Lo-Renz-O/malagasy-sentence huggingface dataset:
Dans le concept entretien, un enquêteur interroge une personne isolée qu’il laisse s’exprimer librement sur un thème donné. L’entretien comme technique d’enquête, est né de la nécessité d’établir un rapport suffisamment égalitaire entre l’enquêteur et l’enquêté pour que l’enquêté ne se sente pas, comme dans un interrogatoire, contraint de donner des informations6.
Ny endrika isehoany ny fitsimbinana ny aina dia miseho amin’ny endrika efatra fakana izay ho taolan-tehezana, ahazoan-taranaka handimby ny anaran-dray aman-dreny. Satria tsy misy tompon’ny aina, fa mpindrana ny rehetra fitsimbinana ny hafa, dia fanampiana azy hiala amin’ny olana sedrainy. Mitsinjo azy fa tsy maneho fihetsika manararaotra amin’ny fiveloman’ny hafa ny ntaolo malagasy tsy fanaovana tsirambina ny aina.
Famelabelarana no nosafidian’i a hanatanterahana ny fampitan-desona. Noho izany, nifototra tamin’io famelabelarana io ny fanomanana ireto avy ny asa nataony tamin’izany nizarany mpianatra 22 isa ho sokajy efatra, ka ny sokajy roa sokajy faharoa sy fahatelo tamin’ireo no nampandraiketiny ny lohahevitra ny hasin’ny tanindrazana sy ny fahefana amam-pitondrana. Rehefa notsinjaraina tamin’ireo sokajy voalaza ireo indray ny lohahevitra, dia toy izao avy ny anjaran’ny tsirairay sokajy faharoa ny hasina amin’ny ankapobeny
Endrey izany fitambolon’ny fahatsiarovana azy. Nanonja mafy tao an- tratrany, ka naha ory azy loatra, ny nahatsiaro ny lasa. Ny lasa tapa-teny kely be zavatra fonosina. Tonon-kiram-pahatsiarovana mandinika eto izahay, mangina tsy miteny misantatra mifody ireo varavarankely ny sentom-pony reko, izay ahy koa mba reny ny nahatonga izany tsy hainy velively
Ny lazaina kosa no tiana hivohitra rehefa ny fehezanteny mivadi-drafitra no iorenan’ny métaphore ny oharina no ampiasaina ho lazaina na ifotoran’ny resaka amin’izany. Ny ohatra horaisina dia ao amin’ny hira hoe andriammanitra tahio ny mihaino v. A. Tak.3 ny andininy voalohany dia ahitana fehezanteny mivadi- drafitra, saingy takona ny kianteny ivonany, manao hoe andriamanitra dia -no ho masoandrony l oharina em anoharana
Raha ny vontoatin’ny takela-panomanan-desona indray kosa no horesahina dia ireto no tokony hita ao ny famerenan-desona izay mety hisy ifandraisany amin’ny lesona manaraka. Tsy maintsy atao izany mba hitadidian’ny mpianatra ny lesona natao teo aloha, mba hanaovan’ny mpampianatra tombana ny fahalalana nomeny ary koa mba ho tetezamita mankany amin’ny lesona vaovao ny lesona vaovao manaraka dingana mazava ny lesona tsirairay avy ary mifanentana amin’ny lalan-tsain’ny mpianatra. Ohatra raha hanao lesona momba ny lohahevitra hasina mianinga amin’ny famakafakana ny zava-misy vao miditra amin’ny antsipiriany famaritana, karazany, loharanony ny fampiharana ny fampiharana dia azo zaraina ho roa ? Am-bava fanantitranterana fandetehana tombana ? An-tsoratra fanazavana amin’ny alalan’ny fampiasana fandetehana tombana fanitarana, fikarohana. Azo apetraka ihany koa hoe atao ao an-dakilasy na atao enti-mody. Ny fampiharana dia atao mifanaraka tsara amin’ny tanjona satria ny fampiharana no hahafahana mandrefy ny fahatrarana ny