Lo-Renz-O/malagasy-sentence huggingface dataset:
Eny mangataka ary misoloho, mandady aminareo ndrenanahary zay nahary an’ity tany ity nahary ny zavatra rehetra nahary ny zavmaniry, nahary ny biby, sy ny sisa sy ny sisa indrindra indrindra, zahay zanak’olombelona noharianareo satria ianareo, raha tsy nisy anareo tompon’izao tontolo izao ao koa andriamanitra izay nolazainy hoe ny teny dia avy amin’andriamanitra, andriamanitra dia avy amin’ny teny ilay andriamanitra zay nanao fofon’aina ka io ilay ray niteraka an’ity tany ity, ka nahavita an’i adama sy eva ao koa ny razana, tsy hohadinoina. Miama tsiny, miala fondro tsy izaho angamba no tena razana fa mpangataka any aminy,
Raha ampifandraisina amin’ny fotoanan’ny mpanoratra ny fotoanan’ny zavatra tantaraina, dia hita fa manodidina ny faha 40 taona sy faha 50 taonany teo izy no nanoratra ireo boky roa ireo. Nandia ny faramparan’ny fanjanahantany ny mpanoratra, ary nivelatra tao anatin’ny fahaleovantena ny hatanorany. Ny taona 1995 nivoahan’ny boky vakivakim-piainana, dia efa nahafantatra tanteraka izay niainan’ny tanora ny mpanoratra. Fantany tsara ny hasarotry ny fitadiavana asa vokatry ny tolon’ny mpianatra tamin’ny 1972. Hitany koa ny fiainan’ny tanora naloaky ny fianarana ambony ka tsenain’ny asa an-tselika isan-karazany na ny orinasa afa-kaba. Azo lazaina fa zava-nisy manodidina ny fotoana nanoratan’ny mpanoratra no ambaran’ireo boky roa ireo. Manaporofo izany izay lazain’i rado hoe any aoriana any, raha misy te- hanontany izay fiainan’ny tanàn-dehibe eto madagasikara, teo an-katoky ny taona 2000, dia tsy ny tarehimarika na ny antontan’isa ihany akory no ahalalana izany, fa ny famakiana ity vakivakim-piainana ity indrindra koa 108 raha faritana akaiky kokoa, dia ny toe-javatra iainan’ny tanora tsy nahatontosa ny fianarana hatramin’ny farany no ampitaina eto. Azo ambara miainga avy amin’izany, fa raha hanolotra fampianarana sy fanabeazana ho an’ny hafa, dia zava-misy natrehina ary ananana fahalalana marina no aroso. Mitombina kokoa ny hevitra amin’izay. Mirona kokoa amin’ny zava-misy nandritra ny vanim-potoana fahafahana sy fahaleovan-tena ny mpanoratra; nofinidiny manokana izany satria fantany fa hilona tanteraka ao anatin’ny fanatontoloana ny tanora manomboka eo amin’ny vanim-potoana anoratany. Na ny fiainan’i tsiry na i bako, dia samy anabeazan’iharilanto patrick andriamangatiana ny mpamaky. Beazina ho vonona hiatrika ny olana maro samihafa, ary hikaroka vahaolana na aiza na aiza mety hahitana izany, toy izay niainan’ireo mpandray anjara fototra roa ireo. Tsy mifanalavitra ny fotoanan’ny mpanoratra sy ny fotoanan’ny mpamaky, ary ny vanim-potoana nametrahany ny tantara mba hifanakaiky ny fampitana hafatra ka ho mora raisina ny fanabeazana. 108 g andriamanantena, teny fanolorana vakivakim-piainana, fanontana fanindroany, faribolana i. P. A, antananarivo 2003
Fa anisan’ny lehibe indrindra amin’ny varotra ny fitondrana ireo vokatra ho any amin’ny tanàn-dehibe izay misy ny tsena lehibe isaky ny herinandro. Tahaka izay misy ao imerikanjaka dia amin’ny iray ora alina ireo vehivavy no mitatitra ny vokatra hoentina eny amin’ny tsenan’alakamisy fenoarivo rehefa alakamisy ny andro. Efa misy maka ambongadiny ny vokatra amin’izany.
