Lo-Renz-O/malagasy-sentence huggingface dataset:
Teny famaranana tsy ny tenanay akory no nanokatra lalana amin’ny fikarohana ireo zava- draketin’ny tantara foronina. Efa maro ireo nanao fandalinana momba izany. Ny fahitana ireny indrindra no nanainga anay hadalina ny mahasarobidy ireny tantara foronina ireny. Ny tantara foronina orimbaton’ny fiadanana no nampiasaina hanatanterahana ny fikarohana. Io no hita fa mahafehy tanteraka ny lohahevitra nofidiana izay nampitondraina ny lohateny hoe ny fanabeazana raketin’ny tantara foronina araka ny hita ao amin’ny orimbaton’ny fiadanana. Ny lalan-tsaina maneho ny fifamatoran’ny tantara foronina sy ny fiarahamonina no narahina tamin’ny fanatanterahana ny asa. F. Mauriac sy j. P goldenstein no nivoy izany lalantsaina izany. Tsy afaka mamorona tantara foronina tokoa ny mpanoratra raha tsy ny zavatra misy eo amin’ny fiarahamonina no iaingany. Hamafisin’i f. Mauriac fa tsy afaka mamorona tantara foronina ny tenany raha tsy tonga ao an-tsainy sy fantany tsara ny toerana hametrahany ny mpandray anjara. Nampiasaina ihany koa ny haitsikera ara-tantaram-piainana satria mifamatotra amin’ny tantaram-piainan’ny mpanoratra ny asa soratra amin’ny ankapobeny. Tsiahivina fa fizarana telo lehibe no namahavahana ny lohahevitra ny ankapobeny momba ny sehatra iompanan’ny fikarohana, ny fanadihadihana ny tantara foronina orimbaton’ny fiadanana, ny fanabeazana voizin’ny boky. Nohazavaina nandritry ny fizarana voalohany ny momba ny fanabeazana sy ny tantara foronina. Hita araka izany fa ny tanjon’ny fanabeazana dia ny hanala ny olona ao antin’ny tontolon’ny tsy fahalalana mba hivoarany eo anivon’ny fiarahamonina. Ny fanabeazana no manefy ny olona mba haneho toetra mendrika manoloana ny mpiara-belona aminy. Ny fisian’ny soatoavina no mahatonga ny firindran’ny fiarahamonina. Ireny no hery manentana ny olona amin’ny hetsika amam-panao rehetra eo amin’izany fiarahamonina izany. Naseho ihany koa fa ny tantara foronina dia anisan’ny fitaovana mahomby amin’ny fampitana fanabeazana ho an’ny besinimaro. Ny zava-misy eo amin’ny fiarahamonina no hamolavolana ireny tantara foronina ireny. Trangam-piainana maromaro no arindran’ny mpanoratra ho tantara iray. Rehefa voarafitra tsara sy
Naseho teo anatrehan’ny mpanjanaka fa manana ny tantarany sy ny olomangany ny firenena malagasy, ka tsy natahotra izay fanabantiana natao azy ary vonona hatrany hiaro ny maha- malagasy. Tao anatin’izany no nanentanan’ireo avarapianarana teto antananarivo ny avarapianarana tany amin’ny faritra mba hanoratra ny tantaran’ireo olomanga any amin’ny faritany misy azy avy any. Navoaka tao amin’ny gazety vaovao frantsay malagasy izany ny taona 1931.
Indraindray koa ny teboka telo dia hitaomana ny mpihaino mba haminavina izay mety ho tenenin’ny mpandray anjara, kanefa tsy voalazany ao amin’ny tantara. Amin’ny ankapobeny moa dia zavatra efa azoazon’ny mpihaino an-tsaina ihany, raha toa izy ka naharaka tsara ny tantara, no inian’ny mpanoratra tsy lazaina toy izany. Maneho izany izao ohatra izao alisoa inona anefa no olanao? Heverinao fa tsy efa ho mpivady angaha isika sy ianao ato ho ato? Solofo na izany aza! Ny fakam-panahy efa niarahantsika niady hatramin’izay ve aminao, tsy mba ho resintsika mandra-pigadon’izay fotoana 225 ny teboka telo teto dia azo nofenoina hoe hanaovana ny raharahantsika na hanatanterahana ny fanambadiantsika ninian’i solofo tsy nolazaina tamin’i alisoa olon- tiany izany, satria heveriny fa efa fantany mialoha.