tanjona napetraka tany aloha.35 izay àry no famaritana fohifohy ny amin’ny takela-panomanan-desona. Azo heverina fa ho tsapan’ny mpampianatra ny lanjany ka tsy hataony ambanin-javatra ny fampiasana izany. Efa hain’ny rehetra ireo nefa hamafisina hatrany satria arakaraka ny fahaizana azy no vao mainka tsy ampiasana azy. Hiditra amin’ny fanolorana ireo soso-kevitra enti-manatsara ny fampianarana ny riba malagasy ao amin’ny kilasy voalohany amin’izay isika eto. Rehefa azo ny fitaovana izay noraisin’ny sekoly an-tanana ny fitadiavana sy ny fividianana azy dia ireto no azo hatao 35 marc-andré nadeau, op cit, page79 l’aspect essentiel de tout objectif est le comportement de l’étudiant et pour être congruent, un item dévéloppé pour mesurer l’objectif doit nécessairement permettre la manifestation du comportement véhiculé dans l’objectif
Tsy iadian-kevitra fa ny andraikitra sahanin’ny gazety dia ny fampahafantarana vaovao. Koa ny lahatsoratra rehetra ao, araka izany, dia mampianatra hahalala ny zava-misy iainana. Ny lahatsoratra fanadihadiana, ohatra, dia mamaly ny saina tia karokaroka sy te hahafanta- javatra, te hameno ny banga, ka afaka mitarika ny sain’ny mpamaky hitsikera sy hanaporofo avy amin’ny alalan’ny famisavisana, ny fanadihadiana, ary ny fiezahana hanamarina ny fepetraky ny toe-javatra nampahafantarina azy.
Araka io lalàna io dia tokony hanome fahalalana feno ho an’ny mpandray hafatra mikasika izay zavatra resahiny ny mpiteny. Izany hoe, ny fahalalana manan-danja ananany momba ny foto-dresany ka mety hahaliana izay mifampiresaka aminy dia tokony hozarainy 62. Raha nanontanian-dranivoaly mikasika ny fahitany an-dratovo ramira, ohatra, ao amin’ny sangy mahery, fizarana 2-fisehoana ix, dia izao no navaliny mahatsiravina izany mandinika azy izany tato ho ato. Ny tenany mihamahia ary na inona na inona ataony, tsy miditra amin izany ny sainy, fa ohatra manidina any amin ny habakabaka any. Andosirany ohatra ny biby masiaka ianao, ary raha mandre ny anaranao tononin ny olona izy, dia hendratra iray ihany tak. 37
Ny zava-nampalahelo azy efa nambara tao amin’ny filazana ny fiainan-tokantranony fa nisara-panambadiana i monique noho ny fanitsakitsaham-badiny ny tokantranony taorian’ ny fanambadian’ izy ireo dia niteraka telo ny eja, ary ny roa farany amin’ ireo dia nifanesy herin-taona. Vokatr’ izany dia niala tamin’ ny asany ny eja. Nanomboka teo dia nitia olon-kafa ny vadiny satria, hono , tsy mila vady tsy miasa sy tsy manana ny maha-izy azy izy. Nahaory azy tokoa izany. Fa mbola mafy noho ny alahelony tamin’ izany no nahazo azy tamin’ ny fotoana nahafaty ny dadany. Noho ny havesa- danjan’ io alahelo io dia mbola tsaroany foana ny daty nahalasanany ka izay indrindra no namoronan’ny eja ity tononkalo ity dada roa taona lasa izay no nandaozanao anay sy ny ao amin’ ny embona an’i dada satria tsingerina androany ? Efa-taona lasa izay no nandaozanao ny tany o ry dada maminay tsapa amin’ ireo fa nafonja kokoa ny alahelony an-drainy noho ny alahelony am-badiny satria ilay iray ny vadiny namitaka azy vao nandao azy fa ny rainy kosa mbola tena tao anatin’ ny nilany azy indrindra noho nindaosin’ ny fahafatesana izy.