Antomotra ny fotoana nifanarahana hiakarana an-kianja. Efa vory lanona ny manodidina. Nifanaritaka ny antsoantso sy ny tabataba mangataka ny fivoahan’ireo mpiandany. Hila ho tsy hay tohaina ny fangitakitaky ny mpijery samy dodona hamantatra ny mpisehatra. Namaramparana ny fiomanany ry zareo vorombola. Napetaka amin’izay ny drakadraka5 ravaka eny an-doha. Natsofoka koa ilay mba satro-boninahitra kely, heladrano sy vonim-boahirana nampielanelanina. Voampo sy ampanga kely natohitohy no mba voahangy sampindralambo6 natao samboady, fa mbola tsy fotoana firarahan’ny voahangy moa tamin’izay. Ny rojovola nandravahana ny vozona, dia ny rado efa nananan’ikalakely tany an-tranony ihany, niampy kirintsana natao haban- tanana. Ary nahantona ho eo amin’ny toerany ny taniravo kely mba solona volafotsy, hono, izany ; dia lasa amin’izay asa lahy izay mba fiomanan-dry zareo etsy iakarina, fa moa va tsy mpanjakavavy kely mihitsy iroa otronin-dry zareo vorombola. Tampoka, nisy niventy antsam-pihobiana teo, dia indray niredona ny namany rehetra, mitory ny fiaviana hanatona ny sehatra. Tsy ela fa namaly tamin’ny feo miraondraona koa ny ankilany teroa avaratra, manambara fa vonona koa ry zareo, ary indro tamy. Dodona ny vahoaka ny hankafy izay nokononkonon’ireo mpiandany tany. Somary nisavoritaka olona ny kianja, fa samy may hanarangarana ny rehetra. Mbola tsy nipoitra teny an-dohalaharana teny ihany mantsy ireo nandrasana. Nitsangana ity tovolahy iray nanendry tena handamina ny ankizy nifanaritaka teo alalaho ny sehatra ! Hoy izy. Raikitra ity ny sahoby7 ! Alalaho ny sehatra, fa ny diavolan- kolava, ny lalao mbola ho ela ! Midadasika tokoa ny tanety nitobiana, satria taty ivelam-bohitra, manoloana indrindra ny vavahady, no nivorian’ny besinimaro niandrasana ity fampitaha ity. Ny kianja filalaovana teo afovoan-tanàna mantsy noteren’ny antonta-mololo tamin’ny fiakaran’ny vary. Nivoaka daholo ny mbola varimbariana teo am-bohitra nandre ny akon’ny koranan-takariva naverin’ny lohasaha mangina. Kanjo, nony samy diva hiditra an-tsehatra, dia samy nihenahena tsy nisy nety nandroso. Mody nifanilaka indray ny hamaky lay raha raitra tokoa ny anareo, apotray ho tazam-bahoaka eto, fa ny anay io efa vonona io ! Hoy i ketaka mpitarikan-dry zareo vorombola ny anareo aloha no aposahy, fa ho hitanareo eo ny anay ! Hoy ry zareo iakarina niara-niredona.
Ny harem-pirenena tiana holazaina eto, dia izay rehetra mety mahakasika ny firenena ny hasina maha malagasy, ny zava-boary, ny fiandrianam-pirenena maneho izany faharavan’ny harem-pirenena izany ireto tononkalo manaraka ireto aiza no misy mpanolana? Tk.32 , sodoma sy gomora tk.56 , rova tk.57 .
