti neqativ entropiya prinsipinə tabe olmasıdır. Həyat anlayışları Biologiyada Biologiya canlıları tədqiq edən bir elm sahəsidir. Bioloqlar, bütün canlıları bütün planeti əhatə edən qlobal miqyasdan, hüceyrə və molekulları, mikroskopik ölçüyə qədər olan canlılara təsir edən mühüm dinamik hadisələrlə birlikdə araşdıran, biologiya elmi ilə məşğul olan insanlardır. Bir çox prosesi özündə saxlayan həyatı proseslərdən bəziləri: Enerji və maddənin işlənməsi, bədəni təşkil edən maddənin işlənməsi, yaraların sağalması və bütün orqanizmlərin çoxalmasıdır. Həyatın sirləri, tarixdəki bütün insanlara təsir etdiyindən; İnsanın fiziki quruluşu, bitkilər və heyvanlar haqqındakı araşdırmalar bütün cəmiyyətlərin tarixlərində yer tapır. Bu qədər marağın bir hissəsi, insanların həyata hökm etmə və təbii qaynaqları istifadə etmək istəyindən gəlir. Sualların arxasınca qaçmaq, insanlara, orqanizmlərin quruluşları haqqında məlumat verdi və həyat standartları, zamanla yüksəldi. Marağın digər bir qismi isə, təbiəti idarə etmək istəyindən çox, onu anlamaq istəyindən gəlir.
Həyat

Bu tədqiqatların irəlilədilməsi, bizim Dünya haqqındakı fikirlərimizi dəyişdirmişdir.Biologiya, kainatdakı canlılar haqqında araşdırma və müşahidə edən bir elm sahəsidir. Həmçinin baxː Fəlsəfə Canlıların içərisində həyat abstraksiyasını və öz həyatını mənalaşdırmağa çalışan yeganə növün homo sapiens olduğu qəbul edilir. Günümüzə qədər bir çox filosof həyatı müxtəlif baxış bucaqları ilə təyin etməyə, açıqlamağa çalışmışdır. Həyatın mənası üzərində bir çox mübahisə davam etdirilmişdir. Məsələn, spiritualistlərə görə həyatın məqsədi ruhi təkamüldür. Bununla yanaşı, bəzilərinə görə həyatın bir mənası olması lazım olduğu, şübhəlidir. Həyatın başlanğıcı (mənbəyi) ilə bağlı fikirlər Aristotel canlının cansız maddələrdən öz-özünə əmələ gəldiyinə inanırdı. Bu fikrə əsasən mayalanmış yumurtada, qum dənəciklərinə, palçıqda, havada qısaca hər yerdə canlılığı və müxtəlifliyi təmin edən fəal doğma (aktiv prinsip) idi. Bu aktiv doğma hava ilə qarşılıqlı əlaqəyə girərək uyğun şərtlərdə canlını meydana gətirirdi. Yəni canlı, cansız maddələrdən birdən-birə, hər an meydana gələ bilirdi. İlk canlı sadə və ya mürəkkəb quruluşlu ola bilirdi. Cansız maddə + fəal doğma + Hava Canlı (Sadə və ya Mürəkkəb)Təbiət elmlərində abiogenez, həyatın mənşəyi sualı, yer üzündə həyatın canlı olmayandan necə inkişaf edə bildiyinin araşdırılmasıdır.
Həyat

Elmi razılaşmalara görə abiogenez 4,4 milyard il əvvəl ilə 2,7 milyard il arasında meydana gəlmişdir. Bu zaman aralığının əvvəli olan 4,4 milyard il, su buxarının mayeləşməsi zamandır 2,7 milyard il əvvəl isə, sabit karbon (12C və 13C ), dəmir (56Fe, 57Fe, ve 58Fe) və kükürd (32S, 33S, 34S, və 36S) izotop nisbətlərinin mineral və çöküntülərin bioloji mənşəli olduğuna, bioloji göstəricilərin isə fotosintezə işarə etdiyi zamandır. Bu mövzu eyni zamanda, Böyük Partlayışdan bəri kainatın 13,7 milyard illik inkişafı zamanı baş vermiş ola biləcəyi düşünülən, günəş sistemi və ya Dünya xaricindən həyatın qaynaqlandığını irəli sürən panspermiya və xarici mənbəli (eksogen) nəzəriyyələrini də əhatə edir. Həyatın mənşəyi tədqiqatları, biologiya və insanın təbii Dünyanı anlaması üzərində çox böyük təsiri olmasına baxmayaraq məhdud bir tədqiqat sahəsidir. Bu sahədəki irəliləyişlər, araşdırılan problemin əhəmiyyəti səbəbindən bir çox insanın diqqətini çəksə də adətən yavaş və aralıqlıdır. Təklif edilən bir çox nəzəriyyə içində dəmir-kükürd nəzəriyyəsi (əvvəl metabolizm) və RNT Dünyası Fərziyyəsi (əvvəl genlər) ən çox rəğbət görənlərdir. Biogenez, başqa həyat formaları doğuran həyat tərzi fəaliyyətidir. Məsələn, bir hörümçək yumurtlayaraq başqa bir hörümçək əmələ gətirir. Termin eyni zamanda, həyatın uyğun şərtlər altında canlı olmayandan çoxalacağını, hələ bu şərtlər bir bilinməz olaraq qalsa da, bu düşüncəni müdafiə edən abiogenez, ehtimalın əksinə bir canlı maddənin yalnız canlı bir maddədən çoxalacağını iddia edən edən üçün də istifadə edilir. Panspermiya Bu fikrə əsasən ilk canlı dünya xaricində, yəni başqa bir planetdə yaranmışdır. Daha sonra bu canlıların spor ya da toxumları meteorlar ilə dünyaya daşınmış və həyat başlamışdır. Bu hipotez həyatın kosmosda necə başladığı və kosmosda başlayan həyatın yerə çatana qədər kosmosdakı canlı həyatı üçün zərərli olan şərtlərdən təsirlənmədən necə dünyaya gəldiyi məsələlərinə aydınlıq gətirə bilmir.
Həyat