Ohatra 2 vetivety anefa maloka indray ny endriny, manjombona, mivaloarika. Hita ho kivy dia kivy koa ary ketraka mafy dia mafy va tak. 13-14 vokatry ny fisainan’i totovahiny ny fifanoheram-pitiavana eo aminy sy ny rainy dia kivy sy ketraka izy, satria faly izy raha misidina eny an’habakabaka entin’ny vorom-by, nefa ory izy satria halan-drainy ny vorom-by. Ohatra 3
Nandray ny zavaboary ho namana ny mpanoratra nahatsapa ny mpanoratra fa miombom-piainana aminy ny natiora. Amin’ny fotoana mampanjombona ny fiainany, ohatra, dia miombona alahelo aminy ihany koa ny vorona manidina sy ny zavamaniry mangina ny natiora ny fody sy railovy ny foko maritiora ry lanitra ô, tsarovy. Ny hazo malahelo milofik’ aok ’izany ny fo mamelovelo misento, mitomany. 156 amin’ny andininy voalohany, ireo vorona anisan’ny manga feo indrindra, mpihira ao anaty ala no lazaina fa nangina. Amin’ny mpanoratra, toa mahatsapa ny fahorian’ny olombelona ny vorona ka nampiato ny hira mangany mba hiombonany alahelo aminy. Amin’ny andininy faharoa, nisafidy zavamaniry iray antsoina hoe hazo malahelo raharolahy izay nentiny naneho hevitra. Araka izany anarany izany, dia hazo mitanondrika faniry ny hazo malahelo. Tsy ampy ny mpanoratra anefa ny nanonona ny anarany fa mbola nohamafisiny tamin’ny hoe milofika aoka izany mba hanantitranterany fa ory miaraka aminy ihany koa ny zavamaniry.
Ny fisehon’ity fihetsika ity dia mitovy amin’ny 82 ihany satria samy ampiharina mandritra ny fifampiarahabana mifandray tanana. Ny maha samy hafa azy dia noho ity farany tsy maharitra fa mikitika kely fotsiny ary tsy ny fela-tanana manontolo no ampiasaina fa ny fanondro fotsiny ihany.
Amin’ireo tombana ireo, dia misy ny mahakasika ny lesona, misy koa anefa ny hitsapana hoe hatraiza ny fahalalana ananan’ny mpianatra mikasika ny zava-misy manodididna azy. Ohatra manao ahoana ny fahitanao ny toe-panahin’ny olona ankehitriny? Io laza adina io, dia sady hanombanana ny fahalalan’ny mpianatra mikasika ny lohahevitra ny fanahy , ary koa hanitarana ny sain’izy ireo hivelatra amin’ny zava- misy manodidina azy.
Avy amin’ny mpisolo toerana notovonana ny mpanoritra i- ny mpanondro ka amin’ny ankapobeny, dia mifandray ny toetra ananan’ny mpisolo toerana sy ny mpisolo manondro. Samy azo anondroana zavatra hita na tsy hita maso ny mpisolo toerana sy ny mpisolo manondro; samy ahafahana manombana ny elanelana misy eo amin’ny mpiteny sy ny zavatra tondroina; ary samy ahafahana mamantatra ny habetsahan’ny zavatra tondroina. Mampiavaka ny fiteny dinihina ny tsy fananany mpisolo manondro azo anondroana andian-javatra mitovy karazana toy ny itony,
Ny tanjona fohy ezaka. Napetraka io tanjona io mba hamaritana fohifofy ny asa atao. Tanterahina ny asa mba hahafahana mampahafantatra ny olona na ny vondron’olona tsirairay ao amin’ny kaominina ambanivohitra anororo ny lanjan’ny fomba amam-panao feraomby. Anisan’izany ny fanampiana ireo olon-tsotra na mpitondra fanjakana ao amin’ny faritra alaotra mangoro hahatonga ny olona na ny vondron’olona hahay hanavaka sy hahay hitahiry ny kolontsaina misy eo an-toerana. Toy ny asa fikarohana rehetra ity asa ity ka noho izany natao mba hanampiana ireo namana mpikaroka mikasa hanao asa fikarohana mifanandrify amin’izay asa ataonay ho loharano hanovozan-kevitra.