Ny anarana sampan-teny ny antsoina hoe anarana sampan-teny dia ireo anarana azo vokatry ny firafetan’ny tsirin-teny amin’ny fototeny. Mety ho matoanteny na mpamari-toetra na anarana no irafetan’ny tsirin-teny. Misy ny anarana azo avy amin’ny matoateny. Ny fanoloana f- ny m- ao amin’ny tovon’ny matoanteny mpanao dia mamadika ny matoanteny ho anarana entina milaza fitaovana. Ohatra mamaky famaky, mitaratra fitaratra, mihogo fihogo
Ny antithèse dia sarin-teny ampifanatrehana toe-javatra roa toa mifangarika na mifanipaka, anaty fehezan-teny tokana, ka ny iray anaty fehezan-kevitra voalohany, ary ny iray anaty fehezan-kevitra faharoa. Fampiasan’ny mpanoratra matetika ity sarin-teny ity ; indreto misy ohatra vitsivitsy amin’izany oh 1 ’ty kalaza hanapaham-parasy mbola tsy fahita firy fakan-tahaka ho an’ny gasy
Mamerina ny andalan-kira na ny andininy ataon’ny mpanainga145. Ny raloba kosa no osika ntaolo indrindra, tanterahina amin’ny fotoana an-kafaliana na an-karatsiana. Olon- droa no mifandimby manatanteraka azy ary fare na volo no zava-maneno ampiasaina izay kapohina amin’ny tanana. Hira mitaraindraina, malefadefaka ny raloba146. Ny zanakorovana kosa dia anarana azo avy tamin’ny vorona. Tarika no tena mpanao azy ity izay ampiarahina amin’ny dihin’ny ntaolo mifampisakambina manao laharan-droa mifanatrika toy ny fihetsiky ny vorona sy ny rodo a. Hira miaraka amin’ny zava-maneno tsikiretsika sy tefaka na lamako147. Raha izany no iavahan’ny osika betsimisaraka, hojerena kosa ny iavahan’ny osika isam-paritra na foko. 3.2.1.2. Ny iavahan’ ny osika isam-paritra na foko
Anisan’ny miantoka ny fahazotoan’ny mpianatra sy ny mpampianatra hamaky sy hampiasa ny boky ny habeny, ka tokony holanjalanjain’ireo mpamolavola azy tsara. Tsy tokony ho kely na ho lehibe loatra ny boky tokony ho antonona ao anaty kitapo fitondran’ny mpianatra sy ny talantalana fametraham-boky any amin’ny trano famakiam-boky. Tokony hitovitovy amin’ny haben’ny boky hafa ihany koa , mba ho azo ampiarahina amin’ny namany rehefa eo amin’ny fitoeram-boky.
Koto raha sanatria mifanena amiko àry ny zandary, inona no havaliko azy? Rendrema aza miseho mahalala ahy fotsiny ianao. Lasa mivoaka ny sehatra amin’izay i koto rendrema inona moa no hataoko raha tratra irery eto, fa tsy tsipazako vola fotsiny izy f’angaha misy olona tsy handevozin’ny vola tahak’ahy ny ety ambonin’ny tany? Seho3 miditra tampoka i koto somary maimaika eny ambony sehatra, ka asainy manongalika haingana i patron rendrema. Koto haingana! Ambany ianao! Aoriana ao ry zalahy! Manaraka ny baikon’i koto avy hatrany rendrema. Avy eo, mody manao feon’ilay zandarin’ala i koto. Koto akory ny ato? Koto tsara ihany! Mandroso, tompoko! Koto handroso tokoa izahay! Koto mipetrapetraha àry e! Koto misaotra anao manome seza. Izahay moa zandarin’ala avy any toliara, ka mitady ny patrônao. Koto tsy eto izy, tompoko, fa lasa namangy ny fianakaviany! Koto lazao izy rehefa tonga eo, fa mbola hiverina izahay. Aleo aloha handeha kely ka! Koto andao àry fa veloma, ry sefo! Sokafin’i koto tsikelikely ny lamba mandrakotra an’i rendrema rehefa avy eo. Mitsangana no sady mitaraina ny lamosiny rendrema. Rendrema ah! Ah! Ay! Y! Marary ny lamosiko nipetrahan’ilay tsy vanona iny! Mandehana ividiano ranom-boankazo mangatsiaka any aho, ry koto, mba hosotroiko ! Koto aiza ny vola patrô? Atolon-drendrema an’i koto ny vola. Dia lasa mivoaka i koto. Mimenomenona i rendrema eo ambony sehatra. Rendrema fitadiavana manahirana ihany izy ity, kanefa tsy hita ny hatao !