Avtotrof düşüncə Bu düşüncəyə görə, ilk canlı öz qidasını istehsal edən avtotrof bir canlıdır. Bunlardan da digər canlılar meydana gəlmişdir. Avtotrofların quruluşu və enerji ehtiyacları üçün fotosintez və ya kemosintez yolu ilə inorqanik qeyri-üzvi maddələrdən orqanik qeyri-üzvi maddələr istehsal edirlər. Buna görə avtotroflar inkişaf etmiş canlılardır. İnkişaf etmiş ferment sistemləri olması lazımdır. Ancaq bu hal təkamül nəzəriyyəsinə tərsdir. Heteretrof düşüncə Heteretrof düşüncə, abiogenez fərziyyəsinin daha da inkişaf etdirilmiş bir törəməsi olub, təkamül nəzəriyyəsinin kökünü aldığı fərziyyədir. Bu fərziyyə ilk canlının cansız maddələrdən uzun müddət davam edən kimyəvi təkamül sonrasında xüsusi ətraf mühitdə yarandığını və öz qidasını özünü edə bilməyən sadə bir canlı olduğunu irəli sürür. İlk canlı, enerji ehtiyaclarını ödəmək üçün lazımlı üzvi molekulları xarici mühitdən hazır alan, istehlakçı bir canlıdır. Heteretrof düşüncəyə görə, ilk canlı yaranmadan öncə milyardlarla il davam edən kimyəvi təkamül olmuşdur. Bunu bioloji təkamül olan canlıların əmələ gəlməsi və dəyişikliyi dövrü izləmişdir. Heteretrof düşüncəsi təkamül nəzəriyyəsinə uyğundur.
Həyat

Təkamül nəzəriyyəsinə görə, zülalların bir hissəsi ferment olaraq iş görmüş və meydana gələn fermentlər digər molekulların meydana gəlməsini sürətləndirmişdir. Bu şəraitdə yaranan nuklein turşuları, zülallar ilə qruplar yaradaraq atomzülalları yaratmışdır. Atomzülallarda əvvəl koaservat adı verilən ön hüceyrələrə, sonra da öz surətlərini çıxara bilən sadə canlılara çevrilmişdirlər. Heteretroflardan otoroflar inkişaf etmişdir. Fotosintez nəticəsində atmosferdə oksigenin yığılıb qalması ilə hüceyrəli tənəffüs edən canlılar yaranmışdır. Orqanizm yaranmadan əvvəl qeyri-üzvi birləşmələrdən, üzvi birləşmələr təkamül keçirmişdir. İlk atmosferdə sərbəst oksigen qazı yox idi. Oksigen, su və digər oksidlərə asılı vəziyyətdə idi. Orqanizmlər enerjini üzvi maddələrdən oksigensiz tənəffüs (Fermantasiya) edərək əldə etmişdirlər. Bugünkü atmosferdə %78 azot, %21 oksigen, %1 müxtəlif qazlar mövcuddur. Koaservat, ionlaşan zülal və ya zülala bənzəyən maddələrin su molekullarını çəkərək xarici mühitdən bir güclə ayrılmaları nəticəsində yaranan qruplardır. Ehtimal ki, ilk canlı koaservatlardan yaranmışdır. Bu fərziyyəni dəstəkləmək üçün Millərin apardığı təcrübə nəticəsində mühitə qoyulan ammonyak, metan, hidrogen və su molekullarından, elektrik ilə; amin turşusu, karbamid, sirkə turşusu, laktikasit kimi üzvi maddələrin əmələ gəldiyini laboratoriya şəraitində görmüşdür. Bu təcrübə ilk canlı necə yarandığı sualına cavab vermir; ancaq canlı yaranmadan öncə qeyri-üzvi maddələrdən üzvi maddələrin necə yarandığına cavab verir.