Teny fampidirana 1 0.1. Fanolorana ny lohahevitra 1 0.2. Ny anton’ny safidy sy ny tanjona. 2 0.3. Fetran’ny asa 5 0.4. Ny fomba nanatanterahana ny asa 5 0.5. Ny fomba fandinika narahina 5 0.6. Fanolorana ny drafitra 6 0.7. Famaritana sy fanamarihana samihafa mialoha ny fanadihadiana 6 0.7.1. Famaritana mikasika ny mpandray anjara 7 0.7.1.1. Ny mpandray anjara fototra 7 0.7.1.2. Ny mpandray anjara mpanampy 7 0.7.1.3. Ny mpandray anjara ravaka 7 0.7.2. Famaritana mikasika ny habaka 8 0.7.2.1. Ny toerana ara-jeografia 9 0.7.2.2. Ny toerana tsy voafaritra mazava 9 0.7.2.3. Ny toerana misy sy voafaritra mazava 9 0.7.3. Famaritana mikasika ny fotoana 10 0.7.3.1. Ny fotoana niainan’ny mpanoratra sy nanoratany ny tantara 10 0.7.3.2. Ny fotoanan’ny mpamaky 10 0.7.3.3. Ny fotoanan’ny tantara 10 0.7.3.4. Ny fotoana anatiny 10 0.7.4. Famaritana mikasika ny atao hoe fitiavana 11
Fizarana 57 alahahady, 25 jolay 2010; lah 3681 very fanahy toa valala voatango rahary! Na rakoto koa aza mba kepoka tanteraka teo am- pandrenesana an’ilay vaovao ratsy aleo halehako any izany olona mpanararaotra izany fa hataoko mahalala ny anarako, hoy rakoto sendaotra tampoka aoka re fa aza manao sokina manatona afo ianao, hoy rahary nampitony azy. Vao mainka hanitatra zavatra hafa ny fandehananao any fa mety ho lazainy hoe nanafika azy tany an-tranony ianao ka tsy hamelany raha tsy migadra. Sarotra ange ny miady amin’ny olona manam-bola tahaka an’ireny e dia avela hanao an’izay danin’ny kibony fotsiny izany ny olon-dratsy tahaka azy satria tsy azo toherina rehefa manam-bola? Atao ahoana fa manjaka foana ange ny vola raha mbola eto ambonin’ny tany e. Tsy misy izay tsy vitan’ny vola, fa na ny mpitsara natao hiaro ny fahamarinana aza, mikipy rehefa eo anoloan’ny vola ka misy sahy mamadika ny marina ho diso ary mamadika ny diso ho marina tsy afaka handefitra amin’izao toe-javatra izao aho na inon-kihatra na inon-kidona, hoy rakoto mbola sendaotra. Raha ilaina aza ny hanaperako ny ainy dia hataoko izany! Tandremo rakoto fa ny tendrom-po tsy mba namana, hoy rahary nijery azy tamin’ny maso mahery. Tsy mba mankasitraka ny fandatsahana ain’olona aho na inona na inona antony. Meloka eo anatrehan’ny lanitra sy ny tany ianao raha manao an’izany ka tsy mendrika ny ho velona eto ambonin’ny tany ny olona tahaka ireny fa ny maty no sahaza azy, hoy ihany rakoto mbola tezitra mafy tsy anjarantsika ny mitsara azy fa aoka ho an’andriamanitra ny famaliana, hoy rahary mbola nampitony an-drakoto. Tsy maintsy misy farany ny atao rehetra ka lozan’izay manao ratsy eto amin’ity fiainana mandalo ity rahoviana anefa ny farany? Hoy rakoto nivandravandran’ny hatezerana. Toa miha-mahazo vahana isan’andro ny mpanao ratsy fa fampiononan-tsaina sy fampandriana adrisa fotsiny ny hoe tsy maintsy misy farany ny zava-drehetra. Jereo izao fa ny mpanararaotra sy ny mpanambaka ary ny mpangalatra no miha-matavy sy manana fahefana ao anatin’ny fiaraha-monina ka tsy azo kitikitihana satria manam-bola! Raha tena mino an’andriamanitra isika dia tsy ho sodokan’ny ankehitriny hita maso fa hitsinjo ny mandrakizay ka hisoroka ny fahotana rehetra izay mialoalo ao an’eritreritra, hoy rahary. Fitsapana izao mihatra amintsika izao ka aoka isika mba tsy hanao fahotana na eo aza ny alahelo sy ny hatezerana. Tsarovy ilay tenin’i jesoa hoe tezera fa aza manota!