Mialoha ny fandevenana maro ireo fombafomba sy hetsika atao rehefa misy maty. Anisan ireny ireto hotanisaina manaraka ireto fampandrenesana ny vaovao ratsy, fikarakarana ny faty, fanomanana ny fitaovana ilaina amin ny fandevenana, fivoriana ataon ny fianakavian ny maty sy ny ôlobe, famangiana ataon ny mpiara-monina, fiandrasam- paty, izay no hovelabelarinay manaraka. Ny anombohana azy àry ny fampandrenesana ny vaovao ratsy.
Asa fikarohana santatra ity asa ity fa hirosoana ny fanitarana sy fandalinana azy aoriana. Misy fizarana telo ny fanehoana azy. Avoitra ao amin’ny fizarana voalohany ny vakoka an-tanàn-dehibe sy ireo dingana fanandratana azy. Aseho ao anatin’izany ny famaritana ireo voambolana isan-karazany sy ireo lalan-tsaina arahina. Ny fizarana faharoa kosa no maneho ny fanadihadiana natao ary mampisongadina ny mombamomba ny faritr’i mahamasina sy ireo tetika fanadihadiana ifotony. Ny fizarana fahatelo dia mikasika ny vokatra sy ny andram-bahaolana. Hita ao ireo vokatry ny fanadihadiana sy ny tombana ary ny fomba enti-manandratra ireo vakoka miafina ao mahamasina.
Tsara ny mihira hanakoako an- dakira ho an’andriamanitsika ! Tsy hira mangatsiaka, 5-malazolazo lava toa tsy hisoka-bava ; fa hira tena hira teraky ny fo 10-babon’i jesoa ! Mpihira ô, aingao ho mafy ny hiranao hanentana ny maro ! Ny hiranao akaro ;
Ny foto-kevitra ihodinan’ny fanazavana eto indray dia ny toe-tsaina sy fomba fisaina. Ary ny dingan’ny fanazavana dia azo vahavahana toy izao dingana 1 alohan’ny tena hanazavana dia manao tombana avy hatrany aloha ny mpanoratra tamin’ny zavatra rehetra nananan’ny malagasy, dia ity no ahitana faharavana betsaka indrindra tombana milaza voka-dratsy sy ny antony niteraka izany noho ny setrasetran’ny fanjanahantany izany dia entina anindrahindrana ilay tombana. Ao ambadik’izay nefa dia efa milaza ihany koa fa tokony hatao izany izay hanatsarana azy. Entina indrindra koa anefa isintonana ny fahalianan’ny itenenana. Ny mpisolo manondro ity no misolo ilay foto-dresaka amin’izany. Fanofitsoritana ankapobeny amin’izay avy eo no anombohan’ny tena fanazavana, ilazalazana ny toetrany miankina amin-javatra maro ny mety hiovany; ny toe-tsaina koa mety hanova zavatra betsaka sy ny ifandraisany amin’ny firenena tsy dia ny volon-koditra sy ny tarehy amam-bika loatra no maha-firenena ny firenena, fa ny toe-tsainy sy ny fomba entiny misaina fanoritsoritana entina mampiditra ny hevitra hohazavaina satria fantatra amin’izay izany ilay zavatra resahina nolazaina fa rava tany am-boalohany. Raha lazaina amin’ny fomba mivantana izany dia toa milaza hoe rava na niova ny toe-tsaina sy fomba fisaina malagasy