Ny ambaratongam-panasokajiana lahateny mifototra amin’ny fanambarana 64 2.1.1. Sangy mahery sy ny fanasokajiana araka ny seha-pitenenana. 64 2.1.2. Sangy mahery sy ny fanasokajiana ara- tanjon-tserasera. 68 2.1.3. Sangy mahery sy ny fanasokajiana ara-tsehatr’asam-piarahamonina. 72 2.2. Ny ambaratongam-panasokajiana lahateny araka ny votoatiny. 79 2.2.1. Ny lalan-tsain’ny seho. 79 2.2.2. Ny seho ampiasaina amin’ny fandinihana. 80 2.2.3. Ny seho enti-mampahafantatra. 84 2.2.4. Ny seho mandresy lahatra sy ny seho ahitana fifampiresahana. 86 2.3. Ny fandalinana ny fifampiresahana ao amin’ny sangy mahery. 88 2.3.1. Ny dinika. 2.3.2. Ny fandinihana ny taria. 88 112 3. Ny fanambarana ao amin’ny sangy mahery. 129 3.1. Ankapobeny momba ny fanambarana. 129 3.1.1. Ny lalan-tsain’ny fanambarana. 129 3.1.2. Ny fanambarana mivelatra 132 3.1.3. Ny fanambarana mifintina 136 3.2. Ny deiktika ao amin’ny sangy mahery. 139 3.2.1. Ny karazam-panondroana. 140 3.2.2. Ny fampiasana ny mpisolo tena ao amin’ny sangy mahery. 141 3.2.3. Ny fanondroana fotoana ao amin’ny sangy mahery 147 3.2.4. Ny fanondroana toerana ao amin’ny sangy mahery. 156 3.3. Ny mari-pizahoana ao amin’ny sangy mahery. 160 3.3.1. Ankapobeny momba ny mari-pizahoana. 160 3.3.2. Ny fizahoana sy ny mpilaza toetra ao amin’ny sangy mahery. 162 3.3.3. Ny fizahoana sy ny matoanteny ao amin’ny sangy mahery. 169 3.3.4. Ny fizahoana sy ny anarana ao amin’ny sangy mahery. 179 3.3.5. Ny mari-pizahoana sy ny karazan-tseho. 184 teny famaranana. Boky nanovozan-kevitra. Tovana. 188 192 196
Angola ha, ha, ha tena ifonana ry izy mianaka raha mbola mihomehy hatrany aho. Izao no izy ry i aro fa aza dia diso mivaky loha be loatra a, andron ny demokrasia izao. Aleo ny mpanambady hanambady ary aleo ny kristiana hankalaza ny fetin ny noeliny any any am-piangonana any.
Na iza na iza na iza na iza hisakana ahy, amin’izay lalana tokony hizorako, tsy hataoko akory handreraka ahy fa ny famonjeny no efa nitsorako. Na iza na iza hanaisotra ahy, amin’ilay notompoiko, nandaniako fotoana, dia ny safidiko. No tsy maintsy hajaiko fa izy ireny dia ho sasa-poana. Na iza na iza, hanompo anakiroa amin’ny fiainana, misy eto an-tany dia tsy maintsy hijinja ny fiafaran’izany. Na iza na iza, hanala ny foko tsy hitempo ho azy dia ho lanaka foana fa ny fanavotany tsy vazivazy. Na iza na iza, hankahala ny tompo ka minia tsy mijery, ny famonjeny dia hofaizina ireny, vao hovonjeny. Na iza na iza miaina eto an-tany, tsy maintsy solafaka ka ny misitra ihany, no azo antenaina, fa tsy maintsy ho afaka. Nampoina tsy misy daty v. A 100
Eto andrenivohitra eto, arivoarivo ireo mahantra mifotetaka eny an-dalana, mandahatra kapoaka sy miraviravy tànana, miandry izay any an-tsikinan-dry ratrema, na tsy lany tany an-tsena 5 ka hiraraka tsy fidiny fa leon’ny omeo, omeo misy hafa koa manjohy ireo mpizahatany, na vahiny sary monina ka tonga tompon-tany. Ny tànany maloto, misolitika, mikitika mose, madama, raha sitrakao. Iantrao!
