Endrey ny andro tamin’izany fotoana izany, ry mpamaky ! Vao niandoha kelikely indrindra ny taonjato fahasivy ambin’ny folo tamin’izany ! Tafasondrotra teo antampon’ny famiratany ny fanjakan’andriana taty imerina, fa teo am-parafaran’ny fotoan’andron’andrianampoinimerina indrindra no nisehoan’ity tantara ity ! Niezinezina ny firoborobon’ny toe-kerana taty afovoan-tany ! Nitondraka izay tsy izy ny vokatra, fa nazoto namboly sy narisika niasa ny olona. Samy nilofo tamin’ny tandrifiny ny tsirairay. Mbola nanjaka ny fiaraha-miainam-bitsika. Nitohy rahateo ny fanitarana sy ny fanatevenana ny fefiloha efa natombok’ireo mpanjaka teo aloha, mba hamefy ny fitroatran’ikopa tsy hanafotra ny henihenin’i betsimitatatra. Nitsangan-ko rafitra ny tsena, ary nihanahazo vahana teo amin’ny fifanakalozana ny vola. Nanomboka nisy venty sy refy iombonana ny entam-barotra. Endrey ny fameroveron’ny fiaraha-monina, ry lahy ! Mbola notandrovina fatratra ohatra ny anakandriamaso tamin’izany ny fihavanana sy ny firaisan-kina. Fiainan-tantely no nilomanosan’ny tontolo. Manitra ery izany hoe fiombonan’ny mpiray tanàna, mitory ny hasin’ny mpiara-belona. Nandry fahalemana ny tany. Ny faritra sasany manodidina an’imerina ihany, toy ny ilany atsimo andrefana, no somary nandry tsy lavoloha ny mponina amin’ny afitsoky ny mpijirika. Endrey ry roy ny firindran’ny teti-pitondrana ! Nampiaiky volana ny isam-poko ny fahakingan’ilay imboasalama fahiny hamondrona ho eo ambany fiandrianany ireo fanjakana nitsitokotoko tetsy sy teroa, hatraty anivon-tany ka hatrany an-tsiraka. Nofinari-bavany1 tokoa fa ny riaka no valamparihiny. Nony voalaminy tsara ny rafi-pitantanana taty antananarivo, dia niroso nidina nanitatra tany amin’ny sisiny indray ny diany. Rehefa avy any amin’ny ilany atsinanan’ny nosy izy, dia nikasa indray ny hitodi-doha mianatsimo hamboatra an’i vakinankaratra sy ny manodidina. Vakinankaratra ! Vakinankaratra tokoa no hitondrako ny eritreritrao hiara-mitety amiko hanavatsava ny lasa ! Andrantsay tamin’izany no niantsoana iny ilany atsimon’ankaratra iny, izay nahitana fanjakana telo lehibe, dia ambohitrandraina sy ivohimalaza ary betafo. Nefa, tsy mba niady ireo fa nanoa am-panahy an’andrianampoinimerina, koa navondrony ho isan’imerina akanga, ka itsy farany nametrahany an’andriantsileondrafy no nataony ho renivohitry ny vakinankaratra manontolo fa ity antsirabe fantatsika ankehitriny ity, dia tanàna vao niorina taty aoriana. Avy etsy ange tazano andrantsay tamin’izany fotoana izany ! Hikandrankandrana ny maso, fa tsy hahita afa-tsy tendrombohitra mangadihady ngazana mitsivalambalana etsy sy eroa. Bozaka maitso vasoky ny hafanana no mandrakotra ireny, dia omby miraoka sy mitsilailay no manjaka eraka ny tanety. Fa izay hazo midoroboka azo ialokalofana dia vitsiana tokoa. Ny amberivatry angaha no mba tsinjo tsindraindray eny. Volen’ny olona mantsy izy ireny hiompiana landy hanenoman-damba. Hita soritra manelanelana azy eny koa ny voaloboka sy ny hazo fihinam-boa sasany. Ary nanangasanga eny antampon’ny vohitra ny tanàna, voahodidina hadivory. Fa tamin’izany andro izany, tsy dia nisy loatra ny toeram-ponenan’ny mponina niorina tamin’ny toerana iva. Satry ny hitantana ny eritreritrao hiakatra eny an-tanàna, nefa ndrao hamantan-tany foana eny isika, koa ndeha aloha hidina eny an-tsaha. Hiondrika hitopy ny anava2 indray ny maso, dia hahita lembalemba vonton’ny rano an-tatatra avy amin’ny loharano samihafa. Tondrahan’ny onin’andrantsay iny deboka3 iny, ka mahafinaritra ery ny mijery ireo tanimbary manodidina. Ny lohasahan’anjanapara iny ! Fararano indrindra tamin’izay, ka nanopy mavo avokoa ny teny an-keniheny. Malomalo-dohasaha ny andro. Tsitapitapitr’izay, indreny olona maromaro, vehivavy ny ankamaroany, no nipoitra nanao valala manjohy avy ery an-kodimirana ery. Samy navesatry ny salohim-bary voafehy anentany teny an- dohany avy izy rehetra, nefa ny endriny ravoravo. Inay nisy horakorak’ankizy koa avy eroa ampitan- 1nofinarim-bava nofaritana tamin’ny teny nambara am-pahibemaso, ka raikitra ho toy ny fenitra. 2anava ava toerana iva idiran’ny rano 3deboka toerana iva sy lemademaka voahodidina havoana