Firosoana amin’ny dingan’ny finoana rehefa miroso ny fandraisan’ireo mpino kristianina ny hafatra tian’ny mpitondra fivavahana ampitaina aminy, dia miezaka hatrany ity farany miroso amin’ny lalindalina. Anisan’ny anentanany ny olona efa mino an’andriamanitra ray, zanaka ary fanahy
Bako tsy misy takona izay tsy ho hita ramatoa ravero ô! Vao ny ampahany ihany izay no lasa, dia efa mitady hitsoaka sahady ve e? Vero iza no lazainao, fa mitady hitsoaka? Izaho aza ilàna vaniny, fa ato an-tranoko ange ianao ramatoa itý, fa tsy any aminao akory e! Ento mora ihany ny vava. Bako matahotra ny hilazako ny marina angaha izato izy? Mba fantarareo moa ry pasy ny tantara? Noho ny tambim-pitiavanay sy rolf, dia nanaiky i vero hanome fanampiana anay mianaka mandra-pahalelibe an’i rajo. Pasy marina ve izany ry vero? Vero hadalanareo, raha hihaino ny angano antoandron’io ianareo. Bako porofon’izany ny vola nomen-drolf anay isam-bolana izay nosintonina avy tamin’ny karamany. Sa tsy fantatrao koa izany ry vero, fa nataon-drolf mangingina tany? Vero tsy misy an’izany. Karama feno foana no nomeny ahy isam-bolana. Miaraka amin’ny fiche de paye. Bako mba omeo ahy hoe hojereko ny fiche de paye tamin’ny farany teo? Vero atao inona? Hampiderana ny karamam-badiko eto imason’ireo olona rehetra ireo? Bako mba hanaporofoiko amin’izy rehetra ireo, fa rariny ny fahatongavako eto. Ary tantara marina no aposako eto, fa tsy tantara noforonina akory. Hanaporofoiko ihany koa hoe izay iray mandainga isika roa. Vero raha izany koa no tsy aritrareo, dia aleo mihitsy hozahako atsy an’efitra atsy! Bako andraso kely aloha! Fa heverinao fa paiso ve izaho itý e? F’angaha nifampody indray ianareo sy i rolf? Ahoana no inoako, fa misy fiche de paye an-drolf farany any aminao? Sa ny tenany tany an-kafa, fa ny volany mody at? Amin-dravero normal ihany? Izay ange no ilazako hoe izay iray mandainga e! Vero hay tokoa moa? Haiii! Efa mikorontana ny lohako! Bako tratran’ny tsy nampoizina ve ramatoa havako, ka mitorina hatramin’ny zanaka ati-doha? Fandrika kely tsy ampoizina ohatr’izany aza, mampibaradaka anao. Io no nolazaiko hoe tsy misy takona izay tsy ho hita izany e! Aza afenina ny marina, fa fotoanany izao. Aleo iarahana mandre eto ny tena izy sy ny sarintsariny. Pasy mba aoka izay itý fifamalianareo ry izy roa a! Manjary tsy ny fahoriantsika intsony no mampitangorona ny olona, fa ny fifanasanareo roa vangy. Bako otri-po tsy levona ireny ry pasy, ka avelao hitsinkafona eto daholo ny marina a! Oran’ny fahamarinana ihany koa izao. Vero ka rehefa izany moa no tsy lanin’ny vavoninareo ramatoa itý? Maninona raha bataina mankany aminareo ny fatin’ny rain-janakareo? Bako fa inona no tsy aritr’i vero amiko e?