Nesoriny ny praiminisitra rainilaiarivony ny ampitson’io daty io. Tetsy andanin’izany, novonoiny ho anatra sy ho fampitahorana izay mihevitra ny hisakantsakana ny fitondrana firantsay ireo sangan’olona. Lasibatra tamin’izany ratsimamanga sy rainandriamampandry. Rehefa izany, dia nosoloana tamin’ny fetim-pirenena firantsay 14 jolay ny fetin’ny fandroana23 ; ary ny sainam-pirenena firantsay no nandimby ny sainam-pirenena malagasy. Ampahatsiahivina eto ny fihetsik’ireo mpanjanaka tamin’ny malagasy sy ny nataon’ny malagasy manoloana izany ny fihetsik’ireo mpanjanaka
Azo lazaina fa fety iray lehibe mampalaza an’i fandriana ihany koa ny tsenabe na foara. Ny lazany eo amin’ny vakodraza? A moa no iresahana azy eto. Tonga mamonjy tsenabe any avokoa ny olona avy amin’ny fokontany maro samihafa ao amin’ny kaominina fandriana renivohitra sy ireo avy amin’ny kaominina manodidina. Eny fa na ireo avy amin’ny disitirika hafa mifanila amin’i fandriana aza dia tonga manatrika izany tsenabe izany avokoa. Fifaneraseran’ny tolotra sy ny tinady ny tsenabe. Ao anatin’ny tsenabe io koa no ampiratiana ny vokatra isan-karazany mampalaza sy mampiavaka ny fokontany tsirairaymandrafitra ny kaomininan’i fandriana.
Nirefodrefotra ny basy niara-nihosona tamin’ny rà ireo mainty sy fotsy, maty sy maratra. Nifindra tanana ny basy sasany. Tsy misy milefitra, tsy nisy nitsitsy. Samy nanala ny fony, samy niala vonkona, samy mamely hamono fa samy miantoka aina. Tsy nitsaha-nitrena ihany ireo basy. Tsy nanavaka kosa ny bala fa na fotsy na mainty, azy avokoa as tak 148. Taratra ao amin’ny tantara aml3 ihany koa ny fiadiana amin’ny fanavakavaham- bolon-koditra tao afrika atsimo samy nanam-pahaizana na i ken sy masinera, na i jaoba lucien sy rabarinony. Nataon’i ken sy masinera tsinontsinona anefa i jaoba lucien sy rabarinony. Notereny hiara- hiasa aminy izy ireo, ary tsy nasiany dikany ny voka-pikarohany.
Ity tononkalo ity no fijoroana ho vavolombelona novakina am-pahibemaso tao amin’ny fjkm isotry fitiavana ny asabotsy 26 mey 1990 maraina tamin’ny fanompoam-pivavahana fanokanana anay ho mpitandrina ary naverina teo imason’ny fiangonana ambohimalaza firaisana, fiangonana iasana ankehitriny, ny alahady 27 mey 1990 tamin’ny fifampiarahabana natao. Tantaran’ny fiantsoana sy fandaharana asa mahahenika fiainana iray manontolo no taterina aminao eto. Ary faranan’ny tsetsatsetsa tsy azo adika velively ho fiheverana ny fiantsoana ho lovam-pianakaviana izany satria misy tokoa ny taranaka voafidy ! 1-midera anao aho, raiko ô, fa tena mahagaga loatra ny hasoavanao nitondra sy ny tananao namboatra ny androm-piainako hatrizay, efa hatrany am-piaingana, nahatonga ny antsonao hanjary zava-tsy hay ialana !