Ambaran’ny lalàna fa mahazo miasa hatramin’ny adiny valo isan’andro na 40 ora isan- kerinandro ny ankizy, ary tsy mahazo manao asa ambonin’izay izy. Voararan’ny lalàna ny fampiasana ankizy latsaky ny 18 taona amin’ny alina na any amin’ny toerana mety hanohintohina avy hatrany ny fahasalamany, ny fiarovana azy na ny fisainany. Tsy maintsy asian’ny mpampiasa 12 ora hialan-tsasatra eo anelanelan’ny fifandimbiasan’ny mpiasa miasa. Tafiditra ao anatin’ny fetra hitandroana ny fahasalamana sy ny fiarovana ny aina ny fahazoana alàlana avy amin’ny ray aman-dreny sy ny fizaham-pahasalamana ataon’ny mpitsabo alohan’ny handraisana mpiasa.
Araka ny efa voalaza teo aloha, ny mpianatra dia manana fifamatorana akaiky amin’ny taranja, araka ny hita amin’ny telo lafin’ny haifampianarana. Noho izany dia manana anjara toerana lehibe eo amin’ny fampianarana ny fifandraisana misy eo amin’ny mpianatra sy ny fahalalana na ny taranja ampianarina azy ireo. Ny vokatra azo tamin’ny fanadihadiana natao nandritra ny firotsahana an-tsehatra no aroso manaraka.
Nom et prénoms date de naissance classe âge interne domicille travail des parents tolojanahary zo sitraka anastasie marie 09 07 02 6e a 12 oui ankazondrano 1h-30’ de marche 5km ray mpamboly reny mpamboly tsialonina tiandrainy leonardine 09 10 02 6e a 12 non ilafa 30’ de marche 1 km reny sécretaire bif fanambinantsoa anne marie joséphine 23 05 02 6e a 12 oui soanamelana 1h de marche ray mpamboly reny mpamboly antsompiononana andriantsoa 03 12 03 6e b 11 oui tambohobe 1h de marche 2,5 km ray mpamboly reny mpandrary rahanitriniaina arihery marie christine 17 07 01 6e b 13 non
Ravoavy ka indry niasa saina taminy no nahatonga an-dry nanonofy azy! Misy mandondona ralène fa iza koa izany? Lolona andraso ho vohaiko e! Mamindra, varavarana, taitra f fa i. Solo ? Fa tonga oviana? Solo soa ihany ianao fa tratrako tato! Lolona fa misy inona ry solo a? Ary aiza i fara ? Ralène fa iza izao ry lolona no tsy ampandrosoina ? Lolona andao aloha midira! Mamindra sady miteny mafy i solo re ry dada sy neny a! Ralène an? Fa ahoana? Fa misy inona ry solo a? Ravoavy fa misy inona r ise? Solo mipetraha aloha i neny e! Ravoavy taitaitra ka inona ny anton-dian ise vao maraina fa tsy fanaonareo ange izao e! ? Ralène eny ho aho? ! Solo nitondra an i fara niakatra izahay fa tsy salama izy! Lolona injay ary ilay nofiko! Dia aiza izy izao? Solo any amin ny hopitaly. Ravoavy ka no ilaozan ise nankaty indray? Fa iza no namany any? Solo i neny no any , fa izy mbola any an efitrano fandidiana ! Ralène maty ny zanako ravoavy ô! Feon-kira acte 20 solo , ralène , lolona , dokotera eny hopitaly solo mba ela koa izy izany ka? Lolona fa tamin ny firy no nampidirina tany i fara ? Solo tamin ny enina sy sasany maraina teo angamba iny. Ralène fa nahoana re ry solo no tsy naterinao taty araky ny hafatr i rasazy i fara rehefa nanakaiky ny daty hiterahany? Solo ka arak ireny efa nambarany anareo ireny , sahirana be izahay fa fotoam-piasana any izao. I neny rahateo mahafantatra renin-jaza mahay be , efa mpampiteraka eo an-tanàna. Lolona manapa-teny hafa mihitsy ange ny momba an i fara e! Mbola tsy vonona handray zaza sy hiteraka ny