Tsy mifidy saranga ny enjika mahazo ny olombelona eny anivon’ny fiarahamonina. Ny manana be mpankahala , moa ny mahantra hamavomavoina sy ambaniana. Ny fiarahamonin’ny biby ve mba misy toy izany? Izany no manamafy ny porofo fa olombelona hatrany no sehatra resahina hatreto. Mbola mampahatsiahy koa ny mpanoratra amin’ny toetran’ireo mpihatsaravelatsihy, mpisoloky, mody manao lelamamy mba hamitahana sy hametsifetsena ny hafa. Asehony izany ao amin’ny hoe fampahatsiahivana52 betsaka ny ankosotra maro ny manaitra eny, be ny fositra voa ianao vao taitra.
Riaka, le développement de a à z, 1995 le développement social peut être caractérisé par l’élevation de niveau de vie général, la satisfaction de besoins materiels, la réduction des inégalités, la promotion des groupes défavorisés 53gunnar myrdal, théorie économique et pays sous-développés, présence africaine, paris, 1959, p 98 le développement économique est l’élévation du niveau de vie des masses populaires 54larousse, dctionnaire, des noms communs, des noms propres, nouvelle édition, 1992 economie ensemble des activités d’une collectivité humaines, relative à la production, à la distribution et à la consommation des richesses 55bremond j , cohen a , couet jf et all, initiation économique et sociale, hatier, paris, avril 1984, tak 31 on appelle économie toutes les activités humaines qui ont pour objet de rendre la nature ainsi consommable par l’homme
Tamin’ny fanabeazana malagasy, araka ny voalaza tao amin’ny tantaram- piainany. Nikaroka hevitra izy mba ho fiarovana ny fiandrianam-pirenena. Tetika telo no nampiasainy voalohany, nasehony tamin’ny alalan’ny tononkalo ireo zava-nisy niainan’ny malagasy ; faharoa, nampahafantariny ny tsy fahombiazan’ny fihinanana ambolony, ary nohirainy ny hatsaran-tarehin’i madagasikara.
Ireto toe-javatra 4 ireto no tsapa fa lesoka eo amin’ny lafiny fanatanterahana ny fandaharana asa ny fahavitsian’ny mpianatra raisina an-tanana ny fahavesaran’ny fandraisana anjara eo amin’ny ceres raha ho an’ny tantsaha ny fitantanana ny ’’cantine scolaire’’ ny tsy fanatanterahana amin’ny an-tsakany sy an-davany ireo vinavinanasa
Azo atao ao anaty fangatahana avokoa izay rehetra mety mahakasika ny maha olombelona, na ho an’ny tena izany, na ho an’ny hafa. Mifanaraka indrindra amin’izany ity tononkalo iray nampitondrainy ny lohateny hoe hataky ny fo 97ity. Ray ô! .
Ao anatin’ny faritra analamanga, distrika ambohidratrimo no misy ny kaominina ambohitrimanjaka. 12 km miankandrefana miala eto antananarivo renivohitra, manaraka ny route digue lalam-pirenena 58 a, ka rehefa tonga eo antsampanana misy ireo trano hazo madinika miloko manga, fivarotana taozavatra malagasy, dia mivily miankavia manaraka ny arabe miankandrefana hatrany. Tetezam-by andalovan’ny ranon’ikopa no idirana ao amin’io kaominina io. 1.1.1.2. Ny ara-jeôgrafia fizika
Izy ireo. Hoy ny voalazan’i f mauriac ny mpandray anjara mpanampy dia ireo nalaina mivantana amin’ny fiainana andavanandro 143. Ny fihetsika rehetra ataon’ny mpandray anjara mpanampy, dia mifototra amin’ny fanampiana na fanoherana ny mpandray anjara fototra. Ny mpandray anjara ravaka izy ireo dia natao ho haingon’ny tantara fotsiny. Izany hoe, tsy voatery hanana fandraisam-pitenenana ao amin’ny tantara izy ireo. Ndeha àry hovahavahana ireo karazana mpandray anjara ireo, araka ny hita ao amin’ireo tantara foronina nosoratan’i arikaomisa randria .