Ny afrikanina raha manasaraka an-drado sy ny fahavalo manarona ny fahafahana kosa. Fihetseham-po izay dingana maneho hevitra mitombona ary mikendry ny fampanekena ny hevitra tohanana amin’ny itenenana ny fihetseham-po dia azo lazaina ho fiontanan’ny ara-môraly , izany hoe fihetseham-po izay sady mifototra amin’ny fahamarinan’ny lalan-tsain’ny môraly no mifototra ihany koa amin’ny hevitra mari-pototra. Midika izany fa azo ampiasaina tsara ny fihetseham-po raha manaraka tsara ireo fepetra ireo satria fitaovana mahomby enti-mampanaiky ny itenenana amin’izay hevitra tohanana noho izy manamafy ny hevitra aroso. Manamarina izany ity ohatra ity ohatra fatin’ny mainty dinitra, tak.115, andl.28-37 kinanjo indrisy! Fa nony halevina ny nofonareo, fotsy sy mainty, niara-nantsoina, niara-niady sy niaraka maty, natokana ise, natokana toerana, natokana fasana, satria olo-mainty indrisy, indrisy! He ry lalànan’ny mpanavakavaka! Matesa faingana
Ny hevitra tiana haseho anefa mitovitovy ihany, samy miteraka fiadanan-tsaina. Araka izany, ny polyptote eto dia nentina nanantitrantitra izay heverin’i miaro ho faniriana tian’i felana ho tanteraka. Araka ny fiheveran’i miaro mantsy, tokony nolazain’i felana tamin’izy ireo vao nifankatia ny marina momba azy. Lazain’iry voalohany mantsy fa ny fahafaham-po tanteraka tsy hampikoropaka. Hadalan’izay mitory ny hasambarany amin’ny hafa hiantsiany azy hialona mantsy koa naleon’i felana nangina. Tsy izany loatra no lehibe tamin’i felana fa ny fitiavana. Fiaraha-miaritra izay heverina hahatsara ny fiainan-ko avy dia ny fiombonam-po na amin’ny mora na amin’ny sarotra. Firaisan-tsaina hisetra izay sakantsakana mety hamingana.
Misy métaphore eto na dia efa ifanosonan’ny métonymie sy épanalepse aza. Ka ny métaphore azo avy amin’ny fanafiana toetry ny anoharana ny oharina no ao. Ny oharina dia ny malagasy , tsy eo, ary ny métonymie isehoan’ny toetra maningana hoe mpanota no misolo ny tena olona tiana horesahina hoe ny malagasy izany. Hanamafisana ny maha-mpanota azy, araka ny maha-mpandova ny fahotana azy tamin’ireo olombelona voalohany toa an’i adama sy eva, dia nampiasain’ny mpanoratra ny métonymie eto. Marihana koa fa nandokoana ny rikorikony manoloana ny haratsian’ny ota io sarin-teny io. Zavatra mahatahotra satria toa mitovy amin’ny heloka na ny tsiny natahoran’ny malagasy fatratra ny fahotana. I callet , ohatra, dia mihevitra fa mahafaty ny mihady fasan’olona hakana ny fanaka ao anatiny105 , kanefa mandraka androany dia vao mainka mitombo ny vaky fasana toy izany.