taovany noho izay izy mbola kely izay , ka izany no antony nahatonga an- drasazy nanafatrafatra ny tokony hitandremany mihitsy! Ralène toa miantso antsika iry dokotera iry an? Solo oay! Io no nandidy an i fara! Mikoropaka manatona dokotera manaraha ahy aty amin ny birao ianao ramose! Fa maty angaha ny zanako dokotera? Dokotera an an an! Nahazo ny ain-dehibe isika ramama fa ny zazakely no tsy azo! Andao manaraha ahy ianao ramose! Solo eny dokotera! Miara-mamindra , varavarana dokotera mipetraha ianao! Solo misaotra tompoko! Fa. Misy inona dokotera? Fa maninona ny vadiko? Dokotera mitonia ianao dia henoy tsara aho! Araky ny nolazaiko teo dia efa maty tany an-kibo ny zazakely! Manarak izany voatery nesorina ny tranon-jazan ny vadinao ka tsy afaka ny hiteraka intsony izy! Solo an? Andro 5
Mémoire de c. A. P. E. N. , 1993 3 mémoire de c. , 1993 4 mémoire de c. , 1997 5 ratsifandrihamanana l. , savarano, lib. Mixte, antananarivo 1998, tak.58 6 lydiary, tontolo isainana, teny fanolorana , amboaran-tononkalo faharoa, imprimerie berti marohoho, antananarivo, 1991, tak.5
Hoy ny eritreritra amin’izao toe-tsaina entin’ny malagasy mianatra izao, mahasoa azy ve ny mianatra sa tsia? Tia fianarana isika malagasy. Na ny mponina an-tanàn-dehibe na ireo tambanivohitra dia samy marisika amin’ny asa rehetra anitarana ny fahalalana. Indray mientana ny olona rehetra raha trano sekoly no hatsangana. Mamy ny tanindrazana nefa lafon’ny olona sasany mbamin’ireny rehefa ny fianaran’ny menaky ny ainy no tsy lavorary noho ny tsy fahampiana; indraindray aza mandefitra ny fivavahana, aleon’ny olona manorina trano sekoly, toy izay manangana trano fiangonana. Ambaranay miaraka amin’izay anefa ny hevitray dia ity raha mbola izao toe-tsaina ananan’ny ray aman-dreny sy ny zatovo malagasy izao ihany no entina mianatra, sahinay ny manao antso avo fa io fianarana andaniam-bola io dia fahavalon’ny firenentsika .
Rehefa vita dia ampianariny ny tarika iray manontolo. Eo no isian’ny fanitsiana isan- karazany izay antsoinay hoe dingana faharoa amin’ny famoronana. Tsy mitovy ny fisehon’ireo dingana roa ireo. Maharitraritra kokoa ilay voalohany raha mitaha amin’ilay faharoa mifantina izay lohahevitra mety hahasarika ny mpijery ilay mpamorona, vao mandrafitra tantara milafika amin’izany. An-kandrina no anaovana ny ankamaroan’ny hira satria tsy mandia tokonan-tsekoly ny 80 isan-jaton’ny mpamoron-kiran’ny tarika. Azo faritana ho fanentenana ny madilana kosa ny dingana faharoa rehefa tsapan’ny tarika fa manahirana ny mandray ny tononkira, dia atao ny fanamboarana ; mety ho votsa ny fomba filazan-javatra ka ilana fanatsarana. Eo am-pianarana ny hira no anaovana ny fanitsiana, ka izany no ilazanay fa fohy kokoa io dingana io sady an-kandrina mandrakariva. Rehefa masaka tsara ny hira, dia manao famerenena tsindraindray ny tarika mandra-piavin’ny fotoana hiakarana eny an-kianja. Eo mantsy no anatontosana azy am- bava eo anatrehan’ny mpijery marobe, amin’ny maha-hira natao hohenoina azy. Ny mpikambana rehetra ao amin’ny tarika, ankoatra ny mpitendry zava-maneno, no indray miventy azy. Volana roa na telo aorian’ny fianarana azy no isehoan’izany amin’ny ankapobeny.