Ankehitriny, fandrosoam baovao, vaovao frantsay malagasy no lohatenin’izao asa fikarohana izao. Antony roa ihany koa no nisarika anay hifidy io lohateny io voalohany aloha, satria ny tantaran’ny literatiora dia hasim- pianarana iray nahaliana anay tokoa, raha ny zana-taranja literatiora no asian-teny, noho izany hasim-pianarana izany mifototra indrindra amin’ny fandinihana ireo zava-nisy teo amin’ny firenena sy ny fiaraha- monina, tao anatin’ny vanim-potoana iray voafaritra mazava, sy ny akon’izany teo amin’ny literatiora an-tsoratra malagasy. Hoy ity mpandinika vahiny iray ny tantara dia tsy tantaran’ny literatiora fotsiny fa tantaran’ny olombelona koa. 5 mahaliana hatrany ny tantara sy ny zava-nisy nitranga teto amin’ny firenena amin’ny maha-olom-pirenena ny mpikaroka.
Nanambady an-dralinirina perle, izay mpanjaitra sy mpikarakara tokantrano izy. Teny ambohijanahary befelatanana-mahamasina izy ireo no nanorim-ponenana, ary nanabeazany ireo zanany fito 7 mianadahy. Tsy nitandro hasasarana tamin’ny fanolokoloana ireo menaky ny ainy izy mivady. Iray amin’izany rahaingoson henri, teraka tamin’ny 26 novambra 1938, tao faravohitra. 1.1.3. Ireo iray tampo amin’ny mpanoratra
Ny ho tonga fotoam-piravoana iraisam-pirenena no kendren’ireo mpikarakara ho toeran’ny mamahoaka. Ny teny frantsay, teny iraisam-pirenena, noho izany dia isan’ny teny isarihana ireo mpanotrona. Ny fampiasana ireo teknôlôjia dia manampy ireo mpikarakara amin’ny fiantsoana vahoaka maro kokoa noho ny taloha.
Manaraka izany, tamin’ny fotoana mbola tsy nisian’ny fanontam-printy dia niadana dia niadana ny fanapariahana ny baiboly satria mbola natao soran-tanana izany. Nihanitombo hatrany anefa ny fahalalan’ny olombelona sy ny fikarohany, nadika tamin’ny alalan’ny tombokase indray ny baiboly. Ary io baiboly latinina io no anisany boky voalohany vita printy tany eoropa izay notontosain’i gutemberg ary naparitaka tany mayence any alemana tamin’ny taona 1456. Tsy mbola baiboly feno anefa no vita printy tamin’izany fa ampahany ihany izay nantsoina hoe bible a quarante-deux linges ary dia napetraka tao amin’ny tranombokin’ny congrès aux etats -unis izany.
Miankina amin’ny fandrindran’ireo hery ivelan’ny olombelona ireo no mety hampiroborobo sy hampivelatra ny fitiavan’olon-droa na koa hahafaty momoka azy sahady na dia tsy mbola namelana akory aza. Ny fivelaran’ny fitiavana ary no hojerena amin’ny zanapizarana manaraka.
Farany tsy afa-misaraka amin’ny asa tànana ny rafitra. Isan’ny ifotoran’ny tanora tsy dia mahatody loatra tamin’ny fianarana ny fandrafetana any an-toerana, mba hialana amin’ny fidonanam-poana. Karazam-pitaovana sy fanaka an-trano maro no asongadin’izy ireo, toy ny seza, ny farafara, ny latabatra misy toeram-piofanana manokana momba ny asa izay tsy miankina mivantana amin’ny fanjakana mijoro ao. Na izany aza anefa dia hita taratra ihany koa ny fanaovana trano.