Vololona raha ho ahy anie razaka dia tsy mampaninona ahy na dia tsy ampyaza ny vidin-jaitrako e ! Fa ny hamidy ronono ho an’ny zanakao no tsy arako e ! Razaka ahoana no ahazoako mino fa zanako marina io ; nefa he ity ataonao ? Vololona ankina fotsiny nahare izany andray re ry tany aman-danitra ô ! Ny naterany avy no hananany fieritreretana. Razaka tezitra tsy niteraka an’io aho r’ity a ! Sady nivoaka izy no nanakatona mafy ny varavarana. Lasa
Ny fanambadiana a fa zavatra masina ain’ny fiainana b mihantsy fisainana b fon’olon-droa manjary ankiray d ary ho mandrakizay d misaraka maty izany tokoa! E fa lamban’akoho! E na inona na inona manjo ny iray dia mahazo ny ankilany. Hita indrindra izany ao amin’ny mivady 159
Tombana am-bava tamin’ireo mpampianatra 3 nanao tombana am-bava mialoha ny lesona vaovao, dia toy izao manaraka izao ny vokatra azo. Mpianatra 30 amin’ireo 130 tao amin’ny kilasy 3 samihafa no nandray anjara. Izany hoe, 23,07 n’ireo mpianatra. Ny valim-panontaniana avy amin’izy ireo dia marina na mifanaraka amin’izay notakin’ny mpampianatra avokoa. Marihina ihany koa, fa noho ny fahateren’ny fotoana tao amin’ny kilasy sasany, dia noferana ihany ireo mpianatra namaly ny fanontaniana. Misy kosa anefa kilasy 1 tamin’ireo kilasy 3, no tsy nahitana afa-tsy mpianatra 5 tamin’ireo 45 no nandray anjara. Izany hoe, 11,11 n’ireo mpianatra. Tao amin’ny sampana f. P. I no nahitana izany tranga izany. Hita amin’izany ny tsy faharisihan’ny mpianatra manoloana ny taranja malagasy.
Deschamps, in grande larousse encyclopedique, tome8, librairie larousse, paris, 1963, p 586 la poésie, art suprême et complet, peinture qui meut et musique qui pense 45 p valery, in rey bove , dictionnaire le petit larousse des enfants, librairie le robert, paris, 1998 poésie c’est un art particulier fondé sur le langage. 46 jupiter, lesona tsotsotra momba ny fianarana poezia amin’ny teny malagasy, imprimerie ffma, faravohitra, 1914, tak 6 47 ch rajoelisolo, fandrosoam-baovao, 13 juin 1934, tak 2
Ny teny iray izay ampiasain’ny olona izany dia fara-faharatsiny ahitana ireo hevitra fototra roa ireo. Ny ohatrahoe tiako ny akanjonao dia mifono hevitra roa; ny fitiavana ny hatsaran’ny akanjo ety ivelany sy ny fitsiriritana sy fitiavana ilay olona mitondra ilay akanjo mihitsy. Zavatra hita mantsy matetika dia na tsara toa inona aza irery akanjo ireny, dia tsy hita loatra ny fivoakany raha ohatra ka ratsy ilay ampiankanjoina azy. Ary izany no mahatonga ny filazana fa io fandokafana io dia midika fitiavana sahady saingy fanehoam-pitiavana ankolaka no ilazana azy.