Famintinana ny toko voalohany maro ny antony nanosika anay nisafidy ny skotisma tanora advantista. Teo ohatra ny fisian io fikambanana io izay efa ela tokoa raha ny hita teo amin ny tantarany. Nahalalana ny momba an io fikambanana io bebe kokoa ny fanaovanay firotsahana an-tsehatra tao amin ny tanora advantista tao amin ny fiangonana mitandrina ny andro fahafito ao androndra ampamantanana. Ka fantatra tamin izany ny antom-pisian ny fikambanana sy ny fananany rafitra miavaka, na eo anivon ny fiangonana izany na eo anivon ny sampana tanora.
Fankatelemana no atolotray an’andriamatoa raharijaona alphonse, nanana fandavan-tena hitsara izao asa fikarohana izao, na dia teo aza ireo adidy maro iantsorohanao. Lehibe ny tolo-panitsiana narosonao hanatevenana ny asa. Koa ho toy ny rofia anie ianao, ka ho sangan’ny ala, jiron’ny fiarahamonina hamindra ka hitetika, hijoro sady hamantatra, hipetraka sady handinika, hiteny hisy mpihaino, hananatra ho be mpankato.
Ny firafitry ny rima feno dia ny fitovian’ny feo rehetra manomboka eo amin’ny zana- peo mitondra ny ngadona farany hatramin’ny fiafaran’ny andalana. Ity sokajina rima ity no azo lazaina fa mahafeno ny fepetra ara-pamaritana ny atao hoe rima, antsoina hoe rima
Ao ireo anarana azo vokatry ny fanambarana ny anarana sy ny mpamari- toetra. Ohatra voanjobory voanjo bory, ranomainty rano mainty, mofomamy mofo mamy, tanimanga tani manga. Ao ireo anarana azo avy amin’ny fanambarana anarana roa samy hafa ka rehefa soratana dia aseho amin’ny alalan’ny tsipi-panohizana ny fanambarana azy. Ohatra mpivaro-damba mpivarotra lamba, mpiandraiki-draharaha mpiandraikitra raharaha, fanaovan-jiro fanaovana jiro. Misy ihany koa ireo anarana azo avy amin’ny fanakambanana anarana roa izay tsy asiana tsipi-panohizana eo amin’ny soratra ohatra mpisotro toaka, mpahay teny, mpifoka sigara.
Raha fehezina izany rehetra izany, dia hita fa misy hatrany ny fifanoherana eo amin’ny tontolon’ny fandrosoana anatin’ny fiarahamonina sy ny asa fampidiran-drano. Amin’ny alalan’ireo olana nisy tamin’ny fampiharana ny fomba fiasa no nahitana izany. Tsikaritra ihany koa fa ny ankamaroan’ny mponina dia mirona bebe kokoa amin’ny fitazonana ny fitantanana teo aloha, izay fitantanana nankinina mivantana tamin’ny mponina. Izany hoe ny mponina no te hitantana mivantana ny fotodrafitrasa. Na teo aza ny tsy fahombiazana dia nisy ihany koa ny fahombiazana.
Ilazana hatsarana rehefa tsara tarehy na tsara bika ny olona iray dia manaitra ny saina sy ny fon’izay mahita. Tonga tampoka ao an-tsaina ireo endri-javatra izay mifanandrify amin’izany hatsarana izany. Tsy izay olona hita rehetra anefa dia hanaitra ny fo avokoa. Ny tena mateti- pitranga ary miteraka ny fanaovana laza masaka dia ny fahitan’ny lehilahy ny hatsaran’ny vehivavy izay mambabo ny fony. Tsy dia ahitana izany loatra amin’ny vehivavy noho ny antony mbola hasongadina ao amin’ny fizaràna faharoa. Maro araka izany ny teny anehoana ny hatsaran’ny vehivavy eo amin’ny fomba fiteny malagasy