Ny fandalinana ny literatiora madinika araka izany, dia heverinay fa fomba iray hamantarana ny kolontsain’ny fiarahamonina, hahafahana mijery ny fiovana nisy, hahafahana mampifanatrika ny tena zava-misy manoloana ny voalaza. Tsy mitovy matetika ny kolontsaim-pirenena sy ny kolontsaina iainan’ny vahoaka, ka izany indrindra no ilàna ny fandalinana ny literatiora madinika. Hoy i tah-viet raha manasongadina indrindra ny mahazava-dehibe ny fandinihana manokana ny literatiora madinika lafin-javatra roa no mahazava-dehibe ny fandalinana ny literatioram-bahoaka manampy amin’ny famantarana indray ny maha izy azy ny tena, sy amin’ny fanorenana ny kolontsain’ny firenena sy ny sôsialisma 54 1.2.3. Ny toetra iombonan’ny literatiora madinika
Ny asa fiveloman’ny mponina sy ny fidiram-bolany dia iandraiketan’ireo mpanandro rehefa manatona azy momba ireo ny mponina ao ambohitrandriamanitra. Anisan’ny zava- manahirana ny olona tokoa mantsy izany mifameno noho io ny asan’ny mpanandro sy ny filàn’ny mponina eo amin’ny lafiny fivelomana.
Pisainany. Mety hiteraka tsy fifanarahan-kevitra sy fomba fijery izany tsy fitoviann y kolon- tsaina izany. Tsy mitovy, noho izany, ny lanjan ny teny ao amin ny kolon-tsaina tsirairay. Tsy diso hevitra i sapir nilaza fa ny voambolana no mandrafitra ny mari-pamantarana tena mora manaitra ny kolon-tsain ny mponina sy ny toe-javatra21. Tafiditra ao amin izany fifandraisan ny kolon-tsaina sy ny teny izany ny toe-tsain ny olona tsirairay. Tsy mora ho an ny mpanabe ny mitaiza ny mpianatra samy manana ny kolon- tsainy, samy manana ny teniny ary samy manana ny toe-tsainy. Ny fahaizana mampifandray ny teny ampiasaina sy ny fanabeazana, araka izany, no vahaolana ahafahana mitaiza sy mikolo ireo mpianatra samy manana ny teniny ireo. Andeha ary horesahina indray ny momba ny teny sy ny fanabeazana.
Ny drafitra nito ndrana ny as a hisy fizarana telo lehibe ny asa ao amin’ny fizarana i no hanoritsoritana ny tantaram-piainan- drazanabary voahangilalao joséphine. Hohadihadina amin’izany ireo hery samihafa namolavola azy hanoratra tantara an’onjam-peo mampangitakitaka ny teo anivon’ny ankohonana misy azy, ny fianarana norantoviny, ny fidirany teo amin’ny tontolon’ny literatiora hojerena ao amin’ny fizarana ii ireo tara-kevitra vaventy nanehoany ny mampangitakitaka, dia ny fahafatesana, ny endriky ny fiaraha-monina, ary ny fitiavana hovahavahana ao amin’ny fizarana iii ireo fomba nanehoany ny mampangitakitaka dia ny filalaovana amin’ny voambolana, ny filalaovana amin’ny endrika sy rafitry ny fehezanteny, ary ny filalaovana amin’ny sarin-teny isan-karazany.
Mahay mampifandray toe-javatra samihafa ho toy ny mifanjohy nividy kapa. Tsaroany teto nony injay nidofaka ny hafanana teny ambony zotrabe dia nisy fotoana nitiavany hanala kiraro mihitsy, sy nitsiriritany ny kapa teny an-tongotr’i hassanaly kamaria loky izy teto, fa toy ny naheno an’i hassanaly niteny hoe vola maré , dia nahita ny antontam- bolan’ny mpiloka karatra alina kosa izy, ka narikoditra kely. Tak38 ? Niseho tamin’ny toerana roa samy hafa sy tamin’ny fotoana tsy mitovy ny fiarahan’i robena tamin’i hassanaly sy ny fahitany ireo volan’ny mpiloka. Samy misy resa-bola no ifandraisan’ireo toe-javatra ireo.