Fahefatra raha ny mahatsikaiky indray no asian-teny ka aravona izay voalaza dia ny mahatsikaiky eo amin’ny toe-batana no manintona ny mason-tsain’ny malagasy. Raisinay ho anay ny voalazan’ingahy rajaona siméon 389 hoe raha tena entanin’ny fony tokoa ny malagasy, dia tsy ho voatsipalony ny mety hahatsikaiky ao
Ny sekoly ambaratonga faharoa mizara roa ity ambaratonga ity, ka ny iray voalohany no ambaratonga faharoa fototra, na ny c. E. G collège d’enseignement général , ny ambaratonga faharoa manokana kosa ny manaraka, na ny lycee. Samy tsy ahitana ireo ambaratonga roa ireo tao amin’ny faritra sy ny tanàna nirotsahanay an-tsehatra, eny fa na dia ny fokontany foibe aza. Mandranto izany any an- toeran-kafa ireo mpianatra , noho izany, rehefa hanohy ny fianarany. Raha ao amin’ny kaominina amboasary avaratra, izay miadidy ireto faritra ireto dia ahitana ny ambaratonga faharoa fototra miisa roa ny voalohany, dia sekoly miankina amin’ny fanjakana, ary ny faharoa dia sekoly miankina amin’ny finoana adivantisita. Ankoatra ny kaominina dia ny disitrikan’anjozorobe ihany koa no fandrantoan’ireto mpianatra ireto ity ambaratonga faharoa fototra ity. Misy ihany koa ireo mipariaka any amin’ny faritra manodidina toy ny any amin’ny sekoly katôlika anosivolakely sy ny sekolim-panjakana andranomisa. Toy izany ihany koa ny amin’ny ambaratonga faharoa manokana lycée eny amin’ny sekolim-pinoana katôlika eny anivon’ny kaominina no fanohizan’ny ankizy ny fianarany. Misy ihany koa ireo amin’ny liseam-panjakana. Toy izany ihany koa ny eny anivon’ny disitrika, izay efa misy lisea tsy miankina maro ankoatra ny an’ny fanjakana. Toy ny amin’ny ambaratonga faharoa fototra ihany koa, misy ireo mpianatra manohy fianarana eny amin’ny ambaratonga faharoa manokana na ny lisea eny amin’ny faritra manodidina, toy ny eny amin’ny lisea katôlika anosivolakely sy ny liseam-panjakana ao amin’ny kaominina betatao.
Tantara fandefa amin’ny onjam-peo tfo alan-drain’ialahy sa alan-drenin’ialahy tfo1 lohateny alan-drain’ialahy sa alan-drenin’ialahy mpanoratra solofo josé taona nivoahany 1996 nolalaovina tao amin’ny mbs ny 14- 20 avrily 2003 mpandray anjara ramorahanta rajenitra faralahy ratarika olifanaja rajery ralimanja zanaharin’ala vahoaka
Ndreo ny vary an-tanimbary fa mivolom-bolamena, ny andilany marefo atopan-drivotra miverina ; e ! Ry orako tantely etsy ambanivohotray , e ! Ry ara-maso. Meva. Mampilenda loatra anay, ry fanginana miampofo ’zay manorokoroka. Ahy 30- etsy hianao hofihiniko eto mba ho baoman’ny fanahy.
Ny fiovana endrika araka anjara asa amin’ny teny malagasy dia miovaova endrika araka ny anjara asa tanany ao anaty fehezanteny ny mpisolo tena3. Izany hoe ny endriky ny mpisolo tena mitana ny anjara asa lazaina dia samy hafa amin’ny mpisolo tena mitovy hevitra amin’ny mitana ny anjara asa fameno. Tsy misy izany fiovana izany amin’ny teny swahili satria fananterana no asan’ny mpisolo tena mahaleo tena eto ka mety iharan’izany na ny mitana anjara asa lazaina na ny mitana anjara asa fameno.
Fanangonana ireo fomba amam-panao mbola maro mantsy ireo fomba amam- panao izay tsy fantatr’ireo antrôpolôgy lehiby toa an-dry van gennep arnold, piaget, sns. Mba hahamarina ny zavatra ambara ihany koa dia ireo zanaky ny faritra mihitsy no tokony hanatanteraka izany asa izany fitrandrahana
Tsy hoe mpanohy ny madagascar matin akory ny madagascar tribune, satria iry voalohany dia mpiandany tamin’ny fitondrana tamin’izany fotoana izany, fa ity faharoa kosa dia mahaleotena, tsy niankina na tamin’ny firehana inona na tamin’ny firehana inona. Tsy natao hahazoana fahefana na hanohanana fitondrana mijoro ny gazety, tsy natao hanohana antokom- pinoana izatsy na izaroa koa, fa mijoro ho gazety matihanina manara-penitra eo amin’izany sehatr’asa izany , hoy andriamatoa rahaga ramaholimihaso.