Ny androantokon’ny fampianarana taranja malagasy ao amin’ny kilasy t 12 dia ampiasana lahatsoratra avokoa. Misy famoronan-dahatsoratra asaina ataon’ny mpianatra, ao koa ny lahatsoratra iaingana izay itondrana ny fampianarana. Ity farany no nifotoranay nandritry ny fanadihadiana tamin’izany. Lafin-javatra telo no nisongadina nohazavaina ny tsangan-kevitra marina, rariny, hitsiny. Nohadihadiana ny lanja ara-pedagôjia entin’ny lahatsoratra ary notrandrahina ny fomba fiasan’ny mpampianatra sy ny vokatra azo. Toy izao raha fintinina tsirairay ny amin’ireo ny tsangan-kevitra marina, rariny, hitsiny nisafidy lohahevitra ao amin’ny fandaharam-pianarana araka izany, ka ny tsangan- kevitra marina, rariny, hitsiny no noraisina. Ny rafitra misy ao amin’ny fiarahamonina no nodinihina. Tsy hary hitovy avokoa ny olona rehetra miara-monina. Samy manana ny maha- izy azy ny tsirairay izay iavahany amin’ny hafa, araka izany dia tsy maintsy nosokajiana ho lehilahy sy vehivavy, nokilasiana araka ny taona niainany ankizy, tanora, lehibe, antitra toy izany koa ny lafiny ara-pianahana zanaka, ray aman-dreny , navahana ihany koa araka ny anjara asa aman’andraikitra mpitondra fanjakana sy vahoaka , raiamandreny am-panahy sy mpino. Nisy hatrany io fahasamihafana io ka ny noezahina nohazavaina nandritra ny vanim- potoana samihafa nifandimby dia ny endri-pifandraisaina nisy teo amin’izy ireo tsirairay. Napetraka ny rafitra mba hisian’ny fototra mazava hahafahan’ny tsirairay mifanaja. Mbola io rafitra io ihany no ahazoana mamaritra ny tsinjara toerana tokony hisy ny tsirairay, ary indrindra ny tombontsoa na fahefana ananany, mifanandrify amin’ny sokajy misy azy. Endrim-pandaminana no dikan’izany. Koa ny marina, rariny, hitsiny dia anisan’ny riba mifono tsangan-kevitra izay ezahin’ny malagasy ajoro ho fiarovana ny fiarahamonina tsy hikorontana. Amin’ny fiarahamonina ankehitriny izay efa nidiran’ny fomba sy sivilizasiona vahiny samihafa, dia mbola tarigetran’ny fitondrana ankehitriny ny fampijorona ny marina, rariny, hitsiny. Mbola eo an-dalana ihany anefa izany rehetra izany ary mbola ezaka ihany koa ny mampianatra azy ireo ny mpianatra any amin’ny ambaratonga faharoa. Ny fampianarana izay miainga amin’ny lahatsoratra no fototry ny fikarohana. Nohazavaina indray koa ny lanja ara-pedagojia nentin’ny fantina lahatsoratra.
Toetra manamarika ny fitiava-tanindrazana ny fandraisana andraikitra. Toetra mendrika mitory fahambonian-tsaina ihany koa izany. Ny asa fanabeazana dia isan’ireo fandraisana andraikitra lehibe nasehon-dratsimba georges ny tanora malagasy. Miantoka fiainan’olona maro tokoa izany, ady sy tolona ho amin’ny fahabadoana sy ho amin’ny fahaizana amam-pahalalana sy fahendrena izay aina mamelona ny firenena. Tsy ao an-tokantrano ihany ny tanora no beazina handray andraikitra, fanombohana ny amin’izay mety ho andraikitra maro be miandry azy eo amin’ny fiarahamonina sy ny firenena ireny. Maneho izany, ohatra, izay nitranga teo amin’ny fiainan’i goaibe araka ny fitantaran-drandriamiadanarivo azy ao amin’ny boky
Soso-kevitra avy amin’ny ceres izy io, ialana amin’ny tsy fahampian-tsakafo eo amin’ny mpianatra mandritra ny ’’havaratana’’. Araka izany, dia najoro tao amin’ny kolejy ny ’’cantine scolaire’’. ’’cantine scolaire’’ ho an’ny kolejy izy io saingy eo ambany fanaraha-mason’ny ceres , fa tsy kantinina ho an’ny ceres, izany hoe, ny mpianatra rehetra ao amin’ny kolejy, na ceres izy na tsia, dia afaka mihinana ao avokoa raha toa ka mahavita ny fepetra takin’ny ’’cantine scolaire’’.
Elle a parcouru un long trajet pour arriver au stade actuel. Si avant l’arrivée des britanniques à madagascar, l’éducation a été assurée par les ainés zokiolona , les premières écoles ne sont apparues à madagascar qu’en 1820 à antananarivo pendant la règne de radama i et durant laquelle l’écriture sous sa forme actuelle est apparue. L’enseignement a été surtout centré sur la religion, mais aussi sur la technique et le professionnel. Ainsi, on a enseigné en malgache et en français pour les protestants, un peu de malgache et beaucoup de langue française pour les catholiques, embrassant toutes les matières littéraires et scientifiques. A cette époque, l’objectif était de former des sujets de la reine et de bons chrétiens pour les missionnaires mais, l’etat n’organisait pas à proprement parler l’enseignement, il ne faisait que superviser et encourager. A la proclamation des résultats de fin d’année, le roi ou la reine, ainsi que le premier ministre assistaient toujours aux distributions de prix. En juin 1876, l’enseignement a été décrété obligatoire et vers 1880, il y avait déjà 150 000 élèves. L’enseignement a été codifié à partir de 1881 dans le code des 305 articles sous le règne de ranavalona ii tous les enfants doivent fréquenter l’école; ce qui n’enverront pas leurs enfants à l’école seront passibles de sanction;
Indrindra. Ny andon’ny lanitra sy ny tsiron’ny tany anie hirotsaka mandrakariva aminao sy ny ankohonanao. Tsaroana eto ihany koa ary tolorana fisaorana ny andiany ainga, izay notarihin’andriamatoa rakotoarisoa victor james, ray mpiahy anay. Miampy azy 3 mianadahy kely. Tsy hohadinoina na oviana ny fiarahantsika rehetra nandritra ny 5 taona na tamin’ny mora izany na tamin’ny sarotra. Samia tonga amin’izay tanjona irina ary tsarovy mandrakariva fa isika izao no andry iankinan’ny nosy gasikara ankasitrahinay ihany koa ireo ray aman-dreny nahitanay masoandro izay tsy nitandro hasasarana, nandany vola aman-karena nanabe sy nitaiza anay ka nahatonga anay amin’izao dingana izao. Enga anie ho salama lalandava ary ho lava andro iainana ianareo.
Tsy maintsy miomana ny mpampianatra mialoha ny hanatanterahany ny fampianarana. Anisan’izany ny fanaovana ny takela-panomanan-desona. Mba hoentina mampianatra ny fomba famakafakan-kevitra sy ny famoaboasan-kevitra àry, dia indro misy santionany amin’izany. Nezahina ny nanome ampahany isaky ny ambaratonga. Indro hatolotra mifanesy eto ny ho an’ny kilasy faharoa ho an’ny kilasy voalohany ho an’ny kilasy famaranana. Ho an’ny kilasy faharoa atomboka eto ny fianarana ny fomba fitrandrahana hevitr’olona. Tsy takela-panomanan-desona feno akory anefa no hatolotra. Anjaran’ny tsirairay ny manatevina azy. Endrika fampianarana roa no aseho amin’izany, dia ny fomba fampianarana ny famakafakan-kevitra, sy ny fomba famoaboasan-kevitra.
Faharoa, ireo nalaina tamin’ny boky fampianarana sy boky mirakitra asa soratra literera. Toy ny collection ako sy feo, randza zanamihoatra, recueil poétique, imprimerie mami, andravoahangy, ivh, 99 dl n 334 tak.4 kalokalo tatsinanana 1929 siméon rajaona, takelaka notsongaina i, éditions ambozontany, 2000 tranomboky samihafa no notetezinay tamin’ny fanangonana ireny tononkalo ireny ny tranombokim-pirenena, anosy; ny arisivam-pirenena, tsaralalana; ny arisivan’ny f. J. K. M, faravohitra; ny centre de documentation an’ny sampana teny malagasy, varavarana 247 ankatso; ny tranombokin’ny sampana teny malagasy, ankatso academia malagasy, tsimbazaza ny tranombokin’ny ecole normale supérieure, ampefiloha.
Rakalo ny hatsaran-tarehy anie mandalo ihany e! Fa ireo ankizy no mijaly, fa angaha tena tsara tarehy tokoa izany herin’i hery izany e! Tina izy aloha dia tsara e! Fa i hery tsy dia nanahaka azy fa nitovy be amin’i tovo. Rakalo ary lasa aiza tokoa izy mianaka no tsy niara-niverina taminao?